VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
ftellen in de Woestynen van Syberie , kunnen niet groot genoeg weezen om bewoond te worden, door zulke ge- drogtiyk groote Schepzelen, De Caspifche Zee levert e ons een bewys van op. Deeze Zee, veel uitgeftrekter dan de Zoute Meiren van Syberie zouden hebben kunnen wee- gen, huisvest geene Dieren dan van eene middelbaare grootte, Puinmus en verfcheide' andere Dierbefchryvers hebben vermeld, dat de Caspifche Zee meer Zee-monfters bee BUFFON, °t geen hier, cenigzins, ter apheldering kan dienen, ons Mengelwerk , boven, bl, 459, r WEGENS DEN MAMMOUTH. ` 883 bevatte dan alle andere Zeeën; maar, naa een nauw- keuriger onderzoek , blykt, dat deeze Zee-monfters Witvis- fchen zyn van twintig vocten lang, Zee-honden , en groot te Visfthen, die op zyn best in ftaat zyn om: kleine. Vis- Schersfchuitjes te doen omflaan. ` Het blykt, derhalven ; dat de diepe valeien der bergen in Sybherie geene Zoute Meiren kunnen bevatten, groot genoeg om ter verblyf- plaats te ftrekken- van Schepzelen zo groot als de Mam- mouth. | Men voege hier by, dat deeze Walvischaartige Dieren zich niet verre van °t zout water kunnen verwyderen. in- dien eenige deezer Dieren het kruid aan de oevers komen afknaagen , gaan zy weinig van de Zee af, en. blyven niet lang buiten hun natuurlyk element. Hoe zou het dan mogelyk zyn dat de Walvischaartjge Dieren verre genoe gingen om op plaatzen te komen, waar men de Overblyt- gels van den Mammouth nog fris, en zelfs bloedende, ge- vonden heeft? ' Deeze redenoh fchynen overtuigend aan te toonen, dat die groote Tanden en Beenderen aan Landdieren behoord hebben. Dit alles neemt niet weg dat de veronderftelling van den Heer DE LAMANON zeer gelukkig uitgedagt is, om de formeering der laagen Zeefchulpen uit te leggen, en niet verpligt te zyn tot de veelgewaagde veronderftel: lingen eeniger Natuurkundige. En men kan niet zeer- twyfelen, of de beide Vastelanden hebben eene menigte Zoutwater-Meiren gehad, die thans niet meer heftaan. Met reden mogt dan de Heer CoLLINSON ,in een Vertoog den roden van Wintermaand des Jaars MDCCLXVII, aan de Koninplyke Societeit voorgeleezen, zeggen, dat deeze Overblyfzels, aan de Rivier Ohio gevonden, de Overblyfe zelfs zyn van een zeer groot onbekend Dier, °t welk de Slagtander van een Oh ans en Baktanden hadt byzander eigen aan zyn foort, it Dier is niet onbekend aan de Wilden van Canada, noch ook aan de Rusfen, onder wel- ken eenige verklaaren, ’t zelve leevende gezien te hebben. „Vertellen, zo de een als de andere, veele fabeltjes, ten dien opzigte, dit bewyst niets meer, dan dat dit Dier zeld- zaam is, en eene groote fchrik verwekt in die het zien. Maar welk een gedaante heeft het? Wat is deszelfs voed- gel? In welk gewest komt het meest voor? — Ik antwoord np deeze Vraagen. Zyne gedaante gelykt naar die der Beeren; het eet alles; het wordt in Groenland meest gevon- den, Ss 4 Naa $34 "DEEL GT Naa de Overblyfzels van den Mammouth in Europa, Afia en America gevonden te hebben, hadt men ten min- ften de weinige befchryvingen van Groenland, die voor handen zyn, moeten raadpleegen; dewyl dit Land tus; fchen de drie genoemde Werelddeelen gelegen is. Ik heb my onlangs hier op toegelegd, en, zonder my des zeer ze verwonderen, geleezen, dat dit Dier by de Groenlan- ders bekend is. Zy zeggen dat het een zwarten huid, en de gedaante van een Beer heeft, dat het zes vademen hoog is (*). De Schryver van dit verhaal voegt ’er by, dat vrees de hoogte van dit Dier heeft doen vergrooten, Dit toegeltaan zynde, zal nog overblyven, dat het zeer groot en ontzaglyk moet weezen: dewyl alle Volken , die voorgeeven dit viervoetig Monfter gezien te hebben , dar door verfchrikt zyn. Men kan, derhalven, niet twyfelen aan °t beftaan van een Landdier in °t Noorden, °t welk in grootte den Oily- phant verre overtreft; men kan niet twyfelen of de Mam, mouth der Rusfen, de Vader der Koèijeg der Wilden in Canada , eu de Groote zwarte Beer der Groenlanderen , een en ’t zelfde Dier zyn. Doch waarom is dit Dier zeldzaamer in Afia en America, dan in Groenland? Om deeze vraagt te beantwoorden, veronderftel ik, op goe- den grond van rede, die ik in een ander Werk zal op- geeven, dat Groenland aan Afia en America vast is door twee Lamiengtens. Wanneer de Mammouths, door bon- ger zich in Groenland gepraamd. vinden, trekken zy ną -Imerica en Afia, door "rt Noorden van Syberie: als dan gich alleen vindende ander eene vreemde lugtftreek , mis- fchien al te warm voor hunne foort, kunnen zy niet voort- teelen, en komen om, verre van hun geboortegrond ver- wyderd. Misfchien is deeze foort van Nieren reeds zints verfcheide eeuwen aan ’t afneemen, en kan, te dier oor- zaake, onder onze Lugtítreeke, niet voortteelen, Decze gisfing is te waarfchynlyker: dewyl verfcheide ftukken ` fchynen uit te wyzen, dat de Dierfoorten hun opkomst en verval hebben even gelyk elk Dier hoofd voor hoofd. Ziet daar, zo ik meen, het beftaan van den Mammouth ` beweezen. °t Ware zeer te wenfchen, dat de Geleerden te Kop penhagen nadere berigten inwonnen , wegens de Ge- aante en Huishouding van dit verhaazend Viervoetige ‚ Jeanddier; middelerwyl mogen wy gisfen, dat de gefal K 6") Histairo Generale der P gyages, Tom. XIX. p. 39. WEGENS DER MAMMOUTH. 588 die der Beeren nabykomt, dat het, even als deezen (*), al- les tot voedzel gebruikt, of Kruiden, Visfchen , Schulp- en Schaal- en Landdieren verflindt. Zulk eene alles inflin- gerende graagte fchynt zelfs noodzaaklyk voor een Dier, van zulk eene grootte in ’t barre Noorden , waar het voed- zel in ’t Ryk der Planten zo fchaars voorkomt. >'i Ik belluit dit Berigt met aan te merken, dat de Olyphan- ten niet in °t Vasteland van Amerfca.beftaan hebben, dat de Dieren, die het Zuiden bewoonen, niet uit het Noor- den gekomen zyn; dat de Natuur niet bezwykt, onder de bevroozene Lugtftreeken ` dewyl de groottte Land- en Zee dieren , de Mammouth en de: Walvisch , -zich in Groenland onthouden. Dit zelfde ‘heeft plaats in verfcheide Andere foorten, die de Zeeën en het Land onder de bevroozene Lugtftreek bewoonen. De Arend, by voorbeeld, is er zo groot en fterk, dat dezelve jonge Zeekalven in de hoogte opvoert, en de Schaapen, door de Deenen derwaards overe ebragt, zyn grooter en fterker geworden dan in kuropa. eeze dingen zullen ons minder bevreemden, als. wy in aanmerking neemen, dat de Condor, de graatfte van alle vleeschvreetende Vogelen , zich niet onthoudt in de warme ftreeken en laage Landen. der Nieuwe Wereld en van Afri- ca, maar op de hoogfte Bergtoppen, waar men weet dat eene felle koude heerscht. De Lammer-.gier der Alpifche Gebergten , ecne foort van Condor „Jevert nog een voorbeeld op. ——- Het blykt, derhalven, dat de Heer DE BUFFON zich al te zeer gehaast heeft in °t bybrengen van Ttukken tot bewys van zyn Theorie des Aardkloots. °t Ware te wenfchen , dat.dit doorlugtig verftand. zich voorzien hadt van betere bewyzen , om zyn. Stelzel te onderfchraas gen CA (Dirr zyn misfchien geen verflindender Dieren dan de Witte Beeren. ` ` (+) Naa het vertaglen van dit Stukje , herinneren wy ons, reeds jaaren geleden, iets geplaatst hebben in ons Mengel- sverk, dit Dier en deeze Tanden betreffende. By ’t naazien, bevonden wy het de Waarneemingen over de Beenderen , die men gemeenlyk veronderfbelt, Olyphanits-beenderen te zyn, gevon: den by de Rivier Ohio in America. Door den Heer wiLLIAM HUNTER. Wy lazen het met genoegen over, en zullen onze Leezers, die in dit fag van nafpeuringen genoegen feheppen , it zelfde kunnen (maaken, als zy onze Nieuwe Vaderlandfchg Eetteroefeningen, IV. D. 2de St. bl. 195, enz. opflaan, ` | TE REL D 586 R EIZE me ER, REIZE NA SALENCY IN PICARDYE , Door * * &, Ín eenen Brieve van 8 Juny 1781. aan den Graaf DE CASSINI , Direieur van het Koninglyk Obfervatorium , van de Academie der Weetenfèhappen. ` eer onlangs hebben wy, in ons Mengelwerk, een Berigt medegedeeld van het. Feest der Rooze „te Sar ‚> lency in Picardye, zo alsde Gravinne DE GENLIS’t zelve an zeer bevallig befchreef (*)s in °t zelve vindt men eent, e trekken van de gefteldheid der Inwoonderen dier laatze ; doch zy dienen meer om onze graagte, tot en eene volkomener kennisfe aan dezelve , gaande te maa- ss ken, dan te verzadigen. Verbeeld u drie honderd Wooningen, van elkander af- efcheiden, door een Boom- , een Wyngaard ,of een klein ark, °t, welk de eenzelvigheid van een geregelde ftraat wegneemt, en opening laat voor eene gezonde {peeling der sa just, Het dak, waar onder een Salencyer huisvest , is zyn eigen; de grond „rondsom het huis, de waardige naa- laatenfchap zyner Ouderen. Men ziet hier niet, gelyk elders , met den hoed in de hand, eenen gierigen Landei- _ genaar, eenige morgens land te huur vraagen, ten einde | y C*) Zie Mengelwerk , boven, bl, 237, ena. NA SALENGY IN PICARDYE, 887 hy. zich gert zweet des arbeiders verryke, Hy wordt niee ` vernederd door de nabuurfchap eens trotíchen Rykaarts, Zyn Buurman, een Landman, gelyk hy, werkt even als hy van den vroege morgen, is even fris, even vrolyk, Drie morgens zyn genoeg tot het fober onderhoud eener Familie. De jaarlyktche uitlevering, tot geld gebragt, be- loopt twaalf Stuivers daags. ’t ls weinig, maar genoeg tot ket voldoen hunner behoeften. Zy zyn arm, (indien zy arm mogen heeten, die hunne behoeften voldoen kune nen,) maar zy kómen nooit in verzoeking om "e nabuurs akker te berooven 3 nimmer ‘vervoegen zy zich by Zem Regtbank om het regt van eigendom op te helderèn. In geen Gedingftukkamer vindt men den mom der Sxlencyerd $ geen een votinis is tegen hun geveld, één enkel is tent hunnen voordeele uitgefprooken in. den Jare 1975, ‘erf "e was hun Heer, die hun tot het vervofderen van hunne zaak drong. i Het Weeskind kan flaapen in de but, hem- door zyn Vas der nagelaaten, zonder een Voogd hoodig te hebben; en nooit was een Voogd verpligt een balftuurig Jongeling te ftraffen. Den Vorst en de Wetten kennen zy alleen by naame. De jonge: Knaap vreest altoos dut eén misflag van zyn kart, zyne Zuster, żyne Nigt, of eene verdere Bloed- verwante, zou kunnen berooven van de Roos; de Vader neemt zich in agt voorzyne Dogter of Nigten: de Moeder , die de eere genooten heeft om de Roos weg te draâgen , onderwyst haare Dogter in alles, wat zy te werk ftelde om zich zulk een gedenkteken van Deugd waardig te maa- ken. De Roozenhoed verftrekt dus by den Salencyer voor Wet , Wetboek, en Regter. Eéne Roos is het beginzel van duizend Deugden, en plant ze voort van gefacht tot. ellacht. 8 Herinneren wy ons de gefchiedenisfen van alle Heerfchap» pyen. Hoe veele ommewentelingen op deezen Aardkloot , Zints den tyd van crovis! Alles is veranderd , alles deelt in het befmettend verderf. Salency heeft niets wan dë oorfpronglyke zuiverheid verlooren. De Roos was de Bee’ fchermfter van de Deugd, van het geluk , der Inwoonderen. : Ontelbaare verflingeringen, van geene of flegte Huwelyken. gevolgd , hebben overal (renge wetten ten dien opzigte noo- dig gemaakt, De Salencyfche Maagd, onverbreekly aan ’t oud gebruik gehegt, trouwt nimmer dan dan een Saléncyer Jongeling, en bewaart haare goede zeden. Zes Naamen’ zyn de gellachtnaamen van alle de Gezinnen: dus hebben e N Vice 488 REIZE vierhonderd vyftig Inwoonders zes Voorvaders gehad, wier gfltammelingen , de een aan de ander getrouwd, zints lane gen tyd, niet meer dan eene Familie uitmaaken:en op dee- zen heiligen Geflachtboom zyn geen weemde takken inge- Ent. Ach!” riep de Heer pe cayLus uit, als hy de Hetrurifche , Griekfche en Romeinfche Oudheden in `t ticht gegeeven hadt, — wie zal my de Oudheden der Galliers s verfchaffen? De wyze,op welke men in Frankryk leeft , ae zal ons welhaast buiten ftaat (ellen eenige voetftappen > van het oude te vinden! ” Hy hadt gelyk. Waren hem de Salencyers te binnen gefchooten , hy zou zich vere troost hebben over ’t verlies van zo veele dikwyls noodloo- ze oudheden, Frankryk mag in deeze foort zyne mededin- gers hebben: maar het fchouwtooneel , °t welk Salency aan alle Volken geeft, naa het verloop van zo veele eeuwen, behoort dat Ryk alleen, het wordt nergens vertoond „ en is het fchoonfte gedenkftuk der Oudheid,.waar op het zich mg verheffen. e Salencyers zyn arm; en ,dewyl zy weinig gronds heb- ben, kunnen zy niet meer aankweeken dan het noodig lee- vensonderhoud; ondertusfchen hebben zy genoeg , zelfs in Schraale jaaren: en, in ftrenge Winters, is Ziekte het eenig ongemak waar voor zy vreezen. Ziekte vermeerdert de be- hoefte, en de handen blyven werkloos op het krankbedde 5 dan moeten zy onderftand vraagen. By wien? By hun Priester. Ach! welk een onderftand? Geneesmidde- len. Ik moet u bekennen, waarde Graaf, ik wist wel dat er een braaf Priester kon zyn; te Salency heb ik gezien dat er met de daad een beftandt. De Heer sav- VEL , dus is hy geheeten , is een gandoenlyk , opregt , ver- ftandig en braaf Man, de Vader, de Vriend , de Genees- heer, de Befchermer zyner Gemeente. Vraagt de Herto- gen DE LA TRIMOUILE , DE LA ROCHEFOUCAULD DE LUYNES, DE BRANCAS, DE LA VAUGUYON, den Bisfchop Graaf DE BEAUVAIS, zy hebben het Feest der Rooze byge- woond e en zvn wedergekeerd , vervuld: van verwondering over de Salencyeis , en van eerbied voor den Priester SAUVEL. Waarom is dit Feest zo lang onvermaard gebleeven? % Is om dat men zeer zelden de Deugd , zonder weelde, zonder prägt , zonder aanpryzing, zoekt. ’t Geval bragt ‘er, in den Jaare 1766 eene verftandige Dame; en dit was genoeg om er den ouden luister aan by te zetten. Een geleerd Heer vergezelde haar, en heeft dit Feest aan geheet ` ue Pad welgedaan met het zaad der Eere te zaaïjen, om Vrug- NA SALENCY IN PICARDYE. 389 Eüropâ bekend gemaakt. Misfchien is het hier de Haat om den Geleerden eene eere te fchenken die hun met het hoogfte regt toekomt. Welke benaaming men ook wä geeven aan de Wysgeerige Schryvers, °t is zeker, dat zy met een lichtende fakkel de duisternisfen hebben opge- helderd, die aan onze oogen eene menigte van heilzaame inftellingen onttrokken. „ Zy hebben,” (ik bedien my hier van de woorden van den Heer TARGET.) ,; eenen » roem verworven, van welken men hun niet kan beroo- an ven, den roem, dat zy het oog vestigden op voorwer- ` an pen van een algemeen belang; en daaden , nuttig voor het an Menschdom , uit de duisterheid der vergetelnisfe her- an voortbragten.” Nyd, ondankbaarheid en roers zels van een nog flegter aart, kunnen alleen zo veele wel- daaden „door de Wysbegeerte toegebracht, lochenen. Dat het my vry ftaa, den Heer de sAUVIGNY, die eerst die Feest bekend maakte, eene hulde, hem verfchuldigd , toe te brengen. , to Uwe verbeelding, Heer Graaf, vervoere u niet buiten de waarheid. Verbeeld u de Draagfter van den Roozen-. hoed niet als wonder fraai opgefchikt, ftel u dezelve niet voor, als eene zedige Schoonheid; zet haar de dubbele bekooring van Schoonte en Deugd niet by: dus. zouden te veel voordeelen zamenloopen. Zy is dikwyls ver van Schoon; maar altoos Deugdzaam. De gedaante komt niet in aanmerking, men ziet noch na de boersheid , noch na de leelykheid , zy is met den Roozenhoed vercierd , en deeze alleen genoeg om haar te verfraaijen. De Oudften, die de beste uitkiezen, hebben alleen ooren om het ver, haal te hooren der Deugden, dat de algemeene vergade. ring der Inwoonderen voorftelt. Schoonheid zal nooit ee-e ` ne goede hoedanigheid in eene Mededingfter opweegen. De Heer van Salency heeft den Inwoonderen de eer van de drie Salencyers, die naa den Reozenhoed dongen, te kiezen, willen ontneemen. ’t Is hem mislukt: hy heeft alleen het regt behouden,om uit de drie , hein voorgefteld „ Ser ééne te kiezen om met den Roozenhoed te praalen. Och! hoe ras zou deeze heilige Inftelling ontaarten en verbasteren, indien het fchenken van de Roos aan den Heer ftondt! Een jong Heer! — ik zeg ‘er niets meer van —- gy raadt wat ik zeggen wil. | ô, Myn Heer, gy, die in uw Landichap, dit eerwaate dig Feest hebt willen volgen, gy hebt, buiten twyfel, ten TH KE/I ZS gen van Dengd in te oogften, doch wagt u van ier te veel omflags en optooys by te maaken: gy hebt de Draag- fters van den Roozenhoed te zeer opgeícnikt ; uwe Gastmaslen zyn te pragtig, uwe Huwlyksgiftea te groot, uwe Dansfen te kunftig: °t Is veeleer uw Feest dan het Feest der Deugd. Laat her meer ngar dat van S gelyken ; volgt minder de Feesten der Stad s geef de Roos miet in eene Zaal, maat aan den voet der Altaaren. Ach! wist gy hoe veel roems de Salencyers ‘er im (ellen, dat zy een’ Heilig als Grondlegger van het Feest groeten! Wist gy, welk een heilig merk deege oorfprong op de „Roos zet! Zy,die dezelve ontvangt, bloost, (fort traanen van vreugde, en beeft, deeze gift aanneemende ; als kreeg zy ze uit de band van den H. MEDARD zelve, Deeze oorfprong is een dier plaatslyke fchoonheden , wek ke men niet kan overvoeren , of elders zo wel naavolgen. Allen, die uwe -bekranste Meisjes gezien hebben, vonde ze te Tchoon, Laat, indien gy buiten verdenking wik- bleven, alle jaaten geene zo bevallige met die eere pron- ken. —— Niets heb ik te zeggen op den beroemden Advocaat, die in de Parochien van Canon, Vieux-Fumée, Meridon, het Feest der goede Lieden heeft ingefteld, ze Is niet alleen voor de deugdzaame fchoonheid , dat de Heer ELIE DE BEAUMONT dit Feest verordende; maar ook voor den Gryzaart, die, nedergezeten op den fteen, welke wel- haast zyn graf zal dekken, kan uitroepen, naa een ftreng onderzoek zyns voorgaauden gedrags : Ik ben altoos een goed Vader, Ik ben altoos een goed Burger geweest! — Voor de braave Huismoeder, die, in haaren ouden dag, vol vertrouwen, by haaren Heer betuigt: Ik heb alle myne Pligten betragt: myn borst heeft myne Kinderen gezoogd, en alle myne Kinderen zyn deugdzaam; myn Land, door myne hand bearbeid , heeft alles, wat het kon, voortge- bragt. Welk een troost brengt SLIR DE BEAUMONT niet aan de Grysheid toe! Hou moed, roepen de braave Lieden van Canon elkander toe, de prys wagt ons! Gelukkige ar- beid, die den weg baant tot eene zo roemryke belooning? Smaak , Ô Stigter van dit Feest, {maak langen tyd het ge- noegen om braave Lieden te bekroonen : bewyst, jaaren achter een , dat het gebruik van rykdommen ,.op eene ede- le wyze, door verftapd gewonnen, van regtswege aan de Deugd toekomt. Men vindt geene Schoonheden te Salency; doch die Jeelykheid is een Dogter des arbeids. Ik heb gedagt, Ze RA SALENCY IN PECARDYE, ` as Beeze Volkplanting, zich niet vermengande met vreemd bloed, klein gebleeven was, en de oorfpronglyke geftalte behouden hadt. Dit den Priester voorftellende , antwoord» de hy: , °t kan zyn; doch de arbeid heeft er tr groote an fte deel in. Ziet deeze Velden; ze zyn vrugtbaar; een. an zelfde grond brengt drie.gewasfen voert 3 alles is bedekt 5 , Boomen, Vrugten , Veldgewasfen , niet ligt. ledig. "e Menfchen hand werpt hier met de Spade den grond an om; de Ploeg is hier onbekend. De Kinderen ondernee- an men, vroegtyds , werk boven hunne kragten5 dit doet > Ze mismaakt en leelyk worden: doch,” voegde hy ’er glimplachende by, , men heeft te Salency nooit prys op de Schoonheid gefteld, waar toe zou dezelve den Inwoon» an deren dienen?” Wat de Gefchiedenis der Stigting van het Feest der Rooze, en het breed verflag der plegtigheden betreft, wys ik u, myn Heer „ na het Werk van den Heer de sAUVIGNY.. Ik heb "er niets by te voegen, dan dat zy , die den Roozen- hoed wegdraagt, vyf- en twintig Livres ontvangt, haar ge- maakt door den H. MADARD, die verfcheide morgen lands beftemde om die fom op te leveren, Deeze Landen zyn, by de: inftelling der Leenen, het Leen der Rooze geheetgiie De rewa Maagd ontvangt, op ’t Leen der Rooze, de o YV Ki verheêreewaadingen, een boeket bloemen, een pyl, twee ‘kaatsballen , twee witte ballen, een hoornen fluitje, op ’t welk driemaal moet geblaazen worden eer men °t haar over- reikt. Deeze plegtigheden ftammen af van de zonderlinge ebruiken by het invoeren der Leenen vastgefteld. Voorts rygt zy een tafel met twee banken, een wit tafellaken „ zes fervetten, twee mesfen, twee glazen , een zoutvat vol zouts, vyftig nooten, twee brooden elk van één ftuiver, een kaas van drie ftuivers , twee kannen wyn en een halve kan water. , i De Salencyfche Maagd , die ik zag kroonen , heete LOUISE QUISLET , Dogter eens Kastenmaakers; ík heb deel geno- men aan den Maaltyd welken zy gaf: de koekjes waren van haar eigen bakzel, en de {wyn was van haar eigen wyngaard, han Ik moet, eer ik deezen fluit, nog met een kort woord jets zeggen van het character der Salencyers. Zy zyn niet lustig vrolyk, zy hebben geen kennis aan de luidrugtige volksvreugde 5 zy zyn vreedzaam; van hunne Kndebeid af, alle beweegingen van ongeftuime driften bedwingende: de- wyl een misflag, een enkele vervoering, hun zou berboven ", van 392 'REIZB NAAR SALENCY IN PICARDYE. / ván dé eere om ooit onder °t getal te komen der geenen dis na den Roozenhoed dongen : zy geeveu zich aan geene buiten- fpoorigheden over, deeze zouden eege vlek achter laaten „ die vier volgende geflachten niet in ftaat zouden weezen uit te wisfchen : zy laaten niet toe „dat de beweegingen der teder- heid hun hart inneemen, . Welke Salency/che Maagd zoi aan de zugten van een Minnaar het oor durven leenen ? De Roozenhoed vermag meer dan de Liefde 3 dit is de oorzaak van de bedaarde en bedagtzaame Vrolykheid der Salencyers. Ik heb by dit alles niets tot optooi ge- voegd: ik ben altoos binnen de perken der waarheid geblee- ven, en ik zal fteeds onbekwaam blyver u te vermelden , wat ik -gevoeld heb. ‘ Ik blyf, enz. , ` N ; 5 e. „à XIX. BERICHT, wegens een Prentwerk, volgens de Nieuwe Uitvinding van den Heere CORNELIS PLOOS van AMSTEL , Jac: Corn. Zi Mede-Direfteur van de Teken- Academie der Stad Amftendasr ; wan het Zeeuwfche Genootfchap der Weetenfchappen te Pis- Anten „en van de Keurvorftelyke Schilder- Beeldhouw- en Bouwkunst- Academie te Durfeldorp, —— Lid van de Holl: Maatfchappy der Weetenfchappen te Haarlem. \ ' Zynde de our Prenttekening. Door Lucas VAN LEYDER: IDY verdiende roem van lucas van Leyden is by ieder ; die geen Vreemdeling in de Teken- en Schilderkunst is, genoegzaam bekend. Karel van Mander gedenkt in gyn Schilderhoek niet alleen op zulk eêne gunftige wyze aan hem, onder de Nederlandfche Schilders : maar Pafari» us hdd reeds ten aanzien van zyne Prenten getuigd , dat zys he bekwaamheid in °t graveeren boven die van Albert Durer te ftellen is; dat zyne Ordonnantien, wel gefchikt, ges groept, juist geteekend, en vol uitdrukking zyn; dat hy de regels van °t perfpettief verftond , en de verdeeling vah licht en donker, benevens de wvking , ‘zoo wel heeft waar- „genomen, dat dezelve ten zynen tyde aan de Kunstoefe. naars ten voorbeelde geftrekt hebbe. Ta, de grootte Meese ters in Italien en Nederland hebben „in laater tyd, zig vaa Zy< A A KIK. DERIGT ‘WEGENS EEN 'PRENTWERI. - gu Pybe Kunst met een goed gevolg bediend, en ‘geen won- der: zyn Naakt is van een’. waaren en juisten omtrek -, vol- gens het Leven; zyne .Tronien zyn vol uitdrukking, zy- ne Kleederen natuurlyk geplooid , Hoeden „Mutzen en Hul- gels, naar °t gebruik zyns tyds, met verfcheidenheid te pas: gebragt. ‘Ten bewyze hier van; ftrekt het Kunstftuk , t welk nu den Liefhebberen. door den Uitgeever wordt aangeboden, eu gevolgd is naar het origineel, thans.in zyn Kabinet berustende , zynde voor deezen bewaard geweest, in de alömberoemde Verzameling van wylen den. Heere Fer. Tonnemans. — Dezelve verbéeldt Salomon’s eerfle Rechtspleging. Die Vorst wordt hier vertoond ,. Zittende in °t midden, als Koning van Israël, op den Throon van zyn Vader Dae vid , verzeld van eenige Hovelingen, om ` de uicfpraak van °t Vonnis te verneemen. . ` , De beide Vrouwen hecit de Kunftenaar, als twee par- Gen, ter wederzyde van den Throon op den Voorgrond geplaatst, en het doode Kind, waarover het gefchil ante n is, ligt-op den benedenften trap. Voorts fchynt hy hier te. hebben willen verbeelden het tydftip , dat een der dienaars, op ’s: Konings bevel, het zwaard uittrekt, om het leevende: Kind ,’t welk hy in den arm houdt, in: twee ftukken te daorfnyden , terwyl de waare Mneder door Salomon ontdekt wordt in de Vrouw, die, in eene fmee- kende houding voor den Throot geknield liggende, aap- bied haar Kind tot behoud van deszelfs leven te willen misfert, san welke Salomon het leevend Kind als aan de waare Moeder: toewyst, intusfchen dat de andere Vrouw in eene vertwyfelde houding ftaat, als verlegen over haare toelaating tet de onmenfchelyke verdeeling van èen Kind, "tr welk- zy wel verzekerd was, geenzins haar eigen tę Zyn. DN De verwondering en goedkeuring over het Vonnis ván den wysten der Koningen, ziet men op °t gelaat van alle de amftanders, volgens onderfcheid van jaaren ; rang en karakter. Salomon heeft alleen de houding van een Reg- ter, zyn gelaat drukt eene deftige zachtzinnigheid uit, verzéld van eene foort van verontwaardiging , welke men ook in de beweeging van zyne hand gewaar wordt, als een ` betuiging zyner afkeuring omtrent het laaghartig beftaaù van de Vrouw. …… IN, DEEL. MENGELW. NO. 14. Tt Men eo HEK DEMOT WEGENS BEN FRENTWRRİ. Men -befpeurt' in deze Tekening een zekeren fmaak , die, aan den tyd van Lucas van Leyden eigen, ook zelf nog indien van H. Goltzius in gebruik fchynt geweest te zyn; maar denkelyk nu niet voldeen zou;-te weten, om de hooge.en vermaarde Perfouaadjen der Oudheid, naar die der Moderne van dien tyd te doen gelyken. .Dus gelykt hier Salomon op zyn Regterftoet in kleeding en houding, naar een Graaf of Hertog, de Man, die:’t zwaard trekt, een Krygsman van de 15 of 16de eeuw; de (laande rom, is op dezelfde wyze,als de toenmaalige voornaame Vrouwen ‚gehuld: de knielende Vrouw, als eene Weduwe ekleed, g De Edelliedeir, de” Geleerden, Geestiyken en anderen, by deeze Regtspleeging tegenwoordig, zyn alle gekleed pzar den tyd die onzen Kunftenaar beleefde. To dien fmazk is ook de Bouwkunst van ’t Paleis en dem Throon , ow trens, welk. jaaten ik in rt voorbygaan’ aanmerk , dat dat in veel overeenkomst te befpeuren is met de Bouwwkuns en Sieraadeh die in "t Hercûlaneum voorkomens , , Dan dit alles vermindert egter geenzins de kunst van ` dere uitmuntende Tekening „welke anders zo juist en vast vin omtrek , als nargurlyk van groeping; Hicht en donker, en. piooijiag van kleederen is. , En al wilde men het aange- haalde voor een gebrek of misftat houden’; zou zulks aan deeze duistere en ongeleerde tyden, gemaklyker, toe te gee- ven zyn, dan de misflag , die mer m Kunftenaars van laate- ze en verligtere dagen ziet; te wetens dat zy; in de ge- noemde Rechtspleeging, Salomon plaatzen op eer elpenbee- nen. Throom van zes trappen, met twaalf Leeuwen; ter zy- de dezelve „daar , volgens de gewyde ‘Boeken, die ‘Fhrooa eerst een gecuimen tyd na die gebeurdtems is gemaakt ge- worden. beste Meesters, gelyk onder andèren Gokszius ,- vwiend niet Ween door app manier bekoord, derwyze, dat hy zyn. ` Werk yan: de, Paslie , in. Ao. 1598 in deeze manier, ge- maakt, uitgafs-fehoon hy tè. vooren, en naderhand} voos te dingen in den fimaak der Ouden gemaakt heeft-en:uitgen geven ‚maar de Italiaanen wonden nog lang na dew'tyd. van Fuscas van Leyden , veel behaagen in zyne manier, Verfcheis de, en onder andere Goltzius, gelyk in °t gemelde Werk van de Pasfie te zien is, hebben deeze zogenaamde Got- tifche Styl veeläl tot het uitbeelden van gewyde Gefthie- denisfen gebruikt , even gelyk men dikwils , nog heden ten dage „de Gotthifche „of Hoogduitfche , Letter tot het druk: ken van gewyde Schriften verkiest. : Heeft voorts Rafaël door zyn. hoogen fmaak de kunst in Italie herfteld' en in tòp gevoerd; Albert Durer, door de Geométt® en pro- portie , dezelve in: Duitschland aangekweekt en ‘gêregêld ; Eucas van Leyden heeft, van zyn o Jaar af tot Zyn Gd e byna van zyn Kinderftoel tot op zyn doodbed „ de K nsf in baare volkomenheid gezogt, ut de eenvoudige Natuur ontdekt, en door zyne Werken een onfterflyken Kunste foem voor zyn Vaderftad Leyden Ohn ‘tragelaaten, ` De ssfte Prerittekening is gevolgd haat eene ofigineele erustende in de Kunstverzameling van den Heer Lout Metayer , en geteekend door ` ` NM THOMAS WYCR: ' Verbeeldeiide een binnengezicht van een Poort, en een gedeelte van de wallen te Romen, met Roet of geelachs tigen Inkt gewasfchen. De Kunftenaar heeft tot de daas ping van zyn Stuk een helderen Zonnefchyn verkooren , aar door de Poort, die met het daar aan behoorende CN (*) Hy was gebooren te Leyden 1494, enis daar geftorvenì 3533. Op ’t Stadhuis te Leyden is nog van dien Meester voor handen een uitmuntend Schildery, verbeeldende °t Laatfte Oers Weel. ’t Zelve is in een Kas met twee Deuren daar voor. - ts. NI Dë 396 XIX. BERIGT WEGENS EEN PRENTWERK. Gebouw , of gedeelte van een’-Muur, een groote party iet de fchaduw maakt, helder gerefiexeerd uitkomt tegen deg fterk verligten Voorgrond, waarop ter zyde een Fontein in de fchaduw geplaatst, de Wallen, ep agter dezelve y eenige toppen van Gebouwen in ’t verfchiet uicfteekende , zeer natuurlyk doet wyken. De. boog van de Poort laat ook door eene geestige flagfchaduw het ligt van agteren tegen den’ befchaduwden Voorgrond inkomen , waar door éen gedeelte der buitenzyde Segen wordt ; voor de Deur van "tr Gebouw vertoont zig iemand by een Ezel, waar nevens een Voêrmandje Tast, Alles is ongemeen helder en Zonagtig gedaagd, en fiks behandeld in die bevallie ge manier, waarin deeze Meester byzonder heeft vg, munt. . De 36fte Prenttekening , gevolgd naar het origined, ALLARD VAN EVERDINGEN, verbeeld een Dorpgezigt, waar in zig ter zyde op dert tweeden grond vertoont, een Herberg , voor welke eenige Perfoonen en Beesten te zien zyn, ter zyde Rytuigen, Schuuren, Boerenwooningen , en gewoel van Dorpelingen. In ’t verfchiet ziet meu een’ Dyk, of den hoogen Weg, met Geboomte, tusfchen ’t welk een Kerk uitkomt: voorts eenige Vaartuigen en sen Wagen langs den Weg. Op den Voorgrond leggen eenige ftammen van Boomen en Vaat-- werk, in ’t Gras, ter zyde van "tr Water, Alles is even batuurlyk , en, als naar ’t Leven getekend, met een on~ gemeen bevallige, edele en fmeltende behandeling , deezen grooten Meester byzonderlyk eigen; gewasfchen met geel- achtigen Inkt of Roet; zynde deez® Tekening altoos by den kundigen Heer Sybrand Feitema, uit wiens Kabinet dezelve in dat van den Uitgeever gekomen is, gehouden geweest voor de beste, welke. die keurige Kunstkenner van. deezen Meester bezat. HA, HAGAR IN DE WOBSTINE, 597 en HAGAR in oe WOESTYNE. Ecne Tooneel-zamenfpraek. Door de Gravinne DE GENLIS. gmt jg PE RS O O N E MN HAGAR ISHMAËL, _ Een ENGEL ei Het Tooneel eene Woestyne. EERSTE TOONEEL HAGAR, ISH MAËL. HAGAR, leidende haaren Zeon aan de eene hand, en draa- ` gende eene Waterkruik in de andere. Welk eene ongevallige plaats!.., welk eene doodíche een- "TT" Zaamheid! | ISHMAËL. OO Moeder , lasten wy tot Vader wederkeeren , wy hadden he zo goed by hem. HAGAR. - EO Helaas! myn Kind, haat en jaloufy hebben ons uit zyn Huis Zedreeven, zo dat wy rer nooit weder in zullen mogen komen. . ISHMAËL. ` Haat ! wat beb ik gedaan om gehaat te worden ? En, Moe- der, is het mogelyk dat iemand u zou haaten? - HAGAR. Nyd, myn Zoon , brengt ongeregtigheid en wreedheid voort, uit deeze welt Haat op; een allergruwzaamfte en verfoeffens. waardigfte drift. ISHMAËL. Kan een gevoelig een aandoenlyk hart daar mede ooit be- {met worden ? HAGAR. ’t Aandoenlykst en gevoeligst hart kan afwyken. == Hoog- moed, myn Zoon, de medelydendfte geaartheid bederven, en tot þet uiterfte van dolle wraakzugt doen overflaan. , ISHMAËL. `. Ach! Moeder, indien "er eenige Hoogmoed in my (chuile , fpaar geene moeite om my daar van te ontdoen. t 3 H å- 598 HE G A R HAGAR. De Rede alleen is genoeg om ons te beveiligen. De Maa: ker der Natuure heeft niets voortgebragt dan TC geen goed is, aan Mem moeten wy alle onze Deugden dank weeten; onze Ondeugden alle onszelven wyten. ISHMAËL. Zyn wy dan zonder Hoogmoed gebooren ? HAGAR. De Almagtige heeft eene heilzaame begeerte onze harten in- gedrukt, welke ons aanzet, waarde in onszelven te ftellen, en het geen eerlyk is na te jaagen. | ISHMAËL. Is dat geen Zelfliefde ? HAGAR.. a, myn Zoon, 't is dat Godl inzel , * welk Mladen e Helden vormt ; % is CH zater. en zodanig als w het uit de hand der Godheid ontvangen: maar de bedorven Mensch misbruikt die heerlyke gave, hy verlaagt en veran- dert derzelver natuur, en ay veraart, door ydele ef beuzelag- tige voorwerpen na te jaagen, eindelyk in Hoogimoed. ` ISHMAËL. NN ? God Almagtig, myne Moeder, is goed, en zaf ons, wan- peer wy hem gehoorzaamen, zekerlyk beminnen. l HAGAR, Hy is dan onze Vader.. ISHMAËL. Waarom fchreit gy? Waarom zyn wy Intlploos , en in deeze Woestyne alleen gelaaten.? HAGAR Gop bewaakt ons, en heeft alleen voor, ons te beproeven. ISA MAËL. - Intusfchen worden wy, door vermoeidheid en kwelling ge- volg. Hoc kumnen wy , van voedzel en befcherming beroofd, zo veel ramps uitftaan ? d HAGAR, Door moed , die dezelve verfinaadt, en onderwerping , welke, zonder morren, het hardfte lot draagt. Te lyden ìs het deel deezes leevens; het leeven:zelfs eene beproeving; doch de tyd daar van is kort, Melt {chielyk heen, én wordt gevolgd door onfterflykheid , eere en gelukzaligheid , als het loon der d. Dat wy dan niet meer klaagen ; maar denken aan de gelukza- ligheid , welke ons wagt,; en tragten ons dezelve waardig te maaken. | | is m- IN DÈ WOESTYNE. 299 ' 8 ISHMAÜD. Moeder vreest dan niet voor den dood? HAGAR. Helaas ! ik vrees niets dan u te zullen overleeven. E CS ISHMAËL. l De dood is dan niets —- Dezelve is flegts cen óopenblik}į — maar té Ipden , dorst en honger te verdraagen, Moeder! ` ' , HAGAR ` *Er is eene nog grievender kwelling, myn Zoon; het. onvere mogen ‘van die my lief hebben by te Îtaan en te helpen. ISHMAËL. Heb ik Hie niet gevoeld?” Heb ik u niet zien weeen? = HAGAR. Ach! myn Kind; kon ik uw Leeven redden doör het myne op te offeren ! | C ASRMAËL Wat zou łk zonder y` kunnen uitvoerén, Moeder? ` g ' HAGAR. - Myn dierbaare 1smMAëL! Wreede sara , indien gy hem hoorde, —= indien gy- hem zaegt; — uw ongevoelig hart: zou vertederd worden. —-. En wat moet ik gevoe. len? —— Ach! myn Zoon, laat ons niet wanboopen :. ons lot is hard; doch. de Almagtige befch&rmt ons; by kan het veranderen en yerzagten, d d ISHMAEL.. e! Deeze Woestyne levert Zeker eenige wilde vrugt op, welke ons‘ tot voedzel kan dienen ; doch , onder zülk eene btandende Zon, zouden wy door-dorst verteerd worden, en geen bron bf beek is ergens tp vinden. ` HAGAR. ! A Misfchien gullen wy 'er een ontdekken. — Darenbo, ven, deeze Waterkruik , thans ons eenig eigendom, is nog niet geheel ledig. Ik bewaar het overige voor u ; dat weinigje wie aat ters is de laatíte toevlugt van moederlyke tederheid, ISHMA Öl, - - Ik wil het thet t deelen. 8 | HAGAR, ' e Is alleen door het behouden van uw léeyen dat ik Ber my» ne kan rekken. | NO isnMaën. Moeder ! EE HAGAR Wat wilt gy, myn Kind? i i . Tt4 a Ls u- 603- ‚U AG A E Zyn, A Stut en fteun der ongelukkigen, verwaardig u een medelydend oog op my te faan. Indien ber uw wil is, A Godt ik onderwerp my; doch myn Vertrouwen op Ge Goedheid is gelyk aan myne Onderwerping. Bewaar het dierbaar Pand, dat gy my gegeeven hebt: of Herke, laat ik althans dit Kind niet eeven, Ik wagt op uw be- fluit. —= Die het herfteit is een Vader. ` ` (Zy gaat by haaren Zaon nederlepgen met het aangezigt ever. id 5 - dekt: te Nua teh lanp Ailzwygen-) ‚5 er De ENGEL, agter op het Tooneel, HAGAR? —— ` o - ‚ HAGAR. Wat hoor ik? Welk een hemelfche ftem doet myne zief herleeven? ` Oe (Een welzamenfbemmend muzykfluk wordt op eenigen ' "' ‘affland gehoord.) ` E Waar ben ik ? ‘ CHet gordyn achter op het Tooneel wordt opgehaald, en "er yer- toont zich een Engel, zittende op een wolk , met een palmtak in ds hand. Het Tooneel verandert in seen aangzenaum Landfchap, Sch Bloemen en Vrugten vercferd.) , , : ` TWEEDE TOQNEEL. o j DE ENGEL. o HAGAR? — > _. . En . HAGAR. N Wat zie ik? (Zy houdt het oog gevestigd op baar Zoon, be- . ` weegdoos op den grond liggende. - ` De ENGEL, nader tresdende. Hacar! Droog uwe traaned af. HAGAR. Myn Zoon is my. dan weder gegeeveni Maar, A Hemel ! hy blyft nog zonder beweeging. — ÎsHMAËL! ISHMAËLS —— Hy is geweest! — — Hy is niet meer! (Zy flaat yet- bassd op, en werpt zich.voor de voeten des Engels neder.) Moet ik dan alle boop opgeeven? — . DE ENGEL,. Is uw Geloof ep Vertrouwen gelyk aan uwe Onderwêrpiag e HAGAR? | HAGAR. (Nog aan de voeten des Engels.) Ja, ik berust volkomen. : Helaas! Indien Gop het vordere: dan zal fk zelfs ntet meer klaagen. Maar de moed begeeft my , — eene vlaag van twyfeling beftormt myn hart. is het de wil van coD my te beproeven; of my door overlast van fmerre te onderdrukken, DR $ IN DE WOESTYNE. Ge o , , DE ENGEL | o ` Wilt gy, zonder morren , alles wat u op wereld overig is; ppofieren, —— dat geliefde, Kind € __ HAGAR ` van cops goedheid ontving ik het. Gop kan zyne tege: ningen te rug neemen. (Zy flaat op,en. gaat na haar Zoon.) fyn Kind! ——r Ik roep te vergeefsch. Leefde hy neg » M zou my hooren. De ftem zyner`verlegene Moeder zon hem tot zichzelven brengen. Myn roepen betekent niets. ——p JsnMAëL kan niet antwoorden. —r ÍSHMAËLI Dnaam, die, tot dus lang , zo aangenaam in myne ooren klonk. == Lieve naam, dien ik voortaan niet dan beevend en ftamelend gal noemen. = * >` ` ` NN 5 - DE ENGEL. 3 HacAr! waarom geeft gy uzelven over xan raadlooze wan: hoop? — Gy beweent uwen Zoon.. Hy (chynt dood in uwe pogen. Maar twyfelt gy aan de Magt des alleen Onfterây- ken? HAGAR, (zich opbeurende.) Zyne Magt! —- Ach! ongetwyfeld kan hy doen wat Dem ehaagt , hy kan de bron myner traanen opdroogen : ==- nt an myn Zoon herftellen. == Dwaaze die ik ben. —— ] ween. Gop nogthans koort en ziet my. _ Moge Ivk is hy beledigd door de buitenfpoorigheid myner droefenis- fe. Die gedagte valt my zwaar en drukkend. ô / vergeef my myne ftraffchuldige driftvervoeringen. Zie get een ‘oog van Vaderlyke tederheid neder.op dit Kind, dat des- zelfs onfchuld by u pleitte. Ô Dat myn Zoon het flachtoffer niet zy van de misflagen en zwakheden,zyner Mpeder !.. ô Hr- Qd mel! laat uw Wraak alleen op myn hoofd nederdaalen, en ftel myn Kind: dat het leeve, dat ik tot hem fpreeke , en hem hoore! Ô Myn God! met ftervende lippen zal ik u aanbid- den, uwe Regtvaardigheid en Goedheid zegenen; ` ~ > DE ENGEL. De HaGcAR, alle dingen thans rondsom- u verkbmdigen “zyne oneindige Gokedertierenheid, Hy .heeft de dorre Woestyn , waar in gy omzwerfde „ in een lustig-Paradys veranderd. Zy- ne Magt en Heerlykheid omringen u, ` À | ~. HAGAR. Helaas! één eenig voorwerp houdt myn oog gevestigd. JK kan niets zien dan ISHMAËL van ’t leeven beroofd. DE ENGEL% . e A DB Hacar! wees niet mistroostig. — Gy zyt geloovige en onderwerpelyk. Bezit gy niet het heerlyk, voorregt van. aHes. goeds te kunnen Verhoopen? Welk een wonderdaad is onmo- gelyk voor den Almagtigen, die uw hart kent. Hy oordeelt en v 604 SR E GAR à en befchermt u. Hy ftraft ligt, en hy alleen kan u zonder maate beloonen. HAGAR ê Hemel! wat hoor ik, welk een vertroostende en -Godlykę fi BE ENGEL. Open uwe oogen, A macar! en zie hoe de Godheid, ten uwen beste, genadiglyk een nieuw wonder werkt. (De Enge! raakt den grond met den Palmtak gan, en eogenbliklyk welt 'er gen ryke Waterbron op.) HAGAR. A Myn cop! zulke zegeningen kunnen niet te vergeefsch aan my verleend worden; 't is uw wil dat ik ze geniete; ISHMAËL zal herleeven ! De ENGEL treedt digt by IS HMAËL. Hacar, kom nader! ° HAGAR,toevliegende, werpt zich op kaare kniën aan de voeten van haaren Zoon. 6 Gendryke cop! myn Zoon! maar is dit geene begogeling 2 Hy Kuer z n kleur wader. Bedrieg ik my. b , (Zy en syne kand.) Zyn hand is niet langer koud. e İSHMAËLİ omm Ô Myn GoD voltrek dit begonnen werk. s=- (Nasa een kort flilawygen ziet zy zeer flipt na haar Zoen.) Hy doet zyn oogen open, —— ô Myn Zoon! — ik Gert — l (Zy beswykt, en valt op den grond neder.) " DE ENGEL. AGAR! HAGAR! herrys, om GoD te danken en te vere hêerlyken. > ' HAGAR, sich herfellende, Isnmaër! DE ENGEL, Bedaar, HAGAR, en zie na uwen Zoon, HAGAR. n Zoon! mp Hy is my weder gegeeven ! enge t si droom ? 7 y weder geg ` ` ISHMAËL, zelve opftaande. Jk herleef. a ' HAGAR. Myn Zoon! myn dierbaarfte Kind, ko e € omhels de gelukte aller Moeder l eh Geet Ae) E Neen. — Laaten wy nederknielen en den Hemel danken. TS H- r IN DE WORSTYND: 3 Gg `~ , ISHMAËL. Ach Moeder! wat dyn wy niet verfchuldigd aan den Hemel, die ons aan elkander heeft weder gegeeven. . DR ENGEL. Geniet voortaan, Ô HÁGamr! een ongeftoord genoegen. De HEERE beval my u te beproeven ; hy is voldaan; ed uwe bekommernis(en zyn weg genoomen. Voed uw Kind op. —— Leer hem Deugd , vervul hem met de vreeze des Allerhoog- Den, en boven al met Liefde tot Gov. Dit is de welbehaage lykfte offerande, welke uwe Dankbaarheid kan toebrengen. HAGAR. Zou ik,naa zo groote en veelvuldige weldaaden , gebrekkig blyven in myn pligt? DE ENGEL. Wat uw voorbeeld, A HacaR! eene lesfe voor het Mensch, dom blyve; dat het de murmureeringen der dwaaze Sterve. lingen verbetere, en hun leere, dat Gop Lydzaamheid , One derwerping , Moed, en Deugd , kan beloonen. RENE ZEER AANDOENLYKE ONTMOETING. | , (Uit het Engelsch.) ® Zeker Heer, in °t vallen van den avond, te Edenburg wan. delende, ontdekte eene jonge Dogter, flegt gekleed, met traage fchreeden voortfleepende. Haar voorby gaande, kwam gy eenigzins na hem toe en ftondt DU, zonder een enkel woord te fpreeken. , lk ben,’ zegt de Heer, die deeze ontmoeting hadt, en verhaalde, ‚zo ongenegen om iemand in wn "E aangezigt te zien, dat ík eenige ftappen voortging, eer ik „myn oog op haar floeg’’. Zy hadt, intusfchen , haar ouden tred weder aangenomen. ontdekte zekere fraavheid in haare gee ftalte, die door haare fchamele kleeding heen ftak. Zy was teder en bevdllig; en iets treffends was er in de houding van haar hoofd, en de fchynbaare zwakheid, met welke zy wan- delde. Door dit alles aangedaan kon ik my niet wederhou= den na haaren ftaat en omflandigheden te verneetmen. Ik trad daar op te rug, en ging haar voorby met zulk een goelag Cwant ik kon van my zelven niet verkrygen meer te doen, als haar kon aanmoedigen, om my te zeggen ‚’t geen zy, wei. nig oogenblikken geleden, fcheen té willen zeggen. Het hadt de gewenschte uitwerking. vm Heb deernis,” fprak zy, , met eene arme Weeze” Haar em was zwak en beevende. IK ftond ftil, en ftak myn hand in myn zak. Thans had ik beter gelegenheid om haar o. 