Thet Oera Linda bok. Naar een handschrift uit de dertiende eeuw. Eigendom der familie Over de Linden, aan den Helder, bewerkt, vertaald en uitgegeven door Dr. J. G. Ottema. Tweede Uitgave
In het tweede gedeelte van het Handschrift wordt door Konerêd oera Linda vermeld, dat Adel de zoon van Friso (+ 260 j. v. Chr.) met zijne vrouw Ifkja ook die paaldorpen in Swit- serland bezocht heeft, »fon Walhallagâra brûdon hja alingen thêra sûder Hrônum al-ont hja mith grâte frêse boppa thêre Rène by tha Mârsâta kêmon, hwêrfon vsa Apollônja skrêven heth. Tha hja thêr en stût wêst hêde, gvngon hja wither nêi tha delta.” Later als dit bericht komt bij geen schrijver ergens eenige vermelding van die paalwoningen voor en is die zaak gedu- rende twintig eeuwen volkomen onbekend gebleven, totdat in den jare 1859 , bij buitengewoon lagen waterstand , over- blijfselen van zulke woningen ontdekt zijn. Daarom heeft niemand zulk een bericht in lateren tijd kunnen verzinnen. Hoewel een groot gedeelte van het eerste stuk, het Boek van Adela, geheel valt in het Mythologisch Tijdvak vóór den Trojaanschen oorlog, is hier in de verhalen een groot verschil met de Grieksche Mythen in het oogloopend. De Mythen kennen geene tijdsbepaling , veel min eene geregelde tijdreke- ming. Bij de Mythen bestaat geen inwendige zamenhang of consequentie, De vrije verdichting ontwikkelt zich in iedere sage afzonderlijk en onafhankelijk. De Mythologische verha- len weerspreken elkander bijna op ieder punt. Les Mythes ne se tiennent pas is de eenige sleutel op de Grieksche My- thologie Hier daarentegen ontmoeten wij eene geregelde jaartelling uitgaande van een vast punt, het vergaan van Atland (2195 voor Chr.) De verhalen, natuurlijk, eenvoudig, vaak naïf, weerspreken elkander nimmer, en zijn altijd met elkander bestaanbaar, ook in plaats en tijd. Als b. v. de komsten het verblijf van Ulysses bij de Burgtmaagd Kalip op Walhalla- XXXI gara (Walcheren), ’t gene wel het meest sagenhafte stuk is van allen, hier gesteld is op 1005 jaren nadat Atland verzonken is, dan komt dat uit op 1188 jaren voor Chr. en dus vrij nabij overeen met den tijd, waarin de Grieken meenen , dat de Frojaansche oorlog heeft plaats gehad. Die Ulysses-sage is hier niet door de Romeinen aangebracht. Tacitus vond ze reeds in Neder Germanie (zie Germania cap. 3) en zegt er bij, dat te Asciburgium een altaar was, waarop de naam van Ulysses en die van zijn vader Laërtes gelezen werd. Een ander kenmerkend onderscheid bestaat daarin, dat de Mythe geene herkomst kent, voor hare verhalen nooit bericht- gevers of schrijvers noemt, en dus nimmer eenig gezag weet aan te voeren. In Adelas boek daarentegen wordt bij ieder ver- haal opgegeven , waar het gevonden of waaruit het ontleend is, b. v. dit is uit Minno’s schriften, dit is aan de Wanden der Waraburch gegrift, dit aan de Fryas burch, dit te Sta- via, dit op Walhallagara. En dan is er nog iets. Wetten, geregelde wetgevingen , gelijk zij in Adelas boek in vrij grooten getale voorkomen, zijn in de Mythologie eene onbekende en met haar wezen onver- eenigbare zaak. Zelfs als de Mythe aan Minos toeschrijft de invoering van eene wetgeving op Kreta, dan weet zij van die wetgeving zelve niet het geringste te berichten. Ook in de Mythische godenwereld bestaat geene wetgeving, de eenige wet is daar het onveranderlijke Noodlot, of de wil van den oppermachtigen Zeus. Fen opzichte van de Mythologie is dit geschrift, dat zelf geen mythisch karakter draagt, niet minder merkwaardig dan voor de geschiedenis. Ondanks de vele en velerlei betrek- kingen met Denemarken, Zweden (Skênland == Schonen) en Noorwegen (Northland), vindt men hier geene sporen van bekendheid met de Noordsche of Scandinavische mythologie. Alleen schijnt Wodan hier voor te komen als Wodin, een XXXII Friesch heerman, die door een Magy, koning der Finnen, tot schoonzoon aangenomen en na zijn dood vergood is. De Friesche godenleer of liever godsdienst, is hoogst een- voudig en zuiver Monotheisme. Wralda. of Wralda’s geest is het eenige, eeuwige, onveranderlijke, volmaakte en almach- tige wezen. Wralda heeft alle dingen geschapen; alles komt uit hem voort, eerst de aanvang, dan de tijd, en vervolgens Irtha, de Aarde. Irtha baart drie dochters Lyda, Finda en Frya, de stammoeders van de drie menschenrassen, het zwarte, het geele en het blanke (Afrika, Asia en Europa). Als zoo- danig is Frya de moeder van Frya’s volk, de Friezen. Zij is de vertegenwoordigster van Wralda en wordt als zoodanig vereerd. Frya heeft hare tex gegeven, de eerste wet, en de eeredienst ingesteld van het eeuwige licht. Die dienst bestaat in het onderhouden van de altijd brandende lamp, foddik , door priesteressen, maagden; aan het hoofd dier maagden staat op alle burgten eene Burgtmaagd; de opperste van alle Burgtmaagden, is de Heremoeder op de Fryasburgt op Texland. De Eeremoeder heerscht over het geheele land ; de Koningen mogen niets doen, er mag niets geschieden, bui- ten hare raad en goedkeuring. De eerste Eeremoeder is door Frya zelve aangesteld, zij heette Fâsta. Met één woord, wij ontmoeten hier de prototype van de Romeinsche Vestadienst en de Vestaalsche maagden. Men denke hierbij aan Velleda (Welda) en Aurinia bij Taci- tus Germ. 8 Hist. IV. 61. 65. V. 22, 24, Annal, TI. 51 en Gauna de opvolgster van Velleda bij Dio Cassius fragm. 49, Van de burgt van Velleda spreekt Tacitus als eene edita turris; Verg. hier bl. 146. Zij was de burgt Mannagarda forda (Munster). In het land der Marsi noemt hij deze burgt Templum Tanfane (Tanfane) zoo genoemd naar het teeken van het Juul. Zie plaat L. De laatste dier burgten is de Fâstaburgt op Ameland geweest, templum Foste, volgens Occa Scarlensis verwoest in het jaar 806. XXXTII Ontmoeten wij hier bij de Friezen een Godsbegrip en gods- dienstige denkbeelden, geheel verschillende van de mytholo- gien bij andere volken, nog onverwachter komen ons hier zaken voor, die in het naauwste verband staan met de Grieksch- Romeinsche Mythologie en wel met de herkomst van twee godheden van den eersten rang, Minerva en Neptunus. Min erva (Athénè), is oorspronkelijk eene burgtmaagd, pries- teres van Frya op de burgt Walhallagara, Middelburg , of Domburg, op Walcheren. En deze zelfde Min erva is tevens die geheimzinnige, raadselachtige godin, van welker vereering bijna geene sporen zijn overgebleven , dan alleen op Walche- ren in de votivsteenen te Domburg , Nehalennia (*), van welke geene mythologie iets naders weet dan enkel den naam, waarvan de etymologie zich heeft meester gemaakt tot het uitvinden van allerlei fantastische afleidingen. De andere, Neptunus, bij de Etruriers Nethunus, de God van de Middellansche zee, blijkt hier bij zijn leven een Friesche Viking, zeekoning g, geweest te zijn, thuis behoorende te Alderga (Ouddorp niet verre van Alkmaar). Zijn naam was Teunis, in de wandeling bij zijne manschappen Neef Teunis genoemd, die vooral de Middellandsche zee tot het doel en tooneel zijner tochten gekozen had, en door de Tyriers vergood zoude zijn , in den tijd toen de Phenicische zeevaart zich aanmerkelijk begon uit te breiden en maar Friesland stevende, om hier Britsch tin, Noordsch ijzer en barnsteen uit de Balda (Bal- tische) zee te halen, omstreeks 2000 jaren v. Chr. Behalve dit tweetal ontmoeten wij nog een derde Mytholo- gisch persoon, Minos, de wetgever van Kreta, die alsmede verschijnt als een Friesche zeekoning Minno, geboren te Lin- daoord tusschen Wieringen en Kreyl, die aan de Kreters (*) - Mim-erva werd Nyhellenia genoemd, omdat hare raadgevingen ny en hel, nieuw en helder waren. Desgelijks heet het in Pauli Epitome van S. Pomponius Festus de verborum Significatione, Min-erva dicta quod bere moneat. Zie Preller, Rom. Myth. p. 258. XXXIV een Asegaboek heeft medegedeeld. Namelijk die Minos, die met zijn broeder Rhadamanthus en Aeakus als rechter in: de onderwereld over het lot der schimmen beslist. Niet te verwarren met den lateren Minos , den tijdgenoot van Ae- geus en Theseus, die voorkomt in de Atheensche sage. Bij deze voorstelling kan misschien iemand zijn lachen niet bedwingen , en kaatst hij mij het straks gebezigde woord fan- tastisch terug met dat van avontuurlijk. Ook ik kon eerst mijne oogen niet gelooven, en toch ben ik bij nadere overwe- ging gekomen tot de ontdekking van verrassende overeenkom- sten, die de zaak vrij wat minder avontuurlijk maken, als de geboorte van Athene uit het hoofd van Zeus door een bijlslag van Hephaistos. — B. v. De Grieksche Mythologie kent van alle Goden eene jeugd, alleen Pallas heeft geene jeugd, zij is niet anders bekend dan als volwassen. Minerva komt als opperpriesteres uit den vreemde, uit een den Krekalanders onbekend land, in Attica. Pallas is eene maagdelijke godin, Minerva is eene burgt- maagd. De blonde, blaauwoogige Pallas onderscheidt zich door deze type van de overige goden en godinnen, als be- hoorende tot Fryas volk. De wijsheid van beide en de zin- nebeeldige attributen zijn dezelfde , inzonderheid de uil. Pal- las geeft aan de nieuwe stad haren naam Athènai, die overi- gens in ’t Grieksch geene beteekenis heeft: Minerva geeft aan de door haar gestichte burgt den naam Athene, die in het Friesch wel eene beteekenis heeft en te kennen geeft dat zij als vrienden then daar gekomen zijn. Minerva komt in Attica omstreeks 1600 jaren voor Chr. in het tijdperk , waarin zich de Grieksche godenleer begint te vormen. Mi- nerva is met de vloot van Jon aan het hoofd van eene kolo- nie in Attica geland; op Walcheren vindt men haar in later tijd blijkens de Romeinsche votivsteenen onder den naam Nehalen- nia vereerd als eene godin van de scheepvaart ; en bij de Athe- ners is Pallas de beschermgodin van scheepsbouw en zeevaart. XXXV De Tijd is de Kroder, de kruijer , die eeuwig met het jol, het wiel, moet rondloopen, en voeren de zon langs hare baan door het stergewelf van winter-zonnestand tot winter- zonnestand. Zoo vormt hij de jaren, waarbij elke omwente- ling van het wiel een dag uitmaakt Te midwinter wordt het Jolfeest gevierd op Fryasdag. Dan worden koeken ge- bakken in den vorm van het zonnerad, want van dat Jol heeft Fryas de letters gemaakt, toen zij hare Tex schreef, en het Jolfeest is daarom ook een feest ter eere van Frya als uitvindster van het letterschrift Even zoo als dit Jolfeest in Denemarken en geheel Duitsch- land door de Christenheid op ’t Kerstfeest en in ons land op St. Nikolaasdag verplaatst is, even zoo zeker zijn onze St. Ni- kolaaspoppen , de vrijster en de vrijer, eene herinnering aan Frya, en onze St. Nikolaas (banket) letters eene gedachtenis aan Fryas van het Zonnerad gevormd letterschrift. Ik kan niet den geheelen inhoud van dit merkwaardige ge- schrift ontleden en moet mij vergenoegen met de gemaakte opmerkingen. Zij mogen eenig denkbeeld geven van den rijkdom en belangrijkheid van dien inhoud. Want al loopen er Sagen onder, ook als Sagen moeten zij waarde hebben voor ons, dewijl van den Sagenschat van ons voorgeslacht zoo goed als niets was overgebleven. Een inwendig bewijs voor de oudheid van deze geschriften ligt ook daarin, dat de naam Batavieren er nog niet in voor- komt. De inwoners van het geheele land tot aan de Schelde zijn Fryas volk, Friezen. De Batavieren zijn niet een afzon- derlijk volk geweest. De naam Batavi is eene uitvinding van de Romeinen, die dezen naam gegeven hebben aan de bewoners van het land ter weerzijde van de Waal, welke rivier op de Tabula Peutingeriana den naam Patabus draagt. Die naam Batavi komt ook niet vroeger voor dan bij Tacitus en Plinius, want de bekende plaats bij Caesar B. G. IV. 10, is geïnterpoleerd. Zie mijne verhandeling over den loop der XXXVI rivieren door het land der Friesen en Batavieren bl. 49 in de Vrije Fries, IV Deel de Stuk, 1845. Met nog eene opmerking betreffende de taal wil ik eindigen. Zij die nog slechts eene oppervlakkige inzage van het H. 5. hebben kunnen nemen, zijn getroffen door de beschaafdheid van de taal en de overeenkomst met het tegenwoordige Friesch en Hollandsch. Hierin meenen zij een grond te zien voor twijfel aan de oudheid van het geschrift. Maar ik vraag: is dan de taal van Homerus veel minder beschaafd dan die van Plato of Demosthenes? en leeft niet het grootste deel van den Homerischen woordenschat nog voort in het Grieksch van onze dagen ? Het is waar, eene taal beweegt zich altijd, en is steeds aan kleine veranderingen onderhevig, waardoor men verschil vindt bij dezelfde taal in onderscheidene tijdperken. Deze wis- seling van de taal geeft juist in dit H. S. stof tot belangrijke opmerkingen voor den taalbeoefenaar. Want niet alleen, dat van de acht schrijfsters en schrijvers, die achtereenvolgende aan dit boek gewerkt hebben, ieder zich kenmerkt door kleine eigenaardigheden in stijl, taal en spelling ; maar vooral tus- schen de beide afdeelingen van het boek, waar tusschen een tijdverloop van meer dan twee eeuwen ligt, is een in het oog vallend verschil aanwezig, dat aantoont, welk een langzaam voortgaande wijziging de taal in dat bestek ondervonden heeft. Als slotsom van deze beschouwingen kom ik tot het besluit, dat ik geene reden vinden kan, om aan de echtheid van dit geschrift te twijfelen. Verdichting kan het niet zijn. In de eerste plaats het afschrift van 1256 kan het niet zijn. Wie had in dien tijd zoo iets kunnen verdichten ? Zeker niemand, en vroeger nog veel minder. In lateren tijd is eene verdich- ting evenzeer onmogelijk , om de eenvoudige reden, dat nie- mand meer die taal machtig was. Buiten de namen van Rask, Richthofen en Hettema, is er geen te noemen, die XXXVII als taalkundige in dit vak bekend is geweest, of de taal zoo bestudeerd heeft, dat hij daar in schrijven kon. En al kon iemand zulks, dan stond hem nog geen ruimer woordenschat ten dienste, dan de beperkte voorraad, dien de O. F. Wet- ten aanboden. Daarom is in de laatstverloopen eeuwen de vervaardiging van dit geschrift eene onmogelijkheid geweest. Wie dit in twijfel wil trekken, beginne met aan te toonen, waar, wanneer, door wien en waartoe zulk eene vervalsching had kunnen gepleegd worden, en wijze uit lateren tijd de weergade aan van dit papier, dit schrift en deze taal. Dat het H. S. van 41256 bovendien geen orgineel, maar eene kopie is, bewijzen zoowel gedurige schrijffouten , als enkele ophelderingen van woorden, die in des afschrijvers tijd reeds verouderd en weinig meer bekend waren; b. v. bl. 82 (114) to thêra fléte jeftha bedrum; op bl. 151 (204) bargum jefta tonnum fon tha besta bjar. Nog sterker bewijs is, dat tusschen bladzijde 157 en 158 een of meer bladen ontbroken hebben, die uit dit H. S. niet hebben kunnen verloren gaan, omdat bl. 167 en 168 (212— 214) de paginas recta en versa zijn van hetzelfde blad. Bl. 157 eindigt: Drie maanden daarna zond Adel boden naar alle vrienden, die hij gewonnen had, en liet hen bid- den, dat zĳ in de Minnemaand verstandige lieden tot hem zouden zenden. Keert men nu het blad om, dan begint de keerzijde : zijne vrouw, zeide hij, die maagd geweest was te Texland , had daarvan een afschrift gekregen. Daar tusschen is geen zamenhang. Voor het minst ont- breekt er: de komst dier genoodigden, en het verhaal van het- gene bij die zamenkomst is voorgevallen. De afschrijver moet dus in het door hem gevolgde exemplaar twee bladen in plaats van een hebben omgeslagen. Er bestond dus een vroeger exemplaar, en wel dat in den jare 803 door Liko oera Linda was geschreven. XXXVII Wij mogen dus aannemen, dat wij in dit geschrift, waar- van het eerste gedeelte is opgesteld in de zesde eeuw voor onze jaartelling, het oudste voortbrengsel (op Homerus en Hesiodus na) van de Europesche letterkunde ontmoeten. En daar vinden wij in ons vaderland eene eeuwenoude bevolking, in ’t bezit van eene ontwikkeling, beschaving , nijverheid , scheepvaart, koophandel, letterkunde en zuivere verhevene Godsdienstige begrippen, waarvan wij nooit eenig vermoeden hebben gehad. In onze voorstelling reikten de geschiedkun- dige herinneringen van ons volk niet hooger, dan tot de komst van Friso, den vermeenden stamvader der Friezen ; doch hier ontwaren wij, dat die herinneringen opklimmen tot meer dan twee duizend jaren voor Christus, en in hoo- gen ouderdom die van Hellas overtreffen en die van Israël evenaren. Oklkesmin svn Thissa boka mot i mith lif ând sêle wârja. Se vmbifattath thju skêdnise fon vs êle folk âk fon vsa &thlum. Vrlêden jêr háb ik tham ut-er flod hred tolik mith thi ând thinra moder. Tha hja wêron wet wrden; thêr thrvch gvngon hja àäfternei vrdarva. Vmbe hja navt to vrlysa háv ik-ra vp wrlandisk pampyer wrskrêven. Sa hwersa thu se erve, mot thu se âk wrskryva. Thin bárn alsa til thju hja nimmerthe wêi navt ne kvma. Skrêven to Ljuwert. Nêi âtland svnken is (*) thât thrja thû sond fjvwer hvndred änd njugon ând fjvwertigoste jêr, thâát is nei kersten rêknong that tvelfhvndred sex ând fiftigoste jêr. Hiddo tobinomath oera Linda. — Wák. Ljawa ervnôma. Vmb vsa ljawa êthlas wille Ánd vmb vsa jawa frydoms wille, thusand wâra sâ bidd-ik to jo. Och ljawa ne lêt tha âgon ênis pâpekappe tach nimmerthe ovir thissa skrifta ne wêja. Hja sprêkath swêta wirda: men hja tornath vnmárksem an alles hwat fon vs fryas trefth. Vmbe rika prebende to winnande sà hêlath hja mith tha poppa kêninggar. Thissa wêtath that wi hjara grâteste fianda send, thrvchdam wi hjara liuda to sprêke thvra vr frydom, rjucht ând forstne plicht. Thervmbe lêtath hja alles vrdiligja, hwat fon vsa êthlum kvmt ând hwat thêr jeta rest fon vsa alda sêdum. Och ljawa, ik häv by tham et hove wêst. Wil Wr.alda-t thjelda ând willath wi vs navt sterik ne mâkja hja skilun vs algâdur vrdiligja. Skrêven to Ljudwerd. Acht hondred ând thrju jêr nei kersten bigrip. Liko tonômath ovira Linda. ) 34491256 = 2193 voor Chr. Okke mijn zoon. Deze boeken moet gij met lijf en ziel bewaren,zij bevatten de geschiedenis van ons geheele volk, en ook van onze voor- vaderen. Verleden jaar heb ik die uit den vloed gered tegelijk met u en met uwe moeder. Doch zij waren nat ge- worden, daardoor gingen zij naderhand bederven. Om ze niet te verliezen, heb ik ze op overlandsch papier overge- schreven. Bijaldien gij ze erft, moet gij ze ook overschrijven. Uwe kinderen desgelijks, opdat zij nimmer verloren gaan. Geschreven te Liuwert, nadat Atland verzonken is, het drie duizend vier honderd negen en veertigste jaar, dat is naar de Christen-rekening het twaalf honderd zes en vijftigste jaar. Hiddo bijgenaamd Over de Linden. Waak. Lieve erfgenamen, om onze lieve voorouderen wille, en om onze lieve vrijheids wille, duizendmaal bid ik u. Och lieve, laat de oogen van een monnik toch nooit over deze schriften weiden. Zij spreken zoete woorden, maar zij tor- nen ongemerkt, aan alles wat ons Fries betreft. Om rijke prebenden te winnen, heulen zij met de vreemde koningen ; deze weten dat wij hunne grootste vijanden zijn, omdat wij hunne lieden toespreken durven over vrijheid, recht en vor- stenplicht. Daarom laten zij alles vernielen, wat van onze voorvaderen komt, en wat nog overig is van onze oude zeden. Och lieve, ik ben bij hen aan het hof geweest; wil Wralda het gehengen, en wij ons niet sterk maken, dan zullen zij ons altegader verdelgen. Geschreven te Liudwert, acht honderd en drie jaar na de Christen meening. Liko bijgenaamd Over de Linden. Le Cs hj Thet bok thêra Adela folstar. Thrittich jêr áftere dê1 that thju folksmoder wmbrocht was thrvch thêne vreste Mägy (*) stand et er Ärg vm to. Alle stâta thêr-er lidsa anda ôre syde thêre Wrsara, wêron fon vs ofkêrth ând vnder-et weld thes Magy kêmen, ánd-et stand to frêsane, that er weldig skolde wertha vr-et êlle lând. Vmbe thâát vnluk to wêrane hêde mân êne mêna âcht bilid- sen , hwêr gâdurath wêron âllera männalik , thêr ann-en gode hrop stande by tha fàmna. Thà nêi thât-er mâr vrlâpen wêron as tbrjv etmelda, was al go-rêd anda tys ând al-ên sa by hjara kvmste. Thâ to tha lesta frêge Adela thät wird, ande kêth. J alle wêt-et that ik thrjv jêr burchfâm wêsen sy. Ak wêt j that ik kêren sy to moder, ánd âk, that ik nên moder nêsa navt nilde (+), thrvchdam ik Apol to min êngâ jêrde. Thach hwat j navt nête, thâát is, that ik alle bêrt- uisa nêievngen häv, êvin as ik en wrentlike folksmoder wêsen wêre. Ik häv al-an fon äând witherfâren to sjande hwât-er bêrde. Thêr thrvch send my fêlo sêka bâr wrden, thêr ôra navt nête. J häweth jester sêith, thät vsa sibba an tha ôra syd thêre Wrsara njvt ánd laf wêre. Thâ ik mêi sedsa to jv, thât-er Màgy se nên yne gâ of wnnen heth thrvch thät weld sinra wêpne, men blât thrvch âárgelestige renka ând jeta mâr thrvch thât gyrich sa thêra hyrtogum ând thêra êthelinga. Frya heth sêit wi ne skoldon nên vafrya Ijvd by vs tolêta. Thâà hwat hâvon hja dên ? hja hävon vsafjanda nêi folged: hwand an stêd fon hjara fensenum to dêiande, jef- tha fry to lêtane, hâvon hja Fryas rêd minacht ând se to hjara slâfonum mâked. Thrvchdam hja sok dêdon, macht Frya navt longer wâka ovir hjam: hja hävon ynes ôtheris frydom binimen , ând thât is êrsêke, thät hja hjara äjn vrlêren (*) Magy , Koning der Magyaren en Finnen. A . . en A (f) nêsa — ne wêsa. milde =ne wilde. nête = ne wête 5) Het boek van Adela’s aanhangers. Dertig jaren na den dag, waarop de volksmoeder omge- bracht was, door den overste Magy , stond het er erg aan toe. Alle staten, die er liggen aan de andere zijde der We- ser, waren van ons afgescheurd en onder het geweld des Magy gekomen; en het stond te vreezen, dat hij geweldig zoude worden over het geheele land. Om dat ongeluk te weeren , had men eene algemeene volksvergadering belegd, alwaar vergaderd waren alle manspersonen , die in een goe- den roep stonden bij de maagden (priesteressen). Doch na- dat er meer verloopen waren dan drie etmalen, was de ge- heele Go-raad in de war, en alles even als bij hunne komst. Toen ten laatste vroeg Adela het woord, en sprak : Gij allen weet, dat ik drie jaren burgtmaagd geweest ben; ook weet gij, dat ik gekozen ben tot volksmoeder en dat ik niet volksmoeder wezen wilde, omdat ik Apol tot mijn echtgenoot begeerde. Doch wat gij niet weet, dat is, dat ik alle ge- beurtenissen nagegaan heb, evenals of ik een wezenlijke volksmoeder was geweest. Ik heb gestadig heen en weder gereisd , toeziende wat er gebeurde. Daardoor zijn mij veele zaken openbaar geworden, die anderen niet weten. Gij hebt gisteren gezegd, dat onze stamverwanten aan de andere zijde der Wezer tam en laf waren; doch ik mag tot u zeggen, dat de Magy hun niet één dorp afgewonnen heeft door het geweld zijner wapenen , maar bloot door arglistige ranken en nog meer door de hebzucht der Hertogen en Edelingen. Frya heeft gezegd: wij moesten geene onvrije lieden bij ons toela- ten; doch wat hebben zij gedaan? Zij hebben onze vijanden nagevolgd ; want in plaats van hunne gevangenen te dooden of vrij te laten, hebben zij Fryas raad veracht en hen tot hunne slaven gemaakt. Omdat zij zulks deden, had Frya geene lust meer langer over hen te waken; zij hebben eens anders vrijheid benomen, en dat is oorzaak, dat zij hunne 6 häwe. Thach thât ella is jo selva âken. Men ik wil sedsa to jo, ho hja nêi grâdum sâ lêg vrsylth send. Thêra finnum hjara wiva krêjon bârn. Thissa waxton vppa mith vsa frya bärn. Altomet tvildon And joldon hja to samme vppa hêm, jeftha hja wêron mith ekkorum by thêre hêrd. Thêr hèrdon hja mith lustum néi tha vrdwâlska finna sàgum , thrvchdam hja thjvdand And néi wêron. Sa send hja vntfryast vnthônkes thene wald hjarar aldrum. As tha bärn grât wrdon ând sagon thât tha finna-ra bârn nén wêpne hantêra machte, ând blât wârka moste , thâ krêjon hja ann- eth wärka en gryns ând wrdon hârde hâchfârande. Tha bâsa änd hjara storsta ‘svnum krupton by tha lodderiga finna man- gêrtum; Ánd hjara âjne toghatera thrvch thât vvle farbild fon-a_wêi brocht, lêton hjara selva bigorda thrvch tha skên- esta finna knâpa, hjara vvle aldrum to spot. Thâ thêne Magy thät anda nôs kryg, thâ nam-er tha skênesta sinar Finna ând Magyara vrlovande ra ky mith golden horna, sa hja ra thrvch vs folk fata dêdon, Afterdam sina lêr vtbrêda. Men sin ljuda dêdon màâr: bern wrdon to sok makad , nei Vpsalândum weibrocht, ând sâhwersa hja vpbrocht wêron an sina vvla lêr, thân wrdon hja to bek senden. Thâ tha skin- slâvona vsa tâl mäâchtich wêron , thâ klivadon hja tha hèêrtoga ând êthelinga an bord, ând kêthon, hja moston thene Magy hêroch wertha, sa kvndon hjara svnum vpfolgja tham, oni (*) thrvch-et folk kêren to wrdane. Thêra thêr vmbe goda dêdum en fârdeël to-ra hus kryen hêde, vrlovadon hja fon sinant wêgum jeta-n áfterdèl by: hoka tham en fàr- ând afterdél kryen hêde, sèidon hja en ronddêl to, And tham en ronddél _hede en êlle stât. Weron tha êthla to hârde fryas , thà wen- don hja tha stêwen And hildon vppar vrbastera svnum an. Jesterdei wêron-er mong(}) jo tham allet folk to hâpahropa wilde (*) Oni, oud Holl. ane, Duitsch ohne — zonder. (f) Mong, among, emong — onder. eigene verloren hebben, Doch dat alles is u zelven ook be- kend; maar ik wil tot u zeggen, hoe zij allengs zoo laag verzeild zijn. De vrouwen der Finnen kregen kinderen, deze groeiden op met onze vrije kinderen. Somtijds dartelden en joelden zij te zamen op het hiem , of zij waren met elkander bij den haard. Daar hoorden zij met welgevallen naar de losbandige sagen der Finnen, omdat die geestig en nieuw waren, Zoo zijn zij ontfriesd ondanks de macht hunner ouders. Toen de kinderen groot werden, en zagen, dat de kinderen der Finnen geene wapenen mochten hanteeren en slechts moesten werken, kregen zij van het werken een afkeer en werden zeer hoogmoedig. De meesters en hunne kloekste zoonen kropen bij de wulpsche meisjes der Finnen ; en hunne eigene dochteren , door het slechte voorbeeld van den weg ge- bracht, lieten zieh door de schoonste knapen der Finnen be- gorden, ten spot van hare verdorvene ouders. Toen de Magy dat in de neus kreeg, toen nam hij de schoonste zijner Finnen en Magyaren, hun belovende koeijen met gouden hoornen, zoo zij zich door ons volk lieten gevangen ne- men, ten einde zijne leer te verbreiden. Maar zijne lieden deden meer; kinderen werden te zoek gemaakt, naar de Up- sallanden weggevoerd, en nadat zij opgevoed waren in zijne verderfelijke leer, dan werden zij terug gezonden. Toen de schijn-slaven onze taal machtig waren , klampten zij de Her- togen en Edelingen aan boord en zeiden, dat zij den Magy onderhoorig moesten worden, dan konden hunne zoonen hen opvolgen zonder door het volk gekozen te worden. Diegenen , die om hunne goede daden een vóórdeel tot hun huis gekregen hadden, beloofden zij van zijnentwege ook nog een achterdeel er bij; zulken die een voor- en achterdeel gekregen hadden, zeiden zij een ronddeel toe; en die een ronddeel hadden eene geheele State. Waren de ouders te hard Fryasgezind, dan wen- den zij den boeg en hielden aan op hunne verbasterde zoonen. Gisteren waren er onder u, die al het volk te hoop roepen wilden fe) vmbe tha âstlike stâta wither to hjara plyga to tvangande. Thach nêi min ynfalda myning sko'de thât falikant (*) utkvmma. Thânk ynes thêr was wûsen en hârde lvngsyakte among-eth fja, änd thät-er thêr jeta ârg wde, skolde j-eth thân wel wàgja vmbe jvw hêlena fja to fârande among hjara syaka fja? Ämmer nâ. Sâhwersa allra mánnalik nw biâma Ánd bijechta mot, thát-eth thêr mitha stapel árg of kvma skolde, hwa skolde thán alsa dryst wêsa vmbe sina bärn to wà- gande among en folk thät êlle ând al vrdêren is. Macht ik Jo rêd jêva, ik skolde sedsa to jo, j moste bifara alle thingum jo en nêie folksmoder kyasa. Ik wêt wel thät j thêrmitha anda brvd sitte, vt hawede thät-er fon tha thredtine burch- fämna tham wi jeta ower háve wel achte send, thêr nêi thêre êra dinge, men thát skold ik navt ge melda. Tüntja thêr fàm is et-er burgh Mêdèasblik heth er nâmmer nêi tâlth ; tach is hju fol witskip ând klarsyan, ând wel sa härde vppir folk ând vsa plyga stâ'th as all ôthera etsamne. Forth skold-ik rêda j moste nêi tha burgum gâ, ând thêr vpskrywa alle êwa, fryas tex, bijvnka alle skydnisa, jà ella thát er to finda sy vppa wâgum, til thju ella navt vrlêren ne gâ, ând mitha burgum alsa vrdên navt ne werth. Thêr stát askriwen : thiu moder nd jahwelik burchfàm skil hâva buta helpar nd senda bodon, yn and twintich fâmna ând sjugon lêrfâmkes. Macht ik thêr hwat to dvande, thà skol-ik skrywa, Ánd alsa felo Êrsêma toghatera vmbe to lärane, sa thêr vppa burgum wèsa müge; hwand ik seg an trowe ând tid skil-et jechta, sâh- wersa j âfta fryas bärn blywa wille nämmer to winnande, hor thrvch lesta ner thrvch wêpne, sa hagath j to nvdande thät jvwe toghatera äfta frya wiva wrde. Bârn mot män lèra, ho grât vs lând èr wêsen sy, hokke grâte mánniska vsa ethla wêron, ho grât wi jeta send, sa wi vs dâl ledsath by ôra. Máâán @*) Falikant, fà likande — weinig gelijkende, niet conform. 9 om de oostelijke Staten weder tot hare plicht te dwingen. Doch naar mijne eenvoudige meening zou dat verkeerd uitkomen. Denk eens, daar was er eene hevige longziekte onder het vee , en dat die daar nog erg woedde. zoudt gij het dan wel wa- gen om uw gezonde vee te voeren onder hun ziek vee? Immers neen. Bijaldien nu iedereen beamen en toestemmen moet, dat het dan met de (vee)stapel erg afloopen zoude, wie zoude dan zoo onvoorzichtig wezen om zijne kinderen te wagen onder een volk, dat geheel en al verdorven is? Mocht ik u een raad geven, ik zoude tot u zeggen, gij moest voor alle dingen eene nieuwe volksmoeder kiezen. Ik weet wel dat ge daarmede aan den grond zit, uithoofde dat er van de dertien burgtmaagden, die wij nog overig hebben , wel acht zijn, die naar die eere dingen, maar daar zoude ik geen acht op slaan. Teuntia, die maagd is op de burgt Medeas- blik, heeft er nooit naar getaald, en toch is zij iemand van wetenschap en helder inzicht en wel zoo sterk op haar volk en onze gewoonten gesteld, als alle andere te zamen. Voorts zoude ik aanraden, gij moest naar de burgten gaan en daar opschrijven alle wetten van Fryas tex, benevens alle geschie- denissen, ja alles wat er te vinden is op de wanden, opdat alles niet verloren ga, en met de burgten tevens niet worde vernield. Daar staat geschreven: De moeder en elke burgtmaagd zal hebben buiten helpers en zendboden , eenen- twintig maagden en zeven leermeisjes. Mocht ik daar wat bijvoegen, dan zoude ik schrijven, en alzoo veele eerzame dochteren om te leeren, als daar op de burgten wezen mogen. Want ik zeg in trouwe en de tijd zal het bevestigen, bij- aldien gij echte Fryas kinderen wilt blijven, nimmer te overwin- nen noch door list noch door wapenen, zoo behoort gij er voor te waken, dat uwe dochters echte Fryas vrouwen wor- den. Den kinderen moet men leeren, hoe groot ons land weleer geweest is, hoe groote mannen Ônze voorvaderen waren, hoe groot wij nog zijn, zoo wij ons neder leggen 10 mot tâla hjam fon tha wicharda ând fon hjara wichandlika dèdum, äk wra fâra sêtochta. Al thissa tällinga hagath dên to werthande by thêre hêrd, vppa hôm ánd hwêr-et wêsa mêi, sâ by blyskip as bij târum. Men skil-et standfäst kvma andat bryn nd andat hirta, thân moton alle lêringa ovira wêra jvwera wiva Änd toghatera thêr-in strâ- ma. Adelas rêd is vpfolgath. Thit send tha nâma thêra grêvetmanna vnder hwam-mis wald thit bok awroch- ten is. Apol, Adelas man. 'Thria is-er sêkening wêsen, nw is-er grêvetman ovir Ast-flylând ánd ovir-a Linda-wrda. Tha bvrga Ljvdgârda, Lindahêm , Ánd Stâvja send vnder sin hod. Ther Saxman Storo, Sytjas man, grêvetman ovir-a hâga fenna Ând walda. Njvgun wâra is-er to hêrtoga, thât is to hyrman, kêren. Tha burga Bvda And Manna-gârda-forda send vnder sin hod. Abêlo, Jaltjas man, grêvetman ovir tha Sûdar Fly- lända. HFjvwers is-er hyrman wèêsen. Tha burga Aken, Ijvdburch änd Kâtsburch send vnder sin hod. Enoch Dywek his man, grêvetman ovir West-flylând ând Texlând. Njveun mel is-er to sêkening kêren. Thiu Wâraburch, Méêdèasblik , Forâna ând ald Fryasburch send vnder sin hod. Foppa, man fon Dunrôs, grêvetman ovir tha Sjvgon élânda. Fif mel is- er sêkening wêsen. Thju burch Walhallagâra is vnder sin hod. Thit stand vppa tha wâgum et Fryas- burch to Texland askrywen, thäât stêt âk to Stavia und to Mêdêas blik. Thät was Frya his déi ând to thêre stonde was et vrlêden sJvgun wâra sjvgun jèr, thât Fâsta was anstâlth as folks- moder nêi Fryas jêrta. Thju burch Médcasblik was rêd ând en fàm was kèren. Nw skolde Fásta thju nêja foddik vp- stêka, Änd thâà thät dèn was an Ajnwarda fon thât folk , 1] (vergelijken) bij anderen: men moet hun vertellen van de zeehelden en van hunne heldhaftige daden, ook over de verre zeetochten. Alle deze verhalen behooren gedaan te worden bij den haard, op het hiem, en waar het wezen moge , ZOO in blijdschap, als bij tranen. Maar zal het standhoudend komen in het brein en in het hart, dan moet alle leeringen over de lippen uwer vrouwen en dochteren daarin vloeijen. Adelas raad is opgevolgd. Deze zijn de grevetmannen onder wier bestuur dit boek is vervaardigd. Apol, Adelas man. Driewerf is hij zeekoning geweest, nu is hij grevetman over Oostflyland en over de Lindeoorden : de burgten Liudgarda, Lindahem en Stavia zijn onder zijne hoede. De Saxman Storo, Sytias man, grevetman over de Hoogefennen en Wouden. Negenwerf is hij tot hertog dat is tot heerman gekozen; de burgten Buda en Manna-garda- forda zijn onder zijne hoede. Abelo, Jaltias man, grevetman over de Zuiderflylanden. Viermaal is hij heerman geweest, de burgten Aken, Liudburg en Katsburg zijn onder zijne hoede. Enoch, Dywcekes man, grevetman over Westflyland en Texland. Negenmaal is hij tot zeekoning gekozen , Waraburg , Medeas- blik, Forana en Fryasburg zijn onder zijne hoede. Foppe, de man van Dunroos, grevetman over de Zeven eilanden. Vijf maal is hij zeekoning geweest, de burgt Walhallagara is onder zijne hoede. Dit stond op de wanden der Fryasburg te Texland geschreven, dat staat ook te Stavia, en te Medeasblik, Het was Fryasdag en te dier tijd was het zeven maal zeven jaren geleden, dat Festa was aangesteld als volksmoeder , naar Fryas begeerte. De burgt Medeasblik was gereed en eene maagd was gekozen. Nu zoude Festa hare nieuwe lamp opsteken, en toen dat gedaan was in tegenwoordigheid 12 thà hrop Frya fon hira wâkstäre, sâà thät allera männalik thát hêra machte: Fästa nim thinra stifte ând writ tha thin- ga thêr ik êr navt sedsa ne machte. Fästa dèêde alsa hja boden wârth. Sà send wy Fryas bârn an vsa forma skêd- nise kêmen, That nistvsanrtormassikednims Wr.alda (*) tham allêna god ând êve is, mâkade t.anfang , dana kêm tid, tid wrochte alle thinga àk jrtha. Jrtha bârde alle-gàrsa, krûdon ând boma, allet djara kwik änd allet ärge kwik. Al-hwat god ánd djar is, brocht hju by dêgum ánd al- hwat kwàd änd ärg is, brocht hju thes nachtis forth. After- et twilifte jol-fêrste bàrde hja thrja mangêrta. Lyda wäárth ut glyande, Finda wärth ut hêta ând Frya ut warme stof. Thà hja blât kêmon spisde Wr.alda hjam mith sina âdama ; til thju tha mânneska an him skolde bvnden wêsa. Ring as hja rip wêron krêjon hja früchda ând nochta anda dràma Wraldas. Od (+) tràd to-ra binna: ând nw bàrdon ek twilif svna ând twilif togathera, ek joltid twèn. Thêrof send alle männeska kêmen. Lyda was swart, krolhêred alsa tha lômera: lik stâra blonkon hjra ôgon; ja thes gyrfügels blikkar wêron vnmo- dich by hjras. Skärpe Lyda. Annen sanàka kvn hju kruppa hêra, And hwer- sa ther fiska invr wèêter wêre n-vntgong thät hira nostera navt. __Rädbvwde Lyda. En store bâm kvn hju bûgja ând sahwersa hja run ne brâk nêne blomstel vnder hjara fyt. Weldige Lyda. Härd was hjra steme Ánd krèt hju ut grimme sÀà run ek flux wi. (*) _ Wr.alda. Altijd geschreven als zamengesteld woord beteekent: de overoude, het oudste wezen. (Mm Od wortel van het Lat. odi, ik haat. 15 van het volk, toen riep Frya van hare waakstar , zoodat ieder- een het hooren konde: Festa neem uwe stift en schrijf de dingen, die ik niet zeggen mocht. Festa deed alzoo als haar geboden was. Zoo zijn wij Fryas kinderen aan onze vroegste geschiedenis gekomen. Dit is onze vroegste geschiedenis. Wraälda, die alleen goed en eeuwig is maakte den aanvang , alsdan kwam de tijd, de tijd wrochte alle dingen, en ook de aarde , de aarde baarde alle grassen, kruiden en boomen, al het liefelijk gedierte en al het booze gedierte. Alles wat goed en liefelijk is, bragt zij bij dag voort, en alles wat boos en kwaad is, bragt zij bij nacht voort. Na het twaalfde Juulfeest bragt zij voort drie maagden : Lyda uit gloeĳjende stof, Finda uit heete stof, en Frya uit warme stof. Toen deze te voorschijn kwamen, spijsde Wralda haar met zijnen adem, opdat de menschen aan hem zouden gebonden wezen. Zoodra zij volwassen waren, kregen zij vermaak en genoegen in de droomen van Wralda. Haat trad tot haar binnen. En nu baarden zij elk twaalf zonen en twaalf dochteren, elke juultijd een paar. Daarvan zijn alle men- schen gekomen. Lyda was zwart, met krullend haar als de lammeren, gelijk starren fonkelden hare oogen, ja de blikken des grijp- vogels waren vreesachtig bij de hare. Scherpe Lyda. Een slang kon ze kruipen hooren, en wan- neer er visschen in het water waren, ontging dat hare neus- gaten niet. Snelgebouwde Lyda. Een sterken boom kon zij buigen, en wanneer zij liep brak geen bloemstengel onder hare voeten. Geweldige Lyda. Hard was hare stem, en schreeuwde zij uit verbittering , dan liep ieder schielijk weg. 14 Wonderfvlle Lyda. Fon êwa milde hju navt nêta: hjra dêda wrdon thrvch hjra tochta stjvrath. Vmbe tha têdra to helpane, dâde hju tha stôra ând hwersa hju-t dên hêde grâjde hju by-t lik. Arme Lyda. Hju wärth gris fon-t vnwisse bihjelda ând vpp-et ende sturf hju fon hirtsêr vmbe tha bárn-ra kwàd. Vnwisa bárn. Hja tichtegadon ekkorum, fen mäm-ra dàd, hja gräjadon lik wolva, fjvchtadon alsa àând dahwile hja that dèdon êton tha fügelon thät lik. Hwà mêi sin tàra hwither to haldane. Finda was gel ánd hjr hêr sà tha mâna êner hors: êne thrê ne kv hju navt ni bûgja ; men hwêr Lyda annen lavwa macht to dêjande, thêr dâde hja wel tjan. Vrlèêdalika Finda. Svet was hjra stemme ànd nannen fügel kvn sjonga lik hju. Hjra ôgon lokton ând lordon , men thêr- er ansach wâárth slàf, Vnrêdalika Finda. Hju skrêf thûsande êwa, thà hju ne folgde nên er fon vp. Hju vrfyade tha goda vmbe hjara fry- mod, thà an slikmämkes jèf hju hja selva hast wêi. That was hjr vnluk. Hjra hâved was to fvl: tha hjr hirte to ydel; hju ne minde nimmán sa hja selva ând hju wilde thât ek hja lyaf hâwa skolde. Falske Finda. Hüning swet wèêron hjra wirda, thà hok tham hja trjvwade were vnluk nêi by. Selvsjochta Finda. Ovirella wilde hju welda, ând hjra svnum wêron lik hju; fon hjara susterum lèton hja ra thjanja ând ekkorum slogon hja vmb-et mästerskip dâd. Dubbelhirta Finda. Vmbe skotse wirda wârth hju yre, ând tha árgste dêda ne rorde hja navt. Sach hju en nyndask en spinne vrslynna, thán wârth hju omm-et hirte sa ys; men sach hju hjra bärn en fryas vrmorda sà swol hjra bosm fon nocht. 15 Wondervolle Lyda. Van wetten wilde zij niet weten ; hare daden werden door -hare driften bestuurd; om de zwakken te helpen, doodde zij de sterken, en wanneer zij dat gedaan had, weende zij bij het lijk. Arme Lyda. Zij werd grijs van het dwaze gedrag, en ten laatste stierf zij van hartzeer over de boosheid harer kin- deren. Onverstandige kinderen. Zij betichteden elkander van hunne moeders dood, zij huilden als wolven en vochten evenzoo, en terwijl zij zoo deden, vraten de vogels het lijk. Wie mag daarbij zijne tranen weerhouden. Finda was geel en hare haren gelijk de manen van een paard; een boom kon zij niet buigen, maar waar Lyda een leeuw doodde, doodde zij wel tien. Verleidelijke Finda, zoet was haar stem en geen vogel kon zingen gelijk zij, hare oogen lokten en lonkten , maar die er inzag werd een slaaf. Onredelijke Finda. Zij schreef duizende wetten , doch zij volgde er niet eene van op. Zij verfoeide de goeden wegens hunne vrijmoedigheid, maar aan flikflooisters gaf zij bijna haar zelve weg. Dat was haar ongeluk. Haar hoofd was te vol, doch haar hart te ijdel. Zij beminde niemand dan haar zelve, en zij wilde dat elk haar lief zoude hebben. Valsche Finda. Honingzoet waren hare woorden ; doch wie haar vertrouwde, dien was ongeluk nabij. Zelfzuchtige Finda. Over allen wilde zij heerschen , en hare zoonen waren geliĳk zij. Zij lieten zich bedienen van hunne zusteren , en elkander sloegen zij om het meesterschap dood. Dubbelhartige Finda. Om schuinsche woorden werd zij gram, en de ergste daden roerden haar niet. Zag zij een hagedis een spin verslinden, dan werd zij om het hart als ijs; maar zag zij hare kinderen een Fries vermoorden , dan zwol haar boezem van genoegen. 16 Vnluke Finda. Hju sturf anda blomtid fon hjra lêva, ând-t is jeta tjvester ho hju fallen is. Skinhêliga bärn. Vnder kestlika stêna lêidon hja hjra lik däâl, mit kwabbjana skriftum smukton hja tham vppa, togrâ- jande vmbe hêrath to wârthande, men an stilnise ne wênadon hja nênen ênge târ. Vrfyalik folk. Thi tex thêr Finda nêi lêt was in ‘golden blêdar wryt: thach tha besta hwêr-far 1 mâkad was, wêr i nÂmmer to not. Tha goda êwa wrdon utfâgad ând selfv sjocht wryte thêr kwâda far in. O Finda. Tha wárth jrtha fvl blod, ând tha hâveda thêr màânneska májadon thin bärn lik gärs hälma of. Ja Finda thât send tha früchda thinera ydlenise. Sjan dâl fon thinre wäkstär ând wên. Fr ya. Was wit lik snêi by-t môrnerâd ând thâát blâw hjrar ôgnum wn-et jeta thêre rêinbôge of. Skêne Frya. Lik strêlon thêra middei svnne blikadon hjra hêron, thêr sa fin wêron as rach. Abela Frya. Vntlvkton hjra wêra, thân swêgon tha füge- lon Ánd ne rordon tha blêdar navt mar. Weldige Frya. Thrvch thêne kräft hjrar blikkar strêk thêne läwa to fara hjara fyt dâl ând held thêne addur sin gif tobäk. Rêne Frya. Hjra yta was hüning ând hjra drank was dàwa, gàdvrad anda bôsma thêra blommur. Lichte Frya. Thát forma hwat hju hjra bârn lêrde was selv-twang, thât ôthera was lyafte to düged, ând thà hja jêroch wrdon, thà lêrde hju hjam thju wèêrtha fon tha fry- dom kânna: hwand sêide hju svnder frydom send alle ôthera dügedon allêna god vmbe jo to slâvona to mâkjande , jvwe ofkvmste to êvge skantha. Milde Frya. Námmer lyt hju mêtal ut jrtha däâlva vmb äjnbât , men sàhwersa hju-t dêde wêr-et to jahwelikis not. 41 Ongelukkige Finda. Zij stierf in den bloeitijd van haar leven, en het is nog- duister hoe zij gevallen is. Schijnheilige kinderen. Onder een kostelijk gesteente leg- den zij haar lijk neder. Met hoogdravende opschriften smuk- ten zij dat op, luid weenende om gehoord te worden , maar in stilte weenden zij niet een eenige traan. Verfoeijelijk volk. De tex (wetgeving), die Finda naliet , was op gouden bladen geschreven, doch de besten, waarvoor zij gemaakt was, was zij nimmer tot nut; de goede wetten werden uitgewischt en zelfzucht schreef daar slechte voor in de plaats. O Finda, toen werd de aarde vol bloed, en de hoofden der menschen maaiden uwe kinderen af gelijk grashalmen. Ja Finda, dat zijn de vruchten van uwe ijdelheid, zie neer van uwe waakstar en ween. Frya was wit gelijk de sneeuw bij het morgenrood, en het blaauw harer oogen won het de regenboog af. Schoone Frya. Als stralen der middagzon schitterden hare haarlokken , die zoo fijn waren als spinrag. Bekwame Frya. Ontsloten zich hare lippen, dan zwegen de vogelen en geen bladeren bewogen zich meer. Geweldige Frya. Door de kracht harer blikken streek de leeuw voor hare voeten neder, en hield de adder zijn gift terug. Reine Frya. Hare spijs was honing en haar drank dauw , vergaderd in de boesems der bloemen. 