Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Item Dirk Smit te Nijkerk vangt meerlingen 1 kroon. Dirk van Loenen vangt meerlingen land model. Goede moed en zijn kinderen vangt meerlingen land 1 nobel. Gisbert te Ghiesendam xxij meerlingen land 1 Pr. kroon. Jan van der Wetering te Mozensbroek vangt meerlingen, 1 kroon. Jan Caus (Cans) vangt meerlingen griendinghe en xxij meerlingen land, die meerlingen overhuis metter griendinghe 1 nobel en gelegd in het land van Brederode. Somer Dirkzoon kinderen hebben anders Werken vijf meerlingen land 11 Jr. schilden, in Mozensbroek iii, in Goudriaen iii meerlingen, de morgen Vr. kroon. Liisbet Scherpink heeft op Herderijkvelt zoon land en griendinghe, samen xxiiij meerlingen, 125 nobel. Mechtelt Causen en Gherut Schrijver ix meerlingen aan Ghiesendam 1 nobel, Gherit Schrijver wijf alleen iii meerlingen en heet den Achterdijk, 3 Holl. gulden. Jan Eggensoen heeft iv meerlingen land die Willems van Nederveen plagen te zijn, en gelegd zijn in het ambt van Ghiesendam. Zwerder van Delen iii meerlingen land en viertal van het huis, gelegd tot Sliedrecht, 1 nobel. Dit zijn diegenen die gegaan zijn in het land van Hagestein op Bolgherijen en op Oulena. Item Floris van Spijck zit gezeten binnen Hagestein; en xxiiij meerlingen land tot Evenstein, daar die meerlingen overhuis te zien en te plagen af te gelden ijk Vr. sc., op Oulena vangt meerlingen iii Vr. sc., op Bolgherijen $ huis x nobel. Item Otten Scheltoesoon op de Weert xvij meerlingen, 1 nobel. Item dit is al zulke goed als Jan de bastaard liggend heeft in het land van Woerden en hem genomen zijn om zijn vijandschap minder heer van Holland, welke goede gehechten zijn die goede van Honthorst, die waal weert plagen te zijn tsiairs iii nobel. Item nog Jan die bastard xxv merkten lants, gheleghen tot Herderkvelt, die tsiairs waren waren die merkten iii Holl. gelden. Dit zijn sulke bekrachtiging en gebrek als die hooggeboren vorst Jan van Beieren, graaf van Heneg., van Holland, van Zeland en van Vriesland en zijn vrienden en onderdanen hebben aangedeeld. Gelre, alsmen daar na kan, die niet gericht en zijn binnen desen vrede, geschied en overgegeven worden (Utrecht mijn heeren vrienden ... in uw herbergen des sonnendags xxvii dagen in Juni anno ... 1). Eerste blaadje. Pieter van Cleef Jan's Wetenschap, poorter tot Ordrecht, werd genomen vp ... buiten Nijmegen des saterdags voor Palmen van Roermond Leon van der Heyn, Daem Pieter van Wettengen, Huge Biertsz., Jan van der Weteringen, Peter Bukenhoef en twee anderen, die hij niet en kent, eerst aan geld van £8 gr. Vlaams, aan scriptie, dat zij verdorven, ij @8 gr. Item hebben zij hem twee briefjes vervreemd, daar hij bij te schulden heeft Ixxx guld., en dan zij dit deden, kwamen zij uit Gorinchem en van Bommel en gingen weer aldaar. Item Frederik Garbrantsz., poorter tot Haarlem, is genomen vp ten storm voor Geertruidenbos bij den gerecht aldaar des sonnendags xiiij dagen voor grote Vastenavond, eerst aan geld xxvii nobel. Item aan zijn en zijn kinder kleding die waarde van iii nobelen. Item een nieuw zeil van viij nobel. Item Huge Aertsz. en Peter Maesenz. aan geld van ij nobel. Item aan kleding, zeil en want van tjij nobel. Dit hebben gedaan Jan van Gellicum, Jan van der Weteringen en Eggart, wonende tot Gorinchem in Jan Boeninnicks huis, en daar waren nog meer die hij niet en kent. Jammer dat juist bij dit jaartal het blad van dit overigens zeer beschadigd handschrift, uit verschillende losse bladen bestaande, is afgescheurd. Daar blijkbaar eenige dier losse bladen zijn te loor gegaan, is het niet wel mogelijk de juiste volgorde te kunnen bepalen. Item Geryt Gerytsz. van Haarlem werd gevangen desdagen nacht voor de Palmen op de stroom onder Stavenisse van Clevert en zijn gesellen van Gorinchem, die in het schip bleven aldenacht en alden dag en voedden die ketting door, eerst aan geld xxvii kronen, aan kleding iii kronen, aan brood iv kronen, aan een zeil iii kronen, aan want, dat zij overboord geworpen, iii kronen, en een vat bier. Coenrat Ghijsbertsz., poorter van 's-Hertogenbosch, houdt leenwoord, gelegen in 's-Werk, van mijnheer van Holland en de huis 's-Werk, die hem Otto van Vuuren te onbruik maakt, zegende dat met zijn verzoek aan de hertog van Gelre gekomen zou zijn. In het jaar van tien twaalf dagen voor Bamisse worden Jan Claesz., wonende in Langeraan, vijf koeien genomen van die van Gorinchem gebracht naar huis te Ooijen, en hier waren meteens een deel gesellen uit Gelre aanwezig. Wouter Aerntsz. klaagt dat hem een man ontloopt is, die hij tot schuld in rechterij had, alsof hij tot Driel vooltijd voor vrede om zich te hebben, daar hij van de Gelrezen gedwongen werd dat hij er quitte moest en met zulk een eed, als hij hem daarvoor gedaan had, en des gelds was xxviij nobel, hieren boven so vingen zij hem en drongen hem tot Ooijen in te komen en kwam daar na met zijn vrienden tot Ooijen en lieten hem daar af quitt om xij gulden, en die dit deden woonden die een daar of was schout aldaar. Item die die complot van Amsterdam ving in de Veluwe en de Doesburg namen op die tijd aan den gevangenen, gehackt en mits dat hem gevangen heeft gebracht, gulden. Item des gelijke een gevangen, gehakt Cop Willemsz. een gulden. Item op den 15den dag in Februarie, zo worden Jan Jordaen Ruus, Willem Meyntszoon met een hage schuit benoemd met een plaat van Delft op de stroom voor Geertruidenband gelden 60 gouden Franken. Kroon. Item een hoekje, een tasje, een rijm, een mes en een paar kousen. Willem Meyntszoon, zijn broeder werd benoemd een bode met 45 gouden Franken. Kroon. Huishou werd benoemd 30 gouden Franken. Kroon. Ghisken Willem Claesen, zoon werd benoemd 110 Franken. Kroon. Dirk Hendrik Pieter Godefruidszoon, werd benoemd 5 Franken. Kroon. Jan Claesen werd benoemd 2 gouden kroon. 2de blad. Item Jan van der Donck heeft op Reynoij leggen een morgenland dat Hendrik van Rijn, in het jaar van 12 en tien hem te schanden gemaakt heeft en tot op den grond gement heeft en gebruikt, daar dat waardig was 15 Franken schilde, en dit heeft Heinrich voorzien gedaan boven den vrede, die hij minnen genadigen heer van Holland en zijn onderzaten gebracht heeft. Item heeft Jan van der Donck op Harlingen liggen xxvi meerden landsdelen die ... van Drenthe en heer Bruinsma (Bruinsma, van Harlingen hem af gewonnen hebben met recht tot Tuil aan de banken, daar Jan van der Donck niet vroor komen en mocht noch en dorst na inhouw des vredes, en hebben hem deze 3 jaar scharen onthouden en te niet gemaakt, daar elke meerden scharen wel of gegonnen zouden hebben ijz Hollands guldens, en Jan voorz. en werd hem luden voorz. nieuwe groten noch penning schuldig, daar om zo heeft Jan van der Donck Dire van Wisse zijn land met recht weer afgewonnen, want als Jan voorz. onrecht voor gedaan hebben, en tot wat tijden dat Jan van der Donck zin weer heeft en zijn schade gericht, zo wil hij Dire van Wissch graag onrust verdragen en laten hem zin gebruiken. Item Jan van der Donck heeft tot Reijn opgelegd xxvi meerden landsdelen, die niet alleen en heeft drenthe huren of gebruiken om te dienen will van Arkle was, noch om te dienwerken wil zijn sohn en hoorn vrienden, en heeft 1 jaar bloemen gedragen, welke meerden scharen wel gegonnen zouden hebben 1 Hollands guldens. Item Jans huis van der Donck, dat hij staande heeft binnen Gorinchem, dat hebben zij binnen desen vrede tegehuizen afgebroken, daar zij hem wel aan geschaat hebben 40 Engelse nobelen, en deze stukken voorz. wil Jan van der Donck met waarachtige luden wel bewijzen ter waarheid en houdende daar toe met zijn eede. Item Dire Reynersz. poorter tot Gorinchem is gesproken bij binnen deseen vrede .... eerst aan zijn eer dat hij leggend heeft binnen den scependom van Gorinchem, daar hij op beuret is na ingang des vreden, daar Dire Reynersz. niet en heeft moeten komen en Dire Reynersz. noch meer van zijn wegen en mogen van dien van Gorinchem vredelijk daar komen om te horen of te bruiken in geen enige, zij en hebben die goede, die daar waren of voor, dat daar op was, na hem getogen, en des lands is te samen ... morgen, die Dire Reynersz. alle morgen, had zijn mogen braken, niet gegeven en had dan iJ Hollands. gelden tsiairs, dat hem wel scooren zal binnen desen na jaren xxvi Hollands. gelden. Item Dire Reynersz. heeft noch op Asperen liggen een huis lands van xvij morgen, welke xvij morgen voor de vrede inging, dat jaar nog steeds huren noch bruiken en moest van de heer van Arkel was, van zijn zoon en van anders hoorde vrienden van Gorinchem, die Dire Reynersz. elke morgen wel nut geweest had voor iiij na gul. te reinten, facit lxviij gul. Item heeft Otte van Vueren zo gesproken met de knappen van Asperen en over lui binnen Asperen, daar hij sat, wie Direns lands voorz. hoorde of bracht, dat hij die niet te liever en had, zo dat van desen xvij morgen lands voorz. dit laatste jaar ledig blijven liggen vij morgen te hopen, daar Dire aan elke morgen wel geschaat is iiij na gul., facit xxviij na gul. Item heeft Dire Reynersz. voorz. binnen Gorinchem tsiairs vi oude Vrancken, daar hij niet af gehad en heeft zingt dat Gorin- chem gewoon wordt, en staan hem tafelen, want hij daar niet komt en mag, noch en dorting te vervolgen. 3de blad. Item Dirc Reynersz. was schuldig Zwarte Volpart, die inden eersten oorlog woonde tot Montfoort, doe die heer van Arkel viand werd mijns genietens heren van Holland, lx Eng. noble ... ... tot Gorinchem, welke lx noble of gebroken en gedrukt worden door die van wegen van Arkel was en moest den heer van Arkel doe betalen, want hier Volpart voor zijn vijand hield, dat Dirc voor zijn vele goede lude, die dat kundig is, zal bewijzen sal, en hieren boven is nu gekomen Volpart Volpartsz. voor, die nu ter tijd woont tot Hardwinen inden landen van Gelre, en heeft met deseen scepenen brief voor tot Gorinchem Dirc Reynersz. voor af geëigent rente en vergeven voor die lx Eng. noble, die Dirc voor den heer van Arkel wel betaalt heeft, en Dirc voor hoop, zo hij den heer van Arkel was, deseen lx noble voor betaalt heeft, dat Volpert voor hem daar voor geen renten noch vergeven af geëigent en zal. Item zo is gekomen Aernt Pieck tot Gorinchem en heeft Dirc Reynersz. voor zijn vergeven af geëigent binnen deseen vrede voor geld, dat hem Dirc voor is schuldig in eenen scepenen brief, en Dirc voor hoop dat men hem binnen deseen vrede en met, zo hij daar niet bij komen kan, zijn niet af geëigent en zal, maar wil alhoewel, als hij daar bij komen kan, graag gebeld worden na dat mijns genietens heren vrienden van Holland bescheidingen denken zal na alle heercomen. Item Geryt Claisz. is binnen deseen laatste vrede af gehouden aan boomgaarden, aan wilden en aan riet, dat gedaan hebben Moert Hennekin van der Weteringen, Heymerick, heeren Arents knecht van 1 en Maynairt Spronck met hoornen geselen, dat beter was dan xij Eng. noble. Hier volgt de opgave van geledemede schade door dezen Gerrit Claisz. van land liggende in Nieuwland in het schependom van Gorinchem, 154 Holl. g. en van een huis in Gorinchem 18 nobelen. Item Jan Aert Quapsz. is zijn huis binnen Gorinchem afgenomen, willen binnen Gorinchem en doen daar overwegend gebrek, die men niet al en kan geschreven, want groter niet is. Item, dit land is zeer ongeveer van dijken, van sluizen en van wateringen, en dat moet gereed zijn, zal mijn heer en zijn lieden van het land krijgen, en die schouw leegt weer op de Hoetdijk en tscot van het land en kan men niet krijgen, dat te compt van de onwillige, die buiten het land wonen, daar om dat mijn heer op die onwillige doet uitleggen en neemt dat weer, als recht is, anders zal het land ongeveer blijven en men zal niet af krijgen. Item te denken, dat die stad de oude burgermeesters schuldig is. Item, men schatting op die poorten van Gorinchem, daar dat niet was en zal naar inhoud hoe rechten en hantvesten, en dat daarom onze lieve genadige heren bestellen zullen, dat zij van de schatting voorzien verdragen worden. Dit zijn diegenen die gegoten zijn in Holland en geverfd en ondersaten zijn en poorters tot Gorinchem in het schependom van Gorinchem ons liefste genadigheids heren van Gelre. Item, in den eerste Jan van Blanckevoort, des van zijn hooggeboren vorst, de hertog van Holland, zijn brief heeft die dingen verstrekt in Alblaserverft tussen Leusden en Merwede daarop staat, zoals die brief begrijpt, omringt xxij pons Hollandens. Nog een anderen brief van den hogeheren vorst, voers van goed, die-mijn heer van Holland verkocht of en weggegeven heeft, inhoudende xvj personen heren, zijnde. Nog Jan van Blankenburg in Alblasertwart geeert tot Alblas die twee nesstjes, die houden omtrent lxxij merghen, daar die merghen af plaght te gelden voorder veden een Engelsch nobel samen. Nog Jan tot Nijementervant dat ambacht mitten veer en met xij merghen land, daar die merghen af placht te gelden voorder veden. Item nog Jan in Nijleckland, dat Schoonenborch heet, lij merghen, daar die merghen af placht te gelden voorder veden. Op Herdevelt waren merghen, die placht de merghen te gelden voorder veden een Engelsch nobel. Item Jan van Bueren en Gherri die Hohe op Herdevelt xij merghen, die merghen ts. een nobel en ix merghen griendinghe, die ook goed zijn als tien en die totten lande hoeren. Nog Jan en Gherri voorsier in Ottenland x merghen land en ij 88 ts. die merghen in gouden. Nog deze twee voorsiers op Blocland, dat den Vuylendam heet, iij merghen, in Ghiveland x merghen, in Brantwijk ix$ merghen, daar die merghen af placht te gelden in gouden ts. over huid. Item Heyn Volkyer in Poederschout ambacht xiiij merghen, in Graueland vi merghen, daar die merghen ts. af placht te gelden in gouden. Item Aalit van Kuyc aan die Ghiesen van viij meregen lanis, de morgen 3 Holl. guld. samen. Soot Coman Aernts in Moest- broec xvi meregen, tezamen 1 kroon. Jacop die Waal op Her- dievelt xi meregen, tezamen van der veden 1 nobel. Mechtelt Cansen aan die Oude Ghiseu xviij meregen, 2 Dord. guld. Goedelt Corbeels met hoeren kinderen tot Ghisekerc xxviij meregen, 2 Dord. guld. Alaert Rutghersoen xiij hond onder Dire van Slinglant 1 kroon. Peter van Becker met hem anderen tot Nyerkere van oud schilden ts. noch, noch Peter alleen jj nobel ende ij Dord. gulden tot Nyerkerc ts. Item min vrou van Remmerswael ende hoer kinderen alsulc ghelt ende goede, als her Willem van Remmerwael tot de be- liefde van Rijnland staande had, des si minna heren zegelt ende brief heeft. Voert ander goede ende erve, als her Willem van Remmerswael in Holland ende in Zelande achtergelaten heeft. Item Lam Bernyer $ hoeve lands geleghen in die Lange Weyde, die ts. placht te gelden teggen viij nobel. Item nog Lam na Sinte Victorijs dag, ende werden gedreven in Quakermaat inden lande van Vyanen ende voort inden lande van Gelre gedreven tot Oeyen. Item in den jaer van xijde ende ix" so werd Herman Engbertsz. koe genomen vp Lakeruelt, daar een mede was geheten Hei- meric, placht met heren Arnhem van Schonouwen te wonen, ende waar werd was xij gulden. Summa van desen verliesen lv guld. Der Ameyde. Item so is gekomen des sonnendages voor Sinte Symon ende jnden dag anno twaalf en tien nachten een deel geloofschap, dair mee waren Jan Storme, Heinrich die Moort, Peter van Wettenrode, Arntkin Jan Rouersz., Jan van der Werftingen, Hubert Yrsinxz., Eggertkin Rijxkin en Simon Pot, die men heet die Heer van niet, en namen den joden in de landen van Amelanden op die tijd als veel goeds, als hier na beschreven staat, dat die joden bij hooren eed hebben gebracht hoe veel het waard was, daar Heinrich die parochiepaap wel kenbaar is dat zij die beesten en dat goed op dreven en voerden door de landen van Gelre tot Tilburg toe, daar zij vermeerderden en dreven ze af voort tot allen passen, onder wegen lieten zij sommige beesten voor hooren kost, en den hoop brachten zij tot Ooijen op den huisdach, daar ... vrouw op verwaadt was, die zij dreigden, zo dat zij weder ... gelijk dreigden zij heren Heinrich den paap voorzichtig, zo dat hij niet verwaagd en dorst, welke goed den joden alles verloren bleef, dat zij bij hooren eed begroot hebben. In de eerste so namen zij heren Heinrich den paap voorzichtig koeien, die kost waard waren dan nobel. Hier volgen de namen van 12 personen, wier paarden en rundveestapelen werden ontnomen, onder anderen aan Willem van Styenre, Dirk van der Cule, Beernt Stael, tezamen voor 143 nobelen. Summa van diesen roof cxliiij nobel. En op diesen roof voorzichtig reed Otto van Vueren achter na die mare langs bij Tilburg toe, en doet hij van den hoop scheiden nam hij des goeds een deel, dat hij tot Vueren op zijn huis dreef, dat men daar openbaarlijk zag. 6de blad. De Paep van Amstel en andere vrouwen en oic ... des en begeert die heer van Vyanen verschrift hier off noch richtingen, gelijk dat van vredes wegen behoort, als ist dat dit eenwerf anderwerf en die en veelwerf bij gebracht, getoont en te kennen gegeven heeft, dat hem nog geen gerecht en is, en geeft noch te kennen dat hij ...... hier af naam, mocht zich hem geschijnen. Dit zijn zulke goede en gebreken als de joden van Leiderdal binnen de vrede gedaan en geschied is, dat zij op hooren eed aangebracht hebben. Inden eerste jaart jaar van xijde en x op onser Vrouwen avond Purificatie ter nacht doe namen Jan van Vucht en Rijxkin Otten kuik van Gellinchem met hoeren gesellen een deel scape hier na beschreven op Outstaenwijck bij Leiderdal en driezen in den lande van Gelre van Tiel henen en voort tot Vanderick, daar zij die scape delden en vercoften. Hier volgen de namen van 5 personen, wier schapen waren ontvoerd, waaronder die van Peter Roet, ter waarde van ongeveer 65 ny gulden. In jaart van xijde en tien, des dinsdag ter nacht, doe die woonsdach aan hand quam na Sint Pieters en Sint Paulus dag apostelen, doe namen Herman van Afferden, zo hij heimelijk gesoent was tegen den hertog van Gelre, dat zij niet en wisten, Gijsbert Scaden van den weert bij Leiderdal ij volen en leeverde Gijskin Fey over die Lingen, deze voort in den lande van Gelre voerde, en waren weert xviii Eng. nobelen. Item in jaart xijde en x? op Sint Margrieten dag des nachts doe quam Herman voors. weer, zo hij in den lande van Gelre gesoent was, met Gijskin Fey en met meer gesellen en namen Simon Teijlingen uit de meute van Leiderdal... Einde een hek, en reden daarvoor, Reynoy, door Beesde en door den land van Gelre tot Oechten over en voert tot Aferden, daar zij 2 merken verkocht daar... Init Teylingh hek voors. In den landen van Gelre op straten... Die waren weer xviij Eng. noble. Item in jaar van xiiijde en tien op diezelfde nacht voorgesteld, doe namen Herman van Aferden en Gijskin Fey voors. Met meer gesellen so voorgesteld is, Franken van Dremen Mertjnsz. 1 mer en 1 volk op Oisterwijck buiten Lede dam, die zij mede reden en voarden met Simon Teylinx perde voors., die waren xvj Eng. noble. Item in jaar van xiiije en x des woonsdagen voort Sinte Jacobsdach ter nacht, doe nam Claes Jansz. die tot Harwinen wonachtig was, met zijn gesellen 1 ko en 3 runderen bij Lede dam, die Harberens Claesz. waren, en driezen in den land van Gelre tot Harwinen, daar die runderen gegeten worden, die waren xxiiij nye gulden. Item in jaar van xiiije en tien in den oosten doe verloopt Volprecht Celrenz. 1 ko, die hij bij Horne buiten Lede dam genomen werd en voort door den land van Gelre gedreven, daar hij de lude niet of en weet te noemen wie dat hem genomen heeft, die was 1 Eng. noble. Item in jaar van xiijde en x in den herfst doe verloopt Gijsbrecht Scade i wellick, die hij bij Lede dam van Oisterwijck genomen werd, die in den land van Gelre gezien is, en hij en weet de lude niet te noemen, deze hem genomen hebben, en was wel weer 1 Eng. noble. 74e blad. Item so zijn gekomen Boschman en Floir van Gemen … anno voorzijn. en namen Roelof vanden Nesse nachts XX … die si met hem dreven in den land van Gelre, daar si zich verzetten … … overmits dat zijn niet vervolgen en dorst. Item so zijn gekomen Boschman en Floir van Gemen 353 zondag … doe die donderdag toequam anno xijde en elf en namen ...... poorter tot Vyanen, also veel schep, die si met hem dreven in den land van Gelre en voort tot Ooijen huis, daar hij zich vervolgde … … tot Steeven Aerts huis xi stuk, die hij weer terug, daar hem als veel af verloren bleef, die si voort tot Ooijen brachten, die beter waren dan xxx gul. Item op diezelfde tijd namen diezelfde met als veel schep toebehorend Jan Dever, poorter tot Vyanen, die si ook door den land van Gelre dreven tot Ooijen, daar hij daar veel af verloren, die waren waren liij gul. Item omtrent Sinte Bertelmeeus dach quam een, geheten Ghijsbert Hack en is van Deyl en plach op Euersteyn te liggen, en nam Mechtelt Aernt die mans vrouw was ij koeien, die si tot Kulenburch gekocht had om vj nobel, die hi mit hem dreef tot Deyl inden lande van Gelre, daar si op vervolgde en sprak, daar hi se had in een weert en si zag daar hoir koeien, daar die vrouw van Brakel en jonge Lijsbet hoir dochter bij waren en holpen hoir dingen, maar si en konden niet weer krigen; oic en woude hij der niet weer verkopen, nog al vocht hij dat ze hem veel waren, en op diezelfde tijt nam hij nog al koeien uit het land van Vyanen mee, daar die lude niet of gebrocht en hebben en verloren bleven, om dat si zien dat mens geen en richt. Item zo hebben heren Jans hulper van Arkel gevangen enen poirter tot Vyanen binnen den laatste vrede, geheten Godevrij Jacobsz., die si door het land van Gelre dreven en inden stok sloegen, daar hij nog zit en niet van daar komen en kan. Item zo hebben heren Jans hulper voorzover, als Jan van Gellichem, Jan die bastard ... ... te Boemel, Eggertkin en Hannekin van der Weteringen ... ... gevangen bij nacht uit hun huizen heren schout van Vyanen en ... ... Noordeloze, geheten Vrederic Godenz. anno 1522 en ... ... na Corsdach, die si (Codex, 2. Serie, 8. Deel, 1. Afd.) 28 door het land van Gelre verdreven en op diezelfde tijd mee enen anderen in hun onderslag, geheten Airnt Jansz. en deze sloegen zij den eerst nacht tot Herwinen en van daar brachten zij ze voort tot Oeyen, daar zij nog inden stok zitten en niet van daar komen en kunnen. Item desen had Otten van Vueren een goede voorzorg gegeven, daar hij dit boven geschiet is. Summa van desen schade, behalve die gevallen, is 311 gulden. Lexmond. Item, zo toonden die schout en schepenen van Lexmond, dat zij hem gekomen zijn, hoorn buur en hebben hem gebrekt, dat hij hoorn goed bijna van den vrede genomen is, uit den land van Gelre, waar al zijn schade bij zijn eed af is groot en gebracht heeft, als hier na beschreven volgt: Item, Daenkin Dircsz. is genomen in meerij, die beter was dan 11 gulden, deselde was genomen van dezelfde gesellen, die den roof ter Lameide hielden, die zij die mark langs dreven tot Tiel en voort tot Ooijen en op diezelfde tijd. 8ste blad. Item, zo zijn gekomen Eggertkin en Buekenbert met horen gesellen in den jaar 12 en 13 van de maandagen na Sint-Victorijs dag en hebben genomen 12 onderen, die zij bij horen eed gegroot hebben voor ... en deze dreven zij uit land van Vianen, daar zij namen tot Tiel, daar zij s'nachts bleven en de andere dag voort door den land van Gelre, daar zij s'en gegeten hebben. Item, op diezelfde tijd namen zij Claes Houbraken 3 schepen. Item, zo zijn gekomen Eggertkin en Buekenbert met horen gesellen in den jaar voor, zondagdagen voor Bamisse s'nachts en hebben genomen Jacob Jansz. 1 onder, die zij bij Coevorden overbrachten en voort van daar door den land van Gelre tot Ooijen toe, daar zij s'en gegeten hebben en zij dreigden zich te slaan die daar om verloren hadden, en waren wel vergeven 40 gulden. Item, op diezelfde tijd namen zij Claes Houbraken 1 koe van 11 gulden, alsmede nog aan 8 personen veel voor 88 guldens. 855 Item sindsdages na Bamisse doe die dinxsdach toequam sachts anno xiij? ende x, kwamen ze naar de Harberen van Ny- lant ende Sandecki en namen Jan Jansz. j rvnt en brachten tot Gorinchem, daar zij toen sloegen met anderen runderen, die zij ook daar namen, en Splinter van den Oudenghein, en zij aten binnen Gorinchem, dat men daar clairlijk wel vernam, en was weer voor 6 guldens, alsmede nog veer van 3 andere personen voor 26} guldens. Item zo zijn gekomen Peter van Wetten en Hankin Jansz. anno xiiije en ix …. Mertini die dag toe kwamen, en namen Egbert ..... die zij bij den Boterslot sloegen in een griet en verdroegen tot Gorinchem met een schuit, daar zij aten, en waren wel weer 11 guldens. Summa van deze schade clxxxiijjj guldens. Summarum van den nemen en roof voorzover van Vyanen, behouden dode en gevangen, 20 en 15 guldens. En want die lude en onderzaten heeren van Vyanen voorzover en Jan zijn dochter hoir hebben en goed voorzover. Binnen vreedschap aldus verloren hebben en quitt geworden zijn, dat elk met zijn eed gegroet en gebrengt heeft, als volgens staat, dat hem boven den vrede volgens met den landen van Gelre en daar weer in en daar door geschiedt is, of door den landen van Arkel tot Gorinchem buigen of op Coevorden, en sommige dan van daar door den landen van Gelre, als wel kenbaar en wel proefbaar is, want zij immer geen ander weg door noch toe en mogen dan door den landen van Gelre of van Arkel volgens en wel diezelfde lieden, die tgoed genomen is en veel ander lieden wel weten, die hoorde goed tot veel steden in den landen van Gelre gezien hebben openbarenlijk op de straten te verkoopen, als sommigen tot Til en sommige tot Boemel en in menige hoek als volgens staat, daar zij niet op en hebben mogen noch dorren vervolgen, want zij aldar gedreicht worden te slaan of over de gracht te werpen en zonderlingen heer Heinrich. Binnen deszelfde vrede, zoveer nadat heiligen... Paischdach in jaar drie en negen nachten zijn gekomen Heinrich knecht van Vanderick... met was en een geheimzinnige Ghyse, en is van Rome en naar Vrijen een deel van de schep boven de poort van Vrijen, daar zij gingen vooruit tot Hemert, daar zij buiten en verkocht hebben Heinrich van Vanderick en deelde en zij zechten, dat zij in den land van IJsselstein gehaald hadden, als volgens zijn eed gebrengt heeft dat zij beter waren dan twintig... maken veertig goud. Noordeloos. Item voort inden verlengingen des zeventien vreden, die mijn heer van Holland mee voort den heer van Vyanen gaf en voort Jan zijn dochter, zo zijn gekomen een deel gezellen uit Gorinchem zondag na den heiligen Pinksterdach anno xijv en ix in scheren landen van Vyanen en Jan zijn dochter uit de Noordeloze, en hebben aldair met kracht en met gewonden die lude gevangen, doodgeslagen en hoorn haen en beesten genomen, deze tot Gorinchem in zeker den en die lude en die beesten aldair sloegen en behielden, daar die beesten samen blijven gingen al den sommer, overmits dat die heer van Vyanen om die volgende tijd toe dat Otte van Vueren die weer tot Gorinchem kapitein werd als den gemene landwegens kentelijk is, die der dan allen een deel tot zijn huis zond en die andere voor anderswaar, daar hij genoeg had tot behoefte dier van Arkel, waar die schade af hier na beschreven volgt, alsof elke bij zijn edel daar of bijeengebracht heeft en nog al ongericht is. Inden eerste Dirk die Kock vijf koeien, 12 versen, 1 mer en 1 zwit, die waren waard waren 40 kronen. Nog aan Floorkew vee, 12 kronen. Item inden zelfde tijd namen zij Willem Dojs zijn goed en dien hebben zij gevangen en tot Gorinchem doen houden. Nog aan Jam Gibensz. vee, 24 kronen. Item Heinric van Huys den scout, die burgers zij en namen hem drie koeien en brachten hem tot Gorinchem, daar hij gevangen was 1 jaar, daar hij bij bestond was beter dan 100 gulden: Item Geryt Knobbaert staken zij dood en namen hem 11 koeien en 1 veerse, die zijn zoon weer koost, daar hij bij te schaden liet aan de beesten beter dan 9 kronen. Volgens 6 personen, aan wie veel ontroofd is voor 91 kronen. Item Pelgrim Cruve (Trube) namen sie twee vette koeien, die wel waardig waren … en deze had Otten van Vuren in zijn kuip. Summa van den schade van Vuren voorz., behalve den dode? jjexxii... Vuren. Dit is gebrekkende schade die den heer van Vuren, Jan zijn dochter en horen ondersaten geschiet is binnen den vrede, die inging tussen den heren voorzr. anno xiiije en ix op Sint-Jans dag te midzomer, welke vrede nog duurt, en dat hem nog ongeacht is. Item so is komen een deel geselen uit den lande van Gelre sommendagen na Sint Lambertsdag, na Sint Lambert van jaar tot jaar, daar der een af hiet Jan die Loze, en een heit Beestkin, en namen Cousin Speijert uit den lande van Vyanen 's nachts die dinsdagen, toetens drie grote meren, daar zij mee reden in den lande van Gelre, en voeren over bij Tiel en voer over tot Megen, zo dat Cousin deden volgen en vernam dat zij voort gingen tot Diedem in den derpe en voort van Diedem tot Eijserden en voort van daan tot Ven toe aan de Nyenveerschans, daar zij die knecht volgden en vernam dat zij van de Nyenveerschans voort waren tot Kriekenbeeck en van Kriekenbeek voort tot de heren Hermans van den Horst, die alle drie kost, en heer Herman verkocht weer ij en een heer Willem die Nieper, woont op den hoed tot Dick, en die derde mer was een grote mer, verkocht hij een heer Sandert van Geren, daar zij die voor hun knecht over al volgden en vonden. Paischdach in jaar vierteen en negen nachten was Hendrik knecht van Vanderick met, en ging Ghyse, en is van Rome en namen tot Vaar zebra hoef boven de poort van Vyanen, daar Men een Hemert, daar zij buiten en verkocht het aan Vanderick en deelde en zij zochten, A van IJselstein gehaald gehad, als Men bijgebracht heeft dat zij beter waren dan "Noordeloos. Item voort in de vervolging van de A en van Holland met voort den landen van Noordeloos, en had die luiden gevangen, genomen, deze tot die beesten daar gekocht samen blijven gehaat van Vyanen om de geheime bukenbert weer tot Ge en ten einde, sommendagen na wel kenbaar is, en namen op die tijd Hendrik en de aap en xix stuk jonge zebra, die hooft daar heeft blokhuis tot Coelvoet, daar zij 's nachts volgden, en andere dagen brachten zij voort uit den noch een, die hij groot heeft bij zijn eede, dat zij hem dan een gouden ring. En deemo's selven nachts namen zij mede Geryt de Kock en op Crolle vij koieren vten lande van Vyanen, daar zij gingen de driezen mede voort tot Oyen, die zij bij horen eeden groter dan vij eervronen. Summa van desen verliesen bet dan 127 en xxv gulden. Hier volgt de schade geleden door Herberen Clans. Aan Gorinchem, aan zijn huis, boomgaard enz. door Wert, Heymerich heren Arnolds knecht, met tien zonen. Malsen Herberen schip mijner genedige heren van Peckham, drie eten in den stock tot Bomel. Weke verteerd in den stroom tot Bomel, die gevangen, en binnen Gorinchem laatsten vrede afgebroken, nobel gevangen binnen den laatsten vrede voor Woudrichem in het water, en namen van steden en was xviij weken gevangen, dat hem cadeau iv Engeland nobel. Joostwin Egens zoon vrienden hebben mijn geniet van Holland gecroent en aan gebracht. Dat Joostwin Egense en zijn twee zonen gevangen Judee waren, alsof ze niet eens kronen noch kronen en dörren, maar hebben mijn heer aangebracht, dat Joostwin huis binnen Gorinchem staande heeft, dat wel v Eng. nobel tsiairs was, daar hij binnen deselben vrede niet af en kunnen krijgen, dat maar tsiairs 15 Eng. nobel. Item zo heeft Joostwin Egens een stuk land liggend tot Deyle te lenen, maar doe hij met mijn genadige heer van Holland overdracht, doe zei hij heren Jan van Arkel zijn manschap op, alsof heren Jan van Arkel deze huizen land aanstaat en gaf ze voor Otten kinderen van Gellicum, die Joostwin voorzien. 15 Eng. nobel tsiairs plunderden te gelden, daar 858 alle drie als voorzover staat, daar hij zijn schijn en eed tot gedaan heeft ten heiligen, en deze voorzover drie merken, alsof als bijgehoren eed bijgebracht hebben, waren beter dan 12 Eng. nobelen. Item zo is gekomen Kieckebast des sonnendagen na Sint Vittoor's dag snachts doe die ... toequam, anno voorzover., en nam Hendrik Zwedersz. in grauwe mier en vardenet tot Tiel, daar hij zijn mier verdubbelde tegen Gerret den Rover, daar Hendrik voorzover. verloochde en zag zijn mier aldaar, zo dat hij den scout toesprak en met hem deed, had Hendrik weer willen openen om 16 gulden, zo had hij kunnen hebben, anders en konde hij daar niet gekregen, des en zou hem niet geven, zo dat ze hem verloren bleef, en was wel waar doen zijn had en hem geschonden mocht hebben, alsof hij met zijn eed had gebracht, v Eng. nobel. Item Willem Jansz. wordt genomen bij de molen, die voor den land van Gelre brocht tot Batenbroek en hem verloren bleven, waren beter dan xxv guldens. Item Aernt Snellens zoon wijf namen sie een koe en bracht ze tot Beesd, daarin hij verloren bleef, die sie gekocht had voor xi guldens. Item sie zijn gekomen Eggertkin en een geheten Buekenberg met andere gesellen anno xiiie en tien, smeunendagen na Sint-Victoriës dag nachts, en namen op die tijd Hendrik van Vianen xvi oude schep en xix stukken jonge schep, die hij met hen dreef tot Coevorden, daarin hij nachts bleef, en des anderen dags brachten zij ze voor tot Ooijen, die hij groot heeft bij zijn eeuw, dat zij beter waren dan 1 guldens. Item deszelfde nachts namen zij met hem Gerrit de Kock en Jacob Crolle vijf koeien van het land van Vianen, daarin zij gingen en dreven met voor tot Ooijen, die zij bij horen eeuw groter vonden beter dan vijf kronen. Summa van deze verliezen beter dan 1 guldens en xxv guldens. De 9de Gald, Hier volgt de schade geleden door Herbergen Claes. 859 in zijn schependom van Gorinchem, aan zijn huis, boomgaard enz. a. door Jan Clauwart, Heymerich heer Aart's knecht, met hoeren gesellen. Item heeft Pelgrim Genen zoon … Malsen Herbergen Claesz. onthouden om vijandschap mijner genadige heer van Holland, xv Hollandse guldens. Item heeft Claes Herbergen zoon gezeten in den stock tot Bomel boven vrede xlij weken, daarin hij te weken verkwistte 6 guldens, en wilde betuigen met zijn weert tot Bomel, die geheten is Robijn die Winter, facit xlij Hollandse guldens. Item Ghijsbert Herbergen heeft liggen in den schependom van Gorinchem xiiij morgen lans, elke morgen van 1 Hollandse guldens. gulden tsiairs, en heeft drie jaar bloemen gedragen, facit xxviij nobel. Item Jan Willemsz. had een huis, staande binnen Gorinchem in de Bornsesteeg, dat binnen de laatste vrede afgebroken is, dat gecoft was voor xx nobel. Item was dezezelfde Jan gevangen binnen de laatste vrede van Otten van Vueren voor Woudrichem in het water, en namen hem reddende xlij botter. en was xviij weken gevangen, dat hem te kost welde schade iiij Eng. nobel. Item Goiswin Egens zoon vrienden hebben mijn genedige heer van Holland gecroent en aangebracht, dat Goiswin Egense en zijn twee zonen gevangen luiden zin, alsof zij niet kunnen kronen noch dragen, maar hebben mijn heer aangebracht, dat Goiswin huis binnen Gorinchem staande heeft, dat wel xx Eng. nobel tsiairs was, daar hij binnen deze laatste vrede niet af en kunnen krijgen, dat maakt tsiairs xv Eng. nobel. Item zo heeft Goiswin Egensz. een stuk land liggen tot Deyle te lenen, maar doe hij met mijn genedige heer van Holland overdracht, doe hij heren Jan van Arkel zijn manschap op, alsof heren Jan van Arkel deze hoeve land aanstaat en gaf ze voor Otten kinderen van Gellichem, die Goiswin voorziet, xv Eng. nobel tsiairs plagen te gelden, daar Goiswin binnen deze laatste vrede niet af geboren en heeft, dat maakt xlv Eng. nobel. Coenen gebreke van Hairler geschiedt vanden Gelresschen en die van Gorinchem binnen deze laatste vrede. Inden eersten hebben zij hem lelijk doen leggen, via meerlen, die jaar lang op die Bulken bij Gorinchem, die Coen nog niemand van zijn wegen en heeft drennen gebruikt, maar die van Gorinchem hebben die gebruik, daar elke morgen des jaar wacht af was, drie kronen, maar samen dat Coenen bij binnen den drie jaar voorser gedaan heeft, drie kronen. Volgens eenige onleesbare regels dien persoon betreffende. Item heeft Coen in 1675 des jaar op Wouter Willem land op Wolferen, daar hij goede schepen briefjes af heeft van Gorinchem en is goed erfelijk, dat zij hem vier jaar lang hebben ontwouden, maar acht nobel. Item hebben zij Coenen te niet gemaakt en het land zelf doen gebruiken met hoor verkenen en beesten ontrent 35 morgen, die elke morgen plecht te gelden een nobel, en dit hebben zij drie jaar lang gedaan, elk jaar 35 nobel, maar vijf jaar drie keer zes nobel. Item hebben zij Coenen te niet gemaakt in Ledebroek vijf nobel des jaar, twee jaar lang, factis 12 nobel. Item hebben zij Coenen zijn wiligen af gehouwen in Nuland en 's-Graveland en zijn rijs verderft, daar hij aan geschaafd is om ongeveer drie nobel. Gebroken Jans van Haarler vanden Huije en hem geschikt is en geschikt binnen deze laatste vrede. In den eersten heeft Jan van Haarler in Boemelenwijk liggen, anderhalf daarop, geheten Kerwijck half, in Delwinen alhier ambachtsheer schip zijn af is en hij zijn schouten en heemraden te zetten pleegt, twaalf zij ouden voor menigen. Hier volgen eenige onleesbare regels. Deze heerlijke en goede plak Jan te hebben anderhalf honderd gulden zijders te renten, daar hij niet af gehad en heeft binnen deze vrede voorzien, en begeert hier af als zulke richtingen, als hij daar af van vredes wegen geboort. Item zo heeft Jan voorzien liggen bij zijn heerlijkheid Kerwijk tussen twintig en honderd merken land en veel tijns daar toe behorende, dat hem wel een gulden zijder was, en dit maken hem die Gelreschen onbruikbaar boven den vrede. Item zo heeft Jan voorzien twee rijsweersden liggen achter Lingen, die hijzelf verderf worden en daar hij niet gebruikt en mag van den Gelreschen, daar hij die huizen, als zij 'tijd tot houden, zich te gelden plegen meer dan 14 gulden. Schaaf Airnts van Haarler. Inden eersten in Boemelerwaard ix morgen aan Denwinen, gelegen en in den lande van Arkel, ix merken aan, gelegen in Nuland, genaamd Coppertsieden, en daar bij en daar bij Nulandse kerken een stuk land, strekkende van Nuland tot aan den Botersloot met drie hofsteden, daar toe behorende en een deel tijns, dat hem geschaat heeft alle jaar bij 2 gulden. Item Dirks van Haarle wort benomen op den goeden Vrijdag nacht op ... een spannink van 3 kronen of meer, eenen hoornen armborst met zin toebehoren van 4 kronen. Item een tasche teergelt en ander pl... 4 gouden. Item sloegen zij en wonden hem zere en namen hem z'n 't die zij hem weer gaven, om dat hij gewoon was. Willem Calle Willemsz. zijn vijandje wordt benomen op die zelfde tijd 60 nobelen en 5 nobel, die hij van de kerk van Oultang te wijden den bisschop van Utrecht gebracht zoude hebben. Item zijn tasche 3 nobel, daar in een gouden ring en ander ding. Item een dubbele hoekje, die was waardevol 10 gulden. den, hier toe sloegen si him temael zere. Dit hebben gedaen Pieter van Wetten, Lemkin Monday, Huge Sickelair , Hubo Yersick, Eggertkiin Roeyen, Airntkin Harman Buekebairt, 862 e Knaphin Noyenz. ende hoir gesellen tot eluen toe ende die sommige hier of wonen iot Gorinchem, ende die sommige ple- gen dagelix tot Nymmegen te wesen, want si aldair gesellen vander Spoeye inden Hage toeseyden, dat si so veel niet ge- nomen en hadden, alsmen seide. Item Willemsz. tot Schoinhouen wort onbruyc gemaict byn- nen Gorinchem ende him mit heren Jans dochter van Ker- nenem sinen wiue te hilick gegeuen was sulke husinge, als her Jan tot Goriachem an die merci staende hadde, ende een hoeue lants, gelegen int Lange Nuwelant, houdende omtrent xxi mer- gen, ende dit jair om enen gulden die mergen verhuert was ende die bastairden van Arkel verbiedense datmense niet bru- ken en mach. | Heer Huge Rijnersz., priester, ende Geryt Jansz., clerc, gingen omtrent Pinxteren anno x^ wt Nymmegen om in den houe van Homen te gaen, dair bim vervolehden vijf gesellen, die twe genoemt Ghysbert van Lent ende Brandigen ende .... waren van Willems gesind zoon tot Arkel ende deden him grote gewalde, namen him an gelde die weerde van xxxi nobel, dat si claechden ende eroenden dair om den hertoge van Gelre ende sinen rade, hoe hem dat vanden ondersaten in zinen lande geschiet wair, also dat hi beual heren Jan van ...... ende Geryt vten Hage, rentmeester, dat hi him hoir gelt weder geuen soude ende gaven si hem vier gulden, ende seiden hem dat ander toe te betalen … na Sinte Jacobs dages, des reysden si voirt inden houe van Rome ende quamen weder om tot heren Jan ende den rentmeester voirs. omtrent Alreheiligen dage ende eysscheden him hoir gelt, deze doe wijsden die een toten an- deren ende him int lest toeseiden, dattet him gericht soude worden tot Vtrecht, alsmen dair ter dachuaert quame, dair si . aldair tweweruen om geuolcht ende veel verteert ende geen besceyt dair af en hebben konnen gecrigen. Item zo hebben die Gelre'schen een brug gemaakt over die Lyngen en aan beide zijden van de brug hebben ze een werf gemaakt en gegraven aan die zijde tot twaalf meters breed, en die werf is tot drie kanten om te graven met een graf en die omringen drie roeden breed, dat alles tegengesteld aan de vrede draagt, die in een punt begrepen, aldus: "Voortzo moet men alle vestingen en bolwerken die gegraven, getimmerd, opgezagen en gemaakt zijn binnen vrede in de landen van Arkel of van Dale, buiten steden of sloten weer nederbreken en slechten, en in geen weerzien binnen de zelfde landen buiten steden, af: sloten en die vestingen van graven, van blokhuizen of andere weer maken van geen recht zijden binnen de tijd van vrede." Item, toen die van Gorinchem gekomen waren voor den huis tot Arkel en hadden wel honderd gewapende voor (huizen gehad, en hebben die graven gepeild hoe diep het was, en schoten dan den gesel van het huis, die onder muren lagen. Iedere blad. Item, hebben zij tot meer tijden voor den huis gevestigd met veel volk en gelegen in lagen drie of vier dagen lang aan een kleine kasteel van het huis dat lag op een tijd de zueken met volk en met twee vrouwen, toen liepen zij uit horen lagen na den knecht en wouden slaan en als zij niet achterhaalden en mochten, schoten zij. 