VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De tijd wanneer hijzelf uit sprak was, voer zijn dood, zodat hij het bevel ontsnapte had, om zich naar de berg Nebo te begeven, en daar tot zijn volkeren verzameld te worden, Deut. XXXII. 48-52, dat ook hierop gevolgd is, naar het luidt van Deut. XXXIV. Het waren dan woorden eenser tijden, die gemeenheliq in hoog aanzien gehouden worden; als voortkomend uit een oprecht hart, en de krachtigste verzekeringsdeel van genegenheid gegeven. Waarbij nog komt dat God de laatste zegeningen der Godvriendigen veel al tot Voorzeggingen maakte, Onze Hoogleraar dit uitgebreid, met voorbeelden bevestigd en op Moses overgebracht hebbende, tekent vervolgens aan hoe deze troostrijke zegening eigenaardig volgt den droevigen inhoud van het voorgaande Lied, welks bitterheid hier door eenigzins verzacht wordt: waarom ook de Schrijver met een gepaakte overgang, die des Lezers aandacht opwekt, ten opschrijven stelt: dit nu is in de zegen enz. Het Opschrijft dus ontvouwd zijnde, zo gaat zijn Hoog Eerwaarde over, tot een algemeen onderzoek op Moses aller laatste woorden, om het een en 't ander, ten rechten verstand van dit Hoofdstuk, van af van te stellen. Hier toe komt in de eerste plaats in aanmerking is wiens spreekt in het voorgaande Lied spreekt Mozes, z'n hoorn des overtsij. Door den mond der Dieners des Evangeliums, of voerde hen (prekend in, in de laatste der dagen, doch in, dit Hoofdstuk, zegt hy, is geen rede, om iemand, in of buiten Mozes, als Spreker te begrijpen. Niet i j Œ) Matth, XXII, 2- A DOOD EN BEGRAAVENIS. k oos Niet zo zeker kan men bepalen wie de Schrijver deze werkelijkheid reden is. Mozes is op het uitpreken van den zegen na Nebo gegaan, en aldaar gestorven: het zou kunnen zijn dat Mozes deze zegen, door den geest der Profetie, al voor het uitpreken, had geschreven: doch daar is geen verwachting, zegt onze Hoog-Leeraar, om te stellen, dat Jehova, of Eleazar, of een der Beamten-schrijvers van die tijd deze redenvoering uit den mond van Mozes heeft opgetekend; en het is ongetwijfeld een man van gezag, verstond: en Godsvrucht geweest; dewijl het hem anders niet zou zijn toegelaten, dit, gelijk ook het volgende Hoofdstuk, bij het Wetboek van Mozes in te zetten. Hier op gaat zijn Hoog-Eerwaarde voort, en befluit, niet twijfelend of de Schrijver is gedreven geweest door de Heeren indagtingmakeden Geest, dat deze Schrijver ook de opsteller geweest is van de korte berichten, welke voor ons. 2, 7, 8, 12, 13, 18, 20,22, 23 en 24 gevonden worden. Des niet tegenstwoordende, zegt hy, moeten wij overtuigd Zijn, dat dit gehele Stuk van Godlijke oorsprong is. Mozes was niet alleen z'n zinnen ten volle machtig, Deut. XXXIV. 7, maar hy voorvoelde ook als de Man Gods, als een Profet, het geen Israël na zijn dood zou overkomen, dat van geen mensch gedaan kan worden, zo God hem de verborgenheid z'n willens niet heeft bekend gemaakt. Ook is dit van de Joden altijd erkend, die dit Hoofdstuk mede geplaatst hebben in de lijst der Godgewijde Schriften; Zynde het bij hen de laatste of vier-en-vijftigste afdeeling van de openbare voorlezing van de Wet. DO Verder onderzoekt zyn Hoog-Eerwaarde, na het voorwerp van deze zegeningen. De tekst zegt uitdrukkelijk de Kinderen Israël: doch daar zijn Mannen van naam, die dit niet tot het oude Israël, maar tot deszelfs tegenbeeld, de Kerk van het N. T., of ten minste tot beide tezamen, willen gebracht hebben. De gezegden zijn hun te nadrukkelijk voor het vleeselijke Israël, dit leidt hen tot een hogere betekenis: opzigtelijk op de Christelijke Kerk, die, naar hunne gedachten, hier afgebeeld wordt onder den naam der twaalf stammen, als ook geschied Ezech. XLVIII en Openb. VII. 4-8. Onze Hoog-Geleerde erkent den Prophetischen Stijl van Moses, en hij zou niet willen ontkennen, dat in de twee aangehaalde plakken een zinspeeling is op de scheiding der stammen in dit Hoofdstuk gemaakt; maar hij kan niet geloven, dat Moses het Jezert, van waar hij zijn afzetting heeft, grootlijk over het hoofd gezien, en met hun gesproken zou hebben van dingen, die eerst vele eeuwen daar na stonden te gescheiden, en waar aan het gros van Jezert, dat destijds van de Heere zou verworpen zijn, ver het minst deel zou hebben. Dat ware, zegt hij, al was ongevecht, als dat een Vader, die op sterven legt, zijn zoonnen tot zich riep, en hen elk in het bijzonder bij hun naam aanpraakt, onder schijn van hen te willen zeggen, maar ondertussen hen voorbijpraakt, en dingen voortbragt; die aan ganzal andere mensen zouden te beurt vallen. Hierbij komt dat deze zegening van 2 en 3 wordt afgeleid uit de wetgeving op Sinai, waarbij deze tot dat Jezert, het welke onder de Wet was, en zo lang de Wet stond hield, bepaalt. Ook wordt de zegen flamesgezien uitgedeeld, en kan dus niet langer stand houden, als het onderscheid der stammen, onder het Nieuwe Testament een einde heeft. Het slot eindelijk van 28 Jezert zal dan zeker alleen overblijven, is alleen toepasselijk op het vleeselijke Jezert, staande de huishouding van het Oude Testament; daar de Christelijke Kerk nooit alleen gewoond heeft, maar over de gehele aarde uitgebreid is. Zou men dan ook het Voorbeeld en Tegenbeeld hierbij kunnen nemen? de letterlijke en geestelijke zin bij elkaar plegen? Wordt hier niet een zevenvoudige afdeeling gemaakt? en komt die niet juist overeen, met de verdeling van de zeven tijden der Kerk, die in de Openbaring van Johannes gegrond is? Bij deze gelegenheid verklaart zich onze Hoog-Geleerde voor een uitlegging der Heilige Schrijften, die het te wensen was dat altijd in het oog gehouden werd, ... Hoe zeer ik, zegt hij, het laatste ook mag toegeven stemmen, houde ik het echter voor een vasten Stokregel om het verklaaren van Gods Woord, dat de H. Schrift maar één en bepaalden en rechtstreeks bedoelden zin hebben kan. Anderzijns beticht men den H. Geest van dubbelzinnigheid, onzekerheid, duisterheid; en dit is het, dat, in de plaats van Gods woord klaar te maken, "veelal niet zonder merklijke verwarring kan toegaan. Ik houde het dan daarvoor, dat indien de Letterlijke zin aan de kracht der woorden voldoen kan, deze altijd de eenige en waarachtige Zin des Geestes is. Maar zodan er gewichtige redenen zijn, om in den Letterlijken zin niet te kunnen beruiken, dan ben ik van oordeel, dat men dien geheel moet laten vaaren, om eene bekwaamere Geestlijke Beduidenis op te sporen; welke, zodan ze bevonden wordt, nog iets te bevatten van de Letter, dit als dan; naar mijn gedachte, niet meer dan zekere Afschrijving op het een of ander Voorbeeld, dat geen daaromtrent oudtijds heeft plaats gehad, gewoon is te behelzen. Mijn dunkt, dat deze Uitleg Bel, indien deze maar wel verstond wordt, zich van zelve aan het gemoed van een iegelyk openbaar moet. "Hoewel ik ook aan anderen de vrijheid van hun gevoelen gaarne laat, wil" — Verder merkt zijn Hoog-Eerbare aan, met opzicht tot het vinden van de zeven tijden der Kerk des N.T. in deze zegening, dat men recht tellende, niet enkel Zeven, maar veel beter Elf of Twaalf Gevelsten hier in zal aantreffen; en dat men, om het zevengetal te vinden, verhelft verschillende Stammen tammen, die men onder verschillende behoort te tellen: ook komt het hem zeer vreemd voor, dat de bijzondere Stammen, die gelijktijdig bestaan, met elkaar zouden moeten aangemerkt worden, als voorbeelden van de Kerk in verschillende tijdperken, die het een op het ander volgen te volgen. Wat eindelijk aangaat de zwaarheid om de vervulling in den Letterbijein te vinden, daar omstandig wil onze Hoogleraar tegen gegeven hebben, op de weinige berichten die wij van de bijzondere lotgevallen der Stammen hebben; echter hoopt hij in de volgende Verhandelingen nog genoegzame gelegenheid te zullen hebben, om te kunnen betogen, dat de inhoud deze zegeningen met gepaarden nadruk in zich der Stam vervuld is geworden. Uit dit alles leidt hij vervolgens af, dat dit Hoofdstuk in zich bevat een ... Profetische zegen over de Stammen van Israël, beschrijvende derzelver Lotgevallen, staande de Lijkbare Gods Regeering onder dat Volk, welke haar aanvang had genomen op Sinai; en wel bij uitnemenheid de dierbare Voorrechten, die elken Stam Afzonderlijk, van den Heere, hunnen Leidsman werden te geworden. Dit doet veelen denken dat deze zegen van dezelfde aard is als die van Vader Jacob Gen. XLIX; doch zijn Hoog-Eerbareheid toont, door een korte vergelijking, dat men den inhoud deze twee zegeningen geenszins gelijkluidend kan noemen. Van hier gaat hij over tot het Oogmerk van Mozes, hier in aanwezig. Mozes heeft een bewijs willen geven, dat hij stierf in een volle verzekering der waarheid van ’t geen hij fouten geleerd had, en doet voorts, door ’t uitspreeken van deze zegen, zyn gehele Bediening afhangen van een Sehr toevallige uitkomst, die ten eenmal buiten zyn macht was: Zoo dat de vervulling Beiden van na zynen dood ten Onderdrukking en wraak. CURTENIUS, MOSES LAATSTE ZEGEN, in gevolge hier van is dit Hoofdstuk drieledig. Het eerste is de Inleiding, waarin Israël grof geluk had. » door het ontvangen van de Wet des Heeren, onder door-luchtige tekenen, uit de hand van Mofes met verhevene bewoordingen vermeld wordt. Vers 2-5. Het Tweede zijn de bijzondere Goederen die Mozes aan de ondergeschikten Stammen in het Land Canaan heeft toegekocht. Vers 6-25. Het Derde is dat algemene Besluit Vers 26-29, waarin God, wegens Zijn Kracht, Groothed en Goedheid, het Volk wegens deszelfs Voordeel, van onder zulk een Heer te mogen leven, bij uittekening geroemd wordt. Het begin en het einde vervat dan een algemene zegen over het gehele Volk, en het midden den bijzonderen zegen over iedere Stam. En hier omtrent is de moeilijkste vraag over den rang, welken Mozes in acht genomen heeft. Mozes houdt in Zijn zegeningen niet de tijdorde der geboorte van Jacobs zonen; Hij schijnt ze zelfs onregelmatig op elkaar te doen volgen; en maakt van de Trompet Simeons geen gewag. Wat mag toch de rede zijn van deze zoo aanmerkelijke verwisseling? Men kan op vragen van die soort "daar de Schrijver, gelijk hier, geen bijzondere opening van Zijn oogwit geeft, gemeenlijk geen bondig antwoord verwachten; het komt hier doorgaans meer aan op een noodzakelijke vinding, dan wel een juiste bondigheid; en in die zin kan de antwoording van onzen Hoogleraar, naar ons inzien, die van anderen wel opweegen. Diezelfde komt in het hoofdzaaklijke hier op uit. Ruben en Simeon lagen onder den vloek van Vader Jacob, Gen. XLIX. 3-7, en hadden dus geen bijzondere zegen te verwachten. Ruben echter zou een Stam blijven onder de kinderen Israël, en dit doet Mozes met den aanvang, ten opzichte van deze oudste Zoon van Jacob bedienen, niet zozeer om het genot van een uitgeleende goed, als wel om de afwending van het kwaad. Met Simeon was het erger geveld, die zou onder Jacob verdeeld, en onder Sera vertrozen worden; Mozes had derhalve tot Zijn doel gemikt dat deze Stam niet bijzonder te zeggen, en gaat daarom met stilzwijgen voorbij. Het kwaad van Ruben dus gebeden, en Simeon overgeslagen hebbende, zo begint Mozes Zijn eigenlijke zo genoemde zegeningen, dat is zodanige waarin aan iedere Stam werd toegewezen, niet het geijkte met anderen gemeen, maar het geen zij, als hun baar Laat. Nadat deze antwoording op de vraag, geeft zijn Hoogwaardige nog met een kort woord te kennen, dat de korte berichten voor vers 7, 8, 12 enz. voor die zegeningen zijn, niet alleen om aan te wijzen, over welken Stam ieder zegening ging; maar wel byzonder, om aan te duiden, dat Mozes sprak voor, ten nutten van Joodse, en niet anders dan den welftand van het Volk bedoelde; zeggende het voorzet: Al in onze Overzetting door Van vertaald, eigenlijk zo veel as Voors dit is voor Juda, voor Levi zeide bijenz. Dit wordt voor ieder Stam herhaald, om te tonen, zegt zijn Hoog-Eerwaarde, dat Mozes zonder verflauwing met dezelfde vuurigheid des geestes zo wel voor den laatsten als voor den eersten Stam is bezorgd geweest. Ten laatsten wil hij aangemerkt hebben, dat de Stil van Mozes niet alleen bondig, cierlijk, deftig en zaaklijk is, maar dat ook dezelfde overal de vorm van een gebed houdt: door welke aanmerking, zegt hij, “verscheidene ingebeelde Spraakwendingen en Perfogligheden die men in deze Zegen, zonder groote noodzakelijkheid genoemd heeft, verdwenen zullen.” Deze gronden vestigt de geachte Curtenius zyn volgende Verhandelingen, waar in de bovengemelde byzonderheden nog nader opgehelderd, de vervulling deezer zegeningen in ‘t Oude Israël, zo ver het licht der geschiedenis doorstraalt, aangetoond, en verscheidene zaken hier toe betrekkelijk in ‘t breed ontvouwd worden. Tot 3: Ver. Nadat men niet ligt weten kan, of de Moeder- Verklaring over de wijze van de Nageboorte af te balen, als de vrouwen verloopt zijn, en de verschillende omzichtigheid-beden, welken bij in, naar de verschillende omstandigheden, moeten worden betrokken, door de Heer LEVRET A. Voor zullen nu overgaan tot de verklaring van de verschillende belevenissen, welken zich, soms, tegen het uithalen van de Placenta, opdoen; en een verklaring van de middelen, waarvan men zich bedienen kan, om ze met nut te overwinnen. Maar ik geloof, dat ik moet beginnen met het voorgestellen van den natuurlijken staat, waar in zich geen lichte Zwarte voordoet; om diezelfde, vervolgens in vergelijken te brengen, met den tegenovergelegdelen, welken in verschillende vormen kan verdeeld worden „om er rechtstreekse gevolgen uit te trekken, die ons tot de verkiezing leiden van de middelen, om ze te verhelpen. Wanneer, bijvoorbeeld, de Placenta weinig kronkelachtig is, over zijn oppervlakte, waar mee hij aan de Baarmoeder gehecht is, zijn dikte en omtrek niet groot, en de streng in staat, om de trekking te kunnen uitstaan, zal het, alle andere dingen gelijk staande, gemakkelijk zijn dezelfde uit te halen; voor al, als men niet te haastig te werk gaat. Want uit aanmerking van het geringe getal van oneffenheden, zal haar vastigheid aan de Baarmoeder gemakkelijk zijn los te maken; en wijders, haar omtrek en dikte maar middelmatig zijn, zal zij maar weinig lichaam hebben, en zich bijgevolg, plooien, of gemakkelijk toevouwen; en de voordeelige hoedanigheden van den streng, zullen deze afhalingsproces, ten slotte, gemakkelijk maken. In tegendeel, als de Moederkoek menigvuldige en diepe kronkelingen heeft, en haar vastheiding aan de Baarmoeder stevig en diep is; want het is licht te tonen, dat elk van deze kronkelingen een verhevenheid ontvangt, op de wijze van een kam, van de inwendige oppervlakte van de Baarmoeder, welke er al het ledige volkomen van vervult. Nog meer, als de Moederkoek zeer dik is, haar omtrek zeer uitgerekt, en de streng, schoon dik genoeg, week en broos, zal het moeilijk zijn, dezelfde af te halen; en de moeilijkheid zal nog veel groter worden, indien men de Placenta te vroeg wil losmaken. LEVRET, VAN HET AFGELOPEN NAGEBOORTE. Of veel of weinig kreukels heb je, is het voorzichtig zo te handelen, als of je er altijd veel hadt. Maar de toevallige omstandigheden, en welken betrekking hebben tot de gedaante van de Moederkoek en de streng, waarvan ik spreek, zijn niet de eenigen, welken de uithaling van de Placenta, tot zekeren trap, gemakkelijk, of zeer bezwaarlijk kunnen maken; daar zijn nog anderen, welken hangen van de bijzondere plaat van de Baarmoeder, waar zich de Moederkoek heeft ingeplant. Deze laatste omstandigheden, kunnen, inderdaad, gemakkelijker gekend worden dan de meesten van de voorgaande; zij verschillen niettemin, van hier in; ondersteld zijnde, dat zij de afhaling van de Moederkoek in den weg zijn, dat het niet genoeg is den netten en gunstigen tijd tot de uithaling van de Placenta waar te nemen, maar men moet ook de behandeling van het werk veranderen, om de beleefde fels van de uitvoering, welke zich, dan, voordoen, te boven te komen. Om met meerder gemak te komen tot de nette kennis van dit punt, is het nodig zich te binnen te brengen, dat, zodra het Kind uit de Baarmoeder is ontstaan, de hals van dit werktuig met de bodem van de schede, een merklijk hoek of elleboog maakt, enzelfs mond gekeerd is naar het schaambeen. Uit deze aanmerking is nu gemakkelijk te begrijpen, dat het noodzakelijk is, de afhaling van de Placenta in twee tijden te doen, dat is te zeggen, dat ze beginnen met diezelfde te doen neer te komen, van voore naar achteren, door de wortel van de streng, met twee vingers te dringen naar de vereeniging van het Staartbeen met het Heiligbeen, terwijl men met de andere hand, op de gewone wijze, het overige van de streng vasthoudt, zonder er evenwel te veel aan te trekken; dit zal de Moederkoek schuincarriëren van het binnenste van de Baarmoeder, op de grond van de Vagina; en dan is er maar overig dezelfde, in een horizontele lijn uit te trekken, ondersteund zijnde dat de Vrouw op de rug ligt. Deze is, naar mijn gevoelen, de beste en zekerste wijze, welke men kan volgen, om de Nageboorte af te halen, welke zich aan de bodem van de Baarmoeder hadt vastgezet. Maar alhoewel de Nageboorte zich, meestal, vasthegt aan den bodem van de Baarmoeder, volgens het aangenome gevoelen ; nadat het evenwel ook dikwijks gebeurt, dat zij zich inplant in een van de Wanden van dit Werktuig, het zij de voorste of de achterste, of een van de zijdelijk deelen ; soms zelfs nabij haar hals, dat men er gezien heeft aan den binnen omtrek van haar mond vastgezet, heeft men verfcheld noodzaaklijk voorbehoedsmiddelen in acht te nemen, met betrekking tot deze verfcheldende vasthoudingen. Voor ’t overige, gelijk het noodzaklik is, in dergelyke gevallen zich te laten leiden door de tekenen, tot de bepaling van zulk een handelwijze te verkiezen, boven een andere, zal ik zeggen, dat deze tekenen gehaald moeten worden uit de plaatse waar de Moederkoek vast is; en om daar toe te komen, zullen, terwijl men met de een hand zachtelijk aan de streng trekt, een of twee vingeren van de andere hand in de schede geleerd, de plaats van de Baarmoeder zeer wel doen kennen, waar zich de Moederkoek heeft vastgemaakt. Maar het zal niet kwalijk voegen, hier enige voorbeelden te evenen, die het gebruik aanwijzen, welk men moet maken van deze tekenen, in het doen van de behandeling. Laat ons onderstellen, dat de Placenta zich vastgezet heeft aan het voorste gedeelte van de Baarmoeder, gelijk zeer... gemeen is; indien men de handeling niet heeft, welke, boven, aangeprezen is "wanneer de Moederkoek aan den grond van de Baarmoeder vast is, zal men, door dit verzuim alleen veel moeite hebben, om de afhaling te doen; te meer, om dat het bovenste gedeelte van het Schaambeen, tegen welk de streng aanligt, hetzelfde als omvangende, als of het, om zo te spreken, om den nek van een katrol, welke naar alle kanten onbeweeglijk is, vast ware, zich met kracht zal aankanten tegen de losmaking van de hele klomp van de Moederkoek. Bij gebrek van deze opmerking, zou men zich kunnen verbeelden, dat het beletsel alleen ontstond uit de opening van den mond der Baarmoeder, zo dat dit alleen de afhaling tegenhield. Het is waar, dat, als de Placenta vast zit aan de achterste wand van de Baarmoeder, de tegenstand niet zo groot is; om dat de elleboog, welke de wortel van de streng maakt met de schade, niet zo groot is, en dus minder beletsel kan maken, dan in het voorgaande geval. En wanneer de Nageboorte wortel geschoten heeft in een van de zijdelen van de Baarmoeder, is het nodig, de trekking van den streng te richten naar de tegenovergezide zijde van de Moederkoek, en deze wijze van doen alleen zal de afscheiding gemakkelijk maken. Nu is nog overig, om dit eerste Deel te befluiten, enige aanmerkingen te maken over de afhaling van de Vliezen, in gevallen, die zonder gemeen te zijn, evenwel niet zeldzaam voorvallen. Het gebeurt soms dat de Vliezen breken: op de kant, of nabij de rand van de Placenta. Indien men op deze omstandigheid geen acht geeft, zullen ze in de rondte scheuren, en het kan gebeuren, dat een gedeelte, meer of minder groot, in de Baarmoeder, achterblijft; te meer, om dat, gelijk niemand twijfel kan, deze gemeenschappelijk niet dan laatst uitkomt, en na te rug gekeerd te zijn, dewijl ze vast zyn aan de Wanden van de Baarmoeder, welke ze, van alle kanten, bekleeden. Als dan deze Vliezen niet geheel uitkomen, gebeurt het dikwijks, behalve dat het menigmaal zeer moeilijk is, een gedeelte van welk nagebleven is, uit te halen, dat zulk een gedeelte een tegengesteld lichaam zijnde geworden, de Kraamzuiveringen stinkende maak, de nu eens langen tijd gaande houde, en door zyne ontlaatjes naderhand, een kwaad aanzien geeft op den persoon die de vrouw verloopt heeft. Maar het is niet moeilijk deze ongemakken te vermijden, indien men acht heeft, met de een hand het lichaam van de Nageboorte waar te nemen, bij haaren uitgang uit de Vrouwelijkheid, en met de andere, die de streng hield, de bijengevallen Vliezen aan te grypen, en zolang te trekken, om te beletten dat ze niet afscheuren in de mond van de Baarmoeder, welke zich dikwijls genoeg fluit om dit te veroorzaken. Zeldzaam is het, als men dergelijke voorzorgen gebruikt, dat men eenig gedeelte van de vliezen, in de baarmoeder laat; en zo men voorts alle de omzichtigheden, welke, te voor, beschreven zijn, in acht neemt, is het bijna onmogelijk, dat de streng van de moederkoek, hoe kronkelig, en bijgevolg, hoe vast zittende, onder het afhalen breken. Maar, indien men geroepen wordt, om zulk een toeval te verhelpen, zijn er noodzakelijke omstandigheden waar te nemen, zo om de volkomen afhaling van de nageboorte te doen, als de inwendige deelen van de baarmoeder niet te kwetzen, terwijl men tot de afhaling werkt. Dezen zullen het onderwerp zijn van het tweede deel van deze verhandeling. TWEEDE DEEL. Van de noodzakelijke voorzorgen welke men moet gebruiken in het afhalen van de nageboorte, als de streng gebroken, of geheel zittend, niet in staat is, om tot afhalen van de moederkoek te dienen. Het eerste, welke men moet in acht nemen, is, de hand, welke vet is blijvend, in te voeren tussen de wanden van de baarmoeder en de vliezen; anders zou het zeer moeilijk zijn de placenta af te halen, indien ze niet los waren, gelijk men de meesten tijd reden heeft te vermoeden. Het tweede, is, de andere hand te leggen op de buik van de kraamvrouw, om de terugwijking van de baarmoeder te beletten. Het derde, is acht te hebben, dat de rug van de hand, welke men in de Baarmoeder heeft gebracht, altijd gekeerd zit naar de Wand van het Werktuig, waarvan men de Moederkoek moet losmaken. Het vierde, het geheele lichaam van de Placenta langzaam los te maken, voor dat men de afhaling bezichtig; zonder dit loopt men gevaar van haar niet geheel af te trekken; en moet de afhaling verfcheiden malen hervatten, het welk zeer luttig is; of eenige stukken in de Baarmoeder laten blijven, ’t welk, gelijk men weet, doorgaans, van een kwaad gevolg is. Het vijfde, de Moederkoek zo te vatten, dat de duim geplaatst zit op de plaats waar de streng vast is, terwijl de andere vingers geplaatst zyn aan de tegenovergestelde zijde. Als men, niet tegenover dit, maar enigszins gewaar wordt, dat de Moederkoek los zal scheuren, ’t welk zeer dikwijks gebeurt, als de Kinderen, in de Baarmoeder gestorven zijn, en voornaamlijk, als dit al voor eenigen tijd is gebeurd. Men moet dan, zo veel mogelijk is, de Placenta verder zien te vatten, zonder evenwel de reeds gemelde voorzorgmaatregelen te verwaarlozen. Het zesde eindelijk, zo men, bij ongeluk, en wegens onvoorziene oorzaken, enige stukken van de Nageboorte, in de Baarmoeder heeft gelaten, te denken aan de verhevenheden in de gedaante van kammen, welke altijd, min of meer, en soms heel groot, aan de Wanden van de Baarmoeder zijn, waar de Placenta ingeplant is; om wel aandacht te geven, dat men arbeidende om de nagebleven stukken van de Nageboorte af te halen, het inwendige van de Baarmoeder niet kwets, waar van men deze soort van kammen als bottingen kan aanmerken. Het is gemakkelijk te zien, dat deze zes voorgestelde aanmerkingen, de wezenlijke omstandigheden vervatten, welken men waar te nemen heeft, om de Nageboorte, welke zonder streng, in de Baarmoeder is gebleven, af te halen. DE AFHALING DER NAGEBOORTE, DERDE DEEL. 1 Van de beste wijze om de Uitdroging van de Moederkoek te bevorderen, of de afhaling te doen, bij miskramen, in de eerste maanden der zwangerschap. Daar zijn, in ’t algemeen, twee soorten van miskramen, welke onze opmerking verdienen, met betrekking tot de wijze, op welke de natuur de uitdroging van de Nageboorte uitwerkt; een bewerking, waarin zij dikwveld groote zwaarigheden moet te boven worpen. Men kan evenwel met gewissheid zeggen, dat men één van deze gevallen, zonder vrees, aan de zorg van de Natuur kan overlaten, om zich te redden. Maar in het andere eist de voorzichtigheid de afhaling te doen; alhoewel men, om dit uit te voeren, verfchende beletstellingen te overwinnen heeft. De voornaamste redenen, welken ons kunnen doen befluisteren, om in het eerste geval, de ontlasting van de Moederkoek aan de Natuur over te laten, zijn, het afwezig zijn van bloedstorting, of dat de zelve zo gering is, dat ze geen ongerustheid maakt. Daarenboven is men dikwijks genoodzaakt zo te doen, om dat, hoe graag men het lichaam van de Plagen wil vasthouden, ze geen vastheid genoeg heeft, in dit geval, al ligt ze op den rand van den mond van de Baarmoeder, om buiten gebracht te worden; en men kan zich ook niet bedienen van de streng, om de afhaling te doen, onderzeldende dat men dezelve gemakkelijk kon vinden, om dat ze, in de eerste maanden van de Zwangerschap niet voldoende is, om de trekking te weerstaan. Nog meer, de mond van de Baarmoeder is, doorgaans, te weinig geopend, en de hals van dit Werktuig te vast, om de invoering van de hand van een Vroedvrouw toe te laten; zo dat hem niets overblijft, dan af te wachten, dat de Natuur zelf de Nageboorte en derzelver aanhangers uitwerpt. Inderdaad, wanneer men bemerkt, dat de stoffen, welken uit de Baarmoeder vloeien, rottig zijn, gelijk in zulke omstandigheden niet dan te dikwijls gebeurt, is het nuttig, ja noodzakelijk, eenige warme vogten, in de holte van dit ingewand, in te spuiten; zo wel om het rottige, welke zich, in dezelve bevindt, te verbeteren en af te spuiten, om de opzuiging daarvan, en bijgevolg, de kwalijkelijke toevallen, welken er uit kunnen ontstaan, te beletten, als om te zelfde tijd de losmaking van het vreemde lichaam, deszelfs neerslaan. 616 LEVRET, VAN HET zak in de fchede, en volkome uitgang te bevorde- ren (a).. Het Vogt, waar mede ik, federt langen tyd, gewoon ben de infpeuitingen te doen, is een ligt aftrekfel van Althea- wortels, met Campher, dat is te zeggen, waar in ik, op verfcheiden reizen „ eenige Campher doe fmelten , vooraf ontbonden zynde met het doijer van een ey, en dan met het vogt vermengd. aar wanneer eene Vrouw diè miskraamt, in de eerfte maanden van haare Zwangerheid , een zwaare bloedvloeijing , uit de Baarmoeder overkoomt, zou het niet altyd voorzich- tig zyn, het hierop alleen te laten aankoomen; of, met vei- ligheid, gelyk in het voorgaande geval, af te wagten, dat de Natuur zelve zich de-Nageboorte kwyt makes al hadt men geen ander uitzicht ‘dan de Kraamvrouw te ontheffen van de ongemakken en het gevaar, welken het groot verlies van bloed, noodzaaklyk, te weeg brengen. k Zie hier welke myne wyze van doen is, en waarop ik my veftige. Men weet, dat het bloed, het welk, in overvloed weg loopt, al de deelen verflappe; de Vroedmeefter zal, derhalve, het gemak hebben, van eene hand in de fchede te brengen , en een van zyne vingers in de Baarmoeder, en door behulp van zyn andere hand, zagtelyk op den onder- buik, en evenwel van boven naar beneden genoegzaam druk- kende, om de achteruitwyking van de Baarmoeder te belet- ten, zal hy, doorgaans, en met weinig moeite kunnen in- dringen om de Moederkoek los te maken, door zynen Vin- ger, in de Baarmoeder, in de rondte te draaijen. Deze manier gelukt doorgaans, en het is my dikwils ge- beurt, dat deze kleine klomp geheel volgde voor dat ik my- ne hand uit de Vagina had getrokken, om dat ik de voor- zichtigheid gebruikte, mynen Vinger, welken ik vouwde, op de Moederkoek te houden. En zo de uithaling van het vreemde lichaam niet, ten eerfte zo volkomelyk gelukt, als men gewenfcht hadt, het is, ten minfte, zeldzaam dat het niet, of geheel of ten deele, neerfchiete, uit de holte van de Baarmoeder in haaren hals; en behalve dat de bloedftor- ting (a) Ik ben het niet alleen , die met nut gebruik gemaakt hebbe van infpeuitingen in de Baarmoeder, in dergelyke gevallen. De Heer RecorLiN, myn amptgenoot, heeft ons er, federt onlangs, twee voorbeelden van megedeeld, Mem. de VAc., Ro- gal. de Chir, Tom. III, pag. 292. Levr. AFHALEN DER NAGEBOORTE. 617: ting óphoude (b), heeft men doorgaans het gemak, vanhet vreemde lichaam te konnen knypen, en vatten, het zy met den duim en voorften vinger, of als dezen niet voldoen met het inftrument tot de misgeboorte, welk ik tot deze bewer- king heb doen vervaardigen (c).. (b) Zie de Memoire de feu M. Puzos, fur les Pertes de Sang des Femmes. Premier volume des Ouvrages de l'Academie, in 49. pag. 361.8 la Note. Levr. , - (c) Zie la Suite de mes Obfervations fur les Jecoucbemens laboria eus, art. XII, €$ la Planebe a. Fig. 2, Levr. BRIEF, aan de Schryvers van de Vaderlandfche Letter- oefeningen, raäkende de Natuur der Ontfleeking. MYNE HEEREN. En veel genoegen beviel ik in uwe Letter-oefeningen gelezend de Aantekeningen op de Verklaring van den BARON VAN SWIETEN, over de Korte Stellingen van den Prof. BOERHAAVES te meer, om dat ze van mijn smaak, en dus ook van mijn goedkeuring zijn. Ik bad wel gewenst dat de Heer Aantekenaar er bijgevoegd had, of het beter zoude kunnen verklaard worden, als men ten Ontsteking vloeide in een doorzweeting van het Bloed door de wanden der Vaten, en niet in een verstopping van dezezelfde: ik verbeelde me, dat het zeer tot bevrediging van zijn Eds. gevoelde zoude gedien hebben. Dan mijn wensches niet verkregen behoedende, om aan mijn begeerte evenwel, zo veel mij mogelijk is, te voldoen, zal ik trachten, zoo kort en klaar ik kan, te doen zien voor eerst, dat het met de rede niet overeen te brengen is, hoe een Ontsteking, zoo als ze de Heer VAN SWIETEN verklaart, door Repellentia kan genezen worden ten tweeden, zal ik zoeken aan te tonen, dat deze middelen zeer gepast zijn tot oplossing van een Ontsteking, zoo als die door den Heer Aantekenaar geschilderd wordt, in een doorzweeting van het Bloed door de wanden der Vaten in het felle vlees; en tot slot zal ik er bijvoegen een Aanmerking, tot nader bevestiging van deze laatste. De eerstgenoemde Ontsteking dan, die van den Prof. BOERHAAVE bepaald, en van den BARON in 't breed verklard, werd de Prof. dus voor: In een vlesig van rood flegmaatlyk Bloed, in de kleinsheid Vaatjes staande en schuiving door de beweging van het verder omlopende, en door de Koorts geweldiger voortgedreven Bloed. De middelen bijgaand tegen zijn verkoelende en samentrekkende; de eerste stilleggen de beweging, de tweede doen de Vezelen krimpen, en beide verdikken ze de Vochten, dat alles niet dan lebbadelijk kan zijn in een zodanige Ontsteking. Wat zou dan het gevolg moeten zijn, onder het gebruik van deze middelen, indien men de Ontsteking dus stelde? Immers zou de Roos meer in een gepakt moeten worden, dewyl de ruimte der Vaatjes hierdoor kleiner, en de deelen onrekbareder gemaakt worden; maar door welken weg zou ze zich dan kunnen ontlaaten? Aan de einden kan ze minder doorvloeien dan te voren, om gemelde reden, en om dat de Vaatjes kegelsvormig gevormd zijn; door de zijtakken kan ze zich niet ontlaaten, want die worden met de Vaatjes ook verlamd, en laten zich minder uitzetten, door de meerder kracht der vezelen, die ze door barre verkorting verkrygen; daarbij worden de Vochten verdikt en dus minder vloebaar; te rug kan ze niet, om dat de kracht van het aankomende Bloed te groot is; derhalve zou dat gebeuren, mocht 'er in dat deel een verandering in den loop van het Bloed, welke vrijsch was tegen de natuurlijke, moeten plaatsvinden, dat niet wel mogelijk is. Bijgevolg is de oplossing een Ontsteking op deze wijze gesteld zijnde, door deze weg ingericht, met de reden niet overeen te brengen. Evenwel laat ons de dagelijkse ondervinding, dat deze middelen met vrucht in een ontsteking gebruikt worden. Laten we ze dan eens op deze wijze bepalen; mischien zullen we dan de oplossing beter begrijpen; Dat ze is een sterke beweging der vaatjes, en een grote aandrang en ophoping van bloed in de kleine slagaders, 't welk zich door zeer kleine openingetjes, in derzelvere wanden een weg baant, en in het felachtige weefsel uitgeboot wordt. Zoo dat er geen verstopping in de einden der vaatjes, noch in derzelvere zijtakjes plaats heeft, maar alleen een traagere loop van bloed dan in de grotere vaatjes; en om dat er meer bloed door deze aanvoerd wordt, dan er door de einden en zijtakjes van de kleinere vaatjes kan dringen. Wordt beter in zichzelf opgehoopt; waar door ze dan gerekt en gefrusteer worden, en het bloed door de wanden in het vetvlies dringt. Hoe nude oplossing door gemelde middelen eigentijik gegebeurd, begrijp ik dus. De aten enger of kleinder geworden zynde, zullen ook te gelijk de openingetjes in derzelver wanden verminderen, en om dat de beweging der Vaten, en bijgevolg ook de aandrang vermindert, wordt er geen meer Bloed door de openingetjes der Vaatjes in hetzelfde weefsel gepressen, (dat al reeds door en onder de Vefstoffe is, loopt met een gedeelte van dezelfde voort, en komt weer in de Aderen en onder den gemeenen stroom van het Bloed, waarmede het, gelijk te voren, door de Vaten rondloopt); maar daar komt een gelijkheid in boveelheid en aanpersing van het Bloed, met de ruimte der zytakjes en die van de uiteinden der Vaatjes, wesbalven een vrije doorlatting: want naar mate de beweging stiller wordt, wordt de aandrang minder, en de boveelheid van het Bloed, dat aangevoerd wordt, krijgt een evenredigheid naar de veelheid, welke de einden en zytakjes kunnen doorlaten, en dus komt er een gelijkheid in de doorlatting, en de Ontflikking neemt een einde. Dat dit nu geen plaats kan bebben in eene zwaare Ontftee- king, is, dat, bebalven de Vaten in eene ligte Ontfteeking , ook noch grootere Vaten door dit toeval aangedaan zyn, wel- ke, om dat ze te veel tegenftand bieden tegen gemelde midde« len, de beweging en ruimte in dezelve blyft, terwyl die in de kleine Vaatjes , waar op de genoemde middelen bunne ver- mogens met vrucht kunnen aanleggen, verminderen; bier door wordt bet Bloed in deze Vaatjes nocb veel meer opgeboopt en in een gepakt, dan in eene kleine Ontfteeking ; en om dat de toevoer van achteren niet vermindert naar maate de doorftraa- ling in de kleindere Vaatjes afneemt, ontfteekt bet- deel dies te beftiger en dreigt te flikken. Nu zal bet, meen ik, niet ondienftig zyn, tot fkaving van bet gezegde , dit voorbeeld er noch by te voegen, Een zwaar- byvig Man kreeg , door een val tegen een punt van een paal- tje, een ligte febaving met ontvelling aan zyn fcheen; door een onkundige bebandeling van bem zelfs werfpreidde die zich wel baaft , en wierdt zoo groot, dat by, verlegen zynde , om bulip riep. Ik vond bet Been , zoo verre bet ontveld was, ‚ ligt ontftoken : na eenige dagen bet Been byna genezen zynde, ondernam de Lyder eene voor bem al te groote wandeling , doof welke vermoeijing bet Been zeer ontfleld wierdt , waar op een. Ontstekingen over het gebeide Been volgde: ik was geboren in | overweging om het inde Pap te leggen, maar ziende dat de Huid door ontsteking week genoeg was, besloot ik om het ge- beide en al, zoo verre de Ontsteking strekte, met een zeer dik gevlamd Pleister van zout, alb. camph. te dekken, waar door ik ook de Ontsteking te hoven kwam. Het Been, dat te voren gefougerd en beider rood was, begon nu zacht en donker rood te worden, welke kleur (de Ontsteking geëindigd zijnde) in donker bruin veranderde. Wat is nu de oorzaak van deze verandering van kleur? Niet anders (zoo mijn toeziend) dan de veranderde gesteldheid van het Bloed, dat in het Vetvlies uitgestort was: want, zoo lang de Ontsteking duurde, bleef hetzelfde vloeibaar en bevatte een natuurlijke kleur; maar de Ontsteking geëindigd, de beweging gesteld, en de delen door de Ontsteking verzwakt zijnde, kon het Bloed niet kunnen opgenomen worden, is in het Vetvlies blijven zitten, daar opgezogen en verdikt, hetzelfde vloeibaarheid verloren, en dus ook zijn kleur. Hier blijkt nu zeer duidelijk, dat dit Bloed in het helaasche Vlies, en niet in de Vaten gezeten was; want dan zou er op nieuw een geheel verstooping van Bloed in die Vaatjes moeten ontstaan zijn, en dus een nieuwe oorzaak van Ontsteking, wat evenwel zoo niet gezien werd. Ziet men met in een Echymotis hetzelfde Verfverschijnsel? En wie zal het tegenspreken, dat dit een gebrek is, welke zijn zitplaats in het Vetvlies heeft? Zie daar, mijn Heeren, zo kort en klaar ik konde, mijn gevoelen aan Uw Eds. opengelegd; handelt 'er mee naar Uw goede dunken. Bijvoegelijk onderhavigen. Befchouwing der Wonderen Gods in de minstgeachte Schepvellen of Nederlandse Insecten, in hunne aanmerkelijke Huishouding, wonderbare Gedaanteverwisseling en andere wetenswaardige Bijzonderheden, volgens eigen Ondervinding beschreven, naar het Leven nauwkeurig getekend, in ’t Koper gegoten en gecoloreerd, door CHRISTIAAN Sepp. Eerste Deel, bevattende de Verhandelingen over den Dag-Vlinder van de Eerste Bende. Te Amsterdam, Gedrukt voor den Auteur 1762. in groot Quarto. 16 Bladz. en Tweede Deel, bevattende de Verhandelingen over de Dag-Vlinder van de Tweede Bende. 8 Bladz. SEPP in handen gevallen, en wij twijfelen niet of het , | pa 7 ME veel aangenaamheid is ons dit Werkje van de Heer - SEPP, OVER DE NEDERLANDSCHÈ INSECTEN. 62r pla veelen van onze Vaderlandse Lezers insgeval aan- zien Zijn: waarom het hun ten eersten wel hebben willen doen bekend worden. Immers kan een Verhandeling van de Nederlandse Insecten, waarin zich zo veel verscheidene wonderlijke bijzonderheden, zo veel verschillende en schoonheden voordoen, niet dan aangenaam zijn voor allen die enige smaak hebben in dit, geenzins verachtelijk, gedeelte der Natuurlijke Geschiedenis; en de Bijbel der Natuur genegen zijn te lezen, om de Scheppers Kracht en Wijheid met opgetogenheid te beschouwen en te eerbiedigen. Te meer willen dit Werk geschreven zijn van eenen Auteur, die reeds vele jaren hierom, gelijk in het Voorbericht gezegd wordt, zijn lege uren aan het onderzoek der Insecten Besteed, deze verwonderlijke Dieren aangefokt, en naar 't Leven heeft afgetekend; inzonderheid zulken, welken men zelden ontmoet, welker Waarnemingen de Schrijver nu zijn Landgenoten gemeel heeft gemaakt. De Heer SEPP geeft van zijn voornemen, aangaande dit Werk, het volgende Bericht, welke wij nodig oordeelde onze Lezers te moeten mededelen. "Hij zal zes Verhandelingen uitgeven, de tegenwoordige hieronder gelezen, waarvan ieder, met een Titel voorzien, het begin zal zijn van een Stuk, datgene uit verschillende Verhandelingen zal bevatten, welker Getal, zegt hij, ik nog niet bepalen kan. Deze zes Stukken zullen een Boekdeel uitmaken, dat alleen de Beschrijvingen en Afbeeldingen van onze Nederlandse Vlinders en hun rupsen en poppen bevat. Doch na het uitgeven der opgemelde zes eerste Verhandelingen, vind ik het raadzaam tot verdere verluchtiging der Liefhebbers, dat ik onze Insecten, torren, sprinkhanen, wespen, vliegen enz. 