VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
> Myn oogmerk (zegt hy) met dit fchryven is, om de » lezing van paUuLUS Brieven mynen landgenoten , die a geen Grieksch verftaan, gemaklyker te maken; en de ss kennis van. den waaren Christelyken Godsdienst langs » dezen weg te bevorderen. Verkleefdheid aan byzon- „ dere gezinten heeft ’er my niet by beftuurd ; de- > welke ik, als zy de grondftellingen van het Euange- a lie verlochenen, voor ‘afval, en als zy het niet doen, » voor verbodene fcheuringen in de Christenheid aan- 5) ZIC. Ph „Aan het hoofd zyns Werks heeft de Burger GREVE een Voorbericht geplaatst, dienende. tot eene Inleiding, waatin hy, afzonderlyk, fpreekt van den Fyd, wanneer de Brief aan de Romeinen is gefchreeven; den Toeftand fchetst, waarin het Christendom te Rome zich bevondt; de dingen opnoemt, die aanleiding tot het fchryven van den Brief gegeeven hebben; het Oogmerk des Briefs aan- wyst; en @indelyk over den Styl des Briefs, handelt, en over eenige byzondere {preekwyzen, die in denzelven ge- bezigd worden. Deeze fpreekwyzen zyn Wet, Regt- vaerdisheid, Dood, Leven, Vleesch en Geest. De aanmer- kingen, over deeze dikmaals voorkomende woorden, zyn gewigtig, en verfpreiden aanmerkelyk licht over een aan- tal Schriftuurtexten. en | Wat voorts aangaat de wyze van behandelinge en uit- ‚„voeringe, geen naauwkeuriger denkbeeld kunnen wy den Leezer hiervan mededeelen , dan met des Schryvers eigen woerden in het Voorbericht. Voords (fchryft hy) geef ik a hier twee Vertalingen van den brief: : De eene, geheel s woordelyk , is onze gemeene Nederlandfche Overzet- s ting, im de plaatfen, ‘waar de Vertalers my fcheenen ESA te hebben, verbeterd; en daar de Griekfche ezing, die zy gevolgd zyn, onzeker of verkeerd is, s» met een kleiner letter gedrukt: De andere is myne ei- ģ gene Vertaling; in welke ik niet zo Zeer de woorden, „als wel den zin, van de gezegden van PAULUS in 't » Nederduitsch heb overgebragt: waar by ik dikwyls ge- „s noodzaakt ben, om my van omfchryvingen te bedienen , » fomwylen om een overgang te verlangen, en op ande- ä „TC 27 29 DE BRIEVEN VAN PAULUS, GI „s re plaatfen, om een midden- denkbeeld, dat de Apostel „ by zyne Lezers onderftelde, in de reden in te lasfchen: „> waar door het ftuk, dat hier en daar de gedaante van. >» eene uitbreiding (paraphrafe) heeft, zeker niet beter is ə» geworden : want wie, die de redeneering in ’t oor- e f ronglyke kan volgen, zal niet liever verkiezen, den ə Brief in den korten en beknopten ftyl van pauLus te s leczen, dan in een wydloopigen en onderfcheidenen » fchryftrant, zonder dat er, in de daad, iets meer by s gezegd wordt. Doch (voegt GREVE ’er nevens) het » zelve was noodzaaklyk om het meerder deel onzer s» Nederlandfche Lezers, die van de Schriften van PpAy- »» Lus geen byzonder voorwerp van Letteroefening ge- », maakt hebben,en, de enkelvoudige fpreekwyzen niet ver- s» ftaande, de redeneeringen dan eerst recht bevatten, als » de denkbeelden uit malkanderen worden gezet, en met » bekende uitdrukkingen van onze moedertaal voorgefteld, » Op welke wys Cn hy voort) ook veele aanteekenine » gen, die men anders tot verklaring der woorden onder a den text dient te plaatfen, zyn uitgewonnen. Daar a verder Dog. eenige duisterheid in woorden of zaken » overbleef, hebbe ik de plaatfen in de aanmerkingen, » die agter den text geplaatst zyn, trachten op te helde- » ren: waar by ik ook nu en dan, als de Schryver van » Cenige geloofsftukken alleen met korte woorden had ge- „ fproken, verder gegaan ben, dan de blote verklarin » der gezegden; en de denkbeelden, die hy bleek mt, a» te hebben, met derzelver gronden nader heb pogen te. » ontwikkelen; wyl zulks tot een volkomener begrip van > het leerftelfel, dat hy in dezen brief voordraagt, dien- » {tig fcheen te zyn.” \ Naast alle, en boven veele, uitftaande Verklaaringen. van ’%s doorluchtigen Apostels Brief, noopt ons de liefde tot de Waarheid, en onze hoogagting voor de gewyde Schriften, den arbeid van den geleerden GREVE ten ern- ftigfte te moeten aanpryzen. Daar hy den gewoonen text, hoewel hier en daar eenigzins veranderd , aan den voet zyner Omfchryvinge, of Uitbreidinge, heeft laaten druk- ken, zal de in ’ oog loopende vergelyking merkelyk licht verfpreiden over ’s Apostels redebeleid » t welk, zonder de aanwyzing der zamenfchakelinge, voor veele Leezers een duister voorkomen heeft. Daar toe zyn ook byzonr der dienftig de ‘Aanmerkingen, in welke des Apostels ge- voclens en bedoelin gen uitvosriger worden sien 2 n 02 £. J. GREVE dan gevoeglyk konde gefchieden in eene Uitbreiding, zon- der dezelve tot eene wanftaltige wydloopigheid te doen uitdyen. Hoewel dus voor een dienftig Leesboek voor mingeoefenden gefchikt, zullen, egter, de Taalkundigen hier insgelyks ftoffe ter beoefeninge ontmoeten in de Lyst der Verfchillende Leezingen. Thans gaan wy ’t-een en ander ter proeve mededec- ten. — Naa eenig beraad over eene voegzaame keuze, be- paalen wy ons tot ’s Apostels redeneering , Hoofdft. Vs 12—21, en de daar op gemaakte Anue Zie hier de Uitbreiding. In het voorst gedeelte des apittels heb- bende voorgedraagen de zekerheid van den heilftaat der Christenen, doet de Apostel, in de genoemde Verzen, gene korte herhaaling van het voorgaande, met toepas- fing op de Gefchiedenis van het Menschdom. GREVE's Uitbreiding luidt aldus: „ 12. Nademaal het nu op de s gezegde wyze met den zedelyken toeftand der men: 2 Een, en hunne rechtvaardiging door ’t aika, gelegen „iss zo mag men zig het beloop, dat de zaken in de „ wereld gehad hebben, aldus voorftellen. Na dat eerst „ door éénen mensch de zonde in de wereld ingang heeft s gekregen, en door de zonde dood en elenden; zo heeft », zig de elende over alle men{chen pe Selig wyl zy s allen federt dien tyd overtreeden hebben. 13. Want j, vóór de Wetgeving waren ’er overtredingen op aarde; „ alleen werden zy niet, als overtredingen, opgerekend, a daar er nog geen Wetten tegen waren. 14. Dan, de elen- „ de heeft geheerscht door het gehele TE dat van a» Adam tot Mofes is verftreken; en zelfs over de genen, s die niet op eene diergelyke wyze overtreden hadden, „als Adam. Den welken men voords als een tegenbeeld » van dat tweede hoofd van °t menschdom, dat komen s zou, Christus namelyk, kan befchouwen; 15. maar „, men behoort er dit onderfcheid by op te merken, dat » het geluk, dat de wereld door den laatften geworden „ is, niet geëvenredigd is geweest aan ’t ongeluk door „ den eerften veroorzaakt: want zyn er, door den val s van éénen mensch, menige in elende geraakt, de ge- ø nade van God en zyne gefchenken ter liefde van éénen > mensch , Jefus Christus, zyn van veel meer uitge- „» ftrektheid geweest voor de menigte; 16.en dit gefchenk a heeft niet flegts één misdryf herfteld : want dè rechts- » oefening Gods is van éénen val voordgegaan tot ver- » oordeeling en kastyding van ’t menschdom; maar de » Uite DE BRIEVEN VAN PAULUS. 03 » uitoefening van genade heeft het weêr, om zo te fpree- s ken, uit vele vallen tot rechtvaardigheid gebragt. 17. es Want byaldien by gelegenheid van éénen val de dood s> alom gezegepraald heeft, door dien éénen mensch ; zo » moet veel meer volgen, dat zy, die de grote genade „en de rechtvaardigheid [on/frafbaarheidj, die God » fchenkt, ontvangen, in gn zegepraalen door ə» Éénen, Jefus Christus. 18. Dan, dit onderfcheid op- »> gemerkt zynde, heeft ’er voords deeze overeenkomst s plaats; dat, gelyk door éénen val allen menfchen de s» weg geopend is geworden tot verdoemenis, zo ook door » ééne gerechtigheid voor alle menfchen de weg geopend » is tot rechtvaardigheid en geluk, 19, Want gelyker- > wys ‘er door de ongehoorzaamheid’ van één mensch 9» eene menigte zich als misdadigen vertoond hebben; zo » Zullen ook door de gehoorzaamheid van één mensc » eene menigte zich als rechtvaardigen vertoonen. 20. In die gefteldheid nu van de Wereld is de Wet ‘er van „> ter zyde bygekomen: waar door, daar ’er nu uitdruk- » kelyke en byzondere bevelen waren, de afwyking gro- „ ter werd 3 en daar de zonde vermenigvuldigd was, is „> de genade allerovervloedigst geweest: 21. Op dat, » gelyk de zonde de heerfchappy gevoerd had door dood > en onheilen; zo ook de genade, door den menfche » rechtvaardigheid [beyryding van ffraf] te fchenken, de s heerfchappy zou voeren ten eeuwigen leven door Jefus. » Christus, onzen Heere,” De aanmerking op deeze plaats, hoewel eenigzins uit- gebreid, mogen wy, egter, als eene proeve van des Ge- leerden Mans fchryfwyze, den Leezer niet onthouden. » De Schryver (zegt GREVE) trekt te dezer plaats alles ə» Wat hy boven beredeneerd had t'zamen, en vergelykt ə» het met de gefchiedenis van °t menschdom: By welke s gelegenheid hy zig van korte en hier en daar wat af“ » gebrokene voorftellingen bediend heeft, als in zaken, „> die, wanneer zy maar enkel aangeroerd waren, nu van sẹ, zelve verder wierden begreepen, Te ontydig heeft men 2 derhalven de byzondere gevoelens der Schoolfche Gody » geleerdheid over de voortplanting, van °t zedelyk kwaad e» in de Wereld uit zyne redenceringen pogen te halen; » Zyne ftellingen zyn hier geen andere, dan die uit de te voren beredeneerde en verklaarde waarheden, als zy » met het gefchiedverhaal van Moses vergeleken worden , van zelve voortvloeijen Ti welke hier op neêrkomen. 3 3 ta 54 E. J. GREVE s I. Dat, getyk het gántfche menschdom uit éénen óort- » {prong afitamt, zo ook de zonde en elende, waar aan a het heden onderworpen is, bereids met het eerfte paar a menfchen een aanvang heeft genomen, en zig van deze s over alle de nakomelingen heeft uitgebreid, I. Dat a ter zelver tyd de genade van God in Christus zig in s de Wereld geopenbaard heeft, en de menfchen der s, vergeving der zonden, en der gelukzaligheid ‘er door ss deelagtig zyn geworden. III. Dat Christus dus tegen a Adam mag overgefteld worden, als de oorzaak van de s gelukzaligheid in de Wereld, gelyk Adam die van ’% s» ongeluk ‘er in geweest is. IV. Dat het heil, door » Christus den menfchen te wege gebragt. in evenredig- a heid, veel groter is geweest, wyl niet alleen het onge- s» luk, door Adam ontftaan, er door herfteld is, maar » ook de vergeving van alle de volgende misdryven, „ en de eeuwige gelukzaligheid, verworven. V. Doch” 4, dat de uitgeftrektheid der gevolgen by beider hande- s, lingen dezelfde is geweest, en zy tot het ganfchelyke » menschdom gereikt hebben. VI. Dat na de Wetge- s ving van MOSES de zondigheid der menfchen zig groo- a, ter en ftrafwaardiger vertoond heeft; maar daarentegen ‘ss ook weêr de genade door het Euangelie, als het alles ‚ overwegende, openbaar is geworden, Wat verder de a wyze aanbelangt, op welke de zonde van Adam tot „> zyne Nakomelingen voordgeplant is, zo dat zy alle be- „ ftendig zyne voetftappen zyn naargevolgd, zo wordt s dezelve van den Apostel niet bepaald: ook fchynt het a niet mogelyk, ’er de volkomene verklaring van te ge- .„ vens om dat dezelve af zou hangen van een duidelyke > Ontvouwing van de wyze, op welke God de Wereld a, regeert; en den invloed zyner oneindige werking by de a, handelingen der menfchen, die het eindig verftand der » ftervelingen niet bevat. Het eenige, dat men ’er van 5, kan zeggen, en °t welk met de gedagten van den Schry- s ver °t naast {chynt overeentekomen, is, 1. DE BRIEVEN VAN PAULUS. 05 » zelve de ‘orzaak ’er van is, en het döor zyn eigen >, fchuld doet: dan wat de cigentlyke wyze betreft, op ə, welke deze waarheden, welke der reden hier aan de ə eene en de andere zyde kennelyk zyn, in den loop der s» Wereld t° zamen paren, en vereenigen, zo dat de men- ə, fchelyke vryheid, ook dan wanneer hy zondigt, het ə Oordeel en ontwerp vån God volgt; zo achte ik, dat de > Zaak, gelyk ik gezegd hebbe, door het verftand des ə» menfchen niet doorgrond kan worden, en dat alle on- » derftellingen, die men aangenomen heeft, om ze te ver- » klaren, onvoldoende zyn: en dit niet alleen, maar de ə, leerftellingen, die men in de Godgeleerdheid dien aan- . gaande by het Euangelium gevoegd heeft, komen my . ook onwaar en verwerpelyk voor: want van eene ə» Erfzonde, onderfcheiden van de zondige werkzaamhe- s, den en handelingen des menfchen , wordt in de H. » Schrift niets gemeld (*), en als zy ons leert, dat de „> mensch boos is van zyne jeugd aan, fchryft zy het niet 3, tan zyne natuure, maar ’t. gedigtfel zyner gedagten, toe: s, de volflagene zondigheid, die ’er in de nakomelingen 5 van Adam plaats heeft, zal men derhalven na dezelve Erkennen; maar het denkbeeld van eene Erfzonde ’er . by aan te nemen, kan de oorzaak ’er van zo weinig ss verklaren, dat integendeel, indien dezelve wezendlyk 5» zo in de menfchen plaats hadde, en hunne verdorven. s.» heid in hunne natuur, zo als God ze hun gegeven „; heeft, en niet in hunne handelingen, gelegen ware , ss zy er nog (noch) misdadig, noch fchuldig by zouden 5, zyn; omdat de zonde dan eene noodzaaklykheid der s natuur in hun was, Even weinig hebben de Hh peni „ vers en Apostels eene toerekening van ADAMS: fchuld » aan (*) De Schryver haalt hier, in een Aant., aan, met aanwy- zing van den waaren zin, Pf. LI. een voornaam fteunzel, volgens zommigen, voor de Erfzonde, en als wilde de Dich- ter leeren , dat hy met de Erfzonde Á ie mmm, Was geboren » En dat zy hem maakte °t voorwerp van Gods tooren ‚, Reeds van Aet uur van zyn’ ontvangnis af” ` En roept daar by uit: ,, Dit heet ik eerst Recht2innigheide? » De Hebreeuwfche Dichters zyn 'er wel gelukkig aan, als, » Zy zulke Uitleggers krygen !” G Ta au AS | 4 96 E.J. GREVE s» aan zyne nakomelingen, den menfchen geleerd; fchoon » men het iú de gewone Nederduitfche Overzetting PAU- s LUS ter dezer plaats heeft laten doen, door vs. 16» s Hpi, dat oordeel betekent, verkeerdelyk door /chuld » te vertalen, en vervolgens vs. 18, de woorden , de s Schuld gekomen is, buiten den grondtext ‘er intelasfen. Welke dingen ik hier zo veel te vrymoediger fchry- » Ve, als de onwaarheid dezer ftelling voor ‘t gemeen s» menfchelyk verftand kennelyker is: want hoe zeer men » ook zyne onbetamelyke gedagten van de Godheid tot » de Christelyke rechtzinnigheid poogt te maken, de ge- s zonde reden zegt het in alle gemoederen : God houdt » niemand aan een misdryf fchuldig, noch ftraft ’er hem » over, indien hy ’er niet wezendlyk fchuldig aan is. ə» En dat wy aan de misdaad van apam niet fchuldig s» ZYN» is openbaar; want wy waren nog niet aanwezig. > Hier tegen een verhaal te doen, dat God ADAM tot het s» Zedelyk hoofd van alle zyne nakomelingen benoemd » heeft, en een accoord met hem heeft aangegaan , dat s Alles, wat hy deed of liet, zou gerekend worden van » Alle zyne nakomelingen gedaan en gelaten te zyn, tot » ter tyd toe, dat hy kwaad deed, is niet anders, dan » 3yne fabelagtigheid aan den dag te leggen; want het „is eene vertelling, waar by Moses en de Apostelen » geen woord van gevonden wordt, en die de jammerhar- » tigfte denkbeelden van God en de Zedelykheid in » haaren eerften uitvinder verraadt. Dat federt den val s van ADAM het menfchelyk leven aan vele moeijelyk- s» heden onderworpen is; dat de dood ’er door in de We- » Teld is. gekomen, en geheerscht heeft, zelfs over de » genen» die niet, gelyk hy, gezondigd hadden, leren » Ons beide Moses en PAULUS, en de dagelykfche on- s» dervinding bevestigt het : maar hierom by den Chris- » telyken Godsdienst te leren, dat zyne fchuld van God » aan zyne onfchuldige nakomelingen wordt toegerekend, » is even zo dwaas, als of men ftellen wilde, dat de s» fchuld van de Voorouders aan de Kinderen, of van s» de afgeftorvene Vorften aan hunne Onderdanen , wordt s» toegerekend; om dat de rampen, die ’er door de Voor- a Zienigheid op hunne verkeerde handelingen in het be- » loop der dingen gevolgd zyn, mede tot dezelve rei- » ken, en fomtyds eeuwen lang voordduren. Ten op- » zigte van de overtreding des geenen, die ze veroor- $, Zaakt, zyn dezelve eene ftraf ; maar ten opzigte van s 7 DEM 3 __DE BRIEVEN VAN PAULUS. 97 > hem , die zonder zyn toedoen in de gemeene elende s deelt, zyn zy gene ftraffen, maar een onheil, dat God » by gelegenheid van de overtreding des voormaligen zon- ` „ daars in de Wereld heeft doen ontftaan, en met wyze ə» oogmerken laat voordduren; want Hy is niet verpligt, s» aan iemand zyner fchepfelen hier meer geluk te fchen- > ken, dan Hy na zyne wysheid goedvindt. Overdenkingen yan JACOBUS HINLÓPEN , Predikant te Utrecht , over Lukas Xl: 13, Hebr. X: 34, tweede deel, en den fiaat der geflorven Geloovigen voor den Dag des Oordeels, Te Utrecht, by W. van Yzerworst, 1795. {n gr. 8yo., 62 bl, ` D: eerfte Leerrede, naà eene zaaklyke Verklaaring van ’s Heilands woorden : Indien dan gy, die boos gyt, enz. behelst een ernftigen aandrang op het vuurig en aanhoudend bidden om de gave, in dien text vermeld. In het beloop daar van oppert de Leeraar HINLOPEN eene zwaarigheid, welke hy tragt weg te neemen; doch over de juistheid van welke oplosfing wy onzen Leezer willen laaten oordeelen. Zy is ontleend uit de duisterheid om te begrypen, dat de hemelfche Vader den H. Geest gee- ven zal den geenen, die hem bidden, daar wy niet kun- nen bidden, zonder alvoorens den H. Geest te bezitten. » Doch die duisterheid GL HINLÓPEN) wordt op» E 5 » gE 99 Je HÌINLÓPEN, OVERDENKINGEN. „ geklaard, wanneer wy opmerken, —— eerftelyk, dat „de Heere Jefus ons, dit zeggende, den Vader in de „ hemelen en zyne belofte leert kennen, ons opwekt om „ ons daarmede te vereenigen, en den Geest te begee- … ren3 wie nu dat zeggen van den Zaligmaker, aanneemt „ en gehoorzaamt, ontvangt den H. Geest, om tot den „ Vader al biddende te gaan, en behoort niet meer tot de wereld, welke den Geest niet ontvangen kan, om ‚ dat hy hem niet ziet noch kent, maar hy behoort tot „ Jefus leerlingen, welke den Geest kennen, om dat hy „ by hun blyft en in hun zyn zal, — ‘Ten tweeden, „dat ook de Heere Jefus hiermede ons tot een verder „ en meerder ontvangen van den H. Geest wil opleiden, „ hetwelk ons, door het pecore bidden, van onzen he- … melfchen Vader vergund wordt, en daarom tot een aan- … houdend en ftandvastig bidden moet aanzetten.” Te zwak, of misfchien boven ons bereik, is deeze redenec- ring, om ons van de aangevoerde zwaarigheid te onte heffen. °t Blyft ons even duister. “Naar aanleiding van Hebr. X: 34h, overdenkt HINLÓ- PEN, in de tweede Leerrede, de gronden, welke wy» als waare Christenen, hebben, onder alle rampen en fchaden in onze bezittingen, om wel getroost en blyde te weezen. Veel ftigtelyks behelst deeze Leerrede , doch hier en daar platte Vergelykingen, onbeftaanbaar met de deftig- heid van den predikftoel. Gelyk ryke en vermogende sa menfchen elders in Engeland, Vrankryk , Oost- en „ West-Indien hun goed hebben, hebben wy dit beter „ in de hemelen” — - „, Het gebeurt niet zelden , dat „ men, by het lezen en herlezen van een Testaments, „ nog iets meerder zich gemaakt vindt, dan men in t „ cerite- dacht; en dat heeft zeker plaats, by het meer- „ dere en meerdere lezen van Gods woord, de verklaring „ van den onverandelyken wil van den hemelfchen Va- „ der aangaande onze erfenis in de hemelen.” De Befpiegelingen over den faat der geftorvene Geloo- wigen voor den Dag des Oordeels zyn in den gewoonen tint, en van eenig nut als eene wapenrusting tegen de wreeze des doods, voor de zodanigen, die in de natuur van ’s Menfchen Ziel en de algemeene wenken der H. Schriftuure met ’s Mans gisfingen en voordragt eenige overeenftemming meenen te kunnen vinden. 9% i Ka- KATECHISMUS DER CHRISTELYKE ZEDELEERE. 99 Katechismus der Christelyke Zedeleere, behelzende de Plich- ten, welke men jegens God, zich zelven, en zynen naas- ten, behoort witteoeffenen. Naar het Hoogduitsch. Te Amfterdam , by Wesfing en van der Hey, 1795. In 8vo. 94 bl. 3 en heeft,” leest men in het. duister gefteld Voor- berigt, » aangaande de uitftaande Leerboekjes , s» het groote doel verlooren in het aanvoeren en betwis- » ten van gefchilftukken, zelfs met betrekking tot Ze- ə» denkundige waarheden. Neem alle Leerboekjes over » Godsdienttige onderwerpen, behalven dit, en het zal ə» by de proef blyken, dat men den trant van Hellen- „> broek of foortgelyken gevolgd heeft, naar welken al- » leen over gevoelens, en niet over beoeffening , gehandeld » wordt. En zo nog over heiligmaaking, wet en goede » werken, alleen met betrekking tot de verfchillende ge- s voelens der Christenen daäâromtrend , maar een plan, » hoe kort ook, van beoeffening moet men niet verwag- s ten. —— Een Leeraar der Gereformeerde Kerk, welke » dit Voorberigt fchryft, heeft dit gebrek geduurende s» alle de jaaren van zyn amptsbediening beklaagd.” In Duitschland vondt hy eindelyk een aan zyn oogmerk vol- doend Werkje over de Christelyke Zedeleer. Wy zyn het met den Leeraar eens, dat men, in de gewoone Leer- boekjes , tot nog toe, van de Gefchilvoerende Godge- leerdheid te veel werks gemaakt heeft, met opoffering, of flegts eene oppervlakkige behandeling, van het gewig- tiger deel, de Zedekunde. Met volle ruimte kunnen wy den thans afgegeven Katechismus aanpryzen ; met agter- laating van Leerftellingen, welke van elders ondertteld worden bekend te zyn, behelst dezelve, in eene gelei- delyke orde, de onderfcheidene pligten, welke de Mensch, in de onderfcheidene betrekkingen, op den titel vermeld, heeft te betragten. Onder het geleide van een bekwaam Onderwyzer, zal het Boekje voor de aankomende Jeugd en voor jonge Kinderen is het niet gefchikt) tot een ienftigen leiddraad kunnen ftrekken tot eene meer uit- voerige en beredeneerde kennis van de gewigtigfte aller weetenfchappen: die van den Weg tot Vrede des ge- moeds, Vrede met God, en een glorievollen ingang tot de Gewesten der Onfterflykheid, i | n c roo DE MINAGTING DER HERVORMDEN, -~ ` De Minagting der Hervormden jeegens de Overleeverin- gen, welken de Roomfche Kerk aan het Nieuw Testa- ment gelyk flelt, beteugeld door een Leeraar der Re- monftranten, Te Rotterdam, by J. Meyer en A. Dan- ferweg, Wz,» 1795. In gr. 8yo., 16 bl. » regt toe te kennen aan Schriften, welken volgens de » uitfpraak in den Canon zyn ingelyfd, dog welken ge- s» duurende meer dan twee voorheen verloopen Eeuwen, „> toen men de zaak veel beter kon beoordeelen, aan die ə» geenen werden gelyk gefteld, in welken CLEMENS , » BARNABAS, IGNATIUS, POLYCARPUS En anderen, hunne s» Overleveringen wegens het Christendom te boek ftel- a» den?” Befluitende voorts, uit dit alles, dat ’er geene reden is, om deeze en diergelyke Overleveringen uit de Oirkonden der Christlyke Openbaaring uit te fluiten 5 terwyl hy, egter, tevens efkent de moeilykheid voor de Roomschgezinden, om alle æ Overleveringen, welke hun als echte Oirkonden wor aangeprezen , als zodani te onderkennen. Dit, zegt hy, is eene zaak van zo vee omflag, „ dat de Leeken daar toe doorgaans geheel bui- s ten ftaat zyn.” Zekerlyk' behelst dit kort Gefchrift bedenkingen, die opmerking verdienen. Doch, om iets af te doen, be- hoorde de ftelling beter uit een F en naauwkeuriger behandeld te worden. Wat baat het, Overleveringen te bezitten , ten aanzien van welke de fchifting van het echte uit het onechte boven het bereik van het gros der Leeken gaat? $ ; | Gods groote Naam verheerlykt in het gevallen Mensch- dom ; of Vertoog van de heerlyke uitbreiding van het Ryk der Waarheid en der Deugd; en de groote Ver- „meenievuldiging van bet aantal der Gezaligden; inzon- “derheid in de latere dagen. Door JOSEPH BELLAMY , Doêtor in de Godgeleerdheid en Bedienaar van het Eu- angelie, te Bethlem, in Nieuw Engeland, Uit het En- _ gelsch vertaald. Te Rotterdam, by J. G. Krap. In gr. 8yo. 51 dl. en onzer geagte Amptgenooten heeft zich de moeite gegeeven, om het — wy weeten ‘er bykans geenen naam aan te geeven —— van BELLAMY’s Gefchryf by de ftukken te toonen. Onder de Prullaria zouden wy het der vergeetelheid wyden, indien wy dusdanig een Rubriek in ons Tydfchrift hadden afgezonderd. let zul- 102 J BELLAMY, VERTOOG, zullen wy ’er geen ander Vonnis over vellen, dan dat "y bet onder de harsfenvrugten infra Crifin rang- fchikken. De Geest der Algemeene Gefthiedenis, van de Achtfle tot de Achttiende Eeuw; met eene befchouwing van de Vor- deringen der Maatfchappy in Zeden en Wetgeeving, ge~ duurende dat Tydvak; voorgeftold in een reeks van Les- fen, door den Eerw. GEORGE THOMSON. Uit het En- gesch. Te Deventer, by L. Leemhorst, 1795. In gr. 8vo, 630 b | Ee Tydvak der Gefchigdegisfe van de op den Tytel gemelde uitgettrektheidg@n zo vol Gebeurtenisfen, als het oppervlakkigst naderfken ons voor het geheugen herroept, in één maatig Boekdeel behandeld te zien, en in. Zien Lesfen en jn » doet ons onmiddelyk veron- derftellen, dat de Lesgeever een byzonder oogmerk moet. gehad, en ’t zelve op een nieuw plan uitgevoerd, hebben. Eene veronderftelling , waar in wy ons niet bedroogen vonden. De eertte inleidende Les verzekerde ons deswe. gen. Het inzien der Hoofdzaaken , boven elke Les ge- {teld , verfterkte ons in dit denkbeeld, Het doorleezen beantwoordde aan onze verwagting. Overzulks vonden wy alle reden om des Lesgeevers Beflwit, te onderfchry- ven, waarin hy zich dus laat hooren. „ Wy hebben in deeze Lesfen den Geest van de alge- meene Gefchiedenis der Maatfchappye, zo wel godsdienst- lyke als burgerlyke, in een tydvak van tien ecuwen ge fchetst. °t Was onze SER niet te blyven ftaan by de gemeene onderwerpen der Gef{chiedenisfe; maar om den Leezer te doen kennen de Zeden van het mensch- dom in de onderfcheiden tooneelen det zamenleevinge , om hem aan te wyzen den voortgang van het menschlyke verftand, benevens de oorzaaken, die de befchaaving ‘der Europeaanfche Volken vertraagden of bevorderden. De Konften , welke de menfchen verlichter en zachtaartiger maaken , begonnen te herleeven in de twaalfde Eeuw 5 doch het bygeloof belette nog fteeds haaren aanwas en goede uitwerking. De Arabieren hielpen een groot ge- deelte der Wereld onderwyzen en zuiveren, en toen het niet langer in hun vermogen was zulks te doen, wierden de Konften en Weetenfchappen herbooren in de. vyftiende | en G. THOMSON, DE GEEST DER ALG. GESCHIEDENIS, 103 en zestiende eeuw, en bragten licht en kennis met zich. Toen begonnen de menfchen te denken en te handelen als redelyke weezens. ’t Is nogthans te betreuren dat het oorlog in ieder tydvak gewoed heeft ten nadeele en ter verwoestinge van het menschlyke geflacht. De Staatzugt van eenen willekeurigen, de ftreeken der Kabinetten, de haat en nyd der Natien, hebben, zelfs in befchaafde ty- den, de aarde met rampen overlaaden. —- Mo- gen de ftervelingen den geesfel des oorlogs niet lan- ger gevoelen ! mogen in deeze verlichte eeuw Godsdienst en Geleerdheid eene liefderyke en deugdzaame geneigd- heid aan de menschlyke Ziel mededeelen! Wanneer men het Christendom behoorlyk heeft leeren kennen, en men acht geeft op deszelfs voorfchriften; wanneer de billyke voelens van de rechten van den mensch indruk maa- en op het menschlyk gemoed , dan zullen vryheid en geluk algemeen de overhand verkrygen, en ieder mensch zal zynen evenmensch behandelen gelyk hy van zynen. evenmensch zal wenfchen behandeld te worden. Maar, helaas! voor het tegenwoordige zyn ’er flechts weinigen, vergelykender wyze gefprooken, verlicht, wys en toe- geevende ; de grootfte hoop is nog onkundig, onverdraag- zaam en dwaas.. » De Zeden der Maatfchappy te verbeteren en aan te kweeken, en het geluk der menfchen te bevorderen, ftaat zeer veel in de magt van hun, die in ’t bewind zyn: en zo zy zulks niet doen verdienen zy den naam niet van Overheden. De ondeugden, ’t is waar, zullen zich geftaadie laaten zien, en het byzonder eigenbelang zal t algemeen welzyn tegenwerken; maar indien eene ver- lichte en wel zamengeftelde regeering onderneeme de ondeugd te hervormen en in toom te houden; indien men eenvoudige en onzydige wetten met kragt en mensch, lykheid doet werken ; indien de middelen en poogingen, welke ftrekken om een Volk te onderwyzen en ftaan- de te houden, behoorelyk aangemoedigd worden; in- dien deugd. en nuttige begaafdheden eene billyke ag- ting verwerven 5 indien de leden van een’ ftaat door eene verftandige en deugdzaame opvoeding bekwaam ge- maakt worden voor de verfchillende posten’, welke zy ten eenigen tyde ftaan te bekleeden; indien de jeugd niet verfpild wordt in die zondige ‚najaagingen, welke het bederf eener Natie zyn, durven wy verzekeren dat roem en geluk het gevolg daar van zullen zyn in gey: e © ne 104 G. THOMSON, DE GEEST de deelen der wereld, daar men dezelve zal uitoefe. n. „ De Gefchiedenis behoorde derhalven de menfchen te leeren alles aan te wenden om die kwaalen te verwyde- ren, welke voor- de Maatfchappy verderflyk zyn; om de gebreken van het bewind weg te neemen ; het bewind zelfs te verbeteren, en het a welzyn te vestigen op eenen goeden poe: y behoorde de stig ba heid te leeren de dugd en °t geluk der Christenen te be- vorderen, door eene goede leer en een goed voorbeeld.. Zy behoorde alle menfchen te leeren, dat de volmaakt- heid niet te vinden zy in dit leeven; dat goed en kwaad te famen vermengd zyn; dat wy geduurig behooren te verdraagen, wat niet te verhelpen is, en dat wy ons ge- ftadig behooren toe te leggen om de maatfchappylyke plig- ten te vervullen, in vrede te leeven met allen, en aan allen en een iegelyk wel te doen. Wy bevorderen ons eigen welzyn, wanneer wy te raade gaan met het wel- zyn van onzen naasten, „ Naa den Leezer onder °t oog gebragt te hebben de menigte van Dwingelanden, die de wereld onderdrukte, de menigte dolzinnigen , die dezelve verwoestte, de menig- te van dweepers, die bedroogen wierden, zou men vraa én kunnen van wat nut voor het menschdom geweest zyn de overwinningen van CLOVIS, het bedrog van MA- HOMETH, de overwinningen van KAREL DEN GROOTEN , de inval van WILLEM DEN NORMAN, de dapperheid van GODEFROI VAN BOUILLON, de voorzigtigheid van RU=« DOLPII VAN HAPSBURG, de ftaatkunde van KAREL DEN VYFDEN , de ftaatzugt van PHILIPS DEN TWEEDEN , En de doorfleepenheid van RICHELIEU ? Hunne heerfchap- yen, hunne zegepraalen , hunne veroveringen, hunne ftaat- kunde, verdweenen alle met hun. De geweldige fchok- ken, welke zy aan de wereld gaven, hebben naauwlyks een fpoor achtergelaaten. Wy flaan het oog met oneindig meer genoegen op de ontdekkingen van VASCO DE GAMA en van COLUMBUS, Op de zeetochten van MAGELLAN €En DRAKE , Op de groote veranderingen door LUTHER en CALVYN te wege gebragt in het Staatkundige en Gods- dienftige van Europa, op den arbeid COPERNICUS, van - TYCHO BRAHE, Van KEPLER en GALILEO, op de Werken van BACON, DESCARTES, NEWTON CM LOCKE, de voort- brengzels van TASSO, SHAKESPEAR, BEN-JOHNSON en DRYDEN, VAN CORNEILLE, RAPHAEL CN MICHEL ANGELO: De DER ALGEMEENE GESCHIEDENIS. Á Io5 mm De ftudie van Godsdienftige Waarheden, van Kon- {ten en Weetenfchappen ; en Fraaije Letteren, hebben eenen gezegenden invloed op het-hart, en brengen duurzaamer vrugten voort dan de gemeenzaamfte kennis met overwin- ningen , ftaatkunde, en ftreeken van Vorften en Staats- mannen.” en | Zo denkt, zo fpreekt de Zngelfche Burger THOMSON: en elke Les draagt getuigenis dat hy waarheid fpreekt, en een egt verflag geeft van de bedoeling en ftrekking deezer Lesfein. fende hier te vinden, dan wy onder het leezen voor hun gefchikt oordeelden. | Hier toe viel ons oog op ’t geen de Leeraar zegt wegens Onze Staatsomwenteling ten tyde van PHILIPS DEN II. De befchryving, welke beknopt en voldoende is, daar laatende , willen wy onze Leezers onderhouden met de daarby gevoegde bedenkingen, die ons zyn doorgaanden Leertrant op het treffendst zullen fchetzen, -> » Op het eerfte: gemor, waar toe de vervolging, de elende en wanhoop, de Vlaamingen. noopten, wierden zy befchuldigd van ongehoorzaamheid en muitery. De zes ftrengfte bevelen wierden tegen hen afgekondigd. Vol- BE de Inquifitie moest men ‚noodwendig een ieder ver- elgen die gelooven durfde dat God geen brood, dat God geen wyn is, en geen”zeven ‘Sacramenten wilde erken- nen. Hoe ware het mogelyk, dat menfchen, die zo ge- weldig gefolterd werden„om,belachlyke en ongerymde gevoelens, zulk een drukkéndsjuk konden beminnen? Hoe konden zy gelooven dat ’er eenig. behoorlyk verband ware tusfchen hen en hunne verdrukkers ? ’t Is geenzins te verwonderen , dat dwingelanden de zulken voor we- derfpannigen doen gnl ea, die moeds genoeg hebben om hunne ketens te verbreeken. De ftaatzuet fmoort by hen de ftem der natuur. Maar ’t is te verwonderen, dat men fomtyds een edelmoedig , vry, volk de buitenfpoo- righeden ziet goedkeuren van willekeur, en misnoegen ziet toonen, om dat anderêú buiten hen ook vry zyn, ja zelfs medewerken om de kluisters’te fmeedeh voor hunne medemenfchen (*J, De, volken onderwerpen zich en De r tyds *) … De grondbeginzels en gevoelens, vervat in zeker: LETT. 1796. NO, 3. - H Biaauw- 166 -. GŒ THOMSON, DE GEEST tyds geduldig aan het juk. * Ontbreekt hen dikwyls aan die dapperheid, welke den dood verkiest voor de flaa- verny. Daar is een tyd dat zy dwingelanden gehoorzaa- men en haaten; doch, wanneer voor het kwaad geen hulpmiddel meer is, wanneer hun beftaan verflonden wordt door wanfchepzels, die hen van alle de deelen hunner vryheid berooven, en hun niets overlaaten dan flaaverny en kluisters3 als dan weeten zy hunne verdrukkers te vernielen; dan breekt de burger-kryg uit, welke verbor- gen begaafdheden te voorfchyn brengt, en onbekende hulp- middelen fchept; dan ontftaan ‘er ongemeene menfchen , die zich waardig toonen over hunne medeburgers te ge- bieden. Ongetwyfelt is zulks een verfchriklyk middel. Is een tyd van bloed en verwarring, welke aan Ryken of Staaten geweldige fchokken geeft. Doch het genees- middel is fomtyds noodzaaklyk: dewyl zonder het zelve de vryheid niet verkreegen kan worden. Eene Natie, die edrongen wordt, by het verbreeken van het maatfchappy- vk verdrag, haare onvervreemdbaare rechten te herkry- en, verrigt wonderen van moed en dapperheid. De vry- cid zelve kan wonderen uitwerken. De vryheid zegepraalt over de natuur; doet de dorre rots een ryken oogst leve- ren; geeft de akelige woesteny EEN lieflyk aanfchyn 3 verlicht deń nederigen hutbewoonder, en verfchaft hem meer kennis en fcherpzinnigheid dan aan. den trotfchen hofflaaf. Te vergeefsch bedienden zich de Spanjaarden tegen de Hollanders van alle de middelen, welke oorlog en konst opleveren, van alle wonderen van geduld en opverfchrokkenheid; de zugt voor de vryheid was fter- ker dan die allen, en kwam alle hinderpalen te boven, Met de eene hand wierpen Zy dyken X om de Zee te ftui- ten, en met de andere verjoegen zy de Spanjaarden, die hen naar den Zeekant dreeven. Zy bouwden fchepen, welke zy met koopgoederen belaadden , en rustten anderen uit op welken zy aan PHILIPS twee duizend mylen ver van | Eu- Blaanwboekje, over de Omwenteling van eene nabuurige Na- tie, niet lang geleden uitgekomen, en de talryke menigte van bewonderaars van * zelve, toonen duidelyk. dat zy, die op.hun- ne eigene vryheid ftoffen, onkundig zyn van de rechten van den, mensch, of uit baatzugtige beginzels niet geerne zien, dat an- dere Volken die rechten even zeer genieten als zy.” —— Deeze Aantekening des Engelchen Schryvers behoeft geen ophelde- ring. | DER ALGEMEENE GESCHIEDENIS, to? Europa de heerfchappy des Koophandels en der bezittin: gen der Indiën betwistten.” ; Naa eene uitweiding over ’t gedrag van Koningin’ ELI- ZABETH, ten deezen aanziene gehouden, en eene verdes diging van ’t zelve, ’t welk toegelicht en opgehelderd wordt door eene Aantekening des Vertaalers , die nu en dan eene Aanmerking en eene enkele tusfchenvoeging maakt, vaart de Leeraar dus voort: —— … Het gezach ` van PHILIPS over de Nederlanden was bepaald en gere- geld door grondwetten. heid afftaat ? Zou de Maatfchappy gebruik maaken van haar gezach om zich en alle aare leden over te veeven aan de befcheidenheid van een. woedend’ dwingeland 2 Neen, dit zal zy niet. En verder nog, indien de Maat- {chappy een gedeelte haarer leden onderdrukt, heeft zy met dus te doen haar recht verbeurd. Derhalven, wanneer de Maatfchappy aan éénen gezag geeft, is het met deeze uitdrukkelyke voorbehouding, dat de oppermagt daar van gebruik zal maaken tot behoud en niet ten nadeele van de ondergefchikten. Indien de oppermagt regeere als dwiugeland , dan vernedert zy zichzelve, wordt eene openbaare vyandin, tegen wie het volk zich verzetten en aan wie het gehoorzaamheid weigeren moge. —- Dit waren de gronden op welken de algemeene Staaten van Holland perirres vervallen verklaarden vaù deszelfs gee zach over hen. Goddelyke en menschlyke Wetten, zeg: gen zy in die vermaarde Ate, zo dikwyls gefchonden met betrekking tot ons , bevinden wy ons weder ge- plaatst in onzen natuurlyken ftaat van vryheid, gerech- tigd eenen nieuwen Vorst ke kiezen, ten einde die ond l 2 ÏGe 108 G. THOMSON, DE GEEST regeere , overeenkomftig onze voorrechten, vryheden en vrydommen. |. , De Nederlanders, in het bezit van hunne eerfte rech- ten wederkeerende, wierden eene onaf hanglyke Natie, die verbintenisfen kon aangaan met nabuurige Staaten, De Koningin van Engeland, derhalven, door befcherming te verleenen aan die opkomende Republiek, maakte gebruik van een recht dat vast is aan elke vrye Natie, of aan een Oppervorst, die dezelve verbeeld, — Overheerfchers, en zy wier belang het is de overheerfching te beguntti- gen, zullen altoos fchreeuwen, wederfpannigheid! weder- fpannigheid! wanneer een volk zich ongeneigd toont om zich onder een yzeren juk te krommen, en moeds genoeg heeft om Be zyne natuurlyke rechten te beroepen, en zy zullen die Natie trouwloos heeten, die, aangefpoord door belang of door beweegredenen van menschlykheid, dat volk in zyne edele worttelingen byftand biedt. Doch al dat geroep kan de ftem der natuur niet fmooren, noch immer de beginzels van natuurlyke vryheid uitwisfen; - bee het menschlyk hart ingegrift 5 beginzels aan welke de dwingelanden zelfs gedwongen zyn hulde te doen; beginzels geheiligd in de gefchiedenis van Europa, door % voorbeeld der Zwitzers en der Nederlanderen; in één woord , beginzels, welke door het voorbeeld van de Noord- Americaaníche Volkplantingen nog treffender en duidely- ker gemaakt zyn. Het Verval onzer Fabryken, en de Middelen tot Herflel der- zelven, en van onzen Welvaart; briefswyze medegedeeld aan het Comitée van Fabryken en Trafyken der Stad Rotterdam, en aan het Comité van Algemeene Welvaart te Haarlem, en in het algemeen aan alle waare Bemin- naars van ons Vaderland. Te Utrecht, by G. T. van Paddenburg en Zoon, 1795. Zz gr. 8yo. 36 bl. pres der ns der Comités op den Tytel vermeld, zendt de Burger, die zich onder de Lette- ren H, v. D. verbergt, zyne gedagten in °t openbaar. Hy is van gevoelen, en deels gelooven wy met grond, deels fchryven wy met nadruk, dewyl hy het te algemeen maakt,dat geen gewoone loop van afwisfeling van tydelyke zaaken , en mitsdien geen gewoone afgunst van andere Natien, of eenige naaryver van eenige derzelven , de oor- zaaken van ons verval zyn; maar dat iets ongewoons daar achter fchuilt, of, met andere woorden, dat zulks aan buitengewoone oorzaaken is toe te fchryven ; hieromtrent maakt hy zyn gevoelen bekend, met byvoeging van de buitengewoone middelen. die, naar zyne gedagten, daar te» en in ’t werk behoorden gefteld te worden, De ZEngelfche Natie befchouwt hy als de voornaame oorzaak van alle rampen en ongelukken van ons Ge- meenebest niet alleen, maar van de meeste Volken in Europa. , Naa het bewys hier van, ftelt hy, onder de hulpmidde- len daar tegen, in de cerfle plaats, voor: „Het uitfchry- ven van eene Prysvraage, of het uitlooven van eene Be- looning aan de geenen, die, binnen zekeren bepaalden ‘tyd, zou hebben opgehangen, of gefchreeven, het bon- digfte, zaaklykfte, het meest met de waarheid overeen- komende en met één woord het beste Tafercel van alla de verongelykingen, welke aan onzen Staat, zedert twee- | H 3 hons \ J10 HET VERVAL ONZER FABRYKEN. + honderd jaren, of, meer bepaald, zedert den vrede yan Munfter, in ’t Jaar 1648, tot op den tegenwoordigen To door het Engelsch Gouvernement zyn aangedaan.” Hy voegt ’er eenige Ophelderingen nevens over het vinden der fomme tot de Eerbelooning en den aart van zulk een Gefchrift, Het tweede Middel is het zich uit eigen beweeging onthouden van het gebruik van Buitenlandfche en bo- Sea van Engelfthe Waaren. Tegenbedenkingen weert al, HE derde voorgeflaagen Middel is het verbod van, of. zwaare belasting ep, den Invoer van al zulke Waaren en Behoeften, als by ons in verval zyn geraakt, en welke wy uit hun vervallen {taat wenfchen op te beuren. —- Ten deezen aanziene beftrydt hy het voorgeeven , dat zulks te veel nadeels aan onzen Koophandel en Scheep- vaart zou te wege brengen, _ Vaderlandlievend is dit Stukje opgefteld, en dit kort Verflag is genoegzaam om den Inhoud aan te wyzen. Adyis over de Naticnale Conventie, ter Vergadering van de Proviftoneele Reprefentanten van het Volk van Hol- land, op den 22, 23 en 24 July 1795» witgebragt, door J- H. VAN SWINDEN, Gedeputeerde wegens dmflerdam ter gemelde Vergaderinge. Uitgegeeven op last van de Reprefentanten van het Volk van Amflerduim. Te Am- flerdam, by de Erven D. Onder de Linden en Zoon, Be- halven het Voorberigt, 45 bl. In gr. 8yo. H" onnadenkelyk aanbelang, om de Gewesten, die tot nu toe den naam van Vereenigde Nederlanden draagen 414 Ecne Eénige en onverdeelvaare Republiek te maaken, die door ééne Eénige Algemeene Vergadering , eene Nationaale Conventie of Byeenkomst, beftuurd waor- den, veroorzaakt veele Vraagen, van welker beflisfing het lot onzes Vaderlands afhangt, Geen wonder, derhalven, dat een Plan, daar toe ftrekkende, diepe en gezette over- weeging verdient, en als zodanig in de dmfleiffed werd ter hand geflaagen. De Burger VAN SWINDEN, gelvk wy uit het Voorbe- rige van den Secretaris BRENDER à BRANDIS leeren, nam op zich, om, ’t geen hy reeds voorneemens was in de Vergadering als zyne ftém uit te brengen, meer opzette- lyk J. H: VAN SWINDEN, ADVIS. fit lýk te beárbeiden, en, daar zyne gedagten op meest alle e ftukken, door de Reprefentanten des Volks van Am- flerdam aangevoerd, en volkomen op alle de belangryktte van dezelve, met de hunne overeenkwamen , een uitge- breid Advis op te ftellen, en hetzelve, met voorkennis ` zvner Medegedeputeerden, en op meer dan één ftuk een- ftemmig met de meesten derzelve, ter Vergadering voor te draagen. Hier van zondt hy zynen Afvaardigeren een affchrift, teffens trekkende om zyn gedrag in deezen gehouden te hunner kenniste te brengen. De Reprefentanten beflooten voorts dit Stuk het licht te doen zien. Vooreerst, gelyk de gemelde Secretaris ons be- rigt, „om alle Nederlanders in ftaat te ttellen, het gerucht, „ dat men thans alomme verfpreidt, als of zy het Werk „ van eene Nationaale Conventie zogten tegen te gaan , „ naar waarheid te beoordeelen; en ten anderen, om te „ doen zien, op welke wyze zy zouden wenfchen, dat „ dit groote werk werd tot ftand gebragt.” — Voorts betuigen Zy, » wy zyn het met den Schryver van dit ‚ Stuk over de Werkzaamheden en de Magt der eerfle s byeen te roepene Nationaale Conventie geheel eens ; = en DA zyne byzondere Gevoelens vellen wy geen „ oordeel.” ” Ten aanziene van dit laat{te maakt de Burger VAN SWIN- DEN deeze aanmerking : „ Ik betuig, dat, indien ik dit „ ftuk op nieuws moest bearbeiden , ik op veele plaatfen „> nog meerdere argumenten tot ftaaving van myn gevoc- „> len zou bybrengen, en op andere de redeneeringen vere „, korten, en meer in één dringen, waar door zy mis- a fchien meer kragt zouden verkrygen; doch hier toe ont- „ brak my de tyd; ik heb het ftuk in eenen korten yd, » en, uit hoofde myner menigvuldige bezigheden by dag, … meest by nagt moeten ftellen. Ik heb nu geoordeeld » het zelve, zo als ik het uitgefprooken heh, zonder ver- „ andering er in te maaken, te moeten opgeeven: letter- > lyk voor ’t geen ik op fchrift hadt, en voor ’t geen ik „ op ftaande voet in de Vergadering uit het hoofd heb „ bygevoegd, zo als de Vooraffpraak en _verfcheide àn- „ dere plaatzen, kan ik inftaan, dat ik het gezegde in „ volle kragt, en meestal met dezelfde woorden, thuis- s komende op ’t papier heb gebragt.” » Wy zouden,” betuigt wvyders de Secretaris in zyn Voorberigt, s» wat ons betreft, van gedachten zyn, dat. I4 i s het 113 O Je H. VAN SWINDEN „ het voor het Volk van Nederland zeer nuttig en heil- » zaam zou. zyn, dat de eerfte byeen te roepene Nationaale 2» Conventie zich enkel en alleen met het ontwerpen van „ tene goede Conftitutie bezig hieldt; dat intusfchen de > Provinciaale- Vergaderingen, en die van H. H. M. „ heid en Broederfchap, dit, groot doeleinde daar ftelle, » en daar door eindelyk de wonden geneezen worden, » welke de gebrekkige Unie van Utrecht heeft geflaa- s> gen, en waar aan Nederland zo hevig bloedt. — ss De Oproeping, waar toe voornaamlyk het Plan zou » moeten trekken , kan en behoort voor als nog alleen te » dienen om cene Vergadering, door het Volk zelf verkoo- s» fen, daar te flellen, die met ryp beraad een Plan ont- a» werpe van eene nieuwe of liever verbeterde Regeerings a Vorm; hd / ADVIS. 113 » Vorm, terwyl inmiddels hangende haaren arbeid, de „oude Machines, die zo lang geloopen hebben, nog voort- Zaan, op dat niets by overhaasting gefchiede, maar met » ryp overleg, en men wegens overhaasting en haare na- Es elen” aan de Natie niet verantwoordelyk worde. Het … Plan zelve, § 49, voor de Nationaale Conventie, be- » hoorde door het Volk te worden goedgekeurd.” Het Advis van den Burger VAN SWINDEN loopt I. Over de wyze hoe de Nationaale Vergadering zal zamen geroepen worden — H. Over de Werkzaamheden van die Vergadering — II. Over de byzondere fchik- kingen welke voor de Nationaale Vergadering zelve wor- den voorgefteld. 