Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
(Ul (CYJ QTI CUt (HI ft \ zie ccrr<8,\\ (Ul \ een voorvoegsel, 1. een wijziging van het voorvoegsel <ui\ waar dit laatste dient om een substantief te vormen; 2e. om den super- latirf uittedrukken, en wel door het voor het woord te voegen en *a daar achter. — <ki cut tuon\ SB. nummer een, de baas der bazen in een zeJcer opzigt. — Verg. aQaQabtw a* Q (Ul\ en ckhcus in H Jav. in zamenstelling met telwoorden om de (of het) hoeveelste en hoeveel maal te beteekenen; ooh in 't Soend. in gebruiJc in den datum van een brief bv. (Knaji 4 Maji^dKnrui I860; — en voorts in en- Jcele uitdruhhingen, zoodlsbv. rvi Si am ®1 (Si asn\ de zevende hemel. (Ul \ I. onvertaaWaar redewoord voor hc\(l\\ toaarvan h<it de grondvorm is; en bevelenderwijs bij het oplaten van een vlieger, tot hem die den vlieger ophoudt: laat gaan! laat los! «^\ opvliegen, de lucht in vliegen; op- stijgen, bv. van een zeepbel, ook van een vlie- ger; opspringen, in de hoogte springen, van iets zooals een steen, waar op men met een stok slaat, maar dien men slechts op den leant raakt. <cm<L/p mvdsv. — Verg. afiiamw m(L(i(ifri2(mji\ een vlieger oplaten. Pass. a^G-^ijj^igan/j^ — //. oa\ naam van een heester, de Acacia Pedunculata. Eg. — In de Preanger onb. (Ul 6 ^&2 (Ul 2 (HI (HI ft \ zie 6Mt <u t mji^ (Ul (HI (HJA (?*-£& (HI fl\ zie asna<ij)\\ aji"ni(io)/i\ WJJX 614 OuTi m 2 (Win \\ — (vt-m(i*/i\ SB. zich digttrek- ken, digtgaan, van een (h^tt^a^jiw — <m<u broek, die door middel van een koord of band ora het midden wordt digtgetrokken. * o C^ C^ . o O O OJI *Y1 Cm (Ml 2 (tCl (\ \ en <£i -r> am .«.? a <w™ n z*<? o> antrtyiw OJI (HYl \ Kw. — d/Kirns S. e^?^\ B. iemand in de armen nemen of sluiten, in dier voege dat zijn voeten van den grond zijn; een hind opnemen, in de armen nemen; ooh, maar dit gebruik van <i>i<Ky\ schijnt een Javanisme te zijn zva. xnrLi 0^0^/1 w — Voorts nog: lets dat zwaar w, bv. een bah met water optillen, met optillen verzetten; en een rijh besturen, regeren. — ajiMmnoji zie OJI (HYl \ en £>i<Kn 2 \ zie o&icnt(EJi\ bij <tr>» t <&* w CU) (HYl 2 (Kl fj\ zie onder (uirnw Zie aldaar 00k (ziitaiiiHT/l^ en dat laatste 00k bij /ruajyiKijiw OJI (HYl \ en Miuns zie onaer asri!^n\ 11. «T c^ /L/7 2 0O7 2\ SB. stevig, hard, niet o^mjin van met zout behandelde visck, van vleesch, van iemands vleesch, van de borsten van een vrouw, enz. OJI (KVJ\ en *fl^ _ . . * ktj\ zie onder asn<Kh\ II. en OJI (HYl 2 \ SB. aan weerskanten mank; volg. somm. ooh mank, door dien een voet heele- maal naar binnen omligt. CUI cq (HYl (HYl fl W — ^*™<^\ SB. de gesne- den pare zamenbinden tot eundans, twee daarvan malcen ajiamzarmajijjw — Zie ooh <v* (untruijiw CUI (KYI asrj/f \ S. <&^ B. rang, bediening, post, waardigbeid; en SB. ambtenaar, be- ambte, ooh afdeeling. (lav. Wdbh. (uh<m asn/]\ Kw. zva. tunobak\ iets opheffen, iemand verheffen, enz. en zva. a^t^injjj of tE/nh-nasn/fs vertrekken). — Verg. G^kivn vm/iw — di inn nstu tmj\ iemand verheffen tot den rang of de waardlgheid van. OJI (HYl OJI fl W — iBKKTjaj^\ SB. een boom, bv, een hoffijboom, ooh een rozenstruih of derg. op stomp kappen, tot op een zekere hoogte afkappen, ten einde, de stomp uitloopende, weer een jongen boom of struih te hrijgen. (Ui (HYl (YUI ft \\ — <ui<Kn<njitmji\ SB. groote kraal, waarin de buffels van velen worden geplaatst, en d e zich bevindt even buiten het dorp. Eenige minuten buiten de Jwofd- plaats Soemedang was vroeger ooh zoo'n hraal> voor de buffels van hen, die op de hoofdplaats (U1M11 (Wills VAS 615 M^&goyi^ a*, woonden; cu (tw iru anj^\ nog de naam van een zick op bedodde hoogte bevindende *3*:p — Volgens sommigen (unm-aru <mf\ ooJc voor hetgeen meer algemeen genoemd wordt ojupw — (diihm <wioa,1\ gaan women in een pangkallan (of saoeng) op zijn grond, bv. op zijn- sawah of lioema, tericijl liet gewas te veld staat en bewaking noodig is; maar op Sjemedang: komen of heengaan ergens met opzet om iets te doen wat met goed of niet geoor- loofd is, bv. dolbelen. (L/i (KYI (YUI fl\ en geio. (uilwruys SB. naam van /iet leesteeken nw <ui (kyi ori orvi ^ji (kyi 2 orm ji \ zie^^^i<rvifj\\ cui (KYI (YUI fl \ SB. enkel vleescli, zonder been- deren er in, van een stuk vleescli; en van visch, zooals een goudvisch: vleezig, bijzonder vleezig. <n (Ul (KYI 2 (YUI n \\ — <rj(zi*rmru/i\ SB. een bogt maken van een weg of water ; 00k op zijde afslaan, van liet voertuig, dat ij/^o*™? tnji2ari^\ Zie 00k <c? (CJ1| o (TL? ^ bij amnjirujis jm — (ri^KKmirhiamji^ een voertuig, bv. een rijtuig op zijde afdraaien. — i^cukkdzi^jkkip bogt in een weg of water. — Verg . Jav. Wdbk. op n tern on irn truths dut liet grondw. is. — o'i(Kr)^^Ji^i!taiirvi^\ met bogten loopen, van een weg of water. Verg. (cnrvi^fisnrnjnasnjis en xp trw (isri ic~.rui z asnn \\ (Ul (KYI, (LTt rJEJ) (Kl O \ zie (3hdam<n(Hi~mc-.M!l\ VCfCJ<J( en cui ^n up n tm e— a./i j \ onder 17 ~un c~. (htjj \\ (Ul (Yl (KYl\ SB. kamer, vertrek. — oji^ roia^n (u(Mjf\ kamer, gemaakt door afschieting van een gedeelte van de achter- of voor- gallerij. (Yl (Ul (KH 2 W — <rj£i(H7)2\ SB. visch vangen , door afdamming van een stroomend water, bv. van een bergstroom, maar slechts over een gedeelte van de breedte. Ttg. K. — Verg. ^i-muii^\ — Het aanbrengen van een zijdam in een parakkan , waarin nog steeds ivatcr bleef staan, noemt men 00k ^(Ejiarhz^ (Ul (Yl Q*JI (ISYI fj \ SB. ziltig, zout van smaak. (Ul (hJI (ISY) fl \ zva. asnznid^w — Verg. (Ul ajukti^n en H^j^^Jl^ (Ul arm (KYI fl \ SB. uitvallen, uitgevallen zijn, van een tand. — Verg. jjimi<hrn/i\ en <u)^ ^w\\ (Ul (YU) (KYI \ en £1 rLi tens zie iruiMnw (UI (YUI CdVI ft \ naam van een plant, een knol- geioas {Zingiber gramineum. Bg .) — Be afnztiffi van de oji <rw oao^\ wordt 0. a. gebezigd om, als er een orok of zieke in liuis is, de 616 (Ult(Uli<Hnfl\ eMx djoerigs verwijderd te houden, en wel door den JijngeJcauwden knolte spuwen teg en de deur van het huis, in de vier hoeken en tegen den zolder. (Uiarui\ SB. iemand of iets niet herkennen, niet meer herkennen; in het onzekere zijn omtrent den vorm of het uittrlijk van iets; niet weten wie of wat men voor heeft in iemand of iets, omdat men hem of het niet her bent. — (£hrhi\ iets, zooals een gestolen voorwerp, een ander uiterlijk geven, opdat men het niet zal herkennen. (Ul 2 (Ul 2 (HI fj \\ — ^Stioajis SB. de oogen, bv. om iemand of iets niet te zien, bedekken met de handen, ook bedekken met iets, zooals een zahdoeh of derg. — (SdStiKioap hetz. — <mM2(ui2tKi(Hyi\ van de oogen, bv. als de ao),(U)(hoi(Liyi\ dien men opheeft, voor over glij- dende, ze komt te bedekken. (Ul (Ul nri \ SB. stelling, steiger of daarop gelijkende zit- of staanplaats, bv. voor iemand die (mtciKbmM/jw Voorts, maar zoo niet in de Breanger : zva. fUMomw — (£i(Li-h\ van iets zooals bv. een gantar : liggen met het eene uiteinde op iets en met het ander uiteinde op iets anders of iets dergelijks, bv. op een stoel en een tafel of op twee kisten. — dinwhimfi9<Mji\ iets zooals een gantar of derg. zoo leggen dat die (U12 0J12 (KYI ft \ I. SB. van iets zooals een langwerpig vierkante tafel: de zijde, die men zou meten, als men de breedte wenschte te kennen ; en van een liuis: de zijde, de zijkant. Ferg . (uiiruaAa.\ bij <nji(uut\ II, — ^naji2(KYicm/j\ van iemand, gezeten aan een langwerpig vierkante tafel: zitten aan een kant, dien men met (uucuzturiji benoemt. — II. (ui2<u)2(kiiji\ SB. het schroefje of plaatjeT dat aan de achterzijde van het oor aan de (tJiiHTiiKJidj) geschroefd, het uit het oor val- len van de oji£} belet. (Ul 2 01 (Ul (isn fj \ SB. zoo goed als digt, nage- noeg heelemaal verstopt, van een gat of opening, <ri (Ul (Tj (Ul en anui an (Hi fj \ SB. de lies, de liezen. (Ul nrj (Ul \\ — (ii(^aji\ SB. gooijen, smijten, er afgooijen met een stuk hout of iets van hout. — (&i 07 (uitrfn % (M/J » met iets van dien aard smijten; iemand van zich afgooijen, weg- slingeren, bv. zijn tegenpartij, bij vechten of worstelen . — (h,i(ut£i<n(u\ een afstand gelijk 617 aan dien, waarop men een stuk hout (ons talhout) dat men zoo ver mogelijk wil van zich afgooijen, kan brengen. — Verg . (ui (U ap&Jiaj) (tPA^ ^7 (UI (HlJ)fn4lhniJls (MM (^1 ^^ (Z) (C) OJI (Ul \\ — dicOi\ SB. in vollen gang zijn van lets, bv. van het pare snijden ergens; midden in den tijd zijn van iets, bv. van den koffijpluk. (U)2(U)2\\ — kukJt\ SB. middelerwijl, ter- wijl, tijdens. (LH(U)\ S. ij^\ B. de dij, de dijen. (UJ (Ui \\ — (&kaji\ SB. iemands lessen, verma- ningen enz. in den wind slaan; zich ver- zetten teg en iemands, toil, hegecrte of verlan- gen; hetgeen iemand verlangt of vraagt niet in willigen. (Lia^2(l&2?(K112(hnf]\ en da/QtSt^t (htji^ zie i^?(K?^\ * * <^ M (KlfJ 2 (&) ~J) (TV) ji\ zie fitM^nyj^ (u> (&i (Kn (tm (Kn 2 (kijj \ de .««8<L8i#, WN (UJ am w — ^ my \ SB. iemand dragen op den schouder en op de tot verbreeding van de zitplaats daarnaast gehouden vlakke hand; maar volg. and. bep. iemand met zijn beiden dra- gen op de za&mgevoegde handen of armen. " on (LSI crn P \\ — Giicm{\ S. ki9pa<riji\ B. iemand of iets, ooJc een list of den dood v in den; iemand of iets aantreffen; iemand, my of hem., wedervaren, overkomen, gebeuren; moeijelijkheden, een ramp of ongeluk, zegen, geluh enz. ondervinden; voorspoed hebben; straf krijgen. — dicm$n^nh\ verdienen, winst hebben met of op iets. — ^w^ v^kt.^s vernemen; berigt of tijding krij- gen. Mn(U)an$\ S. a<rt oUi im (tcnn\ B. ook ontdekt, van stelen en van den dief van iets; voorts gevonden, van iets, zooals bv. de oplossing van een raadsel. — & cm ^ xm (mji\ S. <him(171(htji\ B. bij iemand gaan of ko- men, bv . om kennis ynet heu te maken ; voorts, maar dan ook goed <£icm?\ en Si™ wants GJ (Kb'-'1 of wel &iM(Kriji\ B. iets bv. iemands wegge- loopen paard onder weg zien ; een tooord of een spreekwijze tegen komen, te hooren krij- gen ; ook iets dat werd verloren, vinden, op , zijn weg vinden ; iets toevalligerwijze zien gebeuren, van iets toevalligerwijze getuige zijn;. een haven of eiland aandoen . — cm dn cm ^ \ S. M(E^^i(Knjj\ B. hetgeen iemand heeftbe- vonden, bevinding, iemands bevinding. — ■ tuiahcm{\ P. (van zich zelf tot een meerdere) (ui cm (Hi/)\ £y?N 618 &Ji<moJiJi\ ZVtt. (zncmqw — (U(U cm % \ S. w <u» N 0# (uasnajis B. een ontinoeting 0/ zamenkomst hebben w^ iemand; elkaar ontmoeten; zamenkomen, met elkaar zamenkomen. — ^<l/im<™? <KnzMij)\ ooh icel aSicu)cm{Muchn/i\ zamen- gebragt worden met iemand, door God. aji(uicm?(unn{i/}\ S. (u<uttn<hcn<Mji\ B. iets hetgeen men aantreft, ontmoet enz. ; ont- moeting. OJI cm (HI [j\ SB. kom, gemeenlijh van ver- glaasd aardewerk of porcelein. — Verg. ecu z (un t w • £>, (UI Cfn (UI aSY) n \ zie *™ m asnjfw tyj (UI am 2 (KYI fl\ — vftvurmitrnji* SB. van een weg: een bogt maken; voorts: afslaan (den weg verlaten, dien men ging, om een, die in een ander rig ting loopt, te wig en); en van de zon: dalen, dalende zijn. — Verg. (qdn itam(njin\ zoomede (ruoj)\ en zie ooh bij cull}Q^ — (8>(n<uicrnt(Kn%(HTji\ van iemands gemoed: ten goede of tot ketgeen goed is geneigd of bewogen worden door God. — Verg. Jao. Wdbh. bij vtcdh(ncmttKrij(\ dat ket grondw.is. (UI % cm QJI fl\ SB. breken, gebroken, van een tak, een draagstoh, een vonder, een gantar en derg. (UI cm (Ml fl\ zva. (u i cm ojJjjw (UI 2 cm (Ui \ SB. rijksgroote, m rijksgrooten (Shr. poengawa). (UI cm orui ff \ SB. tol, Jiet hinder speelgoed van dien naam. (UI cm QUI/jW — (E,iarn<ruji\ SB. iets op een schouder of op den nek dragen, bij een gang ergens keen, ket van daar kalende of wel om ket daar te brengen. — e^m|^ mvdsv. (van meer dan een pers.) — <&?<£« <nj <ru/l\ Ooh <&)(uiorriM/l\ (PaSS. «S (ucuamaruji \\ iets als boven dragen of transporteren, maar gezegd van iemand met den zin dat zulks is zijn dagdijksck werh, zijn gewone doen; i.d.z. ooh sprehende van soldaten of de soldaten, als sckildwackten geposteerd: ket geweer op schouder dragen. — <*^^ 'ii (T) nsn 9 (eji cm out -ji up nsr)$j)asn\ xn (&i (Hi (Eiitrui qtQ(ie;\ een spreekwijze. (UI cm anJI fl \\ — Stc^trv^s SB. een »w gasman on/j in vakken deelen, verdeelen, door ket aanbrengen van am apvaci a^w En van de <rnnh xntmjl: de hbtahJcan verdeelen, afdeelen. Voorts: een hamer afschieten door middel van een besckot of derg; ooh zicb verklaren, op- poneren tegen iets, iets verbieden. mi crnnruiji* 619 (Ul (U) (CH (KJi (KJl \ 0«/ (Ul Cfn OfUl y?W — (&iamruiji\ SB. een (UKEJKHTi r!5T °f m ax <u <*sn/i\ aan het uileinde wat bijwerken, bv. door een randje of lets derg. aan te brengen. (Zva. <zi rvi a^w K.) (Ul am oru) n\\ — t&aMarujp SB. van een boom of heester den top uitkappen of een ge- deelte afkappen. (Ul 2 om 2 (TV) f]\ SB. stuk, stuks pisang r?j)^j bladen. (Ul OTH (KYI fl\ zva. oji itlj (H7).p\ *j «/ (Ul am \ SB. aan een houten of bamboezen spit of speetje geroosterd of gebraden ; geroosterd. — warn cms hetgeen wordt ge- roosterd o/aan een spit gebraden. — <&»<m\ iets zoo of wel op een rooster roosteren of braden. — oji am <ui imji\ spit of speetje enz. (vt am (a M z oji \ wel voor ijzeren rooster om iets op te roosteren. (Ul am\ I. (Eft am x SB. onaangeroerd staan, van eten en drinken; onaangeroerd blijven liggen, dwz. zonder dat men het aflegt en begraaft, van een lijk. — (^am^rtiiHy^s een lijk zoo onaangeroerd laten staan of lig- gen . — II. ajicm\ SB. hooge stellage, voor- zien van een dak en rustende op vier stijlen. Van af zooi'n in het bosch opge- rigte (dams beloert men, ze wiilende schieten, rhinocVrossen en bantengs. — mKuamaxn^Ji^ een dergelijk gebouwtje, maar minder hoog en dat vergeleken kan worden met een koepel, zooals men wel in een tuin vindt. (Te Buitenzorg noemt men de twn mi ui (tiJi oji (hi \ en de (m ni (Hi (Eic-, (Hi _? <zm (isrt ihi an \ * panggoengs. K.) «/ «, (Ul (CI dm (pjl (Ml \ zie onder (L^uri^\\ (Ul 071 dJ) QJI fj\ zie mmS^ bij (3^&^ II, zoomede bij (unam\ en tuamw (Ul (CI (HI n\ Jav. (ui (a M.p voedsel, eten. — ojt (hh (u (in (Hi /} \ zie bij ojiihiw (Ul (CI (y) (HI (Kl fl\ zie 3^im\\ * Q O (Ul (CI (HI (HI /} \ zie tuixnrrri\ bij ^^n en ** (HTJj(Hl\ bij IpVjlHlW " Q (Ul (CI (HI dUUI auui \ zie 6^A<m*M<uiA\\ (Ul (Clt (HI (CI \ zie onder <ntnn(iK\\ i (UI(Cini\ ^ (tfnni^ a (ui (a nri o\ zie (Kn^^s (UKCmrj9\ zie S-^-n^w (Ul (Tl CC1 ni (Kl fj\ SB. de Heer, voor God. — (ur)(cini(mji(tq(HTiaj)(tj)\ de Heer, die magtig is, d.i. God. — Voorts (utniaiKHi/is de hoog He titel die door het Gouvernement aan een re- gent wordt verleend. -7- Fan zoo'n regent spre- ihtt y«W 620 ajicoasrKKn.is W kende betitelt de inlander hem ook wel met §<h<iK(U(n (anion jf\ (verg. onricHi\ ook, en ZOO veelal door de Mtropeanen en deze ooh tot hem spreJcende met (tsrio^Oj^^-n^w — Grondv.: (wtunwiocns zva. (&w?\ wachten.- 0 * Jav. Wdbh) Verg. Gmji oj> asn \ en as^tejicrf^w * C^ • Q (UKC1 (Ul (1ST) n \ zie <** iu asnjjw OJI 001 CI5TI \ en oji ax asm (MJj \ zie (unasnw (Ul 001 (Kfl \ en (U(Ln(KJi(th}2iK^/j\ zie «^*^n\ (Ul cn 001 (KYI ff \ SB. zaamgedrukt en onna- tuurlijk klein, van den neus. — ^ro»^\ den neus tussclien de vingers knijpen. (Ul 001 (KYI (LfUl (HI fl \ zie (Knamctu/jw «/ (Ul 001 2 OSn fl \ Jav . ZVa. (najiaj)2'-n(pasnjl\\ — <n cut aj) z (u am asnji (tn am arm zan\ «.j> av) aj) (Kn asn am cej10J)\ <kj\ torn an ~ji cut <hw asn rvi (j^jzan o<n a O a - jiaj)z»n-'~ (K\j (Kf of «fr) waarvan de zin is: 6-&m\ een misschien wel ben ik de voorbeschikte echtgenoot van N. N. * (Ul 001 asn f]\\— o«?7(i5n^\ SB. een vrouw of meisje niet toestaan uit te gaan of zich in het openbaar te vertoonen , hetgeen , volgens de Soendanezen, de Chinezen doen met hun dochters. — aJiaziasnanjis of <uiaJ <£iasn<HTjj\ vrouw of meisje dat zoo opge- sloten wordt gehouden; in stukken aan het Jav. ontleend: meisjes, die in de harem worden opgevoed en bestemd zijn tot bij zitten voor den vorst. — am(U)(tJiJia^iasnanc-^\ zegt men wel van of tot de vrouw, aan wie de man niet toestaat uiHegaan; en ojioajkea^ , a- a O n * a a om(V)W)(3~yi (hn(Mn-^i xn asn anc-^\ asn zarn i mi a/n asn -" (ib)j(jr> asn$!irn(3^A(ch\ zegt men wel tot een kind dat niet toil luisteren, dat, bv. als men het iets zegt doen of te halen, omoillig is. a (Ul 001 OSn (Kn ff \ zie wain imp cm ooi < s OJI \ zie ajj, w OJI 001 OJI QJl \ zie tKntviMw OJi 001 (U) On/1 (§ ^&(hCl fl \ zie (kyi ajtruw '1 £7" IdJJlt a OJ) OOKTUi asn (Hl^\ SB. kleinmoedig, zich openbarende in telkdns schreijen of tranen storten, bv. om een zieke; ook van een kind en dan verkl. met a7warnrr).w»*'#ffo?^: nadat bet geen reden meer heeft om te huilen, toch maar steeds door huilen. — Van het Jav. alit, klein. Q OJ) 001 OTU) asn (tCl f) \ zie ow™ asn a* OJI 001 OTUi (Mi ^kOO fl\ zie onder tiQ&i oj^w OJI 001 001 (&) f) \ zie (3^k(ci(Ef^\\ CUl 001 (U) \ SB. de rand van een hoofddoek. — CY CY Verg. e?wi\ en zie ook o^^n bij G-iAi^* oji aoi aj) OJ) Q<1 n\ zie G-^w* (L/i (ci(VJ)tnjKm/i\ 621 (W)%\ (U) KTI (LJ1 (flJI QO f)\ (un(hm(EJ)^i(m(ij)(nji(Hyj\ zie OJ) C£1(W) am fl\ zie G^uhncmji* Q a aj) (zn (&i ^n ?\ zie(3^<En3i^ OJI (CI CEJ) ~Jl (HI (HI n \ en ajixniE/i^Ani\ zie onder •tuni&i^jj.rn\ (Li cmc&inri (§ ^&(hi n\ z{e 9e7i^ JCO mi *<* (Ul CC1 (EJ)\ zie 6^*&>\\ Cq ^ cut (a am nr) (hi/j \ zie <l*o^ x ill. " <^ n (LI (CI (L7) 2 (Miff W — ffM'n^iexcni^N 2£<? <xri am t Mi /j •*. (Lfl (CI (UT) (HI (HI /J \ zie ojicciiji V) an/} bij 6^&ji\\ (U) (CI (LH1 CY} (HI fj \\ — ^(rLiajixnaniniofiji^ 2ie bij 6-iA en w OJ) (CI (UT) (KYI \ zie rm tun \\ (LI (CI am 2 \ zie onder m^ww __"_ O . - - o (LI CCl am 2 (Ml ^ffs(H1/)\ zie 6^k(rhgtMji\\ (Ul (CI 0Z1 2 (HI fl \ zie G^kcmgiHyiw <W \ SB. immers, want; doordien; dan toch, zoo. . . . toch. a <U) \ I. SB. voorvoegsel tot vorming van een Passief. — IT. <t3 ook wel eens own SB, aan- wijzend voorzetsel van plaats, ook voor bepa- lingen van tijd; voorts, maar in deze gevallen vordert het spraakgehruik dikwijls a%(Hi\ wat aangaat, wat betreft, aangaande, met op- zigt tot, rakende; uit, door; per. Verg. nm\ 11. — (Ui(KiasD(ur](hnji\ in het jaar, in den jare. — anM<rui(uiasn(uaj><Hiji\ en als het heelemaal mogt misloopen. — ^wfiA asnji\ digt bij, in de nabijheid, bv. (iSg.pt a O O / a (HI (HI (13) 2 MH 2 (T) 157? UK (H71 Z (K1 71 /IS?) ? \\ (U) o\ SB. uitroep: kijk! zie zoo! '? (U)2?\ afkorting van s^int^w Zie aldaar. ^J[P\ zie 6^*w\\ (U) 9 (UYI \ zie a* <un \\ (Uj o (U) \ SB. de kwijl, die iemand terwijl hij ligt te slapen wel uit den raond vloeit.— xm(C)!in^\ stinkend, stinken. (UJ (§ -£&\ en o?^\ zie ^^^w (UJ2(Un\ SB. nog, nogmaals, andermaal, weer, wederoni; alweer, nog wat, nog meer; ingelijks, ook; ander, andere; terug. — aqjj(Hmisn(tji2(t^r}\ evenzoo, desgelijks. — «^» Km£id(CTi\ ajiders, een ander. — dnaziiKm »Qd(Hi/j\ nogmaals, voor de tweede maal het verlangen, het begeeren te hebben of het naptyajls 622 (n<i^c-^asnji\ te doen; ook den smaak er van wegkrijgen of wegnebben. — Verg. (Kvasnam^tunanjiw (UI (101 (HI fl \ SB. blad van een boom of plant. — O q apihnd(ru\ de oorschelp. a.j)(t.oi !C)(hncHifi\ g^y/N gebladerte, bladeren. (W) (xn oru) asrjn \ Ar. &J^ geluk, voor- Spoed. (iji iJi op rrui (til (HTjl \ 2Va. (Lic^ianaJi (Ul (LH (U) ij\ Ar. ^A^ eigenn. David. (Uj CCJ (Ffl fl \ lietz. als d^i.^w — zn&n p^JI^ SB. deelen, verdeelen, uitdeeling houden van lets. — ^^pj/^N deel, aandeel. — v&nnup (£<izcHin\ iets verdeelen, uitdeelen, enz. — (in op M&m (uuj\ zva. 6^m (ea -&(TLi (EJi asnji\ zie dat bij <ioit&iji\\ <W) &^(Hrj/i\ s. <Kncui\ of <M<>Ji\ B. willen, hetgeen een ander wil; er toe gezind of. genegen; geneigd zijn, goedvinden, er be- hagen in scheppen lets te doen; de.echt- genoot willen worden van iemand. Maar (^n2(U)c-.(Kv/i\ ook SB. niet kunnen, omdat er een beletsel is, of wel niet willen, i.d.z. zoo als men zegt: het rijtuig wil niet vooruit. — a-m £mitne~tKni<Hi/i\ zie ook 6-i*7&?\\ — (Uie~tH7iao/>\ SB. arbeidzaam, vlijtig, naarstig; ook er van houden iets te zijn, bv. zindelijk op lijf en k leer en of iets te doen, bv. zich te baden to t reiniging . — w t> mj? 007 ^ j> e_ »rn x zva. an c^ (tm(mji\ arbeidzaam. — ci^c^arn/ji^c^tiw^s bet . zal er nog op uitloopen, dat enz. en (U) &^asn fj \ SB. ondiep, doorwaadbaar. — aji^)fn(W)c-.(v;r)/]\ plat bord. en (U) &- \ SB. gedroogde viscb. Ook zva. (n ah on <in \\ (U) &J) (HI fl \ benaming van den nipah of moe- raspalm, zoomede van zijn blad, waarvan in sommige streken, door er wat tabak in te rotten, de inlandscJie cigarettes worden gemaakt. (Ul (UY) \\ — aSidOioms maar niet in de Preanger ZVa . (&(hn(&!hnrn(hnq\ en azi tun aw (Ki -za cm tn an q \i Jin evenzoo m &n tun 6^* arui ^ zva . (ci chi ini cm/i \ en (m<im<iM(M^(Hyi\\ Rg. K.. (VJI 2 (Lm \\ — (Si(uttiun\ SB., terwijl men zit, steunen of leunen op een regtuitgestoken arm, waarvan de hand plat op den grond ligt; zoo zitten. en (UJ en asfl \ zie entmrnncnji^aiji^ (W1 (UY) (Ml fl \ SB. tak, takken van een boom. — In de sisindirran (KJicmim^ihTiwtijnfflMMarn (Hi^imiiniru(pipi(mipr^(Si(uijii\ on te beteeke- nen amaa»mji\\ {Tjarios Soepena). Q Q (U) (Lm bO fl N J&v* eerst, eerst, eerder, vroeger, 623 i . a a a a, / a . o „ alvast. — ajitun (Ki^cmtKjiQ^MJniijiiKiarn q\ een spreekw. {UJ(UH\ Ooh wel gesclir . (ta%<un\ zie ajn (ky\ (kij^\ f <7aJ> <ru (un\ en «<J> trw vm vn \ mvd-SV .) (WdJitLwri / S • 7.. wills (mzjKuris en an ajurui eun \ zie ulj (untun ar^\ en zie OoJc bij aJiasnw (Ml 2 (UT) 2 (*J)/f \ SB. digt bij, maar Jiet woord is ong. in de Preanger, en schijnt daar luiten ooh te behooren tot de verouderde. — (ma^i ajm(ij)ji\ verschijnen, zijn opwachting gaan of komen maken bij een meerdere; zich begeven, 'bv. om een Jclagt in te dienen, naar iemand zooals een hoofd van bestuur, een regter enz.; zitten in de tegenwoordig- heid van een meerdere; in dienst komen van een ondergescJiikte bij zijn chef. — m&jiojid (i7m(M/j\ mvdsv. (van meer dan een per 's.) — ajidztt ajmoj)^k(KiJi\ wordt gezegd van den per soon in wiens tegenwoordigheid zijn ondergeschihten of minder en verschenen of zijn gezeten. — <ci(tj}2ium(tJ)^i!Hiji\ zoomede a£^Aj?w^\ zva. xn(&g(£ntaj}ji\ maar Jiet tweede is wat mooijer of def tiger. — roi^ A£??<k^\ iemand bren- gen in de tegenwoordigheid van, of doen verschijnen, stellen voor een aamienlijke of meerdere. (U) (UYJ (U) (Kl/J\ SB. oudere broeder of zus- ter van iemands echtgenoot. en (Ui ori asn oe/j n \ zva. c^v^m^w — «^w> (rj<un&i(HTji\ tot iemand ehem of dehem zeg- gen of roepen. (VJf (UYJ \ I. zie (hH-?)(K^/j\\ — 11. <Kn;?yaJn\ SB. spijtig of rouwig zijn; sspijt of berouw hebben; met grievende smart bet bejam- meren. Verg . <tm cm /m? ru^w — (Kaduhung Jav. haduivung. In 7 Jav . schijnt Jiet alleen van geestelijJce aandoening gebruiht te worden; zoo ooh in 't Kaioi beteehent hadu- hung igegriefd, door berouw getroffen," doch met bijvoeging van manah, bv. Bhomah. 178, 15. — Prof. Kern. Cud-Jav. eedfor- mulieren. Bijdragen K. 1, 3e volgreehs, 9e deel. bl. 206). (Ul 2 (Ml ft\ en G-s*<w> * jot^ \ ong. — b-xuKiz (m/j\ slechts in zamenstelling ; zie hieronder. — Blijkens het Jav. Wdbk. <io?»o^\ Kw. I. zva. aS^crmcmji^ plaats; — 2. handeling, stre- ven, doel. — n-nn^ztm^s SB., ergens heen zich begeven of daar komen, ooh naar iemand zich begeven om te logeren, te eten, om te stoeijen of gekheid te maken, em. 9Cia^tanitat(EJiji\ gaan om zich daar te ves- 624 asii <~JI tigen naar een placets. — <CT^?jw<iyn»rr?Ms^. ^»fiaaash(Kntn4\ ramboetan gaan eten aan den boom. — ij6^amim^jiihm\ J3B. uit eigen beweging, uit vrije verkiezing; uit eigen beweging ergens zijn of zijn gekomeD. — is niet aan te nemen dat hij uit eigen beweging zijn strot aan bet mes zal ko- men overleveren, lett. dat de strot zal ko- men of zich begeven naar het mes. a iW?(K)\ zie «Sn 11, (W) 2 (HI w — (XMimofis SB. uit alle magt trek- ken aan lets, bv. aan een touxo, een spijher, om dien uit den muur te hrijgen, enz. — nfi}(fli(ij)2an\ over en weer, ieder aan een kant uit alle magt trekken. (W) (HI \ Ar . jjj*^, een goudstuk, ter waarde van ongeveer zes gulden. Qfl (U) (HI 2 (H7J ft \ naampje voor een vrouw of meisje dat welgemaakt en lieftallig is. 6~^<*r>? <hti/?\ en e-.<Nit»mji\ hetz . of nog wat liever naampjes. (Ui (HI (HI n\ SB. nog niet geworpen hebben ; nog geen eijeren gelegd hebben; ook wijfjes- buffel, merrie enz. die nog niet heeft gewor- pen; kip, die nog niet heeft gelegd; enz. a cz> (W}(Hl(Hlfl\ zie (uztquji^ (U) (HI (Kl fl \ zva. crDiynajt/i^ (U) (Hl(h^fj\ Roll, dienst. — ^t™£*W^n dienstbrief. <W (HJJJ \ I. zie «S«£?«w — II. £><mji\ SB. hem, haar, ze, hen, het; die, dat.— aji^xm astKUicmns behalve die, behalve dat. — Verg. nmtynnw ^J? (l^jJI N 8B- ^e wereld, de wereldsche goe- deren, het aardsche ; aardsch, aardsche (Ar. L-O^j. — (i^(hnj)^^Anr^(unnri asn/js hier en hier namaals; in dit en 't volgend leven. ^tyqjj((ur}(m\ schatten, voorwerpen van waar- de. — 6^nru ^ji(Hyj\ zie (s^krtui (Eijt^ (IM (HI 001 (HI /J \ SB. iemands patroon, baas, meester, bazin, meesteres. — Verg. a^^Km (htji \ en (u (£i oji <rui 6^a onji dit laatste bij .mi <o ,ru w a &J1 (*J1 (HI fj \ Chin. SB. I. unster. Verg. CU(*frj!%latyi* ^e^ c\jfer 2 daarachter is een miss telling; moet zijn I.— 2. <wn»3<n™\ benaming voor het gewigt van honderd kati's van " iels, bv. vanrijst. Verg. Si (Krjcnj^w — ojku* aSiari^s een zoo'n hoeveelheid, wegende 100 kati's. (W}\ redewoordje dat wel gevoegd wordt voor fC}(EA(Kry^\ <ui<nQji(bu\ (u^ris en derg. en zoo den zin heeft van ^(uiKn/fw I. 625 a/ (Ml \ of G^tna \ SB. laatdunkend, verwaand, hoog- inoedig. — Verg. m 16^11 mjw — (SSmft^v op iets zich verhoovaardigen. ObJJ \ I. afgeschoten worden, van geweren.—2. ge- stagen Word en, van de beioeg; en redewoord voor mi wttrLi a^crn/i^ ook (zva. ojj, \ van regen. K.) ajtan.\ zva. <uj\ van g ewer en. — verg. amnm\ en (bntunwiviinarnjis het eersle bij dn\ het tweede bij (ith octm ^Vl^ nj)ni\ SB. voor de eerste maal, van het tmu^ry ook (van het m?*??^ K.) van een vrouw; voor Is van een dier, bv. van een geit, voor de eerste maal jongen, voor de eerste maal geworpen hebben; en van pluimvee, bv. van een Jcip, voor het eerst aan 't leggen zijn. — A/n<Lw*,mx zoo'n kip. Q O &J)cn\ SB. lichaam, lijf , ook gezegd voor den per soon; mij, u, hem. Verg. G^uuiiKnp en Km&aimjiw — ajinnKnni\ zeer nederig : mijn boosaardige poets bakken, als karaktertrek (Skr. drohi, verraderlijk, verrader; kwaad- willige. Prof. Kern. Jav. Wdbk) (tJi(Lhri(^\ 2Va. &^ Ar ^^ van hei Grieksch drachma. (VJ)2CH (Kin \ SB. de steel van een patjoel. Verg. (un &» tun n w Q &J) ^7 CT7 (UVJ (HHJJ \ zie *S^m^ C^7 c^7 ^ z*e ^ ^ "' persoon, mij. — wnG^An&s hetz. maar nog nederiger. ^7}C^1i^ ov0' oJi^nrks S. "3 Win mil \ B. zich warmen bij een vuur. ^^P\ SB. stijfsel. Verg. M&tm^ en nsntnttK (htji^ GJ) 2 *>? 2 (tm \ SB. kwaadwillig ; gaarne een (hJ) ^ll (HY1JI XX ~~ «™£^»£^N SB. roerloos blij- ven, verstommen ; verslagen o/strak en zwij- gend voor zich neerzien; verslagen neerzitten. (Ujnrj(haiJi\\ — ro^^x SB. branden, afbranden, den brand steken in iets. — ™^nrla<lqJayis het bij elkaar gebragte vuil, op een veld, bv. takken, struiken, onkruid en derg. verbranden. — <uj.nrt<Kn ann\ mijt^hoop hout of roentah, die verbrand wordt of zal worden. 0/1 dJJ CTI <r^l (KYI ft \\ — aj)(r^(i^^ni!KY)ji\ zie bij - n^ruiw — az)<n<i<n<n(ij}tnr-n »<7?fl\ ZVa. (L)'~n (Ci(Hyi\ 1. (Ui2<yi(KT}\ SB. zonde; zich bezondigen, zondigen; met rampspoed of onheil be- zocht, als hebbende zich bezondigd jegens God of jegens de onders ; gestraft, gestraft worden door God. (Skr. drohaka. Prof. Kern. &atnittpnttKriji\ 626 tin *n o asn \ Jav. Wdbk.). ae:<ri,nHi{iairniK7}6^A<H2ji\ de weg der zonde. (J <J< (Ul 07 fl5?7 fl \ SB. land, t'n tegenoverstelling van water. — an-nasnanjis het vaste land, vast land, land. — a& >rv> an-ri asn/j \ over land gaan. — am<wi*-n»isn^\ $. owiw«snji\ en volg. Reg. Tj. aSiaawnjis Ook B. (am arm oji -n asnji \ en imjj^^asnji^ mvdsv.) te voet gaan, voe- teren. Voorfo xm<u>nnasn\ SB. hetgeen men aan een bode, dien men een brief doet overbrengen, zegt, t. to. in veel gevallen de inhoud van den brief en voorts hetgeen hem in staat zal stellen te antwoorden ah hij den brief overhandigend , icelligt wordt ondervraagd; ook de inhoud van een brief die door een bode wordt gebragt; en hetgeen iemand zegt dat moet gehaald wo r den* aan den bediende, die naar een toko wordt gezonden om op een bon een of meer artikelen te halen. (Ul 07 dSYI \ zie <w» ash w £S (Ul (Ul [j \ SB. zeer vruchtbaar zijn, dikwijls baren, ook van dieren. — *#<wi^ op Soeme- dang onb. (Eg. ridi) I. hetz. maar volg. K. niet van dieren. — 2. £ va ^icnjigjo^w (Ul (KYI ~&k\ SB. schrikwekkende we- zens, zooals reuzen, booze geesten, enz. (Skr. doerbiksa, hongersnood). (Ul cH (Ul OSW \ JaV. (tp-ritUKitfis (ipnn\ Kw. deur, poort. Skr. dwdra) ook wel mnoaj^m t) (U) aSi \ naam van den rijkszetel of het rijks- gebied van Kresna (Skr. Bwdrawati). Mel t(ui(cn(ij)nitv)(b?>\ hi de Soepena, wordt bedoeld Kresna; diens ouder broeder, Baladewa, met 1 cut urn (&i(HT~n\\ en ((Ul orui (I \ Roll, drillen ; ong. — aS^^-n^ SB. beschoten, met schoten ontvangen of doodgeschoten worden, door velen, die te gelijk schieten. (Ul (Ul (Ul fl\ SB. iemand, die wordt aange- nomen om een rijstveld te helpen snijden en die als loon soms een van de vijf of zes bossen, maar gewoonlijk alle mm m wry ontvangt; als mmm^ rijst helpen snij- den. — xnLi(unu2£hnji\ pare met behulp van dereps oogsten. (Ul T} (Ul 2 (Kl fl \ zie (uimuhtji^ (Ul (Ul 2 (Ul \ SB. de tranen in de oogen S hebben, er aan toe zijn om in schreijen uit te barsten; (al nokkend, op het punt om in schreijen uit te barsten. K.) Verg. <n(t^(nrr)<nci^(Uiji\ 627 doi,am\ cn (Ul Of) *>!(*) (U) (tJI n \ SB. roffeleD, van een trom of trommen. (HI nri oj& GSW fl \\ SB. aanzien, stand in de maatschappij, eer; en geluk, fortuin, voor- spoed, zegen (Ar. iiaoj ). — *n<wiT)«*- flsnjo^N Jietz. en geluk hebben, voorspoedig zijn. — Verg. <unaaituuasnQ\\ (Ul <yi (UUI ft \\ — ten tin t> ai? cm /j\ SB y pare7 ze gebost latende, uitspreiden, te droogen leggen. Verg. concern on rui on in \> (Ul cyi autn (kyi n \ zie aSa^/j^w o (Ml <rTI (UUI (ISKI ft \ wordt verkl. met ^2d^t\ ook met <cn am \ en wordt in beiderlei zin gebruikt. Het is het Ar. tvoord db j£ (Ul (n^Y) (UUI 2 cm fj \ zie trfWhhucrrisiw (tJICE/l\ of (LJi(u<&)\ SB. niet uit eigen bewe- ging; pligtshalven. — <mn!a<Ei(u<ui*fi i^^cx ten dezen slechts de bode zijn en niets meer. — <in(eftaai/Eiru<HTji\ op last, zoo aan den voet van een brief, uitgaande van een meerdere of aanzienlijke, wanneer die op zijn bevel door zijn ondergeschikte, bv. zijn schrtjver werd geschreven en geteekend. ((LJI(&I (UUI \ of (Ui(^i(W}\ eigenn. Indramajoe. (Ul (E/l am\ SB. door ophooging over een smalle strook van den zich daar tusschen bevindenden grond, verkregen water- coinmunicatie tusschen twee punten; ook wel eens ooor de smalle, door de hoogere ligging niet te besproeijen strook gronds, die men soma vindt tusschen twee sawahs. — CY CY , a^ia^iEjicm\ ergens een .wjooti aanbrengen. (Cjj err) \ Jav. f<tcram\ eign. van een Batari}ge- malin van Batara Goeroe, een god/ieid van een grams torig en verschrikkelijk karakter. Jav. Wdbk.) (Ul OTI <11 QTj cm cm f}\\ — (t-ni^nrt-nvicmarn/is zie (Ul (Ul am cm fl\ en (vncbn(u™cm/>\ SB. met > CJ <JI >CJ een vaart, in een vaart, van trui&i^iasnjiw (UJ nrj Cm Cm fj \\ — (mdDi-ncrncrnj^s SB. zich' laten hooren, geslagen worden, van de be- doeg ; ook ZVa. aTKiJiiuimn'am^ en (zva. xnorn (Ul nr) cm (F/l ff\ SB. kastanjebruin, van een. paard. (Ul nri cm (E/l \ o/g^f&n SB. achterdocht, verdenking; ook (verdenking hebben op iemand. Bg. K.) — Verg . aSt^rxw Q .no (Ul (Ul cm Cm fj\ ZU a^lcrnamp, «/ (Ul O? 2 CKYI (Ul fl \ zie (utnshw 2f £> *(HI (Ul OJ (Cl (HYI fj \ zie fcji^oan^w (IJ)(H11JI\ 628 o <lJ}(K17n\ zva. «i(uicktiji\ I. ooh neerkomen, van een zweep of derg., waarmee men een slag toebrengt; teregtkomen, indringen, van een hris, waarmee wordt gestohen; enz. en (U) (KYJ n\ ooh wel eens G-S^wkt^n SB. maar in B. wordt toch dihwijls amaji\ of mw »<yii(hnjj\ gevoegd adder opj>»o^\ of wel het vervangen door (cntnttJiccnoji^niiKij^s van plan, van zins, van plan of van zins zijn, voor- hebben, willen, begeeren, willen hebben; ODl, Om te gaan. — tniJiornnn qui (L>n6-^ao?(pi\ die het op zijn leven toelegden. — Voorts dient n^(ui<Kri^\ om het futurumuit te druJcken, dan S. en am ay an \ B. — Verg . nyinmriji^ (Ul (HH \ SB. het vuil in de huid van menschen, ooh van dieren, zooals paarden, honden enz. — O o a Do ikh am zoi^ndntnicHi an 2 oj) oji (trn ru asruj am z (M iij) &n »w\ spreehw. het kwaad doen is hem tot een tweede natuur geworden. — 6^-% G) / * a G) a~ r a G) ax 2 fod.inj} (eji % (hcnrtii &,iiz(W) am \ (j^a'T)^ z ckjI z ten asnn iKntrSiaSiz(i^^(n\ is ooh een spreehwijs. (UKKV]\i — ajtewKns SB. voorgeven, voorwen- den, doen voorkomen. — &(un<tmvmm/i\ iets om te strekken tot voorwendsel, voor- wendsel. — tm(W(HTittft>2(hn/i\ omtrent iemand of iets, iets voorgeven of voorwenden. (Ul (HYJ \ zie nsnipw (U1(KY1\ zie 6^*fy^ en onder <^/jnjm\ aldaar (un ifh 2 (Hit tun 2 \ ens, — itwa^(hrn6-iA(hn/j\ moei- jelijkheden, zorgen, verdriet, leed. (Shr. doehha, hartzeer, verdriet, zorg, moeilijk- heid. jav. Wdbh). OJ7 (KYI 9 \ naam van een vrncht (Lansium do- meslicum Bg.). (UJ CHri (HI fj \ SB. iolandsche arts, man of vrouic; vroedvrouw; toovenaar, waarzeg- ger. — a^ im a^ ^(Li ni ^ (m (i^ni (m ^^(isii z \ YQQ- arts. (IJi (H77 \ het mannelijk lid, de roede (Ar. a (y (Ul (Kn \ SB. God verheerlijken en lofprijzen, all een of met velen, en wel door opnoeming van de heilige namen en eigenschappen Gods, hep. ooh door het herhaaldelijk op- zeggen van de kalimahs (Ar. v\>). — & SitKn-ntHTjl^ een doode grafwaarts brengen met dikir, waarbij dan voorgegaan wordt door een of meer den stoet besluitende pries- ters. — (ui(unHnthfn2o<ijj-s te huis en met velen, ter wille of ter gedachtenis van een over- ledene een avondgodsdienatoefening hou- den bestaande in dikir. (lji (ten g (Knit \ 629 dun ? (ten nrnn \ CO Ul (U) (KY)2 (VJ) 2 (KY) 2 (KY) fj\ diep in het hoofd liggen, van de oogen; ook: diep in het hoofd liggende oogen hebben. — Verg. (SrCuw am fj\ SB. digt bij, nabij; in de nabijheid van iernand of iets bijv . staan, zibten enz; digt toe zijn a(m lets. — ajii-ni ahnasnq\ of <ui tic) 2 ijig hii i nsnjj \ digt bij elk- ander; ook zva. ^u^nmsn/^ digt bij of in de nabijheid van iernand zijn, bv. zitten. — (aim tint (isyiariji\ tot iernand of iets naderen; in de nabijheid komen van iets; nader bij komen. — (ddciajidhH2as)i(hni\ mvdsv. — amm S (t:(j ^« o$ ^ d,» z m ,] \ iets nader doen komen, doen nabijkomen; de banden van bloedverwantschap nauwer aanhalcn (door een huwelijk). — truwhigMrigtontKiion^ geen persoon wezen in wiens nabijheid men kan zijn, bv. 's nachts, omdat hij zoo woelt. (U) 2 (KY) 2 \ Roll, dokter. (U) (KYI ~Z#s\ (Skr. daxa, knap, handig, be- kwaam, bedreven) ong. — asm^^d^n^jA^ maar beter tisncm ^km talmas SB. gebrekkig van lijf of leden. — (Jav. ai ixi .un ^*\ knap, welgemaakt, geevenredigd van statuur). #*# (KY) ^A07 X SB. plomp verloren, hals over kop, hoi over bol; door zoo te handelen of te doen, ongemanierd zich aanstellen of onbeleefd zijn. (U) 2 (KY) (KY) f) \ klanknabootsing van het iets CJ sJI hakken, fijn hakken, bv. vleesch op een blok of derg. (U) (KY) 2 (&) fj \\ — a-mcuh-m^/js SB. van men- schen zva. m unt-ri an ,p voorts kunsttermvoor het liggen (op den bulk) erg ens, bv. op het strand, van een tenxmaxi en van een schildpad. Ook icordt amaanit&i/i vjel gebezigd van een am win \ als het dler niet zit, maar ligt als of het zwemt. (U) (KY) (&1/JW — «zii£)<K>iM/i\ SB. Hggen, met de voorpooten regt voor zich uitgestrekt, volg . somm. slechts van een tijger, maar volg. anderen ook van een kat en een hond. — JZ n no verg. oow — xm^-tni^ia^s zijn voor- pooten gelegd hebben, laten rusten op zijn prooi, van zoo'n dier. (U) 2 (KY) 2 (&) ,1 \ 1. naam van een bouicorde of fatsoen voor huizen en dergelijke. — II. (naam van een zoetwatervisch . Rg .) (U) OSY)fj\ zie wzw (U)(lS77\ Kw. zva. -nvmw (Skr. ddtoe, element, grondstof, mineraal. Prof. Kern. Jav. Wdbk.) *ni(U)asr)t<HTji\ vorstelijk hof, paleis. n<tsw\ 630 <?o (isn \ a O OaJ) (LVI 2 X <U] OSYI \ Miidaasns enz . zie (n (Wl (fl RSYI \ SB. kort, met lang, van iemand; ook benaming van een Jcipsoort, die heele Jcorte poo ten he eft, zeer laag op depooten is. — <tm wi <n tzTn osn \ ZOO II kip. /Ul OSYI \ SB. vlak, effen, van terreiv. fcJIOSYI\ S. ah tarn tufts P. <MT-?i!?\ B. en BL. komen, aankomen; ook voor komen, waar dat gezegd wordt voor terugkeeren. — anm^hs (13x^*12*™ ilojj \ en m "n &* -*" N mvdsv.— ^> «sh «j» asii \ zoo of met dat liij kwam 0/ aan kwam. — azi&jiasiKhftiiMTjis S. «ndhtiKn-ijidooji\ B. ma- ken dat iemand of iets komt, iemand of iets doen komen; iets zooals een brief doen toekomen aan iemand; een liartstogt opwek- keD; vreiujde doen smaken, iets zooals een wajangveriooning doen duren tot een zeker tijdUip. — (hrnij)(ish(ciaf>j)\ S. <xnihz<H~n oji^i oa/l\ B. getroffen, overvallen, bezocht door een ramp; beloopen door een storm; iemand bij zich krijgen, een bezoek krijgen vau iemand; booze lusten of plannen of wel toorn bij zich voelen opkomen, vervuld worden daarvan; een brief krijgen. — *W< <hv ^ S. o^wJM^ B. zoodat, zoozeer, in die mate; tot toe; tot aan toe; kwam het er toe . — an «sfj xn ash ihti (ka j -n cm asri (ut t in an \ tot aan toe bet ondergaan van de zon, en dit voor: den geheelen dag door. — an asrt im aQ Mttrn(3^(t&n'iAt?i!ij)(isr)ji\ kwam te st erven. — o . - n r 7L7 rvi (hn (ui t) ^ an ij) asn ihni hkii)\ u_b*<n nj) tniuiiATi % tf.ifotaq.MT/i\ een spreekwijs. (Ul fib 17 \ aan, in opschriften en adressen van Irieven aan minder en of jongeren, (UI(MI/f\ of (S}tu/j\ zva.an\ maar van iets zoo- als de boom van een rijtuig of derg. 01 (Ul (Ml \ Jav. nitniM\ zva. «ag^ dorp (SJcr. de'sja, oord, streek). (Ul 2 (Ml \ SB. schuld, misdrijf, zonde (Skr. dosa). (Ul(MI(Kin\ SB. boersch, dorpsch, zonder vormen. (Ul (Ml \ SB. bodem ; bedding van een rivier ; stof, grondstof. — anmojis aard, natuur, natuurlijke geaardheid; van aard, van natuur, uit zijn aard. — (m&jiojKmznnintKr) *IMt\ nog jong, nog jeugdig. (Ul (Ml (KYI fj w — <i7)aQ£}uQ(Qtrriji^ SB. aan- dringen , aanhouden, opdat men iets zal doen ; dringen om in de nabijheid te komen. (UI(MI\ SB. tulband (Port. ^UUuj). (Ul l (Ml (KYI (I \ Roll. SB. distrikt. '{^"^J/ tldiOJtt (Wfji \ 631 (U9 2 (Ml 2 QU9 n \ SB. een navelbreuk en daar- door uitzetting van den navel hebben, ook van dieren, bv. van een paard of buffet. splitsen, van een rivier of water. — ®<«iw Am|\ lets voor iernand in tweeen deelen. — Dat lets : S)t^(0}^ti2!HTj^\\ — Voorts zva. 7&J9 oi (*J9 of/9 \ Roll. December. I CO CU9dJ9\ SB. een aktie instellen, aanklagen, eischen (Ar. ^SjS-S)- — <Kian<vi\ iernand be- tigten, besclmldigen, een civiel proces aan- doen. — 6^a!k>i<ji(ui\ of 6^trnan(iJiiv)\ de aanklager ; in een civiel proces : de eiscber. — 6^(hni°(ij}V}\ de bescluildigde, de beklaag- de; in een civiel proces de gedaagde. <U9 dJ9 \ (Skr. dwa.) SB. twee. — ^o.cjjlj^n twaalf. — tKn<uyui\ tweede, ten tweeden, secundo; benevens, met. — aji<vi(m<M\ alle beide, beide. — (vy viG^im^ beide te zamen, met zijn beiden; te zamen met iernand. — (&ajj(U)\ een paard of buffet met zijn bei- den berijden. — e.ao\ zicb in tweeen splitsen, van een groep menschen, bv. om een rijtuig door te laten, voorts van een groep of vlugt vogels ; ook (van een water, doordien de vloed boomstammen Jieeft aangevoerd, die zich hebben vastgezet en met onkruid langzamerhand omgroeid den stroom bij lager water stand ah het ware in tweeen splitsen; K.) maar volg. anderen : zva. (iK(U)(wi(ui\ zich in twee armen GUI rtfx (HI % (Kti i(Hl/i\\ cn (W) <U9 \ SB. een god of godin en huizende zooals men zegt in de ajnuicm<njit<Kn^ (LJ9 2(U9\ (im(3^\ fcaS-s*\ of (i<jjm\ SB. gebed> aanroeping; inroeping van zegen; bet dankzeggend loven, danken en tevreden ziin; voorts tooverbede; en ook zva. uw»to^\ J ' ' CO Kn<i<m<L»\ bidden; smeeken lot God; ook een of ander gebed of inroeping van zegen uitspreken om een aalmoes te krijgen; zdo bedelen. — ajiM>am<ui\ zijn zegen en heilbede meegeven aan iernand. — znamtuitK-HKHTjis iejnand heil toebidden, iets af bidd en voor iernand. — m <wi ? <u; rtj> ? <uwn ? anj\ \ Jietz. — aji(Mt<ui\ofMMxn\ ook wel cm m\6^a \ CO J CJfj GJ\j heilbede. — asnoaiamajis wel spottend voor bedelaar. (U9 (U9 P \ Z de woorden, het zeggen van een zeer aanzienlijke, en dan voor last, bevel, vraag, enz. Ook zva. aji(en(unM^\ zk dat bij ojixjntHijiw — II. SB. het goede o/bepaal- de tijdstip of moment voor iets; ook de stervensure, de dood. — <Hij(iznik<Knaj)(uif\ d^(Ujj3^A(Hlfl\ 632 door den dood aangegrepen of overvallsn worden. — «n£qflS<cifl??ao»<o?<cwe^\ den dood wachten, aan den dood toe zijn, op sterven liggen.- a=t(iji(ci^\ zeggen, spreken, vaneen zeer aanzienlijke. — anx^cuj^iiman^ iemand lets zeggen, bevelen, opleggen; iemand als den aangewezen of gekozen persoon voor iets pro clam er en. — <L^x^aji^rri2cmji\ een last of level meedeelen, geven; vok overbren- gen, geven namens den lastgever. — a^iui^ (Lm(mji\ zva. aoxta^N I. en, r/iaar dan gesc/ire- ven en uitgesproken aaiujl6^nmji\ SB. plaats waar het water uit een rivier stroomt in de leiding, waaruit sawahs worden besproeid. (tJi (LJ) (§ ^£fl\ (HI /) \ zie an (Uf, ? vn ari/i \ onder a^ <o ^ w (U) (UJ (HY) ft \ SB. schimmel (als Jcleur van een paard). — k^ajiitni(m\ eveneens schimmel, maar zoo dat het paard nagenoeg wit is, geen appelscJiimmel is. — »mw &a <uitHriji\ een schimmel. OJ (U) (Tj &J) (KYI fj \ voornw. van den eersten per- soon, maar door vrouwen en meisjes mag het niet gebezigd worden. Het wordt gebruikt vooral in de dorpen en dan door gelijken; voorts wel door een ouderen broeder sprekende tot zijn <3^*w \ en eindelijk ook nog door een aantal jongens onderling, bv. spelende. - — Verg. 6^a.xmw (Uj (U> asnjj\ Holl. SB. duit; voorts S. G^asn^ B. geld in het algemeen . atngxnmcm/ujtuiasti^a a^tSi (umji\ geen rooden duit bezitten. — <uii<uia^ig(U)OJijf\ zilvergeld. t (ui <uj£) dsnji ^ zie (irmtruw — (izi&y<ij)iiiii(Hiji\ voor iets geld geven; voor iets, bv. voor het sits dat men koopt geven of betalen, bv. per el een kwartje. CUJ (IJ) am (HI /J \ SB. tenanting van de klap- pernoot, als ze dim graad van rijpheid heeft hereikt, dat de melk, zijnde de vleeschvorming nog in liaar begin, een aangename en ver- frisschende drank is. Verg. aS^ofw C^ (Z). (W)(U)2\i — Knaji(C)ii\ SB. zitten te staren, gedachteloos staren; met de handen over elkaar neerzitten, wachtende op iemand. (UJ 2 (U) \ 1. zva. o^w Bo. aji-rjtJil^ia^iimni <ij)(U)2<ij)\ dat is net zoo goed als of ze hem vergiftigt. — 2 zva. a^»m-rvijf\\ Bv. ^Uim^ ny cm &n ny tin iK 2 cim co ? «3> \\ (W) (YUI n \ zie (Qoji/iw (Ui aruj \ SB. door en door rijp, van vruchten Verg . (Lsaut/i ? imji w (ijigazit\ 633 an arm toons goojfs (Ul 2 y? 2 W — ivn(iji2(^it\ S. (eji (ui ? xn z ^\ of maar zelden. <mxrri(U}2(t}2?\ P. oaxn<rui\ (Mxn(wi\ of <K)(m<ruiji\.B. waarnemen met het gezigts- orgaan, zien, aanzien, zien naar iemand of lets, — (h0 2(^l2\ zva. xmjidxngw — azi&m KX.I (Kn 2 OOfiS £>. fcl (U 2 (17) 2 % (H n 2 (htji \ of xn lUI (U I (&2%MYi2(hn/i\ B. <m cm oriji ohi t <htji\ B. iemand of iets zien, iets aanzien, naar iemand of iets kijken. — miKmo<moa^. zva. «n Sit ant obi 2 Kyi w — aj) tsh ish act 2 tnz \ een gezigt ver. — tJJ 0(X/l 2 (HI fl \ — imatfnAtmtrLttiHT/l^ SB. al maar door, steeds maar door, voortdurend. Ofl (tJl orut (HI n \ zva. asnni(fji\ maar een minder gebruikelijk woord. S o s ayniciMw<ij)2<m2 6^2(H2Ji~ (het laatste woord spreek uit: dedeuleuun, met den klemtoon op de tweede letter greep) er is veel te zien; en waarveel te zien was (is), gezegd bv. van een stad. — Verg. kh°i(u/}\ a<i2\))\ O Ct r G) O/ * 0n(K)CKl2\ (in(EJl-^)2\ (hflf)2(3^A.2\ /E/?[.'K7?\ en ^^ o n-Jt rn trvt % \\ &J} arm p \ /. SB. hoewel, ofschoon, allioewel, al is het ook. — ajiajimji^ hetz. — II. amrLi^s ook wel nji q (iJitrui % \ zva. <rui ^ . o (U) OJ (tUi P \\ — (a&j) rn rhi % \ zva. nz)(ij)2(vi2\ maar zeer plat. *W/ OTU) (UYI \ en <wi tru (rut tun \ zie &n vn w naam van a^(njf^ma^o\ Ar. SsrvarsJ^i de twaalfde maand van het Mohammedaansche jaar en die ook wordt genoemd -niMorhw ) OTI dlJ} \ ook e~.(U)<nnrLi\ en azn iZi vi rci \ Holl. edele heer, edelheer, titel nog ,tegenwoordig door de inlanders gegeven aan een lid in den Raad van Nederlandsch-Indie. — Bv. asnajumji e^i^riirviruii^yitn'-najtn^ (LJ) (HJj \ ook wel eens, maar minder goed oji (^.(nns S. (UirrjwrrinKKTTjis B. broeder o/zuster; ver- wante, bloedverwant. — a^(n.in.irui<mi\ S. [uiend^rr^nrKHn^ikiamasn^ B. broeder. — innrui (3^A'r^nj)nr)(U)\ S. (^ifqu^tn^nitainrrn. ui\ B. Zlister. thy ri.1 cbi (m (hn/j \ of ^.ru(kJiix7n<Lvi\ halve neef of nicht. — (^.rvioji xm m\ halfbroeder of halfzuster, ?vaar de kinderen dezelfde moeder, maar niet denzelfden vader hebben. — ^ir(n (Mi(i7n(u\ ah voren waar de kinderen denzelfden vader, maar niet dezelfde moeder hebhen. (UJ orui '"n \ of ™rryh^ SB. de, door de ™-r» op hun plaats gehouden worclende bam1 boezen, waarop de (unruaji^ ligt. (W) OlUI (HYJ /} W — oa (Wi(un^\ zva. <EJi"namjl^ (Wl(nJI(Knn\ Jav.: met gekromden rug en vooravergebogen hoofd. — xnhltnjtiHrt^s (Lj)<n<rui<Knji\ 634 SB. met betrekking tot sehrijven, naaijen, in het algem. tot werken dat zittende ge- schiedt: zitten dat te doen. (Zva. xnwn *™^ JT.). 