Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Na elke gewone Vergadering der respective Com- missién, worden door of van wege dezelve uiterlijk binnen veertien dagen daarna bij den Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken ingezonden: 1°. Een behoorlijk geauthentiseerd Extract uit het Verbaal of de Handelingen dezer Vergadering, alsmede der tusscheningevallene buitengewone Ver- gaderingen. "7 2°. De originele schriftelijke Opgaven, door elk van derzelver Leden ter tafel gebragt. (Art. 24) 8°. Eene specifieke Lijst en opgave van de per- sonen, die op deze gewone of tusscheningevallene buitengewone Vergaderingen zijn geëxamineerd ge- worden, met vermelding van den uitslag van het gehoudene Examen en inzonderheid van de ver- schillende Rangen, aan de geëxamineerden toege- wezen; ten einde, ingevolge Art. 24 der Verorde- ningen, zooveel noodig geoordeeld wordt, van het een en ander openlijke bekendmaking te doen in de Bij enz. ES Art. 29. Na de gewone Vergadering in de week na Paas- VAN DE GODSDIENST, KERK- schen worden door of van wege elke Commissie, uiterlijk binnen vier weken daarna en afgescheiden van de stukken, vermeld in het vorig Artikel, bij den Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken ingezonden: 1°. Een der twee behoorlijk geauthentiseerde af- schriften van het algemeen. jaarlijksch Overzigt. (Art. 27.) 2°. De originele algemeene jaarlijksche Versla- gen van de onderscheidene Leden der Commissien. (Art. 25) 3°. De originele schriftelijke jaarlijksche opgaven der onderscheidene Plaatselijke Schoolcommissiën. (Art. 26) 4°. Eene specifieke Lijst van zoodanige algemeene of bijzondere voordragten of voorstellen, getrokken uit die harer Leden (Art. 25) of anderzins voor- gekomen, als elke Commissie verlangen zou, dat bij de volgende algemeene jaarlijksche Vergadering (Art. 7 van het Regl) wierden in overweging ge- bragt, of besloten bij baar Departemental Bestuur in te leveren. Art. 30, Een gelijk geauthentiseerd afschrift van het al- gemeen jaarlijksch overzigt (Art. 27) wordt binnen gelijken tijd door de Commissie verzonden aan het respectief Departementaal- of Landschaps-Bestuur, terwijl voorts van alle overige stukken, des gere- quireerd, visie gegeven wordt aan hetzelve, als mede aan dat Lid uit hetzelve, hetwelk speciaal met de zorg over het Schoolwezen en On- derwijs is belast (Art. 5 der Wet); ten welken einde alle oorspronkelijke, bij den Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken ingezondene Stukken, met name de schriftelijke Opgaven der onderscheidene Schoolopzieners (Art. 24), derzelver jaarlijksche Verslagen (Art. 25) alsmede de jaar- lijksche schriftelijke opgaven der onderscheidene Plaatselijke Schoolcommissiën (Art. 26), na dat daar van bij het Departement van Binnenlandsche Zaken het noodig gebruik zal zijn gemaakt, en uiterlijk binnen twee maanden na de ontvangst, zullen worden terug gezonden aan den Secretaris der laatstgehouden Vergadering, om bij de stukken en papieren der respectieve Commissien te worden gedeponeerd en bewaard. Art. 31, De Raadpensionaris behoudt aan zich de magt om deze Instructie zoodanig te interpreteren, te altereren en te ampliëren, als bevonden zal wor- den te behooren. Ten derden, dat overeenkomstig het 21, Artikel der Schoolwet, in het eerste Lid dezer vervat, door den Raadpensionaris aan den Volke zal worden be- kend gemaakt het tijdstip, waarop alle vorige Plak- katen, Statuten, Ordonnantiën, Keuren of Regle- menten, binnen deze Republiek op het Schoolwezen geëmaneerd, en alle Schoolverordeningen, hoe ook genaamd, speciaal de Publicatie van den 29. Julij 1803, benevens alle daaruit voortgesprotene alge- meene en bijzondere Verordeningen en reglementen, zullen worden afgeschaft en buiten effect gesteld. Dienvolgens gelasten en bevelen Wij, dat deze zal worden afgekondigd en aangeplakt alomme daar zulks behoort; met last aan allen die het aangaat, EN SCHOOLORDENING. т. Вовк. ш. Тет. ш, Dee, 841 om te zorgen, dat аап den inhoud dezes stiptelijk | maris. (Onderstond) Тег Ordonnantie. De Alge- worde voldaan. meene Secretaris van Staat. (Was gecontrasigneerd) Gedaan in den Haag, den 3. April 1806. (Was | С, С. Hultman. geteekend) R. J. Schimmelpenninck, Æaadpensio- 8. NOTIFICATIE van den Raadpensionaris der Bataafsche Republiek, dat met afschaffing van alle Schoolverordeningen, de Wet van 3 April 1806, aangaande het Lager Schoolwe- zen enz., met den 1 Julij dezes jaars van kracht zal zijn. 2 Junij 1806, D. Raadpensionaris der Bataafsche Republiek | Reglementen, zullen worden afgeschaft en buiten doet te weten: ‚effect gesteld; en daarentegen met denzelfden eer- Dat hij, uit krachte van het 21. Artikel der ` sten Julij dezes jaars, de Publicatie van Hun Hoog Wet voor het Lager Schoolwezen en Onderwijs,’ Mogenden, aangaande het Lager Schoolwezen en vervat in de Publicatie van Hun Hoog Mogenden | Onderwijs binnen deze Republiek, in dato 3. April van den 3, April laatstleden, en ingevolge het ge- | 1806, in alle derzelver deelen zal beginnen effect _ reserveerde bij het derde Lid derzelfde Publicatie, | te sorteren. besloten heeft te bepalen: Gelastende de Raadpensionaris, dat deze zal wor- Dat met den eersten Julij dezes jaars alle vorige ` den afgekondigd en aangeplakt alomme daar zulks Plakkaten, Statuten, Ordonnantiën, Keuren of Regle- behoort, met last aan allen dien het aangaat, om menten, binnen deze Republiek op het Schoolwe- | te zorgen dat aan den inhoud dezes stiptelijk worde zen geëmsneerd, en alle Schoolverordeningen hoe | voldaan. ook genaamd, speciaal de Publicatie van den 29. | Gedaan іп деп Haag, den 2. Junij 1806. (Was ge- Julij 1803, benevens alle daaruit voortgesprotene | teekend) R. J. алшын, Raadpensionaris. algemeene en bijzondere Verordeningen en School- | 9. EXTRACT wit het Register der Staats-Besluiten van de Bataafsche Republiek, houdende regeling der departementale Commissiën van Lager Onderwijs. 2 Junij 1806. (тае eene Missive van den Secretaris van Staat | bale Som, aan dat District vervolgens toe te leggen, voor de Binnenlandsche Zaken, de dato 30 Mei Il, n°. P houdende, ingevolge Besluit van den 3. April bevorens, n°. 3, eene nadere Voordragt omtrent het geen verder tot executie der daarbij gearres- behoudende echter beiden, ieder op zich zelve, ge- lijk Stem en Zitting in de Commissie van Hollands Zuidelijk gedeelte, als aan elk der overige Leden com teerde en gepubliceerde Verordeningen omtrent het peteert. 3”. Dat tot globale Somma zal worden toege- Schoolwezen en Onderwijs zoude behooren legd aan de Commissie van Hollands Noordelijk te geschieden. gedeelte. . . «+ + … J 3200:-:- Is besloten: * Hollands Zuidelijk gedeelte . . =3000:-:- 1°. Dat in het Departement Holland twee Сот- ` Zeeland . . - 1600:-:- missiën van Onderwijs zullen worden gevestigd, | Braband . - 2600:-:- eene voor deszelfs Noordelijk, en de andere voor | Utrecht . . . - 1600:-:- deszelfs Zuidelijk gedeelte, met in achtneming van | Gelderland . . - 3100 :-.- schier gelijke Limietscheiding, als dit bevorens ten | Overijssel. . -  gehad. Groningen á - 1600 :-:- 2°. Dat het Departement Holland voor het Noor- чн EE EEN - 1200:-:- delijk gedeelte in . " 9. Dat tot Leden der Commissiën van Onder- En voor het Zuidelijk gedeelte in. T Le en Schoolopzieners, in afwachting der Voor- Het Departement Zeeland. . 3 | dragt van den Secretaris van Staat voornoemd we- — — Braband . . 6. | депз de nog ontbrekende, worden aangesteld, gelijk — _ Utrecht. . AA geschiedt bij dezen, de navolgende Personen; en — — Gelderland 8. | wel tot Leden van de Commissie: — — Overijssel. . 6 == 2 Vriesland . 1. Ја het UTRECHT. Groningen. . « 4 en | Voor het 1. Schoold. J. v. Manen, Adz. won. te Rhenen. De Landschap Drenthe . . 3 — — 2. — N.CdeFremerÿ, — Utrecht. schooldistricten zal worden verdeeld, en ‘dat dus! — — 3, — A. Simons, — Thamen. de respective Commissiën uit even zoo vele Leden | — — 4 — С, Philippo, — Ament zullen bestaan, als het Departement Schooldistric- ten bevat; met dien verstande echter, dat provi- sioneel dat District van het Zuidelijk gedeelte van | zullen aanvaarden. Holland, waarin den Haag staat te vallen, zal wor-! 5°. Dat aan den Secretaris van Staat voor de den waargenomen door twee Schoolopzieners, met | Binnenlandsche Zaken wordt gedemandeerd, gelijk onderlinge verdeeling hunner werkzaamheden, en | geschiedt bij dezen, het regelen van de nadere daarmede evenredig aandeel in het gedeelte der r glo- | Districts-verdeeling, en van de distributie der glo- Venvoro Отв, Рів. L 211 Wordende alle deze Personen gerekend, hunnen post als Schoolopziener met 1 Julij dezes jaars te 842 VAN DE GODSDIENST, KERK- bale Sommen onder de Leden der respective Com- | Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken, missiën, boven bij het 2. en 3. Lid dezes bepaald, | om te strekken tot deszelfs informatie en narigt, en voorts genoemde Secretaris van Staat in het аап den Secretaris van Staat voor de Finantiën en algemeen geauthoriseerd, om alles ter executie te | de Nationale Rekenkamer, aan de respective De- leggen en te verrigten, wat tot het constitueren der meergemelde Commissiën, en tot het volkomen in werking brengen der gearresteerde Publicatie, aan het Lager-Schoolwezen en Onderwijs, van 3 April ll, zal worden vereischt en zal behoo- ren te geschieden. partementale Besturen en het Bestuur van het Land- schap Drenthe, en aan elk der in dezen genoemde Personen, tot derzelver informatie respectivelijk, speciaal met toezending van een Exemplaar der bovengemelde Publicatie van den 3. April IL, aan de laatstgenoemde. Accordeert met voorsz. Regis- En zal Extract dezes worden gezonden aan den | ter. С. G. Hultman. 10, PUBLICATIE van ket Departementaal Bestuur 's Lands van Utrecht, behelzende het Huishoudelijke School- Reglement voor dat Departement. 11 November 1806. H. Departementasl Bestuur ' Lands van Utrecht doet te weten: dat hetzelve, in voldoeninge aan het 20. Art. van de Publicatie van Hun Hoog Mog., den 3. April 1806, aangaande het lagere School- wezen en Onderwijs, in dit Koningrijk, gearres- teerd, goedgevonden heeft, na voorafgaand overleg met Zijne Breellentie, den Minister van Zijne Ma- jesteit, den Koning van Holland, tot de Binnen- landsche Zaken, te arresteeren, gelijk geschiedt bij deze, het navolgende:. Huishoudelijke School-Reglement, voor het Departement Utrecht. Art. 1. Geenerhande beroeping, aanstelling of admissie tot Schoolonderwijzer, Onderwijzer aan de Huizen, of Schoolhouderesse, zal mogen geschieden, dan uit Personen, die de algemeene toelating tot het geven van lager Onderwijs, en de vereischte rangen, op de wijze bij de Algemeene Schoolwet, vervat in de Publicatie van Hun Hoog Мор. van 3 April 1806, bepaald, verkregen hebben, en na vooraf- gaande vertoning derzelve aan den Schoolopziener van het District, of aan de Plaatzelijke School- Commissie, waar zoodanig eene bestaat. Terwijl, voor het overige, zij, welke het recht hebben, tot het beroepen, aanstellen of toelaten van gemelde Personen, vrij en onverlet blijven in hunne keuze, mids in acht nemende hetgeen hieromtrend, ' zij in de Algemeene Schoolwet, 'tzij in dit Huishou- delijk Reglement, is vastgesteld geworden. Art. 2. De wijze van beroeping en aanstelling van open- bare Schoolonderwijzers, in de steden Utrecht en Amersfoort, zal nader worden geregeld door een Plaatslijk Reglement, met inachtneming van de ` bepalingen, bij de Algemeene Schoolverordeningen van 3. April 1806 deswege gemaakt, inzonderheid Art. 18 en 17 der Wet, en Art. 18, 19 en 20 van het Reglement, als mede Art. 15, 16, 17 en 18 der Verordeninge op de Examens. Art. 8. In de kleine Steden, en op het Platte Land, zal men, bij de vervulling eener opengevallene open- bare Schoolonderwijzers-plaats, dus te werk gaan. a. Degenen, welke het recht tot de beroeping van eenen Schoolonderwijzer hebben, zullen, binnen 14 dagen, nadat zulk een plaats is opengevallen, menten en emolumenten, aan die plaats verbonden, en, met deszelfs voorkennis en overleg, voorzien in de waarneming van den Schooldienst, totdat de vacature zal zijn vervuld, Ф. Dezelve zullen, in een of meer daartoe ge- schikte Nieuwspapieren, de vacature aankondigen, met bijvoeging der voorwaarden, op welke zoodanig eene plaats zal konnen worden aanvaard, en daar bij alle degenen, die daartoe den vereischten rang bezitten, uitnodigen, om zich, binnen eenen bepaal- den tijd, tot dien post aan te bieden, met overleg- ging der benoadigde, en bij de Wet bepaalde blijken van algemeene toelating en goedkeuring. Van dezen maatregel kan, in enkele gevallen, vooral op zeer kleine plaatzen, met overleg van den Schoolopzie- ner, worden afgegaan. с. De bedoelde getuigschriften van alle de solli- citanten zullen, door de bevoegde personen, ter visie, aan den Schoolopziener gezonden worden, welke dezelve, ten spoedigsten, terug zendt, met berigt, of de sollicitanten de noodige vereischten hebben, om naar de vaceerende plaats te staan. а. Na de ingekomen autwoortlen van den School- opziener, zullen zij de getuigschriften der wettige sollicitanten mededeelen aan den Kerkenraad, zul- lende vervolgens, indien men een nader examen verkiest, deze wettige sollicitanten, of eenigen der- zelve opgeroepen worden, om zulk een examen af te leggen, ten overstaan van een gecombineerd Collegie uit de gezegde Personen en den Kerken- raad; dit examen zal, wat het Schoolonderwijs san- gaat, zooveel mooglijk, worden afgenomen door den Schoolopziener van het District, e. Uit de aldus geëxamineerde personen, zal door het gemeld gecombineerd Callegie degene verkoren en aangesteld worden, welke in alle opzichten, het geschiktst geoordeeld wordt, tot het waarnemen van den Post van Schoolonderwijzer, terwijl bij zijne aanstelling, als Voorlezer en Voorzanger, van den Kerkenraad ontvangt. J. De aldus aangestelde vermag eindelijk zijnen Post niet eerder aanvaarden, voordat bij zich met de bewijsstukken zijner beroeping en aanstelling, in persoon, of schriftelijk, bij den Schoolopziener vervoegd heeft. Art. 4. Deze beroeping en aanstelling der bijzondere Schoolonderwijzers van de eerste klasse verblijft, ge- daarvan schriftelijk kennis geven aan den School- ` heel en al, aan de collegien of personen, tot welke opziener van het District, met opgave der tracte- | die Scholen de naaste betrekking hebben, met ш EN SCHOOLORDENING. achtneming van de bepalingen der Algemeene Wet, welke hierop toepasselijk zijn, terwijl de School- opziener van het District, of de Plaatzelijke School- Commissie, waar zoodanig eene bestaat, daartoe aangezocht wordende, zich niet mag onttrekken, om in deze de noodige inlichting te geven, en de behulpzame hand te bieden. Art. 5. De aanstelling of admissie der bijzondere School- onderwijzers van de tweede klasse, als mede der Schoolhouderessen en Onderwijzers aan de huizen, geschiedt of wordt verleend, wat de Steden betreft, ор zoodanige wijze, als in het Plaatzelijk Reglement zal worden vastgesteld, en, wat de overige plaatzen aangaat, door de Gemeente-Bestuuren, met inacht- neming van hetgene deswege in de algemeene Ver- ordeningen, inzonderheid Art. 13 en 17 der Wet, en Art. 19 van het Reglement, is bepaald. Art. б. Geen Ondermeester, schoon niet begrepen in Art. 4 van het algemeen Reglement, zal op eenige School mogen fungeeren, zonder dat hij alvoorens voor den Schoolopziener van het District, of de plaatzelijke School-Commissie is verschenen, ep door dezelve goedgekeurd geworden. Art. 7. Wanneer eenig openbaar Schoolonderwijzer, of bijzonder van de tweede klasse, zich niet behoorlijk onderwerpt aan de Wetten, omtrent het School- wezen geëmaneerd, of nog te emaneeren; — wan- neer hij, door een slecht zedelijk gedrag, zijnen dienst voor de jeugd opnut maakt; — wanneer hij eenige middelen van bestaan blijft aanhouden, welke met zijnen Post piet strooken; — wanneer hij zich aan de bevelen van den Schoolopziener, of de plaat- zelijke School-Commissie onttrekt, of dezelve onbe- tamelijk bejegent, zal de Schoolopziener, of de plaatzelijke School-Commissie trachten hem, door ernstige vermaningen, tot zijnen pligt te brengen. Wanneer dit niet mogt baten, zal de Schoolop- ziener, of de Plaatzelijke School-Commissie hem bij het Gemeente-Bestuur aanklagen, 't welk ins- gelijks, door ernstige aanmaningen, trachten zal hem tot beter gedrag te doen terug keeren. Indien ook deze poging vruchteloos mogt bevon- den worden, zal hij, op voordragt der Commissie van Onderwijs, of van de Plaatzelijke Commissie in zijnen Post, als Schoolmeester, of indien zijn mis- drijf van een meer ernstigen aard zijnde, eene zwaardere straffe noodzaaklijk maakte, ook in zijnen Post als Voorlezer en Voorzanger, door het Ge- meente-Bestuur, en den Kerkenraad worden ge- schorst, en deszelfs Acte van Algemeene toela- ting worden ingetrokken, voor den tijd van zes weken, op den voet, bij Art. 18 en 19 der al- gemeene Wet, en bij Art. 27 van het Algemeen Reglement bepaald, in welken tusschentijd, voor het waarnemen van desselfs School, voor zoo verre de openbare Schooldienst aangaat, zal gezorgd wor- den door het Gemeente Bestuur, met overleg van den Schoolopziener, waarvan de kosten, boven het geen de Schoolgelden in dien tijd opbrengen, zul- len verhaald worden op den schuldigen. Indien deze zich naderhand, voor de tweedemaal, mogt schuldig maken, zullen de Regeeringen in de Steden Amersfoort en Utrecht, overgaan tot 1. Вовк. m. Tir. ш. Deen, 848 eene finale intrekking der Acte van algemeene toe- lating; in de kleine Steden, en op het platte Land, daarentegen, zal derzelver opschorsing, voor een onbepaalden tijd, door het Gemeente Bestuur ge- schieden, op voordragt der Commissie van Onder- wijs, en daarvan kennis gegeven aan het Depar- tementaal Bestuur, door hetwelk hierin zoodanige voorziening zal worden gedaan, als tot bewaring van orde en handhaving der algemeene School-wet- ten, zal bevonden worden te behooren. Art. 8. Terwijl de opschorsing of intrekking der speciale beroeping of aanstelling, als bijzonder Schoolon- derwijzer ‘van de eerste klasse, ingevolge Art. 26 van het algemeen Reglement, geheel en al, verblijft aan het bijzonder opzicht, over deze Scholen ge- vestigd, zal de opschorsing of intrekking van der- zelver Acte van algemeene toelating, volgens Art. 19 der Wet, niet geschieden, dan onder ruggespraak, met dit opzicht, en als dan door de Stedelijke Re- geringen, of Gemeente Bestuureu, op voordragt van de plaatzelijke Commissie van Onderwijs. Art. 9. De opschorsing of intrekking der Acte van alge- meene toelating, als Huisonderwijzer en Schoolhou- deresse, zal geschieden, door de Stedelijke Regee- ringen, of Gemeente Bestuuren, op voordragt der plaatzelijke Commissie, of der Commissie van On- derwijs, op den voet, bij Art. 18 der algemeene Wet bepaald, en voorts met in achtneming vaa het vastgestelde in Art. 7 hier boven. Art. 10, Ten einde het bestaan der openbare Schoolon- derwijzers, behoudens het hoofd-oogmerk hunner bestemming, zoo veel mooglijk, te beneficeeren, zullen zij a. Het Voorlezers, Voorzangers- en Kosters-Ambt mogen bekleden, ten welken einde aan de Ker- kenraden, en alle andere Bestuuren en Personen, aan welke de begeving dier Posten competeert, wordt voorgedragen de genoemde Schoolonderwij- zers, die daartoe de vereischte bekwaamheden heb- ben, tot die Posten aan te stellen. A Zullen zij, voor zoo verre zij thans de Col- lecte van "e Lands middelen hebben, bij provisie, deze behouden. с. Zullen zij, vrijelijk, alle Kunsten en Weten- schappen mogen uitoefenen, welke, terwijl zij hun bestaan verbeteren, tevens tot uitbreiding van hunne kennis, en de waarneming van hunnen Schooldienst, zouden konnen bevorderlijk zijn. d. Daarentegen zullen zij, voortaan, niet vermo- gen de Collecte van "e Lands Gemeene middelen, buiten hunne standplaats, waar te nemen, noch ook eenig bedrijf uitoefenen, waardoor zij in de waarneming van den Schooldienst, op eenigerhande wijze, zouden konnen worden verhinderd. Art. 11. De Regeeringen in de Steden worden, bij deze, daarenboven, aangemaand om, overeenkomstig Art. 3 der Wet, en Art. 30 van het Reglement, door middel van tractementen, emolumenten, of het bepalen van behoorlijke en geregelde Schoolgelden, te zorgen, dat het bestaan der Schoolonderwijzers, zoo openbaar als bijzonder van de tweede klasse, zooveel mooglijk, worde verbeterd en verzekerd. 844 VAN DE GODSDIENST, KERK- Dan, sangezien op de Dorpen, en ten platten Lande, dezen aangaande, maatregelen vereischt wor- den van een meer uitgebreiden en belangrijken aard, reserveert het Departementeal Bestuur aan zich, om deswege, bij nadere deliberatie, zoodanige bepalingen te maken, als hetzelve zal vermenen te behooren. Wordende niettemin, inmiddels, de Gemeente Bestuuren ten platten Lande aangemaand, om op middelen bedacht te zijn, waardoor ten deele, het bestaan der Schoolonderwijzers zoude konnen wor- den verbeterd en verzekerd, doende ten dien einde, aan het Departementaal Bestuur de voordragt van zoodanige ontwerpen, als zij daartoe zouden dienstig oordeelen, bij welke gelegenheid zij behooren in het oog te houden. 1°. Dat de Schoolgelden, waar dezelve te gering zijn, verhoogd worden, op eene redelijke wijze, en meer evenredig naar de verdiensten van den School- onderwijzer. 2°, Dat de betaling der Schoolgelden niet min- der, dan bij de maand worde gerekend, en de ouders voor, ten minsten, ééne maand zullen moe- ten instaan. 3. Dat tegen wanbetaling de noodige voorzie- ning geschiede, en ook geene kinderen van eenige School naar een ander, hoe ook genaamd, verplaatst worden, voor dat de verschuldigde Schoolgelden in de eerste School geheel zijn afbetaald, wordende bij deze, aan alle openbare en bijzondere School- onderwijzers der tweede klasse verboden, eenige kinderen, die elders reeds ter School gegaan heb- ben, als hunne Scholieren aan te nemen, zoo dra zij onderricht zijn, dat derzelver voorige Onder- wijzer niet geheel is afbetaald, of dat de ouders hunne kinderen van die School hebben afgenomen, omdat de onderwijzer meer nauw gezet was in het gehoorzamen van 's Lands Wetten, ten aanzien van het Schaolwezen vastgesteld. 4°. Dat de schadelijke gewoonte van eenen tijde- lijken Schopldienst van eenige maanden, zooveel mooglijk, worde afgeschaft, en door het verzorgen van een ruimer bestaan aan den Schoolonderwijzer, zoo als hier boven gezegd is, bewerkt worde, dat door denzelven een onafgebroken Schooldienst kan worden waargenomen. Voorts worden gezegde Regeeringen in de Ste- den, en Gemeente Bestuuren ten platten Lande aangemaand, om alle aanzoeken en voordragten, die hun, ten aanzien van het bovenstaande, door den Schoolopziener of plaatzelijke School-Commis-- sie mogten worden gedaan, in ernstige overweging te nemen, en met dezelve deswege te treden in onderhandeling en overleg. Art. 12, Ten einde het Schoolonderwijs al verder aan te moedigen en te beloonen, reserveert het Departe- mentaal Bestuur aan zich, om, op de gunstige voordragt van een Schoolopziener, buitengewone beloningen uit te deelen aan zulke Schoolonder- wijzers, welke zich, door сеп uitsteekend goed gedrag en buitengewoone begaafdheid, deze onder- scheiding hebben waardig gemaakt. Art. 13. Openbare Schoolonderwijzers, welke hunnen post zelfs verdere waarneming buiten staat geraakt zijn, zullen, door den Schoolopziener of plaatzelijke School-Commissie, aan de menschlievendheid der Stedelijke Regeeringen en Gemeente Bestuuren, of ook aan het Departementaal Bestuur, indien de andere Bestuuren daartoe buiten staat zijn, wor- den aanbevolen, ter verkrijging van eenig pensioen, zoolang tot er andere meer zekere middelen, om aan derzelver behoefte te voldoen, beraamd zullen zijn; zullende de Commissie van Onderwijs zich, zoodra mogelijk, onledig houden met het verväar- digen van een geschikt plan, om een fonds voor deze behoeften te vinden. Art. 14. De plaatzelijke Bestuuren zorgen, overeenkomstig Art. 12 der algemeene Wet, dat er overal genoeg- zame gelegenheid zij, om de jeugd in die kundig- heden, welke in de lagere Scholen moeten onder- wezen worden, te doen onderrichten, zoo echter, dat door een te groote vermenigvuldiging van Scholen of Onderwijzers, deze, zonder eenig nut voor de jeugd, niet te zeer in hunne inkomsten besnoeid worden. — Ter bereiking van dit oogmerk wordt a, Aan de Regeeringen der Steden aanbevolen, om de bijzondere Scholen der tweede klasse, tot zoodanig een vast getal, te bepalen, als evenredig is met de grootte en behoefte van hunne Stad, en inzonderheid, om door geene nieuwe aanstellingen of admissien, het werklijk getal dezer Scholen te vermeerderen, tenzij het uit eene voordragt der plaatzelijke School-Commissie, of ook uit een advis, door dezelve op een ten dien einde strekkend ver- zoek ingebracht, bleek dat het van belang ware, voor het Onderwijs der jeugd, zulk eene aanstel- ling te doen, of admissie te verleenen, of wel, dat een werklijk gebrek aan Scholen in zoodanig eene plaats zulks vorderde. d In de kleine Steden, en op het platte Land, zal geene lagere School bestaan, of buiten de vast- gestelde, mogen worden opgericht, zonder dat het uit het deswege gevraagd, en ingediend advis van den Schoolopziener zal gebleken zijn, dat er in zulk eene Plaats geene genoegzame gelegenheid, tot onderwijs der jeugd, gevonden wordt. S e. Vrouwenschooltjes, waarin alleen Onderwijs in het Spellen, en de eerste beginzelen van het Lezen gegeven wordt, zullen niet anders mogen worden opgericht, dan na ingekomen gunstig ad- vis van den Schoolopziener van het District of de plaatzelijke School-Commissie, waar zoodanig eene bestaat, Daarenboven wordt aan de onderscheidene Re- geermgen en Gemeente Bestuuren aanbevolen, zorg- vuldig, toe te zien, dat het aantal dezer Schooltjes niet onnoodig worde vermenigvuldigd, zoo echter, dat er allerwege voorhanden zijn, geschikt, om zeer kleine kinderen op te nemen, en de gewoone Scholen van deze te ontlasten. In deze Scholen zullen volstrekt geene kinderen, boven de 6 jaren oud, mogen worden aangeno- men of behouden, wanneer zij dien ouderdom be- reikt hebben. Art. 15. Ten einde te zorgen, dat ook de minstvermo- altijd getrouw hebben waargenomen, maar door ` gende Ingezetenen gelegenheid vinden, om hunoe ouderdom, ziektens, of ligchaamsgebreken, tot des- | kinderen het hoogst noodzaaklijk onderwijs te doen EN SCHOOLORDENING. genieten, en van deze gelegenheid een behoorlijk ! т. Вовк. ш. Tor. ш. Dee, 845 algemeene toelating, als onderwijzer aan de huizen, gebruik maken, zullen de plaatselijke Regeeringen | in het lezen, schrijven, cijferen, en de Nederduit- en Gemeente Bestuuren alle de Bezorgeren der | Armenfondsen ernstig aanbevelen, om gepaste maat- | regelen te neemen, dat de kinderen der armen, om niet, onderwijs genieten, en daarvan сабе. | broken gebruik maken. Indien de Armbezorgers konnen aantonen, dat hunne fondsen daartoe volstrekt buiten staat zijn, zullen de plaatzelijke Regeeringen en Gemeente Bestuuren daarin, zooveel mooglik, trachten te | voorzien, of indien ook dit ontoereikende mogte bevonden worden, zich bij het Gouvernement adres- seeren, hetgeen alsdan daarin de noodige voorzie- ning zal doen. De ouders van armen kinderen zullen van alle onderstand verstoken zijn, indien zij van de gele- genheid, hun bij dit Art. verzekerd, geen gebruik willende maken, hunne kinderen van de School nemen. Art. 16. Aan de Stedelijke Regeeringen, en de Gemeente Bestuuren der overige Plaatzen wordt aanbevolen, ош, zooveel de omstandigheden dit gedogen en mogelijk maken, bedagt te zijn op het beramen, en nemen van maatregelen, of het aanmoedigen van dezelve, ter verbinding van arbeid- en indus- trie-Scholen met de Stedelijke armscholen, de dia- conie-Scholen, en die in de Godshuizen, als ook met de openbare Scholen, in de kleine Steden, en op bet platte Land. Art. 17. De Gemeente Bestuuren, of andere Collegiën of Personen, welke daarmede tot nog toe belast weest zijn, zorgen voor het behoorlijk onderhoud, en de nodige verbeteringen voor de Schoolgebou- wen en woningen der openbare Onderwijzers, als mede voor de tafels, banken, borden, en andere tot het geven van Onderwijs geschikte noodwen- digheden. Art. 18. De Schoolonderwijzers, welke ingevolge van voo- rige algemeene schoolwetten, een volledig getuig- schrift erlangd hebben, worden gereekend, dadelijk te zijn ingevallen in den tweeden Rang der School- onderwijzers, Art. 1 van algemeene verordeningen op de examens nader omschreven, en dus gerech- tigd te zijn tot het staan naar allerlei Scholen, in alle plaatzen, zonder onderscheid, geheel het Ko- ningrijk door. (vergelijk Artikel 15 en 17 der ver- ordeningen op de examens.) Art. 19. Er zal van een gewoon examen, tot verkrijging van eene Acte van algemeene toelating, als School- onderwijzer, vooraf worden betaald voor eenen Schoolonderwijzer : Van den vierden of laagsten em, . f 3-10-: Van den derden rang. . .  verkrijging van eene Acte van algemeene toelating, als Houderesse van een Klein kinderschooltje . f 2-10: als Kostschool-houderesse - 7-10-; Eindelijk, ter verkrijging van eene Acte van Vesvozo Urr. Рв, L sche taal. . f2-10-: jen in eenige andere ‘vreemde tal. . + е zer Bij een examen, waartoe eene buitengewone Ver- gadering der Commissie van Onderwijs moet wor- den bijeen geroepen, zal het dubbel der gezegde sommen worden betaald. De gelden voor het afnemen van exameus, door de “plaatzelijke School-Commissien, zullen bij het plaatslijk School-Reglement worden bepaald. Voor het afnemen der nadere examens van sol- licitanten, naar een vaceerende openbare School- onderwijzers-plaats, (zie boven Art. 3 d) zal niets worden betaald. Art. 20. De bijzondere School-orden, waarvan Art, 21 van het algemeen Reglement gesproken wordt, zullen, wat de openbare en bijzondere Scholen der tweede klasse in de Steden aangaat, worden opgemaakt door de plaatzelijke School-commissien, onder goed- keuring der stedelijke Regeeringen, en voor de kleine Steden en het platte Land, voor zooverre daar geene plaatzelijke School-Commissien zijn, door den Schoolopziener van het District, met overleg en goedkeuring van het Gemeente Bestuur. Art. 21. Ieder Schoolonderwijzer wordt, bij deze sange- maand, om de ouders op te wekken niet alleen, om hunne kinderen getrouw, zonder de voor het onderwijs zoo schadelijke tusschenpozen, ter School, maar ook, wanneer zij daartoe den geschikten ouderdom bereikt кың naarstiglijk ter Kerk te genden, en wanneer hij aldaar mede tegenwoordig is, op het gedrag zijner schoollieren nauwkeurig te letten. Art. 22. Ter voorkoming van alle ongeregeldheden, welke uit het werkloos bij den weg liggen, of loopen van niet onderwezene kinderen, moeten voortvloeien, worden de Schouten en Gerechten, benevens der- zelver Boden en Dienaars gevolmagtigd en om op derzelver wanbedrijven, vooral onder Kerk- en Schooltijd, bijzonderlijk te letten, de ouders wel ernstig te waarschuwen, en, zoo dit niet baten mogt, de straffen, door 'в Lands Wetten tegen zulke kin- deren bepaald, zonder oogluikiug uit te oefenen. Art. 23. De Stedelijke Regeeringen zullen zoo spoedig mooglijk, immers binnen drie maanden, na het arresteeren van dit Reglement, met overleg der plaatzelijke School-commissie, de noodige plaatze- lijke Verordeningen, gegroud ор dit Reglement en op de Publicatie van Hun Hoog Mog., hier meer- - malen vermeld, vaststellen, brengende dezelve zoo wel ter kennisse van dit Departementaal Bestuur, als van de Commissie van Onderwijs binnen dit Departement, en van de plaatzelijke School-com- missie. — Indien, na verloop van dien tijd, zulk een plaatzelijk Reglement niet ware gearresteerd , verkrijgt het op heden gearresteerd huishoudelijk Departementaal Reglement aldaar kracht van Wet, voor zoo verre zulks van applicatie kan zijn, en tot zoolang zoodanig een еы эта vastgesteld zij. Art. 24, Indien de Commissie van Onderwijs, buitenge- 212 846 VAN DE GODSDIENST, KERK- woon moet vergaderen, op last van het Departe- | daarenboven, de ampliatie, alteratie en interpretatie mentaal Bestuur, zullen de Leden daarvoor, naar | van dit Reglement, zoo als naar omstandigheden redelijkheid worden schadeloos gesteld. ‚van zaken, zal geoordeeld worden te behooren; Art. 25. | alles onverminderd de hierbij naauwkeurig sanbg- De Officieren in de Steden, en de Maarschal- | volene observantie der Wet voor het lagere School. ken op het platte Land, worden hierbij geautho- | wezen en Onderwijs, gearresteerd bij Publicatie van riseerd, am, ingevalle van overtreding van Art. 12 | Hun Hoog Mog. van den 3. April 1806. en 13 der algemeene Wet, de overtreders valgens | En opdat niemand hiervan eenige ouwetendheid Art. 14 dier wet, te calangeeren. zoude konnen voorwenden, sal deze slomme binnen Art. 26. dit Departement worden gepubliceerd, en geif, Het Departementaal Bestuur beveelt elk en oen | geerd, naar behooren. iegelijk, dien zulks soude mogen aangaan, de nauw- | Gedaan te Utrecht, den 11. November 1806. keurige observantie van dit Reglement aan, en (Маз geparapheerd) W. van Dam vau Isselt, vt. verbiedt speciaal alle directe en indirecte tegenkan- ` (Onderstond) Ter Ordonnantie van het D tingen, die men tegen de uitoefening van hetzelve | mentaal Bestuur 'a Lands van Utrecht, (Was ge zoude mogen ondernemen, Het reserveert zich | teekend) J. Hinlópen. 11. EXTRACT wit ket Register der Resolutien van het Departementaai Bestuur 's Lands van Utrecht, bevattende de Ranglijst der Scholen in dat Departement. 13 Mei 1807. Deen? zijnde het Rapport van den Heere van Lijnden tot Lunenburg, Gecommitteerden in deze, uitgebracht op eene Missive van de Commissie van Thamen. Nederhorst (den Langerak over Vreeland. Berg.) Lek. Tienhoven. Lopiker Kapel, Meern. Onderwijs, in het Departement Utrecht, in dato | Vinkeveen. 30 April 1807, daarbij, ingevolge hare Instructie, | Westbroek. Ter Aa inzendende de volgende Geographisch-Alphabetische | Wilnis. Vleuten. Ranglijst der Scholen, in het Departement Utrecht: Zuilen. se Lange ra Geographisch-Alphabetische Ranglijst der Scholen, Zegveld. in ket Departement Utrecht. EEMLAND. OVERKWARTIER, Baarn. Bunschoten. Eemnes binnen- SCHOLEN van den Renswoude. dijks. Eersten rang. Tweeden rang. Derden rang. Woudenberg. Eemnes buiten Rheenen. Amerongen. Bunnik, Zoest. dijks. Veenendaal. de Bilt. Driebergen. ’t Hooge Land. Wijk bij Duur- Doorn. Elst (onder Rhe- Leusden, с. stede, Houten. nen.) de Vuursche. Neêrlangbroek. Hagestein. Schalkwijk. Koten. MONTFOORT. Vreeswijk (de Leersum. Vaart.) Odijk. Montfoort. Linschoten. Papekop, c.s Werkhoven. Overlangbroek. Zeist. Tul en ’t Waal LANDE van YSSELSTEIN. NEDERKWARTIER. Ysselstein. Benschop. Abcoude. Harmelen. Ankeveen, Is, conform voorschreven Rapport, verstaan; de- Baambrug. Jutphaas. Blaauwkapel. zelve Lijste te doen drukken, en aan de Leden Breukelen, Kamerijk. de Hoef. der Commissie van publiek Onderwijs ter hand te Maarssen. Kokkengen. Jaarsveld. stellen, ten einde daaraan de noodige publiciteit Mijdrecht. Lopik. Korthoef. zoude konnen worden gegeven. Accordeert met Nichtevecht. Maartensdijk. Kudelstaart. voorsz, Resolutie. J. Hinlópen. 19. DEPARTEMENTALE Scéoolorde en algemeene bepalingen voor de oprigting der Schoolfondsen, vastgesteld door den Landdrost van het Departement Utrecht. 31 December 1810, D. Land-Drost van het Departement Utrecht, ge- | waarbij de approbatie van gemelden Minister is hoord hebbende het gerapporteerde op eene missive | verzocht, op een, door de Commissie van Onder- van Zijne Ercellentie den Minister van Binnenland- wijs, aan den Land-Drost ingezonden Ontwerp sche Zaken, van den 30. dezer, n°. 48, dienende | еепег bijzondere Schoolorde voor het Departement in antwoord op de missive van den Land-Drost, | Utrecht, alsmede van Algemeene Bepaling en voor EN SCHOOLORDENING. de oprigting van Schoolfondsen binnen hetzelve De- parlement. Gevende de Minister, bij voorsz. deszolfs missive te kennen, dat Zijne Excellentie, zoo uit hoofde van de nuttigheid dier inrigtingen, welke in de overige Departementen reeds zijn in werking ge- bragt, als uit aanmerkinge, dat de nadere Gemeen- telijke Schoolregelingen, welke uit het tot stand brengen van voorsz. voordragt zullen voortvloeijen, geheel en al gebaseerd zijn op Art. 3 der bestaande School-Wet van den 3. van Grasmaand 1806, en nog nader op Art. 30 van het daarbij gevoegd algemeen Reglement, terwijl de gedane voordragt geene andere strekking heeft, dan de ampliatie van het in Slagtmaand 1806 geerresteerd, en thands vigeerend Huishoudelijk School-Reglement in dit Departement, gemeend heeft geene swarigheid te konnen maken, om, behoudens eenige aanmerkins gen op de voorsz. in den stukken, dezelve te spprobeeren: Verwaahtende de Minister, dat als nu guceessivelijk de bij het Land-Drost-Ambt inte- komen opgaven van het montant der Gemeentelijke Schoolbehoeften, ingevolge dezelve bepalingen op- temakeu, aan het Gouvernement, ten fine van goed- keuring, zullen worden aangeboden, ten einde na dezelve verkregen te hebben, als dan vervolgeus de bij voors, bepalingen bedoelde klassificatie, overeenkomstig het ontwerp of оок oversenkomstig nadere schikkingen, van wege het Land-Drost-Ambt of ook Gemeentelijk te maken, zal konnen opge- maakt, en alzoo geheel het Ontwerp in werking gebragt worden. Heeft de Land-Drost goedgevonden te arrestee- ren, gelijk geschiedt bij deze: 1°. Eene bijzondere Schoolorde voor het De- partement Utrecht, waarvan een Exemplaar hier nevens gaat. 2°. Eenige algemeene bepalingen voor het oprig- ten. van Schoolfondsen in hetzelve Departement, luidende als volgt: L Bijzondere Schoolorde voor het Departe- ment Utrecht. Art. 1. In alie openbare en bijzondere Scholen van de tweede Klasse, zal tienmaal in elke week, dagschool gehouden worden. Het houden van avondschool zal, zooveel moge- lijk, ingevoerd en aangemoedigd worden. 2. De dagelijksche Schooltijden zullen, door den Schoolopgiener of de plaatselijke School-commis- на тан de Onderwijzers in elke School, geregeld worden. 3. De Schoolopziener verpligt zijnde te zorgen, dat er zooveel mogelijk, het geheele jaar door School gehouden worde, bepaalt en regelt, met overleg van de plaatselijke Besturen, de vacantie tijden. 4. De Onderwijzer zal gedurende den Schooltijd, zich alleen met het Onderwijs bezig houden, en zonder volstrekte noodsakelijkheid, zich uit zijne School niet verwijderen. Die, welke als nog tevens Gaarders zijn, of andere posten bekleden, zullen deze hunne werkzaamheden zoodanig inrigten, dst L Bozx. ш. Ter. ш. Derr. 647 zij daardoor van het onafgebroken geven van On- derwijs niet warden afgetrokken. ` 5 De Onderwijzer sal zorgen, bij het aangaan der School tegenwoordig te zijn, de pennen versneden eu de voorschriften in gereedheid te hebben, om vervolgens ongestoord zijn Onderwijs te kunnen geven. Hij sal zijne leerlingen door gepaste mid- delen zoeken te verbinden, om op het bepaalde uur ter School te zijn, dezelve niet nodeloos naar buiten laten gaan, en bij het naar huis gaan ver- manen, zich stil en zedelijk te gedragen. 6 De Meester zorgt, dat er eene behoorlijke stilte in de School heerscht, dat het hard op leeren werde afgeschaft, dat de scholieren gedurende het On- derwijs op hunne plaatsen blijven zitten, zullende hij zich steeds in het midden van hun bevinden; daar het zoogenaamd opzeggen aan den stoel van den meester, uitdrukkelijk verboden wordt. 7 Hij tracht, zoo door zijn eigen gedrag en voor- beeld, als door voorbeelden van elders, de leerlingen liefde voor de deugd, goede zeden, en den gods- dienst in te boesemen, en hen op te leiden tot alle zulke goede hoedanigheden, als op hun toekomend gedrag en stand in de maatschappij een onmidde- lijken invloed hebben, en strekken kunnen, om voor zich zelven nuttig, en bij hunne medeburgeren, geacht en bemind te worden. 8 Elke Schooltijd zal met een kort gebed, geopend en gesloten worden, de Onderwijzer zal dit zelf, of door eenen zijner leerlingen doen uitspreken, en geene andere gebeden mogen gebruiken dan die, welke door den Schoopopziener van het District, of door de plaatselijke School-Commissie zijn goedge- keurd; bij die gelegenheid zal er ook iets toepasse- lijks mogen gezongen worden. Bij het zingen, zal de meester zorgen, dat er niet geschreeuwd, maar op een zachten bevalligen toon gezongen worde. 9 De Scholieren in ieder School worden verdeeld in drie klassen, doch het getal der Leerlingen in eene der klassen te groot zijnde, zal soodanige klasse in tweën kunnen gesplitst worden, De Scho- lieren zullen zoo geplaatst worden, dat zij elkander niet hinderen, en in de hoogste klasse zullen de jongens, zoo veel mogelijk, van de meisjes afge- zonderd zitten. Alle klassen moeten in ieder Schooltijd onder- wezen worden. 10. De zitplaatsen van elke klasse worden genum- merd. De Onderwijzer verdeelt wekelijks die plaat- sen, overeenkomstig het gedrag, den ijver en de vorderingen der leerlingen, daarbij voor oogen hou- dende, dat nimmer een kind, hetwelk zich die week aan een slechte daad schuldig maakte, op eene hoogere plaats Коше, dan waarop het zat, al verdiende het zulks om zijnen ijver. li De verplaatsing van de eene afdeeling naar eene andere van dezelfde klasse geschiedt, om het vie- rendeel jaars, doch die van de eene klasse naar eene andere, om het halve jaar. 848 12. · De schoolbehoeften, welke, zoolang daarop, over- eenkomstig Art, 3 der algemeene bepalingen voor het lage Schoolwezen, binnen dit Departement, geene nadere regeling zal gemaakt zijn, door den meester alleen, voor de vastgestelde prijzen, waar- voor die alom te bekomen zijn, geleverd worden, zullen ор eene daartoe geschikte plaats, in de School bewaard worden, en door den oppersten van elke klasse, of smaldeel, telkens bij het beginnen van het Onderwijs, rondgedeeld, en bij het eindigen wederom opgehaald worden. 18, De Onderwijzer zal steeds eene volledige lijst van zijne leerlingen, ingerigt naar de onderschei- депе klassen, gereed houden; ten einde dezelve ор aanvrage, aan den Schoolopziener, of de plaatse- lijke School-Commissie, te kunnen vertoonen. 14. De drie klassen der leerlingen zullen op de na- volgende wijze verdeeld zijn: a. De eerste klasse leert lezen, en voorts de eerste beginselen van het reekenen, als het uit- spreken van getallen enz. Wijders die van alle de kundigheden, welke naar den aard der Scholen, op dezelve onderwezen worden. b. De tweede klasse zet deze werkzaamheden voort, wordt geoefend in het lezen, schrijven, ree- kenen en beginselen der moedertaal enz. | с. De derde klasse leert juist, met in achtneming | der zintekenen, en wet eenen natuurlijken toonval | lezen, oefent zich verder in het schrijven en ree- kenen, wordt onderwezen in de gronden der Ne- derduitsche taal, doch zoo, dat zij behoorlijk door het boekje van Wester, of andere aanleidingen daartoe gegeven, vooraf bekend gemaakt worden met de rededeelen der taal enz., en telkens bij de de les daarover ondervraagd worden. Verder leert deze klasse zich zooveel mogelijk, oefenen in het schrijven van brieven, reekeningen, kwitantien en andere opstellen, ook wordt zij in het versnijden van pennen onderrigt, en daar, waar zulks gevoeglijk geschieden kan, in de beginselen der Aardrijks-, Natuur-, Geschied- en Zedekunde onderwezen. 15. Het Onderwijs in alle verschillende kundighe- den geschiedt zooveel mogelijk, ор een groot effen zwart bord, waarvan er in elke School ten min- sten twee moeten voorhanden zijn, en waarop de Onderwijzer telkens, voor het oog der kinderen de letters, lettergrepen, woorden, zinsneden, zin- en scheidteekenen, cijfters, getallen, sommen, enz, met krijt ter neder schrijft. Terwijl deze Leer- borden verder gebruikt worden, om wekelijks een of meer volzinnen op te schrijven, met fouten tegen de spel- en taalkunde, hoofdletters, zintee- kenen, enz. ten einde de leerlingen het gebrekkige verbeteren, 16. Tedere klasse, ten minsten iedere smaldeel, leert dezelfde les, zoodanig, dat een hard oplezende, de andere de les in stilte nazien; de Onderwijzer roept dan dezen, dan genen op, zonder eene vaste orde daarin te houden, ten einde de opmerkzaamheid der kinderen op te wekken. Ee En VAN DE GODSDIENST, KERK- 17. Terwijl de eene klasse onderwezen wordt, zallan de anderen insgelijks hare bezigheden hebben of toeluisteren, en aan de verschillende klassen be- stendige, doch gedurig afwisselende bezigheid ge- geven worden. ` 18. | Ten aanzien van de orde, waarin de verschillende klassen onderwezen worden, en de verdeeling van den Schooltijd, zal gevolgd worden eene lijst van werkzaamheden, door den Onderwijzer te ontwer- pen, onder goedkeuring van den Schoolopziener, of de plaatselijke School-Commissie, op dewelke ook zullen aangewezen worden de werkzaamheden der herhaling (Art. 23.) 19 Er zullen in de Scholen geene andere leer- of lees- boeken mogen gebruikt worden, dan die uit de gear- resteerde algemeene Boekenlijst, door den Schoolop- ziener, of de plaatselijke School-Commissie, van ieder School worden aangewezen, of zijn goedgekeurd. 20 De School-Onderwijzer is vooral verpligt te zor- gen, dat alle zijne leerlingen, nauwkeurig, vaardig, en natuurlijk lezen, hij zal hen de zin- en scheid- teekenen onder het lezen doen in acht nemen en voorkomen, dat zij zich aan genen temenden, dreu- nenden, of half zingenden toon gewennen. Daartoe zal hij hun de les voorlezen, zich vooraf met den inhoud derzelve bekend makende, woorden, spreek- wijzen en zaken daarin voorkomende, eerst voor zijne leerlingen ophelderen, en onder het lezen hun naar hunne vatbaarheid vragen doen, ten einde zich te overtuigen, dat zij het gelezene verstaan, en alzoo hun denkvermogen zoeken te ontwikkelen, en hun verstand te beschaven. 21. De leermeester ziet toe, dat de scholieren onder het schrijven niet krom of scheef, maar regtop zitten; hij houdt altijd een genoegzaam aantal voor- schriften gereed; deze voorschriften moeten net en fraai geschreven, de hoofdletters en zinteekens wel geplaatst zijn; verder moeten dezelve leerzame zaken of spreuken bevatten, naar de vatbaarheid der kin- deren ingerigt, voornamelijk uit de voorschriften, bij P. den Hengst en Zoon, te Amsterdam gedrukt, ontleend en den zin daarvan verklaard worden. 22. De meester ziet de schriften der kinderen telkens naauwkeurig na, brengt hun het gebrekkige 1 dezelve onder het oog, niet alleen ten aanzien van de gedaante der letters, maar hij wijst ook de fou- ten aan tegens de spelling enz. begaan, en laat dezelve verbeteren. 28. Eenmaal in ieder week moeten er kampschriften geschreven worden, om in aanmerking genomen te worden, bij het toewijzen van de zitplaatsen voor ieder week. Voorts moeten er, ieder half jaar. prijsschriften geschreven worden, om die bij plaats- hebbende School-eyamen te kunnen vertoonen, en in de School op te hangen. X Ook zal in elke week ten minsten éénmaal, en wel ор den laatsten schooltijd derzelve, herhaling gehouden worden van alles, wat van maandag geleerd is (Art. 18.) EN SCHOOLORDENING. 1. Вовк, ш. Түт. ш. Deer. 849 24, | het eerstvolgend schoolbezoek, van het een en ander Waar het getál der scholieren meer dan zeventig ` kennis geven aan den Schoolopziener, of de plaat- is, zal men bedacht zijn, om eenen Ondermeester | selijke School-commissie. aan te nemen, terwijl de Onderwijzers zoowel van 30. zulke, als van kleinere Scholen, worden aangemoe-| De Onderwijzers zullen, ingevolge de dispositie digd, om aan de meest gevorderde en geschikste | van Zijne Excellentie, den Minister van Binnenland- leerlingen, bij wijze van eerbelooning, en bij af- {sche Zaken, van den 25. September 1806, n°. 8, wisseling, eenig gedeelte van het Onderwijs aan | daartoe door de Leeraren van de onderscheiden te bevelen. Godsdienstige Gezindheden aangezocht zijnde, san 25. dezelve zaodanige opgaven mededeelen, als deze, Er zullen slechts op bepaalde tijden nieuwe leer- | ingevolge gezegde Dispositie kunnen verlangen; en lingen mogen aangenomen worden, namelijk: in | voorts hunne scholieren aansporen, om een zorgvuldig het begin van Louwmaand, Grasmaand, Zomer- | gebruik te maken van de Catechisatien, welke ten maand en Wijnmaand. hunnen behoeve, door de respective Leeraren hun- 26. ner Kerkgemeente zijn, of worden aangelegd. Tweemaal in het jaar zal er in ieder School, 31. waar zulks geschieden kan, een examen gehouden | De Meester draagt zorg, dat de kinderen gewas- worden, en daarbij de leerlingen, welke genoeg- | schen, voorts zuiver aan het lijf ter School komen, zame vorderingen gemaakt hebben, van de eene | die, welke er bijzonder vuil en haveloos uitzien, klasse naar de andere bevorderd worden (Art. 11) | zullen op de onderste plaatsen zitten, en die zigt- Bij die gelegenheid zal aan hun, die in vlijt en | baar onzuiver zijn, zullen, naar eisch van omstan- ordentelijkheid uitmunten, prijsjes, doch weinige | digheden, of alleen geplaatst, of zelfs, na voor- in getal, uitgedeeld worden. afgaande waarschuwing van den Onderwijzer, aan Aan de leerlingen welke de Schuel verlaten, zich 4 de Ouders naar huis gezonden worden, eu niet eer wel gedragen, en blijken van goede vorderingen | wederom School komen mogen, voor dat zij blijken gegeven hebben, zal hiervan door den Onderwij- | goed gereinigd te zijn, ook zullen geene kinderen zer, een vereerend getuigschrift worden ter hand | mogen School komen met aanstekende ongemakken gesteld. of ziekten. 27. 32. 