Spectatoriaale schouwburg : behelzende eene verzameling der beste zedelyke tooneelstukken, byeen gebragt uit alle de verscheiden taalen van Europa : met nieuw-geinventeerde konstplaaten versierd
De Heer-D b Leurye, {ftr zyde^ Hoe ontroert hy my ! • • • De Graaf. Hoor de Leurye. Gy hebt van uwe vroege kindsch* held af gedagt , dat gy uwen vader verloren hebr. Weet dat hy leeft , en dat gewigtige redenen , welke ik zwyg , hem fteeds bewogen hebben , om zich on* bekend te houden» De Tweede Bkdrtf. i^^ De Heer de. L e u r t e. ' Ishetmogelyk! zoude myn vader leven! Zoude ik nog een vader hebben ! . . . Ach ! gy hebt my fterfc ontroerd . • . Ik heb eenen vader , en zyn lot is u hekend , en de lyd roept my uaaruïe regtbank ... Ach ! ik heb al de kragten van myne^ziel noodig! ... D B G U A A F. ' Waarde de Leurye , mag ik hopen . .. De Heer de Leurye. Laat af, ik wil in dit oogenblik niets meer hoorem Warraaktmy myn ftaat, myn naam, mynvaderzelf? Ik ben thans Regter » eti moet de ontzaglyke pligten van een' Regter vervullen. (Tegen zyne echtgenoote , ü^ nserfch^nt^) Myoe waarde , blyfhier; ik moet hem ontwyken. ... AGTSTE TOONEEL. Pe Graaf , Mevrouw de Leuij-ye. De Graaf. m ' . Mevrouw { myn gebee{e bart was op uwen man ge« 7Ct< Hy ftaat op het punt van alles te verliezen. Zoo gy h«m. bemint, haast u.dan naar hem, doe bem be- feSèn daüc hy zyn verdierf in den mond loopt... ik trek' de handen van hem af j zoo hy my nieigunftig is . • • ^aa , volg hem ; belet hem • • • Mevrouw i)b Leurye. Ik ken mynen egcgenoot. Getrouw aan zyoe plig" t^s is-tiy in alle gevallen regtvaardig; en zyn karak- ter is niet ongelladig. L 3 De l6i D E R E o T E Il# De Graaf. Hy verdient het haatlyk verwyt yin ondankbtat te zyo. Mevrouw de Leurye. Hy 1 Heer Grtif... AchJ gy kent hem dm nog niett D K Graaf* Ik digt dat ik hem kende • •• Ik heb myzelven be« drogen. Neen, by beminde my nooit. Zyne beledi- gende koelheid weérOreefc oogfchynlyk myne diet' btarfie belangen.., hy verraadt my,«. Allea zegt my dat zyne ziel van de myne vervreemd is. Mevrouw de LfiURYE. Maar , zoo het geen gy van hem vordert tegen zy» ncnpligt aanloopt .,. De Graaf. Ingebeelde pligt 1 vermomde hoogmoed ! Ik geef meer dan ik fchuldig ben ; en uw man , die de eerde zyn moest om dien koppigen Boer over te halen, en hem door goede redenen te dwingen , houdt (leeds de zyde van myne party , en zoude ongetwyfeld (pyt hebben- over een verdrag, dat hem berooven zoude, van het genoegen, om uitfpraak tegen my te doen... Welaani hy voldoe zichzelven,- hy vonnisfe; ik zweer hier ^ dat ik al de banden , die my aan hem verbinden, zal breken . .. Trek hem , zeg ik u , uit de dwaHng waarin hy gedompeld is , of ik zweer hem eenen haat # . « die doodelyk zyn zal voor u beiden. Mevrouw p e L e ij r y e. « Hoel gy zoudt ophouden hem te benünaen» wien gy altyd zulk eene tedere genegenheid , hem» wien gy Tweede B e d it y f, kj^ gyznlkeene hoogt agting hebt toegedragen? Hy zou- de io eenen dag reriiezeD». . Neen, myn Heer; hy beeft niets gedaan om dat ongelyk te verdienen • . • De Graaf. Mevrouw! ik zeg nogmaala, zoo gy hem bemint, ftel dan al het vermogen dat gy op hem hebt toch te werk ; het is uw belang zoo wel als het zyne ; doe uw best om hem te vermurwen; hy fcbikke zich naar xnyne wenfchen , of ik zal hem voortaan niet anders dan als een' vreemdeling aanzien , ais een voorwerp van myne groetÖe onverfchilligheid. (fl> gaat toornig heen.') Ik gas. NEGENDE TOONEEL. Mevrouw de Leuevb, (alken). Welk een onweer hangt ons boven 't hoofd! ... Myne (land vastigheid bezwykt... Wat is de gram* fchap van den Graaf geweldig I Hy flaat in alles tot \iiterften over, in zyne vyandfchap zo wei als in zyne ^enei:ei3beid. Heiaasi Ik zie den t^énf)>oed op W aanvallen... Ja, zoo het. eeneonregtvaardigheid vor- dert, dan zal myn egtgenoot liever alles wat rondom hem is zien vergaan , dan zelfs den fchyn geven van te buigen. Zo hy egier toegevend kon zyn zonder te misdoen , zoo hy in zynen (laat kon blyven , zyn huis behoeden , en . . , maar ik vrees , dat men in dit gevri niets zal kunnen vinden om het onheil te verzag* ten. Ik beef; en beiden kennende , zie ik onzen on* deifaogtegemoet, • • L4^ TIEN- -llSZ D E R E G T E R. TIENDE TOONEEL. De Heer de Leukye, Mevrouw de Leurye. (^De Heer de Leurye heeft eenen tabbaard aan , en eene kap op bet hoofd , als op het punt ftaande cm naar de Regtbank te gaan^ Mevrouw db Leurve, {na eenen pon gezwegen tê . bebbtn,^ Gy ^aat dan het vonnis uUipreken?... Helaas! •t Is fiet onze. De Heer de XtEurye* Ik zie uwe tranen ... De Graaf beefc gedreigd « • • Mevrouw de Leurye. Ily is op het punt van u te haten. De Heer deLburye» ï>zi is een verfchriklyke (lag voor myn hart! . •• Gy vreest voor het gevolg. Mevrouw de Leüry^, {met droefheid.) Ja, en ik ontveins het u niet... De Heer d e L e u r y e. Herroep uwen moed, myne egcgenooce... Wan* neer men den llryd heeft aangegaan , moet men ze- gepraleqd ie rug komen. De oefening van eene enkele deugd maakt den deugdzamen man niet \ mur eene en- T W A E D E BÉ D iTy F. l6p enkele zwakheid is fomtyds geaoeg , ooi den blood- «art te maken. Mevrouw de Leurt e. De Graaf zal met ons breken ; de toon vau zyne ilem heeft my doen beeven. Wy zullen toe armoede vervallen. Jk zal dat ongeluk egter met geduld dra- gen. Uw moed zal genoeg zyn , om den mynen te verfterken; maar als ik myndogtertje aanzie..* De Heer de Leukve. * Lieve weêrbelfti breng my dat denkbeeld tochnfet voor den geest • • • Na het verlies van eenen vriend» wordt myse ziel om barest wille verfcheurd. Mevrouw de Leurye. Wy waren gisteren nog zoo gerust f De Heer d e L ^.u rye. Gy ziet dat *er geen bellendig geluk in dit leven is: maar is bet niet beter , dat ons ongeluk uit eeoe goe* de. dan uit eene kwada zaak. voortkomt? Mevrouw d e L e u.r y e. j. • Zich zonder ampc, zonden toevhigcxe vinden; en in welk eenen tyd ! De ffitfoenlyke en arbeidzame man vindt heden zoo bezwaarlyk gelegenheid , om voor^ deel met zyne vfyt te doen^ . • Mogt het. u ten minf den vry (laan , het uitfpreken van bet vonny vau de hand te wyzen, * / .. . •.; De Heer db L£y,RYE. Die Boer zoude my hebben, kunnen ontflaao. Men beeft het hem tydiglyk te kenten gegeyen*/^. Oifc- L 5 der- tjo Db Rsotbb. dertas&ben blyft liy my tot zynen Refter begeeren , en ik . zoude ik zoo Uf hartig zyn van het vonnis uit ce ftellen. Neen ; dat ultdel zoude hem fcbadelyk zyn : een ander zoude de zaak misfchien zoo niet opvat- ten als ik ; want ik heb dezelve door en door onder* zogt. Ik ben verzekerd van zyn regt ; het (laat aan my hem te doen zegepralen , het gezag der Regtban- ken, ten zynen voordeele te doen werken. Ach! zeg my 9 wié zoude zich niet boven zichzelven , boven het laag belang Verheven vinden , wanneer hy von* Eist ih den gewyden nafun der Regtvaardigheid : be- BBikt dan een mensch de hoogde waardigheid niet', tot welke de voortreflykheid van zyne natuur komen kan? Het is voor elk, die eene ziel heeft, onmoog- lyk het regt te verraden ««. Ja, hy zal dezen avond in het bezit van zyn eigjCndom herfteld worden : ik wil , de kwelling vSin^zyïie onzekerheid verkorten. Zugt «iet ; leder fttat hééft zyne gevaren , zo wel als zynè Mevrouw b e L e ü r y e. Wat zyn de' uwêh moeilyk ' te vervullen ! 1 De Heer de Leurye. De dynen zyn het alleen niet. De foldaat beklimt de bres^, de geneesheer tart de befmettelyke lugt der hospitalen ; de liefhebber vaii natuurlyke zeldzaam- heden 'öoorkrnist de zeen ,* en bezoekt onbekende flreeken; de geleerde ftek, om de regten der menscb* lykheidi te hüidhavèii / zyne vryheid en rust in de waagfchtie ; ieder hwnner blyft ftandvastig in zynen poH , en wykt niet by het naderen van 't gevaar ; en Ik. Twi&tDC Bedhtv* 17s Ik , zoude ik fchtndelyk te mg ireden , daar myne Hem» de (kern der regtvurdigbeid wordt, Jaar de on- derdrukte van myne uitfprake zyne verlosfing en ze^ gepraal afwagt I . . Wat zal ik toch verliezen ? Myne fonuifl ? . • Anderen liebben meer opgeofferd , en zoo veel niet gezugt. •• Ik zal ten minften het goed ge« toigenis van myn gewlsfe behouden; een venroos- tend gevoel, dat de vlugtige geneugten , die de ryk« domniei verfchaifen , te boven gaat » en het verlies van al bet overige ligteJyk vergoedt. Mevrouw de L k u r 7 b. Ik verwonder my over uwe (famdvastigheid ; maar ik ben egtgenoote en moeder. • Zoo veel deugds kan in myne ziel niet gereddyk vaUeo..* Gy zelf zult veel te lydea hebben..; De Heer jdeLeurtb. Bekommec n niet over my; ik zal niet ongdnkkig Eyn , das wanneer gy u zelve ongelukkig agt* Mevrouw deLburye* In dat geval » myn vriend, zal ik eene po^g doen 1 ik zal my bedwiagsn, en gy zulc myne zugten niet meer liooreo. De Heer de Leurt b. Laat Ran uwe zugten in dit oogenblik eenen vryea k>op; eerlang zal de bedaardheid herboren worden; want zy is jiltyd eigen aan de onfchuld, zelft in eenen Haat van ongeluk. Mevrouw de L e d r ye. Ik fchmm oy voor u, osidac de vrees voor het toekon^de zoo veel op my vermag. De; 172 Ds R i G T Z R. De Heer d ê L e u r y e. Schrei en zugt vry ; maar denk tevens aan den in- • wendigen vrede » van welken niets ons kanberooven» en herllel dus de grootheid uwer ziele. Mevrouw de Leurye. Ach Uk heb uw voorbeeld noodig om niet van wan-, hoop te bezwyken. De Heer de Leurye» {m^t eenigen^ ■ \ ermfd. ^ .. Zouden wy ons door zwakheid ongelukkiger ma* ken , ea zouden wy. de vrugc van onzen (iryd door nuuelooze kiagteo verliezen?. ^ . Mevrouw d^e Le:uryb.. Ik herroep dien moed.,-. 'Gy Verfterkt royntf zwakke reden* G/ geeft de bedaardheid aan mynen ]^eest weder. Wetkeeo geluk voor my u.ten gemiial te hebbes ! Het i& aan ii dat ik de fchoonUe van alle deugden , 4e klp^kmpedigbeid van ziele , te danken heb. ... ( > De Heer . d -e JL e .ü b. y e* • '.» Uwe ziel zoude uit zichzelve alle die zwa^irmoe- dige denkbeelden \9ed)i(iSneQ hebi^en;' Ik heb niets tsid^fs gedaan dan dat ik u de fierkde trojosj^edenen ver'tegiaowpprdigd heb; eo, indien wy geen kind' liai^4t;n i zouden wy geene enkele traan gellort heb« ben. , Mevrouw jd e L e u r y e. Men 2y gerust. • • Zy is »• even als wy , onder het oog derVoorzieojgheicL .Ikjcal u uwen vriend in het Tweede Bedxtf. 173 bet ongeluk zien (leUen , en ik zal u met een be- baard oog zien.. . Ik wil liever arm zyn, dan zien dac gy uw ampt behoudc ten koste van eenen pligt , waartoe het zelve u verblndr. Maar laat ons zwygen <» laat ons zwygeo. . . Daar komt The* rezta . . . Wy moeten onze bekommeringen voor haar verbergen. Zy is nog in die jaren waarin men geene zorgen kent... Waarom kan ik dien gelukki- gen leeftyd voor haar niet .tenger rekken» • ELFDE TOONEE L. De Heer de Leurye, Mevrouw de Leü. RYE , Therezia. Therezia. Och! papa... Gygaat uit zonder dat ik u omhelsd beb ! . • Omhels my dan. De Heer de Leürye, {baar omhel- zende»^ Vaar wel , myn ]iQ7t Therezia. Therezia. Och ! kom toch vroeg weer te huls. . . Mama wil iliyd hebben dat ik vooraf eete,en ik eet niet gaar- ne zonder u. lic heb dan geen' honger. Niets fmaakt my lekker dan wanneer wy alle drie te fa- men eeten... Maar gy zyt zoo vrolyk niet als naar gewoonte: Papa zyt gy ook misnoegd te- gen my? De 174 Dl R £ G T E R. De Heer d i L k u r 7 e. Neen, neen, myo lieve kind... Wees gerust^ ik heb a tltyd lief. ( Hj onttrekt %icb aan de om^ belzingen zyner dog ter ^ aiscfhy vreesde alteflerk te zullen aangedaan worden , en bet geen in zjne ziele omgaat te laten bhfken. y ( lierezia ^er- trekt.') QTegen zyne vrouw , met eene zagte fiemme») Myn lief! God zal ons. niet verlaten: wy zullen zeer gelukkig zyn » wanneer wy mee re« den op zyne gunst mogen hopen. •• Ik haast my naar de plaats , werwaards zyne ftem my roept. Einde van bet Tweede Bedryf. \ D£R' DeIIdbBedrtf. 175 « DERDE B E D RTF. ' '' " .■-■■■--■- EERSTE TOONEEL. Mevrouw de LeurVe, {alken,} Alles wordtin dit oogeoblik beflist... Ik zie hem op zyneo Regterftoel... Hy velt, vonnis tegen zynt vrouw, tegen zyti kind. •• Getrouw tan de Regt- vatrdigbeid en wreed tegen zigzeiven , is hy doof ▼oor de ftem der dankbaarheid t hy kwetst zelfs de cederfte vriendfcbap . • . De viiendfchap , die zoo veel vermogen op zyn hart heeft!.. Myne ouJers zullen door dezen flag op het gevoeligst getroffen worden ... De Graaf is onverbiddelyk , wanneer hy zig gehoond agt. • . Wat zal *er van ons worden zon* der middelen, zonder ampt, zonder huipe?.. Het offer was noodig,ik weot het; maaf helaas f wat vale het har^l*. O deagdzaamfte maar ongelukkigfte van alle mannen i O myn kind, myn Undl om n wordt m3rn hart week. {Na een poos gezwegen te beb» hen.} Wel aan, wees kloekmoediger, myn han^ kat ons aan de woorden van eenen egcgenoot gedea* ken; latt ons met hem alle zwakheid verbanneni en onze klagten fatoren. «« TWEE. 176 D E R E o T K R. TWEEDE TOONEEL. Mevrouw de LEuavE, Thkrezia. ^ Therezia, (^inkomende*) Lieve mama , ik zogc u overal» Ik heb dea tuin op en neer geloopen.*. Zyt gy daar dan maar een oogenblik gebleven? Mevrouw de Leurye. Ja, myn kind* Therezia* Maar mama, wat fcheeit papa toch ? Ik ben hem tot de (Iraat gevolgd. Van my afgaande heeft hy my in zyne aripen gevat; hy heeft my omhelsd ; hy om« armde my met meerder tederheid dan naar gewoonte: hy veegde zelfs eene traan van zyn gelaat, alsof hy niet wilde dat ik hem zag fchreijen • • • En gy 9 ma- ma; gy zyt ook bedroefd. •• Achl ik merk bet weU Mevrouw db Leur? e. Gy hebt mis, myn kind; wy zyn nter bedroefd* Uw vader heeft verfcheidene zaken, die hem pehi* zend en emftig maken, en hierom .ben ik ook wa( emftigo* Thsrezia. De tyd valt my zeer lang, wanneer ik hem niet zie... Altyd van ons afl.,. Van daag voel ik nog meer verdriets en ongerustheids dan op andere dagen. Me- D E 110 E B feD 11 * F. t77 Mevrouw deLsurye* Daar is een goed middel om den tyd aiet lang te vmdên ; dat is gelhdig bezig te zyn , myn kind. • • Myn lieve Therezia , gy moet u vroeg aan den arbeid gewennen ; en , zoo het mogelyk is » geen enkel oogenblik van den. dag laten te leur gaan. Die zich aan ledigheid overgeeft » heeft 'er vroeg of laat be- roaw over ; maar. die den tyd. wel waarneemt , worde van den Hemel gezegend en is voorfpoedig. •• Hoe (fauu. het met uw bordaurwerk? - ' Therezia^ Ik geloof dat gy voldaan zult zyn. (Zjf baaU baar borduurwerk uU baren breizak*^ Wat dunkt a?heb ik niet .genoeg gewerkt? ♦ Mevrouw de LEuavs, Ja wel ;' myn* kind ; het is zeer aangenaam dat men zich weet bezig te houden; dat men des avonds kan zeggen i^'hèb van daag dit of dat gedaan ; ieder van myne dagen is door de, eene of andere nuttige ver- rigting merkwaardig.... Wanneer wy,by voorbeeld» eens geld nooêAg hadden , zoude Therezia het dan voor ons we( willen winnen ? Therezia, (^met yver.') Ach, mamal wanneer ik hi eenig opzigt voor het huishouden van nut kan zyn , men zoude het my dan maar moeten zeggen ; ik zal *er my dan em- dig op toeleggen, en het klehifte oogenblik zal my dierbaar zyn.v . * Mevrouw de- L e u e t e. (Ter zjde.^ Zy raakt myn hart, (^Tegen Tbere- M swVf) I7f DeRioter^ zia\ Wdttn» mjn klbd^ w«niiMr wy in dit ot^ keil mogteti ftoneo, (90 elk een ktui ''er 10 ftorten) zal uwe moeder *er u de ooodzakeiykhefid v»ti too- oen , door liear voorbeeld. (Zy fiaaf of*) My dunkt dec Ik ttwea v)ider .hoor« TüBRlZlA. Odtl mi il bet lekeriyk papat ik loop oetr vo» reo ; en 100 hy hec ia, nl ik terfiond hei eecea op da fiifel lateo bttag^ DERDE TOOJSEEU Mevrouw 'd b L e ü e v »» {aUeetp^ Waarom ben ik tog zoo beleniHMrdf « • Ik Wil hes te gemoet gdlu), en il| durf nier,. • Ik wa^ hem met oofeduid^ en (chroom h$m te aaofcbouwen. ^ VIERDE TO ONEEI,/ Ce Heet^ de hivkti^ Mevrouw fiiK LftÜkYE. * ♦ . • t .. , ' ^ C^^/^ ö^ i&^/ tooneel tiet m$n A» H$tr 4$ Lm- rje , 4ie zjnen iabhaard afie^t , en denzehen aan eenen knegt [overgeeft, ily kamt met een opgefromt ên bedaard gelaat , en me f opene armen by zyne egtgenoot , dse bem met blyd* fibap ombeht. ) ;. • • • . . « , Mevrouw oeLeortk. Wel nui «yi iiei«KVii«i<i » ik ii« a dan «re- Ö ER Ö Ê B k D R V F. 179 De Hfeei' t> e L s 11 r y Si hii^ gnegépr9M 9 myne waawtei Mevrouw. D e L e ü r y e* Gy zjit. w,el te vred^over u zelven? De lieer d£ Lburye* Myn iiart is voldaan : hec geniet de vergeldio^i; die op he^oyeip^Rien- van iille xwakbeid volgt ..i X419M 00» niei meer i^ekea van bet geen ik geleden het^.v Ik «al myn ampt oedeileggeude» zoo geluk* kig.zyn-ymi geei^e i^^pnuik gedaan te hebben^ dié ifiy.im^ z^ berpuwen^ Myn iief, verklaart Éoqder fcbropiB; ^eek oil« bewimpeldk Wd ^luj .ioe gedroeg de Graaf zich? ,. ; . . De Heer d e L e u r y s. Hec 14 g^«i) i]f^:heb zyoe gunsr ep vkieadfébtf» \yerlpcei9< iJk wagt: iilies ytti zyn oDgeooegeo* 2yné gffhmCcIfiapgaai.s^le maat te buiten ••• Lieve egtge* noot 1 rjif; weet dec gftfmQ eigenbaat oorsatk van omé vKrUacenitfe geweekt n; eifïen egter dat gy in deze o^igent^ikken 11 niet^kDnt oncflaan van zekere bekom* llieringeQ*** De ellende moec in benl, ^ 'er nooit ]|ie4e geivotfleld beeft, noodw^^idtglyjk ftbrik ve^ wekken: vieei Htiyc evevwel niet. Ik ben jongen lièb: goeden moed r ik «I door ai^M jaile hinderp% lén te. hoven homtiu Wy aaiüen.im^c dorpVcf» ticÉdrani^ . Wy zoUen naar Parys gaan;, daar tal Ikwe» éetiaèi AdsM^lat pMktimen» Gy weet dainw linw* lykai^, door het tnakett vim onkosten ^ die^ vtfÈm tmt nm 2Wh eerat nedeuet» onvtikiydelyk zyni M Ma §•• iSo .DeRbgter* gefmolten is.. Daar ia on$ niets "van o?erig. Wy moe» ten verwagcen dat wy in belcrompeae omftandl^e- den zyn zuUen;docbwy zullen bet vyandig lot over» winnen ••• Wei aan laat ons de geringde angll^n zelfs uit ons liart bannen ; laat ons allen rykdonr in onszelven (tellen , en vertrouwen op hem , die de toon van alle deugd is. ' • Mevrouw dbLbuatb^ Ik zal toonen dat ik de vrouw ben van een* man als gy zyr. Ik zal ü in moed gelyk zyn. Gy ver* beft, gy verüerkt myne zfei. Ja, myn vriend; de- ze omwenteling moet ons géeiie enkele zugt doen- loozen; wy 16V6& fteeds voor elkandeieQ , en zullen over den tegenfpoed zegèpraleo. De Heer de Lbubvs. • Ik beb gezegepraald: maar verneem wat in myn bart is omgegaan. Myne vriendfcbapsbreuk met den Graaf treft «ly zeer gevoelig. Ik bemin bem, en ik heb hem de ziei verfcbeurd ; ja , ik heb hem grooi hartzeer veroorzaakt; want wanneer by zich aan eeoi- ge drift Qvergeeft , dan flaat zy tot boitenfporigheid over, zoo dar hy niet hmger meester Wyft over zicb- 2elven. Mt is niet alles: by heeft my heden nog wel «idére 6ekommemisfeti veroorzaakt. Hy heeft inyaliyd verteld d«t ik m myn^ vro^fte jeugd myne ifioeder verloren had, en dat myn vader buiten '« lands gereisd, en: op reis overleden was. . . Maar heeft hy my van daag, een oogenblik voor dae ik moest ¥bnnisfön , niet in vercronwen ontdekt dat hem by* awodetheden .wegens het ioi van znlk een dierbaar, pftnd bekend wawo?*. Het gten hy my in daistef* €1 M bedekte woorden zeide, bragt my in zulk eene grooic verlegenheid, dat ik my al myne grondbegfn- feï9 moest vertegenwoordigen om ftoutmoediglyk te vonnisfen, Misfchlen heeft by door eene laaifte po^ me my flegta eenen fchrik willen aanjagen.. . Wan^ oeer myn vader leefde, zoude hy zich aan my bé. kend gemaakt hebben. Mevrouw d e L e ü r y e. ' Dat denk ik ook. . . Wie zoude hem beletten zich in onze armen te werpen?.. Indien de Graaf ietj mee zekerheid wegens het lot van uwen vader wist, waar-' öm zonde hy dan tot dit oogenbük gewagt hebben met het u ie ontdekken? Daar komt hy... Hoe fterk firaalt het ongenoegen hem uit de oogen! VYFDETOONEEL. De Heer de Leurve, Mevrouw de Lbu- RYE, DE GRAAF.I ^De Heer de Leurye ft a at voor zyn lesfenaar.en is bezig met eenige papieren in orde te fchik- ken. Zyne vrouw plaatst zicb naast bem. De Graaf komt binnen met een vertoornd gelaat: Beiden groeten zy bem eet biediglyk ^ ma^r ge- noegzaam zonder bem aan te zien , en bervat» ten verfcbeidene bezigbeden») i De G&4AF, (wtf/ eene bedwêngen^n dofen ftem^^ Vrees niet dat ik u iets zal verwyten. Gy handelt zeer biliykl ik beoorde *crTi zelfs over te pryzen, gdylt M 3 gy gy u zelven ongetwyftld beinelyk ioe)aic!itl/ f^sfll üaat a niecs meer te doen dtfi de naoxoeiMP « to; welken ik my by u verqederd iutb^ eeiMD betpotie* lyken drurf te gevea», • 2^lk feu voniiis te velteo » fcboon yolkomea ooderrigt v«ii attes wac io oyD liart is omgegaatiJ xay nog te verpiigun om , tot rnyoa fchande^eene ellendige fiulp weder 0|> te ixmweo 1*^ Ik bl^ak van toorn, ^. liet zal u TeerjMmgenaamzyn, myn Heer, my, in mynen ouderdom, d^ aan dag; vernederd te zien door eenen my ner ^Landzaten, die {les te onbefcheidener zyn zal, naar mate by «in weer- wil van myne aanbiedingen en verzoeken, boven my zal gehandhaafd zyn.,. Dat ia een fraaije trek van een* vriend , en ik weet dien op zy&en regten prya ^ (chacten..^ Kwam het u niet voor dat ik eeneon- regtvaardigheid wilde bedryvên? Was hec ooregtvaar-? dig een flegt hoekje lands te betalen , gelyk ik doen wilde? •• Gy hebt hem ondienst gedaan , door hen^ het proces te doen winnen. Hy eh zyne kinderen zouden thans ryker zyn; maar gy hebt u altyd door harsfenfchimmeB laten regeren. .. Kan het zyn dat ^en man in de vérvulling van wiens wenfchen ik ^ by alle mqgelyke gelegenheden , myn vermaak gefteld heb, dezelfde is, die my: bet grootfle hartzeer, dat |k in myn leyen ondervonden heb, aandoet ^.* Achl gaat de ongevoeligheid ^oo vier, . ^ Mevrouw de Leurye. Hee geen liy gedéan heeft , myn Heer , dat heeft hy moeten doen. Zyoe ziel i$ niet ongevoelig ^ maar zy beeft onverzetteiyk moeten Uyveo , io weerwil TP d^ flen^ d» dankbaarheid. Ik fxys zjm&uii' D I 1 P B B ft D 1 T ?• 182 vtitïgiitU. Hy M zfn teven kinmea fercB » idm niet... Dr G ft a a f* Laat tf, MevrooWflM ftft gy hebt geen voorcteet gedsm mee iiiyo« rtaigtvfngei) t gy hebt vermiad nw best te doen om hem de eenigfle reddyke xyde te doen verklezei* Wel na din f gy suit ook ie niyne vytndfchtp deeien ; myne gramrebtp sftl op i 200 wel Tallen , ate op hen. Mevroav; D£ LstjRVs* Het verlies, het welk my ten alien cyde meeat zal fmarten , zal dat van uwe vriendfcbap zyii : maar wy znllen ten mioflen altyd regt hebben op uwe ftgting. D ft G R A A F. Ik merk dat 'er cene iameiuweering tegen de ryke luiden ii aangegaan; dat men ben hunne middelen ten misdaad toerekent ; dat men hen (leeds voor oh- regtvasrdig houdt , en dat wei daarom omdat zy veel bezitten. Zy kunnen geeiie kmdêryen van hunne voor* ouderen erven; zy zyn*vlóefc waardige geweldeiraars, zooru ais sy de wettigde eifehen doen gf Iden. Men moest de verdeeling der goederen op nieuw doen, en eiks lot juist gelyk maken. Ik merk dat ift de harten » die zich eerlyk en belangloos noemen • eene diepgewonelde en aangeborene wangunst plaats heefc, die zich kwelt over den rykdom der Grooteo» Ik merk dat deze wangunst het zwak. is van zelcere lui- den , die dezen heimelyken afkeer voor deugd hou- den. Dat gevaarlyk vooroordeel verblindt u , myn Heer» en gy hebt voor uzefven èene heldendengd ge- M 4 aia&l^t maakt vtn het geeo inderdaad niets anders is dan bee werk van den oyd , en de zegepraal van den . boog* moed. Weet dat ik u doorgrond heb. Het gezag ipan Regter heeft nw ban opgeblazen. Gy zyttrocsch geweest op de magt om tegen my te kunnen vonnis» fen ten voordeele van eenen boer. Gy hebt eenebe* dekte verwaandheid gefteld m hem de zaak te doen winnen , en in uwe zedige wysbegeercc verwagt gy dat die zeldzame tr^k rugtbaar gemaakt , met toftui- tingen vereerd» breed uitgemeten, eu telkens opge- haald worde» en dat men zegge: In de Heerlykbtid van Monrevel womt een Cato » een geboren fcbuti» heer der rondom gelegene hutten » een jong man t die gefireng en onbuigzaam is » die de geweldena- rjen der geenen , die kasteelen bewonen » beteugelt y en hen altyd terftond in het ongelyk fielt , vooral emdat zy hunne v^eldaden hebben kunnen doen uit* blinken* Mevronw de Leurye. Neen 9 heer Graaf, neen; ik zal niet dulden dat hy op dien toon voortgaat.. • De Heer d e Leurye » ( op eene koele wyze*') Laat hem begaan» m3rn lief, laat hem begaan; la zulke oogenblikken moet myn (Hlzwygen hem meer te kennen geven dan alles wat ik hem zoii kunnea «eggen. De Graaf. Ik heb indecdaad ongelyk. . . Geloof dat ik geea oogmerk heb om langer by u te biyven. Ik zai eea / D X n x> E B i D n ^ V. 1S5 een ander landgoed koopea ^ en dtt wel ten nweii koste. Gy zult alles, wat myne goedheid voor u gefchikt bad , verliezen. Ik ben flegcs gekomen om u ce zeggen dat gy niet meer om my moet denken; AUes is tusfchen ons afgedaan , en gy bebt eenea^ kostelyker band verbroken dan gy u verbeeldt: maar zyt gy^ wel gefchikt om zulks gewaar te worden? ( Na een poos gezwegen te hebben. ) Hy , die zich zoo veele zorgen niet heeft kunnen waardig maken, verdient niet dat men in eenig optigt voor hem zorge. Och! ik zal u allen zeer wel kunnen ver- geten. •• Ik zal myn hart kunnen aftrekken van een paar ondankbare menfchen , van welken ik niet meer wil hooren fpreken... Schrei» fchrei, Mevrpuwi gy hebt *er reden toex maar het is nu te laar. Mevrouw p £ L e u r t b, ^zicb herfieU lende:) Ik fchrei niet , myn Heer ; en , zoo ik een zwak oogenblik gehad heb , zal het voor de laatlle maal van 9iyn leven zyn. De Heer di Leur vb, ^gaande naarzyn ' lesfenaar^ uitwel' ke by verfcbeidene papieren krjgt.^ Zie daar de papieren , welke U' toekomen, myn Heer: ik del ze weder in uwe handen. .. Gykunr, van nu af, over myn ampt befchikken : ik verklaar dat het vakant is. M 5 Db ftó Ds R t G T t «; I De Graaf, (ik papieren asnne* mende.') Ik lal tlles wederaemen , dewyl gy de floutheid lièbt van het my aan te biedeo... Ja alles. •• Gy be- geert ntet^ van my r. • Ach ! gy begeen niets van my t ,. Cy doet a zelven regt. De Heer deLeürye. Moet men de gefcheoken van iemand behouden , wanneer hy , fchoon hy ons dierbaar blyft, toont on$ zyoe ageing te willen onttrelsken ? . . Agt gy my zoo weinig kiesch te zyn.» dat ik uwe gefclienken boven pwe vrtendfchap zoude waarderen?, • De Graaf. £n wat zult gy zonder dit ampt toch doen? De Heer deLbcryi. Al wat ik kan. DE Graaf. Uwe bedaardheid tn dft oogenblik Is verwonder* lyk, even als alles wat gy doet. (^ zwjgt een fees,") Welaan, gy zok uw anpt behoaden, ik wil iMt 11 nog niet ontnemen. ( Mef een ged'mongen ghmUfck*) Gy neemt het met zoo veel eeriykheid, met zoo veel naauwgezetheid waar. Al de boeren itt de nabuurfchap lulleo voortaan hunne zaken win- nen, zooras als sy een^ ryk* man zullen aantasteq. KsDOcn die arme l^en ooit ongelyk hebben ? Voor het overige komc het *er thans op . aan om de ooc- fprongfyke gelykheid in de waereld te herdellen , ydeie droomen van onze nieuwerwetfche fchriften, die D.« i P B B E B X Y F. 1*/ dietiw brem 200^ fraai verhtc hebben. #• WeUuiMi zal die rykdom en pragt , welke uwe wysbegc^Hf flerk hiaderen . u niet meer onder bet oog vallen .. , Ik zal uw nabuur niet blyven ; ik zal royn kas- teel verkoopen » en my bonder4 myleq van Wer bOi* geven. De Heer i)b I^eu^ye* De toon, waarop gy tot my fpreekc, bedroeft »y| vergun my flegcsu t^ verklaren dat ik, vaa uwegunai» t^ewyzen afziende , een innerlyk en wezenlyk ver^ maak osuavind \ ik gevoel namelyk dat ik in u de^ inan» en niet den weldoener bemind heb,». De G r a a r* Cyvfrig.) Ach! ware dir inderdaad zap geweest. (Hier wiet pen agter op bet toaneel Girau verfcbynen ^gevoigd v^n zyne vrou'Of en van al zyne kinderen,) ZESDE TOONEEL. , jDe vorige FerUêners ; G i R a ü , zyne vrouw , en vyf of zes kinderen* T H £ R 8 Z I A. Theeezja, (met de vrouw van Gi^au en de kin* deren aankomende , fcbreeuwt^ van blydjcbap buppe lende. ^ Volgt, voIgt^M Ach 5 papa*.* de vader, de moe- der , en al de kinderen. . . Z^ verzoeken u 'te zien v zy fchreijen allen van blydfcbap , en ik fchrei met hen. Zy peggen dat zy u zullen 2;egenea , zoo lang ala %3 Ie- 198 DeR£0TE1U leveo zullen. (Tberezia draait zicb rondom ieder Had.) GiRAU» QugendenHeer deLeurje.) Myn Heer, wy komen niet om u lang op te hou- deo; bet geen wy u te zeggen hebben zal fcbielyk gezegd zyn. Denk niet , bidden we , dat wy u ko- men bedanken, omdat gy ons ons Proces hebt doen «inDen. Men pryst de Regtvaardigheid niet omdat zy legcvaardig geweest is. Maar wy komen , metnw I^r1or,omii aan ons gantfche huisgezin te vertoooen. Lnister, vrouw; en jy, Kobus; jy. Chariot; jy» Flip; jy» ScoflFel) brengt jou* twee kleine broertjes wat nader. Goed. {De kinderen luisteren met aan» dagt,} Ziet dien waardigen man ter deeg aan ; ziet hem i'n het aangezigt; daar, (met den vinger wyzenr de^) otBL hem wel te kennen: en zoo ooit iemand » wanneer ik *er niet meer zyn zal , u mogt willen ver* cmgdyken , zoo vreest niet voor zulk een kwaad mensch. Komt met gerustheid hier, en geeft uwe zaak in zynê handen); de rest komt op hem aan. (^Met jver. ) KAis$ zal waarlyk wei gaan. Hy is vast genoeg van hand om de balans te houden : hy zal u bdcheimen tegen tik een, wie hy zyn moge: want, kyk eens ! alle groQte Heeren zyn voor zynen p.eg- terfloel niet meer dan een mensch, gelyk ik... Ziti daar alles wat ik u wilde zeggen , myne kinderen*. •, Gaac heen; en houdt eenen Regter niet langer op f die niet te veel tyds voor zichzelven heeft , dewyi by zynen tyd hefteed mèt het kwud te ftulcen , het welk , even als de dronkenfchap , in deze waereld sidi meer en meer fchynt voort te zetten. {-Zynen bui D B R D E B ft D ir Y F. «I9- èoed afnemende , en de Leurje groetende^) En wy^ Myn Heer, wy blyveo^in gevolge van dezeunaer- kjiige 9 zeer eerbiediglyk uw ootmoedigSe engehgoc- zaamlle dienaar. T H E R X Z I A. Kyk dat jongetje toch eens aan, papa«.« Die bolle roode wangen! .. Ach! wat zien al die kleine broertjes 'er lief uit! Waarom moeten zy zoo fcbie* lyk heen gaan?.. Blyft, blyfc hier, blyft allen. (Zy ^ houdt twee kinderen met de eene handt en de «ie- der met de andere vast,} K De Heer deLburte. Vertoef een oogenblik , Girau ; blyf hier zonder fchroom mee uw beminnenswaardig gezin. ( Ttgm den Graaf.} Heer Graaf, gy kunt aiec begrypcn boe die waardige vader, in het midden zyner kindefea, het hartzeer , dat ik moet opkroppen , met die wei* oige woorden verzagt heeft; zoo veei kan de vol- doening , gefproten uit de bewustheid dat men het regt niet verdraaid heeft, toebrengen om de zmasS» kwellingen draaglyk te maken. T u £ R E z I A^.Qtegen den Graaft Men zoude uit uw gelaat haast befluiten dat gyop hem misnoegd waart. •• Och ! gy houdt zekarlyk niet veel van kinderen, gy. .. Want gy hebt 'er gèe- ne: papa mai^ ze zeer wel lyden. QDe Graaf tiet haar aan y zonder Je antwoorden.} IV&ma, zub gy hen laten vertrekkeiï zonder hen iets te ge- Ten?.. t9o DeRbctèiL Mevroow de.Lbüryè* Gy brengc hec my In gedagten ; gaa , zeg aan üviré meid dat zy wat ko#kj6a aan de ktndefen geve. T H E R E Z t A. Koekjes!.. Goed!.. Ik weet ze te krygen.i. Komt, gaat mee my; !k zal u elk wat geven. (Üjr gaaf hvppeknd been ^ en netmt de broertjes met tich. ) ( Geduttrendt dit tooneel be'Wyst Mevrowoê A Leurye etnige vriendfykbeden aan demêeder^dii' zy doet btyven.^ ZEVENBETOONEE U . Dx Graaf» djB Heer ob Le^eys» Me- vrouw DE Leurye» GiEAUtfir^gMic vrouvf. • • V • {De Graaf zit in tenen bock van bet ver» trek.) G I R A U'^ Qz*fne vrouw tot zich trekkende; ^ in bet eerst zagt^ én vervol' • "gtns ' met eene boorbare ftent * -fprekende,^ Ja 9 dat is myn tieer d« Graaf, onze Heeri iif by U bet zelf in perfoon... Zy zyn goede vrien* 4^0 ; maar, zie je well dat doet niets \ox. de Regt* t>ank.,. Gy waatt barg.«. Ik had u immers wel ge* Eegd dat gy niet bang moest zyn... Men is, oü- Eangezien alles, een eerlek man» of men is ntetmeC al i leer dat van my. Da Derde BÉD*tp< i^i De vrouw vtn G i » a u , ( tegin Me^rauKig de Leurje.) Ach, Mevfonwl vergeef fflyi nyn brtve mm ver» trouwt op de eerlykbefd vin al de waefeld* onkht hf door en dooreerlyk i«* Hy meent niet verpligt (« zyn den uwen te bedanken voor de regtvatrdighetd < welke vde aAdereo mfsOthlen miiider dan by zoudes geoefend hebben. Mevrouw db Leorye. ' Waarom» waarom toch ? Gy moet dac niet cnr gen. De vrouw van G i r a u* Ach! Mevrouw, in den tyd dien wy beleven..^ Ik ben zoo overtuigd wanneer fk aan het gevaaf denk... Ach! myne kinderen, waar zytgy? Rome, tornt tllen hier , om de hand vnn den regtvaardigeu man te drukken en te klisfen. ( Zy naderf tot dem Heer de Leurje $m zjne band te kus/en,) De Heer de L eür y«, (taar moeder* houdende^ Gy zyt my geene erkenéeüisrdiuld/g, .. üw regt •Heen heéftvoor u geflHokéD^ De G e a a f, (^opfiaandê.^ Hoor» Giran. . . Gfy hebt uw proces gewoooaof gy hebt reden om vergenoegd te ayn ; en dat. h weL, . ^ Ik ben verwezen om uw huis weder in ftand ie brco^ gen, en dac Is het niet, het geen my moeite^ baanv * Ik zal» zander roy 'er over, te fchamen , alles herftel^ len wat myn Jntendant heeft doen afbreken , zpnder myne laatHe ordre gevraagd te hebben. Ik heb » gee- t^% Bb Rêgter» \ feene fchade willen aandoen. Ik sal zoo hoofdig niet zyn van u van de eeae Regtbank naar andere te brengen , gelyk ik zonde kunnen doen. Ik blyf la kec gegeveae vonnis berusten; maar» Girau, ik ver- zoek u nog eens dat gy op uwe beurt redelyk zyt; fiel u in myne plaats: bedenk dat mya kasteel, zon» der het uitzigt dat ik begeer te maken» al zyne waar- de verliest. Het wordt my, zonder die verfraaijing» batelyk.. Wilt gy myne fraaije landboeve van den beuvel in de plaats hebben met al wat *er toe behoort ? • • ik zal 'er nog de agthonderd gouden louizen aan ge- reed geld by voegen... De Vrouw Van G i r a u. .' Ach* Myn Heerl breng mynen armen man n!et in zulk eene (lerke verzoeking. •» Wat kan al het goud yan de waereld halen by de vergenoeging?.. Ik kan het huis, waarin ik getrouwd ben » niet verlaten •*• Wanneer ik het proces verloren had , dan zoude men myoe begravenis wel hebben mogen beClellen ... Ik ióude welhaast van hartzeer geftorven zyn... G I R A ü, (emftig.^ Neen, vrouw, neen,gy zondt niet geftorven zyn » begryp je I al hadden wy het proces verloren ... Ik zeg het overluid , opdat het ieder hoore. Weet je ^^ wat wy dan gedaan zouden hebben?.;- Wy zou- den den heer Graaf, die daar ftaat , hebben opge- 2ögt, hoe trotsch \yy ook zyn mogen, zouden wy, fchoon wy ons ons nimmer te voren voor den gn>ot« ften Heer vernederden, zyne handen en voeten ge- kuscht^enufthet binnenfte van ons hart gefchreeuwd heb- 9f 9» D £ R D B B tt D R Y F. IpJ liebbeo : „ Geef het leven aan onze vrouw en atn ons weever, of breng* ons ter dood; geef ons de hut weder , waarin wy geboren zyn , waarin wy famen geleefd hebben , en waarin wy famen willen (ler- „ ven. ** En hoor eens , die Heer heeft geen kwaad hart; wanneer hy onze gebeden gehoord hac^; wan- neer hy onze tranen by heele beeken had zien vloei- jen , dan zoude zyn goed hart géfchroomd hebben ons toi de grootfte zonde , tot wanhoop te brengen. Hy zoude zyn zomerhuisje , zyn terras en zyne priëelen vergeten hebben ; en de zegeningen van eenen grys- aart, die hem zyne kinderen , allen om de zelfde zaak biddende, onder de oogen zoude gebragt hebben, zouden zyne ziel getroffen hebben ;hy zoude alle die beuzelingen hebben laten varen . . . Gy ziet dan thans , myn Heer, dat wy hoofdig noch grillig zyn; want wy hebben in de ongelukkigfte dagen onzes levens geweigerd ons land te verkoopén , en zouden, indien de Geregttgheid zich had laten misleiden, var^ uw ontfermend medelydent verkregen hebben om ons ons eigen huis te laten vry koopen, of om ons met uwe eigene hand om te brengen , ja on^ op de plaats zel- ve te verpletten... Wy hangen zoo fterk aan dit huis myn, Heer , als aan het leven , en onzet ziel zal eer uit de waereld verhuizen , dan ons ligchaam uit het buis zal gaan , voordat het 'er uit begraven wordt. De Graaf, (^been en weder *i»an • delende^ Ik wil niet meer met dat meosch praten; hy fchokt myne ziel al te fterk. (Overlufd^ na een* poos ge- zwegen te hebben.) Zekerlyk hebt gy , (ik kan 'er N niet 194 Pü^ Jkt or zvLi niet tMMT m ^^^If z^etlsiL^M/^ O omtor^ iG I a A u. beel4» 4at 1^ o^^ ?;oo ijciflyk 4>l9#t ^ .y^er, «q ^i€r .kifld^^? , WJBl,|f|e gy g^^iev M^t , .(^ (9«öifwyffW de vrugt y^ bet v^rblyf , ^ec wfi}k gy fliy .t>ei^i^ Ooze luireii ;ya 992^ v;riendeQ , ipfize iailoe^iyQrwjHir tep » eo geyen jiuo giec^^Q {ui^erf^ 499 ^li^iE^Q ^ ^p^ - dea ra^f §y oi^s zyj yrygieeine» , vApiejuirf tKjy?}» kwaadfpre^f... ,^,9st pmtces^ 4e j^ verlig ^ zeden » ^iep \py de im^g^ l^idea ;^h on^k <>^ QQf yrplyk inaken. I9 onze bu^rc, biegryp if w#}l i$ b^ zoo niet gelief i^Is ii? zeer vele aj^fe plaat&p^ 3y «penTchev g/shejugen h^eft loen *^ gipi^n yag f}^ fle^ yoorvalie,n gieken ^ wa^v^ \^t (^r Qpi z^lf ^j^ yry üaat te fprekep ; ^^ant Ij^t v^h^^ is kwi9»4.»f Onze ni£i£jea zyn oaki»u|ig j.^ De Graaf, (fer ^^de^ Hy tred my., hy maakt siyo hart week ... 9te eenvoudige tooo • • . Acd , welk eeo menich ! wdk een menschl GiRAVy (jegen den Heer de Leurde.) Ja , heet Regter, oQze kioderea zullen de behoa- èenis van hui^ne deugden aan u verfchuldigd zyn . • • Zy zullen 9p den wegd^r^erlylibmd aityri xm §n ifon- der oro^ieii voqrig^ap, . • NImwd «al hep (](M>rkw«- den raad hedef xen. ^y j^uU^ (n vt^d^ («v^p , in eene wa- r D E * * i B E fe t t P. t^i hëtdé eföótnëéts . .. Oi> ^zë gèdkgte Icfintten Hl^ie Ittyfloènifi^en ^ flie dtis 'Mrt vëtVuftèn , 'iiiët Itinger vëif!- bél^ëö , ^ ^ tegéfteh , tï7 ^èfWniren ëh tftÖlfëïzeh t tis Öö^èM wèWöeitór. (^ffy omariftt 'êèn Üe^r ik Leurye.^ Met verlof, myn Heer; neem hetnièt V<^a- H/k ^ zoo wy wattè geinieèfnK^è t^fh^.. Gdikkig hy, die zich uwen vader mag noemen! ... Ja, zeer geluk* kig is de eerlyke man,. die zulk eenen zoon beeft i De Graaf, (^met eene ftan^ die zyne aandoening en. ontftelte" nis doet hlyken,^ Girau , Girau ! . . . ^^at hebt gy gezegd ? .... Ach ! yfhtt hebt gy gezè-gd ? G ï A A ü. 