Voorlezingen over handelsen zeeregt
Hier bij valt op te njerken, dat het geen thans simpele of bijzondere avarijen heet, bij wkytsen en bij VAN DER scHELLiNG in de avarij-leer niet wordt {a) Volgens het Preuuueke Ltnidrecht, over de lading, naar lastgetalen. ART. 696-698. BEORIP EN SOOBTEN VAN AVASU. 265 opgenomen, maar met stilzwijgen voorbijgegaan. De reden hier van ligt in het spraakgebruik. In Frank- rijk noemde men alle zeeschade avarij , , zie savabt. Diet, de comm, op dit woord. Dat is ook in later tijd bij ons gangbaar geworden: verba valent sicui nummi, De Engelschen daarentegen verstaan onder hunne average zeeschade die omgeslagen wordt,(a) MARSHALL, bl. 540, en zoo scbijnen de onzen eer- tijds ook gedaan te hebben, zelfs nog van der SCHELLING, in zijne diatribe C. 7. ^ 4. Uit het zoo even gezegde blijkt verder, dat wij ♦ de gemeene of kleine avarijen van vroegeren tijd in den grond nog hebben ; v^ij merken het maar niet , omdat ze niet omgeslagen worden , en met het kap- laken zamengeworpen een slenterformulier geworden zijn, waar voor evenwel te betalen valt Art. 699. Gemeene avarijen zijn. V. Hetgeen aan den vijand of aan zeeroo vers voor bevrijding of afkoop van schip en lading gegeven is. In geval van ' twijfel, wordt het steeds daarvoor ge- houden, dat de afkoop in het belang van schip en lading heeft piaats gehad ; 2"". Hetgeen tot gemeen behoud^ of ten {a) Opmerkelijk is dat in de oade Engelscfae regtsboeken average ook spandiensten beteekent. 266 ART. 699. GEMEENB AVAHIJ. gemeenen nutte van schip en lading, heeft moeten worden geworpen. 3^ Kabels y masten , zeilen en andere ge- reedsehappen , die men, ten zelfden einde , heeft gekapt of gebroken ; 4°. Ankers, touwen en andere voorwerpen, die men almede, ten zelfden einde, is genoodzaakt geweest te laten slippen; 5^ De sehade aan de in bet schip geble- ven goederen door het over boord wer- pen veroorzaakt; 6^ De sehade, die aan het ligchaam van het scbip opzettelijk is toegebragt om het werpen en ligten of bergen der goederen gemakkelijk te maken, ofom de waterloozing te bevorderen, en de sehade die alsdan door dat water aan de lading is toegebragt. 7^. De oppassing , genezing , het onderhoud en de schadeloosstelling van alle zich aan boord bevindende personen, die bij het verdedigen van hel schip gewond of verminkt zijn geraakt. 8^ De schadeloosstelling of het rantsoen van hen die, in dienst van het schip ART. 699. OBMEBNB AVABU. 267 of de ladiDg naar zeeof naar land zijnde a%ezoDden y genomen , gevaDgea gehou- den of slaaf gemaakt zijn; 9°. De gagien en het onderhoud van bet scheepsvolk gedurende den tijd^ dat het schip is verpligt geweest zich in eene noodhaven op te houden ; 10^ De loodsgeiden en verdere havenkosten die bij het in- en uitzeilen naar en van eene noodhaven moeten betaald wor- den; 1 F. De huren der pakhuizen en bergpiaat- sen waarin de goederen die in het schip gedurende de reparatie in eene nood- haven niet kunnen blijven^ moeten op- gesiagen worden; 12^ De reeiame-kosten , indien schip en lading zijn aangehouden of opgebragt en beiden door den schipper worden gereclameerd ; 1 3^ De gagien en het onderhoud van het scheepsvolk^ gedurende de voorz. re- clame^ indien schip en lading worden vrijgegeven ; 14^ De kosten van ontlading^ de ligterloo 268 ART. 699. GEHEENB AYARU. neo , mitsgaders de kosten om het schip in eene haveD of rivier in te brengen , wanneer betzelve door storm ^ vervol- ging van vijanden of zeeroovers ^ ofuit eenige andere oorzaak^ tot behoud van schip en lading daartoe genoodzaakt wordt; benevens bet verlies of de sebade aan goederen overgekomen door der- zeiver lossing en inlading^ uit nood^ in ligters of booten, en derzelver we- derinlading in bet scbip; 15^ De sebade aan bet sebip of aan de la- ding of aan beiden veroorzaakt^ wan- neer bet sebip om bet gevaar der neming of van bet vergaan te voor- komen^ opzettelijk is op strand gezet^ geiijk mede indien zulks in eenig ander dringend gevaar tot beboud van sebip en lading beeft plaats gebad; IG"". De kosten en de bulploonen om bet gestrande sebip in bet vuorgaand gevai weder viot te maken , en aiie belooning voor buitengewone diensten , ten einde bet verlies of de neming van bet sebip te voorkomen; A&T. 699. GBMBENE AVA&U. 269 1 T. Het verlies of de schade door de goe- deren geleden die in geval van nood ID ligters of booteD zijn geiaden y daar- onder begrepen het aaudeei in de ava- rij-gros door die goederen aan de lig- ters of booten versehuldigd , en weder- keerig het verlies of de schade aan de in het principale schip geblevene goe- deren^ en aan dat schip zeif, na de ligting overgekomen^ voor zoo verre die schade of dal verlies in avarlj-gros vallen. 18^. De gagien en het onderhoud van het scheepsvolk^ indien het schip ^ na het begin der reis^ door eene vreemde Mogendheid ^ of door het uitbarsten van eenen oorlog^ wordt opgehouden^ zoo lang schip en lading niet van alle wederzijdsche verbindtenissen zijn ont- slagen ; 19^ De bodemerij-premie van geldsommen tot dekking der onkosten y in avarij-gros vallende^ opgenomen; 20°. De premie om de kosten , bij het vorige nommer vermeld y te doen verzekeren , 270 ^lRT. 699. GBMEBNE AVARU. of het verlies hetwelk door het ver- koopeD van een gedeelte der lading in eene noodhaven is geleden, ten einde die avarij-kosten te dekken; 21^. De kosten op het opmaken enbepalen der avarij-grosse vaiiende; 22^ De kosten^ daaronder begrepen^ de meerdere gagien en het onderhoud van het scheepsvoik^ veroorzaakt door eene buitengewone en bij het sluiten der bevrachting niet voorziene qua- rantaine^ voor zoo verre het schip en de ingeladene voorwerpen daaraan zijn onderworpen ; en 23^ In het algemeen alle schaden die uit nood, opzettelijk veroorzaakt^ en als onmiddellijk gevolg van dien^ geleden zijn^ en de kosten die^ in gelijkeom- standigheden ^ na de vereischte raad- pleging^ zijn gemaakt tot behoud en gemeen welzijn van schip en lading. Art. 699. Bij de groote avarij is het beginsel, dat het moet wezen eene opoffering tot en met ge- meen behoud. Deze opoffering kan geschieden na- turaliter, wanneer men uit nood een anker laat slippen, eimliter, wanneer in het gemeen belang ART. 699. GBHEENB AYASU. 271 kosten gemaakt worden. Dat de opoffering eene vrijwillige daad wezen moet, ligt in het woord:het geschiedt wel uit nood, men deed liever anders, doch men konde het nalaten : „ quam vis , si liberum esset 9 noluissem , tamen coactus volui ;" (a) eene raad- pleging, of ook maar een overleg, wordt in den regel niet gevorderd; veelal gedoogt het de omstan- digheid niet , en dit geldt ook van gemaakte kosten , schoon n^ 23 het tegendeel schijnt te zeggen. Het genoemde beginsel vinden wij aan het einde van ons artikel uitgesproken , als eene generalis clauaula , na- dat de wetgever onder 22 nommeren al het mogelijke had opgenoemd; zoo ook in art. 701 f., waar bij nog komen moet art. 734; zie mede n^. 13 alhier. Of overigens da wetgever de daar bij gestelde gren- zen nimmer is te buitengegaan , zal bij enkele pun- ten nog de vraag kunnen wezen. Wat de twee en twin tig nommeren betreft, bij alle welke wij niet behoeven stil te staan , de voornaamste zijn uit den CodCy art. 400, 426 en 427 genomen, met eenige wijziging, en verduidelijkt , waar bij eenige andere, deels in de vorige zakelijk bevat, deels uit het ge- meene zeeregt ontleend, gekonien zijn. Inderdaad is het verschil niet zoo groot als men naar de ge- tallen 8 en 23 oppervlakkig vermoeden zoude. Bij velen zal men texten uit het Romeinsche regt kun- nen bijbrengen. (a) L. 1^1 , i 5 , D. Quod metus. 272 ART. 699. GBICBBNB AVAftU. In n°. 1 heet het zeer goed : hetgeen gegeven is , en niet bepaaldelijk rantsoen of losprijs. Het ge- beurt wel dat aan een roover, niet eene som geld, of een wissel , maar een deel van de lading gegeven wordt y om het overige te behouden ; doch het moet gegeven, en niet genomen zijn: wanneer een schip geplunderd wordt, is het bijzondere avarij, volgens art. 701. L. 2, § 3, D. flfe lege Rhodia. Eene bij- zonderheid van het Engelsche regt is, dat het rant- soeneren aldanr, bij Parlementsstatuten verboden is. (<z) N°* 6 is in de hoofdzaak hetzelfde met n^. 3, of men den mast weg hakt, of een gat in bet schip, kan, wanneer beide maar geschieden tot gemeen behoud , geen onderscheid maken. Zwarigheid maakt eenigzins de inlassching: of her gen der goederen ge- makkelijk te ruaken. Wanneer men niet tot gemeen behoud, maar tot behoud van de goederen alleen, aan het schip schade toebrengt , moeten dat de goe- deren alleen misgelden ; het schip heeft er geen nut van, dat er goederen geborgen worden, volgens art. 701, n° 2. In art. 426 van den Code wordt hier niet van gesproken. Vermoedelijk heeft men gedacht aan het geval, dat om het schip te ligten, de lading er uit moest, en omdat snel te doen, of omdat men, wegens den stand dien het schip had aangenomen, er anders niet bij konde, openingen hebben moeten gehouwen worden. Daar bij onder- {a) Ooder osokoe m. : regeringqareD 22, 33, 43: ART. 699. 6EMEENE AVARU. 273 stellen wij, dat wanneer het schip niet spoedig ge- ligt wordt, beide schip en lading gevaar loopen; verg. n°. 14 en 16. De Pransche wet legt hier op nadruk, vorderende in zoodanig geval overleg en besluit: deliberation. N°. 7 zegt niet, zoo als de Fransche wet, deis matelois, maar alle zich aan boord bevindende per- sonen; verg. het geen wij bij art. 528 hebben ver- meld; zie voorts art 424 f. Bij n° 8 verg. art 434: dat op het woord rant- 8oen geen gewigt te leggen is, hebben wij aldaar gewaarschuwd. N°. 9 en 10. Verpligt geweest zich in eene nood- Haven op te houden. De Fransche wet drukt zich hier bij omzigtiger, en in overeenkomst met het beginsel uit: „gedurende het herstellen van schade „vrijwillig geleden tot gemeen behoud.*' Wanneer het schip door weer en wind schade lijdt, behoeft de lading daar niet in te dragen, dus ook niet in de gevolgen van dien , hoedanige zijn de kosten van het oponthoud. Met moeite heeft zich het Engel- sche regt van deze valsche leer ontdaan, zie mars- hall, bl. 542, dien men hier vooral moet nalezen. Aan den anderen kant wordt niet meer gevraagd of de bevrachting al of niet bij de maand is aan- gegaan, het geen in den Code onderscheid maakt; onze wetgevers hebben dat weggelaten in overeen- stemming met art. 478. N^. 11. De ontlading geschiedende om te kunnen m. 18 274 ABT. 699. OEKBENB AVA&U. vertimmeren, en de vertimmering het gevolg zijnde van eene opoffering tot^emeen behoud , moet zekerde pak- huishutir in de groote avarij komen ; doch onze para- graaf gaat hier , even als die van n°. 9 , veel verder. N° 12 en 13. Deze twee dingen laten zich beter onder het beginsel brengen. Men moet hier bij het reclanieren denken aan den eersten actus ^ waar toe de schipper bij art. 365 verpligt wordt, niet aan een eigenlijk proces, waar toe de reeders en inladers eerst zelve besluiten moeten, en dat ieder hunner, wanneer zij zich niet opzettelijk vereenigen, voeren zal ten zijnen koste, verg. art. 656. Het hier be- doelde is te vergelijken met n^ 1. AI is het aan- houden nog zoo ongegrond, wanneer de schipper niet reclameert , loopen schip en lading groot gevaar om prijs verklaard te worden; de schipper mag dus wel kosten makeu om dat ongeluk voor te komen, er is ook wel periculum in mora; hij offert dus eene som geld op om schip en goed van de onregtvaar- dige overmagt te bevrijden; of hij dat geld nu aan een zeeroover of aan een advocaat uittelt, is ten dezen opzigte eenerlei. Maar te letten valt, dat niet alleen de kosten moeten voor beide, schip en la- ding, gemaakt zijn, maar dat ook de casus beide betreffen moet , te weten , dat het bij de aanhouding op beide gemunt was, art. 701, n^ 4, verg. art. 502 en 503. Over buitensporige eischen, waar toe bij ons eertijds deze soort van avarij-gros aanleiding gaf, handelt het vertoog van sanderus. ART. 699. OKMEBNfi AVAftU. 275 De beperking aan het slot van n^. 13: indien sckip en lading worden vryff eleven, moet evenzeer van n^ 12 verstaan worden, zijnde het een alge- nieen beginsel in art. 734, dat het behond moet gevolgd zijn, gelijk te voren met een woord is aangeduid. Wat zal regtens zijn, wanneer een van beide worden vrijgegeven ? zie Code, art. 428. N"^. 14. Ook hier bij moeten wij zoeken het be- ginsel te behouden. Niet wanneer een schip door storm geleden heeft , en om zich te herstellen ergens binnenvalt, waar bij het gebeuren kan dat men lig- ters gebruiken moet, maar veeleer wanneer men binnenloopt om eenige ramp te ontgaan, die nog niet geleden is, die alleen dreigt, even als wanneer men gejaagd wordt. De kosten van dat binnenloo- pen , waar toe de ontladingskosten en het ligtergeld ontwijfelbaar behooren, zijn dan eene opoffering ter gemeener behoudenis. Onze paragraaf zegt: of uit eenige andere oorzaak ; verg. Wisbysche Zeeregten, art. 65, Veelal brengt men hier toe het geval, dat een s^hip te diep gaat om over de baar te komen , voor den mond der ri- vier of haven gelegen , zoo dat men uit dien hoofde goederen lossen moet. Dit is genomen uit de L. 4. D. ad Z. Rhodiam, waar bij echter weinig gelet wordt op de woorden: „ne aut extra flumen peri- „clitetur, aut in ipso ostio vel portu," hoewel er ook dan nog veel tegen te zeggen zoude vallen ; zie 18* 276 AKT. 699. G£M£EN£ AVASU. BUNKEasHOEK, t. a. pi. p. 722. (a) Bij ons is bier voor gezorgd in art. 702. N°. 16 en 16. Onze lieden spraken hier bij van Btrangen en prangen. Strangen , zegt verwer in zijne (aanteekeningen op bet plakaat van Koning filips, tit. van 8chip, art. 660, is: „aan den grond komen „ te zitten , met bebouden scbip ;" docb bet scbijut wel eene bloote variante in de uitspraak ; {b) zie bilder- DIJK, Geslachtiijat der Naamwoorden , op bet woord strand. Het prangen is uit nood overmaat van zeilen voeren {a press of sail), om den vijand, of ander ge- vaar te ontgaan ; men brengt er ook toe bet digt aan den wind bouden , zoo dat stengen en zeilen meer te lijden bebben; breekt of sebeurt er dan lets, zoo is bet avarij-gros, en beboort als nu onder n°. 3; zie vooral Marshall, bl. 546, docb ook BiiscH l p. 359. De woorden : om Aet gevaar te voorkomen , zijn bier van groote waarde; zij dienen tot beboud van bet beginsel, waar van elders in dezen op eene verregaande wijze afgeweken wordt, zie Preussisches Landrecht, ^ 1822 en 1823 (Tb. u. Tit 8) en menno- POHLS, § cit. bl. 641, die zicb daar bij op bet aan- gebaalde art. 55 van de Wisbyscbe Zeeregten be- roept, dat evenwel niet volkomen denzelfden casus bebandelt. (a) lets anden is ook nog hetgeen in art. 56 der Wisbysche Zeer^ten gezegd wordt. {b) In de oudere nitga?en van weytskn heet het: goederen die aan itrange komen, bij yerwer, aan ttrand. ART. 699. GEMEENB AVABU. 277 N°. 17 in de hoofdzaak reeds onder n*^. 14 uitge- drnkt, behoorde wel in den zin van dat artikel te worden verklaard, zoo dat de woorden uit nood verstaan werden van een gevaar waar in men zich, om een grooter te ontgaan, vrijwillig begeven had, even als in n° 1 5 wordt ondersteld; daar voor spreekt ook art 701, n^ 1 f. Het is echter eenigzins on- zeker of men het zoo eng gemeend heeft, verg. het gezegde over n°. 14 en zie van der schblling t' a. pi. § 5, n^. 2 en 8, en menno-pohls, bl. 643. De omzigtigheid echter waar mede deze casus hier be- schreven staat, zoude dat toch doen denken; waar toe mede aanleiding geeft de ouderstelling uitgednikt in de woorden : en wederkeeriff — gehlevene goede- ten y dat namelijk slechts een gedeelte van de lading in de ligters overgeladen is; zie echter van der SCHELLIN6, t a. pi. n°. 9. Overigens komen hier bij eenige bijzonderheden : a. Op die reis in de ligters kan wederom avarij- gros gevallen zijn, welke van de zich daar in be- vindende goederen gevorderd wordt; dewijl dat be- vinden is het gevolg eener handeling tot gemeen behoud ondernomen, moet de avarij-betaling , daar bij voorkomende, even zeer vergoed worden als de schade aan de goederen zelven gekomen. b. Wanneer nu geligt is uit nood kan het schip nog schade bekomen; deze is in den regel geene avarij-gros, het kan nogtans avarij-gros wezen, wanneer namelijk het schip vrijwillig is op strand 278 AAT. 699. OEMBENE AVARU. gezet, volgens n° 15, en de schade aan het schip sedert toegekomen, een gevolg daar van is. Zoo kan men het nemen, volgens het beginsel in n°. 23 uitgedrukt, en dat is het betere; evenwel kan evenzeer iets anders bedoeld zijn, te weten: de woorden voor zoo verre enz. kunnen wel zoo te ver- staan zijn: wanneer, na dat de goederen in de lig- ters gekomen zijn , aan boord van het schip wederom een avarij-casus voorvalt; v^ant de betrekking tus- schen schip en lading duurt voort, ofschoon de goe- deren niet aan boord zijn. Daar bij past bijzonder dat ook van de aan boord gebleven goederen het- zelfde gezegd wordt. Hier voor spreekt de Memorie van Ihelichting van 23 Maart 1835, voorduin x. bl. 469. „omdat^de gemeenschap is blijven bestaan." N° 18. Uit het gewone avarij-beginsel laat zich dit wel het allerminst afleiden. De schipper, of liever zijne reeders moeten de matrozen bekostigen , daar voor hebben zij zich de vracht bedongen : moet nu de bevrachter er mede in dragen, zoo betaalt hij twee maal. De bedongen vracht wordt ook ter zake van het oponthoud niet verhoogd, art. 505, tweede gedeelte, blijkbaar onderstelt dus de wetge- ver dat de bevrachter dien casus voor zijne rekening genomen heeft. Men kan alleen hier tegen zeggen, dat zulk een casus als de hier genoemde, in het zeeregt doorgaans niet naar de strenge regelen van het contract, maar naar begrippen van aequitas wordt geregeld: dat de schipper gedurende het em* ART. 699. GEMEENE AVARU. 279 bai^o geene vracht geniet, wanneer hij nu toch de matrozen voor zijne rekening kreeg, zoude hij zeer bezwaard wezen; verder, dat er den bevrachter groo- telijks aan gelegen ligt, dat de matrozen niet wor- den afgedankt, verg. ook Code^ art 800 , pothibb, Contr. de louage, n^. 161, emi^rigon i. 639. Daar tegen menno-pohls, t. a. pi. bl. 653. N*^. 19 en 20. Dit zijn accessiones van de kosten, en vallen dus met dezelve in de avarij-rekening. Zijn die kosten wettig gemaakt, en moeten zij uit dien hoofde worden vergoed, dan geldt hetzelfde van hetgeen noodig was om ze te maken , en om te zor- gen dat ze niet vergeefs gemaakt werden. Om zich dit laatste duidelijk te maken, moct men art. 734 in aanmerking nemen. De schipper heeft in bet gemeen belang onkosten gemaakt, waar voor de wet hem vergoeding toekent, doch deze vergoeding is afhankelijk van de behouden reis, met name van bet beboud der goederen, is derhalve onzeker: om ze zeker te maken neemt bij ten koste van de ge- zamenbjke geinteresseerden , assurantie, en brengt bun de premie in rekening. Dit is gebruikelijk , en regtens sedert lang, of bet regt is, is eene andere vraag. De andere belangbebbenden kunnen zicb niet voor gemeene rekening laten verzekeren , scboon bun toestand dezelfde is. Overigens kan bij zicb voor die premie mede laten verzekeren. N®. 22. Hier tegen verzet zicb sterk menno-pohls, bl. 654: „Alleen bet woord ewtra is er scbuld aan/' 99 99 280 ART. 699. GEMEENE AVARIl. zegt hij , „ dat dit artikel onder de avarij-gros geko- men is, waar voor geen de minste grond bestaat: Doch gevaar, noch opoffering, noch behoud zijn „]iier voorhanden/' In den regel is dat waar, even- zeer als wanneer bet scbip door eene Mogendbeid opgebouden wordt , want bet Quarantaine-bestuur is ook eene mogendbeid. Evenwel wanneer men bet woord Quarantaine niet letterlijk neemt, laat bet zicb booren, ten minste zoo goed als vele andere gevallen onder de avarij-gros opgenomen. Zoodanige waren die van emerigon en baldasseroni (die MENNO-POHLS tegenspreekt) bijgebragt. Eene aanste- kende ziekte onder de bemanning uitgebroken, bragt scbip en lading in bet uiterste gevaar, om beide te kunnen zuiveren en daarna de reis vervolgen, besloot men tot groote opofferingen. Men kocbt bet verlof om te mogen landen , een landbuis werd gebuurd aan een afgelegen oord voor de pestkranken , de lading geland en aan de lucbt blootgesteld. Had men die maatregelen niet genomen , die kosten niet gemaakt, de meesten waren weggestorven , bet scbip dus onvaarbaar geworden, en de besmette goederen verbrand. Het waren dus opofferingen tot gemeen beboud. emerigon (i. bl. 631), adviseerde voor de vergoeding. Verg. bald asseroni , boofdstuk iv. § 35, bij vollenhoven, bl. 121. Wat de gewone Quarantaine betreft, de kosten daar door veroorzaakt, zijn bier van zelf uitgesloten. Eene andere vraag is, praktiscb niet minder belang- ART. 699. GEMEENE AVAKIJ. 281 rijk, of die dan tot de bijzondere avarijen behooren, den assuradeur treflPende. Hierover hebben wij eene regt goede verhandeling van nykerk: de periculo assecuratoris oriundo ew cautelis avertendae contapio' nis causa adhibitis. Leiden 1823. Naar de Fransche wet lijdt het, volgens art. 403, n°. 5, in weerwil van den misslag onder n^ 1, weinig twijfel, en schoon bij dat nommer 5 maar eene soort van kosten, en geene schade genoemd wordt. Het is echter zoo, blijkens art. 406, verg. mede art. 408 en 409. Bij ons is nu wel n^. 5 niet overgenotnen , en zoo zoude men kiinnen zeggen : het is geene avarij , het behoort onder art. 708 ; doch er bestaan goede gronden voor , die men bij nykerk lezen kan, juist wel niet ten aanzien van het geed onder n^ 5 genoemd is , want dat is geene schade, maar wanneer de goederen, die op deze wijze zich onder aanhouding en oyermagt van vreemden bevinden, door het berooken als an- derzins schade nemen. Insgelijks wanneer door die overmagt het besmette schip wordt in den brand gestoken. Bij de generalis clausula onder n°. 23 hebben wij ten slotte aan te merken, dat dezelve, zoo wel als art. 701, n° 7, eene sterke zucht verraadt bij den wetgever, om het beginsel der avarij-leer getrouw te blijven; dat behooren wij dan ook te doen bij de toepassing, zoo dikwijls een ongenoemde, voor ava- rij-gros geschikte, casus te voorschijn treedt; alleen bij de genoerade, en waar de wet stellig spreekt, 282 ART. 699. GEM£EN£ AVARU. ^mogen wij er van afwijken. Want men moet het bekennen, er is door verloop van tijd veel ingeslo- pen of opgenomen, waarop het beginsel niet past, niet allien in de wetgevingen, maar zelfs in het Engelsche precedentenregt. En dit is wederom geen bloote willekeur. Van ouds heeft zich naast en nevens het beginsel van den Romeinschen jactua uit de Pandekten , een denkbeeld van gemeenschap, \BXi fraternitua , tusschen schip en lading en de la- dingen onderling doen geiden, van het genoemde wezenlijk verschillend , wa^r uit zich eenige pseudo- avarij-gros-gevallen verklaren laten. Bij de gboot is dat denkbeeld meermalen uitgesproken , hier is het in het woord welzijn merkbaar in n° 18 £ en daarenboven in art. 705; zie ook van der schel- LING, t. a. pi. passim. Art. 700. Wanneer inweridige gebreken van het scbip^ deszelfs ondeugdzaamheid tot bet doen der reize^ of sehuld en nalatigbeid van den schipper of het scheepsvolk^ de schade of onkosten hebben veroorzaakt^ zijn laatstgemelden ^ hoezeer ten nutte van sebip en lading vrijwillig en na vereisebte raadple- ging gemaakt^ geene gemeene avarij. Art. 700 kan dienen om het beginsel nog meer te doen uitkomen. Quod quia aua culpa damnum aen^ aentire non intelligitur^ is een regel dien wij ART. 700. WAT OEENE GEMEENE AVARIJ IS. 283 elders gebezigd hebben ; lijdt eene van de in onder- linge betrekking staande partijen geene schade, of (het geen daar mee gelijk staat), schade door eigen scbuld, zoo heeft die ook geene aanspraak op ver- goeding ; en oingekeerd , die door des anderen schuld schade lijdt , behoeft in die schade niet zelf te dra- gen voor zijn deel. Omslag komt derhalve niet te pas. Dat men geraadpleegd heeft brengt ook nog geene stilzwijgende bewilliging mede om' pro rata te betalen, te minder daar hedendaagsch de bevrach- ters zelden aan boord zijn. Art. 701. Bijzondere avarijen zijn: V. Alle schade en verliezen aan het schip of aan de lading overgekomen door storm ^ neming^ schipbreuk of toeval- lige stranding; 2^ Bergloonen en de kosten bij berging uitgegeven ; 3^ Het verlies van^ en de schade geleden aan kabels^ ankers , touwen^ zeilen, boegspriet , stengen , ra's , booten en scheepsgereedschappen , veroorzaakt door storm of ander onheil op zee; 4^ Reclame-kosten en het onderhoud en de gagien van het scheepsvolk gedu- rende de reclame^ indien slechts het 284 ART. 701. BUZONBERE AVABU. scbip of de lading zijn aangehouden ; S^". De bijzondere reparatien der fustage en de kosten van beredding der bescha- digde koopmanscbappen , voor zoo verre dit een en ander niet bet onmiddellijk gevolg is van eene ramp die tot avarij- gros aanleiding geeft; 6°. De meerdere vraebt en de onkosten van laden en lossen welke^ bij afkeu- ring van een sebip gedurende de reis^ moeten betaald worden , in de gevallen waarin, volgens de bepalingen van art 478 van dit Wetboek, de goederen door een ander scbip voor rekening van de inladers worden vervoerd; en 7^ In bet algemeen, alio sebade^ verlie- zen en <le gemaakte onkosten die niet zijn veroorzaakt of gemaakt opzettelijk en tot beboud en gemeen welzijn van scbip en ladings maar die zijn geleden door of gemaakt ten beboeve van bet scbip alleen^ of voor de lading alleen^ en welke dienvolgens, naar aanleiding van artikel 699^ niet onder avarij-gros bebooren. ART. 701. BUZONDEBE AVABU. 385 Art. 701 heeft tweeerlei nuttigheid: 1°. wordt de ware avarij in art. 699 daar door verduidelijkt ; 2^ wijst het aan welke schade als bijzondere avarij aan den assuradeur komt, in verband met art. 708. Welk laatste, zoo wel als art. 702 f., tevens dient om te zeggen, dat de kleine avarij, ovaries menuea, petty average, anders gemeene of gewone, wettelijk althans niet meer plaats heeft. N°. 2. Bergloon. Er is eene soort van bergloon, althans van «a/ray^, eigenlijk reddingsloon, waarvan in het ons voorliggende zeeregt niet gehandeld wordt, maar dat elders virel bekend is, voorkomende bij de Riscorsa, of het hernemen van schepen. De her- nemer krijgt een gedeelte, b. v. een achtste als be- looning, welk verlies wel eens verkeerdelijk onder de avarij-gros genoemd wordt, zie Marshall, bl. 539; de praktijk schijnt dat echter niet te zijn. Daaren- tegen komt het zoo wel in Frankrijk als in Engeland onbedenkelijk ten laste van den verzekeraar, zie MARSHALL, bL 568. Zoo ook bij ons, volgens art. 637, en volgens art. 708. Over het nemen en hernemen was bij ons de wetgeving ongestadig, en de leer onzeker; zie bunk ersho£K, Quaest Jur. PubL Lib. L C. 5. N°. 6. Volgene de bepalingen van art 478 — voor rehening van de inladers. Het laatste is eerst na 1830 hier ingevoegd, en was zeker niet overtolHg. Te weten: art. 478 spreekt in de eerste plaats van het hureu van een ander schip ten koste van de ver- I 286 ART. 701. BUZONDEBE AVASU. vrachters; tnaar deze kunnen in geval van onvaar- baarheid door zeegeweld het verzekerde schip abandon- neren, art 663 en volgende, maar niet vergoeding verlangen voor de schade, die zij lijden ten gevolge van het bevrachtingcontract , hoewel dit vt^elligt betwijfeld mag vrorden, vranneer de vracht mede verzekerd is. Wanneer geen ander schip te krijgen is, nioeten de inladers zelve voor hun goed zorgen; dat is echter onze casus nog niet: want een ander schip huren kunnen zij evenmin als de schipper. Er blijft dus alleen over het geval van contrariebe- ding, dat bij de chertepartij bedongen is, dat de meerdere vracht casu quo door de inladers zal wor- den vergoed. Ook hier zoude wel dezelfde redene- ring gelden: de assuradeur heeft de kosten van het vervoer niet verzekerd ; doch onze wetgevers hebben vermoedelijk begrepen, dat de meerdere vracht toch is een gevolg van zeeramp, en wanneer de assura- deurs van het beding behoorlijk waren onderrigt, moge hen die schade wel treffen, verg. Code de Commerce, art. 393, genomen uit de Declaratie van 1779. \rt. 702. Wanneer een schip ^ uit hoofde van steeds bestaande droogten, ondiepten of banken^ met zijne voile ladings nocb van de plaats van waar het vertrekken moet^ nocb naar de plaats van deszelfs bestemming kan gevoerd worden^ en alzoo een gedeelte der ABT. 702-706. AVABU BIJ LIGTBBSCHBPEN. 287 lading mel ligters aangevoerd of in ligters meet gelost worden^ worden zoodanige lig- terloonen niet als avarij beschouwd. De kosten komen ten laste van het schip^ ten zij bij cognoscementen of de cbertepartij een ander beding zij gemaakt. Art. 703. De bepalingen van de artikelen 698^ 699^ 700 en 701^ ten aanzien van de gemeene en hijzondere avarijen , zijn insge- lijks toepasselijk op de zoo evengemelde lig- terscbepen en op de voorwerpen in dezelve geladen. Art. 704. Indien gedurende de vaart^ het zij aan de ligtersebepen , bet zij aan de goe- deren in dezelve geladen^ eene sebade over- komt^ welke tot gemeene avarij beboort, wordt deze voor een derde door de ligtersebepen ^ en voor twee derden door de aan boord van dezelve zieb bevindende goederen^ gedragen. Deze twee derden worden vervolgens bij wijze van avarij-gros omgeslagen over het principale sebip^ de vraehtpenningen en de gebeele ladings die der ligtersebepen daar- onder begrepen. Art 706. Wederkeerig blijven de goederen^ 288 AET. 702-706. avarij bu ligterschepen. in de ligterschepen geladen^ in gemeenschap met het principale schip en de overige ladings en dragen in de gemeene avarijen ^ weike aan het schip en de lading mogten zijn overge- komen^ tot op het oogenblik dat de eerstge- melde ter plaatse hunner bestemming zullen zijn gelost^ en aan de geconsigneerden over- geleverd. Art. 706. Goederen die nog niet zijn in- geladen^ het zij in het principale schip ^ het zij in de vaartuigen bestemd om dezelve naar dat schip over te voeren, dragen in geen geval^ in de rampen die aan het principale schip ^ waarin dezelve geladen moeten wor- den, overkomen. Art. 703 — 706. Wat groote avarij is en wat niet berust op innerlijke gronden , en geldt dus evenzeer ten opzigte van de ligterschepen en derzelver lading , als van het principale schip, waar uit de goederen genomen zijn, en de lading van hetzelve, schoon in facto de meeste gevalleu niet ligt voorkomen. In zoo verre behoefde ook de omslag naar geene andere regelen te geschieden , maar de wetgever heeft hier wijsselijk toegegeven aan het gebruik, uit de voor- malige kleine avarijen afkomstig, van welke behan- delingswijze de nuttigheid in het oog vallende is. ART. 702-706. AVARIJ BU LIGTERSCHBPBN. 289 alzoo de wijdloopigheid eener dispache of avarij-re- kening, verg. art 724, hier ongepast zoude wezen. De goederen in het ligterschip dragen nu altijd maar twee derden in de schade, wanneer die namelijk avarij-gros is, en als zoodanig te vergoeden valt, verg. het gezegde over art. 466 , en , kort te voren , over de kleine avarijen. Deze twee derden, heet het verder, worden over schip en vracht, en over de gansche lading, waar van een gedeelte in de ligters gekomen is, omgeslagen. Dat moet evenwel verstaan worden, zoo daar termen toe zijn; dat is, dat het ligten zelf een avarij-casus was, geschied ten gemeenen oorbaar, om eene ramp te ontgaan, volgens art. » 702, verg. art. 699, n°. 14. Eene aan- merking tegen deze bepaling, zie bij lipman op dezen titel. Dus verre is alles onbedenkelijk, maar hetgeen art 705 wil, dat de goederen als het ware nog ge- fingeerd worden aan boord te wezen, en dus in de avarijen blijven dragen, is uit het tot hier toe ver- handelde niet verklaarbaar. Door het werpen of andere opoffering, welke nu geschiedt, kunnen die goederen niet behouden worden, die reeds veiiig op de Schelde of op de Elve varen. De bijzondere redeu hier van te geven schijnt , dat deze goederen , toen zij van boord gingen, geen meerdere aan- spraak hadden om in veiligheid gebragt te worden dan de overige, die met het schip aan het zeege- vaar zijn blootgesteld gebleven. Lijden die derhalve m. 19 290 ART. 702-706. avabij bij ligterschkpen. schade, zoo moet hun zulks pro rata worden ver- goed. Te meer daar aan eerstgenoemde het gevaar • dat ZLJ in de ligters loopen, groot of klein, evenre- dig gewaarborgd blijft, volgens art. 704 f. Voldoende is evenwel deze redenering niet, omdat zij te veel bewijst, naar dien op dienzelfden grond, ook even- redige vergoeding van de bijzondere avarij, die in- tusschen de aan boord gebleven goederen gekregen hadden, gevorderd zoude kunnen worden. De ware reden zal wel gelegen zijn in de onderstelde gemeen- schap, waar van wij ten slotte bij art. 699 gespro- ken hebben; of echter deze reden voldoende is, is eene andere vraag. Nog meer moeite baart art. 706 in de woorden: het zij in de vaartuigen. Deze woorden leiden tot de gevolgtrekking , dat wanneer de goederen maar in de schuiten, of pramen, of evers, gekomenzijn, zij reeds geacht worden aan boord te wezen, en aan de avarij-gros onderworpen. Zoo iets zoude ook wel passen bij de onderstelde gemeenschap, in art. 705, wanneer men die laat aanvangen, zoo dra de goe- deren van land scheiden. Waartoe deze gemeen- schapsleer al verder leidt, is te zien in de aanteeke- ningen van den advocaat lipman op dit art., bl. 280. Art. 707. De schade^ aan de koopman- scbappen overgekomen uit boofde dat de schip- per verzuimd beeft de luiken digt tesluiten^ bet scbip beboorlijk vast te oiakeD ^ bekwame ART. 707. SCHADE DOOR ACHTELOOSH. DBS SCHIPPEBS. 291 werktuigen tot het hijscheD te bezorgen^ en door alle andere ongevallen^ uit opzet of achteloosheid van den schipper of het seheeps- volk voorkomende ^ zijn bijzondere avarijen^ waarvoor de inlader zijn verhaal heeft op den schipper^ het schip en de vracht. Art. 707, in den Code art. 405, is in overeen- stemming met art 637 , houdende dat de assnradeur op goederen de nalatigheid en zelfs den dolus van den schipper en van het scheepsvolk voor zijne re- kening neemt Dat ook bij het breken van een takel terwijl geheschen wordt, de schade hem treft, schoon de goederen nog over geen scheepsboord , ja niet over het water gegaan zijn , brengt mede art. 627: doch moet de verzekerde die daar van gebruikt maakt, cessie van actie geven. Art. 708. De loods-^ sleep- en andere gel- den om de havens of rivieren in- of uit te loopen^ alle toUen en uitgaven bij het afya- ren en voorbij zeilen^ alle tonne- ^ anker- ^ vuur- en baak-gelden^ en alle andere reglen^ die tot de scheepvaart betrekkelijk zijn^ zijn geene avarijen^ maar gewone kosten voor rekening van het schip; ten zij bij het cog- noseement of de chertepartij anders bedon- gen zij. 19* 292 ART. 709. BBKEKENING VAN BUZONDEBE AVARU. % Deze kosten komen nimmer ten laste van de verzekeraars ^ ten zij in het bijzonder ge- val^ dat dezelve zijn het gevolg van eenige onvoorziene en buitengewone omstandigheden gedurende de reis opgekomen. Van art. 708 hebben wij reeds gehandeld: het is eene protestatie tegen de usantie der kleine avarijen. Art. 709. Om de bijzondere avarij te vin- den , welke een verzekeraar moet betalen ^ die de goederen yoor alle gevaar verzekerdheeft^ gelden de volgende bepalingen: Hetgeen onder weg is geroofd , vermist , of uit hoofde van besehadiging door zeeramp of uit eene andere oorzaak^ waartegen verze- kerd is, verkocht^ wordt begroot volgens de factuurs-waarde of^ deze ontbrekende^ naar de waarde, v^aarvoor de goederen^ overeen- komstig de voorschriften van de wet^ verze- kerd zijn; en de verzekeraar betaalt dit bedrag. Bij behoudene aankomst van het verzekerde goed, wanneer hetzelve geheel of gedeeltelijk beschadigd is, wordt door deskundigen be- paald, hoe veel de goederen, indien dezelve gezond waren aangebragt , zouden zijn waard geweest, en voorta hoe veel zij nu waard ART. 709. BKEEKENING YAK BIJt&ONDEEE AVARU. 293 ziJD^ en de verzekeraar betaalt zoodanig aan« deel van de geteekende som^ als in evenre- digheid staat met het verschil tusschen de beide waarden^ beneveDS de kosten op het doeo vaD de begrooting der schade gevallen. AUes oDvermiDderd de begrooting der ver- wacht wordende winst^ indien dezelve verze- kerd is. Art. 709. Overeenstemmend hier made is het Engelsche regt, bij Marshall, bl. 638 en 640, doch verg. bl. 630. Voorbeelden tot opheldering, waarin joist zoo gehandeld wordt, als in art 709 voorgeschreven staat, zie bij benecke, tv. bl. 163. Men moet hierbij ook art. 612 in het oog houden. De geteekende som verbeeldt de waarde van de goederen bij de afzending, of wel van het verze- kerde gedeelte der goederen. fievindt men dat de ge- arriveerde koopmanschappen bij de aankomst slechts / 4800 waardig zijn , terwijl zij gezond / 6400 op- brengen konden, zoo blijkt dat er een vierde gedeelte verloren is, zijnde 26®/o; en dus moet er, wanneer zij voor de voile waarde verzekerd waren, tot/ 5000, eene waarde van / 1250 worden vergoed. Waren zij voor / 4500 verzekerd , zoo is daar mede gezegd, dat een tiende gedeelte onverzekerd gebleven is, en de assuradeur betaald maar/1125. Was de verwachte winst mede verzekerd , dewelke 294 ART. 709. BEBEKENING VAN BUZONDB&K AVAAIJ. in het voorgestelde geval / 1400 zoude hebben be- dragen , zoo moet niet de geheele / 1400 , maar slechts 25*/o van/ 1400, zijnde/350, worden ver- goedy want wanueer men te zamen rekent waarde der beschadigde goederen . /4800 vergoeding voor beschadigdheid . . „ 1250 verwachte winst „ 350 / 6400 zoo bekomt de verzekerde door de assurantie juist hetgeen hij, wanneer geheel geene schade gevallen was, zoude gehad hebben. Volgens de factuurs-waarde. Overeenkomstig art 612, indien de geconsigneerde is een lastgever om te koopen; overeenkomstig art. 613, indien hij een kooper is. Benevena de iosten op het doen van de hegrooting. Die de verzekeraar als gevolg van de schade mede betalen moet. Deze kosten zijn, gelijk men uit de formulieren bij hessen en bij benecke zien kan, juist niet gering, en bedragen ligt een paar honderd gulden; gemeenlijk wordt daar bij nog wat ten be- hoeve van de armen berekend. Art. 710. Id geen geval ^ kan de verzeke- raar den verzekerde noodzaken^ om, ter be- paling van de waarde^ de verzekerde voor- werpen te verkoopen^ ten zij anders bij de polls ware bedongen. ABT. 710^ 711. SCHADB-BEEEKEN. BUITEN's LANDS. 295 Art. 711. Indien de schade buiten 's lands moet worden opgemaakt^ worden daarin ge- volgd de aldaar bestaande wetten of plaats hebbende gebruiken. Art. 711. Wanneer het schip buiten *8 lands verze- kerd is, betaalt de verzekeraar slechts vergoeding op den voet en de wijze die het regt van zijn land medebrengt; want de verzekeraar is eigenlijk degene die de hoofdverbindtenis aangaat, in de Polis uit- gedrukt, en die kwalijk aan een ander regt kan gedacht hebben , zich zelfs dikwijis naar geene andere wetten verbinden mag. In zoo verre b. v. de En- gelsche Statuten verbieden om aan kapers losgeld te geven, kan geen Londensche assuradeur belooven zoodanig losgeld te vergoeden. Op gelijke wijze kan geen Fransche verzekeraar eenen Hollander zijne verwacbte winst verzekeren, zie busch i. deel, bl. 315. Dit neemt echter niet weg dat de bere- kening van het quantum der schade, en het opma- ken van ieders aandeel, geschiede in de haven waar de reis of de vaart eindigt: iets dat natuurlijk niet anders kan worden ondersteld, in de gewoonte is opgenomen, en als zoodanig onder de verbindtenis begrepen. Art. 712. Wanneer de verzekerde goederen beschadigd of veroiinderd alhier aangebragt worden^ en de scbade uiterlijk zigtbaar is^ 296 ABT. 712-717. bekbken. deb avaeu aan ickn schip. moet de bezigtiging der goederen en begroo ting der schade door deskundigen gedaan worden, alvorens de goederen onder bet be- heer van den verzekerde zijn gekomen. De schade of de verminderiDg bij de loft- sing uiterlijk Diet zigtbaar ziJDde, mag de bezigtiging gedaan worden , nadat de goederen onder bet beheer der verzekerden zullen zijn gekomen^ mits geschiedende binnen driemaal vier en twintig uren na de lossing, onver- minderd hetgeen verder van de eene of an- dere zijde tot bewijs noodig zal bevonden worden. Art. 713. In geval van scbade aan een verzekerd schip y door zeeramp ^ geleden , draagt de verzekeraar slecbts twee derden der kos- ten, tot de reparatie vereisebt^ om bet even of dezelve al of niet bebbe plaats gebad, en zulks in evenredigheid van bet verzekerde tot bet onverzekerde gedeelte. Een derde blijft voor rekening van den verzekerde wegens vooronderstelde verbetering van oud tot nieuw. Art. 714. Indien de reparatie h6eft plaats gebad , wordt bet bedrag der kosten bewezen door rekeningen en alle andere middelen van r ^ ART. 712-717. BBRBKISK. OER AVAKU AAN £BN SCHIP. 297 bewijs^ eo^ des noods, door begrooting van deskundigen. In geval de reparatie niel gedaan is , wordt het bedrag derzelve door deskuDdigeii begroot. Art. 715. Indien het^ des noods na ver- faoor van deskundigen, blijkt, dat door de gedane reparatie , de waarde van bet schip meer dan een derde is vermeerderd, betaalt de verzekeraar, in evenredigbeid als bij art. 713 is vermeld, bet voile beloop der gemaakte kosten , onder aftrek der door verbetering vermeerderde waarde. Art. 716. Indien daarentegen de verzekerde^ des noods na begrooting als voren, bewijst, dat de reparatie geene verbetering of vermeer^ dering der waarde van bet schip , hoegenaamd , heeft te weeg gebragt, en wel bepaaldelijk doordien bet sebip nieuw en op deszelfs eerste reize de sebade beeft geleden, of doordien *de scbade is aangekomen aan nieuwe zeilen of nieuw sebeepsgereedsebap , of wel aan ankers , ijzeren ketting-kabels of aan eene nieuwe ko- peren buid, beeft de aftrek van een derde geen plaats, en is de verzekeraar verpligtbet gebeel beloop der i*eparatie-kosten , in even* 298 ART. 712-717. bebbken. dbr avarij aa.n ebn sghip. redigheid als bij artikel 713 is vermeld^ te vergoeden. 