Reize door de binnenlanden van Noord-Amerika,
Alzoo men misfchien verwagt dat ik het alge* meen de redenen zal voorleggen dat deeze ontdek- kingen, van zoo veel belang voor ieder, die? enige gemeenfchap met Amerika heefc, niet eerder zijn aan het licht gebragt, niettegenftaande zij reeds meer dan tien jaaren geleden gedaan zijn , zal ik die op eene eenvoudige en opregte wijs der waereld mededeelen, zonder enige klagten te uiten wegens de flegte behandeling, welke ik ander* gaan heb. Bij mijne aankomst in Engeland leverde ik aan Zijoe Majesteit en den Raad een verzoekschrift in, waarbij ik verzogt dat mij de fqmmen, welke ik in dienst der regeering hefteed had, mogten worden goed gedaan. Deeze zaak wierd in han- den van de Heeren Commisfarisfen van den handel en de plantagieën gefield. Deeze Heeren oor- deelden, uit den inhoud van hetzelve, de onder- rigtingen , welke ik geeven kon , van zoo veel ge- f' r INLEIDING. ii jrewigt voor de natie, dat zij mij gelastten voor den Raad te verfchijnen. Ik gehoorzaamde aan dit bevel en onderging een langduurig onderzoek, zoo ik geloof, zeer naar genoegen van alle de aanwezende Heeren. Toen het geëindigd was, verzogt ik te mogen weeten wat ik met mijne papieren doen zoude; de eerfte Lord antwoordde zonder zig te bedenken dat ik die kon uitgeeven wanneer mij zulks goed dagt. In gevolge van dit verlof verkogt ik dezelve aan eenen boekhan- delaar 5 doch toen zij bijna voor de pers gereed waren , kwam 'er een bevel van den Raad , waarbij mij gelast wierd zonder uitftel alle mijne kaarten en dagregisters mee alle de papieren , die betrek- king hadden tot de ontdekkingen , die ik gedaan had , in het plantage- comptoir te brengen. Om aan dit bevel te voldoen was ik genoodzaakt de- zelve tot eenen zeer hoogen prijs van den boek- verkooper weder int.ekoopen en die overtegeeven. Ik tragtte dit nieuw uïtfchot bij de rekening ge- voegd te krijgen, welke ik reeds ingeleverd had; dan dit verzoek wierdt mij afgeflaagen, nïetcegen- ftaande ik, in het verkoopen van mijne papieren, overeenkomftig het verlof gehandeld had , het- welk ik van den Raad van Koophandel had ver- kreegen. Dit verlies, dat eene zeer aanmerklijke ibm bedroeg , was. ik genoodzaakt de draagen , en mij -- H \ x "-** K %% 1NLEI Dl N G. mij te vreden te houden met eene fchadevergoe- ding van mijne overige onkosten. In deeze mijne omftandigheden is mijne eenigfte verwagrimg op de gunst van eene edelmoedige natie gevestigd, aan dewelke ik nu mijne plans, dagregisters , en waarneemingen , van welke ik gelukkig een aftchrift gehouden heb, toen ik de eerfte aantekeningen in hetComptoir overleverde, zal mededeelen. En ik doe zulks des te gereeder* wijl ik hoore dat men niet weet waar zij gelegd zijn, en 'er geene waarfchijnlijkheid is dat zij immer aan het licht zullen gebragc worden. Zij zullen dengeenen , die belang hebben in de aan- gelegenheden van de binnenftedeelen van Noord- Amerika , wegens de aangrenzing van hunne be- zittingen, of hunnen Koophandel, van zeer veel nut wezen, en het geld, waarvoor zij gekogt worden, volkoomen vergoeden. Hun, die, uk eene prijzenswaerdige nieuwsgierigheid wenfehen bekend te zijn met de zeden en gewoonten van alle de bewooners van deezen aardbol, zullen de berichten, welke hier gegeeven worden van de verfchillende volkeren, die zoo groot eene opper- vlakte van denzelven bewoonen,. een land bijna- tot heden toe onbezogt, een wijd veld van ver- lustiging openen en hunne nieuwsgierigfte vetwag- ting voldoen. Ik; vleie mij dan % dat zij door hec alge- / INLEIDING. '3T algemeen even gunftig zullen ontvangen worden als befchrijvingen van eilanden, die geen ander vermaak verfchaffen, dan hetgeen hunne nieuwig- heid doet geboren worden, en als ontdekkingen, die dit land zeer luttel voordeels fchijnen te be- looven , fchoon zij op onnoemlijke kosten koo- men te ft aan. Om het volgend werk zoo beknopt en aange-? naam te maaken als mogelijk is, zal ik mijnen Leezeren eerst verfl^g doen van den weg, dien ik gereisd ben over dat onmeetlijk vast land ( waarin zij mij zullen kunnen volgen als zij de kaart aan het hoofd van mijn dagregiscer geplaatst, raadpleegen) en terwijl ik voortgaa, het getal der inwooners, de ligging der rivieren en meiren* en de voortbrengzelen des lands befchrijven. Daarna zal ik in onderfcheiden Hoofdfïukken handelen van de zeden , gewoonten en taaien der Indiaanen, en, om het volledig te maaken een woordenlijst van de onder hen gebruikhjkfte woor- den laaten volgen* Doch het is vooral nodig dat ik de toegeevend- lieid van het geleerd gedeelte mijner Leezeren in de doorbladering mijns werks verzoeke, naardien het het voortbrengzel is van iemand, die, wegens andere bezigheden, niet gewoon is geweest zig op boekoefeoiogen toeteleggen. Hij verzoekt hen ■:■> \ It ' .■-*■■ o,. ■■y : 14 I NL E I D I N GJ hen derhalven het met geen a! te naauwkeurïg oog te onderzoeken j bijzonderlijk daar hij hun verzeekert dat hij zijne aandacht meer bezig heeft gehouden om eene juiste befchrijving te geeven van een land , dat in een toekomftig tijdperk, eene onuitputbaare bron van rijkdom- men belooft te zijn voor het volk , dat zoo gelukkig zal zijn van het te bezitten, dan om in een goeden flijl te fchrijven , en zorgvuldi- ger geweest is om verftaanbaar en beknopt dan vloeijende en fierlijk van taal te zijn. 9. #iï' & REIS / — mm REIS INDE BINNENLAND EN VAN NOORD -AMERIKA. i-k vertrok in de maand Junij des jaars 1765 vaa Boston en ging over Albanië en Niagara naar Mickillimackinac, eene fterkte, tusfchen de mei- ren Huron en Michigan , en derden honderd En- gelfche mijlen van Boston gelegen. Deeze plaats, de uiterfte van onze factorijen naar het Noord- Westen zijnde, kwam mij voor de gefchiktfte te zijn om van daar mijne voorgenoomen reis aante- vangen en om eensklaps de ftreeken, welke ik begeerde te onderzoeken, intetrekken. Mijne leezeren omtrent de befchrijving van die gedeelten van Noord -Amerika, die, aan de ag- cerfte wooningen grenzende, reeds menigmaalen be- ï6 REIZE in m BINNENLANDEN >;'•' befchreven zijn , naar de reeds uitgegeeven wer- ken wijzende, zal ik mij alleen bepaalen tot eene befchrijving van de dieper binnenwaarts gelegeti deelen, die, zelden bezogt zijnde, gevolglijk ook Geinig bekend zijn. Dit doende zal ik nimmer de paaien der waarheid te buiten gaan, of mijne toevlugt neemen tot die nutteloos eii büitenfpoo- rige vergrootingen , van welke de reizigers maar al te dikwerf gebruik maaken om de nieuwsgierig- heid van het algemeen optewekken, ten einde hunne eigen aangelegenheid te doen rijzen* Ik zal ook geene waarneemingen opgeeven dan die ik zelf gedaan heb, of voor welker echtheid ik> wegens de geloofwaerdigheïd van degeene , die mij dezelve verhaald hebben , kan inftaan. Michillimackinac , van waar ik mijne reizen aanvong, is eene flerkte* beitaande uit een fterk ftaketzel en wordt doorgaans door eene bezetting van honderd mannen verdedigd. Zij bevat omtrent dertig huizen, van welke een den Gouverneur en een ander den Commisfaris toebehoort. Daar woo* nen ook verfcheiden kooplieden binnen derzelver verfchanfingen , welke die plaats wel gelegen ach- ten om met de nabuurige volkeren te handelen* Michillimackinac betekent in de taal der Chipeway ' Indiaanen eene fchildpad; en men onderftelc dat; de plaats haaren naam hebbe ontvangen van eeö Van NOORD-AMEïUKA. Xy Ierland, omtrent zes of zeven mijlen naar hetNoord- Oosten, in het gezigt van de Sterkte * liggende* dat de gedaante van dit dier heeft. Geduurende den Indiaanfchen oorlog , welke kort op de verovering van Canada in het jaar 1763 volgde , en die gevoerd wierd door een leger van verbonden volkeren , beftaande uit de Hurons, Miamies^ Chipeways9 Ottowaws, Pon* fowattimies 1 Mispsfauges y en enige andere Stam- men , onder de aanvoering van pontiac, eenen beroemden Indiaanfchen oorlogsman , die akijd in de belangen der Franfchen geweest was , wierd deeze Sterkte op de volgende wijze bij verrasfehing ingenoomen. De Indiaanen , hun ontwerp be- raamd hebbende, kwamen nabij de plaats, en be- gonnen met den bal te fpeelen , eene tijdkorting onder hen zeer in gebruik, en ons kaatfen niec ongelijk, In het driftigst van het fpel, bij \ welk enige der Engelfche officieren* geen bedrog ver- moedende, ftonden te kijken , floegen zij den bal* als bij geval, over het ftaketzel; dit herhaalden zij twee of driemaalen , om hen des te zeekerer te bedriegen, tot dat zij, eindelijk, door dk middel allen agterdogt van de fchildwagt aan de zuid- lijke poort weggenoomen hadden , wanneer eens- klaps eene bende hem voorbij (loof, en , de ove- rige terflond volgende, namen zij bezit van de Sterkte aonder enigen tegenftand te ontmoeten* : 3 /. 1 1 ^~ Hf REIZE m m BINNENLANDEN Hunnen toeleg dus uitgevoerd hebbende hadden dé ïndiaanen de menschlievendheid het leven van het grootst gedeelte der bezetting en der kooplieden te fpaaren , maar zij namen hen alle gevangen en voerden hen weg» Enigen tijd daarna bragten zij hen egter naar Montreal, daar zij tot een goeden prijs gelost wierden. Ook wierd de Sterkte den Engelfchen wederom afgeftaan bij den vrede, die m het volgend jaar door den bevelhebber van Detroit met pontiac geflooten wierdt. Na hier de nodige fchikkfngen tot het voort- zetten mijner reize gemaakt, en een' geloofsbrief van den Heer Rogers den Gouverneur, voor enige Engelfche en Canadafche kooplieden, die op de rivier Mtsfisfippi gingen handelen, ontvan- gen te hebben , met belofte van verfche toevoer van goederen , als ik den waterval van St. Anthony zon bereikt hebben, verliet ik de Sterkte op den derden September in gezelfchap van dteze hande- laars. Wij waren overeengekoomen dat zij mij de goederen , die ik nodig had voor gefchenken aan de Indiaanfche Opperhoofden, zoo Idng ik bij hen bleef, volgens het bevel des Gouverneurs ^ zouden leveren ; maar, als ik aan het uiterfte van hunne reis gekoomen was , moest ik andere gidfen vinden en alsdan moest ik vertrouwen op de goederen, van welke de Gouverneur beloofd had mij te zullen voorzien» Wij ■ÉH^iWi^:'-"^-^^ van N ÓOÏID-AMERIKA. 19 Wij toogen dan te zaamen op weg en kwamen opdenagttienden aan Fore La Bay. Deeze Sterk- te is gelegen aan het Zuidlijk eind van eene baai in het Meir Michigan , door de Franfchen de baai êes Puants geheten, doch die, zedert de Engel- fchen in bezit van alle de vastigheden op dit ge- deelte van het vaste land gekoomen zijn, doof hen de Groene4aai (Green bay) genoemd wordt. De reden deezer benaaming is in derzelver vertoo- fcing te vinden; "vant als men MichillimackinaC in de lente verlaat, wanneer de boomen aldaar nog niet zijn begonnen uittebotten, vindt men egteï: het land om La Bay, niettegenftaande de overtocht niet langer <km veertien dagen geduurd heeft i met het fchoonfte groen bedekt , en de groeijing zoo verre gevorderd als of het in den zomer ware. Deeze Sterkte is ook flegts van eenflakétzel om- ringd, en, fterk vervallen zijnde, zouzijnaauw- lijks tegens klein geweer verdedigd kunnen wor* den. Zij wierd door de Franfchen opgewor- pen tot befcherming van hunnen handel , korten tijd voor dat zij gedwongen waren dezelve te ver- laaten ; en toen Canada en deszelfs onderhoorig- heden den Engelfchen wierd overgeleverd , wierd zij terftond bezet van eenen Officier en dertig mannen , welke kort na de verrasfchïng van Mi- thUlimackinac door de Menomon'm krijgsgevan- B % gjstM m m m — ST" so REÏZE in de BINNENLANDEN. gene gemaakt wierden , en de Sterkte iš zederl noch bezet, noch in goeden ftaat gehouden ge- worden. De baai is omtrent negentig mijlen (#) lang7 maar verfchilt veel in haare breedte, zijnde op fommige plaatfen flegts vijftien , op andere van twintig tct dertig mijlen breed. Zij ligt ten naasten bij in eene rigting van het Noord- Oosten naar het Zuid - Westen. Aan den ingang van de- zelve uit het Meir is eene reeks eilanden y ftrek- / kende van het Noorden naar het Zuiden, en de Grand Traver [e genaamd. Deeze lïrekken om- trent dertig mijlen in de lengte en dienen om den overtocht der canoos te beveiligen, alzoo zij die bedekken voor de winden , die met geweld over liet Meir koomen waaien. Aun de Zuid-Oosc zijde is de naaste en beste overvaart. De eilanden van Grand Traverfe zijn meest klein en rotsachtig. Veele der rotzen zijn van eene verbaazende grootte , en vertoonen tig als waren zij door de handen van konilenaars ge- vormd. Op het grootst en best deezer eilanden ftaat eene Had der Ottowaws , in welke ik een der aanzienlijkfte Opperhoofden deezer natie vond, die (a) Hier en overal elders worden Engelfche mijlen Bedoeld, virt. SI van NO ORD-AMERIK A. *i die mij met alle eerbewijzingen ontving, welke hij met mogelijkheid eenen vreemdeling kon aan- doen. Doch wat mij op dien tijd zeer bijzonder voorkwam , en iedereen , die niet bekend is met de gewoonten der Indiaanen, vreemd moet fchij- nen , is het onthaal , dat ik ontvong , toen ik aanlandde. Zoo als onze canoos het ftrand nader- den en hetzelve op omtrent zestig ellen na bereikt hadden, begonnen de Indiaanen een vréugde-vuur, waarin zij hunne Hukken met fcherp losten , egter zorg draagende dezelve zoo te rigten , dat de ko- gels enige ellen hoog over onze hoofden vloogen; ondertusfchen liepen zij van den eenen boom of Homp tot den andere© , fchreeuwende en zig gö- draagende als of zij in het heetst van een gevegt waren. Ik was in het eerst grootlijks verzet en op het punt om mijn volk te beveelen hun vuur te beandwoorden , naardien ik meende dat zij vijand- lijke oogmerken hadden; maar door enige van de kooplieden , die mij onderrigtten dat dit hunne gewoonlijke wijze was van de opperhoofden van andere natieën te ontvangen, uit den dut gehol- pen, befchouwde ik de zaak in haar waar licht en was wel voldaan over de eer, die zij mij aan- deeden. Ik hield mij hier eenen nagt op. Onder de ge- fchenken , welke ik den Opperhoofden deed , waren enige fterke dranken , met welke zij B 3 *ïg fea REIZE in de BINNENLANDEN zig vrolijk maakten , en zij vereenigden zig alle tot eenen dans, die het grootst gedeelte van den jiagt aanhield. Des anderen daags 's morgens , toen ik vertrok, begeleidde mij het Opperhoofd £,, naar het ftrand, en, zoo dra ik mij ingefcheept had 5 deed hij, met eene verftaanbaare ftem, en met groote plegtigheid , een vuurig gebed voor mij, waarin hij fmeekte „ dat de groote Geest „ mij met eeïie voorfpoedige reis wilde begunfti- „ gen ; dat hij mij eenen onbewolkten hemel en 9i eene ftille zee bij dag wilde verkenen , dat ik 9, bij nagt mogt nederliggen op een deken van 3, bevervel , en eenen ongeiloorden flaap enaange- „ naame droomen genieten, en dat ik ook geduu^ 3, rige befcherming mogt vinden onder de groote j, vrede - pijp. S Op deeze wijze gong hij voort* 2ijoe wenfchen uitteboezemen tot dat ik hem mei ff langer kon hooreo. Ik moet hier aanmerken dat5 niettegenflaands de Europeaanen doorgaans ijslijke denkbeelden van de woestheid deezer wilden C gelijk zij ge«* 4>V ' fioemd worden) voeden, ik egcer van alle de Stammen in de binnenlanden een zeer beleefd en v;/-; gastvrij onthaal heb ontvangen , en ik ben over- tuigd dat zij dit vriendSijk en onbeledigend gedrag Jegens de vreemdelingen zullen blijven oefenen, zoo lang zij niet door het voorbeeld en de fterke ,/ :•. • elf anken van . hmm meer Wifchaafde nabuuren ■^ van NOORD-AMERIKA. o3 zullen befmec wezen. Ik beken dat hunne inge- wortelde haat en wreedheid jegens hunne vijanden het gunftig denkbeeld, dat ik van hun wenschte te gouden, grootlijks vermindert; maar dit ge- brek is erfiijk , en de bevestiging van eene on- heuglijke gewoonte verkregen hebbende , heeft het reeds te diepe wortelen in hunne zielen gefcho- ten om uitgeroeid te worden. Ik at onder dat volk van een zeer ongemeen flag van brood. De Indiaanen over het algemeen gebruiken flegts weinig deezen voedzaam en leef- togt: terwijl hun graan in de melk is, gelijk zij het noemen, dat is, even voor dat het begint te rijpen, fnijden zij de korrels van de toppen der halmen af, en kneeden die tot deeg , hetgeen zij doen kunnen zonder daar enig vogt bij te gieten, door de melk, die 'er uit vloeit; als dit gedaan is, verdeelen zij het in koeken, en dezelve in bladeren van den Withoutboom windende, leg- gen zij die onder heeten asch , alwaar zij weldra gaar gebakken worden. En ik heb nooit in enig land fmaaklijker brood gegeeten. Deeze plaats is flegts een klein dorp, beftaande uit omtrent vijf en twintig huizen en zestig of zeventig oorlogslieden. Ik vond daar niets an- ders aanmerkingswaerdigs. Het land aan de Zuid- Oost zij de van de Groene- haai is niet al te goed, zijnde overdekt met een B 4 zwaar \ !*«■ — ^as *T 'y'. | w 14 REI2E in de BINNENLANDEN ^waar gewas van Pijnfaoonien, Balzem- pijnboom men, Harstboomen en Dennebootnen. Sommige hebben gezegd dat de gemeenfchap tusfchen hel Meir 'Michigan en de Greene -haal niet te b^Vaa- ?en is voor vaartuigen, die grooter zijn dan canoos of booten, wegens de ondiepten, die tusfchen de eilanden in de Grand Traverfe liggen ; maar de- zelve peilende vond ik diepte genoeg voor een vaartuig van zestig tonnen , en de breedte was naar evenredigheid. Het land, dat aan den bodem deezer baai ftreks, h zeer vragtbaar , de grond over het algemeen plat, en het levert een aangenaam en veruitftrek- iend gezïgt. Daar woonen enige weinige huisgezinnen in de Sterkte, die aan de West -zijde van de Vosfen- rivier ligt, en regt over dezelve, aan de Oost- zijde van derzelver mond woonen enige Franfche planters, die het land bebouwen en zeer genoeg- lijk fchijnen te leeven. Be Groene -ham of Bay e des Puamsïs eene dier plaatfen, aan welke deFranfehen, gelijk ik in mijne inleiding aanmerkte, bijnaamen gegee- ven hebben. Zij draagt bij de bewooners haaret kusten den naam van Mtnomonie - baai9 maar waarom de Fnmfchen haar den naam van Bayt. 4eš Puants of Stinkers -baai gegeeven hebben, weet ik niet. Dé reden, welke de Franfchen vam van N OORD -A MER IK A. aj <3it hun doen gceven , is dat zulks niet gefchiedcte met inzigt om vreemdelingen te misleiden* maar omdat zij opdeeze wijze met eikanderen konden fpreeken omtrent de Indiaanen in derzelver tegen- woordigheid, zonder van hun verdaan te worden* Want zij , die de eerde onder hen kwamen han- del drijven, hadden opgemerkt dat, als zij met eikanderen over hen fprakèn , en derzelver eigen naamen noemden , zij hen aanftonds begonnen te mistrouwen en dagten dat hunne bezoekers of kwaad van hun zeiden, of aflpraketi om hen te vermoorden. Om hier in te voorzien gaven zij hun andere naamen. Het eenigst kwaad gevolg van die ingevoerde gewoonte is dat Engelfche en Franfche Aardbefchrijvefs in hunne kaarten van de binnenfte deelen van Amerika , hetzelfde volk met verfchillende naamen benoemen, en daar- door degeene, die dezelve moeten raadpleegen 9 misleiden. Het Meir Michigan , van welk de Groene* ham een gedeelte uitmaakt , is aan het Noord - Oosten van het Meir Huron gefcheiden door de Straat van MichiUimackinac , en ligt tusfehen twee en veer- fig en zes en veertig graaden breedte , en tusfehen vier en tagtig en zeven en tagtig graaden Westlijke lengte. Deszelfš grootfte lengte is twee honderd ' £n tagtig , de breedte omtrent veerdg, en deszelfc pmtrek ten naasten bij zes honderd mijlen. Daar B 5 i| tv, £': « ■O" aó REIZE in de BINNENLANDEN is eene aanmerklijke reeks eilandjens, beginnende tegens over siskins Koeve en zig omtrent dertig mijlen naar het Zuid -Westen in het meir uit- ftrekkende. Beeze worden dé Bever- eilanden genoemd. Hunne ligging is zeer aangenaam , ma^r de gmnd dor. Zij leveren egter een fraai gezigt op. ) Aan het Noord- Westlijk gedeelte van dit Meir verdeelt zig het water in twee baaien. Die naar iiet Noorden is de Noquets • haai , en de andere de reeds befchreven Groene - baai. Het water van dit, zoowel als van de andere groote Meiren , is helder en gezond , en heeft diepte genoeg voor groote fchepen. De helft van het land dat naar foet Oosten ligt, en zig tot hee Meir Huron urtftrekt , behoort den Ottowaws ïn« diaanen. De lijn , die hun grondgebied van dat der Chipeways fcheidt, loopt ten naastenbij van het Noorden naar het Zuiden ,_en llrekt zig bijna van het Zuidlij k eind van dit Meir , over de hoo* gelanden, tot MicUllimackinac uit, door welks middenpunt zij doorgaat, zoodat, als deeze twee Stammen eikanderen bijgeval aan de Faftorij ont- moeten , zij zig elk op zijn eigen grond neder- flaan , enige weinige roeden van het ftaketfel. Het land aan de Oostlijke en Westlijke zijde Van dit Meir gelegen , beflaat uit een niet zeer goeden grond, uitgezonderd ter plaatfe daar zig klein§ van NO ORD-AMEPvIK A. *7 kleine beekcn of rivieren in hetzelve ontlasten; op de oevers van deeze is hij buitengemeen vrugt- baan Digt bij de boorden van het Meir groeit eene groote menigte Zand- kersfen, die niet min- der aanmerkenswaerdig zijn wegens haare wijze van groeijen dan wegens haaren allerkeurigften finaak- Zij wasfen aan een kiemen heester, niet meer dan vier voeten hoog, welks takken zoo bekaden zijn , dat zij met geheele trosfen op het zand liggen. Naardien zij alleen op het zand groeijen, welks hitte waarfchijnlijk medewerkt om haar tot die volkoomenheid te brengen, wor- den zij door de Franfchen cerifis de /able of 2and * kersfen genoemd. Haare grootte gaat die van een kleinen fnaphaan - kogel niet te boven ft maar zij worden boven alle andere gekeurd om in brandewijn te leggen. Daar groeijen rondom het Meir ook Aalbeziën , gelijk ook Zwarte - aaibe- zien en overvloed van Jenever -bezieën, die eene groote menigte van de fchoonfte bezieën draageiu Daar groeit hier ook Sumack in grooten over- vloed , welks blad, te St. Michiel geplukt , wanneer het rood wordt , bij de inlanders zeer geacht worde. Zij mengen het onder hunne tobak en neemen om- trent van elk even veel, hetgeen aangenaam doet rooken. Bij dit Meir , gelijk bij alle groote Meiren f groeit eene foort van Wilg, door de Franfchen hok ■rmge d.U Rood hout genaamd, Derzelver bast, ais i gg REIZE ïn de BINNENLANDEN *V:.. sis hij maar een jaar wasdom heeft, is van eene fchoone fcharlaken kleur en vertoont zig zeer fraai, maar als hij ouder wordt, verandert hij in een mengzel van graauw en rood. De Hammen van deezen heester groeijen veele bij elkanderen^ en klimmen tot de hoogte van zes of agt voeten* terwijl de grootde niet meer dan een duim mid- dellijns dikte hebben. De bast, van de flanken * gefchrapt , gedroogd en fijn gewreven , wordt door de Indiaanen ook onder hunne tobak gemengd en bij hen in de hoogde achting gehouden om des winters gerookt te worden. In den^zomer ge- bruiken zij een kruid, dat bij de groote meïren op rotsachtige plaatfen groeit. Het wordt bij de Indiaanen Segockimac genaamd en kruipt als een wijngaard over den grond, zig fomtijds agt of tien voeten verre uitftrekkende , en het draagt een blad omtrent van de grootte van eene zilveren (Engelfche) duiver, bijna rond; het is van zelf- standigheid en kleur als de laurier en is , gelijk d^ boom , naar welken het gelijkt, altoos groen» Deeze bladereu , gedroogd en fijn gewreven, men- gen zij ook onder hunne tobak , en roeken deze!* ve, gelijk ik gezegd heb, alleen des zomers. Met deeze drie eikanderen volgende kruiden zijn de pijpen der Indiaanen in alle jaargetijden v/el voor- alen , en , alzoo zij groote rookers zijn , zijn zij getti bedagt om dezelve wel optezarnelen en te feereiden, Q% % r - \ VA» NOORD-A MER I KA. ^ Op den twintigilen September verliet ik de Groene -baai en trok de Fosfen* rivier op, altoos in gezelfchap van de handelaars en enige Itv* diaanen. Op den vijf en twintigften kwam ik aan de groote ftad van de Winnebagoes , gelegen op een klein eiland , juist daar men aan het Oostlijk eind in het Meir IVmnebago koomt. Hier on&- vorig mij de Koningin, die, in plaats van een«SW- chem, over deeze Stam het bevel voerde, met groote beleefdheid, en behandelde mij met alle onderfcheiding , geduurende de vier dagen, welkö ik bij haar vertoefde. Daags na mijne aankomst woonde ik em& raadsvergadering van de Opperhoofden bij , wel* ken ik verlof verzpgt om door hun land te trekken in mijnen weg naar verder afgelegen volken , oni zaaken van gewigc. Dit wierd mij gereedlijk toegeftaan en het verzoek als eene groote beleefd- heid aangemerkt, die ik hunne Stam bewees. De Koningin zat in den raad , maar deed flegts enige vraagen , of gaf flegts enige weinig beduidende bevelen in zaaken van den Staat; want het is de vrouwen nooit geoorloofd in hunne raadsvergade- ringen zitting te hebben, uitgezonderd wanneei zij met de opperde magt bekleed zijn , en dan is het haare gewoonte niet opzetlijke reden voerin- gen te doen, gelijk de Opperhoofden. Zij was «enê zeer oude vrouw, klein van geftalte^en door ••-. >^ '" S'4. REI2E in de BINNENLANDEN haare klceding niet zeer onderfcheiden van vef- fcheiden jonge vrouwen, die haar verzelden* Deeze haare opwagceresfen fcheeneü grootlij ks verheugd, zoo dikwerf ik haare Koningin enige tekenen van eerbied bewees, bij zonderlijk als ik haar kuste, dat ik menigmaal deed om haare gunst te verwerven* Bij deeze gelegenheden deed de goede oude juffer haar best dm eene jeugdige wolijkheid aanteneemen, en toonde door haaf glimlachen dat zij ook behagen fcfaepte in de be* kefdheid, welke ik haar betoonde. Den tijd , dien ik hier vertoefde, beileedde ik tot het doen van waarneemingen zoo goed mij mogelijk was, en tot het verzamelen van de best mogelijke berichten omtrent den oorfprong, de taal, en gewoonten van dit volk. Volgens dit onderzoek heb ik reden om te befluiten dat de Winnebagoes oorfpronglijk gezeten zijn geweest ïn enige der Provintieën tot Nieuw - Mexico ' be- hoorende, en dat zij, uit hun vaderland gedre- ven zijnde, of door binnenlandfche verdeeldheden, ©f door de uitbreiding derSpaanfche veroveringen, omtrent eene eeuw geleden naar deeze Noordlij- ker gewesten zijn geweken. De redenen, welke ik heb, om deeze onder- stelling aanteneemen , zijn , ten eerften hunne on- veranderlijke aankleeviog aan d© Naudowesfifche liadiaanen, (die, zeggen zij, hun geduurende hun- f 'Ai* NOORD-AM E RIK A; 3* hunne verhuizing, de eerfte hulp bewezen heb* ben) en zulks niettegenftaande hunne tegenswoor* dige verblijfplaats meer dan zes honderd mijlen van dat volk afgelegen is. Ten tweeden , omdat hunne taal geheel verfchillend is van die van alle andere tot nu toe ontdekte Indiaanfche natieën; zij is eene ruuwe brabbeltaal , die veelal met de keel wordt uitgefprooken, en welke geene hunner nabuuren wil onderneemen te leeren. Zij fpree- ken met de andere volkeren de Chipewayfche taal, die de heerfchende is onder alle de natieën , van de Mohawks van Canada tot die, welke de boor- den van de Misfisfippi beweonen , en van de Ba- rons en Illinois tot die bij Hudfons-baai gezeten zijn. Ten derden , wegens hunnen ingewortei- den haat tegens de Spanjaarden. Sommige hun» ner vertelden mij dat zij verfcheïden tochten Zuid» Westwaarts gedaan hadden, die veele maanden hadden geduurd. Een der oudfte Opperhoofden ïn het bijzonder verhaalde mij dat hij , omtrent zes en veertig winters geleden, was opgetrokken aan het hoofd van vijftig oorlogsgasten , naar den kant van het Zuid -Westen, drie maandenlang, dat zij, op deezen tocht , eene vlakte o verkruis- fende , eene hoop volks te paerd ontdekten , die tot het zwarte volk behoorden , want zoo noemen zij de Spanjaarden ; dat zij , zoo haast zij hen befpeurd hadden, met omzigtigheid voortgingen, en -^r f ■-•■" B <: v -«'.' |i REIZE in de BINNENLANDEN m zig verbiergen tot de nagt gekoometi was^ Wanneer zij zoo nabij kwamen , dat zij het getal an den toeftand hunner vijanden konden onder- fcheiden : Bevindende dat zij niet in ftaat waren hun, wegens hun grooter getal, bij dag het hoofd te bieden, wagteden zij tot dat zij zig te rust hadden begeeven, wanneer zij op hen aanvielen* en , na de meefte gedood te hebben , cagtig paer- den, met hetgeen zij witten fteen noemden gelaa- den, veroverden* Dit onderftel ik zilver geweest te zijn , naardien hij mij zeide dat de paerden daarmede beüaagen, en dat hunne toornen ook met hetzelve ver fit rd waren. De rivier loopt omtrent vier of vijf mijlen lang van de baai af gerekend , met eenen zagten ftroom; verder op tot aan het Meir Winnebagê is zij vol rotfen en zeer fneU Op verfeheiden plaatfen waren wij genoodzaakt onze eanoos op het land te haaien en dezelve een aanmerklijk eind wegs te draagen, Derzelver breedte is van de Groene -baai tot het Meir Winnebago gemeen- lijk van zeventig tot honderd roeden : het land cp derzelver boorden is zeer goed en dun bezet met witte Walnootenboomen 7 Eikenboomen ent Hazelaars* Het Meir Winnebago is omtrent vijftien mijlen lang van het Oosten naar het Westen , en zué mijlen breed* Aan deszelfs Zuid - Oostlijken hoek Valt eene rivier in hetzelve 3 die haaren oorfprong neemt bij een der Noordlijkê takken van de rivier illinoh* Deeze noemde ik de Krokodillen -rivier è ^ I 14 REIZE m |>E BINNENLANDEN sfc-i .,:;•. wegens een gerugt, dat onder delndiaanen loop^ dat men ergens in dezelve een dier gedood heeft , hetwelk volgens hunne befchrijving een krokodil of alligator moet wezen. Het land, dat aan het Meir ligt, is zeer vrug£- baar , en heeft overvloed van Druiven, Pruimen, en andere vrugten , die in het wild groeijen. De fFïnnebagoes'zz&ien daar eene groote hoeveelheid Indiaansch koren , boonen , pompoenen , kale- basfen , en water * meloenen met enige tobak. Het Meir zelf heeft overvloed van visch, en ia het najaar zijn 'er veele ganzen, eendvogels, en talingen» De laatste, die 'er in groote menigte Icoomen , zijn bijzonder goed en zeer vet , m fmaaken veel beter dan die , welke nabij de zee gevonden worden , naardien zij zeer vet worden door te aazen op de wilde rijst 9 die in deeze ftreeken zoo overvloedig groeit. Enige aangenaame gefchenken aan de goede oude Koningin gedaan, en haar en zegen ontvan- gen hebbende , verliet ik de ftad der Winneba- goes op den negen en twintigften September, era kwam omtrent twaalf mijlen verder aan de plaats, daar de Fosfen- rivier in het Meir vak aan des- zelfs Noordlijke zijde. Deze rivier voeren wij op , en bereikten op den zevenden Odtober de groote overdraag- plaats 9 die haar vaa de Qum* confin- rivier affcheidt. van NOORD-AMERIKA. 35 De Vosfen- rivier is van de Groens -baai tot de overdraag- plaats omtrent honderd en tagtig mij- len lang. Van het Meir Winnebago tot de over* draag- plaats is de ftroom zagt, en de diepte der rivier aanmerklijk , en desniettegenftaande kun- nen de canoös op fommige plaatfen met moeite erdoor koomen, wegens de hindernisfen , wel- ke zij ontmoeten van de rijst- ften gels, die zeet groot en: dik zijn, en hier in grooten overvloed groeijen. Het omliggende land is zeer vrugt> baar , en allerbekwaamst om bebouwd te wor> den, uitgezonderd op fommige plaatfen digt aan de rivier, daar het wat te laag is. Het is ner* gens veel met hout bezet , en het kan egter ge- noeg opleveren om zoo veele *er woonen kunnen ce gerijven. Deez.e rivier is de grootste verga- derplaats van allerlei wilde vogelen, welke ïk int den loop van alle mijne reizen ontmoet Iieb £ naenigmaalen was de zon enige mïnuuten lang door dezelve verduisterd. , Omtrent veertig mijlen op dceze rivier, van de groote ftad der Winnebagoes gerekend , ftaat een© kleinere ftad , aan die natie toebehoorenden In deeze ftreeken zijn veele Herten en Beeren * en men vangt 9er een groot getal Bevers en an* dere dieren , welker vagt gebruikt wordt , op dg beeken, die zig in deeze rivier ontlasten. De rivier, van wdke ik hier fprcek, is sö.n* - C % rcerk* ■^ "• - **■%■ 3Ö REIZE in de BINNENLANDEN merklijk, omdat zij, omtrent tagtig jaaren gele- den, de verblijfplaats was van de vereenigde ben- den der Ottigaumies en Saukies, welke deFran- fchen, volgens hunne gewoonte, de bijnaamen gegeeven hadden van Us Sacs en les Renards i de Zakken en de %^rp de volgende gebeurtenis wierd mij van hun dooF eenen Indiaan verhaald. Wanneer , omtrent zestig jaaren geleden , de Franfche Zendelingen en handelaars veele bele- digingen van dit volk ontvangen hadden , trok eene bende Franfchen en Indiaanen , onder hec bevel van Kapitein moranb , op , om hun ongelijk te wreeken. De Kapitein vertrok in den winter van de Groene ■- baai , wanneer zij geen vermoeden van een diergelijk bezoek hadden , en zijnen weg over de meeuw vervolgende tot aan hunne dorpen, die omtrent vijftig mijlen de Vos- fen- rivier op lagen , overviel hij die bij ver- rasfching. Onvoorziens aangevallen wordende, wierden zij gemakkelijk overrompeld , en dus voor het grootst gedeelte gedood of gevangen genoomen. Bij de terug tocht der Franfchen naa? de Groene -baai, hield een der Indiaanfche Op- perhoofden, die met hun in bondgenootfchap waren, en die eene groote bende gevangene on- der zijn opzigt had , ftil om uit eene beek te dtinken; zijne medgezellen vervolgden ondertus- fchen hunnen weg, hetwelk eene der vrouwen, die MflH van NOORD-AMERIKA. 37 die zij gevangen genoomen hadden, ziende, vat- tede zij hem fchielijk, terwijl hij nederbukre om te drinken , met beiden haare handen , op eene aller- gevoeligste plaats en hield hem zoo lang vast tot dat hij op de plaats dood bleef. Naardien het Op- perhoofd door de groote pijn , die hij leed, niet in ftaar was zijne vrienden te roepen , of op enige wijze zijnen nood te kennen te geeven , trokken zij voort, zonder te weeten wat 'er gebeurd ware , en de vrouw, de banden van haare mede- gevangenen , die in de agterhoede waren , losge- fneden hebbende , ontfnapte met hun. Deeze heldin wierd daarna bij haare natie altoos voor hunne verloster gehouden, en tot oppervoogdes Verkoren met de vrijheid om dezelfde eer op haare riakoomelingen te doen overgaan , eene onge- woone onderfcheiding, en die alleen bij buiten- gewoone gelegenheden verleend word, Omtrent twaalf mijlen voor dat ik de overdraag- plaats bereikte , zag ik verfcheiden kleine ber- gen , die zig volkoomen tot aan dezelve uitflrek- ten. Deeze zouden , wel is waar , flegts als mollen - hoopen gerekend worden , als men die yergelijkt met die , welke ageer regens onze yolkplantingen liggen, maar alzoo zij de eerste waren , die ik gezien had, zedert ik Magara ver- liet, een tocht van bijna elf honderd mijlen, kon |k dezelve niet onaangeroerd voorbijgaan. C s D* ^" :■£•. 38 REIZE'in de BINNENLANDEN" De Fesfen- rivier is, ter plaatfe daar zij in het Meir Winmbaga uitkoomt , omtrent vijftig roe- den wijd, maar zij vermindert over het algemeen langzaamerhand in breedte naar de overdraag - plaats , daar zij niet meer dan vijf roeden breedte heeft , uitgezonderd op enige weinige plaatfen , daar zij zig tot kleine meirtjens verwijdt , die egter nog zeer diep zijn, Ik kan mij niets an- ders aanmerkingswaerdigs in deeze rivier herin- neren dm dac zij vijf mijlen ver zig zoo kron- kelt , dat zij ïn dezelve flegts een vierde van eene mijl vordert* De overdraag, plaats tusfchen de Vosfen en Ouisconfin - rivieren is niet meer dan eene en drie vierde mijl breed , fchoon zij op fommige kaarten zoodanig getekend ftaat dat zij wel tien mijlen breed fchijnt. En ik moet hier aan- merken dat alle de kaarten van deeze ftreeken, die ik ooit gezien heb , zeer gebrekkig zijn. De rivieren worden over het algemeen afgete- kend als in andere rigtingen loopende , dan zij waarlijk doen 9 en veele van derzelver takken , bijzonderlijk van de Misfisfippi , worden agter- gelaaten. Ook worden de afftanden der plaatfen grootlijks mistekend, Of zulks door de Franfcbe Aardrijksbefchrijvers (want alle de Engelfche kaarten zp m de hunne overgenoomen) me^ cpset gedian zij, üm wel uit een gebrek van een© juiste van NOORD-AMERIKA. 39 Juiste kennis van het land kan ik niet zeggen ; maar ik ben verzeekerd dat reizigers, die in die ftreeken , welke ik bczogt heb , op dezelve ver- trouwen , zig zeer verlegen zullen vinden. Naar- dien ik alle de landen, welke ik doorgetrokken ben, met de grootfle zorgvuldigheid , heb op- genoomen , zoo kan ik verzeekeren dat de kaart , die voor dit werk gevoegd is , met veel groo- ter juistheid dan 'er nog enige is, getekend is geworden* Omtrent in de helft van den weg tusfchen de twee rivieren is een moeras, overgroeid met eene foort van lang gras, het overige is eene vlakte, waarop enige Eiken en Pijnboomen groeijen. Hier zag ik een groot getal Ratelflangen. De Heer pinnisance, een Franfche handelaar, verhaalde mij een aanmerkenswaerdig geval om- trent een deezer kruipende dieren, waarvan hij zeide getuige geweest te zijn. Een Indiaan tot de Menommie - natie behoorende, eene dier Han- gen gevangen hebbende, vond middel om haar te temmen, en: behandelde haar als eene god* heid, noemde haar zijn9 grooten Vader, en droeg haar werwaarts hij ging in eene doos met zig» Dit had de Indiaan reeds enige zomers gedaan, toen de Heer pinnisance hem bijgeval aan deeze overdraag - plaats ontmoette , juist toen hij op eene winter -jagt vertrok. Op een zekeren C 4 dag -v- f ' '•" " "•. 40 REIZE in de BINNENLANDEN dag was de Franfche Heer verwonderd den In* diaan de doos , waarin zijn God was , op den grond te zien nederzetten, en dezelve openende hem te zien vrij haten, terwijl hij hem onder- tusfchen zeide dat hij verzeekefd was dat hij zou wederkoomen omtrent den tijd dat hij zelf van zijnen tocht zoude wederkeeren , hetgeen in de volgende maand Mey wezen zou. Naardien zij toen eerst in Oftober waren, zeide de Fransch- rnan tot den Indiaan , wiens eenvoudigheid hem verwonderde, dat hij dagt dat hij , als het Mey was , lang genoeg wagten zoude naar de aan- komst van zijn' grooten Vader. De Indiaan had zulk een fterk vertrouwen op de gehoorzaamheid van zijn dier dat hij den Franschman aanbood eene weddingfehap aantegaan om negen flesfehen rum , dat het op den bepaalden tijd zou wederkoo- men en in zijne doos kruipen. Dit wierd aange- ïioomen , en de tweede week in de volgende maand Mey bepaald om de weddingfehap te be- flisfen. Op dien tijd ontmoeteden zij eikanderen daar weder , wanneer de Indiaan zijne doos ter Jieder zette en zijnen grooten Vader riep. De Hang hoorde hem niet , en den tijd nu verfïreken lijnde , erkende hij het verloren te hebben ; Doch, zonder den moed te laaten zakken , bood hij aan het verlorene te verdubbeien , als zijn gr§ote Vader niet binnen twee dagen aankwam. Pi| VAN NOORD-AMERIKA. 41 Die wierd ook aangenoomen 5 en, ziet, op den tweeden dag , omtrent een uur, kwam de flang en kroop van zelve in de doos , die voor haar ge- reed ftond. De Franfche Heer verzeekerde mij van de waarheid van deeze gebeurtenis, en vol- gens de berichten , welke ik menigmaalen ge- hoord heb van de leerzaamheid deezer dieren , zie ik geene reden om dezelve in twijfel te trek- ken O). Ik (0) Enige Journaal, -fchr ij vers hebben de waarheid deezer gebeurtenis, gelijk ook eener andere, van welke hier na gefprooken zal worden, in twijfel getrokken en, (waarlijk wat te ligtvaerdig) belagchen : hierop merkt de Schrijver in de uitgaave, die ik volg, aan, (zonder de geloof vvaerdigheid van zijn getuige te rekenen) dat, indien de leezers zoo wel met de fchranderheid en het ingefchapen inftinft van dit dier bekend waren als hij, zij even zoo zeer van de waarheid van het geval verzee» kerd zouden wezen. Het is wel bekend, zegt hij, dat de flangen , die geduurende den zomer de toevallen , waaraan kruipende dieren zijn bloot gefield, overleefd bebben, zig jaarlijks , zoo dra de winter nadert, naar da fcosfchen begeeven, daar elke van haar (gelijk naauwkeu* ïige waarneemers aangemerkt hebben) het hol in bezit neemt, dat zij het voorig jaar bewoond heeft. Zoodra bet jaargetijde gunftig is, verlaaten zij , door de verkwik- kende zonneflraalen verlevendigd , deeze ver blij fplaatv fen, en begeeven zig naar dezelfde plek gronds , hoe ürre ook afgelegen, daar zij voorheen haar onderhoud, -x- I -, ■ 4* REÏZE in de BINNENLANDEN Ik heb reeds aangemerkt dat de- voornaamste tak van de Vos fen- rivier van 'het Zuid- Westen \ en die van de Ouisconftn -rivier van het Noord-* Oosten kwamen , en ook dat fommige der kleine takken van deeze twee rivieren 9 in hunne neder* öaaling naar dezelve op weinig voeten afftands verwisfelden , iets ten Zoiden van de overdraag- plaats. Dat twee zulke rivieren haaren ooriprong zoo ■ * vr t& en middelen om haar geflagt voortteplanten gevonden hebben. 