Reintje de Vos
Alfus makede fik Brûn up de färd Stolt fan mode to bärge wärd. Brûn makede do finen gang.. Dorg ene wôftenye gröt un lang, Do kwam he, där twe barge lagen, Där plag jo Reinke, fyn öm, to jagen, Un hadde den fôrdag dâr gewäst. So kwam he för Malepartus toläft; Wente Reinke hadde mannig fhön’ hûs, Men dat kaftêl to Malepartus Was de bäfte fan fineme borgen.. Dir lag he, alfe he was in forgen.- Do Brün för dat flot was gekomen , Un de pörten gefloten fornomen, Där Reinke Gt plag to gân, Do ging he för de pôrten ftân,. Un dagte, wat he wolde beginnen. He rép lude: Reinke, 6m! fint ji darbinnen ? Ik bin Brûn, des koninges bode ! Ile hävt gefworen by fineme gode, Kome ji nigt to hove to deme gedinge , Un ik ju nigt mid mi en bringe, Dat ji dat regt nemen un geven, So werd it ju koften juwe leven! Kome ji nigt, ji ftân buten gnade, Ju is gedrouwed mid galgen un rade, Darumme gät mid mi, dat rade ik int bäft. Reinke hörde wol desse wörde èrft un läft He lag dârbinnen un lürde, « 3 Un C 45 ) blijven moest, en nu ging BRUIN, ftout en trotsch van overmoed , op reis naar den berg. De eerfte dagvaarding door Bruin „de beer. Bruin trok door eene uitgeftrekte woestenij, en kwam over de twee bergen, waar REINAART gewoonlijk jaagde. Hij had het grootfte gedeelte van den dag hiermede doorgebragt, en kwam eindelijk voor Malepartus. REINAART bezat ve- le fchoone huizen, maar het kafteel van Male partus was het beste van zijne burgten. Aldaar hield hij zich op , wanneer hij bevreesd of in nood was. Bruin voor het flot gekomen, vond de poort gefloten , en ging voor den ingang ftaan. Hij bedacht wat hij doen zou, en riep met luide ftem : „ Oom Reınaart! züt gi te huis. Ik bert BRUIN, des konings bode. Hij beeft een zwaren eed gedaan, dat komt gij niet ten Hove, en is het, dat ik u niet mede breng, om u aan den regtsdwang te Onderwerpen, gij gevaar zult loopen van uw leven te verliezen. Komt gij niet, dan’ houd alle genade op, en gij wordt bedreigd met galg en rad. Ga derhalve met mij; ik rade u dit om best wille. Reıntje had al deze woorden gehoord; hij lag bij de deur en loerde. Hij dacht bij zich“ | zek C 46 ) Un är: wann mi dit äventürde , Ter & den bären berälde desse wörd, - Me ke [> bomodisen fprikt al förd! Evel: wil tk denken dat bäfte! Dirmil ging be deper in fine fälte; ene Malepertus was der winkel fol, Hvr ein gat, un jünderd ein hol, Halle mannige krümme änge un lang, Un hadde Ok mannigen feldfen Atgang, De he tödede un fafte tôflot , Alte he fornan, dat he des hädde nöd; Wan he dir jennigen rôv in brogte, | Edder wan he wufte, dat men öm fogte ' Umme fine falfhe misfedäd, Sa fund he där den nouweften räd. Mannig der in fimpelheid Ok där inltp,, Dat he darin forräd’liken grêp. Da Reinke fus des bären wörde Wol fornam, unde Ök hörde, He lovede nigt grundlik den wörden ftolt, Om was lede for &n agterhôld. Do he ‘dat enkede hadde fornomen, Dat Brün allene was gekomen, ‚— Deste min he do forfhrak. He ging ût to em un fprak: Brün! leve Om, wilkomen möte ji wäfen ! Ik hävve regt nu de vefper geläfen, Darumme konde ik nigt êr komen. Ik hope, it Thal mi fyn to fromen, Dat ji to mi gekomen fyt. Syt ‘wilkomen, 6m Brün, to aller tyd! Dime en wete ik- des jo nenen dank , De C 472 ) zelven. „ Hoe zal ik het aanleggen, om deze ftoute woorden aan den beer betaald te zetren. Ik moet hierop nadenken.” Nu ging hij terug en zijnen burg dieper in. Malkpartus ‘had vele flutpwegen, gaten en holen, lang, krom en naauw; verfcheidene def ingangen konde hij openen of fluiten, naar de nood zulks vorderde, en hij den roaf binnen bragt, of wanneer men hem zocht wegens zij ne misdrijven. "Nu vond hij hier de beste fchuil- plaats ; menig dier liep er in door onnoozelheid, en dit werd dan fpoedig gegrepen. s Toen REINAART alzoo de dagvaarding van BRUIN had gehoord, :betrouwde hij zich niet, dat het Enkel woorden waren; en vreesde, dat er iets achter zou fchuilen. Doch toen hij zag, dat de Beer alleen ftond, was hij minder ver- íchrikt. Hij ging naar hem toe, en fprak: „ Oom Bruin zijt welkom! Ik las den vesper en konde niet'eerder bij u komen. Ik hoop, dat uwe komst mij voordeelig zal zijn. Nogmaals, welkom, Oom Bruin !. gelijk ten allen tijde. Ik wijt het hem geen. dank, die u deze zware marsch deed ondernemen; wat zweet gij? alle uwe haren zijn nat; .en konde de Koning nu gee« nen anderen bode zenden, dan u, den edelften en voornaamften man van het Hof, den eerlten in gunst. Het In (4) De dat fhaffede, dat ji dessen gang Snolden ‘overgân, de där is fêr {wär, Ji fweten, dat ju nat is dat hâr, . Hadde unfe here de koning nu Nenen anderen boden to fenden, dan ju? : “Wente ji fint de eddelfte un grötfte fan love, De nu is in des koninges. hove: It, werd mi fyn funderlik to fromen, Dat ji fint hör to mi gekomen 3 Juwe frode räd werd mi helpen fere- By dem koninge, de de is unfe here, Al hädde ji dessen wäg nigt angenommen» Ik were dog morgen to hove komen. Dog dunket mi fere in mineme win, Ik [hal nu nigt wol konen gân: Ik hävve mi geten alfo fad. It was nye fpife, de ik at Dat ganfse Iyv dait mi wee därfan. Do fprak Brün: Reinke Óm, wat ete ji dan? Do fprak Reinke: Leve Ôm, wat hülpe ju dat, Dat ik ju fäde, wat ik at? It was ringe fpife, dât ik nu by leve; En arm man en is jo néh greve. Wiän wi it nigt konen bäteren mid unfen wiven, So mote wi äten ferfhe honnigfhiven. Sodane koft at ik dorg de nöd, ' Darfan is mi de bük fo grôt. Ik mot fe äten ane minen dank, Darfan bin ik wol halv krank. Wan ik dat jümmer bäteren kan, Wolde ik umme honnig node upftän.. Da fprak Brün alfo förd:. . Wan- C 49 ) Het is voor mij een groot. geluk, dat gĳ herwaards gekomen zijt. Uw wijze raad zal mij van dienst zijn bij den Koning, onzen Heer; en waart gij niet gekomen „ ik zoude mor- gen toch naar het Hof zijn gereisd. Thans kan ik niet ten eerfte met u gaan. Ik heb te veel ge- geten. Het was eene ongewone fpijze, en hier door heb ik pijn in mijn lijf.” BRUIN zeide „ Rein neef! wat hebt gij dan gegeten ?” REINTjE: „ Lieve oom, wat ligt er aan gelegen, wat ik at; het is eene fchrale kost, waarvan ik nu moet leven. Een arm man is geen graaf. Als wij het met ons gezin niet beter kunnen krijgen , dan moeten wij ons met verfchen honig behelpen. Ik eet die kost alleen uit nood , en daarvan. is thans mijn buik zoo gezwollen ; als ik iets beter kon bekomen, dan zou ik om den honig noode opftaan. ” Bruin zeide: „Well well wat heb ik gee D hoord , (5) "Wanne, wanne ! wat hävve ik nu gehörd! Holde ji honnig fo fere unwerd, Dat dog mannig mid flite begört ? Honnig is ene fo föte fpife ,' De ik fôr alle gerichte prife. Reinke, helpet mi, dârby juwen fromen. Reinke fprak: Brün 6m, ji hölden juwen fpot. Brün fprak: nen! fo helpe mi God! Sholde ik fpotten ? dat do ik node ! Do fprak wedder Reinke de rode: Is dat juwe érnft? dat latet mi weten, Möge ji dat honnig fo gerne äten ? En bür wonet hyr, de het Ruftefile, Dat is men ene halve mile; By öm is fo fele honniges „ forftät mi regt, Ji fegen’s ny mer mid al juwem flägt. Brunen dem ftak fer dat fmir, Na honnige ftund al fyn begër. He fprak: Latet mi komen darby, Ik denke des wedder , lövet des mi. Wan ik mi honniges fad mogte äten, So mofte men mi des fele tömäten!. Reinke fprak: Ga wi hen up de färd, Honniges fhal nigt werden gefpärd Al kan ik regt nu nigt wol gân : Regt truwe mot jümmer fhinen foran. De ik mid gunft to jv drage; Wente ik wet nên mang al minen mage , Dön ik alfus wolde menen , Wente ji mi fêr wol wedder könen denen Jegen mine fyende, un jegen öre klage In des koninges hoy tom heren-dage. > (s5ı) hoord! fchat gi den honig zoo gering, dien ce ander met zoo veel lust begeert? Honig is zulk een lekkere kost, dat ik ze boven alle gee regten zet. Reın, help er mij aan; ik zal u weder dienst doen.” Reınrje hernam. „Oom, gij fpot met mi.” „ Neen!” zeide Bruin: „ Ik zweer het u, — zoude ik fpotten ? dit doe ik zellen.” De Vos. „Is het ernst, dat gij gaar- ne honig lust? weet dan, dat hier in de nabijheid een boer woont, RuUSTEVEEL geheeten ; en dat bij dezen zoo veel honig is, als gij met uw ge. facht aoit bij elkander hebt gezien.” Bij Bruin jeukte reeds de maag; en hij vlam- de van lust naar honig. Hij zeide: „ breng mij daarbij, ík zal het gedachtig zijn; geloof mij, alsik mij aan honig mag verzadigen, dan moet men mij wel veel voorzetten.” REINTJE hernam: „ Laat ons gaan, het zal aan honig ‘niet ontbreken; en al kan ik thans niet goed over den weg komen, ik wil mijne getrouwheid doen blijken. Ik moet u bewijzen, hoe veel ik ‘van u houde; niemand is er onder mijne bloedver- wanten, met wien ik het zoo wel meen; en gij kunt mij ook van dienst zijn tegen mijne vijan- den, en tegen hunne klagten , aan het Hof en op den regtdag. Ik zal u nog heden geheel uwe bekomst geven van honig, en wel van de beste, zoo veel gij Ds kunt C 5a ) Ek make ju nog t'avend honniges fad , Darto fan deme bäften , märket dat, So fele alfe ji des jümmer mögen drägen. {Men Reinke mênde fan groten flägen.) Reinke lôp fêr un fwinde. Brün folgede öm na alfe ein blinde. Reinke dagte: wilt mi gelingen, Ik wil di todëgen upt honnigmarked bringen! Se kwemen tohand by Ruftefyls tùn , Do froude fik fer de bare Brûn. Men des he fik froude, dâr wârd nigt fan : So gait it nog mannigem nnfroden man, Do de avend was gekomen, Un Reinke dat hadde fornomen , Dat Ruftefyl, de förgefägde bür, To bedde was in finem fhür. Ruftefyl was fan groteme love En timmerman, un hadde in finem hove Liggende ene eike „ de he wolde kloven, Un hadde dâr ingeflagen boven Twe grote kile, de weren fer glad, Reinke de fos märkede dat. | Dat fülve holt was an ener fyde Upgekloved ener ellen wyde. He fprak : höret mi, Brün, 6m, Regt hyr in dessem fülven böm Is honniges mêr , wan ji lövet: Stäket darin wol depe juwe höved. Nemet nigt to fele, dat is myn râd, ‚Ju mogte dâr anders av komen kwâd In juweme live, fyt des berigt. - 2 Brün eee EL 53 ) kunt bergen.” — (Hij bedoelde a//e foorten van flagen.) Reıntye liep fnel voort, en Bruin volgde hem als een blinde. De vos dacht reeds bij zichzelven: „ gelukt het mij wel, dan zal ik u ter dege op de honigmarkt brengen.” Zoo kwamen zij op de werf van RusTevEkL. Bruin verheugde zich reeds ten hoogfte ; maar van hetgene, waarover hij zich zoo verblijde, gebeurde niets. — Zoo gaat het nog met menig onwijs mensch. De avond was gevallen, en Reinrye wist , dat RUSTEVEEL , de vermelde boer , te bed was gegaan. Deze was een timmerman, en hij had veel aan de hand ; op zijne werf lag een eiken ftam , dien hij klieven of fplijten wilde; hij had er wiggen in geflagen. ° REINTJE wist zulks, en zag dat de ftam aan de eene zijde , wel eene el wijd gefpleten was; hij zeide: „ BRUIN-oom! in dezen boom zit meer honig, dan gij gelooft; fteek uw hoofd er diep in; doch eet niet te veel! dit rade ik u, om dat gij ook ongefteld zoudt kunnen worden.” Bruin fprak: „ Reintje, zijt daarvoor niet bevreesd! Meent gij, dat ik niet wijs ben? de matigheid dient in alle zaken.’ € 54 ) Brûn fprak: Reinke, forget nigt! Mene ji, dat ik fy unfröd ? Mate is to allen dingen göd. Alfus let fik de bare bedoren , Un ftak dat höved in over de oren, Unde ók de forderften föte mede. Reinke do grote arbeid dede:. He brak üt de kile mid der haft, Där lag de bare gefangen faft Mid höved un föten in der eken, Öm halp wedder fhelden edder fmeken. He plag to wäfen köne un ftark, Man hyr hadde he fyn fulle wark. Sus bragte de neve finen 6m Mid lôsheid gefangen in den böm. He begunde to hulen un to bräfhen, Mit den ägterften föten to krâfhen , Un makede alfo groten lüd, Dat Ruftefyl mid der haft kwam ût. He dagte, wat dâr wäfen mogte? Ja, ein fharp byl he mid fik brogte Up äventür, efte des were nöd. Brûn lag dâr in angefte gröt; De klove, där he in lag, Ome knép5 He brak fik un tög, dat he pèp. Men dat was pyn umme nigt gedân, He formode fik nümmer fan dâr to gân. Dat menede ók Reinke, un fag Ruftefyle Fan fêrne komen mid deme bile. He rêp to Brunen : wo ftait it nu? Äter nigt to fele, dat rade ik ju, Des honniges! Sägget mi, is it ök gûd? C 55: De beer liet zich alzoo bedriegen; hij ftak her hoofd tot over de ooren , en ook de beide voor- pooten in de fpleet, en toen wist REINTjE er de wiggen te doen uitfpringen. De deelen van den ftam fprongen tot elkander, en zoo geraakte BRUIN met het hoofd en de pooten in den eik beklemd. Nu hielp noch fchelden noch fmeeken. Hij plagt {tout en fterk te zijn, maar hier fchoten hem de krachten te kort. Zoo bragt de neef den oom in lijden. Tcze begon te huilen en te brullen en met de achterfte voeten te fchoyfpen. Dit gerucht deed RustE- VEEL opftaan , die buiten komende , niet wist wat het zijn zoude; voorzigtigheidshalve, nam hij een fcherpen bijl mede, BRUIN lag daar in den grootften nood ; de fpleet werd al naauwer en naauwer; hij zat er erg in bekneld. . Hij trachte zich los te rukken; maar el- ke poging verwekte nuttelooze pijn; hij moest wanhopen om los te komen. Toen Remrje den timmerman zag aankomen, met den bijl, ging hij bij Bruım en vroeg: „ Hoe gaat her? Is. de honig goed? eet toch niet te veel; dit raad ik u. RusTEveEeL komt daar aan; hij zal u zeker bedenken, en u eenen dronk bij het etern toedienen.” En hierna keerde REınTjz terug naar zijn flot Malapersus. D 4 Zoe. | € 56) Ik f&, dat Ruftefile kumt herût : Feligte wil he ju bedenken, Un wil ju wat up de mâltyd fhenken ! Därmede ging Reinke wedder na hûs, Na fineme flote to Malepertus. ‚ Do kwam Ruftefile altohand, Den baren he fus gefangen fand. He lêp haftigen mid eneme lope, Där he de buren wufte tohope , Där fe hêlden gaftery. He fprak: komet haftigen by mi, In mineme hove is en bare Gefangen , dat fägge ik forware! Se folgeden öme alle, un lepen für; Islik nam mid fik fine wer, Wat he êrft krêg ût finem- warke, De eine ene forke, de ander ene harke, De drüdde en fp&t, de fêrde ene rake , De fyvde enen groten tunenftake. De kärkhêr unde de köfter bede De kwemen dâr ôk mid öreme geräde. De papen-meierfhe, de hêt fruw’ Jütte , De was de, de de bäfte grütte Konde bereiden un koken, ‚De kwam gelopen mid örem wokken, Dar fe des dages hadde by gefäten , Den armen Brune darmede to mäten.. Er Do Brûn hôrde dar rügte fo gröt, Där he lag gefangen up finen dôd, He tög mid pinen dat höved ût, Men därbinnen blêy beklöven de hûd By beden oren umme dat höved her. a . Ik m (37). Zoodra RUSTEVEEL zag, dat er een beer ge- vangen was, liep hij haastig naar de kroeg, waar hij wist, dat de boeren nog bijeen waren en on- der hun gelag zaten. „ Gaat — zeide hij — fpoedig met mij! op mijne werf is een beer gevangen!” Zij volgden hem dadelijk; elk nam tot geweer mede , wat hem het eerst voor de hand kwam, de ééne een vork , de tweede eene hark , de derde eene fpade „ de anderen dorschvlegels en ftokken. De Priester en de Koster kwamen insgelijks met hetgene hun het gereedst was; en ook vrouw Jurre , des Priesters huishoudfter, beroemd om hare kookkunst; deze nam het fpinrokken op, waarbij zij over dag gezeten had. Toen Bruin dit gerucht hoorde, en hij den dood moest verwachten, trok hij, met groote Pijn het hoofd uitde fpleet; maar de huid tot bo- ven de ooren bleef er in. Men gisfe hoc hij er uit zag! het bloed kwam aan alle ziiden uit; cn . D5. het nn en Ege | mn, 38) Ek mene, men fag nü lèliker dêr. Dat blöd öm over de oren ran; Al brogte he het höved ût, nogtan Bleven bede föte darin al faft, Dog rükkede he fe üt mid der haft, Al rafende , eft he were fan finnen, Men nogtan bleven de klouwen darbinnen , Darto dat fel fan beden föten. Dat honnig was nigt fan dem föten , Dâr öm Reinke, fyn öm, fan fäde.. Eene kwade reife Brün do dede ; Ja, it was öme ene forglike fârd: Dat blöd lêp fafte over finen bärd; De föte deden öm wee fo fer, He konde nigt gân , wer na edder für. Ruftefyl kwam un begunde to flan „ Se gingen öm altomalen an, Alle, de mid öm kwemen hör; Brunen to flän was al Er begür. De pape hadde enen lanken flav, Wo mannigen flag he öme mid gav. He konde nergen gAn efte krupen, Se kwemen up ên in eneme hupen, En qêl mid fpeten, en del mid bilen ; De fmed brogte bede hamer un filen. Erlike hadden fhuffelen, etlike fpaden ; Se flogen öm ane alle gnaden. Alle geven fe öm mannigen flag, : Dat he fik bedéde dâr he lag. Alle flogen fe, ja dâr en was nen fo klene: Slobbe, mid deme krummen bene , Un Ludolv mid der breden näfe — % tee € 59 het werd nog erger met de pooten. Hij rukte ook deze haastelijk „ al razende en alsof hij dol wa- re los; hij moest het vel en de klaauwen in den boom laten. Die honig, door Reintje beloofd , was niet van de zoetfte. BrurN had een flechten dag; het bloed liep hem om den baard ; en de vocten de- den hem zoo zcer, dat hij gaan noch ftaan konde, a Rusteverr kwam en begon den aanval. Elk die met hem was gekomen, volgde zijn voorbeeld ; elk was even begeerig, om Bruin te treffen. De Priester ftond met een langen ftok en gaf hem vele flagen. Bruin wist niet waar hij gaan of kruipen zoude. Vele andere perfonen fchoten nog bij hoopen toe; fommige met fchoppen, andere met bülen. De fmid kwam met den voorhamer. Zij floegen er allen op zonder genade, en Bruin kreeg het zoo erg, dat hij in de grootfte benaauwdheid ge- raakte, Groot en klein onder de dorpelingen deed zijn best; SLOBBE KROMBEEN en LupoLpn BREED- NEUS waren de wreedfte; de laatfte had een dorsch- vlegel in zijne. lompe handen; hij en zijn zwager KoERELRI„ bragten de felfte flagen toe. Anrb KwAK (% ) Allerwredeft weren öme defe. He flôg mid finer holten flingeren Gerold mid den krummen fingeren , Un fyn fwager Kukkelrei, Allermeift flogen desse twei. Abel Kwak , un därto fru’ Jütte , Un Tâlke Lorden Kwaks de flög mid der bütte. (3) Nigt desse allene, men alle de wive De ftunden al na Brunen live. Ile mofte nemen al, wat man öm brogte, Kukkelrei makede dat mêfte gerogte 5 Wente he was de eddelfte fan gebôrd , Frouw Willigetrûd för der kav-pört’ De was fine moder , dat wufte iderman, We aver fyn fader was, dâr wuft’ men nigt fan. Dog fäden de bûr’ under malkander , It were de ftoppelmayer, de fwarte Sander, En ftolt man — där he was allen. Brün mofte Ók fan mannigen ftên Den worp en‘fangen up fyn Iyv. Se worpen na öm bede mans un wyv. Int läfte Ruftefyls broder hör {prang. De hadde enen knüppel dikke un lang, Un gav öm int höved enen flag , Dat he wer hôrde edder fag. Fan deme flag entíprang he mid finem Iyv, Al rafende kwam he mang de wyv’ > Un fel mang fe alfo für, Dat der five kwemen int river, Dat darby was un ôk fer dep. Haftigen do de pape rêp, Un was fhêr halv forzaged : Set nn mntnntnmmsnnemndtedane ( 6 ) Kwax en yrouw Jurre deden niet minder han best en vooral. TALEEKE, LORDEN Kwars dochter , deze floeg met eenen bezemfteel. Behalve deze kwamen er nog vele andere wijven 5 zij wil- den allen Brum ‚te lijve, en deze moest aanne- men, wat men hem bragt. Het meeste gerucht werd gemaakt door Kor- KELRIJ, want hij was de aanzienlijkfte van ge- boorte. Vrouw Wirvicerrur bij de vuilpoort, ‘was zijne moeder; dit wist een ieder , maar nie- mand wist wie zijn vader was; de boeren noem- den onder elkander den ftoppelmaaijer (den baard- fcheerder) ZWARTE SANDER , — een ftont man, wanneer, hij alleen ftond. BRUIN werd ook nog met vele fteenen begroet , en op het laatst {prong RusreverL’s broeder toe, die aan den beer met een dikken knuppel zulk een flag op het hoofd gaf , dat dezen hooren en zien verging. — BruIn fprong op door den flag en hij vloog al razende onder de wijven, zoo dat er vijf in de diepe rivier vielen. De Priester zag dit met fchrik, en riep: „ Ziet. daar drijft. mijne maagd vrouw Jurre, op hare rokken ! helpt haar! helpt haar. Ik beloof twee tonk nen bier, en aflaten en abfolutien daarenboven,” Nu liet het volk Bryin voor dood liggen, en haastelijk liep elk om de wijven te belpen , die allen werden gered. Tere ( 5 ) Set, jinderd Nüt Jûtte , mine maged, Bede mid pelze un mid rokke — Set, hyr ligt dk nog Er wokke. Helpet êr altomalen nu: Twe tunnen bers de geve ik ju, Därto avlät un gnade grôt ! Sü’s leten fe Brunen liggen for dôd. Un lepen haftigen hen mang de wive, Un hülpen en ût deme water al five. Dewile fe hyrmid weren forworn , Krôp Brün int water fan groten torn, Un begunde fan grotem wê to brummen, He mênde nigt , dat he konde fwummen. Syn’ andagt was, un begunde to denken, Dat he fik fülven wolde fordränken , Up dat öm nigt mér flögen de bure. Do wedderför em nog dit äventure , He konde nog fwümmen, un fwam todëgen. Ja, do dit de buren alle fegen, Mid grotem gerogte un mid grämen Spröken fe: wanne, wi mögen uns wol fhämen } Se hadden darumme grote unduld, Un fpröken: dit is desser wive { huld 3 In untyd kwemen fe hyr to mate. Set, he fwommet wäg fine ftrate ! Se fegen den blok , un worden des enwär, Dat dâr nog infat bede hûd un hâr Fan föten, fan oren, dar was en lévs Se repen: kum wedder örlofe dev! Hyr fint dine oren un handfhön to pande ! Sus folgede öm to deme (haden de fhande3 Dog was he fro, dat he entging. + fle pmm Terwijl men hier mede bezig was, fprong Brui wan benaauwdheid in het water, en hij begon erg van pijn te brommen en te brullen. Hij be- zon zich, dat hij; niet zwemmen konde, en had het voornemen, om zich te verdrinken, ten einde niet meer door de boeren geflagen te wor- den. Het bleek echter door den nood , dat hij gocd zwemmen konde , en zoo zwom hij met fpoed weg. De boeren dit ziende, beklaagden zich hierover hoogelijk ,„ en verweten het aan elkander. „ Wij moeten er ons over fchamen ; ” — zeiden zij, en gaven aan de wijven de fchuld, als te ontijde daarbij gekomen. Zij zagen hem na. Zij bekce- ken verder den eiken ftam en vonden daar in het vel vane hoofd en pooten, met huid en haar. „ Kom, hiet eens weer, — riepen zij hem na — gij eerlooze dief? Wij houden uwe ooren en handfchoenen ten pand.’ En zoo volgde nog de Imaad op de fmart. Bruin verheugde zich, dat hij hun ontkomen konde ; maar hij vervloekte den boom, waar hij zijne ooren en klaauwen liet. Hij vloekte ook op REINAART , die hem verraden had. Dit was het Cu) He flokede deme bome, de öm fing, Dar he fan föten un oren wes lit; Ile flokede Reinken, de öm forrêd. Dit was dat gebäd , dat he do las, Dewile he in deme water was. De ftröm 1êp {nelle unde faft , Den drêv he nedder mid der haft, Un kwam in ener korten wile Fyina by kant ene mile. Ile kröp to lande by dat fülvfte river; : Niwerlde fag jemand bedröveder der. Ile mênde finen geift dâr up to geven, Un tröfte do nigt länger to leven.. He fprak: o Reinke, du falfhe kreatûr } Ok dagte he up de kwaden bûr, Dat fe öm füs hadden flagen tor ftupen, Un dat Reinke öm hêt fo dep inkrupen. Do Reinke fos för wolbedagt _ Sinen 6m alfus hadde gebragt Upt honnig-marked mid kwader lifte , Ile Ièp , dâr he welke höner wüfte, Der nem he ên, un lêp ók fer Al nedderwärd by deme fülven riv£r. He dede fine mältyd mit demfülven hön, Un ging förd, dâr he hadde to dôn , Na deme river, un drank Ök to, le fprak jo faken: nu bin ik fro, Dat ik den baren hävve alfus Gebragt to des Ruftefyls hûs ! Ik wêt, dat desse Ruftefile Ilävt Ok fele der (harpen bile, Brûn was ein der fyende myn, Nu (6 ) het gebed, het welk hij deed, toen hĳ op her water was.. De ftroom liep fnel, en zoo werd hij in een korten tijd wel eene mijl wegs afgevoerd; hij kroop eerlangaan wal , en nooit zag men ter wereld een fchepfel in een meer bedroevenden toeftand. Hij meende aldaar te zullen fterven, en troostte zich, dat zijn einde nabij was. „ O REINAART'! wat zit gij een valsch wezen!” riep hij en dacht aan de boeren, die hem zoo geflagen hadden ep aan den boom, in welken te dui- ken ReinrjE hem geraden had. _ Toen REINAART zijnen oom alzoo met listen op de honigmarkt gebragt had, was hij naar eene plaats geloopen, waar hij wist, dat hoenders waren. Hij nam er een en liep vervolgens naar de rivier benedenwaarts. Hij deed aldaar den maal- tijd met dit hoentje en nam er eenen dronk toe. Hij fprak bij zich zelven. „ Nu ben ik toch blijde, dat ik Bruin zoo bij RustevreL be- zorgd heb; ik wil wel wedden, dat deze wel fcherpe bijlen zal bezitten. Bruin was een mij- ner vijanden en nu heb ik hem dat ingewreven. Ik noemde hem wel oom, maar nu zit hij dood in den eik, Ik moet mij ook voor het toekomende verheugen. Hij zal nu niet meer over mij klagen.” E Ter- (6) Ku hivve ik Sm dat gedreven ir. Ik hêld öm, dat is wär, for minen ôms Men nu ligt he död in deme bôm. Des bin ik fro in alle minen dagen , He werd jo nigt mer over mi klagen. . Dewile he fus ging, de lofe wigt, Kwam he, dâr Brün lag, fan ungefhigt. Do he öm fag liggen alfo , Ward he wedder unfro Darumme, dat Brûn nog levendig was, Un fprak: o Ruftefyl, du flimme dwâs, Du arme flumpe, grove wigt! Magftu folke fpife nigt Güd fan fmake unde 6k wol fät, De mannig gûd man dog gêrne ät, Un was di fo wol gekomen tor hand ? Dog dunket mi, he hävt di gelaten En pand ! Sus fprak Reinke, do he fag, Dat Brün fus drövig un blodig lag. He ward des fro utermaten fer, Un fprak: Brün, 6m, wo kweme ji hyr hör? Hävve ji by Ruftefyle wes forgeten ? Ik wilt öm gêrne laten weten, Dat ji hyr fyt, unforholen. Ik gisfe, ji hävven öm fyn honnig geftolen ; ; Fdder is öm dat ôk betaled ? We hävt ju fus rôd formaled ? Dit is ju ene lêdlike fake! Was dat honnig Ôk fan gudeme finake ? Ik wêt des nog mêr tom fülven kope ; Leve Om, fägget it mi, Er ik lope. In wat orden hävve ji ju geloved, Dat mo eee _. C 6r 3 Terwijl de fchalk zoó voortpraatte , kwam hij ter plaatfe waar Bruin in onmagt lag. Toen hij dezen zag, werd hij treurig , en voors al toen hij bemerkte, dat de Beer nog leefde, Hij zeide: „ o RusreverL! o domme gek ! lusttet gij deze fpijze niet, goed van {maak en vet, en welke u zoo wel was ter hand geko- men; aan menig goed man zou ze welkom zijn geweest: maar ... naar ik zie, heeft hij nog al iets in de loop gelaten.” : Toen hij zag, dat BRUIN Zoo Zwak en bloes dend lag, verheugde hij zich op nieuw en zeide: „ BruiN-oom! hoe komt gij hier? Hebt gij ook jets bij RUSTEVEEL vergeten? ik wil het hem gaarn laten weten, dat gij hier zijt. Of hebt gü hem niet voldaan? Maar wie heeft u zoo rood geverfd? dit flaat u niet wel. Heeft de honig u goed gefmaakt ? ik weet er nog meer voor den- zelfden prijs. Lieve oom! zeg het mij, voor ik weg ga. In welke orde hebt gij uwe gelofte _ gedaan, daar gij een roode bonnet op uw hoofd hebt, of zijt gij Abt geworden? Die u de kruin heeft gefchoren, heeft n ook in de ooren ge- raakt. Ik zie, gij hebt den hoofdtop verloren, | E « ook C 68 ) Dat ji drägen op juweme hoved En rôd bareit? efte fin ji abbed? He hävt ju feker na den oren gefnabbed, De ju de platten hävt gef horen. Ji hävven feker juwen top forloren , Därto dat fel fan juwen wangen ; O’k hävve ji juwe handfhen laten hangen! Do Brün al desse fpeien wörde To fineme fhaden fan Reinken hôrde „ Nigt konde he fan pinen fpräken , O’k konde he dat do nigt en wräken. Up dat he der wörde nigt hôrde mer „ Kröp he wedder in de river He drêv al mid deme ftrome nedder , Sus kwam he tor andern fiden wedder, Un lag dâr krank un fer unfro, Un fprak do to fik fülven alfo : Al floge men mi dôd — ik kan nigt gân , Dog mot ik de reife beftân Al hen na des koninges hov: Wo dog ik bin gefhênded grov Fan Reinken, dem fer kwaden ketyv! Wente ik nouwe behölden hävve dat Iyv, Dat fülve is öm dârto nog led, Desseme kwaden deve „ de mi forred! He rukkede, he krôp mid. groter plage „ Un kwam to hove in dem fêrden dage. ‚Do de Koning dat fornam , Dat Brûn fus to hove kwam: Is dit nigt Brün? fprak he do, Here God gnade, wo kumt he fo! Brân förd to deme koninge fprak : "Ile. “ Le (69) ook het vel van uwe wangen; en hebt gij er ook uwe handfchoenen laten liggen ? Brum hoorde wel alle deze fmaadredenen van Reintje; maar hij konde van pijn niet fpreken , ‘en zich even min wraak verfchaffen. Om van die fmaadredenen bevrijd te zijn, wierp hij zich in de rivier. Hij dreef met den ftroom af en kwam aan den anderen oever te land. Hij lag al- daar nog eenigen tijd krank en droevig, en zeide. „ Al floeg men mij dood, ik kan niet gaan , maar ik moet de reis ondernemen. De Koning moet weten hoe ik door ReinrTje , dien kwaden boef, gefchonden ben , zoo dat ik naauwelijks mijn le- ven heb behouden, en hoe dit laatfte nog leed is, aan den fchalk, die mij verraden heeft.” Hij rolde en wentelde zich voorwaarts, en kroop alzoo met groote pijn en moeite naar het Hof en kwam aldaar op den vierden dag. De Koning zag hem aankomen en vroeg: „Is dat Bruin? Goede Hemel! hoe komt hij in zulk eenen toeftand? BruiN antwoordde: „ Heer Koning! ik klaag u dit ongeval aan. Ik ben gevaren, zoo als gij ziet. ReinaaRT heeft mij fchandelijk verraden.” " .E 3 De ( zo Here „ik klage ju dit ungemak , Ik bin gefaren, fo ji hyr ft, Wente Reinke mi fhändliken forred! De koning {prak mid fnclleme rade: Dit horet mi to wräken ane gnade ! Dorfte Reinke fhänden al folk enen heren, Alfe Brûn is? ja by minen eren , Dârto fwäre ik by miner krone, Dat Reinken dit {hal werden to lone Al, dat Brûn to regte begërt ! So mote ik nümmer dragen fwêrd, Wo ik dit fus nigt en halde! Do geböd he bede jung und Olde, De in den räd des koninges hôrden „ Sik to befpräken mid korten wörden , Wo men mogte wräken desse overdäd. Do drög overên de fülvefte räd, Efte dit de koning fus hävven wolde, Dat men öm anderwärv dagen [holde, Un dat Reinke kweme där, Un fines regtes neme wär Fan aller töfprake unde klage, Un dat Hinze desse bodefhop drage : To Reinken, wente he was frôd. Desse räd dugte deme koninge göd! Alfe de koning mid finen genoten Dessen râd fo hadde befloten , Dat Hinze de reife fholde wagen, Un to Reineken de bodefhop dragen; IIe (71) De Koning fprak. „ Dit moet zonder genady geftraft worden. , Durft Rerinrje een Heer van zulk een aanzien als BRUIN is, zoo fchenden? Ja! bij mijne eer ! — ik zweer het bij mijne kroon , ReiNaaRrT zal zijn - loon ontvangen, zoo als Bruin het in regten zal eifchen. Ik zou het zwaard der geregtigheid niet mogen voeren ‚. indien ik dit niet onthield ! ” Vervolgens riep hij alle oude en jonge leden van den Raad bijcen, Hij beval hun, om het met weinige woorden uit te maken, op welke wijze deze euveldaad het beste zou kunnen gefkealt worden. Die Raad gaf aan den Koning in bedenking, dat men REINAART op nieuw dagvaarden moest, om voor regt te komen en zich te verdedigen tegen de befchuldigingen en klagten , en dat Ilınza (de kater), uit hoofde van zijne (limheid, nu de bode zoude zijn. Deze voordragt werd door den Koning goede gekeurd. Tweede dagvaarding door Hinzr, de kater. Na dat de Koning in zijnen Raad het beflnit genomen had, dat Hınze de reis zou ondernes men, om Reintje te dagvaarden, zeide hij aan denzelven : „ Onthoud het wel, wat de Heeren hebe E 4 =) He fprak to Hinzen: märket dit regt, Wat desse heren hävven gefägd. Gât und fägget Reinken alfo: Desse heren beden öm to, Shal men öm dagen driddewärv , Dat fhal öm fyn en ewig fordärv , Öm unde ök alle fineme flägte. Wil he, he mag dit märken regte: Al dait he anderen deren kwâd, Jo dog horet he gerne juwen râd. Hinze fprak: it fy fhade efte frome, Wat fhal ik dôn, alfe ik dâr kome? Umme minen willen men dôt efte lât — Sendet enen andern, dat is myn râd: Wente ik bin fan perfonen klein. Brûn, de dog gröt is unde angefein , Do konde Reinken nigt forwinnen; An welker wys fhal ik des beginnen ? De koning fprak: dâr ligt nigt an: Men findet mannigen klenen man, Darin is wysheid unde lift, De mannigen groten frömde ift. Al fint ji fan perfone nigt grôt , Ji fint dog wolgelered, wys un frôd, Hinze fprak: juwe wille de fhel Is it, dat ik ein teken fl, Is dat to der regteren hand, So werd mine reife wol bewand. Do he enen wäg fan dannen kwäm , Un tohand Sunte Märtens fogel fornam, He. rêp : gûd heil, eddele fogel ! Kere hyrhêr dinen flogel , . Un 73 hebben gezegd. Verklaar aan REINAART,. dat de Heeren hem nu ontbieden, en dat wanneer men hem voor de derde maal zal moeten dag- gaarden, het dan ten verderve van hem en van zijn geflacht zal uitloopen. Hij moet dit vooral wel befeffen , en al bedreef hij jegens de andere dieren veel kwaads, hij hoorde wel eens gaarne paar uwen raad.” Hınze antwoordde: „ Hoe het ook moge uit- vallen, goed of flecht, — ik wil wel gaan , maar als ik bij hem kom, hij zal om mijnent wil niets doen of laten; ik raad u, zend liever een ander; ik ben zoo klein: BRuiN is zoo groot, en hij - konde bij Reımtje niets uitregten, hoe zal ik het aanvangen?” De Koning hernam: „ Dit beteekent niets; men ziet dikwijls, dat in een klein ligchaam meer wijsheid en overleg fteekt dan in een groot; en al zijt ij niet groot van geftalte , gij zijt kloek en wijs.” Hınze zeide: „ „ Ik zal u gehoorzamen; be- merk ik een goed voortecken aan de regterhand, dan zal het wel afloopen.” ” Hij ging dadelijk op reis, en een eind wegs gevorderd, zag hij eene gans. Hij riep: „ Ter goeder gelukke! Edele vogel, kom toch aan mijne regterziide. De vogel bleef bij een boom E 5 aan C A Un fläg to miner regten fide. De fogel flôg, un gav fine lide Up enen böm, dün he där fand, Un flôg Hinzen to der logteren hand, Hyr word he fer bedroved fan; He mênde fyn gelukke lege daran, Dog dede he, alfe mannig döt, Un makede fik fülven bätern möd, _ Un reifede hen to Malepertus , Un fand Reinken för fineme hûs. Sus fprak he to öm mid fryeme môd God, de de is rike unde göd, De mote ju guden avend geven ! De koning drouwet ju an jue leven, Kome ji nigt to hove mid mi! O’k hêt he mi fäggen hyrby: En kome ji nigt nu to regte, He wil it wräken in alle juem flägte. Reinke fprak : fyt mi wilkomen! : ° God geve ju gelükke unde fromen , Hinze, neve, des günn’ ik ju wol. (Reinke, de de is der bôsheid ful , Mênde dit nigt ût härtens grund, Men he dagte enen nyen fund, Wo he Hinzen ök mogte fhänden, Unde öm fo wedder to hove fenden.) _Reinke hêt den kater finen neven ; He fprak : neve, wat {hal ik ju geven To ätende, dat ji hyr fortêrt ? Därfan wil ik fyn jue werd Düsfen avend, êr wi uns fheden. So ga wi dänne under uns beden (75) aan de linkerhand, Hinze. werd bedroefd Grt meende , dat zijn geluk hier van af hing, doch hij deed gelijk velen; hij. bemoedigde zichzelven en reisde alzoo naar Malepertus; hij vond Reintje voor zijn verblijf, en {prak tot hem in wrijmoe- digheid : „Een goeden avond zij u toegebeden. De Koning bedreigt u met den dood, indien gij niet met mij ten hove komt. Hij heeft mij bevolen aan u te zeggen, dat indien gij nu niet voor regt verfchijnt, dit gewroken zal worden aan -uw ge- heel geflacht.” REINTjJE fprak : „ Zijt welkom , neef Hinze, en alles goeds wordt uinsgelijks toegewenscht;” De looze fchalk meende er nicts vans hij loerde reeds op een middel om Hınze te fchenden, en alzoo naar het hof terug te zenden. Hij zeide vervolgens: „ Neef wat zal ik u aan- bieden om te eten. Gij zijt van avond onze gast; dan kunnen wij morgen met den dag op reis gaan, Ik heb onder mijne bloedverwanten niemand, op wien ik mij meer kan verlaten, dan opu. De gul. zige Bruım kwam hier toornig aan, en gaf mij eenen valfchen raad. Hij was mij veel te fterk , zoodat’ ik voor geen duizend mark (zilvers) mer hem op reis was gegaan; maar met u,. Neef wil (7) To hove morgen mid deme dage: Wente ik hävve mank alle minen mage , Hinze, nemand, dâr ik mi nu Bät tôforlate , dan to ju. De fratfige Brûn kwam hyr für kwâd, Un tögede mi fo falfhen râd. He dügte mi fik fer to ftark „ Dat ik nigt umme dufend mark Den wäg mid öme hädde beftin. Men, neve , mid ju wil ik wol gân Morgen in dem dägef hyn. Desse râd dünket mi de bäfte fyn. Hinze antwôrde up de wörd:. Nên, ga wi nu regte förd To hove-wärd under ons -beden, De min fhinet ligte an der heden, De wäg is gûd, de lugt is klär. Reinke fprak : by nagt to walken bringet fâr. Sodane mogte uns by dage möten, He fholde uns fer frundlik gröten, Mer kweme he by nagte in unfe gemöt, He dede uns kwade un nummer god. Hinze fprak: Reinke, neve, latet mi weten, Blive ik hyr, wat fhal ik äten? Darup antwôrde Reinke alfo: Spife gait hyr gans ringe to. Ik wil ju geven, nu ji hyr ‚bliven, Gude ferfhe honnig-fhiven Söte unde gud, des fyt berigt. Der at ik al myn dago nigt, Sprak Hinze, hävve ji nigt anders im hûs ? Gevet mi dog ene fätte müs; . Dar- (7) wil ik gaarne reizen, ‘en wel morgen bij den dageraad. Dit komt mij het beste voor.” Hinze antwoorde : „ Het is beter dat wij da- delijk afreizen, om ten hove te komen; het is lichte maan, de weg is goed en de lucht klaar.” Reın hernam: „ Het is gevaarlijk , bij nacht te reizen; zij, die ons bij dag vriendelijk groeten, doen ons foms bij eene nachtelijke ontmoeting kwaad.” Hrnze vroeg: „ Remtpe neef! als ik hier blijf, wat zullen wij dan eten?” De tafel, zeide RerNAarT valt bij ons fchraal ; als gij hier blijft, zal ik u verfchen honig voor- zetten , zoet en goed, zijt des verzekerd.” „ Dien at ik nooit;’’ zeide Hınze. „ Indien gij niets anders in huis hebt, geef mij dan liever een vetten muis; daar ben ik beter mede gediend. Den honig wil ik gaarn voor een ander Iparen.” Reın- C 25 ) | Därmede bin ik bäft forwârd, - Men honnig werd wol for mi gefpârd; Reinke fprak : latet mi weten , Moge ji fo gêrne müfe äten ? Is dat jue Crnft? dat fägget mi. iIyr wonet {n pape nägeft by, Där flait ene fhüne by fineme hufe, Där fint inne fo fele mufe,, Men forede fe nigt up eineme wagen. Wo faken hore ik den papen klagen, Se dön öm fhaden dag un nagt. Hinze fprak gans unbedagt; Wille ji dön den willen myn, Bringet mi, där de müfe fyn. Wente boven alle wildbräd , Prife ik müfe; de fmäkken bät. Reinke fprak: by der truwen myn s Ik bringe ju, dâr fo fele müfe fyn. Nu ik dat hore, nu märke ik wis, Dat dit falt juwe erenft is. Ga wi hen, latet uns nigt töven! Hinze folgede na up regten löven. Se kwemen to des papen fhüne tohand , Do was al umme fan lemen de wand. Ile pape hadde de nagt dâr beforen Enen fan finen hanen forloren , Wente Reineke ên gat hadde broken Dorg de wand. Dit hadde gärne wroken Des papen fonc, de hêt Martinet , Un hadde för dat hol gefät Enen ftrik, darmede he m@nde faft Sinen hanen to wräken mid der haft. Rein- C 73 D Rrmrje. „Is het u ernst, dat gj het liefst - muizen eet, zeg het. Hier woont een priester 5 daar is een fchuur bij zijn huis, en in dezelve zijn zoo vele muizen, dat men ze met geen wagen zou kunnen vervoeren. Hoe dikwijls hoorde ik den Priester klagen, dat zij hem bij nacht en dag fchade doen? Hmze vielonbedacht uit. „ Wilt gij mij dienst doen, breng mij dan, waar die muizen zijn. Mui- zen fchat ik als het lekkerst boven alle wild- braad.” Rein beloofde hem op zijn woord. „ Ik zal u bij die muizen brengen, nu ik hoor en bemerk, dat het u ernst is; kom, gaan wij heen; laat ons niet toeven. Hinze volgde hem op die belofte. Zij kwa- men bij de fchuur van den Priester, welke een leemen wand had. DePriester had in den vorigen nacht eene van zij ne hanen verloren. ReınTjE had een gat in den „wand gemaakt en had dien haan daar door gehaald. 