Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Ten tweeden het maaken van een-nieuwe en be- 30 118 VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT kwame wagenweg, naast of omtrend de Limietschey- |_ Vervolgens het onderhouden van voorsz. Limiet- ding, in het vak gelegen tusschen paal 2 еп paal | scheyding en spoor, gedurende den tijd van zes 3, strekkende na paal 4 en 5 voor zoo verre als | jaaren, te reekenen van primo Mey 1794, tot dezelve ontbreekt, en wel den wagenweg of spoor | ultimo April 1800, voor de somma van Vijftig te leggen zoo na bij de Limietscheyding, als de | Gulden "в jaars, mij ten dien eynde aan de jaar- ongelijkheid van het terrein eenigzints zal toe laaten. lijksche schouwe onderwerpende, op poene van Ten derden, het verder repareeren, vernieuwen ` Dijkregt en parate executie; waarop door mij on- en behoorlijk met plaggen of heyzooden opzetten | dergeteekende de Godspenning is ontfangen; ver- van de gragt of gruppel tot de voornoemde 14- | bindende tot nakoming deezer mijn persoon en mietscheyding, ter bekwaame breedte en diepte, | goederen, als na rechten, — Actum Cortenhoeff zoo als in de naastgeleegene en goedgekeurde plaat- | den 19 Maart 1794. (was getcekent) T. Steenbeek. zen der respective vakken bevonden word, en met | Wij ondergeteekende stellen ons ten deeze tot het terrein bestaanbaar is, als mede het opmaaken | nakoming van het bovenstaande als Borgen, onder van het spoor of wagenweg daar nevens, voor тоо | renuntiatie van de beneficien ordinis divisionis et verre dezelve strekt, en wel tot aan Paal 23 en | excussionis, onse personen en goederen hier voor dus de geheele strekking der Limietscheyding, al- | verbindende als na rechten. Actum ut supra les voor een somma van Twee Honderd en Veer- | (was geteekent) J. Steenbeek, W. Vreeswijk. tig Guldens. 23. ACTE VAN COMPROMIS, waarbij door de provincien Gelderland en Utrecht aan den Erfstad- kouder wordt overgelaten te bealissen tot welke der beide provincien de Marsch bij Rhenen behoort. 24 Maart 1771. jn zedert een langen reeks van jaren! Raade, en Dr. Engelbert van Eck, Auditeur in de tusschen de Provincien Gelderland en Utrecht veele | Rekenkamer. en onderscheiden geschillen over zeker District, de! En nadat оок de Heren Staten van Utrecht, ter Marsche genaamd, en aan beide de Provincien be- | bereiking van hun Ed. Mog. oogmerk, bij reso- kend, geexteerd hebben over de Souverainiteit en | lutie van 31 Julij 1776, gequalificeerd hadden Hun effecten van het Territoriale regt, welke ieder der- | Ed. Mog. Heren Ordinaris Gedeputeerden, zo had- zelven in en op het gemelde District аап zig хег- den laastgemelde Heren, uit het midden van Hun meend te competeren. Ed. Mog., bij resolutie van 7 Maart 1777, daar toe En beide hoogst gemelde Provincien thans gene- | gecommitteerd de Heren Jacob Hendrik Grave van gen zijnde, ош, tot voorkoming van alle verdere ge- | Rechteren, Heere van Westerveld, Anthony Fran- schillen deswegens, hare pretensien tot en op het | çois Godin, Heer van Cockengen, Joost Taets van voornoemde territoir te laten beoordelen, en door | Amerongen, Heere van Natewisch, Balthazar Con- eene finaale uitspraak te laten beslissen; zo waren | stantijn van Lijnden, Heere van Lunenburg, Abra- de Ed. Mog. Heren Staten des Hertogdoms Gelre | ham Jacob van der Dussen, Heer van Darthuysen, en Graafschaps Zutphen, en de Ed. Mog. Heren en Hendrik van Asch van Муск, met den Heer Staten van Utrecht te made geworden Zijne Doorl. | Adjunet Secretaris, Cornelis Anthony Vos, nevens Hoogheid den Heere Prince van Orange en Nassau, | de Heren Daniel François van Goens en Herman- Erfstadhouder der beide Provincien, te verzoeken, | nus van Vianen, Raaden "e Hoofs Provinciaal en om, niettegenstaande Hoogst Deszelfs menigvuldige | den Procureur Generaal der Provincie Mr. Valen- еп gewigtige occupatien, het onderzoek van die zo ` tijn Jan Blondeel. lang geëxteerd hebbende differenten, en van de| Welke Heren Gecommitteerden (uitgezonderd de stukken, daartoe relatief, wel te willen op zig ne- | Heer van Darthuisen, als wegens indispositie absent men, ten einde zodanige beslissing of uitspraak te | gebleven), dienvolgende gezamentlyk in den Hage formeren als de Heer Erfstadhouder zoude bevin- | bij den anderen zijnde, de voornoemde uitspraak den te behoren. van die zo lang tusschen beiderzijds Provincien En nadat de Heren Staten des Furstendoms ` gesubsisteerd hebbende differenten hebben opge- Gelre en Graafschaps Zutphen de behandeling van ` dragen aan Zijne Doorluchtige Hoogheid den Here dien te meermalen, en in specie bij de Resolutie | Erfstadhouder zo van de Provincie Gelderland als van 26 Oetober 1761 en 25 April 1776, hadden | Utrecht, met volkomene magt, om in gevalle Zijne gelieven over te laten en te demanderen aan het | Doorl. Hoogheid zulks mogte goedvinden, in te Hof en Rekenkamer van die Provincie, en dienten- | nemen zodanig onpartijdig advis en adsistentic, gevolge daar toe bij gemeld Hof en Rekenkamer, | als Hoogst Dezelve tot zijne informatie en ge ingevolge acte en commissie van den 5. Septem- | bruik, en tot bereiking van de intentie der resp. ber 1776, waren verzogt en gecommitteerd de He- | Heren Staten zal dienstig oordelen. Na welke Wwe- ren Willem Reinier Brantsen, August Robbert van | derzijds gedaane delatie Zijne Doorl. Hoogheid Heeckeren van Suideras en Jacob Adolph van Hee- | zich ook, zo wanneer dezelve ditferenten volgens ckeren tot Enghuizen, respective Raaden en Reken- | de hier na te meldene wijze van procederen zul- meester van welgedagten Furstendom еп Graaf- | len zijn geïnstrueerd, met die hoge decisie en uit- schap, neffens Dr. Bernard Hendrik Cremer, Mom- | spraak wel heeft willen chargeren. boir van dezelve Landschap, Dr. Dirk ` Willem | Wien volgende dan de wederzijdsche Heren Ge- Abraham Brantsen, substituit Griffier in gemelten ! committeerden, uit kracht van de voorgemelde pro- "Б LANDS VAN UTRECHT. т. Вовк. т. Trr. 1v. Deer. 119 vinciale resolutien en op gevolgde commissien, van | na het doen van hetzelve ingeleverd word, mogen nu af aan verklaren zig daar aan te submitteren, | geinhereerd, en ор den voet of grond van hetzelve en zodanige uitspraak en decisie van Hoogstgemelte | mogen geargumenteerd worden. Zijne Doorluchtige Hoogheid ten wederzijde, zo | Art. 6. ten principaale als tot enig hoe genaamd incident,, Dat binnen den tijd van vier maanden na dato het geen in het behandelen der zake onverhoopt | deses, op gelijke wijze, aan de Grebbe, de Momboir mogte voorkomen, met alle gevolgen en aanklee- | des Hertogdoms Gelre en Graafschaps Zutphen en ven van dien, te zullen houden en respecteren, de Procureur Generaal der Provincie Utrecht over doen houden en respecteren, als een gewijsde in еп weder elkander zullen exhiberen en furneren het: hoogste ressort van Justitie, waar van gene | geauthentiseerde Copien van al het bewijs, schijn provocatie, appel, revisie, of enig ander middel, en bescheid, waarvan een ieder zig bij zijne memo- van reductie, redres of relief, of hoe ook anders | rie zal willen bedienen. genaamd, zal konnen of mogen vallen, als van welk wederzijdsche Heren Compromittenten ten krachtigste’ bij desen renuncieren en afzien, met Art. 7. En zulks met dat oogmerk, dat een ieder, bij dezelve zijne memorie, zich van de tegenzijds over- vaststelling van de volgende wijze ter instructie | geleverde stukken zal konnen bedienen, om dezelve van de respective pretensien. Art. 1. Dat wederzijds in desen pari passu zal worden geprocedeerd, en dat ten dien einde in het gene- raal word vastgesteld, dat bij memorien en solu- tien respective zal worden gehandeld, in maniere, als hier na breder zal worden gedetailleerd. Art. 2. daarbij te debatteren, en aldus bij de applicatie van zijne bewijzen nog de zodanige te konnen en te mogen voegen, welke hij tot debat van de te- genzijdsche zal nodig oordelen. Art. 8. En zal mede om die reden na voorgemelte wisseling wederzijds nog gegeven zijn een nieuwe termijn van drie maanden, om in deselve elkander Dat, om zulks ten effecte te brengen, zo ter over en weder te konnen overgeven geauthenti- eenre als ter andere zijde voor af eene pertinente | seerde copien van die documenten, die men aan en specifique conclusie, waarin het sustenue van | jeder zijde, tot debat van de tegenzijds overgele- elke zijde respectivelyk vervat is, zal worden ре- ` verde producten, foornemens mogte wesen te ap- formeerd. Art. 3. Dat dezelve conclusien over en weder, onmid- | delyk na het tekenen van deze acte van compromis, zullen worden uitgewisseld, de conclusie der Pro- vincie van Gelderland ondertekend door den Mom- boir van het Hertogdom Gelre en Graafschap Zutphen, en de conclusie wegens de Provincie pliceren. Art. 9. En zal binnen een maand, па het verloop van | Чеп termijn, aan den Momboir en Procureur Ge- | nersal respectivelijk vrijstaan, om alle de originele ‚stukken, of ook wel originele boeken, waaruit ex- tracten mogten zijn gemaakt, ten fine van appli- | catie, ter plaatze daar dezelve berusten, te exami- Utrecht door den Procureur Generaal van dezelve | neren, en daarop zodanige remarques voor zich te Provincie. Art. 4. Dat dezelve conclusien naderhand niet zullen mogen worden vermeerderd of vergroot, maar dat alle zodanige vermeerderingen zullen worden ge- houden pro non adjectis, zonder dat daar op in judicando enige reflexie zal mogen worden ge- nomen. К Art. 5. Dan dewijl het oogmerk van de beide Provin- cien alleen is de bereiking van regt en billijkheid, en het veelligt zoude konnen gebeuren dat of van beiden zijden, of van eene derzelver, in het behan- delen der zake, het zij na het uitwisselen der hier na te meldene documenten, of zelfs na het uitwis- selen der wederzijdsche memorien, mogte bevonden worden dat door het tegenzijds geproduceerde of geposeerde hun lieder sustenue en conclusie waar- lijk werde verswakt, zo zal aan die zijde, van welke zulks mogte worden geremarqueerd, eene Presentatie of declaratoir kunnen worden gedaan, om in zo verre van de te voren genomene con- clusie af te gaan; en zal van de tegenzijde, binnen tijd van een maand daarna, gedeclareerd wor- den of men eene zodanige gedane presentatie of declaratoir zal gelieven te- accepteren of niet; en het zij het zelve tegenzijds worde geaccepteerd, of gerejecteerd, zal van de zijde van welke zulks ge- daan word, hetzelve bij de schrifture, welke noch maken, als ieder tot zijne eigen narigt zal verme- nen nodig te hebben. Art. 10. Alles ten einde en effecte de hier na te melden solutien naakt en bloot zullen zijn, en dus noch aan de een noch aan de andere zijde zullende zijn toegelaten daarbij enig nieuw bewijs te mogen overleggen, de zaak daarmede zal kunnen worden gehouden voor voldongen, en in staat van wijzen gebracht. Art. 11. Dat de wederzijdsche wisseling van conclusien en documenten, mitsgaders examinatie derzelve, in voege voorsz. gedaan zijnde, binnen den tijd van vier maanden daarna, voornoemde momboir en Pro- cureur Generaal, op tijd en plaatze daartoe bij de- zelve onderling naar beste convenientie voor het verloop van dien termijn te bepalen, malkander zullen exhiberen en overgeven hun lieder schrifte- lijke memorien, gemunieerd met alle bewijs, schijn en bescheid, bij voorgaande articulen vermeld, en wel zodanig, dat die zullen zijn geformeerd en in- gerigt in duplo, of wel een in originali en een in copia authentica, waarvan het laatste zullende over- gaan in handen van tegenzijde, de originele bij pro- visie zal konnen en moeten blijven onder dengenen, die dezelve ingesteld en gefurneerd heeft, en zulks ten zoodanigen einde als hierna nader zal worden gemeld, alles met dien verstande, dat de copien 120 VAN DEN STAAT EN van de documenten, hinc inde aan malkanderen ge- communiceerd zijnde, die als nu niet zullen be- hoeven per copiam authenticam, als tot de respective memorien gehorende, voor de tweede reis medege- deeld maar alleen gequoteerd te worden. Art. 12. Dat na het overleveren van de gemelde memorie en hetgeen, ten tijde dier overlevering, verders vast- gesteld is te moeten geschieden, binnen den tijd van drie maanden, over en weder zal moeten wor- den gediend van schriftelijke geadstrueerde en be- redeneerde solutien, welke, als art. 10 gemelt, zul- len moeten zijn naakt en bloot, en daarmede de zaak worden gehouden voor voldongen en in staat van wijzen gebracht. Art. 13. Wanneer de Momboir en Procureur Generaal onderling een zekeren dag, binnen den voorsz. ter- mijn, tot het dienen van solutien (welke echter over en weder zullen blijven eene voor de tegenzijde secrete schrifture) zullen bepalen en vaststellen. Art. 14. Dat ор zodanigen dag de originele memorien en | bijgevoegde bewijs, schijn en bescheid, alsmede de solutien, door den Momboir en Procureur Generaal respectivelyk ondertekend, met renuntiatie van ver- dere productie gesloten, en met de zegels van meergemelde Momboir en Procureur Generaal ver- zegeld, door hun beide aan den Heer Arbiter zul- len worden overgeleverd, om daarmede verder te handelen als in vorenstaande acte van compromis is uitgedrukt. En zal het aan Hooggemelde Heer Arbiter vrij- staan om van wederzijden, zo het nodig geoordeeld word, te mogen requireren de originele boeken, waar uit aan de eene of andere zijde een extract mogt zijn geappliceerd. Art. 15. Is mede over en weder overkomen, dat na er- gane decisie de Momboir en Procureur Generaal respectivelyk zullen verpligt zijn, om met voorkennis van Zijne Doorl. Hoogheid, alle de ingediende stuk- ken met derzelver documenten weder te lichten en in te trekken. Art. 16. En ofschoon het, in een different tusschen twee Provincien, met welvoegelijk is zodanige defaulten of verstekken te bepalen, als de gewone wijze van ren tusschen bijzondere perzonen anders op- geeft, zullen niet te min de voorgemelde termijnen zijn en blijven gefixeerd, zo dat men die weder- zijds ten fine, waartoe dezelve respectivelyk zijn bestemd, ter goeder trouwe zal observeren; zul- lende de Momboir en Procureur Generaal voren gemeld, tot het houden van iederen vastgestelden termijn, voor het verlopen van denzelven, aan de Greb te zamen komen, ten ware eene andere plaats DE SOUVEREINITEIT | Art. 17. Dan zo door het een of ander toeval of wettige redenen mogte veroorzaakt worden, dat aan de еспе of andere zijde ten bestemden dage niet konde worden verrigt hetgeen, volgens hetgeen hier voren is gereguleerd, behoorde te geschieden, zal zulks ‚van die zijde, aan welke dat toeval of reden voor- komt, aan den Heere Arbiter, met het voordragen dier redenen, voor het aflopen van den termijn moeten worden geremonstreerd, en eene prolonga- tie van den als dan lopende termijn worden ver- zocht, ten fine zijne Doorluchtige Hoogheid daarop | disponere, zo als bevinden zal te behoren; en zal van dezelve dispositie van den Heere Erfstadhouder zo spoedig mogelijk aan de tegenzijde worden kennis gegeven. Doch zal zodanig uitstel, des noods, bij elken ‘termijn niet meer dan eens en niet langer dan voor de helft van den principalen termijn mogen verzogt worden; zullende aan de tegenzijde van het gegeven uitstel mede gejouisseerd worden. | Art. 18. En in dien onverhoopt aan de eene of de andere zijde een der gezamentlyk bepaalde termijnen niet wierde geobserveerd, of op dezelve niet wierde ‚verricht het geen volgens den loop der procedu- | тез behoorde te geschieden, zonder dat de prolon- gatie van zodanigen termijn zal verzogt en geac- cordeerd zijn, zal door de tegenzijde daar van aan den Heere Arbiter worden kennis gegeven, om daar in te handelen, gelijk Hoogst Dezelve, conform de ‚bepaling der alomme gerecipieerde regten, en om, | niettegenstaande het verzuym van de eene zijde, | tot een spoedige afdoening te geraken, zal behoor- | ТУК oordeelen; en na vertoon van het verzuym, aan de eene zijde gepleegd, op de stukken, aan de andere | zijde ingediend, Hoogst Deszelfs uitspraak te doen. Alle welke poincten, nadat voor of aan Zijne Doorluchtige Hoogheid door de Gecommitteerden van beide de Provincien gecommuniceerd waren, en nadat Hoogst Dezelve vervolgens de goedheid hadde gehad, om deze acte van compromis en daarin over een gekomene wijze van procederen met Hoogst Deszelfs aggreatie te bekragtigen, van wederzijde aangenomen en vastgesteld zijnde, zijn biervan drie eensluydende instrumenten gemaakt, en door wederzijdsche Gecommitteerden en Minis- ters getekend. Waar van een aan Zijne Doorluch- tige Hoogheid is overgegeven, en de wederzijdsche Compromittenten ieder een na zig genomen hebben. Actum in "e Gravenhage, den 24. Maart 1777. W. К. Brantsen, A. К. van Heeekeren van Suideras, J. A. van Heeckeren, B. H. Cremer, D. W. А. Brantsen, Е. van Eck, J. Н. G. v. Rechteren, А. F. Godin, J. Taets van Ameron- gen, B. С. v Lijnden, Н. van Asch van Wijck, С. A. Vos, D. E van Goens, Н. v. Vianen, 1777, tusschen dezelve ter verrichting van het een of| У, J. Blondeel, 1777. ander bepaald waare of mogte worden. 'SLANDS VAN UTRECHT. 1. Вовк. 1, Ter. ту, Des, 121 94. CONCLUSIEN, tussehen de provincien Utrecht en Gelderland gewisseld aangaande den eigendom van de Marsch bij Rhenen. 24 Maart 1771. Conclusie wegens de Provincie Utrecht, tot het district, de Marsche genaamd, op den 24. Maart 1777 door den Procureur Generaal derzelver Provincie aan den Momboir des Furstendoms Gelre en Graaf- schaps Zutphen overgegeven en met den- zelven tegen de conclusie, wegens het gemelde Landschap, uitgewisseld, conform het 2. en 3. art. van de acte van Com- promis, op bovengemelde dage door de Heeren Gecommitteerden der Hoogstge- melde Provincien getekend. D. Procureur Generaal van de Provincie Utrecht concludeert wegens de Edele Mogende Heeren Staten van denzelven Lande, ten fine dat bij de- finitive uitspraak van Zijne Doorluchtige Hoogheid den Heer Erfstadhouder, als door de Provincien Gelderland en Utrecht verzochten Arbiter, de Pro- vincie Utrecht alleen, en met uitsluiting van de Provincie Gelderland, zal worden verklaard gerech- tigd te zijn tot de Hoogheid en Heerlijkheid over en van het district de Marsche, thans aan de Zuid- zijde of Linkeroever van den Rhijn of Lekke, doch oudtijds ten Noorden of aan den Rechter- oever van den Rhijn, in den Lande en Kerspele van Rhenen gelegen, beide in het kerklijke en wereldlijke, met de gevolgen en aankleven van dien. Immers en ten minsten zodanig dat bij hoogst- gemelde uitspraak zal worden verklaard, dat in en over het zelve district aan de Provincie Gelderland niet anders kan volgen dan het stellen van een zwijgenden Schout, door deu sprekenden Sehont, welke aldaar wegens de Provincie Utrecht is, en vervolgens zijn zal, te beëedigen, als mede het recht om in de Marsche te vorderen en te heffen de helft van zodamge pondschattinge, als bij de Provincie Gelderland geordonneerd is en geheft wordt, of bij vervolg geordonneerd en geheft zal worden, zo lange de Heeren Staten van Gelder- land het voornoemde district tegen allen overlast zullen beschermen, zonder iets meer, hoe zulks ook mochte genaamd zijn. Ofte tot allen alzulken ' fine, als bij Hoogstgemelden Heer Arbiter in goede Justitie zal bevonden worden te behoren. V. J. Blondeel, Procureur Generaal van de Provincie Utrecht. 1777. Conclusie wegens de Provincie van Gelder- land, tot het district, de Marsch genaemt, op den 24. Maart 1777 door den Mom- boir des Furstendoms Gelre en Graef- schaps Zutphen overgegeeven, en met denzelven tegens de Conclusie, wegens Venvora Ure. Pus. І. Vd а Аааа» tte de Provincie van Utrecht, uitgewisseld, conform het 2 en 3 art. van de acte van Compromis, op bovengemelden dage door de Heeren Gecommitteerden der Hoogstgemelte Provincien getekent. Dat bij definitive uitsprack van Zijne Doorl. Hoogheid den Heere Erfstadhouder, als door de Provincien Gelderland en Utrecht versogte Arbiter, zal worden verstaen dat het district Lands, de Marsch, gelegen aen de Linkeroever van de Neder- Rhijn, over de stad Rheenen, aen de kant van de Nederbetuwen, Gelders en onder het ressort eu souverainiteyt van de Heeren Staten des Fur- stendoms Gelre en Graafschaps Zutphen privative gehorende is, en dat over sulks alle d'effecten, welke uit het Territoriale regt en Superioriteyt sijn proflucerende, en speciael het reght van het vorderen van contributien en schattingen, off hef- finge van eenige personeele off reëele middelen van Finantien, alleen en sonder eenig condomi- nium off concurreerende souverainiteyt, voor het geheel ofte ten deele, in wat proportie off voor wat gedeelte sulks ook soude mogen wesen, te admitteeren, aen opgemelte Heeren Staten van Gelderland competeeren, immers voor soo verre niet bevonden zal werden, daar aen door dezelve Heeren Staaten, het sij bij eene klaare duydelijke en positive formeele concessie, het zij bij eenig accord en overgifte, off andersints, in eenigerlij opsigte en maniere, met relatie tot de effecten van het territoriale regt, off eenige van dien, ge- derogeerd en aen de Heeren Staaten ‘s Lands van Utrecht geconcedeert en overgegeven, en oversulks bij dezelve wel en deugdelijk beseeten te zijn; dat mitsdien, soo verre daer van ten genoegen regtens niet zal komen te consteeren, voorseide Heeren Staaten van Gelderland in dat haar privatif reght en souverainiteyt, met de gevolgen en aankleven van dien, sullen behooren te werden gemaintineert en in de possessie van dien gestijft en gesterkt, off ten minsten geredintegreert, en dat alle onder- neemingen daer tegens, welke nu off voormaals, door ofte namens de Heeren Staaten ’s Lands van Utrecht, de facto mogten sijn gedaan en in het werk gestelt, niet anders dan als soo veele Usur- patien en onbestaenbare attentaten sullen kunnen werden aengesien en gehouden, en als sodanig moeten werden afgeschaft en buyten effect gestelt, met reparatie van de schade, welke in soo een geval mogt bevonden werden aen opgemelte Hee- ren Staaten des Furstendoms Gelre en Graafschaps Zutphen toegebragt te zijn. B, Н. Cremer, Mom- boir des Furstendoms Gelre en Graefschaps Zutphen. 31 122 VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT 25, OVEREENKOMST tusschen den Procureur-Generaal van Utrecht en den Momboir van Gelder. land over het vragen van witstel tot het indienen der wederzijdsche geheime achrifturen van solutie, bij art. 12 en 13 van de voorgaande acte van com- promis vermeld. 25 Maart 1778. 0, den 23. Maart deezes jaars zijn wij onder- | het begin derzelver noodzakelijk diend in gereed- geschreve Momboir des Furstendoms Gelre еп heid te zijn, zoo tot het resumeren en munderen, Graafschaps Zutphen en Procureur Generaal 's Lands ` als afschrijven der gemelde schriftuuren, behalven van Utrecht aan de Grebbe bij den anderen ge- dat ook noch de loopende en eveutuelijk opko- komen, ten einde, ingevolge den inhoude van de | mende zaaken van de eene of andere of wel van acte van compromis, nopens het different over het | beide zijde eene verhindering zoude kunnen te territoir de Marsch de wederzijdse documenten te | wege brengen, de precise bepaling van deezen laat- quoteren, de kopyen met de originelen derzelver | sten termijn na te komen. Weshalven wij onder- te vergelijken en van memorien te wisselen; 1 welk geschreve op heeden bij deezen verbale zijn over- dienvolgende alzoo gedaan zijnde, hebben wij on- | eengekomen om aan hun Edele Mogende Heeren dergeschreve in overweging genomen de extensie en Leeden der Commissien van de respective Provin- menigvuldigheid der aan beide zijden overgelegde cien voor te dragen, of het niet raadzaam ware stukken, alsmede den bepaalden tijd binnen welken ` in tijds aan zijne Doorlugtige Hoogheid den Heer van schriftelijke solutien zoude moeten worden Erfstadhouder, als in deezen verzogte Arbiter, te gediend, en is ons daarenboven voorgekomen dat, verzoeken, dat aan ons ondergeschreve, tot het in- geduurende den tijd van de drie maanden, binnen ` stellen van de secrete schriftuure van solutie, mogt welken dezelve zouden moeten worden in gereed- | worden genccordeert eene prolongatie van twee heid gebragt, geene notabele vacantie invalt, dan | maanden. Aldus geconvenieert en geverbaliseert aan alleen ор het eind van denzelven termijn, doch | de Grebbe ор den 25. Maart 1778. В. Н. Cremer, dat dezelve ons ondergeschreve van geen тпегке- V. J. Blondeel, 1775. lijken dienst zoude weezen, aangezien alles voor | 96. INVENTARIS der stukken, aan Z. D. Н. den Prins Prfstadhouder overgegeven ter beslissing van het geschil in de voorgaande acten vermeld. 27 Februarij 1179. Inventaris van stukken in zake compromis- soriaal tusschen den Momber des Fursten- doms Gelre en Graafschaps Zutphen en den Procureur Generaal 's Lands van Utrecht, over het territoir de Marsch. А» zijde van den Momber gediend van memorie . 10. A. 1L B. 1. B. 2. C. D. ЕЕ. G. Н. . K. 1. K. 2. L. M. 1. M. 2. N. O. P. Q. R. S. Т. V. U. W. X. Y. Z. 1. Z. 2. АА. 1. AA. 2. BB. CC. DD. ЕЕ. FF. GG. HH. 1. HH. 2. HH. 3. П. КК. LL. MM. NN. ОО. РР. QQ. RR. SS. TT. VV. UU. WW. XX. YY. ZZ. AAA. BBB. CCC. DDD. EEE. FFF. GGG. HHH. Ш. KKK. 1. ККК. 2. kA +. H LLL. MMM. NNN. 000. РРР, QQQ. RRR. SSS. TTT. VVV. Solutien, groot 906 artykelen behalven 't persistit. Voorts nog lijst der stukken aan zijde van den- zelven gefurneerd, en hier vorens gemeld, Aan zijde van den Procureur Generaal memorie groot 293 artykelen, behalven de relatie tot de conclusie, welke voor dezelve memorie is gevoegd, en waartoe geappliceerd zijn de documenten sub numeris l. 2, 3. 4, 5. 6. 7. 8. 9. 10. A. В. С.р. Е. Е. 11. 12. A. B, 18, 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23, 24 25, 26. 27. 28. 29. 30. 31. А. В. С. 32. A. В 33. А. В. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. А. B. 42. 43. 44. 45. 40. 47. 48. А. В.С. р. Е. Е. 49. 50. 51. 52. 53. 54. A. В. 55. 56. 57. 58. 59. 60. А. В. С. 61. 62. 63. 64. 65. А. B. C. D. Е Е G. бб. 67. 6%. 69. А. В. С. D. 70. 71. 72. А. В. 73. А. В. C.; breder bij de lijst voor dezelven gevoegd. Solutien, groot 1475 artykelen behalven ‘t slot; refererende zich dezelve, zo veel nodig, tot de acte van compromis, aan de zijde van den Momber onder zijne documenten overgelegd sub VVV. Aldus geinventariseerd, in causa geconcludeerd, en van verdere productie gerenuncieerd, in ' Hage den 27. Pebruarij 1779. В. IL Cremer, У. J. Blondeel. 1779. 27, MEMORIE van den Proeureur-Generaal der provincie Utrecht aangaande het regt dier provincie op de Marsch bij Rhenen. 1777. ' (e einde in de deductie over het recht der pro- ; stroom van den regter arm der riviere den Rhijn vincie van Utrecht tot het territoir van de Marsche, | en den verlamden streng van de gemelde riviere, op de hoogte der stad Rhenen, thans tusschen den | nog den ouden Rhijn genaamd, gelegen, alsmede * Uit den voorgaanden Inventaris blijkt het dat de verdedigers van de regten der beide provincien zich van hunne Inst- 'S LANDS VAN UTRECHT. nopens het recht tot den stroom zelve, immers over het gedeelte deszelven op omtrent die hoogte, in eene behoorlijke orde voort te gaan, heeft het gevoeglijkst toegeschenen die verhandeling in eenige verdeelingen af te scheiden, zodanig, dat in de eerste, bij wijze van inleiding, aangetoond worde: Welke gebeurtenissen gelegenheid tot het ver- schil over het gemelde stuk lands gegeven hebben, immers hebben kunnen geven, en 't zij als natuur- lijke, t zij als toevallige oorzaken van het zelve kunnen aangemerkt worden. Dat in de tweede afdeeling voorgesteld worde het historieele nopens dat ditferent, en het geen daarin tusschen de Provincien Gelderland en Utrecht, zedert de bekende beginselen dier geschillen tot op den tegenwoordigen tijd toe is voorgevallen. Dat in de derde die redenen en bewijzen zullen te vinden zijn, welke tot staving van het gesusti- neerd oppermachtig recht dezer provincie op het district van de Marsche, alsmede op den stroom van de riviere den Rhijn, immers en ten minste ter hoogte van de stad Rhenen en daar omtrent, vermeent word te kunnen strekken. Dat ten vierden alle zo directe als ingewikkelde middelen en tegenwerpingen van de provincie Gel- derland ter goeder trouwe voorgesteld en weder- legd zullen worden. En dat eindelijk in de vijfde afdeeling uit al het te voren gededuceerde zodanige conclusie opge- maakt worde, als naar recht en billijkheid, op grond der bijgebrachte redenen en bewijzen, zal vermeend worden te moeten volgen. EERSTE AFDEELING. Welke de oorzaken zijn, die gelegenheid heb- ben gegeven, immers hebben kunnen geven, tot de beginzels van het different met Gel- derland over de Marsch. Het is eene zeer bekende en misschien ontel- bare reizen ondervondene zaak, dat in alle landen, welke met rivieren doorsneden of bespoeld zijn ge- worden, dezelve stroomen, door verscheidene oor- zaken, hunnen loop, 't zij in het geheel of ten deele, veranderen en daar door ook eene gantsch andere gedaante in de ligging der naburige landen veroorzaken. En schoon deze toevallen wel zo menigvuldig. niet meer ondervonden en zo licht niet meer te vrezen zijn, na dat de nóodzaakelijkheid of andere redenen de volkeren aangezet hebben, om de ri- vieren door dijken en andere middelen te bedwin- gen, zo zijn er egter klare voetstappen overig, dat het verloop van de een of andere rivier, in 't bij- zonder van den Rhijn, meer dan eenmaal en ook L Boek. 1.Trr. rv. Deer. 128 in ons Nederland plaats gehad hebbe, 't zij dan dat zulks voor of na eenige bedijking gebeurd mag wezen. Immers getuigt dit, ten opzigte van den ge- noemden stroom, in 't algemeen Heda, in Historià ultrajectinä, cap. 1. daar hij zegt „Rhenum frequen- „ter alveum suum mutasse,” en in ‘t bijzonder van den loop deszelven bij Wageningen, A. van Sligtenhorst, in zijne Geldersche geschiedenissen, 1. Boek $ 166: „Rechtevoort en legt het (Wageningen) niet aan „den Rhijnstroom (die, als in verganghene tijden „onbedijkt, en onbedwongen zijnde, van tijd tot tijd „overal meenighe uitganghen, en den gemackelijk- „sten weg heeft gezocht. Hoe wel het meer dan „gewis is, dat de Rhijn voor omtrent 200 jaren „te roer langs de vesten der stad plagt heen te „lopen, en in teyken van waarheyd tegen over „het onde kerksken van Niclaas, daar nu het Raad- „huys is, al noch staet, en in wesen is het ge- „weesde Tolhuys, "1 welk by ons gedenken noch „met geweldighe (äere vensters en deuren was be- „kend onder den naam van Heughesteyn, ofte zo „anderen liever willen spellen Huynesteyn.” Dit zelfde heeft oak het territoir van de Marsch, over het welk thans het te beslissen geschil tus- schen de Heeren Staten van Gelderland en Utrecht exsteert, ondergaan. Want wanneer men den ouden loop van de ri- viere den Rhijn, op de hoogte van de stad Rhenen, met den tegenwoordigen vergeleken, nagaat, zal men bevinden: Dat door de verandering deszelven de landen, welke onder het district, de Marsche genoemd, behoren, eene gantsch andere ligging ten opzichte zo van de gemelde stad als van de geheele pro- vincie van Utrecht bekomen hebben, dan zij te voren hadden. En is die verandering van den loop des Rhijns, omtrent de stad Rhenen, zo algemeen bekend ge- weest, dat daarvan zelfs gewag gemaakt wordt bij schrijvers, welke niet opzettelijk daarvan handelen, maar alleen in ’t voorbij gaan zulks bijbrengen; ја men vindt ‘er, die niet alleen verhalen, dat de gelegenheid der landen omtrent Rhenen daardoor verandert is met betrekking tot de stad, maar zelfs dat de gelegenheid der stad daardoor veranderd is met betrekking tot de rivier. Dus vind men in Actis Sanctorum Mensis Junii ‚Tom. П. р. 557, in eene voorafrede, voor het leven ‘van de H. Cunera, door den Heer Daniel van | Papenbroek geschreven: „Rhenen oppidum est „ditionis Ultrajectinæ in Belgio, ad dexteram nunc „Rheni fluminis ripam, olim ad laevam sitam et „ideo fortassis plurali nomine dictum antiqnitus, „quod esset inter duos Rhenos; novum scilicet, „qui hisce in partibus nunc Lecca dicitur, et geving gekweten hebben, De vermelde bescheiden, in vijf fol. boekdeelen verzameld, zijn nog in het archief der provincie Utrecht voorhanden, behalve de schriftuur van solntien, namens Gelderland overgelegd, die, krachtens art. 13 der acte van compromis (zie blz, 120), voor Utrecht geheim moest blijven. De zaak is, zoo ver wij weten, nooit beslist, Die stukken, hoe gewigtig ook, kunnen, om hunnen omvang, hier niet worden afgedrukt en wij moeten ons bepalen tot de mededeling cener belangrijke en bij die processtukken niet behoorende memorie van den Pracureur-Geperanl van Utrecht, die ten grondelage van het dezerzijds beweerde gestrekt heeft en met den geheelen loop van het ccuweu-oude geschil ook de Geldersche sustenuen bevat. De geleerde Blondeel werd in de behandeling der zauk meer bijzonder bij- Bestaan door het lid der Utrechtsche Staten, den Heer B. O. van Lijnden van Lunenburg. 124 „Veterem, cujus aegre nume vestigia, nisi inter- „rupta, invenies.” En ofschoon gemelde Heer van Papebroek, of Papebrochius, hier wel.te ver gaat, als hij den ouden Rhijn aan de andere zijde der stad Rhenen brengt, toont echter een zoodanig vreemd en be- langloos getuigenis de zekerheid van het gemeen gerucht nopens de verandering van den loop des Rhijns omtrent Rhenen, % 2) dan dat men stelle dat zulks veroorzaakt is geworden door een zeer hoog zeewater, en daarop gevolgde overstroming , in de jaren 1170 of 1171, in welke beide dit ongeluk aan het bisdom overkomen is, zo als blijkt uit Неда, in het leven van Godefridus van Rhenen, 28. Bisschop van Utrecht, in welken tijd hij ook de- zelve zijne stad Rhenen, met al hetgeen hem uit zijne familiegoederen, na de ongelukken het Sticht overkomen, nog overig was, aan de kerk van Utrecht geschonken heeft, zo uit den zelfden Heda blijkt; La dat men die verandering vroeger en in de negende eeuwe stelle voorgevallen te zijn. Dit is ten minsten zeker, dat, volgens een alge- meen getuigenis, de rivier de Rhijn zijnen loop omtrent de stad Rhenen veranderd hebbe. Welke verandering zeker, volgens de nog over- geblevene voetstappen, daarin bestaan heeft, dat de- zelve eerst met haren voornamen stroom ten gui- den van de Marsche gestrekt hebbende, haren ou- den loop verlatende, de Marsch als geheel van de stad Rhenen heeft afgescheiden, en nu alleen ten Noorden van dat district, rakende langs de stad Rhenen, loopt, waardoor de verlate bodem, zo niet opgedroogd, ten minsten onbevaarbaar ge- worden is. Н Niet dat men behoeft staande te houden, of zulks ook wil doen, dat er langs de Marsche, aan de zijde van Rhenen, geen water gelopen hebbe, neen, uit hetgeen in de derde afdeeling bijgebracht zal worden, zal het genoeg consteren dat de Marsch aan wederzijde met Rhijnwater omringd geweest zij en een eiland uitgemaakt hebbe, zo dat het misschien een dier genen is, van welke Plinius, Lib, A, Hist. Nat. cap. 12. gewaagt: „In Rheno „ipso prope centum millia passuum in longitudi- „nem nobilissima Batavornm insula et Caninefatum „et aliae Frisiorum — Marsatiorum”; welke Mar- satii door Cluverius, de Zeus Rheni alveis in de kaart op de hoogte van Wageningen of daaromtrent geplaatst worden, zeggende ook in zijn laatste hoofd- stuk: „oppida igitur nune in veterum Marsacorum „cernuntur finibus, Arnhem, Wageninge, Rhenen” zodat, hetzij de Marsatii of Marsaci een of meer cilanden in den Rhijn bewoond hebben, dat ten minste zeker zij, dat men niet wel kan ontkennen dat dezelve gewoond moeten hebben op cene plaats, welke door hare gelegenheid ons van zelf het oude verblijf dier volken aanwijst, en zelfs tot op den huidigen dag den naam derzelve is blijven behouden. Maar gelijk men dezerzijds wel wil toestaan dat de Marsch misschien nooit geheel en al aan Rhe- nen vast geweest is, zo houd men daarentegen, wegens de provincie Utrecht, even vast staande, dat de Rhijn met zijnen grootsten arm, en die ook den naam dier riviere droeg, aan de andere zijde van de Marsch na de Geldersche zijde gelopen hebbe. Tot een kort en zeker bewijs van dit geassereer- VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT de, beroept men zich op de oude voetstappen, waar- van zo even gewag gemaakt is, welke men ten allerklaarsten aan de Zuidoostzijde van de Marsch ontdekt en hierin bestaan: Dat onmiddelijk achter den dijk, welke op de hoogte van de Spees den tegenwoordigen stroom van den Rhijn bedwingt, de oude Rhijn zijnen aanvang neemt en eerst langs en voorbij Keste- ren, aan de Geldersche zijde, meest Zuidwestelijk voortloopt, en voorts Noordwestelijk tot op de hoogte van Lienden, alwaar dezelve Noordelijk begint te lopen, tot aan Versen of Veerhuizen, daar hij we- derom eene Noordwestelijke en Noordelijke buiging krijgt en eindelijk bij het veerhuiseke schiet en zich in den tegenwoordigen stroom van den Rhijn ont- last. En zijn behalven deze zigtbare tekenen van den ouden loop der meergemelde riviere ook nog ove- rig gebleven de naam van den Ouden Rhijn, welke aan den verlaten bodem als nog gegeven word, en welke benoeming niemand lichtelijk zal zeggen zonder eenige rede alzo gegeven te zijn. Zomin als men zoude kunnen zeggen, dat de Geldersche landen, welke ten Zuiden van de Mar- sche aan den verlamden stroom van den Rhijn gelegen zijn, zonder eenige rede den naam van den Oever van den Rhijn dragen. Gelijk diezelfde benoeming van den Ouden Rhijn ook nog overig is gebleven aan zeker gedeelte van den verlaten bodem van de rivier, beneden Rhenen, onder het territoir van Amerongen, alwaar juist het tegengestelde van hetgeen aan de Geldersche zijde plaats heeft, door de verandering van den Rhijnstroom is veroorzaakt geworden; dat namelijk landen, welke voormaals aan de Geldersche zijde van den ouden hoofdstroom gelegen hebben, thans aan de Stichtsche zijde van den tegenwoordig be- vaaren wordende Rhijn gelegen zijn, doch daarom niet opgehouden hebben Geldersch te wezen. Maar het schijnt, dat, nadat de Rhijn zijnen ouden cours tusschen de Marsche en de Betuwe verlaten heeft gehad, en met sijnen gantschen stroom tusschen het laatst genoemde district en de stad Rhenen beginnen te vloeijen, niets dan een ver- lamd overblijfsel ter plaatse van zijne vorige bed- dinge overlatende, en nadat de oude Rhijn dus van behoorlijk water ontzet, van tijd tot tijd al meer en meer, gelijk in dergelijke gevallen nood- zakelijk volgen moet, onbruikbaar, ja bijna is op- gedroogt geworden, dat de nabuurschap, welke de Marsch daardoor met de Nederbetuwe gekregen heeft, ook gelegenheid gegeven heeft aan tijdelijke Heeren van Gelderland, en derzelver onderzaten, voornamelijk in tijden van oorlog, welke zo me- nigvaldig tusschen de Heeren van Gelderland en Bisschoppen van Utrecht geëxteerd hebben, om uit de Betuwe invallen en stroperijen in de Marsch te doen, en de onderzaten van den gestichte Utrecht op diverse wijze te plagen, en dewijl het gemelde territoir door den gantschen Rhijn van het hoofd- gedeelte van het Sticht, alwaar de Bisschop zijn verblijf had, afgescheiden was, vondt dezelve zich niet in staat om het geweld, waaraan die van de Marsch ten allen tijden uit de Betuwe blootgesteld waren, voor te komen of met effecte tegen te gaan. В LANDS VAN UTRECHT. Weshalve de Bisschop, als Heer van den Lande van Utrecht, met de Staten van zijne landen op de eene zijde, en de Furst van Gelre met zijn Raad ter andere zijde aangegaan hebben zeker accoord, behelzende dat de Hertog de Marsch en de in- woners van dien zoude beschermen ende voorstaan, inzonderheid van alle schade en ongelden, die de voorzeide inwoners zouden mogen opkomen van de zijnen, ende hen luiden laten als goede vrije on- derzaten des Bisschops en des Gestichts, mitsga- ders hen laten blijven bij hunne oude rechten en gewoonten. Dat ook dezelve Marsche zonde blijven aan den Gestichte en aan den Bisschop van Utrecht, met den gerechte en tienden van dien. Dog dat het den Hertog van Gelderland vrij zonde staan een Schout nevens des Bisschops Schout te zetten, welke door den Bisschop of deszelfs Schout zoude geëed worden, ende dat des Bisschops Schout het woord in het gerecht zonde voeren. Daaren- boven zoude de Hertog, voor zijne te verleene be- scherming aan die van de Marsche, de halve tiende aldaar genieten, alsmede zouden die van de Marsch half pondschattinge betalen tot wat tijden de vier hoofdsteden in den lande van Gelre met den bae- nerheeren pondschatting geven zouden. Zo als dat accoord gerecenseert wordt in zekere feiten, redenen en middelen, dewelke de Procu- reur Generaal van Utrecht, mitsgaders de Schout van Rhenen, als voor hun interest gevoegde, om- trent het midden der zestiende eeuwe overge- geven heeft aan de Heeren Commissarissen, zo wegens de Geldersche als Utrechtsche zijde, van Hare Majesteit de Koninginne van Hungarije, als Gouvernante, gedeputeert, ter zake van zeker dif- ferent tusschen den voornoemden Schout van Rhe- nen ende zekeren Walraven van Hattem, ende zulks ter conservatie der hoogheid ende gerechtigheid van de Keizerl. Majesteit, als Erfheer van den Lan- de van Utrecht, jegens den Momboir des Fursten- doms van Gelre en alle anderen, die zich met denzelven partij zouden willen maken. Wanneer dit accoord gemaakt zij is niet wel te bepalen; het heeft mij eerst toegescheenen te zien op het vre- desverdrag tusschen Frederik van Blankenheim en Hertog Reinald den Vierde in 1422 gemaakt, waar- van Pontanus р. 412 gewaagt, en ‘tgeen hij zegt in de Archiven gevonden te hebben, doch dewijl in het request van de ingezetenen van de Marsch aan Bisschop David van Burgundie, van 't welk zo aanstonds zal gewag gemaakt worden, blijkt, dat er reeds een oude schatcedul in den jare 97 ge- ëxteert hebbe, en dat jaartal niet dan op 1397 kan te huis gebragt worden, en dat ook de ingezetenen van de Marsch verzoeken dat zij mogen blijven bij de rechten, waarbij zij over de honderd jaren geweest zijn, moet die halve schatting reeds in de veertiende eeuw plaats gebad hebben, en dus het EE 1. Bork. "Dr. ту. Deen. 125 van Loden over de verschillen, welken de Bisschop van Utrecht en de Graaf van Holland hadden met die van Lienden en met Reinaud van Gelder, bij Mieris, Gr. Charterboek van Holl. IL Deel, bl. 206. Want vermits die van Lienden toen het huis den Tollenburg afgebroken hadden, kan het wel wezen, dat, nadat die zaak door uitspraak van de gemelde scheidsmannen geschikt was, de Bisschop Frederik van Zyrich met den Hertog van Gelder het accoord gemaakt hebbe, waarvan in de gemelde memorie van den Procureur Generaal van Utrecht gewag gemaakt wordt. En wordt van dit accoord meddgewag gemaakt in zeker request van de ingezetenen van de Marsch aan David van Bourgondien, Bisschop van Utrecht, waarin nog boven dien gezegd wordt dat dezelve halve pondschatting, welke bij dat accoord aan den Hertog van Gelderland toegestaan was, door de Heemraden met de Schouten plagt uitgezet te worden op het veerstad en hetzelve doen verkon- digen in der kerke tot Rhenen, en dat de schat- meester in der tijd zoude komen en die penningen ontvangen op dat veerstad ende nergens anders, en dat de geen, die niet en betaalde, door den schatmeester met adsistentie van het gerecht van de Marsche zoude uitgepand worden. Van hetzelve accoord wordt ook voornamelijk gewag gemaakt in het Diversorium van Bisschop David van Bourgondie, alwaar hetzelve geplaatst is tot adstructie van de klagten, welke zo wel de Bisschop als eenige van zijne landen en steden hadden tegen de Geldersche, en over welke klach- ten de drie hoofdsteden van Gelderland en de drie hoofdsteden van Overijssel, volgens compromis des Bisschops en des Hertogen, zouden arbitreren. Maar men vind in de aangehaalde request dat die van Gelderland zich niet lang aan de voor- waarden van dat accoord gehouden hebben, maar die van de Marsch veel te hoog schatteden, en dat men de uitpanding ook niet dede volgens het accoord, maar dat de Schout van den Hertog met zijne helpers de beesten haalde uit het land van den Bisschop, en dat zij die eerst brachten tot Lienden en van Lienden tot Wageningen. Dat zij derhalve verzochten dat de bischop hen wilde voorstaan, op dat zij bij de rechten, waarin zij over de honderd jaren geweest waren, mochten blijven, alzo het des Bisschops land en een vrijen bodem des Gestichts van Utrecht was, en dat er niet boven regte mogte geschat worden. Want dat niet de Schouten en Heemraden de uitzetting deden, maar de Schatmeester of Schout van den Hertog van Gelre, en dat dezelve veele ingezetenen vrij liet, en echter het gantsche con- tingent van de Marsch van eenige weinige inge- zetenen wilde hebben. Dus hielp het accoord, welk te voren om alle vexatien af te kopen en om eene bescherming te accoord tusschen vroegere Bisschoppen van Utrecht ` genieten gemaakt was, niets; in tegendeel gaf het- en Heeren van Gelderland gemaakt zijn, weshal- | zelve voet, om onder een schijn van recht, de in- ven ik van gedachte ben, of dat hetzelve accoord | tusschen den Bisschop Jan van Arkel еп Reinaud van Nassan in den jare 1349, voor het vertrek van den gemelde Bisschop naar Rome gemaakt is, of dat misschien hetzelve is opgerecht na de uit- spraak van den Heer van Beaumont en den Graaf VenvoLG Ure, Рав. L gezetenen van de Marsch te vexeren en in hunne rechten te verkorten. 