VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Ch. En dan dekte hij zijn tafel met schraal voedsel, gelijk deze eikel, die geen menscheet, en die nogtans door de wereld geëerd wordt. EN EEN EDELMAN. 249 te verstand, dat gij bij uitstek gelukkig zijt, in niet alleen de noodwendigheden des levens, maar ook de verkwikkelijkheden van hetzelfde te hebben, zonder de moeite om ze in de stad te laten koopen. — Hij hierop: ,, Deze noodwendige en verkwikkelijkheden des levens, ik dank er aan GOD voor, verzekert mij mijn grond in overvloed. Ik heb mijne graven in vier soorten onderscheiden, Het eerste en grootste gedeelte ploeg en bezaai ik met koorn, erwten en boonen. Een ander gedeelte heb ik tot boomen en ander houtgewas bestemd; dit verstrength mijn hout om te timmeren en te branden. Ik krijg desgelijks een grooten voorraad van hout van de boomen op de velden, die, naar 's lands gebruik, dienen tot staken bij de wijngaarden. Een derde gedeelte dient tot weiden voor mijn hoornvee en schapen; en in het vierde heb ik bloemen en gewasplanten en vruchtboomen, wier bloemen desgelijks dienen voor mijn honingbijen. Want achter den boomgaard, waar u hier ziet, heb ik nog een anderen. Met veel oordeel, was mijn zeggen hierop, hebt u veel grond aangelegd. Het komt mij voor, dat gij VARRO en VIRGILIUS met opmerking gelezen hebt. Maar mag ik u vragen, of die zoo rijk makende meloenen in uwen hof gegroeid waren? — "Zij groeiden daar," was zijn antwoord; "en laat u door mijn voorbeeld niet afschrikken, om er zoo veel van te gebruiken als 't u behaagt. Ik heb er zelf eenige laten brengen, niet omdat het ons aan overvloed mangelt, maar omdat ik ze ongezond vond. Bezwaarlijk zullen deze meloenen in smaak en geur overtroffen worden; maar dewijl zij zich niet boven den grond verheffen, en alle derzelver delen niet blootgesteld worden aan de zon, drinken zij een overmaat van vochtigheid uit den grond in, welke niet tot rijpheid komt. Van hier is het, dat goede meloenen zoo zeldzaam zijn, en de meeste niet beter dan komkommers smaken." Meer scheen hij hiervan te willen zeggen; doch brak plotfeling af, even of hij op dit oogenblik bemerkte, dat zijn Huisvrouw niet tegenwoordig was. Althans hij voer voort: "Uwe tegenwoordigheid heeft waarschijnlijk mijn Echtgenootje van tafel doen blijven, Ongetwijfeld verwacht zij van mij verzocht te worden. Met uw verlof zal ik haar laten roepen. Zij zouden hierin falen, indien zij hunne mannelijke kracht niet verkregen hadden op een tijd, dat de ouders zulks meest behoeven. Daar gij nu tot dat tijdperk des levens gevorderd zijt, en alle reden hebt om van uw zonen al dien bijstand te verwachten, zowel van hunne jaren als van hunne hoedanigheden; is er geen reden, waarom gij zult aandringen, om hierin uw begeerte blindelings te volgen, inzonderheid dewijl alle blijken van gezondheid zich in hem opdoen. Over tien of twaalf jaren zal het voor hem vroeg genoeg wezen te trouwen. Onder deze voordragt ontdekte ik duidelijk, dat de dezelfde den oudsten zoon beter beviel dan de vader. Merkend dat ik de voldoening, welke mijn rede hem schonk, bespeurde, vatte hij lachend het woord: "Ik ontdek alzins dat ik dezen dag niet te vergeefs op de jacht gegaan ben: want ik heb niet alleen enige wildbraad gevangen, maar ook in 't bijzonder een bepluider van mijne zaak." Dit zeggende, lag hij op mijn tafelbord enige uitgezochte stukjes wildbraad; deels geroosterd, deels anders toegemaakt. Deze twee schotels gingen vergezeld van een derde met wild in soep, naar de wijze mijns lands, en werden gevolgd van twee andere schotels met duiven, gebraden en gekookt. „Dat wild, sprak de oude Heer, „is gevangen door een Edelman in de buurt, die doorgaans zijn vangst met mijn Zoon deelt: de duiven zijn van mijne eigen duiventil. Uit deze lichte spijzen bestaat onze avondmaaltijd. Het ossevleesch staat er bij om het aantal schotels te vullen, dan om te nuttigen.” Ik zal, was mijn woord, mij aan het wildbraad houden in een zoo grote ruimte opgedischt. Ik zal mij verbeelden aan het te zitten met die oude Heiden, in die tijden, waarvan wij lezen, dat zij alleen ossevleesch, zwijnenvleesch en wildbraad aten. Althans dit waren de schotels opgedischt op de gastmaal van AGAMEMNON, zoo als HOMERUS vermeldt, welke NESTOR zoo keurig vond, dat hij, volgens LUCIANUS, zich bovenmate daarop vermaakte; en de reisgenoten van ULYSSES geraakten in ole eil, niet omdat zij fazanten en patrijzen gegeten hadden, maar omdat zij hongerden naar het vleesch van osfen. VIRGILIUS, niet buiten de leefwijze der Ouden willende gaan, vermeldt; dat AENEAS, in Afrika op de jacht zijnde, zeven herten doodde, zich er geen herten in dat gedeelte der wereld gevonden worden. Om de oude gewoonte van eten der helden niet te veranderen, vergat hij, misschien met voordacht, de landsgebruiken ten opzichte van de dierfoorten. Doch waarom, viel mij de oude Heer in, „laten de oude Dichters den Held alleen zulke voort van vleesch nuttigen?” Mijn antwoord was: Omdat zij werkzame rollen speelden, en daarom sterker voedsel behoefden, dan geen het ligt aan vleesch van vogelen hun niet zou verstand hebben. Het vleesch van viervoetige wild heeft ook de goede eigenschap, dat het gezonder is, Gij zul je bewegen, het vet veel natuurlijker en makkelijker dan dat van ons tam gemeste vee. De heiden vulden daarmede hunne magen, zonder des eenig ongemak te voelen, gelijk VIRGILIUS ons onderricht; zij dronken hunnen wijn. Mijn Gastheer zeide: „Gij spreekt van wijn en de vroege eeuwen; dit brengt mij voor den geest een. aanmerking, welke ik op HOMERUS heb hooren maken, namelijk, dat hij nooit wijn prijst, zonder de zelfde zwart of donkervet en zoet te noemen. De twee kleine geschapen verdienen zeker geen lof; en ik kan niet begrijpen, hoe Homerus deze aan allen goeden wijn kan toewijzen; wetende, gelijk ik zeer goed weet, dat de wijn, die wij uit de Levant krijgen, die ik te Venetië gedronken heb, en die men te Napels de naam gaf van Griekse wijn, door de wijnstokken aldaar uit Griekenland gebracht werd, wit is, of liever geelachtig en goudkleurig. Ik merkte hierbij aan, dat Homerus den goeden wijn zoet noemt, omdat dezelve lekker smaakt: nogtans kan men wel veronderstellen, dat hij de goede wijnen, die een zoeten smaak, hadden, dadelijk boven andere velden; want zij smaken mij boven andere, en hebben niets onaangenaams in zich. Als een voorbeeld zou ik hier mogen aanhaken, den Malvoise-wijnen, Romania en Griekse wijn geheeten; doch deze verliest de zoetheid, door de zelfde lang te bewaren. Wat de zwarte of donker rode kleur betreft, Homerus heeft misschien het oog op een bijzondere soort van wijn, die wellicht, ten tijde van hem, zoo hoog geprezen werd als de Lachrimae Christi in onze dagen. Deze wijn wordt, met de daad; gekraakt uit dezelfde druiven als de Griekse; doch is rood. Op deze manier pratend, drinkend en etend, bracht ik den avondmaaltijd ten einde; de schotels werden weggenomen, en de tafel werd met een verscheidenheid van vruchten, in grooten overvloed, voorzien. De vriendelijke Gastheer, van twee of drie soorten van vruchten geproefd hebbende, ving aan met den lof van den Herfst uit te meten. "Dikwijks," dus ving bij aan, heb ik gesproken hooren voeren over de verdiensten van de verschillende seizoenen. Niet lang geleden las ik twee brieven, de ene geschreven door Muzio, de andere door Tasso, het geschrift behandelende, of de Winter, of de voorkeur verdiende boven den Zomer, of dat de Zomer boven den Winter moest geschat worden. Maar ik ben van oordeel, dat geen jaargetijde bij den Herfst kan halen. De Winter valt de mensen lastig door de koude, de Zomer door de schroeiende hitte, en dit wordt niet vergoed door de vruchten van deze, noch door de vermaken, zowel openbare als huiselijke, welkegene aanbiedt. In den Winter zal geen Zee-man de haven verlaten; en in den Zomer wordt de reiziger, de soldaat en de jager genoodzaakt, door de ondragelijke hitte der zon, of de zware regenvalen en onweersbuien, welke hem onverwacht overvallen, of een schuilplaats onder schaduwrijke boommen te zoeken, of de wijk te nemen onder de ruïnes van een oud gebouw, of weg te schuiven in bergkloven. zelfs de landman kan niet zonder ongemak zijn landerijen gaan bezichtigen in een van deze jaargetijden. De Zomer doet hem in 't zweet zijn aangezicht arbeiten, en hij geniet slechts een gering gedeelte van de vruchten, door hem ingezameld. In den Winter verteert hij in ledigheid en met gulzigheid alles, wat hij met moeite en arbeid gewonnen heeft. » Het nadeel van den Winter doet zich niet min zichtbaar op in de ongelijkheid der dagen en der nachten. De dag, die den nacht in waarde verre overtreft, moet, tegen alle reden, in duren den voorrang aan den nacht afstaan; en daar dezelve kort en koud is, verleent hij den mensch geen tijd tot werkzaamheid of tot nadenken, zodat beide tot in den avond en nacht moeten worden voortgezet, indien de zintuigen en de ziel eenigzins geschikt zijn tot het verrichten van hunne werkzaamheden. In de Zomer, ’t is waar, zegepraakt de dag over den nacht; dan hij handelt als een wettig Souverein, maar als een dwingeland: want hij laat aan den nacht geen genoegzamen tijd over, om onze lichaamskrachten te herstellen door de overmaat van hitte afgemat en vermoeid door de werkzaamheden. Hoezeer klagen Geliefden over de kortheid des nachts! en hoe lastig is het voor de Huisvrouw, die wakker wordt en haar echtgenoot ziet gaan, wanneer zij naauwelijks in slaap genomen is en weer wil influisteren! Dit zeggende, keek hij zijn Vrouw aan, en grimlachte: zij zag voor zich neder en bloosde. Mijn Gastheer vervolgde: "Deze zijn, mijns bedoelns, de nadeelen van den Winter en den Zomer: ongemakken, van welke de Herfst en de Lente zijn ontzetten. Beide vloeien zij over van vermakelijkheden. Alzodan verdeelt een evenmatige zon dag en nacht in juiste delen. Maar deze vergelijkende, bevinden wij dat de Herfst verre den voorrang verdient boven de Lente; naardemaal de uitvlucht beter is dan de verwachting, en de vrucht beter dan de bloesem. Geen jaargetijde is zoo rijk in vruchten als de Herfst : want behalve de vruchten, die hij zelf biedt, bezit hij ook die van den Zomer. Geen echter aan den Herfst het grootste voordeel bijzet, is de Wijnoogst, het gewichtigste en edelste voorwerp des landmannen; het gemis daarvan ontzetting ons van het genoegen, om de gasten, die ons huis met hun bezoek vereeren, een goed glas wijn aan te bieden; en zonder wijn is alle vermaak koud, alle voorraad smakeloos, schoon volgens de regels der uitgezochte kookkunst bereid. De Herfst is, derhalve, het beste van alle jaargetijden, en voor den huisheer het gewichtigste en aangetrokken naamste. En mag ik geloof aan het zeggen mijns Vaders, die door en door bedreven is in de Natuurlijke en Zedelijke Wijsbegeerte, heeft de Herfst het recht om den voorrang van alle andere Jaarstijdens te vorderen, om nog een andere reden, te weten, dat de Wereld in dat jaargetijde gefschagen is. Na deze brede voordracht tot lof van den Herfst, gaf ik te verstaan: Dit laatstgemelde was het gevoelen van vele beroemde Leraren onder heidenen en Christenen. De zaak is geen Geloofsartikel. Ik voor mij acht het waarschijnlijker, dat deze eer aan de Lente toekomt. Want alsdan nadert de Zon ons, en zet alles kracht en leven bij, terwijl in den Herfst alles ten val neigt. Het is daarom allerredelijkst te vellen, dat de Wereld in de Lente een aanvang genomen heeft. Dit zeggend, zag de Heer des huizes mij, met een meer dan gewone opmerking aan, en vroeg: „Ik ben wel te bevroeden, dat ik een Gast van meer aanbelang gekregen heb, dan ik in het eerst veronderstelde. Mis, Tchien zijt gij de Persoon, wiens naam zoo beroemd geworden is; de Persoon, die door eenige zwakke kwaal der menschelijke natuur in ongelegenheid geraakt is, en nogtans, de oorzaak zijner overtredingen in aanmerking genomen zijnde, vergiffenis verlangt, gelijk hij, in alle andere opzichten, de bewoner en de lof des menschdoms waardig is." Hierop volgt een gesprek tussen Tasso en den Gastheer, wat geen wij Vervolgens zullen mededeelen; terwijl een volgend uitgebreid Levensbericht van Tasso de duistere dingen, welke hier en daar in dit onderhoud voorkomen, zal ophelderen. EN A BETTINA. (Naar het Hoogduitsch.) Al reeds begon de zon schuil te gaan achter de hooge bergen, welke de vallei Lanzo van Moriana scheidende, toen de bewoners van het gehucht, naar gewoonte, na geëindigd dagwerk, bijeenkwamen. Straks verlaat de oude DAMIANO zijn hut, op zijn zakpijp van de eerste maakklanken van een nieuwe dans de proef nemende; er verheft zich een vreugdegeschal, en men schaart zich ten dans. - „Maar ik zie mijn Dochter niet!" roept de goede man; en reeds had BETTINA, al huppelende, met haar tambourin in de hand, naar het grasperk zich begeven, aan den voet des grooten kasstanjebooms. Een ogenblik rustens verving de dans; BETTINA zong een Fransche romance. De oudsten van het gehucht begroetten met lofbetuigingen de ouden DAMIANO over de talenten van zijn dochter; de grijsaard zag haar aan en grimlachte, „Waarsome om,” zeide hij, met een zacht gebarende tong, tot zijn oude vriend GIACOMO, „waarom zou ik niet hoogmoedig zijn op mijne BETTINA? Weet gij wel iemand, die, even als zij, een opvoeding boven hard facten hebbende genomen, van alle de vermaken der grote wereld vrijwillig afschaffend zou gehad hebben, om haar Vader in zijn ouderdom op te passen? Haar verstand is beschaven, zeide nog onlangs onze Leeraar tot mij, maar haar hart is zuiver gebleven.” Nauwelijks had hij deze woorden gefproken, of al hetogen, dat op BETTINA waren gevestigd, werden door ten ongehoorlijk verfchijnveld. Een draagbed naderde tussenuit de rotsen, die het grasperk omringden; dezelfde werd gedragen door mannen in een vreemd gewaad; enige veehoeders gingen voorop. Damiano was eeuwig der eerste, die opstond en de stoet naderde; BETTINA volgde hem met haar gezellinnen. Eene stem des medelijden sprak uit de mond van alle de jonge meisjes, toen zij op het draagbed een man zagen liggen, bleek en zonder beweging. Het was een Engelse Reiziger, die, tegen den raad van alle de bewoners des lands, geweigerd had, een muildier te bestijgen, en volstrekt te paard over de bergen wilde trekken. Een zware val deed voor het leven des onvoorzichtigen jongelingen duigen. Diep getroffen door het verhaal der bedienden, floeide het set- TINA een deelnemend oog op dat gelaat, welk de doodschaduwen reeds schenen te bedekken. Zij smaakte een zacht genoegen, toen haar Vader, den wensch voorkomend, dien zij niet durfde uiten, den ongelukkigen vreemdeling zijne hut aanbood. Men plaatste hem aldaar op een bed. Twintig malen doorbladerde de grijsaard aan Rachel Tissot, terwijl zijn Dochter den jongen Engelschman den rook 'van geneeskrachtige kruiden deed inademen. Eindelijk opende hij de oogen, en was hoogst verwonderd, zich in een boerenhut te bevinden, met zijn hand rustende in die van een bekoorlijk meisje, welks oogen, in tranen zwemmende, het beeld der ongemaakte goedheid vertoonden. Uit een be- weging van dankbaarheid drukte hij die hand, en een vriendelijke lach verspreidde zich over BETTINA's lippen. Enige oogenblikken daarna bracht zij hem eenen drank, naar het voorschrift van den goeden DAMIANO gereed gemaakt. Zonder aarzelen nam de Jongeling den drank aan, en, de drinkfchaal aan zijn lieve oppasser teruggevende, drukte hij, om haar te bedanken, haar andermaal de hand. BETTINA waagde het, hem naar zijn naam te vragen. "ALFRED", zeide de jonge Engelschman, "ALFRED?" hernam BETTINA; "ALFRED! welk een bekoorlijke naam!" En zij bloosde. Na verloop van acht of tien dagen voelde de kranke zijne krachten terugkeeren; hij stond op, en betuigde zijne begeerte om het grasveld rond te wandelen, en BETTINA zeide bij zichzelf, dat het gebrek aan beschaafdheid en aan menslievendheid te veel zou verdeden, indien zij de haren arme niet aanbood. Deze gelukkige dag, die hem in het leven terugbracht, werd door haar als een feest gevierd. Alle de vaten in de hut werden in bloempotten veranderd; alle de schoonste vruchten werden geplukt en ALFRED aangeboden. Tegen den avond verzocht DAMIANO aan zijn gast, hem de eer te doen van aan een eenvoudigen maaltijd deel te nemen. BETTINA: ELSA Niet zonder verbazing zag ALFRED zich het geliefde geschenk van zijn land, een pudding, voorzetten; boeten zijn wensen had BETTINA dezelfde toebereid. — "Nooit heb ik die zo lekker in Engeland gegeten!" riep hij uit, BETTINA aankijkend. Het meisje wilde een antwoord vamelen; DAMIANO viel haar in de rede, zijnen gast een breed overzicht doende van alle de kundigheden, welke BETTINA in de stad had opgedaan. BETTINA, nederig zowel uit gevoel als uit wellevendheid, viel op haar beurt haar Vader in de rede, haar Citer opvattende. Zij zong Italiaans en Frans, ARS FRED, haar met ogen vol verwondering aanziende, luisterde zonder de geringe beweging te maken, en opende zijnen mond niet, dan om tweemaal goedendavond te zeggen, waaraan welke de laatste met een diepen zucht gepaald ging. In zijn kleine vertrek teruggekeerd, ontweek de flap At-FRED's oogen. BEETINA's woorden en gezangen weergalmden telkens in zijn oren. Vroeg 's morgens vond hij op, en zag DAMIANO Onder den grote kastanjeboom zitten. Hij naderde enige schreden, en ontdekte BEETINA bij haar Vaders de boom had haar in het eerst voor hem verborgen, Zij las, en zag At-FRED niet voordat hij voor haar vond; ijlings vond zij op; het boek valt haar; ALFRED rapte het op, en zag dat het een Deel van RACINE's Werken was. BEETINA was reeds naar binnen gegaan, om het ontbijt gereed te maken. ALFRED bediende zich van dit oogenblik, om DAMIANO te verzoeken, hem te willen uitleggen, hoe een meisje van zestien jaar, in deze eenzaamheid als verloren, kundigheden had kunnen verkrijgen, welke vele Dames uit de stad zich tot een eer zouden rekenen. "Mijnheer," sprak de Grijsaard; "indien het een geluk voor mijne BEETINA is, kundigheden te bezitten, welke in dit gebergte nog niet waren doorgedrongen, heeft zij dat niet aan haar Vader, maar aan het geval alleen te danken. In den zelfden nacht als zij geboren werd, kwam een vrouw van hoogen rang order mijn dak een schuiplek Plaats zoeken tegen een verfchrikkelijk onweer, hetwelk de wegen twee dagen lang onbruikbaar maakte. Het ontzettend, welk wij haar aanboelden, trof haar; zij wilde de Meester van ons kind zijn, Zij vertrok, plegtig bedankt, "dat ons nimmer te zullen vergeten, onze BEETINA was toen nog geen vijf jaar oud, toen haar Moeder bezweek Onder een besmetvende ziekte, die onze landstreek verspreidde. Welhaast verscheen onze weldoener bij ons aan, Zij verzocht mij, haar dochter (want zoo noemde zij haar) aan haar zo lang te willen overlaten, als tot harde opvoeding noodig zou zijn. BEETINA werd nevens de kinderen der Gravin opgevoed; haar vroegrijpe begaafdheden maakten gerucht in een schitterende wereld; rijkdom en vermogen heersten. »« heerschten rondom haar: onverwacht hoorde zij, dat haar broeder zich uit mijne armen had gescheurd, om dienst te nemen; zij bedacht, dat ik oud en hulpeloos was. …; zij verliet alles, en kwam om mij in mijn ouderdom op te visiten. God heeft haar kindertrouw gezegend: geen spijt heeft haar in mijn hut gevolgd; zij bemint mij, en zij is gelukkig. Zij heeft mij beloofd, niet weerom van wijk te zullen fcheiden; de Hemel zal mij de gunst bewijzen, eenen jongeling, haar waardig, bij ons te brengen; ik zal in hunne armen sterven.» Alfred op de uitboezeming des Grijsaards, en floog het smalle pad in, welke naar den berg liep. Hij ontmoette enige jonge herders, dit groetten hem. Alfred floog een verfمadden en bijkans woesten blik op hun. Hij verbeeldde zich, dat ieder dezer jonge lieden het voorwerp was, op hetwelk zijn dochter wachtte. Hij vergat het uur van het ontbijt; eerst tegen den middag kwam hij terug. Hij was peinzend en stil. Om hem daarvoor af te trekken, zong Bettina de Romance, welke hem den vorigen avond het best behaagd te hebben; en zijn zwaarmoedigheid werd verdubbeld. Hij nam een boek, ging onder den grooten kastanjeboom zitten, en ging eerst met het vallen van den nacht in de hut. BETTINA, van schrik bevangen, vatte hem bij de hand, en vroeg hem, met een bevende stem, of iemand het ongeluk had gehad van hem te mishagen? Een traan ontrolde de oogen van het arme meisje, Tot in het diepste van zijn hart voelde zich ALFRED van deze lieve deelneming getroffen, en welhaast verwelkomde zijn bezorgdheid. Een glimlach van BETTINA herstelde hem in zijn goede humeur. Zij deed hem den vaderlijke tandjesknarsen voor hem te zingen, om welke te leeren hij zijn verlangen scheen betuigd te hebben. Gretig nam ALFRED deze voorrag aan; hij liet zich zijn viool geven, welke hij sinds zijn val nog niet in handen had gehad, en accompagneerde BETTINA's lieve gezang. DAMIANO wilde deel nemen aan dit kleine concert; hij speelde op zijn fluit bergliedjes, in den ouderwetschen maak en met een zonderlingen nadruk. ALFRED was verrokt. DAMIANO, trots op zijn dochter, riep dat zij nog andere begaafdheid bezat, en haalde eenen omvangrijk, opgevuld met landschappen, maar her leven getekend. ALFRED herkende inderdaad alle de fraaie gezichten van die oorden. Hij was sprakeloos van verbaasdheid; hij verwijderde zich, om te bepeinzen al wat hij gezien en gehoord had. Aldus werden, van die tijd af, alle de dagen bezet; teekenen, wandelen, muziek en bekoorlijke gesprekken vulden daarvan de gelukkige oogenblikken aan, in dienst van meer gelukkige bezigheden BETTINA bij wijlen in dit uitgaan verhinderde, zocht ALFRED te vergeefs in zijn boeken een hulpmiddel tegen de verveling, die hem aangreep; en BETTINA begon van haar zijde te ondervinden, dat een bezigheid, in welke ALFRED niet deelde, zeer onaangenaam en langzamerig was! Zoo fast zij gedaan werk had, deed haar een onweerstaanbare aanvoeling zich bij hem vervoegen. Dikmaal zocht ALFRED, in de duisternis van den nacht, zichzelf reden te geven van zijn gevoelens voor BETTINA. In het eerst zeide hij tot zichzelf, dat hetgene hij gevoelde niets anders was dan dankbaarheid, en dat derhalve niets natuurlijker was. Moest hij, omdat zijn weldoener jong, schoon, met een aanbiddelijke gevoeligheid, met een bekoorlijk verstand en talenten was begaafd, zichzelf wel derhouden, om zich jegens haar van eenen pligt te kwijten, die voor elk welgevuldet hart heilig is? Daarenboven, hoe dan ook was zijn liefde voor BETTINA? Het was die van eenen broeder voor zijn zuster! Indien hij al zijn bloed voelde kwellen, wanneer een manspersoon, wie hij ook was, haar naderde, was het zekerlijk in het minst geen jaloezij, die hij gevoelde; het was omdat hij vreesde, dat zij het deelens wezens zoude worden, haar onwaardig, terwijl wrede vooroordelen hem de hoop ontzegden, zijn lot aan het hare door eeuwige banden vast te moeten houden! Wel overtuigd, dat het onmogelijk was, bondiger te redeneren, en omtrent de staat van zijn hart volkomen gerustgesteld, dronk ALFRED met volle teugen het vermaak van BETTINA te zien en te hooren. Op zekeren avond als hij in de hut trad, vond hij haar niet; doch welhaast verkondigde hem de klank van haar zangers, dat zij onder den grooten kastanjeboom zich bevond. Hij ging naast haar zitten, en zij hervatte haren zang; het was eene ongemeen treurige Romance. „Welk gezang is dat?” vroeg ALFRED, diep geroerd. „Acht” hernam BETTINA, „niemand kent het behalve mijn Vader; het is een lijkzang, welken ik aan de gedachtenis mijnere arme Moe-der heb gewijd. Zoodra de droefheid mijn hart overmeest, schiet dezelve natuurlijk mij te binnen,” — „BETTINA, gij hebt verdriet, en uw vriend kent dat niet!” „Zou ik voor u geheimen hebben, ALFRED? Mijn schoone dagen zijn voorbij; mijn Vader ...” „Ga voort, gij doet mij schrikken, BETTINA!” — „Mijn Vader heeft vandaag morgen vernomen, dat de Zoon van onzen buurman GIACOMO uit zijn regiment met zijn ontFlag was thuis gekomen, en hij heeft mij hierop aangezegd, dat deze het was, welken hij reeds mijne kindsheid voor mij tot een man had betemd.” — „En gij zult met hem trouwen, BETTINA?” „Niet! met eenen man trouwen, welken ik niet bemin, die. Scherp dien ik niet kan beminden? — Ach! BETTINA, deze gevoelens doen u eer aan,” en “Maar evenwel, indien hij mijn Vader is — Uw Vader? hij zoude zija zoon kind kunnen opofferen, het in onwaardige handen overgeven? Luister, BETTINA! luister, aanbiddelijk meisje: ik bemin u, ik aanbid u veel liever dan dit hart, hetwelk voor mij alleen moet kloppen, aan een anderen te geven, verplet mij tegen deze rotfant, toet mij in dezen afgrond neder! Bertina gaf een gil van droefheid en schrik; wierp zij zich in ALFRED's arm, Hunnen tranen mengden zich onderen; tezamen zwoegen zij de eed van nooit bezwijmende getrouwheid. De volgende morgen, in het oogennblik dat Bettina haar vader en haar vriend het ontbijt bracht, vertoonde zich aan de voordeur een hoog opgeblazen, regtopgaande, stijve jongeling. Alfred zei bij zichzelf: „Wat een geluk!” Bettina verbleekte, en Damian naderde de jongeling, hem de hand toereikend. De jongeman trad met dezelfde tred binnen, waarmee hij van de parade zou getrokken zijn, en maakte met veel deftigheid twee stijve buigingen. De goede Damian, verward van blijdschap, bood hem de stijve Engelsman aan, als zijn toekomstige schoonzoon, en deed hem naast zijn dochter zitten. Zij wierp de kommetje met room om; zij liet de schoteltjes vallen; zij wilde een verontschuldiging te maken, en kon niets anders doen dan huilen. Damian riep Alfred buiten, en verzocht hem, Bettina te bewegen, om op een andere tijd zijn aanstaande schoonzoon op een meer bevallige wijze te ontvangen. „Het is de zoon van mijn oude kameraad,” voegde hij eraan toe, „de fraaiste boerderij en de schoonste kuddes van het land zullen regenlang op hem versterfenvan." Bettina haastte zich om het huis te verlaten, terwijl haar vader bij Tomaso aanhield, om een verhaal te doen van zijn jongste veldtocht. In allerijl daalde zij af langs een bollend weggetje dat naar de rand van een meertje liep, omringd door oude kastanjeboomen. Zodra zij dacht van niemand gezien te worden, gaf zij een vrijen loop aan de tranen, die haar verteelden. De hoofd rustte op haar een hand, vijf duizend verwarde gedachten vervangen elkander in haar ziel. Een zachte stem noemde zijn naam; ALFRED stond voor haar, "BETTINA!" riep hij, "Trek uw schreinen; de oogenblikken zijn dierbaar; luister als naar mij: binnen acht dagen zult u TOMASO's vrouw zijn." "Binnen acht dagen? Hemel!" "Uw Vader is op deze verbindtenis onverzettelijk geheid; alle mijn woorden zijn vruchteloos geweest. Een weigering van uw zijde, heeft hij mij gezegd, zoude ogenblikkelijk van zijn vloek achtervolgd worden," zei ALFRED, o mijn eenige liefde. Hoe zal het gaan? Hij zal het hart waardig zijn, welk ik u heb geschonken, ontrukt u aan de vreemdelijheid, kom, volg mij." "Waar wilt u mij heen voeten?" "Naar een verblijf, alwaar geen menselijke macht u uit uw minnaars armen zal kunnen scheuren." "God! En mijn Vader?" "Hij wil het niet meer zijn; hij offerd u op." "Ik! hem vers laten! Hij zou het bestraffen." "Gij aarzelt derhalve om mij te volgen?" "Mijn oude Vader vers later! Neen, neen; nimmer!" "Nimmer? Vaarwel, BETTINA!" Dit laatste woord ging met een somberen, die tot in de ziel van het arme meisje drong; Zij maakte beweging om ALFRED's hand te grijpen. Hij was zeer ver van haar. Zij viel buiten kennis neder. Toen zij weerom tot zichzelf kwam, begon de zon achter het gebergte schuil te gaan. Meteen waggelenden tred floeg zij den weg in naar de hut. Zij vond er niemand, dan ALFRED's knecht, die haar zei, dat zijn Heer haar aan de overweg verwachtte, om afscheid van haar te nemen: Een doodelijke koude beving haar; zij leunde op den arm van die man, en volgde hem, zonder te weten waarheen zij ging. Vereende. *Dikmaals vond ALFRED haar op het schipdek zittend, met de oogen op de zee starend, en met een geluid door tranen bevochtigd. Doch nimmer kwam er een verwijt van haar lippen. Bij zijn komst in zijn vaderland, spoedde zich ALFRED, om zijn schaap naar een landgoed, hem toebehoorende, op de grenzen van Schotland gelegen, te voeren. Daar werd BETTINA door hem, en door allen, die om haar waren, als zijn vrouw behandeld. ALFRED's oplettendheden, de boeken, de muziek, de teekenkunst namen beurtelings haar oogenblikken in, zonder dezelfde aan te vullen; haar vader zweefde haar onophoudelijk voor den geest. De jonge Engelsman zelf, hoewel tot het toppunt zijner wensen geklommen, had den ongelukkigen pantoom niet kunnen vergeten. Hij had zich gehaast om een grote som gelds aan hem over te maken; doch hij vernam weldra, dat de eerlijke Grijsaard, na het goud, welke hij als eerloos beschouwde, in zijn voeten te hebben vergeten, zijn hut had verlaten, om in een Savooisch dorp te gaan wonen. ALFRED overleefde eenigen tijd bij zichzelf, of hij van dit treurig bericht zijn BETTINA zoude verwittigen; eindelijk bedacht hij, hoewel hij, bij dieper indenken, zich daarover voor zichzelf zoude hebben moeten schamen, dat BETTINA "voortaan los van alle andere genegenheid, vultrekt niet anders dan voor hem alleen zoude leven. Hij gaf haar dan kennis van het verlies, welke zij had geleden. Zoo hevig was in het eerst haar droefheid, dat hij beducht was dat het haar zoude in de zinnen vallen. De vloed van haar tranen droogde niet op, dan om haar in een diepe zwaarmoedigheid te doen vervallen. De bouwval van de Abdij van Blackhill, aan den ingang van het bos gelegen, waren de gewone eindpale van haar ondergang. Op zekeren avond in de kerk zittende, op de trappen van een half ingestorte altaar, was zij in haar overpeinzingen verzonken. Fensklaps klonken welluidende klanken haar in de oren; zij schenen voort te komen van de plaats, alwaar eertijds het orgel had gestaan. Bertina rijst op vol werbaasdheid; zij luistert, en herkent de bergliederen, die haar vroeste kindsheid bekoord hadden, - "Schim van mijn s, Vader, zijt gij het?" riep zij; "vergeef, o vergeef uw ongelukkige Dochter!" Zij wilde vlugten; de krachten ontbraken haar; zij valt op eenen grafsteen neder. Zij hoort iemand naderen; zij sidelt, iemand legt den sluijer op, die haar aangezicht bedekte; een bekende stem noemt haar naam: het was ALFRED. Hij heft haar op; vast klemde zij tegen zijn borst; zij trok hem buiten de puinhoop, met ogen vol angst, telkens achterom ziende. "Lieve BETTINA," sprak ALFRED, toen hij het kasteel binnen was: "de oorzaak van uw treurigheid is mij niet onbekend, maar moet gij u onophoudelijk aan dezelfde overgeven? Waarom elle middelen ter voeding van een droefheid opgezocht, welke mijn liefde en oplettendheden is al reeds hadden moeten doen opbouwen? Deze woeste streken, deze treurige bouwval verfplitsen de rouw rondom ons. Sinds Londen zal ons de vertrouwvrijheid bezorgen; die wij nu nog dig hebben: morgen vertrekken wij." Met het krieken van de dag vlogen zij reeds langs den Weg naar Londen. Alfred had aldaar een prachtig huis, doch hij wilde Bettina niet voor het oog van zijn gezin vertonen; hij huurde voor haar een klein huis in een afgelegen oord. Alle de verfijningen der weelde werden aldaar met een kwistende hand ten toon gespreid, om er bet een aangenaam verblijf te maken voor de Dochter van Damia. Niemand; maar alle de oogenblikken, welke zij niet met haar minnaar doorbracht, werden aan de treurige herinneringen gewijd. Alfred had het plan beraamd van een afgezonderd en bijna eenzaam leven. Nogtans kon hij zich niet ontdoen van het geven en ontvangen van enige onvermijdelijke bezoeken. Zijns ondanks werden eindelijk zijn meeste daggen opgeflaard door hetgeen men de plagen der samenleving noemt. "Maar hoe gretig onttrok hij zich in de avond aan die lastige draaikolk, om zich met Bettina op te fluiten! In haar eenvoude gefabrikeerde vond hij meer gezond verstand, zelfs meer vernuft, dan in de straffende wartaal der salons. Meer dan naar gewoonte beklaagde hij zich op een zekeren dag, dat hij dikmaal vrouwen zag, door de natuur met al wat behaaglijk was begaafd, tot de bekneldende geestelijkheid vernederd door hare lichte opvoeding, of zich verbeeldende, aan de Mode te zijn verplagen, zich met ondeugden te moeten tooien, welke zij niet bezitten. Ach!" lachte Bettina, "gij hebt mij de werken van Pope geschenkt! Zeg niet dat lag van vrouwen, welke die groote Dichter in deze regels wilde schilderen: "Youth frolicks, an old age of cards; Fair to no purpose, artful to no end, Young without lover, old without friend, A sop their passion and their pride a sop; Alive ridiculous and dead forgot." In verrukking riep Alfred uit: "Mijne waarde Bettina, de gave gevoel ik dan ooit al wat ik bezit. Ach! benijd de groote wereld niet, voor welke ik u verberg; zij is niet waardig, u te bezitten." En evenwel deed hij zelf, zonder daarvoor bij zichzelf iets te komen, een opoffering. ringen taan de vooroordeelen der wereld, welke hij berispte de: Indien de gedachte, om zijn hand met die van zijn jonge vriendin te vereenigen, hem bijwijlen voor den geest kwam: Wat voordeel zal zij daarvan rapen?” zeide hij bij zichzelf; „Zoude eer: openbare titel mijn liefde vermeerderen? ... En zoude haar minnaar haar dierbaarder zijn, om daar hij, haar echtgenoot zijnde geworden, daardoor dit te belachelijker zoude worden? """ Wat BERTINA aangaat, geheel vergeven aan de man, welken zij aanbad, zoude zij in haar ongepaste vertrouwen zich weroorloofd hebben, hem aangaande zijn ontwerpen te ondervragen, hem haar ongerustheid te betuigen, door welke bij zich zoude kunnen beleedigd achter? Een eenig denkbeeld hield haar telkens onledig: het was, haar vlijt te verdubbelen, om over ALFRED's aanwezigheid het bedaard geluk te verspreiden, om hetwelk in alle deszelfs zuiverheid te genieten het niet meer in haar macht was. Op zekeren avond zaten zij tezamen in een kleine salon aan het einde van den tuin; een orgel liet zich op de straat horen. Bertina luistert, en springt op van vreugde op het horen van de zangwijzen van haar land. > ALFRED zelf onderscheidt dezelve, en beveelt dat de spelman, wordende binnen gelaten. De man nam plaats op de trappen van de balcony. Eerst speelde hij enige bergdansen; BETTINA herinnerde zich de vermaken van haar kindsheid; maar hoe groot was haar verbaasdheid, toen zij dezelfde zangwijzen hoorde, die in de bouwvalten van de Abdij van Blackstone hadden weersgalmd. Zij greep Alfred's hand; zij klemde zich aan zijn borst, rijkelijk vielen haar tranen. Plotseling zwijgt het orgel; de tonen werden klagend en treurig. Het was de lijkzang, door BETTINA aan haar moeders nagedachtenis gewijd; zij gaf een gil, ijlt naar de deur van de balcony; zij viel zich bij haar armen: vatten; een schrikwekkende stem hoorde zij. "BETTINA, herkent gij mij?" vroeg ALFRED schokschuddend, hij bleef onbewegelijk staan... Damiano stond voor hem. BETTINA lag als dood voor zijn voeten. Ik ben niet gekomen, sprak de Grijsaard, "om u met overtoollige verwijten te overladen. Wat zal ik u zeggen, als het al datgene uw hart niet reeds gezegd heeft, indien de drift de streng der ere en der natuur in u niet verdoofd heeft? Ik brandde van verlangen om mijn kind weer te vinden, en haar te vergeven, voor dat ik krevellede. Na lang en verdrietig onderzoek ontdekte ik den weg, welken gij hadt ingefallen, en dat gij te zamen naar Engeland waren vertrokken. Na het doorgaan van vele gevaren en vermoeienissen heeft de Hemel mijnne zwervende schreden herwaarts geleid, en, door mij mijn kind te doen ontmoeten, mijn bede verhoord. Ik heb geen geene schuilplaats meer op de aarde: de vreedzame hut ben ik ontweken, alwaar ik had gehoopt mijn ogen te rusten. De ondankbaarheid en het verraad hebben dezelve ontheiligd. Vergiffenis, ongelukkige Grijszard! vergiffenis, mijn Vader! riep ALFRED, deszelfs hand met zijne tranen bestroepend. "Alles, hetgene ik u heb ontroofd, wil ik u boenderovolgens wedergeven. Uw BETTINA zal niet wederom verlaten. De heilige band zal mij aan haar snoeren, Maar ik verzoek, ik eis, dat de plaats, die mijn vergrijp heeft gezien, ook getuige zij van mijn berouw. In de tegenwoordigheid uwer bergbewoners wil ik mijn trouw verpanden aan de beminnelijkheid, aan de deugdzaamheid der vrouwen." DAMIANO, zijne Dochter tegen zijn boezem geklemd houdende, bezweek onder de overmate zijner blijdschap. Zijne ten hemel geflagende oogen schenen aan den oorsprong van al het goede zijn dankbaarheid uit te drukken. Zijn kind en diens minnaar voerde hij naar zijn vaderland; aldaar werd de huwelijksknoop gelegd, en stierf hij eerlang in de armen zijner kinderen. Nu keerde ALFRED met zijne BETTINA naar zijn vaderland, alwaar hij haar openlijk voor zijne echtgenoot erkende. BETTINA, te Londen in de schuil van rijkdom en der grootheid levende, werd algemeen beschouwd als het fraaste en het model harer kunne. In onbezwaarde buurlijk trouw gaf ALFRED blijk, zulk een vrouw wel verdiend te hebben. BILDERDIJK. Neen, ik wil niet meer de Lier banteren; Zij hangt verlaten aan den wand. Kan ooit een zangtoon mij vereeren, Als BILDERDIJK de (na)ren spant? Ik zie hem op stoote en vlugge pennen De Zon in zijn blinkend aanfchijn rennen, Zijn' borst van Godlijk vuur ontgloeid: Ik poog vergeefs hem na te streven, ’t Ontbreekt me aan moed, aan kracht en leven, Is ijdelheid omhoog te zweven. Ik voel me aan de aarde vastgeboeid.. Vergeefs — vergeefs — ’t is ijdel pogen De nachtlamp kwijnt bij ’t zonnelicht Het schemert, dwarrelt mij voor de oogen. De gloed verbijstert mijn gezicht, Wanneer in ’t bloeijend lente-levend Ons ziel gevoel en moed begeven, En ’t vuur in borst-en adem flauwts Wanneer wij, kwijnend, reeds verfamacten, Bij ’t vol genot van jeugd-en krachten. Haas! wat staat ons dan te wachten, Als eens de herfst of winter grauwt! Ja! 't is dwaas naar roem te streven, Geboeid aan ’t nietig aardse vlees; Is ijdelheid omhoog te zweven, Bij de Arendsvlucht van BILDERDIJK: Het schitterend licht, dat hij laat schijnen, Dat aller Lichten glans doet kwijnen, Heeft Hemel-gloed alom, verspreid; Wie grijpt zo stout als hij de (na)ren? Wie kan die Meester evenaren? Neen! 't is genoeg hem na te streven. Te volgen — is vermetelheid, Zou ’k mij dan stout in ’t rennen wagen, Daar ik reeds bij d'eersten loop bezwijkt? Er is geen roem meer weg te dragen De roem is vluchtig voor BILDERDIJK! Waartoe ook kransen te vergaren Van dorre, reeds verstopvende bladeren, Van jeugd en glans en schoon beroofd? Waartoe het rijverk in te rukken? Nee, Dichters, werpt de Lier aan stukken. Er zijn geen lauren meer te plukken. Zij zitten op ’s grooten Dichters hoofd. Doch wie zou hem geen lauren gunnen? De PINDARUS van Nederland! Offensief wij hem niet volgen kunnen, Onze eer is aan zijn eer verpand; Erkennen wij zijn hoge waarde! Hij is ’t, die onzers roem voor de aarde Zoo grootsch — zoo luisterrijk veldong. Die, de geest van APOLLO'S Zonen, Elk oor wist tot zijn Luit te troonen, En steeds met meesterlijke toonen Verrukkend — zielverbijsterend zong; Die vaak met ’t grimmig lot moest kampen; Bij ’t stervend lijden van den tijd, Aan ’t Vaderland, trots vloek en rampen, Zijn goddelijk kunstvermogen wijdt; En, schoon hij alles moest verliezen. Niets kon zijn dichtaar doen bevriezen. Zij gloeide steeds van Godlijk vuur; - Ja! neerslagen door ’t pak der jaren, Beroofd van haardstede en altaren, Een schuilplaats zoekend bij Barbaren... Steeds klonk zijn Vaderlandse Lier. Hoe heerlijk schoon weet hij te schelden De liefde in al haar teederheid! De driften, wanneer ’t hart verwilden! De deugd in al haar majesteit! Hoe weet hij met de taal te toveren, En toverend harten te veroveren, Te smelten door den zachtsten gloed, Gevoel aan zijn gevoel te snoeren, De ziel te schokken — te beroeren; Den geest met zich omhoog te voeren. Hoe is hij meester van het gemoed! - Hoe steigert hij op trotsche vlerken, Als hij den God des Dags begroet! De glans moogt 's Adlers vlucht beperken, Hem blindt == hem zengt geen zonnegloed; Hij praalt met schitterende stralen, Hij gloeit van scheppende idealen, Hij grijpt het Helden-speeltuig aan, — En de Aarde ziet hem met stoute vingern Om 't hoofd van fiere Wereld - dwingren De glorierijkste lauuren slingers, Die zelfs geen' Godheid zou verifmaken Dat 't oog op echte Phebuszonen Der Oudheid vol verbazing staar', Op U, Homeren en Maronen! Op U, o Flaccus en Pindaros! — Doch — zoo men later Dichteren noemde am Dat Duitsland dan op Klopstock roemde, Italië dan met Tasso prijkte, Dan mocht Brittanje op Milton branken, Dan was vroeger de eer der Gallen, Triomf! de Feniks van hun allen is Neerland, op z'n Bilderdijk. Gij, die zoo geheel de Zanger Voor beter — edeler leefkring zijt; Van 't echt — oorspronkelijk dichtvuur zwanger, 't Gejoel veracht van uwen tijd! Een' kroon van meer dan zonnestralen Moet om uw achtbare scheiding pralen, Gij zijt meer, dan uwe Eeuw vermag} Kunt lof en vasaal blaam verachten, De roem der laatste Nagedachten, Zie daar hetgeen, Gij hebt te wachten, De zegen van den jongsten dag! Wie zou dan 't speeltuig nog hanteren ? 