VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
an Ook droeg , zegt hy , 's Lands Hooge Overigheid zorg, an dat, kort daarna , deeze Hoofdítad , by wyze van lee- an ning, met bekwaame Leeraars voorzien werd, komende an Bernardus Bushof, uit Utrecht ; Gibertus Voetius , van an Heusden; Gisbertus Morinzius, uit Bommel; en Johan- » nes Spiljardus , uit Gorinchem , om hier, nevens den >, genoemden Markinius, de Gemeente te onderwyzen en an Aan te kweeken ; terwyl vervolgens de Gemeente, aan- » houdend , door Hervormde Leeraars is bediend gewor- 9? en. , TL 7 Mm 5 | Staats. Eat SYZORDERHEDEN Saats- en Karakterkundige Byzonderheden , betreffende FREDRIK den II, Koning van Pruiyen. Uit het Hoog- . duitsch. Naar den derden Druk, Met Plaaten. Zesde , en Zevende Deal. 'sGravenhage by I. van Cleef , 1789 In groot octavo, 498 blads. Gefchiedenis van den zeverijaarigen Oorlog in Duitschland, ` . yan het jaar 1756 tot 1963. Door j}. W. VAN ARCHÉN- HoLTSZ. WVoormaals Kapitein in dienst van den Koning yan Pruisen. Met Plaaten, Twee Deelen. "s Graven hage by I. van Cleef, 1789. Jo groa octavo, 386 blads, I et zesde en zevende Deel der Staats- en.Karakter- kundige byzonderheden, van den Pruififchen Vorst, . deelt ons , even als de voorigeu , een aantal van merk- waardige voorbeelden van 's Vorften gedrag en denkwyze mede, welken grootlyks dienen, om zyn character, door hem in verfchillende omftandigheden te befchouwen, Steeds nader te leeren kennen. Men heeft ”er, in ieder Deel, bygevoegd , een gedeelte van 't verhaal, "rt welk : de Pruififche Kapitein Archenholtsz gegeeven heeft, we- gens het voorgevallene , geduurende den zevenjaarigen oorlog in Duitschland. — Dit tydbeftek is , gelyk men eet, één der gewigtigílen in de leevensgefchiedenis van oning Frederik den II, en tevens, door zamenloopendé omftandigheden , byzonder opmerkenswaardig , van wee gens het aandeel dat de voornaamíte Europifche Hoven m deezen oorlog hadden ; van waar die zo veel gerugts- maakende zevenjaarige oorlog, natuurlyk, aller oplettend- Reid tot zig trok , en ook nog heden veeler gefchiedkun- dig oog op zig gevestigd houd. Ter dier oorzaake heb- ben de Uitgeevers van deege verzameling , zeer gepast, het opgemelde verhaal van Archenholssz , niet alleen je ingevoegd , maar ook te gelyk beflooten, het zelve , om der den bovenftaanden tytel, Ge/chiedenis van den scyen- jaarigen Oorlog, enz. , afzonderlyk gemeen te maaken; waar door de des begeerigen dit wel uitgevoerde verflag deezer gewigtige gebeurtenisfe , op zig zelve, kunnen ver- krygen. Veelen hebben deezen Oorlog niet ten onregte aangemerkt als een voornaam School der Krygs- kunde; en men befchouwt deeze gefchiedenis meermaals inzonderheid uit dat gezigtspunt; men leert 'er het wak VAN PREDERIK DEN II. Zos daadig Krygsbeleid kennen ; men ziet 'er misftagen be- gaan , en men ontdekt hoe ze zomtyds ‚ tot aller ver- wondering , door vernuft en moed te herftellen zyn. Van dit laatfte, gaf de Pruififche Vorst cen by uitftek treffend voorbeeld , in den flag by Leuthen , op den 5 en Decem- ber 1757, toen hy zig manmoedig hield , Ip eene zeer hachlyke' omftandigheid , en zyn ongeval fchrander her- ftelde; naar uitwyzen van ’t geen ons Archenholtss des- wegen meld. Het lot des Oorlogs, naamlyk, was den Oostenrykeren 20 gunftig geweest, dat Si/efien , voor den Koning van Pruisfen, zo goed als verlooren fcheen , en men vleidde zig reeds met een volkomen zegenpraal, toen de Koning, tegen hunne verwagting , nog met eene kleine armee, hen naderde , daar ze zig by Breslau veríchanst hadden, Terwyl de Oostenrykers zig op hunne overmagt verlieten, en zyne onderneeming voor die van een wanhoopigen Vorst aanzagen, riep de Koning zyre Generaals en Staf- officiers byeen , en hield eene korte maar zeer nadruk- lyke reden. —*,, Hy ftelde hun , (dus vervolgt onze Autheur zyn verhaal,) zyrten ongelukkigen toeftand voor, herinnerde hen aan de dapperheid hunner Voorvaderen, aan het bloed der gefneuvelde Krygslieden van hun volk, dat zy wreeken moesten „en aan den roem van den Prui- Bichen naam; tevens gaf hy zyn vast vertrouwen te ken- nen op hunnen moed , dienstyver en Vaderlandliefde , nadien zy den vyand thans aantasten, en hem zyne behaalde voordeelen weder ontrukken wilden. Door deeze hanfpraak ontvlamde hy den geest zyner Krygslieden tot Enthufiasme toe. Eenigen fchooten de tranen in de dogen; allen waren ontroerd, De voornaamfte Generaals antwoordden in naam van den gantfchen Heldenftoet , en beloofden den Koning , te zullen overwinnen of te fter- ven. Deeze geestgefteldheid verfpreidde zich dra door de antfche Pruiffthe Armee; en toen men bovendien hoor- e, dat de Oostenrykers hunne voordeelige plaatzing ver- laaten hadden , en de Pruisen te gemoct kwamen , hiel- den deeze den vyand zo goed als overwonnen. an Het was den 5 December toen by het Dorp Leu- then , deeze veldflag, de grootfte van onze eeuw, gele- verd wierd. Alles was by de beide Krygsheiren verfchile lend. De Pruisen waren 30,000, de Oostenrykers 90,000 man fterk. De laatften , vol vertrouwen op hunne ge- weldige macht , op hun reusachtig verbond , en op het Ba 5o6 CESCHIEDENIS bezit van het reeds half veroverd Silefien ` maar de eeríte, vol gerustheid op hunne krygskunde, en hunnen grooten aunvoerer. By de ééne Armee, door den onverhinderden toevocr, uit Bohemen , onderfteund , heerschte overvloed; by de andere was gebrek aan veele behoeften. De ééne had een lange rust genooten, de andere integendeel was door eene lange geforceerde marsch afgemat. De Oosten kers waren op deezen gedenkwaardigen dag alleen met gewoenen krygsmoed bezield, maar de Pruisen tot geest- dryvery toe geftemd. . 3, Dus troffen de beide Legers elkanderen aan, in eene vlakte , die FREDERIK niet beter had kunnen wenfchen. De Oostenrykers tonden in onoverzienbaare verbaazende Linien , en konden naauwlyks hunne zinnen gelooven, toen zy de kleine Armee der Pruisen zagen aanrukken tot den aanval (*). Maar nu vertoonde zich het groot vernuft van FREDERIK. Hy verkoos die fchuinfe flag- orde , die den Grieken zo menige overwinning bezorgd had, en door middel van welke BPAMINONDAS de by- kans onverwinlyke Spartanen overwon: eene fchikking, die tot de meesterftukken der krygskunde behoort , en op dien grondregel rust, dat men meer Soldaaten op het hoofdpunt van den aanval brengt, dan de vyand; om de overwinning daar door als af te dwingen. FREDERIK maakte geveinsde beweegingen tegens 's vyands rechten vleugel, terwyl zyn oogmerk op den linker gericht was. Hy gebood, eene byzondere maneuvre te doen, die men wel by andere troepen nagebootst liceft, maar die, tot op den huidigen dag, alleen van de Pruis/en , met de vereischte orde en gezwindheid , kan uitgevoerd worden. De natuur deezer Evolutie is, dat men eene Linie in veele benden deelt, deeze benden digt op elkander fchuift, en de dus op een gedrongen masía van meníchen zich laat beweegen. FREDERIK vond deeze foort van fchikking uit ; zy was eene navolging van de Macedonifche Phalanx , die in zestig gelederen marscheerdc, en ftreed, die veele eeuwen lang voor onverwinlyk gehouden werd, tot dat het zwaard der Romeinfche Legioenen ze verdelgde, en ‘er van haar niets dan de naam overbleef. Dit dus geplaatst ligchaam foldaa- ten beflaat naar evenredigheid niet dan eene geringe ruime te, cn vertoont van verre eenen heel wanordenlyken op ecn C? Zy benoemden dezelve, fthimpswyze, met den naam van de Zerbynfche Wacht parade. Pd VAN FREDERIK’ DEN Il. ` 507 een gehoopten klomp menfchen. Doch Ter is flechts déén wenk van den Bevelhebber nodig, of dit kluwen ontrolt. zich in de grootílg orde , en met cene fnelheid, die eenen ftortenden {troom gelyk is. ,; Dus tastte FREDERIK den linker vleugel der Oosten- rykers aan, en wierp dien overhoop. Geduurig kwamen verfche Regimenten ,.de genen, die over hoop geworpen waren, te hulp; doch men gunde hun geen tyd, om zich te formeeren 5 naauwlyks vertoonden zy zich, of zy wier- den ook te rug geflagen. Heteen Oostenryksch Regiment viel op het ander, de Linie werd uit een gefcheurd, en de wanorde was onuitfpreeklyk. Veele duizenden van het Keizerlyke Leger konden niet eens aan het fchieten komen, maar moesten met den ftroom voort. De fterkíte tegen- {tand gefchiedde in het Dorp Lewshen, dat met veele Kei- zerlyke troepen en Artillery bezet was. Hier by kwamen oote hoopen van vluchtelingen, die alle huizen en hoe- en van die plaats vulden , en zich wanhoopig verweerden. Doch eindelyk moesten zy echter wyken. Hoe verfchriklyk. ook de wanorde by de geflagen Armee was, nogthans be- proefden haare beste troepen nog eens , onder begunfliging van het terrein, ftand te houden; doch de Pruisfifche Ars tillery floeg hen dra op de vlucht, en hunne Kavallery , die op alle vleugels inhteuw , maakte geítadig gevangenen, by duizenden. By Rollin wąs het geen krygskunde noch dapperheid, maar de yzer fpuwende werktuigen, geplaatst op ontoeganglyke hoogten, de het lot van dien dag bes paalden ; maar by Leuthen befliste krygskunde en dapper- heid alleen de overwinning. Men maakte op het flasvetd 91,500 gevangen, 6500 vau de Oostenrykers waren dood of gewond , en 6oco Deferteurs liepen na den veldflag tot de overwinnaars over. Het verlies der Pruisen bedroeg sooo dooden en gekwetften. > Het onmidlyk gevolg van deezen dag was de belegering van Breslau , welk , vau de geflagen Armee fterk bezet, aan zyn lot overgelaten werd. Men richtte hier galgen op, voor de geenen die van overgave wilden fpreeken; doch binnen veertien dagen ging ook deeze. ftad over, wanneer de Pruisen reeds alle fchikkingen tot den ftorm gemaakt hadden ; en de bezetting van 13 Generaals, zoo Onder- officiers , en:18,000 man moest het geweer nederlezten, Hier werd een aanzienlyk Magazyn, eene menigte V vor- raadwagens. en een Krygskasfe van 144,000 gulden buit gemaakt. De Generaal ZIETHEN , die de vyanden vere volg- Kee —-— - £o8 GESCHIEDENIS VAN FREDERIK DEN Il. volgde , had boven dien nog sooo gevangens gemaakt (°), en meer dan zooo wagens veroverd ; zoo dat de Oosten- rykers, in een paar weeken, byna 60,000 man verloren, en het overige van hunne kort te vooren verbaazende ote Armee alleen een ligchaam vluchtelingen ver- eeldde, die, zonder Gefchut, Vaandels, en Bagaadje, door gebrek gedrukt, en van koude verftyfd , over de Boheemfche bergen naa huis trokken. „ De grootíle krygsbekwaamheid des Konings van Pruisfen was, dat hy begaane fouten weder wist goed te maaken , en behaalde voordeelen op de mooglykfte wyze te nutten. De verovering vay het byna verloren Silefsen, en meer dan 40,000 man Krygsgevangemen a zoude der- halven deezen rustloozen Veldheer niet vergenoegd heb- ben, of hem in den loop zyner overwinningen hebben opgehouden , indien niet de zo ver gevorderde winter, en de diepe fneeuw , zyne verdére voortgangen volftrekt een perk gefteld had; zelfs moest de belegering van Schweidnits tot de lente uitgefteld worden." (*) Men verhaalt, dat de Koning gebood een einde te maaken van het vervolgen en opbrengen van gevangenen, òm dat hy niet meer wist, waar hy al die menfchen laaten zou, die hy toch aan de Kcizerin zou moeten overleveren. ,, Ik zou nog wel een » dozyn Vestingen van doen hebben (zeide hy) om alle deeze ge. wn vangenen tc herbergen, en wat nut heb ik e van? Zy kosten » my veel Tranfporten, die ik nodiger gebruiken kan." Nagelaaten Schriften yan MARGARRTRA KLOPSTOCK. Uit het Hoogduissch. Te Amfieldam, by W. van Vliet. 1788. In 8vo. 190 blads. . . 0. N? eene Znleiding van den gtooiem KLOPSTOCK zelve, betreffende deeze Nagelaaten fchriften syner Echtge. noote „ die hem door haare liefde zoo gelukkig maakte, als zy door de zyne was; ontmoet men hier eenige Frage menten van Brieven ; heftaapde de eerfte 25 blads. uit Brie- yen aan haaren Echtgenoot, en de volgende 65, uit die aan zyne vrienden. 'Er komen zeker veele aammerkelyke trekken in deeze Fragmenten woor; dach eenige kleigighee den zyn den Lezer minder belangryk . dan een npgelaacta DEI, die, in die kleinigheden zelfs, zyn verlies eriunert. Wat raakt het, by voorbeeld een leezer, of de wind NAGELATEN SCHRIFTEN VAN MARG. ELOPSTOCK. $09 wiad te Hamburg, op 7. ARa. o morgens west was, maar Jaater og liep ? ——- lgtus(chen was deeze befchryving , soor den toen aan boord zynde, en met tegenwinden wore ftelenden KLOPSTOCK, aanmerkelyk genoeg, om haar zich daar by te herinneren, —— Vervolgens heeft men Brieven van Overledevan aan Leycrden , wiet elftal so bladz. bes flaat , en eene fchoone naarvolging opleveren van de oorípronglyke Brieven vas Mi:f Rowg. Daar op volgt de dood yan ABEL, een T reurfpel3 twee Geesteiyke gezangen , en een Fragment van een Gefprek. | Even als de Heer Niemeyer zyne Landgenooten her- innerde, dat dit Werkje "er was, heeft-de Heer FEITH ook, ten, opzichte der ertanderen , gedaan, en de Ver. taaling 'er van , als een wenschlyk werk, in zyne Brie. ven (*) aangeprezen. Thans is zyn wensch vervuld ; en de beminnaars van Zedekundige fchriften hebben genoeg- zaame reden, om den Heere rerTH , voor zyne herinnering. en aanpryziag wan deeze Nagelaten fchriften , te danken. Het Taal- en Dichtlievend Genootíchap te Leyden, onder de Spreuk : Kunst word. door Arbeid verkreegen, heeft de ` afbeelding van het Graf deezer godvruchtige Vrouwe , welke in de bekroonde Verhandeling van den Heere FEITH, over het- Meldendicht , geplaatst was, ook aan den Uitgee- ver medegedeeld, : welke afbeelding 'er, op eene voegzaame wyze , dan ook is in gebonden. Blykende daar uit, dat zy den 16 Maart, 1728, geboren werdt; den 10 Juny , 1754, getrouwd, en den 28 November, 1758, geftorven is. (*) Over verfcheide Onderwerpen, D. D, bl. 179. Kleine Dichterlyka Hand@hrömen. Bweede :Schakeering, Te Amfiesdam , by P. ). Uglembroek, 128p In groot 8vo. 198 blads. Keris losfe Dicheftukken , hier Hand/chriften genaamd, van ROULLAUD , HAVÉRKORN , BILDERDYE, HOFFHAM , BODDAART , DOORNIK, DE CLERCQ, DORLAND, PEELEN , TEEUWSEN, HOUTMAN, CARUL , IMME, VAN OVERSTRA- TEN, PERK, C. EN P. V. W. NSZ. maaken dén inhoud van dit tweede Stukje , Schakeering geheeten , uit; en gaan aver.byna even zoo veel onderfcheidene onderwerpen , als zy onderfcheiden in waarde zyn: het welk in eene verzame. ling vaw deezen aart, zo. als wy. reeds over hes ceríte Stuk- Je KIO .." DICHTERLTKE& HANDSCHRIFTEN. je gezegd hebben (*), niet wel anders wezen kan. Ek leezer kan ‘er dus iets van zyn fraak in vinden: zo als de volgende voorbeelden reeds aanduiden. De Heer o. c. r BOFFHAM befchryft dus, in een Vertelfel, HET WAARE GELOOF. Een yvrig en rechtzinnig priester Préekte eens zyn eben kontroverfie : En wyl hy, voor zyne dorpgemeente , Zyn leeren gaan proefondervindhyk En:zyn bewyzen zinlyk maakte, Vertoonde hy, voor ieders oogen, — « Een groote walnoot, in haar bolfter : » Let, myn beminde Katholieken”, D Dus hief hy aan: ,, ziet hier een voorwerp, a Bekwaam om onze zuivre leere, a Ons waar geloof , van ketteryen] , En dwaalgevoelens te onderfcheiden. » Gy ziet. dees noot! — haar groene bolffer » Vertoont zeer klaar en eigendartig » Het famenftel der Calvinisten ; an °t Welk enkel, ruw en oppervlakkig. a Niet sot de kern der zaaken doordringt ; » Maar oo de groene fchel bhyft hangen. » Uwe aandacht lette voorts —— en tevens Wierd nu de noot door hem ontbolflerd —— .w hans, myn beminden, ziet gy ’t ligchaam an Der noot, van zyne ruigte ontflagen , » Bedels met De en harde fchaalen: s» Dit, dit is't beeld der Lutheraanen! ' < s, Zoo hard, en ‘harder dan dees fchaalen, » Is 't hoofd der Doug Lutheraanen! » Zy komen "t pic der nog wel nader d „Da (C) Zie Nieuwe Agem. Pad, Letteroeff, D. IL bi 649 DictTRALYRR MANUSCRIPTEN. str ^o» Den "t bike rot dr Calvinisten; , ap echter, waarde broeders , echter " s» De noot bhyft engekraakt van hin oak. man » Nu , zyt oplettend, myn beminden ! s Onze oude, omfeilbre en Zuivre leerd, , Mes waar geloof der Retk van Rome, ss Is — dis de korn van doeze walnoot” sses. Dit zeggend kraakte hy de walnoot ; ` Maar ziet — — de fio was doof en ledig. Als Vindingryk vertelfe) heeft dit Rukje veel verdienften ; maar als Poétisch voortbrengfel , zeer weinig. De ftyl is geheel profaisch , te rneer biykende doof het nsisfen van rymklanken. Wy follen weinig verdienfter tn het Rym, op zich zelven aangemerkt; doch , wanneer eén Dichter de vryheid neemt , om zich vam dien boei te optan , kan men billyk vorderen, dat hy dat gémis, door een fchoone versmaat , of bevalligen toonval vergoede. Dan, zommige Theoristen van. deezen tyd fchteeuwen fterk tégen den dwang van het Rym, aonder dat ay im oprydì daarom be- ter verfen maaken, Zou men, by voorbeeld, de profa om- fchryving, de noot blyft van hen ook ongekraakt , niet moe- ten verkiezen, boven het zogenaamde Vers: de foot 'blyfs ongekraakt van hén oek: dat zoo wel oen verkeerdé woord- fchikking, als een veskeerden taonval does horen? — —_ Van dezelfde hand heeft men ook het Rukje: | AAN CATS BERISPÉRS. - ' Gy, die den braaven Cats flechts met verachting leest, Wyl ik en wect niet wat in hem u kan mishaagen; ` Indien die eedle Zeeuw een Franschmau waar’ geweest, Gy zoud met lof van zyn je ne fais quoi geweagen. ` pz Mag men wel voosonderfelicn, dat demand ftopwoorden by vreemde fchryvers zoude keusen , die Wem, by zyne Landgenooten, mishaagden? Immers berispt men, in CATS, niet zoo zeer de wootdeir, dls woorden , maar het te veelvuldig herheeén vam deselve: hét geen mert, in dat geval, ook by den Franschman zow modes. den. 4 ` Y. DEEL. N. ALG. LETT. NO. I2. Nn Gees- 512 Geestig is het Stukje van denzelfden Maaker: .AAN N. N. OP ZYN TREURSPEL. Indien ge uw Treurfpel by den Thermometer houd. Ife Bedr. — lide Bedr. IlldeBedr. IVdeBedr. VdeBedr. De held is koel, — word warm … word heet — wordlaauw — is koud. DICHTERLYKE HANDSCHRIFTEN. Als- mede de volgende tweefprask van den Heere sir- DERDYK getyteld d prm Seen ZE Get CEA - e m o REEFF w De zt gy zo gefloord, myn vrind? Om dat ik "tr onrechtvaerdig vind. AMPTEN. En wat dan vindt gy onrecltvaerdig ? Dat Stukus Raad words, soo onwaardig ! En waarom ‚niet veeleer dan gy? Wel foei! gelykt ge hem met my? ‘Dan is "er onderfcheid in beiden? Zoo dag en nacis zyn te onderfcheiden. En, wat is Stultus voor een mas? Die niet don ombre fpelen kan. ` Zoo kan Jy dan geen jabroer fpelen? ` Fe [choon, volmaakt in alle deelen.. Flikflooijen? laagheen ondergaan?’ ` ` Vmaakt ; dat is zyn gansch laan. De gekken in hun. doraashebn fhyven? ` En dringen in de gunst. der wyven. Verachting dulden van Aren ? ` Gy hebt zyn beeld daar juist gefchetst. Zyn luimen vieren en verwachten? En daar *t geweten om verkrachten. . En gy, hebt gy dat mel verrich? Tk fchaamde my voor ’t zonnelicht. ` Gy Bag op deugd en kundigheden'? En zie die graag met vrucht befleden.. Ze houd ge die voor gangbre mint? ` Niet, daar ge brood voor koopen kunt. IW ' | DICHTERLYKE HANDSCHRIFTEN, 513 A. - Maar ook geen amtpen naar myn weten. B. Die worden ongekocht bezeten. A. Zeg liever: niet voor geld gekocht. B. En waar dan zyn die aan verknocht ? A. Aan "t kruipen voor gewaande grooten. B.’ Dan heeft ze Stukus recht genoten! A, Wie toch wordt kooper van een goed? B. Wel, die den prys er voor voldoet. A. En die dien prys "er aan wil fparen? B. Die houd zyn geld en laat de waren, A. En zoo gy daar het recht van ziet, Wat onrecht is u dan gefchied? Aandachts- Boek voor Vrouwen. Door F. G. MAREZOLL. Uit het Hog- duitsch vertaald door M. c. VAN DER VOORT. „Advocaat voor de Ede-- le Hoven van Fuflitie in Holland, Eerffe Deels eerfte Stuk. "s Gra- venhage,bij I. van Cleef, 1789. Behalven het Voorwerk, 249 blads, In gr. 8yo. Y l p He Vrouwlyke Geflacht, met betrekking tot de omftandigheden s die aen het zelve byzonder, of althans by uitftek, eigen zyn, ene zedekundige handleiding te:verlenen, om de aendacht ernftig te vestigen op hunne beftemming en verplichting, ‘is het hoofdbe- doelde van den Heer Marezoll in dit Gefchrift. In de uitvoering hier van is hy, mag men wel zeggen, zeer gelukkig geflaegd;, gemerkt Zyne manier van voorftellen recht gefchikt is, om ver- ftandlyke kundigheden in te boezemen, en tevens op het hart te werken; des dit Aandachts-Boek, met oordeel en opmerkzaemheid gebruikt, niet konne misfen een heilzamen invloed te hebben op het gedrag veler Vrouwen, ter bevorderinge niet alleen van hun eigen welzyn, maer ook van ’t geluk der Maetfchappi je, waer toe Zy» in haren kring, zeer veel, en meer dan men gewooniyk fchynt te denken, kunnen tocbrengen. l Tot een grondflag van dit Werk legt ‚hy, ene voorafgaende overweging over de beflemming en voltooijing der Vrouwlijke aanklagen ` tot volkomenheid ; waarin hy duet zien hoe de Natuúr haer alles verlene wat dienen kan, om haer, volgens hare beftemming , tot volkomenheid te brengen; en hoe het "er. maer op aenkome, dät Zc hier van cen verftandig gebruik maken.. Het deswegens voor- : gedragen heldert hy verder op, door haer vooroogen te ftellen de grondtrezken ener fchilderij van zo een voltooid vrouwtijk character ; het welk hy op ene voortrefyke wyze, in deszelfs innerlyke ené n 2 ieo DI T. 6. MARS, uiterlyke werkingen, afmaelt; zo dat zyn Taferee! ene beknopte fchets zy van de werkzaemheden, waer op de Vrouwlyke kunne zich heeft roe te leggen, om aen hare beftemming en verplichting te beantwoorden. ‘Deze voorftellingen zyn gefplitst in Mergen- eu Avond. Aandachts- Oefeningen, waer in de Autheur telkens ene handleiding geeft, hoe Sie Vrouw des morgens hare verpfichting hebbe te belehouwen, en des avonds na te gaen, in hoe verre zy daeraen ‘beantwoord hebbe,. met ene overweging van de oorzaken der te kort komin- gen, vin de middelen ter verbeteringe, enz. Onder deze Ale ` Thig behelst het thans' afgegeven Stuk de volgende onderwerpen. Cr.Y De Aendacht en de Onverfchiltigheid in den d €2.) De Arbeidzaemheid en de id der verftroofing. (3-) Mec mt d Arbeïdzaemheid en de verkeerde Werkzaemheid. vens zachmoedigheid, mitsgaders égenzin en Ze, C5.) Stmndvastiphetd im goode voorne- bronnen der lykheid en onbeftendi De zelfbeheerfching en de middelen om de d tb overwinnen. (7) De ware nuttige gevoe Je valfehe fefadelyke nigemackte gevoeligheid. 2 Weg op Godsdienst en Aandacttsoeterin- twlyke, deugden en ondeugden; (10.) en cid; eelkens met de iddelen daertezen. Voor eme (12.) De verkwisting en 13.) 14.) de verleidbaerheid van ULM A 2 aenwyzing der behoedmiddelen. ` Men kan uit deze opnoeming der onderwerpen gereedlyk na- gacn, dat velen derzelven; (choon ze hier inzonderheid met op zicht tot de Vrouwen behandeld worden, van dien aert , dt derzelver overweging óok den Mannen te ftadc kome. We re bchóort, om "er uft allen cen te meiden, de Acndachtsocfeningen ever de geveligheid, del de Autheur piet regt in ecne were nuttige, aen . AENDACHTRHQER. - >- ss aen de eme, en, aen de andere Erde, in ene vajfehe, Bady gevecligheid onderkend. De eere mack ons deelnemend, en doet ons het geluk van- andere meníchen me- de gevoelen: zy maekt ons medelydead, en doet ons de de de van andere menfchen mede gevoelen: zy berust niet in ge- waerwordingen, maêr zet ons aen tor werkzaemheid en wezenly- ke hulpbewoning, en, in gevolge Her van, verfchaft zy ons nior seen genoegen, maer zy bevordert ook onze hoogere volkoomon. heid en gelekzalicheid. —— Geheel anders is "t gefteld, met de laetstbeoogde, die de mode ingevoerd heeft, de gewaonte (land doer bouden, em inderdaed geen zaek voor ’t verftand-en t hart is. Het geen ons, in de ontvouwing daervan, meeegedeel word, Kee: om hor alhier plaste so gevon; een rek. o zwee Zy genoeg tor con fael der maniere van des: Sohryvers vo ing. B », Het is, Zegt gemaakte gevoelig a, edele, fchoon overfpande en zo miet uit noodzaa) oogwerkeu, door wg bowen andere Qile huislijke de matige gezindhed leef, zie cn bem de, ieder in de « gen zijn; die mi meest (x bet om neigd; dan verat a alle. khare lichtvo kan doergoeken, « leiden kan; dam! verftands, beroof fpraakens ieser m volgends. blinde , dachte, mij bewu: wordingen verlege dat ik de heerfcha ren heb; dag ie 4 voel ik noch lust ekea ik geen bu . 4 $16 F. G. MARRZOLL, AANDACHTS-BOEK. een afkeer,van den arbeid, dien mij mijn ftand en mijne levens- wijze oplegt; dan zoek ik alleen omgang met gelij per- foonen, die met mij beuzelen, die mijne grondftellingen en wen- fchen billijken, die mij prijzen, en mij voor een voorbeeld van mijn geflacht houden; die, zo als dk, hunnen tijd en krachten met niets doen verkwisten; dan ben ik, in verbinding met dee- Zen, bekwaam tot alle dwaasheid, tot alle. gemeen fchadelijke on- derneeming, tot alle ondeugd ; dan fteekt het eene hart het ande- re aan met de onreine vlammen der dweeperij en menfchenhaat ; dan wordt de waare, menschlijke deugd befpot, en deeze eer- waardige naam (echte aan dingen gegeeven, die denzelven veront- heligen” ' . P Het dm van ISABELLE, in Brieven, door j. W. CURTEN. Te Am. fterdam. by |. Woertman, 1789. Behalven het Voorberigt, 204 - ‘blade. An oBavo. T het Voorberigt betuigt de Opfteller deezer Brieven te verwag- Aten, dat dezelven door koele redenaars veroordeeld, maar door teêrgevoelige harten met vermaak geleezen zullen worden. On- der de laatften, die ze met vermaak geleezen hebben, kunnen wy ons niet tellen; mogelyk zyn wy er te weinig fentimenteel toe; dan of wy Merom juist als koele redenaars te befchouwen zyn, is daar mede niet ui akt: 'er is een middelflag van lee- zers, die, zonder juist fentimenteel te zyn, nogtans tot geene ongevoeligheid overflaan; onder dit flag behooren wy, indien wy ons, in dit opzigt, recht kennen; en als zodanigen gevalt ons dit Stukje Diet, mE . De lydende Jfabella is zeker, in haare omftandigheden, een voorwerp van medelyden;,dan die aandoening wordt merkelyk verzwakt, op het bezef, dat zy zig, door eene welvermydelyke onvoorzigtigheid , dit lyden: op den bai haalt. Jfabelis heeft, uit eigen beweeging „ de kloostergelofte gedaan, om zig te bevryder van de dringende aanzoeken eenes haad yken Minnaars: en Zy verbreekt dezelve door eene flerke liefdedrift voor den jon- n Heer Croli, dien zy naauwlyks in perfoon gezien heeft, en Verder niet kent, dan uit zyne Brieven. Jfabella heeft, uit kragt wan haare geboorte en opvoeding, de groote Waereld leeren ken- nen, en is; gelyk verícheiden treKken in haare brieven toonen, niet ofkundig van de listige verleidingen weeler galante Heeren. Nogtans laat zc zig door de ftreelende brieven van eenen Min- naar, (wiens character en omftandigheden haar genoegzaam on- bekend ; waaromtrent al haar vertrouwen op deeze zyne brieven fteunt ). overhaalen om het Klooster te ontvlugten; in de verwagting, dat, volgens zyne toezegging, zyne Moeder en de verdere: Nabeftaanden haar wriendlyk zullen ontvangen, daar ze zyn huwelyk: met haar’ téegeflemd hebben. Zy komt in London, heeft eenige weeken eene aanhoudende verkeering mee 3 H Le. CURTEN, HET LYDEN VAN IZABELLE. 517 roli, die haar, onder een en ander voorwendzel, te vrede ftelt, wegens het agterblyven van zyne Famille; tot dat zy, eindelyk verneemende, hoe men openbaar. vesfpreidde, dat zij te- Zamen eene onbetaamelyke verkeering hielden, cerst een gepleegd bedrog begint te vermoeden. Zulk een gedrag, zou men mogen zeggen, was verfchoonelyk in eene gedwongen Klooster- non, die de Waereld naauwlyks, en vooral de groote Waereld , niet had leeren kennen; maar dit is het geval van Jjabella niet. Haar overige gedrag omtrent Crol, die zyn laag en fechan- k vervolgens duidelyk ontdekt, is pryzenswaardig ; en haare brieven aan Mevrouw Creli en derzelver Zoon duiden: een deugdzaam hart aan, dat zig jammerlyk heeft laaten verlei- den. — Uit het flot der Gefchiedenisfe verneemt men einde- łyk, met een gevoelig genoegen, dat J/abelle, in een ltaliaansch Koopman , een braaven befchermer vondt, die a! haar vértrouwen waardig was;en dat zelfs eenige goede vrienden van Croli , mede. den met haar hebbende, te wege hielpen brengen, dat zy van. den aus verlof erlangde, om zig weder in een Klooster te begeeven. Het zedelyke doelwit van deeze Roman wordt dus uitgedrukt. : ——— ,, Eene deugdzaame ziel, door de hevigfte hartstogt be- en Íprongen —— aan alle de aanlokfelen der verleiding bloot ge- an fteld, voor de magt deezer vyanden te zien bukken, doet ge- an noegzaam 's meníchen zwakheid en onvermogen kennen, om e Alle deeze fchoone uitnoodigingen te leeren vermyden, en het » Onheil, dat daar aan verbonden is, te entvlieden. 2——- Ter- » Wyl de zegepraal der belaagde en byna geheel verleide deugd , » op het oogenblik van haare overwinning, zo roemrugtig be- s, haald, de lust zal inboezemen, om haar fteeds te waardeeren, », Nimmer uit het oog te verliezen, en voor den ontaarden kren- » ker van dezelve de billyke verontwaardiging te doen gevoe- en len.” —— Het laatfte gedeelte ftemmen wy van ganfcher har- te toe; doch, om die leering in te drukken, was ’t niet noodig lfabelle zo onvoorzigtig te doen handelen: en ?t denkbeeld , dat wy daar uit "e meníchen zwakheid en onvermogen leeren kennen, : komt ons niet aanneemelyk voor. —— "Er heerscht in verfcheiden Romans eene foortgelyke denkwijze, en men ontmoet dezelve maar al te veel in de menschlyke zamenleeving ; welke ons ontdekt , dat men 'er zig van bedient, tot oen grond(lag, om voor ver-. keerde handelingen te pleiten, of die ten minfte te verfchoonen; | men zwakheid noemt, 't geen men aan onvoorzigtigheid , aan een mangel van oplettend beftier der hartstogten, heeft toe te fchryven. Uit overyling, in eene hevige drift, cen misftap te be- gaan, Zon id heeten; maar, na een herhaald over- leg, eene hartstogt, die ten kwaade leidt, in te volgen, is geen zwakheid, maar eene buitenfpoorigheid; welker pleeging men niet op de rekening van "e menfchen zwakheid en onvermogen behoort te ftellen; daar dezelve veeleer voortfpruit uit "e menjchen fterk- n4 te 518. J. W. CURTEN , HET LYDEN VAN SEABRLLE, en vermogen, dàt is werigelde Marte." Men Conde eigen Geld niet wel i do barsteg. —— Mon miet voorbedautiyk door z ‚ mear deor piet wel kragteu. Verhasien. ` J'wesde Deel, Te das, Allart ge In gros; oe, 240 blads. tan de ` Oyveremkanftig g met het Plan, in het Eerste Dael deezer Ver- haaten , ten grondflag gelegd, em reeds door ons aangewe- zen (©); vervolgt de Hoer RETH met hat wededeelen van eenige aanmerkelyke geícbiedemisen. In het ere Verhaal wordt CHAR ` LOTTE ORMOND , als 5 van die duizend ongelukkigen voorgefiad, die van den weg der oudeugd wederkeeren. Haare gc verdient voorgeker de ecríte cle pus, soo o dere zond edem sie tiumuntende mal bensan Zy, de dochter eeng Emgelfchen Koopmams, wordt, door dem Marquis van ROUTIERS , reods in haar vyftiende jaar verleid,’ om met hem naar Parys ie vluchten. Zy raakte daar fpoodig van hem af, en onwang ecn elendige Widfel van 509 Livres, tot kosten der te rugreize naar haar Vaderland. Het verfcheuren van die Wisfel ; haar bekom. merde toeftand , cn daar-op gevolgde levenswyze » brengen haar in bepnis met Lord ARAT, die haar gewigtig bellu, om tor de deugd weder te kecpen, op eene byzondere em ed'moedige wyze ` bekragtigt , cn n vervolgens ten haaren hüize flerít , naa -dat zy bare beloftenisfe geftand gedaan, en op eene acldzaame Wyse zot AR- MONVILLE gehandeld heeft ; en met hem gebuwd is. Het Tweade , eene Vertelling in VII Hoofdftukken, meidt de lotgevallen van oMAR, een der Bagdadíche Vorften, in welken de levenszegel ,. ontbeer en genit, hem door eenen voorgeíchreven, voer- beeldig bevestigd wordt. In het Verhaal ontmoet men de zonderbaare gefchiedenis van zekere ANTONBÍT&» die, door haar’ Vader tot het Huwelyk gedwongen , haaren mismaakten an verlaat ; doch, door deszelfs medemianaar, tot modelyden , vervolgens tot liefde voor haaren verlaaten man, bow 3 word. Het vierde Verhaal bevat BARUCH, of de der Wi p Wet ke eindelyk in een Dolhuís fterft; en bet vyfde, dat wy voor GR Ze Leezers als bet kortfte alfchryven , is geryteld : A B U, EEN SPROOKJE. -MASSAN was federd. denig | jaaren Koning van Samaskand, en beftiatde zyn ryk in vrade. Hy hield zyne Nabuuren in eerbied, maar het viel hem niawner in, zyne geenen uit te breiden. Er C°) Zie Nieuwe Alg. Kaker! Lottcroef. Ido D; b. agr. STDELYKE VERHAAREN. ary beza het geluk, dat de Koningen zo zeldzaam te beurt valt, wan gelyk gevreesd en bemind te werden, ; Amu was zyn eenige Zoon, en de Vader had niets omtrend deszelfs opvoeding verzuimd. Eenige wyze mannen hadden alles gedaan om bet hart cn het verftand van den Jongeling te vor- men, en hunne pogingen waren niet vruchteloos geweest. Adv was wel een Prins , maar des niettegenftaande een der valmaakt- fe jongelingen. — Dan, de Gefchiedboeken, die men toen ter tyd in Samarkand bezat, en door wier leezing hy zynen gèst voedíel verfchafic, ontwikkelden van lieverlee de hoofdneiging van deezen jonzen Prins, welke den wellast en de rykdommen verachtte. Wat hem in de gantíche Geíchiedens bet meest aan zich trok , waren de Veldflagen ten Overwinningen , door welke zich de groote Ko. ning MAG-BUL-MAR , CR de groote Koning TRA - RA - LONG , en de groote Koning HIOLAM, ecnen zo onftestelyken naroem verwor. wen hadden. ^t Is waar, wy Europedanen kennen zelfs niet eens de mamen deezer onftertclyke Konmgen, wier roem eeuwig duur- de; maar de verlooren Jaarboeken van Samarkand wisten zeer veel van hum te zeggen. Kortom, de daaden deezer Helden ontítsken in den vier en. twintig]aarigen Prins een vuur, dat hem Zynen toeftand zeer on- adhgenzam maakte. Hy werd met de werkelooze rust, in wel hy leven moest , van dag tot dag minder te vreede, onttrok zic aan alle gezelfchappelyke verkeering , en laafde zich in de een, zaamheid met zyne weníchen. TE ' Op cem? avond in de (chemering zat by geheel alleen op een? - heuvel niet vet ven Samarkand. Hy leunde op eene rolle der Semarkamdíche Jaarboeken, en overdacht treurig 2yne omttandig. heden. Ylings fond oen. eerwaardig grysaart voor hem. De grys, aart droeg:een lang hémelsblaauw gewaad en eenen witen fiit Hy had eenen fchoónen zilververwigen baard, die hem tot op den gouden gordel hing, en zyn gezicht was heider cm minzaam. … Hei zy u, Prins asv!” Sprak de grysaart: » Gy fchynt „ Zeer mönoegd te zyn: Wat ombreekt u? | s Ik weet niet wie gy zyt , cerlyke grysaart '" » lk kome hier ver va$ daan, ik bemin de Treutigen, ik geef » hun raad en kan Zwygen. -— Zeg my, ABU ! Wat ontbreckt u 2 an Bezigheden ontbreken my." 9 En welke bezigheden e » Door: welks men gewaer wordt, dat een Prins ABS op » de Waereid is.. „ Maar hoe ver wilt gy dam dat uw naam bekend worden za?” » Hae verder boe beter.”. » Dus wenscht op, dot alle volkeren der zarde van u hodren2 » Als her mogelyk is, alie." » Maar waar door meent gy wel bet zoo ver te brengen”. » Door daaden, van welke men fpreekt.” e Waar. ` 540 ^ “ZEDELYKE VERHAALEN. ve Waarfchynlyk door veldflagen, door veroveringen, door s- , Vangen Koningen ; en door bedwongen Volkeren?” | vn Ô! Gy hebt myn binrenfte doorkeken. — Geef my raad; en het vuur dat in my gloeit, verteert my. ‚‚ Staa op!” zei de Grysaart, en ging diepzinnig met ABU op den Heuvel heen en weder,tot dat het volkomen nacht was. Am kon zich in het zwygen der Gedaante niet vinden; maar hy was van een zeker vertrouwen, en van eenen zekeren eerbied vervuld, welke hy noch nimmer voor iemand gevoeld had. * oa Plaats u!” zei de Grysaart toen men alle ftarren gien kon; en asu plaatfte zich gehoorzaam naast hem op den Heuvel. „ Ik wil u raad geven, ABu! Val my niet in ," voer de aart voort, en hief Zynen ftaf in de hoogte. ,, De ftar, die gy ,. daar cenen halven duim ver van Sirius ontdekt, is Zo ver van Sirius verwyderd, dat de ftraalen, die heden van de ftar uitgaan, s» niet tegenftaande zy in ééne minuut meer dan driemaal honderd ve En dertig duizend Samarkandfche nrylen doorloopen, des niet te ‚> min, eerst in agtduizend zonnejaaren in Sirius aankomen kun- „ nen, Zo dat, wanneer de ftar eens uitgedoofd wierd, men de- , Zelve in Sirius eerst agtduizend jaaren daar na vermisfen zou.” Azu ftond verfteld en zuchtte. s» Deeze ftar, die Haro heet,” voer de Grysaart voort, e is , een zon om welke zich een en- vyftig Planeeten draaijen. On- » der deeze cen en- vyftig Planeeten is Ier cene, die Nar beet, » €n agttien Maanen heeft. ——— De Planeet Nar is ten naasten , by tienduizendmaal zo groot als deeze aardbol, en ‘er worden », Op dezelve zo genaamde redelyke fchepfelen gevonden. Ze zyn s, flechts tagtig ellen hoog, hebben maar zestien zinnen, en leven an alleen drie duizend jaaren ; in plaats dat de bewooners der an- ap dere Planeeten van deeze ftar, voor een gedeelte, twee hon. ,. derd ellen hoog zyn, tot by de vyftig zinnen hebben , en twip- en tig a dertig duizend jaaren leven. Des niettegenftaande gelo- ven de arme Narriaanen , dat om hunnentwil de waereld ge- se fchapen zg: en beweeren, dat de Zon, en de agttien Maanen » en de vyftig Planeeten, en de duizend millioenen vaste ftarren „ en welke zy met hunne, byna een kwartier uurs lange, verreky- ag kers ontdekken kunnen, enkel gemaakt zyn, om hunne dagen » en hunne nachten te verlichten.” l , ABU zat, en vertrouwde zich naauwlyks toe adem te haalen. ‚> Er worden op de Planeet Nar eenige duizend Volkeren gevon- ..» den. Ze zyn nog alle wild, maar eenigen van dezelve noemen » Zich befchaafd. Deeze befchaafde Volkeren , die zich voor het an wigtigfte werk der fchepping houden, zyn eene zonderlinge es foort van Wezens. —— Zy benoemen, by voorbeeld, op eenen » Zekeren dag van ’t jaar die geene, die eene bepaalde fomme van » bruine fteenen, welke in de Planeet Nar zeer zeldzaam Zyn, » betaalen, tot gepriviligeerde voorftanders der zestien Om, mE . ,, BEL Lé ZEDELYKE VERHAALEN. l Sar » niet tegenflaande' deeze voorftariders fomtyds geheel zinneloos en Zyn. Zy hebben Priesters, die den dienst van den Eeuwigen wn Voortaan moeten, en deeze verdeeten ze in de Priesteren ə» dah en in de Priesteren Heidah. Beide woorden hebben geen » Zin in de taal deezer Volkeren, en echter hebben zy zich der- » tgduizend jaaren lang, wegens deeze woorden nu eens verge- » ven, dan eens vermoord. Zy hebben wetten, maar "er worden a. duizend jaaren toe vereischt, om deeze wetten van buiten te ss leeren ; twee duizend jaaren om ze te verftaan ; en tien duizend an jaaren om ze met elkanderen te vercenigen. —- Desniettemin » geven ze aan andere Volkeren den tytel van Barbaaren, en s» houden zich voor het hoofdwerk der íchepping." Azu verzwolg ieder woord van den Grysaart. - » De Narriaanen hebben.zich, door de langheid van tyd, in en groote of kleine maatfchappyen verzameld, en, ’t geen "t ver- s» nuftigfte van hun ís, elke maatfchappy gehoorzaamt aan een en- » kel wezen van hunne foort, dat men op den aardbodem koe » ning noemt, en dat, wanter het zyne pligten getrouw ver- as Vullen wil, er flechter aan is, dan de armfte Houthakker. Asu haalde diep adem. ' » Des niettegenftaande zyn ‘er in de Planeet Nar fomtyds Zo- » genaamde redelyke wezens geweest, die zich eenen onfterfely- » ken roem wilden verwerven, dic met eenige millioenen gewa- » pende manfchappen uittogen om by al de Volkeren van de Pla- » meet bekend te worden, die in hunnen korten leeftyd van een » paar duizend jaaren, naauwlyks het agtfte gedeelte van dezelve s, leerden kennen, en die echter eenige. duizend fteden. verwoes- » teden,welke men verder niets ten laste kon leggen, dan dat ze » niet in ftaat geweest waren den Gaauwdief, die haar in de ‚> asch lei, in het oogenblik, toen hy voor haare muuren ver- » fcheen, te vangen, en hem aan eenen boom op te hangen.” An ftaarde den Grysaart met verbaasdheid aan. , » Zeer zelden wordt "er in de Plancet Nar cen’ Koning ge- » vonden, die met de grenzen zyns ryks te vreede is, die na- e» roem en. Zogenaamde Heldendaaden veracht, en zich bekom- es mert om rechtvaardig en lievenswaardig te zyn.” , Azu onderfteunde zich met den arm, en keek. ter aarde: » Van u, ABU, die het duizendfte gedeelte tener kleine Pla. » neet erven zult, weke tien duizendmaal kleiner is, dan de an kleine Planeet Nar —— van u, aan wien wezens gehoorzaa- en men zullen, die flechts vyf zinnen hebben, die op zyn best ` s, Zeven ‚of agt voet hoog zyn, en die bloot honderd jaaren en leven van u zou het zonderling Zen, wanncer gy u » aan de Geniusfen, die fomtyds van zonneftelfel tot zonne- » ftelfel reizen, tot eenen {pot wildet maaken. Men noemt , de Plancet Nar het Dolhuis der fchepping. Hoe moest men en uwe kieine Planeet noemen, wanneer 'er veroveraars op ge- aa VONe 412 TRDELYEE VERMAALZIN ,vonden wierden ? min Doe wel, AN! veríünuf recht, e ^ wees lievenswaardig." De grysaart veranderde hier in eenen blinkenden jongeling , kusch. te den Prins ABU, en verdween. Abu viel ter aarde , bad den der Zonnen en der Planeeten aam, ging naar Se markand te rug, en werd lievenswaardig, in plaats van eer ves. overaar te worden". Het flot van dit Deel maaken, even als voorige, eerkge Urek seis, bit krimireele Akten en Gefchiedenisfen , uit; zy behelzen de volgende verhaalen. (1) Een fehaaphetder, in het Nieurwmark- fche, die het geloove der isast hap MAp wilde bezixs, en Abrahams o naarvo. , ‚in Zynen yver, drie kinderen, met: de byl. het hoofd af; en werd door RED. AK den Iden tot bet Dolhuis verwezen. (3.) Een afgeklopte Boer viel, in woede en wraakzucht, een onfchuldig mensch aam, ea doodde denzelven. (3.) Een Courlandícbe Boer, wiens erung e telyke jaaren ziek was geweest, lag het mes zyne nicht aan, die zwanger werdt: zyn vrouw minnenydig, ontmoette hem, neer hy, door de gevolgen haarer ziekte, van deg Landheer afge. flagen was, en met Zyne nicht ftond te praaten; en doet hem onverwagts een doodflag begaan. (4.) Een huichelaar bragt, uit wraakgierigheid, in ftäte het vee van zyn’ naasten om ; fak Se broeders huis in brand; om dat deeze hem, op een cnkien zom dag naar de ftad deedt ryden, en gaf zich zelven, als zodanig aan, doordien de Priester, des anderen dees, by ongeluk, de Hoet en den kelk liet vallen. En (5-) Len flotemmakers knecht , > ping woonende, een bezoek gecven, doch: belde te vergeef. Ongeduldig, ers door verfehillemde denkbeelden gefiingerd, waag friet vindende, uit den grap een klen kistje mede te neemen, eth haar verlegen te maaken, en haar tot hem te doen komen, te rug komende, om dat kistje met kamen mede ee meen, raakt, by het misfen daar van,in de grooste wwankoop. Deci- genaar van het huis zend om de Juftitie, terwyl , op het gezegde van een toegeloopen buurmeisje, dio den flotermkar maar de ka mer had zien gaan, deszelfs kamer doorzogt, en het kistje daar, engeópend, op gevonden werdt; het welk hem, in den jase 1755, Ondanks de goede getuigenisfen van zyn gedrag, en, voc- fprasken, ondanks den vostval van zyne benilmde zelve, voor de reehters, volgens de docdende lonor van de wet, zyn leven aat een galg decd eindigen. NIE USW E ALGEMEENE VADERLAND SCHE LETTER-OEFENINGEN, J D. wicHAELIS, Nieywe Overzetting des O. T. ‚met Aqne merkingen voor Ongeleerden , in het Nederduitsch overges bragt , door den Heer w.E.DE PERPONCIIER. Ze Deel, Te Utrecht by de Wed. J. van Schoonhoven 1789. Ja gr. octavo 349 blads. 