VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Zy erkennen een Opperst Weezen, den Schepper aller ` dingen. Hy woont in de Zon, wier brandende Schyf zy aanmerken als den Throon of het Paleis van den Heer der uure ‚dien zy waarfchynl k verwarren met dat Hemelsch Vuur, ’t welk verondsrfteld wordt zyne Woonplaats te wec- 300 BRAIGT VAN DE GEBRUIKEN weezen (*). Ik hel over om dit te gelooven; dewyl zy hem noch vreezen, nach dienen. Zy draagen hem geen gebeden op. Goedheid, zeggen zy, is zyn weezen; al het goede, ’t welk in de Wereld is, daalt van hem af, en `t is onmoge- lyk dat hy eenig kwaad zou doen. Mogen wy uit deeze "felling niet befluiten, dat het gezigt van de beftendige em algemeene weldaaden, toegebragt door deezen Koning der Hemellichten, die leeven , werkzaamheid en kragt geeft aar alle Aardfche dingen, welken hun. dit Licht der Wereld doet aanzien voor hun Befchermgod, hun vervult met het bovengemelde blinde vertrouwen? > - ‘ Het Beginzel des Kwaads houden zy voar een Boos Wee- zen, °t welk met het Goede Weezen de Opperheerfchappy der Natuure verdeelt (t). De Magt doezer twee Weezens is even groot. Gelyk het een bedagt is op ’t geluk des Menschdoms , zo is het ander "er op uit om het ongelukkig te maaken. Ziekten, Onweeren, Hongersnooden en ram- pen van allerlei foort, zyn het bedryf van het laatfte , en de werktuigen zyner wraake. °t Is om de wraak van dat Wee- zen te bevreedigen, dat zy hun perfoonlyk belang opöfferen en Godsdienst pleegen, ‘Hun Eerdienst wordt enkel dom Schrik voorgefchreeven, waarmede deeze dreigende Godheid elks hart vervult, en beftaat in Zoenöfferanden. Zy offeren >t zelve verfcheidenerlei Dieren op , zo als zy gebooren zyn, Rendieren en Honden ($) , alsmede de eerfte vangst van hun Jagt en Visfchery, en wat zy dierbaars bezitten. Hunne Godsdienstverrigtingen beftaan in gebeden en dankzeggin- gen.. Geen ‘Tempels of Heiligdommen treft men by hun aan. Deeze ingebeelde Godheid wordt gelykerhand op aile plaatzen gediend, en hoort den Koriac , die haar alleen in ‚ \. (ei Dit Godsdienstftelzef is ook dat der Tchoukckins, eu; vóór de invoering des Christendoms , dat der Kamt/chatkaërs. Ct) Zy gelooven ook in mindere Godheden. Eenige merken zy aan als Huisgoden, de Bewaarders van hunne Boerfche Hutten. Deeze Afgoden , ruw gefneeden en zwart door den fook, hangen in het meest zigtbaar gedeelte hunner Yourts. Zy Zyn gekleed naar de wyze der Koriacs, en vercierd met bele fen, ringen en veelerlei andere yzeren en koperen {nuisteryen. De andere mindere Godheden houden zy voor Bewoonderen der Bergen, Bosífchen en Rivieren, "rt geen ons de Berg: » Bosch , en Water- Nymphen der Grieken herinnert. (S) Dikmaals zag ik, op myne reizen, de overblyfzels vaa Honden en Rendieren aan ftaaken hangen; de Gedsdienftigbeië Offeraaren aanwyzende. ` EN ZEDEN DER KORJAÇS. Set de Woestyn aanroept zo wel als het vergaderde Gezin, ’ welk in de verbeelding is „dat zy dezelve gunftig en genee- gen maaken, door zich Godsdienftig in hunne Yourts dron- en te drinken: want dronkenfchap is by dit Volk een Godsdienstbedryf geworden , en de grondilag van alle hunne plechtigheden, Deeze Demon , deeze gedugte Geest, is zeker het zelfde Weezen als de Koutka der Kamtfchatkaërs , voor wiens Die» naars en Verklaarders de Chamans zich zelven uitgeeven, Hier, even als op dat Schiereiland , werkt de geheimzinnie ge taal deezer toveraaren op de ligtgeloovigheid , en verwerft e eerbiedenis der menigte. - Zy verrigten de Genees- en Heelkunde met gelyk geluk. Deeze verrigtingen, hun, by uit uiting van alle anderen, eigen, daar zy verounderfteld worden veeleer het hulpbiedend vermogen door Inblaazing dan door Ondervinding verkreegen te hebben, fchenken hun een onbeperkten invloed, Men zendt om hun uit alle de deelen dos Lands, en de. bewyzen van dankbaarheid zeg vooräf in gereedheid gebragt. Zy vraagen met trotsheid wat zy willen hebben , en merken alles wat hun gegeeyen wordt aan als een fchatting aan hun verfchuldigd. 'c Is ogder yoorwendzel van aan de Godheid , wier mond zy zyn, een aangenaam offer toe te brengen, dat zy zich alles toeëige- nen wat de Inwoonders kosttyks en (choons bezictea. Men behoeft niet te denken , dat deeze Bedriegers hunne volgzaa- me Aanhangers aanlokken door een vertoon van deugd , door ftrikte uitwendige waarneemingen , en een ftreng even: ige ` tegendeel zy overtreffen hun in ondeugden, ep zyn min maa, tig. Als zy hunne tover-plegtigheden zullen volvoeren, geeven zy voor, den geheelen dag gevast te hebben; doch zy maaken deeze onthouding e gagts goed, door rykiyk te drin- ken van den Modkhamor , de dronkenmaakende vergiftige drank hier boven befchreeven, waar van zy in de ruimte bruiken, en odk, tót dronkenswordens, de vrugt eeten, e voorbereidende dronken{chap merken zy aan als een lige. Schoon de naam dezelfde zy , is ‘er geen foort van heid tusfchen de Wooningen van de zwervende, en de one det den grond vervaardigde verblyfplaatzen der op hun plaats blyvende Koriaes. De Rusfen, niet weetende hoe de ver- {chillende Woonplaatzen. van deeze Volken te onderfcheie den, hebben aan allen den naam van Yourt gegeeven, zone der zich te bekommeren over de oorfprongiyke betekenis van het woord, °t welk een onderaardsch verblyf aanduidt: De Yourts der Zwervenden zyn.eigenlyk Tenten, in de daante van Hutten, op den grond geplaatst. Geen andere voorzorg wordt er omtrent den grondilag gedraagen, dan het aftekenen van den omtrek, en het wegwerken van de {neeuw daar binnen. Rondsom den omtrek wordt een aans val fokken, op gelyken afltand, geftooken, die, in den top vereenigd , elkander onderfchraagen. Dit ruwe timmers werk heeft een jammerlyk bekleedzel van getaande Beestene vellen, van het voetftuk af tot den afftand van twee voeten van den top loopende: dit wordt. opengeláaten om lugt te fcheppen , en tot een gat voor den rook (*). Hier uit ont- ftaat een vry groot ongemak: dewyl ’er niets is om het mids delfte gedeelte der Wooning voor den regen en (neeuw te dekken; intusífchen is dit de plaats waar zy hun vuur ftoo- ken, en hun eeten toebereiden. De Familie en de Knegts die op het Vee pasfen flaapen onder Pologs , eene foort van Hutten of laage Tenten, in verfcheide afdeelingen geplaatst, rondsom de Yourt, zeer gelykende op de vierkan- te Tenten der Fchouktichis. N De onvaste ftaat van dit zwervend Volk deedt hun deeze foort van Wooning uitvinden. De zamenftelling van | hun geheele Wooning, zeer ligt en gemaklyk zynde, maar ken zy weinig zwaarigheid om van plaats te veranderen, Zo ras zich eenige de minfte noodzaaklykheid opdoet , of zy eenige ongelegenheid ontwaar worden, pakken zy de Tenten op, leggen de Stokken in de tlangte op hunne Sleeden , en de Dekvellen by hunne andere Goede ren. (*) De Tourt van myn Gastheer was omtrent vier-entwintig voeten over ’t kruis, en bykans van diezelfde hoogte. De om- trek beneden twee en-zeventig voetea, de top hadt de ge daante van een kegel, BN ZADNY DER KORIAËL o> ei ren. ‘Zy daag de Tenten op een andere plaats neder, en verlaaten die binnen kort op nieuw , zo Zen zo te Spreken, alle dagen van plaats verwisfelen. nne Slee n ftaan gevolglyk altoos gelaaden. naast hanne Weonine gen; de voorraad en andere noodwendigheden worden "ep witgehaald, naar gelaage zy dezelve behoeven.. R z BLEEVENSBYZONDERHEDEN VAN DEN EERW. JOHN WESe “LEY, A. L. M. BEROEMD PREDIKER ONDER DE ME< , , -THODISTEN. MET AANMERKINGEN OVER DEN OOR- - SPRONG EN DE BEDRYVEN DEEZES AANHANGS. i _ (Uk het Engelsch.) H Wervolg en Slot van H. 261.) Weer: Journals zyn vol van de À welke hy den Duivel veroorzaakte , lingen , welke de Duivel hem aandeedt. fchryft hy, ,, wist dat zyn Koningryk vw s den, en al het geraas te maaken , "t we n De Kinderen „des Duivels vogten dappe ter, opdat diens Koningryk niet zou v 2 vede nagten te vooren beftreeden (4)” Ja. Pyan deeze kampgevegten met R J den Duivel, in een zyner Noordlyke Uittochten. „ Woes - DI (*) Journal from Nov. 1. 1739. to September 3. 1741. Pe 37e BO Ibid. p. 82. ` ` 4) Did. p at, ` ($) Did. from Noy. 35. 174 to Fuly 20. 1750. Pe We 2 so LEEVENSBYZONDERMEDEN s dag den sgften, predikte ik te Durham veor sese fils s, en flomme Vergadering (*).” Maar dit duurde tooit lang waar hy kwam; want hy bezat altoos de kunst om deezen geestlyken doodflaap te geneezen, door een gewel. ige beroering der harten. anoeer de Duivel het Gemeen aan ’t gisten gemakt hadt, vervoegde hy zich, gelyk andere Staatkundige, ma een beter gezelfchap; zulken als de twee wesLEv’s, de Heiligen. Maar, als deeze ftaatlyke ontmoeting niet in zya fmaak viel, poogde hy bun door flaagen in een beter humeur te brengen. „Jk ffond een weinig verbaasd over zen s. gen, die door den Satan op eene vreemde wyze getrefen » Waren, en een Geest van lachen kreegen, — Ik had het s» zelfde ding , tien of elf jaaren geleden » ondervonden, » Een gedeelte van den Zondag had ik toen met myn Bre s, der befteed, in het wandelen door de Velden, en het s Zingen van Braimen. Maar, op zekeren dag , zo als s» zouden beginnen met zingen, borst hy uit in een loi a rugtigen lach. Ik werd zeer toornig , en kort daarop. as lachte ik zo hard op als hy. Wy ftonden op ’ puut vat a te barften, en moesten na huis gaan, zonder een regel » meer te zingen (D), Van het Hoofd daalden deeze Dës. trekkende beweegingen op de Leden neder , en kwimer hun ryklyk over. „ Op zekeren avond ontftonde 'er onder s, ons zulk een Geest van lachen, dat veelen er zich groo ` lyks aan ergerden. Maar de aandagt van allen werd D d Të agt ss fchielyk bepaald op de arme Louisa s —, die Dr s, weldig, en op zo onderfcheide wyzen, van den Boozen s getrokken werd, als ik nooit voorheen zag. Zomtyds chte zy , daarop brak zy uit in vloeken en hasteren($ A - Her deezer gelegenheid verhaalt hy een voorval, van't y welk, fchoon hy °t zelve niet ten regten gebruike heeft aate gewend, de bedaarde en aandagtige Leezer het kan doen s» Onze uitwendige beproevingen , in de daad, waren no an f m, en vrede was in alle onzelandpaalen. Mur pvervloediger waren onze inwendige be D W „ indien één Lid leed, leeden alle de andere Le > H ` het zelve. Zo zonderling eene Sympatie zag k wi been: de groote beproeving die één onderging, mm C°) Joumal from Fuly 20, 1750. to OBober 28, 1754- P 16 CD Lid. Nov. 1. 1739 September 3e 3741. Pe Ai: ($) Deg, p. 37.. VAM-DEN EERW. JOHN WESLEY. $05 s» Verfpreidde zich op eene wondere wyze tot de overi- an gen; zo dat zeer weinigen vry bleeven (*).” ` iu deeze veelvuldige ftryden werd de Duivel in °t einde moede, en de Heer wesLey noodzaakte hem de wyk te neemen in de lichaamen vau Vriend of Vyand zonder om- derícheid , juist zo als hy "rt best kon vinden. En hier mede zyn wy gevorderd tot het {chitterendst gedeelte van deg arbeid onzes Apostels, beftaande in den Duivel uit te dryven, ten aanfchouw van de geheele Vergadering , door Duivelbanningen en Geestlyke Uitdryvingen. — Maar was het werk des Boozen dus groot, de Genade werd te meer overvloedig, in dit gedenkwaardig tydperk , toen JOHAN WESLEY zyne zending eerst aanving. De Geest overwon allen tegenftand , brak door alle fterkten der Zonde heen, en ook door die der Ongevoeligheid , waar tegen de Heer wEsLEY zich meest verzette. Door den mond der Kinderen en Zuigelingen, werd de Geest we» derom gepreezen ; de Jongelingen zagen ezigten, de Ou- den droomden droomen, de t des Heeren was uitge- paan a en hieldt niet ftil, voor dat hy zich geopenbaard l in de uiteríte betooning van zyne kragt, de Weder- geboorte. Zo menige getuigen,” fchryft hy, „heeft GOÐ » gegeeven, dat zyn hand nog uitgeítrekt is om te hee- „ien; en dat op nog zelfs Tekenen en Wonderen gee nn wrogt worden, door zyn Heilig Kind jezus (4).”_ In deezer voege heb ik, zegt zyn Lordíchap , ten bee fluite van dit gedeelte Zeng Onderwerps , gepoogd, het mas- ker af te ligten van het gloeiend en mismaakt aangezigt Gees rye en Verleidinge. De kragt van den Godsdienst heeft ‘er my toe in ftaat gefteld; de belangen van den Godsdienst hebben my aangefpoord tot deeze onderneeming ; niets brengt de Leer der Genade meer in Wanagting dan deeze naamaakzels des Geests van God. ` Dit zyn de gevoelens van deezen grooten Kerkvoogd , ever een der belangrykíte Onderwerpen , die de aandagt eens Christens kunnen bezig houden. De Beginzels en het gedrag der Hoofden eens Aanhangs, welke eene grootere zuiverheid in Leere, en eene meerdere heiligheid in Zee den, voorgeeft te bezitten, dan anderen, ‚na te fpeuren was ongetwyfeld den arbeid des Bisfchops waardig : c C°) Journal from Nov. 1. 1739. to Septemb. a, 1741. Pe A, (t) bid. from Aug. 13. By zyne wederkomst uit Georgia, lag de Heer westRY een bezoek af by. den Graaf van ZINSENDORF , dew vere maar- (*) r Joan, IV. x, CH Paizier. Lo, ro, ($) Jacon. I, 17. 1 VAN DER EERW. JOHN WESLEY. koy maden: Grondvester van de Moravianen of Herrahutters , te Hernhuth in Opper Lausnits. Het volgende jaar vere {Scheen hy weder in Engeland, met zyn Broeder crar= Les aan "rt hoofd der Methodisten. Hy deedt zyne eer, fte Veld- prédicatie te Bristol, op den tweeden April MDCCXXXVIIL, Zints welken tyd zyne Leerlingen feed meer toenamen. In ’t Jaar MDCČXLÍ. a hadt er cen zeer emftig gefchit. plaats , tusfchen hem en den Hecr wrrnee Sp, Als hy, in °t Jaar MDCCXLIV, in eene Ilerber? te Zaunton zogt te prediken, werd bem zulks door de Overheid verboden. Schoon hy, den overigen tyd zyns deevens , meest in Londen zich ophieldt, reisde hy nu en dan door alie deelen van Groot- Brittanje en Ierland ; al» eegen Gemeenten . oprigtende. In ’t Jaar MOCCL , trouwde hy eene Dame, van welke hy naderhand gefcheie den werd. By deeze, die ìn ’t Jaar MDCCLXXXI , overs ledt, hadt hy geen Kinderen, Wy hebben reeds vermeld , dat de Heer wesLEYy veel, en over veelerlei Onderwerpen , fchreef. Godgeleerdheid, Gemoee delyke en Gefchilvoerende , Leevensbelchryving , Gefchiedes nis , Staatkunde , Wysbegeerte en Dichtkunst, gaven, op on- derfcheide tyden, ftoffe aan zyne pen; en welke begrippen men ook vorme van zyne gevoelens in het Gedsdienftige , t is niet mogelyk hem de verdienften te weigeren, omt. veel goeds, -onder den laageren rang des Volks, gedaan te hebben (*> Hy bezat zeker groote bekwaamheden , en- eene welfpreekenheid, zeer gefchikt naar den kring zyner Toehoorderen , en hun hoogst aangenaam. Na drie jaaren geleeden , waren zyne kragten allengskens afgenomen 5: nogthans rees hy °s morgens ten vier uuren Op, predikte , ' reis=: (*) De Schryvers van Me Monthly Review for March 5 179l. pe 389, WENDEBORN'’s View of England beoordeelende , merken op, „ dat "er meer emftige gefchiktheid tot Godvrugt » is onder de laagere rengen des Volks die eenigzins denken ,; » dan zelfs by de Geestlyken: de vlugt, welke de Methodistery „neemt, ftrekt ‘er van ten bewyze: naardemaal de werke » Zaame Methodistifcha Predikers weinig meer doen dan het » Zigtbaar gebrekkige van de geordende Leeraars aanvullen e » en miet altoos op een fteenagtige aarde arbeiden. Hierin. » heeft men den grond te zoeken, dat de Methodisten by de, » Geestlykheid der Hooge Kerk meer gehaat ayn, dan eenige p dere Disfensers” Verte x 4 308 _ LEEVENIBYZONDERHEDEN reisde en fchreef naar gewoonte (*). ’s Woensdags vór zyn Dood, predikte hy te Leatherhead in Surrey. °s Vry- dags daarop, vertoonden zich de eerfte aanduidi vao zyne, vast naderende, ontbinding. De vier volgende de gen , bragt hy door in cop te looven ; en verliet dit tooneel, op TC welk hy zo groot eene rolle gefpeeld heeft, op den tweeden van Maart MDCCXCI, in het acht e ‘tachtigfte jaar zyns ouderdoms. Zyn overfchot , na tea toon gelegen te hebben , in zyne Kapel in de City-road, gekleed met het geestlyk Gewaad, ’t hy gewoon was te draagen , met een ouderwetfche erkelyke Kap opt hoofd, met een Bybel in, de cene hand, en een witte Żak- doek in de andere, werd, volgens zyne ei begeerte, eu op de eigenfte wyze , als dat van den Perw. WHITE- FIELD, op den negeuden begraaven, op het Kerkhof ages zyne Kapel, onder een verbaazend grooten toevloed syner rienden en Bewonderaaren , van welken veelen zich, te deezer gelegenheid , in diepen rouw vertoonden. In den Lykdienst , nam men eene byzonderheid waar Li, ` van: se Wy danken U hartelyk , dat het U behaagd zodanigen , die O E zen onzen, Broeder be verlosfen he paira ag kasr eredi ene eden werd, vóór enis ’ door Dr. THOMAS WHITHEAD , cen der Dooren in be Londen Hospitaal , en, op den dertienden, waren de on- derfcheide Kapellen van zynen Aanhang, in Zasdes, met zwart behangen, Men heeft te regt opgemerkt, dat de van den Heer WESLEY , voornaa yk, ingerigt was ten diente der nde adden ; hy predikte voor de‘zwervende Landloopers , voor de Mythwerkers in Cornwall , en de Kooldelvers in Kingswood. Deeze onge- lukkigen leefden op de ongebondenfte wyze a en begingen veele moorden ongeltraft , vóór dat de Methodisten opkwar men. Dour de menschlievende en onvermoeide ' van den Heer wRsLEY , en diens Broeder cares, is een bezef van ’t betaamlyke , van zeden , van Godsdienst , inge- C*J Volgens een gemaakten overflag, omtrent het Dienstwerk. van den Heer wesLey, zouden de Predikatfen, door hem in deu ye van zestig iaaren gedaan , ieder dag op twee gerekend , en s 730 in *t Jaar, niet minder dan 43,800 beloopen, Agen, _ Amst- en Letterbode , IV D. bi. 137. Vert, VAN SEN pe, JONN. WESLEY. sop voerd by de effe des Menschdoms; de onkundigen wer- den a de elendigen verlost, en de verlaatenen te rug geroepen. Zyn perfoonlyke invloed was misfchien ‚ dan die van eenig byzonder Mensch in eenig and, — Maar het beftek, & geen ik my voorftelde , laat my niet toe, om tegenwoordig breeder uit te weiden „ over het Character van deezen zonderlingen Man. Ik zal dit Leevensberigt befluiten , met eene korte opgave van gyne Werken. Onder de Godgeleerde Schriften van den Heer WESLEY „ (om van zyne Journals niet te fpreeken,) vinden wy ven t. Predestination calmly confidered, 1752. In dit Werk, px hy de Leer der volftrekte en onvoorwaardelyke Voore hikking té keer; °t Zelve is hoofdzaaklyk ingerigt te» gen Dr. GILL. — a. The Means of Grace, a Sermon on WALBACHE: It 7. 1755. — LZ Letter to the Rey. Mr, LAW , eccafioned by Jome of his late Writings , 1756. Uit deezen Brieve blykt, dat des Heeren wesLey's beewopnde- fing, der vroegere Schriften van den Heer Law, hem niet belette veele plaatfen , die berispende aanmerking verdiene, den, aan te treffen, in de laatere Verhandelingen van dien Heer, over den Geest des Gebeds en den Geest der Liefde, Hy ftelt de Wysbegeerte van den Heer Law, in deeze Verhandelingen ten toon gefpreid , voor , als overtollig, on zeker, gevaarlyk , onredelyk, en onfchriftmaatig5 en raadt bem de Schon der Apostelen PAULUS , JACOBUS , PE- TRUS en JOANNES, te leezen en te. beoefenen, in Dede van Boeken van TOULER on BEHMEN5 met één woord, om de onverftaanbaare wartaal der Mystyken vaaren te laaten „ en tot den eenvoudigen Godsdienst van den Bybel weder te keeren. — 4. The Dorine of Original finn , accore, ding to Scripture , Reafon and Experience, 1757. Dit diende ter wederlegging van Dr. TAYLOR’s beroemde Vera badeling over dit erwerp, welk de Heer wesLey , in het vuur van zyn Yver , behandelt, als Oude Deistery in een nieuw Kleed. — 5. The Great Asfize, eene Leerreden ge- predikt: op de Bedfordfehe Gere sagen a 1758. — 6. A Sermon on the Death of the Rev. Mr. GEORGE WHITE- nen ; hy fprak deeze Lykreden uit in de Kapel in Tot- tenham - court - road, en in de Tabernacle in Moorfields , 18 Nov. 1770. Verftheide andere Leerredenen werden door hem in druk gegeven: hy vondt zich in Godgeleerden twist ingewikkeld , met den Eerw, Dr. FRER, die de be- , , gin- 910 LEEVENSBYZOND.. VAN BEN CR, JOUN WESLEY. inzels der Mithodisten in °t algemeen. bad adngètast ;' net Heeren RICHARD THOMPSON , RICHARD- HILL , ROW: LAND HILL, MERVEY ei TOPLANY , over eenige Stellingen der Calvinisten. ‘ In de Gefchiedenis en Leevensbefchryving , hebben wy van zyne hand, A Cancife Hiftory of England, 1776; wel- ke weinig meer is dan eene nieuwe Uitgave vaa Dr. GOLD- Wur’ S History, met eenige veranderingen en verbeterin n —— Het Leeven van Madame GUYON, en eenige an e Leevensbéfchryvingen.” ` Zyne Staatkundige Werken zyn, 1. Free Thoughts e die breet State of Public Affairs, 1770. Deeze gedagten dienen tot Loftuiting van het Staatsbeftuur in dat T ‚ == 2, Thoughts on Slavery, 1774. D Stukje st.cene fraaije optelling, van Stukken en Bewyzen tegen den Slavenhandel. — 3, A Calm Addrefs to the American Colonies, 1775. Dit Gefchrift , waarin de Heer wa zich een yverjg Koningsgezinde betoont , gaf gelegenheid tot veele over- en weerlchriften. — 4. Some Obferyatim: on Liberty , 1776. Deeze fchreef hy ter beantwoerding _ van Dr. PRICE’s zo beroemde Aanmerkingen over de Vry- keid. …— $. A Calm Addrefs to the bitants of Eng- land , 1777. Deeze Aanfpraak {trekt ten vervolge zyner Aanmerkingen over de Vryheid. In de Geneeskunde fchreef hy Primitive Phyfc. Dr. MAWES gaf eên Onderzoek van dit Werk uit, om de groove misflagen in °t zelve aan te wyzen , en de onkundigen te waar uwen voor de gevaaren, welke zy liepen, door een ` blind vertrouwen op die Geneeskunde te tellen, - Kindelyk E hy in de Wysbegeerte uit, A Survey of the Wisdom of od in the Creation: or a Compendium of Nar tural PI DERHAM gevolgd: het is grootendeels eene Overzetting des- Latyn/chen Werks van JOHN FRANCIS BUDDÆUS , Hoogleeraar in de Wysbegeerte, te Fena (*). 0) Van dit Werk, heeft de Eerw. RETRUS LOOSJES. ADZ. ge bruik gemaakt , in zyne Befchouwingen yan de Werken der Na Zuur, of Vervolg op Je RAY, by de Drukkers deezes uitgegeven in den Jaare 1768. Zie de Voorreden. Vert. t DE dé, 1763. In dit Werk heeft hy het Plan van ` o DE GIERIGHEID, sig DE GIERIGHELD Eene Idle. (Naar her Fransch van den Heere D'ERLACH.) LCANDER , ziet gy die treucige Cypresfen, in een’ ronden kring geplaatst, en de majeftueufe Graftombe, welke van ender het duister gewelf, door haare ineen gevlogtene takken, ? Ziet gy die ftandbeelden van wit marmer, welke de op ervelyke beitel van PicaLLI gehouwen heeft, en het pragtig yzenraliewerk, welk dit zwygend gedenkteken omringt? Giste- rea wierd 'er het lyk van zUCLION, met de.groodfte fraatie, na toe gebragt. . o, Hoe! roept gy met verbaazing uit! Zoo veele onkosten, zoe veel toeftel, voor den flegtteu aller Vrekken ! Hy heeft dan op den dag van zyne begraavenis meer verteerd, dan hy geduurende zyn’ geheelen leeftyd gedaan heeft? l . Gy bedriegt u. ———- EucLIoN heeft gierig geleefd, hy is zeer gierig geftorven., en, zonder twyffel, zullen zyne fchimmen onder deze pragtige tombe zich over zoo veele kosten veröorwaardi- gen! Maar hy heeft geen testament gemaekt; men heeft er hem wiet toe kunnen krygen, om deze vreezelyke woorden uit te fpreeken , dk maak, ik geef. —— Een bloedverwant in °t twin- tigite geflagt, de verkwistende TIMAGENUS, heeft het recht tot deze ontzettende ervenis verkregen , en zie daar het eerfte gee bruik, welk hy 'er van gemaakt heeft! Ik kan deze Got, tombe niet befchouwen ‚zonder my te verbeelden gene weldaadige Remme te hooren, die my onder deze Cypresfèn toeroept; HIER LEGT LEN ZINLOUZE , DIE MET RYKDOMMEN OVERLAADEN WAS > EN ZE NOOIT GENOUT: ZY WYZER DAN KY, Zeg dan, waardige ALCANDER, kunt gy begrypen, welk zoort van geluk men geniet, om, even gelyk BUCLION, geld op geld ia zakken en fterke koffers opeen te hoopen; ze zelfs niet eens aan ge raakeg 4 als of ze geheiligd warea (*), en ze niet te ge- bruiken , dan gelyk men het genot van eene Schildery heeft? dan eene onverzadelyke drift de zoetfte neigingen der natuur, alle zyne gezellige aandoeningen , zyne gezondheid, zyn leven, zich zelven opofferen! Om overal die f&handelyke ondeugd, als in zyne taal, in zyn geheel gedrag , en op zyn gelaat uitgedrukt, soad te draagen! Om, in °t openbaar, gier dan niet vuil en wag- vaegelyke vodden te verfchynen! Om eenzaam, op zich zelven, met een hart harder dan metaal, te leeven! Om zyn leven in Gen" geduurigen angst te flyten , om het vuur, de dieven, zyne ` e t (©) Hoaar. Lib. I. deit, L 29. 318 pp GIRRIOHEÍD: bedienden, ja zyne naastbeftaanden, te vteeregl Om zoon véi rykt te worden met het geen men bezit , en altoos veränmd door het geen men begeert! Om te leeven, zoader ooit het flgeelend vermaak te genieten van te beminnen, en van zich zelven te ko, nen zeggen; Jk word bemind! — Ongelukkige EUCLIOM ! de elien. de, die u zoo wreed verteerde, heeft de belediging, welks gy der muatfchâppy,' wier geesfel gy waart, bebe aangedaan, gewroken ! Gy hebt derzelve maar één vermaak aangedaan; de van te fterven: de dag. welke u aan uw goud onerakt heeft, i een’ feestdag voor uwe medeburgers geweest, en niet ééne hee ner traanen heeft uw graf befproeid. Maar , laaten wy deze dwingelandfche ondeugd aan den haat en de veroacwastdi ging van het menschlyk zellagt overlaaten. Gelukkig is de Wyze, welke zyne rykdommėn tot zyne deng den doet verftrekken! Indien hy alles aan de dwaasheid en op, deugd weigert, ftaat hy der natuur, zygeh rang, zyne pligten, zoùder draalen , alles toe, het geen zy van hein eiche. Ach! waarom zou hy vreezen om de lievelyke geuren, welke de zomerwind uit de kelken der bloemen fchudt , en die hy aaa zyne zintuigen brengt, in te ademen? Waarom zou hy onder de Schaduw van een groen prieel het oor aan de tedere toonen van PHILOMELE niet leenen , of den uitmuntenden wyn van Ar in éen kristallyne glas zien tintelen , of by enrLiDoR op de Boston we Speelen , of by PHILIs te danzen? Terwyl by zich op onderfchtie dene wyzen vermaakt, laat hy een pragtig Paleis bouwen, kookt ftandbeelden , fchilderyen , uitmuntende boeken; hy laat zyne tuinen, Zyne grotwerken, zyne watervallen , verfrasijen! Dir zyn ‘bedekte kanaslen , door welke hy zyne rykdommen in den fchoot van den fchranderen kunftenaar , den noestigen handwerks- man, én den behoeftigen, die lydt, doet vloeljen. Ach: wass dige ALCANDER , hoe gaarne leeze ik deze Woorden , ‘welke ik zelfs op de boog van myne grot gegraveerd heb: , De menfches » Zyn flegts voor zoe ver gelukkig, als zy geneigd zyn om wd » té doen zen de rechtvaardige natuur beloont den grootften pligt (o met het grootte vermaak,” : Hoen o l ' C Me ss o Ro en aa ae a a NABERIGT, en voorleg van den Heer w... aan dew Heer R.s kunnen wy , onzes oordeels, met opzigt tot ons ` werk, niet toeftemmen : wy roden hen een anderen weg in te laan, om nuttig te Zyn. | H me an aaar aane MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN, KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN 3 BETREKKELYK, DE BESCHAAVING, DE VERBETERING EN BEKEERING DER NEGERSLAAVEN, OP DE GROOT-BRITTANNISCHE EILAN- DEN , AANGEPREEZEN 3 OF REDENVOERING OVER LUKAS IV, 17—20. Door BEILBY PORTEUS D. D. Bisfchop yan Chester. En hem werd gegeeven het Boek des Propheeten ESAE, en als Jay het Boek opengedaan hadt, vondt hy de plaatze dear gee fchreeven was: De Geest des Heeren ïs op my, daarom heef? hy my gezalfd , hy heeft my gezonden om den armen het Euangelie te verkondigen, om te geneezen die gebrooken zyn van harten, om den gevangenen te prediken loslaatinge en den blinden het gezigte , om de verflaagenen heenen te zenden in vryheid, om te prediken het aangenaame Jaar des Heeren. En als hy het Boek toegedaan , en den Dienaar wedergegeeven hadt . zat hy neder, en de oogen van allen in de Synagoge waren op hem geflaagen. Den Heeren Schryveren van de Algemeene Vaderland- Che Letteroeffeningen. MYNE HEEREN! ss D3 de Vryverklaaring der Slaaven in de Groot- D Brittansifche Volkplantingen , over welk onder- en Werp, zo veel, zo meesterlyk , gefchreeven is, volgens an het berigt der Dagpapieren , geen ftand grypt , en dit a gedeelte des Menschdoms dus moet blyven zugten on- an der het prangend juk der Overheerfchinge; daar, in de an Volkplantingen van onzen Staat, dit zelfde flag van ae Lieden zich aan veel verdrukkings blootgefteld vinden, ss ZO dat, te meermaalen , deswegen klagten by de Hoo- ss ge Magten van ons Vaderland werden ingeleverd (*) ; an Z2 (*) Onder anderen fchreeven de Beftuurders van de Colonie de Berbice, den gden Juny des Jaars 1784, aan hunne Hoog MENG. 1791. NO. $. Y Mo. st4 DE BESCHAAVING , DE VERBETERING an zal het van uw Mengelwerk niet vreemd zyn, aan eene ‚> Redenvoering, van een hoogsteerwaardigen Bisfchop der ‚> Engelfche Kerke, eene plaats in te ruimen, die midde- an len aan de hand geeft, en aandringt, welke Godsdienst „ en Menschlykheid even zeer aanpryzen. Ik heb ze, an ten dien einde, vertaald, en zend ze UL. toe , &c.” be ké be Op zulk eene wyze als de H. Lucas in het voorgeftel de Gefchiedverhaal optekent , opende onze Goedertierene Vere losfer zynen Godlyken last; met eene waardigheid en eene tederheid, zo van taal als van gevoelens, welke wy te vergeefsch zullen zoeken by eenig ander openbaar Onder- wyzer in den Godsdienst. Wy kunnen gereedlyk begry- , peus Mogenden. ,, Menigvuldige reizen hebben wy, in differens wn Adresfen, door ons aan U Hoog Mog. gedaan, vooral zedert vw de ongelukkige Revolte van den Jaare 1763, in onze Colonie, an gewag moeten maaken , van de buitenfpoorige wreedheden, se Aldaar, tegen de Slaaven, byna ftraffeloos, geëxerceerd wor- wn dende , en waaraan wy de bovengemelde fatale en voor de ‚> Planters ruïneufe gebeurtenisfe, met allen regt, hebben moe- as ten toefchryven.: Wy hadden, onzes bedunkens, veele reden an gehad, te verwagten, dat dit verfchriklyk evenement, den Bee e Woonderen van meer gedagte Colonie, zou hebben geleerd, » En overtuigend hebben doen zien, tot welke onmenfchelyke an uiterftens, een mishandeld en medelydend waardig gedeelte van sn het Menschdom, overflaat, wanneer zy, by het ongeluk van » hunne Vryheid beroofd ts zyn, nog moeten ondervinden, dat sn hunne Veiligheid is blootgefteld aan de onbeteugelde wreedheid ke van buppe ,door niets anders dan de kleur onderfcheidene , Mee s» defchepzelen. Wy hadden dan, helaas! vergeefsch gewagt, en dat, in de plaats van eene toomtooze Wreedheid, een meer en menschlyke Direttie zou hebben plaats gegreepen; doch wy ə» hebben met leedweezen, in de berigten van de Regeering , en vn Bediendens van de Colonie, van: tyd tot tyd, moeten zien, b» dat, wel verre dat dic kwaad zou zyn opgehouden, hetzelve , » integendeel, blyft voortduuren, en mogelyk, uit gebrek van an noodige en voldoende voorzieninge daar tegen, zodanige wor- s telen gefchooten heeft, dat hetzelve niet dan met moeite en » onophoudelyken yver, zal kunnen worden uitgeroeid. Refa. nn Gen. 22 Juny, 1784." Van den gedugten Slaaven-op{tand , waare op de Beftuurders doelen, vindt men eene zeer leezenswaardige Befchryving in de Waderl. Hist. ten onmiddelyken Varvolge op wa- GENAAR >; XXUL Deel, bl, 307 , enz. ËN BEKEERING DER NEGEaSLAAVEN. Ai? pen, dat, naa het uiten deezer Voorzegginge, „de oogen » van allen, die zich in de Synagoge bevonden, op hem an geflaagen waren —— dat zy allen hem getuigenis ga- ap ven, en verwonderden over de aangenaame woorden ; sn die uit zynen mond voortkwamen.” Deeze bewondering maakte welhaast plaats voor geheel andere gemoedsbewee= gingen , en , ingevolge van eene regtmaatige beftraffing over hun uitgefprooken , wegens hunne verkeerde en ver- ftandlooze vooringenomenheden tegen hem, „, werden zy an allen d Ba de Synagoge , met toorne tegen hem vere " Maar wy , die geene zodanige vooroordeelen en driften hebben als die der Fooden, om ons oordeel te misleiden , en onze natuurlyke gevoelens te verdooven , moeten ons noodwendig met liefde en eerbied jegens Hem vervuld voe- len, als wy de verheevene en aandoenlyke verklaaring , wele ke hy ten hunnen aanhoore deedt, by den Gewyden Ge- fchiedboeker leezen. Wy kunnen niet nalaaten op te mer- ken, dat de Geest des Heeren waarlyk op hem , en hy, met de daad, de Perfoon was, op welken de plaats van JESAIA , door hem aangehaald, floeg. Wy weeten dat onze Heet de woorden des Propheets , in derzelver letterlyke en geeste ke betekenis, vervulde, Hy predikte het Euangelie aart e armen in middelen, aan de armen van geeste, aan de armen in Godsdienstkennisfe. Hy heelde de verbrookenen van harte en vertroostte de zodanigen, die door ramp, on- gemak en zonde , bezogt waren. Tot de zodanigens die ebukt gingen door zwakheid des lichaams of zielsgebree en ; was zyne opbeurende taal: ,, Zoon! wees welgemoed, as uwe zonden zyn u vergeeven ; gaat heen in vrede, zone » dig niet meer.” — Hy verfterkte de zwakke han- ‚> den, en ftelde de ftruikelende knien vast; hy {prak rot an de onbedagtzaamen van harte, weest fterk en vreest niet as lieder cop zal komen met de vergeldinge cops, hy za ae komen en ulieden verlosfen (}).” ——— Hy gaf den ‚ blinden het gezigt5” hy nam het vetdonkerend bedekzel zo wel van ’t oog der ziele als des lichaams af; voor de zodanigen, „die in de duisternis en fchaduwe des doods a zaten, liet hy het licht des daags, en het nog veel heerlye an ker licht der Godlyke Waarheid, opgaan. — De Gevan- » genen en gebrookenen van harte predikte hy verlosfing. t (*) Luu. IV. 28, 29. (t) Jesaia XXXV. 3, 4 a 18 DE BESCHAAVING, DE VERBETERING Hy verkondigde eene Leer, volgens welke niet alleen de zee danigen , die gevangen waren door hunne zondlyke lusten, uit die geestlyke Slaaverny verlost werden; maar hy lee- nigde dermaate de hardfte harten, en. verfpreidde op aarde Zulk een geest van zagtheid, minzaamheid, goedertieren- heid, menschlykheid en genade , dat de zwaare ketenen van Perfoonlyke Slaaverny allengskens verbroeken wierden , in meest alle deelen der Christen-Wereld, en zy, die, zo veele eeuwen lang , verbrooken waren door de wreede en drukkende hand van Heiden/che Meesters, geraakten in ’t einde vry. Dus vervulde onze Heer wat de Propheet voorfpelde, en ’t geen hy door „den Geest die op hem was." zo duidelyk op zichzelven toepaste. Het is, derhalven, blyk- . baar de post van allen, die Leeraars zyn van jesus Gods- dienst, en byzonder van de Eerwaardige SOCIETEIT , witt Leden zich verbonden hebben, de VOORTPLANTING VAN HET EUAIGELIE IN VREEMDE LANDEN te bevorderen (71, zo na hun mogelyk is de voetftappen te drukken van hur nen Hemelfchen Meester , en, naar het beste van hunne vermogens, het groot en goeddaadig werk, door hem be- gonnen , voort te zetten. Het was duidelyk één oogmerk van zyn leeven , elende , van welk eene foort ook , en onder welk eene gedaante dezelve zich vertoon- de, weg te neemen ; hy floeg, overeenkomftig met het verklaarde by rukas in den Text, voornaamlyk agt, op de behoeftügften , de onkundigften, de hulploosften, de ongelukkigften onder het Menschlyk Geflacht. Ål te veel zyn 'er, con weet het! in alle de oorden der onverlichte Wereld a die ons medelyden en onzen bye ftand noodig hebben, tot verlichting van hunne tydlyke en gecstlyke ongemakken ; en het is eene allerbedroevendfte be- enking, dat zo groot een gedeelte van den Aardbodem nog verftooken blyft van de zegeningen des waaren Godsdiensts. e Doch ‘er is ééne foort van onze Medemen{chen , welke zo zeer uitfteekt in bykans allerlei elenden, en wier lot zo naauwkeurig overeenftemt met de onderfcheidene rampzaligheden in mynen Text opgenoemd, dat men by- kans op de gedagten zou vallen , dat onze Zaligmaaker hun geval, onder zo veele andere, van den toekomenden . tyd, Ce De Bisfchop porreus hieldt die Redenvoering voor the Incorporated Society for the propagation of the Gofpel in Foreign « Parts. 3 Feb. 1783. Nt, EN BEKEERING DER NEGERSLAAVEN. . 317 tyd, op °t obg hadt. Want wie kan, als hy fpreekt ss var de armen, de gebrookenen van harte, de gevange- an men, de blinden , de verflaagenen "7 naladten te denken, aan dat ongelukkig flag van Weezens, de Afrikaan/che Slaaven in onze West-Inai/the Volkplantingen ? Zyn ’er menschlyke Schepzels in de wereld , die alle foort van ramp, hier opgeteld, en zich als in een middelpunt veree- nigen, het zyn ongetwyfeld onze Negerflaaven. Zelfs, in een letterlyken zin, is deeze befchryving > in verftheide byzonderheden , eene juiste fchildery van hunnen toeftand 5 miaar, in eenen overdragtlyken en geestlyken zin, mag de- zelve volftrekt op hun worden toegepast. Zy worden, in % algemeen , aangemerkt, als enkele wertuigen om mede te arbeiden, als geen Verftand ter befchaavinge , en geene Ziele, ter behoudenisfe gefchikt , bezittende. Aan het grootfte gedeelte wordt zo veel zelfs niet gedaan, dat men hun de enkele Plegtigheid des Doops toedient ; en naauwlyks genieten eenigen genoegzaamen tyd of byftand , om eenig onderwys in de kennis der Waarheid, en van hunnen Pligt, te krygen. De Zondag, "ris waar, hebben zy doorgaans ten hunnen eigen gebruike; doch zy beftee- den dien meestal niet in het bywoonen van den openbaa- ren Eerdienst , of het ontvangen van afzonderlyk Onderwys 5 maar in elkander te bezoeken, handel met elkander te dr, ven , of in het bearbeiden van hun kleine brokje lands; waartoe hun, uitgenomen op één Eiland, dat van Famai- £G, zelden eenigen anderen tyd vergund wordt. Te deezer oorzaake is het, dat, in de Groot- Brittannifche Eilanden alleen , meer dan viermaal honderd duizend mensch- ke Weezens gevonden worden (*), van welke het groot- gedeelte , in eenen letterlyken zm, leeft zonder cop, an in de wereld ;’* zonder eenige kennnis van een" Schepper of een’ Verlosfer ; zonder eenig beginzel van Natuurlyken of Geopenbaarden Godsdienst; zonder het denkbeeld van eenigen zedelyken Pligt, dan die van het volbrengen der hun opgelegde daaglykfche taak, en het ontwyken van den gees- OC) Het getal der Slaaven ap. de. onderfcheidene WesteIndifche Bilanden, Engeland toekomende, of aan ons weder gegeeven by den Vrede deezes Jaars (1783), beliep, korten tyd vóór den Oorlog, 410,000. De. Negers op de Franfche Eilanden berekende men, in tr Jaar 1777, op 386,500. De Abbé RaynaL ftelt het geheele getal der Mfrikaanfche Staaven ‚in America en in de Westa Endifche Eilanden, op 1400008: Hist, Phil, Vol, IV. p. 154 | 3 A af DE BESCHAADING , DE VERNETERING geesfelroede , die fteeds dreigend over hunne hoofden wenkt. ’t Gevolg hiervan is, dat zy Heidenen zyn, niet alleen in hunne harten, maar ook in hun leeven; en geen onderfcheid weetende tusfchen Deugd en Ondeugd, geeven zy zich vrylyk toe aan de grootíte fpoorloosheden, Sonder te weeten dat zy kwaad doen. ` Een ftaat als deeze , waarin zo veele duizenden onzer onfchuldige Natuurgenooten zich ingewikkeld vinden , kan niet nalaaten , het medelyden van elk gevoelig hart gaande te maaken, Het moet geene geringe verwondering baaren, en het diepgaandst hartzeer verwekken, dat, behalve eenie ge weinige poogingen , die den hoogften lof verdienen eene kragtdaadige middelen tot nog zyn aangewend , of door de zodanigen, die perfoonlyk het meeste belang heb- ben in het welweezen deezer arme Schepzelen , of van het Staatsbeftuur onder °t welk zy leeven, om hun van deeze eestlyke Slaaverny te verlosfen; eene Slaaverny , weel elen- iger dan de lichaamlyke , (hoe zwaar die ook moge wee- zen) tot welke zy gedoemd zyn. Bykans de eenige iets beduidende poogingen, om hun uit dien deerlyken Taart van onkunde te verlosfen , aange- wend , zyn gedaan, door de Eerwaardige Societeit tot welke ik het woord voere; deeze hadt, onder meer andee re, dit voorwerp fteeds op °t oog, en heeft, in het be- vorderen daarvan „ noch moeite, noch kosten, ontzien. Maar wy moeten bekennen , dat onze poogingen , tot hiet- toe, niet bekroond geworden zyn met de gewenschte uite werking. ulks heeft men nogthans, gelyk zomimigen willen on- derftellen, niet toe te fchryven, aan eene onmogelykheid in den aart der zaake zelve; niet aan eene ‘volflaagene one bekwaamheid in de Africaanen, om Godsdienftige kundige heden te ontvangen en te bewaaren; maar aan toevallige, en, zo ik vertrouw, wel overkomelyke, oorzaaken; aan de vooroordeelen , voortyds opgevat door veele Planters , tegen het onderwys en de bekeering hunner Slaaven ; aan het gebrek van tyd en gelegenheid deezer laatften tot dat einde vergund; aan den vernederden, verdrukten, onbefchaaf den, onheufchen en zedeloozen, ftaat, waarin men de Ne- gers zo langen tyd heeft laaten blyven; aan de weinige oplettendheid des Staatsbeftuurs ten hunnen opzigte ; aaa het bykans volflaagen gebrek van Wetten om hun te fchermen , te bemoedigen , en eenigermaate hun hard lot , te verzagten ; aan de noadzgaklykheid, in % kort, waar on Q EN BEKEERING DER NEGERSLAAVEN, 319 onder de Societeit zich, tot hier toe, bevonden heeft, om het oor te leenen aan andere eifchen van eenen zeer dringenden en gewigtigen aart; en van een groot gedeelte van haar Fonds te befteeden , tot het verfpreiden van Godsdienftige kundigheden , en het bezorgen van het hand, haaven des Openbaaren Godsdiensts, in andere deelen van de Heerfchappy zyner Majetteit , waar men dien onderftand hoogst behoefde , en ernftig „en by aanhoudendheid , verzogte Deeze , begryp ik, zyn de voornaamfte hinderpaalen , welke, tot hier toe, de algemeene Bekeering der Negeren belet hebben. Maar, wat moeten wy dan doen? Moeten wy geheel en al dit gewigtig {tuk laaten dryven, °t zelve als een wanhoopig , onuitvoerbaar , én harsfenfchimmig ontwerp, aanmerken, alle hoop om er ooit in te flaagen opgeeven , en, by gevolge , eenige honderd duizenden onzer Medemenfchen aan de grootfte onkunde en ongodsdienftigr heid, voor altoos, overleveren? °t Is onmogelyk, dat dus- danig een denkbeeld ooit in onze Zielen opkomt. Integen- deel, zullen wy het mislukte onzer voorige poogingen aane zien voor een fcherpen prikkel, om onze naarftigheid en werkzaamheid te verdubbelen in deeze lofwaardigtte ondere neerhing; de hindernisfen , welke wy tot dus lange ontmoete ten „wel verre van onzen edelen yver uit te dooven , zullen, integendeel, ons met nieuwen lust bezielen, en aanzetten , om de nieuwe hulpmiddelen te beproeven, om dezelven te boven te komen. "Er doen zich tegenwoordig verfcheide gunftige omftane digheden op , die ons met hoope op een gelukkiger (ag, gen mogen bezielen. Zints eenige jaaren, zyn er in Ene geland en elders, veele uitfteekende Vertoogen over de egerflaaverny gefchreeven , en zien van tyd tot tyd het licht; alle deeze kunnen naauwlyks misfen allengskens de vooroordeelen weg te neemen, (zo Jer nog eenige over- blyven) van de West-Indifche Planters, en de aandagt des Staatsbeftuurs te vestigen op dit belangryk voorwerp $ deeze moeten de eerften overtuigen, dat het niet alleen hun pligt, maar hun belang, is, een weinig meer te letten zo op het tegenwoordig heil als op het eeuwigduureu geluk hunner Slaaven; deeze moeten het laatíte overtuie gen ə dat het hoogst betaamelyk is voor de wysheid des etgeevende Magt, eenigen byítand te bieden aan de ọn- gelukkige Africaanen, die onser dezelve leeven , en geyk 4 G 320 ' DE BESCHAAVING , DE VERBETERING het Fran/che Staatsbeftuur, zints langen tyd, gedaan heeft; een Wet-Boek te ontwerpen te huñner befcherming, zeker- kerheid , aanmoediging, verbetering en bekeering (*). In de daad, verfcheide der rykíte en waardigfte Eigenaars van Goederen in de West-Indien, zo die in dit Ryk als die ‚op de Eilanden woonen, hebben, zints eenigen tyd, dee- ze zaak uit het rechte gezigtpunt beginnen te befchouwen. Zy hebben herhaalde bevelen gegeeven aan hunne Bezor- gers en Bedienden op de Volkplantingen , om het harde lot der Negeren te verzagten , en derzelver Onderwys te bevorderen. ===- De Planters, over ’t algemeen, vinden zich niet langer ontrust door het denkbeeld, dat, hun- ne C*) Het Stelzel der Wetten, waarop ik hier doel, wordt het Code Neir geheeten, en werd de eerfte keer uitgegeeven in bet Jaar 1685. De afdruk welke ik ‘er van zag was die van Parys, n 12m0., 1767, Het behelst veele wonderfchoone fchikkiogen, betreffènde de fpys, de kleeding, de behandeling, het beftuur, de tugt, de zeden en den Godsdienst der Negeren. Onder meet andere, verpligt het den Planter zyne Negers ve laaten Doopen, en te doen onderwyzen in de Waarheden en Pligten van den Chiistlyken Godsdienst. Het vergunt aan de Slaaven, ten dien eine de, en tot rustdagen, njet alleen eken Zondag , maar elken Heilie gen Dag , doorgaans in de Roomfche Kerke gevierd. ler Gaar niet toe, dat "er op Zondag of Heiligen Dag eenige Markt gehouden worde. Het verbiedt, onder zeer zwaare ftraffen , alle Meesters en Oppasfers met de Slaavinnen te doen te hebben. Het ftaat niet toe, dat de Neger, zyn Wyf, en Kind, afzonderiyk verkogt worde. Het verplige de Eigenaars, hunne oude , zwakke en verminkte, Slaaven te onderhouden; Het verbiedt hun de pym bank, of onmaatige en onmenfchelyke ftraffen, aan te doen. In- dien de Negers niet gevoed ep gekleed worden , volgens het voorfchrift der Wet, of indien men hun, in eenig opzigt, wreed’ behandelt , mogen zy zich vervoegen by den Procureur, die, aroptshalven, verpligt is, hun te befchermen. Veele uit- fteekende Wetten zyn er ook gemaakt ten voordeele van de Zx deeg » door de Spanjagrden in Zuid- America als Slaaven ge- ruikt. En, behalven deeze , heeft elk Landfchap vaa Zndiaa- nen een Protetor, en Geestlyken, door Hooggezag aangefteld en betaald, om bun te onderwyzen; en de voornaamfte Kerklyken ‚hebben magt om de Overheid te onderrigten en te vermaanen, indien eenige Andiaanen verkort worden in hunne billyke Reg- ten. De Negers leeven "er niet alleen gemaklyk, maar in weelde. 