Nederlandsch kruidkundig archief.
Het is bekend dat de oude Arabieren voor de hun omrin- gende natuur een groote opmerkingsgave bezaten. Ik heb daarvan een. aantal voorbeelden aangehaald in eene studie over den philosoof-letterkundige Al-Djahiz, verschenen in het Tweemaandelijksch Tijdschrift Mei 1897. Wat de hedendaag- sche Arabieren betreft, wees ik daar o.a. op het getuigenis van Carsten Niebuhr in de voorrede van Forskähl’s Flora Aegyp- tiaco-Arabica, waar hij zegt: »Verwonderlijk was de ijver, waarmede tot vermeerdering der plantenverzameling bijdroegen èn oude Arabieren èn knapen en meisjes. De jongeren, die iederen dag de voederkruiden verzamelen, onderzoeken nauw- keurig de flora van hun akkerland. En deze plantenkennis, die zij jong als het ware spelend verwerven, groeit bij hen met het groeien van den leeftijd. Dit is de reden dat de flora [van Jemen] weinig wetenschappelijke namen telt, waar- voor de Arabier niet zijue eigene heeft.” Sedert is verschenen het kitab an-nabat was-scha- djar van Asmai (Beirut 1898) dat van het hier gezegde een nieuw getuigenis is. Dit boekje behoort tot een eigenaardige soort van half-grammatische half-natuurwetenschappelijke wer- ken, die eigenlijk het begin zijn geweest van de natuurstudie bij de Arabieren, vóór nog de invloed der Grieken en Aristoteles 87 begon. Daartoe kunnen ook gebracht worden de werken van andere grammatici als Ibn Khalawaih, die 500 verschillende namen voor den leeuw gaf, waarbij Abul Qasim ibn Djafar er nog 130 voegde, terwijl Abu Sahl niet minder dan 600 namen vond, welke een charakteristiek van dit roofdier inhouden en als pars pro toto den leeuw aanduiden. Ook de namen van paarden, kameelen, antilopen, reptilia werden op die wijze verzameld. Twee gedichten over eigenaardige gewoonten van kruipende dieren schreef Bischr ibn Motamir (+ 825 n. Chr.). In het bizonder over planten houdt zich ook bezig het kitab Fikh al-logha (Beirut 1885) een taalkundig werk van Thaalibi (+ 1038 n. Chr). Wij vinden daarin hoofstukken met woor- denlijsten van generieke namen van planten en struiken, namen der planten van hun eersten groei af tot hun dood, technische termen voor verschillende verschijnselen van den groei, inzon- derheid bij het graan, namen voor den meloen op verschillende leeftijd, palmen naar hun verschillende lengte benoemd en andere technische termen welke den palm betreffen. Een aanhangsel van dit zelfde boek, ontleend uit het Kit. al-Djara- thím van Abdallah ibn Moslim, geeft ook namen van de ver- schillende planten van de bergen en de vlakte, van planten in verschillende stadiën. Als voorbeeld nemen wij den coloquint. Deze heet hanzal of scharj. Als hij hard wordt, heet hij hadadj, als er zich strepen op vertoonen khotbana, als hij geel wordt, garäya, zijn vleesch heet habid, de schil der pit gica. Het reeds genoemde werk van Asmai (+ 832 n. Chr.) is belangrijk omdat het de oudste namenlijst is van planten, welke den ouden Arabieren bekend waren. Van een aantal dezer namen worden door den schrijver tevens de bewijs- plaatsen aangehaald, d. w.z. de verzen, waarin de oude dich- ters de planten noemen. Van een systematische rangschikking is geen sprake, hetgeen uit de hier volgende green nader blijken zal: P. 5—10 wordt gehandeld over planten in ’talgemeen. Hier 88 vinden wij een aantal termen weder, ook door de Thaalibi genoemd. P. 14 over de edele planten. (ahrär al-boqûl) daarmede worden die planten bedoeld, welke een tengere en fiine stengel hebben, tegenover de grovere en hardere soorten, die mannetjes-planten (zokür) genoemd worden. Er volgt een lijst van 38 planten, wier wetenschappelijke namen, voor zoover reeds bekend, de uitgever bijgevoegd heeft. P. 18 eenige niet-edele planten (6 namen). P. 19 mannetje s-planten, daaronder vele compositen, labiaten en liliaceeën (in "t geheel 35 namen, van sommige ook synonymen). P. 23 niet-mannetjes- planten (5 namen). Hieraan voegt de schrijver enkele opmer- kingen over de hamdh en kholla genoemde plantensoorten. Hij zegt: »Alle edele en mannetjes-planten en de arfadj genoemde soorten, voorzoover zij niet tot de kh olla gerekend worden, heeten ham d h, behalve de grootere planten (boomen), die noch onder de genoemde categorie, noch onder de zoo- genaamde djanba vallen.” Een verwarde definitie! Uit hetgeen verder medegedeeld wordt en ook uit andere bronnen bekend is, volgt echter dat hamdh voornamelijk zouthou- dende scherpe en bittere kruiden aanduidt. Djanba zijn plan- ten, die tusschen boom en kruid het midden houden (struiken). De naam arfadj, die ook thans nog gebruikt wordt, om- vat, volgens Foureau, Essai de catalogue etc. (Parijs 1896) Rhanterium adpressum, suaveolens, Anvillea radiata, Francoeu- ria crispa, Santolina squarrosa, allen compositen. De verdeeling in hamdh en kholla, die dus op alle plan- ten, behalve de grootere betrekking heeft, is van belang voor de voeding van den kameel. Volgens den Arabier zijn de kholla-kruiden voor dit dier wat voor ons het brood is en nemen de ham dh de plaats in van het (veel zeldzamer ge- geten) vleesch in de voeding van den mensch; zij dienen als »toespijs” bij de kholla. Deze laatste, alleen genuttigd, maken het vleesch van den kameel hard en zijn vet vast en sterk. Van enkel h a m d h-kruiden »valt" de buik der kameelen uit,” »worden hun achtereinden groot,” worden zij treurig en 89 ongeduldig. Het kan dus geen wonder baren dat de Arabie- ren de plaatsen, waar hamdh en kholla groeien nauwkeurig nagaan en onderscheiden. P. 25 namen van ham d h-kruiden (16 namen) o.a. zimth (Haloxylon Schweinfurthii, Caroxylum articulatum) dhomrän (Oxymum canum) nadjil (Panicum dactylon) enz. [ook Zygophyllum proliferum bij Forskähl en Halogeton alopecuroides bij Ascherson heeten hamdh]. P. 26 planten der vlakte (34 namen). P. 30 eenige planten van het hoogland Nedjd (4 namen). P. 31 boomen, die in het zand groeien (7 namen). P. 38 andere planten, geen boomen (8 na- men). P. 33 boomen (7 namen), boomen uit den Hidjaz (15 namen). P. 36 andere planten (7 namen), technische termen den groei betreffende. P. 37 onderscheiding van de zeer smalle bladeren van arta (Calligonum comosum) athl, tarfä (Tamarix) ghadha, athab (”) en aa, (6 namen). P. 39 planten (8 namen). P. 41 boomen (31 namen). P. 43 plan- ten van de Sarät, de bergrug die door Arabië heen van Jemen naar Syrië zich uitstrekt (23 namen). Met de synonymen mede, telt de lijst van Asmai 274 namen en wij mogen veronderstellen dat minstens dat getat planten bij de toenmalige woestijnbewoners bekend was en onderschei- den werd. Deze lijst kan tevens de grondslag worden voor den onderzoeker, die zich de moeite geven wil voor de oude Arabische namen de tegenwoordige wetenschappelijke op te sporen. Daarvoor zal ook de Index van Foureau met de mo- derne namen (z. boven) van groot nut kunnen zijn. Sommige biologische verschijnselen waren den ouden Ara- bieren niet onbekend en worden zelfs door hun dichters in verzen te pas gebracht. Zoo bijv. het zich wenden der bloe- men naar de zon. De dichter A’scha zingt van bloemen, (*) Bij Hirsch, Reisen in Süd-Arabien (Leiden 1897) p. 64, 131, 298. „Etheb” Ficus salicifolia. 90 »van welke een parelende ster de zon toelacht, omgord door dicht gebladert’ en volgroeid.” Het »toelachen” wordt in den commentaar op dit vers uit- drukkelijk verklaard door: met de zon mededraaien. De dich- ter Hotaia spreekt van: seen rijk begroeide pan (eigenlijk gleuf, waarin het water tusschen de heuvels wegvloeit) met donkergroene planten, wier bloemen naar de zon zich neigen.” ‘ Abu Hanifa van Dinawer (+ 895) zegt van den ranf: hij is een bergboom, wiens bladeren zich ’s nachts aan de takken voegen en bij dag ontplooien (bij Forskähl p. CXI Poinciana elata). (*) De lexicograaf Ibn Saiidihi (T 1066) merkt van den tannum op dat zijn bladeren de zon in haar declinatie volgen. Deze plant, die ook (bijv. door den uitgever van Asmai) met de hennep geïdentifieerd wordt, is waarschijnlijk het-klein heliotropinm of tornasol van Dodonaeus. (Chrosophora tinctoria A. Juss.) De reeds genoemde Djahiz vermeldt in zijn dierenboek "e gegeven) hetzelfde van de bloemen van Anemone en Cheiranthus. Van den Nenuphar zegt hij dat zijn bloemen 's nachts ver- dwijnen(!) en bij dag weder te voorschijn komen. Hij vermeldt ook een gesprek, waarin iemand vraagt waarom de bladeren van Malva rotundifolia zich steeds des nachts samentrekken en bij dag ontplooien, wat dan uit de werking van de hitte der zon en de koude van den nacht verklaard wordt. Van de vruchten van den Ricinus merkt hij op dat zij, wanneer het omhulsel verdroogt en splijt, door de takken worden voort- geslingerd tot den afstand van een steenworp toe. Dat men het verband tusschen wind en zaadgroei kende, blijkt uit de mededeeling van denzelfden auteur dat de Perzen zeiden: wanneer de beken van water stroomen, zijn de dadels talrijk en de graanoogst is rijk, wanneer de winden krachtig waaien. ; e Te Leiden onder den naam ranf ook bij de door -— heer Kruyt te Djedda verzamelde planten. 91 Over den invloed der natuur op Mohammeds openbaring is door mij reeds vroeger gewezen (zie het hierboven aangehaald artikel in het Tweem. tijdschr.. De profeet gebruikt onop- houdelijk de natuur en hare verschijnselen als argument zijner leer en wekt op tot hare kennis, later hebben de Arabieren hierin een aanmoediging gevonden voor hun wetenschappelijk streven. Terecht zegt Wuttke (Zeitschr. d. D. Morgen) Ge- sellsch. IX p. 137 »Der Koran und die Sonna enthalten,- was den Evangelien und den apostolischen Briefen mangelt, das Lob der Wisschenschaften und die Anempfehlung des Land- baues. In de 16* Sure wordt in het ontkiemen van graan en dadel- pit een bewijs der wederopstanding gevonden. Deze Sure bevat nog enkele plaatsen, niet zoozeer getuigende van een bizondere kennis der plantenwereld, dan wel uitdrukking van de buitengewone belangstelling des profeten in het leven der planten, als een door hem voor het eerst aangestaard en in zin geheimzinnige grootheid gevoeld verschijnsel (Sure 6 vs. 75, 99, 142, vgl. Sure 27 vs. 61.) Heeft Mohammed de tweeslachtigheid der planten voorge- voeld? Wij lezen in de 20° Sure vs. 55: »Hij heeft voor u de aarde als een wieg gespreid en daarin wegen getrokken voor u en van den hemel water af doen dalen en daardoor paren van verschillende planten doen ontspruiten." Het is hier mogelijk het woord azwädj = paren met de-commentatoren als soorten te verklaren. Het is echter ook mogelijk dat Mohammed, wien bijv. de sexualiteit des palmbooms, als aan geen Arabier, onbekend behoefde te zijn, deze instinctief over het geheele plantenrijk heeft uitgebreid. Doch, zooals de Arabieren zeggen, Allah weet alles het beste, en wij willen hier niets anders dan eene gissing opperen. 2: Bijlage tot de 69ste Vergadering der Ned. Bot. Vereeniging. - Lusr ' er boeken en tijdschriften voor de Bibliotheek. der Nederlandsche Botanische Vereeniging ontvangen gedurende het jaar 1899. Van den Secretaris: t. 2. g » Sr Verslag van de vergadering gehouden te Leiden op den Dien Februari 1899. 8°. Nederlandsch Kruidkundig Archief, 3° Ser., 1° DL, 4° St. Nijmegen 1899. . Rapport van de Commissie tot beoordeeling der ingekomen Herbaria voor de prijsvraag etc. . Phanerogamae en Cryptogamae vasculares waargenomen op de excursieön in de omstreken van Zutphen op 26 en 27 Augustus 1897. Alphabetische naamlijst der Nederlandsche Phanerogamen en Vaatkryptogamen voorkomende in het Nederl. Kruidk. ‘Arch. Ser. 3, Deel I. Van het Ministerie van Waterstaat, Handelen e Nijverheid: . Verslag van den Landbouw in Nederland over 1896 en 1897 (le Stuk ’s Gravenhage 1899. 8°; 2* Stuk 's Gravenhage 1899. 8°; 3° Stuk en Overzicht van de arbeidsloonen in 1898. ’s Gravenhage 1899. 8°. Bijlagen van het Verslag 4°). Van het Ministerie van Kolonieën: 7. J. G. Boerlage. Handleiding tot de kennis der Flora van Ned. Indië. 2° Deel, 2° Stuk. Leiden 1899. 8°. D 93 Van de Hollandsche Maatschappij van Weten- schappen te Haarlem: 8. Archives Neórlandaises des sciences exactes et naturelles. Ser. II, Tom. II, Livr. 2—5; Tom, III, Livr. 1 et 2. La Haye 1899. Van het Bataafsch Genootschap der Proefon- dervindelike Wijsbegeerte: 9. Catalogus van de Bibliotheek. Rotterdam 1899. 8°. Van het ProvinciaalUtrechtsch Genootschap van K. en W. 10. Verslag van de Algemeene Vergadering gehouden 15 Juni 1898, 11. Aanteekeningen van het verhandelde in de Sectie-verga- deringen van 15 Juni 1898. 8°. 12, OC. H. Stratz. Der geschlechtsreife Säugethiereierstock. Haag 1898. 4°. Van het Provinciaal Genootschap van Kun- stenen Wetenschappen in Noord-Brabant: 13. Handelingen. 1893 — 1897. 's Hertogenbosch 1898. 8°. Van het Zeeuwsch Genootschap der Weten- schappen: e 14. Archief. Vroegere en latere Mededeelingen, voornamelijk in betrekking tot Zeeland. 8* Deel, 1* en 2* Stuk. Mid- delburg 1897, 1899. 8°. Van 's Rijks Landbouwschool te Wageningen: 15. Landbouwkundig Tijdschrift 1899. 16. Programma van het Onderwijs 1899—1900. Van de Redacteuren: 17. De Levende Natuur,(onder redactie van E. Heimans, J. Jaspers en Jac. P. Thijsse. 3* Jaarg. 1898/99, No. 11, 12; 4° Jaarg. 1899/1900, No. 2—10. Amsterdam. 4°. Van de Erven Prof. W. F. R Suringar: 18. Eene belangrijke verzameling boekwerken, die echter, daar zij nog niet geheel ter inschikking gereed is, eerst in het valgende verslag gespecificeerd kan worden. 94 Van de Schrijvers: 19. W. Hunger, Ueber die Funktion der oberflächlichen im Pfl i Inaugural-Dissertation. Leiden 1899. 8°. 20. E. Heijmans en Jac. P. Thijsse, Geillustreerde Flora van Nederland. Handleiding voor het bepalen van den naam der in Nederland wildgroeiende en verbouwende gewassen. 21. M. Greshoff, »Plant-lore.” Eene voordracht gehouden in Teylers Stichting te Haarlem, en 23 November 1898. Haarlem 1899. 8°. 22. W. W. Schipper, Stapelplaatsen van boomen als oorzaak van besmetting met splintkevers. Winschoten 1895. 8°. 23. W. W. Schipper, Koolrupsen (Piöris Brassicae). Overdruk uit Tijdschrift voor Plantenziekten. Van den Heer Th. H. A. J. Abeleven: 24. Tijdschrift over Land- en Tuinbouwkunde en verdere Natuurwetenschappen, uitgegeven door het Antwerpsch Kruidkundig Genootschap, 1870. 5° Jaarg., Afl, 1—3. Antwerpen. 8°, Van den Heer P. Noordhoff: 25. H. Heukels, Schoolflora voor Nederland. 8e Druk. Gronin- gen 1899. Van Dr. G. van Sion 26. Foerster. Flora excursoria des Regierungsbezirkes Aachen, sowie der angrenzenden Gebiete der Belgischen und Holländischen Provinz Limburg. Van den Directeur van ’sLands Plantentuin te Buitenzorg: Catalogus plantarum phanerogamarum quae in Horto Bo- goriensi coluntur, herbaceis exceptis. Fasc. 1., Fam. I Ranunculaceae. Fam. X Polygalaceae. Auct. J. G. Boer- lage. Batavia 1899. 8°. 28. E. de Wildeman, Prodrome de la Flore Algologique des Indes Neerlandaises. Supplément et tableaux statistiques. Batavia 1899. gr. 8°. 2 M no e e > e ke e no 36. 37. al 95 Verslag omtrent den staat van "e Lands Plantentuin te Buitenzorg over het jaar 1898. Batavia 1899. 8°, Annales du Jardin Botanique de Buitenzorg. 2° Ser. Vol. I. Aedui. Leide 1899. 8°. . Hetzelfde, Tables du contenu des CETUR I—XV et des deux Suppléments. Leide 1899. 8° . Bulletin de l’Institut Botanique de Buitenzorg No. 1, 2. Buitenzorg 1898, 1899. 8°. Mededeelingen van 's Lands Plantentuin te Buitenzorg. No. XXVIII. J. M. Janse, De nootmuskaat-cultuur in de Minahassa en op de Banda-eilanden. Met 4 platen. Bata- via 1898. gr. 8°. No. XXX. A. van Bijlert, Onderzoek van Deli-Tabak. Batavia 1899. 8°. . No. XXXI. Nadere resultaten van het door W. G. Su verrichte onderzoek naar de Plantenstoffen van Ned. Indië. No. XXXII. J. G. Kramers, Verslag omtrent de Proeftuinen en andere mededeelingen over Koffiie. Batavia 1899. 8°. No. XXXV. J. van Breda de Haan, Levensgeschiedenis en Bestrijding van het Tabaksaaltje (Heterodera radicicola) in Deli. Met 3 platen. Batavia 1899. 8°. Van het Proefstation Oost-Java: Mededeelingen, 3° Serie. Soerabaya 1898, 1899. 8°. No. 6. L. Zehntner, De plantenluizen van het Suikerriet op Java. Met plaat V—VIII No. 7. J. D. Kobus, Bemestingsproeven in cultuurbakken. No. 8. J. D. Kobus en J. van Haestert, Verslag van den Proeftuin 18971898. No. 9. J. D. Kobus, De bemestingsproeftuinen van 1897 —1898. . No. 10. Verslag van het Bestuur, van de werkzaamheden en finantieén enz. . No. 11. J. D. Kobus, Selectie van het Suikerriet. No. 12. J. D. Kobus, De zaadplanten der kruising van Cheribonriet met de Engelsch-Indische variëteit Chunnee. 96 45. No. 13. J. D. Kobus, Selectie van het Suikerriet op grooter schaal. 46. No. 14. J. D. Kobus, Het slibgehalte van het irrigatiewater. Van de Laboratoria der Gouvernements Kina- onderneming: 4%. Mededeelingen No. 1. (uitgaande van het Botan. Labora- torium) J. P. Lotsy, De localisatie van het alcaloid in Cinchona Calisaya Ledgeriana en in C. succirubra. (Met 36 figuren en 20 gekleurde platen 4°). Batavia 1898. 8°. Van l'Institut Botanique de l'Université de Liöge: 48. Archives. Vol. I. Bruxelles 1897. 8°. Van Prof. A. Gravis: A0. Recherches Anatomiques et Physiologiques sur le Trade- scantia virginica L. Bruxelles 1898. 4°. Vanhet Kruidkundig Genootschap Dodonaea te Gent: 50. Botanisch Jaarboek, 9° Jaarg. (1897) en 10° Jaarg. (1898). Gent. 8°, Van La Société Royale de Botanique de Bel- gique: 51. Bulletin Tom. 37. Bruxelles 1898. 8°. Van de Redactie: 52. La Feuille des Jeunes Naturalistes. Revue mensuelle d'histoire naturelle. 3° Sér. No. 339—350. Van La Musée d'Histoire Naturelle: 53. Bulletin. 1898, No. 6, 7, 8; 1899, No. 1—5. Paris 1898. 8°. Van La Société Botanique de Lyon: 54. Annales Tome XIII, 1er—4me trimestre. 1898. 8°. 55. Annales de la Société Linnéenne de Lyon, Année 1898. (Nouvelle Série). Tome 45. Lyon 1899. 8°. Van La Société d’Etude des Sciences Natu- relles de Beziers: 56. Bulletin, Vol. 20 en 21 (1897 en 1898). Beziers 1898, 1899. 8°. 97 Van La Société Linnéenne de Bordeaux: 57. Actes, Gme Sér., Vol. 53 Bordeaux 1898. 8°, Van La Société Linnéenne de Normandie: 58. Bulletin, 5me Sér., Vol. 2 (1898). Caen 1899. 8°. 59. Mémoires, (2me Ser, 3m Vol) Vol. 19, Fasc. 3. Caen 1899. 4°. Van A. Le Jolis: 60. Deux points de Nomenclature: Ranunculus acer, Sonchus oleraceus: (Extr. d. Mém. de la Soc. des Se. nat. et math. de Cherbourg, Tom. 31, 1899). Van Die Schlesische Gesellschaft für vater- ländische Cultur: 61. 75er Jahresbericht. Breslau 1898. 8°. 62. J. Partsch, Litteratur der Landes- und Volkskunde der Provinz Schlesien. Heft 6. Ergänzungsheft. Breslau 1898. 8°. Van Der Botanische Verein der Provinz Bran- denburg: 63. Verhandlungen, 40 Jahrg. Berlin 1898. roy. 8°. Van Die Genossenschaft »Flora”, Dresden: 64. Sitzungsberichte und Abhandlungen 2er und 3er Jahrg. der neuen Folge (1897—1898 und 1898—1899). Dresden 1898, 1899. 8°. Van Die K. Sächsische Gesellschaft der Wis- senschaften zu Leipzig: 65. Berichte, V (1898) I, II. 1899, III, IV. 66. Naturwissenschaftlicher Theil, 50° Band 1898. Van Die Niederrheinische Gesellschaft für Natur- und Heilkunde: 67. Sitzungsberichte 1898 1° und 2te Hälfte; 1899. 1* Hälfte, Bonn 1898. 8° Van Der Naturwissenschaftliche Verein zu Bremen: 68. Abhandlungen 16° Band, Heft 1 und 2. Bremen 1898, 1899. 8°. Ned. Kruidk. Archief. 3e Serie. II. 1e Stuk. 7 98 Van Der Naturhistorische Verein der Preus- sischen Rheinlände, Westfalen u. s. w.: 69. Verhandlungen, Jahrg. 55; 56, 1° Hälfte. Bonn 1898, 1899. Van Die Naturforschende Gesellschaft zu Halle: | 70. Abhandlungen, Bd. 21, Heft 4. Halle 1899. 8°. Van. Die K. Botanische Gesellschaftin Re gensburg: 71. Denkschriften, Bd. 7, Neue Folge 1° Band. Regensburg 1898. Van Der Naturwissenschaftliche Verein in Hamburg: 72. Verhandlungen 1898, III Folge IV. Hamburg 1899. 8°. Van Die Bayerische Botanische Gesellschaft: 73. Berichte, Bd. VI. München 1899. gr. 8°. Van Die Phys-Oekonomische Gesellschaft zu Königsberg: 74. Schriften, Jahrg 39. Königsberg 1899. 4°. Van Die Naturhistorische Gesellschaft in Nürnberg: 75. Abhandlungen XII Bd. (1898). Nürnberg 1899. 80, Van Der naturwissenschaftl. Verein: Pollichia: 76. Mitteilungen Jahrg. 56. No. 12. Van Das K. K. Naturhistorische Hofmuseum zu Wien: : 77. Annalen, Bd. XII, No. 3, 4; Bd. XIII, No. 1. Wien 1897 — ; Van Die Naturforschende Gesellschaft zu Zürich: 78. Vierteljahresschrift, Jahrg. 44, Heft 1,2. Zürich 1899. 8o. Van Prof- O: Penzig, A Börsi en. R. Pirotta: 79. Malpighia. Anno XII Fasc. VII- XII. Genova 1899. 8°. Van Il reale orto botanico di Palermo: S0. Bollettino, Anno II, Fasc. 1—4, Palermo 1898, 1899. Van Il reale instituto d'Incorragiamento di Napoli: 99 81. Atti, 4e Ser, Vol. XI. Napoli 1898. 4». Van Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab i Kjóbenhavn: 82. Forhandlingar Oversigt, 1898, No. 5. Kjóbenhavn 1899. 8». Van Kongl Svenska Vetenskaps-Akademien: 83. Bihang, Afd. III, No. 24. Stockholm 1898.. Van de Universiteits-bibliotheek te Upsala: 84. Elof Jüderholm, Anatomiska Studier Sydamerikanska Pe- peroieer. Akademisch Proefschrift. Upsala 1899. 8° - 85. J. A. Z. Brundin, Bidrag till kännedomen om de Svenska Fanerogama örternas, skottutveckling och öfvervintring. Akademisch proefschrift. Upsala 1899. 8°. Astrid Cleve, Studier öfver nägra Svenska växters gro- ningstid och we Akademisch ne Upsala 1899. 8°. 87. Th. M. Fries, Bidrag till en ob öfver Carl von Linné, VIII. Upsala 1898. 8°. 88. Sitzungsberichte af Naturvetenskaphga Studentsälskapet. Upsala 1895. 8°. Van de Universiteit te Upsala: 89. Th. M. Fries, Caroli Linnaei Hortus Uplandicus. Met inledning och förklaringar. Upsala 1899. 8°. 90. J. M. Hulth, Ueber einige Kalktuffe aus Westergötland. Inaugural Dissertation. Upsala 1899. 8°. Van l'Académie Royale des Sciences et des Lettres de Danemarc: 91. Eug. Warming, Familien Podostemaceae. Afhandling V. Kjöbenhavn 1899. 80 Van Societas pro Fauna et Flora Fennica: 92. Meddelanden, 21 et 23 Häftet. Helsingfors 1896; 1898. 98. Acta, Vol. XI, XIII et XIV. Helsingfors 1895—1898. 8°. Van l'Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg: 94. Bulletin, V Ser. Tome VII No.3—5; Tome VIII No. 1—5; Tome IX No. 1. St. Petersburg 1897—1898. 4°. E Van 100 La Société des Naturalistes de Kiew: 95. Memoires, Tome XV, Livr. 2. Kiew 1898. 8°. Van Le Ministre d Agriculture et des Domai- nes del'Etat au Caucase: Recueil des travaux du Jardin Botanique de Tiflis. Livr. 3. 1899. 8°. The Academy of Natural Sciences, Phila- delphia: Proceedings 1898, Part II. III; 1899 Part I. 8». The Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Letters: Transactions. Vol XI (1896 — 1897), Wisconsin 1898. 8,. The Wisconsin Geological and Natural History Survey: Filibert Roth, Florestry conditions of Nothern Wiscon- sin. Madison 1898. 89. ` G. W. Peeham, Instincts and Habits of the Solitary Wasps. Madison 1898. 8°. The Geologicaland NaturalHistory Sur- vey of Minnesota: . Minnesota Botanical Studies. II Ser., Part. II. Minnea- polis, Minn. 1899. 8e. The U. S8. Department of Agriculture: . Report No. 59. Oscar Loew, Curing and fermentation of cigar leaf tobacco. Washington 1899. 8». Cireular No. 17. New Spraying devices. Washington 1899. 8. . Farmers Bulletin No. 91. B. T. Galloway, Potato diseases and their treatment. Washington 1899. 8». . Bulletin No. 17. Washington 1899. 8o. . Th. A. Williams, Poa Fendleriana and its allies. . Bulletin No. 16. M. A. Carleton, Cereal Rusts of the U. S., a Physiological investigation. Washington 1899. 8°. The U. 8. Geological Survey: Annual Reports, 18'^ (1896—1897), Part I— V (Part V 101 continued); 19th (1897—1898), Part I, IV, V (continued), VI. Washington 1897. 4e. Van The Elisha Mitchell Scientific Society: 109. Journal 15th year and 16t year, Part I, 1898, 1899. 8°. Van The American Philosophical Society: 110. Proceedings, Vol. 37, No. 158; Vol. 38, No. 159. Van The Canadian Institute: 111. Proceedings, New Series, Vol. 1, Part 1, 2, No. 1, 2; Vol 2, Part 1, No. 7, Part 2, No. 8. Toronto 1899. Van The Royal Society of Victoria: 112, Proceedings, Vol. X (New Series), Part II; Vol. XI, Part I. Melbourne 1898. 8». Van Museo Nacional de Costa Rica: 113 Informe relativo al 1° semestre del aío económico de 1898 á 1899 presentado al señor Secretario de Fomento. San Jos& 1898. gr. 8°. Inhoudsopgave der botanische literatuur uit de aanwinsten voor de bibliotheek der Nederlandsche Botanische Vereeniging gedurende het jaar 1899. DOOR L. VUYCK en J. W. C. GOETHART. De vet gedrukte cijfers komen overeen met de nummers van de hiervoor staande Lijst van ontvangen boeken en tijd- schriften. | I. GESCHIEDENIS EN LITERATUUR. P. Ascherson. Gedenkrede auf K. Nöldeke. 68. p. VI. P. Ascherson. Gedenkreden auf J. Lange, A. Kerner u. A. Blytt. 63. p. CIL Nachruf auf Karl Beckmann. 63. p. CXIX. F. Buchenau. Karl Nóldeke. 68. p. 228. Karl Beckmann. 68. p. 234. F. Buchenau. Naturwi haftlicl hische Lite- Pax. Nachruf an Emil Fiek. 61. Nekrologe p. 16. K. Schumann. Nachruf auf Consul Leopold Krug. 63. p. CVI. Nachruf auf Ferdinand Cohn. 63. p. CX. Nachruf auf Willem Frederik Reinier Suringar. 68. p CXVII. II. PLANTENGEOGRAPHIE. I. Ja. Akinfie wa. Botanitscheskoe isslädowanie Kubansko- Terskago bodorasdäla i Elbrussa. (Botanische onder- 103 zoekingen in het stroomgebied der Kubansk-Tersk in Elbrussa. 1. Inleiding. 2. Relief der streek. 3. Het Kubansk-Tersk stroomgebied, kennis van het klimaat van het gebied. 4. Voorjaarsflora. 5. Zomerflora. 5. Flora van het rotsgebergte tot en met Bermahut. 7. Alpestrische Flora van Elbrussa en haar omstreken.) Russisch. 96. p. 83. M. Audin. Plantes calcicoles du Haut-Beaujolais. 54. p. 89. Ossian Bergroth. Anteckningar om vegetationen i gräns- trakterna mellan "Aland och *Abo-omráüdet. Med en karta 93. (1895). Elliot Coues. Notes on Mr. Thomas Meehans paper on the plants of Lewis and Clark's expedition across the continent 1804—1806. 97. (1898). p. 291. A. Franchet. Sur la distribution géographique des Chönes dans l'Asie orientale. 53. (1899). p. 93. F. Hóck. Studien über die geographische Verbreitung der Waldpflanzen Brandenburgs. IV. 63. p. 80. A. OÖ. Kihlman. Ueber die Nordgrenze der Schwarzerle und der Linde in Finnland. 92. (1898). p. 82. W. Laurén. Barlastvüxter observerade i Vasa ären. 1882— 92. 92. (1896). p. 36. A. L. Letaeq. La Châtaigne d'eau (Trapa natans) dans le Maine et la Normandie. 52. (1899). p. 175. J. Massart. La dissömination des plantes alpines. 51. I. p, 129. L. R. Moyer. Extension of plant ranges in the upper Min- nesota valley. 101. p. 191. R. Sernander. Studier öfver vegetationen i mellersta Skan- dinaviens fjelltrakter. 83. No. 11. F. Vollmann. Hieracium scorzonerifolium Vil, ein Glacialrelikt im Franken-Jura. 71. p. 73. III. NOMENCLATUUR. Saint-Lager. Acceptions diverses du nom »Polygala". 54. p. 97. 104 IV, SYSTEMATIEK. A. CRYPTOGAMEN. a. Algae. Knut Bohlin. Ueber Schneealgen aus Pite Lappmark. 88, p. 2. O. Borge. Algologische Notisen I en II. 8&. p. 24. O. Borge. Ueber tropische und subtropische Süsswasser- chlorophyceen. 83. No. 12. Charles S. Boyer. New species of Diatoms. 97. (1899.) p. 468. P. T. Cleve. Diatoms from Franz Josef Land collected by the Harmsworth-Jackson expedition. 83. No. 2. E. M. Freeman. Observations on Constantinea. 101. p. 175. Karl E. Hirn. Die finländischen Zygnemacéen. 98. (1895). Karl E. Hirn. Verzeichniss finländischer Oedogonia- céen. 93. (1885). F. R Kjellman. Studien über de Chlorophyceen- Gattung Acrosiphonia und deren skandinavische Arten. 88,. p. 2. E. Lemmerman. Ergebnisse einer Reise nach dem Paeific (Prof. Dr. H. Schauinsland. 1896/97) Planktonalgen. 68. p. 313. A. Luther. Ueber Chlorosaceus, eine neue Gattung der Süsswasseralgen. 83. No. 13. P. Prudent. Diatomöes de la vallée de Levaux, près Vienne. 54. p. 7. Th. Reinbold. Ergebnisse einer Reise nach dem Pacific (Prof. Dr. H. Schauinsland 1896/97) Meeresalgen. 68. p. 287. W. Schmidle. Ueber einige von Knut Bohlin in Pite 105 Lappmark und Vesterbotten gesammelte Süsswasseralgen. 83. No. 8. Lewis Woolman. Fossil Molusks and Diatoms from the Dismal Swamp, Virginia and North Carolina; indication of the geological age of the deposit. With notes on the Diatoms. 97. (1898) p. 414. B Fungi. Zie No. 107. Bardié. Présentation d'un champignon récolté dans un chai. 57. p. LXXIV J. Beauverie. Hygrocrocis et Penicillium glaucum. 54. p. 53. Beille. Le Clavaria striata. 57. p. LXXXVII. Beille. Présentation dun Lycoperdon giganteum. 57. p. LL Beille. Le Schizophyllum récolté à Saint-Médard- ; en-Jalles. 57. p. LVI. Boudier. Description d'une nouvelle espéce de Morille de France, le Morchella Rielana. 54. p. 85. Chifflot. Leptomitus lacteus. 54. p. 6. B. H. Convert. Notes biologiques: I Sur Lepiota ce- paestipes SowerbyetLepiota lutea Withering. à Sur Thelephora caryophyllea Persoon. (D. 1; 4 J. J. Zo avis. Bend supplementary list of parasitic fungi of Wisconsin. 98. p. 165. Dittrich. Ueber verwandtschaftliche Beziehungen zwischen Pezizen und Helvellen. 61. p. 16. P. Hennings. Die in den Gewächshäusern des Berliner botanischen Gartens beobachteten Pilze (Mit Holz- schnitten und 2 Tafeln). 63. p. 109. P. Hennings. Ueber verschiedene neue und interessante märkische Pilzarten, besonders aus der Umgebung von Rathenow. 63. p. XXV. 106 0. Juel. Ueber einige heteröcische Uredineen. 88. p. 2. H. O. Juel. Stilbum vulgare. Tode. Ein bisher ver- kannter Basidiomycet. 83. N°. 9. P. A. Karsten. Symbolae ad Mycologiam Fennicam. Pars XXXIII. 93. (1895). W. Kirschstein. Verzeichniss von Ustilagineen, Uredineen, Erysipheen und Peronospo- reen aus der Mark Brandenburg. 63. p. LV. C. E. Klughist. Zur Kenntnis der Schmarotzer-Pilze Bre- mens und Nordwestdeutschlands. (Dritter Beitrag). 68. D 203 e G. Lagerheim. Mycologische Studien. I. Beiträge zur Kenntniss der parasitischen Pilze 1-3. 88. No. 4. G. Lindau. Bau und Entwickelungsgeschichte von A m y- locarpus encephaloides Curr. 63. p. XXIV. J. J. Lindroth. Nya rostsvampar 92. (1898). p. 43. J. J. Lindroth. Rostsvampar. 92. (1898). p. 48. O. Penzig. Ueber Javanische Phalloideen 31. p. 133. C. Phisalix. Sur quelques espèces de champignons étu- diées ou point de vue de leur propriétés vaccinantes : contre le venin de Vipère. 53. (1898). p. 390. — Riel. Hymenogaster callosporus. 54. p. 5. E. Rostrup. Et nyt Vaertskifte hos Uredinaceerne og Ko- nidier hos Thecaphora Convolvuli. 82. p. 269. Schieweck. Ueber die bei Bereitung des japanischen Reiswernes, Sahé, wirksamen Pilze. 61. p. 1. K. Starbück. Eine neue Nectria-Art. 88. p. 1. B. Bacterieën. G. Bertrand. Action de la bactérie du sorbose sur le sucre de bois. 53. (1898). p. 293; sur les sucres aldehydi- ques. p. 330 G. Bertrand. Sur la production synthétique d'albumine par la Bacille virgule de Marsaouah. 53. (1899). p. 195. 107 M. W. Beyerinck. Sur les diverses espèces de bactöries acétifiantes. 8. T. II. M. W. Beyerinck. Sur la régénération de la faculté de produire des spores chez des levüres en voie de la perdre. 8. T. II. F. W. J. Boekhout en J. J. Ott de Vries Jr. Bijdra- dragen ‘tot de kennis van het kaasrijpingsproces. 15. Adolf Mayer. Nieuwe onderzoekingen over salpeterontle- dende bacterieën. 15. p. 290. Adolf Mayer. Vooruitgang der gistingstheorie en der gis- tingsnijverheid sinds Pasteur. 15. p. 26. y Lichenes. F. Arnold. Zur Lichenenflora von München. 78. p. 1, Frére.Gasilieu. Contribution à la Flore des Lichenes du plateau central. 57. p. 35. Fröre Gasilieu. Les Lichenes du plateau central 57. p. XLII. Th. Hedlund. Ueber Thallusbildung durch Pycnoconidien bei Catillaria denigrata Fr. und C. prasina Fr. 88. p. 5. Th. Hedlund. Uber verschiedenartige Excipulum-Ty pen bei den Flechten. 8&. p. 5. William Nylander. Les Lichens des iles Azores. 57. nl SL. ; A. Tonglet. Les Lichens des environs de Dinant. 51. I. HS e Edv. A. Wainio. Monographia Cladoniarum Universalis. III. 93. (1897 —98). Edv. A. Wainio. Lichenes in Sibiria Meridionali collecti. 93. (1897). 108 ô Musei. J. O. Bergroth. Mossfloran i Karelia pomorica. 92. (1896). p. 59. Alex. W. Evans. List of Hepaticae collected along the international boundary by J. M. Holzinger. 101. p. 193. Ig. Familler. Zusammenstellung der in der Umgebung von Regensburg und in der gesammten Oberpfalz bisher gefundenen Moose. 71. p. 1. O. Jaap. Beitrag zur Moosflora der nördlichen Prignitz. 68. p. 62. Fr. Müller. Die Moosflora von Borkum. 68. p. 280. Erik Nyman. Beiträge zur Moosflora Süd-Norwegens. 8%. p. 8. P. Hj. Olsson. Nya mossor frän "Aland. 92. (1896). p. 14. K. Osterwald. Neue Beiträge zur Moosflora von Berlin. 63. p. 23. | F. Renaud. Contributions à la Flore Bryologique de Mada- gascar. 57. p. 17. | Rutger Sernander. Ueber den Bau einiger in der Pro- vinz Upland gelegenen Torfmoore. 88,. p. 12. J. Ss. Tkeschelaschiveli. Spissok lischaänikow i nichow sobrannych na Kawkassä wj 1897 g. (Lijst van korstmossen en mossen verzameld in den Kaukasus in 1897). (Russisch). 96. p. 169. C. Warnstorf. Neue Beitrige zur Kryptogamenflora der . Mark Brandenburg. Bericht über die im Juli 1898 im Auftrage der Kommission für die Erforschung der mär- kischen Kryptogamen erfolgte bryologische Reise nach der Niederlausitz. I. Allgemeiner Teil. 68. p. 178. e, Vaateryptogamen. Beille. A propos de l'Isoetes Boryana. 57. p. LXXII. Geisenheimer. Dierheinischen Polypodiaceen. 69. Jrg. 1898. p. 69. 109 Edward C.Jeffrey. The GametophyteofBotrychium Virginianum. 111. Vol. 1. p. 8. J. S. Kaulfuss. Die WIN tte des — fränkischen Jura und der 75. p. 3. De Loynes. A propos de l'Isoetes Boryana et sur PL tenuissima Bor. 57. p. LXXII. Eu B. PHANEROGAMAE. a. Monografieën en Plantenbeschrijvingen. Index Palmarum quae in Horto Botanico Bogoriensi fructus maturos producunt. 32. II. p. 13. A. Arrhenius. Alchemilla vulgaris, en Kollek- tivart. 92. (1896). p. 80. W. W. Ashe. The Dichotomous Group of Panicum in the Eastern United States. 109, 1898. p. 22. W. W. Ashe. Notes on Grasser. 109 1898. p. 112. Beauvisage. Rétrogradation du Xanthium spino- sum à Perrache. 54. p, 8. R. Beyer. Ueber Linum Leonii Schultz und einige andere Formen der Gruppe Adenolinum (Rchb. a G.) 63. p. LXXXII. Magnus Brenner. Spridda Bidrag tilt kännedom af Finlands Hieracium-former. IV. Nyländska H i e- racia, jemte former frän Lojo-trakten. 93. (1897). F. Cavara. Lilium villosum (Perona) Cav., nuova Gigliacea della Flora alpina. 79, p. 445. E. Drake del Castillo. Sur deux genres de Madagascar de famille des Composées: Cullumiopsis et Centauropsis Boj. 53. (1899) p. 100. W. O. Focke. Zur Kenntniss einiger ausländischen Rub u s- Arten. 68. p. 278. A. Franchet. Les Cyrtandrées nouvelles de l'Asie 110 orientale de l’herbier du Museum de Paris. 53. (1899). p. 249. K. Fritsch. Ueber einige während der ersten Regnellschen Expedition gesammelte Gamopetalen. 83. No. 5 J. W. Harshberger. Botanical observations on the Mexi- can Flora, especially on the Flora of the Valley of Mexico. 97. (1898). p. 372. Edv. Hisinger. Remarquable variété du Nuphar lu- teum (L.) 93. (1895). F. Hoffmann. Mitteilungen uber Spergula pentan- dra L. und S. vernalis Willd. (= S. Morisonii Bor.) 63. XXVI. Chr. E. Keckman. Anteckningar om Floran i Simo och Kemi socknar of Norra Österbotten. 93. (1897). A. Osw. Kihlman. Havainnoita Suomen Euphrasia- lajeista. 93. (1897). S. H. Koorders und Th. Valeton. Diagnosen neuer Phanerogamen von Java. 32. II. p. 1. S. Korshinsky. Sur les espöces du genre Krasche- ninnikowia Turcz. 94. (Juni) p. 37. G. O. Malure. Xyridaceae Brasilienses praecipue Go- yazenses a Glazion lectae. 83. No. 3. Mangano. Le Bromeliacee coltivate ed esistenti nell’ Orto e negli erbarii del R. Istituto botanico di Palermo. 80. p. 51. A. Mayer. Salix ratisbonensis mA. nov. hybr. (S.. Caprea X viminalis) X (viminalis X pur- purea) var. sericea. 71. p. 58 A. Mayer. Koch'sche Originalweiden im Herbarium der Kgl. botanischen Gesellschaft zu Regensburg. 71. p. 76. A. Mayer. Die Weiden des Regensburger Florengebietes, eine Aufzählung der Arten, Formen und Bastarde, mit Angabe spezieller Standorte. 71 p. 63. A. J. Mela. Nymphaea Fennica, eine neue europäi- sche Seerose. 98. (1897 — 98). o 111 Merkel. Ueber Hieracium Grabowskianum. 61 p: 19, Hjalmar Möller. CladopusNymanni n.g. n. sp. eine Podostemacée aus Java. 31. p. 115. F. Morel. Cardamine aserifolia et Arum mus- civorum. 54. p. 24. Walter Laurén. Växtförhällandena i gränstrakterna mellan mellersta och södra Österbotten. 98, (1897). O. Penzig. Sopra una nuova specie di Prosopis dell’ Ame- rica meridionale. 79. p. 405. | Saint-Lager. Cytisus sessilifolius 54. p. 18. J. Scholz. Der Formenkreis von Corydalis cava Schwegg. et Koerte. 74 p. 73. A. Terracciano. Revisione monografica delle specie del genere Nyella. 80. p. 19. A. Terracciano. Conspectus specierum generis Dor y- anthes. 80, p. 49. Dr. A. Terracciano. Le piante nuove o rare descritte od illastrate nei »Delectus seminum" o nell »Hortus pa- normitanus dell anno 1856 al 1896. 80. p. 122. Ph. van Tieghem. Deux genres nouveaux pour la famille des Caulacées. 53. (1899) p. 97. U, Valbusa. Sopra alcune specie di Sisymbrium, a proposito dell S. Tillieri Bell. 79. p. 467. Viviand-Morel et Saint-Lager. Discussion sur Thlas- pi virens et Thl. silvestre, 54, p. 1. Fr. Vollmann. Ueber Mercurialis ovata Sternb. et Hoppe. 71. p. 48. C. Warnstorff. Ueber Bidens connatus (Muhlen- berg) Gray. 63. p. 194. B. Hybriden. = W. O. Focke. Rosa rugosa X multiflora.. 68. p. 238. 112 E. Jacobsthal. Acanthuslongifoliusxmollis. 63. p. LXXVII. A. Mayer. Salix ratisbonensis mh. nov. hybr. (S. Caprea x viminalis) x (viminalis x pur- purea) var sericea. 71. p. 58. A. Mayer. Die Weiden des Regensburger Florengebietes, eine Aufzühlung der Arten, Formen und Bastarden mit Angabe spezieller Standorte. 71. p, 6 F. Vollmann. Ein Beitrag zur Carex -flora der Umge- bung von Regensburg. 71. p. 127. LA y. Variaties. Dr. Gidon. Variétés de Primula grandiflora. 58. L. J. Léger. Primula vulgaris var. caulescens. 58. p. XLI Lignier. Fagus laciniata asplenifolia retour- nant au type sylvatica. 58. p. XLVIL A Floristische werken. A. Arrhenius. Formeraf Linnaea och Capsella. 9. (1896). p. 15. A. Arrhenius. Vaccinium intermedium. 92. (1898). p, 49. P. Ascherson. Uebersicht neuer bez. neu veröffentlichter wichtiger Funde von Gefässpflanzen (Farn- und Blüten- pflanzen) des Vereinsgebietes aus dem Jahre 1897. 63. p. 53. F. Aubany. Note sur un Catalogue de plantes du naturaliste Auguste Broussonnet. 56. p. 5, A. Barnêwitz. Die auf der Stadtmauer von Brandenburg a. H. wachsenden Pflanzen. 63. p. 97. A. Barnêwitz. Neue und interessante Pflanzenfunde (L a- 113 miumhybridum Vill. und Anemone nemo- rosa var. coerulea DOJ: 63. p. LXVII. Beille. A propos du Lobelia Dortmanna. 57. p. LXX. L O. Bergroth. Solovetska ö gruppens förhällande till finska flora-omrádet. 92. (1898). p. 34. V. Borg. Anmärkningsvärda fanerogamer frän sódra Tavast- land. 92. (1896). p. 52 Brascassat. Sur 'Opuntia vulgaris, 57. p. LXXII. M. Brenner. Euphrasiae frän Kyrkslätt. 92. (1896). p. 56. M. Brenner. J. Klinger undersökningar af finska Orchis- former. 92. (1896). p. 57. M. Brenner. Primula unicolor Nolte och förwandta former. 92. (1896). p. 56. M. Brenner. Trollius och Alchemilla-arter. 92. ; (1898). p. 41. R. Cheurel. Station de Monotropa hypopytis et J Melampyrum cristatum. 58. p. LXVIII. ` E. Chiovenda. Plante nuove o rare della Flora romana. SUUS: n. Atl Th. Durand et Em. de Wildeman. Matériaux pour la flore du Congo. 51. I. p. 44. Durègne. A propos du Lobelia Dortmanna. 57. LXX. F. Elfving. Littorella och Nymphaea alba f. rosea. 92. (1896). p. 15. W. O. Focke. Bemerkungen über die Wildrosen der Um- gegend von Bremen. 68, p. 238. L. Géneau de Lamarlière. Sur la flore adsentivà de la Marne. 82. (1899). p. 63, 79. Dr. Gidon. Station de Daphne Mezereum et Andros- emum officinale. 58. p. LXVIII. H. Heukels. Bekende groeiplaatsen der tot de bijgenoemde familieén behoorende planten. (Araliaceae, Cor- naceae, Crassulaceae, Onagraceae, Ha- lorrhagideae, Hippuridaceae, er Ned. Kruidk. Archief. 3e Serie. U. 1e Stuk. 8 = ze = > >> Er C. H. H. A. 114 ceae, Thymelaeaceae, Elaeagnaceae) 17. p- 216. Jrg. 1898/99. (Am y g dalaceae, Rasse) 17. p. 240 Jrg. 1898/99. Betulaceae, Cupuliferae, Juglanda- ceae Myricaceae, Salicaceae, Urtica- ceae, Ulmaceae, Ceratophyllaceae, Poly- gonaceae). 17. p. 251 Jrg. 1899/1900. . Heukels. Verslag omtrent nieuwe vindplaatsen van in Nederland zeldzame planten, gevonden gedurende 1899. 17. p. 229 Hulsen. Ueber die Ergebnisse meiner Excursionen zur Erforschung der Ru bu s-Formen. 63. p. XXX Jacobsthal. Parietaria ramiflora an den Mauern der alten Kirche zu Blankenbérghe (Belgien). 63. p. LXXVIII. Zie ook Ascherson. 68. p. LXXIX. . O. Kihlman. Calamagrostis-former frän Kar. lad. 92. (1890) p. 29. . O. Kihlman. Finska Euphrasia-arter. 92. (1896). p. 56. O. Kihlman. Sagittaria sagittifolia. 92. (1898). p- 53. (Finsch). J. Léger. If du cimetière de Grisy. 58. p. XLI. . Lindberg. Fanerogamer frän Karelska näset. 92. (1896). p. 4. A. M. Lindman. Ernie austro-americanae ex itinere Regnelliano primo. 88. No. 7. Lindberg. Potamogeton sparganifolia frän Karelska nüset; Potentilla Goldbachii; Anmärk- ningsvürda fanerogamer frän Ik och Ka. 92. (1896). p. 76. Lindberg. Tre nya fanerogamer. 92. (1896) p. 20. A. Lomakina. Materialij dlja florij Karabacha. (Materia- len voor een flora van Karabach). Russisch. 96. p. 1. De Loynes. A propos de nn. ganden de Villagrains. 57. p. LXXII. 115 A. Magnin. Sur quelques plantes intöressantes du Lyon- nais, de la Bresse et du Jura: I. Localités nouvelles pour l'Utricularia inter- media Hayne, et observations sur les Utricu- laria en gönöral. 54. p 79 . Nouvelle localité du Senecio adonidifolius. 54. p. 81. III. Sur une nouvelle localitö de Juncus tenuis dans les environs de Bourg (Ain). 54. p. 43. G. O. Malme. Neue Beitrige zur Hieracium. Flora der Provinz Sódermanland. 88. p. 1 G. O. Malme. Ex herbario Regnelliano. Adjumenta ad flo- ram phanerogamicam Brasiliae terrarumque adjacen- tium cognoscendam I en II. 83. No. 6 en 10. Günther Ritter von Mannagetta. Flora von Süd- bosnien und der angrenzenden Hercegovina. IX Theil. (Des II Bandes. 6. Forsetzung). 77. Jrg. XIII. p. 1. O. Mattirolo. Illustrazione del Vol. 1° dell’ erbario di Ulisse Aldrovand. 79. p. 241 A. Mayer. Die Weiden des Regensburger Florengebietes, eine Aufzählung der Arten, Formen und Bastarde, mit Angabe spezieller Standorte. 71. p. 63. J. Mazart. Un voyage botanique au Sahara. 51. I. p. 202. A. J. Mela. Fanerogamer frän norra Savolaks. 92. (1896) lum. E p. 3: A. J. Mela. De inhemska Nymphaea-formerna. 92. (1896). p. 55. ‚A. J. Mela. Finska Nym phaea-arter. 92. (1896). p. 73. O. Meyran. Herborisation à Saint-Cristophe-en-Oisans (Isère) 54. p. 17 Herborisation au Puy-de-Montoncelle et a Pierre-sur- Haute. 54. p. 63. Montrésor. Liste des plantes recueillis dans l'arrondisse- ment de Kiew depuis 1869 jusqu'à 1895 (Russisch) 95. p. 675. 116 Motelay. Le Lobelia Dortmanna au lac de Grand- lieu. 57. p. LXIV. P. Naegele. Cruciferen II. 73. p. 199. (Alysseae tot slot). Neyraut. Le Juncus tenuis à Caudos. 57. p. LXII. P. Hj. Olsson. Bidrag till kännedomen om floran i Kimito skärgärd. 93. (1895). F. Petzi. Floristische Notizen aus dem bayerischen Walde. 71. p. 109. Th. Plöttner. Verzeichniss von Fundorten einiger selte- nerer oder weniger verbreiteter Gefässpflanzen der Um- gegend von Rathenow. 63. p. XL. H. Poeverlein. Die bayerischen Arten, Formen und Bas-. tarde der Gattung Potentilla. 41. p. 147. R. Rietz. Nachtrag zur Flora von Freyenstein. 68. p. 78. Th. Saelan. Parnassia palustris var. tenuis. 92. (1896). p. 54. Th. Saelan. Littorella frän Karisloja. 92. (1896) p. 19. Th.Saelan. DroseraochBatrachiu m. 92. (1898). p. 39. Schube. Ergebnisse der Durchforschung der Schlesischen Phanerogamen und Gefässkryptogamenflora im Jahre 1897. 61. p. 3. O. Schulz. Floristische Beobachtingen, besonders aus der Adventiflora Berlins. 63. p. A. Schwarz. Flora der Umgebung von Steeg, Erlangen II (Specieller) Teil, zweite Folge. 75. p. 163. Solereder. Ueber das Vorkommen von Isoeteslacus- tris L. in Südbayern. 78. p. 11. P. Spribille. Neue Standorte für Posener Rubi. 68. p. 13. Trutzer. Nachtrag zur Flora von Kaiserslautern. 76. p. 93. F. Vollmann. Ein Beitrag zur Carex-flora der Umge- bung von Regensburg. 71. p. 127. E. A. Wainio. Chrysanthemum leucanthemum f. autumnalis. 92. (1896). p. 3. F. Wilms. Ein botanischer Ausflug ins Boerenland. 63. p. VII. 117 V. NUTTIGE PLANTEN. G. Bertrand. L’Arbre à Chilté et le Chilté. 53. (1899). p. 134. Braun. Ueber das ätherische Oel von Levisticum. 61. p. 7. H. Hua. Sur une des sources de caoutchouc du Soudan fran- Gais. 58. (1899). p. 178. E. Laurent. Le Caféier et sa culture au Congo. 51. II. . 46. Milne Edwards. La Gutta-Percha receuillié à la Grande Comore. 53. (1899). p. 187. Vergnes. Les cultures au Congo francais. 58. (1899). p. 176. VI. PHARMACIE. Braun. Ueber das ätherische Oel von Levisticum. 61. se Poleck. Ueber das Rosenöl und das Rhodinol. 61. p. 52. VII. TUIN- EN LANDBOUW. No. 99, 102, Prof. 0. Bordiga. Il commercio dei cereali, le vicende ` del loco prezzi ed il costo di produzione del frumento. 81. No. 3. F. Bouchö, Der Kgl. Schlossgarten zu Pillnitz. 64. p. 109. (1898 — 99). F. F. Bruyning Jr. De uitstoeling van granen. 15. p. 310. G. Brittner. Der Forstbotanische Garten zu Tharandt. 64. p. 105. (1898—99).. Prof. O. Comes. Introduzione, diffusione ed uso del Ta- bacco in Asia ed in Oceania. 81. No. 8 A. D. van Assendelft de Coningh. De voortbren- ging en het verbruik van graan, — bepaaldelijk van tarwe — in de verschillende deelen der aarde. 15. p. 201. O. Drude. Ueber die Herkunft der in der deutschen Dendro- logie verwendeten Gewüchse. 64. p. 51. (Jrg. 1898— 99.) 118 Fr. Elfving. Anteckningar om kulturväxterna i Finland. 93. (1897 — 98). Gärth. Ueber Obstweinbereitung. 61. p. 2. J. A. H. Hammar. Caroli Linnaei Hortus Uplandicus. 89. H. D. S. Hasselman. Over voedergebrek in het algemeen en over den verbouw van groenvoeder op de hoogere zandgronden. 15. p. 335. R. Hickel Les jardins botaniques des bords du Rhin au, point de vue dendrologique. 52. (1899). p. 21. L. Hiltner. Ueber die Keimung gürtnerischer Sümereien. 64. p. 85. (1898—99). Kittel. Ueber Bastardirung von Orchideen und Bro- melicaceen. 61. p. 16. F. Ledien. Winterharte Rhododendron. 64. p. 119. (1898 — 99). Prof. Luigi Savastano. Le condizioni agrumarie italiane ed estere 81. No. 1. | G. Mangano. L'ampliamento del R. Orto Botanico. 80. p. 1. Adolf Mayer. De nieuwe tabaksmest Martelline en een stuk van zijne voorgeschiedenis. 15. p. 153 H. Mayer Gmelin. Waarschuwing voor kainietbemesting, voor boekweit. 15. p. 22. F. Noll, Vergleichende Kulturversuche. 67. 1899. A. p. 10. Otto Pitsch. Ervaringen opgedaan en resultaten verkre- gen bij 't voortbrengen van nieuwe variöteiten. 15. p. 1, 169. Otto Pitsch. Verbouw van verschillende aardappelvariétei- ten aan de Rijkslandbouwschool in het jaar 1999; 15. p. 146. V. Riccobono. Le specie e le varietà di agrumi coltivate nel R. Orto Botanico di Palermo. 80. p. 43. A. Terracciano. Coltura ed usi dell’ Agave Sisalana. 80. p. 91 M. Treub. Notice sur l'état actuel de l'institut. (Institut Botanique de Buitenzorg — 's Lands Plantentuin). 32. p. 1. 119 Wieler. Einwirkung der sauren Gase auf die Vegetation. 69. Jrg. 1899. p. 44. B. Sjollema. Bijdrage op het gebied der bemestingsleer. I. 15. p, 222. P. Sorauer. Ueber die Kunst des Giessens. 64. p. 75. (1898— 99). Zawodny-Rothholz. Sengen Eege? Betrachtun- gen über die Znaimer Gurke nnd deren Kultur. 64. p. 103. (Jrg. '97 —'98). VIII. MORPHOLOGIE. 0. Appel. Ueber Zoo- und Phyto-Morphosen. 74. p. 82. Ida A. Keller. The growth of Viburnum lantanoi- des Mehr, 97. (1899). p. 482. H. F. Lueders. Floral structure of some Gramineae. 98. p. 109. J. Pitard. Du triple polymorphisme des axes floraux. 57. 125 J. Pitard. Polymorphisme des inflorescences d'ombelliféres. 57. p. XLIV i Rutger Sernandes. Studien über der Sprossbau bei Linnaea borealis L. 88. p. 7. IX. ANATOMIE. I. Baranetzki. Sur le développement des pointes végéta- tifs des tiges chez les Monocotylédones. (Rus- sisch). 95. p. 623. J. Chalon. Nouvelle série d'expériences sur les colorations microchimique des parois cellulaires. 51. II. p. 12, 59. Dr. Empedocle Cobau. Contribuzione all’ anatomie dell’ »Agdestis clematoidea.” 80. p. 111 F. Crépin. L'anatomie appliqué à la classification. 51. I. p. 7. F. Crépin. Les idées d'un anatomiste sur les espèces du genre Rosa et sur leur classification. 51. I. p. 151. 120 A. Gravis. Anatomie comparée du Chlorophytum elatum (Ait) et du Tradescantia virgi- nica L. 51. IL p. 92. A. Y. Grevillius. Untersuchungen über die Anatomie des Stammes und der Blätter einiger Veronica-Formen. 83. p. 1. Elof Jäderholm. Anatomiska Studier ófver Sydameri- kainka Peperomier. No. 84. ` J. M. Janse. De la déhiscence du fruit du muscadier. 31. p. 17. M. Koernicke. Ueber die spiraligen Verdickungsleisten in den Wasserleitungsbahnen der Pflanzen. 67. 1899, A. p: 1. C. Lenfant. Le genre Delphinium. 48. J. P. Lotsy. Balanophora globosa Jungh. 91. ` p. 174. J. P. Lotsy. Contributions to the life-history of the Genus Gnetum. 81. p. 46. A. Mansion. Le Thalictrum flavum L. 48. H. Micheels. Sur les canaux gommeux chez le Carlu- dovica plicata Kl. 51. II. p. 95. J. Pitard. De l’évolution des parenchyms corticaux primaires et des pericycles hötöromöres. 57. p. 221. J. Pitard. Influence de la situation du rameau fructiföre sur son organisation, 57. p. OXI J. Pitard. Recherches sur l'anatomie comparée des pédicelles floraux et fructiföres 57. p. 229. J. Pitard. Sur linfluence de la sexualitó sur la structure des axes floraux. 57. p. CIX J. Pitard. Sur un genre nouveau de Campanulacées à faisceaux supplémentaires inversös. 57. p. XCV. J. Pitard. Sur quelques axes à structure polystölique. 57. J. Pitard. Variations anatomiques des axes floraux groupós en ombelles. 57. p. 119. Fr. Ramaley. Comparative anatomy of hypocotyl and epi- 'eotyl in woody plants. 101. p. 37. 121 O. Rosenberg. Studien über die Membranschleime der Pflanzen. II. Vergleichende Anatomie der Samenschale der Cistaceen. 8. p. 1. R. Sterckx. La tribu des Clématidées. 48. Weberbauer. Ueber Anatomie und Biologie einiger Kap- selfrüchte. 61. p. 2. X. PHYSIOLOGIE. L. Beissner. Durch Knospenvariation entstandene Pflanzen- - formen. 67. 1898, A. p. 30. M. W. Beyerinck. Les organismes anaórobies obligatoires ont-ils besoin d'oxygéne libre? 8. T. 11. F. F. Bruyning en S. van Haarst. Blauwzuurgehalte der zaden van verschillende wikkensoorten. 15. p. 206. P.de Calu we. Invloed van meststoffen op de kieming van zaden. 50. (1897). p. 15. E. Couvreur. Action de la cocaine sur la motricité: com- paraison avec le curare. 55. p. 91. R. Dubois. Absence de zymase digestive des albuminoides chez le »Drosera longfolia". 55. p. 79. J. M. Janse. De la déhiscence du fruit du muscadier. 31. p. 17. Klien. Ueber einige Pflanzengifte. 74. p. [1]. Adolf Mayer. Over de verdeeling der diastatische enzy- men in de aardappelplant. 15. p. 373. H. Mayer Gmelin. Stikstof bemesting voor vlinderbloemige gewassen. 15. p. 20. : Lignier. La sexualité chez les Plantes. 58. p. 119. J. P. Lotsy. Contributions to the Life-history of the Genus Gnetum. 31. p. 46. E. Overton. Ueber die allgemeinen osmotischen Eigenschaf- ten der Zelle, ihre vermutlichen Ursachen und ihre Bedeutung für die Physiologie. 78. p. 88. C. Pouriewitsch. Recherches physiologiques sur la vi- dange des matières emmagasinées à la germination (Russisch). 95. p. 519. 122 P. van Romburgh. Notices phytochimiques. 31. p. 1. A. J. J. Vandevelde. Over den invloed van de grootte der zaden op de kieming. 50. (1898). p. 109. A. J. J. Vandevelde. Bijdrage tot de scheikundige physio- logie van den stam der boomen. 50. (1897). p. 94. H. de Vries. Over het omkeeren van halve Galton-curven. 50. (1898). p. 27. H. de Vries. Erfelijke monstrositeiten in den ruilhandel der botanische tuinen. 50. (1897). p. 62. Zawodny-Rothholz. Pflnzenphysiologische Betrachtun- gen über die Znaimer Gurke und deren Kultur. 64. p. 103. (Jrg..'97 —98). XI. BIOLOGIE. No. 85, 86. - A. Barnó witz. Kopfweidenüberpflanzen aus der Gegend von preis a. d. Havel und NES bei Anger- münde. 63. p. BruceFin " en to the life-history of Rumex. 101. p. 137. A. Chevalier. Sur la castration des plantes par le froid et sur la Cleistogamie hivernale. 58. p. XXXII et 31. L. Cuönot. Collections de biologie générale. 52. (1899). p. 195. Ig. Familler. Biologische und teratologische Kleinigkei- ten. 71. p. 100 P. Graebner. Ueber merkwürdige Widerstandskraft von Erigeron canadensis gegen Feuer. 63. p. LXXXI. Ch. Guerin. Observations biologiques sur le Gui. 58, p. XXXVII et 3. Hölscher. Ueber Ameisenpflanzen, 61. p. 11. II. Abth. b. A. O. Kihlman. Lemna trisulca c. fl. frän Nystad. 92. (1898). p. 48. P. Knuth. Blütenbiologische Beobachtungen auf der Insel Rügen. 50. (1897). p. 1. 123 P. Knuth. Bloemenbiologische aanteekeningen. 50. (1898). D.F. Mac Dougal. Seed déssemination and distribution of ee ee, robusta (Engelm.) Kuntze. 101. p. 169. Thomas Mechan. Contributions to the Life-History of Plants. No. XIII. 97. (1899). p. 84. Sex in Flowers — Corylus rostrata; Cle- thra alnifolia, in relation to its Morphologie; S a- nicula, a Biological study; Rosa rugosa, in con- nection with the Evolution of Form; Viola in Relation to Pollinization and Fecundation; Isnardia palus- tris, Additional Note on its stipular Glands; Parthe- nogenesis Lactuca scariola, in Relation to Va- riation and the vertical position of its Leaves; the Stigma of Asclepias; Phyllotaxis in connection with Chenopodiaceae and Polygonaceae; the Influence of Fungi on the Forms and Characters of Plants; the movements of Plants; Excentrieity of the annual Wood Circles in Rhus Toxicodendron; Morphologie of the Grape. H. Moellendorf. Die Vegetationsperiode des Geranium pyrenaicum. 63. p. 197. F. Moewes. Bemerkungen zu C. Gerbers Arbeit über Selbstbestäubung bei Cistus-Arten. 68. p. IC. 