Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Ten negen uren quamen voor de Maes ons aen boort de hec- ren van Swijndrecht, de Vries, noch ecn, nu mij onbekent, ende den peusionaris Vivien, ende door den laetsten een lanze acnspracck gehouden metten groot visir, niet over repatrieren, macr andre polityke; deselue vrunden gingen ten vier uren na lant ende wierden gevalidiccert met seuen donderslagen; de verrekijkers figureerden mijnen vrundt te staen op het strandt ontrent een carosse mett witte peerde, offe anders mijne ima- ginatie stelden deseluen op sijne achterplacts, siende na de grooten tooren na de kijkers van onse bekijkers. Gisteren voor- middach quamen bij ons de schepen uyt Texel op de 5e, ge- uaren Hollandia, Gouda, Daventria, Harlem, Zelandia, de Schagerroos, de Star ende St. Anna. In het eerste hebben vij ons aenstondts geworpen als in een dootkist, sijnde voorsien met 500 wormen en 82 metalen spijkers, ende het opperdec- kleet is een orangen geusken, gevolcht met ontrent in de tach- entich gelijcke drijvers, van diversche soorte; met dese on- der de seezenbannieren van den grooten ende opperste veltmaer- schalk, sullen wij trachten te herkrijgen ende behouden de ecre, ruste ende weluaren van ’t lieue ende nu bekommert ta- 55 derlant. Ick en kan uw edt. niet genoech seggen watte veran- derliicke ende wonderlijcke voorvallen ons dagelijx gebeuren , van menschen, die geen eet, eere, ordre noch courage en heb- ben, onderhouden, betrachten noch te kennen. Sij loopen met het schip na lant sonder kennisse, verlaten haer vlagge, als ecrloose, sonder ordre, als domme, ende onverstandige. Inter nos het meeste quaet dat ons quelt, is de sieckte op seer veele schepen, de menschen sijn gesont, ende des anderen daechs dol ende ijdelhoofdich met koortse ende in korte dagen sonder vleysch ende krachten, doch weynige steruen ten regarde van de menichte der siecken. Op het schip Delflant sijnder 130 na huys gesonden, een buyten boort gesprongen, 4 a 5 gestor- uen, drij a vier schepen sijn daeromme opgesonden, ende seer veel grootelijck geinfecteert; men oordeelt ’t selve te sijn °t scheur- buyck, met koortsen vermengt, veroorsaeckt door stynckende byer ende water, koude daerop volgende met ijval van onge- mack in de drij stormen, nu uytgestaen. Op den 29en Sept., sijnde een dynsdach middach, wierde ons schip Delflant voor Goeree ingeslagen het voorschilt, ende quam wel ses à acht last water tegelijck binnen schipsboort, de siecken dreuen ende souden versmoort sijn buyten hulpe. Zonder opschrift. Gel. JOH. BOREEL. XLVII. 8 October, donderdach auont, op de hoochte van Noortwijck in het schip Hollandia. Min heer! Desen middach bekome uw edt. missive van den 5° op muendach geschreven, uw edt. bedanckende voor de informatie van de tijdingen, hoewel ongeluekige. Hoedat het is met mija dispositie, sal uw edt. sien uyt mijn dagelijcksche brieuen: sedert den 25en Sept. sijn uyt de vloot vertrocke seuen off: acht schepen uyt noot, soo van sieckte, vivres, als verlies van anckers ende touwen. Twee Vriesen sijn doorgegaen sonder conseut, tegens dewelcke den chrijschract heeft gedecerncert apprehensie op hare personen om gesuiseert ende prov. ligato inde vloot gebracht te werden; welcke ses offe acht schepen voorsz. de beste sijn nacst de vlaggen van de nauale macht. Wij hoopen dat van Amsterdam met desen wint sullen komca noch vijf a ses schepen ende uyt Goeree het groote schip, gelijek uyt de Maes noch twee a dry, ende soveel oock uit Zeclant. Wij bebben ouer de 200 soldaten ontbooden ende de rest gcrenvoyeert, ten dienste van den staet; doch wij heblen der meer als 200 sicck aen lant gesonden; wij sullen ons be- helpen ende van Godt Almachtich den seegen afwachten. Dr menichte cn doct het niet, maer de saecke ende vertrouwen op Godt, bekroont het eynde. Wij hebben oock die consid:- ratien gchadt ouer den noodighen dienst van de soldaten te lande. De doot van deu coninck van Spaigne kompt nu nit wel; wij vinden ons nu in de noodige solicitatien ontres: Vranckrijck ende alrcede sijue prestatie tegens den bisschop van Muntster. Jek vreese datse Vranckrijk cer sal wederom 57 eysschen als wij deseluc sullen wederom seinden. Onsen visir laet dese saeck, nu begonnen, hem meer ter herte gaen als de saecken te lande, in dit saisoen van ’tjaer begonnen sijnde. Wij sullen trachten op d'cen offe andre wijse noch yets te ver- richten; wij hoopen, dat nu de schepen uyt het noorden met desen gansch fauorablen wint sullen inkomen, onder het con- voy van de commandeur stathouder met ses ’s lants oorloch- schepen. Zonder opschrift. Get. JOH. BOREEL. XLVIII. 11 Octob. 1665, sondach auont, op de hoochte van Scheuelynge, in het schip Hollandia. Mija heer ! Gisteren namiddach ontfinck ick uw edts. missive van den 8 geschrenen; de communicatie van den selaen was aengenaem. Het is nu de gemeene fortuine te water ende te lande, wat in verstel te sijn; wij hebben alrec ancker gelicht om na de kusten van Engelant te gaen, ende te beproeuen een meerder offe beter geluck. Ick beklaech de naeckgevluchte juffrouwen, sij moet seer verrast sijn offe groote hoope gehadt hebben op het oude geloof. Desen bisschop sal een werck beginnen dat veel sal na sich sleepen, ende den keyser begint te lact, want so ick mach een acsken leggen in sijn balance, so dunckt mij dat sij behoorde aen onse sijde ouer te slacn; want den keyser hadde behooren den Fransman te prevenieeren , ende daeromme so het den keyser ernst is, moet hij verder gaen, ja selfs tot voeginge van sijne wapenen bij de onse, offe anders sijn het maer feintes, ende die souden wel konnen hinderen acn sijne possessie van de Nederlanden. Nu den tijt sal ons wijser ma- ken. Daer moeten in ons lant sijn veel ongeruste geesten , want uyt Zeelant werden mij diergelijcke discoursen ouergebrieft, daer nochtans niets aen cn is, soo veel als droomen; wat dat edecktelijck is, weet Godt, den kender van de herten. Uw 58 edt. heeft mij nu al twee off drymael geschreuen, datter men- schen sijn, die nu in de ongeluckige tijden de regenten ende executeurs op den hals vallen, ja selís diegeene, welcke de re- solutien so uit regard van Engelant als andre hebben helpen neemen. Ick kan wel bemercken, datter yets moet werden ge- particulariscert, gelijck ik wel vermoeden kan dat onkundige ofe quaetwillige daertoe nu groote oorsaecke gegeuen is, ende dat den Hemel strijdt tegens de executeurs ende in hare personen doet lijden de onnoosele gemeynte ende diergelijke. Indyen uw edt. oordeelt dat ick yet particuliers daervan weten mach, maeckt mij so geluckich dat ick circum circa wat verstaen mach. Op den middach is inde vloot gekomen het groote schip uyt Goeree, de Seuen Provincien, hetwelcke wij hebben wesen besichtigen ende beuinden het selue een net, schoon ende machtigh schip, ende yndyen het eerder gekomen ware, wij souden sonder bedencking daerop gegaen sijn; maer veel verhuysen kost veel bedtstroo, ende wij hopen dat wij 1 Nov. toekomende een andre verhuysing sullen doen. De Schotten sijn op de been, in Londen de pest, de koninck buyten op tlant, het parlement wil vergaderen tot Oxford. Indien Godt Almachtich ons ende ons vaderlant gelieft te segenen, wij kunnen haest een ecrlijcke ende goeden vreede hebben. In uw edt. postscriptum segt uw edt. wederom, dat het profanum vulgus murmureert, maer dat uw edt. hoopt dat de volmachtighde noch met een goet succes sullen werden bekroont, sodat ick wel kan coacsx hyeruyt dat onse personen al vrij in het touwje loopt. Hetzelfde opschrift. Gel. JOH. BOREEL. XLIX. 16 Octaber 1665, vrijdach ontrent op de hoochte van Solesbay, drij mijlen in zee. Mijn heer! Zedert ons vertreck van Goeree ende van Zeelant hebben 59 ons voor eerst de zuydweste winden so verre gebracht, tot ontrent, de Welle, ende daerna de harde noortweste, dat wij wel konden genaecken dese kust, maer euenwel niets verrichten ontrent offe in haer baeijen. Het ancker wert nu wederom gelicht op dese plaets, om so af te drijven ontrent Harwichs, Coninckerdiep ende Duyns, ende men sal sien wat aldaer te doen sal vallen. Alle genomen visschers seggen ons dat de Engelse vloot binnen is; sommige dat de blaeuwe vlagge noch is In zee gebleuen, ende oock om de Noort. Het sijn al raedtsels ende het water is seer breedt ende het soecken seer wildt. Amice, het weer wert dagelijex seer hardt ende wreet, de lucht vol wint ende reghen, de zee ongestuymich, alles koudt ende nat. De vloot is seer groot ende bekommerlijck inde nauwe zee om te seylen ende keren, voornamentlijck bij nachte te wenden offe ancker te lichten ; oock kan men dage- ljex niet lichtelijck ouerkomen door de hooghe zee, ende de menschen sijn onverstandich , bot offe onbedreven. Hetzelfde opschrift. Gel. JOH. BOREEL. L. 23 October 1665, vrijdach voor den Teems op ancker, in het schip Hollandia. Mijn heer! Wij senden twee personen met onse brieuen aen de hooghe regerynge , waeronder den eenen is Ulrick van Maurick, de welcken heb moeten belasten met deesen ende oock om mon- delijck uw edt. te seggen den staet van ons leeuen ende gesont- heyt. Den 17 deses quamen wij voor Oselbay (Solesbay ?) ontrent Harwitch, ende sagen dien auont 16 à 18 koninckxschepen door het Koninckxdiep loopen na de reuiere van London; op den 192 wiert ons gesegt dat op den 162 deser 32 koninckx- schepen waren gepasseert voorbij Douvres na Portsmouth om schoon te maecken, komende uyt de reuiere; dat oock nu veertien dagen geleeden 12 fleuyten ende pinassen met Engelse 60 soldaten van Douvres waren gevaren op Vlaenderen, in dienst voor de bisschop van Munster, geconvoijeert door twee fregatten. Amice, siet eens hoe wij altijt achter het net visschen, be- halve daer stormen ende ongemacken te haelen sijn, doch deselue komen alle van den Hemel. Den 18 deses moesten wij terstont ancker lacten vallen door den suydtwesten wint, die seer hardt was, ende tot noch toe altijt so duyrt uyt bet westen offc noortwesten. Hetzelfde opschrift. Get. JOH. BOKEEL. LI. 28 October 1665, voor de rcuiere van London in de nacht, ende afgesonden op de 29 Oct. ten 10 uren voor de middach. Mijn heer ! Beyde uw edts. missiven sub datis 16 et 20 Octob., sijn mij gisteren te gelijck wel behandicht, beyde vol sorghelijche consideratien van den toestant der landtsaccken in de provin- cien; ende het erghste dat ick in die saecke sie, is dat Bran- denburch sich heeft laten trecken door sijn interessen, waerdoor den staet wert gestelt op het point van alles hem te mocten nu accorderen, want ick meyne dat hij nu sal engliseren, dat is, het ecne na het andre cyschen, indien van het begin niet alles te gelijck en heeft, (gc)eyschst , ende dat doende , so weet hij dat wij alles niet konnen geucn, sonder ons het kint te maecken ; dat de jonge luyden werden gestraft, sal een ex empel sijn aen de gansch licenticuse pretencien van de jonc- heyt, offe een hinderpael voor de ouders ende vrunden om hare kinderen niet te gelijck op den top van sware charges te brengen, sonder kennisse ende opvocdinge. Op gisteren ont- fange ick mede uw edt. missive van den 23 deses, mede vol bekommerlijcke swaricheyt ; ick hebbe desen nacht tot. ontrest ten twee uren metten visir ouer deselue saecken beginnen te spreecken, ende voornamentlijck ouer het employ van onse 61 vloot. Hij kan niet apprehenderen , ofe personeel offe provin- ciael; ende euenwel sie ick dat alles tegelijek sal nuerslaen, ofe anders dat wij te gronde gaen; ick wil geloven dat wij op den 15 offe … daerna sullen voort lant sijn. Daer vallen sooveel consideratien ouer de constitutie van saccken in ons vaderlant, dat ick niet beginnen kan van eenich deel, maar ick moet alles uytstellen tot onse bijeenkompste. De Fransche trouppes ende haer doortrecken in onse steden, de beste ende considerabelste van ons lant, geeft veel bedencken ; daer kon- nen voorvallen gepractiscert werden datse uyt de muyren niet geern offe door een gefingeerde nootsaeckelicheyt niet souden sijn te dwyngen om te vertrecken. Het sijn altijt Fransche ende Papiste, in correspondentie met Engelant, in apparentie tegens den bisschop, een gewijdt hooft, pijlaer van de kercke, de- welcke geestelijcke ende onsichbaerlijcke ambassadeurs gebruy- cken, deweleke door mentale reservatien na het canon van Loyola haer recht uytsprecken ende ocffenen. Hetzelfde opschrift. Get. JOH. BORREL. LIT. 2 Novemb. 1665, ter haluer zec, tusschen Engelant ende Nederlant, macnd. auont. Mijn heer ! Gisteren heb ick ontfangen, doch eergisteren was 't aenge- komen, het boeckxken genaemt L’ Histoire amoureuse des Gaules 62 X a Liege; den brief metten auctheur van het boecksken beyde sine die et consule. Voorwaer, amice, wij hebben naulijex tijt om onse godtsdienst te oeffenen, soude ick sodanige sotte amourettes lecsen! De mijne sijn suyver ende onbevleckt int begin, ick hoope dat mij Godt totten eynde toe daerin sal behouden. Den heer Huygens heeft van het boeckxken de maechdom genomen; ick sal het voor geleesen houden, want mijne ooghen ende sinnen connen nu die folastre discoursen niet lijden. Gister auont hebben wij cours na huys offe Texel geset, so dat de Zeeuwen ende Maesluy op den middach al van ons gescheyden sijn, ende wij hoopen op morgen metten dach voor Texel te sijn, ende so voorts na den Haech. Hetzelfde opschrift. Gel. JOH. BOREEL. LIII. 2 Dec. 1665, woensdach anont. Mijn heer! Dit is na mijne aenkompste alhier de eerste pen, die ick inden inckt doppe om te seggen aen mijnen vrundt, dat ick denscluen van herte bedancke ouer sijne ed. bewesen vrundt- schap in de Haech ende aengenaem geley tot Rotterdam, ende beuinde nu alhier een sack met haspelen van affaires, ende onder andre geen van de minste de resignatie in handen van hare ho. mo. van het raetampt van Vlaenderen door Jan de Dorper, dewelcke in onderhaudelynge is geweest met den licentmeester van de Perre, doch also Erastus, so men segt, belooft hebbende aen sijnen toekomenden swager Reigersbergh sijne plaets inde seluen ract bij resignatie, sich nu mede wilt bedienen van dese occasie, so schijnt het dat Dorper den meesten penninck sal kiesen ende desen laetsten sal praefereren, totten welcken ick oock de beste apparentie sie. In allen geual so sal een van beyden moeten doen den eedt van suyveringh, dewelcke in mijn gemoet niet vlotten soude op sodanigen 63 wijse. Indyen ick inden Haghe was, daer soude kans sijn voor een goet vrundt, want den eedt kan niet suyver gedaen werden, tensij bij mentale reseruatien, doch zij sullen alles op de forke neemen, als sulcx voorsien hebbende. Erastus beooght noch het praesidentschap door de doot van Roelsius, dewelcke nu tot hooghe jaren geklommen is, ende alsdan was Dorper de eerste voor Erastus, dit is het krijnominem , ende daeromme zijn oock de gebooden in de kerck tot noch toe op- gehouden , ende wert het huywelijck daeromme als noch in twijfel alhier getrocken. Siet eens, amice, waer dat de ambitie ende cuyperye gaet! Den heer Thibault heeft het rentmeesterampt van Bewestenschelt verlaten ende sijn de twee eerste ende dry laetste leeden gevallen op den heer van Rauels; doch Goes houdt sijn stem op tot reucur van de instructie ter naeste vergaderingh tot interest ende voordeel van hare stadt. Tholen alleen onder alle de leeden van de seven provincien desauoueert de reys ende employ van de gevolmachtighde op de vloot, ende neempt haer rapport maer aen bij notificatie; het werck staet hier alles seer in desordre. P. S. vrijdach morgen ten acht uren. Mijn heer! De Dorper is in credyt gebroocken offe staet to breecken , daeromme is deze onderhandelyng geschiet onder de handt. Reigersbergh kan het niet hebben door het huywclijckx con- tract met sijnen toekomenden schoonvader Thibault. Van de Perre sal obsteren den eet van suyveringh ; immers ick hoope noch , indyen het noch nict is vergeuen, dat bij resolutie van de generaliteyt geen personen uyt de magistraet van Middel- burch werden geadmitteert, om de verachteryng van de justitie, so moeten oock ex.... ratione, alle de raden van Vlaenderen werden geremoueert, als deselue daerna in de magistraet werden beroepen. Consuleert met uw edt. schoonvader, raet- pensionaris de Wit, Staeffenisse ende Kien. Vale, ick sal ter- stunt naerder schrijven, den schipper vertreckt nu. Zonder opsehrift. Gel. JOH. BOREEL. 64 LIV. 5 Dec. 1065, saterdach morgen ten 8 uren. Mija heer! Gisteren heb uw edt. mede ouer Rotterdam geschreuen , ende heb sedert Van de Perre, nu uyt Macch gekomen, gesproocken, uyt de weleke versta dat de raetplacts van Vlaenderen sal werden na alle apparentie geconferecrt op de heer Meunicx, schoonsoon van de heer Veth, sodat Revgersberch misgaende door het huvwelijck, desen nu sal vast gaen, also Couwerue ende Kien voor hem sullen sijn met alle macht. Euenwel ick sal geern hooren hoe de saeck sal sijn uytgeuallen, ende sal uw edt. ten naesten van alles breeder schrijven. Zonder opschrift. Quem nosti. LV. Mijn heer! Ten ware dat ick uw edt. te communiceren hadt den uyt- slach van de cuyperye ende het vergeuen van alle de ampten, so en vinde geen subject om uw edt. missiue van den 13 dezer so terstont ontfangen te beantwoorden. Mijne openbaringe tot de secretarie was ten beste van °t gemeen om den Ziericzeeschen alumnus faunius, die te ontsetten, ende ben van herten blijde dat deselue geconfereert is op Justus, deweleke daertoe de minste hoop hadde; Erastus arbeyde voor uwen vrundt; den maeckelaer was het burgemeesterschap, ende keure etc., maer sij hebben het hem ontset door een aerdigen treck. Erastus was te gaste bij le Sage, quam te lact inde conferentie, die van Ziericzee looten tusschen Justus ende de ractsheer Ockersz., om een stem uyttemaken, het lot viel op Justus; dit geluck dreef haer so hardt, datse met vijf stemmen Justus vastelden in absentie van Erastus, ende hij komende, was nict te ontdoen. Van het premiernobelschap is tot noch toc niet gesproocken. Den brandt tot Vlissingen is een politiken brandt geweest, 65 ende is ten goeden onder de regenten beslist, dat lange duyre! Wie den Berger is, en vatte niet, ten sij den extravaganten, ende die heeft geen macht, noch sal oock den cordaten met hem niet cordate spreecken, want hij leeft door Erastus, dewelcke nu gansch hoofs is. Decemb. 16, dynsd. avont seer laet. Adieu. Zonder opschrift. Noch handi. LVL 3 Jan. 1666, sondach auont. Mijn heer ! Desen morgen is afgegaen door Feyfer mijn antwoort op uw edt. missive van den 24 Dec., waerop ick desen middach in *t seeckere werde onderricht, dat nu van dese kersdaghen den Berger heeft gesegt aen een bekent vrundt in forma dese woorden: dat hij Berger in het voorjaer meynde te verlaeten sijne charge ter generaliteyt ende dat hij Middelburch ouer hare gunste bedancken soude, ende dat hij aen Thibault hadde ge- schreven om te despicieren na een bequaem persoon tot sijn successeur. Ick en versta dit misterium niet, tensij hij wille navolgen de voetstappen van andre offe wel van den heer Veth; maer ick geloue, dat Thibault hem soeckt hier te trecken onder het benificie van de nieuw gemaeckte alliancie, ende dat hij hem de facto et tout d'un coup soeckt burgemeester te maecken in de plaets van uw ed*. vrundt; in allen gevel wij moeten eerst van de saeck wel geinformeert sijn, ende mij dunckt datter niemant beter toe bequaem is als mijnen vrundt, hem per ambages omleydende ende door een indifferent discours uythalende, doch vooral moet niemant van mij, ofle dat desen roep uit Zeelant kompt, niet vermaent werden; offe so uw edt. in persoon ten eersten niet goet en dunckt dese uytvor- schinge te ondernemen , so sal Ommerus offe Raesfeldius dit proefstuck moeten aenveerden; want daer is uw edt’. vrundt grootelijckx aengelegen , hieruan volkomen ende seeckere ken- nisse te hebben ende dat ten spoedichsten. Onder alle bruy- (Codex , 2% Serie, {ri Deel, 24e Afd), 5 66 lofsgedichten en is geen aerdiger als hei neuensgaande , dat wel wilt herleesen sijn ende op alle perioden van tijden ende per- sonen geappliceert met aendacht. Wij verstaan ...ertman desis- teert, omdat hij de raetsplaets in sijn stadt niet behouden kan, ende dat Conradi Burcht nu wederom in consideratie kompt met van der Pol. Waarmede blijve. Quem nosti. Afgezonden deu 8 Jan. 1666, vrijdach. 11, Jan. 1666, maendach avont. Mijn keer ! Desen is blijven liggen door de menichfuldige affaires ; so terstont bekome uw edt. missive van den 82, deser; de retenue is wel prieslijck, maer uw edt. en moet sich niet ontrecken de hoochste justitie van het gansche lant, op welkers schouwders deselue met de financien teenemael berust; de andre speculatien connen door cuyperijen weerom veranderen; alles sal bij mij blijven, sijt doch daeruan verseeckert. Ick ben van herten blijde ouer het auancement van Hofdijck. Ondersoeckt ende schrijft mij ten spoedichsten; uw edt. weet wat mij daeraen is gele- gen. Adieu ende duysentmael Adieu. Ick sal naerder ende breeder schrijven. Zonder opschrift. Noch handi. LVIL 10, Febr. 1666, dynsdach. Mijn heer, mijn deste vrundt ! Met Feyfer heb nu geene tijdinge van uw edt. bekomen , hoewel ick uu seer veel hadde verwacht; want den Haech is nu het centrum van allerhande nouvelles. Wij sijn hier dage- lijcx in moeijelijke besoignes, so inde staeteche vergaderingh, daer Erastus saliger alles contrecarreert tegens den Visir, als in onse saecken van de stadt, daer den vreede wert gemaeckt om kunstigh te bedriegben, ende denseluen wert wel mette lippen genoempt, maer niet int herte gemeynt, veel min met 67 wercken volbracht. Schrijft mij eens van alles, want wij hooren van veele saecken, doch met weynich sekerheyt, ende ik houde de Haerlemse courante voor de beste (brieven). Hetzelfde opschrift. Get. JOH. BOREEL. LVIII. 2102, Febr. 1666, sondach auont. Mijn heer ende vrundt / Eergister auont ontfinck ick uw edte. missive van den 16 deses, waervoor uw ed. hertelijck bedancke voor de omstan- dicheyt van de inhoudt, ende wel het principaelste daeruan is van gevolch ende consideratie het werk van Sijne Hoocheyt tot het capiteynschap generael van de Unie, ende, hoeuel veel provincien ende leeden in Hollant het oogh hebben op de prince van Orange, so salmen euenwel het werck onder de handt so bestellen met Vranckrijck, dat men genootsaeckt sal sijn hem voorbij te gaen om de minderjaricheyt, ende also een hooft van de militie na den Francen sin te kiesen, hetwelck, hoe vol bedencken ’tselue is so voor binnen als voor buyten de constitutie van de gemoederen der welgeintentioneerde voor beyde de partien, laet ick oordeelen aen alle versiende ende gedesinteresseerde menschen ende regenten. Wij hebben bij pro- visie ’tselve een weynich soecken te steuyten door de conti- nuatie van vorst Maurits in die bedieninge als ehef van de militie, waerna wij vertrouwen, dat sijne vorstl*. doorluchtd, staet sal kunnen maecken, ende niet laten afleyden door de ambassade vande keyser, offe door eenigh despit van den gede- puteerde laten afschricken van die sware ende honorable com- missie tot dienst van het lieue vaderlant. Inter nos, amice, wij sullen trachten Sijne Hoocht. ten minsten te setten in de raedt van staten, ut ex isto reipublicae seminario evadat miles strenuus et fortis; want aen sijn wel offe qualijck weesen hangt ons behoudt offe onderganck, ende de goeds Hollanders moeten haer niet laeten verleyden; want den prince 5» 68 te houden buyten alle employ, is onmogulijck ; daeromme is het best in tijts hem te verobligeren ende goede wetten ende instructien voorteschrijven, als naderhant in confusie geene te hebben offe selfs te moeten ontfangen. Men had behooren alle die stroopers te fricasseren, maer de reeden in ardua genomen sijn valabel tot quartier, ten sij aen verraders, waeronder een is een hangebast ende uytgebroocken tuchtelyng, die wij van de gouverneur van Bergen op Zoom hebben versocht, bijaldien bij haer geen rceden is tot de galch. Het sluyten met Branden- burch ende Denemercken is bij provisie seer goet; wij hebben mede weluerstacn van ter sijde, dat Vane tot Cleef is, alsmede Beverningh, dat weeten wij ende dattet mogelijck noch oude kennisse is, hoeuel de gronden ende regeringe nu bij beyde ver- andert is. Ick verlange te weten de twee Hollandtse gedeputeerde te velle, daeruyt salmen konnen oordeelen van veele intentien; Gamarra is een prater ende bouenal een Spaignaert, ende daer noch bij een ambassadeur; wij behoorden wel te kennen het geluyt van haer fleuytie. Onse schepen sijn voor Ostende inde auont gead- verteert, dat de Engelse op haer afquamen, waerop sijn descluc in de 30 op de morgenstont bij haer geweest; de onse reti- reerden op de Wyelingen, vijf van onse sijn wat naer Noort, ende loopen groot perykel, also de onse haer nyet hebben laten waerschouwen door haer twee gailliots, die mede zijn binnen gekomen; daer sijn nu van alle kanten gailliots uyt om des vijf schepen op te soecken ende te waerschouwen. Amice, daer is aen alle kanten een dwarrelgeest, men doet selfs niets, en men mach niet lijden dat het andre doen. Den luitenant admi- rael Cornelis Eversz. is opontboden, om te confereren sijne in- structie tegens sijne actien, hoewel op hem geen de minste . 69 saspicie valt, ende de seesaecken seer veranderlijck sijn. Com- mupiceert het ingeleyde met de heer van der Holck, ende laet mij spoedich weeten, wat bij Hollant, publice offe private, hierop wert ondernomen. Waermede blijve. Quem nosti. Zonder opschrift. Noch kandi. LIX. 20, Meert 1666. Mijn keer! Siet hier desen geryngen tot antwoert van uw ed, twee missiven van den 25 Febr. als 12 Meert vol van opmercking. Het heeft hier nu oenige weecken seer druck geweest; Erastus heeft seer gearbeyt, om de 5 geeligeerde schepenen van der Vere buyten de nominatie staende te houden, hoewel hij moest bekennen deselue gekoren waren indebite buyten octroy, maer de eer van de genadige vrouw wilde hij conserveren bouen het recht van de provincie, hetwelcke mevrouw opentlijck seyde de staten niet te competeren tegens alle bekende waerheyt ; euenwel sal mevrouw de waerheyt bekennen ende andre sche- penen kiesen moeten binnen de nominatie. De deputatie gaet maendagh na de Haege; de twee masten van onse stadt ende den vrundt moesten daer buyten blijven, hoewel het was de ordre ende beurte van den vrundt ende niet Erasti; contra vim mortis non est medicamen in hortis. Men sal aldaer handelen van alle militaire charges te lande ende te water, sonder den baes te vergeten. Beresteynius heeft mij gerescribeert met een eircumstantieel rapport van het mael tot Rotterdam mette ca- rossc. Nu is tot Paris in het hostel de la reine mere d'Angle- teren uytgebroocken de handelingh van Harlinton met Buat in de Haghe. Godt geue daertoe verder alle succes ende seegen. Gelieft eens aen mijn neef Boreel den generael te seggen, dat ick het gelt heb ontfangen ende dat ik ten naesten schrij- ven sal. Ouer mijne particuliere saecken kan ick niet schrijven, want van nict kan niet veel gesegt werden, maer eucnwel wensche ick te weeten, waeromme endc uyt wat reede offe 70 seeckerheyt mijn vrundt de saecke so ernstelijck afraet, want ick seer veel aen sijne ed'. raet deferere, ende dat men niet seeckers en segt, maeckt mij secr twijfelmoedigh ; ick bidde uw edt. spreeckt rondt uyt tusschen ons. Onsen heer bailliu Reesen is ouerlecden op het lant bij de duyn. Versoeck dick- mael ende lange brieuen, want het theatram rerum politicarum nu bij uw edt. is. Quem nosti. Hetzelfde opschrift. Zonder hardt. LX. Ten. April, woensdach auont 1666. Mijn heer ! Ten ware dat iek vreesde door mijn stilswijgen uw ed. oor- saecke te geuen van mij met gelijke munte te betalen, so soude ick nochmaels moeten wachten na andre gelegentheyt offe ma- terie om uw edt. te konnen onderhouden, want alles wert nu dagelijcx uyt den Haghe verwacht, ende ick meyne dat on: gedeputeerden van daer sullen scheyden met een grooten Niet. Erastus tracht onsen Visir in blanco te setten voor de gansche werelt, want dat sijn alle sijne kunsten: onder de handt te arbeyden tot sijn eygen voordeel. Alhier sijn gestorven onsen bailliu Recsen, in welckers plaets uwen vrundt naden roep van de magistraet ende andre wert gedesigneert, maer surdo nar- rant fabulam; inter nos, hoewel ick noch eenichsints uytterlijcs mij anders gedrage, ende dit onderneme ‘ick sonder consulte van mijnen goeden vrandt, want ick weet dat hij mijn ruste lief heeft, ende niet begeeren dat hij vervallen soude onder de elaeuwen Erasti als sijn broederen. De doot van den heer Ni- colas van der Merckt geeft oorsaeck aen veele sollicitanten tot het kiesersampt ende mede het bewinthebbersampt van de Oost-Indische compagnie ; men sal over dese beyde veele aep- pesprongen sien, die haer steert sullen afbijten van boosheyt; sollicitanten bij honderde; het is waer dat den Berger extra: wagant aen Erastus heeft geschreuen, dat hij een ander soude 71 versien met sijne charge, sed inter nos, dit heeft wederom een particuliere reede. Erastus heeft van den Berger veele duysenden a deposito, ende daerenbouen is hij borge voor 75,000 gl, aen Buttinge; Erastus beschreef niet praecise de interessen, hier- over klaechde den Berger; Erastus neempt dat qualijek ende schreeft dat hij meynde wel so veel aen hem te goet te hebben, om dat hij hem de plaets had toegebracht ter generaliteyt ; hieroner schrijft den Berger dat hij hem de plaets ter handt stelt ende dat hij daermede een ander soude voorsien ; dit is au so gebleven. Hetzelfde opschrift. Get. 30H. BOREEL. LXI. Dimanche 11 April 1666. Monsieur ! Jl faut que je vous fasse part de nos troubles et de la tintamarre, que noe eusmes hier sur le fait de l'élection d'un kieser, dont la nomination en ayant esté faitte le jour au pa- rauant. Le 7 electeurs estoient obligés par lettre d’octroy d'en faire l’election dans 24 heures apres et suivants; et sil quel- qu'un d'eux estoit absent, pour quelgwe cause que ce soit, et quil ne peust estre corporellement present, lo suivant occupera sa place; la querelle est, sil mess". Thibaut et Veth estants à la Haye pour la republique devoient estre reputes presents pour faire l’election par billet; nous disons que non, parceque il est impossible qu'ils soyent et fussent corporellement presents dans 34 heures apres la nomination, 2” absents pour quelque cause que ce soit, exclud aussy celle de la republique; 3” doi- vent estre corporellement presents, ergo non par billets ; 4”. doivent estre presents, parceque il seroit inutile la clausule , que les suivants occuperont leur place ; le mistere est, cher amy, que la lettre d'Erastus est arrivée trop tard et apres la nomi- nation faitte, parcequil ne vouloit pas que Tilenus, frere du ministre qui a espousé mademoiselle Beaumont, fast sur la nomination et moins encore esleu pour kieser, ce que nous 12 avons emporté et eux resisté tout droit eb ordre par touttes sortes de ruses, dexteritez, paroles et dreygementen, tout comme a Ziericzee, exceptez injures ouvertes et marteau. Pour tout dire ils ont perdu leur proces, parceque Varchifiscal estoit ab- sent et nous ne craignons point le soin et travail, quí en suivera par la protestation des unze kiesers, parceque la lettre d'elec- tion n’estoit par souscrite des 7, mais seulement des 4 electeurs, ce quy est hors de l’octroy ; il a comparu et fait serment de presence de tous; le secret est, parce qu'il est allié a monsieur Beaumont, et 2° certes il n'est pas een onnooselen bloet. Cher amy, voicy occupation ordinaire de nostre vie, qui ne vous est representée touttefois qu'en perspectif de fort loin. Zonder opschrift. Nock kandi. P. S. Pour accommoder cette affaire et a nostre grande justification nous avons offert aux kiesers pour attendre la venue de nos bourgemaistres, qu'ils ne fissent par leur nomi- 13 nation ct que nous le tiendrions a gré, car que nous serions obligez après les 24 heures d'en faire l’eleolion, sed frustra ; dit salaeert secer Godin en mij. LXII. Zen Aug. 1666, Middelburch. Mijn heer, mijn vrundt ! Gisteren ende eergisteren sijn wij alhier besigh geweest met de bestelling ende veranderingh van de wet deser stadt, endo sijn gekoren tot burgemeesters Mortamer ende Boreel , sche- pene, Thibaut, Veth, van der Stringe, de Haze, Pottey, le Sage, Craen, Brest, van der Perre, Reigersbergh ende Koo- man. Tusschen de twee eerste was dispute ouer de praeseance, de tweede op het recht van sijn voorige burgemeesterschap , twee exempelen van onsen tijtordre onder de burgemeesters. Dat de eersten nu is impotent ende daeromme onbequaem tot alle fanctien van de balliage, dewelcke altijt den eersten be- dient in absentie van de balliu, ten laetsten, dat hem geen oneer nochte nadeel geschiede sonder opspraeck, want den rang was nu dry jaren sodanigh geweest. Den eersten seyde, dat hij ouer 15 jaren in de magistraet te gelijcke komende, dat wel den tweeden hadde gehadt de voorganck in het inkomen op het stadthuys, ende dat hij eersé voor in rang hadde gedaen den eedt ende was geluck daermede gewenscht; maer euenwel dat hij eerste door seeckere kunst ende adresse van de heer burgemeester Apollony Veth hadde bekomen het voorzitten, het welcke hij mij wel hadde afgegaen in het burgemeesterschap, maer dat het nu in gelijcken graet quam te revivisceeren. Hier- ouer alles veele debatten; ten laesten was den stockregel, in- dien ik niet wilde cederen, dat het burgemeesterampt voor niet was. Amice, de tijden loopen also, het was best int spul te blijven. Het schijnt, dat het mijn lot is, met kreupele ende ongesonde mijn tijt ende dienst door te brengen met veel sorge 14 ende moeyte, ende dat aen haer moet blijven de eer ende pro- fijten. De menschen sullen sien ende oordeelen ende ick moet het lijden. Het kieserampt Tileni is gesequestreert met noch een andre, dat hij in sijn plaets hadde gefabriceert om door het eene mes het andere te houden in de scheede; ende op het laeste hebben sij het noch moeten stellen ter dicisie van de staten, daer wij het van het begin hebben willen brengen, maer doen was het een crimen, ende nu dan is het een rechte saeck, soo dat wij beyde, wij in onsen arbeyt ten rechten, ende sij door veel tegensporren, niet anders hebben gedaen als door di- versche weegen tot een eynde geloopen. Erastus is in alles su- perlatiue kunstigh ende ergh, ende Cordatus in alles al te rechtveerdigh ende op sijn gevoelen te stijfsinnigh. Zonder opschrift. Get. JOH. BORERL LXIII. Monsieur ! Les estats de cette province ont designé et nominé ce matin monsienr le prince d’Orange pour leur voix capiteine et ad- miral general des Provinces Unies, pour entrer en charge a lage de dixhuict ans sur une pension de cent mille livres par an, des le moment de la designation generale. Item ont désigné la dicte altesse stadhouder, gouverneur et admiral de leur province, aussy a l'age de dixhuict ans, sur une instruc- tion que l'on arrestera incontinent; pour ces deux charges ont deputé des commissaires extraordinaires a la Haye pour com- muniquer et conferer tant avec les estats généraux qu’ avec messieurs les estats d’Hollande respectivement sur l’utilité et nécessité de la collation et promotion de son Altesse en ces eminentes dignites de ses ancéstres en cette occurrenoe des temps. En outre ont designé son altesse d’Orange de la qualité du Pre- mier Noble de cette province a l'age de 18 ans, sans preju- dicier le droit de la province ny d’aucun tiers; proveuque la personne alors substituee soit agréable aux estats et Zelandois. 75 La plus grande dispute ou soin a esté pour contenter ou plus- tost de ne meseontenter pas messieurs d’Hollande pour le stadthouderschap, et certe, quoique l'on aye désigné desja, l’on eroit avec asseurance d’avoir donné toute satisfaction a messieurs d’Hollande, parceque l’on y a joint ces mots: om me ende benaffens de heeren staten van Hollant te kiesen een stadthouder etc. ; tellement que nous l'avons designé et ne l'avons pas; mais ne vonlants pas avec nous, nous y resoudrons après. 7 Aougst 1660, sammedy á 10 heures du soir. Zonder opschrift. Noch handi. LXIV. 22% Aug. 1666, sondagh. Mijn alderbesten vrundt heeft de goetheyt van mijne nalatic- heyt te ouersien ende te gedencken, dat ontrent dese tijt veel ende ergerlijke cuyperijen voorvallen; daer en is geen tijt nochte penne, die deselue beschrijuen kan ; het kiesersschap Thileni over hetselue een nieuw ende ongehoorde nominatie met sijne electie. De protestatien ende contraprotestatien, de acten van non praejudicie , refusen van appel, aende staeten, hooghgaende moeijelijcheeden ende woorden; de driften om het eerste ende tweede burger- meesterampt uwen vrundt te ontsetten; het ongeluckigh afster- uen van mijnen besten vrundi onder de kiesers, den heer Moens; ende het wonderlijck ende kunstigh aftrecken van mijnen allerbesten vrundt onder de kiesers, den heer Beeckman, van mijne vreundtschap, om een volkomen nominatie na onsen sin te stellen, ende de onuytdruckelijcke moeyte ende arbeyt ouer alle dese saecken geuen mij voorwaer, mijn heer, geen tijt offe gelegentheyt om uw ed, te schrijven ouer saecken, die uw ed. uyt de vloot seeckerder inde Haech als wij hier weeten; want uw edt. onderhouden vande ongebondenheyt ende dronckenschap vande matroosen uyt de vloot in onse stadt, is niet te seggen als met compassie ende voorsichtigheyt harer dertele rouwheyt ende onser burgeren ouerlast te matigen ende bestieren. Op 16 onse straeten ende weegen singen ende springen is toegelaten, maer vrouwen aenteranden, alle ijsers ende bellen voor de huy- sen te breecken ende van de kaeij op de schepen te smijten int water; mantels ende hoeden afte nemen ende te ranconneren voor gelt, de wagens aftesetten ende daerin gaen sitten op de weegen sonder betaling, ende slagen voor gelt te geuen , koey- beesten ende kalueren ende schapen op het velt te slachten, bet vleysch te deylen ende den afval te laten voor den eygenaar ; sijn alle dagelijxse wercken, doch in dronkenschap meest. Den heer van Somelsdijck heeft een kans gewaecht buyten noot van buyten off uytterlijck. Wat dat in het voorhout schuylt, weet ick niet. Trompy daden ende onvoorsichtigheyt primary kon- nen ongemack geuen; veel schrijven ende wrijven onder die helden is niet goet, haere beste kennisse ende employ is *t han- delen: het jus canonicum (*). P. S. Siet hoe onvoorsichtigh ende baetgierigh men is in het Vlie; inde ooghen vande stoutte Engelsen te blijven lig- gen sorgeloos sonder bescherminghe; het is de swaerste ende onverlijckste slach, die wij noch geleeden hebben; daerbij ge- voecht het ontbieden Trompii nacr Haech in deesen tijt ende dat de vioot staet om see te kiesen; te gaen oordeelen ende determineren een querelle de fumée tusschen de twee hoofden, daer alle de matroosen haer interest van hebben gemaeckt ; mijns gerynge oordeels, het ware beter deselue te pallieren met vruntschap ende ooghluyckinge. Het saissement ende ge- vangenisse van Buat sal mede daeronder geen goet doen; want de menschen in onsen staet trecken partije selfs met de onge- luckige gemeenlijck, voornamentlijck in deese sacck, van de vreede met Engelant ende het interest van de prince van Orange. Ende so wij ongeluckigh van buyten werden ende van binnen oneenigh blijven, so sullen ons alle onse seeckere vijanden ouervallen, de neutralen vrinden verlaten ende de beste het aen- sien offe modereren. | Zonder opschrift. Noch kandi. (*) Regt der kanonnen, 11 LXV. 4en, Sept. 1666, Middelburch, Mijn heer ende beste orundi ! Desen gaet door Vossius, welcke keert tot de sijne, na gissinge met beyder goetvinden, want ick en vraege niets, oock en wert mij niet geklaecht ; ick oordeele evenwel uyt de redenen van de eerste speculatien van beyde sijde. Amice, wij hebben voldaen aen het officium boni viri et amici, ipsi viderint in posterum. Ick hadde uw ed. hier gewacht om den heer pa- troon ende de vloot te besichtigen, dewelcken heer ende heeren ick gisteren voor de eerste mael heb aengetroffen, De vloot steeckt van daghe met Godt in zee; de Engelse en verstaet men niet, dat noch het Cannael souden sijn gepasseert. Onsen Geneefschen prediker De la Badye doet wonderen tot betering ende bekeering van leeuen; hij predickt seer dickmael , eenich- sints te meer om te voldoen de ouerkompste van juffrouw Schuyrmans, welcke hier nu ouer een maent is geweest. Ick ben seer bekommert over de saeck van Buat; alsmen inde noot is, so vindt men geen vrunden, ja de standvastigste verlaten ende vluchten ende naulijx wert eenen Petrus inde voorsaele gevonden. Men segt mij dat Kieviet door Antwerpen is ge- passeert ende dat sijn ampt als gecommitteerde is vergeuen aen een andre; doch dat van der Horst soude sijn tot Rotterdam aengekomen, afgereist sijnde inde ontdeckinge. Amice, wat sullender noch al saecken ende veranderingen voor den dagh komen! Neerynloosheyt , groote schaden te water, oneenicheyt ende een diepe diffidentie van binnen ouer de hoochste regering ende onder de vootnaempste regente; een kostelijken ende ruy- neusen oorlogh, van buyten overal tegenspoet, veele vijanden , ende in alle provincien ende steeden de besmettelijke sieckte ; An veele verstelde finantien dogh oueral beswaert; waer sal dit eyndigen ! anders als inde oneyndige voorsienicheyt van Godt Almachtigh, dewelcke uw ende ons alle bewaren en redden wilt. 78 Den posthumus vanden heer luitenant-admirael Corn. Eversz, is gedoopt ende vande provincie genaemt Joannes Zelandinus. Hetzelfde Opschrift. Get. JOH. BORBEL. LXVI. gen Sept. 1666, woensdagh. Mijn heer ! Rogatus rogo. Een seer goet ende uw edts. bekenden vrundt, segt mij desen middagh op de beurs, dat tot uw edt. offe derseluer soonen dienst is ende staet de dispositie vande secretarie der stad Culemburgh, gelijck mij ook wel is bekent , ende dat uw edt. van sin soude sijn, niet selfs noch sijne edhs, soon te laten bedie- nen, anders als door een substituyt, dewelcke nu soude sieck sijn. Nu is de vraege of uw edt. niet soude genegen sijn, deselue charge (den substituyt steruende) ten principalen ouertelaten ende te verhandelen acn een andre, mediantibus istis, ende dat den persoon den heer grave (*) soude aengenaem sijn. In cas van ja, so laet mij circum circa weten de somme ten spoedichsten, ende ick sal alsdan mijn man ende last openbaeren; siet nu wat uw edt. kan ende meucht doen. Ick verlang seer na de saeck van Buat; ende blijve, Hetzelfde opschrift. Get. JOH. BOREEL. LXVIL | Haec tibi soli, amice vale. Mijn eenichste orundi / In desen brief sal uw edt. sien als door een verrekijcker, ende gelijck de selue voor de verstandichste in die konst strec- ken om te penetreeren de .verborgentheden van de schepsels in het firmament des hemels; so sal uw edt. hierin mede kor- telijk met een woort konnen aenmercken de veranderlijckheyt ende bedriechelijcheyt ende jalousie van onse menschen; ende nademael ick uw edt. ouerkompste van ganscher herten hadde (*) Graue van Culemborgh. 79 gehoopt ende gewenscht, so heb ick mij door dat verwachten opgehouden om mondeliek daerouer te confereren. Het is dan waerachtich , dat de bekende heeren onder hare personen ende familien hebben gemaeckt eene goede vrundtschap ende de selue met veele maeltijden hinc inde beuesticht, ende wil hopen ende gelouen, dat de selue langdurich ende standtvastich sal blijven , ende Godt gaue datter nimmermeer door jalousie rupture ware gekomen. Na mijn gevoelen , heeft dese vrundtschap sijn oorsaeck genomen so terstondt na het vermaecken van de magistraet , omdat men wist dat alle fourbeg daerna terstont moesten voor den dach komen, so was het dan nootsaeckelijck met sijne onversoenelijke vianden een vaste vrundtschap aentegaen, so hooch waren de bedriegerijen ende jalousien onder de handt gesteegen. Om nu uw edt, hiervan opening te doen tusschen vier oogen, so weet, dat dese twee partijen, na mijn verstandt, so heuich onder de handt tegens malkanderen sijn, ende so jaloux, euenwel dat een derde haer beyde soude ouerwinnen, dat sij lieuer te samen spannen om deselue te vernielen ende hiertoe gebruyckense respectiue onnooselle ende nochtans onse eerste ende machthebbende luyden. Het is uw edt. oock bekent dienvolgens, hoe dat uwen vrondt nu veele jaren sich seluen heeft gesacrifieert voor het interest van een partye ende alles heeft geleden ende geposponeert wat te lijden ende te verset- ten stondt. Dese luyden hebben op het laest niets gedaen , maer alles tegens uwen vrundt onder de handt verlet denseluen van de andre partije laten verpletteren, al lacchende niet alleen, maer oock eenige van die eerste onnosele luyden , die aen uwen vrandt met duysent eeden verplicht waren, door blaublomties verschrickt, onder andre, also den heer de Maaregault nu alreeds gewapent aenquam , wat soude het daerna sijn, etc. ! Hij soude de stadt, met alle hare gerechticheden aen die van der Veer ouergeuen, etc.; dese onnosele luyden nu haer siende geabuseert, bekennen mij sulcke ende diergelijcke dingen. Ende voor dese openbaringe ende kennisse hebben die goede vrunden gevreest, ende daeromme moesten sij met hare bitteren vijande terstond 80 vreede maecken; ende oock Quyrijnsen quyt sijnde, soo achten (de oude goede vrunden sc.) nu datter geen derde partije kan opstaen om haer te hinderen; daerenboven is tusschen bevde gereconsilieerde oock besloten dat sij tesamen alle derde sullca op het lijf vallen, die haer tegens haer dessein opstellen; dacr- enboven en is (......... Van dese kant kompt oock de verandering tot Veere, maer de partijen staen aldaer nogh 13 tegens 13, maar de vranden hebben noch het hof. Den oorspronck nu uw edt. te verhaelen ouer dese jalousie tegens uwen vreundt ende sijn auancement, so hier als in de Haghe, gelijck mede tegens sijne vrunden, kan niet geschreuen ende naulijcx verhaelt werden, maer weet euenwel met een woort, dat een yder wilt int ’t credijt sijn tegens den somer dat de orange appelen sullen rijp sijn, om van dien aengenamen vrucht de eerstelingen te plucken. Dat uw edt», aldernaeste vrundt geluck heeft, dat gunne ick sijne edt. ende oock uw ed.. van herten, ende mochte oock seer wel lijden, datter noch een goed vrundt op die wijse mede gehol- pen wiert. Mijn opinie is altijt geweest ende oock noch is, dat Engeland niets sal doen met ons sondre designatie op 16 a 15 jaren van sijn neef. De plaetse in ’thof kan nu niet goet sijn, want, na mijn gevoelen, sal Hollant deselue niet laten verrul- len sonder met ons te effenen alle differenten, ende de onse sullen stijf sijn, Siet nu hier uyt hoe seer ick uw edt. hier heb gewacht onder schijn van Westhoue. Ick sal nu haest bij uw edt. sijn; schrijft doch dickmael ende geeft also mij raedeloose, raet en den verlaeten troost; doch dit is de werelt. Adieu! 16 Sept. 1661. | Hetzelfde opschrift. Zonder kandt. (*) Deze woorden zijn onder het zegel des briefs afgescheurd. EENIGE OORSPRONKELIJKE EN ANDERE STUKKEN, BETREFFENDE DE WOELINGEN IN ZEELAND, 1655—1657 EN 1692, MEDEGREDERLD DOOR Jur, C. A. RETHAAN MACARÉ. TE UTRECHT. > uk Mijnheer ende oom! Soe dra eenige afschriften waeren gemaeckt vande remon- strantien vande respective partien oontendenten der stadt Tho- len, soo hebbe mijn devoir geacht de selve te bemachtigen ende door een expressen u ed. toe te senden, op dat u ed, sich daer van mergen soude ter vergaderinge van vroett ende raat dienen connen. Het nevens gaende extract vande missive van d'heeren ord. gedeputeerden ter generaliteyt hebbe van sonderlinge importantie geoordeelt, dierhalven mede geson- den, om daer uyt te connen afnemen, hoedanich bij die van Amsterdam in het afschaffen van het last- en veylgelt wert gepro- cedeert. Hiermede enz. U ed, dienstwilligen neef ende dienaer, | G. Ingels, Middelburch den 11 Junij 1655. Opschrift: Aan d’heer Adriaen van Hecke, outste regerent burgmeester der stadt Vlissinge. " (Codex, Me Serie, {ne Deel, 2% Afd). 6 haere hulpe aenden coninck van Polen tegen de Cosacken ende Mosooviter presenteren, maer dese aenbiedinge vande laeste wert seer bedenckelijck gehouden. Dese assistentie van de Tar- taren, mitsgaders de aenbiedinge der Moldavische, Wallachische en Sevenbersche hulpe aende croon Polen, doet den Moscoviter genegentheyt toonen om den oorloge tegen Polen bij te leggen, door vreese van een inval der Tartaren somtijts selfs te sullen lijden. Hiermede enz. Middelburch den 18 Junij 1655. U ed. dienstwilligen neef ende dienaer G. Ingels. Zonder opschrift. Eigenhandig. HI, Mijn heer ende oom! Uyt crachte vande commissie van d’ edel mo. heeren staten van Zeelandt op mij verstrekt, hebbe nevens d’ heeren burg- meestren Vrijbergen ende de Neve, de electie van den burgmr. 