VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
,,Ik beb dikwyls deeze foort van tooneelen in alle hoi ken van Italie bygewoosd, en ik heb over 't gebeel g ivonden, dat deeze Redenrykers even onkundig als klea verflandig waren. Welk een onderfcheid tusfchen die li den en die wr^geerige Redenaars. die men in Engeltn aantreft, en die, zonder de minfte voorbereiding , aldaa in de Cliitbs of Kofiybuisefl , over allerlei onderweipc iredeukavelen. Tot xulk eene faeerlyke gaaf wordt ec denkende kop vereiscfat, wi«i8 brein verrykt is met b fraaije der letteren , en wiens tong begaafd is met eei natuuiiyke welfpreekenbeid." Meermaaien geeft de Schryver licht aan de Gelchied nifi^ door bee mededeelen van zommi^ byconderhede en bepicbten. Diis wordt de vergiiti^;ing van CANCi NELLi, omfiaadig, door hem, in bet tiende Hoofdftuk befchreeven ; wbrdende. de bereiding van het vergif , m het MftVk die vecgiftiging zoude gefchied zyn , in b twaalfde Hoofdftuk, bladz. 339, dus door hen medeg deeld. 't Is enkel te Napels dat men het geheim bezit om li jlqua T$fiina^ dat beruchte vergif, te berei^den; en tot g Ink voor de menschheid zyn 'er zelfs maar weinige Kea te Napels J dat geheim kennen. Men heeft 'er de § ftref^fte Plakaten tegen uitgegeeven , niet alleen om h uitvemen^ maar zelfs bet btreiden, daarvan te beletten. I dien bet kwaad daar door niet geheel vernietigd is , va het niet moeilyk 'er gebruik van te maaken. Dit venkr lyk vergif is gelukkig in Duitschland nog niet bekem Het is ten uitmle gevaarlyk, dewyl men 'er niet tegen ( ayn hoede kan zyn , idoch hetzelve voorkomen , of de ni werktngen tegengaan. Ik heb gelegenheid gehad om *er ( inmengzeis van te leeren kennen 3 maar zulks is ilech het geringfte gedeelte van dit zonderling yfrcanum. D tnraengzels zyn het Opium en de Spaanf'cbe Vliegen. 't iets byzonders dat hetzelve zo helder en klaar is als soiv water: en men kan 'er zich niet voor wagten , dewyl ' gcen fmaak aan is. Dit helfche gif valt op de edele dedi aan , baart geen kolyk noch fmerten ; maar het maakt zc siagteioos en veroorzaakt eene teering daar de kunst nie tegen vermag. en welke u onvermydelyk wegfleept. Ba liewys , dat ^tt oneindig veei kunst en beheudigheid ti ve TAPfeMEL VAN ITAtlK. •Vcffeischt wordt cm bet zamen tc (tellen of te bereiden ^ Js, dat de Cbiueezen, met die beide inmengzels^ welkcr uitwerking zoo verfchriklyk is, cen vogt maaken^ zoo ge« fchikt om het 3e»tle zintuig te vcrfterkcn.*' Ik Onftervriyke Reizigtrj m twee Boeken van ignaz Icar- 8ICK1, Rykfffr^i PrinS'Bisfchop yon Ertnelandj Rid* ier von den IVntm Adelaar. Uit het Poolsclu Te Utrecht B. Wild an J. Altheer, 1791. 044!^. ^ Is eeoe z»ev oude Waarneemine ^ dat de Gefchiedenk J. OQS eeo Inwoouder van alle Landen % en eea Tydge* W van alle Eeuwen, maakt. De Scfaryver van net ^cokye^ ooder den vreemden Tytel , De Onjierrehfh Rei- Jttgir^ heefc deeze (lelling in zyn Perf^on zotken te bewaar- hbden van den cyd zyner Geboorte af , tot den tyd waar kt overige van zyn Gefchrift ontbreekt, Hy j^dEc cot *deeze verciering voor, af te ftammen van kec Land der Lugn^ianer^ waar elk weet, dat 6n* ^erflyke Menfchen gevooden worden, wdker Geflacht Stru- UlifUgs genoemd wordt , van welke^ de beroemde ou£,L€« -VER een getuige der onbedriegelyke waarheid, aldus ictoyft. „ Vaak gebeurt het, dat cen Kind met een rond rood td^en op bet voorhoofd gebooren wordt, welk tdcen ^ oifterflyk Mcnacti aanduidt. lf\ den beginne is bet adfe bykans oomerkbaar, maar wordt ^ van tyd tot tyd, fiOQier. Van het twaalfde tot het vyf-^n-twintigfte Jatf iseefc betzelve een groene verwe daar naa wordt bet bfedsr «— in het vyf^n-veertigfte Jaar pik zwart , m 'Vtnndeit naa dien tyd niet meen Menfchen van dit foort leeven tot hun dertigfle Jaar ingelykheid met alle anderen; ^bchinm dit tydperk htios leevens af, ontwaaien zyeene ooaovooniyke benaauwdheid , die akoos toeneemt, en be- ^mm zy hun tachtigfle Jaar, dan ondervinden zy alle de -V^Am van deezen ouderdom; de zekere overtuiring van ^^|[Qos zullen leeven venneerdert hunoe te onvrtdenheid^ «tQgt hun tot wanhoop , en maakt dat zy zioh zehren en ^eren vcrveclea." Niet bit noet ouixjvaE zyn. Zie Zfe JTcrh of Dr. jona- fiwirr. Vol% IK Coottiiiiig f2ap» uumL ouLUwca'a ft4S KAttlCKl Niet volkomen, tnttr grootendeete, beintvroordde onze Schryver aan deeze tekening; dan by zyn eerfte veroude- ring met die kwellingen gepaard, overviel hem een flaap, en uit denzelven ontwaakendc, vondc hy een boom, die eea balzem uitleverde , welks gebruik hem , van een tachtigjaap rigen Grysaart , in een frisien Jongeling van vyfticn Jaaren, herfcbiep , vry van het gemelde Hoofdteken. Van dee- pen Balzem maakte hy een grooten voorraad te krygen^ in jde hoop om , door deszelfs gebruik weder oud wordende ^ op dezelfde' wyze te verjongen. In deeze hoop vendt hy Xich niet bedroogen , gelyk de veelvuldi^e verjongingen , ime^stal) tusfchea de zeventig en tachtig Jaaren uitwyz6n; doch welke niet altoos even gelukkig belchreeven worden, en zomtyds zeer ftuits inkomen. Naa zyn eerfte Verjonging , ten tyde van alexa^tdeh DEN GROOTEN voorgevaUen , komt hy in Griikmland^ waar hy met de Vorften verkeert, met de Wysgecren Om- gaat. — By eene nadere Veijonging leeft hy met hamil- CAtL en dient onder hannibal. Keert naa een Vef« jonging na Griekenland weder, en leefc 'er , het Hofleeven moede , als Burger. Heeft te Ephefen de zonderlingfle ontmoetingen. £n voorts verkeering met de grootfte Wys- geeren. <— Te Rme ging hy met de voomaamfte Man« nea om ; kenfchetst de Keizers en Dichters en Wysgeeren. w-i* Wordt na eenige Verjongingen Koopman te MarfeilU^ reist na Gallic ^ na Oost'-Jndie^ woont in China. Naa die land verlaaten te hebben , is een groote gaaping in het Hand- Tchrift; dan hy komt, naa nog eene Verjonging in PooUfL Trekt weder na Rom^ en komt op nieuw in PooUn. Lfegt een bezoek te ConJtantinopU af, en oud wordende en we* der verjongende , bevindc hy zich weder te Rome^ toen OTTO DE OROOTE, Keizer uit de Linie der Saxen tflbm* inende, na Jtalie trok; met deezen kwam hy in Dititsch* land^ waar hy zyne laatst gemelde Verjongmg onderging in 't jaar negenhouderd en tachtig, en onder bolbsi^us leefde. „Naa den dood vanBOLESLAUS CHaoBRV, dus luidt de laatfte Afdeeling van het tweede Boek," werd de Throon beklommen, door zynen Zoon mibszro Qf Mis- cisLAUs , die een zo roemryken en voorcreflyken Vadcr niet waard was. De Koningin van ryxa regeerde en be* (luurde alles , en wilde my ook tot haaren wii biugen. Daar ik aan het Hof van zo groote en roemryke Mannen gewend was te verkeeren, verliet ik dit Hof^ en, nat dat ik by Smiomif my over den Weichfil badt laaten ze^ ten^ T>t ONlTSftVELTXE tllZIOBS* ^49 kB, begaf ik my na JTroibii, totn Het oyniv (mtbrukt.'* Dit is het vooniaatn beloop van de Tochten deezes Reizigers , op welken hem, in YcrTcheide Chandlers, Ampten, Beroeping en Leevenswyzen, veal vreemds be- jegent; en hy zyn oordeei velt over voorkomemde Zaaken en Perfoonen, waarin hy de Gefchiedfchryvers , by gele- ftnheid, gispt. of de getrouwheid hunner opgaven pryst. Schoon 2yne bedenkingen over 't algemeen gegrond zyn, ontmoet men niet wemig zeer los te neder gefteld, en dies met veel vreemdigheids doorweeven. Het vreemdde via alien is, dat hy iiic Rome ^itn tyde van domitianus, nrtrokken zynde, zich eerst (til hieldt te Bononia^ daar Waereld van zyne ongewoone gefteldheid een blyvend andenken of veel meer een Raadzel blende nalaaten, maakte hy op zich zelven, onder den naam van Ailia^ het ^SPidt Graf/clmft: AILIA LABLIA CRISPtS Nec vir — nec mulur — ntc Jndr<^ina Nee fuella — nec juvenis, nec anus^ Ncc cafta^ nec meretrix^ nec pudica^ K\ Sei omnia. Sublata v. Nique fame^ neaue ftrro^ wqui renene , Seamnibusy Nec coek — nec aquisj nec terris Sed ubique jacet LUaOS AOATHO PRISCIUS , Nic maritusj nec amatory nfc necesfariuty Ncque moriem^ neque gaudens y nequeflens^ Banc Nec molem — nec Pyramidem^ nec fepukhrum 3 Sed Omnia fcit (f nefcit^ cui fui pofuerit. i» Wat ik eedagt en voorzegt heb , is vervuld , dtt ■aadyk de Nakomelingfchap nooit de waare inl|0ud of oplosfing van deeze Infcriptie zou vinden." — In de daad ^ Oraffchrift op ken Onjlerflyke is een Ifaydigheid zo t'oot als ihet geheele Graffchrift duister en onQntknoopbaar ^zelagtig.' flei poolsch , waar uit dit Werkje vertaald is , 't gcf n ^ luet verftaan , moet veel terwandfcbap met het Hoog^ V duitseh faebben , of de Vertaaler eea DuUfchet ^eBcni^ want her Nederduitfchi Kle^d, hec 2elve aangecrokken^ is> Tol ShogduUfche vlekken* Sammfprakm der Dooden , naar hit GrUksch van lucia* ws. In liet Nederduitsch overg/szet^ en met AanmerHfif^ - 1 uitgegeevenj door B. r. F. Eerjfe Stukje. Te Utricht W. van Yz«rworst^ 1791. Jngr. 8vo. De Heer , die zich ondcr de Lettercn B. V. F. . OQ redcncn, verbcrgt, „ fchoon hy de ccr zal beroai| dien in vervolg aan 't Fubiicq mede te deelen , isdfeo hy daar toe , door de goedkeuring zyner NedertandneH ^ £al worden in lhat gefteld; die, vindc dii Snjkjc cteWer, wordt het met genoegen ontvangen , nict flegt^ bet ver* volg der Samenfpraaken van lucianus (van welk by eeit Tiental mededeelt,) en andere Latyn/c/^f en Griekfchi Wer- ken zal vertaalen ; maar 00k een JfM&duitsch VVoorden- boek uit te geeven 9 in den fmaafc , waarin her Griekfchi ' van ^vAN L£if NIP is opgofteid (*y^ In deezc Vcrtaalmg ftclt de Heei V. F. zich^ ge- lyk by te kennen gedft, een drieerici oogmerk voor, — Hy wil den Neder lander, der Griekfche Taale onkundig^ te hulp komeit met hcnr eene Veriaaling te fchenken. — Ten anderen, den Vaderlander zyne ej{»ene rnal grondig en van naby leeren kemeir, en hem teflon* opietden ter beoefening van de Griekfche Taal, uit hoofde van de me« nigvuldise overeenkomst tuafchen die beide Taalen. En eindelyk den Christen leeren*, hoe zretf dfe Schriftcn^ welke het gefchiktst fcbynen tfr zyn om dim Godsdienst en goede Zeden uit de hartca te vcrbnnnen, dpor een vermindig gebruik daar aan mocten bevonlcrlyk zybt Wat de Vertaaling betreft, „ hy heeft zich verpligt 9^ gevonden bier en daar , waar dt zin het medebrengt , ,y een weinig meer af te wyken , dan men op de Schoo« len toelaat, evenwel za , gelyk hy betuigt, dtit het ,9 Griekfche dcnkbceid altyd m de^ ovcrzcttfng Uxtd^ „ doorftraalt.'* — In de daad eerre Verraaiing ^ waann <Kt ontbrak, zov, op zeer vreemden grond, dm nflam yaa (♦) Zie over dh Wcrk, Afgem. Phierl. ' letteroefi i?ai. ilif $t. bl. 177- • . /. SAMEKSVftAKBir BKft HMDBN^ ^5^. Yertaalhig mogea dmgen ; en eer Omfchming mo^ gen beecen. Hy berispt^ in 'c voorbygaan dta Latynfchen Vcrtaakr niet zelden: op de zyne zoa desgelyks niet wmmg te zeggcn vallen. Zyn Taalkundig doel, waaromtrent hy herinnert zich 4t kortheid en eenvoudigheid fteeds voorgefteld te heb* ben, op dat zeHs de geringfte verftandeii die met vrngt mogen gebiuiken^ zoekt hy te beteiken door Aanmerkin- de Taal ra^ende, by eike Samenlpraak te voegen. WaarljiL veele zyn voor de geringjle yerjlariden gefcbikr. Als een Taaldwinger wil hy intusfchen niet inkomen*^ ^ Niemand^" zegt hy, 5, agte zich g/edWongen het door ft my fledeide toe te ftemmen, indie» hy anders grond s» heeft om van my te verfchillen.^ Oit zal niet zelden ttbeuren ; bovenal wat de wootdafleidingen betreft. War diiiikt den Leezer van zyne eer(!e Aanmerking, ,»Ik fchryf 93 Samnifpraak^ niet (gelyk doorgaans) Zamenjpraak. — t» De reden j die ik daar voor beb, kan ik niet ailaaten deft Leezer mede te deelen,; en aan het oo^deel van kundi-* ,9 gen te ODderwerpen — ze is deeze. Ik begryp dat her woordje fanan van Griekfchtn odrfprong zy — en it ,1 bet wel te verre getrokken als ik zeggen durf , dat het M \ Griekfche woordje i^Mt is?— Dat woordjp betfckend by 9 de Gneken 't zeifde dat by otisfamen te kennen geeft, her t» is niet vreemd dat de fpnitus afper veraadert wordt in 0* j 3» en dan beeft men cuyji^ vervolgens /amen — en die met my weet dat 'er oiieindig veele Uriekjihi woorden , door j9 zuQc eeoe kleene verandering, naar den aart onzer taal, M Nedinbiitfche zyn geworden, zal decze aanmerking zeker niet ODtkennen of verwerpen.** Even bondig is zyne Aanmerking over het woord ^rer- rm. Gaat 9 menfchen I die van de rchoonheid uw Goi maakt! gaat na de JKerkhoven! — ^ Ziet daar de fchooo y^ heden , die elk vobr zes of zeven jaren nog bewon^ 35 de! Tragt daar indruk te krygen van *t geen 41 te widi J, ten ftaat 1 Wie leeft 'er die den dood niet ondefna zal? — Christen! uwe fchoonheid is dat gy bluri yy zyt in heiligheid^ rood door het bloed van Christust-i^ y^ Deeze fchoonheid 1$, welgevallig in de oogen van 4ei ,j Eeuwigen wordt bewonderd door de Engds yy en laat u eene gedagtenis boven Helena , en Doven 1 yy wat fchoon kon nieten aan deeze kant van het grafi Grooten der aarde ! nog maar weinige jaren | cn'JJj yy zyt niet meer. — Eh zal om u de aarde van m tee yy bloed ftroomen ?Ieest bier in dit s:efprek het geen nes vai yy u zal zeggen: Zyn m dien Koning , om die Ptffim y^ to veele gefneuveld ? Is V om hun zo groote venmsti^ ^ aangerecht ? — • God drukke het u nog in tyA op h( yy hart." Mercurtus vodr wmpvvs het Veergeld aan ca^tOi fliet willende 1)etaalen , N. DC. doet den Schryver deei Toepasfmg maaken , Christen ! het geen msrcoeii 5» weigerde voor Mf nippus te doen , heeft christoi gi „ daan voor u die geloofd ^ houd het dan daar voof 42t op grond dier fenoegdoening van christus in m DAR OOODIKf ft5| ii fkais , hemel by uw ftcrven voor u om nie( gech Hoe dusdanige Aanmerkingen op een Schryver , van wieit deHeer B. V. r. verklaart, in de daad» geen der prul- 19 fchriften van waanwyze Weetnietcn in Duitschland en „ Engelandy tegen den Godsdienst van Jefus uitgegeevea n wonlende, is zo zeer in (faiat den Cbnsten, virktert Ay n tdit cmz^tigi uit zyne vastbeid te (loocen als dat were n van Lucianus , 't geen wy thans onzen Landgenoote^i II atnbiedeoy'* kunnen (Irekken om den C/tristen in zyne fiicheid te doen ftaande blyvea^ bekennen wy geheel niec te xien : veeleer kunnen fp<mers *er ftoffe to]t nieu- we fpoccernyen uit ontleenen. Vcrvidd met bee deskbeeld , dac men eene aaneenfchtkefiog van Bedriegeryen eeai Snoodaths ter leezinge opvat » if leedf een oogunflig voorgevoel. Wy kunnen nfet onckennen^ dv he^ iwt aaogreep by den aanvang der leezinge van dit Weilije, den Aambediieger cagliostro beu^nde. Het is on* doorleezen om bygebleeven , en verflerkt. Dat de ^viooe zich, ondanks veele tegenbedenkingen , ILet over* hiilei om bet Opfiel van V Jaar 1779 over CagliojMz fFonder^ frmen in MUtauy met de daafby gevoegda Ophefderende Am* ^f'MfM, gefchreeven naa het o^dekken van ^t bedroi^' vXvt^ l^etoi, als mede dac de Heer f. mcolai baar tot deeze gt« ^^CQlDttking UDzecte, is niet it verwonderen, als men bi a'an- 'I'^ritiaineemt, dat caguostro en zyiis gelyk^ / In 'bet zamen* aemin van veelvuldtge be^egeiyen, de fca U ^oodbeid den ^tr, 179$. WQi 5. . S ■ SS§ C. £• C. VAN BtX MCIE tnder defl .-rooi^aQg betwisteode » onder htare Landgenoocni# to veef opgangs en aanhaogs maakteu ; doch die zelfde rede pidc oiec in die kragc om het onsen Landgenoo ten venaald aan te pryzen , icboon onder dezelve* Ligt* en By^ eloovigen genocf gevonden u^ordeo ; biykens den aanvang der Voorredea dcf Vertaatefs, in welke wy, als op den tyicl zo byzonder aange* 'duid, een uieer geregeld Verdag van de Opkomsc, den Vobrt« ^ng 9 en de Bedryven der zogenaamde Toveraars , verwagt hadfdeii. Wy zullen bnze Leezers niet ophoudcn met de breedVoeng yerhaalde, en vervolgena opgebelderde* Bedriegeryen van dea Chans ce Ramg gevangen zicteode caoliostro. Alleen wBiea wy korclyk aancekeoen , 4ac de Geboorca Gravinne van Medm^ biykens haare eigene opgave, een zeer gefchikte ttideg bade* om de fpeelbal ce worden van een Bedrieger als CAOUOfT&o» en boe zy. ter ontdekkki^ van haare dwaaze vooringeaooien* tield kwaou ^ Haar Vadtr en diens Broeder hMdeo, reeds vaa bunne v^oege jeugd , eeae neiging tot de Scheikuode en ver» borgene Wysheid, bfde Goudmaakkunde. Op de H&oge School te jeha^ kweekten zy die neigii^g aan doQf den g^eenzaa- men ommegang met zekeren Ilofraid schmidt; en begavenzich vervolgens te flaUe in de Vrymetzelaars Orde» wefke zy met de Magiey of wonderwerkende /iklfimii, geloofdea vereenjgd te weezen. Dertig jaaren wareo *er reeds verloopen, zedert hw Vader tn Com over deeie gewaande geheimenisfen beftendig gedagt * jgeleeyea en gearbeid hadden » toen caoliostro by bun rer* ^heen, en het tooneei, waarop by meende te fpeclen, lecds {lereid vondt; te meer daar de Opperburggraaaf van oca bo- wiN, een Vriend haars Vaders » in. dien Man den rcchcen wegwycer tot de verkeering met boogere Geesten » waaode ce Jvinden. Zy hadt, zedert de eerUe jaaren van haare kindschheidt «ter de Alchimie^ en Magie^ over scfiMinT cn MULLZtt , veel boo- xen f]preeken, en schwedbnbprcs wonderlyke GercliMefl^<^ waren bee geliefdde onderwerp haarer gefprekken; if^h die maakce In haare eerde jeugd op haar geen groocer indfuk dan liet VerteUingje van Blaauwbaard: en een Bal of Cooc^ ren voor haar bekoorelyker dan de ^menkomist m( Gecsceo. ^ 2edert haar zesciende jaar werd zy, door hpar Hawelyk » uit het gewoel der groote Waerekl, iu de (lille.eenzaamhetd op het Land verplaatsc. Toen gevoelde zy, uic gebrck aan andcre bezigheden, een lust tot leezen, zonder plan, oide, of verkiezing, Wiblands eerlte Schriften , byzonder zyne ^afaiiiit^ /cBONsoKs Eimtdumhiden y younob Pkigtgedagten ^ .layatkrs ichriften, waren haare geliefdde boeken, door welke batre zid eene .Gqdsdlenftiff dweepende gedeldheid kreeg. Vooiai vob- den jUAVATias Schrifien over de kragt Jes Ctbeds^ en 9yn lUg' ^0€kf^XlpBag In baar hart. lalaar gecst, die gedni^if mper ver- WICRtH)EHn ?Aff CAOLIOSTRO. SfS kic, en ille nrdfche dingen onttoogen wcrd, kwim geduiirif jmiff . cot HchflftiDlyke veibeddiogen » en g^wende zick aaa Ifjrfiike Pbancflfi^o. Nu vielen hair alle gcfprckken, die zy ii baar Vaderlyk huis gehoord bade, weder in . enbegonneoi attroMl MQ iierke werkiog op baar ce doen; een werking, aan- faiet door haaren firoeder : cfeeze baar door den dood ontrukc lyodct wcrdydoor de drocfheid over zyo afllerven, baare zugt toc.booge vcfborgenheden oogemeen vermeerderd. .la deeze gemoedsgeHeldbeid trof cagliomro baar aao. Die ivelhiiuc ingang vondc by baar Vader» Oomj.en'den gemeldeu Opperburggraaf. Zy zogc, met haar Tante en Nigt, deezen MMer-4er gebeimenisfen ook.nader le leereu kennen. Hy en xyneVrouw wisten, met veel nederigbeid, de denkbeelden dee- jcr. Vrottwen omtrent bun ce vergroocen, en baare verbeeldin|( aaa te.^uuren. Zy werdenras oietalleen zyne geloovende Leer- IfaifCD^ mar bragcen bem ook nog meer aanbanger< loe. (^a- aMoaraio wer.dde dtar op een nieuw middel aan- om deeze Vioairen in nadere veibinteois te brengen^ en te gelyk, mec i^der moeke, op baare • gemoederen ce kunnen werken. Hy >tcinfde. de Gravinne, clac by van zyn Opperllen gezonden ma 9 net volmagc , om , aU Groot-Meaur , eene Loge S^Adop^ tim^ of eene Vrymeizelaars - Loge , waarin ook Vrouwen Jkoadeil coegelaaten worden* te (lichcen, in weike zy met baare Tance en Nicbc als iserfte Medeleden werden aangenomen. On- der de vcrzekering des Siicbcers , dac dit geheim gezelfcbap de zodapige , die met e^n ^^in hart na waarbekl (Ireefden , en vol IFU Hefde tot bei algemeeoe. belang de kennis zogten te ver- metrdcfeiii tot booge gelukzaiigheid zou opvocren, Una voadt zicb deeze Gravinne in de llrikken des Bedrie* geis fcnmd, cn bleef *er in, zo laig caouc^stno zlch als ceo ernfiig Zedemeestei: aanfielde : fcboon zy by wylen bedrog YCTQiQeddet wist by baa^^ vooringenomenbeid te beleezen, en denaiace in te neemen , dat zy op 'c puot fiondt om met bem en ander gczelfchap de reis na Petersburg aati te neemen. ■ Vmc 4^ naapweren kring der ingewyden hieldc by Magijche V§mrM^9iH^* £<^n deezer benam baar bet vertrouwen op ca- ouorno* daar dezelve bee zedelyk gevoel kwetfte. Hy fprak ym de Liefifle , welke tusfcben de Kinderen des Hemels en der Aarde geheerscht badt, en gaT te kennen, dat niet alleen cnais* Toafibaar ook hy zeht^ aan zulk eene vereeniging bun aanzyu te daakea baddea. De balye Goden der Grieken waren, ge- lyk hy zekie, mede niets. anders dan (lechts vrugte^ van zo- 4|iiig eene Liefde* Ook gaf by lesfen, boe dac eene Vronw, dk niet wilde minnen, door Magsfche middelen zeff tot na- timrlyke Hefde te brengen arare. k^rte Sefekryving der Ziventien NeiMmidfchi PnvMm^ ^OH^ in met ein offlag kan gezien worSen de idggHig-^ Crdbfie^ Crenzen en Rmeren , der Zeyentien Proyinciin in ^ §hmm% m van ieder met haare yerdeeling in V bjumkri i^^ Elevens dtrweWet Steden^ Sterktem^ en het MrnmeHteMI^ rsem di'en. — - (kif hoe deeze FrejHneiin yan tyd tbtfjJf Hjm yjili een geradttf en hoe^ en.tj wie jdetelye thintwetden kniMfn^ — — Ten dienfte der Nederlanden bjzonder der Lees- m fFeetgierige Jeugd^ uit veeie Schrjyen fn erdre gefehtkt ^-deof TOHAN^rEg ' wi'llebisb. Te Amfterdam^hj J. E* Ktyc, ^ frvi 85 hi. Wannecr men bet getal der bladz. Van die Boekiken Ttf- gelykt met de menigte van zaakeo, wefke, volgeni M bpven gepUatllen tytel , in hetzelve voori^omen » zal 4n> dcfyk opmerken, dae de befchryving Iran dat alles txer llurt moet zyn. Intusfchen is deeze kbrtheld zeer gefbMkc; door de jeugd b^st- pnchduden te wordta ; kunnende het "tlM gepast voor eeh Schoolboekje verllrekken. Men de , by VtfOlb* de votgende befchryvfng van Doendk en ilf(toi» of JfyjMi te tlenegpmven* Dwrnik of Tournay , de Hoofdftad van de Castellitiy nttn naifisp is zeer wel geiegen op de Sehelde die *er ntidden-ttMir loopt. Met b teen oude, groote, fraai geboowde,- ei,wel be* vesrigde , Stad. — — Ook 4ieeft zy een wel gezenorwde Cfoidief* Mons^, of Bergen in Henegodwen At Fioofdft'ad, VP Ml- kleinen Heuvdl, alwaar de Rlvieren f^uilfe en !Mm \3t tamen komen. — — *t Is een groote wel bewoonde en ryke Roop-' ftad, en eehe aaozienelyke Vefting, zo door natuur tls koiuc zeer fterk: met goedc Wallen en- dric dnbbelde Gragtcii Mdf-* zlev. • }. scMi»9 mm- IB mm ouetiaDBini. 257 tinst'tB Ljiens OefchUdMs yoof dtjeugd^ iew j. ichirp, Pre^ WuUU Ite Rptterdm. '7> Rarierdam bj A» * BotIuI» i/ps, /n H«t W^erwitrdfg Mfnbterte te Roften/afn ^ eene Comm!s(?e Ttti Tier Pr^kalitett benoemd bd^bende , ten einde eene Mwmi nitgave vtn die -Mle der Feest- en Lydenstexten , in de Roccerdamrcbe Gemeence gehmikelyk » te bezorgen ; werdt de Wd Eerw. schasj» traond(erlyk.gecomiDitteerd, om^bovea elken TbLt» defzelver inhoiid in vierregelige Venjens , ce omvacten. DU is gefchied, en dac Texiboekje is , overeenkomftig dac be- Hide, in de'watreld .gekoimen ; intusfdien -heefc men begreepen» dat het 9 tot nut der Jeugd » in de Schoolen en Huisgizinnen fonde kunnen dien^n, fndien die Versjea 00k ^^zanierljk ge- dnkt wioden , om door de Kindereo van buiten geleerd te vdf^ ; zynde iMb deeze laa^ onderdeiling , dan 00k de af« gifte nn 4it nutcig Boekk te wytcm • Wy-gelboven met zyn wel Eerw., dat de Jeugd veel nut uit bet teeien deezer Stukjei kan liebben ; wy. pryzea dezelve net ille ndrnte daar toe ikn , en deelen, terProeve, twee voorbeeiden nit de LydensgefcliiideQif daarom mede. t. Ckiiha vo0rugt zynen dodd. Di Joddfche Road vergadert DeHdtettd zelf voorzegt deo moediHl van ^e Jooden, Alweeteod kent by alles, en fpdt bet onbevreesd, Ctiapteteeft alre^ den grooten Raad ontboodeo, ' Men idemt moord, maar Ibhroomt de Narie op het Feesc «t - » ■. Qff'fgf^ g^fttig^ ytrdnurijen Jtfm W0$rdcn ; dock hj Menzoabt4ien fcbyii vaii recht, men viodt die valsch gecuigen, Meo geefc aan Jefus woord een averechtibhen zin; Dock onfchuld antwooidt niec— Waarmen het recht wil buig^n, ^ heeft ftilzwygenheid de beste reden in. Bem Dkhmhki Hmdfckriftm^ Dtrdt tn rterde Schakerfng^ tiAmfterdam hy P. ]. Uijienbroek , 1790 eo 1791. In gr. £10 als de twee vobrgaande Slukken « bevacten deeze Sdnkeeringen een aantal Gedichten , op ondericbeidene ootbrtrerpen , door veifthillende Dichteis en Dichteresren ver- ^t«ri(fd9 endus geheet ondeiftheiddi in wurde met elkander. 8 } ■ • ' In »5t xism oicaruLTi K HARoicBitiTur* * In bet derde fhikje, munc boven anderen uit: de Zeevasrt f^Trjgm vers» uic .bec Oeensch, door j. c. ooo&nul. Jsrai/ juicAetuU oyer Babeh Fiif door m. r. £LT£a • geboreo wos<thov£n. Foor Mi^ ria • door p. moens , en eenige losfe ftiikjes' vao w. bilderdyk en p. J. uijLENBR0£K. £n in hec Vierde, Saffb aan Faon , door w. BILDERDYK , en de Lof vmi den Vrnderliudfchen Landkmm ^ door h. VAN ovERSTftAATEN » enz, De v(^gende gedsck$em'.iik gen- Zomerfchtn avmd ^ door j. de cuu^cq i^z. ., zyn denk«l}fc voor heden geene ongepute proeve: J}e g9uden Zon^ aan '*ieind van karen loop gekomen^ Ferjpreid ten'' tagten glansi En Med hoar laatst vamrwel adn Iktgtop^ hooge boomen^ En fteilen torentrans. De alyoedende Nafuur vtrkwikt de'groene drey en ^ \ Door V yuur der Zon gefckroeid;. Hoar tedre zorg geefi aan elk krufdje\ of^niew^ kif leven^ Daar »y V ntet diiatnp bemom. De Landman keert van ^tFeUy de HerSer ftaU 9jn Sckd^t^ Hoe liefiyk is de*rasf ' ' .. Foot hen, die nooit den:t\d vemiebn of vefgapent ' Dan kweekt zj Jtrackt en luitf * T De hitte van den dag \ attengs van ons geweien , * ^ ' Spreid nu eeh* mUden gloed ; ^ De fiUte van het veld^ by V ruisfcheti van de beken Baart kalmte in *t vroom gemoed. Cefrofen door V fckoon voei ik wfiC ^ngtoon rjwem^ : Om 9 nuJ een diep ontzag , i Schepper 'van V HeeVUt uw liefde en zorg te prjzen^ f^erfdeuwd van dag tot dag. Hit bkemenryk vertoont uw gunst in duizend kleuren; Zj Praaff in lage^nd ooft; - . . : De zwangre halm geefi groan; het kmid een^ fchat van geuren^ Door warmte en vocht geftoofd. Zyn awe fFeriek grodt^ hoe greet moeP gy din wezia^ Die wenktei en alles wierdf Vw geedheid zy alem met dankbaaf^heid geprezen^ En eeywiglyk gevierdl Zaire. Treurfpel ; deer j. ncRVESR. Te- Dordrecht by de l,eeuWfc- rji Krap, r/po. la £r^ tto*. ii^^Ad^i' Coraj of de Zegepraal der Liefde op het Bygnloof . Toaaee^^ door J. VERVEER. To J)ordrecht by de Leeuw en Krtp jp, 1790, In gri 8y#. 140 bladz. ,^ ' \ - Het eerfte deeter Stukken is eene Yiy^^nRj^yolging vah'. kct. alom beroeiQ^e Trfuylpel Zaire,, rrd . de vo^taiwe. Dci, Heer a. tan dui jact» dikmul^ met den Dtcbter vervek^ tii' - ' ^ gt. Rzelfchap'v«rkeerende» gtf. In ledige oogenblikken « san zynen Vriend f de betekenis van. de woorden dtt Fraofchen Dichcers op ;' ttit welke deeze berymde* Zaire ontftaan is , die zich mec genoegen laac leezen , fehooo eeoige byvoegzden in hec oor< I^OD^yke niec te vind«n zyn. Het tweede Scak is , als Too* ■eelQptl bflfcbopwd) oorfpronglyk ; zynda deszelfs dMd getrok- ken oic iiarmontel*s Ineas » tf de yerwoeHing van het ryk van Peru ; komeode hoofidzaaklyk hierop neder. Cora is een fong » fcboon en deugdzaam roeisje » voorcgefprooten uit hec geflachtc der Incas , in het Koningryk van Quifo; zy is» op begeerte van hatren Vader , en met toelaadng haarer iVloeder , doch tegea baar eigen keuze , aan de Zoo » als de meest bekende Godheid ▼an dac Volk, loegewyd : en de Wet van dat Land gebied, dac znlk eeie Maagd, wanneer zy eenlge- liefde , behalven aan de Zoo, laat blyken, levend in hec graf moec gedolven worden » en haar geheel geflacface , mec deszelfs wooaing en goederen » m prooije der vlaonoe ^eeven.. Oagelukkig ziec cora, by gelegenheid eener offerande aan de ZoaVden Spaanfchen Develhebber, don alonzo de molina , op weike zy daadelyk, zo welals hy op haar, verliefc; hebben- de hy zich aan het hoofd der Indiaanen gefteld , om zyne Good- en Bloeddorftige Landsgenoocen te bedryden. De gele- genheid, dac bdde dkander fprecken , 'wordt door een zwaar Oniveder geboren , waar. na , de ddften. al te zeer den teggei gevierd zynde , de Zonnemaagd niec geheei zniver ten tooneele verrchync : wordende eindelyk nog door alonzo van de Afgo- ^Wia,ofler;ng gered, en aan hem ten Yruuwe gegeeven. ■ verzen, zo wei als de fcbikking van die Scuk, verdienen in ▼tde opiichten lof. Men zic, by voorbeeld ALONZO » mes een Dclk in de hand, den Hoogepriester ^ die Cera vau heeft^ te rag ftootende. ' Laat af; ^<uif, of deeze Dolk zal een ontmenscbcen.llraffen, ^> op eene andere wyze, uw Goden wraak verfchaffen. Dl HOOOBFRIESTU* <>Qrfc |y een' Dienaar. Gods, die, naar he.t wys bellel fter Alinachc, hier haar wet ALOKZO. }a, Dienaars .vaq de Hel; ' Sefchermers van baar Wet, uit addren. voongefprooten ; Bedriegers — huichelaars — barbaarfehe vloekgenootea Dier bydraes, die, in.fchyn van..Gpd:.t^n dienst te Ilaan» Den Spanjaard , hier , de hand aan *t fcliuldlbos bloed doet flaan ; Bur Oienaars, die, abm, door all' de w^ereldfheken , iiet vuur van twist en haat, in 's Hemels name* ontfteken. En mecu de bioniifn zyn. ynn *c grfeveate ovgevilv Dac hier dea (leriiog drnkt, en ceoiiig drnkken gal^ Zoo lang die Huichelatrs htm (haod^ rollen ()>edea9 .. En 9 in hun Slangeohttt» het znd der diteidwid leelt^*. Tegen Caia, wi^wim kj nmut dtm trrnn gsaf. Myn dierbr« Coni koom kosni;nidre|i wy den fxooti^ fiemiooelyke Vorsc! Gewydt ZooMsoonl oogi. Alonzol achi wtt zali ALOVIOi Thus kao ik « pitdekkca* Wie deeze li«ve Maagd wiic la *c veokrf to trekkeo; Wle haar gefchondoi heeft. ATALTBiU b dit Gedrocbt Mkeadf Dank zy het eeowlg lichtl — ~ Zeg niy» win ii *cf ALonao. ' ' .1 Ik ben *t I ATAUBA* 6Godl • ALOnOW Ja, ik altoan ben de o^zatk vu hair lyden». En eiicht nw Godheid bk>ed » dan moea gy *t aqrae wydenl • Foot Kinderen^ tot Nut en Fermamk. Tt Leydm Ov da Meiltcr en Zoon, 1790. bt Svi. 88 bladz. Een aantal van XXI byzondere Stnkjei, alle tot nut en vemwak der Kinderen opgefteld» maakt dfen inhond van dit Boekaken uic. Zy zyn: Leesletje. Het ouderminiund Kimd. BfoederUrfde. Vrmtgji der Ouderen* Zusterliefde. Toets derwaareOuderliefde. Teder§e»ee* ligheid prysfeljk , dweeperj verachtetfk en fchadeljk. Het Spiehn. Jantje en PiHje. Lef det Friendfehsp. Beknepte befchrjyim.^i Europa. Am een jong bevalUgMeisje. De geede Moed^r ^wiiMirtf Dogter. Aan een dkugdzMm JengeHngj, Het goede Kind ep den «ff - fien dag van V joar. De bedroegen Psgter^ De ongehoermmnkefd van denKoning Pkarao geftraft. Degeede veeulst. Het wMmik UM denlFjn. Het Omveder. Be/piegeUng na een Onweder» — De meeste zyn in proza , andere zyn door Plaatjes opgehelderd ; alle vol* doen aan bet oosmerk meer of tnin , om de Jeugd hoe-laoga hoe meer, In de Scboolen, zo wel deugdzaam als kuodif if 4P^a worden, en verdienen dus aanmoediging. ALGEMEENE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN. Df Bybel vertaald , om^chrcven , en door Aanmerkingen qp- tmlderd. l^yfde Deel. Te Utrecht en te Amjterdam by G. T. van Paddenburg en Zoon, en J. Allan, 1791. m gr« octavo J 646 bladz. In dit Deel, behelzende het derdc en vierde Boek der Koningen, de twee Boeken dei Chronykeu, benevens de Boeken van Esra, Nebemia en Esther, vinden de By- bdoefenaers op nieuw t*over reden , om den aanhouden- deo arbeid van den Eerwaerden van vloten met veel vergenoeging na te gaen : als dienende , in velerleie op- lichien , ter ophelderinge der bovengeraelde Boeken. Taelkundigen treffen hiervan in zyne vertaling, en daer- toe behoorende opmorkingen , verfcheiden ftaten aen; en syne uitbreiding van den text is deeds by uitdek gefchikt, oin den Lezer in 't algemeen den nadruk veler voorftel- liogen treffend onder 't oog te brengen. Eigenaertig cngcpast, ter ophelderinge van het Bybelfche verhael, is, by voorbeeld , *s Mans uitbreiding van 't voorgeval- Icne met ha&man , IV Kon. V: 11— 19, na dat Profeet ILISA hem , door gehasi , had laten aenzeggen , dat hy sich z€<venmael in den Jordaen moest baden; dat hy dan weder.gezond vleesch bekomen, en de melaetschheid vol« bmen zou uitflaen. 99 II* Op dit berigt, (dus vervolgt de uitbreiding,) is de grtmfchap in de oogen van den moedigen man te teen. Hij beveelt terftond weg te rijden, en zegt tot die geenen , die bij hem zaten : ik had gansch andere je^agten van die zaak. Ik tmjfelde niet, of hij zou mij tnftond met veel achting te gemoet gekoomen zijn, met eerbied voor zijnen eigen Koning , met veele plegtighedea 2ijaeQ JEHOVAH God bidden oin mijne geneezing , zija band over de voornaamfte zweeren (Irijken , en zo de mekntschheid weeten te verfpreiden. 12. Behoefde ik daarom die reis te doen, om zulk een middel te beproe- ▼en? zou ik mij in den Jordaan doopea? ontrpringt niet LKTT. X792, NO, 7. T dc. DS BTBEL de Ckryfirrhoas uit Libations heuvelen, zo wel als yordaan^ en zuiverder; loopc niet een van zijne vemu de takken , dc Abana , door de Stad , als ik mij ii vorstlijk Damascus baaden wil ? en wil ik het op land doen , berprocit dan niet een andere tak , de P) par , dc kostelijke hoven van de Voorftad ? zoudcn niet al zo wel voldoen aan het gewigtig oogmerk ? Hie gebied hij audermaal en met veel dnfc , dat men h zou rijden , cn dus keeren zij om , om weer te nu ^ trekken (*). 13- Zijn gevolg is bedugt over dien on^ kigcn uitflag, doch eenigen, die hun Heer als eenea ' der beminden, en oprechtheids genoeg bezaten, om \ zijne verkeerdhcdcn befchciden onder 't oog tc breng fpreeken hem met bedaardheid aan. Weldoener, zeg zji , dien wij als een' Vader eerbiodigeo , gun ods aanmerking te maakcn. Gij wist immers te voren^ gij niet naar een' Arts gingt, niaar tot iemand, die u een wonderdaadige wijs zou redden , bUjf dan op • Jordaan, als middel, niet (laan. Zoo hii u eene z van meer mocite en omdag voorgehouden had, zoud ze niet gedaan hebben ? hoc vecl te meer meet gij naar hem hooren , daar hij flegts het baaden van u eisc om van de ziekte in den groiui ^ geneezen te wore 14. Hierdoor laat naSman zich overhaalen , trekt i den oever van den Jordaan , en dorapelt 'er zich tot wt% maal toe in , llipt de bevelcn van den Profeet via j£ YAH volgende , en al rasch belpeurde men die lano kelijke verandering , dat zijn vleesch gezond wotl , zo frisch en kleurig , als van een jeugdig mensch, volkoomcn rein wcrd hij (f). 15. Met zijne geneeziog b hij ook aiiderc gevoelens. Dankbaar komc hij met ; ganfchen lloet vvcer te rug naar den Profeet , om in | foon zijne erkentenis te betuigen. Hij acht het nu ge vernedering, hem in zijne wooning op te zoeken. Z is hij door die wonderwerk geneezen van zijn afgode en het eerde , waar txij tot £lisa van fpreekt , is hoe hij nu ten vollen overrecd is, dat 'er geen ao< (♦) „ vs. 12. Die dat vermag, zegt hij, dat liij mij gedaan heeft, is xeker de groote Schepper van alles, Ik erken u voor &jD dienaar, 't is mij genoeg, eens met u te moogen fpreeken, mag ik nu dat genoegen , die eer hebben, dat flj eenig gefchenk van mij aanneemt. 16. De Propheet wei* |ert dit. De dienaars van jehovau, zegt hij, worden met pen gefchenken onderhouden 9 en toen naoman 'er op nndrong, betuigde hij hem met een eed, dat hij het niet Km aanneemen , waardoor alle aandrang vrugteioos was* !?• Nu raaken zij verder in geiprek over den Godsdiensr* Hij betuigt , dat het zijn betlendig voorneemen was^ UHOVAH te dienen, en dat hij, daar het eerde hem afge- uagen was, nu een ander verzoek had, hierin befliaan- de, dat de Propheet hem een vragt aarde mogt bezor* gen uit het land, en wel zo veel als een paar Muilen tiekken konden, zich daarvan willende bedienen op een altaar, daar hij van nu af voomeemens was geen andere Godbeid in zijn land te offeren, dan jbhovah. iS» Maar, waardlle man! vervolgt naSman , eene zaak drukt mij» die ik hoop, dat mij niet tot een misdaad zal gerekend worden, door jehovah, den God, aan wiens dienst ik mij nu aUeen en volkomen toewye: ik zal namelijk in nuin amptsbedicning wel eens verplicht zijn den Koning te verg^Uen in den tempel van Rimmon, denhoofd-God m & SiifierSy oin daar knielende zijnen Godsdieost te verrigten. Hij is dan gewoon op mij te leunen, en dus 2al ik in de noodzaakelijkheid zijn, om mee te knielen* doch ik betuig ernllig voor jehovah, dat deeze neerbui- giog niet gefchied uit eerbied voor die Godheid, maar sdleen eene plegtigheid is^ verbonden aan mijn ampt. Ik boop dan , dat jehovah mij zulks niet als een ver- ludng van hem zal tocrekenen , want dan zou ik in nijae bediening niet kunnen blijven. 19. Indien dit al« ies zo is. betuigt hem de Prot'eet, dan kunt gij gerust oaar uw land gaan, zonder op die zwaarighedea verder te peinzen, en hierop vertrekt hij/' H. MUNTIHGHS Db Psalmen uit het Hibreeuwsch vertaald door h. mu TiNGHE, 7A. Dr. Hoogl. der Goc^el. en Kerkel. Gefc ffi Academe-Prediker aan de Provinciale Gelderfche m School te Harderwyk. Twede Stuk. Te Leyden by A. J. Honkoop, 1 79 1. In gr. octavo. Met dit tweede Stuk brcngt de Hoogleeraer munti GHB zynen aengevangen arbeid tot op den bonder Hen Psalm; achtervolgende zyne vertaling, en korte ae merkingen over de Psalmen, op denzelfden voet, als d in hec voorgaende Stuk iogericht zyn. Het geen wy de halven ter dier gelegenheid des aengaende geze^d he ben (* ) , flaet ook ten voile op de verdere uitvoenng vs dit Stuk , en de Lezers zullen alleszins , by het doorbl deren, te over reden vinden, om des Hoogleeraers po< gingen , ter ophelderinge van het Boek der Psalmen dankbacr te erkennen. — Tot een nieuw ftael hierva verftrekke zyne vertolking van Ps. LXXIII: 23—26, < zyne aenmerking over dit treffende gedeelte van dat Lie Zyne overzetting van het zelve luidt aldus: 23. Nu houd ik mij geftaag bij u; G4j hebt mijn rechte hand gevat; 24. Gij zult naar uwen raad mij leiden. En mij in *t eind ten hoogden eertop voeren. 25. Wat zoud' ik in den hemel naast u fchatten? Niets lust mij nevens u op aard. 26. Mijn hart en vleesch bezweek! God is de rotsfteen van mijn hart, Mijn deel in eeuwigheid/' Over deze tael des Dichters deelt de HoQgleenter d volgende aenmerkingen mede. vs. 23 en 24. De zin is ; wat heb ik nu voor 001 zakt nijdig te zijn over het gering en kortftondic gclu der bozen; wat is toch al dit geluk, tegen de xafi^cid die mij de Godvrucht verfchaft? immers, met weHce ran pen ik ook in dit leven te worftelen hebbe; ik ben toe geftadig bij Gci, die is mij altijd nabij , en houdt zij opzicht over mij, ja, hy hecft mijne rechte hand gem a (•) Zi« bovea i/. 241 , miisgtderi M 325. OVER DX PSAIMEW, '^^ g6g als mim leidsman , die mij op gene wegen zal bren* gcD, die niet tot mijn heil uitlopen ; die mij ^ zo lang ik leve , Uiden en beftieren zal naar zijnen altijd wij- zen en goeden raad^ en mijn einde geen fmaad, verach- tiog en rampzaligheid zal doen zijn, gelijk bet eind der bozen, maar integendeel, zaligbeid en eer, daar hij mij^ boe meB mij ook nu verfmadeu mag, in hit eind toch tm hoogften eertop voeren zal. Het eind van Afaf wordt bier duidelijk overgefteld tegen het eind der bozen , tf. 17, en de eer, tot welke God hem opvoeren zoude, Uf/Ea de verfmading, met welk& de bozen door God be- liudeld zouden worden , vx. 20. Bij hen volgde de fmatd op de eer , maar bij den Dichter zou integendeel de eer op den finaad volgen ; dezen waren dus rampzalig te mid« m van hunnen voorfpoed , maar hij was zalig te middea vin zijnen rampfpoed. „ yj. 25. Ik ben in het eerfte lid van dit vers eene andere lezing gevolgd, welke alle de oude overzetters, iiitgenomen den Chaldeeuwfchen uitbreider, gevolgdzijn^ wiji mij die met de parallelie beter fchijnt te ftroken. De *ziD is eenvouwig: in het gansch geheelal is niets, dat ik zo hoog achte als u. Hemel en aarde moet mea bier niet elk afzonderlijk nemen; zij beduiden te famen, volgens het taalgebruik der Hebreeuwen ^ niets anders dan bet geheeiai. n vs. q6. In onze Nederlandfche overzetting wordt dit vs. venaald: iezwijkt mijn vleesch en hart^ zo fx God de i^ots^ Hem mijns harten , en mijn deel in eeuwigheid. Venema .neeft tegen deze uitlegging, naar mijn inzien, te rechte ingebracht, dat de Dichter onvoeglijk zou zeggen, dat G6d de rotsfteen van zijn hart was, indien hij tevens vooron- derftelde, dat zijn hart zo wel als zijn vleesch bezwi)« kenkonde: hij zet het zelf daarom dus over; mijn vleesch ■oge bezwijken; maar wat mijn hart betreft^ God ts de rots* fm , enz. dan ook die opvatting fchijnt mij ^minder te ftroken ,. met het taalgebruik der Hebreeuwen , welke yieesch en hart , of lichaam en ziel plegen te (amen te voegen , om menfchen ganfchen perfoon uit te druk-* bo, Ps. XVI: 9. en elders. — ^ Om dan mijne ei^ene g^hten , welken ik aan de beoordeeling van kundigen ondcrwerpe, te zeggen, merke ik op, dat 'er in het oor- fproDfJijk in den voorledenen tijd ftaat , mijn hart en ^l^sch bezweek of was bezweeken ; en dies komt het nuj een- ^wigst voor y dit vers in dezen zin op te vatten: mijn T 3 vheseh ^ s; MnirrnictfE» ovn dx mtkCBf: ^jeueh en hart was bezweekm door de onrust , met vfA ke ik mij kwclde over den ^ voorfpoed der bozen ; tmtr «ci is God de rotsfieen van mijn hart ; mijn hart fteb. zich thands in hem gerust ; het (laat door het vertro^ nveu op hem onwankdbaar, als op eenen rotsfieen , vast^ tegen aHe fcbokking van twijfeling en onrust ; en hij <r mdjn ded in eeuwigheid^ hij is het, die mij van alles ver* /ZQcgt , wat ik nodig hebbe, om niet te bezwijken^ mm altijd gelukkig te zija: eigentlijk wordt dit woord gebmikt van een toegemeten deel van fpijs en drank. Zo flaat ode in de pu^elie ailes fchoon op elkanderen : mijn hart iezweek^ — — maar God is de rotten van mijn liart: mijn ykesch bezweekj maar God is ulf mijn ffije M drank in eeuwigheid j die daardoor ook mijn vleesch mor beswijkea xai bewaren, waartoe toch fpijs en drank bijzonder gefchikt is. 624 M. In bet korte Voorberigt , naar gewoonte , voor den Buo- del der TtyUriaanjche yerhandelingen geplaatst , vin« ^ wy ter fnede opgemerkt ; „ In eene Eeuw , <Ue 5) op redelyk vry denken , met zo vcel gronds , roem ^1 draagt, als zy, met regt, wegens losbandigheid in dee* 99 ztn gelaakt wordt; m een Protejiantsch Land; in een 9) Genootfcbap , 't welk ten Zinfpreuke voen , waark 9, GODSDIENST* KBNNIS BLOBIT DOOR VRYHBID, ZOU eene 9^ fchraale of middelbaare inoogfting van Antwoorden op de Vraagy hoe zal men den Grmdregel der Proiejtanten^ 9» dot ieder Christen , zjns verjlands maf^tig , geregtigtBS ,9 en naar vermogen verpligt tr, in zaaken van &im n Godsdienst^ voor zichzelven te oordeelen^ best viritfaaren— 91 en desulfs aanneemelykheid bondigst bewyzen ? een zeeiK ^ vreemd verfchynzel opgeleverd , en wy ons in onze ver — J, ?ragting9 by het ophangen van dezelve, tot het bebai^ VRRHANDIL. VAN TEYLElt's €ODC. GINOOTSCHAP. sXj 9 Ten van den jaarlykrchen Eerprys , ten uiternen bedroo- ii gcvonden hebben.*' £en meer dan gewoon getal Antwoordcn kwam dee- sen Heerefi ter hand op een Vraagftuk , het weczen van het Protejtantendm 9 en de rechtfchape Godsdienstvryheidy XD zeer van naby betreffendc. Onder dicn overvloed ver- (HtDde, by verre en biiitcn tegenlpraak, huns oordeel^, (en wie de Vyf hier uitgegeevene Vcrhandelingen gelee- m hccft , zal dit oordeel billykcn , ) de Verhandeling mi den Eerw. paulus van iiemert , toen zich teke- neode yoorheen Predikant U Wjk by Duurjlede , thans Hugjleeraar in de Wyshegeerte en voorbereidende Weeten^ fdiappen by de Remonfiranten teAmfterdam^ den voorrang^ en verd aan zyn Hoog Eerw. naa bee openen van het BiDet, zyn naam inhoudende, den Gouden Eerprys toe- geweezen. 