Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Catalogus. Aan den Catalogus, ingericht volgens het decimale systeem te Brussel, werd geregeld voortgewerkt, terwijl de collationeering moet wachten op het gereed komen der inventarisboeken en planklijsten. Van alle kasten worden n.l. planklijsten aangelegd, waarop elk boek staat aangetee- kend en waaruit bij eventueel niet opvolgen van nummers op de plank het verlies kan worden nagegaan. Deze lijsten zijn gereed voor de kasten met tijdschriften, terwijl zij voor de kasten met boekwerken, tegelijkertijd met de inventaris worden bewerkt. Het laat zich echter aanzien, dat in het loopende jaar het geheele werk beeindigd zal zijn. = 994 —< Verhuizing. De werkzaamheden ondervonden een niet onbelangrijke vertraging door de bij de verbouwing noodig gebleken verhuizing, waarbij tevens verbeteringen in de boekenmagazijnen werden aangebracht. Uitleening. Daar de uitleening in het uitleenboek gezamenlijk met die van de Bibliotheekvereeniging werd aangeteekend en eerst in den laatsten tijd een statistiek voor iedere bibliotheek afzonderlijk werd gemaakt, kan nu geen afzonderlik overzicht van het gebruik gegeven worden. De toename van de uitlee- ning in het algemeen moge blijken uit de volgende cijfers. Over het jaar 1917 werden uitgeleend 697 boeken, terwijl dit bedrag over 1918:1595 beliep, waaruit wel blijkt dat, de centralisatie in ons gebouw in een bestaande behoefte voorziet, en het niet te betwijfelen valt, of bij een uitge- breider boekenbezit de uitleening nog grooter zou zijn. In het jaar 1919 zal een groot gedeelte van de te besteden arbeid moeten worden aangewend tot opnieuw aanknoopen van banden met verschillende genootschappen, die door den oorlog verbroken zijn, terwijl ook de controleering van niet ontvangen afleveringen en de aanschaffing daarvan veel tijd en geld zal kosten. Bestuursvergadering op Maandag 20 Januari 1919. Aanwezig de besturende leden: W. H. A. van ALPHEN DE Veer, W. van BEMMELEN (voorzitter), G. F. J. Bury, C. BRAAK, B. G. Escuer, J. F. van Hoyrema, A. van Lira, H. J. van Lumet, S. Mars, A. L. J. Sunter (secretaris), L. van VUUREN, J. pe Wat, de gewone leden: S. L. Brue, L. J. Cur. van Es, J. C. Lamster, C. D pe LANGEN, J. Nreuwenuvyss, L, P. L. VAN DER Tas, J. G. H. pe Vooer, A. pe Waarr en de introducé’s: K. A. R. Bosscua, B. BRANDERHORST, E. E. CREUTZBERG, A. A. Huusnorr, L. S. A. M. von Römer P. pe Roo DE LA Fame, J. T. Tersuren en S. W. VISSER. - — 295 — Notulen, De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Ingekomen stukken. 1. Schrijven van den Heer J. Pu. CRAMER te Soerabaja d.d. 18 December "19 meldende het overlijden te Sidhoardjo van het lid der K. N, V. Dr. Cu G. CRAMER. 2. Schrijven van den Heer S. P. Suaerer dd. 28 December 718 waarbij deze Heer in verband met zijn a. s. vertrek naar Europa bedankt voor het lidmaatschapp der K. N, V. Nieuwe leden. Tot lid der K. N. V. worden benoemd: De Heer M. L. van Breemen arts, te Weltevreden, . Dr. Cu. Bernarp en Dr. J. J. B. Deuss, beiden van het Thee-proefstation te Buitenzorg. Verificatie-Commissie. De Voorzitter verzoekt daarop inge- volge artikel 16 van het Huish. Regl. de heeren Dr. B. G Escrerr en J. pe Wat als leden van de verificatie-commissie te willen optreden, welke beide heeren zich als zoodanig beschikbaar stellen. Mededeeling Dr. C. Braak. Hierop geeft de voorzitter het woord aan Dr. C. Braak voor zijn mededeeling over het bergklimaat van Java o.a. van Tosari. Deze mededeeling zal als afzonderlijk artikel in het Tijdschrift worden opgenomen. Nadat de spreker zijn mededeeling beeindigd heeft worden door sommige der aanwezigen nog eenige vragen gesteld en opmerkingen gemaakt. De Heer Escuer vraagt naar het verschil tusschen natte en droge mist. De spreker meent, dat men in het algemeen kan zeggen, dat de deeltjes in een natte mist toe-, in een droge mist afnemen in grootte. De Heer Brey, die van den spreker vernomen heeft, hoe het op het Dieng-plateau in den W. moesson betrekkelijk droog is, merkt op, dat dit plateau vergeleken bij andere IX 15k, — 996 — hoog-plateaux op hem den indruk gemaakt heeft buitengé- woon nat te zijn. De spreker merkt naar aanleiding hiervan op, dat lage regencijfers zeer goed mogelijk zijn bij veel en aanhoudende motregen, die den subjectieven indruk van groote vochtigheid geeft, en weinig zware regens. De Heer van Es vertelt, hoe hij op Timor in een vlakte, die beneden 400 M. hoogte gelegen was, des morgens vroeg zeer lage temperaturen, n.l. van 4°C. waarnam. Spreker wijst er naar aanleiding hiervan nog eens op, hoe langs een -helling de (door de uitstraling van den bodem) afgekoelde lucht naar beneden wegvloeit, terwijl op een plateau, maar vooral ook in een kom, de lucht staan blijft en dus dezelfde lucht steeds door afkoelt. De Heer Bosscma bevestigt dit nog eens aan de hand van een voorbeeld uit zijn ervaring. Hierop sluit de voorzitter na rondvraag de vergadering, Bestuursvergadering op Maandag 10 Februari 1919. Aanwezig de besturende leden: W. H. A. vAN ALPHEN DE Veer, W. van BEMMELEN (voorzitter), C. Braak, B. G. EscHER, L. Houwink, J. F. van Hoyrema, A. van Lg, S. Mars, H J. van Lumet, A. L. J. Suner (secretaris), L. van Vuuren en de gewone leden: S. L. Begue, P. F. K. FABER, H. ’s Jacos, J. C. Lamsrer, J. E. Lorn, H von STEIGER en L. P. L. van DER Tas. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden gelezen en. goedgekeurd. Ingekomen stukken. Schrijven van den Heer G. F. J. Buer, waarin deze heer onder dankbetuiging verklaart het besturend lidmaatschap der K. N. V. te aanvaardėn. — 227 — Nieuwe leden. Tot lid der K. N. V. worden daarop benoemd de Heeren: W. Sravaaarp te Batoe bij Malang, Dr. S. W. Visser Djamboelaan 26 Weltevreden en K. M. van WEEL Parkweg 40 Buitenzorg. Voorstel Dr. B. G. Escher. Hierna geeft de voorzitter het woord aan Dr. B. G. Escurr voor zijn voorstel betreffende het inrichten van de vergaderzaal. Naar aanleiding hiervan verzoekt de voorzitter de Heeren W. H. A. van ALPHEN DE Veer, Dr. J. Boerema en L. How zich in commissie te willen begeven om gegevens te verzamelen en een plan op te maken voor het aanbrengen in de kleine vergaderzaal van experimenteer tafels met leidingen voor electriciteit, gas en water. De voorzitter verzoekt den Heer HouwinNk als voorzitter van deze commissie te willen optreden. Voorts verzoekt de voorzitter den Heer Escurer een meer gedetailleerd plan te willen opmaken voor het aanbrengen van eenige goede schoolborden en van een inrichting voor het ophangen van kaarten, staten en graphieken. Voorstel van Vuuren. Hierna geeft de voorzitter het woord aan den Heer van Vuuren, die in verband met de samen- stelling van zijn Monographie over Celebes gaarne in een vergadering van de K. N. V. de zoögeographische en geologi- sche kwestie’s zou willen bespreken, die verband houden met de z.g. lijn van Warracr en met wat daar verder aan vast zit. Wordt besloten, dat de Heer van Vuuren deze kwestie op de volgende vergadering van de afdeeling tot het houden van voordrachten met debat zal inleiden en dat hij eerst zijn eigen inzichten betreffende dit vraagstuk op papier zal stellen, om ze de daarvoor in aanmerking komende leden der afdeeling van te voren toe te zenden. Mededeelingen van Lummel. Hierna krijgt de Heer van Lumen het woord. In de eerste plaats deelt de Heer vaN LummeL - namens den Heer V. J. van Marve mede, dat laatstgenoemde heer bereid is om voor een gecombineerde — 298 — vergadering van het K. Inst. van Ingen’. en de K.N. V. een voordracht met lichtbeelden te houden betreffende zijn rapport over W. Borneo. Ten tweede deelt de Heer van Lummen mede, hoe in de laatste vergadering van het Hoofdbestuur van het Ned. Ind. Nat. Wet. Congres de mogelijkheid besproken is van het onderbrengen bij of verbinden aan de K. N. V. van den eventueel door het eerste Ned. Ind. Nat. Wet. Congres op te richten Wetenschappelijken Raad voor Ned. Indië. De Heer VAN LUMMEL vraagt of het niet op den weg vande K. N. V. zou liggen, om hét Hoofdbestuur van het Ned. Ind. Nat. Wet. Congres van de zienswijze in deze der K. N. V. op de hoogte te brengen. De voorzitter merkt op, dat hij geen groot voorstander is van de voorgestelde combinatie, maar dat hij gaarne uit de boezem van de vereeniging een oplossing in deze tegemoet ziet. Alsnu ontspint zich een discussie, waaraan door vele aanwezigen wordt deelgenomen. Tot een resultaat komt men daarbij niet. De samensteller van deze notulen kreeg uit de discussie’s echter den indruk, dat. men over het algemeen van meening was, dat het de juiste weg in deze zou zijn, indien- het Hoofdbestuur van het Ned. Ind. Nat. Wet. Congres, of de commissie uit dat Hoofdbestuur, die de eventueele oprichting van den Wetenschappelijken Raad voorbereidt, zich tot de K.N. V. zou wenden, om te vernemen hoe deze over de bedoelde combinatie denkt. Mededeeling Dr. van Lummel. Thans geeft de voorzitter het woord aan den Heer van Lummen, die het correspon- deerende lid der K. N. V. Prof. Dr. Orro Fınscu wenscht te herdenken, Orro Finsou overleed den 31ster Januari 1917 te Brunswijk. Hij werd lid der K. N. V. den 19der Juli 1883. Na 1900 is zijn naam blijkbaar bij vergissing uit de lijst der correspondeerende leden van de K. N. V. weggevallen. Een „In memoriam” van Orro Fivscu van de hand van Dr. v. Lumen zal in het Tijdschrift opgenomen worden. a $95 — Mededeeling Dr. W. van Bemmelen. Hierna. neemt de voorzitter zelf het woord voor zijn mededeeling over de uitgebreidheid van het zichtbire heelal. Spreker begint met er aan te herinneren, hoe hij eenige jaren geleden een voordracht hield over het heela!, waarin hij opmerkte hoe men de diameter van het zichtbare heelal op eenige duizenden lichtjaren schatte. Op grond van ramingen van den Amerikaan SHapny mag men echter thans de diameter van het zichtbare heelal op eenige ‘honderdduizenden lichtjaren schatten. Smary ging uit van het gevonden verband tusschen de absolute lichtsterkte en de periode bij de Cepheiden en is gekomen tot een hypothese betreffende de gemiddelde absolute grootte der sterren van een globulaire sterrenhoop. Merkwaardig is het, dat de vorm van dit grootere heelal toch verband houdt met ons melkweg-stelsel. Ons zonnestelsel ligt sterk excentrisch. Nadat door verscheidene aanwezigen nog verdere inlich- tingen gevraagd en opmerkingen gemaakt zijn betreffende het door den spreker behandelde outeeyerD sluit de voor- zitter de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 10 Maart 1919. Aanwezig de besturende leden: W. H. A. van ALPHEN DE Veer, W. van BEMMELEN (voorzitter), J. BorREMA, C. BRAAK, M. H Damme, D Drost, B. G. Escuer, L. HOUWINK, A. VAN Lirn, S. Mars, A. L. J. Sunir (secretaris), W. Ta. DE VOGEL, H. W. Woupsrra, de gewone leden; S. L. BRUG, J. GERBER, D. Hussenine, H. ’s Jacos, G. W. Krewier DE JONGE, W. F. F. Oppgsooprg, L. P. L. van per Tas, R. G. VLEEMING, A. pe Waart en als introducé de Heer H. J. van GEUNS. — 230 — Notulen, De notulen betreffende de vorige vergadering van het bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Ingekomen stukken. 1°. Het eerste gedeelte van de ver- handeling van den Heer D. van Munem Dzn. over Licht en Zien Deze verhandeling wordt in handen gesteld van den voor- zitter, die mettertijd zijn oordeel over dit artikel aan de bestuursvergadering zal medededeelen; 2e, Eenige publicatie’s over draadlooze telegraphie ten geschenke aangeboden door het besturend lid F. A. JANSSEN VAN Raar. Mededeeling Dr. B. Q. Escher. Hierna geeft de voorzitter het woord aan Dr. B. G. Escmer voor zijn mededeeling over „Graphische voorstellingen”. Van deze mededeeling zal zoo mogelijk te gelegener tijd een kort verslag in een aanvulling op deze notulen gegeven worden. Mededeeling van Alphen de Veer. Hierop geeft de voor- zitter het woord aan den Heer van ALPHEN DE VEER voor diens mededeeling over een nieuw klinksysteem. Deze mededeeling heeft betrekking op een vinding van den Heer Spenkenink, waarbij gebruik gemaakt wordt van pennagels in plaats van de oude kopnagels. Het onderzoek naar de waarde van een klinkmethode omvat niet alleen het onderzoek naar de practische bruik- baarheid van die methode, maar ook betreffende hetgeen bij het klinken plaats vindt. Daartoe is niet alleen noodig de kennis van de elasticiteit van vloeiijzer bij gewone temperatuur, doch ook van de veranderingen, welke de elastische eigenschappen ondergaan bü hoogere temperaturen. Van belang zijn daarbij vooral de temperaturen van de ketelplaat tijdens het klinken en bij normalen stoomdruk. Bekend is nl. dat de rekbaarheid van vloeiijzer sterk daalt ook bij temperaturen gelegen ver beneden roodgloeihitte, — 231 — Uit een vertoond diagram blijkt op welke wijze de eigen- schappen van het materiaal veranderen, wanneer het rood- gloeiend geklonken, daarna afgekoeld en vervolgens weer tot + 200°C. verwarmd wordt, welke laatste temperatuur overeenkomt met een stoomdruk van 16 a!mospheeren. Het groote verschil tusschen het klinken met kop- en met pennagels is gelegen in het feit, dat men met den pennagel bij een veel lageren klinkdruk dichter werk ver- krijgt dan bij het gebruik van een kopnagel. _ De lagere klinkdruk heeft minder invloed op de eigen- schappen van het te klinken plaatmateriaal, waardoor één van de aanleidingen tot scheuren vervalt. Deze interessante mededeeling geeft aanleiding tot een vrij levendig debat, dat uitgelokt wordt door eenige opmer- kingen van den introducé, den Heer H. J. van Geuns, chef van den technischen dienst van de K. P. M. Mededeeling Dr. J. Boerema. Tenslotte geeft de voorzitter het woord aan Dr. J. Boerema, die eenige instrumenten demonstreert, door hem uitgedacht en vervaardigd en bestemd voor het onderzoek van den Kawah Idjèn. Het eerste instrument is een vernuftig uitgedachte bathyther- mograaf, die bestand is tegen den invloed van het warme en sterk zure water van den Kawah Idjèn. De bedoeling is, om met dit instrument de in 1916 door spreker en den Heer vaN BEMMELEN waargenomen merkwaardige tempera- tuur verdeeling in de Kawah Idjén verder na te gaan. In de tweede plaats demonstreert de Heer Boerema twee waterscheppers bestemd voor het verzamelen op verschil- lende diepten van watermonsters in den Kawah Idjèn. Ten laatste vertoont de Heer Borrema een toestel voor het meten van de uitstroomingssnelheid ` van gassen uit solfataren. — 232 — Bestuursvergadering op Maandag 14 April 1919. Aanwezig de besturende leden: W. van BEMMELEN (voor- zitter), G. F. J. Buoy, J. Boerema, L. Houwink, A. van LITH, S. Mars, J. H. G. Scuepsrs, A. L. J. Sunrer (secretaris), L. VAN vive J. pr Wat en de gewone leden: F. OrPeNoortH, S. W. Visser en R. G. VLEEMING. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden. Tot lid der K. N. V. worden daarop benoemd : Dr. O. pe Vries, Dir. Algemeen Rubber Proefstation, Buitenzorg, Dr. J. Cm. A. Vinx, Onderdirecteur der Volks- apotheek, Gang Boentoe 8, Weltevreden. De Heer van Vuuren vertoont daarop een schedel van een mannelijke babiroesa, het hertzwijn (Porcus babirussa) van Noord-Celebes. Naar aanleiding van de voordracht van den Heer van - Vuuren over de Lijn van Warvace, gehouden voor de afdeeling tot het houden voor voordrachten met debat, deelt de Heer van BeEMMELEN mede, dat de nieuwste bepaling met behulp van draadlooze telegraphie van het lengte verschil tusschen Washington en Parijs geen verschil gegeven heeft met het gemiddelde van vroegere bepalingen van dit lengte verschil. Deze lengte bepalingen geven dus geen steun aan de theorie van WEGENER betreffende het ontstaan der continenten. Hierna- brengt de voorzitter verslag uit over het eerste gedeelte van de verhandeling van den Heer D. van MULLEM Dzn. over Licht en Zien. Het oordeel van den voorzitter en van eenige andere daarvoor in aanmerking komende -m a besturende leden,- die de verhandeling van den Heer van MurveM doorgelezen hebben, luidt, dat het stuk geen weten- schappelijke waarde heeft. Den secretaris wordt opgedragen om in overleg met den voorzitter een korte beoordeeling van de verhandeling van den Heer van Munuem op te maken en die genoemden heer te doen toekomen. Alsnu geeft de voorzitter het woord aan den Heer S. Mars voor zijn mededeeling over nauwkeurigheid bij het logarithmisch rekenen in het bijzonder in de nautische astronomie. Daar over dit onderwerp een artikel van de hand van den spreker in het Natuurkundig Tijdschrift ver- schijnen zal kan hier ter plaatse gevoegelijk naar dit artikel verwezen worden. Na den Heer Mars komt aan het woord Dr. J. BoEREMA, die een en ander vertelt van het bezoek eind Maart j.l. door hem en Dr. S. W. Visser gebracht aan de Kawah Idjèn. Toen beide Heeren aan de Kawah Idjèn kwamen was juist een verhoogde werking ingetreden. Over de geheele opper- vlakte van de Kawah hadden opwellingen plaats van SO, Deze opwellingen waren het sterkst aan de randen van de Kawah en in het bijzonder bij de sluis. Terwijl de opper- vlakte temperatuur van het Kawah water vroeger + 18°C. had bedragen, bedroeg deze thans ruim 40°C. Bij de solfataren werd de uitstroomingssnelheid der gassen gemeten. Twee waarnemingen leverden voor deze snelheid respectievelijk 13 en 8 M. per seconde. De temperatuur van de gesmolten zwavel in de solfataren bleek + 210°C. te bedragen. Spreker vertoont een photo van de gasopwellingen van uit het kratermeer. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter hierop na rondvraag de vergadering. — 234 — Bestuursvergadering op Maandag 14 Juli 1919, Aanwezig de besturrende leden: W. H A. VAN ALPHEN DE Veer, W. vaN BeMMELEN (voorzitter), J. Boerema, C. BRAAK, B. G. Escrer, L. Houwing, H. J. van Lumet, J. F. A. Poor, A. L. J. Sunrer (secretaris) en J. pz Wau, de gewone leden: S. L. Brue, J. Gerber, W. F. F. Oprenoortu, S. W. Visser en als introducé Dr. J. ZWIERZYCKI. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Festuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden. Daarop worden benoemd tot lid der K. N. V.: Dr. K. W. DAMMERMAN, Chef Zoöl. Mus. en Lab., Buitenzorg, Dr. H. OG DersMan, Zoölog. ass. Visscherij-Station, de Heer M. W. Jos, istie en Dr. J. Zwierzycxt, Geoloog en Mijningenieur. Ingekomen stukken. 1°. Schrijven van den Gouv. Secr. van 11 April j.l. no. 965/[II B, waarin medegedeeld wordt, dat de in het schrijven van het Bestuur der K. N. V. van 9 Dec. '18 no. 1752 genoemde personen door tusschen- komst der betrokken Departementshoofden worden uitge- noodigd in de Commissie voor Vulcanologie zitting te nemen en dat de Regeering in beginsel bereid is verderen steun voor het nagestreefde doel te verleenen. go, Besluit van den G. G. van Ned.-Indië d.d. 3 Mei jl. no. 34, waarbij wordt goedgekeurd dat de door de K. N. V. aangevangen samenstelling van een algemeenen slipcatalogus wordt voortgezet door de Ver. tot Bevord. v/h Bibliotheek- wezen in Ned.-Indië. 3°, Schrijven van den Directeur der Gebouwen, waarbij voorgesteld wordt den architect VogELENzANG en den opzichter Ruemrev, die de herstellingswerken aan de gebouwen der Vereeniging tot stand brachten ieder een gratificatie toe te kennen van f 300.— — 290 = De vergadering gaat met dit- voorstel accoord, zoodat de Voorzitter den Penningmeester. verzoekt genoemde Heeren dit bedrag uit te keeren. 4°. Schrijven van het Basen ad lid A. van Lg, waarbij deze Heer mededeelt wegens tijdelijke afwezigheid genood- zaakt te zijn zijn mandaten als besturend lid en als lid van de Idjén-commissie neer te leggen. De voorzitter benoemt daarop de Heer L. van VUUREN. tot lid van de Idjèn-commissie inplaats van den Heer A. VAN LirTH. 5e, 6° en 7°. Schrijven van de besturende leden D. Drost en R. pe Kar en van het lid J. J. vaN LONKHUIJZEN, waarbij deze heeren mededeelen, dat zij wegens hun as. vertrek uit Indië voor het lidmaatschap der K. N. V. bedanken. Naar aanleiding van het bedanken van den Heer pr Kar verzoekt de voorzitter den secretaris den Heer vAN VUUREN hiervan op de hoogte te brengen alsmede van het feit, dat de voorstellen van de ‘lijdschrift-commissie nog bij den Heer DE Kar berusten. Ontvangst Natwurw. Congres. Alsnu wordt door den voor- zitter aan de orde gesteld de kwestie van het ontvangen door de K. N. V. van het Natuurw. Congres. Besloten wordt voor deze ontvangst voorloopig ongeveer f 500 uit te trekken. De voorzitter verzoekt voorts de heeren van ALPHEN DE VEER, van Lummen en Sumter de voorbereiding van deze ontvangst op zich te willen nemen. Centraal Natuurw. lichaam. Hierop komt aan de orde de bespreking van het schrijven van het Bestuur van het N.-I. Natuurw. Congres d.d. 25 Juni jl, no 109, bijlagen twee exemplaren van een gedrukte nota, betreffende de stichting eener centrale natuurwetenschappelijke instelling in Ned. Indië. De voorzitter zet den inhoud van dit schrijven en van de bijbehoorende nota nader uiteen. EN ` — 936 — Daarna ontspint zich een discussie waaraan vele aanwezigen deelnemen. Het blijkt dat de vergadering de wenschelijkheid van de stichting van een centraal natuurw. lichaam in Ned.-Indié wel beseft, voor de vraag op welke wijze een dergelijk lichaam tot stand gebracht zou moeten worden wordt echter geen bevredigende oplossing gevonden, De voorziiter tracht daarop na te gaan voor welke van de vier door het Bestuur van het Congres genoemde oplos- singen de vergadering het meeste voelt. Het blijkt dat: 2 der aanwezige besturende leden het meest gevoelen voor het hervormen van de K. N. V. tot bedoeld centraal natuurw. lichaam, 2 besturende leden het meest gevoelen voor een Bond van Vereenigingen, terwijl, 5 besturende leden geen der 4 door het Hoofdbestuur van het Congres aangegeven oplossingen willen aanraden en besturend lid blanco stemt. - Hierop formuleert de vergadering haar meening door het aannemen van de volgende motie: De K. N. V., gelezen het schrijven van het Bestuur van het Ned.-Ind. Natuurw. Congres d.d. 25 Juni j.l. no. 109, bijlagen 2, beseft de wenschelijkheid van de stichting van een centraal natuurwetenschappelijk lichaam in Ned.-Indië, gevoelt zich echter niet in staat reeds thans een oordeel te vellen over de wijze, waarop dit lichaam tot stand gebracht zou moeten worden. De voorzitter verzoekt daarop den secretaris deze motie op de in voornoemd schrijven van het congres-bestuur bedoelde vergadering op 1 Augustus a.s. ter kennis van dit Bestuur te willen brengen. f Mededeeling Dr.C. Braak. Alsnu geeft de voorzitter het woord aan Dr. C. Braak voor zijn demonstratie van stereophoto’s van de vegetatie der hoogvlakten van Java. Spreker geeft aan de hand van deze stereophoto’s een korte beschouwing over het veelvuldig voorkomen van kale grasvelden op de = 297 — hoogvlakten. Hij schrijft het ontbreken van bosch op deze plaatsen, in tegenstelling met de sterkere begroeiing van de berghellingen, voornamelijk toe aan twee oorzaken, te weten a. de nachtvorsten, die op hooggelegen vlakke terreinen in zeer droge jaren de jonge boomvegetatie kunnen dooden, b. de grootere droogte van den bodem op de vlakke deelen, waardoor het uitbreken van boschbranden aldaar gemak- kelijker plaats vindt dan op de hellingen. Als voorbeeld van a. wordt aangehaald het afsterven van een groot deel van het edelweiss op den voormaligen krater- bodem van den Pangerango in het droge jaar 1914. Als voorbeeld van b. noemt spreker de brand, die eveneens in 1914 de geheele vegetatie op den aloen-aloen van den Gedeh in de asch legde, terwijl het bosch op de binnen-helling zoo goed als geheel gespaard bleef. Spreker merkt ten slotte nog op, dat de vegetatie ver- schillen tusschen O.- en W.-Java naar zijne meening grooten- deels moeten worden toegeschreven, niet aan de verschillen in de gemiddelden van regenval en vochtigheid, maar aan den invloed der abnormaal droge jaren, welke invloed zich in O.-Java zooveel sterker zal doen gevoelen dan in W.-Java. Spreker stelt tenslotte met nadruk op den voorgrond, dat hij geheel leek is op het gebied der botanische physiologie, waardoor het natuurlijk zeer goed mogelijk zou kunnen zijn, dat de beteekenis voor de planten van de verschillende uitwendige meteorologische factoren door hem niet op hare juiste waarde geschat wordt. = 939 — Bestuursvergadering op Maandag 1 Augustus 1919. Aanwezig de besturende leden: W. van BEMMELEN (voor- zitter), J. Boerema, C. Braak, B. G. Escuer, M. P. L. G. Hansen, L. Houwink, G. L. L. Kemmeruine, H. J. van LUMMEL en A. L. J. Sunter (secretaris) en de gewone leden: H. C. DersMaN, M. W. Jumus, J. E. Lorm, J. NIEUWENHUIJSE, W. F. F. OprenoortH. S. W. Visser en J. ZwIrERZYCKI. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden. Daarna worden benoemd tot lid der K. N. V.: de Heeren E. M. CARPENTIER ALTING, J. A. M. van HASSELT, Dr. E. C. Jur, Morr, H. STREEFKERK en C. BARON pe Vos VAN STEENWIJK. Ingekomen stukken. 1°. Een tot den Voorzitter der K. N. V. gericht schrijven van 6 Juni j.l. van den Heer D. vAN Muruem met als bijlage een tot de Kon. Nat. Ver. gericht schrijven van denzelfden Heer d.d. "30 Mei jl, een en ander in antwoord op dezerzijds schrijven van 27 Mei j.l. (cf. notulen betreffende de Vergadering van het Bestuur van Maandag 14 April j.l.) Beide geschriften van den Heer van Motte worden door den voorzitter ter beoordeeling gegeven aan Dr. J. Borrema en Dr. C. BRAAK. 2°, Schrijven ‘van de Directie van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen d.d. 5 Augustus j.l. no. 444. In dit schrijven, dat ook verzonden werd aan het Kon. Instituut van Ingenieurs, aan de Ver. tot Bevord. der Gen. Wetenschappen en aan de Juristen Vereeniging, werd ver- zocht om één afgevaardigde te zenden, die met 4 leden van — 239 — het Bataviaasch Genootschap en met telkens één afgevaar- digde van ieder der drie voornoemde vereenigingen zitting zou nemen in een commissie, welke commissie zich in hoofd- zaak zou moeten bezighouden met de vraag óp welke wijze bevorderd zou kunnen worden, dat hier te lande inrichtingen van Hooger Onderwijs ook buiten hare muren zouden bijdragen tot ontplooiing van het in de Indische samenleving aanwezige intellect. ` Bij de bespreking van dit schrijven blijkt, dat, waar de K. N. V. nog niet tot een gevestigde opinie gekomen is in zake de al of niet wenschelijkheid van het na reeds invoeren van hooger vakonderwijs en/of van universitair onderwijs hier te lande, zij zich moeilijk met de veel verder strekkende voornoemde vraag kan bezighouden. Men meent over het algemeen, dat de omstandigheid, dat de invoering van technisch hooger onderwijs hier te lande reeds een fcit geworden is, geen invloed op de RE in deze van de K. N. V. behoeft uit te oefenen. In de tweede plaats gaan er stemmen op, die bezwaar maken tegen de door het Bat. Gen. voorgestelde samen- stelling der commissie, waarin naast 4 vertegenwoordigers van het Bat. Gen. slechts één vertegenwoordiger der K. N. V. en é3n vertegenwoordiger van elk der drie andere voor- noemde vereenigingen zitting zou nemen, en waarin boven- dien de natuurwetenschappen zoo zwak vertegenwoordigd zouden zijn, Ten slotte meent men ook dat het, in verband met de mogelijkheid van de oprichting van een Centraal Natuur- wetenschappelijk Lichaam ter gelegenheid van het as. rsté Ned. Ind. Natuurw. Congres, althans wat de natuur- wetenschappen betreft minder gewenscht ‘zou zijn thans medewerking te verleenen voor het tot stand-komen van een commissie als bedoeld in het schrijven van het Bat. Genootschap. Den secretaris wordt opgedragen den brief van het Bat. Gen. in den geest der gevoerde besprekingen te beantwoorden. a 940 — nes Ons Steg van bet Dd Dr. L. M. R. Rurren, waarin deze heer aanbiedt nog een zuiver geologische voordracht over Ceram te houden voor een gecombineerde vergadering van de K. N. V. en van de Mijnbouwkundige afdeeling van het Kon. Inst, van Ingenieurs. Wordt besloten den Heer Rurren te schrijven dat gaarne op dit aanbod wordt ingegaan. De secretaris deelt daarop mede hoe door hem de motie, neergelegd in de notulen betreffende de vergadering van het Bestuur van Maandag 14 Juli j.l., ter kennis van het Bestuur van het Ned.-Ind. Natuurw. Congres gebracht is op de Vergadering van laatstgenoemd bestuur en van de afgevaar- digden van verschillende vereenigingen op 1 Augustus j.l. Hij knoopt hieraan vast de mededeeling, dat op laatstge- noemde vergadering door het Bestuur van het Ned. Ind. Natuurw. Congres besloten is, om aan het Congres voor te stellen de instelling van een voorloopige wetenschappelijke raad, die voor de wetenschappelijke samenwerking tusschen diverse vereenigingen en onderzoekers zou zorgdragen en waaraan de verdere opbouw van een Centraal Wetenschap- pelijk Lichaam zou worden overgelaten. Cliché’s. De redacteur brengt thans ter sprake de vraag of aan schrijvers, die in het Natuurkundig Tijdschrift publiceeren, de bij hun artikel behoorende cliché’s, die uit den aard der zaak het eigendom der vereeniging zijn, kunnen worden afgestaan. Daar een afdoende algemeene regeling in deze slechts na kennisneming der auteurswet mogelijk zou zijn, wordt besloten voorloopig de beslissing in dergelijke aangelegen- heden aan den redacteur te laten. Statuten-wijziging. De secretaris brengt thans op verzoek van den voorzitter ter sprake de statuten-wijziging, welke werd goedgekeurd op de algemeene vergadering van 15 April 1918, op welke vergadering behalve de voorzitter en dy) -a de secretaris, twee besturende leden en één gewoon lid aanwezig waren. Deze vergadering droeg de verdere afwik- keling van deze kwestie op aan het dagelijksch bestuur en gaf dit vergunning ter verkrijging van goedkeuring de even- tueel noodige wijzigingen aan te brengen, In verband met een aantal bezwaren, welke gevoeld werden door den vorigen en door den tegenwoordigen secretaris, werd tot nu toe echter nog geen goedkeuring op deze statuten-wijziging aangevraagd. De secretaris zou met het aanvragen van bedoelde goed- keuring in elk geval willen wachten tot na het a.s. Ned.-Ind. Natuurw. Congres, waarvan sommige besluiten misschien van invloed zouden kunnen zijn op de kwestie van de statuten-wijziging der K. N. V. De voorzitter vraagt of de vergadering zich in deze wil uitspreken. De vergadering meent dit niet te kunnen doen, zoodat deze aangelegenheid ook verder weer aan het ‘dagelijksch bestuur wordt overgelaten. Mededeeling Escher. Alsnu geeft de voorzitter het woord aan den Heer Escuer voor zijn mededeeling over Suess — DE MARGERIE „La face de la terre”. Spreker deelt mede, hoe voor eenige jaren het laatste deel verscheen van het werk van E. Surss: „das Antlitz der Erde’. Voor eenigen tijd ontving spreker ook het laatste deel van de Fransche vertaling, door E. pr MARGERIE en talrijke medewerkers bezorgd. Spreker meende, dat dit werk wel besproken mocht worden in een vereeniging, die niet uitsluitend uit geologen, maar uit beoefenaars van de meest uiteenloopende takken der natuur wetenschappen bestaat. De voor de geologen meest waardevolle syntheses van SUEsS laat spreker vrijwel buiten bespreking. Enkele hoofdstukken, zooals dat over den zondvloed en dat betreffende den tempel van Serapis bij Puzzuoli worden uitvoeriger besproken. Overigens wordt meer op de eigenaardige en geniale wijze van behandeling van de stof gewezen en op de groote LXXIX 16, = 949 … thoeilijkheden, die zich bij de bestudeering van het meester- werk van Surss voordoen. De Fransche uitgave is voorzien van talrijke kaarten en profielen, die Suess zelf achterwege liet en bovendien van een volledige verwijzing naar de geologische literatuur betreffende de door Suess behandelde landstreken en vraag- stukken. Daardoor is het werk van Suess binnen het bereik gekomen van elken geoloog, die zich met regionaal-geologische vraagstukken moet bezighouden. Ten slotte wijst spreker op het voorwoord in de Fransche uitgave van Suess van MarceL BerrRAND en op de ontroerend schoone epiloog in diezelfde uitgave van PIERRE TERMIER, welke epiloog op uitstekende wijze, bij een eenvoudige maar verheven woordenkeus de beteekenis en het karakter van het werk van Surss en ook van dat van pr Maraerie doet uitkomen. Deze epiloog toont wel aan, dat de schepper van een dergelijk werk zelfs gedurende den oorlog het opkomen van eenig gevoel van nationaliteitsverschil bij hoogstaande vakgenooten tot een onmogelijkheid maakt. Bij de discussie naar aanleiding van deze mededeeling doet de Heer KemmeRLING nog uitkomen hoe de groote ver- dienste van Stress gelegen is in het feit, dat hij zijn geologische beschouwingen niet beperkt heeft tot Europa, maar die ook heeft uitgestrekt over Azië en over de geheele verdere aarde, waardoor hij het verband tusschen de ver- schillende geologische verschijnselen, die op de aarde worden waargenomen deed uitkomen en uit een groot feitenmateriaal een aantal algemeene geologische begrippen opbouwde. Daar de Heer van LummeL verhinderd is zijne mededeeling hedenavond te doen vertoont de Heer van BeMMELEN thans eenige photo’s van den Kloet na de uitbarsting, welke photo's vervaar- digd zijn door Dr. D. G. Murper van het Sanatorium Ngamplang. Hierop vertelt de Heer Soup nog met een enkel woord, hoe door de H.H. Docters VAN LEEUWEN en BARTELS en door hem eind April j.l. tijdens een bezoek aan Krakatau — 243 — én aan Verlaten eiland werd waargenomen, dat de zich relatief zeer diep naar binnen uitstrekkende baai, welke. volgens de „kaart van den-Topograpischen Dienst van 1908 aangetroffen werd in de noordelijke helft van de O. kust van Verlaten „eiland, thans ook aan de O. zijde geheel van de zee is afgesloten en daarvan gescheiden wordt door een landstrook van 250 à 300 M. breedte, die geheel met een jong tjemara- bosch begroeid is. De oorspronkelijk naar de O. zijde open baai is daardoor een binnenzeetje geworden, dat in het W. door den weinig breeden, maar vrij hoogen strandwal van de zee gescheiden wordt en dat ook overigens nergens meer met de zee in verbinding staat. _ In dit binnenzeetje, dat aan den W. kant tot dicht bij den strandwal bijna overal 3 vâam en 1 voet diepisen waarvan het water in April een zoutgehalte had van 22,8% aan “de opp. tot 24,5°/oo bij den bodem, zijn een aantal zeedieren ‚in leven gebleven, Zoo is de bodem van het meertje in het ondiepe gedeelte bedekt met een groot aantal vertegen- woordigers van een wormvormige Holothurie (Chondrocloea aspera Sluiter) en van een zeester (Luidia maculata MÜLLER et TROSCHEL). Drie soorten van zeevisschen kon spreker in het meertje laten vangen (Gerres filamentosus C. V., Gerres abbreviatus Blkr. en Equula ensifera C. V.), terwijl duidelijk een groote tongkol (tonijn) werd gezien, die op de kleinere visschen jacht maakte. Ook vond spreker nog in enkele 80 tot 165 c.M. diepe gedeelten van het binnenzeetje groote hoeveelheden van het tot de familie van de kikkerbeetachtigen behoorend waterplantje Halophila ovalis Hooker, dat tot nu toe nog slechts eenmaal in onzen archipel was aangetroffen. Nadat Dr. Escuer nog eenige inlichtingen heeft gegeven betreffende de tijdens zijn bezoek aan Krakatau in het bekken verrichte loodingen sluit de voorzitter na rondvraag de vergadering. — 244 — Bestuursvergadering op Maandag 8 September 1919. : Aanwezig de besturende leden: W. H. A. van ALPHEN DE Veer, W. vaN BEMMELEN (voorzitter), J. Beorema, C. BRAAK, RB G. Esoner, M. P. L. G. Hansen, L. Houwrnx, Z. KAMERÉING, G. L. L. KemmerLiNe, H. J. van LUMMEL, J. F. A. Poon, A. L. J. Sunir (secretaris), de gewone leden: S. L. Brue, E. M. CARPENTIER ArurinG, H. C. DELSMAN, J. C. LAMSTER, J. Zwrerzycki en als introducé de Heer L. F. van GENT. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het bestuur worden voorgelezen en, nadat op aanwijzing van den Heer Hansen een correctie is aangebracht, goed- gekeurd. Nieuwe leden. Daarop worden benoemd tot lid der K. N. V Dr. J. HELLEMANS, J. C. A. KEUKENMEESTER, A. W. NAUDIN TEN Carr, L. mp Roos, J. Scmmurzer, J. G. E. G. Voûre en W. F. Wincxen. Van de Heeren A. J. Drsxsrra en Dr. J. 6. KONINGSBERGER is bericht ontvangen, dat zij naar aanleiding van hun a.s. vertrek naar Europa voor het lidmaatschap der K. N. V. bedanken. Dr. Z.. Kamertina, die gedurende zijn verblijf in Amerika en Europa lid der K. N. V. geblevem is, wordt automatisch weer besturend lid. Hierna doet de voorzitter voorlontig van een door hem opgemaakt concept-schrijven aan den Heer D. van Murrem te Weltevreden, in antwoord op diens tot de K. N. V. gericht schrijven 30 Mei j.l. . De vergadering gaat met. een en ander accoord, waarna den secretaris wordt opgedragen den-Heer van MULLEM een schrijven overeenkomstig het door den voorzitter opgemaakte concept te doen toekomen — ĝib — Alsnu wordt naar aanleiding van het a.s. vertrek naar Europa van Dr. J. Bofrema overgegaan tot de verkiezing van een nieuwen redacteur. De voorzitter deelt mede, dat de Heer Braak bereid is gevonden om het redacteurschap wederom op zich te nemen. Dr. Kemmeruine is er voor om tegelijk met de benoeming van een nieuwen redacteur over te gaan tot het instellen van een redactie-commissie. De Heer Escuer stelt voor om eerst een nieuwen redacteur te benoemen en pas daarna de kwestie van een redactie- commissie in behandeling te nemen. De Heer Sunrer wil de vroegere redacteurs de Heeren Braak en BoeRrrMaA vragen of zij gedurende hun redacteur- schap wel eens voor bezwaren gestaan hebben, die naar hun meening door de instelling van een redactie-commissie ondervangen zouden kunnen worden. De voorzitter meent dat de besturende leden te zamen de beste redactie- commissie vormen, die zoo noodig geraadpleegd kan worden en in de praktijk ook al meer dan eens als zoodanig geraadpleegd is. Alsnu wordt Dr. C. Braak bij acclamatie benoemd tot redacteur van het Tijdschrift. De voorzitter bedankt daarop den Heer Boerka voor wat door hem als redacteur van het Tijdschrift voor de Vereeniging gedaan is. aarna deelt de Heer Braak mede, hoe door hem gedu- rende zijn vorig redacteurschap zeker nooit de behoefte aan een redactie-commissie gevoeld is. Ook brengt Dr. Braak nog in herrinnering hoe omstreeks 1909, speciaal met het oog op het Bijblad, een redactie- commissie benoemd is, die er dus eigenlijk nog is, al is ze dan ook wat de praktijk aangaat zeer kort na haar instelling weer ter ziele gegaan. Zi. bestaat er dan ook op het oogenblik geen enkele aanleiding voor het benoemen van een nieuwe redactie-commissie. Daarop wordt door den Heer Kemmernina cS volgende motie yoorgesteld: — 246 — „De vergadering spreekt de wenschelijkheid uit van het door „den redacteur geregeld kennis geven aan het Dagelijksch Be- „Stuur van het inkomen van artikels voor het Natuurkundig Tijd- „schrift en van het al dan niet opnemen daarin van die artikels”. Uitgebracht worden 11 stemmen, waarvan 5 voor deze motie, 4 er tegen en 2 blanco. Hoewel de motie dus niet aangenomen is, daar er geen volstrekte meerderheid vóór is, zal de Redacteur toch gaarne met de in de motie uitgedrukte wensch van sommige besturende leden rekening houden. Hierop deelt de voorzitter nog mede, dat op het a.s. Natuurw. Congres door het Congres Bestuur voorgesteld zal worden om de Congres Vereeniging nader aan de Kon, Nat. Ver. te binden resp. bij haar onder te brengen. Hij vertrouwt dat de Kon. Nat. Ver. hiertegen geen bezwaar zal hebben. Alsnu geeft de voorzitter het woord aan Dr. KEMMERLING voor zijn mededeeling over de geomorphologie van den Kloet. Spreker vertoont eerst nog een photo van den Goenoeng Kloet, genomen na de jongste uitbarsting. De kraterbodem, die op bedoelde photo te zien is, is thans totaal droog. Spreker. wijst er op, dat het niet onmogelijk is, dat de krater- bodem thans ook droog zal blijven. Iets dergelijks ge- schiedde met den krater van den Goenoeng Sorik Merapi op Sumatra na de uitbarsting van 1892. ` Hierna vestigt spreker de aandacht op het artikel van den Heer Escuer voorkomende in deel LXXIX afl. 1 van het Natuurkundig Tijdschrift en getiteld: „De Kloet van een geomorphologisch standpunt beschouwd”. Na een kleine uitweiding over de toepassing van de geomorphologische deductieve beschouwingswijze van Davis, wijst spreker er op, hoe de Heer Escuex de in vergelijking met de meeste andere vulkanen van Java zeer flauwe hellingen van den voet van den Goenoeng Kloet verklaren wil door aan te nemen, dat de Goenoeng Kloet reeds gedurende duizenden jaren zijn voet heeft opgebouwd door uitbarstingen, die vergezeld gingen van modderstroomen of lahar’s. — 247 — ios a meent daarentegen: i ‘dat de lahar’s geen materiaal van de SCH zelf mee-. voeren, maar wel al het reeds aanwezige losse materiaal, dat ze op hun weg ontmoeten; dat de lahar’s te weinig frequent zijn en dat de opeen- volgende lahar’s te veel in richting verschillen, dan dat men een groote aanslibbing van den vulkaanvoet door de lahar’s zou mogen aannemen; dat de ervaring van den dienst der Irrigatie in Kediri geleerd heeft, dat de aanslibbing van den Kloet-voet in hoofdzaak het gevolg is van de in den W. moesson optredende bandjir’s, die op den duur al het materiaal, dat zich tijdens: een eruptie in de ravijnen opgehoopt heeft, naar den vulkaanvoet transporteeren. Vele jaren na een eruptie bevat het bandjirwater soms nog veel meer slib dan de lahar’s die bij een eruptie naar beneden komen. Spreker is dan ook van meening, dat men het kratermeer niet noodig heeft om de flauwe helling van den Kloet-voet te verklaren. ‘Naar aanleiding van deze mededeeling van den Heer KemmeRLING merkt de Heer Escuer op dat, hoewel hij door de critiek van den Heer Kemmeriine overvallen en dus geheel onvoorbereid ís, hij toch wil trachten den Heer KEMMERLING te antwoorden. Wat de kwestie van de W. moesson bandjir’s betreft, zoo wijst de Heer Escuer er op, dat deze factor toch zeker ook op zoo goed als alle andere vulkanen van Java inwerkt. Hierop antwoordt de Heer Kemmeruine, dat bij de kwestie van het effect van de W. moesson bandjir’s ook de morphologie van den kratertop een belangrijke factor voorstelt. De top. van den Goenoeng Kloet vertoont de sporen van herhaalde kratermond-verplaatsingen in den vorm van reeds gedeel- telijk vernielde en dus geopende caldera’s. Het eruptie- materiaal, dat in deze caldera’s opgehoopt is, wordt door den regen naar de ravijnen gespoeld, waarin het door de bandjir’s bo £ o 30, — 248 — naar de vlakte getransporteerd wordt. Heeft men een gesloten caldera, zooals b.v. bij den Tengger, dan zal iets ` dergelijks niet plaats vinden. Evenmin bij steile vulkanen, waarbij de krater-radius klein is vergeleken bij den vulkaan- voet-radius. Verscheidene aanwezigen nemen alsnu deel aan het debat tus- schen beideheeren zonder dat dit echter tot een resultaat leidt. Hierna geeft de voorzitter het woord aan den Heer van ALPHEN DE VEER voor zijn mededeeling over Obsidiaan en puimsteen. Op verzoek van Dr. Escmer herhaalde spreker proeven, genomen door ALBERT Brun (Recherches sur Vexhalaison vulcanique) met obsidiaan van Krakatau. BruN bepaalde de temperatuur, waarbij verschillende vulcanische glassoorten in puimsteen overgaan en die hij de explosie-temperatuur noemde. Spreker wijst er op, hoe van een eigenlijke explosie geen sprake is, daar geen ontleding van een endotherme verbinding plaats vindt. In het vulcani- sche glas zijn gassen in oplossing, die bij verhitting bij een bepaalde temperatuur ontwijken, waardoor het puimsteen of glasschuim onstaat. Voor obsidiaan van Krakatau zijn deze gassen volgens Brun: Cl, HCI, S02, CO2, O2, CO en N2 terwijl de z.g. explosie temperatuur door Brun bepaald werd deeg + 880°C, Spreker critiseert de afleiding door Brun van den drak, die bij de z.g. explosie optreedt. Een door Brun becijferd voorbeeld zou op een druk van 6200 atmospheeren wijzen, terwijl spreker langs een anderen weg slechts tot een druk van 7,4 atmospheeren komt. Bij de proeven door spreker genomen ies de tempe- raturen bepaald met een pyrometer van le Chatelier, De verhitting van het obsidiaan vond plaats in een verticale gasoven. Bij achtereenvolgens genomen proeven ging obsidiaan van Krakatau over in puimsteen bij 895, 870 en 1000°C. Bij 1170°C smolt de egen weer gedeeltelijk en zakte daardoor ineen, — 249 — Ken tweede reeks proeven werd door spreker genomen met de zg. peksteen (VERBEEK) of microlithisch ontglaasd glas (Escuer) van Krakatau. Bij verhitting tot 920°C. trad geen merkbare verandering op. Bij 1250 en 1350°C. ontstond een zwart poreus gesteente, dat bij 1410°C. weer begon te smelten en ineen zakte. Ten slotte werd een dichtgeknepen gasbuis gedemon- streerd, die met stukjes obsidiaan gevuld en in een smidsvuur verhit was. Daarbij was de naad van de gasbuis plaatselijk opengebarsten terwijl door de aldus gevormde opening een vijgvormige puimsteen massa naar buiten getreden was. Een herhaling van deze proef ter vergadering gelukte slechts gedeeltelijk, daar de daarbij gebruikte soldeerlamp te " weinig hitte leverde. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter bier na rondvraag de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag O October 1919. Aanwezig de besturende leden: W. van BEMMELEN (voor- zitter), W. M. Doctres van LEEUWEN, L. Houwink, Z. KAMER- LING, J. C. A. Keukenmeester, H. J. van Lumet, A. L.J. SUNIER (secretaris), L. van Vuuren, J. pe Wat en de gewone leden: E. M. Carpentier ALTING, H, C. DELSMAN, J. C. Lamster en S. W. Visser. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering ` van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden. Tot lid der K. N. V. worden daarop benoemd: L. F. van Gent, Majoor v/d Topogr. Dienst, A. B. F. A. PoNpManN, arts, onderdirecteur Inst. Pasteur, Dr. J. Sur, bacterioloog b/d B. G. D., C. Ta. Warre, ass. lab. voor agrogeol. en grondonderzoek, Tjikeumeuh 74, Buitenzorg. —i 250. — Bedankt. Daarop deelt de secretaris mede, dat voor het lidmaatschap der K. N. V. bedankt hebben: de H.H. M. L. van Breemen, N. HEINZELMANN en E. E. W.P ScHRODER. Dankbetuigingen. Hierop neemt de voorzitter het woord om namens de K. N. V. dank te brengen: in de eerste plaats aan de besturende leden der K. N. V met name de H.H. van Lummen en van Vuuren, die zich als leden van het Congres-bestuur zoo verdienstelijk gemaakt hebben ten opzichte van het zoozeer geslaagde E. N-I. Natuurw. Congres, waartoe het initiatief van de K. N. V. was uitgegaan; in de tweede plaats aan de H.H. uit het bestuur der K. N. V., die de ontvangst van het Congres door de K. N. V. op Donderdag 2 October jl. hebben voorbereid; in de derde plaats aan den Heer W. H. A. van ALPHEN DÉ Veer, die sedert de vorige vergadering van het Bestuur plotseling met verlof naar Holland moest vertrekken, in verband waarmede bij het penningmeesterschap der K. N. V. onverwachts moest neerleggen. Door de goede zorgen van den Heer van ALPHEN DE VEER was echter reeds het nieuwe lid -der K. N. V., de Heer J. ©. A. KEUKENMEESTER, bereid gevonden het penning- meesterschap op zich te nemen. 5 De voorzitter stelt dus voor den Heer KEUKENMEEsTEn eerst tot besturend lid en daarna tot penningmeester te benoemen. Aan de beide criteria voor een benoeming tot besturend lid is ook in dit geval voldaan, daar de Heer KEUKENMEESTER ingenieur is en daar hij door het feit dat hij bereid is het penningmeesterschap op zich te nemen zeker voldoende blijk van belangstelling voor de K. N. V. gegeven heeft. Hierop wordt de Heer J. C. T KEUKENMEESTER bij SC matie tot besturend lid en tot penningmeester der K. N. V, benoemd. .. — 251 — Rekest Krakatau. Alsnu leest de secretaris voor een door hem opgemaakt rekest aan Z. E. den G.-G. betreffende de door den Directeur der B. O. W. ontworpen bedrijfsvorm voor de puimsteen-concessies van den Heer J. HANDL op Krakatau. De vergadering kan zich met dit rekest vereenigen. Na eenige discussie wordt het dagelijksch bestuur opgedragen dit rekest aan zijne Exc. den G.-G. in te dienen. Voorts verzoekt de vergadering het dagelijksch bestuur afschriften van dit rekest te doen toekomen aan de daarvoor in aan- merking komende groote wetenschappelijke instellingen in Nederland en in het Buitenland, zooals de Kon. Acad. van Wetenschappen, het Aardrijksk. Genootschap, het Kolon. Instituut, de Treub Mi, Het Genootschap voor Mijnbouw- kunde en Geologie voor Nederl. en zijne Koloniën, de Academie des Sciences, the Royal Society, the Nation. Academy (U.S. A.), de Schweiz. Naturf. Gesellschaft enz. Congres- Vereeniging. Daarna deelt de Heer van LUMMEL als secretaris van het E. N-I. Nat. W. Congres nog mede, dat op de laatste algemeene vergadering van het E. N.-I. Nat. W. Congres de wenschelijkheid erkend is van het onder- brengen van de Congres-Vereeniging bij de Kon. Nat. Ver. en dat naar aanleiding hiervan het nieuwe Congres bestuur is opgedragen de wijze waarop dit zou moeten geschieden nader uit te werken. Publicatie’s Idjen Commissie. Tenslotte komen nog ter sprake de publicatie's der Idien Commissie. Besloten wordt van deze publicatie’s 100 exemplaren, verkrijgbaar tegen halve prijs, voor de leden der K. N. V. te reserveeren. Mededeeling van Lummel. Hierop geeft de voorzitter het woord aan den Heer van LiummeL voor zijne mededeeling over bibliographische kaarten. Spreker demonstreert de wijze _ van samenstelling en het gebruik van de door hem in samen- werking met den Heer van Vuuren vervaardigde bibliogra- — 252 — phische kaart betreffende het geologisch onderzoek van Nederlandsch-Indié. Door een aantal aanwezigen wordt gebruik gemaakt van de gelegenheid tot het vragen van nadere inlichtingen na afloop dezer demonstratie. Mededeeling Visser. Na den Heer van Lumen krijgt de Heer Visser het woord voor zijn mededeeling over de aardbe- ving van 25 April j.l. Deze aardbeving, die plaats had in den nacht van 24 op 25 April jl. en die ook te Batavia gevoeld werd, onderscheidde zich doordat zij verschillende interessante opteekeningen naliet. Zoo registreerde Malabar 28 schokken, terwijl in de magnetogrammen van Buitenzorg 12 schokken werden opgeteekend. Een plaatsbepaling was mogelijk, die zeer goed klopte met de diverse gegevens en berekeningen. Spreker demonstreert tenslotte verschillende op deze aardbeving betrekking hebbende seismo- en magnetogrammen. 