Reis door Noord Amerika
De Cornus Florida of Kornoeljeboom waft in de bofTchcn , op de r)c Kor- heuvels, op de vlaktens, in de dalen , in poelen en by beekjes. Dus "^'-0-'" kan ik niet zeggen welke zyn regte grond is ; egter fchynt hy op enen "°'^"'' lagen dog niet vogtigen grond het belt te (lagen. Hy was nu vcrfierd met zyne gi'ote witte bekleedfels waarin de bloemen zitten , die den boom van verre doen in 't oog lopen. Het is om dezen tyd een ver- maak door de bodchen te reizen, zo fchoon worden zy gemaakt door den bloeifem van dezen boom. De bloemen die in de bekleedfels zyn opgefloten begonnen dezen dag open te gaan. De boom komt tot ge- ne grote hoogte of zwaarte , dog krygt omtrent die van onzen Sor- beboom. Daar zyn drie foorten van dezen boom in de bodchen , een met grote witte bloembekleedfels , een twede met kleine witten , en een derde mee roodagtige. De bolTchen waren thans vol van vogelen. Ik zag, vooral de klein- Gevo- der foorten, overal op den grond huppelen, of onder 't kreupelhout S*^^'^'' kruipen , zonder zeer fchuw te zyn , dus liet den flangcn zeer ligt valt ze te doden. Ik geloof dat de Ratelflang weinig meer te doen heeft dan ftil te leggen , en , zonder dat zy lang behoeft te wagtcn , zal wel de een of de ander kleine vogel haar op 't lyf lopen en gele- genheid geven van hem zonder betovering te vangen. Salem is ene kleine handel dryvende plaats, een ftuk wegs van de ^al^m. Dfflla-vsare afgelegen. De huizen ftaan ver van malkander , en zyn ten dele \-an (leen en ten dele van hout. Een beekje loopt langs de Stad en valt in de DeUa-ware. De Ingezetenen leven van den handel zo goed als zy konnen. In de nabuurlchap van Salem zyn fommige la- ge en moeradige weiden , en om die reden wordt het voor ene on- gezonde plaats gehouden. De ondervinding heeft doen zien, dat zul- ken die zig hier van andere plaatien kwamen nederzetten zeer bleek en zickelyk wierden , fchoon zy in ene volmaakte gezondheid warea en 'er wel uitzagen op hunne aankomft. Deze ziekelyke toeftand blj^c hun gemeenlyk altyd by. De fchuld hiervan geeft men aan de ftinken- de uitwaadèmingen der moeraden , die men zelfs van verre door den reuk gewaar wordt. De afgaande koortfen heerfchen hier zeer flerk tegens den herfld. Twee jonge lieden , die met my naar Amerika waren overgekomen, gingen gezond en wel naar Salem -^ dog binnen wei- i6 N E AV J E R S E Y. ■AA'Cinig weken vielen zy ziek , en eer de winter half om was waren zy beiden dood. Saffiaan. De Saffraan wordt hier veel geplant , dog zy is zoo goed en zo fterk nier als de Engelfche en Franfche. INIilTchien wordt zy beter ;als zy enige jaren, gelyk de Tabak, gelegen heeft. katoen j-]j.^ Goffypium htrbacetim , of de Katoen die op ene plant gevonden f '"^* wordt, is een gewas van maar een jaar, en velen van de Ingezetenen •van Salem begonnen het te zaijen. Sommigen kregen de zaden uit Ka- rolina^ waar grote Katoenplanterj'en zyn , dog anderen hadden ze uit .<le Katoen die ze gekoft hadden uitgeplukt en geplant. Men zeide dat men in 't.eerfl moeite had om de zaden der hier geplante Katoen tot rypheid te krygen, want in Karolina^ van waar men ze gekregen had, zyn de zomers veel langduriger en warmer. Dog naderhand hebben de zaden zig meer naar de lugtflreek gewend , qn komen vroeger aan .en to.t rypheid. Rakoon. X)es avonds keerde ik naar Rakoon te rug. DcCrab- Crabtree is de naam van een foort van wilde Appelbomen , die in '^^^* ,de boiTchen groeyen, maar vooral op kleine heuveltjes by de rivieren. (*) In New Jerfey is de boom enigfins raar , dog in Penfylvanie is hy overvloedig. Sommigen hadden enen enkelden van deze bomen digt by hunne Landhoeven geplant, om den aangenamen reuk van zyne bloei- fems. Hy had den 4. Mal federt een dag of twee begonnen te bloeyen. De bloemen zyn juift gelyk aan die van den gemenen Appelboom , uit- genomen dat die van den Crabtree wat roder Ideur hebben , fchoon op ■Ibmmige Appelbomen de bloemen al zo rood zyn. Dog de reuk on- dcrfchcidt ze volkomen , want deze wilde bomen ruiken zeer aangenaam. ■De Appelen van deze bomen zyn klein en zuur; egter zeide men dat zy eetbaar waren. Zy blyven den gantfchen winter over onder den boom leggen , krygen ^an ene gele kleur, en bederven zelden eer -dan in de lente. Aanmer- Ik kan niet voorby hier ene aanmerking te maken. De Crahtrees iking. begonnen eeril den 3. of 4. Mai hunne bloemen te conen , daar inte- gendeel de gemene Appelbomen, die uit Europa overgebragt waren, .al hunnen bloeifem kwyt waren. Zo begonnen ook de wilde Karflè- ibomen eerft den 1 2 Mai te bloeyen , en de tammen bloeiden reeds den 24. April. De zwarte Walnoten uit dit Land oorfpronglyk hadden nog bladen nog bloemen , fchoon de Europifchen reeds grote bladen en ibloemen cb-oegen. Hieruit blykt dat bomen uit Europa overgebragt, fchoOQ (*) Malu^ Sylvejlm ^ florihus odoratis. Gronov. F1. Virg.-p- 55. Pyms (ormarifi, Lijnn. Sp. Pi. p. 430. Tv A P A A I' o. 1749. i7 fchoon Van den zelven aard als de wilde Jmerikaanfchen , veel vroeger blocyen dan de anderen. Ik kan de reden hiervan niet zeggen, of het moefl: zyn dat de Europifcbe bomen aan 't bloeyen gaan zodra zy diai ■trap van warmte krygen daar zy in hun vaderland aan zyn gewend. Zy weten niet , zou men zeggen , dat hier na zulk ene warmte een of meer koude nagten ftaan te wagten, die hunne bloeifems vernielen kuii' nen , want in de koude landen komen zelden na zo hete dagen zo kou- de nagten die den bloeifem kunnen befchadigen. (*) Integendeel fchy- nen de wilde bomen van dit Land geleerd te hebben zig op die vroege warmte niet te verlaten , maar te wagten naar ene fterker hitte , wan- neer zy voor gene vorlT: meer te vrezen iiebben. Hierom gebeurt het dikwi'ls dat de bloeilèm van de Europifche bomen dood vriefl, daar de inlaiidfchen niets lyden. Wy erkennen hier de wyshcid van åsn Schepper. Vroeg in den morgen van den 5. M'ai ging ik naar Rapaapo, een Reis groot dorp beftaandc uit zeer verlli-oid leggende landhoeven. Daar woon- nanr den volftrekt niets dan Zweden^ zo dat de Ingezetenen de Zwecdfche ^'^f^^- taal behouden hebben met maar enige Engelfche woorden vemiengd. ""' Myu oogmerk was gedeekelyk den oord te bezigtigen, kruiden en an- dere merkwaardige dingen te zoeken, en deels om de plaatfen te vin- den waar de Witte Ceder, of Cuprcsfus thyoides groeit. De Maibloemcn , zo als de Zweden ze noemen , wai-en overal menig- Pinxter- vuldig in de bofTchcn , vooral op droge of ten minllen niet zeer nat- bloemen. te plaatfen. De Zweden geven haar dien naam om dat ze in Mai in vollen luifier ftaan. Sommige Zweden en de Hollanders heten ze Pinxterhloemen , om dat zy wczenlyk om Pinxteren bloeycn. De En^ gelfchen noemen ze JVild Honeyfuckles , en op enigen ailland hebbent zy wel wat gelykenis naar de Kamperfoelie, (f) De bloemen waren nu open , en gaven een nieuw fieraad aan de boflchcn, zyiide weinio- minder fchoon dan de bloemen \'an de Kamperfoelie en het Hedyfa- rum, Zy zitten rondom 't bovenfte van den fteel , en zyn of van ene donker rode of van ene levendig rode kleur , dog als zy enigen tyd ge- ftaan hebben worden zy van de zon gebleekt en allengskens wit. Ik .weet niet hoe Colden ze geel kan noemen. (§) Zy wallen niet altyd even hoog. Sommigen waren zo groot als een volwaflèn man , en gi-o- ;ter zelfs, anderen waren laag, en fommigen kwamen niet boven di-ie of vier (*) Dit kan zo zyn in de noordelyker landen van Europa dan de Neder- landen, dog daar gebeurt het dikwvls dat de vorft den Woeiiem vernielt. (t) LiNN^Eus noemt ze Aialea nudiflora. (§) Azalea erepa , folüs ovatis, integrit, alternis, flor e Imeo , pilofo » p-cecoct. CoLD. Ebor; 25. 5 r ./ » II. Deel. C i8 N E W J E Tv S E Y. vier duimen vmi den gi-ond, egcer waren ze allen vol van bloemen. Meii^ heeft nog geen gebruik van deze plant Vv'Cten te maken , alleen zet men de bloemen in potten tot fieraad. Zy hebben enigen geur, dien ik egter niet licflyk vinden kan. Dog de fraiheid der kleur maakt ze ene plaats in den bloemtuin waardig. PvOóge. Ik zag dien dag voor het eerft van het jaar enige airen van Rogge. In Zweden begint zy omtrent den 1 8. Mai O. S. hare airen te vertonen. Dog in Nieuiv Zweden zeide men dat men ze reeds in April plegt te zien, zelfs al komt de lente laat. Deze lente wierd overal voor ene van de laatll komenden gehouden-. BuHj'rog, Manteskor is de naam dien de Zweden aan een- foort van Kikkers geven. De Engelfchen noemen z& Bullfrogs, (*) of Bulkikkers. Ik had dien dag voor de eei-fle maal gelegenheid ze te horen en te zien. Ik hoorde onvervvagi onder 't ryden een gebulk , zo dat ik niet anders jneende of 'er was een ftier in 't kreupelhout , dewyl ik aan dezen Kik- ker niet dagt. Ik begon beweefd te worden dat mifichien een boosaar- dige ftier digt by my wezen mogt , fchoon ik hem niet zag. Ik bleef oök in die gedagte tot dat ik een uur of twee later met enige Zweden over dit foort van Kikkers in gefprek kwam , en toen begreep ik dat het 'er een geweeft moeft zyn dien ik onder weg zo had horen bulken , Avant men zeide my dat 'er ene menigte van hier in 't water waren. Ik ving 'er s'ervolgens enigen. Hy is ontwyffelbaar de grootfte van alle de Kikkers hier te lande. Men zeide dat zy tegens den herfll , wan- neer het begon koud te worden , zig in de modder begraven , waar zy flapende den udntcr overblyven. Maar zo fchielyk het begint warm te worden komen zy weder te vooiichyn en beginnen hunne ftemmcn te laten horen. Als het ene vroege lente is verneemc men ze reeds op het einde van Maart O. S. Zy onthouden zig voornamelyk in ftil- ttaande poelen. Daar vindt men ze in tamelyke menigte , dog niet veel in lopend water. Als 'er velen by een zyn maken zy een verfchrik- kelyk geraas wanneer zy allen te gelyk aan 't fchreuwen gaan. Ilun geluid is volkomen dat van enen ftier die een weinig heefch is. Men heeft fomtyds werk van malkander te vei-ftaan als zy regt aan 't fchreu' wen zyn. Zy bulken allen te gelyk , houden dan een weinig op , en beginnen weer op nieuw. Men zoude zeggen dat zy enen Kapitein hadden, zo dat als die begint zy allen hunne kelen opzetten, en als hy ophoudt zy allen ftil zyn. Als de Kapitein het teken geeft van te zwygen hoort men hem een geluid geven als dat van poe^. By dag gaan (§) LiNNz-EUS noemt dezen Kild<er Rana hoatis. Syjl. Nat. T. i. p, ^58. Catesby Nat. Hifi. of Carol. Vol. 1. p. 72. heeft liem afgebeeld en befchre- ven onder den naam van Rana, maxima, yiinericana aqudtica. R A P A A P o. 1-49. 19 gaan zy zelden zo vreeslyk jian als het geen donker weder is , dog des nagts laten zy zig vooral horen. Des avonds , als het flil is, kan men ze wel anderhalve Eng. myl ver vernemen. Zy zitten als zy fchi-cu- vven aan de kanten van hec water onder het hout, en flcken de kop- pen boven. Dus kan men , als men zagtjes gaat , ze zeer naby ko- men , voor dat ze voortgaan. Zodra zy onder water zyn agten zy zig in veiligheid, al is het water nog zo klaar. SoiNiwYLEN zitten zy een eind wegs van 't water af, dog vernemen zo dra geen onraad of zy fpoeden zig naar den poel. Zy kunnen llerk fpringen , en doen in eiken fprong fomtyds meer dan twee vadera wegs af. Ik hoorde de oude Zweden ene grappige hiftorie vertellen , die gebeurd was toen de Zweden en de Wilden nog by malkander woonden. Het is bckeiul dat die menfchen zeer fterk lopen kunnen. Ik heb ze by den Gouverneur Johnfon de befte paarden in vollen loop niet alleen zien byhouden maar zelfs voorby fnellen. Om nu te tonen wat trcffelyke fpringers deze vorffchen zyn , hadden enige Zweden met enen jongen Amerikaan gewed dat hy den Kikker niet zoude inha- len , mits die twee fprongen vooruit ware. Men bragt dan ewQn^Bullfrog , die in een naburig water gevangen was , zettede hem op den grond, en brandde hem op den rug ; het vuur en de Amerikaan , die de Vorfch zogc intehalen , deden het dier zyne fprongen fterk verdubbe- len. De Amerikaan begon op dcn-gcftdden tyd te lopen, dog het ge- luid dat hy daar door maakte deed den Kikker zig des te meer haaften , zo dat hy 't water bereikte eer hem de Amerikaan kon bykomen. Sommige jaren zyn zy tahyker dan anderen. Men wift niet te zeg- |Ten of de flangcn oit dit foort van Kikvorfchen eten , gelyk zy alle de icleindere foorten doen. Zy verflinden jonge ganzen en endvogels , en halen ook wel kiekens weg, die te digt by 't water komen. Ik heb niet gemerkt dat zy byten als men ze in de hand houdt, fchoon zy kleine tandtjes hebben ; als men ze flaat fchreyen zy gelyk kleine kin- deren. Men verhaalde my dat fommige lieden de agterbouten dezer Kikkers eten , en dat dit ene fmakelyke fpys is. De iVitie Jeneverboom , gelyk hem de Zweden noemen , waft in Witte de poelen hier en in andere geweften van Amerika. Zyn ftam ziet 'er Jenever- uit als die van onze zwai"e Jeneverbomen , dog de bladen zyn anders, 'boom. De Engelfchen noemen hem den Witten Ceder., om dat de planken die 'er van komen naar die van den Ceder gelyken. Dog de boom hoort eigenlyk tot het foort der Cypredèn , (*) zo dat nog de Zweed* fche nog de Engelfche naam de regte is. Hy groeit altyd in natte C 2 gron- (*) CypreJJus tbyoides. LrxN. Sp. PI. p, 1422. Cyprejfus Americana , fruc- tu minimo' Miller's Gard. Diaion, 20 N E W J E R S Y. gronden , dus is het moeilyk by hem te komen , zynde de grond ms- fchen de kleine heuveltjes gemeenlyk onder water. De boom wad zo wel op die heuveltjes als in het water. Zy (laan digt by malkander,, worden hoog en hebben regte ftammen. Dog men heeft hun getal fterk venninderd. Daar men ze laat groeyen worden zy als de gi-ootlle- dennen; zy bewaren hun gi'oen in den winter. De zwaai'llen hebben gene takken om laag. De poelen waarin zy waffen heten by de £»- gelfchen Ceder S^v}amps. Dezen zyn talrylc in 'Nevj Jerfey , en in fom- mige gedeekens van Penfylvanie en New Tork. De noordelykllic- ' plaats daar men hem tot nog toe gevonden heeft is by Goshen in Neiu Tork , 41. gr. 25. min-. N. gelyk ik van Dr. Coldcn gehoord heb. Meer noordwraards wafl: hy niet in \ wild. Hy is een van die bomen die 't meefl: der verrottinge wedei-ftaan , en hy blyft langer goed boven dan onder de aarde. Om deze reden gebruikt men hem tot verfchei- .den' eindens, als tof heiningen en palen, dog daartoe is egter de Rode Ceder beter. Voor Kanoos is hy goed. De jonge bomen worden- gebruikt tot hoepeis om tonnen en vaten , de zwaren tot timmerhout. Ook bouwt men 'er huizen van , die langer duren Åzd\ die van Amcri- ka(t7:fch Eikenhout getimmerd zyn.. Vele huizen te Kapaapo waren, •van dit hout ; dog het bell: dat 'er van gemaakt wordt zyn berden voor de dakerr, die men voor de beften van allen houdt, om dat zy 't duur- zaamft zyn , uitgenomen alleen die uit het Rode Cederhout , en oni; dat zy zeer ligt zyn, zo dat 'er gene zware fparren gevordei--d worden: om het dak te fchragen. Om deze reden behoeven de muren ook niec zwaar- te wezen, By brand is 'er ook geen groot gevaar van het val- len dezer berden te vrezen, dewyl zy zo ligt zyn; ook zuigen zy het water in, zynde zy zeer fponsagtig , zo dat de daken in zulk een ge- val ligt kunnen nat gemaakt worden ; egter belet hunne vettigheid dat het water ze zoude bederven. Als zy in bmnd ftaan ^ en de wind de brokken voortjaagt, vallen zy byna als dove kolen neder, en verfprei- den den brand niet ligt verder. Ook kan- men des noods zulke da- ken gemakkelyk doorhouwen. Om deze hoedanigheden houdt meti veel van dit hout voor de daken, als men hetkrygen kan. Dit maakt dat alle de kerken en de huizen der beft geftelde borgers daken vaa berden hebben. In Neiv Tork waft wel dit hout niet, dog men Iaat het veel van andere plaatfen komen. Velen van deze berden worden ten dien einde jaarfyks van Eggharbour en andere plaatfen van New Jerfey jiaar de Stad New York uitgevoerd, van waar zy het gantfche gewell: over worden gezonden. Ook worden 'er velen naar de IVeJi Indien gebragt. Dus arbeidt men hier met alle magt om niet alleen deze bo- nien te verminderen , maar zelfs om ze geheel uitteroeycn. INIen denkt hier, vooral omtrent het hout, maar om het tegenwoordige, en geenr fins. R A P A A P O. 1749, 2 i Uns om de nukomelingfchr.n. Dit is de oorzaak dat vele Cederpwxmpi geheel \'r.n grote bomen ontbloot zyn , en dat men 'er maar enige weini- ge Idcine boompjes in vindt, en ik heb opgemerkt, door het tellea van de houtkringen, dat zy niet ichielyk groeyen, en enen langen tyd nodig hebben eer zy voor timmerhout dienen kunnen. 'T is be- kend dar een boom ieder jaar een kring krygt ; een ftam van agttien duim in de middellyn had honderd en agt kringen aan zyn dikker eind ; een ander van twee voet in 't kruis had honderd twee en veer- tig kringen. Dus worden 'er tagtig jaren groeyens verciicht eer een van deze bomen , uit een zaad gefokt , bekwaam is tot timmerhout. Onder de voordelen die deze Witte Cederen berden boven anderen hebben, re- kent men hunne lugtigheid ; dog deze hoedanigheid zou mee den tyd wel nadelig voor Philadelpbia en andere, plaatfen kunnen worden, lic heb de dik- te der muren van verfcheiden huizen gemeten die drie verdiepingen hoog waren, bchalven de kelders en de zolders, en vond ze mccil: negen en enen halven of tien duimen dik ; en dus is het geen wonder dat by geweldige orkanen de gevels van vele Henen huizen door den wind gefchud worden > vooral die wat blooc liaan. En dewyl deze bomen haall zullen ontbre- ken, en^ men genoodzaakt wezen zal zwaarder lloiTen tot het maken van daken te gebiaiiken, zullen die zwakke muren, die nu genoegzaam den laft van het dak dragen kunnen , niet meer voldoen , en inllorten , of moe- ten onderflut worden , of men zal genoodzaakt zyn ze geheel aftebreken. Sommigen gebruiken de fpaand<-TS van dit hout als thee , en verzekerden my dat deze thee veel gezonder was dan enige andere. Alle de Ingeze- tenen hier waren van gedagte dat het water in de Ceder fwamps gezon- der om te drinken is dan enig ander; het verwekt enen groten eetlufl,. het welk men tragttc met vericheiden' voorbeelden te bcwyzcn. Men fchryft deze eigenfchappen ten dolc aan het water zelf toe , het welk door den harfl: van den boom bezwangerd wordt, en ten dele aan de uit- waaflèmingen van den boom, die zig door den reuk doen vernemen.. Ook dage men dat de geelagtige kleur van het water, dat tufichcn de bomen in fraat, van den harfl der bomen komt, die uit de wortels uit- fypert. Ook kwamen zy allen hierin overeen , dat dit water altyd zeer koud is zelfs in 't heetflc van den zomer, het welk gedecltelyk fehync te komen vsn de fchaduwdic de bomen maken. Ik kende verfcheiden' lie- den cie voomeinens waren naar deze moeralTen te gaan, om het water, ter herltclling van hunnen eetlull, te gebruiken. De Heer Barlram plant- te enen witten Ceder in enen drogen gi'ond , dog hy wilde daar niet flar gen. Hy zettede hem toen in ene moerasfige aarde, waar hy fcheea als te herleven en wel voort kwam , en , fchoon hy niet meer dan eens mans hoogte bereikte, was hy vol van zaadhuisjes. Ene zaak is nog een opzigce van dezen boom merkwaardig. De Heex Bar tram had'twee C 3 ia-- 02 NE W JERSEY. jaren in de lente zjnie mkkcn afgefneden en ze in de natte aarde geflo- ](en, waar zy wortelen gefchoten hadden en voortgekomen waren. Ik heb dit met myne ogen gezien. J^ ode Je- De Rode Jeneverboom åer Ziaeden^ dog hy ds Eagel/cben en. Fran- iicN-cr- fcheu Rode Ceder geheten , is een boom daar ik al dikwyls van gewaagd hvom. iieb. De Ziueedfche naam is de eigenlylvile, aangezien de boom tot het geflagt der Jeneverbomen behoort. (*) Als hy eerll begint te waflen ge- lykt hy veel naar den Zweedfchen Jeneverboom, (f) dog naderhand krygt hy geheel andere bladen. De bes gelykt volraaaktelyk die van den Ziveedfchen Jeneverboom, ten opzigtc van hare kleur en gedaante, dog zy zyn zo dik niet, fchoon zy zeer hoog worden. Te Rakoon ftondeii deze bomen veripreid en waren niet zeer zwaar. Dog op andere plaat- fen heb ik ze op bollen by malkander zien ftaan. Zy beminnen den zel- ven grond als de Ziveedfche Jeneverbomen; vooral vindt men ze op de fchuinfchtens hy de rivieren , in ene drooge en veeltyds fchrale aarde. Ik heb ze overvloedig, zo zwaar als de grootfte dennen, op droge en •magere heiden zien gToeycn. Naar den kant van Kanada of in de nog ' iioordelyker delen , waar ik ze ontmoet heb , zoeken zy de fteile kanten der bergen , en waflèn daar onder de gemene Jeneverbomen. De noor- delykfte plaats waar ik ze in 't wild gevonden heb is in Kanadn^ agt- tien Franfche mylen ten zuiden van het Fort Saint Jean^ omtrent 44- gr. 30. min. N.. Ook heb ik dezen boom zeer wel zien voortkomen op het Eiland van Magdalena ; (§) behorende aan den Gouverneur van J\Ion- treal, den Baron De LongueiL Dog hy was uit meer zuidelyke oor- den dcrwaards overgebragt. Dit hout is ontwyfFelbaar het duurzaam- ile dat dit Land oplevert- Om die reden gebraikt men het in alle geval- len waarin men voor het rotten van het hout te vrezen heeft, vooral voor palen , die in den grond moeten geflagen worden. Sommigen zeg- gen dat als een yzer nevens enen paal van dit hout in den gi'ond gefto- ken wordt, het yzer al zo fchlelyk door den roeft vergaan zal als de paal verrotten. Op vele plaatfen worden de heiningen, zo wel de palen als -de balken, van dit hout gemaakt. Ook maakt men 'er de befte kanoos van , die langfi: duren en ligt zyn. Te New Tork heb ik tamelyk zware Jagten gezien die van dit hout gebouwd waren. Dog vele Jagten die van Neiv Tork de rivier Hudfon op naar Albany gaan zyn op ene an- dere wys gebouwd , gelyk ik voorheen al aangetekend heb. Te Phi~ ladelphia kan men van dit hout gene vaartuigen maken, omdat het daar te fchaarfch 'en niet zwaar genoeg is. Om de zelve reden ge- bmila (*) Jimiperiis P'irginiana, Linn. Sp. Pi. p. 114. (f) yuniperus communis. Linn. Sp. PI. p. 1470. ($3 Een Eiland in de Rivier St. Laurence, by Montreal in Kanada, R A P A A P O. i749i. 23; Bruikt uicn daar den llodcn Ceder ook niet om de huizen te dek- ken, dog daar dit iioiit genieender is niaakt men 'er zeer goede da- ken van. Het merg van dezen boom is van een' fchoon rood , en ai wat 'er van gemaakt wordt is zeer frai en geeft enen licflykcn en gezonden reuk. Dog de kleur verbleekt allengskens ; was dit zo niet zo zoude 'er geen fchoondcr hout voor fchrynwcrk wezen. Ik zag ene zaal ten huize van den Heer Norris , een van de Penfylvanifcbe- Parlementsleden, zynde een Oiiaker , iedcrt vele jaren met dit hout befchoten. Die Meer verzekerde my dat de Ceder in 't begin 'er zeer frai had uitgezien, dog toen ik 'er was was de kleur geheel verbleekt,, zo dat het zeer lelyk itond. Byzondcrlyk had de zon by de venfters de- kleur geheel doen verfchicten, zo dat men iMahogany in de plaats had' moeten nemen. Evenwel wierd my verzekerd dat het hout zyne klcui" bewaart als 'er een dun vernis wordt opgelegd wanneer het nog nieuw ,- en maar kort van te voren gefchaafd is , en men zorg draagt dat het na- derhand niet gefloten of gewreven worde. Ten minllen doet het vernis de kleur langer fland houden dan anders. Om den aangenamen reuk die- het hout heeft, leggen fommigen de Iplinters en de krullen 'er van lus- l'chen het wollen goed, om het voor de motten te bewaren. Om die zel- ve reden maakt men 'er ook burenux en ander werk van. Dog deze reuk gaat 'er van af, en dan dient het hout niet langer om het ongedier^ te te weren. Somtyds wordt het naar Engeland voor timmerhout ge» zonden, en wel betaald. Op de landgoederen der aanzienlykite lieden van Philadelphia vindt men gemeenlyk ene laan van deze bomen , die van den groten weg naar het huis gaat. De onderde takken houwt men af, en laat alleen de kroon over. In den winter, als de meefle andere bomen hun blad kwyt zyn, ftaan dezen zeer fchoon. Des avonds keerde ik naar Rakoon te rug. Rakoon. De IMoerbezieboom begon omftreeks den 6. Mai te bloe5''en ,- dog zyn blad was nog klein. Men onderfcheidde deze bomen in mannelyken en vrouwelyken, en hield die welken noit \Tugt droegen voor mannelykeea da anderen voor vrouwelyke bomen. Ete: ai N E W J E R S E Y. Sm'dax Di; Sm'ilax laurifolia- was iiienig\'uldig in de poelen hieromdreeks. LiurifO' Hnrc bladeren waren nu aan 'c uitkomen , want zy laat die alle winters /'ia. vallen. Zy klimt op langs de bomen en hceftcrs, en loop: van den enen boom naar den anderen, zo dat zy de doorgangen fluit tullchen het ge- boomte , en het zeer mocilyk maakt door de boüchen en moeralTèn daar zy veel waft doortckomen. De fteel is van onderen vol lange ftekels, •al zo fterk als die van den rozeboom, welken aan de klederen bly ven haken en ze doen fcheuren. Deze Iafl:ige plant kan een menfch, dat naar kruiden zoekt of anders door het hout gaat , zeer ia verlegenheid ■en in gevaar brengen , want behalven de fchade die zy aan de klederen toebrengt , die 'er geheel door bedorven worden , zo maakt z^j de bos- fchenzö donker en ondoorkomelyk, dat meri ëikwyls op lianden en voe- ten door de kleine openingen die zy hier en daar laat moet doorkruipen , en in dat geval kan men niet voorzigtig genoeg zyn om niet door ene -flang , waar\'an hier te lande ene grote menigte is , in 't aangezigt gebe- ten \<i worden. De fteel dezer plant heeft de zelve kleur als de jonge rozebomen. Ily is geheel groen en glad mlTchen de doornen in , zo dat een onkundige de plant in den winter , wanneer zy zonder bladeren is , voor een Ibort van doorn nemen zoude. Rupfcn, De bomen waren den 8. i\lai vol van Rup[en\ waarvan een foortby- zonderlyk opmerking verdient. Dezen maakten grote witagtige webben Tulfchen de takken , zo dat men ze zelfs op enigen aflland kon zien. In elk \'an deze webben vi'aren duizenden van Rupfen , die naderhand zig daaruit over de Appelbomen verfpreiddcn. ■ Zy vraten de bladeren op , en lieten 'er dikwyls niet een aan enen gehelen tak. Men verhaalde my, dat zy enige jaren geleden zo veel fchade gedaan hadden, dat de Appel- en Perebomen nauvvlyks enige vrugt voorcbragten , en dat zelfs vele bomen ftierven. Om de Rupfen te vernielen Haken zy een bos ftroo op enen ftok geftokcn in brand en hielden die onder de webben of neften , waardoor een deel verbrandde en de overigen op de aarde vallen moeiten. Egter kropen zeer velen van die Rupfen wederom in den boom , het welk men zoude hebben kunnen voorkomen als men ze dood getrapt had. Ik riep de hoenders naai- zulke plaatfen waar velen van dit ongedierte kropen, dog zy wilden ze niet eten. Ook hielden 'er de wilde vogels niet van, want de bomen waren vol webben , fchoon ene groce menigte vogeltjes in de tuinen en boomgaarden ueftelden. De nagten bleven tot na het midden van Mai zeer donker. Een uur van zonsondergang was het cnmogclyk een boek te lezen, hoe groot ook de druk mogt zyn. Om tien uren was het zo duifter als in Zis^eden in de donkerde dog ftarrcligte nagten van den herfll. Ook kwam het my voor, dat fchooa de nagten helder waren, de ftar^ ren R A K o o N. 1745. 35 ren egter zo veel ligts niet gaven als by ons. En daar thans de meefte nagten de lugc geheel betrokken was, konde ik ze vcrgely- ken by de regenagtige winternagten van Zweden. Dus was het in dit jaargety zeer bezwaarlyk van des nagts te reizen, daar menfchen nog paarden den weg vinden konden. De nagten kwamen my , die aan de heldere Zweedfcbe zomemagten gewend was, hier zeer on- aangenaam voor. Wy denken dikwyls , niet beter wetende , dat Ziue- den een niet zo goed land is als anderen. Zo andere geweflen hun- ne voordelen hebben , heeft Zweden ook de zynen. En alles wel ge- wogen zynde , zo blyft Zweden altyd een zo goed land als enig ander. Ik wil hier kortelyk aanmerken waarin ik Zweden den voorrang bo- Voorcie- ven Noord Amerika geven, en waarom ik, gelyk Ulyjfes zyn Itaka, len van het oude Zweden boven het Nieuwe flellen zoude. Z'wcdcn Dfl nagten zyn hier den gehelen zomer over zeer donker, en des '^^'^'' winters zyn zy ruim zo duifter, zo niet duifterder, dan de Zweed- J'"^\ ■ fche winternagten, want men ziet hier geen Noorderligt, en de ftar-/.^, ren fchynen niet zeer helder. Het is iets buitengemeens als men eens of tweemaal in een jaar het Noorderligt ziet. Des winters legt 'er geen fneuw dan maar enige dagen , zo dat zy weinig toebrengt om de nagten opte- . helderen, en het reizen gemakkelyk te maken. En egter is de koude dik- wyls al zo fcherp als in ZwÊ'^f ». Defmeltende fneuw veroorzaakt veel nats. Ratelflangen , Hoomflangcn , roodbuikige , groene en andere Slangen , te- gens welker beet dikwyls geen middel is, zyn hier talryk. Voeg daar de Woudluizen by, die in de boflchen veeltyds zo menigvuldig zyn dat men 'er niet door gaan kan, zonder vol van dat ongedierte te raken, en dat men niet durft te gaan zitten, hoe aangenaam anders de oord zy. 'Hoe laftig zy voor menfchen en heeften zyn heb ik in de Verhandelin- gen der Kon. Zweedfche Maatfcha-ppy befchreven. Het weder is zo onbeftendig, dat als men den enen dag de hette nauwlyks verduren kan, men den anderen over de koude klaagt. Zelfs verandert het weder dik- wyls v«rfcheiden malen op enen dag. Dit maakt zeer vele zieken. De hette is hier des zomers fchrikkelyk, en de koude des winters fomwylen doordringend. Dog voor de koude kan men middelen gebruiken , maar tegens de zware hette is niet veel te doen. Dikwyls is het gebeurd dat de menfchen op het veld van de hette dood zyn ter neder gevallen. Ook heerfchen hier vele ziektens , die jaarlyks toenemen. Inzonderheid ont- fnapt byna niemant aan de anderendaagfche koortfen , maar moet die, ne- vens nog andere kwalen, meeft ieder jaar doorflaan. Erwten kan men hier niet telen, wegens de wormen die ze opvreten. In de Rogge €n op de karflènbomen zyn ook vele wormen. De rupfen verteren ■dikwyls al het loof op het geboomte , zo dat het dikwyls gene vrugc draagt , en 'er veeltyds van fterft. Het gras wordt ook veel van i/. Deel D 'f SÖ N E W J E R S E Y. . 't gewormte vernield. Ook doec dat ongedierte de pruimen , nog nie: half ryp, afvallen. De eikenbomen zyn ver na zo goed niét in 't ge- bruik als de Etiropifcben. De heiningen houden 't niet langer ^n agtticn jaar uit. De huizen ftaan niet lang. De weilanden zyn liegt, en het hoi deugt niet veel. In de bolTchen moet het vee op krui- den azen die het niet dan in den hoogden nood zal aanroeren. Dik- wyls kan men in grote bofichen , daar de bomen ver uit malkander ftaan, namvlyks een grasfcheucje aantreffen. Dus worJt het vee ge- noodzaakt den gehelen winter en zelfs al ver in den zomer zig met jonge fcheuten en takken van bomen te behelpen , daar fomtyds geen blad aan zit. Dit maakt dat het vee zo weinig melk geeft, en jaar- lyks in grootte meer en meer afneemt. De huizen deugen in den. winter niet veel. Dikwyls ontdaan 'er ftormen en orkanen, die ene •menigte bomen uit den grond rukken , huizen en daken omwerpen , en vele andere fchade doen. Enigen van deze nadelen zoude men door de konft kunnen voorkomen , dog velen kunnen in 't geheel niet, of ten minften niet zonder vele moeite , verholpen worden. Zo heeft elk land zyne voordelen en zyne ongemakken. Gelukkig hy die met het zyne kan tevreden zyn ! Slcgte De Rogge ftond meeft zeer dun en flegt , het welk grotendeels van de I.imd- cnagtzame wys van bouwen , en van de magerheid der akkers , die zel- boLiw. (j(^,i of noit gemift worden, komt. Als men een ftuk lands, dat enige honderden van jaren een woud geweefl: is , en daar ook gemeenlyk ene dikke tuinaarde legt, om te bebouwen genomen heeft, zo gaat men daarmede voort zo lang het iets dragen wil , en als het ophoudt iets voort- tebrengen laat men het onbebouwd leggen , en neemt een ander ftuk woeft land , waar op nog ene vrugtbave aarde is. Zulk ene wys van landbouw kan maar enigen tyd geoefend worden , en zy moot voor het toekomende zeer kwade gevolgen na zig flepen, die een ieder ligt voor- zien kan. Dog enige weinigen gingen wat beter met hun land om. De Engelfchen hebben het in den landbouw verder dan enig ander volk ge- bragt. Dog de vrugtbare bovenkorft, die zy, by hunne aankomft hier - te lande, op enen grond die altyd met zwaar geboomte was bedekt ge- weeft vonden , heeft hen tot onagtzame akkerlieden gemaakt. Het is bekend dat de Wilden van onheuglyke tyden af dit land bewoond heb- ben, en dat zy byna geen land bebouwden, dog alleen van de jagt en vifchvangft leefden. 'T is waar, zy plantten Mais, fommige foorten van bonen en kawoerden ; dog al het land dat een enkeld huisgezin toen be- pootte was nauwlyks zo veel als nu een Boer om kool en rapen voor zyn gezin te telen neemt. Dus konden zy nauwlyks ene maand van hunnen land- en tuinbouw beftaan. Gemeenlyk Z3'n ook de kleine dorpen der fVilden twee of drie Zweedfcbe mylen van malkander afgelegen. Hier- R A K o o N. 1749. 27 Hieruit kan men opmaken hoe weinig gronds zy voorheen bebouwd heb- ben. Al het overige lieten zy in ruft, en met geboomte overwaffèn. En al namen zy na het uitputten van het ene kleine ftuk lands een nieuw, zo wilde dit in vergelyking van de byilere uitgellrektheid des lands niets zeggen. Dus kon zig de vrugtbare aarde door het jaarlykfch afvallen van het blad zeer flerk vermeerderen. Dit was oorzaak dat de Europers hier enen zo fchonen en vrugtbaren grond vonden , die in vele euwen niet was uitgemergeld geworden , en de aarde tufTchen 't geboomte was zo lugtig als de beft bearbeide tuinaarde. Zy hadden maar de bomen om te hakken, ze op malkanderen te leggen, en enigermate het afgevallene blad wegteherken , om ten eerften het land zonder grote moeite omte- ploegen en te bezayen , waarop een uitmunde oogft volgde. Deze ge- makkelyke v^s van landbouwen heeft de Europers bekoord om den land- bouw der Wilden natevolgen , namelyk van een land zo lang het zonder bemiftiging enigfins vnigtbaar blyft te gebruiken , en waraieer het uitge- mergeld is het woeft te laten leggen, en een nieuw ftuk lands te ontgin- nen. Dit maakt hier den landbouw en de kennis van denzelven zo ge- ring, dat men van de Engelfchen, de Zweden, de Duitfchers, of de Hollanders hier te lande in dit opzigt niets anders leren kan, dan ten hunnen kofte uit hunne zorgeloosheid het nadeel van dezelve optemaken. In een woord, en koornlanden, en weilanden, en houtgewas, en vee- teelt, alles wordt hier even onagtzamelyk behandeld, zo dat men hier de in dit ftuk der Huishouding zo beroemde Engelfchen niet vinden zou- de. Nauwlyks kunnen wy in Zweden en Finland met het hout onver- ftindiger handelen dan men hier doet. Men ziet maar op de tegenwoor- dige winft, en denkt niet om het toekomende. Het vee wordt dagelyks met werken afgemat, en neemt van wege gebrek aan voeder gedurig in grootte aE Ik heb verfcheiden' kruiden op myne reizen waargenomen die de paarden en oflèn boven alle anderen kozen , welken niet alleenin 't wild wielFen , maai- ook op zeer magere plaatfen zeer wel voortkwamen. Dog de Ingezetenen wiften dezelven niet ten hunnen nutte aantewenden, zyn- de zeer onkundig in de Natuurlyke Hiftorie, welke ook hier te lande, ■gelyk in vele andere geweften , van velen voor een nutteloos tydverdryf wordt aangezien. Ik ben door de ondervinding verzekerd , dat ik door middel dezer wetenfchap bimien weinig jaren in ftaat zoude' zyn den ma- geri^en en dorften grond, waar ene koe nauwlyks den koft zoude kun- nen vulden, in de vetfte en befte weiden te verkeren, daar gi-ote kudden een genoegzaam voeder vinden en vet geweid zouden kunnen wor- den. Ik fta toe, dat deze voordelige gewaiTen niet overal, nog op het land van elk , gevonden wierden , maar ieder , die flegts eni»- mzigt m de kennis der Natuur heeft, zoude dezelven gemakkelyk van <te plaatfen daar zy vallen kunnen halen. Ik was verwonderd als ik de D 2 Boe- c8 N E W J E R S E Y. Boeren over de flegtheid der weiden hoorde klagen ; dog ik merkte te_- gelyk op hoe lui en nalatig zy waren, en wat voortreffelyke kruiden dik- vvyls op den eigenen grond van deze lieden wieflèn, die flegts een weinig hulp \'an zo enen onverfchilligen Heer vorderden. Ik vond overal de wyshcid en goedheid van den groten Schepper, dog niet de. kennis en den luft ora die behoorlyk aantewenden. , Hoe gelukkig is de Landman niet die zyne voordelen kent.' Tot deze uitweiding heeft my de hier te lande zo zeer veronagtzaam- de landbouw gebragt. Ik heb ook gedeeltelyk de oorzaak willen aan- wyzen, waarom men in deze Reisbefchryving zo weinig zaken aantreft die tot volmaking der Huishouding betrekkelyk zyn. Egter ontleen ik, niet dat ik hier en daar enen enkelden bekwamen Huishouder heb aange- troffen ; dog zy waren dun gezaid; Roofvo- Roofvogels , die op hoenders en ander gevogelte azen , vindt men hier in ■, gels. menigte, en byna nog meer dan in Zwf^i?». Zy genieten hier ene grote vryheid, kunnende uit de zware boflchen den hoenders onverwagt op 't- lyf vallen. Des nagts is het makke gevogelte niet buiten gevaar voor de- Nagtuilen, waarvan-- 'er hier velen, zyn.; Zy onthouden zig merendeels in de moeraffen, makert des nagts een akelig geluid, en overvallen van daar de hoenders , die gemeenlyk in de Appel-, en Perenbomen zitten te flapen. Maar federc men hier de bofPchen zo iterk. af houwt ,. , wordt den Roofvogels hunne vryheid niet weinig benomen.- Merteji, Mf.n vindt hier in de zware boflchen vele Herten. Zy fchynen- van het zelve föort te zyn als onze Europifehen. Een Engelfchman had 'er een dat tam was. Het is opmerkelyk dat ' zo wild deze die- ren ook in- de boflchen zyn, daar zy zig voornamelyk in de Ceder- moeraflèn ophouden, zy, als . men ze jong krygt, zo mak worden, dat zy zelfs by onbekende' menfchen komen. De makke hinde di&. ik zag was donker bruin, uitgenomen van onder op den buik en op 't onderfte van den-ftaart, daar zy wit was.. De oren waren grauw. De fnöet was fmal. Voor 't overige was het gehele lichaam beval- lig. De hairen waren digc dog kort. De fbart kwam omtrent toD het gewrigt van de knie. Aan het gewrigt der beidui agtervoeten zat binnenwaards een knobbel. Zy had een fchelletje om den hals, op dät jnen ze irt de boffchen voor ene makke kennen en niet fchie- ten zoude. Zy liep overal heen waar zy wilde, en kon over de hoogfte heiningen fpringen , zo dat men haar niet wel zou heb- ben kunnen opfluiten. Somtyds liep zy ver het bofch in , en bleef wel enen nagc of twee uit, dog kwam naderhand weder, gelyk ander vee te huis. Als zy uit het bofch weder kwam vvierd zy fomwylcn van wilde herten vergezeld, vooral in den bronftyd; zo dar de eigenaar door baar gelegeabeid kreeg van digt by zyn huis verfcheiden wilde bok-. R" A K o o N. 1749. 25!' menen te fchieten. Nu was zy met jong. . Zy had enen fterken reuk, bokken zag haar dikwyls den kop om hoog in den wind houden en naar den Icanc keren van waar de wind kwam, fchoon men nog niemanc op den weg vernam , en de menfchen eerfl: een uur later ce voorfchyn kwamen. Zodra de wilde Herten menlchen ruiken, gaan zy aan 't lopen. Inden winter wierd zy met hoi en koom gevoed; dog des zomers ging zy in hetbofch den kofl zoeken, en at gras en andere kruiden. De man, wien zy toekwam en die 'er meerder mak gemaakt had, zeide dat hy de hinden te Pbila- delphia verkoft , van waar zy als iets zeldzaams naar andere (plaatfen verzonden werden. Hy had voor het fluk vyfencwintig , dertig, tot veertig fchellingcn toe , naar dat hy enen koper vond , gekregen. De wilde Herten aten des zomers gras en andere kruiden, dog des winters, als zulks niet te vinden is, de toppen der takken. Reeds heb ik aange- merkt dat zy zonder gevaar van den Lepelboom eten kunnen. In den lången en harden winter, die van den 19. Decemlier 1740. tot den 13. Maart 1741. O. S. duurde, waarin ook zeer veel fneuw viel, vond men op vele plaatfen de Herten in de fneuw dood leggen , vooral meer binnenlands waar de fneuw dieper lag. Of dit nu kwam om dat zy niet uit de diepe fneuw hadden weten te Icomen , of van de koude , of by gebrek van voeder, weet men niet. Zo verhalen ook oude lieden, dat, toen hier in 't .jaar 1705. die zware en buitengewone fneuw viel die in de Almanakken van dit Land als iets zonderlings aangetekend llaat , en die meer dan anderhalve Zweedfche el diep lag, 'er ene zeer grote menigte Herren werden dood gevonden , de wyl zy door de diepe fneuw niet door kon^ den. Ook vond men toen \'ele vogels dood leggen. Te Matfong kwam^ een Hert by het vee in den ftal, ac mede van het hoi, en was zo door den honger benauwd, dat het tam wierd en niet weder weg liep. Hec bleef federt , even als een huisdier, by het- huis. Alle bejaarde lie- den getuigden dat 'er in hunne kindfchheid hier veel meer Herten dan nu voor handenwaren. Het was toen niet zeldzaam 'er dertig of veertig by malkander te zien. De reden van deze verminderin<i- is de groter bevolking van het Land. Dog verder landwaards in, waar nog zware boffchen en woeftenyen zyn, vindt men 'er nog veel. On- der de vyanden der Herten zyn de Lynxen ^(^^ die men hier vindt, ende zelven zyn als de Zvitsdfche Wolflynxen. Dezen klouteren op enen D 3 boom (*> Warglo; Felis Lynx, Linn.. De Zweden maken gewag van twee loor- tcn van Lynxen; het ene Wardo of de Wolf lynx , en het'" ander Kattlo of de Katlynx genaamd. De Duitfchers mnkcn liet zelve onderfchcid, en noemen het eerfle Wolf-lucbs , en het andere Katz-lucbs, Het cerfte Ibort is het zwaar- fte, bruinrood, gemengd met wit en grauw op den rug, en wit naar den buik toe aan met bruine vlakken. Het laatfte foort is kleinder , zyn huid is wat wit- a^tiger en meer gcfpikkeld. F. .. 