Reis door Noord Amerika
Dog dewyl de haaf haar by die gelegenheid van zo naby bekeken had , konde zy hem in \ vervolg niet meer voor hare ogen dulden , en ver¬ viel in ene uitterende ziekte., waaraan zy overleed. Op andere tydeti van het jaar is de Slang meer geneigd om weg te lopen dan om op de menfehen los te gaan. Dog egter zeiden velen dat zy ook nog diep in den zomer , en als zy niet meer in haren tyd is om te paren , menfehen en vooral kinderen die bang zyn , en die zy ziet dat voor haar gaan lo¬ pen , zal nazetten. Zelfs zeiden velen ondervonden te hebben , ,dat men ze bewegen kan om iemant natelopen, met namelyk haar te m- NEW JERSEY. 1749. 33 goyen , en ’t dan op een lopen te zetten. Ik kan dit niet wel in twyffel trekken , daar zo vele geloofwaardige lieden het my getuigden ; dog my heeft het noic willen gelukken , fchoon ik het altyd , als ik ’er gelegen¬ heid toe had , beproefd heb. Of zy my voor enen argliftigen bedrieger aangezien heeft , of wat anders hiervan de oorzaak geweeft is , weet ik niet. Maar zy ging altyd voor my met alle magt, gelyk een pyl, op de vlugt. Men fchreef hier te lande dezer Slange in ’t algemeen het vermogen toe Tover- van vogels en eekhoorns te betoveren , gelyk ik reeds aangemerkt heb. kragc. Ik weet niet wat ik hiervan denken zal. Zelf heb ik het nok gezien, dog ik heb meer dan twintig menfchen , en onder dezen zeer geloofwaar¬ dige lieden, de zaak als uit enen mond, fchoon zy zelfs op ver van mal¬ kander gelegen plaatfèn woonagtig waren, horen getuigen. Zy verze¬ kerden my op hunne eer dat zy het met eigen ogen gezien hadden , en fommigen was dit zelfs meer dan eens gebeurd. Maar men moet aan¬ merken dat ’er ene grote menigte vogels en eekhoorns zig in de bofïchen onthouden waar de Slangen zyn , dus het dezen niet bezwaarlyk valt enen van dezelven enen dodelyken hap te geven, waarvan zy niet ten eerften llerven , en dat de Slang onder den boom , waarop het diertje zyne toe- vlugt genomen heeft , blyft wagten , tot dat het of van het vergift of van de pynen door de beet veroorzaakt gedwongen worde nader by haar te komen. Het benauwde gefchreuw , dat de vogel of de eekhoorn maakt, kan door het vergift of de pyn veroorzaakt worden. Dog hier¬ tegen zoude men kunnen inbrengen , dat de beet der Zwarte Slang niet vergiftig is, en dat als de Slang zo ver gekomen was van een dier te by¬ ten zy het ligt zou kunnen vaflhouden zonder het op enen boom te la¬ ten ontkomen , of anders zou zy volgens hare gewoonte zig fchielyk om het zelve kunnen flingeren, en het, gelyk zy fomtyds wel met de hoen¬ ders leeft, dooddrukken of verflikken. Dog het voornaamfle dat tegen de zo even opgegevene verklaring wordt ingebragt is, dat die geloof¬ waardige lieden , van de welken ik dit verhaal ontvangen heb , allen hei¬ lig verklaarden, dat wanneer men, zo als de arme vogel ofeekhoorn op het punt flond van zig in den mond zyns vyands te moeten fmyten , de Slang onverwagt dood floeg, met een het nare gejammer van het betoverde diertje ophield , en de vogel , als ware hy uit een net ontfnapt , weg vloog. Enigen zeiden, dat wanneer de Slang maar een ogenblik genood¬ zaakt wordt hare ogen van den vogel of den eekhoorn aftekeren , het dier in vryheid geraakt , en weg vlugt. gift of de gekregene wonde verlolfen? (*) Het fchynt dan dat de op het dier geveftigde ogen der Slang het als betoverd of gekluifterd houden. Dog het ene en andere moet ongerymd en onbegrypelyk fchynen , fchoon het van vele zeer geloofwaardige lieden beveiligd , en hier te lande zo al¬ gemeen geloofd wordt , dat men zig zoude doen uitlacchen indien men ’er enigen twyffel omtrent tonen wilde. Ik late anderen deze zaak nauw¬ keuriger uitpluizen. De Slang bytde kleine vorfchen doodt en verllindt ze. Wanneer zy vo- geleyeren vindt, maakt zy ’er een gat in, en zuigt die uit. Als de hen¬ nen op de eyeren zitten, en zy in ’t nell komt, windt zy zig om derzel- ver lyf, en drukt ze dood, waarna zy de eyeren ledigt. De Heer Bar» tram had deze Slang zeer dikwyls op de hoogfte bomen zien kruipen ,. om naar eyeren te zoeken , en als zy weder uit den boom afkwam ging zy altyd met den kop voor aan naar beneden. Een Zweed verhaalde my dat hy eens ene dezer Slangen gezien had , die den kop van ene kip geheel in haren bek genomen en zig in een ogenblik om haar lyf geflin- gerd had > zo dat zy ze zoude dood gedrukt hebben , was hy de hen niet te hulpe gekomen met de Slang te doden. . Het hoen was naderhand weder volkomen frifch en gezond. Van melk houdt deze Hang zeer veel , zo dat, als zy eens den weg naar enen melkkelder gevonden heeft , het bezwaarlyk is ze daaruit te weren. Men had gezien, gelyk verhaald wierd, dat zy met de kinde¬ ren de melk uit het zelve kommetje gegeten had , zonder de kinderen te byten, fchoon die haar met de lepel op den kop floegen als zy te gul¬ zig was. Ik heb ze noit horen piepen. Zy weet zig meer als op de helft van haar lichaam cm hoog opteregten, om herom te zien. Zy verwiflèlt jaarlyks van vel, het welk men voor zeer goed tegens de kramp houdt, als men hef altyd aan het lyf draagt.. De Rogge begon thans te bloeyen... \Cr- jK heb dikwyls op myne reis met verwondering gezien welk een on- heid van ^erfcheid ’er ^ tulfchen de planten en de. aarde van de ene zyde ener beek gewasfen en die welken op de andere zyde derzelver beek gevonden worden , fom- op kleine tyds zelfs al is die beek niet groter dan dat men ’er over huppelen afftanden kan. Dit deed my telkens als ik ene wat grote beek of rivier ontmoette kandcr^ verwa£ten nleuwe planten te zien. De zaden kunnen met den ftroom en van’ van verre zYn nedergevoerd. Ook was zelfs de aarde niet zelden van aarde, ene geheel andere natuur dan aan de overzyde ener beek , zo dat zy aan (*) Deze aanmerkingen werpen ook ene grote zwarigheid op de uitlegging dezer zaak, hier boven I. D. bl. 137. in ene Aantekening door den Heer Fok¬ ster. gegeven, welke uitlegging anders niet onaannemelyk fcheen. PENS YLVANIE. PHILADELPHI A. 1749. 35 aan de ene zyde dikwyls zeer vet en vrugtbaar, en aan de andere dor en mager is. Ene rivier kan een nog groter onderfcheid maken. Zo zien wy wat een onderfcheid ’er is tuflchen New Jerfey en Penjylvanie , twee landfchappen alleen maar door de Dellaware van malkander ge- fcheiden. In Penfylvanie beftaat de grond uit ene loiïè aarde, met zand en klei vermengd , die zeer vrugtbaar is ; in New Jerfey vindt men meeft enen drogen , zandigen , en , enige plaatfen alleenlyk uitgenomen , onvrugtbaren grond. Zelden treft men daar henen , veel minder nog bergen aan. In Penfylvanie ziet men zelden enen Dennenboom ; in New Jerfey vindt men ’er gantfche boiïchen van» Des avonds kwam ik te Philadelphia aan. PbüadeU Den 22. Mai begonnen de by de Engelfchen zo genaamde Locufls, een foort van Krekels , voor den dag te komen. Zodra hunne, vleu- Krekels, gels droog waren vingen zy hun gezang aan , zo dat men in de boiïchen meende zyn gehoor te zullen verliezen. Dit jaar was ’er ene fchrikke- •lyke menigte van. In de verhandelingen der Kon. Zweedfche Maat- fchappy voor het jaar 1756. heb ik een omftandig narigt van hunne ei- igenfehappen en levenswys gegeven, werwaards ik den Lezer wyze. De Tulpenboom ftond den 25. Mai in vollen bloei. Het was zeeraange- De Tul- 'naam bomen zozwaar als onze Eiken met bloemen bedekt te zien die on- zen Tulpen zeer veel geleken , fchoon de reuk niet zeer lieflyk was. Een hoornloze olyf kleurige Kever, hebbende de randen en de na- Kevers, den der dekfels van de vleugels zwart, en het lyf bruin , zat op de bloemen van den Tulpenboom. Ik kon niet te weten komen of zy het zaadmeel der bloemen verzamelden dan of zy daar om te paren waren. Dieper in den zomer, als de Moerbeziën ryp waren, zag ik dezen Kever diepe gaten in dezelven maken , ’t zy om ze te eten , ’t zy om ’er eyeren in te leggen» Ook vond men naderhand dat zy veel¬ vuldig op de bladeren der Magnolia glauca zaten* De Aardbeziën waren thansopdehoogtensryp, en het Landvolk bragt Vrugtcn. de Karflen al volkomen goed in de Stad, egter waren ze nog niet overvloe¬ dig. Hieruit kan men evenwel van de Lugtiïreek des Lands oordelen. Den 26. Mai had men hier enen ftorm , Travado oï Travat gewoon- Een ilyk genoemd. Des avonds om tien uren, zynde de lugt zeer klaar , Travculo. kwam ’er uit het Zuidweften ene zwarte wolk met een zeker gefuis. Anders werd ’er geen wind befpeurd. Wy konden egter de aankomft van deze wolk uit het gefuis en het geraas dat de bomen maakten, en het welk hoe langer hoe nader by kwam , van verre befpeuren. Toen zy by ons kwam brak ’er een geweldige ftorm uit , die , in de ftreek waarin hy voortging, zware heiningen omverwierp, ze een goed ftuks wegs met zig voerde , en zware bomen ter neder fmeet. Daarop volg¬ de een tamelyk fterke regen, waardoor de ftorm verdween , en alles E 2 we- PENSYLVANIE. 36 weder ftil wierd. Zulke Travado's komen hier dikwyls des zomers , en brengen dit voordeel aan dat zy de lugt zeer bekoelen. Dog eg- ter doen zy ook grote fchade. Merendeels worden zy van zwaren don» der en blixem vergezeld. Zodra als het onweder voorby is wordt de lugt weder zo helder als van te voren. De De Magnolia glauca ftond den 28. Mai in vollen bloei. De bloe- Itevcr- men gaven enen lieflyken geur van zig, die des avonds vooral in de bos¬ boom. fchen den reiziger of wandelaar zeer verkwikte. Toen wat later de wil¬ de wyngaarden bloeiden was derzelver reuk niet minder aangenaam. Nog waren ’er verfcheiden’ andere bloemen die de- lugt met hare lief- lyke uitwaaflemingen vervulden. Dc Kal- De Smalbladerige Kalmia bloeide thans meed: overal. Zy wad ge- mia. meenlyk op zandige heiden , of andere magere gronden , waar weinig gewaden voort willen. In Penfylvanie , maar nog meer in New Jer- fey en in New 2 ork , is zy tamelyk gemeen , dog minder in Kanada. Zy blyft den winter over groen. Zy verfiert als zy in bloei flaat het kreupelbofch niet weinig. De bloemen zyn van een fchoon purper,, dog onder in hebben zy eenen kring van donker purper, en binnen in „ dien kring is de bloem ligt grauw. De bloemen zitten in bosjes ron¬ dom den deel gelyk als kronen, zo dat ’er de deel als ene opgefchik- te piramide uitziet. De Engelfchen noemen deze plant Dwarf Lat *• rel. Zy is, gelyk hare Zuder de Breedbladerige Kalmia , voor fcha- pen en ander klein vee vergiftig. Of zy het groter vee ook zo nade¬ lig is kan ik niet zeggen. Buiten het vermaak dat hare bloemen den ogen verfchaffen fchryft men haar geen ander nut toe. De Breedbladerige Kalmia dond ook in haren, beden luider , en dong met hare Zuder om den voorrang in fchoonheid. Dog gene van beiden kan zig , gelyk de Magnolia , op den lieflyken geur , dien zy geven , verheffen. Met zulk ene fpaarzaamheid en zulk een overleg deelt de alwyze Schepper zyne gaven uit. Geen wezen ontvangt al¬ les te gelyk, en elk ontvangt zyn deel., Hern- In Mai waren een groot getal Hernhutters uit Europa te New hutten . Tork overgekomen , die twee bekeerde Groenlanders met zig bragten, De zig hier ophoudende Broeders zonden terdonds enigen van hun uit om ze te verwelkomen. Onder dezen waren twee bekeerden uit de Wilden in Noord Amerika , en twee die van Suriname gekomen wa¬ ren. Deze drie foorten van uit de Heidenen bekeerde Hernhutters bevonden zig t’zamen te New Tork . Ik zelf had gene gelegenheid ze te zien. ; dog zulken die ze gezien hadden meenden zeer du> delyk opgemerkt te hebben , dat deze drie onderfcheiden’ volken , uit hoe verre van malkander gelegen’ oorden zy ook gekomen waren , nogthans in wezenstrekken en gedalte zeer veel naar malkander gele¬ ken, PHILADELPHIA. 37 *•» ken, alleen waren de Groenlanders wat kleinder. En hieruit wilden zy opmaken , dat deze drie volken van den zelven Kamvader uit Noach's geflagt voortgekomen waren. Hoe ver hunne mening, gegrond was kan ik niet zeggen. Den 30. Mai waren derype Kariïen al vry gemeen en goedkoop. 1^ari,c‘n** Jams is de naam van een foor: van wortelen , die men in de warmde Jams' delen van Amerika, Kerk teelt om ze te eten, gelyk men hier met de Potatoes doet. Ik proefde ze dien dag het eerft aan het huis van den Heer Franklin. Men had nog niet beproefd ze hier te planten , dog zy waren uit de fVefi Indien gekomen , en dus zyn zy hier iets zeld¬ zaams. Zy zyn wit , en fmaken byna als de Potatoes , dog kwalyk zo wel, zo dat ik het der moeite niet waardig agten zoude ze hier te po¬ ten, als zy al wilden voortkomen. Dit is de Diofcorea alata. Men maakt hier veel Kaas , dog zo goed niet als in Engeland, hoewel Kaas», fommigen van: oordeel zyn dat de Penfylvanifche Kaas oud geworden zynde de Engelfche niet wyken zoude. Ook kwam het my voor dat verfcheiden’ foorten van Kaas hier te lande gemaakt al zo goed als de Engelfchen waren. Een man van Boflon in Nieuw Engeland berigtte dat fommigen daar uitmuntende Kaas willen te maken , en dat hun ge¬ heim daarin bellond van zorg te dragen dat de koeyen op gene landen weiden waar het water brak is , want in dat geval zou de kaas zo goed niet zyn. Dog dit vereifcht nader onderzoek. Den 31. omtrent den middag nam ik de reis van' Philadelphia in Vertrek een klein Jagt aan , dat geKadig als de Dellaware open is tuiïchen YM} Philadelphia en Trenton heen en weder vaart. Wy zeilden den flroom 7^ * met fchoon weder en goeden wind op. Wy zagen enige Steuren van ^ tyd tot tyd wel enen vadem hoog uit het water opfpringen. Dit duur¬ de tot dat wy digt by Trenton waren , daar wy de Dellaware verlie¬ ten. Het land was aan de zydevan Penfyhanie laag, dog op die van New Jerfey was het wat verhevener, zynde de zandige oever heil dog niet zeer hoog. Aan beide de zy den zag men hoog # geboomte, welks- bla? den ’s winters afvallen. Het weder was gedurende de gantfche maand van Mai ,. als het niet Het we- regende , zo gefield , dat het des voormiddags Uil was , en ’s namiddags ^eiv een weinig, en fomtyds wat Kerker, begon te wayen. Ook was- het des voormiddags helder , dog na den middag betrok de lugt gemeenlyk een weinig dog zonder regen. De oever der Rivier was nu hoog dan laag. Hier en daar zag men De- oe- in de boflchen enige kleine huizen , en nu dan een enkeld matig Kenen vers. huis. De Rivier werd hoe langer hoe fmalder. Om drie uren na den. middag zeilden wy Burlington voorby. Burlington , de HoofdKad en de verblyfplaats van den Gouverneur Burling- 17 « ton. Li 3 van -Oevers* Voort- i cis» Trenton 38 N E W J E R S E Y. van New Jerfey , is ene kleine phats, twintig Eng. mylen van Phila~ delphia op den oofter oever der Dellaware. De huizen waren meren¬ deels van fteen, dog ft on den ver van malkander. De Stad heeft ene voordelige legging, dewyl ’er Schepen van ene vry aanzienlyke groot¬ te komen kunnen. Dog Phila delphia is haar een hinderpaal om ha¬ ren handel uittebreiden , want de eigenaars dier plaats hebben haar zeer grote voorregten gefchonken waardoor zy zo zeer toegenomen is dat zy -alle andere Steden den handel onttrekt. Het huis van den Gouverneur is niet groot dog van fteen, en ftaat digt by de Rivier. Het is het eerfte gebouw in de Stad dat men van Philadelphia komende in ’t oog krygt. Omtrent het vloeden en ebben der Dellaware , het welk men tot by Er ent on gewaar wordt, is aan te merken, dat als by volle maan het water by Kaap Plinlopen , by voorbeeld , ten negen uren voor den middag het hoogft is, men het hoogfte water op de Rivier by Chefer om een uur en tien minuten na den middag heeft , en te Philadsh phia om twee uur en tien minuten. Deze waarnemingen heb ik van den Heer Evans. De Oevers aan den kant van New Jerfy waren merendeels hoog en fteil, en beftonden uit een fteenkleurig zand, dog aan de overzyde was de grond ene zwartagtige vette aarde met glimmer vermengd. Op de zyde van New Jerfey zag men nu en dan enen Dennenboom,, dog zel¬ den op de andere , uitgenomen op enige weinige plaatfen , daar zy toe¬ vallig uit New Jerfey waren overgebragt. Tegens den avond, als het omtrent een uur geëbt had, en het zeer ftil was , konden wy het niet verder brengen , en moeften ’t anker om¬ trent zeven Eng. mylen beneden Trenton vallen laten. Hier lagen wy den gantfehen nagt. De boftchen waren vol van ligt gevende vliegen , die in menigte gelyk vonken tuftchen de bomen., en fomtyds dwars .over de Rivier vlogen. In de poelen maakten de Bulkikkers een ver- fchrikkelyk geweld, en fomtyds fchenen ’er meer dan honderd te ge¬ lyk het op een brullen te zetten. Ook hoorde men den Whifperiwill overal. Den i. Juni zettedenwy onze reis voort. De Dellaware was hier zeer fmal , en de oevers waren van dezelve gefteldheid als die wy den voorgaanden dag zagen voor dat wy Burlington bereikten. Des morgens om agt uur kwa- . men wy te Trenton aan. Den volgenden dag vertrokken wy van daar met den gemenen wagen. De velden waren meeft met weit, rogge , mais , haver, hennip en vlas bezaid. Op verfcheiden’ plaatfen vonden wy grote ftuk- ken met hennip. Kaftanjebomen vonden wy in vry grote menigte. Zy wieftèn dikwyls op zeer flegte gronden , die egter niet te droog nog te nat waren. Men zeide dat ’er vele Tulpenbomen in de boftchen wa¬ zen , dog wy zagen ’er genen op den weg. Den aangenamen geur tier NEW ] E K S E Y. 1749. dier in de moeraden wadende Magnolia's rook men reeds van verre , eer men zelfs den boom kon zien. De Pblox glaberrima Itond hier en daar vry talryk in de bodchen ; De Pblox hare rode bloemen gaven een. fchoon aanzien.. Zy wies hier in de flYern- zelve gronden als in Europa de Lychnis viftar ia en de Lychnis dioica . Andere ^ De Pblox maculata groeide veel op natte plaatfen , en was vol van bloemen, fchone , rode ,. welruikende bloemen. Zy Itond op zulke gronden daar by ons de Lychnis flos cuculi groeit. Als men by deze bloemen de Bart- fia coccinea , de Lobelia cardinalis, en de Monarda didyma voegt, heeft men de bloemen die ongetwyfeld de fchoonüe rode kleuren* tonen. De Sadafrasbomen waren overvloedig digt by de heiningen van tui¬ nen en boomgaarden. De huizen die wy voorby reden waren meed van hout. Op ene plaats was men bezig een huis te bouwen welks muren alleen van klei waren, uit de welke men hier ook de bakovens maakt. De Boekweit had zig hier op vele plaatfen in ’t wild voortgeplant. Bock» Wy zagen ’er den gehelen dag enkelde planten van in de bodchen en weit. op de velden , dog altyd digt by de wegen ; waaruit men kan opma¬ ken dat zy hier uit verliroide zaden is voortgekomen. Des avonds laat kwamen wy te Nieuw Brmswyk aan. Den 3;.. Nieuw Juni gingen wy met een Jagt naar New York de Rivier af. Deze had in ’t begin tamelyk hoge en fteile oevers van den roden deeny dien ^ ik al befchreven heb. . Hier en daar Hond ene Landhoeve , en wat ver¬ der zag men digt aan de Rivier grote koornlanden en weiden. Wy moeiten in het zeilen de tekens volgen van in den grond geltokene tak¬ ken met bladeren daaraan, welken den weg aanwezen dien men houden moeit om de ondieptens te vermyden. Eindelyk kwamen wy in zee 7 en zagen zuidwaards heen niets dan dezelve ; dog aan de linkerhand hiel¬ den wy altyd het valte land in ’t gezigt. Aan den mond der Rivier geko¬ men zynde konden wy kiezen of wy buiten om het Staten Eiland heen,, dan tuifchen het zelve en ’t valte land door zeilen wilden. Wy rigtten ons naar weer en wind en zeilden buiten om , dewyl het fchoon weder was, daar men by ltorm binnen door zeilt; en fchoon wy twee uren bleven valt zitten, arbeidden wy ons nogthans weder los, en kwamen des avonds om negen uren te New York aan , welke Stad ik al be- Er v tcliL fchreven heb... York, Den 4. Juni vond ik hier in de tuinen Wyngaarden , die uit Europa \yvn\ gekomen waren. Zy droegen jaarlyks vele zeer goede druiven. Als gaarden, de winter geltreng is bevriezen zy dikwyls tot aan den grond toe, maar met de lente botten ’er nieuwe fcheuten uit. De Aardbeflen werden nu dagelyks menigvuldig te koop geveild. Aardbcs- Een len* 40 Klaver. KarfiTen- bomen. Vifch. Rum. Long Island. NEW Y O R K. Een jonge Engelfchman u k Jamaika berigtte dat daar gene Aardbe- zien groeiden. De Slangen zyn zeer op deze vrugc gedeld ; dog zy zyn zo goed' niet als die in Zweden en Finland vallen. Buiten de Stad was hier en daar op de boogtens Klaver gezaid. Men was ten dele bezig met het afmayen der velden ; fommigen waren reeds gemaid, en de klaver lag op hopen om weggevoerd te worden. Aan den weg tuflehen Philadelphia en Brunswyk vindt men vele Karfïènbomen op de Landhoeven ; dog verder waren zy vry zeldzaam. Maar in New Tork voorby Staten Eiland vond ik ze weder menig- vuldiger. Dog daar waren hier zo vele verfcheidenheden niet van als ïn Penfylvanie. Ik zag hier weinig van de zwarte zoete , dog ‘meed van de zure rode karden. Men mogt op reis in de boomgaarden zo vele karden eten als men wilde, mits men de takken niet aan dukkera brake. Tudchen Brunswyk en Staten Eiland vond men vele Appel¬ boomgaarden. Den 6. Juni hoorde ik verfcheiden lieden van jaren verzekeren dat de vifch hier federt korten tyd merkelyk was verminderd. De Rum , een foort van brandewyn die uit fuikerriet gemaakt wordt, en hier fterk in *t gebruik is, wordt voor gezonder gehouden dan bran¬ dewyn , die uit koom gedookt wordt. Om dit te bevedigen zeide men , dat zy een duk varfch vleefch in Rum en een ander duk in brandewyn gelegd , en in beiden enige maanden gelaten hadden , waarna dat ’t welk in Rum gelegen had ’er zeer wel en gaaf, dog het ander geheel door¬ vreten en vol gaten uitgezien had. Dog deze proef fchynt my niet van de juidden te wezen. De Major Roder fort verhaalde, dat, toen hy op den krygstogt naar Kanada was, hy bemerkt had dat de Soldaten wanneer zy enigen tyd lang brandewyn zopen dierven , dog dat de Rum hun geen kwaad gedaan had, fchoon zy ze dagelyks enen langen tyd ge¬ bruikt hadden. (*) Long Island is de naam van een Eiland leggende vlak over de Stad New Tork in zee. Het noordelyker deel is veel vrugtbaarder dan het zuidelyker. Voorheen heeft 'er ene grote menigte van Wilden op ge¬ woond ; ook vindt men ’er nog ettelyken van , dog zy verminderen jaar- lyks, vermits zy ’t Eiland allengskens verlaten. Het zuider deel is wel het dorde ; dog de wyze Schepper heeft die onvrugtbaarheid door ene ver¬ bazende menigte van oeders , kreeften, krabben, allerleien vifch, en veler- (*') Dat onder de derke dranken de Rum de mind fchadelyke is, komt voor- namelyk van hare balièmagtige eigenfehap , die zy van de liiiker kiygt , welke de brandende kragt , allen derken dranken eigen , matigt. Hoe ouder de Rum is zoo veel te meer wordt deze brandende eigenfehap verminderd. Dit is onlangs , volgens de ontwyfelbaarde gronden der Scheikunde , door den Heer Dossxe , met duidelyke proeven , bewezen. F. t / LONG ISLAND. 1749. 4 1 velerhande zeevogels vergoed , die men daar veel overvloediger aantreft dan aan het noorder eind. Dit is de oorzaak ook waarom de Wilden zig aan het zuider gedeelte het meeft onthielden , dewyi zy voomamelyk van oefters en andere zeevoortbrengfels leefden. Nog kan men by ebbe in korten tyd ene gantfche kar vol oefters laden , die een enkelde, vloed op ’t ftrand gefmeten heeft. Overal op het Ei¬ land vindt men ene grote menigte van allerlei fchalen, die de Wilden voorheen daar geftroid hebben. Deze fchalen gebruikt men nu om ’c land te miften. Het zuidelykfte deel van ’t Eiland wordt meeft tot weiland , het andere tot koornakkers gebezigd. Men wil dat in ’t laatft genoemde deel de winter langer aanhoudt , en de fneuw langer leggen blyft. De menfehen zyn hier zeer vrugtbaar, lang en fterk. Den 10. Juni om den middag verlieten wy New York , en zeilden Vertrek, met weinig winds de Rivier Hudfon naar Albany op. Wy zagen zeer vele Schuiten , die van New York naar huis keerden , waar zy -eetwaren en andere goederen te koop gebragt hadden, die daar , we¬ gens de menigte van Ingezetenen en den fterken handel , wel gewild zyn. De Rivier liep hier van ’t .noorden naar ’t zuiden. Zy had eni¬ ge hoge uitftekken van land. Hare breedte zal aan den mond vyf vierden van ene Eng. myl wezen. Sommige Bruinviiïchen fpeelden op het water. In ’t begin was de oever aan de ooftelyke zyde , dat is die van New York , hoog en fteil, dog aan de andere gloyende en met hout bedekt. Egter zag men aan weerskanten landhoeven en koom-' akkers. De fteile oevers beftonden uit ene fteenkleurige aarde. Ook fommige kleine klippen van grauwen fteen vertoonden zig hier en daar. Omtrent tien of twaalf mylen van New York kreeg het land aan den weftelyken oever ene geheel andere gedaante , want daar vertoonden zig hoge bergen, loodregt fteil tegens den ftroom aan. Somtyds ftak een hoek uit in ’t water als ware het van een bolwerk. De bergen waren met klein eiken- en ander hout bewallen. Vele grote en kleine ftenen lagen aan den kant , zynde van boven neder gevallen. Deze bergen duurden enige Eng. mylen lang. Dog aan de oofter zyde was het land merendeels hoog , fomtyds gefchakeerd met bergen en val- lyen-, die meeft met blad verwiiïèlend geboomte bewaiïèn waren. Ook zag men hier en daar landhoeven. Op de heuvels lagen enige loflè ftenen. Wy zagen overal Bruinviiïchen , en op ene plaats enige Steu¬ ren (*). Wat hoger op vonden wy den ooftelyken oever fterk be¬ bouwd , en wy zagen vele fchone landhoeven , omringd van boom¬ gaarden en akkers , zo ver het gezigt reiken kon. Omtrent twee en twin- , (N) De New Yorkfche Steuren , die ik dit jaar overgebragt heb gezien , had¬ den korte ftompe neuzen , daar de Engelfcben lange fnoeten hebben. F. II. Deel F NEW Y O R K. De oor' fprong der Ri¬ vieren. 4- twintig Eng, mylen van New York verlieten ons de hoge bergen , en maakten als ware het enen rug dwars door ’t land van ’t ooften naar het weden. Ook veranderde de weftelyke oever, beftaande voorts uit vallyen en kleine bergjes. Het land was hier byna niet bewoond. De ooftelyke zyde egter bleef even bekoorlyk van gedaante. Na ene wyl in ’t donker gezeild te hebben , wierpen wy ’t anker , des te meer de- wyl het fterk begon te ebben». Wy bleven hier den gantfchen nagt leggen. Den ii. des morgens vervolgden wy onze reis met den vloed. Wy zeilden voorby de Highland Mouitains , die ooftelyk van ons lagen.. Zy beftonden uit grauwe rotfen,. waren hoog en vry fteil en met blad verwiftèlende bomen, Dennen en rode Ceders bedekt- Aan de weder zyde was het land vol van klippen ,. dog die de hoogte niet hadden van de- bergen aan den anderen kant. Wy konden niet wel de toppen dier bergen befchouwen, dewyl zy met enen dikken nevel omgeven waren.. Ook zag men gene landhoeven, vermits het land te- vol klippen was. De afdand van dit gebergte van New York reken¬ de men op zesendertig Eng . mylen.. Enige mylen verder hadden wy nog heuvels en klippen aan de? wedelyke zyde en aan de oodelyke ene verwifleling van groter en kleinder bergen en dalen, bedekt met geboomte. Schoon de bergen digt aan de Rivier niet hoog waren,, wierden zy allengskens hoger en hoger, hoe verder zy land waards in kwamen- Daarna vertoonde zig niets dan zeer hoge ronde bergen en dalen , die beiden met hout be¬ wallen waren. De dalen zei ven waren eigenlyk niets dan lage klippen en rotfen, die op vele plaatfen nevens de Rivier loodregt fteil afgin¬ gen. De breedte van* den ftroom bedroeg gemeenlyk een musketfchoot, dog fömtyds wel twee of drie.. VérfcheidenV foorten van visfchen fprongen in ’t water. Om tien uren voor- den middag ging de wind leggen,, en wy waren genoodzaakt de riemen te gebruiken. Op ene plaats aan den wefter oever zagen wy een rood gefchilderd hou¬ ten huis , en men zeide dat een weinig hoger op een zaagmolen ftond. Buiten dit zagen wy dezen voormiddag nog huis nog bouwland. Het water der Rivier was hier niet ziltig meer. Dog men zeide dat het fomwylen by enen zuidweften wind nog veel hoger brak bly ft. Ook fcheen hier het water donkerder dan meer naar beneden. Het is ene zware , zo niet ondoenlyke zaak , den oorfprong der Ri¬ vieren in ’t algemeen te verklaren. Enigen kunnen wel uit ene verza¬ meling van water ontftaan zyn , . dat door enen zwaren regen of ander toeval vergaderd is geworden , en de kanten der verzamelplaats over¬ treden is, of zig op ene andere wys enen doorgang gemaakt en zynen loop naar den kant genomen heeft, waar het den minften wederftand ont- 43 NEW YORK. 1749. ontmoette. Dit is veelligt de oorzaak waarom zo vele Rivieren, zelfs langs vlaktens zo krom lopen. Egter fchynt het dat fommigen haren oorfprong in de fchepping zelve hebben, en dat de alwyze Schep¬ per toen reeds den weg die derzelver wateren nemen zouden aange¬ wezen heeft, want het is niet waarfchynlyk dat zy alleen uit enen toe- valligen overloop van wateren ontftaan zyn. Onder deze laatfte foort van Rivieren mogen wy de Hudfon wel rekenen. Haar loop , hare oevers , alles moeft verwondering in my verwekken. Zy begint een goed ftuk boven Albany , en loopt lynregt van ’t noorden naar het zuiden tot by New Tork. Dit is ene langte van ten minften honderd en zeftig Eng. mylen ; want de kleine bogten die zy fomtyds maakt hebben haaft niets te beduiden. Op fommige plaatfen tuflchen New Tork en Albany zyn ryen van bergen , lopende ooft en weft , en , het geen zonderling is, deze bergen lopen zonder affnydingen voort tot dat zy aan de Hudjon ftuiten , die ze plotsling aflhydt , zo dat hunne kanten loodregt fteil tegens de Rivier ftaan. Dus is hier ene opening zo breed als de Rivier-. Dog aan de overzyde vangen de bergen weder aan , en lopen verder weftwaards. Het geen nog aanmerking verdient is , dat de Rivier in die opening al zo diep , zo niet dieper is , als op andere plaatfen. Het is wonderlyk te zien hoe loodregt de kan¬ sen der bergen tegens den ftroom zyn. En het fchynt, dat indien de Voorzienigheid deze opening niet gemaakt had , al het land meer naar boven altyd onder water zou geftaan hebben , dewyl dit gebergte , gelyk een dam , het aflopen van het water zou belet hebben. Waar¬ om gaat nu deze Rivier zo lang in ene lynregte ftreek voort ? Waar¬ om leggen deze doortogten tuflchen de bergen onder dezelve middaglyn? Waarom zyn er Watervallen digt by (Se doortogten , of ten min- ften ondïeptens met fteenagtige gronden? W Y wierden nu hoe langer hoe meerder verfchrikkelyke hoge en fteile bergen aan beide de oevers gewaar , die op het maken van enig geluid enen fterken weerklank gaven. Hoe hoog en fteil deze ber¬ gen ook wezen mogten , waren zy egter met laag hout bewallen. Van hier konden wy , ver noordwaards van ons , de zogenaamde Blauwe Bergen zien. Ook fcheen het land verder op tamelyk be¬ bouwd en min bergagtig te zyn. De Schipper vertelde dat men in enen dezer bergen aan de weft- zyde der Rivier dikwyls des nagts een ligt zag, ’t welk het volk voor enen Karbonkelfteen hield. De laatfte dezer hoge ten weften leggende bergen wordt Butter - hill genoemd. Het land werd verder op vlakker; ook begon men meer landhoeven en akkers tuflchen de hoogtens te ontdekken. Eer wy deze bergen te boven waren liep ons de wind tegen , zo dat wy F 2 la- NEW Y O R K. '44 laveren moeften, het welk zeer langzaam in zyn werk ging, alzo de Ri¬ vier hier niet boven een fnaphaanfchoot breed was. Eindelyk en wind en ebbe tegen krygende, wierpen wy het anker, waarop wy aan land traden om te zien wat daar merkwaardigs mogt te vinden wezen. Sassafras- en Kaffanjebomen wieflèn hier veel , ook hier en daar een Tulpenboom. Ook Honden hier enige breedbladerige Kalmias in bloei-, dog de bloemen waren wit. * Kort na den middag begon het uit het zuid weffen tewayen, dus ligc- ten wy het anker. Wy hadden juift Itil gelegen op de plaats daar het fteile gebergte eindigt. Het beffond uit grauwen rots, en- op den kant van ’t water lagen vele kleine Henen. Zo dra wy de bergen verlaten: hadden wierd het land vryer, vlakker en wat verheven.. Ook wierd de Rivier byna ene Eng. myl breed; Na enigen tyd zeilens befpeurden wy gene bergen meer nevens de Ri¬ vier; maar ten ooflen ging ene ry van bergen noordooH, welker zyden ter halver hoogte met hout bedekt zyn. Dog de toppen waren gemeen- lyk kaal. Miflchien dat van wegen de Herke zonnefchyn , de droogte en ’t ge¬ weld der winden , die men hier heeft , daar niets wilde voortkomen. (*) Op de ooHerzyde was het- land meer bebouwd als- aan de weflelyke, daar ons zelden een huis, maar alleen louter boflchen, fchoon het Land vlak was, voorkwamen. Omtrent zes en vyftig Eng. mylen van New York was het land niet zeer hoog , dog overal vol houts , uitgenomen dat hier en daar ene boerdery wierd aangelegd. De hoge bergen , welken wy dezen namiddag verlaten hadden , vertoonden zig nu- over de bos- fchen heen. De Highlands Moutains liepen niet noordelyker aan de ene zyde der Rivier dan aan de andere. Hunne kanten die niet naad de Ri¬ vier waren gingen niet loodregt maar gloyende op , zo dat men, ze, fchoon niet zonder moeite , beklimmen konde.. Kalk. Men brandde kalk op verfcheiden’ plaatfen langs de Rivier, waar de grond enigfins verheven was. De Schipper zeide dat men daar enige Eng. mylen ver enen fchonen grauwblauwen Heen vond waaruit men kalk brandde , dog verder vond men genen kalkdeen dan te Albany. Bcmce. Wy voeren een klein uitflek lands op den wefteroever voorbydat Dank¬ te genaamd wierd, omdat, zo als men zeide , de- Hollanders zig op die plaats voorheen eens vrolyk gemaakt en gedanH; hadden , dog ene menig¬ te (*) De Heer Kalm bedriegt zig als hy denkc dat op de toppen dezer bergen niets wil waffen van wege de kragt der zonne aldaar , dewyl het algemeen bekend, en. op de ondervinding gegrond is, dat de zon zo grote uitwerking niet maakt op de toppen der bergen als in de dalen, en de koude verhindert dlkwyls het hout op de toppen der bergen te waffen.. \ NEW Y O R K. 1749. 45 'te Wilden, die met hun gekomen, waren, zouden hen allen hebben om- gebragt. Des avonds laat wierpen wy ’t anker,, hebbende en wind en ebbe tegen. Men had hier omtrent twaalf vadem waters. Des na'gts zagen wy vele ligtende vliegen , die fomtyds op het want kwamen zitten. Den 12. Juni voeren wy voor ty, dog tegen wind, den ftroom op; De Rivier was hier een musketfchoot wyd. Het land aan beide de zy- den was enigfms laag, en beftond uit lage klippen en fteenagtige velden, dog was doorgaans met hout bedekt. Het was zo liegt dat zig ’er nie- mant wilde nederzetten. Enige Eng. mylen bleef het land zo , zonder dat men ene enkelde landhoeve ontdekken kon. Om elf uur voor den middag bereikten wy een klein Eiland midden in de Rivier leggen ¬ de. Hier is men ten halven wege tuflchen New Tork en Albany. Het land was nevens den. ftroom laag, en fteenagtig. Dog verder op zag men met hout bewallen’ bergen , vooral aan de weftzyde der Rivier ,. en nog ver¬ der weg keken de zogenaamde Blauwe Bergen over de eerften heen. Tegen den middag wierd het ftil , dus wy weinig vorderden. Het land was hier , vooral tegens ’t ooften , wel bebouwd , dog het fcheen zeer zandig te zyn. Een der vlekken-, die hier lagen, heette Strasburg ; het Stras wierd van vele Duitfchers bewoond. Weftwaards zag men hier en daar burg. enige nieuw ontgonnen akkers. De Blauwe Bergen waren hier vandaan zeer duidelyk te zien. Zy ftaken door de wolken door , en keken boven alle de anderen heen. De ftroom was voor Strasburg ene. Eng. myl breed. Men gebruikte hier tot tindel een geel zwam (*), dat ep de Ahorn¬ bomen waft. Dat van den roodbloemigen Ahorn (f) wordt voor het befte gehouden. Na dat agtte men het meeft ’t welk van den Suikerahom (§) .komt.. Een weinig van Strasburg legt ene plaats Campen Rheinbeck ge- Campen. -Roemd. Het is van de Rivier af, en wordt van vele Duitfchers be- Shein- woond , die ’er ene kerk hebben. Deze ftad kan men van de Rivier niet bcc':* zien. Om twee uur na dën middag begon het uit het zuiden te wayen , zo dat wy goeden wind hadden. Wy zagen fraye akkers , wel gebouw¬ de hoeven en fchone boomgaarden. Op den weftelyken oever was het land ook enigfins hoog, dog nog meeft met hout bedekt, alleen vertoon¬ de zig hier en daar , dog fchaarich , ene landhoeve. De Rivier liep lyn- regt noordwaards , zo dat wy ’er geen einde van zien konden. Zy was nop de meefte plaatfen ene Eng. myl breed; De wind was ons den gantfchen nagt gunftig, zo dat ik gene gcle- F 3 gen- (*) Agaricus, (f) Acer rubrum, <J) Acer faccrarium, Ti E W Y O R K. 4$ genhéid had naar de gedeldheid des lands onderzoek te doen. Den 1$. des morgens om vyf uur waren wy , zo als men ons berigtte, maar negen Eng. mylen van Albany , Het land was .Jaag aan beide de oevers, •en geheel byna met hout bewallen, uitgenomen dat hier ene kleine boer- dery is aangelegd. Aan de Rivier lagen natte , met rietgras (*) bewas- fene weiden , en dezen maakten verfcheiden kleine Eilandtjes uit. Wy zagen gene bergen. Wy haaftten ons naar Albany en hadden aan weers¬ kanten meelt lage landen, die egter, hoe nader wy by Albany kwamen, des te beter bebouwd waren. Men had hier het gebruik van hoidapels onder daken te zetten , die men kan laten ryzen en dalen, (f) De huizen die men van tyd tot tyd zag, waren ten dele van Iteen, ten dele van hout. De Rivier was zelden breder dan een fnaphaanfchoot , en had verfcheiden’ zandbanken , zo dat men het vaarwater diende te kennen.' Eindelyk kwamen wy ’s morgens Albany, om agt uur gelukkig te Albany aan. ■jagien. Alle de Jagten., die tuflchen New Tork en Albany varen, horen in de laatlte dier plaatfen t’huis. Zy gaan zo lang het water open is geda- dig over en weer. Van Albany vervoeren zy voomamelyk plan¬ ken , en ander timmerhout , meel , erwten , en pelteryen , die men - van de Wilden koopt, of die ’er de Franfchen in ’t geheim naar toe brengen. Zy keren byna ledig terug , uitgenomen dat zy enige koopwa¬ ren , waarvan de Rum de voornaamde is , medenemen. Deze laatde waar kunnen de Ingezetenen van Albany niet ontberen, dewyl zy daar door de ogen der Wilden zo weten te verblinden , dat dezen hun de pel¬ teryen naar goeddunken fchatten laten. Deze Jagten zyn tamelyk groot, hebben goede kajuiten, zo dat men daar zeer gemakkelyk in is. Zy zyn gemeenlyk van rood cederen , of van wit eiken hout. Dikwyls is de bodem van witten eik, de zyden van roden ceder, omdat het laat- ffce hout veel langer onverrot blyft dan het eiken. Dog dewyl het cede¬ ren hout ligt bard als het ergens tegens floot, en de Hudfon op ve¬ le plaatfen vol is van zandbanken en klippen, waarop de kiel fom- tyds raakt, zo kied men liefll eikenhout voor den bodem, dewyl het weker is en niet zo ligt fplyt. En daar de kiel onder water is Haat zy niet zeer bloot aan verrotting. Kanoes. ][)E Kanoos, die deze Jagten by zig hebben, zyn uit een enkeld Huk houts gemaakt, dat uitgehold is. Zy zyn van voren en van ag- teren puntig, dikwyls drie of vier vadem lang, en zo breed als de dikte van den dam het toeliet. De roeyers zitten niet onder ’t roeyen, maar voor en agter daat een man met ene korte riem in de hand, waarmede zy het vaartuig doen voortgaan. Ieder jagt heeft ’er twee. De Kanoos die (*) CareX' (t) Dit gebruik zal men denkelyk van dc Hollanders ontleend hebben. 4 7 / Ä L B A N V; i/'4pi die te Albany gemaakt worden zyn meed van wit dennenhout. Zy kun¬ nen agt of twaalf jaren duren, vooral als zy van buiten met een mengfel van teer, vet en verw bedreken zyn. Te Albany heeft men geen ander hout dat ’er goed toe is dan het witte dennenhout; maar te New York maakt men ze uit rood cederen hout. Gemeenlyk zyn ’er gene banken in, maar men moet op den grond zitten, want als ’er banken in waren zoude men in gevaar zyn van omteflaan, indien men het evenwigt niet wel bewaarde. Battoes (*) noemden de Engelfchen een ander foort van fchuiten , Battors. die men in Albany veel gebruikt.- Zy zyn van witte dennen of vuren planken gemaakt. De bodem is plat, om des te beter over ondieptens voorttekomen; de einden zyn puntig en wat hoger als in het midden. Men zit ’er in, en roeit ze gelyk wy onze boten doen. Zy zyn vry lang, fomtyds drie en fomtyds vier vadem. Het boord is altyd loodregt, en van twintig duim tot twee voet hoog , en de breedte in het midden is omtrent twee ellen; Men bedient zig hier van dezelven voornamelyk om koopwaren naar de Wilden te voeren, in geval de dromen vaarbaar genoeg zyn , en men de fchuiten niet een huk wegs over land dragen moet, want de fchuiten die uit den bad van bomen gemaakt zyn barden te ligt als zy doten, en de Kanoos laden niet veel en flaan te ligt om. Ik zag hier genen van dat foort van fchuiten als men gevvoonlyk in Europa gebruikt.. De koude doet te Albany veeltyds grote fchadè. In den zomer Koude. - gaat ’er nauwlyks ene maand voorby die niet enige nagten geeft dat het vried.. Dé lente komt hier zeer laat; het vrred dikwyls des nagts in April en Mai, waardoor de bloeifems veel lyden. Men vreesde dit jaar deswegens zeer voor de appelen. Zelfs vriezen wel de bloei¬ fems der eiken in de bodchen dood. In den herfd houden de warme dagen en nagten lang aan. Tegens het einde van September begint het des nagts gemeenlyk te vriezen, dog vooral in Odtober. Van ’t begin of ten minden het midden van November af tot in Maart of April (f) moet men het vee in de- dallen houden ,- en met hoi voeden. 