VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Waar op is de Verwaande verwaand; waar op verhovaardige zich de Trotsäard? Is bet ор zyn verftand? dat kan hy net ` bezitten; want дап zou hy nederig zyn: dewyl de mensch van gisteren ÍS, en niets weet. {5 het op zyne hooge ge- boorte, dat hy afltamt uit еспе oude Adelyke familie? Dat by onder zyn, gellagt Baronnen of Graven telt —- dat hy ’er ten minftén zuiken onder heeft, die van den opdften Stam, van de aanzienclykfle uit den Lande, zyn? Dan, wat zal hem de Groóthcid zyner Vaderen båten wat Luister zal hem de Rang zyner ,Voorpuderen aanbrengen? Kan niet een flegt ge- drag al den Adeldom bezwalken? : Zal hy trots en hovaardig zyn op’ Schatten en Rykdommen? Aanfchouwt dien Ryken dwaas, dic by alle zyne Schatten geene verdienften be- zit. Noch. Waardigheden › noch ` Adeldom dierhalven, noch Aanzien, noch Rykdommen, maken waarlyk den gròoren man uit: maar alleen Deugd en Verdienften; want de eerie verdwynen haastelyk , en de laatfte zyn beftendig. Al wie te veel op zich zelven vertrouwt, en беши op 211 verftand, op zyn juist oordeel, met verfmading van dat van an- deren, zal zich niet zelden їп het eind. bedrogen vinden. De Luiaard zit den aanftaanden tyd te verbefden, lat veel- al den tegenwoordigen voorby gaan, en word агт. — Ве denk, б mensch! dat verzuimde oogenblikken nimmer te Г ke en; dat de eens’ verwaárloosde tyd, in eeuwigheid, niet kan te rug geroepen warden. ` ` ' Men moet altoos zynen medemensch: tragten voorby te fire- ven in goed те doën, en піттёг na 1с volgen, veel min te overtreffen in kwaad te doen. ` ` ' Een voorzigtig Мап. is altoos een treffelyk Voorbeeld voor anderen. De onvoorzigtigheid heeft menige goede zaak bedor- ven ‚en duizenden ongelukk'g gemaakt, daar en tegen heeft de voorzigtigheit. menige bedorven zaak berfteld , en vele on- gelukkigen регеа. ——— Een voorzigtig man ís een wys 68 bedaard man. ——— Maar die opvoorzigtig handelt, volgt < võétftappen van een dwaass-en een onbedaarde is als есл 0" Jend paard, dat zich den, teugel ontwrongen heeft. MENGELWERK, HOT FRAATE LETTEREN, KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN .' ___BETREKEELYK. “REDENVOERING OVER DE OVERRENSTEMMING DER GOD= '. * LYKE VOLMAAKTHEDEN. CUit her Engelsch van den Eerw. Heere WILLIAM WEST) ` сор is een licht, ep ‘er is gansch geene duisternts in Нет. А І JOAN. I: 5. He Character der Godheid kan, daar betzelve % be- langrykst en gewigtigst van alle voorwerpen is, nooit’ te veel befchouwd ‘worden. °Є Is, in de daad, de bron en oorfprong van Al wat groot en goed mag heeten, be~ minnelyk en verheeven , іп de fchepping: hoe meer wy ons zetten om ’t zelve те befpiegélen , hoe meer wy ’t zullen bewonderen en aanbidden, Hier иіс ontftaan alle de beginzels van waaren Godsdienst, allt deszelfs voorfchrif= ten ftrekkon om ons naar сор te doen gelyken; еп in Gods gunst zyn de edelfte én hoogte voldoeningen gee degen. · ` | о. | De uitdrukking van Apostel Joannes, сор dr éen Zicht, en er в gansch geene duisternisfe in Hem, is zeer fterk. en fchoon „en (rekt, ongetwyfeld ‚om eene zeer nutte en gewigtige lesfe aan het Menschdom te geeven; Naarde= maal het onze pligt is, onze kennis van сор te vermeer- дегеп; naardemaal wy hier in:oneindig groote vorderingen kunnen maaken, еп ops eigen hoogst geluk allernaauwst met die kennisfe verbonden fs, moeten wy meénigwerf de gelegenheden waarneemen, om met ernst dit ftuk te overe weegen, en opregt verlangen, meer en meer te kennen van dien oop, die een volmaakt Licht is, zönder eenig ifmengzel van duisternis, verkeerdheid of verwarring; in wien alles licht is en waarheid , overeenftemming en fchoon- heid , zuiverheid en liefde, Ik heb my voorgefteld, dit zeggen des Apostels te ontvouwen en op te helderen, volgens’ de ‘Schriftuurlyke betekenis der woorden en der- zelver gewoone betekenisfe. IL DEEL. MENGELW. NO. 13e Pp _ Licht 566 ee - DEEG - . --_ Licht mogen, wy, derhalwen , bier ekkelyk maaken Nour E et Kennis-en Wysheid Van сор; ten И. tot zyne Zuiverheid en Heiligheid; ten HL tot zyne Goedheid, em eindelyk. a ; СТУ, aanmerken , ale gelchikt om uit te drukken , de Schoonheid en Overeenftemming der Godlyke . _ …Valmasktheden.. , È -Öop mag ееп Licht genoemd worden, met betrek- king tot лупе, Kennis en Wysheid. Niets kan met. meer rónd$ тос deezê benaaming geregtigd worden. Wart icht is, in den ‘oorfpronglyker en ffoflyken zin, ° geen alle zigtbaare dingen aan t oog des. lichaams ontdekt, en het verffandìg Licht ïs, *t geen айе begrypbaare voórwer- реп aan toog der ziele voorftelt, . De opening uwer woor- den „zingt de Pfalmdichter, geeft Licht, de Jlegten ver. flandig maakende (*). ` Is zeer gebruiklyk, Licht en Kennis aan deg eenen, ет Duisternis еп Onkunde aan den anderen kant, goot woorden van gelyke. berekenis, te bes zigen. 'r—— Dan, meer byzonder mag de Godlyke Ken- niş Licht geraamd worden, uit hoofde van derzelwer tot Пеѕ doordringend vermogen. Теп deezeu opzigte is bet icht der Zogne ееп zees.onvolkomen en gebrekkig zin- nebeeld wan diens Kennis, wien niets kan ontgaan , voor wien Duisternis еп Licht °t. zelfde zyn, en de nagt licht als de dag. Hy., die overal. tegenwoordig is, en voor wien de Duisternis niets bedekt „moet: volmaakt Licht, en Ken- nis weezen, zonder het minst mogelyk gebfek. Ну, die de, bron is van alle kennis, en de Vader der Lichten, die Meníchen.en Engelen begiftigd heeft met alle de жегйәпа- lyke vermogens, welke zy. bezitten, die ontelbaare Werel- vormde,. met alla derzelger bewoonderen,. en die orde. en verbintenis van ’t.geheel onderhoudt, welke noodig із tot derzelver inftandblyving, kan: zeker geen.. berigt ош» breeken of ontvangen. ; .. . | Met één woord, hy, die de Maaker en Onderhouder is van alle, dingen, moet volkegen. kennis hebben van alle de vermagens, eigenfchappen, еп betrekkingen der dingen en alie de gevolgen, welke. "er ujt voortvloéijen: dat isy met andere woprden ; hy, moet. noodzaaklyk bezitten eene. klaare en. alles bevattende belchouwing.van alle, gebeure- nisfen die voorgevallen. zyn „уап alle die thans ge chieden } а GOY › О, оао ` | (*) Psarm CXIX. 130 1. A A „^1. D a at DER GODLYKB VOLMAAKTHEDEN, 56? of immer in de oneindige Eenwigheid zullen plaats gry» Daar worden er gevonden, die de Alweetenheid van GoD niet ‘erkennen іп die uitgeftrektheid, welke wy daat aan toefchreeven ; in ’t byzonder lochenen zy, dat de Kennis van сор zich uitftrekt tot toekomftige gebeurlyke dingen, als, by. voorbeeld , de wrywillige daaden der Men, fchen. Want, zeggen zy, indien сор alle -onze daaden voorwist, dan konden die daaden niet vry weezen; en zyn wy niet vry in onze bedryvep , dan kunnen wy des met regt niet aanfpraaklyk weezen; doch,daar wy verant- ‘woordlyk zyn, moeten onze daaden угу en gevolglyk niet voorweeten тул. | Hier ` ор dient ten antwoord, dat de Vryheid, welke ors vérantwoordelyk maakt, eene vryheid is van uitwene digen dwang, en niet van onze inwendige beweegredenen, Ze Menfchen geest, voor 20 verre wy deszelfs werkingen kunnen nagaan, werkt doof beweegredenen, niet zondet dezelve. Nu ligt er niets опрегутаѕ in, of onbettaans baars met eenig beginzel van Godsdienst of waarheid , dat бор eene klaare еп volkomene.kennis hebbe van alle de beweegredenen „waar door wy, еп alle onge Medelchepzee len ‚ ons zulten laaten beftuuren en onze gangen naar intrige ten. Zodanig eene Kennts vernietigt onze Vryheid even min, als onze. eigerie bewustheid van 't geen wy doen. Men heeft, om dit ‘onderwerp op te helderen , opgemerkt, dat wy zelven, met eene maate van waarfchynlykheid , zeeg na grenzendeaan volkomene zekerheid, kunnen voorzien , hoe zekere perloonen, іп deeze of geene gevallen gefteldg zullen hándelen. En syn wy hier toe in ftaat, ten aanziene van characters, die wy flegts gebreklyk kennen y zeker die cop, die alle Merfchen beter kent dan zy. ziche zelven kennen, kan niet mistasten in bet oordeel, ° geen hy velt ovêr hun toekomènd gedrag; maar moet уо! теку vast gaan in zyne weetenfchap, hoe zy, ten. allen tyde, en by alle voorkomende gelegenheden, zullen: handelen; In de daad, zonder deeze Kennis, kunnen wy niet veron» derftelten, dat de groote Opperbeftuurder bekwaam is tot dat groote Werk ‚от de Wereld ten allerwysfte en vòlkos menfte te beitouren, Want bier in vertoont. zich de om- volmaaktheid en ongenoegzaamheid aller Aardtche Beftuur ringen ten duidelykfte, dat het dezelve ontbreeke aaa Vooruitzigt op het toekotnende. Van hier worden zy 70 dikwyls teleurgefteld in hunne. Maar , met dit alles , zal dit (uk best beflist kuunen wore den , door de weezenlyke toedragt der zaaken. —- Voor eerst, wy weeten, wy voelen, dat wy vry zyn, of dat de bewéegredenen, inzigten , en oogmerken , waar uit en waar mede wy handelen, (тіке gefprooken , onze eigene zyn; en ze zyn niet minder zodanig uit hoofde van derzelver daar mede verbondene ftrekking om de hoogere oogmerken van сор te bevorderen , en te bereiken. — Wy allen weeten, dat wy, vry en zonder dwang, tragten na alles, wat wy, ieder in onze omftandighéden, gefchikt oordcelen rot bevordering van ons geluk; en dat wy het vêrmogen bezitten om ’t zelve ор onderfcheide wyzen te bejaagen; dewyl wy dat vermogen uitoefenen , wanneer de voorwerpen ons in een verfchillend licht voorkomen. — In rr kort, wy weeten , dat wy het vermogen van desken bezitten, om uit te vinden waar ons geluk in gelegen is, еп, zulks uitgevonden hebbende, na "tr zelve te — Dit maakt onze Vryheid uit; еп ons tot zedelyk werkende weezens, of gefchikte voorwerpen van cops Zedelyk Be: uur. ‘ ‚ Ten anderen із het zeker, даг сор voorweet: дету! hy Voorzeggingen gedaan heeft van Gebeurtenisfen , afhange Јук van der Menfchen vrye werkzaamheid. Zulks is ter vollen bewaarheid tn de woorfpellende Dreomen van jo SEPH, de aanftaande lotgevallen van zyn eigen Perfoon en Gezin betreffende; en veele andere Voorzeggingen des Ouden Verbonds, tot onzen Zaligmaaker-betrekkelyk, ge mede uit de Voorzeggingen van CHRISTUS zelve, ч geen hem еп zvnen Jongeren te wagten ftondt op deese wereld; de verwoesting van Jerufalem, еп den volgenden гаг der Christlyke Kerke op aarde. Hier uit volgt bat blyktyk, dat cops Voorkennis niet ftrydt mer "e Menfcher Vryheid, en dat de Godiyke Alweetenheid weezeniyk 20 uitgeftrekt is als wy dezelve befchreeven; alles op de vob maaktfte en volkomenfte wyze bevattende, Uit deeze Leere zyn vericheide aangelegene gevolgen £ te leiden, welker voornaamfte ik zal ш b > DER GODLYKE VOLMAAKTHEDEN,. > 869 ГА In de eerfte plaats mogen wy hier uit betragten, dat. daar de Godiyke Voorzienigheid alles wel en wyslyk be- ftuurt , alle onze zaaken en omftandigheden, als mede die der geheele Wereld, in de beste en bekwaamlte banden zyn, om, op de beste en nuttigfte wyze, ten algemeenen beste gefchikt te worden. Dit levert ons de fterkfte drange redenen ор, om te berusten in de Godiyke Schikkingen , zelfs die de moetlykfie en beangftigendfte zym Ik bedoel hier meds geenzivs eene ongevoeligheid voor de onheiten deezes leevens: deeze гуаг geheel met de menschlyke patuure, het maaksel van соо ; maar zulk een vertrouwen en verlaating op de Wysheid en Кеппіѕ(е van сор als onze grootfte fteun kan weezen, in de Gerkite beproevin- , gen van ons Geloof en Lydaaamheid, waar aan му, 18 den tegenwoordigen ftaat, worden blootgefteld. In zulke omftandigheden mogen wy natuurlyk ‚ja moeten wy, overs weegen, dat сор best weet wat ons in onze byzondere betrekkingen en characters noodig is, of om onzen hoog- moed te vernederen, of ons ernftiger en bedagtzaamer te maaken, of onze genegenheden meer af te trekken van de tegenwoordige wereld, door te doen zien, hoe ligt wy kunnen te leur gefteld worden in onze tydlyke uitzigten en verwagtingen, en ons daar door te naauwer te verbinden aan Hem, wiens gunst alleen ons gelukkig kan maaken. Wat voor iemand ouzer noodzaaklyk is ор deeze. wereld te lyden tat ons eeuwig heil, меегеп wv niet; maar GOB weet het; aan Hem moeten wy ons gedraagen als aan den bevoegdíten Regter, al wiens befchikkingen zullen blyken op °t allerwystte beraamd te zyn, от te beantwoorden aan de beste en wydftrekkendfte oogmerken , welke men kan begrypen. Hier van zullen wy volkomen overtuigd worden, wanneer wy aanlanden in die Wereld van. vol- maakt Licht en Kennisfe, waar in wy, ор een Godsdienftig gedrag in deeze, eene eeuwigduurende inwooning kunnen verwagten. Ten anderen mogen wy van de vonrgeftelde Leere dit gebruik maaken, dat dezelve de Menfchen moet affchrikken van alle heimlyke en bedekte bedryven van ondeugd en fnoodheid , en zelfs van alle flegte gedaogen еп oogmerken, Ајер. die opregtlyk gelooven, еп ernftig overweegen:, dat сор Overaltegenwoordig is, zullen daar door niet alleen wederhouden worden van alle verborgene hedryven, welke zy miet openlyk kunnen regtvaardigen , maar ook terftond alle ydele en dwaaze gedagien (тоогеп, ей zich zorgvuldig р 3 ont- ҹә 570 | ` OVEREENSTEMMING Onthouden van alles, ’t geen hun іп eclëgevdifg zou maa ken by Hew , die alleen de volmaaktfte beoordeelaar is van © Menfchen Character, іп wiens goedkeuring теп het hoogfte ‘belang moet Bellen, en wiens mishaagen , vroeg of laat, еспе volkomene uitwerking zat baaren, in de ge heele vernietiging van fnoodheid en ondeugd, met alk werkers der ongeregtigheid. Dan ’t alziende oog der Godheit (trekt niet alleen ten fchrik der Boozen; mar dient ten fterken (teun van alle Braaven onder °t Mensch dom, hier dout verzekerd, dat alle hunne goede, regt- maatige en Godsdienftige ,oogmerken , in aanfchouw geno- men worden by den opperften en algemeenen Regter, die dezelve zal beloonen. Allen, die wenfchen dat onparty- dige Regtvaardigheid plaats grype, en de Braafheid zege- praale, kunnen niet nalaaten, zich te verheugen in °t voor- uitzigt op zulk eene gebeurtenis, en hier door in de beste oogmerken geftyfd worden. ` ‚ Wyders fnydt de bygebragte Leere alle verfchooning d der zodanigen, die zich in ’t pleegen der Ondeugd willen regtvaardigen , met te zeggen, dat zy niet anders kumm handelen dan zy handelen: dewyl alle hunne daaden by Сор voorbekend, еп gevolglyk volkomen zeker, zyn. Deeze verfchooning, zeg ik, wordt ‘geheel weggenomen door het beweezene, dat cops Voorkennis niet aanloopt tegen ° Menfchen Vryheid, en ‘er miets mede te maaken heeft. ‘tis, derhatven, enkel eene gezogte verfchooning. Elk vindt, dát het in zyn vermogen is, om, *t geen hem voorkomt , te doen of niet te doen. — … Maar wat bete- kent een natuurlyk vermogen om iets te doen, wanneer de neiging eenen tegenovergeftelden weg oploopt? Ik ante woord, dat het onze Pligt en ons Belang in veele gevallen is, onze tegenwoordige neigingen te keer te gaan, en ‘er rechtftreeks ftrydig mede te handelen: dit doen veele be dugtzaamen еп wyzen. De rede, waarom anderen niet even zo handelen , zo dikwyis zulks noodig is, beftaat hier in, om dat zy zichzelven de- vryheid niet willen geeven, óm ernftig te denken over de natuur еп de gevolgen van hun gedrag. Zy willen de oogen niet openen om de vet- heevener beweegredenen te zien, welke hun zouden overe haalen om anders te handelen. Zeugen zy, dat 10 op deeze dingen geen agt geeven, uit gebrek aan eene bee weegreden om dit te doen, — men mag hun te gemoet voeren, дас, indien hun Zedelyk Character, hun Belang en Geluk, geene onderwerpen zyn vu genoeg aanbelang, “DER СОБІҮКЕ 'VOLMAAKTHEDER.' ' dei om hun dan * denken te helpen, niets, dan zwaare beproee vingen Боп daar toe Zullen ‘brengen, of “hunnE aandagt opwekken. ` En deeze-zullen zy, паат de муле Fchikkingen der Vootzierligheid, іп déeze of іп de toekomende wereld, of in beide, ontmoeten. Сор heeft ons alle zodanige be. weegredenen verleend, als genoegzadm zyn om 0115 regt- maatig-te doeh handelen ; indien wy ze van: genoegzaam Bewigt willen rekenen, dan zyn ftrenger middelen nood. Zaaklyk, en wy mogen ze met ае reden verwagten vam den wyzen еп regtvaardigen Beftuurder der wereld. … - D sr Ы ' (Hes Vervolg by de naaste gelegenheids) +! e E ue | ғ ц Í ' . | ‚ WAARNEEMING WEGENS HET NUT VAN HET LICHEN Žo ISLANDICUS , IN VEROGBERDE FN LANGDUURIGE ` KOLIEK- PYNEN. Door * * *, M.D. ` Н“ afkookzel van het” Lirhen Islandicus geeft’ reeds aan onze Zintuigen een fterk vermoeden , dat het een middel is , dar, door безе! ‘bitteren -zamentrekkenden aart, іп alle die gevallen als een heilzaam Geneesmiddel hant gebruikt te kunnen worden ,' мавр. ehe. Rherpte der vochten, ей eene verflapping' der vaste deelen, plaats heeft. En het is hiervan daan, dat men: het ze іп Bloedfpuwingen , aanhoudende Hoesten, Maag gunn , Diarrheeen, enz. met zulk ‘еелеп gewenschten vitflèg heeft toegediend, —— De 'menigvuldige gelegenheid , die ik pehád heb , dit middel, in verfcheiden gevallen , met het-gewensche fte gevolg, toe ле dienen, heeft my aaugefpoord, van tyd Sot red, eenige Waarneemingen daar van mede te деееп, ten .еіћае, myne Konstgehooten’aan te meedigen , kunne aandacht tot de lreilzaame uitwerkingen, ‘meer:te bepaas Jèv.i Ik zal, ten dien einde, met de volgende ‘Waarneeming ` Ben begin maaken; — Een Vrouw, ván eenë ғевг ge- zonde. Ligchaamsgefteldheid , klaagde over рупеп in de Barmen, die by tusfchén-poöaingen vry hevig waren , еп waas wan zy. de: oorzaak aan eene belette vitwaasfeming roefchreef. Ik behandelde бг 'Опретак па de pfe- wode Geneeswyze, met zachte Zweetverwekkende mid- delen ; dog deeze:deeden even weinig goete uitwerking , gis de zachte buikzuiverende en verzachtende Geneesmid- delen; de ‚pyaen. kwamon py tuefchen - pvozingen weder, d р 4 , е 57% HET NUT VAN °Т МСНЕН ISLANDICS. de pynttillende middelen verminderden wel de hevigheid der рупеп; dog bragten geene geneezing te wege. |уу.. na drie maanden poogde ik te vergeefs, op deeze wyze, de Lyderesfe hulp te verfchaff:n; wanneer ik op de ge- dachten viel omeen afkookzel van het Lichen voor te fchry- ven , zonder iets, dan een weinig zuiker, daar by te voe- gen. De Lyderesle gebruikte dapelyks eene halve once tot twaalf опсеп afgekookt,en , па verloop van veertien da: п, begon zy werkelyk vermindering van pynen te be peuren, en: dit was. genoeg, om haar tot het verder ge- bruik van dit middel te bepaalen. Geduurende de eerfte maand , kwamen nog telkens ligte aanvallen van pypen, дап ‚па dièn tyd, wierden zy langs hoe minder, tot dat de Luyderesfe , eindelyk , па verloop van twee maanden , onder eene naauw hepaalde Leevenswyze , volkomen herfteld was. a i NATUURLYKE HISTORIE VAN DEN WATER-RAAF , ОЁ | KORMORAN. (Volgens den Heer DE ворғом.) D: Water. Raaf heeft in "tr Grieksch @saavpenorat , in t Latyn Corvus Aquaticus , in "tr Ttaliaansch Core уе Marino, іп "rt Spaan Сиегуо Calvo, in ’t Hoog- duitsch Scrab of Wasfer- rabe, in 't Engelsch Cormorant , in %t Zweedsch Hafi-jager, in ’t Noorweegsch Stray, op het Eiland Feroe Hupling , in ’t Poolsch Arukwodny. е Franíche naam, Cormoran ‚ werd oudtyds uitgelprao- ken Cormaran en Cormarin, en zegt zo veel als Corbeau Marin of Corbeau de Mer, Tt zelfde als onze naam Wa- ter Raave; de Griekfche Naam betekent de Kaale Raave; ondertusfchen heeft deeze Vogel niets gemeens met de Raave dan тупе zwarte Pluimadie, die egter van de Plui- тае der Raaven in zo verre verfchilt, dat ze donsagtig en min donker zwart is, De Water- Raaf is eene vry groote Vogel, met ge palmde Pooten, een zo goed duiker als zwemmer, en een geweldige Vischvraat; heeft bykans Че grootte van eem Gans, doch із van eene min gezette geftalte , eer rank dan vet, en verlengd door een langen Staart, zich meer voordoende dan men gemeenlyk by Watervogelen aan- treft; deeze Staart betaat uit twaalf (terke pennen, ze зуп, NATUURLYKE HISTORIE VAN DEN WATER=RAAF. 573 туп, gelyk bykans de geheele Р№ітайіе, zwart, met een - groenen меегісһуп: de bovendekveeren der vleugelen zyn galfswyze zwart geftreept, op ееп bruinen grond; doch deeze kleurmengingen veranderen in verfchillende Voge- Jen: want de Heer SALERNE zegt, dat de kleur van de Pluimadie zomtyds groenagug zwart iss alleen hebben ze twee plekken aan de zyde der Pooten, met een witte halskraag , die: het bovenite van den Hals als een Kindoek omringt, en heeft hy daar witte hairen , naar zyde gely: kende „ uitfteekende op °t bovenfte van den. Hals еп des Kop, die van vooren en aan de kanten kaal is; eene „huid, even kaal, loopt beneden den Bek die recht is , tot aan het einde, waar dezelve zich (terk omkromt, met een zeer fcherpen haak. De Kormoran behoort tot het klein getal Vogelen , die de vier vingeren zamengevoegd, en door een vlies van eeu (luk verbonden hebben, wier Pooten, met die breede riemen voorzien , een vogel fchynen аап ` ге duiden, die een groote Zwemmer is; ondertusfchen onthoudt hy zich minder in ’t water op, dan andere Watervogels , wier Poot- vlies die uitgeftrektheid niet heeft; hy vliegt veel .en roest op de boomen. ARISTOTELES fchryft hem deeze eigenfchap ` toe, met uitfluiting van alle andere Vogelen die gevliesde Роогеп hebben; niet te min heeft de Kormoran dit ge. meen met den Pelikaan, den Gek, den Fregat-vogel, de. Anhinga , en den Keerkring- yogel. "Geen vreem js , beftaat hier in : dat deeze vier Vogels, met hem, het klein getal van Watervogelen uitmaaken , wier vier vinge- ren geheel zamengevoegd zyn door een onafgebrooken vlies: °t is deeze gelykvormigheid , welke зап de heden- daagfche Vogelbefchryveren gelegenheid gegeeven heeft, om deeze Vogels tot een enkel Gezin te brengen, еп in ’t algemeen aan te duiden onder den naam van Pelikaan (*) dan, het is alleen by de Naamlystmaakers, en door de overeenkomst met geweld te willen vinden, dat men, uit de enkele overeenkomst van ееп deel, denzelfden naam kan toevoegen aan’ zoorten zo veel van elkander verfchils lende , als , by voorbeeld, de Keerkring- vogel еп de weet zenlyke Pelikaan, ; | Zo ‚ C*) Krein en иммжоѕ hebben deeze Familie gevormd, de Kormoran. komt in dezelve voor, onder den naam van Pelecanus. Carbo, de Fregat -vogel onder, dien van Pelecanus Aquilus , е®% , , PS 474 NATUURLYKE HISTORIE Zo behendig in het visfchen en van zulk eene vraat. agtigheid is de Kormoran, dat hy, in een Meir komende, alleen meer fchade doet dan eene ganfche bende andere visfchende Vogelen: gelukkig onthoudt hy zich doorgaans op den Zeeoever, en zelden іп Landftreeken daar vaa verwyderd. Dewyl һу langen tyd onder water kan bh. ven, en onder °t water met de {netheid zwemt als een 1 uit een boog gefchooten , ontfnapt hem zyn prooi by- ns nimmer , еп һу komt meestentyds boven met cen wisch амагѕ .іп den bek; om denzelven door te zwelgen heeft hy een byzondere kunstgreep; hy werpt den visch in de lugt, en vangt denzelven'in diervoege dat de kop voor komt, derwyze , dat de zwemvinnen zich tegen t lichaam vlijen als de isch door de keel gaat, terwyl d vliezige huid, die het onderfte van den bek omringt, zi aitrekt zo veel noodig is, om den geheelen visch door $ Jaen, welke menigwerf zeer groot is, in vergelyking vaa den hals des Vogels. In eenige Landen, als in China еп voor heen іп Enge Jand, volgens LyNctus by wiLLuonsy, heeft men van de bekwaamheid van den Kormoran, om visch te vangen, zich weeten te bedienen ter vischvangst, en ?ет, om 20 зе fpreeken „ееп Visícher ten аіепйе des Gezins van wet- ten te maaken; door het onderíte van den hals met een ring af te fluiten, zo dat hy гуп Prooy niet kan И ken, en gewend by zyn meester weder te keeren, brengt hy den visch , dien hy in den bek draagt, by denzelver. Men ziet, ор de Rivieren van China, de Kormoran; in diervoege gehalsringd, voor op de fchuiten zittende, daar жап affpringende ‚ op ееп gegeeven teken , en пеј: ` keerende,de vangst in den bek medebrengende , welke men daar terftond uitneemt; deeze vischvangst houdt aan tot dat de Meester „voldaan over de vangst van zyn Vogel, den halsring afdoet, en hem vryheid verleent om voor zich ven te visfchen. Honger alleen zet den Kormoran tot werkzaamheid ap: luiheid en traagheid vertoonen zich zoo ras hy verzadigd 5; hy wordt zeer vet, en (choon hy fterk riekt en zyn vleesc een Персеп fmaak heeft, wordt hy niet altoos verft door de Scheepslieden, by welken de eenvoudigfte en ruw- fte verkwikking dikwyls veel lekkerder fmaakt, dan keutigst uitgezogtfte Lekkernyen abn onze kiefche geht ‚ тенеп, Dampier getuigt даг de Kormorans, hoewel ee fterken vischfmaak. hebbende, vry goed fmaakten , dey D VAN DEN WATER- ГААР. 578 ze vet waren. Соок, een groot: getal Kormorans, die op de hoomen zaten te roesten , gedood hebbende , noemt те, gebraaden ‚ ееп heerlyk eeten. De Zeelieden kunnen dit anders flegte , maar hun fmaake lyk , Gevogelte іп alle Zeeën vinden: want men ontmoet den Kormoran in de afgelegenfte oorden; als op de Phillippyne Ehe Eilanden, in Nieuw Holland en Nieuw Zeeland. In de Saldana Baay is een Eiland het Biland der Kormorans eheeten, dewyl het, als °t ware, met die Vogelen bedekt s. Ze zyn niet min algemeen op andere plaatzen omftreeks de Kaap der Goede Hoope. ,, Men zier, fchryft de Heer „ Markgraaf ре QUERHOËNT , Vlugten, meer dan drie’ hon- ээ derd fterk, op de Reede van de Kaap; ze zyn niet ,, zeer vreesagtig , ’t welk, buiten twyfel, daar uit ont- „s ftaat, dat men ‘er weinig jagt op maakt: ze zyn na- s» tuurlyk traag; ik heb er gezien, diè langer dan zes „> Vuren agter ееп ор de boeijen van onze ankers zaten. „» De Bek is onderaan voorzien van een oranjekleutige >s ша, welke zich eenige liniëm onder den hals virftrekt , ‚› En door den Vogel naar welgevallen wordt uitgezet: »› de iris is fchoon helder groen , de oogappel zwart, ‚э 101050 de oogleden loopt een violetkleurige huid; de s> ftaart, van gedaante als die van een Specht, beftaat uit ‚› veertien harde en fcherpe pennen. De ouden zyn ge- „> heel zwatt, doch de éénjaarige jongen graauw , en heb- ,› ben onder den bek de gemelde oranjekteurige huid nlet s „s ze waren alle zeer vet.” 1 NEE In grooten getale. worden de Kormorans,' naar ’t ger, genis van ADANSON , in Senegal gevangen; еп wy geloo- ven ze te ontdekken in de Vogels, op het Eiland Muut- rice, доог LBEGUAT Plutos geheeten. Zonderling is het іп deeze Vogels , dat zy even goed de Hette van die Lugtftreeke, als de Koude van Siberte, kunnen verdrade gen; het blykt, nogthans, dat de (тепсе Winters in die Gewesten hun tot eenige: verhuizing noodzaaken : “want men heeft waargenomen, dat die , їп den Zomer, de Mei, теп omftreeks Selengiskoi bewoonen , waar men ze den naam van Baclans geeft , met den Herfst na het Meir Baikal trekken , om daar den Winter over te brengen, % Zelfde heeft plaats by ае Ouriles of Kormorans van Kamtfchatka , wel befchreeven door den Heer KRASCHENt- AikoFF , en te ontdekken іп de fabelagtige overlevering der Kumtfohatkaêrs, die elkander vertellen, dat deeze Vo- gels hunne tong verruild hebben met de Wilde Bokken, , ~ voor 376 ` NATUURLYKE HISTORIE voor de witte bairen aan den Hals en Pooten: fchoon het onwaar zy , dat deeze Vogels geen tong zouden hebben; En zy, naar t berigt van STELLER , "6 avonds en ’s mor. ens, fchreeuwen met eene (tem , zeer gelykende aan den. lank van een klein {cher trompetje. Deeze Kormorans van Kamifchatka brengen den mg door by hoopen, verzameld ор de punten der rotzen , wax van zy dikwyls ір den flaap afvallen, en een prooy wot den der Visíchen , die Ter op Joeren, De Kasmt/chatkaérs haalen by dag de eijeren uit de nesten, met gevaar, om јо diepten of in zee te vallen; en от de Vogels zelve te vangen, hebben zy niets meer te doen, dan ееп frik аап t einde van еер ftok te hegten ; de logge en domme Kormoran weet niéts te doen, dan den kop па de теди en flinker zyde te wenden, om deu frik, hem gefpannen, te ontgaan, en het einde is, dat men hem dien om den ‘hals werpt. De Kormoran heeft, gelyk bykans alle duikende Vogels, een platten Кор ; de oogen аап zeer voorwaards, en digt aan de hoeken van den Bek ; welks zelfftandigheid hard en blinkend , als hoorn, is; de pooten zyn zwart, ‘kort en zeer (terk ; de nagel, en middelite vinger, is getand als een zaag ,de armen van de vleugels zyn vry lang, doch voorzien van korte pennen , °t welk eene traage vlugt te wege brengt, volgens de waarneeming van sCHWENCKFELDe De logheid, of liever de natuurlyke traagheid, eigen aan alle Kormorans , (traalt allerfterkst door іп den Kleinen Kore „moran, by de Engelfchen Shagg geheeten, еп, van wegen zyne domheid, in ’t Fransch Nigaud, Deeze zoon vaa kleine Kormorans is niet minder verfpreid dan die der roote; bovenal vindt men dezelve.op de Eilanden en de Zeekusten der Zuidlyke Landen. De Heeren cook en FORSTER hebben ze aangetroffen op het Eiland Georgi; dit uiterfte der bewoonde landen , bykans ontaeganglyk voor den Mensch, is bevolkt door deeze Kleine Kormoran, de heerfchappy deelen met de Pinguins, en zich onthouden in de bosfchen van grof gras, het bykans eenigíte voort- brengzel des groeienden Ryks in dit koude Gewest; als ook op het Staaten Eiland, waar теп desgelyks die Vo ‚gels in gronte menigte aantrof. Een. Eiland, in de Straat van Magellan, daar mede bykans geheel overdekt, оп ving van Capitein cook den naam van Shagg- Eiland. % Js daar, ’t is aan die uiterfte grenzen des Aardkloo!s, wa. 6 VAN DEN WATER: RAAF. 577 waar de Natuur , door koude-verkleumd, nog vyf of гез zoorten van: Vliegende Vogels, of tweeflachtige Dieren, voedt, de laatfte bewoonders van die (recken, door de koude overheerd; zy ieeven er in eene bedaarde gevoelloosheid, welke men mag aanmerken als een voorlooper van eéuwige Ке, die welhaast in deeze oorden zal heerfchen: ,, Men. s, ftaat verbaasd,” fchryft Capitein Соок, ,, over den э» Vrede in deeze Gewesten; de Dieren, welke zich daat s, Onthouden , fchynen een Verbond gemaakt te hebben, s om de onderlinge rust niet te Ќоогеп; de Lee. leeuwen a» bewoonen het grootfte gedeelte van de Kust; de Zee. з» beeren het binrsenfte van het Eiland; de Kine Kormo= a, rans de hoogfte rotzen, en de Pinguins vervoegen zich » waar zy °t gemaklykst gemeenfchap шег de Zee heb- an ben ; de overige Vogels wyken na de afgelegenfte plaat- an zen. Wy hebben gezien, dat alle deeze Dieren onder »› En by elkander waren, even als huisdieren „of Vogels op з, ten voorplein, zonder dat ze elkander eenig leed zogten. an te оеп. ° - en : In deeze halfbevroozene Streeken, geheel van Booten’. beroofd, nestelen de kleine Kormorans in de fpleeten der’ rotzen en der over de Zee: hangende klippen. In eenige: verkiezen zy het nest te maaken op de grashoogten. Zy onthouden zich by duizenden by een; een fnaphaanfchoat’ verjaagt ze niet, zy vliegen eenige voeten in de hoòete, en vallen weder ор de ‘nesten neder; Om ор deeze Vos ls jagt te maaken „heeft men geen vuurroer noodig: men- an ze met ftokken doodflaan, zonder dat de zieltoogen= den of dooden de overige aanzetten om te. vlugten еп дас lot te ontwyken; voor "tr overige is het vleesch, inzone derheid der fongen, vry goed om се eeten. ·. i ` - Deeze Vogels begeeven zich niet diep in zee , zelden verliezen zy het lend шг her gezigt: ze zyn, gelyk de Pinguis, bekleed met een digte Pluimadie , zeer gefchikt om hun te verdeedigen tegen de ftrenge en aanhoudende koude der Ysgewesten, welke zy bewonen. De Heer FORSTER ' fchynt eenige «zoorten of. verfcheidenheden in deeze Kosmorans te erkennen; maar , dewyl hy niet naauw- keurig over het verfchil zich uitlaat, en het, buiten twy- fel , niet genoeg is een onderfcheid іп zoort te vormen uit, de verfchillende plaats waar ғу nestelen, zullen wy al | leen fpreeken van den Äleinen Kormoran, ook by ons be- ‚ kend. |. Men ziet ze іп vry grooten getale ор de kust van Cor- ` Niba 578 NATUURLYKE HISTORIE ` suwallis in Engeland, op-de Zeekusten van Zerland, эн mede op die van: Pruisen, еп, vaar °t zeggen van RAY, in Holland, by het Dórp Zevenhuisen ‚ waar ze in de groo te boomen nestelen. WiLLuGaBy berigt, dat Zy zwemmen de het geheele lyf onder en den kop alleen boven wawr hebben, dat ze zo vlug: en behendig zyn in °t water, als log op de aarde; zy.ontwyken dan het (chot, door den kop onder "tr water te haalen, zo ras zy het maar zien, Voor het overige heeft de Kleine Kormoran dezelfde ke- venswyze als de grootte „ werpt den: visch in diervoege in de hoogte , ze met den. bek vangende: hy gelykt "et ook па in geftalte eu kleur ;. her" onderfcheid be Baar daar in, dat hy alle de liclraamsleden kleinder heeft en dunner, dat zyn Ріџітааіс onder аап? lyf bruiu is, geen kaalen hals en flegts twaalf pensen in den staart- hèeft. ‚ Eenige Vagelbefchryvers, als RAY еп WILLUCHBT, bebe ben den Adeinen Kormoran den naam van Palmvotig Kaauw. gegeeven, doch , met even. weinig: grnuds van reden, ` als het gemeen den Grooten Kormoran , de Zce-Raaf noemt, De Palmvoetige Kaauwen „ ddr: Capitein waLLis, in den Stiles Oceaan ontdekt, behooren waarfchynlyk tot oaze Kleine Kermorans „waar. we wy ook brengen de Komo rans , die Capitein соок., by groote troepen ‚ genesteld vondt de kusten van Nieuwe Zeeland. d l Het hoornvlies dermogen, in den Keinen Kormoran, Ч helder rood, het :cristaltyn heeft eene ktootíche gedaante, als by de Visfchen ; het benedenfte gedeelte van den bek is omringd met ееп roode. buid, die ook in ° oog loopt; de opening. der, neusgaten ris eene. zo патехее fpleét, dat de- zelve het oog. der. Waarneemeren: ontglipte , die gezegd hebben dat de Marwmorans, grooten en kleinen, geene neus gaten hadden; de pooten zyn blinkend ‘zwart , en gew? pend mer fcherpe:nagelen (*); onder de уейегеп is een zeer fyn dons, zo digt als dát der Zwoaanens Meine zydagtige pluimen bedekken den kon: waar uit de Heer FERRAULT opmaakt, dat de Kormoran , de Kaale Raave, of й Phalacrocorax der Ouden, nlet is; doch hy hadt dit wel mogen agter тёре faaten з dahr hy voorheen optekend, (©) De Heer Spautz, zet zich ter ernitige wederlegging van het Fabeltje vah cestier, die zegt, dat "г eene zoort "20 Kormoran is, die eët gevliesden poot heeft, met welken kf zwemt, en een ongevliesden , met welken һу zyn prooi al grypt. Lib. МІ. Cap de-Cory, даша `“ -> | VAN DES МАТЕВ- ВААР. 579 dat zich aan den Zeeotver een grooten Kormoran bevonde ары van den Kleinen door pen befchreeven ; ер de, groote Kormoran , die een. D kop: heeft, is, gelyk wy, gezien hebben, de waare Phalacrocorax des Ouden. е И PROEVE VAK VERGELYKING TUSSCHEN DE BEWEEGINGEN: BER DIEREN ЕМ DER PLANTEN, ЕМ ре BESCHRYVING BENER STREDS IN BEWEEGING ZYNDE PLANTE. In de Academie der Weetenfchappen te Pa voorgeleezen , ` 2 door. den, Heer BROUSSONET. ': о. ervolg van AL 539.) e Beweegingen in-de Planten, voortgebragt door de: tegenwoordigheid der vogten іо. de vaten, туп шіп. of. meer merkbaar іп. de Bladeren van. verfchillende zoor-, ten. Eenige fchynen- geene zoort van Вемееріпрер te. bezitten , anderen hebben Bladeren, die zich in aferlei rigtingen kunnen beweegen , derzelver Beweegingen zyn. doorgaans gewyzigd door onderfcheide oorzaken: docli: ne heeft. eene Beweeging zo merkbaar еп zo aanhou-, па, .ајз de Plant, уар. welkg ik.thaps ecn byzonder; verflag ‚zal geevens; Ө. Milady Monson, deg һал! Нібогіе , bewoogen om een R neemen , heeft dezelve te Be kdeiagtige gronden omftreeks Z heeft deeze, Dame ;geltuit in ' kundige Reizen, onderpomen en. зо, жее! te payslyker, dewyl re Sexe Im еп moads genoeg te. резал. De groote LINNÆU re gedagtenis eene zoort van en ze Monfonia geheeten. — my de Handíchriften. van Mij: hand ftellen , en. ik «heb. °ег ` leend, welke betrekking hebbe Plant, hoedanig zy. degelve te men, en ze vergeleken met zien in'deeze Planten, gekwee тера, Dan, ik oordeel het noo r 580 VERCELYKINO: TUSSCHEN DE BEWEEGINGEN ving van die Plant:te geeven; ету! tinnmus de Zeon, de eenige Schryver is die er van gefprooken heeft in zyn Supplementum Plantaram; doch hy heeft de Bloemen мег gezien , en 2упе Befchryving is daarom onvolkomen. Ik voeg ‘er eene Afbeelding nevens: om dat ik niet weet dat er eene het licht ziet. De Zndiaanen noemen deeze Plant Burum Chandak. Linnaùüs heeft geoordeeld, dat ze tot het gelacht der Hefsdarums moesten thuis gebragt worden, en dezelve den bynaam van Goar (of de wendende) toegevoegd; ik zou зет ruim zo gaarne die van /lingerende aan toe voegen of ze de Slingerende Plant noemen, gelyk de Heer pausen- TON ze іп "в Konings Kabinet genoemd heeft. Deeze naam drukt beter dan Gyrans de Beweeging uit. De Wortel is doorgaans één- zomtyds tweejaarig, еп in onze warme kasfen, by wylen langer, overal takkig ев vezelagtig. De takken komen uit een fteel, die zich niet hoog verheft; veeltyds zes of zeven in getal; zy Котев uit op de hoogte van drie of vier voeten, zyn houtagtig, teder, van groutte als een kleine vinger, en draa uite fpruitzels, beurtlings geplaatst, los , buigbaar, en bedekt et een gladde groene opperhuid;’de bladeren zyn beurt- lings gefchikt op de takken en uitfpruitzelss bykans al- toos zamengefteld uit drie blaadjes, zeldzaam ‚еп alleen by het benedenfte van den feel, uit ren: ze worden ouder. fteund door een fteeltje van een of twee duimen lang, een weinig ruig , en beneden vootzien van twee lange gepunte en rosagtige byblaadjes. ‘Het tusfchenblad veel langer dan het fteeltje, is doorgaans drie of vier duimen lang, en één breed, fpietsvormig, langwerpig, glad san - de kanten, zeer дип, bleekgroen ‚ in °t midden geribd en dun geaderd. De twee zydbladen , welke men еепірег- maate. als byhangzels van het middelblad zou kunnen aan- merken , worden onderfteund doot kleine fteeltjes, vast op een gemeenen Reel, ze zyn fpietsvormig en recht, men ziet aan derzelver voetftuk kleine byblaadjes, die zwak en groen zyn. De bloemen vormen rechte , langwerpige trosfen , wel- ke voortfpruiten uit de holten , by de takjes; ze zyn ka- pélvormig , klein, donker geel, (аап twee aam twee, en zyn omringd van langwerpig ronde, Scherpe, en zwakke kookers , die deels elkander bedekken. Ое bloemkelk heeft vier tandjes, im ’t eerst groen, doch, naar gelang de rypheid vordert, roodagtig en vierkant, De bloem Е Sek, DER DIEREN EN PLANTEN. 531 zelve beftaat uit vyf bladeren , het һоодйе blad (а) is rond, eenigzins afgelneeden, aan de kanten omkrullende , ` de żydbladen (b) zyn veel korter dan het onderblad (c), dit is bykans ovaal, zamengedrukt, van langte als het hoogíte blad , gevormd door twee vereende blaadjes. De helm(tyltjes (d), ten getale van tien, zyn in twee lichaa- men onderfcheiden: negen met elkander door draadjes vert, eenigd , het tiende ftaat op zichzelve, elk draagt een ang, werpig еп vry dik helmpje , het vrugtbeginzel is zamene gedrukt, rust ор een enkel ftyltje , zich omhoog verhef- tende , en uitloopende in een ftomp mondje. De vrugt is beflooten in eene fcheede, van omtrent twee duie men lang (e), eh weinig gekromd, zamengedrukt, еп met een affcheiding tusfchen elk zaadje ; de zaadjes (f) zyn klein, van gedaante als een nier, ‘zeer teder, grauwagtig , en met een vlekje gefpikkeld. Deeze Plant bloeit in Bengale ‚ іп de maand Septem- ber: in November zyn de peultjes гур, en lasten de daar in beflooten boontjes vallen. Zeldzaam bloeit dezelvein Europa ‚ en de aankweeking kost zeer veel moeite : zy moet in eene warme kasfe beflooten, en bykans nooit ‘er buiten gelaaten worden. De eerfte keer , dat men die in Europa gezien heeft., was in den jaare MDCCLXXVII , in Engeland, by Lord воте, te Lutin- Park; zy bloeide ` in Maart. , | | Geen gedeelte van deeze Plant geeft tekens van Irritabie liteit, als ‘men dezelve fteekt, Over dag is het middelblad horizontaal uitgeltrekt, еп ftaat onbeweegelyk; in den nagt kromt het zich, en rust op de takken. De zydbladen zyn fteeds in beweeging, beurtlings na boven en beneden gaande: de geheele werking der beweeging is in den (teel, die zich fchynt om te wenden; de bladen befchryven een cirkelboog. In Andie zyn twee minuuten tyds genoeg; om die bladeren alle deeze verrigtingen te laaten volvoe= — ren. Ik heb ze naoit:met die vaardigheid het zien ver- rigten in onze warme kasfen. De beweeging na beneden gaat veel fchielyker toe dan па boven, de eerfte wordt zelfs nw en dan afgebrooken , of is ten minften niet ge- Iyk. De beweeging na boven , integendeel , altoos een- paarig. Zeer dikwyls beweegt zich ieder blad, іп een tegenovergettelde rigting ; het eene gaat op-, het ander nederwaards; nu eens (ааг het eene blad Ril , terwyl het andere beweegt; deeze beweeging is zo natuurlyk , dat, indien men dezelve fluit, door een der bladeren vast te ПП. DEEL. MENGELW, NO. 13. Qq hou- 567) VERGPLYEING. TOSSCHEN DE BEWEECINCEN houden , dezelve weder begint, zo ras de hinderpaal is weggenomen. De beweeging houdt ор, zo ras de groote bladeren doot den wind bewoogen worden. In de Dieren wordt de door waasfeming , bovenal, bevorderd door den loop des bloeds, door de werking der fpieren, enz. In de Planten, waarin ‘de omloop der vogten zeer langzaam is, fchynt de door waasfeming vermeerderd te worden door uitwendige oot zaaken ; de bewceging der lugt is eene der voornaamfe: de bladeren , de werktuigen tot die verrigting, (taan door gaans op dunne fteeltjes , welke toelaaten, dat ze zich in allerlei rigtingen beweegen; indien dit maakzel ontbreekt, zyn de werktuigen der Planten op eene andere wyze gefchikt, de warmte der zonne, de vogtigheid, of een groote over vloed van fappen in de vaten, op een byzondere туй zamengefteld , bepaalen de doorwaasfeming veeler Planten. De Dionea ‚de Rosfolis, enz. groeiien , gelyk wy reeds heb ben opgemerkt, op vogtige plaatzen, ef hebben vogts in overvloed; veele gevoelige Planten komen voort op plaat- zen , waar de lugt weinig bewoogen wordt; of wel heb ben zondanige Planten , іп welke de doorwaasfeming op geene der gemelde wyzen kan werken, een klein gt volfappige bladeren , bedekt met een zeer dunne opper- huid. Wanneer de zon zeer heet fchynt, zyn d bladeren van onze befchreeve Plant buiten beweeging; doch, by koel еп vogtig weer, of als het regent, befpeurt men de gemelde beweegingen in volle maate. 