VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
8 : Weten nu onze armen het, dat zij onzen opmerkzamen blik, en bij elke poging, om ons te misleiden, ons ernftig ongenoegen te duchten hebben, zoo ftellen wij er, aan den anderen kant , den-grootften prijs op, om, in hunne verkee- riag met ons, alle flaaffche vrees, die zoo ligt achterhou- dendheid en veinzerij te weeg brengt, uit hunne ziel te ver- bannen, Wij trachten hun vertrouwen te verwerven, en (Gode zij dank, dat ik het zeggen durf!) dit is ons bij velen op eene zeer verblijdende wijze gelukt. Velen van hen zullen zeker geenen belangrijken ftap doen, zonder deswege ons mede om raad te vragen; ongevraagd zeggen zij het ons, wanneer zij onverwacht van elders eene gift ontvingen, over- tuigd zijnde, dat wij ons daarover met hen verblijden, en onze verdere onderfteuning, indien dezelve noodig blijft, daarom niet verminderen zullen; ftervenden bevelen hunne achterblijvende huisgezinnen onzer zorge aan, en het affcheid van de wereld valt hun gemakkelijker, wanneer wij Kun dit beloofd hebben; huisvaders en moeders verzoeken ons om de hunnen wegens het een of ander te vermanen, als waren Onze vermaningen van meerder kracht dan hunne eigene; ja in enkele gevallen hebben reeds fommigen, die zich van eenen mistap bewust waren, uitdrukkelijk om een bezoek van de Prefidente verzocht, ten einde door eene vrijwillige beken- tenis hun hart te verligten. Dat ook zulke ontboezemingen nog flechts geveinsd zou- den kunnen zijn, ftem ik toe. Ik weet, dat er huichelaars en bedriegers zijn, die het voorkomen zelfs van het open- hanigfte vertrouwen kunnen aannemen, om daaronder hunnen bionenften grond te verbergen. Doch geloof ik te mogen beweren, dat zij daardoor op den duur flechts een ongeoe- fend oog kunnen bedriegen, Ik houde het daarvoor, dat de Ware taal van het hart haar’ eigenen ftempel heeft, dien ie- der, wien het maar zelf niet aan waarheidsliefde ontbreekt , Weldra van elk namaakfel zal leeren onderfcheiden. Hier nu fta ik aan de grenzen van het gebied, dat ik voor- heen het gebied der Aoogere zedelijkheid, der godsvrucht noem- de, Wanneer ik tusfchen deze en de zedelijkheid, die zich in mearfchappelijke deugden betoont, onderfcheid maak, dan el ik hetzelve daarin, dat de laatfte meer het uitwendige kven, de eerfte meer het inwendige betreft. De waarheids- ~- 186 OVER DEN ZEDELIJKEN EN:GODSDIENSTIGEN TOESTAND liefde behoort nu wel buiten twijfel reeds tot onze innerlijke gefteldheid; maar de daar teggnoverftaande zonde treedt zoo duidelijk in de maatfchappij te voorfchijn, oefent zuik een’ verderfelijken invloed op alle maatfchappelijke betrekkingen uit, dat zij te allen tijde een onderwerp der burgerlijke wet- geving geweest is, Geheel anders is het gefteld met het ge- loof, den ootmoed en de liefde, die ik, boven, de grondfla- gen van het hoogere zedelijke leven noemde, en die blijk- baar geheel buiten het bereik der burgerlijke wetgeving lig- gen; maar daarom niet buiten het bereik van allen menfche- lijken invloed, Is het niet het hoogfte doel eener Christe- lijke opvoeding, die hemelfche zaden in de ziel des kinds te doen ontkiemen en vruchtbaar te maken? En zoude eene Christelijke armenverzorging het’ zich niet als doel - mogen voorftellen, bij hare werkzaamheid zulk eenen opvoeder na te volgen? Niemand zal ontkennen, dat hier wijze voorzig- tigheid noodig is, om niet, in plaats:van ware vroomheid, eene rampzalige huichelarij te bevorderen, Maar, offchoon er dwaalwegen zijn, zou men daarom, zonder nader onder- zoek, wanhopen, den regten weg te vinden? Wat ons hier nu toefchijnt de regte weg te zijn, dat is, wat de hoofdzaak betreft, reeds verklaard in onze wetten, waar in Art, 6 gezegd wordt, dat wij, om zedelijkheid en Godsdienst bij onze armen te bevorderen, het meeste ver- wachten van eene werkzaamheid der Liefde in den geest des Geloofs; eener Liefde dus, die gepaard gaat met waarheid , wijsheid en ernst. oor ons zal het dus altijd de groote hoofdzaak blijven, dat wij onszelven gedurig meer laten be- zielen en doordrongen worden van den geest des geloofs, hetwelk door de liefde werkzaam is, Echter zij het mij ver- gund, eenige denkbeelden, die het geloof ons verfchaft, kortelijk mede te deelen; of liever, daar toch bloote denk- beelden niet genoeg zijn, aan te toonen, welk eenen invloed het geloof bijzonderlijk op de behandeling der armén hebbe, En dan fchijnt mij het eerfte en voornaamfte te zijn, dat wij met volkomen geloof het vriendelijke, hemelfche woord onzes Zaligmakers aannemen: „Wat gij gedaán hebt dan „eenen van de geringflen onder mijne broederen, dat hebt n gij aan mij gedaan” Welk eene veel hoogere waarde ver- krijgt voor Ons de arme broeder, wanneer wij hem befchou- wen bij het licht dezer Goddelijke uitfpraak! Ach, in den perfoon van den arme ligt vaak zoo weinig aantrekkelijks DER LAGERE VOLKSKLASSEN, 187 voor ons; zien wij alleen op hem, dan zuilen wij duizend- maal in verzoeking komen, ons of onverfchillig, of zelfs met ftelligen afkeer van hem af te'wenden, Maar indien wij het weten, zeker weten, dat de Heer zelf in hem ons te- gentreedt; dat Die begeert, dat wij in den arme Hem te eten , te drinken geven, Hem kleeden, bezoeken en verkwik- ken: hoe geheel anders wordt de zaak dan! Indien wij dan nog hand en hart. voor denzelven gefloten kunnen houden, dan moeten wij ons ten minfte ook niet beroemen CHR Is- Tus lief te hebben. Wie onder de menfchen zou aan onze verzekeringen van vriendfchap eenig geloof hechten, indien wij aan eenen vriend elk werkelijk bewijs van liefde ont- zeiden ? y Hebben wij alzoo geleerd, den perfoon van den arme in het regte licht te befchouwen, niet min gewigtig is het in de tweede plaats, om ook deszelfs ellende uit het regte oog- punt te befchouwen. heid het oordeel over de mate der fchuld aan een’ anderen, hoogeren Regter over te laten. l Misfchien zou nu iemand denken, dat door het hier ge- ftelde tegengefproken wordt die bepaling onzer wetten, vol- gens welke de door ons verleende hulpbetooning eene ver- eerende onderfcheiding zijn moet voor betere, eerlijke armen, Maar men vergete hierbij toch niet het onderfcheid tusfchen vroegere, en tusfchen nog voortdurende fchuld en een blijk- baar zondig leven, Alleen aan zulke geheel verbasterde men- fchen ontzeggen wij alle hulp, en dit niet omdat wij hen als reddeloos verloren befchouwen, maar alleen omdat wij inzien, dat onze bemoeijingen hier op verre na niet afdoende genoeg zijn, ja dat de ligchamelijke hulp in zulke gevallen doorgaans flechts daartoe dient, om de geestelijke ellende te verergeren. En genezing van deze ellende, dat is het toch, wat wij bij alle onze bemoeijingen voor de armen in °t oog moeten houden, indien wij, in de hand des Albeftuurders, werktuigen tot zegen, gefchikte ‘werktuigen tot bevordering zijner bedoelingen worden willen, De zonde is de oorfprong des kwaads, en deszelfs oogmerk: genezing van de zonde, (*) dat is in twee woorden de voorftelling, welke het Evangelie ons geeft van het wezen der menfchelijke ellende, en naar mijne meening de eenige, waarbij wij bij de opmerking van derzelver beftaan vrede kunnen hebben, wanneer wij ons die voorftelling regt eigen maken, Dat wij dan daaraan ook bijzonderlijk vasthouden in onze (*) Hoezeer de geëerde Schrijffter hier zeer behartigens- waardige en maar al te veel vergetene waarheden ontwik- kelt, zoo kan ik mij toch met hare voorftelling niet geheel vereenigen, In het O, V. moge niet meer geopenbaard zijn, het Evangelie geeft wegens Gods oogmerken mer tijdelijke ‚rampen een hooger inzigt. Zie o. a. 2 Cor, IV: 17, 18. MATTH. V: 4, en vooral ook joan, IX; 3, Dat ADAM en EvA aan moeite en dood onderworpen werden, was voor hen, bij beftraffing, tevens heilzaam geneesmiddel, Kan het voor ABeL niet enkel opleiding tot hoogere volmakiog €n zaligheid geweest zijn? — Vert, DER LAGERE VOLKSKLASSEN. 139 ` verkeering met de armen! Misfchien mogt anders het ge- zigt der menigerlei ellende, die ons daar tegenkomt, ons ter neder drukken, en ons berooven van de blijmoedigheid , wel- ke, naar het mij voorkomt, tot eene gezegende werkzaam- heid van zooveel belang is, Zien wij dan niet alleen op de tuchtroede, onder welke zij zuchten, maar ook op de Va- derhand, die haar voert; niet alleen op den bitteren lijdens- kelk, welken zij drinken moeten, maar ook op den wijzen, zorgvuldigen Geneesheer, die denzelven infchenkt! Maar, gelijk de menfchelijke geneesheer zelden alleen door de voor- gefchrevene medicijn de kwaal wegnemen kan, maar daarbij ook op eene zorgvuldige oppasfing en verpleging van den zieke rekent, zoo bereikt ook de Heer zelden door den toe- gezonden’ nood zijn liefderijk doel aan het menfchelijk hart: Hij heeft daarbij gerekend op de hulpbetooning der Christe- lijke liefde; en deze hulp, waardoor de oogmerken van on- zen God bevorderd worden, te verleenen, dat is de verhe- vene, fchoone bedoeling eener Christelijke armenverzorging. In de verblijven der ellende moeten wij nevens de ligcha- melijke hulp eene blijde boodfchap brengen, waardoor geest en hart verfterkt worden en nieuwe levenskracht verkrijgen moeten; dit, dit is onze fchoone roeping. Maar hoe zou- den wij deze roeping waardiglijk vervullen, wanneer wij niet zelve van de blijdfchap des Evangelies doordrongen zijn? Wie zoude onze boodfchap gelooven, wanneer wij eene voor ons evenzeer heilvolle zaak met al het voorkomen van naar- geestigheid verkondigden? De geest des Evangelies is een blijde en opgewekte geest, en is daarom ook voor ter neder gedrukten bijzonder aantrekkelijk en krachtig, want zij ver- langen naar verkwikking, naar troost en vreugde. - Nu is het wel zeer dikwijls en geheel naar waarheid opgemerkt , dat een diep bedroefde, te midden der blijdfchap den last van zijnen druk dubbel gevoelt; maar dat is toch flechts dan het geval, wanneer de blijden weigeren aan het vreemde lij- den liefderijk deel te nemen, en wanneer hunne vreugde uit eene bron ontfpringt, die voor den lijder ontoegankelijk is. Anders is het gelegen bij den Christelijken trooster, Deze kan en zal weenen met den weenenden; maar zelfs in den traan des medelijdens , dien hij ftort, fpiegelt zich eene blij- de hoop, waardoor de nedergedrukte geest magtigopgebeurd wordt; en — dit moet hij immers erkennen — de opgewekte moed, de kalme blijdfchap en vrede, die in het ganfche voor- MENGELw. 1839. No, 4. o 190 OVER DEN ZEDELIJKEN EN GODSDIENSTIGEN TOESTAND, ENZ, komen van den geloovige uitgedrukt is, is niet het uitwerk- fel enkel van gelukkige uiterlijke omftandigheden; neen! uit eene andere bron ontfpringen zij, en deze bron is ook voor hem toegankelijk; het is Gods genade in CHRISTUS JE- zus, onzen Heer, Uit deze bron ontfpringt de liefde, waar- mede hij nu in zijne ellende opgezocht wordt; en deze liefde wil hem nu den weg aanwijzen, om het eeuwige leven te verkrijgen: zoude hij deze aanwijzing niet gewillig volgen? Maar beantwoorden dan, mag hier wel gevrafgd worden, de leden onzer Vereeniging in hare werkzaamheid geheel aan het beeld, hetwelk hier gefchetst is? — Ach, indien ik die zeggen durfde, dan zouden er zeker nog meerdere en fchoo. nere vruchten van onze werkzaamheid te zien zijn, Neen, ik zeg het niet; maar dat dit het is, wat wij begeeren , waarnaar wij (treven, hoezeer dan ook in groote zwakheid en onvolkomenheid, dit meen ik van mijzelve en mijne me- deleden te mogen betuigen. (Het vervolg en flot hierna.) WALTER SCOTT'S DAGBOEK. Wervolg van bl. 135.) „Ì J anuarij 1826. Een jaar is voorbij, een ander begint, De terugkeer dier tijdverdeelingen maakt op ons allen in- druk; ‘en evenwel, wat buitengewoons hebben zij toch? Sluit niet elke dag een twaalftal maanden, even zoo als de 8lfte December? -Maar deze laatfte levert een plegtiger punt van ftilftand en terugblik. Dus doet een gids, die eenen rei- ziger langs een’ woesten en ongelijken grond geleiden moet, hem plocfeling omzien, om het oog over den afgelegden weg te laten weiden. Dit nieuwe jaar opent zich droevig voor mij.” „2 Januarij. Te Edimburg wordt eindelijk de lucht hel- derder, en alles zal nog wèl gaan, hoop ik, Men rijdt mij den rug in om Woodflock, en ik moet zien, dat ik er fnel mede vooruit kom, Kon ik maar eene goede ader van be- langrijkheid ontdekken! Laat ons zien onze oude wijze van werken weder op te vatten: onze arbeid zal ons dan onze goede luim teruggeven, Het is alleen wanneer ik aarzel, regis, links en achter mij zie, dat ik die faauwhartigheden WALTER SCOTT's DAGBOEK, 191 ondervind, Iedereen is, geloof ik, min of meer in dit ge- val. De matroos, die alles tot het gevecht ziet gereedmaken en elk zijne plaats innemen, flaat ongeruste blikken in het rond, en kan zich van eene zekere angstvalligheid niet ont- houden; maar de eerfte volle laag geeft hem zijne bedaard. heid terug.” n» 3 Janvarij. Ik heb eene obligatie van 10,000 pond ge- teekend, Die fom zal mij van al mijne dringende fchulden bevrijden. Zijn Woodflock en Na p's. (*) gefchiedenis eens afgewerkt, dan zal ik weder 12;000. pond en meer nog te mijner befchikking hebben ; tegen denzelfden tijd van toeko. mende jaar hoop ik bij dit alles nog 3000 pond gevoegd te hebben, of de Drommel moest in het fpel zijn! BALLAN- TYNE doet mij ernftige vertoogen over de mindere zorg, die in mijnen ftijl doorftraalt: ik dacht niet zorgeloozer dan. gewoonlijk geweest te zijn; maar hij zegt het en moet wel gelijk hebben. Ik zal in het vervolg zorgvuldiger wezen.” Scorr rekende buiten den waard, toen hij zich met 10,000 pond uit de verlegenheid dacht te redden. Het was flechts een droppel in der Oceaan, gelijk de welfprekende Franfche paruikmaker zeide, van wien STERNE ons ver- haalt, Weldra barstte: het onheil los, » Edimburg, 16 Januari.: Ik heb eenen droevigen weg afgelegd, om droevig nieuws te vernemen, HURST en Ro- BINSON hebben een geprotesteerd briefje op CONSTABLE laten terogkomen, Dit is waarfchijnlijk het fein van den val der beide huizen. Spoedig zullen wij het zien, JOHN BAL- LANTYNE is mij heden morgen komen zien, met een gezigt zoo douker als de nacht. Die arme man! hij heeft geene hoop meer, dat hij zich ftaande kan houden, en maakt zich gereed om zijne zaken op te geven, Een hard befluit, na zoo krachtig geworfteld te hebben! Ik heb mij verfchoond , naar de Royal-Soctety-Club te gaan, die heden een gaudeamus hield en waarfchijnlijk op mij als voorzitter rekende, Mijne oude vriendin Mis ELISABETH CLARK is plotfeling ge- ftorven. Waarom niet liever WALTER SCOTT?... Doch foei over zulk een’ wensch! het is gebrek aan moed, Ik moet in de behoeften van ANNA, van mijne vrouw, van $ (*) Verkorting van den naam NAPOLEON. o2 192 WALTER SCOTT'S DAGBOEK. mijn’ zoon CHARLES voorzien, Op den terugweg van het Parlementshuis liet ik bijna het hoofd hangen; ik vreesde eert voorwerp van het digito monffrari te zijn; maar ook dat moet men weten te verduren, eum caeteris, en, Gode zij dank! al gaat het mij niet naar den zin, moed verlies ik niet. Mijne vrouw en dochter zijn bedroefd , maar geduldig.” „ 18 Januari. „Die te lang flaapt, leene het oorkusfen van eenen fchuldenaar,” zegt het Spaanfche fpreekwoord, en ik ondervind er de waarheid van. Ik wenschte, dat deze twee dagen voorbij waren; maar evenwel het ergfte is reeds achter den rug. De Schotfche bank heeft zich uitmuntend gedragen: zij heeft aangeboden, het huis CONSTABLE en mij te onderfteunen; maar, daar men niet weet, voor hoe veel HURST en ROBINSON gefailleerd zijn, zou geldop- „nemen het kwaad misfchien flechts erger maken,” Het huis HURST, ROBINSON EN CO, bleef lang ver- klaren, dat deszelfs fchuldeifchers niets te kort zouden ko- men, maar hield die belofte in geenen deele. Is het fchouw- fpel van deugdzamen moed, met den tegenfpoed worftelende, een aanblik der Godheid waardig, gelijk een oud Schrijver zulks gäzegd heeft, zoo moet het gezigt van een’ man van talent , $ met het ongeluk ftrijdt, ten minfte belangftelling bij zijne lezers wekken; en wie is er, die de Romans van WALTER SCOTT niet gelezen heeft ! Terwijl de eene Jobsbode den anderen volgde, huppelde de pen- des Schrijvers van Waverley over het papier, even als in de gelukkigfte tijden van zijn leven, En, eenmaal aan den gang, weet elk, dat hij wat af .kon doen, „ Op zekeren dag,” zegt de Heer LOCKHART, „ at ik, met andere jon- » ge adfpirant- advocaten, bij iemand, die in Georges - fireet » woonde; eene ftraat, welke die van Worth - Castle regt- » hoekig doorfnijde, Toen het maal ten einde was, gingen » Wij naar de boekerij, om er Franfchen wijn te blijven drin- » ken. Plotfeling zag ik den zoon des‘huizes zijn voorhoofd „ fronfen en een onthutst voorkomen aannemen, zik vroeg „ hem, of hij ongefteld werd? Och neen, antwoordde hij; „ maar doe mij het pleizier en wisfel van plaats met mij, » want van hier valt mijn oog op eene verwenschte hahd, » die mij reeds dikwijls geërgerd heeft, en als eene ftilzwij- „ gende preek tegen mijne traagheid is. Ik zit haar na reeds „een kwartier uurs gade te flaan; zij houdt mijn oog als. Dat, zeker, kan men van zorgen en verdriet niet zeggen. De machturen fluipen traag als eeuwen voorbij, wanneer de ziel aan vruchteloos naberouw, aan fombere voorgevoelens ter prooije is, Ik heb caperr (*) gezien; hij is uiterst neërflagtig. Hij vreest, dat het eigendoms-regt der hand- fchriften voor niets zal weggaan, zoo het nu verkocht wordt. lk heb hem doen opmerken, dat, zoo het al te goedkoop Verkocht wierd, er middel zou zijn om het weder in te koopen. » De breuk tusfchen CONSTABLE en CADELL zal al- wat men nog had kunnen hopen. voorzeker onmogelijk ma- ken. Het is, geloof ik, bij de wedloopen in Ztalië, dat de Paarden, in plaats van door jockeys bereden te worden, prik- kels aan hunne zijden gehecht hebben, om hunnen galop nier te doen verflaauwen. CADELL zegt mij, dat de bruto-win- fen van het kuis dikwerf tot 16,000 pond in het jaár be- droegen, maar dat zij grootendeels door de uitgaven en be- (C°) Een Compagnon van het huis CONSTABLE. 194 WALTER SCOTT’S DAGBOEK, hoeften van zijnen Compagnon verzwolgen werden, die nier minder dan 4000 ponden noodig had, Welk gebruìk maakte hij van die fondfen? God weet het! De blijkbare uitgaven van CONSTABLE waren zeer beperkt. „COLIN MACKENZIE belooft mij, met zijne gewone welwillendheid, dat hij zijnen invloed op CONSTABLES fchuldeifchers aanwenden zal, opdat zij hem het beheer over eene foort van eigendom laten, waarvan niemand zoo goed partij zou kunnen trekken als hij. Nadat hij. weg is, komt de Heer ciBsoN, en brengt mij de treurigfte tijdingen. CoNsTABLE's zaken zijn veel erger dan ik dacht, Wij zijn naakt in deze wereld gekomen, en naakt zullen wij er uitgaan. De naam des Heeren zij geloofd !” Een woord over den boekhandelaar CONSTABLE en de gebroeders BALLANTYNE. JAMES, de oudfte dier twee broeders, was een man van den ouden trant. Gehuwd aan de dochter van een’ rijken hoevenaar, leide hij een voor- beeldig leven, ScorrT had hem tot vertrouwde in zijnen letterarbeid gekozen; aan zijn gevoelen hechtte hij groot ge- wigt. Meer dan eens heeft de Schrijver van Waverley zijne verzen. en zijn proza naar de oordeelkundige raadgevingen van zijnen drukker verbeterd, Trouwens het was alleen voor de critiek zijner vrienden , dat scoTT zich leidzaam betoonde, De boekhandelaar BLACKWOOD, die federt zijnen naam aan een vermaard Review gehecht heeft, gaf met MURRAY de eerfte reeks der Verhalen van mijn’ Hospes uit. (De Schotfche Puriteinen en de zwarte Dwerg.) De ontknooping van den Dwerg kwam hem niet goed voor, en hij verzocht den Schrijver haar om te werken, of liever er eene geheel nieuwe te maken, val- gens de opgaven, welke hij, BLACK wooD, hem leverde, Dit was de grenzen der uitgeversmagt wat al te ver te bui- ten gegaan. Wel te verftaan, dat hij aanbood , de drukkos- ten der nieuwe ontknooping te dragen; want de oude was reeds afgedrukt. JAMES BALLANTYNE werd belast, dit verzoek aan scorT over te brengen. Het antwoord van de. zen was kort, maar nadrukkelijk : Ik heb BLACKWOOD’s fchaamteloozen brief ontvangen. God verd. zijn ziel! Zeg hem en zijnen coadjutor MUR- RAY, dat ik tot de zwarte huzaren der letterkunde behoor , en kwartier neem noch ontvang. Ik mag verd. zijn, als WALTER SCOTT'S. DAGBOEK. 195 dit niee de onbefchaamdfte voorflag is, die ooit iemand ge- daan heeft!” JOHN BALLANTYNE was het volftrekte conträst van zijnen broeder; levendig, brooddronken, een wargeest, los- bandig van zeden, maar overigens vol geest en vrolijkheid, en, wat geene geringe verdienfte in het oog des Lairds van Abbotsford was, ervaren in al de veldverlustigingen, van de lange jagt te paard af tot het visfchen met den hengel, Daar de dolle drift van bouwen ook hem vermeesterd had ‚ had hij zich eene rijk opgefierde yila gefticht , waar hij kunftenaars uit alle vakken rondom zich verzamelde, en waar menig eene ARMIDA. onder het frisfche lommer ging dolen. Hij bezat de bijzondere gaaf, om iederen zonderling fprekend na te doen, en de vermaarde acteur MATHEWS is hem meer dan ééne goede caricatuur verfchuldigd geweest. Scorr vond in zijn gezelfchap zoo veel behagen, dat hij eens aan LocK- HART zeide: „ Het is mij, alsof er, federt JouN’s dood, minder zon:meer voor mij in het leven is,” , Wat CONSTABLE betreft, de onderfchèidene bijnamen , welke men hem gegeven heeft, ontheffen ons van de. moeite om zijn portret te leveren. De Moscovifche Czaar, de Lord Grooteonftable, kon niet wel anders dan een achtbaar én fta- tig perfonaadje wezen, Hij was trotsch op de Romans van SCOTT, alsof hij ze zelf gefchreven had, en riep dikwerf, terwijl hij met groote fchreden in zijn bureau heen en weder wandelde; „ Er ontbreekt nog flechts aan, dat ik de fchrij- ver der Wayerley -romans ben, om ze geheel en al de mijne te kunnen noemen.” Doch, alle fcherts ter zijde, de boe- kenkennis van zijnen uitgever is scoTT van groote dienst geweest. „ Ik heb,” zegt de Heer LOCKHART, „ cen’ brief voor mij liggen, waarin CONSTABLE mijnen fchoon- vader aanraadt, het onderwerp der Armada te behandelen, Die brief behelst een’ catalogus van bouwftoffen, waarmede Onze Romanfchrijver zeker zijn voordeel gedaan zou hebben.” Daarenboven had CONsTABLE de eer, bij verfcheidene der door hem uitgegevene Romans, de waardigheid van doop- heffer te bekleeden. Aan hem, bij voorbeeld, is Rob Roy Zijnen titel verfchuldigd. SCOTT, terwijl hij zich inderdaad er toe liet overhalen, „ik zou toch niet graag het welflagen van een boek aan den titel verfchuldigd willen zijn.” Minder gelukkig was CONSTABLE bij het voorflaan van een’ titel voor den 4t. Hij wilde daarvoor in de plaats geteld hebben ket Nonnenklooster (the Nunnery.) Ditmaat bleef scorTr onverzettelijk, “De boekverkooper was knor- rig, maar eindigde met weder goed te worden, toen de Schrij- ver hem beloofde, in zijnen eerstvolgenden Roman, Koningin ELISABETH ten tooneele te zullea voeren, als tegenhanger van de MARIA STUART in den bt. Hij hield echter aan. zich, het tiĳdftip uit de regering der gekroonde Vestale te kiezen, hetwelk coNsTABLE almede had willen voorfchrij- ven, door den titel van de Armada aan de hand te geven, Scorr wilde de gelegenheid waarnemeu, om zijne geliefde oude legende te behandelen, de ballade van mergve. Hij was er aanvankelijk ook bijzonder op gefteld, aan den Ro- man denzelfden titel, als de ballade draagt, te geven, te ` weten Cumsor-Hall; maar op de aanhoudende verzoeken van CONSTABLE ftelde hij er Kenihworth voor in de plaats. n» 22 Januari. Door de kwade tijdingen, die ik ontvan- gen heb, voel ik mij noch onteerd noch ter neder geflagen. Voor de laatfte maal heb ik de landgoederen, die ik beplant heb, doorkruist, voor de laatfte maal mij onder de gewel- ven, die ik gebouwd heb, nedergezet. Doch de dood zou ze mij toch vroeg of laat ontnomen hebben. Mijne arme bedienden, van welke ik zoo/veel hield! Er is nog een dobbelfteen, die in deze reeks van wederwaardigheden tegen mij kan omflaan: indien ik eens, bij mijnen val van den rug diens olifants, den voorfpoed, ook mijnen tooverftaf kwam te breken! indien ik, met mijn vermogen, mijne populariteit verloor! In dat geval zouden Woodffock en BONAPARTE te zamen naar de komenij wandelen, en ik zou voortaan niets anders meer te doen hebben dan cigaren te rooken en grog te drinken, of ook nog zou ik fijn kunnen worden en in die andere foort van dronkenfchap mijne verlustiging gaan zoe- ken, In de onderftelling dat mijn ondergang volledig worde, twijfel ik zelfs, of men mij wel mijnen post bij het Hof van Sesfiën zouden laten behouden, Ik geloof bijna, dat ik wèl zou doen het land te verlaten en de zee over te fteken, om WALTER SCOTT'S DAGBOEK. 197 „ Verre van den Tweed mijn droef gebeent’ te laten. » Maar ik voel, dat de tranen mij in de oogen komen. Het zal niet zoo zijn, Ik zal niet wijken zonder geftreden te hebben. Zonderling is het, als ik ai grommende aan het werk ga, gelijk Dr. JOHNSON zou gezegd hebben, alsdan voel ik mij volftrekt denzelfden’, die ik te voren geweest ben. Geene gedruktheid, geene afwezigheid van geest! In ge- lukkiger tijden heb ik menigmaal mijne verbeeldingskracht voelen flaauwen en mijn ftijl kwijnend worden; maar tegen- fpoed is voor mij een heerlijk fpanmiddel, » Die arme Heer pore, de harpist! hij heeft mij 500 of 600 pond doen aanbieden; waarfchijnlijk zijn geheele vermo- gen. Er istoch veel goeds in de wereld, al is er ook veel kwaads in, Maar, ik zal in mijnen val geenen vriend mede- flepen, om het even of hij arm of rijk is. Mine regterhand zal mij redden, of ik zal vergaan. Geheel mijn gezin, Lady scorT uitgezonderd, is jong en kan ongemak en arbeid ver- duren, offchoon verfcheidene hunner die nu eerst leeren ken- nen. Ik voel mij gelukkig, dat de meeste harten, die bij mijne tegenwoordige omftandigheden ontroostbaar zouden ge- weest zijn, zich buiten het bereik van menfchenlijden bevin- den, Velen waarfchijnlijk zal mijn ongeluk fpijten, fommigen zal het zelfs innig leed doen; maar mijne goede moeder, Misf CHRISTY RUTHERFORD, die voor mij bijna eene Zuster was, de arme WILLIAM ERSKINE, Zijn dood. Waren zij het niet, hoe grievend eene zielfmart zou het voor hen geweest zijn! » Komaan, werkzaamheid! werkzaamheid! O mijne ver- beeldingskracht , ontwaak # Mogen menfchen mij welgezind, moge God mij gunftig zijn! Het ergfte is, dat ik nog altijd niet weet, of ik op den goeden weg ben. BALLANTYNE, die het tot zekere hoogte weten kan, durft het mij niet zeg- gen. LocxKnHARrT’s tegenwoordigheid zou mij op dit oogen- blik goud waardig wezen; maar misfchien zou ook hij mij niet alles durven zeggen. Mijne éénige hoop berust op de voortduring der toegeeflijkheid van het publiek. » Ik ontving daar een noodigingsbiljet, om de begrafenis van den Ridder yerin bij te wonen, een buitenlander van veel kunde en begaafdheid, die in het Hotel Royal overleden is. Hij had verlangd mij voorgefteld te worden, en zou, op den dag van die voorftelling, eene verhandeling in de 138 WALTER SCOTT’S DAGBOEK. Koninklijke Maatfchappij voorgelezen hebben. Doch op dien dag was ik in de Maatfchappij niet tegenwoordig, en de ar- me vreemdeling, plotfeling ziek geworden, heeft zijn ftuk niet kunnen vooflezen. Hij heeft zich te bed gelegd om niet weder op te ftaan; en ziedaar is nu zijne begrafenis de eerfte openbare zamenkomst, waar ik weder verfchijn! Hij dood! ik geruïneerd! eene zonderlinge ontmoeting, welke het lot ons daar bewaarde !” n» 24 Januarij. Heden ben ik voor het eerst weder naar het Hof vaù Sesfiën gegaan, Even als de man met den lan- gen neus (*) geloofde ik, dat ieder over mij fprak en zich met mijn ongeluk bezig hield, Velen zeker dachten er aan, en allen met leedwezen, vertrouw ik; meer dan één zelfs met merkbare fmart. Het was der moeite waardig, de ver- fchillende wijzen gade te flaan, waarop de menfchen poog- den míj eene beleefdheid aan te doen en mij hunne deelne- ming te betoonen, Sommigen namen, terwijl zij mij goeden dag wenschten, een lagchend wezen aan, alsof zij zeggen wilden: „ Denk er niet aan, beste vriend; wij wilten er ook niet aan denken.” Anderen namen hunnen hoed voor mij af met al de droeve ftatigheid, waarvan men bij eene begrafenis den fchijn vertoont. De wellevendften, offchoon ik geloof, dat allen mij even welgezind waren, drukten mij de hand, en bemoeiden zich verder met hunne zaken. In de nieuwspapieren lees ik een gekke puff (t), waarin men hemel en aarde bezweert om eenen volksfchrijver te hulp te komen, die, na het publiek den last van duizende pondèn te hebben afgenomen, de kunst niet verftaan heeft om het verkregene te bewaren, Dringt men mij te zeer, en bezigt men middelen van ftrengheid, dáh verklaar ik mij failliet. Dit. is de partij, welke ieder advocaat zijnen cliënt in mijn geval zou aanraden, Maar koos ik die, zoo verdiende ik, dat mijne fporen mij in een cour d'honneur van de beenen gehakt wierden! Neen, willen mijne fchuldeifchers het mij flechts veroorloven, zoo zal ik mijn ganfche leven lang hun lijfeigene zijn, Ik zal de mijn mijner verbeeldingskracht door- wroeten, om er diamanten (of ten minfte wat men als zoo: danig zal uitventen) in te vinden, ten einde mijne fchulden af te doen, En dit alles, niet omdat het mij hindert infol- (*) Uit den Tristram. Ct) Een hoogdravend artikel. WALTER SCOTT's DAGBOEK, 199 vabel verklaard te worden , wat ik-toch waarfchfjnlijk ben, maar omdat de vermogens van geest en letterkunde, die ik bezitten mag, de eigendom mijner fchuldeifchers zijn; zoo- danig ten minfte komt het mij voor, „ik heb daar de begrafenis van den Ridder veLIiN bij- gewoond, Hoe talrijk en verfcheiden zijn toch de gedaan- ten, welke de noodlottigheid aanneemt om de menfchen te bedroeven! Ziedaar een ongelukkige, die, verre van zijn vaderland, met een verfcheurd hart heeft moeten fterven, terwijl zijne vrouw en kinderen met angst naar tijding van hem uitzien! Maar al te vroeg zullen zij vernemen, dat zij geenen man en vader meer hebben, De Ridder is op Cal- ton-hill begraven , nabij het ftoffelijk overfchot van zeer ge- leerde en vermaarde lieden, tusfchen het graf van DAVID RUME EN Van JOHN PLAYFAIR.” Scorr gevoelde te regt, en verklaarde het openlijk, dat de gunst van het publiek de eenige hem overgebleven kans was. Tets zeide hem, dat zijn booze geest hem niet zoú neêrvellen , indien hij zijne lendenen omgordde, even als eer- tijds Aartsvader j acos, tóen hij tegen den Engel des Heeren freed, Vijanden wist hij niet dat hij had, en zijne vrienden verlieten hem niet, al verdonkerden nevelen den gezigteinder., Talrijke aanbiedingen van geldelijke hulp werden hem gedaan. lemand, die zich niet noemde, bood hem 30,000 pond aan; maar dit voorftel wees hij, even als al de overige, van de hand, verklarende, dat hij vast befloten had, van niemand eer penning op te nemen.) CHet vervolg en flot hierna.) en. HET GEHEIMZINNIGE FEESTMAAL TE PALERMO. Gedurende mijn verblijf op het eiland Sfcifië, had ik gele- genheid een zonderling perfonaadje te leeren kennen, als 't ware eene levende courant, een repertorium aller ergerlijke anecdoten, en die daardoor ook eene zeer bijzondere plaats in mijt geheugen behouden heeft; hij heette CALABRESSA. Zijn uiterlijke: kenmerkte in alles den Sicilsaan; een puntige neus, uieftekende kin, geweldige fmeerbuik, een gelaat, welks gedurig efwisfelende verwringingen elke zijner uitdruk. “200 - HET GEHEIMZINNIGE FEESTMAAL kingen verzelden, Hij wist niets grondig, praatte aanhou- dend, was goedhartig, dienstvaardig , geestig , uiterst vroom, minder jegens God dan jegens de Maagd MARIA, minder jegens de Maagd MAR1A dan jegens de Heiligen, minder je- gens de Heiligen dan jegens de monniken, en minder jegens dat alles dan jegens de bajocchi , eene kleine geldmunt, wel- ke zijne fteeds gedienftige lastigheid den reizigers meestal uit den zak lokte, „ Excellentie,’ zeide mij CALABRESSA op zekeren avond, „ zie dezen bouwval eens aan; het zijn de overblijf- fels van eenen Sarraceenfchen toren. Gij weet, dat de Mu- zelmannen Sicilië in bezit gehad hebben. Hier is het, dat men het gebeente der reuzen gevonden heeft; het is onder dien zuilen - boog, van waar gij een licht ziet fchemeren , want hij ftrekt tot woonverblijf aan: eenen #mpresfario van mijne vrienden, dat ik onlangs twee medailles gevonden heb : de eene vertoont het hoofd van den Mínotaurus, de an- dere dat van 1s1s. Ik denk een fraai verflag over mijne ont- dekking te fchrijven, en het aan de Akademie van Palermo op te dragen, die mij alsdan zeker tot honorair lid benoemen zal. Ik twijfel niet, of uwer Excellenties aanbeveling zou mij hierbij zeer nuttig kunnen zijn; en zoo ik hopen mogt van uwe Excellentie de gunst van eenen eigenhandigen brief te verwerven, zou ik mij gelukkiger achten, dan men het in den ftaat der eindelooze zaligheid wezen kan.” Niets ter wereld is wonderlijker, dan het contrast van de fchoonheden der natuur en een belagchelijk perfonaadje, Die tegenftelling begon met mij boos te maken; maar eindelijk gewende ik mij daaraan, en onder het rondwandelen met CALABRESSA deed ik hem zijne levensgefchiedenis vertel- - len. CALABRESSA was barbier, acteur, dichter, foldaat, muzikant en cicerone geweest. Elk dier beroepen had in zijn karakter eenig duidelijk onderfcheiden. en op zichzelf ftaand kenmerk achtergelaten; doch ik wil hemzelven laten fpreken. „Ik werd te Girgenti geboren, uwe Excellentie; mijn vader was er kapper en barbier, een vrolijk , dienstvaardig man, een groote trictrac-fpeler en de fac-totum der geheele ftad. Hij had eene vrouw uit Napels getrouwd, die hem als huwelijksgoed de befchermende vriendfchap van Monfignore den Prins van Matalagoni had aangebragt. Bij de verdienfte van goed te fcheren voegde mijn vader die van aangenaam te vertellen en van een weinig te kunnen teekenen. De Prins TE PALERMO, 201 had geld om te verfpillen en eene zeer eenzaam liggende vi//4 met ftandbeelden te verfieren; overigens had hij veel ledigen tijd en een min of meer ontredderd brein, dat bezig gehou- den moest worden; hij kreeg in het hoofd, om zich op eene bijna krankzinnige wijs te verlustigen, en mijn vader nam. op zich, hem daarin bij te ftaan. Hunne vereenigde vlijt heeft de vilfa van den Prins met die menigte van gedrochte- lijke beelden vervuld, waarover thans al de reizigers zich verbazen, Daar ziet men eenen BACCHUS, wiens buik een druiventros is, een’ Minnegod, die op eene flak rijdt, en die vermaarde achttien voet hooge flesch van Carrarisch marmer. Denk echter niet, uwe Excellentie, dat mijn va- der de fchuld had, zijnen patroon tot al die buitenfporighe. den aan te zetten, Men moet in dit leven op de eene of andere wijs het noodige weten te winnen, om zijne kinderen groot te brengen; en, dit bedenkende, zult gij de dienst- vaardige verbeeldingskracht mijns vaders niet al te ftreng be- oordeelen, < » Ik was jong en dacht anders; de minachting, welke ik voor al die dwaasheden gevoelde, belette mij, bij den Prins den post te vervullen, dien mijn vader bekleed had; ik nam, met mijn’ fcheerzak onder den arm en eenige bajocchi in den zak, de beenen op, en ging te Rome den impresfario F oR- NACHI opzoeken, met wien ik reeds vooruit daarover af- fpraak gemaakt, en die mij beloofd had, mij in zijnen troep aan te nemen, Ik werd dan acteur, maar een flecht acteur. Door gunst der maitres van een’ Kardinaal werd ik vervol- gens foldaat van den Paus. Helaas! waarom moest zij in het hoofd krijgen haren weldoener te bedriegen? Zonder dat zou ik nu nog den geheiligden fnaphaan dragen. Maar naauwelijks had de Kardinaal de Signora MOLINARI ge- noodzaakt haren titel af te leggen, of ook ik zag mij den voet geligt; ik viel met haar. Mijne betrekkingen bij het Hof van het Vatikaan hadden mij eene foort van fmaak voor de dichtkunst ingeboezemd, en, al zeg ik het zelf, ik maak- te geen onaardig fonnet. Ik nam den titel aan van poëet-fm- Provifateur , en vijf volle jaren zag men mij van dorp tot dorp trekken en aan elken nieuwaankomenden reiziger het- zelfde min of meer veranderde loffonnet toezwaaijen, Grove winften gaf deze levenswijze niet; de dichtkunst loopt om brood; ik kwam te Girgenti terug, zonder iets ter wereld te bezitten, en grond nu al mijne hoop in dit leven op de 202 HET GEHEIMZINNIGE FEESTMAAL edelmoedigheid der heeren reizigers, en op het weinigje, dar ik van de oudheden weten mag.” Dit levensrelaas geeft een getrouw beeld der zeden van het. hedendaagfche Zra/ië. Ik fchepteer behagen in CALABRESS A te doen praten, en hij ontwikkelde mij daarbij zijne theoriën, welke hij met anecdoten doorfpekte. „ Gij bezit geenen roman meer,” zeide hij mij op zekeren dag, „ gij volken met uwe welgeregelde nijverheid en uwen fteeds op voordeel loerenden koophandel! Hetgeen de be- fchaafde volken roman noemen, hetgeen hun als Zoodanig behaagt en verlustigt; dappere bedrijven en gevechten, won- derlijke vermommingen, grappige vindingen, buitengewone avonturen, bovennatuurlijke ontmoetingen: dit alles is het leven zelf der wilde of nog flechts ten halve befehaafde vol- ken. Dank zij den hemel, waterpas en fnoer uwer regtlij- nige befchaving heeft nog niet alles glad en effen gemaakt 5 allen leven wij nog niet als bevers in onze holen; en het fchilderachtige , het aandoenlijke, het vreemde , het bruifende der hartstogten, het verrasfende der kleuren, zijn nog niet uit de wereld verbannen, Wanneer al de ftraten in al de fte- den op onzen aardbol onverbiddelijk naar de fnoer gerigt zul- len zijn; wafneer men het kadaster der geheele menschheid opgemaakt zal hebben; wanneer het heelal niets anders meer zijn zal dan een uitgebreid handelhuis ; wanneer men, om er de fteenen van te gebruiken, de grijze torens van Westmin- fier en de oude waggelende gebonwen van Keulen, Augs- burg en Wittenberg gefloopt. zal hebben; ik weer niet, of- als- dàin de menfchen een’ zoeteren -flaap zullen fmaken, of de fom hunner genietingen vermeerderd zal zijn: maar de dich- ter en de fchilder zullen vaarwel mogen zeggen aan hetgeen hun leven uitmaakt, aan de eerfte beftanddeelen van genie en kunst, » Wat mij betreft, (voegde caLABRESSA er bij) indien ik; op mijne langdurige kruistogten over dezen onzen bol, van welke alle breedtegraden mij bekend zijn, eenige herin- neringen- heb opgedaan, die mij nog tegenwoordig verlusti- gen, zoo ben ik dezelve verfchuldigd noch aan de handel- zuchtige heiligheid der Amerikaanfche zeden, noch aan de preutfche geleerdheid van die der Schotten, noch aan het fla- pende Jralië, noch aan het in koortsijling razende Spanje, noch aan Mexico, door deszelfs eeuwigdurende partijwoede verfcheurd, Daarentegen herinner ik mij nog de godsdienttige r / TE PALERMO. „ Te Palermo wilde, weinige jaren geleden, zekere Mar- kies aan zijne zuster, die met den Prins vAN V...» in het huwelijk getreden was, een prachtig fcest geven. Deze broeder was op den Prins, wien de bruid een aanzienlijk huwelijksgoed aanbragt, en die de familie door het uiterlijke van een vermogen, meer fchitterend dan wezenlijk, misleid had, niet weinig gebelgd, Hoe zich nu over dit.bedrog te wreken? Hoe den man te doen gevoelen, dat de fchijn, van welken hij zoo zeer partij had weten te trekken , zijne nieu- we verwanten niet verblindde? De Markies, die een origi-. nele kop was, kreeg den inval, om feestmaal en bal in eene langdurige mystificatie, misfchien van averegtfchen fmaak , maar uiterst dramatisch, te veranderen, „ Het paleis van den feestgever fchítterde van lichten ; bloeijende oranjeboomen ftonden op de trappen; in de vesti- bule zag men lange rijen van bedienden in kostbaren dos en met brandende toortfen in de handen; bloem- en wierookgeu- ren wafemden in de marmeren gewelven. Plotfeling echter verdween dit bekoorlijke tooneel, en maakte plaats voor eene doodfche tooververtooning ; de toortsdragende bedienden wa- ren eensklaps aan het oog onttrokken, en een gordijn, dat vóór hen neêrviel, vertoonde den verbaasden aanfchouwers eene akelige fantasmagorie, Het waren nu eens wonderlijke, dan weder droevige gedaanten, welke eene juiste nabootfing en gezigtsbedrog als levend vertoonde; curPripo op eene geïdkist, die hem tot zegekar diende; het karikatuur-portret van den Prins; vervolgens eene reeks van tooneelen, die den doodendans herinnerden , en eenige zonderlinge figuren, wel- ke, op eene geestige wijs, de gelijkenis aanboden van de meest bekende perfonaadjen uit Palermo. Men had de ver- bazing en den fchrik der vrouwen ‘moeten zien, de gram- fchap van zekere gehuwde mans, die aan hun eigen beeld tiet ontkomen konden! Daarna ging het gordijn weder op, ` en het gewelf werd op nieuw verlicht, Doch ook dit was 201 HET GEHEIMZINNIGE FEESTMAAL flechts eene verandering van decoratie. Een als van den hes mel komende glans verfpreidt zich in het rond, Doorfchij- “pende gaasfchermen maken een luchtperfpectief van nevel- achtige beeldgroepen aanfchouwelijk, welke de fchrandere ontwerper van het corps de ballet der Opera te Palermo den Markies geleend had; een drom van liefdegoodjes, in der- zelver klasfieke naaktheid, herinnert de liefcaligfte verdicht- felen der heidenfche fabelleer; geheel een volk van nimfen zweeft de bruid te gemoet; cen met bloemen bedekte en mer wijnloof omkranste wagen ontvangt haar als in zegepraal. 