Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Laeten vindt de umgewandelt wissen, meende recht te hebben toe de geld, dat gij dat bijbrengt ene boert, want wij v ongewarnt hand irstes dages van onsen leengenade gehad hebben, ten zij dat gij bijbrengt ene bewijst, dat gij daar aan gekomen en gevestiget zijd toe leenrecht, als recht is; deden des niet en daar en bauen uwe beesten oft ements anders van uwer wegen daar op bevolen worden, dechten wij raad daar op te hebben, zodat ons des daar um geboren zoude; meenden gij ook vorder enig bethoefost bewijst daar van te hebben, of waar um gij dat bauen, als vorscrit stond, bezitten en gebruikt wilt, daar mee compt tÁrnhem op die dag Nativitas bij ons, onsen raeden en mannen van leen, die hem zullen verstaan, op die gij, noch wij, noch anders niemand daar bij vercort en werd, want wij anders onse leen denken aan laten tasten en van niemand hier en bauen gebruikt willen hebben, buiten bewijs dat hij daar aan gekomen zij, als recht is. Wij bevinden ook duidelijk, dat die erfgenamen van Eesschede geen recht bruidsgeweer noch ook bezit gehad en hebben aan die Eesscheder weg voer deed Andries Lerynges voorg. Hier na kunnen wij weten te richten 1) om te weten te richten. Concept. 1) Doorgehaald. (Codex, 2e Serie, 8e Deel, 1e Afd.) 15 226 Naschrift van eenen brief des hertogs van Gelder, ter zake van de verdediging der stad Gelre tegen den hertog van Kleef Item ons was int heymelick aan komen, dat onse ohem van Cleue nog ander waarf heb laten versüechten ind besien aan onser stat Gelre mit stijchwerck. Daarom wij hebben doen schrijven aan Arnt van Huysen ind Elbert van Eyll, dat zij in onser stad Gelre rijden ind tot der wacht aldus toewachtend hebben soldaten. Begeven daarom goedwillig van v, dat gij denselven tijdlang voeden ind verplegen wilt; wij denken kortzichtig daarbij te komen ind die dingen daarvoor ind anders met v to beschikken laten, dat gij des een benuegen hebben zult. Hier toe verlaten wij ons. Gegeven tot in litera. Ook, lieve en goede broeder, waren wij laat gereden bij onsen lieve en goede vrienden, nieuw den hertog van den Berge en de graven van Ravensstein op den Steinen bij Nuysse, die ons vriendelijk baat, oft zaken waren dat wij van uw liefde gemoed waren onsen nieuw van Arkell zijn geleide op het seggen, dat wij dat dan verhalden wilden een tijd en hoe dat laten weten, want hij hoopte wel van uw liefde te diensten en te verkrijgen, dat gij des enen tijds te vrede zoude zijn, want werd hem zijn geleide opgezet, zo zoude hij hem in een ander land en zonderling in de gestichten van Colne moeten begeleiden, dat onsen nieuw van den Berge ten grooten onschade zoude komen mocht, na die onse nieuw van Arkell zijn vijand en de Koelsch hulpers is, waarom wij ook dat opgezetten hadden te verhouden hebben. Datum uit boven. Hogeboren vorst, lieve genedige heren. Uw excellente genadede gewordigd tot weten, zo wie ik Henneken Steegeman uw genade arme onderdaan bij en bij geseten in den ambt van Krekenbeck en in den kerkhof van Grevenrade, alsof ik aanstalt gehad had als voor schade en krot, die mij komen mocht uit den landen van Gelderland, en heb daarom in uw lijf aan uw genade genade en troost gesonden, tot die uwe genade en mij heer van Egmont te Veenle waren, alsof mij die ter tijd mijn heer van Egmont een goedelijke antwoord gaf, en zei mij toe dat Wilhelm van Wachtendonk onzen ambtsman bevelen zou, dat hij ons den klokenslag lenen zou en ons bescherming en beschutting doen zou, gelijk anderen uw genade ondersteunen. Lieve genedige heer, hier en boven en is mijgen schade geschied uit den landen van Gelderland, daar ik meest angst had; maar, lieve genedige heer, als vanden genen, die mij bloot schoten zouden hebben en onze ambtsman is, zo is mij groten verderflichen schade geschied uit zijn sloot tot Wachtendonk, en des anderen dags doe mij dit gescheide, doe reden zij daar weer in en mijn hond daar binnen hielden, en hebben mijn zoon gevangen en hebben hem nog bij mijn sloot liggen, alsof ik niet en weet waar ik ben in den landen, en desens schade hebben mij gedaan die gebroeders van Beyerick, die tot Wachtendonk binnen liggen, en de vaart van Belle. Hierom, lieve genedige heren, zo bid ik arme man uw excellente genade, want mij deze schade en krot geschied is als van de jonker van Wachtendonk, die uw genade ondersteunt is en onze ambtsman is, dat uw genade mij arme man daar tot geredicht en behulp nodig zoude zijn, dat ik mijn zoon quitt mocht krijgen, want ik arm mensch is en niet veel zijn en is, daar ik groten krot om heb. En zij hebben mij genomen drie goede perzen, die ik tot uw genade dienst houdend was, en scharp en vee en voor al hebben, die ik in mijn huis had, maar des zou ik mij liever afliegen, mocht ik mijn arme zoon. quitte den Krieg, den Gode genoeg gequält heeft, en ik ook anders niet en weet dan uw genade mijn recht heer zit en ik uw arm ondersteunt bij uw genade to dienen en schattinge tot gelden, wanneer zich dat gebaart en ik vroeger ook onderlinge jaergulden geld, also wel als ik Willem van Krekenbeck doe. Daarom hoop ik, lieve heer, dat mij uw genade billijk beschuldig zullen, gelijk anderen uw onderdanige. De stad Utrecht aan de bisschop van Utrecht, ter zaak van enige te Gorinchem gevangen genomen onderdanigen. Hogevrouwen, genadige heer. Uw brief ons gesent hoe vrienden ons genedigste heren van Gelre bij u, uw vrienden en uw steden Deventer, Kampen en Zwolle geweest hebben en hebben u aangebracht en te kennen gegeven van den gevangen, die wij inden geschikt tot Gorinchem gevangen hebben, en van onser antwoord daarvan etc. hebben wij vriendelijk en eerlijk ontslagen, en bidden onomwroud uw genade te weten, dat onze vrienden die woorden in zulk een vragen niet verstonden en hebben, zo zien ons gesproken hebben, alsof uw genade en vrienden die woorden, als wij uit uw brieven verstaan, die aangebracht zijn. Ook heeft onze genadige heer van Gelre ons nieuw daarvan aangeschreven, en zo wanneer zijn genade ons daarvan schrijft, als dan hopen wij ons daarvoor te verantwoorden, dat wij menen dat uw genade dat bescheiden danken zal. En oft wij, genadige heer, enige dingen vermuchten uw genade te laten, ons daar niet in spaan, die onze Heer God alle wegen gesond bewaren wil, lange in eeren. Gegeven vrijdag na ons Vrouwen dag Purificatie. Opschrift. Aan den hogevrouwen vader in God en heer de bisschop van Utrecht, onze genadige heer. De brief der stad Amersfoort aan den bisschop van Utrecht is nagenoeg van denzelfden inhoud. Willem, graaf van Holland, verklaart aan den raad van Utrecht dat geen vriendschap met hen mogelijk is, zolang zij Herman van Lokhorst, Jan van der Spiegel en IJsbrant van der A in hun stad dulden. Willem etc. laten weten dat de gemeenteraad van Utrecht ende met naam uwen raad oude en nieuwe gezamenlijk, hoe wij al voortijdig gescreven hebben en te kennen doen geven, dat wij grootelijk van Jan van Spiegel en IJsbrant van der A verbaasd zijn, en hebben doen schrijven in ons openbare brief, hoe gij ons mannen, onderdanen en goede vrienden mijn grote onrecht en zonder misdaad uit de stad van Utrecht verdreven hebt, daar heer Herman van Lochorst, deken van de Dom te Utrecht, midden tussen vooraanstaande aanwezig geweest hebben, gelijk als wij dat de gemeente ecclesia van denzelfde heren Herman gescreven hebben, daar ons nog hem geen rechtvaardiging of geschiedenis is, gelijk ons brief voor. inhouw, en het is kenmerkend en openbaar en wij weten zelf volkomen dat wanneer, dat heer Herman van Lochorst die deken voorz., Jan vanden Spiegel en Gijsbert van der A tot begin en altogether inzetters geweest hebben en nog steeds van alle misdaad, die ons geschied is van uw stat. Dat so weten gij en alle land wagen, dat zij tot begin en inzetters zijn van alle twijfel en onrust, die in uw stat is. En waarom heer Herman, Jan en Gijsbert voorz. hier in stonden, laten wij u weten, als lang als gij in de stat houdt, dat wij met goed voor ziend wel beraden zijn, dat er geen gunst noch vriendschap tusschen ons en gij gedachte en kan worden van niemand. Hier moet gij u na richten. In omgevallen deszelfde brief etc. Afschrift. Willem, graaf van Holland, beklaagt zich aan de 5 kapittelen van Utrecht, ter zaak van het onrecht door Herman en Gijsbert van Lokhorst hunnen onderzaten aangedaan. Willem et al. laten weten aan onze goede vrienden, dat 880 domproefst en de kapittel van den Doem, de proefsten, dekenen en kapitelen van Oude- en Nieuwmunster, Sint-Peters, Sint-Jans en Sint-Marien te Utrecht, dat wij onlangs in onze openbare brief deden schrijven, hoe ons onze mannen, onderdanen en goede vrienden gehort hadden die grote onrechtelijke misdaad en verkrachting, die hem, zijn buren, magen en vrienden geschied is van den heer Harmann van Lochorst en den heer Gijsbrecht zijn broeder, de deken en medecanonieken, gelijk onze brief voorstelt, daar uit hout. En omdat hem nog geen verbetering geschied is, en gij daar niet op voortgegaan en hebt, als gij schuldig zijt te doen, zo laten wij u weten, of de zaak waar dat onze mannen, onderdanen en goede vrienden, van uwen goed, daar de voorstellen heer Harmann en heer Gijsbrecht canonieken zijn, meer beschrappinge hebbeneden voor die misdaad, die gij hem niet en doet beteren noch en recht, als wij voorzeker hebben, dat wij dan mogelijk zijn desonder aanspraak of vervolging van u willen zijn. Mede zo hebben wij onze openbare brief doen zenden aan de stad van Utrecht, daar wij u een kopie of zenden, en begeeren dat gij die hoort en een gelijk in zijn kapittel overleest. In circa etc. Afschrift. Willem Eggart aan Johan Schelart van Obbendorp, ter zaak van het verlangen der vastgestelde dagvaart in de geschillen tusschen den graaf van Holland en den hertog van Gelderland. Lieve ende geniet vriend. Mijn genadige heren boden van Gelre zijn vannacht hier aangekomen met een brief, sprekende aan mijn lieve genadige heren van Holland, daar mijn heer van Gelre, in begeert, dat men die dachverraad, die geremedy was op gisteren te houden tot Wijk van den gebreken tusschen onsere heren voor en achter, en hoef beide onderzuitten om die te bereiden, tot en zondagag toe naastkomende acht dagen etc., gelijk mijn lieve heeren brief van Gelre voorgingen, niet meer woorden inlieten, die ik opgevat en overgelezen heb, overmiddels dat de bode mij zei, dat mijn lieve heer van Gelre bevolen had, dat ik den brief opdoen zoude, wanneer dat hij mijn genadige heer hier niet en vond, daar ik vandaag mijn lieve vriend, op begeer te weten, als ik den brief overgelezen had, dat ik daar in begaan was, want die tijd te kort was mijn genadige heer onderzuitten en vrienden, die gebrek had en op die tijd tot Wijk zouden zijn, te weerzien, en ik wist niet tijds genoeg hier om bij mijn genadige heer te zoeken, mocht om zijn wille hier of te weten; doch, lieve vriend, zo heb ik van mijn genadige heer wegen die dachverraad gewekt en verlangd tot een zondagag toe naastkomende acht dagen na begeer mijne lieve heeren van Gelre voor; maar bidde ik, lieve vriend, en begeerde mij onbeschermde mening van mijn genadige heer wegen voor, dat gij altijd daar toe hulp en raad wilt aanvragen bij mijn heer van Gelre, dat die dachverraad altijd gehouden zoude tot Wijk op lieve tijd voor, gelijk mijn lieve heer van Gelre gescoord heeft, zonder die in enig gewijs te verlengen, want zoude die dachverraad zo vorder verlangd worden, daar zoude mijn genadige heer van zijn land, steden en goeden leden groot verachting om hebben, tweelfde ik dacht dat mijn genadige heer dan niet voor danke nemen en zoude, onbeschermde hoop ik dat mijn genadige heer en ik van sinte wegen die gebreken, die mijn heren onderzuitten van Gelre hadden en overgegeven zijn, volomelijk verricht hebben, daar weinig of niet aan gebreken zal zijn, en zouden dan die gebreken die mijn genadige heren onderzuitten en vrienden van Holland hebben, alsof vertoegd worden, dat en waar niet redelijk. Onze Heer God moet ons altois behoeden. Gescreven in de Haag des donderdags op de laatste dag in Augustus. Willem Egger, heer tot Purmerende en tesoroer van Holland. Opschrift. Heren Johan Schelart van Obbendorp, hoofdmeester aan mijn genadige heer van Gulik en van Gelre, mijn liefde en genoemde vrienden. Gerrit van Heemskerk en Gijstert Pieck antwoorden aan de Geldersche raden ter zaak van een te Tiel vastgestelde dagvaart tussen de graaf van Holland en de hertog van Gelderland. Mijnheer, in uw brief begrepen. Wij hebben, liefde, genoegde vrienden, uw liefde willen genoegen te weten, dat wij van wegen van ons genadige heer van Beieren morgen, oft God wilt, tot Tiel bij ons zullen zijn op middag mechtig mijn genadige heer van Beieren heeft bevolen, dat ons genadige heer van Gelre daar zelf niet en komt, zo als eerder was, want hij hem besteld had daar te komen, en bedacht was dat de heren en geen langer den dag verlengen zouden bij een te komen, dan ij of iij dagen lang. En, mijnheer, goede vrienden, of u anders yet wilt dat wij vermoegen, daar en wilt ons niet in sparen. Onze liefde Here God beware altijd. Woensdags op de laatste dag in Mei onder seal mij Gijsbrecht Pieck, deswegen tot deseer tijd semantisch gebruik. Gerrit van Heemskerk, heer van Oosthusen, kastelein tot Gorinchem en drostselaar van Arkel, en Gijsbrecht Pieck. Opschrift. Aan heren Johan Schelart van Obbendorp, hoofdmeester, Henricus, heer van Wissen etc. en Gijsbrecht van Mekeren, hoogste rentmeester van het land van Gelre, mijn liefde en genoemde vrienden. Raden van den hertog van Gelder aan Sweder van Kuilenburg, domproost van Utrecht, ter zake eener te Ingen vastgestelde dagvaart tusschen die van Utrecht en den hertog van Gelder. Eerbare, lieve heer en onderlinge goede vriend. Als wij tot Oostbroek waren, dan een dag geraemd werd tusschen onsen genedigen heer en die andere zijde en den Sticht die genoemde, die vijanden zijn, aan andere toe Ingen inden hof te balden, nu en de nächsten toekomende goudesdagen, zo is nog daarom mede also gelegen om treflijke saekten willen, die wij niet geschreven en kunnen, dat wij denzelfde geraemden dag niet gehouden en kunnen. Waarom wij van vriendschappelijk begeren de zijn, dat gij dat also verklaar aan den genoemde geboren, dat diezelfde dag verlengd werd acht dagen, dat is ten gevolg van goudesdagen na den zondag Misericordia den volgende, denzelfde dag alsdan te houden in alle der malen als men nu en goudesdagen gedaan zoude hebben, en dat ongeacht die genoemde, die hier en tusschen voor der saekten willen gebooren zal te trekken, gevrijst zijn, gelijk dat voor, na analogie der cedelen daarop gemaakt, bedoeld is, en wat hier van weerstand, dat wilt ons als gij het hoogste macht beschreven laten weten met deze zelfde bod. Geschreven tot Haarlem den maandag na Beloken Pasen onder zegel des rentmeisters van onze alderdagen nu deze tijd. Die raad en vrienden genoegzame heer van Gelre en van Beyeren, die laatste te Oostbroek waren. Opschrift. Aan den eerbaren heer Sweder van Kuilenburg, domproost van Utrecht, onze lieve heer en onderlinge goede vriend. Twee brieven van Arend van den Bosch aan Jacob de Vocht van Rijnevelt, ter zake van de onderhandelingen tusschen die van Utrecht en den hertog van Gelder. Copie des briefs. An Jacob de Vecht van Rijneveld, mijn goede vriend. Goede vriend, als wij in vroeger tijden gesproken hebben van alle handen punten, als gij weet, zo heb ik nog met mijn genoegzame heer van Beieren gesproken, van welke voorstellen punten ik zulke redelijk antwoord hebbe, dat ik gerne nog met Jan van der Meer en met je spreken zoude, alsof het goed ducht. Waarom ik aan je begeer, dat gij mij geleide doet hebben om bij je te komen daar wij plegen te vergaderen, en dit er wilt niet laten, alsof het goed ducht, want ik nog hoop zoude dat al ding goed werden mocht. Antoon van den Bosch. Copie des briefs. Aan Jacob de Vecht van Rijneveld, mijn uitersten goede vriend na de tijd. Vriendelijke groet voorzover. Goede vriend, weet dat ik bij mijn genoegzame heer van Beieren geweest hebbe en hem te kennen gegeven van meerdere punten, die gij en ik te samen zullen spreken dus wij niet bij elkaar waren, daar Holland en het Sticht beide die landen wel groote rust en groote vrede af kunnen komen, van welken punten ik je zullen schrijven en mag; maar dacht je goed, zoude ik wel dat gij mij een korte onvertoond geleide deed hebben bij je te komen op die dag, ik zoude hopen zulke bescheid te zeggen dat daar wel meer goeds na volgen mocht, en daar hoop ik dat jij en goede luiden wel mee beholpen mocht worden. Dit en wilt niet laten, alsof lief als ik je doen mag. God zij met je. Antoon van den Bosch. Naschrift van eenen brief over het opzeggen van geleide door den hertog van Gelderland aan die van Utrecht, op verzoek van den graaf van Holland. Voert, lieve vriend, zodat gij weet wat mijn genadige heer, mijn lieve heer van Gelre, heeft gebeden, dat hij de staat van Utrecht zou geleide opzeggen. Mijn lieve heer van Gelre heeft mijn genadigen heer op antwoordd en toegezegd, dat hij de staat geen geleide vorderd geeu en zou; en want hoedie geleide zodra gewaagd is, zo bid ik u sonderling dat gij dat altijd bewaard wilt aan mijn genadigen heer van Gelre, dat bij de staat voor nog hoort. Dit bericht is vermoedelijk van Willem Eggart aan Johan Schelart van Obbendorp. De vijf kapittelen van Utrecht antwoorden aan de hertog van Gelder over geweldadigheden door de Stichtse in zijn landen, meer bijzonder in de Veluwe, bedreven. Hoogere boeren vorst, lieve genoegzame heer. Zo uwe genade ons heeft doen schrijven van schade, overgrepen en moedwil, die met opzettende buiten veden van den Nedersticht en wonnenden tot Utrecht tot den Nederen Sticht en daar weer in en van Utrecht gesehen in uwer genade landen, enz. Daar wij derzelfde genade weer van hebben geschreven, hebben wij die een antwoord willen laten weten en schrijven bij onszelf, om zaken willen in onsen brief gerust stellen. Aldus dan voor, lieve genoegzame heer, zo weten uwe genade weet, dat tusschen uwer vorstelijker macht en uwen landen aan die een zijde, en onsen genadigen heer van Utrecht en zijn landen en ons aan die andere zijde, een volkomen zoen is gemaakt en gesloten is en hoevelo beoefend is te houden, inhoudende onder ander punten, dat die kerken van Utrecht horen en hoere kerken goede in uwer genada landen gelegen, zouden rustig gebruiken en dat hoere schulden en pachters der goederen voor haar hem betaling doen zien binnen Utrecht, welke punt tot vele steden van uwer genada ondersaten in den landen voor haar wonnende, gebroken is en nog altijd zwaarlijker gebroken wordt. Ook zijn onser burgers en ondersaten tot vele tijden in den land van Gelre voor haar gevangen boven geleid en hoere hebben en goed genomen, en dat ook gedeelt en gebut in den land van Gelre van uwer genada ondersaten. Vooruit ook zijn die gene, die dat gedaan hebben, toegelaten dat lang van Gelre te gebruiken, en hebben gegaan tot Aken beide straten en anders waar. Mede zijn sommige van onser burgers, als Hendrik van Loenresloot en anderen, die hoere goederen in uwer genada landen gelegen, geweldige onthouden en genomen werd, dat immers also niet en behoort na tijdelijke overleggen der zoenen, twekelijk wij aan uwer genada en andere goede steden van Gelre tot vele tijden geschreven en verlof gedaan hebben om verrichtingen van den punten voor haar te verwezenlijken, zo dat onser burgers en ondersaten, die aldus gevangen en beschadigd zijn, ons klagerig verloren hebben om hulp en troost van ons te vragen, dat wij van tijd tot tijd troostend geef hebben op een dag achterberaad, diepemen tusschen de landen voor haar gehouden zoude hebben, daar dan verrichtingen zouden gezien den genen, die tegen de zoenen beschadigd waren. "Em oetmoedige dienst..." Opschrift. Den hooggeborende vorst en heer hertog van Geldre en van Gulik en graaf van Zutphen, onser liefde genadige heer. De hertog van Gelderland aan de 5 kapittelen van Utrecht over het in den ban doen van Alart Jansz, van Buren, wegens gepleegde geweldadigheden 1). Ergerlijke en erebare vrienden. Als gij ons nu-op onser schrijven antwoordeert, Alert Jansz. van Buren, onser ondersteunt, den gij metten bannen besweren, daar antwoord schrijft, dat gij van denzelfde Alert en meer anderen onderstanden, dienst en huissgesynth ouss l. heren en vader bij zijn liefde tijden aan onze kerken goeden, eren en redden in onser land gelegen met bijstrijkingen voor onser welvarende benk grotelijker beschrijving, belast met grote geweld en meerjarense, ook van den soms gemarterd, met oneerlijke brief gedreigd en verraderij en moorddadige doodslagen toegewogen solden werden, daarom gij in vorige tijd onze l. heren en vader duch en mens werf geknipt rijkelijk geroepen, geschreven en dit zelf te kennen gegeven hebben, zodat u verlaten te mogen worden, des niet en sold hebben mogen gedaan, niet weerstandende dat gij altijd meerderdich geweest hebt metten zelf mijnlijke dagen te houden, zodat gij van nu aan des vervolgens metten bannen niet af en solden hebben mogen zijn, begevende aan ons, zo gij verhapen, dat nu voortaan al geweld en onrechten uit onser land afgesteld zullen zijn, dat wij in behoorlijke voorzichtige hebben willen, zodat u zulks verdragen mochten worden, wat gij altijd bij ons in den vorigen saai. Vieken doen willen, waar voor brief vorder jnhelt. S.o, goede vrienden, is huiden meester W. van Heze, kanoniak van Oldenbos bij binnenrecht, alhier bij ons geweest en heeft ons van wegen zijns capitool op een credencie brief van den zelfde materiaal to kennen gegeven, den wij hebben doen zeggen dat wij niet graag die geestelijkheid binnen Utrecht van ons onderdanen binnen ons landen recht en rede zouden laten verlopen of belasten, indien zij zouden ons ook daar ten bate van onze wederom midden ongewoonlijke bannen vervolgd en gemotsta worden, indien werden wij van de geestelijkheid om hoerei gebreken willen versocht en eigenlijk daar aandacht, als wij die gelegenheid daar aandacht wusten, zouden wij zij en die genen van onze onderdanen, daar zij die gebreken hadden, graag voor ons verzoenden en die saills bij onze vrienden laten verhooren en die dingen zo volledig in onze (macht) met voorzichtigheid helpen verweken en schicken, zodat er reden gelijkend zou zijn. Zo is onze gewenste en bedoeling aan u, dat gij daarvoor met de bannen over die ons tussen dit en St. Jansmis nieuwkomende opschorten en ons die gelegenheid om onze gebreken van wel en van weinig van die belastingen voor te schuiven, met goede onderscheid overrechten, wij willen die dingen zo helpen verweken, dat rust en vrede, goed nabootschap tussen ons land en u onderhouden blijven mogen. God zij met u. Gegeven. Dezelfde aan dezelfden over geweldadigheden door de gebroeders — Redinkhaven in het sticht van Utrecht gepleegd. Eerworde en erebaar liefste vrienden. Als ghi ons nu op ons bed en begeerte wij ons landen voor Hendrikzoon van Aalten an v gedacht hebben, daar antwoord schrijven onders anderen, dat ghi derselven ons begeerden indeed weten en als dan daarinnen hebben, dat wij v niet te mis- danken en zullen hebben etc., hebben wij ontvangen en danken v goedlijke der goede antwoord, en willen ter weder gunsten voor ogen hebben. Voor als ghi ons mee schrijven dat ghi ons te lief de veruucht met den ban ourser ondersaten in gelegen in uwen brief gelachen benoemt, ongeorderd wilt laten bestaan en opstellen (tot op den hoogste van) Paschen neerskomende, en aan ons begerende (dat wij met) behoorlijke voorzichtzorgen daar tegen willen (helpen vragen, dat) rust, vrede en goede nabuerschap aan beide (landen onderhouden blijven) etc. Zo goede vrienden is nu op den heiligen hoogste van Paschen, dat wij onze vrienden weinig bij ons hebben, en willen daarom na den heiligen hoogste voorzien, en dieselben onze ondersaten in uwe brief gelaten benoemt bij ons verscheiden, die zaken to allen zijde te doen verhooren en ons also reden doen hbben, dat, als wij menen, jij des een goed genoegen heb ben zult. Voor, goede vrienden, als ghi ons laatst schrijven van onbehoorlijke belasting, moedwil en ondaden Sweder en Herta van Redinckhauens broeders met ronde, brand en anders, ander staat van Utrecht, hoere burgers en uwen goede gekeerd hebben etc., hebben wij, goede vrienden, om uwer begeerte wil den veruucht gehad aan den edel onze liefste nieuwe graaf to Raalten (P), daar onder zich Sweder, en aan der erebare Margariet van Gijmmenych weduwe daar onder zich Herta behelpen. Zo heet ons daarop Margariet van G. geschreven, antwoordegend Herta van Redinckhauens, als jij in hoere brief, den wij v hiermee afzondiging sien mogen. Dezelfde aan dezelfden over een deswege te houden dagvaart. Wij vereren en eerbaren goede vrienden. Als jij ons nu ten antwoord hebt gegeven, dat jij vrienden graag op het veer wilt reizen naar Pijnackeren, de komende des middenaams op het veer naar Huesden wilt schiken, om van daar voor diezelfde aanstaande dag toe te Nystein in den herberg te zijn, in dien wij onze vrienden als dan daar toe vragen uw vrienden met onze geleidebrief ind anders, wij vrezen hebben, te beschouwen, indicht of wij anders inden zaken yet gedaan zouden hebben, daarvan onze antwoord, waarvoor schrift vorderd wordt, hebben wij verstaan ind begeren gulden dat jij in maten vrust, als vrienden schicken des anderen dag na den vasten. Manen als op den vijfde dag op het veer naar Huesden als vast, alsdan zullen wij vrienden met geleide beschouwen en onsen vrienden tegenschicken in alle maten, gelijk onszelf daarvan in houden is, ind willen ook tegen dieszelfde tijd en gen van uw wederpartijen, jij ons in schrijft, betekent, maar onszelf daar tegen doen vrezen, ind hiertoe verlaten wij ons. Deze eerbare en eerbaren heren, prelaten, en kapittels der vijf gaitzhuizen binnen Utrecht, onze goede vrienden, zeer ernstig en apart. De navolgende brief is vermoedelijk gericht aan Hendrikz. van Apelteren. Gedeeltelijk aanleunende van de versie op de website van het Centrum voor kunstgeschiedenis is de tekst hieronder geplaatst. Er kan nog wel aanknopingspunt genomen worden voor de eventuele herzetting van deze tekst. Gedeeltelijke aanleunende van de versie op de website van het Centrum voor kunstgeschiedenis is de tekst hieronder geplaatst. Er kan nog wel aanknopingspunt genomen worden voor de eventuele herzetting van deze tekst. "Guideo vrienden. Al sindsdien tussen de beerbare heren, dekenen en kapittels van het Domein van Utrecht en in gebreken zijn, daarom zij ik een wil tijds geleid met jullie binnen en buiten hoort een goeden bewaarnis gedaan hebt, indien wij dan buiten merkwaardige reden en zaken onzer onderdanen niet graag binnen gemot noch ook die geestelijkheid van Utrecht aan buiten goeden van onser onderdanen onwetend gemot en gezegd hebben, hebben wij vrienden van het kapittel van Utrecht voor ons verscheidene tegen de laatste dinsdag na de Heilige Pinksterdagen na komende tijd toe Nistelijn om die gebreken te verhooren. Indien laat ons daarom weten dat jullie dan ook te Nistelijn komen, voor reden en andere jullie daarvoor te gebruiken meestal bij te brengen, zo wij die zaken graag zouden helpen schenken en zorgen, dat de gelijkmoedige overvloed daar blijft verlaten blijven." Johan Schelart van Obbendorp aan de graaf van Holland over een Aem gedaan toezegging van een manleen van 300 kr., wegens zijn bewezen diensten in de verzoening van de hertog van Gelderland met Utrecht en Amersfoort. Mijn dienst en al dat ik u vermaak, hoog edele heer, ik begeer uw genade te weten, dat een gerucht alhier in het land is, dat uw genade mij een manleen des jaar van honderd kronen loont, en geld en gouden gegeven zouden hebben, om dat ik de toestemming gegeven en geholpen heb dat mijn allerhoogste heer van Gulik en van Gelre en uw genade zich verbonden hebben op die staat van Utrecht en den van Amersfoort. Waarom ik uw genade uit modelik bid, dat u gewag zult doen hierop te doen schrijven wat den selven uw genade of uw vrienden, die bij der dingen geweest zijn, daarvan kundig is. Onze lieve Heer God mag uw genade lang leven en gezond bewaren." Joh. Schelart. Schrijven van den graaf van Meurs aan den maarschalk van Gelderland ter zake eener dagvaart, waarop de heer van Kullenburg mede beschreven is. Goede vriend. Die graaf en ik hebben vernomen, dat die heer van Cullenburg brief geseind heeft tot Nijmegen en tot Tiel, en is nu tot der dagvaart verschenen en heeft hoegelijk op dat verbond gemaand, dat men zijn zegel en brief houden soldaat. Dit mogen mijnheer genieten te weten; zo denkt ons goed dat mijnheer geniet zijn vrijdag daarbij hedensdags of zijn zegel den ritter, knechten en de steden nu op der dagvaart schrijven. Niet meer op deze tijd. Die graaf van Meursse. Opschrift. Aan den maarschalk, onze goede vriend. Codex, 2. Serie, 8. Deel, 1. Afd.) 16 249 Walraven van Meure antwoordt aan den hertog van Gelder, dat hij hem, dienstplichtig zijnde aan den herberg van Kleef, zijn kuiper niet kan worden tegen den heer van den Berg en de ridderschap van Gulik. Minen willigen dienst alzijt vurs., hogeboeren furate, lieve genedige here. Als ik gemakken mij hebben doen schrijven v hulper to worden up mijns heren genaden vanden Berge in up die rittersehap des lantz van Gulich, had mij met gesant uwer gnaden een bril, der ynne « genaden mijn hoefftheer bekennen to sijn etc. Wij uwer genaden bril inhoud, hoor ik wel verstaan en begeef uwer genaden toe weten, dat ik in dienst mijns lieven genedigen heren van Colne bin in mij sincere genaden verbonden hebbe to dienen, in weer dan seke dat ik uwer genaden hulper dan worden zoude, so moet ik den dienst aaner geven, als v genaden dat wel merken mogen dat wij met en stonde to doen, dat en weer dan met willen mijns genedigen heren van Colre vurs. in bidt v genedige here mij des to ontdragen op deze tijt der hulpen, in of ik anders eet vermuchte uwer genaden to willen of to dienst to doen, dat ik met eren in bescheid doe, dat to weer ik altijd willich in berekend dat kan God, die v genaden gesunt gespaard wille, mogen mij altijd to gebieden. Gegeven onder mijnen zegel des naasten manendages na den Heiligen Pinksterdagen. Walrauen van Mors etc. Opschrift. Aan den hogeboeren furste, mijn genedigen lieven here hertog van Gelder en van Gulich en heer van Zutphen. Johan Scheiart van Obbendorp aan den hertog van Gelder over Hendrik Kollart en manslag, den huise van Zande, Gerrit van Heemskerk en andere zaken. Mijn onderdanig willigen schuldigen dienst en wat ik liefs en goeds vermaak, hoge beelden, doorluchtige vorsten, line genedige heer. Als uw genaden mij hadden geschickt bij uw vrienden om veel trefelijke dingen te schaffen, die alhier te schaffen geweest en nog zijn, also, genedige heer, was ook en soms daags waardoor Hendrik Kol. Lartz dood en aldarpresent onder anderen ordelden, die in den saaiken geboord, werd Kolken gewesen tot aapjare ontschuldig in deze voegen dat hier zwieren oudte, dat bij uiteindelijke ried en daad van Hendrik Kolartz dood ontschuldig is, zonder alle argelist; en dat zwaar hier alhoewel, doch werd die cedel van de richting, aankomende de wegrijving des vreden, openbaar voor den gericht en allen de goeden mannen gelezen, en daarna dingde de wederpartijen, zeggen dat Kolken, aangezien de cedel, mogelijke geen ontschuldig deed en zoude, en geregend des een ordel; daarop werd geweten, dat die cedel, die daar gelesen werd, Kolken in de rechtspraak geen ontschuldig deed en somsde, en alsoo deed Kolken zijn ontschuld, als vroeger is. Voort, genedige heer, zo is alhier veel dingen geweest en al tot nog toe, als vandaag ziek den huizen van Zande aangaande, doch en is hier niemand geweest van raad of ridderschap, die uw genaden hadden doen schrijven, anders dan mijn jonge van Moerse en Beynken van Zelmer, en waar sich die zelfde dingen vergangen heeft, daarvan zijn vasten brief en cedelen gemaakt, en voor en achtergeschreven en gezant, welker brieven en cedelen, daar de macht aan te leggen, ik uw genaden voorzien zijnde hirinne besloten, op dat je de materie daarvan en de gelegenheid kennis en te horen kunt, en ooit bij dat op versijn, waar je daarvan. Janaan, vort dat beste gedaan wilt hebben. Ooh, genadige heer, als uwe genaden voorbevoeld hadden, voor dat huis Zandt (te) trekken, dat vasten verhoud en geweest is omme des beste wil en ooh bij uwer genaden weten en hevigen met uwen briefjes, 80 wilt u daarop nog bespieken na de gelegenheid, als 't geruizel is, en uwen wil daarvoor doen geschreven den borch. Gruven van Nijmegen, want als ik van hoen versta, zo wil hij alle sijn macht daar voor doen, in die hoen die andere ambten, daar uw genade leest aan geschreven hadden, gevolglikken en daar toe bijstonden, waar waar, genadige heer, ik mij verzet dat die stad van Nijmegen nog dat landsvolk dezelfde burchgraven niet volglik daar toe en zal willen wesen, doch wil hij doen met sijn vrienden in de zaken, dat beste hier kan, en na die uw genade hoen doen schrijven. Vort, genadige heer, was bestaan te lezen op uw genade, als van heren Geritus wegen van Heemskerk, also doch dat ik met nauwer nog met hoen gedoening heb, dat hij verhouden wilde tegen Palmen, en ik verzet mij, dat alsdan niemand langer dag te vinden en zal zijn; desgelijks zal ook blijven staan met Robert van Druiten, daarom mag uw genade zich daarop bedenken. Ik heb ook Gijsbrecht Peck geschreven, gelijk uw genade ook mij bevolen hadden, dat hij uw genade te lienen en een schrijven wilde bezorgen bij heren Geritus, alsof hij daarvan vrede mocht verwachten; wat hij daarbinnen zal willen doen, dat en weet ik niet. Vort, genadige heer, als vanden namen, die tot Batenburg is, en genomen op uw straten, deden uw vrienden bij goed doen denken der ridderschap en der stad schrijven aan de aldaan van Batenburg, die daarop antwoorden, dat hij niet zal komen en durst nog uit zijn suurde stad trekken, om dat hij veel bezorgd is, alsof mij dunkt, dat daar van buiten uw genade zelf niet veel vijandigheid geschieden en zal, want de ridderschap en steden zeggen, dat uw genade hier aan komt en bestaat dat te keren, zij willen bijstaand zijn en doen dat zij schuldig zijn te doen. Niet meer sonderling op deze tijd dan onze lieve Heer God uwe genaden om eeuwig langzaam en gezond te bewaren wil en mij op elk punt voor uwen wil en mening doen schrijven, daar naar wil ik mij gernest inden besten richten als mogelijk is. Geschreven tot Nijmegen des goede dages post Reminiscere. Voor, lieve genadige heer, begeerd de ridderschap en de stad van mij, dat ik uwen genaden schrijven zoude inder forma, als zij mij eeuwig cedell lieten hooren; also dacht mij dat dat niet waar te weigeren en stond, want ik verste dat zij van dezelfde soort schrijvende werden; also begeerden ik een brief van de cedulen, die zij mij deden met hoorn schrijver hand, en die zelf cedell zijnde ik uwen genaden voor, omme in den besten daar naar te richten, en als mij dunkt, so achten zij die zaken seer kant; voor gesnozen uwe vijanden vanden Cleefschen, dat zij zich des huizes niet en ontdeden en hoorn hand daar af deden; daarop antwoorden de Cleefschen dat hoeren heer des in zijn hand niet en had. Daar mee mogen uwe genaden zich ook te voor weten te richten. Johan Schelart van Obbendorp, ridder. Dezelfde aan den jongheer van Gelder over het huis Zande, hetwelke in handen der Kleefschen gevallen was. Lieve joncheerende heren. Ik heb gebeden aan Aart van Hemert, uw drossaart, dat hij deze dag om mijn willen bij u blijft tot Nijmegen, om uw willen dat de Kleefschen nog komen zouden en brengen een antwoord, als hij u geschreven heeft, en waarde daarop antwoord. En werder saken dat des niet gebeurt, zo als hij u geschreven heeft, zo zouden die borggrene Roelof van der Hatert (Hautert) terstond des anderen dages rijden en eisen dat huis Zande van wegen mijn genegen heren van Gulik en van Gelre, en werder saken dat zij dat dan weigerden en niet geven en wilden, zo zou mijn genegen heer terstond bevelen daarvoor te trekken en dat huis in zijn hand te krigen. En niet anders daar in vallen en zal, en dat heb ik mijn heer van Nassauwen en mijn heren van Virneburg en Aart van Hemert toegezegd van hoon wegen, die drie dagen en drie nachten daarna tot Nijmegen gelegen en gewacht heeft, dat des saken geschreven zullen om mijn reeds bedoelde saken geholpens ten beste te helpen beordelen. Gedeeltje trant. Al die ons nu gesduurt hebt van den hier de Zande, so en weten wij ons heuvel van Vimenbork op deze tijd nog steeds bijde hand te vinden, al te ziele om dat verlengstuk aan Arnhem van Hengeveld besien; en macht des daar niet geschied, zo bestelt dat Roloff van der Hart, onze borggraaf tot Nijmegen, die nächste vierdagen na deze zonnetijd binnen het dorp tot Nijsterich al sterk liggen, dat bij verhoeden mag dat daar en binnen dat huis te Zande van den Cleeffschen met provood, bussen noch andere zaken versterkt en worden, en dat het huis ook al lang geen schade en geschied, gelijk als dat voor verdedigd is. En terstond na die vier dagen zal hij dat huis tot ons behoefte gesien, macht hem niet worden, zo zal hij al ver voort met de gantze klokenslag daar voor trekken en zich daar blijven liggen tot wij onsen wil daar van hebben, dan zal anders gevecht zijn. Hier na weten wij te richten. Gegeven tot Hamburg des maandags post Jubilate. Opschrift. Aan Gijsbert van Mekeren, onze liefde riet en oeverste rentmeester onser land van Gelre. Dezelfde aan denzelfden over een dagvaart te Nijmegen ter zaak van het aantasten van het huis van Jari van Lyenen en het blokhuis bij Ravestein. Hertog van Gulich en van Gelre en graaf van Zutphen. Gode vriend. Wij willen, God wilt, in deze weken, met name nu enneegeste zaterdag tegen den avond onser vrienden tot Nijmegen schickende bij eendeel van onzen ridders en knechten uit elk hovinck en bij onser vrienden van onser vier hofsteden, gelijk wij hopen daaromheen hebben doen schrijven, als om Alartz huis van Lyenen en dat blokhuys bij Ravensstein op te slaan, na den dat gi ons vroeger laatste daar op schreven. Als wilt op die tijd op die plaats zijn en brengen die kopie met vermelding van de verbonden tussen onser nieuwe van Cleef en ons, op dat men zich te beroepen daar na richten moegenaam. Gegeven tot Hamborg op den zondag Inuocauit. Opschrift. Aan Gijsbert van Mekeren, onser liefde rait, koerier eerste rentmeester van onser land van Gelre. Het bijschrift, blijkbaar bij deze brief behorende, luidt als volgt: En dit dunkt ons, lieve vriend, na al deze gelegenheid, als voorstel steeds nuttig gedaan, doch misschien gezien, als wij dat huis in onze handen hebben zouden, bij Paschen of men dat yet langer verdedigingen konde, en als die tijd dan komt weer en hier is huis weer heeft, wij deden dan beter denkend met onze vrienden toe raad, of die zaken hier en binnen niet anders gevecht en werden, dar nu om om er alsof wij ons ooit geschreven hebt. En als wij ons schrijven, want die van Nijmegen daar binnen gedaan en geraden hebben, zo denken wij niet dat zij ons yet daar binnen getruwen geweest zijn als zij billijk zouden, en als wij hoeden om die tijd hebben, en wij en hadden ooit niet gemeld dat zij ons also ongelovig gehouden zouden hebben, dat zij Alart niet anders raden en wilden, dan hier sprak van ons of van onze wegen voor zijn huis nemen zoude, want wij hoeden ommer geen gelegenheid anders dan geloof bewijst en hebben. En dit wilt ook zo met hoeden verkallen, dat zij doch weten dat wij ons hoornrind in de zaken weinig bedenken, en profest voor dat beste, als wij u toevertrouwen en als u Willem van Brimen u ook zal zeggen zal. Datum ut supra. Roelof van den Hautert aan Gijsbert van Mekeren over het verlengen der onderhandelingen tusschen die van Ravestein en van Zande, door tussenkomst der hertogin van Gelderland. Sunderlinge lieve gemynde zwager. Ik begeer van te weten, dat mij lieve genedige vrouwe hertoginne van Gulich en van Gelre verdedigd en verweven heeft aan de Rauensteyuschen, dat die zaken tusschen hem en die van Zande vastgesteld en verlengd worden 12 dagen, en ik heb om die zaken voorbij te gaan geweest tot Cleve aan den drosselater en kokkin, die dat mee believen hebben, duurde die 12 dagen lang. En als gij iets anders van mij begeert, des ik vermaak en wilt mij niet sparen. God zeg me met. Geschreven onder mijnen zegel op Sinte Walburgis avond. Roloff van der Houtart, borggraaf tot Nijmegen. Opschrift. Aan Gijsbert van Mekeren, overste reïntmeester van Gelre, mijn lieve gemynde zwager. Dezelfde aan Johan Schelart van Obbendorp ter diere zaak. Goede vriend. Als ik van u gescheiden was, zo heb ik gereden geweest tot Rauensteyn bij den graaf van Vyrnemborch, en heb die zaken met hem verkocht, alsof ik meende dat het best is, en ik meen dat hij zal doen, als als daar gerust was. En als u goed dunkt, zo moet u ter stond tot Nijmegen komen om die zaken willen ten einde te brengen, als dat u den proost of een anderen van uw wegen daar is. En Arnt van Heemberch heeft mij gesecocht, dat die brief lange opgeveld geweest weer tot mijnen genadigen heer en had hij niet verhalen, en als u tot Nijmegen komt, zo zal ik u alles beter zeggen dan ik u geschreven kan. En als u iets anders wilt des ik vermaak, daar weet ik altijd toe bereid. God zeg me met. Geschreven onder mijnen zegel des saterdagen na Reminiscere. Roloff van der Houtart, borggraaf tot Nijmegen. 