Reis door Noord Amerika
Een Schipper, die in Groenland geweefl: was, verzekerde volgens zy- Veriiaal ne eigene ondervinding, dat ten noorden de 70. gr. de hette veel fier- aancaaii- ker was dan meer zuidwaards. Hieruit befloot hy dat de hette onder (i-jGröera- den Pooi nog veel geweldiger zyn moeft , dcwyl de zon daar nog ''*"'^* langen ii8 P E N S Y L V A N I E langer zonder ondergaan blyft fchynen. Het zelve met de zelve ge- volgtrekking had de Heer Franklin ook van de Schippers te Bojlonga- hoord, die in de noordclykfte geweften van ons halfrond geweeft wa- ren. Maar nog wonderbaarder is het geen hy verftond van Kapitein Henry Jtkins , die nog te Bojion woont. Enigen tyd op de kuften van Nietizv Engeland ene flegte vangfl: gehad hebbende , zeilde hy meer noordvvaards tot op de hoogte van Groenland. Op 't laatfl: kwam hy zo ver, dat hy mcnfchen vond die noit Europeanen gezien hadden , en het geen nog vreemder luidt , die geen kennis in 't geheel van het gebruik van 't vuur hadden , en , zo zy al die kennis gehad hadden , zouden zy 'er niets aan hebben gehad , dewyl 'er geen hout in dat land was. Dit volk at den vilch en het vleefch geheel rauw. De Kapitein ruilde van deze menfchen enige zeer zeldzame vellen voor fommige kleinig- heden. Hy heeft op het llerkile betuigd dat dit volk het vuur niet kende. Reeds is het bekend dat ver op naar 't Noorden nog bomen, nog i^lruiken , nog enig hout te vinden zyn. Maar het is niet waar- fchynlyk , dat de Inwoonders van zulk een land den traan der vifichen en het vet der dieren niet in hunne lampen branden en gebruiken zou- den ora hun eten te koken en hunne hutten in den winter te verwar- men , byzonderlyk ook om gedurende hunnen winterfchen nagt van enige maanden ligt te hebben. Zoude buiten dit zulk ene duifternis wei te verdragen zyn? Het ■''^ verfcheiden' gefchriften leeft men van een zeer groot dier , dac Moojc' men in Nieuw Engela?id en andere plaadèn van Noord Amerika, deer. vinden zou. In Ierland graaft men ibmtj'ds lange en getakte hooms uit den grond; en geen menfch in de wereld kent een dier dat zul- ke hoorns heeft. Zelfs heeft men 'er uit opgemaakt dat Ierland voorheen aan Ameri- ka, vaft geweeft is , of ten minften dat ene keten van Eilanden , die nu weg zyn , ene verbindtenis tuiïchen die twee geweften gemaakt heeft. Dit deed my onderzoek doen, of eendier met zo grote hoorns, als men het Moof e-deer geeft , oit in deze geweften gezien was. De Heer Bartram had veel onderzoeks hier naar gedaan , dog niemant kon hem enig geloofwaardig berigt hier omtrent geven , en dus was hy van gedagte dat 'er zulk een dier niet was. De Heer Franklin verhaalde , dat hy , nog een jonge zynde , twee heeften gezien had die men Moofe-deer noemde; dog het ftond hem zeer wel voor dat zy van zulk ene grootte niet waren als zy moeften zyn geweeft , indien de hoorns in Ierland gevonden voor hun gepaft zouden geweeft zyn: de ;:wee beeften , die hy zag, wierden naar Bofton gebragt , om ze van daar P II I L A D E L i» II I A. 1748. 129 •daar aan Koningin /Inna te zenden. De hoogte was als die van een gi'oot paard , dog de kop en de hoorns waren hoger. De Meer Dud- LEY heeft ene befchryving gegeven van het Moofe-deer dat men in ^oord-Amerika vindt. (*) In Kanada zynde vernam ik dikwyls by de Franfcben^ of men daar oit zo groot een dier gezien had als fommi- gen zeggen dat 'er in Noord Amerika zyn , en met zo verfchrikkely- ke hoorns als 'er in Ierland gegraven worden. Dog zy hadden 'er ïioit van gehoord , veel min 'er gezien. Sommigen deden 'er by , dat indien 'er zulk een dier was zy het noodzaakelyk zouden hebben moe- ten zien , dewyl zy de boflchcn zoo veel doorkruiftén. Men vindt hier Is waar- Elanden, die van het zelve foort zyn als de Zweedfchen^ of ene ver- fchy^ilyk fcheidenheid van dezelven. Van dezen worden 'er dikwyls enigen ge- ^ j ^vangen die zwaarder zyn dan naar gewoonte ; en hier van daan zal mificliien het fpreukje van het grote dier met de grote hoonis geko- men zyn. Deze Eland wordt door de Franfchen in Kanada Original geheten , welken naam zy van de IVilden ontleend hebben. MiiTchien •meent Dudley in zyne befchryving van het Moofe-deer niets anders •dan deze zware Elanden. Een andere fteen wordt van fommige Z-vaeden Zeepjletn (**) genoemd, Zeei?- om dat men hem gebruikc om vlakken uit de klederen te doen. Men "• zou hem in 't Latyn Saxum talcojum particuUs fpataceis granatifque immixlis noemen. Ene nadere befchryving zal ik in een ander werk geven. Nu voeg ik 'er maar by , dat de grondkleur bleek groen is -met fommige donker blauwe vlakken, en fomtyds niet enigen die in 't groe- C*) Pbilofopb. Ti-anfaaions N. 36S. (t) Het i^-een te meer gewigt aan dit gevoelen van den Heer Kalm geeft, is dat de Algonkim den Eland Mufu hetcMi, gelyk by zelf naderhand aantekent. En deze Algoiikins waien, voor dat de Iroquoizen of de fyf f'olken zo mag- tig wierden, het onzaglykfte volk in Noord Amerika., fchoon zy nu tot een zeer gering getal gebragt zyn. Hunne taal was in dien tyd een foort van alge- mene taal in gebeel Noord Amerika; zo dat 'er geen twyffel over blyft of het Moofe-deer is de Eland. F. (5) Asbejlus fibris ecentro radiantikis. C**) Saopfien R 130 P E N S Y L V A N I E groene vallen, Hy is zeer glad op 't gevoel en als gegolfd , en laat zig gemakkelyk zagen en fnyden, maar wordt dan niet zeer gelyk. Ik heb 'er van gezien die een vadem en meer lang waren , breed naar even- redigheid , en gemeenlyk van zes duim tot een voet dik. Ik kan niets van zyne oorlpronglyke grootte zeggen ; ik ben noit op de plaats ge- weeil daar zy gegi-aven worden, en helj ze maar te Philadelphia ge- zien , waar zy gebragt worden alreeds gefneden zynde. De taikdeel- qes zyn in dezen fteen omtrent dertigmaal zo veel als de anderen. Men vindt hem op vele plaatfen in het Land, by voorbeeld in de nabuur- fchap van Chefter in Fenfylvaaie. De Engelfchen uoemea hem ook ~ Zeep^een. (*) Deze fteen wordt voomamelyk op deze wys gebruikt, Eerft dient hy om vlalcken uit de klederen te doen. Dog hier toe is de gehele fteen niet even goed , want tuflchen zyne heldere deeltjes zitten enige donkeren , die geheel uit Skngefteen beilaan , en gemakkelyk met een mes kunnen gefneden worden,. Wat van dezen loflèn fteen tot ftof' gefehraapc en op een fineervlak geftroid, 't zy in zyde of andere ftof , trekt het vet tot zig , en afgewreven zynde neemt het de vlak met zig weg. En gelyk deze fteen ook zeer tegen 't vuur beftand is , maken de Landlieden 'er hunne haarden van , vooral de plaats daar het vuur legt , en de hette 't. grootft is , want hy houdt het fterkft vuur ■uit. Als men genoeg van dezen fteen vinden kan maakt men 'er de ftoepen van in plaats vaa gebakken' ftenen , die. mea 'er anders toe neemt. De muren om de hoven, tuinen , en begraafplaatfen, die gemeenlyk van gebakken ftenen gemecfeld worden, overdekt men met deze ftee- nen, om dat zy zo wel tegens zon, Uigt, regen en wind beftand zyn, en niet veranderen maar de ticchels bewaren. Om deze reden maakt men gemeenlyk de deurpoften , waarin de hengfels vatten , en de pos- ten van de kelder venfters van dezen fteen ; in verfcheidene open- bare gebouwen is 'er de gehele benedenmuur van gemaakt, en in an- dere huizen worden 'er de hoeken- mede opgetrokken. Zout. Het zout dat in de Engel fche Noord l^merikaanfche Volkplantin- gen gebruikt wordt, haalt men uit de fVeJl Indien. De Wilden heb- ben op fomraige plaatfen Zoutbronnen, uit welker water zy zout ko- ken. In 't vervolg zal ik gelegenheid hebben om enigen derzelven te; (*) Dit fchynt of het zogenaamde Franfcb Kryt, of miiTchieu de Sonp-rock of Zeeprots , dit; gemeen is in Komwal digt by Lizardpoint , te wezen , en die bchalven enige talkdelen , voornnmelyk uit ene aarde gelykerde naar ma- gnetia beftaat, welke met liet zure zout van vitriool een aardagtig vitriool- £out 3 ot" Epfomfalt , geeft F. 1' H I L A D E L P H I A. 174g. 131 te befchryven. De Heer Franklin was van gedagte , dat men in Pen* fylvanie gemakkelyker uit het zeewater een goed zout maken zou kun- nen dan in Nieuw Engeland^ waar het fomcyds gefchiedc, fchoon des- zelfs legging meer noordelyk is. Men heeft in Penfyhanie een Looderts ontdekt , dog het was in Lood- te geringe menigte dan dat iemant 'er gebruik van -zou hebben willen '^'''^^• maken. Men heeft 'er ook Zeilftenen van ene tamelyke deugd gevon- Zeilftc- den , en ik bezit 'er zelf verfcheien' ftukken van. "'^"* YzER wordt in Penfylvanie en de andere Engelfche Provincies in Yzer. zulke menigte gevonden , dat men 'er geheel Europa mede zou kun- nen voorzien , en miiïchien wel de gehele wereld. Het erts is hier veel ligter te bewerken dan in Zweden ; want op vele plaatfen kan men met een byl , een koevoet , en een houten beitel even zo ligc het erts los maken , als men by ons een kuil in ene harde aarde graaft. Zy weten op vele plaatfen niets van te boren , te doen fpringen , te branden. Daarby is het erts zeer fmeltbaar. Van dit yzer wordt zulk een voorraad gewonnen , dat niet alleen de talryke bewoonders dezer Volkplantingen daar genoeg van hebben , maar dat 'er ook zeer veel van jaarlyks naar de Amerikaanfche Eilanden gezonden wordt. Zelfs heeft men federt enigen tyd begonnen daar mede op Europa te han- delen. Dit yzer wordt beter dan enig ander voor de fchepen gehou- den , wordende veel minder dan het Zweedfche door het zoute water weggevreten. Enigen zj'n van mening dat zy, ongeagt de vragt, hun yzer in Engeland beter koop leveren kunnen dan enig ander volk , vooral Wanneer het land nog meer bebouwd, en daar door de daglonen min- der zwaar wezen zullen. De AmianUis fibris feparahilihus moïïiufculis van den Biflchop BcrgN'Iasj Browallius wordt in Penfylvanie tamelyk veel gevonden. (•) Sommi- ge ftukken zyn zeer zagt, anderen wederom vry tai. De Heer Frank- lin had , toen hy meer dan twintig jaren geleden ene reis naar Engeland deed , ene beurs van Amiant gehad , en die aan Sir Hans Sloanb vereerd. Ook heb ik papier gezien dat van dezen fteen gemaakt was. Ik bewaar 'er enige ftukken van in mjTi Kabinet. De Heer Franklin had van anderen gehoord , dat als men een ftuk van dezen fteen des winters in de lugt, aan de koude en 't nat bloot gefteld, laat leggen, hy daardoor gemakkelyk te fpinnen wordt ; dog hy wift niet hoe ver men hier ibat op maken kon. By die gelegenheid verhaalde hy een kortswylig voorval dat hy 'er mede gehad had. Hy had 'er enige ftuk- ken van op den papiermolen gegeven om 'er een vel papier van te ma- R 2 ken. (*) Mmntain Flax y Linum montanum Forster's Miner, p, 17. Berg" vlas, Berglin?ien. Ï32 P E N S Y L v A N I E ken. Toen hem dit gebragt werd , vouwde hy 't in malkander , wierp- het in 't vuur, zeggende den man die 't bragt dat hy een wonderwerk zien zoude. Deze, onkundig van de eigenlchap dezer ftof, was over deze vertoning zeer verwonderd. De Heer Franklin lag hem de zaak., dogniet volkomen, uit. Terwyl hyeens uit de kamer gegaan was, kwamen 'er enigen van zyne kennifTen binnen, die terllond het papier kenden» De goede ambagtsman dagt hun iets zeer wonderlyks te verhalen. Hy vertelde hun dan dat hy een vel papier zo konflig toebereid had dat hec in 't vuur niet brandde. Zy hielden .dg als of zy het voor cnmogelyk hielden. Dog hy beweerde de zaak des te yveriger. Eindelyk kwam het tot ene weddenfchap. Dog terwyl hy het vuur wat aanllookte bc- fmeerden de anderen het papier behendig met vet. De man fmeet hco . geruft in 't vuur, en op het ogenblik was het in volle vlam. Hy ftond zonder een woord te kunnen zeggen , terwyl de anderen hun lacchen niet inhouden konden.. Zy ontdektea hem daarop het gantfche ge- heim. Slierei-». i^ verfcheiden huizen der Stad liepen veel kleine Blieren, die haar. verblyf of onder den grond of in de holtens der muren hielden. Hare gehele langte bedroeg ene meetkundige lyn. Zy waren zwart of don- ker rood. Zy hielden veel, even gelyk de Mieren in andere landen, van zoetigheden. De Heer Franklin toonde zig zeer geneigd te gelo- ven , dat deze diertjes op de ene of de andere wj's malkander hunne ge^ dagten konden doen weten. Hy beriep zig daaromtrent op enige on- der\andingen. Als ene Mier wat fuiker of iets anders vindt, loopt zy ten eerften naar haar hol heen. Nauwlyks heeft zy daar ene wyl ver- toefd, of een gantfch heir komt 'er uit te voorfchyn ^ kruipt naar de gevondene fuiker toe,- en vangt terftond aan dezelve by ftukken weg te Hepen. Ene Mier behoeft ook maar ene dode vlieg hier of daar aan te treffen , die zy alleen niet wegdepen kan , of zy ylt naar huis , en na enige ogenblikken ziet men 'er meer voor den dag komen , en 't ge- vonden aas met gemene kragcen wegvoei-en. Enigen tyd geleden had de Heer Franklin in ene kali een klein aarden potje, mef fjToop ftaan gehad , in de welke vele Mieren ingeOopen waren, die de zoetigheid gretiglyk op aten.^ Dog hy merkte het , fchudde ze daar uit , en bond den pot met enen iunnen draad aan enen fpyker aan den balk valT:. Maar by geval was 'er en& enkelde- Mier ingebleven.. Deze vrat zig zat, dog konde niet wegkomen. Zy Hcp lang, dog te vergeefs, her- om. Eindelyk vond zy den weg langs den draad naar den balk. Daar- van daan liep zy den wand langs naar den grond. Nauwlyks een balf uur daarna , kwam een grote zwerm te voorfchyn , trok naar de zolde- ring en lynregt op den draad aan. Langs den zelven kropen zy we- der 'm den poe en gingen aaia 'c eten. Hier mede hielden zy zo lang aan P lï I L A D E L P H I A. 1748. 133 aan als 'er wat in was. Ondercuflchcn liep de ene hoop den draad langs af, en de andere op. Een INIan van uanzien,dic zig lang in dit Land had opgehouden , \'cf- Voortc- zekerde,dat hy fcdert byna twintig jaren door de ondervinding opgemcrict l<ciis om- had, het geen ook anderen zo vaillleldcn, dat het aanllaande weder in ^'™'- '"^^ den gehelen winter hier gemeenlyk zo is als op den i . November ou- ^^''■'^'^^' den ftyl. Is het dien gehelen dag helder , zo zal 'er dien winter nicc veel fneuw en regen vallen. INIaar is het den hah'en dag klaar en de andere helft betrokken , zo zal het begin van den winter lehoon, dog ~lict einde en de lente ruw en onaangenaam zyn. Van gelj^en aard waren ook de overige voorlpellingcn. Op andere plaatfen heb ik ook van diergelyke voortekens van 't weder gehoord. (*) Dog gelyk een goed oordeel het vertrouwen op de zelven vermindert , zo hebben ook de gedane aantekeningen aangaande het weder getoond hoe dikwyls. deze voortekens gefeild hebben. Pi;nsvlvanie is ryk aan bronnen. Men zal gemeenlyk ten minfien Broa- aan enen kant van eiken berg ene bron ontmoeten, waaruit een helder 'len. water voortkomt. Dit w..ter wordt dikwyls naar een klein Henen ge- bouw geleid , waar men het fluit , en den grond doet overlh-omen. Hier bewaart men des zomers niet alleen de melk, maar verkoelt 'er ook den wyn en andere dranken in. Vele landhuizen waren ook zO' aange>- legd dat 'er een klein flroompje onder de keuken of de voorraadkamcr door liep , om het water by de hand te hebben. Niet alleen lieden van groot aanzien , maar alle zulk-en die enisi ver- Vyvere. mogen bezitten, hebben gemeenlyk by hunne landhuizen vifchvyvers, waarin zy altyd zorg dragen dat de viich varfch water kryge. Om de- ze reden waren- de vyvers nieell digc by ene bron. Ik merkte op verfcheiden' plaatfen van dit gewefl: op hoe men mid- Rüddeï del wilT: om veel gras op de weilanden te hebben. De weiden leggen *^'" '^'^'• mecfl: tufPchen de heuvels en de dalen , waar vele beekjes door flro- 'f^^ ^^ men. Als de grond te naï is leidt men het meefte water in gruppen wallen af. Dog om voor te komen dat de hete zon het gras verdorre , zoekt men alle de naburige bronnen op , en leidt het water in alle de beekjes , die natuurlyk naar de laagtens lopen, langs het hoogfle van de weiden > uit welken men des noods langs floten het water in de vlakte breno-t,' zo dat alle de weilanden bewaterd worden. Komt 'er ene wat al te diepe plaats tuflchen in , zo leidt men h£t v/aier langs ene houten buis daar over heen. En om het water des te hoger te hebben , heeft men R 3 by (*) Zodanig is het onder anderen by de Nedsrl'anders aangenomen gevoe- len, dnt de wind ,die op den dag der lente nagt en dag evening gevvaid heeft,, zes wekcu zal aanlioudeji te vvayeni. £34 P E N S Y L V A N I E. "by de bronnen zeh-en dyken gemaakt, waar mfTchen hen zig verzame- len moet, tot dat het die hoogte verkregen hebbe dat het door juill -dien weg lopen moet dien men het voorgefchreven heeft. Somtj'ds heeft men zelfs wel ene Eng. myl ver het water over heuvelen en de cuffchen gelegene dalen , door middel van houten' buizen , heen , naar zulke plaatfen gebragt , daar men het hebben wilde. lemant die het ïiiet gezien heeft kan nauwlyks geloven wat een fchoon gras op die wei- landen wart, byzonderlyk digt by die afleidingen, daar integendeel an» deren , waarmede men zo niet gehandeld heeft, 'er bedroefd uitzien. De weiden tulTchen de heuvelen leggende hebben meefl: alle hoger kanten , dus men het water ligt op de zelve leiden kan. De weilanden wierden gemeenlyk driemaal lederen zomer gemaid. Dog de zomer duurt hier zes of zeven maanden. Wan- De bladeren waren omflreeks het midden van November allen afge- iieer het vallen , zo wel van de Eiken als andere bomen , die gewoon zyn hun loof af- ■\q\^^ Je wÜièlen , en bedekten in de boflchen den grond wel zes duim ^'^''■* hoog. Deze menigte van blad fchynt de hovende zwarte aarde zeer te moeten doen aangroeyen. Egter is zy niet boven de drie of vier duimen dik in de bofichen , en onder dezelve legt ene fteenkleurige klei , gemengd met een zand van de zelve kleur. Het is zonderling dat een grond , die noit bebouwd is geworden, met zo gering ene zwarte aarde bedekt is. Dog hier van in 't vervolg nader. Eek- De Eekhoorns ^ die hier in de boffchen zeer menigvuldig zyn, zyii hoorns. ^^^ verfcheiden' foorten. Ik zal de gemeenden nauwkeurig befchry- ven. Grauwe De Grau-we Eekhoorns zjii overvloedig in Petifylvanie ^ en de an- Eek- dere delen van Noord /Imerika. Van grootte zyn ze omtrent gelyk hoorns, jc Z-weedfchen,' Ao^ iets gi'oter , en bly ven altyd grauw. De bos- fchen , vooral in Penfylvanie , befl:aan meefl: uit bomen die hun blad laten vallen , en in dezen houden zig de Eekhoorns het liefll op. Ca- TESi3Y heeft hen , onder den naam van den groten afchgrauwen Vir- frinifchen Eekhoorn befchreven, en naar het leven afgebeeld. C*) De Z^veden noemen hem Grao Ickorn , en dit is het zelve met het En- gel f ch Grey Squirrel, of Grauwe Eekhoorn. Zy hebben hun neft me- rendeels in holle bomen, en brengen 'er mos, flroo, en andere buig- zame dingen naartoe. Hun voedzel is voomaamlyk noten, als hazel- noten, Cbinquapins , kaflanjes, walnoten, /;'/Awj»ofó«, en eikels. Maar de Mats is hun lieflfte koft. De grond in de bofl^chen legt in den herfft vol van eikels en andere noten. Hiervan verzamelen de Eek- hoorns enen goeden voorraad voor den winter, en bewaren ze in ga- ten, C) Nat. Hifi. of Carol. Vol. 2. p. 74- tab. 74- RAvSyn. Quadrup, P.2J5, P H I L A D E L P II I A. 174^. 135 len , die ze graven , op verfcheiden' plaatfen , hier en daar wat. Oolc dragen zy 'er veel van naar hunne neflen. Zo dra de winter komt , en de koude en fneuw hen in hunne neften fluiten , blyven zy daar verfcheiden' dagen binnen , en leven van den voorraad dien zy daar by een gebragt hebben. Zo dra het weder wat zagter is komen zy voor den dag , en graven een van de gaten open , waar in hun overige voorraad legt. Daar eten zy ten eerfl:en een deel van op, en dragen het overige naar het nefl: op den boom. In de volgende winters merkten wy dikwyls op , dat als het zagt weder geweefl: was en 'er ene ftrenge koude op ftond te volgen, de Eekhoorns een dag of twee (lerk door de boflchen herom liepen, deels om zig regt zat te vreten , en deels om hunne neflien met enen nieuwen voorraad voor de aanftaande koude te voorzien , gedurende welke zy t'huis blyven. Wanneer men ze dan in ene ongewone me- nigte herom lopen zag , kondc men daaruit vry zel;er ene op handen zj'nde vorft voorfpellen. De Varkens , die hier in 't veld lopen zo lang 'er geen fneuw legt, om hunnen kofl: te zoeken , doen den armen Eekhoorns grote fchade , door hunne magazynen om te wroeten en den voorraad op te vreten.. Zo wel de Wilden als de Europeis doen hun beft om deze voorraadhuizen te vinden , devvyl alle de noten die 'er in leggen uitgezogt zyn , en niet alleen door en door ryp , maar ook niet worraftekig. Zo is het ook met de noten en eikels,, die de Bofchmuis (*) in den hei-fïl vergadert. De Zweden verhalen dat 'er in den langen winter van het jaar 1741. zulke menigte van fneuw viel, dut de Eekhoorns niet by hun- ne magazynen komen konden , zo dat 'er velen van honger fterven moeften. Ik heb reeds van de fchade gefproken die zy op de Maïsvelden doen.^ Zy doen des te meer kwaads om dat zy niet al het koom , maar alleen het binnenfte en zoetfte eten, en al het overige te gelyk af byten. Ik heb eens omtrent het eind van April , dat de Eiken in vollen bloei fton- den , ene menigte Eekhoorns in de bomen gezien , fomtyds vyf , zes en meer , op eiken boom, die de bloemfteeltjes , een weinig beneden de bloem afbeten, en ze op den grond vallen lieten. Of zy 'er iets van aten, of 'er enig ander gebi*uik van maakten, kan ik niet zeggen. Maar- de grond lag vol van eikebloeifems , waaraan de fteel nog zat. Die maakt dat de bomen zo veel eikels , ten nutte der varkens en andere die^ icn , niet voortbrengen als zy anders doen zouden. Van alle de wilde dieren dezes Lands kunnen de Eekhoorns het ge* Mak ge- inalikelykft getemd worden , vooral al& men ze jong krygt. Ik heb ze maakt, ZO' Cï Dor.mic6.'m 't Engel/eb-^ J^s Cricetus by Linn». 135 P E N S Y L V A N I E. zo mak gezien da: ze de kinderen in de boflchen en overal na liepen v en op de fchouders kwamen zitten. Somcj'ds gingen zy maar een ftuk wegs in 't hout mede , en keerden dan terug naar de hokjes die voor hun gemaakt waaren. Als zy eten, zitten zy op hun agterfte, en houden het eten tufTchen de voorpootjes, en den (laarc in de hoogte. Wan- neer men den makken meer geeft dan ze op kunnen , brengen zy 't naar hunne koyen , en bewaren het onder de wol of het ander goed daar zy op leggen. Zy waren niet bang voor vreemde menfchen, en lieten zig van ieder aanraken , zonder te willen byten. Zy komen fomt}'ds zelfs enen vreemden op den fchoot, en gaan daar leggen flapen, Zy fpelen met de katten en de honden , en eten ook brood. De Grauwe wilde Eekhoorns houden ook den flaarc om hoog als zy zitten. Ak zy een raenfch zien bewegen zy den ftaart gedurig , en knai-iTen op de tanden, dus zy een vry fterk geluid maken, en het is moeilyk ze te doen zwygen. Dit maakt, dat zulken die uit gaan om vo- gels of andere dieren te fchieten dikwyls regt boos op hun worden, dewyl hun geraas hen ontdekt , en het wild waarfchuwt. Schoon een Grauwe Eekhoorn niet zeer fchuw fchynt , is hy egter moeilyk te do- den , want zodra hy een menfch ziet , klimt hy op enen boom , en gaat gemeenlyk in 't topje zitten. Daar tragt hy zig agter de takken te ver- bergen om niet gezien te worden , en fchoon de jager onder rondom den boom gaat, doet de Eekhoorn het zelve al zo fchielyk,zo nietfchie- lyker. Vihdt hy twee takken die t'zamen komen, by gaat 'er tuilcheii zitten , en klemt zig zo fterk 'er in dat hy nauwlyks zigtbaar is. Men mag dan den boom fchudden , met takken of lliencn goyen , ja zelfs 'er op fchieten , • hy verroert zig niet. Vindt hy drie takken die t'zamen ko- men, zo verfchuik hy 'er zig tufTchen, en dan is hy genoegzaam buiten gevaar. Somtyds ontfnapt hy op enen boom daar oude eekhoorn- of vo- gélneflen in zyn , en dan fluipt hy 'er in , zonder dat men hem 'er uit kan krygen, het zy met fmyten, fchudden of fchieten; want de Grau- vve Eekhoorn fpringt zelden van den enen boom op den anderen , ten zy in den uiterflen nood. Zy lopen gemeenlyk den zelven weg langs den boom naar boven en naar beneden , met het hoofd vooruit. Verfchei- denen, die ik in de boirdien fchoot, waren vol van vloyen. Tairyk- Ik heb reeds aangemerkt dat 'er tegenswoordig veel meer Eekhoorns heid. zyn dan voorheen, dog het is aanmerkenswaard dat 'er in fomraige jaren een veel groter getal van Eekhoorns uit de binnenlanden naar Penfyl- vcinie en de andere Volkplantingen afkomt dan in de anderen. Zy ko- men gemeenlyk in den hei-flt, en hebben het dan zeer druk met in de boflchen noten en eikels te verzamelen , die zy in holle bomen of hui>- ne magazynen brengen. Zy zyn zo naarftig in het aanleggen van hun- ne voorraadhuizen, dat fchoon de noten dat jaar zeer overvloedig ge- weeö P H I L A D E L P n I A. 1-48. 137 weed: zyn , men 'er bezwaarlyk veel van vinden kan. Men beweerde hier ondervonden te hebben -, dat als 'er zo veel Eekhoorns uit de bin- nenlanden kwamen de volgende winter gemeenlyk geftreng was. Dog dit is niet altyd zo, ge! y k ik in den herfft van 1749. bevonden heb, wanneer 'er een groot getal Eekhoorns in de Volkplantingen afkwam , en egter was de winter niet harder dan naar gewoonte. Dog het bleek dat hun verhuizen aan de fchaarfchheid van noten en eikels in de boven- landen moeil: toegelchrcven worden. Om deze reden keren zy gemeen- lyk het volgende jaar weder naar hunne oude woonplaats te mg. Sommige menfchen houden het vlcefch van de Eekhoorns voor ene i^i,,, grote lekkerny , dog anderen maken 'er in 't geheel geen werk van. De vlcelcb, huid deugt niet veel , alleen fnydt men 'er nog wel riemen uit , om dat De huid. zy redelyk tai zyn. Sommigen gebruiken ze om klederen te voeren by gebrek van iets beters. De Kateljlang verflindt den Eekhoorn dikwyls ongeagt zyne gezwind- Betoverd heid. Dit bandeloze fchepfel wil men dat dikwyls zo vlug een dier al- door de leen door zyne betovering vangt. Ik Iwd noit gelegenheid van het te ,y'"-^'~ zien, maar zo vele geloofwaardige lieden verzekerden my 'ervan, ver- ' =■' klarende het met grote opmerkzaamheid zelven gezien te hebben , dat ik my gedwongen vinde een zo eenparig getuigenis aantenemen. Deze be- tovering geichiedt op de volgende wys. De flang legt onder den boom waarop de Eekhoorn zit, hare ogen zyn op hem gevcffigd, cm van dat ogenblik af kan hy niet ontkomen. Ily begint een droevig gefchrci, het welk zo kenbaar is dat ieder die het hoort daaruit weet dat hy van de flang betoverd wordt. De Eekhoorn loopt enigen tyd den boom wac af en wederom op , dog altyd wat meerder naar beneden dan naar boven. De flang blyfc van onderen hare ogen op het beestje gevefligd houden, met zulke ene aandagt dat men 'er omtrent komende een groot geweld kan mak-en zonder dat zy het eens merke. De Eekhoorn ondertuflchen komt al lager en lager, en fpringt op 't laatfl: der flange te gemoet, welker bek alreeds open is om hem in te zwelgen. Het anne beestjo loopt dan onder een naar gehuil in den mond der flang , die , als het niet te groot is , het in eens doorzwelgt. Maar is de proi te groot om in eens doortegaan , zo belikt de flang het zo lang tot dat het glad genoeg is om op eenmaal te kunnen doorgeflikt worden. Alle de merkwaardige om- fl:andigheden van deze betovering heb ik befchreven in de Verhandelin- gen der Ziveedfcbe Koninglyke Maatfchappy der Wetenfchappen voor het jaar 1753. Dus wil ik hier niet breedvoeriger wezen. Dezelveto- verkragt wordt aan de zogenaamde Zwarte Slang ook toegefchi'cven. (*) De (*) „ Men heeft waargenomen „ tekent hier de Heer Forster aan, „datal- „ l;eu zulke Eddioonis en vogels , die hunne ncflcn digt by de plaats heb- S „ ben Ï38 P E N S Y L V A N I E. Zyn zeer De Eekhoorns doen niet alleen ene merkelyke fchade In de Mais ter- icinide- wyl zy op 't veld Ibat, gelyk ik reeds heb aangemerkt, maar zelfs wan. lyk. jjggj. 2y reeds in de fchiiren is, want, als zy 'er by komen kunnen, zyn zy in flaat in weinige nagten wel ene gantfche ton vol naar hunne ho- len te verliepen. Om deze reden heeft de Regering in de meerte Ame- rikaanfche Volkplantingen ene beloning gezet op den^kop van iederen Eekhoorn. Het fchync onbegrypelyk zulk een geld als 'er in Penfylva- nir, alleen van den i. Januari 1749. tot den i. Januari 1750. toe, voor Eekhoorns koppen betaald is. Toen de Afgevaardigden der Provincie vergaderden . klaagden zy allen dat hun fchatkiil door alle die beloningen voor Eekhoorns koppen leeg geraakt was, want 'er ftond toen een prys van drie pence op. In dat jaar waren agtduizend ponden St. Petifylva- Tiifch geld voor pryzen betaald. Dit is my verzekerd van een man die zelf de rekeningen had nagezicn. Vele raenfchen, vooral jonge lieden, lieren al ander ambagr varen ,. en gingen naar de boflchen om Eekhoorns te fchieten. Dog de Rege- ring heeft federt den prys tot de helft verminderd. Vliegen- De Fliegende Eekhoorns zyn een byzonder foort,, en fchynen de zel- de Kek- ven te zyn die raen in fomjiiige delen van Finland \\nai , en die door- Jioorns, ^g Heer Linn^.us 'm zyne Fauna SuecicaNo. 38. Sciurus volans ge- noemd wordt. Op zjTi hoogft is de Amerikaanfche Vliegende Eek- hoorn ene verfcheidenheid van den. Finlandfchen.. Catesby (*} heeft hem naar het leven befchreven en afgetekend.. Hy geeft hem den zcl- ven naam. INlcn vindt dit dier in de boflchen, dog niet menigvuldig.. Zelden ziet men ze by dag , ten zy ze gedwongen worden door het fto* ren hunner neften zig te vertonen,, want zyflapen over dag; dog zo dra het begint donker te worden , komen zy te voorfchyn , en lopen byna den gantfchen nagt. Zy onthouden zig in holle bomen; en by het vellen derzelven komen 'er fomtyds zeven en meer van voor den dag. Door middel van een vel met het welk hen da Voorzienigheid, aan hunne beide zy- j, ben daar zulke (langen komen, een zo naar geluid maken , en de takken zo j, op en neder lopen om daar door de aandagt der flang van hunne jongen af 3, te treïdcen , en dus gebeurt het dat zy dikvvyls zo digt by de Oiing komen , „ met inzigt niet om zig in haren mond te werpen , maar om weder te rug „ te lopen , dat de flang gelegenheid krygt van ze te byten , te verj^iftigen , ,j en dus optevreten. Én dit, denk ik,, is ene genoegzame verklaring van ,, deze gehele zogenaamde betoveiing. (*) Is! tt. Hifi. of Carol. vol. 2. p. 76. 77. tab. 76^ 77. Zie ook Ed- wards Nat. Hift. of Birds tab. 191, Met is egter nog zo iiitgemaalu niet dat deze Eekhoorn dezelve is met den Fivlandjcbtn en dien men in 't Noor- den van Aft i vindt. De Amerikaanjlbe heeft tnm platten penagtigen Haart, en de Europifcbe enen ronden. F. P H I L A D E L P H I A. 1748. i3<; zyden voorzien heeft, kunnen zy van den enen boom op den andereli vliegen. Deze vellen fpannen zy uic als vleugels , en trekken ze weder in zo dra zy den naburigen boom bereikt hebben. Sommige menfchcn zeggen dat zy altyd horizontaal vliegen , dog anderen verzekerden dat zy cerft een weinig naar beneden gaan en dan weer ryzen , wanneer zy om- trent den boom zyn in den welken zy vliegen willen. Zy kunnen 't niet x'crder brengen dan vier of vyf vadem. Van alle de Eekhoorns zyn de- zen 't gemakkelykfl: te temmen. De kinderen nemen ze mede naar fchool of waar zy ook henen gaan , zonder dat deze dieren oit zoeken te ont- fnappen. Als zy den Eekhoorn wegzetten fpringt hy hun ten eerden weder op het lyf, kruipt hun in den boezem, in de mouwen, of in de ployen van de klederen, en gaat daar leggen flapen. Zyn voedfel is even het zelve als dat der overige Eekhoorns. In de bofTchen vindt men een klein foort van Eekhoorns , by de A^ir^eek Engelfchen Aardeekhoorns genoemd. Catesby heeft ze befchrevcn ^'^^"^^' en afgebeeld (*) onder den naam van Geflreepten Eekhoorn. (j\^ Deze woont niet, gelyk de anderen, in holle bomen, maar onder den grond , daar zy , omtrent als de Konynen , holen graven , waar- naartoe zy de vlugt nemen wanner zy onraad gewaar worden. Die holen gaan diep in den grond , en verdelen zig in verfcheiden armen , waar- van fommigen ook openingen boven de aarde hebben , zo dat zy, wanneer het gat daar zy uitgekomen zyn mogt toegeftopt worden , enen anderen weg vinden om te ontvlugten. Maar in den herft, wanneer het blad fterk valt, is het waard om hunne verlegenheid te ?;ien, als zy vervolgd worden, want dan, hunne holen door de bla- deren toegeftopt zynde , hebben zy veel werks om ze zo fchielyk te vinden. Dan lopen zy ginds en weder, als of zy den weg ver- geten waren, en fchynen niet te kunnen begrypen waar de ingangen van hunne holen gebleven zyn. Als men ze dan vervolgt, of in de handen klapt, blyft hun gene andere tovlugt over dan op de bomen te klonteren, het geen zy anders noit doen. Dit foort is in Pen- fylvanie veel talryker dan in de andere Provinciën van Noord Ame- rika, die ik bezogt heb. Zy zyn gemeenlyk zes duim lang, behal- ven hunnen krommen ftaart , en zeer dun. Het vel is roodagtig bruin, en getekend met vyf zwarte ftrepen, ene vlak op den rug S c en (*) Nnt. Hifi. of Carol. vol. 2. p. 75. Zie ook Edwards Nat. Hifi. ijf Birds t. 181. Dog dezen hebben den Viiegenden Eekhoorn in ene zit- tende geftalte afgebeeld. Men zal hem hier viiegenden in plaat vertoond vin- tien, nevens ene nauwkeurige afbeelding van den Ground Sq^uirrd oï Axrd' ■eekhoorn. (t) Sciurus ftriatus. Zo heet hy ook by Linnaüs, 140 P E N S Y L V A N I E. en twee aan iedere zyde. Ilan aas is allerlei koorn , rog, gar(?,. weit , mais , eikels , noten en diergelyken. Zy verzamelen ook in- ^ den herlll: hunnen wintervoorraad, en bewaren dien in hunne holen. Als zy op een koornllapel komen doen zy al zo veel fchade als de- muizen en ratten. Men heeft dikwyls opgemerkt, dat, als zy rogge gegeten hadden en dan weit kwamen te vinden, zy de rogge over- gaven om den buik op nieuws met weit te vullen, als zynde meer- der naar hunnen fniaak. Als men de Mais op 't veld inzamelt ma- ken zy hun werk van de airen aftebyten , en hunne bekken met koorn te vullen, zo dat hunne wangen geheel opgezet zyn. Met dezen buit haaflen zy zig naar hunne holen. Hunne Een Zweed, vry laat in 't najaar enen molendam doende m.aken, holen, en daartoe de aarde van enen naburigcn heuvel gebruikende,, ontmoet- te een hol van deze Eekhoorns. Hy volgde den gang dien hy ge- vonden had, en ontdekte enen anderen, die 'er, als een tak uit den hoofdllam, uitkwam, en byna twee voet lang was, aan het einde van den welken hy ene menigte uitgezogte eikels vond, die het klei- ne zorvuldige dier voor den winter had opgelegd. Kort daarna vond hy enen anderen gang op zyde, gelyk aan den voorgaanden, dog die enen frayen voorraad van Mais bevattede. Een volgende diende om Hikorynoten te bewaren, en de laatlle gang, die ook de meelT: ver- borgene was, bevatte omtrent twee hoeden vol uitmuntende kaflan- jes. Des winters ziet men deze Eekhoorns zelden, levende zy dan in hunne holen van den verzamelden voorraad. Evenwel komen zy nog wel eens op enen moyen dag te voorichyn. Dikwyls graven zy in de kelders , waar- in de landlieden hunne appelen bewaren, die zy dan ten, dele opeten, en ten dele bederven , zo dat 'er weinig van overblyft. In de INIais gaau zy niet minder ruw te werk. Dog de katten zyn hunne grote vyanden , die ze dood byten en opvreten, of ze hunnen jongen t'huis brengen. Deze Eekhoorns worden van gene raenfchen gegeten ; ook gebruikt men hun vel niet. Dit fbort laat ztg het minft mtik maken ; want , fchoon zy al zeer jong gevonden zyn , is her nogthans gevaarlyk ze met de blote hand aantc- raken, dewyl zy zeer fcherp byten als men niet oppafi:. Verfcheiden kinderen, die veel moeite genomen hadden om ze te temmen , zeiden dat zy gene kans zagen om ze zo mak ce maken als de andere foorten. Het beft gaat hét nog als men ze krj'gt nog- geheel klein zynde. Vele men- fchen hielden ze in koyen terwyl zy nog wild waren , om dat zy 'er zeer aardig uitzien. By ene andere gelegenheid zal ik van den zwarten en roodbruinen Eek- hoorn fpreken , die ook hier gevonden wordt. Den Pil c UeTCiir" /"'' 4» P II I L A D E L P II I A. 1748. 141 Den 15. November verhaalde my de Heer Koek een toeval, dat hem Voorte- overgckomcn was, en te bevcftigcn fchecn dat de orkanen door zekere kens van tekens van te voren zig aankondigen. Hy zeilde naar de IFeJl Indien j-''^" ^-'^'" in een klein Jagt, en had een oud man aan boord, die langen tyd deze ^'^'"^* zee bevaren had. De oude man de diepte peilende riep den iluurmaiii toe , den Heer Koek te zeggen , dat hy terllonds de boten moeil uitzet- ten met een genoegzaam getal volks, om het Jagt gedurende de lliltc voortteroeycn , ten einde het Eiland zo ichielyk als mogelyk was te be- reiken, dat voor hun lag, dewyl men binnen vierentwintig uren een ge- weldig orkaan te wagten had. De Heer Koek vroeg hem waarom hy dit dagt, en de oude man zeidc hem, dat hy by het peilen het lood eni- ge vademen dieper in het \vater gezien had dan te voren ; dat derhalven het water eensklaps helder was geworden , het welk hy voor een on- feilbaar teken van een aanilaande orkaan in zee hield. De Heer A'ocZ;' zag ook de ongewone klaarheid van het water. Hy gaf dan onmiddelyk be- vel om de boot in 't water te brengen en het Jagt voortteroeyen ; zo dat zy voor den nagt in behouden haven kwamen. Dog voordat zy die nog; volkomen bereikt hadden, begonnen de golven al hoger en hoger te gaan , en het water fcheen als te koken , fchoon men nog genen wind gewaar werd. Des nagts ontftond het Orkaan en woedde zo vrecflyk , dat niet alleen 'er vele fchepen vergingen , en de daken werden wegge- rnkt, maar dat zelfs het Jagt van den Heer Koek en andere fchepen, fchoon in veilige havens leggende, door het geweldig opzetten der ba- ren zo ver op "t land gezet werden , dat 'er verfcheiden' v;ekcn verliepen voor dat zy 'er w-eder af kwamen. Een oud Holland fch fchipper zeide , dat hy eens enen Ilai in de Bar van New i'ork gevangen had , die opengefneden zynde ene menigte van alen in zyn' maag had. De Heer Bart ram vcnoonåc my den 18. November een aarden pot , Oude die op ene plaats ge\-ondcn was daar voorheen de Wilden gewoond had- P"tten den. De man , die hem het eerfl: had opgegraven , bev/aarde daar fmeer ^''.|j'^'"" in om zyn' fchoenen en laarzen mede te fineren. De Heer Bartram koft den pot van hem. Zy was nog onbefchadigd. Ik kon 'er nog ver- glazing, nog kleur op onderkennen, maar van buiten had hy veel fienv* den , en over 't geheel was hy zeer wel gemaakt. Ook vertoonde my de Heer Bartram velerhande flukken van gebroken aarden, vaten ,. wel- ken de IVildcn voorheen gebruikten. Het was duidelyk aan deze allen te zien dat zy niet van enkelde klei gemaakt waren, dog dat 'er verfchei- den' andere floifen onder gemengd waren, volgens de natuur der plaat- fen daar zy waren gemaakt. Die 1 Vilden ^ by voorbeeld, die digt aan de zeekult woonden, iTam'pten oeller- en molTclfchelpcn, en mengden die met de klei. Anderen , die dieper in het Land hunne woonplaatfen S -, had:- i4a P E N S Y L V A N I E. 