VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
der. Een algemeene geest van Hervorming werkt onder Ons ; daar heerscht eene neiging, om, in alle opzigten, de Magt еп de Voorregten des уок te verbreiden. Maar, misfchien , zal men bevinden dat wy aan het verkeerde einde begonnen hebben; en dat wy, eer wy hetVolk meer ts gaven , getragt moesten’ hebben om ‘er hetzelve beter gefchikt voor te doen zyn; ten einde wy niet, door t zelve t te fchenken , eer het Wysheid bekomen heeft , "tr zelve ongelukkiger en flegter maaken dan het te vooren was. | WAARNEEMING WEGENS DE SCHADELYKE GEWOONTE s OM DE BAARS, ZUNDER ONTDOKNING VAN DER ZELVER JINGEWANDEN, TE KOOKEN. Door р. Es KNAVEN, М. D. te Medemblik, Wiel Edele zeer Geleerde Heeren! Heeren Schryveren der Algemeene Waderland/che Letteroefeningen, ` Н" is , by veele Liefhebberen van Baars, eene Gewoon- te, om deezen Visch, zonder ontdoening van der, zelver Ingewanden , te kooken , met oogmerk, om het, voor den fmaak zo aangenaame, vet der darmen af te zuie Sen: betr is dâarom , dat ik de vryheid neeme, de ne- vensgaande Waarneeming, omtrent dit (chadelyk gebruik, U Wel Ed. toe te zenden. ` De yver, welke U Wel Ed. betoonen , om, in U Wel Ed. geacht Maandwerk , alles gemeen te maaken wat eenig- zins ten nutte Кап ftrekken , doet my vermoeden, dat 0 Wel Ed. daarvoor wel een plaats zullen gelieven іп te ruimen. Onlangs wierd ik ontbooden , ten huize "van B... ‚ ` $ осоо е 9 \ WAARNEEMING OMTRENT DE BAARS, 541 Lie 8 aldaar gekomen zynde, vond ik, tot myn groot- fte verwondering, den man , en vyf kinderen, in de aller- hevigfte benaauwdheden; de buik was by allen zeer fterk opgezet, en gefpannen ; de krimpende en knaagende рун waren, ter plaatfe der Regio Epigastrica , byna ondraagiyk: de kleur des aangezigts was by allen uitfteekend bleek , ver- geld met fterke zweeting ; de pols was ras, е ег niet hard, of vol; by twee kinderen, was dezelve zeer ftuip- achtig; dit alles ging gepaard met aanhoudende Conatus vomendi; hoewel drie kinderen „ reeds vóór myne komst, ` де gebruikte fpys, door zwáare braakingen , ontlast had- den, zonder de minfte verligting; de dorst was by allen zeer groot, maar het drinken was naauwlyks доогое- zwolgen, of zy braakten het (met groote benaauwdheid)) weder uit. In deeze deerniswaërdige , en te gelyk beden- kelyke, omftandigheden, vroeg ‘ik aan de Vrouw, wat ` {pyzen zylieden des middags gebruikt hadden, welke my antwoordde , ееп zogenaamd Water-zoodje , beftaande uit Baars en Snoek; waarvan zy zelve , met nog een van baare andere Kinderen, ook zeer fmaakelyk gegeeten had- den , zonder dat deeze twee laatften eenig ongemak daarvan gevoelden ; de Man en Kinderen ondervraagd hebbende, of zylieden ook nog eenige andere {pys, of drank, gebruikt hadden, zeiden alle neen. Dit was al het licht, dat ik in deezen konde krygen; zo dat de Caufa proxima, in dit netelig geval, voor my nog onzeker was. De Symptomata , (welke langs hoe dringender wier- den) gaven my egter niet onduidelyk te kennen , dat ’er iets allernadeeligst in de maag plaats һай; ‘en varderde te gelyk van шу, zeer {poedig, op middelen bedagt te zyn, om, was het mooglyk, deeze ftoffe te ontlasten. Ten dien einde, fchreef ik aan allen, (in veele verdeel. de, àn fpoedig op elkander toegediende, giften) een zeer werkzaam Braakmiddel voor, Äer met onderfcheid van deszelfs hoeveelheid, naar maate des ouderdoms) en liet, intusfchen, by berhaaling, een flap infu/. flor. Chamomil. eum mell. communi drinken, - Na, hierdoor, verfcheide braakingen bewerkt te heb. ben ‚ waat by ik niets anders, dan eenige natuurlyke Пуш, en by zommigen de gebruikte fpys, ontdekte, kreegen ze allen eenige ruime ngen, met dat gelükkig gevolg „ dat ik, tot myn grootfte genoegen, binnen den tyd van twee uuren, vyf vaa deeze Lyders, van alle de boven- o 5 ge: 542 WAARNBEMING | gemelde toevallen volkomen verlost zag, egter by шек afgemat; eene geruste Паар, welke {poedig daarop volg- de, verkwikte hun dermaate, dat zy, des anderen daags, haare bezigheden weder konden verrigten; uitgezonderd , - een Jongetje van 11 jaaren , welk (niettegenítaande het Geneesmiddel by hem, even als by de anderen, als een braak- en buikzuiverend middel, genoegzaam gewerkt had, en de Conatus vomendi bedaard waren) benaauwdheid en pyn, in den bovenbuik, bleef behouden, waar by zig aaumerkelyke Spasmt van het geheele ligchaam voegden. Aan deezen gaf ik het Laud. Opiat. , сит ol. Amygd. dulc., waarna de toevallen bedaarden ‚ en eene geruste {мар volgde. Deeze Jonge heeft egter nog eenige da- gen aan verlooren eetlust, met maagpyn, inzonderheid ten tyde der fpysverteering gelaboreerd; welke ook , eindelyk, door het gebruik van maagverfterkende , en om- windende, middelen, volkomen cesfeerde, Het was my, in het eerfte voorkomen, niet mooglyk „ de waare oorzaak van dit geval te kunnen’ ontdekken 3 maar, na dat ik, des anderen daags, de zaak naauwkeu- riger onderzogt, bevond ik, dat de Baars de eenigfte oor- zaak daarvan was, еп dat wel om de volgende: reden. _ De Мап met zyne vyf Kinderen, welke zo deerlyk one gefteld waren geweest, hadden niet дап Baars gegeeten 5 welke, zonder ontdoening der Ingewanden, gekookt wa- теп. Onder het eeten, hadden zy, zeer greetig , het vet van de darmen afgezogen, en men verhaalde my nu, dat ху allen, kort na het eeten, reeds pyn in hunne maag, en duizelingen, gewaar wierden. | De Vrouw, en het andere Kind, (geen Liefhebfters van Baars zynde) hadden niet dan Snoek gegeeten „ welke, te gelyk met de Baars, in denzelfden Ketel, gekookt waren, egter met ontdoening van derzelver ingewanden ; deeze twee, laatften hebben daarvan geen het minfte hinder gee voel e ` - ОО. Waaruit дап, zo ik meene, te regt moet beflooten worden , dat deeze Baars op vergiftige JIn/elten heeft eäast. | l е Mooglyk is dit vergift, aan ‘het vet der Ingewanden medegedeeld , misfchien -onder het afzuigen de tedere darmen doorgezogen zynde , aldus in de ligchaamen der Lyders geraakt. ЭШИ Ik zal myn oogmerk bereikt hebben , indien ik , hierdoor, ; het OMTRENT DE BAARS. 343 het-algemeen van een fchadelyke Gewoonte afbrenge, op dat deeze , anderzins zo nuttige, Visch niet tot een ge- vaarlyk voedzel bereid worde, ` | Ik heb de eer, met alle achting, te zyn, Wel Edele zeer Geleerde Heeren! U Wel Edele D. У. Dienaar Medemblik , | D. E. KNAVEN. 27 Augustus, 1792. ` MERKWAARDIG BERIGT VAN DEN ZEILSTEEN-RERG OP HET EILAND CANNAY. ‚Door GEORGE DEMP- STER, van Dunnichen , Esq. (Uit de Transallons of Antiquariens of Scotland.) Mal u niet verveelen een Berigt te ontvangen van den Zeilfteen- berg van Cannay: maar misífchien is dee- ze byzonderheid u reeds van elders bekend , of gy zult ten тіпќеп van dergelyke Bergen, op andere Plaatzen , ge- hoord hebben, Hoet zy, ik bied ze u aan. ' Cannay is een Eiland, *t welk tien of twaalf Mylen іп den omtrek haalt , met een uitfteekende Haven. Naby deeze Haven , op een berg, van еспе aanmerkelyke hoogte , Compasf- hill geheeten , is een klein gat gegraaven , ter diepte van omtrent twee voeten. Een Kompas , geplaatst in dit gat , geraakt terftond van ftreek , en wyst binnen Kort op °t Oosten ‚ tot het Noorden іп ’t Zuiden komt, en daar ftaan blyft. Op een kleinen afftand van dit gat, misfchien zelfs op den rand, herkrygt de Kompasnaald de gewoone richting, ` Deeze zonderlinge omftandigheid was bekend, toen MAR, TIN zyn berigt van deeze Schoîtfche Eilanden uitgaf , en hy geeft "er kennis уап: fchoon „ volgens zyn verflag, het Kompas recht Oost wees. — "E Geen de zonder. lingheid deezer verandering in de Kompasnaald vermeer- dert, is eene ontdekking onlangs gedaan door HECTOR M'NEIL, Esq., een Amptenaar op Cannay. Hy {prak ’er ons van, en Lord BREDALBANE , Sir ADAM FERGUSSON, Mr. ISAAK HAWKINS BROWN, gingen, met eenig verder ge- zelíchap , het Пик onderzoeken. D | e 544 ` BERICT VAN EEN BEILSTEERGERG. De Haven ‘wordt, aan de Noordzyde, gevormd door een kloeke Rots van Bafalt; deeze ligt. omtrent eene halve myl beneden en Zuidwaards van Compasf/- hill , van wel- ke die Rots een verlenging is; Wy roeiden by deeze Rots heen, en wanneer de Boat by het middelfte ge- deelte kwam, digt onder de Rots, en dezelve bykans raa- kende, draaide het Noorden van ons Kompas om, en wees het Zuiden aan; dus ftaan blyvende. Wy herhaalden deeze proeve verfcheide keeren met denzelfden uitflag; dan die werking was bepaald tot een zeer klein gedeelte van de Rots , welke ons toefcheen recht Zuidwaards te leggen het gemelde gat op Compas/- hill, Ор een geringen stand aan wederzyden, herkreeg het Kompas de gewoone richting. —— Zyn Lordfchap beval daar ор, dat щеп met groote fnelheid de Rots voorby zou roeijen; als wy ter plaatzé kwamen , waar wy de Verandering der Kompas- paalde te vooren waargenomen hadden, werd dezelve we- der aangedaan, fchoon zeer (пе! , en herftelde zich weder als wy die plaats voorby waren, | Van deeze verfchynzelen konden wy bezwaarlyk. eenige ‚ Teden geeven ; dan door iets Zeilfteenigs in deeze Rots te veronderftellen ; zich uitftrekkende van Compas/- hill, tot het hooge Land, aan den mond der Haven, Ёп, iu- dien dit het geval is, dan fchroomen wy niet te verze- ‚ keren , dat dit de grootfte Zeilfteen is, tot nogin de We- reld ontdekt. Wy braken een fluk van de Rots af, ter plaatze, waar wy de Verandering der Kampasnaalde waargenomen hade den , en bragten het by het Kompas, toen wy ons van de Rots verwyderden ;. doch het fcheen geene uitwerking in °t allerminfte te bagren. Wy bragten ook het Кош» as omtrent de lengte van de Boot van de Rots at, doch in eene richting met Compasf/-hill; wy plaatften het in de- zelfde lyn , aan den overkant der Haven, op omtrent een vierde gedeelte myls afftand; dan , in geen deezer Proc ven, werd de Kompasnaald aangedaan, | + BRIEF, 1 STAAT DRR NATUURK. WEETENSCH:. TE ROME. 445. ` \ BRIEF, OVER DEN STAAT DER NATUURKUNDIGE WEE- TENSCHAPPEN TE ROME , ZINTS TWEE EEUWEN 5 Ч EN BYZONDERHEDEN, OVER DE VEROORDEE-, LING VAN. GALILEO. Door den Abbé TESTA aan den Heer DE LA LANDE. - op April 1790. \ Journal des Savans. (Vervolg en Slot van Ы. 546.) V. Gyeieerden van den eerften rang onderweezen te Rome, ` terwyl men er de Natuurkunde en de Natuurlyke ` Historie met zo veel vlyts beoefende, in de Wis- en Stara rekunde, LUCAS VALEZIUS, Hoogleeraar іп. het Collegie de la Sapience, en Lid van de Academie der Lincei, onte ving, van GALILEO, den rytel van Uitmuntenden Wiskun- fienaar , en diens Werken over het Middelpunt der Zwaarte ‚ еп de Quadratuur van de Parabole, toonen dat + hy denzelven niet onwaardig was. De Leer. van het Mide delpunt der Zwaarte werd ten heogften toppunt van vol- maaktheid opgevoerd door den beroemden сирия, Hooge leeraar іп de Wiskunde in het Romeinsch Collegie, Cas- TELLI , de groote Vriend van GALILEO, en die verdient aangeziën te worden als den Vader der Hydraulica, one derwees in de Wiskunde in het Collegie de la Sapience. TORICELLI, BORELLI еп RICCI, waren er гупе Leerlingen: De eerstgemelde, gebooren те Fuenza, in den Kerklyken Staat , kwam, in zyne vroeg{te jeugd, te Rome, en volgde ‘zyn Meester op іп de Wiskunde te onderwyzen. Vader NICERON , die zich toen ten tyde te Rome onthielde , werd zyn Vriend, en wikkelde hem in tot Briefwisfeling met FERMAT, ROBBERVAL en MERSENNE , Waarover TJRICELe LI vervolgens zich met zo veel reden beklaagde. Ну vere liet Rome niet dan om by GALILEO te leeven ; naa diens overlyden , wilde hy na Rome wederkeeren, maar de gunste betooningen van FERDINAND DEN Ц , Groothertog van Tpscaane , deeden hem zyn verblyf te Florence houden. Bonn, gelyk ik reeds aanmerkte , leerde te Rome de Wiskunde onder BENOÎT GASTELLI, uit Mesfina geban- nen, dewyl һу déel genomen genomen hadt in een ope Папа tegen Spanje ; hy vondt een fchuilplaats ід сего oofd- 546 STAAT DER NATUURK. WEETENSCHAPPEN Hoofdftad, waar hy, іп den Jaare MDCLXXX, Gert Zen опйегӣук Werk , de Motu. Animalium, liet hy in gefchrife паа; doch ’t werd dat zelfde jaar te Róme g t, on- der °t opzigt van een Geestlyken, wien BORELLI ’t zelve hadt aanbevolen. | Zints de verbetering van den Almanach , die den naam van Paus GREGORIUS DEN XII voor altoos der fterflyk- heid zal onttrekken , heeft Rome fteeds groote Starrekun- digen gehad. Vandaar hebt gy deh grooten CASSINI , den Vader der Starrekunde, їй Frankryk gekregen; ’t is CAMPANI , ееп Romeinsch Kunftenaar , die de eerfte en grootfte Voorwerpglazsen voor het Obfervatorie te Parys vervaardigde; ° is te Rome, waar men de fchoonfte Me- zidiaan der Wereld ziet getrokken door BIANCHINI, en beroemd geworden door diens Waarneemingen. Daar heeft men de eerfte Verklaaring opgefteld, die uitgegeven is over de Beginzelen уап NEWTON , wiens Leer over het Hemelftelzel daar zo heftig betwist werd door de vuurige Verdedigeren der Draaikringen’ van DESCARTES. Маа bekende Reis der Academisten van Parys na ‘de Pool en den Equator, is de Pauslyke Staat de eerfte in Europa, waar den graad der Middagfyn-gemeeten werd. Terwyl de Vaders BOSCOVICH en MAIRE aan die meeting arbeid- den, bepaalden de Uitleggers van newron’s Werken, te Rome, de Lengte des Slingers. Vader BECCARIA, die ` vervolgens een graad te Piemont mat, verklaarde; in die zelfde Stad, de Theorie der Ele@riciteit, en volmaakte de- zelve; еп DONATI, aan wien wy de fchoone befchryving van de Adriatifche Zee verfchuldigd zen, reisde , op last van den Paus, om in Napels en Sicilie Waarneemingen te doen, de Natuurlyke Historie betreffende. BENOÎT STAY, ten waardig Vriend van alle deeze Geleerden, leeft nog en geniet de cere, verworven door een Dichtftuk a t welk hem met regt den naam gegeeven heeft van den LUERE- -Ius дег Newtoniaanfche Wysbegeerte. VI. Vóór dat ik u toone, welk eene vergroting, "et . aats ' та ROME. · 547 plaats hebbe in het verhaal, doorgaans van die Veroor- deeling gegeeven, verzoekik , туп Heer, verlof, om eene kleine uitweiding te magen maaken. Welk is het Land, waar het vooroordeel, de hoogmoed , de partyfchap, de jaloufie, de haat, zich niet van de agtbaarfte beweegree denen bediend hebben om de Waarheid te beftryden, de Verdeedigers van dezelve te vervolgen, en te mishandelen ? Welke bejegeningen ontmoette DESCARTES niet in Frank- » in Holland en in Zweeden? Wat hadt de ongeluk- kige ramus niet Че lyden; om dat hy het juk van ARL- STOTELES poogde af te fchudden? Welke beweegingen , welke onlusten, verwekten ten eenigen tyde de Univerfi- teit en het Parlement van Parys niet over de Letter q, die men wilde doen uitfpreeken als een А? Men b de buitenfpoorigheid. zo verre, dat men een ongelukkig Geleerden, die van een ander begrip was, van zyne deren beroofde, Hoe veelmaalen zyn te Parys de Wer- ken van ARISTOTELES, nu eens vergoôd dan weder ver brand? Dat men zich, ten opzigte van dit ftuk, te bin- nen brenge, het berugte Arré: contre la Raifon , door BOILEAU uitgedagt , en de Vonnisfen, niet min onregte ` vaardig dan ongerymd, geftreeken door de daar toe minst bevoegde Regters, tegen den omloop des Bloeds, en de Inënting der Kinderziekte, enz. Dat men zich herinnere JEAN JACQUES. ROUSSEAU, in beeldtenis door de -Muzy- ten opgehangen, от, дає hy aan de dtaliaan/che Mu- zyk de voorkeus boven de Franfclm hadt durven geeven. Wat de ‘Engelfchen betreft , wat zullen wy zeggen van hunne ‘halftarrigheid , om de verbetering des Almanachs piet te'willen ontvangen „ епке! ош dat dezelve het werk was van de Reomfche Kerk? Hebben de Bngelfchen niet nog Onlangs vañ het Paleis der Koninginne de Blixem- afleiders weggenomen, om dat FRANKLIN, die in allen opzigte pryswaardige Man ‚ de Uitvinder, een ‘der Hoof» den was van de Staats- omwenteling in America? Kwam de Proeve van LOCKE аап de Univerfiteit van Oxford niet voor, als eene nieuwigheid en eene gevaarlyke Kette- ry? Sprak zy geen vloek over den Schryver uit? Ge- beurde "er niet iets dergelyks, toen de onfterflyke NEW- TON zyne Ontdekkingen in "tr licht gaf? De Roman van DESCARTES was zelfs toen in Engeland het Stelzel. der mode, en zeven-en-twintig aen verliepen ‘er, eer zyn Boek der Grondbeginzelen bekend genoeg was ой een tweeden Druk noodzaaklyk te doen worden, War-zullen wy e 548 STAAT DER NATUURK. WEÊTENSCHAPPEN wy zeggen wegens de Gevangenis van den grooten BA» сом, dien Voorlooper, dien Vader, van de waare Wys- begeerte ? Zyn Tvcuo іп Deenemarken , LINNEUS in Zweeden, woLFF in Duitschland, enz. niet min of meer de flachtoffers geweest van dien haat, van die jaloufie , die alle uitfteekende Talenten vervolgen? De Gefchiede- nis van alle Volken krielt van dergelyke voorbeelden ; dan de aangevoerde zyn genoegzaam ten bewyze, dat het niet dan onkundigen zyn , die aan het Hof van Rome alleen kunnen verwyten, eene behandeling, welke, op ееп hardere wyze, in alle Landen еп in alle Eeus wen , tegen de beroemdíte Geleerden - zyn uitgeoefend, Dat men zich herinsere het middagmaal door BABOUC ge- geeven aan dè Academisten, als hy te Parys was. Niets drukt de woede en buitenfpoorigheid van de -Wysgeerige Onverdraagsaamheid fterker uit. бо, | ҮП. Men ziet dat overal het Vernuft en groote Talen- ten Vyanden. en Vervolgers gehad hebbeg; maar dewyl теп bovenal de Veroordeeling. van cALILEO fteeds aans haalt, als het toppunt van Onkunde en Bygeloof,.zal het te (lade komen u er byzonderheden van mede te deelen, om te doen zien ое weinig deeze verwyten gegrond zyn. нт (ЗАВО ging driemaal па Rome. De eerfte keer, in den јааге. MDCXI, om de Geleerden van: die, Hoafd- Dad te raadpleegen over zyne Ontdekkingen, en uit hun mond te verftaan, wat zy ‘er van dagten. Hiervan ver- zekert Ву zelve ons ia enen Brieve aan BELISAIRE VIN» TA. elhaast werd hy de Vriend van den Cardinaal MONTI, van den Jefuit cLAVIUS, die zo veel aandeels hade in het verbeteren van den Almanach , en bovenal van PREDERIC CESI, die zich haastte om hem tot Lid aan te neemen van zyne Academie der Lincei. Staande dit eerfte verblyf te Rome , ontving hy alle bewyzen van de uitfteekendíte hoogagting en de opregtfte Vriend» ` „Voor de tweede keer ging hy na Rome, in ’t jaar MDCXV. De uitmuntenheid zyner Bekwaamheden ‚ en gyne Kundigheden, hadden hem reeds vyanden beginnen te verwekken. Ну ving met hun gefchilvoeridgen aan ` over de natuur der Comeeten , over de Zonnevlekken , enz. GALILEO fpaarde niets om ene Tegenftanders te vermeesteren ` hy deedt meer , hy maakte «ze belachlyk. Zyn анте, op Vader cRASsI gemunt, is een mees Si EE fcherpzinnigheid, ‘Nooit gebruikte ‚ . 1є* , TE ROMB . e, 549 iemand het zo-gevaarlyk wapentuig van fchimp en bel pop, ting met meer behendigheids. Men lachte, тей koste zyner yyanden; dan hunne jaloufie verkeerde іп onverzoenlyken haat, en zy waren op niets dan wraak bedagr. In het volgend jaar verwierven. zy reeds , dat һу bevel kreeg om de Beweeging der Aarde niet meer te leeraaren, ons danks de poogingen van den Cardinaal ORSINI, en den Cardinaal момті, die zich tot zyne Befchermers had- den verklaard, Men merke hier op, dat dit zelfde Stel zel, in ’t voorgaande jaar, erkend wás niets te behelzen ftrydig met het Geloof. GaLiLeo toog daarop na Florence, werwaards de Groot- hertog , zyn Vorst, hem hadt opontboden; eenigen tyd daar na gaf hy, te dier Stede,in °t jaat МПСХХХЇ, zyne beroemde Zamen/praaken оуёт het Werelaftelzel in ° licht een Werk, waarin hy ailes byeenzamelt, alles wat de Rede kragtigs еп de fpotterny bitters heeft, om de пе. derlaage zyner vyanden te voltooijen. Zy fchreeuwden over zyne ongehoorzaamheid. Men gaf Paus URBANUS DEN УШ, die dus lang een groot Voorftander van cA- ILEO geweest was, en zelfs heerlyke Verzen tot zyn lof gemaakt hadt, te verftaan, dat die Starrekundige hem wilde afichilderen in den perfoon van Simplicius, die; іп deeze Zamenfpraaken, dé rol fpeelt van een onkundig en trotsch Schoolgeleetden, | ‚ De laster tlaagde, en GALILKO vondt zich genoodzaakt, in ’t jair МОСХХХШ, te Romé weder te keeren, om rede te geeven van zyne Leer. Hy nam Zyn intrek by den Staatsdienaar des Groothertogs. Zuse Vrienden fchik- ten zich te zynet verdeediginge; otider deeten de Ор: perfte van het heilige Paleis, die GaLtLeo begunftigde, even als een diens Voorzaaten ten Schutsheer gediend hadt ain uwen Wysgeer MÓNTAIGNE, egen de befchul- digingen doot de Franfchen op hein afgegeeven (*). Maar GALiLeo verydelde, door zyné uitjouwing en de fchim-+ pende trekken , die hy by aanhoudenheid zyneh vyanden toevoegde, alle de goede dienftén , welke de tusfchenfpraak 2упег Vrienden hem zou hebben kunnen toebrengen. De Staatsdienaaf des Groothertogs herinnerde hem zulks me- nigmaal, еп Баа? hem, op ‘ternftigst, dat Ну zou zwy- | gen; (*) Monratone verhaalt dic zelfs io гупе Voyage Гане, MENG. 3792. №. 13 Рр ‹ 555 STAAT DER NATUUÊK:; WEETENSCHAPPEN fsch. De geesten verbitterden hoe ie vyanden zegêpraalden; en hy werd í tweederi April deszelfden jaars, id itie te gaan. Maar merk op, bid’ ik п, welke er plaats by hadden; dé rúimdė caLILeo zyn eigen kamer їп; s Groothcrtogs уай Toscaane verfchaf- benodigde tot zyn tafel (*). Gari- binnen in het Paleis te wandelen, aan ` Sven, еп hunne Bezoeken re ontvan- gen. Op het einde der maand herriep hy zyne Stellingen, waarop hy het Huis der Ínquifitie verliet, еп op nieuw zyn intrek nati by den meergemeldén Staatsdienaar, Zie байг ееп getrohw verlag vah de Gevangenis, van de wreed- en barbaarsthheden , door de Inquifitie van Rame omtreïit caLıLeo gepléegd. Zie daar, waarop het onderwerp тап zo veele bittere klagten, еп zinnelooze uitroepingeù, tege het Hof van Rome, nederkomt. Ga- 1льво hadt dé behandeling hem aangedaan, еп die zeer veel verfchilt van ’'t geen шеп zo willekeurig aanneemt, te wyten аап det onverbiddetykeh háat zyner vyanden, en de ongeftuime ohvootzigtigheid zyts God Wa е Leer, dog hem voorgeltaan, betreft, dezelve Was, het voorgaande jaar, gelyk wy gezien hebben , recht- innig verklaard, Het Stelzel van COPERNICUS was te eme, орешук, ёп met vrugt, geleeraard door COPERNI- us zelve, togn у Hoogleeraar was in het Collegie dè А Sapience. Ну kreeg "er de eerfte denkbeelden van uit DOMINICO MARIA DE FERRÁRE, toen hy dien te Bol over de Srarrekunde hoorde. *% Is allen bekend, dat zyn Werk aan Paus PAULUS pen Ш opdroeg, ей dat het SCHOMBERG, Cardinaal van Сарйй, was, die ben tot de uitgave overhaalde, теё aanbod om bet op гупе kosten te baten drukken. De Cardinadl pe cosa, dezelfde dn ор de Lateraanfche Kerkvergadering, de noodzaaklykhei van hèt verbeteren des Almânachs bëweerde, leedt geen verwyt van wegen Rot: om dat hy, bykans eene eeuw vóór COPERNICUS, het gevoelen der Ouden , wegens dè Beweeging des Aardkloots , weder орреНаа!а еп verdeedi hadt. —= Dan het geën met де onwederfpreekts baarblyklykheid betoogt, dat men, in de zaak met олы- , 180, (*) Zie м. MALLET DUPAN, Mercure du 17 Yultet 1984 » die de Brieven des Florensyufchen Staatsúienaars sauhaalc, TE ROME. ' 951 «RO, diens Perfoon, еп niet zyn Ѕгеіге!, bedoelde, is dat Paus URBANUS DE УШ, om zo te fpreeken, Vader CASTEL- 11 aan: den Groothertog onttrok , om tiem re Bomm te doen komen , waar hy hem vestigde, door hem tot Hoogleer- aar іп de Wiskunde aan te Dellen іп het Collegie de la Ѕаріепсе ; fchoon het niemand onbekend is, dat CasTELLI, even als TORICELLI, een Boezemvriend van GALILEO, en Aen yverig verdeediger van diens gevoelen, was. Èn, eindelyk, dat die zelfde Paus viRGINIoO СЕЗАВІМІ , Lid van de Academie der Lincei, die, door de uit ktheid zyner kandigheden , en,jonge jaaren, aangemerkt werd als een tweede PIC DE LA MIRANDOLE , met zo veel hooge agting bejegende. De Paus zou hem den Cardina oed vereerd hebben, hadt de dood dien jongen Аса» demist niet weggerukt in den jaare Met › ёп met hem zo veel hoops afgefneeden. Cesarini ‘hadt, їп de Latyn/che en lealiaanfche Dichtkunst, zeer groote vorde» ringen gemaakt: de ftukken van zyn Dichtgeest „nog voore handen, bewyzen het ten vollen. Ik blyf, enz. 7 Pps VER- 558a VERSLAG VAN HET LEVEN ER DE SCHRIFTEN VERSLAG VAN HET LEEVEN, EN DE SCHRIFTEN, VAN HENRY HOME, Lord КАМЕЗ. (Uit de Encyclopedia Brittannica.) ENRY HOMB, Lord KAMES, een uitmuntend І. [ leerde ín Schotland, en Schryver van veele beroem- de Werken over verfcheide onderwerpen, (tamde af van een zeer aanzienlyk en oud Geflacht , en werd, in den Jaare MDEXCVI, gebooren. Lord kames Grootvader, HENRY HOME, Was een ke Zoon van Sir JOHN Hoe me van Renton; die het Opperregterampt van Schotland, in ’t jaar MDCLXIII, bekleedde. Ну ontving het Land» goed Капи; van zyn Oom ceoree , Broeder van den toenmaaligen Öpperregter. De Familie van Renton fant af van de Graaven van номе, de Vertegenwoordigers det oude Prinfen van Northumberland, - Het Landfchap Berwick, in. Schotland, hadt de eer, om ter Geboorteplaats te (trekken aan dit groot еп nuttig Lid der Maatfchappye. In zyne vroege jeugd, was hy leevendig van aart, еп op het leézen zeer gefteld. Nooit betradt hy eene Taalfchoolz doch werd, in de oude en hederidaagfche Taalen , zo wel als in de Wiskunde, en de - заг aan verwante Weetenfchappen, onderweezen door den Heer wincATE , een Man van veel geleerdheid en groote. bekwaamheden , die verfcheide jaaren als Onderwyzer ten huize van den Peer номе zich onthieldt, Каа, met veel vlyts еп fchranderheids, ор de Ho fchool. te Edenburg, zich in het Burgerlyk Regt, en dat уап zyn cìgen Land, geoefend te hebben, bemerkte de Heer. номе vroegtydig , dat de kennis daarvan alleen niet toereikt-om iemand een volkomen Regtsgeleerden te 1digheid aan de Geregtshandelingen in \zondèrheid ten hoogen Geregtshove , t welke hy na roem en eene bediening daartoe noodig. Hierom werd hy voor т op de Zegelkamer, 'ї geen hem gee den ftyl te krygen in Regtszaaken , п veele ftukken. Deeze verftandige Пар verwierf hem, behalven zyn groot vernuft en on- vermoeide bevlytiging, паа dat hy ter Pleitrolle toegelaa- ten D r t ‚ VAN HENRY HOME, LORD KAMES, 853 ten ws, byzondere agting ten Hove, en, ingevolge daar- жеп, veel werks als Advocaat. Wie de Regtsgeleerde Papieren, door den Heere HOME opgefteld toen hy nog een Jongeling was, leest, ont- dekt daarin eene meer dan gemeene fraaiheid van ftyl, en, behalven eene groote fcherpzinnigheid in het redenka, velen ‚ eene doorkneede ervaarenheid in de Werten .zyns „Lands. Deeze hoedanigheden, gepaard met de fterkte en het vuur zyner nataurlyke bekwaamheden , deeden hem welhaast het cieraad van de Schot/che Pleitzaal wore -den , en hy werd, in Sprokkelmaand des jaars MDCCLII, bevorderd rot een der Regteren van het Hof der Zittine ge , onder den tytel van Lord клмеѕ (* A ‚ Vóór dien tyd hadt hy, niettegenftaande de veelvuldige - bezigheden zyns Beroeps, de Wereld met een menigte Regrsgeleerde Schriften, еп. groote Werken, verrykt: het еее zag, in °t jaar MDCCXXVIII, het licht; hy voer daar mede voort tot het jaar MDCCLXXX CH. — ‚ Geen gering gedeelte deezer Regtsgeleerde Schriften , en Werken, djenden bepaald om de Wetten. van Schot- land toe te lichten, еп te verbeteren; en terwyl zy ten bee wyze {trekken van zyn onvermoeiden vlyt, toonen zy teffens zyn ernftig verlangen, om de eer en het welvaa- ren van zyn Vaderland te bevorderen. En worden die Schriften, in: bet Hooge Geregtshof aldaar, van gelyke waarde gehouden , en als van zo veel ge aange- haald, als die van сох of BLACKSTONE , in. de Geregtsho- ven van Engeland, a Lord games hadt veel op met Bovennatuurkundige Naa- fpeuringen. Om zich in deeze by hem geliefde ftudie te oefenen, hieldt hy, nog jong zynde, Briefwisfeling met _ den beroemden RERKELRY, Bisfchop van Cloyne, Dr. BUT- LER, Bisíchop van Durham ‚ Dr. SAMUEL CLARKE, en” veele andere fchrandere en geleerde Mannen , in Brittanje | еп (*) De Heeren der Zittinge in Schatlend worden, by hume aanftelling tot de post, terftond Lords geheeten , еп ontlee- Den den naam van hun Familie- Landgoed; doch zy tekenen alle hunne Brieven, enz. met hun Doop- еп Bynaam. Ct) In de Encyclopedia Brittannica, waar uit wy dit Leese vensberigt ontleenen, worden alle deeze Werken opgenoemd; ‘doch zulks voor den Epngelfchen Leezer van belang, en voor den Vederduitfchen van weinig beduidenis, zynde, hebben wy ze overgellaagen, i . Pp 3 ` 554 VERSLAS VAN HET LESVEN EN DE SCHRIFTEN en Jerland. Deeze Brieven zyn, zo ous berigt is, zorg- vuldig bewaard door zyn Zoon ев Erfgenaam Ококс& NOME OKUMMOND , Ärd. van Bigir Drummond., Het jaar MDCCLI gaf de geboorte aan de. е үза zyae beoefening der Bovennatuurkunde , vere ouder den naam van Es/ays on the Principles of ality end Natural Religion, in 11 Parts. (Brieven over de Begin- zels van Zedelykheid , еп den Natuurlyken Godsdienst.) wel cen klein Werkje , was ber vol vernuft en Scherpzin- nige nedenkaveling ; het. verwekte veel opziens , en gaf gelegenheid tot veel gefchils. Нег behelsde, in uitdruk. Iyker bewoordingen dan eenig werk van een Godsdienftig Jeist , toen ia Schotland bekend, de Leer, die, zints eenigeu tyd, во veel gerugts, gemaakt heeft onder den van hun komende , geen -verwondering , en, voor ееп tyd pine der Leere van CALVIN. Ош deeze misgreep werd у welke hy behoorde, gellooten, Lord VAN HENRY HOME, LORD КАМ. 555 Lord games bleef , gelyk meer andere groote еп гадуе Mannen „tot zynen doad toe, de Leer der Noodzaaklykheid aankleeven ; dach, in eene volgende uitgave zyner Proeven, m hy éen doorlaand bewys van гупе opregtheid en onbe- rompenbeid van hart, door de uitdrukkingen te verande- теп, die, ftrydig met zyn oogmerk, zo algemeenen aan- floot gegeeyen hadden. In den jaare MDCCL XT, gaf hy in *% licht gyne Intro- дийп to the Art of Thinking, of inleiding tot de Kunst van Dit klein, doch dierbaar, boekje, was oorfpronglyk beftemd tot her onderwys van zyn eigen Gezin. Her plan van ’t zelve is aartig , onderhoudend, en zeer gefchikt om de aandagt der Jeugd in te neemen, en het bart te verbeteren. Het beftaat uit Grondregelen, verzameld ujt ROCHBFAUCAULT , en veele andere Schryvers. Om deeze Grondregels op te helderen, en derzelver meening het ge- moed der Jeugd іп te drukken , heeft zyn Lordíchap, by de meeste, bevallige Gefchiedenisfen, Fabelen en Vertd- lingen- oevoegd. w opzig opftellen van allerlei aart, kap een Letterminnaar, in gee- ne taal, zalk een ryk veld van Onderrigting vinden. Lord KAMES hadt het genoegen, om den goeden vitlag te zien zyner poogingen „ en twintig jaaren lang eene ag- - ting te genieten , welke hy met zo veel regts verdiend adt. Eene verdere proeve van р" vernuft, еп de waclerhan. КИН P4 556 “VERSLÁC VAN HET ZEEVEN EN DE SCHRIFTEN тв wèikzaamen geests, gaf hy, in * jaar Kä Werk gemeen maakende ‚ Onder den mtlemans Farmer , being an attempt to im- re by fubjetting it to the test of rational ` Edelmans ‘Landhoevênaar, zynde eene Poo- апаш te verbeteren , ‘door denzelven ter _ vaan zedelyke Beginzelen. Ons beftek laat шег toe in een breed verflag van dit Boek te treeden ; maar wy moeten, teu dien aanziene, aanmerken, dat айе verftandige Landbouwers in Schotland, eenpaarig , verklaa- теп, dat, paa YOUNG, DICKSON, en honderd andere Schry- vers over den Landbouw , geleezen te hebben, het Werk van Lord kAmes de beste regels aan de hand geeft om- trent alle deelen des Landbouws, die men ergens kaù aantreffen, ` Als daadlyk in den Landbouw bedreeven, heeft Lord rames veele in t+oog loopende proeven van тупе kunde vpgeleverd. Naa dat hy, uit hoofde van het regt zyner Egtgenoote, het groote Landgoed Blair Drum- mosd, in her Land van Perth, kreeg, ontwierp һу een lan om een groot moeras, ten minlten 1500 Agres groot, & Zaailand te hervormen. Zyn Lordfchap hadt het gė- noegen, van, vóór zyn dood, dit ontwerp, íchoon flegts deeltelyk , wel te zien flaagen, Dit zelfde plan wordt thans met meerder fpoeds voortgezet door туп Zoon erop - GE HOME DRUNMOND, Esg. In ’t jaar MDCCLXXIII , begiftigde Lord games de Wereld met zyn Sketches of the History of Men, of Schet- zen van de Gefchiedenis van den Mensch. Dit Werk be- Daat uit een groot aantal gebeurtenisfen еп waarneemin- gen, de Natuur van den Mensch betreffende , en is de “vrugt van veel еп wel overdagt Іееғеп. In den loop zy- ner Eetteroefeningen en Overdenkingen, hadt hy eene groote verzameling gemaakt van bouwftoffen. Deeze bragt hy, hoog іп jaaren gevorderd, onder gefchikte hoofden , en onderwierp ze aan het oordeel zyner Landsgenooten. Hy beoogde, dat dit Boek even verffaanbaar zou weezem voor Vrouwen als voor Mannen ; еп, om dit einde te bereiken, vertaalde hy de voorkomende aanhaalingen uit oude of buitenlandfche Schryveren, in *t Engelsch. Deeze Schetzen behelzen veele nuttige onderrigtingen , en zyn, elek alle de andere Werken deezes Lords , zeer uitlok- end еп onderhoudend opgefteld, Wy komen nu tot het latte Werk wan zyn Lordfchap, waar aan hy den aedigen tytel geeft van Loo/efMlinss spon VAN HENRY HOME; LORD KAN, ag -Education , chiefly concerning the Culture'of the Hears, òf Losfe Gedagten over de OH ing, “voornaämlyk het verbum teren van het Hars, betreffende, “Dit Werk kwim uit in % jaar MDCCLXXXI, toen deeze eerwaardige Schryver in het vyf-en- tachtigfte jaar ‘zyns Oùderdoms getreèdeġ was. ‘Schoon zyne Lordfchap dit Werk Losje Gedag- Лет noemt, zal de Leezer: in dit Stukje eene verwonde renswaardige vlugheïd van geest ontdekken:, in ееп zo hoog gevorderden Leeftyd, еп eene ernftige begeerte om de gemoederen der Jeugd tot Ber, tot Deugd, tot Муг, ‘en Eerbiedenis voor de Godhéid, te vormen. ` Behalven de opgemelde Werken, gaf Lord rames veele kleine Stukjes uit; in verfcheide Fydfchriften , die alle de kenmerken draagen van vernuft, еп eene’ oorfprongiyke луге van denken. zee Hoe ееп Man, die zyn Jegen doorbragt'in het behan, delen van openbaare ғаакеп еп in zaaken van het uiter(te gewigt , tyd kon: vinden tot zo veele naafpeuringen van enderfcheiden aart , en in dezelve uitmunten (*), valt voor Menfchen van mindere -vermogens niet ligt te begry- реп. Veel ongetwyteld moet toegefchreeven worden aan de kloekheid van Zyn uitfteekend vernuft; maar veel ook ‚aan de geregelde ‘verdeeling van zyn tyd. Ну. ftondt-vroeg “op in de kragt zyner jaaren ; "e morgens ten vier uuren, ‘in zyn ouden dag- tem: zes puren, en was den, geheelen morgen in Letteroefeningen onledig. Als het Hof таъ, vorderde de bediening , welke hy bekleedde, dat: hy van “acht of neger, tot twaalf of.één, uur zich daar bezig -hieldt; паа welken arbeid hy, als ber weêr zulks toeliet, ‘twee uuren. wandelde met eenige geleefde Vrienden’, “en dan het middagmaal nam. Geduurende den tyd der ` ' ile ++ (© Als wy den Letterärbeid wan Lord кАмЕ$З overweegen, en hoe veel һу fohreef, kan de Leezer.nict nalasten zich eene weffende gelykvormigheid voor den: gee: 7 77 -ayne Lordfchap, en den werkzaamen pi „een Dr, v Jongh, vinde beiden, ne yidetur tibi, gerit, qi » vec in officiis Principu » эз wannneer р » de Вс leezen, еп de" » ce dt gy dan niet 7 bg, © hadt; en zya Рр; 558 VERSLAG VAN НЕТ LEEVEN EY DE SCHRIFTEN рар, nam hy geene uitooodiginge ingen ter maaltyd aan, e eg iemand; kwam een Vriend ongevraagd by hem eeten, by onthaalde hem op zyn gulen en gastyryen groot; doch, naa her eeten, eenige glazen wyns gedronken hebbende, ging һу met zyn heencn, en let ber eathaal des Gezelfchaps voorts aan гуде Egtgenooie overe me De Naamiddag werd, even als de Voormiddag, фа Leetteroefening beileed,. °з Avonds ging hy ра de Schouwhurg, of да hes (pncert, vandaar na bet gezel- fchap eeniger Geleerden, by welke hy zomtyds laat bleef, ` en zulk eene, gelchikeheid voor. gezelligheid betoonde, als роса zelden здщгек. Lord калмаз (ak uit in yver voor het Algemeene Welweesen ; hy woegde же uitfieokende seorkeaantheid by. Geduuwrende een langen reeks мап eren hadt hy bet voornaamfte Бейошг van alle de Societeiten оп Genoot- chappen, tot bevordering van den ‘Handel, de Visfohe- туеп еп de ‘Mantfa@upren, van Schropland, Als bevorder- k tot deeze einden, betoonde ћу zich een groot Voor- nder voor het aanleggen ер onderhouden der ‘Straatwe- Ei: door alle Sedecën des Lands, Hy was, pesgelyks, e voornaamfte in de verdeeling en Һер gebruik vaa bet Fongs, voprikomenge wig de Lan оейегер in Schotland , die ongelukkig aan de Kroon gehegt waren. Ha аір NAN- HENRY HAME, LORD КАМЕ, ... 559 eet: besoande-hy zich, met, deor гуле Schriften еп per alken invloed , de, Letterkundige . Genootíshappen te omderíchraagen. Ну mag еспівеопаме aangezien wor- den, voor. den Oprigter van; de Societeit ; „the Phyfical::and Literary, Society geheeten. - Deere Societeit werd nas derband in de Kominglyke. Societeit van Edenburg inge зубі, welke een Charter van de Kroom ontving, en, van tyd tot tyd, Werken van vernuft, als. mede van weezen= Туй nut, voortbrengt. ' СеееМсһар miet aangenaam „ maar zeer gezogt door ge Geleerden, en door Меугоштел van aanzien еп (maak, en Le vondt, аап. бя : Eer hy in bezit kwam van Blair- Drummond, was туп inkomen gering, dan , niettegemfaande deeze omffandigheid, -deedt hy met Mee, DRUMMOND , ғуле agtenswaardige en bekwaame Egtgenoote , meer goeds aan de behoeftigen, daa de meeste Familien met groote rykdommen gezegend. -Was de nood dringend, dan gaven zy geld. Zy deeden прелт. Wanveer. zy ontdekten , dat behoeftige en de Mannen en Vrouwen іп аас waren om enigen scheid te doen, deeden zy beiden hun best om werk te vinden, % geen zy konden verrigten. In gevallen van dien aart , wel- ke veelvuldig voorkwamen, nam Mevrouw de Vrouwen onder haar, en Lord kamas de Mannen onder zyn , opzigt. Uit het geen wy gemeld hebben van de verfchei ener- А leie JOO VERSLAG VAN HET LREVEN ENZ. УАН LORD KAMES. feie en veelvuldige Voortbrengzelen s'vérnufts, is het ‘openbaar, dat hy weinig ledige oogenblikken in zyn lange duurig leeven kan gehad hebben. Zyn geest was be- Mendig bezig; of in het overdenken van nieuwe gedag- зеп; ОЁ in het volvoeren van werkzaame verrigtingen. ` ‚ Ву deeze kloeke verftands -beoefening , letter - begaafd- heden , en bevlytiging van het algemseent hut, Пак het Charaéter van Lord kamgs uit іп Onfchuld. Niet alleen gaf hy zich nooit toe in kwaad{preekenheid; maar. wan- eeze іа gezelfchap de tong begon te roeren, zweeg geheel. (il, of „poogde aan het onderhoud: eene an- dere wending te geeven. Als een natuurlyk gevolg van deeze geäartheid, mengde hy zich nooit in Staatsgefchid- Jen , zelfs: dan niet, wanneer de Partyfchappen in ун Land tot onvoegelyke hoogten liepen, еп, ’t geen nog rkenswaardiger is, hy fchreef nooit iets, onaangezien de veelvuldigheid zyner Schriften , of ‘hy had ‘er het duidelyk angmêrk mede, am wel te doen san zyne Mede- en. , . e, . 7. » Natuurlyk was hy vuurig van aart; doch altoos goe dertieren en gul.. In zyne vriendfchap -was hy yverig en opregt. Zo verre was hy van: Ongodsdienftigheid , hem -door eenige verftandlaoze dryvers: wel eens ten laste ge- degd , dat weinige: Menfchen een bebbetyker жуге ,. van Godsdienftig tè denken, bezitten. Een beftendig gevoe- jen. vaa de Godheid , en eerbied- voor de Сойуке Voor- ` saienigheid , heerschte in nen geest, : Hieruit omftond -die geneigdheid, in alle zyne Schriften doorftraalende , ют Eindoorzaaken ор ге fpeuren, "ep de Wysbeid van den Maaker der Natuure aan te toonen. Doch hier by .00- ten het laaten berusten. Lord калмев ftierf, tot groote droefheid van die hem kenden , op den zeven-en-twintigften van Wintermaand ‚ges jaars МОЄЄСЕХХХП. Naardemanl hy.geene kenne- уке ongefteldheid hadt, dan de verzwakking, noodwendig ‚uit. zyne hooge jaaren ontítaande, ging hy, weinig dagen vóór zyn dood, na het Ноѓ der Zittinge, fprak alle de Regters , hoofd voor hoofd, aan, en nam een ftaatlyk en hartiyk affcheid, e і ~ AARDRYESKUNDIG BERIGT VAN BENDOOSTAN, ОР INDIE. 564 "ÁARDRYKSKUNDIG БЕВІСТ VAN HINDOOSTAN, OF INDIE: ` ` (Onteend uit de Mem. van Major RENNELL.) D: Aardrykskündige Befchryving van Hindooftan is, tot dus lange, zeer gebrekkig begreepen door de Kure, pijche Schryvers; en het (сһееп bewaard voor den Majok , RENNELL, am ‘er een volkomener denkbeeld van te gee- ven, дап men ooit voorheen hadt. De Kaart, door hem van Hindooflán vervaardigd , imet het Gefchrift tot ophel+ ‚ dering daarvan , geregtigt hem tot een hoogen rang ondes de Mannen, die ryklyk toe ebragt hebben tot de uitbrei- dng onzer Аагйгуквыш4де € Фә з + e ' -Hindoojtan heeft men tegenwoordig in Euròpa Ъертеереп , de (reck Lands te behelzen , gelegen tusfchien de Rivies ren de Ganges en den Indus, ten Oosten en Westen 3 hebbende ten Noorden de Thibetifjche en Tartaarfche Bers еп, еп de Zee ten Zuiden. Maar, naauwkeurig gefproo= еп, is de uitgeftrektheid van Hindooftan veel bepaalder , dan deeze Grensfcheidingen ons een denkbeeld geeven 3 en de naam van Hindooftan moet alleen toegeëigend worden aan dat gedeelte van de bovengemelde uitgeftrektheid Lánds, ’t welk ten Noorden ligt van de Paralellen van ото of 22°. De Rivier Nerbudda is, іп de daad, de 20145. lyke Grensfcheiding van Hindoofdan zo verre dezelve zich uitftrekt5 en de Zuidlyke Grenzen van Bengalen en Bahar maaken het overige gedeelte uit. De Landen, ten Zuiden van deeze Linie, zyn, volgens de Indiaan/che Aardrykse kundigen ‚ bekend onder den algemeenen naam van Deccan y en behelzen bykans eene helft van het Land, doorgaans ` ` ес (ж) ’t Was deeze Kaart, еп de Befchryving гос opheldering van dezelve, die den Heer w. ROBERTSON aanleiding gaf tot het vervaardigen van het uitfteekend Werk , An Historical Déeg, ftion , concern'ng the Knowledge. which the Ancients ‘had of India; end the Progresf of Trade with that Country prior to the Disco- very of the Pasfage to ît-by the Cape of Good Hope ; waarvan eene. Nederdaitfche Vertaaling onder de Pers is, by de Boek- handelaärs умтЕМА en 100383. ` Sen ` EAKDEYKSEUN DIG КАОР het Iche Ryk geheeten. Maar, deeg de naam van Hindooftan , іп een uitgebreiden zin, toegepast is op dit eheele Ryk, zal fiet noodig weèzen het Noordiykst ge- deelte daarvan te onderfcheiden door den naam van bet Eigenijk Hindooftan. _ Dic Land beeft, іп de daad, den Indus, en de Bergen van Thibet en Tartaryen , tot de Westlyke en Noordiyie Grepsfcheidingen ; maar de Ganges wordt zeer onei voor de Oostlykfte Grensfcheiding gehouden; dewyl de door verfcheide van de гукіїе Landíchappen des Lands ftroomt ; terwyl men de Burrampooter , de" veel nader komt om de Oostlyke Grensícheiding te kenmerken , gè- heel niet kent. | ` In деетеп omfchreeven ftaat , is de uitgeftfektheid van het Eigenlyk Hindooftan omtrent gelyk aan Frankryk , Duitschland, Boheemen , Hungaryen, Zwitzerland, Italie eu de Nederlanden, te zamen genomen; terwyl de Deccan en het Schier - eiland -omtrent gelyk (аап met de Вей Ei- landen, Spanje en Turksch Europa, Ik heb hier het Land, ten Zuiden de Rivier Kistna, den naam van Schier-eilasd egeeven , volgens het algemeen gebruik , fchoon де ge- Asante voor die benaaming geenzins pleit. De benaaming Deccan, welke het Zuiden betekent , wordt, (gelyk Se zegd is у) in den uitgeftrekt{ten zin, toegeligend aan het ge- heele Gewest, liggende ten Zuiden van het Kigenlyk Hindoo- flan. Ik begryp, nogthans, dat dezelve, in den ftrikten en bepaalden zin, alleen de Landen beduidt, gelegen tus- fchen het Eigenlyk Hindooftan , de Carnatic „ de Wester Zes en Оңа; dat zyn de Landichappen Candeisch , Dow- latabad, Vifsapour , Golconda, en het Westlyk gedeelte van erar. | ` De Naam Jndia , by welken dit Land, voor zo verre het bekend was, ondericheiden wordt by de vroegfte Griek., Jehe Schryveren , blykt ontleend te zyn van Hiad , den naam daar aan toegevoegd door de Oude Perfen, van wek ken ongetwyfeld de Grieken en de kennis van bet Land, en van den Naam, kreegen. Wy hebben de fterkfte verze: keringen van den Heer wiLKins , dat geene sodani Woorden als Hindoo, of Hindoofan, in het Sen/creet/e Woordenboek voorkomen (*). Het blykt , dat het уо, ‚ (*у Zie de Aantekeningen op de Heets-padts, of Fabelen, za onlangs uit de Sen/crit, of Sanfcnttfche Taat, overgezet, doer VAN HIRDOOSTAN, OF ТАМЕ, #52 by "ек de San/critfche Taal de Volkstaal was, hue Land Bharata noemden, сеп плат, zo ik geloof, geheel nieuw Klinkende in de оогей van het geleerd Europa. 