Reis door Noord Amerika
mylen ten zuiden van Philadelphia in de Dellaware valt. Maar hoe fmal hy ook is , loopt hy wel twee honderd Eng. mylen ver , en ont- Ipringt op de weftzyde van de Blauwe bergen. Het is een groot na¬ deel voor dit Land dat ’er verfcheiden’ Watervallen in deze Rivier zo digt by Philadelphia zyn , waardoor zy onbevaarbaar is. Ik ontwierp dezen dag enige befchryvingen van zulke kruiden daar het vee naar zoekt , en van zulken die het laat Haan. Mollen, Men ontdekte op de velden hier en daar kleine onderaard fche gan¬ gen , lopende met allerlei bogten. De opening was groot genoeg voor een Mol. De aarde , die-, als het ware , een verwulf ’er boven , en als een kleinen wal maakte , was omtrent twee duimen hoog, ene goede hand breed en omtrent enen duim dik. Ik zag dikwyls deze onder- aardfche gangen cp de onbebouwde landen , die zig door de opge¬ worpen aarde ontdekten , en inzakten als men ’er optrapte, hetwelk het wandelen ladig maakte. Deze gangen worden door een foort van Mol gemaakt , dien ik in een ander werk nader befchryven zal. Zy azen op wortelen. Het diertje heeft groter kragt dan anders vele dieren, naar evenre¬ digheid van hunne grootte, bezitten. Waar het dagt te graven hield het altyd de poten buitenwaards , gelyk men de riemen in een fchuit houdt. Ik leide het myn neusdoek voor , om te zien wat het ’er me¬ de doen zou, en ik vond dat het dien in den tyd van ene minuut vol gaten had gemaakt. Ik was genoodzaakt enige boeken op het dekfel van de doos te leggen , waarin het diertje zat , of anders lag ’er dat ten, (*) Urfus Meles. (f) Ground bog. (*) Dit dier is waarfchynlyk de Sorex crijiatus van Linn/eus. > * G E R M A N T O W N. 1748. 85 ten eerden af. Het was zeer kwaadaardig , en beet gaten in alles wat het in den weg lag. Ik hield het. enen- falen pennekoker voor , waar¬ in het in ’t eerf zeer vinnig beet , maar de hardheid daarvan gevoeld hebbende wilde het nog daar nog ergens anders meer in byten. Deze Mollen maken gene hopen , gelyk de Europijchen , maar alleen zulke gangen , als ik befchreven heb. Hier waf ene plant „ van welker beden men een foort van wafch Talk- of talk. maakt, waarom ze de Zweden Talk (l ruik noemen. De Engel- boom,. fchen geven ze den naam van Candleberrytree of Bayberry-bush , en de Ridder Linnteus heet ze Myrica cerifera . Zy groeit overvloedig in ene droge aarde , en fchynt byzonderlyk in de nabuurfchap der zee wel te tieren , want diep in het land heb ik ze niet gevonden. De bellen groeyen in overvloed op den vrouwelykcn flruik , en zien ’er uit als of ’er meel opgefroid was, Men verzamelt ze laat. in den herff , wan¬ neer ze ryp zyn, fmyt ze in een pot kokend water, zo dat haar fineer, fmelt , en boven op het water begint te dryven , het welk men dan met een fchuimfpaan ’er afneemt , en in een anderen ketel doet , zo lang tot dat ’er geen talk meer op het water dryft. Zo dra de talk fyf is ziet hy ’er uit als gemene talk of als wafch maar heeft ene morsfige groene kleur. Om deze reden wordt hy nog eens gefmolten en gezuiverd , zo dat Kaarden» hy ene fchone doorfchynende groene kleur krygt. Deze talk is duurder daarvan dan de gemene talk, maar beter koop dan wafch. Te Philadclphia gaf gemaakt*. men ene fchelling voor het pond , daar de. gemene talk maar ene halve , dog wafch twee fchellingen kof. Van dezen ta’k maakt men. hier te lande op vele plaatfen kaarden, waar men egter wat gemenen talk onder doet. Dit foort van kaarden breekt niet ligt en fmelt zo niet in den zomer als de anderen, brandt byna beter en langer, en geeft zulk enen damp niet, maar zy laten veel eer enen aangenamen reuk na wan¬ neer zy worden uitgedaan. Een oude. Zweed van een en negentig jaar verhaalde my dat zync Landslieden voorheen dit foort van kaarden plegten te gebruiken. Te¬ genwoordig gebruikt men dezen talk zo veel niet , indien men beef evet krygen kan , om dat het zo veel moeite kof de beden te verzamelen. Dog de arme menfehen , die in oorden wonen waar deze beden veel waden,, en niet veel vee hebben om te Aagten, gebruiken dezen talk voor kaarden. Ook maakt men van het vet. van deze plant ene zeep , die aangenaam ruikt, en zeer goed is om den baard te fchcren. Nog maken ’cr de Heelmcefers pleifers van. Een Koopman van Philadel - pbia zond eens ene menigte van deze kaarden naar de Roomfchgezinde L 3 Lan? PENSYLVAN'IE. M Landen m Amerika , denkende ene goede wind: ’er op te hebben ; dog de Geehelyken wilden ze niet nemen. Een oude Zweed zeide dat de Wilden voorheen den wortel van deze plant gebruikten tegens de tand- pyn , en dat hy zelf, den wortel , in hukken gefneden , rond om den tand gelegd hebbende, veel baat by dit middel gevonden had. Een andere Zweed verhaalde dat de fchil van den wortel hem geholpen had. In. Karolina maakt men van dezen talk niet alleen kaarlfen maar ook zegellak. Penny Penny Royal is de Engel fche naam van een gewas , dat enen zonderlin- Royal. gen fterken reuk heeft , en in overvloed op droge plaatfen groeit. De Kruidkenners noemen het Melijfa pulegioides (*) of Cunila pulegioides. Men houdt het zeer gezond om als thee gedronken te worden in ver¬ koudheden , als bevorderende de doorwaafleming. Ook wil men dat deze plant op enige plaats des lichaams , waar men pyn gevoelt, ge¬ legd, dezelve verdryft. De Waren die men gewoon is uit Nieuw Engeland naar Londen te Koop- menden zyn de volgenden. Allerlei Vifch by Terre Neuve , anders New- va‘n foundland , of elders gevangen; Traanolie , van verfcheiden’ Poorten, Nieuw Walvifchbaarden , Teer, Pek, Maden, nieuwe Schepen , enige Pelte- Enge- ryen , en fomtyds enig hout. De Engelfche Eilanden in Amerika , als land. Jam ai k , en de Barbados , trekken uit Nieuw Engeland , Vifch , Vleefch, Boter, Kaas, Talk, Paarden, Vee, allerlei Houtwerk, als kuipen, emmers, tobben en diergelyken ; en zenden terug Rum , Sui¬ ker, Syroop, en andere voortbrengfels , of ook wel baar geld. Het meehe hiervan , byzonderlyk van ’t geld , gaat verder naar Londen , om de goederen te betalen die men van daar ontvangen heeft. Elzen. De Elzen wieden hier in overvloed op natte en lage plaatfen, cn zelfs fomtyds nog al op vry hoge gronden , dog kwamen noit tot de hoogte der Europifche Elzen, en honden gemeenlyk als hruiken van een of twee vadem langte. De Heer Bartram en anderen , die veel in deze gewehen gereifd hadden , verhaalden my , dat hoe meer men naar het zuiden trekt de Elzen zo veel te klcinder worden , dog dat zy meer noordelyk hooger en dikker waren. Ik vond zelf naderhand dat de Elzen in Kanada die van Zweden niet veel weken. Men gebruikt ’er den bah van om rood en bruin te verwen. Een Amerikaanfche Zweed vertelde my , dat hy zig eens in het been tot op het gebeente toe gehouwen hebbende , zo dat de wonde zeer gevaarlyk was , hy zig daarvan genezen had door de kwetfuur met water te wallen, waarin hy den elzebah had laten koken. Nagt- De Phytocalla decandra (f) wordt Poke by de Engelfchen genoemd, fehaduw* Ais (*) Lïnn, Sp. PI, (f) De Amerikaanfche Nagtfcbadurce, PHILADELPIIIA. 1748. 87 Als men het fap der beffèn op papier of iets diergelyks laat fpringen , wordt het een hoog purper , zo fchoon als men ergens in de wereld die kleur kan maken; en het is jammer dat men nog geen middel weet om te be¬ letten dat deze verw op linnen of wol ten ecrllen verfchict. De Heer Bartram had eens zynen voet tegens onen Heen gefloten zo dat hy ’er zeer pynlyk van was, en had ’er een blad van deze plant opgelegd met dit gevolg dat hy zeer fpoedig genezen was. De beffen wor¬ den om dezen tyd door de vogels gegeten. De Engel fchen en Zwe¬ den eten de bladeren in 't voorjaar, als zy eerfl uitkomen en nog nialfch zyn, klaargemaakt, gelyk wy de Kool of de Spinaad doen. Somtyds bereiden zy ze als wy de Kool , wanneer de Helen al 'wat lan¬ ger zyn geworden, en nemen alleen maar de topjes, die malfch en niet Hokkig zyn. Maar als men ze als Spinaad wil gebruiken moet men zorgvuldig zyn, dewyl als men de plant eet na dat de bladen al wreed geworden zyn, men ligt zyn laatften maal tyd doen kan, want dan heeft de plant ene geweldig buikopenende kragt. Ik heb menfehen gekend die dit byna den dood gedaan had. Maar de bes- fen worden in den herflt zonder nadeel van de kinderen gegeten. Linnen en wollen goed wordtmet den bad van de Hikory geel ge verwd. Verwen» Het zelve gefchiedt met dien van den zwarten Eik. (*) De bloemen en bladen van de Impatiens noli langere (f) verwen ook alle wollen dof¬ fen fchoon geel. De CoUinfonia Canadenfis wordt in kreupelbofïchen op goede gron- Collinfe- den overvloedig gevonden. De Heer Bartram , die het Land zeer wel ma., kende, hield zig verzekerd dat Penfylvanie en alle de plaatfen v vca Ame¬ rika , die onder de zelve lugtfcreek leggen , het ware en regte land voor deze plant is. Verder naar het zuiden vond hy,nog de Heren Clayton en IVIitchel , ze noit, fchoon die laatften zeer nauwkeurige waarnemin¬ gen in Virginie en een gedeelte van Ma ry land gedaan hebben. En uit eigene ondervinding wiH hy dat zy in de noordelyke gedeeltens niet watt. Ik heb ze noit noordelyker dan op 43. gr. 15. min. Nt ge¬ vonden. De tyd van ’t jaar dar zy in Penfylvanie opkomt is zo laat, dat haar zaad maar juift den tyd heeft van ryp te worden , en dus fchynt zy verder noordwaards onmogelyk te kunnen flagen. De Heer Bartram was de eerfle die dit gewas ontdekte. Hy zond het naar Europa. De Heer Jussieu, gedurende zyn verblyf te Londen , en naderhand dé Heer LiNNiEUS , noemden het CoUinfonia , naar den beroemden Peter Colli n- ïon , een Londenfcb Koopman , en Lid van de Koninglyke Maatfchap- py (p~) Quercut Marilandica Catesby Nat. Hijl. of Carolina vol. 1» tab. i-9 . Ruercus nigra Linn. CD SpringkraiU heeft de Hoog Duitfcbe Overzetting. n PENS YLVAN IE. py in Engeland en Zweden. Hy verdiende de eer wel, dat ’er ene plant naar hem genoemd werd , want ’er zyn weinig menfchen die de Natuur- iyke Hiflorie en alle nuttige Wetenschappen met zulk enen yvcr ge- tragt hebben te bevorderen , of die zo veel gedaan hebben als hy om "al¬ lerhande foorten van planten te verzamelen, aantekweken, en te doen kennen. De Collinfonia heeft enen byzonderen reuk , die aangenaam , dog zeer flerk is. Ik had ’er altyd zware hoofdpyn van als ik voorby ene plaats ging daar zy menigvuldig was , vooral als zy in bloem Hond. De Heer Bartram kende ene betere hoedanigheid dan deze in dit ge¬ was , namelyk van een uitmuntend middel te zyn tegens allerlei pyn in de leden en verkoudheden, door de leden met de plant te wryven. En de Heer Koenraad Weifer , een Tolk van de taal der Wilden , had hem ene nog wonderbaarder genezing verhaald. Hy was eens onder een troep van Amerikanen , waarvan ’er een door ene Ratelllang gebeten was, en door de Wilden reeds opgegeven werd. Dog hy beproefde de Collinfonia te koken en den gewonden te drinken te geven , het welk hem behield. Wat meer noordelyk en in New Tork wordt deze plant P aardekruid (*) geheten , om dat de paarden ze in de lente eten , voor dat ’er nog andere kruiden opgekomen zyn. Toene- vroeg den Heer Franklin en anderen , die het Land wel kenden , rningvanof zy ’er enige tekens ontmoet hadden waaruit men opmaken kon, dat het land, voorheen fommige plaatfen, die nu land waren, onder water gedaan heb¬ ben , en ik kreeg het volgende antwoord. Wanneer men van hier zuidwaards reift komt men op ene plaats waar de grote weg zeer diep tulfchen twee bergen doorgaat. Aan beide de zyden ziet men niets als oefler- en moflèlfchelpen , in ene onein¬ dige menigte boven malkander leggende, fchoon het vele mylen van de zee af is. Wanneer men in de Stad om putten te maken of om huizen te bouwen graaft, vindt men de aarde [in verfcheiden’ beddingen boven malkander leggen. Op ene diepte van vierden voet of meer ontmoet men klootronde Henen, die van buiten zo glad zyn als die welken aan zee op het Hrand leggen , en daar zo glad worden door het fchuren der baren. Als men verders door gegraven en op de diep¬ te van agttien of meer voeten gekomen is, ontdekt men op fommige plaatfen modder, diergelyken als de zee op ’t Hrand fmyt, en als ge- meenlyk op den bodem der zee en der rivieren legt. En deze mod¬ der is vol van takken , bladeren , riet , houtskolen , en andere din¬ gen. Somtyds is het gebeurd dat de huizen zeer fchielyk aan ene zyde be- gon- (*) Horfeweed. PHILADELPHIA. 174 8. 8p gonnen te zakken , zo dat men genoodzaakt was ze aftebreken. Die¬ per gravende, om enen vaden grond te vinden, kwam men op dat zelve foort van modder vol van hout, wortels en diergelyken. Zyn nu deze redenen niet gewigtig genoeg om te doen befluiten , dat die plaatfen in Philadelphia , die nu vierden en meer voeten onder den grond zyn , voorheen de bodem der zee waren , en dat by verfcheiden toevallen, zand, aarde en andere dingen daar op geraakt zyn? Of dat de Dellaware voor dezen breder was dan thans, of haren loop veranderd heeft? Dit laatfle doet zy nog tegenwoordig dikwyls, daarzy den oe¬ ver aan den enen kant af kabbelt en aan den anderen vergroot. En Zweden en Engelfchen wezen my verfcheiden plaatfen waar dit gefchied was. Den 18. Oftober kon ik niet boven tien foorten van planten vinden, Bloeyen- die nog in bloeifem Honden. Dezen waren de Gentiana , twee foorten de plan- van Aft er s , de Solidago Virga aurea , een foort van Hieracium , de ten. Oxalis corniculata , de Digitalis purpurea ■, de Hamamelis Virginia- m , het Achillea Millefolium , en het Leontodon Taraxacum. Alle andere planten hadden hare bloemen al laten vallen. Verfcheiden bo¬ men, vooral die vroeg in de lente bloeyen, hadden reeds zo dikke knop¬ pen gezet, dat men ze openende alle de delen der bevrugtiging, als de kelk, de bloembladen, de helmflyltjes , en ’t flampertje, (*} on¬ derkennen kon. Dus was het gemakkelyk het geflagt te bepalen waar¬ toe deze bomen behoorden. Zodanige waren de Rode Ahorn (f) en de Zomer Laurier (§) en anderen. Dus bereidde zig de natuur, met den aanvang van het aangename weder in het aanllaande jaar , wederom bloe¬ men voorttebrengen. De knoppen waren tegenwoordig geheel hard/ en alle derzeiver delen op een gepakt, om voor de koude beveiligd te wezen. De zwarte Walnootboom had zyne meefte bladeren al laten vallen, en velen waren al geheel kaal. De Walnoten zei ven waren ook alge- ten‘ n0' vallen , en hare groene fchil verwde de handen zwart als men ze behan¬ delde, zo dat men lang werk had eer ze weer fchoon waren. De Cornus florida werd by de Engelfchen Dogwood genaamd, en Cornus was overvloedig in de boflehen. tty maakt ene fchone vertoning wan- florida. neer hy in de lente vol witte bloemen Haat. Het hout is zeer hard , en men maakt ’er weverfpoelen , en ander fchrynwerk van. Wanneer het gebeurt, dat het vee in de lente uit zwakheid neer valt, binden de Boe¬ ren het een Huk van dezen boom om den hals , zig verbeeldende dat dit helpen zal. De Tulpeloom Haat hief overal in de boHchen. De kruidkundigen M - noe- ("*) Calix , Corolla , jlamina , Piflillum ♦ ' (+) Acer rubrum. (§) Laurus djlivalis ♦ PENSYLVANIE. 90 noemen hem Liriodendron ïulipifera , om dat zyne bloemen en in groot¬ te en in gedaante en zelfs enigfms in kleur naarden Tulp gelyken. De Zweden noemden hem den Kanoboom , (*) om dat men ’er veel kanoos van maakt. De Engelfchen in Penfyhanie heten hem Poplar. Men houdt hem voor den grootden en zwaarden boom van Noord Amerika. Evenwel wyken hem daar de Witte Eik en de Den weinig. Hy ftrydt met de zwaarden van de Europifche bomen om den voorrang. Het is zeer aangenaam tegen ’t einde van Mai enen der z waarde bomen geheel en al veertien dagen lang met bloemen bedekt te zien,, die zo groot zyn als Tulpen, en ’er de gedaante en kleur ook meer of min van hebben* De bladen hebben ook iets byzonders , waarom de Engelfchen den boom het Oude wyvehembd noemen , om dat zy ’er in hunne verbeel¬ ding enige gelykenis tuffchen menen te belpeuren. Men gebruikt het hout van f dezen boom voor kanoos , delen , plan¬ ken, blokken, fchotels, borden, lepels, deurpoden, en fchrynwerk. Ik heb ene vry grote koornfehuur gezien, welken geheel en al van enen enkelden boom,, tot delen gezaagd, gemaakt was. Sommige fchrynwerkers houden dezen boom beter dan den Eik, om dat die ligt buigt, dat de eerde qoit doet en zig gemakkelyk laat bewerken. Dog anderen agten hem weinig. Het is zeker dat dit hout in het weder zo zeer krimpt, dat ’er grote reten in de planken komen, en in nat weder zwelt hy zo dat hy byna barden moet, en nauwlyks is hier een hout bekend dat zo derk krimpt en zwelt. Maar de fchrynwerkers, die ’er veel in werken, zeggen dat ’er twee foorcen. van zyn; dog dit zyn eigenlyk maar twee Verfcheidenheden , waar¬ van de ene met den tyd van binnen geel wordt,, en de andere wit is. De eerde zegt men een loflèr hout fp hebben. De bad laat zig,, gelyk Marieglas, in dunne blaadtjes fplyten, die- veel naar haft gelyken. Men wil dat de bladeren gekneufd en tegens het voorhoofd gelegd goed zyn tegens hoofdpyn. Men geeft ook de fehillen van den bad tot poeder gedampt den paarden droog tegens de wor¬ men in. Sommigen beweren dat de wortelen even zo goed tegens de koorts zyn als de Kina* De boom wad in alle foorten van gronden , maar al te grote nattigheid is hem niet goed. Bever- De Beverhoom , by Linn/eus Magnolia glauca , zo door de En • boom. gclfchen geheten om dat de Bevers de fchors van dezen boom gaarn eten , wordt gevonden op verfcheiden plaatfen van Penfylvanie en New Jer- fey , in enen fchralen moeralfigen grond , of in natte weilanden. Enige Zweden geven hem ook enen anderen naåm, en fommige Engelfchen heten hem wel ook Swamp Safjdfras en Witte Laurier . Deze bo¬ men (*) Canoeträ , of by verkorting Knutrd. PHILADELPHIA. 1748. men laten hun loof vroeg in den herft vallen , uitgenomen enige jonge bomen , die het den gantfchen winter blyven behouden. Ik heb ze zel¬ den ten noorden van Penfyhanie gevonden , waar ze op ’t laatft van Mai beginnen te bloeyen. De reuk der bloeifems is uitmuntend, en doet zig met enen gunftigen wind byna ene Eng. myl ver ruiken. De gantfche lugt wordt ’er van vervuld. Men kan niet befchryven hoe aan¬ genaam het op dien tyd , vooral tegen den avond , in de boffehen is te reizen. De bloemen blyven drie weken op den boom, en zelfs meer naar dat de grond is , en al dien tyd verfpreiden zy dien aangenomen geur. De bellen zien ’er ook zeer fmakelyk uit alszerypzyn. Zy hebben een fchoon rood, en hangen aan troffen met dunne Heekjes. De deugden van dit middel worden zeer verheven, en men pryfl het in teringen aan. Debaftopbran- dewyn gezet, of in andere vogten gekookt, wordt gezegd- niet alleen borftkwalen , maar ook allerhande inwendige pynen en fteektens te ge¬ nezen ; ook zou hy den buikloop floppen. In verkoudheden gebruikt men de takken van den Beverboom in water gekookt. Volgens de ver¬ telling van enen Zweed , was een van zyne kennifien , een oud man , die een open gat in zynbeen had , dat hy te vergeefs door andere middelen getragc had te genezen, door enen Amerikaan eypfeze wys geholpen. Hy brandde wat van dit hout tot kolen, ffampte dit tot poeder, mengde dat met varfch fpek , en ftrec-k ’er de gaten vprfcheiden’ malen mede. Dit droogde de gaten op , die van te voren altyd open geweeff waren , en de man had federc altyd gezonde benen. Men gebruikt dit hout ook tot fchrynwerk. Om'i rent de Dieren , welken men in de boffehen van Noord Ante- Dieren rika vindt, heeft men bevonden dat de volgenden tamelyk mak gemaakt (^c mak kunnen woeden , zo dat zy weinig van de Huisdieren verfchillen. gemaakt De wilde Stieren cu Kocyo» worden in Karolina en andere plaat- worden fen, die zuidelyker dan Penjylvanie leggen, gevonden. De Kalveren Wilde van deze beeffen onder het makke vee opgebragt waren volkomen tam , Stieren* maar egter dartel , zo dat ’er gene beramingen digt genoeg voor hun wa¬ ren als zy 'er door wilden ; want zy waren zo fterk van nek dat zy de pa¬ len met hunne hoorns omverfmeten ; en zodra zy enen doorgang gemaakt hadden volgde al het ander vee. Zy teelden met het tamme vee voort, en ’cr kwam als ware het een nieuw foort van. (*) De Amerika anfche Reen lieten zig ook mak maken , gelyk ik ’er ve¬ len gezien heb. Een Landman in New J erf ey had ’er ene, die hy jong zynde gevangen had, en welke nu zo mak was dat zy by dag in ’t bofch ging weiden en ’s avonds t’huis kwam, dikwyls ene wilde Ree mede brengende, en haren Heer gelegenheid gevende die te fchieten. Ve- M 2 le t*) Dc Heer Forster voegt ’er by, „dit foort van Stier is de Bos Bifm van Linn^eus. Reen* Bevers De Rak- koen. Eek¬ hoorns* Kalkoe¬ nen. Ganzen* Veld¬ hoen¬ ders. Duiven. Ie lieden houden jonge makke Reen, en gebruiken ze om andere Reën te vangen, of om de wilden, vooral in den bronftyd , met zig. naar huis te brengen. De Bevers zyn dikwyls zo tam geworden dat zy op de vifchvangft gingen , en den vifch dien zy gevangen hadden den menfehen bragten. Dit gebeurt dikwyls met Offers , waarvan ik ’er gezien heb die hun¬ ne Meefters naliepen als honden. Als de Meefter in ene fchuit ging , fprong de Otter in ’t water, en kwam dikwyls kort daarna met enen vifch in den bek boven. De Opojfum kan ook zo tam gemaakt worden, dat hy de menfehen als een hond naloopt.. De Rakkcon , dien de Zweden Sjupp noemen , kan men met den tyd zo mak maken, dat hy als een Huisdier langs de ftraat loopt,, maar het is onmogeJyk van hem zyn helen te onderen, ’s Nagts kruipt hy in de hoenderhokken en byt ’er alles dood. Suiker en andere zoetigheden moet men zorgvuldig voor hem verbergen,, en de kaden en dozen wel fluiten,, of hy fluipt ’er in, en fnoept alles op. Dit maakt dat de Vrouwen alle. dagen klagten tegens hem te doen hebben , en. om deze reden willen ve¬ le menfehen dit gedierte niet hebben. De kinderen maten de grauwe en de vliegende Eekhoorns zo mak,, dat zy hun op de fchouders fpringen, en hen overal volgen.. In de boflehen vindt men ook wilde Kalkoenen ,. die van de makken maar daarin verfchillen dat ze groter zyn, en een roodagtiger, dog ook lekkerder vleefch hebben;. Als men de eyeren dezer wilde Kalkoenen onder een makke hen. laat uitbroeyen , worden de kiekens ook mak , fchoon het wel eens gebeurt dat zy groot wordende wegvliegen, waar¬ om men hun de vleugels als ze klein zyn knakt. Maar de makgemaakte kalkoenen zyn gemeenlyk kwaadaardiger dan de tammen. De Inlan¬ ders maken hun werk van ze te temmen en by hunne hutten te houden.. Wilde Ganzen weet men ook mak te maken*. Wanneer zy eerft in •t voorjaar overkomen , en zig een wyl ophouden , want zy broeijen niet in Penfylvanie , fchiet men ze in de vleugels, als het gelukken wil. Dan roeie men ’er naar toe en vangt ze. Men houdt ze vervolgens eni¬ gen tyd binnen. Op deze wys worden zy dikwyls zo mak , dat men ze daarna ’s morgens kan uitlaten, en zy ’s avonds wederkomen. Dog uit voorzorg kortwiekt men ze. Ik heb van dit foort van Ganzen gezien , die de Eigenaar zeide reeds twaalf jaren gehad te hebben. Dog , fchoon hy ’er agt van had, had hy ze noit met de anderen zien paren, of eye¬ ren leggen. Men kan de Patryzen , die hier ook menigvuldig zyn , ook zo temmen dat zy met de kippen lopen , en komen om gevoerd te worden wanneer men ze roept. Ook. heb ik wilde Duiven gezien, die zo mak geworden waren, dat ze met de tammen uitvl ogen en wederom kwamen. Soin- 93 PHILÄ DELPHI A. 1748. migc winters is ’er ene fchrikkelyke menigte van wilde Duiven in Pen- fylvanie. Van alle de zeldzame Vogels van Noord Amerika is deze de merk- waardigfte dien de Engelfchen Hamming bird (*) noemen. Verfchei- den’ redenen doen-my denken dat men op weinig plaatfen zyns gelyken vinden zal. De Zweden en fommige Engelfchen noemen hem den Koningsvogel. (f) De Heer Catesby heeft hem met zyne natuurlyke kleuren en in zyne volle grootte afgebeeld en befchreven. (§) Hy is niet groter dan een grote Hommel , en gevolglyk is hy een van de kleinfte vogeltjes der wereld , zo ’er al een kleinder foort ergens te vinden is. (**) Zyne vederen zyn van de allerfchoonfte kleuren , de mees¬ ten groen , anderen grauw , enigen maken enen glinfterenden roden kring om denhals. De haart glimt , en verandert van groen in koperkleur. Deze vogeltjes komen hier in ’t voorjaar, tegens dat het begint warm te worden. Zy maken hun neft in den zomer, dog verhuizen tegens den herft naar de zuidelyker landen. Zy beftaan louter van de zoe¬ te fappen der bloemen, die zy met hunne lange bekjes opzuigen. Van alle de bloemen houden zy het meeft van die welken diep zyn en enen langen hals (tf) hebben, en ik heb opgemerkt, dat zy het meeft op de Impatiens en de Monarda met karmozyne bloemen vliegen; Men kan verzekerd zyn van den gehelen zomer velen van die moye vogeltjes voor zyn venfter te hebben, als men ’er een bed met allerlei • foorten van bloemen onderplant. Het is zeker een ver- makelyk gezigt, deze kleine zeer levendige fchepleltjes van de bloe¬ men op en af,'gelyk Byen te zien vliegen, en ’er den honing met hunne lange fmalle bekjes uit te halen. De bloemen der Monarda zitten rondom Jeu flccl i,y iedoron knoop, gelyk aan onze ge¬ mene Munte, (***; baftaard Hennip, (ttt) Eeonurus , en Lamium.. Het is dan zeer vermakelyk hen hunne bekjes in elke bloem rond¬ om den fteel te zien fteken. Zo dra zy het fap van de. ene bloem M 3 op-- (*) Hommelvogel , of Bromvogel. Dit vogeltje noemen dc Hollanders het Bloemzuigenje. (f ) Linn/eus noemt hem Trochilus Calubrisi ($3 Nat. Hifi . of Carolina Vol. i. p. 65. tab. 65. Men vindt hem ook in Edwards Nat. Hifi', of Birds p. 38. tab. 38. (**) Daar is nog een kleinder foort , by Linnzeus genoemd Trochilus mi* rdmus. Dit is de kleinfte vogel die bekend is. Een dien de Heer Hans Sloane had woeg levendig maar twintig grein , en een van den Heer Edwards wf en veertig. Dog deze laatfte was gedroogd. Hy is in ’t werk van Edwards ■ afgebeeld, in zyne natuurlyke grootte en met zyn ei. Tab. 150. F.. Qt) Tubus. (§§) Flores verticiilati. (?**) Mentha. (ttt) Canabis fpurïa,. De Hom¬ mel vo¬ gel, of het Bloem- zuigertje.. P E N S Y L 'V A N I E. ^4 •ophebben vlodderen zy naar de naajfte. Icmant, die het noit gezien heeft, zou kwalyk kunnen geloven in hoe kort enen tyd zy hunne fnep- jes in alle de bloemen van ene plant gehad hebben ; en als die diep zyn , fchynt ’er het vogeltje met zyn halve lyf in te kruipen. Zo lang zy bezig zyn te zuigen gaan zy noit op de bloem zitten , maar vlodderen altyd gelyk Byen , fteken de pootjes agterwaards , en bewe¬ gen de vlerkjes zo gezwind , dat men ’er kwalyk een oog op houden kan. Gedurende dat vlodderen maken zy een gebrom gelyk als Byen. (*) Na dus ene wyl zonder ruften gevlogen te hebben , vliegen zy op enen na- byftaanden boom of enen paal , om hunne kragten wat te herhalen. Dan gaan zy weer aan ’t brommen en ’t zuigen. Zy zyn niet zeer fchuw. Ik ben nevens meer menfehen op minder dan zes voeten by de plaats ge- weeft daar ze vlogen , wy fp raken t’zamen en bewogen ons zonder dat wy ze ftoorden. Maar als iemant op hen toeliep vlogen ze , als een pyl , weg. Wanneer het gebeurde dat ’er verfcheidenen van hun op dezelve plaats neervielen , ontftond ’er een hevig gevegt als zy malkander op de bloe¬ men aantroffen. Zy vlogen dan met zulke hevigheid tegen elkander aan, dat men denken zou , dat zy Malkander met hunne fpitfe bekjes doorry- gen moeften. Zy fchcnen onder ’t vegten in de lugt ftil te ftaan, zig ophoudende door de onbegrypelyke rasheid waarmede zy hunne vleugels bewegen. Als de venfters open zyn vliegen zy dikwyls doormalkander in de kamers in , vegten een weinig , en vlodderen dan weer naar buiten. Somtyds komen zy op een verwelkte bloem, die geen fap meer heeft, cn dan byten zy ze, als uit boosheid, af, en fmyten ze op den’ grond,' als ware het op dat zy naderhand ’er niet weder door' bedrogen worden zullen. Wanneer ’er velen van deze vogeltjes in enen tuin zyn, pluk¬ ken zy zo vele bloemen af dat ’er de grond van als bezakt lege en men zoude zeggen dat zy dit uit nyd tegens malkanderen deden. Gemeenlyk hoort men ze geen ander geluid maken dan bet brom¬ men hunner vleugeltjes ; maar wanneer zy in de lugt malkander te keer gaan maken zy een gefchirp gelyk; een mos of een kieken. Zy zyn zo klein dat men ze ligtelyk voor grote hommels of kapellen aanzien zou. Hun vliegen gelykt naar dat van den hommel , en is ongelooflyk fnel. Noit heeft men opgemerkt dat zy op vrugten of gekorven diertjes azen ; de honing der bloemen fchynt hun enig voedfel te zyn. Vele menfehen hebben ze om hunne zonderlinge fchoonhcid gevangen en in koitjes ge¬ zet , maar zy ftierven by gebrek van voedfel. Evenwel gelukte het den Heer Bartram ’er een paar van ene gehele week in ’t leven te houden , door ze water te geven waarin hy wat fuiker had doen fmelten , en ik denk (*) Dit gebrom is de reden dat zy Humming bird9 dat zo veel als bromvQ- gel zeggen wil , genoemd worden. PHILADELPHIA. 1748. $5 denk dat men ze op die wys wel enen gehelen winter over in ene broei¬ kas zou kunnen houden. __. Zy maken hunne netten akyd midden op den tak van enen boom ; en dezen zyn zo klein dat men ze van den grond niet zien kan , en dat men in den boom moet klimmen als men ze bekyken wil. Dus wordt het voor ene zeldzaamheid gehouden wanneer een nettje by toe val gevonden wordt, des te meer daar de bomen hier zo zwaar in ’t blad zyn. Het nell is ook een van de kleinftcn die van vogels gemaakt worden. Ik heb ’cr een dat geheel rond is, van binnen van een zagt bruin dons, dat op de bladen van het mannelykc Wolkruid (*) verzameld fchynt te wezen , die dikwyl's met een zagt dons bezet zyn. Die plant is hier menigvuldig. Het nettje' wordt van buiten met een groenagtig grauw mos bedekt , dier- gelyk men op alle oude bomen ziet. Het heeft over \ kruis nauwlyks enen halven duim boven aan, en onder enen halven. Men weet egter dat de Humming hird ook uit vlas, hcnnip, mos, hair, en andere buig¬ zame dingen zyn nett maakt. Men wil dat zy twee eyeren leggen , elk zo groot als ene erwt. Ik befteedde den 25. Oólober en den volgenden dag met alle myne verzamelde zaden in te pakken , dewyl ik gelegenheid had ze naar Enge¬ land te zenden. Van daar gingen-zy verder naar Zweden. Den 27. in den ogtendttond ging ik op een klein togtje naar New Reis naar York , in gezelfchap van den Heer Koek , met inzigt om het Land te New zien, en te vernemen welke de veiligfte weg ware om naar Kanada te gaan , door de wilderniiïen die men tuiïlhen de Engel fche Volkplantingen en dat Landfchap vindt. De weg dien wy langs reden was aan beide zyden viy wel bewoond De weg door Engel fch en * Duitjrhp.r t en andere Europeanen . Wy zagen vlak- tens en hoogtens van ondcrfcheiden uitgeftrektheici. Hergen en ftenen zag ik nergens, enige keyen uitgenomen. By elke Landhoeve genoeg¬ zaam was een grote boomgaard van Perzik- en Appelbomen , waarvan fommigen nog vol vrugten zaten. De heiningen waren op vele plaatfen zo laag dat het vee ’er gemak- Helnin- kelyk overheen fpringen kon ; om dit voortekomen dragen de varkens gen. houten jukken, ene gewoonte die ik al aangemerkt heb over alle de En¬ gel febe Volkplantingen algemeen te zyn. De paarden hadden aan den hals een ftuk houts , waaronder een. haak aan vatt was , die in de heining bleef zitten als het paard zyne voortte voeten opligtte om er over te fprin¬ gen; dog ik twyffel of deze uitvinding wel goed is voor de paarden zelven. Hun wierd ook het overfpringen belet door een ftuk houts , waar van het ene eind aan enen der voorvoeten en het ander aan enen der agter- VQG- C) Verbascum Thapfus. v. • V s Stenen bruggen. Moc- kingbirct. New JJriJlol. Burling¬ ton. Schrale grond. 96 1> E N S Y L V A N I E. voeten was vafl gemaakt , waardoor zy gedwongen wierden , zeer lang¬ zaam te gaan en volHrekt verhinderd te fpringen. Het kwam my voor dat dit Huk houts de paarden aan velerlei gevaren bloot Helde. Digt by Nieuw frankfort reden wy over ene kleine Henen brug, en wat verder, agc of negen Eng. mylen van Philadelphia , over nog ene andere. Tot nog toe zyn ’er gene mylpalen in het Land opgeregt, en men rekent de afilanden by gisfing. Wat later werden wy aan een Veer over enen Hroom gezet, waar wy drie pence voor ieder menfekmet zyn paard betaalden. Op ene plaats daar wy pleiHcrden hadden de menfehen enen Moe kin g* bird in ene koi. Hy wordt hier voor den beflen zanger uit de vogels gehouden. Zyne vederen zyn niet fraL In dit jaargetyde zingt hy niet. De Heer Catesby heeft , in zyne natuurlyke Hiflorie van Karolina , de¬ zen vogel ook naar het leven afgebeeld en befchreven (*) Men zegt, dat hy zyn nefl in ’t kreupelhout en de bomen maakt ; dog daarin zo ei¬ genzinnig is dat .als iemant ’er by komt en de eijeren bekykt, hy het neH verlaat en noit weder komt. De Jongen vorderen veel oppaflens. Als men ze der Moeder ontneemt en in ene koi zet, komt zy ze daar drie of vier malen ’s daags voeren ; maar eindelyk geen kans ziende om ze ’er uit te krygen zo verlaat zy ze ; en dan Herven de Jongen dikwyls , vermoede-lyk om dat zy aan ’t voeder niet kunnen wennen dat hun de menfehen geven. Maar het volk verbeeldt zig dat de Moeder ze , wan¬ neer zy ze voor de JaatHe reis voert , weet te vergeven , om ze des te •eer uit hunne flaverny en rampzaligheid te verloHèn. Deze vogels bly- ven hier den gehelen zomer over , maar verhuizen tegens den herft naar het zuiden. Men noemt ze Mokkingbirds of Spotvogels , om dat ze bet geluid van byna alle de vogels weten nn re doen. Hun eigen zang is uitmuntend , vol van veranderingen van toon , zo dat vele menfehen ze voor de beHe zangvogels der wereld houden. Zeker is het dat ’er weinigen zyn die tegen hun aan kunnen, en dit is het dat ze tamelyk .duur maakt. Omtrent den middag kwamen wy te New Brijlol , een klein vlek in Penfylvanie , op de Dellaware , omtrent vyftien Eng. mylen van Philadelphia. De meeHe huizen zyn van Heen en Haan op hun zelven. De Inwoonders dry ven enen kleinen handel , dog de meeflen laten hun¬ ne waren van Philadelphia komen. Aan de overzyde der Rivier, om¬ trent vlak over New Briftol legt de Stad Burlington , waar de Gouver¬ neur van New Jerfey zyn verblyf houdt. Wy hadden nu Landhuizen aan beide zyden van den weg , en kwamen in ene laan aan weerszyden met palen afgezet , die tamelyk grote koorn- vcL ;(*) Vol. i. p. 27. tab. 27.. \ NEW BRISTOL. TRENTON. 1748. $7 velden omgaven. Daarop volgde een bofch , en vier Eng. mylen ver Zagen wy niets dan hout en enen mageren bodem , waarop de Lupinus perennis in overvloed wad. Ik was zeer verblyd ene plant zo wel op zo magere gronden te zien tieren , en begon zelfs te overleggen of men deze ontdekking, niet ten nutte maken konde. Dog ik had naderhand het verdriet van te vinden dat het vee deze plant niet eten wil , fchooii zy ’er zeer groen en frifch uitziet en malfch op het gevoel is. Miflchien zal ’er een middel uittevinden zyn om ze het vee fmakelyk te maken. Des avonds kwamen wy te Trenton , na dat wy aan een Veer de Della- 'ware waren overgezet. Trenton is een lang fmal vlek , wat van de Dellaware af, en leg- Trenton. gende in ene zandige vlakte. Het behoort tot New Jerfey , en wordt gerekend dertig Eng. mylen van Philadelphïa te leggen. Daar zyn twee kleine kerken , ene voor de Bisfchoppelyken en de andere voor de Presbyterianen. De huizen zyn gedeeltelyk van (leen gebouwd, dog de meeften van hout , gemeenlyk twee verdiepingen hoog , hebbende enen kelder en ene keuken daar naait onder den grond. Zy Haan tame- lyk ver van malkander, aan den enen kant aan de flraat en aan den ande¬ ren aan tuinen van verfchillende grootte. In eiken tuin is een put. De plaats wordt voor zeer gezond gehouden. Onze Waard vertelde ons dat twee en twintig jaren geleden, wanneer hy zig hier eerft nederzettede , ”er nauwlyks. meer dan een huis was, maar federt dien tyd is Trenton zo toegenomen, dat ’er nu omtrent honderd huizen zy. De huizen zyn van binnen in vcrfcheiden’ vertrekken door plankenbefchotten verdeeld. De Inwoonders dryven enen kleinen handel in waren die zy van Phïla- delphia krygen ; maar hun voornaamfte voordeel komt van de menigte van reizigers die van Philadelphïa naar New Tork en terug gaan, want zy worden gemeenlyk met Trentonfche Jagten van Philadelphïa te Tren¬ ton , of van daar naar Philadelphïa gebragt. Maar van Trenton verder naar Nieuw Brunswyk gaat men met wagens, die eiken dag op die plaats ryden. Velen van de Ingezetenen beftaan ook van het overvoeren van goederen, die alle dagen in menigte of van Philadelphia naar New Tork% of van New Tork naar Philadelphia gezonden worden. T uffehen Phi¬ ladelphia en Trenton gefchiedt dit te water , dog tuflehen Trenton en Nieuw Brunswyk te land; het welk gemeenlyk door menfehen van Tren¬ ton verrigt wordt. Op de Jagten tuflehen Philadelphia en Trenton betaalt men enefchel- ling en zes pence Penfyhanifch geld voor ieder menfeh , buiten zyn pak- kadie. Ieder Reiziger moet voor zyn eten en drinken zorgen, of een vall gefield geld betalen. Tuflehen Trenton en Nieuw Brunswyk is de vragt twee fchellingen zes pence, de pakkadie daar buiten. Wy zetteden den 28. in den morgen onze reis voort. Het land was r nnfi, N ' meeitdouwe. Schuren». De Wil¬ den. pB N-'EW JERSEY. meeH effen , hier en daar egter vertoonden zig enige languitgeftrekte hoogtens. Men vond enig hout , dog het meefte veld was zonder ge¬ boomte , maar nergens zag ik in Amerika , de fteden uitgezonderd , het land zo bevolkt. Egter verzekerde my een oud man, die hieromftreeks woonde, en ons een deel van den weg verzelde, dat het hem zeer wel heugde dat ’cr tuflehen Er ent on en Nieuw Brunswyk maar drie Land¬ hoeven waren; én dit was,dagt hy,nu omtrent vyftigjaar geleden. Den gehelen dag byna hadden wy uitgertrekte koomvelden aan weerskanten van den weg , en gemeenlyk daalde de grond tegens het zuiden. By elke Landhoeve is een fchone boomgaard vol van Perzik- en Appelbo¬ men , en in fommigen waren de vrugten in zulk ene menigte afgevallen dat zy den grond genoegzaam geheel bedekten. Overal mogten wy on¬ ze hoeden en zakken , zo veel wy wilden , vullen. Kersfebomen Hon¬ den ’er op den weg, by de Landhoeven en elders. De Schuren waren hier op ene byzondere wys gebouwd. Het ge¬ bouw was zo groot als byna ene kleine kerk. Het dak was vry hoog , , gedekt met planken,, aan beide zyden af hellende, dog niet fteil. De muren waren niet veel hoger dan een volwaffen mansperfoon , maar de breedte van ’t gebouw was aanmerkelyk. In ’t midden was de dorfch- vloer, en daarboven, of op de zolder , leggen zy het ongedorfchte koom , het rtroo , of andere dingen. Aan enen kant waren ftallingen voor de paarden en de koeyen. Het kleine vee had ook zyne byzondere ftalling. Aan beide de einden waren grote deuren , zo dat men de ene in en de andere uit kon ryden.. Dit foort van fchuren hebben vooral de Hollan - ders en de Duitjchers (*),. En men moet aanmerken dat tuflehen 7Vw- ton en New York weinig Engel fchen , maar vele Duitfcbers , dog voor¬ al Hollanders wonen , welken laatrten hier zeer talryk zyn. Eer ik verder ga, moet ik iets aanmerken rakende de zogenaamde Wilden of Inboorlingen van Amerika , want fommige Lezers denken veelligt, gelyk vele menfehen van myne kennis, dat geheel Noord Ame¬ rika byna bewoond wordt van wilde en heidenfche Volken, en zouden het. vreemd vinden dat ik van dezelven zo weinig gewag make. Ande¬ ren wederom zullen zig verbeelden , dat, wanneer ik in myne dagverhalen zeg dat het land wel bebouwd is , en dat op vele plaatfen huizen van fteen of hout zyn , waarom heen koomvelden , tuinen , en boomgaarden leggen , ik van de bezittingen der oorfpronglyke Amerikanen fpreke. Om dit misverftand voor te komen, merk ik aan, dat het Land, byzon- derlyk langs de kurt, in de Engelfche Volkplantingen , door Europea¬ nen bewoond wordt, die op fommige plaatfen reeds zo talryk zyn, dat wei- (*) Zulke fchuren zyn gemeen in Holland , het Noorden van Vuitfcbland en Pruis fen. Ff 59 \ T R E N T O N. 1^48. weinige delen van Europa meer volks bevatten. De Mailden hebben het Land aan de Europeanen verkoft, en zyn landwaards in geweken. Op de meefle plaatfen moet men honderd en twintig Eng, mylen (*) ver van de kuil reizen eer men aan de eerde woningen der (Vilden komt. Men kan langer dan een half jaar te Philadelpbia en in andere zeelieden gejveefl zyn , zonder enen enkelden IVilden gezien te hebben. In ’t vervolg zal ik omfiandiger van hun fpreken , gelyk ook van hunnen godsdienH, zeden en huishouding. Thans keer ik weder tot myn ver¬ haal. 