VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
veronderílelde Zuidland konden plaats hebben.. Hiermede vervalt bet yoorgeeven. van zelf, dat door de rivieren van het Zuidland het ys in zee zoude gedree- ven worden, | , an Er is, (voegt hy hier by 3 nog eene omftandig- heid,. die gewislyk klaar bewyst, dat, ten miníten on- der die luchtftreek, onder welke nog eenige groei van planten of gewasfen mooglyk is, geen Zuidland moet gezocht worden. Alle Noordfche zeeën werpen zulk eene aanzienlyke hoeveelbeid van hout, o de kusten van Nova Zembla, Spitsbergen, Groenland, enz., dat de, ongelukkigen , die zich in de noodzaaklykheid bevin- en, om aldaar te moeten overwinteren, eenen genoeg- zaamen voorraad van brandhout kunnen vinden , alhoe- wel er op deeze;kusten niet één boom groeije. Maar in alle Zuidlyke zeeën ziet mén geen het minst bewys. yan eenig dryfhout. De Franfchen vonden op de Falls- eilanden naauwlyks een paar ftukjes, die ‘er waren aan- gefpoeld, alhoewel zy er, tot op een taamlyken af- Land, naauwkeurig ua gezocht hadden. En wy. vonden het ook even zo min op de kusten van Zuid-Georgicn." . Deweert men, tegen het ontftaan van yB in zee, dat het land , ten minítle als een fteunpunt (1), waar aan het ys zich vast kan hechten, onontbeerlyk is, zo be- roept onze Autheur zig daartegen op de proefneemirig van den Heer Nairne (S), in welke het ys , aan de. oppervlakte van. het zeewater, bevroor, en zynekrys- tal- (*) In December en January, die met onze maanden Juny en July overeenkomen. 008 ou NN" (1) Dr surron. T. I. p. 34. ; ($; De Heer mAIRNE befchryft zyne Proefneeming in het 65. Deel der Phitof. Transat. ary ' Win | Bs id... e J.R. FÓRSTÉN,' tallen benedeüwaarts fchoot. , Buiten twyfel ont(tant: derhelven (zegt hy,) het ys ‘daar het eerst, daar de koude het grootst 155 dewyl nu de lucht het eerst op de oppervlakte der zee werkt, moet het ys van boven fia beneden gevormd worden, aan Het water, hoe tan- ger hoe dieper , zyne koude mededeeten, en het voor i~ nen fterkeren graad van bevriezing bekwaam masker, Ik veronderítelle, dat de eerfte rimpeling en bevriezing altoos by DI weder gefchiedt, welk laatfte op hoog Zuidlyke breedtens , ingevolge van onze eigene waar- neemingen , niet ongeweon ís. Misfchien zoude men, met veel waarfchynlykheid , kunnen beweeren , dat de EE heele Krekking wan’ deu Zuidpool tèt den fo^ Zuider- breedte, geheele Eeuwen lang , door één enkelen , onge- deelden , vasten ysbank bedekt is. Ims dit gev} zoude de rand alleen van deeze ontzagiyke ysvikte aam eeni verandering onderhevig zyn; dewyl dezelve, des Win- ters , door sangroeijing in omtrek zop-toeneemen , maar het wederkeerén van zachtere jaarlaifoenen , door dè . winden befchadigd worden, en gedeeltens, die "er van tyd tot tyd afbreeken, aan de zeeftroomen , die dezelve verder Noordwaarts vocren , moeten prys geeven. Hog gemsklyk kunnen niet groote ysyelden en bergen , (tus- chen welke de zee met ontelbaar veél kleine ysfchotfen bezaaid is , en alwaar de wind niet in ftaat js, om een hooge zee te maaken ,)by het wederkeeren van den Win- ter aan elkander vast vriezen (*), zonder dat men in Wa minst (*) Onze Schryver heeft deswegens wat vroeger recds opge» merkt, dat de koude boven den 71° Z. B. inzonderheid ia den Winter, fcherp genoeg moet zyn, om de zee tot den 98^ te verkoslen, het welk het vriespunt voor het zeewater is. De koude houdt daar zeven of acht maanden lange, met on- afgebroke hevigheid, san, zoo dat 'er tot het bevriezen van . Ko brokken ys tyds genoeg is. Dan ‘er zyn nog meer an- wysen, op welke deeze ysklompen konnen ontilaap, Men flele eens, dat het ys, het weik, by ftil weder, in zce gebo. ren wordt, niet, (gelyk zommigen willen ,) boven de 12 voe- ten dik konde worden ; nochtans breekt een ftorm naderhand dergelyke ysvelden, die van eene zeer groote uitgeftrektheid zyn; de ftukken drukken elkander neder, worden op elkander geworpen , vriezen wel haast wedcrom vast, en flapelen gich ten laatften tot bergen , die eenige mylen lang, eu van twintig tot zestig vademen dik zyn, wes Ook brengt de [peeuw » | e t . WAARNERMINCEN. Di gs noodig hebbe , man dezelve eenig imd tot een vast peat te geeven , om er zich aan te hechten? — Men meeme hier by nog in xanmerking, dat de vorst in de Noordiche landen fomtyds zo Breng begint, dat al het water tot eene Dort van decg of pap Îtolt , en o eenmaal bevriest Do), Yn de lachrftreek by den SM doet de koude., waärfchynlvk , dezelfde uitwerking, daar beitemdien het Zuidlyk halfrond, op dezelfde graden van breedte, buiten, twyfel kouder S dan het Noorde Maar tit bart komt de Heer ne BUFPON op CH), bordet! ‚ dat de Zeelieden zich zulks alleen verbecte den , om dar zy daar het ys, verder van den pool af , ont» moet hebben, het welk nogtans misfchien aan deeze of ne byzondere oorrzsken moet worden toegefchreeven. D » dit denkbeeld wederlegt de Heer Fór/fer ten bone len. wn Wanneer men, (vervolgt h de waamtemingen op de Falklands DÄI 31? Z. B. (S), met die vergelykt, welke ‘ne deelen van Europa, onder dezelfde ( Ke) pools hoogte gemaakt zyn, zal elk o zer moeten toeftemmen,dat de warmte i halfrond werkelyk geringer is, dan onder den in het Noordlyke. De bergen van het Svaatenland, het Biland Zuid-Georgicn Wich-eiland. vusfchen den 54 en 59^ Z. Zomer zelfs altoos met fneeuw en ys bed ven daarvan een verder bewys, en laaten _ - van deeze merkwaardige byzonderheid, in de natuurlyke gefchiedents van den Aardbol, geen twyfel over.” De oorzaak van dit t onderfcheid moet , E oordeels, in de afweezenheid van een groot Land in het Zuiden gezogt worden. Om den Noordpool van den o t die dikwyls verfcheidene ellen hoog valt, en, door den regen, ontdooit , op het nieuw bevriest, en geduurig vaster worde, veel oe, om de ysbergen op het laatst tot eene ongelooflyke bere te doen klimmen.” (*) Reize vaa GuELIN (den Ouden) na Siberien, (D Rut, Nat. T. Lp. 312. CO 4. Colieiion òf Voyages chiefly in the Southern Atlantiek Ocean, by A. DALRYMPLE. 5 4 ^ / a Je Re FORSTER , WAARNEEMINGEN. . tot den. 66 graad liggen, gelyk bekend is, van alle zy- den, uitgeftrekte Landen, die ten deele bewoond en be- bouwd worden; die vrugten voortbrengen; en op wel- ken, in den korten Zomer, zomtyds eene hevige hitte plaats heeft. Geheel anders is "t, in "t Zuidlyk half- rond. ,, Daar vonden wy ,” zegt de Heer Förster, an omtrent den 60? der breedte en verder. Zuidwasrts , buiten de beide onaanzienlyke Eilanden, in de Zuider Atlantifche Zee, nergens land (*); en midden in den Zomer ftondt, in deeze koude luchtíftreek , de Thermo- meter nooit vyf graaden boven het vriespunt, maar wel dikwyls beneden het zelve. Dikwyls viel er fneeuw en hagel, en dikwyls bevroor des nachts het water , het welk in open vaten op het dek ftondt. Daar men zulke Zomernachten heeft, kan men ligtlyk begrypen , hoe het in den Winter gcíteld moest zyn.” Uit dit alles, het welk alle Zeevaarenden in deeze ftreck bevestigen , is, vervolgt onze Autheur, niets gewisler , ,, dan dat tusfchen 6o en 71?.Z. B. Geen groot laud gevonden. wordt, en dat de Eilanden , die het naast by deeze breed- te koomen , ongelyk veel kouder zyn ‚daa alle landen , die óp den zelfden gfaad van Noordlyke breedte liggen. — Men voege hier by, dat de Zon eigenlyk acht dagen lan- er in de Noordlyke tekenen van den Dierkring dan in e Zuidlyke vertoeft, bet welk insgelyks den Winter in het Zuidlyke halfrond acht dagen langer, en den Zomer D even zo veel kortér maakt , waar door de koude een oat}. of byna 4; grooter, dan op de Noordlyke helft van on- zen Aardbol worden kan (1)." (*) En deeze Eilanden , zynde Zuid.Georgien en Zandwich- eiland. (welk laatíte het verfte Land is dat men ten Zuiden ont- dekt ‘heeft 3 welker akelige gcfleldheid de Heer Förfter alvoo- rens befchreeven heeft, komen nog uit hoofde van derzelver ligging tusfchen den 54 en 59° Z. B., buiten dien niet binnen die bepaaling. E CO Men begrypt dit onderfcheid te gereeder, wanneer men ‘nagaat, dat het in ’t Noordlyke halfrond Winter is, wanneer de Zon zig het naast by de Aarde beviridt ; waartegen de Win- ter in ’t Zuider halfrond plaats heeft, wanneer de Aarde op haa. ren verten afítand van de Zon is: 't welk de koude, in het Jaatíte gevai, alle andere dingen gelyk ftaande , natuurlyk groo- ter moet doen zyn, dan in "t eerfte geval ] Am- AMSTERDAM. | sg "oy Amflerdam , in zyne Gefchiedenisfen, Voorregtén, Koops handel, Gebouwen , Kerkenffaat , Schoolen , Schutterye, Gilden en Regeeringe , befohreyen om te dienen ten yer- volge op het Werk van JAN WAGENAAR, Historic/chr ya ver der Stad. Veertiende Stuk. Te Amflerdam en Har- lingen , by P. Conradi en V. van der Plaats , 1788. Als bezitters der uitgegeevene Dertien Stukken. In gr. 8yo. groot 301 bladz, , De het Wetk van den Heere WACENAAR , de Gefchie- denis en Befchryving: van Amfterdam behelzende , gelezen hebben, weeten , dat hy zyn verhaal van de Ge- fchiedenisfen dier Stad niet verder heeft vaortgezet dan tot aan het jaar 1740, oordeelende, gelyk hy zelve zegt, dat ,, de zaaken , na dien tyd voorgevallen , nog te versch a gefchied waren, dan dat zy met de vereischte gegrond- an heid, omftandigheid en naauwkeürigheid, zouden kon- ,. nen verhaald’ worden." (*) ` Den liefhebberen der Va- derlandfche Gefehiedenisfeu konde, derhalven, een aan- enaamen dienst gedaan worden, door het vervolgen van fet afgebtoken Werk. De lotgevallen der voornaamfte Stad van den Nederländfchen Staat kunnen niet misfen op zichzelve belangryk te zyn voor den Leezer, en wor- den het nog meer door den grooten invloed, welke die Stad altoos gehad heeft, en natuurlyk moest hebben, op het algemeene Staatsbeftier. "e Zs hierom, zeggen de Uit- geevers in eene korte Voorreden, daf de Leezer, in de volgende verhaalen , zo wel als in de voorgaande yan den Heere j. WAGENAAR , bysonderheden zal aantreffen , die in den cerfleri opflag , geeh naauwer verband fcheenen te hebben met onze dan met eenige andere Stad van Holland doch -die , evenwel, by de uitkomst, bleeken , door heimely. ke of openbaare bewerking onzer Regenten, befluurd te zyn geworden , ten algemeenen beste, ‘of ter afwentlinge van Een vreesde onheilen- Dit is eene zeer zekere waarheid, maar of derzelver gevolgen zo verre moeten getrokken worden l dat men van de Gefchiedenisfen van Amfterdam eene bez knopte Vaderlandfche Historie maake, de verhaalen van Veldtochten, Gevechten en Veldflagen, daar invlechte gelyk in dit Vervolg gefchiedt , laaten wy aan het oordeel van anderen. , NN (*) WAGENAAR Zmflerdam , l; Stuk, bl 743. in folio, ` 5 26 AMSTERDAM. Uitgeevers merken , in hunne Voorreden , iege lyks aan, dat de Heer WAGENAAR, in zyne Befchryving vin Amfterdam, de Gefchiedenisfen dier stad niet verder brengt , dan tob den uanvang der tegenwoordige CH of den Dood van Prinfe WILLEM DEN DERDEN, in het jaar 1702. voorgevallen ; en dat de berichten , welke men yervol*ens ontmoet van het gebeurde 106 aan het jaar 1740, meer den naam verdienen van korice aauwyzingen , dan dien van Gefchiedenisfen. Men heeft daarom gocdgevón- den dit Vervolg te beginnen met den dood van den ge- melden Vorst, en dit s eertiende Stuk brengt de Gefchie- enis, in Twee Boeken, tot op de Verklaaring van Franke yyk's beflait , om den Staatfchen bodem aan te tasten, gedaan ín het jaar 1747 «*) , loopeude het eerlte Dock of wel het Vierentwintiglle, (want men heeft het getal der Boeken vervolgd) tot het jaar 17195 en het Vyfen- twintigfte vervolgens tot het jaar 1747. Zo veel wy hebben kunnen nagaan, is dit tegenwoor- Aige Stuk voornaamelyk byeeu verzameld uit wAGENAAR'S Befchryvinge van Amflerdam, en deszelfden Schryvers Vaderlatd/che Historie. Uit het eerstgemelde Werk heeft men overgchomen de beknopte Aantekeningen, welke in het laatfte gedeelte van het XXIIfte en in het XXXIl(be oek voorkoomen. Het geene WAGENAAR , in het Twee- de en Derde Stuk van zyn Werk (1), hierendaar aante. kent, van eenige veranderingen aan openbaare Gebouwen, Stichtingen, Markten , enz. heeft men ingevoegd in de gebeurtenisfen der jaaren, in welke die veranderingen ge- maakt zyn. Dus is het geene bladz. 47. gezegd wordt, van de Brownisten of Brutzisten , te vinden by WAGENAAR Ode Stuk, bl. 174. van de Voorrechten der Burgeren , bl. 182. by WAGENAAR, III, 149. van de veranderingen aan de Zuider Kerk , Franfche Roomíche Kerk , en de volbouwinge van het Brantzen Hofje , blads. 203. by WAGENAAR, lI, 131. 211. en 355. van de Ordonnantien voor het St. Joris Hof, en voor het Veer op Bolswaard, à Ze (*) Den 17 April. Zie WAGENAAR Pod. Hifl. XX. Deel, bl. 56. Dit is in dit Vervolg niet aangetekend, hop er gemeld worde, dat men deeze Verklaaring niet voor de maard Geet, ‘ber beantwoordde. (+) De Leezer gelieve te weten, dat wy altoos den Druk in folio aanhaalen, als hebbende tegenwoordig de gelegenheid niet om dien in 8vo ng te zien. \ AMSTERDAM. ay bladz. 209. WAGENAAR , ll, 318. eh ett (*),van de e bde 214. by WAGEBAAR , H, Aa, De Leezer befluite hieruit evenwel níet, dat hy in dit Werk nicts zal aantreffen , het geene hy niet in de twee bovengemelde van den Heere wAGENAAR zoude kunnen eegen, Sommige gebeurtenisfen worden verhaald , van welke WAGENAAR Of zwygt, of veel kortere melding maakt. Van dien aart is geene op bladz. 221-229 goe boekt is, raakende de onlüsten op Curacao, in het jaar 1740 , waarvan wy niet weeten by den taatstgemelden Schryver iets gelezen te hebben. Het verlag, welk dee- ce f) geeft van den opítand en moord der Chincezen te Batavia, is ook merkelyk beknopter, en verzeld met mine der omftandighedea , dan het geene hier voorkomt van bl. 209. tot 241. De Heer WAGENAAR fpreekt in zyne Befchryvinge van Amfterdam ($) , met. weinige woorden , van een kostbaar Vuurwerk , ter gelegenheid van het flui» ten van den Vrede, tusfchen Rusland en Zweeden, in den jamre 1721, door den Heere van PRANDTZ, afgeltes — ken : maar hier vindt men :van bl. soe, tot bl. 132. eené uitvoerige befchryving von dat Vuurwerk, met al de De- coratien, Opfchrifteu , ‘enz; daartoe behoorende, nevens de aanmerking, e dat.de Heer VAN BRANDTZ, zo aan het wn Hof van Rusland, als hier te Lande, met dit ailes, an geene geringe eer behaalde.” Van het Spicgelgerecht te water , het geenc op den giften April 1717, ter eere vaù hunne Czaariche Majefteiten , te Amfterdem gegeven werd, zullende fpreeken , heeft onze Schryver den Zein- brief voor de beide Esquaders geboekt (4), welke by WAGENAAR ontbreekt. . ' 8 Somtyds verfchilt ook het verhaal des Schryvers eenig- zins van dat van zynen Voorganger. By voorbeeld, hier leest men, dat de Prinfes Weduwe van JAN WILLEM FRI- so het zo evengemelde Spiegelgevecht hebbe bygewooüd, terwyl WAGENAAR zegt, dat zy tegenwoordig zy geweest by een ander diergelyk vermaak, het geen ín de maand Ue (*) WAGENAAR zegt daar, dat het gemelde Veer, ter dier tyd, van de Friefche syde in den tegenwoordigen flaat gebragt is, De Schryver van het Vervolg fchynt van eene Amflerdamfche Or- donnantie te fpreeken. Ct) Vaderl. Hifl. D. XIX, bl. 282-295, (D Stuk I. bl. 735. (4) BL 86, 87. us AMSTERDAM. Augustus deszelfden. jaars gegeven. werd, op verzoek van Czaar PETER , die ook. zelve het eeríte niet gezien had A, " De komst van den Prins van Oranje, en die van den Afgezant van Marocco, te Amíterdam, worden hier, bl. 188, 189, geplaatst-op het jaar 1729: by wa~- GENAAR , bl. 739, op het jaar 1730. Eenige andere ver- fchillende verhaalen , maar van weinig aanbelang, meenen wy onder het leezen' opgemerkt te hebben. — ; — ....- De Uitgeevers belooven in hunne Voorreden , ,, dat de ,, Gefchiedenisfen zullen vervolgd worden tot op de om- ,, wenteling, jn den voorleden jaare voorgevallen.” Het zal hun gewisfelyk niet aan ftoffe ontbreeken , om nog ee» nige Deelen. te leveren, ter vervullinge van die belofte. Amiterdam heeft, vooral in de laatíle jaaren , eene zo aan- zienlyke, zo veel gemehts mamkénde , en op verfchillen- de tyden, zo veríchillende rol gefpeeld op het tooneel der Staatkunde , dat ieder beminnaar.des Vaderlands en der Gefchiedenisfe moet weffchen , het. gedrag dier Stad, naauwkeuriglyk en mer onpartydigheid ,. door eene be- kwaame hand befchreven te zien. De vraag is, of het fchryven van Gefchiederiis(en , zo zeer na aan den tegen- woordigen tyd, niet te moeilyk, en; zo 't onpartydig en naar waarheid gefchieden zal, wel zonder gevaar is? WAGENAAR, ten miníten , werd door die bedenkinge, van het vervolgen zyner Paderland/che Historie , afge- Íchrikt, gelyk hy zelve betuigt in het Berigt, geplaatst woor derzelver XXIfte Deel. ' . Wy moeten den Leezer nog berichten , dat de Uitgee- vers belooven het Werk met een goed aantal van Plaaten of Prenten te verfieren, en dat het zo wel in groot en klein: foli , als in octavo, is gedrukt, ten einde de Be- zitters der. onderfcheiden formaáten des Werks van wA- -GENAAR. gelegenheid te geeven, om dit Vervolg by het- zelve te kunnen voegen. ` , d ' (*) WAGENAAR Amflirdam, L Stuk, bl. 731. -- č -m ] mE Merke , LEVENSGES. VAN FREDRIK, VRYHEER VAN BER TRENCK. 29 Merkwaardige levensgefthiedenis van FREDRIK, vniJBEER. VAN DER TRENCK , &chreyem door hemzelven. Naar de nieuwe vermeerderde en verbeterde uitgave , die te Berlin met Privilegie yan den Koning gedrukt is, uit het Hoogduitsch vertaald, en door eenige Aantekeningen op= ehelderd. Met Plaaten, pe Deel, Te Amfierdam , ij M. de Bruijn, 1788. In gr. octaye , 276 blads. B "t afloopen van.'t voorige Deel, zagen we den Vryheer ven der Trenck gevanglyk na Maagdenburg gevoerd, en des vangt dit tweede aan, met eene befchry- ving van die Maagdenburger gevangenis, en zyn weder- waaren in dezelve; welk berigt eene reeks van rampen en te leurftellingen behelst , doormengd met veelerleie ont- moetingen en bedryven, waarin 's Mans voorheen gemel- de character beftendig blyft doorftraalen. "Er verliepen negen jaaren en ruim vyf maanden, eer hy geflaakt werd; en de Graaf von Schlicben,, die des Konings bevel van ontílag aankondigde, had order, om hem, by nagt, in een overdekten wagen , ove T ^ 7 leiden „en niet toe te laate: iemand fprake. Hier gekom komen vryheid, doch het dt na eenige dagen , eene est werd, onder een goed escor restant, na Weenen gezonde! goederen hadden hem dit o fem aan "t Weener-Hof befcl mig; en hun doelwit was, t onzinnigheid, in de vesting . hem, als dan, geduurende 2 ratele te houden. Edoch dit tegenftaande flaagde de Vryheer wan der Trenck voorts niet, in zyne wettige pretenfie op de voorvaderlyke "Trenckfche ‘goederen , en verdere aanmerkelyke fommen gelds , die hem regtmaatig toekwamen. Van de onregt- vaardige behandelingen, hem hier omtrent , gelyk ook ten opzigte van andere omítandigheden, hem aangedaan , die hem veel verdriets baarden , en dikwerf op zeer groote kosten jaagden, geeft hy in het verdere verhaal een uit- vostig verlag. Dit, gepaard met zyge ongefchiktheid voor het Hofleeven , deed hem wel dra van Weenen ver. trekken ; hy begaf zig , by eene voorkomende gelegen- ` um heid, e ge LRVERNSORSCHIBDBRNIS heid, ne Aken, maar een opontbod. deed hem weder sen Hove verfchynen. Haare Keizerlyke Ma'efteit floeg hem een welbenriddeld Huwelyk voor, dat hy van de hand wees, °t welk haar verbitterde: hy: keerde voorts weder na Aken ‚ daar hy , geduurende zyn voorige verblyf, recds eene beminlyke Dame ontdekt had, met welke’ hy ook vervolgens im den Egt vereenigd werd. ders He- ` helst cit leevertsverhaal , foopende , ma het voltrekken van zyn ttuwelyk in "t jaar 1266, tot op het jam 1786, cene ontvouwing van verfcheiden aanmerkelyke voorvallen , in welke hy cu als Staatkundige' en als Schryver vecler Pa- pieren van veríchillemde foort deelde; mitsgaders gamschr wederregtlyke regtsplegingen , welke hem zyne baatzuetie ge vyanden, tot groote {chade van zyne bezittingen, be- - rokkenden , waar op wy, zonder zeer uitvoerig te wors den, niet ftaan kunnen blyven. Men ziet, in 't geheefe beloop der zaaken, duidelyk, dat zyn character , eene, niet altoos beredeneerde , maar wel ecus onbezonnen in- volging zyner geestgefteltenis , hem veele onheilen ge- brouwen heeft, die hy, omzigtiger geweest zynde. zow bebben kurnen ontgadn; vooral, gelyk hy zelf erkent, sa indien hij zich minder gemengd hadt, in zaken, die as bem niet direct aangingen ; indien hij meer voor zijne an eigene rust gezorgd, en zich met de zaken van vreem- ~ den nimmer bemoeid hadt.” Dir kan anderen tot eem leerzaam voorbeeld ftrekken , hoedanig een gebruik men, ook in veele andere opzigten , van deeze Leevensbefchry- ving kan maaken, `t welk de Heer van der Trenck met vreugde te gemoet ziet, wanneer hy zig over zyn schon, den gedrag in afgegeven Schriften aldus uitlaat. ,- 39 vervulde in alle voorvallen den plicht varf eem mensch en burger; dikwijls was ik te goed en te mild, misfchien ook te trotsch, te eigenzinnig, en te onbuig-. zaam. Kande ik in onze waereld nimmer in dien Kring komen , waarin ik eigenlijk behoorde, om den Staat door mijne werkzaamheid te dienen, indien men mij hade willen gebruiken: ik heb misfchien dit daar aan te wijten, dat ik den regten weg gemist heb, langs welken men tot- dit oogmerk geraakt: en in het zestigíte jaar van mijn le- ven is het te laat om nieuwe ontwerpen.te maaken. erken mijne feilen, zonder dezelve uit fchaamte te ver- bloemen; ik maak ‘er mij zelfs ene eer vam, opertfijk te zeggen „ dat ik ook mansch was, hoewel een mensch van het e zoort. \ Lä 95 Vreug- VAN FREDRIK, VRYMERR VAN DER TRENCK. $A ,eVreugde zal mijne ziel nog verkwikken , wanneer mijn voorbeeld en onderwijs wectgierige jongelingen , die mime Schzivtem lezen, wijzer en deugdzamer , en bij ge- gelukkiges maken. — — 3? Katie zal nog mija grijs hoofd verjongen, wate neer oor onesvarene Srisaards beter lerer denken, edeler handelen, en gerust fterven. Am Vreugde zal ik nog gevoelen, wanneer, door mijne king, boosaastige men$chem goede burgers vam dem Staat , Imniaarts arbeidzaam, onwetenden geleerd, ffaverr vrijdenkers , en bijgclovige dwepers echte Christenere worden. Zyn Ed. fchreef dit , en 't overige zedelyke flot van zyn Boek, toen hy een gunítig vooruitzigt had van zyne gelukkige fkaatsverwisfeling , waar van ons nog met eer st woord eenige melding kast ve maaken. Hy onthietd zig , zedert het jaar 1780, meerendeels in zyne Heerlyk- heid Zwerbach, op zyn Landgoed, in den omtrek van: Molek $m Oostenryk „ daar hy zyn nooddruft im dere Landbouw zogt, waarin hy gansch niet gunftig flezgde 5 zo dax hy met zyne vue en acht kinderen een arm em ommeslyk leeven moeste leiden. Midlerwyl ftierf de groote FRBDAAK, et zyn Opvolger, de tegenwoordig re- gecrende Monarch van Pruisfem, zond hem wel dra eem ` cabinesspss „ om veilig na Berki» te reisen , werwasrda hy dan ook den ro December 1786 vertrok, na affcheië? van zyne vrouw en kinderen genomen te hebben, in de hoope vam tot hun voordeet te zullen reizen. Een vol- gend derde Deel zal er ons een nader verflag van gee- ven; , intusfchen fluit ik, (zegt hy ,) met eene vleiende hoop, en de beste uitzichten voor het toekomende, dit Deel met deze regelen : | i Dat de waereld, ens verdeent t Zouden, wij haar loffpraek bed’ten 2 Deugd alleen kan ons vered'len, En ons bert is ange roem, Die, door dwaagen waan verblind, Niets van ware grootheid weten, Laffe vleiers Helden heten , Hebben nooit een* TRENCK bemind. Die zich aan hun fmaad niet fect, Hunne laagheid kan belachen, Nooit om hunne gunst, wil prachem. , Is in ’t aog van. wijzen. gioni sl Fach a: . * TAEL- EN DICHTLIEVENDE Tael- ‘en Dichtlieyende Oefeningen van het Genoot/chap , ter Spreuke voerende Kunst wordt door arbeid verkree- gen. En Prysyaerzen. Te Leyden , voor het Genoot- chap, 1787. Dehalven het Voorbericht, 254. blads. in gr. octavo. en drietal van onderwerpen wordt hier in Prysvaerzen bezongen , en op ieder heeft men twee Dichtfítukken, met Eerpryzen begiftigd. (1.) De vrye Zee , door K. y. d. Palm en Th. van Limburg. (2.) De nuttigheid van den Handwerksman, door Th. van Limburg en M. G. van der Werken, Wed. Decambon. ($.) De recht- Schapen Durgervader, door 3. P. van Heel en D. Erke- dens. Hier by komen voorts etlyke Mengeldichten aver verfchillende onderwerpen , die toonen dat het den Leden van 't Genootfchap aan geen lust ontbreekt, en dat 'er ook onder hen gevonden worden, die in Daat zyn, om eene ujanlyke taal te voeren. Getuigen hier van zy e taal, welke de Heer H. y. Royen den Romcinfchen Ge- neraal Fabricius in den mond legt, toen Pyrrhus, Koning der Épiroten , hem , zyne bekrompen omftandigheden kennende. door gefchenken tot zyne zyde tragtte over te haalen. Hy voert Fabricius tot Pyrrhus aldus fpreeken- de in: Js "t waarheid, Pyrrhus, of bedriegen mij mijn zinnen? Beproeft gij dus mijn deugd? — was die bij u verdagt? — „Of kost gij °t zelfbelang te fchandelyk beminnen? — Wie had dien pruwel ooit in gulk een Vorst verwacht! "De Raed van Rome zond me aen ft hoofd der afgezanten; Tot losfing van dat Volk, dat zegepraelend flreed , Wanneer Tt een vreemd gedropt, een drift van Olifanten, In ’t overwinnen fluitte, en fiddrend vlugten deed. Daer ik dien last volbeeng, durft gij, vermeetle, hopen, Dat ik mijn Vaderland lafhartig zal eran? Zoekt gij doer blinkend goud mij eerloos om te koopen, En biede“ me een vierde decl van ?t grootsch Epiren aen. Gij moogt op oorlogsroem en edele afkomst hogen, Dit aenbod tuigt dien roem, die edele ofkomst niet. Of, zou het grootheid zijn? —= maer ijdel is uw pagen; De grootheid [maedt een gift, die haer de laegheid biedt. En. zou die laerheid ooit Fabricius bekoren, Wiens vrijheidlievend: hart door *t züiverst vuur ontbrandt ? JK Ben telg van Romulus, "k ben een Romein geboren: Z *. d a, e OEFENINGEN. |. $83 Zo lang ik adem kael, is fr voor mijn Vaterland, Zo 'k u tot Rome's nut mijn ijver kan betoonen, Ik fla gereed, vol moeds, zelfs jn den dood te gaen. Wit ge anders? kan geen troon , wat zeg ik , duizend troonen Den ced mij breken doen, aen *t Vaderland gedaen. °k Moet, door Ir gebrek benard', in fchaemele armol leven, Maer nimmer was mijn hart gevoelloes voer zijn pligt: Dat hart, door deugd geflerks , blijft boven "s lot. verheven, Als "t ligchaam voor den laso der wreedfte rampen zwicht. Fa, fchoon ik magteloos van honger uit moog’ teeren; En 't nijpende gebrek mij dreigt met duizend doin , Zal 'k, in dien jongsten nood, het aekligst deed trotfeeren , 't Verachtlijk goud verfmaln — en vloeken Pyrrhus troon. Proeve op de Gezelligheid, in vijf Zangen. Door een Mensche en Burgervriend. Te Groningen, bij L..Huifingh , 1787. 48 bladz. In groet 8ye [Deze Proeve, een Leerdicht zijnde, ontvouwt de Gezelligheid I) in 't algemeen, Zo wel haaren Oorfprong, Uitgebreid. heid en Volmaaktheid, als Onvolmaaktheid voorfteflende; geeft ten 2) de aangenaame en zegenrijke vrugten van 's gezellig leven op; als mede, in tegenftelling 3) den fchadelijken invloed van heerfchende Staatstwisten , in het [iremmen eener algemeene Gezel- ligheid. Vervolgens worden "er 4) de nadeelen van shet ongezel= lig en afgezonderd leven, Zo met Opzigt tot de Bijeeloovigheid , en daar uit voortfpruitende Vreeze, als met betrekking tot den Godsdiensthaat, in befchouwt; en het Gedicht teil 5) befloten met de befchrijving der vereischte hoedanigheden van een gezel- Jig mensch. Liefhebbers van gerekte vaerfen kunnen wij deze Proeve niet aagraaden, nadien zij bijna zo vecl zaaken als woorden bevat, én de bevalligheid rer wel eeng in is opge- offerd aan de kortheid; in tegenftelling van die Dichters, die de zaaken aan eene menigte van welluidende woorden opoffe. ren, en niet kunnen rusten voor dat hunne ftof geheel is uit. geput, en het gedicht eene fchoone lengte hebbe, in welke dan ook dikmaals al deszelfs verdienfte befaat. Men vergelij- ke ons Oordeel met de volgende befchrijving ‘van den Oor- fprong en voordgang der vreeze voor Speeken,. uit den vierden ` Zang overgenomen : Toen nach Egipte in Holen fiep, ' Germanje naakt door " Woud, ——. IV. DEEL. N. ALG. LETT. NO. 1. C De D PROEVE De Griek verfirooid in Bosfchen liep ; Geen Veld er was bebouwd: Toen, fier op boog of knods alleen, En fchuddende ekels afs - De huid eens Oer-os, fout beflreto, Kleed , Bedde , en Tooi , ons gaf: Toen, doer geen Wetten of Kerdrag , Nog tot een Volk vereend, Slechts Zwahheid kromde voor °t Gezag» Van [lerker fpier ontleend: Toen flond, Onweetendheid, uw Rijk In zijn velduistre kracht ; Daar Reden fchaars 't geringfle blijk Van Licht had aangebragt. Gedonder , Blikfem, Noordervuur ; Wat treffend was, of groot; Elk vreemd Verjchijnfel, dat Natuur Aan ’t oog ten fchouwfpet bood' ; Gehuil van Tijger, Wolf, of Beer» Befpringend Nocntgevaar, ` Vereasfend Moorden, — of wat meer Toen * meest te duchten waar’ ; Ook "t naare eens Toevals, waar de kracht Der Roden bij verdween, % Stulptrekkend. Lijf, door vreemde Magt, Beroerd , bezeten, feheen; —— Dit al vervulde " hart met fchrik, Verbeelding bragt, gefpoord Door Vrees, elk eenzaam oogenblik , Heur Wangedrochten vaort. _ Wien, op de Sagt, in "t Wond verdwasld, Het duistere overviel, — Zag elk Schrikbeeld dus gemaald, In zijn beengfie ziel. Vol fiddring, zag zijn kille [chroom Thans voor den Geest ververscht , Wat Wangeftalst, in koorts of droent, Hem *% zweet kad uitgeperst. Een Bwaallicht hier, — een Schterftar daar, — Een vitiling , — wierd gevreesd. % Was vast een Voorloep van Gerets , OP DE GEZELLIGHEID. 85 Of booze Mags, geweest. … Wat hij, bij "t fcheemrend licht der Maan, Maar , hee onkenbaar, sag, e Wierd Braks (Verbeelding vulde 's aan) Een Monster, vreemd van flach. Wen °t flechss , daor °t flammend donkre , aan 't oog Te vers” geleken kad; Rees °t ook eensklaps» so fr fcheen, zeer hoog © Als hij iets nader srad. N Geen Onderzoek meer! Fluks gefneld! De Ontroering dreef met fpoed. % Gesiene wierd rasch voordverteld. Geen eordeelsfeil vermoed. Gindsch fielde, in Tt fember fluipjeo ee Vrouw » Die haar” Gezel verloor , Nu bang en eenzaam, zich vel renge Nog Reeds zijn Weegen voor. , Wat Lijkgezigt ze eens Jluimrend had, ^t Gefchrei eens Diers in "t Veld, Een Doodreuk (ier van Muis of Rat) 't Had al nu 't Leed voorfpeld. Zij hoorde, in waan, nog Reeds zijn Rems Zag hem, in "t droemen , walr; Ontwaakte 'er 6p , en greep naar ben; Maar, acht hij was niet meer. Verfcheenen Dooden, en gij drom ` Van Geesten, die de Lucht Met Spoek en Wondren vult, alem Door 't Bijgeloof geducht ; Zietdaar, "t geen ^£ serit u deed befiaan ; Mog vooriseelt mente werf. Slechts gaf een laatre Tijd hieraan `, Meet teoifel , kunst en verf. *t Verdichtfel kreeg , door ’s Priesters Liste Op Schat en Mapt verhit, `: Die Kleeding rasch, die deeze wist Het dienstigfle aan heur wit. (1) Vergooding , Svarrewikkerij, (*) Dit, en de twee vootgsande Vaerzen! zíjn niet fraaie (42 Te zjn ontbreekt bier, Yx' C a | ema TA 36 YROEVB OP DE GEZELLIGHEID. Bezweering , Wichelrol , Betovring , Beeldenkracht , — hoe vrij ' Liet Dwaasheid dus u tee! ja, nog houdt menig Harsfenbeeld , Uit de oudo Woestheid flava! Daar dag op dag de zijne ook teelt 3 ~ * Rasch greetig voortgeplant. ` De Kindschheid, ook nog woest en blind, Is fleeds Ier vatbaar voor. , En menig Orijsaart blijft een Kind. Geen Reden vindt gehoor, EE nge Romanses , door Mr. RHIJNV:s Fern, Naar den be:ten fmaak op Musijk gebragt, door C. P. kUPPE Te Haarlem, Lij van der Aa. 1787. In.groot 8vo. 28 blade. Oden en Gedichten van Mr. j. P. KLEIJN en Vrouwe A KLEIJN, eb. OCKERSE. Gecamponeerd voor de Zang en het Clavier , of luit, Viool en Bas, dog c. F. RUPPE. Te Leijden, iij A. en ]. Honkoop. 1788. In groot 8yo. 32 bladz. -> i EP ` oc Sigtelijke Distflukjes van! Mr. H. VAN ALPHEN, op Juzijk ge- bragt door F. NICUWENUUIJSEN, Ongauist te Utrecht Te U- brecht, bij de Wed. J. van Terveeg eu Zoon, en G. van den Brink, Jansz. 1788. In fol. 13 biads. In de drie bovengemelde Stokjes worden, de in de vroegfte tijden altoos vercenigde, doch zedert eenige Eeuwen van elkander gefcheidene Zusteren, de Dicht-, Zang- en Speelkun- de, op eene gelukkige wyze weder te zamen gebragt. De twee Aomarigts:van den Heere FEITH, namelyk Colma en Al- rik en Aspafta, welke men in zijne Brieven aver werfcheisea Onderwerpen , D. L bl. 148- 58 aantreft, verfchijnen hier met de vereischte Maat- en Loonklanken, De Compofitie van den Heer RUPP£ moet den Muzijkkenner bevallen, dah-of dezelve, door in de laatstgenoemde Romae op 29 Coupletten agter elk- ander te moeten dienen, niet. te éénroonig ` worde, zal de Zanger best kunnen bcóordeclen: Het lIdeSrukje, dat wan denzeifden Componist is, bevat zes Zangítukjes van den Haer en Vrouwe KLEIJN, onder: de op- -fohriften : Hymne. Avondgedachten. Aan Elize, Aan dezelve. Allegro en Audante: van welken het eerfte aan Elize hier ter Froeve zal verrekken; ` Pd p | d Wie i. SEIT, BOMANZES, EY, «€ d Wie gaf, dit beeld. der Lente, 't Kwijnend oog, dat alles treff ——— Wig, dat hart, dat haren boezem _ Tot den zagtflen welluss heft? —— Lie haar hart, —— wat jaagt het vigtig! «=n - ^ Zoo onrustig, fpringt in 't hout, ’t Duifje, tot het, mes haar gade, % Moederiijke nestje bouwt. Ach! voor wien is 't oog 200 vriendlijk? ia - En, voor wien of *t hart zoo woel ! 6! Wie west, wie cens dia boezem , Aan zijn boezem , zwoegen voelt! —— Maar , aij leeft mbsfchien voor mij niet! —a Ach —— voor mij niet! — — nimmer dadli Op mijn mond; het vergenoegen, Das van haare dipper flraalt ! —. Ach! Elize ! — wien bemint gij ? En gij zwijgt! -—— uw boezem sug; ! —ma ke Malfche blosje gloeit nog hooger, , Das lang! uwe wangen vlugt ! ! —— Zou een Enge} mif beminnen ! Loosde uw hakt voor miij dien zugt? —m Dr voer mij dat gloeiend blesfe, ` Dat langs uwe wangen vlugt? — ` Dank, 6 Schepper van Êlize! — Reeds op aarde zulk een lot! Zat voor mij uw Engel leven! Wees, d Vader” ónzé God! ——' in het If e. Stukje deelt de Heet vAn ALPHEN eene eetílg. afleevering méde, van een t fal. Dichtftukjes, door hem voor /ang en Spel gefchikt: vam bet welk er hier drie voerko- men, onder den tijtel: de Heilige Zanglust ; Aan Fefus; en 'Sabbath- Lied. Dichter: en? Camponist zijn. in. ons. Vaderland ‘met ze veel lof. bekend, dat men niet wel andere dan fchoone Brukken vam hen verwagtea kat Omtrend het werk van deu 'eerftén, oordeele; men uit het laajstgeplaatíte, en hier mede gedeelde; Sábbosh- Lied: s vu MEE | Cl | 5 v Vera. > o» wp b Wb d es a ` * ` M , - Kb am H ` E iu ai R. FEITA, ROMANZES , ENZ, Perheugt us mijn christen! mt geftarnte verdwijnt; De dag em te fusten, de Sabbath verfchijnt : De dag, die voor Felus hes graf eens ontfloct ; En firalen van vreugd in de duisternis [choot. De harten naor loven, em de arbeid gefteakt , Die *t leven op aarde ze rustelaos maakt. De zorgen verdreven! è eenftemmende lied Sinite ooren en harton voor *, fhuistrend. verdriet. De Bijbel. geopend! ontfloten de fchut , Die hemelfc^en rijkdom voor armen bevat! Een Staf op de Rotfen; een Star die u leidt Naar % huis, waar u Fefus een wooning bereidt. ln God u verlustigd! tn Pefus verblijd, D: kwijnende kragten vernieuwd tot den frijde De Tempel flash open , .en efus gereed, Reikt hongrigen verdjel, en naakten het kleed. Zijn liefde, die depagen. de wetenfchap fchenkt , Troost bloedende harten door droefheid gekrenkte Is zwakken een flerkte, voor blinden een Son, Voor dorftende zielen een Jpringende' bron. l Neemt dankbaar en moedig Tt peen efus u biedt; Hij fchenks zijne gaven aan Zondaars om niet. Verheugt u, mijn christen! vesfchijnt voor den, Heer: Aanfchruwt nu Fekovek! mijn ferkto en zijn cer! Zijn vrees zij uw blijdfchsp, sijn: dienst sj uw lusi! Aan hem te gewennen uw zalige rust! Uw huis zij een tempel, waar heiligheid woont ; Uw leven een Spiegel, die Pefus vertoont : Am bloemen en urugten erkent men den boom, Aan "t. heldere water den levenden flroom! Verheugt u, mijn christen! Schoon de adrde Verdwijnt, - < De Heer van dew Sabbath, nw Aeitand verfchijnt ; ! Werblijds s An hebpe! die Sabbath gensakt, — Wiens eeuwige midde nwbhjdfohap snhhaakt.. * Deze verfehilleride Proever, op hes loftijk fpoor van den . "Wrérwaarden scrurTte génomén, verdiemen allem bijval, nadierr ‘zij dé wedervereenigitg der Dichtkunüde- en. Muzijk. eeniger- ` mate bévórderen. algemeene zucht,: welke: bans, bij onze Natie, voor de fchoone Kunften en Wetenícbsppen, doorblinkt 5 -aÑ mede de goede uitflag, welken de meeste Opera’s of Zang- fpelen op onae Schouwburgen bebben, zullen mogelijk DE (C d (17 64 demi. R. FRITH, ROMANZES, ENZ, E. veel tot eene gelukkige vereeniging dezer beide indrukmaa. kende kunften toebrengen, die erlijk gewigtige gevolgen zoude hebben. Immers „ zulk eene vereeniging zeu” (volgens des dicht. en muzijkkundigen Dr. sRowN's disfertation on she Rife, Union and Power, she Progresfiens, Separations. and Core ruptions of Poetry and Mufic,) » de waarde van elke fchoone e, volkotnenheid versieuwen en verheffen; den (maak verfil- » nen; den Godsdienst bevorderen; de Zeden befchaaven ; » belangen van Staat onderfteunen ; in één woord, zij zou het en Duttigst gebruik, van den overvloed des Rijkdoms, doen se maaken. :Elke pooging,. welke zulke gewigtige oogmerken » kan bevorderen, maakt derhalven niet alleen aanfpraak » de opmerkzaamheid van alle verflandige en braave lieden’, » onder alle ftanden;. maar zou mogelijk de befcherming en vn aanmoediging, van: den besten en grooten Koning, niet op. en waardig zijn.” n. D - 4 De Toeneelftuiting , met Choorzangen en Danifen. door P, L KA, TELPIJN. ` Te Amflerdam, bij J. Helders en A. Mars, 1788. In Bee, 24 bl. ` “Fe jaartijkfche gewoonte, om bij de fluitinge van het Tooneel des Anffleldamfehen Schouwburps, van wegens de Aeurs. en ACtricen , eene gepaite aanfpraak door één hunner te doen, f den Affer Pad aanleiding, om den Dichter van dit Ruk- e, voorteflelen: zodanig eene Aanfpraak in eene wetvoeglijie handeling te plaatfen, ten eigde dezélve, dus doende, eene ‘meerdere bevalhgheid bij te zeiten t. Dir Allegorisch Spel, waar in Scheuwburp , Melpomené, Tha- lia. Euterpe en ehre de Handeling volvoererí, is een ge- volg dier vraage:' terwijl men het, des Dichters verzoek, zeer wel kun beftbouwen, als een zijner goedwiligheid, om het Tooneel nuttig te zijn; al wate het ook, dat men be- vondt, dat de kortheid' des tijds, fü welken de Dichter zijn werk moest volbrengen, -in meer &valien haaren invloed: deedt gevoelen, dan in de keuze der oorzangen, welke làatfte hij daar thede ‘verdëëâigd. -Wenschlijk Ware het, indier de wier volgende verfen van Melpomené, diknjaáls door Schouwburg, um ZEN gd . SUN. en, ~ ' Vermaak met nut gepohrd most Pieds. sw doelwit Mljsen,^.— - ___ Nooit fchiftré “hier vernuft, ten koste van het hast. **' s Eik beerwigt vinde zen hel, 2olft in zijn vreugdbedrijven. - Blk brave. stelenkalrmen, ook in- sijn: daenomfinars. ooo A9 207 0.08 GRNEI `, . - 'afyendtgdkertingen van het- Kasteel. of Zedelyke Verhaalen , tets . dienjle van de Fenyd. Door Mevrouwe DR GENLIS. Uit hes Fransch vertaalde Vierde. Deel. In je Gravenhege by LL van Cleef , 1288. I gre Bve. 458 bl - ul E" drietal van zedetyke verteliingen is. in dit Deel vervat, welken de geachte Cpftelfter gefchikt- heeft, niet zo: zeer voor Kinderen, als wel voor 2ulken, sie tot wat ryper jaaren gekomen Zyn. of den ouderdom van vyftien à zestien boreke hebben. Ze behelzen, onder het omkleedzel van geíchiedenis. fen, eene ontvouwing cener gewigtige Zedcleering, die zig in èt bedryf der Perfoohen.. altengskens . ontwikkelt, en in rr ‘Joe der gefchiedenisfen duidelyk aargoweezen wordt. Mevrouwae de Genlis beeft het gevallige en leerzaame in deeze foort van vertellingen zeer oordeelkundig weeten te vereenigen. ——— De eerfte vere getyteld de twee Reputaties, tielt ons twee Perfoonen voor, die langs verfchillende wegen hunne Reputatie Poogen te vestigen; de ecn langs den weg van kuiperyen, die hem, tot verachtlyke bedryven vervoert, en de ander, door zy- ne goede talenten indiervoege werkítellig te maaken, dat de braafheid van zyne inborst, hoewel zomtyds miskend , voor ’t oog van alle oplettende -verftandigen en deugdlievenden moeste door- firaaten. Beiden beoogden een Huwelyk met de alleszins roent- waardige „inreliaj en deze, die het flegt character van Dame - ville ontdekt, en bet zegensgellelde brarve character van Lu- .gincour doorgrond had, zig deSwegensaan hun verklaard heb- bende, gaf haare band ep hart aan Luzingour. Op het voluek. ken van dien Egt, nam des Jongelings Vader deezen zyneh Zoon in den arm. en hem veurig tegen zyn borst drukkende, rep hy uit: ,,O myn Zoon, ik had het u wel gezegd, dat wn braaf heid, afkeer van lagge middelen, e» eerbied voor Gods- » dienst en Zeden, de: achtenswaardige Auxheurs onderíchei- s» dep, en den grond leggen tot duurzame reputasie: de liefde », tot de waare glorie. brengt alleen wenfchelyke cer en voor- vm (poed voord, en. vroeg of laat moet bet.geluk de belooning T van deugden en talenten” . .. — , SEO , Hat hier aan volgende Stuk is eene uitgewerkte Fabel, die ten ;opiíchrifte draagt, Daphnis en Pandrofe, of de Orendes , dat is, de Berg - Nymphen :-welke ten hoofdbedoelde heeft, te lec- ren, dat de Liefde, verftaa Ter door ‘de driftige aandoeningen , de hartstogylyke vervoeringen,. het verwilderend gevoel der Min , niet dan eene ydele pegechcling ás; dat zy het geluk be- looft, en niets anders deen kan, dan Tiet te [hooren of te vernielen. Zulks ondervinden’ Daphnis en Pandrofe, daar Dapfmis, niette. genftaande zyne vuurigfte bemiging aam Pondrofe, verliefd wordt ep. Cynisca; "t welk hem, ter ftraffe zyner meinëedigheid , over. "2 P geg, ` AVONDTYDKORTINGEN. 41 eenkomftig met het lot dat de Goden bepaald hadden, over den geenen hunher, die *t eerst de huwelykstrouw fchond, blind deed worden. De getrouwe Pandroje, ftceds vuurig wenfchen. de het hart van Daphni; op nieuw te bezitten, verkrygt cinde- lik van Jupiter het vermogen, om Daphnis het gezigt weder te geeven. Dit gefchiedt; dan ongelukkig vat Pandrrje, uit het eere gefprek van Daphnis, na de herftelling van zyn ge- zigt, het denkbeeld op, dat hy. desniettegenflaande, Cynisca nog boven haar blyft ftellen. Maar hier tegen is de taal van Daphnis, zeggende: Over/lelp geen ongelukkigen, die maar sl te zeer te beklaagen is! Ik heb voor Cynisca geen ander gevoel, dan % geen ik voor u had, voor het tyd/lip myner ramp/poeden ; het geen gy my thans inboezemt, minder vuurig , minder hartstogte- iyk, wel is Wwagr, is nogthans veel dieper íngeworteld, en sal wyn leven duuren. Cynisca, in welrwil van myzelven, vervult syne verbeelding, maar gy heerscht voor altoos op myne ziel. — Op deeze woorden (dus vervolgt en eindigt dit verhaal ,) ver- bleekt en fiddert Pandroje; eene doodclyke koude ver'tyft haa- re aderen, en dringt door tot haar hart, wagraan de hoop voor altoos ontzinkt. » Wat hoor ik! (zegt zy eindelyk vn welk eene nieuwe helderheid komt my beftraalen? de reden s, verdryft ten langen laatften alle die ydele begochelingen ! — ‚‚ hoe! fk heb het geluk myns levens kunnen doen afhangen , van een blind en broosch ‘gevoel, dat de verbeelding alleen , kan voortbrengen; dat zonder oorzaak verdoofd wordt, en » dat de allerbillykfie erkentenis niet weder kan doen berlee- » ven! Daphnis! laat ons voor altoos die doodlyke dwaae » lingen afzweeren; dat de tedore en getrouwe vriendfchap » ons trooste, cn eene aangenaarhe vergoeding verfchaffe voor » alle de rampen, di: wy geleeden hebben. Kom, volg my; » laat ons hét ftandbceld der Liefde verbreeken, en op de a» brokken van zyn vernield altaar kunnen wy, voor het oog » der Goden, zonder bevreesd te zyn van immer meineedig vn te worden, de ftreclende verbintenis aangaan , om elkander » Op eene redclyke wyze te beminnen, tot aan het graf.” By deeze twee komt nog eene derde zedelyke vertelling, welke den naim draagt van h:t Paleis der Waarheid; zynde eene Genie-historle of Tover-gefchiedenis, in welke de voor- na“mfte en hier bovena! bedoelde betovering gefchiedt in *t Pa. 