Reize door de binnenlanden van Noord-Amerika,
Zij gebruiken dit zweet - middel dikwerf om zig te verfrisfchen , of om hunnen geest voorteberei- den tot het verrigten van enig werk, dat onge- meen overleg en fchranderheid vereischt* Zij zijn ook gekweld met de waterzugt en ver- lammingen, die egter zeer zelden onder hen be- kend zijn» Als een geneesmiddel regens deeze zoo wel als regens koortfen , maaken zij gebruik van wasfchingen en afkook zeis , uit kruiden be- gaande , welke de geneesmeesters zeer wel wee- ten te vermengen en aantewenden. Maar noole vertrouwen zij zig alleen op geneesmiddelen ; zij neemen altoos ook hunne toevlugt tot enige bij- geloovige plegtigfieden zonder welke hunne ge» neesheeren niet zouden denken dat de geneeskun- dige bereidingen kragtig genoeg zouden zijn. Met gelijk oordeel maaken zij gebruik van en- kelvoudige geneesmiddelen tot heeling van won- den, breuken, of kneullngen , en zij zijn in Haat met deeze, zonder infnijding , fpl inters, ijzer, of alle andere iloffen, waaroor de wond veroor- zaakt is , 'er uktehaalen. In heelingen van dit flag zijn zij buitengemeen behendig en verrigten die in veel minder tij ds dan men van hunne wijze van doen zou hebben kunnen verwagten, IL Deel. I Zij • TJ 130 Van de ziekten enz. der Noord - Zij zullen ook met het vel van eene flang, dat deeze dieren jaarlijks afleggen, fplincers uithaalen. Het is verwonderlijk de fpoedige uitwerking van dit middel te zien , fchoon 'er geene de minde vogtigheid meer in fchijnt te zijn. Het is lang een ftuk van. gefchil geweest, in welk vast land de venus - ziekte het eerst haare vernielende kragt ontvangen hebbe. Men on- derfïelt gemeenlijk dat deeze vrceslijke ziekte in Amerika haaren oorfprong gehad heeft, maar dit geleerd gefchil blijft nog onbeflist. Om het enig- zints optehelderen , zal ik aanmerken dat, naar- dien ik 'er geene de minfte voetftappen van kon ontdekken bij de Naudowesfies , onder welke ik zoo lang verkeerd heb , en mij ook gezegd wierd dat zij nog onbekend was onder de Westlijker natie ën , zoo meen ik te mogen zeggen dat zij haaren oorfprong niet in Noord- Amerika gehad heeft. De natitën , die enige gemeenfcbap met de Europeaanen of met de Zuidlijke ftammen hebben , zijn 'er fterk mede bezogt ; maar zij hebben alle zulke zeekere en fpoedig werkende middelen leeren kennen , dat de befmetting van geene gevaarlijke gevolgen is. Kort na dat ik op mijne reizen vertrokken was, klaagde een der handelaars, welke ik verzelde , over eene fterke gonorrhoea , met alle derzelver koramerlijke verfchijnzelen ; zij verergerde zoo zeer» — I _ — - -r-rr — if.. _, _ Amerikaanfche Indiaanen. %%t f eer, dat hij, toen wij aan het vlek der Winne- bagoes gekoomen waren, niet meer in ftaat was te reizen ; hij maakte zijnen toefland aan een der Opperhoofden van die ftam bekend , en deeze zeide hem dat hij niet ongerust behoefde te zijn , want dat hij 'er voor inftond dat, als hij zijnen raad wilde volgen , hij binnen weinige dagen ia Haat zou zijn zijne reis te vervorderen en over eenen wat langer tijd geheel van zijne kwaal ge* neezen zou zijn. Naauwlijks had hij dit gezegd of hij begon een af kookzel voor hem te bereiden van den bast van de wortelen van den doornachrigen Esfchen* boom , een boom , die naauwlijks in Enge- land bekend is, maar die door geheel Noord- Amerika in menigte groeit, door welks gebruik hij in weinige dagen veel beter was en , onderrig- tingen ontvangen hebbende hoe hij het bereiden moest, wierd hij, in veertien dagen na zijn ver- trek van deeze plaats , in den grond geneezen. Als zij door te geweldige lighaamsoefeningen, of door groote koude of hitte , met pijnen in hunne ledenmaaten of In hunne geledingen , ge* kweld zijn, vliemen zij de deelen , die aangedaan zijn, open* Denatieën, die geene gemeenfchap met de Europeaanen hebben , doen dit met fcher- pe vuurfteenen, en het is verwonderlijk om te zien hoe fijn eene punt zij de behendigheid heb- I s hm % *3* Van de ziehen enz. der Noord- ben 'er aan te maaken ; een lancet is naauwlijkf fcherper dan de werktuigen , welke zij van deeze onfmeedbaare zelflfendightid vormen. Nooit willen zij gelooven dat iemand ziek is 3 zoo lang hij eetenslust heeft ; maar als hij alle foort van voedzel afwijst , befchouwen zij de ziekte als gevaarlijk en neemen die in acht, en ge- duurende de ziekte weigert de geneesheer den lij* dergeenerlei voedzel, waarnaar hij verlangt. De geneesmeesters worden niet alleen onder- field bedreven te zijn in de geneeskundige behan- deling van ziekten , maar het gemeen gelooft ook dat zij, door de plegtigheid van de Chichicoué, die zij gewoonlijk te werk ftellen, gelijk ik hier boven befchreven heb, in ftaar zijn om van da geesten de oorzaken te verneemen van de kwaa- ien, met welke zij bezogt zijn, en dat zij daar- door te beter in ftaat gefteld worden om midde- len voor dezelve te vinden. Zij ontdekken iets bovennatuurlijks in alle hunne ziekten en de mid- delen , die toegediend worden , moeten altoos door deeze bijgel oovigheden worden geholpen. Somtijds beeldt zig een zieke in dat zijne ziek- te van betovering voortkoomt; in dit geval wordt de geneesmeester of toveraar geraadpleegd , die, na de gewoone voorbereidingen , zijn gevoelen over den ftaat der ziekte zegt en dikwijls een middel tot geneezing vindt. Doch niettegen- ftaan- &k 'Amerikaanfche Indiaanen. «33 ïhande de Indiaan fche geneesmeesters deeze bij- geloovige plegtigheden altoos bij hunne voor- ichnften voegen, is het egter zeer zeeker, gelijk ik reeds gezegd heb , dat zij hunne konst oefenen volgens regelen , die op de kennis van enkel- voudige geneesmiddelen gegrond gijn, en op de ondervinding, welke zij verkrijgen door eene onvermoeide waarneeming van derzelver uitwer- kingen Het volgend voorval, dat ik van iemand van on t wi j fel feaare geloofwaerdigheïd heb , bewijst dat de Indiaanen niet alleen in ftaat zijn met groo* te fcherpzinnigheid te redeneeren over de oorzaa- ken en ver fchijn zelen van veele ziekten , -mes welke dë menschiqke natuur bezogt is, maar ook met oordeel goede middelen weeren aan te wenden» Te Pembjcoti eene volkplanting in de Provin- tie van Main , in de Noord Oostïijke deelen yan Nieuw - Engeland, geraakte de vrouw van eenen foldaat in arbeid, en ondanks zij alle no- dige hulp ontving, kon zij egter niet verlosfen, ïn deezen tceftand bleef zij twee of drie dagen , terwijl degeene , die haar omringden , telkens dagten dat de naaste wee baar leven zou eindigen. Eene indiaanfche vrouw, die bij geval voor- bij kwam, hoorde het fchreeuwen van deeze on- gelukkige lijderes, en vroeg wat haar fcheelde»' Toen men haar de wanhoopige omftandighedejï I $ fm % m 134 Van de ziekten enz* der Noord* van het geval had bekend gemaakc, zeide zij dar, zoo men haar bij de vrouw wilde brengen , zij niec twijfelde of zij zoude haar van grooten dienst zijn. Naardien de heelmeester , die 'er bij was ge- weest, en de vroedvrouw, die nog tegenswoor- dig was , alle hoop hadden opgcgeeven van de lijderes te kunnen behouden , gaf men de In- diaanfche vrouw verlof om alles aante wenden , wat zij zou goed vinden. Zij nam dan eenen neusdoek en bond dien digt over den neus en mond van de vrouw; dit bragt onmiddelijk eene verflikking te weeg en van de worstelingen , wel- ke daarvan het gevolg waren , verloste de vrouw oogenbliklijk. Zoo dra dit gefchhd was , maak- te zij , tij ds genoeg om kwaade gevolgen voorte- koomen , den neusdoek los. De vrouw , die zoo lang in lijden geweest , maar nu in eens van haare fmenen verligt was , herftelde kort daarop volkoomen, tot verwondering van alle degeene, die getuigen geweest waren van haaren wanhoo- pigen toeftand. De reden , welke de Indiaanfche vrouw van het aanwenden van zulk een gevaarlijk middel gaf, was dat wanhoopige kwaaien wanhoopige mid telen vereisfchen ; dat , naardien zij zag dat de poogingen der natuur niet kragtig genoeg waren om het verlangde oogmerk te weeg te bren-5 Amerikaanfche Indiaanen. 135 brengen , zij het nodig achtede derzelver kragt te vermeerderen , hetgeen alleen gefchieden kon op de eene of andere zeer geweldige wijze. VIJFTIENDE HOOFDSTUK, Fan de Begravenis pkgügheden der Indiaanen, X-ien Indiaan verwagt den dood, als hij hem in zijne hue nadere , met dezelfde kloekmoedigheid als hij dien dikwijls in het veld onder de oogen is getreden. Zijne onverfchilligheid in dit gewïg- tig fluk, dat, bij bijna alle andere natieën , de bron van zoo veel angst en bekommernis is, is waarlijk bewonderenswaerdig. Als zijn vonnis door den geneesmeester is ukgefprooken en zijn lot niet meer onzeeker is , fpreekt hij degeene, die rondom hem zijn, met de grootfte bedaard- heid aan. Is hij een Opperhoofd en heeft hij een huisge- zin, dan doet hij eene, foort van lijk -reden voe- ring , welke hij befluit met raadgeevingen aan zijne kinderen omtrent de regeling van hun ge- drag , welke hij denkt dat hun van dienst kunnen 2ijn, Dan neemt hij affcheid van zijne vrienden I 4 m- t rai LfeHM 136 Van de begr avenis -plegtigheden der en geeft bevel toe het bereiden van een gastmaal , dat befiemd is om diegeene van zijne ftam te ont- haalen, die zijne lofreden koomen uitfpreeken. Als de adem 'er uit is, wordt het lijk even- eens gekleed als hij gewoonlijk was toen hij in leven was, zijn aangezigt wordt befchilderd, en hij wordt regt overeind op eene mat of huid ge- plaatst , die midden in zijne hut gelegd worde met zijne wapenen aan zijne zijde. Als zijne na- beftaanden rondom hem gezeten zijn , fpreekt ieder ren overledenen op zijne beurt aan en , zoo hij een groot oorlogsman geweest is , verhaak men zijne heldendaaden omtrent op de volgende Wijze, die in de Indiaanfche taal zeer dichterlijk en aangenaam is. „ Gij zit nog onder ons, broeder, gij hebt nog „ hetzelfde voorkoomen, en blijft nog aan onsge- „ lijk zonder enig zigtbaar verval, behalven dat „ gij het vermogen van U te beweegen verloren „ hebt, Maar waarhenen is nu die adem gevlo- » gen , die over enige uuren nog rook naar den „ grooten Geest opzond? Waarom zwijgen nu die i> lippen , die laatst nog kragtige en oangenaame „ taal tot ons voerden ? Waarom zijn die voeten „ bcweegingloos, die, kortgeleden, nog fneller „ waren dan die van het hert op gintfche ber- „ gen ? Waarom hangen decze armen nutloos ?> fengs uw lighaam , die den hoogden boom » kon«! / H 'v'-~' mi Noord- Amerikaan fche Indiaanen 137 „ konden beklimmen, of den ihjtllen boog fpan- „ nen ? Helaas ! elk deel van dat lighaam , dat „ wij in kort nog met verwondering en verbaasd- „ heid befchouwden , is nu zoo levenloos ge- „ worden als het over drie honderd winters was. „ Wij zullen U egeer niet betreuren als of gij „ voor eeuwig voor ons verloren waart , of als „ of Uw naam in . vergetelheid zoude begraa ven „ blijven ; Uwe ziel leeft nog in het groote land „ der geesten bij die van uwe natie , welke U „ voorgegaan zijn , en , fchoon wij agtergelaaten 3, zijn om uwen lof te verkondigen , wij zullen „ U egter eenmaal volgen. Door den eerbied , p welken wijU, terwijl gij leefde, toedroegen, „ gedreven, koomen wij nu om U den laatften „ vriendlijken dienst te bewijzen , die in ons ver- „ mogen is ; opdat uw lighaam niet verwaar- „ loosd op den grond mag blijven liggen en een „ prooi worden van de beesten des veids , of de vogelen des hemels , zullen wij zorg draagea het bij die uwer voorvaderen te leggen , ai& U voorgegaan zijn , , terwijl wij hoopen dat Uw geest met hunne geesten zal fpijzen en gereed zal zijn om de onze te ontvangen , als wij insgelijks in het groote land der zielen zul* 5, len aankoomen. " Dus verkondigt elk Opperhoofd in korte aan- fpraaken , omtrent gelijk aan 'óqqzq , den lof van I 5 zijnen 1 138 Van de begravenis-plegtigheden der zijnen overledenen vriend. Als zij dit gedaan hebben en zig verre van de begraafplaats , voor hunne (lam gefchikt , bevinden , en de perfoon in den winter fterft , winden zij het lijk in hui- den, en leggen het op een hoog (lel laa dj en, tot dat einde opgerigt , of op de takken van eenen grooten boom, tot de lente koomt. Dan draa- gen zij het, op de wijze, in mijne reize befchre- ven , met alle de andere lijken , tot dezelfde natie behoorende, naar de algemeene begraafplaats, daar het met emge andere plegcigheden , welke ik niet ontdekken kon , begraaven wordt. Toen de Naudowesfies hunne dooden ter be- graaving naar den grooten graf- kelder bragten , tragtede ik getuige te zijn van de overige begra- venis - plegtigheden ; doch of het ware om den flank, die uit zoo veele lijken oprees, zijnde het toen heet weder, dan of zij dit gedeelte van hun« ne gewoonten voor mij verborgen zogten te hou- den, kon ik niet ontdekken, maar ik bevond dat zij mijne nieuwsgierigheid als ontijdig befchouw- den en daarom gong ik henen. Na de begravcnis draagt de bende , tot welke de overledene behoord heeft , zorg van bij de plaats beeldfpraakige figuuren te (lallen , welke aan volgende eeuwen zijne verdienden en begaafd- heden zullen toonen. Zoo iemand van dit volk in den zomer verre van de begraafplaats flerfc en zij ' Noord- /imerikaanfchc huliaanen. 139 zij het onmogelijk vinden het lijk wegtebrengen voor het verrot is, branden zij het vleesch van de beenderen , bewaaren de laatlte en verbranden die op de hier voor befchreven wijze. Naardien de Indiaanen gelooven dat de zielen der overledene zig in het land der geesten op de- zelfde wijze bezig houden als zij op aarde deeden, dat zij hun voed zei met jaagen bekoomen , en ook aldaar met vijanden te ftrijden hebben , draa- gen zij zorg dat zij niet ongewapend en onvoor- zien in dat land aankoomen : Zij begraaven dan met hun hunne boogen , pijlen en alle andera wapenen, die of op de jagt, of in den oorlog ge- bruikt worden. En alzoo zij ook niet twijfelen of zij zullen de noodwendigheden des levens be- nodigd hebben , gelijk ook die dingen, welke zij voor fieraadjen houden , leggen zij gewoonlijk in hunne graffteden huiden en goed , waarvan zij gemeenlijk hunne wapenen maaken, huisraad en yerw om zig mede te befehilderen. De nabeilaanden van den overledenen betreuren zijn verlies met een fchijn van groote droefheid en kommer ; zij fchreijen en huilen en maaken cene menigte wringingen , te wijl zij in de hut of tent om het lijk zitten , als de tusfehenpoozen tusfehen de lofredenen van de Opperhoofden hec toelaaten. Daar heeft in het rouwen esne pkgtigheid on- der 140 Fan de begravems • pkgtigheden der der de Naudowesfies plaats , die zeer wijd ver- fchilt van alles wat ik bij de andere natieën , door welke ik getrokken ben , waargenoomen heb. De mannen , om te toonen hoe groot hunne droefheid is, doorbooren het vleesch van hunne armen boven de elleboogen , met pijlen, waarvan ik delidtekenen bij alle, van welken rang zij ook waren , in minder of meerderen graad , kon befpeuren, en de vrouwen fnijien en rijten haare beenen met fcherpe gebrooken vuurfteenen op, tot het bloed 'er flerk ukvloeic. Terwijl ik mij onder hen onthield, verloor een paar , welker tent naast mijne ftond , eenen zoon van omtrent vier jaaren, De ouders waren zoo aangedaan o/er den dood van hun hcfsz kind, dat zij de gewoone blijken van rouw zoo fterk oefen- den , dat de vader van zwaare droefheid en verlies van bloed het beflierf. De vrouw, die tot nu toe ontroostbaar geweest was, zag haaren man niet zoo haaFt nerven , of zij droogde haare traa* nen op en fcheen vrolijk en gelaaten. Naardien ik van zulk eene buitengewoone ver- andering geene reden wisr te geeven , nam ik de gelegenheid waar om haar 'er naar te vraagen , haar te zelfden tijd zeggende dat ik gedagt zoude hebben dat het verlies van haaren man haar eer- dereene vermeerdering van droefheid zoude veroor* zaakt hebben dan eene zoo fchielijke vermindering. Zij r1 ■ Koord- Amerikaan fche InMdanen* 141 Zij zeide mij dat , naardien het kind zoo jong geftorven was en dus niet in ftaat was om zigzel- ven in het land der geesten zijn onderhoud te be- zorgen, zij en haar man gevreesd hadden dat zijn toefland verre van gelukkig zou zijn; maar dat, zoo dra zij gezien had dac zijn vader naar het- zelfde land vertrok , die niet alleen het kind met de tederfte liefde beminde , maar ook een goed jager was, en dus in ftaat zoude zijn overvloe- dig in zijn onderhoud te voorzien , of zij had opgehouden met te treuren. Zij voegde 'er bij dat zij nu geene reden zag om nog traanen te Hor- ten, naardien het kind, dat zij zoo beminde, ge- lukkig was onder de zorg en befcherming van eenen hem beminnenden vader , en zij had nu nog maar eenen wensch , die onvervuld was , dien , namelijk , van zelve bij hen te zijn. Gevoelens , zoo vol ongemaakte tederheid en met denkbeelden, welke eene Romeinfche vrouw eer aan zouden gedaan hebben , maakten eenen zeer gunftigen indruk op mijnen geest ten voor- deele van het volk tot welk zij behoorde , en ftrekte niet weinig om de vooroordeelen wegte- neemen , welke ik tot hier toe , met alle andere reizigers, gevoed had omtrent de ongevoeligheid der Indiaanen en hun gebrek aan kinder -liefde. Haar volgend gedrag bevestigde het gunfrig denkbeeld , dat ik van haar had opgevat , en over» tuigde L 142 Van de hegravenis-plegtigheden der tuigde mij dat 'er, niettegenftaande deeze fchijn- baare ophouding van droefheid , nog iets van dien weerzin om van eenen geliefden nabeftaan- de gefcheiden te zijn, die of door de natuur of door de gewoonte in elk menschlijk hart is inge- plant, in het haare verborgen lag. Ik merkte dat zij, bijna alle avonden, naarden boom ging, op welkers takken de lijken van haaren man en van haar kind gelegd waren, en dat zij eene lok van haar hair affneed, die op den grond wierp en deszelfs lot in een treurig klaagend lied be- treurde. Eene optelling van de daaden , die hij zoude hebben kunnen doen , zoo zijn leven ware gefpaard geweest , fcheen voor haar hec geliefdile onderwerp te zijn , en terwijl zij den roem oplas, welken de navolging van zijn 's va- ders deugden over hem gebragt zoude hebben, fcheen haare droefheid opgefchort te zijn: „Waart „ gij bij ons gebleven, mijn lieve zoon , " riep zij dan , „ hoe wel zou de boog in uwe hand „ gepast hebben , en hoe noodlottig zouden uwe „ pijlen geweest zijn voor de vijanden van onze „ benden. Gij zoudt dikwerf hun bloed gedron- „ ken en hun vleesch gegeeten hebben, en eene „ menigte flaaven zouden het loon van uwen ar- „ beid geweest zijn. Gij zoudt met eenen fter- „ ken arm den gewonden buffel gegrepen , of „ de woede van den grimmenden beer beftreden „ heb- -.-I » :■ *» »■;-?•■■ ^'"^ ■": -'■■ •■■v--'- '" Noord- Amerikaanfc Indiaanen. 14* rt hebben. Gij zoudt den vlugtenden eland ag- j, terhaald , en het fnelsc here op den berg bij- „ gehouden hebben. Welke daaden zoudt gij „ niet gedaan hebben , waart gij bij ons gebleven „ tot de jaaren U kragten zouden gegeeven heb- „ ben en Uw vader U onderwezen hadde in alle „ bekwaamheden van eeneri Indiaan ! " In dier- gelijke bewoordingen betreurde deeze domme Wilde het verlies van haaren zoon , en dikwerf bragt zij hetgrootfte gedeelte van den nagt in dee- ze liefderijke bezigheid door. De Indiaanen zijn over het algemeen zeer naauw- keurig in het in acht neemen van hunne wetten omtrent het rouwen over hunne dooden. Bij fom- mige natieën fnijden zij hun hair af, maaken hum aangezigt zwart en gaan regc oP zitten met hun hoofd digt bedekt , en zig van alle vermaaken onthoudende. Deeze geftrenge rouw wordt ver- fcheiden maanden lang uitgehouden , en fomtijds ziet men 'er , behalven enige tusfehenpoozingen, nog verfcheiden jaaren lang de blijken van. Men verhaalde mij dat ., als de Naudowesfies zig enige voorvallen van het leven van hunne overledene bloedvrienden , zelfs al was het tien jaaren daar- na , herinnerden , zij huilden dat men het op ee- nen grooten afftand hooren konde. Zij hielden fomtijds verfcheiden uuren agter eikanderen aan met d^ezQ blijken van eerbied en liefde te geeven, en 3 1 44 Van de begrav.plegngk, der N. A. Indiaanen. en zoo het gebeur Ie dat hun die gedagte omtrent den avond inviel, en dan het Iiuilen begon, dan hielden degeene van hunne ftam , welke bij de hand waren , hun hierin gezelfchap. ZESTIENDE HOOFDSTUK. Beknopt Karakter der Indiaanen. Jtdet karakter der Indiaanen beftaat , gelijk dat van andere onbefchaafde natieën , uit een raeng- zel van woestheid en zagtheid. Zij worden in eens door hartstogten en neigingen beftierd , wel- ke zij met de wildfte dieren uit hunne bosfehen gemeen hebben , en bezitten deugden , die de menschlijke natuur eer aandoen. Ik zal, in de volgende bepaaling van hun ka- rakter, tragten aan den eenen kant de vooroor- deelen der Europeaanen te vergeeten , die ge- meenlijk met het woord Indiaanen bijwoorden verbinden, die fchandelijk zijn voor de mensch- lijke natuur, en die hen in geen ander licht be- fchouwen dan als wilden en kannibaalen , terwijl ik even zorgvuldig alle partijdigheid omtrent hen zal vermijden, welke natuurlijk enigzints bij mij moet plaats hebben , om het gunftig onthaal , dat ik , geduurende mijn verblijf onder hen, genoten heb. Ik ** Beknopt karakter der N. A. Indiaanen. 1 4$ Ik zal ook mijne aanmerkingen alleen bepaa- len tot de natieën , die de Wesdijke üreeken bewoonen , als de Naudowesfïes , de Ottagau* mies , de Ckipéways , de Winnebagoes , en de Saukies; want, naardien 'er door die verscheiden- heid van luchtftreeken , waaronder het uitgeftrekt vast land van Amerika ligt , volkeren van ver- fchillende geiïeldheden en karakters gevonden worden , zou het onbegaanbaar met mijne te- genswoordige onderneeming zijn van deeze alle te handelen, en een algemeen tafereel van dezelve te gee ven als een enkel lighaam. Dat de Indiaanen van eene wreede , wraak zug- tige, onverbiddelijke inborst zijn, dat zij geheele dagen op de loer zullen liggen , zonder aan de behoeften der natuur te denken, en zig eenen weg door ongebaande en uitgeftrelue bosfchen zullen baanen, terwijl zij enkel beftaan van het weinige , dat zij opleveren , enkel om eenen vijand te vervolgen en zig aan hem te wreeken ; dat zij koelbloedig het doordringend gegil aan- hooren van degeene , die ongelukkiglijk in hunne handen vallen en een heJsch vermaak fcheppen in de folteringen , die zij hunnen gevangenen aan- doen , frem ik gaerne toe ; maar laaten wij die verfchriklijk tafereel eens van eenen anderen kant befchouwen, en wij zullen bevinden dat zij maa- tig zijn in eeten en drinken ( men moet zig herin- II. Deel. & «eren £46 Beknopt karakter der neren dat ik van die natieën fpreek, die weinig gemeenfchap met Europeaanen hebben,) dat zij met on voorbeeldlij k geduld de aanvallen van hon- ger, of de onguurheden der jaargetijden weêr- ftaan , en de involging van hunne lusten bij hen (leges in de tweede plaats in aanmerking koomt. Dan zullen wij ook zien dat zij gemeenzaam en menschlievend zijn jegens degeene , die zij als hunne vrienden befchouwen , en zelfs jegens hunne aangenoomen vijanden , en gereed om het laatfte fluk met hun te deelen, of hun leven tot derzelver verdediging te waagen. Ik kan , tegens het zeggen van veele andere fchrijvers , die alle met vooroordeelen bezet zijn, verzeekeren dat, niettegenftaande de fchijnbaare onverfchilligheid , waarmede een Indiaan zijne vrouw en kinderen , na eene langduurige afwe- zigheid , weder ziet , eene onverfchilligheid die meer uit gewoonte dan uit ongevoeligheid fpruit, hij egter niet gevoelloos is voor aandoeningen van huwelijks - of kinderliefde ; de kleine ge- fchiedenis, welke ik in het voorgaande hoofdituk heb ingelascht, van de Naudowesfiefche vrouw , die haar kind en den ontijdigen dood van zijnen vader beweende , zal dit ftuk ophelderen en een fterker bewijs zijn voor mijn gezegde dan de beste bewijsredenen, van welke ik zoude kunnen gebruik maaken. Van ■M Nêord '* Amerikaanfche Indiaanen. 147 Van hunne jeugd af aan , aan ontelbaare ver* moeienisfen gewoon , worden zij weiras verheven boven het gevoel van gevaar, of de vrees voor den dood , en hunne kloekmoedigheid , door de natuur ingeplant , en door het voorbeeld , door lesfen en door toevallen gevoed , begeeft hen geenen oogenblik. Schoon zij lui en werkloos zijn zoo lang hunne voorraad van levensmiddelen niet uitgeput is, en hunne vijanden verre afzijn , zijn zij egter onver- moeid en ftandvastig in het vervolgen van het wild , of in het misleiden van hunne vijanden. Zijn zij listig en vol kunftenarijen , zoeken zij met alles hun voordeel te doen , zijn zij koel en bedaard in hunne raadpleegingen , en ten uiterften voorzigtig in het bedekken van hun gevoelen , of in het verzwijgen van een geheim , zoo kunnen, zij zig ook op hoedanigheden van eenen levendi- gen aart beroepen , op de fchranderheid van den hond, op het doordringend gezigt van den los, de listigheid van den vos , de vlugheid van eene fpringende rhee en de ontembaare fierheid van den tyger. Als leden van eene maatfchappij bezitten zif eene verkleefdheid aan die bende , tot welke zij behooren , welke bij de inwooneren van alle an- dere landen onbekend is. Zij vereenigen zig , als flegts met eene ziel bezield, tegens de vijanden K 2 van ÏA.S Beknopt karakter der van hunne natie , en verbannen alle andere gedag- ten, die daarmede flrijden , uit hunnen geest. Zij raadpleegen zonder onnodige tegen ftribbe- ling , of zonder voor de aandrift van nijd of heerschzugt te wijken» over de maatregelen , wel- ke het nodig is te volgen ter verdelging van de- geene, die zig hun misnoegen op den hals gehaald hebben. Geen eigenbaati^e inzigten hebben im- mer invloed op hunnen raad, of (hemmen ooit hunne raadpleegingen. Ook is het niet mogelijk door omkooping of bedreigingen de litfde te ver- minderen, die zij hun land toedraagen. De eer van hunnen flam en het weivaaren van de natie is het eerde en heerfchende beweegmid- del van hun hart, en daar uit fprufren ook groo- tendeels alle hunne deugden en ondeugden. Door deeze bezield braveeren t] alle gevaar , verduu- ren zij de uitgezogtfle pijnigingen en fterven al zegenpraalende in hunne kloekmoedigheid , niet als eene perfoonlijke hoedanigheid , maar als een karakter -trek van hunne natie. Hieruit fpruit ook die onverzadelijke wraakzugt tegens degeene, met welke zij in oorlog zijn en alle de daaruit volgende ijslijkheden , die hunnen naam fchande aandoen. Naardien hun onbefchaafd verftand niet in flaat is over de betaatnlijkheid van eene daad, ftrijdig met hunne hartstogten te oordeelen , wel- ke geheel onvatbaar zijn voor het bedwang van de r.M.yV.ViT.'^ .' ■■V;'-"^«yV"-V ^■*',-.JL^»JW''lfL. - Noord- Amcrikaanfihe Indiaanen, 1 49 de reden en menschlijkheid,weeten zij ook hunne woede niet bin oen enige grenzen te bepaal en en ge- volglij k oncaart die dapperheid en kloekmoedig- heid, die hun anderzinrs tot eer vertrekken zoude , in eene wilde woestheid. Maar dit weinige zij genoeg ; de aart van mijn werk laat mij niet toe dit onderwerp breedvoeriger te behandelen , of het met eene redenkundïge re- gdmaatigheid voorttezerten ; ook zullen de aan- merkingen van mijne leezeren zelve bij de voor- gaande bladzijden zulks, zoo ik vertrouwe, no- deloos maaken, naardien zij daardoor in ftaat zul- len gefield zijn om een tamelijk juist denkbeeld te vormen van het volk, dat ik befchreven heb* De ondervinding leert dat kleine feiten en vernaa- ien van bijzondere gebeurtenisfen , van hoe wei- nig belang zij ook mogen fchijnen, ons in ftaat ftellen om een waarachtiger oordeel te vellen over de zeden en gewoonten van een volk , en hunnen waaren ftaat beter aanwijzen dan het meest bere- deneerd en bewerkt onderzoek zonder deeze hulpmiddelen. K 3 ZE- 150 Van de taaien , beeldfpraakige figuur en enz. ZEVENTIENDE HOOFDSTUK. Van de taaien , beeldfpraakige figuur en enz, der Indiaanen, D< "e voornaamfte taaien van de inboorlingen van Noord -Amerika kunnen in vier klasfen verdeeld worden, als beftaande uit die, welke gefprooken worden bij de natieën der Irokeezen naar de Oost- lijke deelen van hetzelve, bij deChipéways en Al- gonkins naar het Noord - Westen , bij de Naudo- wesfies naar het Westen en de Cherokees , Chic- kafaws enz. naar het Zuiden. Eene van deeze vier wordt gebruikt bij alle de Indiaanen, welke de deelen bewoonen , die tusfchen de kust van Labrador ten Noorden , Florida ten Zuiden, den Atlantifchen Oceaan ten Oosten, en, voor zoo verre wij uit de tot hier toe gemaakte ont- dekkingen kunnen oordeelen, den ftillen Oceaan een Westen woonen. Maar van alle deeze fchijnt de Chipéwayfche taal de meest heerfchende te zijn ; zij wordt in zulk eene achting gehouden, dat de Opperhoof- den van alle de Stammen, die omtrent de groote meiren , of Westwaards van dezelve op de oe- vers wmÊmÊËÊÊÊmÊmmm der Noord- Arnerikamfche Indiaanen, 151 vers van de Misfisfippi woonen, met die, welke Zuidwaards tot aan de Ohio , en Noordwaards totaan Hndfons • baai hunne woonplaats hebben , uit meer dan dertien verfchillende Stammen beftaande , ia hunne raadsvergaderingen deeze taal alleen fpree- ken , alfchoon elk eene bijzondere eigen taal heeft. Deeze taal zal waarfchijnlijk met den tijd onder alle de Indiaanfche natieën algemeen worden, naardien geene van haar verre tochten doen , of enige on- derhandeling met eene afgelegen bende houden , tenzij zij de Chipéwayfche taal geleerd hebben* Thans fp reeken haar behalven de Chipéways9 welken zij natuurlijk eigen is, &e Ottawaws 9 de Saukiesj» de Qttagaumies , de KUlistinoes , deNi- pegons , en de benden omtrent het meir La Pluye en de overblijfzelen van de Algonkins of Land- lieden QGem de Terr e') alle met enige kleine verandering van uitfpraak ; doch of zij deeze na- tieën eigen dan wel door haar aangenoomen zij, was ik niet in ftaac te ontdekken. Ik ben egter van gedagten dat de barbaarfche en ruuwe taaien van de Winnebagoes , de Menommies en veek andere Stammen , met den tijd , geheel verdwij- nen zullen , en deeze in haare plaats worden aan- genoomen. De Chipêwayfche taal is niet belemmerd mee enige onnodige toonen of accenten ; ook zijn *er geene woorden in die overtollig zijn; zij is ge» & 4 mak- % ?v ï 5 a. Van de taaien , bc eldfpraakige figuur en enz, maklijk om ui cefpreeken , en veel rijker dan eni- ge -ndere <ndiaanfche taal. ï aardien de lndiaanen geen e kennis hebben aan de fraaie konsten of weetenfehappen , en naar- dien zij ook geene beleefdheid of complimenten kennen , hebben of behoeven zij ook geene menigte woorden om hunne gefprekken optefieren. Een- voudig en onbefchaafd in hunne zeden , maaken zij flegts gebruik van die , welke dienen om de noodwendigheden en gemakken van het leven te benoemen en hunne benodigdheden uittedrukken , die in den ftaat der natuur maar zeer weinige kun- nen zijn. Ik heb hier agter eene korte woorden - lijst ge- voegd van de Chipéwayfche taal , en eene andere van die van de Naudowesfies, maar ik ben niet in Haat om 'er de taalkundige regelen van op tegeeven. De laatfte taal wordt met eenen zagten toon gefprooken , zonder keel letters , zoo dat zij geTinUijk kan geleerd worden en niet moeijelijk uitrefpreeken , of te fchrijven is. Zij is bijna zoo rijk en kragrig als de Chipéwayfche taal en is de meest heerfchende van alle aan de Westlijke oe- vers van de rivier Misfis/ippi, naardien zij, vol- gens hunne opgaaf, in gebruik is onder alle de natieën , die ten Noorden van de Mesforie lig- g 'n , en zig Westwaards tot aan de kusten van den ftillen Oceaan uitftrekken. Naar* ^*^^_ üf. •■ ES*^. der Noord- Amerikaanfche Indiaanen. 153 Naardien de Indiaanen geene letteren kennen , is het zeer moeijelijk de juiste uitfpraak hunner woorden naauwkeuriglijk optegeeven ; ik heb eg- ter getragt die zoo na volgens de wijze waarop zij uicgefprooken worden nedertefchrijven als zulk eene onzeekere wijze toelaat (#). Alfchoon de Indiaanen hunne denkbeelden niet jn fchrift kunnen mededeelen , maaken zij egter zekere beeldfpraakige figuuren, die enigermaate dienen om de eene of andere buitengewoone ver- rigting of ongemeene gebeurtenis aan de nakoom- lingfchap over tel e veren* Dus , wanneer zij op hunne tochten zijn , voorneemens zijn op de eene of andere aanmerklijke onderneeming uittegaan, of van dezelve terug koomen , fchillen zij op weg den bast van de boomen af, om de partijen, die op eenen affland zijn, bericht te geeven van den weg, dien zij volgen moeten, om hen intehaalen. Het volgend voorbeeld zal een volkoomener denkbeeld geeven hoe zij bij deeze gelegenheden doen dan alle uitdrukkingen , welke ik zou kun- nen gebruiken. Toen ik de Misfisfippi verliet en de Chipéway- rivier opvoer op mijnen tocht naar het Groot e- fneir, (a) De Indiaanfche woorden zijn dus naar de Engel- fche uitfpraak gefield. Vertaalsjl K5 154 Vein de taaien yheddfpraahge figuur 'en enz, meir , gelijk in mijn dagverhaal gezegd is , gong mijn gids, óie een Opperhoofd van de Chipéways was, welke aan het Oitawaw - meir , nabij den oorfprong van de rivier, welke wij nu ingevaaren waren, woonden, vreezende dat de eene of an- dere bende van de Naudowesfies , met welke zijne natie aanhoudend in oorlog is, ons toevallig ontmoeten zoude en ons, voor zij wisten dat ik *er bij was , leed zouden doen , aldus te werk. Hij fchilde den bast van eenen grooten boom aan den mond van eene rivier af en maakte met houtskool , met beeren - vet gemengd , dat zij gemeenlijk voor inkt gebruiken , op eene ruuwe, maar duidlijke wijze , eene afbeelding van het vlek der Oitagaumies. Toen tekende hij aan de flinker zijde eenen man in huiden gekleed, door welken hij eenen Naudowesfie wilde verbeelden met eene flreep , van zijnen mond naar een hert loopende, het zinnebeeld der Chipéways. Daar- op trok hij nog verder naar de flinker zijde eene &ano , als de rivier opvaarende , waarin hij eenen man zettede met een' hoed op ; deeze figuur moest eenen Engelschman, of mijzelven verbeel- den , en mijn Franschman wierd afgebeeld met eenen neusdoek om zijn hoofd gebonden, de kano roeijende; bij deeze voegde hij nog verfcheiden andere veel betekenende zinnebeelden, waaronder de vrede • pijp op de plegt van de kano gefchilderd.. De VV.- ■':' '"•'' Wl c=*-. der Noord- Amerikaan fche Indiaanen. 1 55 De meening, welke hij den Naudowesfies wil- de te kennen gee ven en die, gelijk ik niet twij- fel , voor hun volmaakt verltaanbaar was , was dat een van de Chipéwayjche Opperhoofden eene aanfpraak ontvangen had van een Naudowesfiesch Opperhoofd in het vlek van de Ottagaumies , waardoor hij hem verzogt den Engelschman , die laatst onder hen geweest was , de Chipéway- rivier op te brengen , en dat zij daarmede ver- zogten dat de Chipéway , fchoon hij een erkend vijand was, deor hen op zijnen tocht niet mogt gemoeid worden , naardien hij iemand onder zijne bezorging had , welken zij als eenen van hunne eigen natie befchouwden. Sommige fchrijvers hebben beweerd dat de In- diaanen wapens voeren , die zij met groote naauw- keurigheid tekenen , en die de eene natie van de andere onderfcheiden ; maar ik heb nooit an- dere wapens onder hen gezien dan de zinnebeel- den , welke ik reeds befchreven heb. 4? KOR- v;t % 31 155 Korte Weor den -lijst van KORTE WOORDEN LIJST VAN DE CHIPÉWAYSCHE TAAL. NB. Dit volk gehruikt noch de F, noch de V. A. Agacwet. As. Alewin. Bal. Amik. Bever. Apiminiqué. ' Bevers -vel. Alim. Hond. Alemon* Hondjen. Aukwin. Aarde. Aconda* Hier. Akeshotta, Heet. Ackikons. Ketel. Allisfinape. Mensch. Alokochigon. Koopmanfchap. AgankitchigawminL Zee, groot meir. Alank. Ster. B. Bobeloshin, Kind of Kinderen, C. Caspetawgan. Tobaks - beurs. Cheman, Canoo. ca- ie Chipéwayfche taal. W Capotewian. Wambuis. Chickhip, Cawlatch, Eei sd vogel. Goed. Canogininne. Cootawgon, Cappatawgon, Cawikkaw, Fraai. Krom mes. Voertuig over land. Nooit. Coutack. D« Ander. Debicou Maan. Debicot, E. Nagt. Endawlawkeen, ï^and. Entayem, Etwah Etwah, Emaundah, G. Te huis. Verwonderlijk. Neemen. Ganwerimaw* I. Houden. Ishinawbah, Indiaanen. Irinee, Natie. Ickwee. K. Vrouw. Jeckwasfin, ,:.[ Meisjes Kokinum, Alles. Kokali, Kipokitie Koufah. Altijd. Broek. K&> -* «5& Korte Woor den -lijst van Ketatch. Ik ben koud. Kittegaumk. Gezaaid veld. Kickon. Visch. Kisfin. Vriezen. Kis fin Magat. Het vriest fterk. Kitchi Manitou. God of de groote Geest. Kitchi Okimaw. n Simduganish. 5 Generaal of Opperbevelhebber. Kemouch. Verborgen. Kewasfa. Jaagen. Kitchigawmink. Meir. KittimL Lui. Kikekate, Lam. Kaw* Neen. Kakego. Niets. Kawmischi. Nog niet. Kagutch. Geenzints. Kauweshine» Oud. Kegotch. Schielijk. Kinimewan. Regen. Kitchi Cheman. Schip, groote Canoo. Kemautin» Steelen. Kisfis. Zon. Kikiu Waarlijk. L. Lisfis. Menfchen hair. Lawmack. Steur. Louün. Wind. M. TTZr -*\ <>'.—■ •\"-:1' de Chipéwayfihe taal. M. *59 Mipidach. Naderhand. Mawinewah. Helpen. Machwah. Beer. Makon. Jonge Beer. Mischiton* Baard. Mewinch. Omdat. Mishemout* Buik. Markante. Zwart. Miskow. Bloed. Miscoufab. Agterfte. Moppa. Aankoomen. Melomin, Koren. Mackoan. Schotel. MatchO'Mamtou. Duivel , kwaadè Geest; Minikwah* Drinken. Munilic. Genoeg. Maungis. Weinig, klein; Mouskinet. Vol. Miüaw. Geeven. Malatal. Nietswaerdig. Manatou, Groot. Michewah. Hart. Mejask. : Kruid. Mackawalaw. Eer. Minis. Eiland. Mittawmif?. •Indiaansen Koren, Mawlawtis/ïe. Bedrieger. Moe- '■ l i6*o Korte Woorden 'lij it van Mochman. Mes. Mawfignaugofa Letter. Maskikic. Geneesmiddel. Minnisfin» Schiereiland. Miscow. Rood. Maskimot. .Zak. Maukisfin, Schoenen. Manitou. Geest, Mickwon. Lepel. Mittaus. Koufen. Mashkauwah, Sterk. Mapedoh. Zedert. Mintepin. Nederzitten. Mawbah. Dat. Maundah, Deeze. Mawmawwee. Te zaamen. Megwatch. ' Dank U. Mickon. Weg. Mittic. Hout. Mawhingon. Wolf. Minnewatch. Egter. N. Napltch. Kwalijk. Neconnis. Broeder. Neechee. IVledemakker. INemeh* Dans. Nip. Sterven. Neepoo* Dood. Naw- L mmmm WtÊÊÊÊÊÊÊIKÊ ■■ de Chipêwdyfche taak ï6t NawpeteUméw. Achting. Niconnis. Vriend. Noofah. Vader. Namounawaw* Vinden» Nasfawokwoté Vork. Nopawink. Vooruit. Nechtegoosk. Franfchen* NawbaL Half. Nawpitch. Geheel. Nouchimowin» Leven. Nibbilaw, Veel. Nape. Manlijk. Neremoufin, Meesteresfê* Mkkikz Otter. Niscottisjie. Spijtig. Nlppee, Slaapen. NebbL Water. Nantaubaulaw* Oorlog. 0. Owentawgan. Tonnetjen. Okemaw, Een Opperhoofd Olawgan. Beker. Qntclatoubah* Ongetwijfeld. Ouisquiba. Dronken. Owisfiné. Eeten. Oldwbisk. Darmen» Ouftecouan» Hoofd Qkemaw. Koning, of Opperflê. II. Deel» L Qfe '+\ï —9 J 62 Korte Woorden- lijst van Ockolaw. Kleed. Outon. Tong. Ofaummangis. Te weinig. Osjaumé. Te veel. Ouswawbunk. Overmorgen. P. Verlaaten. Packiton. Pilawak. Verwonderingswaerdfg. Pingoe. Asch. Pakkite. Slaan. Paboushigan, Brood. Petou. Draagen. Pemotcha. Koomen. Poutwah. De ketel bezorgen. Papégik. Elk. Ponkifin. Vallen. Pimmitee. Vet. Pirwego. Voorheen. Paskesfigan. Snaphaan. Pimmiskaw. Vaaren. Pemiskaw. Zeil. Pewal. Hair (van dieren.) Pewawbick, Yzer. Pawpi. Lagchen. Pockiton. Verlaaten. Packilauguê. Verliezen. Pimmousfie. Treeden. Poutawgon, Stamp -mortier. Pt' <fe Chipéwayfche taal. 16% Pewitch* Nabij. Poagan. Pijp. Pingo. Poeder, Buskruid, Stof» Pecacotiche. Vreden maaken. Pitchébot, Loopen. Papawkwéan. Hemd. Pepoun. Winter. Petchilawgo. Gisteren. Q- Quagonie ? Wat nu ? Quagonie Maubah ? S. Spimink. Wie daar ? Boven. Shishego. Vlesch. Scuttawawhak. Brandewijn, Rum. Sheshikwee. Pijl. Shtah. Gedaan , 'c is gedaan. Sagaunosh* Engelfchen. Scutta. Vuur. Scutecke. Vuur (laan. Shoamin* Druiventrosfen. Sawfawkisfi. Gretig. Shingaurimaw. Haaten. Speminkakwin. Hemel. Saukie. Liefde. Shawshia. Overlange Shiwhonkin* Naald. Saufega. Eigen. L % Sip- ' -Ti 164 Korte Woorden -lijst van Sippim. Rivier. Simaugan. Zwaerd. Semau. Tobak. Semauganaush» Oorlogslieden. T. Aankoomen, Takouchin* Tapaié. Zijn. Tilerimah* Gelooven. Teshenekaw. Roepen. Tallemisfi. Betrokken. Tagwawmisfi* Kloekmoedigheid Toshiton. Doen. Tawbiscouch, Gelijkvormig» Taukwisfi. Vermoeid. Tibarimaw* Regeeren. Tandaulaw. Hebben. Tawné. Hoe. , Tawnemiïik, Hoe veele. Tawneendo. Het zij zoo. Thickeremaw. Weeten. Tawnapee* Deel, wat deeL TawlaimiaS Bidden. Tïbelindon. Befluiten. Tawwemaw. Betrekking» Tawbawmica* Eerbied. Talimisfie. Treurig. Tibbit. Tanden. Tawkoufie, Moede. Tau- ■rrrr-- -,—r^r~ de Chipêwayfche taal. **5 Tauneendah ! Hoe dan! Taunippu Waar van daan» Tah. Waar. w. Wasketck. Bok. Wawbewion* Deken» Wiskinkhie. Oogen. Waliebic. Vasten. Watjaw. Verre af. Wakaigon. Schans. Wawbemo. Glas, Spiegel. Wawpoos. Haas. Wig - Waum, Hut , Huis. Webatch. Terftond. Weepemaw. Nederliggen. Waubesheen* Klein. Weas. VoedzeL Weewin. Trouwen. Webatch. Thans. Wawbemo, Ontzag, zien. Wackan. Slaaf. Watfaudebu Daar. Wawbunk. Morgen. Wawwewin F Wat is dat ? Waubé. Wit. Wisconekisfi. Jong. Wazzo» Geel L 3 ^ %66 Korte Woorden lijst van deChipéw. taal, Toe. Toch. Pdshik. JSmch. JSisfou. Neau. Naran. Ningoutwasfou. JSinchowasfou. Nisfowasfou. Shongasfou. Mittausfou. Mittausfou Pafchik. Ninchtawnaw. Nisfou Mittawnaw, Neetu Mittawnaw. Naran Miitawnaw. Ningoutwasfou Mit- tawnaw. Ninckowasfou Mittaw naw. NisföwasfouMittawnaw.Tagüg. Shongasfou Mittawnaw. Negentig Mittausfou Mittawnaw. Honderd. Mittausfou Mittausfou Mittawnaw- Duizend. Lighaam, Neus. TELWOORDEN. Een. Twee. Drie. Vier. Vijf. Zes. Zeven. Agt. Negen. Tien. Elf. Twintig, Dertig. Veertig, Vijftig. Zestig. Zeventig. KOU- _^: Korte ff oorden -lijst van de Naudow. taal %$f KORTE WOORDEN-LIJST VAN DE NAUDOWESSIESCHfi TAAL» Ashpaw, As. Accooyouiyare* Koom hier. | Accooyeh. Geeven. Accoowah. C. Heengaan. Chawbak. Bever. Chupah* Rond» Chee. D. Gij. Daché. Daar. E. Echawmenaw. Eeten. .'. Eshtike. Oogen» Ehwahmeah* Liefde*. Eek. Mond Etfawboh. Melk- Eshtaw» Zien. Eshteemo* H. Slaapen* Heyah. Neen.' Jfopimyahie ! Ach! L4 JBè* 1 6a - Korte Woorden -lijn yan Hopiniayare. n Hopiniyare. 5 Heyahachta. Hawpawnaw. Heyak tVashtah* Jestin. Jeeftinaw* Kitchiwak. Muzahootoo. Mechuetah. Miaah IVdkotu Muzaham* Muzah*. Meoh. Muzah OtaK Mewah. Muzamchupah,. Uflenis Queah. Meneh. Meneh TVakon*. Muzaham. Negusk. Nookah. Neehteegush. K, M. N. Verwonderlijk. Godloos. Jong- Niet goed Klem. Nabij. Vriend. Doorbooren* Koud. Snaphaan. Goud. Yzer. Jk , mij. Penning. Mijn. Ring. Zout water-, Water. Sterke drank* Zilver. Dood. Ooren. Franse hman. Noo* ■H « 4e Naudowesfiefche taal. i6> Nookishon. Ho oren. Negushtaugaw. Dooden. 0. Otah Vader , ook Koning 9 \Jb(4rl¥% of Opperhoofd. Owah Menah. Waterval. Otah. Veel. Otenaw. Meer. Oweeh. Maan. Owah Meneh. Regen. Omlishcaw. Slang. Owehchin. Praaten. Ochaw. P. Paahtah. Boom* Vuur, ook de Zon? S. Shejah. Kwaad. Shungush. Hond, Shuetongo* Paerd. Shuah. Te huis , huislijk0 Shanuapaw. Pijp. Shanuapaw JVakon, Vredes - pijp. Shaweah. Rook. Sinnee. Sneeuw. Shawfasfaw* Tobak. T. Tawtongo. Buffel. Tohinjoh* Herr. Tongo* Groot, L5 5 Tost- r^ 170 Korte Woorden -lijst van Tongoom. Lang. Ton^o Mcnch, Meir. Te e be e. Huis. Tawgo. Wat. Tawgodaché ? Wie daar? W, Wahkomhejah. Beer. Waahtoh. Can 00. Wïchoakfeh. Jongetjen. Whacheekfeh. Meisjen. Wushiah. Goed. Wakon. God , de grooce Geest « ook Geest. Woshta Tebee. Hemel. Winnokejah. Vrouw. Washtah Chee. Gij zijt goed. Wakon Chee, Gij zijt een geest. Washtah Kitchiwah Gij zijt mijn goed vriend Chee. TELWOORDEN. Wonchaw. Een. Noompaw. Twee. Tawmonee. Drie. Toboh. Vier. Sawbuttee, Vijf. Shawco. Zes. Shawcopee. Zeven. Shahindohin. Agt. Mi ■■ 1 f- wÊÊÊimimÊÊÊm ■■ rm de Naudowesfiefche mat. m Nebochunganong. Negen. Wegochunganong* Tien. Wegochunganong Wonchaw. Elf. Wegochunganong Noompaw. Twintig. Wegochunganong Tawmonee, Dertig. Wegochunganong Toboh. Veertig. Wegochunganong Sawbuttee. Vijftig- Wegochunganong Shawco» Zestig. Wegochunganong Shawcopee. Zeventig. Wegochunganong Shahindohin. Tagtig. Wegochunganong \ Nebochunganong, Negentig. Opohng. Honderd. Wegochunganong Opohng, Duizend. Bij deeze korte lijst van Naudowesfiefche woor- den zal ik nog een ilaaltjen voegen van de wij- ze, waaropzij hunne woorden koppelen. Hier- toe heb ik een kort lied verkoren , dat zij met eene % te >; 1 71 Korte IVoorden - lijst van de Naudow. taal eene foort van welluidendheid , fchoon zonder enigen fchijn van dichtkundige voetmaat , zin- gen, als zij op hunne jagt- tochten vertrekken; ik geef 'er hier eene zoo naauwkeurige vertaaling van als -het verfchil der taal - eigenfchappen kan toelaaten. Meoh accoowah eshtaw paatah negnshtawgaw [he] ah menah. Tongo Wakon meoh woshta , paatah accoowah. Hopiniyahie oweeh accooyee. meoh, woshta pat ah ctoh tohinjoh meoh teebee. „ Ik zal opftaan voor dat de zon opkoomt en „ gintfchen heuvel beklimmen , om te zien hoe „ het nieuw licht de dampen verdrijft en de wol- „ ken verfpreidt. Groote Geest , geef mij „ goed geluk ! En als de zon onder is , ver- „ leen mij dan , o Maan \ licht genoeg om „ veilig weder naar mijne tent te keeren , met $, herten belaaden. " AGT- Van de viervoetige Dieren en: l7\ AGTTIENDE HOOFDSTUK. Van de Viervoetige Bieren , die in de binnenfle deelen van Noord - Amerika gevon. den worden. V an deeze zal ik eerst eene lijst geeven , en daarna eene befchrijving van dezulke alleen , die, of dit land bijzonder eigen zijn, of in enig (luk van aanbelang van diegeene verfchillen , welke men in andere landen ontmoet. 