VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
6 Jan. De lochia per vaginam zeer goed en veel; voor het overige als gisteren; doch daar zij zoo zeer over slaapwinst klaagt, gebruikt zij van nu af een weinig rooden of rhijnvlees wijn met water en suiker; voor het overige haar gewone brood- of gerstenwater. Haar voeding bestaat, desverkiezende, in melk- of granulepijnen. 7 Jan. Een weinig meer koortsfig geweest; in den nacht nog al tamelijk gerust, en ontlasting per alvum gehad. 8 Jan. Geheel zonder koorts; de borsten sterk opgezet en op het aanraken pijnlijk; wederom verbonden; de wond in alle opzichten zeer gunstig bevonden; wederom twee naaldsteekjes weggenomen. 9 Jan. De borsten even als gisteren opgezet, doch niet meerder; behoorlijke fedes; de pols vrij wel; de oogjes vele en blinkend. 10 Jan. Heden wederom verbonden; de wond is zoo zuiver mogelijk; de ontlastingen, zowel door de wond als per vaginam, veel, en ichoreus. De koorts en dorst iets meerder; de zwelling der borsten begint te verminderen. 11 en 12 Jan. De koorts en dorst minder; deze nacht heeft vrij wel geslapen. 13 Jan. Het verband vernieuwd; de Lijderesfe bevindt zich zoo wel als men zoude kunnen verlangen; de wond is volmaakt zuiver, waarom ik de twee overige naaldsteekjes heb afgenomen. Thans heeft zij dagelijks regelmatige ontlastingen per alvum. Haar drank is nu een weinig meerder roode of rhijnvlees wijn met water; het voedsel hetzelfde. 15 Jan. Wederom verbonden; alles zoo goed mogelijk; er is geen de minste noodzakelijkheid tot het toeleggen van geneesmiddelen, noch om verandering in den aangenomen leefregel te maken. 17 Jan, Heden wederom en vervolgens om den andes ren dag verbonden; wanneer ik, zoo door den aftand , doch nog meer door den eenvoudigste verband toereikende was, dit aan een ander hebbe overgelaten: bevattende hetzelfde alleenlijk in een droge plukzelfde , en deukpleister om deze te bevestigen; in een dik compress, en een algemeen laken. Ik heb haar alzoo tot op den 7 Februari behandeld , en ben hiermede voortgegaan tot op den 10, wanneer ik de Lijderes geheel hersteld konde verklaren. Zij heeft evenwel nog eenige dagen, op mijn aanraden, het likteeken der gemaakte wond blijven bedekken met de gewone pleister. Zoo ook heb ik haar aanbevolen, nog lang een drukdoek op het likteeken, en een omgaanden band om het lichaam te blijven dragen. Zij is thans volmaakt gezond, en doet hare bezigheden (19 Februari) als voorheen. In vroegere tijden, zowel wel als in onze dagen, heeft men veel tegen de Seizio Caesarea ingebracht; het heeft niet ontbroken aan mannen van naam en bekwaamheid, die deze als de verschrikkelijkste, wreedste en gevaarlijkste der Kunstbewerkingen afschafften, welke immer konden uitgeoefend worden. Dus heeft de in zijn tijd grote MAURICEAU de zieleve als belachelijk willen doen voorkomen, wanneer hij dacht, dat deze Operatie alleenlijk in het verhitte brein van haar voorstenders bestond, en, bij alderdien ze in praktijk werd ondernomen op een levende Vrouwe, deze nooit kon behouden blijven, maar altijd als een slachtoffer voor haar Kind, of van de Kunst, moest omkomen. Dus heeft Riccobono van zich kunnen verkrijgen, zoo veel gevaar aan deze Kunstbewerking toe te schrijven, dat hij het gelijk stelt en voor een en hetzelfde wil gehouden hebben, de Moeder, om het aan te takken. WAARNEMING EERNE VERLOSSING te behouden, de Sego Caesarea te doen ondergaan, en haar aan een zeker moorddadigen dood over te geven. | | Zeer te bejammeren is het, dat groote en waarlijk in de kunst ervaren mannen dikwijls tot uitersten over hetlen, welke veelal aan meerde volmaking der kunst de meest hinderpalen zijn. Leest men in onze dagen de werken van den verdienstelijke waapplegger LOCQUE, daar vindt men zeer veel voor de Seizio Caesarea, bijna alles tegen de doofoffening der Schervenbeensvereniging. En hoe belangrijk intussen staat hier tegenover het zestal Chirurgische Waarnemingen? enz. Wat toch betekenen verder de schrik aanjagende woorden verfchrikkelijk en wreed, wanneer door vore noemde Operatie menschen kuns behouden kunnen worden, wier dood anders, of buitendien, onvermijdelijk is? Niet geheel ten onrechte mag men de Sectie Cadavers een gevaarlijke Operatie noemen; ik voor mij geloof evenwel, dat dit gevaar nog al afhankelijk is, zoo wel van de gesteldheid des lichaams, waaraan de Operatie wordt verzocht, als van de zorg en oplettendheid, welke men gedurende dezelfde heeft in acht te nemen. Menigmalen is de uitval misschien ongelukkig geworden, doordien de Operatie te laat ondernomen werd, en daardoor de Termen in te verre graad van ontsteking zich bevond. Menigmaal is misschien de oorzaak van de dood te vinden gewest in zogenaamde operaties, verlengingen enz., veelal wellicht doodscheworden door bijkomende ziekte omstandigheden, waarvoor de vrouw zoo zeer vatbaar is. Zeker gaat het, dat er bij deze Kunstbewerking, wanneer dezelfde wel verricht werd, geen delen lijden, welker uiteindeling of kwetsing dodelijk kunnen zijn. Zij kan dus, op zichzelf beschouwd, niet als zo bijzonder gevaarlijk geacht worden. - Is het voorwerp, waaraan de Operatie gericht is, ongezond, door ziekelijke verhoudingen der organen, dan heeft dezelfde, even als zovele andere zware Kunstbewerkingen, waarschijnlijk een ongekonden uitval. Doch is het geval omgekeerd; is het voorwerp gezond; hebben er geen of althans geen aanmerkelijke verwardingen enz. plaats, waarom zou dan deze Kunstbewerking aan meer gevaar zijn blootgesteld dan zovele andere? - Wat dus aanleiding is, de Sectie Caesarea te kiezen, meen ik, schoon de verschillende Schrijvers en Kunstoefenaars raadplegende, ieder van hun zijne wijze van opereren opgeeft, dat het vrij onverstandig zij, of men in het midden van de buik, of meer of minder links of rechts openschuift. Doch ik meen, dat het voor de Operateur veel gemakkelijker en dus verkiezlijker is, die plaats te bepalen, alwaar hij het minst behoeft door te nijgen; en dan zekerlijk is het daar, alwaar ik mijn incisie heb gemaakt, uniek in het midden van de eigenlijk gezegde Linea alba. Het peritoneum en den uterus te openen, is als het tweede en derde tijdperk deze Kunstbewerking aan te merken, wijl men dit onderdcheidenlijk behoort te verrichten. (SOEK, pag. 203. et seq.) Daar ziet men, dat niet altijd het peritoneum zo dun, en de uitwendige oppervlakte van den Uterus niet altijd zo natuurlijk is geschaald, als men onder het opereeren wel zou denken. Na de uterus geopend, en het Kind en de nageboorte naar buiten uitgebracht te hebben, is het, gelijk ik boven zei, een allernoodzakelijkste vereiste, de hand of de vingers nogmaals in de wond van de uterus in te brengen; ten einde dit lichaam zich op deze zamenetrilling, en daardoor wordt voorgekomen, dat niet eenig deel der darmen of des netwerks in de wond ingeschoten, beklemd werkt en een onvermijdelijken dood op zich afwacht. Bij de opening van het lijk van een Vrouw, (zegt BAUDELOCQUE, IV Deel, bl. 235.) Welke, weinige dagen te voren, de Sia Caesarean had ondergaan, vond men een gedeelte der darmen in de wond van de uterus omver en gekneld. Eindelijk, het doen van hechtingen met de naald zou, mijns inziens, altijd boven de droge te verkiezen, maar alsdan volstrekt noodzakelijk te achten, zijn, wanneer men van de Liideres afwezig woont; daar de geringste breking, 'hoest enz. (toevallen, welke al zeer ligt op deze Operatie volgen) de Vrouw in wezenlijk gevaar zetten, doordien de ingewanden, door de verwanvijking van de lippen der wond, gemakkelijk naar buiten kunnen worden geperst. Dat deze, als een bewijs van mijn vriendschap voor U, zoodanig wordt aangenomen, als deels daar mij wordt aangeboden, en dit gelegenheid geeft, dat Onze kunstberichtingen meer en meer toenemen, zal mij toe z waarlijk aangenaam zijns terwijl ik mij, met de meeste hoogachting voor Uw persoon en verdiensten noem. Wel Edele zeer Geleerde Heer! Veelgeacht Vriend en Kunstgenoot! Vriend en Dienaar en Vriend, Thiel, C. VAN HEYTHYSSENE den 31 Oktober 1807. UITTREKSEL UIT HET REISVERHAAL VAN EEN HEER, BEHOORDE TOT HET RUSSISCHE GECANTCHAP, IN DE MAAND JULI 1805 NAAR PEKIN GEZONDEN. (Vervolg en slot van blz. 197.) Wanneer men den naam van Woestijn geeft aan een land, met velden en bosjes bedekt, en van bewoners zoo goed als ontbloot, voegt deze naam volmaakt aan het grootste gedeelte van Siberië. Tegenwoordig is het verdeeld in vijf Gouvernementen of Landvoogdijen: Perm, Oefa, Tobolsk, Tomsk en Irkutsk. Vanwege de onmetelijke uitgestrektheid van Siberië, zijn er de voortbrengselen en het klimaat zeer verschillend. Het zuidelijkste gedeelte is vruchtbaar en aangenaam, hoewel men, op vele plaatsen, dorre vlakten en heuvels ontmoet. Bijkans overal bevat de grond zout. De noordelijke deelen, met moerasplassen, bosjes en ijs bedekt, zijn bijna onbewoonbaar. De voornaamste naties van deze uitgebreide gewesten zijn: 1. De Finnen, bevattende de Tcheremisfin, de Mordray, de Tchoubachen, de Votiakken, de Pogoulds, de Permiers, de Syrianen en de Ostiakken. 2. De Tartaren, die het grootste gedeelte der bewoners van Siberië uiten maken, en waarvan zij vóór de Russen eigenaars waren. Deze Tartaren bestaan uit zeven ondersteunende naties: de eigenlijk genoemde Tartaren, de Nogays, de Dletscheriëlen, de Bachkirs, de Ergizens, de Fakuten en de Zleuten. Siberië was voormaals de hoofdstad van Siberië; op eenigen afstand van Tobolsk worden nog de puinhooppen aangewezen. 3. De Mongolen of Dzantsy. Deze natie, van de Tartaren geheel onderscheiden, hoewel zij vroeger zeer langen tijd met dezelve in gemeenschap stonden, voert thans het gebied over China. Voormaals was zij in verschillende volken verdeeld: de Mongolen, de Kitanen, de Nouchirs, ook Kins, Saralts en Mantchous genaamd. Tegenwoordig worden de eigenlijk zoo genoemde Mongolen en de Dorpen Oirats van elkaar onderscheiden. De laatsten worden in verschillende naties gespecialiseerd: de Eleuten of Kalmuken, de Khoiten of Koumieten, en de Barga-Bouriats, ook Bouraeten of Bratzy genaamd. De twee eerstgenoemde volken staan gedeeltelijk onder het gebied der Russen, gedeeltelijk onder dat der Chinezen. De laatstgenoemde staan onder de Russen. Behalve deze volken zijn er vele, waarvan de afkomst onbekend is. Zodanig zijn de Samojeden en vele Kozakken volkjes, wier getal honderdduizend mensen bedraagt. Hunne voornaamste steden zijn: Uraljk, Gurjev, aan de Kaspische Zee, en de sterke vesting Iek. In het algemeen hebben men in Siberië felle gedachten van degenen, welke derwaarts worden gebannen, en in gevolge van dit wantrouwen wordt hun lot nog ellendiger. Alwie zich in Siberië wil vestigen, komt tot onderscheid geld, levensmiddelen en bouwstoffen. Hij ontving dit onderstand drie jaren lang. Intussen ontmoet de vestiging van een vast verblijf grote zwartigheid; eerst de kinderen plukken doorgaans de vruchten van de moeite hunner vaderen. In de omringende van Tobolsk en Tomsk ontmoet men zeer vele lieden, afkomstig uit Archangelsk, Tula, Tver, en Nizjni Novgorod, die zich aldaar hebben gevestigd. De Uralfche bergketen loopt zuid en noord, ter lengte van driehonderd Duitse mijlen; alle de overige keizers van Aziatisch Rusland zijn daarvan als zovele takken. Menigvuldige bouwvallen en andere gedenkteken verklappen een voormalige beschaafdheid, veel groter dan die van het hedendaagse Siberië. Maar, hetgene van geen minder belang is, zijn de sporen van groote omwentelingen, welke onze aardbol heeft ondergaan, die men bij elke schrede ontmoet, en welke met zeer veel waarfchijnlijkheid grond geven tot gissen, of de schepping van onze aarde merkbaar klimt boven het tijdsperk, waarin dezelve gemeenlijk wordt geplaatst. De Permiers spreken een taal, hun bijzonder eigendom. Bisschop Stefanus verkondigde aldaar het Evangelie omstreeks het einde der veertiende eeuw. Hunne voorname rijkdom bestaat in de voortbrengselen van hunne ijzer- en kopermijnen, zout- en marmergroeven. Wij kwamen te Perme, een stad onlangs tot de hoofdplaats van het gouvernement van dien naam verheven. Hare ligging aan de Kama is zeer gunstig; deze stad wordt volgens een regelmatig plan aangelegd. Iedere plaats in Rusland van enig aanzien heeft een soort van Wethouderchap (Detsjanik), aan welke het toezicht over tien huisgezinnen wordt opgedragen. Elke andere en op belangrijker plaatsen heeft zij het bestuur over honderd huisgezinnen, en voert den titel van Szotnik. Behalve deze is er een soort van Schepenen (Vabranaja), en een Opperste (Golowa), die met de rechtzaken ter eerste instantie zijn belast. Ter tweede wordt het pleitgeding getrokken voor de rechtbank van het lager Canton (Mniskijsky fud), en ter laatste voor de hoogste rechtbank (Ujezdnuy fud). Indien de zaak van meer belang is, wordt dezelfde voor het gouvernement getrokken; en in het hogere beroep voor de 'aad. Te Perma vonden wij, nagenoeg het derde gedeelte van onze weg naar Zürkuzk te hebben afgelegd, en onze reis had 1987 Werstten, of 278 Duitse mijlen, geduurd. De Gezant zelf, Graaf VAN GOLOWKIN, kwam den 16 Augustus te Perma; wij vertrokken ’s anderendaags, en naderden de Ural. Men vindt in dezen omtrek aanzienlijke bergen van albast, die hoogst bezienswaardige grotten bevatten. De Heer Van Strahlenberg heeft ze nauwkeurig beschreven. Thans bevonden wij ons aan de voet van een van de hoogste bergen van de Uralfche, bergketen, voormaals werden zij Ripheefche bergen genoemd. De Regering zorgt en kostet aan het onderhouden van den weg, die daarover loopt. Hier komt men in Azië; het voorkomen daarvan is bekoorlijk en vruchtbaar. De grond der provincies Tobolsk en Tomsk is over het algemeen zwart en zeer wel bebouwbaar. UIT EEN RUSSISCH REISVERHAAL. Den augustus kwamen wij te Catharinenburg. Het is een grote stad en van meer belang dan Perm. Zij ligt aan de Isiek, die zich in de Tobolz ontlast. Peter de Grote, die dezelfde in het jaar 1722 bouwde, noemde haar naar de naam zijn Gemalinne. Nog heden voldoet deze stad aan haar bestemming, om namelijk tot een stapelplaats te dienen voor alle de werktuken der metaalfabrieken van Ural. Ten eenigen tijde lag er een sterke bezetting, ter zaak der veelvuldige aanvallen der Bachkirs. Men heeft er een Munt, een kanonerie voor de munitie; vele personen, aan het muntwezen verbonden, hadden er hun verblijf. Zij drijven een aanzienlijken handel in amethysten, topazen, fardes en andere harde en kostbare steenen, die in haar omtrek in vrij aanzienlijke menigte gevonden worden. Te Kamensk, verstreken mijlen van Catharinenburg gelegen, heeft men vele smederijen en andere fabrieken, aan de regering behorende. Deze stad bevat ruim tweeduizend inwoners. Jaarlijks worden er van 209 tot 250 stukken geschut gegoten. De zeer fraaije mineralen, die in grote menigte in den omtrek worden gevonden, dienen ter verrijking van de Kabinetten der Russische Universiteiten. Wild gevogelte van allerlei soort is in deze gewesten zeer menigvuldig. Onder de ballingen, die in de Mijnen werken, heerst een geest van eensgezindheid, het natuurlijk gevolg der gelijkheid van hun lots en in deze eensgezindheid moet de reden gezocht worden van de dikmaals zeer vernuftige ontwerpen, die tot bekoming van hun vrijheid worden gevoerd. Bij het ellendige dorp Dalmatov ligt het vermaarde Klooster van dienzelfden naam, DEMETRIUS MOKRINSKI. Hij stichtte het in den jaar 1644; zijn zoon Isaac volgde hem op in de hoedanigheid van Prior. Het Klooster heeft drie kerken; voormals bezat het veertien dorpen en 2500 zielen; doch alle die eigendommen zijn in het jaar 1740 aan de Kroon gekomen, die het onderhoud der Monniken op zich heeft genomen. De omtrek van het Klooster, door de Zee beproefd, levert zeer fraaie gezichten. Indien wij in het land, welk wij doorreisd hadden, met vele hinderpalen hadden moeten worstelen, en veel vermoeienissen te verduren, dan lag een verfoeide MENG, 1808, NO, 4. RA VOOR ons, hetwelk een nog minder behagelijk voorkom had; de woestijnen, de moeraslagen, de onmetelijke vlakten van Siberië vervingen elkander onophoudelijk in het gouvernement van Tubolsk. Dikmaals zijn er de wegen nauwelijks gebaand; elders zijn de dijken verwoest. De opgezette mensen, wijd en zijd verspreid, kennen de herbergzaamheid niet, en men loopt gevaar van te vallen in de handen der gebannen kwade doders, welke door deze woestijnen kruisen. Het gouvernement Tobolsk bevat onmetelijke vlakten, gedeeltelijk met talrijke meren bedekt, die aan aanzienlijke rivieren den oorsprong geven. Boschen bevatten ontzagwekkende streken; en aan de genen, welke door dezelfde streken drukken, zij een gevoel van schrik in, hetwelk zich dikmaals bezwaarlijk laat overwinnen. Het klimaat van het zuidelijk gedeelte is gematigd, maar in het noorden wordt het onverdragelijk. De bergen bevatten delfstoffen, mineralen en kostbare gesteenen. De zadelijke trekken worden gedeeltelijk van Europese volkplanters bewoond. Rijkelijk beloont de grond de zulken, die de schatten des akkerbouws derzelven toevertrouwen. De bewoners zijn nog niet lang gewoon, geld te ontvangen voor de paarden, welke zij aan de posten leveren; doch zij beginnen er zich vrij wel naar te schikken. Om dit voordeel te vergrooten, spanden zij dikmaals, in weerwil onze tegenkantingen van acht tot twaalf paarden voor onze wagens. Deze dieren loopen bij troepen in het veld; wanneer men hen noodig heeft, worden zij opgehaald; doch om voor rijtuigen te lopen zijn zij nog niet zeer gewoon, en de reizigers kunnen niet geheel zonder zorg zijn. Tussen de dorpen en het platte land heerscht dikmaals een ontzettend contrast; de eerst is zo ellenig als het andere vruchtbaar is. Bijkans nergens ontmoet men werklieden, die enige kunde bezitten, en, uit vrees voor onze wagens niet te kunnen doen herstellen, waren wij genoodzaacht, wielen, aspen en meer andere voorzieningen mee te voeren. Nog woester dan Tobolsk is het gouvernement Tomsk, hoewel de grond even vruchtbaar is; tot het droogmaken der moestuinen zouden zware kosten vereist worden, doch zij, die dezelfde wilden doen, zouden die in het vervolg rijkelijk vergoed vinden. Het rundvee komt er zeer wel voort; het is de enige rijke hoefder voor de volkplanters. De oevers zijn met afschrikwekkende en in de daad schrikwekkende hutten bezet. Bij Kopeisk kwamen wij wederom op den grooten weg van Tobolsk, welke niet beter is dan die wij gevolgd hadden; en, die ons over de tweehonderd versten, had uitgewonnen. Veel personen, tot het Gezantschap behorende, hadden den eersten weg ingefallen, en waren door Tobolsk gereisd. Op Tomsk werden wij op een verpligtende wijze ontvangen, door den Gouverneur, den Heer Kaspiow, Hij bezorgde ons voorraad van tarwenbrood, hetwelk in deze oorden zeer bezwaarlijk is te bekomen. Er waren den eenige nieuwe stenen huizen gebouwd. Voor het overige: maakt deze stad eene ellendige vertooning. Op den 17 trokken wij over de Kan, een vrij groote rivier, zijnde de grenscheiding tussen de gouvernements Tomsk en Altaysk; wij zette den voet in het laatste genoemde, hetwelk het uitgebreidste van Rusland is. Dit gouvernement is vol van bosschen, bergen en moerasplassen. Er zijn vele mineralen bronnen. In het noordelijke gedeelte heerst een altijddurende winter; men vindt er lijken, die vele eeuwen ongeschonden zijn. De geestelijkheid van het gehele gouvernement staat onder het bestuur van de Aartsbisschop van Zürich. De zuidelijke streken worden door de Bratsky of Buraeten bewoond, een talrijke natie, verzameld uit die van de Buraeten, Tunguzen, Sakukjen, Kamtsjatalen en anderen. Zij wonen in tenten; en leven van de vruchten der jacht, visserij of van hun vee. Slechts de eerste beginfelse der beschaving is hun bekend, Veelen zijlen nog het Heidendom toegeven. Het land is zeer vruchtbaar en wacht vrechts op den bouw... De wegen worden zeer gevaarlijk door de herhaalde overstromingen, aan welke zij blootstaan. Den 22e September bereikten wij de oevers van de Uda, bewoond door Buraeten, welke in pelterijen handelen. Zij zijn vrij talrijk. Nisjnev-Udinsk is niet zulk een aanzienlijke stad, als men van de fraaiteit van haar ligging en de voordeelen van den koophandel, welke zij aanbiedt, zou mogen verwachten. Wij vonden, aldaar de Zendelingen, die in de maand Mei uit Petersburg waren vertrokken, en het Gezantschap in China moesten verzellen. Zij waren bevestigd om den Prior SOPHRODIUS en de andere kerkelijke af te lossen, die er hunne scholen hebben. Deze laatste zending hield haar verblijf te Peking, sedert ruim elf jaar. De nieuwe Prior APOLLOS is een man van een zeer zacht karakter. Deze zending bestaat uit tien personen. Fraktus naderende, vestigde zich ons oog op bekoorlijke weilanden, en eensklaps kwamen wij in donkere boschen. Allengs naderden wij de Angara, aan welke Irkutsk ligt. Op den 28 September kwamen wij behouden in deze stad aan. Zij is omringd van spitse bergen, wier toppen woest zijn. Voormaals was zij de hoofdstad der Buryaten; tegenwoordig is zij de zetel der regering van geheel Siberië. De handel, welken zij op Chisa drijft, is van belang. Alle de personen, tot het Gezantschap behoorende, waren in deze stad bijeen, tot getal van tweehonderd. De tijd, welken wij aldaar vertoefden, werd gedeeltelijk aan vermakelijkheden gewijd; de Burgeren namen er deel aan; zij zonden aan den Gezante eenig gelastigden om hun onderwerping en eerbied aan hunnen Souverein te betuigen. De Buryaten in deze oorden zijn ter tal van tweeduizend, -Eenigen zijn Christenen; doch de meesten zijn nog Heidenen. Eenige geleerden van het Gezantschap, een van welke was de Heer KLAPROTH, een jongeling in de talen zeer bedreven, werd benoemd om den winter in Siberië door te brengen, terwijl een andere keerde naar Petersburg terug, en wij gingen op reis naar de grenzen, den 6 October. Het land aan deze en gene zijde van het meer Baikal, tot aan de grenzen van China, bestaat geheel uit zandachtige woestijnen, bergen en boschen. De talrijke ten, welke China van Rusland scheidt, schiet hier en daar wijd en zijd. Wij volgden de oevers van de Angara tot aan het meer Baikal. Op onzen weg ontmoetten wij af en tot eenige hutten. Eieren en vlecht-brood waren de eenige levensmiddelen die er te bekomen waren, en zulks nog bezwaarlijk. Met regel geven de Russen den naam van Zee aan het meer Baikal; het heeft eb en vloed, even als de Kaspische Zee. Te Nikolsk, vijftig Wersten van de Angara gelegen, worden de koopgoederen die uit Chinees komen, doorzocht. Meer dan gemeen schilderachtig zijn de geziichten, welke men aan dit meer ontmoet. In de verte ziet men bergen, waarop sneeuw bedekt is, en die den gezichter rand maken. De vaart op dit meer is niet zoo druk, als de voordeelen, welke het aanbiedt, konden doen verwachten. In de onkunde van hun, die er toe gebruikt worden, moet voornamelijk de Oorzaak daarvan gezocht worden. Het meer krielt van Zeedieren; men vindt er Zeekalveren. De woningen der Buryaten hier te lande zijn overal geheel zindelijk, en kondigen een zekere gegoedheid aan. Selenginsk, aan de Selenga gelegen, is vermakelijk en vrij wel gebouwd. Onze algemene verzamelplaats was het fort, of liever het Fort Troitskowsk bestemd; het werd in het jaar 1728 gebouwd. De grond is niet kwalijk uitgekozen, Het omliggend land is onvruchtbaar en woest, Terwijl de Gezant hier vertoefde, werd er een kourier naar Pekin gezonden, ter bekoming van verlof om in het Keizerrijk te mogen komen; doch vanwege het tijdverlies, vertrok een gedeelte van het Gezantschap, zonder deszelfs wederkomst af te wachten, en begaf zich naar Burga. De Bratsky vierden eenige feesten ter ere van den Gezant; Zij ontvingen hem onder het geluid van een muziek, die niet zeer welluidende was, Zij stelden hem hunne vrouwen voor, die zich op het prachtigst hadden opgesteld; 's avonds was er bal. Veertig Werften van Zroizkofawsk vonden wij een volkplanting van heidense Buraeten. Hun Lama ontving ons beleefd, en wij waren, in hunnen tempel, bij hunne openbare godsdienstoefeningen tegenwoordig. Men hoorde er een gemompel, hetwelk door een luider muziek van tijd tot tijd werd afgebroken. De Lama, met een gouden mantel omhangen, en met een spitstoofende muts gedekt, naderde een verhevene plaats, die het altaar omringde, en gaf met een schaal het feit tot de plegtigheden. De muren des tempels waren met schilderingen verfijn, verbeeldende enige tooneelen der hel. Achter het gevoelte van den Lama was een soort van Sacristie, waarin wij verzekerde drinkschalen zagen voor de thee en de koffie. In den avond werd des Gezants verjaardag gevierd; zijn hotel was verlicht, in de vergaderzaal was men aardig verbaasd. altaar, geplaatst, met dit opschrift in het Fransch: de eerzucht schaadt niet aan de liefde. Het fort Kudara, hetwelk op de grenzen ligt, gelijkt naar een dorp; het wordt omringd van kazematten, wier toegangen zorgvuldig bewaakt worden. Niemand durft aldaar aftreden; zelfs werden de lichten uitgebluscht zodra de Gezant binnenkwam. Nergens worden sporen van deze onderaardse gewelven vernomen. Reeds vernam men een merkwaardige verandering in de gewoonten en voorwerpen der kunst, in de nabuurgemeente van China: De handelbetrekkingen met dit uitgebreide Keizerrijk zijn hier zeer druk. Op den 19 December gingen wij naar Pekin op weg naar de Wateren die de Rivier Mississippi samenstellen; met enige aanmerkingen over het belang van de vrije vaart op die rivier voor de Amerikanen. (Uit het Engelsch.) De Rivier Mississippi ontlast zich in de Golf van Mexico. De loop van die Rivier, van den mond tot de vereeniging met de Ohio, bedraagt, met de veelvuldige bochten en wendingen, meer dan 600 (Engelse) mijlen. De Ohio wordt gevormd door de vereeniging van de Allegheny- en Monongahela-Rivieren op de Breedte van 40°, 31' en 44°, en trekt zich in de Lengte uit tot op ontemtrent vijf graden ten westen van Philadelphia. De loop is ongeveer 1188 berekende mijlen, door een aanechte naamloos, vruchtbare en gezond landstreek. Bij de samenvloeiing van de Allegheny en Monongahela staat, het Kort Pitt, en ongeveer tweehonderd roeden van daar op den begazelige oever van de Monongahela, ligt de Stad Pittsburg, een plaats van groote aangemetenheid en dagelijks toenemende. De Ohio is van vier tot vijfhonderd roeden wijd, tot dat dezelfde op eenhonderd mijlen van de Mississippi komt, waar de wijdte duizend roeden haalt. Deze rivieren en kreken ontvangen water van meer dan veertig rivieren en kreken, veelal bevaarbaar, en hebben gemeenschap met de meren. De Ohio stroomt door en maakt vruchtbaar de beste streken des lands in de Vereenigde Staten. De landen aan de beide zijden van de Ohio en derzelver takken, zien zuidoost- en zuidwestwaarts uitstrekende, bevatten een ruimte van een millioen vierkante mijlen. In het verlag, gegeven door Kapitein Hutchins, beschrijft hij het gedeelte door hem opgenomen, liggend tussen de drie-en-dertigste, vijf-en-veertigste breedte en acht-ertigste, zeventigste en negen-en-veertigste lengte, als een uitgeftrekt land, 't welk, ten aanzien van de gezondheid, vruchtbaarheid en verschillenheid van voortbrengselen, misschien niet overtroffen wordt door enig land op de aardkloot. Volgens Hutchins verhaal, brengt het een overvloed van graan, hennep en vlas voort. De boschen zijn vol van fieler-, noten-, eschen- en eiken-boomen. Men vindt er beren, bizonnen, herten, kalkoenen enz. Mr. LEWIS EVANS (een ander Agent van het Congres) bekrachtigt deze opgave. Hij voegt er nevens, dat de meeste bergen, aan beide zijden van de Ohio, uitmundende kool, alsmede zoutwellen bevatten; dat men ijzerertsen loodmijnen op de oevers vindt. De Ohio en de rivieren, die zich daarin ontlasten, wemelen van visch en groote vischen in vele soorten. Bij de boomen, door Kapitein NUTCHINS opgeteld, voegt hij, dat de hooge en droge landen druiven opleveren, en de lage vol zijn van populieren, berken en eikenboomen, beneden of zuidwaarts van de Rapids (een waterval in de Ohio, 705 mijlen beneden het Fort Pitt) ontmoet men verfchende laagten met ceders- en ciprespen-boomen, die zeer zwaar zijn, alsmede een menigte van rietpalen, gelijk er in Zuid-Carolina groeien. De andere voortbrengselen des lands zijn (volgens Mr. Evans) tarwe, Indiase korn, boekweit, rogge, boonen, vlas, hennep, tabak, zijde; er doen zich uitgebreide velden op met roos en witte klaver, en andere nuttige grasgewassen. Op een afstand van 584 mijlen beneden het Fort Pitt, aan den oostkant van de Ohio, op ongeveer drie mijlen afstand, en op het begin van een kleine kreek, waar men verfchende grote zoetbronnen ontmoet, treft men (naar Mr. Evans' bericht) in grooten getal beenderen en tanden aan "die men veronderstelt hebben olifantstanden te zijn, doch door Dr. HUNTER beschreven als toebehorend hebbende aan eenig vleesetend dier, grooter dan de Olifant. Zij zijn volmaakt gelijk aan die van het Onbekende Dier, of den Mammoth, door Mr. PEARLE, een Amerikaan, te Londen vertoond. In eenige waarnemingen, medegedeeld aan den Graaf VAN HILLSBOROUGH, ten jaar 1770, wanneer deze Secretaris van Staat was voor het Noord-Amerikaanse Departement, door eenen Mr. WARTHON van Philadelphia, stelt hij, volgens gedane opgaven, vast, "dat geen gedeelte van Noord-Amerika minder aanmoediging, behoefte tot het voortbrengen van scheepsbehoeften en ruwe Roof voor de manufacturen in Europa, en om de West-Indische Eilanden van allen noodigen voorraad, te voorzien, dan de Mississippi aan de Ohio." Volgens de berichten van deze en andere Personen, blijken de volgende hoogst nuttige artikelen gevonden te worden bij de takken van de Ohio: bij de Licking- en Laconia-kreken een menigte van kolen en steenen tot bouwen gesorteerd; bij Kiskiminetas kolen en zout; nabij Muskingum scheepstimmerhout, zoutbronnen, kool, werfsteenen, witte en blauwe klei voor pottenbakkerijen en glaswerk; omstreeks Hockhocking kolen, bouwsteenen, nabij Zaney Carolina-riet, omstreeks Great Salt Lick Creek zoutbronnen, witte klei en kalksteenen; nabij de Buffalo-rivier (op 925 gemeten mijlen van het Fort Pit) hennep, vlas, koorn, tabak, kool, kalk- en bouwsteenen, niet verre van de Ongiatoan een zilvermijn, kalk- en bouwsteenen, zout, kool, blauwe, gele en witte klei voor glaswerk en pottenbakkerijen, hennep, hop, appelen, peren, kersen, meloenen, enz. De inwoners nabij de laatstgenoemde rivier handelen in huiden en pelswerken, tot een beloop van 5000 P. St. 's jaarlijks. Van de vereeniging der Mississippi en Ohio (trekt zich de eerste door middel van verschillende takken uit tot en heeft gemeenschap met de meren Erie, Ontario, St. Clair, en Muron. De beschrijving van de landen op den oever der Mississippi is zoo zeer overeenkomstig met het reeds opgegevene, dat de opgave louter herhalen zou zijn, Er zijn verschillende Franse heen en andere vastigheden aan de Mississippi, boven derzelver vereeniging met de Ohio, welke reeds ten tijde van Kapitein HUTCHINS gezegd werden ruim 1269 weerbare mannen te kunnen opleren. In Amerika is onlangs een Uittreksel in 'licht gekomen. Behalve de ruïnen in de landen der Sillineezen en Wabaschen, (liggende onmiddellijk boven de zamenvlakking van de Mississippi en de Ohio) waarvan dikwijks ge-sproken is, zijn er andere niet minder opmerkenswaardige, eenige honderd mijlen meer westwaarts gelegen; en bovenal in het land omstreken de groote Watervallen van de Mississippi. Wanneer men deze Watervallen, gewoonlijk de Watervallen van St. Antonie genaamd, nadert; ontmoet men vele piramiden van aarde, van 30 tot 70 en zelfs 80 voeten hoog. Deze zijn waarschijnlijk de Grafstaven van de oude Koningen en Opperhoofden in dit. gedeelte van „Amerika ; fchoon er andere voorkomen , welke ik. geloof dat opgerigt werden ingevolge van eené ` Heb en beflisfende overwinning, en misfchien om de eenderen en overblijffels der verflagenen te bedekken, In verfcheide van deze piramiden horizontaal delvende, vonden wij veelal een weinig boven het grondftuk eene ` bedding. van eene witte zelfftandigheid , eenigzins naar vochtige lijm gelijkende, naar alle waarfchijnlijkheïd vera fcheide roeden diep, of misfehien ten naasten bij de ge- eele lengte van de doorfneedlinie. Ik had zelts reden om te gelooven, dat deze vaste kalkaardige zelfftandig- heid het overblijffel was van geraamten, misfchien zwin tig eeuwen geleden begraven, door den tijd en de wer- king der elementen inden: tegenwoordigen {taat gebraakt, ‚se Eenige jaren geleden werd er, verder de Misfisfippi af, een koper-mijn geopehd, en, tot groote vérbazing der werklieden , vond men, verfcheide vademen benes - den ’s aardrijks oppervlakte ,. eene groote’ verzameling van mijnwerktuigem. Een ander períoon, delvende om L 5 eene zó ‚NIEUWE BESCHRIJVING- heater hädden. D _ __, Zeer onlangs. viel er, op eene plaats aan de oevers van de Okto, waar de kant uitgebrokkeld was door de ondermijning des waters , een fteen uit van de hardfte foort van zwart marmer, omtrent zeven ponden wegen- de : dezelve had twaalf gelijke:oppervlakten ; elke opper= vlakte was wiskundig gelijkzijdig en gelijkhoekig. Dit bleek geene fpeling der Natuur , maar één werk van paauwkeurige kunst te wezen , en door menfchenhan- ia den gemaakt. i : „sy Nabij de watervallen van de JMisflsfippi is eene zout- welle in de bedding der riviere, welke omgeven is geè weest p- {ints onbekende oudheid , met een: fteenen muur, om het versch water er buiten te houden. Som- tijds. bij bonge vloeden, vloeit echter de rivier ovet dar fteenen alfchurfel heen „en vermengt zich met het zou- te water , zoodat het geen zout aan de Wilden verfchaf. Voordat de rivier aanmerkelijk gevallen is, heeft men vele platen met cirkelsvormige vestingwerken in ditzelfde land ontdekt; steeds zijn ze met diepe putten omgeven en met een bolwerk voorzien. Uit deze en vele andere soortgelijke overblijfselen van de oudheid zou men gereedelijk tot de gedachten komen, dat de wereld veel ouder is dan de algemene meening wil. Vele stammen aan de westkant van de Groote Rivier, boven genoemd, stellen het bestaan van hun volk op meer dan 20,000 maanjaar; en de Indianen in het oosten gaan veel verder in de diepte van de oudheid terug. Schoon zoo wel de een als de andere vele voorvallen van dien vroegen tijd ophalen, die blijkbaar met veelvuldige fabelen doorweven zijn. Zonder ons in te laten, om op de echtheid van deze geruchten te wijzen, mochten wij niet nalaten onze lezers terug te wijzen tot onze Letteroefening, waarin voor 1806, op bladzijf 621, een aanteekening staat, die hooge oudheid van de volken betreffende, voorkomt in HAAFNER'S Verhandeling over de Zendelingen, blz. 133 des XXIIe Deel van de Periode van het Godgezind Genootschap. VAN DE MISSISSIPPI, ENZ. De ontdekkingen des ongenoemden reizigers onderzoek te doen, en de waarschijnlijkheid van het gevolg, daaraan afgeleid, ten opzichte van de oudheid van de wereld, kan ik niet nalaten te vermelden, dat vele andere reizigers in deze oorden van dergelijke ontdekte oudheid spreken; en staat het mij vrij, hier een gissing te wagen, zo komt het mij waarschijnlijk voor, dat Amerika zeer bevolkt was, lang vóór de in Engeland aangekomen en diens horden in de zuidelijke gedeelten van Europa. Het is een bewijzen zaak, dat de noordelijkste uitersten van de twee grote Vastelanden elkander tot op ongeveer achttien mijlen naderen. Wij mogen, overzulks, wel veronderstellen, dat, wanneer deze zoogenaamde Officina Gentium te vol volks werd, en er uittochten gingen naar Pannonia, Mesia, Dacie, Engeland, Italie, Frankrijk en Spanje, velen de straat overtrokken tuschen hun en het wester-vasteland; dan, misschien bevindende dat de luchtstreken en de lucht in deze noordelijke gewesten niet gelijk waren als die, welke hunne volksgenoten ontdekten in de zuidelijker delen des vasteland van Europa, keerden velen terug, en vlogen anderen weg. Die zoodanigen nogtans, die bleven, moeten noodwendig ontdekt hebben, dat, hoe verder zij zich zuidwaarts begaven, de lucht beter en de luchtsgevoeligheid zachter werd. Het is geenszins ons waarschijnlijk, dat de Mexikanen en de Indianen van het zuidelijk Amerika oorspronkelijk deze Barbaren geweest zijn, door de warmer luchtstreken meer verwilderd geworden. Allen, die ooggetuigen geweest zijn van het onderscheid tuschen de Inboorlingen, niet verder van elkander verwijderd dan Massachusetts en Zuid-Carolina, zullen erkennen, dat deze verandering nog meer mogelijk is in den Wilde, die van zijne ruwe en ongunstige luchtstreken in een zachte en weelderige overgaat. De zuidelijke Indianen mochten dan het noordelijk gedeelte overlaten aan hunne ruwere broederen, die na hun kwamen, en dus, door de uitwerking der luchtsystemen, de trapswijze veranderingen plaats grijpen van hetzelfde volk, van één stam afkomstig, doch vaneengedeeld, en onderworpen aan en gedreven door verschillende natuurlijke oorzaken. In deze voegen valt de reden te geven, waarbij die veranderingen toekwamen, en dat de beschafde Mexicanen en de woeste, nageende Indianen dezelfde oorsprong hebben. — De Mexicanen, waarbij waarschijnlijk bevindende dat hunne Noordelijke Broeders zeer onrustig van aard waren, wierpen die cirkelvormige Sterkten op, hier boven gemeld, en de Piramiden waren de begraafplaatsen, waarin zij de gevallen ter aarde bestelden zodat zij, afgemat door dit herhaalde vechten, meer zuidwaarts heen trokken, en het noorden aan hunne aanvallers overlieten, die, zich daar met den tijd vestigende, de Cherokee's, Chickasaw's, Chataws enz. vormden. Dan, de giftzending daar gelaten, is het blijkbaar, uit de onmetelijke landen, toebehoorende aan de Vereenigde Staten, waardoor de takken van de Mississippi heen lopen, en tot uitvoer van welker voortbrengsten die Rivier vier de eeuwige opening geeft, dat de vrije vaart daarop onmisbaar is voor de Inwoners, die thans zeer talrijk zijn, en misschien 300,000 zielen bedragen. Zij zijn te onbeschaafd en te onverduldig, om het bedwang zelfs van hun eigen Landbevolking te verdragen; gelijk de twee opstanden in het Westen, wegens de opgelegde Belasting door het Amerikaansch Gouvernement, ten duidelijker toe tonen. Om deze te stillen „werden bijna vijf miljard Dollars te koste gelegd" en er is weinig reden om te twijfelen, indien de Wetgeving der Amerikaanse Staten geen vaardige en bevredigende maatregels genomen hadden, om het geschil, ten aanzien van den Intendant van Nieuw Orleans gerezen, te vereffenen, of zij zouden, gelijk zij verklaarden, in Mississippi getrokken zijn, en zichzelf reguleren hebben. Ik heb reeds opgemerkt, dat de Mississippi de enige uitvoeriver naar zee is voor de voortbrengsten van het westelijke grondgebied. De reden hiervan is deze: de hooge Allegheny-bergen lopen dwars over het geheel der Vereenigde Staten in de lengte in een noordoostelijke en zuidwestelijke richting, zodat er geen gemeenschap is tussen de rivieren aan de oost- of westkant door de Inwoners der oostelijke delen de Occidentale wateren genoemd. Die van Virginia, 'tis waar, hebben het denkbeeld van een groote onderneming, om namelijk de vaart op de Potomac tot den voet der Allegheny-bergen te brengen; men spreekt ook van een ander gemeenschap daar te stellen, door middel van de westelijke takken der Susquehanna; doch deze pogingen in het werk te zetten, zoo het immer gebeurt, tot een tijdsverloop kostend en zelfs, indien zij tot stand kwamen, blijft er over een verdrietige en zeer kostbare overvoering te land over het gebergte, zodat het meeste van den uitvoer uit het westelijke grondgebied aan moet houden door het kanaal van de Rivier Mississippi. ... De afloop van de Ohio is: zó verbazingend snel en breed; dat tegen de stroom op te varen volledig ondoenlijk is; de droogten en andere belemmeringen: zijn. BRIEF VAN MR. J. SCHELTEMA, OVER HET GENE HIER AANGANDE ANNA EN MARIA. TESSELSCHADE, DE DOCHTERS VAN ROEMER VISCHER; HEBKUNNEN. VINDEN, EN WAT HEM NOG ONTBREEKT. - Ees Aan de Heren, Schrijvers der Waderlandse Lettres ingen. Sire, END 0 < ‚“ 5 i ' ° Wel Edele Heren ! op uw Recensie van mijne Redevoering over de Brieven van P. C. HOOFT, in hare voorrandste deelen, en het algemeen gunstig onthal van dezelve bij veroorloven, mij zeer aangenaam zijn, zaiik niet behoeven te verbergen. Dit een en ander geeft mij hoop, dat mijne Redevoering over het lot en de verdiensten van ANNA en MARIA TESSELSCHADE, de Dochters van ROEMER VISCHER, de Vriendinnen van Hooger, niet minder welkom zal zijn, Dan ik zie tevens nu zoo wel vijf pligt als mijn Instrijven, om dit Stuk zoo volledig te maken als het kan. Door besef van het laatste vind ik mij, daar Gij uw uitnoodiging uw genegenheid voor dit onderwerp reeds hebt doen blijken, opgewekt, om eens breedvoerig aan te schrijven, over hetgene ik aangaande dit edel Zusterpaar gevonden heb, en wat mij nog, baar mina 166 BRIEF breekt. Ik streel mij reeds met de hoop, dat door-berichtvallen van dezen Brief in U, geacht Tijdschrift vergetene afschriften en kunstwerken van beide uit de donkere hoekjes zullen hervoortkomen, en de beelgenaars onze letterkunde zullen willen medewerken tot eenen Letterkrans, die voor allen aangenaam zal zijn. aan “de beïnternationale Sexen, als geldende twee barer luisterrijkste sierraden. ... Wat berichten en getuigenissen van anderen, haar aangaande, betreft, hierin ben ik, boven werfchen gelaagd. Zeer veel heb ik gevonden in de Werken van M. BALEN, P. HUISINGA BAKKER, C. BARLAEUS, C. VAN BEAUMONT, C. VAN BEVERWIK: Vrouwe C. P. (BRACONIER), G. BRANDT, G. BREDEROO, A. DÄ BRUNO, J. DE BRUNE, J. CATS, H. DE GROOT, C. VAN HASSELT, D. HEINSIUS, J. HEYNS, P. C. HOOFT, C. HUYGENS, D. DE KAMPHUYZEN, G. RINCKHAMER, J. KOK, J. LYDIUS, J. PEUTEMANS, E. PUTEANUS, J. VAN VONDEL, J. VOS, J. VOLLENHOVE, J. WAGENAAR EN J. WESTERBaan; bijna te veel lofprijzing, vermits op de getuigenis van Schrijvers doorgaans eenige korging valt, en vriendenhap. 