Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Ik, Johan Schelart van Obbendorf, ridder, hoewelmeester etc. en drossart tot Montfort, ambtenaar en rentemeester van het land van Borne en tot Sittard, doemde aan allen te weten, dat en also als in de zaken tussen den hoge burger, luchtige prins mijn allerhoogste en liefste heer de hertog van Gulik en van Gelre en graaf van Zutphen, en Johan van Schoenfos, burggraaf van Maastricht, heer tot Cranendonck en Dieperbeek, de zelfde mijn allerhoogste heer Johan, burggraaf voorzitter, heeft getoond aan den aldaar rente van het land van Borne en tot Sittard vijfhonderd Rijnsche guldens des jaars, en men die afloest met vijfduizend aldaar gelden schilden als voor een ansprake antreffende die landen en dorpen van Maastricht in Eygeren, die met den sloten en landen van Maastricht voorzien van een hertog van Gulik des voorzien. Johan, burggraaf tot Maastricht voorvaderen versati zijn geweest, en ook voor allen anspraken, die diezelfde Johan aan mijn allerhoogste heer of aan zijn voorvaderen ten tijde van diezelfde brief getoond heeft, gelijk die brief daarop gemaakt. Dat vijftig, zoo en waar in denzelfde brief beschreven staat, dat Johan, burggraaf tot Maastricht des voorzien, alle jaar om te richten Sint Andries misprijst een van zijn dienaren des voorzien aan den ambtenaar en rentemeester van datzelfde land van Borne en van Sittard te schicken om te weten te nemen, waar die brief dat vijftig, en ik nu terwijl van zijnen genaden diezelfde mijns allerhoogste heren ambtenaar en rentemeester van het land van Borne en tot Sittard, beken ik en heb ik geloofd en gevolgd in goeden truwen met deze zelfde brief, dat ik en also lang als ik ambtenaar en rentemeester des voorzien, Johan burggraaf tot Maastricht en zijn nakomelingen des voorzien. diener, wanneer die zin Andries misse of 11 dagen onbevuist bij mij komt met drie geloofsbetrokken en die goede man weet waarom zal voor vijfhonderd Rijnse guldens goed van goud en zwart van gewicht of die waarde daarvoor aan anderen te betalen in de tijd genomen en gegeven op boeren, beissen en hoen vogels vrij en onbevreesd geven en zal op Sint Johannes' dag te midzomer na de voorst. Zesde. Andriesdach alREEgenaarst volgende of binnen veertien nachten (na onbevuist; doch weer zeker dat ik de waarheid van voorst. maat niet en deed, des, oft God wilt, niet zijn en zal, zo zal ik denselven diener terstond wijzen aan allen reniher slands van Borne en tot Sittard en hoed daar in zetten, daarvan te boeren, also veel als voor die vijfhonderd gulden voorst. beloepen, ik zal ook die voorst. diener tot de zelfde looning vorderen en behulpzaam zijn na al mijn kracht enle ook zonder argelist. Des heeft hij te weten mijn zegel met gebedachte voorraad gehangen aan deze brief, den welke brief en alle en gelijke punten daar in begrepen ik Johan Schelart van Obbendorp, ridder voorst., geloof heb en geloof in goed trouwen vast, stevig en onverbreeklijk te houden en daar niet tegen te doen, noch te geschieden laten in enigzijde, diewijle en also lang ik ambtenman en rentmeester van dat land en stad voorst. ben en anders niet. Gegeven etc. Borgstelling van den genoemden rentmeester ter verzekering van de vooromde jaarlijkse rente ten behoeve van Johan Schoonvorst. Ik, Johan Schelart van Obbendorf etc., zie hierbij mijn eigen evendiense aan allen te kennen en te bevestigen met deze openbare brief, dat ik, van gerechtwege schuldig ben, Johan borchgraaf tot Moneyoye, heer tot Cranendonck en tot Dypenbeke en, zo hij en zijn nakomelingen, borchgraven tot Moneyoye, vijfhonderd goede zware Oeuvreleasche Rijnse gulden, die op die waarde daarvoor aan andere goede gouden of zilveren guldenen in betaling, in de tijd genomen, en gegeven, ik denk vooruit, Johan geloofd heb en geloof met deze brief in goede trouwen waar te betalen, nu op Sint Jansdagen, op de middagmaal na datum van deze brief, alreeste komende, en binnen vijftig dagen daar na onbevreesd, en op dat hij dat zekerder is, zo heb ik hierbij mijn laatste bevel en zetting met deze brief mijn echtgenote en vrienden, met namen etc. die drie zijn zaal, die zich bij mij voor de voorstelde som geld verbonden hebben, in deze manier zijn te zeggen, dat ik, Johan Schelart vooruit, aan betaling en levering van de voorstelde gelden versnel moet worden, zo zal ik en mijn burggraven vooruit, zullen terstond naar aanleiding van deze voorstelde Johan Schelart van Moneyoye, en zijn nakomelingen, borggraven tot Moneyoye, die men bij brief aan onze taal of tot mond aan onze woning doen zeggen, te Tricht in leistening komen: in een eerbare herberg, die ons aldaar van hoon bewijst zal worden, malkomend van ons met een knecht en twee perzen, elk van ons maken een goede man met een knecht en niet twee perzen voor hem aan leistening zijnde, aldaar te blijven en te leisten na een goede lude gewoond, die lude en persone te zetten en te versetten, alsof het nooit geboort, onszelf ook aan weduwen te zorgen. 297 Werpen ende te quitting ende nimmer leistens up te hoeren Johan burchgreven tot Molenoye oft sijne nakomelingen voorz., en weer eerst wale betalt die somme van vijfhonderd Rijnsche guldens voorz. Ende ich Johan Schelart voorz. heb oik geloof en geloof in goede trouwen en in rechte eedstat alat, dat voorz. staat, vriendelijk en wel te houden en mijne borgen voorz. oik van deser borgplicht wel te quittun en schadeloos te houden. Des ich te oreonde mij sugenisse aen desen brief heb gehangen. En wi borgen voorz. met hemmen etc., bekennen ons met heer Johan Schelart onze liefde meer en vrouw verbonden te zijn voorz. die vijfhonderd gulden, en hebben oik geloof en geloof met desen zelfde brief ge hoorsame borgen te zijn en alat dat voorz. op ons geschreven staat, vriendelijk en wel te houden en daar niet in te trekken dat ons daar aan te schaden komt in enig mogelijke wijze, en alle voorz. punten zonder redelijk. Des wi te oreonde vroomlijk van ons zijn segel aan desen brief heeft gehangen. Reinald, hertog van Gelder, beveelt die van Borne, Sittard en Susteren, den brief waarbij den voorn. burggraaf deze jaarlijkse rente verzekerd wordt, mede te bezegelen. Wij Reynalt ete. bevelen met desen onsen openen brieven van onsen goeden vrienden de schepenen van Borne, en de voor burgermeisteren, schepenen en raad onze stad van Sittard en van Susteren, dat gij met ons bevestigd alsulke brief, als wij onsen nieuwe van Megen hebben gedaan, begrijpende vijfhonderd Rijnse gelden des jaars, en wij willen ook dat gij andere ambtenmen noch rentmeisters tot Borne noch tot Sittard en ontfangen noch aanvaardt, hier en verbindt zich voorst aan handen onsen nieuwe van Megen voor, of zij zijn nakomelingen genaamd tot Megen, tot de betaling van de vijfhonderd gelden, als heer Johan Schelart van Obbendorf, ritter etc., nu derde ons ambtenman en rentmeister tot Borne en tot Sittard, nu gedaan heeft, want dat onze hele bevelen is. Onze handeling onsen zegel hier aan gehangen. Gegeven. Oorwede van Lensis, Johan, Wernhart en Willem van Goestorp. Wij lensen van Goestorp, Johan, Wernher en Willem van Goestorp, zonen, doen kennen aan allen mensen, die desen brief zien of horen lesen, en bekennen, dat wij op datum van dit brief worden vermoedde mannen van de hooggeboren durluchtige prins hertogen van Gulik en van Gelre en graaf van Zutphen, onze liefste genegen heren, alsof wij hun genade, hun land, mensen en onderdanigen, die hier nu zijn of hier naamelijk krijgen kunnen, en voor al diegene, die zich te verantwoorden staan of die hun genade verantwoorden willen, verlof hebben en beloofd hebben met dit zelfde brief, om zo te verhinderen als wij leven, eerst alleen en dan ook apart tegen hun te doen, te raden, noch te helpen, heimelijk noch openbaar, met woorden, met werken noch anders in geen enkel vijs, maar wij zullen van nu voortaan onze genazen, hun land, mensen en onderdanigen, als voor gerust gesteld staat, met rechten, trouwen en gunsten, onze hoogste te waarderen en hun beste voor te komen, na ons vermogen, op alle tijden en manieren, daar en als wij dat met bescheid doen mogen. Ook zien wij deze losgemaakte manschap en verloren zaken omerverstaan op meer dan handelszaken willen, die gebeurt zijn of gebeurt mogen. Alle deze punten hebben wij, Lensis, Johan, Wernbart en Willem voorzichtig geloofd en gezekerd in goede trouwen en bij onser eer en nu met opgerekte vingers en gestafelde eeden, lijfelijk ten heiligen gezworen, vast, stevig en onverbreeklijk te houden, en vrezen dat wij ooit meer zulke kwaad worden, zowel afzonderlijk als enig van ons, dat wij hier tegen den in enigerwijze, des, of God wilt, niet zijn en zullen, zo kennen wij onszelf trouweloos, eerloos, zekerloos en meenachtzaam, en voorzichtig vertrouwen zijn bij allen rechten en op alle steden, daar zij geboren, en alle zonder argument. En want wij op deze tijd geen segele en hebben, zo hebben wij gebeden Reinard van Gartzwijlre en Johan van Goestorp, dat zij desen brief voor ons willen besegelen, dat wij Reinard en Johan voorzichtig om beden willen Lensis van Goestorp, Johans, Wernharts en Willem, zijn zoons, erg graag gedaan hebben. Gegeven in den jaeren Afschrift. takken van verschillenden aard. Uitspraak der scheidsmannen in de geschillen tusschen Willem, hertog van Gelder, en den aartsbisschop van Keulen, 1895 1). 1ste regel. ...... so wie dat punt der ansprache...... 2e r, ...... een brief, konde of getuige ...... 3° r. ..... op den dag na inngang des compromiss vort bracht noch konde ...... 4e r. ...... herzogen wegen, dat die vroegst hoefst ...... be r. ..... brief Baldewijns van Berghe, de bekendgemaakt ...... 6e r. ...... dat die voor een gesprochen solen hebben, indisch Te r. ...... Willem van Insich indisch Reinartz van Vlatten ind zijns ...... Bijl. ... Veurs. Yren brief schrijven van horens zeggen ind eins dels ... - 9. r. d... die der rentmeister van Gulche Veurs. gebouwd hadde, des he ... .. Slechts overigens zeer beschadigde twee stukken, zijn van dit handschrift behouden gebleven. Zie over deze geschillen Nijhoff's Gedenkwerken, van Gelderland, III, LXXXII. 10° r. ... den Veurs. lande des hertogens voor ons gemeene raad de Veurs. ... II r. ... doorbracht en is op den dag ind zijt na innehoud van compromis ... 12e r. ... hain, ind wij raadluide ... Vorg. Baldewijns off yemanne anders ... 14e r. ... bevoelen hadden noch bevelen en mochten, na innehoud van Vorg. compromis ... 14e ... konde gezien ind gehoord, die ons van onser heren wegen van Coevorden alda tzer ... 15e ... eijen verpantbrief wie TZulpghe verzet was, inhoudende dat du- rende des verzettings. 16° r. ...... Guylche ... eruen noch yeman in sijnen namen geynreleye vesteninge au muyren 17° r. ...... anen, noch an geynreleye andere vesteninge in de stat ind borch van 18e ...... der seluer stat mit grachter vernüengen of verwan- delyngen in enycher wijss 19° r. … … van yemanne, ind dat die burgere ind scheffenne van tZulpghe in allen 20° r. ...... en den nüwe ind alt beschreuen ind vnbeschreuen soulden halden vredelich ind sij derre 21° r. ...... der weder geschiege, so weer tZulpghe mit alle sijnen tzu behoor deme gestichte 22e r. … … ind wir raetlude beide der heren haen dat, na gehoirs leuendiche konde ind 23e r. ...... van tZulpghe die oeuermitz yre eyde vur vns ge- meynen onser beider heren rait 24e r. ...... der rentmeyster des lants van Gulich die hoefstat gulde vur burger güet 25e r. ...... en sij, ind dat die ind ouch die Wyer poirtze in der palentzen nyet en lieghen 26e r. ...... hoefstat, die tzu der tzijt beslossen was mit der stede vrede ind brieuen der stede 27e r. ...... Ze ro. eyne steymen borgh getzymmest bette mit dryn sieymnen thüernen ind eynen portze 28° r. ... wijss ge... ht ind doerch der stede graue gedemmel hadde, dar wijss ind in tzo rijden, in tzo varen na 29° r. ... willen, ind dat he die borgh gebuwet hette in tzij- den der verpendyngen dat tZülpghe verpant was 30° r. ...... enge ind ingange ind seer verwandelt ind vernüwet weer, ind want des ouch nyet sijn en soulde ind ouch 31° r. ...... greve Gerart van Guviche vur sich vnd sijne er- zen verloift ind oeuermitz sijne eyde versichert was, dat 32e r. .. nyet doin noch laissen doen en soulde, as de vars. brieff vander pantschafft dat cleirlicken ynne haldent 33e r. ... dat vp gesien ind gehoirt hain, wilche brief ind alle ander breue alt ind nuwe van tZulpghe spechende 34 r. ... gestichte van Coelne in vrre macht behaldende sijnt, as vurs. steit. Hir vmb spechen wir her op var recht 35° r. ... so wat vurizijden an der vurs. hoefstat begriffen af gebuwet is gewest, mit eynicher vesteninsen, verwan- delingen 36 r. ...... off burchlicken buwe in der tzjt dn tZulpghe pentz wijss stoynt, dat dat onrechte ind gewalt 37° r. ... ind neyt sijn en soolde na ynnehalt der vurs. BET. van Coele antwoordt indisch, en zegt dat... 3° r. ind wijsen voor recht, want de Vrouwe van Coele is ge... 4er. ind der hertog van Gelre geanimeerd kunst nog getal zucht voortgebracht en heeft... Na ynnehalde des compromiss voor vas die raadluide semitisch, da met he zij... 6° r. desen punten bijbracht en bewijst heeft dat de hertog van Gelre die onschuld... 7° r. van onze heren van Coele inder mogen als ime die geboorte zodoende ind die... 8e r. sal, ind dat met zeggen wij deme vroes van heren van Coele vraag en zijn... 9e r. ... verlies ind ledig tijgen eeuwig daghen van der aanspraak vroes., ind as de vroes. hertog... 10° r. van veel zaken, dar zich Vrouwe van Coele verantwoord heeft moeten hebben... 11° r. ... op antwoord, dat hij in die zaken niet anders gedan en heeft, dar ime van... 12° r. ... wegen geboorte te doen, in hij met recht te doen mocht. Daarop spreekt hij... 13° r. ... en antwoordt, want de hertog vroes. Voor onze heeren van Coelnen, ook voorzichtig 14e r. ... waren aangetrokken, het in de herten van onze gemeente reeds gelegen 15e r. ... was te Coelnen op donderdag na de ineenstorting van het compromis, als dat onze heer 15e r. ... had dan zijn antwoord geschreven, dat daar om onze heer van Coelnen 16e r. ... in werkelijkheid werd gezegd in met rechte kwart en ledig als van de voorheen heersen aan te spreken 18e r. ... Voor als de voorheen heersen in dezelfde derde punt van zijn aanvraag te sterken en te schrijven, dat bij 19e r. ... tijden wilde erztbusschoffs Coenens coadiutoren voor 20e r. ... tussen in en wilde heersen Wilhelm van Gulchen zijn vader die zelf is en twee zoon op gereisd waren 21e r. ... die raadslid tussen in geschaakt voor recht op zijn eiland gesproken hadden, dat de graaf van Weede van 23e r. ... Weede als een overman na ineenstorting van het compromis bij gebleven zijn etc., en voor als hij schreef dat punt daar na volgende als volgende bevelen onze heersen van Gelre als zulke recht. dat de graaf van Weede 24e r. ... bij gebleven is etc., en onze heer van Coelnen daarop antwoord, dat zulke spraak en vermeening van recht 25e r. ... als de heersen zich vermeerderd die gesproken zouden zijn tussen onze heer van Trier en die heersen van Gulchen voor 26e r. ... dat de graaf van Weede gebleven zoude zijn, niet alsof gesproken was noch gebeurd, dat 27e r. ... die zelf een enige macht van recht hadden of kunnen mogen etc. en zei dat diezelfde onze heer van Coelnen 28e r. ... bij den reed, die alsvoor in dezelfde punt van zijn antwoord den clierlijke geschreven stond, als dat punt hem hield 29e r. ... her op als verre als wij raadslid op dat punt na ineenstorting van het compromis dat nu gebeurt is, schuldig waren te wijzen, zo zeiden wij voor recht en wijzen recht na aanvraag en antwoord voor, dat de spraak, die de heersen van Gulchen raadslid voor gebeurd was, en dat de graaf van Weede tot geval was, zoude zijn imme rechten macht loos was en onze heeren van Coelnen zijn nakomelingen en gestichte gemeente 33e r. ... 34e r. Vort op dat punt da der vurst. Hertzoöge spricht, of dat saich weer dat onze heer van Coelnen zeggen zoude, dat des 36e r. Hertzoöge vursten der vurst. Leeuw en eeuwig bezgesse gehad en hadden, ind onze heer van Coelnen dat punt 36° r. als onderdeel van deme hogericht ind palentze te zullen verantwoorden, als hij dat voor verantwoordelijk houdt 37e r. Daar op zeggen wij raadluiders ind spreken ook voor recht, als wij voor op aan te spreken ind antwoorden ind na 38e r. konden ind waarheid beider partijen daar over gesproken heeft. Vort op dat punt dat de hertzoöge zegt, dat een zijn rechten 39e r. vursten van Gulich die vaachtdienst van Mersburg weer Heinrich van Wallenburg gegolden hebben ind 40e r. onze heer van Coelnen daar voor verantwoordelijk is. Daar op spreken wij, als wij in den punten van Mersburg 41e r. voor gesproken hebben. Vort op dat punt dat de hertzoöge zegt, of dat saich weer, dat onze heer de bisschop spreken zoude, werd dat zijn vursten, graaf of hertzoögen van Gulich een recht aan 42e r. der vaachtdienst ind aan den vurst. Goede van Sulburg hadden voor gehad, dat overmits een rekening ind 43e r. ...... Zoo werd dat op vertegenwoordigd weer etc. Daar op onze heer van Coelnen antwoord, als hij voor daar op geantwoord 44e r. ...... wij ook ind spreken als wij voor daar op gesproken hebben. Vursten op dat punt, doe de 45e r. ...... als dat saken weer, dat onze heer van Coelnen zich zoude vermengen eenigszels met den 46e r. ...... zijn antwoorden zo brengen etc. zo wij dat punt gelegen is, ind onze heer van Coelnen. 48° r. mit viel Puncten und Reden in seinen Antworten geschrieben, so spreken wir vorrecht, als 49° r., ind och wants die Herzougen van Guylche zu Coelne op den redaghe vor uns 50° r. nach innehalde des compromiss nicht bei gebracht, und hatt einige Sachen, dar um die Bleib P...? Sees. Klagten von Dirk van Lienden gegen seinen Onkel Stevens van Lienden. Dit is gebreken en kwaad, dat her Dirk van Lienden heeft, op heren Steven sinen oom. Item in den ersten Tag, dat her Stevens van Lienden a den heiligen (gezworen hat), doe hi hem der Mitgliedschaft unterwarf, dat hi Dirk ein gut (Ede und) rechte Rechnungshöhe sollte tot seinen letzten Tage von (alle renten) und Oberen, die ihm binnen der Mitgliedschaft verschienen waren ... und hat Dirk gedrängt tot eine Beweiszun von ihm zu nehmen (die er) (Codex, 2. Serie, 8. Deel, 1. Afd.) Item dat Dire van Lyenden, die hiervoor mondige was, kwam voor dat huis (ter Lede, dat hij van zijn vader) aan geerft had in zulk een recht, als hij van zinnen lieven gen. Heer van Gelre en graaf te Zutphen te lenen te houden plak ... doen zal en eeschede dat huis voorzien. Heeren Steeven van Lyenden zijn oom als een mombaer, dat hij hem dat ruimte en liet daar ... en woude. Hier waren bij, aan en over onthaal en gebeden van wegen) mijn lieve genadige heren des hertog van Gelre als ... Willem van Drûeten en Steefken van Vanderic en andere veel (goede mannen) voorzien. Dat huis ter Lede Dirc zijn neef niet over en gaf, doe (hij het eiste) en heeft hem daar mee gedrongen dat hij zijn goed en renten (geven) moest, daar hij zijn schuld en zijn schade mee ver uallen zoude, dat zal Dire voorzien schade tegen duizend gulden schuld, en zeggen (dat hij hem die) schade voorzien met rechten richten zal. Item dat heer Steeven van Lyenden en zijn vrienden Dire van Lyenden hinder(nissen gedaan heeft) aan zijn goed zijn dat Dire mondige is geweest en hij hem ... had van- den huis ter Lede, en zeggen dat hem heer Steeven voorzien. daar (om schade) heeft ses honderd gulden schuld, en meent dat hem heer Steeven voorzien. hem met recht richten sal. En waarde saak dat heer Steeven voorzien. weer d..... spreken woude, dat hij hem geen hinder gedaan en had, dat waarheid overgaan. Item… is vanden gude tot Oemeren, die de heer van Lyenden Directeur sijn neve (in een brief heeft) besegelt, welke brief vervolgens. inder tijt dat heer Steuen van Lyenden (zijn vader) is gheweest en in heeren Steuens was ontslagen is, en heer Directie van Lyehden zegt dat heer Steuen sijn oem mijn recht den brief (hem overe) leeren sal ganz en geven, als hij was in zijn vaders tijden, (en ook) alle brieven over te leeren in die macht en manier als zijn ontfinde... Item dat Directie van Lyenden sijn oem verkocht heeft een brief, die een graaf van Cleef (hem gegeven heeft) als een leenheer, daar de heer van Lyenden in ontfanggen had (het goed) van Bijlant midden heerlijkheid, en heeft Directie sijn neve des goeds en (heerlijkheid onbruik) gemaakt, dat hem gescapt heeft aan jaar gelden dusent... en meer. En zegt dat hem heer Steuen sijn oem die brief voorgesteld (ganz, geven en) wel besegelt met recht weer overleeren en geven zal en (alle renten) die hem daar van komen is. Item dat Steuen van Lyenden Directie zijn neve van Lyenden onbruik gemaakt heeft sijn (goed, dat hij van) sijn vader aan geërft had, sprekende op vier en veertig mergen (gelegen) in den kerspel van Olst, also sijn vader die te leen hield van (onsen) genedige heer den hertog van Gelre en graaf tot Zutphen, daar hij een (leenheer) sijn liefde genedige heeren of is, daar heer Steuen Directie sijn neve (aan geschaat heeft) aan jaar renten acht honderd oudere schilde, en zegt dat heer (Steuen hem overgeven) voorzien den leenbrief ganz, geven en wel besegelt, also die waren (als hij) vader was, hem met recht die weer overleeren zal en zinnen schade die (met recht) verrichten zal. Item de Steuen van Lyenden, die zichzelf noemt van Lyenden ongekocht heeft en verkocht het goed Moselse en Mosella hout en die brief, die op dat verkreten goed sprak, waren, overgegeven heeft, die een hertog van Gelre gesel had, daar hij Directe mede had geschaakt, aan jaar gulden acht hondert auditie voorschoten en zegt dat de Steuen van Lyenden terug en goed weer aan te brengen en te leiden zal als zijn vaderlijk erfgemeente en zijn schade daarin te verrichten zal. Item Directe van Lyenden zegt, dat de Steuen van Lyenden twee maal per jaar verscheidene landerijen, Hacken, die aan de Reuse stonden, des Steuens brief had, welke Reuse van het erfgemeente dat de Heer van Lyenden weer aan Steuens zuster in een koop koos, om de leden van de raad, de Reus, te lezen. Directe zegt dat hij hem met recht de schuldig is, over te leveren en dat er weer te brengen in alle mate, zo zijn vader daarin bestaat. Item Directe van Lyenden zegt, dat, hoewel erfenissen van zijn vader niet geleghen zijn, dat de Steuen hem daar aan te brengen zal, in dat bestierde, want hij het gehoopt heeft, maar werd verzekerd dat, indien hij met rente van Directe van Lyenden, zegt Direct dat (Steuen van Lyenden) erfgemeente los en vrij weer te leiden zal, zodat een schuld te doen en huidig erfgemeente niet te minderen. Item dat die her van Lyenden versette twintig uren lands gelegen .... vier heren Steuen zonen broeder in geloof in een richters brief ... tot behoef jongvrouw Alida, Jans zuster voorschrift. voer honderd ... her Steuen zijn been met lust, en her Steuen liefde den her ... voorschrift. wel weder te quiten, des hi niet gedaan en (heeft, en heeft) jaarlijf vanden lande voorschrift. opgeheven, die while dat (hier meer baer) is, en dat geld voorschrift. voert verscheiden en daarop gebracht ... staat voer twee honderd zestig guldens, dat zegt Dirk (van Lyenden dat hij) dit voorschrift. land met recht vrijen en quiten zal voer alle geld, als die brief doen duiten zal, die daar op gegeven zijn, en (zal dat land) los, leeg en commotief weder teruggebracht aan Dirk hand (van Lyenden), als her Steuen daar af opgeheven heeft. Item dat her Steuen van Lyenden veel kommer en hindernissen Dirk (van Lyenden) aandoen versette en met copie, die Dirk (van Lyenden) geçoft had tegen Gheryt van Scholenbroek, en daarin meeste deel (in zijn) leven betaald had en na betaald is met Dirks renten, (hierop) Dirk van Lyenden zei, dat her Steuen zijn oom hem met richten en hindernissen, het zij met copie of met versetting. Dat op die manier dat her Steuen Dirk mombaer heeft geweest, af doen ... her Steuen van Lyenden, die renten van dies aandoen voorschrift. opgeheven (heeft) dat hij mombaer geweest heeft, en heeft Dirk daarop en aan copie (voorschrift.) geschaakt 12 maal tien guldens, en zei dat her Steuen hem met recht te richten zal. T meer verkocht heeft van Dires vaderlijk erve van Lienden ... jersys van Oemeren zevenentwintig mergen landts gelegen ... Oemeren drie en twintig mergen landts gelegen tot Oemeren. Item Euert Vreyse acht ... dat Dire van Lienden zegt, dat het Steuen zijn oem ... niet doen en mag, want hij geen recht en heeft noch toeseggen ... goede voor of na beschrijven, hoe dat die gelegen zijn of wat ... (te verkopen) of te versetten, en heeft Dirc hier aan geschaakt aan jaergulden ... en zegt dat het Steuen zijn oem hem die schade met recht richten zal en zijn vaderlijk erve met rechte hem vrijen zal van alle commercie en hinder, die het Steuen daar opgehouden heeft in de tijd dat hij zijn moedertaal is gehad. (Item dat Steuen van) Lienden verkocht heeft een goed, dat sheren van Lienden was en Dirc (van zijn vader) erfdroeg op Velue gelegen, genaamd Dol Ghisen giet, daar hij Dirc aan (geschaakt heeft) aan jaer gulden honderd aande schuld, en zegt, dat hij hem die schuld met recht zal richten en zijn voorsecrete erve onbepaald weer overleveren zal met recht, als hij van zijn vader aan erfde. (Item dat Steuen) van Lienden verkocht heeft de vrouwen van Lienden drie en zeventigste huizen ... jaers uit Dircs goed van Lienden, gelegen tot Aelst en tot Meerten, dat (her Steuen) niet doen en mag, en dat het Steuen hem daar aan geschaakt heeft dusend ... welke schuld Dirc van Lienden zegt, dat het Steuen zijn oem hem met recht (richten zal) die commercie en koop, die hij op dat voorsecrete goed gedaan heeft in de tijd dat (hij zijn moedertaal) geweest is, dat hij hem dat met recht af doen zal en vrijen, alst (hij van zijn vader) aan erfde had. 310 (Item dat hier) Steven van Lyenden een goed gemaakte tot Wageningen van Willem Hughenaar... , dat scheren van Lyenden was, daar Willem Hughenaar met Willem van Lyenden aankwam ... en heeft Dirk van Lyenden des goed uitgebruikt gemaakt milder zelf... , zo zegt dat hem hier Steven daar aengeschaakt heeft zes honderd aude scheld, (welke goed voorzien.) hij hem met recht weer aan te brengen zal en die schade (richten). (Item dat) hier Steven van Lyenden op geboren heeft van de heer van Brederade, zes honderd ... aude scheld en tien aude scheld, die die heer van Brederode de heer van Lyenden schuldig was (en daar) om Dirk zegt, dat hier Steven hem dat voorzien geld met recht schuldig is (te geven en) over te leveren. Item dat her Steuen van Lyenden liefde Dirc zine nieuwe (van Lyenden, dat alle) dingen bleven aan dingen genegenheid heer den (hertog van Gelder, zo als segel en brief daarvan in houdende zijn, die zij zelf anderen (gegeven hebben en) Dirc brief, boeken en alle schrift ter Lede laten zoude (duurde die tijd dat) her Dirc moedwillig werd, als hi daar af ver in Dirc kist ... eerstelijk twee rente boeken, een tiens boek, een bibel ... stond heer Wouters van Lyenden, daar dat een af hielt ... bad van heer Wouter schout zijn broeder, en een boek daar ... hi tot Utrecht en tot Amersfoort schuldig was in beschreven .... gheheven Spiegel van Sassen, een brief, die hield vijfhonderd ...... de heer van Arkel de heer van Lyenden schuldig was, een brief sprekende ... die Wamelken met zijn mede zaken en borg den heer van Lyenden ... ofte meer, daar her Dirc van Lyenden zijn kind bij zinnen levende leven beschrijven had als zulke leen- brief, als daar die her van Lyenden ... in ontfangen hadden alle erfpachtbrief, die sheren van Lyenden ... allerhande brief, rekeningen die Dire niet ... aankomen zij van dood van zijn vader, hier aan zegt Dirc dat ... dat deding te breken heeft, dat hem des niet geschikt en is. Item dat die vrouwe van Hemmen heer Stevens vrouw van Lyenden een ... knecht genomen en weggevoerd babbe Dirc zorgen ... zinnen vaderlijk erve over deding en gehoor, daar zij gehoor ... heer Steven dat deding in te breken heeft na in gehaad der (brieven, die) daarop gemaakt zijn en besegeld. Item die heer van Lienden heeft geholpen als een schildwacht in eenenen apenbrief Steuen zijn broeder aan band heren Henrics van Hoemoet voer vierhonderd... hoefdstel met eenere penen daghelix van vier auteurs schulden op van vijf... en vijf heren Steuens schild alleen is. En Dirc van Lienden zegt dat hij... hem en diegenen, die zijn vader metgebracht hadden, met rechte richten zal van de voorafgaande sommen gelden en penen en alle kosten en schade, die Dirc... werken daarop bebonnen of eischen mag. Item dat de heer Wouter van Lienden gehoort te Culenborg waar, dat de heer Steuen (van Lienden) had in de tijd dat hij zijnde met hertog Edewaard, dat nog deels... Dirc dagelijks om geld woorde, en zegt dat de heer Steuen zijn (oom daar af) quiten en ontheffen zal, want dat hoort bij heren Steuens erfgoed waar zijn vader of de heer Wouter zijn erfgoed gehouden hebben in brief... Steuen of buiten heren Steuens schild, dat (hi hem daar af) quiten zal en ontheffen van kosten en van hoefdstel en van alle schaden, die Wouter zijn broeder daarbij geliften hebben of Dirc zelf lijden mag, (zo als) recht is. Item dat de heer Steuen heeft verkooplend derde helft bondert duizend gebacken steenen, die deels geveegd (waren, en heeft die gedaan breken van den timber, daar de heer Steuen, Dirc aangevallen heeft... alledrie, en zegt dat hij hem die met recht richten zal. Item dat heer Steuen van Lienden drie molenstenen te Hemmen heeft doen voren, die hij twee dagen daarvoor had doen leggen, daar heer van Lienden had doen doen leggen, daar heer Dirk daar af geschaad heeft, heeft heer Steuen van Lienden hondert aude schaderichten, en zijn molensteen weer opgehaald met recht daar hij zijn van. Item dat heer Steuen van Lienden Dirk hout van Lienden gehouwen heeft op Veluwe buiten Denemarken (en naar) Hemmen gevoerd Dirk berg af met zijn goede genomen heeft en heeft ... laten voren, daar heer Steuen Dirk aan gescalde heeft, drie hondert ... , en zegt dat hij die schade met recht richten zal. Item dat heer Steuen van Lienden dat huis ter Lede gehad heeft van kleinmeester en van (huisschur) als daar bleef, die heer van Lienden stierf, en heeft dat naar Hemmen (gedoen voeren), zodat op die Lede weinig huisschuur of kleinmeester bleven is. Voort heeft (heer Steuen) wel doen drijven alle levenshauwen, daar hij Dirk niet af laten en heeft (en daar niet veel) vele goederen levenshauwen vandaan, toen hij Dirk moest barstbaar worden, (en heeft hem) hier aan gescalde, wel dus honderd aude schade, en zegt dat hij hem die schade met recht richten zal, en zijn kleinmeester, zilverwerk, huisschuur en alle goederen, als hij van zijn vader aan erfde, met recht weer overgeven en leeren zal. (Item Dire van Lyenden) die zegt, dat het Steven van Lyenden zijn vader acht jaar lang... huis te Leiden liet schanden, dat Steven wel gebedeld had met... veertig audiënten, des heeft hij niet gedaan, daar Steven Dire voor was en de magiën aan misdaden heeft aan smaden en aan schanden, die zij daar af... dat Dire niet gedaan en zou hebben, had Dire zijn rechten zelf mechtig geweest, als Steven was in de tijd dat Steven zijn moeder was, om duizend audiënten en meer, en zegt dat hem Steven die schade en smaad op te richten (en recht te vragen) zal met recht. Item Dire van Lyenden die zegt, dat hem Steven zijn eigen schuld... aanspannen zal alle alsulke erfbrieven, rechten en alle... en dat met recht niet verminderen en machtig, want geen... ontvreten en mag na ons landrecht. Het originele op papier gedrukt zegel is verdwenen. 313 Antwoord van Hendrik, heer van Vianen, op de klacht van Jan, heer van Arkel, overgeleverd aan de hertog van Gelderland. Dit is de antwoord des heren van Vianen op zulke beschrijving en gebroken als de jongheer van Arkel overgeheven heeft mijn lieve gedachten heer van Gelre, gelijk als de beschrijving en het antwoord daar op hier na beskrieben staan. In deze manieren als hier beschreven staat, zo zijn die dadingen gebeurtenissen tussen ons Jan heer van Arkel en heren Henri. heer van Vyanen. In de eerste zaak hadden onze lieve geminden heer van Holland en gij, lieve geminde heer van Gelre, een zoete gesproken tussen ons beiden van alle geschil, dat wij onder een hadden, gelijk als die zoenbrief daar aan inhoudt, waarin van vredebreken en van erfenissen, en daaraf leende ons aan beiden zijden de conclusie tot komen tot Aarnhem, als dat te verklaren, dat niet en geschiede, en nu zo hadden na gedegening ons beide vrienden, als Harbaren van Hoekelum heer van Ackoy en Volpert de jonge ons neven van onze wegen, Splinter van den Vliet Wernaer Janssen van des heren wegen van Vyanen, zodat wij elkaar zoenbrief en verbantbrief gegeven hebben, die ons heer Henri van Vyanen tegengelopen heeft. En zodan hebben deze vier dadingen voor een regeling gemaakt, die zij ons beiden verslagen en vereffent zou hebben van die (voor.) gebroken vrede en van diere erfenis. En des vermet Harbaren en Volpert voor dat zij met Splinter en Wernaer voor eenheidsdoel waren, zo zij dat gezien zouden hebben, en wetende sake dat Splinter en Wernaer weer wederspraak zouden zeggen, zij zouden bewijzen aan hand des heren clerca van Vyanen, die alle dadingen, die zij gededingd hebben. In dat eerste punt zo antwoordt, voor de zoen, die die joncheer van Arkel zelf ken... heer van Holland en gij, lieve gedachte heer van Gelre, ... die vaal gehouden en volbracht heeft (en dat) de joncheer van Arkel die voorgenoemde zoen niet gehouden en heeft en (daar af) brokkel in gevallen is, gelijk die boek (van den kronen) daarvan in houden, die ik, lieve heer, daarvan ouergeleerd heb, en nog, lieve heer, dat gij het voor ogen hebben wilt ... die joncheer van Arkel van Aken ... richtingen te doen, gelijk mijn lieve heer (van Holland) ons in ons zoën toe gesecht had, dat, lieve heer, wel konnen geven maken, daar ik, lieve heer, mijn geld op betaald heb, en die zoen al af... vuur heb. Voorzover zo antwoordde die heren van Vyanen op dat die ons voorzover twijfelingsmogelijkheden gehandeld zouden hebben alreëder ramingen, die zij gehouden hadden bij aanvang dierteit, zo nam die joncheer van Arkel de heren onderzaten van Vyanen hun goed over zulke brief en geloof, als hij den heer van Vyanen gegengeven en toe geseocht had, gelijk dat die heer van Vyanen dat in zijn kronen over gegeven heeft, zo dat die ramingen ongeklopt bleven. Dit is al zodanig schaade, gebeurtenis en hinder, als wi johan heer van Arkel ondersaten hebben op de heer van Vyanen en op zijn ondersaten boven zoenbrief, verbandbrief en andere brief, die wi elkaar gegeven hebben, en wi zeggen dat onze Harbaren heer van Vyanen broedachtig in zijn worden is boven zoenbrief en verbantbrief die onze beide vrienden gebeden hadden, dat hij ons ondersaten daervan recht en vonnis doen zal en zijn ambten doen doen bij ons hebben onze ondersaten bezegelde brief van den heer van Vyanen en zijn ondersaten, daar hem die heer van Vyanen en zijn ondersaten ons en wilden die heer van Vyanen onze ondersaten als zulke recht en vonnis niet doen, daar zij hoever geld schuldig waren, des zij bezegelde brief hebben en op die heer van Vyanen toegewaardig en heeft alle ondersaten aan doen spreken en horen leven en van horen goed en af te doen wisen met wil... misdaan en hebben noch ooit niet schuldig en waren en heeft aldus onze ondersaten veel goed... eerst punt hier na beschreven staat, daar wi, lieve beer, op zeggen, dat die heer van Vyanen broedachtig in worden is na ingehuldheid der zoenbrief en der verbantbrief, die onze beide vrienden gebeden hebben, dit tonen wi en geroepen des recht ingelegd recht is. Hij antwoordde de heer van Vyanen, dat hij zeker was onderzeten van Arkel, gewest rechts gewijgd en heeft, nog doen wijzeren, maar bevolen had, dat men gunstig recht doen zoude en laten geschenken na costs en recht onze poorten en land van Vyanen, en dat die schepen wijdden voor recht, des en genoeghe hem niet, en lieten dat recht liggen en vragen om te kronen tot de joncher van Arkel, dat zij onbekwaam deden, want hem in de rechtvaardigheid geen gebrek gegeven en was. De zo ging de joncher van Arkel toe en dede sheren onderzeten van Vyanen hoer goede af te winnen boven zulk een ingang, als onze voorouders honderd jaar en daarboven met elkaar bezeten en gehouden hadden. Ook zulke antwoordde de heer van Vyanen op dat de joncher van Arkel schrift, dat hij alle onderzaten heeft aan doen spreken van leven en van goede, des niet en is, dat hem vreemd is, dat hij hem des niet en ontsiet noch en schaamde dat te schrijven, want de heer van Vyanen niet dan een deel zijner onderzaten aan gesproken heeft van breken, die hij hem misdaan hadden. Dit dat de heer van Vyanen en zijn onderzaten onze onderzaten in brieven van Haagsteyn. Inden eersten is men schuldig enz. alleen te lezen de navolgende namen: Henr. de Vriese Woutersz, Wernaer Jansz. van Ouersloet, Hubr. vten Weerde en Bertout van Oij Jansz. Hierop antwoordt de heer van Vyanen, dat hij hier af niet op te antwoorden en heeft na zulke deding, aldaar gebracht is. Item voert hij voor zijn rekening,borg voor de heer van Vyanen aan handen Gertrud Coevoets, daar heeft hij voor zijn rekening, de heer van Vyanen verloot en Gertrud goud, daar hij zijn schadeloos brief af heeft en hem niet en kwijt, alsof hij schuldig is te doen. Hierop antwoordt de heer van Vyanen, dat hij hier niet of te antwoorden en heeft na zulke deding, aldaar gebracht is. Item zodan had Dirk voorzien, een huis binnen Vyanen staan, dat werd hem te schanden gemaakt, zodat hem daar aan geschoten is x Dordrecht goud. Hierop antwoordt de heer van Vyanen, dat hij niet en weet dat iemand die hem des huizen bewoonde heeft of hem enig schade daar aan gedaan heeft, maar hij heeft dat voorzien huis laten staan onbewaakt van waken en van onraad, daar die poort schade bij geleid heeft. Item zo is men ... schuldig in openen brieven, die oude Vr. sc. de heer van Vyanen ... Herman Porreken en Henri Dirks. die oud, die ... minder hand als en daar heeft Aer ...... brieven doer hoorde alre zegel aan hangen enz. Hier antwoordt de heer van Vyanen op dat punt dat hij hier niet op te antwoorden heeft na zulke deding, aldaar gebracht is. Item zodan had Aernt Coppier tot Vyanen ijs huis staan, daar de heer van Vyanen Daers van Tul in dat een huis dede wonen, en tander werd afgebroken en verdwenen, daar zij hem aan geschaad hebben xc oude Gertrud goud. Hierop antwoordde de heer van Vyanen, dat hij nieuw geweten noch vernomen en heeft, dat Aernt meer dan een huis tot Vyanen had en dat zelfs huis dat verkocht Aernt Coppier, Henri Dirks, die jonge, die dien koep voert, overgegeven heeft, zodat de heer van Vyanen meent, dat hij daar om niet te cronen en heeft. Item, zo had Aernt ij merghen coerns inden lande van Vyanen, die worden hem verdorven en te schanden gemaakt, daag si hem aan schade van xvi aude Geld, geld. Hierop antwoordde de heer van Vyanen, dat hij niet en weet wie hem daar enig schade aan gedaan heeft. Item, zo heeft de heer van Vyanen joncvr. Geertruiden, die Herberens wife van Malsen was, genomen xxxiij mergen land, een jaar lang. Item, zo is de heer ontbust van horen pacht van den jaar van xcv en xcvi, xxxv oude Geld, geld. Item, zo heeft de heer van Vyanen ..., dat hoer die schout schuldig was van zich wif wegen ... xxv oude Geld, geld. Hierop antwoordde de heer van Vyanen, dat hij Geertruiden geen land genomen en heeft noch geen goed noch pacht gebuurt en heeft, want die schout van Vyanen Henri Dirks, met recht af gewonnen heeft inden lande van Vyanen, aan gesproken had goed tijds, eer si uit Vyanen voer, goed gebuurt inden jaar van xcv en van xvi, xxii … X wit g. j deukten, en vanden jaar van xcvi en van xcvii, oude Geld, geld, en anders zo en heeft die schout voor ... ontbreekt van Gheertruiden land en goede voorzien, noch niet ontbreekt dat hij hoer geen xxv gulden schuldig is van haar wegen, daar en tegen is de scout weder ontbreekt van pacht ontbreekt van Aernt die Man Ottelers, Ot ende Willem van Tul, dat zijn pechters waren. Item nog zo had joncvr. Gheertruid een huis binnen Vyanen staan, dat heeft hoer die heer van Vyanen te schanden gemaakt, dat waardig was in Dordrecht gulden. Item zodan heeft die scout van Vyanen hoer wilgen af gehouwen, dat zij hoer aan geschaat hebben x Dordrecht gulden. Item nog zo is hoer ontbreekt van huren land van pacht vanden jaar xcvi ende xcvii lxv oude Ghelr. gulden. Item nog zo heeft die heer van Vyanen hoer wilgen af doen houwen, die op huren land stonden, dat zij van ons te leen houdt, die waardig waren xxv Dordrecht gulden. Hier antwoordt die heer van Vyanen op, dat hij hem des huizes niet bewoonde en heeft noch en bewiist, Voert antwoord die heer van Vyanen, dat die poort van Vyanen wilgen hierop hoer land en op ander landen land, een landweer af te maken om die landen te beschutten, doe die bisschop voor Eusebius lach, daar hoer wilgen niet boven vijf gulden waardig en waren. Item doe die laatste soen tusschen ons en die van Vyanen gemaakt waren, wordt gedacht, dat Jan van Gherderen zienen pacht van iiij ... jaren hebben en boeren zoude, dat beliep iii oude Ghelr. gulden, die waren hem genomen en heeft hij daar niet afgebracht. 