Reis door Noord Amerika
Ik Iicb reeds gcfproken van het gebniik dat de Hoedemakers van zyn vel maken, en aangetekend dat zy ligt mak gemaakt worden, en dat zyzcer op zoetigheden gefield zyn. Van alle wilde dieren van Noo^'d Amerika wordt 'er geen zo mak als de Hcfpan. Den 10. Febraari , des morgens , vertrok ik naar rhiladelphm , Vertrek waar ik tegens den avond aankwam. Ik vond by het Veer de Dellaiva- nanrP/jj. re vol dryiys, het geen ons dwong een uur te wagten, en by het Veer '•'^i^^"'*- ene opening te maken ; wy raakten eindelyk met nog enige reizigers over , voor dat 'er meer fchoUen afkwamen. Dewyl het dezen winter na den i2. Januari zo flerk begon te vriezen, wierd de Dellaivare geheel met ys bedekt, het welk zo fterk wierd dat men by Phila- delphia met paarden 'er over kon. Het ys bleef leggen tot den 8. Fe- braari toen het begon los te gaan , en' de geweldige orkaan , die 'er dien nagt opvolgde , brak het geheel, en het dreef zo fchielyk weg, dat den 1 2, Februari niet ene enkelde fchol meer afkwam , uitgenomen een of twee Hukken digt aan den oever. Dezen dag zag men grote troepen van krayen vliegen, en op de bo- [vi-avcfi men nedcrvallen. Tot nog toe had men ze den gantfehcn winter niet gezien, fchoon men zegt dat zy 'er den winter over bly ven. Gedurende de gantfche lente zaten zy des morgens in de toppen der bomen , do"- niet in troepen by malkander. Zy behoren tot het fehadelyk gevogelte , want zy azen meeil: op koorn. Als de Mais gezaid is krabben zy de korrels uit den grond en vreten ze op. Als zy begint ryp te worden pikken zy een gat in de fchil die rondom de airen is , waardoor de Mais bederft , dewyl de regen door die gaten indringt en 't kooni doet ver- rotten. Ook ftelen zy kuikens. Zeer zyn zy op dode krengen ge- field. Voorheen flond 'er ene beloning op het brengen van dode krayen , dog de koften liepen te hoog. Ik heb op vele plaatfen jonge wilde krai- jen zien fpelen met andere makke krayen , wier vleugels gekort waren ^ die rondom de Landhoeven vry rond huppelden , dog altyd weder naar huis keerden , zonder dat ze tragtten te ontfiiappen. (*) „ Den 1 2. Februari na den middag vertrok ik weder van Phihuleïphla na^^'^a- naar Rakoon. Ik gaf op die reisje nauwkeerig agt op Je bomen daarnoo* koon. eni- Bomen (*) Deze krayen zyn maar ene verfcheidenhcid van den Corvus Cornix van M":i"l'V- LlNNiEUS. "^1'' , "''ó- . B b - nietkwyt-c ■5 wai-en,. 198 N E AV J E R S E Y. enige bladen opzaten. De bladen waren bleek en droog, dog niet tCR vollen afgevallen. Deze bomen waren de volgenden. De Beuk , (*) 't zy groot of klein, beliield zyne meefte bladen tot ia de lente. De grootfte bomen hadden maar hun beneden bladen. De Witte Eik ( f ) had zyn meefte loof nog als de bomen jong en niet veel meer dan een vierde van ene el in 't kruis dik waren; maar de oude bomen waren meeft kaal , uitgenomen aan derzelver jonge fcheuten. De kleur der ^droge bladen was bleker in den witten ås.n in den zwarten Eik. De Zwarte Eik , gelyk hy hier genoemd wordt , dog die by Lin- VIS.VS de Rode Eik hiet, had ook tiog droge bladen op de jonge bomen. De kleur was rosagtig bruin. De Spaanfche Eik ^ die maar ene verfcheidenheid isv^denZw«r/f», had ook nog dxoge bladen op de jonge bomen. Een zeldzaam foort van Eik, bekend door de driehoekige fpits zyner bladen , en die van onderen glad dog van boven een weinig wollig zyn, (§) had ook nog zyn blad op de jonge bomen. Alle deze Eiken, wanneer zy onder de twintig jaar waren, haddea nog meeft hun loof. Het fchynt dat de Voorzienigheid, behalven ande- re oogmerken in het bewaren vwo. het verdroogde loof aan vele bomen , ook beoogd heeft, verfcheidene foorten van gevogelte agter het zelve een fcherm tegens de koude en den wind te doen vinden ; gelyk ik de- zen winter vele vogelen in <3e bomen ene fchuilplaats heb zien zoeken gedurende ene felle vorft of ftorro. Inreluen Den 1 3. Februari vond ik in 't graven in den grond verfcheiden ge- in den korven dienjes, die in de aarde gekropen waren om daar den winter grond doortebrengen. Zo dra zy in de lugt kwamen bewogen zy zig wat , gcvon- ^^g^j. ha(j(;|en de kragt niet van te lopen, de zwarte Mieren alleen uitge- ^"* nomen , die een weinig kruipen konden , fchoon langzaam. De Infekten die ik hier vond , waren de volgenden. De Zwarte Mieren waren in vry grote menigte en tamelyk levendig, Zy lagen omtrent tien duim in den grond. De Carabus lattis lag op de zelve diepte met de Meren. Dit is hier een zeer gemeen diertje. De Kafianjebruine Kever met de harige borfl en de elytra korter dan den onderbuik, met verfcheiden in de langte lopende flrepe» bezet met bair, is enigfins gelykende naar den Scarabaus meJolontha^ dog ver- fchilt 'er in verfcheiden opzigten van. Ik vond 'er velen van in de aarde. De (*) Fagus Sylvatica, (f) Qiimus alba. (§) Dit fchynt maar ene ver- fcheidenhcid te zyn van de (^ercus rubr». Il A K o o N. 1749. i()<^ Dé Feldkrekels lagen tien diiim diep. Zy waren volkomen -als iu flaap , dog zodra zy in een warm vertrek kwamen wierden zy wakker en zeer levendig. Des zomers heb ik deze krekels overal waar ik in Ame- rika geweed ben zeer menigvuldig gevonden. Zy fprongen in 'c veld^ en maakten een geraas gelyk dat van onze gemene Huiskrekels , zodat men ze van malkander door hun geluid niet wel zoude kunnen ondcr- fcheiden. Somtyds is hun gefchreuw zo flerk dat men 'er pyn in 't hoofd van krygt, en malkander niet verftaan kan. Dit geraas is op zulke plaac- fen daar zig llatelflangen ophouden zelfs gevaarlyk, om dat het maakc dat men het geluid der flang niet horen kan. Ik heb reeds gezegd dat zy fomtyds in de fchoorftenen overwinteren. Hier lagen zy den gant- fchen winter in de aarde, dog in 't begin van Maart, wanneer het be- gint warm te worden, kwamen zy voor den dag,, en begonnen hun ge- zang, fchoon in 't eerft maar flauw en zeldzaam. Als wy op onze rei- zen gedwongen waren op onbewoonde plaatfen te ovemagccn , waren zy in de ployen van onze klederen gekropen , zo dat wy des morgens lang werk hadden eer wy 'er ons van ontflagen haddem De Rode Mieren ,. die in Zweden de Micrhopen opwerpen , vond ik Mii^reii,. ook dezen en den volgenden dag, dog zy zaten niet in den grond, want jfungflrom vond ze in de fplcten van enen ouden doden boom dien hy velde. Deze fpleten waren verfcheilen' ellen hoog in den boom , en de Mieren zo hoog gekropen om duar haar winterverblyf te nemen. Zo dra zy in de warmte kwamen begonnen zy zig ilierk te bewegen. Men vindt hier enen Vogel , dien de Engelfehen en de Zzveden den ^^ Biaw Blawwen Fogel noemen, om dat hy van een zeer fchoon blauw is. "^^ ^'" Hy houdt zig hier het gantfche jaar op^ Catesby heeft hem in zy- ^^ * ne natuurlyke grooue en met kleuren afgebeeld, (*) dog de kleur van de borft moet daar roodbruin of donker rood zyn , de dyen en de poten zwart als git, de bek ook geheel zwart, en het blauw in 't algemeen donkerder, levendiger en meer glinfterend. Geen vogel is 'er in Zweden die een zo glanzend en donker blauw heeft. De Meerkol kan hier en daar enige zulke veders hebben , dog niet overal- Deze vogel aafl op Infekten en planten, en komt des winters, wan- neer hem het eerfte foort van voedlèl ontbreekt, by de landhuizen om van hoizaad en ander klein graan te leven. De Rode Vogel is een ander vogeltje, dat Catesbvt ook afgebeeld De TLods heeft. Vogd^^ (*) ÄT.if. Hf/Z. of Carol. vol. i. pi. 47. Hv noemt hem Motacilla Sialis. Men vindt hem ook in Edward's Nat. Hijï,. of Birdi p. 24. In myn Dag- regiiler heb ik hem MotkiUa cteruka nitida, peäor< rufOf ventrealbo gQ- noemd.. Ivranen. Sneuw, Maisdic- vcii. aoo N E W J E R S E Y. lieeft." Cf) Het behoort tot de vogels die den byen fchadelyk z}'R, want het paft 'er op om ze te verflinden. Ik onderhield 'er 'een mannetje van vj'f maanden in ene koi ; ik gaf het niets dan Mais en 'Boekweit. Door zyn gezang lokte hy anderen naar het huis , en na dat ik enige mais onder het venfter op den grond gefmeten had, kwamen zy daar alle dagen eten; en dus was het gemakkelyk ze in knippen te vangen. Enigen, vermoedelyk ouden, zo wel mannetjes als vvyfjcs , treurden zig in de koitjes dood , maar zy die mak wierden be- gonnen ongemeen lieflyk te zingen. Hun gezang lykt veel naar dat van den Nagtegaal. Men zendt 'er velen van naar Londe;j. Zy hebben zo veel kragt in de bekken , dat ze eens menfchen hand aan 't bloeden by- ten kunnen. In de lente zitten zy des morgens te zingen bo\'en in de bomen. In de koyen zitten zy by pozen zeer ftil en ruften, en dan huppelen zy heen en weer, en laten tufichen beiden hunne ftem ho- ren. Den 17. Februari zag men enige Kranen noordwaards vliegen. Zy houden hier gemeenlyk vroeg in de knte ftil , dog broeyen hier niet , maar gaan verder naar het noorden. Oude Zweden hebben my verteld dat in hunne jeugd, toen het land nog zo niet bebouwd was, ieder voorjaar hier een ongelooflyke menigte van Kranen was, maar tegenwoordig zyn zy zo talryk niet meer. Vele menfchen eten ze als zy ze kunnen fchieten. Men zegt dat ze geen fchade aan hec koorn doen. Den 23. deed ik een togtje naar Penn's neck-, dog kwam des OTonds weder te Kakoon. De fneuw lag nog op vele plaatfen in de bodchen, byzonderlj'k daar de bomen zeer kort op malkander ftonden. Egter was zy niet boven de vier duimen diep. De weg was byna geheel vol ys, zo dat het gevaarlyk was op paarden die niet gefcherpt waren te ryden. Men weet hier niet veel van fleden, dog rydt des winters te paard naar dè kerk , fchoon de fneuw fomtyds een voet dik legt. De fneuw iegt zelden boven ene week, maar dan komt 'er veekyds weer nieu- we op. Een foort van vogel, by de Zweden Mahdieven geheten, doet grote fchade in dat foort van graan , het welk zy eten , zo wel als het eerfl gezaid en nog met aarde bedekt is, als warsieer het ftaac ryp te worden. De Engelfchen noemen hem den Zwarten Fogeh Daar Cf) Nat. Hïfl. of Carol, vol. i. pi. 38. Hy noemt hem Coccotljraujl^s s-uhra. Linn^eus geeft hem in zyn Syfi, Nat ï dtn mzm. \^nLoxia Car dir dialis. R A K o o N. 1749. 201 Daar zyn twee foorten van , beiden door Catesbv befchreven, (*) tuflchen de welken ene zo grote vriendfchap heerfcht dat zy veeltj'ds t'zamen in troepen onder een vliegen. Dog in Penfylvanie vindt men meer het eerfle foort , en die vliegen daar dikwyls zonder dat 'er een eni- ge van het twede foort by is. Het eerfte foort, of de Purpere Spreuw, heeft zoo veel gelykenis met de krai, de fpreuw, en den exterr, dat men niet weet waar men hem voor houden zal , dog hy fchynt het naas- te by de fpreuw te komen. De bek is juifl: als die van den exter ; de tong, de vlugt, zyn zitten op de bomen, zyn geluid en zyne gedaante, maken hem tot een fpreuw. Op enigen afftand fchynt hy zwart , dog van naby bezien heeft hy een blauwen of purperagtigen weerfchyn , dog niet zo fterk als in Catesbv's plaat, (f^ De grootte is als de Spreuw; de bek zwart , de tong is fpits , het oog is bleek , de kop van boven glinfterend groen en blauw , op zyde en onder de ogen donker blauw , de rug purperagtig , in de vleugels fommige veren purperagtig en zwart ; de ftaart , uitgefpreid zynde , fchynt rondagrig ; de hals van onderen blauwagtig groen , de borfl zwart en glinderend groen , de vleugels van onderen en de dyen zv^art, de poten zwart, mex vier tenen , de agter- iten 't grootft, de nagels zwart. Men zegt dat enigen van deze vogels in de moerafTen overwinteren, die geheel overwaflèn zj'n van dik hout , en zy vertonen zig alleen maar by (*) Nat. Hifi. of CaroU vol. i. pi. 12. de Purple Daw, en pi. 13. de Red-winged SiarUng. VVy licbben ze in dit werk doen invoegen. (f) De Heer Kalw befcliryft dezen vogel in 't Latyn , naar het gebruik der Natuurkundigen. Magnitndo Sturni. Ronmm Jubulato conicum , re£lum, convexum , baji nudimi , nigrum , maxiUis f ere cequalibus , fuperiori tarnen tantUluni longiori. Nares obkngo quadrata , ad bafiii maxillx Juperiüris obli- quepojitce, jiudcEj tubercidum corneum, feu proininentia parva a ïaterefuperi-' cri. L'mgua acuta , apice bifida. Üculorum iris palUda. Cn-phls frons ., pan fuperior , nucba co\\wm fuperna 6f ad lat er a objcurecxruleomridia ., nitida, latera capitis Jüb oculis obfcure coerulea. Dorliim totum teEtricesque alaa'um furpurece, fed non ita manifefie i?i parte fuperiori uropygii , fed ibi magis fu- liginefubnigr(B. ^crmgcs, primär ice mvevi nigrce ; caterteJècundaricB nigrm, mar- gine exteriori purpur ascentes. Rcftriccs dmdecim nigrce purpurece , apicerotuu' dat(B, quo lateribus propiores eo breviores., intermedice hngisfimce. Caudae.r- plicata verfus apicem rotunda videtur. Gula obfcure viridis , nitida. PeC' tus etiam verficolor ö* pro varia inter lumen &' oculum pofitura jam nigrum , jam fmaragdinum. \ enter f uligineus ; teäricesinferiores caiLdce obfcure puf purece Peftus & abdomen fub alis purpurea; ted;rices alaruvi infuriores fuliginece, Ala; inferius nigrce ; fcmora plumis fuligineis ; ühlx & pedes nigri , nitidi^ Digiti quatuor more avium plurimarum. Ungues nigri , poflicus cceteris major. Deze vogel is de Monedula purpurea van ÊATübEY, en d<i Gracula Quis^ cuïa van LiNNiEus. C c io2 N E W J E R S E Y. by zagt weder. Dog het grootfte getal gaat tegen den winter Tiaar het zuiden. Ik zag ze den 23. Febr. voor het eerrt van 't jaar. Zy vlogen reeds in grote troepen. Zo dra de Mais in den grond is ko- men zy met grote fcholen , krabben de korrels op , en eten ze. Zo dra het blad uitkomt, trekken zy het met de plant en al uit; en dusver- . oorzaken zy den Landman al vroeg veel fchade en moeite. Om hun- nen fmaak tot de Mais wat te verminderen leggen fommigen de zaadkor- rels in een afkookfel van den witten Nieswortel (*) eer zy ze planten. Als de Maisdief een korrel of twee zo klaar gemaakt opheeft, wordt hy duizelagtig en valt, en dit maakt zyne makkers bang. Dog tegens den herfll , als de Mais ryp wordt , halen zy hunne fchade dubbeld weer in. Dan vergaderen zy by duizenden op de Maisvelden. Zy zyn zeer ftout, want als men ze veijaagt, vliegen zy maar een weinig verder en gaan weder zitten. Dus gaan zy van het ene eind van een akker tot het ande- re , en verlaten een veld niet voor dat zy hun genoegen hebben. 'T is byna onbegrypelyk waarvandaan zo grote troepen komen kunnen , als men 'er van in den herfïl ziet vliegen. Als zy opryzen maken zy den hemel als zware Zy vliegen dan zo in een gedrongen , dat men zeggen zoude dat zy hunne vleugels kwalyk moeften kunnen bewegen. Ik heb -■ iemant gekend die 'er ene grote menigte van op een akker fchoot, zon-- der de overigen te kunnen verjagen , want zy vlogen omtrent een mus- ■ kctfchoot ver, en vielen dan weer neder, en veranderden altyd van plaats als hun vyand naderde. Dus vermoeidert zy hem , zonder dat hy ze verdryven kon , fchoon hy 'er zeer velen op eiken fchoot van dood- de. Zy eten ook het zaad van de Zizania aquatica ,. åog gemeenlyk na dat de Mais van 't land is. Ook zeide men dat ze ook boekweit en haver eten , en volgens fommigen ook weit , rogge en garft , maar niet dan by nood. Evenwel doen zy gene fchade in die foorten van granen, ïn de lente zitten zy in menigte in de bomen digt by de Landhoeven , en hun gezang is aangenaam. Daar ftaat in Penjyhanie en New Jer' fey ene beloning op het doden van hun, en in Nieuw Engeland heeft men 'er nog groter haat tegen, want, volgens het geen my de Heer Franklin verteld heeft, zyn zy daar byna uitgeroeid, hebbende daar de beloofde beloningen zo fterke aanmoeding toe gegeven. Maar toen in den zomer van 1749. ene ontelbare menigte wormen in de weilanden waren, die al het gras opvraten, is men van die vyandfchap tegens de Maisdieven weerom gekomen , vermits men meende te hebben opge- merkt, dat die vogels voomamelyk op die wormen aasden voor dat Mais ryp is , en dus dezelven of uiaoeiden of hunnen al te groten aanwas ver- hinderden. Dus fchynen zy enig regt te hebben op ene beloning. Na 'tuit* (*i) Feratrum album^ R A K o o N. 1749. Ik heb deze Havikken op de Maisdieven , die geruft zaten te eten , zien jagt maken , ze opjagen , en in de vlugt vangen. Het vleefch der pur- pere Maisdieven (*) wordt niet gegeten, dog dat van die met rode vleu- gelen (t) wordt fomtyds genuttigd. In het voorheen zo genaamde iViVaw Zweck» wil men dat de Maisdieven in getal niet verminderd zyn. De Amerikaanfche Braambeffèn (§) zyn door gantfch Noord Amc Braam* rika algemeen , en waden op diergelyke plaatfen als zy in Zweden doen. bellen. De Amerikaanfchen zyn groter , dog fchynen anders maar ene verfchei- denheid van de onzen. De Engelfchen noemen ze Cranberries , de Zweden Tranèar, de Franfchen in Kanada At opa ^ een naam van de IVilden ontleend. Men verkoopt ze laat in 't najaar te Pbiladelphia op de markt. Men kookt en bereidt ze even als wy onze blauwe beflèn , (**J om in taarten en anderfins te gebruiken. Dog zy vereifchen veelfuikers, zynde zy andei-s zeer zuur, maar de fuiker is niet zeer duur in een Land Waarvandaan de fuikerplanteryen niet ver af leggen. Velen van deze bes- fen worden naar de fVeli Indien en Europa vervoerd* Een foort van Moflèlen , volkomen de Mytilus anattnus van LiN- De Afy- iijsxis , wierd overvloedig in de gruppen op de weilanden gevonden. '^''". De fchelpen waren van buiten veeltyds met ene dunne korft van yzer- J^"^^** deeltjes overdekt, wanneer het water in de floten uit ene yzermyn kwam. De Zweden en Engelfchen maakten hier zelden gebruik van deze mosfè- len, dog de ïVilden plegten ze te eten , het geen ook enige weinige Eu- ropen nog wel doen. De fneuw lag den ü. Maart nog in de fchaduwagtige plaatfen in de Sneuvv* bofTchadien, maar het veld was volkomen bloot. Het vee vond nog weinig voedfel in de boflx:hen. De Sneuwvogel (f) wordt dus genaamd om dat men hem noit ziet dan Sneuw- dan als 'er fneuw legt. Sommige winters komen zy in zo grote menig- vogel. te als de Maisdieven, en vliegen rondom de huizen en fchuren om koom en hoizaadq'es te vinden. Den 3. Maart om agt uren des avonds zag men een zogenaamd iS"»^»-»;- Sneuw- C c 2 vuur vuur. (•) Gracula Qjiiscula. Q) Oriolus Pboeniceus, (§) Vaccinium bispidw lum. (**) F'accinium vitis id^a. (t) Zie hem in Catesby Nat. Hifi. of Canada. B. i. pi. 36. onder den naam van Fa£er nivalis. Linn/eus iiocmt hem Emberiza hyemalü. 204 N E W J E R S E Y. vuur aan den hemd. Ik heb dit verfchynfel in de Verhandelingen der- Kon. Zweedfche Maatfchappy voor het jaar 1752. befchreven. (*) Wilde In de boflchen vlogen om dezen tyd ene ongelooflyke menigte van Duiven. jfZjidg Duiven , (f) en men verzekerde dat zy nu menigvuldiger waren dan gewoonlyk. Zy kwamen deze week , en men zag ze omtrent veer- tien dagen , wacu"na zy allen verdwenen. Donder ^^'^ 7' ^'■'^^^^'^ wierd my verteld, dat het hier een teken van flegt we- der was als de Donder in het zuiden- of zuidweften opkwam en zig naar- het ooften en daarna naar het noorden uitbreidde ', maar dat als de bui zig niet uitbreidde, of zig zo wel naar het ooften als het wellen verfpreidde , zulks goed weder voorfpeldc. Dezen dag hoorde men het in 't zuid- weften donderen, dog de bui verfpreidde zig in 't geheel niet. Verft. De vorft had tot nog toe in den grond gezeten , zo dat men 'er met een houweel- moeft doorhakken als men- graven wilde. Egter was zy niet boven ene hand diep doorgedrongen. Dog den 7. Maart raakte zy 'er- uit. Dit maakte den grond zo week dat 'er de paarden , als. men ryden wilde, zelfs in de bodchen, 'er zoer diep inz;\kten. Ik vroeg aan verfcheiden' oude menfchen, of men hier oit waar- Schade g^noJTien had', dat 'er bomen van de vorft gedood waren, of 'er veel. door de van geleden hadden. 'Het antwoord was, dat de jonge Hikories dik- Vorft. wyls in harde winters fterven, len dat de jonge Zwarte Eiken 'er veroor- qqI- ^^^i yan lyden. Zelfs gingen 'er wel in harde winters Zwarte Ei-^ 2-aakt= j.^j^ y^j^ yy£- ^^jj-fj Q^ Q^ 't kr^s dood. -Somtyds raakten wel alle de Perfikebomen van ene gehele ftreek weg. Men had Qndervonden dat alle deze bomen op de heuvels de koude beter konden wederflaan dan in de dalen, zelfs zo^ dat fomtyds die in de laagtens (laan allen dood vriezen , zonder dat die welken op de heuvels waflèn iets gele- den hebben.. De Zwarte Walnoot, de Saflafras en andere bomen leden noit van de koude. In de lente had men opgeiTterkt dat een koude nagt twee of drie , na dat de bon>en al tamelyk grote bla- den hadden , het loof dikwyls geheel vernield hadden. Dog in de plaats van dat loof waren altyd weder andere bladen te voorfchyn gekomen; Met is zonderling , dat by die gelegenheid de vorft maar werkt op het onderfte loof, tot zeven of agt voet van den grond, en het blad in den top ongefchonden laat. Verfcheiden' ou- de Zweden en Engelfchen hadden deze opmerking gemaakt, en», volgens de aantekeningen van den cpmerkzamen Ingenieur Leivis . Evans, was hier de nagt tuflchen den 14. en 15. Juni 1746. zeer koud geweeft,.en had Öe zelve uitwerking voortgebragt. De bomen , toen (*) De lieer For.ster houdt dit voor ecii verfchynfel van NoorderHgt. (j) Hief van viadc men liier ene plaat.. Plu -Amerikaans CHK ^VildeDüif. 11 A K O O N. 17-49. C05 toen in bloei ftaandc , hadden niccfl: hunne bladen en bloemen, die digil: by de aarde waren , verloren ; enigen tyd daarna kregen zy nieuwe bladen, maar gene bloemen. Verders is het merkwaardig, dac de vorfl: dan voornamelyk i^jhadc toebrengt op zulke plaatlen waar kalkfteen gevonden wordt, zelfs al merkt men anders nergens enig Hadeel van de zelve, al leggen zelfs die kalkftenige gronden hoog, en al lopen de andere lage gronden vry. De Heer Evans is de eerde die deze aanmerking gemaakt heeft , en ik heb vcrfcheiden' malen gelegenheid gehad dezelve beveiligd te zien , gelyk ik in 't vervolg zal aantekenen. De jonge Hikories, en na dezen de jonge Eiken, lyden in zulke gevallen het meell , gelyk ik zelf ook in de jaren 1749. en 1750. ondervonden heb. Van de Spegtcn vindt men hier alle die foortcn welken CATESBY,in Spcgtcn. het eerde Deel van zyn kollbaar werk over de Natuurlyke Hiftorie van Karolina , befchreven , en met hunne natuurlyke kleuren afgebeeld heeft. Ik zal ze alleen maar optellen , en 'er ene of twee van hun- ne eigenfchappen bydoen, het overige voor een ander werk fparende. De Koninpfpegt y of Picus principaïis, wordt hier, dog zeldzaam ^ en maar in een jaargety gevonden. De Goudenkoekoek y Picus auratus, is hier overvloedig. De Zive- den noemen hem Hittock en Piut^ ter oorzake van zyn geluid. Hy zit meeft altyd op den grond, en men ziet hem zelden in de bomen pikken. Hy leeft voornamelyk van Infekten , dog wordt zelf fom- tyds een proi van den Havik. Hy is gemeenlyk zeer vet en zyn vleefch fmakelyk. Dewyl hy hier het gehele jaar over blyft , en 's winters niet wel Inlekten krygen kan , moet hy waarfchynlyk ook van gras en kruiden leven. Zyne gedaante en fommigen zyner eigen- fchappen doen hem naar den Koekoek gelyken. De Karolynfche Spegt ^ Picus villofus, is een middelmatig foort, en hier menigvuldig. Hy bederft de Appelbomen met gaten 'er in te byten. De Roodkoppige Spegt , Picus erythrocephaJus , was zeer ovei-vloe- dig in het land. De Zweden noemden hem alleen Hackfpick of Spegt. Dit foort is zeer ichadelyk in de Maïsvelden en de boom- gaarden, want hy pikt door de Maisairen henen, en vreet de appe- len op. In fommige jaren zyn zy zeer overvloedig, vooral omtrent de zoete appelen, waarvan zy niet meer dan de fchil overlaten. Voor- heen ftond 'er ook een prys op hun. Zy houden ook veel van ei- kels. Tegens den winter trekken zy ziiidwaards, en als men ze nog. in 't. begin van den winter in de boflchen ziet, houdt men dit voor oen teken van zagt weder. C c 3. Ds :£o'5 N ü W JERSEY. De kleine bonte Spegt met het gele onderlyfy Picus varius^ Is hier maar in al te groten getale, want hy doet veel kwaads aan de appelbomen. De kleinfte bonte Spegt ^ Picus varius mmf?ius, Picus pubescens ^ is hier in overvloed. Hy is de fchadelykfte van allen in de boom- gaarden, dcwyl hy de ftoiufte is. Zodra hy een gat in enen boom gepikt heeft, maakt hy 'er een ander vlak by, in ene horizontale ftrekking, tot dat hy rondom den boom enen kring van gaten heeft gebeten. Dikwyls hebben de Appelbomen hier verfcheiden' zulke kringen rondom den ftam, veeltyds maar een duim boven malkander. Somwylen maken zy 'er zo vele gaten in dat de boom fterft. Hy is zo gelyk aan den laatft voorgaand, dat men hem 'er voor nemen zoude, was hy niet veel kleinder. Kikkers. Men vindt hier een foort van Kikkers (*) , by de Z'weden Sill- häp^ petdjfor ^ dat is Haringfpringers , genaamd, die nu reeds des avonds en 's nagts in de poelen begonnen te fchreuwen. De Ziiueedfche naam is hun gegeven om dat zy aanvangen te fchreuwen in den zelven tyd dat men hier op de vangfl: gaat van den zogenaamden Haring , die egter veel van den Europifchen verfcheelt. Deze kik- kers hebben een byzonder gefchreuw, onderfcheiden van dat der on- zen; het gelykt veel eer maar het gefchirp van fommige vogels, en tan byna door Pjit Pjit uitgedrukt worden. Dit geraas begint de gehele lente door met het ondergaan van de zon en duurt tot den niorgenftond. Het was fcherp, en kon zeer ver gehoord worden. Als 'er regen aan de lugt was, ichreuwden zy nog veel harder, en vingen zelfs aan op 't midden van den dag , of wanneer het begon te betrekken. De regen volgde gemeenlyk zes uren daarna. Den 16. Maart Iheuwde en ftormde het den gehelen dag, en 's avonds deed \t zig niet een horen, en dit duurde zo lang de fneuw bleef leg- gen en de koude aanhield. Dog zodra het weder warm wierd be- gonnen zy hun gezang op nieuws. Zy waren zo fchuw dat het moeilyk was ze te vangen , want zodra een menfch omtrent hen komt zyn zy ten eerften ftil en onzigtbaar. Het fchynt dat zy geheel on- der water blyven, en maar het uiterfle van den neus boven fteken als zj' fchreuwen, want ik konde 'er niet enen zien in de plaflèn daar zy in waren, ten zy men enen gehelen plas leeg maakte. De kleur is een morsfig groen met bruine vlakken hierendaar gefpikkeld. Als men ze aanvat geven zy een kermend geluid. Ook fchynt het als of zy dan een gedeelte van den rug opblazen , zo dat zy 'er ene (*) Raria océllaau PI. 3 Il A K o o N. 1749. ttj Hoogte op hebben, en houden zig dan dood ftil al raakt men ze aan. Levendig in wyngecft gelegd fierven zy in weinige minuten. De Vogel, door de Engelfchen Robin red-bread (*) genaamd, TJyWn wordt hier al het jaai' over gevonden. Hy is geheel onderfcheiden red- ▼an dien in Engeland den zclven naam draagt. Hy zingt zeer lief- ^'■^"i'- lyk, is niet zeer wild, maai' huppelt op den grond digt by de hui- zen. De bloemen van den Flazelaar (t) begonnen den 12. Maart open Haze- te gaan. Zy (lagen het befi: in ene vette tuinaarde, en de Zwcdefi^^'^'-'^' hielden het voor een teken van enen goeden grond, als zy ze zagen ftaan. De Elzebomen begonnen den 13. te bloeyen, gelyk ook het Dra' ^'''""5^^"' contium foetidum , dat menigvuldig in de poelen wad. Dit is de ,j^j,jj_ " üinkendfte van alle planten. De reuk was zo fterk, dat ik nauw- lyks de bloem bekyken kon , en als ik 'er wat te lang aan rook kreeg ik hoofdpyn. De Zw?^^» noemen het Byorn- blad., dat is Bereblad , en Byornretter ,å'\t is Bereivortel. De Engelfchen hQiex\hetPokcat-root oï Polecafwortel^ om dat het byna al zo erg flinkt als de Pokcat. De bloe- men zyn violet. Als de bloeifem in volle kragt is beginnen de bladen uit den grond te komen. In den zomer zal het vee deze plant niet aanraken. Dr. Colden zeide my, dat hy den wortel in alle die gevallen gebruikte waarin men den ^rum ivorttl voorfchryft , in zonderheid te- gens het blauwfchuit. Den Z-weedfchen naam heeft het gekregen om dat 'er de Beren in 't v oorjaar , wanneer zy hunne wintcnvoningcn ver- laten hebben, zeer gretig naar zyn. Het is zeer gemeen ingantfch: Noord Amerika. De Draba verna was hier overvloedig en ftond in bloei. De ivitte Nies-wortel., of Vcratrum album ^ was zeer gemeen in ^ra- de poelen en natte plaatfen door gantfch Noord Amerika. Het is ene '''"'^ öiV vergiftige plant, welke het vee noit aanraakt, of het moert in, 't voor- *^^'"* jaar wezen , wanneer het land nog kaal is , en deze plant reeds een fchoon groen loofheeft, en dit koft den heeften dikw^yls het leven. Schapen en gan- zen zyn 'er van geftorven. Men gebruikt den wortel om de Mais voor de Maisdieven te bewaren , gelyk ik reeds verhaald heb. Maar men moet voorzigtig zyn dat geen ander vee aan de daarin gedoopte korrels rake , want enden en ganzen worden 'er zeer ziek van en fterven als de hoeveelheid wat groot is. Den rauwen wortel zal geen beeft eten, dog gekookt wel. De honden heeft men 'er zeer ziek van gezien , dog (*) LiNN. Tiirdus migratorms. Men heeft 'er bier van 3, nevens vanden. Mecking-bird of Spntvogel, ene plaat gegeven». Ct) Coryhis aveliana. NEW J E K S E Y. Oude _ ^ameri- kanen. Hun voedlel zy kwamen na ene braking weer by; maar als een beeft het zig niet kvfyr kan maken loopt het groot gevaar. Sommige menfchen waflchen zig op de fcheurbuikige delen met een af kookzel van den wortel. Dit ver- oorzaakt enige pyn en dryft de pis af, dog wordt gezegd den Lyder te helpen. Dat afkookfcl doodt ook de luizen, wanneer men 'er de kam indoopt. De kinderen maken poppen van den fteel dezer plant, en daarom noemen Åe. Zweden 7.Q. Dack^ Dackor , oï Dackretter ^ dat is tsppewortel. De Engelfchen noemen ze Itchreed of Ellebore. ]3v de eerlle aankomft der Zweden in dit Land was het vol van Ame- rikanen^ Toen de Europén het land begonnen te bebouwen , verkof- ten het hun de Wilden, en trokken meer landwaards in. Egter was het het kleinlle gedeelte van hun dat op deze wys hun vaderland verliet , de meeflen kwamen in het zelve om , 't zy door oorlogen onder mal- kander, 't zy door de Idnderpokjes, ene ziekte waaraan zy voor diea tyd gene kennis hadden, dog die federt ene ongelooflyke menigte vaa hun heeft om hals gebragt. Want fchoon zy middelen weien om won- den te helen , weten z\' met koortfen en andere ziektens niet omtegaan- Men kan zig verbeelden hoe kvvalyk zy de kinderpokken behandelden, daar, zodra de uitilag zig openbaarde , zy naakt in de rivier of een meer fprongen , of anders het koude water zig over 't hoofd wierpen , om de hette der koorts te matigen. Ook dompelen zy hunne kinderen die de pokjes hebben in koud water. C*) Dog de brandewyn heeft de meeften omgebragt. Na dat de jlmerikanen dezen drank van de Europers ge- kregen hebben , konden zy 'er noic genoeg van vinden. Nauwlyks kaa men ergens meer opgezex zyn dan een Amerikaan op brandewyn. Ik heb ze horen zeggen , dat zig daaraan dood te drinken was enen roera- ryken dood te fterven. En inderdaad velen hebben zig dood gezopen. Het voedfel dezer menfchen was zeer onderfcheiden van dat van de ove- (*) De Heer Kalbi fchreef dit wanneer het nog niet aangenomen was van de pokjes op de koude wys te genezen, en dus dagt hy dat de behandeling der Amerikanen deze ziekte zo gevaarlyk maakte. IN-Iaar hierin fchynt liy zig te bedriegen. Wanneer de Kbahmkken in Ruland de Idnderziekte krygen , ko- men 'er weinig door , en ik donk dat hier gene andere reden van kan gegeven worden, dan dat deze ziekte altyd gevaarlyk is, of wanneer de o])ene pijren in de huid te talryk zjti , het welk komt als men zig in warm water baadt, of wanneer zy te veel gefloten zyn, het welk plaats heeft by alle morsfige volken. Alle de Amerikanen fmeren hunne lichamen met olie, de Khalmiik- ien wafichen zig noit, en befmeren hun hf en hunne klederen met vet. De Hottentotten zyn , denk ik , voorbeelden van morsfigheid , hunne liclwmen zyn bcfraeerd met fchapevet. Dit fluit de poren toe, belet geheel en al de doonvaaflcming , en maakt de kinderpokjcs altyd dodelyk onder die volken , waarby men voegen kan het gedurig gebruik van fterke dranken , waaraan zy , federt hunnen omg"ng met de Europers, zeer zyn overgegeven. F. R A K o o N. 1749. flo^ • everige bewoonders van den aardbodem. Weit, rog, garft, haver, ryft, was hun alles onbekend; zo was het ook met vele foorten van de vrugten der oude wereld. De Maïs , enige foorten van boacn en ka- woerden , maakten al den akkerbouw der Wilden uit ; en honden wa- ren hun enige huisdieren. Hun landbouw kon hun nauwlyks twee maan- den van het jaar den kofl: verfchafFen , de jagc en vidchery moeften , en moeten nog, het voornaamfte onderhoud aan deze menfchen bezorgen, behalven nog enige planten en vrugten die in 't wild waflèn. Sommigen van de oude Zweden waren nog in leven , die in hunne jeugd met de IFilden omgang gehad en hunne huishouding van naby nauwkeurig ge- zien hadden. Ik was begerig de wilde gewallèn te kennen die deze menfchen gewoon waren te gebruiken , en ik kreeg van hun het vol- gende belcheid. HopNis of Hapnis was de naam dien zy aan een wild gewas gaven , Hopnis dat zy aten. De Zweden noemen het nog zo; het waft inde weiden op enen goeden grond. De wortels gelyken naar de Potatoes , en wier- den gekookt zynde in plaats van brood gegeten. Sommige Zweden volgden in dien tyd dat voorbeeld by gebrek van brood. Nog gebrui- ken ze fommige Engelfchen in plaats van Potatoes. De Heer Bartram verhaalde my dat de f'Filden verder binnens lands niet alleen deze wortelen , die ruim zo goed als de Potatoes zyn , eten , maar zelfs de erwten , die in de zaadhuisjes der plant zitten , als gemene erwten be- reiden en gebruiken. Linn^eus noemt deze plant Glycine Apios. Katnis is een ander gewas, welks wortels de y^iwm^a»^»insgelyk aten. Katnis. De Zweden noemen het nog met dien Amerikaanfcben naam. Het waft op lage , modderige , natte gronden. De wortel is langwerpig, ge- meenlyk anderhalven duim lang , en in 't midden enen duim en eea vierde breed ; dog fommigen zyn wel als vuiften. De Wilden kook- ten of braadden ze onder de afch. Sommige Zweden aten ze ook in dien tyd met veel fmaaks , dog tegenwoordig gebmiken zy niet meer. Een man van eenennegentig jaar, genaamd Nilh Guftaffon^ verhaal- de my, dat hy dikvvyls een kind zynde deze wortels gegeten had, en dat hy ze wel moge. Hy deed 'er by, dat -de Wilden, vooral de vrou- wen, naar de Eilanden zelfs trokken om die wortelen optegraven, en dat als zy die hadden zy naai' geen ander voedfel verlangden. Men zei- de dat de varkens , die zeer op deze wortelen gefteld zyn , dezelven zeer fchaarfch gemaakt hebben. Het vee houdt veel van 't blad. Ik heb na- derhand enigen van die wortels gebraden geproefd , zy fmaakten wel dog wat droog , omtrent zo als de Potatoes. De Wilden gevai ook onze ra- pen den naam van Katnis. De Katnis isene verfcheidenheid van de Zweed- fcbe Sagittaria Sagittifolia; alleen is de wortel in j^merikagtotcr. De Heer Osbek berigt, in zyije Reis naar Chim, dat de C/jimzen ene Sa~. D d ^ git:. aio N E W J E R S E Y. gittaria planten , en de wortels eten. Dit fchynt duidelyk ene ver- fcheidenheid van de Kaf »is. Verder noordwaards in /Imerika vond ik de Zweedfche Sagittaria. Taic-bo Taw-ho ofTaiv-him was ene andere plant, welker wortel de IViU den aten. Sommigen noemen ze ook Tukkah ^ dog de meell;e Zwe- den kenden ze by den naam van Taw-ho, Zy groit op natte gronden. Dé varkens houden zeer veel van den wortel , en worden 'er zeer vet van. Zy lopen veel naar de plaatfen daar de Taiv-bo waft, en wroe- ten 'er naar in de modder, zo dat zy met hun gantfche lyf in 't water vallen , en men niet meer daa een ftuk van den rug van hun zien kan. Dus zyn de wortels byna uitgeroeid op alle plaatfen waar veel varkens zyn. Zy worden dikwyls zo dik als een mans dye. Varfch zynde by- ten zy als vuur op de tong en worden voor een vergift gehouden. Ook aten de Wilden ze noit rauw, dog bereiden ze als volgt. Zy verzamel- den 'er enen groten hoop van, maakten een groot gat in den grond, waarin zy de wortels lagen, en dekten ze met de zelve aarde weder toe. Dan maakten zy 'er een groot vuur boven op, en lieten 't branden zo lang zy zulks nodig dagten, waarna zy de wortelen weder opgroe- ven en aten. Zo toebereid fmaken zy , gelyk men zegt, als Fota- ioes. De Wilden drogen nog bewaren ze oit, maar halen ze altyd varfch uit de poelen als zy ze begeren. Deze Taw-ho is het Arum Virginianiim. Het is merkwaardig , dat de Arums in verfcheiden' werelddelen gegeten worden , fchoon de wortels rauw zynde op de tong branden en meer of min vergiftig zyn. Hoe kan men ontdekt hebben dat ene plant zo ftrydig met onze natuur eetbaar was, en dat haar vergift, dat op de tong byt, door het vuur kan bedwon- gen worden ? Dus wordt de wortel der Calla faluftris^ die in 't noorden van Europa groeit y in gevallen van nood in plaats van brood gebruikt. De Noord Amerikanen eten dit foort van Arum; en in Zuid Amerika en de Well Indien gebruikt men een ander foort van deze plant. De Hottentotten bereiden zig brood ook uit een foort van Arum , die al zo fcherp en vergiftig is als deze. In Egypte en Afia gebruikt men ook een foort van Arum^ tot voedfeL Waarfchynlyk heeft de noodzakelykheid , die geftrenge dog veeltyds nuttige leermeefteres, den menfch het eerft gedwongen een voedfel uittevinden, dat door den fmaak in 't begin als ondienftig verworpen wierd. Deze Taw- ho fchynt dezelve te zyn met die welken de Wilden in Karolina Tukkahoo noemen. Taio- De Tawkee is ene andere plant, zo genoemd by de Amerikanen , ise^ die ze eten. Sommigen van hun noemen ze Taw- kim en anderen Takvim. Zy groeit in poelen naaft natte en lage gronden , en is overvloedig in JS[oord Amerika^ Het vee , varJiens eo herten, zyn " "' ■ " " - ' " 2eeï R A K o o N. 1749. tn zeer gretig naar hare bladen in de lente , want zy komen van de "vroegilen uit. Het loof is breed, gelyk dat van de Lely der dalen, (*) groen van boven, en bedekt met een fyn dons, zo dat het naar flu- weel gelykt. De Wilden verzamelen het zaad en bewaren het om te eten. Het moet eerft droog wezen , en verfcheiden malen in water gekookt worden , waarna men het eet als erwten. Als de Zweden hun boter en melk gaven, kookten of bakten zy daar dat zaad in. Somtyds gebruiken zy het zaad als brood , en het fmaakt als erwten. Sommige Ztveden aten het ook , en het fmaakte hun beter dan enige andere van <le planten die de Wilden voorheen aten. Deze Taw-kee is het Oron- tium aquaticum. De Blauwe be£en , hier , door de Engeïfchen , Huckleberries ge- Blauws noemd , zynde een foort van Vaccinium , maakten ook een zeer gemeen btflen. geregt onder de Wilden uit. Zy komen zo veel overeen met de Zweed- fchen, dat men ze bezwaarlyk van malkander onderfcheiden kan. De Amerikaanfchen waflèn aan ftruiken, van twee tot vier voet hoogte, hoewel 'er foorten van zyn , die boven de zeven voet opfchieten. De Wilden plukten 'er jaarlyks ene menigte van , droogden ze in de zon of by het vuur , en bereidden ze naderhand op verfcheidene wyzen. Dog zyn zy een lekker beetje onder hun. Op myne reis onder de Iroquoi- zen zette'den zy , als zy my pragtig onthalen wilden , varfch Maisbrood , langwerpig vau gedaante , gemengd met gedroogde Blauwe beflèn voor , die 'er in lagen als de razynen in een pudding. In 't vervolg zal ik hier meer van zeggen. De Europer s drogen deze beflèn ook , bakken ze in taarten , en gebruiken ze op andere wyzen. Enigen leggen ze in fui- ken Ook eet men ze rauw, of alleen, of in varfche melk. Binnen kort zal ik nog van een ander geregt fjjreken, waarvan de Wilden zig bedienden , en nog bedienen by plegtige gelegenheden. 