Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?IndieI? / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?IndieI?.
; IN NEDERL.-INDIÉ - Fern EE NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIE. NATUURKUNDIG THDSCHRIFT YOOR | · NEDERLANDSCH-INDIE UITGEGEVEN Ue DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERL.-INDIE ONDER REDACTIE VAN Dr. W. VAN BEMMELEN. DEEL L X V. _ TIENDE SERIE. ` DEEL IX. WELTEVREDEN BOEKHANDEL VISSER & Co. 1905. Мо Rot (tarde Mo.Bot. Garden ‘Onin bs AS INHOUD VAN DEEL LXV. Naamlijst der leden van de Коп. Natuurk. Vereeniging in Nederl.-Indié, op 1 Januari 1905. Lijst van vereenigingen en genootschappen, met walke dè kii Natuurk. Vereeniging in betrekking staat.. Verslag omtrent den toestand en de аса die AES atuurk. Vereeniging in Nederl.-Indiö, in het jaar 1904. Jaarverslag der Afdeeling Soerabaja van de Коп. ны, НЕ Du EE EE Jaarverslag der Afdeeling NM van de Kon. Natuurk. Vereeniging, over 1904 EC м кы м. De vorm van het KE te POSEEN door Dr. 5. Free. De zonstheorie van Scumipr. (Voordracht gehouden op 23 Maart 1903 op de rer: voor voordrachten met debat); door Dr. J. J. A. Murter (Met een plaat) Over den ec (Voordracht gehouden op 19 айны 1904 op de а н voor voordrachten met debat); door J. DE Haan. boe ллу pute Absolute iilius en E (Voordracht gehouden op 25 Juni 1904 op de Bestuursafdeeling voor voordrachten met debat); door M. J. DoPPENBERG Uitkomsten van meteorologische waarnemingen се аап pe „Proefstation Oost-Java” te Pasoeroean, gedurende het jaar 1904; door Tu. Marr keg Luchtelectrische waarnemingen wee т пи ring- vormige zon-eclips van 17 Maart 1904 te Sabang; door Dr. W. van BEMMELEN De rol der scheikunde bij het ие dis саа. Lezing gehouden te Batavia op 17 Februari 1905 voor de leden der Kon. Natuurk. Vereeniging; door den Heer H. C. PRINSEN GEERLIGS. Vulkanische іва e en йк а їп den Oost- а BLADZ. 96. и ^ Archipel waargenomen gedurende het jaar 1904; verzameld door het Kon. Magnetisch en ое Observatorium -te Batavia Waarnemingen over ian en meteoren, in 19 04. ees Mammalia voorkomende in Nederlandseh-Indië; door Dr. H. D. TJEENK WILLINK Notulen der EE о. van Е Kia Миен, Ye ereeniging in Nederl.-Indie, gedurende 1905. Begrooting voor 1906. Lijst van boekwerken бус аап de Ге BLADZ, NAAMLIJST DER LEDEN VAN DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE op 1 Januari 1905. Dagteekening van oprichting: 19 Juli 1850. Beschermvrouw HARE MAJESTEIT DE KONINGIN DER NEDERLANDEN. —— — Mtü p» — — — OPRICHTERS : Dr. P. Bleeker, + 1878; Dr. J. Н. Croockewit Hz., + 1880; Corn“. de Groot, + 1896; P. J. Maier, + 1878; P. Baron Melvill van Carnbée, + 1856; Dr. C. L. A. Schwaner, + 1851; H. D. A. Smits, t 1853; Dr. C. Swaving, T 1881. HONORAIRE LEDEN. Datum van benoeming. 1 W. Е. Versteeg, Amsterdam, 18 Mei 1866. 2 Н. Т. Janssen van Raay, Haarlem, 20 April 1882. З P. van Dijk, 5 Gravenhage, 16 4 1885. 4 Dr. С. L. van der Burg, Utrecht, 18 Februari ` 1886. 5 Jod. Heringa, Utrecht, 14 Juni 1894. 6 Dr. A. W. Nieuwenhuis, Leiden, 9 September 1897. LXV. 1k bu E BESTURENDE LEDEN. 1 Dr. S. Figee, voorzitter, 2 J. J. К. Enthoven, ondervoorzitter А 3 Dr. Н. D. Tjeenk Willink, seer., 4 Dr. W. van Bemmelen, Райасбеме, 8 5 J. W. van Eek, penningmeester, 6 E. A. C. F. von Essen, directeur der gebouwen, 11 7 Prof. Dr. M. Treub, в Dr J. P Kloos, 9 Dr. J. С. van Deventer, 10 A. Р. Melchior, 11 М. 9. Hoekstra, 12 Dr. С. Grijns, I$ Dr. J. 6. EX 14 J. de Haan 15 H. F. Roll, 16 M. J Doppenberg, it J, ХЕ де ђ Does, 18 G. W. Kiewiet de Jonge, HS вт Onnen, 20 Dr. P. Anema, 21 Dr. Th. Valeton, AER. Boers, 23 Dr. H. J. van Lummel, 24 N. Wing Easton, CORRESPON DEEREN DE Datum van benoeming. 20 November 11 December f 1898. . 13 Augustus 1896. 1901. 18 December 1884. 8 Juli 1886. 19 Januari 1893. 11 Juni 1896. 7 Juli 1896. 90 Mei 1897. 9 Augustus 1900. 11 Juli 1901. 12 September 1901. 1884. 11 December 1902. 11 +: 1902. n 1909. 11 z 1902. 8 Januari 1903. 12 Februari 1903. 8 October 1903. Bus . 1903. 11 Augustus 1904. LEDEN IN NEDERLAN D. Maximum-aantal 30. EE ATA Oudemans, а DF J. Bosscha, Haarlem, 3 Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Arnhem, 15 Funi 5: December Utrecht, 9 4 Dr. H. G. van de Sande Bakhuyzen, коња A C Oudemans, Leiden, 21 m уап benoeming. 39 1879. 1872. 1872. Utrecht, 17 September 1875. E s Datum van benoeming. 6 Dr. C. Ritsema, Leiden, 17 September 1875. 7 Dr. Th. Н. Mae СШаугу, Leiden, 20 Mei 1880. 8 Dr. Th. Place, Amsterdam, 89 1880. 9 Dr. Е. v. Rijckevorsel, Rotterdam, 20 „ 1880. 10 P. C. T. Snellen, Rotterdam, I 1883. 11 Dr. O. Finsch, Leiden, 10 Juli 1883. 12 Dr. A. A. W. Hubrecht, Utrecht, 20 November 1884. 13 Dr. H. Wefers Bettink, Utrecht, 9 September 1886. 14 Dr. C. A. Pekelharing, Utrecht, 11 Augustus 1887. 15 Dr. Max Weber, Eerbeek, 23 Mei 1889. 16 Dr. A. Wichmann, Utrecht, "n os - 1889. 17 Dr. K. Martin, Leiden, 9 Februari 1893. 18 Dr. C. Ph. Sluiter, Amsterdam, 12 April 1894. 19 Mr. M. С. Piepers, 's Gravenhage, 13 Juni 1895. 20 Dr. J. F. van Bemmelen, "5 Gravenhage, 12 Maart 1896. 91 Dr. М. ЕТ. J. Dubois, Haarlem, Оу 1896. 22 Dr. Е. А. Е. C. Went, Utrecht, 20 Ме! 1897. 93 Dr.J.D.van der Waals, Amsterdam, 8 September 1898. 24 Dr. M. Greshoff, Haarlem, 13 October 1898. 95 Dr. J. P. van der Stok, Utrecht, 9 Januari 1902. 26 Dr. R. D. M. Verbeek. 'sGravenhage, 9 Si 1902. 97 Dr. J. G. de Man, Ierseke, d i 1902. 98 Dr. W. Burck, Leiden, 10 December 1903. 99 Dr. J. J. A. Muller, Zeist, 10 és 1903. 30 Dr. P. van Romburgh, Utrecht, 10 * 1903. CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. Maximum-aantal 30. Datum van benoeming. | 5 1 О. von Struve, Karlsruhe, 98 Januari 1865. 2 O. Beccari, Florence, 15 Juni 1872. 3 A. Russell Wallace, Londen, 90 December 1873. 4 А. B. Meijer, Dresden, 18 Mei 1878. ај Datum van benoeming. Mei 1880. 5 Tommaso Salvadori, Turijn, 28 6 John Milne, Shide, Isleof Wight, 20 November 1884. 7 Wilhelm Blasius, Brunswijk, 9 September 1886. 8 P. P. C. Hoek, Kopenhagen, 9 1886. 9 Alexander Woeikoff, St. Petersburg, 11 анан 1887. 10 S. P. Langley, Washington, D.C., 8 Maart 1888. 11 Hermann Graf zu Solms Laubach, Straatsburg, 12 Juli 1888. 12 Julius Hann, Weenen, 11 October 1888. 13 K. Goebel, München, 23 Mei 1889. 14 E. Haeckel, Jena, 11 Januari 1894. 15 С. A. F. Molengraaff, Pretoria, 12 Maart 1896. 16 F. Montessus de Ballore, d'Abbeville, Somme, 20 Mei 1897. 17 G. Haberlandt, Graz, 30 Zä 1897. 18 J. Wiesner, Weenen, :30 „ 1897. 19 J. Massart, Brussel, 307 4 1897. 20 W. Kükenthal, Breslau, 20- „ 1897. 21 R. Semon, Jena, 20... 1897. 22 Antonio Berlese, Portici, 10 Augustus 1899. 23 J. H. van 't Hoff, Charlottenburg, 14 December 1899. 24 K. Stahl, Jena, 9 Januari 1902. 25 H. Molisch, Praag, 9 н 1902. 26 M. Sehlagdenhauffen, Nancy, Ве 1903. 27 Dr. A. Zimmermann, Amani (О. Afrika), 8 December 1904. GEWONE LEDEN. 1 Dr. J. P. Kloos, Weltevreden. 1870. 2 E. J. Kerkhoven, Tjibadak. 1876. 3 N. I. Levensverz.- en Lijfrente-Mij., Batavia. 1876. 4 H. F. P. Obertop, Modjokerto. 1871. 5 J. C. Ribbers, Soerabaia. 1871. 6 J. Dinger, Weltevreden. 1880. 7 Dr. W. Dominicus, Indramajoe. 1880. 8 Prof. Dr. M. Treub, Buitenzorg. 1880. ~ ш 9 F. A. Th. Warnecke, Semarang. 10 T. Ottolander, Pantjoer, Sitoebondo. 11 Dr. 5. Figee, Weltevreden. 12 Hoogere Burgerschool, (Bibliotheek), Soerabaia. 13 Dr. S. H. Koorders, Poerworedjo. 14 G. D. Birnie, Djember. 15 Mej. Charlotte Jacobs, Weltevreden. 16 Ch. G. Cramer, Sidhoardjo. 17 Dr. D. P. F. Driessen, Weltevreden. 18 S. P. Ham, de Bilt. 19 Mr. C. W. Baron van Heeckeren, Semarang. 20 W. P. S. Jansen, Weltevreden. 21 Vereeniging van Djokjasche Landhuurders, Djokjakarta. 22 P. J. Hijmans van Anrooy, Solo. 23 P. Koefoed, Trettes. 24 M. Koperberg, Menado. 25 О. Netscher, Salatiga. 26 K. E. C. Groen, Weltevreden. . E. Kerkhoven, Bandoeng. . Н. van Kooten, Weltevreden. . Н. J. Spanjaard, Weltevreden. A. M. Vermeulen, Weltevreden. W. Weys, Weltevreden. . F. Bouman, Amboina. 33 J. P. Jannette Walen, Weltevreden. 34 Th. Е. A. Delprat, Amsterdam. 35 C. A. Kroesen, Makasser. 36 J. Bley, Kendal. 37 W. H. Bogaardt, Weltevreden. 38 Dr. W. G. Boorsma, Buitenzorg. 39 Dr. J. L. A. Brandes, Weltevreden. 40 Dr. J. G. van Deventer, Weltevreden. 41 M. G. Hoekstra, Weltevreden. 42 Dr. J. Н. Е. Kohlbrugge, Sidhoardjo. 43 J. Ch. Lapp, Bandoeng. ho e POE > BRUT A: 44 H. C. Prinsen Geerligs, Pekalongan. 1892. 45 J. Fürth, Bandoeng. 1893. 46 E. M. Kal, Makasser. 1893. 47 б. А. F. J. Oosthout, Bandoeng. 1893. 48 G. Chr. Renardel de la Valette, Malang. 1893. 49 Dr. J. C. Koningsberger, Buitenzorg. 1894. 50 Dr. E. C. de Vries, Semarang. 1894. 51 Dr. J. van Breda de Haan, Buitenzorg. 1895. 52 J. W. van Eek, Weltevreden. 1895. 53 J. D. Kobus, Pasoeroean. 1895. 54 H. F. Roll, Weltevreden. 1895. 55 Dr. Th. Valeton, Buitenzorg. 1895. 56 Dr. Asajiro Oka, Tokyo (Japan). 1896. 57 Dr. L. J. Eilerts de Haan, Atjeh. 1896. 58 E. F. Jochim, Weltevreden. 1896. 59 W. de Kempenaer, Malang. 1896. 60 A. P. Melchior, Weltevreden. 1896. 61 Mr. J. Schoutendorp, Weltevreden. 1896. 62 Dr. L. Zehntner, Salatiga. 1896. 63 Dr. С. Grijns, Weltevreden. | 1897. 64 Dr. J. G. Kramers, Buitenzorg. 1897. 65 M. F. Onnen, Soerabaia. 1897. 66 P. A. Ouwens, Soekaboemi. 1897. 67 A. А. de Wolff, Weltevreden.. 1897. 68 P. С. Arends, Soerabaia. 1898. 69 Dr. W. van Bemmelen, Weltevreden. 1898. 70 H. M. la Chapelle, Weltevreden. 1898. 71 Concordia (Bibliotheek der Societeit), Weltevreden. 1898. 12 M. J. Doppenberg, Weltevreden. 1898. 73 Dr. J. Godefroy, Weltevreden. 1898. 74 Lim A Ng, Muntok. 1898. 15 O. A. Oettinger, Weltevreden. 1898. 76 C. J. van Putten, m.v. 1898. 77 Dr. M. Raciborski, Dublany bij Lemberg (Oostenrijk) 1898. 18 А. Sijthoff, Semarang. 1898. d e 79 J. J. Smith, Buitenzorg. 80 H. J. Wigman, Buitenzorg. 81 M. E. G. Bartels, Pasir Datar, Halte Tjisaät. 82 Ds. A. W. Carpentier Alting, Weltevreden. 83 A. J. A. M. Ridder van der Does de Bije, Weltevreden. 84 J. J. K. Enthoven, Weltevreden. 85 E. A. C. F. von Essen, Weltevreden. 86 J. L. van Gennep, Panaroekan. 87 Dr. L Gorodiski, Weltevreden. 88 Dr. A. Halbertsma, Tjimahi. 89 Mr. A. C. J. Helfrich, Weltevreden. 90 C. O. Heuvelink, Weltevreden. 91 H. Hissink, Weltevreden. 92 E. L. Kruseman, Weltevreden. 93 L. C. А. F. Lange, Soerabaia. 94 A. Limburg, Tomohon 95 J. W. Mesman, Cheribon. F. G. Muschter, Weltevreden. F. 97 S. В. J. Onnen, Weltevreden. 98 N. J. C. van Polanen Petel, Buitenzorg. 99 P. F. Sijthoff, Semarang. 100 Dr. J. Th. Terburgh, m.v. 101 H. R. de Vries, Weltevreden. 102 Dr. H. C. van den Vrijhoeff, Weltevreden. 103 R. P.. O. D. Wijnmalen, Bandoeng. 104 W. C. B. Wintgens, m.v. 105 Dr. N. Adriani, Amoerang (Celebes). 106 H. J. M. Baumann, Weltevreden. A. Е 107 J. Bruinsma, Buitenzorg. 108 J. K. J. Chambry, Weltevreden. 109 М. Н. Damme, Socrabaia. 110 J. de Haan, Weltevreden. 111 Z. Exe. J. B. van Heutsz, Buitenzorg. 112 D. de Jongh Hzn., Weltevreden. 113 Dr. Z. Kamerling, Kagok, Pekalongan. 1898. 1898. 1899. 1899. i Bow 114 б. С. W. Langenbergh, Weltevreden. 115 F. L. Lash, Weltevreden. 116 Dr. S. Lykles, Lawang. 117 D. H. Nije, Banjermassin. 118 Louis E. Papelard, Weltevreden. 119 A. D. J. Penn, Weltevreden. 190 P. J. Roosegaarde Bisschop, Hongkong. 121 Dr. J. H. Simon Thomas, Buitenzorg. 199 Dr. J. A. М. Swaters, Weltevreden. 193 Dr. H. D. Tjeenk Willink, Weltevreden. 194 L. P. J. Vermeulen, Weltevreden. 195 A. J. G. A. Wiemans, Weltevreden. 126 Mr. B. H.. P. van der Zwaan, Weltevreden. 197 Ch. Е. Bakhuizen van den Drink, Weltevreden. 198 Hoofd-Administrateur Billiton-Maatschappij, Tandjong Pandan. 129 R. J. Broekhoff, Weltevreden. 130 J. W. van Dijk, Weltevreden. 131 J. K. F. de Does, Weltevreden. 132 L. J. Ginjoolen, Weltevreden. 133 Th. J. de Grave, Weltevreden. 134 Dr. N. de Haan, Weltevreden. 135 Mr. Р. К. Hoorweg, Weltevreden. 136 Dr. F. W. T. Hunger, Nederland. 137 A. A. de Jongh, Weltevreden. 138 N. J. Kollewijn, Salatiga. 139 A. R. Kuipers, Bolang (Buitenzorg). 140 Dr. C. J. Neeb, Palembang. 141 R. J. H. Neumann, Weltevreden. 142 B. J. Pas, Weltevreden. 143 J. Е. A. Pool, Weltevreden. 144 Dr. A. J. A. Prange, Soerab aia. 145 L. van Rijn, Singapore. 146 ©. Rogge, Weltevreden. 147 Dr. W. R. Tromp de Haas, Buitenzorg. 148 Н. U, S. Boerma, Weltevreden, mew Дава 149 W. Budding, Weltevreden. 150 H. de Chauvigny de Blot, Pamekasan. 151 C. Н. P. van Diggelen, N gimbang. 152 B. Frijlink, Weltevreden. 153 H. M. van Haften, Weltevreden. 154 J. Haga, Weltevreden. 155 А. L. J. С. van Hasselt, Weltevreden. 156 G. W. Kiewiet de Jonge, Weltevreden. 157 Dr. N. F. Lim, Semarang. 158 J. J. M. Maas, Weltevreden. 159 H. P. Mensinga, Weltevreden. 160 J. J. F. Pino, Weltevreden. 161 N. J. Roelfsema, Weltevreden. 162 С. L. van Steeden, ш.у. 163 A. H. W. van Toen Maas van Oosterveen, m.v. 164 P. C. Adrian, Weltevreden. 165 Dr. M. Albricht, Soerabaia. 166 Mr. A. J. Andrée Wiltens, Weltevreden. 167 Mr. M. L. Andrée Wiltens, Semarang. 168 J. Th. Andriesse, Soerabaia. 169 Dr. P. Anema, Weltevreden. 170 J. F. Baerveldt, Soerabaia. 171 A. F. van Beek, Soerabaia. 172 A. L. C. Beekman, Weltevreden. 173 G. Beerman, Soerabaia. 174 Dr. С.. Е. Benjamins, Semarang. 175 J. Bijker, Weltevreden. 176 Е. W. van Bloemen Waanders, Semarang. 177 J. de Boer, Soerabaia. 178 J. G. C. de Boer, Weltevreden. 179 R. J. Boers, Weltevreden. 180 Zijne Exc. W. Boetje, Weltevreden. 181 E. du Bois, Kalie Soeko (Tanggool). 182 Dr. E. Bonebakker, Semarang. 183 Dr. S. E. Boorsma, Soerabaia. 184 P. M. van Bosse, m.v. Ek, HE ы 185 J. Bouwens, Soerabaia. 186 W. G. А. Brewer, Tjilatjap. 187. B. ten Brink, Soerabaia. 188 H. Bruins, Weltevreden. 189 D. O. J. de Bruyn Kops, Weltevreden. 190 Dr. J. C. Y. Bussingh de Vries, Soerabaia. 191 Е. J. W. L. Canter Visscher, Soerabaia. 199 F. Charls, Semaran g. 193 W. G. A. C. Christan, Weltevreden. 194 Ch. G. Cramer, Semarang. 195 Mr. C. L. Dankmeyer, Semarang. 196 J. Dekker, Koeta Radja. 197 P. van Drimmelen, Semarang. 198 N. Wing Easton, Weltevreden. 199 R. H. Ebbink, Malang. 200 J. W. H. van Eede, Soerabaia. 201 W. Elenbaas, Lamongan. 202 U. von Faber, Soerabaia. 203 G. A. Fokker, Bandoeng. 204 M. van Geuns, Soerabaia. 205 А. Н. van Geyt, Weltevreden. 206 E. A. A. Gobée, Semarang. 207 L. van Haften, Semarang. 208 Dr. 8. T. W. van Hasselt, Soerabaia. 209 J. Herzberg, Semarang. 210 J. Hoek, Semarang. 211 C. E. Hoorens van Heyningen, Semarang. 212 D. A. Hooyer, Weltevreden. 213 Mr. H. ’s Jacob, Weltevreden. 214 Dr. M. Jacobs, Soerabaia. 215 Edward Jacabson, Semarang. 216 J. H. Junius, Soerabaia. 217 J. A. Koenen, Semarang. 218 Dr. J. B. Kolthoff, Semarang. 219 D. A. P. Koning, Soerabaia. 220 J. Е. Н. Koopman, Weltevreden, ТЕ ОТ lg iu p 221 G. J. van Kooten, Weltevreden. 222 D. G. Krol van den Hoek, Weltevreden. 223 A. J. Kuiper, Semarang. 224 Arn. C. Kuyt, Soerabaia. 225 Mr. S. J. Lagerwey, Weltevreden. 226 A. С. Lamminga, Soerabaia. 227 L. Н. de Lavge, Semarang. 228 C. A. E. van Leeuwen, Soerabaia. 229 C. W. Н. Louws, Semarang. 230 Dr. H. J. van Lummel, Weltevreden. 231 Mr. C. Lydius Rahder, Soerabaia. 232 H. Mars, Soerabaia. 233 H. C. Meerburg, B darius 234 Dr. K. H. Mertens, Soerabaia. 235 P. H. Meulemans, Semarang. 236 F. Meyjes, Semarang. 237 P. Nieuwenhuis, Soerabaia. 238 F. Nobel, Soerabaia. 239 D. Olthuis, Semarang. 240 H. Onnen Jr., Weltevreden. 241 V. A. Petkovie, Semarang. 249 Mr. W. J. M. Plate, Makassar. 243 L. C. F. Polderman, Bandoeng. 244 A. K. W. Prins, Semarang. 245 Mr. H. Rahder, Semarang. 246 W. van der Rest, Weltevreden. 247 J. van Rijn van Alkemade, Semarang. 248 A. Rosendahl, Soerabaia. 249 H. Rudolph, Weltevreden. 250 N. Rusting, Bandoeng. 251 G. Scherer, Soerabaia. 252 Mr. W. F. Schimmel, Soerabaia. 253 Dr. Max Schóppe, Soerabaia. 254 J. W. E. van Silfhout, Mr. Cornelis. 255 P. Steigerwald. Soerabaia. : 256 Th. Steinmetz, Semarang. D Las 257 Th. Н. Swindells, Semarang. 258 J. Sypkens Brouwer, Weltevreden. 259 Zijne Exc. A. P. Tadema, Weltevreden. 260 E. Tielenius Kruijthoff, Semarang. 261 H. F. Tillema, Semarang. 262 Mr. J. Н. Tobias, m.v. 263 M. Trousselot, Soerabaia. 264 G. L. Verver, Soerabaia. 265 M. Vierhout, Semarang. 266 C. J. van Vliet, Soerabaia. 267 Dr. W. Th. de Vogel, Semarang. 268 J. H. W. Voigt, Weltevreden. 269 G. J. Voorwijk, Soerabaia. 270 B. A. J. van Wettum, m.v. 271 W. T. de Wilde, Soerabaia, 272 Dr. J. A. Wilkens, Semarang. 273 G. Ymker, Semarang. 274 J. F. Young, Soerabaia. 275 Е. A. Ypes, Magelang. 276 W. Assé, Soerabaia. 277 L. F. С. Alers, Merauke. 278 Mr. N. B. H. F. Arriens, Weltevreden. 279 Mr. Е. J. Е. A. Bade, Semarang. 280 Dr. J. W. van Bart, Semarang. 281 H. van Beusekom, Semarang. 282 M. E. Bervoets, Klatten. 283 H. Blok Wybrandi, Soerabaia. 284 C. Blom, Weltevreden. 285 Mr. A. Е. van Blommestein, m.v. 286 G. Buys Czn., Soerabaia. 287 Mr. A. J. Cohen Stuart. Soerabaia. 288 Е. E. Collard, Semarang. 289 L. Coster van Voorhout, Soerabaia. 290 W. С. Dickhoff, Soerabaia. 291 A. H. E. van der Does de Bye, Soerabaia 292 J. Z. van Dijck, Weltevreden. MICE р с.с Кае wc p 293 R. van Eck, Semarang. 994 W. A. van der Ent, Soerabaia. 295 Mr. P. W. Filet, Semarang. 296 P. J. J. A. Geesink, Semarang. 297 H. Grondijs, Soerabaia. 998 J. P. C. Hartevelt, Weltevreden. 299 G. P. van Hecking Colenbrander, W eltevreden. 300 J. E. Herman de Groot, Soerabaia. 301 C. Horsman, Weltevreden. 309 H. A. C. van der Jagt, Semarang. 303 F. James, Soerabaia. 304 H. J. N. Kat, Mr. Cornelis. 305 L. M. Knaud, Soerabaia. 306 H. Ph. Kottmann, Weltevreden. 307 M. J. A. Kruseman, Tasikmalaja. 308 J. P. Lancel, Semarang. 309 F. A. Liefrinck, Weltevreden. 310 J. A. Maingay, Soerabaia. 311 L. A. Martens, Weltevreden. 319 A. J. А. Meerum Terwogt, Semarang. 313 Mr. G. J. Nolst Trénité, Semarang. "314 D. J. Reese, Soerabaia. 315 L. D. J. Reeser, Soerabaia. 316 W. H. Ruleman Voget, Soerabaia. 317 E. E. W. С. Schröder, Nias. 318 Dr. J. G. Smits, Weltevreden. 319 Dr. Mr. А. Stuurman, Semarang. 320 Ds. J. F. Verhoeff, Soerabaia. HL 321 . Vernhout, Semarang. 329 Mej. J. M. van der Voort, Semarang. 323 Ме]. B. A. Ch. Weehuizen, Semarang. 324 С. J. M. Wertheim, Weltevreden. 395 Mej. M. S. van der Willigen, Weltevreden. 326 A. A. Wittich, Semarang. : LUST VAN VEREENIGINGEN EN GENOOTSCHAPPEN, DO m= = — со 90 MET WELKE DE KONINKLIJKE NATUUR- KUNDIGE VEREENIGING IN BETREKKING STAAT. 1. Nederlandsch-Indié. Algemeene Secretarie, Weltevreden. Archief Java-Suiker-Industrie, Soerabaia. Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Weltevreden. Departement van Onderwijs, Eeredienst en Nijverheid, Weltevreden.. Gymnasium Willem III, Weltevreden. Kaiserlich Deutsches General-Konsulat, Weltevreden. Koninklijk Instituut van Ingenieurs. Afdeeli ng Neder- landsch-Indié, Weltevreden. Koninklijk Magnetisch en Meteorologisch Observatorium, Weltevreden. 's Lands Plantentuin, Buitenz org. Militair Hospitaal, Weltevreden. Hoofdbureau van het Mijnwezen in Nederlandsch-Oost- Indié, Weltevreden. Nederlandsch-Indische Maatschappij van Nijverheid en Landbouw, Weltevreden. Proefstation „Oost-Java”, Pasoero ean. Proefstation voor Suikerriet in West-Java „Kagok”, Pekalongan. Scheikundig Laboratorium, Weltevre den. Topographisch Bureau, Weltevreden. Vereeniging tot Bevordering der Geneeskundige Weten- schappen in Nederlan dsch-Indië, Weltevreden. - со во > PS eee AS Vereeniging tot Bevordering van Veeartsenijkunde in Nederlandsch-Indié, Weltevreden. 2. Nederland. Koninklijk Nederlandsch Aardrijkskundig Genootschap, * Amsterdam. Koninklijke Akademie van Wetenschappén, Amsterdam. Koninklijk Zoölogisch Genootschap „Natura Artis Magistra", Amsterdam. Natuurkundig Genootschap „tot Nut en Genoegen”, rnhem. Polytechnische School, Delft. Indisch Genootschap, 5 Gravenhage. Koninklijk Instituut van Ingenieurs, 5 Gravenhage. Koninklijk Instituut voor de Таа!-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indië, ’s Gravenhage. Natuurkundig Genootschap, Groningen. Universiteit’s bibliotheek, Groningen. Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Haarlem. Koloniaal Museum, Haarlem. Nederlandsche Maatschappij ter Bevordering van Nijver- heid, Haarlem. Teyler’s Stichting, Haarlem. Botanisches Centralblatt (E. J. Britt), Leiden. Nederlandsche Dierkundige Vereeniging, den Helder. ’s Rijks Geologisch-Mineralogisch Museum, Leiden. "5 Rijks Herbarium, Leiden. Sterrenwacht, Leiden. Universiteit’s Bibliotheek, Leiden. Bataafsch Genootschap van Proefondervindelijke Wijs- begeerte, Rotterdam. Leeskabinet, Rotterdam. Nederlandsche Entomologische Vereeniging. Rotterdam. Koninkl. Nederl. Meteorologisch Instituut, de Bilt. Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Utrecht. ~ kd T m as or =, SE Nederlandsche Botanische Vereeniging, Wageningen. 3 3. Belgié. Académie royale de médecine Belgique, Brussel. Académie royale des sciences, des lettres et des beaux- — arts de Belgique, Brussel. État indépendant du Congo. Département à l'intérieur, Musée, Brussel. Musée royal d'historie naturelle de Belgique, Brussel |. Société belge de Géologie, Paléontologie et d’ Hydrologie, — Brussel. Société entomologique de Belgique, Brussel. Société royale malacologique de Belgique, Brussel. Bibliographisch Tijdschrift, Gent. Société géologique de Belgique, Luik. Société royale des sciences, Luik. 4. Duitschland. Archiv fiir Naturgeschichte, Berlijn. Kaiserlich Deutsches Gesundheitsamt, Berlijn. Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften, Berlijn. Kónigliche Bibliothek, Berlijn. Deutsch Physikalische Gesellschaft, Berlijn. Redaction der Meteorologischen Zeitschrift, Berlijn. Naturwissenschaftlicher Verein, Bremen. Verein für Naturwissenschaft, Brunswijk. Verein für Naturkunde, Cassel. Verein für Erdkunde und verwandte Wissenschaften, Darmstadt. Naturwissenschaftliche Gesellschaft , Isis", Dresden. Verein für Erdkunde, Dresden. Naturwissenschaftlieher Verein, Elberfeld. Physikalisch-Medicinische Societät, Erlangen. Verein für Geographie und Statistik, Frankfort a/M. (Stadt-Bibliothek). \ ete pe ae Tere iA - е sec T Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft, Frank- fort a/M. j Naturwissenschaftlicher Verein des Regierungs-Bezirks, Frankfort а/О. Naturforschende Gesellschaft, Freiburg i/B. Ober-Hessische Gesellschaft fiir Natur- und Heilkunde, Giessen. Königliche Gesellschaft der Wissenschaften, Göttingen. Redaktion von Petermann's Mitteilungen, Gotha. Geographische Gesellschaft, Greifswald. Kaiserlich Leopoldino-Carolinische Akademie der Natur- forscher, Halle a/S. Verein für Erdkunde, Halle a/S. . "Verein für Naturwissenschaftliche Unterhaltung, Наш- burg. Weterauische Gesellschaft für die gesammte Naturkunde, nau. | Naturhistorische Gesellschaft, Hannover. Medieinisch-Naturwi h Gesellschaft, Jena. Universitáts Bibliothek, J ena. Naturwissenschaftlicher Verein für Schleswig-Holstein, Kiel. Physikalisch-Okonomische Gesellschaft, Koningsber- gen. Fiirstlich Jablonowskische Gesellschaft, Leipzig. Königlich Sächsische Gesellschaft der Wissenschaften, Leipzig. Naturforschende Gesellschaft und Naturhistorisches Mu- seum, Leipzig. Verein für Erdkunde, Leipzig. Geographische Gesellschaft in Lübeck, Lübeck. Verein für Erdkunde, Metz. Ornithologischer Verein, München. Universitäts-Bibliothek der Königlich Bayerischen Aka- demie der Wissenschaften in München, München. Naturhistorische Gesellschaft, Nürnberg. Qk еч го к cd Ба л = = "о st To MMrPTM "=: s RE ads Offenbacher Verein für Naturkunde, Offenbach a/M. 1 Botanischer Verein „Irmischia” für das Nördliche Thü- 3 ringen, Sonderhausen. Kosmos", Gesellschaft der Naturfreunde, Stuttgart. — Verein für Vaterlindische Naturkunde in Wiirtemberg, Stuttgart. Nassauischer Verein für Naturkunde, Wiesbaden. 5. Engeland. Cambridge Philosophical Society, Cambridge. Royal Physical Society of Edinburgh, Edinburgh. Royal Society of Edinburgh, Edinburgh. Liverpool Biological Society, Liverpool. British Association for the Advancement of Science, 1 Londen. Linnean Society, Londen. Meteorological Office, Londen. Royal Astronomieal Society, Londen. Royal Society of London, Londen. Zoological Society, Londen. Manchester Literary and Philosophical Society, Man- chester. 6. Frankrijk. Société Linnéenne du Nord de la France, Amiens. ` Société d'étude des sciences naturelles, Béziers. Société des sciences physiques et naturelles, Bordeaux. Société des sciences naturelles et mathématiques de Cherbourg, Cherbourg. Académie des Sciences, arts et belles-lettres de Dyon, Dron, ` Faeulté des sciences de Marseille, Marseille. Société des sciences de Nancy, Nancy. Société des sciences naturelles de l'Ouest de la France, Nantes. Feville des jeunes naturalistes, Parijs. E _ E = = гРеслрувоем- Юю = мои ии SE au. а Institut de France, Académie des sciences, Parijs. Musée d'histoire naturelle, Parijs. Société académique indo-chinoise de France, Parijs. Société astronomique de France, Parijs. Société géologique de France, Parijs. Société philomatique, Parijs. Société zoólogique de France, Parijs. 7. Italië. R. Stazione di Entomoligia Agraria, Florence. Museo civico di Storia naturale di Genova, Genua. Reale Accademia delle scienze e belle lettere, Napels. Stazione Zoologica, Napels. Rivista di Patologica Vegetale, Portici. Direzione del Cosmos di Guide Cora, Rome. Reale Accademia dei Lincei, Rome. Reale Comitato geologico d'Italia, Rome. Regio Osservatorio, Turijn. Reale Accademia delle Scienze, Turijn. 8. Luxemburg. Institut royal grand-ducal de Luxembourg, Sciences naturelles et mathématiques, Luxemburg. 9. Oostenrijk —Hongarije. Societas Historico-Naturalis Croatica, Agram (Zagreb). Gesellschaft zur Verbreitung wissenschaftlicher Kennt- nisse, Baden (bei Wien). Ungarische Ornithologische Centrale, Buda-Pest. Naturwissenschaftlicher Verein für Steiermark, Gratz. Kón. Bóhmische Gesellschaft der Wissenschaften, Praag. Verein für Vaterlindische Naturkunde, Pressburg. Naturwissenschaftlicher Verein des Trencséner Comitates, renesén. р Мизео Civieo di Storio naturale, Triest. Kais. Akademie der Wissenschaften, Weenen. [m - -= = 62 - LÀ Dä Ri ҥе — 00 — Kón. Kais. Geologische Reichsanstalt, Weenen. Кёп. Kais. Naturhistorisches Hofmuseum, Weenen. Kón. Kais. Zoologisch-Botanische Gesellschaft, W eenen. Ornithologischer Verein, Weenen. Section für Naturkunde des Oesterr. Touristen-Club Weenen. Verein zur Verbreitung naturwissenschaftlicher Kennt- nisse an der Universitit, Weenen. 1 10. Portugal. Accademia reale das Ciencias, Lissabon. 1. Rusland en Finland. Naturforscher Gesellschaft der Universitit, Dorpat. Administration de l'Industrie en Finlande, Helsingfors. Commission géologique de la Finlande, Helsingfors. Université de Helsingfors, Helsingfors. Société des Naturalistes, Kiew. Société impériale des naturalistes, Moskou. Club Alpin de Crimée, Odessa. Société des naturalistes de la Nouvelle Russie, Odessa. Académie impériale des sciences, St. Petersburg. - Comité géologique de Russie, St. Petersburg. Jardin impérial botanique de St. Pétersbourg, St. Peters- urg. Physikalisches Central-Observatorium, St. Petersbu rg. 12. Spanje. Real Académia de Ciencias exactas fisicas y naturales, Madrid. 13. Zwitserland. Naturforschende Gesellschaft, Bazel. Bernische Naturforschende Gesellschaft, Bern. Schweizerische Gesellschaft für die gesammten Natur- wissenschaften, Bern. 27 o S Le — De P Société de physique et d'histoire naturelle, Genéve. Naturforschende Gesellschaft, Zürich. 14. Zweden, Noorwegen en Denemarken. Bergens Museum, Bergen. Bibliothèque de Université royale de Norvège, Christiania. Videnskabs-Selskab, Christiania. Göteborgs Kungl. Vetenskaps- och Vitterhetssamhället, Gothenburg. Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, Kopenhagen. Naturhistorisk Forening, Kopenhagen. .. Conseil international pour lexploration de la mer, Kopenhagen. Lund's Universitet, Lund. Stavanger Museum, Stavanger. Entomologiska Fóreningen Stockholm, Stokholm. Institut royal géologique de Suéde, Stokholm. Kongelige Svenska Vetenskaps Akademien, Stokholm. Kongl. Universitet, Upsala. 15. Noord-Amerika. University of California, Berkely, Cal. American Academy of Arts and Sciences, Boston, Mass. Boston Society of Natural History, Boston, Mass. Buffalo Society of Natural Science, Buffalo, Mass. Harvard College, Cambridge, Mass. Field Columbian Museum, Chicago, Ill. Davenport Academy of Sciences, Davenport, Jowa. Essex Institute, Essex, Salem, Mass. Hawaiian Sugar Planters Association, Honolulu. Indiana Academy of Science, Indianopolis, Ind. University of Kansas, Lawrence. А University of Nebraska, Lincoln, Nebr. Wisconsin Aeademy of Sciences, Arts and Letters, Madison, Wis. ра D mw un ME ne Tufts College, Massachusetts. Meriden Scientific Association, Meriden, Conn. University of Montana, Missoula (Montana). Connecticut Academy of Arts and Sciences, New-Haven. | New-Orleans Academy of Sciences, New-Orleans. American Museum of Natural History, New-York. New-York Academy of Sciences, Columbia University, New-York City. Oberlin College, Oberlin, Ohio. Geological Survey Department, Ottawa, Canada. Academy of Natural Sciences of Philadelphia, P hila- delphia, Pa. . American Philosophical Society, Philadelphia, Pa. Journal of comp. Medicine and Surgery, Philadelphia. American Association for the Advancement of Science, | Cincinnati, Ohio. Rochester Academy of Science, Rochester, New-York. Augustana College, Rock Islan d, 1H. Academy of Sciences, San Francisco, Cal. Missouri Botanical Garden, St. Louis. Illinois State Laboratory of Natural History, Urbana, Ш.. Anthropological Society of Washington, W ashington, D.C. Signal Service, Washington, D.C. Smithsonian Institution, Washington, D.C. U. S. Geological Survey, Washington, D.C. U. S. National Museum, Washington, D.C. Ohio Agricultural Experiment Station, Wooster, O. 16. Midden-Amerika. Instituto Geologico de Mexico, Mexico. 17. Zuid-Amerika. Instituto Geografica Argentino, Buenos Aires. Academia nacional de ciencias de la Republica Argentina, | Cordo va. Museo nacional de Montevideo, Montevideo. Ca go № р — rem ER — bo ue d as Museo Goeldi de historia natural et ethnographia, Para (Amazonas). Observatorio de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. Sociedad Cientifiea Alemana, Santiago, Chili. 18. Britsch-Indié, Asiatic Society of Bengal, Calcutta. Geological Survey of India, Calcutta. Royal Botanic Garden, Calcutta. 19. Japan. Deutsche Gesellschaft für Natur- und Völkerkunde Ost- Asiens, Tokyo. Science College, Imperial Givers. Tokyo. Seismological Society of Japan, Tokyo. Zoological Society of Japan, Tokyo. 20. Philippijnen. Manila Central Observatory, Manila. 21. Australië. Royal Geographical Society of Australia, South Austra- lian Branch, Adelaide. Royal Society of South Australia, Adelaide. Royal Geographical Society of Australasia, Queensland Branch, Brisbane. Royal Society of Queensland, Brisbane. Geological Society of Australia, Melbourne. Royal Society of Victoria, Melbourne. Geological Survey of Western Australia, Perth (W.A). Australasian Association for the Advancement of Science, Sydney. Australian Museum, Sydney. Board for international exchanges, Sydney. Linnean Society of New South Wales, Sydney. New South Wales Chamber of Mines, Sydney. юн = 24 — Royal Geographical Society of Australasia, Sydney. _ Royal Society of New South Wales, Sydney. Colonial Museum and Geological Survey Department, Wellington. | New Zealand Institute, Wellington. 21. Afrika. South African Museum, Kaapstad. Biologisch Landwirtschaftliches Institut, Amani (Hafen Tanga). VERSLAG OMTRENT DEN TOESTAND EN DE WERKZAAMHEDEN DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE in het jaar 1904, uitgebracht in de Algemeene Vergadering gehouden op den 12den Januari 1905. “М. A. Ter voldoening aan het Uwen voorzitter bij art. 5 der statuten ten taak gestelde, heb ik de eer U hierbij het volgende mede te deelen betreffende den toestand en de werkzaamheden van onze Vereeniging in 1904. —— o Personalia. Wegens vertrek of om andere redenen bedankten 63 leden voor het lidmaatschap, daarentegen meldden 63 personen zich in den loop van het jaar daarvoor aan, zoodat het aantal leden, evenals op ’t einde 1903, bij, den aanvang van 1905, 394 bedraagt. Als bestuurslid en tevens als ondervoorzitter verloren wij wegens vertrek naar Europa in December den Heer Dr. Н. Оххех, die sinds 1878 in het bestuur zitting had in verschillende qualiteiten, en o.m. als penningmeester en als redacteur groote diensten aan de Vereeniging heeft bewezen. In zijn plaats werd de Heer Кхтноувх als ondervoorzitter gekozen. = SE De Heeren van Eek en Gruss, van verlof naar Europa — teruggekeerd, namen wederom als bestuurslid zitting, terwijl 3 verder nog de Heer Wixc Easrow als zoodanig toetrad. Tot - correspondeerend-lid in het Buitenland werd benoemd de - Heer A. ZIMMERMANN. 4 Financiën. Deze, thans wederom onder het beheer van E den Heer van Eer, blijken, volgens de ter tafel liggende Е Rekening еп Verantwoording, in het wenschelijke evenwicht — te уепкестеп; er werd, bij de veranderlijke inkomsten, meer E ontvangen dan waarop geraamd was, maar er werd ook, iü - tegenstelling van het vorige jaar, minder uitgegeven, zoodat op — ultimo December het saldo in kas bedroeg 1689.34 gulden, — gevende сеп avans van 774.75 gulden bij het vorige jaar. Dit - bedrag moet evenwel voor het grootste deel gereserveerd — worden voor toekomstige zware reparatiën aan de gebouwen en | voor de onkosten aan het drukken van den nieuwen catalogus verbonden, waarvoor dit jaar nog niets werd uitgegeven. Gebouwen. Hieromtrent valt niets bijzonders te ver- 3 melden. 1 Bibliotheek. Hier valt in de eerste plaats mede {е ` deelen, dat Directeuren van het Bataviaasch Genootschap er - in hebben toegestemd om de boekwerken en periodica, op ` der Bibliotheek naar Buitenzorg, teruggenomen, thans wederom _ nkoop en ruiling de gewone ` maar daarenboven werden nog eenige extra — T = publicatiën aangeschaft, waaronder ik wil noemen o.m.: Das Jahrbuch der Radioactivität, das Tierreich, Zeitschrift für physi- kalische Chemie, Leo KoENIGSBERGER Hermann von Helmholtz, Kaiser Spectroscopie, Sven HEDIN im Herzen von Asien, etc. Met het drukken van den catalogus der Bibliotheek werd een begin gemaakt, afdrukken van de eerste vellen werden hier reeds ontvangen. Het werd evenwel noodig geacht den uitgever nog eens tot wat meerderen spoed aan te zetten, Tijdschrift. In het verslagjaar verscheen de laatste aflevering van deel LXIII en de twee eerste afleveringen van het volgende deel, waarvan de beide laatste afleveringen thans ter perse zijn. Omtrent de wenschelijkheid van meer- dere bijdragen tot dit ons orgaan verwijs ik naar hetgeen daarover in het vorige verslag is gezegd. Vergaderingen en populaire voordrachten. De bestuursvergaderingen werden dit jaar geregeld gehouden, omtrent het op die vergaderingen verhandelde geven de notulen, die in de laatste aflevering van deel LXIV worden opgenomen, het noodige licht. Genoeg zij het dus te ver- melden -dat zij trouw werden bezocht en door meerdere wetenschappelijke mededeelingen door verschillende bestuurs- leden tot een gewenscht peil van aantrekkelijkheid voor de bestuursleden werden gebracht. Populaire lezingen werden dit jaar gehouden door Dr. H. J. мах Lummer over Spectroscopische Dubbelsterren, den Heer Jan Н. Junius over de Zeevisscherijen en door den Heer Dr. W. van BEMMELEN over Magnetische reizen in den Archipel, beiden door lichtbeelden toegelicht. Ook mag hier zeker niet onvermeld blijven een serie van vijf lezingen door Dr. H. J. VAN LUMMEL in den vooravond over de Planeten gehouden, waarin spreker op meer uitgebreide wijze dan bij een gewone populaire voorlezing mogelijk is, dit zeer belangrijk onderwerp kon behandelen. Deze lezingen, ook voor niet-leden toegan- kelijk, werden met belangstelling door een groot aantal toehoorders en toehoorderessen gevolgd. a^ ` ue. _ Moge het goede voorbeeld van den Heer van LUMMEL 3 spoedig navolging vinden. Voordrachten met debat. Deze afdeeling kwam 10-malen bijeen; de spreekbeurten werden volgens rooster — vervuld en wel door de Heeren: | VAN HAFTEN, over het Kompas; Maas, over Melkonderzoek; ` Tesk WinuwK, over Huwelijken tusschen bloedverwanten; Ficer, over De nieuwe stralen А . ГОРРЕХВЕВС, over «Absolute eenheden en dimensie-formules; DE Dors, over Mikro-organismen aan gene zijde van het gezichtsveld; . VAN LUMMEL, over Het een en ander uit de mechanica ; ONNEN SR., over Stelsels van grondeenheden еп dimensie- formules; DE HAAN, over den Dood en Hoekstra, over Elektrische stroomen. Deze bijeenkomsten werden vrij trouw bezocht, evenwel wil ik de opmerking niet weerhouden, dat sommige leden er wel eens van schijnen af te zien een voordracht bij te wonen, wanneer een onderwerp wordt behandeld dat buiten het door henzelf beoefende vak gelegen is. Mogen deze in het oog houden dat het juist, bij de instelling dezer voordrachten, de bedoeling was, om de beoefenaren van verschillende vakken dichter bij elkander te brengen; ook mag niet worden ver- geten, dat de eenige belooning, die de voordrager van zijn moeite heeft, gevonden moet worden in een groote opkomst van een aandachtig auditorium. Afdeelingen buiten Batavia. Volgens de ontvangen berichten werd ook te Semarang en te Soerabaja door de afdeelingen met vrucht gewerkt, waaromtrent het verslag door die afdeelingen uit te brengen, meer inlichtingen zal geven. Omtrent onze Vereeniging kan ik verder niet anders zeggen, y. B gale dan wat door mij aan het eind van mijn vorig verslag is opgemerkt. Daarnaar dus verwijzende, eindig ik dit verslag ‚met mijn beste wenschen voor den meerderen bloei onzer Vereeniging ! FIGEE. JAARVERSLAG DER Afdeeling SOERABAJA VAN DE Koninklijke Natuurkundige Vereeniging over 1904. Door de Algemeene Vergadering, gehouden op 6 Januari 1904, werd het Bestuur, bestaande uit de Heeren Dr. K. Н, Mertens, Voorzitter; J. С. Rippers, Penningmeester en M. F. ONNEN, Secretaris, herkozen. Het aantal Leden bedroeg 60 op 1 Januari 1904; 19 Leden bedankten en 26 nieuwe Leden traden toe, zoodat op 1 Januari 1905 de Afdeeling 67 Leden telde. In het afgeloopen jaar hadden zes wetenschappelijke bijeen- komsten plaats. Op die van 6 Januari en 7 Maart behandelde het Lid M. Н. Damme het microscopisch onderzoek van metalen, uit welke voordracht het groote belang bleek van zoodanig onderzoek, zoo voor technische als wetenschappelijke doeleinden. Op 13 Juli demonstreerde het Lid М. Е. ONNEN _ eenige eigenschappen van het Radium, in het bijzonder de werking der radiumstraling op gevoelige platen, ор de electroscoop en op fluoresceerende stoffen. Den 6°% Augustus en 17% October vergastte Dr. W. van BEMMELEN, Onderdireeteur van het Koninklijk Magnetisch en Meteo- rologisch Observatorium te Weltevreden ons op eenige mede- deelingen omtrent het Aardmagnetisme; den eersten avond behandelde hij in hoofdzaak de toepassing van de magneet- naald op de zeevaart en beschreef zijne eigene studies aan- se BE gaande de seculaire veranderingen in het Aardmagnetisme en den tweeden avond besprak hij zijne werkzaamheden in opdracht van de Regeering verricht in de Molukken en hechtte hieraan eene meer populaire beschrijving van deze reis, met fotografieén toegelicht. Op 5 September eindelijk hield de eer J. H. Junius eene lezing over Zeevisscherijen, waarin de haring- en de walvischvangst, de robbenslagerij en eenige andere visscherijbedrijven op populaire wijze werden beschreven. Wanneer wij zoo terugzien op het afgeloopen jaar, dan geloof ik gerust te kunnen constateeren, dat er reden is tot tevreden- heid. Immers, de Leden konden op zes bijeenkomsten hunne wetenschappelijke kennis uitbreiden, en dat zij dit op prijs stelden bleek wel uit hunne opkomst en uit de belangstelling, waarmede zij de voordrachten der sprekers aanhoorden. Het is dan ook te hopen, dat wederom vele Leden in het komende jaar zich de moeite zullen willen gegen, eene voordracht te houden, al ontveinzen wij ons niet, dat, zoolang hier te Soerabaja nog zoo weinig inrichtingen zijn gevestigd, bestemd en geschikt voor wetenschappelijke onderzoekingen en zoo weinig personen, die een wetenschappelijken werkkring hebben, waardoor zij als vanzelf in de gelegenheid komen om wetenschappelijke mededeelingen te doen, het te Soerabaja moeielijker zal vallen dan te Batavia om steeds een voldoend aantal sprekers te vinden. De cireulatie der trommels met wetenschappelijke tijd- Schriften was dit jaar nog niet, wat zij zijn moet. Er kwamen eenige gevallen van obstructie voor en eenige nummers zijn weggeraakt. Het is bepaald noodig, dat alle Lezers den trommel zorgvuldig nazien en op tijd doorzenden. "Trommel Х°. 3 (Geneeskunde en Natuurlijke Historie) werd afgeschaft en opgelost in de beide andere trommels, omdat het aantal Lezers door omstandigheden nogal geslonken was en het aantal tijdschriften voor dezen trommel eigenlijk te gering bleek te zijn. Zooals uit de Rekening en Verantwoording van den Pen- Ze `" Ze ningmeester blijkt, is de financieele toestand der Afdeeling gunstig. Evenals in het afgeloopen jaar al gedaan is, kunnen м 1 e {- E dus ook in het komende jaar eenige fondsen ter beschikking _ van de sprekers worden gesteld. ` Aldus goedgekeurd door de Algemeene Ver к ор 12 Januari 1905. De Voorzitter, Dr. К. Н. MERTENS. JAARVERSLAG DER Afdeeling SEMARANG VAN DE Koninklijke Natuurkundige Vereeniging over 1904. Met voldoening kunnen we vermelden, dat het Ledental onzer Afdeeling blijft toenemen, ondanks verzwakking door vertrek- kenden. Het is thans tot zestig gestegen, terwijl het bij het opmaken van het voorgaand verslag bijna vijftig bedroeg. Wanneer Leden onzer Afdeeling vertrokken naar Batavia of Soerabaja, werd daarvan door den Secretaris kennis gegeven aan de Secretarissen der К. N. V. dier plaatsen, terwijl aan belanghebbenden werd medegedeeld, dat hun Lidmaatschap op hun nieuwe woonplaats doorging. Daar het Bestuur, eerst in October 1903 bij acclamatie gekozen, in Februari 1904 aanbleef, zijn hieromtrent geene veranderingen te vermelden. Alleen was de President op de laatste bijeenkomst op 12 dezer in de noodzakelijkheid mede te deelen, dat de Secretaris, door ziekte afwezig, wegens vertrek naar Europa, gedwongen is als zoodanig af te treden. De Heer Bertrams, Militair-Apotheker, thans met verlof in Europa, toen tijdelijk Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te Semarang, maakte zich verdienstelijk door het houden van een voordracht over de „‚Koolstof”. met demonstratie. De volgende spreker was de Heer Н. E. PRINSEN GEERLIGS, Directeur van het Proefstation „Kagok” te Pekalongan, welke met groote bereidwilligheid op zich nam naar Semarang over LXV. 3k we ` Se te komen en aanwezigen boeide door zijn hoogst belang- wekkende voordracht over de „Toepassing der Fermenten in de Javasche Klein-Industrie", eene voordracht door schoone demonstraties opgeluisterd. Aan den Heer J. Н. Junius werd een tegemoetkoming van f 20.— verleend, daar deze Heer een voordracht in den Stadstuin zoude houden, voor Leden en betalenden. Het Bestuur meende dat deze yoordracht meer op haar plaats was in den Stadstuin dan in het lokaal der K. N. V., doch wilde den Heer Junius zijn steun niet onthouden. De 3° spreker was de Heer E. Совкк, tijdelijk Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te Semarang, welke zijn toe- hoorders onderhield over de „Erfelijkheid der verworven eigenschappen". Met toestemming der sprekers werd telken- male de gehouden voordracht afgedrukt in een der plaatselijke | bladen. Daar de Directeur der Hoogere Burgerschool steeds bereid- willig het Physisch Laboratorium dier inrichting voor het houden van bijeenkomsten afstaat, komt de post ,zaalhuur" op onze rekening en verantwoording niet voor. Na afloop der voordrachten was geregeld in de open lacht gelegenheid voor gezellig samenzijn, waarvan steeds ruim gebruik werd gemaakt. De tijdschriften enz. werden, als verleden jaar, in porte- feuilles rondgezonden; een enkele maal werden, boeken op- gevraagd uit de Buitenzorgsche Bibliotheek. Op de laatstgenoemde bijeenkomst stelde de President debating-avonden іп. + vooruitzicht. E. C. DE VRIES, Voorzitter. | W. J. BOSCH, Secretaris. Semarang, Januari 1905. DE VORM VAN HET HEMELGEWELF TE ВАТАУТА DOOR Dr. S. FIGEE. . Het hemelgewelf, hetzij bedekt dan wel onbewolkt, maakt zoowel bij dag als des nachts op vele menschen den indruk van een gewelf te zijn, namelijk zóó dat de afstand tot het zenith kleiner lijkt dan die tot den horizon. Van daar dat men dan ook spreekt van het hemelgewelf. In de werkelijk- heid heeft men met het beschouwen van den hemel slechts met riehtingen te doen, behalve in het geval van zeer lage stapel- wolken. Maar hetzij men den helderen sterrenhemel beschouwt dan wel den hemel min of meer ondoorzichtig gemaakt door wolken, heiigheid of nevel, steeds ontvangt men den indruk als omsloten te zijn door een oppervlak, waarvan de afstand tot ons onbepaald wordt gelaten, maar waaryan de vorm den indruk geeft, als boven gezegd, van een gedrukt gewelf. Een uitvoerige bespreking van dit verschijnsel, dat wel van zuiver physiologischen aard mag geacht worden te zijn, vindt men in de ,,Meteorologische Optik" van J. M. Ревхтек in 1902 te Weenen uitgegeven. Daar vindt men ook aange- geven op welke eenvoudige wijze men bedoelde depressie van den hemel kan meten en wel door aan den hemel het punt te zoeken of aan te geven, dat op een willekeurigen meridiaan den boog zenith-horizont in twee gelijke deelen verdeelt, en daarna den hoek te meten tusschen de richtingen oog- horizont en oog-halveeringspunt; het is duidelijk dat men hierbij een onbelemmerd uitzicht op den hemel moet hebben. Nu is het zoeken van dit halveeringspunt niet zoo gemak- kelijk als het wel schijnt. 96 In de eerste plaats is шеп geneigd, en dit is hoofdzakelijk het geval met personen die gewend zijn hoeken te meten, zooals topografen, landmeters, zeelieden en andere meet- kundigen, om den hoek tusschen de horizontale en vertikale richting middendoor te deelen, waardoor men op een hoek van 45 graden komt, hetgeen natuurlijk de bedoeling niet is. Aan den anderen kant is men geneigd, wetende wat verlangd wordt, om het halveeringspunt lager te plaatsen dan men dat bij geheel onbevooroordeelde waarneming zou doen. Om deze redenen loopt de schatting van dezen halveeringshoek bij verschillende personen zeer uit elkander; Pernrer geeft een lijstje van verschillende waarnemers bij welke de grootte van dezen hoek van 23 tot 38 graden verschilde. Bij een- zelfde persoon zijn deze verschillen tusschen de individueele waarnemingen lang zoo groot niet; is de waarnemer goed geoefend en onbevangen dan zal men eventueele verschillen aan invloeden van verschillenden aard, als helderheid en bewolkingsgraad mogen toeschrijven. PERNTER is geneigd, naar aanleiding van de waarneming van Вемахх en anderen (Зснмют, Küwrz) om aan den halveeringshoek een waarde toe te kennen van ongeveer 23 graden, hetgeen dus op een sterke depressie van het hemelgewelf zoude wijzen. Het kwam mij de moeite waard voor om deze waarneming ook eens gedurende een langeren tijd te Batavia te doen en dit is dan ook geschied gedurende het jaar 1903, en wel meestal des morgens tegen acht uur van uit het platte dak van het Observatorium, vanwaar men naar het zuiden een tamelijk onbelemmerd uitzicht heeft. Bij de waarneming werd eerst het halveeringspunt van den boog horizont-zenith opgezocht en daarna met den wolken-theodoliet dat punt geviseerd. De waarnemingen werden voor het meerendeel door een en dezelfde persoon verricht, en wel door den tweeden rekenaar van het Observatorium, nu en dan gecon- troleerd door mijzelf. Des middags tegen vijf uur werden door mij persoonlijk eveneens waarnemingen gedaan, hoewel niet geregeld. Het aantal waarnemingen des morgens bedroeg 344, des avonds 43. In de eerste maand varieerde de waarde van den waargenomen hoek tusschen wijde grenzen, en wel tusschen 49 en 29 graden, in de volgende maanden kwamen die grenzen veel dichter bij elkander. Hieronder volgt het aantal malen dat elke hoek werd opgeteekend: 43 42 41 40 39 38 37 36 35 34 33 32 graden 13 16 97 51 49 51 50 96 19 12 6 3 maten, аПееп voor des morgens 8 uur. De gemiddelde waarde uit alle waarnemingen des morgens om acht uur gevonden bedroeg 38.3, een bedrag aanmerkelijk hooger dan dat door РЕЕХТЕЕ opgegeven. Het kan zijn dat de waarnemer, een stuurman van de Kon. Paketvaart- maatschappij, een ietwat onverschillig persoon, onbewust meer op den hoek gesteld heeft dan op den boog, hiertegen- over staat dat de gemiddelde waarde der door mijzelf des middags ten vijf uur gedane 43 waarnemingen toch ook nog ‚36.9 graden bedraagt, en mogen wij dus de gevolgtrekking maken, dat het hemelgewelf onder de tropen lang niet zoo gedrukt voorkomt als op hoogere breedten. Het gemiddelde over de verschillende maanden bedroeg: Febr. Mrt. April. Mei. Juni. Juli. Aug. Dec. Jan. Sept. ct. ov. 41.9 39.0 39.0 37.5 38.6 38.7 38.1 37.6 39.4 38.4 35.8 36.2 De twee laatste maanden geven de kleinste waarden voor den hoek, Januari de hoogste, deze laatste maand moet evenwel buiten beschouwing blijven, daar de waarnemer in den beginne nog niet voldoende geoefend was. Overigens valt er uit deze maandgemiddelden geen sprekende invloed van het jaargetijde af te leiden. De beide volgende tabellen bevatten de waargenomen hoeken gerangschikt: 1°. volgens de helderheid of doorschijnendheid van de atmosfeer, afgeleid door schatting van de zichtbaar- heid der vulkanen Salak en Gedeh, van uit het Observatorium zichtbaar; 2°. gerangschikt volgens den bewolkingsgraad, op de gewone wijze geschat. - 98 — HELDERHEID. BEWOLKING. Graad van Aantal | Gemiddelde Graad van Aantal Gemiddelde helderheid. malen. oek, bewolking. malen. hoek. ` 0 86 38.5 0 43 38.6 1 88 37.7 1 45 38.6 2 52 38.6 2 24 39.0 3 30 38.4 3 99 |:38.0 4 33 38.5 4 31 39.0 5 34 38.1 5 15 38.3 6 26 | 38.0 6 21 | 38.0 7 17 38.6 7 14 38.2 8 15 38.6 8 24 37.7 9 11 38.1 9 35 37.9 10 7 36.9 10 62 38.7 0— 3 201 38.4 0-3 134 38.7 4—1 110 38.8 4— 1 81 38.5 8—10 33 38.1 8—10 121 38.3 0o p 268 38.4 0— 5 180 38.7 6--10 76 38.2 6—10 156 38.3 Het aantal waarnemingen bij de helderheid is iets grooter dan bij de bewolking, omdat bij de eerste ook eenige middag- waarnemingen gevoegd zijn geworden. Uit deze tabellen blijkt dat de meerdere of mindere helder- heid weinig aan de grootte van den halveeringshoek afdoet en dat die hoek bij toenemende bedekking van het uitspansel iets kleiner schijnt te zijn. In de Astronomische Nachrichten N°. 3831 geeft Prof. NULAND verslag van dergelijke waarnemingen door hem verricht op ореп zee bij gelegenheid eener reis naar Sumatra in het jaar 1901. Hij trekt de waarschijnlijkheid van het maken van zulk een groote fout, namelijk het schatten van een ster van 23° hoogte op een hoogte van 45°, zeer in twijfel. Hij komt tot een veel geringer verschil en wel van slechts 39.6, en meent, dat het met eenige oefening best mogelijk zoude zijn om die schattingsfout nog veel kleiner te maken. Deze laatste uiting wijst er op dat de Heer №ллхо, als astronoom, zich heeft willen onttrekken en, wellicht onbewust, heeft weten te onttrekken, aan den physiologischen indruk dat de hemel ook hem neergedrukt voorkomt, doch het is bij deze waar- nemingen juist te doen om die physiologische afplatting te meten, hetgeen natuurlijk niet gebeurt, of minder goed, wan- neer men dien indruk wegwerkt. Integendeel moet men zich geheel en al-daaraan overgeven. Ziet men den hemel als een bolvormig gewelf (Kugelkalotte) dan kan het niet anders of men moet het halveeringspunt aan den hemel zien onder een hoek die kleiner dan 45° is, zooals uit onderstaande teekening is af te leiden, waarin H M Z het hemelgewelf is, ^, Ab # 0 6 Z het zenith, H horizon, M halveeringspunt, O het oog en C het middelpunt van den hoek H C Z. Noemt men dezen hoek Н C Z, 2x, en den hoek Н О M, a dan volgt uit de figuur dat соз z—cos 2x tang. a — : 9 sin г waaruit men, in het oog houdende dat x kleiner dan 45^ iss, gemakkelijk kan afleiden dat « ook kleiner dan 45? moet zijn. 