VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Qs De «3 Je W.C. TENCKINCK zn, De flervorming der XVIde Eeuw, befehouwd in cene ‘_Godsdienftige Redevoering, op het derde Beuwfvess ; „ser gedachtenis aan dezelve; naar aanleiding van HAND. II: 42%. gehouden den aden van Slagimaand 1817. Benevens een Aanhangfel daarop betrekkelijk , - door j. W. C. TENCKINCK, Predikant te Zaan- dam. Te Amfierdam:, bij W. van Vliet. 1818. Ín 87. Bo, X on 140 Bl. f zeroe , D. Eerw. TENCKINCK heeft gemeend , aan de drin- gende verzoeken der genen, diè eenig belang in deze Zijne, door hen gehoorde, leerrede toonden te ftelten, door derzelver uitgave te moeten voldoen , vooral zt ` dat zijne Excellentie, Jonkheer REPELAAR VAN DRIEL, toen nog Commisf/aris- generaal, Provifioncel belast met de zaken der Hervormde Kerk , aan zijn Eerw. had toegeftaan ,dezelve aan hem op te dragen. Als 200- danig moge dan ook deze rede aan het publiek , en in- zonderheid aan de gemeente van Zaandam, welkom zijns fchoon zij zich niet kan meten met de meester= ftukken , welke wij, betrekkelijk den feestdag der her- vorming, reéds ontvangen hebben. Zij is een vrij gere- geld ftuk „doch verbazend gerekt, in zuivere taal, maar iets minder dan ineengedrongen ftijl, vervat, en kan op verhevenheid of fieraden geene aanfpraak maken. De vooraffpraak- meldt, welk groot feest dat der hervor- ming zij, „ waarin grooten en geringen , rijken en ar- men, vrijen en dienstbaren, mannen en vrouwen , ou- ders en kinderen, maar ook koningen en vorften , eh de wanzienljkúten des lands , met de geringften des volks, deel nemen.” De rede zelve i is gewijd „ aan het naden- ken over het groote werk der hervorming.”. Na eene korte uitweiding over den tekst, draagt de Redenaar , in vier bladzijden, voor, waarover hij al zou moeten fpreken , en in wat orde, zoo hij eene korte fchets van de geheele kerkelijke gefchiedenis wilde of moest geven Š oa , oc DE HERVORMING DER XVĪDE EBUW, 239 doch merki vervolgens aan, dat: bij zich maar bij één tijdperk te bepalen heeft. Maar bij welk een ?-Dit ver- klaart hij, sr drie zijdjes, en gaat dan voort, om over hetzelve te fpreken. Zn negen zijdjes handelt hij nu eerst over de verbastering der kerk , en dan, #77 zevenenveers tig, over hare hervorming, en hetgeen dezelve voors breidde; Waarna, in twaalf zijdjes, het geheel met kerzamè gevolgen befloten wordt. Wij moeten echter gierverzuïmen te zeggen, dat onder de opgegeven blid- zken ook ettelijke, min of meer gewigtige, aanmer» tingen ftaan, welke plaats wegnemen; doch, in weer- vil daarvan , is toch deze rede bijster lang. Achter qe- žile komt nu bet ‘Aanhangfel, hetwelk enkel beftaat breedere aanteekeningen , die onder de bladzijden gee- e plaats konden vinden, en tot ftaving, opheldering w uitbreiding van het in de rede gezegde dienen. Ook dezen zijn van zeer onderfcheiden belang. De gewigtig- - ten behelzen ftalen van de voormalige bijgeloovigheid en onkunde in de R. C. LEM I, — de verdediging en den lof der hervormers , waarbij een uittrekfel uit den allerkeurigften brief van den regt Christelijk gematigden CORRANUS(BELLE- RIVE), in de dagen der hervorming Gereformeerd Pre» dikant te Antwerpen, — en. eindelijk wegens de hervor- ming in Noordholland , en inzonderheid aan de Zaan, waarbij voóral gedacht wordt aan BARTEL JACOBS, certen hervormden Leeraar van Zaandam, met wiens Íraaïe, door VEELWAARD gegraveerde, afbeelding. deze leerrede pronkt. Zie hier, ten flotte , het bijfshrift Van den Eerw, TENCKINCK daarop, waaruit men, = @ok in dit vak, ’s mans talent kan beoordeelen: Zie -a . en der voorbereidende omftandigheden, zoo wel als 248 DE MERVORMING DER XVIIDE zEUwW:, Zie BARTEL JACOBS beeld, een Leeraar vad Gods kerk; Die, in de zestiende eeuw reeds, moedig °s Heeren werk Door leer en leven wrocht, het bijgeloof verwon, En ’ geestlijk dwanggezag niet langer dulden kons Hij trad met koenheid op als Leeraar van Zaandam, Waardoor 't hervormingswerk ook daas zijn’ aanvang nam. Hij voerde zijn gemeente op de Evangeke- baan, En werd ten zegen dus voor velen aan de Zaan, ÇY) Celebration de la troifieme fete feculaire de Ia Reforá _ mation dans VEglife chretienne confiftoriale de Confesfion d'Augsbourg à Paris, les 1 et 2 Now 1817. Paris, chez, F» M. Eberhart. Prix 1 fr. ` D: werkje beftaat uit een verhaal der feestviering van de feestredenen, welke op den aften Nov. in ’t Hoogduitsch en op den aden in ’t Fransch zijn uitgee fproken door de Lutherfche predikanten coëp en BOISSARD.. Die feestviering is gekenmerkt door eene buitengee wone gift aan de behoeftige familiën , die bedeeld wor- den, en het in °t nieuw kleeden van 26 kinderen vat behoeftige leden — door een bijzonder onderwijs der jeugd, eene geheele week te voren, op elken dag, aan- gaande het doel en het gewigt van dit godsdienftig feest ~=- door het uitdeelen van eene medaille , te Straatsburg gellagen „ter herinnering aan °t derde eeuwfeest — door eene uitdeeling van een groot aantal Bijbels, N. Tes tamenten met Pfalmen, door een lid der gemeente ge fchonken, als ook van 150 N. T. van de ftereotypifche editie van 1813 ,door den Heer LE o bezorgd — en doof de aankondiging van de uitgave der Augsburgfche Com fesfie, voorafgegaan van eene historifche inleiding vat ‚den Heer vir LERS, alsmede van een Abregé de Ihis- toire de PEglife ct de la Reformation, te Straatsburg CELEBRATION DE LA FÊTE DE LA REFORMATION, 24} gedrukt, en waarvan de uitgevers een gefchenk van 5o gxemplaren aan het Confistorie gedaan hadden. T i. Voorts gaf dit feest gelegenheid, om de broederlijke gezindheid te doen blijken, welke er tusfchen de beide protestantfche gezindbeden te Parijs beftaat, daar des’ gturdags „ bij de feestviering in °t Hoogduitsch, het gebed aan het altaar werd uitgefproken door den’ Hoog- SIW. STAPFER, voormalig Pred, bij de Hervorm. den, en thans Prof. en lid des Kerkeraads, te Bern; terwijl des zondags, toen de feestviering in ’t Fransch Plats had, berzelfde werk door den Heer MARRON „erigt werd. _ * … Het Directorie te Straatsburg had de keus gelaten pit de volgende tekften: Matth. XIIL: 16, 17. Joan. WII: 31, 32. Mand. V: 38, 39. a Cor. IV: 5, 6. Gal. V: 1, 13. Eph. V: 8—10. 1 Thesf, V: ar—23. Openb. III: 11. Uit deze tekften heeft de Heer Goër ` gekozen Eph. V; 8—10, en zijne rede beftaat uit def , ze twee deelen: dat de Kerkhervorming eene rijke bron van Goddelijke weldaden is; en: waartoe die weldaden verpligten. In het opgeven van de laatfte verpligting; die de tekst aanwijst, te beproeven , wat den Heer wel. gevallig is, zegt de Eerw coër; „ Dit moeten wij n doen, en daartoe de H. Schrift vlijtig onderzoeken ¿ » ten aanzien van onze gewigtige aangelegenheden — n dezelve moet bij ons niet, even alsof het een verbo- » den boek ware, ongebruikt blijven liggen — alles’; n Wat men ons voordraagt, moeten wij beproeven =à » Waar dit gefchiedt, is het ware Christendom, het » Ware Protestantismus.” De feestrede, in ’t Fransch op den aden Nov. uitgé. Sprokeg door den Heer BOISSARD, heeft tot tekst a Cor. IV: 5, 6. In het eerfte gedeelte toont hij aan; dat de Kerkhervormers dit apostolisch karakter aan def dag hebben gelegd „en geeft bij die gelegenheid een kort Overzigt van het leven en gedrag van LUTHER, als Ervormer , uit dit oogpunt; bij welke gelegenheid ete &zegd wordt: „ Chargé dèslors” (federt zijne aanftet- | ling 242 CELEBRATION DE LA FÊTE DE LÀ RrPorissrióg, ling als Prof. der Theologie) „ fous le fcean du fer n. ment d'enfeiguer la doctrine renfermée dans fe » faintes ecritures, pouvait-il garder un filence par „jure au moment où il reconnut combien tes tradi »„ tions humaines en avaient alteré la pureté primiti » ve?” In het tweede gedeelte toont bh aan, dat de opvolgers der hervormers hetzelfde grondbeginfel vaù den tekst gevolgd zĳn; en hier ontvangt dé Leernst aanleiding, om breeder dan zijn voorganger op de te genbedenking te antwoorden , dat er in het Protest tismus geene vastheid van gevoelens beftaat. „De eerbied, dien zij verfchuldigd waren aan de ; vormers, verleidde hen niet om hun het voortgt a der onfeilbaarheid toe te kennen. Eene te lange n varidg had aan de weréld geleerd, dat niemànd, dea God alleen, boven het bereik is van de verfeidingeh „ der dwaling. Zij zagen in dé hervorming flechts cet > gelukķi aangevangen arbeid, welke eik verlicht > Chri ten verpligt is voort te zetten en te volmaken, | … door zonder ophouden die Goddelijke fchriften teon- > derz eken, welke Jezus zijnen leerlingen tot ondere » zoek aanbeveelt, door dagelijks uit deze levensbro® » nieuwe fchacten van- wijsheid en kennis te fcheppens „ én door op te wasfen in de kennis van God. Van-e daar die veranderingen , welke men zoo vaak ver. », weten heeft, in de godgeleerdheid der hervormers » en hunne opvolgers; terwijl godsdienst, vrees de » Heeren , geloof in J. C: , Hefde jegens de menfchen; „ eerbied voor zichzelven altijd onveranderlijk’ blijven » in het hart van den echten getoovigen. Men beeft} n Zeg ik, der hervorminge hare vefanderingen verwe. „ten: maar wáren die. niet onvermijdelijk „ van bet » oogenblik, dat de geest van onderzoek ontwaakte? » wan het oogenblik „dat men de behoefte gevoelde vaa „ Eene verlichte overtuiging, gegrond in de opmerking x END overweging der heilige bevelen des Evangelies » van. het oogenblik, dat men begrepen bad, dat een n» blind geloof, voorgefchrevén door een gezag, de ' „ zic | DR CELEBRATION DE KA PÊTE DE LÁ REFORMATION. 243 „zich tùsfchen J. C. en dé menfchên geplaatst had , „iet kon zijn dat geloof, waatvan het Evangelië n fpzeekt, zeggende: das elk dewr zijn geloof deven „ 34$? — Van toen af was het onmagelijk , in aanmer „king emende de verfcheidenheid der verftandelijke „ vermogens van den mensch, en den verfchi „trap van ver en goede gezindheid, dąt men. ook „hiet, even als ten tijde der Apostelên ; vond fter- „ken en zwakken in 't geloof, kinderen en volwas fà ! „oen in kennis, verfchillende begrippen, uit welke | ; „ek naar zijn geweten die moet kiezen, welke hem y het beste toefchijnen, en waaromtrent hij alleen Gode a rekenfchap fchuldig is » Die vrijheid is de vruchtbare bron van duizend bes langrijke verbêteringen 5 en dat verfchil kan niet voor- „ gekomen worden, dan door eeh gezig, hetwelk regt "heeft de denkbeelden’ der menfchenì' te bepalen. Eg „waar beftáat op aarde ‘zoodanig gezag? Heeft mea „Onder ftervelingen eene magt, die zich uitbreidt over „ de gewetens.der menfchen ? Toen men zich het regt „ aanmatigde. om hetzelve te vestigen, werd hetzelve „taen niet de bron van duizende verfchrikkelijke wan- » Ordes, de oorzaak van het ftroomen van menfchen. n bloed, waarvan de jaarboeken niet dan met fchr n gewagen zullen? — Wat zeg ik! wie mag zich zu n ecn regt àanmatigen, daar de Apostelen zelve, buf- » tengewoon verlicht door den H, Geest zich bepaald n hebben bij den titel van dienaars der geloovigen : vj » Zijn, zegt Paulus in onzen tekst, uwe dienaars. on m Jezus wil.” Beide deze. feestredenen kenmerken zich. doar zufk eene taal van edele vrijmoedigheid, welke bewijst , dat, | ten minfte in de hoofdftad van Frankrijk, de godsdień- flige verdraagzaamheid niet. enkel-in de Conftitutie bë- at, maar wezenlijk gençten wordt. S ‘ ES Je », 244 = JAM HERMES J- A. HERMES, Handboek , gefchikt tot een godsdiern t flig Lees. en Onderwijsboek voor alle Standen, maar -~ Énzonderheid voor de befchaafde Jeugd van alle Chrisa J ~ Ben- kerkgenootfchappen. Te Utrecht, bij O. J. van Baddenburg en O. J. vay Dijk. In gr. 8yo. 391 È. f 3: ® » Oner ze dezen titel ontvan gen wij het Godsdienffig Hand: Baek van den voortreffelijken HERMES zeer aanmerkes lijk verkort. Hetzelve bevat toch drie vrij lijvige boekt deelen , is nagenoeg uitverkocht, en men verzekert, dat de vertaling nimmer zal herdrukt worden. Te mef is dán deze verkorte uitgave welkom, behalve dat de zelve , wegens deri meerderen omflag en grootere kostel į van het eerftè werk, reeds voorlang gewenscht werd: Verliëhting en ftichting is het groote doel van den wati digen Schrijver; zijn. arbeid voldeed allezins aan de verè wachting, en ‘daarom .wenféhen wij dit werk nu in ie der huisgezin en in aller handen, Er is gezorgd, daf men ook hier HERMES fpreken hoort; zijne gedachte en woorden zijn bewaard, zoo veel dit wezen kon. „. Wij gelooven dus ook met regt te mogen zeggen,” Cen wij zeggen het dén tegenwoordigen uitgever na) » dat '» bet werk voor alle ftanden gefchikt is; dat geestelij- ken én leeken, dat onderwijzers en leerlingen, dat y befchaafden en eerivoudigen er de fchoonfte vruchten a S vàn kunnen plukken; en dat het, tot prijzen voor de Hijvere’ jeugd’, die belooning verdient, gekozen, de n zaden van wijsheid en godsvrucht zoodanig in de jeug- „ dige gemoêderen’ zal kunnen uitftrooijen, dat er, voor s td en eeuwigheid, de bekoorlijkfte oogst van te » verwachten is.” - Het 1fte Hoofdftuk bevat , in negen vertoogen : yon “doopige overdenkingen over God de wereld , den mensch, en over de Goddelijke openbaring. Het ade behandelt, in twaalf bijzonderheden : de grondwaarheden yan het Chris” HANDBOEK. R45 | Ghristendom. Het gde en 4de behandelen de Christelijke sedeleer, Boven het 3de: pligtmatig gedrag der Chrise ‚ Kenen jegens God, jegens zichzelven, en ten opzigte def | wdelijke goederen , in tweeëntwintig overdenkingen, ftat: Zerfle Afdeeling. (De aanwijzing , dat Hoofdft. 4 de sweede is, bleef in de pen.) Dit geeft nadere aans wijzing ter veiliger en gemakkelijker oefening van het Christendom „ voor alle Christenen in het gemeen „en voor ikr , naar zijn verfchillenden fand, beroep en oudere dom, ins het bijzonder. Hier heeft men drieëntwintig. wtoogen. o ‚ Ben werk als dit, daar alles zoo wél bearbeid en zoo goed is, is boven onze kritiek, en voor eene doorloo- ende aanwijzing wan het voartreffelijke niet vatbaar. lles is duidelijk , en gezond voor verftand en hart. En wij behoeven wel niet te zeggen, dat-wij dit Hande boek voor den Huisgodsdienst bijzonder gefchikt re» kenen, | nnen grt rd dd nn nnn PENELON’S Gefprekken over de Welfprekendheid in ‘het algemeen, en over die van den R anfel in het bijzonder; gevolgd van een Uittrekfel uit deszelfs Brief aan de Franfche Hoogelchool, tot hetzelfde onderwerp betrekkelijk. Uit het Fransch, met Aanteen ‚… keningen, door J. Me SCHRANT, Pastoor te Bo- v: Yenkarfpel, Ridder der Orde van den Nederland. Sehen Leeuw, en benoemd Hoogleeraar aan de Hoo. gefchool se Gent. Te Amfterdam, bij B. J: Crajen- fchot. 1817. In gr. 8yo. 194 Bladz. Aanteekeninn igen 266 Bl. f 4-10°:. En voortreffelijk , in zijne foort bij de nieuweren nog „Onovertroffen gewrocht! en hetwelk door de Vertaling en bijgevoegde Aanteekeningen niet verloren , door de laatften zelfs gewonnen heeft, Met een innig, harte- lijk welgevallen hebben wij dit boek gelezen, niet alleen - BORKBESCH,. 1818, NO. 6. R als u8 . FÉNËELON?”S als een witnemend middel ter vorming van den finask À de Redekunst, maar bovenal als éen nieuw heugelijk blijk , hoeverre verlichting ‚ geestbelchaving en verdraag gaamheid ook hier te lande reeds in de Roomfthe Kerk bij fommigen zijn doorgedrongen. Bij fommigen — of waaróm niet bij velen ? De rédenen daarvoor, welke ge- noegzaam bekend zin, zullen wij niet ophalen. Mogt ten SCHRANT, Wien onze wijze Monarch thans eenen anderen , ruimeren werkkring heeft aangewezen, mogten nog eenige anderen uit de fchool van den braven en vere ftandigen LEXxIUS meer dat nut hebben kunnen ftiche ten, en in die betrekkingen geplaatst zijn geweest, welke hanne bekwaamheden hun regt gaven, en F} hun in'de- *Protestantfche Kerk zekerlijk zouden te beurt . fgevallen zijn! Mogt de geest der duisterfte Middeleen- $ ‘wen, die hen in de fchaduw heeft weten te plaarfen, "eerlang uit ons midden verdwijnen ! i Van F E N E LO N behoeven wij zoo min, als S CHRANT in zijne Voorrede „te {preken. Welkeenigzins befchaafd „Christen en letterminnaar kent hem niet? Gelijk in den “Telemachus, gelijk in alle zijne andere gefchriften, dus ‘heeft: renegon ook hier de bevordering van deugd ‘en zedelijkheid tot hoofddoel „ waaraan hij ook de Wel- ‘fprekendheid dienstbaar wil maken. Zij moet niet enkel ‘willen. fchitteren: dit is harer, dit is harer hooge be “Stemming onwaardig; nog meer,'dit vernietigt haar, -en doet haar in ijdele woordenpraal. ontaarden. Slechte. „hij, die nut bedoelt, fpreekt uit het hart, en dus wél; „gelijk de lesfen en voorbeelden der voornaamfle Rede Daars, vooral ander de Ouden, hebben bewezen. Zie daar den inhoud van het eerfte Gefprek, op eene reg Platonifche, doch naar onze zeden gewijzigde, maniet gehouden tusfchen drie vrienden, waarvan de eerf 6 “den aschdag eene verbazend‘ bloemrijke , doch winderige ‚preek had gehoord, waarmede hij zeer hoog liep; do ‘de ander doet hem zime dwaling beleffens een derde -Spreker vat tusfchenbeiden het woord op , meest om oek door A. onderrigt te worden, Na voorts nog het drie E, a. gen ee ee GESPREKKEN OVER DE WELSPREKENDHEID. è4? fende vereischte des Redenaars , om een’ fchat van kena pis te bezitten, aangetoond te hebben, eindigt de eers Re Zamenfpraak, om in de tweede dit onderwerp vers der te behandelen , ten aanzien van het onderfcheid tus» fechen ` overtuiging en oyerreding , de overeenkomst tuse fchen Welfprekendheid en Dichtkunst , het fchilderen , ket roeren, de uiterlijke voordragt deor gebaren en fem, de ‘verdelingen, de: vraag, of van buiten leeren ðn voor de vuist prediken het verkieslijkst zij. (F £N E- Lon verklaart zich voor het tweede, en rept niet eens ta het thans Zoo gewone voorlezen: de Vertaler vult dit in zijne Noten aan, en keurt het laatfte geheel af, | detwelk echter groote‘voorbeelden voor zich heeft.) De pere: Zamenfpraak befchouwt de H. Schrift als bron an Welfprekendheid > verdedigt dezelve als zoodanig , maar doet juist uit die- meerdere kracht, bij eenvoudig- l heid en mindere’ uiterlijke fieraden , den aard der echte Welfprekendheid nog ‘beter kennen, die ook volkomen door ‘den ‘geest; welke in de oudere Grieken heerscht ; wordt geregtvaardigd. FE NELON gaat voorts het mise brai der zoogenaamde Apostolifche eenvoudigheid te keer „en dringt aan op befchaving der Leeraars , vooral op de vlijtige en grondige beoefening der H. Schrift. De Aartsbisfchop is een groot voorftander eener zuive- re, woordelijke Zxegef/t, wars van gedwongene leene fpreuken; doch laat zich, vrij natuurlijk, nog kluistes ren door het gezag der Kerkvaders. Nogtans ware het ` zeer te wenfchen „dat men bij ons een Weinig meer vant de vooringenomenheid Van F EN ELON voor deze , groos tendeels zeer gewigtige, overblijffels der eerfte Chris: ten- Eeuwen bezat: want scHRANT heeft gelijk , wane heer hij ons Protestanten , in aanhalingen onzer eigene Geleerden , over gebrek aan beoefening der Kerkvaders berispt. ‚ Ziedaar den gewigtigen inhoud dezer Gefprekken. Op zelve volgt het Uittrekfel eens Briefs van FENELON aan de Franfche Akademie. (Hoe de doorgcleerde , zeer taalkundige en fchrandere Overzetter dit laat{te woord R 2 door ind Danga ns Re a - - ON nnn ~ 248 > s FENELON’S door Hoogefchool vertaald heeft, waarvan het toch ie beteekenis zoo verre af is, begrijpen wij niet, of een te ver gedreven purismus moest er de fchuld van zijn.) Dezelfde „beginfelen , die de uitmuntende Kerkvoogd ale Jongeling ‘in de genoemde Gefprekken had aan den dag ‚gelegd , verdedigde hij ook als Grijsaard in dezen Brief, die door verfcheidene plaatfen uit de Oudheid is vern devendigd en veraangenaamd.… Het is, van wege ons beperkt beftek, ondoeflijk, de doorgaans voortreffelijke Aantekeningen door te, loopen, waarmede de Heer sc HRANT dit werk heeft verrijkt, en zich dus der verserende take volkome waardig getoond, om de landgenooten van MAER LANT weder met hunne. eigene, fchier verleerde ta en met de letterkunde en welfprekendheid hunner fpraake genooten , bekend te maken, Hi heeft die Noten met uitmuntende vertalingen uit de Modellen van wellpree kendheid, zoo als DEMOSTHENES, CICERO,LONe GINUS, BOSSUET e. a. M. , verrijkt, (bl. 4a , 54, 58 enz.) zich zeef verlicht en gematigd omtrent de Vab geta uitgedrukt, (bl. roo) een voortreffelijk eigen ope {tel over de Welfprekendheid der H. Schrift in de aane merkingen ingelascht, (bl. 115 en verv.) de ovophog- delijke beoefening der H. Schrift, ook voor de Predie kers van zijn Kerkgenootfchap , zeer ernftig en dringend aangeprezen, (bl. 142) de ftelling. van FRNELONG wegens de noodzakelijkheid van het volgen der Kerke vaders, waar zij overeenftemmen, eenigermate gewij ‚zigd, (bl. 151) het in zijne Kerk zoo hoognoodige, et _toch door de leeken zelve zoo gering geachte, predikes in zijne befcherming genomen, en door zijn voorbeeld bewezen, dat men de Gemeente in zekeren zin ku noodzaken , wanneer zij de kerkwetten volgen wil, dé. J]eerrede bij te wonen, (bl. 161) en eindelijk eene doote geleerde, keurige kenfchets der voornaamfte Kerkvae ders , zoo wel Latijnfche als Grickf/che , met uitgelezent ftukken uit hunne werken , gegeven. — Stijl, taal, ge dachten, alles is in deze Aanteekeningen even zuiver,. a æ Ld GESPREKKEN OVER DE WELSPREKENDHEID. EUG’S, OBERTHÜR’s, en van ‘andere voortreffelij= ke Geestelijken, die der Room/che Kerke eere aandoen. Men vergúnne ons nog eene enkele aanmerking. Cicero wordt doorgaans door FENELON bij DE» Pros rurNEs achtergefteld. Dit laat zich hooren, RN was ook het gevoelen van velen in de Oudheid; ook {preekt FENELON van eerstgemelden altijd met lof, doch met groote minachting van ISOCRATES, van wien men zegt, dat bijna alles, wat men bij hem aan- treft, in met bloemen opzefierde en laffe redenen befaat. Dit oordeel, °t welk eok sCHRANT beaamt, is zee kerlijk te geftreng omtrent eenen man, wien PLATO reeds in deszelfs jeugd boven alle toenmalige redenaars ftelde, bijzonder om desgelfs deugdgesinden aard (ad Yirtutem major indolcs, zoo als cicero het vertaalt , die ook zeer hoog met ISOCRATES loopt); eenen man, die bij den dood van SOCRATES, terwijl alle zijne Jeerlingen verfchrikt de vlugt namen, in rouwge« Waad op ftraat verfcheen , die dem vervolgden T HER Ae MENES alléén verdedigen durfde , en die , toen- de vrije heid van Grickenland te Cheronea verdween, een’ vrije willigen hongerdood ftierf. Ook vindt men voortreffe. like wijsheidsfpreuken in deszelfs boekje aan DEM oe Nicus. Wij erkennen echter, dat het gevoelen van PENELON ook dat van LoNeciNnus en-vcele latere Kunstregters is. —Pr a To heeft de welfprekendheid bij de kookkunst vergeleken, doch niet in het eerfte boek der Republiek, zoo als de Vertaler beweert, (bl. 30 Aantt.) maar:in den Gorgias. Dan, deze’ kleine, fchier Rs - on- N ad so ~ ee FENELON'’S - . N onmerkbare, en misfchien nog eenige audere. zomegp vlekjes nemen niets weg aan de fchoonhgpid van heg gelaat eens werks, ’t welk wij gerustelijk aan alle vrien- den en jeugdige beoefenaars der letteren, maar voors aan gewijde Redenaars , en die zich daartoe voorberei» den, aanbevelen. Het kan van een onberekenbaar nug zijn, doordien het zoo regelregt op het doel afgaat , en toont , dat de middelen, wanneer zij tot doel verheven worden, in het ijdel verdwijnen , en rook in plaats van licht zullen gevens eene waarheid, die men den jeug- digen Kanfelredenaar niet genoeg kan aanbevelen. Het. kan den Roomfchen Geestelijken, indien zij het hooreg willen, prijs op bijbelkennis en uitlegkunde doen fteb- len, die velen hunner nog zoo zeer behoeven. Heg. kan zelfs misíchien (hoezeer dit ook reeds van gadereg dikwerf , en uitvoeriger, gedaan is) fommigen dieven, om de H. Schrift ook als eenen fchat van welfprekende heid te beftuderen. Fet kan den Protestantfchen Kerk» Jeeraar of Student. de fchoonheid en het belangrijke der Kerkvaders doen zien. . Ter proeve, hoe rijk, hier de oogst zij, zullen wij uit BASILIUS den Grooten eene door SCHRANT vertaalde plaats mededeelen, ter vere troosting van eenen vader (NECTARIUS) over het verlies van deszelfs zoon: „ Eigenlijk hebben wij uwen zoon niet verloren , maar „» bem flechts den genen teruggegeven, die hem ons „ voor een’ tĳd ter leen had toevertrouwd, Hü zelf » kan niet eens gezegd worden het leven te hebben verlored , daar hij het flechtere met het betere ver- wisfeld heeft, Even min bedekt de aarde onze ge liefden: want de Hemel heeft hen tot zich opgeno- men. Slechts een weinig tijds nog, en wij bevinden ons weder bij hen. Niet lang toch blijven wij ge fcheiden. Ops leyen is niets anders dan eene bede vaart naar eene gemeene herberg. Wij levenden be- vinden ons,allen nog op den weg daarheen: Rechts ‘dit onderfcheid vindt er plaats , dat de een werkelijk » is aangekomen, de ander aan de.deur nog klopt , en » Een 3 33y% %33 GESPREKKEN OVER DE WELSPREKENDHEID. 252 ; » €n derde hem naljit, om hem fpoedig in -te halen, ‚_» Een en hetzelfde doel wacht ens allen. Onze gelief- ' „de moge dan zijnen weg wat fpoediger hebben afge. „legd, wij allen bewandelen denzelfden weg, en dee „zelfde herberg neemt ons allen in. Slechts ééne zaal _» moeten wij daarbij onder het oog houden, dat wij p hem in onfchuld-en zedelijkheid navolgen , om alz0e', , „èls regtfchapen kinderen in CHRISTUS, in dezelfe „de rustplaats opgencmen te worden.” (Bi. 2239.) Er is in een beroemd gefchrift van PLUTARCHUS (de Confolatione ad Apollonium) eene geħjkfoortige Phats , waarin, bija op dezelfde wijze, het leven met tene reis naar een algemeen vaderland vergeleken wordt z naar welk is dat vaderland? — bij BASILTUS de Hee mel » bjPrurTancres misfchien — en die kans ftaat áls twee tegen een … het Niet, of een eeuwige flaap Gezegend Christendom! a | ' Eene grappige drukfout hebben wij gevonden, die echter den zetter niet kwalijk te nemen is. Op bl. 187 reg. a van ond. ftaat: PpLUTO’S Aol, lees: PLA- To’s hol. E Faferee? der Omwenteling van Spaansch Amerika „ door eenen Inwoner van Zuid-Amerika. Naar het Fransch. Ifo Stuk, Te Middelburg, bij de Gebroeders Abra- hams. 1817. Jngr. Wo. 107 Blf r-4-: | E. is geen belangrijker (chouwfpel voor den-werehde burger en menfchenvriend, dan eene Natie, die, niet wit muitzuecht, of weggefleept door ‘herfenfchimmige Theoriën, maar ter herwinning harer heiligtte regten Op bliĳjkbare- onderdrukking, goed en bloed opzet, en liever vrij wil fterven ‚dan in fchande en flavernij leven, Dus was de opftand der Zwätfers tegen Oostenrijk, on- Er Vaderen tegen Spanje, der Zweden onder Gus- TAAR wasa tegen Deenemarken, en der Bngelfchen. R 4 tee 853 -` TAFEREEL DER OMWENTELING® `- : tegen jJAKOB Il. Dus is ook, gewis, de opftand der inboorlingen van Zuid-Amerika tegen hunne Spaanse fche meesters „die hen twee Eeuwen lang in de kindsch- heid gehouden, hunne nijverheid doer het. drukkend- fte monopolie verftikt, en alle hunne vorderingen in zedelijke en verftandelijke befchaving ondergehouden hebben. Wanneer nu zulk een Volk, ter prooije aan uitheemsch geweld en inwendige partĳĳfchap, door het Moederland als °t ware aan zichzelve wordt overge- laten, dan treedt het gewis — zoo er natuurlijke regten beftaan — in het natuurlijke regt van zelfverdediging a zelfbehoud en zelfregering terug. En wanneer het Moes derland, in plaats van dit befluit, voor het oegenblk genomen, althans ftilzwijgend goed te keuren ,de volks planters met vuur en zwaard vervolgt en als Rebellen behandelt , dan bekomt gewis dit Volk het regt , om zich- onafhankelijk te verklaren. Zoo men dit ontkent , moet men zichzelven gelijk blijven , den opftand onzer Vade» ren wraken, (die oök wettige onderdanen van Spanje s Koning waren) en den grooten WILLEM DEN I met den fchandnaam van muiteling brandmerken. - Doch, welk Nederlander zou daartoe in ftaat zijn ? Deze bedenkingen zijn de natuurlijke flotfom der Ie- Zing van het thans aangekondigde boekje. Hetzelve is. in eenen vrijen , doch tevens zeer gematigden geest ge- fchreven , zonder declamatie of bitterheid bloote daad- zaken vermeldende, wier waarheid door de eenvoudi- ge, onopgefmukte voordragt gewaarborgd wordt. Het is een der belangrijkfte gefchriften, die wij in langen’ tijd over de gefchiedenis onzes tijds hebben gelezen. De Schrijver is wel een Zuid - Amerikaan, maar juist daardoor ook in de gelegenheid, om de zaken, waarvan hij oog- of oorgetuige kon zijn , naatiwkeuriger te fchet- fen. Of hij in Mexico, of Peru, of Nieuw-Granada, of Venezuela, of aan de Plata -Rivier t° huis behoore, wordt niet gemeld; maar bij verhaalt (althans in het Engelfche ituk, hetwelk wij gezien hebbên, en waaruit dit, naar eene Fran/che vertaling, íchijnt overgebragt. ` Oee Te „ VAN SRAANSCH AMPRIEA. . asg `~ te zijn) den opftand in’ afte die gewesten. Het vertoont ons de lange verdrukking van Spaansch Amerika, na de verove-: ring in de zestiende Eeuw: alle posten fchier aan inboorlin» gen van Spanje gegevens den koophandel met vreemdelingen, op ftraffe des doods, verboden; het reizen zelfs uit het eene maar het andere gewest ontzegd, en dus de natuurlijkfte vrij- heid verkracht. Het vertoont ons de enkele pogingen der lif- dende Volken, vooral der Zndianen, om zich in eenen na twurlijker toeftand te plaatfen; hunne doorgaande trouw aan het Moederland, vooral bij de verweldiging van jóseru PUONAPARTE, en. in weerwil van deszelfs fchoonfchijnen= de beloften en aanfporingen tot opftand ; de noodzakelijkheid ‚ Wor de Volkplantingen, om in Spanje's verwarden toeftand voor zichzelve te zorgen; de verwerping hunner billijke voer- : Dagen door de Cortes ;-de vijandelijkheden van dezen ; einde- lijk de zending van MORILLO door FERDINAND VII, die. alle hoop: op verzoening affneed, en den nog voortdurenden: Oorlog op leven en dood; Ziedaar de hoofdtrekken, die eerst in ’c algemeen gefchetst, en daarna meer in bijzonderheden, ten aanzien der onderfcheidene Provinciën, uitgewerkt wors, den; hetwelk: echter wel eens aanleiding geeft tot: herhalin=, gen. Zoo: wordt b. v. het beleg van CartAggena door M o- RILLO en de volgende gebeurtenisfen op bl. 53—55 en op bl. 97—99 vermeld, In een tweede en laatfte ftukje moeten: wij nog de gebeurtenisfen in Nieuw-Granada , Buenos - Ayres, Chili err Mexico vinden; daar het eerfte, behalve het alge- meene, flechts over Venezuela loopt. Voor ’t overige lezen wij met ijzing de gruwelen en wreedheden, waaraan zich de Spanjaarden hebben. fchuldig gemaakt, en die ons hunne ver- vering van die zelfde landftreken, gelijk hunne Nederland. fehe Oorlogen, herinneren, Daar-wij aan elken befchaafden: Lezer, die het geluk, van onder eene vrije, zachte en ge- matigde Regering te leven, wenscht te waarderen, en tevens regt in te zien, voor welk een juk hem de heldenmoed zij- ner Vaderen bewaard heeft, de lezing van dit boekje ten fterkfte aanbevelen; zoo willen wij zijnen weetlust niet voore Vitlogpen door de opening van even belangrijke als ontzete tende tooneelen, van heldenmoed, zelfopoffering en jammer aan de eene, van afzigtige wreedheid, trouweloosheid en meineed aan de andere zijde. Een paar trekken moeten wij Scluer vermelden, ter kenfchetfing van den aard dezes Oor- R 5 logs. T 254 PAFEREEL DER OMWENTELING VAN SRPAANSCH AMERIKA. logs. Toen de Spanjaarden, na de herovering van Caraccas door zoLivaR in 1813, de. Negers opruiden, om hunne eigene Zuid- Amerikaanfche lam. en geloofsgenooten te vere moorden, werd in eene ftreek van vierhonderd mijlen geen menfchelijk wezen gefpaard, en alles omgebragt, wat zich niet bij hen wilde voegen, Van de vijfhonderd vierenzerentig . perfonen, als verdacht van misnoegdheid gevet, werden et | sijfhonderd. zonder form van proces doodgefchoten, (ble go, 91.) Toen de Koningsgeziuden op 25 Maen 1814 een belangrijk Magazijn ‘meenden te verrasfen, zond een jong Officier, van eene der aanzjenlijkfte Familiën van Sanse - Fé, zijne foldaten weg, als alleen genoegzaam in (aat, hee Mage zijn Czekerlijk ven oerlogsbehoeften) te verdedigen, en tak, toen de vijend-er nu binnen was, den brand in het kruid, waardoor hij met den vijand verging. Is het niet, of mes hier de daden van LEONIDAS Of CLAASSENS leest? (bl, 93.) De bezetting van Valencia wilde zich net overgeven, voordat, in eene plegtige mis, bij het opheffen der hostie, bet verdrag zou bezworen zijn, waarbij men hear beloofde te fpasen; naauwelijks was dit gefchied, en de overgave gee volgd, of een aantal Officieren en foidaten der bezetting werd ten dood gebragt, (bl. 96.) Men moet echter bekennen, dat eok BOLIVAR, in eenen aanval van woede, eens Boo krijgs= gevangenen heeft doen om % leven brengen; doch naderhand heeft hij plegtig verklaard , geenen Spanjaard, dan in-den frijd, te zullen van kant maken.. Dit boekje is niet letterlijk het oosfpronkelijke gevolgd, maar heeft zich verfcheidene uitlatingen van Proclamatiës enz, weroortoofd ; hetwelk wij, zoo het dienen moet om den prijs te verminderen en het debiet meer algemeen te maken, niet kunnen afkcusen. Me- ` | ' D. Je VAN,LENNEP ET B. BOSSCHA, MEMORIA ETC. 255 Memorias HIERONYMI DE BOSCH, Inftituti Regii Belgici quondam focli, rite celebrata in publico clasfis tertiae cone ‘fesfir a DAVIDE JACOBO VAN LENNEP, et Carmen de inventae Typographiae laude KosTrRO Harlemenfi poten- ‘“ter tandem asfertd: auctore HERMANNO BOSSCHA, ejus- dem ‚clasfis focio et h. a. praefide, Excuderunt Pieper ek “Ipenbuur. 1817. 4to, form. maj. PP. 71 f 1-Io=: Bane gst. Deze Jaatfte woorden van DE BOSCH, en van de Gedachtenisvierigg, bleven ons na het hooren en lezen van. de ftuk lang bij. Het is ons nog fteeds levendig. Ja, zoa leeft men wel, zoo Spreekt men wel, zoo fchrijft, zoo dichg men wel, Glerig est umbra virtutis. Eer en roem zij der gedachtenisfe van den edelen pE BOSCH, wiens ziel zo@- wél, zoo zacht gefemd was, wiens kunde zoo groot, wiens menfchenliefde zoo bijzonder, wiens godsvrucht zoo prske tisch was! Lof en dank zij ook den braven VAN LENNEP; fieraad der Amfterdamfche Hoogefchool, die, gevoelig van hart, vast in het vervullen zijner belofte, hoogst gelukkig van ijl, DE BOoscu zoo juist gefchilderd heeft, en die hem niet zoo wél had kunnen treffen, doo niet die zelfde indrukfels van ware humaniteit (in alle mogelijke - kracht van het woord) diep in zijn binnenfte waren geprent geweest! — De Laudatus en Laudator mogen dan ook teb voorbeelde zijn van anderen, opdat men de Letteren befehone we, niet als enkel middelen om een’ {chat van geleerdheid te verzamelen en te bergen, maar ook bijzonder als de ware Prikkels tot hetgeen goed en edel is, als de meest zuivere bronnen van fmaak, als toevlugt en troost in rampen en ver- liezen, met één woord als de ware fieraden en fteunfels van een leven, nuttig voor zich en anderen, en zalig in de ge- volgen, … - Waarlijk , het gaat ons als VAN LENNEP! Nu wij aan pe BOSCH, ZOO Wigemaen bemind ; zoo te regt betreurd , weder bepaald denken, is ons zijn verlies als gistere. Neen waar- lijk, bij wae de man niet om fpaedig vergeten te worden f. Het beeld van D8 BOSCH is ons zoo levendig, dat onze Lezers, en ook VAN LENNEP; wiens werk overwaerdig is door de uitvoeriger pen van een eerst Geleerde naar regt ge-. roemd / 256 ` Deje VAN LENNEP ET H, BOSSCHA roemd`te worden, ons ten goede moeten houden, dat wij ditmaal minder over het werk, dan van hem, over wien hee handelt, fpreken, Wij verbeelden ons, dat zulks thans niet ontijdig is, daar men zeker nog meer DE BOSSCHRN heeft io kuude en (maak, dan wel in kleingevoeligheid van zich- zelven en grootmoedigheid jegens anderen. Dikwijls vroegen wij onszelven af: Wat was er toch în DE BOSCH ZOO ati- Fokkend, dat aller harten tot zich trok? Was het zijne ge- leerdheid? Neen. Was het zijne gelukkige Latijnfche Mufe? Ook dit niet zoo zeer. Was het zijn roem, zijn gezag in het algemeen, bij lieden van faat en letteren, en in het bijzon» - der als Curator der Leidfche Univerfiteit? Neen, dit nog veel minder. Wat dan? Wij antweorden met ruimte: Zijne blanke inborst, ftille deugd, liefde om allen te helpen, hete zij ‘die hem nabij of verre waren. Het was det oog, fchitterende van menschlievendheid, en fpiegel eener hemel Sche tevredenheid bij zichzelven. Het was dat treuren met den treurenden, dat verblijden met den blijden, dat wél sie met allen en voor allen. Het was die openhartigheid, die ftandvastigheid , zelfs bij fchijnbaere zwakheid uit al te groote goedwilligheid, dat kinderlijke en ongekunftelde, dat enthu- fiasme voor al wat goed, fchoon en toffelijk was, det zuiver blijven in eenen vuilen en befmetten tijd, die grootheid mee goedheid gepaard. Het was dat liefelijke geheel, uit edeler- digheid geboren, door letteren en deugd opgekweekt, en door godsvrucht ten einde toe volgehouden onder gijn en fmart, toen het miki Bene est hem nog op de lippen en ‚ het aliis bene fit nog in het harte wos. == Wij hopen op eene Nederduitfche lofrede of tevensgefchiedenis van dezen man,. waardig door meerderen régt gekend te worden, De brave en kundige Bosscra deed zeer wél, dat hij, ma het oicfpreken der gedachtenisrede door VAN LENNE? bij deze zoo gepaste gelegenheid der eerfte openbare- zitting van de derde klasfe van het Koninklijk Nederlandsch Infti tuut, het gedicht over de handhaving van den roem van KOSTER, als uitvinder der Drukkunst te Haarlem, uitt voorlas. VERWEY vond zich hierdoor ter vertaling van nog andere in denzelfden geest gefchrevene werken van denzelfden man op- gewekt, en terwijl hij eene verbeterde en vermeerderde uit- ' gave van een vroeger en uitvoeriger gefchrift over het karaka ter en de beftemming der Vrouw wilde afwachten, geeft hij âit tegenwoordig gefchrift, door den beroemden £warD in zijn Huwelijksleven naar waarde aangeprezen, «en waarvan de innerlijke waarde een voldoende waarborg is, dat het ‘ook on- der ons druk gelezen worden en nut flichten zal, De eer fte Afdeeling levert 13 fchetfen uit de Bijbelfche gefchiedenis, Maria, de moeder van JEZUS, geeft aanleiding tot de tekening der Mieftalige en gelukkige vrouw, en van het vrome “welijk berusten, het moederlijk gevoel, de moederlijke finari , En de moederlijke berisping; SALOME tot eene fchets der Vrouwelijke ijdelheid; de Cananefche vrouw tot die van vroge Velike zedigheid; MARIA, de zuster van LAZARUS, tot foortgelijke van vrouwelijke vereering, en zij en hare zuster tot eene befchouwing van bekrompene en veredelde huisfelijke , beid; terwijl de boetvaardige zondares uit de: Evangeliën de diepe aandoeningen des harten bij de vrouw teekenen doet, Alles waar en voortreffelijk , uitlokkend , leerzaam, vol wel- Verdienden lof aan de fchoone fekfe , en, waar en zoo als het hoort, teregtwijzing en berisping, maar op die wijze en in dien toon, gelijk men eene befchaafde vrouw, met hoop op goed gevolg, berispen mag. Echter het Bijbelsch voorbeeld > Daer het ops voorkomt, hier en daar een weinig gedron- .- o | gen: a58 | P. EHRENBERG | gen; maar kon dit ook wel anders, bij zoo korte karakter trekken en berigten, als de gefchiedenis flechts sanftipt? Dè tweede Afdeeling geeft 7 vrij ontworpene teekeningen: vrog- welijke neiging om zich mede te deelen, — vrouwelijke vriend, Jchap, — vrouwelijke vreugde, — de vrouw in het ongeluk, ~- gemeene en edele trotschheid der vrouw, — vrouwelijke ligezinnigheid s en de vrouw in de wereld, Tot eene kleins proeve nemen wij uit de zesde teekening over, hetgeen de Schrijver, daar hij van de nafaurlijke ligtzinnigheid preekt, {die hij in de woeste, de viagtige, de vrolijke, de onbezorgde, de verffrooide, de goedhartige en de kinderlijke onderfcheidt) | van de srokijke ligtzinnigheid zegt: „En LouizeE's gemoed is het-fteeds. Zich eerst. lang te bedenken, eer men iets doet, de dia muwkeurig naar regels af te meten, en te bedenken, wat ér we uit zou kunnen voortkomen, dat noemt zij grillen en kuren te hebben, Oude wijze lieden fehudden wel eens het hoofd over hetgene, dat zij doet, en krijten het voor kit- dacheig uits maar gulle menfchen zien het gaarne, en hotte den daarom veel van hasr, en zij bekommert zich weinig, emee, ouderwetfche vrouwtjes zeggen, Zij hoúdt niet van ə miet omdat zi} deszelfs beoordeeling en berisping fchuwt, maar omdat zl) geewe donkere gezigten dulden kan. Op hiar gelaat fchictert altijd de glans der vreugde, en waar gi) komt, brengt zij dezelve met zich; dear openen zich al- le barten,. en salie oogen ftaan helder, Men moet mee vrh haar eifchen, dat zij zich de menfchelijke ellende fterk zal aantrekken; intusfchen helpt zij, waar zij kan. Nog ís al- {es niet ontwaakt, wat in haar gemoed ligt; nog zijn haar de ondervihdingen onbekend, welke het menfchclijke hart diep kunnen kwetfen. Mogt ook’ dán, wanneer alles eens in het wolle leven ftat, de vreugde en vrolijkheid niet van haer wijken! Zij zal ‘haar binnenfte ligt voor de liefde openen, Vindst zij daarin eenen hemel meent te zien; hjerom zal zij ligt door dezelve bedrogen en van haren vrede beroofd wen den,” „ Welke zijn echter de middelen, waardoor men maken ken, dat de vrouwelĳjke ligtzinnigheid onfchuldig blijve, en dat zij de gevaren, die haar bedreigen, ontwijke? Alleen door san te kweekten, hetgene de natuur zelve daartegen be- ftemd en aangeboden heeft, door deugd > godsdienst en Bef- de,” enz. De man en de jongeling togen door alle deze fchetfen leeren het vrouwelijk goede opmerken, waarderen, uitlokken en leiden: de vrouw en het meisje zullen door dezelve op» Rerkzeambeid op en echte waèrdering van haarzelve opdoen, ea zich krachtig oelen opgewekt tot verbetering en veredè- Usg, Beiden zijn den Schrijver en Vertaler dank fchuldig. a60 . RERMAN VAN LÖBENECK, Herman van Löbeneck, of Levensbekentenisfen van eenen Mas | Uit het Hoogduitsch. II Deelen, Te Leyden, bij Ey Herdingh en Zoon. 1817. dn gr. 8yo. Te zamen 717 Bh f 7 1e-:. Een Roman van het witerfte belang, Zou wel ten aanzied van het theme, °t geen hij bewerkt, als ten opzigte van de karakters, waarvan hij eene zeer merkwaardige galerij opte: wert, en eindelijk befchouwd als fchets der menfchelijke hartse togten en afdwalingen des gevoels, en hoe de eene misllaad de andere voortbrengt: De hoofdperfoaen in denzelven zijn HERMAN, zoon van den Vrijheer BANS WOLF VANL RENECK , tot omtrent zijn aehttiende jaar in landelijken a trots, maar ook in en tot bragfheid opgevoed, Antoni zijne, zijnen ijken oom op deszelfs fterfbed aangehuwder jeugdige tante, wonende in de Refsdentie, Rrancoukp een Hoveling, Franschman naar aijnew nam, maar ook auf zijne beginfels,- inzonderheid: omtrent vrouwelijke deugd, CLEMENTINE VAN MEERFELD, eone Freule, voormuiè door den Vorst ten val gebragt, en’thans opgewonden tot eene zeldzame. hoogheid en vastheid van karakter „en verfnss ding van allen hartstogte JoHANNA, de dochter ‘van wie BER, den Ambtman van den ouden VAN LÖBENECK SIDDLETON, een Lord , die ten ftelfel heeft: bet Goddé- Jijke in den mensch is onder alle meníchen verdeeld; het ge- heel der menschheid is een ideaal , hetwelk wij (lechts in hav re gezamenlijkheid -kunnen verwezemlijkt vinden: een edel ‘man. Eindelijk oRATIO, een Italigansch Schilder, die, door ‘eene beminde , fchoone vrouw meenende bedrogen te zijn, al het ‚ fchoone flechts als -denkbeeldig, als fchepfel der kunst be | fchouwt, maar bet wezenlijk beftaan daarvan velftrekt os kent, Benevens deze hoofdperfonen komen nog een aantal nevenperfonen ten tooneele, maar volftrekt geen, zonder eca beduidend karakter. 