Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
De jagt op de wilde dieren leert hun het vervolgen van den mensch. Zie hier een zeer juisten lof van deze kunst , waar noch goeden zin noch dichterlijkheid aan ontbreekt , twee zaken die zich overigens meer vereenigen , dan men zou denken : » De jagt verbant de zorgen , waarmede des » geest gekweld is ; zij brengt veel toe tot de helderheid > van het verstand ; zij vermeerdert de vreugde , verzet het i-29 tterdriet eu maakt de kunst van den geneeskundige nut- > leloos , door hot ligchaam voorldurend in eenen gezondeu » staat te behouden. — Zij vormt gocde ruiters , want zi] » leert vlug op- en even snel afst ijgen ; zij leert een paard » langs afgronden en rotsen in ren voortjagen , over stec- > nen en struiken in galop heenspringen , eindelrjk voort »te rijden zonder stil te houden, zelfs wanneer een gedeel- * te van het luig verloren ging of in stukken scheurde. — > Hij , die zich aan de jagt overgeeft t krijgt dagelijks meer >moed en leert de onheilen verachten. Om zich aan zijn » nicest geliefd vermaak over te geven , vervvijdert hij zich » van het slecht gezelschap ; hij brengt leugen en laster van » het pad af en ontsnapt aan het door de ondeugd veroor- »zaakte zedenbederf; hij ontwijkt daardoor die jammerlijke » invloeden , die onze baarden grijs doen worden en ons »lang voor den tijd oud en afgeleefd maken. De dagen van »de jagt tellen niet mee onder die van het leven." In Sahara is de jagt de eenige bezigheid der opperhoof- den en rijken. Wanneer de regenlijd begint , dan ver- plaatsen zich de bewoners van deze landsfcreek keer op keer naar de oevers der kleine meren , die gevormd worden door het water des hemels. Zoodra het wild hun crgens begint te ontbreken , kiezen zij een ander middelpunt , vanwaar zij hun zwervend leven aanvangen. Eene geschie- denis, waarin men , even als in vele Arabische kronijken, de legenden van de middeleeuwen terugvindt , bewijst met welke kracht de hartstogt voor de jagt den Afri- kaan kan aangrijpen. — Een man van groote tent had op eene gazel gescholen en ongelukkig gemist. Biffon , na bet eerst ontkend te bebben , staaft dit later , op ontegenzeggelijke becbte gronden. Het mannetje der slougui leeft twintig jaren , en het wijfje tvvaalf jaren. De Slougui 's, die eene gazel in vollen loop kunnen inbalen , zijn zeer zeldzaam ; de meesten van ben jagen noch den liaas noch de gazel , zelfs dan wanneer deze dieren digt langs ben been komen. De beheur- el- ouhach is het dier , dat het meeste door hen vervolgd wordt, en dat zij gewoonlijk aan de knie beet pakken en ter neder werpen. Men beweert , dat dit dier, terwijl bij tracbt op te staan , op zijnen kop valt en zich dood. Somtijds grijpt de slougui den bekeur- d- ouhach aan den hals en boudt hem vast tot dat de jager komt. Eene groote menigte Arabieren vervolgen den bekeur- el- ouhach te paard en treffen hem van achteren met eene lans. Gewoonlijk jagen zij de gazel ook te paard , maar men be- 451 dient zich bij dit dier van het geweer. De gazellen verloo- nen zich in troepen ; men mikt te midden van al hare makkers op het dier , dat men treffen wil , en schiet het neer , zander een enkel oogenhlik het paard in te honden , dat in vollen ren gebleven is. Het arabisch spreekwoord zegt : i meer vergeetaclitig dan de gazel." Inderdaad , dit bevallige dier heeft niet alleen dien zachten en geheimzinnigen blik der vrouw , maar schijnt ook hare zorgeloosheid te bezitten. De gazel loopt , wanneer men haar gemist heeft , een wei- nig verder en staat vervolgens stil , onbezorgd voor het lood , dat haar na weinige oogenblikken op nieuw komt treffen. £ommige Arabieren jagen de gazellen met valken , die zij afrigten om haar de oogen uit te pikken. Deze jagt is vooral in zwang bij de Arabieren van Eschoul. Abd-el-ka- i)er heeft daar eenen kleinen stain ontmoet, den slam der Es-lib genaamd, die alleen van de opbrengst der jagt leefde. De tenten waren met gazellen- en bekeur- el- ouhach- vell'en overtrokken ; de kleeren bestonden groolendeels uit wilde dierenhuiden. Een der leden van dezen jagersvolksstam ver- haalde aan den Emir , dat hij meestal uitging met een' ezel beladen met zout , om telkenmale, wanneer lij eene gazel doodde , r.a haar te hebben geopend , hiermede de inge- ■wanden in te smeren en vervolgens tusschen de struiken te laten opdroogeu ; daarna keerde hij langs uenzelfden weg terug en bragt de aldus toebereide lijken aan zijne huis- genooten ; want er bestaat in dit land geen dier , dat het wild door roof aan den jager belvvist. De Es-lib's ziju zoo gewend om zich met vleesch te voeden , dat hunne kinde- ren de beschuiten , die Abd-el-kader hun had gegeven , weg- wierpen , niet wetende , dat dezelve eelbaar waren. Het gebeurt dikwijls, dat men voor deze jagten zelfs van een kanon gebruik maakt, namelijk , als de mercn in de woeslijn door de hitte zijn opgedroogd , dan graaft men een 9* \m gat nabij do bronnen , waar deze dieren komen drinken , die op het oogenblik , dat zlj hunnen dorst lesschen , daar hunnen dood vinden. De soort van jagt , die de meeste onversaagdheid ver- eisclit, is die van de lerouy , wclke zecr op de gazel gelijkt , maar in grootte haar overtreft , en kleiner is dan de be- keur-el-ouhacli. De lerouy , welke men ook tis-el-djebel (bergbok) nocmt , houdt zich te midden van rotsen en afgronden op , waar men hem onder duizend gevaren moet vervolgen. Dit dier zeer slecht ter been zijnde , wordt gemakkelijk door eenen gewonen bond aciiterhaald , zoodra bet in de vlakte neer- daalt ; naar men zegt , hebben deze dieren het bijzondere voorregt , als zij door een jager of een lerouy vervolgd wor- den , dat zij zich in eenen afgrond van somwijlen honderd ellen op den kop ter neder kunnen storten zonder zich te bezeren. Hun ouderdom wordt gerekend , naar het getal kringen om hunne horens , die zich per jaar met een ver- meerderen. Indien de jagt op de lerouy eene zegepraal voor den mcnsch te voct is, zoo is de jagt op den struisvogel eene zegepraal voor den ruiter. In die dagon als de sirocco heerscht , wanneer eene soort van brandende slaap de geheele natuur schijnt om te keeren, en men zou meenen, dat ieder bezield wezen genoodzaakt wordt rust te nemen , stijgen onversaagde jagers te paard. Men weet, dat de struisvogel, die van alle dieren de minst listige is , nooit eenen omweg zoekt ; alleen op zijne vlugheid vertrouwende , ontsnapt hij in eene regte lijn, als de pijl uit een' boog. Vijf ruiters begeven zich op eene mijl afstands uit elkaar , in de rigting van den weg , welken hij doorloopen moet. De een wisselt den anderen af; wanneer de een stilstaat, dan rent de volgende het dier onmiddellijk 153 weer achterna , zoodat de struisvogel geen enkel oogenblik ter verademing heeft en steeds met. frissche paarden kampen moet. De laatste jager is dus bijgevolg overwinnaar* Deze overwinning gaat echter nog met gevaren gepaard , doordien de struisvogel , wanneer bij valt , door bet klapwieken met zijne vleugelen , bet paard eene vrees aanjaagt , welke dikwijls de noodlottigste gevolgen voor den jager ople- vert. De biertoe bestemde paarden worden met een beel ligt dekkleedje en zadel overdekt , terwijl sommige ruiters zelfs niets anders dan bouten stijgbeugels en een zeer ligt gebit gebruiken , waaraan een beel dunne draad bevesiigd is. De jager draagt slecbls eenen lederen zak met water bij zicb , om biermede van tijd tot tijd bet gebit aan den bek des paards te verfrisscben. Deze wijze van jagen met vijf ruiters is ecbter niet de eenige op struisvogels. Soms gaat een Arabier, die met de gewoonten dezer dieren bekend is , alleen ter jagt ; hij begeeft zicb alsdan naar de plaats , waar de struisvogels gewoonlijk passeren , stelt zicb daar op post , en wacbt tot dat zicb er een voordoet. Ziet bij er een , dan rent bij hem met bliksemsnelbeid achterna. Zulke jagten gelukken ecbter zeer zeldzaam , omdat er weinige paarden gevonden worden , die een struisvogel kunnen inbalen. Abd-el-kader herinnerde zich steeds eene zwarte merrie , die in deze jagt bijzonder uitmuntte. Hoewel bet paard ge- woonlijk tot de struisvogeljagt gebezigd wordt , is bet niettemin eenen onmisbaren medgezel voor den jager. In den broeilijd bedient men zicb van listen, om den struis- vogel te bevecbten. De jager b. v. graaft gaten nabij de nes- ten , verbergt er zich in , en doodt de moeder op bet oogenblik , dat zij bare eijeren bezoekt. Eindelijk nemen zij nog bunne toevlugt tot vermommingen , die ons doen den- ken aan de vermommingen der wilden , die Cooper zoo dich- iu tcrlijk besclireven heeft. Sounnigen vcrklceden zich met eene slruisvogelhuid en naderen op deze wijze liet dier , dat zij willen dooden. Men verzekert , dat dergelijke vermomde jagers meermalen door hunne medgezellen zijn getrofl'en geworden. De Arabieren zeggen : »wanneer een struisvogel door een • geweerschot een pool gebroken heeft , kan hij niet , even »als andere tweevoetige dieren, op eenen poot springen , ora- » dat zij geen nierg in hunne bcemleren hebben , en beenderen zonder merg , gebroken zijnde , niet genezen." Ook zeggen zij: »dal deze vogelen doof zijn, en dat bij hen de reuk bet gehoor vervangt.1' Gaan wij nu over tot eene andere jagt , die in staat is om bet verstand te prikkelen en eene krijgshaftige zicl in vuur te doen ontvlammen. De Arabiscbe jager voert ook strijd legen den lecuw. Er is in deze stoute onderne- ming zoo veel te grooter verdiensle , omdat in AiVika de leeuw een vreeselijk dier is , waarover een aantal geheirn- ziunige logenden verspreid zijn , en wiens ontzettende ma- jesteit beschermd wordt door eene bijgeloovige vrees. Met dien geest vau waarneming , die eene kenschetsende trek is van alle volken , welker leven onophoudelijk vermengd is met de verschijnselen der natuur , hebben de Arabieren over den lequvv eene reeks van opmerkingen gemaakt , die waardig zijn bijeenverzameld en bewaard te -svorden. De leeuw tracht zeiden den mensch aan te vallen ; gewoon- lijk zelfs , wanneer een reiziger hem voorbij gaat , draait hij den kop om en houdt zich alsof hij den voorbij ganger niet zag. Indien evenwcl een onvnorzigtige , digt langs heesler- gewas gaande , plotseling roept : Rahena (daar is hij) , dan werpt de leeuw zich op hem , die zijne rust verstoord heeft. Tegen den nacht verandert de luim van den leeuw gehcel en al. Met is gevaarlijk om zich na zons-ondergang 435 in boschrijkc , heuvelachtige , woeste slrekcn tc wagen ; hier legt de leeuw zich in liiaderlaag en men ontmoet hem op de wegen , welke liij verspert , door midden op dezelve le gaan staan. Zie hier , volgens de Arabieren , eene schets van die nachtelijke tooneelen, die dikwijls een treurig uiteinde bebben. De renbode, de reiziger, de brievenbe- zorger of een mensch , die alleen den leeuw legenkomt , maar een moedig hart bezit , gaat regt op bet dier af, terwijl liij zijn degen of geweer in de rondte zwaait , zich echter wel wachtende te schieten of toe te slaan. Ilij vol- staat met te roepen : » 0 gij dief , gij versperder der wegen , zoon van dengeen, die nooit neen gezegd heeft! denkt gij mij te verschrikken ! Gij weet niet , dat ik die en die ben , de zoon van dien en dien ! Sta op en laat mij mijn weg vervolgen. De leeuw wacht nu tot dat de mensch digt in zijne nabijheid gekomen is, staat vervolgens op en legt zich een duizend passen verder weder neer. De reiziger wordt genoodzaakt , eene aaneenschakeling van schrikverwekkende beproevingen door te staan. Iedere keer als liij van den weg is afgegaan, verdwijnt de leeuw voor een enkel oogen- blik , maar weldra kcert liij terug , en alio zijne bewegin- gen gaan vergezeld van een verschrikkelijk gewcld. Dit versehijnscl wordt door alle Arabieren bevestigd en is vol-, strekt niet ongeloofelijk. De invloed van den moed op .de dieren is eene onbetwistbare waarheid. De temmers van wilde dieren doen ons iederen dag in onze steden de toonee- len bijwonen , die in de bosschen en op de bergen van Afrika in eenen diepen nacht gehuld zijn. Sommige van die dieven van beroep , die des nachts van top tot teen gewapend loopen , roepen den leeuw toe , wan- neer zij hem ontmoeten , in plaats van vrees voor hem te gevoelen : Ik heb met u niet te maken ; ik ben even als gij een dief; gaat uwen weg, of, iudien gij wilt, laten wij te zamen gaan stelen." Men voegt er bij, dat de leeusv hen som- tijds volgt en een aanval waagt op de douar , waarheen zij hunne schreden rigten. Men geeft voor , dat die goede ver- standhouding tusschen den leeuw en de dieven zich soms op cene treffende wijze kenmerkt. Men zou gezien hebben , dat de dieven, terwijl zij zaten te eten , den leeuw als een bond behandelden , door aan hem op eenen zekeren afstand de pooten en de ingewanden van de dieren , waarmede zij bezig waren zich te voeden , toe te werpen. Arabische vrouwen zouden ook met goeden uilslag hare koenheid tegeu den leeuw aangewend hebben ; men zegt , dat zij hem op het oogenblik , dat hij schapen weghaahle , vervolgden , en hem zijne prooi deden loslaten , door hem de volgende woorden , vergezeld van stokslagen, toe te voegen: »Dief, zoon van een dief.*' De Arabieren zeggen, dat de schaamte zich dan van hem mces- ler maakt, en hij zich zoo spoedig mogelijk vcrwijdert. Dit 137 bewijst ons iutusschen , dat de leeuw voor de volksstam- men van de woestijn een bijzonder wezen is , dat tusschen den mensch en het dier in staat ; een wezen , dat hun toe- schijnl , in weerwil van zijne kracht, nog met een bijzonder ver- stand begaafd te zijn. Eene legende verklaart ons , waarom de leeuw eerder het schaap dan elke andere prooi loslaat. »De leeuw, eons nagaande , wat zijne krachten hem wel zouden veroorloven uit te voeren , zeide — An cha allah , indien het Gode behaagt , zal ik , zonder dat het mij eenigzins hindert, een paard weghalen. — An cha allah, ik zal de vaars medenemen , indien ik het wil , en der- zelver zwaarte zal mij in het loopen niet hinderen. — Toen hij tot aan het schaap kwam , achtte hij het zoo ver beneden zich, dat hij deze godsdienstige formulier: Indien het Gocle behaagt ! achterwege liet , en werd daarom tot slraf door God veroordeeld , hetzelve altijd te moeten slepen. — Er bestaan verschillende wijzeu om den leeuw te jagen. Wanneer een leeuw een volksslam komt bezoeken , verkondi- gen allerhande teekenen zijne tegenwoordigheid. Eerst is het een gebrul , waarvan de grond zelf schijnt te dreunen ; vervolgens voortdurende verwoestingen , onophoudelijk on- heilen. Eene vaars , een veulen zijn weggchaald , een mensch zelfs is verdwenen ; onlsteltenis verspreidt zich in alle tenten; de vrouwen beven voor hare goederen en voor hare kinderen ; overal hoort men niets dan klagen. De jagers roepen dan het doodvonnis over dezen lastigen nabuur uit , en er wordt aangekondigd op de markten , dat op dien dag, op dat uur, ruiters en soldaten , alle, die in staat zijn te kunnen jagen , zich gewapend zullen ver- eenigen. Men weet bereids in welke ruigte zich het dier beviudt , men begeeft zich op weg , de soldaten gaan voor- uit; de plaats tot op vijftig schreden genaderd zijnde, blij- 138 vcn zlj staan en plaatsen zich in drie rijen zoodauig , dat de tweede rij , de opene plaatsen der eerste rij kan aanvul- len ; de derde , goed geslotene rij , bestaande uit uitmuntende schulters, vormt eene onoverwinnelijke reserve. Dan be- gint er een vreemd scliouwspei ; de eerste rij gaat den leeuw uitschelden en zendt hem zelfs eenige kogels in zijae schuil- plaats toe, om hem te noodzaken te voorschijn le komen. » Dat is hij nu , die denkt zoo moedig te zijn ; hij heeft »zich voor de menschen niet durven vertoonen ; hij is het » niet , het is de leeuw niet , het is maar een gemeene dief , »dat God hem vervloeke I" Tervvijl men op deze wijze te werk gaat, krijgt men den leeuw soms le zien, die rustig naar alle kanten kijkt , gaapt , zich uitrekt en ongevoelig schijnt vooralles, wat om hem heen gebeurt , niettegenstaan- de hij door enkele kogels getroffen wordt ; eindelijk komt hij te voorschijn , ontzagwekkend door zijne vermetelheid en door zijnen moed , en blijft hij voor aan het kreupelbosch staan ; een ieder houdt zich dood stil ; de leeuw bruit , zijne oogen rollen vurig heen en weer , hij gaat achleruit , legt zich neder , rigt zich weder op en doet alle takken , die in zijne nabij- heid zijn , breken door bemiddeling van zijn ligchaam en zij- nen staart. Hierop geeft het eerste gelid vuur ; de leeuw springt toe en wordt als het ware door het tweede gelid , dat de plaats des eersten heeft ingenomen , met kogels be- zaaid; dit oogenblik is gevaarlijk, want de leenw eindigt zijnen strijd niet voor en aleer een kogel zijnen kop of hart heeft doorboord. Het gebeurt niet zelden , dat men hem zijn strijd ziet voortzetten , getroffen door lien lot twaalf kogels , dat wil zeggen , dat de soldaten hem nooit dooden, voor dat er van hunne rnanschappen gedood of gekwetst zijn. De ruiters , die dit voetvolk vergezellen , hebben niets te doen', zoolang hun vijand in de heuvelachtige streken blijft ; hunne beurt komt dan aan , wanneer zoo als soms plaats 139 vindt , in ecnc onverwachte uitkomst van het gevecht , liet vaetvolk den leeuw terug moet drijven op hoogten of in de vlakte. Alsdan ontstaat er een geheel ander gevecht , dat even belangwekkend als eigenaardig is ; iedere ruiter vliegt in vollen ren vooruit , en naar mate zijner vlugheid en stouimoedigheid schiet hij op deo leeuw op korlen afstand , wendt zijn paard oogenblikkelijk na liet schol , en laadt een eind verder zijn gewcer weder, om dadelijk op nieuw weer te begionen. De leeuw van alle kanten aangevallen en ge- wond , biedt overal het hoofd ; hij snelt vooruit , vlugt , keert terug en bezwijkt eindelijk na eenen moedigen strijd , die echter altijd zijne nederlaag moet ten gevolge hebben, want tegen Arabische ruiters en paarden is geen goede uitslag voor hem mogelijk. Zijne eerste drie sprongen wa~ ren vreeselijk , maar daarna is zijn loop niet snel meer , en een gewoon paard kan hem dan spoedig achterhalen. Men moet dergelijke gevechten gezien hebben , om er zich een denkbeeld van te kunnen maken. Elke ruiter roept hem met zijne verwenschingen na en overal hoort men schreeuwen ; terwijl de burnous vrolijk in de hoogte waaijen, donderen de schoten door de lucht ; men dringt zich opeen , men verwijt elkaar , terwijl de leeuw bruit en de kogels fluiten ; het is in waarheid een ontzeltend schouwspel. Niettegenstaande al dit geweld , gebeuren er zeer zeld- zaam ongelukken. De jagers hebben alleen eenen val van het paard te vreezen , die hen onder de klaauwen des vij~ ands zou doen komen ; maar nog een ander ongeval heeft meer plaats , namelijk : dat zij getroffen worden door eenen kogel van een' onvoorzichtigen medgezel. Men is nu bekend geworden met de meest schilderachtige en krijgshaftige wijze om den leeuw te jagen ; hij wordt ech- ter ook op anderc wijze gejaagd , die misschien nog ze- kerder en krachligcr zijn. De Arabiercn hebben opgcmerkt , 440 dat daags nadat de leeuvv vee weggehaald en bijgevolg ge- gcten heeft , hij onder den invlocd van cene langzame ver- lering van hetzelve , vcrmoeid in zijne schuilplaats blijft , en ingeslapen zijnde , niet in staat is om zich te bewegen. Wanneer het op eene plaats, waar gewoonlijk de lucht van liet gebrul der leeuwen weergalrat , een' geheelen avond al- les rustig blijft , dan kan men het er voor houtlen , dat de vreeselijke gast dezer plaats, zich in dien staat van ver. dooving bevindt; een moedig en vastberaden jager kan, het spoor volgende , tot aan het digte bosch komen , waar zich het ondier ophoudt , en hem op de plaats zelve met eenen kogel juist tusschen de oogen den kop doorboren. Van Kadour-ben- Mohamed , van den stam der Oulad-Mes- selem , afdeeling Oumougha , wordt verhaald , dat hij op deze wijze verscheidene leeuwen gedood heeft. Men legt hem ook verschillende soorten van hinderlagen ; zoo maken b. v. de Arabische Bedouinen op den weg naar zijn leger een diep gat , dat zij met eene zeer dunne laag aarde bedekken. Het dier breekt door zijne zvvaarte de ligte bedekking door, en wordt zoo gevangen , even als de wolf in de valstrikken , die hem door onze boeren worden gelegd. Soms graaft men nabij een lijk een gat , dat men met sterke planken overdekt, waarin slechts eene opening wordt gemaakt , groot genoeg om den loop van een gevveer door te laten. De jager kruipt in dit gat , melobda genaamd , en op het oogenblik , dat de leeuvv nahij het lijk komt , mikt en schiet hij met juistheid ; dikwijls gebeurt het , dat de leeuw niet getroffen zijnde , zich op de melobda werpt , de planken met zijne klaauwen verbrijzelt en den jager achter zijn ver- nietigd bolvverk verscheurt. Sommige menschen eindelijk maken op den leeuw op eene gewaagde en heldhaftige wijze jagt , die aan de heldendaden der riddcrs doet herinueren. Zie hier de wijze , waarop Si- 141 MoHAMEo-Esaioussr , een man van erkende geloofwaardig- heid , die de Djebel-Gueroul nabij Tiaret bevvoonde , vol- gens zijae eigene woorden te werk ging : • ik bestecg een tgoed paard (het is Mahomed zelf, die door den mond van j>Abd-el kader spreekt) en ik begaf mij naar het bosch in » eenen nacht dat de maan scheen ; ik was destijds een goed sschutter , mijn kogel viel nooit ter aarde ; ik begon her- » haaldelijk te roepen : Atahia ! — De leeuw kwam te voor- » schijn en begaf zich naar de plaats , vanwaar het geschreeuw • kwam , en ik schoot oogenblikkelijk op hem ; dikwijls wa- » ren er in een boschje verscheidene leeuwen , die zich dan »te gelijk vertoonden ; indien nu een dezer dieren mij van »achteren naderde , draaide ik mijn hoofd om en ik mikte » langs het achterdeel van mijn baard , vervolgens rende ik • weg , uit vrees van gemist te hebben ; indien ik van vo - »ren werd aangevallen, wendde ik mijn paard en maakte »ik dezelfde manoeuvre. De bewoners van dit land verzekeren , dat het getal der door Mahomed-ben-Esnoussi gedoode leeuwen wel honderd be- droeg ; hij leefde nog in het jaar 1255 , (1836 v. J. Ch.) • Toen ik hem zag", zegt Abd-el-kader »was hij blind ; »dat God hem genadig zij !" De jagt op jonge leeuwen is nog veel gevaarlijker dan die op de ouden ; men vindt echter lieden , die steeds deze gevaarlijke onderneming durven wagen. Dagelijks te- gen drie en vier uur in den middag, komen de leeuw en de leeuwin uit hun hoi , om in den omtrek een herkennings- togt te doen, waarvan ongetwijfeld het doel is, om voed- sel aan hunne jongen te bezorgen. Men ziet hen van eene hoogte af de douars , naar den rook die er van opstijgt , de ligging van het vee onderzoeken ; zij vertrekken na een \reeselijk gebrul , dat eene kostbare waarschuwing is voor de v ;volkin? in den omtrek. Het is gedurende deze afv^—. 142 heid , dat men zicli behendig moet trachten van deze jougeu meesler te maken ; echter zorg dragende voor eene goede inpakking, zoodat de ouden hot geschreeuw hunner jongen niet kunnen hooren , daar zij anders gewis oogenbikkelijk zouden terugkeeren , en dezen aanslag niet zouden vergeven. Na eene dergelijke poging moet men in den geheelen om- trek dubbel waakzaam zijn ; want men ziet hen alsdan wel zeven tot acht dagen zonder ophouden in wanhoop rondloo- pen , vergezeld door een ontzettend gebrul ; de leeuw is dan verschrikkelijk wocdend geworden , » het oog zou dan bet oog niet moeten ontmoeten", zoo als de Arabieren zeg- gen. Het vleesch van den leeuw, boewel het somtijds gegelen wordt , is niet smakelijk , maar zijne buid is een kostbaar gescbenk : men geeft dezelve alleen aan de sultans , aan de voorname opperhoofden of ook wel aan de priesters en aan de zaoyas. De Arabieren gelooven , dat het zeer goed is om op eene leeuwenhuid te slapen; men verjaagt hierdoor de booze geesten , men bezweert bet ongeluk en men behoedt zich voor zekere ziekten. De nagels van den leeuw worden in zilver gezet en zijn dan versierselen voor de vrouwen. De buid van zijn voor- boofd is een talisman , die sommigen op bun hoofd plaatseu om de vermelelheid en de geestkracht in. hunne bersens te behonden. Kortom de jagt op den leeuw is in groot aanzien m bet land der Arabieren. Ieder gevecht tegen den leeuw heeft tot zinspreuk de woorden van Don Diegue te Rodri- guez : » Sterf of dood uvven vijand11 Het spreekwoord zegt : »Hij, die doodt, eet den gedoode , en hij , die niet doodt, wordt gegeten ;,T ook geeft men aan iemand , die een leeuw gedood heeft, den Iaconieken en mannelijken lof, te weten : dil is hij. — hadakhona. Een volksbijgeloof toont aan , welke groote rol d<j leeuw 143 in het leven en de verbeelding der Arabieren speclt. Wan- neer de leeuw bruit , dan meent het volk de volgende woor- den duidelijk te kunnen verstaan : » Abna ou ben el mera\ (ik en de zoon van de vrouw) wordt bet ben el mera twee- maal berhaald en Abna slechts eenmaal , zoo besluit men daaruit , dat bij alleen de zoon van de vrouw, als onder hem staande , erkent. Deze weinige scbetsen zullen voldoende zijn , om aan te toonen , dat het leven van den jager het bestaan uitmaakt van de bewoners van Ai'rika. Het is een leven vol gevaar, vol avonturen , steeds gepaard met vermoeijende togten in de woestijn , van even vermetele togten over bergen en door bosschen. De Afrikaansche grond is de laatste schuii- plaats , waar de persoonlijke heldenmoed , die elken dag in Europa onnutter wordt , deszelfs roemrijke handelingen blijft vervolgen. IETS UIT DE WEITASCH. Een misYerstand. Frederik August III van Saksen deed bij het aanvaarden zijner regering eene rondreis ia zijnen staat , bij welke gele- genheid hij met eene menigte verzoekschriften van boereii be- stormd werd, waarin meestendeels zeer uitvoerig werd aan- getoond , hoe schadelijk bet wild voor den landbouw was. Op eene jagt in de nabijheid van .... naderde ook een boer , die hem een verzoekschrift overhandigde. De Keurvorst mee- nende dat bet hier weder eene klagte goldt over geledene wild- schade, wierp eenen vlugtigen blik op de met groote letters geschrevene aanspraak en antwoordde zeer kort: Het is wel, alles zal doodgeschoien worden. — Op deze woorden valt de boer doodsbleek met den uitroep : Jesus, Maria! neder. Een der aanwezige kamerheeren verzoekt den vorst in 'tfransch, dat hij zich verwaardige , het adres nog eens te lezen , om- dat hier welligt een misverstand zou plaats grijpen. En nu bemerkt men , dat de boer den Keurvorst smeekte , het pe- terschap van een pas geboren tweelingpaar te willen aan- nernen. Lagchend herstelde Frederik zijne vergissing, en liet den verbaasden boer heengaan, met een zeer rijk peet-geschenk. Schetsen uit Amerika. (Overgenomen ml de reisbeschrijving van Aleide d' Orbigny.) Men kan gemakkelijk begrijpen, dat een werelddeel als Amerika , waarin men koude en heete streken , hoog- en laaggelegene lauden , vlakten en bergen, moerassige en drooge gronden , voikomen vlakke en met onmetelijke bosscben bedekte streken vindt , ongemeen rijk aan allerbande soor- ten van dieren moet zijn ; Amerika is dan ook werkelijk buitengevvoon rijk aan diersoorten, die alleen aan dat land eigen zijn. Wanneer men ben vergelijkt met de dieren, die op dezelfde breedte in Afrika en Azie leven , dan zal men zien , dat onder dezelfde levensvoorwaarden somtijds schep- selen voortgebragt worden, die met elkaar in vorm overeen- komen en tot dezelfde geslachten behooren; maar, even als Amerika oorspronkelijke bewoners bezit , zoo vindt 'men er ook dieren , die alleen aan dit werelddeel eigen zijn. De heete en boscbrijke zone van Amerika is met talrijke apen- soorten voorzien, die andere geslachten vormen als de Afri- kaansche soorten , en kleiner en minder schrander zijn. fiene beersoort leeft in de bellingen van bet Andes-gebergte , en eene tweede soort in de Vereenigde Staten. De listige waschbeer (Procyon lotor) , de bonte Coati (Nama rufa) de slaperige kinkojou (Cercoleptes caudivolovlus) en de veel- vraat (Gulo arcticus) , wiens levenswijze reeds door zijnen naam aangeduid wordt , vervangen daar onzen das. De slu- \ve stinkdieren (Mephitis) zijn ook aan de Nieuwe Wereld eigen, terwijl dezelve, met de andere werelddeelen, de viselr TWEFDE JAARGANG. 10 44G otter , den hond , dien trouwen medgczel van den mensch , den vos en den aan hem verwanlten wolf gemeen heeft ; zij zijn evenwel alle andere soorten. Langs de oevers dcr rivieren weergalmt vaak bet gebrul van den bloeddorstigen jaguar (Felis onca) , die in Amerika den lijger van de Oude We- reld vervangt , boewel hij echter veel minder wild is. De conguar (Felis concolor) die , wat zijne grootle betreft , te vreezen zou zijn , valt den mensch evenwel nooit aan. De zuidelijke kusten der Nieuwe Wereld wemelen van duizende zeehonden, terwijl men in hare bosschen en vlakten die op- merkensvvaardige buideldieren vindt , welke de jongen , tot dat deze bijna volwassen zijn, in eenen grooten zak, waarin ook de tepels zijn, dragen. Amerika is bijzonder rijk aan schoongekleurde vogels. In de koude streken op de hooge bergen vindt men soorten , die op de onzen gelijken , maar in de warme streken is de grootst mogelijke pracht en rijkdom in kleuren , aan de gevederde schepselen ten toon gespreid. De kolibri's vonke- len even als edelgesteenten in de zonnestralen , terwijl de tangara's ons door hunne vurige kleuren verblinden , en de sclioone groene kleur der papegaaijen met bet groen der wouden ineensmelt , waar zij zich steeds opbouden , na eerst al de landbouwers angst aangejaagd le bebben , door bun- nen oogst te vernielen. De condor met zijne witte kraag , zweeft vol majesteit boven de boogste bergtoppen en scbijnt de koning van alle , overal in groote menigte voorbanden roofvogels te zijn. De warme en gematigde wouden en vlak- ten bezitten duiven, tortelduiven, scbreeuwende paauwiezen, wilde kalkoenen en tinamoe-patrijzen. In de zuidelijke vlak- ten vindt men siruisvogels of nandous. De ooijevaar , de rozenroode lepelaar , de ibis en de snippen vervangen over- eenkomstige soorten van de Oude Wereld , terwijl de cbi- rurgijns of jacana's (Parra), en de kamicbi's (Palamedea) al- lcen in de Nieuwe Wereld te buis bebooren. Zwanen, een- dcn , pelikanen enz. bewonen ook Amerika ; in bet kort , dezelfde vogels zijn , uitgezonderd eenige eigenaardige soor- ten, over de beide vastelanden verspreid. In de beete vlakten en op de bergen vindt men bagedis- sen , eene menigte van slangen ; in de moerassen en langs de oevers der rivieren bloeddorstige krokodillen en trage scbildpadden. Ontelbare verscbillende soorten van schoonge- kleurde visscben , ziet men in de rivieren en langs den 10* 148 oever der zee. Land- en rivier-schelpdieren zijn van lict eene einde van Amerika tot het andere verspreid, terwijl het strand bedekt is met de daarvan zoo verschillende zee- schelpdicren. De bosschen en vlakten weraelcn in den zo- mer van millioenen insekten, schitterend van kleur, die alle door de natuuronderzoekers met belangstelling gadcgeslagen worden , doch waarvan velen scbadelijk en hinderlijk voor de reizigers zijn , terwijl dikwijls in de warme streken de vlin- ders in praclit van kleuren met de schoonste bloemen wed- ijveren. De koude en noordelijk liggende landen maken een verwonderingwekkend contrast met de genoemde uit. Die heerlijke plantengroei , waarin zich geheel Amerika verblijdt , dat eeuwigdurende frissche groen , deze schilder- achiige verscheidenheid van planten , dat reusachtige riet , die lange en sierlijke palmboomen , die zich door elkaar heensirengelende lianen , dit alles tc zamen genomen , voor den reiziger zoo aangenaam , is alleen aan de aequatoriaal- streken gescbonken , want de naluur der noordelijke landen is veel minder grootsch ; de boomen zijn daar wel majestu- eus , doch zij missen die scboonheid en bevalligbeid. Het zijn daar ficre dennen , van buitengewone boogie , platanen , lulpboomen van onmetelijke dikte. Begeeft men zich naar de zuidelijk gelegene vlakten , de Pampas, dan vertoont zich tat aan den borizont geen enkele booge plant ; alleen groen gras in den regentijd en eene dorre woestijn in bet drooge jaar- gelijde. Beklimt men cindelijk de booge bergvlakten , dan vindt men noch dien scbilderacbtigen plantengroei der aequa- toriaalstreken , nocb dat majestueuze der noordelijke landen, noch zelfs de eentoonigbeid van de Pampas, maar een ge- mengd natuurtooneel ; geene boomen , alleen enkele bosch- jes , dwergachtige planten , een' steenachtigen grond, bedekt met gekristalisecrd zout , echter niet de ijsbergen , zoo als die in Zwitscrland le zien zijn, gelegen tusscben de schoon- 119 ste dennenbosschen. De toppen van het Andes-gebergtc, die zich tot aan de vvolken vcrheff'en , ziju met eeuwigdurende sneeuw bedekt; de natuur is daar wel grootsch , maar niet bekoorlijk. De reiziger herinnert zich, tusschen deze reus- aehtige Amerikaansclie lioogten , de schoone en schilderach- iige gezigten van onze bergen, en onwillekeurig ontslaat een verlangen om naar Europa terug te keercn. DE JAGUARS EN DE KROKODILLEN. De jaguars en de krokodillen zijn de dwingelanden van de aequaloriaal-streken. Gelukkig is het, dat de natuur niet gewild heeft , dal zij zich sterk zouden vermenigvuldigen ; zij zijn elkaar vijandelijk gezind, en vechten zeer dikwijls. Op liet land valt de jaguar den krokodil aan; in hct water wordt hij door laatstgenoemde aangevallen. Wordt een kro- kodil , die op een zandplaat in de zon ligt te slapen , door eenen jaguar overvallen , dan bijt hij hem onder den staart, die week en vetachtig is. De krokodil geeft zich in dit gc- val bijna altijd zonder weerstand te bieden over ; gelukt het hem echter, zijnen vijand in het water te slepen , zoo bestaat de kans , dat de jaguar overwonncn, verdronken en verslonden wordt. De jaguar weet zoo goed hoe onmaglig hij te water is , dat hij , wanneer hij eenc rivier over wil trekken , geruimen tijd aan den oever bruit , om de kroko- dillen schrik aan te jagen , die hem den overtogt zouden willen betwisten. Koewel de krokodil gewoonlijk van visch leeft , is hct echter volstrckt niet zeldzaam , dat hij den mensch aanvalt. De Indianen beweren , dat hij , wanneer hij eens vleesch geproefd heeft , er op verlekkerd wordt , zoodat het dan ook dikwijls gebeurt, dat badende weggesleept worden. De krokodillen zijn zoo schuw en zoo slim , dat het maar V60 zeldcn gelukt hen te dooden; de kogel glijdt langs limine huid ; men ireft alleen doodelijk , wanncer men hen in de keet of onder de okselholte raakt. De Indianen vallen hen met lansen aan of vangen hen even als de haaijen , met ha- ken , waaraan een stuk spek is gestoken. De hevvoners der tamelijk steile oevers van de Rio Magdalena, bestuderen van hunne vroegste jeugd af de gevvoonten van den kroko- dil, en kunnen bijkans hunnen aanval vooruit berekenen. De Bogas , schippers , weten vooral deze aanvallen te raden en te verijdelen. Iedereen schijnt daar groot gebragt te zijn in vreeze voor gevaarlijke dieren. Voor de inboorlingen is aan elke plaats een avoutuur verbonden, welke zij aan den reiziger verhalen. Op de eene plaats heeft een slang een man met zijn* muilezel omgebragt ; op deze plaats heeft een een krokodil een meisje weggesleept; elders heeft een jaguar een kind in zijnen muil weggevoerd enz. De jaguar , door de Spanjaarden tijger genoemd , komt in uiterlijke gedaante vrij goed met den Afrikaanschen panter overeen , tenminste wat de kleur en den vorm zijner vlek- ken betreft. Men verzekert, dat hij ontembaar en woesteris dan de leeuw uit Afrika of den couguar; hij is ook veel sterker dan deze laatste, want hij sleept tot aan zijn nest een* geheelen stier of een geheel paard , en kan zelfs met dezen buit eene rivier overtrekken ; want hij is een uit- muntende zwemmer. Hij voedt zich, als hij niets beters kan krijgen , met visschen , die hij des nachts vangt , door mid- del van zijn speeksel , in bet water te laten vallen , dat voor lokaas dient i en werpt ze daarna met zijne pooten ach- ter zich op den oever. Vrees kent hij niet r zoo als bc- weerd wordt. Wanneer hij woedend is » of de honger hem kwelt, dan zal bet groote aantal van zijne vijanden hem nooit verschrikken , ten hoogste verontrusten ; zoodra echter zijn honger geslild is , valt hij geen cnkel dier , het zij groot of 151 klein , nieer aan.. Ilet wordt als waar verhaald , dat hij soms den groolsten moed aan den dag heeft gelegd , door des nachts op het dek van de schepen der groote rivieren te klimmen. De bevelhebber van Yaguaretecoral wist te veel anekdoten liierover te vertellen, dan dat hij er spoedig over zwijgen kon ; doch hier bleef het zelfs niet bij , en nadat hij ons de heldendaden van de Portugezen van Parana verhaald had, en alle jaguars , die op de wereld zijn , met zijn mes in de regterhand en zijne sehaapsvaeht ora den linker arm gewik- keld, durfde ai'wachten, stelde hij ons voor, om stelselmatig jagt op den jaguar te maken , waarvoor hij gelieel en al toe- gerust was, daar hij verseheidene van de besle tigreros (Tij- ger-jaglhonden) mede gcbragt had. Verseheidene aanwezigen besloten van de partij te zijn. Reeds des anderen daags vroeg in den morgen gingen wij op de jagt ; hij zelf , de capataz of gezagvoerder over de kudden , mijn eigen persoon en verseheidene peonss of be- dienden , alien van goede 'paarden voorzien en tot over de ooren gewapend. Wij begaven ons, in de rigting van het zuiden , naar een van de meest woeste en ondoordringbare gedeelten van het boseh. Wij hadden naauwelijks een k war- tier uurs gereden, of onze paarden wilden niet meer voort, sta- ken hunne ooren op en wilden omkeeren , hetgeen alles een zeker bewijs was, dat wij in de nabijheid van eenen jaguar kwamen. Weldra zag men dan ook uit het hooge gras , op niet zeer grooten afstand van den voorsten van ons, een wijfje met vier jongen , aan wie zij een vrije aflogt scheen te willen bezorgen , te voorschijn komen. De moedige be- velhebber gaf zijn paard de sporen, bereikte nietlegen- staande dat zijn paard geweldig tegenstaud hood , den ja- guar, wierp om zijnen kop de lasso (slinger), vervolgens ook om den hals van een van de jonge jaguars , en trok haar 152 daarna van laatstgenoemde terug, terwijl de oude reeds door de honden omsingeld was en hierdoor in toom werd gehou- den. Het dier, dat nog woedender was geworden door het wegnemen van het jong , brulde vreeselijk. Twee van de jongste jagthonden hadden reeds onder de klaauwen van het monster hunne ligtzinnigheid , van den kring , (die door meer ervarene honden nooit overschreden wordt) niet te hebben geteld , met bun leven betaald, en bet bloedige too- neel kreeg ieder oogenblik een treuriger aanzien. Een van onze beste ruiters was door zija steigerend paard een eind ver op den grond geworpen, en lag daar gekwetst , waarna de jaguar zich op het paard wierp , een zijner klaauwen op de manen zette, met den anderen op de neusgaten aanviel , hetzelve in den bals beet , waarop bet levenloos ter aarde viel , hetgeen den jaguar nog moediger maakte. Er was geen minuut te verliczen. Men verwijderde in groote baast de ongelukkige , die alleen met den schrik vrij kwam. Men naderde het dier hoe langer hoe meer , vuurde eenige keeren op kleinen afstand op hem , tot dat een scbot hem eindelijk doodelijk trof, en deed neervallen. Hoewel liij dood was, seheen hij nog ons te dreigen. Het was een schoon doch vreeselijk scbouwspel , en ik kon dui- delijk bespeuren, dat zelfs de onverschrokkenste jagers dezeu ontzettenden vijand niet zonder eene zeer gegronde vrees aanvallen. Ik meelte dezen jaguar en bevond dat hij , op zijn minst genomen , over de vier voet lang was , de staart niet mede gerekend , die alleen 2 voet lengte had. alligator's. 