Maleisch-Nederlandsch woordenboek
sembat, wijze van naaien der vrouwen en kleermakers , d. i. de naald naar de linkerzij- de doorsteken en den draad flink, als het ware met een' ruk, naar de rechter zijde doorhalen ; dj. olok, soort van open zoom; tcëkang dj., naaier; naaister; kleermaker; djdhïtaU) wat genaaid is of moet worden; naaisel; peiulja- liit, wie naait; naaier; naaister; kleermaker; peiidjahitan, het naaien; naaisel. .ysb\s^, piiii*- J4^. Je-» J^. JW- en JL^j niets wetend, onwetend; dom; bot; domoor, botterik, ^_i.A Ay^-N^ (mal. djahilijah), toestand van onwetendheid; <xxl4) UJ I , de staat der onwetendheid, d. i. het heidendom e;»^ 4S6 ■ .Uv der Arabieren, of de lijd vóór Moebanimad (weslli. van sum. ook, tegenover i(l*J\c, dat gedeelte van de natie, dat slechts de inalims laat bidden, enz., T.). /♦j-AV-j:^ djahaii, naam van een* eetbaren zoutvsrater-visch. /Cvi^ 1^ djaja (in bik. en poëzie) — skr. djaja — , overwitining , .zege; zege- praal; ivelslagen, goede uitslag, gelukkig gevolg (z. ha§il); — bikajat Pandawa djaja, titel van 'i verhaal behelzende den strijd, die in de Mahabharata (oud-jav. Bharatajoeddha) bezongen wordt (T.). * 2^., batav., gegoed, rijk, bemiddeld; in zijn nopjes zijn; gelukkig zijn; bevoorrecht zijn. — [B.]. ^ w^ Vrsih, djair (men. uitspraak van dj ah il, T.), w. sura., nalatig zijn; zijn plicht slecht vervullen. — [N.]. y ^ a\«*s^ . plur. ïj\s^ en 'ij y^^ , van de rechte lijn afwijkend; onrechtvaardig; ty- ranniek; dwingeland , tyran; geweldenaar; onderdrukker. e^ y L-> lish. en ^jU- , plur. v4T^»- > ^'(^^^ de eene plaats naar de andere gaand; voorbijgaand; geoorloofd; aan iemands ver* kiezing overgelaten, bv. eene zekere pauze bij het lezen van den koran, die men kan maken of achterwege laten. mjAjo^ia^ L djajang* — jav. djajèng — over- winnend op (iemand of iets). Alleen in smsL; dj. s^t^roé, overwinnend op den vijand, vroeger een titel; dj. s^kar, ot'er- winnend op de bloem (erotisch), naam eener soort inl. kavallerie op Java,- ter beschikking van de Residenten. * II., slaapplaats voor bruidegom en bruid. — [L.]. y y A A__^Vr^s^. wond, die tot eene hoUigheid des lichaaras (borst, buik, strot, blaas) doordringt. ^ y ^y*^^ djajil (bal. djail, laatdunkend, T.), hetzelfde als dengki, wan- gunst. — [L. bew.]. ^/-^V:^ (of ^J^W')> ^U^è (jav.), gem- ber; k^bon djaè, kerkhof voor Europeanen. — [T.]. -H- mU::^ djanja, z. ^^^. (^ y !> L jVx *n.^ en <--^Ud- plur. van L.x.^. y y y is ^ ^V^***^ (mal. dj aha bir ah) plur. van ,U^. w y \ws£ïw, plur. (jj);'^ en iS^i^, groot; reusachtig ; veelvermogend ; machtig ; almachtig; trotsch; onrechtvaardig; hard- J^- .457 hxs^ y nekkig; de Orion (gesternte); ,UsJ), de almachtige bij uilnem. d. i. God; j\j^) d^, dienaar van God, JLjl'Sw plur. van u^a^. i^^xT'^ plur. van ^La-^. • ♦ ♦ W !> ^ ^>N^ (mal. djoebbah en djóêbah), plur. ♦ ♦ L-^^-or.-, v'^ cn L--?Uaw, lang op- perk leed of soort van tabbaard. (\jl»vw djebbad (en dj^bbat), verb. van oGj, civet; djebbadan, wat iels van civet heeft; civet-lucht; djebbad-djebbadan, allerhande reukwerk. o / ysj*^^ (mal djabar), het weder bevestigen; van een gebroken been het zetten; ver- binding der deelen tol één; herleiding der deelen tot het geheel; herleiding der breuken tot geheelen; jj^ ) , de algebra, ¥c ysSsw (vgl. tj^boer) djeboer, batav., 't plompend geluid^ bv. van iets dat in "t water valt.'— [T.]. ^, Gabriel, en y c y w c y ( C v^J2^ (mal- Jjabri), gedwongen; een gedwongene. Xj ij^ (mal. dj a brij ah), trots; .hoog- moed. Ü^^J^ z. ö^)^. o y m iL"*^ (Ijeltaiig:, soort van scliild. C' * djeboeiig;, naam van een' eetbaren zoutwaler-visch. C ÖAibte. djebbak (minder goed tj^bbak), vogelkooi, met één of meer kleine hokjes, waarin men jonge vogels zet, die door hun gepiep de oude vogels in de kooi lokken, waar zij dan gevangen worden (vgl. jav. dj^bag, T); luendjebbak, met een dergelijke vogelkooi vangen, y y Ka£^» plur. JUsw, Jl^ï en jAj&^h^ l>e*gf gebergte. )^f NAi^ djebal, klep; knip om vogels te vangen. — [II.]; z. djebbak (T.). C^y ^ i *rj!^AjL>^ plur. van iJü^. * y "^ y o A kj^^K^ (mal. djiblah)^ kinderen; nako- ♦ ♦ meling schap; schepselen, geschapene wezens; hoop, menigte natuurlijke gesteld- heid; wortel, oorsprong, ^Ajl^s^ (mal. djibillah), plur. ci^iU^, lichaamsgesteldheid, natuurlijke vorm; natuurlijke gesteldheid; inborst. 458 ri^ iJoJUia». djabaiiijah, vcrb. van hjo/.. <K/j^^, pers., borslharnas. ^i>.«Vw djeboh, naam eener soort van lam- ban (visch). cKaS^ I- djebbah, van het aangezicht van onderen breed en vol; niendjebbah, breed enz. ivorden, ^IL, soek., sïreh-doos, waarvan zich vorsten en andere grooten bedienen ; mem- bawa dj., of menj^mbahk^n dj., eene met sïreh en toebehooren gevulde en van het tiende gedeelte eener aan iemand op- gelegde geldboete vergezelde sïreh-doos aan hem die de boete heeft opgelegd, aanbieden, hetgeen de schuld erkennen en om vergiffenis smeeken beleekent. Zoodanig bewijs van onderdanigheid wordt gewoonlijk aangeno- men (z. tëpak). ^ ^^^"^^ djot, batav. (uit *i bal., T.), porde; meng^edjot, portiën uitdeelen van een bedemaal; didjötiii, eene portie krijgen van een bedemaal of sa dak ah. — [B.]. CXg-.A.A^:^ djitihad, verb. van ol^]. / w^ISAi^^ djedjdjas, bezeerd; beschadigd; benadeeld, L O y-sn '^^ djedjdjak, tred, voetstap; men- djeddjak , treden; den voet op den grond zetten; van iets, dat loodrecht op en neer hangt grond raken; in aanraking zijn met helgeen er onder is; betreden; den voet zettest op iets; van iets, dat loodrecht op en neerhangt met het onderste gedeelte iets raken; ram- boet dj. bahoe, haar dat op de schouders staat, d. i. tot op de schouders nederhangt ; dj. b a r 9 , den voet öp gloeiende kolen zetten ; g a n- toeng dj. b., ophangen aan den hals of onder de armen, zoodat de teenen eventjes den grond ra- ken (eene soort van straf); — "»^kedjedjdjakan, plaats waar iemand staat; slegelreep, — [L.]. ^ AjSA:^^ (vgl. dj^ddjal), dj^djelin, batav., een kind het eten in den mond stoppen (anak di djedjelin nasi), als het lastig is, eenigszins met dwang (anders soewapin); ook van een vogel. — [H.]; een matras met kapok vullen; vgl. jav. — [T.]. As^XTi:^ (vgl. djedj^l),niendjedjdjal,eene reet dicht stoppen met een mes of ander scherp werktuig, versch. van het geregelde breeuwen (pakal), waarbij bijlel en hamer gebruikt worden; mendj^djdjal bötjornja, het lek dicht stoppen (vgl. djöëdjal). c y / V^^sTv*"^ (mal. djahad), ontkenning, ver- loochening. (3 %i£SfeiX^a^9 Aö^ ontkennen, het loochenen; ontkenning, loochening. y r^ . , geweldig en hevig brandend vuur; groot vuur in een afgrond; het helsche vuur; de hel. 459 tj^.*^ ' > > ^ > J ** ^ f C\^>-; plur. J^J^, üJj j^a. en J)«x>4, groot- vader, van vaders of moeders kant; één der voorouders. De plur. J ) vy^^ t , voorou- c/er5; pvAs^^Tt^^), de ware grootvader, d. i. van vaderskant; iX^lüTjc»!^, de val- sche grootvader, d. i. die van moeders- kant. (.X^Sfc. djedda, verpoozing; tusschenpoozing , pauze; het ophouden; feriën; berdjedda, pauze enz. hebben; lïdak b. lagi, onop- houdelijk. UI /^A^'s*^ . ijver, vlijt; inspanning; ernst; Jcpo, met ijver enz. ^0^S<^ plur. van ^j^ó^. \)c\:i^, plur.^^^^ii^, muur. <j ^ <0s:^^ (mal. djadar), muur; muur rondom de ikssS\ wortel (ook aritlim.); oor- sprong, ^ ^ CA^::::^ djedoer, batav., knalten van een geweerschot. — [T.]. y c 5» i /X^-^ (mal. djoedoer) en jSs^, plur. van ,)*i^. ^ac\:^ I» djeding (jav. dj^ding, T.), ^ Soerabaja, gemetselde badkuip. — [B.]- * II., batav. uit *i soend., naar boven gebogen van de bovenlip. — [T.]. ]/\«-v^ . hard; sterk; robust; vaardige dis- putant. t> ? JjCXr:^? ^'innige redetwist; dispuut, wors- teling. / X J^^CX:^ plur. van d] • o x- an <X-^)lX:^>«. (mal. djadajah), plur. v o ^ i ** j^\»^ djeddat, z. djadali. ?^(\.gs^ . de kust van Mekka en de daar gelegen stad, door ons Jedda genoemd (mal. djóèdah). c>lX^^ plur. van »3.^.^. L> 5 CX^:^ plui'. van Jo^. / :> o 25c3#iCXi:^ (nial. djoedöëdah), plur. van c3<a^. / c / J •) cXl^bh^ J plur. J^)4X^, beekje; fijne ader; lijn; streep; rubriek; kolom (bv. van een boek); meudjadwal, lijnen trek- ken; mendjadwalkeu, rubrieceeren; in ko- lommen brengen. c / / CcX-iifc. (mal- tljadï), plur. )ó^, ij^,^ en icj>)t\>-, geitje; bokje; de steenbok (teeken van den dierenriem). ^.iVjcXi^sw plur. van ^a^. •yjj^ 460 ^J, f/ Ós^Ó&^> pl"**- ^^^9 nieuw; versck; pas gebeurd. y V 9"^ L , 3 ( \«Vw (mal. dj azab), het aanlrekken; hel tot zich trekken; het uit (rek- ken; aantrekking. / X / LlUwCXiS:^ plur. van hój^. ^ ^/\^s^ (mal. djadzbah), plur. ci^Ui^^, aantrekking: zekere afstand; met be- trekking tot den afstand g'Cfwg'; /oo/?; aaM- trekkingskracht. CCXZ^' plur. ^i^, ^^^^ en ^)Lwf, ^^ van menschen en dieren jong; van paarden en runderen drie jaar oud; van kameelen vijf jaar oud; van schapen onge- veer één jaar oud. /jV^cXli^ plur. van fj^- <3c_Cr\^Vw (mal. djadz^ali), geitje of bokje ♦ van één jaar; jong in 't algemeen. y ? ^ A Cl ^{\r*»^ (mal. djoedzöê'ah), het vijf- je * jarig zijn (van een kameel); jeugdige leeftijd. ^ -r**"^ öjör, aanhouden; a f ver gen; verbid- den. — [L. bew^.]. ^:^ djir, verb. van djih. Ui y ^*^ • het trekken; het voorttrekken; het aan- trekken; trekking; voorttrekking; aan- trekking; in de gramm. de klinker ^ ^ als teeken van den genitief; genitief; men- djarrkeii (!!), een ivoord in den genitief zetten; van het teeken van den. genitief enz. voorzien. Ji^ of V^ djerra (minder goed dj^rrak) afgeschrikt door ondervotrden tegenspoed o f moeilijkheid (z. dj^reh); mendjerraken , afschrikken / -) ) -. ^*^ djerabai, in flarden nederhangen, zooals bv. een kleed, een zeil, en touw, dat aan het einde losgegaan is. y .u ,, verwo7^ding (act. of pass.). L^ö ) -|^^ djaradik, koeken, — [L.]. 4^- ) -r^^^ djerangau, naam eener soort van lieswortel (men. djarijangau, mak. karejango^ bal. djangoe, jav. dringo en vgl. dj^ringau, T.). ^4^0 ) ^^N^ djarakah, z. djarkah. /•ó) x'^'^ djoeragan, gezagvoerder van een vaartuig; schipper. ^ ^ ) -. ^>^ djerag:eh of s^laseh padang, naam eener plant, eener soort van kangkoeng, die als verkoelend geneesmiddel gebruikt wordt. f'j^ 461 ^ ) j:^ djerami, de platte vezelachlige banden, die de pitten van sommige vruchten, zooals de nangka, de tj^mp^dak en dergelijke, omsluiten (jav. dami, T.).-=- ^fDe halm van graansoorten, waarvan de aar is afgesneden (van de overeenkomst van een veld met dergelijke halmen met bv. eene nangkaschil. waaruit de pitten zijn geno- men en de vezelachtige handen zijnhlijven slaan). — [Div.]. A^) ^*^ (van djamah), inendjeraniah, schielijk en (er dege of met kracht aanvatten y aanpakken, aangrijpen, ^) ^!!>- djerawat, klein puistje, inz. in het gezicht; dj. batoe, klein steenpuistje (men.: djarijawat, T.); dj. n as ik, medeëter. L^Aib) v!^ djerahab, plat op den grond vallen, zooals bv. een huis op palen, dat ineenstort, doordien de palen gebroken zijn: plat voorover vallen, met uitgestrekte armen; vallen, zooals bv. een koopman, eene onderneming. l üA ! ^^fc., mendjerahak, verwaarloozen; verachtloozen; niet onderhouden, ^..^.A^) ^:^ plur. van L-^.^5-. • ;^>^ • ^ 1^^^ ) ^^N^. mendj^raït, «aw iets vastzitten, zooals bv. klimop aan een* muur, de teenen der zwemvogels aan elkander, een huis aan een ander, eene schakel van een' ketting aan eene andere, een doren- struik aan een kleed. L^ ^^'^ (of \jjsJ) mendjerba, een vaartuig aan lij doen overhellen (het er de slagzij aan geven). ^ L-J v'^^^ djerab, uit zweet en; lekken. — / y L^ , schurft; roest aan een zwaard. plur. van (. OO •ÏSi. 'J- », niendjerbak, /ladderende van boven naar heneden komen, zooals bv. eene vlag, waarvan de lijn gebroken is, een zeil, dat schielrjk gestreken wordt, of waarvan de val gebroken is, een opge- hangen kleedingstuk en dergelijke. i ** 3 ^^"^ djerrat, strik; strop; mendjerrat, in strikken enz, vangen; strikken; dj. t^mpüêroeng, z. t^mpoerong. L ♦♦J >£^' mendjerit, schreeuwen, gillen [ver- oorzaakt door eenige onaangename gewaarwording]; pendjerit, wie schreeuwt enz.; wiens gewoonte het is het te doen: schreeuwer, schreeuwbek, schreeuwleelijk, o en ra»-tp-, boon. jr^J^ djeredjdjak, dunne houten of latten [stijlen) van een wand, waartegen matwerk of dergelijke gebonden wordt; wand van dunne houten of latten , J^J^. 462 Uj^ bv. van een hok; loodregle en evenwijdige strepen, als versiersel. In een gev^oon mal. huis worden de dj^r^ddjak op de regels (bQl^bas) bevestigd; kajoe dj., hout dat voor dj. geschikt is, d. i. p. m. 2 vadem lang en zoo dik als de groole teen. o ^A.£^^ ^**"*^ , hoolrabi; zeker kruid, dat de geslachtsdrift opwekt, ^ f K^aJ^^ V^^' ^^^9^^^^^' ^^^ krijgs- hoofd. Isk. — [L.] ; St. George van Engeland, dien de Moehamme- danen onder de profeten rangschikken en met Elias verwarren. — ,- ^.r^»^ (mal. dj a rail), het wederleggen; ^ het van eene leugen beschuldigen; wederlegging; beschuldiging van een* leugen, c ^ -^ -■ ^"^ (mal. djoeroeh), plur. ^^^f^ en ^ ^)jsJ^ , wond. y / JJ^ . , trapgans. / y / jwsi -i***^ - plur. (^Wh klok; klokje, inz. dat men beesten om den hals hangt. C /^^^ : mendjerany, vloeistoffen op het vuur — zetten, om te koken, — * w. sum., djara- ngan,een treeft; fig.: onafscheidelijk en wel, omdat men gewoonlijk kookt op drie steenen in den vorm van een' driehoek geplaatst, welke dus altijd bij elkander behooren, want een er van kan niet gemist worden. — [N.]. y^ C .J^sfc. I. djeroeng, haai, van welke soort ^^ ook, die zoo groot is, dat hij een' mensch kan verslinden. ^fll., bukken; met het hoofd voorover gaan, — [L.]. djeriiig, naam van een' boom, welks platte, ronde vruchten, die ongeveer dezelfde lucht als de p^tai hebben, als toespijs bij de rijst gegeten worden; de vrucht zelve. / kwCSjD ^r^bi^ djerongkis, aan het einde naar boven gebogen, zooals bv. een balk; niendjerongkisken, aan het eene einde naar boven buigen, bv. om er een touw onder te steken. ,, mendjerangkang*, op den rug liggen, met omhoog stekende armen en beenen (pooten). niendjerongkong, zich met het bovenlijf voorover buigen, op eene of de twee handen steunende, om bv. naar iets te zien of te zoeken of om ergens door te kruipen; voorover vallen, doch op de handen te recht komen, •♦ .*« L«^-3 ^i^w? niendjercppak, onvoorziens over- vallen; op het lijf vallen, C, i ^^^ djerrak, z. dj^rra. L, i ^^^^ (vgl II.), djerroek, aard- o f boom- vruchten, voorn, zure of scherpe, :^^ 'J^ 463 ^ ^j^ in pekel (vgl. bat. djoroek; T.); mendjer- roek, inpekelen enz. *11. (vgl. L), batav. (uit 't jav., T.), limoen; cilroen; dj. lïpis, de kleine citroen (het zoogenaamde leninietje). ^ (j;^ ^^^^ djerkit, klein; dwergachtig, — * [C.]. y^^yS -t*****^ djerekkat, onrijpe areka-noot (penang). ^ <X3 ^^*^ djarkah (minder goed dj a ra- ka h), grauw; snauw; grauwen; snauwen; begrauwen, — [L.]; djerkah, een kort, gramstorig gebrul laten hoor en; gramstorig berispen. — [G.]. ^ i- J -. ^^^ djarlaiig* of djaniarlan^, (likkeren; schitteren. — [L.]; beter tj^m^r- lang. — [L. bew.]. ^ / -J -r^*^ djerlej , de beweging bv. der gol- ven; terdjerlej, waggelen; zwieren; slingeren; het hoofd heen en weder schud- den, — [L. bew.] ; djerli , waggelen; slingeren; H hoofd heen en weder schudden, — [L.]. fh -. ^^^ djeram, waterval; ineiidjerani, een waterval vormen; meiidjerami, met een* sterken straal begieten. c f^ -I "'^ (mal. djirini), lichaam (al wat volumen heeft). Lx'^*/^ ^£^? niendjeremba, zich vertoonen; in het oog loopen; zich vóór iemand vertoonen; iemand in het oog loopen. L.^AA/0 Y^^, mmAierenih^h i voorovervallm, zoodat het aangezicht het eerst en daarna borst en buik den grond raken. \^^;y^/^ -■ ^*^ , mendjerembat-, van de voelen, bij het gaan of loopen aan iels blijven hangen, bv. aan een* wortel; aan den kant van iets trappen, zoodal het lichaam op zijde dreigt te vallen; óp zijde uitglijden. \^^/sj<i ^-^^ djerembet, aan elkander ge- groeid, zooals bv. twee vingers, twee pisang -vruchten (vgl. dj^rêpet, T.); berdjerenibet, aan elkander gegroeid zijn, jJLJ^ -> ""^ djerambang:, dwaallicht; vre- devuur, jius/C -.^^^ djeroemboen?, van eene lading op dek zich hoog bouen dek ver» heffend (z. roemboeng); luendjeroem- boeiig', zich hoog boven dek verheffen (vgl. djeroeboeng, T.). ■X- m./^ ^^^ djerimbaiig', naam eencr plant — bidens — .— [R.]; djcrimbin^, soort van plant. — [L. bew.]. ,»wx/C ^J^h. djereniboen, zich als een hooge hoop voordoend, zooals, uit de verte gezien, schepen met volle zeilen, bergen en dergelijke (z. rimboen); mcndjerem-* boen, zich als een hooge hoop vertoonen. ^ 4A/C -, ^*^ (lees: jf«^ men. uit'^praak van L.^x<}^, T.) djarombO) w. sum., voorovervallen, — [N.]. ^J^ 464 ^Kj^ v ^"^ djerambah, p^aa/^ m een mal. Ami5 tt'aar rfe waterpoiten staan, men zich baadt eu borden en scholels enz. wascht. (vgl. jav., T.); plaats bij het galjoen op een vaartuig; kleine steiger met een' vloer; niendjerambali , eene vrouw-als djer. d. i. als hoer gebruiken. /--yO j'N^ djeroembai (vgl. djoembai) of dj^rambai, niendjeroemhai, van draad of vezelachtige voorwerpen in menigte van verschillende punten en op verschillende wijze van iets los nederhangen (beieren), zooals bv. luchlwortels van boomen, snoeren paarlen van den bovenrand van eene gordijn. (J^^^^^ (vgl. ij^^j^, T.), mendjere- moes, met het aangezicht op den grond vallen, L-JUl-^ ^ïbfc. (of rampak), niendjerempak, zich onverwachts vóór elkander bevinden, zooals bv. twee menschen, die van tegenovergestelde kanten van een' hoek komen, twee vijandelijke legers en derge- lijke (z. dampak). / X/^ -r"^ djermal, soort van vierkant van rotting gevlochten ophaalnet, dat aan vier touwen tot op den grond nedergelaten %vordt. Daarvan gaan naar den kant van waar de visch verwacht wordt, d. i. tegen de eb in, twee diver- geerende rijen staken uit, die den visch nopen naar het net te gaan. /•w/C ^12^ djerman — eng. german — , duitsch; duitscher, — z. namsïï. :> c X L ^ ^ ^^w . muil, die men over de laar- zen draagt. ^ {^ y^ djeran, z. ^j)jXr^, jfL^ ^£^ djernang', drakenbloed-rotting; dra- kenbloed. Aj 'j^ djerneh, helder, klaar; rein. A ^»^.^ djerau, van eene hoogroode kleur schitterend; niendjerau, schitteren. bAf^. djeröJlioeng, boven boord uitste- kende roef, gewoonlijk van dek riet of matten, op Indische vaartuigen, dienende voornamelijk voor de lading, waarvoor in het ruim geene plaats meer is (z. p^toen); mendjercehoeng, van eene lading in een' hoop boven boord uitsteken (vgl. dj e roem - bocng, T.). djercÈdJoe, naam eener plant met acantus elicifolius; dili- varia ilicifolia — ; wordt gezamenlijk met pan dan-bladeren onder de woning van kraamvrouwen gehangen, om de booze gees- ten serïdai en penanggal af te weren. ^ iJ^A -r^^ I. djar®djoer en djalö^djoer, rijgen; strikken. — [L.]. *II. hulst (steekpalm). — [L.]. plur. van ^f^* —.^ j!^ djerftdjoe ^ stekels — P'-^J^^Jt* 4Gü Ui^^su '^f ij>\^C ^ ^l!^, Ttteiidjer«eniatj mei de naald sloppen, rji^s/0 ^ yTii^ (vgl. ij^^j^. T.), nieiidje- rCénioes, plat voorover op hef aangezicht vallen en een eind voorlschuiven» •X- ^jy^ (Ijeröêmoem , herder shu(. — [R.]. y ,.%^/0|N ^^^*"^ djeröêiiioeii, hel leger vaneen wild varken. ^ djerell, in tnoeielijkheid; in cene moeielijke posi I ie: huiverig; tegen een werk opziend; moedeloos ivegen s ondervinding. !^ tS ^^*^ djerrah, van dingen, die op zekere lijden komen, ol overvloedig zijn, bv. vrachten , visch , koopwaren enz. in overvloed voorkomend; juist in den tijd (vgl. andjerali, T.); van ziekten dikwijls voorkomend (z. djïhah); t^ngngah dj. göëgoer, van vruch- len juist in overvloed afvallend; peralioc tengngah dj. dalang, het is juist in den tijd, dat de vaartuigen in overvloed aankomen; pcnjakit jang dj., epidemie, [ C ^^^^*^ djerï, naam van een' hooni. X- É,C.\j y::^^ . z. djerrmgau. "^ ^ju #.V> djarijawat, z. dje rawat. / rC ^^, pUu*. b^h jong, jeugdig; jon- geling. ^^ -.^^ (mal. djarïjah), fem. van hel voor gaande, vrouwelijke bediende; nom. pr. f. ^^ .^ , plur. J^^f^, ^^r^}/^ en ^./-^*^ ' hoeveelheid koorn, wegende 4 ^ of 384 Xo, uitgestrektheid grond, die zooveel oplevert. ^J^5 ^2^ I. djerïjat, toestel met eenc me- nigte nederliangende vezels, dat op zijde van eene sampan zoodanig bevestigd wordt dat het in liet water hangt, die- nende om garnalen te vangen. Wanneer men met de sampan voorlroeit, dan sprin- gen de garnalen, verschrikt door de menigte vezels in beweging, in de sampan; men- djerïjat, met djer. vangen, IL, verb. van ^.i^. ^ djeridji, batav. (uit 1 jav., T.), vingers; teenen, — [B.]. •/♦vÜ-^ -1^^^ djerïngin, malak., geranium. "^■y êJt> /*^ djeringau , de welriekende halmus (z. djerangau, T.). IJ>aILJ MA.L.->'EDEtlL. WOORDENBOEK. DEEL djerëpet, aan elkander ge- groeid, zooals bv. twee vingers (vgl. djerembet, T.), de teenen van zwem- vogels; aan elkander vastzittend, zooals bv. de oogleden, twee broeden^ de oogleden van zeere oogen; niendjerëpet, aan elkan- der groeien, 30 l::^X) >^ 46ö Xj i)^ [^^yS^ ^:^ djerêket, op of aan iets vast- gekleefd, zooals l)v. papier, dat ergens op is geplakt. ^^^ y^ djenjaii, dmarslat, inz. van gesple- ten nïhoeng of bamboes, dienende ter verbinding tot een geheel van andere latten of dergelijke, zooals bv. de vloerlatlen van een mal. huis; lat lusschen twee daks- parren (kasau) en evenwijdig daarmede, waartegen de atap vastgebonden worden; dwars lat, aan het einde der daksparren bevestigd, waarop de einden der onderste dekbladeren rusten. <^-J> y:^ djarijah, z. ^^-^^^. omslag, zonder zich te vergewissen van de hoeveelheid, de maat of het gewicht. y / plur. van iVv^-. O jül!^ (mal. djaza') en f^^, het on- geduldig zijn; het onrustig zijn. c / e/^^- /* ; ^^»- (mal. djazam), het afsnijden; het eindigen: het besluiten; afsnijding; eindiqing; hcsluiUng: besluit; naam van hel schrijfteeken, dat, boven een medeklinker geplaatst, te kennen geeft, dal daarmede de syllabe afgesneden (gesloten) is (z. Xw«.A^^); berdjazni, het schrijfteeken djazm hebben; daarvan voorzien zijn; niemdjazm- ken, eene letter van een djazm voorzien. y c y ^j>/v./0 1^^ (mal. djazmah), naam van c !> O ^j^ ^ y^' V^^^' -^'^-^h deel; a f deeling van een boek; a f deeling van den koran, die er dertig heeft; dj. kalimah, lettergreep, -5) L^^, vergoeding; vergelding; belooning (z. ]fDj^) Ay^); m de gvixmm,: vereffening der voorwaarde, ^ / / s ) ^r^ en ^Jjs^, plur. van Lj*^. ei y \ ) '^ - slachter. y y (^ 3 ) ^^^^ • ^^y^ 6M <-J|^, koop o{ ver- koop bij den hoop, den roes of bij c / het schrijfteeken -^ (z. ^*.^). ^ (^j^' in -^ ^U5h een geloof van vas- tigheid; een conclusie f geloof. — c / C L^b*. (mal. djizi), plur. van i-n^. y y /C l^*^ plur. van Ln^^. / c A«> '25^ (mal djizjah), plur. uS*v=-, ka-, Ijjai^ en c5*Vt^, schatting of hoofdgeld, voorn, van cynsbare ongeloo- vigen; inkomen van den grond. 'Aj^ / / 25^-^^^:^ (mal. djazïrali), plur. ^V^, /^ eiland; scjüereiland; SyisJ), het schiereiland bij uitnemendheid, Mesopoiamië. 467 c>^ iV.>|wwJ::5fci. en ^Ula^ (mal. djoesmani \^ V^*s^. ^roo/; aanzienlijh ; talrijk; over- vloedig; vast, hecht; welsprekend. y '14 (mal. djazïlah) fem. van het voor- gaande; voorts: /raai'; goed; zuiver. f KjsK^^ djas, naam eener zeer smakelijke wilde soort van öëhi. y >%Lw.:::ii^ plur. van >-.w^. r > -^ ^^^..yu^^s^ djoesta (vaker dan doesta), batav., /%e??. — [B. en T.]. ^ ê.^w*r:i^ djoestöê — port. j u s t o — /im'^. — [R.]. y y y o t (^V^yL^^Vw . plur. jU^t,  /♦'^*^, .7^00^ föfM lichaam; dik en vel; lichamelijk; lijvig; mooi. jV-^L>Vw en iJUsw, plur. J^, overeengeko- men prijs voor een werk. J^ iVa^>>^ en XJUi-, plur. JoU^, ra^/je- sleld loon voor eenig werk; geschenk van omkooping; loon, waarvoor iemand voor een' ander te velde trekt. y y -> )cVw.J^fc. (mal. djasadanï), z. ^y^W^- y y y / CcXAwCbfc. (mal. djasadï) en ^)*^.^, "^ lichamelijk (van menschen, en- gelen of geesten); lichaam geworden. o , , ^ o > vAJUL^N^ (mal. dj i sim), plur. ^y^^ en ^^^^^), ^ lichaam van eene zekere grootte, ook stereom., chcm. en phys. substantie. y o V ^^V ^,i^<"v^. lichaam; vast lichaam; gesteld- heid van een lichaam; omvang van een lichaam;' volumen. K-A-5C£^ plur. van SJlL^ (KjL!^^ (mal. dji^ah), bier. y' y O / y o y j^L^-N^. kleine rivier; groote rivier; — nora. pr. v. o / y jiL^Vw (mal. dja'al), het maken; het schep' pen; het samenstellen. o 5» VxSsh. (mal djoe'oel), vastgesteld loon voor eenig werk; vastgestelde prijs voor iets; geschenk van omkooping. J..5U^ pi ur. van JU^ 50 4G8 ij:^ I. djoeiig» — pers. lLLxL — groot chineesch of indisch vaartuig. De kleine vaartuigen, waarmede de jongens spelen, heelcn allen djoeng (z. cdjoeng). II. (jav., T.) zelden, in plaats van djoen- dj a ug, si uk land van 2000 D roeden. •x^vJlLr^ ^'JfnS^a, balav. (bal. djengngali: beschaamd, T.), in verlegenheid gebracht zijn (op z'n neus kijken). — [B.]; l)cschaamdheid; zich schamen, — [H.]. -X- v.2>v Üi!^ djlngit, doodarm; zeer behoef- tig, — [U.]. — c:^^2^.? ^ V^^aA:^ djeiigiigit, batav. (bal., k^djc- ngit, T.), grijnzen; de tanden too- n en. — [B.]. djeiig'djiiig', een gewas — inga piirpuresceus (Hort. Bog.). — [R.]. ^jt^!^ djeiiger, z.j^. C a.5tp::fc. (vgl. ^^ en ^, T.), men- djengiig^ok , met vooruitgestohen hoofd naar iets kijken, L^ x^^N^ djan^ka, passer; voorbeeld, model; gezette tijd; gewone tijd; tijd, waarop iets verwacbt wordt; afmeting; bepaling van een maximum of minimum; gezette prijs; beöordeeling ; gissing; nieii- djang^ka^ afpassen; afmeten; beöordeelen; iemand beöordeelen^ met betrekking tot den tijd^ waarin bij iels zal doen. *C7 djeiig'ek, balav., bespotten; mt- joinven; de schouders ophalen, — ^ LiXJ^isi. djoiigitoe, uit steken (de band); uitreiken; toereiken. — [R-] ; djingkoe, de hand uitsteken (z. dj angka u , T.). - [B.]. O \aJt::sfc. djlngkaroet, w. sum., van garen, louw enz. ver- ward; van boomworlels door elkander ge- groeid, — [N.]. ^j;^^ii.::>^ , mcndjang-kit, zich mcdcdeelcn; blijven aankleven ; besmettelijk zijn: meivdjangkit penjakit i toe, die ziekte is besmettelijk; api pön b^rdjang- kit, en het vuur won veld. (^^5^^Jt£:^, meudjengkit, van bel uilein- de van iets gekromd omhoog steken, zooals bv. de pink, volgens de ge- woonte van sommigen, de staart van een' bond of dergelijke; kwispel staarten (z. djeng- king); anak ramboetnja m^ndj^ngkit, de fijne hoofdhaartjes (van baar boofd) staan gekromd omhoog, d. i. liggen niet meer glad op bet voorboofd. Men zegt, dat dit bet geval is, zoodra een meisje baar maagdom verloren beeft, en door bovenstaand gezegde drukt men dat verbloemd uil; sedjeng^kit, de stelling (positie) van dj. I^>^>ljr^^^ . mendjong'kat, in een' stompen hoek omhoog steken, zooals bv. LJl^jCa^- 469 4iCA^ C^ de penis in erectie; sedjoiig'kat , de stelling (positie) van dj. — :>f (Ijoeiigkat, w. siim.; biliir Icriljoengkat, hang lip. — [N.j. 2;^/C5v^ Jtj:>^ , iiiemljoiigkit, van lange din- gen, I)v. eene plank opwippen aan den eenen doov drukking op den an- deren kant; djoïigiiJiii^'-djoii^^kit, van eene hoeveelheid lange voorwerpen, hv. de losse planken van een' vloer hij afwisseling opwippen en naar beneden gaan; seiljoiig'kit, de stelling (positie) van dj. ^>^>^j^^v^ . nieutljeiig'kot, met één voel mank gaan, hetzij dat men den voet, de hiel ol' de teenen, op een' kant zet (vgl. onder djengkang, ï.). Ij^>:>w^^^^ . meiidjeng'ket, slaan of gaan op de toppen der teenen; sc- djeiig'ket, de stelling (positie) van dj.; bersfiljengket, zich in die stelling bevinden, ^vit^^ I- rtjang'kar — verh. ned. — , anker; wortelachtige heenen van sommige hoomen, die in modderachligen grond groei- en, zooals hv. de ])akau, hehliende eenige overeenkomst met de beenen eener spin en dienende tot stenn van den hoom. * II., schenden; honen; met minachting behandelen, — [K.]. ^Ki jL:^ dj oug'kar , dj o ng k a h , dj o ng g a r en djonggah; of tjongkar, tjongkah, tjonggar en tjonggah, mendjongkar, op- vallend uitsteken, zooals hv. eene kris buiten den gordel, een been dat men uitsteekt, een boomtak in den weg (z. tjcëwar); dj o ngk a r-dj a ngk i r, dj o ngk ah-dj a ng keh , djonggar^djanggir, djonggah-djanggeh en djongkah-maugkeh; of tjongkar- tjangkir, tjongkah-tjangkeh, tjonggar- tjanggir, tjonggah-tjanggeh en tjong- kah-mang keh, opvallend en op verschil- lende wijze, tntsteken, (Ijoiigkor — verb. van het ned. jonker — , adelborst by de ned. marine. ^- ^5vitJi^ djiiig^kir, lang uitsteken, — [L.]; djeiigkir , vooruitsteken ; voor- uitspringen, — [P.]. ^ (^ 5 ^ir^y^ dj iiigkrak , z . heroën- djah. [H.]; hinken; huppe- len (jav. djingklak). ~ [B.]. Ll^ ^s^iLc^ djciigkerik , naam eener soort van krekels — gryllus — die men legen elkander laat vechten. i5s,i;:^ I- djang*kaiig', naam eener eetbare zoutwaterkrabbe , waarvan som- migen zeggen, dat zij haram is. IL, wijd geopend zooals hv. de beenen, de twee armen van een' haak, een passer en dergelijke (z. tjakah); ajamdj., haan, die wijdbeens loopt, zooals veelal de Siamschc haan; mendjaiig^kan^, wijdbeens loopen, 470 zooals sommige hanen of de helden van den chineschen schouwburg; niendjang;- kangken, wijd openen. ^ ijsLiiL:^ djaiigkong (jav. djangkoeug, T.), lang (van sommige men- schen). — [R.]; djang'kcen^an, balav., stellen. — [B.]. ^JsJiLr^ djangking, alleen in djongkang- djangking. ijJvit^^. inendjeng'kang:, van een opge- zwollen lijk of kreng op den rug liggen, met naar boven gekromde armen en beenen. 2^ djeiig^kiiig:, naam eener kleine ♦ soort van schorpioen, waarvan de sleek niet zoo pijnlijk is als die van den kala. — ^kala dj^ngking, balav. (jav.), schorpioen, — [T.], i^N^A::^ (en tj o lekang), mendj ongkang, van lange en puntige voorwerpen met de punt schuin omhoog steken (steiler dan djongkah-2) zooals bv. eene piek, die men op den schouder draagt; djongkang- djongkeiig, djongkaiig-djaiigking en djong- kang-mangking, van eene menigte lange en puntige voorwerpen naar alle richtingen, met de punt schuin omhoog steken, zooals bv. de ra's van eene menigte schepen op eene reede. djoengkaiig of djongkang, liggen of hurken als een vier- voetig dier. — [C. en L.]; djoengkang (vgl. djoekai^), nederliggen als een beest (M.); opwippen; doorslaan van eene balans; djoengkang djoengkataiig, eene bedriege- lijke brug, om menschen op den weg hin- dernis te doen ontmoeten en hen gemakkelijk te kunnen berooven. — [N.]. ij^sJiLlb^ I. djongkong (z. djokong, T.), schuitje van een' uitgeholden boomstam met recht opstaande boorden (dit laatste, omdat de boom niet boven het vuur verbreed wordt); schuitje van tin of ijzer; ballast schuit j e (z. djaloer). IL beter tongkong. *1II., soek., hurlien (vgl. djongkok, T.). * IV., doorzetten; ivaardiglijk een en hetzelf- de iverh doen; afmaken; voortvaren, — [R.]. Ji^sj^ djingkong, hoL — [L.]. ^JiL^N^ . meudj engkang, één been oplich- *6^ ten; djengkang-djeiigkoet, op ver- schillende ivijzen een been oplichten; op verschillende voijzen hinken, i ^sjiu^, niendjengkeng, zachtjes op de teenen hopen, zooals bv. iemand, die door eene modderige plaats moet en hier en daar de drooge plekjes uitkiest; perdjengkëngan, van eene menigte lange en puntige voorwerpen 7iaar alle richtingen schuin omhoog steken, zooals bv. de ra's van eene menigte schepen op eene reede (vgl. onder djongkang, T.). • ^jJsUjS*. 471 c:^^ ^ LJlJ^^LiLrj^ (vgl. djoiigkoiig III, T.), djonjfkok, batav. uit 't jav. T.), op de hurken zitten. — [B.]. ^jS.JK2^ djeiig'kal, span met den duim en een' van de andere vingers, doch, zonder verdere omschrijving, met den duim en den middelsten vinger; niendjeii^kal, met de span meten; zich mei spannen voort- bewegen, zooals bv. de spanrups; dj. te- loendjoek, span met den wijsvinger; dj. kelengkeng, span met denpink: dj. k^lok, span tot aan het einde van het eerste lid van den wijsvinger. ■^(^JaJt£^ fljiu<5'kal, eene platte, ronde vrucht, hebbende een llauwen smaak. — [R.]; toch met 't jav. dj engkol te batav. == dj^ring? (T.). •X- . JaJt^üi^ (Ijeiig'kil, zich van verveling ver- bijten, wanneer men iemands gebabbel moet aanhooren. — [R.]. ^^Ss^Jl^ (en dj engkau), iiieiidjangkau, met horizontaal, of nagenoeg zoo, ilitgestrekten arm van boven naar beneden vatten. ^J>^J4J5s* jij^^ , ineiuljiiigkölet, kop onder vallen. AjsJlij::^. mendjangkali, half springende schrijden, zoodat de beide voeten een oogenblik tegelijk van den grond komen; half springende over iets schrijden. <^j5vji.:^ djaiio'keh, alleen in djongkah- djangkeh. ASs^::^ djongkah, z. djongkar. AS>^JK2^. djongkali-djangkeh, z. djong- kar. ^/ J>^^I^ <Ü?n?ki> balav., op de ieenen staan of loopen. — [B.]. ^LiisjL:^ djano'g'a (jav., T.), de nek; de keel. - [C.]. CdisJt.::^»^. I. djing*g*a, oranje; oranjekleur. II., dj ing ga mesrï, eene soort van versnapering, in stoom gekookt en met stroop gegeten. ^j;,/^/0U3L::r^ djenggamit — in plaats van een vroeger $eiig*gamit (van gamit)? — naam eener soort van kever, die de gewoonte heeft, met de voorpoten zachijes te krabben. \^^;yS>^JL.::>^ 1. djaiig'goot, kinbaard; de volle baard; dj. baoek, baard onder de kin; dj. döëjoeng {de baard van de zee- koe), naam eener soorl van eetbaar zeewier; dj. bertali tóêdoeng, z. onder tcëdoeng; roompoet dj. adam, naam eener plant met geneeskrachtige eigenschappen; nieii- djaiigg'Oet, met de kin ergens op leunen, bv. op eene tafel; van een vaartuig met het voorst gedeelte op het strand zitten. *\l., batav. (jav.), de km (vgl. djèng- gót). - [T.]. * Ci-^^a»- 472 ^ C^^-*^^ I. Imlav. (jav.), baard (vgl. djaiiggoet I.)._[T.]. ^11., djeiig^got, eene phnt ~ mimusops acuminala (BI.) — . — [U.]. ij>^>Ot::::iw, lueiuljeiig^g^et, op één vod huppelen; sedjeiig'g'et, de slelling (positie) van mëndjengget, maïii s., hel spel spelen, waarbij de spelers op êên voet huppelen, ^ Ssjk^ (Ijaiig'g'ar, batav. (bal), de kam van een haan (jav. djèiig- gèr).~[T.]. J ."Sjijü*. I. «yèiigg'èr, z. bij djauggar. *II., zich welen voor Ie doen, uilcrlijk. [II.]. J ^sJk^ djongg'ar, z. djongkar. ^Jk^, cljeiiggar-djeuggoer, van kin- deren opgeschoten; al groot [inz. zonder iets geleerd te hebben]. ^iCvAi:^ djillg'gailg', dun middellijf,— [L.]; dun; slank [om bel mid- del]. — [11.]. C^JÜ^^itp^ (vgl. ^>^, T.), nieiidjeiiggok, met gerekten hals en voorover- gebogen hoofd naar iels kijken. (end; niet bij elkander passend; wanstaltig; stootend. *ll., pronkaard; kwast, — [II.]. ■»^111., djaiiggalaii, koopen onder voorwaar- de, het terug te moeten geven op zoodanigen tijd en voor zoodanige som, ah men onderling bepaald heeft (jav. djanggelan, T.). — [R.]. ^ AS^ji ^ .^y>^J ^ jj^*^ I. djang'g'al, het oor of oog mis- hagend; niet goed luidend; nicl goed uitziend; niet goed staand; niet goed zit- djaiig'g'ol, ergens op vlassen; beoogen, — [R.]. djeiigg'ol, eene plant — inga bigemina (wld.j. — [R.]. , djangg^auau, batav., mengsel van sterk gekruide verscbe groenten, inlalgenieen r(]ĕdjak genaamd. — [B.]; in plaats van djanganan? z. djangan n. (T.). ^ . . w>^.5t!:^w djiiig'g'aii , onbestendig ; onze- ker, — [R.]. cKJkAp^ djong'g'aii , z. djongkar. ^J>iii^ djaiiggï— vei'b. van ^£^j (pers. JLij) — ;, van Zang [Zanguehar, Zanzibar); van Ethiopië; zwart van kleur; iemand van Zang enz,; Ethiopiër; zwarte; voorts: soort van fabelachtige reuzen; soort van fabelachtig, mensclienvretend paard op Sumatra, met leeuwen manen en vleugels; paoeh dj. (de paoeb van Zang), soort van *J^ 473 C^ groole noot — nitx maldiva — welker dop voor allerhande gereedschappen (hal. en jav. dj^nggi, T.) en welker kern in de ge- neeskunde gehruikt wordt. — Die vrucht wordt veelal door de zee aangespoeld, van daar wellicht de fahel, dat de vogel garoêdcT er op uitrust. — * w. suni., fabekichlig dier, van de grootte eener geit en in staat, men- sclien en dieren, die zich voor hem in hoonien willen redden, van af den grond het hloed uit te zuigen; dj. p^ntjocri, duivel^ booze geest. — [N.]. ^ /->jiL:^ djciig'O'c, halav. (en jav., ï.), pop of beeld, dat hij 't chin. lantaarnleest wordt rond gedragen. — [B.]; een ijzeren stellaadje, die door de chinezen op de tsap-go-meh wordt rondgedragen. — [II]. j (of S^^), iiieudjaiigla, overal rond- loopen; op avontuur rondloopen. y 5L^^^ . i)ieiHljeng'iig*o1 , met het voorste ge- deelte uit eene opening te voorschijn komen, zooals hv. iemand met liet hoofd uit oen venster, een stuk geschut uit een schielgat; het voorste gedeelte van iets uit eene opening steken, 1 jjt^vw diaiiü'lar, gespleten; gebarsten. — -K- -^■pit*''^ rtjciig'aii en djaii, men., praep. = mal. dengan; vgl. ^^ II. (T.). 'jr <><JtS:-^ (vgl. 4>V^ T)^ iiieiidjeiigngali, met gerehten hals naar iets kijken, C_ Q^v^ djap, tol een geheel vereenigd, zooals hv. de rijzen, die tot een hezem samengehonden zijn; van vlechtwerk vast aaneengesloten; van personen, die met el- kander heraadslaagd hehben lot een be- sluit gekomen, van één gevoelen, eensgezind; eenparig; eenstemmig; dj. pïdi, = djap, maar intensief. iVn^-^ djapara, naam eener Residentie en stad op Java, bij de Ned. Japara, ^\^\/JÓ^:^ djapoet, men., uitspraak van djempoet.— [T.]. ^ l^^ö^'^ (lienit, hatav. (jav., T.), dichtknij- pen; knellen; nijpen, — [B.]. -X- r>^iil^ <y?PP^t, licht gebarsten; splij- ten. — [B.]. iiipb^ djeppaii?, z. djïpang. ^■Q;^ djeppoeii, z. djïpang. ^ t ÜlSXaj::^ djokdjok (soend. djogdjog, T.), draven,— [U.]. ^ ( vf^Q*'^ djaksa, hatav. (jav., T.), m- landsche fiskaal, i^C^-Vw djika (zelden dj ikan), indien; bij- aldien; ingeval; als; zoo (denkelijk ; een verbastering van een vroeger djaka, i zooals nog in 't Ngadjoe-Dajaksch, en 't Bataksch (Ijaha, T.); dj. löèwan scëdi, I indien gij goedvMi; dj. s^kalipon, al is *^u:^Xsw 474 cSh^ zelfs, bv. djika radja SQkalïpön, al ware het ook een vorst; dj. L^gitoe s^ka- lïpon, al is het ook zoo; gesteld zelfs dat het zoo is; mendjika, met dj. voor den dag komen; dj. zeggen. vu :lj>C>»p^ djehkat, balav. en jav. uit- spraak van ülij. djakatra (omzeiling van dja- k aria), voormalig koninkrijk en stad^ heden Batavia, eene wijk waarvan nog dien naam draagt. /•j-A-^^ djekketoii, z. d^kk^ton. (of L^y^) djakarija, verb. van ^\y^ djikalau (smst. van Ci^j=w en yJ), == djika. /.%;^0^ djikan, z. CS^, -H- ^^ó^ dj?g?r) balav. (soend.), stijf, on- buigzaam, — [T.]. <y?§'8^0iig*, bergplaats op een vaar- tuig aan den voor- of achlersleven voor zeilen , touwwerk enz.; zeilkooi; kabelgat. i K£^« hij is groot en schillerend geweest en heeft uitgemunt door aanzien en majesteit; wordt na de namen van God gebruikt: glorierijk; luisterrijk; heer- lijk; ^^^ (Jft- 2Ï], God hij is groot enz. geweest en de verhevene, d. i. de glorie- ^ ^- y Ki) ^ rijke en verhevene; JÜJU^ J^, zijne ma- jesteit is groot enz. geweest (een epitheet van God); iXJU J^ ^^, God, zijne waardigheid is groot enz. geweest. . Kj^^^ plur. (Jj^, groot; luisterrijk; ver- acht; verachtelijk, . V^ (of JUw) djella, z, ^juas^. L-*'^^*^^-^^^^^ plur. van l-jUL-. • •• > * iV^^p^ djelatang, naam eener soort van brandnetel (jav. lat^ng, T.); dj. gadjah, groote soort. (^\V jA^Vw djelatik of belatik, naam van een klein vogeltje, het zooge- naamde rijstdiefje — fringilla oryzivora (jav. glatik, T.). r C jc^^Aj:^^ djaladeri (in hik. en poëzie) — skr. djaladhi — , oceaan (ech- ter onmiddelijk uit ^t jav., T.). ^ j^ jA^v^ djeladan, naam van eendvogel. ^ / ^^» jA^v^ djelasi of ^J£>ïL , matroos ; boots- gezel, — [L.]. ui y / ju^^^A^y^ plur. van (jmaI^.. ^ i3^\£^ djelapaiig;, koomschuur; koorn- zolder; graanzolder (vgl. bat. galapang, T,). — [L.]. Ll5 ^A^N^ djelag*a, fijn roet, zooals dat bv. van eene kaars; zwartsel. JV 47i> cWJUs. y / /J^^^» grootheid; heerlijkheid; majesteit [inz. van God]; J%ll, de groot lieid enz. bij uitnemendheid d. i. van God; Jïr^Jitioi:, dienaar daarvan, nom. pr. v. ^VJ^/Vh^^^^ djelanioet, z. djamoet. L-JL> J\^, meiuljelaiiak, duikende voort- zwemmen; zich kruipende voort- bewegen, y c K^\jJ<£^, plur. (w-sXjJU-, wijd en lang opperkleed, inz. voor vrouwen; lange sluier; lijklaken, " l /^kX^ djalblja, verb. van ix^ïj. w AASbh. (mal. dj illah), plur. van lW^. ^ L, JIaAv^s^ djiletok, den mond overal in steken; ontglippen; zeggen wat men niet had moeten zeggen; los in den .mond zijn, — [R.]. ^A^N^ plur, van teJL».. dtsiXAr:^ ("isil- dj al a dj ah), plur. -^^, her selipan; hoofd, In 't mal. ook nog: teeken aan het hoofd, waaruit men voorspellingen doet, c y /Va^s^ (mal. dj ala d), het geeselen; gee- seling, c JJLrv^ (inal. djilid), plur. J^Ls- en JlU^^ re/, /iwirf; leder; band (van een boek); boekdeel. In *t mal. alleen in de twee laatste beleekenissen in gebruik; mom- ber! dj., inbinden; iiieiidjilidken, een boek inbinden, w\£^, mendjellir, gedeeltelijk te voorschijn komen uit iets, zooals bv. eene slak uit hare schelp, de tong uit den mond; djelloer-djellir bij afwisseling uit iets te voorschijn komen en weder naar binnen gaan, fig,: zonder ophouden heen en weder hopen, ^p^, meudjellar, uitgestrekt liggen, zooals bv. eene slang, een duizendpoot. / M^A^v^ djelaSy afgedaan; vereffend; vol- tooid; afbetaald; aangezuiverd [voor zoover er nog iets ontbrak] ; waarmede iets afgedaan enz. wordt: afdoening; voltooiing; vereffening; afbetaling; aanzuivering; men- djelas, afdoen; voltooien; vereffenen; afbe- talen; aanzuiveren. -X: / jLk^A^^^N^ djeloeSj vuilaardig; nijd; haat (misschien ons jaloersch). — [R.]. ( jJ^A^s^ (mal, dj o el o e s), het zitten; het zich zetten, y y ^ Vj^A^s^ plur. van (j^-d^^-. y o y iXMtJsS:^ (w^'il- djalsah), ééne zitting, inz. bij het bidden; i>-Ul^ï) LJj^, de laatste zitting. 'ih- 476 r^ ^ iApste. djelang' of djalaiig*, wachten; op- wachten; op iets wachten; oppassen; dienst doen (vgl. bat. dj alang, T.); dit woord dient ook om den lijd aan Ie duiden, die cenen zekeren bepaalden dag of tijd voor- afgaat; iiiendjelang, wachten, verheiden; zijne opwachting maken (bij aanzienlijke personen); apabila b oei a n — akan ba- bis, toen de maand bijna ten einde was; — sabari boelan, de dag vóór den eersten der maand; — siang bari, even voor hel klaar lichte dag ivas; soera t ini — toeankoe, deze brief is gericht aan iiice Hoogheid, — [N.], mX^ . nieiuljeliuj^, zijdelings zien (kijken), betzij door alleen de oogen of door ook, liet hoofd te draaien; over den schou- der zien (kijken); zijdelings enz. aanzien (aankijken). L-^ivJtApïw (wijz. van s^loengkap), niencljeloengiiap, van din- gen^ die op iels anders vastgeniaalU (vastgelijmd, vaslgespijkerd enz.) of vast- gegroeid (bv. de nagels) zijn, loslaten; los sprifigen. Mi i, Qo^^^Nw . inendjeleppak, op de platte zijde liggen, zooals bv. een boek; zich met de platte zijde op iets bevinden, zooals bv. met den acbterste op een paard; op de platte zijde vallen, zooals bv. een blad dat van den boom valt; plat op den buik vallen met uitgestrehle armen of vlerken; een ploffend geluid maken, zooals bv. dat van een boek, dat op zijne platte zijde valt (z. iQpak, kQl(?ppak en g(^lebbab); p(l3teb m^ndjelgppak, sneeuwwit; spierwit. {^ AAr^ djellak, verzadigd van cene zekere spijs^ ofschoon men wel nog iets anders zou wenschen te eten; er geen trek meer in hebbend; dj. akoe, het hangt mij de keel uit, l oX'-N^ djelloK, van ecne kom en dergelijke diep; mangkok dj., diepe hom, zooals bv. een handenwaschkom. ^ (^^X^^ djelek, balav. (uit 1 bal., T.), leelijk, — [B.]. vA^^» iiieiidjeloeni, het lichaam of een ^ lichaamsdeel (niet van het hoofd, z. djaram), hetzij met water of met eenc andere vloeistof bevochtigen; djeloem- iliendjeloem, hij herhaling, of ivederkcerig en hij afwisseling ; djeloem-berdjeloem , daarmede bezig zijn, yX^'Nw (of ULs^) — skr. djanma, gehoor- ^ te — meiidjellenia, weder als een klein kind op de aarde komen; van een^ god mensch worden; zich incarnceren; met de ziel in een ander lichaam overgaan: van gedaante verwisselen. Cl^NiUJLp>- 477 uJ ^j^y^Q^J^^N^ . meiidjelinipat, zijtvaarls van den voorgenomen ivcg afgaan. ■^ ^^'n^k^^s^ (Ijelvmipat, hel hoofd kwel- sen. — [L.]. ik o ^ A ^"N^ . iiieiHljelenipah, mei velen op den grond liggen, zooals hv. afgevallen vrüdilen^ gesnciiveldc!i op een slagveld; mei velen ziek Ier neder liggen, zooals bv. bij eenc epidemie. m ^iX^^s^ I., iiiendjeloeiitoeiig*, blindelings voorlschielen; blindelings Ie werk gaan; onaangemeld ergens in loopen. II., djeloentoeug of tjatjar ajei% val- sche pokken; ivalerpokken. ^ cKaaA^^i. djeliiutali (jiiv, T.), gebruikle olie. — [I\.]. <^XxA.2iw djilaiitali, van gekookt graan niel gaar van binnen. aAvs^. ineiHljellan, Ier loops kijken naar iets; Ier loops bezoeken; van eene vlam overslaan op iets. wXpï^ fem. van JL). i-V 4 l^^v^djelcètoemN naam van een' boom met hout van mindere kwaliteit. ^ s> ^j^' iiieudjeloedjoer, mei holle si eken naaien; rijgen. ijc^x^ ilA::^ djelödjoh of pelahab, gulzig, vraalzuehlig; gulzigaard, vraal (z. balalah). ö 4.Al^ pl'H' van óls^. \ ftA^^ djelijêroe, do veeren ui/ plukken. — [L. bew.]. (Cy \ É,X^ito. djclcrrai, z. onder dj a la. C. êAp^n. djelöêwaiig' (minder gebr. delöê- ^^ wang), si er k slevig papier van boombasl, zooals op Java en in Kajeli ver- vaardigd wordt (boompapier); van daar in 't algemeen papier van een slcrk weefsel, dat niet licht scheurt; pakpapier. L 3 4.Au2^ djelöèpa, klein aarden scho- leltje, waarin men olie en een pitje doet, om Ie branden; een inlandsch lampje. — [I\.]. cK3 é-A^T:^ djelöpeh, Oost-wSum., de plan- ken, waarmede eene sampan djaloer, opgeboeid Avordt. .. ^ i (^^ y aA^v^ . nieiidjeUewak, het geluid ma- ken, dat het braken voorafgaat. ■X- ^ , \ èA:::^ pltir. van JU.. (j;^) ÉiAi:^ djeloeiiat, boom, dienende alleen voor brandhout. i^A^-v^ djcloli, naam van een' boom, die geneeskrachtige eigenschappen bezit. Uw» ^ A^v^ djellali, van het aangezicht, eene woning, een vertrek en dergelijke *ad^ 478 ^jU^ helder; klaar; rein; van kleuren hoog (bv. in hoogrood). ^ <^X^i. I. djeleh (jav., T.), walgen; afkeerig zijn; vies zijn; misselijk worden. — [L. bew.]. II., gillen; schreeuwen (jav. djelih, T.). - [C.]. / ^Aj:^ I. «Ijelai (minder goed kedelai, en- dj^lai en bendjelai), naam eener soort van gierst; soorten: dj. batoe, soort, die niet eetbaar is; dj. dj^lïta, naam van een dun en betrekkelijk hoog boompje, dat zich niet ver boven den grond, soms in twee, zelden in drie takken zonder twijgen ver- deelt, met schaarsche bladeren en met rood hout, dat in de geneeskunde gebruikt Avordt. * IL, van de oogen scherp, — [R.]. ^^L:s^ djalai, z. jl. / -Ajlbfc- (nial. dj al i ) en ^_5-Jl^, klaar; dui- delijk; schillerend, glansrijk; gepolijst, ^^^^X^s^ djelita, bekoorlijk voor het gezicht; aardig; lief; snoeperig; koket, in dien zin; nom. pr. fem. — z. ook ondei* dj^lai, ^^...JliUA:^, iiieiitljelêpok, op den achterste vallen (dj at oh dcêdoek). Li^jsAi^ iljelika, verb. van l^uü;. / KaAJ^. plur. Ub- en SJla^^f, groot; ver- heven; heerlijk, (JaIsJI, de groot e enz. bij uitnemendheid, een epith. van God; (Jwd:sJT4>^, dienaar van dcnzelve nom. pr. v. jis^ djaiii, z. pU.. r djoeiii, aan het . hoofd gaan (?), woord gebruikelijk om beesten te streelen. — [C.]. v^N^ en >d^, pers., de maan. w / v^^, overvloedig; overtollig, — De re- ^ dupl. ^ ^, wordt inz. van eerbewij- zingen gebruikt, bv.^ ^5w ^Uï ^} ó.si^^^, overvloedige dank zij Gode. Wf^ djeniadja, naam van één van de ^ pcêlau jang tóêdjoh. ^ ^ „ ^'^^V^^'^ djamadJiBdja, algemeene ^-^ verwoesting; de ondergang der wereld. — [II.]; is "t jav. djamakdjoe- dja (z. de Hollander 's Handleiding voor de jav. taal op bl. 183 van de jav. teksl) of djoedjaniadjöedja; z, ^ƒ^U (T.). (_>V, ^^ plur. 4V«o- en iU^^ van den grond, wegens gebrek aan regen: stervend; uildroogend; van het jaargetijde droog. /T ^aV ^^ (vuig. djoemudi), plur. CL>GjUja^, naam van de vijfde en zesde maand van het ar. jaar; ^Cil^ J^ï), de eerste djoemada, d. i. de vijfde maand; ^ï t oU»^, de laatste djoemada, ;L>jU2s- 470 d. i. de zesde maand. De eerste wordt ook <Xaw-«ó- ^^^lcJs^^ de andere XJu. cT'^'-*^^ genoemd. y y y !> LIlJoöW'.^i. plwr. van ;^oU4-. \v«4-.^ plur. van ^^j^^. p V ^ ^. hel overeenstemmen; het eens zijn; het zich vleeschelijk vereenigen met eene vrouw; hel bijslapen; overeenstemming, eensgezindheid-; vleeschelijhe vereeniging; bij- slaap; m en dj i m a% beslapen (eene vrouw). c\^V.*|0^ (nial. dja mahali), troep; hoop; menigte; vergadering, congres; sy- node; bureau, hantoor; overeenstemming of overeenstemmende beslissing der moeham, geleerden omtrent geloof of leerstellingen inz. uit den tijd der drie eerste kaliefen en daarom door de sjiieten niet aangenomen; het orthodoxe moeham. geloof. . jV--^^v^ djamala, gedeelte van het hoofd, van af het voorhoofd tot aan de kruin; batoe dj., hersenpan; bekkeneel; schedel, jV^^s^. het schoon zijn, zoo van lichaam als van ziel; schoonheid; zoo van lichaam als van ziel; sierlijkheid; het welvoegelijke; goed gedrag; schoone han- delwijze; jjJ)JU>., schoonheid van het geloof, Hom. pr. v. ^W^f:^. niendjemawa, zich ongeroepen in iets mengen; zich ongeroepen met iets bemoeien; zich iets aantrekken (z. ^^); lueiuljemii waken, zich ongeroepen in iets mengen; zich ongeroepen met iets bemoeien; zich iets aantrekken. ^ C^ibL-f-r:^ djoemahat, batav. verh. van .. ^ ^ ' hi/Ks^. — [B.]. 5L-.A-4^:::5fc. plur. van ^^^.'«^. [.^,^^.^..::^ I. djamboe (uit 't skr.), naam van een^ boom, die eene eetbare vrucht draagt, en de vrucht zelve; soorten: dj. aj^r of dj. laoet, wilde soort, die aan 't zeestrand groeit; dj. aje^r mawar, de roze- waler-djamboe; dj. berteh; dj. biawas, de djamboe met de vele pitten, waarvan 2 variëteiten: p (e t eb, wit en kesoemba, rood; dj. sempal en dj. sëran, soort, waarvan de pit buiten de vrucht op de kroon zit — anacardium occidentale — : dj. poeterï, wilde soort, met kleine, eet- bare vruchten; dj. pöêteh, waarvan zoete en zure; dj. k el ing, waarvan 2 variëtei- ten: poBteh, wit en mêrah, rood; dj. kolok; dj. laoet z. dj. aj^r; dj. limpa, wilde soort; dj. lëpa; dj. hïdjau, met verscheidene variëteiten; — ^*dj. ërang, div., = (lj. sempal; dj. gadjoes, trang., = dj. sempal; dj. monjet, soek., = dj. sempal; djamboe-3 (wat op den bloesem 4ftÖ f- 5iX«^ van de djamboe gelijkl), opslaande hwasl ; vederhos; kuif. *II., djamboe-3, w. siim., voor- en achlerinllrippelen, als paarden. — [N.]. ^^^^■sw I. djambi, rijk op de Ooslkust van Sunialra, onder ned. opper- heerschappij, in 1858 veroverd. In 1085 (1672) overwon Djanihi Djohor, doch werd in 1089 (1G78) weder door Djohor ten onder gehraehl. *1I., slijl in hel wand van een hnis.— [C.]. L, nieiidjeniba, naderen. jf II , (Ijeniba, maat van 10 ellen. — [C.]. ^ ïV X ^ ^-^ cljembalaii»' of hanloc- tanah, een aardgeest, veelal in de ge- daante van een' hnffel of rund. ^^jL ^^"^^ djambat, meer gehr. djgmha- tan, brug; dj. angkat-2^ ophaal- brug; berdjeihbataii, een brug hebben, van eene brug voorzien zijn. ^ ^^x^>v^ djanibet, halav.(uit 't bal, T.), trekken; rakken: met een ruk grijpen. — [B.]; naar iels grijpen, aan- grijpen; iets naar zich toe trekken. — [H.]. ^ (^2i^^wk-i*^^ djeniboet, hatav. (uit ^t jav. T.), */ haar aan de tecldeelen. — [B.]. ^y.. .■^ djeiiibet, onwillig om iemand te helpen of te volgen. — [R.]. ^ yv-i|s.r^ djanibar, soort van padi. — [L. hew.]. ^ ^^^^"^^ djembar, jav., wijd; ruim. — [C.]. djember, jav., smeerig; vuil. — [C.]. .^j:::^*. djimbereng', hatav. (hal. djim- hres, T.), ruig. — [B.]. ^ C^ ys^-^-pï^ djèmbrah, hatav. (uit *t hal, T.), de manen van een paard; lange haren, zooals de knevels of de manen van een paard. — [H.]. <i^x^^s^ djatiibatig*, vaas; pol; bloempot) djambangan, = djambaiig*; wat op dj. gelijkt, bak; kuip. — * hatav., is ook: groote aarden pol voor water. — [B.]. ^ <Üi jL^'-Vw djemboeiig', hatav. (uit 't hal, T.), aarden waterkom, kan, pot [B.]; een mangkok, haast zoo groot als een waschkom (z. kedo). — [H.]. ^ m^/s^^:^ djoenibaiig*, w. sum., durven. — ^' ■ m- ^ i/i^j::^ djombaiig' (dj o e m hang, T.), w. sum., fraai van postuur; paradoesi dj., ^nmooi meisje. — [iN.]. 