VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
(1) De Kamel met eenen bult op den rug. (2) De Kamsel met twee bulten op den rug. (3) De Kameel met een ọn- gebulten rug en één bult aan de borst, of de Peruviaanfche Kameel, (4) De Kameel zonder bulten , het lichaam met wol bekleed , of het Schaap van Chili. Van de twee eerst- gemelde heb Ik eigenlyk voor te fpreeken: dewyl deefte beide onder den naam van Kameel voorkomen, en men *t nog niet egns is , of de één-of twee-bultige dien naam moet dragen, en wie van beide men voor den Dromedaris te bouden hebbe. —— Ik zal my by hun voegen gie den één- JIV. DEEL. N. LETT. NO. 3. ` E bul- és ^ LEERZAAME bultigen voor den Kameel, en den tweebultigen voor den Dromedaris houden. Men vindtze voornaamlyk in Arabie, Syrie, Perfie, Egypte, en daar omftreeks; zy maaken met de Paarden den rykdom der Arabieren uit. Enkelde maalen Worden. zy in Europa overgebragt, en ten gefchenke aar Vorften gezonden ; doch zy leeven 'er zelden lang. De Dromedarisfen zyn kleinder van geftalte dan de Kamee- len, maar anderzins, behalven het onderfcheid in't getal der bulten, die rondom met groote lokken hair begroeid zyn, en ook voornaamlyk uit hair beftaan, als kunnende bykans geheel ingedrukt worden, elkander vry gelyk van gedaante. —— De kop deezer Beesten is klein, en gelyk de borst, met lange hairen begroeid, zy draagen dien op den bysteren langen hals ‚doorgaans even hoog als hunner tug. De oogen puilen uit , zyn groot en levendig, hun elaat gelykt het meeste naar dat van een Schaap. Het ge- eele lichaam is met kort hair als dat der Koeijen bekleed „ zagt op *t aanraaken en grysvaal van kleur. Hun ftaart i$ ehalrd gelyk het lyf; maar aan ’t einde met lange en ftyve fairen egroeid. Van achteren hebben zy veel overeen- komst met een Muilezel, Zonderling is het maakzel hunner - pooten , hunne voetzoolen zyn van boven gefpleeten , doch van onderen met een vleezig kusfentje voorzien ; dit kuse fentje maakt hen zeer bekwaam om in de zandige woesty- nen te loopen , maar veroorzaakt tevens , dat men, op flibberige kleigronden komende, moet wagten tot dat zy opgedroogd zyn , of kleederen daar over heen fpreiden „ dewyl zy anders groot gevaar loopen van uit te glippen en zich te bezeeren, Als zy nedergaan liggen , buigen zy eerst hunne voorfte pooten onder het lichaam ; maar wanneer zy opryzen, ligten zy eerst het achterlyf op, waar door hun borst en voorheupen met een zeer hard eeld bekleed zyn „ te meer, dewyl ook hunne lichaamen daar op rusten als xy liggen ”. Hier by wordt aangemerkt dat de Africaanfche ameelen zwaarder lasten kunnen draagen dan die in Afia ` vallen, en de Dromedarisfen maar de helft van de Kamee- len. —— Dat de Kameelen, fchoon lange beenen hebbene de en wyde fchreeden doende, niet meer wegs afleggen , dan een mensch gewoohlyk te voet reist, —— Om hen te beftuuren legt meri hun geen gebit in den bek; maar fteekt een ring door het vel, boven de neuze, waar aan men een touw of leidzeel vast maakt, —- De Africaanfche Kameee len worden gezegd veertig of vyftig dagen te kunnen lee- ven.zonder Voeders ontlaaden zynde laat men ze flegts in / / ZAMERENSPRAAK E N. ten alleen gefchikt te hebben om zulke Landen , welken vol zyn van dorre zandige woestynen en bergagtige ftree- ken, waar andere last-beesten van geen of weinig nut kog- den zyn, het zy wegens meerdera benodigdheid van voe- der, of de gefteldheid van niet lang zonder water te kune hen leeven , of ook onvermogen om zwaare lasten te tore fechen en een geftadigen arbeid te verduuren. — De Ara- bieren en Africaanen worden gezegd het vleesch der Ka- meelen te eeten en tot hun gewoon voedzel te gebruiken. Hier op worden nu, onder den naam van KUNSTLIEF , eenige aanmerkingen gemaakt aangaande zinfchetzen wel- ken van den Kameel gemaakt zyn. „, Uit hoofde van den langzamen Dap , die de Kameel houdt onder de Viervoetige Dieren van die grootte, is hy, in de Egyptiftbe beelden- Ípraak , een zinfchets van iemant die langzaam voort - et niet uit zyn tred gaat. Ook wordt hy als een voégzaam beeld gebruikt om Onthouding van Spys en Drank te vera ftaan te geeven ; en zyne fterkte verleent hem regt om it de afbeelding van Kragt gevoegd te worden. De Kameel komt te pasíe in de Pèrfoonsverbeelding van fia; dewyl dit Dier aan dit Werelddeel , en nog wel byzonder aan Arabie eigen is. — De Schilders en Beeldhouwers plaat= zen den Kameel op den fchoot van het Beeld der Befchei- denheid , °t welk mogelyk voortkomt uit de Overlevering ; dat zy in °t Eeten en Drinken Spaarzaam zyn, op dat ane deren ook wat kunnen krygen. By zommigen wordt hy ook voor Minneyver gebezigd ”, "` , ` Nu volgt nog, onder de perfoonsverbeelding van WAAR, MOND , wat men aangaande den Kameel in de H. Schrifter gemeld vindt, fchoon dit in de andere Zamenfpraaken , doors gaans , voor de aanmerkingen van den genaamden KUNST- Lier geplaatst wotdt. De Kameelen waren zeer in ge- bruik by de Aardsvaderen, gelyk uit de gefchiedenis van Idaaks huwelyk met Rebekka. gezien kan worden (8). - Zy maakten een aanmerklyk deel des rykdoms onder hun | u (o) Gen, XXIV. Fa $4 LEERZAAME ZAMENSPRAAKEN, uit (4). Onder Jobs bezittingen, voor zyn ongeluk, wos- den drie duizend Kameelen gerekend (b). Volgens de Mo- zaifche Wet was dit Beest onrein (c), maar van een alge- ‘meen gebruik ónder de kinderen Israëls groote menigtens van deeze bemagtigden zy zomtyds vau de overwonnen Volkeren , vyftig duizend voerden zy "er van de Hagarenen evanglyk weg (4. Men bediende ‘er zich van in den Oor- log om op te ryden (e). Ook werden zy voor wagens ges {pannen (f), en als de Postpaarden by ons gebruikt (2). et Volk van Zsraël wordt, om dat het zich van den waa- ren God tot de ydele A goden keerde , by gelykenisfe , eens ligte Kemelinne genoemd „die baare wegen verdraait (b). Van Joannes den Dooper leezen wy, dat by zyne kleeding badt tan Kemelsbair (1) ,"t welk niemand , die eenige kennis heeft van ’ Character diens Boetgezants, verftaan zal van eea kleed gemaakt van het by ons genaamde Kemelshair; maar ereediyk begrypen , dat het een vellen of hairigen rok te ennen geeft, hoedanigen de Propheten zomtyds droegen; of anderzins een kleed van ruw en grof Kameelsbair vervaar- digt. Christus gebruikt een gelykenis van dit Deest ont- leend , om de onmogelykheid aan te toonen dat Menfchen, die groote rykdommen bezitten en daar aan gehegt zyn, 2yne Leer zouden aanneemen of opvolgen, als hy zegt , Het is ligter dat een Kameel gaa door bet oog van een naalde, dan dat een ryke ingaa in bet Koningryke Gods (k). Met der- elyk een fpreekwoordlyk zeggen fchetst hy de geveinsde barifeeuwen , die in kleinigheden veel ftelden, terwyl ze het grootíte en gewigtigíle vaaren lieten , nadruklyk s Gy die de mugge uitzygt en deg Kameel doorzwelgt (1). Dit één voorbeeld zal genoeg zyn om over de fchryfwy- ` ze te kunnen oordeelen , en de behandeling aangaande an- dere Dieren is overal vry gelyk. Jonge lieden — als ook meníchen van ryper jaaren, doch weinig kennisfe hebben- de van den aart en het huishoudlyke van Dieren, en niet afkeerig zynde van een Werk, by wyze van Zamenfpraa- ken opgefteld , te leezen, zullen *er met aangenaamheid en nut gebruik van konnen maaken. Ca) Gen. XII: 16. XXX:43.. (0) Job 1:3. (c) Lev. XI: 4. (4) 1 Cbron. V. ar. (e) 1Sam. XXX. 17. (f) ef. XXL 7. (g) Effber VII. 10,14. (b) Jer. IL 23. (2) Matth. ILL 4. Ck) Marsh. XIX. 24. (1) Matth. XXIII 24. 7 \ iJ Aan AAN BET VADERLAND., . bs Aan bet Vaderland. Door Fonkbeer ONNO ZWIER VAN HA- REN Fries Edelman. Te Leeuwarden by A. Ferwerda 1769. Bebalven een kort Voorbericht 186 bladz. in gr. octavo. Ier mede word den Nederlanderen een aental van twintig Zangen aengeboden, die deze en gene merk- waerdige voorvallen des Lands ten onderwerpe. hebben ; en, naer 't oogmerk des Autheurs, gefchikt zyn’, ter ver- breidinge van ,, den roem en gedagtenis van die Mannen , welke de eerte voor onfe Godsdienst en Vryheid goed en bloed met den Prinfe van Oranje hebben gewaagd, zo wel als den roem en gedagtenis van die géene, die na ben, by vervolg van tyd ons gemeen Vaderland hebben vereerd. Dit onderwerp is zekerlyk niet oneigen voor een Man, die roemen kan , dat deze zyne aengewende pooging ,, een ge- volg is van een. getrouwe aankleeving , gedurende twee hondert jaaren , aan °t Vaderland en aan °t Huys van Oran- je , zo van myne Voorouders van °t begin van de Republycq tot myne tyden, als van my gedurende myn geheele le- ven. Ook heeft men grond om te vertrouwen , dat Jonkheer van Haren dit onderwerp met lof in Profa zou konnen uitvoeren; maer ieder, die des Autheurs Agon (*) gelezen , en die proeve zyner bekwaemheid ter Pezye met deernis heeft aengezien, Daer verwonderd, dat ‘hy ’t an- derwerf onderwind, om zi enigermate aen Rym en Maet te binden; daer 't duidelyk blykt dat dit, hoe bekwaem zyn Ed. ook anders zy , volftrekt zyne zaek niet is. —— Jammer is 't, dat zyn Ed. geen goede Vrienden heeft, om hem recht ernítig te waerfchouwen , of dat hy geen geest- gefteldheid bezit , om zodanig ene foort van waerfchouwing in acht te neemen, als de fchrandere Pels den vermaerden Geeloinken medegedeeld heeft, in zyne vertaelde Dicbtkunst Oan HORATIUS; Welke ieder behoorde te lezen , eer hy °t waegt als Dichter voor den dag te komen. —— Tot een ftal van deze Gezangen, dat genoegzaem is, om de gee grondheid van ons bovengezegde te doen bemerken, die ne het volgende. Ziet S l (*) Zie JV. Vad. Letteroef. HL D. bl. 237. F3 AAN HET NABERIAND, * giet hier in "t groot boek der Natuur Huygens een nutte tyd befteeden , En wyfen 't beloop van elk uur! . Saturnus Weereld , en haar’ Kringen, Le De Wachter, die haar’ Gloob' omgngen, ` ` Zyn zichtbaar door "t glas aan {yn oog ! De roem van Wiskund’ in den Lande Onftervelyke 's Gravenfande , Ryst na hem, door u, weêr om hoog! | Kë Twee glaafen die ’t geval vergadert, «Helder en kunftig gepolyst , Toonen het vaorwerp dat dan naderd,. En dan zig verder van 't oog wyst, Nu gaat g’ ô Middelburg’, ons oogen Verbaafen door Natuur's vermoogen, Nu volgd men Venus in de Zon! ` ad Leeuwenhoek langs and're weegen et de Natuur fchynd raad te pleegen, En zoekt hoe dat den mensch begon, se ' Zo volgens d' algemeene wenfchen. _ v Van ’t zwakke ftervelyk geflacht , De Dood mogt vlugten voor de menfchen, Qf 't leeven zyn in iemands macht, Scheen lang in uwe hand die gave . ó Wys’ ô kundige Boerhave ! De Waarheid fchryft met Hooft dit boek ! .` Ziet daar Geleerdheid een krans vlechten, Die de Geregtigheid gaat hechten Op *t gryfe hair van Bynkershoek ! . ' $ | Dit fyn, fy, die daor zagte woorden, Zomtyds gemengd met fieren toon, , . De Vreé herftelden in het Noorden En heelden Deenemarkens hoon ; Wanneer 't beleg van Coppenhagen ` Door Neêrlands Vlooten opgeflagen Deed hooren uit van Beuning's mond, " En deed zien aan de Noordíche Kroonen, Dat Amfterdam in.'t Dok bad wooneg De houte fleutels van de Sond! l NI ag De DE LIMENSW,- JANGE- DANE By De Liefdensmaerdige S'enpe Dame in Prya. Deor |. e BARTH. Ža 's Grav € uoor den: Autbour, by I 'S, Dornfsiffen. 1770. Bebalven bet Voorwerk 126 bladz. in groet aime,. dien een zwellende ftyl, vervuld met gezogte Leen- A fpreuken, her rechte middel is, om , onder het voor flellen van oppervlakkige zedelesfen, der fchoone Sexe de Deugd in te boezemen , ftaet de Autheur van dit Gefchriét „ mer zyn oogmerk, wel te flagen. Dan den aert der Sexe , en wel van de zulkeu, die gefchikt zyn, om op onderwer. pen van die natuur hunne aendacht te vestigen, enigerma= te kennende, hebben wy maer al te veel reden, om zulks niet te verwachten. De fchoone Sexe fchept wel behagen in een levendig opítel, maer ’t verftandige gedeelte van °t selve kan zich niet verledigen tot het lezen van een Ge. fchrift, dat in ene reeks van bladzyden dikwils niet wezen» lyks voorftelt , en alomme bykans wildzang behelst ; 't geen in dezen plaets heeft. —— Het Stukje behelst Befplegeitn. gen over den Winter, de Lente, den Morgen, den Avond , het Onweer , den Nagt en °t Graf. De Lezer oordeele "et verder enigermate van, uit etiyke Staeltjes, die wy uit de befchouwing van °t tegenwoordig jaergetyde, de Lem te, zullen overnemen. Dus vangt de Autheur aen. ss Zy daeld van den Heemel, de Lente, op Zephyrs zacht waeijende Vleugelen, en alles is fchoon op *t nieue we bezielt: de Weiden, het Veld, met Balzem druipen- de Bloeizelen verciert, die begeerigt Blikken aan zich trek- ken. Der Vogelen vrolyke Schaer, die kort voor den treu» rigen Winter, uit het zich ontloovende geftruik, geviucht keert nu weeder, en ftemt Gezangen door het Bosch. Ook Philomele zingt.by Nagt haer Lied. Noch rust, met Aerde bedekt , de Liefdeling LwA&gNs, de Wynftok iu graeven, waer in hy den Winter lag. De vrolyke Land- ` man zal hem haest om de ftokke winden, dan komen de Bladeren en Bloezelen voor. " Zyne Befchryving. van de op die wyze door nog meerder: optellingen achter, volgd hebbende , wend hy zyne aenfpraek tot zyne lief- denswaerdige jonge Dame, die hy fmeekt, „eenige aëthes ' riche Vleugelen te gebruiken , om haestig by bem te zyn.” Doch, als ware hy bevreesd, dat men er iets kwaeds uit, mogte denken, hy geeft terftond re kennen, dat dit niet anders dan enkel denkbeeldig verítaen moet worden, wan- 4 neer x 2A CL DE BIEFDENSWAARDIGE ` neer hy zich verder aldus laet hooren. ,, Niet lang meer a ja nu zie ik al myn liefíte Kind, en my met haer tegenwoordigheid verrykt, doch, het is maer op eene ideelaifche wys. Wel aen ! op zulk een: aert willen wy ook maer, indien het niet anders, van wegens onze al te veere afweezendheid kan gefchieden , hand aen hand ge- flingert, de woonplaets der onfchuldige vermaeken betree- den, en waer by ik dan hoop derzelve Nutbserheid , en die uit dezelve opbloeijende Leeringen , tot myn heil- zaem gebruik van uwe aengenaeme en purpure Lippen te otmvangen. ” De Autheur geleid voorts zyne-iefite Gezellin, op die iedeelaifche wyze , van plaets tot plaets , «n doet haer deze-en gene byzonderheden opmerken, die hem gelegenheid geven, om haer enige ftichtelyke beden- kingen in te boezemen. Van dien aert is het volgende ‘gedeelte. ,, Laet ons noch in "tr voorbygaen, van de rtduurende Bloemen onze vergangkelykheid, tot eene Leeringe met ons thuis neemen.” b L an Hier, onder deeze Bloemen, die haere geestige Reu- ken, den Mensch, als de onfterflyke. Bloem toe aezemen ; hier alwaer onze gedachten: vuurig worden; alwaer ons Bloed zachter vloeid, en daer onze Herten het SCHOONE van de: LENTE gewaer worden, — — hier in deegen mor willen wy cop gédenken -——— en ons in de Diep- te van aenbidding verzinken — welk eene ZALIGHEID { ”* ‚> Deeze Bloemen zyn 't afdrnkzel van onze JEUGD. Elk brengt ons te binneh, wat wy nu Zyn, en doet ons denken, wat wy in ’t toekomende zyn zullen. Nu ftaen zy in haere volmaekte Schoonheid, maer al haest verheft . de beevende en graauwe Winter, zyne vernielende Hand tegens haer fchoon gedaante. Zyn koude azem verwaeid den jongen Zephyr , uit de veelverwige Velden. Door zyn aeníchyn, dood deeze Grysaert , de Winter, in ee- nen oogenblik alle fchoonheden van de Lente." an Zie SCHOONSTE! Zo naderen ook wy, den Dag des Doods, al pronkende te gemoet. Zoo worden de vreug- den der 1ONGEN DAME verftoord. Zoo zal ook de kou- de Hand van den monarc des Doods, ons aengrypen, eo onze Lighaemen in de duistere Aerde verbergen, al- waer. deeze wangen , waar op Roozen geftrooid leggen, bleek, en deeze Doríten , die nu den blanken Lelien ge-: lyk zyn , verdroogen , en in °t ftof der Aerde nederge- worpen, met Voeten getrapt worden. " De verfcheidenheid van {mack brengt te wegen, dat de: uoi. DP N - JONGE DAME — 89 Menfchen op onderfcheldene: wyze gefticht worden; en dus zullen "er mogelyk nog al zyn „ die dezen fchryftrant met genoegen konnen lezen; en in gevalle dat bet getal der zulken aenmerkelyk genoeg mogte zyn , heeft men nog een tweede Stukje van die natuur te verwachten, `~ vd New and complete Ditionary of Terms of Arts. Dat is: Nieuw en volkomen Konstwoordenboek. In "t Engelsch en Nederduitsch. Verzameld door EGBERT BUYS, aad ven bunne Poolfcbe en Pruisfifcbe Majefteiten enz, Tavern de Deel. Te Amfterdam by K. de Veer 1769. In groot Quarto soo bladzyden. 3 Et de uitgave van dit Tweede Deel is dit Konstwoore denboek voltooid, van welks nuttigheid wy reeds verlag gegeven hebben, toen °t Eeríte Deel van de Druk: pers kwam (*), des er ons nu niets byzonders van te mel- den zy , dan dat dit gedeelte op ene dergelyke wyze als "t voorige uitgevoerd is, en dus dit Werk als nuttig ten ge= bruike aengeprezen mag worden, | (*) N. Vaderl. Letter - Oef. Il, D. AL 42. e Clef. de la Lange Frangaife. Of Sleutel der Franfcbe Taele, Door DANIEL-HENRI DAUTUN. Franseb en [taliaanscb Taalmeester enz. te Amfterdam. Te Amfterdam by P. Hu- art 1770, dn oftavo 148 bladzyden. L wederom een nieuwe Grammaire Prancaife ! —— Dezelve is mede al geene ongefchikte handleiding voor hun die de Franíche tael leeren , of dezelve aen anderen onderwyzen; als behelzende ene geregelde en duidelyke ontvouwing van de voornaemfte regels dezer fprake, zo ten aenzien der tegenwoordige fpellinge , als met opzicht tot de verbuiging, het gebruik, de íchikking der onder. fcheidene woorden, fpreekwyzen enz. Weshalve men zich ook van deze Spraekkunst met vrucht zal konnen bedie- nen; voor al indien men , enige vordering gemaakt heb- bende, naer °t oogmerk des Autheurs, daer mede gepaerd doet gaen , een oplettend gebruik van een Traité de l’Orsoa graphie par Mr. Restaut. Het $0 -` REOTSOEDIMG, ` Het Regtsgeding, gebouden, den ofte en 31(te OGober 1760, - By bet booge Gerechtsbof der Admiraliteit van Engeland. Over Zeeroveryen , gepleegd aan Holland/cbe Schepen, im den jaare 1768. Uit bet Engelsch vertaald. Te Amfter- . dam by H. W. Dronsberg 1770. Zn groot Quarto 3o bladz. Et hier voorgeftelde Regtsgeding gaet over gepléegde H Zeeroovery aen zeker Schip a genaemd de KR: Ge- zusters , Schipper Pieter Bootes , op den rsden Augustus 1768 , in volle Zee, binnen de Jurisdictie der Admiraliteit van Engeland, omtrent twee uuren van Beachy-head op de Kust van Susfex. Benevens de Verhooren en Tegen- verhooren vind men hier enige Debatten , ten opzichte van het onderícheid der gevangenen , die daedlyk geweld pleegd hebben ,. en dezulken, van welken niet Et, dat zy zich aen aenranding fchuldig gemaekt hebben 5 waer van.'t flot is, dat deze onderfcheiding in gevallen van die natuur geen plaets heeft; en dat ze gevolglyk al- len des doods fchuldig zyn. | | FANNY, of bet gelukkig Berouw. Zedenfpel, Door bet Kunst- enootftbap , onder de Zinjpreuk: Kunst wordt door Are id verkreegen. Te Leiden, voor bet Kunstgenootfchap, 1770. Bebalven bet Voorbericht 48 bladz. in oëtavo, vermaken en tevens te ftichten is ongetwyfeld één 4 der hoofdregelen van °t Tooneel, van welks "noer neming of verwaerloozing de lof of verachting van 't To- neel grootlyks afhangt. De Leden ván 't bovengenoemde Kunstgenootíchap , dit bezeffende, oordeelen daerom ook niet ten onrechte , dat het raedzaem is meer werks te ma- ken van ene foort van Tooneelftukken, die men als tus- fchen het deftig Treurfpel, en ’t boertig Kluchtfpel, kan befchouwen, dan wel pemeenlyk gefchied; om dezelven in plaets van niets betekenende Kluchten, nahet Treurfpel , ep 't Tooneel te laten volgen. Enze geven desaengaende, in dit Zedenfpel , een voorbeeld , dat aenmoediging en na- volging verdient. Een brave Huishouding ongelukkig gemaekt door een huwelyk in fchyn. Ene deugdzame Juffer hier door in elende gedompeld. Een welopgevoed- jong Heer, door een eerloos mensch verleid , bewoogen om dit onheil te keer dé e - L werken. Deze, door eene deugdzamen Vriend, tot in- -— - FANNY, -— Qr keer gebragt, met berouw getroffen, tot het voorwerp zy- ner eerfte liefde , voor hem nog in haer hart gevoelig wee dergekeerd. Een afgeleefde Vader, langs dien weg, nog voor zyn dood getrootst , ene medelydenswaerdige Juffer, met haren Zoon, een Man en Vader wedervindende in deri nen, dien zy door ongeregeldheid verlooren achtte . «a... ie daar hoofdcharaêters , die overvloedige ftoffe verlee- nen, tot een leerzaem Tooneelftik, dat van verftandige lieden met een aandoenlyk vermaek befchouwd en aenge- hoord kan worden; vooral, gelykin dezen gefchied , wan« neer de Opftellers, de natuur in 't oog houdende, en de characters in acht nemende, alles in een gefchikten eg welvoegelyken ftyl, overeenkomftig met den aert der one derwerpen , voordragen. Een uk van die natuur, door de Acteurs naer behooren uitgevoerd , moet den Aenfchou- wer den deugdzamen Vriend doen toejuichen , als hy het laetfte Toneel aldus befluit. Gelukkig die in weelde, in voorfpoed en geluk, Blyft pal flaen, wien de hand des Hemels wil behoeden, - En leert ftandvástig zyn in ramp en tegenfpoeden. Gelukkig die het kwaed, dat eerst hem hield verftrikt , Ontwykt , de deugd omhelsd , en zich tot vroomheid fchikt ; De kwaede Raedslién fchuuwt, als pesten voor de zeden, En zich op nieuw begeeft in 't zagt gareel der Reden, De Hemel mind de Deugd, Hy Kroon de waere Trouw, En toont genade en gunst aen het oprecht berouw, De Dorpfchoolmeester , Kluchtfpel. Door bet Kuns è kan. onder de Zinfpreuk: Kunst word door Arbeid verə kreegen. Te Leiden voor bet Kunsigenoot/cbap 1770. In oBavò 28 blads.. Het belacbgelyk Concert, Kluchtfpel. Gevolgt naer bet Fran- Jebe van Mr. PALAPRAT. Jn's Gravenhage voor bet Kunste geroot/cbap 176g. Je ollave 52 bladz, Nze zo even. voorgeftelde aenmerking , die 't ernftig Zedenfpel den voorrang geeft boven *t boertig Klucht- fpel, ftrekte niet, gelyk een ieder ligt kan begrypen , om boertig Kluchtfpel volftrekt te wraken. Ook was dithet oogmerk niet van °t genoemde Kuntgenootíchap, dat hier meteen Kluchtfpel voorkomt, en wel in *t Voorbericht gedagtekend op den eigenften datum, als °t voorgaen de . , Qe. 9t DE DORPSCHOOLMEESTER , ENZ. "et boertige heeft ook ongetwyfeld , op zyn igenaemheid, en kan, wanneer ’t wel be- mede zyne nuttigheid hebben; en dus ook aen den hoofdregel van te vermaken en tevens it toont ons op nieuw het Kluchtfpel van den er; dat op ene eigenaertige wyze ingericht :helary, ene hoofd-ondeugd, in eene Eet Jen, en dezulken, die dezelve aenkweken , te gispen; of ook zy, die voor ernftige re. ratbaer zyn, door zulk een fpottend tafereel bewoogen mogten worden, om met den misleiden Boer te zeggen. "Nou kan de weurreld zien wat rol die fnaeken fpelen, 6 Mengfchen! wie je bint, zie veur je, wat je doet. "` En wacht je veur 't bedrog van dar fchynheilig goed, Het hier nevens gemelde Belachgelyk Concert behoort one der die foort-van Tooneelftukken , in welken men niets vind dat, eigenlyk leerzaem is, waerin de Opftellers er zich voornaemlyk op toe fchynen te leggen , om het gemeen, door, zo men ’t noemt, grappige invallen of uitkomften , te vermaken, Ene foort die, hoewel niet beantwoordende aen den hoofdregel, echter, ten gevalle van den gemenen fmaek, niet wel geweerd kan worden, Ook is dezelve nu en dan wel eens te dulden, ja zelfs, recht geestig uitge- voerd zynde, met genoegen te aenfchouwen ; mits dat voor al aenftootlykheid gefchuwd , en "t waerfchynlyke in 't oog gehouden worde. Over "t eeríte valt in dit Klucht- fpei nier te klagen, maer °t laetfte is wat ver te zoeken; *t is voor "t overige in dien fmaek opgefteld,, dat het, naer eisch uitgevoerd zynde , het Gemeen kan doenlachen; zo dat het veelligt aen *t hoofdoogmerk des Autheurs kon- ne voldoen. Proeve over de Kunst van't Hairkrullen, Beneffens eene Ver- handeling over "t Kapfel der Dames. Door jos&Pu DUPLES- sis Mr. Pruikemaker. Te Amflerdam by J. Kok, Bebat wen bet Voorwerk 35 bladz. in octavo. It Stukje behoort nog by het bekende Zakboek der Dames , doch is in zyne foort minder dan die Ver- xameling van Kapfels, NIEUWE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN. Pbiiofopbijcbe Aanmerkingen omtrent de Cbristelyke Religie. an G. F. MEIER, Profesfor in de Pbilofopbie te Halle, en Medelid van de Koninglyke Academie der Weetencbappen te Beriyn. Uit bet Hoogduitsch vertaald. Door y. W. VAN HAAR. Derden Deels. Eerfte Stuk. In 'sGravenbage , by P. van Cleef , 1770. Zn groot ocdavo 196 bladzyden. E Hoogleeraer Meier zyne Philofophifche Aenmerkin- gen, op den reeds meermaels gemelden trant, ach- tervolgende , vangt dit Stukje aen , met ene overweging van de zinlykbeid omtrent den Cbristelyken Godsdienst , en Delt zich deze vraeg ter onderzoekinge voor. ,, Is het zinlyke in de Christelyke Religie, niet alleen met derzel- ver waare natuur overeenkomftig en gepast, maar kan het mede gezegd worden een gepast middel te zyn, om deeze Religie in den menfche te bevorderen” ? Het nagaen hier van geeft hem aenleiding om de voor en nadeelen van 't zinlyke in den Godsdienst , zo ten aenzien der befpiege- linge als der beoefeninge, te overwegen; en ettelyke be- denkingen voor te ftellen, die men in acht behoort te ne- men, om het voordeelige, met vermydinge van *t nadee-: . lige, te bewerken ; door altoos zorg te dragen, dat het. redelyke de bovenhand houde, en fteeds zuiverer worde. Een tweede Onderwerp, in dezen verhandeld , is de be, trekking der Cbristelyke deugd jegens de Natuurlyke , ftrek- kende , om te toonen in hoe verre de Natuurlyke en Chris- telyke deugd, tot een aenmerkelyken trap, overeenftem- men, en waer in derzelver wezenlyk onderfcheid beftae, Onze Hoogleeraer kant zich hier aen de ene zyde ten ern= ftigfte tegen hen , die de natuurlyke deugd geheelen al verachten; en poogt aen de andere zyde ten nadruklykfte iu te boezemen , dat: men , in °t behandelen dèr Christelyke Zedeleere , beftendig in °t oog moet houden , dat een Chris- ten, (boven alle andere natuurlyke beweegredenen , die hem als mensch tot de betrachting van zynen plicht drin- en,) zyne beweegredenen moet afleiden, uit het onder- cheid van den Christelyken Godsdienst: en inzonderheid dat een Christen bezield moet zyn, met ene vaerdigheid , IV, DEEL. Ne LETT. NO. 3e G om | 94 Ge F. MEIER om alle goed te doen en alle kwaed te laten, uit hoofde der beweegredenen, die uit het Zoenwerk van Christus afgeleid worden. Deze Verhandeling geeft den Hoogigeraer voorts aenlei- ding om , in de derde plaets , zyne aendacht te vestigen op de verdienstlykbeid der goede werken , met oogmerk om te beproeven , hoe. het Godgeleerde verfchil deswegens , vol- gens zyn philofophisch begrip; ,, op eene met de Rede én met de Christelyke Religie gepaste wyze, beflist zou konnen worden". Ten dien einde ftelt hy, na enige het zy gansch ongerymde, of in dit geval verkeerde denkbeel- den uit den weg geruimd te hebben, den ftaet des gefchils indezervoege voor. ,, In de H. Schrift heeft God den ge- loovigen, eene vergiffenis van alle zonden in dit leven, door de rechivaerdiging, en eene eeuwige gelukzaligheid na den dood, toegezegd , en van beiden wordt verzekerd , dat fy, door het werk der Verzoeninge van Christus, ver- diend en verworven zyn. Des is dan de vraage alleenlyk : of God beflooten hebbe hem, die in het geloove volhardt ,- niet alleen in dit leven alle fyne zonden te vergeeven , en hem na den dood te ftellen in den toeftand der gelukzalig- heid , door Cbristus verworven , om en van wege de goede werken , die hy in dit leven doet; dan enkel en alleen , 0m en van wege fyn geloof? Of de beweegreden tot dit befluit van God, gelegen zy enkel en alleen in het geloove, of ook teffens in de goede werken? Wie het laatíte beweert , die eigent aan de goede werken der geloovigen eene waare verdienftelykheid toe; maar wie het eerfte ftelt, die doet het tegendeel”, ——— Onze Hoogleeraer dit, volgens zyne denkwyze , nader onderzoekende , beweert, dat de rechtvaerdiging der Zondaers in dit leven , en het begin der zuivere gelukzaligheid des zondaers terftond na den dood, ene vrucht des zaligmakenden geloofs is; en gene: uitwerking en Godlyke belooning der goede werken zyn kan , noch der natuurlyke noch der Christelyke goede wer- ken: zo dat de goede werken hier in ’t geheel gene vere dienstlykheid hebben, Maer dit bewerende wil hy tevens , dat men dit gemelde begin dier gelukzaligheid wel onder- fcheide, van derzelver aenhouding, en menigvuldige vole komenheden, waer uit die geheele gelukzaligheid, als uit haare deelen te zamen gefteld is. » Wanneer een geloovige eens in deezen toeftand ge- bragt is geworden; dan behooren tot de geheele gelukza- ligheid , die hy in deezen geniet, en in eeuwigheid genie ten zal, alle zedelyke volkomenheden, die in hem plaats hebben, en voor en na tot ftand komen zullen. Gevolglyk behooren daar toe: (1) alle natuurlyke belooningen van alle fyne Christelyke en natuurlyke goede werken, die hy voor den dood verricht heeft. In de practicaale Philofophie wordt beweezen, dat alle vrye goede handelingen natuur- lykerwyze goede uitwerkingen voortbrengen, en dit zyn de natuurlyke Godlyke belooningen. Door deeze goede werken verdient dan de geloovige deeze belooniugen, die na fynen dood eerst tot ftand komen. By voorbeeld , wans neer een geloovige het goede werk doet, en fyn verftand gebruikt, om eene behoorlyke kennis van God en van an- dere dingen te verkrygen; dan is het eene der natuurlyke belooningen, dat fyn verftand eene fterkte verkrygt, die het zelve anders niet zou verkreegen hebben. Deeze trap van het verftand is een goed, ’t welk hy zekerlyk in de eeuwigheid genieten zal, om nog meerder nuttige begrip- pen te verkrygen. Daar toe behooren (2) de willekeurige Godlyke belooningen der Christelyke goede werken, die de geloovige in dit leven gedaan heeft. De Rede weet wel niets van deeze belooningens maar zo er desgelyken zyn, dan verdient de geloovige, deeze ftukken fyner eeu« wige zaligheid , door fyne werken. Men Gelle dan eens twee geloovigen, de eerfte heeft in dit leven, of in ’t ge- heel geen goede werken, [door een fpoedigen dood ver- hinderd zynde,] of minder gedaan , dach de ander heeft meerder goede werken verrichts Beide worden terftond na den dood. gebragt in den toeftand der zuivere gelukzalig- heid, en dit hebben beide niet door de werken verdiend, Maar dat de laatstgenoemde teffens in eenen hoogeren trap gelukzalig wordt, dan de eeríle; dat gefchied om en van wege zyne werken, Hier toe behoort (3) de, beftendige deuge ` 96 C F. METER deugden te beoeffenen , en de natuurlyke belooningen , die fy verdienen door zodaanige goede werken , welke fy , ge- duurende de lange eeuwigheid, verrichten, en waar door hunne geiukzaligheid beftendig onderhouden en vermeer- derd wordt. En ook dit (tuk der eeuwige zaligheid ver- dienen de zaligen door hunne goede werken , die fy in de eeuwigheid, onophoudelyk, doen zullen. Schrift zegt, dat den rechtvaerdigen hunne goede werken in de eeuwigheid navolgen. Christus belooft , dat fyne Discipelen voor alles in het toekomende leven beloond zullen worden ; want hy wil op den jongften aller dagen de goede werken optellen , waarom zy beërven zullen het Ryk , °t welk voor hun bereid is geworden ”. Dit gevoelen van onzen Autheur , dat , met een merklyken om- flag voorgefteld, een zweem van nieuwigheid heeft, ver- fchilt, indien wy zyn Hoog. Eerwaerden, gelyk we vere trouwen, wel begrypen, in °t wezenlyke niet van de gee dachten der zulken , die, de woorden verdienen en verdienst- Wei , dezelven hier gansch oneigen achtende, vermy- ende ,zich omtrent dit ftuk indezervoege zouden uitdruk- ken. God zegt de zaligheid „in °t Euangelie aengekondigd , alleen toe op het Geloof; maer fchenkt de verfchillende trappen dier Gelukzaligheid , voor zo verreze geen natuur- lyke gevolgen mogten zyn, op de Werken, naer gerade van derzelver uitftekenheid; doch niet uit hoofde eniger foorte van verdienstlykheid, welke noch in *t Geloof noch in de Werken te vinden is; maer uit ene genadige goed- keuring , volgens zyn genaderyk befluit in Jefas Christus. Eindelyk verledigt de Hoogleeraer zich nog in dit Stuk- je, tot het nagaen van eenige middelen tot meerder uitbrei- dinge van den Cbristelyken Godsdienst ; waer mede hy het oog heeft , niet op de uitbreiding van dien Godsdienst, onder de ongeloovige volkeren , maer onder dezulken , die daer van uitwendig belydenis doen. De diepe onkunde en grove dwalingen in de grondwaerheden van den Christe- lyken Godsdienst, die men onder de uitwendige belyders der Euangelieleere aentreft, geven hem aenleiding , om de vraeg te berde te brengen, ,, of men niet eenige verbete- ringen zou konnen maaken in de middelen , om de kennis der Christelyke waarheden, zelfs in de Christenheid, uit te breiden , waar door meerdere Christenen van deeze waarheden meerder kundigheid verkrygen zouden, dan al- , `- ' tang We PHILOS. AANMERKINGEN. 97 tans by alle fchikkingen, die men tot hier toe in de Chris tenheid ingevoerd heeft”? En 't komt hem voor dat een jeder, dit ftuk onzydig befchouwende , duidelyk kan zien, dat die fchikkingen zekerlyk ene verbetering noodig heb- ben; waer toe hy in dezen den besten raed, hem bekend, gaerne aen de hand wil geven. By die gelegenheid tracht hy de voornaemfte gebreken open te leggen, welken’ der uitbreidinge der waerheid nadeelig zyn , zo ten aenzien der openbare Leerredenen „en der Godgeleerde , °t zy leer- flellige *t zy beoefenende, Schriften, als met opzicht tot de Kerkgezangen en veelal gebruikte Zangboeken: en te toonen , langs welke wegen men die gebreken zou konnen verbeteren;de Leerredenen leerzamer maken, de Godgeleerde Schriften een geregelder onderwys doen behelzen, en de Gezangen ter grondiger opwekkinge en fchikkinge te fa- men ftellen. De Hoogleeraer ftelt hier omtrent verfchei- den bedenkingen voor, die wel ene nadere óverweging waerdig zyn ; en zyne aen de hand gegevene middelen zyn veel al van dien aert , dat ze wezenlyk ter bevorderinge van zyn oogmerk zoudeh konnen ftrekken , indien men zich kon vleien met het denkbeeld, dat ze zo wel in prac- tyk te brengen, als op het papier te ftellen waren: doch hier omtrent zou men ongetwyfeld zeer groote , zo niet on- overkomelyke , zwarigheden ontmoeten. Met een Voorreden verrykt door JOHANNES BOSKOOP; des Overledens Amptgenoot. Derde Druk. Te Amft. by P. Schou- ten 1769. Bebalven de Woorreden 467 bludzyden in quarto. Eze Verzameling van Leerredenen , van welken , binnen | *t Jaar, reeds twee Drukken zyn uitverkogt , heeft dit voordeel boven vele dergelyken , die na den dood der Leera- ten uitgegeven worden, dat ze door den Autheur in ’t net overgefchreven zyn , met volle vergunning , dàt ze na zyn Gn 3 vere 98 Je TEMMINK HOGEPRIESTERLYK GEBED, Overlyden mogten uitgegeven worden. Ze zyn ook uit dien hoofde als Leerredenen , waer voor zyn Eerwaerde , gelyk men denken mag, ene byzondere achting had, meer an gemeen befchaefd , zo in de fchikking als in den (ei: waer door ze gevalliger te lezen zyn, dan vele andere Pre- dicatien in dien fmaek , waer in dikwerf ene geregelde fchikking en voegzame ‘ftyt, als met opzet, fchynt vere waerloosd te worden, als behoorde verwardheid en flor- digheid tot de tale Canaäns, Wat den zaeklyken inhoud betreft , de Eerwaerde Temmink heeft dit voortreffelyk Ge- bed van den Hoogepriester des Nieuwen Verbonds met oplettendheid nagegaen , oordeelkundig verklaerd , de daer in voorkomende leeringen onderfcheidenlyk ontvouwd , en gemoedlyk ter betrachtinge aengedrongen , volgens die eiding, naer welke hy gewoon was zyne gedachten in re richten , en in zyne Leerredenen den Volke voor te dragen, Ze zyn dus, volgens den Academifchen Trei. Ane crifs, kunnen met genoegen gelezen worden van hun die behagen fcheppen in de gewoone Hollandfche predikwyze, en zyn by uitnemendheid wel gefchikt , om tichting te ge- ven aen dezulken , die zodanig ene leiding gewoon zyn, Jsraëls Verlosfinge en eeuwige Beboudenis. WVoorgefteld tot ops wekkingenz. aan bet verftrooid Israël , door bunnen Broeder naar den l/leef[cbe, CH. SAL. DUITsCH. Tweede Deel. Gee drukt voar den Autbeur. Te Amft. by D. Swart. In groot oftava 244 bladzyden. I^ 't voorige Deel heeft de gewezen Rabbi zynen Broes deren naer den vleefche onder "t oog gebragt, den elen- de-ftaet , waer in ze zich buiten Christus bevinden ; en gaet nu over, om hun voor te Dellen, ,, dat de Eenige Verlos- Jing en Rantzoeneering eenes Dood/cbuldigen Zondaats , al- leen in en door den poop des.tegenbeeldigen HooGEPRIES- TERS, die na de Ordeninge van Melchizedek is, gefchie= den kan”. Dit gedeelte word op de eigeníte wyze als °t voorgaende behandeld (*). Men vind hier in de eerfte plaetfe ene uitgebreide letterlyke ontvouwing van de tael des Pfalmdichters, Ps. XLIX. 8,9,10: Niemand van ben zal [zynen] Broeder itwmermeer kunnen verlosen enz. Den letterlyken zin nagefpoord hebbende, doet hy den Lezer 0 d (*) Zie N. Pad. Letteroef, VL. D. AL 252,2833 - P C. S, DUITSCH ISRAELS VERLOSSING. 99 opmerken , dat de Dichter hier mede iets hoogers bedoelt 3 en dit leid hem om byzonderlyk te toonen , zo de kragt- loosheid van *t gantfche Schepzel, als de noodzaeklykheid van een COEL, met de vereischte eigenfchappen, ter vere losfinge vat deu Zondaer; in wien de Vaders geloofd, op wiens komst zy gehoopt hebben, en wiens tyd van vere fchyning reeds vootlang vetftreken is. Deze denkbeelden worden, naer den gewoonen leidraed onzer Godgeleerde Sainenftellen , voorgedrágen , en tér opmerkzaemheid det Joodfche Natie tengedrongen , Onder nevensgaende aen- merkingen over, en wederlegging van etlyke Rabbinifché denkbeelden en beuzelaryen , waer aen vele Jooden te dwaeslyk geloof flaen, en zich te blind onderwerpen. De Autheur hoopende dat zyne leerwyze enigermate gefchikt zy , om zomtnigen uit de Natie tot nadenken te bewegen, Daer hier op nog een derde Deel te laten volgen; waer in hy zich voorftelt te bewyzen, dat jesus cHnisTUS in alle deelen beantwoord aen ’t geen in zodanig een GOEL vera eischt word; dat de van oudsher aengeduide kenmerken - vàn den latgbeloofden MESSIAS in hem hunne vervulling erlangd hebben; dat gevolglyk de Zondaer zig veilig ac hem kan toeveftrouwen, en van hem zyne Zaligheid en Eeuwige Behoudenis verwachten. Het aanmerklyk verfchil tusfchen de Leer der Gereformeerde Kerk en die der Remonftranten in Nederland; in een? beoor- deeling van zeker Werkje, genaamd, Verbandeling over de Perdrággsagmbeid enz. Briefsgewyze vertoond door een Heer buiten Vlissingen aan een voornaam Heer in Friesland; en in % licht gegeven door F, J. v. OLDENBURG. Te Utrecht, by A. v. Paddenburg 1769. Bebalven de Woorreden 301 bladz. in groot ottavo. | Verbandeting van enige byzonderbeden betreffende de Kérke- ke Petdraapzaambeid den wel edelen Heere H. GOODRICKE Aneren: voorgedragen , door C. BONNET. Do&or en Profesor der If, Godgeleerdbeid op de Academie te Utrecbt. e Ütr. by de Wed. |. J. v. Poolfum en A. v. Paddenbutg 3770. Bebaloen bet Vorwerk 395 bladz. in groot octavo. Due deze Gefehriften ` bertekketyk tot vroegere be- kende Papieren over de Kerkelyke Verdraegzaemheid , voegen „ ten aenzien van ’t onderwerp a en de manier van 4 uit- 190 SCHRIFTEN OVER DE VERDRAAGZAAMHEID, uitvoering , eigenaertig by elkander. Ook twyfelen we niet, of het getuigenis door Profesfor Bonnet aen ’teerstgenaeme de gegeven, zou ook dat van den Heer Oldenburg , met opzicht tot het laetstgemelde zyn: te weten ; dat het een erkje is ‚dat van allen „die in de leere der Hervormde Kerke eenig belang neemen, met veel nut kan geleezen worden. Ook maken wy geen zwarigheid om er ons zegel aen te hangen , mits dat we de uitdrukking vap de leer der Hervormde Kerke in een bepaelden zin verklaren , of ’er liever , klaerheids- halve, ene andere voor in de plaets ftellen. Het doorbla-. deren der latere Godgeleerde Schriften , en ene gemeen- zame verkeering met Leeraren onzer Kerke van verfchil- lende leiding, heeft ons al voorlang doen opmerken, en anderen hebben "t nevens ons wel opgemerkt, (want *t is niet moeilyk te befpeuren, eu we geven °t niet op als ene nieuwe ontdekking; ) dat er wel inzonderheid twee ma- nieren van ’t verklaren der Leere onzer Kerke plaets hebe ben, waer van men de ene niet oneigen geflreng ep de an- dere toegevend zou mogen noemen, En dat hier mede veel al gepaerd gaet, "t geen ook natuprlyk is, een geftrenger voorftaen van, of ene toggevender behandeling omtrent on- ‘ze Formulieren van Enigheid. Dit verfchil in 't oog hou- dende, en onder dat denkbeeld beide deze Werkjes door- bladerende, zien we 'er niet veel nuts in voor hun, die zich aen de toegevende zyde houden 5 maer ze konnen zeer wel van nut zyn voor hun, die de geftrenge zyde kiezen, En men mag dus zeggen , dat deze Werkjes van allen, die in eene geftrenge verklaring van de Leer der Hervormde Kerke, of bet geftreng voorftaan der Formulieren van Eenigbeid , eenig belang neemen, met veel nut konnen geleezen worden. Niet , dat we derzelver lezing anderen zouden afraden 3 ver van daer! Hoor en Wederboor is ene gulden Spreuk. In tegendeel wy raden ook den anderen, die genoeg ledigen tyd hebben, en lust bezitten , om denzelven in een nader onderzoek van dit verfchil te befteden , derzelver lezing aen, voor zo ver ze 'er ook enig nut van konnen hebben. Men ziet althans in deze Schriften wat bekwame Mannen, waer voor ieder deze Schryvers moet hquden , en waer van deze Papieren ten overvloede getuigenis dragen, ten voordeele hunner denkbeelden weten by te brengen; en men word daer door te beter in ftaet gefteld, om gegrond na te gaen, gen welke zyde men zich te houden heeft, — - 4 '"" De ` Jj. E- SCHUBERT LEVEN VAN VIGILIUS, TOI De onmogelykbeid om de tegensooordige gefchillen te vereffenen, . iws[cben onze publieke Kerk en die der Remonftranten. Te bekeomen te Groningen en elders. In octavo 29 bladz., | | En zou ons in dit Gefchrift wel diets willen maken, INL dat onze Nederlandfíche Kerk , zedert het Dordrecht, iche Synode, met regt heeft beginnen af te zien, van de grondftelling der eerfte Reformateurs, dat Gods Woord de enige Regel is van Geloof en Leven. Men beweert, dat de ondervinding geleerd heeft, dat bet Kerklyk Gezag 'er nood- wendig by moet komen , om °t kracht by te zetten; en dat de Remonftranten , den ouden regel halfterrig aenklevende, er in hunne practyk niet aen beantwoorden 5 en de vere draegzaemheid, die zy met woorden leeren, door daden tegenfpreken. Dit zo zynde acht men 't onmogelyk de gee Schillen tusfchen de Publieke Kerk en die der Kemonftrane ten te vereffenen, nademael, gelyk "t op °t T ytelblad uit- gedrukt word, die van onze Publieke Kerk, de ware Grond. regel.nog niet Gantsch bebben verworpen. Maar de Remon» franten Gebeel, Waar door zy onbe elo zyn en zullen blyven. —— Dit Stukje {chynt ene tweledige Satyre , doch men kan ’t geen fcherp tweefnydend zwaerd noemen; 't is eer ter wederzyde ftomp. De manier van voorftellen is ver van geestig, de ftyl is zo ongevallig , en de plaetzing der hoeve om dit Stukje ten einde te lezen, Het Leven of de Gefobiedenis van vier Ius Paus te Rome. Door j. E. SCHUBERT, Abt'van Micbaêëlftein enz. Uis bet ‚ Hoogduitsch vertaald, door ANTONI FREDRIK KLENKE, Je 44mji. by A. Eichhorn 1770. Behalven bet Voorwerk 35 t. Madzyden in groot oGavo, 2 BE [En ieder, die Inst heeft om de verfchillende denkbeel- ` den over het gezag der Concilien , en de verplichtens de ondertekening der Formulieren na te gaen , zal niet kwa- lyk doen niet dit geleerde Werk des Hoogleeraers Schubert l aendachtig te. doorbladeren; dewyl hy er verfcheiden by- ` zonderheden en aenmerkingen , omtrent dit onderwarp, in zal ontmoeten , die zyne oplettendheid tot zich konnen. trekken. | on. 