Geschiedenis van het buddhisme in Indië
Tussen de rechtzinnige hoofdafdeling der Kerk in Indië eenerzijde, en die op Ceilon anderzijde, waarvan ieder eenige kleinere groepen of secten omvatte, is in verloop van tijd zekere verwijdering, vermoedelijk onwillekeurig, ontstaan. Zoo is het gekomen dat elk van beide afdeelingen behalve het gezag van de twee oude kerkvergaderingen nog dat van een jonger concilie erkende. Dat derde concilie van de eene afdeeling is evenwel een andere gebeurtenis dan dat van de andere. De Singhalezen erkennen als het derde der officiële synoden die, welke 18 jaar na de kroning van Acoka zou gehouden zijn. Het mag eenigszinds bevreemden dat van deze gebeurtenis, in tegenstelling tot de twee oudere synoden, niets in het aanhangsel op den Culla-Wagga vermeld wordt. Bestond er een officieel verslag van die vergadering, of iets wat bij de verschillende secten in de Singhaleese Kerk met onderling goedvinden daartoe verklaard werd, waarom is dat dan niet aan de twee andere verslagen toegevoegd? De eerste oorkonde van die belangrijke gebeurtenis is de Dipawansa, welke niet vóór de 4de eeuw van onze jaartelling, dus meer dan 500 jaren na het gebeurde is opgesteld. Er is niet de minste twijfel aan, of genoemde kroniek heeft veel uit oudere berichten overgenomen, doch zolang de datum van deze laatste ten eenenmale onbekend is, kunnen wij niet anders dan op inwendige gronden een oordeel vellen over de waarde van het verhaal dat hieronder volgt. 5. CONCILIE ONDER TISHYA MAUDGALIPUTRA. UITZENDING VAN APOSTELEN. De Sthawira's die de tweede kerkvergadering hielden, voorzagen dat er na 118 jaren een asceet zou opstaan, welke, uit den hemel nedergedaald, als raadsman in een brahmaanse familie zou geboren worden; wiens naam Tishya, wiens bijnaam Maudgaliputra zou wezen. Het was zo voorbeschikt dat Siggawa en Candawajjì hem zouden aannemen en wijden, en dat hij daarna de ketterij zou ontdekken en het ware geloof bevestigen. Die dingen zouden geschieden in de dagen wanneer Acoka, een vroom vorst en vermeerderaar van het rijk des geloofs, te Pataliputra zou tronen. Toen al de 700 monniken welke de ware leer te Vaicali gehandhaafd hadden, overleden waren, daalde de toekomstige Tishya van den hemel neder, werd als mensch geboren en kende op zestienjarigen leeftijd den geheelen Weda, mitsgaders de heldendichten en de glossologie. Bij zekere gelegenheid legde hij den Pater Siggawa eenige moeilijke kwesties uit de Weda’s voor. Hoewel Siggawa nooit de Weda’s bestudeerd had, beantwoordde hij toch grif weg alle vragen, want hij kende, dankzij zijn viervoudige begaafdheid als Arhat, de drie Weda’s zoo vanzelf. Op zijn beurt gaf toen de Pater een door den Buddha gestelde vraag, een soort raadseltje op, waarop de jeugdige student geen bescheid wist. Het onmiddellijke gevolg was dat Tishya zijn verlangen te kennen gaf om geestelijke te worden. Aan zijn wensch werd voldaan; hij kreeg onderdicht van Candawajjì en werd tot priester gewijd door Siggawa. Dit gebeurde toen Candragupta twee jaar aan het bewind was, dus van 218 tot 212 v. Chr. Dit voorspel belooft niet veel geschiedkundigs, en het heeft al den schijn alsof Tishya, bijgenaamd Maudgaliputra, eerder uit het brein van den eenen of anderen monnik dan uit den hemel gekomen is. De gebeurtenissen die tot het houden van een concilie onder Tishya aanleiding gegeven zouden hebben, worden het uitvoerigst beschreven door Buddhaghosa; veel beknopter in de oudere kroniek, die, als bij wijze van vergoeding, wel twee onderling afwijkende lezingen heeft. We zullen trachten de berichten samen te smelten, waar zulks zonder schade gebeuren kan, en zooveel als mogelijk de wonderverhalen uit te laten, waarin 2 Hetgeen ongerijmd is, want in Indië wordt de gemiddelde studietijd van één Weda op 12 jaar gesteld; van den gehele Weda, d. i. de drie Weda’s, op 36. 3 Tussen deze gebeurtenis, de wijding van Tishya, en het 2de concilie liggen 64, niet 118 jaren. Het laatste cijfer, naar Singhaleesche rekening het tijdsverloop aanduidende tussen de 2de synode en Ashoka’s kroning, komt in de geschiedenis van Tishya niet voor als dat van enig belangrijk feit. In geen geval kan men zeggen dat Tishya 118 jaar na de tweede vergadering optreedt, opstaat, geboren wordt, verschijnt, of hoe men ook den term "uppajjati" gelieve te vertalen. 3 Uit de Mil. P 3 is de belangrijke bijzonderheid te putten dat T. M. door de Buddha gezien was. Dat kan best waar zijn, mits men de woorden zóó opvatte dat het vernuft (buddhi) de figuur Tishya uitgevonden heeft. De dichter ziet zijn gedicht, volgens een Indische uitdrukking; in de Middeleeuwen sprak men in de Europeesche talen van het "vinden" door de dichter. Kerken geschiedenis. Buddhaghosa en de Mahâvansa, de oudere kroniek, verreweg de loef afsteken. In het negende jaar na Aoksa's kroning, het vijfde na zijn bekeering, was het aantal dergenen die naar 's konings voorbeeld het Buddhismus omhelsd hadden, voornamelijk onder de brahmanen en baronnen, zeer toegenomen. Naarmate de winsten der monniken van andere gezindten verminderden, stegen die der Cākyasangha. De grote schade die daaruit voor de heterodoxe asceten, Naaktloopers, Witte monniken, Vleesdrogers, Ājīvika’s en andere voortsproepte, was voor deze aardse heiligen een voldoende reden om voor de leus tot de broederschap der Cākyasangha toe te treden. Binnen korten tijd voerden die valsche broeders den bovenste toon; alleen in het klooster Aokshaal te Pataliputra woonden ten jaar 236 na het N. niet minder dan 60000, zeggen zestigduizend, monniken. Met deze lieden, die zich in de broederschap ingesmokkeld hadden en allerlei verkeerde praktijken en leerstellingen invoerden, wilden de echte Cākyasangha geen gemeenschap hebben, en zo kwam het dat er in zeven jaar tijds geen Uposatha in de Aokshaal werd gehouden. Toen ten langen leste de koning van deze treurige toestand onderricht werd, besloot hij aanstonds krachtige maatregelen te nemen om de orde te herstellen. Hij beval een van zijn hoofdambtenaren om te zorgen dat de geschillen onder de kloosterlingen bijgelegd werden en de Uposatha-viering voortaan regelmatig plaats had. De ambtenaar stuitte bij de uitvoering van de hem opgedragen last op de onwil der monniken, die volledig weigerden met de ketterse Uposatha te vieren. Ten zeerste over dit verzet verbolgen, wilde hij korte metten maken en begon de vrome mannen, die in zijn ogen eenvoudig oproerlingen waren, voor den voet op te hopen. Daaruit zou men moeten opmaken dat het getal echte Gakyazonen in die dagen nog onbeduidend klein was, wat men dan ook van het getal leeken denken moge. De Acokahof is even apocryf als dit getal, want de Chineesche reizigers, die Pataliputra bezochten en de daar bestaande kloosters, alsmede de oudheden, beschreven hebben, hadden in Indië nooit van een klooster van die naam en van zulke afmetingen gehoord. KERKGESCHIEDENIS, tot dat de Pater Tishya aan de beurt was. Nu was deze Tishya niet de eerste de beste, maar ’s konings volle broeder, en daar de ambtenaar hem herkende, waagde hij het niet met de slachting voort te gaan. IJlings keerde hij terug tot zijnen meester, wien hij een getrouw verslag van het gebeurde deed. De koning hoorde met leedwezen wat er voorgevallen was, want zulk een gestrengheid had niet in zijn bedoeling gelegen, en om goed te maken wat door den onberaden ijver van zijnen dienaar verkorven was, begaf hij zich onverwijld naar het klooster. Daar gekomen, verklaarde hij plechtig dat de hoofdambtenaar door zoo gestreng te werk gegaan te zijn, "een konings bevel overschreden had. Hij veroorloofde zich wijders te vragen wie, naar ’t oordeel der monniken, de euveldaad moest geweten worden, hem, den koning zelven, of den ambtenaar. Sommige waren van gevoelen dat de schuld den koning trof; andere daarentegen dat de zonde hem niet kon toegerekend worden, omdat hij met zuivere bedoelingen gehandeld had. Hierdoor geraakte Acoka in tweestrijd. Hij vraagt wie wel in staat zou zijn aan die angsten tweestrijd een einde te maken; men verwees hem naar Tishya Maudgaliputra, die over den Ganges (of: opwaarts den Ganges) woonde. De koning volgde die raad en liet met een schip den grooten man, van wiens bestaan hij tot nog toe volkomen onkundig was gebleven, halen. Bij de ontmoeting tussen Acoka en den grooten onbekende, vermoedde de eerste wel dat de laatste in staat zou zijn om aan den bewusten tweestrijd een einde te maken, alsook om het gerezen geschil te vereffenen, maar hij wilde met de noodzakelijke omzichtigheid te werk gaan en verzocht Tishya eerst een staaltje van diens tovermacht te mogen zien. De Pater voldeed aan dit billijk verzoek met alle genoegen, vertelde daarna een dierfabel en sprak den koning vrij van schuld. Na eenige dagen werd een synode door den koning bijeengeroepen. De vergadering werd bijgewoond door 4000 monniken, die Tishya Maudgaliputra, de voorzitter, uit een getal van 50000, zegge zestigduizend, had uitgelezen. Na de verhandeling Kathâ-watthu, welke tot den Abhidharma behoort, voorgedragen en zoodoende de ongeloovigen verpletst te hebben, leidde de voorzitter op meesterlijke wijze het derde concilie, in den Acokahof te Pataliputra. In negen maanden waren de werkzaamheden afgeloopen, en werd de zoo gewichtige vergadering met een plechtige aardbeving besloten. Dit hele verhaal, van begin tot einde — welk aandachtige lezer ziet — is een opeenstapeling van onmogelijkheden. Het is onmogelijk dat Acoka, die zo veel belang stelde in de religie, zeven jaar lang onkundig zou gebleven zijn van de toestand van een klooster in zijn hoofdstad. Het is onmogelijk dat hij, de beschermheer des geloofs, na 22 jaar geregeerd te hebben nog nooit iets van zulk een groot man als Tishya Maudgaliputra gehoord heeft, die nog wel de superieur en leraar van zijn zoon Mahendra heet. Het is onmogelijk dat zoveel duizenden van wolven in de schaapskooi zouden gedrongen zijn, zonder dat zij na eenigen tijd ontdekt en verdreven werden; al waren de Cakya-zonen als één tegen duizend, dan hadden zij slechts de koning van den toestand te verwittigen, en Acoka, om niet te zeggen elk ander Indisch koning, zou de indringers verwijderd hebben. Het is goed als onmogelijk dat de Buddhistische wereld onkundig is van het bestaan van een Tishya Maudgaliputra, en voor zover wij kunnen nagaan steeds onkundig geweest is. Dit alles, om te zwijgen van het onsamenhangende, dwaze en kinderachtige van het vertelsel, versterkt den eerste indruk die men ontvangt bij het lezen van de voorspelling aangaande de nederdaling van Tishya Maudgaliputra. Om het in één woord uit te spreken: het zoogenaamde kerggeschiedenis is een verzamelde verzinsel. derde concilie te Pataliputra in den Agokahof is een dogmatische fabel, en Tishya Maudgaliputra een pop. ! Zoo het verhaal een fabel is, moet het toch een kern van waarheid, hetzij van leerstelligen of van historischen aard in zich bevatten; immers de blijken dat het met een bepaald doel is opgesteld ontbreken niet. Welke bedoeling bij het opstellen der fabel heeft voorgezeten, daarnaar kunnen wij slechts raden. De kerkelijke theorie leert dat op het eerste concilie de canonieke tekst van den Vinaya en de Sutta's werd vastgesteld. De leerstukken welke tot den Abhidharma behoorden waren vervat in de Sutta’s. De tweede synode, die een bij uitstek conservatief karakter droeg, bracht geen ver- andering. Bij de derde kerkvergadering verschijnt nu eensklaps een verhandeling over vraagpunten van den Abhidharma. Dat boek, het welk reeds om den vorm niemand voor een Sutta kan laten doorgaan, komt om zoo te zeggen uit den hemel gevallen, evenzeer als Tishya Maud- galiputra, de leeraar die de verhandeling Kathâ-watthu "openbaarde" of "publiceerde". Tusschen Abhidharma-verhandelingen en Tishya Maud- galiputra bestaat een innig, men kan zeggen noodzakelijk verband. Want Tishya of Upatishya is een der namen van Carvâstra, alom vermaard als toonbeeld der Abhidharmisten en als zoodanig erkend door de geestelijke, die op Atharavâ een reliektoren te zijner ere hadden opgericht. Mudgalaputra of, zooals hij meestal genoemd wordt: Maudgalyayana, is welbekend als een groot mijmeraar, als het lichtende voorbeeld voor hen die zich in Dhyâna verdiepen. Hij onderscheidt zich bovendien, even als trouwens Carvâstra, door de gemakkelijkheid waarmee hij elk Tishya als wisselnaam van Cāriputra komt voor in den Lotus p. 58, waar Burnouf het woord met "gelukkig" vertaald heeft. Fa Hian Travels 57. Voy. des Pélag. B. II, 209. Maudgalaputra heet hij o. a. Voy. des Pélag. B. II, 208, 217, 284; vgl. I, 103. De vorm Maudgaliputra (Moggaliputra) komt op hetzelfde neer. Kerkgesciedenis. Op het ogenblik mirakelen kon verrichten. Aan Tishya, als Cāriputra, en Maudgalaputra beide wordt het vaderschap, naar Indisch gebruik, toegeschreven van enige onder de 7 verhandelingen over Abhidharma, die de Noordlijken met de Zuidlijken gemeen hebben. De groote Tishya Maudgaliputra, wiens bestaan Acoka eerst 22 jaren na het begin zijner regeering geopenbaard werd, voldoet aan al de vereisten van een dogmatisch lederen populie, kunstig samengesteld uit twee helften, uit Tishya (Cāriputra) en Maudgalaputra; zoowel omdat hij een verhandeling over Abhidharma openbaart en verkondigt, als omdat hij met de grootste gemakkelijkheid, zoo zonder enige voorbereiding, wonderen verricht, gelijk Acoka ondervonden heeft. Genoeg; de fabel van het concilie onder Tishya Maudgaliputra dient ter herinnering aan het verschijnen van het eerste boek uitsluitend aan Abhidharma gewijd, welk boek, om het gezag er van te verhooven, men toeschreef aan de erkende twee onafscheidlijke voorgangers onder de volgelingen des Heeren. Dat het werk in de dagen van Acoka gepubliceerd werd, is volstrekt niet onwaarschijnlijk. In dit opzicht gelooven wij dat het verhaal waar is, al dagteekent de redactie van de fabel uit een veel later tijd, toen men van Acoka slechts verwarde herinneringen had en diens edicten niet meer verstond. Zo de hier beproefde oplossing van het raadsel juist is, geeft ze nog geen antwoord op de vraag waarom alleen de Singhalese Kerk, beter gezegd één sekte der Kerk, de Mahāvihāranen, het oorbaar hebben geacht de fabel te verzinnen of zorgvuldig te bewaren. Welk dogmatisch 1 Culla-W. 7, 4; Sutta-W. I, 311. 2 Over de titels derze werken later bij de behandeling van den canon; Wassiljew B. 107; Burnouf Introd. 448; zoo is het boek Dharma-khandha (Pali: Dhamma-sangani) verkondigd of geopenbaard door Maudgalyāyana of Cārīputra; het Prajñāpti-gāstra (Pali: Paggala-paṇatti) door Maudgalyāyana. Hoe de meest orthodoxe Buddhisten ontkenden dat de 7 Abhidharma’s het woord van Buddha zouden zijn, kan men leeren uit Tāranātha 56; de school der Sautrāntika’s ontkende zelfs dat die 7 verhandelingen van Cārīputra enz. afkomstig kunnen zijn. 3 Dīpaw. 7, 56. KERKGESCHIEDENIS, 285 belang hadden de monniken van Mahâwihâra of Grootmunster, en wellicht ook de overige Singhalese secten, * er bij, een concilie te verzinnen op welks gezag zij zich konden beroepen? Dit vraagstuk is, bij de zeer onvolledige kennis van de eigenaardige leerstellingen der onderscheidene secten, vooralsnog moeilijk uit te maken. Eene zaak nochtans is zeker: bij de schifting der rechtzinnige en onrechtzinnige monniken onmiddellijk vóór den aanvang van het concilie te Pâtaliputra, 7 een schifting die uit- sluitend berustte op het al of niet belijden van een geloofsartikel van zuiver metaphysischen aard, en die geheel onafhankelijk was van den Vinaya, wordt nadrukkelijk op den voorgrond gesteld dat de Buddha een aanhanger was van de Vibhajya-theorie 7 (vibhajyavâda). Het Shibboleth dus om snel en zeker uit te maken wie zuiver in de leer is, is dit of hij een Vibhajyavâdin is al dan niet. Nu vormen de Vibhajyavâdins een onderdeel van den rechtzinnigen Sthavira-îwa, de theorie der oudgeloovigen. * Eenigszins bevreemdend is het dat de naam der Vibhajyavâdins, wier rechtgeloovigheid door niemand in twijfel wordt ge- trokken, in de bekende Singhalese lijsten 5 niet voorkomt, doch des te vaker prijzen de monniken van "Lanka zichzelf en de nonnen omdat zij zulke goede Vibhajyavâdins zijn. Dat geeft den indruk alsof zij, hoezeer prat op hun Vibhajya-theorie, als zijnde het inbegrip van alles wat orthodox is, den titel van Vibhajyavâdin toch niet als sekte- 1 We zeggen dit omdat ons van de leerstellingen en den canon der andere secten op het eiland nagenoeg niets bekend is, alleen zooveel dat zij eenen anderen canon volgden. * Sutta-W. I, p. 312. 3 Waarin die theorie bestaat is onbekend. > Târâna 270, vgg. De heterodoxe Mahâsâŋghika's maken de Vighṛiyas op een der drie hoofdafdelingen der Kerk en leiden uit hen o.a. de Mahîgâsa's af; andere plaatsen beider secten op gelijke lijn. Fa Hian (Travels 165) vond op Ceilon Mahîgâsa's; of de kloosterlingen van Abhayagiri dan wel die van Grootmunster tot die secte behoorden, blijkt uit zijn woorden niet. Meer bijzonderheden over deze en de overige secten zal men in het aanhangsel vinden. O.a. Dîpaw. 5, 45—50, waar tweemaal achter elkander de Kâcyapika's als verschillende secten opgesomd worden, hetgeen ongerijmd is; één naam schijnt opzettelijk verzwegen te zijn, en die der Kâcyapika's herhaald; anders kwam het getal niet vol. Dipaw. 18, 1; 41, 44. 286 KERKGESCHIEDENIS, ar naam wilden beschouwd hebben, want zij stelden er prijs op oudgelovigen te zijn, aanhangers van de Sthawira-theorie, bij wie geen verandering is noch schaduw van omkeering. Hoe meer iemand met iets pronkt, hoe minder zeker hij pleegt te zijn van de erkenning van andere. De geestelijke heerscharen van Ceilon of Grootmunster hadden twee dingen noodig om hun aanspraken van rechtzinnigheid in den overtreffenden trap tegenover andere, niet minder rechtzinnige, secten, hetzij in Indië of op het eiland zelf, te handhaven. Vooreerst moest er aangetoond worden dat de Vibhajya- theorie, hun stelsel, de zuivere uitdrukking was van rechtzinnigheid op het stuk der metaphysica; daartoe moest die theorie als een Shibboleth voor- gesteld worden. Voorts moest men kunnen verwijzen naar eene kerk- vergadering, welke juist op grondslag van die theorie de onrechtzinnige bestanddeelen verwijderde en de oude leer in al haar reinheid herstelde Indien een concilie — dat uit den aard der zaak de onvervalschte, oorspronkelijke leer moet handhaven, en des noods herstellen — indien een concilie de Vibhajya-theorie als de enig ware erkende, sprak het toch wel van zelf dat die theorie van de dagen des Buddhas moest dagteekenen, van hem, zij het dan ook middellijk, moest afstammen. En zo ontstond het 'ideale derde en laatste concilie, onder den even idealen Tishya Maud- galiputra. Aan denzelfden schrijven de Singhaleezen het eerste denkbeeld toe om apostelen uit te zenden naar aangrenzende landen ter prediking van het geloof. Het is wel wat vreemd dat deze uit hooger gewesten neergedaalde voorganger der geloovigen dien goeden inval eerst kreeg toen hij al over de 70 was; en nog vreemder dat de Orde reeds 280 jaar, Singhalees rekening, bestaan had, zonder dat iemand op de gedachte was gekomen de heilige leer buiten de grenzen van Madhyadesa en Magadha te verspreiden. Het allerzonderlingste is wel, dat die Buddhisten, welke het bekeeringswerk volbracht hebben, hoegenaamd niets van een uitzending van apostelen op dat tijdstip weten, evenmin als van Tishya Maudgalya, den uitzender, of van het concilie waarvan de uitbreiding der leer onder de Heidenen een uitvloeisel was. Dat alles is wel geschikt om wantrouwen te wekken, een wantrouwen dat alleen dan moet wijken, als het blijken mocht dat de handelingen der apostelen den stempel dragen van historische waarheid. De beschrijving van de samenstelling der missies mag beschouwd worden aan de werkelijkheid te beantwoorden. Aan elken apostel werden vier helpers toegevoegd, omdat een vijftal personen vereist wordt om op wettige wijze de wijdingsceremonie te voltrekken. Intussen blijkt al aanstonds dat die regel niet streng gevolgd werd, want Madhyântika, de apostel die naar Gandhâra en Kashmir werd afgevaardigd, deed in die gewesten alle bekeerings en wonderen alleen af. De onvergetelijke namen der apostelen — die echter bij de Buddhisten op enkele na in vergetelheid geraakt of nooit bekend geweest zijn — zijn Madhyântika, Mahâdeva, Rakshita, Dharmarakshita de Griek, Dharmarakshita de Grote, Rakshita de Grote, Madhyama, Sona & Uttara en Mahendra. De luisterrijke daden van Madhyântika, die trots alle hagelbuien en stormvlagen zo vast op zijn plaats bleef, daden niet minder bij de Noordelijke dan bij de Zuidelijke vermaard, zijn reeds met de vereiste uitvoerigheid medegedeeld, zodat ieder lezer in staat gesteld is geworden het zuiver mythologisch karakter dier daden, zoo vrij van alle historisch bijmengsel, te waarderen. De tweede apostel, Mahâdeva, werd afgevaardigd naar het gebied van Maisore in Dekkhan. Daar bekeerde hij door een enkele voordracht van het Devadûta-Sutta, waarin de verschrikkingen der hel afgeschilderd worden, het aanzienlijk aantal van 40 duizend schepselen, voor wie het licht der Wet opging. Daarenboven voelden zich evenzooveel schepselen bewogen om een geestelijk leven te omhelzen. Niet minder groote dingen deed de derde zendeling, Rakshita, die werkzaam was in de streek van Wanawâsi, ten NW. van het gebied van Maisore. Hij predikte, als een meteoor in de lucht staande, met dien gevolg dat hij 60 duizend onder zijn hoorders den Dharma liet doorloopen; 37 duizend werden er monnik, en er werden 500 kloosters of monnikenhuis gesticht. Pater Dharmarakshita de Griek was in de Westelijke grenslanden werkzaam en ook met uitstekenden uitslag. Hij bekeerde 37 duizend schepselen met den nectar der Wet, terwijl een duizendtal mannen van vorstelijken bloede en meer dan 6 duizend vrouwen tot de Orde toetraden. De hoogwaardelijke Dharmarakshita de Groote vervulde zijn apostelstaak in het land der Mahratten, hetwelk Noordelijk aan Wanawasi grenst. Hij bekeerde veel mensen door een fabel te vertellen. De met wondermacht begaafde rakshasa de Grote toonde als zendeling naar het rijk der Grieken (in Afghanistan en Bactrië) en maakte daar te lande door de voordracht van een bepaald sutra veel bekeerlingen. Madhyama, wiens naam gekoppeld wordt aan vier andere zoogenaamd gezellen, bekeerde in ’t Sneeuwgebergte een heel leger van kabouters. Op hetzelfde ogenblik waarop bij de schijnbare wenteling des hemels zekere sterren in ’t aspect van zon, maan of planeten komen, zullen er evenveel, bij wijze van spreken, “weggaan” (pra-wraj, hetwelk ook een geestelijk leven omhelzen beteekent). Zoo zegt Buddhaghosa, die zeker onbekende oorkonden zal geraadpleegd hebben, waar het heugvers, waarop hij zich beroept, spreekt slechts van “veel lieden” en de Dîpavansa geeft ook geen statistische opgave. De cijfers van Buddhaghosa zullen in ’t vervolg niet meer vermeld worden, wanneer ze in de andere lezingen ontbreken. De lezingen van die namen loopen aanmerkelijk uiteen: Mûlakadewa of Alakadewa; Kassapagotra (van Kagyapa’s stam), Dundubhiswara, Durabhisara, enz.; Sahadewa. Daarin zijn gedeeltelijk nog namen van volken en verpersoonlijkingen van het Noorden te herkennen: Alakadewa, de god van Alaka is Kubera, de beheerscher van ’t Noorderkwartier; Kagyapa is de schepper en oudvader van Kashmir, en Kassapagotra dus van de Kashmirezen; Durabhisara enz. schijnt verknoeid uit Dârwâbhisâra, een welbekend gebied bij ’t rijk van Kashmir behorende; de ware lezing is wel Dundubhissara, Dundubhîgwara, de Buddha van het Noorderkwartier, waarvan Dundubhiswara een variant is. Het een beteekent “scheer van de trom”, ’t andere “hij die ’t geluid van een trom heeft”; de Noorderstorm. Dat Madhyama met Kashmir in verband staat, kan men reeds opmaken uit den naam, kennelijk een variatie van Madhyântika. KERKGESCHIEDENIS. 289 in ’t geheel vijf koninkrijken; van mensen wordt niet gesproken, en dat zou ook onvoorzichtig geweest zijn, want iedereen in Indië wist dat in die streken de koninkrijken der Kabouters, Alven, Geesten, Nikkers, enz. te vinden zijn. Het tweetal Sona (of Sonaka) & Uttara ging naar Suwarnabhumi en verdelgde daar door zijn toovermacht de demonen. Buddhaghosha wil dat de dubbele Pater Sona-Uttara — hij spreekt van dit tweetal meermaals in ’t enkelvoud — eene kinderverslindende reuzin, welke uit den Oceaan opsteeg, met haar geheelen droom verjoeg. Aardig is het te zien hoe de jongere kroniekschrijver later, bij het beschrijven van den Grooten Stûpa ten tijde van Dushta-Gâmani, geheel en al vergeten is dat Sonottara onder Açoka als apostel uitgezonden werd, en hem als zestienjarigen Senior laat optreden. Voor Mahendra was de schoone taak weggelegd om Ceilon tot het ware geloof te brengen. De bekeering van dat eiland is te belangrijk om in een paar woorden afgedaan te worden, en daarom zullen we de geschiedenis ervan tot een meer geschikte gelegenheid bewaren. Met uitzondering misschien dan van de geschiedenis der zending naar Ceilon, zijn alle verhalen omtrent de bekeeringen, door mythische Sthavirâ’s tot stand gebracht, handtastelijke sprookjes, en het is moeilijk zich historische feiten uit te denken, waaruit zulke vertelsels zouden kunnen ontstaan zijn. Ze hebben dan ook niets met geschiedenis gemeen, behalve in zooverre de aanleiding om ze samen te stellen te zoeken is in werkelijk bestaande toestanden van enige eeuwen later. Historisch is het dat het Goudland, gewoonlijk in 't NO. geplaatst; later vereenzelvigd met Achter-Indië, Malakka, enz. Het maakt weinig uit of men S. & U. al dan niet voor één telt; het getal missies blijft altijd 9. De Indiërs verdeelen de aarde in 9 deelen, de 8 kwartieren en het middel-land; elk deel staat onder 3 sterrebeelden. De Indische Hecate, Durga, is de vrouwelijke zijde van de god des tijds, Shiva, die in 't NO. woont. Mahav. 185; de uitnemende lichtverbreider Sonottara had in de 150 jaren, die er tussen zijn apostelschap en zijn missie onder Gami verliepen, tijd genoeg gehad om zich meer dan eens te verjongen, even goed als de dwaalleeraars; vgl. boven bl. 247. Buddhisme in al de opgenoemde streken, of landen in de richting daarvan gelegen, voor korter of langer tijd gebloeid heeft. De oorzaak dat men die bekeerlingen in de dagen van Ashoka stelde, kan daarin gelegen zijn dat men nog enige kennis droeg van de zendingen door die vorst naar vreemde landen afgevaardigd. De mythische grondstof, waarover men te beschikken had, was niet rijk. Om afwisseling en verscheidenheid aan te brengen, bediende men zich van het gewone kunstmiddeltje: splitsing van één figuur in twee of meer. Zoo kreeg men Madhyantika en Madhyama, op dezelfde wijze als men een Meru en een Sumeru, een Mâyâ en een Mahâ-Mâyâ, een Ishwara en een Maheshwara, een Pushya en een Tishya, naast elkaar stelde. Het thema Rakshita leverde wel vier variaties op, Dharma-rakshita enz. Dat heet met geringe middelen veel, al is het niet veel bijzonders, uitrichten. Van de beroemde persoonlijkheden, in het bovenstaande kort verslag van de zending naar vreemde landen vermeld, kennen de Noordelijken buiten en behalve Madhyântika ook Mahâdeva en Uttara. De rol welke de heilige Mahâdeva in de Noordelijke overlevering speelt, is een geheel andere dan die van een apostel der ware religie. Hij was van afkomst een koopmanszoon uit Maruta (Marunda); had zich in zijn jeugd aan vader-, moeder- en heiligenmoord schuldig gemaakt, en was daarop, van berouw vervuld, naar Kashmir gevlucht. In dit land, waar niemand zijn voorafgaande leven kende, kostte het hem geen moeite zich in de broederschap der Câkyazonen te laten opnemen, en vermits hij iemand was van grote schranderheid, werd hij in korte tijd ervaren in de 3 Pitaka’s en een na. Hetzelfde is opgesloten in de voorstelling der kerkelijke schijnhistorie, volgens welke Tishya M. in zijn geest voorzag welke landen de leer in de toekomst vasten voet zou verkrijgen. Wijzen als de Buddhistische monniken, die de naam van alwetendheid hadden op te houden en er zich op beroemden alles te weten zonder ooit iets geleerd te hebben, zoals wij in het geval van Siggawa o.a. gezien hebben, konden toch moeilijk verklaren dat zij van de geschiedenis der geloofsverbreiding in ouderen tijd niets meer wisten. Târan. 51; 293. Wassiljew B. 38. Mahegwara, d.i. Ciwa, als Tijd, maakt een einde aan het oudste en eerbiedwaardigste. KERKGESCHIEDENIS. 294 virtuoos in contemplatie. De zegen van den Duivel rustte op al wat hij ondernam; zijn naam werd heinde en verre vermaard; een ieder hield hem voor een heilige, en het aantal zijner vereerders nam bij den dag toe. Op zekeren tijd toen hij met een grote schare van monniken te Mathura, of volgens andere te Pataliputra was, en daar op eenen Uposatha zijn beurt om het Pratimoksha voor te dragen vervuld had, besloot hij met een vers van eigen maaksel van den volgenden inhoud: "De goden zelfs zijn onderhevig aan onwetenheid; de wegen die tot het einddoel leiden zijn afhankelijk van het woord, en de Arhats kunnen niet aan twijfel ontsnappen." Tegen deze gevaarlijke leerstellingen kwamen de oudere monniken met al de kracht die in hen was op, en zij verklaarden openlijk dat de verkondigde stellingen in strijd waren met het woord des Heeren. De jongere broeders daarentegen kozen partij voor Mahadeva en zo ontstonden er grote twisten. De sceptische Doctor zette ondertussen zijn afbrekende kritiek voort door valse verklaringen van de gewijde teksten te geven. Na zijnen dood nam de monnik Bhadra, die algemeen voor een vlees- vorming des Duivels gehouden werd, de taak op zich, als een echte Me- phistopheles, 'der Geist der stets verneint', allerlei tegenstrijdigheden en twijfelachtige punten in de Schrift te ontdekken. Tevens verkondigde hij 5 artikelen, naar zijn voorgeven van den Buddha afkomstig: 1. het antwoord; 2. onwetendheid; 3. twijfel; A. onderzoek; 5. herstelling van het wezen. Dien ten gevolge werden talloze meeningen geboren en nam de tweedracht hoe langer zoo meer toe. De pogingen door heilige en geleerde mannen in 't werk gesteld om aan al dat getwist een einde te maken mislukten, omdat zooveel monniken onder den invloed des Duivels stonden. Eerst nadat Mahâdewa en Bhadra gestorven waren, werden die twee ketters in hun waren aard herkend. 1. Çiva is vermaard als sheer der wetenschap (vidyā, enz.), als een meester in Yoga, en als kenner der 3 Vidyā's of Weda's (al. 3 Pitaka's). 2. Dit is historisch; de vereering van Çiva heeft in Kashmir aan het Buddhismus grootelijks afbreuk gedaan. 3. Aan Mahādeva wordt in een andere overlevering de schuld gegeven van de eerste scheuring, ten gevolge waarvan de monniken der Grote Vergadering zich afscheidden van de Śaviras. In andere lezingen komt zijn naam niet voor en leest men alleen het volgende: Er waren 100 jaar verlopen sinds de Heer het finale Nirvāna bereikt had en de luisterrijke zon ondergegaan was; reeds binnen een kort tijdsverloop greep de splitsing der congregatie plaats in het rijk van Pātaliputra onder koning Aśoka. De verschillen liepen over: 1. aanleiding van andere, 2. onwetendheid; 3. twijfel; 4. herhaling van het onderzoek; 5. oorsprong van het pad uit het woord. Er is een onmiskenbare samenhang tussen deze vijf punten of artikelen en de boven vermelde. Ze zijn verder ook verwant met de 5 leden van een Adhikarana, d.w.z. quaestie, punt van geschil, zoals die in de scholastiek van de Mīmāṃsā gebruikelijk zijn: 1. het onderwerp; 2. de twijfel (tegenwerping); 3. verband (tussen het onderwerp en de beschikbare gegevens); 4. bestrijding van den twijfel; 5. eindoordeel. Gewijzigd vinden wij die 5 leden in de Indische dialektiek in deze vorm: 1. stelling; 2. grond van het gestelde; 3. voorbeeld (gelijksoortig geval); 4. toepassing van het voorbeeld op het punt in quaestie; 5. slotsom, vormelijk bestaande in de herhaling van de stelling. In anderen vorm zegt de door Tāranātha gevolgde overlevering hetzelfde. Mahādeva heette namelijk geleefd te hebben ten tijde van den Zen Kāśyapa. Deze laatste moet juist opzettelijk gemaakt zijn ten behoeve van Mahādeva, omdat het eenmaal vaststond dat Mahādeva en Kāśyapa bij malkander behoorden, en er toch andere berichten in omloop waren die den eerste na Aśoka plaatsten. Zonder twijfel een averechtse vertaling van een of ander Skr. woord dat vinwijding, inleiding beteekent, of anders van opgave, bijv. van een rekenkundig vraagstuk, en ook: een opgegeven les. Deze methode is een toepassing van de procedure, waarvan de overeenkomstige leden zijn: aanklacht van de eiser; getuigenissen en zakelijke bewijzen; verdediging van de beklaagde; vonnis. Een van de uitspraken van Mahâdeva, namelijk: »De wegen die tot het einddoel leiden zijn afhankelijk van het woord», kunnen niet nalaten ons te herinneren aan de omstandigheid dat Siva als aether het element des woords (en: des geluids) is. Hij is ook de vader der woordleer, der spraakkunst. En werkelijk, het geleerd gekijf door Mahâdeva uitgelokt, had meer betrekking op technische beuzelarijen der spraakkunst en der woordverklaring dan op de religie. Want Tāranātha zegt: »Ten gevolge van de vele bijzondere zienswijzen ontstonden er verschillende manieren van woordverklaring, en ten gevolge van de talrijke bedenkingen en misverstanden werd de tweedracht allengs groter. Zij die de Sūtra’s in de taal van verschillende landen onderwezen, voerden, terwijl zij het alfabet en de woordvoeging eenigszins wijzigden, verschillende lange en korte lettergrepen waarmede de woorden beginnen in.« Bij de veelzijdigheid van Siva’s wezen is het niet te verwonderen dat de Mahâdeva der Zuidelijken zich anders voordoet dan als kettermeester. De heilige Uttara, zoals de Noordelijken hem kennen, heeft ook, op den eersten blik, niet veel gemeen met Sona & Uttara en met Uttara den leerling van Revata. Hij wordt als een opvolger des Heeren, nog vóór Kācyapa, beschouwd. Dat ligt in het woord zelf opgesloten, want uttara betekent o.a. "de daaropvolgende." Ook komt hij voor, naast Kācyapa en Revata, onder de grote Arhats die in den strijd over de 5 artikelen betrokken waren. Het belangrijkste is wel dat Uttara of Dharma-Uttara de geestelijke stamvader is van de secte der Tamragātiya's, (Roodrokken) en Sankrāntika’s. De laatste benaming is afgeleid van sankrānti, d.i. overgang der zon in een sterrebeeld, meer bepaald dat van den Ram. Als "de daaropvolgende" kon Uttara bij Revata wonen. In de ogen der Indische scholastische spraakkunstenaars een hoogst belangrijke zaak. Sedert den tijd van Patañjali of vroeger is in Indië de zotternij verkondigd dat de grammatica noodzakelijk is voor hemelse zaligheid deelachtig te worden; het woord is Mahādeva (een groote god) zegt genoemde Wijze. Antevodsin, inwonend leerling, kan etymologisch opgevat worden als "wonende bij". Kerkgescchiedenis. omdat onmiddellijk op het sterrenbeeld Rewati volgt dat der Açwins, welks begin met dat van den Ram samenvalt. De tweeëenheid Sona & Uttara zou dus het dubbeltal Açwins kunnen voorstellen en de naam Sona, d. i. rood, in verband staan met de Roodrokken, die Uttara als geestelijken voorvader erkennen. Hoe het zij, de heilige Uttara leefde in het Oosten, waar hij de gastvrijheid van koning Mahendra genoot; men wil zelfs dat deze vorst te zijnen behoeve het klooster Hanenpoothof (Kukkutapāda) gebouwd heeft. De uitkomsten waartoe het vergelijkend onderzoek der kerkelijke legenden geleid heeft, zijn in zeker opzicht teleurstellend. Toch zijn die legenden belangrijk als uitingen van het geestelijk leven der Cākyasonten in een tijd toen zij reeds vasten voet hadden gekregen in en buiten Indië, al kunnen ze niet rechtstreeks als historische oorkonden gebruikt worden. Voor het meerendeel zijn die verhalen niet zoozeer beschrijvingen van gebeurtenissen als verklaringen van toestanden; verklaringen, niet bestaande in min of meer vernuftige hypothesen, maar gestoken in den vorm van vertellingen, waarvan oudere mythen, nieuwere volkssprookjes en opzettelijk verzonnen allegoriën de hoofdbestanddeelen uitmaken. Het denkbeeld dat er drie, en niet meer dan drie, conciliën moeten gehouden zijn, is ontleend aan de hoogtijden bij het begin der vier liturgische jaargetijden, welke de Buddhisten hebben doen uitdijen tot drie eeuwen. Op die tijdstippen wordt het verleden en de toekomst gescheiden, er heeft een breuk plaats - een scheuring in den Sangha, beet het in Buddhistische kerkelijke taal. Bij diezelfde gelegenheden wordt de breuk ook geheeld. Vandaar dat Kâcyapa en de zijnen hetgeen stuk en uit de voegen waren moesten herstellen. Vandaar ook dat, hoe dikwijls ook de broeders of partijen onder hen feitelijk synoden mogen gehouden hebben om den canon vast te stellen, een onverbiddelijke theorie voorzag dat er slechts 3 synoden in ’t geheel in den loop des tijds mochten gehouden worden. En zo verklaart het zich ook, waarom het derde officiële concilie der Noordelijke orthodoxen ettelijke eeuwen later gehouden werd dan dat hetwelk de evenzeer op rechtzinnigheid pratende Singalezen als hun laatste gezaghebbende kerkvergadering voorstellen. Nog op een kleinigheid zit hier de aandacht gevestigd. Veronderstel we eens dat de 400 jaren tussen het eerste en tweede concilie gelijk staan met een catursarya, een tertiaal, en dat in de oudste vorm van de sage de vergadering gehouden werd bij de aanvang van een catursarya, onverschillig welk der drie men kiest, dan zal altijd dat tijdstip samenvallen met een feest, hetwelk onder de naam van "Volle-maan van Aokha" bekend staat. Want dit wordt gevierd op 15 Phalguna, 15 Ashadha en 15 Karttika, al kan men het desverkiezende ook elke maand met vasten (vriewas), uitdeeling van geschenken enz. vieren. Een ander feest, "de Drie nachten van Aokha" valt op vollemaansdag van Margagiri, dus een maand na de aanvang van het kerkelijk jaar; voorts op 15 Jyaishtha, en eindelijk op 15 Bhadrapada. Wil iemand beweren dat dit alles louter toeval is en dat het tijdsverloop tussen de tweede en derde synode, volgens het Singhalese stelsel niet 100, maar 436 jaar bedraagt, dan zal het hem niet tegengezegd worden. Het gebeurt, zooals vroeger opgemerkt, in strijd is met de voorspelling dat na 118 jaren Tishya Maudgaliputra zou verschijnen en tegelijkertijd een ramp, d.w.z. scheuring, de Kerk zou treffen; vgl. Mahaw. 30. Kerken geschiedenis. Regeringstijdperk van Aokha. Legenden over zijn jeugd en bekeering. Zijne edicten. Romantische verhalen over zijn laatste levensjaren. Acharya, van zoveel hij in zijn edicten zichzelf pleegt te noemen: Priyadarsin (Skr. Priyadarsini), ook wel Dewânâmpriya ` Piyadassi, of kortweg Dewânâmpriya, neemt in de kerkgeschiedenis een geheel eenige plaats in, niet zoveel omdat hij bij de Buddhisten van alle landen vermaard is als de grootste weldoener hunner religie, als wel omdat hij in zijn edicten ons onvervalschde oorkonden heeft nagelaten, welke voor de Indische oud- heidkunde van onschatbare waarde zijn. De geschriften welke de »vrome‘‘ koning op rotswanden en steênne zuilen liet griffielen op verschillende plaatsen van zijn wijduitgestrekt gebied, behelzen grootendeels een opsomming van zijn grote en goede daden, bestaande in bemoeienissen om het tijdelijk en eeuwig heil der onderdanen te bevorderen, in maatregelen in ’t belang van hun lichamelijk en geestelijk welzijn; alles afgewisseld met vermaningen aan de leden van alle gezindten om deugdzaam te wandelen en onderling verdraagzaam te wezen. Hoewel die edicten van onschatbare waarde zijn voor de Indische oudheidkunde, en hoogst belangrijk als onwraakbare getuigenissen voor het bestaan van zekere denkbeelden en stemmingen in sommige kringen der Indische maatschappij in de 3de eeuw vóór onze jaartelling, zoo leeren ze ons toch weinig of niets omtrent de geschiedenis van die tijd. Staatgebeurtenissen worden er niet in vermeld; over zijn eigen leven worden er niet eens de hoofdtrekken vermeld. Dit woord, een eeretitel door verscheidene koningen aangenomen, eenigszinds te vergelijken met „Zijne Allerchristelijkste Majesteit” en dgl., kan men vertalen met ~de Vrome;” later heeft het de zin aangenomen van wonnozel”, evenals ons ~vroom” in zekere gewesten van ons land. De letterlijke overzetting in Grieks, Beelzebub, d.i. den goden lief, wordt in een Griekse schrijver op de brahmanen toegepast: To Bpaypavöv ele avdpúv pthooòpuv xat Beete elo: zie Colebrooke, On the sect of Jans, Bij de Jaina’s is het woord zeer gebruikelijk in een betekenis die weinig of niet van het Skr. badra verschilt. Met uitzondering van de verovering van Kalinga, en ook dat feit wordt slechts aangevoerd om te strekken tot tekst voor een preek. KERKGESCHIEDENIS. De voornaamste feiten zijner regeering en de hoofdtrekken van zijn karakter opsporen, dan moeten we de toevlucht nemen tot berichten, die òf uiterst schraal zijn, òf al de kenmerken van onbetrouwbaarheid vertonen. Aan een geschiedenis uit zulke gegevens samengesteld kunnen geen strenge eischen gesteld worden; ze kan, in ’t gunstigste geval, slechts bij benadering juist zijn. 