Beschryving van's Graven-hage
De ordinaris tydt om fchool te houden voor de jonge kinderen , die den gantfchen dag in 't Huys blyvenjal fyn des Somers, van agt, en des Winters van negen tot elf uuren , des nademiddags van een toe 5. uuren in de Somer en van een tot vier uuren in de winter, dog fal des Woensdags, en Saturdays na den middag, ten drie uuren fpeeltyt gegeven werden , fullende egter gedurende de voorfz fpeel- tyt i niemant buytens Huys moogen loopen. I V. Voor die geene , die , ouder fynde , op een Ambagt gaan , fal ook , buyten den voorfz tyt, fchool gehouden werden : en dat voor meys- jens, des Somers van half 6. tot 7. uuren, en des Winters van half/. tot 8. uuren, ende voor de jongmans, des "Winters van 6 tot half 8. Uuren des avonds, het welke geduren fal van den i. October tot den I. April. V. In het School fullen geen andere boekeh mogen gebruyckt wer- Ooooo 3 deny 878 B Y L A G E N en den, dan die ftigtinge en aanleydinge geven tot Godfaligheyt, cn^^e goede Zeeden , daar van de Schoolmeeiler commiinicatie fal geeven aan de RegeHten, naar advies tics Kerkcn-Raats, ten welken ejn- de, aan hem door de Regenten allc de Schoolbehoeftens Men wer- den ter handt gellelt. 7 VI. De Schoolmeefter fal den beftemden tyt tot het fchoolhouden forg- vuldigh waarnemen, ende de kinderen daartoe houden, dat fy by tjls hen in de fchoole laten vinden. V I I. Soo haaft de kinderen voor den middagh ter fchoole fullcri koo- men , fal de Meeiler , door een van de oudfte difcipelen, die by daartoe het bekwaamfte oordeelt, met aandagtige eerbiedigheyc, en al ftaande by beurten laten doen het ordinaris gebedt. VIII. Geduurende den fchooltyt fal hy de kinderen in goede zeedigheyt en ordre houden, ende naarftigh alfulke oeffeningen, als ieder een , na fyn begryp , aanbevoolen fyn , doen waarnemen , daar van hy op fyn tyt van ider een, eer hy fal moogen uytgaan, goede rekenlchap fal hebben tc vorderen. IX. Men fal de Schoole vooi' de middag niet laten uytgaan » dan naar het fingen van eenige verfen uyt een Pfalm , die men in ordre fa! kon- nen volgen, ofte fodanige uytkiefen> die de gemackelykfte voifen hebben , en van de kinderen allerbeft gefongen konnen werden. X. Naar den middagh fal de fchooltyt aangevangen werden y met het leefen van een Capittel uyt de Heylige Schrift, 't wclke de Meelter door een van dc oudfte, of bekwaamfte difcipulen, met een behoor- lyke eerbiedighcyt en aandaght fal laten waarneemen. XI. Men fal ook de fchoole des namiddaghs niet laten uytgaan, voor en aleer dat insgelyks met alle zcedigheit een Pfalm fal fyn gefongen, en het gewoonc Gebed op fodanige wyfe als Jiier vooren aangew eefen is , gedaan fal fyn. X I I. De Meefter fal ook forge dragen , dat in de vroegh- fchoole, ende avond- fchoole, defelve goede ordre, in opfigte van de gemelde Godtsdienftige oeffeningen, onderhouden werde. Xlil V B E W Y S - S T U K K E N. 27^ XIII. Daarenboven fal de Schoolmeefter defelve fchooHeren, met alle vlyt en naarftigheyt onderwyfen in het leefcn , en fchry ven » ook die wat verder gekoomen fyn, de beginlelen van de cyfFcr-konil inflru- ceren, en voor al fyn belt doen, dat hy defelve van jonghs afaan, de gronden of eerfte beginfelen van de Chriitelyke Religie infcherpe , en tot dien eynde defelve leeren 1. Het Gebedt des Heeren. 2. De 1%. Articulen des Geloofs. 3. De 10. Gebooden. 4. Het morgen, en avond - gebedt , en de gebeeden voor, en na den eeten. 5. De inllellingen van de bedieningen des Heyligen Doops , en des Nagtmaals. X I V, Wyders fal hy defelve des Woensdags en Saterdags na den middag cathechifeeren > ende die wat ouder of verder gekoomen fyn , alle weecken houden, tot het opfeggen van eencn Sondag, uyt den Hey- delbergfen Calechismus, X V. Item fal hy haat by alle goede gelegenthey t , tot de vreefe Gods vcrmaanen, en defelve daartoe houden, dat fy niet en vloecken , nogte fwecren, den Heyligen, ende grooten naam GODS niet yde- lyck in den mond neemen, ook geene andre fondige dertelheyt plee- gen, dat fy ook allefmts, ende t'allen tyde, foo in 't fchool, als bin- nen , en buytens Huys eerbiedig fyn tegeil alle menfchen , byfonder tegens alle die gene, die Godt den Heere tot eenige aanfienelyke ampten in de politie of kerke geftelt heeft, Overigheeden, Predikan- ten , Ouderlingen , Diaconen , Regentinnen , en andre die als Vaders , en Moeders , over haar geflelt fyn , ende in het Huys eenige bedie- ninge, ofte gefag over haar ontfangen hebben ; hy lal ook verhinde- ren , dat fy onder malkanderen niet en twiften , veel min flaen en fmyten , haar vermanende , in onderlinge liefde , met den anderen te keven , en alles wat eerlyck is te betragten. XVI. Soo wanneer de kinderen hiertegens doen , fal hy defelve daar over vermaanen, beftraffen, en als zy daar na niet luyfteren, defelve naar behooren en na vereyfch van faaken kaftyden, en als dat niet helpt, of de overtredinge te fwaar is, de faake aan de Regenten van't Huys brengen , op dat fy door vreefe , of fwaarder kaftydinge ge- beetert ende te regt mogen gebragt werden. XV 11; 88a B Y L A G E N en XVII. Men fal tweemaal dcs jaars een onderfoeckinge doen, over den voortgang der kinderen , Too in 'c leeien en fchryven , a!s in 't ftuck van de Religie, ten overltaan van de Gedeputecrdens des Kerken- Raadts en deDiaconen, tot dieneynde cenige pryfen ujtdeelende, 't vvelke fal gcfchiedcn in 't begin van Mey > en 't begin van Novem- ber. XVII I. De Schoolmeefler fal ook des Sondags de kinderen ter Kerke gcleyden, endaar omtrent opvolgen de ordre bredcr Art. 19, 2©. en XI. van het XIV. Capittel voorgeltelt, ende fal ook in de kerke on- "der de kinderen alle mogelycke ftilte helpcn beforgen. X I X. De felve fal ook fig by den Vadcr van het Huys en Klecrmaker tiaaukeurig moeten informeeren, vvelke jongens op een Ambagtgaan- de, des Maandags, of op andere daagen vry fyn, en defelve daartoe houden , om op de vrye dagen , des voor en nademiddags ter fchoo- le te koomen, uytgezondert die geene, die daar van by de Regen- ten fallen werden geexcufeert. X X.- Sal mcede moeten admitteeren en inftrueeren alle de kinderen > vvelke aan heni) door de Quartier-Meeflers uyt de refpedive Quar- tieren fuUen werden toegefonden. X XI. Dan ingevalle eenige tekleyn> of ook oafuyver waareri, fal daar van aan de Regenten kenniflc geven. XXII. Ende aanbelangehde de Huysvrouvi'e van den gemeldenSchooImee- fter, aan defelve fullcn toegevoegfc werden vier, of des noots meer (ter difcretic van deRegentinnen) bekwameHuys-meyden, om door defelve het geheele Oude Vrouwen, en Meyden Quartier fchoon , ende net te doen houden , tot dien eynde dc gangen alle daagen te la- ten veegen, en op fyn tyt behoorlyck te doen fchrobben, en alleswat daartoe behoort wcl en fchoon onderhouden , fonder dat die meyden daartoe eenige kinderen fallen mogcn employeren , die in de Naay , of Brey-kamers, of in 't fchool behooren, maar fullen de voorge- iBelde meyden fulks alles felfs moeten doeo. XXIII. BEWYS = STUKKEN. tu XXIII. Ook fal ly reguardt hebben over Jiec lywaat, en toefigt neemert » dat het wel getelt wert , eer hec in de wafch gaat , ook dat het be-" hoorljck , en wel gewalTen wcrde , daar toe de bekwaamfte tyden waarnemende , infonderheyt den dag des Heeren vermeydende • ge- wallen lynde, fal fy hec wederom tcllen, eer het na den blyck gaat, en 't felve van den blyck t'Huys koraende ook wederom hertellen , ten eyndc dat van het felve niets vermilt moge werden ; voorts het felve linnen op de folders laaten droogen, en beforgen dat alles na den eyfch wel gellreeck.cn, en opgedaan werde, fal mede de blaauw- linne fchortekleeden , en neusdoeken, van de Brey-en Naay-Ma- treflcn moeten afvorderen, en gewaflen fynde ook in fulken getalle, als fy defelve van haar lieden fal ontfangen hebben, wederom over- leeveren , en voorts al het lywaat , in de kalTe daartoe geordonneert, behoorlyck moeten oplluyten. XXIV. Eyndelyck fal defelve mede opfigt neemen op de taafFels van de Oudc Vrouwen, als mede van de Meysjens, dat defelve wel, en ordentelyck gedeckt mogen fyn , en toefien , dat ieder van de Ou- de Vrouwen ( Except de fiecken ) daar voor het gebedt mogen fyn , cm alfoo ordentelyck de maaltyt te houden? en fal het gebedt, en danckfcgginge J aande taaffel derOude Vrouwen, door denSchool- meefter gedaan , of door, hem bcforght werden. D cApittelviil Rakende den Kleermaker, I. E Kleermaker fal moeten zyn ongetrouwt , en boven de 4*. Jaaren oud. 1 L ' De felve zal alle de nionwe ktecderen m het Huys nodigh moeten maken, en beforgen, dat de kmderen in het voorjaar, tegens Paaf- fchen, in 't nieuw gckleed /yn ; Avaartoe hem door de Regenten fuUen werden aangeweefen en toegevoegt foo veel Ambagts-gefellen uyt het Huys, als hy tot fyne adfillentie falbevonden werden nodigh te hebben. I I I. De felve fal mitsdien moeten beforgen , dat de kleedcren tydigh werden afgemaakt en vervcerdigt , en fpecialykj dat de Ambagts- gefellen J daar toe noodigh , hunne verrigtinge en arbeyd komen tr Ppppp docn. I'gi B Y L A G E N en doen , foo veel moogelyk , op fodaoige tyden en da,a;en , wannecr fylieden by de meelters , daar fy te werk gaan , niet fullen kunnen werden geemployeerCj tot verhoedinge van fchade van het Huys, in het miflen van derfelver daghloonen. 1 V. Dc felve fal altyt moeten maken en verftellen de kleedereu van de jongens , en vvel fpecialyk ten alien tyde toefigt neenlen , en be- forgen dat de felve niet met gefcheurde of los - getarrende kleederen gaan , maar dat fylieden in tegendeel net en ordentelyk gekleed fullen wefen. V. De felve fal ook , invoegen als vooren , moeten maken fodanigc mans of jongens Kleederen , als aan hem door de Broederen Quar- tier - meellers te maken fullen gegeven werden. y I. Sal ook de kleederen der jongens in het Huys forgvuldigh moeten bewaaren, en fpecialyk de belle kleederen en hoeden in de week oplluyten , belcttende dat de jongens die op werkdagen aantrecken , foo dat 5 in cas bevonden wierde iets door fyn kwaade toefigt of ag- teiooshey t verwaarlooft , of gedeflrueert te zyn j het felve aan hem fal werden verhaalt. V I I. Item fal de felve weekelyks moeten ophaalen dc huyren der Huy- fen defe Diaconic competeerende. VIII. Gelyk mede de felve weekelyks fal moeten ophaalen het loon door alle de jongens van het Huys op Ambagten gaande , by derfelver refpedtive Meefters verdient. I X. I Sal voorts by alle Meefters , alwaar eenige jongens van het Huys op het Ambagt gaan, het zy defelve reets eenigen loon trecken , ofte niet, figh alle weeken twee malen exaftelyk moeten gaan infor- meeren , op het gedragh en neerftigheyt der jongens , en of die wel na behooren te werk Komen , en fal daar van alle vrydagen , of ook des noods eerder , aan dc Regcnten behoorlyk rapport doen. » X. « Item fal de felve des Sondags benevcns den Binne-Vader en Schoolmecfter de kinderen ter kerke geleyden en daar ontrent opvol- volgen B E W Y S - S T U K K E N. 885 gen de ordre brederby de 19. 20, en xi. Art. van 't XIV. Capit- telvermelt, helpende mcede in de Kerkconder de kinderen allemo- gelycke itiltc beiorgen. X I. Eyndelyk fal de felve gehouden zyn, ten alien tjden den Pinne- Vader en Schoolmeefter by alle rumoeren en voorvallen in het i uys te adlilleren, en 00k alle onordentclykheeden , die hy ontdekken ial, dat lo in hec Huys , als op ftraat door de kinderen fouden mogcn ge- daan werden , te weeren en belctten. CAPITTEL IX. Aangaande de Brey - Mattes. I. DEfelvc fal geobligeert zyn de kinderen, die op het bryen wer- den gehouden, met adfillentie van de Linne-Naay-Aiatres , door demtysjens, daar toe geilelt fynde, des Somcrs s mo.gens , de klocke 6. uuren , en des winters even voor het aankoomen van den dagh op te wekken, ende te doen opftaan , ende voorcs defelve doen reynigen, waflen, ende beiorgen, dat die alle voor dc klocke 7. uuren in de fomer , ende in de winter voor de klocke 9 uuren in 't fchool fyn , ende voorts ef: efluecren , dat defelve kindci en ten minften twee maalen ter week haare hoofden werden gtkamt ende gefuyvert van ongedierte, waartoe fy aldaar by en tegtnwoordigh fal moeten fyn, cm te voorhoeden, dat de felve kinderen, niet on- behoorlyck werden gehandelc. I I. Ook fal fy defelve kinderen in goede ordre houden , en het am- bagt wel leeren, en haar allcs doen hreytn, 't geene voor het Huys van noden wefen fal. III. Sal ook van ■'t geene by anderen buyten \ Huys, daar te breyen gebragt fal werden, pertinente notitie houden, als ook op elke ver- gaderinge , vande penningen daar van te ontfangen, bchoorlvcke en deugdelycke verantwoordinge aan de Regentinnen doen , fal mede van het werck voor het Huys goede aantekeninge houden , en van de XX olle of Zayet, aan haar door de Regentinnen ter hant gellelt , reeckeninge doen. IV. Ook fal defelve behoorlycke forge draagen, dat dc Brey-kamer altyt wel net en fchoon is. Ppppp 2 88+ B Y L A G E N eti V. Item fal zy de kinderen onder haar opfigt llaande onderwyfen, in de vreefe Gods, en in de beginfelen der Chriflelyckc Religie, daar- toe delclve onderuylende uyt de vragen en antwoorden \an Eorfti- us, als namentlyck, des morgens de Biiloriiche, en dcs namiddags de Schriftuuilycke vraagen. VI. Sal haar voorts doen opfeggen, het Gebedt onfes Heeren, de Ar- ticulendes Geloofs', en de tien gebooden, loo voor als des namid- dags. V I I. Sal ook reguard nemen dat defelve kinderen in goedc ordrc , en wel geklcet fyn , delelve aanmaanen , dat fy naarfligh in haaren ar- beyt lyn, ook alle defelve, in het Breywcrck na haare jaarcn , meer en meer vooitfetten. V I I I. Eyndelyck fal defelve mede forge draagen , dat des Sondags allc de kinderen , die onder haar opiigt fyn , wel gekleedt , en goets tyts gereet fyn , om alloo met den \ ader , Meeiler , en Kleermakcr in den rangh ter Kerke te konnen gaan. CAPITTEL X. Fan de Linne - JMaay - Matres. I. VOor cerlt fal defelve haare opfigt nemen, op de Linne -Naay- kamer, dat defelve aliyt wel fchoon en netzy, en alle de kin- deren die onder haar lullen fyn , tot het Linnenaayen employeren , defelve in goede ordrc houdcn, en in de gronden der Chriftelyke Religie onderwyfen , haar ten dien eynde weekelyks doende opleg- gen, een Sondag uyt de Heydelbergiche Catechifmus, en by den aanvang van het School , foo des morgens , als nademiddags door een van de daartoe bekwaamfte meysjens , onder het werkea eenige Ca- pittels uyt de Heylige Schrift doende leefen. It Ook fal zy moeten reguard nemen dat defelve kinderen , met ad- fillentie van de Breymatres, en Meyden daartoe gcordonneert , des fomers 's morgens de klocke 6. uuren , en des winters met het aan- koomen van den dagh, in goede ordre, en wel gekleedt fyn, de- felve aanmanende, dat fy nsiarftig in haaren arbeyt fyn. 14 1. B E \y - Y S S T U K K E K 885 I 1 1. Sal 00k de kinderen, onder haar opfigt gefielt, in het naayen wel onderwyfen , en het ambagt volkomentlyck leeren , en voorts alles , foo voor het Huys, als dat van bu3'ten komt, wel en net doen naa- yen, omtrenc welk laatlle ly particulierlyk Ibrge ial moeten dragen , dat het felve dog wel werde behandelt , en in tyts wederom aan de luyden te rugh beilelt. I V. Sal mode forqe moeten dragen, dat foo veelebequame ]Nfeysjens, als \ mo^elyck is, by fatloenlyke luyden (dog geenPapiften, of Jo- den ) aan de huyfen gaan naayen , ende het gelt daar van koomende inljrengen , fonder datter nogtans eenige mey^-jens iullen mogen uyt- gaan, als met kennilTe van de Regentmnenj of een dcrfelver. V. Sal mede foo van alle 't geene Jiaar de Regentinnen fuUen komen te ordonnecren, als van 't geene van buyten te naayen gcbragt werdt, en door de uytgaande naayfters verdient wcrt, pertinente notitie en aantekeninge houden, nict alleen van 't Naay-of werk- loon, maar ook van de peribonen door de welkehet werk is beftclt, en waar de uyt ;aandc naayfters gevr^eert fyn , cm daar van ten alien tyde aan de RegCiit'nneu verantw oordinge te konnen doen. V I. Defelve fal ook van de ontfangene penningen , op den laaften vry- dag of vcrgadcrdag in clke maant , aan de iCegentinnen reeckeninge moeten doen, om vervolgens door de Regentinnen die penningen aan den Eoekhouder overgelevert te werden. VII. Sal ook behoorlycke forge draagen voor alle het Linnen , ""t welk by alle kinderen, onder haar opfigt ftaande wert bewerkt, om daar van ten alien tyde behoorlycke verantwoordinge te konnen doen. VII. Sal mede des 's morgens ten 9. uuren, en des avonds ten 7. uu- ren, een van hare bekwaamfte Meysjens , na de fielce-zaal moeten fenden , ora aldaar voor de iiecke vrouwen en kinderen het gebedt te doen. I X. Eyndelyck fal defelve mede forgen moeten dragen, dat de kinde- Ppppp 3 rcn E %U6 15 Y L A G E N en rcn die onder haar opfigt fyn, des Sondags wel gekleet en goetstyts gereet fyn, om alloomet den Vader, Schoolmeeiter en Kleermaker in den rangh ter Kerke ce konnen gaan. C A P I T T E L XL ran de WoUe-Naay-Matres. I. Erflelyk fal defelve moeten beforgen dat de Wolle -Naay-kamer, ^ . ichoon en net is, en voorcs gehouden fyn, de JMeysjens, die onder haar opligt, door de Regentinnen geilelt fullen werden, in het wolle - naayen wel te onderwyfen, en tot dat ambagt bekwaam maacken. I I. Ook fal fy de voorfz Meysjens in goede ordre en difcipline hou- den, en helpen beforgen, dat defelve , des lomers 'smorgcns de klocke 6. uuren , en des winters met het aankomen van den dag in goede ordre, en wel gekleet in de Naaykamer iyn ; en delelve ge- trouw elyk aanmanen dat fy naarftig in haren arbeyt iyn. I I I. Defelve fal ook de voorfz Meysjens, in de gronden van dc Chris- telycke lieligie onderwyfen, Jiaar ten dicn eyndc onder de werktyt, foo des 's morgens , als nademiddags door ecn van de daar toe oe- kwaamfte Meysjens, eenige Capittels uyt de Heylige Schrift doen vooileefen, als ook daar uyt eens 's weecks haar ondervragen, en defelve weeckelyks doen opleggen, een Sondag uyt den Heydelberg- fen Catechismus. I V. Ooc*; fal defelve gehouden zyn de nieuwe kleederen voor de Meysjens en kleyne kindercn te maken, mitsgadcrs den Kleerma- ker 5 in 't maken der kleeren , voor de jongens , naar tyts gelegent- feeyc , alle mogelycke hulpe en adfiftentie te doen. Defelve fa! voorts gehouden fyn te vermaken cnde te vcrftcllen , alle de kleederen van de Aleysjens en kleyne kinderen die in het Huys 4 le ver helpen fyn, en voorts tc verrighten alle 't geene haar by de " Kegenten, en Regentinnen felfs, of van wcgens defelve door de mondt van den Binne- Vader, eo Moeder fal werden gelall en be- voolen. CA. B E W Y S - S T U K K E N §87 C A P I T T E L XII. Van dc Sieke Mocker. I. DE Sieke Moeder h\ moeten beforgen , dat de Sieke-zaal fuyver en fchoon werde onderhoudcn , en dat de fiecken met alle teder- heyt vvel werden gedaan en opgepaft, en voorts de Ipyfe doenhaa- len uyt de handt van de Binnc- Moeder, die haar , na vereyfch tot onderhoudt ende noodtdruft van de iiecken, daarvan na behooren fal moeten voorlien , en daar omtrent goede ordres houden , en alles verrigten , 't gene haar nog verders by dc Regenten en Regentinncn fal werden belaft en aanbevolen. II. Voorts fal defelve gehouden fyn agt te nemen op alle de fiecken , het fy oude ^^rouwen, Meysjens, of Jongens, die in ""t feive Huys fieck fallen komcn te werden , defelve vvel beforgende van alles dat de fiecken nodig hebben fullen , en de beddens ordentelyck en fchoon houdende. II I. Ook fal defelve opfigt hebben , dat alle de kleyne kinderen 5 die buyten de Erey en Naaykamer fyn, wel gekamt en gereynigt wer- den, wel toefigt neemende, dat de kinderen niet werden mishan- delt, vvaartoe fy drie daagen in yder weeck fal moeten neeraen, als des Dingsdags, Donderdags, en Saturdags, en fullen haar, omfulks te doen, een of twee Meysjens, tot haare adfiflentie werden gegee- ven, om defelve tot dit alles te employeeren, die ook niet anders fullen hebben te doen, dan het gene dat haar door de fiecke-moeder vvert gelafl, en alhier uytgedruckt is. I V. Item fal defelve ook gehouden fyn , alle weeck het vuyle linnen te helpen walfen , en fal cock in haar kamertje , naaft de fiecke-zaal , moeten flaapen, om de liccken te beter op te paflen. V. Alle morgen ten 9. uuren , en avonden te 7. uuren fal een van de Meysjens uyt het naayfchool , op dc fieckenzaal komen , om aldaar voor de Iiecken te doen het Gebedt. CA' in B Y L A G E N ea .J " C A P ITT E L Xlir. Fan den Schoenmaker en Poi'tier. I. EErflelyck fal de felve moeten maken , en repareren alle fchoe- nen en muylen , voor de Oude Vrouwen , en kinderen , in 't voorfz Huys gealimcnteert werdende , als ook makcn fodanige nieu- we fchoenen en muylen j als door de refpeftive Quarticr-meellersin der tydt , op fchriftelycke ordre , aan licm fuUen werden opgegeven ; »lle welke ichocnen en muylen, foo in 't Huys als in de Quartie- ren door hem fullen moeten gemerkt werden met fodanig mcrk of teken, als ten dien eynde, reets door Diaconen is geordonneert. I I. Ten welken eynde aan hem cenige jongens uyt het Huys fullen werden toegevoegt, dewclke hy gehouden fal weefen, in't ambagt van fchocnmaken te onderwyfen, en naarhun bequaamheyt, van tyt tot tytvoort te fetten, die in goede naarftigheyten ordre te houden» en aan hen des Maendags , of op andre werkdagen in de week geen vrydom te geven. III. De felve fal verders 'in allc forghvuldighcyt moeten palTen op de deur van hct Huys, en maken dat defelve met het klocken ilagh van tien uuren des avonds gel loten fyn , fal ook niemand na die tyt uytlaten , ten waare , ten reguarde van de bediendens , de nootfake» lykheyt anders kwam te vereyfTen. I V. Ende by aldicniemant van de fubjeclen van 'tHuys tc laat inkwanis fal hy het felve aan de Binne - Vader van 't Huys moeten aandienen , om by den felven daervan aan Regenten kennifle gegeven te wer- den. y. Hy fal ook geen vreemde perfoonen , niet in 't Huys gehorende , het zy bcdaagde , of kinderen , in het Huys mogen laten gaan , ten fy defelve eerft twee ftuyvers in de Armbnlfe aan de deur ftaande fullen hebben geftooken , ot anderiints fuUen Jiebben vertoont en overhan- digt een lootje, aan defelve by den Bockhouder van het .Huys tcr haftd geilelr. t. .- ri B E W Y S - S T U K K E N. 88p V I. Hy fal ook niemant der fubjeden , in 't Huys gealimenteert wcrden- de, buy ten de gefette tyden mogen laten uytgaan, fonder aan hem te vertonen en overliandigen een lootje, aan defelve by de Vader of andere bedicndens van het Huys gegeven. V I 1. Defelve fal fig wyders punftuelyk in alles moeten reguleeren na 't voorfchrift van het Reglement, hangende in het voorhuys van het Armhuys. VIII. Sal ook naauvvkcurig toefigt nemen, dat niemant eenige fpyfe> of lets anders kome te verbrengen , en fal die gene welke hy daarvan verdenkcn fal , mogen examineeren , en op de daad ymant betrappen- de, niet alleen dat hem afneemen, maar ook daarvan ter naaller Ver- gaderingh aan de Regenten kennisgeven, en in cas de Portier hicr omrrent nalatig mogte fyn , fal defelve daar over werden berifpt , en des noots gecenfureert. IX. Defelve fal voorts ook ten alien" tyden den Binne -Vader, en Schoolmeefter moeten afTifteren, by alle rumoeren , helpende ftillen en weeren alle onordentelyckheeden> die in t voorlz Huys ontftaan , of begaan louden mogen werden. X. Sal ook moeten obferveren den inhoude van de ^^. en 13. Art. van het naaftvolgende 14. Capittel. C A P I T T E L XIV. Generale ordre op de Siibjeclen, in het Huys geaHmentecrfwerdeiide. I. GEene Oude Vrouwen fullen in 't voorfz Huys geadmitteert wer- f den , als die Litmaat van de Gereformeerde Religie fyn , of ten minften defelve toegedaan, en van een goet leyen, uytgefondert ( \ oor foo veel de Religie aangaet ) fodanige fubjeden , welke van wegens de Luterfche, in 't felve huys zouden mogen werden be- lleedt. I I. Sullen ook geen Oude Vrouwen in 't Huys mogen werden geno- Qqqqq »»en, gpo B Y L A G E N en men voor en aleer dat defelve eenigen tydt by de Diaconie , in gelt , enbrootfynbedeeldt, ten ware om pregnante redenen, anders by t collegie van Diaconen wierde verftaan. I II. Niemaiit fal ook in 't voorfz Huys werden aangenoomcn , als met kenniffe en goet vinden van 't collegie van Diaconen. I V. De Oude Vrouwen fullen fig met het huysje of kamertje dat haar aangeweien, als ook met alfulke perfonen die haar in de bywoningo toegevoegt fullen werden, moeten contenteeren. Welke Oude Vrou- wen gefamentlyck het voorfchreeve huysje oft kamertje ook reyn , en fuyver fullen moeten onderhouden , en elkanderen hun eygen bedt helpen maaken, dog een van beyde de beddegenooten te fwak offiec- kelyck zynde, fal de fterkfte de fwakfte "verders foo veelhandreyckin- ge, en hulpe moeten toebrengen, als de Regentinnen goetvinden en ordonneeren fullen. V. Sullen ook de voorfz Oude Vrouwen en kinderen figh met de plaatfen, haar aan taafel toegevoegt, moeten contenteeren, en in 't gebedt aandagtig fyn, geene als eerlycke propooften voeren, malkan- deren vriendelyck bejegenen, inde fchotelen niet overtaften, mitsga- ders de fpys en dranck niet onmanierlyck, maar met alle feedigheyt en dankbaerheyt gcbruycken. V I. Sullen mede alle de oude Vrouwen den tyt van een half uur langh, of geduurende het loopen van den fantlooper aldaar geftelt, aan taafel moeten blyven fitten , fonder dat fy daar van fullen mogen opftaan j ende fullen by haar wegh gaan, ook geene de minfte fpyfe van de taa- fel mogen mede neemen of weg draagen. VII. Onder de Oude Vrouwen fullen eenige by de Regentinnen wer- den gedefpicieert , om te verrigten die dienften van het Huys, welke aan defelve fullen werden opgelegt, en waartoe fy lieden bequaam fullen bevonden werden. VIII. Niemant van haar fal eenigen flerken dranck, van fwaar bier, wyn brandewyn, of andre gedillilJeerde wateren, in haar huysje of ka- mertje mogen hebben , of buyten 't huys gaan drincken , maar fullen iiaar met het ordinaire bier van 't huys moeten vergenoegen , op pce- ne van contrarie doende, over de maaltyt eenige daagen agtcr denan- dcren BEWYS-STUKKEN. gyi deren als een droncke drinkfler te wcrden ten toon geflelt. I X. Alle fullen fy des morgens ten agt uyren tot bet publicque gebedt komen moeten , ten ware iemant om i'yn fwakheyt , of krankheyts wille, geexcufeel•twierde• X. Niemant fal tot eenigen tyt dove - koolen in fyn hu^'-sje of kamef tje mogtn hebben, ende des avonds na 9 uuren ook geen ligt of vuur in haare flooven, fullende den Binne-\ ader, met den Kleermaker a!Ie avonden met het klockengeflagh van tien uuren , ten dien eynde de vifite en ronde, door alle de huysjens en vertrecken, moeten doen ) en alles exaftelyck onderfoecken. X I. Het en fal aan geenoude Vrouwen, of kinderen, in 't voorfsHuys logerende, geoorloft zyn, immermeer buyten gepermitteerde ly- den, buyten 't hujs te gaan, als met expres confent van den Binne- Vader, en fullen defelve vervolgens by den Portier niet mogen uytge- laten werden, als op Jiet vertonen en overgeven van een lootjc hen lieden by denfelven Hinne-Vader ter Jiandt geflelt, des dat de Schoolmeeller, Naay en Brey-Matreiren , mitsgaders fieke Moedcr, mede elk eenige lootjens hebben fullen, omin cas fy eenige kinderen, om een boodfchap fenden moeften, defelve daar mede te konnen voorfien. X I I. Alle de kinderen fullei] moeten gekleet fyn in eenderley coleur, foo als het Collegie van Diaconen goetvinden fal, welke kleederen tenre- guarde van de Jongens, alle jaaren, en ten opfigte van de meysjens alle twee jaaren tegens PaalTchen fullen moeten werden vernieuwt. XIII. De Regenten fullen foo veel mogelyck is forge draagen, dat de bertedinge van de kinderen op ambagten , gelchiede ten hoogden loon, ende dat op fodanige conditien als bevondcn fal werden, ten meellcn oirbaar voor het buys te ftrecken. X I V. Dogh fullen geene Jongens mogen werden befteedt by Paapfche meellers , en fullen defelve Regenten oock foo veel mogelyck is con- ditioneeren , dat de Jongens gecn maandagh fullen mogen houden. Qqqqq 2 * XV.. ?9l B Y L A G E N eii XV. De dagh-loonen by de refpeftive Jongens, of Meysjens verdient werdende, fullen behoorlyck werden opgehaalt en ingebragt, en moeten blyven tot voordele van het Huys. XVI. Dogh het loon van 't geene zylieden overwercken , fal tot haar ey- gen dilpolitie ihan, mits het felve eerlyck geemployeerc werdende. XVII. De kinderen, en voornamentlyck de Jongens fullen onder mal- kanderen geene kaftydingen mogen doen , aan een of meer Jongens , by avondt of in doncker, op poene dat fy alle daar over, op ordre van Regenten , op het ftrenglle fullen werden geftraft. XVIII. Ende fullen oock de voorfz kinderen niet uyt den Haege mogen gaan, als met confent van Regenten, nogh ook op ledige daagenJiaa- re vrienden alhier in den Hage moogen gaan befoecken, als met ex- pres confent van den Binne- Vader. X I X. Des Sondags fullen alle de Meysjens, en Jongens ^ uytgefondert die geene, welkeom hunne noodfaakelyke dienlt in en voor \ buys, of fiekte geexcufecrt fullen werden ) 'smorgens met het klockengeilagh van agt uuren , en des middags met het flaan van een uuren in het voorhuys paraat moeien komen , om in goede rang , en paar aan paar na de Kerke tegnan, op poene dat die geeiTjs die llg daar van fal ab- fcnteeren, of niet paraat fal zyn, daar over op ordre van de Regenten t'elkens fal werden geftraft. XX. Ende om alle fpybelaryen in dien deelen te beletten, foo fal de Vader, voor foo veel aangaat de Jongens, en de Sciioolmeefter , voor foo veel aangaat de meysjens , moeten makcn een lylte van alle de fubjeften, welke ter kerke moeten gaen, en defelve aan de deure adeefen, en alle die geene, welke figh niet behoorlyck laaten vinden, pertinent aanteckenen, om daar van aan de Regenten rapport te doen- XXI. Sullen ook defelve, in 't komen ter kerke aande trap, wcderom de vGorfz lyfte naafien , om te vi^eeten , of iemantagtergebleven is, wel- ke zy lieden mede precieflyk fullen moeten aanteeckenen. XXII. B E W Y S - S T U K K E N. 8^3 XXII. Soo wat kinderen geduurende deKerk-tyden des morgens, of na den middaLh op Ib-aat bevonden werden te gaan, of ipeelen , fuUtn geltrengelyck werden geilraft , ten welken ey^nde de Geiegts- dienaars, als daar toe fpecialyck geauthoriieert, delelve fullen appre- hendeeren, en in 't Huys aan den Poortier overleveren, lullende de- felve voor yder geapprehendeerde genieten 6. fiuyvers, welke de Poortier aan delelve fal moeten betalen. XXIII. En fal de Poortier ter naafter ^'ergaderinge van de Regenten , alle de agtergeblevene aan delelve Regenten aangeeven, fonder de minfte oogluyckir^ge temogen gebruycken, als wanneer aan hemhec voorfz verfchotene gelt fal werden gereftitueert. XXIV. De knegts van het Huys fallen uyt de ingenomene perfoonen ge- bruykt werden, die gehouden fallen fyn het Bier te tappen cndeaan de taftel te brengen , als meede te fchencken , te fluyten , en ontfluy- ten alle venfters , en raamen , turf haalen , boodfchappen doen , vuur brengen by de oude luyden , ook op haar tyt voor den dagh bier brengen , ende benevens den Binne - Vader , des noods de kaftydin- gen helpen doen , en hem op fyn ordre adfifteeren , en vcrders alles doen, en verrigten, 't geene by de Regenten en Regentinnen in der tyt aan hun fal werden bevoolen, X X V. Uyt de ingekomene Meysjens fal ecn feker getal van de gene , die bequaam fullen werden bevonden , geftek werden ter difpolltie van de Binne - Mocder , een gedeelte ter difpofitie van de Schoolmeefters vrouw, een gedeelte van de Brey-en Linne-Naay-MatrefTen, en een gedeelte onder de Sieke - Moeder , omme yder by defelve foda- nig geemployeert te werden, als by de Regentinnen fal werden be- raamt , en in 'c reguarde van ieder bediende, op fyn refpett is geex- prefleert. XXVI. Alle de goederen van de ingekomene perfoonen, die fy lieden voor de inneminge belkten, of hun daar na uyt eenigen hoolde zouden mogen opkoomen , fullen terflont ten behoeve van de Diaco- nie vervallen , ten waare dat de voorfz Perfonen wederom uyt het voorfz Huys fouden willen gaan , en 't geene fy lieden aan de Diaco- nie ten agteren fyn, ook weder fouden willen reftitueeren. Qqqqq 3 CA- §94 B Y L A G E N en C A P I T T E L XV. Van het d'mitteeren van Jotigmans of Meysjens iiyt hctHiiySi en dev' jclver iiytfet. N I. lemant fal uyt het voorfz Huys mogengaen, als met goetvinden van de Regencen of Kegentinnen ider op zyn relped. II. De Regenten fullen geen Jongmars uyt het Huys dimitteeren , voor en aleer defelve ii. Jaren iullen oud fyn , en een jaar lang voor 't gemelde Ijuys ten minllen 7 u 8 ichcU ngen ter weecklulltn heb- ben gewonnen, ten ware dat het felve by } roederen Regenten an- derswierde gearbitreert -, en verliaan, of dat iy daaiinnCj door ieke- rc toevallen vvaren verhinoert geweeft. I I I. Van gelyken fullen de Regentinnen geene Meysjens uyt het Huys laten gaan, voor en aleer delelve haar ambagt na behooren verftaen, en eerft twee jaaren het Liuys fullen hebben gedient. I V. Soo wanneer eenige Jongmans uyt het Huys gaan , met confent van de Regenten, ial aan defelve gegeven wtrden lodanigen uytfet , als de lyfle daar van gemaakt , is mede brengende. V. Als mede foo wanneer eenige Meysjens , met confent van de Ke- gentinnen, uyt het i'uys fullen werden gedimitteert , fal aai, defelve mede fodanigen uytfet gegeven werden , als de voorfz lyfte is mede brengende. V I. Ende fullen de Regenten , of Regentinnen den uytfet in geenen deele mogen verhoogen of vermeerderen , ten !y om metkelycke re- dencn , van fchikkelykheyt , en naarlligheyt , fpecial\'ck mede rcgu- ardt genoomen lynde op het profyt ,' by tiefelve fubjcdcn aan het Huys toegebragt , als mede of fylieden hunne belydenille hebben gedaen. VI I. Ende ingevalle aan eenige jongens, of meysjens, geduurcnde den tydt dat ly iji \ i^^ys lyn^ eenige goederen by lucceilie, maKiuge , of B E \V' Y S - S T U K K E N. 89^ of andeiTmts mogten opkomen, fal het aan 't Collegie van Diaconen Itaan, om te oordeelea, of, en hocvecl hen licden by hunnen uyt- gang, uyt het voorfchreeve liuys voor iiaar uytlet meerder fal wer- den toegelegt, als aan die gene, aan welke lodanige goederen niet opgekomen zyn, waar omtrent nog tans , niet als met de uyterftecir- cumfpecftie fal werden gehandelt, en forge gedraagen, dat het Huys daar door niet werde befchadigt , alles nogtans onvermindert den in- houden van den ^6. Art. van het eeven voorgaande 14. Capittel. ^/dus bet morfchreve Regkment opgejielt-, gerefitmeert ■, ende gear- re/ieert in ecu extraordinaris groote Kerkeii - Raadt , ten hyweefen van Predikanten , Oiiderlingcn en Diaconen in 'j Hage dejen 2. December 17 ts- \^. \^. I. loco ^fle van Confent aan Jan Heinriksz , <?;« Vleefch te mogen verkoopen in de Foorpoorte van den Hove. ALzoe Jan Heynricxz nu ter tydc wonende alhyer in den Hage den Hove van Hollant by requefte te kennen gegeven heeft , hoe dat hy Suppliant onlancx leden zyne refidentie alhier mit zyne fami- lie genomen hebbende, hem felven generende es met zyne bouwerye, weydende onder andere fekere vette beeften, omme die te ilachten en gebruyken alhyer onder die Burgerye van denHaige; En hoewel nyemandt en behoerde het felfde hem Suppliant te beletten als we- fende tot voordeel en groot geryf van de ingezetenen alhyer , 'T was nochtans foe dac eenigevan de Vleyshoudersvan denHaege hen van- teerden 't zelfde den Suppliant te doenverbieden, contrarie dieKeu- re en Ordonnantie van den Hage , vermeldende , dat alle vreemde per- foenen huere refidentie alhyer nemen moegen jaer en dach vry en vranck iiaer neeringe doen , aleer men hen mach conftringeren omme poorter ofte burger van Hage te werden ; En gemerft 't lelfde iiyet en tendeerde tot prejudicie van de Vleefchhouders, nochtedat hy Suppliant nyet en begeerde zynVleyfch, tweick hy flacht, te doen venten op eenige plaetfen vry en exempt vi^efende dan alleenlick onder die Voerpoerte van den Hove ofte ""t fynen huyfe, verfouckt daeromme hy Suppliant oetmoedelick dat 't voorfz Hof gelieven wil- de hem te gunnen en accorderen omme aldaer te moegen llaen en fyn vleyfch te doen venten, SOE E E S T dat 't voorfz Hof omme redenen hyer vooren verhaelt, den Suppliant toegelaeten en mits- dien geconfenteert heeft omme te doen de neeringe van ^t Vleys- houden en alfulcks zyn vleyfch te moegen venten en vercoepen on- der de Voerpoerte van den voorfz Hove , fonder hem daerin te doen eenich hinder ofte letfel al tot kennclycke wcderfeggen van den zel- ven Hove. Gedaen in den Hage den X X 1 IJ. Septembris anno XV'-. LXXVIIJ. Geextrahecrt uit het VII. Memor: van B. Ernll:/&/. i6j- 5p6 B Y L A G E N en ^7". V- -• ^^^^ AHe vail Cofjfeni aan Jooft de Bruyn van Eurgerhoudt , om Vleefch te mogen verkopen in de Foorpoorte van dcfeii Hove. ALfoe Joojl de Bruyn van Biirgerhoiidt den Hove van Hollant verthoenc heeft , hoe dat hy Suppliant foe by den vianden als andere loldaten tot veel lionden geplondert en van 7yne goederen beroeft ende daer naer iyn woenplaetle verbiant es, i^ulcx dat hy Suppliant hem getranlporteert heeft mit fyn huysvrouwe en kinder- kens alhyer in den IJaghe, in meeninge 2,ynde omme hem aldaer ter neder te flaen ende iyne huysvrouwe en kinderkens t'ondeihoudcn ; Ende alfoe hy Suppliant welende ecn ^ leyshouder van fyn ambacht dezelve neringe gaerne foudc exerceren in ofte onder de VoerpOLrte van delen Hove, plactle daer toe bequaem geniaidl- hy Suppliant omme redcnm voeren verhaelt die macht nyet en hadde omme een plaetfe op te halle te huyeren , ende nochtans tfelve nyet tn mochte gefchieden fonder voeigaende ccMifent en admifl'c-, SOL EEST, dat 't voorfz, llof omme redcncn hjer bo\en verhaelt, den voorfz Suppliant geoerloft , geconfcnteert en toegelaeten heeft, gelyk 'tzel- ve Hof oerloft, confcnteert en toelaet mis defen, cmme alhyer on- der de Voerpoerte te exerceren die neringe van 't \ Icjsl cuwen en 2yn \ leyfch goet en onwraeckbaer zynde, aldaer te moegen ver- coepen en vuytflyten, dat al tot kennelicke wederfe^gen van den voorfz Hove. Gcgeven in den Hage den HJ^n. Augufti anno X Vc. LXXIX. Gecxtraht. uit hct 7 Mcmor ; van B. Ernft/o/. ipg' W- w. De Baillin van den Hage werd gecendenincert zekere injiirien een in~ iioonder van den Hage aengedaen , honor abel en profit abel te bcteren- IN der faeke hangende voor den Hove van Hollandt ' tulfchen Jan Zof/tf alhier in den Hage, Impetrant in cas van injurien, mits- gadcrs den Procureur Gtncrael gevoegde aen d'eene zyde : Ende Gysbrecht van IFyngacrden ., BailUa van den Hage gedaegde aend'an- (iere : Proponerende de voorfz Impetrant dat hy fonder jadantie was een man van eeren , van goeden name ende faem die oyt zyn leven van ecnige deliden ofte quade feyten achterhaelt ofte oock gedifiameert was geweeft, 't welk niet jcgenftaende, 't hadde den vooriz Gedaegde gelieft op den it Septembris anno if<;g wefendc Mcl by drank des avondts tufichen negen en tien uyren met fyn Die- naers le komen voor des Impetrants buys, kloppendc aldaer wel vehcmcntlyk aen dc deur en ingelatcn vvefcnde, hadde terftont ge- vraegt nac een lichte Vrouwe uyt Zeelandt, feggende waer iszulken Vrouw B E W Y S - S T U K K f: N. gp^ Vrouwe ? Ik zoude daer gaerne een kanne vvyns mede drinken ; daer op d'lmpetrant gezegt hadde , dat hy geen herberge en hielt , cnde oock niet gevvoonlyk en was foo h;ec wyn te haelen, en dat al- daer iulcke V^rouwen niet en vvaien , en ook hy die voorfz \'rouwen perfoon niet en kende , zeggende foo veel te meer tot den Gedaeg- de dat hy alle des Impetrants huys doorfoeken en fien loude of hy fulken Vrouw aldair mochte vinden, nemende d'Impetrant mitsdien een keerflb, en leydende de Gedaegde alle fyn huys deur ; maer de Gedaegde niet bevindende de voorfz \'iouws perfoon, maer alleen- lyk des Impetrants huysvrouwe en zyn twee dochteren, mitsgaders een Jan jacobsz Bailliu van Oudewatermet eenen Jacob Franllctbey- de zittende in des Impetrants kamer in haer beloignes van fchryven en collationeren , was al kyvende en murmurerende weder uytten voorfz huyfe gegaen : en korts daernaer de Gedaegde andere zinnen krygende, was met zyn Dienaers aen des Impetrants deur gekomen, kloppcnde wel fterkclyk ende ingelaten wefende, hadde terllondt na den Impetrant gevraegt, en veritaende dat den Impetrant in zyn bedde was, hadde, gaende voor het zelve bedde, hem terllondt op doen ftaen , maekende den Impetrant fyn gevangen ende hadde aUulcx hem, half gekleet wefende, londer eenige zaeke ofce voorgaende in- formatie, by fyne dienaers, als een dief ofte misdadich menfche , ge'vangeii doen Ityden op de Voorpoorte van dejen Hove , aldaer d'lmpe- trant alle dien nacht en oock s'anderen daeghs tot den avont toe ge- vangen gehouden was geweeft, waerdoor d'Impetrant benodigtwas geweell 't zelve den Hove te vertoonen, ende uyt kragte vanzeker appoindement op zyn requefte geobtineert, by eenDeurwaerderden voovlz Gedaegde doen bevelen den Impetrant kofteloos en fchadeloos u)tter voorfz gevanckeniire te ontflaen ofte ten minlten , indien hy hem gevangen hadde. alle die fchaden en intereften by hem door die voorfz, apprehenfie ge- leden ; dat voort den Impetrant by defelve apprehenlie verklaerfr foude werden geinjurieert en de Gedaegde gecondemneert die zelve injurien eerlyk te bcteren , mits comparerende voor defen Hove ende biddende den zelven Hove uytten name van de Juflitie om vergiftenifle,- mitsgaders den Impetrant gevende ende opleggende de fomme van hon- dertponden grootenVlaems,behouden opalsjuftemoderatie^oftc tot Rrrrr ander® 898 B Y L A G E N en andere alfulke fynen en concUifien als 't voorfz Hof bevinden foude den voorfz Impetrant oirbaerlyckft te wefen; Waerjegens de vooiiz Gcdaegde ontkennende de vooifz Impetrant geinjurieert tc hebben ende 00k de voorfz feiten zulcx die by den zelven Impetrant gepo- feert, ende ten fyne daertoe defelvc gedirigeert, geconcludeerthad- de ten fyne van niet ontfankelyk, en dat den Impetrant zynen voorfz eylch en conclulie fulcx en in der voegen hy die alhier gedaen ende genomen heeft, ontfeyt foude fyn, makende mede cyfch van koften ofte tot andere alfulcke fynen en conclufien, als tvoorfz Hof bevinden foude den voorfz Gedaegde oirbaerlykft te wefen ; Waer na de Procureur Generael hem voegende uyt den name van de Ma- jefteit, jegens de voorfz Gedaegde tot arbitrate correflie , ende de Gedaegde tercontrarie tot abfokuie geconcludeert hebbende, waren de voorfz principale partyen in de voorfz faeke by den Hove bevon- den en geappoinfteert geweell; in feyten contrarie, ende haddendien navolgende gedient van heurlieder fchriftuuren ende de zake voorts van wegen den Impetrant volfclireven zynde, hadde dezelve Impe- trant gedaen doen zeeker ordinaris enquefte, geproduccert diverfche munimenten, gerenunchieert van meer te produceeren, reprochen en falvatien van rechten geemployeert , in rechten geconcludeert en regt begeerc 5 doende de Gedaegde van produdtie en reprochen ver- fteecken, en hem voorts ofte fyn Procureur uyt krachte van zeeker appoinftement bevelen fyn fack mette Procuratie onder den Hove te leveren , fulcx dat de Gedaegde dien navolgende alleenlyk een fak met fyn Procuratie onder den voorfz Hove geexhibeert hadde. ■"t N'oorfz Hof met rype deliberatie van Rade deurgefien en over- Avoogen hebbende alle 't gunt ter materie dienende is , in den name en van wegen des Konings van Spangien, vanEngelant, vanVrank- fyk, van beide Sicilien , &c. als Grave van HoUant , Zeelant , en A'^riellanc , verklaerc den Impetrant by den Gedacgden geinjurieert , condemneert den felven Gedaegde die injurien te beteren eerlycken , mits ten tweeden Rechtdage na de pronunciatie van defen te com- pareren inde audientie alhier, den Hove in den name van de Julli- tie biddende om vergiffenille ; ende gehoort , d'affirmatie by eede van den Impetrant gedaen , daer by hy geaffirmeert heeft licver uit fyne goederen te willen verliefen hondert Carolus gulden dan nog eens gelyke injurien te moeten Ivden; condemneert de voorfz, . Ge- daegde den Impetrant voor proffytelyke amende te betalen de fom- me van tfeftig Carolus guldens , en de fchaden en intereften by den Impetrant door de voorfz. gevanckenifTe geleden , mitsgaders in de koiten van defen proceffe , al tot taxatie en moderatie van den voorfz Hove; Ende doende recht op de conclufie van den gevoegde, con- demneert de voorfz Gedaegde te betalen in handen van de Rentmee- fter van de Exploieten van defen Hove tot profyte van de Coninck- lyke Majefteyt de fomme van xxv. Carolus guldens al van xl. grooten Vlaems 't ftuk. A6ium by ^Jfende/ft, S/uys , Siioeckaert, IfWdam , Nytfei! , Boot , Droogeudyck , Weytsz. En gepronuncieert den 26 O(ftobris anno if 5" 3. T>e B E W Y S - S T U K K E N. ^9 X. X. I- loco. De Graaf met deszeljs famille en Hofvry van den Schut-tap. OP 'tgunt dat Adriaen Kerftensz by monde vanGuyot die Cottc- re dede proponeren en fcggen voir den Hove van HoUant , hoe dat ten tyden als myn gen. Heeren die Grave van Charrolois alhier in den Hage was> die voirfz- Adriaen den zelven mynen gen. Heere vercoepen mode fekere mcnichte van ^v^-ncn, en die welkc dat hy geven mofte tot fulcken prife als oft op die tyd geen Scuttap geweeit en hadde ^ Maintenerende die voirfz, Adriaen , dat hy dat fculdich was te corten van alCuicke huj^re en pachte als hy van den felven Scuttap gedaen hadde , ende concludeerde dairomme die voirfz Adri- aen, dat de voirfz Sautters gecondempneert en gedwongen foude wefen him alfoe veel te korten van zynen voirfz pacht als hy te verlies en te fcade gehadt heeft van den wyn, die hy mynen voirfz gen. Heere van Charrolois heeft moeten vercoepen. Wair tegens dat die Hoomans van de voirfz Scutten by monde van Dire Claesz deden proponeren en feggen , hoe dat in 't verhueren van den voirfz Scuttap men altyts een coftume gehat en geplogen 't Hof alhier te referveren , 't welk oick gereferveert es gevveert in den pagt van den voirfz lellen Scuttap , en concludeerden dairomme die voirfz Hoomans , dat de voorfz Adriaen niet fculdich en foude fyn eenich afllach te wefen den wyn, die hy mynen voirfz gen. Heere van Charrolois verkoft heeft, mit meer woirden by beyde de voirfz par- lien voirgeftelt en geproponeert. 