Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
Hier toe ziet de onderscheiden soorten van mikro-goniometers, beslemd, voor welke omstandiger beschrijving ik verwijs, zoals de laatste afdeeling van dit werk vervolgt, hier alleen aanmerkend, dat de tot nu toe vervaardigde in twee klassen kunnen worden verdeeld, te weten 1° in zulke, waar de hoekmeting geschiedt, door middel van ronddraaiing van een oculair, welke van eenen kruisdraad en eenen in graden verdeelde cirkel voorzien is, en 2° de zoodanige, waar de cirkelverdeling op de voorwerptafel is ingesneden, en deze laatste om een as draaien kan, die dezelfde is als as van den optischen toestel, terwijl ook hier in het oculair een kruisdraad gespannen is. Bij beide inrichtingen wordt dan de punt van den te meten boek in het kruissingspunt der draden in het oculair geleid, zodanig dat een der beenen met een der beide draden in aanraking is. Daarop wordt of het oculair of de voorwerptafel rondgedraaid, zodat het andere been met denzelfden draad in aanraking komt, en nu de grootte van den boek op den verdeelden cirkel afgelezen. Hierbij wordt verondersteld, dat de punt van den boek juist in de as van het werkluik ligt, en gedurende de ronddraaiing daarin blijft. Dit nu is bij goed vervaardigde werktuigen ook werkelijk het geval; doch wanneer dit geen plaats mag hebben, dan moet men twee metingen van denzelfden boek op tegengestelde punten des cirkels verrichten; de gemiddelde der beide uitkomsten is dan de ware grootte des hoeks. Doch, terwijl het gebruik der eigenlijke mikro-goniometers, slaat ons nog andere wegen open, om de hoeken van mikroskopische kristallen te meten, wel is waar niet met de. zelfde, nauwkeurigheid als met deze, doch evenwel nauwgezeten genoeg om, waar het alleen aankomt op de onderscheiding van kristallen, die enkele gelijkheid in vorm bezitten, de herkenning zeker te maken. Men kan namelijk door middel van een der vroeger beschreven werktuigen, de camera lucida, het Sommeringsche spiegeltje enz., het beeld van een kristal op een papier of op een leinwiel projecteren, en nu met drie punten, waarvan een in het hoekpunt, de lengte meten van de hoek daarop aan te doen. Trekt men dan vervolgens met een lijniale de beenen van de hoek, dan kan de groote van dezen men een graadboog bepaald worden. Tot hetzelfde doel kan ook de draagbare zonmicroscoop worden gebezigd, welke in fig. 25 is afgebeeld, en waarvan de beschrijving in een volgend boekstuk zal gegeven worden. Deze handelwijze heeft zelfs een voordeel boven de echte microgoniometers, daarin beslaande, dat men aldus ook de belling van twee vlakken meten kan, die uit elkaar onmiddellijk aan elkaar grenzen, bijvoorbeeld van a en b fig. 54, dewijze men de zijden op het papier verlengen kan, tot zij in een punt samenkomen, en men nu de grootte van deze boek op de gezegde wijze bepaalt. Wat de te meten hoeken betreft, zo moet men wel in het oog houden, dat het, om de onderlinge belling der vlakken van een kristal te vinden, eigenlijk aankomt op de meting van den standhoek der vlakken hoeken. De grootte van die standhoek kan op de opgegeven wijze alleen bepaald worden, indien het vlak, waarin de standhoek gelegen is, loodrecht staat op de optische as van het microscoop. KRYSTALLOGRISCHE ONDERZOEK. Men wil de vlekken kennen van het zeshoekige prisma, lig. 55, dan kunnen de hoeken, die de vlakken a, c en b met elkander vormen, onmogelijk gemeten worden, zolang het kristal in deze houding ligt, d.w.z. zolang een gedeelte van vlakken zelf zichtbaar is, want men ziet dan het hele kristal in een scheve projectie; doch zodra het kristal zich als in fig. 54 vertoont, waarin de vlakken, vier hoeken men wenscht te kennen, evenwijdig zijn aan de optische as, en daarom slechts als lijnen worden waargenomen, dan kunnen de hellingen van het vlak a op het vlak c en van dit op het vlak b door meting van de hoeken d en e gevonden worden. Voordat men dus tot de meting overgaat, moet men zich wel overtuigd hebben, dat de standhoek, dien men willen melden, de vereiste stellingshoek heeft. In vele gevallen komt hier de algemene eigenschap te hulp, dat bij een regelmatig gevormd kristal aan elk vlak een daaraan tegenoverliggend vlak beantwoordt, hetwelk met het eerste evenwijdig is. Ligt dus het kristal met het een van deze vlakken op de voorwerpplaat, dan is het andere, hetwelk naar het oog van de waarnemer is toegekeerd, daarmee evenwijdig, d.w.z. loodrecht geschopt op de optische as van het werktuig. Dat zulks inderdaad het geval is, herkent men daaraan, dat zich al de punten van dit vlak gelijktijdig duidelijk vertonen, zonder dat men noodig heeft den afstand tussen het voorwerp en het objectief te veranderen. Doorgaans veroorlooft het grote getal der kristallen een keuze, zodat slechts diegene voor de mengsel worden aangewend, welke tamelijk regelmatig gevormd zijn, en een gepaste zijdeling hebben. Overigens kan men, door drukking op het dekglaasje, door het te weg brengen van stroomingen, enz., in deze zijdeling verschillende veranderingen doen ontstaan, zodat men in de gelogenheid is de hoekmaften in onderscheiden rigelingen te bewerken. Heeft men enkel een kristal van een tamelijk grote grootte, dan kan men er zelfs van met een weinig was of vet op een voorwerpplaatje worden vastgekleed, waarbij als dan de boekmeting het best bij opvallend ligt geschiedt. Intussen is het met allemaal mogelijk door een regulier rechte lijn meting de stand- of hellingshoek der vlakken te bepalen, daar dit alleen gesebeid kan, wanneer het naar het oog gekeerde vlak loodrecht staat op de vlakken, welker hellingshoek men wil meten. Heeft dit geen plaats, zoo als bijvoorbeeld in den rhomboeder fig. 56, dan moet uit den gemelde boekhoek de standhoek der vlakken a en b door berekening gevonden worden. Dit, zowel als de berekening van de onderlinge verhouding derassen, geschiedt volgens trigonometrische regels (1). In alle werken over kristallografie wordt hierover uitvoerig gehandeld. Ten einde echter door enkele voorbeelden te loonen hoe zulks volgens de door de mikro-goniometrische methode verkregen uitkomsten wordt verricht, alleen ik het volgende aan het uitmunten van het werkje van Carl Schmidt: Entwurf einer allgemeinen Volumenmethode der Stoffe und Exkrete des tierischen organismus. Leipzig 1846. S. 23. Heeft het kristal de gedaante van een ribbisch prisma met loodregte eindvlakken, fig. 37, dan moet men trachten het op een der laatste opleggen, ten einde de helling van de vlakken uit te lezen, d. i. den hoek van het prisma van de grondvorm te meten, waaruit de verhouding der makro- en micro-diagonale assen wordt afgeleid, waarin 7 de hoek van de basis op, d. i. de samensetting van de vlakken van het prisma wordt gemeten. Op gelijke wijze geschiedt de meting bij het beslaan van het makro- en micro-diagonale vlakkenpaar m en n fig. 35, waardoor een verticale prisma met achthoekige grondvlakte wordt gevormd. Bij alle verticale prismaten met het loodregte of scheve eindvlak SP, wordt de volledige bepaling van de onderlinge verhouding der assen onmogelijk, dewijl de hoofdas a hier allerlei lengten heeft. Deze bepaling wordt eerst mogelijk, in de plaats van die eindvlakken door horizontale prismaten of piramiden wordt ingenomen, welke intussen zelden geheel ontbreken. Hebben wij nu een verbinding van den laatstgenoemden vorm G.O. P. co P.00. Oc P.00. o P fig. 38 met een horizontaal prisma, b. v. het brachydiagonale P.G.O. fig. 39 g (men denke zieh in de figuur de kan- ten van het prisma G.O. P rechts en links door bet makro-diagonale vlakkenpaar in loodregt afgestompt, even als de naar voren en achteren ge- keerde het door n zijn), dan zoekt men het kristal op de oppervlakte te stellen, als van een uurwerk bet zieh even als fig. 40 (kristal van urinezuur) vertoont. De hoek boven en onder is de hellingshoek der vlakken g:g' van het brachydiagonale horizontaal prisma, welks meting door een een- voudige berekening de verhouding geeft tusschen de hoofdas a en den makro-diagonaal b. Is namelijk b G.Z.: 1, en noemt men den gemeten hoek 0, dan is « ~ cotg £ 0. Is tevens het makro-diagonale horizontaalprisma, dan stelt de geheele combinatie een achthokig vertikaalprisma, daar, aan de einden toegespitst, door een viervlakkige piramide. Om den hellingshoek van zulk een prism te melon, handelt men op gelijke wijze als bij het zoeven genoemde brachydiagonale prism, met het enig onderscheid, dat het kristal, in plaats van op het makro-diagonale vlak, op het brachydiagonale n fig. 33 en 39 gesteld wordt. Men verkrijgt dan de verhouding: n : rrz : c. cotg £V, of c ~ a. tang £V, daar nu boven gevonden is a — cotg 0, zoo is c — cotg £. 0. tang £V, en de volledige verhouding der assen a:b:c = rr cotg * 0 : 1 : cotg § 0. tang £V, waarin door V de hellingshoek der vlakken van het makro-diagonale horizontaalprisma wordt aangeduid. Behoort eindelijk het kristal tot het monoklinische systeem, dan is meestal het prisma van den grondvorm geboord met het klino-diagonale vlakkenpaar (co P Co) en het scheve eindvlak o P. (Fig. 42, kristal van oxalzuur ureum, op het scheve eindvlak gesteld; fig. 43, kristal van zwavelzuren kalk.) Men geeft dan daar aan, eerst de figuur, zodanig als in fig. 42, op het scheve eindvlak, ten einde den hoek van het laatste — y te meten. beeld van volle sloffen, die, hetzij in het plantaardig of dierlijk organisme als zodanig voorkomen, of wel door een scheikundige bewerking ontslaan zijn. Bovendien heb ik in ten, en brengt het vervolgens op het klinodiagonale vlakkenpaar fig. 43, om den hellingshoek der scheve assen aan te meten. De hellingshoek van het prisma van den grondvorm wordt dan gevonden door de eenvoudige verhouding tusschen de gegeven stukken 7 en 3 : cotg 7 - cotg 7. sin a, Dezelfde verhouding heeft natuurlijk plaats tusschen elk hellend vlakkenpaar, hetzij dit het scheve eindvlak is of een orthodiagonaal hemiprisma van eenige soort. Noerven wij hier den klinodiagonaal b, den orthodiagonaal c, dan wordt ook hier de verhouding tusschen de beide assen rechtstreeks bepaald, en wel, indien b ~ 1 is: b: c ~ 1 : tang § V, of in het grondprisma Oc P, b' m 1 zijnde, (waar V de as van het prisma in de klinodiagonale hoofdsnede betekent, terwijl c de ortho-diagonaal blijft): b' : c ~ 1 : tang 1 y. SIN eee Is behalve het scheve eindvlak nog een vlakkenpaar b.v. — P gaat een ortho-diagonaal horizontaal hemiprisma voorlianden, (fig. 44, kristal van oxalzuur ureum), welke helling op den kant van het verlikaalprisma CO P ~ a' zij (dat is de hoek 90°), dan wordt de as a bepaald door sin ø'- “H *') a — \ , sin terwijl de volledige verhouding der assen is: , sin ø- (Hf* ct’ a: b: c — sin ø! Is het gegeven vlakkenpaar het aan het eerste beantwoordende positieve hemiprisma P 00, waarvan de hellingshoek 90° op den kant van het verlikaalprisma x P ~ zij, dan wordt de verhouding der assen, daar : 1 : tang ø. y. Tussen de hellingshoeken a!' en de positieve en negatieve ortho-diagonale horizontale hemipyramide zfc P 00, en den kant van het verlikaalprisma co P, bestaat derhalve de verhouding: VERSCHILLENDE VORMEN DER GEPRECIPITEERDE STOFFEN. 223 Sommige gevallen is ook de afbeelding bijgevoegd van dezelfde stoffen in den amorfe toestand. Echter moet ik bet gevoelen, dat een ieder, die zich op zulke onderzoekingen wil begeven, aanraden zich eerst eenigszinds vertrouwd te maken met de verschijnselen, welke bij den overgang der lichamen van den vloeibaren in den vasten toestand plaats grijpen, inzonderlijk die, welke worden waargenomen bij de vorming van precipaten, daar deze, van het oogenblik van hun ontstaan af, een reeks van veranderingen of gedaanteverwisselingen ondergaan, welke men moet kennen, om daardoor niet misleid te worden. In het algemeen kan men de gepraecipiteerde slakken in amorphe en kristalline. De eerste kunnen weer worden verdeeld in: a. Moleculaire, dat is de zoodanige, welke enkel uit sin (" — sin «■ sin (a4 -f- «■') sin (<*)' of cotg a — cotg <a' -f- 2 cotg a. In het hexagonale stelsel hebben wij slechts metzelfs bemiddelende vorm, den rhomboeder, te doen. De rhomboeder, lig. 36, is een bijzondere vorm van den heptodeeder (een rhombisch prisma met scheven loodregt op de kanten geplaatste eindvlakken fig. 37), namelijk een zoodanig, waarin de hellings van het eindvlak op de vlakken van het vertikale prisma fig. 37 o P : u' en o V:u gelijk zijn aan de hellings der vlakken van het laatste zelf u : u, waar dus o P : u’ — o P : u — u : u' is. Noemen wij deze hellingshoek p, de drie gelijke vlakke hoeken, door o P, t en u gevormd, 9, dan hebben tusschen beiden de volgende verhoudingen plaats: Cos J. 9 cos § p sin p en Sin | p sin | 9 sin 9 door middel van welke men uit de een gegeven de andere liggen berekenen kan. Bij mikroskopische kristallen meten wij altijd het geniaakste den bovensten hoek 9, en berekenen daaruit den hellingshoek p.” FYSISCHE EN CHEMISCHE VERHOUINGSMIDDELEN. zeer kleine, niet zeer aanbangende moleculen bestaan, die de moleculaire beweging vertonen; b. vlokkelige precipaten, bestaande uit grotere en kleinere groepen van samenhangende moleculen, zonder moleculaire beweging; c. vlezigе precipaten, gevormd door ware vliezen met plooien, dikwijks gebeefd glasachtig doorzienend, zoals een moleculaire samenstelling bezittende. Deze oorspronkelijke vormen omslagen in vele gevallen veranderingen, daarin bestaande, dat de reeds aanwezige moleculen zich tot grootere korrels van een ronde vorm verenigen, of wel, indien het precipitaat doorzichtig is, ontslaan daarin eerst kleine moleculen, terwijl dan de vroegere vleesvorm allengs geheel verdwijnt. Wat de kristalachtige precipitanen betreft, zoo bezien, alhoewel de kristallen zelf een primaire vorming zijn, ook hier soms overgangen plaats, die lichtelijk bet aangelegenheit zou doen vermoeden, en ook werkelijk door sommigen als bewijzen zijn bijgebracht voor de stelling, dat kristallen zich uit of door aaneenvoeging van amorfe lichamen ontwikkelen. Men ziet namelijk zeer dikwijks een amorf precipitaat aan een kristal voorafgaan. Een nauwkeurig onderzoek leert echter, dat in alle zulke gevallen het amorf precipitaat eerst weer hier en daar in het water wordt opgelost, en dat nu elders, op heldere punten van dit laatste, de kristalkernen te voorsekijn komen, die dan allengs aangroeien door onmiddellijke aanzetting van kristalvormbare stoffen uit het water. Het vroegere amorphe precipitaat heeft dus een verandering ondergaan, waarschijnlijk metalest bestaande in een binding van kristalwater, alvorens het weer als een kristalvormig precipitaat te voorsekijn treedt. Voorts is de eenheidsgedaante van microscoopische kristallen, dat hunne vlakken en zijden zich zeer dikwijks gebogen verloren, zoodat zij dan, bij enigszins onregelmatige vorm, werkelijk naar amorphe korrels kunnen gelijken; een nader onderzoek leert echter, dat deze overeenkomst slechts schijnbaar, en alleen aan het gebrek aan onze waarnemingsmiddelen te wijten is. Nog moet ik hier doon opmerken, dat dezelfde zalf zich onder zeer verschillende omstandigheden, precipiteren, al naar gelang der omstandigheden, waaronder de precipitatie gebeid. De koolstofzuur calcium b. v. zelf, zich vlug af, indien, bij gewone temperatuur, een geconcentreerde oplossing van eenige kalkzouten met een geconcentreerde oplossing van koolstofzuur, pyrocalcium of soda vermengd wordt. Het precipitaat bestaat daarenleen niet vlokkig samenhengende moleculen, zodra de oplossingen verdund zijn. Gebeid de menging bij een temperatuur, die ongeveer 30° boven gaat, dan is het precipitaat kristallisch, en wel voornamelijk grof kristallen door kalkspaatrhomboeders samengesteld. Eindelijk, indien het koolstofzuur in overmaat voorhanden is, zoals b. v. bij de precipitatie van kalkzouten oplossingen met dubbel-koolstofzuur, pyrocalcium of soda, dan bestaat het precipitaat voor een gedeelte uit aragonietkristallen. Uit het gezegde blijkt dus, dat, indien men bij microchemische onderzoekingen, uit den vorm van het precipitaat, over deszelfs scheikundige geaardheid wil oordelen, men wel de omstandigheden moet in het oog houden, waaronder de vorming heeft plaats gevonden. Dit is bij organisch-chemische onderzoekingen inzonderheid van te gelauwen, omdat men hier zelden met zuiveren oplossingen te doen heeft, maar steeds met mengsels van verschillende stoffen, waaronder De crlige krieklucht is, die, ofwel schoon in volstrekt gelegen scheikundige verhouding staande tot de zich precipiterende stof, loch dikwerst invloed uitoefent op deszelfs vorm. Eenige precipaten, welke, onder gewone omstandigheden gevormd, amorf zijn, worden kristallinisch onder de tegenwoordigheid van gom, suiker of dierlijke lijm in de oplossingen der zelfstandigheden, door vervingering zij gevormd worden; en dit verklaart het veelvuldig voorkomen van kristallen in dierlijke en plantaardige vachten, van zulke sloffen, welke door scheikundige bewerkingen of niel of onder een andere wijziging van den grondvorm verkregen worden. Wij zullen er in het volgende verscheidene bewijzen van aantreffen (1). 552. Wij willen thans een overzicht geven van die kristalvormen, welke bij organisch-chemische onderzoekingen het meest voorkomen. De afbeeldingen op PI. II en III zullen hierbij van enige hulp zijn. In deze bevalt de steuns de voornaamste vormen, daar de talloze wijzigingen, die een en dezelfde grondvorm, door ontvoeding, ontwijcing enz., ondergaat, kan, onmogelijk alle kunnen worden afgebeeld, zodat ik bij dit den lezer, die zich enige vaardigheid in microchemische onderzoekingen wil trachten eigen te maken, niet genoeg kan aanbevelen vooraf een groot aanleiding kristallen van hem reeds bekende sloffen door het microscoop te beschouwen, ten einde zich de verschillen gedaanten, waaronder zij voorkomen kunnen, wel in het gehogen te prenten. Iodium (fig. 45). Hoewel nooit als zoodanig, dat is SR1ST ALLEN RIJ OUGANISCH - CHEMISCHE ONDERZOEKINGEN. 227 In de vrije toestand, in dichtige of plantaardige weefsels of vlees voorkomende, verdienen de kristallen van deze stof echter hier vermelding, omdat zij zich vormen bij de vermenging van de veelvuldig als reagens gebruikte jodiumtinuur met water. Het zijn kleine bijna ondoorschijnende rhombische tafelen (z. A., uit een slap jodiumtinuur gecipioteerd), welke soms een elliptischen vorm bezitten (z. B., door praecipitatie van geconcentreerde jodiumlakuur verkregen), en als dan veel gelijkend op de sporidia van verschillende schimmelsoorten, doch bijervan in voorkomende gevallen gemakkelijk onderkend worden, daar de jodium-kristallen, eenige tijd na de praecipitatie, door hun snel vervluchtigen vanzelf verdwijnen. 2. Salpeterzure soda (p. 47) kristalliseert uit een verdampende waterige oplossing in rhomboedrische tafelen, die echter doorgans onderling vergroeid zijn, en dan dendritische figuren vormen, welke eenigszins naar die van chloorammonium gelijken, maar nog meer naar die van zwavelzure ammonia, waarvan zij echter onderscheiden worden, door dat de hoeken bij de kristalplaatjes van dit zout gelijk recht zijn, terwijl zij bij dat van salpeterzure soda 77° en 105° bedragen. Een andere gevaarlijkere vervlissing is die met salpeterzuur ureum, welke kan plaats hebben, wanneer het ureum in dierlijke vochten wordt opgespoord, waarin deze stof, zoals in het bloed, slechts in zeer geringe hoeveelheid bevat is, en waarbij zich, door de behandeling met salpeterzuur, salpeterzure soda kan gevormd hebben uit de verschillende soda-zouten, die in het bloed aanwezig zijn. Het verschil in de grootte van de scherpe hoeken in het een en in het andere geveld (77° en 52°), maar vooral de veel grotere oplosbaarheid van salpeterzure soda in water. 228 Tor, (loot de zeven bindingen van calcium ondersteund. Bovendien kristalliseert de salpeterzout soda niet in zulke dunne plakken op calcium liggende zeshoekige tafels, waaronder ligt salpeterzout uranium voor, terwijl aan de andere kant dit laatste een geringere neiging heeft tot aannekening van dendritische vormen. Chloroirium (fig. 40). De meest gewone vorm, waaronder het keukenzout uit vlammetende oplossingen kristalliseert, is die van regelmatige octaëders (A), welke vlakken altijd gespleten zijn; veel zijn op verschillende wijzen gehokte (A), ongelijk, soms tweeelingkristallen waar (a). Geschiedenis van de verdamping der chloroirium-oplossing op een voorwerpplaatje zeker, suiker, dan ziet men slechts zeer weinig, soms geen octaëders uitvallen, maar dendritische figuren, en daaruit ook sterders en kristallen, die de vorm van een kruis hebben. Opmerkelijk verdient het, dat, indien ureum in de oplossing lege woordig is, deze telraeder- en kruisvormen (z. B en C) ook bij langzame verdamping gevonden worden, zodat alsdan dikwijks geen enkel octaëder gezien wordt (1). Chloorkalium (Pl. Ill fig. 85) laat zien aan de kristalvorm bezwaarlijk van chloroirium onderliggend; indien echter chlor. J | prcikt. Chemie XXXV. s. 54) werkelijk ztilk een dubbelzout beschreven heeft. Intussehen meen ik het nog te nioeten betwijfelen, of de eigen- domlijk gevormde kristallen, die door verdamping eener oplossing van ureum en chlorsodium ontstaan, aan zulk eene verbinding moeten worden toegesebreven , ecnsdeels dewijl, gelijk boven gezegd is, dcrgelijke kristal- len, hoewel kleiuer en minder goed gevonnd, zich uit eene enkele chlor- sodium-oplossing door snelle verdamping afsebeiden , anderendeels omdat de kristallen van het door Werther beschreven dubbelzout volgcns hem dc gedaante yan rhombische prismata bezitten. KIUSTAI.I.EX I1IJ OROANISCII - CIIEMISCIIE ONDEIIZOEUXOEN. 220 t bij de niet al te vcrdundo oplossing chlorplalinum gevoegd word!, dau ontstaat hiermede, zooals met alle polaschzouten, eeu amoiph praecipitaat , Iictgecn bij sodazoulcii gecn pi a a Is grijpt. Nog zekerder geschicdt de mikrocbemischc herkenning der beide klasscn van zouleo , door bijvoeging van kieselfluorvva - lerstofzunr , waardoor de eigendomlijk gevormde tot het hcx- agonale stelsel behoorende kristallen ontstaan van 5. Fluor lcieselsodium (fig. 48). Bij snelle vermenging vertoonen deze zich als zeshoekige dunne plaaljes (B) , dikwerf als sterren met varenbladvormige stralen (4); bij zcer langzame vermenging, op de bl. 212 besclireveu wijze, bestaat bet praecipitaat nit zeshoekige prismata van tamelijke lengte ((7). Daar dit zout niet gelieel onoplosbaar is in water, zoo onlstaat geen praecipitaat met kiesellluorwa- tcrstofzuur in zeer verdnnde oplossingen van sodazouten, zoo als de mccsle organiscbe vochten. Laat men ecliter het mengsel op een voorwerpplaatje aan de lucht langzaam ver- dampen , dan komen de zecr regelmalig gevormde kristallen le voorschijn (z. fig. 48 Z?, uit chlorsodium bevattende urine, waarbij kicsellluorvvaterslofzuur gevoegd is). G. Chlor ammonium (fig. SO). Dit zeer veelvuldig in dierlijke vochten voorkomende zout is gemakkelijk herkenbaar aan de eigendomlijke vedervormige dikwervelkruisvormige kristalvorming, waarmee het uit een op het voorwerpplaatje verdampende slappe oplossing aanschijnt; z. fig. SO A, uit een geuze oplossing in enkel water; B, uit speekseldruppels; C, uit urine. Daar dit zout eenigszinds hygroscopisch is, zal een geuze oplossing in water dikwerken niet geheel verdampt worden, voor dat gezuurd licht verwarming wordt aangewend, welke echter gezuurd zeker een graad niet mag toelaten, boven gaan, dewijl anders het zout vervlugtigd zou worden. 250 FISCHE EN CHEMISCHE HERKENNINGSMIDDELEN. 7. Zuurzure ammonium (fig. 51) vormt bij de uitdamping op een voorwerpplaatje ook dendritische figuren, welke echter gemakkelijk van die van chlorammonium kunnen worden herkend aan de samengevloeide regtehoekige vierkantige plaatjes, waaruit de verklikkingen bestaan. Van die van salpeterzure soda kunnen zij onderscheiden worden door de verschillende boeken (z. bl. 227), en bovendien door de vlugtigheid bij een hoge temperatuur. 8. Phosphoorzure ammonium (fig. 52) geeft door de verdamping alsof een geuze kristallisatie, doch die zeer onregelmatig is, en nooit den kruisvorm verloont, welke aan die van chlorammonium dikwerken eigen is. 9. Phosphoorzure soda-ammonium (fig. 53). De kristallen van dit dubbelzout, hetwelk ook in de urine voorkomt, behoren tot het monoklinische systeem. In A zijn zij afgebeeld, zoo als zij door langzame verdamping zich uit een waterige oplossing afzetten; in B is de dendritische vorm voorgesteld, die zij door snelle verdamping op een voorwerpplaatje aannemen. 10. Oxalzure ammonium (PI. III fig. 55). De grondvorm van dit zout is een quadraat-octaeder (a a); meerendeels vormt het echter tamelijk lange prismatische naalden, welke oppervlakte zich als ware aangevreten verloopt, en die slechts op enkele punten verlakt zijn. Door de oplosbaarheid in water zijn de kristallen van dit zout gemakkelijk onderscheidbaar van die van oxaluren kalk, waarbij zij den grondvorm gemeen hebben. 11. Zure wijnzuur calcium (PI. II fig. 54). Zeshoekige prismaten, welke echter, door ontkantingen en ontboeking, in talrijke gewijzigde vormen voorkomen, waarvan het meerendeel in de figuren is afgebeeld. A, kristallen gevormd bij de vermenging van een oplossing van salpeterzure calcium met die van wijnzuur op een voorwerpplaatje; B, door langzame ineenvloeien van die beide oplossingen; C, door langzame precipitatie, op de vroeger vermelde wijze; D, door vermenging van de oplossingen van koolzoutzure calcium en van wijnzuur. Hierdoor ontstaan enige kristallen (a), welke naar die van zwavelzuren talk gelijken. 12. Zure oxalzure calcium (fig. S3) kristalliseert uit een verdampende oplossing onder de vorm van rhomboëdrische of korrelige zeszijdige prismaten. 13. Koolstofzure calcium (fig. 36), een der algemeenst verbreide stoffen in dierlijke en plantaardige weefsels, welke echter meestal amorfe voorkomt, beliegt als beslagen deel van de celvliezen enz., of als onregelmatige rondachtige korrels. Gebroken dergelijke korrels (D) ontstaan uit eeuwigen tijd in het praecipitaat gevormd door opgeloste kalkzouten met koolstofzure kalk te precipiteren. In bet orgaansche rijk kom de gekristalliseerde koolzuur calcium kalk al snel onder den kalkspaat, nimmer onder den aragonietvorm voor. De ingewone vorm is die van romboëders (z. A, uit de parenchymcellen van de stam van Cycas circinalis. De vlakkenbelling aan de poolkanten bedraagt 103° 3', dat is de met den micro-goniometer gemeten hoek van het vlak, waaruit de hellingshoek berekend wordt (z. bl. 223, noot), bedraagt 101° 34;. Niet zelden echter komt de koolzuur calcium ook voor als vermeninging van den romboëder des grondvorms met bet zesboekig prisma, korte dikke zuiljes vormende, of als skalenoëders, betzij op zichzelf, of met prismaten vermenigd, (z. ?, kristallen uit het ruggemergkanaal van een kikker). SYNTHESIS EN CHEMISCHE HERKENNINGSMIDDELEN. Indedelijk zijn de gestalten, waaronder deze zelfstandigheid kan voorkomen, zoo divers (1), dat men daar niet altijd gemakkelijk aan den kristalvorm kan herkennen, doch, waar twijfel bestaat, wordt deze spoedig weggenomen, door een bijvoeging van verdund salpeterzuur of zoutzuur; de kristallen worden daardoor opgelost, onder ontwikkeling van luchtbellen van koolstofzuur gas. Zwavelzuur calcium (z. fig. 87). De kristallen van dit zout behoren tot het monoklinische stelsel. Rij de vermenigvulding van calciumzout-oplossing met die van een sulfaat op een glasplaatje, ontslaan talrijke ster-vormige kristalklieren (z1), met zeer kleine naaldjes samengesteld, welke, indien de vermenigvulding spoedig geschiedt, klein zijn, dan daalt het binnen gelegen naaldje naar kan bepaald worden. Rij langzame ineenvloeien ontslaat grote kristallen (z2), welke zich als blauwe plaatvormige zeshoekige prismaten lozen, die aan weerszijden door een scheef eindvlak begrensd zijn. De scherpe hoek daar ter plaatse bedraagt 52026' (Schmidt). Rebalve deze afzonderlijke of groepsgewijs vereenigde kristallen ontslaan ook dikwijks tweelingen, die voor de herkenningskenmerken van zwavelzuren kalk zeer karakteristiek zijn, en ook in plantenweefsels (Musaceen, Zingiberaceen, Scitamineen) niet zelden voorkomen. Van deze tweelingkristallen neemt men nog twee hoofdvormen waar, namelijk voor en achter (D) de zodanige, waar, door eenvoudige samenklonking van twee individuen, een tweeling ontstaan is, geheel beantwoordend aan de bekende gyps kristallen van Montmartre, en welke derhalve eenen inspringenden en een uit springende hoek bezitten; ten tweede treft men andere tweelingen aan (C), die alleen inspringende hoeken vertonen. Zwavelzure kalk is slechts oplosbaar in een groote hoeveelheid water, ongeveer 460 delten; even moeilijk oplosbaar is hij in azijnzuur, zoutzuur, salpeterzuur en amoniakalk; in alkohol en ether is hij geheel onoplosbaar. Phosphorzure kalk (Pl. III, fig. 60). Ofschoon een der algemeenste bestanddeelen der plantaardige en dierlijke weefsels, vooral der laatste, in ook dikwijks in de dierlijke vochten voorkomende, wordt de phosphorzure kalk echter zelden in kristalvorm aangevonden. Wanneer men hij in een oplossing van chloorcalcium een oplossing van phosphorzure soda of van phosphorzure ammoniak voegt, ontstaat een precipitaat van onzijdigen fosforzure kalk, hetwelk geheel amorfe en moleculair vliezig is. Na enige uren verdwijnt deze vliezen allengs weer, en maken plaats voor kristallen (II), die niet beter plaatselijk harder geworden vocht ontstaan. Deze kristallen, tot het monokliuse seskuit behorende, zijn tafelvormig en vierhoekig, soms, door ontkanting, zeshoekig; dikwijks hangen zij met de scherpe hoeken groepsgewijs samen. De hoeken bedragen 36°, 40' en 125° 20'. Van de kristallen van zwavelzuren, kalk, waarmee zij, uit hoofde van het geringe verschil der hoeken, geleidelijk zouden kunnen vervangen worden, onderscheidden zij de kristallen van onzijdige fosforzuren, kalk door hun geheel onoplosbaarheid in water, terwijl zij daar tegenover door azijnzuur, zoutzuur en salpeterzuur gemakkelijk worden opgelost. Door dezelfde middelen kunnen zij van de kristallen van urinezuur worden herkend. Simon beeldt kristallen van fosforzuren, kalk in cel uiinbezinksel af, welke, hoewel zeer klein en onregelmatig, toch tot denzelfden grondvorm als de bovengenoemde schijnen te behoren (z. fig. 60 B). Eenmaal vond ik in sputum bij een chronische bronchitis, kristallen (z. C), welke onoplosbaar waren in water, alcohol en ether, daarentegen oplosbaar in azijnzuur, zoutzuur en salpeterzuur, en dus zeer waarschijnlijk uit fosforzuren kalk bestonden, ofschoon de vorm verschilt van die van het door precipitatie verkregen onzijdige zout. Het waren namelijk rhomben octaeders met eenen poolvlakkenhoek van 16°, waarvan sommigen tot tweelingen samengegroeid waren. Wanneer been door salpeterzuur wordt uitgelokken, en de opgeloste basische fosforzure kalk daaruit door ammoniak gepraecipiteerd wordt, dan is het precipitaat amorfe, en bestaat uit doorschijnende vliezige lappen, die zelfs na verloop van verscheidene dagen geen verandering ondergaan. 16. Oxalurek kalk (fig. 61). Een stof, welker kristallen soms wijlen in urinbezinksel worden aangetroffen, doch zeer algemeen tot den inhoud der plantencellen behooren. De grondvorm is een quadraal octaeder, waarvan drie soorten vormen voorkomen, onderling verschillend door den hellingshoek der vlakken aan de pool. Deze hoek kan namelijk zeer stomp, van 119°, 54', of zeer spits, van 12°, 14', zijn, terwijl er bovendien nog, hoewel zeldzamer, octaeders van dit zout voorkomen, waar de hellingshoek luscheen deze beide uitersten inligt, en 46°28' bedraagt. De verhouding derassen is, volgens Schmidt, bij deze drie vormen als 1:4:16. De beide stompere octaeders komen zoowel afzonderlijk voor (G, uit een urinbezinksel, //, uit de parenchymcellen van Tradescantia ciliata, K, uit Guano), als in verband met een vierhoekig prismat dat gewoonlijk kort en dik is; doch die van den spitsen vorm zijn altijd verbonden met zulk een prismat tot lange naalden (Z), zoogenaamde raphiden uit de parenchymcellen van Agave americana; E, uit dat van den slengel van Phytolacca decandra, die in de ongekwetschte plantencel (Da cel op een luchtschil van den bladsteel van Musa paradisiaca) bundelsgewijs vereenigd liggen. De octaeders van middelbare stompheid (46°28') komen zelden op zicli zelf voor, maar meestal tot kristalklieren vereenigd, die doorgaans uit een groot aantal individuën beslaan (h\ uit het parenchym van Opuntia microdasys G, uit dat van Yucca aloës folia). Indien de oplossing van eenig kalkzout met die van oxal- zure ammonialc vermengd wordt, dan is het praecipitaat al- tijd amorph. Het beslaat uit zeer kleine, vveinig zameuhan- gende molcculen (fig. 61 zl), die zicli na eeuigen lijd lot groo- lere groepsgcwijs verbonden bollctjes (. B ) vereeuigen , welke nu geene verdere verandering ondergaan. Geschiedt de prae- cipitalie echtcr door middel van sure oxalzure potasch , dan is de gevormde oxalzure kalk kristalliuisch , en be- staat (z. I) mecrendeels uit kleine octaeders van de slomp- ste soort. Bij soinmigen heeft de vereeniging met het prisma plaats, terwijl zich bovendien kleine krislalkliertjes vormen, die uit zeer kleine zamengegroeide naaldjes schijncn tc be- slaan. Eenigc octaeders verlooncn zich, door onlhockiug, 25G EIIYSISCHE EN CHEMISCIIE HERKENNINGSMIODELEN. als klcinc achlhoekige stcrretjcs; andercn zijn nog onregcl - maliger van vorm. Welligf behoorl Iiicrtoc dc door Gol ding Bird (1) beschreven , cn naar bcm in L afgebeclde zandloopcrvorm, die de kristallen van oxalzuren kalk in urin- scdimenten somlijds zouden bezillen, lerwijl ook de in M al'gcbccldc kristallen, die, te gelijk met urinzure ammoniak en vrij urinzuur, door mij in cen sediment werden aangc- troflen, waarschijnlijk hierloe moelen gebragt wordeu. De oxalzure kalk is gelegen onoplosbaar in alcohol, ether, ammoniak, bijtende potash en azijnzuur, zelfs in gewone concentraties, daarentegen wel oplosbaar in salpeterzuur en zoutzuur. Dit laatste kenmerk client tot deszelfs ondersepioding van den zwavelzure kalk, welks kristallen, gewonnen zij zeer dun en naaldvormig zijn, met den rafinenvorm des oxalzuren kalks zouden kunnen verwisseld worden. Daar de zwavelzure kalk in deze zuren eerder niet volkomen onoplosbaar is, zoo moet altijd slechts een zeer geringe hoeveelheid van een der beide genoemde zuren bij de te onderzoeken kristallen worden gevoegd. Evenzo berkenlijk men, aan deze oplosbaarheid in zout- en salpeterzuur, zulke oxalzure kalkkristallen, welke (gelijk de in M afgebeide) eenige overeenkomst hebben met sommige vormen van het urinzuur, terwijl daarentegen de onoplosbaarheid in azijnzuur hen van de kristallen van fosforzure ammoniakmagnesia doet onderscheiden. Eindelijk herkent men den aard der kristallen nog door het te verbranden, halve op een voorwerpplaatje, of, indien men een tamelijk grote hoeveelheid ervan kunnen verzamelen, op een platinablikje. Oxalzure kalk verandert hierbij (even als andere kalkzouten, waarin een organisch zuur voorzit) in koolstofdioxide en water. In de uitscheiding van een vocht zou de octaeder van dit zout kunnen worden verward met die van chlorosodium. Deze zijn echter regelmatige octoeders, terwijl die van oxalzure kalk quadraatoctaедers zijn, laatgeen bij het rollen van een kristal herkenbaar wordt; overigens lost de bijvoeging van de geringste hoeveelheid water dadelijk alle twijfel op. 17. Phosphorzuur magnesia (fig. 02). Daar dit zout in water tamelijk oplosbaar is, komt het in de gekristalliseerde vorm zelden voor, in innerlijke organische vorieten voor, ofschoon het in de amorphe vorm wel de brandstoffen der bekende ziektelijke steenachtige concremuleien, alsmede van de zaden der gramineen behoort, doch daar in verbinding is met andere zellstandigheden, die deszelfs oplosbaarheid belemmeren. Door een geconcentreerde oplossing van zwavelzuur magnesium met die van fosforzuur nitraat leidt tot vermenigveldingen, ontstaat een amorf vliezige precipicaat, hetwelk, na een aantal tijden verdwijnt, plaats maakt voor tafelvormige kristallen, die grofwcelig zijn en stevige groepen daarstellen. Vele van deze kristallen zijn regelmatig, andere hebben de vorm van onregelmatige zesboeken. Waarschijnlijk behoort zij tot het rhombische systeem. Van de kristallen van fosforzuren, kalk en van die van zoutzuur, waarmee zij enige overeenkomst hebben, is de onderscheiding gemakkelijk door de oplosbaarheid in water. 18. Phosphorzuur ammoniak magnesia (fig. 63), een der zeer dikwijzig in die lijke zouten, bepaaldelijk bij overmatige ammoniakvorming, voorkomend zouten, waarvan de kristallen (A, nitril of urium beunksel) gemakkelijk aan lucht kunnen onderscheiden worden. Deze vorm is in sommige kristallen nog tamelijk uienloopend, doch allen kunnen teruggewonnen worden tot den grondvorm van een rhombisch vertikaal-prisma, of tot den leemrijke vorm van een driehoekig prisma met regel of hellende eindvlakken. Het meeste deel der voorkomende kristallen behoort tot de laatste vorm. Kristallen van gelijke gedaante (B) als die welke in de urine, in de feces enz., worden aangetroffen, kunnen verkregen worden, door bij fosforzuur magnesia chlorammonium te voegen. Eens zins anders vertoonen zich de kristallen van dit zout, verkregen door bij een oplossing van een magnesia-zout eerst onzijdige tribasilische fosforzure ammoniak te voegen, waar- door een amorf precipitaat ontstaat, en hierbij vervolgens zooveel ammoniak te mengen , als noodig is om het voedt weder holder te doen worden Na eenigen tijd (in een enkel druppel op een voorwerpplaatje na weinige minuten , in grootede bovemale beden eerst na eenige uren, of door verwarming spoediger) zichb uit het helder geworden vocht eerst een amorf precipitaat af, dal later voor kristallen (bg. 64 B) plaats maakt, die bij hun eerste verweningen (Bo) zich als kleine bolletjes vertoonen, maar zich allengs tot Irritans kristallen [b) ontwikkelen , waaraan de gedaante der samen- stellende kristallen moeilijk te herkennen is. Behalve deze vertonen zich ook eenige groepen uit rechteboeken plaatjes bestaande, welke eter, indicatieve van de magnesia-zout-oplossing zeer verdund is, ontkrachten, en blijkbaar uit niet anders dan fosforzure magnesia bestaan, welke zich niet met de ammoniak tot een dubbelzout heeft verbonden. Eenen zeer eigendomlijke vorm bezitten de kristallen van tribasische fosforzure ammoniak -magnesia, welke in rode Urine gemeenlijk van zelf ontstaan , doch , door bij gezonde urine ammoniak in overmaat te voegen, daadwerkelijk gevormd worden. Het hebben sterachtige figuren (fig. 64 A) uit vier of zes streken bestaande, die de gedaante van een varenblad bezitten. 19. Ureum (z. fig. 65). Uit een watervlakte kristalliserende, zichb deze stof, onder den vorm van tamelijk laagje, zelden regelmatig begrensde prismaten, aan , welke tot het rhombische stelsel behooren (Schmidt), doch waarvan de gedaante aan bet op een voorwerpplaatje gekristalliseerd ureum bezwaarlijk met zekerheid kan worden herkend is. 20. Salpeterzuur ureum (z. fig. 66). Door de vermenigvulding van een geconcentreerde oplossing van ureum in water met salpeterzuur, ontstaan kristallen (Z?), die oorspronkelijk rhomben-octaeders zijn (Z>), doch welke zich meestal in rhombische en zeshoekige tafelen veranderen, waarvan de scherpe hoek 82° bedraagt. Eenige kristallen liggen afzonderlijk, andere zijn onderling samenhangend (a), en soms wijlen dendritische figuren daar, waar aan echter nog steeds de boeken der rhombische tafelen zichtbaar zijn, aan welk kenmerk men deze van de dendritische kristalschietingen der ammoniakzouten kan onderscheiden. Wordt een racer verdunde ureum-oplossing, b. v. urine, met salpeterzuur vermengd, zoodat het salpeterzure ureum opgelost blijft, en dit nu door uitdamping op een glasplaatje verkregen, dan lijken de kristallen (A) denzelfden vorm, maar de tafelen zijn veel dunner, en meestal onderling samenhangend (A a). Over de kenmerken ter onderscheiding van salpeterzuur ureum van salpeterzure soda, zie men het bij dit zout gezegde, bl. 227. Il VISCIEN EN CHEMISCHE HERKENNINGS.MIDDELS. 240 21. Oxalzuur ureum (z. fig. 67). De kristallen van dit zout veranderen weinig van die van het vorige. Alleenlijk is de hoek, die daar 82° bedraagt, hier 86°. Verder rest men, bij de vorming op een voorverplaatje, onder de grotere prismatische kristallen, meestal eenige kleinere aan (a), welke tweeëningen zijn, ontstaan door samen groeiing van twee octaeders des grondvorms 22. Urinzuur (z. fig. 68). De grondvorm van de tot de rhombische systemen behorende kristallen van dit zuur is een rhombisch verkorte piramide, dat intussen in talrijke vormen voorkomt, waarvan het meeste in de afbeeldingen is voorgesteld. A. Individuele kristallen verkregen door ontleding op het voorverplaatje van een sediment van urinezuren ammoniak door azijnzuur. B. Kristallen van urinezuur, verkregen door ontleding van ei uit urinezuur, ammoniak bestaand urinsediment met azijnzuur, onder aanwending van warmte. C. Kristallen van dit zuur, zo als zij in den natuurlijken toestand voorkomen in de excretions van Boa constrictor. D. Kristallen verkregen door zoutzuur te laten inwerken op een witte tamelijk harde steenachtige massa, welke hier en daar onder den grond op de Molukse eilanden wordt gevonden, en welke gelijkt uit urinezuur ammoniak en een geringe hoeveelheid urinezuur natrium bestaat. De kristallen van urinezuur, in den zuiveren toestand, zijn gelijkt als doorloos, doch die, welke in het zoogenaamde sedimentum lateritium voorkomen, zijn, door urinekristalstoff (urolithine) rood, of, bij doorvallend licht door de microscoop gezien, roodachtig geel gekleurd. Heller (Archiv für Physiologie, 1814, p. 16) vermeldt een geval, waarin het door zoutzuur uit de urine is gekristalliseerd. Bij de meest algemene vorm, bestaande uit langwerpige zeshoekige kristallen, bedraagt de scherpe hoek 99°, 90'. Van de kristallen van andere stoffen, waarmee zij enige overeenkomst hebben, worden zij geraakelijk onderscheiden door de hoogste oplosbaarheid in water, waarvan men meer dan 1000 delten gevorderd worden, desgelijks in azijnzuur, zoutzuur en salpeterzuur, terwijl zij in sterk zwavelzuur oplosbaar zijn, en raek in warm salpeterzuur, waarbij zij echter ontleed worden. Wordt de oplossing in het laatstgenoemde zuur op een glasplaatje uitgedampt, dan blijft een rode vlek over; brengt men er vervolgens ammoniak op, dan ontstaat een levendige purperkleuring, waarna zich de stof (murexide) met dezelfde kleur gemakkelijk in water oplost. De urinezuren, zowel als zij in de versche gevormde bezinksels voorkomen, zijn gewoonlijk amorfe. In kristallijne vorm nemen zij na eenigen tijd een minder duidelijk kristalvormig voorkomen aan. Urinzuren ammoniak (fig. G9), aanvankelijk amorf moleculair (A), wordt in zure urine, volgens Rayer, langzaam tot grotere bolletjes veranderd (B), die zich nog later met naaldjes bezetten vertonen (C). Ook beeldt hij en Simon nog zeer eigendomlijk gevormde lichaampjes af (D), die volgens hen met uit urinezuren ammoniak zouden bestaan, doch waarvan de aard nog twijfelachtig schijnt. Afgescheiden kristallen van urinezuur, zich bij opvallend licht violetrood en bij doorvallend licht fraai blauw vertonend, en schrijft dit toe aan een bijmengsel van op een eigendomlijke wijze veranderde galgekleurstof. Volgens Schmidt, 91°. Traite des maladies des reins. Paris. 1839. Pl. 2. Medic. Chem. II. fig. 28. II. DRIEDE SCHAPENHOEDERIJ EN CHEMISCHE VERWELDERINGSMETHODEN. 24. Urinezuren soda (fig. 70), ook aanvankelijk amorf, verandert zich later, door vereniging der moleculen, tot bolletjes (A), die veel overeenkomst hebben met de zoo-genomen ontslokingsbolletjes, en waarvan de oppervlakte volgens door kleine naaldvormige kristalletjes bezet wordt (B). Volgens Schmidt verdwijnen deze bolletjes later weer, en maken plaats voor korte zeshoekige prismaten (C). 25. Hyppuurzuur (fig. 71). Uit een waterige oplossing, door verdamping verkregen (A), vertonen zich de kristallen van dit zuur als romboëde prismaten, die gedeeltelijk onderling tot meer onregelmatige vormen zijn samengegroeid. Denzelfden vorm hebben zij na de verdamping een etheroplossing in (B), doch in de kristallen zitten dan lange dunne naalden, meer of minder stergewiss met hunne uiteinden samenhangende. 26. Benzoezuur (fig. 72). Eerste oplossing van dit zuur in water op een voorwerpplakje langzaam verdampend geeft zeer lange tot bundels vereenigde naalden (A), die vierkante prismaten schijnen le ziju. Door een druppel eenheidsdeel gekookte verzadigde oplossing in water op een voorwerpplakje te laten bekoelen, vallen er zich dendritisch samenhangende kristalplaatjes uit (B). 27. Melkzuur zinkoxid (fig. 75). De kristallen van dit zout bevatten in hun ribomboësestelsel. Ze zijn verticale prismaten met regelmatige hoekvlakken of met regelmatig aangevoegde horizontale prismaten, die meestal tot stervormige groepen vereenigd zijn (A). (1) L. c. p. 35. (2) Volgens Engelbert Linhardt (Ann. d. Chem. v. Pharm. LXV s. 395) komen het melkzuur in twee isomere vormen voor, waarvan het een, a melkzuur, ook known als kaliumtartarat, en het andere, b melkzuur, ook known als natriumtartarat, is; de zouten daarvan. KRISTALLEN BIJ ORGANISCHE CHEMISCHE ONDERZOEKINGEN. 215 28. Taurine (fig. 74). De mikroskopische kristallen gelijken elkaar naar de grootte, waarvan de kristallenvorm reeds met grote juustheid door Gmelin (1) is bepaald. Het zink heeft regelmatige rhombische prismaten van 111°44' en 68° 11' vlakkenhelling, gesloten door den rhomben-octaeder en het makrodiagonale horizontale prisma. 29. Cystine (fig. 75). Zowel de kristallen, welke de nit deze zelfstandigheid bestaande blaassteentjes vormen, als die, welke uit bare oplossing in potasch door azijnzuur gecarboniseerd worden, of wel na de verdamping bare oplossing in ammoniak overblijven, vertonen zich als dunne regelmatige zeshoekige plakjes. Reeds door de vorm zijn zij dus vrij gemakkelijk van die van urinzuur en andere kristalvormige stoffen, welke in urinbezinksel kunnen voorkomen, te onderscheiden, maar waar twijfel mocht bestaan, herkent men de cystine gemakkelijk aan haar bare oplosbaarheid in loogzouten en in de minerale zuren. 