VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
L f de Heer z.'n. VAN DER FEEN cen bekwaam 284 Z. H. VAN DER FEEN Geneesheer is, waartoe echter eene goede mate van gezond verftand noodig is, weet Rec. niet, hoewel hij het tot heil der lijders wenscht ; maar dat hij een zeer ellendig Exe- geet en Theologant is, wordt hem uit dit ftuksken , dat van Bijbeltekften wemelt, op nieuw ten oyervloedigfte blijkbaar. Een enkel ftaaltje flechts , bl. 7 en 8: „Het „ zij u genoeg en tot blijdfchap voor u, fchoon met „ medelijden over de 27 Leeraars , wanneer zij uwe voor „ hun duistere en geheimzinnige uitdrukkingen niet ver- „ ftaan, het zij u genoeg, (zeg ik) dat het u gege- „ ven is de verborgenheden des Koningrijks der hemelen n te weten, maar dienen is het niet gegeven. (MATTH. „ XIII: 11,)”’ — „Schoon gij in de Herderlijke Brief mis- „ kend wordt , zij het u genoeg uit.den mond uwes lie- » ven Zaligmakers, dien BESTEN Herder, te hooren +: „ Ik danke u Vader, Heere des Hemels en der aerde, „dat gij deze dingen voor den wijzen en verftandigen „verborgen hebt, ende hebt deselve den kinderkens ge- » openbaerd. Ja Vader, want alzoo is geweest het wels n behagen voor u (MATTH. XI: 25, 26), en dat Hij „tot u zegt: Gaj en zijt niet die fpreket , maer het „is de Geest des Vaders, die in u fpreekt, (Mar ru. » X: 20.) Alsof het in die plaatfen gezegde, waar- van de gezonde uitlegging zelfs den ongeleerden, maar on- bevooroordeelden en verftandig lezenden Bijbelvriend over- tuigen kan, dat het op de Apostelen als zoodanig ziet, op gewone Christenen, en wel die zich als de boven anderen bijzonder regtgeloovigen en uitverkorenen en god- zaligen aanzien , toepasfelijk ware! En zoo is het ook _ met de volgende aanhaling van l Cor. II: 12—15. » Dit zij,” zegt hierop de Schrijver tot zijne vrienden, „ de ware Sioniten,”’ (zie bl. 4) „dic zij uwe troost en ‚pn uwe fterkte, wanneer gij het werk des Geestes in u „ hoort lasteren en uitkrijten voor een vrucht der yer- n» beelding en opgewonden gevoel, Zingt, naar den raad „ van uwen zaligen vVIERVANT, de ooren uwer ziels- » Vijanden doof,” (hoe fierlijk en bevallig gezegd !) » met dat zalige (!?) versje uit Ps. XXV, BROEDERLIJKE BRIEF , ENZ. 285 » Gods verborgen omgang vinden — » Zielen, daar zijn vrees in woont; „'t Heil-cenerm wordt aan zijn vrinden, » Naar zijn vreêverbond, getoond,” De ftrekking van dit ftukje fchijnt te zijn, om „ de kin- » deren Sions” aan te fporen , dat zij „ zich van nu af » 2an het gehoor, al is het daarom niet aan het kerke- » lijk beftuur” (dit laatfte zij ten minfte nog als iets be- trekkelijks goeds ter eere van den Doctor opgemerkt !)) van alle de 27 Amfterdamfche Leeraars , die zulk eenen Herderlijken Brief, als bekend is , hebben kunnen uit- geven, „ onttrekken ° (vergelijk bl. 6) en om hen tot. getrouwheid in hun oud Gereformeerd geloof (zoo als de Schrijver dit begrijpt) op te wekken. — Rec, wil, naar den aard der liefde, gelooven, dat de Doctor het wèl meent ; maar naar het*gezond verftand , en naar den _ eisch der op goede Bijbeluitlegging rustende Godgeleerd- heid, roept hij hem toe: Ne futor ultra crepidam ! Qehoenmaker ! houd u bij uwe leest!) II, Bij het lezen van de woorden, „de Synode der Chris- „ telijke Gereformeerde Kerk onder het kruis in Neder- » land”; van de onderteekeningen onder de Voorrede , H. P. SCHOLTE, V. D. M. Synodi Praefes, H. DE COCK, V. D. M. Synodi Scriba, en van die onder het Adres, zijnde dezelfde :tweè genoemde en nog drie andere min of meer beruchte afgezette jonge Predikanten (BRUMMELKAMP, S. VAN VELZEN En GE- ZELLE MEERBURG) en elf opgeraapte Ouderlingen van hun maakfel uit verfchillende Provinciën , benevens een tot het Candidaatfchap van de H. Dienst niet toege- laten jong mensch (VAN RAALTE), die zich thans ' Bedienaar des Goddelijken Woords’ noemt, „ beroe- » pen te Genemuiden en Mastenbroek in Overijsfel” ; hierbij dan kon Rec. zich van geen fpottenden glimlach onthouden , en zeide bij zichzelven : „ Wat fpelen die __» jonge luidjes toch zoet Synodetje ! maar onwillekeu-. rig fchoot hem ook eene vraag uit een- oud leerboekje te binnen: „ Waarom bouwden de menfchen den toren 286 Z. H. VAN DER FEEN „ van Babel?” en het antwoord: „Om zich eenen > ` „ naam te maken.” Men ziet hier toch twee jonge lie- den, en in hunnen aanhang drie anderen van denzelfden leeftijd, die naauwelijks twee, drie jaren ín de dienst der Kerk geweest zijn, zich niet alleen tegen het Kerk- beftuur, dat hen aangenomen en in dienst gefteld heeft, verzetten, maar ook zich een gezag aanmatigen, het- welk hun, al hadden zij ook in hunne zaak het grootfte gelijk van de wereld, op hunne jaren, zoo wel naar menfchelijke beleefdheid en ondergefchiktheid, als naar Christelijke nederigheid en ootmoed, zeer kwalijk ftaan “zou, en dat hen nu in de oogen des verftandigen en. weldenkenden befpottelijk en verachtelijk maakt. Het langwijlige en Z. Ms, geduld tergende Adres, dat. Rec. geen lust heeft nader te ontleden , fchijnt de ftrekking te hebben, om, ten gevolge der bekende Mi- nisteriéle aanfchrijving van ll Dec. 1835, Z. M. te beduiden, dat de genen, die zich thans van het Her- vormde Kerkgenootfchap in Nederland willen affcheiden , geen nieuwe Gezindte, maar de oude Hervormde Kerk zijn, en dat zij (zie bl. 27) aan Z. M. geene nieuwe Reglementen of Statuten kunnen voorleggen, maar hier- toe wijzen op de Formulieren van Eenigheid en op die ° „van Liturgie der Hervormde Kerk, Of Z. M. hierdoor van hun bewéerde overtuigd zal worden, meenen wij wel zeer te mogen betwijfelen. Wat het eerfte betreft, hier- over heeft Rec. zijne gedachten reeds genoegzaam ge- zegd in No, II van dit Tijdfchrift dezes jaars bl. 60, 61 , waarheen hij dus kortheidshalve verwijst. En wat het laatfte aangaat , godsdienftige Geloofsbelijdenisfen en Voorfchriften van Eerdienst, welke laatfte niet yan de- zelfde verpligtende kracht waren als de eerfte, Regle- menten en Statuten van een Kerkelijk Genootfchap te noemen, dit is te ongerijmd, om wederlegd te worden. Had men zich nog op zekere oude Kerkeördeningen , die evenwel niet overal, even min als de Canones Synodi Dordracenae tot Formulier van Eenigheid, aangenomen zijn, beroepen, dan had het nog eenige houding gehad ; BROEDERLIJKE BRIEF , ENZ. ` 287 nu is het geen verdere wederlegging waardig. In gewo- ne gevallen zou men in jonge Geestelijken zulke onbe- drevenheid in kerkelijke zaken gaarne verfchoonen; maar nu deze zich als Leeraars en Leidslieden van en boven anderen opwerpen, nu kan en mag men niet zwijgen , maar moet men hen in hunne onkunde en onbevoegd- heid, bij hunne verwaandheid en onbefchaamde aanmati- ging, ten toon ftellen. De hierop volgende Opwekking is van hetzelfde alooi, een zamenraapfel van vele, bij zekere lieden als bijzon- der regtzinnig en vroom geijkte en geliefkoosde uitdruk- kingen , en van ongepast aangehaalde Bijbeltekften , voor- al uit het Oude Verbond, waarvan wij geen nuttigheid . zien ftaaltjes aan te halen, daar zij al van ouds genoeg bekend zijn. Even min heeft Rec. lust, om met die gansch onbevoegde jonge lieden, SCHOLTE en DE COCK, welke de onderteekenaars van dit ftuk zijn, al noemen zij zich Synodi Pracfes en Scriba , te redetwis- ten over eenige daarin voorkomende zaken ; zoo als b.v. over het wenfchelijke en noodzakelijke van eenen Dank- en Bededag, op den voet van die vóór 40, 50 jaren. Indien zij met de regte kennis van dat vorige ook de ondervinding vereenigden van hetgene er na dien tijd, en bijzonder federt de herftelling van ons Vaderland, ge- beurd, en te dezen aanzien, na rijp beraad, zoo van Gouvernementswege, als door het Kerkelijk Beftuur, befloten en gedaan is, of indien zij zich dit door des- kundigen lieten mededeelen , dan zouden zij, indien zij verftandig en nederig waren, en door geen dwaze eer- en heerschzucht gedreven werden om zonderling te zijn, geheel anders oordeelen, — Nog ééne bijzonderheid mag onze kritiek, hoezeer wij anders al dit gefchrijf beneden dezelve achten, niet ontgaan, omdat zij eene openbare onwaarheid behelst; namelijk waar er, bl, 36, 37, ge» zegd wordt, „ dat er zoo vele duizenden in ons land , „ onder de berooving van hun tijdelijk beftaan , onder » beboeting, trekking voor regtbanken en gevangenis- 3, traf, - zich van dat Genootfchap®” (der Nederland- 288 Z. H. VAN DER FEEN)BROEDERLIJKE BRIEF,ENZ. fche Hervormden) „hebben afgefcheiden,”” Waar zijn toch die duizenden , die te dezer zake van hun tijdelijk beftaan beroofd, beboet, voor regtbanken getrokken , met gevangenis geftraft zijn? Dat eene wettige vervol- ging en veroordeeling door Kerkelijke en Bargerlijke Regt- banken deze verdwaasde jonge lieden en ettelijken hunner medeftanders getroffen heeft, moet dit zóó voorgefteld worden , alsof dit het lot van duizenden ware geweest ? Is dit eerlijk en naar waarheid? Of is het een fophis- tisch huismiddeltje, om der onkundige menigte zand in de oogen te werpen?... Tantum. Na het bovenftaande gefchreven te hebben, komt Rec, ter hand een ftukje , getiteld : Handelingen van de Opzieners der Gemeente Jefu Chris- ti, vergaderd te Amflerdam , den 2den Maart en volgende dagen, do. 1836. Te Amflerdam, bij H. _Höveker , enz. 1836. In gr. 8yo. Xen 48 bl. f :-40. Hieruit ziet men dan, wat die zich noemende Synode, waarvan bovengemelde Adres en Opwekking uitvloeifels zijn, op hare Vergadering uitgevoerd heeft. Rec. meent daarvan geen breed verflag of uitvoerige beoordeeling te geven, zoo min als op eenige punten terug te komen , waaromtrent hij reeds een- en andermaal het noodige ge- zegd heeft. Men kan uit dit ftukje zien , hoe vele be- langrijke zaken die bekwame en vlugge jonge menfchen „ die de leidslieden dier Vergadering waren, in den tijd van tien dagen hebben afgedaan; ja zien, hoe veel beter dit is, dan het beftuur der Kerk aan eene Vergadering van Mannen toe te betrouwen, die, hoewel natuurlijk van verfchillende jaren, nogtans, door vereeniging van kunde en ondervinding, tot zulk veelomvattend werk âllezins bevoegd gerekend worden! ! — Onder de ge- wigtige dingen, welke daar in zoo korten tijd afgedaan zijn, behoort ook al een Reglement op het Examen es. HANDELINGEN. - 289 de toelating tot het Herdér. en Leerdarambt, waarin onder anderen ‘Rec’. aandacht- trok , dat daarin van den Examinandus, ja, „ ervarenheid in de Hebreeuwfche en » Griekfche talen’ gevorderd wordt, maar er nogtans op volgt: „De Kerk behoudt echter de vrijheid, om, » bijaldien de nood der Kerke dit vordert, en andere (?) » buitengewone gaven des geestes (!) dit wettigen , het » examen in de talen achterwege te laten.” Overheer- lijk middel, om de grondige Bijbelftudie, op goede ken- nis van den oorfpronkelijken tekst gevestigd, en alzoo tevens het verkrijgen van degelijke en klasfieke geleerd- heid te doen verwaarloozen! — Uit een volgend artikel van dat Reglement moet blijken, waarom een Exami- nandus als onbekwaam kan worden afgewezen , namelijk » het zij dat hij geene bewijzen heeft gegeven, dat de » waarheid aan zijn harte is geheiligd, het zij door on- „ kunde in de Godgeleerdheid, of door het koesteren » van dwalingen.” Het eerfte is niet naar den ouden ftelregel : De internis non judicet Ecclefia, d.i. Over het inwendige oordeelt de Kerk niet: en hoe zal dit cri- terium van bekwaamheid bij elk, die het examen: on- dergaat, onderkend worden ? Maar die vlugge jonge lie- den vermogen veel!! Uit het tweede blijkt, dat alleen onkunde in de eigenlijk gezegde Godgeleerdheid (hier te voren Befchouwende en dadelijke genoemd) iemand kan doen afwijzen: het overige is dus, gelijk de Tielen, van minder belang!! — Verder vindt men hier eene kerkelijke Cenfura librorum vastgefteld , waarbij een ge- fchrift, om door deze hoogwijze Mannen kerkelijk ge- approbeerd te worden, niet alleen kerkelijk regtzinnig moet zijn, ‘maar ook des Schrijvers ftichtelijk doel , vrijmoedigheid , rondborftigheid en befcheidenheid, ja zelfs juistheid van uitdrukkingen, duidelijke voorftelling van zaken en goede ftijl blijken moet. Nu zal men eerst keur van godgeleerde puikfchriften zien uitkomen , ` wanneer zij door het zegel der goedkeuring van zulke - veel vorderende en zoo zeer bevoegde Cenforen bekrache tigd zijn: ftreeft, ftreeft er toch naar, Schrijvers! om 290 HANDELINGEN, u die eer waardig te maken! de ftrijd is nieuw en moei- jelijk ; maar de palmtak der overwinning is ook fchoon en heerlijk! — Opmerkelijk is een artikel van deze Handelingen; bl. Een heerlijk begin! ! Rec. acht het zijne taak niet, en vindt het ook niet noodig, over de manier van behan- deling dezer zaak bij die zoogenaamde Synode zijne ge- dachten te zeggen, hoewel hij anders daartoe wel ftof zou vinden ; maar hij laat haar liever voor rekening van die wijze Opzieners, en wil zichzelven en de Lezers van dit Tijdfchrift met deze verdrietige zaken niet lan- ger vervelen. — Punctum ! ne mm l K. s. KUNTR’s Handboek der Botanie, en aanleiding tot de kennis der natuurlijke familiën des planten- rijks. Uit het Hoogduitsch vertaald door N. B, Mih- “ LARD. Met eene Voorrede van W. H. DE VRIESE, Math. Mag. Ph. Nat. et Med. Doct. , burtengewoons K. $. KUNTH, HANDBOEK DER BOTANIE. 29] „Hoogleeraar in de Botanie te-Amfterdam. H Dee» len. Te Amfierdam, bij C. G. Sulpke. 1836. dn gr. 8vo. 748 Bl. f 6-1: Van een, Handboek , uit de pen van den beroemden Berlijnfchen. Hoogleeraar der Botanie gevloeid, kon men wel niet dan goeds verwachten ; en wanneer men eenige waarde blijft hechten aan het oordeel, in Tijdfchriften uitgefproken, dan kan men in de voornaamfte Duitfche en andere wetenfchappelijke het oordeel vinden , dat dit Handboek tot de besten behoort, en in alle opzigten voldoet aan het doel, hetwelk de Schrijver zich bij des- zelfs bewerking voorftelde. ALPHONSE DECAN* DOLLE ftelt het naast het foortgelijke werk van den be- roemden Engelfchen Plantenkundige J- LINDLEY (Jp- _ troduction to Botany , Lond. 1832) , en raadpleegde het- zelve bij de zamentftelling van zijne Zntroduction à l étude de la Botanique, Paris 1835, — KunNTuH bewerkte zijn Handboek na eene vijfentwintigjarige ondervinding , en raadpleegde onpartijdig de beste Handboeken dezer we- tenfchap. „Bij mijnen arbeid „*” zegt hij, „heb ik dik- wijls en veel gebruik gemaakt Van DECANDOLLE’s Théorie élémentaire en zijne Organographie yégétale , LINK's Elementa philofophiae Botanicae, MIiRBEL'’s Elemens de Botanique, WALLDENow’s Krâäuterkunde, RICHARD's Esquisfe d'un vocabulaire méthodique de Botanique en feize tableaux (in BULLIARD’s Dic, tionnaire de Botanique), van zijns zoons Nouvcaux dlé- mens de Botanique, en van vele andere werken, maar voornamelijk van LINDLEYy’s geestrijk en klein werkje; An outline of the first principles of Botany,” Eene andere vraag echter, wier beantwoording mis- fchien velen van ons verlangen zullen, is, of het Hand- boek van KUNTH, hoezeer gefchikt voor het onderwijs der Plantenkunde aan Duitfche Hoogefcholen , in die be- trekking ook doelmatig voor onze geleerde inrigtingen zijn kan. Misfchien zullen velen de breedvoerige behan- deling der natuurlijke familiën in een boek voor eerstbe- 292 O KeS. KUNTH ginnenden ondoelmatig en zelfs nadeelig oordeelen , en zouden liever gezien ‘hebben, dat, met verkorting van dit gedeelte, het phyfiologifche deel wan het boek wat meer ruimte gewonnen had. Door de voorbeelden van DECANDOLLE'S Zhdlorie élémentaire, LINDLEY’s Introduction, ALPH. DECANDOLLE'’s Introduction enz. willen wij hunne vraag miet beantwoorden, maar alleen opmerken, dat eene wetenfchâp niet dan in haar geheel kan aangeleerd en begrepen worden, en dat de {tudie- der natuurlijke familiën , althans eene fchets daar- van, in den tegenwoordigen ftand der wetenfchap even - noodzakelijk is, als de leer der kunstwoorden en de ont- leed- en natuurkunde der planten. Zij is het voornaam- fte gedeelte der wetenfchap geworden, federt zij niet meer op losfe grondflagen gevestigd , maar als ’t ware ontftaan is uit de vergelijkende ontleedkunde der planten. Het is hierin even zoo als met de rangfchikking der dieren door den onfterfelijken CUVIER, die het gevolg was van de vergelijkende ontleding der dieren. Wie de geftadige ver- andering dier ftelfels voor nadeelig en een bewijs hunner onvolledigheid houdt , die vergeet , dat dit een noodzake- lijk gevolg is van de dagelijks zich vermeerderende ont- dekkingen en daaruit voortvloeijende nieuwe vergelijkin- genen analogiën der deelen. Even als ieder bewerk- tuigd ligchaam , moet eene rangfchikking derzelven be~ paalde tijdperken van ontwikkeling doorloopen, en kan eerst dàn heilbrengende vruchten dragen, wanneer het geheele ligchaam zich in alle zijne deelen ontplooid en aan het oog van den opmerkzamen onderzoeker blootge= legd heeft. heid, met dit moeijelijkfte gedeelte der wetenfchap te. beginnen ; weshalve dan ook in vele Handboeken , b. v. de Elementa van Prof. VAN HALL, vooraf eerie alge- meene phytographifche, befchouwing der zamengeftelde organen gegeven wordt, De wijze, door KUNTH ge- ‘volgd, is ftellig de meest wetenfchappelijke, en kan in dat opzigt gezegd worden de voorkeur te verdienen. — In de tweede plaats worden de zamengeftelde plantén- werktuigen afgehandeld; en wij houden dit, om de dui- delijke befchouwing der ontwikkeling der deelen en de doelmatige vereeniging der kunstwoorden met de Or- ganographie en Phyfiologie, voor het voortreffelijkfte Hoofdftuk. De hier gevolgde orde is de gewone, van den wortel beginnende, en vervolgens de deelen naar hunne ontwikkeling befchouwende. De IIde Afd. han- delt over de verdeeling der planten , begint met eene al- gemeene befchouwing der Taxonomie, behandelt vervol- gens het ftelfel van TOURNEFPORT , daarna het Lin- neaanfche of geflachtsftelfel, en gaat (bl. 173 van het eerfte deel) tot de befchouwing: van het natuurlijke ftel- fel over. Hierop volgt, bl. 222, de IIIde Afd. , de verfchillende plantenfamiliën , hare kenmerken, verwant- fchappen , nuttige en fchadelijke eigenfchappen en aard- rijkskundige grenzen bevattende. Dit gedeelte vult het overige van het eerfte en het gehecle tweede deel, BOEKBESCH. 1836. No. 7. = U 294 os K. S. KUN TM dat met drie zeer doelmatige Registers eindigt. Deze uiteenzetting der natuurlijke familiën zal niet alleen door den leerling, maar ook door den reeds geoefenden Botanist met veel nut kunnen gelezen worden. Kun TH ftelde zich , bij de bewerking derzelve, yussreu, DECANDOLLE €N LINDLEY tot voorbeelden, en, geleid door zijne groote kunde in dat vak van weten- fchap , kon hij hierover een oordeelkundig ftuk leveren, Ziedaar ons verflag! Nu nog eenige woorden over de uitvoering der vertaling. Overtuigd, dat de verdien- ftelijke Vertaler liever ons geheel onpartijdig oordeel, dan zoete loffpraak verlangt, willen wij dit kort en rond geven. De tekst is naauwkeurig en duidelijk overge- ‚ bragt, de ftijl vloeijend, en de keuze der Nederduitfche woorden voor de kunstwoorden gelukkig. Hier en daar heeft de Vertaler aanmerkingen bij den tekst gevoegd, waartegen wij op zichzelve niets in te brengen hebben, maar meenen, dat men hiertoe alleen bij hooge noodza- kelijkheid mag- overgaan. Hetgeen b. v. op bl. Het niet vermelden van onderfcheidene daadzaken in een Handboek ligt in het plan van den Schrijver. Eene ver- taling moet het boek, zoo als hetis, wedergeven, wan- neer zij niet den naam van eene verklarende vertaling dragen wil. — Even zoo is het oorfpronkelijk plan des Schrijvers door de bijvoeging van eene breedvoerige ver- handeling over het natuurlijke ftelfel, door den Vertaler uitgewerkt, veranderd, Met genoegen hebben wij dit goed gefchrevene ftuk gelezen, maar ontveinzen niet , dat ons deze verandering van het oorfpronkelijke werk, dat door eenen in het natuurlijke ftelfel hoogst bedreve- nen Botanist en met eene vijfentwintigjarige ondervinding gefchreven is, eenigzins gewaagd voorkomt, == Wij HANDBOEK DER BOTANIE. 295 fchreven deze weinige aanmerkingen niet, om in eenig opzigt de waarde der vertaling te verminderen; zij is te goed geflaagd, dan dat zij hierdoor iets zoude kunnen verliezen, Het Nederlandfche Publiek is den Heere MILLARD dank verfchuldigd. Mogt hij de edelfte voldoening voor zijne moeijelijke taak in de meerdere ej- gene uitbreiding van botanifche kennis en ook van die onzer landgenooten vinden, en alzoo de wensch , in de Voorrede geuit , vervuld worden , „dat ook deze arbeid onder ons een nieuw middel worde tot de bevordering der kennis van een der fchoonfte deelen der gefchiedenis van het levend natuurrijk l”? - Disputatio Juridica inauguralis, de wniverfali bonorum inter conjuges communione in plerisque påtriat nostrat tractibus olim vigente, nunc lege d. d. 16 Junii 1882, in Codice civili futuro denuo restituta; quam — pro ` gradu doctoris — in academia Groningana — publico examini ofert LUCASOLDENHUIS GRATAMA; Asfena-Drenthinus, ad d. 7 Nov. 1835. Gron. apud _J. Oomkens. In oct. maj. VII et 111 pagg» D. voor ons liggende verhandeling behoort tot eene foort van letterkunde , welke in ons vaderland meer dan elders bloeit en vruchten oplevert. Zoo wij toch het aan- tal goede en bruikbare Inwijdingsverhandelingen nagaan, welke in ons vaderland op verfchillende tijden zijn uitge- komen, dan moeten wij erkennen, dat deze inftelling reeds veel nut heeft aangebragt. De ftof, welke de Heer oL DENRUIS GRATAMA - zich ter behandeling heeft gekozen, is belangrijk en uit- lokkend: in het geheele burgerlijke privaatregt toch is geene ftof, die zich zoozeer over alle deelen van dat regt uittrekt, met alle verbonden is en op alle een’ nood wendigen invloed uitoefent, als de gevolgen des huwe- lijks met betrekking tot de goederen der aanftaande echt- genooten. Des te meer is derhalve der opmerking waar- dig, wat de verfchillende wetgevers omtrent dit punt hebben vastgefteld. In ons vaderland gold oudtijds in de meeste gewesten algeheele gemeenfchap van goede- ren. De Hollandfche Napoleon , de eerfte algemeene wet voor alle deelen onzes vaderlands , voerde dezelve overal in, en bepaalde ze naauwkeuriger, dan ooit te voren in “eenige land- en ftadregten, oudtijds in ons vaderland zoo talrijk. De daarop volgende Franfche wetten ftelden eene huwelijksgemeenfchap , of liever ongemeenfchap „ daar, welke met onze denkbeelden en zeden, en daaren— boven met het zedelijk en redelijk beginfel des huwelijks zoozeer in ftrijd was, dat vele vaderlandfche regts- geleerden onbewimpeld. het Franfche huwelijkscontract voor ongepast verklaarden. Velen vleiden zich met de hoop, dat de aanftaande herziening dit gewrocht van vreemden bodem, ons door vreemden opgedrongen, uit onze nationale wetgeving, die anders door de Franfche revolutie zulke reuzenfchreden’ voorwaarts had gedaan , zoude verdringen ; doch helaas te vergeefs : de voor ons ook in andere opzigten zoo noodlottige verdeniging met België verhinderde de vervulling van den wensch der _Noord-Nederlanders, en het Franfche huwelijkscontract werd wederom als wettelijk aangenomen. Eerst nadat de affcheiding van België eene nieuwe herziening vorder- de, was het mogelijk , op dit punt, gelijk op zoo vele andere, wezenlijke en noodwendige verbeteringen daar te N DISPUTATIO. 297 ftellen, en dit is, wat het onderhavige onderwerp be- treft, gefchied door de wet van den 16 Junij 1832. Doch laat ons kortelijk met orde nagaan, wat de Heer OLDENHUIS GRATAMA in zijn proeffchrift heeft behandeld. A In het eerffe Hoofddeel gaat hij na, welk regt te de- zen opzigte oudtijds in ons vaderland heeft gegolden : hij bevindt, dat, op weinige uitzonderingen na, in ons vaderland algeheele gemeenfchap van goederen tusfchen echtgenooten was aangenomen. De eerfte oorfprong van deze gemeenfchap kan niet gezocht wòrden in het be- fchreven regt; immers vóór dat men begon de gewoon- teregten te befchrijven, hetgeen de fchrijver op het voet- fpoor van den geleerden H. J. ARNTZENIUS, Fil, ftelt, dat ten tijde van KAREL V meestal gebeurd is, was dezelve reeds door het gewoonteregt zoodanig vastge- fteld , dat zij in: de oudfte befchrevene landregten fteeds onder den naam van eene oude gewoonte , eene confue= tudinaire gemeenfchap voorkomt. Moet derzelver oor- fprong dus gezocht worden in de zeden, den aard en de gewoonten der oude Germanen? De Heer oLDEN- HUIS GRATAMA ontkent zulks ten fterkfte; ja hij beweert, dat eene zoodanige gemeenfchap volftrekt ín ftrijd is met die zeden der oude Germanen : hij gaat ver- der; hij toont aan, dat dezelve in die allervroegfte tij- den volftrekt geene plaats kon hebben; hij bewijst, dat men zich, tot verdediging van het tegengefteld gevoelen, te vergeefs beroept op eene plaats uit TACITUS, de M.G. ce XVII; hij verklaart die plaatfen uit de Ri- puarifche, Salifche en Saxonifche wetten, welke het-te- genovergeftelde fchijnen aan te duiden, tot zijn voor- deel. — Des te meer is het van belang, den oorfprong van deze gemeenfchap na te gaan, welke, ‚naar des fchrijvers oordeel, dus in die alleroudfte tijden niet kan gegrond zijn, en tien à twaalf eeuwen later toch als al- gemeen geldend en overal aangenomen voorkomt. Er moet dus wel eene gewigtige gebeurtenis in dien tus- fchentijd hebben plaats gehad, welke in zoodanige be- 298 L. OLDENHUIS GRATAMA langrijke zaak eene zoodanige verandering kon te weeg brengen. De fchrijver meent de eerfte aanleidende oor- zaak van die verandering in het meer en meer doordrin- gen der Christelijke Godsdienst gevonden te hebben. Wij wille den Heer OLDENHUIS GRATAMA in dit ` zijn onderzoek niet volgen, als welk ons te ver zoude. ” afleiden, maar gelooven met hem, dat de Christelijke Godsdienst het huwelijk van een middel, om aan de zin- nelijkheid te voldoen, herfchiep in eene zedelijke zamen- woning van man en vrouw, het edel doel der fchepping, in welke , behalve de zinnelijkheid, welke fteeds wel doel, maar niet alléén doel bleef, de beoefening van meer hui- felijke, meer zedelijke, meer ftille deugden werd beoogd ; dat de Christelijke Godsdienst dus alle genegeńheden , uit het huwelijk voortfpruitende , daarftelde en verfterk- te; dát dezelve eindelijk de regten der vrouwen hand- haafde, en haar van dienaresfen des mans verhief tot gezellinnen van zijn leven, en als zoodanig de eerfte aan- leiding heeft kunnen geven tot de verandering van zaken in dit opzigt; dat meerdere oorzaken hier vervolgens zijn bijgekomen , welke de fchrijver opnoemt op bl. 18 en volgg. . Hierna onderzoekt de fchrijver, van welken aard de gemeenfchap was, die oudtijds in de verfchillende ge- westen van ons vaderland gold, en geeft een kort en beknopt overzigt van de verfchillende, niet zelden ge- heel en al tegen elkander inloopende bepalingen , te de- zen opzigte in de oude land-, ftad- en costumiere reg- ten voorkomende. Bij deze gelegenheid ftaat de fchrij- ver eenige oogenblikken ftil bij het regt, dat in zijn ge- boorteland beitond, hetgeen wezenlijk bijzonder was. ‘Het voormalige landfchap Drenthe toch fchijnt meer aan het oude Germaanfche gehecht te zijn geweest, dan eenig ander gewest van ons vaderland: hiervan fchijnen en in de manier van procederen, zoo civiel als crimi- neel, en in het oude privaatregt van dat gewest voor * den historifchen regtsgeleerde de belangrijkfte fporen over te zijn, en als zoodanig fchijnt de ftudie van dat regt DISPUTATIO. 299 voor ieder, die prijs ftelt op de historifċhe ontwikkee ling, oorfprong en voortgang van het regt, hoogst ge- wigtig te zijn. In het tweede Hoofddeel vergelijkt de fchrijver de voor- en nadeelen, welke aan de verfchillende huwelijkscon- tracten verbonden zijn,-die ten tijde van de beraadfla- gingen over de wet van 16 Junij 1832 in aanmerking konden komen, en ook in aanmerking kwamen , name- lijk: de Fran/che gemeenfchap, de gemeenfchap van winst en verlies , en de algeheele gemeenfchap. Hij on- derzoekt eerst de Franfche gemeenfchap, en toont de verfchillende gebreken aan , welke met dezelve verbonden zijn; de duisterheden en ingewikkeldheden , waartoe dit moeijelijke en bijna onverftaanbare huwelijkscontract aan- leiding geeft; hij fomt de gevallen: op, in welke de wet zelve aan de aänftaande echtgenooten als °t ware de ge- legenheid aanbiedt, om elkander te benadeelen; hij wijst aan , dat het Franfche fysteem eigenlijk niets zekers be- paalt, maar alles bijna aan het blinde toeval overlaat, en dat als zoodanig het Franfche fysteem als wettelijk regt minder goed te keuren, en in allen gevalle voor onzen leeftijd minder gefchikt is, en ftaaft eindelijk zijn gevoelen met auctoriteiten der bekwaamfte regtsgeleerden. Daarna gaat hij over, om de gemeenfchap van winst en verlies te befchouwen, en zoekt eerst de. argumenten van de voorftanders van dit huwelijkscontract te weder- leggen, wijst vervolgens aan, dat ook de gemeenfchap van winst en verlies groote gebreken bevat; en ten laat- fte gaat hij tot de a/gcheele gemeenfchap over, nu door de wet van 16 Junij 1832 weder in ons aanftaand Burg. Wetb. herfteld: hij bevindt, dat de algeheele gemeen- fchap niet die gebreken bevat, waarom de vorige huwe- lijkscontracten waren af te keuren ; dat iedere fcheiding van goederen tusfchen echtgenooten met het zedelijk en redelijk beginfel des huwelijks ftrijdt; dat, zoo gemeen- fchap van winst en verlies in dit opzigt met den aard des huwelijks kon gezegd worden te ftrooken , algeheele gemeenfchap zoo veel te meer met den aard des huwe- 300 Le. OLDENHUIS GRATAMA lijks overeenkwam ; dat algeheele gemeenfchap daarom ook zeer te regt als wettelijk door de wet van 16 Junij 1832 was aangenomen, omdat dezelve gedurende zoo vele eeuwen in ons vaderland , eerst als gewoonteregt „ daarna als flatutair regt, had gegolden. Ten laatite zoekt hij de argumenten te wederleggen, die op verfchil- lende tijden tegen de algeheele gemeenfchap zijn inge- bragt. Hoewel Rec, het met den Heer OLDENHUIS GRATAMA volkomen eens is, met hem oordeelt „ dat onze wetgeving op dit punt oneindig is verbeterd „ en dankbaar de verpligting erkent, welke ons vaderland ook in dit opzigt aan de Commisfie van Wetgeving heeft, zoo kan hij zich echter niet ontveinzen, dat de bezwaren, welke tegen de algeheele gemeenfchap worden ingebragt , niet van allen grond zijn ontbloot. Dit ge- deelte der verhandeling van den Heer oLDENHUIS GRATAMA zou wel verdienen door een’ onzer vader- landfche regtsgeleerden breeder te worden behandeld, In het derde en laatfte Hoofddeel geeft de fchrijver _ eenige aanmerkingen over de wet van 16 Junij 1832. In de eerfte plaats onderzoekt hij, in hoeverre de gronden van beflisfing , bij het oude regt gebruikt geweest, nog bij het nieuwe regt kunnen en mogen gebruikt worden. In de tweede werpt hij eene allerbelangrijkfte regtsquaes- tie op: of namelijk de geldboeten ook door den onfchul- digen echtgenoot voor de helft moeten gedragen worden „ welke quaestie bij onze aanftaande wetgeving is onbeflist gelaten. De Heer OLDENHUIS GRATAMA geeft naauwkeurig de gevoelens op, welke van beide kanten kunnen aangevoerd worden , maar durft, zoo het fchijnt „ in deze belangrijke zaak geene uitfpraak doen; aan Rec. is het gevoelen, ter laatfte plaatfe voorgefteld , het waar- ~ fchijnlijkst voorgekomen. Vervolgens geeft de fchrijver „ in de derde, vierde en vijfde plaats , nog verfchillende aanmerkingen , als onder anderen over huwelijkscontrac- ten, welke volgens het aanftaand regt kunnen gemaakt worden; over de gecontinueerde gemeenfchap , welke in de wet van 16 Junij naauwkeuriger en beter is, dan de DISPUTATIO. l 301 zoogenaamde gecontinueerde boelhouderfchap van het onde regt; over gemeenfchap bij tweede en verdere huwelijs ken enz. enz., welke aanmerkingen der lezing over- waardig zijn, en de aandacht onzer vaderlandfche regts- geleerden verdienen. ` Bij deze korte inhoudsopgave wil Rec. dit‚nog voe- gen, dat hij deze verhandeling over het algemeen met genoegen heeft gelezen, en niet fchroomt, dezelve te rangfchikken onder de beste lettervoortbrengfelen van de- ze foort. — Een keurig zesentwintigtal Thefes of ftel- lingen over alle deelen der regtsgeleerdheid befluit deze verhandeling , welke zich overigens door eene nette ty- pographifche uitvoering aanbeveelt. Vindicie Horatiane, adverfus nuperam cenfuram a cl, viro P. HOFMAN PEERLKAMP editam. Scripfit PETRUS BOSSCHA, Ph. Th. Mag. Lit. St. Jurisque D. et in ill, Daventr, Atheneo Profesfor. Daventriæ , apud J, de Lange. 1836. 8vo. XXII , 170 p. f 2-25. De Heer BosscHa heeft, met zooveel anderen, gezien, dat Prof. PEERLKAMP eenen HORATIUS uitgegeven heeft, die er geheel anders uitziet, dan al de vorigen; waar- op die fijne kenner der Latijnfche Poëzij twintig jaren, en misfchien langer, gearbeid heeft: terwijl hij, (waarfchijnlijk met de Ars Poetica gedurig in de hand) zich een helder denk- beeld vormende van de Iyrifche poëzij, zoo als zij uit de pen van HORATIUS komen moest, de tooverwoorden en duivelsbezweringen van MITSCHERLICH en anderen , doc- te, apte, pulcre, exquifite, fuavis imago, uit zijn geheugen verbande, en zich afvragende, wat zijn gezonde verftand voldeed en wat niet, uitmonfterde , wat de proef niet door- ftaan kon; doch niet met enkele raadpleging van eigen fmaak en vernuft, maar tegelijk met bijgebragte redenen uit diepe taal- en zaakkennis,’ Het is lastig (wij bekennen het), wanneer men, van zijne jeugd af, den ganfchen moratus van buiten geleerd en honderdmalen opgedreund heeft, fomtijds met genot, fom- „tijds zonder te denken aan hetgeen men declameerde of het 302 | P. BOSSCHA regt duidelijk te begrijpen, of wanneer men jaren lang, aan Zijne leerlingen den Lierdichter uitleggende, zoo ongemerkt de gemakkelijke gewoonte verkregen heeft om van alles alles te maken: het is lastig, zeggen wij, dat men dan zoo laat eerst leeren of hooren moet, dat het toch niet alles goud is A wat er blinkt. Deze gedachte ten naastenbij fchijnt opgeflo- ten te liggen În de troebele eerfte bladzijde der Voorrede van den Heer BosscnaA; trouwens Latijnfchrijven is moeijelijk en vereischt veel oefening. BosscnHa vindt het verder on- verdragelijk , dat er nog geen kruistogt tegen PEERLKAMP in de weer is, en dat niemand tot hiertoe die uitgaaf beoor. deeld heeft, dan MOSER, wiens docte fane, fed non fatis abfolute animadverfiones de zaak niet afdoen, Bosscua had er bij kunnen voegen, dat moser het meeste aan PEERLKAMP toegeeft, en eigenlijk , met een’ grooten om- haal, toont, dat hij bang is voor het boek: geen wonder ! Bosscua zou er nu ook BERNHARDY bij kunnen voe- ` gen, die, more fuo, een weinig uit de hoogte fchermutfelt en hakt op andere dingen, maar om het boek heen loopt , als de kat om de heete brij. — Het is onverdragelijk! riep de Heer BOossCcHa; maar hij zocht de reden van dien fchrik en doodelijke ftilte, flechts nu en dan door een’ zucht afge- broken, in de laauwheid der echte Horatianen, en niet in de groote moeijelijkheid van het onderwerp, niet in den twij- fel en de wankeling , die het meesterftuk van PEERLKAMP bij de verftandigften en geleerdften mag hebben doen ont- ftaan, niet in het bezadigd en onpartijdig onderzoek, dat welligt in dit oogenblik de eerffe Literatoren aan het groote vraag{luk wijden, Daarom werd de geest van BOSSCHA vaardig, en hij fchreef zijne Vindicie , meestal, zegt hij, zonder de vroegere Uitleggers te raadplegen: dit wil zoo veel zeggen als: „ Ik heb mijne bewijzen voor de echtheid » van alles, wat door PEERLKAMP verworpen wordt, uit „ eigen geleerdheid en fmaak en takt geput: en zie, hoe fte- „ vig mijne Windicie daar ftaan, en HorRATIUS aan zich. „ Zelven teruggeven”! Ach, was het waar! dan zouden wij PEERLKAMP dubbelen dank weten, wiens aanval zu/k eene - hulp en zulk eenen verdediger uitgelokt had; maar de kracht van gewoonte, vooroordeel en alledaagfchen flenter blijkt ook hier wederom, Wij gelooven den Heer Bosscna, als een eerlijk man, dat hij de vroegere Uitleggers heeft laten rusten; maar zij zaten hem door bloed en merg: hij kon- VINDICIE HORATIANZ. 303 bunne boekdeelen in zijne kast laten ftaan 3 maar wat zij hem geleerd hadden, daarvan kon hij zich, zelfs voor één oogen- blik , niet ontdoen, Eene zware befchuldiging; maar zij kan rijkelijk geftaafd worden, zoo het noodig is en de Heer Bos- scHaA het wenscht. Voor dit oogenblik is het nuttig, de tezers der Vindicie hierop aandachtig te maken. De Heer Boss CHA moet zich zeer fterk gevoelen; van- waar anders die fomktijds vrij bitfe toon? b. v. p. 108, illa metri necesfitas ad naufeam usque inculcatur: die walging heeft welligt veroorzaakt, dat BosscHa eindelijk van het metrum niet meer hooren mogt, en op p. 117 eene correctie voorfloeg , die hij in de Corrigenda terug moest nemen: het metrum blijft een vies ding, als men over oude Poëten fpreekt; maakt men zelf een vers, dan is het iets anders. — Vanwaar hier en daar eene halve poging OM PEERLKAMP uit te lagchen? b. v. p. 19. fed, inquies pro acumine tuos — Vanwaar anders, in de Corrigenda, die aanmerking op de latiniteit van PEERLKAMP, terwijl die van BOSSCHA doorgaande flecht is, hoegenaamd geene kleur noch ftempel heeft, en verre blijft beneden hetgeen men verwacht van ie- mand, die zich met vraagftukken van zoo kiefchen aard be- moeit? — Alweder eene zware befchuldiging; maar zij.kan rijkelijk geftaafd worden. De Praefatio van den Heer Bosses a, die vrij lang is, fchermt tegen: het geleerde ftuk van PEERLKAMP, waarin deze den waarfchijnlijken oorfvrong der infchuiffels en onder- geftoken Oden opfpoort, Dat ftuk is te kras voor LoS- scHaA; hij kan het niet aan, noch met zaken, noch met redenering. Hoe hij met argumentatie en dilemmata omgaat, blijke uit dit voorbeeld, p. X: ante omnia mihi pauca di- cenda funt de ista opinione, qua inprimis nititur omnis illa libertas , qua ufus est vir cl. in reiiciendis tot carminibus aut carminum partibus, que opinio eiusmodi est, ut, nifi ad- mittatur, vix commoda inveniri ratio potuerit eiiciendi , que huc usque pro Horatianis habita funt. Tum enim nihil aliud restat , quam aut fateri, mediocrem poëtam fuisfe Horatium y aut argumenta, quibus fingula oppugnantur, infirmo vel plane nullo nifi argumento, — In het voorbijgaan zij dit eene proeve van den ftijl en de fyntaxis van den Heer BOSSCHA. De flotom van het ganfche boek is, dat Prof, BOs- SCHA, Op zeer weinig na, alles fchoon en verrukkelijk vindt, wat door PEERLKAMP uitgemonfterd is, leder zijn 304 P. BOSSCHA fmaak! Men meene echter niet, dat de kracht der gezonde rede hem niet een’ enkelen keer heeft doen wankelen, b. v. L. II. Od, 15. „ Eene Ode,” zegt PEERLKAMP, » die met alle haar vijf ftrofen aan HoRrATIUS toegedicht is „ maar nooit door dien fmaakvollen Dichter gemaakt heeft kun- nen worden.” — „ Neen,” zegt BOSSCHA, „ het is een Carmen egregium” ; maar er zijn evenwel een paar dingen in, die hem hinderen, en had PEERLKAMP flechts, even als BOSSCHA, gezien, hoe men corrigeren moet, dan zou hij met de geheele Ode vrede gehad hebben. Vs, 6. ftaar copia narium. „ Neuzen-voeder’”’, of „ eene groote verzame- ling van neuzen” , vindt Bosscra natuurlijk wat al te erg 5 daarom herftelt hij de echte lezing: copia narduúm; men moet hierbij op den pluralis en vooral op die 4de declinatie zoo naauw niet toezien, Vs. 9 ftaat: | Tum fpisfa ramis laurea fervidos Excludet ictus, „ Wat is dat fervidos ictus heerlijk!’ zef MITSCHERLICH, Maar Bosscua fchijnt, met PEERLKAMP, eerigzins ge- twijfeld te hebben, of ooit een Dichter, die er iets van wist, ictus zoo’ blootweg in dien zin gebruikt heeft. Hij herftelt dus in de woorden van HORATIUS eene pulera imago , namelijk: i Tum fpisfa ramis laurea debitos Excludet actus. Met ‘actus bedoelt hij gemeene weiden, Eene kleine zwarig- heid blijft er in excludet over, dat de Dichter vrij goed op de ftraten der zon kon doen flaan, maar moeijelijk op wei- den. Met actus gaat het aan: het was oudrijds eene certa agri menfura, en waarom dus ook nier eene gemeene weide P De verdediging der echtheid van deze Ode zou den Heer BossCcHa nog gemakkelijker gevallen zijn, zoo hij gezien had, wat noRATIUS eigenlijk gefchreven heeft. Er worde bijna niets veranderd, wanneer men leest: Tum fpisfa ranis laurea fervidos . Excludet Ictos. „ Het digte laurierbosch (want die waren er in zeer oude VINDICIZ HORATIANA . 805 » tijden ook) verjaagt de ijverige Regtsgeleerden, die over „ het pleidooi, al wandelende onder de fchaduw , komen „ nadenken, door het gekwaak der kikkers in de vijvers, » die de weelde gegraven heeft” De visfchen hangen wel bij gorATIUS in de boomen, en men denke overigens aan de Abderiten van WIELAND: daar was een gekwaak, dat DEMOCRITUS, en misfchien nog een paar anderen, hooren en zien verging. Misfchien echter zaten de kikkers in de laurierboomen ; dit punt is moeijelijk uit te maken, Poëzij van Mr. B. W. A.E. SLOET VAN OLDHUIS. Te Zutphen, bij W. J. Thieme, 1834, Zn gr, 8yo. IV, 80 bl. f 1-80. In een bevallig gewaad levert ons de Uitgever THIEME een bundeltje dichtftukkén, met wier beoordeeling wij eenigzins ver- legen zijn , omdat wij dezelve , wel is waar , geenszins afkeuren, maar ook grootendeels daaraan geen onbepaalden lof kunnen geven, Uit de fchool van wijlen ApAM s1MoNs kennelijk voortgekomen, meenen wij in het werk van den Dichter veel gelijkenis te befpeuren met dat van den Meester, hetgeen veel goeds bij veel gebrekkigs opleverde. Met de poëzij der Ou- den bekend, maar te zeer met die der nieuwe Duitfchers in- genomen „-verachtende het laag zinnelijke bij VICTOR HUGO enzijnenaanhang, maar minder geoefend in de onvergelijkelijke kracht onzer. Hollandfche taal, nu en dan zelfs een provin. clalisme wagende, ftaat de Dichter van dit bundeltje , naar ons-inzien, op een zonderling ftandpunt, van waar wij lie- ver gewenscht hadden, dat hij ons geene verzen had toege- zongen, Dit is nu echter het geval, en, daar de Uitgever verzúimd heeft een’ Inhoud te geven, zullen wij dat gè- brek vervullen, en tevens, met een enkel woord, ons oor- deel over ieder ftukje kenbaar maken, of het ons mogt ge- lukken den Dichter toe te lichten, voor wiens hart, bij zijne goede bedoelingen en gepaste roemzucht, wij gaarne betui- gen alle achting te koesteren, offchoon ons zijn perfoon en betrekkingen volftrekt onbekend zijn, Eene Toewijding aan Seline opent de afdeeling der Erotifche Poëzij, waarin de Dichter van het magisch fchooné fpreekt, en waarvan de geest Duitsch-Platonisch is, maar de verfificatie ons wel be- viel. In Mes beeld van Memnon heerscht ook iets van dat 306 B. W. A.E. SBLOET VAN OLDHUIS Duitfche donkere, dat wij ongaarne in jeugdige Dichters op. merken; men hoore flechts den aanhef: In een wereld van gezangen, Drijvend boven aardsch verlangen , Staart gij met een heldren traan, Waar uw oogjes vol van ftaan, En met hooggekleurde wangen, Uw verrukten zanger aan, Wanneer wij dat denkbeeld in gewoon proza overzetteden, zouden, wij in den toon van perfiflage vervallen, te meer, daar ons,juist het: Dronken zijn wij, ‘beide dronken, van den Meester, in het geheugen fchiet (*). De ftrekking van ` het ftukje is ook niet helder, en wordt flechts met moeite gevat: wij althans zouden het beeld van me MNON anders. gebruikt wenfchen, offchoon in het denkbeeld eene goede dichterlijke intentie fchuilt, — Winter-avondfchemering. Vrij goede verfificatie; alleen hinderde ons in het vierde couplet het openfplijten van den hemel, in het vijfde het driemaal herhaalde die, het rood, wit en blaauw van het achtfte, en het die van het negende, waardoor nietde hand, maar de citer beurtelings daalt en rijst. Aan Lesbia is eene vrij goede na- volging. Aan Seline, een minder goed origineel. De Fes- tale ‚daarentegen, houden wij voor het beste der Erotiques. De Verfchijning zou beter zijn, indien de taal en de beelden zuiverder waren, Wij wenschten, dat het: Weest meester van de taal, gij zijt het van °t gemoed, YaN BILDERDIJK, iederen jeugdigen Dichter in het geheugen gegrift ware, Mi- ne Roemzucht is een bevallig minnedichtje, dat wij gaarne overnamen, als ons de ruimte vergund ware, Het Griekfche Meisje (de verkeerde klemtoon in Thermopyle onopgemerkt blijvende) is ook wèl; en bij regels als de volgende z Gij plukt het fmaaklijk ooft, bewazemd vam den morgen, En vlijt de mandjes vol met kostelijke vracht: U biedt de rank haar druif, in 't dorrend blad verborgen, Die afhangt van de(n) muur door at te zware dragt. kunnen wij de arm verkleumde mensch en de Aloote kniën, (9 Gedichten van ADAM SIMONS, bij Jj. TEN BRINK, G2, 1805. bl. 122, PoëzyH. 307 met andere gebreken, In Onze Toekomst, vergeven. -De Run- flenaar, naar PROPERTIUS, houden wij voor eene goede navolging, offchoon wij het oorfpronkelijke ter vergelijking niet bij de hand hebben. En hiermede wòrdt de eerfte af- deeling befloten. De Mengelpoëzij wordt door twee verzen Aan den Hertog van Saxen-Weimar waardiglijk geopend, waarvan het tweede ons buitengemeen heeft bevallen, of- fchoon het flot krachtiger had kunnen zijn, en def koor , dat ons doet leven, wel door beteren regel verdiende vervangen te worden. Het lofvers fan den Hoogleeraar A. SIMONS, waarvan het denkbeeld en de eerfte regels aan zijn Hoogge- leerde ontleend zijn (*), kan de vergelijking met den Mees- ter niet doorftaan 3 en men beklaagt zich, dat verzen als deze: Geeft Neerland me ooit een lauwerkrans, En fchept het roem uit mijn gezangen, o! Dichter, aan mijn hart zoo waard! Ik zal, in vrome bedevaart, Dien krans om uwe tombe hangen, onmiddellijk gevolgd ‘worden door de volgende plat-prozaï- fche regels: Wat heb ik, boven druk en kruis, Al menigwerf aan 's Leeraars- huis Een vreugdevollen tijd gefleten ! Hier vond ik immer Attisch zout, En werd, bij boert en zoeten kout, Al vele zorg en leed vergeten! Ook het flot valt merkelijk af bij het fraaije en puntige: En nog naar u wil vragen, van SIMONS., Wij behooren onder dezulken, wie de Jagt minder be- valt, niet om het vreemde van behandeling of metrum, maar omdat de onnavolgbare Dwinzang van den Hoog- leeraar VAN LENNEP ons onuitwischbaar in het geheugen ligt en het metrum daarmede eenige overeenkomst heeft. _ Indien echter de Dichter had kunnen goedvinden, de zwakke tegels te verbeteren, de burlesque vergelijkingen weg te laten, als die van den haas en de gans en de gastvrijheid van het brandende lood, en de al te welige loten zonder (*) Gedichten van ADAM SIMONS, bl, 63, 308 B. W. A. E. SLOET VAN OLDHUIS4, POËZIJ. genade af te fnoeijen, dan zouden wij veelligt gezegd hebben : Tel brille au fecond rang , qui f'éclipfe au premier. maar zoo als het ftuk’thans is, komt BOILEAU Ons ge- heugen al weder plagen met zijn: mais dans Vart dangereux, en wat er verder volgt en den Dichter niet onbekend kan zijn. — Vaarwelzang aan mijnen Vriend, Aan mijnen Broe- der en Vriend, Onze Droomen zijn. drie ftukjes, waarin veel goeds voorkomt, dat `s Dichters hart van eene gunftige zijde doet kennen. Van Speyks Toren is eene dichterlijke gedach- te, die men niet al te zeer ontleden mag, en waarin Jaatfst gedenkzuil, omdat de maat geen /aatfłe gedoogde, ons hin- derde. Burgerdeugd is een lief ftukje; de Toast aan den Majoor SCHIMMELPENNINCK VAN DER OOYE fiksch gedicht,'en befluit dit bundeltje niet onwaardigliĳk. — Ziet daar ons oordeel! Het Publiek doe er zijn voordeel, en de Dichter insgelijks zijn profijt mede. La Nation. Hollandaife, Poëme en VI Chants, traduit de HELMERS, par AUG. CLAVAREAU, Chevalier de POr- dre du Lion des Pays-bas. Deuxième Edition. Maes- tricht, F. Bury- Lefebvre. 1835. petit in-8vo. 284 pag. f 1-25. Petits Poëmes, à lufage de l'Enfance, traduits de FR A N- ÇOISE DE BOER, par AUG. CLAVAREAU, Memb, de la Société de Litt. de Leyde, Corresp. de I’Inftitut des Pays-bas. Maestricht, F. Bury-Lefebvre. 1835. petit in- ` 8vo. 106 pag. f :-50. Petites Etrennes Morales, offertes à la Jeunesfe Neêérlandaife, par F. C. ROUD, Auteur des Nouveaux exercices de Langue Frangaife en thèmes Hollandais, A Rotterdam, chez Menfing et van Westreenen. 1835. petit in-8vo. 118 pag. f : - 60. 