Beschrijving der beenderen van het menschelijk ligchaam
De voorvoet (nietatarsus) bestaat , even als de voorhand, uit vijf naast elkander liggende pijpbeenderen , welke in hunne onderlinge vereeniging, naar boven een’ ^ oenigzins gewelfden rug , naar beneden eene vlakke holte vormen %. fig. i u, (3, y, S, e. Even als gene tot vereeniging der vingeren met de onderste rij der Leenderen van den handwortel dienen , zoo vormen deze de zamenvoeging van de teenen met de voorste rij van den navoel. Het voorvoetsbeen van den groo- ten teen («) is even zoowel het kortste en dikste aan den voet, als het voorhandsbeen van den dnim aan de hand. De voorvoetsbeenderen der volgende vier teenen zijn dunner en langer. Het tweede (|3) is het allerlangste. Het vijfde (s) het kortste van alien. S 472- In de eerste plaats spreken veg van hunne achter- ste uiteinden. Het voorvoetsbeen van den grooten teen is lang— werpig, en zijno geledingvlakte , waarmede het tegen het cuneiforme majus aanstoot , bijna halvemaansgewijs met de punten naar buiten gekeerd. Aan zijn’ binnen- sten , bollen rand is , omtrent in het midden , eene klei- ne kleine vlakke groef voor den m. tibialis anticus. De naar beneden gekeerde pnnt loopt in een’ grooten stompen hoek nit tot aanheehting van den m, peronaeus longus. Buitenwaarls heeft dit uiteinde soras ter plaat- ■se , waar het tegen het tweede voorvoetsbeen aanstoot , eene kleine, maar zoo als gezegd is, niet altoos voor- komende kraakbeenige vlakte. De aehterste uiteinden van de volgende vier been- deren zijn veel steviger dan hunne voorste uiteinden, hoekig , en zeer naauw met elkander verbonden. Het uiteinde van het tweede stuit aehterwaarts tegen de groote eindoppervlakte van het cuneiforme minus aan; aaa de beide zgranden echter raakt betook, met een paar kleine facetten , binnenwaarts bet groote wig- vormige , en buitenwaarts bet derde wigvormige been. Het acbterste uiteinde van bet derde voorvoetsbeen ligt met zijne smalle oppervlakte tegen bet derde wig- vormige been. Dat van bet vierde met eene rondacbtige tegen de binnenste facette van bet teerlingbeen. Eindelijk dat van bet vijfde met eene stomp drie- boekige (de punt naar boven gekeerd) aan de buitensle facette van betzelve. Scbuins naar buiten en naar bin- nen loopt dit uiteinde in eene dikke stompe punt nit , tegen welke de peronaeus brevis aanligt. § 473. De middelstukken dezer voorvoetbeenderen gelijken even als die van de voorband , naar een kort tralie— werk, Ook zijn bunne tusscbenruimten, even als gene, door de m. m, interossei gevuld. Het voorvoetsbeen van den grooten teen is driekan- tig, met de breede vlakte naar buiten gekeerd. Aan de acbterste belft van de binuenste en onderste vlakte is eene ruwe plaats tot aanbecbting van den m, flexor hallucis brevis. § 474. De voorsle uiteinden zijn knobbelacbtig , bebben kogelvormige eindoppervlakten , tot vereeniging met de acbterste leden der teenen , en liggen niet onmid- dellijk tegen elkander. Dat van bet voorvoetsbeen van den grooten teen is groot en dik, en beeft be- nedenwaarts twee gegroefde naast elkander liggende indruksels , om de zaadbeentjes dezer geleding op te 2 16 iienieii. Die Tan de overige vier hebben bovenwaarts eone kleine dwarsslcuf, on benedenwaarts eene kleine groef , waardoor zij als bet ware in twee stompe pun- ten gedeeld worden, waarvan de buitenste de grootste is. TWEE-EN-ZESTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE TEENEN VAN DEN VOET. / § 475. In sommige opiigten, vooral 00k in bet aantal en in den aard banner geledingen, hebben de leden der teenen veel overeenkorast met die der vingers. In bet geheel ecbter onderscheiden zij zich gedeeltelijk reeds door hunne kortheid , en dan 00k door bunne mindere bewegelijkheid. Voorts kenmerken zij zich door bunne betrekkelijke lengte, vermits in den voet de tweede teen, in de hand daarentegen de middelste vinger de langste is. Het hoofdonderscheid ecbter, hetwelk voornamelijk bet eigenaardige van den voet uitmaakt, en reeds al— leen den mensch van de zoo zeer naar denzelven ge- lijkende apen onderscbeidt , is, dat de binnenste of groot- ste teen, zoo goed als de overige tot steun des lig- chaams , en niet , gelijk de duim tot grijpen ingerigt is , en daarom ook niet van de overige teenen afstaat, raaar daarentegen digt aan dezelve aangesloten is. § 476. Men verdeelt voor het overige de teenen, even als do vingers , in leden (phalanges). De eerste ledeu , welke tegen het voorvoetbeen aan- 1 stooten, zijn ook hier verreweg de langste. Hunne achterste uiteinden zijn vlakke kommen , waar* in de voorstc geledinghoofden der voorvoetsbeenderen liggen. Dat van den grooten teen heeft aan den ondersten rand, (alwaar de zaadbeentjes komen te liggen), een paar vlakke indrnksels , tegen welker binnenste, een weinig grootere, de abductor hallucis ligt; even zoo als aan het builenste kleine de adductor hallucis en iransversus pedis. Aan den bovensten rand daaren- tegen is in het midden de extensor brevis digitorum pedis bevestigd. Aan den kleinen teen zitlen op dit achterst niteinde , deszelfs flexor proprius en abductor. Het middelstuk van dit eerste lid heeft beneden- waarts twee stompe randen tot vasthechting van de peesscheden der buigspieren, Het voorste niteinde vormt eene soort van katrol, aan welke het volgend lid , door eene soort van ginglymus , geleed is. § 477- Het middelste lid ontbreekt aan den grooten teen, even als aan den duim ; het is echter ook in de vier andere teenen meestal zoo verschoven en te zamen- gedrukt, dat men het ter naauwernood tot de pijp- beenderen kan brengen. Zijn achterst niteinde is met eene dnbbelde kraak- beenige vlakte in de katrol van het vorige lid geleed. Op den bovensten rand van hetzelve zit in het midden de pees der cxtensores. Het middelstuk hceft , even als aan het vorige lid , benedenwaarts storape zijranden, tot nanhechting van den flexor brevis en der peesscliede van den flexor longus. Het voorste uiteinde vormt , even als bij het vorige , eene katrol. § 478. Het voorste lid komt , zoo als in het algemeen in zijne gedaante , zoo 00k in de wijze zijner verbeening, met den duim en de vingers overeenj het is eehter, even als het vorige , ten rainste aan den kleinen teen nicest verdrukt enz. De geledingvlakte van het achterst uiteinde is even als aan hetzelfde uiteinde van het vorig lid. Aan haar’ bovensten rand zit de pees der extensores; aan den ondersten die van den flexor longus. Het overige is , caeteris paribus y even als aan de top- punten der vingers. DRIE-EN-ZESTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE ZAADBEENTJES [ossu sesomoidea'). § 479- Onder den naam van zaadbeentjes verstaat men kleine rondachtige beentjes, welke van onderscheidene grootte zijn, en zich meestal in den omtrek bevinden der ge- wrichten van de vingerleden. Zij bewaren de ge- wrichtsoppervlakten voor de nadeelige schuring der pezen van de buigspieren , en komen in vele opzigten met de knieschijf overeen. 219 ' § 48o. Aan de hand zijn er gewoonl^^k vijf : De beide grootere liggen aan het achlerste lid Tan den dnim, en glijden over het voorst uiteinde van zijn voorhandsbeen been. Derzelver gedaante is langwer- pig , eivormig of rondaclilig , naar builen gewelfd en ruw, aan de binnenste oppervlakte ligt uitgebold,en met eene gladde kraakbeenige korst bedekt, Tusschen dezelve door loopt de pees der lange buigspier van den dutm. Het derde is meer breed dan dik , en ligt aan bet voorste lid van den duim , zoodat de pees van deszelfs lange buigspier er over been loopt. Het vierde , in grootle niet veel van bet derde ver- scbillende , ligt aan bet acbterste lid van den wijsvin- ger , en beeft eene ronde of eironde gedaante. Het vijfde en kleinste , ligt aan bet acbterste lid van den kleinen vinger. § 48i. Aan den voet vindt men gewoonlijk drie zaadbeen- tjes voor den grooten teen j twee grootere aan de geleding van zijn voorvoetsbeen met het acbterste lid en een kleiner, aan de geleding van bet voorste met het acbterste lid. De twee acbterste, zoowel het binnenste als het buitenste, hebben eene halfovale gedaante, welke be- uedenwaarts gewelfd en van boven met kraakbeen omkorst is. • De kleine buigspier van den grooten teen is aan beiden , de aanhalende spier aan het buitenste vastgehecht. Het derde of voorste zaadbeenlje ligt op de pees 220 cler lange buigspier van den grooten teen , vlak onder de geleding van hel voorsle met het achterste lid j bet is veel kleiner dan een der vorige , benedenwaarts ge- welfd, van boven met kraakbeen omkorst en als het ware in twee vakken gedeeld, welke over de beide geledingvlakten heenglijden. Het ontbreekt zelden. § 4^2- Men moet zich wachten, deze beentjes voor eene verbeening der pezen te houden , daar zij , even als de overige beenderen van het geraamte, uit eene kraakbee- nige grondlaag gevormd worden, welke zich niet dan zeer laat verbeent. VIER-EN-ZESTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE ONDERSTE LEDEMATEN IN HET ALGEMEEN. § 483- De onderste ledematen vertoonen over het algemeen in hun raaaksel denzelfden hoofdvorm , als de bovenste. In getal en vorm der beenderen bemerkt men eene bepaalde overeenkomst; alleenlijk wijzigen deze zich naar het verschillend doeleinde van beide. § 484- Het dijbeen laat zich met het opperarmbeen ver- gelijkcn , maar onderscheidt zich toch van hetzelve , door meerdere stevigheid, mindere bewegeiykheid en eene geheel andere wijze van vereeniging met het ove* rig geraamte j waardoor het dan ook beter geschikt is , om met den heupkom het geheele ligchaara te onder- Ill steunen, dan -wel om naar alle rigtingen bewogen le worden, § 485. Even zoo stelt bet scheenbeen de ellepijp , bet knit- been den radius voor, en laat zich de knieschijf met bet ellebooguitsteeksel vergelijken, Terwijl echter bet boek- scbarniergewricbt van den elleboog naar voren bewegelijk is , laat zicb de knie sleebts achterwaarts buigen ; om deze reden is de knieschijf bewegelijk , terwijl bet olecranon een onbewegelijk nitsteeksel be- hoort te wezen. Door de eigenaardige beweging van bet spaakbeen laat de hand zich voor- en achteroverbuigen. Voor den voet is dit onnoodig, ja zelfs voor de vereischte stevigheid nadeelig ; van daar missen de beenderen van den schenkel deze vrije bewegelijkheid , en is bet knit- been op de meest vaste wijze, met bet scheenbeen verbonden. S 486. Hiernit vloeit voort , dat de voet zich niet met bet kuitheen, maar met bet scheenbeen geleedt, en dat des- zelfs beweging, bierdoor veel beperkter dan die van de band zijnde , zich hoofdzakelijk tot buiging en uitstrek- king, als ook tot ligte naar bniten- en naar binnen- voering bepaalt. Hetgeen hij echter bierdoor aan be- wegelijkheid verliest , wint hij in stevigheid. Ten einde aan dezelfde behoefte te voldoen, zijn de bniten- en binnen enkel veel sterker ontwikkeld dan de gelijk— soortige uitsteeksels van bet spaakbeen en van de ellepflp. 222 § 487. De Toct bestaat. najjonoeg uit dezelfde beenderen als de band , alien echler weder naar bet verschillend docl- cinde van den voet gewijzigd. Vooral onderscbeiden zicli de beenderen van den voetworlel door meerdere stevigheid, en zijn de voorvoelsbeenderen langer, meer xamengedrukt en digter aaneengeplaatst, zoodatde groote teen xieli dan 00k niet, even als de duim van de overige laat verwijderen , en de voet hierdoor , als 00k door de mindere lengte zijner teenen , niet zoo zeer ge- scliikt is, om voorwerpen te grijpen en vast te hou- den , als vv^el om eene stevige basis te verschaffen, op welke bet ligcbaam rusten kan. § 488. Ten einde dit beler te kunnen doen, is de rig- ting van den voet horizontaal, met zijne bolle opper- vlakte naar boven , de bolle naar beneden gerigt. Hier- door worden de weeke deelen aan de voetzool voor de nadeelen van uitwendigen druk beveiligd, enkorat eigenlijk de voet sleebts op drie punten te rusten : 1°. op bet bielbeenj 2®. op bet voorst uiteinde van bet eerste, en 3°. van bet vijfde voorvoetsbeen. Hieruit volgt, dat de teenen, in den staat van rust, geene stutten des ligehaams zijn, maar eerder als mid- delen moeten aangemerkt worden , door wier bulp bet ligcbaam zich verbeffen en voorwaarls bewegen kan. DRUKFOUTEN. BI. 62, regel i5 staat zelfbeenscellen , lees zeefheenscellen. V 86 , laatste regel staat dezen , lees den. II 176, regcl 3 staat men, lees met. 