Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT ; S S » EXA RO | NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT NEDERLANDSCH-INDIE. KONINKLUKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERL.-INDIE Dr. J. Ck. VAN DEV 2 LET DEEL LY. NEGENDE SERIE. DEEL IV. Wa OL wd 47 0. COT, SF Cn, 1398. BATAVIA, 'S GRAVENHAGE, G. KOLFF & Co. | G. KOLFF & Co. 1896. INHOUD VAN DEEL LY. Naamlijst der Leden van de Koninklijke Natuurkundige Ver- eeniging in Nederlandsch-Indié Lijst van Vereenigingen en FE kapan, SE ol de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in betrekking staat. Verslag omtrent de werkzaamheden en den toestand der Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch- Indië over het jaar 1894. Uitgebracht in de Algemeene Vergadering van den 15den Februari 1895 door Dr. J. P. van DER STOK, Voorzitter der Vereeniging.. Bijdragen tot de Natuurlijke Geschiedenis van SE en dieren, door Dr. J. H. F. KOHLBRUGGE. nderzoekingen en overwegingen betreffende de Innervatie van den darm en den anatomischen bouw van den voordarm . . QR. QAM Wu a E Neue Lepidopteren aus Bulostés: ENEE Von Dr. L. Martin, Bindjei, Deli. Verslag omtrent de Gon yecnsmiants Kine Oudereming i in E" Preanger-Regentschappen over het jaar 1894, door P. van Leersum, waarnemend Directeur der Gouvernements Kina- Ondernemin nos E E Hulde aan Prof. Von = op 2 Dahar 1894. es ns De Meteoor van 14 św à Een hagelbui in Indië. Seren Bericht.... Tayang tael IL. Door A. o EECH Correspondent der Koninklijke Akademie van Wetenschappen. .. Bijdragen tot de Natuurlijke Geschiedenis van succion en dieren door Dr. J. H. F. KoHLBRUGGE. II. Der Larynx und die Stimmbildung der Quadrumana. © III. Zoogdieren van Zuid-Oost Borneo (Met ien BLADZ. 1 4. Vi LN HO UD. Uitkomsten van Meteorologische Waarnemingen in Neder- landsch-Indië gedurende het jaar 1893, door DR. S. Ficee. Notulen van de Vergaderingen der Koninklijke Natuurkun- dige Vereeniging in Nederlandsch-Indié ee het eerste halfjaar van 1895. Bijdragen tot de Natuurlijke RER van e en dieren door Dr. J. H. F. KoHLBRUGGE. IV. Zoogdieren van den Tengger.. V. Immunité phtisique dans les Senge régions Lt sa cause, par le Dr. J. H. F. KOHLBRUGGE.. Lijst der Phanerogamen-Geslachten van den Maleischen Archipel (Index generum phanerogamorum nga Indici), door S. H. Koorpers.. Uitkomsten van Meteorologische Kadeci in Sue landsch-Indié gedurende het jaar 1894, door Dr. S. Ficee. Vulkanische verschijnselen en Aardbevingen in den O.-I. Archipel, waargenomen gedurende het jaar 1894, verzameld BLADZ. 201. door Dr. S. Pore en Dr. H. Onnen, Leden der Aardbevings- - Commissie. A. Vulkanische ee E ec? B. Aardbevingen .. Notulen van de ue du Koninklijke N Medius Vereeniging in Nederlandsch-Indié, ga het tweede halfjaar van 1895. . . (rk Vah EY NAAMLIJST DER LEDEN VAN DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE, op 1 Juni 1895. Dagteekening van oprichting 19 Juli 1850, OPRICHTERS. Dr. P. Bleeker, + 1878; Dr. J. H. Croockewit Hz, + 1880; Corn“ De Groot; P. J. Maier; T 1878; P. Baron Melvill Van Carnbée, + 1856; C. M. Schwaner, + 1851; H. D. A. Smits, 7 1855; Dr. C. Swaving, 1881. HONORAIRE LEDEN. Datum van benoeming. 1 A. W. P. Weitzel, 24 Februari 1859. 8 Juli 1865. 2 Corns De Groot, c 3 W. F. Versteeg, 18 Mei 1866. LV. ER Datum van benoeming. 4 À. J. C. Edeling, 26 Januari 1870. 5 Jhr. Mr. J. Loudon, 18 Mei 1872. 6 F. ’s Jacob, 29 Juli 1881. 7 H. L. Janssen Van Raay, 20 April 1882. 8 P. Van Dijk, 16 April 1885. 9 Dr. C. L. Van der Burg, 18 Februari 1886. 10 Mr. W. Baron Van Golstein, 16 October 1890. 11 Jod. Heringa, 14 Juni 1894. BESTURENDE LEDEN. 1 E. Polak, 17 Februari 1872. 2 A. G. Vorderman, 20 April 1878. 3 Dr. H. Onnen, 19 September , LI. E Vis der Stok, Voorzitter, 19 : à 5 H. J. Hardeman, 17 Juli 1884. 6 Dr. S. Figee, Secretaris, 20 November " 1 Dr. J. P. Kloos, 8 Juli 1886. 8 G. J. P. J. Bolland, 12 Mei 1881. 9 Dr. C. Eijkman, 12 April 1888. 10 J. C. Th. Scheffer, 24 Mei $ 11 Dr. W. Burck. 12 Juli S 12 J. Berman, Penningmeester, 13 Juni 1889. 13 Dr. J. M. Janse, 12 Februari 1891. 14 Dr. P. van Romburgh, 12 7 1891. 15 Dr. J. G. van Deventer, 12 Januari 1893. 16 P. A. A. F. Hijken, Bibliothecaris, 12 Juli 1894. CORRESPONDEERENDE LEDEN IN NEDERLAND. Maximum-aantal 30. 1 “he A. W.M. Van Hasselt, 'sGraven- Datum van benoeming. hag “28 Februari 1856. 2 Dr. d A.J. A. Oudemans, Amsterdam, 15 Juni 1858. 3 Dr. A. C. Oudemans, Delft, 16 November 1867. © 4 Dr. F. W. R. Suringar, Leiden, 21 December 1872. 5 Dr. J. Botscha Jr., Haarlem, 21 > 5. 6 7 8 D OF e UW Di HH =o um Datum van benoeming Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Utrecht, 21 December 1872. Dr H. G. v. d. Sande Bakhuysen, Leiden, 21 " e Dr. J. W. Gunning, Amsterdam, 21 Maart 1874. Dr. J. C. Oudemans, Utrecht, 17 September 1875. Dr. C. Ritsema, Leiden, 17 September 1875. Dr. D. Bierens De Haan, Leiden, 20 Mei 1880. Dr. H. C. Dibbits, Utrecht, 20 4, » Dr. Th. W. Engelmann, Utrecht, 20 , Dr. Th. Mae Gillavry, Leiden, 20 , A Dr. Th. Place, Amsterdam, 2055 s Dr. E. Van EH Re 20. > > P. C. T. Snellen, Rotterdam, o 1883. F. M. Van der Wulp, 's Gravenhage, 17 |, S Dr. A. A. W. Hubrecht, Utrecht, 20 November 1884. Dr. H. Wefers Bettink, Utrecht, 9 September 1886. Dr. P. P. C. Hoek, Leiden, 9 S s F. W. Van Eeden, Haarlem, 9 Dr. C. A. Pekelharing, Utrecht, 11 Augustus 1887. Dr. Max. Weber, Amsterdam, 23 Mei 1889. Dr. A. Wichmann, Utrecht, 23 y Dr. L. Serrurier, Leiden, 16 October | 1890. Dr. J. G. Boerlage, Leiden, 12 Februari 1891. Dr. K. Martin, Leiden, 9 Februari 1893. Dr. C. Ph. Sluiter, 12 April 1894, CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. Maximum-aantal 30. Datum van benoeming. J. Steenstrup, Kopenhagen, 28 Februari 1856. W. von Haidinger, Weenen, 10 November 1859. O. von Struve, Pulkowa, 28 Januari 1865. O. Beccari, Turijn, 15 Juni 1872. D. J. Whitney, San Francisco, 21 December „ F. Baron von Müller, Melbourne, 21 » ź mik zu 7 A. Russell Wallace, Londen, 8 A. le Jolis, Cherburg, 9 A. B. Meijer, Dresden, 10 G. J. Allman, Londen, 11 G. A. Daubrée, Parijs, 12 Th. H. Huxley, Londen, 14 L. Pasteur, Parijs, 15 Tommaso Salvadori, Turijn, 16 Otto Finsch, Bremen, 17 John Milne, Tokio, 18 Michele Stefano Rossi, Rome, 19 J. H. Kloos, Brunswijk, 20 Wilhelm Blasius, Brunswijk, 21 Alexander Woeikof, St. Petersburg, 22 S. P. Langley, Washington D.C. 23 Herman Gr. v. Solms Laubach, Straatsburg, 24 Julius Hann, Weenen, 25 K. Göbel, Marburg, 26 E. Selenka, Göttingen, 27 E. Haeckel, Jena, Datum van benoeming. 20 December 1875. 16 ” y 18 Mei 1878. pt 1880. 20 „ » 20 Mei 1880. 20 ” ” $8 -, 1882 19 Juli 1883. 20 November 1884. ? ” 11 Augustus 1887. 8 Maart 1888. 12 Juli A 11 October = 23 Mei 1889 12 Februari 1891. 11 Januari 1894. n ” 9 September 1856. TE DLE a pel oe LEED SE 2 3 Gewone leden in Nederlandsch-Indië. r. c. Gutteling, Dr. di; P. Kloos, A. G. Vorderman, C. F. Michielsen, 10 R. Fennema, 11. G. M. W. mur, 12 W. J. M. Linden, 13 P. Landberg Jr., 14 P. Houtzager Jr., 15 E. Douwes Dekker, 16 J. M. Van Berckel, 17 H. I. G. Van der Burch, 18 D. J. Crol, 19 E. Th. Van Delden, 20 J. P. Ermeling, 21 W. H. Heijtman, 22 E. J. Kerkhoven, 23 D. C. J. Kool, 24 Th. S. Reijneke, 25 John L. Sarkies, Ka 26 J. H. P. Saijer, 27 W. J. M. Michielsen, 28 G. P. A. Renaud, 29 A. M. J. Bolsius, Datum van benoeming. 11 Juni 1857 23 December 1858. 30 Maart 1859. 16 Maart 1867. 21 November 1868. 19 September 1870. 19 D 16 April 1873. 20 September „ 19 Juni 1874. 17 Maart 1876. 17 » n ar a A KE: , R lk. ^ 21 April i ol a s 21 X s SE | A 21.4 » al. M 2 x à 2E. P » Al. a = Vis 1876. 31 > 5 4 à i 29 Mei » 16 December , 30 J. W. Dersjant, 31 H. F. P. Obertop, 32 A. K. J. Kaffer, 33 Dr. J. P. Van der Stok, 34 J. C. Ribbers, 35 R. Edwards Van Muijen, 36 F. J. Visser, 37 H. Van Meerten, ` 38 A, Massink, 89 G. C. Twijsel, 40 Dr. K. H. Mertens, 41 Dr. H. Onnen, 42 J. Stormer, 43 Dr. W. Dominicus, 44 C. Deijkerhoff, 45 J. Dinger, 46 J. B. Mack, 47 W. Godefroy, 48 J. L. Moquette, 49 Dr. P. A. Platteeuw, 50 Dr. R. D. M. Verbeek, 51 Dr. M. Treub, 52 A. E. Van Swieten, 53 F. D. Warnecke, 54 F. Foringer, 55 M. Ten Cate, 56 G. Mullemeister, 57 A. Mulder, 58 C. J. De Waal Malefijt, 59 T. Ottolander, 60 H. E. Prins, 61 Dr. W. Burck, 62 A. J. C. Hazenberg, 63 D. J. Guijkens, 64 J. Julius, Datum van benoeming. 17 Maart 1877. LE 54 $ 21 April 3 16 Juni > . 28 Juli ” 19 Januari 1878. 19 M 16 Februari ” ” ” » 20 April A ” ” » 17 April = oo £5 z et ken Qo G0 © 15 21 October 16 December 16 * 16 + 17 Februari oo 669 999 4 ow d ow 3 bon =. ” 17 ^ a H 21 April S 21 Juli 1881. 16 Februari 1882. 16 Februari 1882. n 16 Maart e ie, S 16 7 T je " EA eX LU RERO E Ti ES e IR ER PT 65 A. Schmitz, 66 S. F. Boers, 67 Mr. C. S. Buys Ballot, 68 P. Van Leersum, | 69 H. W. Backhaus, 70 W. P. Groeneveldt, 71 H. J. Hardeman, 72 H. Faber, 73 Dr. S. Figee, 74 P. C. Van Motman, 75 B. J. Stofberg, 76 D. F. Van Braam Morris, 77 S. H. Koorders, : 78 Bibliotheek der Hoogere Burgerschool te Soerabaya, 19 L. E. Van Teijn, 80 W. J. Hubers Van Assenraad, 81 H. C. Van Ruijven, 82 J. S. Van Drooge, 83 J. C. Th. Scheffer, . 84 Mej. Charlotte Jacobs, 85 G. L. Verver, 86 A. D. J. Groenemeijer, 87 E. Giesbergen, 88 Willem Kessler, 89 George Fischer, 90 A. Mohr, 91 G. J. P. J. Bolland, 92 G. D. Birnie, 93 A. C. Schepper, 94 G. L. Mens Fiers Smeding, 95 E. Van de Roemer, 96 G. A. Scherer, - 97 N. L. Holwerda, 98 A. C. O. Meine, .18 December Datum van benoeming. 16 Maart 1882. 18 Mei ^ 21 September , 19 October * 25 April 1884. 15 Mei 17 Juli if. 5 18 September 16 October " uà eme "ees 4 15 Januari 1885. 16 April 6 21 Mei 18 Juni 17 December 17 s n 9 September 11 November " Ww W W. | "^ E WY. gy w hs ce Datum van benoeming. 99 S. C. Van Musschenbroek, 13 Januari 1887. 100 Ch. G. Cramer, 17 Februari , | 101 Dr. J. J. Pigeaud, 17 » 102 J. Berman, 17; * 103 Ko Mo An, 17 * 104 J. Schülein, 9 Maart " 105 Liem Liong Hien, 9: x » 106 E. Engelberts, voor de Vereeniging van Djocjasche Landhuurders, 855 7 107 J. A. Oudorp Kortebrant, 14 April $ 108 Dr. S. Monnikendam, 14 3, * 109 Lie Tjoe Hong, 14 X A 110 G. P. J. Theunissen, 14 » 111 P. Engelmaijer, Ad 112 Dr. Ludwig Martin, 14%, 113 E. S. De Jong, 14 „ > 114 L. Van der Est, 12 Mei $ 115 H. J. J. Hepp, B 5 » 116 P. H. Bilgen, 12 4 " 117 M. C. W. Baron Van Heeckeren, 12 , e 118 J. E. De Meter, 23 Juni S 119 W. G. Bakker, 23 y 5 120 Mr. W. C. Veenstra, 28 5 M 121 W. C. C. Bleckmann, 28, > 122 D. P. F. Driessen, 14 Juli e 123 H. W. Van Dalfsen, 14 , > 124 S. P. Ham, 11 Augustus , 125 W. A. De Kanter, 5 SE 5 5 126 B. Kersjes, 8 September , 127 W. P. S. Jansen, 8 » á 128 J. W. H. Muller, 8 » > 129 A. Buijsman, 13 October y 130 J. G. Schot, 10 November , 131 J. A. Breijmann, 8 December , 132 J. C. Huijsman, 8 » e Datum van benoeming. 133 Dr. C. Eijkman, 8 December 1887. 134 J. S. Bowles, 12 Januari 1888. 135 C. H. W. Linck, 9 Februari $ 136 R. C. Bakhuizen Van den Brink, 8 Maart p 137 M. Koperberg, Bu < 138 G. Hoppenstedt, Ww os » 139 A. Stuur, Bnn ` 140 J. B. Hubenet, 12 April » 141 J. Kampschuur, 12 * 142 P. Koefoed, 24 Mei e 143 C. J. Kok De Jong, 24 A 144 H. J. Duyvelaar, 12 Juli 2 145 E. A. Klerks 12-4 » 146 O. Netscher, I, " 147 Dr. U. W. E. Thur, 9 Augustus , 148 C. J. H. Wertheim, 9 d d 149 B. C. Andreas, 13 September „ 150 M. E. T. J. Dubois, 13 Š 151 J. Bensbach, 8 November , 152 P. J. F. Van Heutz, 8 » e 153 Mejuffrouw M. L. Schäfer, 8 e ói 154 P. J. Hijmans van Anrooy, 13 December „ 155 A. C. J. Fournier, 13 A » 156 Dr. F. J. M. Fiebig, 13 7 d 157 Dr. H W. C. Utermöhlen, 17 Januari 1889. 158 C. H. D. Monod de Froideville, 14 Maart d 159 H. B. Van der Kolk, H , » 160 Mr. S. J. Lagerwey, 11 April e 161 G. W. S. von Wedell, lk Y E 162 F. A. Bergmans, 23 Mei ^ 163 K. E. C. Groen, 23 „ ” 164 K. H. Van Leijen, 23 ” ” 165 T. H Van Kooten, 28 » ” 166 H. Kuijp, 11 Juli ” 167 P. A. M. Vermeulen, _ ił + » Sa Datum van benoeming. 168 C. W. Weijs, 11 Juli 1889. 169 F. J. L. Mersen Senn Van Basel, 8 Augustus 170 J. J. P. Cambier, 8 à s 171 E. N. A. De Cuijper, 8 i 5 112 H. A. Engelken, 8 e » 173 F. Roorda Van Eijsinga, 8 e » 174 G. Kaulbach, 8 5 à 175 J. Van Lennep, 8 R d 176 J. K. Van der Meulen, 8 $ b 177 H. Van Sprang, 8 - = 178 C. L. Thieme, 8 x > 179 J. C. Blonk, 12 September „ 180 H. Van Dorp, 12 e = 181 W. F. G. L. Haanstra, 12 ‘ w 182 H. F. Hesselaar, 12 3 ^ 183 G. Hoedt, 12 ż » 184 F. B. Smits, 12 E " 185 B. H. J. Spanjaard, 12 5 b 186 A. E. Kerkhoven, 14 October * 187 F. W. Morren, 14 d á 188 D. Góllner, | 14 November , 189 Dr. H. Breitenstein, 12 December „ 190 J. W. IJzerman, 9 Januari 1890. 191 Dr. J. M. Janse, 13 Maart 192 G. M. Johannes, IB. 5 » 193 Dr. P. Van Romburgh, bD ze v 194 J. P. Janette Walen, B 5 = 195 S. F. Burgersdijk, 10 April e 196 A. Ekerman, 10. D = 197 J. C. Van Aalst, 8 Mei A 198 F. Van Gulick, 8:2 e 199 A. F.. Bouman, 12 Juni à 200 H. J. Stoof, cube + * 201 B. G. Trip, 10 Juli 5 ” 202 J. D. Pasteur, 16 October Datum van benoeming. 203 E. A. Rovers, 11 December 1890. 204 Dr. J. F. Van Bemmelen, 12 Februari 1891. 205 E. F. Moll, 12 ^ 206 H. de Chauvigny de Blot, 19 Maart ^ 207 J. K. F. de Does, 1... ແ 208 Jhr. H. de Kock, 19:5 ^ 209 G. IJmlier, 19 4 ^" 210 C. Baumgarten, 13 April i 211 J. H. W. Graaf Van den Bosch, 19 5 212 A. A. Maas Geesteranus, 11 Juni 4 213 S. J. Meijer, it 4 > 214 D. F. Uhlenbeck, he = 215 Dr. F. A. F. C. Went, H, à 216 M. Van Delden, 9 Juli » 217 Th. F. A. Delprat, sy e 218 Dr. B. Hagen, 9. x 3 219 J. A. Van ’t Wout Hofland, 8. g » 220 C. A. Kroesen, 9 Juli $ 221 D. F. S. Mulder, * x S 222 A. Snethlage, 8 October » 223 J. Bleij, 14 Januari 1892, 224 Velim Bey, 11 Februari , 225 O. F. Mispelblom Beijer, 10 Maart 5 226 A. Otto, 10: 227 J. Kloppenburg, 12 Mei S 228 J. Ch. Lapp, LS , E 229 Chr. E. H. Wolweber, 12-5 » 230 R. Hagenaar, 7 Juni v 231 G. Göring, 4 3; » 232 M. G. Hoekstra, t ż » 233 A. C. Roest Van Limburg, 22 Juli » 234 H. C. Prinsen Geerligs, M. E 235 W. H. Bogaardt, 23 Augustus , 236 M. A. Van der Sprong, 23 e - 237 Dr. W. G. Boorsma, 4$ is » GRZE] AB Datum van benoeming. 238 Dr. P. Anema, 13 October 1892. 239 Dr. J. L. A. Brandes, 13 5 x 240 P. A. A. F. Eijken, 13.53 > 241 Dr. J. H. F. Kohlbrugge, Miu 9 242 P. F. Aganoor, 10 November , 243 Dr. J. G. van Deventer, 10 i S 244 Dr. J. H. Wakker, 10 ‘ 245 E. M. Kal, 9 Maart 1893 246 J. Fiirth, 13 April 7 247 W. C. N. Van Gent, á » 248 F. de Jong, Ib » 249 P. M. Klónne, 15. * 250 D. A. P. Kok, MB. » 251 M. C. Lans, 18:55 » 252 P. Op de Laey, HE » 253 M. Lüder, NE. » 254 M. Martherus, 13 s 255 B. H. Merghart, io 3 256 W. W. Pasteur, 14 à $ 257 J. A. Pecqeur, T y » 258 S. W. Van der Ploeg, 15, 5 » 259 G. Van Riemsdijk, AE » 260 E. Sieburgh, 18:3 » 261 E. H. Soesman, 35 5 $ 262 A. G. Valette, see » 263 F. M. J. Berghuis, 11 Mei $ 264 P. Cambier, EE ., a 265 K. Th. Haase, 34.5 » 266 J. L. W. G. Koch, UH. e 267 G. A. P. J. Oosthout, 11 A 268 H. A. Salomonson, 1b. > 269 G. Chr. Renardel de Lavalette, ios A 270 R. E. M. Stenzel, M » 211 P. Suermondt, H > 272 C. Zweerus, i 11 ;, » A 273 J. J. K. de Moulin, 274 C. J. Van Lokeren Campagne, 275 F. W. Van Haeften, 276 Dr. E. C. de Vries, 277 Mr. H. Mounier, 278 Dr. H. Hallier, 279 G. Van der Hoven van Genderen, 280 Dr. J. C. Koningsberger, 281 D. H. Bosboom, 282 Z. Exe. G. Kruijs, 283 T. A. Lehwald, 284 L. Resner, 285 M. Segov, 286 Dr. W. J. Van Stockum, 287 Jhr. O. Van der Wijck, Datum van benoeming. 1 Juni 1893. 12 April 1894. 14 Juni 5 14 ” ” 11 October " 1 » » 11 s A 8 November „ n ” 14 December „ 14 Maart 1895. 11 April > 1 1 n ກ jg e 5 9 Mei LIJST VAN VEREENIGINGEN EN GENOOTSCHAPPEN MET E P WELKE DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN BETREKKING STAAT, 1. Nederlandsch-Indié. Departement van Onderwijs, Eeredienst en Nijverheid, Batavia. Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschap- pen, Batavia. Nederlandsch-Indische Maatschappij van Nijverheid en Landbouw, Batavia. Vereeniging tot bevordering der geneeskundige weten- schappen in Nederlandsch-Indié, Batavia. Vereeniging tot bevordering van Veeartsenijkunde in Nederlandsch-Indié, Batavia. Gymnasium Willem III (Bibliotheek), Batavia. Mijnwezen in Ned. O. Indié, Batavia. Koninklijk instituut van ingenieurs. Afdeeling Neder- landsch-Indié, Batavia. Scheikundig laboratorium (Bibliotheek), Batavia. Militair Hospitaal (Bibliotheek), Batavia. Societeit Concordia (Bibliotheek), Batavia. Algemeene secretarie (afd. statistiek), Batavia. 's Lands Plantentuin, Buitenzorg. Vereeniging van Djocjasche Landhuurders, Djocja. Proefstation , West-Java", Kagok, Tegal. Proefstation ,Oost-Java”, Pasoeroean. Proefstation ,Midden-Java”, Semarang. Landbouw-genootschap, Semarang. Hoogere Burgerschool (Bibliotheek), Soerabaija.  Akademie van Wetenschappen, Amsterdam. Koninklijk Zoólogisch Genootschap „Natura Artis Ma- gistra", Amsterdam. Aardrijkskundig Genootschap in Nederland, Amster- dam. Natuurkundig Genootschap „tot Nut en Genoegen”, Arnhem. Polijtechnische School, Delft. Koninklijk Instituut van Ingenieurs, 's Gravenhage. Koninklijk Instituut voor de Taal-, Land- en Volken- kunde van Nederlandsch-Indié, ’s Gravenhage. Indisch Genootschap, ’s Gravenhage. Nederlandsche Entomologische Vereeniging, ’s Graven- hage. Universiteit, Groningen. Natuurkundig Genootschap, Groningen. Hollandsche Maatschappij van Kunsten en Wetenschap- pen, Haarlem. Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van Nijver- heid, Haarlem. Teyler’s Genootschap, Haarlem. Universiteit, Leiden. s'Riks Herbarium, Leiden. de Sterrewacht, Leiden. Het Geologisch Rijksmuseum, Leiden. Nederlandsehe Dierkundige Vereeniging, Leiden. Bataafsch Genootschap van proefondervindelijke W ijsbe- geerte, Rotterdam. Het Leeskabinet, Rotterdam. Koninklijk Meteorologisch Instituut, Utrecht. Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Utrecht. 3. België, Académie royale des sciences, des lettres et des beaux arts de Belgique, Brussel. pp ww hp © 21. ren 22. e | as Académie royale de médecine, Brussel. Société entomologique de Belgique, Brussel. Musée royale d’histoire naturelle de Belgique, Brussel. Société royale malacologique de Belgique, Brussel. Société royale des sciences, Luik. 4, Duitschland. Königliche Bibliothek, Berlijn. Kónigl. Preussische Akademie der Wissenschaften, Berlijn. Archiv für Naturgeschichte, Berlijn. Physikalische Gesellschaft, Berlijn. Königl. Gesellschaft der Wissenschaften, Göttingen. Verein für Erdkunde, Metz. Naturwissenschaftlicher Verein, Elberfeld. Wetterauer Gesellschaft für die gesammte Naturkunde, Hanau. Verein für Naturkunde, Cassel. Offenbacher Verein für Naturkunde, Offenbach a M. Physik. Oeconomische Gesellschaft, Königsberg. Senckenbergische naturforschende Gesellschaft, Frank- fort a. M Naturwissenschaftlicher Verein, Bremen. Nassauischer Verein für Naturkunde, Wiesbaden. Verein fur Naturwisschaftliche Unterhaltung, Hamburg. Geografische Gesellschaft, Greifswald Preussen. Verein für Erdkunde, Halle a/S. Geographische Gesellschaft und Naturhistorisches Mu- seum, Lübeck, Kaiserl. Leopoldine Carolinische Deutsche Akademie der Naturforscher, Halle a/S Verein für Naturwissenschaft, Brunswijk. Naturwissenschaftlicher Verein des Regierungs Bezirks, Frankfurt a/O. Botanischer Verein ,Irmischia” für das nördliche Thü- ringen, Sondershausen. 2. eo | pn Verein für Erdkunde, Leipzig. Naturforschende Gesellschaft, Leipzig. Kon. Süchsische Gesellschaft der Wissenschaften, Leipzig. Verein für Erdkunde, Dresden. Naturwiss. Gesellschaft. „Isis”, Dresden. Medicinisch Naturwissensch. Gesellschaft, Jena. Die Universitits Bibliothek, K. Baierissche Akademie der Wissenschaften, München. Physikaliseh Medicinische Societät, Erlangen. Ober-hessische Gesellschaft für Natur-und Heilkunde, Giessen. Verein für Erdkunde und verwandte Wissenschaften, Darmstadt. Verein für vaterländische Naturkunde, Stuttgart. Naturforsehende Gesellschaft, Freiburg i/B. Redaction Petermann's Mittheilungen, Gotha. Redaction Meteorologische Zeitschrift, Berlin. Naturwissenseh. Verein für Schleswig-Holstein, Kiel. Fürstlich Jablomowskische Gesellschaft, Leipzig. - 5, Engeland. Royal Society of London, Londen. Zoological Society, Londen. Royal Astronomical Society, Londen. Linnean Society, Londen. British Association for the Advancement of Science, Londen. Meteorological Office, Londen. Royal Physical Society of Edinburgh. Royal Society of Edinburgh. The Literary und Philosophical Society, Manchester. Cambridge Philosophical Society, Cambridge. Biological Society of Liverpool Liverpool. 6. Frankrijk. Académie des sciences, Parijs. Musée d'histoire naturelle, Parijs. LV. | gk O et ag ES * er DE a Société géologique de France, Parijs. Société académique indo-chinoise de France, Parijs. Société zoologique de France, Parijs. Société philomatique, Parijs. Société des sciences de Nancy, Nancy. Académie des sciences, arts et belles lettres, Dijon. Société des sciences physiques et naturelles, Bordeaux. Société linnéenne du Nord de la France, Amiens. Société d’Etude des sciences naturelles, Bériers. Société des sciences naturelles, Cherburg. Feuille des jeunes Naturalistes, Paris. Redaction de la Revue Biologique du Nord de la France, Rijssel. Société astronomique de France, Paris. Société des sciences naturelles de l’ouest de la France, Nantes. Faculté des sciences de Marseille, Marseille. Société d’etudes scientifiques de Paris, Pariis. 4. Italië, La Reale Academia dei Lincei, Rome. Academia della scienza, Turijn. Direzione del Cosmos di Guido Cora, Turijn. Osservatorio della regia Universita, Turijn. Reale Academia della scienza et belle lettere, Napels. Museo civico di Storia naturale de Genova, Genua. Reale Comitato geologico, Rome. Museo civico di Storia naturale, Triest. S, Luxemburg, l’Institut royal grand-ducal de Luxembourg, Sciences naturelles et mathématiques, Luxem burg. 9, Oostenrijk. K.K. Akademie der Wissenschaften, Weenen. [un L A ga lt lm pi os D = cm K.K. Geologische Reichsanstalt, Weenen. K.K. Zoolog. Botan. Gesellschaft, Weenen. Verein zur Verbreitung naturwiss. Kenntnisse an der Universität, Weenen. Böhmische Gesellschaft der Wissenschaften, Praag. Verein für Vaterländische Naturkunde, Pressburg. Naturwiss. Verein für Steinmark, Graz. Direktion der Gewerbeschule, Bistritz, Siebenbürgen. .K. Naturhistorisches Hofmuseum, Weenen. Ornithologische Verein. Gesellschaft zur Verbreitung wissensch. Kenntnisse Baden (bei Wien), Weenen. 10. Portugal, Academia real das sciencias, Lissabon. 11. Rusland, Académie impériale des sciences, St. Petersburg. Jardin impérial de botanie, St. Petersburg. Société impériale des naturalistes, Moskou. Naturforscher Gesellschaft bei der Universität, Dorpat. Comité gèologique (Institut des Mines), St. Petersburg. Société des Naturalistes, Kiew. Société des Naturalistes de la Nouvelle Russie, Odessa, Physikalisches Central-Observatorium, St. Petersburg. l'Administration de l'Industrie en Finlande, Helsingfors. Université de Helsingfors, Helsingfors. 12. Spanje, Academia real das sciencias, Madrid. 13. Zwitserland. Naturforschende Gesellschaft, Bazel. Naturforschende Gesellschaft, Bern. Schweizerische Gesellsch. für die gesammten Naturwissen- schaften, Bern. Société de physique et d’histoire naturelle, Genève. Naturforschende Gesellschaft, Zürich. E E na Am Wr EA e e as 14. Zweden, Noorwegen en Denemarken. Kongelige Svenska Vetenskap Akademie, Stokholm. Bureau géologique de Suède, Stockholm. Entomologiska Foreningen Stokholm, Stokholm. Université d'Upsala, Upsala. Université de Lund, Lund. Stavanger Museum, Stavanger. Bibliothèque de l'Université royale de Norvège, Christiania. Videnskabs-Selskab, Christiania. Bergens Museum, Bergen. Kongelige Danske Videskabernes Selskab. Kopenhagen. . Naturhistorisk Foreningen, Kopenhagen. 15, Noord-Amerika. New Orleans Academy of Sciences, New Orleans. Boston Society of natural history, Boston. Indianopolis Academy of Sciences, Indianopolis (Indiana). Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Letters, Madison. The Connecticut Academy of Arts and Sciences, New Haven, Connecticut. Harvard College, Cambridge. Seed. d for the Advancement of Science, Salem, The bes e Essex, Salem, Mass. Smithsonian Institution, Washington. Society of Natural Science, Buffalo. American Academy of Arts and Science, Boston. New-York Academy of Sciences, New-York. U. S. Geological Survey, Washington. Academy of Sciences, San Francisco. Wagner free Institute of Science, Philadelphia. „Journal of comp. Medicine and Surgery” New-York. Anthropological Society of Washington, Washington D. C. Surgical Service, Washington. Geological and natural History-Survey of Canada, Ottawa. NET Ue ee = SEGA 19. Agricultural Experiment- Station, University of Nebraska, Nebraska. 16. Zuid-Amerika, 1. Academia nacional de ciencias dela Republica Argentina, en Cordoba. 2. Observatoire Impérial de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 3. Museo nacional de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 4. Sociedad Cientifica Alemana, Santiago, Chili. 5. Instituto Geografico Argentino, Buenos Aires. 17, Britsch-Indie, 1. Asiatic Society of Bengal, Calcutta. 2. Geological Survey of India, Calcutta. 3. Botanical Garden, Calcutta. 18, Japan. 1. Deutsche Gesellschaft fiir Natur- und Volkenku nde Osta- siens, Tokio. 2. Seismological Society of Japan, Tokio. 3. University of Japan, Tokio. 19. Australie. 1. The New Zealand Institute, Wellington. 2. Colonial Museum and Geological Survey Department, Wellington. 3. Royal Society of South Australia, Adelaide. 4. Linnean Society of New South Wales, Sidney. 5. Royal Society of Victoria, Melbourne. 6. Royal Society of Queensland, Brisbane. 7. Royal Society of New South Wales, Sidney. 8. Royal Geographical Society of Australia : a. New South Wales-branch, Sidney. Dee Queensland Branch, Brisbane. Geological Society of Australia, Melbourne. Australasian Association for the Advancement of Science, Sydney N. S. W. The Australian Museum, Sydney. VERSLAG OMTRENT DE WERKZAAMHEDEN EN DEN TOESTAND DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIÉ, OVER HET JAAR 1894. Uitgebracht in de algemeene vergadering van den 15% Februari 1895. Met die eigenaardige snelheid, die het leven in eene kolonie kenmerkt, is wederom een jaar voorbijgegaan: deze niet alleen den nieuweling, maar evenzeer den oudgast telkens weder opvallende snelheid moge te wijten zijn aan de eenvormigheid van het leven, zeker is het dat er, in onze vereeniging in het afgeloopen jaar geen gebrek is geweest aan gebeurtenissen, die ons, wier taak het is die evenementen, voor zoover dit mogelijk is, te leiden op ongevaarlijke wegen, belang in boezemen. Onze directie leed gevoelige verliezen door het vertrek naar Nederland van de HH. Prepers, HERINGA en VAN BEMMELEN. De beide eerstgenoemden behoorden onder de oudste leden der vereeniging, waarvan zij gedurende 28 jaren lid waren, terwijl de Heer Herea sinds 1872, en de Heer PIEPERS sedert 1880 onder de besturende leden telden. E ss Allen waren getrouwe bezoekers onzer maandelijksche verga- deringen en brachten niet weinig er toe bij om deze leerrijk en aangenaam te doen zijn. Ieder, die weet, hoe moeilijk het is ons bestuur door nieuwe krachten aan te vullen, zal begrijpen, dat de mondeling in de vergadering en hier nog- maals herhaalde leedsbetuiging geene bloote formule is. Er zijn wel velen, die 20 of 30 jaren lang in deze gewesten heb- ben doorgebracht, maar slechts weinigen deden dat met open oog en ontvankelijk gemoed voor hetgeen de natuur hier op zoo ruime schaal en met kwistige hand den natuuronder- zoeker — hij zij vakman of dilettant — als ’t ware toewerpt en de keuze van belangstellenden is en blijft moeilijk omdat zij zoo beperkt is. In de plaats van den Heer van BEMMELEN trad de Heer P. A. A. F. Eiken als directie-lid, tevens bibliothecaris op, terwijl de Heer HERINGA, die in verschillende betrekkingen als bibliothecaris, secretaris, penningmeester en redacteur de vereeniging aan zich verplicht heeft, tot eerelid van de vereeniging werd verkozen. Zoodra ons het bericht bereikte, dat Dr. SLUITER besloten had niet meer naar Indië terug te keeren, werd hem het correspondeerend lidmaatschap aangeboden. Gaarne zouden wij ook nog anderen op deze wijze aan ons verbonden hebben, maar de statuten, die voorschrijven dat het aantal correspondeerende leden in Nederland niet meer dan 30 mag bedragen, maken het voorloopig onmogelijk aan dit plan, dat echter niet af- maar uitgesteld is, gevolg te geven. Van de correspondeerende leden in het buitenland ontvielen ons gedurende het jaar 1894 de leden HYRTL, von HELMHOLTZ en VAN BENEDEN, terwijl, bij gelegenheid zijns zestigsten ver- jaardags aan PROF. HAECKEL te JENA het correspondeerend lid- maatschap werd aangeboden. Het getal der gewone leden verminderde gedurende dit verslagjaar, evenals in het vorige: terwijl over 1893 de som der contributies f 3516 bedroeg, werd gedurende 1894 niet meer dan f 2784 ontvangen. EN ` Zooals in vroegere verslagen reeds meermalen is aangetoond, is deze achteruitgang gedeeltelijk te beschouwen als een teeken des tijds en hieraan is weinig te veranderen: gedeeltelijk echter meenden wij dezen achteruitgang ook op rekening te mogen schrijven van het feit, dat ons tijdschrift den belang- stellenden leek weinig genietbaars te lezen geeft. Een populair tijdschrift mag het onze natuurlijk niet wor- den; het verleden, belichaamd in de statige reeks van 43 banden, verzet zich hiertegen en ook de meer actueele reden, dat men hier onmogelijk den velen populairen tijdschriften concurrentie kan aandoen. In hoofdzaak moet het tijdschrift een orgaan blijven, waarin zij, die op een gebied werkzaam zijn waarvoor geene speciale organen bestaan, gelegenheid vin- den tot publicatie hunner onderzoekingen. Dit neemt echter- niet weg, dat hierbij ook de meer algemeen begrijpelijke mededeelingen niet behoeven uitgesloten te worden; integen- deel, wanneer zij slechts Indische vormen en toestanden be- treffen, zijn zij in ons tijdschrift zeker op hunne plaats. Het was op grond van deze overwegingen, dat wij, zoodra de artikelen over Indische Huisdieren van de hand van Dr. VAN BEMMELEN in de Java-Bode verschenen, het wenschelijk achtten aan deze door vorm en inhoud zoo boeiende en leer- rijke schetsen een minder ephemeren vorm te geven dan dagbladartikelen uit den aard van hunne omgeving zijn. Op welwillende wijze gaven schrijver en uitgevers hunne toestemming tot een herdruk, die, bij wijze van bijlage aan het tijdschrift, den leden werd aangeboden. Des te eerder gingen wij tot het nemen van dezen zeker ietwat kostbaren proef over, daar wij, voor het drukken van ons tijdschrift een nieuw contract hadden gesloten met de firma KOLFF EN Co., waardoor niet alleen eene betere uitvoe- ring, maar ook grootere bestendigheid en eene niet geringe bezuiniging werd verkregen. Behalve de Indische Huisdieren verschenen tot heden twee afleveringen van het Tijdschrift; deze vertraging der publicatie is te wijten aan de noodzakelijkheid om de Embryologische Ce Om onderzoekingen van zoogdieren in Nederlandsch-Indié, eene verhandeling die grootendeels de eerste aflevering vult, in Neder- land te doen drukken; de daarbij behoorende platen toch waren reeds, voor ander gebruik, op steen gebracht en het was dus goedkooper en ook beter om de uitgave onder direct toezicht van Pror. HUBRECHT te doen plaats hebben ; de belangrijke onder- zoekingen van ons correspondeerend lid behooren zoo zeer te huis in ons tijdschrift dat het nadeel eener tijdelijke vertraging wel opgewogen wordt door het voordeel der publicatie in ons tijdschrift. Het sluiten van het nieuwe contract en tevens de wensch om den inhoud van het tijdschrift zoo degelijk mogelijk te doen zijn en hierdoor te trachten het ledental te doen toenemen, gaf aanleiding tot het aannemen, bij wijze van proef, van den in ’t vorig verslag besproken maatregel nl. de betaling van een hono- rarium van f 50.— per vel voor oorspronkelijke bijdragen. Aan bijdragen bestaat op ’t oogenblik zeker geen gebrek, maar, wegens verschillende redenen, geschiedt de publicatie niet zoo vlug als wenschelijk is en menig inzender wordt ongeduldig als een stuk, dikwerf van actueele waarde, te lang ongedrukt blijft. Eene nadere omschrijving van ’t geen deel 54 van het tijdschrift bevat, of beter bevatten zal, moet derhalve achter- wege blijven en tot een volgend verslag worden uitgesteld. De finantieele toestand is, alles bij elkander genomen, niet ongunstig; ook in dit jaar bleek het dat bezit niet altijd onverdeeld voordeel en genot mede brengt, want de uitgaven voor de gebouwen waren wederom zoo groot, dat zij bijna tegen de inkomsten opwogen. Volgens de berekeningen van onzen Thesaurier bedroegen de zuivere inkomsten van de gebouwen gemiddeld per jaar van 1864 tot 1881 f 163. — en van 1882 — 1893, f 686.— ; sommen, die zeker niet in verhouding staan tot de grootte der gebouwen en den stand waarop zij gelegen zijn. Geen wonder derhalve, dat het aanbod van den Heer BECK om de gebouwen voor f 35.000 te koopen, door de besturen Meu tiens. ec ETE 308 beh A ky REENEN ae E ET van de Mij. van Nijverheid en Landbouw en onze vereeniging ernstig werd overwogen ; de slotsom dezer overwegingen was, dat het voorstel niet werd aangenomen. Het noodzakelijk gevolg hier- van was, dat de Heer Breck elders geschikte lokalen voor zijne school zocht en dat de twee pavilloens in goeden staat moesten gebracht worden ten einde een geregelden verhuur te verzekeren. De enorme pendoppo, die voor school diende, heeft voortaan geene bepaalde bestemming en daar wel te voorzien is dat het onderhoud kosten zal blijven vorderen, is op dit oogenblik bij beide besturen de vraag gerezen en bevestigend beantwoord of het niet beter zou zijn dit grootsch maar weinig voordeelig gebouw af te breken. Zooals uit de hierbij gevoegde rekening en verantwoording blijkt, is het saldo sinds het laatste verslag toegenomen, maar hierbij moet in het oog gehouden worden, dat de kosten van het tijdschrift tengevolge der hierboven besproken oorzaken minder zijn geweest dan zij eigenlijk hadden moeten zijn, en, als het eenigszins mogelijk is, moet, niet deze schade, maar dit voordeel ingehaald worden en gecompenseerd door snellere en uitvoerige publicatie gedurende dit jaar. De biblotheek verkeert in goeden toestand, de bibliothecaris heeft alles gereed voor het drukken van een supplement tot den catalogus; de vervolgwerken werden geregeld onte oe en ingebonden. De vergaderingen werden geregeld gehouden; publieke voor- drachten werden niet gehouden, maar in de November-vergade- ring werd door het bestuurslid FENNEMA eene belangrijke nota voorgelezen opgesteld naar aanleiding der verhandeling van den kapitein MULLER betreffende eene wel geconstateerde verschui- ving van triangulatie-pilaren op Sumatra; de verhandeling, zoowel als de nota, zullen in het tijdschrift gepubliceerd worden. Voorts breng ik u in herinnering dat in de vergaderingen besloten werd eene verzameling mineralen aan de Utrechtsche hoogeschool aan te bieden en dat ons bestuur den Heer KoHLBRUGGE bijstond in het verzamelen van materiaal voor een anatomiseh onderzoek van verschillende apensoorten. SR hes Zoowel door Curatoren der Utrechtsche Universiteit als door Prof. WICHMANN werd de toezending der mineralen op hoogen prijs gesteld terwijl wij bij onze pogingen om Dr. KoHLBRUGGE'S onderzoekingen te steunen, overal eene zeer gewaardeerde mede- werking der besturende ambtenaren ondervonden. Uit het bovenstaande M. H. mogen blijken, dat ook in 1894 onze vereeniging niet zonder vrucht is werkzaam geweest op het door haar gekozen arbeidsterrein. Daarbuiten was zeker het groote evenement op het gebied van algemeen natuurkundig onderzoek,het welslagen en de voorloopige afsluiting der Borneo-expeditie. Op botanisch, zoülogisch, ethnologisch en geologisch gebied heeft deze expeditie veel met betrekkelijk weinig middelen gepresteerd, dank zij de algeheele toewijding der leden Dr. HALLIER, BÜTTIKOFER, NIEUWENHUIS en Prof. MOLENGRAAFF. De Maatschappij onder wier auspicién deze expeditie is onder- nomen heeft door het uitgeven van bulletins de belangstellenden op de hoogte gehouden van den reuzenarbeid die de genoemde heeren hebben volbracht en daar deze bulletins in onze verga- deringen deels zijn voorgelezen, deels ook in de nieuwsbladen zijn overgenomen, mag eene nadere bespreking hier overbodig heeten. Het zal u echter interesseeren te vernemen dat het voor- nemen bestaat om ook gedurende dit jaar de expeditie voort- te zetten in den vorm óf eener verdere geologische exploratie van de Oosterafdeeling, óf eener hernieuwing van de ethno- logische onderzoekingen, die met zooveel succes door Dr. NIEUWENHUIS zijn aangevangen. Ook schijnt bij de Maat- schappij het voornemen te bestaan om de resultaten der expeditie in een groot werk te publiceeren. Ten behoeve eener uitbreiding van het wetenschappelijk onderzoek der getijden in den Indischen-Archipel, waaromtrent in vorige verslagen reeds meermalen werd gewaagd, heeft de Regeering gedurende vijf jaren eene jaarlijksche som van f 2400 beschikbaar gesteld; het hiermede beoogde doel is om, door middel van premiën, waarnemingsreeksen te verkrijgen, die zich uitstrekken over minstens twee jaren. NENDE E EN, fe In het verslagjaar werden door den ondergeteekende uitge- geven Studién VI—XI waardoor het probleem der getijden in de Java-zee en ’t zuidelijk deel der Chineesche Zee als groo- tendeels opgelost kan beschouwd worden. Twee kaartjes van „cotidal lines” die op dit oogenblik in bewerking zijn, zullen dit nader bewijzen en de bestaande onzekerheid omtrent de vorming en voortplanting der zeer bijzondere getijden in deze zeeën opheffen. Het gevolg der regeerings-subsidie zal zijn dat binnen eenige jaren de getijden nauwkeurig bekend zullen zijn voor een 80 tal plaatsen in den Archipel, zoodat dan eene volle- dige aansluiting verkregen zal zijn aan de schitterende resul- taten op dit gebied in Britsch-Indié verkregen. Een ander internationaal onderzoek waaraan onze kolonién deel zullen nemen is dat der hoogten, bewegingen en aard van de verschillende wolkensoorten. Tot dit onderzoek is op het laatste metereologisch congres in Upsala, (vroeger ook reeds te Munchen) besloten en met groote belangstelling is daar ver- nomen dat Batavia onder de stations mocht gerekend worden. Als het eenige echt tropische equatoriaal-station wordt Batavia als het gewichtigste van allen beschouwd en stelt men zich veel voor van de te verkrijgen resultaten. Het laat zich echter aanzien dat het klimaat groote hin- der palen aan de geregelde uitvoering der wolken- photographie in den weg zal leggen; maar dergelijke moeilijkheden onder- vindt iedereen die zich op wetenschappelijk gebied beweegt; alle methoden van onderzoek moeten hier gewijzigd worden en, zij het ook ten koste van veel tijd en moeite, ten slotte worden de bezwaren overwonnen. Dat onze koloniën voor alle wetenschappelijk onderzoek een zeer gezocht terrein vormen, bleek ook dit jaar, evenals vroeger, uit het groot aantal vreemdelingen, die voor korteren of lan- geren tijd deze gewesten bezochten. In ’s Lands Plantentuin hebben zich met verschillende onder- zoekingen onledig gehouden de Heeren : Prof. Dr. L. von GRAFF uit Graz. PORĘ. ea Hofrath Prof. Dr. J. WIESNER uit Weenen. Dr. W. Frenor uit Weenen. Geheimrath Prof. Dr. Q. Krans uit Halle a/S. Dr. V. SCHIFNER uit Prag. Dr. Th. ADENSEMER uit Weenen. Dr. A. Wine uit Oxford. Dr. V. A. POULSEN uit Kopenhagen. Dr. J. Massart uit Brussel. terwijl uit Senckenberg het bericht kwam dat Dr. KüKENTHAL, die, zooals in 't vorige verslag werd vermeld, een langdurigen onderzoekingstocht in Halmaheira had ondernomen, zeer tevre” den over de verkregen resultaten is teruggekeerd. Aan de bijzondere hoffelijkheid van den Heer Eva. Buss, Consul van Zwitserland hier ter plaatse, is het te danken dat ik u ten slotte nog de volgende weinig bekende bijzonderheden kan mededeelen omtrent de onderzoekingstochten die de Zwit- sersche geleerden Drs. Sarasin in Celebes hebben ondernomen. In Augustus 1893 te Menado aangekomen, besteedden zij aanvankelijk hun tijd aan verschillende kleine tochten in de Minahassa, ten einde materiaal te verzamelen voor geogra- phische, zoölogische en ethnographische studiën. Tegen 't einde van 1893 trokken zij te voet dwars door Celebes’ noordelijke landtong van Menado naar Gorontalo, een tocht dien zij in 38 dagen volbrachten. Van uit Gorontalo trachten zij te vergeefs langs het Bone- dal en door het gebergte naar Bintoena en de Noordkust door te dringen: zij meenden een hoogland te zullen aan- treffen, maar vonden een bijna ondoordringbaar woud, zoodat zij door gebrek aan levensmiddelen gedrongen, wederom zuid- waarts een uitweg moesten zoeken. In Augustus 1894 reisden zij van Menado naar Bwool en togen van hieruit wederom dwars door het land naar Gorontalo. Tegen het einde van 1894 bereidden de beide natuuronder- zoekers zich voor op een tocht naar Midden-Celebes; als uit- gangspunt kozen zij Makasser van waar zij naar Poloppo togen. Door den Gouverneur van Celebes is hun de Heer BRUGMAN a= Al ee als tolk toegevoegd en de geheele expeditie zal ongeveer 100 man sterk zijn. Voorts schijnt er eene expeditie naar de NATOENA-eilanden gezonden te zijn door een BARON ROTSCHILD voor het TRING MUSEUM; nadere berichten echter hieromtrent konden niet verkregen worden. Hiermede, mijne Heeren, meen ik mijne taak te hebben volbracht en U, voorzooveer een kort bestek zulks toelaat, een overzicht gegeven te hebben van ’t geen in onze Veree- niging en daarbuiten gedurende 1894 is voorgevallen. BR o c Pre en es 'NVWYHd *107Sambuvuuoa J 860 F682 66'098 06 Fe 08'60I 166 098661 0801 |. $014 912 FGF 09'388 18'909 10'868 s99°G26T1 J u z = D od itt rgo *******3$68] 19queoeq owym do opjeg dE) **HDDAYTIHOY UBA SUIU9MOI 100A UOABSJIN OSIA then nen THOTT Joaq UBA SUIMOYOI 100A UOABBIIN OSIOAI(T 'Joopuvur 'p/A uoorsuod uo uoo[uopuorpoq GN ນ” ເ dop oAooyoqg uoj U9AUSJIN op ur Joopuwy een aken UBA ANYA "pluruoy RE oh dc A * "8MUBINSSEPUBIQ '"nvomnq[ewijuoo YISPUB|IDPON ide Se 'zuo uouoopnap ‘UOSULOPVSIOA uojsoquo uo quermjoroog “++ +++ + dnpenbe uo uonejs yos1801007Z PU ey crow nltra ers T KG ¡09 JONU "'NIAVILIA ee eee uq $9 & Weër TRENES D E] ‘008 6.40 E "COST Henuvp | ‘vIAvuvg RE peor « «962699 J "v68T UVVE LAH AO © PICS COOC, ENV et GZ NE EOFT RG Get N EE ngaping ‘Jord UBA SUIUOHOI 1004 uojsguuAjuO OSIA ‘qos Jap uoduruuedınny op ur joopury "tress Tape, op ue3eapliq equos firave e * ""uoqjraqospfiy 9740044104 uva 3js8uo4qd() 'uop[93 op3ojoq "qavedg op fiq uva oquoy "ttt QToMOMTIOANOR) JOY UBA orprsqng "ores 09681 menuep p do sey ur op[eg "NIESINVALNO BIJDRAGEN TOT DE NATUURLIJKE GESCHIEDENIS VAN MENSCHEN EN DIEREN DOOR J. H. F. KOHLBRUGGE. INLEIDING. Onder dezen algemeenen titel is het mijn voornemen een aantal onderzoekingen te publiceeren, zoowel van anatomischen en histologischen als van zoölogischen en anthropologischen aard, doch ook andere mededeelingen, die meer tot de physiologie en aanverwante wetenschappen behooren, mogen hier eene plaats vinden. Een particulier, praktiseerend geneesheer heeft, vooral zoo hij ver van alle bibliotheken en laboratoria woont, bij het verrich- ten van wetenschappelijk werk, dat met zijn dagelijksche bezig- heden in geenerlei verband staat, met vele en groote moeilijk- heden te strijden. Want van hem mag geeischt worden, dat hij de praktijk niet verwaarloost, dat hij tracht, op praktisch medisch gebied, op de hoogte te blijven van de vorderingen der wetenschap, alles verplichtingen, die een groot gedeelte van zijn werktijd eischen, zoo dat hij wel veel werklust moet bezitten om de overblijvende uren nog voor speciale onderzoe- kingen te besteden. Beschikt hij in deze over de noodige krachten, die hem het doorwerken zonder rust veroorloven, dan moet hij nog al de bezwaren trachten te overwinnen, die door het gemis van boekwerken en van gedachtenwisseling met andere onderzoekers ontstaan. Daardoor ook is hij beperkt in de keuze van zijn arbeidsveld, want slechts een weinig of niet ontgonnen terrein kan hij veilig betreden, daar anders het drei- gend gevaar van te herhalen wat reeds anderen gedaan om LV. KE Y EM voor hem staat. Daarom ook is een meer uitgebreid onderzoek voor hem moeielijk en gewaagd; en meen ik om deze reden, zonder eene bepaalde richting te kiezen of een bepaald onderwerp, mij te mogen vermaken in den bloemhof der wetenschap, door te plukken de bladeren en bloemen, die mij door eene of andere nog minder bekende eigenaardigheid treffen, waarvan het mi toeschijnt, dat er nog iets nieuws gezegd kan worden. Al watik geplukt heb en nog hoop te vergaderen zal ik dan hier ten toon stellen, eene bonte verzameling van allerhande maaksel, door de grilligheid van het toeval bijeen gebracht. En zoo mijne mededeelingen menigmaal veel op brokstukken zullen gelijken, zoo meen ik toch ook in deze eenige aanspraak op welwillende beoordeeling te hebben, daar de objecten voor vergelijking of het materiaal voor verder onderzoek dikwijls ver buiten mijn bereik liggen. De liefde tot onderzoek drijft mij tot werken ; een ruim veld ligt hier voor mij, datin velerlei opzicht nog niet ontgonnen is; maar dikwijls zal ik er mij toe moeten beperken den weg te effenen voor hen, die later zullen komen, en die nauwkeuriger zullen onderzoeken, wat ik slechts opperylakkig beschreef. Tosari, 8 Januari 1895. I ONDERZOEKINGEN EN OVERWEGINGEN BETREF- FENDE DE INNERVATIE VAN DEN DARM EN DEN ANATOMISCHEN BOUW VAN DEN VOORDARM. In zijn onderzoek van het darmkanaal der visschen heeft RATHKE (1) er op gewezen, dat men aan den darm drie deelen onderscheiden kan en dat de maag steeds in dat gedeelte gezocht moet worden, hetwelk tusschen den kieuwzak en de inmonding van den Ductus choledochus gelegen is. Later heeft GEGENBAUR (2) deze gedachte verder uitgewerkt en is zij sedert algemeen erkend geworden. Verder sprak Gegenbauer het vermoedén uit, dat de voordarm meer tot de kieuw- holte dan tot den darm gerekend mag worden en wel op grond van deze drie feiten: a. de innervatie van den voordarm door den R. intestinalis nervi vagi, welke zenuw verklaard moet worden als ontstaan te zijn uit meerdere kieuwzenuwen, die bij een aantal vroeg verdwenen kieuwen behoorden. b. het niet scherp gescheiden zijn van kieuwholte en darm- kanaal, en eindelijk c. de reductie der kieuwholte door het verdwijnen van kieuwspleten ook aan haar staartwaarts gelegen uiteinde. Tegen de waarde dezer feiten, ter staving zijner veronder- stelling valt wel het een en ander op te merken: de Vagus is geen zenuw, die uitsluitend bijeenbehoorende gedeelten van het lichaam innerveert, hij voorziet organen, die noch met den kieuwzak noch met het voorste gedeelte van het darmkanaal in eenig verband staan. Men zie slechts bij HENLE (3) waar Vagusvezelen vermeld worden, die „unzweifelhaft vorhanden ER ` eee sind" en lever, nier, bijnier en pankreas innerveeren. HYRTL (4) vond bij Lepidosiren een ventralen tak van den Vagus, die slechts een klein takje naar het slijmvlies der kieuwholte zendt, zelf echter in de overlangsche spieren der buikholte overgaat en, zich in deze vertakkende, tot aan het distale uit- einde der buikholte nagegaan kan worden, zonder in verbinding te staan met den R. lateralis. lets dergelijks heeft Swan [citaat Hyrrr (4)] bij Gadus gevonden. Verder is het bij visschen niet mogelijk eene grens te bepalen tusschen Vagus en Sympa- thicus, die immers de darmzenuw bij uitnemendheid is. 