Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
29 Dit zyn de gene wien dat den Heer be- volen had, dat zy het land van Chanaan den kinderen van Israël uitdeelen zouden. KAPITTEL XXXV. DEZE woorden heeft den Heer ook tot Moyses gezeid, in de platte landen van Moab op de Jordaen, tegen over Jericho : 2 Gebiedt den kinderen van Israël dat zy den Levieten van hunne bezittingen geven, 3 Steden om te woonen, en hunne voor- steden al rondom : dat zy in de steden mo- gen woonen, en de voorsteden zullen wezen voor hun klein vee, en jokvee : 4 Dewelke zullen buiten van de muren d.er steden moeten uitstrekken duizend schreden verre in het ronde. 5 Tegen den oosten zullen wezen twee duizend cubitus, en tegen de zuidzyde zul- len ook desgelyks zyn twee duizend cubi- tus : en aen de zee ook die tegen den westen is, zal dezelfde maet wezen, en de noord- zyde zal ook met gelyke palen haer einde nemen : en de steden zullen in het midden wezen, en de voorsteden builen. 6 Maer van de steden die gy den Levieten geven zult, zullen er zes uilgescheiden worden tot behulp der gene die vlugtig zvn, dat lot dien vlieden mag, die bloed gestort heeft $ en zonder deze zult gy nog twee-en-veertig andere steden uitscheiden. 7 Welke te zamen maken acht-en-veertig steden, met hare voorsteden. 8 En deze steden die men van der kinde- ren van lsraëls bezitting geven zal, zal men meest deel nemen van de genen die meest hebben : en van de genen die minst heb- ben, zal men minst nemen. Zy zullen elk den Levieten steden geven, naer de maet van hunne erve. 9 Den Heer heeft lot Moyses gezeid : 10 Spreekt tol de kinderen van Israël, en. zuil tot hun zeggen : Als gy over de Jor- daen zult gepasseerd zyn in het land van Chanaan, 11 Zoo ordineert wal sleden dat er wezen zullen tot besehermen der gene die vlugtig HET BOEK NUMERI, XXXVI. 459 zyn, die onwillens bloed gestort hebben : 12 En als den vlugtigen mensch in eene van die steden gevloden is, zoo zal den maeg van den gene die verslagen is, hem niet mogen doodslaen, voor dat hy sta voor de menigte, en zyne zake geoordeeld zal wezen. 13 En van die steden die uitgescheiden worden voor het beschermen der vlugtigen, 14 Zullen er dry wezen over de Jordaen en dry in het land van Chanaan, 15 Zoo wel voor de kinderen van Israël, als voor de vreemdelingen en uitlanders, dat hy tot de steden vlieden mag, die on- willens bloed gestort heeft. 16 Is het dat iemand met een yzeren wapen geslagen heeft en dat hy dood is die gesla- gen is : zoo zal hy des doodslags schuldig wezen, en ook sterven. 17 Is het dat hy met eenen steen werpt, en dat hy, die geraekt is, sterft : zoo zal hy desgeïyks gestraft worden. 18 Is het dat iemand sterft die met een hout geslagen is : zoo zal het gewroken worden met het bloed van den slager. 19 Den naesten des verslagen zal den doodslager doodslaen : terstond als hy hem achterhalen zal, zoo zal hy hem dooden. 20 Is het dat iemand uit haet iemand stoot : of iets op hem werpt met listig- heid : 21 Of heeft hem toen hy zyn vyand was met de hand geslagen, en dat die stetft : zoo zal den slager des doodslags schuldig wezen. Den maeg des verslagen zal hem aflyvig maken, alzoo haest als hy hem vindt. 22 Maer is het zake dat hy iets desgeïyks gedaen heeft aventuerlyk, zonder haet "23 En vyandschap, en dat dit getoond worde, 24 Dat het volk hoort, en dat de zaek tus- schen den slager en den maeg des verslagen naer regt onderzocht is : 25 Zoo zal den onnoozelen verlost worden uit des wraekzoekers hand, en hy zal met vonnis wederom gebragl worden tot de stad, daer hy toe gevloden was, en dacr blyven, tot dat' den oppersten priester die met de heilige olie gezalfd is, slerve. 26 Is het dat den doodslager bevonden wordt builen de palen der sleden, die den ballingen toegeschikt zyn, 27 En geslagen wordt van hem die des bloeds wreker is : zoo zal hy onschuldig wezen die hem doodslael. 28 Want den balling had moeten blyven in de stad tot de dood des oversten pries- ters. Maer als die gestorven is, zoo zal den doodslager wederom komen in zyn land. 29 Deze dingen zullen eeuwig wezen, en weltelvk in alle uwe woonsteden. 30 Een doodslager zal onder getuigen ge- straft worden : met eens getuigenis zal nie- mand verwezen worden. 31 Gy zult geen geld nemen van den genen die des bloeds schuldig is, maer hy zal zelve ook terstond sterven. 32 De ballingen en vlugtigen moeten in geene manier wederkeeren tot hunne steden voor de dood van den oppersten pries- ter : 33 Op dat gy het land uwer wooningen niet ontzuivert, welk besmet wordt met het bloed der onnoozelen : en men mag het an- ders niet zuiveren, dan door zyn bloed, die eens anders bloed gestort heeft. 34 En alzoo zal uwe eribezitling gezui- verd worden ik met u woonende. Want ik ben den Heer die woon onder de kinderen van Israël. KAPITTEL XXXVI. DE prinsen van Galaads familie Machirs zoon, die een zoon was van Manasses, van Josephs kinderen geslacht, zyn ook ge- komen : en hebben gesproken tot Moyses voor de prinsen van Israël, en gezeid : 2 Den Heer heeft bevolen u onzen heer, dat gy het land met den lote den kinderen van 'Israël uitdeelen zoudt, en dat gy Sal- phaads onzes broeders dochteren geven zoudt de erve, welke men haren vader schuldig was : 3 Dewelke, is het zake dat eenige mannen • van een ander geslacht tot huisvrouwen nemen, zoo zal hare bezitting volgen : en als die in een ander geslacht overgedragen zal wezen, zoo zal het van ons erfdeel ge- minderd worden, 4 En alzoo zal het geschieden, dat zoo wanneer het jubileus, dat is het vyfligste jaer der verlatenis zal gekomen zyn, zoo zal de uitdeeling der loten gemengeld wor- den, en de erve van de eene zal lot de an- dere komen. 5 En Moyses heeft geantwoord den kinde- ren van Israël, en door hel gebod des Hee- ren gezeid : Het geslacht van Josephs kin- deren heeft regt gesproken. 6 En dit is de wet, welke van den Heer verkondigd is over Salphaads dochteren : Laet ze ten huwelyk nemen wat mannen dat zy willen, alleen dat ze mannen nemen van haer geslacht : 7 Op dat de erve der kinderen van Israël niet gemengd worde van het een geslacht in liet ander. Want alle de mannen zullen huisvrouwen nemen van hun geslacht en macgschap : 8 Én alle de vrouwen zullen mannen ne- men van het zelfde geslacht : op dal de erfe- lykheid in de familien blyven mag : HET ROEK DEUTERONOM1ÖM ï. 160 9 En dat de geslachten zich ondér malkander niet mengen, maer dat zy zoo blyvén mogen 10 Al/oo zy van don Heer gescheiden zyn. En Salphaads dochteren hebben gedaen alzOO hel bevolen was : 11 En Maala, en Thersa, en Hegla, en Melcha, en Noa, hebben getrouwd haers vaders broeders zonen, 12 Uit Manasses geslacht, die Joscphs zoon was : en aldus zoo is het erfdeel (welk haer gegeven was) gebleven in haers vaders ge- slacht en familie. 13 Dit zyn de geboden en regten, welke God bevolen heeft door Moyses hand, tot de kinderen van Israël, op het platte land van Moab,op de Jordaen tegenover Jericho. HET VYFDE BOEK MOYSES, In het Hebreeuwsch genoemd Ellehaddebarim, in het Grieksch Deuteronomium, in het latyn Secunda Lex, in het Duitsch De Tweede Wet, waer in dat alle de voorzeide dingen verhaeld worden. KAPITTEL I. 1 Dit zyn de woorden die Moyses gespro- ken heeït tot alle die van Israël, over de Jordaen in de veldachlige woestyn, tegen over de Roode zee, tusschcn Pharan en Tophel, en Laban, en Haserolh daer zeer veel gouds is : 2 Elf dagen van Horeb, door den weg gaende van den berg Seyr tot Kadesbarne. ^3 In het veertigste jaer, in de elfde maend, op den eersten "dag der maend, zoo heeft Moyses gesproken tot de kinderen van Israël, alle de dingen, welke hem den Heer bevolen had, dat hy hun zeggen zoude : 4 Na dat hy Sehon der Amorrhiters koning verslagen had, die te Hesebon woonde : en Og den koning van Basan, die te Astaroth woonde, en te Edrai, 5 Over de Jordaen, in het land van Moab. En Moyses heeft begonnen de wet uit te leg- gen, en te zeggen : 6 Onzen Heer God heeft tot ons gesproken in Horeb, zeggende : Het is u genoeg dat gy op dezen berg gelegen hebt : 7 Keert wederom, en komt lot den Amor- rhiters berg, en tot de andere die daer omtrent liggen platte velden en gebergten en nederplaetsen tegen de zuidzyde, en omtrent den oever der zee, het land der Chananeen en van Libanus, tot den grooten vloed Euphrales. 8 Ziet (zeide hy) ik heb het u gegeven : iraet daer in en bezit het, waer af den Heer uwen vaderen Abraham, Isaac en Jacob ge- zworen heeft, dat hy dit land hun geven zoude en hunnen zade na hen. 9 En ik zeide u in dien tyd : 10 Ik mag u alleen niet verdragen : Want den Heer uw God heeft u Termenigvuldigd* en zyt hedendaegs gelyk de sterren des hemels, zeer vele. 11 (Den Heer uwer vaderen God wilt nog vele duizenden tot dezen gelalle doen, en hy gebenedyde u alzoo hy gesproken heeft.) 12 lk kan alleen uwe zaken niet vervallen, en uwen last en twisten. 13 Geeft uit u wyze en verstandige mannen en der welker bewandeling van weerde zy in uwe geslachten, op dat ik u die stelle tot prinsen. 14 Toen antwoordde gy my : Het is een goed ding dat gy doen wilt. " 15 En ik heb uit uwe geslachten genomen wyze en edele mannen,' en daer af gemaekt prinsen, kolonellen en honderdste mannen, en vyftigste mannen en tiende mannen, die u alle dingen. onderwyzen zouden. 16 En ik heb hun geboden, zeggende : Hoort ze, en oordeelt dat regt is : het zy burger of vreemdeling. 17Daer zal geen onderscheid der persoo- nen zyn, gy 'zult den kleinen alzoo wel hooren als den grooten : en niemands per- soon uitnemen, want het is Gods oordeel. Maerdunktueenigezaekzwaer te wezen, zoo brengt die over lot my, en ik zal ze hooren. 18 Ën ik heb bevolen alle de dingen die gv zoudt moeten doen. 19 En als wy van Horeb vertrokken waren, zoo zyn wy gegaen door eene vervaerhke zeer groote wildernis, dewelke gy gezien hebt over den weg des bergs van de Amor- rhecn, gelyk den Heer onzen God ons bevo- len had. En als wy gekomen waren tot Kadesbarne 20 Zoo heb ik u gezeid : Gy zyt gekomen tot den berg van de Amorrhiters, denwel- HET DOEK DELTERONOMIU3I, II. 161 ken den Heer onzen God ons geven zal. 21 Beziet het land dat den Heer uw God u geeft : trekt op en bezit het, gclyk don Heer onzen God gezeid heeft uwen vaderen : wi tniet vreezen, noch ergens voor vervaerd zyn. 22 En gy zyt allcgadcr by my gekomen, en hebt gezeid : Laet ons mannen zenden die het land mogen bezien : en ons wederom tyding brengen, door welken w:eg dat wy optrekken moeten, en naer wat steden reizen. 23 En toen my dit woord wel behaegde, zoo heb ik uifu twaelf mannen gezonden, elk een uit zynen geslachte. 24 Dewelke als zy weg gereisd waren, en geklommen tot op het gebergte, zoo zyn zy gekomen tot het Wyndruiven dal : en als zy het land bezien hadden, 25 Zoo hebben zy van des lands vruchten genomen dat zy vruchtbaerheid toonen zouden, en hebben die tot ons g 'bragt en gezeid : Het is een goed land, welk den Heer onzen God ons geven zal. 26 En gy hebt niet willen opgaen, macr ongeloovig zynde den woorden des Heeren onzes Gods, 27 Hebt gy gemurmureerd in uwe taber- nakelen, en gezeid : Den Heer haet ons, en daerom heeft hy ons uit het land van Egyp- ten geleid, dat hy ons zoude leveren in de hand van de Amorrheen, en te niet doen. 28 Waer heen zullen wy optrekken? De boden hebben ons hert vervaerd, zeggende : Daer is een zeer groole menigte, en hooger van lengte dan wy zyn, de steden zyn groot en tot den hemel toe gemuerd, wy hebben daer Enacims kinderen gezien. 29 En ik zeide u : Wilt niet vervaerd wezen, noch ontziet hen niet : 30 God den Heer die uw7 leidsman is, die zal zelve voor u vechten, gelyk hy in Egyp- ten gedaen heeft, daer het alle menschen zagen. 34 En in de woeslyn (hebt gy zelve gezien) heeft den Heer uw God u gedragen gelyk een mensch pleeg zyn klein kind te dragen, op alle de wegen daer gy doorgewandeld hebt, tot dat gy gekomen waert tot op deze plaets. 32 En gy hebt den Heer God alzoo nog niet willen gelooven, 33 Denwelkcn over den weg voor u ging, en heeft u de plaets bewezen, daer gy uwe tenten slaen moest, des nachts wyzendc u den weg door het vuer, en des daegs door de wolkkolom. 34 En als den Heer de stem van uwe woor- den gehoord had, zoo heeft hy gram wor- dende gezworen, en gezeid : 35 Niemand van dit allerkwaedsle ge- slacht zal het goed land zien, hetwelk ik met eede uwen vaderen beloofd heb : 36 Behalven Caleb Jephones zoon. Want hy zal het zien, en ik zal hem het land geven dat hy betreden heeft, en zynen kinderen, orn dat hy den Heer gevolgd heeft. 37 En de verbolgenheid des Heeren tegen hel volk is niet te" verwonderen, aengezien dat den Heer ook op my gram wezende om uwen wil, gezeid heeftYGy zult ook daer in niet komen : 38 Maer Josue Nuns zoon uw dienaer, zal voor u daer ingaen : dezen vermaent en versterkt, en hy zal Israël het land met den lotc uitdeelen. 39 Uwe jonge kinderen daer gy af gezeid hebt, dat zy zouden gevangen weg geleid worden, en uwe kinderen die heden nog geen onderscheid weten tusschen goed en kwaed, die zullen daer in gacn : en dien zal ik hel land geven, en zy zullen het be- zitten. 40 Maer gy keerl wederom en gaet heen ler woeslyn, door den weg der Roode zee. 41 En gy hebt my geantwoord : Wy heb- ben legen' den Heer misdaen : Wy zullen opklimmen en stryden, gelyk den Heer on- zen God bevolen heeft. En als gy wel gewa- pend trokt op den berg, 42 Zoo zeide den Heer tot my : Zegt tot hen : Wilt niet opwaerts trekken , noch vecht niet, want ik ben u niet mede : op dat gy niet valt voor uwe vyanden. 43 "ik heb gesproken en gy hebt het niet gehoord : maer Gods geboden wederspa n- nig en opgeblazen van hooveerdy, zyt op den berg geklommen. 44" Aldus zoo is den Amorrhiter uitgeko- men y die op het gebergte woonde, en u te gemoet komende 'heeft hy u vervolgd, gelyk de byen plegen te vervolgen : en heeft u ge- slagen van Seyr tot Horma toe. 45 En als gy wedergekomen zynde, ween- det voor den Heer, zoo heeft hy u niet ge- hoord, noch hy heeft uwer slem niet te wille geweest. ' 46 Aldus zoo hebt gy te Kadesbarne lan- gen tyd stil gelegen. KAPITTEL II. EN van daer gereisd, zyn wy gekomen in de woestyn die daer leidt tot de Roode zee, gclyk den Heer my gezeid had : en wy hebben den berg Seyr langen tyd omge- gacn. ' 2 En den Heer heeft tot my gezeid : 3 Gy hebt genoeg de/;en berg omgegaen, gael heen noordwaerls : ' 4 En gebiedt den volke, zeggende : Gy zult passeren door de palen van uwe broc- 162 HET BOEK DEUTEUONOM1UM, II. ders Esöua kinderen, die ie Seyr woonen, en /.v /villen n vreezen. Hierom ziet neerslügiyk toe, dat gy u te- gen hen niet poért i want ik gal u van bun laad niet geven zoo veel als den stap van cenen voet betreden mag, want ik heb Ësau gegeven den berg Seyr tot eene bezit- ting. 6 zult spyzcn van hen om geld koopen en eten : het 'water zult gy gekocht schep- pen en drinken. 7 Den Heer uw God heeft u gebencdyd in al het werk uwer handen : hy kent uwen weg hoe dat gy gegaen zyt door deze groote woestyn, veertig 'jaren lang den Heer uw God woonende met u, en u gebrak niets. 8 En toen wy voorby gegaen waren onze broeders Esaus kinderen, die in Seyr woon- den, door den veldachtigen weg van Elalh en van Asiongaber,.zoo zyn wy gekomen tot den weg, die leidt naer de woestyn van Moab. 9 En den Heer heeft tot my gczeid : Vecht tegen de Moabiten niet, noch neemt geenen stryd aen tegen hen : want ik zal u niet ge- ven van hun land, want ik heb Ar Loths kinderen gegeven tot eene bezitting. 10 Emim waren de eerste, invvooners van dien, een groot en magtig volk, en zoo hoog van lengte' dat men geloofde dat zy van Ena- cims geslacht waren, 11 Gelyk reuzen, en waren gelyk Enacims kinderen. Voorts zoo heetten hen de Moa- biten Emim. 12 Maer in Seyr woonden eerstmael de Horrhiicrs : en toen die verdreven en te niet gedaen waren, zoo hebben Esaus kin- deren daer gewoond, gelyk Israël gedaen heeft in het' land van hunne bezitting, dat den Heer hun gegeven heeft. 13 Hierom opstaende dat wy zouden gaen over de beek Zared, zyn wy tol daer geko- men. 14 En den tyd dat wy gewandeld hebben van Kadesbarne, tot den overgang der beek van Zared, is geweest acht-en-dertig jaren : tot dat alle de generatie der strydbare man- nen vergaen waren uit de legeren, gelyk den Heer gezworen had : 15 Wiens hand tegen hen geweest is, dat zy vergaen zouden midden uit de heirle- gers. 16 Maer na dat alle de strydbare mannen gestorven waren, - 17 Zoo heeft den Heer tot my gesproken, zeggende : 18" Gy zult heden door Moabs palen gaen, door de stad die Ar genoemd is : 19 En komende aen de frontieren der kin- deren van Ammon, wacht u dat gy tegen hen niet strydt, noch roert u niet ten stry- de : want ik zal u niet geven van Ammons kinderen land, want ik heb Loths kinderen dat gegeven tot eene erfelyke bezitting. 20 'liet is geacht voor der reuzen land : en daer hebben voortyds reuzen in gewoond, welke de Ammoniters hecten Zomzommim, 21 Een groot volk en vele en van hooger lengte gefvk Enacim, welke den Heer ver- nield heeft van hun aenzigt : en hy heelt ze daer in doen woonen in de plaets van dien, 22 Gelyk hv Esaus kinderen gedaen had, die te Seyr wroonen, vernielende de Horrhi- ters, en hun land hun gevende, welk zy be- zitten tot op dezen tyd. 23 En de Heveen die te Hazenm woonden tot Gaza toe, zyn verdreven van de Cappa- docianen : dewelke uit Cappadocien gegaen zynde, hebben ze vernield, en voor hen al- door gewoond. 24 Staet op, en gaet over de beek Arnon : Ziet ik heb in uwe'hand geleverd Sehon den koning van Hesebon den Amorrhiter, en be- gint zyn land te bezitten, en strydt tegen hem. 25 Heden zal ik uwen grouwel en angst beginnen te zenden op al het volk hetwelk onder den geheel en hemel woont : alzoo dat zy beven zullen van angst, als zy van uwen naem gehoord zullen hebben, en zich verschrikken, gelyk de vrouwen die in ba- rensnood zyn, en met pynen bevangen worden.. 26 Aldus zoo heb ik boden uitgezonden uit de woestyn Kademoth tot Sehon den koning van Hesebon, met vreedzamige woorden, zegende : , 27 Wy zullen door uw land passeren, door de eemeene heirbaen zullen wy gaen : wy zullen niet bezyden aftreden ter slmker ot ter regter zyden. 28 Verkoopt ons spys om prys dat wy eten mo^en : en geeft ons water om geld, en al- zoo zullen wy het drinken. Alleen is het dat gy ons wilt toelaten eenen doorgang, "29 Gelyk de kinderen van Esau gedaen hebben, die in Seyr woonen, en de Moabi- ters die te Ar woonen : tot dat wy geko- men zvn aen de Jordaen, en overtrekken mogen tot in het land, welk den Heer onzen God ons geven zal. 30 En Sehon den koning van Hesebon heelt ons niet willen laten doorgaen : want den Heer uw God had zynen geest verhard, en zvn hert verstokt, dat hy in uwe handen geleverd zoude worden, gelyk gy nu ziet. 31 En den Heer heeft tot my gezeid : Ziet ik heb u begonnen te leveren Sehon en zyn land, begint het te bezitten. 32 En Sehon is tegen ons ten stryde geko- men met alle zvnen volke te Ja sa. 33 En den Heer onzen God heeft ons dien HET BOEK DEUTERONOM1UM, lil. 163 geleverd : en \vy hebben hem verslagen met alle zyne zonen, en niet allen zynen volke. 34 En op dien zelfden tyd wonnen wy alle de steden, verslagen hebbende hare invvoo- ners, mannen en vrouwen met de kleine kinderen : en wy hebben daer niets in laten blyven, 35 Zonder het vee, welk ten deele kwam den genen die ze roofden, en de rooven der sleden, welke wy innamen 36 Van Aroer, welk gelegen is by den oever der beek van Arnon der stad, welk in de delling ligt, tot Galaad toe. Daer was geen dorp en stad die onzen handen ontvlie- den mogt : den lieer onzen God heeft ze ons al geleverd. 37 Zonder het land van Ammons kinderen, daer wy niet toe gegaen zyn : en alle de landen die daer liggen omtrent de beek Je- boc, en de steden der gebergten, en zonder alle de plaelsen, daer onzen Heer God ons af verboden had. KAPITTEL III. HIEROM zyn wy wedergekeerd, en op- waerts gereisd door den weg van Ba- san : en Og den koning van Basan is met zynen volké ons tegen gekomen om te stry- den in Edrai. 2 En den Heer heeft tot my gezeid : Vreest hem niet : want hy is in uwe hand geleverd met allen zynen volke, en zynen lande : en gy zult hem doen gelyk gy Sehon der Amorrheen koning gedaen hebt, die te He- sebon woonde. 3 Hierom heeft den Heer onzen God in onze handen ook geleverd Og den koning van Basan, en al zyn volk : en wy hebben ze geslagen tot den laetsten man toe : 4 'Beroovendc alle zyne steden op eenen tyd. Daer was niet eene stad die ons ont- vlieden mogt : zestig steden, al het land van Argob des 'koningryks van Og in Basan. 5 Alle de steden waren besloten met zeer hooge muren, en met poorten en grendelen, zonder ontellyke steden, die geene muren hadden, 6 En wy hebben die verdorven gelyk wy gedaen hadden Sehon den koning van Hese- bon, verdervende alle de steden, en de mannen en vrouwen en kleine kinderen : 7 Maer het vee en de rooven der steden hebben wy genomen. 8 En wy Yebben het land ingenomen op dien tyd, uit de hand van de twee koningen der Amorrheen, die over de Jordaen wa- ren : van de beek Arnon lot den berg van Hermon toe, 9 Denv\elken die van Sidonien Sarion heeten, en de Amorrheen Sanir : 10 Alle de steden die op het platte land liggen, en al het land van Galaad en Basan, toVSelcha, en Edrai de steden van Ogs ko- ningrvk in Basan. 11 Want Og den koning van Basan was al- leen overgebleven van der reuzen geslacht. Men toont zyn yzeren bed, het welk is te Rabbath, eene stad der kinderen van Am- mon, hebbende negen cubitus in de lengte, en vier in de breedte, naer de maet des cu- bitus van eens mans hand. 12 En wy hebben op dien tyd bezeten het land van" Aroer, welk is gelegen op den oever van de beek Arnon, tot de helft van den berg Galaad : en de steden des lands heb ik Ruben en Gad gegeven. 13 Maer het ander deel van Galaad, en ge- heel Basan van Ogs koningryk heb ik gege- ven den halven geslachte van Manasses, al het landschap van Argob : En geheel Basan heet der reuzen land. 14 Jair Manasses zoon bezat al het land van Argob tot aen de palen van Gessuri en Machati. En hy heeft het naer zynen naem Basan geheelen, Havoth-Jair, dat is de dor- pen van Jair, tot dezen dag toe. 15 En Machir heb ik ook Galaad gege- ven. 16 En den geslachten van Ruben en Gad, heb ik van het land van Galaad gegeven tot de beek Arnon, het midden van de beek, en I dat daer by ligt, tot de beek Jebok toe, welke is den pael der kinderen van Ammon : 17 En het plat land der woestyn, en de Jordaen, en de palen van Kenerelh tot aen der woestync zee, welke de allerzoulste is, aen het beginsel van den berg Phasga, tegen den oosten. 18 En ik heb u bevolen op dien tyd, zeg- gende : Den Heer uw God geeft u dit land tot eene erfbezitting. Gaet al bereid voor uwe broeders de kinderen van Israël alle vrome mannen : 19 Zonder uwe huisvrouwen, kinderen, en jokvee : wantik weet wel dat gy vele bees- ten hebt, en dat die zullen moeten in de steden blyven, die ik u gegeven heb, 20 Tot dat den Heer uwen broederen rust zal gegeven hebben, gelyk hy u gegeven heeft C> en dat zy ook het land bezitten mo- gen, het welk hy hun geven zal over de Jor- daen : dan zal een iegelyk wederkomen tot zyne bezitting, dewelke Ik u gegeven heb. 21 En ik heb op dien tyd Josue ook bevo- len, zeggende : Uwe oogen hebben gezien het gene'dat den Heer uw God gedaen heelt dezen twee koningen : alzoo zal hy ook doen alle de koningryken daer gy heen trekken zult. 22 Vreest hen niet : want den Heer uw God zal voor u vechten. 164 HET BOEK DE UT -2;; En ik heb den Hoer op dien tyd geile- den, zeggende : 2 4 lieer' God, gy hebt uwen dienaer begon- nen te toonen uwe grootdadigheid, en uwe allermagUgste band : want daer is geen God, bét zy in den hemel of op de aerde, die uwe werken zonde kunnen doen, of by uwe sterkheid mogen geleken worden. Daerom /.al ik voorttrekken, en bezien dit allerbeste land over de Jordaen, en dezen treüvlyken berg, en den berg Liba- nus. 26 En den Heer is legen my gram geweest om uwen wil, en beeft my niet verhoord, maer beeft my gezeid : Laet u genoegen : noch wilt my'voortaen in geene manieren van deze dingen meer zeggen. 27 Klimt op bet opperste van Pbasga, en keert uwe oogen al rondom naer den westen en noorden, en naer den zuiden en oosten, en aenziet het : want gy zult over deze Jor- daen niet komen. 28 Gebiedt Josue en versterkt hem, en geefl hem moed : want hy zal voor dit volk gaen, en hun het land deelen hetwelk gy zien zult. 29 En wv zyn gebleven in de delling tegen over den tempel van den afgod Phogor. KAPITTEL IV. EN nu hoort, Israël, de geboden en regten die ik u leere : op dat gy die doende moo£ït leven, en dat gy ingaende moogt bezitten het land, hetwelk den Heer uwer vaderen God u geven zal. 2 Gv zult tot den woorde dat ik u zeg, niets 'toedoen, noch ook iets daer af doen; bewaert de geboden van den Heer uwen God die ik u gebied. 3 Uwe oogen hebben gezien al bet gene dat den Heer gedacn heeft tegen Beelphegor, hoe dat hy a'lle zyne dienaers uit het mid- den van u vernield heeft. 4 Maer gy die uwen Heer God byblyft, leeft no<* allegader tot op dezen dag toe. o^Gv weet wel dat ik u geleerd heb gebo- den èn regten, gelyk den Heer myn God my bevolen heeft : alaoö zult gy doen in het land welk gy bezitten zult : 6 En gy zult het onderhouden, en met de werken volbrengen. Want dit is uwewysheid en verstandigheid voor de volken, op dat zy allegader hoorende deze geboden, mogen zeggen : Ziet dit is een wys en verstandig volk, een groot volk. 7 En daer is geene andere natie zoo groot, die zvne goden heeft, haer zoo nakende, gelyk onzen God tegenwoordig is allen onzen gebeden. ' 8 Want wat ander volk is er zoo hcerlyk, dat ceremoniën en regtveerdige oordeelen, EH0N0M1UM, IV. en de geheelc wet lreft, die ik heden u voor oogen leggen zal? 9 Bewaert dan u zeiven, en uwe ziel zorg- vuldiglyk. Wilt de woorden niet vergeten, welke uwe oogen gezien hebben, noch laet ze uit uw hert niet vallen alle de dagen uws levens. Gy zult die voorts leeren uwen kin- deren, en uwen kindskinderen. 10 Van den dag, in denwelken gy stond voor den Heer uwen God in Horeb, als den Heer tot my sprak, zeggende : Vergadert het volk tof my, dat zy myne woorden hoo- ren, en my leeren vreczen al den tyd dat zy op de aerde leven, en dat zy het hunnen kinderen ook leeren mogen. 11 En gvzvt gekomen aen bet beginsel des bergs, die brandde tot den hemel toe : en daer op waren duisternissen, wolken, en een nevel. 12 En den Heer heeft tot u gesproken uit het midden van den vure : Gy hebt het ge- luid van zyne woorden gehoord, en met allen geene gedaente gezien. 13 En hy heeft u zyn verbond getoond welk hy u geboden heeft dat gy doen zoudet, en de tien" woorden, die hy in twee steenen tafelen geschreven heeft. 14 En'hy heeft my bevolen op dien tyd, dat ik u de ceremoniën en regte oordeelen leeren zoude, die gy zoudt moeten doen in het land dat gv bezitten zult. 15 Zoo bewaert dan zorgvuldiglyk uwe zielen. Gv hebt geene gelykenis gezien op den dag aïs den Heer u aengesproken heeft in Horeb uit het midden des vuers : 16 Om dat gy (by aventuren bedrogen zynde) u niet zoudt maken eenige gesnedene gelvkenis, of beeld van man of vrouw, "lf Of de gedaente van eenige beesten die op de aerde zyn, of der vogelen die onder den hemel vliegen, 18 En der kruipende dieren, die zich op de aerde roeren, of der visschen die onder de aerde in het water woonen : 19 En dat gy by aventuren uwe oogen opheffende ten hemel, niet zoudt aenzien de zon en maen, en alle de sterren des he- mels, en (door eenige doling bedrogen zynde) die zoudt aenbidden, en dienst aen- doen, welke den Heer uw God geschapen heeft ten dienste van alle natiën die onder den hemel zvn. 20 Maer u 'heeft den Heer genomen, en geleid uit den yzeren oven van Egypten, dat hy een crfvoïk hebben zoude, gelyk hel is op'den tegenwoordigen dag. 21 En den Heer is tegen my gram gewor- den, om uwer woorden wil, en heeft gezwo- ren, dat ik over de Jordaen niet gaen zoude, en in het allerbeste land niet komen zoude, hetwelk hy u geven zal. HET DOEK DEUTERONOMIUM IV. 22 Ziet ik sterf in deze aerde, en ik zal i over de Jordaen niet gaen : gy zult daer ] over gaen, en het uitnemende land bezit- 1 ten. ' 23 Wacht u dat gy ten geenen tyde het i verbond van den Heer uwen God vergeet, het welk'hy met u gemaekt heeft : en dat gy voor u niet maekt ecnige gesnedene gely- : kenis van de dingen welke den Heer verbo- i den heeft te maken. 24 Want den Heer uw God is een vertee- rend vuer, en een jaloerschen God. 25 Is het zake dat gy kinderen en kindskin- deren voortbrengen in het land woonende blyft, en bedrogen zynde maekt eenigc gelvkenis voor u, bedryvende kwaed voor den Heer uwen God, aïzoo dat gy hem tot gramschap verwekt : '26 Zoo aenroep ik lieden tot getuigen hemel en aerde, dat gy gering zult vergaen van het land hetwelk gy bezitten zult, als gy over de Jordaen zult gegaen zyn. Gy zult daer geenen langen tyd in woonen, maer den Heer zal u uitroeijen, 27 En verstrooijen onder alle de heidenen, en gy zult luttel van getal wezen onder de natiën, tot dewelke u'den Heer leiden zal. 28 En daer zult gy de goden dienen, die met menschen handen gemaekt zyn, de houten, en de steenen, die niet zien of hooren, noch eten, noch rieken. 29 En als gy daer zult den Heer uwen God zoeken, zoo zult gy hem vinden : by alzoo noglans dat gy hem met geheeler herten zoéket, en met geheeler bedruktheid uwer zier* 30 Als alle deze dingen die voorzeid zyn, u zullen bevangen hebben, zoo zult gy ten laetsten tyde wederom keeren tot den Heer uwen God, en zult zyne slem hooren. 31 Want den Heer uw God is een berm- hertig God : hy zal u niet verlaten, noch uitroeijen, noch vergeten het vei bond, waer mede hy uwen vaderen gezworen heeft. 32 Vraegt van de oude tyden, die voor u geweest zyn, van dien dag aen toen God den Heer den mensen op de aerde gescha- pen heeft, van het een einde des hemels, tot het ander toe, of er op eenigen tyd zulk ding gezeid is, of ooit bekend is ge- weest , 33 Dat een volk zoude hooren Gods stem sprekende uit het midden des vuers, gciyk gy gehoord hebt, en hebt geleefd. "34 Of cenig God gedaen heeft, dat hy zoude gaen en halen voor hem een volk uit het midden der nalien, door onderzoekin- gen, teekenen, en wonderlyke werken, door stryd, en met geweldiger hand, en ecnén uifgestrekten arm, en door vervaerlyke vi- sioenen naer alle de dingen, welke den Heer uw God voor u gedaen heeft in Egyp- ten, daer het uwe oogen zagen : 35 Dat gy weten zoudt dat den Heer zelve God is, en dat er anders geen is behalvcn hem. 36 Hy heeft u van den hemel doen hooren zyne stem, dat hy u leeren zoude, en op de aerde heeft hy u getoond zyn overgroot yuer, en gy hebt zyne woorden gehoord uit het midden des vuers, 37 Want hy heeft uwe vaderen lief gehad, en hun zaed na hen verkoren. En hy heeft u geleid voorgaende met zyne groote magt uit Esypten, 38 Dat hy zeer groote natiën, en sterker dan gy, zoude uitroeijen tot uwer inkom- sten Ven dat hy u inleiden zoude, en u ge- ven hun land tot eene erfbezilling, gelyk gy ziet op dezen dag. 39 Daerom weet heden en denkt in uw, hert, dat den Heer God is in den hemel bo- ven en beneden op de aerde, en dat er geen ander is. 40 Bewaert zvn£ geboden en bevclingen, die ik u gebied : op dat u wel zy en uwen kinderen na u, en dat gy langen tyd moogt blyven op het land, heiwelkden Heer uwen God u geven zal. 41 Toen heeft Moyses dry steden uitgeschei- den over de Jordaen, aen de oostzyde, 42 Om dat daer toe vlieden zoude, zoo wie onwillens zynennaesten doodgeslagen heeft, en die te voren over een of twee dagen hem geen vyand is geweest : dat die mag ont- vlieden tot ecne van deze steden : 43 Bosor in de woestyn, welke gelegen is op het platte land uit Rubens geslacht : en Ramoth in Galaad, welk is in Gads geslacht : en Gulan in Basan, welk is in Manasscs ge- slacht. 44 Dit is de wet, de welke Moyses uit- geleid heeft voor de kinderen van Israël : 45 En dit zyn de getuigenissen en ceremo- niën, en vonnissen die hy gesproken heeft tot de kinderen van lsraél, als zy uil Egyp- len gegaen waren, 46 Over de Jordaen in de vallei tegen over den tempel van den afgod Phogor, in het land van Sehon des konings van den Amor- rheen, die in Hesebon woonde, denwelken Moyses verslagen heeft. En de kinderen van Israël uit Egvplen komende, 47 Hebben zvn land bezeten, en Ogs des konings van Basan land, der twee koningen van de Amorrheen, die over de Jordaen woonden, aen den zonnen opgang : . 48 Van Aroer, welke gelegen is op den • oever van de beek Arnon, tot den berg i Sion, denwel ken is Hermon, . I 49 Al het platte land over de Jordaen, aen HET BOEK DEUTERONOM1UM, V. 166 dé oosl/vde, tot aen do zee der wocstyn, en lot de beginselen des bergs Pltesga. KAPITTEL V. 17 N Movses riep alle die van Israël, en Jjj zeide tot hen : Hoort, Israël, de cere- moniën, en de vonnissen die ik spreek in uwe ooi en heden : leert die en volbrengt ze niet do werken. 2 Den Heer onzen God heeft met ons een verbond gemaekt in Horcb. 3 Hy heeft geeti verbond gemaekt met onze vaderen, maer met ons die nu tegenwoordig zvn en leven. '\ Aenzigt tegen aenzigt heeft hy ons gesproken op den berg uit het midden des vuers. . , , 5 Ik was den scheidsman en middelaer tusschen den Heer en u in die tyden, dat ik li zoude verkondigen zyne woorden : want .gy vreesdet het vuer, en klomt op den berg niet. En hv heeft gezeid : 6 lk ben den Heer uw God, die u geleid heb uit het land van Egypten, uit het huis der slaverny. • 7 Gy zult gcene vreemde goden hebben voor myn aenzigt. 8 Gy'zult voor u geen gesneden beeld maken, noch geene gelykenis, van alle din- gen die boven in den hemel, of beneden op de aerde zyn, en die in het water verkeeren onder de aerde. 9 Gv zult ze niet aenbidden noch dienen. Want ik ben den Heer uw God : een jaloer- schen God, der vaderen misdaed wederloo- nende op de kinderen tot de derde en vierde generatie, dengeenen die my haten, ri0 En doende bermhertigheid aen vele duizenden dengeenen die my lief hebben, en mvne geboden bewaren. 41 Gy zult den naem des Heeren uws Gods niet te vergeefs misbruiken : want hy zal niet ongestraft wezen die zynen naem over eeni* vdel ding gebruikt. 12 'Onderhoudt den sabbatdag, dat gy dien heiligt, gelyk u bevolen heeft den Heer uw God. ' 1 ., 13 Zes dagen zult gy werken, en doen alle uwe werken. 14 Den zevenden dag is den sabbat, dat is de rust des Heeren uws Gods. Gy zult op dien geen werk doen, gy, en uw zoon, en uwe dochter, uw knecht, en uwe dienst- vrouw, uw os, en uw ezel, en alle uwe behelpige beesten, en den uillander die binnen uwe stadspoorten is; op dat uw knecht en dienstvrouw rusten mogen, zoo wel als gy. . . _ 15 Gedenkt dat gy zelve ook in Egypten fïediend hebt, en dat den Heer uw God u jfaer uit geleid heeft met eene geweldige hand, en met ccnen uitgeslrekten arm. Dae- rom heeft hy u bevolen dat gy den sabbat- dag onderhouden zoudt. 16 Eert uwen vader en moeder, gelyk den Heer uw God u bevolen heeft, dat gy langen tyd leeft, en dat u wel zy in het land, het welk den Heer uw God u geven zal. 17 Gy zult niet dood slaen. 18 Noch gy zult geen overspel bedryven. 19 Gy zult ook niet stelen. 20 Noch gy zult tegen uwen naesten geene valsche getuigenis geven. 21 Gy zult uws naestens huisvrouw niet begeeren : noch zyn huis, noch akker, noch knecht, noch dienstvrouw, noch os, noch ezel, noch al dat hem toebehoort. 22 Deze woorden heeft den Heer gesproken tot alle uwe menigte op den berg, uit het midden des vuers, en der wolken, en des nevels, met eene groote stem, niet meer daer toe doende : En hy heeft deze woorden geschreven in twee steenen tafelen, dewelke hy my geleverd heeft. 23 Maer na dat gy de stem uit het midden der duisterheid gehoord had, en den berg zien branden, zoo zyt gy tot my gekomen, alle de prinsen der geslachten, en de oudste van geboorten, en hebt gezeid : 24 Ziet, den Heer onzen God heeft ons getoond zyne majesteit en grootheid. Wy hebben zvne stem gehoord uit het midden des vuers, en wy hebben heden geproefd, dat een mensen is levend gebleven als God met hem sprak. 25 Waerom zullen wy dan sterven, en waerom zal ons dit overgroot vuer verslin- den? Want is het zake dat wy voorts meer hooren de stem des Heeren onzes Gods, zoo zullen wy sterven. 26 Wat is a'le vleesch , dat het zoude mogen hooren de stem des levenden Gods, denwelken spreekt uit het midden des vuers, gelyk wy gehoord hebben, en dat die zoude mogen leven? 27 Gaet gy liever by hem : en hoort al dat den Heer' onzen God u zeggen zal : en gy zult tot ons spreken, en wy dat hoorende, zullen het doen. 28 En als den Heer dat gehoord had, zoo heeft hy tot mv gezeid : Ik heb de stem der woorden van dit volk gehoord, dat zy u ge- zeid hebben : zy hebben het al wel gezeid. 29 Wie mogte hun verleenen, dat zy zulk hert hadden, dat zy my vreesden, en alle mvne geboden onderhielden ten allen tyde, op dat' hun wel ga, en hunnen kinderen 111 de eeuwigheid? 30 Gaet en zegt hun : Keert wederom in uwe tenten. 31 Maer staet e?y hier by my, en ik zal u spreken alle mvne geboden, en mvne cere- HET BOEK DEUTERONOMIUM, VI. VII. 167 monicn en vonnissen : we'ke gy hun leeren zult, op dat zy die doen in het land, welk ik hun zal geven toteene bezitting. 32 Bewaert dan en doet hetwelk God den Heer u bevolen heeft : gy zult daer niet afwyken ter regter noch ter slinker hand : 33*Maer door den weg dien den Heer uw God u geboden heeft, zult gy wandelen op dat gylevet, en dat u wel ga, en dat de dagen uws levens verlengd worden in het land uwer bezittingen. KAPITTEL VI. DIT zvn de geboden, en ceremoniën, en vonnissen^ welke den Heer uw God ge- boden heeft, dat ik u leeren zoude, en dat gy die zoudt doen, in het land daer heen gy overtrekt om te bezitten : 1 Op dat gy den Heer uwen God zoudt vreezen, en allezyne bevelingen en geboden bewjren, welke Ik u gebied, en uwen kin- deren en kindskinderen, alle de dagen uws levens, op dat uwe dagen verlengd worden. 3 Hoort, Israël, en ziet toe dal gy doet het gene dat den Heer u geboden heeft, en dat u wel ga, en nog meer moogt vermenig- vuldigd wezen, gelyk den Heer uwer vade- ren God u beloofd heeft een land vloeijende van melk en honig. 4 Hoort, Israël, den Heer onzen God is een eenig God. 5 Gy zult lief hebben den Heer uwen God uit uw geheel hert, en uit uwe geheele ziel, eu uit uwe gansche slerkheid. G En deze woorden die ik u heden beveel, zullen wezen in uw hert : 7 En gy zult die uwen kinderen vertellen, eu die overdenken, zittende in uw huis, en wandelende over weg, slapende, en op- staende. 8 En gy zult ze binden, als een teeken aen uwe hand, en zy zullen wezen, en geroerd woi den tusschen uwe oogen. 9 En gy zult die schryven op den dorpel en de deuren uws huis. U) En als den Heer uw God u zal gebragt hebben in het land, waer voor hy uwen vaderen Abraham, lsaac, en Jacob zwoer : en dat hy u zal gegeven hebben groote en /.oer goede steden,' die gy niet getimmerd hebt,' 1 i En huizen vol van allerhande rykdom- men, die gy nietgemaekt hebt, waterputten die gy nieVgegraven hebt, wyngaerden en olvigaerden die gy niet geplant hebt, 15 En als gy zult geëten hebben en verzacd wezen : 13 ivo wacht u neersiiglyk, dat gy den lit er niet vergetet, die u geleid heeft uit het land van Egyplen, uit den huize der sla- vernv. Gv zult den Heer uwen God vreezen, en dien alleen dienen, en by zynen naem zult gy zweeren. 14 Gy zult niet gaen na de vreemde goden van alle de heidenen, die rondom u zvn : 15 Want den Heer uw God is een jaloersch God in het midden van u : op dat den toorn des Heeren eenigen tyd tegen u niet ge- stoord worde, en u van den aerdbodem weg hale. 16 Gy zult den Heer uwen God niet tente- ren, gelyk gy hem getenteerd hebt, op de stede* der tentatien. 17 Bewaert de geboden van den Heer uwen God, en de getuigenissen, en de cere- moniën die hy u bevolen heeft : 18 En doet dat behagelyk en goed is voor het aenzigt des Heeren, dat u wel ga : en dat gy inkomende moogt bezitten het aller- beste land, waer af den Heer uwen vaderen gezworen heeft, 19 Dat hy alle uwe vyanden zoude voor u vernielen, gelyk hy gesproken heeft. 20 Als u morgen uw zoon vragen zal, zeg- gende : Wat willen deze getuigenissen en ceremoniën, en regten, welke den Heer onzen God ons bevolen heeft? 21 Zoo zult gy hem zeggen : Wy waren Pharaos slaverT in Egypten, en den Heer heeft ons uit Egyplen geleid met eene gewei dige-hand : *22 En her ft gedaen groote teekenen en de ailerkwaedste" wonderen in Egyplen, tegen Pharao en al zyn huisgezin voor ons aenzigt, 23 En heeft ons van daer geleid, dat hy ons (daer in gebragt hebbende) geven zoude het land daer hv onzen vaderen afgezworen heeft. 24 En den Heer heeft ons bevolen, dat wy alle deze wettelyke geboden zouden doen, en onzen Heer God vreezen, op dat met ons wel ga alle de dagen ons levens, gelyk het heden is. 25 En hy zal onzer bermherlig wezen, is hel zake dat wy bewaren en volbrengen allé* zyne geboden, voor den Heer onzen God, gelyk hy ons geboden heeft. KAPITTEL VII. ALS den Heer uw God u zal gebragt heb- ben in het land, daer gy ingaen zult, om I het te bezitten, en als hy vele heidenen voor u zal uitgeroeid hebben, de Hetheen, en Gergezeen, en Amorrhecn, Chananecn, cn Pherezcen, en Heveen, en Jebuseen, zeveiiderlei volk veel meerder van getal dan gy zyt, en ster ker dan gy : " 2 Én dat den lieer uw God u die geleverd zal hebben, zoo zult gy die dood slaen dat er niemand over blyve. Gy zult met hen geen v rbond maken noch hun geene berm- hcriigheid doen, 168 HET BOEK PEUTKRONOMIUM, Vllï. 3 Noch met hun geene huwelykën maken. r,v /.uit uwe dochter zynen zoon niet «even, noch gy zyne dóchter nemen voor uwen zoon : 4 Want zv zal uwen zoon verleiden dat hy niy niet vol ge, maer dat hy meer zal de vreemde goden dienen. En des Hèereti toorn zal vergrammen, en u haeslelyk ver- nielen. ;> Maer liever zult gy hun dit doen : Hunne autaren werpt om, en breekt hunne beeld- werken, en hunne boschkens houwt af en hunne gesnedene beelden verbrandt. G Waiil gy zyt een heilig volk den Heere uwen Gode. Ü heeft verkoren den Heer uw God, dal gy hem wezen zoudt een eigen volk van alle de volken die op de aerde zvn. 