VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Schoon de beoefening der oude Letttrkunde in het ge* meen , en der Griekfche in het byzonder , waarin on* Viderland wel eer den grootden roem verwierf , thans in het zelve jammerlyk kwynt ; moet men dit echter tot lof van Leyden's Hoogefchool gctuigen, dat, gelyk zy, ge- duurencie een lange reeks van jaaren , op verfcbeidene groote mannen boogeii kon, en nog met regt boogr, die zkh in die vak door geheel Europa beroerod maakten , het zo ook baar nimmer oncbrak , en oak nu uog niet ombreekt, aan Jongelingen, die, door zulke groote mees- ters aangemoedigd en gevornd , zich op die zooxt van Studieu met groote vlyt toeleiden , en daariu de beste vorderingen maakten. Allen , wien waare geleerdhetd ter harce gaat, wenfchen en hoopen, dat het getal van deze laatfteo, meer en meer> moge toenemea^ op dtt de no«d* zaak- J. LUZAC9 OBSERVATIONES. 607 «aaklykhcid ophoude van bet wegfchenken der gewigtigfte wnbcen in Kerk en Staat, by gebrek van waardiger voor^ werpen , aan dezulkea j die van alie die kundigheden oht« bloot 2yn, welken den mcnsch waarlyk befchaaven, wel-. ken ons alleen den toegang tot gegronde kennis in alle aoorten van Weetenfchappen openen, en welken zo veel toebrengen om ons hart te vormen^ en bet geluk van ons leven te vermeerderen. Om deze hoop meer en meer te voeden, en op te wek« ken , befloot de Hoogleeraar luzac , de- waardige opvok ger van den grooten valckenaer , eenige zyner aanmen^ kingen over oude Griekfche en Latynfche Schryvers zo in bet licht te geven, dat zy tevens dienen voor Acade- mifche Disfertatien , welken by van tyd tot tyd door zy- ne Leerlingen opentlyk zal laaten verdedigen y en welken vervolgens in ^nen bundel by elkanderen gevoegd zuUeil kunnen worden. De twee eerfte van deze Academirche Verhandelingeit hebben wy thans voor ons. De eerfle van dezelven gaar» voomaanilyk , over den Hippolrftus van buripidbs , vail welken een aantal plaatzen verbeterd en opgehelderd wor- den, deels uit gisfingen van de Heeren valckbnaer en VAN ELDiK , welken door den eerstgenoemden op den rand van bet exemplaar, dat by na ide uitgave van den Hippo* Ijtus gebruikte, by gefchrev^n waron, deels envoomaam- lyk door bet vernuft en de geleerdheid van den Heir LUZAC zelven. In bet voorbygaari behandelt de Hoog- leeraar nog een aantal andere plaatzen, zo uit de overlge Tragadien van euripioes, of derzelver Fragmentea, als uit andere oude Schryvers, waarin hy of den door de affchryvers venninktcn tekst poogt te herftellen, of de duisierheid van zommige fpreekwyzcn te verklaaren. Voorts gen, over een aantal onderwcrpen, die by de verkharing van de Schriften der ouden van zeer veel gebruik zuUen 2jn; by voorbeeld, over de noodzaaklykheid , die *er is^ om EWRiPiDES dikwyls uit de Wysbegcertc van Socra- tes op te helderen; over bet gevoelen van plato, dac de zicl in twee of drie deelen verdeeld moet worden ; over de benaamingen ^%ixoi en mfsviianxoi avipmot , dit in bet Nieuwe Testament tegen elkanderen over gefleld worden (onze Vertaalmg been natuurlyke en geesMyh menfeheny ffnz. enz. De tweede Verhandeling gsat voomaamlyk over die is deze verhandeling aanmerkin- plaat* €ot ]• LUZAC plaatzen der oudcn , waarin van de wreekende geregdgw heid Gods over de boozen; van de beiooningen der vroo- mea in een ander leven ; van de geesten , die deze aarde doorzweven ^ om ais gezanten der Godheid op de daaden der meufclicn te letten ; van bet boek van jupiTEfi, waar in deze daaden aangefchreven worden, en dergelyke onderwerpen meer , gehandeld wordt. De Htet LUZAC brengtechter geenszins alle plaatzen by wei- ken hier toe behoren » maar bepaalt zich voornaamlyk tot de zodanigen , die door de afTchry vers bedorven zyn , en de hulp van den oordeelkundigen beoeftaatr nodig heb- ben. In bet herdellen der waare lezing is de Hoogieeraar allergelukkigst 9 en Reen wonder, daar by, by zyn ver- Buft, oordeel , en bondige geleerdheid, eene maate van belcbeidenbeid bezit » die maar zeer zelden hec eigendom van die geenen is , die zich met de verbetering van de Schriften der ouden bezig houden. Het zou de meesten onzer Lezers weinig bevallen , wanneer wy alle de plaat* zen optelden , die door hem verbeterd zyn , en van deze verbetcrinsen zelven verflag deden. Wy twyfelen niet^ of een ieder , die in dit zoort van Studien belan; iUlt, Ell zich deze Verhandeiingen aanfchaffeo. Aan de mees* n onzer Lezers, ondertusichen , denken wy diensc te jcuHcn doen met eene Nederduitfche Veruahng van het Fragment, uit het boek de nmliiris harmomaj het welk aaa iPERiCTVONe , eene navolgiler van pvthagoras , toege- fchreven wordt. Dit Fragment , dac ons door sto- BAEUS bewaard is , keeft de Heer luzac voorai al- lerzorgvuldigst behandeld ; verfcheidene plaauen in het* zelve ailergelukkigst verbeterd en qpgehelderd; en einde« lyk eene fclioone Latynfche Oversetting daar van gegeven, wlgens weike het in onze taal aldus lujdt: M Men moet zyne Ouders noch door woorden, nocli door daaden , betedigen ; maar hun en in groote en in 9, 'kieine dingen gehoorzaamen. Men moet ook by hen , , woonen , en ben nimmer ontvluchten , in welken toe- ^, (land zy zich ook bevinden , het zy van ziel, het zy van iighaam , het zy van uttwendige omftand^hedea ; ^ in vreae en in oorlog; in gezondheid en ziekte; het zy^ ,9 zy ryk of arm , aangezien en, geeerd , of gering en on* ^, aanzienlyk, hoofdeo van het gemeenebest of ambtelooze ,y burgers , zyn. Men moet hun gehoorsaamen » en hunneQ (•) LXXVII, p. 4S7». ** CBSERVATIOItf* wil doen, zo zy maar niet uitzinnig zyn. Want dit „ is billyk en betaamelyk voor alle braaven, Maar , zo iemand zyne Ouders veracht , tegen dezen ZoDdaac 51 wordt, en geduurende zyn levcn, en na zynen dood, ,9 eene a&ie van kwaade beliandeling by de Goden inge« 3, fteld. Hy is by de menfchen gehaat, en wordt onder „ de aarde, in de plaats der elenden, in het gezelfchap 5, der boozen, ^eeuwig gebonden bewaard, door de Go£ delyke Wraak, en door de onderaardfche Goden, die „ tot wreekers dezer fchenddaaden aangefteld zyn. Want ^9 het befchouwen van onze Ouders is een goddelyk en 9, fchoon gezicht. Ja hunne befchouwing en vereering 39 is zodanig , hoedanig zelfs niet de befchouwing der 3, Zonne is, nocl^ die van alle de overige Sterren, wel* 9, ker lichtende choren den hemel omringen, of zo men 3, nog lets grooter mogt achten onder die wezens , die „ men met etn* heiligen eerbicd befchouwt. Jk althans 3, ben van gedachten, dat de Goden nimmer eenig ver- 3, zuim van de plichten jegens Ouders ongcitraft zullen „ laaten. Dierhalven moeten wy de perfoon onzer Ou- 39 ders , zo lang zy leven , en hudne gedachteuis , na 39 hunnen dood , met een vroom hart eerbiedigen ; en 39 nooit tegen hen morren; maar indien zy lets misdoen^ 39 het zy door hunne zwakheid, of door misleiding vaa 3, anderen tot dwaaling vervoerd, moeten wy hen vrien* 99 delyk vermaanen en te regt brengen , maar nooit met 39 hun in onmin leven. f 10 h tVZACf OBSEltVATlOKXS# Wy wenfcben , dat het getal der Leydfche Studenten^ die van zulken uitmuiueiiden meester naarftig gebruik maa- keii , verder moge toenemen , en dat de vereenigde hulp vail sc HUL TENS , RHUNKENius ^ 60 L uz AC , aJdaai de fraaije Letteren en waare geleerdheid verder moge doeu herJeven ! RulJbi in yier Boeken. Door petronella moens en adilia- NA VAN ovERSTRATEN. Leden van onderfcheiden Kunst* genootfchappen. In *s Hage by J. C. Leeuweflyn, 1790. In Quarto 9 142 bk Jacoba, van Beierenj in vyf Boeken. Door adriana vaw ovERSTRATEN. Ltd vofi ouderfchiiden LttUrkundlgt Ge* noQtfcltappm. Te Amfierdam by de Wed. J. D6li^ 1790. In gr. 8vf. 174 W. Hugo de Groot » in zeven Boeken. Te Jlmjlerdam by J« Al- lart, 1790. In gr. 8vo. 280 bU Wy voegen deeze drie Dichterlyke VoortbrengzelSy ia een zeifde jaar uitgegeeven, by elkander, om dat dezelve in ^^nen trant, en door dezelfde maakfters, ver- vaardigd zyu ; indien de berichten waar zyn , dat het laatstgenoemde Werk door MejuiTrouw moens gercbree- vcn is. Het zyn alie drie Historiejtukken^ of levensbefchry- vingen van ruth, jacoba van beiersn, en hugo de groot j in Zangen ; misfende men , in alie , het wonder- baare, dat het Heldendicht zo veel cierfel kan geeven: tervvyl de kleinigheden, die men van die onderwerpen in Profa zoude melden , in deeze Dichtftukken zyn agter gelaaten: hebbende de Dichteresfen zich vooral met de uitfteekendfte daaden van haarcn Held en Heldinnen bezig gehouden. Of de Dichteresfen , m het eerfte Dichtftuk , de hoo- vlucht eenes Seraphs gewaagd hebben, zo ais Me- jufTrouw BfARiA VAN zuYLEKOM, in haar L^filicht, ver* zekert , dit durven wy niet vooronderftelien. *iir zyn zekcr fchoone Taireelen in , doch bet geheel is op vcrre na niet zo verheven , dat men het een SeraiAs vlucht kan heeten. Zie 'er hier eene kleine proef van : Een minzaame affcheidskut fterkt rutbs vcrflaanwden moed^ Terwjl de feesuei haar^ wsl basse 9 ai iaichdod groet. Mea Men leid hiar, xingend. In de tent dcr blyde Mtigdea, Daar deugd eo edie crouw van boIs roem gewiagden» Hier huwde Vriendfchap zich aaa guile Tiolykheid ; De lieve welvaarc waar in 'c bios dcr jeugd vcrlpreid^ De fchooue werd onchaalc op edle Zomervruchceii, Op melk en honingruc, de vreugd deed 2orgen vluchteiu Men hefl hec feestlied aan, de galm der fchelle luit. En blinkend Cimbelfpel, lokc elk ter yeldtent ult, Terwyl de blyde harp zich met een dankcoon mengde* De koelen avond > die de fchadRwen verlengde» £n (latig voortdreef, had zyn grootfche plechtlgheid, Om *c rustbed der natuur, chans fluiiurende been geQntid* Hier doet een veldling, by hec pas gedorfchen ($; Kgoren, \ Eenvouwig zoet des lands, op guile klankea horen, Daar Itid een blyde rei, by heldre (lerreaglans > In *c zacht bebloemde groen , elka^r ten tvond dans. *c Bevallig meisje viechc een krtns van koorei-tiren , Of llreeld, door vreugd verrukt, de tedre Cyterfnaren* Ruth deelc in *c lief geluk dat lachend om haar zweevCy Schoon acbtbre groocheid in haar losl^ zwieren leevL Ze onccrekc zich aau 'c gejuich der huppelende rel^a » Bevredfgc met zich zelv, kan ftille vreugd haar vlei£n* De blonde fimia, wi^ vriendfchap *t meeit bekoord^ Daar zedigbeid en deugd in dryvende oogcn gloort. Die lieve maagd» omringt door guile landvermaken » Mag, met de fchoone ruth, de reinfte wellnst fmtken, Hun hart 9 zoo zacht geftemt , als 't kwynend licht der maao^ Mag nu, op d^nen toon , voor deugd en vriendfchap flaan. In *t donkre fchaduw van een htmel hoogen ceder Zee gincs de liefUe en vreugd der kuifche Undjeagd neder, Terwyl het reinst gevoel bun zachte ziel oncgloeit. En *c Ib-clend vcldmuzyk hun luisirende aandacht boait* De gnenen (t) heuvel, daar de jeugdige vriendinnen De fombre fchoonheid, daar nacuur me^ proukt, beminnen, Schynt in ^^n Hip , waar op een koor van engicn zingt^ De rulfende fonctfin, die aau den voet ontfpringt, Befproaic de bloempjes gul: een wolk van edie geuren^ Vocrt chans verrukldng aan. Dt zacht bezwymde kleuren Oncwaken telkens, door een tintelende vonk. Van (buren goud, dat op bet veldviooltje blonk. Daar d*av<^nd *t ziveet d;;r bloem toe zilvren waas doec flollen; De tyd Icheen zelf verrukt in *t eeuwig nief te rollea, 't Genoegeu fpeelde aloni, door beemd en wandelpa^at En de overvloed bood keur van boom- en veldvruchc aan* Dan, nu fpreid lieve rust luar poezlige armen opea, De fcheemring fnelt in *c zwarc, en fchync tot flaap ce lopen^ Nacuur verge Ib'Ice; daar, gincs in het denne woud. 't Gtuaog dtr ffesvei aaa \ gakras des aacbcuUs crouwd. Mm ^li f. irOENS, EN A. VAN OVEftSTRATSM Men 2al in deeze Proeve reeds kunnen opmerken, daf^ bier en daar, de zutverheid der fpraake aan maat of rym zyn opgeofferd geworden. Immers noest (*) de koelen avorid 3 eigenlyk de koele avond , in den eerften naamval , zyn: hebbende dd Dichteres mogelyk, door deeze fell , de fmelcing willen ontgaan , die haar vers te kort zoude gemaakt hebben. Doch (f) de groenen heavrf, toont een zelfde misflag aan, zonder dat 'er eenige r^en voor gevonden kan worden. Verre van eene zuivere taal is de uitdrukking gedorfcken Kooren. Kooren^ of Clworenj becekenen eigen- lyk reijen van Menfchen of Engelen , zo als Zangkoo* ren , Dichtkooren ; ftammende dit woord af van Chortu (Schaare). Zodanige reijen te dorfchen, zou zoo moei* lyk als onbetaamlyk zyn. Koorn j dzt ged^rscht ivordt, mag niet rymen op hooun^ maar kooren^ of reijen, wel. Ook zou bet gedorscht^ in plaats van gedorjehen, moeten heeten , dat een wondere taal oplevert , zelfe voor onkun- digen. De Dichteres heeft, door gedorfcken ^ de maat, en door horen^ maat en rym, al te fpoedig willen vin- den. In de geflachten der woorden is dikmaals gezon- digd: wordende, by voorb. wellust ^ feminin gcbezigd. Jacoba van beyehen is een voorwerp, dat veele be* kwaame pennen reeds heeft bezig gehouden, en is doot Mejuffrouw van overstraten , fchoon niet kwaad , echter zo min meesterlyk gefchilderd , als ruth. De Dichteres zegt van haar Onderwerp, dat het ten voor* beelde kan llrekken van dien heldenmoed, die het voor- oordeel vaak zoo onrechtvaerdig aan de Vrouwen be- twist heeft; en hadt deeze rampfpoedige Vorftin in de befchaafdere eeuw van Elisabeth van EngeUmd geleefd, zy zoude gewis haar Vaderland en Voik geTukkjg gemaakt faebben. Geen /denkend hoofd zal jacoba grootheid m ziel betwisteh, doch dit was haar ongeluk, dat zy, vaa alle zyden, door verraaders en heerschzuchtige dwinge- landen omringd was; dat zy in eenen jan van braband een echtgenoot haar geheel onwaardig, en in haare Vbog* den dweepende tyrannen, aantrof. Hadt franc van hor- se len het vermogen en de magt van den zwakken her- TOG VAN glochester bezeten, jacoba ware zeker, als 's Lands Gravinne, ten grave gedaald; het was voor dee* ze edele Vrouw ongelukkig , -(hoe zeer het anders voor de Maatfchappy gelukkig is,) dat men in haaren tyd minder het recht van gekwetfte majefleit inriep ; zy hade zicb^ als Smyerom^ door die magtipreuk , van veele on- JACOBA VAN REYIKREN. dertlrukkers kiinnen ontflaan; men kende tocn alWdn den baublikzem des Roomfchen-Stoels en het was dcezeri die JACOBA, in plaatfe van haar recht te verdeedigen, hielp vervolgen. De tocftand, in welken ons Land, als ook jacoia, zich bevond, toen filip haar den Vrede deedt voorftel- len, wordt door de Dichteres, in het l^ierdi Boek^ dus voorgedragen : — — „ Vorit FILIP laic haar den voorflag bite , i Om de onderliandling tot verzoening te begioneif. Hoe klopc btar teder hart daor za^te dtnkbaarheid ! Schoon die gedwongcn zoen haar grootheid zai vemedren; Zy voelc hoe Utile hoop een fombren glans verfpreidt. Die al haar fierhcid op 'c aanioinnigsc kan vercedren. Zy (lemt, tot heil des lands, de vredehandling toe. Deijft zal de Oly veugaarc in *t zubhtend Neirland planten , Verdrukte vryheid boon die heilmtir, bly te mo^, De toon der zagte vreugd we^rgalmt aaa alle kanten. Men hadt, fiuts lang , den klank der vryheid niet gehoord» De fchorre moordkreet rolde alom op vuurge dampen , De blonde voorfpoed lag in putn en.bloed verfmoord, De weivaart was gevlncht voor de yslykfle oorlogsrampen* De Zeevaart lag in zwym, op *t aklig (Irand geboeid. De nutce Koopmopfchap kwynde in verwoeste Steden. De fVtiden treurden, door des krygers toort« verfchroeid. De nyvre Landbouw wierdt door woede en wraak bellredeo. De f^eetenfchappen ^ door de vryheid opgevoed. Die telgen van den vre^, fieraaden dezer aarde, Bezweeken moedeloos, door tweedrachts helfchen gIoed« Terwyl der Knnften bloei noch vreugd noch voorfpoed baarde. d Lejden! vroeg bewoond door onvermoeide vlyt, Toen weivaart juichte by *c geklos der Weversfpoelea. Gy moesc hec treurig lot, tot vreugd der vaale oyd. Tot fmart van dit gewest, en Englandt blydfchap voeleni Naauw zwygc de Krygstrompet , of blyde hoop herleefc, 't Gcrucht der vrede ftoort de doodfche janmerklagten, Het nil genoegen, dat door de eenzaame oorden zweeft, Kan zelf het kniagendJeed der amu>^ bly verzagten. Het derde Werk, of huoo de groot, is, wat het dichtkundige betreft , het best van alien ; zynde bet dus nog meer te bejammeren , dat deeze zeven Zansea zo aanmerkelyk ontfierd zyn, door verfcheideue taalkundige misflagen, welken wel zeventigmaal zeven beloopen. Ver- re zy het, dat wy zulks der Dichteresfe zouden wyten ; haar toeftand is niet gefclukt om zich in dat gedeelte vaa LKTT* 1 793. NO* I4« Tt \19asi 614 ^* MOBMS» HUGO DK OJkOOt. haar Werk te kunnen volmaaken : doch een Corre&9r he* hoorde daar voor te zorgen , ten einde den Taal- crt Dichtlievenden Leezer, ten deezen opzicbte, geene redea van klaagen overblyve. De Dichteres begint haar Dichtftuk met eene InUiding van 5 bladz,, van weike de volgende Verzen de ecril» uitinaaken: Thans (Ireelc myn tedre hamd, de Vaderlandfche fnaareny Ik zln^ de glorie, van der BeJgeo oud geflacht, De roein van *-c Measchdom— - de eer der braave Delvenaareii « Hem « die de laatde galm van *c dankbaar nakroost wacbt. Ik ducy* een* lauwerknms, om de eeuwige eeroaald flingieo; Bloos niec, myn jonge Nimf 1 durf vry ten reTe gaaa, Gints wenkc de onfcerflykheid 1 zy leert uw zwakke viDgr•a^ Voor zalige de croot de giorie noocen flaan. Wy zouden zwarigheid vinden om glme nooUn te Jlaan. {Men kan wel nooten fchryven; Muzyk op nooten volgea; roaar als men fnaarcn rocrt, flaat men eigenlyk toonen^ geen nooten: doch dit i.s eene kleinigheid. Om overtuigd te zyn , wegens het geen wy van dc taalfaHen deezes Dichtduks gezegd hebben ; zullca wy en-* kel de volgende aantekenen: Bl(^dz. 3i reg. 2. (laat van di tyS , moec zyn von deti tyd, nadien tyd mannelyk is. BL 7, reg. 14. Het volk te wapenen riet , behoorde te zyn , riedt ; flammende dit woord af van het Weik* woord raaden^ en niet van rieten. BU 14 9 r^g' 4* VV^Eixmoest zyn wbiot , — itio^z. 09, reg. 2, van onderen: u veilig, in plaatfe van vwyiiligi uw is bet bezittend voornaamwoord. Bi* Si^reg. 8. Vrhuart geweettn J moest zyn vekham geweeten^ cn U. 35, reg. 8. 't vfiascHEuitT Gemeenebest^ vBusciiBURD Gemeenehest ; om dat men rerharii en ytr- J'eheurde^ of verhard en rerfcheurdj zcgt. Zeer dikmaals zyn de woorden in een veAeerden naam- val geplaatst) en vooral tie zodanigen , die , in den eer- ften rtaande , als zy goed gefchreven waren^ eene fmelting zouden veroorzaaken : zo als bl. 2^^ reg. 2. hier worJUtdi dei9 dood^ bl. 26 , reg. g. Zoo luid dev^ Inhoud^ bl. 89, re^* 2, van onderen: Uw afgeleefdiN Fader eischt^ en vcifchci- 4iene auderen. bk LSssKPt^ Bktzff. 6iJ Historisch Dagverhaal der Reize van den Heer de les- ShPs , zedert het '')>eflaaten, van den Heer Graaf de la PEROUSB, 2ync Togtgenooten ^ in de haven van St. Pie^ ter en Paulus , op Ka^mfcliaikQ. , tot op zyne kmst in Frankryks den 17 den October 1788. Naar fiet hansch. Tweede Deel. Met Plaaten en Kaarten. Te Utrecht ' B. Wild efi J. AUheer, 1792. Iri gr. Svo., 347 W. In dit Tweede Deel berchryft de Heer de lesseps al** les, war hem, van 18 Maart tot 17 Oftober 1788, op zyne reize van Poujtanetsk , aan de Zee van Okotsk iri Kamfchatka , tot Verfailles in Frankryk , is wedervaaren, Zeldzaani zal men iemand vinden , die meer moeilykhedeu en gevaaren, in tu\k een korten tyd, met geduld en yver heeti doorgcv^orfteld , ten einde zyn Vaderland te kunnen bereiken, dan dceze Schryver. Zelfs hebben zyne verhaa- len daar eene zckere eenzelviglictd door verkreegen , die den Leezer wei eens verveelt , en die eensdeeb aart het Land dat jife. le-ssrps d(?orreisde, en aan het faifoen, in, het welk hy zyne reize aanving; anderdeeJs aan zyn ont- werp, om een volledig Historisch Dagverhaal zyner reiz6 te gecven, moet toegekend worden. Kunnendc men ech* ter niet nalaaten , om des Schryvers ftandvastigheid , in zo veele rampen en tegenlpoeden , telkens te bewon- deren. Verfcheidene wectenswaaf dige zaaken , 20 ten opzichte der Koriaken^^ Takouten , ais die van de andere Volkcu irt Kamfchatka , maaken 00k dit Tweede Deel , ^oor deji Land^ en Volkondcrpeker gewigtig. Eenigen van dien zullea wy mededeelen. „ De Zeden cier Koriakin , die een vaste tvoonplaats hebben , zyn niets minder dan achtin^swaafdig. Volgens onzen Schryver (bl. 66.) is dit Volk met a .ders dan een mengzel van dubbelhartigheid , wantroUwen M gierigheid; zy bezitten alle de ondeuirden der V^lken uit het Noorden van AJia , zonder iets van derzelver deug- den, Dieven van aart, zyn zy achterdochtinr , wrecd, en kcnncn noch de gocdwilligheid nach het medelydcn* Oflt den minften dienst van hun te vcrkrygcn , moet men huit eerst de belooning daar van laaten zien; willende zy zich beweegen , noch handelen , dan doot gefchenkcn. De zwervende Koriaken daar tegen , heeft de Schryveryeel openhartiger en gedienftiger gevonden j gecvvicle dm van op verfcheidene pUatzen bewyzen. Tt a „ MeC 6l6 DELESSSPI „ Met deezen trouwioozen en beestachti^e^ inborsf moet het hun niet gemakkelyk vallen ^ om m vrede te leev^n, noch om duurzaame verbint^msfen met derzelver Nabuuren aan te gaan. Uit deezen gee^t van ongezellig- heid moest de afkeer voor eene yreemde heerfchappy ge» boren worden. Van daar hunne geduurlge opftancten te* gen de Rusfen ; hunne afTchuwelyke roveryen ; hunne dflgelykfclie ftroperyen by de Volken , die bun omrintto ; van daar de wederzydfche wraakoefedingen ^ die t^Lens wederom opwellen. Deeze geduurige oorlog voed en onderhoud den. woehten aart in alle de harten. De gewoonte van zich te verdeedigen , en aan te vallen , bezorgde him die on« verzettelyke kloekmoedigheid, welke de gevegten veieeu- wigt, en een roem ftelt in de verachting van het leeven. Hec Bygeloof werkte mede , om in hunne oogen dien bloed- dorst te veredelen, met hun de wet op te le^gen van te (lerven of te dooden. Hoe ernfliger de zaak is , die hua de Wapenen doet opneemen, hoe gretiger zy naden dood haaken. De dapperheid, het aantal banner tegenftanders^ heefc niets fchrikbaarends voor hun ; dai is bet dat zy zweeren, di Zon niet nuer U zulUn aan/ckmvin: zy ver* yuUen deezen fchrikkelyken eed met hunne Vrouwen eo ' Kinderen te vermoordeu ; met alles te verbranden ^ wat zy bezitten , en met zich vecvolgens woedende in bet midden der Vyanden te werpen. Het gevegt eindigt niet dan met de gebeele verwoesting van een der twee par- tyen; men ziet de overwonnenen bun heil in de viucht iitet zoeken , de eer verbied zulks aan de Kcriaktn; geen den wii de flagting zyner Landsgenooten overleeven. Tot heden toe heeft de nabuurfchap der Rusfen geen de minfte verandering gemaakt in de levenswyze der JDh riakeny welke eene vaste verblyfplaats hebben* De band des Koophandek, die hun meer en meet met deze vreem* delingen bekend maakt, heeft op bun geene andere uit* werking gehad , dan de bekoorina; tot rykdom en tot roof in hun te ontfteeken; onverfchiUig omtrent de voor- deelen van een meer gcregeld leeven, fchyueo zy de be- ichaafdheid van zich af te weeren , en hunne zeden en gebruiken als de best mogelyke te befchouiren. „ De zwervende KwioJm toonden zkh langen tyd nog onbandeibaarder; de onafhangelykbeid, aan wdke zy fewoon waren; die natuurlyke onrusti^heid , welke hun eafcbetst, gaven hun geene geneigdbeid om het juk te dnui« IKIZE. 617 draagen; daar en boven maakte de zucht tot heerfchen misfchien in den beginne de Rusfen niet zo gematigd, als wel behoord had; misfchien gebruikten ze uiet veel kuqst om zich te doen beminnen j als wel om zicn te doen vreezen; die is zekerder , dat zy het verdriet gehad hebben , van geheele horden of benden , op de minile vertooning van onderdrukking, te zien verloopen, cn gezamentlyk ver van de Steden te zien vlucbten, al- waar het lokaas van Koophandel how had gegeeven, dat zy hun verblyf zouden neemen. Doch dit is nu reeds gedeeltelyk veranderd , daar men van de noodwendig^ betrekkingen , door dea Koophandel, heeft gebruik ge- maakt , om kmgzamerhand tusfchen de Rusfen en de zwervende en de andere Koriaken van de omlig^ende Stree* ken, eene wederkeerigbeid van hulp in te richten; als me^ een foort van overeenkomst tusfchen ieder perfoon^ welke de oude herbergza^mheid doet herbooren worden» ep die zeker het zaad zal ftrooijen van eene omwending in de Zeden der laatften. Wanneer een Koriak genoodzaakt is^ uit hoofde van zyne zaaken , den nagt in de Stad door te brengen , gaac hy een fchuilplaats by zyn Rusfifchen Vriend zoeken ; zonder verdere omwegen dringt hy zich by zynen gast- heer in , die het zich een plicht rekent van hem wel te onthaalen , en om zyne begeerteos en behoeftens na te gaan en te voorkomen ; niets wordt befpaard om hem wel te behandelen , dat is te zeggen , om hem geheel dron- ken te maaken. By zyne Haardftee te rug gekomen, ver- maakt by zich in het vleyend onthaal te verhaalen , het welk hy ontvangen heeft, dit is eene verp]ichting,eene geheiligde fchuld, die hy zich bevlytigt , om , zo dra als de gelegenheid zich opdoet , te vereffenen ; dit 'heeft zyne aangenaam* heid , vooral voor den Rusfifchen Soldaat , die in het ge-. val is om menigvuldige reizen in de n^buurige Vlekken tedoen; de erkentenis van den Koriakommni zyn Vriend bepaalt zich niet alleen om hem een legerplaats te gee** ven^ om hem te onthaalen , om hem levensmiddelcn te ver« fchaffen tot voortzetting van zyne reis ; maar hy befctiermt hem , hy word zelfs zyn verdeediger tegen zyne Landsge- nooten. De Jagt en de Visfchery maaken de gewoone bezighe- den der Koriaken uit, doch aile de jaargecyden laaten niet toe om daar mede bezig te weezen. Geduureiide deeze tusfchenpoozingea in hunne diepe wot>i)ingen begraavea, doen ze niets daa flaapen ^ rooken en zich dronken drin- Tt3 ken J <Sia tEllEPS ken ; zonder zorg voor het toekomendc , zonder leofti wezen over hec gebeurdc , komen zy niet uic hunne Yourtes, dan wanneer eene driiigende noodzatkelykheid hull daw toe verplicht. „ Dit volk, afkeerig van den arbeid , leeft, even als dat ynii Kamfchatka ^ van droogcn visch, tin Walvis- fchen cn Zeewolvcnvleesch , tn vet ; het eenc word ge- wooal^'k raauvv gegeeten, het andere word gedroogd en gekookt op dezelfde wys als de visch ; dodh de zeiiii- wen , het merg , dc harlcns en dikwils gebeele (hikbea van het vlecsch, wordcji geheel raauw, met eene woeste gretigheid ^ verllonden ; het Kendierenvleesch is het mcest geacht; de Koriaken trekken daar dezelfde party vaa tls van de Zeewolven , Walvisicben en andere dieren , waar op zy jagt maaken. Zy voedcn zich ook met aardge- wasfen , zy plukken in den herfst verfcheiden foonen van vrugten ; een gedeelte van den oog^t dieiu , om daar van verkwikkende dranken te vervaardigen ^ het ove- xige word vcvbryzeld en gckneed mef olie van Walvis* fcnen of Zeewolvcn. DJt beflag of ingemaakte vrugtea word toltchwkha genaamd. Men maakt 'er in rfat land vecl werk van , doch , voI{^ens des Schryvers fmaak , *er niets onaangenaamers. Aile de Koriaktn^ die hy opi zyncn weg van P^ujtaretsk af ontmoette , hadden geetx ander voedzel, dan berkenfchors gemengt met ZeewoU vcnvet." Om onzen Leezcren een denkbeold te geeven van de wo6ningen in Kamfchatka^ zullen wy nog de voljjeode i)efchryving van eene Takoutfdte TourU , cn van den Ya- koutfchen drank, Kownouisf^ mede deelen. Onze Rei^t iiger fpreckt *er, bl, £4*, dus van: „ De grootte van deeze huizen verfchilt,* ifaar maate dat de eigenaar meer of minder ryk , of zyn gezin meer of min talrj'k , Overeind geplaatdc balken , de e^^n naast den ander , en bedekt met klei-aarde , vormen deszelfs muuren, die niet rechtftandig even als de onze opgaan; boveowaards digter aan elkandcr (hande , onderfruttcn ze een dak , welkers afhelling niet zeer fteil is ; in eenige Younes word het door paalen onderlleiiud ; eene deur ^eefr al-. Icen toegang naar bimien , het welk in iweeen afge- deeld is ; het agterlle gedeelte word door de menfchen bewoond , die zich daar in afdeeh'ngen begeeven , wel- ken op gclyken afiland naast de muuren verdeeld zyn. H§t lya bu^en, di« meq ai^t htw km vergelyken <I9 dan • met de kleihe vertrekjes der DekofBcieren op de Hollandfche Schepen ; ieder paar heeft het zyne. Aan den anderen kanc van den muur hebben de beesten , de koeijen , dc kalveren enz. derzelver verblyf ; dit alles maakt maar eene ftal uit. In hct midden van het ge- bouw is de fchoorfleen geplaatst , zvnde van cene ro^ide gedaante^ en van hout gemaakt. Men bezorgt die, om ongelukken voor te kome;p , met een dik pleifter van leemaarde. Om het vuur te ontfteeken , word het hout regt ovcreind in de fchoorfleen geplaatst , aan elken uk- fl^ringenden hoek , maakt men een lange ftok va$t , waar nit een andei:. op dezelfde hoogte voortkomt , dienende om den ketel aan te hangen; en ziet daar de haal en de hengel in gereedheld; het is gemakkelyk om die t% vermenigvuldigen , indien men meer dan eene pot be* hoefc heet te maaken. 5, In een hoek van de Yourte ftaat een leeren tobbe geplaatst ; alle dagen doet men daar paardemelk in , die men met een ftok, even als met een karnftok, omroert. Ieder , die binnen komt , vooral de vrouwen , verzuimt nooit, voor dat men zich aan ander werk begeefc, om die melk geduurende eenige minuuten te karnen ; dU levert dien zuurachtigen en nogthans aangenaamen drank op,* welken men Kmmmisf noemc ; wil men dcnzelveii nog meerder doen gisten , als dan word ze een der kop» pigfte dranken,-' Dit Tweede en laatfte Deel eindigt met een Woorden- boek der Kamrchatrche , Koriakfche , Tchouktchifhe en Lamoiitfche Taaleii j als mede met een der Kamfchat- fche Taal , zo als dezelve te St. Pieter en Paulus , en te Paratounkay gefprooken wordt; zynde het Hollandscih en Rusiisch daar naast acdrukt, De bygevoegd^ Fran- fche . Kaart ^ op welke. de geheele reize van den Schry- ver, van Avatfcha af, tot aan Parys toe, kan nagfi^zien worden , ftelt een groot gedeelte van het Noordcrhalfr rond , van de Pool af tot op 40** breedte , en van 35^. tot 140® Icngte » voor. Tt 4 i tKTmSh^TZ CHARACTER!CH£TZBBI Infresfmite Chara&erfchetzen en Anecdoten der voomaamfte Vtr* JUn van Europa^ Ineen verzameld uit de Oude en Nieuwe Gr- fchiedenisfen ; behelzerde^ veele merkwaardige ^ Voarheelden yam goede en kwaade Vorjien ^ door we Ike verfchcidea Landen en Ryken gelukkig of ongelukkig vfn geworden; alie zeer nuttig eM^ ieerzaam^ om by de tegenwoordige mnftandigheden ^ wegens den gevaarlyken toeftand van zommige Forften in Eur^pa , geke^ zen te worden*, Uit htt Hoogduitsch vertaald. Errfie Stuijt. Tf jimflerdam ^ P. van Leeuwen, 46 bk^ in gr. Z^o. Niet zeldzaara Is hec verkeerd grtruik vm bywoordeo, ia* zonderheid op Boekcycels, en komc ons bee woord fn^ tresfante op deezen breeden Tytel in dat llchi voor. Begrypc J^cezers » dat in 46 bl. , voortl niec klein gedrakt « alle de* Koningen van Engeland , van egbbrt tf coc george ns III toe^ gefcheisc worden. Miniacuuren kuonen frati , uicfceekend fraai, weezen. Dan zie bier, hoe witLSM.ne IH, onzen Lands* ^enooien van alle Engelfche Kouingen meesc bekend, gefchetsc wordt: „ Dc Prins van Oranje ^ die toen (naa de ncdeiiaage 9i zynen Schoonvader coegebragt) aU Kaning willem III ge- 9, nocmd wierd , hadde zig reeds in den Oorlog, dfen de Re* 9» publiek Holland tegen lodew\k den XIV voerde, zeer coc 9, zyn voordeel becoond^ Zyne dapperheld kon coen ook ge- v» maklyk over den zwakken jacobus zegepraaien , en by wierd wel dra algemeen als Koning erkenc. Doch zyne Re- »» geering was oiirusdg » vermits hy befcendig met binnen- en 9, buitenlandfche vya-den te kampen hadt. Hy Toedde onder bee Hollandfche Phtegma eene fcerke Eerzugc eq Roemzugc^ ,t die zig wel nooit in zyne redeneeringen , maar des te werk- ^ zaamer in zyne daaden, vertoonde. My wts agterhoudend „ en ernAig ; maar van eeoen werkzaamen en doordringendeti f% Geest. Zyne onoverwinnelyke moed verhardde zyn ander* \, zins zwak licljiaam tot hct verdraagcn van bezwaariykbed^n, >t die zyne kragten te boven gingen. Hy was dapper zonder „ pralery, vol eergierigheid , maar een vyiand via alle pragr. >, Hy was met een Phlegmatike rtyfzinnighefd gebooren , die r> geheel daar toe geichikt was, om wederwaardigheden ce draagen ; hy beminde den Oorlog en de bezigbeden, en had 9, niet veel op met vermaaklykheden. Hy was by de £ngeW fchen niet zeer bemind, en zyne manieren waren voor ben Diet inneemende : want hy was fcraf » trotscb en aflchrikkend. „ Zyne magt was door bet Parleraent zeer naauw bepaald , ,1 en men zeide daarom, dat hy in Engeland Stadbouder, eu in Holland Koning, was. Hy overleefde Koning jacobus „ niet lang, en Aierf, in 't Taar 1701, zonder Erven,'* Bevalt zodanig een Chara<Jterrcbets den Leezer, de Hoagduif* fche Scbryvcr heefc op deqselfiien trapc de Koningen van Dee- nc* IN AfnCDOTBH. 62f ntmarhn^ Zweeden, Pookn^ Rusland^ HongMrjen^ Spanje^ Por^ tugal, eoz. afgemtald ; is hy door dit eerde Scukje van de Kooiniren vin Engiland nieuwBgierig gemaakc, om na de ver- dere Stakjes van de overige Vorfteo te verlangen, de Vertas- ler eo Uitgeever zollen niec in gebreke blyv^n, om die nieuws- .gierigheid, dat verlangen, te voldoen. ■ Wy zouden niet opregc , of voor de vuist, fpreeken , als wy betulgden onder de veriangenden te behooreB» Aanmerkingen m Ophelderingen op een Artikel in de Nedtr^ duitfche Leyd/che Courant van Vrydag den 15 Juny 1792,' betrefende den Heer Crave cesAR brancadoro « Aarnbis/ckcp van Nifike^ Over fie der HoUandfche Misfit. Te Haarlem by ]. van Walrd en Comp. 1792. 39 bl. in ^vo^ Hec korte Voorberigc» aan *c hoofd van dit Werkje» wyst ulc« dat de Schryver althans geen vriend is van den Heerc brancadoro, die, door hec toedienen des. Vormzels in den Corner deezes Jaars , zo veel van zich In deezen Lande deedc fpreeken; zyne * Letterkundige verrigtingen worden in den on* gunHigden dag gezet , en met de vinnigheid der vooringeno- menheid gehekeld. De OpHell^r biykt alleszins te behooren tot die foorc van Cathoiyken , welke men gewoon is met den naam van Janfenisten te beftempelen , fchoon , lyns oordeels , ;en onregte. De Aanmerkingen en Ophelderingen des Schry- vers (Irekken hoofdzaaklyk « om aan te toonen, dat de Graaf BBANCADORO geene wettige Zending heeft om het Vonnzel te verrigten. Tea dien einde beweert hy in de Ifle pluts • dat de Schryver. in het aangeduidde en hier opgegeevene Artykel des Leydfchen Courants, den Heer brakcadoko met den Heer zondadari » eertyds Nuncius te Bruifel^ verwart, en zoekt aan te toonen^ waarom de Pans geen Nuncius meer heeft in de Oosienrykfche Nederlanden. Ten II. Dit de Heer brancadoro, als Oven. (le der Misfie , alieen een afgezoodene of Vicaris van den Pans is, om uit zyn naam, en door zyae Ordens, te beftuuren. Ten III. Dat hy g6eu Regt heeft om het H. Vormzel, of eenige aodere Bediening, in de Bisdommen van Utrecht en Haarlem^ te verrigten, zonder verlof der eigen Bisfchoppen. Met ophaaKng der Regeien , die dit verbieden. Ten IV. Stelt hy voor, hoe het Hof van Rome, zints langen tyd, ge- woon geweest is de Regten der Holland fche Bisfchoppen en Clerefie niet te agten, en om ze zich zelven toe tc eigenen. Met ophaaling van de Tegenfpraait dier Geestlykheid, en van die der buitenlandfche Kerken. — Waarop hy ten V. voor- flelt bet verkeerde dcnkbeeld van Teelen omtreot de Holland* Tts ' r^h$ AANMKRJCIKG«y, JUI^ lc':e Clerefie, opsemaakt uit ytlfche fcbynbatrhcden ; en 6a tj. baare Regten verdeedigende . nooit de wectige vaa den Paui miskend heefc. Ttn VI. aaotoonende haare verknogcheid tao bet Geloof en Eenheid der Kerke uit haare ScbnTcen • open-, baare Leeringeo en Handel. Met ODcvouwing van de BeuzeU agtigheid der befch&ldlging yao Janfeninerj^ en wat hec zoge- saamde Janfenismus is. Uit decze opgave des Inhouds van dir kJeioe Stuk{e zi'et men, hoe de Schryver het oude Gefchil tusfcheh de Ktnmich^ geziftdcn , 't weiii dezelve hier te Lande in ewe* zeer tegtii clkander overftaande Fariyen verdeeld heefi, weder verlecven. digt. iMi*uoegdheid ftraalt 'er allerwcgen in door, en deeze Tervocrt den Opfteller , die andcrs 2yne taak niet ooge/akkig bepleit , tot fcherpheden , welker agterwege laaten zyn Gc- fchrift eene meerdere waarde 2od bygezec hebben. — Zie Bier het flot. De Schryver ran bee Anykel in de Leydfche Courant meent , dac zedert niets diergelyks gebeurd is van 'c geene tocn de Heer brancadoro in rerfcheide Catbo- lyke Kcrken te Amflerdam venrigtte. Zonder twyfel is zyne ineenfng nict, dat het Sacrament des Vonnzels in die Stad ze* dkrt dat tyddip niet *s bediend gcweest ; die zoude onwaar «yn ( • ). Hy meept alleenlyk , dat het nftt gefchied is met zo Veel ophef en gerufft , gelyk 't nu gedaao i>, door een iVfini. Iter van het Roomfche Nof , met eene enkele CommhCie van den Pdus« en ponder eenige hoedanigbdd van elgen Harder over de Catholyke Kerkcn deezer Provincien , 'welke ken Yiet re^t ^ om *er de Bisfchoplyke bedieninge te oefenen; in der daad, eene gehecle nienwe vercooning, en watnran men nog gees voorbL-cld gczien hade, nict alleen zedert 1695, maar zelfs niet zederc dat de Catholyke Godsdienst opgebouden heeft, in die Land de heerfchende te weezen. Men begrypt wei , dat zo een onv^rwagt verfchynzel, terwyl een ieder met verwonde- Ting trof > zeer Mngena/vn moet geweesc zyn atn die Catho- iy (*) ,.In 1695 bid de ITtrfchtfche Kerfc tot Aanibisfcliffp den Heer fi- ■rmi's roDDE « die ceen alleen beJasc vnu mei bee beftter vto alie de Carhclyken deczer Provincien. 'c Ran zyn , dK die Krrkvoosd » b<>e ie* veiig 00k om alle de plii^ten zyner Bedieoinae Hvaar ce neemen, het Sn- mnirrt des Vormztls niet hrcft bediend brnnen de vyf juren , die verk)orcn zyn zedert 16:5 toi zyne reis na Hme in ifco. Do5» 't i« egier zekcr, dnc nocb de Aircsblslcboppen van Virtekt, die hem opge- volcd zyn; noch de Risldionpea vin Haarlrm ^ door iiem atngelldd« nouic diiii Gcloovigen dtt hulproiddei bebben laaten oetbrecken. Hcef: eene grooce iiienigtc, door dc vooringenoinenbeid afgedwaald, Ucver hier van willeii bcroold blyven, als hec zelve van bunoe band ontvn is^n. •ndcre hel bcn *er zicli van bcdimd; en op den dtfi zdve , dtt 62 Heer BRANCADORo , tc Amflefdam^ begon te vormeti^ badiende ildaar d.^ Bis- Icliop van Hacrlent dat Sacrament in zyne K«rk % aan ccnige zy^er Pt* rorbiaanenv wel is waar, op eo» ftiUer nasc akt mindtf bclcwuma Hyze, om den HeiUgen Ceest mede u aeden.T BETXIFFBNDB C« BRAKOADOAO. 6fS ' iykent welke.den Heer xsancadoro erkennen voor hun Over* fte, Wy zullen hier niec onderzoeken , wat voor vrugten eQ ftigdng zulks heeft voortgebragt " Komen de Werkon over het Vormzel-, welkt men, ler ge* legenheid van deeze hier, gewratkte Gebeurtenis , in de Nieuws- papieren, als onder banden, aangekondigd heeft, in *t lichc, dan ^uiien wy zien wat de Verdeedigers v«n den Heer brancador^ voor zyne zaak te zeggen hebben. Wy verneemen, dat 'er reeds eene wederlegging is van dit Scukje; doch het is ons nog niet ter handgelleld. Intusfchen gaac, terwyl wy die fchry- Ten , de Heer brancadoro voort met het Vormzel in andere St«v den van Holland , als Rotterdam , Lejdeu en Haarlem , toe te dienen. Vraag'Oefening voor jotige Lieden ^ ter befchaaving van Ver^ ftand en Hart. Antwoorden. Te Utrecht by de fVed. J.' van 5chooBhoven, 1793. In gr. ivQ» 10$ bl^ ^eldzaam kwam ons deeze Vraag-oefening voor, en hebbea wy, by het doorbladeren , Hit woord Zcldzaam njenigvoud horbaald. Onze eerde pooging, om eenig licht te krygen , was volftrekt vrugtloos ; een Berigt of Voorreden ^ dxtntndQ om ons den aart van dit Werkje te doen kcnnen, zagen wy, ontbrak; in 't Werkje zelve vonden wy geen fpoor van den aanleg, Misfchien, doch het flaat obs uiet te vooren, flaat het op eenig ander Werkje; dan zulk; hadt de Opfteller moeten aad« 'wyzen, of met een wenk te kennen geeven. Met naaste da^ ons veronderftelt een Vraager, die voorftellen doet op weike, de hier gegeevene Antwoorden pasfen : dit gaat omtrent veele goed, doch Diet omtrent alle ; zo dat het ons zeldzaam Wyve. ^ Om onzen Leezeren e^n denkbeeld van het Werkje te gee- ven, zullen wy de Hide Afdeeling, (het geheel beflaat uic XVH zodanige Afdeelingen daar dezelve voor ons ligt, over* fchryven. I. „ Geenen, wyl hy 'er geen agt op flaac „ Zeer nuttigen, wyl hy *er gebruik van maakt. a. „ Deeze regtbank beoordeelde dezelven vohnaakt onpartydig» en veroordeelde ze fomtyds om geringe misflageu. Dus werd zeker Raadsheer afgezet, om dat hy een vogeltje hadt ver- llikt, het welk deszelfs toevlugt in zynen boezem genotoen hadt ; om hem te leeren , dat hy , wiens hart , voor 't mede- dogen, geflooten is , over 't leevev zyner medeburgfcrs niet lagr^t beflisfen. Ook werd^ vonoiafeo van deezen Raad 0^ ▼BAA«-0£FE||IN« •tngezien als groodregeU, nice tlleco van wysheid, Ottv ook fan menfcbiykbeid. 4* „ Met verwaandheid. 5* „ De oDvnigtbaare Koorniir, wtlke haar ledi^ hoofd opheft, ffovtn de vrugibaare, die, onder hec gewigc der graankontif^ gfboogen gaat. ^ „ Met de duif , die het graan verzagt » wair mede zy \mt ^oogen voeden wU« p Ooder de wiiden de lasterur, onder de uunoen de vleyer. ^ Door dengdzaam te worden. ff De toom. 10. Om dat het zeer onvoorzigdg ii met eeo ftonn onder aei fe gaap. II. Goed te doen. 19. ^ Geeven en Tergeeven. 13. ^6 Gy, die de vorst des Hemels zyc» vergnn ons \ geea aos nutcig is , het zy wy >r u om vraagen of niet ; weiger •Of *t geen ons fchaaden zou> al mogten wy *er u ook on bidden. 14. ^ Den Christen in tegenQ>oed; hy wordt gefchokt, maar Uyft bedaard; hy lydt, maar hoopt; by wetnt, maar is getroosu 15. ^ De eerfte neemt vooral de zwaarigheden In aanmerking; de. anreede ziet nieis, dan de voordeelen eener groote onder- neeming; de derde befchouwc die beiden te gelyk, weet dc cerftea te overwinnen, en zich de laatAe te bezorgeo, 16. ,9 Keizer Ticns. M Niets dan de fchitteriog eens grooten bruids* 18. „ Met de laas van Achilles, die verwondt en geneest. ^'Raad ce geeven. 20» n Zidu^ven \% ktnnen. SI* I) boor nlfflner te doen , 'c geen men, in anderen, latkc St. ^, Wyl myn Zoon fchuldig is, daar myn Man onfchuldig wtt. 9, Ik weet een middei, zeide hy , cm die gezigt te oottata, «n dac is , in hec laatAe bolwerk , cc fcerven. Hy deedc nog meer, dan liy gezegd hade, en verloste zya land van *t byna opgedrongen juk» Hy was coen dmuent s3 jaaren oud. if Dac by nimmer loog, zelfs niet uic jokkerny. „ Slaa to«, maar geef gehoor.*' Over *t geheel , zo verre wy de Antwoorden , op vefonderftelde Vraagen pasfende^ hebben kunnen begrypen , zyn ze voor \ Ver* ftand cn \'Harty overeenkomfiig den Tytel, gefchikt; dan de OnderwyscraDC is, zonder nadere opheldering* ons duister. Mo- gelyk komen de Vraagen wel in een volgend Scukje; fchoon die eene vreemde orde der zaaken zyn zou, en hec tegenovergefceide van den gewooned onderwystrant. Nieuvf Gefchenk voor de Jeugd. Te Amfterdam by J. Ailan, 1792. In i^mo. 17s bL By aanhoudenheid bezield met een lofwaardigen yver ter ver^ meerderinge van nutte kundigheden by de aankomende Jeugd, volharden de Eeiw. Heeren' martinet en van den herg in hec voorczecten van hunnen arbeid. £ene voegzaame plaac» beflaac zekerlyk, in hunne opgevacce taak, hec mededecien vau ^enlge kundfchap omcrent het land der inwooninge. Zodanig^ eene kennis is op zich zelve aangenaam, zykan, daarenhoven, liaare nuttigheid hebbea, iuic aannierking der omftandigbeden , in weike de Jeugd, in meer rypen ouderdom, kan gefceld wor» den. Met zeer veel oordeel kebben de Heeren Opftellers de beknoptheid in age genomen, om dac eene uitgebreider Voor- dragc voor de nog ongezetee aandage van ongeoefende kinderen^ laseig en verdrietig zoude vallen. Hec eegenwoordig Senkje bt- vae eene Geographifche befchryving van ZuidhoUand ^ opge- belderd mee eene zindlyk nirgevoerde Kaarc van dat Gewesc. 