VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
о]. — 10-6 {33 а |аоак.т 8| аопк. iets Sns : C— 10-8 |23. О|пеъеі 19| _—— 189 — 11-9 |334 ole, b. 2 12 Sn. 29, 1-4 2$ - ZW. П 124|— }1%0 0.20] — 3-2 |30{ а зелле. јзесбасеи 1944 — 3-8 |52 рі Alhetder. 5-0 га Оризи betr. donker 5-9 |28} ©! | donker js 6-8 |32} o'iets fr 6 betre 7-4 |31 o'dopket ájhelder — 7-5 |? r'iets fn С.) Бано —— 6-5 |-2$ і donker 3| en — 5-3 |50 о — і 4 — 4-4 |29 | eeu Alz 22 — 4-5 |30 I К. i А w ‹С— Е 28% о! i | 5-5 |31 о, Sn. jn Bj Sam: siwoikie 3| ———— — 7-0 ау. © nev bo alo.helder damp 7-5 |254 sis, ben 2| ——— — 8-7 |37 4===” $r 2j donker l — 10-0 |$ olnevel c 2 - 10-5 |37 2iz.berr.l 7:01, NO о mistig 252 — 11-1 |33 Si NO Of held.ietsdamp — H-9 dof 4 20 Oldonker ——- 29. 0-7 |27 A;donker N Ofbetr. 862 — 1-1 134 4 wolkig Stil. — o. held. — 1-2 |29 2lmist di w Of held. dfmp Ge |23- 2% 01——— nevel 278 28.11-53 [29 Stil, donker о. hb. `} — 11-1 [2:4 7 2 nev. о 8 lu? 7tW IJ ——. a —1о-2 |35 ZZW al уге! , Є2——1о-4 |21 ZWIZ mmm — mist, 10-8 191 ZW 2|пассе mist „0 29. о-2 |22 © +{—— 1-7 |10 o | 2-8 |144 _— Of — 3-9 |18 — 4 | =} 4-3 |154 k ч pR 3-3 [32 — donker Ke — 4-0 | w blz. betr. 31 5. 5-3 33 N? ZW т. Z olo. held. berr, —{(-—— ZOrZ 4 zw. fn. dan 27 6 W 4à 1oldonker 4. be 28.1055 2655 De extra Waarn. tot den 12. Zie in ’t voorige Stukje; de verdere : { nadef .mededeelen, ` A. D A чә - MENGELWERK, TOTFRAAYE LETTBREN,KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN) ВЕТКЕККЕГ ҮК. REDENVOERING , STREKKENDE ТЕМ BEWYZE, DAT DE WAARHEID DES CHRISTLYKEN GODSDIENSTS BEVESTIGD ` WORDT , DOOR DE WYZE, OP WELKE DE BLYK BAARHEDEN VOOR DENZELVEN, WORDEN VOORGESTELD. Door den Hooggel. Heer ALEXANDER GERARD, Doêtor en Profesfor ın de Н. Goage:eerdheid ie Aberdeen. Hoewel ik van wryzelven getuige , zo is nogthans myn а getuigenis waaragtig. CHRISTUS. Joan. УШ. 14. elist JOANNES berigt ons іп het voorgaande gedeel. uan - Er оле Hoofdiuks, dat eenige Pharifeen cene Vrou- we, in overfpel gegreepen, tot jesus bragten, hem zyn oordeel , in д geval vraagende , gereed, om, wat hy ook mogt zeggen, zich daarvan tegen hem te bedienen. Doch тупе Wysheid verydelde hun boozen aanflag , еп be- vestigde, in °t cindt, de uitmuntenheid van zyn Charaêter en Bediening; zeggende: Ik ben het licht der waereld Су" De Pharifeen berispten dit als есп ydel pochen, en hiel. den het voor х kenmerk eens Bedriegers. Gy getuigt van u zelven , uw getu genis is niet waaragtig (+). Hy ant- woordt Мег op. Hoewel ik van my zelven getuige, zo és Bogthans myn getuigenis waaragtig, Dit zeggen gelde niet alleen te dier gelegenheid; het behelst in zich deeze al. gemeene ftelling. „, Dat cnRISTUS jesus de Blykbaarhe- » den van zyne hemelfche Zending op cene wyze voot- » telde, діс, wel verre van derzelver gewigt te vermirie aa deren $ °t zelve vermeerderde.” Nauwlyks is er еспе proeve van Waarheid, min aan mislag en twyfel onderheevig, dan deeze, dat dezelve te (*) vs. 12. (H) vs. 13. … VL DEEL, MENGELW. ХО, 3e G @ DE WAARHEID VAN DEN CHRISTL. GODSDIENST ` te onfochenbaarder worde, maar gelange men dezelve Rrenger onderzoeke, en uit hoe meer gezigtspunten meu dezelve befchouwe. Het Christendom levert veele trekker- ор, die, by ’t eerfte voordoen , de Godlyke herkomst van ’t zelve aanduiden ; doch-elke nieuwe ftand in welken het kan geplaatst worden , ontdekt bykomende merktekens van Godlykheid. De kragt van verfcheide Blykbaarheden , op zichzelven befchouwd, is dikmaals en ten vollen аай den dag gelegd; dan de уле, waar’ op аселе Blykbaarheden eerst werden voorgefteld , is zo al- gemeen niet in aanmerkinge genomen. Dat die wyze verfcheide afzonderlyke blyken voor de Waarheid van den Christlyken Godsdienst aan de hand geeft, zal ik, in deeze Redenvoering, tragten aan te tooncn. · Ter bereiking van dit oogmerk zal het noodig zyn „ dat ik in de о 11% plaats onderfcheiden naaga , op welk eene wyze CHRISTUS en zyne Apostelen oorfpronglyk de Blyk ‚ Ъаагћеасп van het Euangelie voorftelden ; en în de Die plaats ontvouwen, op welk cene муле zy dezelve E voordrocgen ingevalle van Tegenkanting. І. In de certe plaats moeten wy letten op de wyzá, dic curisrTus св gyne Apostelen hielden , in het oor- Jprongiyk voorftellen van de Blykbaarheden der Euanges icleere; дас 15 als zy zich vervoegden tot de zodanigen „ die nag geene voorvordeelen betoond , noch tegenwerpin= gen tegen het Euangelie ingebragt , hadden, In dat geval vertoonden zy enkel de Blykbaarheden huns ner Zendinge , zonder de kragt daarvan аап te dringen door redenkaveten, of zich te bevlytigen om het inbren- en van tegenwerpingen te voorkomen. Zy verkondigden’ eerftellingen uitmuntend in zichzelve; doch leggen zich by alle gelegenheden nict toe, om te beweeren dat ze и muntend zyn , of aan te dringen, dat derzelver uitmun= tenheid ten bewyze van derzelver Godlykheid dient. —— Zy verrigten Wonderwerken , daadtyk vervuld van alte: om(landigheden , om dezelve geloofwaardigheid en kragt by te zetten; doch zy werledigen zich niet om door re- denen te toonen , op welk еспе wyze, сп hoe zeer de onderfcheide omllandigheden , tot het ерп of het ander einde’, dienden. In veele gevallen ontdekten zy hun- пе kunde van het menschlyk hart, en voorfpelden toe- komftige gebeurtenisfen; maar zy lieten het aan de Men- ‚fehen zelve over, op te maaken , dat zy eene Godlyke: А „ ‚ ene BEVESTIGD. ©. -.. Oe Zending hadden: bykans nooit trekken: zy zelve het ge- volg. Zy buweezen , dat jesus de Мерез was, uit de Schriften der Prophecten; doch десдсп. het op de eenvoudigfte wyze, zomtyds, door zich op de Schriften des Ouden Verbonds in ч algemeen te beroepen, dikmaals met enkel eene byzondere plaats аап té haalen, en altoos zonder de toepasting door een redenkaveling ге bevestigen. Dat deeze eenpaarig hunne Leerwyze was , in de Blyk- bearheden hunner Zending, Qorfprongiyk te toonen, by de zodanigen „ die geen geest van Tegenkanting lieten bly- ken,zouden wy kunnen (taaven door eene breede lyst van voorbeelden uit het Nieuwe Testament; doch het gou zo- verveelend als overtollig weezen. | О. | Maar geeft dit vertoón hunner Leerwyze geen fteun aan eene Tegenwerping tegen bet Christendom, in, °t midden gebragt, te weeten, dat het, by de. еегїїё Verkondiging, niet gegrond is op bewys? Het geeft geen (teun, zelfs in {сһуп aan deeze Tegenwerpiug, wat dezzelver. hoofdbe= doeling aanbelangt. Het duidt, zelfs, niet van verre, аап, dar het Christendom niet gegrond is op bewys, of om еі» genlyker се. fpreeken, dat het zelve niet onderfchraagd wordt, door redelyke Blykbaarheid: want de bygebragte aanmerkingen hebben geheel geene betrekking zot de Blyke baarheid zelve, maar betreffen, alleen de wyze van dezel= ve voor te ftellen. Maar geeft het, vogthans, geen fchyn om ten шіпйеп te beweeren, dat de Blykbaarheid der Euangelieleere op eene ouefgene en onvolkomene wy- ze wierd voorgedraagen ? Geeft het fchyn tot zulk, eene Tegenwerping, het geeft niets meer. Deeze Leerwyze id zo verte van eenig weezenlyk vermoeden tegen de waat, heid des Christendom; te verwekken , dat ze , integendeel een fterk vermoeden ten voordeel van ’t zelve baare. Het behelst geen vermoeden tegen de waarheid des Christendoms : want die Leerwyze was noch opneigen , noch onvolkomen ; doch genoegzaam om Geloof te wege te brengen in de omftandigheden, in welken men zich daar van bediende. Indien het Euangelie, by de eerfte verkone diging van ’t zelve, niet onderfteund wierd, door Bewys, het werd nogthans onderfleund door Baarblyklykheid. — Baarblyklykheid verfchilt van Redenkaveling : bemerkte Baarblyklykheid is de onmiddelyke oorzaak van Geloofs Redenkaveling is flegts een middel om de Menfchen tot het bemerken der Baarblyklykbeid te brengen ; een middel , op verre пл, in alle gev Шеп, niet noodig. De fterkst 2 Moe ree 96 DE WAARHEID VAN DEN CHRISTL. GODSDIENST mogelyke overtuiging wordt te wêge gebragt door enkel befchouwen. De Biykbaarheid van natuurlyke en zedelye ke waarheden, en in °t algemeen van alle gebeurtenisfen , vordert geen reeks van bewyzen, om Бергеереп te wor- den: een daad wordt vertoond, en uit dezelve het Бейше tot eene ‘andere daad tegtítreeks opgemaakt: de natuurlyke gefteltenis der ziele bepaalt ons om het befluit te trekker en aan te neemtn, zonder eenige vergelyking der denk- beelden. De Blykbaarheden van het Euangelie zyn ge- beurtenisfen; wonderwerken , by voorbeeld , welker be- - fchouwing de ziel natuurlyk opleidt om er de waarheid van het Euangelie uit op te maaken. Men bemerkt dee- ze gebeurtenisfen zonder te redenkdVvelen , en bemerkt zynde, wordt het befluit- desgelyks zonder redenkaveling opgemaakt. ` Natuurlvke Blykbaarheid is, door de oor- onglyke gefteldheid onzer ziele, voor het Verftand gee chikt; er zyn beginzels van Geloof den Mensch eigen, aan welke” deeze Blykbaarheid zich houdt, en door wel- ke zy onmiddelyke overtuiging te wege brengt, by de onbedorvenen van hatt. CHrisTus verichafte eene Baar- Blyklykheid ` ор eene wyze, gefchikr , om op de natuurlyke’ beginzelen van Geloof te werken: hy deedt de Menfchen bedryven aanfchouwen, uit welke de waarheid zyner Zen- dinge onmiddelyk volgde, zulks was genoeg: langs deezer weg wordende menfchen dagelyks in dergelyke gevallen _ overtuigd. Baarblyklykheid, van welk eene foort ook, laat reden- kaveling toes de Baarblyklykheid van onzen Godsdienst kan op veelerlei wyzen, door bewysredenen, opgehelderd en verdeedigd worden, Maar het is, in geen geval, tot ‚overtuiging noodig, dat iemand lette op alle bewysrede- nen, voor welke een onderwerp vatbaar is. Indien hy “de Blvkbaarheid , zonder dezelve , begrype, zou het geheel overtollig weezen, Het verdient ook onze opmer- king, dat de Blykbaarlreden van het Euangelie zich niet in °t zelfde licht aan ons vertoonen, waar in zy zich voordeeden аап de Perfoonen, welken zy oorfpronglyk werden voorgedraagen. Onze toeftand verfchile van den hunnen in veele omftandigheden; en ’t is, uit deeze om- ftandighedon -dat de meeste Redenkavelingen , vervolgens, ter verdeediging van het Christendom ingevoerd , den aorfprong ontleenen. Te onzer Overtuiging moge het noodzaaklyk weezen te redenkavelen ; doch hier uit volgt mm geenen deele - dat redenkaveling noodig. was om hys d te BEVESTIGD, | ' 97 te overtuigen. De Baarblyklykheid word hun onmiddelyk vertoond: en moest, indien dezelve уселепјуке еп nae taurlyke Daarblyklykheid was, het Geloof te wege bren» П. ` Hanne Overtuiging was , desgelyks, ten vollen redelyk. Wy hellen zeer over om kieschkeurigheid en beknibbeling van Blykbaarheid , en fchroomvalligheid in dezelve te er- kennen, met een al te gunftig oog aan te zien. . °t Geen de toeftemming onredelyk maakt, is dat men ze geeft op eene .ongenoegzaame Blykbaacheid; niet dat men die ge- reediyk geeve als dezelve genoegzaam is. Toeltemming is altoos redelyk , wanneer zy volgt op weezenlyke en regtmaatige Blykbaarheid; en hoe gereeder zy gefchonken wordt, hoe redelyker dezelve is. Zich door cene onge- noeezaame Blykbaarheid te laaten bedriegen „ toont een gebrek аап Verband: natuurlyke Blykbaarheid niet vaardig te begrypen, daartoe eênc menigte van ophelderingen en bewyzen noodig te hebben ,ftrekt ten blyke van een gelyk gebrek. De maag is gezond, wanneer dezelve door eige kragt de fpyzen wel verteert; het oog is goed , wanneer het , zonder behulp der kunst, de voorwerpen klaar ош» dekt: met de kragt des Verftands is het even zo gelegen. Voor de zodanigen, die geen blyk gaven dat zy met de kwaale des Ongeloofs behebd waren , werden de Blykbaar» beden van het Euangelie eenvoudig voorgefteld: dit vere wekt geen vermoeden tegen het Christendom, zulks was genoegzaam om ееп vast en redelyk Geloof by de zodanie D gen te wege te brengen. “ Deeze Leerwyze dient in verfcheidenerleí opzigten om een Йегк vermoeden ten voordeele van het Christendom te baanen. ` Wel verre van in te fluiten , dat geene weezenlyke Blyk- baarheid gegeeven was, fluit het noodzaaklyk in, dat die Blykbaarheid zeer fterk ware. De fterkfte Blykbaarheid werkt, in alle gevallen , het vaardigst op °t verltand. In- dien de Dlykbaarheid zwak of twyfelagtig is, Кап de kragt van dezelve niet bemerkt worden , zonder het behulp van opheldering en redenkaveling. ’t Is zeker, dat de Blyk- baarheid van het Kuangelie, in den begînne, alleen ver- toond wierd, het' is even zeker, dat veelen, in de daad, overtuigd wierden, door het eerfte voorftel van dezelve3 t is, derhalven ontochenbaar, dat de Blykbaarheid van het Euangelie nief alleen weezenlyk was, maar ook fterk. > ———— De Menfchen zyn, ik beken het, zeer ligtgeloo- G 3 vig. Bi 98 DE WAARHEID VAN DEN CHRISTL. GODSDIENST vig, en gelooven menigmaal zonder genoegzaame Blyk- baarheid. Doch dit gefchiedt alleen , wanneer het gebrek aan Blykbaarheid bedekt wordt door fchynbaare redenkae veling of eenige andere kunftenaary. Dit was het geval niet by de oorfpronglyke verkondiging van het Euangelie, Hadt "er eenig gebrek aan blykbaarheid plaats gegree- en, het moest zich geopenbaard hebben en bemerkt ge- weest zyn; want men bezigde geene middelen om bet te bedekken. Was de Blykbaarheid niet fterk geweest, de- zelve kon geen Geloof te wege gebragt hebben : want dezelve werd enkel vertoond. Zeer zekere waarheden Zyn verworpen geworden, om dat men het bewys niet genoegzaam -hadt aangedrongen; maar nimmer werd eene valschheid met opgang ingeboezemd door eene bloote en kunstlooze vertooning van voorgewende Blykbaarheid. Wyders. Deeze Leerwyze was de allergefchiktfte om de onbevooroordeelden te overtuigen. Hoe eenvoudiger de Blykbaarhcid kan voorgefteld ‘worden, шег klaarheid beftaanbaar blyvende, hoe. beter dezelve аап ’t bedoelde einde beantwoorde, ` Waar redenkaveling niet noodzaaklyk is, overlaadt dezetve de Blykbaarheid, en verbystert het verftand. Dit geldt in °t byzonder ten aanziene van ge- beurtenisfen, Wy zyn natuurlyk gefchikt om Ter onmid- delyk of met éénen tap gevolgen uit te trekken , dit gaat bovenal door, ten opzigte van het gros des Menschdoms. Stel аап een Mensch , zo ‘als de Menfchen deorgaans gyn, tene weezenlyke Blykbaarheid voor, gefchikt naar den aart des Onderwerps: hy ftemt, zonder in twyfel te hangen, toe : treedt in de breeder ontvouwingen, welke men ten aanziene van alle onderwerpen becht uitgedagt , hy verftaat u niet," Elk Mensch is bekwaam gemaakt, om door weezenlyke Blykbaarheid overtuigd te worden 5 maar veelen kunnen de fcherpzinnigheden van gefchilvoes ring niet vatten, De Christlyke Godsdienst was ten diene fte van allen verordend, niet gefchikt om de weetgierigen alleen te voldoen. Indien de Blykbaarhcid van denzelven weezenlyk was, zo moest het eenvoudig voorftellen daar van „op het kragtdaadigst, Geloof te wege brengen by de Menfchen in ’t algemeen: indien dezelve , dus voorgefteld ; piet gefchikt was om Geloof te veroorzaaken, was ze Riet voor * gros des Menschdoms gefchikt. Сор heeft de „Blykhaarheid naar deszelfs kragten afgemeeten , CHRIS- Tus dezelve voorgefteld op de beste wyze om "rt zelve te- overtuigen ; en dit wyst niet duister aan „ dat het Euan- з ` ir | ge- DEVESTIGD, ©. 99 сене afdaalt van die zelfde Wysheid, welke "e Menfchen gefteltenis vormde. ‚ Deeze Leerwyze voegde ook best aan het Character van den Godlyken Leeraar. Zy ftelt jesus recheftreeks tegen Redriegers over. Zy maaken veel ophefs van eene geringe Blykbaarheid;s zy kunnen geen beter aanvoeren, en daar- om Dellen zy alles te werk om de Mentchen te overtuie gen, dat het geen zy voordraagen van het uiterfte aan- belang is. Het voegt eenen Leeraar, waarlyk van Gon gezonden, integendeel, eene Blykbaarheid van zyne Zen- ding te geeven, uit eigen aart gefchikt om Geloof te wé ge te brengen, en dat hy, bewust van de kragt daarin gelegen , die voordsaage, zonder ecnigen ophef. Ву мл» HOMETH vinden wy de ecríte, en by curisTus de laatfte handelwyze, op het volkomenst; deeze draagt alle ken- merken van Dedriegery, geene de onbetwistbaarc trekken. van Waarheid, Wanneer iemand, by aanhoudenheid, zich op de fterkte zyner bewysredenen beroept, baart hy ag- verdenken: hy, die geen oogmerk heeft om het oordeel te twenken, ftelt zyne redenen voor, laat het voelen van derzelver kragt over. Eenvoudigheid van Leerwyze is al- toos een aanduiding van Waarheid, en jesus ‚bezat dezele уе in de hoogfte maate. Zulks toont teffens hoe zeer hy bewust en overtuigd was van zyn regt tot het Character, onder ’t welk hy zichop hier aarde vertoonde. Iemand , die weet dat hy ten oogmerk heeft te bedriegen, is natuurlyk agterdogtig. Maa jesus ontdekt geene angstvalligheid in zwaarigheden te voorzien en voor te komen; еп zyne Apostelen verhaa<: len de dingen, gelyk zy wisten dat ze waren, zonder ee- nig blyk , dat zy zich over de gevolgen bekreunden. Dit is dat eerlyk vertrouwen ,’t welk natuurlyk uit opregtheid voortvloeit, °t geen een Bedrieger nooit kan aanneemen 3 het bewyst dat zy waren, die zy verklaarden te zyn, ` Eenvoudigheid van Leerwyze 15, daarenboven „een kem merk van weezenlyke waardigheid, ManomrTH wendde waardigheid voor; doch dezelve was van eene valfche {бооп ‚еп geheel kwalyk geplaatst. Hy verfmaadde trotslyk Blykbaarheid van zyne Zending te geeven: en die te gec- ven was hy verpligt. Ten zelfden tyde maakte hy een vertoon van Biykbaarheid : еп ’t was door dit te vermyden , dat waare grootheid moest blyken; dit verraadde eene laagheid van ziel, dit toonde dat гупе waardigheid op am dere ryden gemaakt was , alleen om het gebrek aan Blyk- | ' G 4 baars 100 DE WAARH. VAN DEN CHRISTL. GODSD. BEVESTIGD. baarheid te verbergen. Jesus nam een hoogst eerwaardig Chara@ter aan ; doch zyne Leerwyze wees uit dat het hem toekwam, deeze drukte ’t zelve eenvoudig uit, hy hieldt dit Charaêter ongemaakt en ор ’t natuurlykst ftaan- de; hy gaf et gereedlyk Blykbaarheid van, hy onthieldt zich alleen van met praal en vertooning te verklaaren z Waarlyk deeze is de Zoon van сор (*). Indeezervoege behelst de wyze, waar op de Blykbaar- heden van het Euangelie oorfpronglyk werden voorgedraa- n,verfcheide vermoedens voor de waarheid van °t zelve. е zyn zo (етк, dat, Indien gy het Епапрейе voor valsch houdt, het geheel onoplosfelyk is dat men ooit die wyze zou verkooren, en het onmogelyk is, dat zy ooit zou geflaagd hebben. с) Маттн. XXVII, 53. _ (Het Vervolg by de eerfle gelegenheid.) BRIEF OF BERIGT, WEGENS DE AFZETTING EENER VROUWR BORST: AAN DEN HEERE С. GREEVE , Beroemd Stads- Heel- en Vroedmeester , enz. te Utrecht. ` DOOR GL VAN WY, Stads Operateur van den Steen, en Chirurgyn van het Pesthuis , te Amflerdam. Wel Edele Heer! Geachte Vriend! eloofde ik UWEd. op uw verzoek , den uitflag eener thans zoo zeldzaame als gevreesde Kunssbewerking, (ik meen de Afzetting eener Vrouwe Borst) welke ik ор den aden van de maand Augustus 1783 alhier volbragt , te berig» " 7 ` ze belofte te gereeder, dewyl de ge- als gelukkig, bereikt en uitgevallen т ongunftig verfchynzel па de Ope- erftreevende, afgewend en te boven k my heeft doen denken, dat het zoude geoordeeld worden, dit Ant- sin dit Maandwerk, te plaatzen. ERK, oud 43 Jaaren, kreeg, na dat 22 BERIGT WEGENS DE AFZETTING RENER VROUWE BORST. IQL ху vegenmaalen gekinderd had, een ftoot tegen de regter Borst, en, ingevolge hier van, eene kleine scúrrheuje vere harding, welke ‚ van tyd tot tyd grooter wordende, ein- delyk de geheele Borstfchyf innam, en pynelyk wierd , эт welk haar aanfpoorde naar hulp-om te zien, na dat zy haar ongemak reeds drie Jaaren gedragen had, Hier toe raadpleegde zy de bekende , [en te onrecht beruchte] Bagynijes , zonder hulp te erlangen; integen. deel, deze Geestelyke Dochters befchouwden haar onge. mak van dien aart te zen, dat de aanlegging huns middels niet baaten zoude, en lieten haar ongetroost, onder het veelbeduidende fchouder optrekken, (toen de Lyderes vere langde te weeten, of haar ongemak hulpeloos en gevaar- lyk was,} vertrekken. | Niet te vreden met de afwyzing van gemelde Meeste- resfen , kwam zy den zaden July mynen raad en hulp verzoeken. Ik vond de geheele borstfchyf knobs belagtig en zeer hard, of Scirrheus ‚еп de Lyderes,op de eere voorftelling , tot de wegneeming , zeer genegen, Zy was, buiten dit ongemak , voor °t overige, gezond, en op dezen tyd ontdekte ik geene andere, van de Borst afgelegene klieren , opgezet of verbard, althans geene \inwendige aangedaane Borstklieren , waar omtrent meu zeer naauwkeurig onderzoek, wil men de afzetting der Borften , volgens den voorzigtigen en verftandigen ` raad van Profesfor CAMPER, met gewenschten uitflag in ’t werk ftellen, behoort te doen , kwamen in bedenking. Een zeer ongunftig kenteken , (Schoon niet іп аас my af te fchrikken,) vertoonde zig egter, en verwekte by my eenige bedenking: daar ontlastte zig uit den tepel geduu- Tig eene bruine , en zomwylen -bloederige , fcherpe (ot, Volgens het gevoelen van de beste en beroemdfte Heelkundigen , word dit verfchynzel niet, dan іц die Scirrhi, welke op ’t punt (taan van kwaadaartig te wor- den, en eerlang in eene opene en woedende kanker -nit te berften, waargenomen. Althans LE DRAN, aan wiens getrouwe en egte Waarneemingen, niemand zoo min, dan aan zyne ongemeene kunde, twyfelt , zegt hieromtrent. „—— Het gebeurt. veelmaalen , dat ‘er uit eene kwaa »» de Borst „ verfcheide maanden lang, uit den tepel, of a zalfs uit de huid rondom den tepel, eene dunne bloe- wn derige ftof , of eene etteragtige wei, zweet. Het one s» gemak der Borst neemt daar door niet af, maar wan- à боз, s3 heef ` 102 BERIGT WEGENS DE AFZETTING ‚ neer deze uitlekking ophoud , neemt het gebrek 5 bedoelt de Kanker,) heel fchielyk тое.” Cry Hierom fcheen het my toe, dat de Afzetting , de eenige kans, ter herftelling, en voorkoming van eene woedende Kanker was , en dat dezelve, tydig gefchiedende , ge- wenschte gevolgen hebben konde; indagtig het geen de kundige A. BALTHASAAR , in zynen brief , aan Doctor J; VOEGEN VAN ENGELEN, in het Genees- , Natuur- en uishoudkundig Kabinet geplaatst, zegt: — wn indien де з» kanker Кап en mag weggenomen worden, дап fpreekrt an het van zelfs, dat de Afzetting de korifte en усве s, WER (Di te meer, dewyl de klierige Borstfchyf , fchoon geheel en al ontaard , voor "tr overige van de - orstfpier los ware , en de beroemdfte Heelkundigen in foortgelyke gevallen, indien men ze niet alle van onkunde en ontrouw befchuldigen mag, veelmaalen geflaagd туп; ook vond ik ту verpligt, liever dit hulpmiddel te be- proeven, dan haar aan het dreigend noodlot over te gee- ven: want, alfchoon men al eens vastfteldg, dat de Af- zetting een onzeker hulpmiddel ware , zoo fblyft het on- dertusfchen, naar ceLsus wyze Spreuk, zeker , dat het = beter 15 een onzeker hulpmiddel te beproeven , dan de Lyders hulpeloos aan hun noodlot over te geeven ; te meer, indien dat hulpmiddel, door getrouwe eù kundige Waarneemers veelal goed bevonden is. | Op zodanige gronden ftelde ik myne Lyderes, de weg- neeming van de geheele Borst, zoo gemakkelyk, еп aan- neemelyk voor, als mogelyk ‚ en geoorloofd was , ten Einde haat niet af te fchrikken. Naàr eenigen tyd, en na vooraf , ook den raad van den Hoogleeraar BONN , welke met de myne volmaakt ftrookte , ingenomen te hebben , befloot zy tot deze Heelkundige bewerking zeer kloekmoedig. _Onverwagts , en eveh voor ik gereed Попа het hand- werk. te beginnen , befpeurde men eene verharde klier. onder den Arm , welke noodwendig geoordeeld wierd - (zoude de Operatie wel flaagen,) weggenomen te moeten worden. — Hierom zag ik van de gewoone wyze van Afzetting, welke ik my had voorgcfteld te zullen volgen af; beginnende de incifie van onder den Arm, ten einde wel verzekerd te zyn, gemelde klier, aldaar, weg te nee- men, of het reeds daar heen verfpreide kankersift geheet en al te ontwortelen, het welk my, om hier in doof de bloeding als anderzints niet verhinderd te worden, best | toe EENER VROUWE BORST, тоў toefcheen. Deeze incifie vervolgde ik zoo vere, als ik noodig en veilig. oordeelde, om niet te vroegtydig de Mass-flagader vaneen te fcheiden, welke my, buiten deze voorzorg, hinderlyk had kunnen zyn. Hierom., rop op die hoogte genaderd zynde , vertoonde zig ook geene bloeding van aanbelang , althans geene zodanige die in ftaat was my in het handwerk te kunnen hinderen, en derhalven was ik in ftaat, om gemakkelyk , еп op de ge- woone туте „ de Borst op nieuw, met шупе vingeren van de ribben af , en tot my, trekkende, van de. Borst- beenszyde eene tweede imcifie te beginnen, dezelve te doen doorgaan tot іп. de eerfte, еп aldus de Operatie te voltrekken. | б Door foortgelyke voorzorg , had Ж het genoegen te zien, datde Mams-flngader, niet , dan ор “ einde deg Kuasthewerking , do en wierd „ en gelegenheid ver-. fchafte ‚ (door de kundige hand van den Heere LaBtr, welke dit vat volmaakt digt floot, onderfteund ,) om het verband genoegzaam droog aan te leggen, zodanig: daar door aanptakkende , dat "er naderhand geene bloeding weder verfcheenen is. In het poen der Kunsthewerking, had ik, ten opzigta van het kankergezwel, en °t geene daar aan v fchapt was , niets gelpaard, dan wat het vel aanbelang- de; hieromtrent had ік, zoo veel my mogelyk was, en veilig toefcheen , de fpaarzaamheid in "rt oog gehouden, ten einde eene fpoedige genbezing, naar kunstvermogen , te bevorderen. | , Zoodra de verëttering der ontbloote deelen genoegzaam fcheen , bevorderde ik dit. oogmerk verder , door de randen van ’t vel, met ftrooken kleefpleister , еп een voeglyk verband, tot elkanderen te doen naderen. —— De geneezing vorderde , fchoon langzaam, tot aan den roden O@vober , en wierd zekerlyk zeer begunftigd door de toediening van de Cort. Peruwan. Dan, niectegen- ftaande alle aangewende zorgen, en alhoewel de zweeg plat en zuiver wat „niets dan een weïnig vel behoevende , zoo hield de heeling op „en dezelve bleef onveranderd tot den деп November, Maar , den 6den dito het verlignd afneemende , zag ik, met verwondering en leedweezen , bet reeds byna voltrokken velteken ‚ ter grootte van een guldenftak , losgebroken ; laager in het zelve vel- of lidteken , ontdekte ik twee kleine zwarte ftipjes, of verftorvene huidplekjes. | d С А Ce 104: ВЕВІСТ WEGENS DE ‘AFZETTING _Gemakkelyk bezeft UWEd. welken: оар ik my toen: van deze Kunsthewerking konde belooven, Waarlyk , ik. vreesde niet weinig dat de weg tot myne veröordeeling „ ten dezen opzigte „ gebaand was, en еепс op nieuw uit=- berftende en moordzieke kankerwoede myne Lyderesfe verflinden zoude ! Althans, toen ik den volgenden dag befpeurde , dat ook gemelde zwarte flippen , ieder in gaa- ten ‚ ter grootte van een hollandíchen ftuiver , ‘veranderd. waren. - Den 7den van bovengemelde maand, was.ik reeds bee dagt, en herinnerde my, °t geen ik in myne Prysverhane deling (*) aangetekend heb. „, De Afzetting zal altyd an gelukkig flaagen , indien men dezelve tydig genoeg э, doet, vooral wanneer de kanker door eene uitwendige a Oorzaak voortgebragt is, of haaren eerften oorfprong s, genomen heeft , volmaakt los ligt, en de Lyders voor se t overige gezond ,-middeljaarig , althaus niet te oud ə» nog verzwakt zyn. Dog іп ongunftige voorwerpen of э» gevallen; die uit eene inwendige oorzaake voortgeko= з» Шеп zyn, de Afzetting doende, kan het gebeuren , dat an de kanker, па de wegneeming , met des te grooter. ээ woede wederkeere, het zy op dezelfde af op gene an- s dere plants. | ‚ ə Men zal dit toeval evenwel veel kunnen verhoeden, ae еп eene welgedaane Afzettinge te hulp komen, doot as een Causticum. op elken arm te plaatfen, om, wan- as neer ае. verëttering. van de wonde begiut op te hou- an den, door de verëttering op de armen, de kankeragtige. aa ftoffen, welke met de vogten vermengd zyn, af te lei- s den. Le DRAN heeft dit , in zyne Raadpleeg. pe бо. ` an na het wegneemen der kankeragtige Borften, zeer goed s, gevonden , en zeer goede gevolgen daar van gezien. зэ Mogelyk zoude de fchil van het Bois de Garou , niet ээ minder dienftig zyn. Althans LE DRAN heeft de Af» э» zettingen., onder zoortgelyke voorzorgen ‚ zeer goed s bevonden ()” | ‚ Dit gaf my aanleiding de fchil van het Bois de Garou, aan den Arm van dezelfde гуде des gebreks, ter. beproe- ving aan te leggen; dan, zoo lange deze geene genoeg- , zaan (*) Zie het Geneesk. Genootfchap, Servandis Civibus, IV. D ` Ы. 189 , enz. Ct) Zie Mem. de l'Academ, R. de Chir, Тот. VII. pag. 128, шашын = = RENER VROUWE BORST: ' ` teg gaame afleiding maakte , veranderde de miskleurigheid: niet , en het reeds ‘vernietigde velteken wierd dagelyks тег; zynde de omtrek der zweer ,.die zoo wel in diepte als omttek toenam, op de minfte -aanraaking „aller. oeligst. -. En Niet zonder redenen vreesde ìk een geheel ongelukkie gen uitlag van dit handwerk te zullen ondervinden , . ter- wyl ik myne Lyderesfe, op alle mogelyke wyzen , in haare- opgevatte hoop van herftellirig te gemoet kwam , еп fterk- те, zonder iets van wegens gegronde vrees van het tegens. deel te laaten blyken.. Niet weinig was ik verwonderd en te vreden, over eeng even fpoedige omkcering van zaaken, welke weder nieuwe: hoop ‚ ter gelukking van myne gereezirigs-intentien ople- verde , toen ik den riden November befpeurde ,.dat de- entvelling , door de fchors van de Garou aan den Arm, eene ruime hoeveelheid scher’ getoost ‘had. ` ч, бр Van dien dag af, ontdekte 1К-рееп feherp vogt meer uit de Borstzweer vloeijen : integendeel eene goede, wite. te, balfemagtige etter bedekte dezelve, en hbegunftigde derwyze de heeling, dat deze, den tgden van laatstgee melde maand, reeds voltrokken was. - Niettegenftaande de herftelling haarer volkomen gezond- heid , en een zeer {terk en duurzaam beloovend lidteken; vond ik , veiligheidshalve , raadzaam „de etterdragt aan den Arw beftendig te doen aanhouden , om dezelfde ređe- nen als ik zoo even gemeld heb. | ‚ Мор een zeeft geruimen tyd, en in eene ruime hoe veelheid, liet ik met het gebruiken der Cort. Peruy. aan- houden; althans myne Lyderesfe verzekerde my onlangs, hier mede tot aan het laatíte van December voortgevaaren _ te zyn. Den зойеп en 29#еп van Slagtmaand „wierd zy door vere fcheiden beroemde Genees- en Heelkundigen befchouwd, en voer volkomen geneezen erkend: dan , deze geneezing was ook onbeftendig , zy trof, den Aden December, het ongeluk van te vallen; een der voorbygangers rukte haar in eens „by den regter Arm aanvattende , op, en hier door wierd het lidteken , het welk zig van de ‘Borst tot onder den Arm uitftrekte, vantengereeten ! Den sden dito haar weder ziende, vond ik eene ont- velling , ter grootte van een twee ftuivers ftukje. Eene eenvoudige en zagte behandeling heeft haar, (niettegen- flaande deze tergende beproeving, gelyk men het zoude . un. теб BERIGT: WRGENS: DR AFZETTING Winden noèmen , of de geneezing duurzaam хур zoude , A gok van dit toeval-gered. Zy was den den dito weder volkomen geneezen. О, | es Niets kan mest, onzes bedunkens, voor zekerder bewys-„ van eene geweezene plaatzelyke Kanker , door de Afzet- np, houden, ‘dan. wanneer "er foorrgelyke omftandighe- den: ,.als in oa geval, plaats hebben; en wanneer nog daarenboven , her gemaakte lidteken, het zy door toeval= lige of andere omftandigheden beproefd, en getergd. wòr- dende:; desniettegenftaande weder te. regt gebragt kan worden , en beftendig geneezen blyft. ‚ My dunkt ik -hoor ОЕА. deze Opmerking of Vraag feeds voorftellen, `, . | - Zoude men uiet te tegt twyfelen , aan een gelukkigen uitlag , їй foortgelyke omftandigheden en toevallen , als ‘er in gemelde geval vertoond zyn, indien de etterdragt aan den Arm verzuimd was? Althans uit het voorge- vwallene ; tusíchen den баеп en riden November, chent zolks детакіук en duidelyk opgemaakt te kunnen worden t : Zie daar, Wel Edele Heer! reeds verfcheidene Vraagen van UW Ed: beantwoord ; de overige zal ік, zoo kort mogelyk, oplosfen. . ` ,. - Kerfle. Б de beweeging of fpanning дег Borstfpier niet hinderlyk , еп een beletzel geweest , om de vol- komene fluiting der wonde te voltrekken ? ` -. Voor zo verre de verhindeting іп de geneezing , door de beweeging van den Arm ; en dus door de fpanning der Вогѕиріег , kon te weege gebragt worden ; heb ik zuiks.-door de rust aan te beveelen, en zoo veel kunst- mogelyk was ‚ de beweeging te ‘beletten, met den Arm aan die zyde, en ’t bovengedeelte , met het windzel, het welk voor ’t overige de Borst bedekte, te omvatten , en tegen het ligchham aan te fluiten, met gewenscht gevolg voorgekomen. | | ` Tweede. (In eene laatef tyd.) Is het lidteken ook Zoda- nig ingetrokken , en de huid ор de Borstfpier vastge- hecht, dat het gevaar loopt, van weder op te fcheuren ? ` Door voorgemelde hegtpleisters, waarmede het vel van den omtrek det wonde, {taande de geneezing , bygefchoven en bepaald wierd, is'de wond, en dus ook het lidteken , deer verkleind geworden, en bied weinig oppervlakte ter openfcheuring іп de gewoone beweegingen aan, ер der- halve de Borst/pier voor het gro gedeelte met on- Een fg ` me — ERNER VROUWE BORST, joy gefchotiden vel gedekt, heeft "er geene merkbaare fpan- ing, maat gemakkelyke glyuig in de beweeging , plaats. Derde. Befpeurt теп ook op andere plaatzen verfchyne gelen van Scirrks of Kanker ? | Een naauwkeurig onderzeek , eenigen tyd naar de vol- komene geueezing gedaan, doet my deswegens volmondig ; neen, amtwoordeu ; want, alle die plaatzen; alwaar mea uitwendig aan °{ ligchaam klieren ontdekt, en daar meg bygevolg zodanig kenteken zoude moeten gewaaf worden , тус tot heden niet opgezet , nog Scérr > veel min Kankerastig , ontäard; maar integendeel zagt, en op het aanvoelen onmerkbaar. Die plaatzen , welke niet voor het uitwendig gevoel vatbaar zyn, kan men veilig welgefteld vooronderftellen 5 dewyl de Lyderesfe по geene ongemakken of pynen, waar uit eene ongefteldhei van het klierweezen op te maaken is, heeft waargenomen, Vierde en laatfle. Mag, en moet шеп, in eene enkelde plaatzelyke Scir:hus of; Kankergezwel, die den geheelen Arm beflaat , met aandoening der Oxelklieren , in zoo verre die voar het mes vatbaar zyn, am weggenomen te kunnen worden, onäangezien de twyfelagtige oorzaak van in- of uitwendig , volgeus eene goede Heelkunde, het handwerk ter uitroeijing beproeven ? Volgens goede Heelkundige Waarntemingen van de be- roemdíte Mannen, іп de Schriften der Ouden , volgens Der getuigenis der Nieuweren, de Proeven der tydgenooe ten en onze eigen Ondervinding, kan, mag en moet, een Scirrbus (*:, oak die kankeragtig genoemd kan worden, of liever het kankergezwel zelve, weggenomen worden; Onäangezien de aangedaane Oxelklieren , zoo lange ook deze, veilig, en geheel met de aangedaane Borst kunnen medegenomen worden, еп in die gevallen, inzonderheid , alwaar eene uitwendige klierbelediging gelegenheid gegee- ven heeft, tot eene plaatzelyke kankerverbastering. En, wat aanbelangt uwe meerdere gewichtige bepaaling tot die gevallen, alwaar de oorzaak van het kankergezwel оп (*) Immers dit flrookt тег uwe eigen denkbeelden vol- maakt ; dewyl gy my zelve verklaarde, ,, dat, опаапре2іей s» onze hedendaagfche Heelkundigen’ van andere редартеп „ Waren , gy evenwel verzekerd waart, dat de uitroeijing „ door het mes allee, met voordeel, ter uitroeiing van an Scirrhi konde in ’t werk gefteld worden , еп dat deeze » werkwpze de zekere was.” „1 108 BERIT WECENS DE AFZETTING onbekend, of twyfelagtig is ; hieromtrent beken ik gaars пе, dat eene zeer naauwkeurige oplettenheid en oordeel- kunde te pas komt , ten einde foortgelyke Heelkundige bewerking aan te pryzen , bovenal uit te voeren, af te wyzen of te veroordeelen. Voor ту, zoo lange ik niet beter onderrigt worde , niets ‚ жап het eigenaarctige gift kenne, of voor zoo verre de oor- zaaken eener kankeragtige Scirrhus ons onbekend zyn , en eene kankeragtige ontaarting der klieren plaatzelyk is, ge- Joof ik ‘voor zeker, dat de geheele ontworteling , door middel van.’t mes, het eenige zeker geneesmiddel zyn Кап; en het (спут my toe, uit het geen anderen , en my zelven, meermaalen gebleeken is, eveneens te zyn, of eene uitwendige belediging eenig klterwezen aanleiding tot foortgelyke kankeragtige ontaarting gegeeven heeft ; dan, of eene kankeragtige gefteldheid in het lighaam aaun- wezig, door eene ons. onbekende oorzaak, zig in de mam of elders plaatst en openbaart , indien maar de geheelc masfa des bloeds niet met het. kankerfmet vergiftigd ver- onderfteld Kan worden ; het zy door cene algemeene kankeragtige verbastering der vogten , of door verbreeking van die” bekende blaasagtige bewaarplaats van het kanker- gift in het midden van fommige plaatfelyke kankergezwel- fen, huisvestende’, het welk gelegenheid geeft, dat deeze {metftof , onder vogten opgenomen en medegevoerd wor- dende , -het handwerk verbied, door veele klierige ongc- feldheden allerwegen , kennelvk „te vertoonen. | ‚ Indien de kankeragtige ongelteldheid der klieren , altoos , afhing van ecne algemeene befmeeting of kankeragtige ontaarting der vogten , en dat dit altoos vooraf plaats had, eer "т zelve in eenige klier zig openbaarde, en dat dus , de Kanker nimmer afhing van eene uitwendige belediging, of plaatzelyk zyn kon; dan zoude de weg- neeming in geen geval, hoe ook genaamd , flaagen kunnen, еп men zoude aan alle Waarncemingen, welke het tegen- deal bewyzen, met reden twyfelen , zoo niet het geloof ontzeggen kunnen; ook zoude daar uit noodzaaklyk volgen dat de uitlag eener gelukkige geneezing doet blyken,- dat het kliergcbrek , ’t welk men weggenomen heeft , geen Kanker, maar eene verharding van cenen anderen aart. moet geweest Zyn. _ Dan, wie zal zoo dwaas zyn, zulk eene Theorie, die de beste en getrouw{te Heelkundige Waarneemingen den bodem inlaat, te omhelzen, en 2упе Lyders op dien voet de e “ EENER VROUWE BORST: | ‚acg de mogelyke hulp ontzeggen. Wat regt tog, hebben wy verkreegen , of zouden ww ons aanmaatigen, от de. be- roesgsifìe Mannen, door verdienften geëerbiedigd, ten der zen Bpzigte van ontrouw, of onkunde, te beïchuldigen, daar wy niet beter, mis{chien, minder, de Kanker kene nen, dan de oudfte Heelkundige Leermeesters. Immers, deze hebben hunne Theorie „op menigvuldige ondervinding gegrond, en dat is de regte weg, Om op. zer kere gronden a posteriori gevolgtrekkingen te maaken , en ееп leerftelfel aan te bieden. — Zulk een lcerftelfel kan, mag, en moet men omhelzen, in plaats van zulk een, „daar de ondervinding gewrongen, en ‚verklaard word, naar eene Theorie die men uitgedagt heeft, en voor nieuw en bewezen wil opdisfchen: is dat niet. tegen alle zegen eener gezonde- oprdeelkunde? >. a iet in alle gevallen, het is waar, zal de Afsctting altoos flaagen; maar, heeft men daarom bet regt ош ле ftellen, dat, by alle mislukte bewerkingen alleen, en Rict d. „де welgefleagde „ vouräf , een Kankérgeawel plgats Is dat wel iets anders, dan den uitflag eener Кийе» werking beöordeelen „… naar еспе Theorie, welke теп ge» dagt heeft met de gezonde reden overeen te ftemmen, ‚dan die op geenejandere dan wankelbaare: gronden fteunt , en gebouwd is, ор die enkelde ongelukkig uitgevalleug handwerken , welke, kort na deszelfs uitvoerings door ege newoedende Kanker, ор deselfde, of eene andere plaats , „ув? Hoe heeft men tog kunnen ортаз» ‚ dat, bygevolg, de -wegneeming der Vrouwe Borften , эт alle gevallen van Kanker, altyd afgeraaden , en veröore deeld behoorde te worden? Indien dit doorging „ dan zote den wy immers heel veel andere. kunstbewerkingen op denzelfden prys waardeeren, еп heel veel menfchen onze ‘hulp ontzeggen moeteh,om reden dat men nimmer zeker is van еёпеп gelukkigen uitflag onzer uitvoeringen. Оп dit met een voorbeeld op te helderen, zoude men kun- nen vraagen: Wanneer een. Arm of Been, cm reden van een aanmerkelyk Beenbederf , of Koudvuur „nodig en nood- zaakelyk - geoordeeld. wierd af te zetten, en zulks mct ееп gewenschten uitflag uitgevoerd wierd; spaar dar, kort daarna, het koudvuur aan den Domp, of op. eene andere plaats, door verborgene oorzaaken, wêder verfcheen, en de Leder deed fterven; zoude men daarom de afzettin- gen voor altoos, en in alle andere gevallen, verocrdeelen, VL DEEL. MENGELW. NO. $. H en ‚ ÎIOBERIGT WEGENS DE AFZETT. ERNER VROUWE BORST en afkeuren? Om té bewyzeh dat dit het zelfde en niets anders gezegd is, zotde zeer меіпіс moeite kosten; en dat zulk eene verdordeeling van foortgelyk He ig handwerk ongegrond zoude ayn, zal ieder Нее паве gemakkelyk bezeffen , еп van weinigen aangenomen war- den. De maandelykfche ontlasting verfcheen, by туле Ly- deres, op den gewoonen tyd, agt dagen na de Operatie , епі van dien tyd af tot op hedèn, houd dezelve eegen getegelden loop. | | Van den den December tot op heden, heb Ж hear van tyd tot tyd gezien» en bevonden , dat het lidtelcem , zoo wel ор de Borstfpter, ab onder den Arm, volnttakt wel blyft, fterk genoeg om de beweegingen te Kvnnep verdraagen. Ор myn aantaaden, niéttdgèrt zig alles gunftig opdoet, draagt zy nog aanhoudend de etterdragt ор den regter Arm, welke: zeer aan het oog- merk voldoet. | б Heb ik voldaan aan uwe begeerte, met de” medadeërhig deezes gevals, kort, egter naauwkeurig , wat de opitae. digheden belangen, ор te ftellen ; ontvang dezelvé' met die toegenegenheid еп zugt om nuttig te zyn aan °t Mensch dom, u byzonder eigen ; van uwen weMheënbksden Vriend , die met waare chting wegens uwe VErdier- ften , ondertthge , hartelyke, en gulle vriendfhep, sig. noemt. 7 Wel Edele Hoor, Geachte Vriend! UWEd. zeer D W. ЇЛейазг | ‚6. Je VAN WY. 23 February, 17846 кл» NATUURLYKE HISTORIE DER SPEGHENK PN °T Ar GEMEEN, ftt BATGURZYEB HISTORIË DRN- STECHTEN IN "Ié ALGEMREN į SR VAN DEN oam: SPECHT IN rt BYBONDER: ` ' (Kier den Heer. ов. вогвом.у. А De Specht wordt іа ’t algemeen in °t „Grieksch 7 Arsdpozeran bas; Arseedmgezet CN OOK Bodorsre geheenyj їп: Laren,, , Picus 3 in а Iteliaansch , Ріо; in. ’e-transeh 4 Pic; wv Engelsch, Woedpecker у; in t Apmastch … guebog in t Reolsch y Drsezied,: in ’ :Tuskschs Gefrrnek: De Dieru, die de vrugten des: Vdlds eeten…, зуп de eenige dig; in: sgue Maarfehappy: етет: -de overvloed is de гөрд. van het Јаре der zamenleevinge:, van did theid van maden, A8 de wreedzaalire byeenwormiin A eigendom alleen van Schegnetenz ів'^ремт тебет hebben ons chander iets: te hetwiiten 3- ty. ептеп on- geftoord den ryhen voorrad ván keevenemindelen; welke hun omringt : Дао de wekwoorziene tafel: det: Neruure м. de overvloed. von. den, севем: аад айп еп anderer SC der De andere Didron; onòpioudelyk beziet ir naag ven. och роу; die hun Бева ohtvliede,’ door beheeft веќе берген+ doot, gevaar te rage gekvuder / zander ү і, zónder eenig radmbddel „dan тес: betoort. 