Beschryving van's Graven-hage
Wie na Heer Willem van Biivenvoorde tot op Heer Floi'is van Kjf- hoek daar van bezitters zyn geweelt, werd in de Leen - Regillers van Holland niet aangetekent gevonden , nog ook niet hoe de gemelcle Heer Floris daar aan gekomen is. Deze Heer brak het oude huis af en ftelde daar op een ganfch nieuw gebouw : Maar vermits het erf daar aan nu te klcin was, vtrz,ogt liy in den jaare 1454 aan Hertog Philips van Boiirgondie meerdere en verderc uitgeflrektheid van grond, waarin de Graaf hem niet alleen gunllelyk bewilligde, maar llelde hem daarenboven ook tot Houtvclter van \ Haagfche bolch. Den brief, die dit alles vervac en vol van aanmerkinge is, zullen wy hier nevens plaatzen. „ T)HILIPS, &c. want onfe getrouwe Florens van Kyffboek fyn ,5 JL huyfinge mitten erve alfoe hy dat becymmert ende bcgreepen „ heeft VAN 'sGR A VEN-HAGE. XXV. Hooftst. 7^; 35 heeft voor onfc Iloutpoirte in den Hage , nae fynre doodt ende fche 3, nae doode fyns vvyffs Jonckfrouwe Alyt van Dooj'nick (x) ge- ^°^^^ ,3 maekt ende geordineert heeft te comen ter eeren Gods , fynre ge- fteit 33 benedyder Moeder ende des grooten H eeren Sinte ^/libonis, tot werd. ,5 oirbair ende profyt der Cappd/en <van Suite Anthonls Jlaende in den -,•> Hoitte voorfz , in iulcker maeten dat binnen den naeften jaere nae 3j lynre ende fyns wyft's doot voorfz Florens rechte erffgenamen die ,3 iundnge mitten erve voornt. aen hem houden ende loflen fuUen 3) mogen 3 of fy willen met vyftich Arnoldus gulden voor defe tyt 33 gcllagen jaerlycxen erffrenten 3 die te bevvyfen aen feeker hmde 33 ende rcnten leen of e^ gen , gelegen binnen der Graell^Uckheden 3j van Hollandt , daer men die jaerlycx bueren mach 3 tot behoeff 33 der Cappellen van Sinte Anthonis voorfchreven , ende als die erlf- 53 genamen dat gcdaen ende die vyfftich guldens 's jaers allbo bewyll 3, hcbben, fuUen fy in den bezitte blyven van der huyfinge ende erve 33 vooi Iz , ende gebruyken ende doen gebruyken , ende daer mede 35 hoiren vryen wille doen gclycken mit andere Jioiren eygen goede; 53 SOO 1ST, dat wy om oitmocdighx vervolchx wille onsen gc-^ 53 trouwen Florens voorfz , him dairom vveder geven hebben ende 3, geven mic dcfen brieve allc fulcke erve , lant , geboemte , ende 5, \\'ildcrniire ilreckende van fynen huyfe ende erve voornoemt tot- 35 ten zwtllote toe van den bofch ende voort oilHvaircs van Aqw ou- jj den floote die van Jlelbrecht die Heydens pryel gaet totten llooie ,5 toe noortwaerts van den bofch die an den hleeren wecli gact in 't 53 Hout beneven fynre huyiinge voorfz , alfoo dwaers ende langes 35 Ibeckende vveft-w aerts totten Avege toe dair men in die Pooten ,5 vacrt, anders al 't gunt dat hy tot fynen huyfe begraven heeft eli- 35 de al 't lant dat dair toe behoirc ; welk lant , erve , geboemte en-- 55 de wildernifle voorfz onle getrouwe F.oris ende fyn wyft' Jonc- 3j frouwe A/yt voornt. 3> 5> 738 li E S C II R Y V I N G de beveelen onfen Rentmeefter van Noorthollandt die nu is off na- ,' maeis welen lal , dat hy lyn hant daer aftrecke ende daer off laet / eebruyken den felvcn i%m, want dat onien wille is. In oircon- ,^ de dcien brieve bezegelt mit onfen legcle hier aen gehangen. Ge- „ geven in onler ftad van Brugge op den derden dagh in Meye in 't „ jaer ons Heeren duyfent vierhondert XXXlllJ. Maar nadien deze gifte en aanftellinge ook grootelyks raakte Vrouwe Jacoba als Houtvelterinne van Holland , zoo moelte ook haa- re bcv^'illiginge en toei^emminge daarop verzogt en verkregen wer- den, welke de goedaardige Princes in erkentenis van voorige dicn- ften door den voorn Ileer Floris aan haar bevvezen, hem dan ook by den volgcnden brief verleende. Bcvctti- „ JACOB <Scx. Doen condt alien luyden,alfoo onfe Heve Breeder gingvaii j^ I van Bourgoingnen onfen getrouwen Florys van Kyjfhoek ende Ifchlcv"'' »» "^^onfef gemeynde Joncfrouwe ^leyt 'van Doornick fynre wyvege- g'ifte''cn „ gonncn ende gegeven heeft, tot fulcker huyiinge endeerve, alsdie aaniiei- ,, jehe onfe getrouwe betimmert ende begrepen heeft voorder Hout- l'"^'' „ poortcn in den Hage hoire beyder leven lang gedurende ende den Vrouw „ langlten levende vanhun beyden alle fulc erve, geboomte, lant en- Jmba. „ de wildernifTe , (Ireckende van den liuze ende erve voorfz totten „ fuytiloote toe, ende alfoo voyrt &c. Ende daer toe onfen getrou- „ wen t'lorys voorfz bevolen die bewaerniile ende regiment van den „ BolIcJie ende wildernifle van der Hage fyn leven lang gedurende^ „ als dat ondcr meer ende andere woirde ende redenen inhouden en- „ de begrj'penons voorfz lieflfs Breeders brieve; SOO 1ST, dat wy „ om goede gonfte wille die wy hebben ende dragen tot onfen ge- „ trouwcn Florys njan Kyffhock ende Joncfrouwe-ri//)'fl'^/; 'uan Doo7inck „ fynen wive , by confente ende goetdunken ons liefis ende gemeyn- „ den gefellen des Graven van Ooftervant die voorfchreven gifte en- „ de bevelinge geconftrmeevtende geveftight hebben, confirmerenen- „ de bevedigen mit defen brieve , alfoo verre als ons dat nu ter tyt „ aencleeft of hier namaels aencleven mach; ende geloven voor ons „ ende onfen erven him ende elcken van iiun die in machteende van „ wairden te houden nae inhouden en vougen van ons voorfz lieffs „ Breeders brieve dair defe onfe brieff doerlteeken is. In kennifle hier „ off hebben wy onftn zegcl hier aen doen hangen. Gegeven t'Sintc „ Martynsdyck op ten xiiij in November in 't jaer ons Heeren duy- „ fent vier hondert XXX II II. Draagt Floris van Kyfhoek hier door in 't bezit van deze zyne nieuwver- dczexy- j^i^ggn grond en erve gcraakt zynde, droeg in den laare 14^6. deze nhig'op ^yne huizinge en erve op aan Hertog Philips, als Grave van Hel- en ont- land en ontting dezelve vveder te leen by den velgenden brief. fangt weder »» T)HILIPS &c. Doen condt alien luyden , want onfe lieve en ga- te ken. ,, X trouwe Florys van Kyffboek ter eeren Gods, fynre gebenedy- „ dre meeder Marien ende des heyligen ConfefToers Siiite /JnthonySy „ ons evergegeven ende quytgefcholden heeft totter Cappellen behoef » in VAN ^s GIlAVEN-HAGE. XXV. Hooftst. 739 ,) in den houte van der Hage alle alfulcke renten ende vruchten alshy „ iaerlycx te hebben pleecht van 't Veer te Schoenhoven tulTchen der „ ftede aldair ende 't lant van Liefvelt , dair hy fyn lyftiicht an hadde „ tot vjftigh oude zwair Vranckrycxe Croenen toe , alfoo groot ende ,) alibo clejn als hy 'tvoortyts gecoft envercregen Jieeft van fi^c-rr/ 1;^/? „ den Rjn dien 't onfe lieve Oom Hertoge IVil.em va:i Beyeren lair, ge- „ dachten gegeven hadde, mit voorwairden, dat wy 't voorfzVeer terllont ,> wedcr geven ende ammortiferen zullen totter voorlz Cappellen be- ,, hoefom twee Capelryen dair in teftighten, diegegevenfullen wor- „ den twee perfoonen gehouden wel'ende in den Hage te woonen en- „ de aldair aldage Milte te doen> off'te doen doen, in der Cappelle „ voorlz, dies fullen fy hebben ende opbeuren, alle 't gunt, dat van „ den voorfz Veer jaerl jcx comen fal ; behoudelyk Plorys voorlz dair „ of collateur ende ghifter te welen ende te blj^ven fyn leven langh „ gedurende , mair nae fynen doot fullen wy of onfe Nacomelingen „ Graven of Gravinnen te Hollant die geven twee perfoonen die „ desgelycx gehouden fullen wefen in den Hage te woonen ende daer „ voor te doen als voorfz itaet. Item foo heeft Florys voorfz noch „ gegeven ter voorfz Cappellenyen behouff vier en twintigh mergen „ lants , gelegen tot Noirdeloofe in den grooten Wairt , ende hy ten „ erff-burch-leen te houden plach van der Hofftede van Ackel, ende „ voortyts gecoft heeft tegens Staeskyn van Kadckom^ daer off dat hy „ die renten felver an him houden , heffen ende opbeuren fal , lyn „ levcn langh geduyrende, maer nae fynre doot fullen fy vry comen „ an der Cappellen voirnoemt , om als dan ook een Capelrye te ftich- „ ten die wy dan terflont gehouden fullen wefen te doen ammorti- )) feeren ende te bedienen in der feh erCappellen by eenen perfoon woon- „ achtigh in den Hage ende aldair alle dagemiile voir te doen oftedoen „ doen inder mannieren van der twee Cappelryen voorfz. , dair of „ dat Florys voorfz. ende fyne rechre leenvolgers befitters van fynen „ huyfe by der poorten van der Hagehoute ghifrers en collatoirs bly- „ yen fullen totter tyt toe, dat wy oil onfe nacomelingen binnen der „ voorfz Cappellen een Collegium gemae^kt fullen hebben oft' andcrs „ dair in alfoo geordonneeit, dat men aldair dagelycx die feven gc- „ tyden linget, foo fullen wy ende onfe nakomelingen voorfz die „ voorfz drie Capelryen dan mogen doen incorporeren in den fel- „ ven Collegium ende voertaen dair of gifters ende collatoirs wefen „ ende blyven tot ewigen dage fonder Florys off fyne nacomelingen „ hem te mogen bewinden in eeniger wys ; van welcken Veer ende vier en twintigh mergen lants voornoemt Florys voerfz ons o\ er- gegeven ende overgelevert heeft alle alfulcke brieve van coope, over- dragte, confirmacien, quy tfcheldingen ende anders , als hy dair of „ hadde om die in onfe regilleren van Hollant te mogen doen fctten „ voor ons, ende onfer nacomelingen om hun dair mede te moegen „ behelpen tot alien tyden als des van nooden wefen fal , SOO IbT, „ dat wy daeromme ende om menigen trouwen dienit wille die ons „ die voorfz Florys gedaen heeft, dagelycx doet, ende off Godt wil- » le noch doen fal, him ende fyne nacomelingen weder gegeven ende ), gegonnen hebben , geven ende gonnen mit defen brieve voor ons „ ende onfe nacomelingen van ons te leen te houden die hofffede dair Wwww 3 fyn 740 BESCHKYVING » »> )i )> » » ») J» 53 J> J> J> 3> 9) *) », fyn buys op ftaet , dair hy nu ter tyt in woont , by onfer poorten », van den Hagelioute voornoemt , dat hy nu 'van nyes jther betim- \ mert ende onsopgedrage?i heejl^, off namaels betimmercn magii mit eenen ftucke van de (Joecampe, ftreckende van iynen hujfe zuyd- Avairts neffens den wegh die tuffcben den Doelen ende den Coecamp gact i ten eynde toe wt , alloo verre zuyiwaerts, als die voorlz Coecamp gaet ende oiilwairts ten Coecamp Avairt,inxij roede voete breder danFlorys voorfz dat nu begraven heeft, ende mit ecnen la- gen ituk ertis dat nu ter tyt met elien houte ende andcre houte be- poet is, llreckcnde oirtwairt, an alfo verre 9\s /lelOrechts die Ho den pryeel gaec x i j. « By mynen Heere den Hertoge, dair by wairendie Ileer van }, Santez^ die Heer van Tjjeljteyn^ lieer f/orys vandenAbee- }t le , Heer Geryt van Zyl, Godfchalk Oonii Ja'/i van der )> Mye en mcer andere van den Raide , mcTder Zcdert dien tyd is deze huiiinge altyd een leen van FJolland ge- bleven VAN 's G R A V i: N-II A G E. XXV. IIoorxsT. 74t bleven , en heeft verfcheide bezitters gehad , die in 't veryolg daar bertters aan verfcheide benamingen hebben na gelaten ; als van Kyfbock , van H'^^L den Ketel , van Bleyenhiircb , en van Brederode. HeerFloris van ivyfhoek, in den jaare 1450 zynde overleden, had deze zyne hofitede met de boomgaarden , landen enz, daar aan hoo- rende by zynen uittcrften willegemaakt aan zynen ntve,Heer Willem van Hoogwoude , gebooren uic zyne zufter N. van is.yfhoek, getrouvvt met Heer Eduard of Evert , natuurlyken zoon van Hertog JVillem van Bejeren , den zesden van dien naam , eerften Heer van Hoog- woude en Acrtswoude ; maar Heer Willem vanHoogwoude binncn zyne mondige dagen geflurven zynde, verviel het zelve huis op zy- nen breeder , Heer Anthonis van Hoogwoude , Ridder , die vervol- gens in den jaare i45z daarmede verlyd wierd. Deze Heer dit huis eenige jaaren bezeten hebbende, droeg het in den jaare 1483. opaan Heer 'Philips van Waffcnaar^ Ridder, dog deze verkogt het kort daaraan aan Heer Floris van Borjjeten , die daar van in den jaare 1487. het verly ontfing. Na hem wicrd in 1494 eigenaar Heer tlo- ris Oom van Wyngaarden , Ridder , Ambagtsheer van Yirelmonde , Raad in den Hove van Holland en bevvaarder van 't Haagfchc Bofch. Na zyn overlyden quam het op zynen zoon Jooji van JVyngaarden > Hecre van yielmonde,en zynen Neef Heer Cornells vanBorffelen^A^ gctrouwt hebbende Margareta iieukelaars , Heer Floris dogters dogter. Feeryoo/?vi'ierd in 1533 daarmede verly t, dog droeg het in if37we- dcr op aan zynen neef , . leer Cornelis van Borjfelen voornt. , die dezelve ho llede nogdat zelve jaar verkogt &:in Heer Heifnan van Mie?'op, Am- bagtshcer vande/G?/^/, Rekenmeeller in denHage, oudflen (y) zoon van Mr. Finccnt Cornelisz van Alyerop , in zyn leven Treforier-Generaal ; van -w'len het verfticrf op zynen zoon Heer Sebafliaan van Mierop , p;e/.eid van dc Ketel ^ dienevens zyne zufter Jonkvrou we Johanna van de Ketel, by brieve van den 13. Mei i5'6o,' daar mede verlyd wierd. Na doode van den voorn. Heer Sebaftiaan , verviel het in 't jaar i$6j op zynen broeder Heer Johan Heymans van- Mierop , gezeid van de Ketel; by welkers overlyden de voorfz huizinge in den jaare i$7o quam aan zynen oom Heer Cornelis van Mierop ■, tweeden zoon van den voorn. Mr. Vincent Cornelisz , Raad in den Hove van Holland , Eeken van de Kapelle ten Hove en Domprooll te Utrecht. Den lo Junii 15^3 wierd daarvan bczitcer Heer Cornelis van Blyenbnrch Het- mans by doode van den voorn. Heer Cornelis van Mierop , zynen oud-oom van 's moeders zyde. Deze het zelve jaar zynde overle- den, verviel het aan zynen oom Wetr Jacob van Mierop y Heere van CabaUi derden zoon van Mr. Vincent Cornelisz voornt. , die deze huizinge , vermits hy geene kinderen hadde , maakte na zyne dood aan zynen Neef, Heer Cornelis van Biyenburg^ daar hy oud-oom over was, die vervolgens den 5-. Maart i^c^s daar van verly nam ; dog verkogt dezelve huizinge daarna aan Jonkhr. Joachim van Harden' broeki die daarvan by brieve van den "19. April 1604 in 't bezit zyn- de iy) VolgensS. v. Lecuwcn in 't gcflagt-rcgiftcr w;;iV^vr#/', /<i^. 10, 17. zic daar tegcns Goudhoevcn, pag. 1 1 1. Byde Societeit in i6Si3 gekogt. En tot ceue A- cacieniie militiiar gemaalct rreder- oniiu 741 13 E S C II K Y V 1 N G de geftelt , vvcderom ten zclven dage de hofilede overdroeg aan Heer Remoutvan Breueroae^ Kidder, Heere van Veenhuizen,Spanbroeken Oofthuizcn , Prcfidcnt in den Hogcn Rade in Holland , Baanderheer van Wcfcnbcrgh in Zweden by gitle van den Koning , by wien hy als af- ge/ant rclidcerde, Lid van de Kidderlchap van Holland, &c. Na zyn overlyden, 't geen voorvicl den ixjanuaiii 1633. quam hct voorfz huis by fchcidingc en deilinge van zyne nagelatene goedercn op zy- ne dogters jonkvrouvven E~i>^abet-/ldriayia-i Vrouvve van Brederode en Wefenbiirch en t_Anna-Chatharma, Vrouvve van Oofthuizen &c. wclke beide den 14 April 1635-. daarmede verlyd wierden. In den jaare 165-1 verkogten zy de mecrgem. hofflede aan Heer Johan-fVol- phert van Brederode voor de iomme van 3 7^00 guld.,en droegen hem dezelve op by brieve gedagtekent den x8. Februarii i65-x. Van hem ging hct huis in den jaare 1656 over aan zynen oudften zoon Heer Hendrikvan Brederode^ Heere van Brederode, Vianen, Ameiden, Tienhoven, enz. die het volgende jaar door een val van zyn paard te Amiens ongehuwt ftierf. Hy had by zynen laatllen wille van den 6. April 1657 zynen broeder Heer IVoiphert van Brederode, Heere van Hervvynen,Nievelt, Zwammerdam enz. tot erfgenaam ingeilelt, die vervolgens den 16 December des zelven jaars met die iiuis verlyd wierd. Dog deze Heer mede zondcr kindcren in den jaare 1679 zynde overleden, quam het nevens zyne ganfche nalatenfchap uit kragte van zyn teftament van den 7. Mei 1664 , aan zyne oudfte zus- ter Hetwich - /Ignes Froulyn van Brederode-, welke eerft den 4. Au- gufti 1^83 van dit huis verly bequam, na dat zy het zelve alvorens by ade van den 30, Julii des zelven jaars aan deHeeren van dc So- cieteit hadde verkogt voor de fomme van 43 000 gulden en wierd ver- volgens by brieve van den 4. Augufti 1683 door gemagtigden van de voorn. Hetwich- Agnes Froulyn van Brederode daarmede verlyd de Heer Johan van Biemont, Ontfanger van de Societeit, in den naam en ten behoeve van het gemelde Ed. Mog. CoUegic. De Heeren van de Societeit deden daar op ten genoege en welge- vallcn van zyne Hoogheid Prins IVtUem den derden , namaals Koning van Groot-Brittanie hoogl. memorie dit huis , 't gccn na dc dood van Heer Wolfert van Brederode zeer vvas vervallen , heritelien , en verders bequaam maken tot een Academ'ie milita'ir of oelFenpIaats voor ridderlyke cxerciticn zoo te voet als te paard , en lieten ten dien cinde aldaar oprcgtcn een menage, ftallinge en loopplaatsmetdenge- volge van dien, om in tyd en wylen beqivaame pcrzoonen ten dienfte van het Vaderland , in/onderheid in oorlogs t\ den te konnen voort- brengen. Dog of wel dit oogmerk in den beginne eentamelyke goede uitwerkinge hadde , zoo quam daarin na verloop van eenigc jaarcn , en wcl voornamentlyk door het opkomen van den oorlog tegens Vrankryk in den jaare 1688 zodanige verfiappinge , dat alle die oeffeningen aldaar genocgzaam flil Honden , of immers dat het klein getal der leerlingen niet was van die aangelegentheid , dat men zoo een koftbaare plaats met alle de Beampten en tocgchorigheden van dien, daar toe bleef ondcrhouden. Weshalven de Heeren van de bovengemelde Maatfchappye in den jaare 1704. bclloten het huiswe- dcr te verkoopen, Hicr van waren kcopers Antonio ^yilvares Ma- chado. VAN 'sGR A VE N-H AGE. XXV. Hodftst. 743 chado^ ter 2,elver tyd algemeen bezorger vian de legers van dezen '704 Staat, en Jojeph d'ArredmidOy die het oude gebouw tot den grond ^"''^S^- toe hebbendc doen afbreken, daar op vyf nieuwe aanzienlyke huizen l^^f^^"* na de hedendaagfche bouwwyze deden zetten, welke ichoone hui- en'daar zen den Haag aan die kant tans geen gcringe luiiler en aanzien toe- op vyf brengen. ' aanzien- In vroegere tyden was het voorfz huis al voor het grootfte gedeel- ^en ge"-* te van zyne boomgaarden en grond ontblooc. Want in 't einde van bouwt. den jaare 1603 verzogten jonkheer Joachim van Hardenhroek en -Qq het Fieter Sttrhngs^ die deze h'offtede van Heer Coruelis van Blyenburch grootiie gekogt hadden , by requelle aan de Staten , dat het land , behooren- gedccire tie aan deze huizinge, mogte vverden gcallodiaVijecrt , dat is uit leen lq"^^'^ tot vry eigen goed gemaakt, om het ze/ve nan erven uit te geven^ om gaartai jchoone hiiizen daar op te timmeren tot gerief en cieraad van den Ha- voor- ge\ 't geen hen gunftelyk by apoilille van den S.December deszelven |]^^" ^ jaars wierd toegeitaan, „ mits blyvende 't huis met den boomgaard afgeno- 33 leen en van alfulke natuure en te verheergewaarden , zulks 't ge- men en 55 heele goed te vooren gehouden is gcweeft. Hier op wierd ontrent verkogt. de helft van het land daar van afgenomen , en met cen weg, ooft en inftraa- welt loopende , doori'neden , welke weg aan de ooflzyde genoemt ten ver- werd de Sterimgjiraat , na den voorn. Pieter Sterlings , en aan het ^^^'j^^" welleinde de Cafuaryjiraat. Naderhand is de zuidelyke helft van ^en be- dcn grond nog doorlneden met een gragt , lopende van de Caliiary- timmert« flraat zuid op na de Pooten en Heerengragt , welke gragt naderhand is overwulft en tot eene I'traat gemaakt , tans bekent met den naam van de gedempte gragt of BIyenburch. In den jaare 1610 ver- wierf ook de Heer van Veenhuizen , Prelident van den Hogen Rade, 35 dat zeker gedeelte van den grond van den tuin , annex zyne hui- 35 zinge alhier in den Hage op den hoek van de Pooten (nu de Lan- 35 ge Houtflraat ) begroot tot ontrent tzeventig roeden lands , by 55 hem verkogt om betimmert te werden5 als vry allodiaal goed ver- 35 kogt 5 gelevert en bezeten zal mogen werden , daar toe den Hee- 35 re Remonitrant het regt van Valfalage van het voorfz gedeelte j5 wierd geremitteert , rnids dat de huizinge , erve , boomgaert , 35 cingelen , gragten en verdere gedeelte van de tuinen leen zouden 35 biyven van natuure en te verheergewaden als tot nog toe te ge- „ fchieden plach. Waar op dan vervolgens in de Houtltraat geltelt zyn dric fraaje huizen 5 waar van het eerfte tans bewoont werd by den Heer Mr. Willem van Erpecuin ^ Fiicaal en Procurcur-Generaal van den Rade en Leenhove van Braband. Zulks dat het voorfz land erve en boomgaarden , in voorige tyden aan de meergemelde hof- llede behoort hebbcnde , meeft geheel , uitgenomen de tuin 5 leg- gende agter ''i grootfte huis, tans bewoont en bezeten werdendc by de weduwe wylen den Heer Joh. Dierquens^ in zyn leven Pailliu de- zer lledc, van tyd tot tyd by fiukken zyn verkogt en uitgegeven aan verfchcide perzoonen , om betimmert te werden. Onder anderen is mede al vroeg in de voorige eeuw aan de zuid- jji^^Jj zyde vooraan in 't nieuw Voorhout een zeer groot voortrefFelyk huis s^nStae* gebouwt door eenen Staekenberg -, die van gering zoldaat allengskens ^«»^«,?- by trappen was opgeklomraen tot de waardigheid van Lieutenant- Xxxx Gg- ^4+ B E S C H R Y V I N G ij Generaal , eti in den oorlog zyne benrs hadde weren te maken. Dit han/b^- huis wierd in 't begin (mogelyk fpotsuyze) genoemt Boere-ziveet ^ fcent en hecft een fchoone erve en Ihlle agter zig, uitkomende in de Ster- mtitden ]ingf|raat. Na doode van Staekenberg is vandat huis door koop eige- van'"t naar geworden George van Cats^ Heerc van Co'ficr^ &c. en na des- huis van ^elfs infolvcntie Graaf IVilkm van Homes -y wiens ^\eduwe in ijxx **^" . zynde overleden, is het zelve door koop gekomen aan den Hoog- %'^nHor- Edelen gebooren Heer Aalhrecht-Nicolaas van Scbagen , Hecre van net. GoHdriaan-i &c. by wiens douariere de voorfz huizinge tans nog be- , „ . woont en bezeten werd. vanS- Aan de zuidzyde van het Voorhout was iri den jaare 1 570 ( No. 58) tout, bekent het huis van den Heer Arent Sasbout, Ridder, Heer vanSpa- p^^,^'^" land, zoon van Mrjooft Sasbout. Hy wierd eerit Raad in den Ho- dcnt'van ve van Holland, en is in 154.6 zytien vader opgevolgc in den ftaat van denfe- Cancelier van Gelderland tot Aernhem. Daarna wierd hy door Ko- b"^" ning Fbilips den tweeden verkooren tot Prefident van zynen Secreten ^ ' Rade te Bruflel, by brieve getekent te Madrid den i Junii l^J^^, dog week daarna in if7^> ( vermids de troubelen} na Holland en llierf in den Hage 15-83 {a). Volgens de aantekeninge van Math, van der Houve waren in den jaare 1635 van dit huis beziiters de Heeren en Mxs. Broukhoven er\ BoulenSy die op het meergemelde quohier \an het jaar 16x7 uitgedrukt werdcn met den naatn van den Heer Mr. Jacob -van Broiikhoven en den Advocaat Boulens , by welke laatfte aangeiekent Itaat , nu ( 163 r } de Heer Mr. Boulens Ridder. Hier uit fchynt, dat het voorfz huis toen al in tween was verdeelt , wer- By wien dende het laatfte gedeelte { 't geen aan het fteetje grenll ) tans be- 3*^8*"" woont by den Heer en Mr. Uendrik Hooft , Rekenmeefter van de wcrd'be^ Graaffelj^khcids Domeinen in Holland ; en het tweede gedeelte by woont. den Heer en Mr. Nikolaas van den Haar > Griffier in den Hoogen Rade. ♦tHuis ^an de andere zyde van het evengemelde flop of fleegje ftond ter //ffrw4« zelver tyd het huis van den Heer van Cabau , te vindeh onder No. Cabau. 63. Of dit huis door den grooten Vincent Comelisz van Mierop,Txt- forier- Generaal van Keizer Karel over de Nederlanden en Heere van Cabau geftigt zy , dan of het den naam draagt na zynen oudften zoon Heer Jacob lianMierop^ Heer van Cabau , alhier in den Hage kinderloos in den jaare ijp^ gcfturven, oud zynde 75- jaaren , is by ens onzeker. Na hem is daar van eigenaar geweeil Heer Frangois 'van jierjen Ridder, Heef van Sommclsdyk, Ambagtsheer van St. O- dolphusLand, gezeit Oeltgensplaat , &c. , den ^I Januarii 1619 be- fchreven in de orde van de Ridderfchap van Holland. \'an v/iens erfgenamen het naderhand by koop gekomen is aan den Heere ft^il- T»M lem Benttnk^ Grave van 'Portland ^ die liet zclve huis merkelyk heeft hoore • ^^^^ verbcteren en na de hedendaagfche wyze op9icren , zoo dat het dc dea' tans voor geene huizinge in fraaiheid behoeft te wyken ; behalven dat Grave het ook is van zulke groote uitgeftrektheid , dat 'er geen wedergade Vmind ^^ ^^^ Hage gevonden vi^erd i zynde aan de gemeene ftraat hondert zes en dertig voeten breed. Het zelve pronkt in den voorgevel met in) ZicBkisw. Btffhr, van Dtlft. z. d$tl^ pag. 784. VAN 'sGR A VEN-H AGE. XXV. IIooftst. 745^ 43 fchuiframen en een pragtig wapen van den gemelden Graaf boven dc deur. Van geen gering begrip en aanzien was ook het huis van Jonkheer Henrik Croejing ^ Heer van Benthuizen en Zoetermeevy al in iff 9 en vervolgens tot 1580 wegens de Heeren Edelen ter dagvaarden vande Staaten van Holland verfchtncn, li^ande aan den ^'yverberg(N'\ 57) in 16:7 bewoont by de weduw e van den Heer Lancelot van Breaero- ^e, Raad ordinaris in den Hove van Holland {b) , en in laatere ty- den in eigendom bezeten en voor een gedeelte bewoont by den Hee- re Mr. Lomelis de Jonge , Heer van iLllemeet , Sic, in zyn leven Ontfanger Generaal van de Unie. Maar veel heerlyker doed zig tans nog op het oud adelyk huis vah den Heere van Tjk'ljlein (f ) ftaande aan de Plaats op den hoek van de Kneuterdyk, op de mcergcmelde kanrt N". 67. bekent met den naam van 't huis -van Van dtr Nieuburch , zynde ongetw yffelt de Heer en Mr.- Cornells van der Nieubv.rg , die door Koning Philips den U. tot Fvaad ordinaris van den Hoa e van Ploi'and in plaatze van den ge- deporteerden Mr. Gitillanme Snouckaert wierd aangeftelt by Commil- fie gcdagtekent den 1 December iff*;. Ten ware men het liever wilde toefchryven aan den Heer Mr. '^Dirk van der Nieuburch in if 73. Raad in den gemelden Hove en 1591 Prefident in den Hogen Rade , overlcden den 7 Januarii if 96. Het fchynt naderhand in tween ver- deelt te zyn geweelt, dewyl Math, van der Houve op 't jaar 163 jr zegt, nu dc Herbirge de Moriaan en 't huis van den Heer fVits op de Tlaats. En zoo wy niet en miflen , heeft het grootfte gedeelte in laatere tyd toegekomen den hoog Ed. gebooren Heer Gothard van Gthkelt Vryheer van Amerongen, namaals Grave van Athlone , en Baron van Agrim , Veldmaarfchalk van de Legers der Vereenigde Nederlanden , overleden den n Februari 1703 ; werdende jegen- woordig bewoont by den Heere Mr. Adriaan-Tieter Hiniofa , Prefi- dent van den voorfz. Hove. Niet verre van daar zag men v/el eer aan de noordzyde van de Plaats > dat over oude huis, 't geen de overleveringen medebrengen, dat geweeft zoude zyn het jagtiiuis der eerlte Graaven van Holland, 't geen op de meergemelde kaart voorkomt onder N". S9- > en aldaar geiioemt ^verd , het hiiys van Perfyn Prefident tot UtJ'echt. Dees was Mr. Hippolytus van Perfyn , een man van eer' en aanzien , eerll Raad in den liove van Holland , daarna Prefident van den Hove van Vries- Xxxx 2 land '£ Huis van den Heervan Benlhui' Zen. 't Huis van y.iK bur'. \ Huis van Pirr- 4«> Pre- fident te Utrechr,* nader- hand be- kent met den naam (^) Deze Heer wierd den 10 Maart 1620. van zyn Raads-ampt verlaren j de rede en oorzaak waarommc, zie Rcfolutien van Holland van den zi. Fcbruarii f en zo Maart van 't gem. jaar. {c) Dat dc Heer van Yflelftein in 1445 zync hui7inge in denHage hadde, blykt uit een norabclc adie, geregiftreert in het I X. Memoriaalbock van den Griffier Ro- fc/o/. 24. alwaar onder anderen gevondcn werden deze woorden ; „ Niettemin „ om ymmerdie zocne te helpen onderhouden , fcyt die Heere van IJJ'elJleynf voirr, „ dat hy woenachtich is in den Hage en hecft dair buys en huysgefinne, en wesr ,> men bevindcn fal ten minfte quetle van den Lande in alfoo verre, als dat dragen >, macb, falfy gacrne doen gclyken andere vocr him en voir fync huisgefinne aUbo ,1 lange als hy in den Hage woint. 746 B E S C H R Y V I N G van de heiberg Zwoiut. 'trfuis van A?<j- riayop- 't Huis van de Vrouw J van Hcl- mont. Nu van Mevr. van Stryea. 'tHuis van de Heervan ^j[in- (ieift. land tot Lecuwaarden, en eindelyk van het Hof van Utrecht, alwaar hy in dcnjaare 1568 overleed. In den jaare if 66 , tyd der bekende en onhezonnc beeldilorming , vond hy zig in den Hage , en moefl: datModte werk met eigen' oogen aanlchouwen , gelyk \vy tzyner plaatze vermeld hebben. Van dit huis , dat een oud leen van Arkel is , ware veel te melden , dog men zou ligt oordeclen dat wy ons met tc vecl kleinigheden ophouden. Des zullen wy alleen kortelyk ge- wagen, dat in den jaare 1436 daar mcde verlyd wierd eenen Woiiter- Jan Balejans zoone ; dat het daarna gewandelt heWsende door ver- fcheide Jianden , in den jaare 1461 daar mede wierd verlyd Heer Lo- de-ivyk 'van Trejlong-, in 1497 Mr. Jacob Gout, en in 1537 Jan Hen- dricksz^ by wiens overlyden het in den jaare 15-41 verflierf op zynen 20on de gedagte Mr. HypoHtiis Pcrjyn , en by atikrven van dezen in 1568 , Aveder op zynen zoon Johan Perjyn. Deze verkoft het in 1582 aan Hendrik Michichzy een Waard, zedert wclken tyd het zy- nen luirter , van door luid on van aanzien bewoont te werden , ver- loor. Een andere omllandigheid dit huis betreffende, is, dat het van ouds by zekere namcn is bekent geweelt, dewyl men vind, dat het in den jaare i45'9 den naam droeg van St. Joris , in ifis den Draak, en na i^Sx de otide Ziuaaii, welke (d) naam daar aan gebleven is> tot dat het in't eindeder voorleede eeuw , ten gronde toe afgebroken, en opdeszelfs breed erf twee goede enzinnelyke huizen geboiiwt zyn. Aan de overzyde van de Plaats , byna regt over liet voorcn befchre- ven huis was in 1^7: bekent het huis van Maria Fo\]en^ op de kaart aangewezen met N^. 71. 't gcen Math, van der Iloeve, op 't jaar 163 >- zegt nu te zyii Huhhoiit ■, Gorkum en andere huizingen daar ag- ter aan. Waaruit men moet befiuitcn, dat het voorheen al een groot en aanzienlyk gcbouw moct zyn geweeft, 't geen naderhand in ver- fcheide perceelen is verdeelt geworden. Van geen minder aanzien was Jiet huis van de Vrouwe van He!- monty ftaande in 't begin van 't W'^elkinde op den noord-hoek van de Jan Ilendrikftraat, op de kaart aangewezen No. 55-. en in den jaare 1627 en A ervolgens bezcten by Mr. Cornells Nobclaar. In laaicr tyd is van dit huis eigenaar gew eefl de Heer Mr. Qjiintyn van Strycn , Raad in den Rade en Leenhove van Brabant &c. Miens weduwetans daar van nog bezitfler z,ynde , Jiet zelve in den voorleden jaare van vooren na de hedendaagfche bouwyze heeft laaten opfieren, u^aar door het nu teenemaal van zyne oude gelklte ontbloot is. Onder alle de Adelyke huizen, die'er van oude tyden nog in we- zen zyn, is geen van de minften liet huis van de Heeren van ^Jfcn- delft i Ikande en gelegen aan de zuid-zyde van het Weft-einde, te- gen over het jegenwoordige Wees - huis , op de kaart aangetekenc N. Ji. dog wanneer en by wien het zelve eigentlyk geftigt zy, hebben wy tot nog toe niet konnen ontdeivken. Goud'hoeven ( e ) ttelt , dat dit huis voor't meerendeel isgedaan timmerenontrent den jaare 1520 by Ileer Gerrit van xyijjendelft ■> Ridder leerrtePreefiderendc Raad in den Hove van Holland , en voegt 'er by , dat het in zynen tyd ver meer- {d) Zic M. van der Houve ter aangchaakk plaatze en 00k 't geen wy hicr voo tea fag. 2. en yz. aangaande dit huis hebben aangctekcnt. {e) jpag. pj. p) \ TT!^]* Cjrciul lumi' peer eft by wieri VAN 'sGRA VEN-HAGE. XXV. Hooftst. ^4; meerdert en verbetert is door Jonkheer Gerrit Meer van Affendelft , ongehuwt overleden Ao. iciy. Maar wy zouden in tegendeel van • gevoelen wezen , dat men den eerflen aan'eg en rtigtinge van 't zelve huis aan eerder en vroeger Heeren moet toefchryven , waar toe ons Wan aanleidinge heefrgegeven, eerltelyk ; dat wy vinden, dat Genit van [^^^^ AjJtTtdelft^ Grootvader van den voorn. PraBfidenr, al in den jaare 1469. geOigc. Raad in den Hage is geweelt f/;, en vervolgcns zyne M'ooninge al- daar heeft gehad, zynde ovefleden den 9. (Jftober 14.86 {g). Dat 00k zyn zoon Claas van ,ijjendelft , vader van den zelven Praelident, in den jaare 1501. in den Hage zynde gellurven, aldaar in de groote kerk in de kapelle van Affendelft is begravtn, nalatende zyne liuis- vrouwe Alyt van Kyjhoieh^ Vroiuve van, Airendelft , die in den jaare ifof van 't voorfz. huis bezitlter is geweefl; , als bJykt uit zekerefl kulling-brief van den 31 Oftober 1^05' ten behoeve van de Huys-zit- ten-armtn alhier, fpecialyk. geveftigt op een buys ftaande in V Ifejiende, heleg^n aa)i, de Nourtzyde de Vrouwe van K^fiendelf't. In den jaare i6i9\vierd by refolutie van de Staten van Zeeland van den 8 Maarc deszelven jaars met dit huis verlyd Vrouwe Anna^ Vrouw tot AJfen- delfty weduwe wylen Heer Gerrit van Ren.ffe y Heer van der Aa, by doode van haaren breeder Ileere Gerrit , Heer tot Ajjendeljl; , haar aanbellurveh. Naderhand is van die huis eigenaar geweefl de lioog , Edele gebooren Heer George Fredertk de Renejje y Baron van Elderen, Heere van Alicndelft , die Jiet in den jaare 1677 verkogt aan Don E- tnanuel brancifco de Lyra , in dien tyd Envoye Extraordinaris van Behoor^ den Koning van bpanje aan dezen Staat , zedert welken tyd de Af- ^(f '^ gezanten van dien Monarch daarin hun verblyf hebben gehouden. In zanten den voormuur vertoont zlg het wapen van bpanje , ten bewyze , dat v»" het aan die kroon eigeh is , weshalven het daarom ook den naam be- ^P^"^^' komen lieeft van het HOP V AN SPANJ E. (^) S. V. Leeuwen , /)i?^ 8f4. (h) Jacob van der Does in zyne Befchfyvingc van 's Gravenhage fag. jj. ge= iuigt hier van aldus. Dog cer wy onfe voet uvt hft Wefteynde (ctten, Zn kan den \.zkr op den Aflendclft-rtraat lettcn, En 7ien verwonderend' nu fchoone huyfen ftaan, Daar hy voor weynig tyd het vec nog had zien gaanv 748 B i: S C H R Y V I N G van een grooten ontreck , ten aanzien van dc huizinge » maar daar aan is ook in laatere tyden gevoegt een zeer aanmerkelyk gebouw , waar in de Goddienft naar de plegtighcden van de Roomfche Kcrke, zeer opentlyk en in de Nederduicfche taale \vcrd geoeft'ent , fchoon de <iezanten van Spanje die taale nooit C^nag men wel zeggen ) ver- flaan: en waar toe dierhalven akoos een groote vergaderinge van Roomi'ch gezindcn toevloeit. Maar boven dien hcefr het zelve huis eenen zoo uitgeftrektcn tuin, die eenen uitgang heeft in de llraat ge- naamt rt'^ Laaii, dat die, buiten dien van het zoo genaamde Oude- Hof'm liet Noorteinde, voor geenen anderen in den Ilage te wyken heeft > 't geen eene bjzondere lugtigheid en vermakelykheid aan het zelve huis verl'chaft, vcike nog mede werd opgeluiftert door een fontein in 't midden van den tuin geplaatil, werwaarts het water van boven den huize afvloeiende , weder tot een goede hoogte werd op- geworpen. De breette \an het erf aan het Wefteinde , en de groot- te van den tuin, zyn zoo aanmerkelyk, dat 'er alhier byna geen \ve- dergade van is: en zulks daarop zoude konnen werden gebouwt een . „ . van de pragtigfte paleizen die men in defe L.anden zoude vinden. van den Nog een andcr oud adelyk gebouw zag men in den meergemeldeti Heer jaare 1570 aan de noordzyde van het Welleinde , niet verre van de van Vleerrteeg, op de kaart onder N^. 65". bekent met den naam van 'c ^'^'"'^' huis van den Heer van sprang. "V^'ie daar van lligter zy geweeft, hebben wy niet konnen opfpeuren-, dog zeker is 't dat het zelve in den jaare ij6f (/J in eigendom beztten en bew oont wierd by den I leer e Mr. Jacob va.n der "'Duin., Heer van Sprange , al in ijjg ter Nader- dagvaart befchreven onder de Edclen van Holland. Naderhand is het J)*"^ H gekomen aanjonkheer Thil.'ps de la Torre , Heer van N'alkenifTe, uit Heer Brabant, en na zyn overly den op Jonkheer Francois de la Torre , vmVal- Heer van Valkenille, op wiens naam het zelve huis in 1635- nog ten kenijfe. prothocolle aangetekent ftond. Deze Heer was ter zelver tyd ook bezitter van 't huis te Tol totKoudekerk. Het voorfz. huis, *t geen van eene groote uitgeftrektheid was, is zedcrt zodanig verandert en in verfcheide woonhuizen verdeelt , dat 'er tans v\ einig of niets meer van te vinden is. Ja^ den ^"^ ^^^ Nobelftraat vond men ter zelver tyd ook twee adelyke hui- Heer zen , waar van het cerlle , ftaande aan de noordzyde , uitwyzens de van meergemelde kaart No. <S6 , den naam droeg van het huis van den ^f' Heer van Bronkborji. Of deze nu geweelt zy Mr. T>irk van Bronk- horft^ in If 73- Raad ordinaris in den Hove van Holland , derven wy met zekerheid niet ter nederllellen , om dat hy by S. van Lecu- wen k) in 't geflagt Regifter der Bronkhorften niet vermeld werd. Op 't Quohier over den jaare 1617 en eenige volgende ftaat dit huis met Jiet huts van Splinter aan gcfclireven op den naam van Andries van (i) Dit biykt uit ccn a£te van borgtogt, gcdagtckent den 3. Maart if 65- , waaiby \-{qcy Jacob van der Duyn^ Heerc van Spninge, zig conftitucert waaibor- ge voor Jan Claesz van Alphcn, en tot zekerheid veibind „ zyn buys en erve daar „ hy inwoont, in 't Wcftcynde van den Hage, belent ten oolten de weduwevan ,, . . . , wcil de Rcftor van den Hage, zuyt dc Hccreflraat en noort St. Agmc i, ten Sufterhuys, cnz. {k) Bat. Iliujlr. pag. 8p4. VAN 'sG R A V E N-H AGE. XXV. Hooftst. 7M) van Bronkh'irft , nu (163!) den Heer "van Vliet , ongetwyffelt Jonk- iieer IVillun van tironkhur/i , Heer van V'.ict ^ die in 1635 ook bezitter was van 't huis te Boukh.rft te Noortv/ykerhout by t dorp van Voor- hout ( / j 't gcen tans niet meer in wezen is. Uit de begrooting vart de verpondinge ( bedragende volgens het gemelde Quohier de zom- me van 86 guld 16 Itiiiv. ) is te beiluiten, dat het voorfz. huis een zeer groot en aanzicniyk gebouw moet zyn geweeit, 't geen in laate- re tyden is gefepareert eh in twee huizen verdeelt geworden. Tans "werd het oudfte gedeeltc in eigendom bezeten by den Heer Mr. Ar- noldus de Sttrke^, Advocaat vdor den Hove van juilitie , die het zel- ve in den jaare 17x7 heeft laaten vertimmeren en na den hcdendaagze bouwwyze ver^ieren , zulks dat het nu t'eenemaal zyne voorige ge- daante heeft verlooren. Het andere gedeeltc , 't geen zyn oude gellalre nog eenigzints heeft behoud^'n , werd jegenswoordig bewoont by den A uditeur Johan-Bemhart de la faille. 