Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
70 »»per! heb ik joii daar, gij ziilt er slecht mede \vc{]f »»komen !" — »Och, mijnheerl ik school hem met »»den rieksteel, zeide ik, »ik bid u neem het haas »»mede en laat mij gaaii." — »Wat !" sprak de op- »passer, »met den rieksteel ? . . . dat is dubbele »»boete, een verbor{jen moordtuig." Het zou er mal »met mij uitgezien hebben, doch ik wist hem zoo »8choon te praten, dat hij het voor twee zeeuwen »met mij afmaakte; wij trokken zamen op mijn huis »af, en ik betaalde hem met eene fransche kroon en »een vijffrankstuk , toen had ik nog een stniver pro- »fijt; doch ik moest hem beloven het nooit tegen ie- »mand te zeggen; ik heb het ook trouw stilgezwe- »gen, doch nu is de mensch dood. Onze lieven Heer »heeft zijne ziel , hoop ik !" »Dat is het ergste dat ik »den mensch gmi," hervatte een ander, wmaar hij »had van mij ^een twee zeeuwen gekregen; gij kondt »niet helpen dat uw riek afging." Een ander zeide, dat hij heel verstandig had gehandeld, want als men voor den houtvester moest komen dan vielen er weinig praatjes , dan was het maar betalen , en zoo kwam hij er met eene bagatel af , zonder dat er ie- raand iets van wist; er werd nog veel gesproken en geadviseerd wat P . . d . . D . . in dit geval had moeten doen, doch ik moest even de deur uit en kon het dus niet hooren. Buiten stonden vele vrouwen; eenige vol opgewon- denheid over hunne jagers pratende, andere daar- cntegen pruttelcnde, dat zij daar zoo lang blc- 71 veil zitten kwakken ; eene zeide , dat zij wenschte , I'at het nooit St. Hubert ware , want haar man , be- halve dat hij zijn daggeld verzuimde , was bij die gelegenheid gewoon , al de worst van hun varken op te eten. ))0", sprak eene andere, ))dat is ook »wat, er komen dikwijls groote heeren op de jagt , »hij kan daar toch zoo schooijerachtig niet aanko- »men/' »Maar" hervatte zij, »ik ben nieuwsgierig »wat zij hebben ziillen." ))0", hernam de vrouw, die zoo bitter over de worst klaagde, »dat weet ik wprecies V" — »En wat hebben zij dan ?" — » Wat zij »hebben ? Grooten honger ! en anders niet ; dat zijn »zij altijd gewoon , als zij St. Hubert houden." Ik sloop lagcliende naar binnen , waar mij weder wat nieuws toefde. Het gebeele vertrek was met zulk een' verpestenden geur opgevuld , dat mij de walni op de borst sloeg. Mijn oog viel op de brouwerin, die zeide, dat zij niet kon begrijpen wat het voor wonder e lioncepten j vreemde commotierij bitzare fan- tasijen en kale gasconnaden waren , om zoo iemands huis vol stank te maken; »gij hebt," sprak zij, »stel- »lig lets in den kagchel gesmeten !" en toen zij het deurtje opende viel zij bijna omver. Ik heb nooit geweten , dat bonte kraaijen in den kagchel eene zoo verpestende lucht afgaven, en raad in gemoede ieder jagtliefhebber af, die op te stoken. Toen de brou- werin de oorzaak gevonden had , werd zij woedend , sloeg met den pook lings en regts, ijlde naar achter en gelastte aldaar haren man, den jagers eene goede 72 sclirobbering te geven. Deze zeide : »jongens , vrienden , broeders in St. Hu- »BEiiT ! mij dunkt bet wordt tijd , dat een ieder zich »ga retireren; ik ben den geheelen dag gecharmeerd »geweest over het pleizier, dat wij gejouisseerd hehhen, ))doch, zoo als bij alle zaken, komt vooral bier het »spreekvv^oord te pas : op het scheiden der markt leert y>men de koopUeden kennen ; gij pousseert nu de zaak »te ver, gij hebt u den geheelen dag deftig gedra- »gen, doch nu laat gij het door de praam loopen; »daarbij is het laat genoeg om u te gaan coucheren ; »ik verzoek u dus, gaat naar huis." Dit gebeurde dan ook, te meer omdat ik en mijne reisgezellen een be- gin maakten; de meesten deden ons iiitgeleide tot bijna aan de scheiding der gemeente, nog steeds over het genoegen van den afgeloopenen dag uitweidendc, Meermalen zeiden zij: »wat was het toch jammer, »dat ik geen enkel goed schot gehadheb, want haddc 73 »ik daar gestaan waar deze of gene stond, wis hadde »ik omvergeschoten wat nu gemist of verketst is." Eiiidelijk bedankten wij elkander rcgt hartclijk voor het onderling aangedane pleizier , spraken tegen hot volgende jaar weder eene jagtpartij af, en scheidden. Zie hier nu , lezer , den geheelen afloop , zoo naaiiwkeurig mogelijk afgeschetst , van den zoo ge- vreesden , zoo jagtvernielenden St. Hubert; zoo als het met ons ging, gaat het in den regel overal, waar iedereen St. Hubert houdt. Groot geschreeuw , maar weinig wol ! het wild wordt wel van de eene plaats naar de andere gedre- ven , doch bij toeval wordt er een enkel stuk gescho- ten. Waarom toch den menschen dien voor hun zoo genoegelijken dag niet, even als vroeger, ooghiikend toegestaan ? te meer , daar zij van hunne zijde , ons zoo volgaarne , hiervoor een geheel jaar lang hun jagtveld zouden overlaten , — ■ iets , dat zij ons nu uit spijt betwisten. Ik zal, in eene latere aflevering, aan de mij voorge- nomen taak een einde moeten maken ; want hier valt mij iets in , dat zoo juist in de reden te pas komt , het mogt mij anders nog ontgaan.... Ik was in 't begin van September j.l. langs de ri- vier de Aa , in de gemeente B , op watersnip- pen jagende, toen eensklaps mijn bond, voor een eiken haag, die het hooge van het lage scheidde, pal bleef staan. Ik dacht : het zal een haas wezen; hier onder B. mag toch niemand jagen. . . . , zal ik het 74 schieten of den stroopers ovcrlaten ? Zander nojj een beslult te nemen , beg^af ik mij aan de overzijde , tastte naar den grond om een stuk aarde te grijpen , ten einde mijn' bond tot doorgaan aan te sporen , toen eene vlugt van 16 a 20 {jescbildde boenders voor mij sprongen. Eer ik nog gedacbt bad seboot ik er onder en trof er twee in een scbot , met bet an- dere vergat ik te scbieten. Terwijl ik bezig was de geschoten boenders op te zoeken, komen twee boeren op mij aangesneld , scbreeuwende als aangescboten tijgers. »Gecalangeerd!!" — riep de eene. »Ontboud uw dag!!" sebreeuwde een ander. »In naam des konings!" riep een derde, die acbter op kwam ," dit boort er »ook bij !" Van alle kanten kwamen de boeren toege- sneld, en bun werd al juicbend toegeroepen: »wij »bebben eenen jager beet!" »Ha, ba," zeide er een, »wij zuUen bem zijn boeltje maar afnemen!" »Dat »mag niet," zeide een ander, »maar scbatten." )>Ja, »scbatten!" riepen alien te gelijk. — »Een dubbel ge- »weer, tien gulden; zijn bond is tocb ook ligt vijf »gulden waard," sprak een ander. »Zijne weitasch met »twee patrijzen en een dozijn of anderbalf snippen, »een rijksdaalder !" riep er een, die nog niets ge- zienbad," dat is," telde men: »tien en vijf is vijftien , »ze8tien, zeventien, acbttiendebalve gulden aan cont- y>verscheer r »Dat bebben zij er nu van, dat zij ons »geenen S. Hubert meer willen laten bouden ," zeiden Z3j sebertsende; »daar staat nu mijnbeer de jager ^ even 75 »als of hij zijn laatste dubbcltje versnoept iieeft , ze »moeten ons maar terg^en !" Nadat zij deze en meerdere andere grofheden iiitge- worpen hadden , die ik met een zecr pacifiek stilzwij- gen beantwoordde , doch waariiit ik himne bedoelin- gen zeer goed kon proeven , zeide ik , dat ik nog gecn iiur geleden iemand had zien jagen , dien ik wel wist geene akte te hebben. ))Dat geloof ik wel," riepen bijna alien , »die mag vrij !" »Er mag bier onder »B. wel gestroopt , maar niet gejaagd worden , »en dat hebben wij gemakkelijk. Wij kiezen den »raad , en de raad kiest den veldwachter; wij hebben »er diis eenen naar onzen zin. U, . . Jamiarij 1856. J. W. v. d. H. SCHETSEN ITIT MIJxN^EN LEVENSLOOP, DOOR M I M R O D. f Waarheid en fictie. ) II. Een vreemd regiment kwam in onze stad garnizoen houden ; onder de officieren bevonden zich eenige jagtlief hebbers , en ik , die reeds eenigen naam onder bet groene gilde verkregen had , in bet omliggend jagtveld overal den weg wist en over een tamelijk voorziene eigene jagt mogt bescbikken , maakte spoe- dig bunne kennis. Vooral de aalmoezenier , een aarts- liefbebber en een man van veelzijdige kennis, trok 78 mij bijzonder aan , zoodat ik dikwerf met hem ter jagt siiijy. — Hij was in liet bezit eeiier jonge teef , die de kamerdressuur ondergaan had , en nu verder in hct veld afgerigt werd. Van velddressuur hadden wij destijds geene andere begrippen , dan het toedienen van zweepslagen ; hoe verbaasd was ik dus , toen ik voor de eerste maal met mijnen nieuwen makker tc veld trekkende — het was in het voorjaar , om op de heide watersnippen te schieten — , hem zijne teef een* halsband met pinnen zag omdoen , waaraan eene dunne lijn van omstreeks twintig vademcn bevestigd was, om haar op deze wijze het noodig appel in te prenten. Aanvankelijk , ik ont veins het niet , wekte die handelwijze mijnen spotlust endienmijnerjagtvrien- den in ruime mate op ; het heugt mij hoe wij , wan- neer hij die lange lijn afwikkelde , lagchend zeiden : »daar wordt de vlieger weder opgelaten." — De meesten vonden die praktijk te vermoeijende en te dikwerf de gelegenheid tot schieten benemende, haal- den de schouders op en lieten hem begaan ; ik ge- raakte meer en meer op een' vertrouwelijken voet , en wij joegen meestal te zamen. Eindelijk begon ik de resultaten op te merken , die zijne dresseerwijze opleverdc, en toen ik , na verloop van eenige weken , zijne teef op een enkel »pst" ras zag gehoorzamen, en niet , gelijk onze honden , op het schot loopen , begon ik zijne handelwijze geheel anders te beschou- wen. Ten zelfden tijde gaf hij mij — die niet wist dat er bocken over de jagt geschreven waren — het werk 79 van Jester , ilber die kleine Jag I , in hantbn ; ik las^ en herlas het , met dat gevolg , dat ik de zaak van eene geheel andere zijde begon in te zien. Het lezen van Jester had in mij het denkbeeld ont- wikkeld , dat de jagt iets meer dan eene bloote uit- spanning — dat zij eene wetenschap was. Door de hebbeUjkheid van nadenken , werd dit thema onop- houdelijk in mijnen geest omgewerkt; daarbij kwam het verband , dat ik , reeds bij de lezing van Jester , tusschen jagt- en dierkunde had beginnen te vermoe- den , en dat mij later , toen ik de schriften van von Wildungen en aus dem Winckell had leeren kennen , volkomen helder werd. De jagt , in alle hare vertak- kingen , werd sedert dien tijd mijne geliefkoosde stu- die , eene studie — waaraan ik een groot deel van mijn leven heb kunnen wijden, en die ,^ bij klimmende jaren , met onbekrompen hand nog menig onverbitterd genot in mijnen levensloop weeft. — Doch .... kee- ren wij tot het verlcdene terug. Zoo als het gewoonlijk gaat werd ook onze jager- kring allcngs opgelost; de dood, vertrek, huwelijkcn, betrekkingen bragten daartoe het hunne bij. Ook ik verliet onze stad ; doch , hoe vele jaren ook sedert verloopen mogten , nog steeds voel ik mij door eene magische kracht tot dien tijd terug getrokken; dikwerf 80 ireden mij zijne beelden , met al de frissclie kleurcn der jeii(jd , voor den geest. — Waar ik mij inmiddels ook bevond , de jagt bleef steeds mijne gelief koosde bezigheid en , daar ik in het bezit van een iiitmim- tend spaansch ras geraakt was, konde ik mijne theo- rien , bij de dressuur mijner honden , met het beste gevolg toepassen. De naam , dien ik mij — verdiend of onverdiend — in het vak verworven had, bragt mij in aanraking met vele beoefenaars der edele jagt, waaronder eenige weinige , die wevkelijk geheel op de hoogte der weten- schap waren; tot deze laatsten behoorde de bejaarde Z., eigenaar van het uitgestrekt landgoed X. Onze kennismaking had spoedig een bezoek op X., gedurende den jagttijd, ten gevolge; ik leerde Z. meer ^n meer als eenen echten jager kennen. Hij bczat de beste werken over jagt- en dierkunde , welke hij, door eene heldere kritiek geleid, grondig bestudeerd had en , in de praktijk , met vrucht wist toe te pas- sen. Zijnen j^ger, geheel door hem gevormd, had hij zooveel theoretische kennis medegedeeld als tot de beoefening van zijn vak noodig was. De honden wer- den , naar de regelen der kunst , grondig gedresseerd eer zij ter jagt gebruikt werden ; beter appel dan zij hadden is niet denkbaar; nimmer liepen zij op het schot, en bij het apporteren kenden zij geene afgunst. Als men van honden verhaalde , die scheurden , lachte Z. altoos , terwijl hij medelijdend de schouders op- haalde. — »Dat komt er van", plagt hij dan te zeg- 81 gen , wals men den honden hot wild , dai zij apporte- »ren, zoo driftig ontneemt en dadelijk wegstopt, in »plaats van het op den grond neder te legmen en er ))lien bedaard bij te laten zitten, tot men geladen »heeft. — De honden, welke voor de patrijzenjaat be- stemd waren , kon men , in den strengsten zin van het woord, whazenrein" heeten; die, waarmede men op de bosschen joeg- , hadden genoegzaam appel om hen van den voet terug te doen komen. Het schadelijk ge- dierte werd behoorUjk , het geheele jaar door, nagc- spenrd en kunstmatig weggevangen ; in deze kunst muntte zijn jager bijzonder uit , niet minder dan in het beteugelen der stroopers. Onder zulke omstan- digheden kon niet falen , het jagtveld in den bes- ten toestand te houden ; de oude heer schcpte er bc- hagen in, dit alles, met eene zekere zelfsvoldoening, aan zijne vrienden te doen opmerken. Hij was een vijand van groote jagtgezelschappen , vooral op de patrijzenjagt ; dan joeg hij bij voorkem- met een paar echte liefhebbers , of met zijnen jager. Onder zijne zwakken behoorde, dat hij uiterst aan het gebruiken der jagtterminologie hechtte ; eene misgreep daarte- gen maakte bij hem een' onaangenamen indruk, en nam hem onwillekenrig tegen iemand in; zelfs zijne keukenmeid hoorde men nooit anders dan van »ha- »zenzweet" spreken. Op eenen avond, onder ver- trouvsehjken kout, kwam dit onderw^erp tusschen ons ter sprake , en toen ik hem onbewimpeld zeide , dat hij, mijns inziens, dit punt misschien wat al te ver * YIERDE JAARGANG. G 82 dreef, antwoordde hij mij met een crnstijj oelaat: )>hoor eens, mijn waarde N., ik wil ii mijne dcnk- »wijze rondborsiig mededeelen : of de ja{jt is eene »wetenschap^ of zij is liet nict; in het laatste geval » — zij moge dan voor anderen eene uitspanning, even »gelijk een partijtje hombre , blijven — is zij voor )>mij niets; ik moet diis het eerste aannemen. In dat ))geval weet ik niet waarom zij , even als alle andere »weten8chappen — b. v. de rijkunst — , niet hare ei- »gene terminologie zonde raogen hebben. »Zet men de terminologie met de jagersgebruiken ter »zijde, dan vervalt deze soort van vrijmetselarij , en »de broederschap , die onder de jagers bestaat, wordt »in den grooten hoop opgelost, gelijk een volk dat ))door een talrijker overheerscht , met zijne cigene taal »cn zcden ook zijne onafhankclijkhcid verlicst." 83 Evenzcer hechtte Z. aan het opzoeken van verloreii ■j];e8clioten wild; was er lets aanges^hoten , dan liet hij zich de plaats wijzen, onderzocht wat er van ve- deren, wol of zweet aanwezig was, en hoe de voet van het loopend wild , na het aanschot , afgedrukt stond; wanneer hij oordeelde dat het wild vleugellam of doodelijk getroffen was , dan zag men hem onver- moeid blijven zoeken; bemerkte hij dat dit oponthoud zijne gasten begon te vervelen, dan zeide hij altoos: »jaagt maar verder, ik zal u wel teriig vinden; maar »ik blijf nog wat zoeken."— Somtijds kwam hij, wel is waar, terug zonder het aangeschotene gevonden te hebben ; doch dikwerf werd zijne moeite beloond , en men moet zijn tevreden gelaat gezien hebben , om zijne vreugde te kunnen beschrijven. Hij was dan den ganschen dag in eene vrolijkere luim dan gewoonlijk: ))indien wij," zeide hij bij zulke gelegenheden , »ons »voor geregtigd houden om die weerlooze dieren te »dooden, moeten wij ook, zoo veel mogelijk , alles »v66rkomen dat hun nuttelooze smart doet lijden: het »geven van een' spoedigen dood , waar hij zulks kan , is »de pligt van den echten jager." — Hij vergat dan ook nimmer den onvermoeiden ijver zijner honden te prijzen , die ook werkelijk in het vinden van aange- schoten wild uitmimtten. Somwijlen wisselde, uit de nabij gelegene domein- bosschen, een stuk grof wild in de jagt van Z. over; dit gebeurdc eenmaal terwijl ik mij bij hem bevond. Zijn jager berigtte , dat een acht-ender in een iiitge- 84 strekt perceel bosch stand hield, en onmiddelijk werd er bevel gegeven om alles te vermijden wat tot ver- storing aanleiding geven kon; terwijl inmiddels, naar het voorschrift der wet — want alle wettelijke ver- ordeningen waren hem heilig — , door Z. een con- sent om het stuk te mogen schieten werd aange- vraagd , dat dan ook spoedig verleend werd. Des morgens speurde de jager alle de lanen van het bosch behoorlijk af , en vergewiste zich , dat het hert in een vak digt eikenhout zijnen stand genomen had. Wij plaatsten ons op de breede laan onder den wind; de jager begon het bosch , met een dashondje , lang- zaam op ons aankomende te doorzoeken; nadat wij een kwartuur gestaan hadden begon het dashondje aan te slaan, en hoorde ik het hert, in voile vlugt, regt op Z. aan^ door het bosch breken. — Bedaard zag ik hem de buks aan het hoofd brengen en, tocn het hert op ongeveer tachtig passen dwars over de laan kwam , vuur geven ; het hert brak op het schot in elkander, rees weder op, maakte eencn geweldi- gen sprong , en stortte neder om nict weer op te staan. — Het was een fraaije acht-endcr, het sterkste hert dat Z. immer schoot; hij was buiten zich zelven van vreugde, niet zoo zeer over het prachtige wild, dat hij geschoten had, dan wel omdat zijn kogel, zoo echt meestcrlijk de beide voorbladeren doorboord , en het hart getroffen had. — y>Z6() moet het edele »hert geschoten worden ,'' zeide hij met eene vergeef- lijke trots , terwijl hij op de doodelijke wonde wees. 85 Vele gelukkige dagen heb ik op X. doorlecfd, doch even als die dagen in den tijdstroom verzwolgen wer- den, zijn ook de brave Z. en zijn trouwe jager van het ondermaansch tooneel verdwenen. (Wordt vervolgd,) OPEN BIUEF AAN MIJNEN JAGTGENOOT A. Ja! ik ben van de in liet laatst des vorigen jaars ondernomen reis naar liet zuiden, terug gekeerd. Ofschoon ik mij dagelijks uwe aanbeveling te binnen bragt en mijne belofte, van te zullen letten op die vo- gels, welke ons vaderland veiiaten, of hetzelve als trekvogels kortstondig aandoen; hoezeer ook daar- toe bij mij de lust bestond, en ik al sporende, en stoomende, uit de rijtuigen, of langs den alge- meenen weg gaande , voortdurend oplettend was en steeds met mijne oogen joeg , kan ik evenwel niet naar wensch aan uwe billijke verwachting beantwoor- 87 den. Hiertoe ontbrak mij zoo wcl tijd, als de iioo- dige vereischten; maar vooral het gemis der italiaan- sche taal, alsmede dcr gelegenheid om kennis aan te knoopen met lieden, die, bij genoegzame zaakken- nis, ook het vereischte geduld en den lust hadden om mijne weetgierigheid te voldoen. Na de ontvangene aanporring, die van uwe belang- stelling getuigt, mag ik niet langer stilzitten , nit vreeze van onverscliilligheid in deze verdacht te worden , hetwelk geenszins het geval zijn mag. Ver- gun mij slechts wat verademing van mijne reis a la course^ en dat ik u door middel van dit tijdschrift voor ware liefhebbers van jagt en visscherij antwoord; gij zult er bij winnen, daar het onvolkomene of duis- tere, des noods, door de aanmerkingen van den een of anderen lezer , of door de noten van de redactie zal kunnen worden toegelicht; terwijl ik den wensch koester, dat er onder de bestendige lezers worden aangetroifen , die zonder schouder ophalen er zich bij zullen kunnen verlustigen, zijnde dit het eenige doel, dat ik beoog. Hoewel het mij geen moeite zoude kosten, u vele opmerkingen van verschillenden aard mede te deelen, die, ofschoon niet onbelangrijk , echter minder tot ons onderwerp behooren; zoo stel ik mij echter voor, zooveel mogelijk binnen de door u gestekle palen te blijven. Mogt mij onwilkeurig de voet uitglijden, dan zal ik bij het eerste ophoudingsteeken weer bin- nen de afbakening treden. 88 Bij de jongste strcnge koiide vervvonderde het mij, de laatste bonte kraaijen op bclgisch groiidgebicd tc zien; bij mijii terugkeeren over Triest en Weenen zag ik ze terug bij Laybach , waar hier en daar sneeiiw lag, hetwelk omtrent de bergen ook het geval was in Frank- rijk. Voor de rest was de natuur, wat de vogelen be- treft, als dood, zelfs de gewone kraai ontbrak op de velden. Te Parijs bezocht ik op de quai d' Orsay een gebouw , waar wild en tarn gevogelte van verschillenden aard, zoo levend als dood , bij duizenden , ja ! missehien op dien maandag , alles te zamen genomen , 100,000 stuks kan hebben overtroffen, hetwelk in het openbaar en bij afslag werd verkocht; men was hiermede op drie verschillende punten bezig , terwijl lets meer vooruit , omtrent in het midden , een ontvanger zat , die zich met goud stapelen bezig hicld, ofschoon de wagens nog steeds voorraad aanbragtcn, en er nog veel onver- kocht lag. De voorwerpen werden bij tallen of risten in een' bak voor de afslagers gehouden , die geen on- dcrzoek met de handen toelieten. Men veilde de hazen , opgevulde kalkoenen , ganzen en dergelijke artikelen bij zes stuks ; de magere houtsnippen , patrijzen , schrieken en waterrallen werden bij dozijnen voorge- bragt; zooveel ik uit die vlugge handelingen en be- korte woorden verstaan kon , verschilden de prijzen nict aanmcrkclijk met de onzen. De roode patrijzen golden 2 francs per stuk. Verder lagen er poulepein- lades , fasanten en allerhande gcvogelle, daar wij nict 89 aan denken om het te niittigen. Er werdeii joiige diii- ven iiit den mond gevoerd , anderen de kroppen opge- blazeii , zoo als het den echten duivenmelker betaamt , welke curiositeit ik u aanraad bij gelegenheid te gaan zien. In hetzelfde geboiiw werd , na den afslag , da- delijk de waar gesleten. Kort hierna zag ik in de hallej op de marche des innocents ^ ook eene aanmer- kelijke hoeveelheid van de reeds opgenoemde voorwer- pen. Onder de heerschende bedrijviglieid had niemand het geduld mij uitlegging te geven, uit welk meer zuidelijk gelegen gedeelte van Frankrijk deze voor- raad werd aangebragt; welligt w^isten zij het zelven niet , en van daar dan de ontwijking mijner vragen. Zwartachtige voorwerpen , die door de huid van de rijkgevulde borsten der vogelen zigtbaar waren , deden mij Perigord vermoeden. Verder reizende, zag ik de schapen hoeden door vrouwen bijgestaan door jagthonden, welke met den neus laagloopcnde aantoonden dat dit hun werkkring niet was, en nict die geestdrift aan den dag legden, welke den herdershond altijd bezielt. Op den 2den Januarij sprak ik te Varennes met een' van de jagt terug keerenden jager, die platzak was; hij zeide, dat de strenge koude alle vogelen van daar verdreven had; hetzelfde werd mij door een' Rouaan gezegd , en door twee Lyonezen beves- tigd. Te Lyon was de markt tamelijk met houtsnip- pen voorzien in eene wildkraam hing , onder meer za- kcn, een in breeden vorni opgevuldc vlaamsehe gaai. 90 die men alleeii de fraaije glans-vederen had gelaten, naar dezen stonden twee dames te dingen; de zaak kreeg haar beslag door de gemoedelijke uitdnikking van de jongere: »wat is dat fraai, wat moct dat »lekker zijn ! ! !" Te Hyeres werd mij door een' iiitgaanden jager gezegd, dat men uit de bergen niets medebrengt dan vermoeidheid , en dat er binnen kort in het moe- ras een trek van kwartelkoningen zoude zijn, dat de vreemdelingen geene aanmerkingen van de grond- eigenaren ondervonden; en terwijl ik naar zijnen bond omzag, vervolgde hij: )>ik heb een' bond gehuurd, »ik moet hem altijd zoeken," onderwijl zag bij op zijn horologie, dat precies twaalf uur wees, ))bet »is middag, hij zal zijn gaan eten;" zoo gemakke- lijk denkt en drukt men zicb uit in bet zniden. Meer waarheid bespeurde ik aan zijne laarzen dan uit zijn persoon; de eerste namelijk waren goed ingewreven met een smeer, blijkbaar zamengesteld volgens het recept, voorkomende in bet werk »Jagers- »taal," uitgegeven bij J. G. Meijer te Arnbem, in 1838, welks deugd nog onlangs door een' deskun- dige, op bl. 225 van den 3den jaargang van dit tijdschrift, is bevestigd. De markt te Cannes bezoekende, merkte ik op, dat bij een honderdtal musschen, die er lagen, niet ^en wijfje was; hetzelfde nam ik op andere mark- ten waar, waar in ecne rist slechts twee wijfjes yoorkwamen. Had ik deze niet opgemerkt, dan ware 91 ik in tvvijfel gebleven of het niet ecnc aiulcre vo- {jclsoort kon zijn, dan de veronderstelde. Hct- zelfuc verschijnsel nam ik ook nog- waar omtrent de zwarte lijster, wier gele bek, nojj duidelijker dan de zwarte streep onder den hals bij de miisch , liet mannelijk geslacbt doet onderkennen. Het kan de oude veronderstelling bevestigen , dat de verlei- ding van de kant der \toiiw komt, indien bij het vangen de aanlokking door middel van het wijfje ge- schied. Het vleesch der lijsters had een'^ aangena- men, bitteren smaak, ontstaan door het nuttigen cener vrucht, waarvan de kern in hunne maag voor- kwam. Te Nice wandelende, hoorde ik op zondag mor- gen in de olijfgaarden schieten; een aldaar bezig zijnde jager meende het ernstig : hij was voorzien van bond en weitasch, in welke een vink en een rood- borstje was ! In Italie noemt men dit ook »jagen'* en spaart men niets; en ten bewijze dat hij een wezenlijke jager was, voerde hij aan, bij een zijner kennissen in eene week in de bergen, werwaarts hij wees, 14 houtsnippen te hebben geschoten. De markten en poelierswinkels te Genua, Livorno en Civita Vecchia leverdeii weinig verschil in aantal en soorten; overal eenige van onze bekende trekvogels, maar weinig. Te Napels bij afwisseling , aan de tafel , plevieren en watersnippen. Aan het beroemde meer van Agnano is een jagthuis, tot verblijf van vorste- Ijjke liefhebbcrs der jagt op talingen en meeuwcn; 92 (k ocvers daarvan zijn kaal, alsof er nooit planlen- groei had bestaan. Op tlen 4den February heb ik de wildmarkt te Rome bezocht. Aldaar werd van alles en volop, onder anderen drie reeen , twee wilde varkens (die in die omstreken veel voorhanden zijn), wilde ganzen en eenden in soorten (zelfs de noordelijkste) , plevie- ren , kievitten , water- en houtsnippen , leeuwerikken , vinken , groenlingen , keepen en alles wat ons verlaat , zoo levend als dood aangebragt; ik heb een' man zien buigen onder een' last meerkoeten. Slechts drie, door mij niet gekende vogelsoorten heb ik gezien, de eerste soort had een' spitsen bek , gaf een schel geluid , was grooter dan onze bastaard nachtegaal en met zwarten kop; de tweede had overeen- komst met de tuinekster, die bij de valkenvangst gebruikt wordt (*); de derde, was ligt grijs als de regenwulp, van grootte als de tortel, met hoe- kigen kop als de houtsnip , en een' bek als de patrijs. Ooijevaars, zwaluwen, of hunne nesten, zag ik nergens, de gewone blaauwe kwikstaart over- al. Te Florence , de tuin van Italien genaamd , is een eikenbosch , in voege als bet Haagsche , maar van onderen digt door in blad zijnde heestergewas , waarin veel vogclgezang maar geene nesten. Hieruit besluit (*) De tuin-, klapekster of klaauwier (Lanius e.rctibitor), hceft een bijzonder scherp gezigt , en waarsclmwt den valkenicr, reeds laug voor dat deze hem zict , van de iiadcring cens roofvogcl? ; dit in -vvelligt lanius meridionaJis. Rkd. 93 1k, dat daar geene winierbroeding plaats grijptj of- school! zich eenige soorten huwelijkstroiiw verzekereii alvorens ons te verlaten , dat het tegendeel zou kunneii doen veronderstellen. De kwartel zag ik als eene zeldzaamheid ; daarvoor leerde ik in Oostenrijk het middel, om dezelve gedureiide den winter in den sla{j te brengen, bij avond, en dan nog wel in eene ge- lagkamer; gelijk aan de andere vogels, gaf men hem een' meelworm, eenige mieren-ijeren en voor het ove- rige gierst tot voeding , welk zaad voor dien vogel het prikkelendst zou zijn. Aan een uitstal te Rome zag ik een zwartgrijs, welgevoed dier hangen, zonder haren , met gewelfd hoofd , dat iets van een' otter had; daar wist ik geen' naam aan te geven. Verder ziende zag ik een tweede van die soort, met lange pinnen op het lijf. Ik wees er met den vinger op, uitende een der drie door mij gekende woorden , het »6me", en ofschoon ik het driemaal snel herhaalde , )>si signor /' als overtreffend goed kon aanmerken , liet ik het er niet bij; nader onderzoekende bij den kok van het hotel , waar ik logeerde , zeide hij mij , dat het vleesch van het stekelvarken in melk iiitgetrokken , zoet smaakt als dat van een klein varken, wijzende op een speenvarkentje. Dit dier zoude aldaar, in besloten ruimte gehoiiden, voorttelen (*). De italiaansche smaak verschilt in vele opzigten van (*) Dczc soort van stekelvarken — Upstn'x cristata — komt veel in het ZHulolijk Italie voor. RED. 94 den onzen; zij vuUen, bij voorbeekl, tie talingcn met kleinc , witte boonen , de kalkoenen met grootere , salie , kruizemimt enz; de soiisen zijii meestal zoet , gebroken door bet zure van kleine morellen en bar- barissen, hetwelk bij wild varkensvleesch liet beste smaakt. Na de bouwvallen van bet vroegere paleis van Caesar bezi(jtigd te hebben, ontmoctte ik een* zonderling? gekleeden jager, die twee witte, lang- badge honden bij zieb bad. Zijn geweer was lang en blank, uit d^n loop stak eene grasprop, de kolf was kort en vierkantig , bij droeg over kruis twee linnen zakken, in een' derzelve bad bij twee eenden, waarvan een bastaard van wild en tam, die een lidteeken van een vroeger scbot door bet linker zwemvlies had ; in den tweeden zak was eene wilde gans, van klein soort. Had nu niet deze man mij dadelijk, volgens landsgebruik , de hand voorgehouden als een bedelaar , dan hadde ik hem een voorstel gedaan voor den volgenden dag; jagers, zien zoo lets niet gaarne , dat vooral daar te land te mistrouwen is. Het beruchte Pontynsclie moeras beb ik dus niet gezien , maar wel , ook in den omtrek van Rome, opgemerkt dat er twee soor- ten van riet bestaan, het onze en dat der hengel- stokken , waarin de honden zwaar werk moeten vin- den. Naar Frascati wandelende zag ik zwermen kievitten met spreeuwen door een, zoo als bij ons tijdens hun vertrek, en dat er veel leeuwerikken wcrden opgedaan door jagcrs zonder honden, ook 95 dat een weinig nachtrijp aldaar als vorst wordt aan- gemerkt. Te Venetie, de roiidom in water gelejjene sfad, die voor de rest op een' oiiderwetsclien doolhof gelijkt , zag ik geen ander gedierte dan duiven, de gewone veldvliegers , in groot getal en zeer mak , wonende tegen of op de onde gebouwen aan het eentoonige st. Marcus- plein; zij dienen het algemeen tot vermaak , en wor- den door lien welwillend gevoerd, gelijk dit ook van stadswege geschiedt, op een bepaald uur, het- welk zij kennen even als of zij de klokslagen tel- den. Van de jagtv^etten der onderscheidene kleine itali- aansche staten kan ik u niets verhalen; omtrent de rivieren zag ik polderland als bij IJssel, Rijn en Waal, met knotwilgen en riet , en slechts op twee plaatsen onloochenbare palen , waaraan eene plank met een voet groote letters beschreven : wReservate." (*) waarvan ik de beteekenis aan ii te verklaren over- laat, (laar gelijk reeds gezegd is, mijn italiaansche taalkennis zich bij drie woorden bepaalt , waarvan het laatste tot goeden wensch dient. Na Laxenburg bij Weenen bezien te hebben, had ik eene streek te gaan langs de spoorbaan , om plaats op (*) Ook zonder italiaanscli te verstaan, kan niea opmaken, dat dit woord ,.gcreserveeid" bctcekcnd, Rkd. 96 flezelve te kunnen krijgen; op 20 passen van die baan zag ik lets liggen , dat mij bekeiid voorkwam , ik dacht hard op: »kunneii dat altemaal hazen zijn ," nam een kluit aarde op, en wierp er na. Als nu rezen er 7, ze{jge zcven, hazen nagenoeg? te gelijk. — Altijd dezelfde, hoor ik u zeggen. Ja! het iswaar, dat hoop ik altijd voor u te blijven. Vergeet niet van mij in uw antwoord te zeggen , hoeveel jongen uw witte haas heeft geworpen, en of er eene behoorlijke eerewacht bij de vermoedelijke erfopvolging van kleur , wordt gehouden ? YivLf ALLERLEI. DE DAHKBAARHEID VAN EEK' ENGELSCHEN VOSSENJAGER. Wanneer men in Engeland iemand van het paard ziet vallen , kan men zijne hiilpvaardigheid soms zeer slecht besteden. De gentlemen vossenjagers zijn won- derlijke lieden , gelijk het volgend voorval bewijst. Een elegant rijtuig met twee fraaije volbloed schim- mels bespannen^ rolde eens door een der lagchende ^dalen, welke het oog van den reiziger tusschen Lon- den en Brighton verlustigen. Plotseling vloog een ruiter met bliksemsnelheid over den weg, en stortte met het paard , dat bij het overspringen eener sloot VIERDE JAARGANC. 7 98 miste, ter neder. Even spoeclig deed de hecr die in liet rijtuig {jezeten was , den koeisier stilhoudca , steeff uit , ijlde naar den gevallen ruitcr , nam hem bij den arm om hem op tc rigten , vroeg hem deel- ncmend: »of hij zich ook erg bezeerd had?" terwijl hij hem zijn rijtuig aanbood om hem naar cenen wondheeler te brengen. — »Ik dank u ," antwoordde de vossenjager verstoord , »ik dank ii , mijnheer, ik »verzoek u slcchts om uwen naam en uw adres!" — »Het zal mij een genoegen zijn , u bij mij te zien ," was bet antwoord , »maar ik verzoek u, u geenzins »jegen8 mij verpligt te achten; bet is immers niet der »moeite waardig." — »Niet der moeite waardig , » mijnheer, gij zijt al te nederig. Ik hoop en wcnsch »niets Yuriger, dan u van bet tegendeel te overtiii- »gen." — »Inderdaad gij maakt mij verlegen ! . . .. »mijn naam is Eduard Acerby, ik woon Regentstraat, >»no. 102." — »Binnen kort," bernam de vossenjager, »zult gij van kapitein Adx\m Mondwell hooren." Werkelijk boorde sir Acerby spoedig meer van den ruiter, want hij werd voor bet geregt gedagvaard; de kapitein Mondvvtell bad hem aangekiaagd. Hoo- gehjk verwonderd verscbeen de aangeklaagde ; bet verhoor begon. Sir Acerby bekende , dat hij den kapitein ter hulpe was gesneld, zonder dat deze hem daartoe had verzocht, doch deed tevens de vraag : »wat daarin strijdig met de wet en strafbaar was ?"— »Gij bebt mij, door uwe ongevraagde hiilp, van den »prijs der jagt verstoken; want ik zoude de eerste 99 )>bij het »haUali" gewccst zijn , indien gij mij met »vredc gelaten hadt/' antwoordde de kapitein. De getuigen verklaarden , dat noch de aankla(jer , nocli zijii paard, door den val, de minste kneuzing bekomen had ; dat hij alzoo gemakkelijk , zonder ecnige hulp , weder op de been en te paard zoude geraakt zijn ; dat eindelijk , wanneer alles rustig zijnen gang had kunnen gaan, en sir Acerby hem niet opgehouden had , de kapitein , die tien minuten op zijne medemak- kers Yooruit had , onmisbaar den prijs had gewonnen. De regters beslisten , met de wijsheid van Salomo , dat hij, die schade veroorzaakt, ook daarvoor boeten moet, en dat derhalve sir Acerby aan den klager de waarde der weddingschap , behalve de proceskos- ten , moest betalen. — Deze aardigheid kostte hem 3200 ponden sterling. GRONDIG O.NDERWIJS. Vraag. »Waaraan onderscheidt men den rammeiaar »van de voedster?" Antw. »Niets is gemakkeHjder : als hij loopt , is »het een rammeiaar , als sij loopt is het »eene voedster." 100 EENE E5GELSCHE JAGTPAUTIJ. In December van het laatst afgeloopen jaar werd door den graaf Stamford, op zijn land^joed EnviUc- Hall , in Staffordshire, met neg^en zijner jagtvrienden , fjcdurende veertien dagen geschoten: 732 hazen, 227 konijnen, 1116 fasanten, 16 patrijzen en 22 andere vogcls; te zamen 2113 stuks. (20 BOEKAANKONDIGING. Opmerkingcn over het ontwerp lot wijziging der Wet op de Jagt en Visscherij van 1852, door Mr. P. VAN Bemmelen, waarnemende het Openbaar Ministerie l)ij het Kantongcregt Noordwijk. Leyden, bij P. En- GEi/i, 1856. 78 bl. Wij haasten ons dit werkje, dat in het tegenwoor- dig tijdstip hoogstbelangrijk is, onzen Lezers aan le kondigen. — Ofschoon wij niet op alle punten met den geachten Schrijver kunnen instemmen, levert de inhoiid vele scherpzinnige en praktische beschouwin- gen op , die eene oplettende lezing allezins verdienen. Red. Verslag van de Jagt en Visscherij, inde Pmincic ZaidHolland, over 185S. HEDEGEDEELD DOOR DEN HEER INSPECT EUR F. A. TERSTER. De staat van het Jagtveld was gedurende het jaar 1855, over het algemeen, ongimstig. — Ten onregte heeft men het van verschillende zijden willen doen voorkomen , alsof die minder gunstige toestand , waarin het jagtveld zich, bij het openen van den jagttijd, bc- vond, hoofdzakelijk moest worden toegeschreven aan in de Wet van 6 Maart 1852 (staatsblad no. 47) voor- komende leemten. — Zonder eene herziening dier wet als eene overbodige zaak te beschouwen , heeft des- niettemin de ondervinding voldoende aangetoond , dat VIERDE JAAr.GANG. 8 102 de jag( wet , seclert hare invocring , haar voornaamsle doel , to weten : bescherming en instaiidhouding van het wild, steeds heeft bereikt, voor zooverre namelijk als de verijdelins daarvan niet aan buiten haar bereik Ii{jj<]^ende ooi-zaken moct worden toegesdireven. Zoodani{je oorzaak kenmerkte het jaar 1855. — De strenge weersgesteldheid , die in de eerste maanden van dat jaar heerschte , gepaard met de in grootc hoeveel- heid gevallen sneeuw, die bij afwisselende dooi en vorst, gedurende geruimen tijd aanwezig bleef, was voor den ongunstigen wildstand, althans voor zooveel klein wild betreft, stellig de voornaamste, zoo niet de eenige oorzaak. — Volgens ontvangen informatien werden, vooral in de duinstreek langs de zeekust de- zer Provincie, door de opzieners der jagt vele hazen gevonden, die tengevolge der sneeuw, aanhoudende strenge koude en daardoor veroorzaakt gebrek aan voedsel, waren omgekomen, terwijl het van zelve sprcekt , dat de slechte toestand , waarin de nog over- gebleven hazen verkeerden, van nadeeligen invloed op de voortteling mocst zijn. De patrijzen werden, bij het openen der jagt op die wildsoort, ook in mindere lioeveelheid aangetrof- fen, waarblj nog als eene bijzonderlicid kan worden gemeld , dat het aantal koppels , zoogenaamde gusle patrijzen, aanmerkelijk grooter was dan in andere jaren het geval plagt te zijn. De klagtcn over gebrek aan waterwild w^aren vrij algemccn ; zoowel de kooilicden als de jagtliefhebbers 103 hebben weinig eendeii gevangen en oescholcn. — Dc hiervoor bcstaande oorzakcn kunnen cvenwel moeijelijk met eenigen grond worden opgegeven. Voor zooveel de gewone eend {a. boschas) betreft , is bet niet on- waarscbijnlijk dat de, bij artikel 22 der wet tot rege- ling der jagt en visscherij, gegevene bevoegdheid tot bet rapen der eijeren dier wildsoort , tot hare ver- mindering veel toebrengt. — Be overeenkomst , die cvenwel besfaat tiisschen de eijeren der wilde en der tamme eenden , en die bet onderscheiden daarvan on- mogelijk maakt , is oorzaak dat eene verbods bepaling omtrent bet rapcn van eijeren van wilde eenden on- uitvoerbaar zoiide worden. In den loop van bet jaar 1855 werden 745 acten tot uitoefening der verscbillende , geoorloofde jagthe- drijven verleend. — Daarvoor was verscbuldigd aan reeognitie f 10960,00 en aan zegelgelden » 3289,50 Totaal / 14249,50. Blijkens daaromtrent ingekomen opgaven werd aan de boofden der verscbillende gemeentebesturen , gedu- rende bet jaar 1855, bet onderstaand scbadelyk ge- dierte binnen deze Provincie vertoond , als4 1 moervos, 6 fluwijnen, 808 bunsings, 7^ liermelij- nen , 3220 wezels , 13 arenden, 133 valken , 35 ba- vikken, 679 sperwei^, 305 wouwen en 66 buizerden, te zamen 5338 stuks ; waarvoor, op grond van art. 30 der meergenoemde wet, premien werden toege- kend tot cen bedrag van / 1611,70^ 104 Op (le gronilen , waar eene te groote vcrmcnigvuldi- ging van koiiijnen of ander schadelijk gedierte was ontstaan, werden de eigenaren of regthebbenden , ge- diirende den gesloten jagttijd , door buitengewonc magtigingen , in de gelegenheid gesteld dat gedierte te schieten of te vangen. Aan de betrokken eigenaren werd, in Zuid-Holland voor de dienst van 1855 — 56, kosteloos registratie verleend van 42 eendenkooijen en 10 duiventillen, ter- wijl voor zwanendriften geene registratie werd aange- vraagd. Dezelfde oorzaken , die van nadeeligen invloed op het jagtveld waren , bragten ook eenen gevoeligen slag aan de visscberijen in de binnenwateren toe, zoo zeer, dat in sommige streken eene scbier totale vernieling van den viscb daarvan het gevolg is geweest , waardoor zij , die de visscherij als middel van bestaan drijven , groote nadeelen ondervonden , en de onvermogenden , die tot eigen onderhoud en dat hunner huisgezinnen zich met de visscherij onledig houden , daarvan bijna gcene voor- deelen hebben genoten. Gedurende het jaar 1855 werden 2583 acten tot uit- oefening der visscherij uitgegeven. — De daarvoor ver- schuldigde recognitic beliep f 6922,00 en het zegel » 2591,25 Totaal f 9513,25 Op grond der bepaling , vervat in het slot van art. 6 der aangehaalde wet , werden in 1855 tot iiitoefe- 105 ning der visscherij met e^n vischtiiig , 1109 kostelooze vergunningen aan kennelijk onvermogenden verleend. Het toezigt op de Jagt en Visscherij werd in Zuid- Holland , gedurende den loop van laatstgenoemd jaar , door 33 bezoldigde opzieners waargenomen , terwijl 162 personen op het verzoek van eigenaren of regtheb- benden van jagtgronden en vischwateren aangesteld, zonder bezoldiging met hetzelfde toezigt belast waren. Door de overige beambten , ingevolge art. 37 (voor- laatst lid) der jagtwet , tot het waken tegen overtredin- gen dier wet verpligt , werden in het jaar 1855 meer bekeuringen geconstateerd dan vroeger, en het schijnt dat de toekenning van premien voor bekeuringen tot die vermeerdering de hoofdzakelijke aanleiding is. Het gezamenlijk bedrag der door de verschillende , tot het doen van bekeuringen geregtigde , beambten geconstateerde overtredingen bereikte in 1855, in deze provincie, het aanzienlijk aantal van 1018; — waarvan wegens: Jagen zonder acte 25 » » schriftelijke vergunning .... 12 9 in verboden tijd 49 » met de lange jagt en met schietgeweer gelijktijdig 1 Stellen of herstellen van wildstrikken .... 23 Komen in het veld met schietgeweer, zonder jagt- acte of buitengewone magtiging 14 Komen in het veld met , of laten losloopen van honden , in strijd met art. 20 en 24 der jagtwet . 278 106 Tirasseren i Vervoer van nachteg^alen 1 Rapen , zoeken , vervoeren , verkoopen van eije- ren van wild en van kievitten in verboden tijd . 23 Visschen zonder acte 181 » » schriftelijke vergfunningf . . . 324 » m verboden tijd 49 » op ongeoorloofde wijze of met verbo- den middelen 6 Vervoer of verkoop van wild of visch in verbo- den tijd 29 Weigering van het onderzoek , bedoeld bij art. 28 der jagtwet , 2 In den loop van het jaar 1855 werd aan premien voor bekeuringen toegekend een bedrag van /'3127,00. Door de ontvangers der registratie werd aan boeten en verbeurten ingevorderd een geldelijk bedrag van /'2569,10. 