Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
30 Voorls bidet' hy twee geheele jaren in j 34 Prekende hel ryk Gods, en leerende hel verblyf, dal hy gehuerd had ; en hy | hetgene den Heere Jezus belangt, met alle ontving allen, die tot hem kwamen; I vrymoedigheid, en zonder beletsel. BRIEF VAN DEN II. APOSTEL PAULUS AEN DIE VAN ROOMEN. \ KAPITTEL 1. 1)AULUS, dienaer van Jezus Christus, ge- roepen om apostel te zyn, afgezonderd tot het prediken van het evangelie Gods, 2 Hetwelk hy eertyds beloofd had door zyne propheten in de Heilige Schrifture, 3 Wegens zynen Zoon , die naer het vleesch, van David afgekomen is, 4 En die met kracht vcrklaerd is le zyn de Zone Gods, naer den Geest der heilig- making, door de verryzenis van de dood, te weten onzen Heere Jezus Christus; 5 Door wien wy ontvangen hebben de gratie en het apostelschap, om alle volkeren te brengen tot de gehoorzaemheid des ge- loofs, in zynen naem; 6 Onder dewTelken gylieden ook zyt, ge- roepen zynde van Jezus Christus! 7 Aen allen, die le Roomen zyt, Gods beminden , geroepene heiligen! zy gratie en vrede van God, onzen Vader, en van den Heere Jezus Christus. 8 Vooreerst dan bedanke ik mynen God door Jezus Christus over u allen, omdat uw geloof verkondigd wordt door de geheele wereld. 9 Want God, dien ik uit er herte dien in het evangelie van zynen Zoon, is my ge- tuige, hoe ik zonder ophouden uwer in- dachtig ben ; 10 Altyd biddende in myne gebeden, dat ik door Gods beliefte eens eene gelukkige reize mogte verkrygen, om tot ü te komen. I I Want ik ver-lange zeer om u te zien, opdat ik u eenige geestelyke gaven mogte mededeclen, om u te versterken : 12 Dat is, om te samen met u getroost te worden door uw en myn geloof, dat onder ons gemeen is. 13 Want ik wille niet, dat u onbekend zy, broeders! dat ik dikwyls voorgenomen heb tot u te komen (doch ben tot nog toe belet geweest); opdat ik ook eenige vrucht mogte nebben onder ulieden, gelyk onder de an- dere volkeren 14 Ik ben schuldenaer aen Grieken en bar- baren, aen wyzen en onwetende. 15 Zoo dat ik, wat wy aengaet, bereid ben, om ook aen u, die te Roomen zyt, het evangelie te verkondigen. 16 Wantik schame my over het evangelie niet, aengezien het is eene kracht Gods, dienende tot de zaligheid aen allen, die ge- looven ; eerst aen de Joden, en ook aen de heidenen. 17 Want de regtveerdigheid Gods wordt ons daerin veropenhaerd uit het geloof tot het geloof, gelyk er geschreven staet : De regtveerdige leeft door het geloof. 18 Ook wordt er geopenbaerd de gram- schap Gods van den hemel, over alle god- deloosheid en ongeregtigheid van die men- schen die Gods waerheid onregtveerdiglyk ten onder houden. 19 Omdat hetgene kennelyk is van God, onder hen is bekend geworden : want God heeft het hun bekend gemaekt. 20 Want hetgene van hem onzienelyk is. zyne eeuwige magt en godheid, worden van de schepping der wereld af, uil de schepselen verstaen en aenmerkt; zoo da! die menschen niet te verontschuldigen zyn ; 21 Aengezien zy, God gekend hebbende, hem niet als God verheerlykt of gedankt hebben, maer verydcld zyn in hunne rede- nen, en hun onverstandig hert verduisterd geworden is ; 22 Zich uitgevende voor wyzen, zyn ;\ dwaes geworden ; 23 En hebben de eer van den onbedeife- lyken God bewezen aen de afbeelding van eenen bederfelyken mensch, en van vliegende, en viervoetige, en kruipende1 dieren. 24 Daerom heeft God hen overgeleverd aen deonzuivere begeerlykheden van hun herte, zoo dat zy hunne ligchamen hy zich /elven onteêrd hebben. 25 Die Gods waerheid vermangeld heb- ben voorde leugen, en het schepsel geëerd en gediend hebben boven den Schepper. AEN DIK VAN welke gebenedyd is in der eeuwigheid. Amen. 26 Hierom heeft God hen overgeleverd tot schandelyke driften : want hunne vrou- wen hebben het na'tuerlyk gebruik veran- derd in een gebruik, hetwelk tegen de na- tuer is. 27 Desgelyks ook de mans, daerlatende het natuerlyk gebruik der vrouwe, zyn in hunne lusten tot malkanderen ontstoken geworden, mans met mans vuiligheid be- dryvende, en aldus de behoorlyke vergel- dinge hunner dwalinge in zich zeiven ont- vangende. 28 En gelyk zy versmaed hebben God te erkennen, zoo heeft God hen overgeleverd aen cenen bedorven zin; zoo dat zy dingen doen, die niet betamen; 29 Zynde vervuld met alle ongeregtigheid, snoodheid, hoererye, gierigheid, boosheid, vol van nydigheid, moorddadigheid, twist, bedrog, kwaedaerdigheid ; 30 Oorblazers, achterklappers, godslaste- raers, bespotters, hooveerdigen, opgebla- zenen, uitvinders van kwade dingen, onge- hoorzamen aen de ouders: 34 Onverstandig, ongeschikt, zonder liefde, ongetrouw, ongenadig. 32 Dewelke, daer zy Gods regtveerdigheid kenden, nogtans niet bemerkten, dat de- gene die zulke dingen doen, de dood schul- dig zyn; en niet alleen die ze doen, maer ook die toestemmen aen degenen, die ze doen. KAPITTEL II. OVERZULKS zyt gy niet te verontschuldi- gen, ö mensen! wie gy zyt, die oor- deelt : want, doordien gy een ander oor- deelt : zoo veroordeelt gy u zeiven : aengezien gy dezelfde dingen doet, die gy veroordeelt. 2 Doch wy weten, dat God verwyst, vol- gens de waerheid, degenen, die zulke din- gen doen. 3 En meent gy, ó mensch ! die veroordeelt degenen, dewelke zoodanige dingen doen, lerwyl gy ze /.elven doet, dat gy het oordeel Gods ontvlugten zult? 4 Of versmaedt gy de rykdommen zyher goedheid, en lydzaemheid, en langmocdig- heid ? weet gy niet, dat de goedertierenheid Gods u tot penitentie aenleidt? 5 Maer door uwe hardnekkigheid en onbe- keerlyk hert, vergadert gy voor u zeiven eenen schat van gramschap tegen den dag der gramschap en der openbaringe van Gods regtvecrdig oordeel. 6 Die een ieder vergelden zal volgens zjlrie werken : 7 Te welen aen degenen, die met volher- KOOMEN, 11. 955 dinge in goede werken, de glorie, eer en onbederfelykheid zoeken, het eeuwig le- ven ; 8 Doch gramschap en toorn aen degenen, die twistachtig zyn, en zich aen de waerheid niet onderwerpen, maer de ongeregtigheid aenhangen ; 9 Verdrukkinge en benauwdheid over alle ziel des menschen, die kwaed doet, eerst der Joden, en ook der heidenen; 10 Maer glorie, en eer, en vrede over al- len, die goed doen ; eerst de Joden, en ook de heidenen. 11 Want by God is geene uitneming van persoonen. 12 Zoo dan, allen die zonder wet gezon- digd hebben, zullen zonder wet verloren gaen ; en allen die onder de wTet gezondigd hebben, zullen door de wet geoordeeld worden. 13 Want de hoorders der wet zyn het niet, die by God regtveerdig zyn ; maer de vol- brengers der wet zullen geregtveerdigd worden. 14 Want, alswanneer de heidenen, die de wet niet hebben, natuerlyk de dingen der wet doen, zoodanigen de wet niet hebbende, zyn aen zich zeiven eene wet ; 15 Toonende, dat hetgene de wet gebiedt, in hun herte geschreven is, hun eigen ge- moed hun daervan getuigenisse gevende door de gedachten, die onder malkanderen hun beschuldigen, of ook verontschuldigen ; 16 Op den dag, op welken God de verbor- gene dingen der menschen zal oordeeleu door Jezus Christus, volgens het evangelie, dat ik verkondige. 17 Nu dan gy, die een Jood genoemd wordt, en steunt op de wet, en roemt op God, 18 Die zynen wille kent, en goedkeurt het- gene het nuttigste is, zynde onderwezen door de wet; 19 Die u zei ven acht een leidsman der blinden te wezen, een licht dergenen, die in duisternisse zyn, 20 Een leeraer dor onwetenden , een meester der kinderen, als hebbende den regel der wetenschap en waerheid in de wet ; 21 Hoe leert gy u zeiven niet, gy die een ander leert? gy dié predikt, dat men niet stelen mag , steelt zeil'; 22 Gy die zegt, dat men geen overspel doen mag, doel zelf overspel. Gj die eenen grOUWel van de afgoden hebt, Itegael heilig- schendery ; 23 Gy die u op de wet beroemt, ontèerl God dooi- de overtreding dor wet. 24 Want gelyk er geschreven staet; de naem Gods' wordt door ulieden gelasterd onder de heidenen (Isaias lii, 5.) AEN DIE VAiN ROOMEN, Hl. u25 De besnydenis is wel profytig, indien gy de wet onderhoudt ; maer indien gy de wet overtreedt, zoo is uwe besnydenis tot eene onbesnedenheid geworden. 26 Indien dan een onbesnedene de regt- veerdigheden der wet onderhoudt, zal hy niet voor besneden gehouden worden, hoe- wel hy onbesneden 'is? 27 En zal degene, die van natuer onbe- sneden is, als hy de wet volbrengt, u niet oordeelen, die de letter en de besnydenis hebbende, nogtans een overtreder der wetzyt? 28 Want die het in het openbaer is, datfis de Jode niet; noch dat is de besnydenis niet, die in het openbaer in het vleesch is. 29 Maer die het in het verborgen is, die is de regte Jode; en de besnydenis des herten naer den geest, niet naer de letter, dat is de besnydenis; en deze heeft zynen lof, niet by de menschen , maer by Gocï. KAPITTEL 111. WELK is dan het voorregt van den Jode, of welk is het prof'yt van de besnyde- nisse? 2 Die zyn veel in alle manieren : voor- eerst, omdat aen hen de uitspraken Gods zyn toebei rouwd geweest 3 Want al is het, dat er sommigen van hen ongeloovig geweest zyn, zal hunne onge- loovigheid de getrouwheid Gods te niet doen ? Verre van daer. 4 Want God is waerachtig, en alle mensch is leugenachtig; gelyk er geschreven staet : Opdat gy wordt regtveerdig bevonden in uwe woorden , en verwint, als gy geoor- deeld wordt. (Psalm 1, 4.) 5 Doch indien onze ongeregtigheid de regt- veerdigheid Gods bevestigt, wat zullen wy zeggen? Is God dan onregtveerdig, als hy de straffe uitvoert? 6 (Ik spreke menschelyker wyze.) Verre van daer; anderszins, hoe zoude God de Regter der wereld zyn? 7 Maer indien de waerheid Gods door myneleugentael overvloediger biykttotzyne glorie, wat worde ik dan nog als zondaer veroordeeld ? 8 En waerom (gelyk sommigen door laste- j ringe zeggen, dat wy leeren) zullen wy hel kwaed niet doen, opdat er het goed van kome? De verdoemenisse van dezen is regt- veerdig. 9 Wat dan? Overtreffen wy hen? Geenszins : want wy hebben van nu af, zoo de Joden als de heidenen overtuigd, dat zy allen onder de zonde zyn; 10 Volgens dat er geschreven staet : Daer | is niemand regtveerdig, ja niet eene ; 11 Daer is niemand verstandig; daer is niemand, die God zoekt. 12 Zy zyn allegader afgeweken; zy zyn al te samen onnuttig geworden ; daer is nie- mand, zelfs niet eene, die het goede doet. 13 Hunne keel is een open graf ; zy han- delen bedriegelyk door hunne tongen ; daer is vergif van serpenten onder hunne lippen ; 14 Hun mond is vol van vervloekingen en bitterheden ; 15 Hunne voeten zyn vlytig, om bloed te storten ; 16 Hun handel is, te verdrukken en ellen- dig te maken ; 17 En den weg des vreden hebben zy niet gekend. 18 Zy hebben de vreeze Gods niet voor oogen. (Psalm xiii, 3.) 19 Nu, wy welen dat alles, wat de wel zegt, zy dat spreekt tot degenen, die onder de wet zyn ; opdat aldus alle mond gestopt worde, en al de wereld strafbaer zv voor God. 20 Daerom zal er uit de werken van de wet, niemand by hem geregtveerdigd worden : want door de wet komt maer de kennisse der zonde. 21 Maer nu is de regtveerdigheid Gods zonder wet geopenbaerd , hebbende getui- genisse door de wet en de propheten : 22 Te weten de regtveerdigheid Gods, ge- geven door het geloof in Jezus Christus, aen allen en over allen , die in hem gelooven : want daer is geen onderscheid. 23 Want zy" hebben allegader gezondigd, en zy hebben niets, om te roemen by God : 24 Wordende onverdiend geregtveerdigd door zyne gratie, door de verlossinge, die in Christus Jezus is ; 25 Die van God voorgesteld is tot eene ver- zoeninge, door het geloof in zyn bloed ; om aldus zyne regtveerdigheid te betoonen, en te vergeven de voorgaende zonden ; 26 Dewelke God verdragen heeft, om lo betoonen zyne regtveerdigheid in dezen tyd ; opdat men zie, dat hy regtveerdig is, en de Regtveerdigmaker van dengenen, die in Je- zus Christus gelooft. 27 Waer is dan uw roem? Hy is uitgeslo- ten. Door welke wet? door de wet der wer- ken? Neen; maer door de wet des geloofs. 28 Wy besluiten dan, dat de mensch geregt- veerdigd wordt door hel geloof, zonder de werken van de wel. 29 Is God maer de God der Joden? is hy ook de God niet der heidenen? Hy is het zekerlyk ook van de heidenen. 30 Want het is toch dezelfde God, die de besnedenen regtveerdigt uil het geloof, en de onbesnedenen door het geloof. 31 Doen wy dan de wet te niet door het ge- loof? Verre van daer; ja zelfs, wy bevestu gen de wel. AEN DIE VAN KOOMEN, IV. V. KAPITTEL IV. WAT voordeel zullen wy dan zeggen, dal Abraham , onze vader, volgens hel vleesch bekomen heeft? 2 Want indien Abraham door de werken geregtveerdigd is, hy heeft wel iels om te roemen, doch niel by God. 3 Maer wat zegt de Schriftuer? Abraham heeft geloofd aen God, en het is hem gere- kend lot regtveerdigheid. (Genesis xv, 6.) 4 Doch aen dengenen, die werkt, wordt de loon niet toegerekend als eene gunst, maer als eene schuld. 5 Maer als iemand, die niet werkt, gelooft in dengenen, die den goddeloozen regtveer- dig maekt, zoo wordt hem zyn geloof tot regtveerdigheid gerekend, volgens hel be- sluit van Gods genade. 6 Gelyk ook David dien mensen gelukkig noemt, aen wien God de regtveerdigheid toerekent zonder werken. 7 Zalig zyn zy, wier boosheden vergeven zyn, en wier zonden bedekt zyn ; 8 Zalig is de man, aen wien de Heere de zonde niet heeft toegerekend. ( Psalm xxxi, 1 ) 9 ls nu deze zaligheid alleen voor de be- snedenen, of is zy ook voor de onbesnede- nen? Wy zeggen immers dat aen Abraham liet geloof gerekend is tot reglveerdigheid. 10 Wanneer is hem dit toegerekend? als hy nu besneden was, of als hy nog onbe- sneden was? Niet als hy besneden was, maer eer hy besneden was. 14 En hy heeft het teeken der besnydenis ontvangen, als ecnen zegel van de regtveer- digheid des geloofs, die hy had, wanneer hy nog onbesneden was ; opdat hy de vader zou zyn van allen, die, onbesneden zynde, gelooven ; en dat het geloove hun ook zoude gerekend worden tot regtveerdigheid; 42 En opdat hy ook zoude zyn de vader der besnedenen, die niet alleenelyk de be- snydenis hebben, maer die ook navolgen de voetstappen des geloofs, hetwelk onze va- der Abraham, nog onbesneden zynde, gehad heeft. 4 3 Want de belofte, dat hy de wereld tot erfdeel zoude hebben, is aen Abraham of aen zyn geslachte niet gedaen door de wet, maer door de regtveerdigheid des geloofs. 44 Indien dan degenen, die tot de wet be- hooren, de erfgenamen zyn, zoo is het ge- loof ydcl, zoo is de belofte te niet gedaen. 4 5 Want de wet brengt de gramschap voort: want daer geene wet is, daer is ook geene overtredinge. I(i Het is dan door hel geloof, opdat <lc belofte vast zoude gaen door genade voor al de nakomelingen, niet alleen voor dege- nen, die de wel hebben, maer ook voor de- genen, die het geloof hebben van Abraham, die de vader is van ons allen; 47 (Gelyk er geschreven slaet: Ik heb u tot eenen vader van vele volkeren gesteld.) (Ge- nesis xvii, 4.) Hetwelk hy is voor God, aen wien hy geloofd heeft, als aen dengenen, die de dooden levendig maekt, en de din- gen, die niet zyn, doet komen, als of zy wa- ren. 48 Hy heeft dan, hopende tegen hope, ge- loofd, dat hy een vader van vele volkeren zoude worden, volgens helgene hem gezeid was: Uwe nakomelingen zullen ontelbaer zyn. 49 En hy is in het geloof niet verzwakt ge- weest, noch heeft geen acht genomen op zyn afgeleefd ligchaem, als hy nu byna hon- derd jaren oud was ; noch op Sara, wTier tyd van vruchtbaerheid voorby was. 20 Hy heeft niet getwyfeld door eenig mis- trouwen op de belofte van God, maer is versterkt in het geloof, glorie gevende aen God; 24 Zynde ten volle verzekerd, dat hy, al wat hy beloofd heeft, ook magtig is te doen. 22 Daerom is het hem ook tot regtveerdig- heid gerekend. 23 Doch het is voor hem alleen niet ge- schreven, dat het hem tot regtveerdigheid gerekend is ; 24 Maer ook voor ons, aen wie het desge- lyks zal toegerekend worden, indien wy ge- looven in hem, die onzen Heere Jezus Chris- tus verwekt heeft van de dood ; 25 Dewelke geleverd is, om onze misda- den, en verrezen, om ons regtveerdig te ma- ken. KAPITTEL V. AÉNGEZ1EN wy dan geregtveerdigd zyn door het geloof, laet ons vrede hebben met God, door onzen Heere Jezus Christus ; 2 Door wien wy ook toegang hebben door het geloof lol deze gave, in dewelke wy bly- ven stacn, en ons verheugen in de hope van de glorie der kinderen Gods. 3 En niel alleen dit, maer wy verheugen ons ook in de verdrukkingen, wetende dal de verdrukkinge verduldigheid voortbrengt; 4 De verduldigheid beproevinge; en de beproeving hope : 5 Doch de hope laet ons niet beschaemd ; want de liefde Gods is uitgestort in onze herten, door den Heiligen Geest, die ons ge- geven is. 6 Want waerom zou Christus op den ge- slelden tyd, nis wy nog krank en goddeloos waren, voor ons gestorven zyn? 7 Nauwelyks sterft iemand voor eenen AEN DIE VAN KOOMEN, VI. reglveerdigen ; want misschien zou iemand ondernemen voor eenen goeden mensch te sterven. 8 Maer hierin doet God zyne liefde tot ons uitsehynen, dat in den tyd, als wy nog zon- daers waren, 9 Christus voor ons gestorven is. Veel meer dan zullen wy, nu geregtveerdigd zynde door zyn bloed, door hem verlost worden van de gramschap. 10 Want indien wy, nog vyanden zynde, met God verzoend zyn door de dood van zynen Zoon , veel meer zullen wy , nu verzoend zynde , zalig worden door zyn leven. 11 En niet alleen dit, maer wy verheugen ons ook in God, door onzen Heere Jezus Christus, door welken wy nu de verzoe- ninge verkregen hebben. 12 Want gelyk de zonde door eenen mensch in deze wereld gekomen is, en de dood door de zonde, alzoo is ook de dood tot alle menschen doorgegaen, door dien, in welken zy allegader gezondigd hebben. 13 Want tot deii tyd der wet toe, was de zonde wel in de wereld ; maer de zonde wierd niet geacht, als er de wet niet was. 14 En de dood heeft geregeerd van Adam al tot Moyses toe, ook over degenen, die niet gelyk Adam, door overtreclinge gezon- digd heoben, dewelke eene afbeelding was van dengenen, die komen moest. 15 Maer het is met de genade zoo niet gelyk met de zonde ; want indien er door de zonde van eenen, velen gestorven zyn, veel meer heeft zich de genade en gave Gods, door de gratie van eenen mensch, te weten Jezus Christus, uitgestort over velen. 16 Het is met de gave niet, gelyk met de zonde, door eenen mensch ; want het oor- doel terverdoemenisse, is wel uit eene zonde; maer door de gratie wordt men geregtveer- digd van vele zonden. 17 Want indien de dood geregeerd heeft door eenen mensch, en door de zonde van eenen; veel meer zullen die, dewelke den overvloed der gratie, en de gave der regt- veerdigheid ontvangen, in het leven regeren door eenen, te weten Jezus Christus. 18 Gelyk dan, door de zonde van eenen, alle menschen vervallen zyn tot de verdoe- menis; alzoo worden ook, door de regtveer- digheid van eenen, alle menschen geregt- \eerdigd tot het leven. 19 Want gelyk er, door de ongehoorzaem- heid van eenen mensch, velen zyn zondaers geworden, zoo zullen er ook, door de ge- hoorzaemheid van eenen, velen geregtveer- digd worden. 20 Doch de wet is daerentussehen ingeko- men i opdat de zonde zou overvloedig w or- den; maer als de zonde overvloedig gewor- den is, zoo is de genade nog overvloediger geworden ; 21 Opdat, gelyk de zonde geregeerd had ter dood, alzoo ook de genade zou regeren, door de regtveerdigheid, ten eeuwigen le- ven, door Jezus Christus, onzen Heere. KAPITTEL VI. WAT zullen wy dan zeggen? zullen wy in de zonde blyven, opdat de gratie overvloediger worde? 2 Verre van ons, want hoe zullen wy, die aen de zonde gestorven zyn, nog in dezelve leven? 3 En weet gy niet, dat wy allen, die ge- doopt zyn in Christus Jezus, in zyne dood gedoopt zyn ? 4 Wy zyn dan met hem begraven door het doopsel, om te sterven ; opdat, gelyk Chris- tus'van de dood verrezen is, door de glorie des Vaders, wy ook aldus in een nieuw leven zouden Avandelen. 5 Want indien wy in hem ingegriffeld zyn, door de gelykwTordinge aen zyne dood, zoo moeten wy het ook zyn door de gelykwoi - dinge aen zyne verryzenisse : 6 Dit wetende, dat onze oude menseji ie samen met hem gekruist is, opdat hel lig- chaem der zonde te niet zou gedaen worden , en dat wy voortaen de zonde niet meer zou- den dienen. 7 Want die gestorven is, die is bevryd van de zonde. 8 Nu, indien wy met Christus gestorven zyn, zoo gelooven wy ook, dat wy te samen met hem zullen leven : 9 Wetende, dat Christus, van der dood ver- rezen zynde, nu niet meer sterft ? en dal de dood over hem geene heerschappy meer zal hebben. 10 Want dat hy gestorven is, dat is eens geweest, om de zonde: maer dat hy leeft, dat is voor God. 11 Zoo ook gyliéden, acht u zei ven voor dood aen de zonde; maer levende voor God, in Christus Jezus, onzen Heere. 12 Dal dan de zonde geene Ueerschapp\ voere in uw sterfelyk ligchaèm, zoo dat g\ aen deszelfs begeei lykheden zoudt gehoor- zamen. 13 Noch geeft uwe ligchamen niet over aen de zonde tot wapenen der boosheid ; irtaer geefr. u zeiven aen God, als van de dood le- vendig gewTorden zynde, en geeft uwe lid- maten aen God tot wapenen den* regtveer- digheid. 14 Want de zonde zal over u geene heer- schappy hebben, aengezien gy niet \i onder de wet, maer onder de gratie. 45 Wel hoe dan? zullen w> /omligen. om- AEN DIE VAN dal wy niel zyn onder de wet, maer onder de gratie? Verre van ons. 46 En weet gy niet, dat aen wien gy u zeiven overgeeft als slaven, om hem te ge- hoorzamen, gy slaven blyft van hem, aen wien gy gehoorzaemt, het zy van de zonde, die tot de dood, het zy van de gehoorzaem- iieid, die tot de regtveerdigmakinge brengt ? 17 Maer God zy gedankt, dat gy, slaven der zonde geweest zynde, nu uit er herten gehoorzaem geworden zyt aen den regel van die leeringe, in dewelke gy onderwezen zyt ; 18 En aldus vrygemaekt zynde, slaven zyt geworden der regtveerdigheid. 19 Ik spreke menschelyker wyzc, om de krankheid van uw vleesch ; gelyk gy uwe lidmaten, om slaven te zyn, overgegeven hebt aen de onzuiverheid, en aen de boos- heid, om kwade werken te doen ; geelt nu alzoo uwe lidmaten over tot slaven aen de regtveerdigheid, om u heilig te maken. 20 Want als gy slaven der zonde waert, zoo waert gy vry van de regtveerdigheid. 24 En wat vrucht hebt gy alsdan gehad in die dingen, over dewelkegy u nu schaemt? want het einde daervan is de dood. 22 xMaer nu, vrygemaekt zynde van de zonde, en slaven geworden zynde van God, hebt gy uwe vrucht in de heiligmakinge, en uw einde is het eeuwig leven. 23 Want de loon van de zonde is de dood, maer de gifte van Gods genade is het eeu- wig leven , door Jezus Christus , onzen Heere. KAPITTEL VII. EN Weet gy niet, broeders! (want ik spreke tot degenen, die de wet kennen) dat de wet heerschappy heeft over den mensch, zoo lang als hy leeft? 2 Want eene vrouw, aen haren man on- derworpen , is aen hem verbonden , zoo lang hy leeft; maer als haer man gestorven is, zoo is zy van die wel des houwelyks ontslagen. Daerom, indien zy binnen hel leven van haren man, mei eenen anderen man trouwt, zal zy voor eene overspeelster gehouden worden; maer, indien haer man komt le sterven, zoo is zy van die wet ontslagen, zoo dat zy gecne overspeelster is, als zy mei eenen anderen man trouwt. 4 Zoo ook, myne broeders ! zyt gy aen de wet gestorven door het ligchaem van Chris- tus, opdat gy zoudt toebehooren aen eenen anderen, die van de dood verrezen is; op- dat wy vruchten voor God /ouden voort- brengen. .fi Want als wy nog onder hel \leeseh wa- ren, zoo werkten de zondige drillen, die ROOMEN, VII. 959 door de wet opstonden, in onze lidmaten, om vruchten voort te brengen voor de dood. 6 Maer nu zyn wy ontslagen van de wet, nu zy, onder dewelke wy gehouden wier- den, dood is; zoo dat wy nu dienen, niet in den ouderdom van de letter, maer in de nieuwigheid des geests. 7 Wat zullen wy dan zeggen? dat de wet zonde is? Dit zy verre van ons. Maer ik kende de zonde niet, als door de wet : en ik zou de begeerlykheid niet gekend heb- ben, ten ware de wet zeide : Gy zult niet begeeren. (Deuteron, v. 21.) 8 Maer de zonde, gelegenheid nemende door het gebod, heeft in my alle begeerlyk- heid uitgewerkt : want zonder de wet was de zonde dood. 9 lk leefde ook eerlyds zonder wet; maer als het gebod gekomen was, is de zonde wederom levendig geworden, 10 En ik ben gestorven. En ulzoo is be- vonden, dat het gebod, hetwelk my tot het leven dienen moest, gediend heeft tot de dood. 14 Wanl de zonde gelegenheid nemende door hel gebod, heeft my verleid, en door hetzelve gedood. 12 Zoo dan de wet is heilig, en het gebod is heilig, en regtveerdig, en goed. 13 Is dan hetgene goed is," voor my doo- delyk geworden? Geenszins. Maer het is de zonde die, opdat de zonde zou uitschyneu door iel dal goed was, in my de dood ver - oorzaekt heeft ; zoo dat de* zonde boven mate zondig geworden is, door het gebod. 14 Want wy weten, dat de wet geestelyk is ; maer ik ben vleeschelyk verkocht, om onder de zonde te zyn. 15 Want hetgene ik doe, keure ik niet goed; mits ik niet doe het goed, dat ik wille, maer het kwaed doe, dal ik hate. 16 Nu, indien ik doe hetgene ik niet wille, zoo stemme ik de wret toe, dat zy goed is. 17 En alzoo ben ik het nu niet, die dal, doe, maer het is de zonde, die in my woont. 18 Want ik weet wel, dat in my, dal is, in myn vleesch, geen goed wroonl : wanl het willen heb ik wel, maer hel goed Ie volbrengen, dat vinde ik niet. 19 Want hel. goede, dat ik wille, doe ik niet; en liet kwaed, dat ik niet wille, dal doe ik. 20 Doch indien ik doe hetgene ik niel Wille, zoo hen ik hel nu niet, die hel doe, maer hel is de zonde, die in my woonl. 21 Zoo dan als ik wille hel goede doen, ik bevindè eene andere wet , omdat hel kwaed by my is. 22 Wanl ik heb behagen in de wel Gods, volgens den inwendigen mensch; 000 AEN DIE VAN ] 23 Maer ik zie eene andere wet in myne lidmaten, dewelke strydt tegen de wet van mynen geest, en my gevangen houdt onder de wet der zonde, die in myne lidma- ten is. 24 Ellendig .mensen die ik ben! wie zal my verlossen van dit ligchaem der dood! 25 De gratie Gods, door Jezus Christus, onzen Heere. Zoo dan, ik ben dezelfde, die volgens den geest onderdanig ben aen de wet Gods, maer volgens het vleesch, aen de wet der zonde. KAPITTEL VUL DAER is dan nu geene verdoemenis voor degenen, die in Christus Jesus zyn, als zy niet volgens het vleesch wandelen. 2 Want de wet van den Geest des levens in Christus Jezus, heeft my verlost van de wet der zonde en der dood. 3 Want hetgene aen de wel onmogelyk was, omdat zy krachteloos gemaekt wierd door het vleesch, dat heeft God gedaen, af- zendende zynen Zone, in de gedaenle van het zondig vleesch ; en om de zonde, heeft hy in datvleesch dé zonde veroordeeld. 4 Opdat de regtveerdigheid der wet zou volbragt worden in ons, dié niet volgens het vleesch, maer volgens den Geest wan- delen. 5 Want die volgens het vleesch leven, betrachten de dingen, die het vleesch aen- gaen ; maer die volgens den Geest leven, betrachten hetgene den Geest aengaet. 6 Doch de genegenheid des vleeschs is de dood ; maer de genegenheid des Geests is het leven en de vrede. 7 Want de genegenheid des vleeschs is vyandschap tegen God : want zy is noch kan aen de wet Gods niet onderworpen zyn. 8 Die dan vleeschelyk zyn, kunnen aen God niet behagen. 9 Doch gylieden leeft niet volgens het vleesch, maer volgens den Geest, indien nogtans de Geest Gods in u woont, Doch zoo iemand den Geest van Christus niet heeft, die behoort hem niet toe. 10 Maer indien Christus in ulieden is, zoo is wel het ligchaem dood om de zonde; de geest nogtans is levendig door de regtveer- digheid. 44 En indien de Geest van dengenen, die Jezus van de dood verwekt heeft, in u woont, zoo zal hy, die Jezus Christus van de dood verwekt heeft, ook uwe sterfelyke ligchamen levendig maken door zynen Geest, die in u woont. 12 Overzulks , broeders ! wy zyn niet schuldig aen het. vleesch, om volgens het vleesch te leven. 13 Wantindien gy leeft volgens het vleesch, 10 OM EN, VUL zoo zult gy sterven; maer indien gy door den Geest de werken des vleeschs doodt, zoo zult gy leven. 44 Want allen, die door den Geest Gods gedreven worden, zyn kinderen Gods. 1 15 Ook hebt gy niet wederom ontvangen den Geest der slavelyke vreeze; maer gy hebt ontvangen den Geest der aengenomene kinderen, door welken wy roepen : Abba, Vader ! 16 Want die Geest geeft zelf getuigenisse aen onzen geest, dat wy kinderen Gods zyn. 17 En indien wy kinderen zyn, zoo zyn wy ook erfgenamen; te weten, erfgenamen van God, en medeërfgenamen van Christus; indien wy nogtans met hem lyden, opdat wy ook met hem tot de glorie komen. 18 Want ik stelle vast, dat het lyden van dezen tyd niet is te weerderen tegen de toe- komende giorie, die in ons zal geopenbaerd worden. 19 Ook verwachten de schepselen, met groot verlangen, die openbaringe van de kinderen Gods. 20 Want de schepselen zyn aen de ydel- heid onderworpen, niet met hunnen dank, maer om hem, die ze daeraen onderworpen heeft ; 21 Op hope, dat zy zeiven ook eens zullen verlost worden van de slaverny der beder- fenisse, tot de vryheid en de glorie van de kinderen Gods. 22 Want wy weten, dat tot nog toe alle schepselen zuchten, en gelyk in barensnood zyn. 23 En niet alleen zy, maer ook wy zei ven, die de eerste vruchten des Geests al hebben, wy zuchten ook in ons zeiven, verwachtende de aenneminge tot kinderen Gods, de ver- lossinge van ons ligchaem. 24 Want wy zyn zalig geworden door de hope. Doel/ als men ziet hetgene men hoopte, dat is geene hope meer : want wie hoopt nog hetgene hy ziel? 25 Maer indien wy iels hopen hetgene wy niet zien, dat verwachten wy met verdul- digheid. 26 Aldus komt ook de Geest onze zwak- heid te hulpe : want wy weten niet wat wy bidden zullen, gelyk het behoort; maer de Geest bidt zelf voor ons, met onuitspreke- lyke zuchten. 27 En die de herten doorgrondt, weel wat de Geest begeert ; acngezien hy voor de heiligen bidt volgens den wille Gods. 28 Nu, wy weten, dat alles tot goed strekl aen degenen, die God beminnen, aen die, dewelke volgens zyn voornemen geroepen zyn om heilig le zyn. 29 Want die hy le voren gek«DÖ heelï, die AEN DIE VAM heeft hy ook te voren geschikt, om gelyk- vormig te worden aen het beeld van zynén Zoon, opdat deze de eerstgeborene onder vele broeders zou zyn. 30 En die hy daertoe geschikt heeft, die heeft hy ook geroepen ; en die hy geroepen heeft, die heeft hy ook geregtveerdigd ; en die hy geregtveerdigd heeft, die heeft hy ook tot de glorie gebragt. 31 Wat zullen wy hierop dan zeggen? In- dien God voor ons is , wie vermag er iets tegen ons? 32 Die zelfs zynen eigenen Zone niet ge- spaerd, maer hem voor ons allen geleverd heeft, hoe zal hy ons met hem ook niet alles vergunnen? 33 Wie zal de uitverkorenen Gods durven beschuldigen? Het is God, die ze regtveer- digt. 34 Wie durtt'ze veroordeelen? Christus Jezus, die gestorven is, is ook verrezen; die aen de regter hand Gods is, die is het ook, die ons voorspreekt. 35 Wie zal ons dan afscheiden van de liefde van Christus? verdrukking, of be- nauwdheid, of honger, of naektheid, of ge- vaer, of vervolging, of het zweerd? 36 Gelyk er geschreven staet : Om uwent- wil worden wy dagelyks ter dood ge- bragt; wy zyn geacht als schapen, die tot de slagting geschikt zyn. (Psalm xliii, 24.) 37 Maer m al deze dingen zyn wy verwin- naers, door hem, die ons bemind heeti. 38 Want ik ben verzekerd, dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch prinsdom- men, noch krachten , noch tegenwoordige , noch toekomende dingen, noch geweld, 39 Noch hoogte, noch diepte, noch eenig ander schepsel ons zal kunnen afscheiden van de liefde Gods, in Christus Jezus, onzen Heere. KAPITTEL IX. IK zeg de waerheid in Christus. Ik liege niet, myn gemoed my getuigenis gevende door den Heiligen Geest, 2 Dat ik eene grootc droefheid heb, en een gedurig hertzeer. 3 Want ik wensche zelf afgescheiden te zyn van Christus, voor myne broeders, die myne bloedverwanten zyn naer het vleesch ; 4 Welke de Israëliten zyn, die aengenomen zyn tot kinderen; aen wie de glorie, het verbond , het geven van de wet de gods- dienst, en de beloften toebehooren; 5 Die van de oudvaders voortkomen, en uil wie Christus naer het vleesch is voort- gekomen, die boven alles God is,gebencdyd in der eeuwigheid. Amen. 6 Niet nogtans zoo, dat hét woord Gods zoude te niet gegaèn zyn : want het zyn niet ROOMEN, IU 961 allen lsraëliten, die van Israël afkomen. 7 Noch het zyn niet allen Abrahams kin- deren, die van zyne afkomste zyn; maer uit Isaac zullen uwe kinderen voortkomen. (Genesis xxi, 12.) 8 Dat is : Niet al de kinderen zyns vleeschs zyn kinderen Gods; maer zyne kinderen vol- gens de belofte worden voor de nazaten ge- rekend. 9 Want de belofte luidt aldus : Omtrent dezen zelfden tyd zal ik komen, en Sara zal eenen zoon hebben. 10 En niet alleen dit, maer ook Rebecca, als zy bevrucht was uit eenen, te weten uil onzen vader Isaac. 44 Want aleer de kinderen nog geboren waren, of iets goeds of kwaeds gedaen had- den, opdat Gods besluit volgens de verkie- zinge zoude vastblyven , 12 Niet ter oorzake van hunne werken, maer ter oorzake van den roep ; zoo wierd er tot haer gezeid : 13 De oudste zal den jongsten dienen; ge- lyk er geschreven staet : Jacob heb ik be- mind, en Esau heb ik gehaet. (Malachias i, 3 14 Wat zullen wy dan zeggen? Is er onge- regtigheid by God ? Verre van daer. 15 Want hy zegt tot Moyses : Ik zal berm- hertig zyn aen dien ik wille bermhertigheid doen. (Exodus xxxiii, 19.) 16 Het hangt dan niet van dengenen, die wilt, of van dengenen, die loopt, maer van God, die bermhertigheid doet. 17 Ook zegt de Schriftuer tot Pharao : Daertoe heb ik u gesteld , opdat ik u myne magt zoude toonen, en opdat myn naem zoude verkondigd worden door de geheele wereld. (Exodus ix, 16.) 18 Zoo dan hy doet bermhertigheid aen dien hy wilt, en hy verhardt dien hy wilt. 19 Gy zult my nu zeggen : Waerom klaegl liydan nog? want wie wederstaet aen zynen wil? 20 0 mensen ! wie zyt gy toch , om legen God te antwoorden? zegt het maeksel wel tegen dengenen , die het gemaekt heeft : Waerom hebt gy my aldus gemaekt? 21 Of heeft de potbakker de magt niet, om uit dezelfde potaerde, hel eene vat ter eere te maken, en het andere ter onecre? 22 En of God, willende zyne gramschap bewyzen,en zyne magt bekend maken, met vele langmoedigheid verdragen heeft de vaten der gramschap, die bereid warén tot het verderf; 23 Om de rykdommen zyner glorie te ver- looncn over de vaten der bermhertigheid, die hy tot de glorie bereid gemaekt hoeft ; 24 Over ons, die hy geroepen heeft, niet alleen uit de Joden, maer ook uit de heide- nen. 41 962 AEN DIE VAN 25 Gelyk hy by Oseas zegt : Ik zal hetgene myn volk niet was, myn volk noemen, en die niet bemind was, zal myn beminde zyn, en die geene bermhertigheid bekomen bad, zal bermhcrtigbcid bekomen. 26 En bet zaf geschieden, dat op die plaelse, daer tot hen gezeid was : Gy zyt myn volk niet; zy daer zullen genoemd worden kin- deren van den levenden God. (Oseas i, 10 en ii, 24.) 27 Ook roept Isaias wegens Israël : Al ware bet getal der kinderen van Israël gelyk liet zand der zee, zoo zullen de overblyfse- len behouden worden. (Isaias x, 22.) 28 Want de Heer, volgens zyne reglveer- digheid vervullende en verkortende, zal eene afsnyding op de aerde uitwerken. 29 En gelyk Isaias te voren gezeid had : Ten ware dat ons de Heere der heirkrachten eenig zaed had overgelaten, wy zouden ge- worden zyn als Sodoma en gelyk Gomorrha. (Isaias i, 9.) 30 Wat zullen wy dan zeggen? De heide- nen, die de regtveerdigheid niet zochten, hebben de regtveerdigheid verkregen; te weten, de regtveerdigheid, die uit het ge- loof is. 31 En Israël, in tegendeel, de wet der regt- veerdigheid zoekende, is tot de wet der regt- veerdigheid niet gekomen. 32 Waerom dat? Omdat zy die zochten, niet uit het geloof, maer als uit de werken : want zy hebben zich gestooten tegen den steen van aenstooting. 33 Gelyk er geschreven staet : Ziet, ik stel in Sion eenen steen van aenstootinge, eenen steen om over te vallen; en al die in hem gelooft, zal niet beschaemd gelaten worden. (Isaias \\\\, Men xxviii, 46.) KAPITTEL X. YOORWAER, broeders! de toegenegen- heid myns herten, en myn gebed tot God, is voor de zaligheid van Israël. 2 Want ik geve hun deze getuigenisse, dat zy eenen iever voor God hebben, maer zon- der verstand. 3 Omdat zy niet kennende de regtveerdig- heid Gods, en hunne eigene regtveerdig- heid zoekende op te rigten, aen de regtveer- digheid Gods niet onderworpen geweest zyn. 4 Want de voltrekking der wet is Chris- tus, om regtveerdig te maken allen, die ge- looven. 5 Nu, Moyses heeft van de regtveerdigheid, die uit de wet is, aldus geschreven : De mensch, die deze dingen doet, zal door de- zelve leven. (Leviticus xviii, 5.) 6 Maer van de regtveerdigheid, die uit het geloof is, spreekt hy aldus : Zegt niet in uw ROOMEN, X. herte : Wie zal in den hemel opklimmen, dat is, Christus van boven afhalen. 7 Of, wie zal in den afgrond nederdalen? dal is, Christus uit de dood weder opbren- gen. (Deuteron, xxx, 12.) ' 8 Maer wat zegt de Schriftuer? Het woord is digt by u, in uwen mond, en in uw herte. (Deuteron, xxx, 14.) Dit is het woord des geloofs, hetwelk wy u verkondigen. 9 Want indien gy den Heere Jezus met uwen mond belydt, en in uw herte gelooft, dat God hem van de dood verwekt heeft, zoo zult gy zalig zyn. 10 Want met' er herte gelooft men ter regt- veerdigheid, en met den mond wordt de belydenisse gedaen ter zaligheid. 11 Daerom zegt de Schriftuer : Al die in hem gelooft, zal niet beschaemd gelaten worden.* (Isaias xxviii, 16; I Petrus ii, 6, 7,8.) 12 Hier is geen onderscheid tusschen Jo- den en heidenen ; want zy hebben allega- der denzelfden Heere, die milddadig is over allen, die hem aenroepen. 13 Want al die den naem des Heeren aen- roept, zal zalig worden. 14 Maer boekuilen zy hem aenroepen, in wien zy niet gelooven? of hoe zullen zy in hem gelooven , van wien zy niet gehoord hebben? en hoe zullen zy er van hooren, indien het hun niemand verkondigt ? 15 En hoe zal men verkondigen, indien men niet gezonden wordt? Volgens hetgene er geschreven staet : Hoe schoon zyn de voeten van degenen, die den vrede verkon- digen, die goede dingen boodschappen? (Isaias lii, 7.) 16 Doch zy gehoorzamen niet allegaderaen het evangelie : daerom zegt Isaias : Heere! wie heeft er geloof gegeven aen hetgene hy van ons gehoord heeft? (Isaias liii, 1.) 17 Zoo komt dan het geloof door het ge- hoor, en het gehoor door het woord van Christus. 18 Doch nu vraeg ik : Hebben zy het niet allegader gehoord*? Ja zeker, hun geluid is gegaen tot alle landen, en hunne woorden tot het uiterste der wereld. (Psalm xviii, 4.) 19 Of heeft Israël, zeg ik, daer geene ken- nis van gehad? Vooreerst Moyses zegt : Ik zal ulieden jaloersch maken om een volk, hetwelk geen volk is ; ik zal u tot gramschap > verwekken legen een onverstandig volk. (Deuteron, xxxii, 21.) 20 Isaias durft ook nog zeggen : lk ben gevonden van degenen , die my niet zoch- ten; ik ben openbaer geworden aen de- genen die naer mv niel vraegden. [Isaias Ixv , 21 Maer van Israël zegt hy : Den ganschen dag heb ik mync handen uitgereikt, lol AEN DIE VAN een ongeloovig en tegensprekende volk. (Isaias lxv, 2.) KAPITTEL XI. NU vraeg ik dan : Heeft God zyn volk verstooten ? Verre van daer : want ik ben ook een Israëliet, van Abrahams af- komste, uitliet geslacht van Benjamin. 2 God heeft zyn volk, hetwelk hy te voren gekend heeft, niet verstooten. Weet gy niet wat de Schriftlier zegt van Elias? hoe hy God aenspreekt tegen Israël, zeggende : 3 Heere ! zy hebben uwe propheten ge- dood, uwe autaren hebben zy omgeworpen ; ik ben alleen overgebleven, en zy zyn op myn leven uit. (111 Koningen xix, 40.) Hlaer wat wordt hem van God geantwoord ? Ik heb my zeven duizend mannen overge- houden, die de knien voor Baal niet gebogen hebben. (III Koningen xix, 18.) o Alzoo is er dan ook in dezen tyd een overblyfsel , volgens de genadige verkie- zinge, behouden. 6 Nu, indien het uit genade is, zoo is het niet uit de werken : want anders zou de ge- nade geene genade wezen. 7 Wat zal men dan besluiten? Dat Israël, heigene hy zocht, niet bekomen heeft; maer de uitverkorenen hebben bekomen, en de anderen zyn verblind geworden; 8 Gelyk er geschreven staet : God heeft hun gegeven eenen verdwelmden geest; geene oogen om te zien, en geene ooren om te hooren; tot op den dag van heden. (Isaias xxix, 9, 10 en vi, 9, 4Q.) 9 David zegt ook : Dat hunne tafel hun worde tot eenen strik, tot eene valle, tot eenen steen van aenstooting, en tot eene vergelding; 10 Dat hunne oogen verduisterd worden, zoo dat zy niet zien; en buigt hunnen rugge altyd nederwaerts. (Psalm lxviii, 23.) 11 Ik vrage dan : Hebben zy zoo gestron- keld, dat zy teenemael vervallen zyn? Geens- zins; maer door hunnen val is de zaligheid aen de heidenen gekomen, om hen tot ja- loerschheid te verwekken. 12 Doch indien hun val de rykdom van de wereld is geweest, en hunne vermindering de rykdom der heidenen, hoeveel te meer zal hunne volheid dat zyn! 13 Want ik zegge tot u, ó heidenen! zoo lang als ik de apostel der heidenen ben, zal ik myne bedieninge verhcerlykcn ; 14 Of ik misschien myn geslacht tot ja- loerschheid mogt verwekken, en eenigen van hen tot de zaligheid brengen. I") Want indien hunne verwerping de ver- zoening der wereld is, wat zal dan hunne aenneming anders zyn, als eene herleving uit de dood? ROOMEN, XI. 963 16 Indien de eerste vruchten heilig zyn. zoo is ook de geheele hoop heilig, en indien de wortel heilig is, zoo zyn het de takken ook. 17 Nu, indien er eenige van de takken ge- broken zyn, en dat gy, die een wilde olyf- boom waert, daerin geënt zyt, en aen den wortel en het sap des olyfbooms zyt deel- achtig geworden, 18 Beroemt u niet tegen de takken: en zoo gy u beroemt, weet dat gy den wortel niet draegi, maer dat de wortel u draegt. 19 Gy zult my zeggen : De takken zyn af- gebroken, opdat ik er zou ingeënt worden. 20 Zeer wel ; zy zyn om hunne ongeloo- vigheid afgebroken, en gy staet door het ge- loof; doch verheft u niet, maer vreest : 21 Want indien God de natuerlyke takken niet gespaerd heeft, hy kan u ook wel niet sparen. 22 Bemerkt dan de goedertierenheid en de strengheid Gods? te weten zyne strengheid over degenen, die gevallen "zyn , en^zyne goedertierenheid over u, indien gy blyft volherden in de goedheid; anders" zult gy ook uitgekapt worden. 23 En zy, indien zy in de ongeloovigheid niet blyven, zullen er wederom in geënt worden : want God is magtig hen wederom in te enten. 24 Want indien gy uit den natuerlyken wilden olyfboom gesneden, tegen de natuer op den goeden olyfboom geënt zyt; hoeveel te meer zullen zy, die de natuerlyke takken zyn, op hunnen eigenen olyfboom geënt worden? 25 Want ik wille niet, broeders ! dat u dit mysterie onbekend zy, opdat gy niet zoudt laetdunkende zyn by u zeiven ;te weten, dat de verblindheid ten deele over Israël geko- men is, tot dat de menigte der heidenen zou binnengekomen zyn : 26 En dat alzoo geheel Israël zou zalig worden , volgens hetgene er geschreven staet : Daer zal een Verlosser uit Sion ko- men, die de goddeloosheid zal afweeren van Jacob. 27 En dit is myn verbond met hen, als ik hunne zonden zal weggenomen hebben. (Isaias lix, 20.) 28 Zoo zyn zy wel vyanden aengaende het evangelie, om uwentwille, maer Volgens de verkiezing zyn zy de welbeminden , om hunne voorouders: 29 Want God berouwt zich niel over zyne gaven, noch over zynen roep. 30 Gelyk dan gylieden ook eerlydsaen God niet geloofd hebt, maer nu bermhertigheid verkregen hebt, om hunne ongeloovigheid; 31 Alzoo zyn zy nu ook ongelooviggeweest aen de bermhertigheid, die u geschiedt; AEN DIE VAN ROOMEN, XII. XllL opdat zy ook eens bermhertigheicl mogen verkrygen. 32 Want God heeft alles besloten onder de ongeloovigheid, opdat hy aen alles zou bermhertig zyn. ♦ 33 O afgrond van de rykdommen, van de wysheid en van de wetenschap Gods ! hoe onbegrypelyk zyn zyne oordeelen, en hoe onbespeurelyk zyn zyne wegen ! 34 Want wie heeft er het voornemen des Heeren gekend? of wie is er zyn raedsman geweest? 35 Of wie heeft hem eerst gegeven, om vergeldinge daervoor te ontvangen? 36 Alles is uit hem , en door hem, en in hem : aen hem zy de glorie in der eeuwig- heid. Amen. KAPITTEL XII. IK bid u dan, broeders ! door de bermher- tigheid Gods, dat gy uwe ligchamen aen God opdraegt, tot eene levende, heilige en behagelyke offerande; dat uwe godsdienst redelyk zy. 2 En maekt u niet gelykvormig aen deze wereld, maer wordt hervormd door de ver- nieuwinge van uwen geest, opdat gy moogt onderkennen, welk over u is de wille Gods, die zoo goed, aengenaem en volmaekt is. 3 Ik zegge dan, volgens de gratie, die my gegeven is, aen allen die onder ulieden zyn, dat niemand hooger gevoelen van .zich zeiven hebbe, als het moet zyn ; maer dat men gematiglyk van zich zeiven gevoele, en volgens de mate des geloofs, die God aen ieder uitgedeeld heeft. 4 Want gelyk wy in een ligchaem vele lidmaten hebben, en dat al die lidmaten niet hetzelfde werk doen ; 5 Alzoo zyn wy velen ook een ligchaem in Christus, en wy zyn allegader lidmaten onder malkanderen. 