Lofrede en lijkzang op Sebald Fulco Johannes Rau
image not a vailable Digitized by Google Digitized by Google L O F R E D E E N L IJ IC Z A N G O P S. F. J. R A u. Digitized by Google J Digitized by Google / L O F R E D E E N L IJ K Z A N G O P SEBALD FULCO JOHANNES RAU, lUTCEJPROKEN in be opf.nbare Verga- dering van i>e Maatschappij der NeDERLANDSCRE LtTTERKUNDE TE Leyden, op den twaalfden van Sprokkelm aand 1808, DE EERSTE DOOR J. TEISSEJDRE V A N G E , DE LAATSTE DOOR W. bilderdtk. P BIJ ZONEN, I »9 TE HAARLEM JQIJ. EN SCHEDk EN BID CCCVIIIa /■ Digitized by Google / 1 ** Illuftris fuit ille margarita, Pura luce nitens, colore puro, Quam Conchae reftituit Deus parenti. jones naar het Arabisch van shabl d doulah. Digitized by Google / A A N DEN HOOG-EERW. HOOG-GEL. HEERE, S E B A L D R A U , Ridder van de Koninklijke Orde dee Unie, Doctor der Godoeleerdheid, Hoogleeraar der Oostersche Ta- LEN EN OUDHEDEN, MITSGADERS 'DER ZlNNEBEELD- EN UlTLEG- XUND1GE GoDGELEERDHEID AAM Utrechts Hooge School; Lid van het Zeeuwsch Genootschap, enz. DEN EERBIEDWAARDIGEN VADER VAN DEN BESTEN ZOON, WORDEN D E Z E LOFREDE en LIJKZANG, ALS V Digitized by Google us E £ It BEWIJS - * VAN D E piEPSTE HOOGACHTING, OPGEDRAGEN DOOR D E SCHRTVERS. I.OF- Digitized by Google L O F R E D E o » S. F. J. R A U .! y MlJNE HEEREN, *N*Iet de hevigfte ontroering treed ik voor U Op. Itl dit uur, van deze plaats moest (i) cot U ge/proken hebben de man, wiens vroegert dood Gij fteeds befchreit , wiens edele beeldtenil U nog voor oogen zweeft, wiens liefelijke item U nog in de ooren klinkt, wiens nagedachtenis U dierbaar en heilig is, en die aitijd blijft het ' voorwerp uwer bewondering, uwar hoogach- A ting, Digitized by Google L O F R E D E a ting, uwer liefde, sebald fulco johan- hes r a. u. Is deze' bijzonclerheid gefchflct om~het frnar- telijk gevoel van het gemis diens mans, door zoo vele en zoo teedere banden aan U, aan mij verknochc , bij dns alien op het aandoen* lijkst te verlevendigen ; hoe zeer verflrekt zij tevens, om mij bij den aanvang mijner rede te ontmoedigen. /• D<#h die ' regtjnatig feefef kon mij niet terughouden van de volvoering eens • ontwerps , onder de eerile opwellingen der fmarte door het hart gevormd , aan hetzelve deeds dierbaarder geworden en meer en meer een krachtig middel bevonden ter kniging der droefheid, ter nederbuiging des gemoeds onder Gods hoog beftel , ter veredeling van den geest, ter reiniging des harten. Indien het grievend gevoel van ons gemis voor eenigc verzachtlng vatbaar zijn kafi , moet dezelve voorzeker geboren worden dooj^ (jfi ^r^gepxypordiging . van Hem , dien onze ver- fcepldpg dagelijks te rugge roept, en dien zij pp dijt, pkgtig .oogenblik in ons . midden aaif I? ,de tooverkt^c^t der fchilderlfonst , dje door ;de, wqndgRc: gaip-mmenging h^er r verweij het doqde pansel in een levend beeld -laerfchept » door de zqetftg ljegopchejing^dei - ^jijnen ip ilaaj * ons * „ '-*■ Digitized by. Google op S. r F. J. R A U. ig ons zoo verre te vervoeren, dat wij het voor- werp onzer opgetogene befchouwing weemoedig toelngchen en ons met hetzelve onderhouden; de redekonst heeft ook haar licht, hare fcha- duwen , haar penfeel , hare tafereelen , hare veelvermogende kracht. Gelijk de roem der eerfte in de getrouwe nabootfing der fchoone -natuur beftaat , zoo is het de edelfte taak der laat- 4te de grootheid der deugd te vertoonen , daar de deugd met anders is dan de volmaakte en oiler- verhevenflc natuur. (a) Is deze taak , gelijk al wat fchoon genoemd mag worden , moeijelijk , ( 3 ) zij is tevens grootsch en nuttig. .. Terwijl ik dus, aan den eenen kant, al hoc gewigt befeflfe van de volvoering eens ontwerps, dat in deszelfs volkomene uitgebreidheid mijne ■krachten te boven gaat, gevoel ik mij , aan den nnderen kant , door de vcrhevenheid van hetzelve (zoodanig aargevuurd, dat mijne geheele ziel, van het oogenblik af, waarin zij het met aan* drift vormde , daarmede is vervuld geweest. ■£n in der daad wat is edeler , wat groot* fcher poging, dan de voortfeffeBjkheid van den jnenfchelijken geest, den adel des gemoeds, de achtbaarheid der deugd en de eerwaardige be- minnelijkheid der godsvrucht, in de bevalligfte fceeldtenis vereenigd, met waarheid en kracht A a zoo ■Digitized by Google 4 L O F R E D E zoo voor te flellen , dat zij de edelfte gevoelens opwekke , de vruchtbaarile aandoeningen gaande make, en door de aantrekkelijkheid van haar -voorbeeld den loffelijkften naijver doe ontbran- den? (4) Met die gevoel doordrongen, ftrevende naar zulk een doel, vleije ik mij, dat Gij alien, zeer gceerde Toehoorders, met welgevallen den leer- ling zult aanhooren, terwijl hij den lof zijns Meesters poogc te vermelden; dat uvve harten zullen inftemmen met den weemoedigen toon van den vriend, die zijnen Vriend betreurt; en dat Gij inzonderheid, gelccrde Medeleden dezer Maatfchappij , met toegeeflijkheid op de vol- voering mijner moeijelijke taak zult nederzien. Konde ik daarin zoo ilagen, dat mijne proeve, mver aandacht niet geheel onwaardig bevonden , Urekken mogt ter opwekking van de bewonde- ring, de hoogachting en de liefde, welke het voortreffdijk Medelid, dat wij beweenen, zoo zeer verdient, ik zou dit uur het roemrijkfte van mijn leven achten , en uwe goedheid danken , die mij deze fchoone gelegenheid ter uitftorting van mijn hart in uwen achtbaren kring, op eene aanmoedigende wijze, wel hebt willen vergunnen. Even gelijk eene fchoone beeldtenis door gee- uen ijdelen tooi van loof- en fnijwerk kan ver* fierd worden zoo moet ook mijne rede hareff >-.* j . 4 wa- 6p S. F. J. R A U. $ waren luister ontleenen van haar onderwcrp. Het heeft zijne eigene inwendige waarde, gcheel onafhankelijk van uitwendigen lof. Hoe een- voudiger dus ik rau voor U affchetfe , des te meer waarheid en natuur zal er in mijn tafe- reel zijn; Vestigen wij dus eerst het oog op zijne ge- leerde loopbaan , - befchouwen wij hem vervol- gens als gewijden Redenaar, en herinnercn wij ons eindelijk die edelaardige en beminnelijke hoedanigheden , welke hem onze achting en liefde voor aitijd moeten verzekeren. Hij. zij- dus eerst, gelijk hij was, een voorwerp uwer: opgetogene bewondering , daama van uwe tec-- derfte gevoeleps. Kan hij, uirhct eerfte oog- punt befchouwd , flechts voor -fommigen ter navolging verflrekken , als mensch komt hij on* 1 alien nader; en, terwijl zijh voorbeeld onverge- telijk blijft voor elk , die het voorregt had hem-' van nabij te kennen, moet hetzelve door dett zachten glans zijner aanminnige dcugd en blan-* ke godsvrucht alomme zijnen weldadigen invloed' verfpreidcn. • . , K. ~-r Hahgt het groeijcn en bloeijen eener koste-- lijke plant grootdeels af en van den goedfcn grond,waarop zij geteeld, en van de wijze hand, waardoor zij gekweekt wordt ; Hij , die eenmaal - , A 3 zulk digitized by Google 6 L O F R E D B zulk een rijzige , fraaije en vrucbtbare boom taoesr worden, genoot als teedere fpruic die dnbbel voorregt. . .. - Geboren uit een geflacht , door voorouderlij- ken roem van geleerdheid , dengd en godsvrucht; in Duitschland zoo wei als in Nederland fcdert lange bekend, (5) vertoonde de jonge rau vim- zijne eerfte kmdsheid af eenen aanleg vari ferftand en hart* zijnen naara volkomen waardig* - Zeer zelden- in der daad zag men Zoo vele «n zoo uitmuntende begaafdheden van den geest i m.de gelukkigfle vereeniging ,i zich zoo vroegi* zoo fnel en zoo> voorfpoedig ontwikkelen 5 terwijl een bij nirilck fijn bcwerktuigd lig* obaam der edele ziele volvaardig ten dienftd, ftond en hare voortreffelijkheid weldra ver» tnonde. : ' '=* . • . I. ■ . • -■ Volkomene en bijzonder fcherpe zintuigett bragien aan het vatbaar begrip veelvuldige r - zniVete fchoone denkbeelden over* die, doo*- een vlug verftand en een juisc oordeel bewerkr*. eh door een gelukkig en getrouw gebeugen be-: waard, den veelomvatcenden geest eenen rijk- dom van gedachten verfcbaften , die in den ver- derea leefrijd eeruofaiiitputbare fchat werd. r Doch onder alia deze uitmtintende gaven van ddn- miHen Scheppcr blonk weldra heerlijk uic. etne bewohdereriswaardige verbeeldingskracht , i\ -z . ' zoo igitized by Google r S. F. - -J. R r A U. f j^oo fnel in bevatting, zoo (ferk in voorfte'liing,' t6o rijk in vinding, zoo : ft out; in vlugt, zoo onbegrensd in vermogen; dat, gclijk zij haren verhevenen mvloed over alle dt ; werkzaahihc'den Van den edelen geest veripreiddc, waarvan zij Ket luistetrijkst fieraad was, zoo ook alle’de' vrnchten van denzelvcn daarv'an het onde'ffchei* <!end kenmerk - tfragen. '• Van daar dat hij in het aanleeren van leven-' de en doode, zoo Westerfche als Oosterfche," talen zulke vcrrasfchende en "zeldza'mc vorde- ringen niaakte; en dat met eerte gemakkelijic- heid, met' cene vaardigheid en algemeenheiij^ ^elke zijne kiriderliike jaren verre te boven ging- (<*> ■’ "Door zijnen geleerdcn en ttljZen Vader reeds voor zijn negende jaar den ecnigen weg tot alle bondige kennis opgelcfd doorliep .hij 1 met eeticn vluggen voet dit eerfte oefenperk ; blijmoedig raaptc hij de keurigfte bloerheh ? ttaar anderen flechts doomen vinden ; reeds aan eenen geregelden voortgang gewoon , daar ande- ren zijdeh'ngs afwijken; door geduld en voi Har- ding, met miiider dan door leerzaamheid en zl| digheid, de Just zijner meesters en de Beveling' zlxjner metgezellen. Terwijl hij dus, als een echte kweekeling van Minerva, riaar den alouden en waren leertrant ,' A 4 al jr Digitized by Google 1 $ L O F R E D E al hooger en hooger werd opgevoerd, en met de kinderlijke hand de boeken der Ouden naar- ftiglijk doorbladerde, werd hij tevens voor de menfchelijke zamenleving gevormd,en had reeds, door de beoefening der Franfche en Hoogduit- fche taal, tot den omgang met befchaafde lie- den, zoo wel vreemdelingen als inboorlingen , 2ulk eene gefchiktheid verkregen, dat hij het oijderUjk vermaak op reis naar Duitschland en Braband daardoor grootelijks vermecrderde , de aandacht van een ieder tot zieh trok , en, het raiddel ter verkrijging van vele nutte kundighe- detl , tot het doen van belangrijke waarnemingen,' en vooral tot vroegc menschkennis gereed had in de gemakkelijkheid en bevalligheid, waarmede hij zich wist te uiten , terwijl de aanminnigheid zijner jeugd deze vroege begaafdheid niet wei- nig verfierde, ( 7 ) De buigzaamheid zijner fpraaktuigen bleek naderhand nog meer, toen zij zich zoo wel aan den moeijclijken tongval der Britten , als, in eenen meer gevorderden leeftijd, aan de zacht ineenfmeltende klanken der Italianen, even zeer gewende. Trouwens deze zoo algemeene be- Ipraaktheid was geenszins het ijdel geklap eener ter loops verkregene hebbelijkheid , welke even, fpel vervloeit , als zij is aangewaaid , maar cepe bijzondere gaaf, door vlijtige oefcning met gitized by Google «p hf.; J. iR a u. 9 met wijlheid aangelegd tot dubbelen woeker. -/ Zeer fpoedig vatte de jeugdige letterheld heft gcheel, verband eener taal, doorzag wijsgeerig hare bejrskkingen , Itrekking en verwancfchap. Weldra had hij^zoo wel hare bijzondere eigen- fchappen en fchoonheden bemerkc, als hij haar ganfchelijk had overgezien. Hierdoor verkreeg bij vroeg eenft gemakkelijkheid , die anders flechts aan bet erode' eener langdurige oefening bereikc wordt, en bezat zoo -wel de Westerfche als Oosterfche ml kermis in eene hooge volkomen- heid op eenen -leeftijd, waarin anderen naauwe-.' hjks beginnen zich te onderfcheiden , terwijl by; tevens yerfchillende levende talen als een- inboorling fprak. (8) . '*• '■ \f urstrj n Dus was hero de toegang tot alle de fchat- ten derioudheid geopend. Zijn waardige Leeraar, reitz,, (9) maakte hem tot een’ verrrou wea- ling van den Vadet der dichtkonst; — of lie- yer de onbevangen ziel des gevoeligen leerlings, geheel open voot de indrukfelen van al wax fcboon en verheven genoemd mag worderi , feafde zichzelye aim de echte bron met onge- kenden wellust en putte daaruic kennis, wijs- heid en deugd ; terwijl zijne verbeeldingskrachc door den inyloed der goddelijke zangen van homer. us yerrijkc, verfterkr, gezuiverd en: yercdeld werd, :i .Te dierbaarder moesc hem de icov A 5 Dich- Digitized by Google Bichtev der^riatuiir - eft feijn konftiger : NaVorg<S wefcen; te gemakkelijker moest bij de vf-oegere $n latere gangers van Latium verftaan , 'ha® mate zijn eigen dicjwerlijk vertftogen zich vrbd^ ger ontwikkeld had en htj in' zijne kinderlijke aangen ihetzelve reeds had vetraden. (io) In ’t algemeen was de vdhevene iHtdrukkftig van de : fchoonheden diet riatuui-" d£- ! 'meest g£* Kefkoosde bezigheld van deft - jongen ' R afl&S Terwijl; zijne onbedrcvene hfcnd'de’ frraren" tbk‘* kelde der gewijde Her , greep mj, : ; b}j afwlSfe- ling, naar tcekenpen, pftlec en penfeel, en flftdgu da zoo gelulckig in de nabdbtSng der natirorj dat hare eerfte trekkerf eft fbdffeo zelfs hei geoefend oog van konstkentjerk behaSgden. Doch "dii'toras -hi) hew flechtfr verpoozing van 4en altijd jwerkzanien • -geest. Deszelfs Vo®# keacht ; werdi.geheel der otide letterkuftde etf der ware geleerdbkid gewijd. Zoo grdot Md zijne vatbaarheid v ' zoo gemakkelQk maakth hif zich meester van het grondgebied Zelfs def wijdst uit een loopcnde wetenfchappen , dat de 1 beroemdlle Leeraarsvan Utrechts Hooge-Schbol zich ais om.1 ftrijd beijverderf,- o!fi deft zeldzS* men en beminnelljken jongelirtg, fchoon deW tijds naauwelijks veertienjareft oud’, tot huhne fcbolen te roepen. De letter- en otfdhfeid-lturicligi Saxe hield. -hem de fakkel der gefchiedeni# - : * . .1 f VOOf 8p \S F. J. R A U. ri voor efj oefende hem verder in de geleerde ta* Jen. De edele.HENNERT, die de wijsbegeerte dienstbaar maakte ter befchaving harer kwceke* iingen , hunkekt, zoo warsch van alle ftijve gemaakcheid y behoedde zijnen le’erling voor waanwijzen trots en geleerden overmoed , rigtte en vestigde zijnen geest door zijn meetknndig onderwijs, terwijl . hij door zijne ftarrekundige Iesfen ftecnnbeneveld oog ten hemel verhief, door zijne : ftoute berekeningen het doordrin* gend verftand verbaasde, en in de uitgebreid- heid des Heelals aan de vurige verbeeldings* kracht eenr ongemeten veld aanwees, ’t welk zij met arendsvleugelen doorfnelde , terwijl het godsdienstjg hart- zich voor den Oneindigeri boog ett m het'verhevenfte gevoel wegfmolr. r ' Van zulke: booge befchouwingen daalde het leerzaam verftand tot de meer beperkte Iesfen der redeneerkundc af, waardoor de jnistheld van het oordeel opgefcherpt en het gebrhik dier gaven, welke in den mensch het affchijn* fel zijn der Goddeiijke beeldtenis, gcregeld cn voor afwijkingen beveiligd werd. De bef pie. gelingen der r bovennatuurkunde , met voorzig-f tigheid ingerigt naar de- tchoefte van den tijdj; maakten den lieveling der Zanggodinnen oofc de geheimen- der vroegere en iatere wijsbegeerte bekend, gewenden hem aan meer afgetrcdcke- t : « ne I Digitized by Google la L O F R E D-E. ne bepeinzingcn en voerden hem tot het on- zienlijke over ; terwijl zij ftrekten , om hem te overtuigen , dat de beste Wijsgeeren der ou- de en nieuwerc fcholen die zijn, welke zedig en nederig het meest getrouw zijn gebleven aan de beteekenis hunnes eervollen naams, en flechts de wijsheid zochten , zonder vermetel te wanen dezelve gevonden te hebben. Deze zedigheid en nederigheid werd niet weinig aangekweekt, toen de jeugdige onderzoeker der natuur in de fchole van den geleerden en naauwkeurigen rossijn ook nog proefondervindelijk leerde, dat de mate van kennis, door juiste gevolgtrek- kingen , op proeven gegrond en alleen uit wei- bewezene (tellingen afgeleid , hoe groot ook voor de beperktheid van den menfchelijken geest, naar de verfcheidenheid , uitgebreidheid en rijkdom der natuur berckend, in der daad zeer gering is. Dezelfde zielskracht, op andere wetenfchap- pen gewend, was niet minder gelukkig in hare werking. De beroemde bond am noodigde deti vlijtigen beoefenaar der letterkunde en wijs* begeerte in zijne fchole, met dien voorfpoedi- gen uitflag, dat deze de hooge wijsheid der Ouden, zoo in het bepalen als toepasfen van het regt, gegrond op de eeuwige infteilingen der natuur, waarmede de. geleerde tijdeman t.. hem \ Digitized by Google o p S. F. J. R A U. 13 hem reeds, gemeenzaam had gemaakt, niet flechts oppervlakkig leerde kennen, maar zelfs in de epenbare oefeningen met lof verdedigde. Gij vermoedt Intusfchen ligtelijk, M. H. , dat, terwijl de waardige Vader van zulk eenen zeldzamen Zoon zijnen lieveling , met eene edele onbekrompenheid van geest, vrijelijk liet omwandelen door de vruchtbare velden der nuttigfte wetenfchappen , en den omvang van het oefenperk wijsfelijk wist uit te zetten , naar de veelomvattende vermogens , die hij met dank- baren zieleniust hielp ontwikkelen , Gij vermoedt ligtelijk, zeg ik, dat de jonge rau al vroeg aan de meest geliefkoosde letteroefeningen zij- ner Vaderen gewend werd. Zijn teekenkundig oog ondcrfcheidde juist de verfchillende trekken der Oosterfche letteren, zijne behendige vingeren bootften dezelve ge- makkelijk na, en zijne buigzame tong vonnde Jeerzaam de vreemde klanken van het onder- fcheiden taaleigen. Den doombosch der Oosterfche fpraakkunst moedig en vlug doorgeworfteld , ontdekte hy fpoedig de kenfchetfende eigenfchappen der onderfcheidene talen , waartoe zij den weg baant, even als hij die der Westerfche bijna gelijktij- dig had gevat. Maar nu 00k was taalkerinis v«or hem flechts het middel tot het regt ver- (land Digitized by Google U LOFREDE ftand der heilige oorkonden der vroejere Open- baring, tot echte oudheid-kennis en tot dea onmetelijken fchat der Oosterfche letterkunde. * En wilt Gij eene proeve van de naariligheid , de volharding, het oordeel en den fmaak , waarmede bij dien fchat wist te gebruiken; Wilt gij eeiv bewijs van de vaardigbeid, waar* tnede hij de Oosterfche handfcbriften las, en de gemakkelijkheid , • waarmede hij dezelve vert taalde, ik heb U flechts de Arabifche proeve te herinneren, welke hij, nog geen negcntien jaren bereikt hebbende, onder voorzitting van zijnen Vader - openlijk verdedjgde en aan deti Edelen johan adriaan van de ferre, een’ naam niet zonder eerbied te noemen, op» droeg. (12) In deze Verhandeling Ieverde de jeugdige Oos# / terling eene keurige befchrijving van een Ara- bisch Handfchrift over de edele en kostbare gefteenten, omftreeks de dertiende eeuw, zoo ’t fchijnt, door eenen geleerden Egyptenaar, ach* m ed teifaschi, vervaardigd , waarvan hij tevens eenige Hoofdftukken in 'her oorfpronke- Hjke uitgaf , in het Latijn vertaalde en met aan- merkingen ophelderde. (13) > - Iritusfchen was het er verrc . af , dat deze Verhandeling alleen gefchikt zou geweest zijn ,■ om da^rmede , bij het einde der . Akademifche ' ; . loop- Digitized by Google *5 ft * 3 - sf. J. 5 R .A y. lpopbaan,- te Ccfyitteren ^ r -het r geheele haudr fchxifc lag reeds door hemvertaald, ea, daar de pirgegevene proeve, volgcns deskundige rigters f reeds -in den jongeling toonde, hoe veel groptp men van den man yerwachten kon,, vermeerder-f hare waarde met weinig de firart dier gekerde mannen over her verlies van de bouwftoffen, in verderen ieeftijd ter uitgave van het geheele werk naarftig verzameld , doch bij Leydens ramp, helaas! verbrand; (14) eene fmart, zoo veel te grievender , daar de onverbiddelijke dood onzen ft.Au belet heeft zijnen T e i f a s c h i als uic den asch te dpen her/ijzen en door de volledige be- werking van dit kostelijk boek zqo wel zijnen roetn te vergrooten , als de Oosterfche Letteren te verrijken. 1 , Door de befchavende letteren geheel gevormd, bleef r a 0 in atle zijne oefeningen , zelfs in de meest afgetrokkene , kenbaar aan de beyalligheid, jvaarmede hij dezelve behandelde. Met dien kie- fcben. fmaak, welken hij oorfpronkelijk bezat, jnet dat fijn gevoel voor het fchoone, dat in den pmgang met de Ouden zoo zpiver bewaard was, pet die onbeperkteverbeeldingskracht , waarmede hij alles omvatte , moest hij oofe het natuurlijk verband, de treffeode overeenftemming , die er tusfchen alle de wetenfchappep beflaat, duidelijk jeeren kennen , kracfctig gevoelen en gelukkjg toe- Digitized by Google i 6 L O F R E D‘^g * ^ toepasfen. Van daar dat hij al' vroeg zijti 'werk maakte van wijsgeerige vergelijkingem, zoo In het vak der taal- als in dat der dicht- cn karakter-kunde. Deze zucht werd hem hebbelijk en hij gaf daarvan in later’ tijd de fchoonite proeven. (15) Doch, reeds voor zljn vijftiende jaar Lid geworden van een Genootfchap , dat de Liefde voor de Zanggodinnen (16) ter zinfpreuk voerde, en waarin eenige Hoogleeraars het niet beneden zich achtten, huniie kweekelingen in het vervaafdigen van Ietterkundige opftellen te oefenen , leverde hij daar eene Vcrhandeling in , welke eene vergelijking der Homerifche helden met die der Ardbieren bevatte. Twee jaren later gaf hij, op de aartfpoHng van geleerde Vrienden, wier gezag alleen zijne zedigheid vermeesterde, eene proeve in het licht van zijne vorderingen in de Latijnfche dkht- kunst, (17) waarin hij Utrecht, zijne geboorte- ftad, als den alouden Bisfchoppelijken zetel, de wijdberoetnde Leerfchool der wijsheid, ded •Lusthof der natulir, met zulk een’ fijkdom van oudheid- en gefchied-kunde , met zulke keur van zoetvloeijende en echt Latijnfche klanken , met zulke vaderlandfche geestdrift en met zulk een dankbaar gevoel bezong, dat geleerde Man- nen hem voorfpelden, dat, gelijk hij den roefl! van - 4 Jtrecht door zijn Dicht had verheven, hij Digitized by CjOOqIc OP S. F.-'J. R A U. 1 7 hlj dien door zijnen naam nog meer zonde ver- hoogen. 08 ) ; -' 3 Ja, edele rau, de wensch , dlen ware eer- •zucht U ten flotte uwer Keur-zangen deed (ta- ken, is vervuld; (19) uw naam wordt met dien der beste Dichteren geprezen ; het Sticht ■*» wac aeg ik — her Vaderland boogt op U , als op eehen zijner edelfte Zonen ,1 terwijl het bij uw lijkbus treurt! . Doch hoe zoude ik hier den lof kunnen ver- zwijgen dier voortreffclijke kunstbroeders , waar- dige voedfterlingen van Minerva en Apollo., welke , door den roemrijklten band vereenigd, te dier tijd de Vadcrlandfche Dicht- en Letter- Jtunde zoo zeer verrijkt cn verfierd hcbben. Jk heb, in dezen kring, flechts den Pot'rifchen SpeEtator , (ao) dien tuchtiger van het mode- tfentimenttel , en de bevallige Proeven voor het verfiand y deh fmaak en het hart (21) te vermeU den , om U eenen h i n l d p e n , eenen carp, aeenen kjeJein, eenen Bellamy, (aa) te herinneren , van welke de twee laatften reeds met hunnen rau in hooger fpheren des Eeu- wigen lot vermelden , en bij de zaHgfte bevin- ding weten,‘dat ware vriendfchap zegeviert over het graf; terwijl de beide eerften hnnne beste krachten den Staat en der Kerke wxjden, hun- ne lievelingen met heete tranen beweenen , . B keu- Digitized by Google t. e L O F R E D B Jteurige bloemen ftrooijen op hun graf, (23) en door een vast geloof eene eeawige heree* niging met ben te gemoete treden. - Te vroeg helaas ! xe vroeg werd deze nuttige* jvoorbeeldige en gelukkige kring verbroken. Dankbaar en weemoedig herinnefen zich de overy geblevenen deszclfs oefeningen. Hier decide tsien met guile eenvoudigheid , hartelijke opr regtheid en ftrenge getrouwheid elkander de ■anderfeheidene voorcbrengfelen mede van eenen geoefenden geest, eene rijke dichtadbr en eene Jchoone luim. Hier voerde eene vrije oordeel- kuflde hare weldadige tuchtroede.i Hier werd ■het gevoel opgewekt, geleid, gezuivefd en vei> edeld. Hier leerde men de ftem e»_ de gebareb dbiiigen nnar de wetten der natuur en de regeleb der kunst. Hier werd de liefde bezongen , zoitr der de kuischheid te doen blozen, Hier werd de menschheid geeerd, de deugd betracht, het Christendom bekden. Hier iloegen alle. hartoi eenftemmig voor God, de Vriendfcbnp en het .Vaderland. , « . - ■ / . m->- - -x In dezen kring vertoonde zich; de geeJt van RAUigeheel j gelijk hij was, in . zijne edele oorfpronkelijkheid en voile kracht;, zoo rein, zoo vrij, zoo waariijk groot, dat de hooge be- doelingen der Gbddelijke Voorziebighdd omtrent hem niet warea w mirkennen. -i il J a * Digitized by Google op S. F. J. R A U. ip . Ja, M. H.! alle die edele vermogens, die vroege rijpheid, die fchat van kennis, die ftand- vastige volharding, die brandende ijver voor d« Wetenfchappcn , — dit alles moest flechts dienen, om onzen rao zijne verhevene beftemming te doen bereiken. - Onmerkbaar leidt de eeuwige Wijsheid den kortzigtigen fterveling volgens haren weldadigen Wil; doch fomtijds openbaart zij dezen door eenen veelbeduidenden wenk, dien de onbcdacht* same alleen verwaarloost of miskent, doch die door den deugdzamen en godvruchtigen als een Vaderlijk bevel met kinderlijken ootmoed wordt ©pgevolgd. Met zoo veel gevoel voor al wat fchoon , goed en waar is begaafd, opende zijn hart zich al vroeg voor den zaligenden invloed van den godsdienst, en verhief zich van zelf tot den he* melfchen Vader; terwijl dankbaarheid , liefde en vertrouwen in eigene vrije kinderlijke taal werd uitgedrukt. (24) Dit godsdienftig gevoel, door vrome Ouders aangekweekt , en door gezette bijbeloefening vop- fterkt , werd in het Christelijk gezin dikwerf aan* gevuurd door den verhevenen saorin (25), wiens goddelijke aandrift den jongen r a u geheel vermeesterde , en Wiens oorfpronkelijke kracht Van welfprekendheid denzelven in verrukking B 2 hield. *0 L O F R E D E hield. Trouwens hec Christendom was hem van jongs af boven alles heilig en djerbaar. Zijne taalkennis leidde hem tot eene oordeelkundige verklaring van het Boek , waarvoor hij eenen onveranderlijken eerbied had; zijn geloof aan de waarheid en goddelijkheid der leere verilerkte Zich bij elk onderzoek , en hare kracht openbaar- de zich aan zijn hart. Met eenen edelen triumf fprak hij hiervan onder zijne vertrouwden, en in den jeugdigen aanhanger van jezus vertoonde zich reeds de aanftaande verdediger van de best# zaak. (2d) Aldus gezind begon , vervolgde en volbragt hij zijne godgeleerde oefcningen, onder de lei- ding van zijnen geleerden Vader; zat naarftig en zedig aan de voeten der vermaarde mannen , wel- ke aan het Stichtsch Atheen destijds bloeiden, hoorde den geleerden burman, bonnet, vos en van mamels veld, doch was inzonder- hqid een kweekeling der beide laatften. Omtrent aan het einde van dit roemrijk oefen- perk befliste een fchijnbaar toeval het lot van zijn yolgend leven. Even achttien jaren oud, op eene tweede reize met zijne Ouders naar de Va- derlijke geboortedad Herborn , noopte hem eene «ngezochtc gelegenheid , om zijne krachten als gewijde redenaar in de Franfche taal te beproe- vet?i (07.) De gelukkige uitflag van deze eerfte { po- Sr-' igitized by Google 21 cp S. F. J. RAU. poging , waarin een ander misfchien niet dan voedfel voor zijne eigenliefdc zou gevonden heb- ben , raaakte op hem zoo diepen indruk , dat , als door hooger bedel, zijne keus onherroepelijk werd bepaald toe het openbaar Christen-leeraar- ambt bij dat Kerkgenootfchap , het welk een- maal zoo heerlijk bloeide onder den herderdaf van zijnen geliefden saurin, wiens roemrijk voetfpoor hij moedig en rustig infloeg, terwijl zijne opgetogene Stadgenooten , bij iedere her- haalde proeve zijner jeugdige kanfelwelfpre- kendheid , hunne toejuichingen verdubbcl- den. Naauwelijks was hij , nog geen twintig jaren oud, tot den predikltoel toegelaten, (28) of de Walfche Gemeente van Gelderlands Akademie- Stad haastte zich om hem tot haren Leeraar te beroepen, C 2 9) d° c h moest , na een kort genot, hem voor het einde van hetzelfde jaar, waarin hij tot haar kwam, aan de aloude, talrijkc en aanzienlijke kerk, in deze beroemde Stad geves- tigd, afftaan. (30) De verwachting , welke hij bij den eerften voetftap in zijne nieuwe loopbaan van zich al- hier had opgewekt, hoe zeer 00k door den reeds verkregen’ roem (31) deeds hooger gefpannen , werd door zijne tegenwoordigheid nog overtrof- fen. '••• * B 3 Hoe Digitized by Google L O F R E D E u Hoe deed de vrees van heip, door aanbiedmg ran hooger eerambt, (32) naar de School, die hem gekweekt had , weldra te zien vertrekken , in deze Stad, onder alle rangen en ftanden, en vooral bij de Akademifche jeugd eene buitenge- wone geestdrift ontflaan ; hoe beijverde zich een ieder, om den zeldzamen en beminden man voor altijd aan Leyden verbonden te zien ; hoe alge- meen was de vreugde, toen de Walfche Kerken- raad, die reeds te voren van Hollands Staten eene vereerende uitzondering ten behoeve van den jeugdigen Leeraar had verkregen , C33} door de Bezorgers van ’s Lands Univerfiteit , hem het gewoon Hooglceraar-ambt in de Godgeleerdheid opgedragen , en zoo zijne Ioffe* Jijke zucht voor Leydens eer volkomen be- kroond zag. (34) , Nog zie ik het ruime kerkgebouw , geheel ge^ vuld met eene talrijke fchare, door regtmatigC liefde en dankbare hoogachting om den getroffen Leeraar verzameld. Nog hoor ik hem , met diepe ontroering, zedige erkentelijkheid en hoo* gen emst, de plegtige gelofte doen, waarmede hij den voltnaakten band, den band t der liefde, roor zijn ganfche leven floot. , . r -VJa, Leyden! dat kostelijk leven was u gehee! en volkomen toegewijd. De eerile helft daarvan , *'I , tot Digitized by Google Op S. F. - J. R A U. $3 fot hier toe het voonverp onzer bewondcring , vyas voorbereiding tot het nuttig , verhayeq en luisterrijk gebruik van de laatfte. Aan uwe verlichting en befchaving , aan uw*en roera cn aan uw heil offerde hij zijne beste krachten op ; hij heeft. u onverdeeld toebehoord. „ Gedurende een vierde van dit laatrte tijdperk had ik het voorregt van deleerling, en vanhet begin tot aan het einde daarvan het geluk de yriend te zijn eens zoo voortreffelijken Leeraars-r- cens zoo edelaardigen en getrouwen Vriends. - Vreest echter niet, M. H., dat blinde geest*- drift mij tot buitenfporigen Iof zoude kunnen vervoeren , of door lage vleijerij de eer va^ R a u te prijzen onwaardig inaken. Ik -achtt? hem te hoog gedurende zijn leven , ora hetp immer te vleijen ; en zoude ik , na zijnen dood, anders dan zediglijk over hem kunneu fpreken, daar zedigheid zijn aanminnigst fieraad was? Hoort , hoe hij zelf even voor het aanvaarden van zijn Hoogleeraar-ambt aan een’ zijner ver- trouwden fchreef. (35) „ O mijn Vriend,, twqe dingen zijn er, waaraan ik niet denken kaq, zon- der verteederd en verbaasd te zijn; de oneia- dige goedheid van God mijwaarts en het zon- derlinge zijner wegen in de beftiering van mijn lot. Hoe meer ik hierover nadenk, hoe meer ik de vreugde en den moed in mijn hart voel B 4 her- Digitized by Google #4 L O F R E D £ herleven en met dit gevoel dat mijner verplig^ tingen. Ik kan U die zielsgefteldheid niet a£ fchilderen, dat mengfel van vrees en vertrou- wen, van droefgeesdgheid en blijdfchap.” Met zulke gevoelens aanvaardde rau het openbaar Hoogleeraar-ambt der Godgeleerd- heid, (36) en velen uwer, M. H., herinneren rich nog, hoe zcdig en gepast dezelve zijn uit- gedrukt in de inleiding (37^ zijner Redevoe- ring aver het nuttige en aangename , dat er gele * gen is in de becefening der Godgelcerdheid. — Celijk derzeiver oogmerk , inhoud en uitvoering terftond den man vertoonde, die, in welk vak 00k geplaatst, hetzelve door de bevailigheidi welke hem eigen is, weet tc verfieren; zoo kon. men daaruit ligtelijk vooruit zien, wat men van hem te verwachten had. Geen wonder dan 00k , dat wij hem zijne Akademifche lesfen hoorden aanvangen met de behandeling der Christelijke Zedekunde en de aanwijzing der pligten van het t,eeraar~ en Herder-ambt. (38) De eerfte toch was van der jeugd af aan her geliefde voor- ■tferp geweest zijner betrachting; het Iaatfte was tot aan het einde zijn lust en zijn leven. (39) ; Met dankbare erkentenis doorbladeren nog Tfijfie leerlingen de zedekundige lesfen, welke •hutine vlijtige pen bewaard heeft. Hoe gemakkelijk gewende hij ons aan eene oefening , zoo naauw verwant met onze behoef- ten en met ons inwendig gevoel. ■" ’s Menfchen zedelijke aard en zijne betrekkin- gen tot den Opperften Wetgever werden ons voorgefteld , zoo als de befchouwing onzer na- tuur eh de Goddelijke openbaring dezelve leeren ontvouwen ; het verband tusfehen de gehoorzaam- heid aan de voorfehriften van den alleen heiligen wil en het waar geluk van den mensch Rond duidelijk voor ons oog. Het toppunt van heil , den Christen als zijne verhevene beflemming aan- B 5 ge- I \ Digitized by Google 94 JL O F , t R E D E gewezen , vervoerde qnze verbeelding; de deugd, in alle hare reinheid, aanminnigheid en waarde , ontvonkce ons geiuoed , terwijl hare fchoone beeldtenis was zamengefteld uit de Goddelijke trckken , waarmcde de vlekkelooze jezus haar in zijne leer kenfchetste , en , wat nieer is , — door zijn voorbeeld vertegenwoordigde. Met diepe treurigheid ontdekten wij , bij elkeri blik in on# zelven , de beklagenswaardige ontaarding van he? tnenfchelijk geflacht, en, bij de levendige overt tuiging van de volftrekte noodzakelijkheid de? herftelling van hetzelve , gloeide ons hart van eer*- bied en dankbaarheid jegens Hem, wiens onbe- grensde ontferming zijnen diep gezonken’ broeder de hand bood , om hem op te voeren tot de ver- hevenheid zijner volmaakte geftalte. Getroost en bemoedigd vestigden wij ons oog op het heerlijk tafereel van den alzoo door Goddelijke krach? hervormden mcnsch, en befchouwden met ver- rukking zijnen veredelden geest, zijnen gezuiver- den wil , zijnen heiligen wandel. Wij zagen hem, door het geloof verlicht , door deliefdeaan- gevnurd, door de hoop onderfchfaagd , met kin- derlijken ootmoed, getrouw aan zijnen pligt in „ alle zijne openbare en bijzondere betrekkingen, in zijnen wandel met God en in zijne verkeering met de menfchen , op het voetfpoor zijnes Godt delijken Meesters, naar het doej zyner hemelfche roe- Digitized by Google or S. F. J. R A U. Doch , hde zeer hij het liefst bezig was in dit onderwijs, verzuimde hij echter geenszins het Jeerftellig onderrigt; voor eerst, omdat hij nit overtuiging regtzinnig was en zich dus 00k als zoodanig wilde doen kennen ; ten tweeden , om- dat hij de voordragt van het kerkelijk leerftelfel befchouwde als regtftreeks behoorende tot de pligten van zijn ambt. Dus fchreef (43) hij wegens dit zijn voomemen aan eenen vriend , ea bevestigde met der daad deze lofwaardige berai- ging. -■ Na- a8 L O F R E D E I Nadat hij, gedurcnde zes jaren,alzoo verfchil- lende takken der Godgeleerdheid had behandeld t en zijne leerlingen in het verdedigen van den ge- openbaarden Godsdienst tegen deszelfs vroegera en latere beftrijders door onderling redetvvisten had geoefend, (44) werd rau, bij het over- lijden van den Hooggeleerden scheidius, tot het onderwljs der Oosterfche Talen cn Oudheid- kunde geroepen, een jaar later, door de wan- gunst der tijden daarvan tot zijn vorig vak te- ruggebragt, doch eerlang met nieuwen roem ge- heel gewijd (45) aan die oefeningen, welke, gelijk wij zagen , door aangeerfde zucht hem als een kind reeds dierbaar waren geweest , welke hij als jongeling had verrijkt en die , met de Godgeleerdheid zoo naauw verwant, deeds de voorwerpen bleven zijner liefde. Voorzeker eischt uwe billijkheid niet van mij , dat ik hier onzen rau op dat ware ftand- punt plaatfe, waarop hij niet alleen in fmaak en fierlijkheid, maar 00k in Oosterfche geleerd- heid, rijkdom van kennis, uitgeftrekte belezen- heid en oordeelkundige toepasfing van dit alle* ftond met betrekking tot zijne voorgangeren zoowel als tot zijne djdgenooten, of zijne bij- zondere en openbare verdiensten , als Hoogleer- aar der Oosterfche Letter- en Oudheidkunde , naar den eisch voorilelle; die taak is boven mij* V Digitized by Google i ap o p S. F. J. R A U. mijne krachten, en kan door niemand waardiger vervuld worden, dan door zijnen edelaardigen , geleerden en welfprekenden opvolger. (46} Ver- gunt mij echter, dat ik mijne fchets, hoe flaauw dan 00k, zoo voiledig make, als mij mogelijk is, en, daar eigene ondervinding hier ontbreekt, de getuigenis zijner leerlingen inroepe. (47) Dankbaar doen zij hulde aan her naauwkeurig fpraakkundig onderrigt, dat zij van hunnen ge- liefden Meester ontvingen, en waarvan hij hun het belang wijsfelijk poogde in ce fcherpen , om zoo te verhoeden ; dat zij , door de fchoonheden der Oosterfche Dichrkunde weggefleept , zich om bondige taalkennis minder bekreunden. Ook feheen de wijze, waarop hij over dit onderwerp fprak , de dorheid daarvan te veraangenamen. De rijkdom zijner woordenkennis in de Ooster- fche talen in het gemeen, en in het Arabisch in ’t bijzonder, de blijkbare vrucht zijner be- lezenheid, werd als zeldzaam voor zijnen leeftijd geprezen. (48) De taal- en uitlegkundige aan- merkingen , waardoor hij de verklaring der Oosterfche fchriften verrijkte, waren meer op bondige bewijzen, dan op ftoute gisfingen ge- grond; hij hield zich vast aan de beginfelen eener wijze oordeelkunde , verre verwijderd van de vermetele roekeloosheid veler buitenlanders , wier verdiensten hij echter , waar hij kon , edel- Digitized by Google go L 0 F R E D E> edelmoedig erkende en prees. Z ijne bedachc- zaamheid in her behandelen der oude oorkondea der GoddclLjke openbaring vloeide voort iiic den opregten eerbied, dieti hi] voor dezelve kocster- de. Hare treffende fchoonheden wist hi] tot zulk eene hoogte te verheffen , in zulke roercndri gezigtspumen te plaatfen, zoo geheel met zijne verbeelding te omvatten, fin met al de kracht zijner welfprekendheid in de ziel zijner lccrlin* gen te prenten , dat het gevoel van den leeraar in hen overging, en den triumf der waarheid over de ligtzinnigheid en het ongcloof verzekerde. Nuttig en aangenaam was natuurlijk zulk een onderwijs; lust en fmaak voor de Oosterfch# Letterkunde moesten daardoor worden ingeboe- zemd of opgewekt, en welkom was den Mees- ter elk leerling , die om inlichting of hulp zich in ’t bijzonder bi] hem vervoegde. Opcnbare vruchten daarvan vindt gi] in de taalkundige proeve van den Heere van vlo* ten, (49) welke , volgens den beroemden iilvestre de sacy: van des Schrijver* ©ordeelkunde en belezenheid eene gunstige ge- tuigenis geeft, (50) gelijk zij ten bewijze iftrekt van het vlijtig gebruik,- dat de Leeraar met zijne leerlingen maakte van den fchat van Oosterfche Handfchriften, djen de Akademifche Boekerij bezit. . t. Met ■v Digitized by CjOOqIc V a p US. HFJ J. I RjA 0 . 31 • -Met veriangeh ziet de geleerde Wereld den arbeid van eencn anderen lofwaardigen kweeko- ling van onzen rau te gemoet, die zichreed6 als een’ beoefenaar der Arabifche Dichtkunst ieeft onderfcheiden, en welhaast dezen zeldza- inen roem ftaat te vergrooten. (51) i Den aiouden luister der Oosterfche Letter- kunde in ons Vaderland te verhoogen, -was de edele zucht van den waardigen Uitlegger van Warners kostelijk Legaat ; menig fieraad daarvan zou door hem in *t licht zijn gebragt-, indien de hand des doods zijne ievenslamp niet onrijdig had uitgedoofd. Hoe dierbaar wordt ;6ns dus alles, wat wij van hem overig hebben, iflaar bet vooruitzigt op ruimer gefchenk door :de verwoesring van zijnen Oosterfchen geleer- rden arbeid ons ganfchelijk is ontzegd. 6 Hoe v«el moed en voiharding kostte hem het einde ■stijner loopbane, waarvan de moeijelijkheid zich als vernieuwd had , en wie onzer misgunt hem , bij. deze gedachte, zijne roemvolle rust! Gewis, terwijl de zegenrijke invloed van zijn :onderwijs door zijne leerlingeh meer en mcer •verfpreid wordt, en het zaad, door zijne hand -gezaaid , hem eenen heerlijken oogst voor de eeuwigheid bereidt, leeft zijn onfterfelijke geest -in zijne nagelaten fchriften , tot onzen troost, tot heil der volgende geflachten. o Tal« i Digitized by Google H O F R. iE .2D -i E Talrijk'en oraflagtig zijn dezcWe nict;'tot •vcel fchrijvens lieten hem zijne dubbele ambts- betrekkingen en menigvuldige ■ bezigheden , blj .zulk een'kort leven, geen’ tijd; mdar hij Wet ons eenen fchat na, wel klein van omvang, maar groot in waardc ; enkele edele geftecntcn , welke -mijne hand in den lauwerkrans , dien zij hem •vlecht, bevend poogt vast te hechten. j In der daad, Toehoordefs, wanneer ik'.de.'Re* 'devoeringen (52) van den wclfprckenden zoo bij het aanvaarden van het Hoogieeraar-ambt ;der Oosterfche lettercn eri der gewijde dicht-bai ifesdekunde , als bij het nederleggen van het twee* ,malen met, lof bekleede Re&oraat van ’s Lands •Hoogefchooi voor een niet minder aanziendijk .dan talrijk gehoor tclkens gehouderi, aandachcig herleze , (en dit deed ik meennalen) fta.iki hi cwijfel , Wat meer te bewonderen, of de nidnw?- heid en gepastheid der gekozene ftoffe j of de rijky .heid, geregeldheid en fierlijkheid der be working, of dezniverheid van den echt Latijnfchen .'ftijl , : idf eindelijk de alles overmeesterende zeggpnskracht, waardoor zij zich alien luisterrijk onderfeheidem: maar deze beWondering ftijgt nog hooger, wan- neer ik alle de krachten van-de verheven genie* welke die mcesterftukkeri heefc voortgebragt-, zich vereenigen zie ter handhaving van het God- dclijk gezag der vroegere en latere Openbaririg. • Zou- i by Google 33 op S. F. J. R A U. Zoude ik het wagen , met eene vermetele hand U dorre fchetfen op te hangen van deze heer- Iijke tafereelen, of het een of ander ftuk daar- van in onze moedertaal over te brengen ? Neen, — uw kunstgevoel, uw oordeel en uw fmaak verhieven zich gewisfelijk luide tegen den onberadenen , die , in plaats van U een oorfpronkelijk fchilderij van een* der beste meesters te verto'onen , U met eene befchrijving daarvan wilde te vrede ftellen; of wat zoude ik vertalen voor eenen kring van geleerde Man- nen , die gewoon zijn zich te laven aan de ech- te bron; en is er bovendien aan de behoefte van dezulken , die dit onfchatbaar voorregt mis- fen , niet reeds voldaan door de getrouwe , keu- rige en krachtige pen van een’ onzer Medele- den , zoo iemand anders , daartoe bij uitnemend- heid bevoegd? (53) Zonder mij dus te begeven tot de ontvou- wing en beoordeeling der onvcrgelijkelijke Re- devoeringen , waarvan ik fpreek , ztf het mij alleen vergund nog voor eene poos uw oog te vestigen op Hem, die daarin, en als Dichter* en als gewijde Redenaar, den alouden vader* landfchen roem handhavende , met voile regt als een voorbeeld ter navolging' verdient te worden aangeprezen. ; , Indien gevoel voor het fchoone, kracht van C vcr- 34 L O F II E D E verbcelding, getrouwe naboocfing der naraur, cn fchilderachtige uitdrukking de kenfchetfende eigenfchappen zijn van den wareu Dichter, dan zeker verdient r a u dien eernaam bij uit- nemendheid. A 1 hadden wij van Hem geen’ enkelen regel in gebonden voetmaat of zoet- vloeijend rijm, kon Hem die roem niet ont- houden worden; daar, volgens het oordeel van den Man , (54) wien niemand in dozen een beflisfend gezag ontzegt, en die de banden der Dichtkunst zegevierend geflaakt heeft, het we- zen derzelve gelegen is in het gebruik van ieenfpreuken en perfoonsverbeeldingen , en van het wonderbare, daar zulks noodig is; in het fchilderen onzer denkbeelden door natuurlijke befchrijvingen en vergelijk ingen; ’t welk noch door regelen, noch door lesfen, dan die van het gezond verftand en den goeden fmaak, maar best geleerd wordt door de getrouwe beoefening der Ouden , als de edelfte navolgers der natuur. renden ossian de Dichtkunst als vcrwezen* lijkt, — die , terwijl hij ons deze eerwaardige Barden voorftelt, zoo als zij wisten te fcheppen, te ichilderen, te bewegcn en te vermaken — zoo als zij waren Priesters van God en de natuur — die, zeg ik , zelf door hunnen geest bezield, een’ heiligen gloed in ons ontfteekt en ons in verrukking houdt opgetogen: — rau, die den eerften Christen-martelaar vergood, de Mexica- nen over Spanjes beulen gewroken; den Ver- dediger van de vrijheid der Dichtkunst bezoni gen , door androm aches klagt de harten geroerd heeft, en van den lof zijns Goddelij- ken Verlosfers de wan den der aan hem gehei- ligde tempelen fteeds doe: weergalmen; (55) verdienc ecne plaats in den rei der beroerpdile Dichteren, naast die van zijnen meest gelief- koosden sARBievius. Gelijk er een natuurlijk verband is tusfchen de Dichtkunst en de Welfprekendheid, gelegen in beider aard, doel en werking, zoo was 00k rau Dichter en Redenaar geboren, en beide deze begaafdheden waren zoo naauw verwant met de uitmuntendfte eigen fchappen van zijnen geest en van zijn hart , verbeeldingskracht en gevoel; Zij werden door hem met zoo veel wijsheid en volharding geoefend , tot zulk een verheven ein- - <■ . C a de Digitized by Google L O F R E D E 3 * de aangclegd, en maakten in zijn oog zoo zeef het gewigtigst deel zijner befremming uit in die leven, dat men naar waarheid zeggen mag, dat hec gehecl is be freed in den dienst der gewijde Rcdekunde , dat is , in den dienst van j e z u s > ter zaligheid van menfehen , tot eer van God. 