Maleisch-Nederlandsch woordenboek
y c !> \-LXawC> z. ui-^J. y W I ^ C / J 4-*|wUN/C, bevat, vervat omvat, gemeen , algemeen. ï \ ^A^i^C, raadgeving, raad; raadvraging, beraadslaging. l vj a^iU/C , ontsteld, ontroerd; ongesteld. ^ y ^ 4X0^ en /» j j^« , ongelukkig (ongeluk brengend) , onheilspellend, heilloos; ongelukkig (ongeluk hebbend). ^ c y yC6 ^MN>3 masjfthoer, verb. van ^^^. y c y (J^22yw»X , />/aa/5 vaw vereeniging; plaats, waar een martelaar geleden heeft; graf van een* martelaar of heilige. c3 %^X«U/0, door getuigenis verklaard, ge- staafd, bevestigd. r> o y \, vermaard, beroemd; ruchtbaar, 148 {^^^*^L^ bekend. / / ^aXmm^? '^ih welbehagen. y y :> Q y ^^JSiXK^i^^ plur. van ^. y y Q y Ays^T iJLAj^jifl en ^i^yJL'C plur. van ^^ y ^ c / ^\^b^^x^^ plur. van ^j^. is:^i>A-.>W?/^ pïur. van jd^. y y y !> ^^xüta. vAC2#^ 1 vereeniging, gezelschap. y y ur. van c^:sua<. L-jiis. vA^^ pi y y \ó\j^^ plur. van .Jk^,<. y y i ^ yjk^^ plur. van l-j^. / y 50 iIaO/O plur. van ^^^*^. /^ / ^ j V jL/^v) plur. van X^Ls^. / / ^#)\j^.^ plur. van Xxua^. iJ ^^\/sDyCy huwelijksverwantschap door de vrouw, aanhuwelijking , zwager- schap. y !> \^^^00\,^ysj^OyO pluï*. van Ixxo^. / c Vj.jl/^^. /am/?, lantaarn. fc^j^Ct/Of gaaf; volmaakt; gezond; in de ^ gramm,, van den pluralis rechtmatig; regelmatige pluralis. y%r\„A ^/ ^. verbeterd, geverifieerd. t \/^, verbeterend. y o het boek bij uitnemendheid, d. i. de*kor5n. ^ ij ^ 149 u»$u:l^ \CX>0«^^ plcidts, van waar men terugkomt; uitslag, uitkomst, resultaat, gevolg, oorsprong; in de gramm. nomen verbi, nomen actionis; cX^iaS óSlo ^, nomen verbi in den accusatief, ter versterking van het verbum van denzelfden wortel, bv. Uvm cL>UbUJ), r' die welke vooruitgaan door vooruit te gaan. / C \ c\a^2X 9 in de gramm. het nomen '^ verbi ( ,iXia<) betreffend. J j^CU^ y g^^oote stad; de hoofdstad van Egypte, Egypte. y o ^j^^ c / , helft van een distichon (c:^); versregel. ) , uitgaaf; vertering. L ^ ê\ yO^, zuiver; onvermengd; in de gramm., van een woord ver- buigbaar; besteed; uitgegeven. ^é/^ C5* , egyptisch, van Cairo; Egyptenaar, iemand van Cairo. ^ y <j !> p;k>jl^>o , verkozen, uitgelezen, uitverkoren: mannelijke eigenn., een der namen van Moehammad, en ook van ^Allj. y y o :> oJ^A^-^ » mastik, yij y !> JLJ^^ , verminderd, verkleind. y o ^ y •^ ) \ %JfU^^ plur. van y^. Mi y ^ / —Xa^-^ 9 biddend. y w y y ^^^K/^ö^9 dekkleed, waarop de gebeden ver- richt worden. y y c y A ^""sn A JL/^ V) , oorzaak eener goede gesteldheid, oorzaak van het slagen; middel, voordeel; zaak, bezigheid. y !) voor / ■AaO.^j bidplaats onder vrijen hemel, openbare gebeden. y Q ^ [^^^ysj^jo^^ , hard, vast, solide. y y c o /X_*^^>^^ en Uu.*a*, fem. van ^^:^^b>^^Lo\ ook in de gramm., van alle let- 'J'- (♦' u ters, behalve harde letter. Mi y !> \^ q^Sj^^ > samensteller, opsteller, vervaar- ^ diger; schrijver (van een boek); componist. y !> <^-A-iAA^^2^ , toeval, lotgeval, ongeval, onge- luk, kwaad; neerslachtigheid. ^ y y ^ ^ ivA^d/C plur. van Ij^. y y y ^ ds^ \V.A^d/0 J het drijven van handel met het geld of voor rekening van een' ander, tegen een gedeelte van de winst, y y yy ^ d iVa^^Oj gelijkend zijn. y y !> L ÓC^ V ^^ . verdubbeld, dubbel, JLa^ IBO y p (^ h \m^^l^* verbonden, bijgevoegd; adoptief; van kinderen onecht; in de granini., van een woord dienende tot complement van een ander; verbondene enz.; onecht kind; complement; almoedlaf ilaihi, in de gramm.: wat een complement-ontvangt. A^JKaaü/^ plur. van ^xi. ;> o y k^ tL/J<^OL/C , vast, bevestigd, hecht; correct. / ii y :> Aj> yh>CL/0 , met boomwol gewalleerd gewaad of slaaprok. 25 ^J^iÓ^Oy schade, nadeel; smaad. y c !> A^JLaÓ/^9 van vleesch, dat men kauwt stukje, beet, stuk, brokstuk. y c ;> ,,^^,j*^2j^, verborgen, stilzwijgend bedoeld; in de gramm. : pronomen — ; plaats, waar iets verborgen wordt. !> <j y *% 4.4wS^>^> toegevoegd y verbonden; opge- hoopt. y ^ c y <K,^é^4>j»^2yO , fem. van -►^A.i^ ; ook in de gramm., van eene letter, van den klinker dlamm (A) voorzien — , zoo- danige letter. p cy /j ^^^Js^/C , inhoud, stof [ook van een geschrift]; gewaarborgd) m. 'an- hoe, voor wien iemand borg gezegd heeft; J m. lahoe, aan wien men borg gezegd heeft; m. fihi, ivaarvoor men borg gezegd heeft. y y j^^\ vl^^ plur. van ^lb^. / y p L Q ,„ >Vv^w ). overeenstemmend (ook in de gramm., van een vierletterig ver- bum, waarvan de eerste en tweede radicaal gelijk zijn aan de derde en vierde, zooals bv. JvJj); zoodanig vierletterig verbum. y !> O^JvJoL^ plur. van L^b^. y y y y :> <XxJVJ2X^> oplettend beschouwen; een ge- schrift lezen, doorloopen; bestu- deer en; studie. y o C #) \jO^/<i y gehoorzamend, volgzaam, gedwee. <^-^ 0^ yy^-^ , schikking ; toestemming ge- hoorzaming. y y Jiy^i^lyO plur, van ljS=i^. y Q y fsbsJ^kly^y kookplaat s , keuken. y ^ o L , i lxl^^ , bedekt; gewelfd. y y o !> <KjL^l2/C , fem. van 4>Ak^ — ; ook: iii de gramm., van de letters ^, ^^, L, \b, palataal; palatale letters. 0^ y C %Js)ÜL/<i ingeschapen, natuurlijk. Ih^ / <X^j^^, intrekking, verlenging; naam van het schrijf teeken (verlengingsteeken), dat, boven eene ) geplaatst, daarvan de waarde geeft van )) (a). ó ^^2/0, van den dag la)ig; bestendig; in de gramm., van een' regel algemeene, sAIs^ en JLa-LIo^, verlangen; aanzoek; 151 ^jJU^ de afwasschingen en in dien zin ook privaat, 4>_j lWv ). volgzaam, ^A Vw^ plur. van j^^. il y :> ,jtii^> steeds zijn voornemen bereikende; 0^> voorwerp van verlangen. \yi y o f ^ W^^^ , herhaaldelijk ^oe/rewrf; Lj^JiooJ j de herhaardelijk zoekende; L^ll^)sxc dienaar van den herhaaldelijk zoekende (d. i. van God), eigenn., onder anderen ook van Moeljamniad's grootvader van vaders zijde. y y o y <Xj<Xj^Z/^ , z- (...^iL^. y o *> L _, QA W>o . ontslagen, weggezonden; vrij van banden; algemeen; volstrekt; wa- kil m,, een generale gemachtigde, ^y ii y o iXiiAl2/0, van eene vrouw verstooten; ver- "-^j stoolene vrouw, D (j y gezocht, verlangd. y c o ..^j^ ^Vyj ^ en .^ILIU, rustig, gerust; vol vertrouwen, y y ^ y wasschingeu of reinigingen dient; al wat ter onderhouding der zindelijkheid dient, bv. een tandesloker; huis of vertrek voor J' overwinnend; die steeds zijn voornemen bereikt enz.; overwinnaar. f^ aAI^/O, onrechtmatig behandeld; met ge- welddadigheid behandeld; onder- drukt; een onrechtmatig behandelde enz. :> o y /.4 aixIi/O, verwacht; verondersteld; obat jaug m., geneesmiddel dat de verwachte uitkomst heeft, y o y oV^j ^, plaats of voorwerp, waar of waar- aan zich iets openbaart; object; plaats, waar iets vertoond wordt; schouwplaats; stelling, y y m^ en 9^, met tegader, y y c\-jV^C^ V^^^' ^3n sxc. '> yy ..yK^:^^^ plur. van ^^f^so<, y y y') ^(^\^/^^ gelijl^ ^ij^^ ^ot^ i^l^ anders, in waarde of gewicht; — in de malh.: evenredigheid, ') y y ..jÖVm5C<) phir. van ^ó^^, y Sll« 1S2 / / u^SL/^, ^y'ïö toevlucht nemen, voorn, van het kwade bij God; toevlucht enz. y !> j \j3CO^ losgelaten; te leen gegeven. y y ^j 5 S^-^^-^ P^^^* ^^^ Ai^ii-o. y y ,i^ \Oli/0 plur. van ^'^* y y y ^ Z5 v^^»-^^-^' vriendschappelijke omgang; vrien- delijkheid; verkeer. interest ; rechtshandeling ; provincie ; plur. hahdelspapieren; effecten. y y cJ^V-^LX) plur. van ^^, -V' / / / -.AoVjL/C plur. van Ix^s^ , y !) {,„^\j^^ > ^^^^ij 9 bevrijd, vrijgesproken; in "'t inal. ook nog vrijspraak, vergiffe- nis. Eene mal. verb. is mahap of mahab; nieiiioeafken , vrij snaken, bevrijden; vrij- spreken; vergeven (met 2 dir, obj.); vergiffenis schenken aan iemand; moeafkeii akoe dósakoe, vergeef mij mijne zonden. L^JVjC^ plur. van c-i-i^^. y y :> \yc\.JL/^9 zaken hebbend met een ander; verkering hebbend; handelend; han- del drijvend; zaken hebbende enz. y y y o CU^XxoC^ plur. van iJ^U^. y y y v <XJL/^0L^> hebben van zaken met een ander; verkeeren; handelen; handel drij- ven; bezigheid; verkeering; verkeer; handel; Aa6§Xjl^, vergoeding, vergelding, yy y i> <^JoV,5C^, gezicht; aanschouwing. y y o y bcV^-^U^ plur. van Sxc *> o y f^ éjs,^^Cf aangeboden; vereerd; gediend; aangebedene enz.; godheid; voorn, eene valsche. ^)t>5A-^C/0 plur. van ó^xc. y Q !> ,^sJCjC^5 aanzienlijk; achtenswaardig; aan- ->> • ;•./ zienlijke enz. (JiJiS^ f geteld; berekend; wat geteld enz. is; getelde enz. zaak. ^ y c ^ icXüjL/^ f fem. van het voorgaande; van eene vrouw in den staat ïSc ver keerend, y y c ^ tJO %ö^«/^> waa/?i eener moehani. schisma- "^ lische secte. \ij y o ^ ' XjiXn/^ , ziek; zwak; gebekkig; in de gramm., van een woord eene van de zwakke letters j en ^ hebbend, y y c ^ cX^A^JijU^ f vertrouwd wordend; vertrouwde; vertrouweling. ^^Xs^ 155 -V" JJ aXjL/O , gek; waanzinnig; bewusteloos door een slag, i *V3 1 l.^%;n -^L^ plur. va» ïy^\si^. 25 LSI^i^L^, wonderdaad (van profeelen); . \s^i>\JK/^ > versneld; bespoedigd; verhaasl; schielijk; plotseling; spoedig; voor- uitbetaald, w y :) s K.^^i^Vm5L/0 > versnellend; bespoedigend; ver- haastend; versnellende enz. ^AjS;\.Xa^> *'* haast; schielijk; op staande voel, I, gesloten; geslotene. r yy y o ^j^JSiX^u^, fem. van het voorgaande; van eene letter van diakritische pun- ten voorzien; zoodanige letter. 5> c y /j ^^^^\JL^f gekneed; met plur. ^s^[s^, toebereidsel ; deeg; slikartsenij; medicijn, i ** J^\jL^siV-5LX) nia'djizat (ar.) grootheid, ♦♦ ♦ aanzien. — [N.] ; hier is N. B. de uitspraak van ïy^s^^ bedoeld, maar de heteekenis door N. opgegeven is gis werk (T.). C y /jCVjC^ en ^s&^, groeve, mijn — plur. ook nog: metalen; kostbare steenen (de voorgestelde verandering in ^Ss gaf V. d. W. mij in een brief op, T.). w c y / ^m^LKJ^^ en ^'Ss^K, tot eene groeve of mijn behoor end; del f stoffelijk; delf- stof. !> o y C\j^^C, niet bestaand; gewenscht; niet bestaande enz, ^ i. y (^jt/C, verontschuldigd; te verontschul- digen, y c )^^/0, plaats van opklimming; ladder, Eene mal. verb. is niêrad, met de bet.: ten hemel gevaren (schertsend of kwaadaardig voor verdwenen); lailatoe 'Imi'radj^ de nacht der ladder (nacht der opstijging), in welken Moehammad door de zeven verdiepingen (als het ware sporten) des hemels tot God is opgevaren. — ^mĕrat, in poëzie: sterven; z. ook e-v^. — [T-]- y c !> L J yJL^rO, in de gramni., van een nomen verbuigbaar, verbuigbaar nomen. ^ y y 5 ^JL/C, misdaad, zonde; veroorzaakt nadeel; schuld, boete, zoengcld voor vergoten bloed; Iroutieloosheid, verraad, w y :> L^^ yJL^, bekend gemaakt, aangewezen; 'm de gramni., van een nomen door den artikel (J)) bepaald, nomen, door den artikel bepaald. 154 o3> ) c3L-3 y5U^> erkenning y onderscheiding, met plur. u- i.U^, kennis, gemeenzaam- Acid met iets; in de gramm. de artikel J). i #v Y^C< j ^'aii een kameel aaw >5eA;öre zweren , {y^), lijdende; besmet, aangestoken: kameel, lijdende aan die ziekte. (^ ^ IK ^.jtX ? bekend, befaamd; overeenkoms- tig, voegzaam, billijk, recht, goed; in de gramm. waarvan het agens be- kend is, d. i. het activum; weldaad, gunste verdienste, / C é^^L/C , nakend, in de gramm., van een woord: geene serviele letters {s^i^j) hebbend; van een nomen niet geregeerd wordende door een ander nomen; nakende; woord zonder serviele letters; nomen dat niet door een ander geregeerd wordt. J * j^/0 , sterk makend, versterkend; ysi^ ] , ^ de sterk makende enz. bij uitnemend- heid d. i. God; v&^ÏAat, dienaar van God (eigenn.). U3b^'^' <ï/i?ö-c^ ontslagen. c ;> ^^gg^^/0, arm, onbemiddeld. r-v y^^JLy^ 9 verdedigd, beschermd, beveiligd, gevrijwaard, onder bescherming der wet staande; onbesproken, eerbaar, onschuldig; klein kind. <\aa:2X^ en ^kx^^^^»^, ongehoorzaamheid , we- . der spannig heid, muiterij; misdaad. yySL^ (voor ^la&^), gevend; gever. y / ') f l"^^ ^ > geëerd, gedacht; groot. :> o y ^^Sj^^LyC en •>!&.< j^^-K , telkens tien, tien aan t' aan tien. I , bemind. S' ^il^k0< oï ^si^, verontschuldigd, verschoond; vrijgesteld. c3 ê ü_ ^>^ ' gebonden, geknoopt; m. 'alaihi^, waaromtrent men gebonden is (zich , verbonden heeft). ) êiÜsii/0 , kloek zijn; schranderheid, kloek- heid, verstand, geest; door het verstand waargenomen , verstaanbaar; ver- standig. <XJ êJLx^ 9 fem. van Jyi^-o. y o <j y (dingen die door het verstand waargenomen worden), melaphisica. y c y L.^JLjc^ , plaats, waar vee gevoederd wordt; voederbak; stal, kribbe. Ci y *> l J ULaX > opgehangen ; gehecht aan iets. ISlj i^ï a-« ry wAX^O ) onderwezen^ afgericht (van meiischen ^ en beesten); strook van een andere kleur aan een kleedingsluk. CJjC/0, onderwijs gevend; leeraar, onderwij- zer (in deze bet. vaak ^[xx,< fj^>s^ (vgl. onder ej'^^^ 'I"-)» docent; professor; mal.: wegwijzer; loods, en dan mal i m uitgesproken, of wel gesebreven (JU). ilXj^^> hekend, erkend; zeker.; bekende^ in de grannn. (waarvan de agens bekend is), het actif. In 't mal, ook: bekend zijn met iets; malöémlah öleli sahabah klta, onzen vriend zij bekend; tcëwan l(,'beb-2 m., gij zijl er genoegzaam mede hekend (gij weet immers wel, boe bet is). \^ É.A-5Ly< > fcm. van >*^ia^ ; de bekende zaken, wetenschappen, wal iemand weet. (^JJUO^ 4A.5C^ plur. van 1^^.<. ^j^^^ , verheven, uitstekend. (S' \xj y o \\w4**^/0 , bouwmeester <X^ \Lf.^^ pl iir. van .U&^. 5> c / J 4..4.u5Ly^, gemaakt; in de gramm., van een woord geregeerd, beheerschl. / -.^ JL/O en Uii^ , duister, moeielijk te verslaan; orakel, raadsel, gezegde van ccne geheimzinnige beleekenis, y o y w y o y v u) -^ c ^ / c #iV-OL^ ^*^ uT^^^-^^j ^^^ ^^ beteekenis, ^ voorn, tot de innerlijke, verbor- gene mystiscbe beteekenis behoorend, betee- kenend; spiritueel, beschouwend ; immaterieeL ^ ij y en üUü^ , ^c^^^-* ^li Lxjui^, beleekenis,, zin. 2'\, ^<aar c/e beleekenis, wezenlijk, eigenlijk, \}j y !> (3 ^^^ ' vrijwarend; behoeden. y y o ^^.♦-^' bebouwd; bewoond, bevolkt. ci^Jti^» cti^^ulet, talisman y \n y '> ». •. 25c3j.A/0 l'em. van ^^ C5' y y y M^ y '> .J) O ^33.-^^ , dual. van ü^^a^; ^Uj^l, / / de twee behoedenden bij uit- nemendbeid, dat zijn de 115^ en 114^ suren van den koran, die men, op een rolleljei papier gesebreven, bij zieh draagt. y o volkrijk; bloeiend. yC ^ JOC 5 door iels anders vertegenwoordigd; waarvoor een aequivalent {(j^y^) gegeven is. ü;jft-c 1»6 '[L^ yjf 4^^^ ^^^^ en 5jyi^, At///?, hipiand; levensmiddelen; benoodigdheden, [>^g^-^- gestipuleerd, gewaarborgd bij Contraet; bekend, ^^,^,aa-Xm^> bedorven; slecht, een gebrek heb- ♦ ** bend; voorwerp van berisping of gisping; gebrek, feil. JL-AiX/C, verbinding, ver gezelschapping; le- y / \. ) iV-i^ plur. van -?^. y gelijk bestaan. XoC^» terugbrengend; van God fo^ 5icA terugvoerend (de menschen); wi/ rfe« rfoorf opwekkend; i3s>&^ ) , rfé? terugbrengende bij uitnemendheid, d. i. God; cXa^Iaat, dienaar van denzelve, terugbrengende God. worsteling ; bemachtiging. SoVJl^, het zwaaien met eene sabel; het verdedigen met eene sabel. :> o y ^.jOC/C , loslatend; uit leenend. ' Cl-^ yj^^JUC (verb. van ^)f^), in de taal der liefde sterven (vgl. Makass. maèraq). — [T.]. (u y !> » w^JUO , met oogen of ronde plekken beschil- derd; bepaald, vastgesteld met oogen. ,wA-X/0, helpend; helpende; helper; .ys^] , de helpende bij uitnemendheid, d. i. God; ^^^Aii^ ) <Xy: , dienaar van denzelve, ' -5 • u^, z. ^^. y \Jf^^ , Mongolen; Tartaren; de groole MogoL l^^y^JL^^ benijd; nagestreefd; gelukkig, c / L— -^ ^JL/O en uj>.&^, westen; tijd van zons ^ ondergang (eene mal. verb. is m§- garib); l^j&^) (de avondlanden) , de landen bewestelijk -van Egypte; Barbarije. !f o y \ #\ ^Ji^, verblind; verwaand; trotsch; ver- blinde mz,\ luemarroerken dirinja, zich verwaand enz. aanstellen; den verwaande enz, spelen, !> o y L J ^j^CiJt^ , met geweld aan iemand los- gerukt. , Mi-5L/Cp onoplettend; gevoelloos; van geest ontbloot, o !> o f KJlX) > pers., de Mongolen. ^-^' r> ^ y ,^5C^ , overwonnen; overwonnene. mong, interj. voor het geluid, zooals bv. van eene gong; moitg-möns^m, allerhande bekkenvormige instrumenten (collectief). •X- j!^\JiL/C Biengadjar, w. sum., vervolgen, nazitten,— [N.]; had onder^^i' moeten slaan; vgL ^^^aa^ (T.). ■^J^ 157 Xk< ^ ('C \Vji^ mengari, w. sum., omspitten, — [N.]. ^. jvJiL^ mengala (beter: menyalak, T.), koet., = m^ngambel (bal. manga- lap, T.); onder uiJI (T.). C £Ü\jiL^, z. Jl^. ■X- /♦*.JS;\JC«0 meiiyettjan, bata v., met een vierkant net visschen, — [B.]. -X- «J ) yXj< niengarabang, w. sum., zich ver- bijten =^g\rgQidim (11). — [N.]. ^ a ^Jk^ mengeroeng, van ngeroeng", ^*^ balav., janken. — [B.]. ^25 ^Jt^ mengeroh, div., snorken (z. onder gorok, T.). / KMy^/0 mangsa (skr.), vleeschspijs, spijs. ♦♦• / jJOsA^ mang-si (in bik. en poëzie), (jav.; uit het skr. inkt, T.). ^ batav., een poeder van gebrande tamarindeboombast, om de tanden zwart te maken (ook van de bast van andere boomen); in bet dagelijksch leven alleen in m. söëtoeng, inkt van den inktvisch, / U4^A^ moengsoe en mingsoe [in bik. en poëzie], de kleine haartjes rondom het voorhoofd, die niet in den haarwrong worden opgenomen. Door jonge en schoono dames worden zij zorgvuldig gekoesterd. / K^Ot^ nioengsi, naam eener geneeskracb- tige droogerij. ^,^>vA^^.XX iiiangsit, balav. (uit 't UI, t.), baoe m.: baoe pQsing. — [H.]; z. b^ngoe. 4i.ji,/0 raengoeng, in gedachten verzonken zijn; mijmeren. t •X-/ -iÜLo mengepï, batav. (bal nj^pï van s^pï, T.), stil te huis blijven van een zieke. — [H.]. ^ yaJL^ meiig-kara, z. onder cödang. O ^ UA/O mengkaroeng, z. b^ngkaroeng en onder pan au. Y^\6JLrO I. meiigkasar, Makasar, bekende havenplaats en stad. II., batav., — röëmah m. — een boog buis. /j 0^^Ji^ mengkawan, z. b^ngkawan. {^^^yS^JK/^ mangkat , op reis naar de eeuwig- heid gaan; sterven. J 5s.iLo mangkar, ^' nog hard, hoewel gekookt, als bv. boonen; van vruchten nog niet murw, hoewel den behoorlijken tijd gelegen* 5s,iL^ mongkor, soort draagstoel, waarin men niets anders dan zitten kan (porte-chaise) ; soort overdekte zitplaats / \ waarin men zich van anderen kan afzon- 1 deren, zooals bv. in eene kerk, in den i schouwburg {loge, in dien zin), ^ Ssoc 158 ^d^ moengkir (uitspraak van you^), zijne belo f Ie breken, zijne belofte I loochenen; meineedig zijn; afvallig worden; m. s^tïja, de (rouw breken. ^ L *i Ss.JUO mengkroek, ba(av., den kop laten hartpen; van een haan die overw^onnen is; van een mensch hel hoofd buigen van schaamte of beschroomd- ' heid.— [U.]. luengkerang') z. b^ngk^rang. len. 'c /^^^-^^ mengkis, z. m^kkis. iXiOo mengkenj, z. tj^ngkeng. 4(- L J L^JLo mangkak, batav., i/«ïrfij< • [B.]- ^L ^_ ö'S ^m.yó niang^kok, kom, kop; m. k^paha kambing, soort porceleinen kom van chin. maaksel, groot genoeg voor een' geilenkop; kembang seiuaDgkok, z. onder kembang. !i^ JLSw jLo L moïigkok, van enkele voor- werpen in eene menigte in grootte boven de menigte uitsteken, zooals bv. enkelq. *: hooge slippen in een koraalrif. *II., batav., opgeblazen, verwaand. KjSSsJfLrQ mangkek, naam van een' uithoek op het eiland Sijantan, lekend \ door de geweldige golven, die daar kunnen ■ $taan. /)6lJU^ mengkal, van vruchten half rijp; van het hart pijnlijk aangedaan» • •wjdJc^ mengkelan, zich in den toestand bevinden, dat iets in de keel is blijven steken; zoodanige toestand (z. bang- kai). y^jU^ moengkoem, minder goed, loeng- ^ koem, vlak bolrond, zooals bv. een horologieglas, het deksel van sommige koffes.. ^♦^^ToLo mangkin (en mingkiii) minder goed dan makin. -^ L *♦ J j|>LiLo mangkoeta, men. uitspraak^ van LLi'U.— [T.]. c>Jj5^sJlL^ mengköêdoe, z. b^ngkcêdoe. óji>s,X/0 mengkcjêwang, z. b^ngkoewang. / J>OL/0 mingkai, naam eener soort van rog, /-5sJiL/0 mèngké, z. j^a^. ijSsji^O maiigga, naam van een' vrucht- boom, eene soort van m^mp^- lam. — * batav. (skr. kamangga), de mangga-vrucht (de P. lettergreep van 't skr. woord viel weg, door dat men het voor 1 voorhechtsel ka hield).— [T.]. ^CiXiLo, semengga-mengganja, batav., tjüêma ïni sadja (dit in zijn geheel, ongeschonden?); tidak semengga, <^è 159 ^ JUsSiy^ niet 'heelhuidsch, ongedeerd, van iets, bv. van een reis, terugkomen. — [H.]. C^isJi^ min^^oe — verk. van dominggoe, (port. d o m ing o) — , zondag (gew. hari m.); week. ■X- <XJ^oL*0 (jav., naar boven gaan, T.); moen^^aïn, batav. (bal. ngoeng- gahin, T.), overloopen van een meisje naar de v^oning van haren, geliefde (z. ng^- broek). — [B.]; eigent, beklimmen 't huis van haren minnaar (T.). (^^>/v5vJOo manggoet, naast ang-g'oet.— [B.]. j5^sJiL/o mèn^^at, batav. (jav., T.), wegloopen, op stok gaan (z. maboer). — [B.]. mangg^ar, steel, waarmede de vruchten der palmgewassen aan den dikkeren stengel (pel^ppah), zitten. ^LJia^^^jLo inenggeröbijok, batav. (jav. krobjok, T.), door- waden. — [B.]. A(.i Q^^ s!^^ menggerêtiok, batav., lastig zijn. — [B.]. ^L3(Xj meiigg:eridik, batav., rusteloos heen en weder gaan. — [B.]. / KM^it/0 manggis, iuaii^g:pesta en mang- ^oestan (de twee laatste vormen op de oostkust van bet mal. schiereiland in gebruik), naam van een^ boom, die eene eetbare vrucht draagt — garcinia mangos- tana — ; de vrucht zelve; m. höëtan, de wilde soort. l^:>AAsjC5viL^ iiianggoesta 5 z. manggis (men. en oud-jav.: manggista, Sijiu^ manggoestan, z. manggis. ^K\^J naam van een' boom. AkJiLk) maiiggoel, iJdC^jLo meng^gelaiig, Magelang, hoofd- plaats der Residentie KadoiB, waar een kweekschool voor inl. Onderwijzers (klassiek! T.). ^L_LX>JdCjL^ iiieiig8:elĕtak, batav., slingeren, — [B.]. ^ t Q •s:vJL5Cilx) menggandjak, w. sum., opspringen. — [N.]. )f L-3 \^J^iL^ menggorok, veelal me- ngorok, batav., snorken. — [B.]; menggorok (jav. nggorok), rochelen van een vermoorde of een geslagt beest; gorokan en t^nggorökan, strot (T.). Dit had onder gorok kunnen gezet worden (T.). <^>oiL^ maiiggah, naam van een' boom. ^ C OA^Jt^ mengambak of mengambek (soend., T.), hdAdïK., pruttelen, boos zijn. — [B.]. ^ ^JL^Jk^ mengampej (z. ampai L), w. sum!, onder het zitten de voeten ^ C^S^Aj^« 160 talen hangen, ook op een been zitten en het ander vooruitbrengen zooals de apen wel doen. — [N.]. ■y. ^ ^ ^^nt v 1 iL>fl inen^entjit, batav. (bal. Qntjit, dunne afgang^ T.); l». mèntjerèt, maar van een kleinere quantiteit, die zonder ophouden afgaat; 2*^. zonder ophouden etteren of bloeden, nat opgeven, van een gezwel.— [H.]. ^ ^rsxoLo mengèntjèr of nieiig:èntjèl, batav., slap aangebonden van een band of hoepel. — [H,]. mengètitjèl, het voorgaande. ^ L J ^ Tigcêwab, mengoêwab, batav. (jav. angob),5'fl/?ew wegens vaak. — [T.]. ^(^K^yJK/O mengorok, z. menggorok. ^ ^jyj ^ Ji^ mengoêlat, w. sum., rollen over den grond; met iets, een bal of kogel rollen. — [N.]. ^ ,♦ *J éJl/0 , soewaranja mengijèloen, batav. (bal. onheilspellend huilen van honden, T.), schel klinken, zoodat het in de verte kan gehoord worden, bv. van het huilen van een hond*^ — [H.]. iKJL^ mengeh, van den, buik opgezet; ovei- viild, zoodat de ademhaling belemmerd wordt. ■)(- iusJt^ mengijang:, w. sum., schijnen van een regenboog; niaka langit mengijanglah 5 er staat een regenboog aan de lucht (vgl. onder óëlar IV.). — [N.]. ^/j^JLkJL^ mengïngis (van kïngis, T.), glimlachen. — [N.]. ^ Q^aJI/O inengijoeng, w. sum., mauwen als katten. — [N.]. x/ e". e lix.i^ plur. van ^lii. I>\«ft/0, het voorgaande. g V.5^ KJltO , onvoorziens op iemand vallen^ * vatten ; onvoorziene gebeurtenis. / !> l/^ .V^Q^, de gebreken van een* ander y y !> i5)ó\.L<. vrijk woping. yy y ^ A3 \\,SUOy verlating, scheiding, /u^^l^ plur. van ^j^. c !> /J\SL/^f wy^ ^^^> ^*^ uitspraak doet in rechtskwestiën. / c ,XA/C en -^ULö, instrument, om iets te openen, sleuteL JjyCfl*^» afgeplat; plat en uitgespreid; de armen over den grond uit' spreidend; de tong uitstekend, d. i. zeggend al wat iemand maar behaagt. t zy^ 161 ;>o^ «^kiita. 4XA/O, fem. van ^yA^, in de gramm., van eene letter van den klinker fath (— ) voorzien^ zoodanige letter. / jr^ , toevluchtsoord. c3 ^A*^^ enkelvoudig, enkel, alleen, eenig; eenzaam; in de gramm., singularis. c3 ^A/0? (?ewi;oï(% (niet samengesteld). 5> c 5> C^#i ^£/0^ gescheiden, verdeeld. ^$^ yuo^ y !> J ,js/^fJuCy uitgelegd, verklaard, gecommen- tarieerd. \)jy !> yS^Jl^, ), uitleggend, verklarend, cornmente- rend; uitlegger; verklaarder commen- tator [voorn, van den koran]. \ 4^A^, gedaan, gemaakt; in de gramm. patiens, object, passivum; m. moetlak, absoluut object, d. i. nomen verbi van het verbum zelf, in den accusatief; m. bihi, direct object; m. lab o e, indirect object, ten behoeve waarvan iets gedaan w^ordt; m. fihi, complement, uitdrukkende de plaats of den tijd der handeling; m. maMioe of ma'ahoe, complement, uit-' drukkende ivat deel neemt aan de handeling. U^' ,AAx?, on vermogend; in solven /. /^ c !> CXXSL^, suffend; suffer. r ^^.SL^Q, toevertrouwd, aan een' scheidsman toevertrouwd of overgelaten. "iSéSKy praalachtig, snapachtig; wijdloopig^ ;>c / ^i%4^il^, begrepen, verstaan, zin, inhoud, bedoeling. (^;>0 Vü^ mepakat, mepekkat en mepek- kat, verb. van li^)^^. t a^ mek (en mak) — oorspr. cbin. (van Amoy) — pols; merabah m., den pols voelen, / L^v.£^ , tegenover gelegen, tegenovergesteld, vergelijkend, een afschrift met het origineel. <^A>vJL^, tegenoverstelling ; overeenstemming; vergelijking; belooning, straf; baha- sa 'arab di moekabalahk^n dengngan bahasa malajoe, het arabisch wordt ver- geleken met het maleisch. . // . jö ViL^ plur. van jiji.^. y yy y :> <^0 \vJi/C, nabij zijn, naderen; op het punt staan iets te doen. / / y !> JIAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. PEEL III. <^-.> \ vji^, aanknooping van vriendschap; van sterren in conjunctie zijn. y y y !> ^\ao \vJL^» ^'^c^ een ander dcelcn, 11 • Ou<AO^Jl<i plür. van óyok^^ jVü/C plur. van k.^^^; ^a^U^^U <^6 ^«>JU / / / ./5) j^ r /aaf^re oogenblikken van den avond, vóór dat het geheel nacht wordt, jVü^ CU LSlLo, zeggen. UU jVü/C plur. van SJU^. i^üVü^, gezegde: gedenlcspreuk; spreek- woord, y y SJl^, verloeving; verblijf (tijd of plaats), verblijfplaats, standplaats; plaats, waar- op de voeten staan, stand, waardigheid; graf; kaïn m., z. ^j^U; mal. verb. is makam, met de bet. graf; inz. van een' vorst of andere geëerde personen; memakamkeii, begraven, y !> \Jl^, vertoeving; verblijf, verblijfplaats, standplaats; in de plaats gestelde, opvolger. y o y 25 yJL<> > ''^y^^ > ^7^^ y begraafplaats. \cXiL^> vastgesteld; voorbeschikt, door God bes loten ; noodlottig. m y O QsSLyOy vaststellend, voorbeschikkend. y y y o y i S ÓSL^ f macht, vermogen; rijkdom; noodlot, goddelijke voorzienigheid, die over alles macht heeft. c y / vgCXiL^ en ^j^i^^, heilige plaats, / v^cXÜ/0, geheiligd, heilig; baitoe 'Imoe- kaddas {het heilige huis), Jeru- zalem. ^(JsSL^y heiligend, wijend. iy JVÜ/C, voorafgaand, geheel voorop geplaatst; y y ^ r voorafgaand gedeelte, praemis. r ;>o y J->^' ^cXÜ/0, voortrekkend, de voorkeur gevend; • voorlijk, y ii y *> c3C/CCXö-^' ^'oor hoede; voorrede, y \jjy ^ iLccXiL^» voorstgedeelte van iets; voorrede. y ;> o y aangenomen; aangenaam. y o y VXÜ/O, dood moord, sluipmoord; plaats aan het lichaam, waar eene wond doode- lijk is, y o \iXL<s macht, bepaalde hoegrootheid. J y jj (J^Ji^C , kunnende gedaan worden, mogelijk; noollottig; lot, door Gode bepaald, noodlot. y 5> o / JU-J^cXi/O- Macedonië, *' y^ w yy f CcXii^» ^^y^' ^*^ ^^^^^ ftemrf, mede. 163 Jsi^O , bekrachtigd, heieden, bekend; m. lahoe, ten voordeele van wien bekend wordt; m. bihi, few opzichte van ivat bekend wordt, JÈuO , bekrachtigend; belijdend, bekennend, / c 5> i ^ ^Ü/O, geacht, geëerd. i 3 uiyC , wafti; gebracht; nabij; verwant; toe- gang hebbend, voorn, lot den vorst, en van daar geëerd, geacht; Cherubijn. i ^ ÜLo, wöfrfer brengend; aanbiedend. / • « üix , tesamen gebonden, verbonden, gekop- peld. C ^ #v <Jl^, verdacht, verdacht gehouden van iets. ^ c / /.4#\ ^Ü/C, verbonden, samengevoegd, gekop- peld, vergezeld. uu c 5> Z' C^ÜXj doende lezen, wie doet lezen. In '^ 't mal. nog: bekwaam in het lezen, zelfs zonder klankteekens; voorlezer. Ü/C, verdeeld, gedeeld, uitgedeeld. s^l^mSUOj woord, dat met eene ) begint gcene madd (— ) 6oi'e?i rfte ] hebbend, zoodanig woord. 2$ \ 4A^ldx, fem. van ^^^aiU; met plur. jk^\jLo, het allerheiligste; afge- zonderd vertrek, kabinet; kelder voor wijn; minst mogelijke afstand. iXXsL^, niet eene halssnoer, halsketen of bloemslinger versierd (van een* over- winnaar in een' wedloop); nagebootst of nageaapt wordend; hoofd van een stam. cXAil^, nabootsende, nadpend; gebarenmaker, hansworst. . Ki-lJi/0 makmal, soort neteldoek. t/ !> ^aÜ/Ci dik; wanstaltig, scheef. nj<Sl/^ cfï iciJü.^ , hoofddoek der ar. vrouwen, van lijn linnen en omtrent twee elle- bogen lang, dat zij in en buiten 's huis dragen, -van voren open. "^r. ' ,... \ AAJI/0 en •AA^, zwaarlijvig. cX/JL^> ^^^ voetijzers geboeid, gebonden, aangebonden; bevestigd; geboeid door ^JWaOAX^j beoogd, bedoeld; oogmerk, doel, \ iets, oplettoid, zich beijverend, ijverig; in 5c/ bedoeling, plan. 5> c / i^AöiL-0, afgesneden; verkort, beperkt; opgesloten; in de gramm., van een rep en roer. f AW^vüi/O, gevormd naar den regel, regeU matig [ook gramm.]. ir r^ 164 ^yu, waJLo, verblijf houdend, wonend, gevestigd; ^ standvastig, aanhoudend, volhardend; inwoner, ingezetene. Eene m. is verpliclil het vrijdagsgebed l)Lj te wonen. Van daar, dat de Mal. het woord ook gebruiken in de bet. van: de gezamenlijke inwoners, dj^e verplicht zijn in eene bepaalde moskee de vrijdagsgodsdienst bij te wonen, vergade- ring van zoodanige inwoners in de moskee tot de vrijdagsgoddienst, kerkelijke gemeente; kerspel, Cf \^ maka, vóór hoofdzinnen gebezigd woord en verder vóór andere zinnen. i*0^ plur. van L-^iiCo. / / ^ .*) UL/0 I., correspondent; slaaf, die zich zelf het losgeld voor zijne vrijheid heeft opgelegd. II, plur. van ^^JJio, / y y o Jtx-J Oi^? schrijven aan een' ander, schrijven met een ander; van een' slaaf zich verplichten, zijn heer eene zekere som voor zijne vrijlating te betalen; brief schrijving , briefwisseling, contract van vrijlating, tegen betaling eener zekere som. i w \j>^ y vergoeding , vergelding , belooning. / y y ^ AjSixiu.^;» ontblooting, openlegging, iemand over den schouder aanzien en met hem spreken; met smaadreden aanvallen; den strijd beginnen; onvoorziens eene vrouw zoenen; alleen eene zaak beginnen; voor iemand spreken. y y o \x^, plaats, oord; woonplaats; hooge waar- digheid. y y y CJ \^ pi ur. van LoJC«. y yy y o (XilMJ^Ó^ f openlijk (onbewimpeld) met iemand haiidelen (met open kaarten spelen) ; openleggen; openlijk vijandschap. JL>s^? Mekka (de voornaamste stad van Arabië); z. moesjarafah. y o y V^^xSiXJ>s^» plaats of tijd om te schrijven; schrijf school, school, y o !> r C JC«>s^? hurend, huurder, !> o y L J 4,aJ>s/»o, geschreven; met plur. \^..^i[Lo, geschrift, brief, schrift; L^ySUi), de schrift bij uitnemendheid, d. i. de heilige schrift, ;> o y >% é!^Jj\^^ verholen, verborgen. w y :> Jk^jk^, vermeerderend; de pluralis (gramm.' ^s^, smeding van list, verschalking, mis- leiding, bedrog, list. ^ JSs/C mekar of megar, batav. (jav.), zich openen van bloemen, zetten, rijzen van meel (ramboetnja ïkel majang m.).~ [T.]. 165 ci^il* J W Si^ niekkar, r, van vruchten niet behoorlijk ontwikkeld. LU Ss^ mekkoer, (e huis hokk ken. \ SsyO, herhaald, verdubbeld; bahasa j aiig m., herhaling of verdubbeling van een woord, reduplicatie, reit eraf ie. l*J>s/C, geëerd, geacht, eerwaardig; edel, edelmoedig. y y c y' A^^ S\yC, eer, roem; ttdel, edelmoedigheid, weldadigheid. JS^ y\^, gehaat, hatelijk, verfoeielijk [doch niet verboden]; verwerpelijk. y !> c y <X.jbm Ss^ L, feni. van ^j^jC^; gehaate cfiz. zaak of gesteldheid. \l., hevigheid; hatelijk karakter; onheil. ^ o :> (^ S\^, verhuurd; verhuurde mak. /k^>sX) niekkis en mengkis, gillen, schen). zooals bv. een ree (ook van men- ww5s*X), gebroken; in de gramm. van den pluralis onregelmatig , onregelmatige pluralis. y ^ o y y p o y j^y^ C>s/0, gebroken, schipbreuk geleden; y p c y TSk^mSs^, km. \sinjy,JU: in de gramm., van eene letter, van den klinker kan voorzien, zoodanige letter. p o y ^^^^^ilS^.^, zorg genietend; voor wien gezorgd wordt, t^_^jL5v/0 niekek, een ongearticuleerd geluid geven, zooals de dieren. C y !) vJAjS^/C, naam oener zeestad in Arabië. ii y !> L ^JÓ^/Qy met zorg uitgewerkt; sierlijk; welgemaakt, <^ y :> . K-|n5>s^, volmaakt, volkomen; best, ^^Ss,^ makin, z. makin. p o y /J i./j5s^, verborgen; goed bewaard. w y !> / --A«5s»^, bijgenaamd; het pronomen (gramm.). jêJ^/0 (meestal lt^S'U gespeld, ï.) niaköta, kroon. De schrijfwijze maliaköta (verheven kasteel, omdat de kroon het hoofd versiersel van een vorst is), heeft alleen het maleisch onverstand kunnen uitvinden. i. > S^'^^ 55- N--3 *i:^. onvermogend te betalen, failliet. ^J;^/^w5sw< Iiieg*8:at5 benauiing van een edel geslacht der oorspronkelijke ma- leische bevolking, waaruit hoofden gekozen woorden (vgl. v,::^U), ^jJCx) IM? *f Xo ineg:ar, z. m^kar. 166 *eL>^<il<. L JLS ^^ meggak, vrijeposifg, zonder zich te genéren. ^)lXxSL/0 magindanau (naam van een eiland onder spaansche heer- schappij, T.). <XJS*/0 megg'ah en gah, onderscheiden boven anderen; ra. pada antara segala pali lawan, onderscheiden onder alle helden, V/O mal , bovenstuk of hiel aan het lemnnet van hlanke wapens, behalve k^rissen (z. gandja); kapiteel van eene kolom, soort kapiteel aan kolomachtige voorwerpen, zooals bv. aan de pooten van allerhande meubels; benedenstuk aan het gevest van sommige blanke wapens; m. ér as, inal, die aan één stuk is met het lemmet of het gevest (vgl. ïras, T.); m. datang of m^- nompang (z. tompang), mal, die afzon- derlijk gemaakt en dun op het lemmet of gevest gezet wordt. '¥r i **j J!A^ melata, w. suni., alle plantge- wassen; al wat leeft zonder zich eigendunkelijk te kunnen bewegen, — [N.] ; onder lata (T.). L ^VJ^»A^ melati (skr. m al a 1 1),: m(;lor. iJcXl^^^Ai/O plur. van ^y^U. cXiii^ ^VC , opmerking ; beschouwing. i ** 3 i J>A>o melarat, verb. van ïjA<, — * balav., rondzwerven. — [B.] ; vgl. larat. dt/0\^\/C, ijverig volharden; met kracht doordrijvm; . . , doorzetten; vol- harding; vlijt. y y ^♦j^£i^\/0 plur. van ^pCc. y y o ^ 2sV3^\*^> ontmoeting; samenkomst; samen- LJ^^^AjO malaka (skr. amlaka, T.), naam van een' boom met dorens, die eene zekere adstringeerende vrucht draagt — melia azadiraeta — ; naam eener stad op het mal. schiereiland; b^wah m., de vrucht van dien boom; z. onder böêwah. LLS jkyO en C-^U, engel. De mal. gebruiken den plur. malaïkah gew. als sing. (seorang malaikah, een engel). / / / /. y j^\^, verveling; hartzeer, verdriet. y h ^ ^LlUy^^^ melamoet, w. sum., ver- ward gedruisch (= gadang k^tjil boenïnja). — [N.]. J^^iU 167 1$Ĕh^K<> perahoe melawab, boegineesch handelsvaartuig, dal den regerenden vorst toebehoort, /CljA^ malajoe, maleisch; orang m., Ma- leijer, volgens sommigen 't jav. woord, dat wegloopeu betreft, en den Ma- leijers door den javaan werd gegeven, om dat zij vroeger dan de javaan het voor- vaderlijk geloof verzaakten. LiX-J^\^ plur. van. CJU. y ^ Li5s^>^^\^ plur. van Ci^U. van den rechten weg afwijkend; ^*l5s.->^^ plur. van CSU. y y yy <^l5vw^^A^ plur. van cA^. melaïnketi, uitgezonderd, b e- halve; slechts, alleen; enkel; alleen als; alsdan; conj., tenzij, tenware; waar, doch; of (z. hanja). -H- C_iLüc/0 melebok (vuig.), batav. (soend., T.), eten; vreten, — [B.]. -K- i^^>%A^O melit, batav. (jav. m§dit) = p^lit. — [T.]; nieuwsgierig, — [B.]. y w cJlA^, vioet, die iemand opvolgt; religie; volk. y y o o l^QÏl>fl. hier en daar oprapend; iets tegenko- mend, waar niet naar gezocht is; vinder van iets. onrechtvaardig; onbillijk; met plur. üjo-lo, ketter, voorn, die de opstanding der dooden loochent. y c L.JI:SAA^ en LÜJw*, stuk stof, waar- mede men hef geheele lichaam bedekt; beddelaken. ii y o , y2IS;\A^, beknopt verhaald, vA^JSAA/C, beknoptelijk^ met weinig woor- den. ^ wL^ melar, batav. (jav.), zich kunnen uitzetten, rekbaar; melarin, iets in de lengte uitrekken, als bv. gom-elastiek (vgl. moeloer). — [T.]; moentab en loen- toer, batav., afgeven, niet vast van kleur zijn. — [B.]. X^ melor of melati, naam eener bloem — arabische of indische jasmijn; jdiSminmn sambp€f; nyctanthes — ; kajoe m., naam van een' boom, met wit hout (waarvan de naam), dat als timmerhout gebruikt wordt. / jsi^X^ melas, van iets dat tegen iets andere gehouden wordt, zooals bv. eene plank tegen eene andere niet sluitend. ^/j^X/C meles, batav. (bal, T.), een weinig lek; zijpelen; vochtig, van vloersleenen en metselwerk, waardoor het water heen dringt. — [B.]. ^' 168 •)f ^Ji-cJl^ fem. van ^L<). /.1 ^JcX/C, vervloekt. iLX/C meleng', onopletlend, nalatig; onver- schillig (ni. matanja sedïkit sabab memandang pada pintoe astana itoe^ T.), — ^batav., onachtzaam zijn, — [B.]; nielëngin moekanja, H gelaat afwenden (T.). C_jL5s.itA^. melèiigkak melèngkèk, batav., laveren; vgL béng- kok.— [H.]. -K- ^XJKjiLL^ nielang'goeli (lees: mala- ngoeh, T,), w. siim., hulken als eene koe. — [N.]. Li5o\£A-/^/ z. onder JU. j v n,i V) malapari, naam van een* boom- malaparius. 5> o y y <\«A-.J iJStaXLA^, melancholie. Men zou het kunnen malaïseeren door malanggoelïjah. •)f ^iLUo melepcê, batav. (soend. m^lepoeh), geblaard als door heet water. — [T.]- ^ L, Ü AyC melèk, batav. (jav.), rfe oo^/e/i open hebben^ wakker zijn, — [T.]. f. t'^ i:? aiLA^j van de aarde opgenomen; gevonden en opgenomen; vondeling. o ^ ciXL en Ci^U (de Mal. gebruiken gew. het / eerste) met de uitspraak mïlik en de beteekenis 6e^i7/en; met plur. CSï^), bezitting, -K^ \jlX/0 iiieleka, batav. (jav. maltkah), gespleten j gebarsten van de huid J>v.-[T.]. •K^ L.^iij>sA/0, (ïni sajoer) nielekèK se- kali, batav. (bal., T.), is te zout (asin), of te sterk* gekruid, te bijtend (ped^s).-[H.]. LIU ê-5*sAi/0 , koningschap, heerschappij, macht; pracht, ^ <^L5N*Ay^ iiielekah, koet., ontluiken van bloemen (vgl. Ul^). — [T.]. /-5vA/C, z. c>!U. ^^ /^ / /^5sm\^? «^^ eigendom toebehoorend; eigen; erfelijk; bijzonder, éjO^^X^O nielkiwi (vgl. kïwi, Tl,), passagier aan boord van een vaartuig, die over een gedeelte der scheepsruimte beschikt, LavO plur. van S-U. ^ (^^^Üx-f-A/O iiielamboe(k) , w. sum., slaan, — [N.]; vgl. bat. lom- boet. ■X- / -A^A/^ melambej , w. sum., onder het loopen met de armen slingeren. — [N.]; vaak lïjoek malambai (T.). 169 ^ ^ m^^^^,^J<yC, gevlekt (van een paard); gevlekt paard. ^ ( V4siLiü^ nielampas, w. sum., aan- zeilen of slijpen, messen op oliesteenen. ~ [N.]; bv. ccWj <3cjJ u^^^t^-^jW ftio éJb r^^%2b»^ c Sm -p^U f/uK^«Jwo (T.). ^ JCJLa^O melantoer, batav., ongeregeld (bv. praten). — [B.]. -)(■ / kkkaJLa*^ melantas, w. siim., rfoor heen y door en door; maka di tikamnja melantas, en hij slak door en door.— [N.]. melantjong;, batav., slenteren; pierewaaien; bezoeken. — [B.]. ()sXj<^0 melindife, w. sum., mei den schouder of rug tegen iets aan duwen. — [N.]. •)(- /♦%5s*£. \^kX^ melörongkaii, w. sum., zorg dragen; op iels letten; van lorong: aangaande; betreffende; apa kaé soedah melörongkan samönja, hebt gij voor alles zorg gedragen. — [N.] ; uil de plaatsing van dit woord alhier, en niet onder cJ, ziet men ten duidelijkste, dat het v. d. W. te doen was om zijn Wdb. zoo dik mogelijk te maken, elders plaatst hij afgeleide woorden op de plaats, waar zij behooren te slaan, maar hier schijnt hij voor lieden te hebben willen schrijven, die te lui zijn, zich de weinige taalregels van 't Mal. eigen te maken (T.). J>' *c.^JJ^ mei meloewaug:, batav.^ (bal., T.), krampachtig of rheumatisch pijn- lijk.-[B.]. y ^ ^ Ci5 ^A*^ plur. van Ci^. (j;^ êA/0 melöêkoet (vgl. c:^yJ, T.), fijne stukjes rijst, door het stam- pen of pellen van de rijst voortgebracht. ^ <KK^J</C meloempoeh, w. sum., lam worden, geraakt worden. — [N.]; z. loempoeh. ^ (KX^ melah (lees molah of malah met nadruk 't zelfde als lab, T.), w. sum., achter een zin waarin een verzoek uitgedrukt is (bij een imperatief vooral, T.), bv. mari melah, kom hier toch; töê- loeng melah, help toch. — [N.]. vj2-A^ eii |él«-SU ondergaan hebbend, geïn- ^ spiréerd. vi 2 A/^ T ingevend, in den zin gevend, inhoe- ^ zemend. , J^X) moelïja (skr.), edel; roemrijk; luis-^ terrijk; verheven, doorluchtig; heerlijk; aanzienlijk, geacht, geëerd. il/A^, moekanja melengos, batav., hij heeft zijn gezicht op zij gewend, zijn oogcn er van afgewend, hij wil uit groolschheid (angkoeh) er niet naar kijken. — [H.]. Jtj5s.AA^ plur. van CJl^. ^ f KKOLa. JuJU 170 iu.4^ . kxAX melëla, van ijzer, staal of wapens: effen, d. i. zonder damasceersel. ^ wO inem, singap. en nialak. (engelsche mam in plaats van madam, T.), euro' peesche of op de europ. wijze geldeede dame, / C v-^t*^ memaï, naam van een' boom. Aj^v.^f^ ol U-U^, mematjah, w. sum., onwillig zijn om te betalen; in de hoogte spotten van^ water (dit had onder p^tjah moeten staan, T.). — [N.]. •H- ÉJ5jh.V«4w^ ineniatjo, w. sum., opstoken; lasteren; Icwaadstoken. — [N.]. /j^\m.4s^ memasa, z. l^^rmasa en la- masja. •K- /-5^v-t^^ memak ej (mamakiq, ï.), w. sum., iemand hard toeroe- pen. -[^.^ eiCJL y / .^w^ plur. van C/^L^. / y y kL^wK) pi ur. van ci^ok^^ ^^^^A,.^.^ moemba, naam eener eetbare plant. ^ <XJ>\wX.4„^ membatoh, w. sum., opsprin- * gen; spatten, van iets dat ge- braden wordt of zooals van water dal men bij iets giet dat gebraden- wordt. — [N.]; V. d. W. wilde van zijn werk een thesaurus maken, maar in plaats van zich streng te houden aan 't geen door Maleijers geschreven is, verzamelde hij allerlei dwaas- heden uit de werken zijne voorgangers, en maakte zoo een Wdb., waarin het goede, verzopen, is onder allerlei vuil. Daar dit 3^« deel vergeleken met de twee voorgaande dun zal zijn, zoo zal ik met opzet vele door V. d. W. als schatten opgegaarde dwaasheden behouden, te meer, daar het van belang is voor zijn vereerders, om te zien^ hun een kundig man zijn eigen werk kan verknoeien (T.). ij:^V.A-4^ membatjang, embatjaiig (men., T.) en hembatjang, naam eener soort van wilde mangga, ^JJOy.-^^ membadah: memblali. — [N.]; denkelijk j^Jo 't jav. b?- dah (T.). ■X- /.j^y.-f^ membaiigon, w. sum., ook: werkzaam zijn van booze geesten, duivels &«. — [N.]. ^V-A-f.^ membalau, z. embalau. y\^^ memboer, beüzelachtig , niets be- duidend; van geene waarde, Ukj^,^ , uitspraak van yj^. ^a y\.4.^ memberang: beraiig-S (vol- ^ gens C, T.). i-A-^^/O I. mambang, soort geesten; m. koê- n ing, bijzondere roode gloed, die de naar de kim dalende zon, bij eene zekere t^ 171 »yC&A^ gesteldheid der wolken, op de door haar beschenen voorwerpen werpt. IL, titel van hoofden der ra' j ah. ix^/O moembang:, de jonge kokosnoot, in hare eerste ontwikkeling. ix-^NiX moemboeng, van vaatwerk, waar- onder ook vaartuigen, tot boven de hoorden gevuld of geladen. ■)f , NA^|w^ inembèl, batav., meegeven, door- buigen, van een slappen draagstok of van een brug, die als er een zware last over heen trekt doorbuigt zonder te breken. — [H.]. ■X- i-Xxx.4^ membantaiig, w. suni., uil- spreiden. — [N.]; dat v. d. W. niet gezien heeft, dat dit onder bentang behoorde te staan, is niet waarschijnlijk; uit de schandelijke plaatsing van woorden , die kenbaar afgeleid zijn, zooals •a-U.«, p^^JJ en ^^^-^A l>v., kan men zien, hoe ongeschikt hij was, om een Wdb. te vervaardigen, dat bruikbaar is. Wilde hij van zijn werk een pons asinorum inaken, dan had hij zich gelijk moeten blijven en zich moeten onthouden van termen als nomen actionis, en nomen unitatis, want de lieden, die het maleisch met praktische oogmerken beoefenen — verondersteld dat men voor hen kan schrijven — zullen er wel niets van begrijpen; het is zeer te bejam- meren, dal hij, die zoo veel goeds heeft geleverd en eigen werk — niet zoo als wijlen Taco Roorda, die 't Wdb. van Winter en Wilkens plunderde en voor eigen werk uitgaf — zich heeft laten verleiden voor koebeesten nuttig te willen zijn. ^/-A*f^ moembai: boembai. ci^cX-^w^? uitgerekt, lang; in de gramm., van een woord aan hei einde eene madd hebbend gevolgd door een* klinker, bv. iiJü , zoodanig woord, •H- ^cX-^^ niemedi, batav. (jav. of bal, T.), spook; geest, — [B.]. .^^.^^, doorgang, kanaal; verhopen lijd; lusschentijd. ,^ memar, gekneusd, gekwetst j gedrukt; van vruchten geblutst, gekneusd. J y^' , van een paard vermagerde billen hebbend, paard met verma- gerde billen, A^^j^j^,^, fem. van ^.y^^.^, van eene vrouw, geene vleeschige billen en dijen hebbend, zoodanige vrouw, i,|^^ memang', berispen, onder verwijting van gefloten weldaden, 'k ^y^J^4^ niemangkcè, w. sum., de armen over elkander op tafel # l_Jt4..« 172 <^uC«w« of iets anders leggen en er alsdan met hel hoofd op rusten. — [N.]. -^ k ^if ^ mampoe, soek., in staat zijn, bij machte zijn; op zich nemen, aannemen in dien zin. — * batav. (soend. of bal. mampoeh, T.); ook: bemiddeld, — [B.]. C^JLi^^ mimpi, droom; bermimpi, droomen. C#\UL|w^ mempaoeng, naam van een' ^ boom, die bont levert voor pak- kisten. 7$ ^ uL|w^ mempawaü , eigenn. van een plaats op de west-kust van Borneo. \^^*}Lf>^^ I- mampat, naam van een' boom. IL, vast y dicht, vast ineen gedrongen; compact; volgestopt, zooals bv. een zak; tanah m., vaste grond, ^ \^^>ji.>f^*/<' moempat, batav., een neef in den 4" graad, een graad verder dan m^nt^löë (van 't jav. ping pat, vier- maal).— [T.]. JcXiS.4-^ mempedal, z. ^mp^dal; m. ajam {hippenmaag), tuimelaar met stoedel aan het slot van een gew^eer; b a dj a m. a. {staal, als een hippenmaag), een onregel- matige hlomp gegoten staal, vroeger in den handel voorkomende. #)C\iL4^ mempedöê, z. ^mp^döë; m. ta- nah, naam eener plant, die een zeer gezocht geneesmiddel is. ^ ^iL^s^ mampir, batav. (jav.): singgah. — [T.]. f woJLf^ mampoes (vuig.), dood, verreht (jav. lampoes, T.). ^/ W4sil..f^ mempis, w. sum., beboeten, in de boete slaan, — [N.]. iil-^w^ mampoeng, specifiek licht en spons- achtig, zooals bv. puimsteen, slakken en dergelijke; van brood en dergelijke licht, los. r jg^AiL^w^ mempelas, z. ampelas; ook de bladeren van eenigc vijge- boomen, worden als mempelas gebezigd; van daar dat in sommige gewesten ook zij den naam van m. dragen; soorten: m. gadjah; m. harïmau; m. babi, de wortels waarvan bij etterende monden gebruikt worden. y^MÜ^Jdj^'^ mempelasari, z. emp^lasari. wAiLf^ mempelam, z. emp^lam. JjLf^ mempelai (vgl. ,Jy}-o), bruide- gom; bruid, ü éJL4*^ mempcêloer en, minder goed, empöêloer. ^<Ksi^^^ mimpah, soek., de vijfde dag na (S' heden. c ^ /•j5v*-4wO. mogelijh. JOL^s^/0 fem. van jU^ , /^ 175 ;lLo IJIjVaX^^ plur. van ^C«.<— ; ei^lK^ASf, f/e mogelijkheden; de geschapen dingen, / / c / <^l5s.Ai*|w^ ) koningrijk; koninklijke ivaar- digheid, Li5 d.A-4w^, ^Vi Ae^ 6e5?7 van iemand ge- raakt; bezeten wordend; met plur. CJ^aIU^, ^/aa/, Mamehik. y ^ c / «^LSa-Ah^^, fem. van CS^U^, ook: koning- rijk^ heerschappij, 7f(j;^A>j^/0 memanta, w. sum., insmijien den draad bij het weven (z. UaS' , T.).-[N.]. cXmk>^ niemanda, mama (mamak) en 't aanh. n da. A^y^, verhinderd, verboden; in de è gramm., van een nomen onverbiiig- baar; onverbidgbaar nomen, ^^*wDé.^X) memöëngaii (z. ^c, T.), \v. sum., met een bekken rond klinken tj a n a ng, — [N.]. i^Li ê-^N^ memö&iioli , minder goed dan membCèiiob* \j>/vA.^|w^ j doodelijk; van God doende sterven; ci^^aaaS), rfe sterven doende, d. i. God; c:^vUAStc3j.c, dienaar van God (mannek eigenn.). /^cXa.,4./0 niemidai, naam van een' Loom. > ,^|„^ , onderscheiden , afgescheiden. w / 5> La-*|w*0, onderscheidend, onderkennend, af- scheidend; tot jaren van onderscheid gekomen, ■X- / JN.A.^/0 (lees ^5^xo.x), T.) memikej (lees: mamïkèq), w. sum., met leu- gens achter de waarheid komen (z. s^z^Cx», T.).~[N.]. C / cr"^ welke, wie. .♦^yO men, balav. (bak, T.), wel! het spreekt immers van zelf! — Een gezegde, liet natuurlijke gevolg van iets aanduidende, bv. m^n! böleh si? wel! kan het anders? — er; , van, uit; m. dj i bat, van den kant. ,,^/C met plur. ^jUu), zeker gewicht, van twee ponden; stof. / vJL/O^ dood. /"//!> i lX->\.A/^ ? toewerpen , toegooien; ïk}\Xcl ) 5ijo , soort van verkoop, waarbij de ver- kooper zegt: „als ik u het kleed toew^erp, dan is de verkoop noodzakelijk." // >v.aX) pi ^->V.A^ pmr. van jxx^. :uV.J^ menatoe, z, bin a toe. üUi-UU 174 J^ gVjöi^Vj^, het in U geheim mei iemand spreken, of iels verhandelen, slU; bidden; stil gebid. f C<^ vJL/^, bekendmakingen; de woorden den uitroeper. L ^l^VJL^ plur. van e-^i^l*. van . Joc>VJL/0 plur. van J^.*3a^. j ,\jj^, plaats waar men licht of eene helder- heid ziet; plaats y waar hel vuur brandt; teeken, wegwijzer; grens; rechte weg. i \v.Am^i plaats, waar men licht ziet; kande- laar; lantaren; lichttoren,z,h^nlv^, y / J i\jL/0 plur. van J^. y y y :> i ^l3vJL^? t^i^t; (wistrede. yy (^ 5 \X< , naam van een' afgod der heidensche Arabieren; cJlU!)jar, naam van een' arabischen stam. y o L , Q .3Vx/0> huichelend, veinzend; huichelaar, y veinzer. ^ C_JLj\JL/C (z. Ji^) ineiiapi(k), w. sum., met de vlakke hand ergens op iets slaan. — [N.]. y y ^..,.^/JJ vJL/O plur. van ixüll^. / / / / 5» i "* j\js:0 \JL/^ plur. van te\?lLo, y y y !> y o Ix^awVa/Oj mw denzelfden stam, verwant; "^ bloedverwant; gelijknamig, gelijk- vormig; geëvenredigd, overeenkomstig; pas- send, geschikt. y y y ^ iLcvaVjc^j verwantschap, bloedverwantschap; gelijkvormigheid , gelijknamigheid ; evenredigheid, overeenkomt; geschiktheid. y y (^XjuüVxX plur. van cS^J^. y yy ^^^^^...^y^U^ plur. van ^^. ^_ qU VjL^ plur. van ^x^. y X ^ ^ -^ Afs^n^VLo. sluiten van een huwelijk; met plur. CL?l^lJu, huwelijk; bi- tjaré m., huwelijksaangelegenheid, huwe- lijkszaak. w y /.iVjL^? goedgunstig, welwillend; ^jlx«J>, rf^ goedgunstige bij uitnemendheid, d. i. God; ^UaIUa^, dienaar van God (mannel. eigerin.). / / \ #^Va/0 plur. van S^Uo. y y ^;^\j</^ plur. van ^l^- nvJL,^ plur. van S.lx<. ,^J^ , verheven plaats ; spreekgestoelte , ^ preekstoel # ci*^-^ 175 ^^J^AX^ -X- (^^JL^ niaiitoe, ba tav. (jav.), schoonzoon of dochter. — [T.]; z. m^uantoe. -)(■ i^^^aJL^ raanti. men. uitspraak van men- teri.— [T.]. ^^^^^yjsj^ nieiita, z. met t a. \^^^ysjy^ en Ux< minta en niintd, z. pint^ (dat plaatsen van een hamsah boven om de opgeslokte A: is geen transcriptie bruik- baar voor de koebeeslen, waarvoor v. d. W. zoo waterig is geweest, T.). Cu ;> Ajk^ •> 'Slerkte; zwakheid. y Ui <^J</0, verwijlen van eene weldaad; met plur. JU, verwijl in dien zin; verplichling ; schande, ^ \VaJL/C maiitari, men., vaak in plaats van matahari. — [T.]. JsJL^ lïientera (skr. mantra), loover spreuk -x- JsJL/C , sakit moiitor, batav., ziekte veel op Iwreng gelijketide. — [H.]. y^-N^) JJiX^ menteradjam, naam van een^ ^ boom, die eene eetbare vrucht draagt en welks wortel in de geneeskunde gebruikt w^ordt. -^ i^/ 3 ) JCJL/O (jav. mintaraga, naam van Ardjoena als kluizenaar) , naam van de grot, waarin Ardjoena, als kluizenaar leefde (T.). (C JJiXyC m^enterï (skr. mantri), raadsman van een* vorst, minister; besturend ambtenaar y in naam van den vorst; gezag^ hebber, gouverneur; in 't schaakspel koningin; perdana m.,eerste minister; pernieuterïjan,. ambt, bestuur van een m.; permenteri, de a f deeling der menteri' s , de gezamenlijke m. ■X- / wskXa/C nientis, batav., groeien, opgroeien, opkomen, van jonge plantjes van een gezwel enz. — [H.]. vV^j lI^o. geordend, geregeld, ^o ^ v] :? aJL^ . ordenend, regelend, \ / i-AA^ mentang, al is het ook. — -jt nien- tang-3, batav., bv. m,-2 saja miskin, m.- 2 l(ĕ (1) kaja {geef mij toch wat), ik ben toch (immers) een arm mensch en jij bent rijk; m.-2 löë ada póênja, /y /ie6^ f ocA wei wat, jij bezit het immers, — [11.]; m.-2 löë kaja Icê tera p^d(^li sama góêwa, en nu datje rijk bent, neem je geen notitie van mij, — [T.] ; sementan^, batav., om r eden, is het omdat?, al is het dat. — [B.]. -X- ijsJL/C menteiig, batav., uit 't soend.,: de op Java onder den naam van kapoen- doeng bekende vrucht. — [T.]. ^\^ CLaa/C mantok, batav. (soend. mantog of jav. mantoek? T.), heengaan^ stilletjes wegloopen, — [B.]. (Ij saja en 1(b gaan immers niet zaraen. — [C. S.]. <>xu 1% L aJ ju^ACi montok, poezelig, mollig. ^LiisXJL^ iiienük, z. ci^i). ^f nXa/O mental, batav., ver wegvallen, — [B-]. ^ é.AaJL/C niiifteloe, batav., neef (cousin) of nicht in den derden graad (jav. ping tejoe). — [T.]. <XaXa^ nientelah, te meer. ^jjs^ nientfièwa (en, minder goed, mertöêwa), schoonvader, schoonmoeder, schoonouders, <KJa/^ mentali, rauw, ongekookt, ongaar; onrijp; onberedeneerd, onbesproken, onbehandeld^, van stoffen en garens ongebleekt (men. en bal. matab, T.). ^^.JCJL/C moentah, overgeven, braken; ver- schieten van kleuren, \^^^f^CL^jij^jC . ontweldigd, met geweld ontno- men, door plundering verkregen; aan plundering prijs gegeven; buit, (^^^^„Ai2.JsA/0 , ontweldigend , met geweld ontne- "^ mend; plunderend, ' ^*^ 1 y^ - ten einde gebracht, geëindigd; einde, grens. g^^ kXJL^ montêring, ned., monteering; soldatenpak, LL>sA.Xa/C mentega — port, manteiga— , boter (cf. mïnjak). CJLSsaXJL^ mentïgi , naam van een' boom — rhododendron; thibaudia — met taai bout, dat goed is voor gereedscbappen. 