Nederlandsch kruidkundig archief.
Dr. G. Mottareale. Di alcuni organi particolari delle ra- diei tubercolifere dello Hedysarum coronarium in relazione al Bacillus radicicula ealla Phy- stomyxaleguminosarum. 81. No. 4. Dr. Moutier. Implantation de Gui sur l'Orme. 58. p. LXXIX. S. Nawaschin. Ueber das Verhalten des Pollenschlauches bei der Ulme (duitsch). 94. Mei 1898. p. 345. Fr. Ramaley. Seedlings of certain woody plants. 101. p. 69. Rein. Die physikalischen und biologischen ee... keiten der Ostsee. 67. 1899. A. p. 23. 124 S. N. Timofeewa. Sima 1897—98 g. g. wj zentraliom i sapadnom Sakawkasä i eja wlijanie na rastikelnost. (De winter van 1897 op 1898 in Centraal en West Transkaukasie en diens invloed op de vegetatie). Rus- sisch. 96. p. 179. Weberbauer. Ueber Anatomie und Biologie une Kap- selfruchte. 61. p. 2. A. Weisse. Ueber das regelmüssige Vorkommen von Brenn- . nesseln unter den alten Eichen des Grunewalds. 63. p. XXXIV, XXXVI. Zie ook A. Barnewitz. 63. p. LXVII. : John. H. Wilson. Waarnemingen omtrent de bloemen, de vrucht en de zaailingen van Saintpaulia ionan- tha Wend. 50. (1898). p. 86. | XI. PHAENOLOGIE. Materiali dlja fitofenologija Kawkasa. Nabljudenija nad schwä- teniem rastenij wj Tiflisskom Botanitscheskom Ssadu. (Materialen voor de Phytophenologie in den Kaukasus; Waarnemingen over het bloeien der gewassen in den tuin te Tiflis. (Russisch). 96. p. 199. Osservationi fenologiche fatte nel 1°. Semestre del 1898. 80. p. 66. Idem Idem. 2°. Semestre. 80. p. 177. M. Himmelstaaf. Phänologische Beobachtungen aus der Umgebung von Homburg in der Pfalz, angestellt in den Jahren 1896 und 1897. 76. p. 59. W. Sprater. Pflanzen- und tierphänologischen Beobachtun- | gen aus der nüchsten Umgebung von Neustadt a. Hdt, 1893, 1894, 1895, 1897 und 1898. *6. p. 87. XII. TERATOLOGIE. J. Beauverie. Note sur quelques monstruositós présentées par un pied de Plantago major. 54. p. 23. y 125 R. Beyer. Ueber einige Verbänderungen und andere Miss- bildungen. 63. p. XOV L. Blanc. Fasciation de Sambucus nigra. 54. p. 5. L. Blanc. Synanthie de la Digitale pourprée. 54. p. 23. Pomme de terre monstrueuse. 54. p. 24. Rose verte et floraisons précoces. 54. p. 26. Cas tóratologiques. 54. p. 27. M. Brenner. Egendomliga fall af grenbildnung hos gran. 92. (1896). p. 8. H. Breuil. Diverses observations sur le dédoublement des feuilles et quelques autres anomalies. 52. (1899). p. 137. Cardonna. Las tératologiques. 54. p. 2 Convert. Dianthus prolifer blanc et Vicia sa- tiva virescent. 54. p. 26. J. C. Costerus. Knoppen op een peer. 50. (1897). p. 123. Twee vlaggen bj Desmodium tiliaefolium. 50. (1898). p. 132. Kieming van zaden binnen de vrucht. 50. (1898) p. 135. Ig.Familler. Biologische und teratologische Kleinigkeiten. 71. p. 100. Th. M. Fries. Ueber eigenthümliche Verwachsungen bei Nadelhölzern. 88. p- 2. L. Gabelli. Feuilles dédoublées. 52. (1899). p. 134. A. Y. Grevillius. Monströse von Aesculus Hippocastanum. 88, p. G. Hartlaub. Zwei interessante a, an Topf- Pelargonien. 68. p. 274. F. Hoffmann. Mitteilungen ueber Jasione montana L. mit Doppeldolde. 68. p. XXXVL E. Jeaninn. Note sur une anomalie de la Rouille de l'Epine Vinette. 52. (1899). p. 92, 125. P. Marty. Feuilles d'Ormeaux bilobées. 52. 1899. p. 54. Zie ook 52. (1899). p. 90, 91. E. Rabaud. Tératologie végétale. 52. (1899) p. 142. Th. Saelan. Monstrós Bellis perennis. 92. (1896). p. 34- 126 El. Valbusa. Anomalia di un asse fiorale di Stanho- pea. 79. p. 462. Ach. Ze ullegeard. Feuilles de nie anormales. 8. p. XLVII et LXVII. Viv = an-Morel. Quelques cas töratologiques. 54. p. 13. Prösentation d’hybrides et de monstruositös. 54. p. 20. H. de Vries. Erfelijke monstrositeiten in den ruilhandel der botanische tuinen. 50. (1897). p. 62, XIV. PHYTOPATHOLOGIE. Zie No. 104, 105. Aderhold. Ueber die in den letzten Jahren in Schlesien besonders hervorgetretenen Schäden ‘und Krankheiten unserer Obstbäume und ihre Beziehungen zum Wetter. 61. D 2. M. W. Beyerinck. De l'existence d'un principe conta- gieux vivant fluide, agent de la nielle des feuilles de tabac. 8 T. III A. Bigot. Observations à propos du nom de Platylepis. 58. p. XLIV. L. Brasil Sur les dangers de l'Aspidiotus perni- ciosus. 58. p. XLV. - Lignier. Sur l'anatomie du Platylepis micromyela. 58. p. M. Riedel. Beiträge zur Kenntniss der Sächsischen C y ni- piden und ihrer Gallen. 64. p. 61. (Jrg. '97 —'98). Dr. J. Ritzema Bos. Phytopathologisch laboratorium Willi Commelin Scholten. Verslag over de inlichtingen, gege- ven in 1898. 15. p. 48, 82. P. Sorauer. Ueber einige Krankheiten bei unseren Markt- pflanzen. 64. p. 93. (Jrg. '97—'98). Wisser. Extraits d'un rapport adressé à M. Chalot sur divers Insectes nuisibles aux Caféiers dans la région du Loango C. 127 et dans celle du Kouilou, avec notes de M. P. Resne. 53. (1899). p. 119. XV. PALAEONTOLOGIE. Borge. Ueber subfossile Süsswasseralgen aus Gotland. 8&. p. 21. Fr. Me. Coy. Note on an Additional Genus of Fossil Plants found in the Bacchus Marsh Sandstone by George Sweet. 112. Vol. X. p. 285. Rafael Herlin. Växtpaläontologiska Studier 1. 98. (1897). J. J. - e E E* > = M. Hulth. Ueber einige Kalktuffe aus: Westergötland. 90. Miquel Note sur la géologie des Terrains tertiaires du département de l'Hérault. — Le Miocéne dans le canton de Capestang et la vallée de Cruzy. 56. XX. p. 20. Le métamorphisme dans la Montagne Noire. 56. XXI. 6. Koenen. Ueber Bedeutung und Zeitstellung vulkanisch verschütteter Bäume und niedriger Pflanzen im Neu- wieder Becken. 67. 1898. A. p. 4. XVL DIVERSEN. Bertrand. Sur l'emploi de l'acide silicotungstique comme réactif des alcaloides. 53. (1899). p. 192. Buscalioni. Il nuovo Microtomo »Buscalioni-Becker”. 79. p. 385. . Buscalioni. Un nuova reattivo per l'istologia vegetale. 79. p. 421. . Gravis. L'agar-agar comme fixatif des coupes microto- miques; Fixation au porte-objet des coupes faites dans la celloidine. 48, Hecht. Quelques idóes sur l'organisation des musées d'histoire naturelle. 52. (1899). p. 179. . C. de Man. De vluchtbergen in Schouwen, de Bevelanden en Tholen. 13. 128 Adolf Mayer. Gehalte van het water van verschillende, meestal kleinere rivieren en beken. 15. p. 253. Adolf Mayer. Over de oorzaken van de onvruchtbaarheid van het zoogenaamde loodzand. 15. p. 265. J.J. L. van Rijn. Nieuw verwarmingstoestel voor epe rium-apparaten. 15. p. 166. HET GESLACHT RUBUS, Determinatie-tabellen voor inlandsche soorten DOOR lh VUTCOX 4 Het hierboven staande opschrift zou bij menigeen de ver- wachting wekken dat door deze bijdrage alle moeielijkheden omtrent dit lastige geslacht zouden zijn uit den weg geruimd. Niets is echter minder waar dan dit, want de volgende ta- bellen zijn slechts opgesteld om dengene, die zich aangetrokken gevoelde dit stekelige onderwerp iets nader te bestudeeren, eenigermate behulpzaam te zijn, om niet geheel te verdwalen in de verwarde paden der Rubus-systematiek. Want dit schijnt mij tot nu toe het grootste bezwaar voor de be- oefening der Batologie, dat slechts weinigen kunnen beschik- ken over een voldoende litteratuur, nog minder over authen- tiek materiaal en dat men met de hulpbronnen die men bezit, meestal niet bevredigend uitkomt, zoodat men het na enkele pogingen liever opgeeft zich met Rubi te bemoeien. Vooral de jonge florist wil graag een naam weten, eerst later is hem die naam slechts een hulpmiddel om zich in andere vraag- stukken der plantkunde in te werken. Den meer ervarene behoef ik niet te zeggen, dat al die boekenstudie en het ge- droogde materiaal slechts geringe hulpbronnen zijn voor zijn floristische onderzoekingen; dat de levende plant voor hem slechts het eenige voorwerp voor onderzoek moge zijn en bovenal geldt dit voor de bramen. Misschien zelfs ware het Ned. Kruidk. Archief, 3e Serie. II. 1e Stuk. 9 130 beter wanneer men zich in het geheel niet bekommerde om de zeer verspreide en buitengewoon verwarde soortsbeschrij- vingen en op eigen waarnemingen afgaande zich een voor- . stelling maakte van het groote aantal der Ru bu s-vormen. Dit zou echter het groote bezwaar hebben dat misschien nog minder personen zich tot dit onderwerp zouden aangetrokken gevoelen, maar ook dat de waarnemingen van anderen geheel nutteloos zouden blijven en een aansluiting der gemeenschap- pelijke vormen in verschillende gebieden niet gemakkelijk zou - te verkrijgen zijn. Talrijke Batologen hebben met onvermoei- - den ijver bijdragen geleverd, waardoor wij omtrent enkele hoofdtypen tenminste een vrij goed omschreven voorstelling hebben verkregen; om deze typen schikken zich afwijkingen, hybriden en tusschenvormen, die vermoedelijk eveneens van hybride natuur zijn, welke het onderzoek der meeste Rubus- vormen tot een der moeielijkste problemen maken in de plan- tensystematiek. Als standaardwerk geldt nog altijd F o c k e's Synopsis Ruborum (Germaniae, daarnaast echter moeten ook de inzichten van andere floristen geraadpleegd worden en het is vooral Ernst H. L. Krause, die in zijn laatste werk »Nova Synopsis Ruborum Germaniae et Virginiae” zeer belangrijke en naar het mij schijnt volkomen juiste beschou- wingen geeft. Zonder hier verder op deze beschouwingen in. te gaan, zal men mij toegeven dat men een zeer groote be- kendheid met Rubus-vormen moet verkregen hebben, voordat men over de waarde dier vormen, haar ontstaan en versprei- ding zich een oordeel kan aanmatigen. Om echter tot die kennis te geraken moet men eerst de typische vormen leeren kennen en hiertoe meende ik dat de volgende lijst zou kun- nen dienen. Zelf de laatste jaren mijn eerste schreden zettende op ba- tologisch gebied, heb ik mij uit de verschillende beschrijvin- gen en tabellen de hier volgende samengesteld, waarin alleen die soorten zijn opgenomen die in ons land voorkomen of wier verspreidingsgebied van dien aard is, dat zij ook bij ons 131 zouden kunnen worden aangetroffen. In deze tabellen zijn noch hybriden, noch andere kruisingsprodukten opgenomen en . dit zal oorzaak zijn dat men een of andere Rubus vindende, waarschijnlijk niet tot een goed resultaat zal komen, omdat naar mijn vaste overtuiging zeer vele der in ons land voor- komende Rubi van zoodanige gekruiste natuur zijn, waarbij het zeer goed mogelijk is dat de stamvormen niet meer be- staan of niet in ons land worden aangetroffen, daar het een bekend feit is dat kruisingsprodukten dikwijls verre de gren- zen overschrijden van het gebied, waarin zij ontstaan zijn. Wanneer men derhalve de zekerheid heeft dat men zich niet vergist heeft bij het opsporen in deze tabel, is het waarschijn- ljk dat men met een der talrijke tusschenvormen te doen heeft, doch dan ook met een vorm die des te meer belang inboezemt, omdat ons land waarschijnlijk tallooze dergelijke tusschenvormen zal opleveren, die bij een nadere studie om- trent de levensgeschiedenis van het geslacht Rubus belang- rijke gegevens zullen verstrekken. Ons voormalig medelid A.J. de Bruijn was de eenige, die zich meer speciaal met Rubi heeft bezig gehouden, doch ook slechts met die uit zeer bepaalde streken. Ook dan wanneer men een niet te de- termineeren Rubus mocht vinden, is het wenschelijk deze toch te verzamelen en dat wel op een behoorlijke wijze d. i. dat geen enkel karakteristiek deel der plant wordt verzuimd mede te nemen en bovenal dat er aanteekeningen worden gemaakt omtrent groeiwijze, richting der loot, der kelkbladen, kleur van bloembladen, meeldraden en stampers, die der vrucht en haar beharing en ook van de betrekkelijke lengte der meel- draden. Ieder die zich de moeite geeft zich met dit planten- geslacht in te laten, zal spoedig inzien welke kenmerken van " bizonder gewicht zijn, waarop hij derhalve bij het inzamelen te letten heeft De kenmerken der aangevoerde soorten zijn echter nooit zoo scherp dat men in determinatie-tabellen zon- der stoornis zijn weg kan vervolgen; een nauwkeurig wegen der opgenoemde kenmerken zal slechts eenige zekerheid kun- 132 ` nen verschaffen omtrent de meer of mindere juistheid der de- terminatie. Bovendien werd alleen Focke’s Ondergeslacht Eu-batus behandeld. 1. DO P SUBG. EUBATUS Focke. Bovenaardsche assen kruidachtig, eenjarig, van verschil- lende natuur, deels opgericht, vruchtbaar, deels kruipend, onvruchtbaar, wortelend. Kelk onderaan ringvormig. Steun- blaadjes vri. Vruchtjes weinige meestal niet samenhan- gend, groot, rood . $ i i à , > i Sectie Boreales hiertoe alleen: R. saxatilis L. — Bovenaardsche assen verhoutend, in den regel 2-jarig, in 't eerste jaar (loten) slechts bladen, in 't tweede jaar bloemen dragend. Kelk vlak. Steunblaadjes met den blad- steel vergroeid. Vruchtjes met elkander en met de kegel- vormig verlengde as meestal vast samenhangend, zwart. 2. Sectie Moriferi Focke . Loot rond, licht gebogen, meestal kruipend, in den herfst wortelend, berijpt, met korte zwakke stekels. Bladen 3-tallig. Steunblaadjes lancetvormig of elliptisch. Vruchtjes minder talrijk maar grooter, met de as en onder elkander dikwijls slechts los samenhangend, zwart, helderblauw berijpt. Bladval in den herfst . d sn. Subsectie Beete hiertoe alleen R. caesius L. Loot meestal kantig, dikwijls hoog opschietend. Bladen 3-5-7-tallig. Steunblaadjes lijn-lancetvormig of draad- vormig. Vruchtjes meestal talrijk, bij rijpheid onder elkaar en met de weekwordende as eng samenhangend, zwart, of zwart-violet, onberijpt . š i 2 $. Echte renim ; 3 Loten hoogopschietend, in den regel SUVS kaal pucr gesteelde klieren. De bladen 5-7-tallig, naar verhouding dun, aan beide zijden behaard, in den herfst afvallend, > 133 vooraf meestal roodgekleurd. Steunblaadjes lijn- of lijn- lancetvormig. Bloemstelen zonder gesteelde klieren . ‘ Subsectie Aestivales. — Wortel met korte uitloopers of meestal Mes domi Loten bogig, klimmend of kruipend, aan den top wor- telend. Bladeren 3-5-tallig, in den winter blijvend, eerst in "t voorjaar afvallend. Steunblaadjes lijn- of draadvor- mig. Bloeiwijzen samengesteld, pluim- of eindstandig-tuil- vormig of aan den top in een tros verlengd. Bloemstelen afstaand behaard of viltig, met of zonder klieren. Loten met haren, stekelbulten of gesteelde klieren, zelden ont- breken alle drie. (Candicantes). Blaadjes meestal tamelijk dik; de buitenste in den regel reeds bij den aanvang van den bloeitijd duidelijk gesteeld. (Uitzonde- ringen bij de Hypomalaci). Kelk grauw tot witviltig (uitz. Hypomalaci). Meeldraden meest minstens zoo lang als de stijlen en na den bloei samenneigend of tegen de vrucht aangedrukt. (Uitz. Sprengeliani en R. cimbricus). Bloeien later dan de aestivales : Subsectie Hiemales . 14. . Wortel ver-kruipend. Loten meestal dofgróen, in den herfst niet wortelend. Bladen beiderzijds groen. Bloeiwijze in den regel — afgezien van de okselstandige, onderste takken — enkelvoudig trosvormig. Bloemstelen met schuin opgerichte of bijna aangedrukte, tamelijk losse beharing, niet viltig; kelkslippen van buiten groen, wit berand ; meeldraden na den bloei afstaande, niet samenneigend. Bloeitijd vroeger dan bij de Hiemales. (R. n itidus wijkt door lateren bloeitijd, pluimvormige bloeiwijze en na het bestuiven weder opgerichte meeldraden van de overige soorten af). Pluimvormige bloeiwijzen komen ook bij R. plicatus vaak, bij de andere soorten zeer zelden voor 1° Groep. Suberecti . d 5 — Wortel niet kruipend. Loot weinig behaard of kaal, hoog opschietend, bij de meeste vormen in den herfst hak c 134 wortelend; bladeren zomer- en wintergroen; blaadjes alle duidelijk gesteeld, niet zelden aan de onderzijde viltig. Bloeiwijze meest pluimvormig, aan den top verjongd ; bloem- stelen met korte viltige beharing en langere afstaande of ' een weinig opgerichte haren, dikwijls dicht met stekels bezet. Kelk nu eens weinig viltig, bijna groen, dan weer witviltig. Meeldraden na den bloei samenneigend of tegen de vrucht aangedrukt y : S : 2* Groep. Rhamnifolii ; - 9 Vormen staande tusschen de aestivales en bias De vormen, die door de auteurs in deze reeks veree- nigd worden, bezitten tegenover de hiemales slechts één kenmerk: den hoogeren groei, tegenover de aesti- vales eveneens slechts één kenmerk: de sterkere be- haring der bloemstelen gemeen. De meeste hiertoe behoorende planten zijn hybriden, echter zijn er eenige werkelijke soorten, die tot deze reeks behooren. Stekels der loten zwak, priem- of kegelvormig. Bladen dikwijls door deeling van het eindblaadje 7-tallig . 6. Stekels der loot kantstandig, krachtig, aan den voet sterk verbreed en samengedrukt. Bladen zeer zelden 7-tallig. Vrucht bij rijpheid glanzend zwart e d : 7. . Loot onderaan rond, in het midden stompkantig; stekels ` slechts onder aan de loot talrijk, verder op verspreid, kort, weinig samengedrukt, vandaar bijna kegelvormig, meestal zwartachtig rood. Bladeren der loot 3-5- of door deeling van het eindblaadje 7-tallig, groot, bladsteel nau- welijks gevoord, blaadjes beiderzijds groen, kaal, vlak, buitenste blaadjes ongesteeld, eindblaadje breed-hartvormig, lang toegespitst. Bloeitakken kort, bijna tweerijig horizon- taal geplaatst; bloeiwijze trosvormig of een eindstandige, trosvormige pluim. Bloemen groot, wit, meeldraden bij den aanvang van den bloei de stijlen in lengte overtreffend, ` vruchten zwart-purper. R. suberectus @. Anders. ~J CO 135 Bladen mat-groen. Stekels talrijk, recht en slank, priem- vormig, licht gekleurd. Blaadjes gevouwen, bladsteel duidelijk gevoord. Meeldraden de stijlen niet overtreffend. In alle deelen kleiner dan de overige, doch overigens daarmede overeenkomende . i R. fissus Lindl. . Meeldraden even lang als de stijlen. Bladsteel van bo- ven vlak. Blaadjes geplooid. Kelk afstaand. — Loot in het midden stompkantig, zwak gevoord. Stekels vrij talrijk, sterk samengedrukt, matig sterk, met- terugge- bogen top. Bladen 5-tallig, beiderzijds groen, van boven kaal, van onder zachtharig; blaadjes elkander veelal dek- kend, op niet al te schaduwrijke plaatsen duidelijk ge- plooid, de buitenste in den aanvang bijna ongesteeld, in den herfst met korte steeltjes; eindblaadje ei-harteivormig, kort en breed aangespitst. De aan het bovendeel der stengels ontspringende bloeiwijzen kort, trosvormig, met bijna ongesteelde eindbloem, de lager ontspringende meer samengesteld. Bloemen van gemiddelde grootte, kroon- bladen omgekeerd eivormig, vaak met ingekrulde randen en daardoor smal schijnend, wit of bleek rose. Meeldraden de stampers in lengte niet overtreffend; vrucht middel- matig van grootte, glanzend-zwart, met afstaande kelk- bladen : . ER plicatus Weihe. Meeldraden maget di de Tae Blaadjes vlak, de buitenste duidelijk gesteeld . e ‘ 8. . Loten kantig, met gevoorde zijden, kaal met sterke, rechte verspreide stekels; bladen 5-tallig, blaadjes vlak, zich . meestal niet dekkend, scherp gezaagd, beiderzijds frisch groen, van boven bijna kaal, van onderen op de nerven behaard, onderste blaadjes duidelijk gesteeld, eindblaadje lang gesteeld, hart-eivormig, lang toegespitst; bladtanden ten laatste rood. Bloeiwijze tamelijk lang gesteeld, tros- vormig, of lang en smal pluimvormig ; bloemen groot, wit, zeldzamer bleek-rose (var. rubeolus WA.) meeldraden 136 bij het ontluiken boven de stijlen uitstekend; vruchtkelk teruggebogen, a lang, groot, glanzend zwart. : R. sulcatus Vest. Bladen frisch. groen, tisádjes iets kleiner, vlakker, van boven glanzig, elkander niet dekkend; eindblaadje eivor- mig of elliptisch, vaak zonder spits, of zeer kort aange- spitst, de buitenste blaadjes steeds duidelijk gesteeld; bloeiwijze meer samengesteld, dikwijls met talrijke kromme stekels, meeldraden de stijlen in lengte overtreffend, na den bloei samenneigend C HSonitidns When N In vele vormen. Typisch met zeer talrijke, hakig gekromde stekels in de samengestelde bloeiwijze; bloe- men levendig rosa of wit (var. $. Wh. et N., R. ham u- losus Lefèvre et P. J. Mueller). Bladonderzijde en kelkbladen groen, kelk vaak stekelig. a. Bloeiwijge met uitstaande takken, verspreid be- stekeld. Hiertoe R. divaricatus Aut,R.nitidus var. X Wh. et N. b. Bloeiwize samengetrokken, weinig bewapend, bloemen helder rosa. R. rosulentus P.J. Mueller. 9. Eindblaadje ongeveer drie maal langer dan het steeltje, elliptisch eivormig of omgekeerd eivormig Eindblaadje bijna cirkelvormig, of rond elliptisch, d liptisch, breed-eivormig of hart-eivormig, kort toegespitst, steeltje vaak evenlang als de gemeenschappelijke blad- steel en als het blaadje zelf. — Loten krachtig, hoog- bogig, 1—2 M. hoog, kantig, gevoord, spaarzaam be- haard of kaal, in den nazomer sterk vertakt, dikwijls zwak berijpt; stekels talrijk, kantstandig, soms met enkele kleinere gemengd, van uit de zeer breede, samenge- drukten voet plotseling versmald; bladen 5-tallig, hand- vormig, bladsteel nabij den stengel gevoord, met talrijke breede, kromme stekels; blaadjes alle gesteeld, niet met de randen elkander dekkend, fijn en scherp gezaagd, van boven donkergroen, kaal, van onder meest dun grijs- ` 137 viltig, in de jeugd (en op zonnige plaatsen ook later). witviltig, bij schaduwvormen vaak slechts bleekgroen. Bloeitakken lang en krachtig, met 3- en 5-tallige bladen, met talrijke, krachtige, korte, kromme, haakvormige ste- kels, en een lange, aan de basis losse en bebladerde, naar boven toe gedrongen pluimvormige, bladlooze bloei- wijze; onderste takken der laatste schuins uitstaande of horizontaal afstaande, cymeus, 3—œ bloemig, vaak aan de basis met een zijtakje; afzonderlijke bloemassen kort, dicht met priemvormige stekels bezet; kelkbladen na den bloei afstaand, eindelijk los teruggeslagen, bloembladen rond, vrij klein, wit. Meeldraden uitstekend boven de in den regel roode (in de schaduw of na aanhoudenden regen groene) stijlen; vruchtbeginsel aan den top meestal behaard; vrucht kogelvormig, glanzend R. ihamaitótiül Wh. et N. a. P6 rur dall us Fick, Hierbij worden als subspecies door Focke onder- scheiden : B. eordifolius Wh. et N. = R rhamnifo- lius X thyrsiflorus) met breede, hartvormig-cirkel- ronde, van onder eerst grijsviltige, later groene blaadjes. y. R. dumosus Lefèvre. Loot bochtig, kantig, gevoord, weinig behaard; stekels verspreid, lancetvormig, veel minder talrijk dan bij de R. rhamnif. germ., bij de bloeiende loot slank, sikkelvormig of bijna recht, naar beneden gericht, weinig gebogen. Blaadjes van boven behaard, onderzijds dicht grauw- tot witviltig; eindblaadje minder lang gesteeld dan bj germanicus, breed- elliptisch tot hartvormig; bloeiwijze korter, nu eens. losser, dan weer gedrongen, weinig bewapend; bloemen grooter. var. stenoplos Focke. Stekels smal, slank. 9. R. Lindebergii P. J. Mueller. Loot krachtig, bogig, kantig, in den aanvang dicht behaard, later bijna kaal, met vrij talrijke, krachtige, lancetvormige stekels, 10. © 138 in den nazomer rijkelijk vertakt, met in den herfst wor- telende takken; blaadjes matgroen, van ‘boven convex, verspreid behaard, van onder in de jeugd grijs- witviltig, later bleekgroen ; eindblaadje lang gesteeld, breed-elliptisch, met korte spits, aan de basis vaak afgerond of een weinig hartvormig; bloeiwijze tamelijk lang en smal, gedrongen met korte assen, meest met krachtige, sikkelvormig ge- kromde stekels; bloemen wit. Door de rijkelijke beharing der loten van de overige Rhamnifolius vormen afwijkend. e, R. Münteri Marss. Loten kantig, gevoord, weinig behaard, iets berijpt; blaadjes vrij grof dubbel gezaagd. van onder groen, het eindblaadje rond-elliptisch; bloei- wijze losser dan bij R. Lindebergii, naar boven trosvormig. Een overgangsvorm tusschen R. Linde- bergii en R. Maassii. 9. R. Maassii Focke. Loot kantig met vlakke zijden, zeer sterk vertakt, kaal, soms berijpt, blaadjes klein, fijn dubbel gezaagd, het eindblaadje breed-elliptisch tot omge- keerd-eivormig, aan de basis afgerond of iets hartvormig ; bloeiwijze aan de basis met eenigszins verwijderde, schuins uitstaande, co bloemige assen, van boven trosvormig of met zeer korte, 2—3 bloemige zijassen; bloemstelen behaard, niet viltig, met slanke stekels; bloemen wit; vrucht kaal. Varieert bovendien met spaarzaam behaarde loten. Aanm. Noch R. rhamnifolius zelf, noch een der varieteiten is tot nog toe bij ons waargenomen; hare verspreiding en haar voorkomen in Westphalen, maakt haar voorkomen ook in ons land waarschijnlijk. Bloemstelen der bloeiwijze schuins uitstaande, de bovenste korter dan de onderste. Bloeiwijze met horizontaal Aitntinds ER Mud en dun, naar boven nauwelijks in lengte afnemend. Geljkend op R. vulgaris, doch van deze onder- scheiden door sterk vertakte loten, de meer ongelijke, - Eech Kap 139 naar voren toe dikwijls bijna ingesneden, grootere zaag- tanden van het blad, de langere, rijkbloemige, uit recht- uitstaande, œ bloemige assen samengestelde, in den vrucht- tijd hangende bloeiwijze en door langere, de stijlen verre overtreffende meeldraden; bloemen bleekrose of wit; in de bloeiwijze soms aide gesteelde klieren R. Lindleyanus bu . Bloemstelen dicht afstaand behaard. Buitenste zijblaadjes 12. vrij lang gesteeld. Bloemstelen los ruwharig. Kelk « weinig ; viltig, dd groene, grijswit berande slippen. Buitenste zijblaadjes kort gesteeld. — Loten laag, bogig, kantig, in het midden met vlakke zijden, van boven licht gevoord, iets behaard, met zeer talrijke, krachtige, iets teruggebogen stekels; bladen 5-tal- lig, bloemstelen. en middennerven der bladonderzijden met talrijke kromme stekels; blaadjes tamelijk klein, geplooid, scherp gezaagd, van boven kaal, jongste van onder meest dun- witviltig, later dun zachtharig, eindblaadje elliptisch aangespitst; 2—3 maal langer dan het steeltje; buitenste blaadjes kort gesteeld; bloeitakken tamelijk lang, met nu eéns bijna trosvormige, dan weer samengestelde bloeiwijze met rechtuitstaande takken; bloemassen en stelen los-ruw- harig, met talrijke priemvormige stekels ; dekblaadjes klierig gewimperd. Kelkbladen aan de bloem en vrucht afstaand, ten laatste iets opgebogen. Bloembladen klein, meestal wit, helmdraden veel langer dan de stijlen; vrucht kogelvormig ; de plant is prorat door de sterke bewapening. R. montanus Wirtgen. T: R. boat osus Koehl. R. floribundus Wh. Verwant met R. plicatus, nitidus en R. carpinifolius.) 12. Kelk bij de vrucht meestal afstaand of opgericht. 18. Kelk ook bij vruchtrijpheid teruggeslagen. Loot zeer . krachtig, in het midden rond-stompkantig, bogig, in den herfst vertakt, vaak met wortelende toppen, stekels Co 140 verspreid, zeer krachtig en lang, aan den hoofdstam bijna rechthoekig uitstaand; bladen 5-tallig met van bo- ven vlakken bladsteel; blaadjes elkander dekkend, niet geplooid, maar meest met bochtigen rand, van boven don- kergroen en spaarzaam behaard, de jongste van onderen meest witviltig, later bleek groen, viltig, dicht en scherp gezaagd, lang aangespitst; eindblaadje kort gesteeld, breed- harteivormig. Bloeiwijze samengesteld, met schuins uit- staande takken, menigmaal bebladerd, losbloemig; hoofdas met krachtige, lange teruggebogen of bijna rechte stekels, bloemsteeltjes tamelijk kort, met naaldvormige stekels; kelkbladen grijsgroen, behaard, met witviltigen rand; bloembladen groot, breedelliptisch, met opwaarts gebogen schijf, bleekrose of wit; meeldraden veel langer dan de stijlen, over de jonge vrucht heengebogen ; vruchten groot, zwart. Varieert um met meer of minder gespleten bladen . . : N R. affinis Wh. et N. . Loot zeer hoog ME weinig vertakt, bogig, kantig, naar boven toe scherpkantig, van onder stompkantig, behaard of ten laatste bijna kaal, met krachtige, geheel of alleen aan den top geelachtige stekels; bladen hand- vormig 5-tallig, zelden 7-tallig, blaadjes meestal geplooid, onregelmatig scherp-gezaagd, van boven spaarzaam behaard of bijna kaal, van onder aangedrukt-zachtharig, dikwijls een weinig viltig. Eindblaadje met afgeronden of een weinig hartvormigen voet, eivormig, spits. Bloeiwijze middel- matig, lang, pluimvormig, naar boven dicht en versmald, de bovenste assen eenbloemig, assen en bloemstelen, vaak ook de kelk dicht met kleine, naaldvormige stekels gewa- pend, kelkbladen gedurende den bloei teruggeslagen, bij de vrucht afstaand, kroonbladen matig groot, omgekeerd- eivormig, wit; meeldraden langer dan de stijlen : R carpinifolius Wh. tia liiis. Sue naar den top toe gevoord, spaarzaam behaard, in den herfst wortelend ; bladen 5-tallig, > e 141 handvormig, met aan de basis van boven gevoorden bladsteel; blaadjes geplooid, regelmatig grof en vaak dubbel gezaagd, van boven glanzend, van onder door haren en stervormig vilt bleeker, dikwijls dun grijsviltig; eind- blaadje elliptisch of bijna ruitvormig-elliptisch, aan den voet afgerond, langzaam aangespitst; bloeiwijze middelmatig ontwikkeld, los, met afstaande, meest rijk bewapende dicht behaarde assen, de onderste meestal driebloemig, de bovenste vaak 1-bloemig; kelkbladen grijsgroen, na den bloei afstaand; bloembladen omgekeerd eivormig, wit of bleekrose: meeldraden de stijlen nauwelijks overtreffend, vruchten van gemiddelde grootte. R. vulgaris Wh. et N. B. mollis Wh.et N. Bladen van onder door lange haren zacht-grijsviltig; bloeiwijze zeer bestekeld, met enkele gesteelde klieren. y. commutatus G. Braun. Bloeiwijze kort, bijna trosvormig, zeer weinig bewapend, meeldraden dikwijls korter dan de stijlen. Loot berijpt of onberijpt, in het middengedeelte met gelijksoortige stekels; stekelbulten en stekelborstels ont- brekend of voorhanden, maar dan zonder overgangen tusschen deze en de groote stekels; assen met gesteelde klieren . h dimorphacanthi . i : 15. Loot met ongelije stekels, daartusschen overgangen tusschen stekelknobbels, stekels en klieren; langere ge- steelde klieren veel langer dan de haren of de dwars- doorsnede van den bloemsteel . « : polymorphacanthi . i > 52. Meeldraden nauwelijks zoo lang of korter dan de stijlen, na den bloei niet samenneigend. Kelk aan de bloem en onrijpe vrucht afstaand of opgericht. Loot vlak bogig of kruipend, in den regel onberijpt, afstaand behaard, zonder sterharen; gesteelde klieren en stekelknobbels ontbrekend . of verspreid. Bladen beiderzijds behaard, de buitenste c -1 142 duidelijk gesteeld, groen, onderzijds bleeker, in den regel ‘zonder sterharen. Bloemstelen meestal met gesteelde klieren, bloeiwijze los, met rechtuitstaande takken. 3° Groep. Sprengeliani . í .16. — Meeldraden minstens zoo lang, meestal langer dun de stjlen, na den bloei samenneigend of tegen de vrucht aangedrukt (uitgezonderd cimbricu s) . Meeldraden zeer kort, nauwelijks half zoo lang als de stijlen. Bladen handvormig 5-tallig. Loot zonder gesteelde klieren (vgl. R. eimbricus) met van onder lang-zacht- harige, grijs-glanzende blaadjes. — Loot meestal onver- takt, met kleine, licht gebogen stekels, weinig behaard; blaadjes fijn en scherp gezaagd, aan beide zijden groen, van onder met vooruitspringende gele nerven, eindblaadje elliptisch, kort aangespitst; bloeias meestal met 5-tal- lige bladen, bloeiwijze verlengd, los, slechts van onder bebladerd, met afstaande, 1—5-bloemige lange assen; bloemstelen viltig, fijnstekelig, meest met verspreide, zel- den met talrijke steelklieren ; bloemen tamelijk klein ; kelk- bladen van buiten groenachtig viltig, steeds afstaand, kroonbladen rondachtig, zeer bleek rosa, vlak, stuifmeel voor 't grootste gedeelte regelmatig, met enkele onvolko- mene gemengd; vruchtbeginsel kaal, stijlen op de vrucht blijvend . j . : R. Arrhenii J. Lange. — Meeldraden ongeveer even lang als de stijlen. 17. . Bladeren 3-tallig of voetvormig 5-tallig. Kelk de rijpe vrucht omsluitend. Bloemen rood. Loten in den nazomer sterk vertakt, met talrijke, tamelijk krachtige, van uit een breede basis teruggekromde stekels, dicht afstaand be- haard, helder groen. Blaadjes voornamelijk 3-tallig, met onvolkomen 5-tallige voetvormige gemengd; slechts bij krachtige planten op vruchtbaren bodem somwijlen de 5-tallige in de meerderheid. Blaadjes onregelmatig grof gezaagd, aan beide zijden helder groen, eindblaadje lang- 20. Ne) => 143 eivormig, aangespitst. Biveiwijze kort, pluimvormig, los, met afstaande, cymeus verdeelde, meest driebloemige assen en lange, dunne viltige bloemsteeltjes; stekels in de bloei- wijze verspreid, meestal zwak ; gesteelde klieren verspreid, zelden ontbrekend; bloemen tamelijk klein; kelkbladen van buiten grijsgroen, viltig, vaak met stekelborstels, spits, na den bloei afstaand, ten laatste los opgericht; bloem- bladen smal, gekroesd, meestal fraai rosa, meeldraden bijna even lang als de stijlen; vruchtbeginsel behaard, vruchten klein, weinig behaard. Eene op zich zelf staande soort . . R. Sprengelii Whe. Bladen amp ein 5- Hallig, Kelk bij de rijpe vrucht teruggeslagen. Bloemen wit. Loten groen, kantig, met verspreide, kortgesteelde klieren. Blaadjes grof en scherp gezaagd. Van onder vaak met verspreide sterharen, het eindblaadje kort gesteeld, elliptisch of eenigszins ei- of omgekeerd eivormig, met langen top. Bloeiwijze met zeer slanke assen, onderaan afgebroken, zeer hoog bebladerd. Bloemstelen met vele lange, zacht gebogen stekels. Kelk- slippen lang, grijsgroen, van stekels voorzien, afstaand, doch bij de rijpende vrucht teruggeslagen. Bloembladen omgekeerd eivormig, klein, wit. Vruchtbeginsel behaard of kaal. Vruchttros bij rijpheid vaak naar beneden gebogen. R. chlorothyrsus Focke. . Loot met verspreide stekelpuntjes of zonder deze, niet ruw op ’t gevoel, met of zonder gesteelde klieren 19. Loot dicht met haren of klierborstels en stekelpuntjes bekleed. Buitenste irs duidelijk quib kelk meest grijs-viltig 40. . Loot kaal of weinig behaard. . + + + 20. Loot dicht behaard 39. Bloemstelen met duidelijk mese klieren. Loot meestal bijna kaal, met meer of minder stekelknobbels of gesteelde klieren bezet. Bij vele villicaules komen somtijds korte 21. ne DD no 2 e Le 144 klieren aan de bloemstelen voor, aan den anderen kant ontbreken deze soms bij eenige Adenophori R. egre- gius en polyanthemus x 4° Groep. Adenophori. 21. Bloemstelen en loten zonder hice Meet: m zon- der stekelknobbels = 28. Buitenste zijblaadjes zittend of steh. kelk a de vrucht afstaand of opgericht, bij de bloem afstaand of half terug- geslagen. Blaadjes onderzijds zachtharig. í d Hypomalaci (Adenophori sub- corylifolii) ‘ 22, Buitenste zijblaadjes steeds duidelijk gesteeld, kelk terug- geslagen. Blaadjes onderzijds meest grijsviltig. Kelk gris of witviltig. Meeldraden langer dan de stijlen . e K Hypotephri (Adenophori petiolulati) S 27. . Bloeiwijze naar boven weinig in breedte afnemend, tot aan het midden en daar voorbij bebladerd . 23. Bloeiwijze eme de bovenste zijassen int 1-wei- nigbloemig « K ; ; 25 . Buitenste zijblaadjes ook in den zomer duidelijk gesteeld. Loten bijna kaal, maar met meer of minder gesteelde klieren en stekelknobbels, bovendien met krachtige stekels voorzien. Blaadjes grof en bijna gelij gezaagd, van onder door glanzige haren zacht of ook grijsviltig; eindblaadje hartvormig, korter of langer aangespitst, bloeiwijze van matigen omvang, de bovenste takken 1-weinigbloemig; assen en bloemstelen aangedrukt-viltig, met verspreide stekelborstels en gesteelde klieren, bovendien met talrijke lange stekels; kelkbladen na den bloei afstaand; bloe- men rose . . R. melanoxylon Muell. et Wigg. Buitenste zijblaadjes in den zomer bijna zittend . 24. Bladen van onder behaard, bleek groen, het eindblaadje breed-elliptisch of omgekeerd eivormig; bloeiwijze samen- gesteld met beklierde en ongelijk bestekelde takken. Ste- kels der loot stevig, lancetvormig. — Loot uit tamelijk 145 hoogen boog neergebogen, van onder met vlakke zijden, met bijna gelijke stekels, naar boven gevoord-kantig, behaard met meer of minder talrijke gesteelde klie- ren en stekelbulten; stekels aan het bovengedeelte der loot krachtig, breed, een weinig sikkelvormig. Bla- den 3-tallig, voet- of handvormig 5-tallig. Steunblaadjes naar verhouding breed, lancetvormig; blaadjes ongelijk Scherp gezaagd, de jongste van onderen grijsviltig, de oudere zachtharig, eindblaadje breed, omgekeerd eivormig, elliptisch of rond aangespitst, aan de basis meestal afge- knot, ongeveer dubbel zoo lang als ’tsteeltje, buitenste zijblaadjes zeer kort gesteeld; bloeiende loten tamelijk kort; bloeiwijze zeer kort, los, samengesteld, van onder met okselstandige cymeuse assen, naar boven slechts met korte assen, zachtharig, stekels in de bloeiwijze van ver- schillende lengte, deels hakig, deels recht, stekeltjes en gesteelde klieren in afwisselende menigte; kelk meestal aan de basis stekelig, kelkbladen grijsgroen, wit berand, afstaand, later half opgericht. Meeldraden aanvankelijk iets langer dan de stijlen. Plant in houding aan R plicatus herinnerend . ; R. infestus Wh. — Blaadjes van onder zachtharig, het eindblaadje ellip- tisch of eivormig kort aangespitst met hartvormigen voet. Bloeiwijze kort met weinig beklierde en weinig bestekelde assen. Stekels der loot smal priemvormig. Loten stomp- kantig, weinig behaard; stekels tamelijk lang, priemvor- mig met verbreede basis; blaadjes van onder zijdeachtig- zachtharig, grijs glanzend, het eindblaadje hart-eivormig, met spits, 3—4 maal zoo lang als 't steeltje, de zijde- lingsche zeer kort gesteeld. Bloeiwijze kort, tusschen bla- den verscholen; bloemstelen behaard, met enkele gesteelde klieren. Kelkbladen na den bloei: afstaand; meeldraden kleiner dan de stijlen. Middenvorm tusschen R. plica- tus en R. vestitus. .R. hypomalaeus Focke. Ned. Kruidk. Archief. 3e Serie. II. 1e Stuk. 9. 25. 146 Kelkbladen na den bloei afstaand of opgericht. Eindblaadje smal eivormig of elliptisch, lang aangespitst; bloeiwijze pluimvormig van onder los en afgebroken; bloembladen elliptisch in een nagel versmald. sen tusschen R. vulgaris en R. rudis. i . R. eonothyrsus Focke. — Sé 1 na den bloei || ; i 26. . Bladen van onder behaard zijdeachtig of iets fluweelachtig glanzend of witviltig. — Aanzienlijke plant, met groote, rijk- bloemige losse bloeiwijzen ; bladen groot voetvormig 5-tallig en 3-tallig, blaadjes bijna enkelvoudig gezaagd van onder donzig behaard, eindblaadje elliptisch tot hartvormig; ge- -steelde klieren in de er spaarzaam ; bloembladen rosa . : RES - OR: Banningii Focke. ; A EEE Pd. Mueller. — Bladen- van cue spaarzaam behaard, groen. — Loot bruinrood, weinig behaard, van onder tamelijk glad, naar boven met stekelbulten, met ongelijke, verspreide, uit breeden grond kort priemvormige stekels. Bladen 5-tallig, aan beide kanten groen, ongelijk gezaagd, eindblaadje elliptisch of eivormig, kort aangespitst. Bloeiwijze samen- gesteld, met dichte beharing, assen klierig en met onge- lijke stekels, bijna horizontaal uitstaand. Bloembladen rosa, meeldraden grooter dan de stijlen ; plant herinnerend aan de Nemorosi. i : i R. badius Focke. . Loot dun, zeer weinig behaard, rond, naar boven toe kantig, soms met klierborstels, met korte, uit breeden grond rugwaarts gebogen roode stekels, meestal groen ; bladen meest 3-tallig, vaak met gelobde zijblaadjes; blaad- jes tamelijk gelijkmatig fijn en scherp gezaagd, van onder dùn sterviltig en op de nerven aangedrukt behaard, de jongste dikwijls wit, de oudere bleek. Eindblaadje omge- keerd eivormig, met korte opgezette punt. Bloeiwijze 28. oo eo 147 lang en smal, tamelijk dicht rijkbloemig, naar boven ver- smald, met opgerichte onderste en afstaande bovenste assen; assen en bloemstelen viltig kort behaard, met fijne naaldvormige stekels en verspreide korte gesteelde klie- ren. Kelkbladen aan de bloem en vrucht teruggeslagen ; kroonbladen omgekeerd eivormig, met opwaarts gebogen schijf, wit. Meeldraden de groenachtige stijlen in lengte over- treffend. Vormt bovendien bastaarden met R. caesius . R. egregius Focke. — pe FERES groen, jas behaard, met weinig ste- kelknobbels en gesteelde klieren. Stekels talrijk, helder rood, krachtig, slank. Bladen handvormig, van boven behaard, van onder grijsviltig, later vaak groen, dicht kort- harig; het eindblaadje rond met korte spits, soms drie- tallig. Bloeias met krachtige stekels. Bloemstelen met weinige korte gesteelde klieren, soms ontbreken deze. Bloembladen rond, helder rood. Vruchtbeginsel behaard R. polyanthemos Lindeberg. (Lange, Handb. p. 774). Loot hoog bogig, kaal of met enkele haren. Bloeiwijze lang, van onder tot boven tamelijk gelijk van breedte, met enkele tamelijk gelijksoortige, dichasische. takken. Blaadjes boven meest kaal, onder witviltig of dunviltig, de buitenste duidelijk, maar meestal kort gesteeld. Bloem- stelen in den regel weinig of niet bewapend; kelk witviltig. 5° Groep. Candicantes. 29. — Loot vlak bogig, behaard zelden kaal, berijpt of onbe- rijpt. Bloeiwijze verlengd, naar boven versmald met tal- rijke stekels; kelk van buiten grijsviltig. 6° Groep. Villicaules . ; e 30. . Bladen van middelbare grootte, van boven kaal, van on- der aangedrukt-witviltig, ongelijk grof, dikwijls ingesne- den gezaagd; eindblaadje in de jeugd smal, later smal- eivormig, tot breed elliptisch, aangespitst ; bloeiwijze lang, 30. © 148 smal, naar boven toe nauwelijks versmald, tamelijk los, met lange assen en bloemstelen; bloemen groot, wit of licht rosa. Loten beneden rond, in het midden stomp- eege gevoord, met sterke bijna sikkelvormige stekels. R.thyrsoideus Wimmer. -— Blaadjes alle langgesteeld donkergroen, bij de jongste van boven glanzend, van onderen met zeer dun aange- drukt vilt; eindblaadje naar voren toe breeder, meer om- gekeerd eivormig ; bloembladen helder rosa ; vruchtbeginsel behaard, ER lang en smal. Loot weg enkele haren . ` . . R. fragrans Focke. Blaadjes van boven kaal, van onder dicht sterviltig, zon- der langere haren (Discolores) — Loten krachtig, meest bij steunsels tot hooge bogen opstijgend, kantig, ge- voord, blauw berijpt, lager afstaand, hooger op aangedrukt behaard, in den herfst vertakt, met zeer krachtige breed lancetvormige, aan den hoofdstengel rechte, aan de zij- stengels licht gebogen stekels. Bladeren voetvormig of handvormig 5-tallig, blaadjes vrij klein, fijn en ongelijk dubbel gezaagd, van boven donkergroen, kaal, van onder met dicht aangedrukt wit vilt, zonder langere haren, eind- blaadje meestal omgekeerd-eivormig of elliptisch met korte spits, echter zeer wisselend van vorm; bloeiwijze stijf, lang en tamelijk dicht, de middelste zijassen cymeus (3—7 bl. dichasien), assen en bloemstelen aahgedrukt witviltig, meestal zonder langere, afstaande haarbekleeding, met vrij talrijke, krachtige, zeer breede, hakige stekels. Bloemen middelmatig, kelkbladen witviltig, bij de bloem en de vrucht teruggeslagen. Bloembladen rond, meestal helder rosa, zelden bleeker, meeldraden bijna even lang als de stijlen, na den bloei aanliggend, stuifmeelkorrels alle normaal ; eg viltig, stijlen vaak roodachtig R. ulmifolius Schott. (Engl. bot.) niet, R. discolor Wh. et N. 31. 33. I Do co 149 — Blaadjes van boven meest kaal, van onder behaard, met . 91. of zonder stervilt. Loot scherpkantig, gevoord . 32. — Loot stompkantig, met vlakke of bolle POS 36. . Vruehtkelk afstaand of opgericht. — Loot weinig behaard of kaal, in den herfst vertakt, met matig krachtige stekels; bladen tamelijk groen, meest handvormig 5-tallig, blaadjes beiderzijds groen, naar voren toe grof dubbel gezaagd, van boven behaard, van onder los zachtharig; eindblaadje breed-eivormig, aan de basis vaak licht hartvormig, lang- ` zaam toegespitst; bloeiwijze kort, los, bebladerd, met on- regelmatig vertakte assen; meestal slechts van verspreide, zelden van talrijke, naaldvormige stekels voorzien; bloe- men groot, meest bleek rosa of indien met witte bloem- bladen, dan toch de nagels en de helmdraden rosa, kelk- bladen grijs-groen, bij de bloem los teruggeslagen, later afstaand of opgericht, buitenste meeldraden veel langer dan de stijlen; stuifmeelkorrels groot, alle of bijna alle DES en regelmatig; vruchten groot, ellipsoidisch. .R. gratus Focke. — Vruchtkelk een : ; , bc NE. Blaadjes met lange, opgezette punt, van onder zijdeglan- zend. — Loot van onder berijpt, bijna niet gevoord, afstaand- bundelharig, naar boven toe aangedrukt behaard of ten laatste bijna kaal, met krachtige stekels; bladen 5-tallig, blaadjes van boven verspreid-ruwharig, van onder dunviltig, zijde- harig, glanzend, later dikwijls slechts lichtgroen-dunviltig, bij de bladen der loot lang aangespitst; bloeiwijze groot, los, met lange bloemstelen; stekels der bloeiwijze slank, licht gebogen; bloemen groot, rosa (R. Winteri Focke.) R. eun tK uA P. J. Muell. R. amiantinus Focke is waarschijnlijk een var. van deze, met kort aangespitste bladen. - de) E 35. 150 — Blaadjes met korte of langzaam toeloopende spits, van onder wit, niet zijdeachtig . Bladen smal eivormig; bloeiwijze verlengd. — Loot onbe- rijpt, krachtig, gebogen, met gevoorde vlakken, bundel- vormig behaard. Bladen 5-tallig, blaadjes ongelijk, doch niet ingesneden, gezaagd, van onder grijs- tot witviltig, eindblaadje uit een afgeknotte of licht hartvormigen voet ei-langwerpig, langzaam toegespitst; bloeiwijze tamelijk los, naar boven toe matig verjongd, tamelijk smal, aan de assen met sterke, hakige of sikkelvormige stekels; bloemen groot, wit of rosa . R. pubescens Wh. Van deze soort onderscheidt zich: a. door rond-stompkantige loten X geven etus Kaltenb. ER SEEN: kale loten, eindblaadje smal (zeldzamer breed) elliptisch, lang toegespitst. Bloeiwijze groot, rijk- bloemig, met talrijke lange, krachtige stekels. b. Loten rijkelijk behaard; assen der bloeiwijze viltig- wollig, zonder gesteelde klieren, met talrijke, forsche stekels. Blaadjes breed, klein gezaagd, van onder viltig-zachtharig ; bloemen groot, wit . : R. lasioclados Focke. Middelvorm tusschen R. rusticanus en R. vestitus, de bloemen echter grooter dan bij een der beide soorten. Alleen bij Aken gevonden. — Blaadjes breed-eivormig tot rondachtig . . 35. Bloeiwijze dicht, gedrongen, met kromme stekels. — Loten krachtig, tamelijk hoog bogig, meest met vlakke zijden, nauwelijks gevoord, met lange sterke, rechte of iets ge- kromde stekels bezet. Bladen van gemiddelde grootte, handvormig 5-tallig; blaadjes ongelijk scherp gezaagd, van boven weinig behaard, van onder door aangedrukt stervilt wit en bovendien op de nerven kortharig; eind- blaadje nauwelijks tweemaal langer dan het steeltje, breed elliptisch of rondachtig, kort aangespitst; bloeiwijze van. > 151 middelmatige grootte, gedrongen, met opstijgende assen, aan de hoofdas met krachtige, sikkelvormige stekels; bloemstelen kort, viltig kort behaard, met kleine, zacht gekromde stekels, dikwijls bijna onbewapend; bizonder groote bloeiwijzen zijn weliswaar losser, doch de bloemen zijn aan de toppen der takken opgehoopt ; bloemen groot; bloembladen met opgerichte schijf, meest rosa ; meeldraden in den aanvang de groenachtige stijlen ver overtreffend, vruchtbeginsel kaal of met enkele haren. AP LER sk machten Bolk : (— R. discolor W. et N.) — sie er, van onder afgebroken, met lange, krachtige, rechte, iets rugwaarts geplaatste, zelden iets gekromde stekels. — Loten los afstaand behaard of ten laatste kaal, naar boven vaak gevoord, met stevige lange ‘talrijke rechte of iets gebogen stekels en somtijds met enkele klieren bezet. Bladen handvormig 5-tallig, blaadjes van boven kaal, van onder zachtharig, de jongste dikwijls grijs- of witviltig. Eindblaadje elliptisch, breed-eivormig of bijna eirkelrond, lang toegespitst, scherp dubbel gezaagd. Bloeitakken lang, onder de vertakkingen vaak tusschen de stekels knobbelig-ruw; bloeiwijze verlengd, dikwijls hoog bebladerd, van onder onderbroken, naar boven ge- drongen; assen met tamelijk regelmatige, 3—7-bloemige dichasien, de middelste rechthoekig afstaand ; assen met lange sterke, rechte of licht gekromde, naar achter gerichte stekels, evenals de bestekelde bloemstelen viltig-wollig ; bij enkele vormen met klierdragende naalden voorzien. Bloemen bleekrosa of wit, middelgroot; kelkbladen bij bloem en vrucht enne meeldraden langer dan de stijlen . R. villicaulis Koehl. Stekels in de bloeiwijze SE krachtig . oss rh — Stekels in de bloeiwijze zeer fijn. — Loot aan den top zachtharig en met zeer talrijke, gelijkvormige, korte licht- gebogen stekels bewapend. Bladen gëss — aan =] 152 - beide zijden groen, van onder zachtharig, eindblaadje elliptisch of bijna omgekeerd-eivormig, tamelijk lang toe- gespitst, bloeiwijze tamelijk lang en dicht, vaak bebladerd, met schuins opstaande assen; bloemstelen viltig-wollig, zonder klieren, met talrijke, zeer fijne stekels; kelkbladen bij bloem en vrucht los teruggeslagen; bloembladen wit, zelden bleek-rosa, meeldraden langer dan de groenachtige stijlen ; vruchtbeginsel aan den top behaard i ^ i ; : R. silvaticus W. ER. . Blaadjes aan de basis afgerond . 38. — Blaadjes aan de basis afgeknot of licht hartvormig. — Loot dik, naar onder toe rond-stompkantig, afstaand be- haard, naar boven met vlakke zijden, in den aanvang bijna viltig-zachtharig, eindelijk vrij kaal; stekels uit een breeden grond kort, matig krachtig, aan het bovengedeelte van den loot sikkelvormig; bladen handvormig-5-tallig, groot, blaadjes elkander niet dekkend, grof en naar voren ‘toe ongelijk gezaagd, van boven eerst behaard, later bijna kaal, van onder zachtharig, de jongste vaak een weinig viltig; eindblaadje langgesteeld, uit den breeden, een weinig hartvormigen voet langzaam tot aan ’t midden verbreed, dan iets smaller wordend, eindelijk in eene met een breede basis langzaam smaller wordende spits uit- getrokken; bloeiwijze los, met verwijderde, okselstandige zijassen beginnend, naar boven met cymeuse meerbloe- mige, ten laatste vaak 1-bloemige assen; assen en bloem- stelen viltig-wollig, met meer of minder talrijke zwakke stekels; bloemen matig groot met omgekeerd-eivormige, ` bleekroode of witte bloembladen ; meeldraden langer dan de stijlen; vruchtbeginsel kaal. Op vochtigen, vruchtbaren boschgrond dikwijls zeer groot, met 10—12 M. lange loten en 0.2 M. lange eindblaadjes . e + — EES TEEN Wh. ER " ANETTE (R. piletostachys Gr. et Godr.) met verspreide gesteelde klieren in de bloeiwijze. Ra 153 y». Schlechtendalii Wh. met afstaand behaarde loten; eindblaadje omgekeerd-ei- langwerpig, van voren het breedst, kort toegespitst, naar de basis toe bijna wigvormig; stekels vaak krachtiger ; bloemen minder talrijk, maar dikwijls grooter dan bij R. macrophyllus. 