VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
„ indrukken in Denkbeelden, het Vernuft eindelyk brengt з» deeze Denkbeeldea in verbinding, en bouwt zich daar- „ uit het ftelfel van haare grondbeginfelen en regels. De ‚„ Gewaarwordingen zyn dus de ftof, die door de overige ,, bekwaamheden bearbeid wordt." , De Schryver oordeelt daarom , dat met де Gewaarwor- ding de aanvang van het onderzoek naar de Vatbaarhedem der kinderen, zo wel als vau de opvoedinge in het alge- meen, moet gemaakt worden. Ну wil, dat men, vooreerst ; зо acht geeve, of het kind de dingen , die het eenmaal зэ Waargenomen heeft, fchielyk em zonder moeite wederom s» herkent („).” Теп tweeden, of „het kind eene. groote wm Opmerkzaamheid op elk voorwerp zyner Gewaarwording aa oeffent, en zich door andere zaaken .,. weinig of niet a laat aftrekken (1)." Als een meer onzeker kenteken (et » hy, ten derden , ,, de Levendigheid en de Werkzaam- s, heid van den Geest."... Deeze zoude een bewys van de vm goede hoedanigheid der Gewaarwordingen kunnen zyn, » indien zy... niet dikwils met eene zekere ftandvastig- » heid ftreed, die ieder indruk tyd genoeg laat om zig s voor de Ziel vast te zetten”... en van hier kan „een a langzaame voortgang van het eene voorwerp tot het an- » dere, die by kinderen dikwils voor domheid aangezien » wordt , juist de oorzaak van hun toekomend verftand » zyn (1). In de vierde plaats komen de Begeerten , als „de eerfte werkingen der Gewaarwordingen ," waarby aangemerkt wordt, dat ,, een gebrek aan alle Hartstochteg s» het zekerfte kenteken van Domheid is($)." Maar, ten den, ,, kan men de naauwkeurigíte en Ícherpfte beproe- SÉ di Le С) B. €. (t) В. 7. $., Qus Que ono Ont us 224 G. VAN DER VOORT , ving door de waarneemiug van деп fmaak, omtrent het an fchoone en lelyke, in het werk (ellen ," zo ,, om het „> Gewaarwordings-vermogen in het algemeen te beoordee- зэ len," als, ,,0m dat foort van voorwerpen te bepaalen, , voor welke de Ziel de meeste vatbaarheid heeft (*)." Hierby komen, ten zesden , nog andere dingen, ,, die an meer aanduidingen dan kenmerken zyn,” als, ,,een le- an vendig, vrolyk en vuurig Oog, moedigheid in uiterlyke »› heuding, enz. (,)." Ten zevenden, merkt de Schryver aan ( M. Na nog een par Aanmerkingen over de moeielykheid van ,,de Gewaarwordingen van anderen te beoordeelen of » te vergelyken ," en over de valschheid der ftellinge, an dat de fterkte der gewaarwording zig naar de fcherpte an der werktuigen,” [dat is, der zintuigen) zoude rich- ten (1), gaat de Schryver over ($) tot het Geheugen : waaromtrent hy, met.reden, het enkel onthoudend geheugen onderfcheidt , van het geene hy redeneerend geheugen noemt, en het geen zich wel vertoont waar het eerfte ontbreekt, by voorbeeld, by ,, Menfchen, die vertellingen en gefchie- an denisfen flegt onthouden... en zig doch zonder moeite s» geheele reyen van fluitredenen en redenkavelingen here s, Inneren." ' Hierop volgt de Verbeeldingskracht (**). En hier kunnen den lust niet wederftaan van een wat. breedvoeriger ftaal van des Schryvers wyze van denken en voorftellen onzea Leezeren aan te bieden. „„ Men kent gemeenlyk ," zegt hy (tt), za legt een cenig foort van Verbeeldingskragt , die, an welke zinnelyke beelden vereenigt, om nieuwe beelden an Voort te brengen, die uit de deelen der ligchaamen nieuwe » ligchaamen, uit gebeurtenisfen gebeurtenisfen , en uit en- = s» kele vericheiningen in de natuur, en by den Mensch eene an diergelyke Waereld en diergelyke Мепісһеп te zamenftelt. an Hier geeven de zinnen vooraf de ftof, en hun wordt ook 5, ten laatften het werk, wanneer het voleindigd is , voorge- ze fteld. Maar 'er is ook eene Verbeeldingskragt voor den an Wysgeer, of ten minften voor den uitvinder in de Wyse an begeerte. Om tot eene nieuwe waarheid te koomen, wan- an NEE t) BL rr. (С,) ВІ. 13. CD ВІ. 14. (D) Bl. 15. Lei Bl. 17., Zi (**) Bl. 21, (Hb pi! 23. enz.. WYSGEERIGE VRRHANDELINCEN. 224 an heer zy niet een onmiddelbaar gevolg van eéne reeds be. » kende is, kan men onmooglyk dat foort van duidlyk ээ doorgedachte fluicredenen gebruiken , waarmede men э deeze waarheid , wanneer dezelve uitgevonden is, bee an wyst. Hoe wil men den weg tot een oogwit aftekenen ` an het welk men nog niet kent? Derhalven,befluit voor vn befluit van de bekende waarheid tot de onbekende voort » te , €n zig de gehee van begrippen, waardoor ээ beide | te zamenhangen, ond met duidelykheid en ə, naauwkeurige onderícheiding te denken, dat is onmoog- ae lyk. Hier moet de fnelle vlugt van een Genie eerst het э» Oïrbekende land ontdekken , eerst den vreemden oord » doorzien (*) hebben, eer het langzaam voorttredende » Verftand deszelvs weg kan aanvangen. De Ziel moet het vermogen hebben, de geheele rey met een opflag , en een » foort van onmiddelbaare aanfchouwing, te overzien. Denk. s beelden , die , ontwikkeld zynde , eene geheele weteníchap »› uitmaaken , moeten zig te zamen dringen , een geheel an uitmaaken , en zig als in één beeld vereenigen. Gelyk "er , ten zeker voorgevoel is, waardoor men toekoomende ge- an beurtenisfen vooruit ziet, zonder zig alle die oorzaaken з. te kunnen verklaaren , waaruit men dezelve afleidt; £o is s €r çene zekere kunst van gelukkig iets te kunnen raaden, э waardoor men ver af liggende denkbeelden en verwyder- „ de дет kkingen der waarheden vooruit ziet, zonder » zig alle de redeneeringen bewust te zyn, waardoor men » op dezelven gekoomen is. en Zoude wel in andere hersfenen, als in die van New» y (on, (*) Men houde ons hier eene kleine aanmerking ten goede. Het woord doorzien verwekt by ons het denkbeeld van eene mauwkeurige en juiste kennisfe. Dit is het, evenwel, onzes oordeels, niet het geen de Schryver heeft willen uitdrukken, Ten minften zouden wy wan begrip zyn, dat dit vooruitzicht van nog onbekende en alleenlyk vermoede waarheden doorgaans, · zo niet altoos, meer of min verward en duister is. Onze ken- nis heeft in zaaken , welke door redeneeringe moeten bewezen worden, de rechte duidelykheid niet, voor dst het noodige be- wys gevonden en begrepen is. De Schryver fchynt dus hier het rechte woord niet gebruikt te hebben, ten zy de Heer Vers taaler eenen kleinen misflag hebbe begaan. Het geen vervolgens van ber voorgevoel, indien "er weezentyk zo iets beftaat , eh niet alles, wat men daarvan voorgeeft, eene loutere her(an- fchim is, gezegd wordt, bevestigt onze sanmerking. LETT. 1791. NO. 5. ^ Q o '220 o- €, VÁN DER VOORT əs ton, de val van eenen appel het denkbeeld van een nieuw an waereldftelfel hebben konnen veroorzaaken ? Met welk „ eene fnelheid des blikfems moest zyn ziel de oneindige an reyen van begrippen doorloopen en verlichten, die in een » Verband (аап met het denkbeeld der zwaarte , op alle э» ligchaamen toegepast. an Onverklaarbaar fchynt het in de daad te mms algemec- an ne denkbeelden, tot welken geen beeld der Verbeeldings- vm kragt betrekkelvk is, op eene zekere wyze zinnelyk klaar p te denken; en nochtans is deeze bekwaamheid zekerlyk in de meníchelyke ziel. Wy vinden dezelve reeds in en Genen geringeren graad by het leezen en herdenken van D gekeerde wetenfchappen. Men wordt dikwils gewaar , an dat, eer теп zig alle deelen van een algemeen bewys, ag of met een woord, van al dat geene, wat men van eene s, Zaak weet, (uk voor ftuk herinnert, men reeds vooraf an Op eene zekere wyze gevoelt, hoe de gang van het ge- p heele nadenken zyn zal. En juist dit voorgevoel, wan- ep neer wy.hetzelve bebben, maakt ons alsdan de ophelde- an Ting der enkele deelen gemakkelyker. "Er zyn zekere ‚sa oogenblikken , in welken het fchynt, als of in een duis- эз ter gedeelte van ons verítand op eenmaal een licht op- . æ ging; alle de denkbeelden, die voorheen verborgen la- e gen, vertoonen zig op eenmaal, offchoon ‘er tyd noodig ap 1$, om dezelven ftuk voor Dok na elkander optemerken , en en tot bewust zyn te brengen. » By wien derhalven deeze fnelle plotfelyke verlichtingen an dikwils plaats hebben; wanneer de geest van den leerling e de bewyzen van zynen meester voorkoomt, en het einde ss der redeneering reeds vooruit voelt, voor dat de rey der ss befluiten hein nog daar. foe gebragt heeft; by wien enkele s wenken tot veele gedachten aanleiding geeven; wiens ver- ,, ftand niet altyd door wendingen en omwegen van niets ss anders als onmiddelbaare gevolgtrekkingen voortkruipt, эз maar fotntyds gelukkige fprongeu doet: by dien heeft de «> Datuur de aanlagen tot den grooten Leeraar of den uit- э» Vinder der Wetenfchappen gemaakt. Na nog eenige aanmerkingen over de Verbeeldingskracht te hebhen voorgefteld, heeft de Schryver de volgende ge- wigtige bedenking, van welker gegrondheid wy zelven meer dan één voorbeeld zouden kunnen bybrengen. „Men heeft en opgemetkt, dat een zeer groote naanwkeurigheid en net- ` s heid in de werken van het jeugdige Vernuft gemeenlyk „ het teken van een geringe is. Men zoude even » goed l WYSGEERICE VERMASDELIJGEN, 44р pp goed in het algemeen ееп te vroegtydig Nadenken en af. p» getrokkene Overweegingen in eenen tyd, waar in de Ziel pp meer moest Gewaar worden dan Denken, voor een teken p van eene zwakke Ziel kunnen aanneemen. Volgens de an orde der Natuur ontwikkelt zig eerst de Verbeeldings- p» Kragt, daar na het Verftand. Gelyk dus by zekere lige p, Chaamen, die te fchielyk tot rypheid koomen; de gefteld- »» heid zwak en de kragt klein is, zoo zyn ook de Zielen 3 ээ by welken zig niet, met de behoorlyke langzaamheid , » de eene Bekwaamheid na de andere ontwikkeld em be- an fchaavd heeft, altyd middenmaatig. Een kind derhalven з s, dat door eene fchoone fabel in verrukking geraakt, ей y by een even zo (сооп bewys gaapt; dat vol lust en ops » merkzaamlheid is, wanneer het eene ge(chiedenis op eené у goede plaat of íchildery hoort verktaaren, еп verdrietig. » of met zyne gedachten afweezig wordt, zo dra nien het vn Algemeene Waarheden voordraagt; dat by гупе fpeelen a uitvinding , ей іп гупе lcer-uuren ftompheid vertoont, p zoude ву veel meer Hoop geeven, dan een ander, het p welk een geheele Zedenkunde met het grootte geduld es vw de Íchynbaarítle opmerkzaamheid aanhoort , en in dé » Grammatica even zo gaarne leest als in Robin(on (*5:? In de Vierde plaatze handelt de Schryver over het Pere Лава , het geen ,, uit de (boffen, die de Gewaarwofding у, aangevoerd , het Geheugen bewaard, de Verbeeldingss з, kragt byeen verzameld heeft, "t ftelzel der algemeene be- е» grip bouwt, waarnaar de mensch zigzelvén en zyné s» bezigheden beítuurt (T)." Ook hier ontmoeten wy eeté menigte van diep doorgedachte , geheel niet gemeene; еп doorgaans duidelylt voorgeftelde aanmerkingen over liet Vere ftand , zo befpiegelend als beoefenend , het Vernuft ($) ed het geen men Genie noemt; en tot befluit nog iéts ovef dé beste wyze van de bekwaamheden van eenigzins gevorderde kinderen te beproeven. Doch deeze aanmerkingen Zyn 20 dicht ineen gedrongen, dat zy voor geen uittrekfel vachaat gyn. Ook zal het tegenwoordige fommigen lang geudeg voorkomen, die niet bedenken, dat de hoeveelheid der ій een boek begrepen zaaken juist niet altyd evenredig is вац deszelfs dikte, Vai (*) Bi. 82; enz: С) DI. 33. 8 - ($) Op bladz. 69 vinden wy het basterdwogrd. IVaivitel? уе tâald opzetfelyke kunfleloosheid. Is dit Wol recht? Wy zouden ай. gem denke de alle NEEN vreemd. ward van het /Vdfvis 2 0238 С. VAN DER VOORT Van de twee andere ftukken, welke in deeze Verzameling geplaatst zyn, voert het eeríte den naam van een Fragment. y zyn van eenen onbekenden Schryver. De titel van het eerfte is, Jets tot bevordering der Kennis en Verbetering van het menjchelyke Hart: Die van het andere, Over bet Wen- Jchen. De Schryver fchynt zich het Ridendo dicere Verum tot zyn oogmerk genomen te hebben. Hy is hierin, onzes bedunkens, ongemeen wel geflaagd; terwyl hy op eenen vrolyken trant de gewichtigfte waarheden voorftelt, is zyne Ícherts doormengd met gepasten ernst: zyn woord, indien wy hierby de uitdrukking van eenen der verftandigfte Ou- den, die hedendaags by veelen maar al te zeer verwaarloosd en niet op zyne waarde gelchat wordt, mogen gebruiken, is alle tyd in aangenaaml;eid , met zout bejprengd С. Tot есп (taaltje zullen wy den Leezer het begin en het einde der Verhandelinge over het Wenfchen mededeelen. 21е hier het in: an Dat gebeurde іп den tyd, toen alle Wenfchen nog ver- › Vuld werden —— zeide тупе opvoedfter by het vertellen э, haarer fprookjes. Deeze kragtige Aanmerking ftrekte tot an ееп voorzorgs-middél tegen alle gevreesde opwerpingen an van zwaarigheden , wanneer de loop der gefchiedenis wat a te zeer naar het onwaarfchynlyke helde. Dit middel deed » Zeer goed гупе werking, (want men weet dat de vrouwe ә, lyke overreedings-kunst, offchoon natuurlyk en zonder э» regels zynde, kragtig is) tot dat, na het uittrekken der s» kinderjurk, de geest van twyffeling en tegenfpraak zig an fterker begon te vertoonen. De voornaamfte bedenkelyk- an heid , die ook ‘myne opvoedfter niet geheel ongegrond an voorkwam , was deeze : ,,,, het moest in deeze Weníchen- s» an tyden wel vermaakelyk te leeven geweest zyn, maat an au het was evenwel ook goed , dat voorby waren. as » Want hete was doch het beste, dat niet alle Wenfchen ээ ээ Waar wierden. Ten minften die van anderen. —— De ss э, ONZEN — ja dat was eene andere zaak. Dat zoude as ээ fchoon, onvergelykelyk fchoon zyn , wanneer die allen ө» » in vervulling kwamen,” " —— Hierin waren wy het an beiden eens, en ik bleev lang in dat gevoelen , zelvs nog , in die jaaren, in welken de wysheids-tanden reeds vol- an koomen uitgegroeid (1), en de van minnen en oppasters an ingezogene begrippen ten naasten by wederom vervlogen zyn. (*\ Paurus, Col. IV. 6. _ ” (1) Uirgeroeid (taat "er, maar dit is gewisfelyk eene drukfeil. Ki Ld ә == == — WYSGEERIGE YERHANDERINGEN. 229 э zyn. Alle myne tydgenooten waren in dit ftuk met my > Van één gevoelen, en ор myne leevens-reize heb ik een a vry groot aantal Meníchen aangetroffen , die by graauwe an hairen, en eerbied verwekkende pruiken , even zo als de » groote hoop over dit (ШК dachten, en den loop der din- - » gen flegts voor zo verre Koedvonden als dezelve hunne ›» weníchen gunftig was. Met den tyd heb ik myne mee- ‚> ning hierover aanmerklyk veranderd, Нег zy, dat ik in an myn ftelzel niet zadel-vast was, of dat mislukte wen- з» fchen my verdrietig gemaakt , en eenige myner oude fpreu- э» ken omverre geftooten hadden; dit is zeker: dat ik te- an genwoordig myne oude geloovs-genooten verlaaten heb, an en ten minften halver wege van hun ben afgeweken (*).? Het flot zullen wy een weinig verkort opgeeven. … De › gefteldheid van onze wenfchen heeft voor: ons de ernítigíte an gevolgen. ... De waardy en het geluk van ons leven, an hangt... grootendeels van onze weníchen af, en wy moe- an ten ze, om die reden, als een zaak van het alleruiterfte » gewigt behandelen. о» Het koomt hier by, voor een gedeelte, op de geftelde », heid van ons hart aan. Een goed en welgeregeld hart 3 teelt goede, welgeregelde weníchen, gelyk een (legt en a bedorven hart berispelyke en losbandige wenfchen voort- an brengt. De gefteldheid van het hart vormt derhalven de s» gefteldheid onzer wenfchen, oflchoon niet geheel. .... » Wie het Verftand, dien getrouwen opziender, deszelvs an Ambt niet verrigten laat, maar te veel op den goeden in- an borst van zyn hart en e wenfchen аас maakt, die an Zal zyne verwagting zelden voldaan vinden. Kinderen ai groeijen niet goed op zonder tugt, en zo is het ook met an de kinderen van ons hatt, met onze wenfchen, geleee 9) gen e ө ө o ө ‚ ss Wel opgevoede kindéren zyn de vreugd hunner ode, an Ten, zo als verkeerdelyk opgevoede derzelver plaag zyn. an En gelyk het kwaade doorgaands in deeze Waereld over- en Weegend , ten minften fterker van fmaak is dan het goes au de, zo zaf zulks ook hier plaats hebben, De fmart zal an grooter dan de vreugde zyn. Onze wenfchen, die gee ə» lievde troetelkinderen, waarmede wy zo аага fpeelen, э» En dien wy alles inwilligen, zullen ondankbaar tegen ons ss Opflaan, en ons den verdienden loon voor onze zorge- ss loosheid en nalaatigheid geeven. Somtyds zal deeze be- ' » 199 (*) ВІ. 140, 141. Q 3 230 C. YAN DER VOORT, WTIGEERIGE VERMANDELINGEN, y» looning zeer gévoelig zyn.... Doch my dühkt ik hoor ,, den wensch van mynen lezer, naar het einde deezer be- s, ipiegelingen. Dezelve is biyk, en ik wenschte in (laat vw te zyn, om aan zyme overige wenfcben even ligtelyk te ‚a kunnen voldoen (*)." | “En wy wenfchen ,dat de Heer VAN DER voonT ons meer, het zy vertaalde, het zy eigen bewerkte , (lukken van deeze foort levere. (9 Bl, 169, enz. Koor Eenzaamen. Те Amfterdam by J. Allart, 1789. Be balven het Voorwerk, 198 bladz, 19 gr. ociavo. nder den verdichten naam van Emilia, bleef de beval. P lige Schryflter van een weluitgevoerd Stukje, Het Land, in Brieven, getyteld, verborgen (*); dan met de uitgave van dit Gefchrift , Voor Eenzaamen, leert men de sgtingswaardige Opftelfter van "t een en ’t ander kennen, als nde de in haaren kring beroemde Elizabeth Maria Post, ile men haar onbekend toegejuicht, zy zal by haare be- kendmaaking niet verliezen ; overmids het tegenwoordige Srukje, onder haaren eigen naam afgegeeven , . alleszins dient, om de reeds weggedraagen goedkeuring te verftere ken, De inneemende fchryftrant haarer Brieven , waarvan wy voorheenen gewag maakten , is in dit Gefchrift niet min der treffende, Zy verleent ons in hetzelve cene groote ver- fcheidenheid van befpiegelingen, over verfchillende onders werpen; ontleend van een ruim verfchot vaa voorwerpen, die haar het Landleeven , of byzondere om(tandigheden, waarin zy zig bevond, aanbooden; en van welken haar зап» doenlyke geest, met eene leevendige verbeeldingskragt , doch door een gezond oosdeel beteugeld , zig verftandig wist te bedienen, — Uit dien hoofde zullen genoegzaam ale Leezcrs, die eenigen fmaak in zodanige belpiegel gen hebben, een ieder naar zyne byzondere geestge(teldheid , et еспе menigte van trekken in ontmoeten, die den geest 515 opwinden, en het aangcedaane hart, gelyk dat van de befpiegelende Schryffter , daadlyk ontvoeren, —— en ze zich, ten voorbeelde hiervan., met Mejuffrouw Past, zen. den Rhyn, in 't gezigt van есп dreigend onweder , dat wt (9) Se AN Ай. Kad. Lets, ЦЬ D. bh 452, EUR E. М. POST, VOOR RENZAAMEN. 251 uit eene graauwe lugt Taart uit te barften. "Er heerscht alomme eene doodlyke ftilte, en de akelige lugt verfpreidt eene meer dan n ke fchaduw, die mensch en vee met fchrik vervult. ar befpiegelende geest wordt daarnioor fterk getroffen, en zy fchetst ons het volgende tafereel van het opkomende onweder met deszelfs akelige verfchynzelen. s> Alles verfchuilt zich — alles ontwijkt het gelaat der vergramde natuur , en — deze wagt op den wenk van haa- ren Heer, en volbrengt dien op een oogenblik. » Natuur ? neen: hare woede is weldadig, en hare grimmigheid fchoon! welk een gezigt!! Een drei- gende —- hemel,en—— een wagtende aarde!! Droevig de ganíche zuidelijke hemelftreek — droevig de grond, dien zij bedekt. Het grootíche bosch, dat ginder zijn kruin opfteekt , en het kleien hutje , dat zich verbergt in zijne Schaduw ; ——- de bemoste eenzame fchaapakooi en de trot- fche eik die daar naast grijs wierd — alles fchijnt mij nu zoo verlaten, zoo zwijgend, zoo vreezend, zoo verwag- tend. De ftilte is treffend , en alles , zelv de heuvelen , fchij= nen te luisteren. ‚> Alles luistert еп God (preekt!!! —— manen mma an Een blikfem{traal , blaauw ер íchitterend, vliegt , als een kronkelende flang, door de graauwe lucht. Onafbeel delijk fnel vertoont hij mij een zee van vuur. Het geheele veld fchijnt een vlam, en het water verdubbelt den blikfem; In een oogenblik is alles glans, en iu het zelfde oogenblik keert de voorige donkerheid weer. Nu dreunt de romme- lende donder, en de Echo der wolken herhaalt dien (lag, tot in eeu onhoorbaren а апі. Gebergte en dalen , ftroo- men en bosfchen, weergalmen nog eenmaal die klaterende flagen, en bet beangftigd menschdom ver(tomt. wn Zo wel de bevende aarde, als de beroerde hemel , luis» tert naar de етте van Gods almacht. Nu trilt het pluim» gediert, dat in boomen , en het fchuwe konijntje, dat in de olen der bergen , woont. De hinde, die zich in digte (trui- ken verfchuilt, en de das, die in zijn kronkelende zandgrot wegkruipt, alles beeft voor den donder van Gods mogen- heid. — ` — ` — an Hoe fchielijk hervat zich het plechtig verfchijnfel ! ! — De eene donderflag wisfelt den andereu af, en Gods blikfe- men verlichten de wereld! Ное пе! is dit licht! Hoe vreese felijk dit geluid, en hoe plechtig de tusfchenpoozende (ісе? » Die ftilte zal niet lang duuzen; zy is de voorbode vau groter rumoer. Het begint Ge T de wind fteekt op ——— . 4 Can - оз» ` E M. POST ` een onvoelbaar geruisch, aan eenen van verre aanvhegendem wind gelijk, zweeft onzichtbaar in de lucht, en voorfpelg eenen geesfelenden hagel. —-— Verfchillende winden jagen de buien naar elkander toe, en drie hemelftreken zijn zwan- ger van donder. —- Пе lucht vloeit met een angílig ge- gons — zy fchud de takken der boomen, — Het riet en lies fchuifelt door elkauder, het wordt gezweept. De Rhijn is niet meer vlak. Hij kronkelt Majeftueus, en reeds beginnen bruine golven daarop voort te rollen, —— Пе ‚ bui nadert in een oogenblik, === De hagel valt —— u.s. ik fchuil in °t gindfche ledige teenen hutje — —— —— | nd e— A-—— OE Gen —— am —— Ô God! fpaar den eenzamen Reiziger, die, op eene onherbergfame vlakte , geen andere fchuilplaats heeft dag uwe Almacht! Bewaar de lage hutjes, die geen befchermer hebben dan uwe goedheid, en laat uwe dwarrelwinden die niet omrukken. Spaar het drijvend fcheepje, en laat de zee zijn graf niet worden! Befcherm het vee der weide, dat tot u loeit. Behoed den trouwen oievaar, in-het ongedekte nest, het duifje in zijn verfcholen boomtak, en den kleinen moederlijken vogel in zijn fchuddend nestje. —— 6 God! laat uwe blikfemen дееп fchepfel dooden, dat uw goedheid voor het gevaar leerde fchuilen. — Bewaar de velden met jonge halmen — de boomen met belovend ooft —— laat uwe vernielende hagels de hoop des landmans niet ver- eege mn mn ne — nn ne gn — ong en nn nne te ven ÅD eggen mama Wat zie ik, een blikfem fchiet neer in het veld, en cen тоок gaat op, —— Een ouden wilgenboom verbrijzelt hij en anders niets!!!! De koe, die daar bij lag, —— de hut, die daar omftreeks ftond, wordt beveiligd, de Botzt, ger, op nn pad, en het vogeltje, in zijn boom, worden ver(choond! ô hoe goed is Jehovah! hoe goed, hoe groot! - Een enkele holle boom, wiens vernietiging niemand be- nadeelt, is al de fchade van een verfchijnfel, zoo weldadig voor geheele (treken. Dit is het eenig offer, voor zulk een zegen der volken! Hoe goed is Jehovah! —— ——— .— . Nu zakt de bui allengs naar zee af — de donder kla- tert, en de verteerde wolken verdunnen. — De hagel houdt op. —— Het gindfche bosch fteekt zijn top шег werfrischte bladeren , met nieuwe fchoonheid , op. Nog vallen de koele segendroppelen verkwikkend neder, gr aar VOOR EENZAAMER. 233 Maar in het westen zinkt de Zon, met zegen belovende ftralen, onder, en heríchept door hare vriendelijke tonken de vreugde der natuur. „ Hoe groot is Jehovah! ô Natuur, gij. vertoont het in ij orie. | s, Eenzame oever! — laag voor den regen befchermend hutje! wees gij mijn plechtige tempel, daar mijne ziel eer- biedig voor hem knielt: daar ik zalig ben, in het gevoel van zijn pel te wezen , in het gevoel, dat Hij, die met Almacht dondert in de wolken , mij als een vADER be- mint." EMILIA WERTHEIM. Zweede Deel, Met Plaaten. In "s Gravenhage by I. van Cleef, 1790. In gr. OGavo, 353 blads. N° het geen wy, voor eenigen yd, van het hoofdbedoelde en de inrigting deezer cbiedenisfe , waarin Emila Wertheim eeu hoofdrol fpeelt , gezegd hebben (*), bevroedt wen ten klaarfte , dat dit Gefchrift, onder het bekleedzel van een Roman, een ernítig Zedeleerend ftuk is, het welk des Lee- zers oplettendheid tragt te vestigen , niet zo zeer op wonder- łyk zamenloopende gebeurtenisfen , als wel op gewoone voore vallen des menschlyken leevens, en daaruit afgeleide bedenkin- ‚ ter verftandige en deugdzaame regelinge van het gedrag. еташід hiermede is ook dit tweede Deel op zodanig eene wyze gefchreeven , dat deszelfs Schryver denzulken , dien °t al- leen om sermaak en tydverdryf te doen is, raade zyn Boek niet in handen te neemen , vermids zy er hunne rekening niet by Zullen vinden. Maar heeft men °t nuttige en leerzaame op het 00g, dan zal men zekerlyk dit Gefthrift niet vrugtloos doorbia= deren, daar 't alleszins zodanige lesfen en leeringen inboezemt, die veelal niet behoorlyk gade gelzagen worden, en welker waameeming побсиіз van weezenlyk belang із. — Wy heb. beo, uit bet voorige Deel, reeds een voorbeeld van die natuur bygebragt , met opzigt tot het дерсден van den goeden naam ; men leeze nu, tot eene nadere proeve, eenigen van des Schry. wers sanmerkingen over de vrees voor befpotting van de zogenaam- # Heden. du bon Ton. Mevrouw wERTHEIM was zeer gefteld op het houden van Bals . еа Concenen teù haaren huize, die men den naam van oefe- ningsbals en concerten gaf; zy maakte reeds als vooren hier toe de noodige fchikkingen tegen den aanfteanden Winter, en wenschte niets vuuriger, dan dat haar Zoon kamen haar de be- . Шр. С) Zie N. Ap, Pad, Lets. IVde D. Ы. 475. Qs 234 EMILIA WERTHEIM, hulpzasme hend zou biedet, om dit im vallen ]esstef aic € vo.reg, Maar deeze befchouwde die foort van Partyen met een geheel ander oog dan Moeder, en zag ze wel iuzpnderheid aan, als zeer gevaarlyk voor de eer, den goeden naam, eu het geluk van zyne Zuster EMILIA , welke hy hoogagtte, en teder bemig. de. Uit dien hoofde wendde hy, met eene omzigtige befchei- denheid, 2упе ernftigfte poogingen aan, om Moeder daarvan е doen afzien. ——- Naar 't geen ons de Schryver deswegens berigt, flaagde garer , па herhaalde gefprekken ‚ hierin vry verre; alleen bleef er ten íisarfte nog eene bedenkelykheid over, die Mevrouw WERPHRIM wet eruftig ter harte aem; te weete de ondrasgelyke befpotting der menfchen , waarvoor zy bloet zou ítsan, wanneer zy die plaizier- partyen uit haar Huis weer- de. Dan het gelukte KAngL eindelyk ook dien íchroom dermeate kregug tegen te gren, det hy Moeder geheel overhast- de, om hem, en MILIA, (die er insgelyks minlyk рр sapftond.) ten laatfte ten wille te zyn, en die Winter-uitfpannimgen niet te hervatten. —— Van dit t KAREL eenen zyaer Vrienden , in een гап hem gezonden Brief, een juist verlag, met byg- voegde aanmerkiagea over dic onderwerp, waaruit wy een ge- deele zullen overneemen, — Ор 's Moeders uitdrukkiog, » Hoe zal ik de arglisge befpotting der menfchen verdrangen, , en hunne geheime en geílolene wenken met geduld en gels- >, tenheid senzien?" hervactede » KAREL, welken (рос, myne Moeder ? Welke gebeime-an SH wenken ? Ea van welke lieden? Verbeeld u alle deze n! wie zyn ze, of wie kunnen ze zyn? laffe zwetzers, ` welke geene andere bezigheid hebben , den de goede en booze daaden van de menfchen ouder dén че werpen, en die маг И welgevallen , of near hunne toenmaalige luimen en hun misbae gen, het wit zwart , en het zwart wit maaken. Het oordeel yan dezc lieden moet meu honden voor het geen het is, voer pnnozel, verveelend gebabbel, het welk meer het werk e eenen ledigganger, de inval ven domheid is, dan wel het boo» aartig verdraajen van eenen fcbandelyken lasteraar, - „ Of zyn het wezenlyk meer dan lediggangers, welke myne beste voornemens en handelingen begwalken , verdraajen , dezelve een valsch oogmerk toefchryven ? ———- Zyn het laste raars , en nydigen en boossartigen , wat is 'er meer? Zo de als God en myn geweeten my getuigen, dec ik wel, doe. e secht bandel, zo dra de {уп en de daad zelven voor my fpreeken , en zo lang els de rechtfchapen nan nog gezonde ginnen , eu een gezond veríland heeft. ‚‚Mozper. Dat klinkt alles zeef fchoon, шуп beste Ba: EMILIA WERTHEIM, 133 sarar dit welklinkende verliest zich , zo dra als'die (рос, de boonend reisch, ams eigom gevoel treft; zo dra als de last van het zelve zwaar op ons ligt.. » К. Gy hebt my voorheen reeds toegeftsan, myne Moeder, dar het, om onze eigene gelukzaligheid , nodig is, om onze hals- руке verlustigingsn op te fchorten. De zaak zelve maakt het nood. gaakiyk. Daar over zyn wy het ééns. Zal ik nu daarom een goede zaak niet doen , dewyl ik my daardoor aan de befpotting van eene foort van meníchen bloot ftel, wier rechterftoel en уоп ik nier als recht en billyk kan erkennen: [s er dan mog есп ander, een beter foort vaa menfchen , aan wier oordeel my meer moet gelegen zyn , dan aan het eerfte ? Zal het oordeel en de befpotting van den flechtften hoop meer, dan het oordeel en de toejwichiag van het beste gedeelte van menfchen, myne voormemeus en myne handelingen bepaalen ? Zeg my, myne Moeder , als gy de keus hadt vaa den lof en de toejuiching des ontedelyken en van dien des redelyken mans , welken laf en welke toejuicbing zoudt gy kiezen ? » M. Zonder twyfel de toejuiching des edelen en rechtfcha- en mans. P „ K. Dan ook, als het getal van de edelen eu rechtfchapenen geringer ware, dan het getal van de onedelen en onredelykea? » M. Ik denk, wy behoorden ten minften...e » K. Nu dan, myne Moeder, zo kiest gy dan de toejuiching van den goeden en rechtfchapenen , en, God dank! dat onze ftad zeker meer redelyke en welgezinde menfehen kan asnwyzen, dan booze lasteraars en listige fpotters. —— » lk kan, (dus fchry& kangL verder san zynen Vriend,] niet vervolgen , mya waardfte Vriend, zonder eene aanmerking te maaken. Zedert ik begonnen heb over de zedelykbeid ven 's menfchen handelingen te peinzen , heb ik my gewend, de bronnen op te zoeken, waarom de mensch zekere handelingen, welke hy zelf verwerpt, en waartoe hy misfchien zelf niet eens meer trek noch drift heeft , des niettemin altyd nog doet, en Wagrom het hem zo zwaar valt, zelfs by eene verminderde net- ging, dezelve na te laten. Ik heb daarby telkens op het eigene van het chears&er, denkwyze, geftel der uiterlyke voorvallen ев Omftandigheden gezien, en zo heb ik by my zelven eenige op- merkingen gemaakt, en ben dasrdoor op de gedachten geko- menm, die my dikwyls op den waaren grond en de befcherming van de menschlyke deugden , zotheden en gebreken brengen. ' s lk heb bysa doorgaans gemerkt , dat de mensch voor den lof en toejuiching onverfchilliger is , dan voor finaad , verdiend of onverdiend, De graden in opze gewaarwording der ver- fmsding hangen van ons chara&er em ons geftel af, en na dat deze beiden zyn, zal befpotting en verachting ons meer of min- der treffen, Voor zekere lieden fs befpotting , verfinaading en boonend gelach, een doom fa "tr vieesch ; om dat te ontwyken Cn te ontgaan» laten zy dikwyls deaden uaa, die zy doen e e I 236 EMILIA ;aRTHEIM moesten, en zeker doen zouden , als zy zich niet daardoor aan den fmaad en befpotting, welke gewoonlyk zamen verbondeg zyn , bloot ftelden. „ Deze befpotting en verfimssding mag nu gegrond of onge: grond zyn , zy mag den anderen, dien hy treffen moest, we- zenlyk treffen, of op den kop des maakers fchandelyk en be. fpotlyk te rug vallen; de lyder ziet toch altyd, by de befpotting en verfmaading, niets dan befpotting en verfmaading; de befchul- diging of het verwyte Deeze en geene heeft eindelyk gezien, dat een nar of een dwaas waart; gy gevoelt het nu zelf dat gy hadt en deedt; gy begrypt het nu, dat gy deeze zaak niet Langer zo kunt voortzêiten, enz. is hem en тупе hoogmoed onverdraag. lyk, en om niet door eenen tegengeftelden groncregel of daad zelf te bekennen, dat hy kon dwaslen, en dat hy gedaald heeft, gaat hy hardnekkig op zyn eerst aangevangen weg voort, of fchoon hy van te vooren weete, dat het hem op dwaalwe- gen en in een oneindigen doolhof zal voeren. Kon hy sich vleijen, dat geen mensch op hem, of op de verandering van zyue gevoelens , gedrag en daaden acht gaf, en dat hem noch hoonende befpotting noch bytende (таай aangrypen , en zyn veranderd gedrag in een belachelyk en valsch licht (ellen , en hem valfche oogmerken toefchryven zoude , hy veranderde zee ker, moedig en befloten , zyn verkeerden weg , en ging den -rechten en beteren. | » Als men eene zekere foort van menfchen , als men het ge- ‚ flacht der yveraaren zo 'dikwyls hoort klaagen, dasrover dat de mensch zo zeer in zyne verkéerdheid en in zyne dwaasheid verhardt, kon men deze yveraars niet met grond tegenwerpen , dat zy zelven den mensch, welke beter worden, en oude dwaasheden en gewoontens afltsan wil, door hun oordeel, door hunne befpotting en laaking, vat тупе voornemens affchrikken , дупе befluiten- verhinderen , en hem allen moed beneemen om iet anders te worden, dan het geen hy-tot hier toe geweest is? Op wien valt nu de chuld , of ten minften een gedeelte der- zelve ? Of wie heeft meer recht , en eene gegronde rede van kiagen, als toch de een over het gedrag en de houding van eenen anderen zich wil beklagen? — Daar het aan het mensch. Iyk gevoel eigen, daar het een aangeboren gevoel des meníchen is, om fmaad en befpotting zo boog op te neemen , waarom. verfchoont meu de menschlyke natyur zo weinig, waarom vere acht men hear recht , en bat zynen fmaad en befpotting daar sonder teugel loopen, daar zy zo veel goeds verhindert, en zo veel kwaads veroorzaakt ? » Vergeef deze aanmerking, myn Vriend; de moedeloosheid myner Moeder, om zich aan de befpotting van zekere lieden bloot te Dellen, bragt dezelve gantsch natuurlyk mede." —= En hierop vervolgt KAREL zyn verhaal met melding van den eindelyk gelukkigen uitlag zyner poogingen. AL e ALCIBIADES, DOOR 4, G. MEISZNER. 237 | Alcibiades , door ^. 6. MEISZNER , op een vryën trant in °t Nebr. | t | | | dustsch gevolgd. Tweede Deel. Met plaaten, Te Haarlem by F. Bohn, 1790. 4n 8yo. 334 blads. 6 et gedrag van ALCIBIADES, als Jongman, beeft den bekwaa- H men MRISZNeR overvloedig {toffe verfchaft , om zyne Le- gers in dit Tweede Deel te vermaaken. Zonder de neus en, de fchouders op te haalen, of, uit loutere deugdzaamheid, het ze- delyk karakter van den fchryver in twyffel te trekken, (eigen- fchappeu die һу, mild genoeg, een half duizend Boekbeöor-. deelaars toekent ,) gelooven wy echter, dat hy de minnaryen vau dezen wellosteling niet zo ruim had behoeven uit te wer- ken, Hy vergist zich, naar ons oordeel, geheel niet, wanneer hy zegt: ‚my dunkt, zekere Gefprekken , die in de Natuur „reeds mislyk genoeg zyn, zyn op het papier van zulk eenen » onfmsaklyken aart, dat zelf een sHaKESPEAR zo lang hy ge-. „ trouw de Natuur naarvolgt, "er het onaangenasme niet van » beneemen kan, en volgt hy de Natuur niet, dan is het » nietmeer het zelfde geval.” Uittrekfels uit zodanige gefprekken verzwakken derhalven de natuur : fchoon 'er veele in dit boek nog fterk genoeg zyn, om jonge lieden naar meer uitgewerkten te doen verlangen ; van welken wy echter bet geval met Nais uiszonderen, die, een eenig kind zynde, door haare laaggeesti- ge Moeder, uit loutere winzucht , аап den ryken wellusteling verhandeld, doch door den laatften, op eene edelmoedige wyze, ontflagen wordt... Onder de Tooneelen, die ALCIBIADES als Jongman ‚ in andere betrekkingen, dan in die der liefde , kenfchetfen, zyn "er ver- fcheidene uitmuntend getroffen: men oordeele uit het volgende , in het welk de kamer van den ftervenden PERIKLES, te Athene, de vertoonplaats is. PERIKLES. AsPASIA. Een menigte zmer vrienden, ALCI- BIADES (binnen treedende.) PeRIKLEs. Kom! ALCIBIADES! kom! gy moet u haasten , in. dien gy nog de laacfte flikkering van myn levenslicht àanfchou- чеп wilt. Ы ALCIBIADES. Lang, nog lang moeten de Goden "er de uitblus- King van verhoeden ! Hoe bevind gy u thans, туа Waarde PERIKLES? Per. (Ergens op wyzende , °t welk hem aan den hals hangt ,) zie eens hier! : Anc. Wat meent gy daar mede? Wat is dat? Pra. Een Amulet, dat de Vrouwen my omgehangen hebben, om de Koortsge verdryven. мае ZO, »—— maar , hoe bevind gy u , waardige , edele an Pra. Kunt gy uwe vraag nog herhaalen? Hoe flegt moet het Ше PERIKLES gefteld zyn, wanneer hy, zelf met geduld, derge. - y. eat . ALCIBIADES, Iyke dwaasheden aan hem pleegenlaat! — Gy weentl mam ween toch niet! Wie bedroeft ‘er zich om , waaneer ееп wel uitgevoerd Tooneelfpel ten einde lóopt? —— Dikwils hebt гу my gevleid, door van my te willen lecren leeven, .— doch ш dit vleiëry geweest zyn, en leert heden van my — flerven! De jorge ver. 601 Neen! niet terven, myn Vader ! niet terveni Per. Gy hebt gelyk ! Zo ik naar iemands ftem luisteren kon, het zou zekerlyk naar йг uwe wezen: — maar zelf de Ноор is my ontvlooden even gelyk een vlugtenden Vyand. Asp. Neen! sengt neen! alle hoop ter geneezing is neg niet ganschlyk verdweenen, * Goden 1 war zal "er van mọ engelukkige worden, wanneer ... Per. (Het oog op AtcistApEs flaande.) Dan wenschte ik nooit deezen Man, van zyn vroegfte jeugd sf, opgevoed en: beftuurd te hebben, zo hy bekwaam ware, om mynen en uwen te ven рее еп, Hy is de beste Erfenis, die ik u kan agterlaaten! Dit Schrift zorgt enkel voor uw toekomend beftaan! Ну sal voor uw rust, voor uwe veiligheid zorg уеегев te draagen! He zal uw Raadsman en Befchermer zyn! Beleedig hem niet door ver- denkiog ! Hy was feeds uw vriend , mooglyk nog wel iets meer, — maar weg met deeze vermoedingen op bet (eck bed! De wootden van een ftervenden mo.ten (ech waarheid en zekerheid zyn. | . Азр. Van een ítervenden? ——- б PrRIELES! PERUELES! Per, Stel u gerust! Berlang keer ik weder tot u te tug, flechts nog maar eene zorg gast alle аһдеге myner zorgen ie boven! de zorg voor den Staat naamlyk. Arcasrapes! ik leat Athene zonder hoofd; maar zelf dit тун seeds haifgebrokea eog dringt tot in uw binneníte door, en ontdekt aldaar den wensch , dat gy eenmaal Staatsbeftuurder moogt worden! Gp zult dien weusch ook doorzetten , myne ftervende lippen vere kondigen het u. Maar in de tegenwoordigheid van allene die.hier om myne legetítede (en, bezweer ik п, beloof my, — dat, ingevalle dit gefchied , gy u derwyze zult gedraagen, dat geen redelyk fchepfel immer aan myn graf uitroepe: —— e 0' dat pEeRIKLEs hem toch niet opgevoed hadde!" —— Maar dat veeleer de traanen der dankbaarheid, den.Goden waste diger dan Offerande en Wierook , myne gedachtènis en herleveti in и, plechtig mogen vieren ! Zult gy dit doen? —= Bezweert gy zulks 7 Arc. Ik zweer dit, met al de plechtige Eeden der Verbot- genheden! PER. Houd gy dien Eed nfet, dan fta ‘er nimmer een Vriend зап uw fterfbedde' dan worde "e nooit een traan уап beklag op uwen doodlyken wond geplengd! ——- Су hebt zyue bt lotte gehoord: Allen, Wy hebben ze gehoord. ` Per. Als ik nu geftorven zal wezen, draag dan, als een be- fchermenden Vriend, zorg voor myne Gade! Реп zy dir шуа t DOOR 4. 6. MEISZNARR, 199 | efifhondig knaapje eveneens uw Broeder als gy шуп Zoon паат —— Dan — ik kan niet meer! — — zelf шупе leatfte adembaaling heb ik u gewyd! -———- ALCIBlADesl ABA 1 ——- dank voor, uw geleide door dit teeven |! —— fen my op! —— myne vrienden ! Heft my op! —— myn hart! hoe donker : neemt dien fleen weg, die Zo ker dtukt! —— Neemt Weg! mmo 01 myn hatt! —— Hy valt in een doadsfiaauwte) > > Азр. (Zick op hem werpende.) Goden! б Goden! —— Ну з niet meer! | De jonge РЕК. Ach! myn Vader! 6 hoe Копа! " Zerf zjner vrienden. Ну Gert! hy Пегїї! Beklaagenswaar- dig gfthene! Wie zal u dit verlies ‘vergoeden ! ———- Wie u bee fchermen, wanneer het trotfche Sparta andermaal zyne Legerben- ‚деп тедеп u verzamelt! ` Tweede zyner Vrienden. © Preriktes! juist heden, daar nog de wonden der gruwzaamfte Pest bloeden, verlaat gy ons4 Wie zal nu aan onze muuren veiligheid, aan ons hongerig Volk fpys, en aan onze Krygshelden moed, verfchaffen ? . Derde. Een reeks van eeuwen brengt dikwils zulk eenen man niet voort. Erinnert u, in welk eenen beklaagelyken toe- ftand hy Atkené vond, en hoe fchoon en luistervol hy het nu verlaat ! | Arc. б! Hy, Hy alleen riep de Kanften en Weetenfehappen $ riep den Overvloed en Krygsmagt berwaatds, ——— Geest van deezen grooten Мап! zult gy dit ligchaam ontvlieden, —— blyf dan altoos om my zweeven! | Vierde zyner Vrienden. Wat was onze Zeemagt, toen hy het roer der Regeering in handen kreeg ? en wat is zy heden! Vyfde. Wie telt de Zegepraalen іп deezen bloedigen en lange duurigen Peloponnefifchen Oorlog? Zesde. Of de Volkplantingen, die hy ftichtte en onderhield? Zevende, Als Veldheer heeft hy nieuwe Trofeen opgerigt. Per. (Zich nog eenmaal herflellende.) Waarlyk, een Lykrede Klinkt fchoon! ——- maar ik verwonder my, dat gy flechts dat eene roemt, waaraan het geluk het grootfte aandeel gehad beef: ; en het geen meer anderen voor my reeds gedaan heb. ben; terwyl gy het grootfte en fchoonfte in mya leeven vergeet! Allen. Wat doch? Per. Dat nimmer om mynen wil eenig Athener een zwart treurkleed heeft behoeven aan te leggen! dat (nieuwe doodstrekkingen.) ——- Verlaat my! — Verlaat my! ——- acht шуп borst! ——- ATHENBA! zy gelooft! emme тоер mynen geest op! —— (Hy Ле.) . Toen PERIKLes dood was, toen eerst erkenden de Atheners zyne ganíche waardy! thans eerst was de ftem zyner Vrienden aen benyders flegts eene enkele klaagílem. ee Ce Mo GESCHIED: DER VEREENIGDE NEDERLANDEN. Gefchiedenisfen der Vereenigde Nederlanden voor de Vaderlandfche Jeugd, Veertiende en Pyfiiende Deel, Met Plamen en Posar- traiten. Te Amfterdam by |. Allart, 1790. In Duodecimo, 555 bladze e merkwaardig(te voorvallen, zins den aanvang van пес Jaar D 1781 tot op het afloopen vaa 't.Jaar 1785, worden in deeze twee Stuk'es beknoptlyk ontvouwd, op eene voldoende wyze, om der Vaderlandfche Jeugd een zamenhangend verflag der ge- wigtige gebeurtenisfen. уай dat tydsverloop in te boezemen: waardoor dezelve te beter in ftaat gelteld wordt, om vervolgens uitgebrelder gefchiedverhaalen opmerkzaam па te gaan. e Fou Fau de Normandie of Arlequin Kramer, Klugtfpel. In één . Bedryf. Met zang. „Mom te bekomen, In o@avo, Зо bladz. рг" is het dier/yk Magnetismus, te gelyk, in ons Vaderland . aangeland met de Fou Jou de Normandie, en dit heeft deg Schryver van dit Klugtje aanleiding gegeeven, om beide in een belagchelyk licht te plaatfen. ARLEQUIN en COLOMBINE, twee be- kende Patroonen van het Iraliaansch Tooneel, hebben een kraam opgericht, en zyn vlytig bezig, om voor en in dezelve huune Fou Fous uit te venten, wanneer Doctor sPERMACETI, een gel lumineerde Maguetifeerder hun zyn ongenoegen daar over te Кеп: nen geeft, als zyne broodwinning geheel ftremmende. Zyn Plan om de Natie eerst te magnetizeeren , of, volgens de geleerde vere taaling van ARLEQUIN, te bezeilffeenen ; en dezelve naderhand te taaten bejoujouen , niet overeenftemmende met het ontwerp van ARLEQUIN ; namenlyk om de Natie eerst te bejoujouen , en dan vervolgens eerst te magnetizeeren , is het voorftel van den Doc- сог, om van de Fou Fous en het Magnettsmus ééne zaak te mas- ken; het welk echter door COLOMsINK , als het verderf haarer Negotie, wordt afgekeurd, Terwyl 'ег intusfchen eenige Patien ten van den Doctor voorby de Kraam wandelen , onder welke een Dame die hy jong moet magnetizeeren, verheft een Liermau en een Zangeres’, den Lof der Zem Jous ten hoogften trap 5 wils lende dat dezelve menig hoed en pruik uitwinnen, eu zo wel ais Rateltjes en Bellen gedraagen moeten worden, wanneer de Тоя zulks wil. De geheele verkoop van de Jou Fous volgt op dit gezang , weshalven ARLEQUIN twee Patienten van ЗРЕКМАСЕТІ met Gekskappen, by gebrek van Jow Fous, voorziet} en hun de- zelve met bellen en linten op het hoofd zet; zeggende: zie daar de nieuwst aanftaande mode, die waardig is door dit bevallig paar het eerst gedraagen te worden. — De You Jou verkrygt der- alven, in dit ftukje, den voorrang voor het Magnetismus , en zy verdient zulks in de daad, als een onzondig fpeeltuig voor kinderen. 