VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Daar ik zag , dat het fenyn zich reeds door de geheele aasfa der vogten veripreid һай, en het my toefcheen , dat de Natuur zich доог de huid tragtte te ontlasten , fchreef ik haar ееп mengzel voor uit Aq.. Ruthe 57У. & С. Cervi zi. Theriac. Androm. zij. Syr. Artemia 51. т. om alle tien minuten er een lepel vol van te gebruiken. Binnen den tyd van twee uuren waren de toevallen mer- kelyk bedaard; dan, om vyf ишеп, fcheen alles verlooren ` te Zyn, alle de reeds genoemde toevallen waren tot den hoogften trap geklommen , de benaauwdheid was aller vere Schrikkelykst , en ging verzeld van eene volkomene razer- Фу. Ik liet toen een zeer prikkelend lavement appliceeren , ur het Ele&. de Hiera picra , Oxymell. Squid Polychr. , waar door eene menigte zeer flymige ftinkende KR afgevoerd wierd, en de toevallen. weder bedaarden. De voorgemelde Drank , met byvoeging van een halve drachma: Laud. Liq.. Sydenh. liet ik vervolgens gebruiken, waarop ееп Derk zweeten, еп een zeer rustige пасг, volg- den. Des daags daaraan , waren de puisten en vlekken verdweenen, als ook de benaauwdheid en гагегпу; de pols floeg ruim , en was gemaatigd, еп de Patiente klaagde alleen over zwaare vermoeidheid: een zagt laxeermiddel, dien dag voorgefchreeven , veroorzaakte eenige Stoelgangen , en ver ` vol- „TWAARNEEMING. 235 eenige dagen de Cort. Реғиу. gebruikt hebbende , was zy volkomen weder herfteld, R De Haring, wiens Reuzel. deeze geweldige toevallen ver- oorzaakt had, heb ik: zeer paauwkeurig onderzogt ‚ dezel ve aan een Hond en Kat te eeten gegeeven; босі heb. ben "er geen de minfte nadeel aan ‘hunne gezondheid door geleeden. R. .UITTREKZEL EENS BRIEFS , UIT KONINGSBEËGEN , AAW ‚ DEN HBER CRELL CESCHREEVEN , OVER HET SUCCIN , GEEL AMBER OF BARNSTEEN , EN DE ONTDEKTE VORMING DAARVAN. (Journal de Phyfique, 1791. Nov.) MYN HEER! et Regt om den Gee de Baltijche Zee, ni uisfen geworpen, te v tyd, den Koning alleen tc ner Kroon- voorregten uit houdt men zich niet te v inzameling; eene nieuwe 1 eene veel grooter hogveell langs in zwang gebragt, ‹ GAUDE , Staatsdienaar. Е Deeze handelwyze, welkè volftrekt nieuw is, fpreidt деп digheid, tot at men den eken , gelyk weeten wy d een voort- Men ` C") Men zie hier over, een Scheikundig Onderzoek der Eigen- Sehappen , van het vlugge zuure Zout van den leen , door den Heer port: uit de Hifi. de l'Acad. Royale des Sciences С? Belles Lettres de Berlin vertaald, in de Uitgezogre Verhandelingen by нооттотм, I D. Ы. 223, enz. ` ` о; 234. BRIEF OVER EET SUCOIN, Men heeft maamlyk , naar ale: de regelen van de kunst der Mynwerkeren, begonnen, met, op eenen zekeren afs fand van Zee, Putten en Gaanderyen te maaken , waatuit - de Bargfteen , in cene vry hoeveelheid ‚ gehaald wordt. Ik ben in eene dier Putten nedergedaald; dezelve lag twee honderd voeten van de Zee af, en hadt de diepte van 98 en een halven voet. Met behulp van Lampen, de wy, їп de diepfte plaatzen, veel moeite hadden om brandende te houden , ontdekte ik , met myne Medeonderzoekers, dat ав Borger lag tusfchen twee ftrooken Houtskool , aan welke dezelve menigmaal zo vast gehegt was , dar ver- fcheide ftukken , welke men ons aahboodt, vry groote Kooldeelen bevatten , waarin het houtagtig zamenweeftel zeer duidelyk te ontdekken was. ` 5 De kleur van den Barnfteen , welkén wy zagen, was bruin als Turf; dezelve brandende, ontftondt ?ег ееп lugt aan Turf eigen , waarin ертег een fterke harstlugt door- Жык ; verfcheide brokken Geel Amber ontbonden zich als ue (© De Heer pe шс, fchryft, in eenen Brief аай DELAMPTURIE , fur la Theorie de la Terre, „ dat de Barnfteen zich inhet Delle s hout bevindt” Josrnal de ‘Phyfiqae, 1791. Det. GENE AMBER, OF BARNSTEEN. Gap Мм» Zeewster , °t welk. zypelde доог het zand , °t welk гена ontítooke laagen eege el ks toe ragten dan de vorming van di ig het. Die ftykken, welke шеп uit de Putten haalt, zyn van hilleade grooste. Ik heb ftukken van verfcheide pon- gezien , zelfs die van drie tot wyf ponden woogen, dn allen gevalle » °t geen deeze wyze van Barnfteen ver- gamelen э: wordt ryklýk daor het geen ‘er van kome goed gemaakt. EE: z (*) De Heer ротт ` merkt, in ° dot van het voorheen sange» baalde Onderzoek, op, - — "le een klaarbiyklyk Gevolg van alte vw de voorgaande, Praefneemingen, дас het vlugge van „ Bernfteen geenzins een gewoon Zuur is vaa Zout, noch s есп gewoon Zuur Vitriool ; maar dat het , in zeer veel ‘opzigtea , vaar het Zuur der Plantgewasfen of Azyuzuur (4. „ ëm Vaegerabile) zweemt: gelyk vari’ de andere гуде de n Flores Benzeoin , ten opzigte van hunne drooge fublimeering , еп eenige andere о digheden, veel overëenkomst hebben „ met Zout, volgens ° geen de Heer NEUMAN reeds op- „ gemerkt heeft ; slleentyk met dit verfchil , dat dit Zout, » wegens de menigysidigheid zyner Harstagtige deekjes, zeer vaardigiyk ogtbonden wordt , zo in: Brandewyn , als in des- „ zelfs overgehaalden Geest. of Veoslaop , en dar aan еса ei Gcherpen fmaak feelt," t BRIEF VAN DEN HEER LE ROY, Lid van de Academie der Sciences, AAN DEN HEER DELAMETHRIE , OVER DEN PUBBELEN RING VAN.SATURNUS, TEN GELEI- DE EENS UITTREKSELS VAN EEN ВЕР, DOOR DEN HEER HERSCHELL AAN DEN HEER WAT- | ` SON, OVER DEEZE ONTDEKKING, | (Journal de Phyfique, 1798.) MYN HEER! Tk heb de eer U een Uittrekzel te. zenden eens -Briefs „ „А van den Heer HERSCHELL aan den Heer „WATSON, uit welken Gy zult aen, dat deeze onvermoeide Waarneemer ‘niet ophoudt met mieuwe Ontdekkingen aan den Hemel te. n, e С, А b = 7 ' De groote cassini, gelyk te zien is in de oude Me- dE ‚ о! moie 236 BRIEF OVER DER DURBELEN. RING moires de Г Academie des Sciences, is de eerfte: de" ver- moed heeft , dat de Ring .уап Saturnus dubbeld : was (*j, Veelen hebben, na hem., die zelfde gedagten gekoesterd ; en ik kan zeggen, ook onder der zodanigen getal be- hoord te hebben, naa, by veele gelegenheden , deezen Ring met aandagt befchouwd te hebben; dan het was voor den Heer HERSCHELL bewaard, te zien, ’t welk anderen (eg vermoeden , en buiten twyfel. te bewyzen ‚. dat' de Ring уап Saturnus dubbeld is. — Hy heeft desgelyks ‘onts dekt, ten aanziene van den laatften Satellit deezer Pla- neet; dat de Natuur, in het wyduitgeftrekt Heeläl , altoos éénpaarig is іп haare Wetten. Door 2упе Waarneemingen getoond hebbende, dat, indien de Maan- от haaren As omwentelt, în denzelfden tyd, als dezelve om de Aarde draait , het even zo gelegen is met deezen laätften Satel- Kit, die om Saturnus draait in °t zelfde tydsbeftek, als hy om zyn As wentelt. hooger prys moeten (ellen op die groote Magnen ; die fcheppende Vernuften , die de Slagboomen , welke den loop en voortgang van ’s Menfchen Geest ‘ftuitten, wee: ten weg te draaijen. k ben, Aux Galleries du Louvre, оф Fan. 1792. Het (*) Hy nam, (volgens ре LA LANDE, Astron, $.3227 en 3228 ,) waar , dat de breedte van den Ring in twee gelyke deelen gedeeld was; door een donkere ftreep , welks krone dezelfde was, als die van den Ring. De ‘Heer SHORT væ- zekerde DE LA LANDE, verfcheide van die. Ringen: gezieu ze ebben; de laatstgemelde:ftelt, dac het buitenfte deel van den ing verdeeld is door verfcheide Iynen , welke, aan den qg- trek van den Ring, ееп gelyk middelpunt, (сһупеп re hebhen , ea gelooft, dat "er verfcheide Ringed in een zelfde vak ge- plaatst zyn. |. VAN SATURNUS.. · . 837 ~ Het Uittrekzel des Briefs van den Heer H8RSCHELL зап den Heer WATSON, gedagtekend то Dec. 1791, is van dezen, inhoud: и ben ik druk `s Volgens myne gewoonte, zeer bezig weest met het polysten der Spiegels van Telescoopen van allerlei „grootte, om dit moeilyk deel der Optica tot volkomerheid te Brengen. In de daad, het is onmogelyk zich een denkbeeld te vormen van den tyd dien ik befteed , еп van de moeite, welke ik genomen heb, om туй oog- ` merk te bereiken, Dan ik heb daarvoor volkomene vere goeding ontvangen, door het vermaak ’t geen men al. toos fchept in-een geliefd onderwerp door te zetten, еп .. nog meer door den gelukkigen uitlag, waar mede ik my mag ftreelen myn arbeid bekroond te zien. an Муп Telescoop van veertig voeten is tegenwoordig het beste werktuig, `t welk ik bezit, dat is te zeggen, dat ik met dezelve beter, dan met eenige andere myner Ten lescoopen , de moeilykfte voorwerpen om onderfcheiden gezien te worden, kan zien, als by voorbeeld Saturnus „ iens Satelliten en Ring, of liever diens Ringen: want ik heb, zeer onlangs, aan onzen Voorzitter een Gefchrift ter hand gefteld ‚ betrekkelyk tot die Planeet , waarin ik duidelyk heb aangetoond, dat dezelve twee onderfcheide Ringen heeft, van elkander afgezonderd door eene groote tus{chenruimte , zodanig dat ik, met myn Telescoop van veertig voeten, zeer duidelyk, den hemel gezien heb door die ruimte, welke eene uitgeftrekcheid bellaat van 174z onzer (Engel/che) mylen. De Diameter van den buiten- fen Ring, gemeeten met hetzelfde Werktuig, bleek my. grooter te weezen dan 222 van dezelfde шуіеп. s In dat zelfde Gefchrift heb ik desgelyks getoond, dat de vyfde Satellit van Saturnus in 79 dagen 7 uuren en 47 minuuten om zyn as wentelt, en dus daartoe een tyd befteed te gelyk aan den ommegang rondsom die Planeet. Weshalven deeze beweeging, ten dien opzigte, geheel ge- lyk is aan die der Маале, welke, om haaren as omwens telt, juist in °t zelfde tydsbeftek als zy befteedt in ronds- om de Aarde te draaijen.” QN- «29 ONDERRICTENDR АКИМЕВЕКНСЕН men ааты аам м н нафар gmg м : 1 d ` ONDERRIGTENDE AANMERKINGEN, MEDEGEDEELD AAN BE HEEREN NATUURKUNDIGEN , DIE NA DR ZUIDZEE EN DE ZUIDPOOL-GEWESTEN OP REIS GAAN 5 VOORGE- LEEZEN IN DE SOCIETEIT DER NATUURLYKE HIS- TORIE , TE PARYS, den 29. van July 1791. Door den Heer DEODAT DE DOLMIRU, (Journal de Phyfique.) (Wervelg еп Slot van bi. под.) ie daar. eenigermaate opgegeeven, waartoe de wèrke zaamheden уап een Deltftofkundigeu zich zouden kunnen bepaalen , .als hy , flegts voor een zeer korten tyd een-onbeweonde Kust aandoet. Maar, indien hy befchikking over den tyd in zyne magt heeft; indieq geene hinderpaal ham belet om in het binnenfte des lands te dringen, moet hy, zonder еей oogenblik te mars gen, zyne ichreden zetten па. de hoogfte Bergen, welke zich aan hem opdoen, en onder den weg alle aanduidingen verzamelen , welke. hy, wegens: derzelver natuur, konne verkrygen. Wanneer de Landen bewoond zyn, hebben de Inwoonders Wapenen of huislyke Gereedfchappens ‘snen moet dezelve bezien, en uit hun: verneemen , vanwaar zy de ftoffen tot het vervaardigen van die werktuigen haalen, in gevalle zy zeldzaam genoeg zyn om zulks te Onderzoeken ; desgelyks hebbe men te letten op de bouwe ftoffen tot hanne Wooningen gebruikt, enz. Eindelyk , aan den voet van ’t Gebergte Srkomen , zal men daat weelligt brokken aantreffen die van de toppen afgerold, en ftukken , die door de Watervallen: afgefpoeld ,. zyn. Wanneer men daar Kalk(teenen vindt, zonder {poor van eenige Rotsífteenen, kan men wel de moeite befpaaren om de hooge Bergen te beklimmen; ’t is dan voldoende de seging der beddingen op te neemen, én te onderzoeken s welke Delfftoffen er zich mogen bevinden. © -= —., Dan ik verzoek te deezer gelegenheid, om eene foort van waarneerning te doen , die men tot nog verwaarloosd heeft , te weeten, het in opmerking neemen van de Stoffen die Һе» midden beflaan der Valeien tusfchen de Kalkfteen-bere п. Het is van eene byzondere aangelegenheid, te on- erzoeken, of die Valeien afbrokkelingen van diezelfde . еге VOOR NATUOREUNDIGEN. ` 239 Bergen behelzen, of selfftandigheden daarvan vreemd. De Heuvels van Potaarde, die men zeer dikwyls tusfchen de Ketens van Kalkfteen-bergen aantreft, leveren, by voors beeld, een verfchynzel op, weinig waargenomeft , zeer ge- wigtig, en misfchien ket moeilykst te verklaaren wan alle die tot de Natuurlyke Historie des Aardkloots behooren. Zy bevinden zich niet in derzelver geboorteplaats; zy zeg laater dan de opening deezer Valeien gekomen; naardemaal de beddingen der tegenoverftaande Bergen , die onderli aan elkander beantwoorden, uitwyzen , dat de ruimte, we ke zy beflaan vóór dezelve uiegehoold zyn, harden Kalk. fteen bevatte. | Vanwaar zyn die Potaardagtige Heuvels gekomen „ die door de Zee fchynen agtergelaaten? Zy bevatten doorgaans, 1. Qverblyfzels van het groeiend Ryk, als Planten, Rietge- waslen, bykans geheele Boomen, dikwyls дип, ’t welk eene langduurige afilyting aanduidt. о. Overblyfzels vam groote Landdieren, meestal vreemd aan de Lugtftreeken , waar men ze aantreft. 3. Lichaamen van Zeefchepzelz van verfcheide foorten; de Delfltoffen zyn Ter geplaatst in onderícheidè laagen , in °t wilde ор еЇйїпдет gehoogd 3 of dezelfde laag bevat (tukken van zeer verfchillenden aart 5 zodanig zyn de Heuvels van Potaarde van Jal d'Arno in Toscaane , en omftreeks de Seine, waar ik eene menigte van Boomen gevonden heb, die meest Eikenboomen waé хеп; deeze verftrend , andere eenigzins bitumineus, van kleur als Ebbenhout , en zo wel bewaard, dat zy nog tot het inlezgen van fchrynwerk kunnen dienen. y rusten ор beddingen die Olyphantstanden bevatten van cene ver- baazende grootte, deeze zyn begraaven onder andere bede dingen van Zeefchulpen , doormengd met rietagtige Plans ten, overdekt met laagen van Potaarde ter dikte van meet dan honderd roeden. Het Vaderland der Olyphanten is de plaats niet waar de Eik kan groeijen; en indien deeze Boom. tot den Tarcoaaichen grond behoorde, zouden egter de Overblyfzels van die groote Beesten van veel verder moes ten Котеп. Те vergeefsch heeft men uit derzelver veelvul: digheid, en de beenderen , dic Dieren van verfchillenden ou- derdom aanduiden „ willen befluiten dat zy onze Landen ` bewoond hebben , en daar langen tyd voortteelden. Неї kan ondertusfchen zeer wel weezen, dat zy in onze Lugt- ftreek zyn aangeland door de uitwerking van een geweldi- gen Zeevloed, die, zich van het Zuiden na het Noorden weegende, de oppervlakte des Lands, door deeze Dieren , e- \ 240 ONDERRIGTERDE AANMERKINGEN bewoond , medevoerde , en dezelve op een hoopte in % Noorden van Siberie en van America, ten eigeniten: tyde dat deeze: ze in Toscaane begroef. Te meermaalen zyn deeze Potaardagtige Bergen de eer» fte fporten van oorfpronglyke Bergen; als dan moet men ze overklimmen om vervolgens te komen tot de Rotzen daar agter gelegen. De Natuurkundige zal, derhalven, voortgaan , tot hy hooger punten ziet, еп veel fcherper en afgebrokener kanten; en zonder zich op te houden met bet waarneemen van byzonderheden, die hem zouden kunnen , mise VOOR NATUURKUNDIGEN. 241 miskiden, en den kostiyken tyd doen verliezen , moet hy de hoogfte toppen beltygen, еп, naa dat hy, zo veel hem mogelyk zal weezen, de hoogte bepaald heeft tot welke hy opgeklommen is , zal hy daaruit de betrekke- dyke hoogte afleiden van de voornaamite Bergtoppen, die hem omringen, en derzelver onderlinge ligging; hy moet, onderzoeken de rigting der Bergketenen , de betrekkelyke ligging der Bergen еп der groepen van Bergen, derzelver edaante, de wyze hoe ге tot elkander ftaàn, en de ge- ldheid der fcherpe hoogten. ’t Zyn deeze hoogten, die bovenal zyne aandagt moeten trekken, en het is van het uiterite aanbelang te bepaalen, of zy het agterfte ge- deelte der Bergen uitmaaken , die, in derzelver andere ор» zigten, de zagtíte afhellingen zouden hebben, of dat ze even zeer den ganfchen omkring bevatten, of de fcherp® en {teile hoogten van onderfcheide Bergen tegen elkan- der zyn overgefteld, of dat zy zich alle van denzelfden kant opdoen, of eindelyk blyken tot één middelpant te behooren. Vervolgens zal hy de (обе , waaruit ze be, ftaan, nafpeuren, еп waarneemen of derzelver ligging ia beddingen, їп laagen, of in groote ongefchikte klompen , із. Hy moet er op letten , dat de laagen, die naby aan de verticaale rigting komen , en niets dan derzelver ту- den laaten zien, het voorkomen kunnen hebben van groo. te ongefchikte klompen van geregelde klooven dooffneeden, terwyl, van de doorfneede zyde bezie , die zelfde laagen ‚ zich als kantzuilagtige Kolommen opdoen. ` Veticheide andere bekwaame Natuurkundigen zyn door die valfche vertoeningen misleid, en hunne misflagen hebben my gee toond, dat men, zo veel mogelyk, een Berg van alle kan- геп moet befchouwen , eer men eene bepaalde џіс(ргаак over deszelfs beltaan doet. De gewigtigfte naafpeuring, vervolgens, op deeze еегће Bergen in ’t werk te ftellen, is het opzoeken van Kalk- fteen; men hebbe, derhalven, niets te verzuimen om te. . ontdekken eenige ftukken van dezelve, die eertyds dceze Bergen zouden kunnen overdekt hebben, en bovenal ой» derícheid maaken tusfchen oorfpronglyken Kalkfteen, en die geörganifeerde Lichaamen in zich bevat. Dit laatfte is het allergewigtigfte, en men moet eene naauwkeurige aantekening honden van de onderfcheide Hoogten , waar men dezelve kan vinden, en daar naauwlettend zoeken op de indrukken of vòetftappen van Zeelichaamen. De ligging ook van oorfpronglyke Kalkfteen is van veel аап“ MENG, 1292, NO. 6. К | 242 ONDERRIGTENDE AANMERKINGEN gelegenheids, еп kan op zich zelve het onderwerp wees zen van ontelbgare keurige naafpeuringen. Ik moet hier, by wyze van voorbehoeding, aanmerken ‚ dat "er veele kalkaartige Steenen beftaan, die met Zuuren niet opbrui- fchen, of eenigen tyd aan die foort van beproeving we- derftand bieden , eer zy tekens van opbruifching geeven ; en het zou dus kunnen weezen, dat men, te veel ver- haastte proeven te werk ftellende , den Kalkfteen niet over- al zou kennen , waar dezelve met de daad aanweezig is. Ik hou het voor zeer mogelyk, dat men geen Каікйеев van den tweeden rang of met fchulpen bezet zal vinden op de Eilanden der Zuidzee „ tusíchen de 130 en 280 Graaden Lengte, als mede op Landen digt aan de Zuid- pool; еп dat voorts dezelve zo veel minder hoog zal gee vonden worden , naar gelange men nader is aan die aan» geweezene bepaalingen (*). ` Het wederkeeren van een reis па de oorfpronglyke Ber- en moet befteed worden in het verzamelen van Rotse rokken van onderfcheide foorten ; de verfcheidenheden kunnen hier verbaazend weezen , zo door de vereeni- ingen van veele zelfftandigheden, in onderfcheide getal- hen en onderfcheide evenredigheden byeen vergaderd, als door de verfcheidenheid van kleuren , van hardheid, van heid, enz. enz. Deeze foort van Bergen leveren het choonfte veld op voor den arbeid en de naafpeuringen van деп Natuurkenhner, die de aangelegenheid kent der Steenkunde, en hoe lang hy zich onthoude in de nabuur- fchap van zulke Bergen, kan hy altoos zyn tyd op eene nuttige wyze voor Weetenfchappen, еп op eene aan- genaame voor zich zelve, befteeden. Wy weeten dat de meeste Eilanden der Zuidzee Vulca- nifche zyn; het is mogelyk in dier voege gefteld met de Zuidpool Landen; Nieuw Holland en Nieuw Zeeland heb. ben brandende Bergen, en die reeds uitgebluscht zyn. De daadlyke of nieuwlingfche ontbranding is te gemak- lyk (*) Elk begrypt ligt‘dat ik hier niet fpreek van die Koraalrotzen, welke de aannadering aan alle Landen in de Zuidzee zo gevaar- lyk maaken : deeze zouden Kalkfteenen zyn, welke men by de toppen der bergen vindt, indien het gebeurde, dat de groote Waterplas weder eene verplaatzing onderging; doch deeze Voort- brengzels der Polypén kunnen voor geene waare Kalkaardge Steenen worden gehouden, tot dat de opvulling уап alle de hol- ligheden plaats hebbe, en dezelve digte klompen worden. тооќ WATOURKUSDIGEN: -` a Ik te ontdekken, dan dat het noodig zou weezen de Kentekens aan te wyzen, die dezelve aantlufden. И zal alleen zeggen, dat men zich voornaamlyk moet houden dan vastgeflootene Lavas, en зат Побеп, die de Vulcas- nen hebben kunnen uitwerpen zonder verandering; sie andere voortbrengzels zyn niets meer dan wyzigingen van die eerfte grond! п. Ondertusfchen is het goed daarvan eene verzameling te maaken, en om dit meer gemaks by té zetten, durf ik aanpryzen het fygtematiek 'Tafereel, TE welk ik vervaardigd heb, waarin ik bragt alle zelfltan- digheden, die vereenigd kunnen weezen іп een Vuurbräg- kenden Berg. ` Wat de uitgebluschte Vulcaanen aanbelangt, en-boven al die van zeer vroegen tyd zyn, ’t valt veel bezwaar= Iyker dezelve waar te neemen , de voortbrengzels daarvan naa te gaan, en zelfs het beftaan daarvan te bewyzen. De vastgewordene Lavas hebben geene kenmerken, diè blykbaar de werking des veurs ganwyzen; derzelver kleur, korl , hardheid , zwaarte en gedaante, verandert in ’t oneindige, en ‘er is geen dier uitwendige kenmerken , wel- ke zy niet gemeen hebben met voortbrengzels door " was ter veroorzaakt. De vereeniging van alle die plaatslyke omftandigheden is noodzaaklyk om de natuur te bepaas Ten van de werkende oorz: ` 77 Е ` beid en gewyzigd heeft. ken, dat шеп agt geeve ot treffende , gezegt eb їп der Bafalten. e Natuur caanen gevonden heeft, za! zy onder de Zee gelegen h zels bedekt of vermengd et overblyfzels gevonden van andere dierlyke Weeze verfteening їп de poreufe L Ik zal deeze Onderrigte uitwerken, ze zouden tot ik er alles in wilde bren u opgemerkt te worden. | теп Mynwerkkundigen , d gewyd hebben, verzekeren 2 gen, die binnen hun bereik zyn, zullen verwaarloozen; ik bezit den belachlyken waan miet om hun een naauw- Keurigen weg af te badkenen : beter dan ik „ kennen het aanbelang hunner Zendinge s еп zy gévoelen 960 D welk e 444- ONDERR: AANMERKINGEN VOOR NATUURKUNDIGEN; welk een licht zy over de Weetenfchappen zullen kunnen verfpreiden: ik verlangde alleen hun eenige gewigtige ftuk- ken te binnen te brengen, die byzondere betrekking heb- ben op de oude Natuurlyke Historie van onzen Aarde ot. CHARACTERTREKKEN VAN DEN HEER JOHN HOWARD, Esq. e (Overgenomen uit Dr. Arem, View of his СВагайег, and , Public Services) ‚ P | Ser voldoening eener onlangs gedaane toezegging (* ` eeven wy thans hier de Chara&errrekken ЕС 0» an menschlievenden Heer HOWARD, als ееп Toevoggzel op an zyn vroeger geplaatst Leevensberigt CA," «я AS ES # De ‚voetftappen gevolgd hebbende van deezen grooten Menfchenvriend , van zyn wieg tot zyn graf,hem van na- by befchouwd hebbende in dat gedeelte van zyn Lee- vensloop „’t welk meest ter algemeene kennisneeming open- ligt, fchiet my niets meer over, dan die Charaétertrek- ken te verzamelen, welke zich voordoen in zyne ‘daa- den, en daar uit, met byvoeging van fyner trekken, tot welker opmaaken een aandagtig befpiegelen my in ftaat ftelt, een getrouw afbeeldzel van dien Man te maalen. - Het eerfte dat een kundig Waarneemer van den Heer HOWARD trof, was een uitdrukking van buitengewoone fterkte en Kragt in alle zyne gebaaren en woorden. Een leevendig en doordringend oog , kragtige gelaadstrekken , een vlugge en fpreekeride houding, duidden niets anders aan dan eene vuurigheid in het vormen, en eene werk- zaamheid in het volvoeren, van zyne oogmerken. In geen tyd zyns leevens, geloof ik, was hy zonder eenig Ort- werp, ° welk hy met ernst zogt te volvoeren, en in al- Jes, wat hy ondernam, was hy onvermoeid om het tot vol- maaktheid te brengen. Gaf men hem een wenk, dat hy in iets was te kort gefchooten, of dat er iets kon toe- е- (*) Zie hier boven, bl. 161. | 8 СР) Zie N. Algem. Vader. Lettorörf. Мае D, ade St, р. 3325 Enz. 482, 907. = eg CRIRACTELTAEEETR VAN JOHN HOWARD;” "ais “gevoegd worden aan ’t geen hy gedaan hadt, dan ftondt men verfteld dat hy het Zei, reeds voltooid hadt, terwyl men veelligt dagt dat hy "et nog over raadpleegde. Cæsar zelve kon niet beter voldoen aan het zeggen des Dichters , Nil айит credens, dum дай tert agendum, Tk herinner my, dat, by den Heer:mowarn toevallig aan- gemerkt zynde, hoe hy, onder de Gevangenhuizen in Los- den, den Tower hadt overgeflaagen, hy zo zeer getroffen was over dit verzuim, (fchoon van weinig aanbelangs, de= wyl het daar gevangen zitten zo zeldzaam is,) dat hy, by de сеге gelegenheid, na Londen trok, om dit verzuim ta verbeteren. , И En het was niet alleen voor eene korte poes dat zyn yvervuur ter volbrenging van eenig werk dus ontftooken wierd. Hy bezat de nog veel zeldzaamer hoedanigheid, om, voor een langen tyd, alle de vermogens en bekwaam- heden van zyn geest op één punt te vestigen, zonder zich daarvan te laaten aftrekken door eenige verlokking , die nieuwsgierigheid, of eenige andere drift, hem in den weg mogt werpen; hy was onvatbaar voor die vervee- lingen wanfmaak , welke zo ligt, by het aanhoudend door- zetten eener zaake, dé ziel bekruipen, fchoon hy, door zyn vroegtydig reizen, zich niet onverfchillig betoond hade verpen van fmaak en liefhebbery, welke ап in een vreemd land treffen, fchynt zyne reizen, met voordagt gedaan om Hospitaalen te bezoeken, voor niets an- n gehad te hebben ; althans hy gedoogde der voorwerp hem ophield, of ter zyde Id met bet denkbeeld van het aanbelang - _ s еп de onzekerheid des menschlyken Лееуепѕ, was hy onyermoeid, от, zo veel mogelyk, af te doen in het beftemde tydsbeltek. In deeze Gefteltenisfe beftondt die Geestdrift , waardoor men іп ’t algemeen veronderftelde dat hy gedreeven wierd: want anderzins gaf zyn koel en evenmaatig geftel кеп Н et (*) Hy verhaalde, hoe hy, їп айе zynde, zich eeng һай baten overhaalen tot het bywoonen van een uitmuntend, fraa Muzyk; maar, bevindende dat zulks zyne gedagten te ver at- чок, wilde hy nimmer zich dit vermaak Schenken, R 3 246 CMARACTERTREKKEN , het minfte op van het character eens Geestdryvers. zette, ’t is waar, гупе plans met een verwonderbaare kragt en (tandvastighejd voort, maar geenzins met die herte en ‚упш еш, welke de verbeeldingskragt in vlam zet, en den Geestdryver kenmerkt. Ұапһіег ftondt by niet blogt om zich door partydige vertooningen te laaten inneemen, om de daaden door valfche middenftoffen te befchouwen , en dus te vervallen tot die misflagen, welke zo veelvuldig ats grypen by Menfchen vol verbeeldings en gevoels. ige Perfoonen , die hem alfeen kenden uit гупе buiten- gewoone werkzaamheden, waren al te gereed om hem met die verfmaading te bejegenen, welke Menfchen met ys- koude harten van een zelfzoekenden aart zo ligt betoonen , ‚omtrent alles wat aa eene hooge maate aan gevoeligheid en aandoenlykheid zweemt. Terwyl anderen, die hem eenige zias van verre kenden , en nu en dan voorkomende bly- ‘ken opmerkten van koelheid, en misfchien härdvogtigheid, „overhelden om zyn gevoeligen agrt geheel еп al in twyfel te trekken , en zyne werkzaamheden te eenemaal aan “en bezef van Her, of Heb eid , toe te fchryven. — Beiden dezen tasten mis in hunne gevolgtrekkingen. Ну evoelde wat een Mensch behoort te voelen; maar niet zo- anig det het hem misleidde, of in den prys dien hy ftel- de op voorwerpen van nuttigheid, of in zyne redenkave- lingen wegens de middelen waar door ze tot Папа konden gebragt worden. | De herftelling van misbruiken, en het verligten yan elen- de, waren de twee groote doeleinden , welke hy іп © oog hieldt in alle zyne onderneemingen. Ik heb even zeer ge- zien, dat een traan van aangedaanheid hem in de oogen Schoot, als hy zich zommige jammertooneelen door hem ‘gezien , herinnerde; en hoe verontwaardiging uit zyn gezigt te leezen was, als hy voorbeelden van laagheid en werdrukking ophaalde. Met dit alles , begaf hem ертег zyne Standvastigheid en zelfbeftuur nimmer. Nooit was hy ver- voerd, nooit onoplettend; еп de onuitfpreeklyke voordee- len van zulk eene geaartheid, іп de werkzaamheden waag toe hy zich verledigde, behoeft geen bewys. Het geheele beloop zyner bedryven was zulk eene proeve van onverfchrokkenheid en moed, dat het gansch overtol- lig mag fchynen , te zeggen , dat ђу die hoedanigheden bezat. Hy zat ze beide, en van natuure, еп uit begin- gel. Hy hadt een vast zenuwgeftel , en zyne overtuiging» dat hy het pad yan pligt betradt, maakte hem onbedugt voor r VAN DEN HEER JOHN HOWARD. 247 voor de gevolgen, ’% Was niet enkel in zaaken van aan- belang һу deeze (terkte van geest betoonde, Deeze verhief hem boven valfche fchaamte; en dien {chroom , welke een lafaort maakt van veele anders braave Mannen in de tegenwoordigheid van eenen meerder aanzienlyken… Niemand vreesde immer het aangezigt der Мепісһеп min- der dan hy; niemand twyfelde minder om toute waarhe- den te тердеп, of fchadelyke gevoelens те wederfpreeken. Hy was gereed om dile opoffering te doen, welke de in- agtneeming van ftrikte waarheid en ftrengen pligt kon opleggen. "Er valt geen twyfel aan, of de Heer HowARD zou, hadt hy tyden beleefd, waarin het (taande houden Yan Burgerlyke еп Godsdienftige Кенеп hem аап den marteldood blootftelden, als де gewilligfte Martelaar het Schavot beklommen, of de brandítaak omhelsd, hebben, De vastheid van des Heeren HowARD’s geaartheid ver- toonde zich in zekere beflisfendheid van handel, die hem, als hy zich eens bepaald hadt, onvatbaar maakte voor afraading, en aanzette om zyn oogmerk, in fpyt van alle hindernisfen, door te zetten. Hy verwagtte vaardige ge- hoorzaambeid van de zodanigen, die hy aordeelde dep zelve te mogen afvorderen; en hy was de Man niet om WW TT rzuimens te Jaren behandelen; chlyke zwakheden zeer in agt; voor over: eene betoonde te voldoe! velen redel kan men o mstbooden De midde worden , W 2. т уап dezelve was zyne wyze om zyn misnoegen te betaonen (*). De · ғ е ra&erfchetzende Anecdote ie ту ver- met hem in een Postchais van Lancashire 11777. De Heer Howard merkte ор, veilyker gevonden hadt dan om de Voer- n, naar welgevallen, langzaam of ras te y de volgende trek bedagt. Ор еса m gekomen zyrde, liet һу, als de „ ` veest was, door den Hospes om eene arme naarftige Vrouw , of ander voorwerp van liefddaadigheid, Zenden, Als dan betaalde hy dem Voerman de vragt, in tegene R4 woor- SA CHARACTERTREEKEN ост De Geest van Onafhangelykheid , waardoor hy aitoeg uitftak, was by hem alléen gegrond op de gemaarigdheid. ayner begeerten, Volkomen te vrede met het deel hem door de Voorzienigheid gefchonken, dagt hy nooit om zyne Goederen te vermeerderen. Zelfs toen, wanneer hy іп de omftandigheid was om Kinderen te krygen, ftelde hy het zich ten regel geen gedeelte van zyn jaarlyks inkomen op te leggen ; maar het overfchot van een jaar te befteeden tot eenig nuttig en weldaadig oogmerk. ‘Ten einde men die niet duidde tot eene befchuldiging van onbezorgdheid in zy- he eigene zaaken, zal het voegen hier aan te tekenen , dat hy op de zekerfte gronden mogt verwagten, dat zyne Kinde- теп, zo hy ‘er eenige mogt krygen, overvloed van fchatteir te wagten hadden van hunne Bloedverwanten. In deezer voege bewaarde hy zyn hart voor die befmetting , die (het ebeele leeven ons aankleevende) mogelyk de kwaal is wel- Ё meest altoos een ftaat van voorfpoed vergezelt „ de zugt om Кук te worden; een zugt, die men maar al 16 IKa woordigheid des armen, en zeide deezen, dat hy hem, бету! hy niet goed gevonden hadt aan zyne begeerte te voldoen in һер ryden, geen gefchenk zou geeven; doch dat hy, om te toonen, dat hy het nlet te rugge hieldt uit gierigheid, sen dien armen ber dubbelde zou geeven van '{ geen men gewoon was een Voerman te (сперкер. Dit gedaan hebbende, liet hy ge beiden gaan, Niet lang hadt һу dit beleid gehouden ‚ of: al hy ondervondt "ег de goede uitwerking van op һу bekend was. | Men heeft my een'zeldzaam voorbceld verhaald van de vast- heid zyner befluiten. Op zekeren tyd in de landen des Konings wan Pruisfen rydende, kwam hy зап een naauwen weg , waar” flegis één Rydruig door kon, en alle Postillous bevel hadden, „ om, het eene einde inrydende, op den hooro tot kennisgeeving te blaazen. De гупе deedt het; maar een goed deel van dien weg afgelegd hebbende, ontmoetten zy een Postbode, met таа. ken des Konings belest , die deeze voorzorg verzuimd hadt. De Postbode beval den Postillon van den Heer HOWARD te rug te keeran; maar de Heer HOWARD bragt "ег weigerende tegen іп, dat hy aan de wet, door den ander overtreeden , voldaan һай. De Postbode, fteunende op een gezag, waarvoor in dit Land alles snoet bukken , (prak ftoute taal; doch te vergeefsch. Dewyl niemand wilde wyken, zaten zy eene geruime wyl van de Ryd- tuigen elkander aan te kyken; in 't einde gaf de Postbode het gewonnen aan дер onverzettelyken Engelschman, die, am geene zeden „ welke ook, van zyn Regt wilde абад, e wegen waar — 7 _ VAN BEN HEER JOHN MOWARD. 249 Aikwyl8 vindt, dat milddaadigheid еп lust om het âlgemeen goed te bevorderen , verbant, en ten minften ons ontzet van die Onafhangelykheid, welke te verzekeren het beste gebruik is , dat men van Rykdom kan maaken, Door deeze gecstgefteltenisfe was hy oneindig verre verheeven boven alles wat na laagheid of gierigheid zweemde; en, іп alle е bedryven, fpreidde hy eene edelmoedigheid ten toon „ die voegde аап het Bloed der ножаррѕ , wanneer. het door de edellte aderen ftroomt.' - Ware de Heer HOWARD min ruim met de Goederen. der Fortuine bedeeld geweest, dan zou zyne Onafhangelykheid een (teuu-gevondén hebben, іп de -Weinigheid zyner Bee hoeften: en het was een onfchatbaar voordeel , °t welk hem tot het volvoeren van zyn arbeid bekwaam maakte; een voordeel, misíchien zeldzaamer in dit Land dan eenige der geenen die wy reeds vermeld hebben, dat hy. ееп volkoe men bevel voerde over alle гупе Lichaamsbegeerten, een bevel zo volkomen als immer een Wysgeer van den ouden ‚tyd, of een Kluizenaar van den tegenwoordigen, op kan boogen. De geftrenge leevenswyze, welke hy van zyne vroege jeugd hadt іп agt genomen, om den wil zyner gee zondheid , hieldt hy vervolgens, uit verkiezing, aan, en breidde de ftriktheid daarvan zo verre uit , dat hy zich ‚ alle die veraangevaamingen „ welke de maatigfte lieden, als noodig tot onderhouding van kragt en fterkte „ zich vergunnen , verfmaadde. Dierlyk voedzel , gegist heb- bende, en geestige Dranken , gebruikte hy nooit; Wa- ter, en de eenvoudigfte Moeskruiden , waren hem noeg. Melk, Thee, Botér еп Vrugten maakten zyn tafel- ` weelde uit; hy was zeer fpaarzaam in de hoeveelheid van. voedzel, en onverfchillig omtrent den tyd van eeten. Inge- volge hiervan vondt hy in zyne behotften voorzien , op bye ans alle plaatzen waar menfchen woonden, en hy at even Smaaklyk in de Pofadas уап Spanje, еп de Caravanferas van Turkyen, als in de Herbergen van Engeland, of Frankryk. Water maakte een van zyne grootfte behoeften uit, want by was in zyne wasfchingen een recht Mu/ulman ; en indien keurigbeid en netheid in eenig opzigt by hem plaats greepen , °t was іп de volkomen reinheid van zyn geheele lichaam. Koude, hette, en alle veranderingen der Lugtse efteltenisfe , kon hy even goed verdraagen, en, °t geen ver- aazender is , de flaap zelfs fcheen hem niet noodzaak- Тук з althans niet op die vastgeftelde wederkeerende ty- еп, еп in die maate, als de Мепісһеп, in ч algemeen, den R5 flaap <50 CHARACTERFREKKEN - - Язар behoeven, Hoe zeer hy in ftaat was om vermbeiea nis te verduuren, kunnen de verbaazende reizen, welke by deet op allerlei wyzen, zonder eenige tusfchenpoo= zen, die men rusttyden zou mogen noemen, ten vollen witwyzen: want de eenige plaatzen , waar hy zich ophieldt, waren die, op welke һу daadlyk iets te verrigten hadt. Met één woord, geen menschlyk Lichaam was mogelyk ooit volkomener dienstbaar aan de Ziel, welke het be- woonde, dan het гупе; en alle de poogingen van de fterk= fte Lichaamsgefteltenis(e , niet hebbelyk gewoon aan. zelf- verzaaking , en zedelyke zo wel als lichaams-oefening „ zouden niet hebben kunnen uitvoeren, ’ geen hy gedaan heeft (*). i Wat (© Het volgend berigt, wegens zyne wyze van reizen, m; medegedeeld door een Heer van Dublin, die zeer gemeerzaat met den Heer HowARD omging, en waarvan ik my wel herinner het haofdzaaklyke uit 'smans eigen mond gehoord te hebben , zal ongetwyfeld den meesten Leezeren behaagen. „ Wanneer hy in Engeland of Іг іона reisde, deedt hy het doorgaans te paard „ en reedt omtrent veertig Engelfche mylen op een dag. Nooit was hy om een Herberg verlegen. Ja derland en in het bo- ventte gedeelte van Schotland, hieldt hy {НІ by een der geringe , Kroegen, waar een teken uitftak dat iets te krygen was, en kogt een weinig Melk. Als ћу in de Stad kwam, waar hy voor- пеетепз was te flaapen, beftelde hy den avondmaaltyd met Wyn en Bler, even als een ander Reiziger; doch liet zyne Knegts het weg neemen, terwyl hy zyn brood en melk gereed maakte, Altoos betaalde һу Oppasfers en Postillons ryklyk , dewy! hy geen misnoegen of e °°“ 7° hebben, of eenige ftoorenis „ over zulke beazelinge › dat, op een refs, die hem drie- ef vierhonderd Pond: logt kosten, het toevoegzel van vyftien of twiatig die kleinigheden beileed, niets te beduiden hadt. — : H ор °t vaste land reisde, deedt hy het doorgaan m Kydtuig,’t welk ееп Hoog- duitsch maakzel was tot dat einde gekogt. Nooit ftaakte by zyne reis in de Stad kwam , daar һу be- oogde heen te trekke › als `: noodig was, den nagt over: door gewoonte kon hy zeer wel eenige magten agtereeg fa zyn Rydtuig flaapen. In zyn laste reis, ор ееп na, reisde hy twintig dagen en nagten, zonder ze bedde te gaan, en hade ‘er geen hinder by. Hy was gewoon een kleine Theeketel, eeni- ge Schoteltjes, een pot mer Zuikergebak, en Zuiker, met zich te voeren. Aan een Posthuis kon hy water gekookt, en melk, kry- gen; bier mede доріг hy zya Машуй, terwyl zyn Volk io de Herberg at” VAN DEN HEER JOHN HOWARD. it hoofde van deeze zelfde Geestgelteltenisfe , was de Heer номлар een Vriend van Ondergefchiktheid, еп van alle de Welvoeglykheden eener geregelde Maatfchappye 5 en niet afkeerig van kragtdaadige uitoefeningen des Bur- erlyken Gezags ‚ wanneer het tot loflyke oogmerken kon breken. Hy Jet zich zelden in tas gefchillen over het еса GHARACTERTREKKEN ` befpiegelend gedeelte des Staatsbeftuurs ; maar hieldt zich te vrede met de ftelzels van Souverainiteit te neemen, zo als hy ze іп onderfcheide deelen der waereld vastgefteld aantrof , voldaan over het aanwenden van derzelver, роо» ingen, om het welvaaren der onderfcheide Staaten en Ry- en te bevorderen. gd | De (ааг der gevangenisfe, die zynde, in welke de Reg- ten van den Mensch, voor een groot gedeelte ten’ minften „ opgefchort zyn; was het natuurlyk, dat zyne denkbeelden zich meer bezig hielden , met het Volk als Onderdaanen „ dan als de Oorfprong van gezag.. Nogthans kende hy zeer wel, en waardeerde op den rechten prys, de onfchatbaare zegeningen van Staatkundige Vryheid , tegen Dwinglandy veer gefteld , en onder alle Volken hieldt hy de Hollanders еп Zwitzers , voor de zodanigen, die het beste voorbeeld van een Staatsbeftuur geeven , gefchoeid ор den voet van bil- Iykheid en menschlykheid. Met het charaêter der Hollan- deren , was hy zeer ingenomen , еп hy betuigde te meer- maalen , dat hy Holland, boven eenig ander vreemd Land , tot zyn woonplaats zou kiezen, == Ik kan, met volko= men zekerheid, hier byvoegen, dat hy één van die geenen was , die, (om de woorden van den grooten Lord CHATHAM te gebruiken ,) zich verheugden, dat Americs ‘wederftand: gebooden , еп gezegepraald hadt іп de einde- lyke uitkomst , dat hy voornaamlyk de olksparty onzer Conftitutie aankleefde , en in zyn eigen Landichap zich deedt kennen , door een moedigen tegenftand van Ariftor eratifchen invloed. - | , Zyne byzondere Leevenswyze, en alles uitflwitende aan- ‚ dagt, welke hy, in Zyne laatfte jaaren, befteedde , aan eenige weinige voorwerpen, bragten te wege, dat hy meer afkeerig fcheen van Gezelfchâp , dan ik denk dat hy met de daad was : men heeft het als eene ongelukkige omftane digheid aangemerkt, dat zyne fchuwheid en ongezelligheid hem menigmaal van Perfoonen verwyderde , van welke hy veel nuttige onderrigting zou hebben kunnen opdoen. —— Maar het is ydelheid, om met elkander onbeftaanbaare : 2аакеп te verwagten. De Heer HOWARD bezat, in eene groote maate , die agtingvolle oplettendheid voor de Vrouwlyke Sexe , welke zo zeer een Heer van fatfoen merktekent. Misfchien zou ik ‚ dit vermeldende , van regelen van befchaafdheid fpreee ken, die niet langer beftaan. Maar hy was zo zeer door- drongen , van de grondles Place aux Dames als eenig Franschman , fchoon zonder eenige de minfte zweem van die losfe Galanterie , welke "er by de meesten diens Volks mede " gepaard gaat, De zyne beftondt іп een gevoel van een ernftiger aart, gepaard met een doorgaande opoffee ting van ayn eigen gemak, om wezenlyke dienften te betoo= nen aan alle Vrouwen van een braaf character. Dit zyn denkbeeld wordt fraai opgehelderd доог een Anecdote , vermeld in een zeker Magazyn, door een Heer , die met bem voer in de Paketboot van Holyhead na Dublin; toen dezelve zeer vol Volks liep , gaf de Heer HowARD zyn а aan een Dienstmaagd , ей behielp zich met op de vloer van de Kajuit te gaan leggen. Het blykt door zyn werk heen , uit den fterken toon , welken hy aanneemt, als hy de gewoonte berispt , om Vrouwlyke Gevangenen in ketenen te klinken, of dezelve eenige harde en onbe- fchofte behandeling aan te doen.. Op niets was hy zo zeer gefteld , als op de verkeering met Vrouwen van opvoeding en befchaafde zeden. Ну deedt zyn best om ze aan zich te verpligten , door kleine efchenken en andere tekenen van oplettenheid, In de aad, de zagte toon van zyne ftem, de tederheid van zyne houding , mogt eenigen voorkomen na het verwyfde te Ímaaken, en tot verbaazing dienen van de zodanigen, die hem enkel kenden uit het betoon van gyne moedige verrig- tingen. — In zyn oordeel over het Vrouwelyk сһага@ег bleek het, dat het denkbeeld van zyne verloorene HARRIET hem de maatftok van Vrouwlyke volkomenheid opleverde, en indien hy ooit weder getrouwd was , zou eene gelyke vormigheid aan deeze het hoofdroerzel zyner keuze uft- gemaakt hebben. Ik herinner шу, op dit ОК, eene ver- s34 CHARACTERTAEKKEN telling, welke hy ons deedt , by тупе te rugkomst vat een zyner reizen. Van eene Stad in Holland na eene andere vaarende in de gewoone Trekfchuit , zat hy naast een oud Heer, die eene jonge Juffrouw by zich hadt, die ‘er zeer wel uitzag, еп een bevallig voorkomen hadt; haar te zien , verleevendigde by hem het denkbeeld van zyné HARRIET. Ну was ‘er dermaate door getroffen , dat һу, toen zy ter beftemder plaatze kwamen, zyn Knegt bevat; deezen Heer en de Juffrouw te volgen, en te verneemen wie zy waren? En "tr was niet zonder eenige te leurftelling , dat hy verftondt dat de oude Heer een groot Koopman s еп de jonge Juffrouw diens ===- Egtgenoote, was. De voorkeuze, welke de Heer номлво gaf aan het gezelfchap der Vrouwen , ontftondt voor een gedeelte uit zyn gezetten afkeer van alle ruwheid en ongebondenheid. Zyn eigen taal en zeden waren onveranderlyk kiesch en zuiver; en de vryheden , die onberispt doorgaan of zelfs toegejuicht worden ‚ in de vermengde gezelfchappen van Mannen , zouden hem walging verwekt hebben. Voor een Man van zulke kiefche aandoeningen , was het zich zelven bloot te ftellen aan veelvuldige gemeenzaamheid , met het uitfchot des Menschdoms , misíchien een grooter zegepraal van Pligt over Neiging , dan iemand anders bee haalde , іп de voortzetting zyner oogmerken. Nogthans boezemde de aart van zyne omzwerving in Gevangenisfen , waarfchynlyk, den ongebondendften ontzag en eerbied in еп my ftaat voor , dat hy vermeldt nimmer, in alle de Gevangenisfen door hem bezogt, eenigen hoon geleden te e ne 7 Naardemaal de Heer Howarp een uitfteekend Godse dienftig Charaét:r bezat , zal men veelligt verwagten , dat Ж iets byzonders zal te zeggen hebben van de byzondere Begrippen ‚ door hem omhelsd, Maar, behalven dat dit ееп. ftuk was , waar over hy zich in onze verkeering niet uit- liet, beken ik niet te begrypen , hoe het algemeen plan zyns gedrags onder den invloed Коп (aan van eenige byzonderheid van dien aart, Het beginzel van Godsdien= ftige verpligting , эс welk bykans in alle ее het zelfde is, en eer in fterkte, dan in foort, verfchiit by onderfchei= депе Perfoonen , is zeker genoegzaam om reden te geeven van alles wat hy deedt en uitftondt , om het heil des Menschdoms te bevorderen, langs den weg , dien de Voor- zienigheid voer hem fcheen afgebaakend te hebben. 