Geschiedenis van het buddhisme in Indië
Overgenomen uit Hardy M. of B. 261. DE BUDDHA, monster gaf te kennen dat hij zulk een belofte, in nood afgelegd, wantrouwde en vooruitzag dat de koning, eenmaal goed en wel in zijn stad teruggekeerd, zou vergeten wat hij nu op zich nam. Als de koning echter plechtig verzekerde dat het hem ernst was en verklaarde dat de demon hem vrij uit het paleis zou mogen weghalen zodra hij zijn gelofte ontrouw werd, liet het monster hem met vrede. De vorst kwam in zijn stad terug en ontbood onmiddellijk zijn minister om deze mede te delen wat er gebeurd was. De getrouwe staatsdienaar beloofde zijn best te doen om het euvel zo veel als mogelijk te verhelpen en begon met de ter dood veroordeelde moordenaars het eerst eraan te wagen. Hij verzekerde hun algehele kwijtschelding van straf, bij-alouden zij bereid waren een schotel met rijst naar den bewusten banaanboom te brengen. De moordenaars grepen dit middel om, zooals zij hoopten, vrij te komen, gretig aan, doch vonden alle bij den boom hunnen dood. Een gelijk voorstel werd er toen gedaan aan en aangenomen door de gevangenen dieven. Ook deze moesten het met den dood bekoopen. Toen de gevangenissen ledig waren, werden onschuldige personen onder valsche voorwendsels veroordeeld en tot dezelfde proefneming gedoemd. Als ook dit niet baatte, werden de oudere lieden van huis tot huis opgelicht en als slachtoffers aan het monster overgeleverd. Ten gevolge van de klachten die hierover bij de ingezedelen rezen, ging de minister er toe over, de kinderen ten offer te brengen. Zoo gingen er twaalf jaren voorbij. Alle kinderen waren weg, hetzij dood of met hun ouders naar andere landen gevlucht, zodat alleen het zoontje des konings overbleef. En de vorst, liever dan zichzelf op te offeren, besloot zijn enig kind prijs te geven. In den vroegen ochtend zag de Buddha met zijn alziend oog dat het knaapje, wegens verdiensten in een vorig bestaan, rijp was voor den derde graad van heiligmaking, en de menschenvreter voor den laagsten. Om nu het dreigende ongeval te verhoeden, begaf hij zich naar het verblijf van het monster, dat 30 uur van Jetawana verwijderd was. Op de vraag van den poortwachter, Gardabha, wat hij daar zoo vroeg kwam doen, antwoordde hij, gekomen te zijn om een tijd lang in ’t verblijf van den boozenvreter te vertoeven. De poortwachter ried hem dit ten sterkste af, aangezien zijn heer zeer wreed was, en achtte het in allen gevalle raadzaam eerst naar 't Sneeuwgebergte te gaan, om zijn heer, die zich nu daar ophield, bericht te geven. De man deed zulks en de Buddha zette zich op den troon. DE BUDDHA. Onder tussenzetter deed de trouwe knecht verslag aan zijn meester, die woedend werd. Toevallig kwamen toen ook twee andere Yaksha’s, welke voor de Buddha grooten eerbied koesterden en hem na een vruchteloze poging om hem te Jetavana hun opwachting te maken, op den troon hadden gezien zitten, bij Alawaka en verhaalden hem welke een ere hem was gevallen doordat de Buddha in zijn verblijf troonde. "Wie is die Buddha?" gromde Alawaka. "Iemand onvergelijkbaar machtiger dan jij zelf", was het antwoord. Nu werd de demon zo woedend dat hij vlammen schoot en zulk een vervaarlijk schreeuwen gaf dat geheel Jambuvipa er van daverde. Hij verwekte een hevigen storm uit alle hemelstreken om de Buddha van diens plaats te verdringen en beproefde alles wat Mara, de geest der Duisternis, gedaan had, doch met weinig gevolg. Slechts één middel baatte: een beleefde uitnodiging aan de Buddha om den zetel te ruimen; het monster begreep dat nu geweld niets vermocht, alleen geduld tot het doel kon leiden. Niettegenstaande het gemoed van Alawaka door de vriendelijkheid van de Tathagata zachter gestemd werd, volgde hij ook nu zijn gewone handelwijze: den wijzen die zijn woning naderden vragen voor te leggen. Zoo zij niet in staat waren bescheid te geven, dan doodde hij ze. Hij gaf dan ook de Tathagata dezelfde vragen op. Deze beantwoordde ze. Hieruit blijkt dat die heer de meester der Yaksha’s is, Kubera, de god des rijkdoms, die in 't Noorden troont. In het vorige verhaal hadden wij met de reus Winter te doen. Het verblijf waar de Buddha een poos wil vertoeven, moet dus een onder Kubera staand sterrenbeeld zijn. Welk beeld, durven wij met zekerheid niet zeggen; vermoedelijk Dhanishtha, de Dolfijn, omdat dit woord zeer rijk betekent en ook de tijd van 't jaar uitkomt, alsook ongeveer de plaats, want Dhanishtha heeft een hooge noordelijke breedte. Winter, sneeuw en storm gaan in de mythologie steeds gepaard; zelfs gaan de namen in elkaar over. Buitenlanders, zonder moete en ten gevolge hiervan bekeerde de Yaksha zich en verkreeg den eerste graad van heiligmaking. Toen nu de lieden uit Atawï kwamen met het koningszoontje om het over te leveren, gaf de Yaksha het over aan den Meester, die het zegende en aan de verheugde begeleiders overgaf. In de stad was, zooals men denken kan, grote jubel. Later, toen de koningszoon volwassen was, vertelde hem zijn vader dat hij aan de Buddha het leven te danken had en dus verplicht was den Heer aan te hangen. De prins deed dit dan ook en bereikte den derde graad van heiligmaking. Buitenlanders, zonder moete en ten gevolge hiervan bekeerde de Yaksha zich en verkreeg den eerste graad van heiligmaking. Toen nu de lieden uit Atawï kwamen met het koningszoontje om het over te leveren, gaf de Yaksha het over aan den Meester, die het zegende en aan de verheugde begeleiders overgaf. In de stad was, zooals men denken kan, grote jubel. Later, toen de koningszoon volwassen was, vertelde hem zijn vader dat hij aan de Buddha het leven te danken had en dus verplicht was den Heer aan te hangen. De prins deed dit dan ook en bereikte den derde graad van heiligmaking. Het 17de regenseizoen werd wederom doorgebracht in Bamboebosch bij Râjagrha. Om die tijd maakte zekere courtisane, die uitblonk door haar talenten en bekoorlijkheid, Crimatî, Breakas zuster, zich jegens de congregatie zeer verdienstig. Dagelijks kwamen de monniken aan haar woning en keerden zij mild bedeeld van daar terug. Een der broeders had eenmaal in een onbewaakt ogenblik de onvoorzichtigheid haar aan te zien en werd smoorlijk op haar verliefd. Op zekeren dag sloeg de schoone Crimata aan 't kwijnen, zonder evenwel in hare kwistige mildheid te verslappen. Hoe kwijnend zij ook was, en ofschoon enig noodlijdend, wilde zij de monniken volstrekt bij zich in haar kamer ontvangen om hun hare hulde te kunnen betoonen. Onder hen beoordeelde ook de ongelukkige minnaar. Hij zag op nieuw hare bekooring, die door haar eenvoudig doorschijnend morgengewaad en het languissant voorkomen nog verhoogd werd. Hij voelde zich door de schicht van den Minnegod doodelijk in 't hart getroffen, en toen hij met de broeders in het klooster was teruggekeerd, weigerde hij enig voedsel te gebruiken en schuwde alle gezelschap. DE BUDDHA. Niet lang daarna stierf Crimati. De Meester, die den armen monnik van diens zwakheid wenschte te genezen, trok vier dagen nadat Crimati gestorven was met zijne jongeren naar het huis waar zij gewoond had en waar thans haar lijk lag in al de afzichtelijkheid der ontbinding. Toen richtte de Buddha het woord tot Koning Bimbisara, die op verzoek des Meesters ook tegenwoordig was: "Wat is dat voorwerp, hetwelk daar zoo stijf uitgestrekt ligt?" "Het lijk van Crimati", antwoordde de koning. "Niet", ging de Meester voort, "toen zij nog leefde, betaalde men een grote som gelds om haar éénen nacht te genieten; zou er iemand zijn, die haar nu voor de helft van die som zou willen nemen?" "Nee", hervatte de koning, "niemand in mijn rijk zou voor haar overschot de geringste som bieden; niemand zou haar zelfs een geringen afstand willen dragen, tenzij door den nood gedrongen." Toen richtte de Heer zich tot de omstanders en sprak: "Aanschouwt hier het overschot van Crimati, die eens vermaard was om haar schoonheid! Wat is er geworden van dat schoone uiterlijk, waardoor zoo menigeen verlokt en verstrikt werd? Alles in deze wereld is vergankelijk. Alles is ijdel." Door 't hooren van deze moralisatie kwamen 82 duizend personen in 't genot van de kennis der 4 hoofdwaarheden en werd de verliefde geestelijke volledig van zijn hartstocht genezen. Na de sluiting van den stillen-tijd verliet de Heer het Bamboebosch om zijn zwerftocht door 't land te hervatten, en kwam zo ook te Atavi. Terwijl hij daar vertoefde en het volk de leer verkondigde, gebeurde het: Zoo stuivend dit verhaal is, wanneer men het voor historisch houdt, zoo weinig zal men zich ergeren, wanneer men het mythisch opvat. De courtisane, die zoo kwistig haar gaven uitdeelt, is een Moedergodin en komt als zoodanig nog op de bas-relieven van Bharhut voor. Jiwaka en Srimati zijn te vergelijken met Apollo en Diana, (Cen en Durga. DE BUDDHA. eens dat een arme brahmaan, die gaarne het geestelijk onderricht had willen bijwonen, vernam dat een zijner koeien van de kudde afgedwaald was. De goede man voelde zich daardoor niet weinig gedwarsboomd, doch hoopte door vlijtig zoeken het afgedwaalde beest weer te kunnen opsporen, voordat de predikatie begon. Niettegenstaande al zijn ijver werd het intussen bijna middag, eer de verloren koe teruggevonden was. Hongerig en doodmoe als hij was, spoedde hij zich naar de plaats waar de gemeente vergaderd was, en gelukkig was de Tathâgata nog niet begonnen, daar hij, dank zij zijn bovenzinnelijke wijsheid, wist wat er in 't gemoed van de brahmaan omging. Hij had dus met onverstoorbare kalmte en tot verbazing der gemeente op de komst des brahmaans gewacht, en nauwelijks werd hij de nieuw aangekomene gewaar, of hij wenkte hem tot zich en beval enigen zijner discipelen aan de man voedsel te verstreken, opdat hij eerst zijn honger zou kunnen stillen, alvorens aan zijn geestelijke behoeften te voldoen. Na de preek veroorloofden zich sommige der discipelen enkele ongepaste aanmerkingen op de voorkomendheid des Meesters jegens iemand die niet tot hun secte behoorde, maar zij haalden zich daardoor een welverdiende terechtwijzing op den hals. "Ik kende de voortreffelijke denkwijze van die man", sprak de Heer; "ik wist hoe hij hunkerde naar gerechtigheid, hoe vast en levendig hij in mij geloofde, zodat hij honger en vermoeidheid niets telde, indien hij maar zijn dorst naar gerechtigheid kon lesseren." In het 18de jaar hield de Heer gedurende het regenseizoen zijn verblijf te Câliya. In die stad woonde er een wever, die door een ongelukkig toeval de oorzaak werd van den dood zijner brave dochter. Radeloos van droefheid zocht de rampzalige vader troost aan de voeten van den Buddha, en niet te vergeefs; want door het hooren der A waarheden werd hij zoo getroffen, dat hij de wereld verzaakte en in de congregatie werd opgenomen. De 19de stille-tijd ging den Heer voorbij in het Bamboebosch. Van daar reisde hij door het land van Magadha ter verkondiging en uitbreiding zijner leer. Eens op zekeren dag zijnen weg door een bosch nemende, ontwaarde hij een hert, dat in de strikken van eenen jager gevangen was. Met medelijden vervuld, bevrijdde hij het arme dier en zette zich vervolgens onder eenen boom neder om rust te nemen. Weldra kwam de jager opdagen. Deze was zeer teleurgesteld toen hij bespeurde dat zijn prooi hem ontnomen was en dewijl hij niemand in de nabijheid zag behalve den Heer in geel monniksgewaad, begreep hij dat deze de schuldige moest wezen. Uit wraak besloot hij den monnik neer te schieten en spande te diep einde zijn boog. Echter, wat hij ook deed, hij vermocht niet den pijl af te drukken: zijn handen waren als verstijfd en zijn voeten aan den grond vastgenageld. De Heer was zóó verdiept in gemijmer dat hij niet eens merkte wat er gaande was. Middelweg werden de zonen des jagers zeer ongerust over het ongewoon lang uitblijven van hun vader. Vreezend dat hem een ongeval overkomen was, trokken zij welgewapend er op uit, om hem te zoeken. Ter plaatse gekomen, waren zij getuige van den deerniswekkenden toestand van hun vader, en in de meening dat de monnik onder den boom den jager door zekere toverformulieren had behekst, grepen zij naar hun wapens om den boosdoener te dooden. Maar hun handen weigerden allen dienst en zij stonden daar stijf, roer- en sprakeloos, met verbaasden blik. De Heer ontwaakte nu uit zijn gemijmer en zag nu eerst den jager en diens gezin in den beschreven toestand voor hem staan. Uit medelijden herstelde hij alle in den gewouden toestand en predikte hun het ware geloof. Alle vielen hem te voet, smeekten om vergiffenis en werden vurige aanhangers van de heilleer. Indien de jager, wiens geschiedenis in den winter valt, zooals uit de stijfheid zijner ledematen blijkt, het sterrebeeld van den Boogschutter mocht wezen, zou de mythe betrekkelijk laat ontstaan zijn, na de invoering van den Griekschen dierenriem. 4172 DE BUDDHA. 30. VASTE AANSTELLING VAN ANANDA. — NIEUWE LAGEN VAN MARA. — BEKEERING VAN ANGULIMALA. — MOORD VAN SUNDARI. — ONTMOETING MET EEN BRAHMAAN. — ANATHAPINDIKA'S DOCHTER. — DE BRAHMAAN UIT WIENS NAVEL LICHT STRAALT. — DE GESCHIEDENIS STAAT STIL. In het 20% jaar toog de Heer wederom naar Cräeast en bracht aldaar het regenseizoen door in ’t klooster van Jetawana. Bij zijnen toenemenden ouderdom gevoelde hij meer dan vroeger behoefte aan eenen vasten op- passer en uit dien hoofde benoemde hij Ánanda ! tot die waardigheid. Mâra, de geest der Duisternis, toonde dit jaar nogmaals de hardnek- kigheid, waarmede hij den Heer vervolgde. Door zijne ingeving werd het volk teruggehouden den bedelende voedsel te verstrekken. Als de Heer de straat langs ging, lette niemand op hem noch gaf hem voedsel. ` Mär groeide daarin en vraagde den Buddha op bijtenden toon, hoe hij zich bij de knaging des hongers nu gevoelde, doch de Heer antwoordde dat hij, in den toestand van bezwijming gekomen, daarin kon volharden zonder voedsel te gebruiken. * | In datzelfde jaar had de bekeering plaats van eenen befaamden roover en moordenaar, met name Angulimâla, die de schrik was van geheel Kocalaland. Alleen de Buddha was onvervaard en zocht den gevreesden roover in diens hol op. Verwoed over zulk een stout bestaan dreigde de ruwe onverlaat den ongenooden gast met den dood, doch de heldere, vriendelijke blik en het geduld van den Heer misten hunne gewone uit- 1 Ânanda was yan den dag zijner bekeering af steeds in de nabijheid van den Meester en het schijnt dus ongerijmd dat hij nu eerst als vaste oppasser of wachter wordt aangesteld. De zaak is echter uiet ongerijmd: Mercurius is, in vergelijk met de overige planeten, het dichtste bij de Zon, maar hij is niet altoos even dicht bij hem. Waarom juist het 20°* jaar gekozen is, blijft nog te onderzoeken. Wellicht staat de mythe in verband met het feit dat Mercurius in de sterrebeelden Mûla en de twee Ashùdhâ's gezegd wordt te staan in dat ge- deelte zijner baan hetwelk yogántika, dichtste verbinding, heet. Indien men het jaar begint met Bharanî is de tweede Ashâdhâ de 20*° zonneherberg. 2 De zon gebruikt geen portie eten, d. i. legt schijnbaar geen portie van zijn baan af, zooals vroeger opgemerkt is. De ontmoeting met Mâra heeft dus plaats ten tijde van den (winter) zonnestilstand. Wij weten dat Gautama op het einde van de wandeling, d. i. op 21 Decem- ber, ook vroeger bezweem. DE BUDDHA. 173 werking niet. De harde ijskorst om het hart van den roover smolt en de anders zoo hardvochtige man begon met aandacht te luisteren naar de leering van den Meester, bekeerde zich en volgde den Heer als deemoedig discipel. Binnen korten tijd doorliep hij de graden van heiligmaking en stierf kort daarna. Als de monniken die keerden dag met elkander over redekavelden welk lot de gewezen moordenaar na diens dood wel ten dele mocht gevallen zijn, sprak de Buddha, toen hij vernam wat het onderwerp van hun gesprek was, aldus: "Angulimâla, monniken, die kort na zijn bekeering aan zijn einde is gekomen, heeft de verlossing bereikt; zijn bekeering was even spoedig als volkomen. Tevoren was hij zeer wreed en hardvochtig dewijl hij steeds in slecht gezelschap verkeerd had, maar zodra hij mijn woord gehoord had en in de congregatie was opgenomen, hing hij mij van ganscher harte aan en ging den weg op van verlossing. Hij heeft ijverig gestreefd om zijn vroegere kwade werken te vernietigen en zodoende snel het toppunt der volmaking bereikt". Gedurende het verblijf des Heeren te Jetawana stelden de dwaalleeraars op nieuw een poging in 't werk om hem een smet aan te wrijven. Zij haalden te dien einde een hunner aanhangsters, zekere Sundari, over om het gerucht uit te strooien dat zij een nacht in het slaapvertrek van de Buddha had doorgebracht. Nadat het lasterlijk gerucht overal verbreid was geworden, kochten zij een bende van dronkaards om, opdat Sundari van kant zou gemaakt worden. De schurken volbrachten het gruwelijk geweld. Volgens de Burmeese levensbeschrijving bij Bigandet, 254. Het verhaal bij Hardy 249 wijkt zeer af; hoezeer het enige mythische trekken bewaard heeft, die in de kortere, boven medegedeelde redactie ontbreken, treedt toch de zedelijke strekking er in veel sterker op den voorgrond, de strekking namelijk om te doen uitkomen dat iemand die monnik wordt een nieuw leven begint. De monnik is der wereld afgestorven, heeft geen ouders of verwanten meer, heeft de familiebanden afgeschud, is lid geworden eener nieuwe geestelijke maatschappij. De Buddha werd bij zijn stuk geworpen in de struiken bij het klooster van Jetawana. De dwaalleeraars waren de eersten om aan hunne verontwaardiging over de gepleegde misdaad lucht te geven en brachten alles in rep en roer om het lijk van de vermoorde op te sporen. Toen dit in de nabijheid van het klooster gevonden was, eischten de ketters dat een streng gerechtelijk onderzoek tegen de Buddha zou ingesteld worden. Gelukkig werd hun toelichting verijdeld door de onvoorzichtigheid der moordenaars, die in een kroeg bijeengekomen en door den drank verhit onderling twist kregen en elkaar den moord verweten. Terstond werden zij door de politie in hechtenis genomen en naar het koninklijk gerechtshof gevoerd. Door de koning ondervraagd of zij de moordenaars van Sundari waren, bekenden de booswichten het feit volmondig. Ook openbaarden zij, wie hen hadden omgekocht om de gruweldaad te bedrijven. Daarop beval de koning dat zowel de moordenaars als de aanleggers zouden ter dood gebracht worden. Hun straf bestond daarin dat zij tot het middenrif in den grond werden begraven en daarna overdekt met eenen hoop stro, die over hen in brand werd gestoken, zoodat zij ellendig omkwamen. De Meester zeide bij deze gelegenheid dat de valse beschuldiging, waaraan hij blootgesteld was geweest, de rechtvaardige straf was voor een vergrijp, waaraan hij zich in een vroeger bestaan had schuldig gemaakt; hij had zich namelijk eens aan drank te buiten gegaan en toen een heilig persoon beleedigd en gelasterd. Op een zijner tochten bekeerde de Heer eenen brahmaan, die hem vraagde: „Wijze Meester! wat heeft de groote Brahma gedaan om zich den grooten luister die hem omstraalt en de onovertroffen zaligheid die hij geniet, waardig te maken?’ En de Heer antwoordde: „De groote Brahma heeft, gedurende menige existentie, kwistig aalmoezen uitgedeeld aan de De Buddha, die behoefig is, vele mensen uit nood en onderricht geeft aan de onwetenden. Zulke deugdzame handelingen hebben hem den onovertroffen rang verzekerd, dien hij inneemt. Om die tijd huwelijkte Anathapindika zijn dochter uit aan de zoon van een oud vriend in Angaland. Vermits de waardige gildemeester bevreesd was dat zijn dochter in het vreemde land, te midden van ketters, in haar geloof aan den Heer zou wankelen, zorgde hij haar een talrijk gevolg van gezellinnen mee te geven. Toen de bruid na een lange reis in de stad van haar bruidegoms aangekomen was, werd zij door haar schoonvader uitgenoodigd om in gezelschap van hem en van haar schoonmoeder een bezoek te brengen bij de leeraars van zijn sectie en deze haar opwachting te maken. Nu behoorden die leeraars tot de sectie der Naaktloopers, wiens onbetamelijk en onzindelijk voorkomen de jonge vrouw met zulk een walging vervulde dat zij weigerde hen aan te zien, laat staan te begroeten. Hierover was haar schoonvader in de aanvang zeer verbolgen, maar zij hield zich standvastig en wist in bijzijn van haar schoonmoeder en andere dames uit de stad de voortreffelijkheden van de Heer en diens jongeren zoo levendig te schetsen, dat alle de begeerte in zich voelden ontwaken om den Buddha te zien. De Heer, die in 't morgenuur met zijn alziend oog alles overzag wat er in Jambudwipa gebeurde, ontdekte aanstonds hoe het in 't verre land geschapen stond. Onmiddellijk riep hij 500 discipelen bijeen en vloog met hen door de lucht naar de voorhof van de schoonvader van de jonge vrouw. Alle, die daar tegenwoordig waren, staarden met verrukking op den Buddha, die zich aan hun blikken openbaarde. Hij verkondigde hun 1 Men ziet dat de god Brahma op dezelfde wijze handelt als de Buddha. De schijnbaar klakkeloze vermelding van Brahma’s deugden is te verklaren als men bedenkt dat op het 2de sterrebeeld Ashadhâ volgt de ster Abhijit, die onder Brahma staat; het is van de Lier, die soms, doch minder juist, tot de maanhuizen gerekend wordt. 176 DE BUDDHA. daarop de Wet, en het gehele gezin, mitsgaders veel andere personen uit de stad, werden bekeerd. Na Anuruddha achtergelaten te hebben om het werk te voltooien, keerde de Meester in allerijl naar Crâwastì terug. Eene andere overlevering verhaalt van Sumâgadhâ, de dochter van Anââthapindika, het volgende. Zij was uitgehuwelijkt aan eenen burger van de stad Paundrawardhana, 90 uur (oostelijk) van Crâwastì gelegen. Bij haar schoonmoeder, die een aanhangster der Naaktloopers was, wist zij te bewerken dat deze haar toestond de Buddha uit te noodigen over te komen. In blijde stemming besteeg toen Sumâgadhâ de bovenverdieping van het huis en bracht, met het gelaat naar het Jetawana gekeerd, een bloemenoffer, terwijl zij water goot uit een gouden kan met de woorden: "Heer! gedenk mij, die in ’t barbarenland van de 3 klei- nooden verstoken ben en gelieve in gezelschap van de congregatie te verschijnen!" Het offer steeg in de hoogte en kwam voor sa Meesters voeten neder. Dadelijk beval hij Ânanda, aan de tooverkundige discipelen hun lootjes uit te delen en de volgende morgen vlogen zij alle door de lucht naar de plaats waar Sumâgadhâ met haar man en schoonouders gezeten was. "Is dat uw Meester, Sumâgadhâ?" — Zij antwoordde: "Die daar in den wagen zit, bliksem en regen zendende, is Kaundinya; die op den met bloemen getoide wagen is Kâcyapa de Groote; die daar op den wagen, met leeuwen bespannen, is Câripûtrâ; die op den olifant rijdt is Maudgalyâyanâ; die op den gouden lotus zit is Aniruddha; die daar op den wagen, door den Garuda getrokken, is Pûrna, de zoon van Maitrâyanî; die wolkenrijder is Acvajit; die daar tegen ’t palmboschje leunt is Upâli; die op het paleis van lazuursteen rust is Kätyâyana; hij die rijdt in den wagen met stieren bespannen is Koshthila; die daar zit in den door een zwaan getrokken wagen is Pilindavatsa; die wandelaar in het bosch is Cronakotiwinca; die daar zich vertoont in den vorm van. Wishnu’s vogel, nu eens de zonnerend, dan weer de vliegende bliksemstraal. DE BUDDHA. Een Cakrawartin (radaar en schijfwerper) is Rahula. Ten slotte daagde de Heer zelf op, licht om zich heen verbreidende en van de engelen des lichts vergezeld. Het huis veranderde in kristal en de Heer, na menigeen op het pad van den Dharma geleid te hebben, keerde naar Cravasti terug. Om die tijd ging er in het land een grote roep uit van zekeren brahmaan wiens navel licht uitstraalde in de vorm van een maan. De ketters, tot wier aanhang hij behoorde, lieten hem in alle dorpen en steden kijken als een levend bewijs van hun eigen wondermacht. Eindelijk werd hij door zijn vrienden ook in het klooster van Jetawana binnengeleid. Nauwelijks was hij in tegenwoordigheid des Heeren verschenen of het licht van zijn navel verbleekte. Niet zonder wrevel vertrok hij dus weer, en zie, zodra hij den dorpel overschreden had, werd het licht weer zichtbaar. Datzelfde verschijnsel herhaalde zich driemaal, zodat de brahmaan niet meer twijfelde aan de grootere macht van den Buddha. Hij meende die overmacht te moeten toeschrijven aan een of ander toverformulier en verzocht derhalve den Meester, hem dat formulier mee te delen. Doch de Heer verklaarde geen toverformulier te gebruiken. "Ik bezit slechts één kracht", vervolgde hij, "welke ik verworven heb aan den voet van den boom der Kennisse (der Ontwaking) gedurende de 7 weken die ik daar heb doorgebracht. Weet dat het licht in u hetwelk de aandacht der menigte getrokken heeft, u ten deel is gevallen tot loon voor de offerande van een maanvormigen diadeem, dien gij weleer aan den Buddha hebt aangeboden. Dat loon voor uw goede werk is echter vergankelijk; luister daarom naar mijne leer; die zal u een eeuwig loon verzekeren." De brahmaan was zeer getroffen en volgde den Heer. Deze opsomming der helden vormt een bestanddeel ook van de oude heldendichten, bijv, de Ilias en het Bhârata. Het ijs fonkelt in den zonneschijn. De zon gaat na middenwinter noordwaarts. Deze sage zal wel in verband staan met de omstandigheid dat het sterrebeeld Ashâdhâ voorgesteld wordt als "de navel" van het jaar. Vermoedelijk is 't licht dat der nieuwe maan en het sterrenbeeld Ashâdhâ uitsluitend voortkomt. Na het verhaal van de verrichtingen des Heeren in het 20ste jaar staat de geschiedenis een geruime poos stil: ongeveer 24 jaren gaan voorbij, zonder dat de Zuidelijke bronnen een tijdrekenkundig overzicht geven van zijn levensloop, totdat in het laatste levensjaar de draad weer wordt opgevat. Zulks neemt niet weg dat menige geschiedenis opgeteekend staat, welke in die stille jaren moet geplaatst worden, terwijl van andere gebeurtenissen de tijd zich niet eens bij benadering laat bepalen. Wat de Noordelijke overlevering betreft, die vult de leemte aan. Wij zullen uit de verspreide verhalen een keuze doen en diekelke medegeven welke ons de belangrijkste toeschijnen. 31. DEWADATTA EN AJATACATRU. Nadat de Heer een poos te Anupya vertoefd had, reisde hij naar Kausambi en nam zijn intrek in den Ghoshita-hof. Daar was het, dat het gemoed van Dewadatta zich van den Heer begon te verwijderen en de gedachte bij hem oprees: "wie zal ik mij te vriend maken, om voordeel en aanzien te winnen?" En straks schoot hem het volgende denkbeeld in den zin: "Prins Ajatashatru is jong en heeft een mooie toekomst; laat mij dus hem te vriend maken." Fluks verliet hij zijn slaapstede, der twee volgende dagen na den kortsten dag. Het jaar wordt vaak met Brahma gelijk gesteld; van daar de brahmaan in onze sage. Wij hebben gezien dat het 20e jaar valt om den tijd waarop Maat tijdelijk een zweem van triumf geniet en de Heer geen voedsel gebruikt. Voorts is gebleken dat de Buddha het hoogste Nirvana bereikt als hij 4 van zijn levensloop volbracht heeft. Dat is: zijn kortsten dag beleeft hij op 21 December, maar daarna leeft hij nog tot 21 Maart, als wanneer een nieuwe Buddha hem vervangt. Vermits er 27 zonneherbergen zijn, heeft de Buddha er 20, dat is 7 van 27 in ronden getal, afgeloopen. In de volgende 7 houdt hij rusttijd. De reden dat die ware vacantietijd overgebracht is naar het regenseizoen, zal wel een gevolg zijn daarvan, dat de mythe van het Noorden naar de vlakte van Hindustan is afgedaald. Naar de voorstelling in Culla-vagga 7, 2 hebben de volgende gebeurtenissen plaats onmiddellijk na de komst der Cakya’s, waaronder Dewadatta, te Anupya; zie boven bl. 119. Uit het vervolg zal blijken dat alle historisch perspectief ontbreekt en dat jaren te herleiden zijn tot dagen. Opmerking verdient, dat de Tathâgata reeds "hoogbejaard" heet. Dewadatta is ook de naam van de schelphoorn Pâñcajanya, de bazuin des hemels, die Indra, d.i. de heldere lucht, op de rug draagt, zooals opgeteekend staat op bl. 67 hierboven. DE BUDDHA. 179 nam dan zijn kleding en richtte zijn schreden naar Râjagrha. Na zijn eigen gedaante afgelegd en die van een klein knaapje aangenomen te hebben, vertoonde hij met eenen slangengordel zich op de schoot van Prins Ajâtaçatru. Ziende dat angst, ontzetting, schrik en huivering de prins bevingen, zeide Dewadatta tot hem: "zijt gij bang voor mij, prins?" "Ja; wie zijt gij?" "Ik ben Dewadatta." "Indien gij Meester Dewadatta zijt, vertoon u dan in uw eigen gedaante." Toen legde Dewadatta de gedaante van een klein knaapje af en stond daar met mantel, nap en kleed voor de koningszoon. Deze door de tovermacht van Dewadatta bekoord, maakte hem met 500 wagens 's avonds en 's morgens zijn opwachting en zorgde voor overvloed van spijs, ten gevolge waarvan Dewadatta uit hoovaardij over het voordeel en aanzien dat hij genoot zijn zinnen verloor en het voornemen opvatte om zelf de congregatie van monniken te beheersen. Doch nauwelijks was dat denkbeeld bij hem opgerezen, of zijn tovermacht was verdwenen. Het gebeurde werd ter kennis gebracht van Maudgalyâna door zekeren engel Kakudha Kolyaputra, wijlens oppasser bij Maudgalyâna, maar nu gestorven. Na zijn dood had hij een ander, geestelijk lichaam aangenomen, waarvan de eigenaardigheid daarin bestond, dat het er uitzag als, bijvoorbeeld, twee of drie akkers van het welige Magadha, in welken toestand hij noch zichzelf noch anderen kwaad deed. Na zijn mededeeling gedaan te hebben, verdween Kakudha weer en Maudgalyâna bracht de tijding over aan de Heer. "Zijt gij wel volkomen overtuigd dat de engel Kakudha de waarheid gesproken heeft", vroeg de Meester. In Dhammapada uitvoeriger: omringd door vier slangen aan handen en voeten, één om den hals, één opgerold op het hoofd, één over den schouder. Kakudha kan niet anders dan het sterrenbeeld Bhadrapada zijn, want dit staat dichtbij de Acvins, waarvan Maudgalyâna er een is; het woord met „oppasser” vertaald, betekent etymologisch „dichtbijstaander''; Kakudha heet „wijlens de oppasser”, omdat hij een der laatste zonneherbergen is, terwijl de Acvins aan 't begin stonden. Hij doet niemand kwaad, omdat bhadra, goed, goedgezind betekent. Voorts heet Bhadrapada ook Proshthapada; prosatha is vijf en zulks wordt bedektelijk aangeduid door kakudha, d. i. de bult van den stier; ook betekent kakuda, (waarvan kakudha de vorm is) „wat uitmunt, voortreffelijk is”, en dit past weer op Bhadra. Eindelijk heeft het dubbele sterrenbeeld Bhadrapada de gedaante van een vierkant, dus van een akker, en buitendien is pada een grondstuk. Ten bewijze dat Magadha een bedekte term voor Bhadra is, strekt het feit dat Anathapindika's dochter zoowel Sumagadha als Subhadra heet. De Buddha, 180. Brought the tijding over aan de Heer. "Zijt gij wel volkomen overtuigd dat de engel Kakudha de waarheid gesproken heeft", vroeg de Meester. Zonder twijfel, was het antwoord. Let dan op mijn woorden, Maudgalyayana, let op mijn woorden: straks zal die valschaard zichzelf openbaren. Na een tijdlang te Kausambi te hebben verwiild te hebben, vertrok de Heer naar het Bamboebosch bij Rajagriha. Weldra kwamen de monniken hem vertellen, welk een eer door Prins Ajatasatru aan Dewadatta bewezen werd. "Weest niet jaloux op het voordeel en aanzien dat Dewadatta geniet", zeide de Buddha, "zolang hij op die wijze geëerd wordt, heeft hij wel nadeel (of: afname) in 't vervolg te wachten, maar geen toeneming in reine deugd. Tot zijn eigen ondergang verhoogt hijzelf in zulk een voordeel en aanzien. Even als de pisang en bamboe tot hun eigen ondergang vrucht dragen en de muilezelin tot haar eigen verderf drachtig wordt, zo zal ook het steeds toenemend aanzien van Dewadatta hem slechts nader bij den ondergang brengen." Eens zat de Heer te midden eener hoogst aanzienlijke schare de Wet te verkondigen. Dewadatta rees van zijn zetel op, trok zijn overkleed over de eenen schouder, bracht zijn handen samen ten teken van eerbied en sprak: "Heer! gij zijt reeds oud en hoogbejaard. Geef u dus rustig over aan de behagelijke beschouwing van de door u gevonden Wet en vertrouw de congregatie aan mijn hoede toe; dan zal ik voor haar zorgen." De Heer weigerde tot driemaal: "Ik zou niet eens aan Cārīputra en Maudgalyāyana de congregatie toevertrouwen, Dewadatta! laat staan dan aan u, die zoo niets en nietswaardig zijt." En Dewadatta, kwaad. Het woord Kheldpaka, als Magadhische vorm van Skr. Āetālmaka, kan betekenend "Huimachtig", d. i. nietswaardig, en het karakter van een planeet "hebbende". In de nabijheid van de Boeddha is de Maan noodzakelijk klein, maar hij neemt in grootte en luister toe, naarmate hij zich meer van de conjunctie verwijdert. Dhammapada heeft kheldsika, hetwelk fluïmentend zou kunnen betekenen; wellicht Kheldpika te lezen. Daar kėta ook, volgens sommige een knoop, volgens andere een schild, volgens alle het wapen van Balarāma, Nārāyaṇa's broeder is, en Balarāma, zoals wij uit Mahābhārata weten, de Maan is, zodat DE BUDDHA. SEA storig en wrevelig dat de Meester hem in de volle vergadering vernederd en Cāriputra en Maudgalyāṇa opgehemeld had, verwijderde hij na beleefden groet. Dat was Devadatta's eerste grive (of aanslag) tegen de Heer. Daarop richtte de Buddha het woord tot zijn volgelingen: "Monniken! Laat de congregatie openlijk te Räjagrha kond doen, dat het karakter van Dewadatta anders is geworden dan het vroeger was, en dat al hetgeen hij doet en zegt niet de Buddha, der Wet en der Kerk moet geweten worden, maar uitsluitend hemzelf..." Aan Cariputra werd opgedragen den last ten uitvoer te brengen. Wel is waar maakte hij enige bezwaar, omdat hij zelf vroeger in de hoofdstad Dewadatta als wondermachtig geremd had, doch de Meester zei: "vroeger mocht gij zulks ook te recht doen, omdat het toen waar was wat gij zeidet; maar thans is het anders geworden." Door deze woorden overtuigd, begaf de eerbare Cariputra, met toestemming der vergadering en in gezelschap van een groote schare geestelijken, zich naar de stad en deed daar de bewuste afkondiging. Bij die gelegenheid zeiden de ongeloovigen, slechtgezinden en onverstandigen onder de stedelingen: "die monniken zijn afgunstig op de eer en het aanzien dat Dewadatta geniet", doch de geloovigen, welgezinden en verstandigen beweerden: "het zal wel niet te onpas zijn dat de Heer Dewadatta in de stad laat bekend maken." De valschaard zocht toen Prins Ajâtashatru op en sprak tot hem in dezer vöege: "in vroeger tijd, prins, was het menschenleven lang, maar tegenwoordig is het kortstondig. Er is dus alle kans dat gij als kroonprins zult sterven. Welaan, dood uw vader en word koning; ik zal den Heer dooden en Buddha worden." De prins overtuigd dat Dewadatta, die zoo machtig wijs was, het wel zou weten, bond zich een puntjaard aan de dij en sloop dag aan dag schuw en schichtig in de binnenvertrekken van het paleis. Zijne vreemde houding bleef niet onopgemerkt aan het hof. Ook hier krijgen we dus de vergelijking: Buddha = Nârâyana; zijn broeder Dewadatta = Balarâma. De Buddha. De dienstdoende hofbeambten, die hem vraagden: “Zit u toch vooruit, prins?” “Mijn vader te doden.” “Wie heeft u daartoe opgezet?” “Meester Dewadatta.” Toen waren sommige der beambten van meening dat én de prins én Dewadatta, mitsgazers al de monniken moesten gedood worden, doch anderen oordeelden, dat de monniken niet moesten gestraft worden, aangezien zij geheel onschuldig waren, en dat alleen de prins en zijn raadgever den dood verdienden. Weer anderen waren van gevoelen, dat men geen van alle moest doden, maar de zaak aan de koning melden, om vervolgens te handelen zooals hij bevelen zou. De hofbeambten gingen nu met de prins naar koning Bimbisara en gaven verslag van het gebeurde, alsook van het verschil van gevoelen dat onder hen heerschte. "En wat zal de Buddha, de Wet en de congregatie doen?" vraagde de vorst. Men antwoordde dat de Heer reeds bij voorbaat in de stad had laten bekend maken dat Dewdatta van karakter veranderd was. Als nu zette de koning die hofbeambten af, welke van oordeel geweest waren dat zowel de prins en Dewdatta als alle monniken behoorden gedood te worden; de anderen, welke alleen de monniken hadden willen sparen, benoemde hij tot een lager ambt, terwijl hij de overigen verhief tot een hoger post. Daarna richtte Bimbisara het woord tot zijn zoon: "waarom wilt u mij doden, prins?" "Omdat", was het antwoord, "ik naar de heerschappij haak, Sire!" "Indien dat het geval is, prins, aanvaard de heerschappij dan hier terstond!" en met deze woorden droeg Bimbisara de koninklijke waardigheid aan zijn zoon over. Wederom kwam Dewdatta tot prins Ajatasatru en zei: "geef bevel, koning, aan enige personen om den asceet Gautama van 't leven te beroven." Het daartoe strekkende bevel werd gegeven en nu vervoegde zich de verrader tot een dergenen die met de uitvoering van den moord belast waren en gaf hem de volgende opdracht: "ga, mijn waarde heer, naar De Buddha, 183 De plaats waar de asceet Gautama wandelt, berooft hem van het leven en keert dan langs den weg die ik u hier aanwijs terug.” Na den man den bedoelden weg aangewezen te hebben, liet hij heimelijk twee personen daarop post vatten, ten einde den moordenaar bij diens terugkomst uit den weg te ruimen. Voorts nam hij maatregelen om ook deze twee door vier andere van kant te laten maken; om deze vier om te brengen plaatste hij verder acht, en om deze van het leven te berooven zestien man. Inmiddels had de eerste man zich met zwaard en schild gewapend, en van boog en pijlbundel voorzien, om op den Buddha af te gaan. Bij het zien van den Tathâgata voelde hij zich echter den moed ontzinken en zijn lichaam verstijfde van schrik. De Heer, wien zulks niet ontging, riep: "kom hier, mijn waarde; vrees niet!" Dadelijk wierp de man zijn moordtuig weg, trad op den Heer toe en viel hem nederig te voet, uitroepende: "Als een dwaas, als een snoodaard koesterde ik een boos plan, daar ik hier kwam om een moord te begaan. Neem, o Heer! de bekentenis aan van mijn berouw en de verzekering dat ik in 't vervolg mij zal in acht nemen!" Daar de Tathâgata zag dat de man oprecht berouw gevoelde en behoorlijk zijn zonde beleden had, nam hij diens schuldbekentenis aan en onderrichtte hem door een toepasselijke rede, over weldadigheid, zedelijkheid, opoffering, het zondige, nietige en ellendige der zinnelijke begeerten, en het voortreffelijke dat er ligt in de verzaking der wereld. Ook vertolkte hij hem over de 4 waarheden: lijden; ontstaan; onderdrukking; den weg daartoe. Ten gevolge van dit alles gingen den man de oogen open voor het licht der Wet en begreep hij dat al wat ontstaat ook eenmaal onder moet gaan, zoodat hij met blijde ingenomenheid en van ganscher harte belijdenis des geloofs als leek aflegde. Daarna vertrok hij, en wel, volgens den raad des Buddha's, langs een andere weg dan diegene Dewadatta hem aangewezen had. De twee personen die de eersten stonden af te wachten werden, toen hij te lang uitbleef, ongeduldig, gingen den weg op en zagen den Tathâgata aan den voet van een boom zitten. Zij traden beleefd op hem toe. en hadden het voorrecht door een toepasselijke rede, die hij voor hen hield, zo getroffen te worden, dat ook zij zich bekeerden en als leeken belijdenis des geloofs aflegden. Ook zij volgden, op raad van den Heer, een anderen weg dan hun voorgeschreven was. Hetzelfde geval herhaalde zich met de vier, met de acht, en eindelijk met de zestien personen. De eerste man was naar Dewadatta teruggekeerd om te verklaren dat hij wegens de wondermacht des Heeren niet in zijn opzet geslaagd was. 