Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
<§ ~&k(KTi an/i n \ SB. verstand, vernuft; middel dat men uitdenlct om tot iete te geraken of ieis gedaan te krijgen; list, vond, kunstgreep, Vinding (Ar: ^V^). — ttytKimt^nazntKntk tik(Hi<iK<m(£Jit!unnr>§^^<KT(i<rw\ een apreekio . — «nmi<rvi^ iemand beetnemen. Verg- xn^an^w wimiawSiasnjiK aan geld zoeken te komen; geld zoeken te verdienen o/te maken. — (ctKntrLKHi/fs iemand met een list zoeken te krijgen, ook op een listige wiia$ krijgen of zoeken te krijgen t&t jet*; bv, tot de aanwijzing van de bergplaafr <fe*v£*#&&# goederen; voortt bij uii een kunstgreep of tausfcje aapw^iea sp Uto gedaan vv - V dit»SrWif\ 15 * S-sA«>?««f^ het algemeen voiwassen„ zoodat men geen kind meer is. (Ar: ^La^ls) te krijgen. - ti^^ti?^ list om * dm <W^» ^ aan te wenden. *^* (bf «r,^x daar kan mijn verstand uet bij? daar kan ik geen touw aan vast maken.- A«Rf«-*»«ji^ "/ fi.^-njr" wat op vinden. - -c^a^-^r «" iem*nd dierlje niet veel grooter dan een dubbeltje, en dat men in wateren, van daar ooh op saicafa, vindt. Het wordt gegeten. — Verg. «ij«5»«i^ , ^ * Qnh„rk- \6<J* am Mff\ SB. overeenkomst, onderlinge die «cb afgeeft of ophoudt met schurk- \ . ■ <JI acbtige listen o/vondcn. - vyfiS^W onverstandig, onoverlegd. - «6*«»"iA 6^*uP op allerlei wijzen, langs allerlei wegen,to. verhregm van geld. Foorfo.-alleswat . men maar kan bedenken in het werk stel- len _ M^cm^^o'-W zie •*»<m<* cnwS^W met overleg 0/ verstand handelen, zoo aU van eenpaard, dat uitden stal ml, en in tegemtellug met een nutteloos er in rondloopcn, de dutting verbreM; voorU, (verg. d.&^nW. .*"•> Zich VaneeD list bedienen; er wat op weten. 6\j*&i9tnA]l* — «»S««ifx SB- * r*rf» mdat ** «* & te*8'»~»2r '* <>edaan> omroeren. W CO a' dot laetetegew(onl%k<J^&™^n>™^ meer in » derjarig; *m Mfinmyt: huwbaar; 00* in overeenkomst (Ar. jJift). — <8**a<§-*«w ^ ma *^ ^o»d koopen onder ver- ' bindtenis het aan den verkooper weSr te zullen afstaan zoodra deze de koopsom te- rug betaalt. — o^o*^^*™^ eenstuk grond verkoopen onder verbindtenis, enz. (§ ^(Kn2(W n\i — <ci<wii<wi^ zie mcmthfw (§*&k(Kn\ zie <*»•«»* (J^iSjn Jav. dor, droog; verdroogen, ver- flensen. — Gebruikelijk in aa^^^^^^k m&U zie bij *ipj* j&. <?» rm^r BL. bar*, gemoed,. — Pa* eigen haft of gemoed sprekende, gtbruikt men het S. woord. ~ ^* «S «2f <i^*8 * & 6~* *a«ntn?x-». kleinmoedig, verslagen, ter- neergeslagen, mismoedig— m^*^^™" S M™£A*"r A b« xich zelfl ^ 6-siasn? 16 6-k*isriq\ zijn binnenste . — «m <m g^& mi \ S. /**»<**<&> ho; B. verheugd, blij te moede, blijdef in zijnschik. Ferg- 6~*nsnt^ — G_iA«<&a£^<w)\ booghartig. > — 9«w^«S^.wl\ neemhet mij niet kwalijk ; wees niet gepiqueerd. — 6^*(tsn6^Aasti\ S. (3^asntaj^<3^kasnt»J»p B. VOOr- Z1'g%;! <>P zijn hoede zijn; behoedzaam, attent, Omzigtig. — o/is?*<c?<*&\ S. (ciasntaji <*sntojijl\ lets met attentie of voorzigtigheid doen; met omzigtigheid enz. — asntwiSioji ^(Ki^dhmajigfEa^a^gs koestert volst rekt geen kwade bedoelingen, is volstrekt niet kwaad gezind, van een aanzienlijke. Van zich zelf sprekende, ooh door aanzienlijhen, wordt in plaats van isjicm^s gebezigd 6-&as?i o/&^n\i aMasit6^a.(tw(m<Kij(Yr)3<ri'r)\ V00f: an ash (man**) tmoaG^wpuMs varen van den duivel in het hart van iemandr die vroeger goed was. * i*2&aSY}<>\ SB. onrijp, rauw, ongaar ; van leer: ongelooid, onbewerkt; en niet goed schoon, met wit van <r}(C7) am (Kyi* _ c<n<ruf <M^d-t*«sw tSMm %\ zich overwonnen verkla- ren of zich gewonnen geven, Voor dat men feitelijk overwonnen is. — a^asn^^itattru/fs en gtw. «sw^-sA/w»i«^N seer plat scheldtcoord voor personeu en dieren, ooh voor ten voor een oogenblih ah levend wezen zich gedachte zaak: mispunt, misbaksel. € ^kasn 9\ toch, dan; ooh! och wat! 9 +&k(isi7 2 <>\ S. (Knitm(EJtim^\ B. verheugd blijde, blij zijn; inzijnsehik. — G^masn^s en MnytmiMoo^ mvdsv. — <fnw<8i<£n*cnto ^^<>at(KnM<unaji(3^(tsn2i(^i<Kr(Hi\ denkt je eens hoe verheugd ik moet geweestzijn. 6^kasr)apasn\ SB. «SnoUM^^ . nSi6^(ah<^(i^M\ niet weten hoe het daar is, er nog totaal onbekend mee zijn> met betrekking tot een plaats; en met betrehhing tot een verrig ting, zoo als het in orde bren- gen (plaatsen van de meulels, opslaan van het bed, enz.) van een hamer, bv. voor den gast, die verwacht wordt: niet of nog niet weten hoe het behoort, waar dit en waar dat moet staan, enz. 6 ~S&a$Yt (HI (Ul \ zie S-^rtsno* (§~&k(iSY}\ SB. regts omkeert maken, zootel- kens hij er kans toe ziefc, van een vecktkam. 6 ~2frasn>\ — ci^ SB. schikken, ordenen, regelen, in orde tyengen; ooh zva. *n<q** »&Mfi\ II. Voorts van Godl m<Q$&s toe- deelen. — m<t$ri<wvns het eten opbreagenj in orde op tafel zetten, -**. <s^«s^*^ re- 17 (3^Aash rhi oj)JI\ geling, regel, bepaalde werkwijze, be- paalde wijze, waarop wordt gedaan ofge- handeld, bij het doen van lets ;. iemands, door hem uitgedachte wijze van lets te doen. § ^&(ISY7 (HYJ fj\ SB. (i'?i?\ of tonaz*!H^<uni<8i<3^A. MUh-n/iG^itonMn weg noch steg weten; of nog geen weg of steg weten ergens. — riv))iKi}(isin&nt(}n/}y maar zitten te wachten (CI M\j ^< op de komst of de terugkomst van iemand, om hem onmiddelijk aantevallen, bv.naaraanleiding van door hemuilgestrooide praatjes. (§ ^& (isn 2 (hJl fl <§ ^& (W 2 (Mfj \ zie r3^£i6^ t?/\ zoomede bij ^t^-i^\ (§ ^fls (1ST) (U) \ S. . *) *>"" i1* \ B. <3^*.<b-n (hi vi \ BL. of, of wel. — (Skr. ato, en ook; ata-wd, of; oeta-wa, of. Jav. wdbk.) (§ ^t\ (1ST) (U) \ zie in tj) \ (§ ^ (ISY) cnj) fi \ . SB. zekere " geele kleiaarde, die tot verfstof wordt gebezigd. <§^&asr)2 arui/j\ SB. jeuk, jeukte, jeuken, j euk liebben ; ook zva. ™ <**» (mjjG^ fan ru/j * 6^k-n,Q,2,ru/is mvdsv. op veel plaatsen of overal jeuken.— G^kli&iM^fig. een lange tong hebben ; zijn mond niet kunnen hou- den . — G-i* <£> * ■&* * $2 mji \ niet met de ban- den over elkaar kunnen zitten . — <& m? mjj 6^mJi2ihith2jj\ niet overal gelijk van dikte, van touw; en van schrift: ongelijk. (§ ^kasYi arm (Mia \ of 6^£>ruM^ SB. satijn. (Jr. <jjuIW). (§ ^(*Jlfl\ HolL — de as van een rijtuig. — verg. i~~n m mi /iw (§^&(*J1\ SB. ik heb een gevoel, ah of; smaakt ah; ben van oordeei of mi] dunkt; ook ben onder den indruk, het ligt mij bij, dat. — !t?A;^^..M|\ eten, drinken, ook tabak proeven. — 6^*.^i6^m\ twijfelen, in het onzekere zijn, bijv. of iemand welin der daad de gezochte persoon is. — akm(3^*3.i6^koj>\ ik ben er in mijn ziel van overtuigd, bv. dat dit het paard is, dat mij icerd ontstolen.— Qnb^^St & .rm geen mistrouwen voeden; ook voor iemand, een aangenomen kind, dezelfde liefde koesteren als ware hij (zij) een eigen kind; voorts niet beschroomd of huiverig zijn, om iets te vragen, zoo zegt men bye. .9*u^^,?ifMs'7n\ enz. (§^&QJ12\ SB. (Jav. 1,71/i^m rusten.) — (m2(Ki/j6^^u\ wat uitgeblazen; wat beko- men van de vermoeijenis. (§^fr(*J1?\\ — ™™^ SB. slijpen, wet- 6-zA.M f\ 18 ten, aanzetten. — wa^^Ki^mw/i sKjp- steen. Rg. Q S^/MP\ zie dji?\\ (§ ^frfrJ] o\ — aLitw\ SB. een klein kind ver- zorgen en oppassen, en van een dier, zoo- als een kip: jongen van een ander onder de vleugels nemen en met zich mee laten loopen. (i:i(i7)(Kj}>\ vrouw of man, die met de verzorging en oppassing van een klein kind is belast, en die, als het kind groot is, gewoonlijk als volgeling in dienst blijft. — 6^(Liaaj^\ is liet woord voor vrou- welijke (slec/tts vronwelijke?) <ui«noji$\ van het kind van een zeer aanzienlijke. — Verg. a ojj an (i,n tHvjfw- (§ ^&k&Jl (HI f)\ SB. zout, ziltig, gezouten, brak. — ^imuTm^<3^k&aa^\ . gezouten of zoute eendeijeren, een toespijs hij de rijst. ajic£ton/i\ aarde eten; ook likken aan iets, zooals aan de omwanding van een zoutpak- huis, om de zich daaraan bevindende zout- deelen mag tig te worden, van paarden, luf- fels, koeijen en hcrten ; — nog van paarden : de lippen van elkander sperren en de tanden laten zien, na een merrie te hebben beroken] of aan him eigen pis te hebben geroken. /* (§ ^kOJi \ SB. naam van de waktoe voor het namiddaggebed, ook voor dat gebed. 6^*(tJi(i^*.M\ omstreeks vier uur na den middag of wat later. — (Ar. \*o2) (3 ~&kQJl\ zie <mw (S^k(Kfl2\ zie £u\\ (§ ~&k(Qs/)0\ zie [*j^\\ SB. gaan waar geen weg is, zooals door st?'uiken, een aanplant, riet of een ongebaand woud; (fig. gaan, zich be ^ even naar een plaats, waar het met passend is dat men komt. K.) — (^uG^^n/)'^jjKYi^\ mvdsv. (van meer dan een per soon). (§ ^fk(jUl2 Om /J\\ — a-jiui^tm^ SB. on- gevraagd of ongenood ergens komen, zich zelf komen presenteren, bv. om in dienst te komen; en van een vrouw, zich zelf ko- men aanbieden tot echtgenoot* (?,^#v(0v/?\ zie (fljw (§ ^z&faJl (HH ii\ SB. rijp; gaar; — van leer: bewerkt, bereid; — van grond: zoo ver bewerkt, dat tot het planten kan worden overgegaan; voorts rijpelijk van overwegen, nadenken, enz.; reeds of bereids van het stampen van een zeker aantal bossen, 19 <H]j pare. —■ <3^~hmmi/i^ mvdsv. — .nMornji^ Mai. koken, (bezig zijn met iets te koken). Vtrg. bij w^w — w^'^f ^ ^oaZi> ow 0wc/j koken; en een dierenhuid berei- den, ah volgt: eerst ,3^<5ii™^ (wordthet vel geweekt), dan wordt let arm de lucht bloot- gesteld, zoodat let droog wordt, ^t/^n) vervolgens wordt liet afgekrabt (*3*™->5-"n,^) en eindelijk wordt het glanzig gemaakt met behulp van ten tu^^v^ een jlesch, een gladde steen , of derg. '(.J* m^/x) — a-.T.M.krtttm^ vruchten enz. doen rijpen, rijpen, vara d<? sow; — roor^s vruchten, — die poorer z^w, d«£ ~£ kunnen of belworen gephtki te icorden, — na ze geplukt te hebben, een paar dagen laten liggen, om ze door en door rijp te doen worden ; ook een spijs, die om de een of ander reden, nog slechts half gaar zijnde van het vuur werd genomen, weer opzetten, om ze geheel gaar te doen worden; en een paar bossen pare van den te dampen voorraad, om te kunnen */*^?\ at dadelijk stampen. <§^&(*J)2 (HHfj\ SB. pootstok, een Unge stok, waaraan men een punt keeft gemaukt. -» xn£ii<K*!i\ rijst (op hoema) of katjang, dja- gong en derg. poten met behulp van den poot^ok. Zie ook iFA<v)^iLnim^\\ (§~Z&(M\ wordt verklaard met M^j^> <^y^ en <kw <m «iw •».?» M{f \\ (Ar. v\ju\£) • (§ ^JkfrJl \ SB. benaming van den af stand, als een maat, van den top van den mid- delsten vinger tot aan den elleboog. — Ra. — Skr. hasta. — oiw)^m\ zie onder J CxJ <*i- i -HtHiw — ri (ki \ zva. m fi (hi mi fi w waar dat laatste B. is VOOr (HI!)? .hJiinsn^w (§ ^frfaJl (HI \ SB. grafstede, en begraaf- plaats, kerkhof. — Vtrg . n^n^ en u -m tr> n i u i on fj \ ; un a.. i ir^fj \ en ^n an ^ M/j^ (Skr. dstana, verblijf, verblijfplaats, en stdna, plaats, verblijf, woning; Pers. Mai. astdna, vorstelijke woning. Jam. Wdbk. (§ ^fh&Jl cm \ d^Mcni ? \ G~s* m m .5 ^ (O^ \ <t^ Sr a j-i-am am iji ri tu j und-i-*. tu ,iijj\ <3^*.Mam ^? t| ./u^i?MM|(j^flii<tJi/\ vijf uitroepingen, brok- stukken, verminkingen of vervormingen van een Arabische formide, waarvan de vertaling is: tikvraag God om vergiffenis" 1ft het Soen- dasch zijn het uitroepingen van verwondering of bevreemding, ook van zekeren schrik, bv. ah men bemerkt dat men iets vergat, enz.: (3-&.(iJi<noji(Hy]\ 20 6-za.oji rt? <£i Q-tAtrvi c— ihii \ God zegen mij ! of dergelijken uifrqep . — Ook tvel zva. 6^u™6^airn\\ (§ ^&k (Ut Of} (W) (HI ff \ 0f6^k(SinrfM (hi -~i V:? rjici(hn/l\ Boll. Assistent-resident. (5 ^A\0J1 OJf \ SB. gezuiverde en zamenge- rolde kapas, gemeenlijk ter lengte van een span (gemeten met duim en derden vinger). — fl^<Lw?fro;6-fc*.flS.t»\ asiwoeng maken, door de kapas, nadat ze de bewerking, (ti<qasn\ genaamd, heeft ondergaan, met beliulp van een stokje tot de aangegeven lengte gelijk te trekken en terollen. — Zie ook (intiiM^iKi/j\ Q<n(isn\ ik:-) (bit .h'ujf\ ZOOmede ajitmSiiw (§ ^fkfrJI arui fj\ SB. oorsprong, afkomst, origine; afkomstig, voortspruiten, voort- spruitend uit; ten gevolge van; oorzaak, aanleiding, eigenlijke reden; vroeger, vroe- gere, van vroeger, gewezen, voormalig; mits, zoo maar, mits dat . — Ook zva. 6^toj),iLiw (Ar. \*gS-> mvd- Aj-*^) — <3^a.<M(rvi<m\ uithoofde van. — 6-z*.-jJnni\ oorspronkelijk, aanvankelijk,van origine, in der tijd, in zijn tijd, uit hoofde, naar dien, na de maal, om reden. — ^)a^a-u/j(3-iA0Ji(y,\ de aanleiding en reden. — <&-*m^tj^«t0n stamtafvan - ^?^<1^^^|^^n rijk, als stammende uit een van oudsher rijk geslaclit; ook wel voor: rijk door zijn ou- ders, dwz. rijk, doordien zijn ouders rijk ivaren. (§ ^k(*J1 orui &A (§ ~&k arui £-^ (KH \ en s^tui T MtEiG^iirue^rnrim^ zie bij (ir>niiwjl\ (§ ^ftsfa/l (Ui fi \ kw. Mai. zva. wLmu^ (§ ^fr(M2 0J) ^) (M/)\ SB. van bamboe ge- maakte, trechtervormige mand, waarin de rijst wordt gedaan, om in een ^?^\ te worden gekookt. (§ ^&(*J] (Lfl f}\ S. (^i£ti(t^/j\ B. 6^aii o^mjjs en *u<m<zn<*s"p mvdsv. — inkomen, ingaan, naar binnen gaan, intreden; — aan een e^tni^immSix of th-n(U(i:n!i^\ met zijn zeve- nen deelhebben, dwz. dat voor zeven perso- nen slechts een zoo'n offer maal be hoe ft te worden gegeven; — in dienst treden; passen van een ring (voor ingaan in den ring, van den vinger)— bij wijze van; zooveel als; het is (was) > zooveel als; te rekenen als; als; — {M6^ykajj(Li/i\ S. Mnazii-nam/ls B. bellOOren of ressorteren onder; begrepen zijn of worden in; te rekenen zijn onder. — «:t» ^m ^Khn/}\ S. (i7)(ur8i*si)thnji\ B. ergens binnengaan, ingaan, zooals een dorp, een losch, een huis, enz. bv. om daar een onderzoek in te stellen. 6-^1 71 (tJ) HJt^\ 21 <3^A(tJli\\ «najiQtanji\ S. oj^Sm&?i*wi,jn H. iemaud ergens in brengen; iets naar binnen bren- gen, m?<?ws indoen, *»r.; een ring steken flaw <ftw vinger. ^(^i^^^T^^^'^ #• ^n^PiflsnOT^-^^^^N #. bezeten door een boozen geest. — ^U-"^ S. klt^ asn^ B. het gaat er niet in, het gaat niet, het kan niet (omdat de ruimte niet voldoende is).— 6^ojjQ<nts SB. kosten kleerenkrijgen,^. van een santri. — Zie 00k -^^^ (§ ^fk(n(M (U) fj\ titel van een knaap (tot dat hij be&neden is) als zijn moeder nivjiaa^p maar zijn voder slecJds <o^\ ism _ Men betitelt echter 00k dikwijls zoo een knaap, als men niet weet welken titel hem loekomt, ofwel beleefdheidshalve of vriendelijk sprekend. Zie 00k .kw^a^n en <rp > ^ <3^fr(M(&)/)\ (Jav. tunP^p zuur, rinsch, wrang; tamarinde). SB. tamarinde. - ton<Kn<iu/i<3^L£!<ajis tamarindeboom. 6^^ <§^£?*^n Rhijnwijn. Verg. S^Pn^s en o (Lll (K'l t iFJI/l NN (3 ^fk&J) 2\\ — xnMtPri2ao^\ SB. lets aan iemand toesteken of hem toehouden, opdat hij het zal aannemen of bekijken; — lets in een horizontal rigting uitsteken of houden naar ids toe. (3 ^fisdJ) \ SB. bamboe, bamboeriet. Zie 00k onder aj*i\ en bij mn-rpw (§ ^fk &J) P \\ — 6 -y* -u» ? *" ^ of G-b* ™ ? w ?1 y zva. (§ ^kOl (U) P \ zie orfV^w (3 ^&(U) 9 0J77 (HI fj\ SB. echo. (3 ^kdJj 1(H) fj\ kiv. — (s^tiynQ6-*^™^ zva' <L7i.iu<zi(m.>i\\ Rg.K.— m?;^irL|^^*^,^ 6^k<ui(m/f\ zie onder <w».n,?»oi^\\ (3 ^fts&J) 2 (HI f) \ 6~*-n o?m|\ <8i6^ucigM/i\ zoomede 6-&M 1 -m w w <™ IP »™ 7 n en 6^*w i w m ~/n m *? fl?i\i7i\ zie bij am d^niw (3 ^kdJt 2 (&l fl N zoa. " ■» M' ™q* (§^frdJ)\\ — «nw\ SB. een paard inhouden, wat inhouden; water minder hard doen stroomen, door ergens aram aan te brengen. — Ookfig.bv.S^Si^^^6-^6^^^^^ ik kan mij niet weerhouden of be- (3 ^&(*Jl cyi (HI (HI \ naam van een dichtmaat en zangtoijze. (§^fr(M\ SB. kieuw, kieuwen. dwingen. s / „•. / (3 ^&0U)\ en «:j^.n zie <uj. S^kOJi(Hnff\S. m&w Hchaam, lijf; lijf van een kleedingstnk; fig. het lichaam voor 6~A.te))ten ^ 22 6^t V)M/I\ de men sch. — Bv. '*» ^a^ten 6^*w *.ti^\ nut- tig of heilzaam voor den mensch. — Ook iemands lichaam, genomen voor den persoon. — Bv. &-1 &>> h,> } } fy) ^~--* •'* " * ' ; / G-^-ten i K;t i an/j oskus r?n oji til *r> w En dikwijfo worden 6^ns)ini/js en ook ^lui n\ gevoegd voor een toornaim- wo&rd, een he naming van bloedcencantscJtap of een titel; bv . ^~ * < ) yn ^ wj ? \ ?u .» i ; - n *.*>; ^i k/7 \ a? ilj >i »oj -">') / / \ m iu turn ii \ o_ri is) in/) an <ik n ki ;n.)Ti(3^?).ai k) (t>)/)\ enz. — (j~j) t)i)>n teiist is) n ) >, zee?' nederig voornaamicoord v. d. e. pers. — Bv. (J-Sfc *-) f.H ;K1 telte;) 1U )j))T7n:V)ilC1tei\ 7) (LV) (HI 71 I, )) ten n t (Hi/) 6-&. on ten <m n.i ^.-+6^1. -.ins m <n isi m instei) ax tennw — Verg. i>0. *)\<J~:ir.n \ en '• n i j ,tu w — 6~-* a :i M) ^u -t'l ii (hi/) \ S. d -•■/ is-) -it)) i^i 111 /it \ P. -:ui ru ' n im(3^<fn2(ia^\ B. en BL. ook: mij zelf, u zelf, enz. ik zelf, gij zelf, enz. — zelf. (§ ^fkdJi asn n\ zie B)in^ 6 ^kdJJ OSYl fj\ — > >^\il:m^/jSB. een veelheid van zaken her- en derwaarts smijten, door elkaar halen, onderst boven smijten. — 6^(uite))j(3^ajitenihj/j\ hier en daar rondge- smeten, door elkaar gesmeten. Verg. bij 6^kucT)^)ij\ en zie ook teivrinainmKnj^w <§ ~&kai (Ut CiSYl n \ SB. duurzaam, sterk ; zich lang goedhouden. Rg. K. — Voorts van een voor road van iefs: lang strekken. — - 6 ^*y *s), in /j in Ei mi \ is taai, daar is het 1 even in verroest, van iemand. — (§ ~Z&(U)(U1 n\ zie wthijiw (§ ^&(U1 (Ml ft \ zie 6^).^i\\ (§ ^zfr Ofl (Ui 01 (U) \ S. (irnfy ^ B. vrou w; van het VrOUWelljk gesladlt. — i:nic)*rn]6^i.fn(Vim<Ui\ meisje; vrouwelijke bediende. — ^fu6^t. rrj ust rj .■?.?; N vrOU WSpersOO n . — G^nrj (V) <rj dj) (rvi cwi >?»s S. ii)(£ii->!±>)r>))ten/i^ B. mannen en vro u w e n . — m) <u) ki ? 5^)^ z:) rj is) zie bij n u) ui ? w Verg. e^rf.ix^iHukis en ih^nw (§ ~&k(U) <rui n \ SB. eerste; begin; de tegen- woordigetijd;nu.~(^;v^j _. ^^> zu^k)te)()n) 6^i tens van het begin tot het einde. — 6^kfS)iu/j6^iLn\ nu of later, te eeniger tijd, eenmaal. — .u?)<3^w.ria\ van het begin af aan. — ^ a ^ (§ ^(IJ) (UU) 2 faJl/J \ zie jsiteii? nj^w (§^&<U)\ kw. 6^tw6^t,t})s SB. de wolken- hemel. § ^fkMJi w — 3-,nu\ SB. halen, gaan halen, nemen, zamelen; water halen uit een put, rivier, enz.; brandhout zoeken, verzamelen; uitgeleende goederen weer terugnemen; — voorts iemand (geen aunzlenlijke of meerdere) 6-iAtl/t\ 23 6^Atn,i(Hijl\ halen, doen komen; - verg. <™ in r^n.»a ^V* voorts: aarden naai\ gelijken op iemand; bv. zijn vader, Jietzij in voor komen, Jietzij in toijze van zijn.— iF-i(inru^m(Hi^\ ten behoeve van iemand iets halen, zoeken, enz. — <o>>tfL/\ mvdsv. van <m ■» »-■» ^ — r:> l/n r » } a2 U!11 N v ^sscnen • "" luirutLiiui^np op vogels jagt maken. -— xn:ruojmXi(m\ de nesten nemen (uithalen). — xn<ru<imasn\ luizen zoeken, luizen. - ^ ■«■' 6^<8^ bamboe halen, gaan halen nit het loscJi, — <miwni<ih\ katjang plukken. (§^fr(nj>\ S. QMitn^ P. enB.(Mal.tjintjin). ,7?,™*?™^^ B. en BL. ring, vinger- ring. — 6^rL;^r,g7^N diaraanten ring, ring met diamanten. — u^*.nS tci m/j x.i asn am «*?w gouden ring met een, twee o/drie edelgesteenten. (§^fls(nJ12\ SB. neef, nicht, (kind van een ouder broeder of zuster .) — P^. *yi>™^ (§ ^Jk Ml P W ^(3^rLT^a.7n ivnrt w/J\of(3^>ru ? «"-■» ^ ™#N £#. in hooger o/ grooter mate ak; en in dien zin ook meer als; te bovengaan in iets. <§ ^h OT\J} P \\ — <ci *£ ? * ZU (Si w ? n 6 ^(TU) ^(KT) (M (TU) (El jl \ <w <j^n,i^ij M^iruM^ zie bij (CJ'-nj*^ (§ ^&<ru)~m (&afuiarui9\4r.&SS j^s>^, «i^o^.- lof zij God! God zij geprezen! m w 6^ ■» u ^i *yu ru{\ zeggen : G od zij ge- prezen. — Na te hebben geniesd, spreekt men de formula ook veelal uit, hardop of bij zich self. <§ -ttsOruitKI /l\ I. SB. golf, baar. — *jtj <£u?iKi,'i<j^.n](Ml'i\ tot spel der golven strek- ken. M7WMj\ nu eens zwemmende, dan weer wadende, den stroom volgen. — //. ^n,nriji(s~ini*nji\ SB. het vierkante, veelal met wegen doorsneden, voor het overige met gras begroeide plein voor de wo- ningen van regenten en districtshoofden. (§^&cnJ)\ volg. llg. maar in de Preanger : 6^<itj-ncnip SB. pad, spoor, gemaaM door bnffels en rhinocerossen , die er langs gingen. Q . a (§ ^frcrui am n am arm (xn ji \ zie a™*™*™** (§ ^arui 2 (xnnw — xn.njn*™/i* $B- roePen? luid roepen, schreeuwen. — G-*n-i * ^^ itU2thrnj\ lietz. <3 ^fr(fV) a£l (Ul fl\ SB. tapijt, karpet. Verg. ojiMMnp en (^^tMJj.wiw (§ ^ as? 2 asm (1^— ° ^? ^HJI^ ^' acnter e*~ kaar gaan; achter elkaar.— ^^^]^^V zoomede de twee pantoen uitdmJckingen : 6^*ru(isnji\ 24 G^KTXJI ? \ •'6' chi jj (isii (81 ah \ hetz. — xn im.t a^m mji\ een zeker aantal personen achter elkander, of wel twee aan twee achter elkaar doen loopen. — (i^{uid(^a2(f,ri2iiv}ji\ van een (/root aantal per- sonen : een lange stoet vormen, een lange stoet vormend optrekken, zich voort be- wegen, opmarcheren. — (^?6^^?^,k7^\ een plok menschen, die oo?(l-»^\ ook zva. (?) 7 '^ * * ~> MllUldlLXi (L71 (hf)jl \ f)V. 'tOl 1 Ul 3 ~- * 1 tl T-J < 1 1 1 ? L7/ IK (HI (KjI 6^(m2 asnSina.:)*T)ii!irinnrhi\k A.) — *22? «sjm\ ^•a. M<vi*<vnp ook., gevolgd door i~mni<u\ of a?) iun -u) \ (van een veelheid) dikicijls te ver- talen met: zcodat het een heele optogt was; in optogt. Enz. — Verg. ^^»M"f (§ ^z& arui asrj n \ Jav. klein . — G-^ru ^n w ? ^ zie (igrz(ib)i^mn(j^i^ii\ onaer (3^*&>n\\ (5 ~&k or\J} QJ) jl\ Jav. woud, bosch, elke met hout-, struik- of rietgewas wild begroeide plaats, wildernis.) ongebr. Verg. <mi^u\ — G^aju (K.i^.-nimaJiJi\ zie bij (Ln 2 Mi oJinVi — itttl? ^?-t>*/*o^\ zva. .ujgi* <§ ^faCClQJl ij\ SB. alles wat gebruikt wordt bij wijze van dekkleed, onder een zadel ; dekkJeed. (§ ~&kcnj) 9J) n\ SB. schoon, fraai, sierlijk, net, mooi, goed, fijn; ook, om den naam van de ziehU nitt te noemen, voor pokken, de pokken hebben . — Verg. rn ajt \en ^i *~n <m^w —. Kn6-^ni ;.?^.?/7^schoonheid, fraaiheid, sier- Kjkheid. — ^G^r^^G^ni^\ lets doen om de (het) schoonste o/mooiste; ook: wedijve- ren in schoonheid. — uiG-^nji^p de aller- schoonste, enz. — i.nt^G^inijjip zie bij ^miow — 6~i^) ru(tj^/i\ mvdsv. (3 ^fk OrUl O \ Ar. &JLM , God. — G^a-iu ? asn G^a /L7\ gew. en ook gesckrecen : G^n. n.i? luG^a tt.i>\ God de allerhoogste. (3 ^fkonj) 2 (tTLl 2 (L/77 2 (KY) f) \zieciyii.i2Mi2*nnp (§ ~&kcnj) (Ul n\ (Jav. .utitu <u/f\ he. nemen.) g^a-tli ajijiG^i..rum(u/i\ de Bengaalsche valk. Eg. — xn.n.i(u.p SB. iemands naam aan- nemen. — aiu iuo p*/\ lets doen om ie- rnands welgevallen te verdienen. — mm (ui(hh^\ een zegen trachten deelachtig te wo r den, bv. door Item, die ter bedevaart gaat, een eind toegs te hegeleiden, of den terugge- keerden bedevaartganger een eerbiedigen groet te gaan brengen. — iruu ^^1^1 (hi/j\ door lets te doen een loon of belooning trachten te kl'ijgen . — <»~J ru alt <lm ojiji \ zie bij <^n <lm mji n »mG-^.,rvKu^\ een vlaag of vlagen van ver- standsverbijsteri ng hebben. ~~ (ijlen. K.) 6-&<nji <u/i\ 25 6^^na(E^\ a. OCYo ook: onwijs; bv . 0Ji<xm<HiaJi&MKnii&i9 vjasnq\ <§ ^t\crui (Ui fl\ Ar. aliph, naam vandeeerste letter van het Arabische alphabet. — S^atu (u/j 6^krvi«ji^i(mji\ het Arabische alphabet, als het eerste wat iemand die Arabisch toil leeren of leeren lezen, zich dient eigen te maken ; fig. de allereerste beginselen van een taal; ook: beginnen zich toe te leggen op een taal, door het alphabet te gaan leeren. G^frcnJl (&1 ft\ SB., de wereld; tijd. — (Ar: J$\j£.) — 6^rw(?A(Hy)\ de wereld; deze wereld. — 6^L<ru ie^06-i*<lw*<w?\ in dezen tijd. 6^rhi(&i~mrritisn\ in dien tijd. — 6^*.™™ tLm2n.i\ de oude tijd; in ouden tijd; oud- tljdS. 6-iAtU tE^C^OMI , hetZ. AJXTLflOff/T^N ergens met der woon gevestigd zijn; ieU beleven of zien gebeuren; er zijn; gebo- ren zijn. <§ ^^cay (&)/] \\ — ^g^/x SB. roemeD, prij- zen, loven om te vleijen. --< mo^/e^ lof, lofspraak om te vieijen; het roemen; het zijn zin geven aan een kind. — 6^*xnzj m^\ bedorven, verwend. Verg. (ogiwii\en<^9cmt\\ (§ ^&(rU) (&i/J\ I SB. geleerd en hep. in de hot agama. (Ar: J\-£> geleerd, geleerde, Jav. wdbk.) — . 11 zie 6^ftg»\ en <M<fci*<M^p (§ ^karvj OEJl n\ SB. verwelkt, verflensd; ver- welken ; de bladen laten hangen ; — van het gelaat of uiterlijh bedrukt. — Verg. *? aWi \ en rut am w (§ ^jk(nJlcY)\ SB. kast. (Port, almario of ar- maria. Jav. wdbk.—) <3^kru nn (3^1,2 m%\ of (3^rwr,<Kr>(w\ kast met glazen deuren, zooah men veelal vindt in de waroengs, en waarin voor- al manufacturen en derg. worden uitgestald. (§ ^fkcrui (EJI OSY1 [)\ SB. kenteeken, aandui- ding, aanwijzing, voorteeken; adres van een brief; beteekenis van een droom. — (Ar: &c^&) (aru&iasn(Mji\ op iels wijzen, iets beteekenen ; — iets aanduiden of voor- spellen van een voorspellenden vogel ofdroom, ook van een aardbeving of ander natuur- verschijmel. (§ ^&(*\SI \ zie tun<ru\ en zie 'ook aldaar (unMnxn (§^<m(§^<m<tn(M/l\ SB. met hoog en lang uithalen van iemands ™<&p <§ ^&<rui\ kw. (i^&(5^r&N SB. schutsel, schut- ting; beschutting; alles wat, by mjze van <wrm dient om dieren, bv. losloopend 6^l<wi\ 26 <3^A.(UIIH1/I\ v6e uit een aanplant te houden ; enz. — mJ(Ci(m^\ zie bij (untruiw <§ *&k(PU] \\ — (xnirlp SB. de pare bossen werpen in de schuur; ook, maar dan met (Srf^tru^ Qi2(Mjl\ ah de Pass, vorm, met de moentjang noot gooijen of werpen, bij het bantjoel. — azitnjixnimjis iemand iets toegooijen, niet om hem daarmee te raken. — <ci/n^»waiw^\ iets iemand toegooijen, als voren; — met iets ... .. . o / gOOljen, lets gOOljen. — a^arv^amiMjn^iff^ de centen opgooijen, bij het ^^m^n spelen; iets omhoog of in de hoogte gooijen. <§ ^kariJi (KYJ *>7 \ zva. ^<M*rn<n^\\ G^&ajifi (s^koJijj (§^2(U>jl 6^2 (L/)/}\ zie 6^^<^6^^6^M?^6-t**<L*p <§ ^&aJ1 \ SB. &^a&Gj*&\ 1- veinzen, huichelen, voorgeven, voorwenden; den schijn aan- nemen van iets, ook van iets anders te doen dan men inderduad doet, of iets niet te doen dat men doet; kwansuis. 6^&<ru«m<Mji\ zich houden, zich gedragen o/doen als of men hem niet ziet of niet in het oog houdt; doen als of iemand, bv. eengast, er niet is. II naam pan een boom. Aegweras majus Bg. <§*&k(lA\ SB. kalk, en wel de zoogenoemde sirih kalk, die behalvt bij de betel ook tot wit- ten en stueadoren wordt gebezigd. — <** am^^Atui \ naam van een plant, Calotropis gigantea. (§ ^AsOJl (HI f)\ SB. immers. — *7?<l,?<kt^\ en iEi mi (Hiji \ hetz . — (§ ^fk (U) (HI fl \ een titel in het Bantamsche. K. Op Soemedang betitelt men met 6^(l*<k^\ het jong meisje, waarvan de moeder -n^.ux^x maar devader slechts <e.?^n is. Verg. 6-±a^<m <u^w (§ ~&k [(LA MY) 1 \ SB. <3^*((Li amy 6^k (u^ <™ <^ ergens de rondte doen of rondloopen, om iets te krijgen of mag tig te worden; bv. in het bosch, zoekende . iaar de een of ander plant. (§ ^&{(L/12 (KYI fj \ zie ^^w 6 ^kf(U)(Kn\ Afrika. <§^&nuiinJin\ April. (§^^(Sl(KYl/j\ SB. keurig, zorgvuldig, net, keurig net. <§ ^&(Ui 2 (KYI ft \ SB. een schaamlap. K. ooh benaming van een kleedingstuk, dat be- hoort tot den tooi der dansmeiden. — (§ *£&(n (Ul dSYI f]\ SB. van een hind: dol zijn op iemand; niet aftekrijgen of niet afteslaan zijn van iemand. <§ ^fk(UiOJIfj\ SB. zwak, magteloos, teer;— van wapens: stomp, bot, na scherp te zijn <Lskm<m^\ 27 (3^Afa Wl\ geweest; — van menscken: afgetakeld zijn, wat depotitie betreft. — t^^^ft^™^ °P zijn allermmst. w^iM^^M^Ng?™?** £?<m^ spreekw. laten ze min zijn (mijn kleeren) als ik maar wat aan tieb; ook: laat ik maar mager zijn, alsik maar in Eleven blijf. (S ^k(UJ(Mfj\ km. o. a. zva. ^htSw — <5-^g# ^«^n ££. staartriem. — (^™6^^r rcam vara ^f bamboesoort, (Rg.) die mm ook (3j*(8i nsn <ru \ noemt . — (§ ^fr(Ul (TUI fl\ SB. in het geheugen hebben, vanbuiten kennen; voorts: S. tc>8i<cis B. (van een aanzienlijke) kennen, weten; bekend met lets, zoo alsbv. een weg. Het woord is oor- spronkelijk Arabisch. — oo^O?^ zicn lets in het geheugen prenten; lets van buiten leeren. — (3^k(urua<^\ een goed 0/ sterk geheugen hebben. (§ ^&aj> azjarn p\ ^ ^^^ (§ ^frM (&1 fj\ SB. een soort gebak of koek, waarvan rijstmeel het hoofdbestanddeel is. <§ ^sfc <vi \\ - - ™ Ss n &#. naast wmand of, van twee personen, regts en links ww iemand zitten, gaan of rijden; oo& mwoimJ omstuwen, omgeven. <3^fk(UJ^ — «n^ en «n«Jj£ri2<>aji\ zie bij <Cj\\ /o/Ki^(3^(t|\ leeuwerik. Rg.) (§ ^rtJJ \ /. & en P. ^n An (in de spreektaal ook -mens) zoomede G-*«a»n maar dit is slechts bij de hoogere standen in gebruik, (volgens Reg. Tj. is het ook P.) B. jongere broeder o/ zuster. Van zijn 6 -t*«S sprekende tot een meerdere wordt ^ «^ voorgevoegd. En wil men een jongere vriendelijk of beleefd aanspreken, dan bezigt men G^tS \\ — <*^™ <*" ' «"' ^ jongere broeder <?/ zuster, van man of vrouw (echtge- nootm).Verg.^M\en*a^™«W*-' (L™,N (•m) tot jongere broeder of zuster hebben; waar z66 o«Sx afccAfo gehuikelijk als men de kinderen uit een Tiuisgezin geregeld, zooaU zij op elkaar volgen, opnoemt. — ^^^ Mo«S<™&^»fl**<" het vorige jaar. — Perg. bij H^l^ — G-^w» KT?N ^e oudere broeder (zuster) en wet onmiddelijk boven hem (haar), zijn van. Welk adi is dit? 11. Skr. ddi, uitmuntend, de of het eerste, en adi opper- in zamenstellin- gen. Jav. wdbk. In het Soendasch behalve in eigennamen, ook nog in <3m*mw (Skr. adiputi) een titel die door de Regering, bij wijze van belooning wordt verlemd aan een regent, als een hoogeren titel dan .^$<Wjnn In het dagelyksch leven (f-sAft 28 bezigt men vdor6-zA(Ui(uiasn\ dikwyls aaajiams Q Q QO bljv. (if^n am wi cut nsn\ M/jajri(idKuasn\ enz. Verg. 1§*£&(IJ}\ SB. g^aw (hi \ de portuur van iemand. — dji6^k(i^\ SB.0((Wi6-z*'~n<ioi\ mvdsv.) vecliten, uit eigen beweging of omdat ze (W <3-iJk(lJI (H7) 2 (HTJI \\ — (CI (Wi, \ S. (& (CD (HTJ1 \ B. ( «^7 **! &J)\ ^(o->i(UD^\ mvdsv.) spelen (een of ander kansspel.) — tmivuia^himaaix kom aan, laten wij gaan spelen. — ^a^iimnM^s daarn. in gebr. «naa.a^arm\ hanen laten vecliten. Pass. (iji6~^i(i^(hii g anji wm. cLn^riitrwMJiazicM/is vliegers laten kampen, t. w. door ze op te laten en dan de touwen tegen elkaar te doen schuren; hg. wiens vliegertouw Jiet eerst breekt, is de verliezer. — cci (tawn <wi\ paarden tegen elkaar laten rennen; een wedloop van paarden houden. — xn(ua.tKntuan<ka^A(Hi^\ met zijn bevalligheid of welgemaaktheid in het strijdperk treden tegen die van een ander. <ci(io>/K7iaii(rnq(Lm<HTJi\ eflZ. — xntuaajian^^ S. ta ai?j?o^\ B. van twee personen: iemand uitnoodigen om te spelen {een of ander kansspel); naderen van het eene vliegertouw tot het ander ; aanvallenderwijs of tarten- derwijs naderen van den eenen vechthaan tot den ander. — <c?^m??0£^\ S. orew^^N B. iemand of een dier doen strijden of kampen met een ander; vliegers laten kam- pen; iets zooals een hoedanigheid of vermo- gen onderwerpen aan een vergelijkend onderzoek, ten einde uittemaken welke van de betrokken partijen die hoedanigheid of dat vermogen het meest bezit; iets meten (fig.) met iets ander s; menschen tegen elkander opstoken. — : o^*^7?*o^?o^\ voor: elk- ander zoenen. — ro actjihi zaa^i 2 (U2(u}jf\ met de vuisten vechten. — tuiajia^dJtiHi^s S. <w (ua$(hn(HTfi\ B. krakeel, geschil; twist of geschil hebben. — cuans S. m(iQ(htji\ B. twist, procedure, enz. twisten, procederen, enz. — (Zjiw(kw2chiji\ S. oo]m?(k^\ B. over iets een proces voeren; om iets twisten, enz. (uajt(mcijj\QQXi proces beginnen; iets in proces gooijen. Pass. && &ji cm <u ^,w — ajitmcvytvitHijis S. ajicmajii!Hianji\ B. strijdperk, vechtplaats, renbaan. — (vtci^tuiwyis S. (E^ccn<hna<i^\ B. te- genspreken, opstrijden, tegenstribbelen (met woorden.) — <&?->? <i^<?/>»?<w7#\ I- mvdsv. van (ui(vjj(Hyi2ikajj\ (door meer als een per soon) — 2e iets, waarover twist, geschil ofderg. kan of moet kornen, opwerpen, in de wereld 6-&&jif\ 29 6-zMrt(iaQf)JI. schoppen. — i8iu-tao?w^\ S. ypow^ B. iets om over te twisten of geschil over te hebben; twistappel. — <cn^<ci*^\ /. de stijlen van een huis, twee aan twee, met de twee verbindingsbalken of dwars- leggers (een van boven en een van onderen) in elkaar zetten, ten einde bij het opzetten van het huis, zocfn vak in eens te kunnen opzetten. En zoo zegt men bv m z ^ <o irn nw z oaa^w — 2e stoken, kwaadstoken. — <joioi(m(ioj,rii(i^(8i(tjj!Ki\ Spreekw. kwaad sto- ken, onrust stoken, vooral door oor blazing en achterhlap. Bv. (MtnjiamtFJifxmiffityxncLy'TiaK /8i (kji cm ten euw — G^aaqun (uz (U^ari^\ S. ojkuoaji (HI -J1 (IM. (H1 1 i<j\ B. ($*) zich bevinden tegenover iemand, staan vlak, regt tegenover iemand, ook tegen elkaar over. — ^ow^^n het meet bv. voor gcbak, kneden. Verg. (§ s£&(LJ) 2 P \ en gew. 6~&&n 1 ? 6^*<w> z ? \ SB. ei ! och wat! <3^&&J/9\ ook wel ftj>{\ SB. och! och! he- laas! en als uitroep, afgeperst door pijn: ai! auw! muM/j\ SB. tellen van een paard. <§-£A<iy<wi 6^A(hn/l\ hetz. maar minder gebr. — 6^^ tut (LUM(Kni^(i,iiz(U2^\ Spreekw. pronken met een andermans goed. — xnen&noMCHiziH^^ een paard doen tellen, in de tel doen gaan. Verg. asm^z-rvizs en cuhm/jw (wi(Hiq6^Mri(iJi(hi^/l\ tijger, die de gedaante van een vrouw heeft aangenomen, en als eigenlijk een tijger te zijn, slechts kenbaar is aan het ontbreken van de gleuf onder den neus. Vooral in de maand Moeloed vertoonen dergelijke tijgers zich in de dorpen en komen zelfs in de woningen. Verg. teixptKnaKUKmajtim^ volg. K. (zva. 6^A^zui imji 6^A<nan(hn/i\) bij «so* Verg. ook (&iwgfl*J) trj(K7^\ Jav. wdbk. bij rm«5jw (§ ^tis&J} 2 (HI fl W — cci(i3izMfi\ zie bij (wzoajiw — Kn(i^z(Hr(Hiji\ zie bij 6^a.^)\\ 6 ^&&J) (KYI n\ SB. staan, Hggen of zitten tegen iemand aan, van iemand; — staan of leggen tegen iets aan, van iets. — o<w»<m»?*3t/\ iets plaatsen, zetten, enz. tegen iets aan, bijv. een tafel tegen den muur aan. 6 ^&(W] (KYI n\ SB. metselspecie (kalkr zand en water) — <ct^»™#\ metselspecie maken; (i-iAftJl 9sn»\ 2T 30 6^<witrutA\ een veelkeid van ingredienten mengen, onder- eenmengen, zamenkneden ; iets mengen met iets anders. Verg. o^?*aa^s bij G^aaj \ aan het slot, en verg. ook xnamiruntrng m/i w (§ *Z&(IJ1 OSY) fl\ SB. gewoonte, gebruik; iemands doorgaande wijze van zijn o/van handelen;in zwang. (Ar. s^l^) — «n«^«sw^\ kuren hebben, lastig zijn, kunsten en ku- ren verkoopen, vaneenpaard. — <§»Q^Kia am/js (Pass. (intui(3^A(ia(tsnji\) een zekere wijze van handelen geineenlijk volgen. — ajiG^uutasn <iMoj)\ zoo als dat gebruikelijk is ; overeen- komstig hetgeen gebruikelijk of de ge- woonte is. — 6-^.dJi asp tin (hrnji \ zie bij <ui asm ^J}^ (§ ~&k &J19JI fj\ (de grondv. is na^w) SB. zich reinigen Da den bijslaap. Verg. h^wky) (tsn/jw En voorts: &.6^<w(Q(U!>jiji\ zich baden op den veertigsten dag na de be vailing (Ar. Jav. ^jjuljtS, bloedvloeijing na de be- valliDg;«7iw. wdbh) — b. (s^Aa^ipurutdJi^ zich baden, dadelijk na de bevalling. — c. (3^(ty<riM~m(wtji\ zich baden na demaand- stonden te hebben gehad. — f^tuniru/i\ Ar. ^Jqj^ haizl, de maandstonden.) — Voor 0, b en c zegt men ook (cn(9i(ui(&^\\ (/at?.<^»*a^N zich het lijf wasschen tot reiniging of verkoeling ; baden, zich baden.) (§ *&k(W} an/) n \ 1. SB. regtvaardig, gereg- tigheid, regt. (Ar. V^Ls) — <Kn6^k<& rwanjis regtspraak, beregting, uitwijzing in regten. — <w6^(batru<M^iKn<Esiji\ geregte of verdiende straf. — <un(Kn(e,i^«n(Siinjioa^\ de regter. — 77&?l»o*^^^X7'^^'^^w*'r^x regter, regterlijk ambtenaar. //. SB. ge- duldig, langmoedig, toegevend voor een andermans foutenenverkeerdheden. (Wordt verkL met wzmw) (§ ^&(U) 2 (WJ) () \\ — dn(i<M(nj)ji\ zeer plat voor (nun <n o\\ — G^uisn ^(3_b*iJ>? <rW)\ en (vn qG^iJidru/lx zie bij 6^ia5ti^\\ (§ ^&(n(Wl (UW (tCI fj\ zie 6^L<rjaJt{ (§ ^fk(U) (Ed fj \ eigenn. Adam. (§ ^&k(LJl cm fjCCl (LJ1 am n\ SB. razen en tieren; razend boos zijn. (§ s*Z$s(U) C1Y) (I \\ — "(i^AJior^N (ariji arflQ<i/i\ en xn (tji cm z a-n^s zie ohashw — vri&j) am i (KU\ ook: SB* een huis, schuur. of derg. in elkaar zetten. (3^£sl oQcmjls benaming voor ieder gebouw op een erf als men spreekt van de gebouwen7 groot en klein, die zich op een erf bevinden. — (uixnQamj^s stel of pak kleeren, t. w. voor mannen: een wn\ een umitK en een asnt*sni 6-**i°2j 31 <5-i>«afC\ «jx <0m waarbij nog Jcunnen komen: een ojkc^ <ht)/i\ e^ (K»(nj}(Ki\ een amasti\ en een ojhlq (isii(m(HTj]\ Voor vrouwen: een aj><&i~ji\ een » <? ^& #*E[ OT7 /} \ SB. 6^i(Mj crn/i6^uj cm m/j \ WOr- stelen, zich wring-en, zich in allerlei bog- ten wringen, om uit iemands lianden te ont- komen of om los te komen. (§ ^frOJj (&? Q\ SB. beschaafdheid; beleefde manieren ; beleefd zijn, wellevend zijn . [Ar. Ot>V — <cim}M(htji\ tegenover iemand de vormen in acht uemen; iemand wellevend behandelen. — <Knrn6^&iJia.:nji\ of ajichm -h6^(in<c™ji\ onbeschofte vent! jij, onbe- schofte vent! (§ ^&0£\\ I. «n<&\ S. o^^/N B. zich oe- fenen in lets, zooals in een elmoe; ook door lezen, bv . in den koran; voorts een boek over de godsdienst en godsdienstige ondericerpen, ook een heldendicht, zooals bv. de Rama of een j werk, zooals liet (viajiCKathn^KEjKp^s lezen. <i7)& (ui°i<icr)(ij>\ zich spreuken of in den vorm van spreuken uitgedrukte nuttige lessen, door ze te lezen in het geheugen prenten, zoodat men ze kan aanhalen. o«^ 6^cm&i\ dat lezen van gebeden of uit den koran, dat de priester behoort te kennen en den priesterleerling wordt onderwezen. 00? &\ en o->7(Ofl^N mvdsv. (van meer als een pers .) Verg . <eji<kh\ en aridiw JI. 6^(&\ SB. achting en eerbied; de- ferentie, die men iemand betoont of voor hem Jieeft. — iuxn<&\ S. ajixaaj)(Mji\ B. gelds- waarde van een vooncerp, zooals van iets, dat werd gestolen of dat men verloor. Bv* ci^n ni rim ®i(3^k(tq St (U rut iui tni aj) m ^1(3 _^*ffvjj w Verg. am cm w — acxon^m anj\ N iemand achten, eeren of waarderen ; aan iets waarde hechten. (Jav. im&\ waarde of prijs van iets ; van waarde, kostbaar; waard zijn. (?^ft£J"\ ong. mok\ SB. (m-na^s mvdsv.) voorwaarts gaan, vooruit gaan, vooruit- komen, vorderen, ook van iets, zooals bv. van den handel, dien men drijft. — <»i«yto*<N^\ troepen doen avanceeren ; iets vooruitschui- ven, in het alg. iets, ook een schip, doen vooruit gaan 0/ vooruit brengen; menschen zenden naar het slagveld, om te vechten; een mededienstpligtige tijdelijk voor zich doen uitkomen; met verlof van hoogerhand, iemand, terwijl men zelf verantwoordelijk My ft, voor goed in zijn plaats stellen; 6_b9UtfTf \ 32 6_s* een feest (wriaMd^uHiji^ vervroegen, doen plaats hebben, vroeger dan eerst net plan Was. — cSi (u a^arn 2 (hnj\\ Pass. ^^fl^PN zva. <Lsa<k»{\\ (§ ^9k Q£? P \ SB. (s^k& $ (3^a.(& $ \ uitroep : hoe ! wat ! wat moet dat nu beteekenen ! ook zva. (3-iA.rm(3-iA^N en (3-&&i6^&i\\ (§ ^&0& rtSTI (Un/j\ SB. verwonderlijk, ver- wonderingswaard; van de werken Gods, van Gods tcegen, enz.: onbegrijpelijk of ondoorgrondelijk voor den mensch. Ar. ^o\j3T\£., dit het meerv. van Ju^^acs^. <§^&0&:\ SB. ifii<3^L<»£\ leeren, onderwijs krijgen, dat genieten. — kki&\ een dier, zooals een paard, dresseren. — (d^m^\ de proef nemen van iets, lets proberen, ook lets, zooals een ring, om te zien of die mst. — <3^«i£ni<ynji\ ongedresseerd, ODge- oefend, ook: nog niet goed gedresseerd van een paard, een buff el, en een rund. Verg. vnanw (Jav. (undK-nanji^ geoefend, gedresseerd.) 001-^6^^ \ niet rgenoego/niets geleerd heb- ben; ook en dan veelal oS^^^^n zeer belee- digendscheMwoordvoor denSoendanees, ongeveer ons vlegel! lompert! ongemanierde kerel! &^fr(US\ SB. stok, korte staak; stokken, zooals men bij het koffijplanten bezigt, om, in den grond gestoken, deplaatsen aan te dui- den, waar de plantkuilen moeten worden ge- maakL — «a$K\ adjirs plaatsen. Verg. au)nn\ en ^ ^ ^ <*57 N (§ ^/k to&? \ zie a^w a\ zva. <§ ^fls(l£\ (KH fj \ zie «^*^nn 6 :.~&s&£\ cnj) [)\ SB. levenseinde, stervens- stond, uiteinde. (Ar. Aa-U adjal.) — aan zijn levenseind gekomen, overleden, dood. — (KicuKtm 6^iKvw(EA (ij) asn/i\ komen te.sterven, overlijden (§ ^ka&cnj) n\\ — 00^15^ SB. met behulp van een langen stok of bamboe iets dat hoog hangt, afstooten of afnemen ; vruchten, door den stok of bamboe er van onder tegen aan te brengen, afwippen. — Verg. £}i(U(yrnji>H — ai) (uziru tru m6^a(M(iji\ spreekv). voor: iets wat niet mogelijk is, willen of najagen. (§ ^&a& 2 arm n \ SB. ^.w^^a***™*^ onophoudelijk hun best doen om door springen vrij te komen, van vogels in km 6^k(tfZ(lJKHlJI\ 33 6-&k(LM\ kooi, van herten in hun kokken en van paarden die los willen; — bij herhalingtegen de tralies op vliegen om er uit te komen, van een woddenden gevangene, ook van een krankzinnige, die in een pandjara is opgesloten; door onoplioudelijk . sprongen te nemen trachteii zicli los te rukken, vaniemand die vast wordt gehouden. (3 ^&0£?'(lJ) (HI fl\ Europ. adjudant. (§ ^&(l£\ cm fl\ een soort wilde hond. Canis rutilans. Bg. <§ ^&kO£? om f)\ SB. de standaard, waarop de palita staat. (§^&(l&\ zie akw (§ s£#sd£5\\ — o&^ zie bij 6^a(uojiji\\ 6^l G) z" aKtniMTjl^ zie oij tFitnasiqw <§ ^&(UU) \ SB. I. zijn, aanwezig zijn, zich ergens bevinden, ergens zijn; voorhanden ; — er was eens, er waren eens, aan den aan- hef van een vertelling of verhaal. — ojiahtHi <Ktini6^^iuji(isnrijiui7\j9(3^k{iJi\ de lengte haal- de wel dertig asta. — (Ln(tvitt£n2(mj)\ er iets doen zijn; maken of zorgen dat iets er is; iets produceren; zich iemand of iets scheppen.— oji(3^&mji(3^&(uia\ zooveel er is; wat er is; wat er maar is. — (mG^wkms zoo velen er zijn; al wat er is; al wat ik heb. in<rh(m(WM(iJi6^&w6-^2<Hi(isr)(Ki\ koop- mansgoederen waarmee winst zal (zou) zijn te maken. 11. zva, <LsMf<&?{\ en ojitM0M\ opdat. (§^&(UU)\ zie <i^wn\ (§ ^k(UVJ \ (Jav. (untubp schoon, mooi, lief, van een vrouw.) r^i^(i^iKTjj6^kaAJi\ zie bij rn tn in thnji w (3 ~&k(Ul/l 9\ Mai. vader; betiteling in net Tjiandjoersche van een man van gevorderden leeftijd uit de volksklasse. (? ~&k(UU) 2 P \ /. SB. neerslaan, neergeslagen, van pare, door wind, regen of eigen zwaarte. 11. (3^>w2^ ^^A(LU2^(un^nn\ SB. van Tiet ^/rj(K>7//N van velen: aanhoudend en met nagenoeg gelijktijdig uitzetten en laten dalen van de stem. (§ ^fkCUUj !>\ <g?M/j{\ zie <majuj9\\ (§ ^fkdfl/J (hCI fl\ <mnAJj(mji\ zie mamji* (3 ~&MUUj 2 (HI fl \\ — (&(wi2(mji\ SB. gewigten, inhoudsmaten of in het algemeen wadahs vergelijken met dergelijke gewigten, inhouds- maten of wadahs; de gewigten of maten bij een pakhuis in gebruik, verifieren, door ver- gelijking met de zoogenaamde slapers. (§~fr(UiA2(Hl\ SB. nu, tegenwoordig, op $,i*<toW#tti^\\ 34 6^AQJU\ dit oogenblik. — oj>6^*<£m9M\ nuo/alsnu, met nadruk gezegd. — ^^u^MOM^ter* stond, nu terstond, op staanden voet. — 6iyMi8*<K?im«£?? nu tegenwoordig, dezer dagen. 6 *3k(Ul/9 (Ml fl \\ — xn(uui<Knji\ SB. zeven, zif- ten. 6~i*(LM<K7i(Hiii\ zeef» wan. — (h^kaAJKyntn ni&itab(HTi(<Hi\ spreekw. o. a. voor: met een klein kapitaal kan men ook slechts een betrekkelijk kleine winst maken. (§ ^&(UUI asn fl\ SB. vers van den koran ook van een boek over de godsdienst of over godsdienstige onderwerpen hande- lend. Ar. &p\ — «^<i^^a^\ de ajats, onder het zingende lezen of opzeggen, af- scheiden en na ieder ajat even ophouden. <§ ^fkOJU) (&)n \ SB. langzaam, bedaard, kalm, zonder zich op te winden of driftig te maken, van sprekenj niet scherp van tabah. Verg . <™<xmbMji^ 1s ^tUW OEJI fj\i — «naAA^tiHTji\ SB. op een huts of derg. dakbedekking inschuiven of aanbrengen, daar waar verwisseling of re- paratie noodig is; de bedekking van een huis of derg., ook de matten zitting van een stod repareren ; — inboeten. <§~&k(UUI\ SB. (ui6^(uu(3-i*(iM\ een rij vor- men, van aan elhaar gebonden personen ; een lange strook vormen van dingen, zooals bv. karhnbongs, die aan elkaar werden geknoopt. ffo^\ z66 aan elkaar gebonden dat een rij of lange strook wordt gevormd. (§ ^k(UVI (§ ^k(LM cm\ SB. staan of loopen naast elkander, met den arm om elkaars hals geslagen, van twee of meer persoonen. (§*£&(&! fl\ S. redewoordje voor op eten en ophappen, dikwijls onvertaalbaar, soms terug te geven met hap. — Bv. G^&i^tnnfKii'riaj) (uwHTi(to/i\ hap, zei ik en at het op. — 6^kaxe~. <HriiHn^(8i(unaj)£i2iKiji\ hap, zei ik en hapte het op. (§ ^&OEJ1\ zie (vmnji* Q (§ ^&k(E/l (Kl fl\ zie iun tzjiMqw (§ *&k(EJ] (K) fj\ zva. (wi (E^anjiw (§ ^#s(E/fcY) PN zie ^-n^w Q (§ ^GBini arm n\ Roll, admiraal. (§ *&k(EJI (UUI 2 om\ zie [aj^Mjiicfnw ($ K^fkCEi) (ten rjKi — o (ea <kttji\ SB. verwoed aanvallen of vechten; strijden als een razende; als razenS of in dolle woede om zich heen moorden; een slagting aanrig- &^A.(EJiasnji\ 35 6^&(EJi<njiJi\ ten ergens; de bevolking van een plaats uit- moorden ; ook hevig schreeuwen en dwin- gen, om den zin te krijgen, van een kind, — (Ulan beji <tw\ iemands verwoed aanvallen of vechten, enz. — cuiEJiiKnjf\ voorvechter, groot held. — ^^«kti^(3^i^i*o^\ razen en tieren. (§ *£&(Eft RSW ft \ in Jiet Buitenzorgsche en Ban- tamsche zva. mm?w Rg.K. (Mai. zeer, bovenmate . P.) <§ ^&k (Eft &SV ft \ SB . verlof of permissie vra- gen om keen tegaan, terug te keeren of achter te blijven. — (u&msniHip ketz. en oolc af- seheid nemen van iemand. oji <&i asn m<r8> ^ oorlof vragen om terug te keeren. (&<£> aSidCKi/j^ voor iemand permissie vragen, bv. om den vrager ergens keen te mogen volgen; iemand ergens in dienst, voor korter of langer tijd, te leen vragen, aan zijn meester . — <ui(&i<&ni(hn^uni\ (zie de aan- Mb x roeping, die de toekang pantoen doet vooraf- gaan aan zijn voordragt, big H1^^ //.) — smeek ik dat mijn stem mij niet zal verlaten, maar mij getrouw blijven tot aan het einde van mijn voordragt. 