Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
25 Movses heeft gezeid : Gy zult ons ook geven slagtofferanden, en brandofferanden, die wy den Heere onzen God offeren mo- gen. 26 Alle de kudden zullen met ons trekken, en daer zal niet eene klaeuwe achterblyven, die ons noodig zyn ten dienste van den Heer onzen God\ byzonder aengezien dat wy niet weten wat er zal moeten geofferd wor- den, voor dat wy tot de plaets zullen ko- men. 27 En den Heer heeft Pharaos hert ver- hardden hv wilde ze niet laten gaen. 28 En Pharao heefl tol Moyses ge/.eid : Gaet van my, en wacht ü dal gy voortaen I niet meer myn aenzigt ziet : want op wat 60 HET BOEK EXC dag <lai gj voor rnyae oogen komt, zoo zult gy sterven. ' :20 En Moyses heeft geantwoord : Het zal geschieden, alzoo gy gezeid hebt, ik zal \oortaen niet meer uw acnzigt zien. KAPITTEL XI. EN den Heer heeft tot Moyses gezeid : Ijk zal Pharao en Egypten nog met ccne plaeg raken, en daer na zal hy u laten gaen, en dwingen om uit te gaen. 2 Gy zult dan al hervolk zeggen, dat elk man van zynen vriend , en elke vrouw van hare gebuerin, eische zilveren en gouden vaten. 3 En den Heer zal zyn volk gratie geven voor de Egyptenaren. En Moyses was een zeer groot geacht man in het land van Egypten, voor Pharaos dienaers en al het volk. 4 En hy heeft gezeid : Dit zegt den Heer : Te middernachual ik ingaen in Egypten, 5 En al dat eerstgeboren is zal in der Egyptenaren land sterven , van Pharaos eerstgeboren zoon die op zynen stoel zit, tot den eerstgeboren der dienstvrouw die aen den molen is, en alle de eerstgeboren van de behelpige beesten. 6 En daer zal een groot geroep wezen in al het land van Egypten, als daer te voren nooit was, noch namaels zyn zal. 7 En by alle de kinderen van Israël zal niet een hond kikken, van de menschen aen tot de beesten toe : op dat gy wetet, met hoe wonderlyk werk dat den Heer de Egyptena- ren van Israël verscheidt. 8 En alle deze uwe knechten zullen afko- men tot by my, en my aenbidden, zeg- gende : Gaet uit gy en al het volk dat on- der u is : daer na zullen wy uitgaen. En hy is van Pharao uitgegaen boven mate zeer gram. 9 Maer den Heer heeft tot Moyses gezeid : Pharao zal u niet hooren, op dat er vele leekenen mogen gedaen worden in het land van Egypten, 40 Maer Moyses en Aaron hebben alle de beschrevene wonderen gedaen voor Pharao, en den Heer heeft het hert van Pharao ver- hard, en hy heeft de kinderen van Israël niet laten gaen uit zyn land. KAPITTEL XII. EN den Heer heeft ook gezeid tot Moyses en Aaron, in het land van Egypten : 2 Deze maend, u het beginsel der maen- den, 'zal de eerste wrezen van alle de maen- den des jaers, 3 Spreekt tot alle de vergadering der kin- deren van Israël en zegt hun : Op den tienden dag van deze maend zoo zal een iegelyk DUS, XI. XII. huisgenoots wys en huisgewys nemen een lam. • 4 Maer is het dat het getal minder ware dan genoeg zoude kunnen zyn om een lam te eten, zoo zal hy zynen gebuer tot zich nemen, die naest zyn huis woont, tot een getal der zielen, die genoeg zouden kunnen zyn om een lam te eten, "5 En het lam zal wezen zonder smet, een manneken eenjarig. Na welke zeden zult gy ook eenen bok nemen, 6 En hem bewaren tot den veertienden dag- van deze maend, en de geheele gemeente der kinderen van Israël zal hem offeren des avonds. 7 En zy zullen van zyn bloed nemen en het stryken" aen beide de stylen , en aen de overste dorpelen van de deuren der huizen, daer zy hem eten zullen. 8 En zy zullen dien nacht het vleesch eten gebraden aen het vuer, en ongedeesemde brooden met wilde latuw. 9 Gy zult daer af niet rouw eten, noch met water gezoden, maer alleen door het vuer gebraden, en gy zult het hoofd met de voeten en ingewand verslinden. 10 En daer zal niets overblyven tot des morgens toe, blyft er iets over, dat zult gy in het vuer verbranden. 11 Gy zult dit eten aldus : Uwe lendenen zult gy toegorden, en sehoenen zult gy aen uwe voeten hebben, houdende stokken in de handen, en zult haestelyk eten, want het is Phase (dat is den doorgang) des Heeren. 12 En ik zal dien nacht het land van Egyp- ten doorgaen, en verslaen al dat eerstgebo- ren is in het land van Egypten, van de men- schen tot de beesten toe, en over alle de goden van Egypten zal ik oordeelen doen : lk ben den Heer. 13 En het bloed zal u tot een teeken wezen aen de huizen daer gy binnen zyn zult, en ik zal het bloed zien, en u voorbygaen, en onder u zal geen verdervende plaeg wezen, als ik het land van Egypten slaen zal. . 14 Maer gy zult dezen dag hebben in eene gedenkenis, en dien zult gy hoogelyk vieren den Heere in uwe geslachten met eenen eeuwigen dienst. 15 Zeven dagen lang zult gy ongedeesemd eten, op den eersten dag zal er geen deesem wezen in uwe huizen. En wie gedeesemd eet, diens ziel zal vergaen uit Israël, van den eersten dag aen tot den zevenden toe. 16 Den eersten dag zal heilig en feestelyk wezen en den zevenden dag zal met de zelfde hoogheid eerweerdig wezen. Geen werk zult gy op die dagen doen, uitgenomen de din- gen die den eten aengaen. 17 En gy zult het ongeheefd brood onder- HET BOEK EXODUS, XII. 64 houden : want op dien zelfden dag zal ik uw heir uit den lande van Egypten leiden, en gy zult dezen dag bewaren onder uwe geslachten met eene eeuwige zedenc. 18 In de eerste maend, op den veertienden dag der maend, 's avonds zult gy ongeheefde brooden eten, tot den een-en-twintigsten dag der zelfde maend des avonds. 49 Zeven dagen lang zal men geen ge- deesemd brood vinden in uwe huizen ; zoo wie gedeesemd brood eet, diens zier zal vergaen uit de vergadering van Israël, zoo wel van de vreemdelingen, als van de inge- borenen des lands. 20 Alle gedeesemd zult gy niet eten, maer in alle uwe woonsteden zult gy ongedeesemd brood eten. 21 En Moyses heeft alle de ouderen der kinderen van Israël geroepen, en heeft tot hen gezeid : Gaet en neemt een dier huisge- zinswys, en offert Phase. 22 En een bondelken hyzop doopt in het bloed dat aen den dorpel is, en besproeit daer mede den overdorpel, en beide de stylen. Niemand van u zal uit de deur zyns huis gaen tot 's morgens toe. 23 Want den Heer zal doorgaen slaende de Egyptenaren, en als hy het bloed zien zal aen den overdorpel, en beide de stylen, zoo zal hy over de deur des huis klimmen, en hyzal den slager niet laten in uwe huizen gaen, en kwetsen. 24 Bewaert dit woord wettelyk voor u en uwe kinderen tot in de eeuwigheyd. 25 En als gy zult zyn in het land, welk den Heer u geven zal gelyk hy beloofd heeft, zoo zult gydeze ceremoniën onderhouden. 26 En zoo wanneer uwe kinderen u zeggen zullen : Wat godsdienst is dit? 27 Zoo zult gy hun zeggen : Het is eene offerande van Gods doorgang, als hy ging voorby de huizen der kinderen van Israël in Egypten, slaende de Egyptenaren, en onze huizen vry houdende. En het volk nederbui- gendc, heeft aengebeden. 28 En de kinderen van Israël zyn uitge- gaen , en hebben gedaen alzoo den Heer Móvses en Aaron geboden had. 29 En het is gebeurd in den middernacht, den Heer heeft verslagen alle de eerstgebo- ren in het land van Egypten, van den eerst- geboren Pharaos die op zynen stoel zat, tot den eerstgeboren van de gevangene vrouw die in den kerker was, en alle de eerstge- boren van de benei pige beesten. 30 En Pharao is des nachts opgeslaen en alle zyne knechten, en alle die van Egypten, en daer is een groot geroep opgeslaen in Egypten, want daer was geen huls, of daer lag een dooden in. 31 En toen Pharao Movses en Aaron had geroepen, zeide hy : Staet op, en gaet weg van myn volk , gy en de kinderen van Israël , gaet en doet sacrificie den Heere gelyk gy zegt. 32 Uwe schapen en groot vee neemt met u gelyk gy begeerd hebt, en weg gaende gebenedydt my. "33 En de Egyptenaren dwongen met magt het volk dat zy haestelyk uit het land gaen zouden, zeggende : Wy zullen allegader sterven. 34 Dus heeft het volk beslagen meel geno- men, eer het gedeesemd was, en zy bin- dende dat in mantels, legdden het op hunne schouderen. 35 En de kinderen van Israël hebben ge- daen gelyk Moyses bevolen had, en zy heb- ben van de Egyptenaren geëischt zilveren en gouden vaten, en zeer vele kleederen. 36 En den Heer heeft den volke gratie verleend voor de Egyptenaren dat zy het hun leenden : en zy hebben de Egyptenaren beroofd. 37 En de kinderen van Israël zyn gereisd van Ramesses tot Socoth, byna zes honderd duizend mannen te voet, zonder de kleine kinderen. 38 En met hen is ook eene ontallyke me- nigte van allerlei gemeen volk opgetrokken, schapen en groot vee, en boven mate zeer vele beesten van verscheiden soort. 39 En zy hebben het meel gebakken, het- welk zy te voren beslagen uit Egypten ge- dragen hadden, en zy hebben ongedeesemde aschkoeken daer af gemaekt, want zy kon- den het niet deesemen, om dat de Egypte- naren hen dwongen uit te gaen, en hen niet lieten beiden, en zy hadden ook geene stade gehad, om eenige toespys te berei- den. 40 De wooning der kinderen van Israël dat zy in Egypten woonden, is geweest vier honderd en dertig jaren. 41 Dewelke volbragt zynde, op den zelfden dag is al het heir des Heeren uit het land van Egypten gegaen. 42 Dit is den nacht die men den Heer onderhouden moet, als hy hen uit Egypten- land geleid heeft, dezen moeten alle de kinderen van Israël onderhouden in hunne geslachten. 43 En den Heer heeft gezeid tot Moyses en Aaron : Dit is den godsdienst van Phase : Geen vreemdeling zal daer af eten, 44 Maer zoo wie een gekocliten knecht k, dien zal men besnyden, en zoo zal hy daer al' eten, 45 Een vreemdeling en een huerling /al daer niet af eten. U) liet moet geëten worden in een huis : noch gy zult van zvn vleesch niet 1) uiten (>2 HET BOEK EXODUS, XIII dragen, noch gy zult zyn gebeente niet breken. 47 Alle de vergadering der kinderen van Israël zal dit maken.' 48 Is het dat iemand van de vreemdelin- gen begeert tot uw landschap over te ko- men, en het Phase des Heeren maken, zoo zal eerstmael besneden worden al dat man- nelvk is van den zynen, en dan zal hy wet- lelyk onderhouden, en wezen als een inge- boren des lands, maer is er iemand die niet besneden is, die zal daer niet af eten. 49 De zelfde wet zal den ingeboren wezen en den inwooner die by u als vreemdeling is. 50 En de kinderen van Israël hebben ge- daen alzoo den Heer Moyses en Aaron be- volen had. 51 En op den zelfden dag heeft den Heer de kinderen van Israël uit het land van Egyplen geleid met hunne heirscharen. KAPITTEL XIII. EN den Heer heeft tot Moyses gesproken, zeggende : 2 Heiligt my alle eerstgeboren, dat de moeder opent onder de kinderen van Is- raël, zoo wel van de menschen, als van de beesten : want zy zyn alle myne. 3 En Moyses zeide tot het volk : Gedenkt dezen dag op denwelken gy uit Egypten gegaen zyt, en uit het buis der slavernyen, want den Heer heeft u met magtiger hand uit deze plaetsen geleid : dat gy geen ge- deesemd brood etet. 4 Heden gaet gy uit in de maend der nieuwe vruchten. 5 En als u den Heer-zal gebragt hebben in het land van de Chananeen, en Hetheen, en Amorrheen, en Heveen, en Jebuseen, die hv uwen vaderen gezworen heeft u te geven, een land vloeijende van melk en honig, zoo zult gy feestelyk onderhouden deze manier van godsdiensten op deze maend. 6 Zeven dagen zult gy ongedeesemde broo- den eten, en op dert zevenden dag zal des Heeren hoogtyd wezen. 7 Ongedeesemde brooden zult gy zeven dagen eten, daer zal geen gedeesemd brood by u gezien worden, 'noch ook in alle uwe palen. 8 En gy zult uwen zoon op dien dag ver- tellen, zeggende : Dit is het gene dat my den Heer gèdaen heeft, toen ik uit Egypten ging. 9 En dit zal u wezen als een teeken aen uwe hand, en als eene gedenkenis voor uwe oogen, en op dat de wet des Heeren altvd in uwen mond zy, want door eene magtige hand heeft u den Heer uit Egypten geleid. 10 Gy zult dezen dienst onderhouden ten gezetten tyde van dagen tot dagen. 11 En als u den Heer zal gebragt hebben in het land der Chananeen, gelyk hy u en uwe vaderen gezworen heeft, en dat hy u dat zal gegeven hebben, 12 Zoo zult gy uitscheiden al dat de moe- der opent, voor den Heer, en al dat eerst voortkomt in uw vee, al wat gy hebt dat een manneken is, dat zult gy den Heere heiligen. 13 De eerste geworpen van eenen ezel zult gy wisselen voor een schaep, is het dat gy het niet verlost, zoo zult gy het doodslaen. Maer alle de eerstgeboren der menschen van uwe zonen, zuU gy met den prys lossen. 14 En als uwen zoon u morgen vragen zal, zeggende : Wat is dit? zoo zult gy hem antwoorden : Den Heer heeft ons met eene magtige hand uit het land van Egypten ge- leid, uit het huis der slavernyen. 15 Want toen Pharao verhard was, en ons niet wilde laten gaen, zoo heeft den Heer verslagen alle de eerstgeboren in het land van Egypten, van de eerstgeboren des men- schen tot het eerstgeboren der beesten-, daerom offer ik den Heere al wat de moeder eerst open doet dat mannelyk is. 16 En alle de eerstgeboren van myne zonen los ik. Hierom zal u dit wezen als een tee- ken in uwe hand, en als een aenhangsel tusschen uwe oogen, tot gedenkenis, om dat den Heer ons met magtiger hand geleid heeft uit Egypten.. 17 Als dan Pharao het volk had uitgela- ten, zoo heeft ze God niet geleid door den weg van der Philistvnen land, welken daer bv is, denkende dat het by aventuren hen berouwen mogt, hadden zy eenige oorlogen tegen zich zien opstaen, en dat zy dan zou- den wedergekeerd hebben naer Egypten. 18 Maer hy heeft hen omgeleid door den weg der woestyn die daer is by de Roode zee. En de kinderen van Israël trokken op uit het land van Egypten gewapend. 19 En Moyses droeg Josephs gebeente met zich, om dat hy dé kinderen van Israël bezworen had, zeggende : God zal u be- zoeken, draegt myn gebeente met u van hier. , 20 En als zy getrokken waren van i>ocotli, zoo maelWzy hun heirleger tot Etham, in de uiterste palen der woestyn. 21 Maer den Heer ging voor hen om hun den weg te toonen des daegs door eene wolkkolom, en des nachts door eene kolom des vuers, om dat hy op beide de tyden zoude hun leidsman, zyn over weg. 22 Nimmermeer gebrak de wolkkolom s daegs, noch de kolom des vuers 's nachts voor het volk. HET BOEK EXODUS, XIV. 63 KAPITTEL XIV. EN den Heer heeft tot Moyses gesproken, zeggende : 2 Zegt den kinderen van Israël dat zy wederom keerende hun heirleger maken tegen over Phihahiroth, welk is tusschen Magdalumen de zee, tegen overBeelsephon, regt daer voor zult gy uw heirleger maken aen de zee. 3 En Pharao zal zeggen van de kinderen van Israël : Zy zyn in" het land benaeuwd, de woeslyn heeft ze besloten. 4 En ik zal zyn hert verharden, en hy zal u vervolgen, en ik zal hoogelyk geëerd worden aen Pharao en aen al zyn heir, en de Egyptenaren zullen weten dat ik den Heer ben. En zy hebben al zoo gedaen : 5 En het is den koning van Egypten ge- boodschapt, dat het volk gevloden was, en het hert van Pharao en van zyne dienaers is veranderd op het volk, en zy hebben ge- zeid : Wat hebben wy willen doen, dat wy Israël hebben laten gaen, dat hy ons niet meer dienen zoude ? 6 Zoo heeft hy dan zynen wagen ingespan- nen, en al zyn volk met hem genomen. 7 En hy heeft genomen zes honderd uit- gelezen wagens, en alle de wagens die in Egypten waren, en de kapiteinen van al het heel heir. 8 En den Heer heeft het hert van Pharao des konings van Egypten verhard, en hy heeft de kinderen van Israël vervolgd, maer zy waren uit gegaen door de hooge hand. 9 En toen de Egyptenaren der voorgaen- deren voetstappen achtervolgden, zoo heb- ben zydie gevonden, in het leger by de zee, al het rosvblk en de wagens van Pharao, en al zyn heir waren te Phihahiroth tegen over Beelsephon. 10 En toen Pharao by gekomen was, en de kinderen van Israël hunne oogen opheffende hebben de Egyptenaren achter zich gezien, en zyn zeer bevreesd geweest, en hebben tot den Heer geroepen, 11 En tot Moyses gezeid : In Egypten wa- ren by aventuren geene graven, en daerom hebt gy ons weggeleid, dat wy sterven zou- den in de wóestyn : Waerom hebt gy dit willen doen dat gy ons uit Egypten leiddet? 12 Is dit niet het woord dat wy lot u zei- den in Egypten , zeggende : Gael van ons, dat wy de Egyptenaren dienen? want hel is veel beter hen te dienen, dan te sterven in de woestyn. 13 En Moyses heeft tol het volk gezeid : Wilt niet vervaerd wezen, staet en aenziet de grootdadige werken des Heeren die hy heden doen zal ; want de Egyptenaren die gy nu ziet, zult gy voortaen niet meer zien in de eeuwigheid. 14 Den Heer zal voor u stryden en gy zult zwy^en. lif En den Heer heeft gezeid tot Moyses : Waerom roept gy tot my? zegt den kinderen van Israël dat zy voorts trekken. 16 Maer heft gv uwe roede opwaerts, en reikt uit uwe hand op de zee, en scheidt die, dat de kinderen van Israël gaen mogen in het midden der zee door het drooge. 17 En ik zal het hert der Egyptenaren ver- harden dat zy u zullen vervolgen, en ik zal glorie verwerven aen Pharao, en aen al zyn heir, en aen zyne wagens, en aen zynrosvolk. 18 En de Egvptenaers zullen weten dat ik den Heer benwals ik zal groote eer verkre- gen hebben aen Pharao/ en aen zyne wa- gens en aen zvn peerdenvolk. ^19 En den Engel des Heeren die voor het heir van Israël ging, zich opheffende is ge- gaen achter hen, en met hem te zamen de wolkkolom , latende de voorste achter rugge, 20 En hy heeft gestaen tusschen het heir- leger van 'de Egyptenaren, en het heirleger van Israël, en "tiet was eene duistere wolk, en verlichtende den nacht, alzoo dat zy al- len den tyd van den nacht tot malkanderen niet komen mogten. 21 En als Moyses zyne hand op de zee uit- gestoken had,* zoo heeft den Heer die weg- genomen doorliet waeijenvan eenen sterken wind, en den ganschen nacht over blaken- de, en verkeerde ze in het drooge, en het water is gescheiden. 22 En de kinderen van Israël zyn inge- gaen door het midden van de drooge zee, want het water was hun gelyk een muer aen hunne regte en aen hunne slinke zyde. 23 En de Egyptenaers vervolgende zyn achter hen ingegaen. En al Pharaos peer- denvolk, zyne' wagens en ruiters te peerd door het midden van de zee. 24 En de morgenwaek was nu gekomen, en ziet den Heer ziende op het heir van de Egyptenaren, door de kolom des vuers en der wolken, heeft hun heir verslagen, 25 En de raders der wagens om gewor- pen, en zy voeren in de diepte. Zoo zeiden dan de Egyptenaren : Laet ons vlieden van Israël, wam den Heer strydt voor hen, te- gen ons. 26 En den Heer heeft tot Moyses gezeid : Hei kt uwe hand uit over de zee, dat dc wateren wederkeeren op dc Egyptenaers, op hunne wagens en ruiters te peerd. 27 En als Moyses zyne hand tegen dc zee uitgereikt had, zoo is die ten vroegsten dage- raed wedergekeerd tot hare eerste plaels, en als de Egyptenaers vloden, zoo zyn hun de wateren' legen gekomen, en den Heer HUT BOEK EXODUS, XV. heeft /e om wol ven in het midden der vloe- 1 den. < ^28 En de wateren xyn wedergekeerd, en hebben de wagens en het rosvolk van het i geheel heir van Pharao overdekt, die ver- volgende in de zee gegaen waren, en daer i bleet' van hen niet een over. 29 Maer de kinderen van Israël gingen door het midden der drooge zee, en de wateren waren hun als voor muren ter regter en ter slinker zyde, 30 En den Heer heeft op dien dag Israël verlost uit de handen van de Egyptenaren, 34 En zy hebben de Egyptenaren zien dood liggen op den oever der zee, en de grootdadige hand, welke den Heer te werk gesteld had tegen hen. En het volk heeft den Heer gevreesd, en zy hebben den Heer geloofd, en Moyses zynen dienaer. KAPITTEL XV. TOEN zong Moyses en de kinderen van Israël den Heere dit lied, en zy hebben gezeid : Laet ons den Heere zingen, want hv is glorieuselyk grootdadig geworden, het peerd met den ryder heeft hy in de zee afgeworpen. 2 Den Heer is myne sterkheid en myn lof, en hy is my geworden ter zaligheid. Dit is myirGod, en ik zal hem glorie bewyzen, dit is myns vaders God, en ik zal hem ver- heffen. 3 Den Heer is gelyk een strydbaer man, Almagtig is zynen naem. 4 De wagens van Pharao en zyn heir heeft hy in de zee geworpen, zyne uitgelezene prinsen zyn verdronken in de Roode zee. 5 De afgronden hebben ze bedekt, zy zyn in de diepte nedergedaeld gelyk eenen steen. 6 0 Heer, uwe regte hand is grootdadig geworden door de sterkheid, uwe regte hand, Heer, heeft den vyand verslagen. 7 En door de menigvuldigheid uwer glo- riën hebt gy uwe vyanden nedergelegd, gy hebt uwe gramschap uitgezonden, dewelke hen verslonden heeft gelyk stoppelen. 8 En door den geest uws toorns zyn de wateren vergaderd, het vloeijende water is blyven slaen, en de afgronden zyn verga- derd in het midden van de zee. 9 Den wand heeft gezeid : Ik zal ze ver- volgen, en bevangen, ik zal de rooven deelen, myne ziel zal verzaed worden ; ik zal myn zweerd uit de scheede trekken, myne hand zal ze dooden, 10 Uwen wind heeft gewaeid en de zee heeft ze bedekt, zy zyn verzonken gelyk lood in de geweldige wateren. 41 Wie is 'uws gelyken, onder de sterken, o Heer? wie is uws gelyken, grootdadig in heiligheden, vrecsselyk en loffelyk, wonder doende? 12 Gy hebt uwe hand uitgereikt en de aerde heeft ze verslonden. 13 Gy hebt een leidsman geweest door uwe bermhertigheid den volke hetwelk gy verlost hebt : en gy hebt het gedragen voor uwe sterkheid tot" uwe heilige woonsteden. 14 De volken zyn opgeklommen en gram geworden, de ingezetenen van Philistyn zyn met wee bevangen. 15 Toen werden de vorsten van Edom verstoord, en de sterken van Moab zyn met angst bevangen, en alle de bewooners van Chanaan zyn verstyfd. 16 Dat den angst en de beving hen over- valle door de grootheid van uwen arm : laet ze onberoerlyk worden gelyk eenen steen, tot dat uw volk doorgegaen zy, o Heer, tot dat dit uw volk gepasseerd zy, hetwelk gy beërfd hebt. 17 Gy zult ze inleiden, en planten op den berg van uwe erffenis, in uwe allersterkste woonstad, die gy, Heer, gewrocht hebt : Uwe heiligdomsYtede, Heer, die uwe han- den gevestigd hebben. 18 Den Heer zal regeeren in de eeuwig- heyd en voorder. 19 Want Pharao te peerd is met zyne wagens en ruiters ter zee ingegaen, en den Heer heeft de wateren der zee wederom op hen gebragt, maer de kinderen van Israël hebben door het drooge gewandeld, in het midden van haer. 20 Zoo heeft dan Maria Aarons zuster de profetes, eene bom in hare hand genomen, en alle de vrouwen zyn haer na gegaen met bommen en dansen, 21 Dewelke zy voorzong, zeggende : Laet ons den Heere zingen want hy is glorieuse- lyk grootdadig geworden, het peerd met den rvdèr heeft hy in de zee geworpen. 22 En Moyses heeft Israël genomen van de Roode zee, en zy zyn gegaen in de woestyn van Sur, en hebben gewandeld dry dagen lang door de woestyn, en zy vonden geen water. 23 En zy zyn gekomen tot Mara, en zy mogten het water van Mara niet drinken, want het was bitter : daerom heeft hy dier plaetse eenen bekwamen naem gegeven, noemende die Mara, dat is, bitterheid. 24 En het volk heeft tegen Moyses gemur- mureerd, zeggende : Wat zullen wy drin- , ken? 25 Maer hy heeft tot den Heer geroepen. ! denwelken heeft hem getoond een houi. ; hetwelk als hv had in het water geworpen. zoo is het in zoetigheid verkeerd, daer heeft , hy geboden en oordeelen gesteld, en ge- i proèïd, zeggende : HET BOEK EXODUS, XVI. 65 26 Is het dat gy de stem van den Heer uwen God hoort, en doet voor hem dat regt is, en zyne geboden gehoorzaem zyt en alle zyne bevelingen onderhoudt', zoo zal ik geen van de ziekten op u brengen, die ik. op Egypten gesteld heb : want ik ben den Heer'uw gezondmaker. 27 En de kinderen van Israël zyn gekomen tot Elim, daer waren twaelf waterfonteinen, en zeventig palmboomen, en zy hebben hun heirleger gemaekt omtrent de wateren. KAPITTEL XVI. EN zy zyn getrokken van Elim, en alle de menigte der kinderen van Israël is gekomen in de woestyn Sin, welke is tus- schen Elim en Sinaï, op den vyftienden dag der tweede maend, na dat zy uit Egyp- ten gegaen waren. 2 Èn alle de vergadering der kinderen van Israël hebben gemurmureerd legen Moyses en Aarori in de woestyn. 3 En de kinderen van Israël hebben tot hen gezeid : Och of wy gestorven waren door des Heeren hand in het land van Egypten, als wy zaten op de vleeschpotten, en aten brood met verzaedheden : waerom hebt gy ons in deze woestyn gebragt, dat gy alle deze menigte zoudet met honger dooden? 4 En den Heer heeft tot Moyses gezeid : Ziet ik zal u brood van den hemel regenen, dat het volk uitga, en vergadere dat tot eiken dag genoeg zy, dat ik het mag be- proeven of* het in myne wet wandelt of niet. 5 Maer op den zesden dag zullen zy berei- den dat zy binnen dragen zullen, en dat zal nog zoo veel zyn, als zy plegen te vergade- ren ten eiken dage, 6 En Moyses en Aaron hebben gezeid tot alle de kinderen van Israël : T' avond zult gy weten dat u den Heer geleid heeft uit het land van Egypten, 7 En morgen vroeg zult gy zien de glorie des Heeren, want ik heb gehoord uwe mur- muratie tegen den Heer, want wat zyn wy, dat gy tegen ons hebt gemurmureerd? 8 En Moyses heeft gezeid : Den Heer zal u t' avond vlecsch te eten geven, en morgen brood tot verzading, om dat hy uwe mur- muratie gehoord heeft, door dewelke gy tegen hem gemurmureerd hebt. Want wat zyn wy? en uwe murmuratie is tegen ons niet, maer tegen den Heer. 9 En Moyses heeft nog tol Aaron gezeid : Zegt de geheele vergadering der kinderen van Israël : Komt voorts voor den Heer, want hy heeft uwe murmuratie gehoord. 10 En als Aaron sprak tot alle de verga- cring der kinderen van Israël, zoo hebben zy omgezien naer de woestyn, en ziet de glorie des Heeren openbaerde in eene wolk. 11 En den Heer heeft tot Moyses gesproken, zeggende : 12 Ik heb gehoord de murmuratien der kinderen van Israël. Zegt tot hen : T' avond zult gy vleesch eten, en morgen vroeg zult gy van brooden verzaed worden, en gy zult weten dat ik ben den Heer uw God. 13 Aldus zoo is het avond geworden, en daer zyn kwakkelen opgekomen, de welke hebben het leger overdekt, en des morgens lag er een dauw alom het leger. 14 En als dien het overste der aerde bedekt had, zoo zag men daer in de woestyn wat kleins, regt of het met eenen stamper had gestooten geweest, gelyk den rym op de aerde. 15 Hetwelk als de kinderen van Israël zagen, zoo zeiden zy tot malkanderen : Manhu?welk beteekent : Wat is dit? want zy wisten niet wat het was. Tot denwelken heeft Moyses gezeid : Dit is het brood dat u den Heer gegeven heeft om te eten. 16 Dit is het "woord dat u den Heer bevo- len heeft : Een iegelyk zal hier af vergaderen zoo veel als het hem genoeg is om te eten, een gomor vol elks hoofd, naer het getal van uwe zielen die in de tabernakelen woonen, zoo zult gy dit nemen. 17 En de kinderen van Israël hebben alzoo gedaen, en zy hebben vergaderd den eenen meer, den anderen min, 18 En zy hebben het gemeten naer de maten gomor, en die meer vergaderd had, had niet meer, en die min bereid had, vond niet min : maer zy hebben elk verga- derd naer dat zy eten mogten. 19 En Moyses' heeft tot hen gezeid : Nie- mand late daer af iets overblyven tot 's morgens vroeg. 20 "Dewelke naer hem niet hebben ge- hoord, maer sommige van hen hebben daer af wat overgelaten "tot 's morgens, en het begon te krielen van wormen en verrottede. En Moyses is op hen gram geworden. 21 Des morgens dan vergaderde daer af een iegelyk zoo veel als het hem genoeg wezen mogt om te eten : en als de zon heet werd, zoo smolt het. 22 Maer op den zesden dag zoo vergader- den zy dubbele spys, te weien twee gomor voor eiken mensch. En alle de prinsen der gemeenten zyn gekomen, en hebben Moyses dit verteld. 23 En hy heeft tot he.ü gezeid : Dit is het -cue dat den Heer gesproken heeft : Morgen is het de rust van den sabbat den Heere geheiligd : al wat gy doen moet, dat doet : en wat gy koken moet, kookt : cn dat er HET BOEK EXODUS, XVII. overbhït, legt dat weg tot morgen vroeg. 24 Ën hebben alzoo gedaen gelyk Moyses bevolen had, en het is niet verrol geworden, noch daer is geen gewormte in gevonden. c 88 En Moyses beeft gezeid : Eet dat lieden, wanl liet is des Heeren sabbat : men zal dit heden op het veld niet vinden. 26 Op de zes dagen zult gy het vergade- ren ; maer op den zevenden dag is des lleeren sabbat, dacrom zal men dat niet vinden. 27 En den zevenden dag is gekomen : en van het volk zyn er sommige gegaen om te vergaderen, en zy hebben niets gevon- den. 28 En den Heer heeft tot Moysfts gezeid : Hoe lang wilt gy myne geboden en myne wet niet'onderhouden? 29 Ziet, dat u den Heer den sabbat gege- ven heeft, en daerom heeft hy u op den zesden dag dubbele spys gegeven : een iegelyk blyve by zich zeiven, niemand ga uit zyne plaets op den zevenden dag. 30 En het volk heeft den sabbat gehouden op den zevenden dag. 31 En het huis van Israël heeft het ge- noemd Man : het welk was wit gelyk korian- derzaed , en zyn smaek was gelyk der tarwenbloem met honig. 32 Moyses clan heeft gezeid : Dit is het woord dat den Heer geboden heeft : Vult daer af een gomor, en laet dat bewaren VüOf de nakomende geslachten, op dat zy mogen kennen het brood daer ik u mede gevoed heb in de woestyn, als gy uit het land van Egypten geleid waert. 33 En Moyses heeft tot Aaron gezeid : Neemt een vat, en doet daer Man in, zoo veel als in een gomor gaen mag, en legt het weg voor den Heer, om dat te bewaren tot in uwe geslachten, 34 Gelyk den Heer Moyses bevolen heeft. En Aaron heeft het in het tabernakel te be- waren gezet. 35 En de kinderen van Israël hebben Man geëten veertig jaren lang, tot dat zy kwamen aen het woonbaer land. Met deze spys zyn zy gevoed tot dat zy genaekten de palen des lands van Chanaan. 36 En een gomor is het tiende deel van een ephi. KAPITTEL XVII. ALDUS alle de menigte der kinderen van Israël, gereisd zynde van de woestyn van Sin, tentsche wyze, naer des Heeren woord hebben zy hun heirleger geslagen in Raphidim, daer" geen water was voor het volk om te drinken. 2 De welke tegen Moyses kyvende zeiden : Geeft ons water dat wy drinken. Wien Moyses heeft geantwoord : Wat kyft gy legen my ? Waerom temteert gy den Heer? 3 Zoo heeft dan het" volk aldaer dorst gehad by gebrek van water, en zy hebben tegen Moyses gemurmureerd, zeggende : Waerom hebt gy'ons doen uit Egypten gaen, dat gy ons, en onze kinderen, en ons vee zoudt van dorst doen sterven? 4 Maer Moyses heeft tot den Heer geroepen, zeggende : Wat zal ik dezen volke doen ? Byna zullen zy my steenigen. 5 En den Heer heeft tot Moyses gezeid : Gaet voor het volk, en neemt met u van de ouderen van Israël, en neemt in uwe hand de roede daer gy den vloed mede geslagen hebt, en gaet heen. 6 Ziet ik zal voor u staen daer op de steen- # rots van Horeb, en gy zult de steenrots slaen, en daer zal water uitgaen, dat het volk zal mogen drinken. En Moyses heeft alzoo ge- daen voor de ouderen van Israël : 7 En hy heeft de plaets genoemd Beko- ring, om "het gekyf der kinderen van Israël, en om dat zy den Heer getemteerd hadden, zeggende : Is den Heer onder ons, of niet? 8 Maer Amalek is gekomen, en streed te- gen Israël in Raphidim. 9 En Moyses heeft gezeid tot Josue : Kiest mannen uit, en uitgaende strydt tegen Ama- lek : morgen zal ik staen op het opperste van den heuvel , hebbende Gods roede in myne hand. 10 En Josue heeft gedaen alzoo hem Moyses bevolen had, en heeft gestreden tegen Ama- lek. Maer Moyses en Aaron, en Hur zyn ge- gaen op het opperste van den heuvel. 11 En als Moyses zyne handen ophief zoo verwon Israël : maer als hy die een weinig nederliet, zoo verwon Amalek. 12 En Moyses handen waren zwaer : zoo dan nemende eenen steen hebben dien on- der hem geleid, en daer is hy op gezeten. Maer Aaron en Hur onderhielden zyne han- den van beide zyden. En het is geschied dat zyne handen niet zyn moede geworden, lot den ondergang der zon toe. 13 En Josue heeft Amalek en zyn volk door het scherp van den zweerde ver- jaagd. 14 En den Heer heelt tol Moyses gezeid : Schryft dit in eenen boek tot eene geden- kenis , en geeft het over in de ooren van Josue. Want ik zal de gedenkenis van Ama- lek onder den hemel te niet doen. 15 En Moyses heeft eenen autaer gemaekt, en dien genoemd, Den Heer is myne ver- heffing, zeggende : 16 Want de hand van den stoel des Hee- ren, en des Heeren oorlog zal tegen Amalek wezen van geslacht tot den geslachte. HET BOEK EXODUS, XVIII. XIX. 07 KAPITTEL XVIII. EN als Jethro den priester van Madian Moyses maeg gehoord had alle de din- gen welke God Moyses en Israël zynen volke gedaen had, en hoe dat den Heer Israël uit Ègypten geleid had, 2 Zoo heeft hy Sephora Moyses huisvrouw genomen, dewelke hy wederom gezonden had, 3 En hare twee zonen, waer at den eenen hiet Gersam, om dat den vader zeide : Ik ben een vreemdeling geweest in vreemden lande, 4 En den anderen hiet Elieser, want myns vaders God (zeide hy) is myn helper, en hy heeft mv verlost van Pharaos zweerd. 5 Zoo dan is Jethro Moyses maeg gekomen, en zyne kinderen, en zyne huisvrouw tot Movses in de woestyn, daer hy het heide- ger gesteld had, bv Gods berg. e'6 En hy ontbood Moyses, zeggende : Ik Jethro uw maeg koom tot u, en uwe huis- vrouw, en uwe twee zonen met haer. 7 Denwelken uitgegaen zynde zynen maeg te gemoet, heeft aenbeden, en hem gekust : en zy hebben malkande*en gegroet met vre- delyke woorden. En als hy in het tabernakel gegaen was, "8 Zoo heeft Moyses zynen maege verteld al het gene dat den Heer Pharao en den Egyp- tenaren gedaen had, om Israëls wil : en allen den arbeid die onderwegen hem over- komen was, en dat den Heer hen verlost had. 9 En Jethro heeft zich verblyd van al het goed dat God Israël gedaen had, om dathy ze verlost had uit de hand der Egyptenaren, 10 En heeft gezeid : Gebenedyd moet den Heer wezen, die u verlost heeft uit de hand der Egyptenaren, en uit de hand van Pha- rao, die zyn volk verlost heeft uit de hand van E^ypten. 11 Nu heb ik bekend dat den Heer groot is boven alle goden, om dat zy hooveerdiglyk tegen hem gedaen hebben. 12 Zoo dan heeft Jethro Moyses maeg den Heer brandofferanden geofferd : en Aaron en alle de ouderen der kinderen van Israël zyn gekomen om brood met hem te eten voor God. 13 Des anderen daegs is Moyses gezeten om den volke regt te doen, het welk by Moyses stond van 's morgens tot den avond toe. 14 Hetwelk als zyn maeg gezien had, te weten al dat hv onder het volk deed, zoo heeft hy gezeid : Wat is dit dat gy onder het volk doet? Wacrom zit gy alleen, en al het volk verwacht van 's morgens tot den avond ? 15 Wien Moyses heeft geantwoord : Het volk komt tot my vragende Gods sententie. 16 En als er eenig twist tusschen hen opstaet, zoo komen zy tot my, dat ik tus- schen hen vonnissen zoude, en dat ik toonen zoude Gods geboden, en zyne wetten. 17 En hy zeide : Het is niet goed dat gy doet : 18 Gy verderft u zeiven met eenen onwyzen arbeid, zoo wel gy, als dit volk dat met u is : dit werk is boven uwe magt, gy moogt dit alleen niet verdragen : 19 Maer hoort myne woorden en raden, en den Heer zal met u wezen. Weest gy den volke in de dingen die God aengaen, alzoo dat gy overdraegt het gene dat er gezeid wordt tot hem : 20 En toont gy den volke de ceremoniën, en de manieren hoe men God dienen moet, en den weg dien zy ingaen moeten, en het werk dat zv doen moeten. 21 Maer bezorgt uit al het volk vermo- gende mannen, en God vreezende, daer de waerheid in is, en die de gierigheid haten, en maekt van hen kolonellen, en honderdste mannen, en vyftigste mannen en tiende mannen. 22 Welke den volke ten allen tyden regt doen mogen : en al wat er grootachtig zal zyn, dat zy zulks u overbrengen, en zy al- leen de minste zaken berigten, op dat u dit mag ligter om doen zyn, als den last den anderen zal mede gedeeld zyn. 23 Is het dat gy dit doet, zoo zult gy Gods gebod voldoenden zult dan zyne geboden mogen staende houden, en al dit volk zal met vrede wederkeeren tot zyne steden. 24 En als Movses deze redenen gehoord had, zoo heeft hy gedaen al dat hy ingege- ven had. 25 En gekozen hebbende kloeke mannen uit gansch Israël, heeft die des volks hoofdlieden gemaekt, te weten, kolonellen, honderdste mannen, vyftigste mannen, en tiende man- nen. 26 Dewelke den volke regt deden ten allen tvde : Maer al dat zwaerachtig was, droegen zy tot hem over, alleen oordcclendc de Hitste zaken. 27 En hy heeft zynen maeg laten gaen, den welken wederkeerende is weggegaen naer zyn land. KAPITTEL XIX. IN de derde maend des uittogts Israëls uit het land van Egypten, zyn zy op dezen dac;' gekomen in de woestyn van Sinaï. 2*Want toen zy gereisd waren van Raplii- dim , en gekomen "tot in de woestyn van Si- naï, hebben zy hun leger gemaekt ter zelfdcr I steden, en daer hebben die van Israël hunne 68 HET BOEK EXODUS, XX. tonton geslagen , legen over den berg. 3 Maer Moyses is opwaerts gegaen tot God. En den Heer heeft liem geroepen van op den borg, en gezeid : Dit zult gy den huize van Jacob zeggen, en don kinderen van Israël verkondigen : i Gy hebt zelve gezien hetgene dat ik den Egyptenaren gedaen heb : hoe dat ik u ge- dragen hol) op de arenden vleugelen, en te mvwaert genomen. 5 ls liet zake dan dat gy hoort myne stem, en myn verbond onderhoudt, zoo zult gy my wezen tot eenen eigendom uit alle volken : want het geheele aerdryk behoort my toe, (> En gy zult my wezen tot een priesterlyk koningryk, en een heilig volk : dit zyn de woorden die gy spreken zult tot de kinderen van Israël. 7 Moyses is gekomen : en als hy vergaderd had de oudsten van bet volk, beeft hy uit- gelegd alle de woorden welke den Heer be- volen had. 8 En al het volk heeft te zamen geant- woord : Al dat den Hoer gezeid heeft, zullen \vy doen. En als Moyses des volks woorden tot don Heer overgedragen had, 9 Heeft den Heer hem gezeid : Ik zal nu terstond by u komen in de duisterheid der wolken, dat het volk my hoore tot u spre- ken, en u eeuwiglyk geloove. Zoo heeft dan Moyses aen den Heer geboodschapt de woor- den des volks. 10 Die hem gezeid heeft : Gaet tot het volk, en maekt'ze heilig beden en morgen, en dat zy hunne kleederen wasschen, 14 En dat zy bereid zyn tegen den derden dag : want op don derden dag zal den Heer voor het volk nederdalen op den berg van Sinaï. 12 En gy zult den volke palen zetten in bet ronde, en bun zeggen : Wacht u dat gy op don berg niet klimt, of genaekt zyne einden niet : al die den berg genaekt, zal de dood sterven. 13 Geene hand zal hem aentasten, maer hy zal gesteenigd worden, of met pylen doorschoten : het zy eene beest of een mensch, het zal niet levende blyven. Als de trompet zal beginnen te luiden, dat zy dan op den berg klimmen. 14 En Moyses is van den berg tot den volke gekomen, en beeft het geheiligd. En toen zv hunne kleederen gewasschen hadden, 15 Zoo zeide hy tot hen : Weest bereid tegen den derden dag, en wilt uwe buis- vrouwen niet genaken. 16 En den derden dag was nu gekomen, en den morgenstond was klaer geworden : en ziet, toen begon men te hooren dondersla- gen, en bliksemen zien blikken, en eene zeer dikke wolk begon den berg te overdek- ken, en het geklank van de trompet gaf langs zoo meerder geluid : en al het volk dat' in liet leger was is zeer bevreesd ge- weest. 17 En als Moyses hen had uitgeleid Gode te gemoet, uit de plaets des heirlegers, zoo zyn zy blyven staende onder aen den wrortel van cïen berg. 18 Maer alden berg Sinaï rookte, om dat den Heer daerop nedergedaeld was in het vuer, en den rook van hem opging, als van oenen oven : en al den berg was vervaerlyk. 19 En het geluid van de bazuin werd al- lengskens meerder, en het strekte zich langs zoo verder uit : Moyses sprak , en God antwoordde hem. 20 En den Heer is nedergedaeld op den berg Sinaï, op het opperste van den berg, en 'hy heeft Moyses geroepen tot den top des bergs. En als hy daerop geklommen was, 21 Zoo heeft hy tot hem gezeid : Gaet nederwaerts en getuigt den volke , dal zy by aventure niet overtreden de palen, om den Heer te zien, en dat er van hen geen groo- ten hoop sterve. 22 En de priesters die tot- den Heer gaen, laet ook geheiligd worden, opdat hy ze niet versla. 23 En Moyses zeide tot den Heer : Het gemeene volk zal niet mogen klimmen op den berg van Sinaï : want gy hebt getuigd en gesproken, zeggende : Stelt palen om- trent den berg, en heiligt dien. 24 Wien den Heer heeft gezeid : Gaet henen, en daelt neder, en gy zult opkomen, en Aaron met u : maer de priesters en het volk laet over de palen niet treden, noch tot den Heer opklimmen, dat hy ze by aven- ture niet doodsla. 25 En Moyses is tot het volk gegaen, en heeft het hun al verteld. KAPITTEL XX. N God heeft gesproken alle deze woor- I den : 2 lk ben den Heer uw God, die u geleid heb uit den lande van Egypten, uit don huize der slaverny. 3 Gy zult geene vreemde goden hebben ben even my. 4 Gy zult u geen gesneden beeld, of cenige gelykenis maken van hetgeen dat boven in den hemel is, en op de aerde benedon, of ook van hetgeen dat onder de aerde is in de wateren. 5 Gy zult die niet aenbiddon, ot' godsdienst aen doen. Ik ben den Heer uw God, sterk, en een jaloersch liefhebber, verzoekende der vaderen boosheid in hunne kinderen tot in de derde en vierde afkomst, dergenen die my haten. HET BOEK EXODUS, XXI. 69 6 En bermhertigheid doende in vele dui- i s zenden, dengenen die my lief hebben en i myne geboden onderhouden*. < I Gy zult den naem van den Heer uwen 1 God niet ydelyk aennemen : want den Heer ! zal hem niet 'onschuldig houden, die den naem van zynen Heer God te vergeefs aen- neemt. 8 Weest gedachtig dat gy den sabbatdag heilig maekt. 9 Zes dagen zult gy werken, en alle uwen werken doen. 10 Maer den zevenden dag is den sabbat des Heeren uws Gods : gy zult geen werk op dien dag doen, gy en uw zoon, en uwe dochter, uw knecht, en uwe dienstvrouw, uwe behelpige beesten, en den vreemdeling die binnen uwe poorten is. II Want op zes dagen heeft God hemel, en aerde, en de zee gemaekt, en al dat er in is, en hy heeft gerust op den zevenden dag , daerom heeft den Heer den sabbatdag gebenedyd, en dien geheiligd. ' 12 Eert uwen vader en uwe moeder, opdat gy lang moogt leven op de aerde, welke uw Heer uw God u geven zal. 13 Gy zult niet doodslaen. 14 Gy zult geen overspel doen. lo Gy zult niet stelen. 16 Gy zult tegen uwen naesten geene valsche getuigenis spreken. 17 Gy zult uws naestes huis niet begeeren. Noch gy zult zyne huisvrouw niet begeeren, noch zynen knecht, noch zyn dienstwyf, noch zynen os, noch zynen ezel, noch iets van aldat hem toebehoort. 18 En al het volk zag de stemmen, en de lampen lichten, en het geklank van de bazuinen, en den rookenden berg, en ver- vaerd zynde, en van angst verslagen, heb- ben zy van verre gestaen, 19 Zeggende tot Moyses : Spreekt tot ons gy , en wy zullen daernaer hooren : maer iaet den Heer tot ons niet spreken, opdat wy by aventure niet sterven. 20 Ën Moyses heeft tot den volke gezeid : Wilt niet vreezen : want God is gekomen, om dat hy u proeven zoude, en om dat zyne vervaerdheid in u zyn zoude, en dat gy niet /ondigen zoudet. 21 En het volk heeft van verre gestaen : maer Moyses is gegaen tot in de donkerheid daer God in was. 