Il consolato del mare : nel quale si comprendono tutti gli statuti, & ordini, disposti da gli antichi per ogni cosa di mercantia, & di navigare. Cosi à beneficio di marinari, come di mercanti, & patroni di nave = Het consulaat van de zee : waar in begreepen zyn alle de keuren, en ordonnantien by de Ouden gemaakt ... : nieulyks uyt het Italiaans in het Nederduyts vertaalt en doorgaans na het origineel Catalaans verbetert ... en met een nieuw register voorsien
KAP, CCX, yan Commiffìe , die aangenomen is als eygefaah ALs de Commiffiionarlflen , dewelken eenig goed op reys , of na fekere plaats fullen meè neemen , komen te akkordeeren met die geenen, die haar dat goed in commiflie mèegeeven, dat fy met de goederen in commiffie fullen mogen handelen , als met haar vry cygc goed, en die geenen 5 die de commiffie geeven, fnlkstoeftaan , 7.ijn defe fodaanige Commiffionarifl^n , byaldien dat fy het felve goed el- ders onder weeg , waar het ook foude mogen weefen , komen telaa- ten, doordien dat fy het niet konnen ver koopen , en onder eeden ful- len verklaaren , dat fy, indien het haar eyge was ge weeft 5 niet an- ders fouden hebben konnen doen , by hun Princi paaien , die in dee- fer voegen' de commiffie gegeeven hebben, niet verder aanfpraa- kelijk, als alleen 5 datfy, fofy het weer tot haar difpolitiemogten gekreegen hebben , gehouden zijn het felve aan haare principaa- Icn te extradeeren 5 ente overhandigen, behoudens het (alaris, dat fy met de voorfz. haarc principaalen bedongen hebben. Maar de voorfz.Commiffionariffen zijn fchuldig dat goed, dat fy elders ful- len gelaaten hebben , weer te haaien , en het felve te reftitueeren , en te overhandigen aan die geehe, dïehaar de commiffie fullen ge* feeven hebben. En fy zijn gehouden het geen , dat van de goe- eren in commiffie gemaakt fai zijn , fo haaft ,in te vorderen als haar doenlijk is. LI KAP, zCii IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. CCXL Item de comandira. MErcame , ò diro , che fark commàiu aà alcun in ejuejfa for- ma^ che quel ^ che la comandiù riceuerk , che pojfa portare tut' tauia con fé in ogni loco , doue la fua perfona anderk ^ Ct^ fé la com- mon dit a fi per der k , debba ejfer per fa a quel , che fatta Fhaurk i itfh' però fé quel , che la coma,ndita porterà , la giucaffe , baratajfe , o l<!k perdejfe per fua colpa ^ o fé lui Vaccomandaua ad altri , fi perdejfe , luk é tenuto refiituir a quello , che la comandita li haurk fatta. GAP. CCXIL De comandita promcfla. MErcante^ che prometterà di fare comandita ad alcuno con carfa^ 0 teftimonii , non fit può extrahere , che non habbia a far la co* wandita a quello , -che promejfa rhaurk 'y Cr fé lui vorrk extrahere di non fare la comandita a quello^ alquale promeffa Ihawra^ ^ fé quello ne haueffk fatta Jpefr alcuna ^ o ne haue/ft noleggiata naue , o nauilio per rijpetto della comandita y che li hauea promeffa^ è tenuto del tutto emendare. Et perciò fu fatto quefto capitolo ^ che fé quello non li haueffe promejfa quella comandita , lui non hauria noleggiato tanta grande naue , fk non perciò che quello gli haueua promèjfo , C7^ hatieria fatto gli fimà fatd y C7" H fm viaggio^ GAP. ccxnL Item de camandita* SE alcuno fattore riceuer^ comandila y fi quel detto fattore haue^ alcuni denari^ O^ in quello lo^o y doue riceuerk la comandita ^ luk fmaltirk la comandita ^ O^ li fuoi denari y €:r quando fora in que^ Im^ 3, doue andare douem con la comandita 3^ lui fmaltkk li denari ' fimi ^ A HET CONSULAAT VANDE ZEE, z6r KAP. CCXI. Nog van Commi IJle. Lseen Koopman, of eenig ander Perfoon aan jemant commiffic 'geeft met verding , dat de Commiffionaris , werwaarts hy in Per- foon fai komen te gaan , het goed vry fai mogen mèe-neemen , moet dat goed , fo het elders komt te verongelukken , gerekent worden voor rekening van die geene , die het mee gegeeven heeft , veronge- luJct te zijn. Maar fo de Commiflionaris de goederen verfpeelt, of ver- fpilt had 5 of dat defelve door fijn toedoen verongelukt waren , of dat hyfe een ander aanbevoelen had , is hy gehouden, fofe veriöoreii raaken , defelve aan de geen , die hem de commiffie gegeeven heeft $ te vergoeden, K A P, CCXII. Van beloofde CommiJJie. E En Koopman, dewelke met gefchrift, ofin'tbyweefenvange- tuygen belooft heeft aan jemant eenig goed in commiffie te fullen mce-geeven * kan fig niet ontflaan van fodaanig goed aan die geene , die hy 't belooft heeft , in commiffie mee te geeven s en fo hy fig foude willen ontflaan , en de commiffie niet geeven aan die geene , dien hy fe belooft had , * ( ^» ) die Man daar reets eenige onkollen aan ge- daan, ofinverwagting van defelve commiffie, die hem belooft was, €en Schip gebuurt had, ishygehouden dit alles te vergoeden. En daarom is dit Kapittel gemaakt , om dat die Man , byald ien dat den ander hem die commiffie niet belooft had , fo een groot Schip niet fou hebben gebuurt, indien hy 't niet gedaan had om hetgeen, dat den ander hem belooft had j en hy fou fijn voordeel gedaan, en fijn reys bevorderd hebben. KAP. CCXIII. Van Commiffie. ALs een Commiffionaris ( geld ) in commiffie ontfangt , en gemel- ^ de Commiffionaris geld van fig felfs heeft , en dat geld in com- miffie met ende beneffens fijn eyge geld op die plaats,daar hy de cono- miffie aangenomen heeft, befteed, endaar na gekomen zwijnde ter plaatfe , werv/aarts hy gehouden was de goederen in commiffie been te voeren, dat geen verkoopt, dathy voor fijn eyge geld ge- LI a koft 2é8 IL CONSOLATO DEL MARE. fmi^ C^ non fmdtirk la comanàha , (e lui guadagnerà, con t fuoi àe^ na-ri^ è tenuto di dare a quello y che la eomandita gli haurk fatto an^ dando al viaggio , tanto quanto lui guadagnerà con li fuoi denari per foldo Cr per lira 5 Cr fé lui ferdejfi con fuoi denari , tutta la perdi" ta dehha ejfer fua 5 fé gik quello , che la eomandita li haura fatta ^ non li haueua detto , che non li fmaltiffi , fé non in cofe certe. Et fi quel detto nofi Vhaucua ^ il guadagno ^ Cr la perdita Ji debba par^ tire per foldo ^ Cr per lira. * E eli efmercara la comanda ah los feus dttiers enfempi ( cn By h€t geld In co»» Biiffie iixet cade beneftcns fi jn cyge geld fai verhandelen. \ C A P. CCXIV» Comandita in denari. SE alcuno comanderà a nejfuno denari ^ t^ fi quello^ che la coman*^ dita farà ^ accorderà con quello^ che comandita riceuera ^ che non li fmaltifea quelli fuoi denari , fi non in cofa certa , O^ nominata , ft quello 5 che la comandita hauerk riceuuta ^ non trouerk di quello , che lui gli haurk detto ^ lui ne dehha hauere teflimonii , come tui non tro^ uà di quella cofa ^ che lui li haueua detta che comperajfe , percioche ^ fi ci fitjjè in qvtella loco medefimo alcuni mercanti , che hauesfino com* f erato di quella mercantia , nella quale lui doueua fmaltire quelli de^ nari , che Ini haueua riceuuti in comandita , fi quell'i ci guadagnasfn^ alcuna copi , O^ quello ilquale gli haueua i denari comandati li facesfi dimanda y lui pojfa moftrare^ O^ mettere in vera per quelli teflimonii j che lui non haueuA trouata di quella mercantia^ della quale gli haueua:- detto che inmdisf gli fuoi denari -y * fi per ventura prouare non petrà^^ che lui di quello , che doueua .y C7* haueua carico fmaltire denari ^ che:"' in comandita haueua riceuuti , che lui non hauesfi trouato , lui è tenu-^ PO refiituire , Cr di d^re a quello , che H denari gli haurk comandnt" ti tant^ come quelli mercanti ci hauranno guadagnato per foldo Cr per lira. J^t fi per ventura lui fmaltisji quelli danari in altra cofe. fenzji: HET CONSULAAT VANDE ZEE. i6y koft heeft , en niet dat geen , dat hy voor het geld in commiillc heeftgekoftjishyrchuldigjindienhywinftdoct, al hetgeen, dat hy met fijn eyge geld gewonnen heeft , uy t te keeren aan d ie geene , die hem , toen hy de reys Hond aan te neemen , de commiffie lal ge- geeven hebben , penning pennings gelijk ^ en fo hy fchaade doet met üjn geld , komt al de fchaade voor fijn rekening 5 ten waare dat die geene, die hem de commiffie gegee ven heeft , bevoolen had , dat hy 't alleen aanfeker foort van Koopmanfchap fou bcfteeden, die hy hem quam te noemen. Enfohy fulks niet bevoolen had, * {endeft a'tider het geld in commisjte met ende benejfensfijn eyge geld had verhandeld ) fai winft en verlies verdeeld worden pond-ponds geMjk. K A P. CCXIV. Van Commiffie in geld. ALsjcmant een commiffie van penningen aan een andergeeft, eti diegeene, die de commiffie geeft, bedingt met die geene, die de commiffie aanneemt , dat hy defelve fijne gelden niet fai befteedere als alleen aan fekere foort van Koopmanfchap, die hy hem komt te noemen, is die geene, diede commiffie heeft aangenomen, byal- dien dat hy van 'tfelve goed, dat den ander hem opgegeeven hady niets ter wereld en vind , gehouden een verklaaring te beleggen , hoe dat hy van het felve goed, datden ander hembelafl had tekoopen, niets terweereld gevonden heeft 5 op dathy, ingeval Ie datter ap de felfde plaats eenigc Koopluyden mogten geweeft zijn, die van de felfde Koopmanfchappen , waar aan hy de penningen, in commif- {lp had moeten befteeden , gekoft , en voord eelged aan hadden , en dat die geene ^ die hem de penningen in commiffie gegeevenheeft^ hem quam aan te fpreken,met fodaanig een verklaaring fai konnen be» wijfen, dathy van defelve Koopmanfchappen, waar aan hy de pen- ningen had moeten befleeden^niets ter wereld gevonden heeft. '^^{Ert) fo 't faake was, dat hy niet kande bewijfen , dat hy van het geen, waar aan hy volgens fijn ordre de penningen in commiffie had moeten be- üeeden,, niets ter wereld gevonden had, fai hy gehouden zijn aan die geene, die hem de penningen in commiffie gegeeven hebben , fo veel te vergoeden , ente betaaien^ als die andere Koopluyden aldaar fullen gewonnen hebben, pond ponds gelijk. Ea fo hy het geld aan ander goed befteet fai hebben fonder order van die geencjdie hem dat geld in commiffie gegeeven heeft ^ is hy gehouden, byaldien datter aan dat goed gewonnen was, al die winft uyt te keeren, en over te Li 3. gee- 2^0 IL CONSOLATO DEL MARE. volonu di quello ^ che il denari li haueua comandati^ fé in quella mercmtia ft guadagnerà , lui e tenuto a quello , ilquale gli denari li comando , reftttuire , Cr dt dare tutto il guadagno y €r fé in quelle mercantie , che lui hauesfv comperate fenza volontà di quello , che li denari comandò , fi perderà, in tutto , o in parte ^ tutta la perdita deb- ba ejfer 'la fua , percioche lui gli fmaltì in quello , che lui non haueua carico fmaltirgli : <^ ancora più , percioche nefjuno non ha potere in quello d'altri 5 fé non tanto , come quello 5 dt chi , ne gli da. 1. Et fé per ventura lui f us fi in loco , che potesfi refiituire quelli da" nari a quello , che comandati ne gli haueua , O^ lui non rejìituira , anx^i gli porterà con fé ^ fé in quelli danari interueniffè cafo di fuentu^ ra , che fi perdesfino del tutto , 0 in parte , tutta la perdita debba ef- fer fua : imperoche fé lui non fujfe in locoy che lui pojfa refittuire quelli danari a quello , che comandati gli haueua , lui gli può portare con fé , C^ fi a quelli do'nari interuenijfe alcuno cafo di fuentura , che ft per^ desfino in tutts , 0 in parte , debbano eJfer perfi a quello , che li co- mando 5 perche non è colpa del comandatario : imperoche fé il detto co- mandatario li giucasft * per alcuna caufa , che fusfi fua colpa , lui è te- nuto del tutto refiituire. Et in quella forma 9 che difopra è detto della comandita in danari , in tal modo debba eJfer fatto della robba , a mer- cantia , che alcuno comanda ffi ad altri fiotto certe condttiom. Et per le ragioni difopra dette fu fatto quefio capitolo. * Os perdra ( of quyt raakte.) GAP. CCXV. Di comandita di naue. PAtrone di naue^ 0 di nauilio , che comanderà la fua naue ad alcnn$ per andare in viaggio faputo , fé andando , 0 fiando , 0 tornando in quello viaggio la naue fi rompere , 0 pigliale alcuno danno , quel , che la naue , 0 nauilio haueffi riceuuto in comandita , non è tenuto di niente mendare al patrone della naue , che comandata fhaura i imperà fé lui la porterà in altro loco , 0 in altro viaggio fuora di quello lo" €0 , che cm il patrone della nane haueua accordato , 0 con quello , ^ che een HET CONSULAAT VANDE ZEE. 271 geevenaandiegeene, die hem de penningen in commiilie gegeeveii heeft : en fo der op dat goed , dat hy fonder order van die.geene, die hem de penningen in commilliegegeeven heeft, gekoft fai hebben , fchaade quam te vallen , 't zy dat het geheele kapitaal , of een gedeel- te van het felveverloorenwas, faldiefchaade t'eenemaal tot fijnen laden komen 3 nademaal dat hy defelve befteet heeft aan dat geene, waar toe fijn order niet lag om fe te bcileedenj en voorts om dat nie- mantmeermagt kan voeren over een ander mans goed alsdeneyge- naar hem heeft toegéilaan. •:; ^ ,^ .. . •^^ ^ r -'- ;'. .. ,^ ^ I. En fo hy geweeft vvas terplaatfe.,. dààr'hyde penningen had ^/^ konnenreftitueeren aan die geene , die hem defèlve in commifiie ge- CommijfiQ-. geeven had , en dat hy fe niet reilitueert , maar onder {ig houd , fo ^^^^^^^« der aan òìq penningen jets fai komen te gebeuren, datfeverlooren klm^daar |-aaken, geheel, oftendeelen, fai al defchaade voor fijn rekening %ie}»^;?, weeien : , maar fo hy nietgeweeft was ter plaatfe , daar hy de pennin- ^5^^» ^^ gen had konnen reftitueeren aandie geene, die hem defelve ïn com-^H^ ^^^^"' miffie gcgeeven had., kanhy fe onder fig houden > en foo aan die pen- rT^I^^L ningen jets komt tegebeuren, dat feverloorenraaken, geheel, oïren, end»* ten deele , fullen defelve verlooren zijn voor rekening van die geene , ^^^^ '^^^^^^ die fe in commifiEe gegeeven heeft-, mitsdien dat het by den Com--^^ vw/dl mifiionaris niet toegekomen is.. Maar indien dat de Commiffionaris/^^^^e defelye yei^peelt had,of datfedoor fijn toedoen*('z/^r/öör^;^) waren, fai ^^njpraé- hy gehouden zijn defelve geheelijk te reftitueeren. En al wat boven ^^^° van commifiie fh geld gelegt is , moet op gelijke wijfe verflaan wor- den van commifiie in goederen, ofKoopmanfchappen, die den een den ander onder feker verding heeft aanbevolen. En om de gemelde Eedenen is dkt Kapiltdgemaakc.- ,/ ^m;C . t yan héwini van V Schip. ALs een Schipper fijn;Schip|emant aanbeveelt, omfekere reys: daar mede te doen , en het Schip op dié reys, gaande , of komen* de , of ftilleggende breekt , of eenigefchaade leyd , is die geene, dien bet Schip aatibevolen is , niet gehouden eenige vergoeding aan àtn^ Schipper te doen , die hem het felve aanbevolen heeft : Maar fo hy^ daar me voortvaart na een andere plaats , of op een andere togt als met à^w Schipperj^of met die geene^die hem-het felve heeft aanbevo- , 272 IL CONSOLATO DEL MARE, £)e comandata ne gli haueffi , fé la naue perde [fi ^ o hauejjl alctm dan* no 5 quello ) al quale il nauilio fusf comandato , è tenuto di mefida- re la nane , o nauilio , a quello , che comandato l'haurk , o il predo di quella , C^ il danno , che hauuto ne hauesfi 3 O^ fé non hauesjt di cke pagare , debba fare in pregio ne , in fino che hahbi fatisfatto a. queU lo 5 che comandato ne li haueua. 1. Et habbl di che pdgare ^ 0 m^ (&) il patrone della naue ^ che comandato li haueua ^ è tenuto di dar a compagni la parte , che ha^ neuano nella nane ^ O^ il guadagno di quelle : Imperò fé il patrone della nane la comanderà con volontà, di tutti i compagni , 0 della mag" gior parte ^ C^ fé la naue fi perdesfi , come è detto , il patrone ^ è tenuto di far menda k compagni 5 perche ogni p airone di nane debhè dimandare a compagni , quando vorrà comaniare la fua mue ad ai- tri , fé in loco fusfi 9 che li compagni ci fusfino tutti ^ 0 in parte i X5r fé lui fusfi in loco , * doue ci fusfi alcun compagno , lui non àebhd comandare a neffuno fé non per * conditione certa , cioè a fdperé ^ per infirmiti \ 0 che la naue fusfi noleggiata per andare in loco , doue lui hauesfi paura di Signoria 5,0' che hauesfi promeffo pigliar moglie innan- z,i 5 che la naue noleggiasfi' \ O^ che li amici lo sforzasfino che U pi-' gliasfi innanzi che andasfi nel viaggio -y 0 per andare in pere^rinaggio j C^ che ne hauesfi fatto votp mnantS , eh& là naùe noleg£iAsfi l' XT tutte. quefie conditiùni di fopradette , che fiano Jenz/trfrmde^,-' ''''?;' * No (niet.) ' " ; ■ I Doue cifujjl) C A T A L 0» nohaja dgunpcrfiner [ daar geehceiircdcr tegenwoor- dig is.) 3. Conditione certa] iìetboven,het- ipïöe Kapittel. ; GAP. CCXVL Di comandita di naue fenzalicentià dei compagni* . .:, SE alcuno patrane di nane hawrX comandata la fua naue ad alcun» fenz^a licentia de* compagni^ fé quello^ alquale'la naue fujfi coman^ data^venijfe alcuno viaggio ^ o viaggi ^ €^ donasfi conto a quello^ che la naue li hauesfi comandata^ C^ quello j ilquale patrone fusfi -y ancora fé hauesfi Q^mfindata U nam- nd alcuno , fi lui darà conto , C^ part$ HET CONSULAAT VANDE ZEE. 27? len5afgerproken was,is die gecne^dien het Schip aanbevolen is/o het Schip komt te verongelukken , of eenige fchaade te leyden , gehou- den het Schip te reftitueeren aan die geene , die hem het felve aanbe- volen heeft, of de waarde daarvan tebetaalen, mitsgaaders al de fchaade die defelve daar door fai hebben geleden: en fohy niet in ilaat is om te betaalen , fai hy in de gevankenis gehouden worden tot^ ter tijd , dat hy den geene , die hem het felve aanbevoolen heeft , vol- komentlijk fai hebben voldaan. L En hetzy dat fodaanig een in ftaat fai zijn om te betaalen, ofj^^^clftp. niet, is de Schipper, die het hem aanbevolen heeft, gehouden aan/^z-w^^* de Reders haare portien goed te doen , die fy in 't Schip fuUen gehad i/'^'^^^^ hebben , als mede de winll , daar mede gedaan. Maar fo de Schipper "''ƒƒ'' "^^ , het aanbevolen had , met verlof van al de Reders , of van het meerder hyTn /; ƒ gedeelte , en het Schip quam te verongelukken , gelij k als gefegt is , plaats ge- is de Schipper * (niet) fchuldig aan de Reders vergoeding te doen. -^"^^^ ^^^f'> Dierhalven moeten alle Schippers aan de Reders v-erlof verfoeken , ^/^^''^^ als fy haarSchip een ander willen aanbeveelen,indien fy zijn ter plaat- kere gevdU fe , daar alle de Reders , of een gedeelte der felven tegenwoordig is ; ^-^^'• » enalsfy zijn ter plaatfe , daar niemant van de Reders tegenwoor- dig is 5 mogen fy het niet aanbeveelen , als alleen in * fekere geval- len j namentlijk , by flekte > of dat het Schip bevragt was na een plaats , daar de Schipper bevreefl: was voor den Heer 5 of dat defelve , voor dat het Schip bevragt v/as , lig aan een Vrouw had verlooft , en dat hy van de Vrienden gedwongen wierdom het Huwelijk te vol- trekken, voor dat hy fig op reys begeeft 5 ofdathy inPelegrinagie ging , hebbende de gelofte gedaan voor dat het Schip bevragt was : alle welke gevallen ter goeder trouwe,en fonder bedrog moeten zijn. KAP. CCXVI. Van H bewind van H Schip fonder confent der Reders, A Lseen Schipper het bewind van fijnSchipaan eenander g^^t^x.^ .^^londer confent van fijn Reders, en dat die geene, die hy het be- wind heeft overgegeeven , na eenige reyfen gedaan te hebben, reke- ning doet aan die geene , die hem het bewind van 't Schip heeft over- gegeeven , en die Schipper van het felve is > ofwel , fo hy het bewind van het Schip aan een ander gegeeven , en felfs rekening aan fij n Re- ders gedaan had, en aan delSlve hooft voor hooft hun contingent in Mm de 274 IL CONSOLATO DEL MARE. a ciafcuno de* fuoi compagni^ tutto ^ O^ tanto come a ciafcuno apuarteìt^ ga^ per conto della parte ^ che nella nane hmranno^ del guadAgno ^ che quello 5 alqiide lui hauejfi comandata U naue^ haura fatto con ciucila nane , che lui comandata li haura. y fi li detti compagni piglieranno /<* loro parte dd guadagno , che a ciafiuno per la parte , che nelU naue haura , fi appartenga , fi li detti compagni tutti , o parte diranno O: quello 5 ilqude loro di quella naue hauranno fatto patrone , che loro non vogliono , che lui la comandi a nefluno fenza loro volon- tà > 6c le lui lo farà , 6c la naue pigliafìi alcuno danno , o Ei- ra alcuna perdita , o confumamento , che tutto fia , & ftia fo- pra di lui -, C^ fi fipra le dette conditioni difopra dette per gli com^ pagni a quello , ilquale loro di quella naue , nella quale hanno la lo^ ro parte , hauranno mejfo , o fatto patron , fi lui fienaia volontà dì tut' ti i compagni , o della maggior parte ad alcuno la comandasfi , fs quelloi^ alqual la comanderà , guadagnerà, , lui è tenuto dare a eia finn compagno la parte del guadagno , che per la fua parte li toccasfi : Et fi per ventura quello , ilquale lui haura comandata la naue , fiotto le conditioni fiopra dette , perderà la naue , o pigliera alcuno danno , ö farà alcuno confiumamento , il patrone della naue , è tenuto del tutte rejlituir^e , C^" emendare alli compagni fienz^a contrafia, I. Impero fi li detti compagni vederanno , cr fiaperanno , che quel" lo , che loro hanno fatto patrone , non va ^ ne ander a nella naue , in-- ' nanzj' fanno loro , Cr fono certi , che la comanderà ad altro ^ fi li sompagni piglieranno parte del guadagno , che quelk con quella naue 5 che comandata gli farà , fatto hauesfi , C^ li compagni non dirann(^ niente a quello , che loro hauranno fatto patrone ^ anz^i li piace , C^ fatifa il guadagno , che lui da^C^fi fipra quefie ragioni difopra det^ te la naue fi perdere , 0 pigliale alcuno danno , il patrone della naue- non è di niente tenuto 5 perioche li compagni fapevano- , che lui non Andana nella naue , anx^i la comandaua ^ altro 9 che conduceua per lui : cr anchora percioche li compagni riceuerono ciafiuno viaggio ^ che la naue focena^ la parte , che a ciafiuno toccaua per conto della fua^ parte , che nella naue haueano : Cr è ragione , che poi loro riceueno parte del guadagno , O^ erano certi che quello j« che haueuano fatto * fané , non ci andana , an%.i la focena, condurre ad altra. ^ C^ li com* \ f§ru L» Pmme Catai. Senyor (Scliipper,} HET CONSULAAT VANDE ZEE. if^ de winil voldaan, dewelke die geene,dien liy het bewind van 't Schip heeftovergegeeven, methetfelveSchip, waarvan hy hetbewind heeft overgegeeven , gedaan had , fo de vooiTz. Reders hun contin- gent inde winft hooft voor hooft ontfangen, en de Redersalle, of een gedeelte derfelven , hem , dien hy tot Schipper op het Schip had- den geftelt, aan feggen ^Datjj met verft aan , da^thy het bewind aan een ander fai geeven , [onder haar confent 5 en dat , hyaldien dat hjfalks doet , en het Schip eenige koften , offchaade kpmt te leyden , ofeenig ongemak te ontmoeten , het jèlve gehe£l voor ftjnr^kening^ en tot fijnen laften [al wee fen ^ en dat , on- aangeden de voorfz. T. Maar fo de voorfz. Reders gefien, en geweeten hadden, dat^/^^^^^^ die geene , dien fy tot Schipper op het Schip hadden aangeflelt , niet dershun en voer , en niet van fins was te vaaren , ja dat fy verfekerc , en bewuft contingent waren geweeil,dat hy het bewind aan een ander ilont overtegeeven, ^^^f^^^^^ en dat de Reders haar contingent in de winft, dewelke die geene, ^^^y^^ 41^ die het bewind van het Schip gehad heeft , met het felve gedaan had ,y>' xf^//f;a na haar neemen , en geen woorden maaken tegen d ie geene , die ^y ^^^ ^^^ ^^' tot Schipper hebben aangeftelt , nemaar te vreeden zijn , en genoe- tl^^Lhip gen fcheppen in de winft , die defelve haar aanbrengt , is de Schipper ^^^z?^»^ niet gehouden, fohet gebeurt, dat het Schip infbdanig een gele- -^.^^T^^ '^^ gentheid , als gefegt is , komt te bly ven , offchaade te leyden, eer^ige ^^^^/^ vergoeding te doen ; nademaal dat de Reders geweeten hebben , dat tegen d7^ hy methet Schipnieten voer, endat hy het een ander aanbevolen regteschì^i had , diehet felve in fijn plaats fou regeeren; als mede nademaal dat ^^' - de Reders y der reys, die het Schip gedaan heeft, hun contingent in de winft ontfangen hebben j en het is redelij k, terwijl dat fy hun con- tingent in de winft aangenomen, en fekere kennis gehad hebben , dat die geene , dien fy tot ' Schipper hadden aangeftelt jniet ftont te vaa- ren , maar het Schip door een ander fou laaten regeeren , en dat fy Mm 2 geen ^^6 IL CONSOLATO DEL MARE. fa^ni 7ion diceuano niente a quello , che loro haueuano fatto patrone anz.i li tiaceua lo guadagno , che lui gli dauci ^ fercio è ragione 5 che come li piaceua il guadagno , tutto , C^ in tanto è ragione , che deh" bino partire il danno ^ & la perdita , €r il confumamento , che (quando) quello y che loro haueua fatto patrone^ lidaua: Cr per le ra^ gi&ni dette fu fatto quejìo capitolo. Imperò è da intendere , che il pa* trone della naue , fusfi in loco con li compagni infieme con tutti , o con parte , perche dtrimente non la può , né debbe 'commandare , fé non per le condittoni , che fono gi^^ in un capitolo difopra detto chia* rke. GAP. CCXVIL Di comandita , che alcuno pigliata in commune j o in parte. SÉ il patrone di nane , 0 nmilio , porta in eommunt , Cr lui pi^ glierk da alcmo mercante comandita a parte di rohba , o di dana^ ri y e^ fi quello 5 che la comandita riceuerk , non farà intendere , che quella comandita , che lui ricette , che lui la mefcolerà al commune y 9f€ nella fritta , che tra loro farà fatta^ non fi comprendere , che quel^ la comandita^ che lui ricetie , la debba mefcolare con quello commune y c^je porterà con fé , lui ne è tenuto di dare conto a quello , che la co* manditi li haurk fatta : <^ fé li f Ark comandita di rohba , li dehh^ dar conto di quello , che della rohba hauesfì hauupo > ancora fik quel" lì dena^'i , che haurk hauuto , debba fmaltire in qual fi vuole cofa y che al detto comandatario parrà 5 fé gìk quello , che la comandita li haueua faxta^ non hauesfi decordato con lui , che * li fmaltijfe] quelli dc" nari di quella rohba , che lui comandata li hauesfi , 0 che non comfC" ras fi ^ fé non cofa certa ^ contra loro fuffe ace or ditto. J. Et fi lui comandale denari , O* lui comperas(i rohba , lui è tC" ifRto di dare conto di quello ^ che haurk hauuto della rohba 5 che con li * ^0 { nier. ) i Contra] L. coinè tm Catai» a^mìntre (gelijk mflen.} HET CONSULAAT VANDE ZEE. 277 geen woorden maakten tegen die geene , die fy tot Schipper "hadden aangeflelt , nemaar genoegen fchepten in de winft , die defelvenhaaraanbragtjdatfy, gelijkbaar de winfl: behaagde, (de- welke die geene , die fy Schipper gemaakt hebben , haar aanbragt ) alfoo ook hun deel in de rampen 5 enindefchaade, enin het verlies behooren te draagen. En om de voorfz.rede is dit Kapittel gemaakt. Dog men moet weeten dat de Schipper op fociaanigeen plaats moet geweefl zijn , daar alle de Reders of een gedeelte der felven tegen* woordig is geweefl : want anderfints kan , nog mag defelve het Schip geen ander aanbeveelen , tenwaare in die gevallen 5 de.welkennuia een voorgaande Kapittel verklaart zijn. KAP. CCXVII. Van CommtJJle die j emani in H gemeen , of by fonder tó;/- genomen heeft, ALs een Schipper , gemeene goederen in fijn Schip gelaaden en van deefe of geene Koopman een commiffie van goed , of geld in het byfonder ontfangen heeft 5 en die commifTie aannee- mende niet bekent maakt, dathy vanraeeningis omdatgoed, het W elkhy in commiffie ontfangt , onder het gemeen te brengen , en dat ook in het gefchrift , dat fy met malkander komen te maaken , niet uytgedruktftaat, dathy foude vermogen die goederen, die hy in commiffie aanneemt, onder het goed, het welk hy in 't gemeen voert, te brengen, is defelve gehouden rekening daarvan te doen aan die geene, diehemdecommiffiefalgegeeven hebben. Enfodie geene herneen commiffie van goederen gegeeven had , is hyfchuldig reke- ning te doen van het geen dat van het felve goed fai gekomen zij 03 en de voorfz. Commiflionaris is daarinboven gehouden de penningen, die van het goed fuUen gekomen zijn , weer aan te leggen aan fodaa-^ nige goederen, alshyraadfaamoordeelenfal} tenwaare dat de gee- ne, die hem de commiffie gegeeven had, tevoorenmethemgeak- kordeertwas, dathy de penningen van het goed, hetwelk hyhem in commiffie gegeeven heeft, ^(»ifi^) fou beileeden, of dat hyhet felve niet fou aanleggen, als alleen aan fodaanige goederen ' als de- felve hem opgegeevenhad. I. En fo hyhem geld in commiffie gegeeven 5 en hy goederen voor -^^'^.^'^ het felve gekoft had , is hy gehouden rekening te doen van het geen ^^f^^ dathy vanhet felvegoed (hetwelk hy met het geld in commiffie ^ö^i^/e» ' M m 3 ge- W dci^e ij% IL CONSOLATO DEL MARE. U dinari^ che lui li comanda^ haueua comperata^ Cr vendica j Cr di quello^ che pmaltira di quella robha^ che con li fiioi denari haurk com* perata, 5 C^ mettere in ordine gli conti per quella hora , che lui fusfv tornato del viaggio^ & d^re tn fuo potere ti capitale^ Cr il guada- gno^che con U detta comandita fujft fatto^ faluo fua faticha^ come tra loro fusfi accordato : Cr [e il commune perde , 0 guadagna , quello , ch^ la comandita gli haura fatto , non ci è niente \ 7iè quello , che la coman^ dita haurk riceuuta , non è tenuto fé non della comandita k rejlituire 5 C^ fé guadagna , 0 perde con la detta comandita , tutto nelli deh* he dare , ct" mettre in fuo potere , tanto il guadagno , come la perdi^ ta : perche lui non è tenuto a quelli , di chi il commune fupj per caufa di quella comandita , che lui da alcuno riceuuta haurk : fé impe^ ro lui non haueua fatto intendere , che al commune andaua quella co" mandita , che hauena riceuuta. I. Imperò quello^ che la comandita n'harrk fatta ^ non è tenuto di niente a, quelli , di chi il commune fuffi , fa che perdesfno , 0 guada* mas fino , m quelli , di chi il commune fark a quello , che la comandita haurk fatta , che fé perde , 0 guadagna , dehha ejfere fuo il guadagno , come la perdita : O" fé per ventura quello , ilquale porta il com* mune , C^ haurk riceuuta la comandita , mefcolèrk quella con il com* mune ^ fenz^a licentia di quello , che la comandita li haueua fatta , O^ il detto comandatario conto dare non qli potrà , percìoche l haurk me» fcolata con il commune^ fa in lihertk di quello 9 che la comandita li haurk fattay di hauere lo maggior predo della rohha^ che haurk hauuto in quello loco^ doue la comandita haurk venduta: Zsr lo maggior predo della rohha^ che luy haurk portata^ 0 il maggior guadagno ^ che nella rohha fi fark f atto ^ è tenuto di darre quello , che la comandita haura riceuuto a quello , che fatta gli hark j percioche V haurk mefcolata con il commune fenza volontà fua : C^ quefo li è tenuto dare Ct^ reflituire fen* Z4 contrago. GAP, HET CONSULAAT VANDE ZEE. 279 gekoft 5 en verkoft heeft ) gemaakt fai hebben : als mede van het ofgemeìn geen, dat hy van het felve goed, het welk hy voor dat geld ge- 'l^^^'"^^ koft had , te gelde gemaakt heeft , of niet > en fo haaft als hy ^^lU^^ van de reys 't huys gekomen is , moet hy de rekening in order doenvm brengen, en het Kapitaal benefFens de winfl: , die hy met àc^^H^^^^of voorfz.commiffiesedaan fai hebben, over^eeven, naar aftrek van f^^ ' '^^ fijnfalaris, het welk hy bedongen heeft. Enhetzydatteraandege- .nckra- meene goederen voordeel-^ offchaade gedaan was , fulks en gaat die /^-^'omì- geene, die hem de goederen in commiffie fai gegeeven hebben, in-^^^^^ het minde niet aan j en de Commiilio naris heeft alleen maar reken- fchap te doen van fijn commiffie : en is gehouden , het zy dat hy voor- deel , offchaade met de voorfz. commiiiie gedaan mogt hebben , al- les, wat hy onder hem heeft, uyt te keeren, enover tegeeven, fo wel het geen datteroverge wonnen, als het geen, datter, na aftrek van het verlies , overgebleven is : want hy is by diegeenen , die hun goederen in 't gemeen hebben, niet aanlpraaklijk üyt hoofde van eenige commiffie,- die hy van jemant (m 't by fonder) heeft ontfangen j ten waare dat hy bekent gemaakt had , dat die commifile , dewelke hy aangenomen heeft y in 't gemeeafoude gaan. d/j, j^^^^^ II. Maardiegeene, dewelke dufdaanig een commiffie geefi:, hgcederenà niet gehouden aan die geene , dewelke haare goederen in 't gemeen P^^'f^^^- hebben , 't zy dat defelven voordeel ,of fchaade quamen te doen j ge- y^^ '^-J^ " lijk ook die geene, dewelke haare goederen in het gemeen hebben y gemeens niet gehouden zijn aan die geene, die de commiffie gegeeven heeft -, fnetdiegee-> dierhalven moet dewinfl, fo wel als het verlies voor fijn rekening J^^ ^^ ^^^ weefen ^'t zy dat hy voordeel of fchaademogt gedaan hebben. En fo rsn f«>^-L ''t gebeurt, dat die geene, dewelke goederen in 't gemeen mèe neemt, meen hé- en een commiffie (à part) ontfangen heeft , defelve onder het gemeen ^^^' brengtr, fonder confent van àìt geene , die hem de commiffie gegee-* ven heeft 5 en dat de voorfz. GAP. CCXVIIL Di comandita ^ che fi perderà , & Io comandata- rio fallirà. OGnl com.tndatano ^ che porterà, , o rmuera comanditi , fé le co* 7nmdite fi * riceueranno per le ragioni , che nelli capitoli difopra dette fono , lui non è tenuto' della comanditi a refiituire j imperò fé le comandite fi perderamìo per altra ragione , & non per (quelle , che nelli capitoli difopra fono dette , lui é tenuto di reftituire ^ €^ di da^ re tutte le comandite ^ Cr lo guadagno con quello fatto , a quelli , che le comandite , // hawranno fatte j fé imperro lui non può ry^onfìrare giù-- fle rafjioni , per cìje quelle comandite fi fané perfe : <C7^ fé lui mofira," r.e <y ne pro^iare non può , né le comandite reftituire non potrà a quel-' li 5 di chi faranno , O^ il detto comandatario fallirà , fé lui fallirà , Cr fusli giunto , debba effer pigliato , cr mejfo in ferri 5 O^ fiare per infino che quelli , di chi le comandite faranno , fi fiano accordati con il detto comandatario. Et fu fatto perciò que fio capitolo , che molti co" mandatarii faliriano , fé fapesfino che nejfuno male , né danno , ne in-- uiuria , li fotesft intervenire. Et * fiondo mejfi perciò Iq ^ conditioni 5 che difopra fono dette, 1 Kiceveranno) Catal. Se perdran (verongelukken.) 2 Sconcio) h. fono ci Q M ki, fon hi (zijn hier.) 5 Conditioni ) vox hsec in Confulatu fsepius occurrit , & paflìm quldem fTgnificatìo* iiepoenali , ut & Latini eandemaliquandoufurparunt. Cicero pro Rab. "Po^hum. provi- dete ne duriorem vobis conditiomm Jlatuatis, Pro Cxcin. alicuigravem legem ^ conditie' YKm confiitHt, & pro Marceli, ci qtto etiam ipfiitó vidoria conditio vi/que devila efi, C A P. CCXIX. Di patrone , che laflerà la naue per fue facende proprie. SE alcuno patrone di naue , 0 di nauilio porterà mercantie fue , 0 co- mandite 5 O^ lui farà in quello loco , doue la naue haura fatto por^ to ^ C^ la naue fark fp edita , che non refi a , fé non per lui , che non è jpeditd ^ O^ noìi può vendere le fiie mercantie ^ fé la naue ne faro, .fpefa\ HET CONSULAAT VANDE ZEE. ^2i K A P. CCXVIIL T'^an goedin CommtJJie dat verongelukt ïs- en van- eenX^om- mtjfionaris die B anker ot gaat. 