Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
508. Tot waarneming van den bloedsomloop bij dieren, kunnen verschillende handvijzen worden gevolgd, welke allen ten doel hebben de spierbewegingen van het dier te verbinden, en het orgaan, waarin men den omloop wensigt te zien, in het gezichtsveld van het microscoop te brengen. Natuurlijk kiest men bij voorkeur zulke organen, welke hun aard een genoegzame doorschijnendheid bezitten, terwijl de keuze der middelen, om het dier in rust te houden, afhangt van deszelfs gedaante, spierkracht enz. Wil men den bloedsomloop waarnemen in den staart een kikvorschlarve, dan is het al reeds volkomen toereikend, wanneer men het diertje, na het met een lepel uit het water genomen te hebben, op een klein stukje (ongeveer 20 millim. lang, en 6 millim. breed) fijn zuigpapier legt, en dit nu om het lichaam van het diertje heenslaat, waarbij het door deszelfs vochtrijkheid van zelf vastkleeft. Verwijder men dit op een voorwerpplaatje, dan heeft men verder niets te doen, dan een dun glas- of microplaatje op den staart te leggen, en indien men hierbij zorg gedragen heeft dat het lief lichaam van het diertje door de omwikkeling met het papier niet te veel te drukken, dan kan men gedurende eenen geruimen tijd den bloedsomloop geheel ongestoord waarnemen. Zeer delicate vissen liggen dikwijks lang genoeg stil, om alle bevestiging noodeloos te maken; terwijl men, zoo dit niet het geval mocht zijn, zijn toevlucht kan nemen tot een dergelijke inwikkeling in zuigpapier, of, bij groteren, in eenen katoenen of linnen lap, met vrijlating van den staart of de vinnen, om hierin den omloop te kunnen zien. Tot de waarneming van dit verschijnsel bij den kikvorsch worden enige meerde voorzorgen gevorderd, welke dit dier echter de beste gelegenheid aanbiedt, om den bloedsomloop in onderscheiden organen te onderzoeken. Het middel hiertoe, waarvan ik mij sedert vele jaren met het beste gevolg bedien, is een kurkplaat van omstreeks 15 centimeter lang en 9 centimeter breed, waarin drie openingen geboord zijn (z. fig. 99), twee ronde, a en b, die elk ruim 1 centimeter doormeter hebben, en een lange, c, van 2 centimeter lengte en 1 centimeter breedte. De beschrijvende plaatsing van deze openingen wordt genoegzaam in de figuur aangetoond. Zij dienen om er het deel over uit te spannen, waarin men den bloedsomloop wil waarnemen; a voor de tong; b voor het zwemvlies van een der achterpoten, of voor de longen; c voor de in de buikholte gelegen organen. Om de bewegingen van het dier te beletten, kunnen drieërlei middelen worden gebezigd: 1° Men bindt om het voorste lid van elken poot een draad, en strikt de zeedraden, nadat het dier in de gevorderde stelling op de kurkplaat gebracht te hebben, aan de tegenovergestelde zijde van deze samen. Het dier ligt dan onbewegelijk bevestigd. Wil men verder den omloop in het zwemvlies zien, dan moet natuurlijk de draad niet om de pool zelf, waartoe het zwemvlies behoort, maar om een der vleugels vastgeknoopt worden. Een eenvoudiger en minder omslag vorderend, doch niet geheel van waarheid vrij te pleiten middel, bestaat daarin, dat men, in plaats van de genoemde bevestiging door draden, de poten met sterke spelden op de kurkplaat vast sleckt. 2° De inwikkeling in eenheden line of katoenen lap van tamelijk grootte. Deze handelwijze is inzonderheid bruikbaar bij het onderzoek van den bloedsomloop in de long, waartoe zij het eerst door Waller is aanbevolen (z. fig. 50). Zij kan echter ook voor de waarneming daarvan in het zwemvlies dienen, mis aan de vingers van de pool nog boven de huid een draad geknoopt is, die dan met een speld op de kurkplaat kan worden vastgeslopen. 3° De etherisatie. Dit hulpmiddel, waardoor de spierbewegingen verlamd worden, zonder dat de bloedsomloop enige waarneembare storing ondergaat, is, waar het kan toegepast worden, het doelmatigst van allen. De eenvoudigste wijze van deszelfs aanwending bij de kikvorsch, bestaat in een lapje, dat met ether doortrokken is, gedurende enige minuten over den neus van het dier, dat men in de andere hand houdt, gedrukt le houden. Ook zelfs wanneer de etherisatie zoo lang is voorbijgegaan, dat het dier het vermogen van gevoel en beweging niet weer terugverwante, en geheel schijnt dood is, gaan de samentrekkingen van het hart en de geheele functie van het bloedvatenstelsel, voorzover den omloop betreft, nog uren lang onveranderd voort, en niets is gemakkelijker, dan, wanneer dit dier in dezelfde toestand verkeert, deszelfs onderscheidende organen bloot te leggen, ongeacht met voorzichtigheid uit de borst- en buikholte naar buiten te dringen, zodat zij over een der openingen in de kurkplaat komen te liggen. Alleen bij de tong kan van dit middel geen gebruik worden gemaakt, omdat de ether alle vliezen, waarbij deszelfs damp in aanraking komt, troebel en ondoorzichtig maakt. Heeft men nu op een van de drie genoemde wijzen betreffend dier tot rust, en hoeft deel, dat voor de waarneming van den bloedsomloop bestemd is, boven een van de openingen in de kurkplaat gebracht, dan moet het door uitbreiding doorschijnend worden gemaakt. Dit geschiedt door spelden, waarbij de randen bevestigd, en in tegengestelde richtingen getrokken worden. Heeft men bij voorbeeld de tong met een pincet uit de mondholte naar buiten gebracht, dan steekt men haar spits op de tegenoverliggende rand van de opening vast. Volgens worden aan weerszijden van het deel twee spelden gestoken, om de randen te bevestigen, zoodanig, dat hierdoor de tong veel breeder, doch te gelijker tijd veel dunner wordt. Ten einde genoegzame ruimte over te laten voor het objectief van het microscoop, sluit men alle de spelden in een met de knoppen buigenwaarts gekeerde richting. Ook is het noodig, zowel tot bevordering van de doorschijnendheid, als ter verbindering van de verdrooging, waarbij de omloop zoude opbollen, het deel met een gezamenlijke hoeveelheid water te bevochten, waarop men dan, ten einde een plattere oppervlakte te verkrijgen, een stukje mica of een klein glasplaatje legt. De uitbreiding van de longen, van het zwemvlies, en van het darmscheid geschiedt op een geheel omhoogkomstige wijze. Bij de lever en de nieren gelukt dezelve echter niet zonder kwetsing van het orgaan. Echter, kan men hierbij opvallend licht, en, bij doorvalledend licht, aan de altijd eenigzins inderlijk doorschijnende randen, den bloedsomloop nog regelmatig wel waarnemen, hoewel, zooals van zelf spreekt, veel minder duidelijk, dan in de vleesige delen. Deze beschrijving van de handelwijzen, of dan de bloedsomloop bij de kikvorsch te onderzoeken, zal, naar ik vertrouw, volledig zijn, om de lezer in staat te stellen, hetzelfde verschijnsel ook bij andere dieren, zelfs kleine zoogdieren, waar te nemen. De etherisatie is hier een algemeen toepasselijk hulpmiddel. Alleenlijk wijzige men den toestel naar de grootte van het dier. Voor de waarneming van de beweging van het voedingsvocht bij de insecten, en de overige klassen van gewervelde dieren, welke eenen bloedsomloop, of een daarmee gelijk te stellen functie bezitten, komt het hoofdzakelijk aan op een gepaste keuze van het voorwerp, en op de doorschijnendheid van deszelfs deelen. Een optellink van de hier voor bijzonder geschikte dieren, zoude aan de bedoeling van dit werk vreemd zijn, en ik verwijs derhalve hierover ten slotte den lezer naar de geschriften, die bepaaldelijk over dit onderwerp handelen. Voor de klasse der insecten kan men de in 1844 door de Belgische Academie bekroonde Verhandeling van Dr. C. Verloren raadplegen (Memoir ex couronne), alwaar, p. 20-28, een lijst gevonden wordt van niet minder dan 90 soorten van insecten, bij welke de verschijnselen van den bloedsomloop zijn waargenomen. worden alleen daardoor voor het oog zichtbaar, omdat er zich in de vloeistoffen bevinden, welke gelijktijdig met den stroom worden voortgedreven. Gaan deze strooming zeer snel, dan volgen de gezichtssindrukken. door elk ligchaampje te wegen gebracht, elkander zeer snel op, en wel te snel, om elk voor zich afzonderlijk waarneembaar te zijn, dewijl gemiddeld (verg. Dl. I. § 100) iedere gezichtssindruk per seconde voortduurt, en dus twee gezichtssindrukken, die door een geringere tijdruimte van elkaar zijn afgezonderd, tot eenen indruk samen smelten. Van daar dal, zowel bij de cyclos in de planten, als bij den bloedsomloop der dieren, zoolang de strooming in volle kracht is, de door het vocht meegegane ligchaampjes bezwaarlijk afzonderlijk onderkend worden. Hetzelfde geldt van de trilbeweging. Dit verschijnsel, hetwelk men in talloze gevallen waarneemt, (aan de randen van de epilievellag der meeste slijmvliezen, aan de oppervlakte der vangarmen van vele polypen, aan de branchien der weekdieren, bij verreweg de meeste der, tot de grote uit zeer verschillende deelen samengestelde klasse der infusorien, behorende dieren enz.) toont zich inderdaad evenzo als datgene, wat betreffen het werkelijk is, namelijk als een op- en omlaagwandeling van duinen haartjes, maar veel eerder als een strooming in een bepaalde richting langs de randen van het voorwerp, zonder dat van die haartjes een spoor gezien wordt, zoolang de beweging van de oorspronkelijke snede behoudt. Men heeft twee soorten middelen voorzien, om zulke snel bewegingen van microscoopische voorwerpen tot schijnbaar stillstand te brengen. Het eerste bestaat in de verlichting van voorwerpen door het licht der elektrieke vonk; het andere in de plaatsing van een snel ronddraaiende zelf. ZIGARMAKING. VAN SINE. BEWOGEN VOOR WEEVEN. 167 Zoals meer bij de tegemvoordige snelle vooruitgang der natuurkundige wetenschappen plaatsgrijpt, zijn de hierbij betrekkelijke voorslagen schier gelijktijdig van meer dan één zijde gedaan. De verlichting door de elektrieke vonk is namelijk door Pritchard in Engeland, en de draaiende schijf door Doppler in Duitsland aanbevolen, terwijl hier te lande Dr. A. van Beek zich reeds voor verscheidene jaren met de toepassing van beide deze middelen heel tijdelijk gehouden heeft en mij ruim twee jaren geleden deelgenoot gemaakt heeft van enige in het werk gestelde waarachtige waarachtigheid, ten einde hunne doelmatigheid te toetsen. Het is uit de proeven van Wheatstone bekend, dat de duur van de elektrieke vonk minder dan het millioenste deel van een seconde bedraagt, derhalve zo kort, dat, indien een daardoor verlicht ligchaam, hetwelk in beweging is, binnen die hoogst geribbelde tijdruimte niet merkbaar van plaats verandert, hetzelfde zich als in volkomen stillstand zal verloven. Ook is het genoeg bekend, dat zulks bij snel ronddraaiende lichamen, welke door de elektrieke vonk verlicht worden, werkelijk wordt. (2) Zwei Abhandlungen aus dem Gebiet der Optik. 1845. 2. Über ein Mittel, periodische Bewegungen von ungemößener Schnelligkeit noch wahrmachbar zu machen und zu bestimmen. (3) Tijdschrift voor de Wiskunde en Natuurwetenschappen , uitgegeven door de eerste klas van het Koninklijk Nederlandse Instituut , 1e bl. 157. TOEBEREIDING DER MIKROSKOPISCHE VOORWERPEN. waargenomen. Voor de toepassing op dit zie van in snelle beweging zijnde mikroskopische voorwerpen heeft Pritchard gebruik gemaakt van de vonkken verkregen door bet electromagnetisme van een rad, hetwelk in kwikzilver dompelde. Dr. v. Beek gaf de voorkeur aan vonken voortgebracht door een grote Leidsche flesch, in verband met den algemene onleider, en zoodanig gesleut, dat de vonken met tussentijden van ongeveer drie seconden, elkander opvolgden. Het voorwerp, hetwelke voor deze waarnemingen gebruikt werd, was een gedeelte der long van eenen kikvorsch, aan welker randen de trilbeweging der cilien van het slijmvlies zeer goed gezien wordt. Deze proeven werden desavonds genomen, en hierbij bleek al spoedig, dat de plotselinge overgang van een donker geziogs veld lot zulk een, dat gedurende een uiterst kort lijbestek door de electrische vonk helder verlicht werd, het oog zoodanig verblindde, dat elke continue naauwkeurige waarneming onmogelijk was. Ten einde dit bezwaar uit den weg te ruimen werd een kaars iets terzijde van het objectief geplaatst, in der voege, dat het geziogs veld voortdurend, ofschoon zwak verlicht bleef, hetgeen bovendien het voordeel opleverde, dat men het oog gevestigd kon houden op de plek van het gezichtsveld, waar de trilbeweging plaats had. Wat de uitslag naambelangt, zo kan ik slechts de woorden van Dr. v. Beck bevestigen, "dat het namelijk door dit middel gelukt is, de trilbeweging schijnbaar gehelen le vermindert", maar tevens, "dat het ons nooit gelukt is enige haartjes te zien aan den rand van het als voorwerp gebruikte slijmvlies". Intussen is het werkelijk beslagen derzer haartjes aan geen den minsten twijfel onderhevig, zoodat, naar mijn mening, uit de in het werk gestelde waarnemingen alleenlijk voortvloeiende. ZIGTBAARMAKING VAN SNEL BEWOGEN VOORWERKEN. Dale aangewende verlichtingswijze, hoe vernuftig denkbeeld, dat lot dezelve aanleiding gaf, ook op zichzelf wezen moet, als geheel ongeschikt moet beschouwd worden, om daarbij enige nauwkeurige waarneming te verrichten, daar de ontvangen indruk te kort duurt, om behoorlijk lot het bewustzijn te krijgen, en geduid te worden; en hoe wel men het gelal derzer indrukken zo verveelvoudigen kan als men verkies, zo wint men daardoor weinig of liever niets, omdat de in beweging zijnde voorwerpen, dat is hier de trilhaartjes, zich telkens in eenen anderen toestand en richting bevinden, op het oogenblik dat het veld verlicht wordt. De afvending van het tweede der genoemde middelen berust op het bekende, vroeger reeds op andere gevallen door Faraday, Plateau, Stampfer en anderen toegepaste beginsel, dat, wanneer men een in periodische beweging verkeerend lichaam, door de opening van een snel draaiende schijf beschouwt, en de snelheid van omdraaiing deze schijf gelijk is aan, of een veelvoud is van die der waargenomen beweging, alsdan het oog het voorwerp altijd juist op dezelfde plaats en in dezelfde richting moet zien, zodanig dat de opening het oog voorbijgaat. Indien dan de indrukken elkander telkens binnen een tijd opvolgen, die korter is dan die, binnen welke elk afzonderlijke indruk verdwijnt, dat is (z. Dl. 1 § 100) binnen een kortere tijd, dan ongeveer 1 van een seconde, dan zullen alle de opvolgende indrukken mee smelten, en het voorwerp schijnbaar in rust zijn. T0EBEREIDING DER ASTRONOMISCHE VOORWERPEN. Doppler heeft hierbij de Sirene van Cagniard de Tour aanbevolen. Inzonderlijk omdat dit werkluik door waarneming van den toon, die hijzelf voorbracht, een gelegenheid geeft, om de snelheid van de omdraaiing te bepalen. Indien men nu aanlegelijk de mate van snelheid kent, welke in de draaiende schijf vereist wordt, om de beweging in de bijbehorende schijfstaaf te veranderen, dan is het duidelijk, dat men te gelijker tijd de mate van snelheid der beweging van het voorwerp kent, en inderdaad zoude het bezitten van een zoodanig tijdruimtemiddel, waardoor tijdruimten kunnen gemengd worden, die op geen andere wijze meetbaar zouden zijn, geenszins onbelangrijk zijn. Intussen heeft Doppler zelf zijn bandenmethode niet in toepassing gebracht te hebben. Bij de waarnemingen ten dien aanzien door Dr. v. Beck met mij in het werk gesteld, werd een sebief gebezigd, waaraan door een raderwerk een zeer snelle draaiende beweging kon worden gegeven. Deze sebief werd gesteld tussen de lichthbronn en de voorwerpstafel van een horizontaal gesteld mikroskoop. Het gebezigde voorwerp was weerom een gedeelte der long van een kikvorsch, doch, in weerwil van alle aangewende pogingen, gelukte het ons niet de trilhaartjes zoodanig tot rust te brengen, dat zij onderstebeidenlijk konden worden gezien, bezig dan dat de snelheid der beweging van de sebief zelf te ongelijk is, om de snelheid der omdraaiing van de sebief met juistheid daaraan te doen beantwoorden, bezig dan dat eeuwig andere ons onbekende omstandigheden de oorzaak geweest is van deze ontkennende uitkomst. Mogelijk zullen anderen in het vervolg gelukkiger zijn, en bij herhaling deze proeven de omstandigheden leeren kennen, welke vereisen worden, om de uitkomsten beter met de op goede gronden steunende theorie te doen overeenstemmen. Gelukkig echter is het al of niet slagen der zo even genoemde handelwijzen voor het mikroskopisch onderzoek van organische bewegingen als tamelijk onverschillig te beschouwen, in zoverre namelijk als het er op aan komt of er al of niet bestaan de zich bewegende delen te ontkleden. Alledergedeelte vermindert de snelheid van alle zodanige be wegingen; de bloedvloeistoffen worden al trager en trager vooraf gedreven; de slingeringen der kleine haartjes volgen elkaar van lieverde langzamer op; en zo wordt een waarneemmer, die bet niet gevreeën aan geduld ontbreekt, altijd in de gelegenheid gesteld zich van derzelfde werkelijk bestaan te overtuigen, zonder dat hij genoodzaakt is zijne toevlucht te nemen tot, wel is waar, zeer vermoeidende, maar boogst omvangrijke en daardoor weinig praktische hulpmiddelen. Een voor de microscopische anatomie der dierlijke organen volstrekt onmisbaar hulpmiddel is bet opspuilen der luchtvaten met gekleurde sluffers. Inderdaad is het niet mogelijk zich, op enige andere wijze, van de verdeling, van den loop, ja zelfs van het bestaan der boogst verelede haartjes te overtuigen, daar men hen na den dood slechts zelden met bloed gevuld aantreft, en, zelfs indien dit het geval is, de doorscheinendheid der bloedschijfjes zelve het groot is, om hun aanwezigheid anders dan voor plaats waar zij, of het ben bevattende vat, goed geisoleerd zijn, duidelijk te ontkennen. Hij die zich veel moeite gegeven heeft om de samenstelling van een orgaan grondig te onderzoeken, maar zonder opspuiting der bloedvaten, zal erkennen, indien bij later zijn onderzoek aan goed geïnjecteerde voorwerpen. TOEBEELDING DE MIKROSKOPISCHE VOORWERPEN. door herhaalt, dat hij tot daartoe zich een hoogst onvolledig en gebrekkig denkbeeld van deszelfs maaksel heeft gevormd. Niet alleen loog leert een injectie den loop der vaten, maar, daar de loop dier vaten altijd in een nauw verband staat tot de overige delen, wordt het maaksel en de samenhang van dezen er tevens door opgehelderd; het geheele beeld wordt aanschouwelijk, plastisch, waartoe niet weinig bijdraagt de sterke tegenstelling tusschen de kleuren der voor de opspuiling gebezigde stoffen met het overige weefsel. Werkelijk laat dan ook welgelukkige injectie op hem, die dezelfde voor het eerst door het mikroskoop beschouwt, een levendigen indruk maken, te weeg gebracht, zoowel door de sierlijkheid, die aan alle haarvaten, hoewel afwisselend overigens in vorm en verdeling, eigen is, als door de gemakkelijkheid waarmee in dit geval het mikroskopische beeld geduid en begrepen wordt, zodat zelfs de minst geoefende zich hier spoedig thuis bevindt, en zich een eene klare voorstelling van het geziene vormt, iets dat van de meeste andere mikroskopische waarnemingen gezegd kunnen worden. Eene aanwijzing tot het daarstellen van zulke preparaten mag dan ook hier ter plaatse niet worden gemist. Echter zal ik, ten einde niet te zeer op het gebied der algemene praktische uitgeleidkunde te treden, hier kort zijn, en mij alleen bepalen tot mededeeling van datgene, welks doeltreffendheid ik door eigen ondervinding bevestigen kan. (1) Voor een meer omstandige beschrijving van de werktuigen, die tot het verrichten van opspuitingen gebezigd worden, verwijs ik de lezer vooral naar het reeds genoemde werk van Straus-Dürckheim, I. p. 112, alsmede naar de Handreiding tot de praktische beoefening van de vergelijkende anatomie en physiologie, naar het Engelsch van Alfred Tulk. OPSPUITING VAN VATEN. Onder het meest algemeen gebezigde werktuig, tot het verrichten van opspuitingen, is de spuit. Dat deze goed en zuiver bewerkt moet zijn, zodat de zuiger er gemakkelijk in op en neer kan bewogen worden, en tevens behoorlijk sluitend is, spreekt vanzelf. Haar grootte richt zich naar de grootte van het voorwerp, welks bloedvatenstelsel moet worden opgespoten, want, ofschoon men met een grotere spuit ook een geringe hoeveelheid van de injectiestof kan inspuiten, en met een kleinere, door herhaalde vulling, het gemis van een grotere vergoeden, is het echter verkieslijk er twee of meer te hebben van onderscheidende grootte, omdat het moeilijk is met een wijde spuit, waar de vloeistof ook de oppervlakte van de zuiger zeer groot is, de drukking zoo zacht en geregeld te doen plaats hebben, dat de bloedvaten van zeer kleine dieren of organen daardoor niet barsten, terwijl, aan de andere zijde, de injectie van groter voorwerpen dikwijks niet goed gelukt, indien zij, door de herhaalde vulling van de spuit, lekkens wordt afgebroken. Voor de meeste hier voorkomende gevallen is echter een spuit, welke 5 liter water bevat, volkomen toe reikend, terwijl de kleinste eenen inhoud van ongeveer 0.75 liter kan bezitten. Bij elke injectiespuit bevat een zeker aantal spuitbuisjes of kanule, van verschillende wijdte, beantwoordende aan de wijdte der valen, waarin zij moeten worden gebracht. Men kan zulke buisjes verschaffen tot eenen zoo geringen doormeter, dat er nauwlijk een hoofdhaar door gestoken kan worden. Zulke fijne buisjes raken echter zeer ligt verstopt. Arthur Henfrey, lederhuid en vermelde door C.J. Snijders 1847, bl. 13. Tegenwoordig zijn injectiespuiten voorwerpen van het microscopisch formaat. 174 Stopt. Komt slechts in weinige gevallen te pas; de meest bruikbare zijn die, waar de doorloop der opening van de spuit tot 5 millim. bedraagt. Soms treft men spuiten aan, waar de verbinding der spuit met het spuitbuisje door een schroef geschikt is. Dit is echter overbodig en lastig; een enkele inschuiving is geheel toereikend, mits het mondstuk der spuit goed in de opening van het spuitbuisje past. Behalve de gewone injectiespuit zijn er nog verscheidene andere toestellen beschreven, die voor opspuitingen moeten dienen. Ik kan over hun doelmatigheid niet oordeelen, daar ik ze niet door ervaring ken. Echter komt het mij voor, dat de spuit niet alleen in eenvoudigheid van aanwending overtreft, maar zelfs ook in zekerheid, terwijl de drukking, die de hand op den zuiger uitoefent, geheel geregeld kan worden naar den graad van wederstand, welken men ondervindt, en de meerdere of mindere zorgvuldigheid van het op te spuiten voorwerp. Echter, kan in sommige gevallen, bepaaldelijk bij het doven van injecties van kleine en tedere dieren, weekdieren, enz., waar geen ouderbinding der vaten mogelijk is, met vrucht gebracht worden gemaakt van een glazen pipette, waarvan het een van de uiteinden tot een fijn omgebogen buisje is, uitgetrokken. Dit gedeelte moet kegelvormig toeloopt zijn, zodat het, in het vat gestoken, zelf genoegzaam sluit. Gemakkelijker is evenwel de volgende instructie, die men zelf kan aanmaken. Zij bestaat uit een gewone glazen pipet, af van tamelijk groote lengte, — zooals men deze bij elken handelaar in glaswaren voor scheikundig gebruik koop kan, — en uit een buis van caoutchouc, welker ander uiteinde om het dikker gedeelte van een, voor de glasblazerlamp fijn uitgebrokkend en onder eenen hoek omgebogen, glasbuisje is, door middel van eenen draad bevestigd is. Bij het gebruik wordt de pipet in het gekleurde vloeischap gebracht, en nadat dit opgezogen is, in het opene uiteinde van de caoutchoucbuis gestoken, waarin zij, daar zij kegelvormig toeloopt, van zelf genoegzaam sluit. Nog beter geschikt aan dit laatste doel, de door Rusconi aanbevolen handgreep, daarin bestaande, dat men de schacht eener veder van een kraai, patrijs of nog andere vogel neemt, en hierin een naald brengt, waardoor het geheel een soort van trokvaart wordt. Men heeft bij het gebruik het vaalje, waardoor men de injectie wil bepleiten, met een pincet naar zich toe, en steekt er de punt der naald in. Vervolgens brengt men de schacht in de gemaakte opening en verwijderd de naald. In het open eind der penne schacht, wordt dan het dunne mondstuk van een injectiespuitje geschoven, welke vooraf met de gekleurde stof gevuld is. Het gelukken van een injectie hangt voor een zeer groot gedeelte af van de stof, welke ingespoolt wordt. Het goed gelukken van een injectie hangt voor een zeer groot gedeelte af van de stof, welke ingespoolt wordt. Caoutchouc buizen voor deze en dergelijke oogmerken kan men gemakkelijk zelf vervaardigen uit een strook, die men om een glazen buis rollt, en waarvan de randen met een oplossing van gutta-percha in terpentijnolie aangekleed worden. Rusconi onzagen bij het zien, voor de injectie der watervaten van reptielen, een zilveren spuitje met gouden mondstuk. Een koperen spuitje is intussen even goed. Voor grove injecties, waar slechts aankomt op het zigtbaar maken van de grove vaten, nog met het bloote oog waarneembare vaten, levert dit veel boosaardig op; voor fijne, tot microscoopische onderzoekingen bestemde injecties is daar tegen welgevinden vinden van in alle opzichten voldoende injectiestoffen inderdaad zeer moeilijk, ondanks de keus zal hier wel altijd beperkt blijven. Elk een injectiestof moet voldoen aan de volgende voorwaarden: 1° Zij moet zonder moeite in de fijnste vaatjes dringen, zonder dat deze daardoor te sterk worden uitgezet of scheuren. 2° Zij moet, in verhouding eenere grote vloeibaarheid, de wanden der haarvaten niet doordringen. 3° Zij behoort een gepaste kleur te bezitten, welke verlooft elk vaatje zelfs en duidelijk, hetzij bij doorvallend, licht of bij opvallend licht, te onderscheiden. 4° Deze kleur moet overal gelijkmatig zijn, dat is de gebruikte kleurstof behoort op alle punten een samenhankend geheel te vormen, zonder spoor van ongelijkmatigheid, ook zelfs in de allerfijnste vaatjes. Elke injectiestof bestaat uit een vloeistof, als voormiddel van een deze kleurende bestanddeel. Veerlei stoffen zijn als voormiddel aanbevolen en gebruikt. Gesmolten was, vet, sperma-cel, cacaoboter, en andere dergelijke alleen bij eenere hogere temperatuur vloeibare zelfstandigheden, kunnen slechts voor grovere opspuitingen in aanmerking komen. Ik ga het kwikzilver hier met stilzwijgen voorbij, als voor microscopische injecties geheel ongeschikt zijnde, daar het door deszelfs zwaarheid de fijne vaatjes veel te sterk uitzet, verscheurt, en dan zich allerlei wegen haant in het weefsel der organen zelve. Ook voor de injectie der vatervaten is het ontbeerd worden, en vervangen door andere minder zware vachten, gelijk dan ook Hautcn, Brechet en anderen reeds getoond hebben. (Verg. Annalen der Natur., 2de serie, Zool. XVII, p. 115). OPSPUITING DE HAARVATEN. Voor fijne injecties in sommige terpenen, vettige vernis zeer geruchten, doch, in werkelijkheid van herhaaldelijk daarmee in het werk gestelde proeven, zijn zulke vernisinjecties nog steeds aan mij, noch aan mijn ambtgenoot Schroeder van der Kolk goed gelukt, terwijl bovendien het terpentijnvernis de nadelige eigenschap bezit van slechts zeer langzaam droog en hard genoeg te worden, zonder geen gevaar te lopen dat de stof uit de doorgesneden vaten vloeit, en de oppervlakte van de preparaten verontreinigt. Het besliste voermiddel is een waterige lijmoplossing, een deels dewijl water en waterige oplossingen in het algemeen in de fijne vaatjes, waarvan de wanden steeds met bloed, dat is met een zeer waterhoudend vocht, in aanraking zijn, veel minder tegenstand te overwinnen hebben, dan alle olie- en vetachtige stoffen; anderendeels, dewijl de lijm bij de koeling stolt, en men dus bij het vervaardigen van doorsneden of op eenige andere wijze daargestelde preparaten, het uitvloeien van injectiestof uit de doorgesneden vaten weinig of niet te vrezen heeft. Ter bereiding van de lijmoplossing is gewone witte, dat is licht geel gekleurde lijm geheel voldoende. Haar hoeveelheid in verhouding tot het gebezigde water moet zodanig zijn, dat de oplossing bij koeling een niet te stijve gelei vormt, waarvan men zich kan overtuigen door een druppel op een koud lichaam te brengen. Eenig verschil maakt hieromtrent de zomer- of winter-temperatuur; ook bestaat er ten opzichte van het stollingsvermogen enig onderscheid, al naar gelang van de gebruikte soort van lijm. In het algemeen kan men echter aannemen, dat 1 deel lijm op 8 tot 10 delen water een gepaste verhouding oplevert. Het is echter geenszins noodig al het tot het mengsel versteende water. Dadelsrijk lot de oplossing te bezigen, maar men kan voorafgaand meer geconcentreerde lijmplossing vervaardigen, onder welke naam in het vervolg zulk een verstaan wordt, welke op 4 decen water 1 deel ijzer bevat. Bij de oplossing moet men zorg dragen slechts een matigen verhouding aan te nemen, en vooral de koking te vermijden, daarbij dit stollingsvermogen vermindert. Is al de lijn opgelost, hetgeen men door roeren bevorderen kan, dan wordt de oplossing door een dok gegaan, ten einde de daarbij zwevende onreinheden af te scheiden. Het aantal der kleurende zelfstandigheidsdeelen, welke voor injectie zijn aanbevolen, is zeer groot, doch hoe ruim de keus ook is, zóó zijn er slechts zeer weinige, die alle vereisen van een goede voor dit bepaalde doel geschikte kleurstof in zich verenigen. Zulke kleurstoffen, die zich geheel in water oplossen, als lakmoes, kurkuma, enz., dringen, wel is waar, tot in de allerfijnste vaaljes, doch tevens doordringen zij zeer ligt in de wanden dier vaaljes zelf, zodat het geheele weefsel gekleurd wordt. Bovendien ondergaan alle zulke organische kleurstoffen lichtelijk veranderingen, hetzij door de warmte, hetzij door het licht, terwijl de daarmede vervaardigde preparaten ook in gezone waterige vachten kunnen bewaard worden. Beter zijn daarom zulke kleurende stoffen, welke gedeeltelijk in de vloeistof zwevend worden gehouden, en welke in geen der later gebezigde vachten (water, alkohol, terpentheinolie) oplosbaar zijn. Het is om deze redenen, dat verschillende metaalbereidingen inderdaad als de besliste kleurende zelfstandigheidsdeelen voor injectiestoffen te beschouwen zijn. Ik heb met een vrij aanzienlijk getal van onderscheiden samenstellingen eenige opzettelijke proeven in dit werk gesteld, en het volgende bevat de uitkomsten der hierbij verkregen onderlingen. OPSPUITING DER KLEURVATEN. Onder alle in gebruik bekende stoffen is er geen, welke voor rakinoskopische injecties een grotere geschiktheid levert, dan de door dubbele ontleding gepraepareerde chloroom plumbi, verkregen door een oplossing van 100 delten acetas plumbi te vermengen met een oplossing van 52,4 delten chloroom potassae. Ten gemak van de lezer voeg ik hier bij het voorschrift van de verhoudingen, waarin deze stoffen door in gebruik gebruikt worden, en waarbij de gewichtlagen gemakkelijk tot maten zijn herleid. 4 ons = 1 drachma = 20 gram acetas plumbi worden in zooveel water opgelost, dat de geheele hoeveelheid beantwoordt aan een pakt van 16 ons water. 2 ons = 1 dr. = 28 gr. chloroom potassae, opgelost in zooveel water, dat de oplossing een maat van 52 ons water vult. Tot het vervaardigen van de injectiestof dienen: 1 maatdeel der oplossing a. 2 maatdeelen der oplossing b. 2 maatdeelen geconcentreerde lijmoplossing. Het in den handel voorkomende chloroomgeel, schoon dikwerf tot opspuitingen gebruikt, is, wegens deszelfs aanzienlijke zwaarte, waardoor het spoedig in het vocht bezinkt, daartoe weinig geschikt. Dooley (Comptes rendus 1841, 12 Juli) heeft het eerst opvolgende inspuitingen van een oplossing van acetas plumbi en van een oplossing van chloroom potassae aanbevolen, waarbij dan het praecipitaat van chloroom plumbi in de vaten zelve vormt; doch hoewel op die wijze de fijnste vaatjes worden opgespoten, zullen zij zich nimmer heerlijk gevuld vertonen, daar het praecipitaat zich niet gelijkmatig afzet, maar korrelig blijft. Eerst vermengd men, in een apart vat, de beide zoutoplossingen, roert men het mengsel eenige oogenblikken sterk om, ongeknecht bet dan daarna bij de lijmoplossing. Deze order der vermenging is geenszijds onverschillig, want, wanneer men de beide zoutoplossingen onmiddellijk bij de lijm voegt, dan zal men bevinden, dat de precipitaat zeer gechoqueerd plaats heeft. Ook moet men zich houden aan het mengsel, waarin het precipitaat gevormd is, te lang laten staan, alvorens het bij de lijm te voegen, daar dan, door een klontering der kleine molecule, de verdeling der kleurende deeltjes minder fijn wordt. Blauwe injectiestof. Reeds sedert een paar jaren bezigt mijn ambtenaar Schroeder van der Kolk een op dergelijke wijze als de vorige vervaardigde blauwe injectiesel, door vermenging namelijk der oplossingen van sulfam deutoxydi ferri met die van protocyanuuratum ferri et potassii. In werkelijkheid bezit de aldus blauwgekleurde lijmoplossing een groot doordringend vermogen, en is het hierbij gevormde Berlijnsch blauw in eenen toestand van uiterste fijne verdeling in het vloeibare voorlnanden. Voor de vorming van het precipitaat kunnen de op volgende wijze vervaardigde oplossingen dienen. a. 5 ons en 1 dr. sulfam protoxydi ferri, in 20—25 ons water opgelost, worden bij een melijk warmte, onder bijvoeging van 4 dr. 45 gr. zwavelzuur van 1,85 spec. gew., en de vereiste hoeveelheid salpeterzuur, in het deutoxydzout veranderd, waarna er nog zooveel water wordt bijgevoegd als noodig is, om aan een eenheid water van 40 ons te beantwoorden. b. 5 ons en 45 gr. protocyanuuratum potassii et ferri opgelost in water, tot vulling eenen maat van 80 ons. OPSPUITING DER VATEN. Als injectiestof wordt dan gebezigd: 1 maaldeel der oplossing a. 2 maaldeelen der oplossing b. 2 » » geconcereerde lijmoplossing. Met de aanvankelijke definitie van deze snel gangbare actie, met name, dat, ten gevolge van de inwerking van het zoutgehalte in het bloed, een meerder of minder ontleding en daardoor ontstaande ontsaling van het berlijnsch blauw in de fijnste vaatjes plaats heeft. Brengt men echter het geïnjecteerde preparaat in eenige zuur, waartoe men naar omstandigheidverdund zwavelzuur, azijnzuur, of wijnsteenzuur kan bezigen, dan komt de vroegere blauwe kleur weer te voorschijn. Ook kan men bij het lege zuur, evenzo genoemd mengsel, een kleine hoeveelheid wijnsteenzuur voegen, genoegzaam ter verontwaardiging van de koolstofzuur soda, waarbij in het bloed voorhanden is. Niet minder doordringend, en gemakkelijker te bereiden dan de vorige juiste los, is de schijnbare oplossing van berlijnsch blauw in zuurzuur. Bovendien mist deze de nadelige eigenschap van later door het zoutgehalte in het bloed ontkleurd te worden. De beste verbindingen zijn met gebleken te zijn: 1 deel berlijnsch blauw. 1 » zuurzuur. 12 delen water. 12 » geconcentreerde lijmoplossing. Dat de oplossing hier slechts schijnbaar is, ofschoon zelfs onder het microscoop geen duidelijke moleculen in het water te vocht loogen, wordt eensdeels daardoor bewezen, dat door een genoegzaam dikke filter het blauwe kleursloot van het waterkoekje vocht kan worden afgescheiden, anderendeels door de omstandigheid, dat na verloop van kortere of langere tijd het berlijnsch blauw zich weer uit de vlokkens afzet. Eerst wordt het zuurzuur in een mortier fijn gewreven, en er daarna het berlijnsch blauw bijgemengd. Daarop wordt het water er langzaam en bij gedeeltelijke, onder gestapeld wrijven, bijgevoegd, tot de vaste delen gehouden verdwenen zijn, waarna men het gekleurde vocht bij de warme lijmoplossing voegt. Roode levende kleurstoffen. Als rode door precipitatie verkregen kleurstoffen voor injeclien kunnen in aanmerking komen: versch bereid sulphur auratum antimonii, chromas plumbi cupricus, verkregen door het onzijdige gele zout te overgieten met bijtetende potasch, en iodoformium hydrargyri. Wat het eerst aanbelangt, zo is sulphur auratum, direct na de precipitatie als kleurmiddel gebruikt, hiertoe wel geschikt, uit hoofde van de zeer fijne verdeeling in het vocht, doch het daarin steeds aanwezige zwavelwaterstofgas bederft de koperen spuiten. Basisch chroomzuur lood heeft een zeer levendige kleur, doch is voor fijne injeclien te grofkorrelig en te zwaar. Het beter voldoet deutoiodoformium hydrargyri. Om een injectiemassa hiermee te kleuren kan men het volgende voorschrift volgen: 1 ons 5 dr. 20 gr. deutochloroformium hydrargyri in water opgelost, tot 52 ons in maat. 2 ons iodide van potas in water opgelost, tot 8 ons in maat. Voor de injectie worden vermengd: 1 maatdeel van de oplossing c, 1 maatdeel van de oplossing b, 1 maatdeel van de geconcentreerde lijmoplossing. Ondanks dit mengsel is zeer fraai van kleur, en ook lamelijk wel doordringend, zo blijkt het echter de adele eigenschap van in de fijne hairvaten de rode kleur te verliezen, en geel te worden. Deze neiging tot kleursverandering is zelfs zoo groot, dat, indien de geringste hoeveelheid lijm in het glazen vat aanwezig is, waarin de menging van de beide oplossingen geschiedt, er geen rode maar een geel precipitaat gevormd wordt. Geen van de genoemde kleurstoffen verdient derhalve een uitgebreide aanbeveling, en zelfs moet in de meeste gevallen de voorkeur gegeven worden aan andere poedervormige kleurende zelfstandigheden, zoals karmijn, vermiljoen, of sulphur auratum dat vooraf uitgevast en gedroogd is. De eerste dezer drie zelfstandigheden zoude wellicht de verkieslijkste zijn, indien de hoge prijs van haar aanwending niet in de weg stond. Van de twee anderen bezit vermiljoen een levendiger kleur dan het sulphur auratum, doch daar aanleggen is dit minder zwaar, en blijven deszelfs deeljes in de fijne vaten beter verknolden. Bij de aanwending van alle zulke poedervormige kleurstoffen, is het vooral noodig hen zoo fijn mogelijk te verdeling. Daartoe moeten zij eerst gedurende eenigen tijd in een mortier worden fijngewreven, en vervolgens geslipt, waarbij een gedeelte van het water kan worden gebezigd, hetwelk voor het tot de injectie bestemde mengsel gebruikt wordt. Men neemt b.v. 1 deel vermiljoen, en wringt deze samen met 8 deelen water, laat het mengsel in een inoxglas eenige oogenblikken staan, tot ongeveer 1/4 van het vermiljoen gezonken is, en giet daarop het bovendrijvende af, waarna men dit met 8 deelen geconcentreerde lijmoplossing vermengt. Met sulphur auratum wordt op gelijke wijze gehandeld. 184 TOEBEELDING VAN MIKROSKOPISCHE VOORWERPEN. docb, daar dit liger is dan vermiljoen, zoo is een geringe hoeveelheid, b.v. 1 deel op 19 deelen water en 12 deelen lijmoplossing, voldoende. Even voor het gebruik worden zulke mengsels goed ontworpen, en bij de opzuiging door middel van de spuit, de mond van deze niet veel onder de oppervlakte van het vloeibare gehouden, ten einde alleen het fijnste gedeelte van de kleurstof op te nemen. Witte injectiestof. In verwil van bet zeer groote aanloop van witte door dubbele decompositie gevormde precipitaat, is bet mij tot nog toe niet gelukt er een le vinden, bet welke alle de eigenschappen van een goed kleurmiddel voor zeer fijne injectie in zich vereenigt. Van de vele, welke achtervolgens door mij beproefd zijn, en die ik kortheidshalve met stilzwijgen voorbijga, heeft alleen het precipitaat van carbons plumbi tamelijk voldoende resultaten opgeleverd. De bij gebezigde verbindingen zijn: a. 4 ons. 1 dr. 20 gr. acetate plumbi opgelost in water, tot 1G ons in maat. b. 4 ons. 1 dr. 20 gr. carbonas sodae opgelost in water, tot 1G ons in maat. Het injectiemengsel bestaat uit: 1 maatdeel van de oplossing a. 1 maatdeel van de oplossing b. 2 maatdeelen van de geconcentreerde lijmoplossing. Deze stof dringt beter door dan die, welke verkregen wordt door vermenging van de lijmoplossing met loodwit. Bij sommige injecties boven een mengsel, waarbij oxidum zinci was, beter voldaan. De gebruikte verbindingen zijn dezelfde als die voor het sulfuur auratum. OORSPRONG VAN DE VATEN. 18." Als de tweede in rang beschouwd, ik de oplossing van Berlijnsch blauw in zuur (bl. 181). Zij dringt, wel is waar, niet minder goed door, maar de met blauw gevulde vaten laten zich alleen bij doorvallend licht, of bij opvallend licht op een witlen ondergrond, waarnemen; en indien dergelijke vaten op en door elkaar liggen, dan onderscheidt men hen veel moeilijker, dan wanneer zij een meer heldere kleur bezitten, omdat men dan de afzonderlijke vaten nog aan de donkere slagschaduwen herkent, die daarentegen bij de blauwe kleur niet meer in het oog vallen. In sommige gevallen is de doorschijnendheid van de genoemde blauwe injectieslof haar bijzonder geschikt maakt, vooral om bij onderzoekingen, waar sterkere vergrotingen gevorderd worden, met vrucht te worden gebezigd. Zoo b.v. verdient zij de voorkeur tot opvulling van het baarvatenstelsel der longen, welks samenstelling zich daarmede, nadat de longen opgeblazen en gedroogd zijn, op een veel duidelijker wijze vertoont, dan met enige andere mij bekende injectieslof het geval is. Waar twee kleuren noodig zijn, tot opspuiting van het aderlijk, als van het slagaderlijk slelsel, is het, om zo even genoegzaam redenen, voor mikroskopische injecties met minder niet raadzaam, voor echt dozer kleuren de blauwe te kiezen. Geceld en rood voldoen hier het beste, daar beide bij opvallend licht kunnen gezien worden, en ouderting sterk genoeg afsteken. Wit en rood zouden natuurlijk even voldoende zijn, indien de wilde injectiestof even goed doordrong als de gele. Eindelijk zijn voor sommige injecties drie of zelfs vier verschillende kleuren noodig, gelijk bij de injectie der lever, waar de beide aderen, de slagader en de galbuizen gevuld worden. In zulk een geval stelt men het zich tot regel, die slof, van welke men bij ondervinding weet, dat zij het geringst doordringend vermogen heeft, voor de opspuiting van het vat te bezigen, welks haarvatenstelsel uit de wijdsle vaaljes beslaat, zoo b.v., bij de lever, de vena hepatica. Overigens zijn er nog eenige regelen, welke men bij het doen van opspuitingen in het oog moet houden, en welker korte mededeling dit hoofdstuk besluiten mag. Voor men tot de injectie van enig dier of orgaan overgaat, maakt men een beboorlijk plan, waarbij natuurlijk de kennis van de loop en van het onderling verband der vaten een volslagen vereiste is. Daardoor geleid, en wetend, dat indien de stof in een zekere richting voortgestuwd wordt, zij zich door een verbindingstak zijdelings kan begeven naar een orgaan, dat men voor het ogenblik nog onopgespoogd wil bewaren, zal men derhalve zorg dragen dergelijke verbindingslakken vooraf te onderbinden. Bij zeer sterk doordringende stoffen moet men de voorzorg zelfs nog verder drijven, en ook bedacht zijn op den loop, waar de stof uemen kan, na door het haarvatenstelsel gegaan en door de groote vaten te zijn teruggelopen. 2° De opspuiting gelukt altijd beter bij jonge, dan bij oude voorwerpen, verder bij droogere, dan bij vettere; ook is het gunstigste tijdstip voor de injectie geen van beide dat onmiddellijk na den dood, maar eenigen tijd later, wanneer de algemene verstijving der delten voor beginnen verslapping heeft plaats geraakt. Dit tijdstip treedt iets vroeger of iets later in, waarbij vooral de warmtegraad van de omgevende lucht in aanmerking komt; des zomers na weinige uren, of den volgenden dag, terwijl men des winters dikwerker vier of zelfs meer dagen na den dood nog met goed gevogen de opspuiting kan verrichten. 3° De opspuiting door de slagaderen is altijd de gemakkelijkste en veiligste, uilhoofd der meerderde dikke vaten vanden. Waar bet betreffende alleen aankomt op de vulling van bet eigenlijke haarvatenstelsel, geschikt zulks steeds beter door hen, en niet door de meer teder aderen. Bovendien zijn deze, in bet meerendeel der organen, van klep-vliezen voorzien, zodat een haarvaten-injectie door hen niet mogelijk is. Waar deze klep-vliezen echter ontbreken, zoals in de aderen der ingewanden, daar kan de opspuiting achtereenvolgens door beide stelsels van vaten gebeuren, hetgeen vereischt wordt, om de secundaire (reeds microscopisch) netwerk van aderen en slagaderen te kunnen waarnemen, waaruit het gemeenschappelijk haarvatennet zich- (1) Dat deze voorzorg niet geheel overbodig is, wordt het volgende voorbeeld bewijzen. Bij een injectie van een van de achterpooten van een konijn door de arteria cruralis, waartoe de gele stof gebezigd werd, vatte de samenstelling boven opgegeven is, vulde de door het haarvatenstelsel en de aderen van de poot terugkerende stof een groot gedeelte van het haarvatenstelsel der darmen en zelfs van de lever. Lien oorsprong neemt. Bij deze opspuiling der aderen moet men zorg dragen, alvorens het spuitbuisje in het vat te brengen , bet daarin en in deszelfs hoofdtakken veel gezondheid bloed , met voorzichtigheid te verwijderen , door bet met bet liefst van een scalpel, onder een zachte drukking, door de gemaakte opening naar buiten te drijven. Bevat bet orgaan blijkbaar zeer veel bloed, dan is bet soms zelfs raadzaam eerst door de slagader warm water te spuilen, zodat dit door de ader weer uitvloeit, en bet bloed meevoert. Men moet tot deze waterinspuiting echter slechts dan zijne toevlucht nemen, wanneer hare noodzakelijkheid duidelijk blijkt, dewijl de fijnere vaatjes steeds daaronder lijden, zodat er naderhand eerder extravasatie ontstaat. 4° Zijn de spuitbuisjes behoorlijk in de vaten gebracht, en door eenen draad, welken men, met behulp van eenen gebogen naald, onder het vat doorvoert, daarin bevestigd, dan wordt bet te injecteren voorwerp in water gelegd van 56° — 40° C warmte, en men gaat eerst tot de inspuiting over, nadat deze warmte genoegzaam lot de binnenste gedeelten beest kunnen doordringen. 5° De injectiestof wordt lot eenen warmtelgraad gebracht, waarbij zij gemakkelijk vloeibaar is. Deze warmtelgraad kan die van het zoo even genoemde waterbad iets te boven gaan, maar moet beneden bet stollingspunt van eiwit (60° C) blijven. 6° Bij de vulling der spuit, door opzuiging van de injectiestof, zorgt men dat geen lucht in de spuit komt, hetgeen het best verhinderd wordt, door, voor dat men de mond der spuit onder de oppervlakte van bet vocht brengt, dan zuiger geheel lot op barre bodem te drukken. 7° De mond der gevulde spuit in de opening van bet spuitbuisje gebracht zijnd, oefent men een lauwzame en OPSPUITING DER VATEN. 