Voorlezingen over handelsen zeeregt
Art. 645. Indien de goederen van de soort, in het voorgaande artikel gemeld, in de polismet derzelver namen zijn uitgedrukt, zondereenig bijzonder beding, is de verzekeraar nietaanspra- kelijk voor de avarij onder de drie ten bonderd. in. 11 162 ART. 643-645. aabd v. h. gevaab bu qoederen. Art. 643 — 645; verg. art. 596. Deze artt. zijn zakelijk genonien uit onze stedelijke regten, aange- wezeu bij van der keessel, Thes, 720 en 721, waar mede slechts gedeeltelijk overeenstemmen de artt. 352 en 355 van den Code de Commerce, Zekere waren zijn uit haren aard aan bederf of aan ver- minderiug onderhevig. Bene voorname species van zoodanige vermindering is de lekkaadje bij olie, wijn en brandewijn, en het smelten bij suiker en zout. Uit den aard der zaak is dit geene zeeschade, v^aar mede de assuradeur te doen beeft, maar het wordt zeeschade door eene bijkoniende oorzaak van stooten of stranden , de noodwendige beweging van laden en lossen, uit nood; waar toe ook behoorde het smelten 'van de Nederlandsche suiker op de reede van Ports- mouth door gedwongen oponthond van vrienden- wege in 1832. Evenwel ook als dan vergoedt de assuradeur niet ten voile, hij trekt af zekere per- centen, voor de natuurlijke, niet casuele verminde- ring. Hoe vele die zijn zuUen, moet, naar onze wet, het oordeel van deskundigen bepalen. Eigen- lijk wordt dus de 2f^(?schade ten voile vergoed, mits evenwel die schade niet te gering zij: wanneer zij geene drie percent bedraagt, geschiedt er geene vergoeding hoegenaamd. Verder komt het er, wat dit laatste betreft, nog op aan, of de bederfelijke goederen in specie ge- noemd zijn; alleen wanneer dat geschied is, is de maatstaf drie percent; heeft men daarentegen in de ART. 643-645. AAKD V. H. 6EVAAR BU GOEDEBBN. 163 Polls slechts genoemd goederen of koopmansc/uippen , in overeenstemming met art. 596, of wel, zoo als de formule gewoonlijk luidt: bederfelijke en onbeder- felyke goederen ^ dan moet de schade wel 10% be- dragen, eer dat er vergoeding te pas komt: verg. VAN DER KEBSSEL, Thes. 720, en het wetboek van 1830, art. 561, als mede de tafel bij menno-pohls achter het le. deel van de verzekering, kolom Aw- sterdam, Dewijl echter het percentental niet bij alle goederen en ook niet in alle havens hetzelfde is, maar verschillend naar de soort der gescheepte waren , waar bij het somtijds nog op de emballagie zal aanko- men, heeft men die tien percent laatstelijk niet in de wet opgenomen , maar liever naar de plaatselijke gebruiken verwezen. Hetzelfde heeft men gedaan, opzigtelijk de goederen, die zoodanig aan breken en nitloopen, of wegsmelten onderhevig zijn, dat de assuradeurs met die schade in het geheel niet te doen willen hebben, gewoon zijnde zich daar bij van beschadiging en lekkaadje vrij te teekenen , verg. art. 646. Wanneer zij dat niet gedaan hebben, zuUen zij zich nogtans op het gebruik van hunne stad kunnen beroepen, om vrij te zijn. Ook dit heeft MENNO-POHLS in de genoemde tabellen opge- nomen. Met het even te voren gezegde omtrent den groo- teren maatstaf van 10 percent schijnt te strijden de uitdrukking in art. 644: ie de verzekeraarniet gehou- den tot zoodanig beloop in de schade y welke schijnt 11» 164 AKT. 648-645. aa&d v. h. gevaab bu oobderen. te zeggen , dat de schade nimmer voluit vergoed wordt , al is zij nog zoo groot, maar dat er van de som tien percent zal worden afgetrokken. Dock wij moe- ten ons bier aan niet stooten. van der KEsssELen het wetboek van 1830 spreken niet z66: en in alien gevalle wordt ook hier maar naar de gebniiken verwezen. Daarenboven brengt de gebeele oecono- mie der drie groote artikelen mede, dat men wel zoo verklaren moet, als zoo even is geschied. Men beeft nu maar te lezen , niet gehouden in de schade , tot zoodanig beloop. Te weten, het stelsel van de wet omtrent dit onderwerp is dusdanig: a. Wanneer de schade niet aanzienlijk is, geen 10«/o (of wat daar voor in de plaats gekomen is), of geen ^% bedraagt , of van die soort is waarmede zich de assuradeurs niet inlaten, geene vergoeding, artt. 64-4 en 645. b. Wanneer de schade zoo aanzienlijk is, dat zij aan den assuradeur komt, zoo vergoedt bij toch maar de zeescbade, de buitengewone lekkaadje enz., niet de natuurlijke, en dus valt er altijd iets af te trekken, volgens bet oordeel van deskundigen , art. 643. c. Daarentegen worden de tien percent, of de drie percent, niet afgetrokken. Was bet anders, zoo konde iemand, die niet weet waaruit de hem gezondene lading bestaat (verg. Code, art. 337 al.), nimmer voile assarantie bekomen. d. Hiermede is niet ontkend dat bij wijn,'olie, A&T. 646. VBBZBKE&ING VBU VAN BESCHADIODHEID. 165 teer enz., in vele havens, zelfe van de voile ver- goeding afgetrokken wordt, maar wij hebben in de plaats daar van ons art. 648. Art. 646. Indian eene verzekering is ge- sloten met bet beding vr^ van beschadigd- held, om bet even of daarbij al of niet is gevoegd b^ behoudene aankomst, is de ver- zekeraar niet verantwoordelijk voor eenige sehade^ wanneer de verzekerde voorwerpen bedorven of bescbadigd ter plaatse bunner be- stemming zijn aangekomen. Dezelfde bepaling is loepasselijk op bet ge- val, wanneer de voorwerpen onder weg of in eene noodbaven^ uit boofde van bescba- digdbeid^ of uit vrees dat zij zouden beder- ven^ of andere goederen aansteken^ zijn ver- koebt geworden. Avarij-grosse^ mitsgaders sebade door wer- ping^ neming^ roof of dergelijke ^ of door bet vei^aan van bet scbip veroorzaakt^ worden niet te min^ bij dat beding^ door den ver- zekeraar gedragen. Art. 646 betreft de veel gebruikte clausnle : franc d'avaries, waar van de Fransche wet handelt, doch anders dan hier, in den Code de Commerce y art. 409. 166 ART. 646. VEBZEKERING VIUJ VAN BESCHADIGDUEID. Het artikel is slechts een aanhangsel van art. 644 f. De assuradeur kan zich op het gebruik beroepen, om te beweren dat de beschadiging hem niet aan- gaat; doch hij vertrouwt het gebruik niet zoo ge- heel, of weet dat het niet voorhanden is, en echter wil hij vrij wezen van beschadigdheid; hij schrijft het derhalve in de Polis, en nu wordt verder naar den aard der goederen niet gevraagd ; er wordt ook niet gevraagd of de beschadigdheid of bedorvenheid eene zeeschade is , of niet ; zelfs niet of de goederen geheel of ten deele bedorven zijn; alleen de avarij- gros, wanneer b. v. tot gemeen behoud geworpen is, en wanneer de verzekerde goederen zelve ge- worpen zijn, maar niet vergoed worden, omdat er niet behouden is, en voorts alle camia die de aan- komst verijdelen , komen ten laste van den verzeke- raar. De zin is namelijk , dat de assuradeur slechts , dien casus op zich heemt, welke niets gemeen heeft met de bederfelijkheid der goederen, welke bij on- bederfelijke goederen evenzeer verlies en schade aan- brengt. Eertijds meende men dit uit te drukken met de woorden: „vrij van beschadigdheid bij be- houden arrivement," en inderdaad, wanneer het schip behouden aankomt, en de goederen niet be- houden aankomen, zoo moet dat wel (indien zij er niet uit geroofd zijn), aan de goederen en derzelver bederfelijke natuur te wijten zijn; doch kan de uit- drukking : bij behouden aankomst, wel zoo verstaan worden, dat ook de goederen qualiler qualiter moe- ART. 646. VERZEKEaiNG VRU VAN BESCHADI6DHEI1). 167 ten zijn aangekomen, en dat anders de assuradeur niet vrij wezen zal; hetgeen de bedoeling van par- tijen, blijkens het tweede lid van ons artikel, niet wezen kan; in zoo verre heeft de wetgever wel ge- daan met die uitdrukking onbruikbaar te inaken. Het is nu om het even of er dat bij gezegd is, of niet. Te regt heeft de wetgever verder aan de werking der clausule de groote avarij onttrokken: van de groote avarij kan deze den assuradeur niet bevrijden, natuurlijk de meeste gevallen van: werpen, kerven, kosten van verblijf in eene noodhaven, rantsoenering , enz. (zie de lange lijst in art. 699), hebben met de bederfelijkheid der goederen niet te doen. In Frank- rijk werd dit al voorlang anders begrepen , gelijk te zien is in gewijsden bij valin aangehaald, ii. dee], bi. 114; de clausule, zeide men, bevrijdt den assu- radeur van alle schade, welke geen regt geeft om te abandonneren , en zoo is het in den Code t. a. pi. overgegaan. Dat men daarmede aan het beding eene onnatuurlijke uitbreiding geeft, is uit het gezegde blijkbaar, ook hecht er valin zijn zegel niet aan; reeds targa en casaregis hadden anders geleerd; zie voorts menno-pohls, § 618, bl. 329. ilet gebeurt wel dat de lading vi majori verloren gaat, en even wel het schip behouden binnen komt, b. V. wanneer een roover de lading er uit ligt, het schip varen laat. Ill Engeland heeft de clausule eene bijvoeging: ]H8 ART. 646. VKKZKKKRING VRU VAN BGSCHADIGDHEID. unless general^ or the ship be stranded, waar mede omtrent datgene is uitgedrukt, wat zich bij ons volgens bet laatste gedeelte van dit artikel van zelf verstaat. Over de beteekenis van dat stranden heb- ben wij reeds gesproken; zie daarenboven de ver- handeliug van heise und cropp, t. bl. 65. Bij de uitgezonderde avarij-grosse, zoude men nog willen vragen: wanneer in bet geroeen belang in eene noodhaven wordt binnengeloopen , en de daar geloste goederen, door lengte van tijd komen te bederven, is dan die scbade ook avarij-gros, en be- zwaart zij den assuradeur? Maar dit is te ontken- nen, oindat onder de punten van art. 699 zoo iets niet voorkomt; omdat het gedeeltelijk toch is eene bederfelijkheid van de goederen, waar van zich de assuradeur eens vooral vrij geteekend heeft; en om dat het tegendeel eigenlijk bij ons artikel, tvireede gedeelte, is beslist. De schade veroorzaakt door het inloopen in eene noodhaven in verband met de be- derfelijkheid der goederen, moet den assuradeur niet bezwaren. Art. 647. In eene verzekering onder het beding vr^ van molest, is de verzekeraar bevrijd, zoodra het verzekerd voorwerp ver- gaat of bederft^ door geweld, neming, ka- perij^ zeerooyerij^ aanbouding op last van hooger hand^ verklaring van oorlog en re* presailles. I*- AKT. 647-649. VfiRZBK£RINO VIUJ VAN MOLEST. 169 De verzekering vervait, zoodra het verze- kerde door het molest wordt opgehouden of van den koers gebragt. A lies behoudens de verpligtiog van den verzekeraar, om de schade te voldoen^ weike v66r het molest heeft plaats gehad. Art. 648. Indien bij het beding van vrij van molest, door den verzekerde bedongen is^ dat de verzekeraar^ niettegeostaande de opbrenging^ het gewone gevaar zoude blijven loopen^ draagt de verzekeraar^ zelfs na dit molest, alle gewone schaden , die aan het ver- zekerde overkomen tot dat het schip is op- gebragt en het anker heeft lalen vallen , met uitzondering echter van de zoodanige, welke ongetwijfeld uit het molest dadelijk voort- spruiten. Bijaldien de oorzaak van het vergaan twij- felachtig is> wordt vermoed dat het verze- kerde door eene gewone ramp is vergaan, waarvoor de verzekeraar aaosprakelijk is. Art. 649. Indien een vrij van molest ver- zekerd sehip of goed io eene haven ligt, en v66r deszelfs vertrek vijandig wordt bezet, of, indien betzelve wordt aaiigehouden , wordt 170 AET. 647-649. verzekering vru van molest. zulks met opbrengen gelijk gesteld^ en het gevaar houdt voor den verzekeraar op. Art. 647 — 649 betreffen eene andere, in oorlogs- tijd gewone, clausule: vrij van molest, die nataurlijk elders even goed als bij ons voorkomt, waar om- trent men evenwel in de buitenlandsche verordenin- gen, en bij de meeste schrijvers geen narigt vindt. Alleen menno-pohls is degene die er zich mede bezig houdt, t. a. pL, bl. 883; ook heeft de Ham- burger verordening een artikel om te zeggen, dat „wanneer in oorlogstijd eene verzekering gesloten „woi'dt alleen voor zeegevaar, als dan de clausule tyVrij van aller Christenpotentaten overlasty confiscatie ,,en onkosten, daaronder begrepen is/' Bij genoemde schrijver evenwel is te zien» dat daar de clausule geheel anders wordt opgevat, dan bij ons, althans in onze wetgeving. De werking is namelijk hier veel grooter. 1° Bevrijdt zij den assuradeur niet enkel van oorlogsgevaar , maar ook in vredestijd van alle ge- weld , hetzij van vrienden of van vijauden , van mo- geudheden of van zeeroovers, regtvaardig of onregt- vaardig. 2°. Het begin van eenig molest doet van dat oogenblik af de geheele verzekering ophouden. Vol- gens MENNO-POHLS wordt zij gedurende het molest slechts opgeschort, om bij het voortzetten der reis haren loop te hernemen. Deze neemt derhalve de ART. 647-64<9. VEBZEKERING VKIJ VAN MOLEST. 171 clausole als eene bloote uitzondering {exceptio); onze wetgever verstaat haar als eene voorwaarde (cowrfiAo resolutoria ex nunc), en als of zij luidde: vrij door molest Voor beide opvattingen bestaan gronden, doch is wel de Hamburgsche leer natuurlijker en billijker te noemen. 8°. Kent daarentegen onze wet eene contraria clausula, waar mede de eerste tot hare natuurlijke grenzen teruggebragt , of althans getemperd worden kan ; of wij het eerste , of het laatste zeggen moeten , zal straks volgen. De wetgever beeft bier al het mogelijke gedaan om den uitlegger onzeker te maken. Aan den eenen kant is de bedoeling van de onder- stelde bewoordingen : dat de verzekeraar het gewone gevaar zoude blijven loopen, ondubbelzinnig : dat de eigenlijke zeeschade in alien gevalle door den assu- radeur gedragen wordt, en dat derhalve het schip ont- slagen zijnde , de assurantie voortloopt (nieuw molest alleen nitgezonderd) , tot aan de aankomst in de be- stemmingshaven. Daarentegen zegt onze text : tot dat het schip is opgebragt; dat kan nu niet heeten: „de „ verzekeraar draagt de schade na de opbrenging ge- „vallen, tot dat het schip is opgebragt/' omdat de wetgever geen onzin zeggen mag; dns moeten wij het woord opbrenging maar verklaren door aanhouding, en de zin zal dan zijn, dat ingevolge de besproken clausule, niet de aanhouding, maar het opbrengen, als volbragte daad, in de vijandelijke haven, of waar de kaper zijnen buit anders bergt (verg. L. 4 D. de 172 ART. 647-649. vrrzekebino vru van molest. fnrtig)^ het eindpunt van de verzekering virezeii zal; welke verzekering in alien gevalle alleen zeegevaar^ en niet ook krijgsmolest , of de gevolgen van dien^ zal waarborgen. Op deze wijze verstaan, heeft de wet eenen zin , en de contraria clausula eenige wer- king. Dat wij zoo verstaan moeten, virordt ook nog waarschijnlijk gemaakt door de omstandigheid , dat onder de vroegere opstellen, aan de Staten-Gene- raal aangeboden, er een gevonden wordt (met de dagteekening in margine van 26 October 1822), waar in ons artikel (zijnde aldaar cxxvi) de clausule inderdaad zoo spreken laat: „dat de verzekeraar de „risico zoude blijven loopen, tot dat het schip is ,,opgebragt, en het anker heeft laten vallen ,''(«) waarop verder de uitspraak volgt, dat als dan „de „ verzekeraar , zelfs na het molest, al de gewone „ risico's moet blijven loopen tot dat het schip is „ opgebragt." (*) In deze vroegere bewoording bestond de onduidelijkheid van het woord molest, hetwelk aanAouden moest beteekenen , en den schijn had van een idem per idem, Welligt hebben de latere wet- gevers dat gevoeld, en zijn maar niet regt klaar gekomen met de verbetering. Na deze textkritiek, waarin wij ons alleen uit nood begeven hebben, keeren wij tot de bedoidenis der bepaling weder, welke, ook zoo verstaan, niet gering te achten is. De verzekering komt nog even (a) Zoo spreekt het ontwerp van 1809 , rie aldaar art. 647 al. {b) Zie b^ TOORDUiN, a. bl. 109. ABT. 647-649. VBBZEKERINO VBU VAN MOLEST. 173 zeer door het molest te vervallen, maar minder spoedig. „ ;ro AAi fisra^u xiXei" tusscheu het aanhouden en het opbrengen kan nog veel gebeureu , kan nog veel schade beloopen worden, welke in alien gevalle zal te vergoeden zijn. Aan den an- deren kant kan het voorkomen , dat het molest wer- kelijk plaats heeft, en evenv^el op de verzekering zonder invloed blijft, te weten, wanneer het aan- gehouden schip den prijsmaker ontkomt, hem ont- nomen wordt, of dat hij het slippen laat, met dat gevolg dat het niet wordt opgebragt, als dan is de casus, die aan de verzekering een einde maken moest, nimmer verwezentlijk geworden. Het moge nog van nut wezen hier aan te mer- ken , dat door sommigen , de clausulen , vr^ van krijgs- gevaar, vrij van neming, en al/een voor zeegevaat niet voor synoniem gehouden worden. Hier over zie MENNO-POHLS t. a. pi. Nog eene andere uitlegging van de clausule: vrij von krijffsmolest , verschillend van de twee zoo even besprokene, zie bij hiruss. ii. deel, bl. 203. De ge- octrooijeerde Pruissische Zee-verzekering-Compagnie te Stettin, wil dezelve zoo verstaan hebben, dat de risico in alien gevalle zal duren, tot dat het opge- bragte schip het anker zal hebben laten vallen ; wordt het vrijgegeven , loopt de assurantie niet voort , maar wordt op verlangen van den verzekerde heruieuwd tegen eene met 50% verhoogde premie. Art. 649 is mede uit het ontwerp van 1809 her- 174 ART. 650. VBRZBKBEING VOOB BENEN TUD. komstig, en eene bloote toepassing van het voor- gaande, want in de § de verzekering vervalt ligt het reeds opgesloten. Art. 650. Verzekering gedaan zijnde voor eeneD bepaalden tijd^ in dier voege als zuiks bij artikel 595 gemeld is^ moet de verze- kerde het bewijs leveren, dat het verzekerde goed in het schip^ dat eenige ramp geleden heeft^ of vergaan is, binnen den bepaalden tijd^ geladen is geweest. Art. 650. Dit artikel heeft niet ten doel om te zeggen , dat er eene risico luoet geloopen zijn , verg. artt. 268 en 269, als ook 597: want het denkbeeld van verzekering brengt dat mede, en daaruit volgt natuurlijk dat de goederen moeten aan boord geweest zijn tijdens bet ongeval , en , dewijl voor het ongeval maar verzekerd is gedurende zeker tijdvak, dat het- zelve binnen dat tijdvak heeft plaats gebad; de be* doeling is veeleer, dat de verzekerde dat alles be- wijzen moet, en dat het niet genoeg is maar de cognoscementen te vertoonen: het zal er vooral op aankomen, wanneer het schip is vergaan, ten ware den verzekerde daarbij het vermoeden in art. 674 tc hulp kome. In den regel zal men zich met de scheepsverklaring , waar van in art. 379 en volg. ge- handeld is, kunnen helpen, heeft een phgtvergeten schipper die nagelaten, ook met andere bewijsmid- ART. 651. OOBDERBN DOOR DEN SCHIPPERINOEKOCHT. 175 delen, b. v. het getuigenis van de bergers. In ge- val van neming moet het arrest van het prijsgerigt worden overgelegd. Men kan hierbij nalezen menno- poHM, bl. 728. Het verwijzen near art. 595 heeft geenc uitslui- tende beteekenis: zoo dikwijls voor eenen bepaalden tijd verzekerd is, zal hetzelfde moeten worden ge- zegd, volgens art. 674. Art. 65 L Bij schadevergoeding wegens goederen door den schipper ingekocht of in- geladen^ het zij voor zijne eigene rekening^ het zij voor die van het schip^ moet het bewijs van den inkoop^ en ecn eognosee- ment van dezelve, door twee van de voor- naamsten van het scheepsvolk onderteekend , worden overgelegd. Art. 651 is art. 344 van den Code de Commerce, De schipper kan het cognoscenient niet teekenen, wanneer hij zelfs inlader is: het zoude een bewijs zijn ten zijnen behoeve, dat hij zelf gemaakt had: daarom moet het (en dit stond reeds in de Ordon- nantie , art. 62) van de twee opperste scheepsofficieren onderteekend worden, en dewijl men dat bewijs toch ook niet zoo geheel vertrouwen kan, zegt valin, wordt daarenboven gevorderd het bewijs van den inkoop , b. v. met facturen , tolpapieren , manifest , enz. 176 ART. 652. VEKZBK. V. GOEDER. IN VEHSCHEID. SCHEP. Art. 652. Indien de vepzekering bij ver- deeling plaats heeft^ ten aanzien van koop- manschappen ^ die geladen moeteD worden in verscheidene aangeduide schepen^ met uit- drukking van de som^ die op elk sehip ver- zekerd wordt^ en indien de geheele lading wordt geladen in ^^n sehip of in een min- der getal schepen dan in de overeenkomst bepaald was^ is de verzekeraar niet verder aansprakelijk dan voor de som, welke hij verzekerd heeft op het sehip of de schepen , die de lading hebben ingenomen^ nietlegen- staande alle de genoemde schepen veronge- lukt zijn; — en zai hij desniettemin een half ten honderd of minder volgens de on- derscheiding van art. 635 ontvangen van de sora waarvan de verzekering bevonden wordt kraehteloos te zijn. Art. 652. Made uit den Code de Commerce, art 361, in de Ordonnantie , art 32. Dat de assurantie vervalt door willekeurige verandering van sehip was reeds gezegd in art. 638, doch vereischte wel eene bijzon- dere toepassing voor het geval hier ondersteld. Voor- eerst moeten wij uit dat artikel overnemen, de be- perking : indien de verzekerde in de verandering heeft toegestemd. Verder hebben wij op te merken , dat in AKT. 652. VEBZKK. V. GOEDBR. IN VERSCHEID. SCHEP. 177 de onderstelling alhier, er eigenlijk zoo vele assuran- tien zijn, als er schepen zijn, waaruit volgt dat bet vervallen van de eene door eenige ongeoorloofde daad van den verzekerde, de andere niet doet vervallen, dev^elke , voor zoo verre tegen bet contract niet ge- bandeld is, in wezen blijven; verg. bet aangebaalde art 861 f. van den Code: lea assurances. Ten derde kan zicb de verzekerde er niet op beroepen , dat de verzekerde voorwerpen, ook viranneer zij contractniatig geladen waren, tocb zouden zijn verongelukt. Zoo iets gaat wel aan jure civtli^ verg. L. 12, ^ 4. D. ae/ ewiib. L. 14, ^ 1. D. depositi, docb bij verzekerin- gen, gelijk wij meermalen bebben opgemerkt, geldt de regel: post loc^ ergo propter hoc, „gij zijt van „koers, van reis, van scbip veranderd; dat is wel „van geenen invloed geweest, niet te min is de as- „SQrantie daarmede vervallen.*' Dit is overigens niet eene redelooze gewoonte of begrip ; bet is volkomen regtmatig. Door de genoemde handelingen is eene Dienwe nsico geboren, waar voor de assuradeur niet geteekend beeft, en aan de oude, voor welke bij geteekend bad, beeft de verzekerde een einde gemaakt; bet gevolg is dat de verzekeraar ontslagen raken moot In bet bijzondere geval van dit artikel is zulks nog meer in bet oogloopend: goederen op vier scbepen geladen is eene andere risico dan de** zelfde goederen op zes , en bet is een bekende voor- zigtigbeidsregel van de assuradeurs, om liever op vele scbepen weinig, dan op weinige scbepen veel III. 12 178 ART. 65S. VSRLENGIKG OF VEBKORTING DBR REIS. te verzekeren; doen zij het laatste zoo verbeteren zij de premie. Dewijl de assuradeur geene schuld er aan heeft, dat de verzekering ten deele te niet gaat, zoo is het natuurlijk dat hem ook in dit geval het halve percent te beurt valle, volgens art. 662: waarin ligt opgesloten, dat hij de premie voor zoo verre terug geven moet, volgens art. 281; het geen in de Ordonnantie art. 32, waaniit deze bepaling af* komstig is, stellig is uitgedrukt. Art. 653. De verzekeraar is ontslagen van het verder gevaar en is geregtigd tot de premie^ indien de verzekerde het schipzendt naar eene meer afgelegene plaats y dan bij de polis genoemd was. De verzekering heeft volkomen gevolg in- dien de reis verkort is. Art. 653 is in den Code art. 364. Het eerste is eene verandering van reis, en daarom moet er bij- gevoegd worden, ten ware uit noodzaak; volgens art. 637. Ook moet het zendt^ cum effeciu genomen worden; niet dat hij het verder opvaren slechts beveelt, maar dat het werkelijk geschiedt. Het an- dere, de verkorting, is in het voordeel van den ver- zekeraar: doch volgt er niet uit dat hij nu minder premie krijgt, op grond dat er minder risico ge- loopen is; de verzekerde kan niet eenzijdiglijk het contract veranderen: indien in art. 662 premien AET. 654. MEDEDEELIN6 VAN TUBINGEN. 179 teruggegeveD worden, zoo komt dat daar van, dat het onderscheidene verzekeringen zijn, en niet, gelijk hier, eene eenige; verg. art. 276 f. Aan den anderen kant is het beduidend dat de wetgever van dit verkorteri gesproken heeft: het konde Ugt als eene de assuran- tie benadeelende reisverandering worden aangezien. Art. 654. De verzekerde is verpligt aan den verzekeraar, of, indien er meerdere op eene en dezelfde polis geteekeod hebben , aan den eersten onderteekenaar , onverwijld mede te deelen alle tijdingen die hij opzigtelijk eene raoaip, aan schip of goed overgekomen, bekomt, en moet kopijen, of uittreksels van de brieven waarin de tijdingen vervat zijn, mededeelen aan diegenen der verzekeraars , die zulks mogten verlangen. Bij verzuim daarvan, is de verzekerde ge- houden te vergoeden aile de onkoslen, scha- den en interessen. Art. 654 en volgende zijn in overeenstemming met de algemeene bepaling in art. 283. Art. 654. Dit is een oud regt, in onze vroegere wetten, en ook in de Fransche Ordonnantie bevon- den; doch moet hier nog bijkomen art. 673. De nuttigheid van beide bepalingen is, dat de assura- deurs in tijds weten wat hun over het hoofd hangt , en tot vermindering van de schade maatregelen kun- 12* 180 ART. 654. MEDBDEELING VAN TIJDINGBN. nen beramen. In den Code is dit een eenig art. 374, waarbijy hetgeen de oudere wetgeving niethad, eene tijdsbepaling van drie dagen, en, m^t het woord signifier eene vorm van aanzegging, door eenen deiirwaarder of notaris, is voorgeschreven. Dit laatste heeft onze wetgever geheel, en het eerste alhier, weggelaten. Te Amsterdam gebndkte men eertijds voor zuike aanzeggingen eenen bode van de assurau- tiekamer; elders doet het een makelaar, met aan- teekening op een register, dat de assuradeurs houden ten dien einde. De gevolgen van nalatigheid in dezen, welke de Fransche wet in het midden laat, zijn in beide gevallen van gewone rampen en aban* donnementsrampen {simsires majeurs) slechts kosten, schaden en interessen: zoodat de assurantie daar door niet benadeeld wordt, en dit derhaive niet valt onder den regel van art. 25 1 , verg. Code de Commerce y art 348. Bijgevoegd is in ons artikel: 1° dat de mede- deeling, des verlangd, textueel veezen moet, en 2°. dat de bloote aanzegging slechts aan den eersten assuradeur behoeft te geschieden ; de anderen zuUen het van zelf vernemen. Ten overvloede heeft men de zeetijdingen in de couranten, en de Texelsche lijst. De woorden: opzigtehjk eene ramp staan niet in alle vroegere opstellen, en behoorden ook hier achterwege te blijven. (0) (a) Zie het Ontwerp van 1809, art. 566. A&T. 655. VEKPLIOTINO V. D. VERZBK. TOT REDDING. 181 Art. 655. ZooIaDg de verzekerde niet ge- regtigd is^ om het verzekerde aan ziJDen ver- zekeraar te abandoDneren ^ en dien ten ge- volge hetzeive niet werkelijk abandonneert , is hij verpligt^ bij schipbreuk^ stranding^ opbrenging of aanhouding ^ alle mogeiijke vlijt en gepaste pogingen aan te wenden om het- zeive te redden of te doen vrijgeven. Hij heeft hiertoe geene bijzondere volmagt van den verzekeraar noodig, en is zclfs ge* regtigd^ om van denzelven te vorderen eene toereikende som ter bestrijding der onkosten j die tot redding of reclame moeten worden uitgegeven. Art 655. Gelijk de volgende afdeeling ens leeren zal, zijn er gevallen waarin men dadelijk abandon- neren kan; in de meeste gevallen kan naen het niet, het zij omdat de wet het nog niet toestaat, het zij omdat men als nog niet weet of het een abandonne- mentscasus is , hetgeen eerst de uitkomst zal kenbaar maken. Intusschen moet, zelfs naar de beginselen van het gemeene regt, de verzekerde voor het schadelij- dende goed, zorg dragen. Daarenboven heeft hij als eigenaar alleen de juristische bevoegdheid, en fac/o meer de middelen tot behoud dienende, dan de verzekeraar, wien geene buitenlandsche corres- pondenten ten dienste staan. Daarentegen moet 182 ART. 656. AANSPRAKELUKH. DAAB VOOR V. D. VEBZEK. laotstgenoemde het geld verstrekken , omdat het toch eigenlijk gescliiedt alleen in zijn belang. Ove- rigens behoort hierbij nog art. 676; komt het tot een abandonnement, zoo moet de verzekerde bij die handeling van zijn onderwinden , en van den ge- heeleu staat van zaken kennis geven. Wat, wanneer de verzekerde bier omtrent is in gebreke geblevenP Is de schade daar door grooter geworden, dan zij anders wezen zoude, zoo komt dezelve als gevolg van nalatigheid, en niet van zee- ramp, niet ten laste van den assuradem*, die voor het geheele beloop aangesproken , hier aan eene eosceptio heeft, dewelke echter, als geene liquide vordering bevattende, niet compensatie heeten kan. Daarentegen laat zich niet beweren, dat dezelve ten principale moet worden verv^ezen, en dat de assu- radeur voorshands de voile som, onder borgtogt, zoude moeten opleggen, verg. Code, art. 384. In de Fransche wetgeving is dit punt eenigzins anders geregeld; zie Code, art. 388. Art. 656. De verzekerde, die buiten 's lands poging tot redding of reclame moet laten doen, den last daartoe opgedragen bebbende aan zijnen gewonen correspondent, of aan een ander huis of persoon, ter goeder naam en faam staande, is voor den lasthebber niet veranlwoordelijk, doch is gehouden zijne regis- A&T. 657. KECLAMJIBUVERZ.VOORONBEPAALDE1USKXNIKO. 183 vorderingen tegen denzelven aan den verze keraar af te staan. Art. 656. Het ligt in den aard der zaak dat de verzekerde de bedoelde maatregelen van voorzorg niet zelf uitvoeren^ maar aan anderen opdragen moet ; in de keus daar van kan men almede alle vlijt en omzigtigheid van hem verlangen; doch ook niet meer. Hij kan voor die personen niet instaan, en het is ingeval van kwaad beheer derzelven of van faillissement, genoeg dat hij cessie van actie geve. Verg. evenwel de tegenover gestelde bepaling in het Ontwerp van 1809, art. 557 f. Art. 657. In eene verzekering voor onbe- paalde rekening^ dat is, wanneer in de polls niet is uitgedrukt tot welke natie de eigenaar van het verzekerde behoort, is de verzekerde mede tot het doen der reclame verpligt^ bij- aldien de opbrenging of aanhouding is we- derregtelijk, ten ware hij bij de polis daarvan zij ontslagen. Art. 657 is voor meer dan eene verklaring vat- baar. Vermoedelijk was de gedachtengang der wet- gevers de volgende. Bij eene onbepaalde verzekering b. V. met de formule: „voor rekening van wie het zal „behooren" (verg. het gezegde bij de artt. 264 — 267), en zoo dikwijls de nationaliteit van den belangheb- 184 ART. 657. RKOLAME BU VERZ. VOOR ONBEPAALDE REKJ5NING. bende niet is uitgedrukt , («) moet de verzekeraar zelfs het ergste verwachten, te weten, dat het ver- zekerde schip of goed aan den onderdaan eener zeeoorlogvoerende mogendbeid behoort, in welk ge- val het zoude kunnen schijnen, dat er casu quo met te reclameren valt: doch neen, het blijkt datdeon- genoemde inderdaad tot de neutralen beboorde: er kan dus, en er moet, wel degelijk gereclameerd worden. De verzekerde kan zich niet op zijne ano- nymiteit beroepen, om te zeggen, dat hij daar door stilzwijgend van die lastige bemoeijenis ontslagen is ; neen, om daar af te wezen is een uitgedrukt beding in de Polis noodig. Dat dit de hjpothese van ons artikel is, wordt waarschijnlijk door het volgende art. 658, en door de inlassching: „bijaldien de op- „brenging of aanhouding is wederregtelijk /' v^elke bier alleen, en in art. 655 niet gevonden wordt. In het algemeen is het zwaar te beoordeelen , of het wegnemen van een schip regtmatig was , althans of er kans is om het los te krijgen: maar de ver- zekerde bnitenlander kan wel weten, of zijn goed al of niet onzijdig eigendom was. Juristisch willen wij hierop verder geen gewigt leggen; het zij alleen gezegd, om aan te duiden de vermoedelijke gedachte van den wet^ever opzigtelijk het facium; zie verder Mem. van Toelichting^ enz. Tit. 9 a, art. 66. (d) {a) Deze anstorende biJYoeging stood niet in het Ontwerp van 1809; lie aldaar art. 658. {b) Verg. vooRDUEN, getchiedenit x. p. 386. ART. 657. RECLAME BU VERZ. VOOR ONBEPAALDE REKENINO. 1 85 iDtusschen is het bier besprokene van groot ge- wigt. De kosten van redden en bergen en opslaan , zijn zeer groot; groot zijn vooral de reclamekosten , en zij brengen te weeg, dat de verzekeraar veel meer dan de geteekende som verliezen kan, wan- neer namelijk de kosten voor zijne rekening ver- geefs gemaakt zijn. In hoe verre dat waar is, daar over zullen wij handelen bij art. 718, maar moet de verzekerde dat alles nu zoo maar doen, zonder verdere ruggespraak P Aanneroelijke gronden om dit te betwijfelen, zie bij menno-pohls, ^ 670, bl. 607. Doch onze wet zegt, dat de verzekerde „geene vol- ,,niagt van den verzekeraar noodig heeft," en eigen- lijk is dit niets meer of minder dan hetgeen ge- woonlijk in de Polissen geschreven wordt,(a) waar voor deze regtsgrond bestaat, dat den geassureerde vrijstaat bet beheer over zijn eigen goed. Met veel scbijn kan men bier tegen aanvoeren art. 673, en vragen: waartoe dient dan het aandienen van het ongeval, zoo het niet is op dat de assmradeurs met den verzekerde kunnen handelen met gemeen overlegP Wij willen niet ontkennen dat deze bedoeling in vele wetgevingen hierbij van invloed is geweest, verg. Code de Commerce^ art. 388 f. doch de eenige was zij niet, en bij ons kan men de vraag ten deele beantwoorden uit art. 680, vergeleken met de be- (a) Niet in de Hamb. doch zie aldaar Titel xi. art. 4, wel in de Engel- sche b^ MABSHAUi, en reeds van ouda b|j Koning ytups, in sterke bewoordingen. 186 ART. 658. BEWU8 VAN ONZIJDIG BIGENDOK. woordiDg in de oude Polls. Voorzigtiger zai het voorzeker wezen , dat de verzekerde .met zijne assu- radeurs te rade gaat, omdat hij daarmede alle chi- canen wegens culpa of imprudentia voorkomen kaD; Doodzakelijk is het niet Art. 658* Een yonnis van eenen buiten- landscheD regter^ waarbij schepen of goede- ren^ welke als bepaald onzijdig eigeodom ziJD verzekerd^ verklaard worden geen onzij- dig eigendom te zijn^ en daarom zijn prijs verklaard^ is niet voldoende om den verze- keraar van het betalen der schade vrij te spreken^ bijaldien de verzekerde bewijst dat het verzekerde waarlijk onzijdig eigendom is geweest en dat hij^ bij den regter^ die het vonnis heeft uitgesproken ^ alle middelen aan- gewend en alle bewijsstukken ingediend heefl y om zoodanige prijsverklaring af te weren. Art. 658 betreft eene gewigtige vraag, en geeft gelegenheid tot andere, die het niet minder zijn. Wij mogen ze niet met stilzwijgen voorbijgaan. P. Wordt hier melding gemaakt van »,schepen of „ goederen als bepaald onzijdig eigendom verzekerd." Daarbij doet zich dadelijk de vraag op, wanneer het geen onzijdig eigendom is , of de verzekerde, op stra£fe van de assurantie te verliezen , dat verklaren ART. 658. BEWUS VAN 'ONZUDIG EIGENDOM. 187 moet. Dat hij het moet, beweert en beredeneert mbnno- POHLS, § 570, bl. 143, waar voor een sterke grond gelegen is in art. 251 hierboven. Desniettemin moet onder onze wet, en zelfs in het algemeen, het te- gendeel worden aangenomen , en wel op grond van art 657. Wanneer de nationaliteit niet genoemd is, houdt de wetgever dat voor eene verzekering voor onbepaalde rekening; dat is zoo goed als of men gezegd had : voor rekening van me het zal behoo- ren; deze clausule brengt mede dat de verzekerende de nationaliteit niet noemen wil, of niet kan, en dat de verzekeraar in dat verzwijgen bewilligt; dat er oorlog is behoeft men hem eerst niet te bedui- den, en dat het verzekerde ligt niet onzijdig kan zijn, kan hij bevroeden. In Frankrijk is meermalen zoo geoordeeld, zie em£rigon, i.?deel bl. 460, zoo ook in Italien, volgens baldasseroni , i. deel bl. 201, en zelfs in Hamburg, volgens benkcke, it. deel bl. 51. Waarmede overeenstemt, dat de verordening aldaar wel beveelt op te geven dat het geladene contra- bande is, maar niet of het neutraal eigendom is; bet zelfde geldt van de PnuRsische wetgeving. Ten slotte levert ons art, en het gebruik van de assu- radeurs, om in de Polis te laten uitdrukken dat het verzekerde is neutraal goed, een argumentum a contrario op. Wanneer zij door het bloote stilzwij- gen vrij waren, moest deze clausule geheel onnoo- dig zijn. 2° Eene tweede vraag, bij eene vroegere gele- 188 ART. 658. BEWUS VAN ONZUDIG EIGENDOM. genheid voorloopig aangeduid, waartoe ons artikel aanleiding geeft, is de verwante, van vijandelijk eigendom, of dat verzekerd worden mag. De gron- den voor het ontkennend antwoord, zie bij bm'n- KEBSHOEK , Quost Juf. Publ. I. 21. Zoodanigc verzekering is een bevorderen van des vijands koop- handel, terwijl onze Staat zijne krachten inspant om dien afbreuk te doen, en tenvijl de Staat, waartoe de verzekerde behoort. rich en de zijnen wapent om onzen handel te bederven. Met deze leer van bijnkershoek vereenigt zich de Engelsche praktijk en de Engelsche wetgeving , zie Marshall , i. bl. 29; zoo ook voor Prankrijk valin, n. p. 82. Bene andere vraag is, wat de assuradeurs gewoon zijn te doen, en of het eener regering te raden zij deze assurantien te verbieden ; waarover zie de aan- gehaalde schrijvers. 8°. Eene derde vraag is die waar van ons artikel handelt: of de uitspraak van zulk een buitenlandsch prijsgerigt, dat het goed geen onzijdig eigendom was, voor waarheid gelden moetP „De vonnissen „ van buitenlandsche gerigten ," zegt Eif^BiooN (l deel „b]. 458), „hebben in Frankrijk tegen Franschen niet „het minste gezag. Zulk een vonnis bewijst niet „ dat de eigendomsverklaring in de Polis onwaar- ,,achtig was, en de assuradeurs kunnen zich er niet „op beroepen om van de betaling af te komen.'" Dat strookt zeer met onze bepaling. Daarentegen spreekt men in Engeland van eene camitas genHum, >9 AKT. 658. BEWIJS VAN ONZIJDIG KIGENDOM. 189 weike maakt dat men in het eene land de uitspra- ken van een gerigt in het andere, met name van een prijsgerigt, ook dan wanneer die uitspraken onregtvaardig zijn , voor beslissend houdt. {a) In een be£aamden casus, genaamd Geyer v. Aguilar^ zeide Lord KENTON: „wij hebben zekere regelen die ons de handen binden; het is waar, die Fransche tri- bunalen wijzen een regt (het was in 1794), dat geene justitie heeten kan; dan, ik heb geen regt om hunne vonnissen te wraken, ik moet^ dicere, met Jus dare" Zoo dat, wanneer zulk een onge- regtigheidsorakel , op grond dat er geen role cPequi- p€ye aan boord gevonden wordt, het schip voor vijandelijk eigendom verklaart, ook de buiteDlanders daaraan hun zegel hechten moeten. Dit is de comitas ver drijven. Intusschen berigt marshaxl (i. bl. 398), dat wanneer de onregtvaardigheid heel hoog liep wel eens anders geoordeeld werd, en dat men er eerlang op nit was om zich tegen de comttaiiS'leGV met stipulation te verschansen. Eene redenering hier tegen is te vinden bij menno- poHLS, ^ 599 f. Behalve de roofzuchtige willekeur der prijsgeiigten , wil hij ook nog den regel doen gelden der L. 1 D. de ewe. ret Judic, welke echter minder te pas komt De vraag is niet, of wij in de uitspraken van eenen buitenlandschen regter, die bij ons geene jurisdictie heeft, eene res judicata (a) Cf. 1IAS8HALL, p. 767. 190 ART. 658. BBWUS VAN ONZUDIG EIGENDOM. zuUen zien, maar of niet zoodanige uitspraak voor onze regters eenen morelen grond oplevert, om het geoordeelde voor waar te houden, althans tot dat het tegendeel wordt klaar gemaakt. Dit is nu het stelsel dat zich onze wetgever gekozen heeft. De verzekerde mag bewijzen dat het^vonnis onregtmatig was. Hij kan zich op den error, de iniquUas van het prijsgerigt beroepen, verg. L. 51. D. de emctt, ja zelfs daarop, dat men daar te lande toen veror- deningen volgde, bij het verbeurd verklaren, die geen verzekerde keunen zoude of kennen moest ; zie MARSHALL, bl. 402 en menno-pohls, t. a. pi. Om de jurisprudentie van zulke prijsgerigten te leeren kennen, kan men jacobsen raadplegen , iVai- tiachea Seerecht der Engldnder und Franzosen, in onze inleiding aangehaald, als mede vincens, iii. deel. B. xiL Hoofdstuk 17 en 18. De wetgeving van die tijden, met de vroegere, vindt men in Code des prises maritimes et des armemens en course, par le citoyen G., Paris an vil Voor den nieuweren tijd zijn zoo wel de bepalin- gen der wetgeving als de uitspraken der prijsgerig- ten opgegeven bij soetbeer, Sammlung offideller Actenstucke in Bezug auf Sohiffahrt und Handel in Kriegszeiten, Hamburg 1855, 1857, en in de nieuwe uitgaaf, in 1859 te Parijs verschenen, van de pistoye et DUVERDT, Traite des prises maritimes, reeds i. bl. 13 aangehaald, ook phillimore bevat veel hier toe betrekkelijk. ABT. 659^ 660. VBBZEK. OP BBN£N BODEMEBUBKIEF. 191 Art. 659. In eene verzekering op eenen bo- demerijbrief^ is de verzekeraar niet aanspra- kelijk voor de scbelmerij van den geldopne- mer^ ten zij het anders hi) de polis ware bedongen. Art. 660. De verandering van reis door den geldopnemer op bodemerij^ doet mede de verzekering op bodemerij ophouden^ ten zij bet anders bij de polis ware bedongen. De verzekeraar geniet in dat geval een half ten honderd van de verzekerde som. Art. 659 en 660. Men vergelijke hier mede het gezegde bij art. 637 en volg. Scbelmerij van den scbipper is, of was, dagelijksch werk, waar tegen de bevrachters toevlugt zocbten in de assurantie; dat een bodemerijgever scbelmerij pleegt, te weten, j^ns den geldscbieter , is wel oud, maar niet bet gewone ; bet is uit dien boofde verklaarbaar dat bier niet dezelfde uitbreiding als daar, is gangbaar ge- worden , en dat men bij bet oude: voor menschen- daady voor mllekeur of troutoloosAeid van anderen bekoeft de verzekeraar niet op te komen, is blijven staan. Het boofdpunt ecbter, waar bet bier op aankomt, is wel dit: de bodemerijgever beeft met die scbade , die de alledaagscbe is , dat is gedeeltelijke scbade, avarijen, niet te doen, kan zicb derbalve, in zoo verre ze bem niet benadeelen , daartegen niet 1 192 A&T. 659^ 660. VESZEK. OP EfiNBN BODSMEAUBRIEF. laten verzekeren, het ontvreemden of verdoen van de geheele lading is geene alledaagsche gebeurtenis, maar eene buitengewone , daar voor kan derhalve verzekering genomen worden; evenwel zoodanige verstaat zich niet van zelf, want het buitengewone is in dudio niet onder het contract begrepen; het vordert een uitdrukkelijk beding. Overigens moet men zich hierbij wachten voor de valsche toepassing van art. 587, en niet dus redeneren: schelmerij van den geldopnemer treft den geldschieter niet, wanneer daar door het schip te gronde gaat krijgt hij toch zijn geld: bij gevolg kan hij tegen die schelmerij geene verzekering ne- men , het is eene' risico welke hij niet loopt. Juris* tisch is dat waar, maar naturaliter is het anders; te weten: door de schelmerij is het pand verdon- kerd, en het gevolg is nu dat de geldschieter er van het zijne bij inschiet. Hier tegen wordt hem vergund, speciale verzekering te bedingen. Art* 660 moet (zoo het schijnt) verstaan worden in den zin van art. 638 , te weten : dat de verzeke- raar ew nunc ontslagen raakt, en dewijl hij begonnen heeft gevaar te loopen, moet hij de premie behou- den. Verder, wanneer hij de premie behoudt, zoo komt het halve percent niet te pas. Wij stooten derhalve hier op eene zwarigheid. Heeft de wetge- ver misschien aan de verandering eener onbegonnen reis gedacht, die met staken gelijk staat? Als dan is alles rigtig: de bodemerij is van zelf nietig, verg. >9 » ABT. 661. V£RHO0OIN6 VAN PRBMI£ WEG1SN8 OORLOG. 193 ortt. 570 en 586, de gever loopt geen gevaar, en kan das niet verzekerd wezen; betaalt alzoo ook geene premie , maar alleen het een half ten honderd. Een vroeger opstel , waarin het heet : „ de reize door den geldopnemer veranderd wordende, vemietigt zulks mede het contract van verzekering," (a) doet eene in onzen text ter kwader uur aancebraete ver- beteri.g .ermoeden. Bij zulke texten kan de uitlegger alleen leeren wat de beginselen niedebrengen. Art. 661. Indian verhooging van premie^ Yoor het geval van opkomenden oorlog of andere te ontstane gebeurtenissen ^ bedongen is, wordt dezelve, voor zoo verre de hoe- grootheid der verhooging niet l>ij de polis is uitgedrukt, des noods door den regter, na verhoor van deskundigen, geregeld, met in achlneming van het gevaar, de omstandig- heden en de bij de polis gemaakte bedingen. Art. 661 is Code de Commerce, art. 343. In de eerste plaats heet het: bedongen is. Heeft het de assuradenr derhalve niet bedongen , zoo kan hij zich op geen rebus sic stantibus beroepen, om vregens den nu opgekomen oorlog verhooging van premie te vorderen. Merkwaardig is de beuzelpraat hier (a) Zoo loidt reecU het Ontwerp ?an 1809, art. 661. in 13 194 ART. 661. VBRHOOGING VAN PREMIB WEOENS OORLOO. tegen van pothier. Contr, (P assurance, n°. 83; doch zie aan den anderen kant emerigon i. b]. 74, en den annotator van pothier, estrangin t. a. pi. Dat somtijds de wetgeving tusschen treedt, met het be- vel dat de premie zai verhoogd worden, wegens opgekomen oorlog, of omgekeerd (waar van laatst- genoemde een voorbeeld bijbrengt), doet natuurlijk niet ter zake. Vooral geschieden zulke stipulatien , wanneer men den vrede niet vertrouwt, zoo als in 1802 den vrede van Amiens. Ten andere is hier gezegd: „des noods door den regter:" hetgeen de Fransche wet niet heeft In vele gevallen zal de bestaande koers der premien tot rigtsnoer kunnen dienen , en de assuradeurs , wanneer zij de zoo even besproken bedingen maken, zijn gewoon daar naar te verwijzen; in alien gevalle evenwel konde men dat niet voorschrijven, niet zoo zeer oradat er wel eens geen koers wezen zal, als wel, omdat het daar- enboven op de omstandigheden en de bedingen aan- komt; b. V. wanneer het schip gelegenheid heeft oni onder convooi te zeilen, maakt de oorlog zoo veel verschil niet; wanneer de assuradeur vele uitzonde- ringen gemaakt heeft, verlaagt zulks de gewone premie, en heeft hij vry van molest geteekend, zoo komt in het geheel geene verhooging te pas. Een derde punt hier op te merken is gelegen in de bij- gevoegde bewoording : of andere te ontstane gebeur- tenissen, waar voor mede verhooging kan worden bedongen. Dewijl de Fransche wet alleen van oorlog ▲BT. 661. VBRHOOGIN6 VAN PRKMIB WB6ENS OORLOG. 195 sprak, heeft men dadelijk gevraagd: wat is oorlog? Wij hebben daar van gerept bij art. 207; zie ook art. 116. Wanneer er geen manifest, of oorlogsver- klaring heeft plaats gehad , zegt men , is het wegne- men van schepen eene daad van zeerooverij, volgens L. 24. D. de capL et postL : zie pothier , t. a. pi. On- dertusschen verklaarden de Engelschen in Junij 1756 den oorlog, nadat zij in Julij 1755 de Fransche sche- pen hadden begonnen te nemen, en hetzelfde heeft sedert zoo dikvirijls plaats gehad, dat het al tot de mores gentium schijnt te behooren. ons oordeel niet belemmereD. Zij hadden kunnen plaats grijpen, en dus is het grooter gevaar geloo- pen , waar voDr de assuradeur zich verhooging bedon- gen heeft. Van meer beduidenis is het geval dat vijan- delijkheden wel plaats hadden , maar dat het tot een oorlog nimmer gekomen is. De wederregtelijkheden worden dan goed gemaakt, of verloochend: zoo iets is zelfs facio geen oorlog , en men kan onderstellen dat het aangehouden schip zoude zijn terug gege- ven ; zoo dat de aanhouding een bloot arret de prince zoude geworden zijn. Ten slotte is de gemeene leer, dat het op de plaats van bet gevaar niet aankomt, of in welke zee of zeeen de vijandelijkheden zijn voorgevallen ; zie over een en ander boolat-patt hi. bl. 453. In ons artikel is de vraag van een beding tot verhooging van premie in cas van oorlog; het tegen- deel te bedingen, teruggave namelijk gedeeltelijk in cas van vrede, is niet gebruikelijk , maar wei een gelijksoortig beding, dat de premie zal verniinderd worden, wanneer het scAtp onder convooi zeilen zal, waar bij dan al of niet gevoegd kan worden: en behouden aankomt \ hier over zie MARSHALii, bl. 677. Art 662. Id alle gevallen in welke ^ of de verzekerde goederen niet zijn verzonden, of in mindere hoeveelheid verzonden worden , of bij mistasting te veel is verzekerd^ en voorts in het algemeen in de gevallen bij ▲BT. 662. tbruooave der prbmie. 197 artikel 281 voorzien^ geniet de verzekeraar een half ten hoDderd van de verzekerde som of de halve premie, en zulks op dezelfde wijze als bij artikel 635 is bepaald, bchou- deDS wanneer^ in een bijzonder geval, hem bij de wet of bij de overeenkomst meerder is toegekend. 