Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde
r. Kiiidflijk znllen aan niemand erven mogen verkocbt worden jl\> ;i:iii Javaiieii of andere ( >09terlingen , mabom(*danen zijnde, indi<*ii /.ij reinln lang in eene d(*i«»a gewoond of gcboren zijn, (11 lift (lesNUH bejituur daartegen niet5 bccfl. Daar, waar Chine- /en erven bewonen, die Javanen willen koopen, zullen zij mm*- ten verbuizen naar eene andcre plaata in de de«a» door bet dev»a»-beatuur aan te wijzen. Ik bodoel alhier zulke Chinesen al» 111 dorp<*ii wcmen, en door geacbenken aan bet dtrsaas-lioofd beloa5! de beiitc plaatjen in een dorp bebben ingeiKimen; ifaar, «uar (1iine!K!be huurien zijn en ateenen huiscn gebouwd, al» te Gabang, Plerret, Indramaijo en elders, zal men hen toeU- trn en cxik aan hen de erven verkoopcn ; indum evenwel in ern dorp, U'luHirende aan eene deasa, een of meer riiinezen bun^ge- /annen uonen, zjcb goed gedragen hebbcn en bet desKaas-bei^tunr 'T nict^ tegen btrft, zal dc (!ommift.<«ie aan den Kesident kun- FH M \«H»rf1r«igfn om aaii dr C'liine/eii rr\rii ir %erko(i|ien, ma<ir 2i^ 338 FKOJECT-INSTKUCTIE VOOK D£ COMMI86IE onder speciale voorwaarde, dat die Cliinezen aan alle de lasten en Heerendicnsten , die andere inwoners moeten' dragen , znUen onderworpcn zijn; thans zijn zij ook daarvan bevrijd, hetgeen eene groote hardigheid voor de Javanen is. Art. 15. /. De erven, voor elk geregeld zijnde, zal het dorp in kam- pongs verdeeld worden, zoo als dit meestal het geval is. Deie kampongs dienen zoo duidelijk mogelijk van elkander afge- scheiden te zijn door wegen of kanalen, als door het dorp loo- pen, zoodat elk kampong duidelijk van de andere is onder- scheiden. Deze kampongs, of om mij in het HoUandsch nit te drukken, deze wijken, zullen behalve eenen naam op het register eene letter hebben, en elk dorp met littera A b^;in- nen. Elk erf zal in ieder kampong cen nummer voeren, voor t'lke kampong te beginnen met n®. 1, en op het register sal behalve deze bij/ondcrc nummers een doorloopend nummer aan het erf gegevcn worden. Art. 16. g. Dit alles vooraf geregeld zijnde, zoo zal de Commissie het geheelc dorp in oogenschouw nemen, en door haar zal met overleg van het dessas-hoofd of bestuur worden bepaald: 1®. hoe- veel voor de vierkantc rocde zal moeten worden betaald en 2®. binnen welke termijnen de betaling zal moeten zijn a^^ loopcn — de prijs van een Q roede zal zijn van 30 tot 50 centen, en de termijnen van betaling van een tot vier jaren, telkens om dc zes maanden, ter\>ijl ^ van de koopprijs binnen 3 of uiterlijk 6 maanden na de aanvaarding van het erf zal moeten worden voldaan, en elk vrijhoid heeft, zoo spoedig hij verkiest, de koopprijs van zijn erf te betalen. Art. 17. //. De gronden, waarop de bepaling van de prijzcn voor elkc a roede in een dorp rustcn, zijn dc volgende: P. Omtreut het dorp zelve, zijn de ingezetenen welvarende: — ligt het dorp aan eene rivicr of aan eenen grooten weg in de iiiibijlirid van con passer, dan wcl l>estaan er omstandighcdcn , BELAAT MET HKT VEiiKOOPEN , ENS. 339 wiaruit de inwonen voordccl irekken uit den localen itaal vm hct dorp, wiardoor ik vcrvii, dit sij niet louden knnnen ge- nictrn , bijvoorbeeld gelcgcn sum wegen , waar veel paange en daardoor handel is , — aan bet tcestrand , waar gelegenheid is om te vifischcn , — bij houtbosachcn en wildernisKn , waamit de ingezA'tcncii voordcel trekken; aan rivieren ala de tjemanok, waardoor een gemakkelijke afvoer van hunne producten met minder moeite vn kcwten kan plaaU hebben ; al hetwelk de (k>m- miwit* in overwrging moet nemen, eo bet dessaa-bestuor mocrt oiidcr bet oog brcngen en goed te vrrstian grven. t^. Ilct is mijn plan geweest, om de prijs naar de grootte van hct erf te bepalen , en abeoo de Q roede van cen groot erf hoogvr in prija te 8ii*llen dan die Toor een klein erf. Bij de Javaan geld geene consideratie , en daar« dit doende, de grooier of rijker Javaan meer sonde moeten betalen, ben ik daarvan afgegaan , aangeaen dit deien laataten onaangenaam loude sijn. Ik wil bet ecbter in bet midden aan bet oordeel van de Com* misne xelve overUten. Welligt kan de prija voor de D roede voor clke kampong of wijk bepaald worden. Zeker is bet dat de erven die langa de allong allong groote wegen, die door cenc dc^Qia loopen of bij de rivier liggen, of wel op booge vette gnede grondcn meer waarde bezitten, dan die op ateen- achtigr grondrn grlcgrn aijn. AitT. 18. Dit allrs nu geregeld en tot oiiderling genoegen geacbikt zijndr, zoo moet men de tijd bepalen, binneo welke de prijs van het erf moet zijn voldaan; bierbij geve de Commitsie acht op de meerdere of mindere wclvaart van den koopcr en zij doet hem ventaan , dat ecrst dan . wanneer het erf gebeel fal afbetaald zijn, een bewijs van eigendom aan den koopcr zai nordrn gegeven en bij in bet voile bezit en gmot van rigfmlfini zal worden gesteld, terwiji het niet voMoen der be- |iaaldr iioro op den bepaalden tijd en termijnrti alle regt doet vrrliryrn. 340 rKOJ£CT-IN8TKUCTI£ VOOli DE COMM18S1E Art. 19. Voorts gceft de Commissie aan de koopcrs tc keiinen, dat zij bcvrijd zijn van de zoogenaamdc lmis»tax, maar dat vcx>r het onderhouden dcr registers, voor het zekerc dat de erven op den naam staau en steeds blijven staan van den geene» die in het wettig bezit is, jaarlijks moet betaald worden een proc^. van de waarde van het erf — eerst van de inkoopprijs en ver- volgens van de taxatie , die om de vijf jaren geschieden zal. Dat dezc bctaling de eigenarcn op den duur en hunne erven of regtverkrijgendcn op het erf vcrzekert van hot regtmatig be- zit van dezelve. Art. 20. De Commissie gceft vcrder te kennen, dat zij, die eigen erven bezitten, d. i. die dezelve betaald hebben, bevrijd zijn van alle lasten, bchalve die van het aanleggen en onderhouden van we- gen en bruggen en van de dienstcn, die in het dorp gevorderd worden, als met name, het houden van wachten, het bij zekerc gelegenheden dienst docn bij het dessa-hoofd enz. , alle weike dienstcn zuUen moetcn worden geregeld — alle overtoUige moe- ten worden afgeschaft. Dat alleen zij, die cigcn erven in ecue dessa hebben, zullen kunnen worden benoemd tot koewoe, hoofil en leden van het dcssas-bestuur, dat ook alleen dc bezitters van erven stem bij dc benoeming kunnen hebben, en eindelijk dat het aan hen wordt vergund, om zonder eenigc belasting binnen hun erf een warong oi winkcl te mogen houden en soo- daiiig bedrijf zal kunnen uitoefenen, als hij goed zal vindeii (alleen ten aauzien van cigenlijke dessa's). Akt. 21. Na dit alles zal de Commissie overgaan tot het meten der erven en het formeren in clkc dessa van het register, hetwelk hierboven (art. 3) is genoemd. Van het door den Panghoeloe gehouden register zal ccn afschrift worden gcgeven aan het hoofd der dessa, die hctzelvc steeds als een blijvendcn staat zal bcwarcn en aan zijnen vervanger ovcrgevcn: doze zal daarvan nog vvu afjs(hrift makcn, hctwclk bij den ^li^^^t^r van het dorp HKL^ftT MET IIKT VKItKOOrRW KNZ. M\ (li lit'vcr 111 fl<* miMijiet /nl liewanrtl wordrn, omdat hot rrgUH t4T hij licii kocwcM* berustendr door brand rn ttiderans loade kuiinrn vrrluren raketi, tenrijl (*fii andrr afiK^hrift in hti ar- chirf van den rrgent zal worden bewaard. Ilet register door (Ini kontroleur of Europ*9ch ambtrnaar, belaat met den verkoop, /jil worden l)ewaard op de necreUrie van de residenten, en sul- Irti dc repristeni van elk regentMrhap in eenen bundel bij elkan- d(T hlijvt*n. en het geheel auxxianig ingerig^ worden, dat bet I'fnifikkelijk zal zijn voor bet dagelijks gebniik. De Hfndmt van Cherihon, (tr. */.) J. J. VAN !*KVE\IIOVi:X. KITAR T(1EIIPA1I, javaanscii-moiiamme- DAANSCII WETnORK. UITGEOBVEN VAN WEOB 1IRT KONINKLIJK IN8TITUUT VOOR DE TAAL- LAND- EN VOLKENKUNDE VAN NEDERLAND8CH ISDlk, 'ftGRAVENlIAGE, K. FUIIRI, 1853. Ilrt book, (ill ondcr den hicrboven geschreven titel door mij i!i uitfr<*govc*ii , 15 oor^proiikrlijk opgrskid in hct Anbivch rn later III \\vi Javaansch cinigewcrkt. Den naam van den Arabiachen fichrijvrr vindt men niet allcx^n in dit Javaansch wetboek , maar ook in vele MalciM*hc wetgelcerde boekcn ; inc(*r dan zijn naam heb ik evcnmt*! iiit*t van hem kunnen vindcn, noch omtrent zijn lecf- tijd, nctch omtrent zijn levcn en werken. Ook in er niets met volknmfn zekerheid tc zeggen van den man, die dat Arabiache Ixiek in het Javaaiiach hreft omgewerkt; ongetwijfeld echter lucft die bewerking plaats gehad ondcr de leiding, often min«te rmdtT het toezigt, van I/ollander$. In mijn A£oKamm£<iaansck Stra/retft. naar Arabinche, Javaanache en Maleiache bronneo, 'aCiravenhage, II. C. Suaan Ilaoon, 1857. bladz. 73—75. vindt men hetgren afgeleid kan worden uit de woorden. die ik Ut I>nnden in een van de door den beer C!rawfard aan het Britarh Museum verkoclite handachriflen , bevattende dexen Toebpah. voorin geachreven voiid» namelijk: Tnfabt A treatiae on ma- homedan law tranaUtcd for me bjr the (!luef of Samarang Adi mangolo. Het zai niet noodig zijn hier uit tr wrideti over drn inhoud van dit boek, die uit het volgendr »tuk genorg blijkt; hi*t zal voldoende zijn te doeo opmerkcn. dat al het- ;rrrn in de gcwone Muaelmanache wetgelrmle werkrn behan- IV (VIII ) 25 344 KITAB TOElIPAn. deld wordt met bctrckking tot hct Mohammcdaansche regt in den beperkten zin, in groote trekkcn teniggevonden wordt in den Toehpah, doch in den voor Muselmannen ongewonen vorm van ccn wetboek met artikels. De hcer J. do Blaauw, die, na zijn studien aan de Delft- schc Akademie tc liebben volbragt, in 1860 een uitstekend eindexamen heefl afgelegd, wcrd door bijzondere omstandighe- den verhinderd terstond naar Tndie te vertrekken. Hij wenachte ecliter den tijd vo6r zijn vertrek nuttig te besteden en road- plcegdc raij over lietgecn hij zou kunnen doen. Met het oog op het mccrmalcn gcuite verlangen, om een kort overzigt tc gevcn van den inhoud van den Toehpah, gaf ik hem den road, om zulk een overzigt voor onze "13ijdragen" te bewerken. Aan dien raad gaf hij gehoor en sclionk ons met dat doel het vol- gcnde stuk, dat den inhoud, niet een vertaling, teruggeeft van den Toehpah, alleen met weglating van de honderd en twaalf eerste artikelen, die reeds warcn uitgegcven in mijn, hierboven aangehaald, boek over het Mohammedaanschc strafregt. s. K. OVER KOOP EN VERKOOP '. Art. 113. De kontraktantcn moetcn zijn mccrderjarig en gezond van zinncn ^ : een koopkontrakt , aangcgaan door min- dorjarigen of krankzinnigcn, is nictig. Art. 114. ])e kontraktantcn mogcn, nadat het koopkontrakt gesloten is, den koop tc niet doen, ook indien zulka niet als voorwaarde gesteld is, en zelfs als hct geld en de verkochte 1 Men ziebladzz. 122 — 142 van hct Ilandboek voor hct Moliammeduiiadi regt door Prof. S. Kcijzer. ' Yolgens de Arabischc voorstcUing wordt icmand meerderjarig genoeiiMly als hij gckomcn is tot dc bcpaaldc lecftijd en zijn voile verstand heeft. De Javaansche terminologie, die hier gebruikt wordt voor iiieerder|arlgm en mindcrjarigcn, voor gezonden van zinncn en krankzinnigen, is dan otJk letterlijk uit hct Arabisch vertaald. KIT.\n TOKIIPAIf. 345 xaak ul van w(vn«Latiirii in oiilvmigst zijii gonomrn, namclijk, ab dc kontraktanten nog bij elkander aijn ', al sijn cr ook (t*nige dagen verloopen, dat cij zich nog bij elkander brvin- dm. Ilebben de kontrakUnten nch eenmaal van elkander ver- wijderd, dan kunnen aij den koop niet te nict doen, al sijn cr (Ian ook niet eenigc dagen verloopen : maar met goedvindcn van iK'ide partijen kan men in dit geval den koop toch doen op* houden. Art. 115. Dc kontraktanten kunnen onderling ovcreenko- men , om den koop na of binnen dric dagen tc niet tc doen of tc doen doorgaun. Aladan moeten dc kontraktanten nch aan lift ovcriTngekomcne houden, xoodat, indien sij den koop bin- iirn den gcjftelden termijn te nict doen, dezc dan ook nieCig is. Art. 116. Ecn koop is nietig, wannecr dc verkochte laak niet vokioet aan de bedongen dgcnschappen : bijv. iemand koopt ren siaaf, ondcr voonraarde, dat hij schrijven of andere werk- zaamhe<lrn kan verrigten, of een rund of buffel, onder voor* naarde, dat xij dragtig is of veel mclk geeft, terwijl na hel yluitni van het koopkontrakt blijkt, dat zulks nict hct geval i^. Strijden dc bedongen eigenschapiwn met dc gocde zcdrn of o|ienl»re orde, dan mag de koop niet vcmictigd wordcn, ook indien de verkochte eaak die eigenschappen nict beat; bijv. irmand koopt een slaaf, ondcr voorwaanie, dat hij stelen kan, vn na het slniten van het koopkontrakt hiijkt, dat hij zulks nirt kan d«)i*n. Art. 117. h>n overei*nkomst , waarbij bedrog is gcplccgd, is nietig: bijv. iemand verft het haar van een alaaf, dien hij wil verkoopen, zwart. tenrijl het wit is: of hij mclkt nindcrs of buffels niet, blijkbaar met het doel om hct tc doen voor- komen , alsof die dieren veel melk geven. Art. 118. I>e koop van ecn saak, die gebreken herd, welkc 1 D. «. e L alt tij oof M} dkaodcr op htt nuiljs |t«i«««i dfa; want de OmtetUn^m ttttipen alle plectift bandellBKtii , iIIIcimW op orn malit • >f Ijpiji. 341) KITAB TOKIirAII. hsiar waardc vcrmiiidcren, (*n tcvciis ongcwoon aan de zaak en onbekend aan den koofKir zijn, is uietig; zijn die gebreken be- kend aan den kooper, dan is hij wettig. De verkoop is ook wettig, als de gekoclite zaak gebreken heeft, die niet onge- woon zijn: hijv. iemand koopt een ouden slaaf, die tandeloos wordt bevonden. Art. 119. De verkoop van een zaak, waarop een yerplig- ting rust, die ni(;t vcrmeld wordt bij den verkoop, is nietig; bijv. iemand koopt een slaaf, en, nadat hij hem gekocht en reeds lang in zijn dicnst heeft, wordt hij veroordceld tot de aflcap- ping van zijn hand, omdat die slaaf, voor dat hij gekocht was, een anders hand heeft afgekapt *. De koop echter is wettig, als de kooper van die verpligting kennis droeg. Art. 120. Koopt iemand een slaaf, die na het sloiten van het kontrakt aan een ziekte sterft, welkc hij reeds v66r het diii- ten van den koop had , maar waarmeS de kooper onbekend was, dan kan deze het kontrakt niet vernietigen, maar wel schade- vergoeding vragen , die overccnkomt met het verschil in waarde van den slaaf, toen hij gezond en toen hij ziek was. Art. 121. Koopt iemand een slaaf, dicn hij vrijlaat, en komt de kooper, nadat hij liem vrij heeft gelatcn, te weten, dat die slaaf reeds v66r den koop een gebrek had (bijv. hij is dief- achtig), dan kan de kooper aan den verkooper schadevergoe- ding vragen, op de wijs zooals in Iiet vorige artikel vermeld is. Art. 122. Do vrij waring blijft rusten op den ecrsten ver^ kooper, ook dan als de zaak meermalen gekocht is. Het eerste vercischte voor vrijwaring is, dat de zaak dadelijk na de on^ dekking van de gebreken terug wordt gegeven, zonder uitatel. In sommige gevallen mag men bij de ontdekking uitstel ne- raen; bijv. als liet etenstijd is, en men eet cerst; of als het naclit is, en men wacht tot den dag. Art. 123. Bij verschillende beweringcn tusschen kooper en verkooper over gebreken aan gekochte goederen (bijv. de vet* ^ Over dc wcdcrvt'i«»<'lclin{; of talio 7.\o inon het strafregt. KITAU TOBUrAU. 347 k(K)|MT l)cw(*i!rt, ciat de gfrbrckcii er bij dt*ii koo|M.*r aan ujn pknmcn, cii dc koo|ier brmerrt het omgekeerdc) , wordt dc (M*wi*nii}^ van den verkooper, onder ecde afgelegd, voor be- uijh aan^rnomen , en het koo|ikontrakt blijfl bcstaan. Art. 124. //mlang de verkochte zaak nict geleverd w, wordt i\v k(K){) nif't aU volkomen beM*houwd. Raakt bet gocd wc^, of udnit \\vi weggem.'iakt door den verkoop^r asclf, dan bestaat vT gt'cn koop: maar gaat het in zulk een gcval tc loor door ((K'doen van den koo|ii*r, dan blijfl de koop be>taan, en de koo* |H.'r is vrrpligi de kooppenningen te levercn; bthalve wanneer hij gert*gtigd ww tot het vernieiigen van die laak: bijv. de ge* kochte, maar nog niet gclevrrde* alaaf wilde den kooper doo- dcn, en dease doodt hem bij wijie van aelfverdcdiging. Art. 125. U de verkochte zaak v6<Sr de levering te loor gi*g;i:in door tocdcKMi van een derde» dan heeft de kooper het rrgt, om deir koop te laten doorgaan of te niet doen. In het t en»te gt»val heefl de kooper verhaal voor de waarde van de ver- kochte zaak op dien dcrden perwon; in het tweede geval be* hmfi de kooper den kooppriJ9 van de gekocbte zaak niet te ge* \vn aan den vcrkoo|K.'r, doch de verkooper moct het zelf ver- halen op drngeen, die de zaak heefl weggemaakt. Art. 12ti. Over gekocbte got*deren mag de kooper niet be* ^chlkkcn v6<Sr de levering. Hij mag ze niet verkoopen, verpanden (if Un geiKrhcnke grven, omdat hij zelf op die goederen nog geen volkomrn cigrndom!»r<'gt he<(t. Na de levering kan hij er me^ ban- drieri naar goedvinden. ¥A:n »laaf kan echter v6<Sr de levering vrijgt'niaakt , trt'Iegateerd, waqf gemaakt of uitgehuwelijkt vorden. Art. 127. IK* eigrnaar van gordereii, die zich nog bevinden 111 het b('/.it van wn ander, bij wien ze in Ix-naring of in |NUid warrn g«*gi'ven , doch die rt*ed8 zijn gelost , kan er me£ bandelcn iiaar gtM^lviudrn. Art, 12H. Ik! Vf-rkoop V4n gnmd, /onder eenige vooraaarde, >Iuit in /i(h den vrrk<iop van dv gebouven en beplantingeo » (in- if ci|i Ma.in. omdat ha nut van drn gnmd gering zou zijn, ' /iilk.* !ii« t hrl irrval ma*, Hij M-henkinp van grond ipjn dv 348 laxAB TOEurAif. gebonwen en beplantingcu er ook oiulcr bcgrepen; maar zulks is niet liet geval bij verpanding van grond. Art. 129. De verkoop van een kampong, zonder bepaling of de gebouwen en beplantingen er onder zijn begrepen of niet , bevat ze vel in zieli, en tevens alles wat nagelvast is; bij v. in* gehangen deuren, vastgespijkerde ladders, enz. £r zijn dns niet onder begrepen deuren , die op den grond gelegd zijn (d. w. z. deuren, die niet zijn ingehangen), en allea wat niet nagelvast is; bijy. emmers, rustbedden, tafels, stoelen, enz.^ Art. 130. De verkoop van een rijdier (bijv. een paard) sluit in zich den verkoop van de opgelegde schoenen; maar zijn ze met goud opgelegd, dan niet. Evenmin is het zadel van het paard er onder begrepen, ten minste als zulks niet overeengekomen is. Art. 131. In den verkoop van levende boomen zijn de bla* deren en takken, die nog sappig zijn, begrepen, maar niet de grond, waarin ze staan. De kooper heeft echter het genot van den grond, waarin die boomen staan, zoolang ze leven. Hij is verpligt ze ora te kappen, zoodra ze dood zijn. Art. 132. Bij den verkoop van boomen, waar vruchten aan zitten, goldt, ten opzigtu van die vruchten, al wat men daar- omtrent is overeengekomen. Is men echter niets overeenge* komen, en bcliooren de vcrkochte boomen tot de palmsoorten, dan behooren dc bloosems, die al zigtbaar zijn, aan den ver* kooper, en die nog niet zigtbaar zijn, aan den kooper: behoo- ren die boomen tot de wijngaardcn, dan behooren de vruchten, die al zigtbaar zijn, aan den vcrkoopcr, en die nog niet zigt- baar zijn, aan den kooper. Art. 133. De kontraktanten niocten bij geschil over dc hoe- veelhcid van de koopwaar of van den prijs (bijv. dc vcrkooper beweert voor tien verkocht, en de konpiT voor ncgcn gekocht te liebbcn), terwijl gecn van bciden cc.n juridisch bewijs * hccfl, ' Mm zic blad/v.. :i87- 3'»r) \an Uv\ l>o^ r:i;:cnociii(1c Handboek voor het Moli.immalaaii>ch ic^i. KITAII TOEIIPAU. 349 )M*iii(*h dm ced (egeu rikaiidcr aflcggnn. I)e verk(io|K*r doct (lit hf*t (*cr»t, en verklaart, dat hij niet voor negen, maar voor tifii vnkocht heett; vcrvolgrna Irgl dc koo|M*r den veil af, en vrrklaart, dat hij niet voor tit*n, maar voor ncgcn gekocht hccfl. litlilH!!! /.ij lieiden drn r<*d afgelogd, rn ncemt rcn van beide pnrtijrn gi^norgen in de opgef^cven prijz(*n , dan mag degtwn, ten \iHMi!i hfWve afstand in gedaan van eenigc som, het kontrakt <H)k nict vernietigcn. Wil gcen van bcidcn afntand dorn van f riugi* M)m, dan lK*hoort dc vernietiging door den regter uitge- 9pn>ken te worden. Na dc vernietiging van lict kontrakt kcerra dt* vcrkockte goederen tot den verkooper, en de kooppennin* sren tot dm koop<»r tcrug. All. 134. Hij verschil in de beweringcn (bijv. de een be- weert, dat hij vrrkfM:lit heeft, en de ander, dat bet hem gth !«ch<>nkm i« grwonirn). en bij ont«tent4»ni8 van een juridi«ch bi*wiji, lrgg(*n bi*iden dm eed tegen elkander af. I)e cerate vrrkltart, dat hij het hem niet gcachonken heeft; de tweede verkliart . dat het hem niet verkocht is gewordcn. Na den eed mnetin de gtiedercn, waarovcr het geachil liep. aan den eige- naar terug worden gegcven. UVEK VERHRUIKLEEN *. Art. 135. Verbruiklcen bc»taat niet, zoolang het goed nog niet gf*t*venl is; na dc levering krijgt dc verbruiker den eigendom van de in verbruiklcen ontvangrn zaak. Dcgeen, die ieta in vcr- bniikle«n heefl gcgrvcn, mag het terugvragen, als bet nog in «e»*n n nog in het b(*zit is van den verbruiker. la de tijd, bij het konnikt overgekomcn, vcratrrkcn, dan moet de verbruiker een gelike hoeveelhcid en van dczrlfdc hoedanigheid teruggeven. Art. 3<>. I let ia ongeoorloofd , ook indicn bride partijm er L'rmiegci in nemen, deie overemkomut aan tr gaan, onder be* ' Men k bl^lu I (2—1411 «aii lid U»%ro y r mi cmdr lUmlboei voor kri 350 KITAB TOEHPAH. ding van winst te nemen, of van de zaak te vermeerderea *, of onder beding van het op een anderc plaats te betalen, of der- gelijken. Heeft degeen, die in verbruikleen gegeven keeft, il winst daarvoor ontvangen, dan kan die we£r teruggevzaagd worden; want bij hetgeen de wet noemt verbruikleeiii kan niet nemen een wederkeerige dienst of een voordeel. Art. 137. Het is geoorloofd deze overeenkomst aan te onder beding van pand of borg; want zolks gesckiedt aHtfi tot zekerheid, en niet om winst te nemen. De gcedeien m^ die tot het pand gediend hebben, kunnen, zoodra de pandga^ ver, bij het verstrijken van den termijn van het kontralct, it niet kon lossen, verkocht worden. Brengen ze meer op dhft de schuld bedraagt, dan wordt het meerdere teruggegeydli MB den eigenaar; brengen ze minder op, dan blijft de pan^[o«pr schuldenaar voor het tekort. Wat de regeling nu val dhft borg aangaat, zoodra de tijd dear is om te betalen, imgit schuldeischer den persoon, die borg is gebleven, of den Mhri- denaar aanspreken. Art. 138. Heeft iemand schuld aan twee personen iMb- nig, dat aan den 44n een pand is gegeven en aan den inder niet, dan kan de laatste, als de termijn van betalen dar is en de schuldenaar niet kan betalen, geen aanspraak makm op de goederen, die zich bevinden in het bezit van den ctstea schuldeischer: die goederen moetcn blijven berusten iij den houder. Is de termijn van het kontrakt verstreken, danJamnen ze verkocht worden door den eigenaar, maar met ioestomiiig van den pandhouder. Wil de pandhouder den verkoopaiet toe* staan, dan moet de regtcr het doen, of de schuldeiscjer moot de scliuld kwijt schelden. Wil de eigenaar den verkoopniet to»» staan, dan gelast de overheid den vcrkoop of de betting vm de schuld; blijft de eigenaar bij zijn onwil volhardei, dan k het prijzenswaardig, dat de regtcr het pand verkooj^ en den ^ D. i. hij het verstrijken van den termijn meer te zuilen hlaloi, dan men oiitvangcn liccft. M KITAU TOEUPAIl. 351 i>chuldt*ii«clicr bcUalt uit de opbrengst; is die jaist niet toI- docndc, dan blijfl de ptndgever aansprakclijk voor iiet tekori. OVER IIET PAKD. * Art. 139. De pandnemcr mag hei genot van het pand heb- bcii, aU de waarde van het verpande goed er niet door ver- niindert, bijv. paarden, woonhutzen, Het ia ongeoorloofd dat genot te trekken van verpande goederen» ak daardoor de waarde er van vermindert; bijv. een kloed dragen, daar het dan ver* vlijt. Het is echter geoorloofd, ala de pandgever hei heeft toegcutaan. Art 140. De achuldeiaclier, die in het beiit ia van een pand, ia niet aanaprakelijk , ak dat pand wegraakt, nmder dat hij iiaktig was in het bewaren , en het fftrekt ook niet in min- dering van aijn achuldvordering. Hij ia echter aanaprakelijk, ain het pand wegraakt door naktigheid van den bonder; bijv. Iirt wordt gcdrponeerd op een pkats, ongeachikt oro tot he- rn aarplaaU te diencn; of, nadat het geloat ia, wordt het niet toruggegeven aan drn eigenaar. Art. 141. Leent iemand van een ander goederen z<^idanig, dat cr |Kiiid xal gegevrn worden, en wordt daarbij tcvens genoemd lie- h(Mrvc(*llitid van dc* goedrren, die in pand sullen worden «.M-gi'Vfn: df tijd vcKir hoc kng, en t«*ven» dc pcrsoon, die se ill |uind zal gcven, en xijn die go(*dcren nu in |iaiid gegeven, fill) wordt, uU tic wegrakrn, zoiidcr dat het toe te Mrhrijven i> aaii naktigheid in het bf'wan*n, noch de achuldenaar, itoch dc |iaiidhoudi'r cr voor aannprakelijk gestrld. Zijn u* echter iiirt (c loor f^cgaan, en }» de tijd daar om te betalcu, terwiji (It* jK^hultlcnaar niet in ataat in a»; te lotfrn, dan kunnen die pHd(*n*ii door drn mrhuldcnaar verkocht worden, met tneatcm- iiiiii^ vun lien eigriiaar r r van ; maar dr cigriiaar van de goc- ■ Men ric l»Ud/j. 143—1^2 ^an hrf l«>«cfi;riHicnNl H^tMlboei %no< ImI Mi'hjtnmrtLijnM b 9t^t 352 KITAB TOEIIPAU. (lercn kan in de plnats daarvaii vragen de gcheele waaido er van bij den verkoop. Gaan ze tc loor bij den schuldenaar, dan wordt liij cr voor aansprakelijk gesteld. Art. 142. Bij gcschillen tusschen den pandhouder en den pandgever (bijv. de pandhoudcr beweert, dat de goederen te loor zijn gegaan, en dat hct niet ligt aan nalatigheid in het be- waren ; de pandgever betwijfelt liet , of ze te loor zijn geguui), wordt de onder cede afgclegde verklaring van den pandhoader aangenomen. Art. 143. Bij geschillen tusschen den paudhouder en den pandgever (bijv. de pnndliouder zegt, dat bij het pand al te- rug hccft gegeven; de pandgever zegt, dat hij het nog niet ontvangen lieeft), terwijl geen van beiden een juridisch bewijs heeft , wordt de onder cede afgclegde verklaring van den pand- gever aangenomen. Art. 144. Een verpande slaaf kan door den eigenaar vrij- gemaakt worden, maar hij moet bij den pandhouder in de plaats stcllen de waarde van den slaaf, dien hij vrij heeft ge- maakt, namelijk, als de vrijlater er toe in staat is; in het omgekeerde geval hccft het vrijlaten geen gevolg. Art. 145. De pandgever, die zelf het pand wegmaakt, meet iets dcrgclijks, als lict vcrloren is gegaan, in de plaats sftellen; ook indien er bij hct tc loor gaan geen nalatigheid betitond in lict bcwarcn. Art. It 6. Gceft iemand een slaaf in pand, die, tocn hij in pand gegeven wcrd, tot gccnerlci arbcid in staat was , maar die, gediircnde den tijd, dat hij in staat van verpanding is, lot volerlei arbeid in staat wordt (bijv. een slaaf was vroeger, tocn hij in pand gegeven wcrd, honderd rcalen waard, en in zijn staat van verpanding wordt hij door zijn kundighedcn twee honderd rcalen waard), dan kan, als dc eigenaar van dicn slaaf een anderc schuld hccft, die aiidcre schuldeischer geen aan- spraak makcn op de v(Tmcerdering van dat pand. De vcr- incerdcring wordt gerekcnd onder dat ])and begrcpcn te zijn, ?n:iar b<'li(U)rf ook a:ui dm eigenaar van den slaaf. KlTAIt TO£UPAU. 353 Art. 147. leoiaiicl hcefl ncliuld aau twee metischcn* Aan wn van hen hcefl hij tot pand gegcven een vUviii, die nog gt*(*ii kiiidert'ii iuul« en die tcvens mindt'r waard is dan sijn M'Inild btnlraagt. Na Yerloop van eenigen tijd krijgt die ala- vui, terwijl xij in staat van vrrfianding vcrkeert, een kind. Kati nu (It* achuldenaar, aU dc termijn van het koutrakt ver- htn*ken !.*<, dat pand niet lo6«en, noch xijn andcren schuld- f'iachcr, die geen pand heeft, betalen, dan wordt die tilavin mot haar kind verkocht. Met het geld, dat die alavin-moe- iivT heefl opgebragt, wnrdt de pandnemer betaald; de andere Hchuldeiachcr kan geen aanspraak maken op het geld, dat die mortlrr heeft opgebragt. I)e pandnemer kan voor hetgeen dc »lavin minder beeft opgebragt, dan zijn pretentie bedraagi, aanapraak maken op bet geld, dat het kind heeft opgebragt, maar hij kan bet niet alles voor xich nemen : bet moet verdeeU vordcn met den anderen schuldeiacber in evenredigbeid van hun pretentie*8; bijv. xijn hun pretentie*8 gelijk, dan wordt Ik*! in tvrem gcdceld : xijn ze niet gelijk , dan wordt de op- brrnp^ van het kind naar evenredigbeid, in dheen, in vieren cnz. vrrdreld. Hctgvc*n er aladan nog van de acbuld overblijft* (iaarvoor blijft de 5chuldcnaar aanfprakelijk , en aoodra hij in ^taat is, moet hij bctalcn. Art. 148. Hij gruchillon tUNKrht'n den schuldenaar en den ^<-llul(inM'lllT (bijv. df* Khuldcischcr bc«rert, dat bij het lee* 111*11 ht*t iMtlinp: van pand ii« gemaakt, en de fchuldenaar ont- kt*nt lH*t; of cr wordt wcl erkrnd. dat er een imnd %%l gege- \rn nonlen, maar het gc*iichil loopt ovi*r het bedrag van liet \rrpnd(*), «ordt dr vcrklaring van df*n M!huld<*iiaar aatigeno* nirn ; maar hij moet i^maal * den eod doen. Art. 14U. Ilecft irmand iets gelcrnd, en beweeK bij, dat hij die ovrn.*(*nkomr't hrt litdtng v:in pand gemaakt ia, temijl ilr Mhuldrnaar zulkii ontkent, en lK*viiitit xirh het gcMil, dat ' III Munttii^c ]:r%4lkii niorl mm loC «ijfli^ ttden i*w <i«irn, l«ij« sh •)r citali l<«f»|>t o«rff rrn iMik , »a«flM| Mordaiiftin; m *«imaii;i:c aiMlrtr • •ni-l4ii't' *>rfl«-ii hrl'brii |t|.ijit» crluH. 354 KITAB TOEHPAU. liij bewecrt verpand te ziju gewordcu, in handen van den schal- rlcnaar, dan wordt, als geen van beiden ecn juridisch bewija lieeft, de vcrklaring van den schuldcnaar voor geloofwaardig gehouden; maar hij moet daarbij ddnmaal den eed afleggen. Bevindt zich het good, waarover bet geschil loopt, in handen van den schuldeischer , en verklaart de schuldenaar, dat het goed zich in banden van den schuldeischer bevindt, omdat hij het uit eigcn beweging genomen beeft, of onder voorwendsel van liet te leenen , dan wordt de verklaring van den achaldenaar aangenomcn ; maar bij moet ook ^^nmaal den eed doen. Art. 150. De scbulden van een overledene jegens God of jegens de menscben ' worden uit zijn nagelaten goederen betaaU. Voor dat ze betaald zijn, mogen de erfgenamen die nagekten goederen niet wegnemen of ten gescbenke geven. Dcze regd mag niet worden toegepast op betgeen er na het overlijden bij komt;bijv. betgeen de slaven bebben vcrdiend , jongen van run- ders of buifels en dergelijken ; want deze vermeerdering is eigendom van de erfgenamen. Art. 151. Er sterft iemand zonder scbulden, en dc erfge- namen verkoopcn de nagelaten goederen. Na den verkoop ech- tcr komt er een nieuwe schuld op (bij v. de overledene heeft bij zijn levcn bet ecn of ander verkocht, maar na zijn dood blijkt, dat er aan bet verkocbte goed gebreken zijn, zoodat het terag- genoincn wordt , tcrwijl dc waarde al door den overledene ver^ teerd is), dan lieeft de verkoop geen gevolg. J)e erfgenamen nioeten de nagelaten goederen, die al verkocht zijn, wefir terag vragen, en daarna moet cr de schuld van den overledene mc6 betaald worden. Art. 152. Ilceft iemand nicer scbulden dan goederen, en is (le tijd daar om te betalen, dan moet de regter, als al dc schuldoiscbers zich tot hem wciiden, met verzoek om aan dieii pcrsoon bet belieer over zijn goederen te oiitnemen, aan dat ' iMcii 7.ic het 2<^ iIiK)fd{>tulw van het Mohaninieduan»ch Straficgt, door J*n»f. S. Kcij/.n. KITAB TOEIIPAII. 355 vf r/iN'k voldoen, cii tevcns moei cr tan i«dorecn kennit van gcgrven worden, om ie voorkomen, dat de ge&iUeerde koopi of vcrkoopt. Nadat dc iichuldenaar failliet verklaard ia, mag hij Kijti gonlcrcn niet Ycrkoopen of ten geschenke geven, want uii d(* opbreiigst cr van worden de achuldeiachen betaald ; bet ataal gelijk met pand. De achuldeiachen, die ontataan sijn, nadat hi't belicer der goederen ontnomen ia, mogen met in de beta> ling deelen. Krijgt de gefiuUeerde* nadat hem het beheer over zijii gfiederen ontnomen ia, op nieaw goederen (bijv. door houi iv 5prokkeleny dagwerk te Terrigten, door erfeniaaen, legates of gcachcnken) , dan worden dexe begrepen onder de goederen , waarover hem het beheer ontnomen ia. I)e flchuldeiachera, wier .Hchuldrn na de fiuUietyerk taring xijn ontataan , mogen geen aan- 9praak maken op die bijgekomen goederen. Art. 153. Heeft de regter het beheer over iemanda goede- rrn ontnomen, dan is het prijaenmraardig, dat hij spoedig toi (ion vcrkoop er van overgaat. De vrrkoop moct ergena plaata h(hl)en, vaar gewoonlijk kooplui bij elkander sijn, om er aoo> \vv\ grid mogrlijk van te maken. De allemoodzakelijkate kle^ mi, die dc schuldrnaar dagclijka draagt, mogrn niet verkocbt u(»nlrn. Is alles verkocht, dan worden de schuldeiachers uit de o))hr('ng»t betaald naar evcnredigheid van hun achuldvorderingen* Art. 154. De voogd van ecu minderjarige behoort xijn goe* dcnti ie brwaren, totdat hij meerderjarig gewordcn en toi oonit^*l dv» ondrracheida gekomen b. lemand wordt geiegd hit oordecl dt*a onderacheida te bratten , aoodra bij weet wal hrm te docn ataat, aoowel ten opcigte van de godadienai« alsi van xijne wereklache belangen; maar men behoort hem, voor dat hij meerderjarig ia, op de proef te atellen. De aoon van een koopman wordt beproefd met den prija van goedefen» waarop win«t ia te behalen; de aoon van een landboower met r.ijn keiinin van den landbonw; een meiaje met al de werknam* hedrn van rcn vrouw, die naar giaaing nnttig knnnen lijn^ in tcvrn? met haar krnnia in het brwaren van gorderrn en bet /c.rgrn voor de kcukrn. 35() KITAU TOEIIPAH. OVER DE DADINO OF TRANSACTIE. * Art. 155. Op een doorloopenden weg, waar regis en links veel menschen aan woncn, is het niet geoorloofd huizen te bouwen op het midden van dien weg, of er gewassen in den grond te planten, ook indien ze niet hinderen aan de vooibij- gangers, want ze makcn den weg minder ruim. Ook is het niet geoorloofd boomstammen te leggen of zolderingen te maken, die verbondcn worden met de omheining aan den overkant van den weg; maar dit kan geschieden, als zc den weg waarschijniijk niet verduisteren, noch hinderen aan de voorbijgangers, noch aan het tuig van dieren waarop, of aande kappen van wagena, waarin geredcn wordt. In een slop kan niemand anden dan de eigenaars van den weg boomstammen leggen, zooals hier boven vermeld is; want die weg behoort aan niemand anden dan aan de menschen , die daar wonen : d. w. z. het is geen publiekc weg. £venmin is het geoorloofd, dat een van de eigenaars van zulk een weg eenig gebouw sticht, zonder de voorafgaandc toestemming van de menschen, wier huizen op verren afstand staan van een deur, die tot uitgang dient *. Maar de menschen, die ccnmaal de deur hebben, mogen nog een deur maken, met het doel om digt bij den grooten weg te zijn '; zij behoeven daartoc niet de toestemming te vragen van de menschen, die ver van den grooten weg zijn, name- lijk, als hun oude deur digt gemaakt is. De menschen nn, die een deur hcbben , die liet verst verwijderd is van den groo* ten weg, mogen nog van deur maken, met het doel 1 Men zie over dc cigcnlijkc transactie, bladzz. 152 — 154, Tan het veDgenoemde Handbuek voor lict Moharomedaansch regt. - In veel groote steden van het Oosten is elk slop van Toren goloten met een houten deur, waarbij 's nachts iemand met licht de wacht houdt. Allen dus, die acliter de deur woncn, liebben belang bij die dear. ^ Door ccn tweede deur wordt niemand bcnadeeld; in tegendeel mrerdert dp voiligheid. KlTAIt TOEIirAII. 357 uat digter bij den grootrii wrg to komen, en tevens mogen zij de oude deur behouden, omdAt loch niemand Yftn die oude dcur tal grhruik maken. Art. 156. £cn muur tusschen twee buixen, die door den rigenaar van een van die huizen is opgebouwd, mag de eige- naar van bet andere buia niri gebniiken; bij mag nergena in dim muur een apijker alaan, of er bout op leggen, nocb een doorgang er in maken, ala bij niet de toestemming daartoe hc^'fl van dcngcen, die den muur gebouwd herft. Staat de cigt'naar bet toe, dan wordt bet gcrekend. dat die muur bem moar geleend wordt , en de eigenaar kan bem tenig eiacben. Heeft dv eigf^naar zulka gedaan , en gaat bij door, om er datzelUe gt'bruik van te maken, dan kan de eigenaar er huur van vragen. Art. 157. Staat er een muur tuatcben twee buittn, en ia liij ren gcmcenacluippelijk eigendom, dan mag geen van beiden him beticbadigen. Stort de muur in, dan kan de eene eige* nair riict van den andcren vordercn, om bem wcer op te bou- ncn. Wil een van beiden bem opbouwen, en wordcn de koa- trii door b(*m allcen gcdragen, dan kan de andere bom dat ni<'t belHtrn, en, ala de muur oj^bouwd ia, trckt bij er nlltnii hot nut van. Wordt bij afgebroken door dengrrn, die hrm grbouad be«*ft, dan kan de andere bem beletten om bem ueer op t(* bouwen , maar belpen liriden elkander in bet opbou- wen . dan wordt bij we^r grmcenacbappelijk eigendom. Art. 158. Staat er een muur tusacben twee buizen, en zegt een van de eigrnaara van die buixen, dat bet xijn eigen- d(jm is, dan wordt, ala de atcenen van dien muur van bet c*rnr buis xamenkomen met die van bet andere, of ombuigcn aan de boeken van bet buia, terwijl bet andere buia alleen daar aanaluit , de verklaring aangenomen van den eigenaar van bet buis, dat verbonden ia met dien steenen muur, maar liij rooet ^nmaal den eed doen. Zijn beiden buiaen met dien Mernen maur verbonden , en xijn er gern menacben , die getui* iivn voor bet regt van eenen van beiden, dan moeten xij bet- (Irn hreedtgii worden . en daartu is de muur gemeensrbappelijk 358 KITAB TOEIIPAII. eigendom. Degecn, die weigert den ecd te doen, verliost zijii eigendom, dat overgaat op hem, die den eed gedaan heeft. Art. 159. Degeen^ die schulden overdraagt, heeft daartoe niet noodig de toestemming van dengeen, op wien hij ase over- draagt, maar wel die van den oorspronkelijken schuldeischer. Is het kontrakt in wettigen vorm aangegaan, dan is de schul- denaar ontslagen van zijn schulden; terwijl degeen^ op wien ze overgedragen zijn , ontslagen is van zijn scliulden aan deng;een» die ze heeft overgedragen V OVER BORGTOGT. ' Art. 160. De scliuldeischer , die een borg heeft voor sijn schuld, kan, als de tijd verschcnen is om te betalen, den schuldenaar of den borg, elk voor de geheele som, of elk voor de helft aansprcken. Wordt de schuld door den schuldeischer ki^ijt gescholden, dan geldt zulks ook voor den borg; d. w. x. dan is de borg ook ontslagen ; docli ontslaat de schuldeischer den borg van zijn borgtogt , dan is de schuldenaar niet ontsla* gen. Wil de borg eerst bctalcn, dan kan hij het verhalen op den persoon, voor wien hij borg is gebleven, namelijk, als hij zich met gocdvinden van den schuldenaar als borg gesteld heeft; is zulks niet het geval, dan kan hij het niet op den schulde- naar verhalen, want dan komt het door zijn dgen onacht^ zanmheid. Art. 161. Degeen, die borg blijft voor de schulden van een ander, en ze op verzoek van den schuldenaar afbetaalt, kan het weer verhalen op den persoon , voor wien hij ze heeft afbetaald, namelijk, als hij door getuigen kan bevestigen, dai hij ze afbetaald heeft, of als de schuldenaar bij de betaling te- genwoortlig was , of als de schuldeischer de betaling erkend heeft. ^ Men zic over de overdragt van schuldeiif bladzz. 154 — 156, yan het i>ovrngenoenid Handboek voor lict Mohammedaanscli regt. - Men zic bladzz. 156 — 1.59 van het i)ovengonoemd Handboek Toor hcl Mohamniedaansch rr^t. KITAB TOF.IIPAII. 35S) Art. Kii. I>('gt*en, die zicli borg strlt voor icmind, die opgertx^pt*!! 19, om voor de regtbank te venchijucn, ten cinde p!voiiniMl tc wordcn, moci dit noodzakcHjk doen op last vtn denge<*n, voor wicn hij borg blijft. Is deze gedagviard voor (Til gt*UL«chuld, dan behocft dc borg het bedrtg van de geld- itchuld nict tc kennen. In dasdanige aangelegenheid moet de borg den persoon, voor wien hij borg ii« geblevfjp, voor dc r(*gtbank brcngen; is deze overgeleverd aan het geregt, dan is hij ont.tlagf»n van zijn borgtogt. Js degcen, voor wien hij hori; iM grblcven , af wezig , dan moet de borg hem halen, ab hij W(*<'t , waar hij zich ophoudt , en als het veilig is op weg. Met het vonnissen «ordt too lang gewacht, als naar gissing noodig i5 nm naar die plaats te gaan en van daar we^r terug te kecren. Is de borg langer uitgcbleven , dan de gestelde termijn , of is hij tot de regters teniggekeerd xonder hem md te kunnen bren* LTen , dan wordt de borg zoolang gevangen gezet , dat naar gis- sing degeen, voor wien hij borg is grbleven, niet mcer terug kan komrn (bijv. dat hij gestorven is). Die borg behoeft dan met tc betalen. OVEK DE MAATHCHAP OF VKNSOOT^HAP. ' Art. lf>3. (laan twee menschen een vennoot«chap aan, of willen 7.ij voor gemecnschappelijke rekening handel drijven, dan is het een noodzakelijk vereisrhte , dat het geld , dat voor die ven* nciotflchap wordt gebruikt.van deaelfdc soort en van hetielidege- halte is ; aoodat , als dat geld onder elkander gemengd is , het mod* jelijk bij elkander gezocht kan worden : bijv. guldens by guldens, dukatons bij dukatons, en dergelijken. Hebbeo sj winst behaiM of verlies geleden , dan moet de winst of verlies door beide vcn* nooten gedeeld of geleden worden naar het bedrag van ieders inleg: voor een grooten inleg is het veel; voor een kleinen in- > Men tie bladii. IM^ISI tan liet lM»iraifrBOc«Ml iUmlboek tow Wh MnhamittrtlaanArli t^f. IV. VIII. i6 300 KITAIJ TOEIIPAII. leg wcinig. Raakt er iets wcg , tcrwijl het in Iiet bezit van de twee vennootcri is, zonder dat het aan hunne nalatigheid is toe te schrijven, dan wordt geen van beiden er voor aanspn- kelijk gesteld. De bewering van een van beiden, dat het wqp- gernakt of hem gcschonken is door zijn maat, of dat hi] het reeds liecft teruggegeven, wordt, na door ^^n eed te zijn be- vestigd, voor waar aangenomen. Degeen, die iets naar eenan- dere stad vervoert, zonder toestemming van zijn mede-vennooi, wordt aansprakelijk gesteld, als het op weg verloren gaat. OVER DE LA8TGEVING. * Art. 164. Stelt iemand een gevolmagtigde aan , en laat hij hem het een of ander voor zich verkoopen ; dan is het ongeoorloofd , dift die gevolmagtigde het uit eigen beweging beneden de waarde ver- koopt,of dat hij bij den verkoop een termijn van betaling stelt (d. i. op crediet verkoopt), of dat hij het verkoopt voor geU. in dat land niet gangbaar; dit gedaan hebbende op laat van den lastgever, wordt hij niet aansprakelijk gesteld. De lastge- ving is geoorloofd omtrent allerlei werkzaamlieden , die wair- schijnlijk de lastgever en lasthebber met clkander kunnen doen en verrigten. Het is geoorloofd , dat een vader een anderen man tot gevolmagtigde aanstelt, om zijn dochter uit te huwelijken; maar een vrouw kan in huwelijkszaken niet gevolmagtigd wor- den: wel om de (schriftclijke) vcrstooting* over te brengen aan zijn vrouw. Hot is ongeoorloofd, dat ecu slaaf gemagtigde is, om een meisje uit te huwelijken, maar wel om de toestem- ming van een vrouw aan te nemcn tot het aangaan van een huwclijk met den man, die hem zclf tot gevolmagtigde heeft aangesteld; of om de (schriftclijke) verstooting over te bren- gen. Ilet is ongeoorloofd, dat een minderjarige lastgever 1 Men /ic l)la(lz£. 161 — 160 van hot bovongcnoemcl ilandboek TCN>r fact Mohatiimcdannsch rc^t. - In Oost-Indit* noemt men «lit sclieidhriof. KlTAIi TDKIirAII. 3(il (if l;i>thrl))N'r ill tN)Vciigt*n<M>milo Knkeii is, maar wcl oro ge« .•«chrnken wrg Ui brengen en te nugtigen, om goBten in huis te c»iitvanj?rn. Art. 165. Dcgeen, (Uc ccn vordcring hccft bij den regter, kail (iaarvoor cen gevolmagtigde aanfttellen; even zoo kan dc ^^('(laagiit* ecn tndcr tot gevolmagtigde aanstellcn, om op die vonloring te antwoonlen; maar niet om cxin bekcnteiiiH voor (Icii rtrgter af te leggen, ak hij eenmaal bekend heeft *. Even- mill is hot geoorloofil . dat iemand een ander tot gevolmagtigde nanstelt om te getuigen, of om een eed te doen. 