VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De tijd, waarin de Heer MULLER reisde, is reeds vefte van ons, doot den vloed der gebeurtenisfen, die Europa fer dert herfmolten hebben: het is r@ie, ap het oogenblik dat NAPOLEON, ten top van magt gerezen, naar zijn leger ia Rusland trok, en te Dresden door den Keizer van Oasténnijk , deh Koning van Pruisfen, en eène menigte kleinere Vorften , bezocht en ‘gevierd werd. Welk eese menigte van gewaar wordingen wekt dit niet op in ongen geest! De Reiziger, nogtans, ging niet om NAPOLEON, van wien bij zelfs —e jolien anders de Rwsfisch - Duitftke Oorlog geenen itvióed op 2ijn handfchrift gehad hebbe — oj teneù toon fpreekt, die zijn gezond en helder vertand, zijne inzigten van waarachtíe ge ftaatkunde, eù tevens zijn hart, eer sandoet, (bl. :sa==gg) Doch over *t algemeen: moet de man de gelnkkjge gaaf gehad hebben, of nog hebben, zieh door ftaatkuudige gebeurtenis fen niet ùit zijne ‘goede mim te laten brengen: hij fpreekt ef aithans ten uiterfte zelden van, ° Daarentegen komt er feeds dadelijk bij het begin wan den teistogt-een meisje, zekere BERTHA, Op het tooneel „ waste mede elke prozalfche burgerziel zweren zou, dat de man vee loofd, althans ver in de vrijgedje gevorderd was. — Massis wel! dan kent men zulke esthetifche Heeren niet. BERTHA bekomt nogwel eën half dozijn plaatsvervangfters in het hart >=. Of in de verbeelding — van-Dr. MULLER, Eenen gigen- lijken Roman, echter, krijgen wij niet te. lezen; fchoeu wij dien. nog boven de kleine, onbeduidende reisaneedoter, wer: Asen van goede af flechte logementen , enz. zouden: verkie. zen, waarmede de Schrijver waarlijk te dikwijls ons geduid misbruikt, vooral te Leipzig. ` Potsdam, de eertè plaats van .beleng, waar hij- senkwem, vertoont in desselts prachtige, door FREDERIK gehoumde, psteizen niets dan belioefte en ellende. (Het :is dus-het Prais fifche Verfaillie.) “Over Leipzig vallen. wij niees zegwie: vooreerst zijn ’s Reizigers berigten over die fiad niet zeer be langrijk, eu.ten andete zullen de gebeutenisfan van 2813 #8 . - de- en en o a =27 on ON “en REIS VAN BERLIJN NASR PARIJS. 167 deselve wel versùdering gebragt hebben, Te Helle woonde bij de gouden eontgreenpartij. van Prof. scrüTz (de so jari- ge viering van deszelfs komst als groen op de Hoogefchool} bij, waerbij ket voor zuiké geleerde. Heeren waarachtig mw genoeg toeging, en die zekerlijk op de deest der par- Wen van dien sard in ons Vaderland gefchoeid was. (De Vere uler noemt een’ groen een Vos, en deu vtigjarigen groen zelfs den Jubeivos! !). ' Te Dresden komt onze Schrijver geheelenal in. vortukking , en de berigteh wegens die ftad zijn zekerlijk belangrijk; het 5 fechte jammer, dat wij niet weten, in hoe verre de wets woestingen in 18135; die ook Dresden zoo bijzonder getroffen | hebben, hier al det heerlijke in de Natuur hebben vernield, | De kunstgalerij worde uitvoerig, met gevoel en fimaak, be- |fehreven. Dat gevoel paat zelfs wel eens over:tot die „ thins in: Duteschiand san de orde van den dap- zijnde, hooge caat ser: vertakking, welke wij — ten onregte misfchien — geloos ven, dar meer een gewrocht der Mode, dan eene -uitboeze- wing vah het heet is. Voor ’t overige is zekerlijk de kuast. vertameling te Dresden thms de tweede iu Euròpa, na die te Rame (toen nog’ na die te Parijs): dë Madenna van R aA» raaër,.de Wachs, de St. George en de Magdalena van CORREGGIO, zijn eenige der voornsamfte ftukken : Zoer onregtvaardig is nogtans de Heer Muuren omtrent de Nei. derhandf/ohe School, ven wiet voortbrèngfelen, te Dresden aanwezig, hij gethoegzaam niets zegt.. Natuurlijk! de Deis- Schers zoeke thans niet. dan Idegen: de Natuur, het voorn werp onzer beoefening, is hun te alledsagsch en prozafsoks, ma Het is een geluk’ voor de kunst, dat de verzameling, -200 wel van fchilderfjen als oudheden, als door een wonder, de wapenen der Bondgenooten en de roóftucht :der Fren/then ontinepc: ie, en dat de Godin der Kunften zich verwaardigd beeft, den greoten Kapitein der Roovers met een oogenblik van edekrhoedigheid zélfs tegen DENON te wapenen! Het ga- olene zou wel weder te regt gekomen zijns maat Set heen- en wederreizen is toch iætig, en alles behálve voordeelig voor die ureèsterftukken. : De heerlijke Natuur bij Dresden, de voodereffelijke gewrochten der bouwkunde — zod als de Vronmen.. en Rome kerken ; het Jepenfihe paltis en de beg over de Awe , m 18r3 wel ten deele afgebroken, doch federt, aast. wij vernemen, weder Kerdêld stinken Dret- den | | | t 163 . , C MULLER den gewis tot echen waafdigen zetel ook der beeldende kiti ften, en het-kleinfte Koningrijk ìn Europa is tegenwoordig het grootte ten aanzien der kunst. ‘Aandoenlijk en bartverheffend is de fchildering der sankomse” van Koning FREDERIK WILLEM te Dresden, die, Schoor geheel van magt beroofd op dat tijdftip, bij de goede Sakfars een veel beter onthaal genoot dan de toen alvermogende KN Am POLEON. Zou dit te Dresden nu nog het geval zijn? Van Dresden ging de reis over Töplits (waar, in fpijce vat het korte verblijf, een nieuw liefje zich opdeed) naar Praag „ waar een aardig Jodinnetje hem ten.derden male boeide. Zeer onderhoudend is de befebrijving dezer groote ftad. - Vandaaar haastte zich de Reiziger naar Weenen, welks merkwaardighe den zeer aangenaam befchreven worden, De prachtige Biblio- theek, de zeldzaamheden aldears de gedenkftukker , toonees Jen, wandelingen, inrigtingen ten slgemeenen nutte enz. ak les wordt ons, in minder. hoogdravende bewoordingen det: zulks te Dresden gefchied was, doch waarlijk niet minder be- koorlijk , voor oogen geeld, Te Schönbrunn en elders geeft de Schrijver eenen billijken lof aan den waartijk edelen, hars telijk welmeenenden Keizer josrerPrHus-II, die hem niet minder dan het voorwerp zijner bewondering eêre „aandoet. Ja, het is zoo! men -hoort bijna niet meer, of {lechts ter loops, van dezen uitmuntenden Vorst gewagen, die het goes de zoo hartelijk, zoo vurig beminde en hajaagde ; ‘die in de keuze der middelen dwalen kon, maar toch (zie bls 300) in eene Henjarige regering. meèr vaor. zijn volk heefd gedaan, dan alie Oostenrijkfche Regenten vóór hem; den burgertie- venden, verlichten, verdraagzamen Monarch, wien Oostenrijk nog voor de affchudding der boeijen van Rome, en toenade- zing tot zuiverder beginfelen van Christelijke vrijheid, mag denken; die de menschheid door de (tichting van welingerigte hospitalen en geneeskundige fcholen san zich verpligtte, en enkel door: dweepers en belanghebbenden in verouderde. mis: bruiken gevloekt werd. Voor zijne ftaatkundige misfiagen heeft de edele man waarlijk zwaar genoeg geboet! De Vertaling, is zoo tamelijk, en geheel niet vrij van- gro- ve Germanismen, Zoo lezen wij (behalve van Judelvusfen) ook van Schendt (féhindet) voor vilt, van hatelijkkaid (haft lichkeit) voor leelijkheid, van NEPTUNIs (meèr dan cees) voor NEPTUNUS, van oud-frankisch (altfräskisch) voor , | oni- Riis VAN BERLIJN NAAR VRIJS; i69 büderwelsch, van MBhren voor Meravië , van de Schweitz voor Zwisferland , van et Sanctagrii voor Sanctuarium of heiligs dem. Andere fouten zijn wiarfthijnlijk aan den Schrijver te wijten, zoo als de lof der gezuiverde ftaatkunde van Lus Elius vERUS, = den losbandigen ambtgenoot Van M. A Ne TONIKUS, =æ de vermelding der Mulde voor de Moldau 3 tene Rivier bij Praag, terwijl de Mulde in Sabfen vloeit — van het vierde boëk vaii L1etu's, In plaats vari het vierendere liefe — en van het jatr 527 na de ftichtihg vat Rome, alg zijnde 86. jaren vóór cuaisTus geboorte; die toch in 753 de bouwing van Rome geboren is, (bl. 261.) Culen voot Cim Cop bl. 121) zàl wel éene drukfout zijn. in het volgende Deel toeft den: Schrijver. nog een rijke bogst va kunstgewrochten te Munchen, waar thans ook de kostbare Dusfeldorper galerij berust: ES R. OK) ie. … .-. - r ~-a P Nieuwe Uitfpruisfels, van Mr. W.niLDERDIJK. Te Rothi dam, bij J. Immerzeel, Juni ION (Tweede Verlag.) De Lierzangen en Heine Ruiken Pp Waarvan wij nu ipreked moeten, Zijn vijfendertig in getale, No. 1 draagt tot opfchrift: fier GENOEGEN. Wat wij daarvan zeggen zullen, weten wij haauwelijks. Het gaat zoo hoog, dat wij het; over bet ge; heel, hiet verftaan, Het hoofdderikbeeld fchijnt te zijn: wáár genoegen wordt hier vergeefs gezocht; het ís afleen in hoo- Ber kreits te genieten, Doch, in de uitbreiding (wij belijden het opênhartig) kunnen wij deh gang det ideën des Dichters niet ontdekken, Welke heerlijke’ pasfagiën intusfèhen ; maat doorweven: met (wij weten niet, hoe wij °t anders doekied zulen} ortverfteänbaar wöordgeBrom ! Of vetftaat Gij het; Lezers ! dat het genoegen eeuwig om ons fchijnt tè zwever; Pp t-vleugeldons van lucht geheven; Waarop het Lentekoeltjen vaart st Of dat het Borzecsci, 1818. No.4. M -. me -v 170: W. SILDERDIJK met bonte vleugelen, Warin de Hemelzon zich fpiegelt met heur gloor, Verltikkend garen-net en grijpvaste ijzerbeugelen - Als nietig wormgefpinfel doorfcheurt — ? Of zijn u ook deze regels duidelijk: Leg af die fchitterende wieken, Door ’t rustig avondrood en ’t lustig. morgenkrieken Met parels en turkois en vlietrobijn omkorst ? - Hoe fehoon is ondertusfchen hetgeen hier op volgt! Leg ze af, en trek geen fterfijke oogen, ô Dochter uit de Hemelbogen, Of kom, klem vast aan ’t hart, dat vlammend naar u dorst 3 En ftort ons °t vol gevoel van waarheid in de borst, Geen terging van omhulde logen! =- Beftaat ge, als ongenaskbre fter, ‘Voor hooger hemelkreits, verheerlijkt door uw luister 5 Wat ftraalt ge ons aardrijk ven zoo verr Met ijdten fchemer toe in °t reeds zeo. aaklig ‘duister ? Of zijt ge (ô welk befef !) een vluchtig nevellicht, Voorbijgaande als cen fchim; een dove blikfemfchicht, Uit aard{chen damp gevormd, uit d'afgrond opgefchoten? _ Verga dan, ja verga van voor ’t bedwelmd gezicht, En zink in ’t flijk terug, waaruit gij zijt ontíproten! ' Dan, dit is flechts één proefje uit meerderen,. In helfche duisternis verloren, Geteeld tot broedfel van de nacht,” - NIEUWE UITSERUITSELS. 178 Gedoemd, in dezen damp te fmooren, Waartae een donkren trek te hooren, Die naar ’t ontwijkend daglicht tracht? De fchrikbre nood(torm moet bezworen Door Goddelijke wonderkracht, '. ' o Ontwaart men echter den Aldoordringer in zich , Laat dan ’t Heelal verwoesting loeien;. Wees kalm, en vraag niet; maar verbeid ! De golven, die er om u vloeien, e ,9 e e e 9 e é s Verzwelgen in de Oreindigheid. Verzwelgen voor verzwolgen worden. Dichtertijke vrijheid No. 3. MORGENSTOND, SENECA vrij gevolgd. Een vet- wonderlijk zachtroltend, liefelijk vloeijend lied, waarin de. morgen op het land tegen dien in de ftad overgefteld, cn de vereischten io hem, die zielerust genieten wil, vermeld wor, den. Wij kunnen ons niet weêrhouden, den aanvang, die Li liding kan geven tot vergelijking met dien van VONDEL’ Rei in den PALAMEDES, hier in te vlechten. Reeds glimt de wentlende oppertrans Des Hemels met verflaaùwde glans En dun ge zaaide lichten; De nacht trekt reeds häar lampen in; Vervoagd van Febus hofgezins En damp en nevels zwichten, Nu fluift de -zilvren morgenftar De wielen vin den zontiekat- ‚__ Vooruit op rappe voeten, En daagt het blinkend morgehrood , Nog flnimrend in det baren-fehoot, f Den dagmomareh-te ‘groeten, De Nootdbeer , fchuw van Tethys plasch; Bekloutert ’s warelds killen as, © … > ‚, Omtfprongen aan zijn wachter : De dagfchrik maakt zijn leden vlug5 7 lij tuimelt over hajs en rug, En fleept den tuchtknaap achter. Ma. ___ No 4 273 W. BILDERDIJE No. 4. ZæLsmusr, mede naar seneca, enboven onzen lof. No. 5. DE DRIE AFGODEN. Zij zijn hebsucht, trotschheid p svellustzin. De Dichter vaart tegen dezen uit, en bezingt het geluk van hem, die ze uit zijn hart fluit. Zie hier weinige tegels, die van het overige getuigen mogen, Zijn dagen vlieten als een ftroom, Nu, zachtjens kabblend langs den zoom, En dan, bij enger bed, tot Meller loop gedrongen 4 Na, *t keitjen kruiende in zijn vaart, Dan, krogkleud door de rots gewrongen; Maar nooit met drabbig {lib bezwaard. Doch wij mogen niet meer affchrijven, „ No. 6. ALEXANDER BIJ DE LEVENSBRON, yis Aet Perzisch, als vooraf)praak bij eene voorlezing in een Lettergenootfchap. ` De overwinnaar van het Oosten bevindt zich bij de bron, wier water hem, die het drinkt, onfterfelijk maakt. Hij hunkert naar dat vocht, en een der groen bekroosde Goden biedt het hem aan; doch, zoo als hij het zwelgen zal, weêr- houdt hem de wijze enar, die hem voorftelt, welk een ellendig: gefchenk de onfterfelijkheid voor kem zijn zal, daar hij ‘toch den ouderdom en deszelfs gebreken niet ontgaan kan, alle zijne grootheid zal verliezen, van anderen zəl af- hangen, verfinaad zal worden, enz. Nu zegt ALEXANDER: Dierbre wijze! Gij verwint mij: °t is gedaan. ’ Is geen. dood, waarvoor ik ijze; ’t Is, den fmaad ten doel te ftaan, Dit vertelfel’is hier kevrlijk fra ingekleed.. In het fot wordt ALEXANDER's belluit geroemd, en over de zwakhe den des ouderdoms, die bok de Dichter ondervindt, geklaagd. Zie hier de laatfte regels : Dit ’s mijn toeftand, dierbre vrinden } En nog vordert gij mijn lied? == Neen! verwaasie ’t met de winden, t Kwetle uw keurige ooren niet? e Dock ' NIEUWE UITSPRUITSRL D 179 Doch Gij wilt het, == 6 Mijn krachten, Spant u in, nog dezen maal! Dient mj, zwevende gedachtent En — gij, vaderlandfche taali Elk couplet van dit vers bewijst: het ongegronde van ’s Dichters kìngt. No. 7. Srenvar. Het thema is: wij leggen, bij den dood, deches het digchaam af, De geest blijft leven, No. 8. AAN DE(N) poop. Hij is zoo verfchrikkelijk niet, 3s men hem (onze eeuw van fmaak tot fohaamte) nog feeds blijft afbeelden, en bij eindigt flechts het leven, welks eru- wige duurzaamheid, op de onzalige aarde, die, na Adam's zonde, een jammerdal geworden is, ondragelijk zijn zou, en brengt ons over in de zalige eeuwigheid. No. 9. Vrrueope. Zelfs in het rampfpoedigst leven fimaakt | men nu en dan ook eenig zoet. Oak den Didhter fchonk ’s devens kelk een enkel teugje; maar het was flechts terging van een hart, dat ledig en hol bleef, en; vroeg hij zich, of | hij het, een Zwintigtal van uren, sanhoudend zou wenfchen te genieten, dan riep hij volmondig: neen! die vreugde ís en. kel mart. Gelukkig, dat we een beter te gemoet zien! . No, 1a. FiLOZOFEN, Zwijgt, vermêten redentwisteren, Met uw wetenfchap van gisteren, Daar gij zóó veel op vertrouwt} k Heb met u dezelfde reden, ’k Heb dezelfde vathaarheden, - -Waar gij al uw heil op bouwt, Masr die reden, zoo volkomen Als zij voorkomt in uw droomen, ` - Geeft mij, zelfs, geen fchemerlicht! Dit is de fchering en iolag van dit vers, hetwelk, hoe vele verdienften men er ook, wat de kunst betreft, aan moa- ge willen toefchrijven, dit belagchelijk tegenftrijdige heeft, dat het een Zewijs zal zijn van het onvermogen der rede, door de, vooruit, tot e/le bewijs onvermogend geftelde rede zelve, M 3. No. Ile 174 | AV, BILBERDIJK No. 113 Teeensvoen. Een man, door tegenfboed gehard , bewaart, wat er ook gebeure, én of. het hem mede, dan tes gen, loope, de rust van zijn gemoed. Maar hoe, uit ramp, dien moed gefchept? Dit-zullen ons deze flotregels zeggen: * Door ’t Christenteeknend Godvereen, _Gewrocht in ’t innigst zelfbefchouwen. Wij hopen, Lezers! dat gij dit beter dan wij, verftaan gnit. ‘Anders zult gij, door dit middel, de kunst flecht leeren. | | No. 12. DE DWINGELAND Met echte kleuren, in zijne voornaamfte trekken, en vooral in zijne nietigheid, flaaffche onrust, en ware rampzaligheid , fiksch , ffout en fchoon getee- kend, — De koffers, zwaar, order anderen, van zijwormd re. den, en de boezems moordholkuilen , r gevallen oùs evenwel niet, No. 13. De LEVENsTREK. Ook dit vers verklaren wif niet geheel te verftaan, Ziet hier het'beloop: — De levenstrek roept ons, als wij, in °t ftille graf, eene verlosfing van (mar: ten zien, tot fmart terug. Dit is dwaas. Het graf verflindt alle zorgen en verdrietelijkheden, Daar bejegent ons niets van hetgeen hier de genoegens ‘des levens verbictert. Gelak- ‘kig dan, die onverfchrokken weet te fterven. Maar ook hij, die daarvoor niet vreest, verlangt toch naar het leven, en God zelf plantte dezen trek naar hetzelve in den mensch. Hij moet hem: dan ook de ftem van God zijn. Maar hoe rijmen hiermede de regels: - ’t Geweld. beheerscht de wareldkloot ; Slechts eene keuze bleef, Wie twijfelt tusfchen vrij of dood, _Blooz’ voor zichzelv’, en leeft Hij vlij’ de hals in °t fchandgareel „ En lekk’ eens dwinglands voets De brave fcheurt het lastdierzeel, ` En ftort zijn eerlijk bloed? e Een misfelijken drank laat de Dichter den veroveraar zich bereiden in de volgende regels: Daar Cin het graf namelijk) Daar » $ NIEUWE UITSPRUITSELS. 173 _ Daar druipt ons biggtend zweet niet nelr (Voor Gà en kroost ‘geplengd) Ter zwelging van een vreemden heer, Die % in zijn beker mengt. | No. 14. Geest. De geesten der afgeftorvenen omzweven de in het deven achtergelatenen, vooral de bloedverwanten, en dezen, zoo zij nict te aardsgezind zijn, gevoelen den iwloed hunter nabijheid. No. 15. GeesTeevort, Eene nachtverfchijning van ADE Le | HEADE,: dochter des Dichters, in den ouderdom van zestien jaren aan zijn hàrt ontrukt, met welke hij zich, op eene sane | _doenlijke wijze, onderhoudt. __No. 16. GeNor, wasrbij wij oneindig minder, dan bij het vorige, genoten hebben. No. 17. HOLLAND AAN BELGIE. Eeue uitnoodiging tot ver- eeniging in 1815. No. 18. De PELGRIM, Eene minnares, of gade, beklaagt hate onkunde wegens het tegenwoordig verblijf des geliefden bedevaartgangers, en boezemt hare wenfchen voor zijn wel- zijn, en ‘haar verlangen naar zijne wederkomst uit, No. 19. TER VERJARING MIJNER EGADE. Schoon flechte ècn gelegenheidsvers, eenen BILDERDIJK waardig. - No. 20. AAN EEN VRIEND, MET MIJNK AFODILLEN; No, 21. KOEKELOER, OF DE EERSTE APRIL. Verstelling. Om- tent zeshonderd regels lang, en, Aoofdzakelijk, uit cuau- CER3 oud Engelsch nagebootst. Hierbij behoort No. 22. NA EENE VOORLEZING OP DEN EERSTEN APRIL, De hoofd-inhoud is: een vos heeft Koekeloer, een’ trot- fchen haan, verrast en verichalkt, en loopt, daar hij hem bij den hals gepakt heeft, terwijl de kop hem uit den bek berm gelit, wet hem weg; maar hij wordt vervolgd, In een bosch- je gekofnen, fpreekt de haan, die den gorgel nog vrij ge- noeg had, (waût het gebeurde in den tjd, toen de dieren Tpraken)) den vos dus aan: ‘ „ Wel foei, Sinjeur, wat is dat làndvelk zot $ Zij meenen u in ’t loopen té achterhaten! Ik zóu ze dat met goeden fchimp betalen: Ware ik alá gij, ik zeit Vervloekt gefpnis, Wat beeldt ge u in? Keerom, cù naar uw hoist = M 4 ’k Bet 176 We BILDERDIJK ’k Ben reeds in °t woud, en ((pringt gij hoog of lager} De haan blij ft hier, hij zij dan vet of mager: Ík lust bem zoos mest gij een ander hoen Zoo vet gij wilt, ik kan het hierme& doen,” Re vos zel; » Ja,” ~— en in dit uit te fpreken, Weet Koekeloer hem uit den myil te breken, En vliegt omhoog, cot boven op een hoom. Daar ftond Reinier en keek als ja een droom, » Och, Haantjenlief (dus fprak bij} wil niet danken , Dat 'k oogmerk had om u een veêr te krenken. Ik maakte u maar uit louter fpotternij Wat bang, mijn vriend; zoo waar, geloof me vrije Kom af, kom af, Jk zie, gij zije verlegen; Och, dacht ik dat, ik had wel flil gezwegen. Maar kom, kom hier, opdat ge wat bedaart. Geloof mij, man, gij zijt te licht vervaard.” » Neen (zei de Haan) de Duivel mag mij halen Met vleesch en bloed, al wou hij zeven malen, Zoo gij wij meer, dan deze reis, betrekt. enz Dit vertelfel laat zich nu, gelijk men ziet, vrij wel lezen; choon het bijster gerekt is, (zeker om eene geheele fpreek- Doure te vervullen) en fchoon de geleerdheid van. baanneef çu van Partelot, de fultane favorise oudet zijne hennen, die zeer breed met hem over droomen en derzelver voorbedui- ding keuvelt, ons, nevens andere bijzouderheden, weinig bevalt. Maar in welk letterkundig gezelfchap heeft de Dich- ter deze voorlezing gedaan? Waarfchijnlijk in een van be- fchaafde lieden; doch wij willen hopen, dat er geene vrou- wen en meisjes aanwezig waren: want anders verbeelden wii . Ons, dat deze vrij wat met zich zelve verlegen geweest zul- Jen zijn, toen hij, tot twee malen toe, van Koekeloers kloek- beid bij de hennen, en in het ‘bijzonder bij Partelot, gewaag- de. Althans wij lazen dit vers, zonder het voor ons zelve gelezen te hebben, zoo als anderen, - aan onze huisvrouw voor; doch werden telkens door “haar, met uitroepingen e die voor den Dichter alles behalve vereerend waren, geftoord. [en hoore intusfchen, wat hij zelf, wegens dit vers, zeg- ge, in No. 22. Ga, (zegt hij) Da pnderzocht te hebben, Rn van- NIEUWE UITSPRUITSNS, 177 yenwasr men, bij deu aanvang van April, van oudsher, last yond in allerlei grillen. -e Ga, April, Volbreng uw wil Bij ’t wenden van des aardrifke fpllg Wij lachen bij uw grappen. Ook wijzen mag, Een enklen dag, Een dwaze grij ontfhappen, Ook mij ontviel , Hoe dof vaw ziel, Bij *t dobbren van mijn kranke kiel, In ’ uiterst van te ftranden, Een luchte luim , En fchuim, voor kruim, Ontfingt gij uit mijn handen. | Muar ’t is geen boert, Die ’t hart ontnoert , Pat °s levens ballast met zich voert; Het lachen is gedwongen. Een doodftuip was °t, Die °t hart verrast 5 ‚En, °t lied is uitgezongen. No, 23. AAN EEN VRIEND, ij de bevalling sijner Egade, Ook dit is een vrolijk, luimig, geestig vers, dat den meester kenmerkt, Maar vrouwen zuilen zich hier waarfchijnlijk wee der sen den Aorstrok, en hetgeen daar naastbij voorkomt , er- geren, ’t Is evenwel ook lastig, dat die vrouwen ons zoo stijd in den is. Wij | Ernftig gefprokeh. Zulke loovers, inzonderheid als No. ar , moesten niet door de reten van zijnen graffleen wasfen, em , een zoodanig gefchenk met het, uit de rustplaats opgeheven, hoofd, em bij het nogmaals vaarwel zeggeu uit te reiken ~= neen, grijze Bard! dat betaamde. u niet. Wij houden hee durvoor, dat deze a/sfpruitfels alle hadden behooren te zijn Van dien aard, als verre de meesten; ernftig, wijsgeerig, godsdienftig, verheven en verheffegde boven de aarde, Deze OO Ms | ver. 4 179 ` W. BILDERDIJK , verzameling, mecnen wij te mogen zeggen, ís door dit fik ten hoogfte ontfierds en het is juist gefchikt, om de ftem- ming, waarin men door al het voorafgaande gebragt worde, op eene zeer onaangename Wijze tè ftoren, De SCHILDERKUNST, SCHOONGEID, RIJKDOM, WIJSHEID. Bij DE AFBEELDING EENES GRIJSAARDS, AAN EEN JEUGDIGEN VRIEND IN ZIJN STAMBOER, IN DE VRIENDENROL VAN EEN JONG MEISJE. DE HERINNERING DES LEEDS. HeT HUWE- LIJK. WEL-LEVEN. AAN DE BLOEM. VOORBESTEMMING DES CHRISTENS. Bij MINE AFBEELDING. En: sLOTZANG AAN MIJNE MEDEDICHTERS. Ziet daar de opfchriften der overige kleine ftukjes, waarover ons bêftek niët gedoogt ons bijzonder uig te laten. Het komt ols voor, dat de vriend, die deze wie fpruitfels, zo maar met een greep, uit de reten van den graffteen rukte, geen ondank bij den Dichter, of zijne le- gers, zou behaald hebben, al had hij er een'ge fchrale fpier- tjes uitgeworpen. — Ten aanzien van het vers, getiteld Schoonheid enz., zouden wij den Dichter wel eens in ernftige bedenking willen geven, of, over het laatfte couplet, zoo onbepaald , als het daar ftaac, hem de laatfte regel niet wel zou kunnen worden teruggegeven. Wij heeten het een dier- baar Godsgefchenk lasteren, — In de Voorbeflemming des Christens, die zichzelven aanmerkt, als eene parel, hier in ‘eene aardíche fchelp omfloten, en van allen glans en luister beroofd, wordt op ’t flot gezegd: Parel aan zijn halskarkant , Zal ik, bij den diamaat, _ Op de borst van Jezus hangen, Die vinde fchoon, die van een anderen finaak is, dan wij! — Best bevalt oùs de Slotzang ; alleen m zoo ver niet, ‘ als de Dichter al weder zijnen kunstgenpoten het affcheid e toeroept, omdat (hetgeen wij niet mogen toeftemmen) zijn toon immer ftroever zou zijn geworden, en het gladde fchoon verloren zou hebben. Nafchrift. Ten asuzien van zeker, den Recenfent in de ooren gewasaid , geblaas, alsof hij eenen leelijken bok gefchoten had, met, in het eerte gedeelte van zijn verlag, de Druiloft van Pe- deus NIEUWE UITSPRUITSELS, 179 Jens en Thetis als een ootfpronkelijk tuk- voor te dragen, ont- ving Redact, van demzelven dit befcheid: „ Laten de vrienden. van BILDERDIJK ook eens lagchen, » en zelfs, 200 zij lust hebben, zich ook eens openlijk ten ste van Recenfent vermakeu. Hij zal dan daarna ook zijne beurt hebben. Heeft BILDERDIJK , dacht hij, den een” p Of anderen der Ouden een kind oncftoten ,en dat ‚als hec zij- „be, in de wereld gezonden, hij zal dan daarvoor boeten. „Hij beeft wel vermoed gehad, dat hij het wicht met. eeuige „keinooden, die hij aan CATULLUS of OVIDIUS onta „vreemd had, had opgefchikt; doch achtte het der moel- „te niet waardig, dit te onderzoeken, tot dat hij, door „het bewuste gefchreeuw, tot nadere inzage aangefpoord , » uit den Inhoud des werks, hier achter, anders vóór hetze » Ve geplaatst, de ontdekking deed, vauwaar genoemde vriat- » den hunne vermeende wijsheid hadden ontleend!” | P | Lotgevallen en jammerlijk uiteinde van Mevrouw DE BUD OY, in de maand Januarij 1814, geheel naakt en levende , in het Pyreneesch gebergte, departement van VArrièze, kanton van Vicdesfos, gevonden, Uit het Fransch vertaald, Te Am. Perdam , bij H. Timmer. 1817, In gr. 8yo. 304 Bh f 2-18.: Arre DE LUNEL was het bedorven kindje van, in one eevigheid levende, ouderen, rijke, adelijke grondbezitters in Frankrijk. Zij heeft het ongeluk, om, bij eenen twist ha- ter ouderen tnsfchenbeiden vliegende, haren vader met zijn hoofd tegen den hoek van cene marmeren tafel te werpen, Waaraan hij fterft. Hare moeder, tot diepe zwaarmoedigheid vervallen , buwt haar uit aan den Baron De BUDOY, en fluit Eich korc daarna op in eenen vleugel van haar kasteel, die gee meenfchap had met den grafkelder, in welken zij na ache maanden dood sevonden wordt door hare kinderen, die het- zelfde kasteel waren blijven bewonen, Ook ADÈLE wordt 2waarmoedig. Haar man nondigt, te harer opbeuring, zijne verwanten, den Heer en Mevrouw DELORGES, bij zich. In deze vrouw vindt anèt e eene ware, troostende vrien- din; maar deze fterft, en de oorzaak van dezen dood is hee OO mn . ein- 330 LOTCEVALLEN eindelijk gevolg der ontdekking, dat zij met haren zoon ge huwd is. Dit blijkt uit de gefchiedenis van den Heer pe- LORGES, door hemzelven verhaald, en die 116 bi., dos ruim een derde van het werk, beflast. Om zijne echtgenoote op te beuren, vertrekt BUDoY met haar naar een landgoed van hem in Touraine; doch, de omwenteling invallende, ver- reist hij naar eenen ouden vriend, eenen Zrakiganfchen Rid- der, thans in Spanje woonachtig. Daar, in Touraine, Schrijft Mevrouw DE BUDOY, blijkens den aanvang van het werk, de eerte helft harer gefchiedenis op. In Sevilë leefde zij met haren man zeer gelukkig bij dien vriend; maar haar ech- telijk genoegen wordt geftoord, doordien’ zij geene kinderen krijgt. Zij weet te bewerken, dat haar mans verlangen naat kinderen, door middel ‘harer kamenier, voldaan wordt. Deze Zoon , echter, fterft , twee jaren oud zijnde, Om baren man verftrooijing te verfchaffen, ftelt zij hem eene zeis naar Es geland voor, die ook volbragt wordt. Zij keeren terug vaar Spanje, en gaan vandaar, BUDOY’s uitfchrapping van de Hjst der uitgewekenen in Frankrijk bewerkt zijnde, naar dit land op reis. Door ffruikroovers in de gebergten aangevallen, wordt hij naast de zijde zijner echtgenoote doodgefchoten. Uit eenen ftaac- van bewusteloosheid bekomen zijnde, begint hare zinneloosheid, De naaktheid, waarin de roovers haar, naasst het lijk van haren echtgenoot, gelaten hadden, komt haar natuurlijk voor, en alles is haar onverfchillig.- Het op- perhoofd der roovers komt haar baten, en zij gaat gewillig mede. Dit opperhoofd, eet door de omwenteling ten uiterfte mishandeld Fyanschman , neeme haar, door hulp van zija ge- Zag, ter vrouwe, Hare zinneloosheid doet haar in haren nieuwen echtítast zelfs eenig behagen vinden, De roovert hebben hun opperhoofd alles onthomen, en zijn voortgê-. gan; echter heeft hij nog genoeg over, om, Coen ADÈLE hem eene dochter fchonk, zijn levensplan te veranderen, et naar Spenje te vertrekken, Bij °t fchooumsken van eene _pittool fchiet zij, ongelukkig, haren man dood. Zij verkast, Rinneloos, het hol,- vergeet haar kind, en, ’s anderen daags avonds terugkeerende, vindt zij het dood. Nu begeeft sif zich naar de ontoegankelijkfte plaatfen, en gaat tot den ftest wan wildheid over, In dezen (laat zet zij de befchrijving harer gefchiedenis woort. Zij komt in een hol, waarin bee- Yen huisvesten, Aan eene beerin bewijst zij hulp, en ward VAN MEVR. DE BUDOY, «sr A door deze dieren met alle blijken van dankbaarheid beloond: Soms zag zij tranen van erkentenis langs den muil der ge- zegde beerin rollen. Zij breogt in dit hol den winter door. Gevangen zijnde, ontvlugt zij weder; hare wederkomst bif de beeren is op het vignet afgebeeld. — Zoo ver de gedenk- fchriften der ongelukkige zelve. Een nafchrift berigt. ons, dat zij eindelijk naar Foix gebragt; vervolgens in een gaste buis gep'aatst, maar eindelijk nasr eene. gevangenis gefleapt i, waar zij, door den gevangenbewaarder in een vochtig bol geworpen, omkwam. Dit verhaal, nu, wordt opgegeven te zijn eene ware ge fehiedenis. Dat-er op de Pyreneën zulk eene zinnelooze Vrouw opgevangen is, wordt verkisard door den Onderprer fect van het arrondisfement vau Feix, die de gefchiedenig harer gevangenneming, gelijk ook die van hare lotgevallen, voor zoo ver die uit bare eigene woorden op te maken was, it % Journal de PArriège mededeelt. Dit uittrekfel uit gezegd Journal ontvangen wij aan °t hoofd des werks: in der tijd deelden wij hetzelve den Lezeren onzes Mengelwerks mede, Een fchaapherder , die het wagen durfde, om de rots te bee klimmen, op welker tòp meu de ongelukkige ontmoet had, en die bl. 7 geacht werd alleen voor arenden en wilde gei- ten toegankelijk te zijn, had aldaar in eene holligheid hare papieren gevonden, en een ferjant vand ze in de hut van de» zen herder; zoo kwamen zij in handen van Kapitein Bb AN- CHET, en vervolgens ín die van den, Sehrijver. Wij willen ons niet vermeten, de grenzen van het gebeure like juist te bepalen: maar de geheele zamenftelling van die werk heeft te veel van een verdicht verhaal, dan dat wij hee voor eene ware gebeurtenis konden houden, Wel willen wij gelooven, wat de Onderprefect mededeelt; doch tevens komt het ons waarfchijnlijk voor, dat dit ten grondflag van eenen roman genomen ie. De- ongelukkige zal hare gefchiedenis zet. ve bebben opgefteld, en men geeft haar daastoe heldere vogenblikken naar, welgevallen, Dan, ket komt ons zeer on, wasrlchijnlijk voor, dat zalk eene zinnelooze, die tot deg ftaat van volkomene. wildheid geraakt is, tijd, vermogen en lost zonde hebben, bare gefchiedenis zoo bedaard en netjes in de bijzonderheden op te fchrijven; eu voor wien deed zij ket? Ook is de manier, warrop deze papieren gevonden wer- den, zwaar te gelooven. Maar 't meeste nog wordt onas . Tep $. 184 LOTGEVALLEN VAN MEVR. DE ‘BUDOY, verdenking opgewekt door dat verhaat in het verhaal, gefchie. devis van den Heer DeLORGES, die mede te mooi gevonden is, om zich als waarfchijnlijk aan te bevelen, en te variée tend , te luimig en ligt van toon tusíchenbeiden, om het op- ftel van eene zoo diep ongelukkige vrouw te zijn; en voor haar opftel moet die gefchiedenis doorgaans want, na eenen zeer. filozofifchen aanhef, zegt zij, dat zij den Heer Der LORGES zelven de onderfcheidene totgevallen zijnes levens zal laten verhalen; en zeer bedaard voegt zij er bij: » MOET dit verhaal de eentoouigheid en tevens het akelige mijner - langdurige ongevallen eenigzins afwisfelen!” Wij vinden, met één woord, in deze gefchiedenis te weinig natuur en te veel Franfche vinding en wending, om haar niet grootendeels voor eenen toman te houden, De zedelijkheid, al verder, is mede op Franfthe leest ge fchoeid. De Franfchen praten, namelijk, ook van deugd: maar dit begrip is zoo verbazend ruim, dat er alles in kan, waarvoor ons Hollandsch begrip van deugd veel en veel te naauw fs. De hoofdperfoon der gefchiedenis bewerkt eene gemeenfchap tewsfchen haren man en hare kamenier; en met dit al blijven de karakters, naar de voorftelling alhier, vol- komén vrij van misdudighéid, De jonge koordedanferes co- LOMBINE is zoo zuiver als het licht; em die zuiverheid Ran beftaan met ‘onkieféhe witdrukking; ja wordt zelfs.door c ce LOMBINE’s val niet in 't minfte gekrenkt. Een zoon is met zijne moeder gehuwd, en heeft twee kinderen bij haar. Toen, echter, deze: ongelukkige betrekking ontdekt wordt, Oordeelen de echtgenooten, dat zij, onwetend in dat geval gekomen zijnde, niet misdoen met in dezelve te blijven voort- levens De vrouw wordt ook wederom zwanger; evenwet zij kan de zdak zoo ligt niet opnemen, en de wroeging maakt een eind aan haar levere- - Het denkbeeld aangaande de Godheid, ’ welk in dit werk beerscht, is dat van een toornig, wraakzuchtig Wezen, Aer- geen fommige misdaden nimmermeèr vergeeft. Slechts eenmaaf’ ftelc een priester met weinige woorden het tegendeel voors Mevrouw De BUDOY befchouwt zichzelve als het bewijs dier vreesfelijke ftellings Godsdieùst- en zedeleer, in dit boek heeifchênde, vallen dus zeer te berispen. In weerwil van het aangemerkte , laat Zich het verhaal zeer vermakelijk lezen, en’ houdt de belangftelling onophoudelijk gande. De "y F, LAUN, DE-DRIEE DOCHTERS VAN DEN: POSTMEESTER. Sj De drie Dochters van den Postmeister. Roman van FR. LAU Ne Uit het Hoogduitsch vertaald. Te Amfterdam, bij de Wed, H. van Kesteren en Zoon.1817. In gr.8vo. 180 Bj. f 3-16: Goede — ja, goede en aardige meisjes, zoo als de meisjes ia de romans dan ọok doorgaans zijn; en welker gebreken me gaarne vergoelijkt; waarop deze bijzondere aanfpraak bebben boven anderen, daar de postmeester. en de postmees- teg, hoezeer ook al, gelijk de menfchen doorgaans zijn, net geheelenal zwart en verwerpelijk, de lieden juist niet waren , aan welke de opvoeding van drie meisjes bijzonder ms toevertrouwd, Wij vinden nopens de ouders en de dochters en hare minnaars zoo dagelijkfche tooneeltjes, luie ‚nig en v olijk verhaald, en gelachwekkende doorgaans, Waara toe dan wel wat overdreven wordt: wat echter: de karakters hetreft, is niets overdreven; de postmeester, met zijne lief- hebberij voor de baoromuzijk, misfchien uitgezonderd; maat römanbeldionen zijn de meisjes niet, ook niet de bekoorlijke. Adelheid, de mooie en aardige in ons oog, zoo wel als in dat van iederen lezer; wesbalve het ans lief is, dat-zij ook juist bet glansrijkst huwelijk doet; Juliette is echter ook wel bezorgd, en.de póstmeesteres heeft het voor beiden aane houdend ‘druk met de luifermand.. De jongfte, Bertha, zeer aardig opgegroeid, is nog te krijgen, hoewel dia op een. kijke je wil zieh wat. haasten moet, daar de knappe predikant van hare woonplaats finds eenigen zijd reeds in zijne leerrederied ftottert, als hij Berthià wat re fterk in'de oogeú ziet. ‚Men leest het bokje, enal de aardige voorvallen en-Job- : verwisfelingen vag,geheel het huisgezin, fpoedig en sariga mau- ten eindes voral. wannser men bij: eene kleine onpas. Celijlkheid (en dit: wos ou „Juist ons geval) gaarne iets „heeft tos afleiding, en dát geene infpanning vordert; waardoor. dpa ook ‘de taalfouten , die wij opmerkten, in de naamvalleu voor dl, ons minder binderden, à dan welligt anders het geval zog Eewcest zijn. ed Sers bip Be U GREVE, STERRE- EN WEERKUNDIGE HERIGTENS Sterre. en Wetrkundige Berigten voor het Jaar 1819. Door E. H. GREVE. Met eenige Afbeeldingen, (op één uitfleand ` Plaatje.) Te Amfterdam, bij Pieper en Ipenbuur, dn 8yo. Een zeer aardig boekje voor liefhebbers wan deze foort var zaken, Trouwens, het ftertekundige moge, op zichtelve, echts weinigen belangrijk fchijnen, het weefkundige beveelt zich zoo veel te algemeener san, Ten opzigte van het last- fte, intus{chen, vindt men hier meer eu grondiger onderrigt y dan vèleh; door ijdele beloften te dezen opzigte reeds dik- wijls misleid, Zullen durven verwachten, Men verfta ons zoo niet, dat wij de ftellingeh van den Heer cREVE voot be- proefde waarheden zouden bitgeven, Dit is ons even zod ” min mogelijk als het tegendeel. Maar de weg, door hem in- geflagen, (zijne theorie en praktijk beide) fchijnt ans toe de tegte te zijn. Dezelve is eenigzins nader te kennen uit deze, ’s mans eigene opgave: - Over den loop des weders, Regels voot den barometer, — voor den thermometer, -— voor den bygromgter, — voor het weder, ontleend uit de natuurverfchijnfelen, —: outieend vic den loop en de ftanden der zou en maan, en hare wees kiogen op den dampkring der aarde. Toepasfing dezer reges fen op het jaar 1818, en: opgaaf det luchtgefteldheid van eer jaar, waarop de maansloop het naast met dien van het tegens woordig jaar overeenkomt, EE ~ Opmerking en vergelijking, ziedaar toch het eenige midde om van het bedoelde iets te weten! Dit heeft GREVE aans gewend. Hij geeft ons, dus, zoo wel uitkomften, hetzij in het algemeen of voor dat bepaalde jaar, als hij ons leert ; zelven het meestmogelijke voordeel met barometer enz. te oen. De Allen zec-, land-, tuin- en anderen lieden, derhalve, wien deze zaken ter harte gaan, allen, die gaarne den hemel ges deflaan, en weten, in welken ftand eù betrekking onze aard- bol zich tot en met de anderen, ook dezen onderling, be- vinden, kunnen wij het werkje gerustelijk en met warmte ganbevelen, Het is zeer ordelijk , zeer dnidelijk en goed go fchreven, zeer netjes uitgevoerd, met een belangrijk uitflaand plaatje, verbeeldende de zons- en maansverduisteringen in dit - jaar, verfraaid, in één woord, zoodanig, als men dit van éen eleerd en bekwaam man, gelijk de Heer oreve, wanneer $i zich tot zulk een werkje verledigen wilde, met reden kod verwachten, _ No. lI. Beoord. bl. 80, 81. ftaat: DIOTIMUS, wss Schim lijk in plaatfe van DIOTIMA | BOEKBESCHOUWING. Leerredenen , ter viering van het derde Eeuwfeest der Hervorming , gehouden te Amflerdam , op den 2-No- vember 1817. Door j. TEISSEDRE L'ANGE, h CHEVALLIER, Ge He LAGERS, Sh, MUL- LER, Je VAN GEUN9, NP SWART, en M. STUART, Predikanten bij de onderfcheidene Pro- sestantfche Kerkgenootfchappen. Te Amfterdam, bij J. ten Brink, Gez. 1817. Zn gr. 8yo. XII. 317 Bh f 3-i-: U: de volheid van ons hart wenfchen wij ons vader- land geluk met dit eenvoudig, maar waarachtig fchoon gedenkteeken van kanfelwelfprekendheid, waarheidmin en broederliefde. Het zij zoo, dat drie eeuwen na het tijdftip der Hervorming werden gefleten in woeling , die niet ftrookte met haren geest: met nederige aanbidding der Goddelijke wijsheid, zien wij thans vereeniging, uit vroegere verwijdering geboren „ als °t gewrocht van onderzoek en ondervinding, des te vaster ftaan. Aan tijdgenoot en nageflacht verkondigt dit gedenkteeken , wat er op *t eind van de derde eeuw na de Hervorming în ons vaderland bi alle Protestantiche genootfchappen : „gewonnen is aan godsdienftigen fmaak, aan kennis van den geest des Bijbels, aan volmaking van de voordragt ‘op den kanfel , aan liefde voor de waarheid, en aan on- derlinge toenadering. Het fpreekt tot alle Christenen, zonder eenig onderfcheid. Ieder Protestant hoort er zijnen leeraar in, die,op zich zelven en in vereeniging met zijne medebroederen uit andere kerkgenootfchap- pen, hem roept en vermaant tot het genot Yan de vruch- ten der Hervorming :- van vrijheid, van eenheid en lief. de met eu jegens allen. Geen Katholiek wordt er in ga ergerd; integendeel, met liefde wordt zijner kerke ge» BOEKBESCH. 1818. NO. 5. | N dacht 3 186 LEERREDENEN. dacht, eù de niet geheel bevooroordeelde vindt hier veel aanleiding tot dieper doordenken. GE Om dezen bundel regt te waarderen, is °t noodig ; _ dat men alle daarin begrepene leerredenen te zamen be- fchouwe als één geheel. Onwillekeurig drong zich aan Rec. de vergelijking van denzelven met eene toonkun- ftige harmonie op, waarin de anderfcheidene partijen ‚ uitgaan van één thema, voorts elke partij haren bijzon- deren gang neemt, en alle ten laatfte in éénen toon flui- ten. Hier, immers, is flechts één thema: de Hervor- ming. Dit geeft eenheid bij de verfcheidenheid der be- werking , waarin elk zijnén gang gaat , terwijl allen toch in lof en vermaning eindigen. Wat dus één doet „ dat doen allen; maar elk op zijne wijze, de een meer hech- tende op dit, de ander op iets anders. Zij ontmoeten, zij verzellen., zij onderfteunen , zij vullen elkander aan. De een is van den anderen onderfcheiden in ftijl; maar elk voortreffelijk in zijne foort, en, in de tegenwoor- dige betrekking tot het geheel, juist, wat bij wezen moet. Behalve, dus, dat deze mannen hier niet zijn opgetreden om pligtplegingen te ontvangen over hun- nen arbeid, die zich zelven prijst, en flechts eene bij- . drage ten betooge van welbekende bekwaamheid is — behalve: dat Rec- zich wel zal wachten de befcheiden- heid van dezen te honen, door hem te verheffen boven genen, hetgeen. toch flechts bijzaken raken konde — goo houdt hij het daarvoor, dat zijne taak, ten aanzien van dezen bundel, niet beftaat im °t beoordeelen der preken als preken, maar in. aanwijzing van den gang, door elk genomen tot. bevordering van het. groote doel, en van de zamenftemming des geheels. Orde en inhoud der feestredevoeringen zijn als volgt: De Heer L’ANGE ftelt de voornaamfte bijzonderheden der Hervorming voor, naar Hand. V: 38p en 39a, de verbastering der Christenkerk fchetfende als het werk van menfchen, en als zoodanig opgeheven; maar de Hervorming als het werk van God, ’t welk niet vernies. tigd worden kan. — Onder de petra de. perfoon van Pe- trus OP HET FREST DER MERVORMING, 187 tus verftaan wordende, ftrookt dit, naar ons gevoel, meer met den zamenhang,en met de verdienften van Pe. trus in de grondlegging der Christenkerk (zie Hand. II, X en XV), en geeft ook minder aanleiding aan partij, ter befchuldiging van gezochte verklaring, dan wane neer wij, met den Heer L'ANGE, haâr betrekkelijk teden op Petrus belijdenis alléén. En bij onze opvate ing wint de voorftander des Paufelijken ftelfels toch niets. — Beflister, dan de gefchiedenis dit doet, houdt LANGE THOMAS A KEMPIS voor den fchrijver van het werk over de navòlging van Christus, en maakt hý nü TANCHELIJN lofelijke melding. De leelijke druks. fout, bl. rr, oeconomifche Bisfchop, voor oecumend- ifche , behoorde deze preek niet te ontfieren. De Heer CHEVALLIER, die, gelijk zijn ambtges noot L'ANGE, Ons eene eigene vertaling zijner leer» rede levert, vermaant, naar Pf. IÌ:-rib, tot gods- dienftige blijdfchap eri vreeze, ter oorzake van de Here vorming. « Voor reden tot blijdfchap geeft hij òp, dat _de Hervorming geene nieuwe leer voordraagt; dat zij door geene flinkfche'wegen of met onreine bedoelingen is daargefteld; dat zij ontftaan is door °t eenvoudig Evangelie ; dat alle wetenfchap door haar is geheiligd en gezuiverd; dat zij aan de ganfche menschheid ona uitiprekelijke dieufte heeft bewezen; en dat dit alles in verband ftaat mer de grondleer des Evangelies : verlosfing door °t bloed van F. C. Tot godsdienttigë vreeze raadt hij, uit hoofde dat er nog vijanden van ’t bijbėlsch geloof zijn, en omdat velen van vereeniging preken , maar uit hoofde van onverfchilligheid omtrent de Önderfcheidende kenmerken der Christelijke leer, — Achter deze preek volgen een paar historiéle bijvoegTels, Waarvan het laát{te, omtrent aanhalingen, wel mag bes hartigd worden. Naar 1 Cor. X: ro=e15, betoogt de Heer LACERS, dat de Hervorming Evangelifche Christenen verpligt, zich vanhet herkregen regt, om, in zaken van den Godsdienst, hun eigen oordeel te gebruiken, wijsfelijk N a te . 188 LEERREDENEN te bedienen. Uit hetgeen de Godsdienst van Jezus hieromtrent lċert, uit den aard van die leer, en uit de behoefte van den belijder des Christendoms , wordt be- wezen, dat er zulk een regt betaat. Vóór de Hervor- ming mogten en konden de Christenen zich van dit regt niet bedienen ; maar vrijheid en mogelijkheid daartoe zijn door haar herfteld. Herinnering aan God en aan de hervormers, zoo wel als aan de tijden, in welken wij thans leven, noodzaken de Christenen tot een wijs. ge- bruik daarvan. Zij zijn er ook in ftaat toe, mits zij vlijtig en aandachtig den Bijbel lezen , gaarne het Oor- deel van anderen over den Godsdienst vernemen, maar dit naar hun best vermogen toetfen , befcheiden en broes derlijk gezind zijn jegens andersdenkenden. Dat de Kerkhervorming de Evangelifche vrijheid waar- lijk heeft herfteld , deze ftelling betoogt de Heer my L- LER naar Gal. V: ra, en vervolgens toont hij de ver- pligtingen aan, die daaruit voortvloeijen. Hij befchouwt dus de Hervorming van de zijde harer oorzaken „ der grondregelen , waarop zij gebouwd is, en harer gevol- gen. De verpligtingen zijns dankbaarheid, aan den dag gelegd door ijverige medewerking tot handfaving: der Evangelifche vrijheid; zorgzaamheid tegen het misbruik dezer vrijheid; priĳsftelling op het kerkgenoot{chap , waarvan men lid is, behoudens , echter, den geest der liefde; de bevestiging, eindelijk, van de beginfelen anzes geloofs, door ons leven. 