Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
3 Het is den mensche eer die zich scheidt van twistige kyvagien : maer alle dwazen worden gemengd met schimpernyen. 4 Om de koude heeft den tragen met willen akkeren : daerom zal hy des zomers brood bidden, en men zal het hem niet geven. 5 Gelyk een diep water alzoo is den raed in eens mans hert : maer een wys mensch zal dien uitputten. b' Vele menschen worden bermhertig ge- noemd : maer wie zal eenen getrouwen man vinden? . , 7 Een regtveerdigen, die in zyne simpel- heid wandelt, zal zalige kinderen achter- ^ Een koning, die op den stoel des oordeels zit, verstrooit al het kwaed met zyn aenzien. 9 Wie mag zeggen : Myn hert is zuiver, puer ben ik van zonde? 10 Gewigt en gewigt, maet en maet, beide is het veryzinge by God. _ 11 Men kent eenen jongeling aen zyn doen, of hy opregt en puer is van leven. 12 Eene hoorendeoor, en eene ziende oog, den Heer heeft ze beide gemaekt. 13 Wilt den slaep niet liefhebben, dat u de armoede niet verdrukke : doet uwe oogen open, en wordt vervuld met brooden. 14 Het is kwaed, het is kwaed, zegt alle kooper : en als hy weggegaen is, dan zal hy zich beroemen. 15 Daer is goud en menigte van kostelyke steenen : maer een kostelyk vat zyn de lippen der wetenheid. 16 Neemt weg het kleed desgenen die borge geworden is voor den vreemden, en voor de buitenlieden neemt den pand weg van hem. 17 Zoet is den mensch het brood der lo- gene : en namaels zal zynen mond vervuld worden met gruis. 18 De gedachten zullen met raden gesterkt worden": en met regimenten behooren de oorlogen gehanteerd te worden. 19 Met dengenen die verborgen raden ont- dekt, en bedriegelyk wandelt, en zyne lip- pen wvd open doet, mengt u met. 20 Die zynen vader en moeder vervloekt, diens lamp zal uitgeblazen worden in het midden der duisternissen. 21 Eene erfenisse waertoe gehaest wordt in het beginsel, die zal in het laetste de ge- benedvding derven. 22 Zegt niet : lk zal kwaed wedergeven : verbeidt den Heer, en hy zal u verlossen 23 Gewigt en gewigt is eene ntgrysselyk- PROVERBIA SALOMONIS, XXI. XXII. 569 heid voor den Heer : eene valsche wage is niet goed. 24 Van den Heere worden eens mans gan- gen beschikt : want wie is er van de men- schen die zynen weg verstaen kan? 25 Het is den mensen eenen val den heili- gen beloven, en na de beloften wederroepen. 26 Een wys koning verstrooit de ongodde- lyken, en buigt over hen eenen gewelfden boog der triomfen. 27 Des Heeren lichtvat is des menschen adem, denwelken onderzoekt alle de ver- borgenheid des buiks. 28 De bermhertigheid en waerheid bewaren den koning, en door goedertierenheid wordt zyn troon gevestigd. 29 Het verheugen der jongelingen is hunne sterkheid : en de weerdigheid der ouderen is grysheid des hairs. 30 De blaeuwigheid der wonden zal kwade dingen afvagen : en kwetsuren in het heime- lykste des buiks. KAPITTEL XXI. GELYK de deelingen der wateren, alzoo is eens konings hert in des Heeren hand : werwaerts dat hy wilt, zal hy het neigen. 2 Een iegelyk denkt zynen weg regt te zyn : maer den Heer weegt de herten. 3 Bermhertigheid en oordeel te doen, be- haegt den Heere meer dan slagtofferanden. 4 Het verheffen der oogen is een verbreiden des herten : het lichtvat der ongoddelyken is zonde. 5 De gedachten van den vromen zyn altyd in overvloedigheid : maer alle tragen is al- tyd in armoede. 6 Wie schatten vergadert met eene logcn- tonge, die is ydel en onverstandig, en hy zal gestooten worden tot de strikken der dood. 7 De rooven der ongoddelyken zullen hen aftrekken, om dat zy geen oordeel hebben willen doen. 8 Eens mans verkeerden weg is vreemd : maer wie zuiver is, diens werk is opregt. 9 Het is beter te zitten in eenen ho&k van den huize, dan met eene kyfachtige vrouw, en in een gemeen huis. 40 De ziel van den ongoddelyken begeert kwaed, zy zal haers naesten niet ontfer- men. 11 Als den boozen mensen gestraft wordt, zoo zal het klein kind wyzer zyn : en is het dat het eenen wyzen volgt, zoo zal het we- tenheid krygen. 12 Den regtveerdigen bedenkt neerstiglyk van des ongoddelyken huis, opdat hy de ongoddelyken van het kwaed. zoude mogen trekken. 13 Wie zyne oor stopt tot den roep van den armen, die zal ook roepen, en zal niet verhoord worden. 14 Eene verborgen gifte bluscht de gram- schappen : en de gave in den schoot, de heftige verbolgenheid. 15 Eene blydschap is het den regtveerdigen regtveerdig oordeel te doen : en een grou- wel dengenen die boosheid doen. 16 Een man die doolt van den weg der leeringe : die zal in de vergadcringe der reuzen woonen. 17 Wie lekkere spyzen bemint, die zal in armoede wezen : en wie wyn en vette spyze liefheeft, die zal niet ryk worden. 18 Voor eenen regtveerdigen zal den on- goddelyken gegeven tvorden : en voor den opregten, een boozen. 19 Het is beter te woonen in een verlaten land, dan met eene kyfachtige en grammoe- dige vrouw. 20 In den huize des regtveerdigen is een liefelyken schat en olie : en een dwaes ver- doet het. 21 Wie regtveerdigheid en bermhertigheid volgt, die zal vinden het leven, regtveerdig- heid en glorie. 22 De stad van de sterken heeft een wyzen beklommen, en hy heeft bedorven de sterkHe van haer betrouwen. 23 Wie zynen mond bewaert, en zyne tong, die bewaert zyne ziel van benaeuwdheden. 24 Den hooveerdigen en vermetelyken wordt ongeleerd geheeten,die in gramschap hooveerdy bedryft. 25 De begeerten dooden den tragen : want zyne handen hebben niet willen werken : 26 Den geheelen dag wenscht en begeert hy : maer die regtveerdig is, zal geven, en niet ophouden. 27 De offeranden der ongoddelyken zyn afgryssclyk, want zy geofferd worden uit een schelmstuk. 28 Een logenachtig getuige zal vergaen : een onderdanig man zal victorie spreken. 29 Een ongoddelyk man vaert met den kop door : maer die opregt is, betert zynen weg. 30 Daer is geene wysheid, daer is geene voorzigtigheid, daer is geen raed tegen den Heere. 31 Het peerd wordt bereid tegen den dag des stryds : maer den Heer geeft de zalig- heid. KAPITTEL XXII. BETER is een goeden naem dan veel rvk- dommen : boven zilver en goud is eene goede gratie. "2 De ryken en de armen zyn malkander te gemoet gekomen : den Heer heeft hen beide geschapen. 570 3 Een voorzienig mensch ziet het kwaed, en hy verbergt zich : den onnoozelen is doorgcgaen, en werd beschadigd. 4 Het einde van de zedigheid is de vreeze des Heeren, rykdommen, en glorie, en le- ven. 5 Wapenen en zweerden zyn in den weg des verkeerden : maer den behoeder zyner ziele mackt zich verre daervan. 6 Het is een gemeen zegwoord : Gelyk zich een jongman gewent, zoo gaet hy daer niet van af, wanneer hy oud wordt. 7 Den ryken gebiedt den armen : en wie ontleent, die is* een dienaer desgenen die leent. 8 Die boosheden zaeit, zal kwade dingen maeijen, en met de roede zyner gramschap zal hv te niet worden. 9 Die genegen is tot bermhertigheid, zal gebenedyd worden : want van zyne brooden heeft hy den armen gegeven. Victorie en eer zal hy verkrygen die gaven geeft : maer hy neemt weg de ziel dergene die ze ontvan- gen. 40 Dryft uit den spotter en met hem zal de kyvagie uitgaen, en twistige zaken en spyiig verwyt zullen ophouden. 14 Wie des herten zuiverheid bemint, die zat om de gratie zyner lippen den koning te vriende hebben. 42 De oogen des Heeren bewaren de kennisse : en de woorden van den boozen worden omgeworpen. 43 Den tragen zegt : Daer is een leeuw in den weg, in het midden der straten mogt ik gedood worden. * 44 Eene diepe gracht is den mond van eene vreemde vrouwe : op denwelken den Heer gram is, die zal daerin vallen. 15 De zotheid is gebonden in eens kinds hert, en de roede' der kastydinge zal die uitdryven. 16 Wie ecnen armen bedriegelyk onregt doet, om zyne rykdommen te vermeerderen, die zal het zelf ook eenen rykeren geven, en ejebrek hebben. "l7 Myn zoon, neigt uwe oor, en hoort de woorden der wyzen : en neemt ter herte myne leeringe. 48 Die u schoon zyn zal : als gy die zult gehouden hebben in uwen buik, en zy zal overvloeden in uwe lippen : 19 Opdat in den Heere uw betrouwen zy, daerom heb ik ze u heden getoond. 20 Ziet ik heb ze u in dry manieren be- schreven, in de gedachten, en wetenheid : 21 Om dat ik u zoude toonen de vastig- heid, en de uitspraken der waerheid, dat gy zoudt uit deze antwoorden dengenen die u gezonden hebben. 22 Doet geen geweld den armen, om dat PROVERBIA SALOMONIS, XXIII. hy arm is : noch verdrukt den behoeftigen in de poorte : 23 Want den Heer zal zyne zaek oordeelen, en hy zal ze doorsteken, die zyne ziel doorstoken hebben. 24 Wilt geen vriend zyn van eenen gram- moedigen man, nocht wandelt met eenen razenden man. 25 Dat gy by aventure zyne paden niet leert, en uwer ziele verergeringe neemt. 26 Wilt niet zyn met degene die in hunne handen klappen, en die zich zeiven stellen lot borden voor schulden : 27 Want is het dat gy niet hebt waermede dat gy het betalen moogt, wat noodzake is het dat hy een deksel neme uit uwe slaep- kamer? 28 Gaet niet over de oude palen, die uwe vaders gesteld hebben. 29 Hebt gy eenen man gezien rasch in zyn werk? die zal voor koningen staen, en hy zal voor de onedelen niet zyn. KAPITTEL XXIII. ALS gy zit om te eten met eenen prins, zoo aenmerkt neersliglyk wat daer voor u gesteld is : 2 En stelt een mes in uwe keel, is het nogtans alzoo dat gy uwe ziel in uwe magt hebt, 3 Begeert van zyne spyzen niet, daer het brood "der logen in is. 4 Wilt niet arbeiden om ryk te worden : maer stelt uwen verstande eene mate 5 Heft uwe oogen niet op tot de ryk- dommen, die gy niet hebben moogt : want zy zullen voor zich zeiven vleugelen maken gelyk des arends, en zullen vliegen in den hemel. 6 Eet niet met eenen nydigen mensch : en begeert van zyne spyzen niet : 7 Want op de maniere eens waerzeggers en guichelaers, oordeelt hy dat hy niet weet. Eet en drinkt, zal hy u zeggen : en zyn hert is met u niet. 8 De spyzen die gy geëten hebt, zult gy weder uitwerpen : en uwe schoone woorden zult gy verliezen. 9 Jn de ooren der onwyzen spreekt niet : want zy zuilen de leering uwer uitsprake versmaden. 10 Raekt de palen der kleine kinderen niet : en in den akker der weezen gaet niet : 44 Want hun naesten is sterk : en hy zal tegen u oordeelen hunne zaek. 12 Laet uw hert tot de leeringe ingaen : en uwe ooren tot de woorden der weten- heid. 13 Wilt den kinde de kastydinge niet ont- trekken : want is het dat gy het met de roede slaet, het zal niet sterven : PR0VERB1A SALOMONIS, XXIV. 571 14 Gy zult hem met de roede slaen : en zyne ziel zult gy van der helle verlossen. 15 Myn zoon, is het dat uwen moed wys is, zoo zal myn hert blyde zyn met u : 46 En myne nieren zullen zich verheugen, als uwe lippen zullen opregte dingen ge- sproken bebben. 47 Laet uw hert de zondaers niet volgen : maer weest in de vreeze des Heeren dage- lyks : 48 Want gy zult hoop hebben in het uiterste, en uw verwachten zal niet wegge- nomen worden. 49 Hoort, myn zoon, en zyt wys : en schikt uw hert in den weg. 20 Wilt niet zyn in de maeltyden der dronkaerds, noch in de brasseryen dergene die vleesch om te eten zamen brengen : 21 Want die zich tot drinken stellen, en gelagen te voren geven, zullen te niet gaen, en de slaperny zal met gescheurde kleedc- ren gekleed worden. 22 Hoort uwen vader die u gewonnen heeft : en versmaedt uwe moeder niet als zy oud geworden is. 23 Koopt de waerheid, en wilt geene wys- heid verkoopen, en leeringe, en verstande- nisse. 24 Den vader van den regtveerdigen ver- heugt zich met blydschap : die eenen wyzen gewonnen heeft, zal in hem verblyd wor- den. 25 Laet uwen vader blyde zyn, en uwe moeder, en laet ze vrolyk zyn die u gebaerd heeft. 26 Myn zoon, geeft my uw hert : en laet uwe oogen myne wegen bewaren. 27 Want eene diepe gracht is eene ge- meene vrouw : en een engen put is eene vreemde vrouw. 28 Zy legt lagen op den weg gelyk een moordenaer, en wie zy onvvys ziet, die zal zy dooden. 29 Wie heeft wee? en wiens vader heeft wee? wie heeft kyvagien? wiens zyn de grachten? wiens zyn de wonden zonder oorzaken? wie heeft de donkerheid der oogen ? 30 Zyn die niet dergene die in den wyn woonen, en neerstigheid doen om kroezen uit te drinken? 31 Aenziet den wyn niet als hy geelachtig ziet, als zyne verf in het glas blinkt : hy gact zoetelyk in, 32 Maer ten einde zal hy byten als eene slange, en gelyk een basiliscus zal hy zyn venyn uitstorten. 33 Uwe oogen zullen vreemde vrouwen zien , en uw hert zal verkeerde dingen spreken. 34 En gy zult zyn als slapende in het midden der zee, en als een ontslapen stier- man, die het roer verloren heeft : 35 En gy zult zeggen : Zy hebben my geslagen, en het heeft my niet wee gedaen : zy hebben my getrokken, en ik heb het niet gevoeld : wanneer zal ik ontwaken, en wederom wyn vinden? KAPITTEL XXIV. VOLGT niet de kwade mannen, noch be- geert met hen te zyn : 2 Want hun hert denkt op rooven, en hunne lippen spreken bedriegelykheden. 3 Met wysheid zal een huis opgetimmerd worden, en door voorzigtigheid versterkt. 4 Door geleerdheid zullen de kelders ge- vuld worden met allerhande kostelyken en schoonen rykdom. 5 Een wys man is sterk : en een geleerd man is vroom en magtig. 6 Want met geschiktheid wordt een oorlog aengenomen : en zaligheid zal wezen daer vele raden zyn. 7 Den dwazen is de wysheid hoog, in de poorle zal hy zynen mond niet opendoen. 8 Die denkt kwaed te doen, zal een zot genoemd worden. 9 Het gepeins van eenen zot is zonde : en een achterklapper is der menschen afgrysse- lykheid. 40 Is het dat gy mishoopt als gy gevallen zyt in den dag der benaeuwdheid : zoo zal uwe sterkheid geminderd worden. 41 Verlost degene die ter dood geleid worden : en die ter verderfenisse getrokken worden, wilt niet ophouden te verlossen. 42 Is het dat gy zegt : De magt heb ik niet : die de herten binnen ziet, hy verstaet dit, en den behouder uwer ziele is geen ding onbekend , en hy zal den mensch loonen naer zyne werken. 43 Eet, myn zoon, honig, want het is goed, en honigraten zeer zoet uwer kcele : 44 Alzoo is ook de leering der wysheid uwer ziele : dewelke als gy zult gevonden hebben, zoo zult gy in de uitersten hoop hebben, en uwe hoop zal niet vergaen. 45 Wilt geene lagen leggen, en zoekt geene ongoddelykheid in het huis van den regtveerdigen, noch verwoest zyne rust. 46 Want zevenmacl zal een regtveerdigen vallen, en weder opstacn : maer de ongod- dclykcn zullen vallen in liet kwaed. ' 47 Als uw vyand gevallen is, zoo verblydt u niet, en in zynen val laet uw hert niet ver- heugen : IS Dat den Heer dit by aventure niet zie, en hiet hem misnocge, en dat hy zyne gramschap van hem neme. W ilt niet kyven met de allcrkwaedslen, noch wilt volgen de ongoddclyken : PROVERBIA SALOMONIS, XXV. 572 20 Want de kwaden hebben geene hoop der toekomende dingen, en het lichtvat der ongoddclyken zal uitgeblazen worden. 21 Vreest den Heere, myn zoon, en den koning : en met de achterklappers mengt u niet : 22 Want onvoorzienlyk zal hunne verder- fenisse opstaen : en wie weet den val van hen beide? 23 Deze woorden zyn ook tot den wyzen : Het bekennen van persoonen in het oordeel is niet goed. 24 Die den ongoddelyken zeggen : Gy zyt regtveerdig : die zullen de volken vermale- dvden, en de geslachten züllen die haten. 25 Die hem' straffen, zullen geprezen worden : en op hen zal de benedictie komen. 26 De lippen zal hy kussen, die regte woorden antwoordt. 27 Bereidt buiten uw werk, en oefent neerstiglyk uwen akker : en daerna timmert uw huis. 28 Zyt geen getuige zonder zake tegen uwen naesten : noch bedriegt iemand zoe- telvk met uwe lippen. '29 Zegt niet : Hoe hy my gedaen heelt, zoo zal ik hem ook doen : ik zal eenen ïegelyken loonen naer zyn werk. 30 Door den akker van eenen tragen mensen ben ik gegaen, en door den wyn- gaerd van eenen zotten man : "3t En ziet de netelen hadden het al ver- vuld, en de doornen hadden zyn overste overdekt, en den ongekalkten muer van steenen was verdorven. 32 Hetwelk als ik gezien had, zoo nam ik het ter herte : en door een exempel heb ik onderwyzing geleerd. Hoe lang zult gy lui mensch slapen : wanneer zult gy van uwen droom opstaen? 33 Een luttel, zeg ik, zult gy slapen, een weinigsken zult gy sluimeren, en een luttel- ken uwe handen te zamen leggen om te rusten : 34 En uwe armoede zal u komen als een looper, en de bedelaerschap als een gewa- pend man. KAPITTEL XXV. DIT zyn ook de Parabelen van Salomon : dewelke overgezet hebben de mannen van Ezechias, den'koning van Juda. 2 Het is Gods eer het woord te verbergen, en de glorie der koningen is de reden te onderzoeken. 3 Den hemel boven, en de aerde beneden, en het hert der koningen is ongrondelyk. 4 Neemt den roest van het zilver, en daer zal een allerzuiverste vat uitkomen. 5 Neemt de ongoddelykheid van des ko- nings aenzigt, en zyn troon zal door de regt- veerdigheid gevestigd worden. 6 Vertoont u niet glorieus voor den koning, en in de plaets der grooten staet niet. 7 Want het is beter dat u gezeid worde : Klimt herwaerts op ; dan dat gy vernederd wordt voor den prins. 8 Dat uwe oogen gezien hebben, wilt dat niet ligtelyk in het gekyf voortbrengen : opdat gy het namaels niet zoudt kunnen gebeteren, als gy uwen vriend onteerd zoudt hebben. 9 Uwe zaek trakteert met uwen vriend, en uwe verholenheid openbaert den vreemden niet : 10 Dat hy bv aventure u niet bespotte als hy het gehoord heeft, en niet ophoude u te verwyten. De gratie en vriendschap verlos- sen : dewelke bewaert voor u, opdat gy niet versmadelyk wordt. 11 Als gouden appelen in zilveren bedden, is hy die een woord spreekt te zynen tyde. 12 Als een gouden oorsieraed en eene blinkende peerle, is hy die eenen wyzen berispt, en eene onderdanige oor. 13 Gelyk de koude van den sneeuw in den dag des oogsts, alzoo is een getrouw bode hem, die hem uitgezonden heeft, zyne ziel doet hy rusten. ; ,.. 14 Wie veel belooft en niet houdt, die is als eene wolk en wind zonder regen. 15 Door verduldigheid zal een prins ver- zacht worden, en eene zachte tong zal de hardigheid in stukken breken. 16 Hebt gy honig gevonden, zoo eet dat u genoeg zy, dat gy by aventure niet te zat wordet, en braekt het weder uit. 17 Trekt uwen voet af van uws naesten huis, opdat hy by aventure uws verzaed wezende, u niet hate. 18 Als een schicht, en een zweerd, en een scherpen pyl, is een mensch die tegen zy- nen naesten valsche getuigenis zegt. 19 Als een verrotten tand, en moeden voet, is hy die zich verlaet op eenen on- getrouwen in den dag der benaeuwdheden, 20 En verliest den mantel in den dag der koude. Als edik in weedassche is hy die liedekens zingt den boozen herte. Gelyk de motte den kleede, en den worm den houte : alzoo let eens mans droefheid den herte. 21 Is het dat uw wand honger heeft, zoo spyst hem : is het dat hy dorst heeft, zoo ^eeft hem water te drinken : '22 Want gy zult vurige kolen vergaderen op zyn hoofd, en den Heer zal het u weder loonen. 23 Den noordenwind verdryft de redenen, en een droevig aenzigt verdryft eene ach- terklappende tong. PROVERBIA SALOMONIS, XXVI. XXVII. 573 24 Het is beter te zitten in den hoek van den huize, dan met eene kyfachtige vrouw, en in het gemeen huis. 25 Een goeden bode uit eenen verren lande, is gelyk als koud water eener dorstige ziele. 26 Als eene fontein met den voet geroerd, en eene vervuilde ader, is den regtveerdigen vallende voor eenen ongoddelyken. 27 Gelyk hem die veel honigs eet, dat niet goed is ■: alzoo ook die een onderzoeker is der majesteit, zal van de glorie verdrukt worden. 28 Gelyk eene opene stad en zonder om- gang der muren, alzoo is een man die in het spreken zynen geest niet bedwingen kan. KAPITTEL XXVI. GELYK den sneeuw in den zomer, en de regenen in den oogst : alzoo onbetame- lyk is den zot de glorie. 2 Gelyk een vogel wegvliegende, en eene mussche gaende werwaerts dat haer lust : alzoo zal een vloek te vergeefs gesproken, op iemand komen. 3 Een geesel den peerde, en een breidel den ezel, en eene roede op den rug der onwyzen. 4 Antwoordt den zot niet naer zyne zotheid , dat gy zyns gelyken niet wordt. 5 Antwoordt den zot naer zyne zotheid, dat hy zich zeiven niet laet dunken dat hy wys is. 6 Als kreupel van voeten, en boosheid drinkende, is hy die zyne zaken uitregt door eenen zotten bode. 7 Gelyk te vergeefs een kreupel schoone beenen heeft : alzoo onbetamelyk is in der zotten mond eene parabele. 8 Gelyk die een gesteente op eenen steen- hoop werpt : alzoo doet hy die eenen onwy- zen eere aendoct. 9 Gelyk of een doorn uitspruitte in de hand van eenen dronken mensch : alzoo is de parabele in den mond der dwazen. 10 Het vonnis beslecht de zaken : en die den dwazen doet zwygen, verzacht de gramschappen. 11 Gelyk een hond die tot zyne uitbrakinge wederkeert, alzoo is den onwyzen die zyne dwaeslieid wederom bedryft. 12 Hebt gy gezien eenen mensch die zich laet dunken dat hy wys is? aen eenen zot is meer nopens dan aen hem. 13 Den tragen zegt : Den leeuw is in den weg, en de leeuwin in de wegen : 14 Gelyk de deur in hare herrc gekeerd wordt, alzoo wentelt den tragen in zyn beddeken. 15 Den tragen verbergt zyne handen onder zyne okselen, en het wordt hem zuer dat hy ze ten monde heft. 16 Den tragen laet zich dunken dat# hy wyzer is dan zeven mannen die wyze reden spreken. 17 Gelyk die eenen hond met de ooren grypt, alzoo is hy die onlydzaem voorby- gaet, en onderwindt zich eens anders kyvagie. 18 Gelyk hy schadelyk is die schichten en spiesen schiet ter dood : 19 Alzoo is een man die bedriegelyk zynen vriend hinder doet : en als hy bevonden wordt, zoo zegt hy : Ik heb het al spelende gedaen. 20 Als er hout gebreekt, zoo gaet het vuer uit : en als den heimelyken twistmaker weggedaen wordt, zoo houden op de kyva- gien. 21 Gelyk de kolen tot gloeijende kolen, en het hout tot den vure, alzoo verwekt een grammoedig mensch kyvagien. 22 De woorden van den oorblazer zyn of zy simpel waren, en zy komen tot het bin- nenste des buiks. 23 Gelyk of gy met vuil zilver wilt versie- ren eenen aerden pot, alzoo zyn de op- zwellende lippen met een boos hert ver- zaemd. 24 By zyne lippen wordt een vyand bekend, hoewel hy in zyn hert bedriegelykheden overlegt. 25 Als hy zyne stemme vriendelyk maekt, gelooft hem niet : want zeven ergheden zyn in zyn hert. 26 Wie den haet bedriegelyk bedekt , diens kwaedheid zal ontdekt worden in den racd. 27Die eenen kuil graeft, zal daerin vallen : en die eenen steen wentelt, tot hem zal dien wederkeeren. 28 Eene bedriegelyke tonge bemint de waerheid niet : en een slibberachtigen mond doet vallen. KAPITTEL XXVII. WILT u niet beroemen van den morgen, niet wetende wat den toekomenden dag voortbrengen zal. 2 Laet een ander u pryzen, en niet uw mond : een vreemden, en niet uwe lippen. 3 Steen is zwacr, en zand is lastig : maer de gramschap van eenen dwazen is zwacr- der dan deze beide. 4 De gramschap heeft gcene bermhertig- heid, noch de uitberstende razerny : en wie zal mogen verdragen den oploop van eenen geest tot gramschap verwekt? 5 Beter is ceiu; openbare berispingc, dan eene verborgen liefde. 6 Beter zyn de wonden van eenen die lief 574 PROVERBIA SAL( heeft, dan bedriegelyke kussingen desgenen die haet. 7 $cne verzade ziel zal honigraten vertre- den : en eene hongerige ziel zal ook bittere dingen voor zoel innemen. 8 Gelyk een vogel overvliegende van zynen nest, alzoo is een man die zyne plaets ver- laet. 9 Van de zalve en verscheiden reuken verheugt het hert : en door goede raden eens vriends wordt de ziel verzoet. 10 Uwen vriend en uws vaders vriend verlaet niet : en in uws broeders huis gaet niet op den dag uws lydens. Beter is een gebuer naby, dan een broeder verre. 11 Geeft u neerstiglyk ter wysheid, myn zoon, en verblydt myn hert, dat gy den verwytenden moogt eene reden antwoor- den. 12 Den voorzigtigen het kwaed ziende is verborgen geweest : de kleine kinderen voorbvgaende hebben schade geleden. 13 Neemt zyn kleed die borge gebleven is voor eenen buiten man : en voor de vreem- den, neemt hem eenen pand af. 14 Die zynen naesten gebenedydt met eene groote stemme, des nachts opstaende, zal gelyk wezen eenen die vermaledydt. 15' Doordruipende daken in den dag der koude, en eene kyfachtige vrouw worden by een geleken : 16 Die haer tegenhoudt, is gelyk die den wind houdt, en wilt de olie met de hand vallen. 17 Yzer wordt met yzer scherp gemackt : en een mensch maekt scherp het aenzigt van zvnen vriend. 18 Die eenen vygeboom bewaert, zal zyne vruchten eten : en die zyns Heeren bewaer- der is, zal geglorifièerd worden. 19 Gelyk in het water klaerlyk schynen de aenzigten dergene die daerin zien, alzoo zyn der menschen herten openbaer den voorzigtigen. 20 De helle en de verderfenisse worden nimmermeer vervuld : desgelyks zyn des menschen oogen ook onverzadelyk. 21 Gelyk het zilver geproefd wordt in den smeltoven, en goud in het forneis : alzoo wordt een mens'ch geproefd door den mond des pryzers. Het hert van den boozen zoekt kwade dingen : maer een regl hert zoekt wetenheid. 22 Al ware hel dat gy eenen zot stiet in den mortier gelyk vochtige gerste, met eenen stamper daerop stootende, zoo zal zyne zolheid van hem niet genomen wor- den. 23 Bekent neerstiglyk het aenzigt van uwe beesten, en aenmerkt uwe kudden : 24 Want gy zult eeuwiglyk de magt niet )M0NIS, XXVtll. hebben : maer de kroon zal gegeven wor- den van geslachte tot geslachte. 25 De beemden zyn open, en het groei- jende kruid wordt vertoond, en het hooi is vergaderd van de bergen. 26" De lammeren zyn om u te klceden : en de jonge bokskens* tot den prys van den akker. 27 Laet u genoeg wezen der geitenmelk tot uwe spyzen, en lot den nooddruft uws huis : en voor uwer dienstvrouwen kost. KAPITTEL XXVIII. DEN ongoddelyken vliedt als hem nie- mand\ervolgt : maer den regtveerdi- gen zal als een leeuw betrouwende zonder vervaerdheid zyn. 2 Om des lands zonde zullen er vele prin- sen in het land zyn : en om des menschen wysheid en kennisse van hetgene dat men zegt, zal het leven van den vorst verlengd worden. 3 Een arm man bedriegelyk onregt doende den armen, is gelyk eenen krach- ligen slagregen, waerdoor den duren tyd komt. 4 Die de wet verlaten, pryzen den ongod- delyken : die ze bewaren, worden ontstoken tegen hem. 5 Kwade mannen .denken op hel oordeel niel : maer die den Heer zoeken, aenmer- ken alle dingen. 6 Beter is een armen wandelende in zyne simpelheid, dan een ryken in verkeerde wegen. 7 Zoo wie de wet bewaert, is een wys zoon : maer wie brassers voedt die be- schaemt zynen vader. 8 Wie rykdommen vergadert met woe- keryen en door overzetlinge , die verga- dert ze voor den milden tot der armen profyte. 9 Die zyne ooren afkeert dat hy de wet niet hoore, diens gebed zal afgrysselyk wezen. 10 Wie de regtveerdigen bedriegt in eenen kwaden weg, die zal in zyne verderfenisse vallen : en de simpelen zullen zynen goede bezitten. 11 Een ryk man laet zich dunken dat hy wys is : maer een voorzigtig arm mensch zal dien onderzoeken. 12 In het verheugen der regtveerdigen is veel glorie : als de ongoddelyken regeren, zoo vallen de menschen. 13 Wie zyne groote misdaden verbergt, die zal niet voorspoedig zyn : maer die ze belydt, en laet, zal bermhertigheid verkry- gen. 14 Zalig is den man die altyd bevreesd is : PROVERBIA SALOMONIS, XXIX. 575 maer die hard van herle is zal geheel in het kwaed vallen. 45 Een brieschenden leeuw, en een hon- gerigenbeer,is een prins over een arm volk. 16 Een vorst die zonder verstand is, zal er velen verdrukken door valsche versieringe : maer wie gierigheid haet, diens dagen zul- len lang worden. 17 Den mensch die met valschelyke laste- ringe vervolgt eener ziele bloed, al is het dal hy vliedt tot den poel toe, niemand we- derhoudt hem. 18 Die simpelyk wandelt, zal zalig wor- den : die verkeerde wegen wandelt, zal eens te hoop vallen. 19 Wie zyn land bouwt, die zal met broo- den verzaed worden : maer wie ledigheid volgt, die zal met armoede vervuld wor- den. 20 Een getrouw man zal zeer geprezen worden : maer wie zich haest om ryk te worden, die zal niet onnoozel wezen. 21 Wie in het oordeel iemands persoon kent, dien doet niet wel : dezen verlaet ook om eenen beet broods de waerheid. 22 Den man, die zich haest om ryk te wor- den, en den anderen benydt, die weet niet dat hem de armoede overkomen zal. • 23 Die eenen man straft, zal namaels meer gratie by hem vinden dan dengenen die door smeekinge der tongen bedriegt. 24 Die iels heimelyk ontneemt zynen va- der en zyner moeder : en zegt dat dat geen zonde is, die is een medegezel eens dood- slagers. 25 Wie zich zeiven beroemt en breed maekt, die verwekt kyvagien : maer die in den Hcere hoopt, zal genezen worden. 26 Wie zich op zyn hert betrouwt, die is zot : maer wie wysselyk wandelt, die zal behouden worden. 27 Die den armen geeft, zal geen gebrek hebben : wie den biddenden vèrsmaedt die zal armoede lyden. 28 Als de ongoddelyken opstaen zullen, zoo zullen zich de menschen verbergen : als die vergaen zullen zyn, dan zullen de regtveerdigen vermenigvuldigd worden. KAPITTEL XXIX. EEN man, die met harden nekke vèrsmaedt dengenen die hem straft, dien zal cene haes'.igc verderfenisse overkomen : en de gezondheid zal hem niet volgen. 2 In het vermenigvuldigen der regtveerdi- gen zal het gemecne volk zich verblyden : als de ongoddelyken de heerschappy aen- nemen, dan zal het volk zuchten. 3 Een man die wysheid bemint verblydt zynen vader : maer die hoeren voedt, zal zyn goed verkwisten. 4 Een regtvcerdig koning zal het land opreglen : een gierig man zal het verder- ven. 5 Een mensch, die met smeekende en ge- veinsde woorden zynen vriend aenspreelkt, spreidt een net zynen voeten. 6 Den ongoddelyken man zonde doende zal eenen strik omvangen : en den regtveer- digen zal het loven en blyde zyn. 7 Den regtveerdigen kent de zake der ar- men : den ongoddelyken kent de wetenheid niet. 8 Kwaed doende menschen verderven de stad : maer de wyzen keeren de razende gramschap af. 9 Een wys man, is het dat hy met eenen zot twistig kyvende is, het zy of hy zich stoort, of dat hy lacht, hy zal geene rust vinden. 10 De bloedgierige mannen haten den simpelen : maer de regtveerdigen zoeken zyne ziel. 44 Zynen geheelen geest stort een zot uil : maer een wys man stelt dien uit, en bewaert hem tot namaels. 12 Een prins die geerne hoort logentalen, heeft alle zyne dienaers ongoddelyk. 13 Een armen en zyn schuldheer hebben malkander ontmoet : hun beider verlichter is den Heer. 14 Een koning, die in de waerheid den armen regt oordeel doet, diens troon zal in der eeuwigheid gevestigd worden. 15 De roede en de stra'flinge geeft wysheid : maer een kind dat men zynen wil laet ge- bruiken, beschaemt zyne moeder. 16 In het vermenigvuldigen der ongod- delyken zullen de boosheden vermenigvul- digd worden : en de regtveerdigen zullen hunne nedervallingen zien. 17 Onderwyst uwen zoon, en hy zal u ver- maken, en uwer ziele vreugden geven. 18 Als de profetie vergaet, zoo zal het volk verstrooid worden : maer wie de wel be- waert, die is zalig. 19 Een knecht mag met geene woorden geleerd worden : want hy verstaet wel dat gy zegt, en hy vèrsmaedt te antwoorden. 20 Hebt gy eenen man gezien haestig om te spreken? zotheid is meer te hopen," dan zyne belernisse. ' 21 Die zynen knecht van jongs lekkerlyk opvoedt, zal hem namaels wederspannig gevoelen. 22 Een grammoedig man verwekt kyva- gien : en die zeer genegen is tot stoornisse, zal ook om te zondigon meer genegen zyn. 23 Den hooveerdigen volgt vernederinge : en den ooimoedigen van geest zal de glorie ontvangen. 24 Wie met eenen dief deelt, die haet zyne 576 PROVERBIA SAL ziel : hy hoort den bezweerende, en hy geeft liet niet te kennen. 25 Die den mensch vreest zal haestelyk vallen : die in den Heere hoopt, zal opge- heven worden. 26 Vele zoeken des prinsen aenzig : en van den Heere komt het oordeel van eenen iegelyken byzonder. 27 De regtveerdigen veryzen den ongod- delyken man : en de ongoddelyken veryzen degene die in den regten weg zyn. Den zoon die het woord bewaert zal buiten de verderfenisse zyn. KAPITTEL XXX. DIT zyn de woorden des vergaders, des uitbrakers zoon. Het visioen hetwelk gesproken heeft den man met den welken God is, en die versterkt zynde, als God met hem woonde, gezeid heelt : 2 Ik ben den allerzotsten der mannen, en de wysheid der menschen is met my niet. 3 Ik heb geene wysheid geleerd, en ik ken de wetenheid der heiligen niet. 4 Wie is er opgeklommen ten hemel, en daeraf gedaeld? Wie heeft den wind in zyne handen gehouden? Wie heeft de wateren te zamen gebonden als in een kleed? Wie heeft opgewekt alle de hoeken der aerde ? Welk is zyn naem, en welk is zyns zoons naem, is het dat gy het weet? 5 Elk vurig woord Gods is een schild den- genen die in hem hopen : 6 Doet niet toe tot zyne woorden, dat gy niet gestraft wordet, en logenachtig gevon- den. 7 Twee dingen heb ik u gebeden, weigert my die niet eer ik sterf. 8 Ydelheid en logentalen maekt verre van my. Armoede en rykdom geeft my niet : maer geeft my alleen mynen nooddruft. 9 Dat ik by aventure verzaed zynde niet getrokken worde om te loochenen, en zeg- gen zoude : Wie is den Heer? of dat ik van gebrekkelykheid niet gedwongen worde om te stelen, en den naem myns Gods te ver- zweren. 10 Beschuldigt den knecht niet by zynen Heer, dat hy by aventure u niet vermale- dyde, en dat gy nedervalt. 11 Daer is een geslacht dat zynen vader vermaledydt, en zyne moeder niet gebene- dvdt. 12 Daer is een geslacht dat zich zeiven laet dunken dat het zuiver is, en nogtans is het niet gewasschen van zyne vuiligheid. 13 Daer is een geslacht, wiens oogen hoog zyn, en wiens oogschelen hoog opdragende zyn. 14 Daer is een geslacht dat zweerden heeft voor tanden, en het knaeuwt met zyne 0M0NIS, XXX. baktanden, om dat het eten zoude de ge- breklydende der aerde, en de armen uit de lieden. 15 Den echel heeft twee dochters, zeg- gende : Brengt herwaerts, brengt herwaerts. Dry dingen zyn onverzadelyk, en het vierde dat nimmermeer zegt : Het is genoeg. 16 De helle, en der vrouwen buik, en de aerde, die niet verzaed wordt van water : maer het vuer zegt nimmermeer : Het is genoeg. 17 Eene oog die den vader bespot, en die zyns moeders baring versmaedt, moeten de raven der beken uitpikken, en de jongen des arends moeten die eten. 18 Dry dingen zyn my zwaer, en het vierde ken ik met allen niet : 19 Den weg des arends in den hemel, der slangen weg op den steen, eens schips weg in het midden der zee, en eens mans weg in zvne jongheid. 2(f Zulk is het leven van eene vrouw die i eene overspeelster is, die eet, en haren mond vagende, zegt : Ik heb geen kwaed gedaen. 21 Door dry dingen wordt een land be- roerd , en het vierde kan het niet ver- dragen : 22 Door eenen knecht als hy regeert : door ' eenen zot als hy van spyze te zat wordt : 23 Door eene booze vrouw als die ten huwelyk genomen is : en door eene dienst- vrouw, als zy harer meestersse erfgename is geworden. 24 Vier dingen zyn de minsten der aerde, en dezelve zyn wyzer dan de wyzen : 25 De mieren, een onmagtig volk, die zich zeiven in den oogst spyze bereidt : 26 Een haesken, een onsterk volk, die in de steenrotse zyne rustplaets maekt : 27 De springhanen hebben geenen koning, en zy gaen allegader by hunne schare : 28 Eene spinne behelpt zich met de han- den, en zy woont in der koningen huizen. 29 Dry dingen zyn er die wel gaen, en het vierde, dat gaet gelukkiglyk : 30 Den leeuw, den allersterksten der beesten, zal zich van niemands ontmoeten vervaren : 31 Een haen met opgeschorte lendenen : en een ram : daer is geen koning die hem wederstaen mag. 32 Daer is die zot geschenen heeft, na dat hy omhoog verheven is : want had hy liet verstaen, zoo zoude hy zyne hand op zynen mond gelegd hebben. 33 Maer wie de borsten sterkelyk drukt om melk daeruit te trekken, die drukt daer boter uit : en wie zeer krachtelyk uitsnuit, die trekt bloed uit : en die gramschappen verwekt, brengt twisten voort. HET BÖEK ECCLESIASTES DEN PREDIKER, t. 577 KAPITTEL XXXI. DIT zyn de woorden Lamuëls des ko- nings. Het visioen, waerdoor hem zyne moeder geleerd heeft. 2 Wat is het myn beminden, wat is het toch myns ligchaems beminden, wat is het gy beminden myner begeerte? 3 Geeft den vrouwen uwe goeden niet, noch uwe rykdommen om de koningen te vernielen. 4 Wilt den koningen, ó Lamuèl, wilt den koningen geenen wyn geven : want daer blyft geen secreet waer dronkenschap re- geert. 5 Dat zy by aventure niet drinken, en ver- geten de oordeelen, en veranderen de zake van de kinderen des armen. 6 Geeft sterken drank den droevigen, en wyn dengenen die bitier van herle zyn : 7 Laet ze drinken en vergeten hunner ge- brekkelykheid, en dat zy huns druks niet meer gedenken. 8 Doet uwen mond open den stommen, en den zaken van alle de kinderen die voor- bygaen : 9 Doet uwen mond open, onderscheidt dat rcgtveerdig is, en doet regt den gebrek- lydenden, en den armen. 10 Wie zal eene sterke vrouw vinden? van verre, en van de uiterste palen is haren prys. 11 Haers mans hert heeft op haer betrou- wen, en zy zal geene rooven behoeven. 12 Zy zal hem wedergeven goed, en geen kwaed, alle de dagen haers levens. 13 Zy heeft gezocht wol en vlas, en zy heeft gewrocht door den raed van hare han- den. 14 Zy is geworden gelyk een koopmans schip, van verre brengende haer brood. 15 En des nachts is zy opgestaen, en heeft den roof haren huisgenoten gegeven, en spyze haren dienstvrouwen. 16 Zy heeft eenen akker gemerkt, en dien gekocht : van de vrucht harer handen heeft zy eenen wyngaerd geplant. 17 Zy heeft met vromigheid hare lendenen gegord, en haren arm heeft zy sterk ge- maekt. 18 Zy. heeft gesmaekt, en gezien dat hare hanteringe goed is : haer lichtvat zal des nachts niet uitgedaen worden. 19 Zy heeft hare handen uitgestoken tot sterke dingen, en hare vingeren hebben de spille aenveerd. 20 Hare hand heeft zy geopend den ellen- digen, en hare palmen uitgestoken tot den armen. 21 Zy zal voor haer huis niet vreezen van de koude des sneeuws : want alle hare huisgenoten zyn gekleed met dubbele klee- deren. 22 Een gestrypt kleed heeft zy voor zich zelve gemaekt : fyn wit lynwaed en purper is haer habyt. 23 Edel is haer man in de poorten, als hy zit met de raedsheeren des lands. 24 Lynwaed heeft zy gemaekt en verkocht, en eenen gordel heeft zy den Chananeus ge- leverd. 25 Sterkheid en schoonheid is haer kleed, en zy zal lagchen in den uitersten dag. 26 Haren mond heeft zy der wysheid open- gedaen, en de wet der goedertierenheid is in hare tonge. 27 Zy heeft aenmerkt de paden haers huis, en zy heeft haer brood niet ledig geëten. 28 Hare kinderen zyn opgestaen, en heb- ben haer voor de allerzaligste geprezen : en haer man heeft ze ook geloofd. 29 Vele dochteren hebben rykdommen ver- gaderd : maer gy hebt ze a 1 te boven gegaen. 30 Bedriegclyk is de liefelykheid, en ydel is de schoonheid : eene vrouw die God vreest, zal geprezen worden. 31 Geeft haer van de vrucht harer handen : en laethare werken in de poorten haer pryzen. ECCLESIASTES. In het Hebreeuwsch Coheleth, in het Duitsch den Predikant. KAPITTEL I. DIT zyn de woorden Ecclcsiastes, des zoons David, des konings van Jerusa- lcm. 2Ydelheid derydelheden, heeft gezeid Ec- clcsiastes : ydelheid der ydelhedên, en het is al ydelheid. 3 Wat heeft den mensch meer van al zyncn arbeid, daor hy mede arbeidt onder de zon 25 878 HET BOEK ECCLESIAST] 4 Het eene geslacht gaet voorby, en het andere geslacht komt aen : maer de aerde stact in der eeuwigheid. 5 De zon staet op, en gaet onder, en zy keert wederom tot hare plaets : en aldaer we'der opkomende, 6 Draeit zy door het zuiden, en wordt ge- keerd naer het noorden : den wind al door- loopende gaet rondom, en komt wederom in zyne omkeeringen. 7 Alle vloeden gaen in de zee, en de zee vloeit niet over : tot de plaets daer de vloe- den uitkomen, keeren zy wederom dat zy wederom vloeijen zouden. 8 Alle dingen zyn zwaer : den mensch kan die niet uitleggen met woorden. De ooge wordt niet verzaed van zien, noch de oore wordt vervuld van hooren. 9 Wat is er dat geweest is? hetzelve dat wezen zal. Wat is er dat er gemaekt is? het- zelve dat er gemaekt zal worden. 10 Daer is niets nieuws onder de zon, noch iemand kan zeggen : Ziet dat is nieuw : want het is nu al te voren geweest in de tyden die voor ons geweest zyn. 11 Daer is geene gedenkenisse der voorle- dene dingen : noch ook der dingen die na- maels zyn zullen, zal gedenkenisse wezen, by degene die wezen zullen in het laetste. 12 lk Ecclesiastes ben een koning van Is- raël geweest in Jerusalem, 13 En ik heb in mynen zin voorgenomen le zoeken, en te ondervragen wysselyk van alle dingen die onder de zon geschieden. Deze allerkwaedste bekommeringe heeft God den kinderen der menschen gegeven, dat zy zich daerin bekommeren zouden. 14 lk heb gezien alle de dingen die onder de zon geschieden : en ziet het is al ydel- heid, en pynelykheid des geests. 15 De verkeerden zyn kwaed om te bekee- ren : en der zotten getal is zonder einde. . 16 lk heb in myn hert gesproken, zeg- gende : Ziet ik ben groot geworden, en ik heb alle menschen le boven gegaen in wys- heid, die voor my geweest zyn in Jerusalem: en myn verstand heeft vele dingen wysselyk gemerkt, en ik heb die geleerd. 17 En ik heb myn hert daerloe gegeven dat ik weten zoude voorzigtigheid en lee- ringe, en ook de dolingen, en de zotheid : en ik heb bekend dat hierin ook arbeid was, en pynelykheid des geests : 18 Om dat in veel wysheid veel verbolgen- heid is : en wie wetenheid vermeerdert, die vermeerdert ook den arbeid. KAPITTEL II. HIEROM heb ik gezeid in myn hert : Ik zal gaen, en overvloed iglyk hanteren de wellustigheden, en nemen myn plaisier. 5S DEN PREDIKER, II. En ik heb gezien dat dit ook ydelheid was. 2 Het lagchen heb ik geacht voor dwaling : en tot de blydschap heb ik gezeid : Waerom wordt gy bedrogen zonder zake? 3 Ik heb gedacht in myn hert, myn vleesch af te trekken van wyn, dat ik myn hert zoude overgeven ter wysheid, en schouwen dwaes- heid, tot dat ik zien zoude wat den kinderen der menschen nut ware : heiwelk hun noo- delyk gedaen ware, zoo lang als zy onder den hemel leven. 4 lk heb myne werken groot gemaekt, ik heb voor my huizen getimmerd, en wyn- gaerden geplant. 5 lk heb hoven en boomgaerden gemaekt, en die beplant met boomen van allerlei nature, 6 En watergroeven heb ik voor my ge- maekt, dal ik ververschen zoude de bos- schagie der wassende boomen. 7 Ik heb bezeten knechten en dienstvrou- wen, en ik heb groote familie gehad : run- deren ook, en groote kudden van schapen, boven alle die voor my zyn geweest in Jerusalem : 8 Ik heb voor my met hoopen vergaderd zilver en goud, en rykdommen van konin- gen en landschappen : ik heb my gemaekt zangers en zangeressen, en wellustigheden van de kinderen der menschen, nappen en schenkpotten in den dienst om wynen te schenken : 9 En ik heb in rykdommen te boven gegaen alle die voor my geweest zyn in Jerusalem : de wysheid is ook by my gestadig gebleven. 10 En al dat myne oogen begeerden, dat heb ik hun niet geweigerd : noch ik heb myn hert verboden te gebruiken alle wellus- tigheid, en dat het zich zoude vermaken in al hetgene dat ik bereid had : en dit heb ik voor myn deel geacht, ware het zake dat ik sfebruikle mynen arbeid. ^11 En toen ik my gekeerd had tot alle de werken die myne handen gemaekt hadden, en lot de arbeiden in dewelke ik le vergeefs gezweet had, zoo heb ik in alles gezien ydel- heid en pynelykheid des herten, en dal er niet blyft onder de zon. 12 Ik ben overgegaen om te aenschouwen de wysheid, en de dolingen en de dwaesheid (wat is, zeide ik, een mensch, dat hy zoude mogen volgen den koning zynen Schepper?) 13 En ik heb gezien dat de wysheid te boven ging de dwaesheid, zoo zeer als het licht verscheiden is van de donkerheid. 14 De oogen van den wyzen zyn in zyn hoofd : een dwaes wandeltin duisternissen: en ik heb geleerd dat hun beide een sterven was. ti. 15 En ik heb gezeid in myn hert : ls liet dat den zot en ik eenen ondergang hebben, HET BOEK ECCLESIASTES DEN PREDIKER, III, 579 wat baet het my dat ik meerder neerstigheid heb gedaen om de wysheid te krygen? En als ik gesproken had met myn hert,' zoo be merkte ik dat dit ook ydelheid was. 46 Want daer zal geene gedenkenisse we- zen van den wyzen, gelyk noch van den dwazen eeuwiglyk, en de toekomende tyden zullen alle dingen te zamen door de ver- getelykheid bedekken : den geleerden sterft gelyk den ongeleerden. 47 En daerom heeft my myns levens ver- droten, ziende dat alle dingen kwaed zyn onder de zon, en dat het al ydelheid en pynlykheid des geesls is. 48 Wederom verdroot my alle myne neer- stigheid, waerdoor dat ik onder de zon allerneerstiglykst gearbeid heb, die eenen erfgenaem na my hebben zal, 49 Van denwelken ik niet weet of hy wys of zot zyn zal, en hy zal heerschappv hebben in myne arbeiden, in dewelke ik gezweet heb, en zorgvuldig geweest ben. Is er ook iels zoo ydel? 20 Daerom heb ik opgehouden, en myn hert werdt moedeloos voorts meer te arbeiden onder de zon. 24 Want als een ander arbeidt in wysheid, cn leering, en zorgvuldigheid, zoo*iaet hy eenen ledigen mensen hetgeen dat hv ver- kregen heeft : en dat is ook ydelheid, en een groot kwaed. 22 Want wat zal het eenen mensch baten van alle zynen arbeid, en kwellinge zyns geests, daer hy onder de zon mede eepvnmd is geweest? \I ir ! 23 Alle zyne dagen zyn vol pynen en ellendigheden, en des nachts rust hy niet met zyne gedachlen : en is dit niefydel- heid ? J 24 Is het dan niet beter elen en drinken, en toonen zyner ziele goed van zvne arbei- den? en dit is van de hand Gods.* 25 Wie zal alzoo brassen, en zoo overvloe- diglyk de wellusten gebruiken als ik? 26 Eenen goeden mensch heeft God in zyn aenzigt gegeven wysheid, en wetenheid, cn vrolykheid : macr den zondaer heeft God gegeven pynlykheid, en onnutte zorgvuldig- heid, dat hy het eene tot het andeVe doen izoude cn vergaderen, en leveren dat deng- enen die Gode behaegd heeft : maer dat is 30k ydeLheid, cn eene ydele zorgvuldigheid les iierten. & KAPITTEL III. A LLE dingen hebben eenen tyd, en door li. zyne spatien gaen alle dingen voorbv •nder den hemel. 2 Daer is een tyd geboren te worden n een tyd te sterven. Een tvd te planten, n een tyd uit te trekken dat cr geplant is. 3 Een tyd dood te slaen, en een tyd te ge- nezen. Een tyd te verderven, en een tyd te timmeren. 4 Een tyd te weenen, en een tyd om te lagchen. Een tyd om te beklagen, en een tyd om te dansen. 5 Een tyd om steenen te verstrooijen, en een tyd om te vergaderen. Een tyd om te omhelzen, en een tyd om verre te zyn van omhelzingen. 6 Een tyd te verkrygen, cn een tyd te ver- liezen. Een tyd te bewaren, en een tyd weg te werpen. 