Uit ons dorp
UIT ONDERSCHORS L UIT ONDERSCHORS De Deennialen VOOR MEISJES P. J. ANDRIESSEN Uitgever van "Jonge Anstalt van Bergen" - t/ &p Marlenshtein' De Wachter van den Sint-Antonius enz. enz. MET 6 PLATEN. Se Druk. a ii s t e r d a m Tj. van Holkema Standaard-uitgeverij van Roeloffzen & Hubner, te Amsterdam. VOORBEKIJK. Bij hoeveel bestaat aan goede en geschikte lectuur voor onze lieve meisjes op den leeftijd van acht tot elf jaren, is een reeds lang gevoelde en gestelde, tot nu slecht bevredigde lucht. De meeste meisjesboeken toch zijn voor kaars of te koos of veel te kinderachtig. En waarom zouden onze lieve landgenootjes op die leeftijd ook vast kaars eigen lectuur mogen hebben? Ze tellen toch ook wel eens iets buiten hun eigen wereld lezen en niet zoiets behoeven te bewegen in een kring, waarin ze nog niet thuis behoren en waarvan ze geen juiste begrippen hebben; Het verveelt kaars, zich steeds te moeten behelpen met die eeuwige poppenkistverhalen, die voor kaars leeftijd veel te laag zijn. Mij kwam die klacht ter ore. Steeds bezield, met den wens, om zooveel mogelijk voor allen nuttig te zijn, en wetende, dat er in dat beleefdje levenstijdperk voor meisjes genoeg voorvallen, om hoar te worden voorgesteld, heb ik de hand aan den ploeg gestegen, en vinden mijn jeugdige lezeressen vanaf drie verhalen uit het dorpsleven, en wel: Jansje de sloddervos, waarin ze veel plezier zullen hebben, Anna en haar kanarievogeltje, een schets van kinderliefde, en Het verdwaalde kind, dat ze veel met belangstelling zullen lezen. Ik twijfel niet, of onze uitgave zal sympathie verwekken ; 't is onze poging de bestaande belevenissen te voldoen, dat we twee boekjes te gelijk de wereld inzenden. Amsterdam, 1877. p. J. ANDRIESSSEN. Bij onze edele kindervriendin heeft gezien, bewijst de succesvolle dat aan deze boekjes te beurt viel en een tweede druk noodzakelijk werd. Amsterdam, -1882. T.j. VAN HOLKEMA Uitgever. JANSJE DE SLODDERVOS. JANSJE EN HAAK MOEDEE. Slordig meisje dan Jansje Klimveld, geloof ik wel met dat er op het kleine dorp was. Ze toch kwam bij haar minder uit een slordigen aard dan uit onbedachtzaamheid voort. Haar moeder, een weduwe, wiens enig kind ze was, had er vrij veel verdriet van, en wel des te meer, omdat ze zelf zoo keurig netjes op alles was. "Laat me je eerst eens bekijken, Jansje," was 't elke morgen, eer het meisje naar school ging. En dan was er geen enkele morgen, of daar was wat op haar aan te merken. Een keer zat haar haar slordig, dan was haar jurk dwars en scheef toegehaakt. Op een anderen tijd had ze een winkelhaak in haar jurk of gaten in haar kousen, en soms waren haar laarzen slordig geregen; kortom, er ging schier geen morgen voorbij, dat er niet wat op haar toilet aan te merken viel. Maar op zekeren morgen en dat is de dag, waarvan ik u vertellen wil, liep het, zooals men zegt, de spuigaten uit. Ondanks haar knorrigheid, moest juffrouw Klimveld toch om haar sloddervos van een Jansje lachen. "Maar, hoe is 't mogelijk voor een meisje, dat over drie maanden twaalf jaren wordt, zich zoo te kleeden!" riep zij uit, terwijl ze haar beide handen in elkaar sloeg. "Kom toch eens hier, Griet! dan zul je een spektakel zien, zooals je er nog nooit een aanschouwd hebt. Wat scheelt er dan aan, Moe?" vroeg Jansje, die meende, dat ze vandaag erg netjes was en er niets aan haar toilet mankeerde. Griet kwam binnen. "Heb je ooit zulke spektakel beleefd, Griet?" vroeg juffrouw Klimveld aan haar dienstmaagd, terwijl zij op Jansje wees. "En dat wil ze naar school. Zou ze er niet ten spot van zitten?" "Nou, 't zou een pretje zijn!" zeide de oude Griet. "Ik denk, dat ons jonge juffertje terstond naar huis gestuurd werd, want iedereen zou haar zeker uitlachen." "Maar wat is het dan toch, Moe?" vroeg Jansje, die nog maar niet kon begrijpen, wat er toch voor vreemdies aan haar was. Haar moeder pakte haar bij haar beide schouders, zette haar achterstevoren voor de spiegel en zei: "Draai nu je hoofd eens om, en zie!" Jansje kon, hoe beschaamd zij was, zich bijna niet van lachen onthouden. Wat denkt gij, dat het geval was? Als naar gewoonte smeet ze alles maar neer, of het er de plaats voor was of niet. Zoo had ze nu haar handdoek, nadat ze hem gebruikt had, neergeworpen op haar jurk en was die aan een der haken vast gaan zitten. Onoplettend als ze was, had ze dat niet gevoeld, toen ze de jurk aantrok; wel had ze gevonden, dat het lijf vandaag zo moeilijk toeging; maar ze had het toch op een paar haken na, toegekregen. En aan een paar haken stoorde Jansje zich niet; dat kwam er bij haar zo nauw niet op aan. Nu hing die handdoek, evenals de lanters van een aanspreker, of een soort van ander ornament achter op haar rug te bengelen, hetgeen natuurlijk met elke beweging den spotlust harer schoolmakkertjes zou opgewekt hebben. Welnu, wat zeg je wel van zo'n toiletje, Griet? vroeg juffrouw Klimveld. "Spaagt me, dat ik niet tekengen kan, anders zou ik het uitteekenen en naar Parijs sturen, om er een modeplaatje van te maken. Misschien zou 't wel opgang vinden en een nieuw soort van polonaise vormen." Jansje was er toch erg verlegen mee, dat ze er zo uitzag. "Och, Griet! zei ze. "Doe er dat ding toch af! Ik kan er zo slecht bij." Griet deed, wat Jansje haar vroeg, maar nauwelijks had ze den handdoek van het haakje losgemaakt, of ze sloeg haar handen ineen. "Vliegende hemel, kind! riep ze niet. "Wat heb je vandaag een toilet gemaakt. Je hebt waarlijk je halsdoek vergeten om te doen!" "Zul je dan nooit leeren, om jezelf fatsoenlijk te kleden!" riep juffrouw Klimveld uit. "Een meisje van bijna twaalf jaren moet toch waarlijk wel daartoe in staat zijn!" "Oeh! ik had zoo'n haast, moed!" zei Jansje. ,/'t Is met jou ook wel: Haastige spoed, is zelden goed, zei haar moeder. Want eer je met klaar bent, is 't nog later, dan wanneer je je bedaard en ordelijk laat aankleden. Griet, ga even met haar naar boven en kleed haar fatsoenlijk aan. Wat zouden de mensen wel van ons denken, als ik je zo naar school liet gaan? Terstond ging Griet met haar naar het kamertje, dat Jansje geheel in eigendom had, waar ze sliep, haar werk maakte, haar lessen leerde; kortom, dat haar eigen kamertje was en hetwelk ze met haar elfde verjaardag gekregen had, op voorwaarde dat ze het heel netjes zou houden. Maar, o ! die voorwaarde was zoo slecht nagekomen. Laat ons maar eens met haar en Griet meegaan, — dan zult u verbazen over de slordigheid, die er heerst. Ik denk niet, dat u ooit iets gezien hebt; ten minste geloof ik, dat, als u een eigen kamertje heeft, het zeker beter in orde zal zijn. Het is een allerliefst kamertje, met een groot raam, dat op het tuintje ziet, en voor 't welk een zestal bloempotten staan, die slecht onderhouden, dikwijls zeer ongeordend water krijgen, en daardoor er allesbehalve floraantsoffen. Het bevat een bedstee, waarin Jansje slaapt, een kleerkast in de hoek, waarin zij haar jurken kan ophangen, een chiffonnière met zes laden, waarin zij haar ondergoed en kleine zaken kan bergen, een waschtafel met toebehoren, een tafel, vier stoelen, een spiegel, een boekenkast en twee schilderijen. Wanneer 't netjes gehouden werd, zou 't een allerliefst kamertje zijn, zoowel wat de inrichting als 't uitzicht betreft; doch evenals slordigheid en onordelijkheid aan alle dingen een ongezond voorkomen geven, mag men dit wel in volle mate van Jansjes kamertje zeggen. Niet alleen zouden zes frisse, ferm bloeiende planten 't uitzicht vervroolijken, en maken nu die halfverdroogde, kwijnende en armelijk uitziende planten een somberen en treurigen indruk; maar 't inwendige van 't kamertje is weinig geschikt, om die indruk weg te nemen. Geen stoel, of bij elkaar op de tafel is alles door elkaar, van de boeken staan sommige ondersteboven op de boekenplank, andere liggen er op. En als je eens in de laden van de chiffonnière kwam, — je zou er een voddenmarkt te vinden. Haar moeder, die heel goed weet, hoe 't er op dat kamertje uitziet, heeft Griet bevolen, om als ze Jansjes bed maakt, niets aan die wanorde te veranderen. Wat is 't gevolg van dit alles? Dat Jansje, als ze iets moet hebben, een half uur moet zoeken, eer ze het heeft. En 't ergste van alles is, dat ze, wanneer ze dan zoekt, den boel nog meer door elkaar schudt; want in plaats van bedaard alles op te lichten of er uit te halen, om te zien, of 't geen ze zoekt, er ook tusschen of onder licht, — haalt ze den geheelen boel onderstboven en laat die dan zooo maar liggen. O, 't is een wanhopige zaak, als men zóó slordig is! Mij dunkt, zóón meisje moet een hekel aan zichzelf krijgen. En nog zou 't gaar, als ze bijvoorbeeld maar eenmaal 's weken opordeering hield, en alle dingen op hun plaats legde; — dan ten minste bleef er nog enige orde heerschen. Maar onze onbedachtzame Jansje heeft daar geen lust in en stapelt het een maar op het andere, totdat ze er met meer wijs uit kan worden. Dat betekent met haar boeken en andere schoolzaken weinig beter gesteld is, zult u wel begrijpen. Daar is insgelijks een onopgerichte wanorde in. Nu eens brengt ze 't verkeerde cahier of een geheel verkeerd boek mee; dan heeft ze 't werk voor een verkeerden dag gemaakt, dan weer is er een blad uit het boek, waaruit ze haar les had moeten leeren. Haar boeken zien er slordig uit, en 't is al meer dan eens gebeurd, dat ze er onderweg een verloren heeft. Gelukkig, dat haar naam op haar boeken staat; daardoor komen ze altijd terug door den een of ander, die ze thuisbrengt; maar 't was ook wel gebeurd dat het erg regende en dan was 't verloren boek geheel en al bedorven. Intussen was nu Jansje door de oude Griet opgeknapt en naar school gegaan. Volgens haar gewoonte ging de goede meid naar boven, om 't bed, dat de jongejuffrouw afgehaald had, op te maken, versch water in lampetkan en karaf te doen, en verder 't een en ander te verrichten. Terwijl ze daar zoo bezig was, bekeek ze de bloemen, en gaf die wat water. "Arme bloemen," zei ze. "Het is waarlijk zonde en jammer, dat je hier staat te verkwijnen door gebrek aan goede oppassing. Dat moest bloemen voor bar venster hebben! Had ze ze liever in den tuin laten staan; dan hadden ze ten minste gelegenheid om te bloeien!" Zoo sprekende keek ze naar buiten in den tuin waar alles zoo bloeiend was, en merkte te gelijk, dat zij met het geven van water aan de bloemen wat langs 't kozijn gemorst had. Zij veegde dit af, en wilde zien of het schoon was, sloeg ze toevallig haar blik op den grond beneden aan 't raam. Maar hoe is 't mogelijk! riep ze uit. Dat is 't ringetje, hetwelk ze van haar moeder gekregen heeft ter herinnering aan haar lieven overleden vader! Hoe komt die ring daar te liggen? O! ik begrijp 't al: - ze had het bij het handen wassen afgedaan en in het kozijn neergelegd en toen zeker met de banddoek 't raam niet geslagen. En dan niet eens te merken, dat ze hem verloren had! We zullen toch zien, wanneer ze hem mist. Of liever, ik zal hem aan haar moeder geven. Maar die mocht hem eens tot haar straf houden. Wat nood! Zulk een sloddervos is geen ring waard, en in allen gevalle is het toch beter, dat ik hem haar geef. Ik denk, dat ze er Jansje naar zal laten zoeken! Griet stielde naar beneden en raapte het ringetje op, dat ze aandachtig bekeek. 't Was een allerliefst ringetje met een kenmerkend juwelen steentje, en met het haar van haar overleden vader omvlochten. Haar moeder had het, bij diens dood, laten maken tot een herinnering aan haar vader. Als ik een ringetje met haar van mijn overleden vader had, zei Grietje bij zichzelf, dan zou ik er wel beter oppassen! - En wat flonkert die steen! Wat is bij elkaar helder als glas, nog helderder! En wat een kleuren, als 't licht erop valt! 't Is toch een mooie steen; maar hoe de mensen er zo veel geld voor geven, begrijp ik niet. 't Zou mij zo veel niet waard zijn. Dit zeggende, ging Griet de deur weer in en rechtstreeks naar haar meesteres, die ze als naar gewoonte druk bezig aan de huishoudelijke arbeid vond. Wat is er, Griet? Vroeg deze, verbaasd op dit tijdstip haar dienstbode naar zich toe te zien konnen. Dat was anders dan haar gewoonte niet, daar beiden haar vaste werk hadden en dit zoo geregeld ging, alsof 't een uurwerk geweest was. "Ja, juffrouw," antwoordde Griet. "Zie eens, wat ik daar in den tuin voor Jansjes venster vind." En ze liet haar de gevonden ring zien. "Maar, Griet! Dat is verschrikkelijk! De ring met het haar van haar vader! Hoe kon die in 't gras kunnen wegrollen, en dan had er geen haan naar gekraaid." "Ja, dan was hij weg geweest, juffrouw," zeide Griet. "Het is toch ongelukkig met dat kind! Zuchtte juffrouw Klimveld, terwijl zij de ring aannam. Men kan haar niets toevertrouwen. Zeker heeft ze met het handewaschen de ring op 't kogennneergelegd, en toen in haar onbesuisdheid met de handdoek weggeslagen! Want anders kan het niet gebeurd zijn. En hoe is 't mogelijk, dat ze hem niet gemist heeft! Er niets tegen haar van zeggen, Griet! We zullen haar eens in onrust laten en haar eens laten zoeken. Maar eerst zullen we eens zien, wanneer ze den ring mist." "Of u gelijk liebt, juffrouw," antwoordde Griet. "Jansje toont, dat ze nog te jong is, om op zo'n kostbaarheid te passen." Griet wilde heengaan. A-propos, Griet," zeide juffrouw Klimveld. "Voor ik vergeten kan je te zeggen: sluit de kleerkast van Jans op 't slot en breng mij den sleutel. Ik merkte vanochtend, dat ze haar bruine jurk aanhad, en gisteren had ze haar paarsche aan. Door 't lachen over haar toilet, heb ik er vanmorgen niet aan gedacht. Zeker is haar paarsche stuk en dan trekt de juffrouw naar een andere jurk aan, tot dat ze alle 't zelfde zijn. Dat gaat niet; daar zal ik een schotje voorschieten." Een oogenblik daarna kwam Griet terug. "Haar kast is gesloten, maar de sleutel steekt niet in 't slot. Waarschijnlijk heeft ze dien in haar zak meegenomen," zeide ze. "Aha! Daar heb je 't al! Zeker haar paarsche jurk, die ze gisteren aanhad, gescheurd! Wanneer zal dat kind toch eens veranderen?""" Jansje zat intussen op school en dacht aan niets minder dan aan haar ring, 't Scheen vandaag nog al goed met haar en haar lessen te zijn afgeloopen, ten minste haar naam stond niet op de lijst van strafwerk, 't geen bijna onder de bijzonderheden mocht gerekend worden. Hoe zou ze ook om haar ring denken; — ze had wel wat anders in haar hoofd. Met Cato, een van haar schoolvriendinnetjes, had ze afspraak gemaakt om vandaag na den eten met haar naar een naburig dorp te gaan, waar een tante van haar (Cato) woonde, die een fermen kersenboomgaard had. Cato moest een boodschap voor haar moeder doen en had Jansje, die ze graag mocht lijden, gevraagd om haar te vergezellen. Je moet het maar, dadelijk als je thuis kunt, aan je moeder vragen, zei Cato, en dan wacht ik je precies om twee uren ginds bij 't bruggetje over de vaart. Want als ik je eerst moet komen halen, dan zou ik weer een heel eind terug moeten, en 't is voor jou toch 't zelfde. Wel zeker, antwoordde Jansje. Ik moet dat eind toch loopen, en 't haalt jou een heel eind uit! Je hebt toch zeker om twee uren wel gegeten, he? vroeg Cato. Ja, ja. Moeder is altijd zoo precies op de klok. Om halftwee staat het eten op tafel, en daar zorgt Griet voor. Nu, Griet is preciezer dan jij, zei Cato lachend. Als jij voor 't eten moest zorgen, dan stond het nooit op zijn tijd op tafel, denk ik. Dat vrees ik ook, antwoordde Jansje. Dus tot twee uren, aan 't bruggetje over de vaart. Je zult eens zien, hoe precies ik er op mijn tijd ben. Ik wacht al bij de gedachte aan de kersen, die ik eten zal! Tot straks, zei Cato, en spoedde zich naar haar huis evenals Jansje naar het hare. WAT ER VAN DEN TOCHT NAAR DEN KERSENBOOMGAARD KWAM. Toen Jansje thuis kwam, was 't al op slag van halftwee, dus dadelijk etenstijd. Ze begreep, dat ze wel zou bekomen te wachten, en trad vroolijk en opgeruimd de kamer binnen. Ze vond er haar moeder. Zijn Moeder! zei ze, mag ik na den eten met Cato naar Henbergen wandelen? Daar woont haar tante. Ze moet een boodschap voor haar moeder doen en had graag dat ik met haar meeging. Haar tante heeft een grooten kersenboomgaard, en daar de kersen nu rijp zijn... "En wilt u zo gaan?" riep haar moeder uit, terwijl ze haar handen in elkaar sloeg en Jansje hoofding aanzag. En in werkelijkheid, juffrouw Klimveld had wel reden haar handen in een te slaan en haar hoofd te schudden over het toilet van haar dochter, en haar met nadruk te vragen: "En wilt u zo gaan?" Het jurkje, waaraan vanmorgen nog geen steekje gemist had, zag er nu uit als was 't van een bedelaarster. De strook was er van onderen een eind afgetrokken en door Jansje, in plaats van 't eraan te spelden, als een bundel opgerold, die er nu allerbevalligst aan hing te bengelen. Met het stoeien was 't veterband losgeraakt, en in plaats van dat vast te maken, had ze 't maar laten hangen, en dat hing daar nu als een schommel. "Nee, Moe!" zei ze, "ik wil niet in dat rode jurkje aantrekken." "Oh, dat is wat anders," antwoordde juffrouw Klimveld. 7/ De dacht dat je met zulk een bedeljurk onder de meesten toe zou gaan. Ga het dan maar terstond doen. Dus mag ik dat? Wel zeker, als je er maar knap uitziet, wanneer je bij vreemden komt. Maar zeg eens, waarom heb je vandaag je bruine jurk aangedaan en niet je paarse van gisteren? Ach! moe! Ik speelde gisterenavond met Fidel van Jansen, — dat is zoo'n goede loopt van een hond, — en toen hield hij zich met zijn tanden aan mijn jurk vast en trok er aan, en toen scheurde bij er een heel stuk uit. Maar hij kon 't niet helpen, — 't goede beest!" voegde ze er vergoelijkend bij. "Het wilde maar spelen en 't wist niet, dat het kwaad deed om mijn jurk te scheuren." "Neen, daar ben ik wel van verzekerd," zei haar moeder. " Maar ik denk, dat als Fidel een jurk had, hij er zeker voorzichtiger mee zou zijn dan jij. Je paarse jurk een stuk uit, deze van strook en veterband genoegzaam beroofd, vanavond je roode in den kersenboomgaard gescheurd, of wie weet wat nog erger, en dan morgen met je beste naar school, om er de hoofdweet hoe mee thuis te komen . . . Dan heb je er geen enkele meer aan te trekken. Weet je, wat je doet, kind?" vervolgde haar moeder. "Zie, dat je iemand krijgt, die je een dozijn jurken geeft; dan kun je er ten minste twaalf dagen achter elkaar mee toe." Juist bracht Griet het eten op, en men zette zich aan de maaltijd. 't Was geen diner als aan de open tafel, en men had dus gauw genoeg gedaan. Jansje vroeg verlof om wat eerder te eindigen, en haar moeder veroorloofde 't haar. "Nu heeft ze alweer haar jurk gescheurd," zei haar moeder tegen Griet, die volgens haar manier mee aan tafel zat. "En de paarse ook, net als ik dacht. Waar moet dat met dit kind naar toe!" "Als ik in uw plaats was, had ik haar niet laten gaan," zei Griet. Het is meer dan erg, alle dagen een andere jurk, herhaalde juffrouw Klimveld. Dat kan zoo niet gaan. Maar met die jurk kon ze toch niet bij vreemde mensen komen. En haar dit genoegen te onthouden, dat gaat ook niet. Ze heeft toch al weinig genoeg. Op 'zelfde oogenblik kwam Jansje met een paar grote oogen binnen. "Moe!" zei ze, "heeft u den sleent van mijn kleerkast genomen? Of Griet, jij?" "Hoe dat, Jansje?" vroeg haar moeder. "Wel, vanmorgen zat hij er nog in, want toen heb ik er mijn bruine jurk uitgehaald, en nu is hij er uit," hernam zij. "Je zult hem zeker hier of daar neergegooid hebben, zoals je gewoonte is; zoek er dus maar naar," zei haar moeder. "Of heb je hem ook in je zak gestoken en soms verloren?" "Heb jij hem ook gezien, Griet?" vroeg ze aan deze. "Heb je 'm ook soms weggeveegd, toen je je kamertje bijstofte?" "Keen, Jansje," antwoordde Griet. "Ik heb je sleutel met gezien." "Maar als ik mijn sleutel niet vind, dan kan ik mijn roode jurk niet aandoen," riep Jansje half huilend. "Kan ik het helpen?" vroeg haar moeder. "Als jij wist, waar je je goed liet, dan zou niet steeds alles zoek zijn. Maar ik weet goeden raad. Wanneer ik jou was, en ik kon de sleutel niet vinden, — dan verbeuzelde ik niet langer: ik nam naald en draad, naaide er de strook aan en tornde er zoolang het nog vastzittend veterband af; dat kun je er dan morgenochtend wel omzetten. Maar doe 't zo al netjes; want bedenk, dat Cato's tante ook bar oogen behoort gekregen, om ze te gebruiken. En ik zou niet graag bebben, dat je daar zo kwam. Dus, als je den strop aanzet, keurig, boor! En zorg dat, als je 't vlees afteelt, er geen vezels of draden blijven zitten." "Maar 't is al bij tweeën en om twee uren zou ik aan de brug over de vaart zijn." "Welnu, zorg dan maar, dat je den sleutel hebt; dan kun je je roode jurk aantrekken, of anders deze jurk opgeknapt!" antwoordde haar moeder. "Zoo ga je niet!" Half schreiend ging Jansje naar boven. "Waar kan ik den sleutel toch gelaten hebben? zei ze. "Hij is er zeker uitgevallen, en Griet heeft hem weggestopt. O, nu weet ik 't al. Ik heb hem vandaag in mijn zak gestoken. Zeker liep ik hem kwijt of daar met het uithalen van mijn zakdoek verloren. Daar ze geen trek had, om liegen en weer naar school terug te lopen, 't was toch niets misschien tevergeefs zou zijn, begreep ze dat het maar 't best was, om 't veterband verder af te torsen en er den strop weer aan te zetten. Ze zocht dus eerst naar haar schaar. Doch toen ze in de la keek, waar haar werkdoosje stond, vond ze dit helemaal ondersteboven liggen, en den inhoud verstrooid. Ze herinnerde zich nu, dat ze dit zelf een dag of wat geleden gedaan had, daar ze iets in die la moest zoeken, en, in plaats van dat bedaard en ordelijk te doen, den boel maar zoo wat omgerommeld had. 't Speet haar nu wel, dat ze toen niet wat voorzichtiger geweest was en wat bedaarder; maar er was nu niets aan te doen. Eindelijk, na de lade braaf omgewoeld en nog wat meer in wanorde gebracht te hebben, dan die 't al was, vond ze achter in een hoek haar vingerhoed en aan de tegenovergestelde zijde een doosje met zwart naaigaren. Nu moest er wel bruin ook in de la liggen, maar eer ze dat gevonden had, kon er wel een kwartier verloopen. "Zal met zwart ook wel gaan," zei ze. "Het is wel geen donkerbruin, maar 't is ook slechts om een strook op te zetten, en dan maak ik van buiten maar kleine steekjes. Maar waar is nu mijn schaar?" Alweer werd de la omgerommeld, als door een aardbeving ondersteboven gegooid, en kwam de schaar aan het daglicht. Maar in haar vuur om de schaar te zoeken, was, zonder dat ze 't merkte, haar vingerhoed afgestroopt. 't Was inderdaad een koploosse arbeid, dat zoeken, en daarbij nog zo'n gejaagd lid. Wanhoopelijk, als onze Jansje een ordinair net meisje was geweest, niet eens overnet, — dan had ze de la van haar chiffonnière opengeschoven, even haar hand uitgestoken, er de naaidoos uitgehaald, schaar, vingerhoed, garen en naald 'uitgekregen en had ze zeker al tien minuten aan de arbeid gezeten; terwijl ze nu nog aan 't zoeken was naar benodigdheden. "Ik zal 't maar zonder vingerhoed probeeren," zei Jansje. "Want anders kom ik nooit klaar. Als Cato maar niet weggaat! 't Is al lang over tien. Had ik de sleutel der kast maar niet verloren. Ik kan maar niet begrijpen, dat ik 't niet gemerkt heb. Dat ik ook zo dom kon zijn!" Zo sprekende, had ze een stoel bij 't raam gezet, haar jurk uitgetrokken, was gaan zitten en nam nu het te repareren kleedingstuk op haar schoot, toen ze bemerkte dat ze nog geen naald had. Namen zonder naald gaat niet. Als ik maar naar beneden durfde gaan om er moeder een te vragen, zei ze. Maar ik denk, dat ze me zou aanvallen! Gisteren heeft ze me er twee gegeven, om een eind van het boordsel van mijn paarse jurk vast te naaien. Zorg er nu voor, Jans, zei ze; want in geen acht dagen krijg je een nieuwe. Je zou me wel arm kunnen maken aan naalden! Maar waar kan ik die naalden gelaten hebben? Ik heb ze toch geborgen. Dat bergen van Jansje was er me bergen naar. Ze borg de dingen dikwijls zoo goed, dat ze die niet terugvonden; d.w.z. ze borg ze overal, behalve op hun plaats. En als het op zoeken aankwam, dan zoek ik liever een pook of een tang dan een naald en heb tienmaal meer kans de eerste te vinden dan de laatste. Maar met een pook of een tang zou Jansje weinig uitgericht lieten. "Had ik den sleutel van de kast maar!" riep ze uit. "Waarschijnlijk heb ik een der naalden aan het lijf van mijn paarse jurk gestoken, toen ik er gisteren het boordsel aan vastnaaide." Maar de sleutel was weg en bleef weg, en zonder naald kon ze onmogelijk naaien. "Ik zal maar eerst het vetevet losrukken" zei ze, zich met de stille gelatenheid der wanhoop nederzettend. Terwijl ze dat deed en zoo goed mogelijk de vezels en draden uithaalde, sloeg ze haar oogen uit het venster, en - wat zag ze daar in het stammetje van haar half verdroogde Spaansche peper? Daar staken de twee naalden heel deftig naast elkaar, een zelfs nog met den parachutschroef er in, als ware 't een vlag geweest, die voor de een of andere gelegenheid was uitgestoken. Nu herinnerde ze zich, dat ze gisteren haar jurk voor 't open raam gerepareerd had en toen geen beter plaats wetende om ze te bergen, haar naalden in 't boompje gestoken had. Terstond werd een der naalden gebruikt en met de grootste ijver aan 't repareeren gegaan. Doch zulk een strook is er gauwer afgetrokken dan aangezet, vooral als men 't zonder vingerhoed doet. Dat ging dan ook niet, en andermaal zag Jansje zich genoodzaakt, op te staan en naar haar vingerhoed te zoeken. Gelukkig vond ze dien ditmaal gauwer dan ze dacht had, en nu ontbrak haar niets meer en ging ze aan 't werk. Eindelijk was de jurk af; zij trok haar aan, deed hoed en mantel om en begaf zich naar beneden, om zich aan haar moeder te vertonen. Gelukkig zag deze de zwarte steken niet; want Jansje had er zorg voor gedragen, ze bovenop zoo klein te maken, dat ze niet in 't oog vielen. "Je kunt wel gaan Jansje," zeide haar moeder. "Maar ik vrees, dat je te laat komt. 't Is al bij vieren, en. Cato zal natuurlijk geen twee kerstkaarten op je hebben staan wachten. Nu, dan ga ik haar tegemoet, zei Jansje. Misschien brengt ze wat kersen voor me mee. Ik help 't je wensen, zei haar moeder. Maar ik denk niet, dat ze zoo vriendelijk zal zijn voor een meisje, dat zoo lang op zich heeft laten wachten. Jansje spoedde zich nu naar de brug over de vaart, waar ze natuurlijk Cato niet meer vond, en van daar den weg op naar Cato's tante. Ze zal zoowat halfweg geweest zijn, toen ze in de verte twee meisjes zag aankomen, die erg pret samen hadden. Weldra bemerkte ze, dat het Cato met Sijtje Hamer, een harer schoolkameraadjes, was. Spoedig waren ze bij haar. Nu, je bent me ook een fraaie, riep Cato uit. Om twee uren sta ik op de brug te wachten, maar wie er komt - Jansje niet. Gelukkig kwam Sijtje aan en die ging 't over aan haar moeder vragen; anders had ik allemaal moeten gaan. Waar ben je toch zoo lang gebleven? Moeder vroeg me met, dat ik met zulk een jurk naar je tante zou gaan. Daar had ze waarlijk gelijk in, zei Cato. Wat zou tante er wel van gezegd hebben, als je met zulk een gehavende jurk gekomen was? Maar waarom trok je dan geen andere jurk aan? Ja, waarom niet? Zei zei Jansje. Omdat de sleutel van mijn kleerkast weg is en ik die nergens kon vinden. Ik moest dus wel, of ik wilde of niet, aan het repareren van deze jurk. Spijt me geducht, Jansje, zei Cato, dat het zo gelopen is. Je hebt vrij wat pret gemist, en heerlijke kersen ook; we hebben er onze buikjes aan vol gegeten. Je had je er wel wat voor mij kunnen meebrengen, zei Jansje. Wel ja! eten en slepen! Dat gaat niet in een kersenboomgaard. Daarenboven kan ik niet zeggen, dat ik er erg over gesticht was, toen je me daar zo liet wachten. Je had het me toch wel even kunnen laten zeggen. Vooreerst won moeder me de deur niet laten uitgaan, eer ik er fatsoenlijk uitzag, en ten tweede hoopte ik altijd nog tijdig gereed te zijn, om je, als ik klaar was, nog te achterhalen. Je bent ook verschrikkelijk lang bezig geweest aan 't aanzetten van zulk een eindstrook. Ik kan 't wel in het vierde deel van de tijd, zei Cato. Ja, als alles in orde is, antwoordde Jansje. Maar ik kon mijn boel niet vinden, en 't zoeken daarnaar heeft niets erg opgehouden. Toen ze weer aan de brug kwamen, gingen de beide vriendinnen afscheid van elkander. Cato en Sijtje gingen samen de eenen en Jansje de anderen kant. Jansje was recht treurig. Misschien gaat Sijtje nu wel met Cato naar huis en heeft ze nog den heelen avond pret!" bromde Jansje. O, wat heb ik mij toch door mijn slordigheid en onachtzaamheid een verdriet op den ril gehaald! Had dat verdriet er naar toe gestrekt, dat ze zich verbeterde! VADERS GEDACHTENIS. Door die malle sleutel heb ik het pretje heelenmaal misgelopen, bromde Jansje, toen ze thuis kwam, tegen Griet. Dat is je eigen schuld, Jansje, zei Griet. Je moeder denkt voor 't naast, dat je hem in je zak gestoken en met je zakdoek er weggehaald en hem zo verloren hebt. Het Beste was, dat moeder den smid naar liet komen; dan kon die de deur van de kast opensteken en er een nieuwe sleutel op maken. Ja, dat kan ik best doen, hernam Griet. Maar opensteken en nieuwe sleutels maken kost geld. En geld groeit hier ook maar met zo tussen de steenen. Zo, ben je daar terug, jongejuffrouw sloddervos!" zei haar moeder, die ook in de keuken kwam. Ik ben daar eens boven op je kamertje geweest en heb de laden van je chiffonnière nagekeken. Dat is me een boel! Hoe is 't mogelijk, dat een meisje van jou leeftijd zich in zulk een rommel beweegt kan! 't Is meer dan erg, en ik denk er sterk aan, je weer als een klein kind te behandelen en je over geen stuk kleeding meer meester te laten. En dan op het kamerje zelf. Er is laat geen stoel om fatsoenlijk op te zitten. In je kleerkast zal 't er wel niet beter uitzien! A-propos! Heb je den sleutel al gevonden?" "Ik zal er morgen op school eens naar vragen," zei Jansje. "Ik denk voor 't naast, dat ik hem met mijn zakdoek uit mijn zak gehaald en tusschen de banken verloren heb." "Of onderweg," zei haar moeder. "Ik heb nooit grooter sloddervos gezien, dan jij bent. En dan zoo onverschillig. Waar ben je na den middag naar toe geweest?" "Ik ben den weg op naar de tante van Cato," antwoordde Jansje. Ik hoopte, dat ze er nog zou zijn; maar reeds halfweg kwam ze me tegen met Sijtje Hamer." "Ik had, in jou plaats, liever eens naar mijn sleutel vernomen," zei haar moeder. "Het is een mooi geval, dat je sleutel kwijt te zijn en er dan niet eens werk van te maken. Maar om tot je kamertje terug te keren: morgen na den middag, als je van school komt, zullen we samen den boel eens op orde krijgen, en dan zorg je er voor, dat die in orde blijft, of — ik neem je eenvoudig je kamertje af en al je goed weer onder mijn bestuur. 't Is wel schaamteloos, dat een meisje van bijna twaalf jaar en geen orde en regel op haar eigen zakenkan houden. Maar dat is met eenmaal niet, en wat ik er ook aan doe, 't schijnt maar niet te veranderen." Jansje durfde er niets tegenzeggen. Ze stond met haar mond vol tanden. En waar is je ringetje, kind?" riep haar moeder eensklaps aan, alsof ze 't nu meest miste. "Ringetje, dat je van je overleden vader hebt gekregen, en waarin zijn haar is?" Verschrikt keek Jansje naar haar linkerhand; ze had het niet eens gemist; maar ze bemerkte haar verlies eensklaps. "Ik zal het misschien op mijn kamertje op den schoorsteenmantel hebben laten liggen, toen ik vanmorgen mijn handen wiesch en 't afgedaan heb, antwoordde zij." Ga dan terstond eens kijken," zeide haar moeder. "Mijn hemel! hoe is 't mogelijk, dat je zo weinig achting hebt voor je brave overleden vader, om zo onachtloos met wat je tot herinnering van hem gekregen hebt, om te gaan." Jansje spoedde zich naar boven, doch kwam weldra terug met een treurig gelaat en de boodschap, dat ze 't ringetje nergens vond. "Het is wat te zeggen, meisje!" riep haar moeder niet, die zich zeer ontsteld hield. "En kom je maar zo gauw terug met de tijding, dat je 't niet vinden kunt. 't Is waarlijk wat moois! Als 't mij gebeurde, zou ik niet opgehouden te zoeken, voor ik 't had gevonden." Maar 't wordt al zo donker; ik kan met meer in de hoeken zien," zeide Jansje. Wel, steek dan licht op en zoek overal," zeide haar moeder. "Het is waarlijk wat te zeggen! Dat lieve, kostbare ringetje van je brave, goede vader! 't Is waarlijk, of je hoe ouder hoe slordiger wordt! Jongens! jongens! het is wat te zeggen! Kind, kind! wat beleef ik een verdriet van je! Mag Griet mij dan eens helpen zoeken, Moe?" vroeg Jansje. Met Griet heeft beter ringetje niet weg gemaakt, liet haar moeder weten. "Daarenboven, Griet heeft haar werk en geen tijd om jou te bellen te zoeken. - Geef haar een kaars op een blaker, Griet; dan kan ze met licht zoeken." Griet voldeed aan 't bevel harer meesteres, en Jansje ging weer naar boven. "Hoe is het mogelijk, dat zoiets kind bet ringetje niet eens gemist heeft!" zei juffrouw Klimveld tegen Griet. "Ja, juffrouw! 't is onbegrijpelijk!" antwoordde Griet. "Ze zal er beter wel van te weten." "Te weten! Ja, omdat ik er nog al drukte over maakte," zei juffrouw Klimveld. "Als dat het geval niet geweest was, had ze 't langs haar koude kleeren laten afzakken. O, o ! wist ik maar eens een middel om dat kind te verbeteren!" "Misschien zal ze door den tijd wel verstandiger worden!" zei Griet troostend. "Dan wordt het toch waarlijk tijd," hernam juffrouw Klimveld. "Ze is toch haast twaalf jaar! Nu, dan was ik op die leeftijd al verstandig; dat verzeker ik u." "Ja, juffrouw! De meeste meisjes zijn ook anders," herhaalde Griet. "Ik heb er in mijn jeugd ook nog al wat gekend, maar nooit een aangetroffen die zo slordig was als Jansje. Dat moet ik bekennen." "Ik zal haar ten minste over die ring lang in ongerustheid laten," zei juffrouw Klimveld. "En voorlopig zal ze hem niet terug hebben ook, dat verzeker ik je." Natuurlijk kwam Jansje eenigen tijd daarna terug met de tijding, dat de ring nergens te vinden was, en toonde haar moeder zich erg boos. Je komt bij me zitten, om 't veterband om je jurk te zetten, hoor, zei zij. Want met zoo'n havelooze jurk ga je morgen niet naar school. Jansje ging naar boven, trok haar nachtjas aan, kwam met haar jurk en 't veterband beneden en bracht tegelijk haar beide naalden en 't zwarte garen mede. "Waar is je naaidoos?" vroeg haar moeder. "In mijn chiffonnière, antwoordde Jansje. "Oh, ja, zei haar moeder met een bitteren glimlach. Ik heb een doos ondersteboven in je la zien liggen; dat was zeker je naaidoos, maar naaiwerk was er niet in. Ze was omgevallen, zei Jansje, zich verontschuldigend, toen ik vanmiddag naar garen en ander naaiwerk zocht. "Oh, zeker vanzelf!" zei haar moeder zuchtend. Nu dat zullen we morgenmiddag wel vinden. Ga nu maar terstond aan 't werk. Jansje ging aan 't werk. Doch daar merkte haar moeder, dat ze haar strook met zwart garen had aangezet. "Ben je nu helemaal dwaas, kind?" vroeg ze. Wie krijgt dat in de hersens, of licht bruin goed met zwart te naaien! Terstond die boel er afgetast en 't overgenaaid. "Maar ik had geen bruin garen," zei Jansje. "Dat had je wel, als je maar niet alles door elkaar gesmeten had," zei haar moeder, die naar haar eigen naaidoos ging en bruin garen voor den dag haalde. 't Was voor Jansje een allesbehalve plezierige avond, en ze had die honderdmaal liever bij Cato aan huis doorgebracht. Ze had dan ook ruimschoods tijd om na te denken, en veel meisjes zouden, in haar geval, een moedig besluit genomen hebben, en 't voornemen opgevat, om voortaan netter en ordelijker te zijn. Maar dat kwam bij Jansje niet op. Ze wist niet, dat ze slordig was en geen orde op haar zaken stelde; ze voelde wel, dat ze er zichzelf vrij wat last en verdriet mee op den hals haalde, maar ze was zoozeer op die soort van gemakzucht gesteld, dat het haar onmogelijk scheen, haar gedrag te veranderen. Ofschoon het slechts denkbeeldig was, vond zij het b.v. gemakkelijker, een dasje dat zij gebruikt had, in elkander te frommelen en 't in een der laden van haar chiffonnière te smijten, dan 't even netjes op te vouwen en 't keurig in een hoekje van haar la te leggen. Ze sprak geen woord en haar moeder liet haar stil begaan. " Ik krijg 't vanavond niet af, moeder," zei ze eensklaps. "Er is ook zooveel aan te doen." "Je hebt den boel niet gehavend, Jansje," antwoordde haar moeder. "Licht, dat je ziet te herstellen, wat je bedorven hebt." "Maar ik krijg slaap," hernam Jansje. "'t Is ook zoo'n vervelend, slaperig werk." "Dan moet je maar naar bed gaan, en morgen vroeg opstaan," antwoordde haar moeder. "Ik verkies." Dat je met deze fatsoenlijke jurk naar school gaat. Wat zouden de mensen anders wel van mij denken, als mijn dochter er zo haveloos uitzag. Maar zou u 't voor ditmaal niet willen afmaken, vroeg Jansje. Als 't weer gebeurt ... Ik je verknipt leven afmaken, nadat je zoo weinig achting voor de nagedachtenis van je vader hebt getoond? Nee, kind, dat doe ik niet. Och! Maar die ring zal immers wel terecht komen, moeder, hernam zij. Als ik morgen bij het daglicht maar eens goed zoek. Wanneer heb je hem 't laatst aangehad, Jansje? Ik geloof gisteren, moeder, antwoordde Jansje. Ik meen, dat ik hem vanmorgen nog op den schoorsteenmantel gelegd heb. Misschien wel op 't kozijn, toen je je ging wassen, zeide de moeder, en is hij vanmorgen zoo naar buiten gerold. Indien dit het geval is, dan ben je hem kwijt, want wie weet, waar hij dan heengegaan is. Ik zal er morgen dadelijk naar kijken, zeide Jansje. Met den dag kan men beter zien dan met den avond. 't Zou mij niet verwonderen, of ik vind hem. Nu, ik mag 't lijden, zeide haar moeder; ofschoon ik vrees, dat hij wel weg zal zijn. 't Is toch wat te zeggen! De enige gedachtenis aan je overleden vader. Jansje begreep toch, dat het verstandiger was, om te blijven naaien. Ze moest morgen nog werk voor de school maken; want ze had die namiddag niets uitgevoerd. Doch de slaap was haar te machtig, en ze kon op 't laatst niet meer. Zoals je dit voor ditmaal dan maar laat liggen, zei haar moeder. "Eet je boterham en ga naar bed. Ik zal de jurk wel afmaken, dan kun jij morgen je werk voor de school in orde brengen en naar den ring zoeken. Ga maar bij Griet; die zal je wel je boterham geven." Jansje liet zich dit geen tweemaal zeggen, zei moeder goednacht, ging naar de keuken, waar ze toch haar boterham met minder genoegen dan anders at, — daarop naar boven, kleedde zich zoo gauw mogelijk uit, stapte in 't bed en ... sliep in een ogenblik. Dat moet u niet verwonderen en u moet dat gauwe slapen niet voor onverschilligheid uitkrijgen. Jansje had die dag veel verdriet gehad, en verdriet maakt iemand heel slaperig. Daarbij had ze een fijne wandeling gedaan en was over haar tijd opgebleven; — geen wonder, dat haar ogen spoedig toevallen. Ze was de volgende morgen te vroeg op, en zodra ze zich gekleed en gewassen had, begon ze naar den verloren ring te zoeken. Ze zocht lang, en natuurlijk te vergeefs. Toen ging ze haar werk maken en leerde haar les; daarop begon ze weer te zoeken. Moedeloos ging zij naar de keuken, in de hoop, dat Griet haar soms goed raad zou geven. "Och, Griet," zei zij half snikkend, "Zou jij ook kunnen denken, waar die ring is gebleven?" "Maar Jansje," antwoordde deze, "hoe kan je mij zo iets vragen. Ik heb den ring volstrekt niet aangehad, Maar weet je, waar ik je wel kan zeggen?" "Nu, wat dan?" vroeg Jansje haastig. 