VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
sen geleëeder „ zekeren roem gegeeven:dan een zeer gevaar: ve » het епа gebruik vam het zelve geregeld ; п panitera Gen Aa вет veilig, gernaklyk en onkostbaar ge- middér Удог pokkige kwaaten. Ре zugt naar niëuwig! heid-miaaltte‘opgang voor deêze behañdëling, by menfcher die maar еер gering vertrouwen hadde op de oúde wyze, en ze waarfehynlyk verachtten , om dat zy ‘er alleen van oordeelden naar hunne manier van -dezelve te werk te 121, len, Het berigt тап de zeer geroémde gevolgen , door het bytend-Sablintaaë „ beweegde my шеттеп voordecte van het d , zelve; > 369 © PIBRAG. zelve ;want ik weet , door lange ervarendheid , dat de onden- genfte middelen dikwils meest gepreezen worden, en men zeer eenvoudige middelen by de hand heeft om den roemte vermeerderen naar maate men denzelven nodig heeft. Men heeft ten allen tyde het bytend Sublimaat uitwendig ge- bruikt; maar zo deszelfs gebruik, in deeze gevallen zelis, de grootfte voorzichtigheid en omzichtigheid vereischt ‚ощ de gevaarlyke gevolgen te verhoeden, welken ‘er zonder dezelve uit zouden voortkoomen ; moet men dan niet fchrik- ken voor een inwendig gebruik , onder welk eene ge- daante men het ook toediene? L Een Koopman van Nantes kwam te Parys, om zich te laaten geneezen van een gezwel op het middenfte en achterfte gedeelte van het linker been; zo groot als twee vuisten , aan de Ѓріегеп vasten van kankeragtigen aart. , ‚ Een gemeen perfoon die de geneezing van dit gebrek beloofde door een bytmiddel , verworf fchielyk het vere trouwen уап de nabeftaanden en vrienden , °t welk doar- gaans veel invloed heeft op dat van de Іудегѕ: men laat zich door vleijende verzekering ligt inneemen. Het od. del werdt aangelegd ; het maakte een korst. De lyder zeide hierop verligting te gevoelen. Zyn been was lig- тег, en hy verbeeldde zich het met meer gemak te be- weegen dan te voren : de kwakzalver nam by het eerfte verband een gedeelte van de korst, met eenig voos vleesch °t welk zich als een uitwas ter zyde van de ge- maakte korst hadt opgeworpen met de fchaar weg: en beftrooide de geheele ontblootte oppervlakte met bytend Sublimaat. De fchielyke opgroeijing van vleesch deedt my een kwaad oog hebben ор den (ааг van het geval; en myne gedagten з ftrydig met het gevoelen van ande- теп, werden "a anderen daags ongelukkiglyk maar al te veel geregtvaardigd ; want de bediende die by het bed van zynen meester kwam , om hem een’ foupe te doen neemen , vondt hem dood, | Men zou dezen ongelukkigen uitflag aan een andere oorzaak konnen toefchryven , indien men niet meer dan een voorbeeld hadt van de uitwerking van vergiften van buiten op het li- chaam gelegd. Ik heb een jonge dogter gezien, van agt ие jaa- OVER’T GEBRUIK VAN HET BYTEND SUBLIMAAT. 396 jaaren , die twee gezwellen (*) hadt, het een іп den пек, еп het ander aan het bovenite van het achterhoofd, Men maakte ze open door den geest уап Salpeter, Na de ontlas- ting van het vogt welk zy inhielden en naar {meer geleek, ebruikte men Kwik- fublimaat om den zak te verteeren. en hervatte het gebruik, en de jonge lyderes onderging nog erger lot dan de perfoon van de voorgaande waarnees ming. Zy Dorf ор den vyfden dag onder allerverfchrik- Iykfte ftuipen. Deeze twee gevallen bewyzen hoe fchielyk dit middel doodlyke oorzaaken aan het bloed kan mededeelen. Omtrent den jaaren geleeden kwam ?ег iemant van Lan- guedoc te Parys, die zeide een beproefd middel te hebben tegen de Kanker , іп wat deel van °t lichaam ze mogt zyn. Hy was voorzien van getuigfchriften welken hem , als alle vertrouwen waardig , aanpreezen. Zou шеп zich niet ver- laaten op verzekeringen van Genees- en Heel - meesters „ bevestigd door die van Overheden en Bevelhebbers van de Brovincie, alle oog-getuigen van de wonderbaarlyke uit- werkingen van dit nieuw geneesmiddel ? Die het geheim bezat deedt zich voor met groote vrymoedigheid ; hy vondt in fr kort vrienden die hem by Іудегѕ inleidden. Hy kreeg toegang by eene Dame die een gevaarlyke kanker in de borst hadt. Te voorzichtig om zich onbedagt aan de be- loften van een Kwakzalver over te geeven, wilde zy met eige oogen de uitwerkingen van het middel zien : hy wees haar naar de vrouw van een herbergier, welke werklyk onder zyne handen was. Ik verzelde deeze Dame, die my ` met haar vertrouwen vereerde, naar het huis van den her- bergiers wy vonden de vrouw zeer vergenoegd over haar ftaa; dochik was er niet zo over voldaan: terwyl wy het акеде van deeze geneezing afwagtten , ftelde ik den Lan- guendocker voor, een andere lyderes onder ons gezicht te behandelen, en de gemelde Dame zou all’ de nodige kos- ten draagen. | Eenige dagen hier na vertoonde hy zich Ьу een fterke vrouw van negen en veertig jaaren. Zy fcheen een goede gefteldheid te hebben; zy hadt een verzwooren kanker іп de borst. Men bragt haar by een Chirurgyn in de ftraat des Vieux - Augustins. Zy werdt geduurende veertien da- gen voorbereid door aderlaating , buikzuivering en een ulse . С) Loupes. - RIERAC а, Haare gezondheid leedt ‘hier.door-ggene yerat- De kwakzalver begon nu de ople g У it ‘poejer ; het was bytend, Sublimaat. es kromp па de oplegging; de pynen namen geweldig oe, op wa-. ren ten einde van vier uuren onverdraaglyk: een geheele drom van toevallen deedt zich te gelyk op, benaauwdheid , walgingen, braaking , zelfs, met bloed, allerheftigfte ftui- реп; zy kreeg eindelyk verfchriklyke pyn in alje de deelen van haar lichaam, waar van zy niet verlost werdt voor gens, door een zeer harden dood. E de lyderes kende , werdt neyeng, te openen: als men acht geeft op їп welken de geheele dierlyke huis- gefölterd hadden dat ‘er de vernice zál шеп, begrypen , dat de indruk ioest zyn op het zenuwgeftel; ook dan een’ uitftorting van cen rosagtig wei-vogt , °t welk de holte van de borst vervulde. De vrouw van den herbergier hadt geen gelukkiger uitkomst , ftorf ook eenige dagen hier na. ` Ik zal deeze Verhandeling niet opvullen met een" menig- те van dergelyke gevallen, Меп wist dat het De /ubli- maat, zonder voorhoede inwendig genomen, doorde ging van de rokken der maage, en dezelver te verhyten s Onmidlyk doodde. Maar men heeft misfchien niet genoeg begreepen , dat het, behalve den plaatslyken indruk, туп vergiftigende eigenfchap aan het bloed kan mededeelen, en de allerfchriklykfte vernieling veroorzaaken, En menis. het gevaar niet te boven, al toont het гупе kwaadaartig- Неа niet door zulke fchiefyke uitwerkingen. Walen de Heeren GENIN , confuleerend Geneesheer van den Koning, PETIT, BouDoU, Leden van ditGenootíchap en ik werden geraadpleegd. over een Dame die een vuile zweer hadt , welke , door haaren’ aart en plaatfe, onseen- paarig deedt befluiten haar de groote middelen gan te rat- den. Ons befluit vondt tegenftand, zo van de lyderes als Haaren man, beide meenende dat wy een verkeerd begrip maakten aangaande de oorzaak van het gebrek. Wy kwa men echter zo verre van de Dame te overreeden tot het ge bruik der baden. Onder het gebruik hier. van bediende ik my, om de zweer te zuiveren van een wiek. in het Aa pbagadenica gedoopt ‚ welk men weet te beftaan uit bytend ‘Sublimaat in kalk-water gefinolten. Op den derden, dag OVER ЭТ GEBRUIK VAN HET BYTEND SUBLIMAAT 401 ө» kwam ег kwyling: dit verwonderde ons, en wy vermoed., den dat de lyderes , buiten ons weeten, eenige kwik-mid- delen gebruikte ; dach de opregtfte betuigiugen hier te-. gen ontnamen ons deeze bedenkjng. De voortgang met, het gebruik van ‘het Aqua pbagadenica verwekte "e anderen барѕ een grooter kwyling. Achtflaande op de famenftel. ling van дїї water, leidde ik het niet meer aan: de zweer, werdt ‘verbonden: met een dragt-zalve, еп door het пее-. men уап buikopenende middelen еп gorgel - dranken ftrem-, de de kwyling. Ondertusfchen leidde ik пор eens op nieuw. een wiek in Agua pbagadenica natgemaakı op de zweer , om, de uitwerking Ter wan te zien: de kwyling begon. weder - en доог dit te veranderen en te herhaalen werd ik ten vol- len verzekerd , dat de kwylingeen uitwerking was van het enkel uitwendig gebruik van bet Aqua phagadenica,. De Heer perit , wien ik het geval verhaalde., bevestigde het voor de volle Academie, en bragt een geval by waarin hy een’ kwyling hadt gezien, een toeval ’t welk een уоогЬо- de van деп dood was; en veroorzaakt door een uitwendig gebrüik van het zelfde middel. ` De Registers van de Academie maaken gewag van een dordeel welk zy heeft uitgefproken , den 20 April 1732', na, een bérigt van wylen de Heeren MALAVAL. en FEVRIER „ over eene waarneeming „ aan haar medegedeeld door den. Heer MONTEIL, .Chirurgyn te Saint- Macaire , by Boure dauz. Hy hadt ееп man een verkankerden bal weggeno- men: het voos vleesch, welk vervolgens opkwam , was ver- teerd door de roode Precipitaat. Dit middel verwekte een, zeer zwaare kwyling. De Commisfarisfen zeiden, het was geen nieûw geval, het moest dienen om de Heelmeesters omzichtig te doen worden, in het opleggen van plaats-mid- delèrt, van welke fommige zeer fchaadelyk en gevaarlyk, Kunnen zyn. ` | Als men getuigenisfen wilde verzamelen voor de waar- heid welke ik:gefteld hebbe , het. getal der bewyzen zou Zeer menigvuldig worden ; ik zal allten bybrengen een gr- val uit, DEGNERUS , een bekend en geacht Schryver. Aan bet einde van 2уй Werk over een’ іп zwanggaande Diar- фев biliofa te Nimwegen, geeft hy. een berigt van een’ Da- me, door een uitwendige aanlegging van bytend Sublimaat. vergeeven. Dit middel was haar toegediend door een kwak- Zalver, die ‘haar beloofde te geneezen ‘van een kleine har- digheid welke zy hadt aan haare dye. Het vergift maakte п сс е - ` een 402 ис РІ ВААС een dikke korst, heftige руп , en een gezwel van ontfte- king als een vuist groot, behalve de benaauwdheden, fraauwten en zwaare ftuipen. Deeze toevallen werden ge- volgd van een’ hardnekkige en zwaare kwyling. En der, ze vereenigd rukten de lyderes in veertien dagen uit het leven. Пе kwakzalver was zo onbefchaamd , van den ge- woonen Geneesheer, voor de Overheid, te befchuldigen van verzuim of kwaadaartigheid ‚ fchoon dezelve niet ge- roepen ware din agt dagen na de aanlegging van het Subli- maat. ' De Faculteit der Geneeskunde te Halle , welke door STAHL , HOFFMAN, JUNCKER , ALBERTI en andere groote mannen, met regt beroemd is geworden, veroor- deelde den kwakzalver , en haalde ftrenglyk over „dooreen plegtig oordeel, de roekeloosheid der genen die zich van dit vergift durven bedienen. Geen yverig en oplettend Heelmeester is "er die niet overtuigd is van de beklaaglyke gevolgen van het Sublimaat , al wórdt het maar uitwendig _ aangelegd. Еп om my te bedienen van de uitdrukkingen Тїп het oordeel var’ de Faculteit van Halle: 'verftandige en geoefende Geneesheeren is het niet onbekend , dat dit kwaadaartig middel. Zeen als een plaats-middel gebruikt, dikwils een heftige’ kwyling verwekt, zonder dat iemant kan verzekeren datze door de konst bedwongen zal konnen worden en geen nadeel doen. , We kunnen derhalve nazulk een achtbaar getuigenisfe еп met derzelver eige uitdrukkin gen befluiten , dat het lot te beklaagen is der genen die het ongeluk hebben in de handen van dergelyke moordenaars _ te vervallen; want zo zy den dood ontkomen, hunne gt zondheid zal "er jammerlyk door geknakt wezen; zy zul len ееп fukkelend leven leiden, en ’t gene nog het onge- lakkigst is , zy denken niet op de oorzaak der k welken zy draagen. · IL Ik heb de droevige uitwerkingen van het bytend Subli- maat, uitwendig aangelegd, nu genoeg beweezen. Nun nog overig te onderzoeken wat men van het inwendig ge ‚ bruik te vreezen hebbe. Men heeft, al voor langen tyd» hulpe tegen de vuile pokken gezogt in het gebruik van dit middel. De Cbymie Medicinale van den Heer mALouIn leert ons, dateen Ridder , geduurende de belegering van Namen, door Lonewyk den XIV, de ftoutheid hadt van het zelve inwendig te geeven, om zodanige verouderde kwaa) t OVER’T GEBRUIK VAN НЕТ BYTEND SUBLIMAAT. 403 welken alle andere middelen wederftaan hadden, te genee- zen: doch de redenen van voorzichtigheid hebben hem be: let de wyze , hoe men gebruik maakte van eene bereiding, welke hy oordeelde niet te moeten aanraaden, te бе(сһгу- ven. Men ziet uit het berigt van den Heer AsTRUC, voor de derde franfche uitgaave van zyn Traite des Maladies Ve- neriennes „ dat hy wist, , dat wylen de Hertog van Antin dit middel hadt laaten toedienen aan veele huisgenooten ; dat het niemant kwaad gedaan hadt, dat zy allen verligting hadden bekoomen, еп men op het getuigenis van den Chie rurgyn ‚ waar van hy zich bediende , voldoende redenen heeft om te gelooven ,. dat vyf perfoonen uit den grond ge- neezen werden. Niet tegenftaande dit merkt de Heer As- тас, overtuigd van het gevaar van zulk een kragtig vere gift , en kennende de Kwakzalvers voor even roekeloos als dom, dit middel aan als een degen in de handen van een onzinnigen. | Zal het even eens zyn a's het toegediend wordt door wyze en voorzichtige Mannen, vol oplettendheid , en die de bekwaamheid hebben van zulk een gevaarlyk wapen te beftieren ? BoERHAAVE eischt alle deeze voorwaarden , als by, іп zyne Cbymie , {preekt van het gebruik ‚ welk men van het bytend Sublimaat zou konnen maaken, | Ма deezen grooten Meester heeft deszelfs Discipel de ` Báron VAN SWIETEN de bereiding , de gift en de wyze van toediening van dit middel gezogt. Men neemt’er zeer wei- nig van, іп een vogt gefmolten , verfpreid in een groot aar.mengzel, °t welk de lyder nog vermeerdert door een rui- ‘men drank. Niet tegenftaande alle deeze voorbehoedze- len, weet men dat dit middel de maag pynlyk aandoet, knypingen en heftige руреп in ’t gedarmte veroorzaakt „ en dat alleen zeer fterke menfchen Ter geen ongemak van lyden , zelfs op de eerfte giften , met alle omzichtigheid gegeeven: de maagen van fommige menfíchen zyn zo ge- voelig „ dat geen omzichtigheid in ftaat is dezelven voor de gevaarlyke indrukzelen van dit middel te verhoeden. e Wie zal er voor inftaan , dat, wyl een groot getal van menfchen zonder hinder een grem bytend Sublimaat gebruikt hebben , éen ander niet het flagtoffer zal wezen van een geringer gifte ? Laaten we eens Dellen dat alle. Iyders, tiieuwe Mithridaten , aan het vergift gewend zyn, еп de gevoeligheid van de werktuigen der verteering verftompt àynde , belet door het gebruik van dit middel ontfteld te worden; men moet om het gevolg, welk men denkt te er- langen, wagten dat het zyne werking doe op het bloed. “Zal het, onder de vogten verfpreid, zyn vergiftige eigen- fchap verliezen? Wat hebben de regelen van voorzichtig- heid uitgewerkt, dan een fchielyk en werkzaam іп een laug- zaam vergift te veranderen ? Dit is een onbetwistbaare waarheid, Men moest weeten wat geworden is van vee- len der genen die het gebruikt hebben, één, twee of drie jaaren-’er па. De Heer 10015, wien ik verzogt had, om, gednurende zyne veldtogten, naar de gevolgen der uitwer- ingen te verneemen, heeft my gezegd , Iyders gezien te hebben , die tot een ааг van groote vermagering en uite drooging gebragt waren , niet tegenftaande de verzagtende dranken en het gebruik van de melk , welken de werking ten groot{ten bederve nog belet hadden; dat de lyders even Tang in de Hospitaalen bleeven , als in een veiliger en min mistrouwbaare behandeling; dat het fchielyk wyken van de fmertlykfte toevallen , niet kon aangemerkt worden alseen bewys van hùnne geneezing ; en dat men de lyders weder- om moest zien eenigen tyd na derzelver voorgegeeven vol- komen herftelling, om regtmaatig te oordeelen aangaande dè uicwerking van het middel, waar door men zegt dezel ўе bewerkt te zvn. | - De Heer purLessrs, die de dingen wel onderzoet heeft, verzekert , dat men uit den (ааг van het gebruik van ge heesmiddelen in de Hospîtaalen heeft opgemerkt, dat zy, Wier werk was de 1удегз te behandelen met het Eet Мітааг, dikwils wryvingen deeden met Kwik ; als bleek Dit de menigte van het Unguentum Neapolitanum, welk zy uit de Apotheek haalden. Zal men hier na nog (2 їпааКеп. ор de volftrekte kragt van dit middel „ zonder eenig ander, ` | ‚ Niet in de Hospitaalen alleen , maar ook in de Regimem ten, waar in zy weerotnkoomen die deeze behandeling ondergaan hebben, moet шеп onderzoek doen of de dé дуз WW К. yol- f 7 М OVER ’T СЕВЕ ӨНЇ VAM НТ WETEND SUBLIMAAT, ` 40} убеп zo beftendig zyn, als men heeft willen doen getoo« ven. De meeste Chirurgyn - Majors kregen over de ongetrouwhefd van dit gewaande middel. Ffe AAN: 406 OVER DE VERRIELING mmm ани анааан AANMERKINGEN OVER DE VERNIELING , DIE IN MET DIERLYK LEEVEN PLAATS HEEFT , TEN BEWYZE DAT ZULKS STREKKE TOT DE WEDERVOORT- BRENGING EN HET WELWEEZEN VAN ?Т ZELVE. (Ur bet Engelsch.) En zal buiten twyfel toeftemmen dat de Wet , vol gens welke het eene Dier aan ’t ander tot voedzel fekt, iets toebrengt tot de vermeerdering en het vermaak des leevens, indien wy kunnen bewyzen , dat zulks ver- fcheide nieuwe foorten voortbrengt , die anderzins niet konden beftaan , en dat de toevoeging van deeze nieuwe foorten ‚in geen opzigt, nadeelig voor andere is, maar, in tegendeel, nuttig, ja, in zekeren zin, voor haar nood- ° 4 ‚ De kruipende Dieren en Infeéten , die rondsom de doode krengen zich onthouden en van dezelve leeven , zou men ligt denken dat door ‘verrotting uit dezelve voortkwamen. Dit was, in de daad, ook het gevoelen der Ouden; doch de hedendaagfche Natuuronderzoekers hebben, by nauw- keurige proefneemingen , bevonden‘, dat ze hun beftaan verfchuldigd zyn aan de eitjes, door ’t een of ander Infeêt daar op gelegd. Zy deeden versch vleesch in verfcheide glazen ‚ waar van ze ‘er eenige open lieten, en andere met dun gaas flooten. Het vleesch , in de реПоогере glazen, verdroogde , verrotte , en bragt geen leevendig fchepzel voort , fchoon door het gaas genoegzaame gemeenfchap met de lugt hebbende , terwyl daarentegen de opengelaa- · tene welhaast krielden van wormen , die in vliegjes veran- derden „ volkomen van dezelfde foort met die , welke ronds- om het nedergezette vleesch gevloogen hadden. Het bovengemelde gevoelen der Ouden was verder voor- naamlyk gegrond op zekere geftaltverwisfelingerì „ die zy dagten dat plaats hadden in zommige Dieren: maar ’tiseen uitgemaakt ftuk , dat deeze geftaltverwisfelingen geheelen al ingebeeld zyn : dat het Dier, °t welk zich eerst , in de gedaante van een Rups, vertoont, vervolgens in die van een Popje, en eindelyk , als een Kapelletje , te voorfchya komt, іп de Rups reeds beflooten is met pooten, vleuge- len, fprieten , en alle de andere leden aan °t zelve in den Daat van Kapel eigen, dat dus de onderfcheidene verande- . zine IN HET DIERLYK LICHAAM, 407 fingen „ die °t zelve ondergaat , enkel beftaan in de ont- wikkeling van deeze ledemaaten ‚ die allerkunftigst opge- rold ep іп verfcheide dunne windzels als beflooten zyu , even gelyk de knop van een bloem altoos dezelfde vrugt behelst, fchoon ze zich in onderfcheidene gedaantens ver- toont. By deeze foorten moeten wy de zodanige voegen , die op de lichaämen van leevende Dieren leeven , en daar hun voedzel vinden, deezer getal is onbefchryfbaargroot. Men ` vindt geen Viervoetig Dier, geen Vogel, met één woord , en Dier, hoe genaamd , zigtbaar voor °t bloote oog, of er zyn andere Dieren op hiet zelve , die ‘er voedzel uit trekken , en tot dat einde zich voorzien vinden van zodas nig eené gefteltenis en zodanige ledemaaten , als met hun- nen Daat en leevenswyze overeenkomen. —— In versch water onthoudt zich een Infect , °t welk flegts een ftip fchynt , wanneer men °t nogthans met een vergrootglas beziet, befpeurt men duidelyk dat het geduurig bezig is met zich te verdeedigen tegen nog veel kleinder Diertjes, еп de Natuur heeft, tot dit einde, "rt zelve gewapend meet eene foort van zweep , waar mede het onophoudelyk aan alle zyden flaat. ’t Is waar , deeze еп de bovengemelde Diertjes fchynen klein en veragtlyk in ons oog; doch , hoe wy ze ook mogen agten , zy zyn egter de voortbrengzels der Almagt, en bezitten in “t gemeen met andere Dieren, die ons van veel meer belang dunken, alles wat tot het ёіегіук leven behoort. De afkeer , dien wy in onszelven van zekere Dieren ontdekken, is alleen gegrond op de Ье- trekking, waar ій zy tot ons ftaan ; maar wy moeten ze niet uit dat punt befchouwen , als wy een regtmaatig oor- deel zullen vellen over de waardye van hun beftaan. Wy zien eene menigte. van Vogels „ fteeds werkzaamom ·. de kruipende Diertjes en Infeêten , die op den grond , de boomen en planten leeven , op te pikken en te verwoesten. Deeze Vogels zyn wonderbaar gefchikt naar den rang, dien zy, volgens de fchikking der Voorzienigheid, onder de Schepzelen bekleeden , ’t zy men lette op hunne gedaante, grootte , °t zy men °t oog Йаа op de fcherpheid hunner zin- tuigen. Hun bek is dun en lang , hunne klauwen zyn Romp, hunne wieken kort, hun vlugt is Del: ook is hun- ne geftalte kleinder dan die der Gevederde bende in ° al- gemeen ; dit dient hun om gereediyk in zodanige plaatfen н te dringen, als zy denken den geliefden prooy te zullen vinden , en dien "er uit te haalen, Меп merke ook op „dat ze Ff 3 і 408 >. OVER DE VERNIELING - і ze by aanhoudenheid in den grond krabben; hier door ko- men de wormpjes na boven kruipen, en vallen hun in dea mond. r ` Desgelyks is 'er onder de Vogelen , eene groote ре nigte, die fteeds over °t water vliegt, en мап Visch leeft; mogelyk wordt er geen talryker geflacht gevonden. Van het eene einde der Aarde tot het andere zyn de meiren, poelen, kreeken , rivieren en zeeftranden met dit Gevo- gelte vervuld ‚ en weergalmen van hun gefchreeuw. Zy vertoonen zich pp alle kusten van de bewoonde ftreeken der wereld, ‘en de twyfelagtige zeeman hun ziende, is niet langer in ’t onzekere werwaards heen te wenden ‚ дену! het verfchil , ° welk onder дееде Strandvogels plaats heeft, hem aanwyst waar hy is. ‚ Tot dit flag van Dieren, waar van wy fpreeken , behooe ren wel degelyk de Verfcheurende Dieren, die zich ор" land onthouden, als Leeuwen , Tygers, Wolven enz. onder de Viervoetigen ; en Arenden, Gieren , Havikken enz. ynder de Vogelen. — — Men moet bekennen dat dit йар van Dieren den Mensch in volmaaktheid het naast komt. Hun geftalte , hunne ftoute en fcherpziende оо: еп, hun moed, hun fterkte, hun woede ‚ en ’t geluid det zy (laan, toonen dat zy een dubbeld deel van °t be- ginzel des leevens ontvangen hebben. Еп was het niet ter beantwoording van deezen ftelregel der Vòorzienig ‚heid, dat het eene Dier van het andere zou 1ееуеп, zo- өеѕтеп zy noodwendig van ° getal der Schepzelen uitgte ooten weezelì. _. ие Wy gaan ееп Dap verder, еп beweeren dat de Mensch- zelve moet gerekend worden onder die foort van Schepzes len , welke overeenkomftig met den evengemelden regel ` beftaan. Leeft hy niet meest van vleesch? En, eens ver- onderfteld zynde dat ’er eenigen zyn, die zich alleen met veldvrugten en boomgewasfen voeden ‚ is hun geral niet ~ veel minder dan dat der anderen ? Daarenboven Кап de rus- tigheid; de kragt en moed van deezen vergeleeken worden et die дег zodanigen , wier fpyze vleesch is? Zonder , deeze fchikking der Voorzienigheid zouden drie vierdedee- len van het Menfchelyk Geflacht van voedzel beroofd wee- теп: want het geheel Menschdom zou onmogelyk alleen van de vrugten der aarde konnen leeven. Het meerendeel haarer voortbrengzelen із niet bekwaam ten gebruike,voor dat ze gekookt en cenigzins veranderd zyn in de zelf Bam: digheid der fohepzelen, die ze tot vaedzel gebruiken. En o Lea ten ` IN MRT DIERLYK LICHAAM. 450 сеп aanzien derzodamigen , die van kruiden alleen leéven, zyn ter weinig landen , welke ze in genoegzdame hoeveelheid voortbrengen om haare ілиоогкіегв. te voeden. Dan, laas ten wy veronderftellen…, dat de Aarde tot dat einde eene geuoegzaame vrugtbaarheid hebbe , Кар zulks op eenige plaatfen alleen weezen , door den Landbouw ; rhaar dé andbouw vordert tyd , kunde en ervaarenheid , dáar toe behooren de gereedfchappen , die weder de kennis der me? taalen, en de kunst om ze bewerken , veronderftellen s daar toe wordt vereischt zekere Maatfchappy en Regees ringsvorm , en eene gunftige gelegenheid геп aanziene der nabuurvolken 3 ten einde de Bebouwers der landen zich kunnen verzekeren van eene befcherming tegen de onregts vaardigheid hunner medeburgeren, en de berooving var buitenlandfche vyanden. komen uit den zamenloop van verfcheide omftandigheden ; die elk Volk niet in £yn magt heeft. Welk een beflisfender · bewys kan-men hebben voor de waarheid , dat de Mens (chen gefchikt zyn om het vleesch-der Dieren 101 voedzek te gebruiken, en niet alleen wan veldgewasfen te мечт? 2. 4 n і 419 ‚ OVER DE VERNIELING. En overeenkomftig hier mede is dit oogmerk der Voorzie- uigheid het grootite gedeelte des Menschdoms diep inge- drukt, gelyk geen minder Leermeestresfe dan de Ervaare- nis leeraart. Verre de meesten zyn zeer op de jagt gefteld „ en merken het vleesch der Dieren aan als hun geliefdst voedzel, . | - Eene oppervlakkige befchouwing van den oorfprong ‚деп. groei, en °t gebruik der Dieren toont dat ze gefchaapen zyn om de overblyfzels van ’t leeven van eenigen te ver- gaderen ‚ en anderen in frisheid en fterkte te bewaaren. Een Dier heeft het leeven niet afgelegd, of wy zien eene menigte van andere Dieren rondsom het doode aas verza- melen, Deeze Ѓсһупеп als uit de zelfltandigheid des doo- den lichaams voort te komen, geenen worden aangelokt door den Dank, allerwegen van den wind verfpreid. Het eftorven lichaam wordt, binnen korten tyd, een weder, eevende klomp , waar van de deelen vervolgens zich vere fpreiden , en op hunne beurt, het leeven fchenken aan an- dere foorten van Dieren , of het eenigen tyd behouden. Dusdanig is de wanderbaare huishouding der Natuure ! Deezer wyze heeft zy zorg gedraagen , dat, door de ver- menigvuldiging der foorten , het leevend gedeelte der fchepping geen vermindering lydt! De verwoesting dient tot wederopbouw! De vlam des leevens in еспе foort van Dieren uitgebluscht , ontíteekt zich terftond weder in eene andere , waar іп ze met nieuwen luister en klaarheid brandt. Maar dit is het eenigfte voordeel niet welk uit hun be- {аап voortvloeit. Door de doode lichaamen , en dat іп 20 korten tyd, op te eeten , beletten zy dat de rottige uit- waasfemingen de lugt niet vervuilen , ’t welk veel toebrengt tot het leeven en de gezondheid der andere Dieren. Mo- gelyk is er op den geheelen aardkloot geene plaats, waar dit duidelyker befpeurd wordt, dan in de nabuurfchap van Cartbagena in Zuid- America. Te dier plaatfe is het zeer heet „en de lugt vogtig door zwaare flagregens , het land із vrugtbaar, en allerwegen met bofchadien begroeid. Alle deeze omftandigheden werken zamen ter verrottinge , die, in weinig tyds, de lugt ten uiterften ongezond zou mas ken, was ‘er geene groote menigte van Gallinazos, die de Natuur voorbedagtiyk fchynt gefchikt te hebben om de rottende krengen te eeten , en allen kwaaden ftank weg te neemen. Deeze Vogel is voorzien met een grooten zak onder zyn bek, welke beftaat uit een dik , buigzaam vlies, % geen zich als leder kan uitrekken 5% is onbegryplyk hos IN HET DIERLYK LICHAAM, aur veel tinkend vogt daar in kan verborgen worden. Zo Del is deeze Vogel van reuk „dat hy zyn’ prooi , op een айпа van drie of vier mylen , kan ruiken , en zyne vraatzugt {сһуш niet verzadigd voor dat hy alles opgeflokt hebbe. — Wanneer in Egypte het water van den Nyi weggezakt is, en de landen als bedekt zyn met Кікуогісһер en ontel- ' baare Infeten ‚ komen ‘er duizenden van Pellicaanen , Kraanvogels „en andere van de Roode Zee en de kusten van Griekenland , die weldraa het Land ontheffen van dit over- groot getal leevende Dieren, en dus den inwoonderen den grootften dienst doen. Maar, om de voorbeelden zo ver niet te gaan zoeken , deeze foort van Dieren worden in alle Landen, en byzonder omftreeks groote Steden , gezien. Aan hun zyn wy gedeeltlyk de zuiverheid verfchuldigd vaa ` de-lugt, die wy inademen. Deeze bedenking moest hun ongetwyfeld van alle kwaàade bejegeningen bevryden; еп nogthans vernielen de inwoonders van zekere landen dit nuttig foort van Dieren , denkende door dit bedryf fchade- _ lyke Schepzels te weeren. Aan alle Schepzelen op aarde is dit bevel der Voorzie- nigheid gegeeven ; Wast en vermenigvuldigt , en van de gehoorzaamheid aan dit gebod hangt de volduuring der on- derfcheidene foorten af; zy zyn allen bekwaam om het te volbrengen , en worden in ’t algemeen daar toe op het fcherpfte aangeprikkeld. De aantreklykheid van andere vere maaken, de zugt tot rust en gemak , de begeerte tot overs vloed, en om aan den trek van honger en dorst te vol- doen, ја de neiging tot behoudenis van °t leeven , moet voor wyken. Men heeft opgemerkt, dat het Hoorne vee , en ‚in calgemeen , de graseetende Dieren , in America beter voort willen teelen, dan de Vleeschvreetende. Dit fchynt doorgaande plaats te hebben; en ik geloof dat zy, die van landen fpreeken , waar de Wolven іп zo groot eene menigte gevonden. worden als onze Schaapen , ons, ten koste der waarheid , zoeken te vermaaken : want het fpreekt- van zetve dat het Vleeschvreetend geflacht noodwendig kleinder moet zyn dan het geflacht waar op het aast. Men zegt, dat de verflindendheid van het eene gedeelte. der Dierlyke wereld , altoos nauwkeurig geëevenredigd is зап de vrugtbaarheid van het andere. — Dit zy zo ’t wil „ wy vinden onder ons Dieren , wier vrugtbaarheid bykans: het geloof te boven gaat, zo dat noch de flagtingen door de Menfehen aangeregt, noch de verfcheurende Dieren, hun Ras kunnen verdelgen. Zy, beftaan, in weerwil van de | 5 ver. — EET — Aa л OVER DE VERNIELING - vereerde poogingen , en vermenigvuldigen zich ор de tmir fte tusfchenpoofing dat ze niet vernield worden, Van dit foort zyn, by voorbeeld, de Haazen en Konynen. ‘tis nauwlyks te begrypen, in welk eene maate de Natuur de vrugtbaarheid aan deeze Dieren gefchonken heeft. De Wyf- jes onder de Haazen en Konynen hebben niet opgehouden van zuigen of ze laaten zich dekken, en vermenigvuldigen het geflacht; naa ’t verloop van één en dertig, dagen bren- en zy jongen voort, en wel vier of vyf te eener dragt. ie deeze Dieren ontleed hebben berigten ons dat ze van eene dubbelde lyfmoeder voorzien zyn ‚ zo dat de twee hoornen twee byzondere lyfmoeders uitmaaken , die de селе onaf hanglyk van de andere kunnen werken , invoegen dat _ de Wyfjes , in deeze foort van Dieren, op werfchillende ` tyden kunnen ontvangen en kraamen, еп by gevolg mo: _ ten de overbevrugtingen zo gemeenzaam zyn in deer als zy zeldzaam zyn in andere Dieren , wien zulk een tweevon ` dig werktuig ontbreekt. Hier door is het dat deeze Dieren zeer fpoedig de geledene flagting weder herftellen „en eeni- ge weinige Overblyvers zyn іп ftaat om het verlies te boeten. ‚ Nogthass is hunne vrugtbaarheid , hoe groot ze ons toe- | fchyne, de uiterfte eindpaal niet welke de Natuur, in dit ` ftuk , gefteld heeft. Eenige foorten bezitten die bekwaam- heid їп een’ nog veel hooger trap. Rotten en Muizen zyn nog veel vrugtbaarder. ’tIs nog maar weinig jaaren gele- ` den dat een nabuurig Volk in gevaar was om, binnen den tyd van drie maanden , door de Muizen geheel en al bedors ` ven te worden. —— Wat zullen wy zeggen van zekere Їп. fetten , die maar weinig dagen noodig ebben om hun ge flacht derwyze te vermenigvuldigen dat ze geheele velden, ja ganfche landftreeken , bedekken en verwoesten, — Wat ` zullen wy zeggen van eenige Visfchen , de Kahbeljauw ‚by voorbeeld, waar van ‘er één genoeg B, om, in ’ verloop ` van weinig jaaren, den geheelen Oceaan te vervullen. ln ` alle foorten van Schepzelen, en wel byzonder іп de even gemelde , mag het leevén aangemerkt worden als eeu hevis ` nederftortende waterval, die geduurig geftuit wordt op dé klippen , welke zynen loop verhinderen. , ANWaY verhaalt , dat, wanneer de Springhaanen ut ` Perfie na het Koningryk Astracan gaan , de lugt degt der- zelver menigte verduisterd wordt , en dat ze hét grot ` der velden, wnar op zy nederftryken , in minder dan vur, geheel vernielen. Deeze Schryver voegt er nevens, dat ze afgemat van vliegen zointyds in een. rivier of in e | ы de wë. IN BET DIERLYX . LICHAAM, 41: zee vatten , waar ze zich іп onderfcheidene hoopen ver- deelen, en in zulk eene menigte, op de oppervlakte van het water zwemmen , dat de fcheepen "er bezwaarlyk kun- nen doorkomen. SHaw merkt desgelyks aan, dat ze met zo groote troepen komen vliegen , aat ze de watergragten , door hunne menigte, vullen „en де haagen , in brand geftoe- ken om hunne aannadering te beletten, uitblusfchen 5; als mede dat ze, іп hunne vlugt, zich vertoonen gelyk dry- vende wolken , terwyl de laatstkomende dep bast zelf der boomen afknaagen. Zyn ‘er eenige foorten wier voortplanting langzaamer toegaat, ’t is om dat hun grooter еп volkomener maakzel, meer tyds vordert om tot volmaaktheid te komen. De zugt ter voortteeling is anderzins hun allen gemeen. Be Natuur ` heeft „in allen,deezen trek met eene zo milde hand geze- gend, dat wanneer er eene foort aan zich zelve overgelaa- ten „of geheel ontheven was van alle vernieling , deeze ein- delyk de andere foorten , met welke dezelve in een beten- dig evenwigt móet blyven , ver zou te boven gaan. Eischt iemand voorbeelden van deeze wonderbaare uitwerkzcls der Vermenigvuldiging zelf în die foorten van Dieren , wel- ke het minst vrugtbaar fchynen, laat hy overweegen hoe fterk eenige onzer Huis-dieren in America zyn voortgezet. Zes Koeijen , door de Spanjaarden aan Buenos - Aires ont- fcheept, hebben reeds langen tyd geleden die verbaazende plek lands , welke tusfchen La Piata en de ftraat van agellan inlegt met Dieren van haar foort vervuld, en zyn er zo talryk dat er duizenden , enkel om de huid en het fmeer, gedood worden. Een dergelyk getal van Jagthon- den , door een’ Onderkoning van. Peru op het Eiland Fer- nandis gezet , heeft ook dermaate voortgeteeld. Op het Eiland St. Domingo wordt eene menigte Paarden en wilde Honden gevonden, die afftammen van eenige weinige dee- zer Beesten , door de Spanjaarden daar gebragt. · Uit dit alles blykt, dat het plaatfen.van Vleeschvreetene de Dieren , in de Dierlyke wereld, wel verre van de an- dere foorten riadeelig te wezen , daar аап zeer veel nuts en voordeel doet. e 414 ЭЕ VOORNAAMSTE LOTGEVALLEN ` eg DE VOORNAAMSTE LOTGEVALLEN EN STAATSVERWISe SELINGEN VAN HET EILAND CORSICA. ap Mie wy onlangs (*) onze Leezers onthaalden ээ ор het grootsch en beminnelyk Chara&er van »» den dapperen Generaal der Corfscaanen P. PAOLI, zo als an ‘tzelve gefchetst was door den Heer BosweLL , hadden » Wy voor, terftond, meer byzonderheden uit zyne His- an torie van Corfica, te baten volgen ; doch eene en ande- э te verhindering heeft ons in dit oogmerk belet; Corfica ээ egter is tegenwoordig te algemeen het voorwerp van elks »› aandagt , om de egte berigten van dat Eiland en des- э» zelfs Gefchiedenisfe, niet in ons Mengelwerk in te voee a gen, en te voldoen aan de begeerte onzer Leezeren „ die ə, ZO veel fmaaks vonden in het character van paorr. Wy. ‚ss Zullen thans de Lotgevallen en Staatsverwisfelingen, die ‚ ээ dit Eiland, van den vroegften tyd af, tot nu toe, zo a, Verre ons de Gefchiedenisfen voorlichten , ondergaan ээ heeft. volgens de opgave van de Heer BosweLL , me- an dedeelen.” ” De Vryheid is zo natuurlyk en dierbaar aan de Men- fechen, TC zy men ze op zich zelven, °t zy men ze als le- den eener Maatfchappye befchouwt , dat ze als volftrekt noodzaaklyk tot ons geluk mag aangezien worden. Zy із de oorfprong van alles wat hoog valt te waardeeren. De Vryheid verfchaft gezondheid , mag ik dit woord hier ge- bruiken , aan de ziel, en ftelt ons in ftaat om alle onze ver- mogens volkomen te werk te ftellen. Ну die zich metke- tenen belaaden vindt, kan zich niet gemaklyk noch beval- lig beweegen, en niets treflyks , niets edels , kan men vere wagten van hem, wiens geesten door dwingelandy vere drukt , en wiens vermogens door dwang wederhouden туп. - У Меп heeft ?ег, іп de daad, gevonden, die, door de ne- vels der vooroordeelen verblind, of door laaghartige inzig- ten bewoogen , getragt hebben de Menfchen deeze oor- fpronglyke en rechtfchaapene gevoelens uit het hoofd te praaten ‚ en hun over te haalen om een door kunst te we- ge gebragt gevoel in ftede van dat geen, °t welk God en de Natuur hun hadt ingeplant, te ftellen. Zy wilden be- wete CH Zie N. Vaderk, Lettereef. IL D. 2. Stuk Ы. 26. EN STAATSVERWISSELINGEN VAN CORSICA, 415 weeren , dat Slaaverny door gewoonte gemaklyk 221 wor- den, en dat de Мепѓсһеп waarlyk gelukkiger zyn „wanneer zy zich gedwongen vinden om den goeddunkelyken wil van eenige weinigen te gehoorzaamen. Dergelyk eene Leer kon noit veld gewonnen hebben , was zy aan de bedaarde Rede alleen voorgefteld geworden. De voorftanders van dezelve vinden zich dieshalven genood- zaakt hunne toevlùgt te neemen om op de verbeelding en de hartstogten te werken, de geestdryvery en het byge- loof te hulp te roepen, en in deeze landen eene zonderlin. ge liefde tor , еп verknogtheid aan ber Opperhoofd inte boe- zemen ‚ in andere zekere geheimzinnige denkbeelden voort ` te planten van een Godlyk heerfchappy-regt , als of de Oppermagten uit den Hemel nederdaalden; denkbeelden welke °t menschdom wonder greetig omhelst, Dit laatstge- melde begrip is eeuwen lang gekoesterd „бетсен, уап де Cara Deum Soboles , [de dierbeminde afkomst der Goe деп] onder de Romeinen , af, tot heden toe, met alle die onderfcheidene grootfche en ftreelende bynaamen , welke de tegenwoordige Volken goedgevonden hebben aan hunne Opperhoofden toe te vaegen. i Maar welke drogredenen men ook moge gebruiken om de Slaaverny te vergoelyken ,’t verdraagen van dezelve kan niets anders weezen dan ’t uitwerkzel van eene zwakke ge- fteltenis , die lustloosheid en kleinmoedigbeid baart de hoop en vrees uitbluscht, de eerzugt en andere werkzaa- me cigenfchappen, welke de Vryheid aanblaast , uitdooft, en niets in plaats. geeft dan het dwaas en onzinnig vermaak van agteloos en ongevoelig te zyn. Het lydt geen twyfel of hy, die zich іп eene menschly= ke Maatíchappy vervoegt, Daat vrywillig af van een gee. deelte zyner natuurlyke regten, en verbindt zich tot het gehoorzaamen van wetten , ter handhaaving en bevorde» ring van het algemeen geluk opgefteld. Maar wy moeten onderfcheid maaken tusfchen Mast „ en Onderdrukking, tusíchen Wetten , en eigendunklyke Voortchriften , еп wy- zullen, het oorfpronglyk oogmerk der Regeeringe altoos in bet oog houdende, zorg draagen , dat de natuurlyke Vry- heid niet meer bepaald worde dan de Maatfchappy nood- wendig vordert,. Mogelyk kan men де fcheidpaalen tusfchen de Magt der Overheid en de Vryheid des Volks zo net niet uitmerken.… Lieden van fmaak oordeelen zodanig eene fchildery hard „ waarin de buitenfte omtrekken zich zeer duidelyk en ons .. де 416. _ … DE VOORNAAMSTE LOTGEVALLEM! ::1 derfchétiden vértoonert; Zy beminnen en waardeeren сөт (uk waar in de kleuren zagtiyk mengen, en-dertinten „ die: elk byzonder voorwerp aanduiden , als ongevoeliginelkans ` der {melten. Even zo moet er in eenen welgefteiden Burs gaart, zulk een onderling vertrouwen zyn, tusfchende Кедееппа en het Volk , dat de regten van elk in ’tbyzon. der niet al te zigtbaar uit(beeken. ·. боо, ‚ Doch verregaand ouregt aan een van beide zyden, kan. niet bedekt blvven, еп, ongetwyfeld , is bet rest om zich te wreeken aan den kant des beledigden. . Vryheid ‚ in de daad, is de Moeder des geluks , de Voedfter van alle eldelaartige deugden „ de Kweekiter van kanften еп weeteníchappen. Welke poogingen men ook aangewend hebbe om:deeze fthoone planten, in eene lugte ftreeke. met de dampen van Verdrukking vervuld, te doen groeijen, zulks heeft alleen gediend om te duidelyker de voordeelen van de. Vryheid aan te toonen, | Dt Is derhalven geen wonder „ dat de Wereld ten allen tyde, op °t gewaagen van Vryheid ontwaakte, dat wy met verwondering, en deugdzaame gemoedsdrift , de braave: daaden Jee zen van Mannèn ,. die , ten voordeele deezer’ roemwaarde zaak „ zich іп de bresfe ftelden , en de ge- fchiedenisfen doorbladeren van Staaten, welke bezield, doof ` het beginzel van Vryheid, deeze tot een grondflag hunner gefteltenis namen. - Wanneer iemand de Jaarboeken. van eene flaaffche Nane der naakomelingfchappe overleverde , zouden wy in Ian vallen onder °t leezen.van het kwynend verhaal eeniger erg: wen. De {toffe zou zo arm, zo laag , zo eenzelvig мее: zen, dat men met even veel vermaaks' de dagregisters van een gevangenhuis zou nagaan. ` Welk eene voldoening fmaaken wy op het leezen vat de Gefchiedenis der oude Romeinen, zelf afgefcheiden van den zamenhang, die dezelve heeft met andere Staa- ten, еп de onlusten tusfchen dezelve voorgevallen. Gefchiedenis der Romeinen alleen verfchaft ruime ftoffe van befpiegeling voor een oordeelkundig en verftandig waarneemer der menschlyke natuure.. Het is ons aai- genaam de onderfcheidene roerzels hunner bedryven 12 te gaan , en hunne vordering in befchaafdheid op te merken. Wy befchouwen , met genoegen ‚ de gistingen wsfchen de Edelen en het Volk, de dappere pooginger van ’t onbefchaafd vernuft, de kloekmoedige daaden €f grootfche deugden. van Mannen door geene flaafagtige onderwerping bedwongen. En 2y» ГА РА EN STAATSVERWISSELINGEN VAN CORSICA. ` Aa Zy, die der Oudheid eene buivenfpoorige. eerbiedenis toedragen” zouden ong wel willen doen gelooven , dat het yk vuur der Vryheid al zints veele eeuwen. is uitgedoofd geweest, еп dat eenige fchitteringen., welke heden ten dage ‘gezien worden, Періѕ flaauw en kortftone dig zyn, als mede dat, met den ouderdom der Wereld, de kragt der menschiyke natuure dermaate verzwakt is, dat wy te vergeefsch zulke daaden verwagten , als, in vroegere eeuwen , vermaardheid aan de uitmuntendfte Mannen gaven. Doch, waarlyk, de menschlyke natuur js dezelfde door alle eeuwen ‚ еп vertoont zich , enkel door °t verfchil van omftandigheden, іп een onderfcheie den licht. Om met de Schoalgeleerden: te fpreeken , zo is de zelfftandigheid beftendig , maar de toevalligheden veranderen alleen. Коле heeft nog de zeven Bergen; op welken de Overwinnaars der Wereld woonden , en deeze dienen tot een woonplaats voor de Romeinen. A- tbeenen is nog op die plaats „ van waar de Wysbegeerte en Geleerdheid haare {traalen tot alle omliggende Volken uitbreiden, en word door de Atbeeners bewoond. Doch geen deezer Volken heeft eenige gelykvormigheid met hunne beroemde Voorvaderen ; °t welk toegefchreeven moet worden gan een’ zaamenloop van Staatsverwisfelin= gen, die eene geheele verandering in hunne zeden te wege gebragt hebben. ‚ Dat de Geest der Vryheid in laateren eeuwe zich ver- toond heeft, kan niet in twyfel getrokken worden, hier van ftrekken de Gefchiedenisfen der Zwitferenen der Hole landeren ten bewyze „ en de Jaarboeken van ons eigen Vaderland [Ev J] leveren °ег de klaarfte blyken van op, Doch een alteruitmuatendst voorbeeld van dit ftuk heb- ben wy nog voor oogen in Corfica, Daar heeft eén dapper en moedig Volk, nu reeds voor meer dan dertig jaaren , in eene geduurige tegenftribbeling tegen de onderdrukking van Gésua geleefd. Deeze kloeke Eilanders zyn langen tyd’ aangezien als een veragtlyke hoop misnoegden , eene ongeregelde menigte rebellen ‚ die welhaast- genoodzaakt zouden weezen de ketens , door hun afgefchud , weder te draagen. Zy zyn ертег by hun oogmerk gebleeven. De Voorzienigheid heeft hun befchermd , en Europa flaat Ter thans het oog ор, en ziet met verwondering hoe zy op het punt ftaan om voor altoos zich van een vreemd juk te bee vryden „en ееп: vry en onafhangelyk Volk te worden „in en an weer- 418 . DE VOORNAAMSTE LOTGEVALLEN weerwil van alle de poogingen, die de Fran/chen aanwen- den om hun in flaaverny te brengen. Geen ouder berigten van Corfica зуп ‘er voor banden, dan die men vindt in HERODOTUS. Hy verhaalt , dat de eerfte inwoonders Pbeniciers geweest zyn; want dat сар- ` MUS, de Zoon van AGENOR , wanneer hy omzwierf om £U. 