VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
i p. 364, doch dezelve erkent dat hy te vlugtig gereisd eeft. in, ‘a66 C. D. EBELING het nieuws van alle Landen; doch onder het welk het Europtsch nieuws, om dat het meest uit Engelfche Dag- bieden afgefchreven wordt, dikwyls zeer mismaakt is.” In eene Aantekening geeft de Schryver vovrbeelden op van dè groote vryheid, hier in, zonder het verwekken van -Staatsonheilen , gebruikt. EsgiIsG merkt wyders op, van de Handwerken en Fabryken ipreekende : „ Geen der Britfche Kolonien. in Amerika toonde eene zoo vroe se en levendige neiging tot het voortzetten der ManufaCtuuren als Mas/achwjetts, het welk ook tegenwoordig, naast Pen/ylvante , onder alle de Vereenigde Staaten, de meeste en aanmerkelykfte Ma- nufactuuren bezit. Zedert den eerften aanleg deezer Volkplanting , zagen hier de Ingezetenen zich uit nood, en door gebrek aan eigen landsproduten, waar tegen zy Engelfche Manufäctuurwaaren zouden hebbeg kunnen in- ruilen, gedwongen, veele van de- gemeene werktuigen en grove kleederen zelve te vervaardigen. — - In laater tyden vermeerderde de Revolutie-Oorlog hunnen yver in deeze huislyke Manufaétuuren ongemeen, zoo dat zy ze- dert onverwagts groote voortgangen daar in gemaakt hebben. Reeds vóór den Oorlog- was ‘er niet ligt een huisgezin, behalven in de Zeehavens, het welk niet zyn gemeen wollen en linnen: met eigen handen vervaardig- de, zonder «den arbeid van den Landbouw te verzuimen. Vrouwen en Kinderen hielpen daar aan op ’t vlytigst, zy bereidden het Vlas, kamden de Wol, fponnen , en byna elke welgezeten Boer hadt zyn Weefgetouw. Twee derden der Visfchers waren met duurzaam en fterk, al- hoewel niet fraai gemaakt, inlandsch laken gekleed, Men voerde zelfs reeds katoen -in uit de West- Indien, om die tot kleederen te bewerken. Thans wordt deeze zyde- lingfche bezigheid van den Landman nog levendiger voortgezet, en te water en te-land reeds het een en an- der van de voortbrengzelen deezer huislyke Manufaêtuu- ren in Linnen en Wolle uitgevoerd.” Tot deeze be- paalt zich die Werkzaamheid niet ; gelyk de Schryver ín °t breede toont. Ten flot aanmerkende: „ In Boston hebben de Handwerkers en Manufaêturiers een byzonder Genoetfchap van Afgevaardigden uit hun midden ge- fticht, welke de toeneeming van deeze hanteeringen ten oogmerk heeft. Zonder twyfel zal de Regeering ‘er voor zorgen, dat zy den Loozen Geest van Gilden, die men hier gelukkig nog niet kent, daar buiten houdt.” i a AMERICA, j 267 Van den Koophandel, in deezen Staat gedreeven, vin- den wy, ten flotte, een voor, alle Handelaaren leezens- waardig verflag. | | Betoog, dat het Volk, onder welk eene Regeeringsvorm men het zelve ook moge befchouwen, in eenen gezonden zin niet kan gezegd worden de eenige wettige Souverain te zyn; met eene duidelyke Depaaling van °t geene, in eenen gezonden zin, no- pens de Souverainiteit des i olks kan worden vastgefteld, alles overeenkomflig de Regten van den Mensch en Burger ; en met ht gezag der beroemdfte Mannen en der H. Schrift ` Jen flerkften bekragtigd, Ut enim Magiftratibus leges, ` ita ni pre funt Magiftratus, Cicero de Leg. Lib. Ill, 48 bh n gr, vo, | Oude kost, met geen fmadklyke faus overgooten! | Plegtige Redevoering , over de nuttigheid en noodzaaklykheid _ van te zorgen voor eene, goede Opvoeding der Kinderen van minvermogende Ouders, by een Vryheidminnend Volk, Uite ge/prooken in °t Crioor der Groote of St, Jans Kerk te Gouda, ‚én eene Algemeene Vergadering van mildadige deelnemers, en deelmemeresfen , in Ket Fonds, waer uit Kinderen, van minvermogende Ouders , onderweezen worden , den 4 Augus- tus des Jaers 1795. Het eerfle Faer der Bataeffche Vryheid. Door jaN Bessan , Caristen- Leeraer aldaer , en Mede-lid van Derfcheidene Maetfchappyen: benevens eenige andere Dicht- flukken, tot dit plegtig Feest betreklyk, door denzelven yera vaerdied, Te Gouda, by H. L. van Buma en Comp., en ‚ J. van, Son, ten voordeele van het Fonds. In gr. 8vo. Met het Voorbericht en de Feestzangen, 64 bl, | Jit deezen breedvoerigen titel, voor een zo klein fluks- ken, zullen onze Leezers, en de Gelegenheid, by welke deeze Redevoering is uitgefprookken, en den Inhoud derzelve, gemaklyk kunnen opmaaken, Het Voorbericht behelst Een Gefchiedkundig Verhaal van de Lotgevallen deezer Maat- ichappy, waar toe.ook twee Bylagen, bl. 47-52, het gebeurde ten aanziene derzelve in 1795 betreffende, betrokken moeten Worden, Dus kan deeze Redevoering als een Monument Voor de Leden der Maatfchappy dienen. De Redevoering zelve tekent eenen warmen Menfchen- en Kinder- Vriend, en is in eenen niet ongevalligen ftyl gefchreeven. Ook is de Re- denaar niet ongelukkig geweest in °t famenftellen der Dicht- flukjens, diein dit Werksken gevonden worden, of ’er byge- voegd Zyn, De 'e68 : TOCNEELSPELLEN, De Verwoesting van de Stad Graave: of de verfchriklyke Uitwerk. zels der Dwinglandy, Republikeinsch Treurfpel in één Bedryf, Door den Burger G. PAAPE, Te 's Hertogenbosch, by de Wed, C. A. Vieweg en Zoon. Te Tilburg, by j. C. Vieweg, 1795. in 8yo. 31 bh : De Edelmoedige Overwinnaars, of de Zege der Vryheid; Too- neelfpel, naar het Franfche van de Burgeresfe moLé, door P. G. WITSEN GEYSBEEK. Te Amfterdam , by de Erven C, N. Guerin, 1795. Ju 8yo. 44 ki. Het Vryheidsfeest. , Divertisfement , raar het Hoogduitsch van den Burger J.H. DESSAUR, door P. G. WITSEN GEYSBEEK. Te Amfterdam , by dezelfden, 1795. In 8vo. 27 bh. De ware Heldenmoed , Tooneelfpel. Gevolgd naar het Fransch yan DUVAL En PICARD, door P. Je UYLENBROEK. Te Amjiers dam, by P. J, Uytenbroek, 1796. Zn 8yo. 54 bA WwW’ voegen deeze Stukskens byeen, om dat ze allen gê- noegzaam , fchoon op een byzondere leest gefchoeid , op het zelfde uitkomen, leder van deeze heeft zyne byzon- dere, doch niet evengelyke, waarde. En, gelyk ze gefchree- ven zyn om: het voordeel der Vryheld, en het fchadelyke der Dwinglandy, af te fchetzen , hebben ze allen het zelfde doel, om waare Vryheidsmin, en afkeer tegen alle geweldige over- heerfching, en dezelve ten dienfte ftaande mishandelingen, aan te kweeken. Allen zyn ze geftemd naar den toou des tegen- woordigen tyds. 8 $ De Wildenkende Reprefentant, Tosneelfpel. Door D. A. VAN DE WART. Te Amflerdam, by P: j. Uylenbraek, 1796. {u 8va 43 bh W’ zouden dit wel by de vóorgaande Toħñeelftukkėn gevoegd V hebben, als tot dezelfde zaak, de omftandigbeid deezer dagen, betrekking hebbende ; doch wy achtten het der byzan- dere melding waardig, om dat daarin , aan de eene zyde, op eenen leevendigen trant, het bedaard en echt Patriotisme, in tegenoverftelling van het driftig en onberedeneerd , of uit kwaade grondbeginzelen fpruitend, en derzelver byzondere uitwerkzelen; en, aan den anderen kant, de edele deakwyze, en onverfchrokkene bedaardheid, van een eerlyk, deugdzaam en regtvaardig , Volksvercegeuwoordiger, worden getekend, Waarom wy dit fluk, in ’t byzonder, der leezing waardig oordeelen, AL GE ME ENE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN, Nagelaten Leerredenen van G. J. ZOLLIKOFER, Predia kant det Evangelisch. Hervormde Gemeente te Leipzig. In het Nederduitsch vertaald. Negende Stuk. Te Ame terdam, by de Erven P. Meyer en G. Warnars, 1-95. In gr. Bvo. 300 bh A! zints onze vroegfte aankondiging van ZOLLIKOFER’S Leerredenen, noemden en roemden wy dezelve, als eene waardige bydrage tot den opgehoopten fchat van gedrukte Leerredenen, en wel byzonder tot de zodani- gen onder dien opgeftapelden hoop, welke onder de Fraaie en voortreffelyke Opttellen moeten. gerangfchikt worden. Naa het doorleezen van dit Negende Stuk, vinden wy geene reden, om het dikmaals gevelde oor- deel te herroepen, maar veel meer ons geregtigd, om het, even als de voorgaande, als een ftigtelyk Leesboek ten gebruike van Godsdienftige huisgezinnen aan te pry- „zen. Twaalf Leerredenen zyn bevat in deezen bondel. Om onze Leezers over het nuttige en leerzaame, welk zy hier kunnen aantreffen, te doen oordeelen, willen wy ons de moeite des overfchryvens van de Opfchriften wel getroosten. Zie hier dezelve : Oorzaaken yan het Gebrek aan gezellig genoegen. Oorzaaken van het Gebrek aan Huisfelyk genoegen en Huisfelyk geluk. Regelen der Voorzigtigheid by de beoordeeling van het geluk van ane dere menfthen, Verbetering der begrippen noopens de Ge- lukzaligheid van het toekomende leven (in twee Leerrede- nen.) De beste Voorbereiding tot de Gelukzaligheid des toekomenden levens. De Voortreflykheid onzer kennis in het toekomende leven. De meerdere Voortreflykheid onzer Deugd in het toekomende leven. De Leer van het Euan- gelie noopens de Gelwkzaligheid. Ons Geluk hangt niet zo zeer van de witerlyke omftandieheden af, als wel yan onze Gemnoedsgefteltents. De natuurlyke Gelykheid der Menfchen. De Verfcheidenheid der Standen en der ui- terlyke omftandigheden onder de Menfchen,. LETT. 1796. NO. 7. T Om, 270 tn Tej ZOELIKOFER | A Om, naar gewoonte, iets ter proeve voor te draagen, bepaalt zich terftond onze Keuze tot des Schtyvers be- denkingen over de oorzaaken van het Gebrek aan huisfelyk genoegen en huisfelyk Geluk; een onverwerp, ZOLLIKO-, Fem’s penne waardig, en welks behandeling, indien hy de waere oorzaaken hebbe aangeweezen , hem den dank van veelen zal doen wegdraagen. Hy. vangt aan met eene loffpraak op het genoegen van het huislyk leeven, als verkrygbaar voor alle meníchen , zuiver in- zynen aarts en over alle geluksbedeelingen zynen invloed verfpreie dende. Intusfchen is dit genoegen. verre van algemeen. De oorzaaken en gronden daarvan op te fpooren, en ha middelen om te zien, hoe dezelve uit den weg te rui- men, is de taak, door onzen Prediker op zich genomên. Hy bepaalt die oorzaaken tot de wolgende, De eerfte is Gebrek aan wederzydfchie achting en liefde. … Zal ik wel j het gezelfchap en de verkeering van den geenen zoe- 5, ken, — van wien ik laage gedachten voede, wien ik geene s» goede hoedanigheden, geene braave gevoelens, geene s» verdienften jegens my en anderen toefchryf, van wien » ik geloof, dat hy my niets leeren , my in niets be- s hulpzaam zyn en helpen, niets tot myn geluk toebren- 4, gen kan? En hoe dikwyls is dit niet het geval tus- » {chen echtgenooten, tusfchen bloedverwanten en huis- s genooten ! Hoe dikwyls vestigt men zyn huisfe- 2 lyk geluk op verwachtingen, die met de natuur der s» dingen ep van den mensch ftrydig zyn! Men verwacht à van menfchen eene meer dan meníchelyke volmaakt- 5 heid, —— genoegens zonder eenigen last, vermaak zon- s der eenig inmengfel ven kommer en zorgen. Blyft …» deeze verwachting, zo als ’t niet anders zyn kan, one a vervuld; dan houdt men zich voor misleid, voor … bedrogen ziet al het fchoone en, goede, ’t welk de a borzaak der misleide verwachting indedaad bezit, over » het hoofd; fchat het niet naar haare innerlyke waat» >, de, mear naar de buitenfpoorige, willekeurige afbeel- s ding, die men ’er zich eenmaal van maakte, —— Hoe. zou daar wederzvdfche achting en liefde plaats vin- » den, en hoe zonder dezelve huisfelyk geluk genoten » kunnen worden ! Byna even zulke fchadelyke gevolgen » fleept niet zelden de onvoorzigtigheid na eeh: Men ‘sy verbeeldt zich door het huisfelyk leven, door het echtver- > bond, van alle regelen van welvoeglykheid of van be- „» taamelykheid ontflaagen te zyn. Men houdt perhanan i i s,’ ss Vor ka ø+ NAGELATEN LEERREDENEN. FIE g volftrektelyk op over zichzelven te waaken en zichzel- + ven geregeld te. ding, die men daar uitdrukt, iedere billyke en loflyke daad, waarover men daar met malkanderen fpreekt „ ieder ‘bewys van hoogachting en van goedkeuring, ie- » dere aanmoediging tot het goede, iedere gerustttelling » in lyden, die men daar ontvangt, ieder vriengelyk, » vertrouwlyk gefprek, °t hr men daar vocat, iedere, Bn CPO 2 i „> WEe 3 37 5 273 Č. j. ZOLLIKOFER j) wederzydfche eb en mededeeling vai het harti » hoe aangenaam moet dit alles voor den onbedorven » {maak zyn! En dan, —- de gemeenfchappelyke vor- s ming van gevoelige jeugdige zielen tot wysheid en s deugd , tot nuttige burgers en redelyke Christenen ; s de zorgvuldigheid om geene andere dan goede zaaden > in hunne harten te ftrooijen; het opmerken van elk- a uitbottend fpruitje van hun verftand en van hunne „ goede gezindheden ; het waarneemen van elke kleiner » of grooter vordering, die zy op de hun voorgefchree a, vene baan maaken 5 het vooruitzigt op hunne toeko- 3, mende gebruikbaarheid en algemeene nuttigheid: wel- s ke bronnen van het edelfte huisfelyke genoegen moet j dit niet voor den geenen openen; die hetzelve op den », rechten prys weet te ftellen!”” — By de voorgaande paart zich, -als eene vierde oorzaak, gebrek aan hulp- bronnen; of aan middelen om zich met malkanderen te ver- maaken, s Al wie een ledig hoofd en een koud s» hart in ’t huisfelyke leven medebrengt ; al wie daar „ volftrekt over geene andere dan de gewoonfte zaaken- „ weet te fpreeken, en enkel door fterke zinnclyke in« s, drukfels bewogen of gefchokt kan worden; heeft zich 3, zekerlyk niet veel genoegen; niet veel geluk, van de „> genietingen diens levens te belooven. —— Enkel zin- s nelyke vermaaken zyn welhaast uitgeput, even gelyk , de kleine gebeurtenisfen en ontmoetingen van den dage „> Maar, indien zo naauw verbondene perfoonen met een s» denkend verftand en een welgetteld hart in den kring s» der huisfelyke verkeering verfchynen; indien zy ec- „nen vasten fmaak bezitten in alles, wat waar en » {choon en goed is5 indien zy lust en bekwaamheid. » hebben, om te leeren en om geleerd te worden; indien. hun het gemeeníchappeiyke leezen van een goed leer- - » ryk boek het misfen van een fchitterend gezelfchap. ə» vergoedt ; indien zy aan alles, wat de menschheid » en haar fot betreft, een oprecht deel ‘neemen; indien- » zy met vereenigde krachten naar verhevener wysheid. » en deugd, naar grooter zedelyke volmaaktheid, ftree-. ss ven 3 indien zy, cindélyk den godsdienst als hun grootst s» belang aanmerken, en het genoegen der. verlichte s» Godsvrucht en der redelyke Godsdienftige overden- » kingen gemeenfchappelyk genieten: zal of kan het. » hun dan wel ooit aan ryke, onuitputbaare bronnen ss van genoegen en geluk ontbrecken?”® mmm Als eene ee ver- Pe NAGELATEN LEERREDENEN, © >- 473 verdere oorzaak van gebrek aan huisfelyk genoegen en ge- luk meldt, eindelyk, ZOLLIKOFER gebrek aan de noodige rust en file des gemoeds. … Al wie (fchryft hy) van de eene p» Oof de andere ongeregelde drift, °t zy baatzucht, of » nyd en jaloersheid, geflingerd wordt, al wie zyn werk „en bezigheden met angstvallige- zorgen vervult, en » van deeze zorgen overal vergezeld en vervolgd wordt; » al wie niet naar grondbeginfels , maar naar het geval, » naar grilligheid en luimen, denkt en handelt, fteeds » met zichzelven in' twist leeft, nooit recht weet, wat » hy wil of niet wil, en fchier altoos met zichzelven en » de gant{che waereld overhoop ligt; is volftrekt niet » vatbaar voor huisfelyk genoegen en huisfelyk geluk,” Om nu van andere niet te fpreeken , eener- herhaalde leezinge waardig is de Leerrede, handelende. over de Verfcheidenheid der Standen, en der uitwendige omftan- digheden der menfchen; als zynde de bedenkingen, hier voorgedraagen , by uitneemendheid gefchikt om zommi- gen, welke aan dit verfchynzel, als cen fteen der erger- nisle, zich ftooten, met den tegenwoordigen ftaat der menfchelyke zaaken te bevredigen. Zie hier ’s Mans hoofdbewyzen, en eenige trekken ten bewyze: De Vers Jcheidenhetd der fanden, van magt, van aanzien, van - sykdom, en wat van dien aart meer zy, heeft haaren grond in de menfchelyke natuur. De een, zegt ZOLLI- » KOFER , zal het hem aanbedeelde land met de grootfte v deli ne bebouwen, hy zal door zyne fchrandere » heid en vlytigheid zo veele fchatten uit de aarde trek» » ken, als zy flechts im ftaat is hem op te leveren, hy » Zal derhalven in weinige jaaren zyn inkomen verdubbe- » len, en zich overvloed verfchaffen. Nn. l Verhandeling over. den Wandel des Geloofs. Door Wits © LIAM ROMAINE, M. A. Predikant te Londen. Uit het Engelsch vertaald, Tweede Deel. Te Amfierdam, bj J. Allart. In gr. 8yo. 321 D De Eerw. ROMAINE vervolgt en voltooit hier zyne ops gevatte taak (*), om, in de onderfcheidene byzon- derheden, in welke den Christen leed en onheil weder- waart, te ontvouwen den heilzaamen invloed des geloofs jn JezUs, ter overwinninge van allen tegenftand, wel- ken hy ontmoet op het pad der Godzaligheid, om zyn gemoed in eene kalme rust en vreedzaame onderwerping te bewaren, en alzò het genadeloon zyns ftrydens en worftelens, de kroon der overwinninge, weg te draagen, Ziehier den inhoud der negen Hoofdftukken, in welke dit Deel gefmaldeeld is. ' s, De geloovige gaat op zynen 3 Weg veord, zich in God verblydende. —- De ge- 5 leovige wandelt ootmoediglyk met God, draagende zyn s kruis. —— De geloovige, door uitwendig kruis ge- „> oefend; draagt het met geduld, en vindt het een uit- » neg- | É) Zie de Lerteroef. voor 1792 , bl. 569. W. ROMAINE, OVER DEN WANDEL DES GELOOFS. 275 » neemend hulpmiddel op zynen weg naar den hemel, 3 De geloovige, door inwendig kruis geoefend $ » leert meer ootmoediglyk te wandelen met God. - » De geloovige ftrydt den goeden ftryd des geloofs, en ə» gaat voord, overwinnende, en op dat hy overwinne, „ — De geloovige ftapt voord, ftrydende den goeden s» tryd des geloofs, en behaalt dagelyks de overwin- » ning op de wereld, —— De geloovige treedt voord, » wederftaande en overwinnende de laagen en aanvallen » des verzoekers. — De geloovige, door Gods kracht s> bewaard, volhardt in zynen heiligen wandel en zege- » Tyken ftryd. — De geloovige voleindigt zynen loop, ə» En gaat in in de ruste.” Deeze opgave zy genoeg om de bedoeling deezes Werks te leeren kennen: want voor een doorlooperd berigt of uittrekzel is ‘hetzelve niet wel vatbaar. Om iets tef roeve van ROMAINE’s denkwyze en leidinge te melden, eat wy ons tot het laatfte Hoofdftuk. Aldaar be- fchouwt hy den Geloovige, als uit deeze Waereld zul- lende overgaan in de eeuwige ruste. ‘Tot menfchen van onderfcheiden aart, nederliggende op het fterfbedde, tigt hy aldus zyne rede: … Misfchien zyt gy gerust en s» welgemoed , om dat uw uitwendig gedrag onberispelyk » is. Dan wacht u, van op uzelven te vertrouwens » Op dat uw deel niet zy met hen, die in openbaarê » godloosheid leeven. Indien gy uwe gefteldheid, of » het geen gy meent te bezitten , ten grond van uwč » hoope en verwachting legt, indien gy vertrouwt op » uwe pligtsbetrachtingen of deugdzaamheid, of dezelven » met de Gerechtigheid van Christus wilt faamen paa- » ren, en in zulk een vertrouwen den dood te gentoete 3 gaat — - hoe vreeslyk zult gy u dan bedroogen vin- » den! Dan is uw wies: verderf onvermydelyk. Zulk » eene valfche hoop wordt aldus befchreeven: Zict, gy » alle die een vuur aanfleekt , die u met fpranken om- » gordi; wandelt in de vlamme van uw vuur, en in de »» fpranken die gy ontftooken hebt. Maar wat zal de uit- » koomst weezen? Dus fpreekt de Heer: Dat gefchiedt » u van myne hand, in [merie zult gy lieden liggen; en ss te faamen met hem, zal de openbaare vyand van God » en Christus liggen. » Men ontbiedt eenen Leeraar by hem; en dees fpreekt » hem van de zonde, als eene overtreeding van Gods s heilige Wet — van Gods Rechtvaardigheid, welke s», niet nalaaten kan, den overtreederen loon naar werken » te geeven — en van de onmoögelykheid voor hem, » om voor Gods Rechterftoel te kunnen bettaan, ten zy 2» aan alle de eifchen, welken de Wet en Gods Rechte s» vaardigheid op hem hebben, voldaan worde. Hy be- 4 proeft, om den ftervenden te overtuigen, van de God- s» heid van Jefus, en van het Godlyk werk, door Jefus » volbragt — doch te vergeefsch; hy veracht den raad s» des Leeraars, en antwoordt, met een verhard en on- a» boetvaardig gemoed: …, Het gaa met my in de eeu- 2» Wigheid zoo als het wil; ik wil niets te doen hebben s» met uwen Jefus?” — — Zoo fterft hy. —— Wy be- » hoeven hem niet te volgen tot den Godlyken Rechter- » ftoel, om te weeten wat van zyne ziel geworden is s» Gods onfaalbaar woord leert ons, wat het deel der on- s» geloovigen zal weezen. Hunne rampzaligheid is zoo » Zeker, als Gods waarheid, — - O Leezer, ondere » zoek uzelven; want die niet gelooft, is alreede veroor- » deeld, dewyl hy niet geloofd heeft im den naam van » Gods eeniggebooren Zoon. » Welligt zyt gy een Christen in naam. Maar wat » dunkt u van Christus? De groote dwaalleer in deeze » dagen raakt den Perfoon des Middelaars;, en indien ji gy tot dezelve vervallen zyt, kunt gy geen’ grond heb- » ben om by uw fterven de zaligheid te verwachten. Is s» Christus Jehovah? ©} laat dit gewigtig ftuk niet on- s» beflischt. De waarheid van zyn woord, en de eer van » Zyn volbragte werk, hangen geheel van dat ééne punt » af, en zoo ook uwe waâre gemoedsrust en gegronde s» hoope. Want indien gy niet gelooft dat Hy de waare » zelfwezige God is met den Vader en den Geest, zult » 8y in uwe zonden fterven. Zyn lyden kan niet gel- » den ter voldoening voor uwe zonden, noch zvne ge- ee hoorzaamheid. tot uwe rechtvaardigheid , indien Hy » niet Jehovah is. Zonder geloof in Hem, als den o 2 iY= OVER DEN WANDEL DES GELOOFS. 377 » lyken Verlosfer, zal de dood u onder fchuld vinden, „en het oordeel zal u verwyzen tot de vyanden van » God en Christus.” Dus ftoutmoedig het toekomftig lot der natuurgenoo.- ten te doen afhangen van een Leerftelzel, waar omtrent Mannen van uitgebreide kennisfe en onlochenbaare hoog- agtinge voor den Christlyken Godsdienst op verre na met eens zyn! —— inderdaad: wanneer zal eens de waereld van dat onbedagtzaam vonnisvellen te ru keeren, en het ftellig alleruitdruklykst gebod, van nieg le oordeelen , liefderyk leeren betragten ? mmm Gemeenzaame Befchouwingen over den Godsdienst > Voor Ongeoefenden, ter bevordering der Godsdienftige Verlich- ting. Door WILLEM BRUIN, Leeraar van een der Doopsgezinde Gemeenten te Westzaan. Te Amfterdam, by M. Schalekamp, 1795. Zn gr. 8yo. 84 bl. F onze aankondiging, en. aanpryzende beoordeeling, eener naamlooze Verhandeling » getiteld: De aangele- genheid van JESUS Leevensgefchiedenis, enz. noemden Wy, onlangs, den Eerw. WILLEM BRUIN, als den ver- moedelyken Schryver. Door openbaar uitkoomen, in het Voorberigt van het bovenvermelde Opftel , wordt ons vermoeden geftyfd. En, inderdaad, hy behoeft zich Zyns openbaaren bekendftaans niet te fchaamen, zo min ten aanzien van het thans, als van het voormaals, afge- geeven Stukje. De inhoud ftrookt met zynen gewyden Ost, en, naar ons inzien, verkondigt de bewerking eenen an, niet flegts zyns onderwerps meester, maar die ook de Voorwerpen, ten dienfte van welke hy de pen hadt opgevat , zeer wel wist in * oog te houden. In Vier Befchouwingen bevat de Burger BRUIN ’t geen hy thans, ten nutte zyner natuurgenooten , hadt voor te draagen. Wat is Godsdienst ? „Wat is het Oogmerk van den Godsdienst 2 Over het Gebruik van den Godsdienst. — Over het geluk yan een Godsdienftig leeven : deeze zyn de gewigtige Onderwerpen, ‘hier behandeld, Grootendeels heeft hy dezelve gegooten in den Vorm van Emeenzaame Zamenfpraaken, telkens gevolgd van eene praakwending tot de Leezers, waarin hy, by manier van Gevolgtrekkinge, de gegrondheid der ftellinge, door bem beweerd, doet opani Welke averechtfche be- 5 grip- ‚+73 W BRUIN, BESCHOUWINGEN, grippen veele menfchen, aangaande de natuur —” het oogmerk — en:het gebruik van den Godsdienst, voeden, vertoont de geagte Burger in de meeningen en gedraa- gingen der ten tooneele gevoerde perfoonen ; doende daarby , op eene uitlokkende manier , affteeken de - karakters van de zodanigen, die meer redelyke begrip. pen koesteren. Gevorderden ín kennis, zo wel als de rechtftreeks bedoelde Ongeoefenden, zullen °s Mans Ge- fchrift met genoegen leezen. Wy hoopen, dat de Eerw. BRUIN in het Vertier zyner Werkjes gepaste aanmaedi- ging zal vinden, om ‚het leezende Publiek, by voort- ang, met vrugten van zyne leerzaame pen te voe- den. Over de Ontdekking van de flandhoudende betrekking, welke “er tusfchen de verfchyning en het verdwpynen, en arbeid en de werkeloosheid, de meerdere of mindere uit- geftrektheid der Webben, als ook der Hoofddraaden van de onderfcheiden foorten van Spinnen, en de Verande- ringen, welke er in den Dampkring met opzigt tot het fchoon weder, of den regen, de droogte of de vogtig- heid der lugt, doch vooral van de koude en hitte, cen meerderen of minderen graad van vorst, en een volko- men dooi plaats grypen. Door den Burger QUATRE- MERE D'YISJONVAL. In den Haag, by Í. van Cleef, _ 1795. Ja ’t Hollandsch en Fransch. In gr. 8vo. roo bl e uitvoerige titel van dit Gefchrift kondigt genoeg- D zaam den inhoud aan. De beste gelegenheid tot et doen van waarneemingen hadt de Schryver, geduu- rende zyne zevenjaarige gevangenis te Utrecht. Men moet zich verwonderen over het taai geduld, waar mede de Franfche Burger zyne taak volvoerd heeft. Wat niet al neemt een Gevangenman by de hand, om den ondraaglyken last der tydverveelinge te verzagten! Voor eene ontleedende opgave is het Gefchrift niet vatbaar. Al wie eenigen fmaak voor de Natuurlyke Historie heeft, zal met vermaak dit Werkje doorleezen ; mids hy geduld hebbe met eenige weinig beduidende kleinigheden. \ Ww. FALCONER, BERICHT. 229 W. FALCONER, M: D. enz. Bericht wegens het werkend - Vermogen van de Aqua Mephitica Alcalina, of Loogzou- tig Luchizuur Water, op het Graveel, Steen, enz. De wierde uitgave. Uit net Engelsch overgebragt door ‚ P.P. DU CLOUX, M. D. Te Leyden, by L. Herdingh, 1796. Jn gr. 8yo. -160 bh. Doo NE eene aanpryzende Voorreden van den Vertaaler, verzekerende het hier opgegeeven Middel, by zich zelven, en anderen, zeer heilzaam te hebben gevonden, volgt eene naauwkeurige Befchryving van de Bereiding en het Gebruik van het Middel zelven. Hierop volgen eenige Waarneemingen , waarvan zommige waarlyk belangryk zyn; eenige proeven ter uitwendige oplos- fing van Steenen; eene theoretifche redeneering omtrent de vermoedelyke werking van het Middel; de vergely- king met eenige Minerale Wateren, van dezeifde uit- werking, en, ten flot, nog twee laater ingekomene Waar- peemingen. ` | Wy hebben dit Werkje met veel genoegen geleezen, en danken den Vertaaler voor de mededeeling daarvan in onze Landtaale. Wie de lastigheid en moeijelykhcid der behandeling van de hier befchreevene Ziekten in de praâ&yk heeft ondervonden, zal verblyd zyn, hier een middel te leeren- kennen, dat men, in ftede van andere fcherpere, en dus dikwerf hinderlyke, Middelen , kan aan- wenden. Wanneer het ook, gelyk meer andere nieuwe en oude luidgepreezene Geneesmiddelen, niet in alles aan de verwagting voldoet, blyft het toch, in het zo even: gẹ- a opzigt, verkiesbaar boven veele andere fcherpe Mid- delen. ‚_ Over het gebruik van maagverfterkende Middelen , en van het Opium, by de Agua Mephitica Alcalina, moet men het Werkje zelve naaleezen. Lymige Middelen, en zoete Melk, zyn, naar onze ondervinding, in deeze' Ziekten, en by een aanhoudend gebruik van alle Zoutige Midde- Jen, gewis zeer dienftig. had Hs 28e Ne €. ZILLESEN Woysgeerige Verklaaring der Rechten en Pligten van den Mensch en Burger; en een Ontwerp van de daar uit volgende Grondwetten van Staat, voor een één en onverdeeld Bataafsch Gemeenebest-beftuur. Door CORNELIS ZILLE- SEN. Te Leyden, by Herdingh en du Mortier , 1796, Jn gr. óvo. 142 bl | | ee 4 quvermoeid betoont zich de Burger ziLLESEN, om O zyne Landgenooten, in dit zo gewigtig Tydperk, voor te lichten. Het boven aangeduide Gefchrift mag aangemerkt worden als een Aanhangzel op ’s Schryvers aep af Bataaffche Conflitutie, ons onlangs voor efteld (*). | e ’s Mass doel en plan zien wy, in het Voorbericht, met deeze woorden voorgedraagen: … Is het tydvak, » dat wy thans beleeven, het merkwaardigst dat de » gefchiedenis ooit heeft opgeleverd; en nadert de tyd „ dat men aan de Bataaven, een Ontwerp van een „> Conftitutie gegrond op de Rechten der Menschheid , ‚a Zal voorttellen, dan acht ik het ook noodig, dat die » Rechten van den Mensch en Burger , eenvoudig vers » klaard, en de daar uit voortkomende Pligten teffens » aangeweezen worden 5 want Rechten veronderftellen » Pligten, en het kennen en het naakomen van het laat- » fte is ruim zoo noodzaaklyk als de weetenfchap van » het cerite; om dat alle de rampen der Volken oor- » fpronglyk zyn uit pligtverzuim van hun die regeeren, ps En zy die geregeerd worden. Dit onwederfpreeklyke a waarheden zynde, zo behooren ook alle ontwerpen der » Grondwetten van Staat gegrond te zyn op de Rech» » ten en Pligten van den Mensch en Burger. » Om dat ik de verklaaring der Rechten en Pligten » van den Mensch en Burger, Masgeerig behandel, zo heb ik my niet gebonden aan de Franfchen, zo min als aan de door onze Volksvertegenwoordigers opgegee- » ven Rechten der Menschheid , te meer, daar ik de » Rechten van den Mensch en. vanden Burger, ieder » byzonder behandel. Ook komt het my (onder ver- » betering) gefchikter voor, de Rechten, die orde te | 2 ZEER C*) Zie onze Paderl, Letteroef, voor 1795, bl. 595 Ss Br RECHTEN EN PLIGTEN VAN DEN MENSCH, o@f y geeven, dat ze, zoo.na mogelyk , regelmaatig,; als ge- » volgen uit elkander voortvloeijen. e verklaaring van » ieder Articul plaats ik in nootens doch ik heb die b» verklaaringen teffens zoo ingerigt, dat dezelve toepasfe. » lyk zyn op de tegenwoordige omftandigheden des tyds, 3 zulks noodzaaklyk oordeelende voor minkundigen, — Op de Rechten van den Mensch, in de eerfte Afdeeling — » lat ik die van den Burger in de tweede — dan de » Pligten by de derde — en jn de vierde Afdeeling ein- »„delyk de Grondwetten van Staat, voor de Bataaffche » Republiek, volgen.” Zie daar het doel en plan van dit Werkje. In de uitwerking van ’t zelve doet zich ZILLESEN, even als in Zyne andere Schriften, kennen voor den in ’s Lands zaa- ken en belangen kundigen Man, wiens Aanduidingen zeer veel overweegings verdienen ; en twyfelen wy geen oogenblik , of men zal op veele plaatzen, ten aanziene van verfcheide byzonderheden, licht by hem kunnen ont- fteeken: de aanwyzingen van de plaatzen, op welken dit toepasfelyk is, zouden onze Aankondiging te breed doen uitloopen, behalven dat de aaneengefchakelde orde eene geheele leezing behoeve, om enkele plaatzen wel te be- grypen.. Met één woord, {choon men hem in alles niet zal byvallen , is ’er veel, zeer veel; in, * welk de toe. ftemmende nig zal wegdraagen5 veel, welks op= volging hoogst te weníchen ware, Uit het flot fchryven wy alleen deeze nooit genoeg herinnerde Bedenking over: „ Dat ik; in veele opzich- » ten, verfchille met de Grondwetten van de Franfrhe s» Republiek, heeft zyn reden. By die Natie vorderde de » Overgang van het Monarchaale tot het Gemeenebestbe- s ftuur een grootere verandering, daar by ons de vooríige » gebrekkige Gemeenebest-regeering maar noodig heeft ver- s anderd te worden, naar de Grondbeginzelen van de Rech= » ten der Menschheid. — - De middelen van beftaan der s» Franfchen zyn ook van eene geheel andere natuur dan s die van ons Nederlanders; hun grond is ryk en vermo- s gend, om uit zyn fchoot ruim het dubbeld aller nood- „ wendigheden des leevens op, te leveren, daar wy inte. s Zendeel een ongunftigen kostbaaren grond -bewoonen, » Ongenoegzaam tot onze behoeften. Laat de Fran/the » Natie tot den grootften ftaat van armoede gebragt zyn, s» dan kan by vrede, in korte jaaren, dat Volk weer » magtig en vermogend weezen ; om dat het meerdere %3 Val a83 C, ZILLESEN - à 59 39 53 3? $ 9) 2% van haaren vrugtbaaren grond, welke zy kan verkoos pen aan andere Volken, haar verrykt ten kosten dee. zer Natien5 maar gansch anders is het by ons Heol- landers, hier moet een groot gedeelte onzer meerdere arbeidzaamheid befteed worden ter aanvulling van het te kort komende aan onze behoefte. De Franfchen haar handel met binnenlandíche Producten is, ten opzichte der Buitenlanders, actief, en de onze pasficf, de eerfte geeft rykdom en welvaart, en de tweede verteert rykdom en welvaart, en kan niet herfteld worden, dan met de overwinften, welke de buiten- landfche Koophandel, Zeevaart, en binnenlandíche Fa- brieken, aanbrengen. Een dubbele vlyt en vernuft moet by ons vergoeden het ongunttige der Natuur. 3» Ons ganfche -Staatsbeftuur, zal het beantwoorden aan zyne verwagting, dient derhalven daar naa ingerigt te worden, Geld is de allernoodzaaklykfte behoefte van ons Land, dit in eens van ons afgenomen, verdroogen alle de bronnen van ons beftaan , door contant Geld alleen zyn wy ‘de voornaamtte vragtvaarders van Zu- ropa, en leveren de voortbrengzelen van het eene Land aan die van het andere. Alle Piannen van Staat- kunde, welke den omjoop van geld doen verminderen, leggen den grond tot onze totaale reïne, dus hoe Va- derlandlievend iemand mag denken, is hy daarom nog geen gefchikt voorwerp voor onze Regeering en voora om in het Financieele eenig beftuur te hebben. Alle ontwerpen van herftel van ons Land zyn voltrekt vrugteloos, indien men niet tragt den omloop van het Contante Geld te vermeerderen , en onze voorige en tegenwoordige Belastingen hebben den grond gelegen tot het verval onzer Fabrieken. Onze Vryheid, Gee Iykheid en Broederfchap, zal weinig vruchten opleve- ren, indien er niet de zodanigen aan het bewind ko- men, die eene grondige kenmis van alle de takken onzer welvaard, verval en? herttel, hebben.” - Veelvuldig, en meest zeer: gepast, zyn de Raadgce. vingen en Vermaaningen, door deezen Burger zynen Lands- genooten in dit T'ydsgewrichte m:degedeeld, „ Het is,” dus laat hy zich onder andere hooren, „ geen geringe 3% 53 3° 27 zaak, Bataven! eene Conftitutie te ontwerpen, ge- fchikt naar de binnen- en buitenlandfche Staatsbelan- gens van ons Land, en dat in een tydvak daar cen algemeen Zedenbederf by allé Natien heerscht. Luchte oe, l 2 5e DE RECHTEN EN PLIGTEN VAN DEN MENSCH. 498 gefteltenis, aart, zeden, en onderfcheiden middelen van - „ beftaan, dienen hier nimmer uit het ooge verlooren te s worden; en dat nog wel de ergfte bezwaarposten zyn x » zyn vyanden van buiten en binnen, verdeeldieden on- » der de Bondgenooten en Burgefs,; en een leedige Geld- „ kas, overlaaden met genoegzaam onbetaalbaare Staats- „ fchulden. “a Hier zal Wysheid, Voorzichtigheid en Staats -Od- $ Conomie, noodig zyn om een Ontwerp zamen te ftellen, s dat aan de best mogelyke vereischtens voldoet. » Bataven! zonder Eendracht kunnen wy in hèt groot „ te onderneemen Werk nimmer gelukkig flaagen. Onze » binnenlandfche Vyanden zullen u onderling tragten te » verdeelen, tweedracht zaaijen onder uwe Volksvertes » genwoordigers, Municipaliteiten , Societeiten en Bur- » gers, en u infcherpen ongehoorzaamheid aan de Wets sten, welke van uwen fmaak niet zyn; maar wagt u » voor alle verdeeldheid en ongehoorzaamheid aan de » Wetten, alle rampen der Franfchen zyn oorfpronglyk » geweest uit deeze twee verderflyke bronnen. — Maar » Zie ook teffens voorzichtig uit uwe oogen, dat alle » Overgedraagen magt aan uwe Volksvertegenwoordigers in het Ontwerp wyslyk bepaald word : want of{choon » de tegenwoordige Reprefentanten daar geen misbruik á van maakten, by tyd en wylen kunnen ’er aan het » bewind komen, die zich van dat onbepaalde badien- ss den, en daar door den grond ter overheerfchinge la- » gen; en juist van dit punt hebben zich altoos de 5 Overheerfchers bediend om de Volken te overhee- $3 ren! „ Bataven ! zonder Eendracht zyt gy verloorén-; en » zult als vooren van buiten of binnen ’s lands over- » heerscht worden , uwe Vyanden leggen op hun loe- » ren, en verheugen zich al aanvangelyk over uwe om- » derlinge haat en tweedragt, en blaazen dit twistvuur » heimlyk aan. -Verdeel en heersch was der Romeinen s grondregel ; het Despotismus bedient zich hier vans 5 en de PFranfchen hebben de rampen daar van onder- a vonden!” ne 204 DE GORDIAANSCHE KNOOP De Gordiaanfche Knoop ontwikkeld, of Oplosfing van een … groot Staatkundig Voorftel, dvor een waar Republikein in Frankryk. Uit het Fransch vertaald. In °s Haage, . ġy J. C. Leeuwefteyn. Zn gr. 8yo. 42 bl D’ klein Boeksken, onder deezen eenigzins duisteren Tytel, behelst eens Franfchen Republikeins beden- kingen omtrent de Handelwyze, die het Fransch Gemee- nebest, ten zynen meesten en beftendigen voordeele, met het Zuster - Gemeenebest ; ons Land, te houden hebbe. Al- leszins leezenswaardig hebben wy het gevonden, en dur- ven het als zodanig aanpryzen. Men kenne ’s Opftellers denk- en fchryfwyze uit deeze twee ftaaltjes: „ Het waare middel voor Frankryk, om zo veel voordeel als mogelyk van het nieuwe Gemee- s nebest te trekken, en het zelve onherroepelyk aan zich ‚>te hegten, is, om zich te vergenoegen met zo veel als Holland in °t begin kan uitvoeren, [tegen het s, ontblooten van ’t zelve van Geldmiddelen hadt hy zich „> verklaard], en haar tyd te geeven om haar verlies te » vergoeden, haare hulpmiddelen aan den gang te bren- » gen, door nutte verbeteringen en wyze fpaarzaamheid » Andere middelen daar te ftellen , en aan haare Zee- » magt eene ontzag inboezemende gedaante te geeven. — > Frankryk moet den loop der Staatkundige verrigtingen » van Holland niet tegenwerken , maar veel eer begun- » ftigen, haar nergens in dwarsboomen; zelf zich opde „ geestgefteldheid der Burgeren geenen invloed aanmaa- s tigen; met één woord, zy moet de Natie aan zich- „» zelve overlaaten. De Bataaf gaat langzaam voort in „ Zyne verrigtingen, om dat hy die meermaalen over- » denkt; maar hy treedt ook recht aan op zyn doelwit, s en zelden mist hy dit; overhaasting zoude, door hem … tegen zyne geaartheid te doen werken , hem in verwarrin » brengen, een vreemde invloed zou hem agterdenken » en wantrouwend maaken; door zyne oogmerken en uit- » zigten te dwarsboomen, zoude men hem, door weerzin, » in de ongevoeligfte onver{chilligheid ftorten. s» Franfchen ! gy zult dit, agtenswaardig Volk leeren kennen, gy zult hulde doen aan zyne deugden, veel- s ligt zelf zult gy, zo gy de moeite wilt neemen het a zelve van naby te betragten, in hen waare begaafdhe- t. l ' p GED i ONTWIKKELD: f 285 „ den zonder laatdunkenheid, diepdenkenheid zonder op- » geblaazenheid , fchranderheid zonder belachlyke ftree- „ ken, bovengewoone kundigheden zonder pedantcries „ €n vooral dat gezond verftand aantreffen, het welk, » uit hoofde van zyne onopgefmuktheid en opregtheid, » dikwerf van oneindig meer waarde is, dan het {chitte- „ rendst vernuft, dat door deeze deugden niet vergezeld » is. Gy zult dit zo ten onregt”gekend, zo weinig naar „ zyne waarde gefchat Volk leeren kennen, gy zult in „ het zelve, die vastheid van Character, die ongeveinsde „ heid in gevoelens, die bettendigheid in grondbeginzelss » die deugdzaame geestvervoering voor de Kegten yan den Mensch, die verkleefdheid aan uwe wetten en aan „ U vinden, welke het ontwyfelbaarst kenmerk uitmaakt » van den waaren republikeinfchen geest, èn van den „ Mensch, die zyne waarde gevoelt. Gy zult hem ken- nen, en my, daar ik hem regt doe , toejuichen : gy » Zult u zelf gelukkig fchatten van ten zynen opzigte » Zagte en billyke maatregelen in °t werk gefteld te heb- „ ben, en u bevlytigen om hem uwe Geallieerde te „ noemen. Gy zult den Bataaf, die waardig is om „ Vry te zyn, daar hy dit altoos in zyn hart was, en „ altoos zich bevlytigde om het ten vollen te zyn, on- „ derfcheiden van den eigenbaat zoekenden Bataaf, Naaf » zyner heerschzugt, onderdrukker door lafheid, en „ valschaartig , zo wel door eigenbelang, als door ge- 33 aartheid.”” i ‚ De. Franfchen tegen de laagen en kunftenaaryen van PITT waarfchuwende, laat hy onder andere zich dus hooren: » PITT, hier aan kunt gy niet twyfelen , » heeft, Ô Franfchen! het oog gevestigd op het gedrag » van uwe Vertegenwoordigers , uwe Generaals, uwe » Legers in het Land der Bataaven. Hy zal niets vere » Zuimen om de eene of de andere aan te zetten tot » het doen van zodanige verkeerde ftappen, welke de » Natie tegen hen kunnen voorinneemen , en hy zal niet » halaaten dit ongenoegen op alle mogelyke wyzen aan » te ftooken. 4 Mie a A26 DE GORDIAANSCHE KNOOP ONTWIKKELD, „ raadgeevingen, tegen de listige inboezemingen, tegen „ de heimlyke Vryheid doodende konstgreepen van deeze » wanfchepzels , gewoon om allerlei gedaante aan te „ neemen, en zich van allerlei vermommingen te be- 5» dienen, dat men op zyne hoede zyn moet. — Veel- $ ligt zullen zy zich gelaaten met een verleidenden yver „ in de oogfchynlyke,belangen van Frankryk EHR pa » neemen, om des te beter deszelfs waare belangen te a ondermynen; alles zal verlooren zyn, indien men afwykt >, van het pad, het welk men tot nog toe betreeden heeft, om een ander te volgen, dat zy voorflaan, en van ’t a» welk zy, gelyk de kwaade geesten in de tover- histo- a rien, wel zorge draagen om de afgronden te verber- » gen door gouden bergen, die eensklaps verdwynen >» zullen, wanneer het niet meer mogelyk is zich uit e den afgrond te rug te houden.” | Het Vereeuwigen van de Nagedachtenis derzulken, diè zig by het Vaderland wel verdiend gemaakt hebben, als de Plicht van eenen rechifchapen Vaderlander. Voorgedragen in eene Redevoering, uitge/prooken op Maandag den 13 van Wynmaand 1794, in het Am- _ fleldamfche eerfte Departement der Maatfthappye TOT NUT VAN °T ALGEMEEN. Door JOHANNES DE BRUINE. Ze Amfterdam, by H. Keyzer. In gr. 8vo. 58 bl T deeze weinige Bladzyden vinden wy Antwoord op de zes volgende Vraagen. I. Wie is in ’t algemeen een Waderlander? II. Wie onder deezen is een rechtfthas pen Vaderlander? III. Wie onder deezen is de verdienste Zyke Waderlander ? IV. Wat zegt het, de nagedachte.” nis des laatflen by den Tydgenoot niet alleen, maar ook by de Nakomeling/chap > te vereeuwigen? V. Welke zyn de voornaamftè drangredenen, die den rechtfchaapen Vader: lander tot het bedoeld gedra jegens den verdienstlyken Vaderlander verplichten? en laatstlyk, VL. Wat moet de eerte doen, wanneer de uitoefening van den bedoelden pligt jegens den laatften voor hem onwitvoerelyk wordt? Wy vergenoegen ons het Antwoord op de laatfte Vraag af te fchryven. Ik antwoorde r°. de regtfchapen Va- » derlander vertegenwoordige, met een bloedend hart, en ‚ een druppend oog, ja met influiting van zig zelv’, aan » den goedertieren Hemelfchen Vader den diepst bedor- A; 2) VER Je DÉ BRUINE) REDENVOERING: ‘287 „ ven zedelyken fmaak zyner tydgenooten, en den hier » doof laagst vernederden ftaat van geheel het Vader- s land — eene vernedering, die immer te kennelyker a wordt, wanneer er, binnen eenen engen tydkering , vere „‚ fcheiden verdienstlyke Mannen, ja Vaders, door den „ dood , als anderzins, aan een Gemeenebest ontrukt > worden —— nog eens 2°. de regt{chapen Vaderlander „» Vertoone ín alle zyne bedryven, dat de vernedering » van zyn Vaderland ook zyn aandenken — ik zeg te » weinig! óok zyne vernedering vordere! — die hier a hiet weenen kan met den weenenden — nog lyden „ kan met den lydenden —— wat zeg ik? die zig hier a niet verplaatzen kan in de rampvolle omftandigheden van » duizenden zyner natuurgenooten, dien, voorwaar, myne „ Medelanders! is het zelfs tot fchande, te vraagen: wat » moet ik doen, wanneer ik myn pligt jegens den verə » dienstlyken Man njet kan ter uitvoer brengen? Immers „er is één pligt, die de zodanige volbrengen kan en a» moet — 3. » Och! of veele Volksvertegenwoordigers, als andere » NEHEMIAS, hier mogten vóórgaan! en dat, voor het > overige, een feder, die den naam van regtfchiapen Va- „, derlander voeren wil, in de uitoefening van dien zo » aangelegen pligt, hunne. voetftappen drukke, of lie- ver in gelykmaatige zamendragt Hen vergezelle en » fchraage.” | en Blykens het Befluit, is deeze zeldzaame Redenvoering , zeldzeam in. {Schikking , zeldzaam in ftyl, zeldzaam in bewoordingen, eene Lykgedagtenis op den, toen dezelve edaan werd, vóór-weinig weeken overleden Burger -Va- der HENRIK HOOFT DANIELSZ. —- eene Lykgedagte- nis, ten dien dage als ter fluik gehouden. Dit is de grond van ’s Redenaars vreemde uitboeze- ming op °t einde: , Voor °t overige heb ik u te ver- » zoeken, by de roemwaardige gedachtenis van dien Va- „der des Vaderlands, dat gy, by het flot myner Re- » de, u gelieft te oniouden van eenig Handgeklap, of 2 9% uj- v hd 288 J: DE BRUINE, REDENVOERING, „ uiterlyk vertoon van wel te vredenheid over myne poo- „ ging —— want dit zou my doen bloozen — zyne „ asch onteeren, ja voor u allen geheel ontydig Zyn... „ Gaat vgel eer, in bepeinzing van al het gehoorde, na s de plaats uwer wooning of beftemming — en waart „ gy, met duizenden onzer Medeburgers, geduurende y den avond van zyn leeven, gewoon, by onder{cheidene %3 ssc pis zyner plegtig te gedenken —— voor itmaal, en by vervolg, heb ik eenen raad, uit de „ Schoole der oude Fooden ontleend, u mede te deelen , » en hier mede zal ik eindigen. >», Zy hadden de ge- s, woonte (zegt een voornaam Oudheidkenner,) zy 9 s» hadden de gewoonte, by de Lykvereering van ee- » » nen verdienstlyken Man, aan zyne nagelaaten Maag- ss s fchap niet alleen, maar ook aan zyne Vrienden, eer a» » Beker op de hand te zetten, en dien benoemden zy 2 s DEN TROOSTBEKER.”” ‘ Dit flot heeft voor ons geen ophelderende Aantekening noodig; doch moet zonder dezelve voor de Naakome- lingfchap , als zy deeze Redenvoering in handen krygt, duister weezen: en de Redenaar hadt toen gewis, onder het kruis redenvoerende, oorzaak, om zich niet klaarder uit te drukken, en een Joodsch dekkleedje te gebruiken.. Hy oogt, op dat wy , by voorraad, dit afligten, op de vry algemeene gewoonte, ten dien tyde, in ons Land, wan- neer het Drinken der Gezondheid van Vader moorr! een Staatsmisdaad gerekend werd, ’s avonds om acht uuren een Drink. conditie in te ftellen, Zet Klokje van Achten! Woorden. van dezelfde Beduidenis als de Gezondheid van Vader HOOFT! Reize van den jongen Anacharfis door Griekenland. Uit _ het Fransch yan den Abt BARTHELEMY, door M. 