VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Hierom oordeelde men het misfchien noodig, eenig openbaz fchandteken den zodanigen te doen aankleeven, die het verzoe van zulk eene Weduwe af{loeg. Eene gewoonte, hie mede veel overeenkoimsts hebbende, vindt thans plaats onder d Huronnen en Iroguoifin, wanneer eenc Vrouwe fterft, is de Ma verpligt de Zuster te trouwen, of, in baare plaatze , de Vrouw welke de Familie der overledene Egtgenaote voor hem verkies Eene Weduwe is desgelyks gehouden, een der Broederen haa overleden Mans ten Huwelyk te neemen, indien hy zonder- Kii deren verwekt te hebben geftorven, en zy nog in de jaaren is o Kinderen te kunnen krygen. — Volkomen het zelfde gry; ftand op de Caroline Eilanden; daar , zo wel als onder de Huro nen, mogen de Vrouwen zulk een Broeder ten Huwelyk vraageu fchoon wy geen berigt hebben, of zy zich ooit van die magt b: dienen. Op de Landengte van Dariën, wil men, dat het regt, om zol der onderfcheid te vraagen, door beide de Sexen geoefend wordi die ’t eerst de aandrift der Liefde voelt, ontdekt deeze vandoenir a onbefchroomd. Men verhaalt, dat, inde Ukraine , dit ftuk nog veel ` verie gaat, en de Vrouwen daar meer dan de Mannen vryen. Wanneer een jonge Dogter op iemand verliefd wordt, (chaamt zy “ zich niet in t minfte na diens Vaders Huis te gaan, haare min- nerit op de tederfte wyze te ontdekken, en gehoorzaamheid ta belooven, indien de Jorgman haar voor zyne Vrouwe wil : annee- men. Wanneer deeze, ongevoelig. voor haare Liefdevere klaring, zich van dit aanbod wil ontflaan, verklaart zy beflooten te hebben, zyn huis niet te zullen verliaten, eer hy zyn toeftem- ming gegeeven heeft, en zy neemt er haar intrek; als hy voort- vant met haar te weigeren, wordt zyn geval, in de daad, zeer moeilyk; de Kerk is doorgaans op haare zyde;en haar uit te dryven, zou alle haare Bloedverwanten aanporren, om haarc ge- hoonde eer te wreeken; zo dat er voor hem niets overblyve, dan de vlugt te neemen, tot zy eene andere keuze gedaan heb- be Naardemaal de beide Sexen, in Griekenland, weinig met elkane der verkeerden, en een Minnaar zelden gelegenheid vondt, om - zyne Lieffte zyne genegenheid te verklaaren, was hy gewoon de- zelve te ontdekken, door haaren naam op de wanden van zyn huis, in de ftammen der boomen, op openbaare wandelplaatzen , of de bladeren zyner boeken, te fchryven: ook was het daar Bebruiklyk, dat hy de deur van `t huis, waar het voorwerp zynet Liefde woonde, met bloemenkransfen te behangen, en wyn voor dezelve te plengen, op dezelfde wyze als men zulks deedt in den Tempel van cueino. Bloemkransfen waren zeer gemcen Onder de Grieken in liefde- handelingen : wanneer een Minnaar Zyn krans ontbondt, ftrekte zulks ten teken, dat hy van Liefde vermeesterd was, en wanneer eene Vrouwe een krans vlegt- éi diende het tot eene ftilzwygende bekentenis der zelfde e. Dit waren de gewoone wyzen van Liefde-ontdekking by de rieken; de wyzen om de Vryery voort te zetieh, waren veel zeldzamer, en min overeen te brengen, met befchaafdheid en gede beginzelen: wanneer een Griek, in zynen minnehandel, Diet gelukkig flaagde, poogde hy zich niet bevalliger en aange- Damer te maaken , noch ver(pilde zyne goederen, door het geeven van kostbaare gefchenken, noch ook zogt hy zyne Beminde door Veelvuldige aanzoeken te verpligten; maar nam terftond zyne toe» vlag tot Beleezingen en liefdedranken; in het doen en vervaardt- hier van, ftaken de Thesfalifche Vrouwen uit, en wonnen aar mede veel geld. Deeze Dranken gaven de Vrouwen aan de nnen, en de Mannen aan de Vrouwen,en ze waren doorgaans ZO Gert en geweldig van werking. dat zy den Inneemer voor ee- Digen tyd van -zyne zinnen beroofden, en niet zelden hem op 't ven te Daun kwamen. De Remeinen bedienden zich, even als de Grieken, van deeze Middelen, in gevalle vav Pat en ongeoorloofdeun minnetandels 3 88 GESCHIEDKUNDIG VERSLAG doch op welk eene wyze zy zich vervoegien by Juffers, die zy ten oogmerk hadden te trouwen, is ons niet overgeleverd : en de rede hier van hebbe men, onzes agtens, daar in te zoeken, dat ‘er weinig of geen omflags aan hunne Vryery vast was. By de Roimnein/che Gefchi-dfchryvers leezen wy menigmaal van een Vader, van gen Broeder, van een Voogd, die zyne Dog ter, zyne Zuster; of Pupil, ten Huwelyk gaf; doch ik kan my geen eukel geval herinse:en, wat in voorkomt, dat de Bruide- gom zich by de Juffer ve:voegt, om hare toeftemming te ver- zoeken. tene omttandigheid te opmerklyker: dewyl de Vrouwen, wanneer het Romeinfche Ryk ten val neigde. eene waardigheid verkreegen haden, en ceno viyheid gebruikten, welke de tegenwoordige tyd nauwlyks evenaart. De oude Noordjche Vrouwen waren natuurlyk kuisch, kloek- moedig, en bykans even zeer als de Mannen op roem gefteld : en van vro-g af geleerd zynde, zodanige Jongelingen te ver- fmaaden, die hunne jeugd in (tille rust onbekend doarbragten, waren zy alleen te vryen door de vlytigfte oppasfing , onder- fteund door zulke krygsbekwaamheden en verriewingen, als de woonte des Lands noodig gemaakt hadt, om een Man ver ienstlyk te maaken, in de oogen zyner Beminde. In een Lied van HAROLD den Dapperen, van eene laate kening, vinden wy eene optelling zyner krygsbedryven en bee kwaâmheden, te zamengevoegd , om zyne Liette een gunftig denkbeeld van hem in te boezemen; doch uit het (et van elk Couplet blykt, dat hy in zyne Liefle niet flaagde. „ Myne Schepen hebben Sicilie omgezeild: zy waren alle „ heerlyk en kostbaar uitgehaald; myn Schip, met Scheepslieden » opgevuld, bereikte fpoe ig het uiterfte myner wenfchen ; geheel wm met oorlogslust bezield, dagt ik in myn vaart niet geftuit te A zullen worden. En nogthans ver{maadt my een Rusfisch , Meisje. .. > „ In myne vrocge jeugd, (treed ik tegen het Volk van Dronthem ; » hunne Legerbenden gingen de onze in aantal te boven. "rt Was „ een bloedige flag. Ik liet hun jongen Koning dood op `t flag- p veld leggen. En nogthans verfmaade my een Rusfisch Meisje. "` 3 Op zekeren dag bevonden wy ons flegts met ons zestienen „ in een Schip; er ftak een Storm op, de Zee ging hol en hoog, „ floeg in het Schip, en dreigde het met den ondergang; doch a wy hielden het boven: dit deedt my op ecn gelukkigen uit » JE En nogthans verfmaadt my een Rusfisc ‚ Meisje. ’ » Ik verfta my op acht lichaamsoefeningen. Ik vegt dapper; a ik zit vast te paard; ik zwem fterk; ik kan op fchaatzen ry- „ den; ik werp de werpfchicht behendig, en weet wel te roei- » jen. En nogthans verfmaadt my een Rusfisch Meisje. » Kan dat jonge en bekoorclyke Meisje ontkennen, dat ik op an Zë: d d VAN HET VRYEN, 39 > zekeren tyd, by een Stad in ‘t Zuiden gelegerd; flag. leverde; » En, door myne welafgerigtheid in den wapenhandel, blyvende’ ee gedagtenistekenen van myne krygsverrigtingen heb nagelaaten, Ae En nogthans verfmaadt my ecn Rusfisch Meisje. ‚‚ Ik was in het hooge land van ’'t Noorden gebooren, waar de s Inwoonders op het behandeien van den boog zo wel zyn afgee s» rigt; doch ik gaf de voorkeuze, om wyne Schepen, de fchrik wm der Landslieden, door de rotzen van den Oceaan, verre van „ de wooningen der Menfchen te ftuuzen. Ik heb al de zeeën en met myne Schepen doorkri:ist. En nogthans verfmaad6 s my een Rusfisch Meisje.” ' De wyze om in 't Vryerf te vrazgen en te weigeren, onder. sommige Stammen der Indiacren in Ainerica, ie de eenvoudige „ welke men zich kan verbeelden. Wanneer de Minnaar uitgaat om zyne Zielsvoogdes te bezoeken, verzoekt hy alleen door eenig teken in haare hn: te mogen ingaan; hier toe verlof bekomen beb- bende, treedt hy binnen, er zit by haar neder in de diepfte fil- zwygenbeid: indien zy hem zonder ftoorenis laat zitten, ftrekt zulks ten blyk dat zy in zyn aanzoek toeftemt, en zy gaan , zonder eenigen verderen ommeflag, te bedde: doch indien den Minnaar, iets te eeten of te drink.n gegeeven wordt, moet hy dit voor ee, ne weigering opneemen, {choon de jonge Dogter verpligt is bp hem te blyven zitten, tot hy de (pys of drank genuttigd hebbe. Hier op gaat by ftilzwygend heen. In Canada heeft de Vryery ‘niets van die agterhoudenheid en fchynbaare geheimhog- ding, door de welleevenheid ingevoerd by befchaafde Volken. Wanneer een Man eene Vrouw ziet, en getroffen wordt dooe haare bekoorelykheden, openbaart hy zyne Liefdedrift op de dul- delykfte wyze, en zy antwoordt, met dezelfde eerlyke eenvoudige heid, Ja of Neen, en het is daar mede afgedaan. zommige plaatzen vervoegt zich de Minnaar 's nagts in de hut ner Beminde, en fteekt ftllletjes een licht op, nadert voorzigtig haar bel, het licht voor zich houdende; als zy het uitblaast, keurt zy het goed, en geeft daar mede te kennen, dat zy de zaak in rt donker en heimlyk wil afdoen: hy vat de leuze, en vervoegt zich by baar te bedde. Last zy bet licht branden, het is eene weigering, en hy moet vertrekken. Men heeft in 't algemeen opgemerkt, dat de Vrouwen gereeder en met minder angstvallize zorge in tr Huwelyk treeden dan de Mannen: de reden hier voor doen zich van zelve op by Menschkundigen Leezer. De Vrouwen, in Groenland , maaken, egter, in veele gevallen. eene uitzondering op deezen algemee» pen regel. Een Groenlander, zyne genegenheid gevestigd he bhen. de, geeft daar van kennis aan zyne Ouderen; zy zeggen het aan de Ouderen van het Meisje: hier op gaan twee Vrouwen als Mid. delaaresfen na de jonge Dogter , en weiden uit in den lof van den Minnaar, dien zy haar willen aanpryzen: wel byzonder ftilftaande op zyne bekwaambeid om Zeerobben te vangen, Zy, zich ge- C4 hoond 45 l GESCHIEDKUNDIG VERSLAG hoond agtende, loopt weg, haar hoofdhair ontfnoerende: doch; wanneer deeze twee Vrouwen de ftilzwygende toeftemming deg Ouderen bekomen hebben, zoeken zy de weggeloope Dogter op, en brengen haar uit de (chuilplaats, met geweld, na ’t huis haarg Minnaars, en laaten haar in 't zelve blyven. Eenige dagen zit zy met loshangende hairvlegten, ftil en neerflagtig, allen voedzel weigerende, in 't einde wordt zy, byaldien zagte behandelingen haar niets bert, door geweld, en zomtyds zelfs daor flaagen, gedwongen het Huwelyk te voltrekken. Het gebeurt ook, dat, wanneer de Koppelaarfters by cene jonge Groenlandfche Dogter komen, om haar eenen Minnaar aan te pryzen, zy bezwymt of na onbewoonde bergen de vlugt neemt, waar zy blyft tet dat zy door haare Bloedverwanten ontdekt en te rug gebragt, of door honger en koude genoedzaakt wordt om weder te keeren. In beide deo- ze gevallen, fnydt zy zich het hair af ; een bedryf,'t welk aanduidt, dat zy vast beflooten heeft nimmer te trouwen, De Wysgeeren hebben doorgaans aan het verfchil der Lugt- ftreeke, tusíchen het een en het ander Land, de verfchillende ge- aartheden der Inwoonderen toegefchreeven. Doch fchoon Frank- yyk en Spanje Koningryken zyn, die naast elkander grenzen, kan men zich geen grooter onderfcheid verbeelden, dan er plaats heeft tusíchen de handelwyze van een Franschman en een Span- jaard in het {tuk der Vryerye. By den Spanjaard is alles even deftig en ftaatlyk. Den Franfchen Minnaar is het woord Liefde in den mond geflsagen ; doch de Liefde zelve fchynt in zyn hart geen plaats te hebben, en daar voor altoos buiten geflonten. Hp kleed zich voor zyne Beminde, danst voor haar, en betoont haar alle dienstvaardigheden; hy geleidt haar door den ganíchen kring der vermaaken, haar fteeds oppasfende; en terwyl hy van zich- zelven fpreekt en hoog op geeft, laat hy haar van ter zyde wee- ten, welk. eene eere hy haar aandoet. Wanneer de Menfchen door Eigenbaat, Eerzugt, en andere laage Driften, zich laaten beheerfchen, wordt de ftem der Natuu- re niet meer gehoord. Niets zeker kan natuurlyker weezen , dan dat Liefde onze Leidsvrouw is in de keuze van cene Lotgenoote des leevens, en dat de Partyen, die een Huwelyk fluiten, deeze verbintenis aangaan met wederzydíche toeftemming. Dit Regt der Natuure wordt dezelve in bykans elk befchaafd Land uit de han- den gewrongen. De Armen maaken den eenigfte rang van Lie- den, die nog de vryheid behouden, om uit genegenbeid en ver- ‘kiezing te trouwen : daar de Boken, naar gelange zy in middelen ` en VAN HET VRYEN. Bt @ azien hooger opklimmen, te minder de natuurlyke regten des Menschdoms handhaaven, en hunne Liefde aan Belang of Eerzugt opofferen. Dit begint in Engeland de doorgaande handelwyze te worden, De Vryery, die uit wederzydíche genegenheid en Liefde onte ftat, is, onder de Grooten niet meer te vinden, en de Huwe- Iykskoop fuit men bykans op dezelfde veragtlyke wyze als in het Oosten. — Slaan wy het oog op de Menfchen in den middelbaaren leevenftand, of in laager rangen, waar de vryheid van het hart nog plaats heeft, de wyze waarop zy zich aange- Daam poogen te maaken, by de voorwerpen hunner Liefde, zyn in t algemeen onzen Leezeren te bekend, om ‘er een breed verlag van te boek te ftellen (*). Ik zal daarom, in 't alge Meen, flegts aanmerken, dat de Liefde op een Engelschman za - veel kragts heeft , dat ze hem aanzet om de natuurlyke zwaar- peestieheid, hen eigen, af te leggen, en zich, in tegenwoordig., eid van het voorwerp zyner Liefde, veel vrolyker vertoonen: dat dezelve, als hy aan een goeden uitflag twyfelt. zyne Volkssigene fomberheid en ftilzwygenheid vermeerdert; en hem Am zulk een bedwelmden ftaat doet te voorfchyn komen, dat hy Waitgelachen wordt van zyne bekenden: eene geestgeftcltenis die ælthans niet bevorderlyk is aan zyne zaak. | Eenige weinige byzonderheden uitgenomen, herkomftig van de zæeden en gewoonten, gaat de Vryery van alle befchaafde Valken Roykans op denzelfden voet, en beftaat voornaamlyk daarin, dat «Je Minnaar zich zo behaagelyk als mogelyk tragt te vertoonen by zæyne Beminde; en haar tragt te overtuigen, dat zyne omftandig- ASeden van dien aart zyn, dat hy haar alles kan veríchaffen wat Maar in haaren kring voegt, en dat zy aan zyne genegenheid om =eulks te doem niet behoeft te twyfelen. Deeze grunte ftukken zafgedaan zynde, heeft de Minnaar doorgaans weinig meer te doen, «dan bezit van het voorwerp zyner hoope te neemen, of 't moet “Weezen dat een der Partyen onaanneemelyke voorbedingen zoekt te maalien; zulks breekt niet zelden een Huwelyksverbintenis, . welke anders zeker zou voltrokken weezen. (*) Wenschlyk ware het, dat Dr. ALEXANDER hier breedvoeriger ge- “wecst was. Hy zou ons byzonderheden van de Engelfchen, met betrekking tot dit onderwerp, hebben kunnen opleveren , die met zo veel plaifier zouden Zeleezen werden, als die onze Vaderlander, je LE F. V. BERK HEY, in het Hide Deels, Ide Stuk zyner Netuurlyke Historie van Holland, heeft ope gesceven, \ Ap ) VEDELYKE BEDENKINGEN. als den lof nederig aanhooren; anders zal hy zichzelven geweldig kwellen, en zyne eigen zaak bederven. , De bedilzugt is een der lastigfte gebreken, welke onder het menschdom heerscht. Men is altoos in eens anders zaken bezig; rusteloos bezig met eens anders zaken te berispen; eens anders doen te laken, en men vertrouwt nicts aan een ander; wanende dat alles van anderen kwalyk behandeld zal worden, en dat er niets goeds is, dan 't geen men zelve doet. Be, die iets berispt, moet lakenswaardige zaken berispen , of anders doet hy met zyne ontydige berispingen ongelyk meer na- dan voordeel. Derhalven behoorde men, in het berispen wan zyns naastens daden ‚ten uiterften fpaarzaam te wezen; althans te denken: „ niemand leeft zonder gebreken; mogelyk zyn de e myne grooter, dan die ik In anderen berispe.” Het is een bewys van laaggeestigheid, zich door overtuigende reden niet te laten verwinnen; en een blyk van eene lage en kruipende ziel, altyd gelyk te willen hebben, C. Y. D. G. Temane HET PAARD zr pe WESP. Een teder Wespje ftak een Paard: Het moedig Ros, in toorn ontfteeken, Sloeg vreeslyk met zyn langen Staart; Dan 't Wespje zeide, zeer bedaard, a Trotíche vriend! gy dient te weeten, „ Dat gy nutloos werk verrigt : » Op een zek're plaats gezeten, » Treft uw gram{chap my niet ligt.” t Paard, vermoeid, gaf aan de rede Van het kleine Beest gehoor, Lag het zagte woorden voor; Des liet hem de Wesp in vreede; Doch fprak, toen hy 't Ros verliet, e Vriendlykheid, vind, zo gy ziet, » Steeds gehoor; nu Geck ik niet.” KH He He Re OH OH de Hoe klein een Vyand moge weezen, Hy is zomtyds zeer fterk te vreezen. Naar Gkim. MENGELWERK, TOTFRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEE TENSCHAPPEN BETREKKELYK. - . ande — no. gg aema nn a - -e a D ommno wm, a . AANMERKINGEN OVER DE: ONVERDRAAGZA\MIIEID DER HERVORMERS. Gy lieden hebt dit wel ten kwaade gedagt, maar God heeft let ien goede gedagt. | JOSE PIL dr, die de poogingen Van KALVYN , LUTHER , MELANCIJ® TON en andere Hervormers van de verkeerde vermoe- dens der Ongeloovigen ontflaan , cn, met allen ernst, ont- + kennen, dat deeze beroemde Mannen onverdraagzaame Geestdryvers geweest zyn, hebben, doorgaans, hun Ka- rakter in dit gunftige licht geplaatst. Van natuure bemin- den de Hervormers eene zagte gelteldheid van geest, en Wilden dezelve , zeer gaarne , betoonen omtrent dezulken „ Gie van Hen in gevoelens verfchilden. Zy jaagden na dien Vreede , welke het Sieraad is van eenen Dienaar des menschlievenden Verlosfers. De verregaande yver, waar- mede zy, in- eenige gevallen, te werk gingen, en die, niet Weinig, naar den geest van onverdraagzaamheid zweemde, hadt, alleenlyk, zynen oorfprong iu hunne wysheid ;- wel- ke oordeelde ə dat het inilaan van zagter wegen hunne goe- de zaak zou benadeeld hebben. In dit licht is het Karak- ter en gedrag der Hervormers ook by den grooten MOSHEIM , d deszelfs leezenswaardige en doorwrogte Gefchtedenis , ge- aatst, e . . E Het beste van zynen evenmensch, die zich, in andere Opzigten , beroemd gemaakt heeft, te denken , zal, altoos, tene pryslyke zaak blyven; inzonderheid ten aanzien van ige gevallen , waarin de nyverige navorfcher in twy- fe ftat, en de waarheid zieh agter een digt kleed verfchoo- len houdt. Oòk behoeft men niet te. logenen, dat, mis- Chien , ééne of meerdere van Hen , die de Hervorming den Godsdienst, in de duistere tyden des bygeloofs , ONdemomen hebben , van natuure die zagtlieid van geest Ezaten en tot die verdraagzaamheid geneigd waren, welke DEEL. MENGELW.NO. 2. D zom ` 46 OVER DE ONVERDRAAGZAAMHEID zommigen , gaarne , aan alle de beroemde Hervormers. den toeëigenen. Dan dit laatfte zal, bezwaarlyk , wy ven zeggen, in het geheel niet, door eenen waarheid- naar kunnen gefchieden. Die ruime toetigening zou, v flryden tegen de algemeene denkwyze van dien tyd, w onverdraagzaam was, Zy zou tegengefproken wore door dien verkeerden yver des Geloofs , ®tlke ook plaats hadt, die de grondwaarheden des Christendoms geene befpiegeiende leerftukkeir wist te onderfcheiden waarmede genoegzaam ae Godeeleerden overgooten we MELANCiErON > de vreedelievende MELANCHTON , zaste ; dic goedaartige Man, fehreel am KALVYN, da Geneetlehie Overheid zeer wel gedaan hadt, door veer als een Godslastcraar ter dood te veroordeelen met deszelts goedkeuring was het, dat drie Doopsgezim nadat zy geweigerl hadden m de gevoctens van de Hervormer te trceden , te Fena onthalsd wierden (*), Maar, wat zullen wy hier op zeggen? Zullen wy de delwyze van die geenen navolgen, die tegen deeze at draagzaamheid, allerhevigst , uitvaaren 5 wier Kecel- al he geworden is verdraagzaamheid te roepen, CH wier lo al afgemat zyn, door vredelievenheid te Ademen? — Laat ons hooren, hoe zy zich allooven !. … Men ys >, de enkele gedagten, dat RALvyYN de hand boode ii doen verbranden van den bekenden ongelukkigen. ` fchuuwtvke onverdraagzaamheid, welke alte: menfche aandoeningen verdooft ! Hoe beminnelyk- is: die toe s venheid, dic, thans hoe langs hoe meer veld wint s» ZEHS hy die geeneu:tot Sieraad , in onze dagen , gere a Wordt, Wier voorouders met het bloed van zom s doolende Zielen bezoedeld zyn! Ach! dat de He > mers die zaete gefteldheid van geest gekend en bete 3s hadden ofntrent de zulken, wier verkeerde gcvocten s genoodzaakt waren te verwerpen, wilden zy aan d a fpraaken var hun hart getrouw Wvvens — Dat hunne an regte liefde. tot - de- waarheid geblecken, maar- dat s nen naani y nimmer, door eenen ommâacigen: at o a» Öraagzaamen Gudsdienstyver , bevlekt was" Zo doende , keurt men wel gene daad af, diè de ver 29 EK 29 d (®©) Aanteken. van de LA FONTAINE, op de vertaalde K. C yan FORMEY If. D. 1. St. Hoi, 310. — ARNOLD, i K, Dirt. blads. so2 des Twesden Deels. Zo holt men voort, in het aandringen cener geliefde ftel- ling, en terwyl men de dweeperv , in anderen, beftrvdt ; kruipt zy, ongevoelig, in onzen eigen geest. Dat we zien, Wat hier van de zaak zy. De onverdraagzaamheid der Hervormers was, dagrin , hiet gelegen, dat zy na het bloed dorften van de zulken dic met Hen, in gevoelens, verfchilden. Die onmenfche- lyke begeerte vertoonde zich, onder Hen , zeer zelden; en; Wanneer zy dan nog plaats hadt, moest zy, (dit moete wy uit hun doorgaand gedrag befluiten ,) eerder aangezien Worden voor een uitwerkfel van eene onbetoomde drift, of van byzondere partyíchap tegen den eenen of anderen per- foon, welke beide zwakheden zyn onzer nature , als wel Voor ‘een gevolg cener gevestigde overtuicing , dat het nut- tg zv de Kettérs van kant te helpen. Hunne onverdraag= ziamheid kwam , eigentlyk , hierop uit. Zy zeiden de Cwaalineen ‘des Pausdoms , niet alleenlvk , voor eeuwig vantcl, maar Zy merkten -het aankleeven van dezelve als Ziclverderfelyk ‘aan. Alle, die in den-fchoot der vermeer- de Moederkerke bleever, bot opreet anders van hart, be. Vonden zieh, -naar hunne gedagten’, op den rand des eem. Wiger verderfs. > De Hervornters- oordeelden , dat hurne begrippen. wegens het Christendom gekoesterd, alleentyk , de geondftelfingen des Euangeliums behelsden, Deeze D 2 moes. 48 OVER DE ONVERDRAACZAAMHEID moesten door elk worden aangenomen; want, met de vi werping van dezelve , offerde men zyne eeuwige belang op. Met dien Godsdienftigen , of liever onverdraagzaame yver predikten de Hervormers , gelyk het tafereel der K kelyke Gefchiedenisfen ons, duidelyk , leert, maar ik ze onverdraagzaamen veer, Want dit is onverdraagzaamhei dat men anderen, die doolen, en de waarheid niet omh zen, om dat ze nog te weinig verlicht zyn , veroordeelt., over hen een vonnis ftrykt, ‘t geen men Gode mocst ov: geveven, en dat moedwillige Zondaars, älleenlyk , verdie: hebben. — ’t Is waar, dat LUTHER, na dat hy zic opentlyk , tegen de gevoelens des Pauschdoms aangekan en dus een begin van de zaak der Hlervorminge gemaa hadt, beloften deedt van in den. fchoot der Moederker te zullen wederkeeren. Dan,of de vrees , of eenige ande redenen van belang, Hem hier toe noodzaakten, weet nict. Dic is zeker, dat deszelfs gedrag, naderhand gehc den, den onverdraagzaamen geest, welke Flem , omtre den Paus en zynen Aanhang, bezielde, verricdt , toen de Bulle , tegens Hem uitgegeeven, mitsgaders de regels befluiten, tot "e Paufen oppermagt betreklyk , buiten Stadt Wittenberg , met alle mooglyke plegtigheid, in 1 vuur wierp. Wy zwygen , hoe de een Hervormer grondftellingen des anderen, dikwils, met veragting, onchristelyke gevoelens van de hand wees. … - On tusfchen blyft de vraag, of deeze deukwyze, dit gedi van die yverige mannen, welke zulk eene groote zaak o dcrnamen , mier noodzaakelyk waren, om de verbeteri van den Godsdienst op eenen vasten voet te krygen? VM zullen zien, of men deezc vraag niet met ja beantwoord: unne. Niet weinig’ waren de Vyanden, waarmede zy’, die c gewigtige taak der Hervorminge wilden uitvoeren, te fin den hadden; en de aanvallen deezer Vyanden, gelyk c tydsomftandigheden , waar in dezelve gefchiedden „ ware van dien aart, dat zy niet, op eene zagte ; op ecne reder kundige. wyze , maar met yver en geweld, motsten te ket gegaan worden. Zo lang twee legers, den veldflag begot nen zynde, volgens de regelen eener goede Krygstugt, € kanderen beftryden , gaat de ftryd, op eene geregelde wyz toe; dan, zo ras een deezer legers alle Krygstugt vergeel en, zonder orde, op het andere aanvalt, moet het aang vallen leger des anderen voorbeeld navolgen; ten zichzelven , door orde en geregeldheid , in het verder e DER HERVORMERS. 49 De gelykenis , niet te verre getrokken zynde, zal zeer wel op Ons onderwerp pasfen. , Verbeeldt u een Volk, °t geen, in het algemeen , (want zommigen maakten geen misbruik van het Roomiche Geloof , en bleeven God, in dat geloove , getrouwlyk dienen; waar- om het, volgens onze tegenwoordige manier van denken, te beklaagen was, dat de Hervormers, omtrent de zodani- ge, geen meerdere zagtmeedigheid betoonden ;) verbeeldt u, zeg ik, een volk, ’t geen, in het algemeen, veele on- gregrigheden pleegt, onder het vooruitzigt, dat Romens pperpriester In ftaat is de zonden, welke zy, te voren, bedreeven hebben, en die ze, in het vervolg, nog doen zullen, te vergeeven 5 een volk, welk , over het algemeen , geene beginfelen van Godsdienst kent , buiten zommige regelen eener bedorvene Kerk, en voor welk dat Godlyk Boek, waarin de zuivere kundigheden des Euangeliums der nakomelingfchap zyn overgereikt, volftrekt, geflooten is. Gelooven wy de berigten. der Kerkelyke Gefchiedfchryve- rn, is deeze-fchets niet te fterk afgemaald. Verbeeldt u, dat onder zodanig een volk een Hervormer opftaat , die. niet alleenlyk met de grootfte gemaatigdheid , de dwaalingen des volks beftrydt , maar ook wel zorgvuldig op zyne hoc- de is, om deeze dwaalingen , nimmer, voor zielverderfe- lyk uit te kryten. De verdraagzaame Hervormer herinnert , llegts, zynen doolende tydgenooten, of fmeekt hen, by de zuiverheid van ’s Heeren Woord, dat ze geen misbruik zullen maaken van de verbaazende gereedheid des Opper- priesters, om de zonden te vergeeven5s en beproeft het, of hy niet in ftaat zy, ecne blinde menigte , die niet kan fedenkavelen , door bewyzen, uit verfchillende gronden af- geleid , aan het misbruikt gezag van Petrus opvolger te doen twyfelen. Hy beduidt het volk , zo veel deszelfs welfpreekendheid vermag „dat zy verbonden zyn, uit hoofde ‚Van het oogmerk des Euangeliums zelve , om alle aanheng- elen der Bygeloovigheid af te leggen , en tot de oorfprong= lyke eenvoudigheid van het Christendom weder te keeren. Indien LUTHER , KALVYN , ZWINGLIUS en anderen deezen ten weg ingeflaagen waren, wat zouden zy uitgevoerd hebben? De gefteldheid van het menfchelyk hart in het oog gchouden zynde , durven we zeggen , dat zulke lenige middelen het volk van dien tyd niet zouden getroffen heb- ben, en dat niets bekwaam ware hen tot nadenken te bren- gen, buiten de ftellige verklaaring van den Hervormden Leeraar, dat hun cen eeuwig wee boven het hoofd hing , 3 zo DEN a so OVER. DE ONVERDRAAGZAAMHEID zo zy de fnoade gevoelens des Pausdoms nict verzaakte: In zommige ziekten, die te kwaadaartig zyn om na hei zaame geneesmiddelen te luisteren, wordt, mentgmaalen het vergif, met een allergewenscht gevolg , toegedien: En het hadt niet anders, dan gezegende vrugten, dat « Hervormers door den geest van ELIAS, den Tisbiter g dreeven wierden. Want , behalven de onkunde en zedenloosheid des volk: {taken nog twee ontlaggelyke vyanden het hoofd bover wier geweld en magt verdraagzaamheid en vreedelicvenhe niet in ftaat waren te beteugelen; te werten: de willeke rige beftiering van den Paus, en het misbruikt gezag een heerschzugtige Geestelykheid. In ftede, dat de Heerfche de kerk van Jezus Christus de nieuwe begrippen, wel de Hervormers over veele Stukken der Godgeleerdheid t baanc bragten , en welke zy meenden , dat, best, met d inhoud van Gods Woord ftrookten , zouden onderzoek en, behaorlvk , wederleggen , verfmaadden zy dezele met de diepfte veragting. Den voorftanders van die geve iens werdt een eeuwig ftilzwygen opgelegd. En de wi fchriklykfte bedreigingen , nevens daadelyvke wreedhed van ‘houtmyt, galg en rad, door eenen dommen geestel ken bloedraad, dic van Romen zyn gezag ontleend. had uitgevoerd, ftrekten om de Hervorming, in haaren loo te ftuiten. Omtrent het bezigen van zodanige onredely en afgryfelyke middelen , moesten de Hervormers gee toegeevendheid , altoos, plaats vergunnen, maar dezel te keer gaan, en als dingen afmaalen, welke den Waar God en het Euangcelie van zynen Zoon onteerdens als d gen, die, beter, den onderdaanen des Duivels dan d bedienaars van eenen menschlievenden Godsdienst voegde Want, Zo zy, daaromtrent, eenige verdraagzaamheid 1 ten blyken, wettigden zy, meer of min, de geoorloofdhe dier helfche middelen, in plaats van ze , aanftonds , ftuiten , gelyk zy verdienden. En men maakte, door zi tegen die dingen hevig aan te kanten, in dit geval, n fchuldig aan onverdraagzaamheid, in de gewoone betel nisfe des Woords. Deeze geweldige poogingen der Roo: fche Kerke, met eenen verhaazenden yver, aïdus, door Hervormers tegengegaan zynde, zagen de geene, die hu nen kant koozen , met een veragtelyk oog, op zulke wrec heden neder, en redden hun leeven , door de vlugt, of fti ven, met gelaatenheid , den marteldood; terwyl zv, c mooglyk , befluiten konden, om weder te kecren onder , gee , DER HERVORMERS. et getstelyke beftiering van die geenen, welke hunne Hervorm- de lecraars, liever, Kinderen des Satans, dan goede ller- ders van Jesus Kudde noemden. Heeft niet de bevinding van alle tyden geleerd, dat het noodzaaklyk zy, by de voortplanting van zulk of zulk ecn gevoelen, den geest over te neemen, (beter weet ik my niet uit te drukken) welke, in onzen leeftyd, heerfchende is, en, doorgaands, in de voorftelling van deeze of geene oieuwe begrippen , gebezigd wordt. Het kwam met de denkwyze van dien tyd overeen, zo ras men het cen of an- der Stuk over de Godgeleerdheid voor den dag bragt, (God- geleerdheid , zeg ik; om dat maar weinige twisten omtrent den Godsdienst verkeerden ,) om het tegenovergeftelde daar van te verwerpen; onverdraagzaam te verwerpen. Boven, hebben wy de oorzaak dier onverdraagzaamheid opgegee- ven. Men wist de befpiegelende Stukken (en ach! dat de oogen van veelen ‚ten dien opzigte „in onze dagen maar gc- opend waren!) niet te onderfcheiden van de grondwaarhe- den des Euangeliums; en dit was ook de reden, dat de cen Hervormer den anderen , zomtyds, veroordeelde; gelyk ECOLAMPADIUS , CAROLOSTADIUS € ZWINGLIUS door LU- THER en MELANCHTON voor Ketters gehouden werden. Nogthans was die onverdraagzaamheid het kenmerk, dat het Hem, die zyn byzonder gevoelen over de Godgeleerd- heid verklaarde , ernst ware. Hy , dic opftondt, om het ver- basterd Geloof der Heerfchende Kerke te verbeteren , moest , alszints, blyken gecven, dat geene inzigten van tydelyk belang hem bekroopen,: maer dat hy, door cene zuivere liefde tot den Godsdienst, zo als men, namentlyk, in dien tyd, daarover dagt, geleid wierde. En door het gebruiken Van die toegeevendheid , welke veele van de Nakomeling- Íchap, zeer gaarne. in de verbeteraars van den Roomfchen Godsdienst zouden willen gehad hebben , hadden hunne tydgenooten „ uit hoofde van de genoemde redenen , ten Unnen opzigte , geoordeeld, dat dezelve groote begeerte hadden om de toejuiging van zommige onftandvastige zic- kn te behaalen, dan de zaak van den Godsdienst wezenlv- ken dienst te doen. Hoe gelukkig was het dan, dat de Meeste Hervormers , juist, dien zelfden yver bezaten, Welke toen voor het kenmerk der opregtheid gehouden werdt, fchoon wy denzelven onverdraagzaamheid zouden noemen, De ondervinding heeft onze gezegden bekragtigd. Ten WU ke Hervorming zyn "er voornaame , en geleerde D 4 | Man- st OVER DE ONVERDRAAGZAAMHEID. Mannen opgeftaan, die eenen zagteren. weg zyn ingeflaas gen, en dien onverdraagzaamen yver hebben afgekeurd, Dan wat hebben zy ook uitgevoerd? De waare wysber geerte hadt haar gebied niet ver genoeg uitgebreid en de menfchen waren te onvatbaar , òm de oogen voor het licht des gezonden verftands te openen, —- Laat oms uit het opgetekende eenige gevolgen trekken. Naar maate de gebreken, die, onder het menschdom , heerfchen , fterk zyn; naar maate van die verwekt de Godr - delyke Voorzienigheid , ook , Mannen , die , met eene kragt, geëvenredigd naar de fterkte der gebreken, dezel- ve te keer gaan. Anders zou hun geweld, nimmer, ge- broken kunnen worden. | Het is niet minder nuttig , dan noodzaakelyk , dat de denkwyze der perfoonen , welke het kwaad verbeteren , met de denkwyze van die geenen waarin het kwaad moet verbeterd worden, en zo verre zamenftemime, dat de een voor de overtuiginge des anderen vatbaar zy. Men kent, immers, de kragt der bewyzen, welke men bewyzen op den man toe pleeg te noemen. In deeze, op haar zelve, kan cenige valschheid fteeken, dat ze, evenwel, het eine de, het goede einde, tot welk zy aangevoerd zyn, berei- ken. flet wysgeerig verftand, °t geen zich aan onregtvaar- digheid fchuldig maakt, zal, op eene geheel andere wyze, van die ondeugd moeten overtuigd worden, als de boerfche ziel, welke aan het zelfde euvel ziek gaat. Zomtyds kan de ondeugd , zo verre , voortgekroopen On, dat zy niet kan uitgerooid worden, dan, door een middel, welk , afgetrokken befchouwd zynde, eerder, zedelyk kwaad dan goed te noemen is. Hy; die, zulks inziende, nogthans , bewogen werdt, om verftandige redenen , dit middel te gebruiken , zou niet eens te befchuldigen zyn. Hoe veel te minder is hy te berispen , welke zich daar van bedient, in de verbeelding, dat het zelve, ook op zichzel. ven befchouwd, goed zy. ` Daar is, en zal, altoos, een eeuwig onderftheid blyven tusfchen deugd en ondeugd , bermhartigheid en onbermhare tigheid, regtvaardigheid en onregtvaardigheid. Dit ondere - fcheid kent het Menschdom, hoe zeer verbasterd. Het zeb ve past die deugden toe. Maar decze hebben takken, ww zigingen en de allerfynfte uiteinden, waaromtrent de een veel Klaarder oogen heeft, dan de ander, gelyk des eenen gezigt , omtrent natuurlyke voorwerpen , gefleepgmer is, gan dat des anderen, Eenige reizen, bedient zich Go% : Ç DER HERVORMERS. siy. delvke Wysheid van dat gebrek, om haar oogmerk te be- reiken, gelyk de H. S. in de fchakel der Eeuwige waarhe- den ons leeren, dat zy haar beftier , zelfs tot het kwaade , uitftrekt; en de Goddelyke Goedheid zal zich ontfermen over hen , die, in dit geval, een verzwakt gezigt hadden, Het is, derhalven , geen bewys van een groot verftand , en een onfeilbaar teken van een bekrompen hart, die geenen , hevig, door te ftryken , welke veele gebreken hadden, doch daar aan kwamen , door de algemeene denkwyze , welke Zy, van jongs af, ingezogen hadden, en den tyd, in welken zy kefden; inzonderheid , wanncer zy, met al hunne gebre= ken, groote en belangryke zaaken hebben uitgevoerd, van Welke de Nakomelingíchap gezegende vrugten van vreede en genoegen plukken kan. ` Ge WAARNEEMING WEGENS EEN SCHARLAKEN KOORTS, (Febris Scarlatina) EN ZEERE KEEL,DIE MET ZON- DERLINGE TOEVALLEN VERGEZELD WAS (*). Pere jonge en zeer gezonde Vrouw wierd, op een tyd, dat by ons ‚rondom Conventry , de Scharlaken Koorts, met zeere Keelen, epidemisch, heerschte, den 14 October van eene fterke koude aangevallen , waarop fchielyk hette, en andere koortsagtige toevallen, volgden. Den dag daar aan klaagde zy over pyn in den mond en keel, die zo hevig was, dat zy niets, dan met de grootfte mocite, konde doorflikken. — Hierop volgde den derden dag een foort van Scharlaken uitflag (a fcares rash) op de armen, aan den hals, en andere deelen van het Lichaam. Deeze Toevallen duurden tot den vyfden dag, wanneer de Lyderesfe begon vlhoofdig te worden. Geduurende eenige uuren konde zy niet het minfte vogt doorzwelgen, ook niet, zonder de grootfte moeite, ademhaalen3 tot dat zy eindelyk , na cen - hevige hoest, een weinig bloedigen Etter, en cen groote menigte brokken, die na kleine velletjes geleeken, uit de Kecl kwyt raakte. De Lvyderesfe konde: hierop veel be- ter, en met minder pyn, flikken: dog de Koorts, en de Ove- (D Zie wrL MERS, Cafes and Remarks in Surgery. Lond. 4719 PA EW 34 SAARREENIRG : QV Toevallen, duurden tot den veertienden dag de Ziekte , (den 28. October) als wanneer ik voor de ecrfte reis by de Lyderesfe geroepen wierd. Ik vond haar zee: flegt, de pols was íchielyk en zwak, de huid heet o droog sen de Opperhuid vervelde over het geheele Lichaam, De Keel was, na °t zeggen van de Lyderesfe, beter. U konde, uit hoofde van de fpanning der Spieren van d Onderkaak, geen Theelepel in den mond brengen, om zel ve de Keel te zien. -- De Lyderesfe klaagde over eem hevige pyn aan de linker zyde van den hals; op welk plaats men ook zeer duidelyk eene hardigheid konde ont dekken. Ik was van gedachten, dat hier ter plaatze zij Etterftoffe zoude formeeren , waar door, misichien, d Lyderesfe eenige verligting zoude krygen, en lict, ten die einde, eene verweekende Pap aanleggen, waar onder ik z veel Mostertzaad liet doen, als genoegzaam was om aan d Opperhuid een zekere warmte mede te deelen. Vervolgen lict ik de Lyderesfe alle vier uuren een once afkookzel va Kina , met cen halve Drachma Confectio Cardiaca , gebruiken Den dag daar na, zynde den vyftienden dag van de zick te, wierd ik fchielyk geroepen, vermits de omfítanders dag ten dat de Lyderesfe fticrf. Zy had een flaauwte ge kreegen , en. toen ik by haar kwam, vond ik, dat de reg ter arm en het regter been, door hevige ftuiptrekkingen . aar edaan waren, die eerst na verloop van twee uuren of Pielden. — Ik maakte geene verandering in de genecswy ze, dan dat ik, by yder gifte van de Kina, nog vyf grei Campber voegde. Den volgenden nagt, kwamen de Ruit trekkingen weder, en de Lyderesfe had daarby een fterk rcuteling in de Keel, na dat de aanval voorby was, lag z eenigen tyd in eenen toeftand , dat men niets dan den doo verwagtte. Na dat zy weder was bygckomen, eischte Z een weinig koud water te drinken. Den zestienden da kwamen de ftuiptrekkingen nog drie a viermaal, met de zelfde hevigheid, weder, en de Lyderesfe klaagde, i dien tusfchentyd, over zwaare pyn in de Kech. — Ik lie met de bovengenoemde gencesmiddelen en de pap aar houden. Den zeventienden dag befpeurde ik eene duistere be weeging , van eene ingeflooten Toi: aan de zvde van de hals; en vermits ik eene opening na buiten het raadzaamft oordeelde , zo maakte ik onder den hoek van de Onderkaak digt aan den voorften rand van de Sternemastsidens ecn incifie, ter lengte van drie vierde duim, waaruit zig om | treu WEGENS DE SCHARLAKEN KOORTS, 3s trent twee oncen ftinkende ftoffe ontlastte. Deeze ont- lasting van Etterftoffe duurde cenige dagen. De Ly- dereste had, na dat de opening gemaakt was, geen den min- ften aanval van Stuiptrekkingen: de Koorts en de overige toevallen wierden langzaamerhand minder, eu ’er bleef niets, dan cene groote zwakte, te rug, die de volkomen hertelling eenigen tyd vertraagde. Tana wm. ege vg e vm — mz NATCURLYKE HISTORIE VAN DEN BOOM - LEEURIK 3 DEN GRAS=LEEURIK > DEN PIEPER-EN DEN SPRINGHAAN = LEEURIK, (Volgens den Heer pr MONTBEILLARD, Medefchryver van den Heer op BUFFON.) e Boom-Leeurik, by de Latynen Alauda arborea, by de Italianen Fostovilla , by de Engelfchen Wood. Larck , by de Franfchen Cujelier , by de Deenen en Noorwegers Skouw-larke en Heede-larke , geheeten , verfchilt genoeg van den Gewoonen Leeurik , om Ter eene byzondere foort van te masken, In de daad, hy verfchilt ’er van in grootte en in de geheele gedaante, zyude veel korter, gedrongener en ligter; hy verfchilt "er van in zyne Pluimadie , de kleuren Zyn veel zwakker, en over °t algemeen is er minder wit, als mede door cen foort van witagtige kruin, in deezen V A veel zigtbaarder dan in den Gewoonen Leeurik; h Verichilt er van in de Vleugelpennen, welker eerfte en bul- tente veel korter zyn; hy verfehilt "er van in zvne natuur- Yke geaartheden , dewyl hy op de boomen gaat zitten, tere Vl de Gewoone Leeurik nooit anders dan op den grond st: ’t is waar, hy verkiest hier toe de zwaare takken , “aarop hy zich kan houden, zonder genoodzaakt te wec- En om ze met zyne vingeren te omvatten , °t geen hem niet l el mogelyk zou weezen, dewyt de eene vinger veel te "Aug is, of liever, zyn agter vinger te weinig geboogen, WM ecn tak te grvpen: hy verfchilt er van, door dien hy Nermaak fchept zich te onthouden en te nestelen in onbe- Bouwde landen, digt by Kreupelbosch, of jong opgefchoo- ten Hakhout, van waar de naam Boom-Leeurik zeker af- amt, fchoon hy nimmer in ’t Geboomte broedt; de Ge- Moone Leeurik onthoudt zich in groote bebouwde velden : y verfchilkk "er van in zyn Zang, dic meer van den Nagte- - gaal, E BATUCELYKE HISTORIE . ds van Cen Leer Feet, er & Ev miet alleen eat, man ok by zi, Te aleen wegende, maar ok oz uk ZT, Ri DEE, De Heer mEazEaT Zer: Geet, dat de Pypers , onde de Cert-fsaje: van de Gair, ver SeCielg ig den widza Van Cea Besms-Leesrik rees: d - verwachtte, ČE deze Vageirjes zeer gemeen waren id. Zyitur.ezc, E Kk Zed deze vermmserfkeilmng , door ont- vangen berige ZJ, bewzibeid gevonden. De Baom-Leeurik Së van der Gewsonen Lee.rik in vragthaarheid : want, cn de Mecichen zich minder op het vangen van den eers- dan van den kearsgemelden tockeggen en fchaon het Witje vier of vyf eitjes legge, gelyk dat van den Gewoonen Leeurik, is deeze Soort veel min tairvk. Ook doet kr Ech een onderfcheid tusfchen deeze beiden op ‚in den Evan broeden: wam wy hebben gezien, dat de Gewoone e Cer voor de Meimaand broedt, en de Jongen van. den Boom Leet zya zomivds Half Mei reeds in om te gc, E:ndelyk verfchillen zy van elkander in tederheid van gefteltentsfe: dewyl, volgens de aanmerking van ALBIN, het onmogclvk is, em, welke voorzorge men ook draage A jonge ron erter, tiz het nest dee men, op te kweeken: dit moet, nogthans, met bepaali ter Engeland, en andere zo koude Gewesten, verftaan worden: dewvl oLINA, die een warmer dreck - be- wamde , voluit verklaarde, dat men de Tostovilla Je uit het nest neemt, en in den beginne opkweekt als Be tega e Voor het overige heeft de Boom-Leeurik veel gelykheid met der Gewoonen Leeurik, gelyk deeze heft hy zich zeer boog in de lugt, al zingende , en houdt zich daar lang op 5 als het koud is vliegen zy by benden; zy maaken het nest in den grond , en bedekken het onder eene gras-zoodes. Leven tot acht of tien jaaren 5 eeten Infeêten en Graanen. OciNa heeft opgemerkt, dat de veertjes op den Kop by °t Wyfje min donkerverwig zyn dan by ’t Mannetje - dat decze den agternagel veel langer heeft: hy zou er heb- ben kunnen byvoegen dat de borst van ’t Mannetje meer gevlekt is, dat de groote Vleugelpennen met olyfkleurige randen geboord zyn, en welke men wit ziet by het Wvfie. Hy geeft voor, dat deeze foort alleen bekend is omftrecks Rome , dit wordt door de beter onderweezene Natuurkun- digen van laater dagen voluit tegengefprooken. In de daad het is meer dan waarfchynlyk, dat de Boom-Leeurik aan ‚geen VAN VERSCHEIDE LEEUR!KKEN, $? geen enkel Land bepaald is: want men weet uit LINNESS, dat hy in Zweeden , uit OLINA, dat hy in Italie gevon.en wordt; en daar hy zich fchikt naar deeze twee wvdvers fchillende Luguftreeken , mag men vrylyk gelooven, dat hy ook voorkome ig Landen van een gemiddelde Lugtsge- fteltenisfe tusfchen. die beide, en, gelyk LINNEUS het uitdrukt, in uropa woont. Deeze Vogeltjes zyn zeer vet in den Herfst, en leveren dan een fimaaklyk voedzel op. 