Gezondheidslessen voor zwangere, barende- en kraamvrouwen
zijn voor mij nadeelig ‚ welke voordeelig? Wij zullen trachten: deze zoo kort mogelijk te be antwoorden. | | | De vrucht welke iedere. zwangere ‚by zich draagt , is door broze en teedere bloedvaten; met de ‘baarmoeder vereenigd. Deze bloedvaten: hate of scheuren zeer. liet, wanneer het lig- chaam. en vooral het onderlijf of geschokt of sterk, bewogen wordt. Eene zoodanige verbre-: king of scheuring. dezer bloedvaten is. echter‘ zeer nadeelig: want ( daardoor ontstaat niet alleen. eene uitstorting van bloed „ hetwelke zich mees tentijds door de scheede naar buiten ontlast „ maar ook geeft dit dikwijls aanleiding , dat de vrucht ‚ in welk tijdperk der een ook, uitgedreven, dat is: geboren wordt; daarom: moeten. zwangere zich. voor iedere beweging. ' wach E55 5 Wachten; die het ligchaam en vóoral het ön= derlijf schokt: als springen , dansen; rijden; te paard of in een wagen; die sterk stoot; enz+ Mij zijn onderscheidene vrouwen bekend; die, na onvoorzigúg uit eene koets gesprongen 16 zijn; eensklaps en onverwachts door eene sterké bloedvloejing overvallen werden en zelfs spoe- dig daarna hare vrucht moesten verliezen. Dat voor het overige elke zwangere zich voor uit= wendige beleedigingen; als slaan, stooten in. acht moet nemen; zal even zoo weinig herin= nering.behoeven; als dat zij zich niet aan spoe= dig vermoeijenden en te veel inspanning vor= derenden arbeid behoort over te geven: ‚De beste beweging voor eene Zwangere vrouw is dagelijks bij goed weder eene wandeling in. de Man lucht en in het open veld, Het rijden, in een’ wagen kan dan alleen toegestaan wor den; wanneer de weg effen is; het rijtuig Ir, riemen hangt of op veeren rust en weinig Stoóte Het varen in een schip is onschadelijk bi sulte en’ wanneer het water effen is. Ik zou echter geene zwangere vroúw aanraden zich op zee té begeven; uit vrees van door harden wind of door eenen storm overvallen te worden want door het slingeren en stooten van ten vaartüig 6 2 wor= — 56 — worden. bij vele de zoo lastige toevallen der zeeziekte geboren, waardoor maar al te dikwijls eene miskraam of te vroegtijdige bevalling pleeg te onistaan. Heeft men daartoe gelegenheid, dan is het zachte schommelen niet af te raden, in-- dien. daardoor geene duizeling of misselijkheid ontstaat. - Bj dit alles, wat wij over beweging en rust. gezegd hebben, kunnen wij ons niet we&rhouder. nog eene waarschuwing te voegen. Vele vrou-- wen, vooral die uit de hoogere ‚standen, en. wel het meest de jong gehuwde, brengen, door- zich ook gedurende de zwangerheid aan de echtelijke omhelzingen over te geven , niet alleen. veel nadeel aan hare gezondheid toe, maar ge- ven ook daardoor dikwijls aanleiding tot eene: te vroegtijdige - geboorte der vrucht. Het is daarom altijd nuttig, dat zwangere vrouwen. zich. van de huwelijksgemeenschap onthouden 5. wanneer. debelve met de meest mogelijke rust- en. met. het, sparen van den. zwangeren buik geschiedt, is zij eehter minder nadeelig. . Indien. men het eerste ook niet altijd in acht neemt „ zal ‚men toch best doen daarbij op het laatste te letten. Alles, wat wij der zwangere aangaande bewe- ging “ging en rust des ligchaams hebben aangeraden, willen wij ook op den geest toegepast hebben ; daarom mijde de zwangere zich voor alle schok- “kende gemoedsbewegingen en hevige hartstogten, dewijl zij niet alleen voor het geheele ligchaam schadelijk zijn, maar ook: tot eene te vroeg- tijdige bevalling aanleiding kunnen geven. Er zijn sommige vrouwen uit den beschaafden “stand , die zich ook, gedurende hare zwanger- heid, aan zoodanige letteroefeningen overgeven > waarbij vele inspanning van den geest vereischt wordt, en dit is in meer dan één opzigt na- deelig voor de gezondheid: Verlangen zij ech- ter, in oogenblikken van verpoozing harer huisselijke bezigheden, een boek in handen te. nemen ,dat den geest aangenaam’ bezig houdt en. vervrolijkt, daartegen heb ik niets in te bren- gen. Boven alles nadeelig zijn haar de zooge- naamde ter nederdrukkende hartstogten,. als vrees, droefheid, verdriet, schrik, enz. die de gezondheid ondermijnen en het ligchaam ver- zwakken. Dit zelfde geldt ook omtrent. eene te levendige verbeeldingskracht, welke maar alt te dikwijls bij zwangere vrouwen wordt aange- troffen ; want niet zelden beelden zij zich ins dat het kind, waarvan zij zwanger zijn, niet G 5 goed — 58 — goed gevormd, en aan het cen of ander. dier gelijk zij, en stellen zich zeer: levendig en als „zeker voor den geest, dat de verlossing voor haar ongelukkig zal afloopen , en dergelijke din- ‚gen meer, en leven daardoor. in eene. gedurige vrees voor. datgene, wat. komen zal. ‚Alles, wat zulke onaangename. indrukken kan veroor- ‚zaken , moet derhalve met de meeste zorg van, de zwangere verwijderd worden; integendeel zoeke men bj haar eene opgeruimde, vrolijke en zorgelooze stemming der ziel aan te kweeken, en te onderhouden, want dit heeft niet alleen op de zwangerheid , het baren en het kraam= bed , maar vooral op de vorming „groei en ge= heel het volgende leven van het kind den groot» sten invloed. __Ook is het waken: en slapen , voor het men- scheljke geslacht in het algemeen, en in het bj- zonder voor de: zwangere vrouw van het groot- ste belang. Ook: zij behoort hierin. niet van, den gewonen, regel af te. wijken. » Zij die zwan ger zijn en te lang slapen, maken zich traag en- loom ; zij „daarentegen, die te weinig’ rusten ,; vermoeien zich te veel en maken hare, zenuwen: al te gevoelig. Men:kan echter: over. het. alge meen aannemen, dat eene zwangere vrouw „alle 24 24 urn, zonder nadeel voor ‘lire gezondheid, ı&2 uren meer slaap verdraagt, dan eene niet zwangere, Daer nu een geruste slaap zeer ver- kwikkend en tevens het beste middel ter ver- sterking is, moet zij alle middelen aanwenden, omzich dien &gen te maken’, en dit Kin veel al geschieden, wantieër zij, telkens niet te laat in den avond, eene spaarzame maaltijd gebruikt; zij zich steeds in eene: vrolijke ven: kalme ge- moedsg esteldheid wacht te houden; zij over dag van eene matige ligchaamsbeweging gebruik maakt, en zij zich ín eene ruime luchtige slaap+ kamer vroegtijdig ter. rust begeeft. «Ook «de nachtkleeding en de houding,'welke zij in het bed aanneemt, brengen hiertoe veel bj, en moeten daarom zoo ongerigt zijn, dat het on- derlijf daandoor op ‘geenerhande wijze glen of gekneld wordt, Hiermede nu het belangrijkste over u zwân= geren toestand; over het: genot der vrije lucht 3 over het gebruik van spijs en drank ; over klee= ding, beweging, rust, waken en: slapen afgehan- deld hebbende, blijven er hog eene menigte zeer noodzakelijke leefregels over, waarvan wij-u' niet onkundig kunnen laten, — doch hierover in de volgende voorlezing. CG 4 DER- DERDE VOORLEZING, t Vervolg der leefregels voor zwangere vrouwen. He zijn de borsten der vrouw, welke na de geboorte van het kind, deszelfs voeding moe- ten overnemen; en werwaarts ook na de ver- lossing de ee sappen gevoerd worden, welke gedurende de zwangerheid aan de baar- moeder en van daar der vrucht ten deel wer- den. Tot deze belangrijke verrigting, de af- scheiding van het zog, worden zij reeds in de zwangerheid voorbereid. De melkyäten ‚ welke zij bevatten, ontwikkelen zich gedurende dien tijd, en beginnen dikwijls reeds in de laatste weken, een melkächtig vocht af te scheiden. Daarom zwellen ook de borsten op, nemen meer en meer in omtrek toe, en dit behooren de zwangere door hare Heli: niet te ver- hinderen ; maar moeten veelmeer deze uitzet- ting der börden bevorderlijk zijn, en dit kun- nen — 41 — nen zij door derzelver bedekking zoodanig, ins rigten, dat zij, aan den eenen kant, niet ger drukt of bekneld; en aan de andere zijde, niet aan koude bloot gesteld worden, dewijl beide zeer nadeelig is. Daar bij de meeste vrouwen de tepels te zacht, te veel ingedrukt en te klein zjn, moeten zij tegen het einde der zwanger- heid er op letten, om deze gebreken te verbe- teren, omdat anders het zogen daardoor zeer moejeljk wordt: zijn de tepels te klein, dan is het kind niet in staat dezelve te vatten 3-zijn zij integendeel te zacht, dan worden zij zeer ligt raauw gezogen; en het borst geven wordt ‘of buitengewoon pijnlijk, of moet daardoor ge- heel en al opgeschort worden. Te kleine of ingedrukte tepels vergroot men het best en maakt hen tot het uitzuigen bekwamer, wan- neer men dezelve 4 of 6 weken vóór de be- valling door middel van een zuigglas of eene gewone tabakspijp 4 — 6 keeren daags buitens waarts laat uitzuigen. Dikwijls bereikt men zijn doel door eenige ‘weken vóór de bevalling, zoogenaamde speen- dopjes te dragen, van hout of nog beter van krijt gemaakt, die voor het aanleggen, eenigen tijd in brandewijn hebben gelegen. Ook weten : 05 som- == -gommige vrouwen de kleine tepels daardoor te vergrooten, dat zij dezelve met de vingers ceni- ge keeren daags uittrekken, Ik kan niet nalaten u’ nog een’ middel mede te deelen, hetwelk door den Hoogleëraar oSTANDER te Göttingen is uitgevonden, Het bestaat úit één stukje elas- tieke gom ter breedte en lengte van cen dúim, dat in het midden van eene ronde opening voorzien is van omtrent drie lijnen in de door= meter, Een zoodanig doorboord stukje elastieke gom maakt men warm, en rekt het met de ‚vingers zoo ver uit, als het, zonder te scheù- ren verdragen kan. Brengt door de apening den te korten tepel, haalt dien buitenwaarts , en laat het stukje gom’, zoo na mogelijk aan de „Borst, zieh“ te zamen trekken, waardoor. het inkrimpen van den tepel verhinderd wordt. Om hierin echter go&d te slagen. dient men onder scheidene stukjes gom met gaten van verschil- lende wijdte in gereedheid te hebben; want is het gat te maauw, dan zwelt de tepel op en wordt pelijk; is het integendeel te wijd, dan trekt zich de tepel wederom terug, en de ring valt af. Zijn de tepels te zacht en de huid zeer dum, dam moet men middelen in het werk stel- IKB ‚on hen te verharden. Hiertoe zijn dien- stig N stig dagelijks herhaalde wasschingen met argues ‚busade, rum, arak, brandewijn enz; waarmede men evenwel reeds 4 of 6 weken: vóór -de' “bez ‚valling dient te beginnen. De engelsche vrou= „wen gebruiken om de huid der tepels te “verk harden , «een eenvoudig middel, - zij branden. namelijk ‚met een gloeiend ijzer in een stuk brood een rond: gat, waarin de tepel past’, en. bevochtigen hetzelve met: roden wijn. Is -de huid, der tepel integendeel te hard, te broos en als gespleten, dan is het nuttig dezelve dagelijks te smeren met zachte olij, pomade , altheie-zalf, enz, Van de borsten gaan wij over tot de ge- slachts deelen. “Ook deze eischen eenige voor- zorg, zal de verlossing gelukkig afloopen. Het is niet'alleen: noodig, dat die deelen , gedu- rende „de zwangerheid, door reiniging zuiver. gehouden worden, maar men zorge ook daar- voor , dat zij bij-de verlossing de noodige rek- baarheid bezitten, BĲ jonge- blonde en saprijke vrouwen , is. dit. gewoonlijk van ‘zelf. het geval „ en deze regel heeft daarom meer zijne toepas-' sing op zwangere van meerdere jaren ‘of bru=) netten „die een droog: ligchaamsgestel en’ min=" der rekbare vezels ‘hebben. De rekbaarheid” der uitwendige geslachtsdeelen. en vooral van” den # 44 — ‚den zoogenaamden bilnaad (gelegen tusschen de buitenste opening der scheede en die van den aars). wordt. door niets beter bevorderd, dan door laauwe baden. . Wij raden daarom aan, waar het noodig is, in de laatste helft der zwangerheid , wekelijks ten minste ‘één keer een half bad te gebruiken, wanneer men geen heel durft: nemen , uit, vrees voor meerdere verslap- ‚ping van de reeds te rekbare huid des onder- buiks, of voor het toenemen van den mogelijk aanwezigen. hangbuik, Maakt men: derhalve, om deze of andere redenen, geen gebruik der baden, of bevindt men onder het gebruik daar van, dat de bilnaad niet veel zachter en rek- baarder wordt, dan kan men tot het aanbren- gen van den wasem van: heet water; of tot ‘het insmeren met pomade,„ zoete olij,; enz. zijne toevlugt nemen« - Na dit weinige over de. elias naendds. ‚… be- ginnen wij met de natuurljke ontlastingen, welke aan de menschen in het algemeen en. derhalve ook der. zwangere vrouw eigen zijn en gedurig plaats moeten hebben, zullen zij hunne gezondheid bewaren. Ik versta hieronder: den afgang door den aars; het waterlozen en de uitwazeming der. huid. In het algemeen geno- | men, men, heeft ieder gezond mensch dagelijks ze- ker eens stoelgang;: hoewel dit, zoo als be-: kend is, aan vele uitzonderingen onderhevig is, vooral heeft dit bij: zwangere vrouwen plaats en niet zelden blijven zij vele dagen achtereen ver- stopt. Dit is echter voor haar niet alleen niet nuttig, maar zij hebben „daarvan zelfs onder- scheidene ongemakken te vreezen: heeft even- wel de ontlasting om den anderen dag plaats, dan is het minder nadeelig, Tegen dit geheel of gedeeltelijk achterwege blijven van den stoel- gang, wanneer het eenig ongemak veroorzaakt; mogen zwangere uit zich zelve, zonder goed- keuring van eenen arts, geene gewone ontlas= tngmiddelen gebruiken , dewijl sommige der- zelven zeer veeltijds nadeelig op haar ligchaam werken en zelfs tot eene miskraam aanleiding kunnen geven. Zijn de gewone klisteeren uit een aftreksel van 'kamillebloemen met wat olij gemengd , of: het gebruik van. gekookte prui- men, wat manna, ‘merg van cassiä: en dergelijke zachte middelen niet voldoende om de ver- stopping weg te nemen, dan moeten zij nood- zakelijk den raad ven eenen arts inroepen en zich geheel en: al aan deszelfs behandeling over- geven. ; | De - De» wäterlozing is ook in de: zwängerheid niet zelden. meer: of minder belemmerd en vele vrouwen hebben reeds in de eerste miaanden eene gedurige neiging, om haar water te lozen en gevoelen dáarbij eene brandende pijn: Me- nigvuldiger heeft evenwel deze neiging tot wa= terlozing en de pijn; gedurende dezelve, in het laatste tijdperk der zwangerheid plaats ; om- dat: de uitgezette baarmoeder; welke het kind bevat; in dien tijd de waterblaas meer te za- men drukt; ‚die daarom dan ook onbekwaani wordt; om eene matige hoeveelheid water te kunnen bevatten: Beide, zoowel de neiging om het water te ontlasten; als: de pijn gedurende die verrigtings zijn onvermijdelijke toevallen; welke dikwijls niet weg te nemen zijn en de zwangere mogen; ja. moeten zich gerust aan” deze neiging ‘overgeven 4 doen zij . dit niet, of begeven zij zich op koude en togtige gemak= ken; dan wordt de pijn somtijds zeer hevig en er. ontstaat wel eens eene ontsteeking in de blaas en. daaruit eene geheele opstopping van het waters Ten einde zich voor dit lastige on= gemak; en deszelfs gevaarlijke gevolgen te hoe= den, doer zij best; om aan de'stem der na- tuur irl te geven; zoodra zij de geringste nets neiging tot waterlozen bespeuren ; treden or, echter onverhoopt omstandigheden te voors schijn ; waardoor de waterlozing een langeren of korteren tijd verhinderd wordt ;‚ dan moet ter- stond de arts te hulp geroepen worden; dewijl het verzuim hiervan, zeer nadeelige gevolgen kan hebben. . De moeijelijke waterlozing; door de drukking van de uitgezette baarmoeder ont= staan; kan echter veeltjds verholpen: worden door den overhangenden buik met Beige han=. den zachtjes op te ligten. Wat de uitwaseming der huid áangaat,. hier= over is reeds het noodige gezegd, toen wij der zwangeren eene behoorlijk warme kleeding heb- ben aanbevolen. Dit weinige voegen wij hier nog bij, dat eene te warme kleeding bijna even Zoo schadelijk is, als eene te dunne, welke het ligchaam niet voldoende tegen allerhande wind en weder beschut. De uitwäzeming der huid is bij eene zwangere vrouw ‚gering en dit is de wil der natuur. De inwendige deelen van het ligchaam. zijn gedurende de zwangerheid zeer werkzaam en daarom kán deszelfs uitwen- dige oppervlakte, de huid, dit minder zijn, Het: is derhalve zeer schadelijk, wanneer. men door eene te warme kleeding de huid tegen den. | wil — 48 — wil der natuur tot te veel werkzaamheid aan# zet, de úitwaseming tracht te vermeerderen. Ik kan niet nalaten u thans te onderhouden over het aderlaten gedurende de zwangerheid. Alhoewel dit eigenlijk niet tot den leefregel be= hoort, is het echter by vele vrouwen zonder onderscheid eene gewoonte geworden, om, zwanger zijnde; zich te doen aderlaten. Zij verkeeren in den waan, dat zij daardoor altijd zoöwel eene miskraam voorkömen, als de ver- lossing op den behoorljken tjd bespoedigen en verligten kunnen. De ondervinding en de rede beginnen thans, hoewel laat, over dit vooroordeel en deze verkeerde stelling te zege- vieren! Maar, hoor ik ü vragen, verbiedt dan de zwangerheid het aderlaten? Neen; maar zij maakt dit ook niet altijd volstrekt noodzakelijk , maar zelfs dikwijls nadeelig. Ik heb reeds vroe- ger gezegd, dat doorgaans, na de bevruch- ting, de maandeljksche zuiveringen achterwege blijven en voeg er nu bj, dat in de eerste maanden der zwangerheid de alsdan nog zeer kleine vrucht niet altjd: zoo vele sappen tot haren groei en ontwikkeling noodig heeft, als, door het achterblijven. der maandstonden, in het ligchaam der zwangere wordt opgehoopt | Is —_ 49 — Is de zwangere van een saprijk gestel en hield terstond met de bevruchting het maandelijksche bloedverlies op, alsdan pntstaat er ligtelijk groo- ter overvloed van vochten, dan de vaten zon- der nadeel kunnen bevatten. Zij wordt ge- woonlijk reeds in de eerste maanden door pijn en een gexpel van zwaarte in het hoofd, dui- zeligheid , suizen voor de ooren, roode zwel- ling van het aangezigt, neusbloeding, bloedspu- wing , droefgeestigheid en dergelijke meer , overval- len en alsdan heeft het dikwijls zijne nuttigheid , dat er een of meer aderlatingen bewerkstelligd worden, om eene miskraam voor te komen, die in den regel op dien tijd ontstaat, waarin de maanstonden voor de derde keer achter- bljven (3—4 maand) en vooral, wanneer reeds vroeger ondergane miskramen in het ligchaam, als het ware, eene hebbelijkheid daartoe ver- oorzaakt hebben. — Geheel anders is het ge- steld met die zwangere vrouwen, welke in haar bloed-arm’, zwak, prikkelbaar en gevoelig lig- chaam, gedurende de zwangerheid, naauweljks zoo veel bloed en andere vochten bezitten, om zich zelve, nog minder hare vrucht, be- hoorlijk te voeden. Bij deze zou slechts eene kleine aderlating, in welk tijdperk der zwan- ger- == 50 — gerheid ook bewerksteligd, de nadecligste ge volgen kuhnen hebben: de zwangere daardoor van ‘have naauwelijks toereikende hoeveelheid bloed beroofd „ verzwakt en verinagerd meer en meer, kan harer vracht geén voedsel "genoeg, meer “mededeelen’ en, komt ‘dezelve al niet te vroegtijdig, zij Kör ten’ minste meest altijd zeer zwak ter wereld en wie staat er de moeder voor in, dat ‘zij krachten genoeg ‘zal overhou= den, om zelve haar: kind 'te kunnen zógen? Er zijn nog eenige ziekelijke verschijnsels over, “welke miet zelden ook bijg gezonde Zwan gere grouwer’ wórden aangetroffen ‘en’ waarom trent, ik ‘geoordeeld heb u ‘mijnen “ráad’ miet te mogen onthouden. Ik begin met de züchtige zwelling der onderste ledematen en ‘der schaam deelen. In de laatste maanden der dragt wordt dit ongemak’ het meest waargenomen en maakt alsdan het gaan en somwijlen: ook ‘het zitten zeer moeijelijk en lastig. Zoo Tang’ de vrouw zwanger is kan deze ongesteldheid zelden” weg” genomen. wor ‚den ‚ maar zij verdwijnt doorgaans van zelve na de verlossing. Het beste, wat ik u hiertegen kan aanraden, is warme kleeding en dekking; ; het vermijden van warme dranken: als koflij ‚thee, enz; en a didarvoor in de plaats: bij zwakte nú en dan een glas wijn5 het ós derhouden ‘van’ geregdlden stoelgang; het on= dersteunen van den” overhangenden buik} het wrijven der aangedane deelen met van edel damp’ doortrokken flanel; of eene wassching met geestrijke vochten: brandewijn ; rum; arak; enz.” Bij eenen sterken graad van zwelling der” voeter en beenen kan ook het winden dier: deelen: met: een kringswijs- rondgaand: windsel zijne núttigheid hebben, Ook is het " núttig’ dikwijls: in de ‘open’ lucht te wandelen; doch‘ niet lang aan een te staan, en terwijl gij zit; de voeten op eenen voor uú en kleinen stoel» te laten rusten: | - Het’ is u bekend loer „dilils: de Zwangere inet vaderspattén behebt’"ziin,’ die de voeten; beenen en” het ‘onderlijf: misvormens" Maar het blijft niet alleen”: bij deze‘ misvorming: dikwils springen'deze “üitgezette vaten’ open en geven’ alzoo aanleiding tot bloedstortingen; welke ge= vaarlijke gevolgen kunnen hebben; wanneet men haar verwaarloost. vervaardigd en met vijggaten en een band voor zien om dezelve stijf om het been te kunnen rijgen. Geraken deze uitgezette vaten im ont— steking,; oordeelt men. het tijdstip van ‚open- bersten niet meer ver af; of hebben zij zich reeds ern geopend, dan is. het. noodig „ dat een’ «arts of heelmeester te hulp geroepen: | wordt ” _— 63 — EN wordt: Na.de verlossing worden deze ader- spatten. meestal spoedig weggenomen: door bo- vengenoemde geestrijke wasschingen of door het gebruik van minerale, of uit versterkende krui= den bereide baden,. wanneer zij. niet van zelve verdwijnen „zoo “als dikwijls het geval is. Twee andere gebreken, welke ‘de zwangeren nietzelden in groote verlegenheid brengen , zijn : de breuken en uitzakkingen. Over de eerste zal ik kort zijn, omdat. het hier de plaats niet is de onderschädene soorten van breuken; waaraan de vrouwen ‘onderhevig zijn, op te tellen en te: verklaren. Alle breuken, welke aan het onderlijf ontstaari , zijn intusschen voor de zwangeren zeer belangrijk en verdienen meer aplettendheid, dan in het algemeen daarbj plaats heeft. Die bij de vrouw het meest voor- komen zijn de zoogenaamde liesbreuken , welke men aantreft in de lies of op die. plaats, waar de dije met het onderlijf vereenigd wordt. De breuk zakt doorgaans in het begin der zwan- gerheid uit, wordt spoedig beklemd en ver- eorzaakt de hevigste pijnen. In eene meer ge- vorderde zwangerschap, wanneer de grooter gewordene baarmoeder de darmen en de daar- mede zamenhangende deelen naar boven perst; D 3 heeft 2.58 Im dachten mede te deelen. Geene vroedvrouw is in staat u tegen zoodanige ziekten hulp te ge- ven, en zij verstaat van derzelver behandeling en genezing even zoo weinig, als iedere andere domme of wijze vrouw, die zich met kwakzal- ven, waarzeggen en dergelijke dingen bezig houdt. Hoewel het hier de plaats niet is, om u met het eigenlijke werk eener vroedvrouw bekend te maken, hetwelk ik tot eene volgende voorlezing erbakts voer ik evenwel dit hierbij aan, dat eene weldenkende en hare pligt ken- nende vroedvrouw aan deze aanzoeken het oor niet behoort te leenen. Wanneer ik voor zwan- gere vrouwen over de geneeskundige kwakzalverij spreek, verklaar ik mij niet alleen tegen die der vroedvrouw en van eene menigte andere men- schen, maar ook tegen die van haar zelve, want zijn er niet vele, welke van de zwanger heid eene ziekte willen maken, en daar aanra- den geneeskundige hulp aan te wenden, waar zij niet noodig is? Is het niet een vrij alge meen kelner vooroordeel bij zwangere vrou- wen, om zich een of meer malen te doen aderlaten? Moet niet dikwijls de geneesheer al zijne welsprekendheid te hulp nemen om dit misbruik tegen te gaan? Verkeeren niet vele ZWANS zwangere in den waan, dat zij nu en dan zes kere geneesmiddelen moeten gebruiken , wanneer zij gedurende de zwangerheid en in het kraambed gezond willen blijven? Heeft: ditzelfde niet vooral omtrent de ontlasting bevorderende mid- delen plaats? «Daar ik nu toch eenmaal. Is men terstond bij de verschijning van deze kenteekenen: op. zijne hoede, om hiertegen alles aan. te wenden, dan is het dikwijls nog moge lijk, om eene te vroegtijdige. bevalling voor te komen , en. het is op ‚grond, hier van, ‚dat ik mij gedwongen gevoel ‚u hierover seen weinig te onderhouden, De, te vroegtijdige verlossingen , ook miskramen 'genaamd,,. hebben menigvuldiger plaats,” dan men in het algemeen denkt, en ik reken het derhalve noadig ‚het vrouwelijk ge slacht met de daartegen ‚aan - te. wendene voor- zórgen bekend te. maken. Zoodra. eene ‚zwan- gere vrouw voorhet einde harer zwangerheid', eene merkbare’ verandering in het onderlijf be speurt ; wanneer zij, daarin naar. weeën gelijkende pijnen gevoelt; de welving van het lijf lager wordt en zij daarin een gevoel, van zwaarte ontdekt; de bewegingen van het kind ophou- den, en inplaats van eene aangename warmte, een gevoel van koude plaats vindt; de’ gewone toevallen van koorts als: koude, huivering en hitte. elkander beurtelings vervangen; zij meer dan: te. voren eene neiging tot waterlozen ge- woelt: en wanneer eindelijk bloed uit de schee- | de de begint te vloeijen, ‘dan heeft zij-vaor eene miskraam te vreezen, en is op het \spoedigst geneeskundige hulp noodig. ‘Terwijl “om ‘den arts gezonden wordt, legge de. vrouw „zich “bes daard te bed, en wachte: zich voor noodelooze ligchaamsbeweging en schokkende zielsaandoe- ningen: als vrees. angst enz,. niet minder ont= houde zij zich van maar onderen te persen; hoe zij ook van nature door de weeën daartoe gedrongen moge worden. Is de arts, die in dit geval tevens verloskundige behoort te zijn, niet terstond bij de hand, dan vrage men eene vroedvrouw, om met de meeste behoedzaam- heid en voorzigtigheid onderzoek te doen, doch waarschuwe haar, om met geene ruime hand- greep de verlossing der vrucht te bevorderen. Zijn er evenwel geene dringende omstandigheden, aanwezigs de weeën niet zeer sterk en is de bloedvloeijing uit de schede niet aanmerkelijk „ dan wachte men liever op de aankomst van den verloskundigen arts en geve zich niet over aan het onderzoek en de behandeling eener: vroedvrouw. Zonder goedkeuring van eenen ge- _neesheer neme men, in dit: geval, geene genees- middelen in, dewijl men daardoor zich dikwijls veel nadeel kan toebrengen. Alleen dan, wan- Er neer — 60 — neer de: zwangere zeer zwak is,- of wanneer men voor eene flaauwte bevreesd is, kan men haar van tjd tot tijd wat wijn of hofmans droppelen geven, en met wijn of azijn wasschen tot de geroepen arts is aangekomen. VIER» % Over het baren. Gedurende de zwàngerheid ontwikkelt en groeit niet alleen de vrucht in het lijf der vrouw, maar de baarmoeder, welke het kind bevat, neemt zoo wel in omtrek , dikte als ‘iin krachten toe. Door het verhoogde leven, het- welk gedurende dien tijd in het lijf plaats heeft, klimt de baarmoeder van tijd tot tijd tot.den hoogsten trap van ontwikkeling en krachten; en laat de vrucht zoolang het verblijf in hare holligheid toe, tot zij dit toppunt bereikt heeft. Hiertoe gekomen , wordt de vrucht met het haar omringende water , de moederkoek en de vliezen naar buiten gedreven, dat is: ge- boren. Deze zeer belangrijke verrigting wordt dikwijls onderscheidene dagen. voorafgegaan door zekere verschijnsels, welke men kenteekens der op handen zijnde verlossing noemt, en waarmede ik u, voor dat ik tot de eigenlijke beschrijving van Z — 63 = van „shet | baren ; överga; noodzakelijk bekend. moet maken, onde dennedioor uitt min= der belangrijk, dan voor mij zijn. Onder deze “bekleedt de eerste “plaats het iel: ken van de baarmoeder met het kind; hetwelk gewoonlijk eenige; ja somtijds, veertien dagen vóór de verlossing plaats heeft: Tot de 56ste of 3gste week der zwangerheid klimt de baar- moeder :-uit- het onderlijf “steeds in de hoogte ; en ‚haar. bovenste gedeelte; ‚de bodem : bereikt op. dien:itijd. de: zoogenaamde! hart-holte „en zet die -zoodanig . uits dat: zij-doorgaâns , als het ware 5--geheelverdwijnte … De :ádeïnhälingis- in diem-tijd-niet alleen zeer moeijelijk en benaauwd maar!:de' zwangerheid ‘is alsdanrsook ‘voor de vrouw:shet lastigst, Wanneer: der baarmoeder nuxlinc de 58ste sof. Sgste week naar ‘beneden zakt -krijgterde: borstholte der zwangere meer ruimte; env de ademhaling-“wordt « vrijer ; … ook toont zich ‚de. hartkolk ‘wederom. als eene vlakke holtes dätis.s de: huid wordt ten minste op die plaats: iets ‘slapper; wanneer zij te voren geer» gespannen: en uitgezet geweest is Met deze : verraiming voor -de- borstholte en het onderlijf-treden er wederom andere moeyelijk- hedenin”de lager liggende deelen te -voorschijrt 7 en ss 0F sr en altijd gevoelt de zwangere; na het zakken der baarmoeder ‚ den last van de vrucht: meer be= nedenwaarts en sterkere drukking op de been= deren van het bekken. Zij zeggen alsdan een gevoel te hebben als- of haar alles in den omtrek der heupen uit: elkander geperst wordt en’ als wilde haar het: kind door de schede ontvallen. Boven álle: deelen lijdt het benedenste gedeelte der lendens het kind, omdat de vrucht meestentijds op de: inwendige oppervlakte van het heilig- of kruis been rust en daarom ontwaren de zwangere vrouwen in hetzelve een zeker gevoel van ver= dooving en zij zeggen: het is haar als ware dit been geslagen of vermorzeld. Dat de water- blaas, wanneer de baarmoeder met het kind steeds dieper zakt, daardoor gedrukt wordt; spreekt van zelven en van hier is het, dat de zwangeren zich in dien tijd nog meer dan te voren gedrongen gevoelen om gedurig haar water te lozen. Deze danhoudende en onrust veroorzakende neiging tot waterlozen is voor de meeste zwangere vrouwen het zekerste tee= ken van de naderende bevalling en wordt door- gaans minder voorbijgezien , «dan het gemakke- lijker worden der ademhaling en de miet on= merk _ 64 merkbare verandering van_ het” onderlijf; welke, onder. en na het zakken der baarmoeder plaats hebben , omdat het eerste gewoonlijk met eenige. pijn vergezeld gaat. Ook gebeurt het bij som mige vrouwen, vooral bij die, welke meerma- len. gebaard hebben, dat er zich een verdikt slijm uit de scheede ontlast. Het. zekerste tee- ken verschaffen evenwel de weeën of barens- pijnen , die somtijds eenige dagen voor de ver- lossing, doch meestentijds slechts weinige dagen of uren te voren gevoeld worden. Daar de weeën eigenlijk tot het baren behooren, ga ik dezelve met. stilzwijgen voorbij en wil liever trachten u omtrent het baren een weinig gerust te stellen en daarvoor minder bevreesd. te maken. Alles schijnt zich in de wereld vereenigd te hebben, om de vrouwen "en vooral haar, die voor het eerst zwanger zijn; afkeerige denk- beelden omtrent het baren in te boezemen en het als eene ziekelijke verrigting des ligchaams te doen kennen. De uitdrukkingen: weeën, vlagen, barens-pjnen, het in noodzitten of liggen en meer dergelijke moeten noodzakelijk bij iedere vrouw geheel andere denkbeelden over deze natuurfijke verrigting doen ontstaan, dan te wenschen was, en niet minder is het ge hd gedtag van aanverwanten, verloskundigen en vroedvrouwen bij eene aanstaande verlossing ge= schikt om deze indrukken te versterken. Het omslagtig toestel van vele vroedvrouwen; de „met zorg bijeen gehaalde benoodigdheden en geneesmiddelen; het bijeenroepen en door el- kander loopen van „een meest te groot aantal . „vrouwelijke naastbestaanden enz, moeten nood= ‚wendig de voor het eerst barende zeer. vrees- achtig en beängst maken. Ik beklaag ‘iedere -vrouw, welke zich onder het baren in zoo= danigen toestand bevindt : ‚want daardoor ‘wordt niet alleen de pijn verergerd , maar ook „haar het troostrijke en blijde voorúitzigt beno- men ; om weldra de vruchten harer zwangerheid ‚te genieten. Reeds sedert lang was het mijn ‚jverigst pogen , om betere denkbeelden omtrent het baren te verspreiden en vooral; em der zwangere vrouw te leren met meer kalmte en gerustheid het uur harer bevalling te gemoet te zien; en het zal mijne grootste belooning, zijn; wanneer mij dit door deze voorlezingen’ moge gelukken. Het baren is zonder twijfel eene ver= rigting die met pijn vergezeld gaat; en die; wanneer zij van den natuurlijken gang afwijkt; moeder en kind in gevaar kan brengen; Des= E + biete _ 66 — miettegenstaande is het geen tegennatuurlijk of ziekelijk verschijnsel, maar veel meer eene ver= vigting, waardoor de vrouw aan hare ware be- ‘stemming beantwoordt en ‘haar geheele, ligchaam tot den hoogsten trap van werkzaamheid en. leven opklimt. De daarbij aanwezige pijn is slechts van korten duur,, verdwijnt zoodra de Baarmoeder zich ontledigd heeft, en laat in het Jigeháam geene nadeelige gevolgen achter. Zij is eehter onvermijdelijk, dewijl er bij de ge- boorte van het kind‘ eene werktuigelijke uitzet ting van onderscheidene deelen plaats heeft, en ook plaats hebben moet, en de onbeschaafde en krachtvolle negerin baart even zoowel hare kinderen met smart, als de beschaafdste vrouw in Europa. Zelfs de dieren zijn bj het wer- pen hunner jongen niet vrij van pijn, waarvan ieder zich overtuigen kan, wanneer hij de moeite wil nemen, om daarbij tegenwoordig te zijn. Mogelijk zál w mijne verklaring, dat het baren zonder pijn niet mogelijk is, in het geheel niet bevallen , en gij zult in den waan blijven vol- harden, om het baren voor cene ziekelijke verrigting te houden, en indedaad ik bevind mij. ten dezen opzigte in de droevigste verle- genheid, daar ik u dit vooroordeel niet kan | ont” Önthemen ; omdat gij de daartoe noodige voors bereidende kundigheden. niet bezit: Wanneer gij mij niet op mijn woord wilt gelooven; kunt gij evenwel deze ziekelijke werking des ligchaams ‚als eene schielijk voorbijgaande en onschadelijke beschouwen ;- dewijl het bekend is; dat de ba= „tens-weeën van korten. duür zijn; en geerië ‘nadeelige gevolgen in het ligchaam achterlaten: Zijt gij voor eene geringe ongesteldheid „ voor eene spoedig voorbijgaande, doch voor het overige onschädelijke ziekte zeer bevreesd.? Zoo= „veel mij bekend is en ik bij ondervinding weeti; “zijt gij voor. andere onpasselijkheden niet zoo vreesächtig én waarom werpt gij dan zulk eenen: ängstvollen. blik op het baren ? Thans geloof ik tot de beschrijving ‚van het ‚kinderbaren te kunner overgaan Fon en ik ver- ‚wacht van u, dat gj mij nu met meer kalmte én: gerustheid zult kunnen aanhooren ; daar ik hoop; u hetzelve minder schrikbarend en min- der zorgelijk; dan doorgaans geschiedt ; te leren kennen: e dale Kinderbaren ; verlossen ; bevallen en: de kräamkamer, noemt men het uitdrijven en: in -de buitenwereld: brengen: van»al' dat‘ gene, wa: ‘zich’ gedurende de zwângerheid inde baarmoe-. F 5 der _ 68 — -der gevormd en ontwikkeld heeft, en dit is op “geene ander wijze mogelijk, dan «door zamen- strekking en verkleining der baarmoeder, waarin shet kind bevat is. Het zamentrekken der baar= “moeder begint zeer zacht, doch wordt van tijd tot tjd sterker, tot dat het kind geborenis. In ‘het “begin verdwijnt, als het ware, de hals der baarmoeder en derzelver opening wordt van tijd tot tijd wijder, omdat het kind daartegen ge- perst wordt; wat later dringt het;in deze ope- ming en komt alzoo steeds nader aan de ge- boorte. De zamentrekkingen der bearmoeder zijn, zoolang het kind niet door derzelver ‘mond kan dringen, minder sterk, en het lig- chaam der barende vrouw neemt daaraan wei- nig deel, maar wanneer het kind door deze ‘öpening wordt geperst, dan zijn de zamentrek- ‘kingen heviger en pijnlijker, en de vrouw “wordt. onwillekeurig aangedreven om naar on- deren ‘te persen, en tot de uitdrijving van het kind mede te werken. De geringe en naau- welijks voelbare zamentrekkingen, waardoor de hals-der ‘baarmoeder verdwijnt „noemt men het voorspellende tijdperk , omdat zij de eerste en zekerste voorboden zijn van de naderende be- valling. ' Dien tijd, welke besteed wordt: om 15 £ den —= 09 — den mond: der. baarmoeder geheel te openen, noemt men het voorbereidende tijdperk, om- dat. het kind niet eerder de baarmoeder kan verlaten, dan derzelver mond zich behoorlijk geopend en verwijd heeft. Het volgende of derde tijdperk begint met de uitvloejing van het vruchtwater, of zoo als men het noemt, met den watersprong, dat is, wanneer de vlie- zen breken, en het daarin bevatte water afvloeit. De vliezen, waarin de ‘vrucht met het water binnen in de baarmoeder bevat wordt, zijn bij eene ruime opening van derzelver mond niet in staat in hun geheel te blijven, maar door de zamentrekkingen der baarmoeder nederwaarts geperst, scheuren zij gewoonlijk met een min of meer hoorbaar geluid, en het water vloeit af. Dit water geheel of gedeeltelijk afgeloopen zijnde, rukt het kind door den moeder-mond meer en meer voorwaarts naar den uitgang der scheede, en dezen bereikt hebbende, begin? het vierde tijdperk. Gedurende hetzelve, neemt het vrouwelijke ligchaam meer deel in het b. « ven; de weeën of de zamentrekingen der baar- moeder beginnen niet alleen pijnlijker en ster> ker te worden, maar, zij volgen elkander ook spoediger op. De barende is niet langer in staat | | ER ie zich nn = = zich Staände te houden, maar gevoelt zich ges drongen om te gaan zitten of liggen. Zij be+ gint te zweeten en men Ziet haar geheele lig- chaam in sterken arbeid. Niet alleen is nu de baarmoeder in werking, maar alle spieren des lichaams zijn bezig tot uitdrijving van het kind. Het nederwaarts persen neemt nu van tijd tot tijd toe, dikwijls hespeurt de vrouw sterke nei- ging tot stoelgang en tot waterlozen en het ge= voel, als wilde het kind uit de scheede zak- ken, vermeerdert van uur tot uur, van oogen= blik tot oogenblik, naar mate de geboorte van het kind spoediger of langzamer plaats heeft, De wangen worden rood; de mond wordt droog; er is dorst en somwijlen ontstaat er, bij zeer prikkelende vrouwen, braking; die echter gewoonlijk verligting toebrengt. Onder deze omstandigheden komt het kind steeds nader en nader tot de onderste opening der scheede s hoe meer het daarin vordert, des te sterker. zijn de persingen, en des te heviger de pijnen ; gimdat de scheede en de bilnaad meer uitgezet en gerekt worden. Geen tijdstip der verlossing is zoo pijnlijk en schokkend voor de vrouw; dan wanneer het hoofd des kinds door de üit- nn © opening ger scheede en over den bil» naad. 71 naad glijdt „Doorgaans begint het ligchaam äls- dan te beven, en de meeste barende geven eenen min of meer hoorbaren gil. Zoodra zijn evenwel deze weinige minuten niet verbij en het hoofd geboren, of er volgt vermindering van pijn, en het ligechaam wordt bedaarder. Spoedig daarna begint de baarmoeder zich op nieuw zamen te trekken ‚ en meestal wordt on- der geringe pijnen het kind geboren, Hiermede is echter de baarmoeder niet ger heel ledig, omdat de nageboorte, dat is: de moederkoek en de vliezen nog daarin aanwezig zijn, welke evenwel gewoonlijk na eenige minu- ten of wat langer door eenige zamentrekkingen der baarmoeder naar buiten worden gedreven. De rust wordt hierdoor wel wederom afgebro- ken; maar slechts voor korten tijd en op geene geweldige wijze, en eerst dan, wanneer de na- geboorte is afgegaan, waarmede meestal eene veel of weinig belangrijke bloedvloejing ver- gezeld gaat, kan men de verlossing voor ge- eindigd houden. Het afgaan der nageboorte geeft men den raam van het vrjfde tijdperk der verlossing. Zoe als het kraambed, -derzelver wezenlijk einde, het laatste of zesde tijdperk genoemd wordt, E 4 Lie en Zie hier een algemeen overzigt over de ge= heele verlossing; doch er zijn nog meer bij- zondere omstandigheden overig, welke zeer wetenswaardig zijn en deze zal ik u thans me- dedeelen. | De zamentrekkingen der baarmoeder, waar- ‘door de geboorte van het kind bewerkstelligd. wordt, duren wel van het begin tot het einde der verlossing voort, maar bij tusschenpoozen en worden door oogenblikken van kalmte en rust afgewisseld. Zij zijn nu eens sterker, dan weder zwakker; en wanneer dit laatste het geval is, schijnt het alsof de baarmoeder zich in het geheel niet te -zamentrekt. Dit te zamentrek- ken ‘der baarmoeder heeft men, echter verkeerd, met den naam van weeën bestempeld ; omdat het met pijn vergezeld gaat, geloofde men re- denste hebben dezen naam daaraan te geven. Deze weeën verschillen zoo zeer van de z00- genaamde valsche weeën, dat zij daarmede niet verwisseld behoeven te warden. De valsche weeën ontstaan doorgaans niet uit de te zamen- trekkingen der baarmoeder, zaaar hebben meestal hare zitplaats in de darmen, worden gewoon- lijk door winden of krampen in dezelve ver- gorzaakt en verwekken bij de barende het ge- voel , Pd voel , nu eens van eene drukkende; dan eens van eene snijdende pijn, doch verdwijnen som- tijds eensklaps na het ontlasten van eene menigte winden. Hoe zich deze pijnen ook mogen doen, gevoelen , zij hebben noch in duur, noch be- trekkelijk here zitplaats eenige gelijkheid met die pijnen, welke de ware weeën vergezellen. Deze beginnen in het midden van den buik en strek- ken zich van daar niet alleen tot de dijen uit; mear gaan ook tot het voorste en henedenste gedeelte van het onderlijf over, en zijn daardoor van de andere gemakkelijk te onderscheiden. Nog beter gelukt dit door de wijze waarop zi beginnen.- leder goede wee is niet terstond sterk maar neemt van tijd tot tjd in hevigheid toe, en wanneer zij trapswijze tot het hoogste geklommen is, neemt zij ook wederom allengs af tot er volkomene rust intreedt. Zoo is het ook gelegen met de pijnen, welke daarmede verbonden zijn; zij nemen steeds in hevigheid. toe, worden ook wederom zwakker en. laten. een tijdstip na, waarin geene pijn gevoeld wordt. Deze regelmatige vermeerdering en’ verminde- ring der pijnen vindt men doorgaans niet bij de valsche weeën, en ook daardoor kunnen zij zeer gemakkelijk van de ware onderscheiden worden. E 5 Aan Ee rh a / N :Aan de weeën worden door de verloskündi- gen en vroedvrouwen, naar de onderscheidene tijdperken der »verlossing, verschillende namen gegeven , waarmede ik u, hoewel dit geene bj- zondere waarde heeft, ook bekend wil maken, om u niet geheel onkundig in de taal der ver- loskundigen ‚en. vroedvrouwen te laten blijven, Men noemt de weeën voorzeggende, wanneer zij nog zeer gering zijn en de verlossing slechts van verre aankondigen. De vroedvrouwen be= dienen zich ook wel van de uitdrukking: het zijn Änjpers; omdat zij als een zeer zacht knijpen of snijden gevoeld worden. Vele vrou- wen gevoelen van deze weeën in het geheel niets; zij zijn te „onbeduidend, dan dat zij dezelve zouden kunnen bespeuren; diegene, welke haar gevoelen, ontwaren dezelve dikwijls reeds vele dagen voor de bevalling, De 'za- mentrekkingen der baarmoeder, welke in het vervolg deze opvolgen en in sterkte te boven gaen, worden voorbereidende weeën genoemd, omdat daardoor de mond der baarmoeder ge- opend wordt en zij alzoo den doorgang van het kind voorbereiden. Van de uitvloeijing van het water af tot de geboorte van het geheele ‚kind, heeten deze zamentrekkingen eigenlijke | ween weeën + omdat zij het kind uitdrijven. Schud dende en schokkende worden zij gezegd te zijn, wanneer het hoofd des kinds uit dé scheede naar buiten treedt, omdat zij het lig= chaam der vrouw doen schudden en beven. Werken zij om de nageboorte uit te drijven; dan.geeft men haar den naam van nageboorts- weeën; en: van natveeèn, wanneer zij na de ontlasting van den moederkoek en de vliezen aanwezig blijven. | Over de wijze, waarop het kind ter wereld komt, heb ik nog een woordje met u te spre- ken. De weg langs welken dit geschiedt is zeer eng en vordert, dat het kind zich op eene voordeelige wijze plaatse en schikke. Dit kan slechts op tweeërlei manieren geschieden, en de geboorte van een voldragen kind is dan alleen mogelijk, wanneer het dezen weg met de bo- venste deelen, het hoofd; of met de onderste „ de. voeten of de billen intreedt en doorgaat. Wanneer dit het geval is, zegt men het kind list goed, doet zich goed voor. Plaatst zich echter eenig ander deel deskinds, bij voorbeeld : de borst, de buik, de rug, een arm, de schouder, enz. vooraan, dan is de verlossing op deze wijze niet mogelijk, dewijl het eene pere verkeerde ligging is. Sommige verloskundi- gen, vooral de vroedvrouwen, zeggen; dat het kind verkeerd ligt, wanneer zich de voeten of de billen het eerst voordoen en het kan niet ontkend worden, dat eene zoodanige ligging voor het kind, zoowel als voor de moeder, nadeelig kan worden. Deze verlossingen loopen echter dikwijls gelukkig af en men moet daar- om deze liggingen niet altijd met de zoodanige, welke wij als verkeerd hebben opgegeven, in dezelfde klasse plaatsen. — In het vervolg zal ik wel eens weder op, dit onderwerp terug moeten komen, VIJF- VIJFDE VOORLEZING. 