VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Men kan niet lachenen, of het was zeer gelukkig voor de Grieken „ dat hunne Verdichtzelkunde Grieksch was, Door dit middel, rceds als еспе overlcvering aangenomen „ reeds gemeenzaam onder het Volk geworden , verfpreidde zy allerwegen de zaaden van Rede, van Verbeeldingskragt , van Gevoel, waar чап zo veelen de vrugten hebben kur- пеп inoogften. Hier doer fchitterden de vonken der егт Vernuften onopboudelyk , "ep deelden haaren, glans, mede 22n de verbeelding des Volks3 de driften , door de Dichters en de Redenaars opgewekt, wekten geest by geest ор, сп VI, DEET, MENGELWs NO, 1, С als 34 OVER DE GESCHIEDENIS vals een ‘fchielyk toeneemende brand voortflaande, оп! -ken zy, іп één oogenblik, den geheelen Volks-aart. Doch еспе ontleende , een vreemde Verdichtzelkunde , ontbloot van het belangneemegd onderwys van toefpeelin= gen ор eigen landaart ; eene trotfehe Letterkunde, die zich Nooit onder het Volk verfpreidt , en zich bepaalt om tot de verbeelding of de beugenis van eenige Geleerden in bam ceuzaam boekvertrek te (preeken , Кап реет: grooten invloed hebben; zy kan zelfs tegen de oorfpronglyke inrigting aan- werken; het Veritand , с welke zy bedoelt uit te breiden „ bepaalen; het Hart, ’t geen zy voorheeft te zuiveren , bezoedelen;.en een fraai Vernuft, in ftede van een goed Vernuft , baaren. ` De Dichtftukken , welke wy met zo veek moeite en bars- fenbreeken in onze Schoolen vertaalen, werden door den Matroos aan boord, door беп Herder agter zyn kudde е2 ; zy deeden die eenvoudigen de eenvoudigheid Buns eevens beminnen. °t Was een vermaak , geen ver» dienfte , ze ор te zingen: by ons is het eene weetenfchap , een verwaandheid kweekend middel; zy hebben їп de Schoolen de eigenliefde en de fchoolvasfery ingevoerd , die’ vit de Schoolen zich verder in de verkeering verfpreid п, | De grootfte uitwerking, misfchien , van onze kundigheid ten deezen opzigte, beftaar hier in, dat zy eenigermaate eene veragting voor onzén eigen Landaart heeft ingeboe« zemd. erwyl ‚om Letterkundigen en Geleerden te worden, de Letterfchatten doorfnaffelen van veele Volken, die, ten tyde dat onze Voorouderen nog in het ftof der barbaarsehheid omkroopen , reeds op hunnen trotfchen fchedel de kroon der fchoone Kunften droegen , hebben wy van die Volken, met de rykdommen huns verftands over te neemen, ook teffens de veragting ingezogen ‚че ke zy van onze Voorvaders koesterden. Van bier het ‚ Vernederend denkbeeld, dat de hedendaagfche Volken van de Gaulen en Germaanen afgeftamd, uit eigen aart, geen meer Verbeeldingskragts, geen meer Vernufts, geen meer Smaaks en Gevoels, kunnen hebben dan hunne Voorvas ders; dat alle заздеп van uitmantende bekwaamheden by bun nog onvrugtbaar zouden liggen, indien de Grieken en Romeinen niet gekomen waren om ze te „ontwikkelen ; dat wy nog in onze bosíchen zouden omzwerven , indien de Ouden ons niet geleerd hadden in geng geregelde Maat- Schapp te leeven. Wy flappen , overzulks…, zonder hartzeer af уап de Jaarboeken onzer. Voorvaderen „zer plaatse waar TACITUS н 2 en 26 OVER DE GESCHIEDENIS en BAR dezelve gelaaten hebben: gevolgigk is; zines deer vdperk, ter den tyd. dat Het .ftelzel van :befchaafdheid „ Co welk. wy aangenomen hebben, zich begon te vormen , ge geheele Gelchiedenis misfehten niets anders: dan een wyduirgeltrekte woestyn, waar іп wy geen gebeurtenis , een Mensch, aantreffen , die onze: aandagt trekt. Doch, НА zou, hier uit geenzins willen befluieten , dat het heden- daagsch Europa min ftofs , en minder treffende зоопееіеп voor de Gefchiedenis verfchaft heeft; in tegendeel geloof ` ik, dat "er veel in is voorgevallen, waardig om met de beste -pgn befchreeven te worden, en „ Maar. Schryvers , anderzins niet onbekwaam, die een lyst gemaakt hebben van de gevallen in die Eeuwen „ verftonden het character derzelven niet. Door moeilyke nafpeuring en noesten arbeid, hebben zy die wyduit {trekte woestyn der Gefchiedkunde met Gebeurtenisfen vervuld, de befchaafde Eeuwen aan de БатЬзагісһе ge- hegt; doch de trekken van-dezelve vermengd en verward. Alle woorden en benaamingen , die den tegenwoordigen {taat des Menschdoms uitdrukken , hebben zy overgebragt dp eeuwen , die onzen daadiyken toeftand voorgaan. Is het wel te bevreemden, dat zy, zo valfche kleuren be- zigpnde , Tafereelen voortgebragt hebben , zo -zeer van het belangneemende als vari het waare ontbloot ? Wanneer wy uit hunne. Schriften het onderwerp willen haglen , °t geen zy ons belooven , ontmoeten wy telkens zekere byzonderheden ‚ welke de algemeene uitdrukkingen з van welken de Schryvers zich bedienen om den zedelye ken toeftand uit te drukken ,logenftraffen. Zy geeven , by „voorbeeld , dep паат van Koningen en Edelen, aan de Gee {Jachten van de TARQUINS en der CINCINNAATEN5 maar LUCEBRTEUS bemoeide zich, volgens hun verhaal, nevens de ‚Vrouwen , in het waarneemen van het Huishouden „ gn CINCINNATUS dreef den ploeg. De waardigheden en eerampten des befchaafden er- ftaats bebben, in Europa, reeds eeuwen. geleden , dezelfde naamen gedraagen als tegenwoordig: nogthans vinden wy in de Gefchiedenisfen van Engeland , dat een Koning, met zyne Zuster bezig om een Feest ro vieren, fchielyk gvervallen werd door een Onverlaat, die zich mede aan tafel wilde zetten; dat de Koning zelve opftondt om hem uit te dryven ; dat hy met den ftouten Indringer handge- micen geraakte en gedood werd, Een Kanfelier, en eerfte Staatsciensar у de maamen van welker bedieningen in ons ои ЕНА р es DER WOESTE VOLKEN, . ‚ 3 het benydend denkbeeld van grootheid еп weelde verwak» ken, hadden elken dag 'з Winters nieuw Йгоо en hogi, en °ѕ Zomers frisfe groene bladen іп hun verrek. De Staat verzorgde aan den Koning zelve fris (хоо om zyne, legerftede te maaken. Trekken van deeze natur zyn Пек en fout, zy drukken eene geheele Keuw uit, en fchilderen een gansch Volk. De verbeelding, dje, misa leid door algemeene bewoordingen, de Vorften en de Onderdaanen ‚ ор een grooten га апі van elkander ge= plaatst hadt , brengt ze nader зү elkander , au, ziet ze zeer gemeenzaam leevende:, en et- Tafereel der Eege neemt bet charaâer, ’t ‘zelve voegende , зањ... | Tuuvcypipss hieldt zich, ondanks de :veereerdeelen zyns Volks tegen de Volken door ’t zelve met den тааш van Barbaaren beftempeld , verzekerd, det. men, іт de zeden dier Volken, de oude zeden der Grieken te zoeken hadt. " ү Wa басни ` Wat de Romeinen betreft , zy hebben de beeldtenisfgn hunner Voorouderen kunnen “befchouwen In de zy via de onze opleveren. Indien, ten eenigen dage, een Stam van Arabieren, of een Horde. van Tartaarens det, Vije beid moede, dezelve in Kunne bosfchen ën lieren у. en beflooten іп befchaafde burgerlyke Mantfchappyen 16. gaan leeven; indien eenige Arnesicaanfche Stawami, het vergif еп den dolk der Auropeaanen ontkomen ,-befohaaf= de Wetten en Zeden aannamen, zouden: die Arabieren , die Tartaaren, dié Americaamin , in volgende ‘eeuwen, het 1 соцы ken Dest жїпдеп>їп de werk, n? Wy en thans’ den: toeftant des 1 — Ойге kundigheden ‘helderen niet allee: op: zy. kaatzen, om’ то te fpreee ken, 5, het моопедепе te rug, ёц Чо de d Ven, … R De tegenwoordige Staat der: geboorene „Amaricganen i$ voor ons een getrouwe fpiegel , die den-vroegsten. toe бапа onzer-Voorouderen terug kaatst. Welk сеп var Кй, bid ik u, zou "et zich opdoen, tasfchen een ons den Germaan, een ouden Савет en een ouden Brit, wat Lichaam en Geest: betreft „wat de Begrippen en Zeden belangt, en de woeste Americaan , die, gelyk zy, met Gad boog » . сп werpfpicts „ gewapend , in de bosfchen omzwerft, aan eene WA lugtsgefteltenis Боот ger feld, van de jagt moet Joeren? А Р Dat wy dan nimmer ën: hoe wy a ia fen Ie eaa 3 gen- 58 OVER DE GESCHIEDENIS DER WOESTE VOLKEN, genwootdigen toeftand der nog wilde Volken „den (taat an=) zer Voorouderen aantreffen, die desgelyks-woest waren. Wy behooren , in dit (tuk , te handelen, gelyk wy in een gevorderden leeftyd zouden doen, indien wy,bykans ten einde van ’s-Leevensloopbrane gekomen , den weg Wilden weeten , door ons afgelegd. Wy zullen can ` (want dit is het eenig middel,) een aanvang maaken - Met de Kinderen te -befchouwen daar zy ор °з Moeders fchoot, zitten ; wy zullen ze. volgen daar zy de wieg en Pt kinderkleed werlaaten ; Elke (tap ‚elke ftandverwisfeling „ herinnert: ons hoe wy zelve ‚geweest : zyn , D een гуде perk, dat wy niet-in ftaat waren om op te merken, en Onszelven te kennen, >. . ` H , `. HET CHARACTER VAN CONSTANTINUS DEN GROOTEN. оп к. GIBBON's, History of the Decline and Fall of the Volgens Roman Empire, Vol. Ш.) / Het anae уап CONSTANTINUS DEN GROOTEN , die den Ryks- tel verplaatfte , en zulke groote veranderingen in de Bur- erlyko en Godsdienftige gefteltenisfe zyns Lands te wege ху heeft de aandagt der Menfchen zeer getrokken; en hun, пе gevoelens ten zynen opzigte verdeeld. B De dankbaare yver der Chri heeft hem,» als. den Ver, te alle hoedanigheden van een Held, ja van fchreeven , terwyl de misnoegde en onderig. NSTABTINOS. vergeleek by de fehriklyk@en der ie door hunne ondeugd „of zwakheid, het Kei- teerden. Dezelfde driften hebben , ее- т voortwèrken onder de volgende geflachten , т van CONSTANTINUS is, nog in deeze tegen- moordige eeuwe, cen onderwerp waar over de Lofredenaar itwel a waar НД де Zeie Воће ez Door de Onpartydi vereeniging dier Gebreken, welke тупе hoogfte verwonderaars ‘erkennen, еп: дієт Deugden , welke тупе on- verzoerdykûte vyanden hem toefohryven , zou теп увер: hoo- P eene juiste afbeelding. te zuilen kunnen treffen van dien woonen Man, eene :afbeelding, die de wagrbeid en gpregtheld der Gefchiedenisfe Кап danneemen zonder bloozen. ааг ’t ‘zou welhaast blyken, dat de vergeeffche poôging om zulke ftrydige kleuren te mengen, en zulke ‘onbeftaanbaare hoedanigheden overeen te brengen, eer een Monfteragtige , dan een Menschlyke. beeldtenis zou opleveren, wanneer де welve niet befchouwd wierd in haar оез on onderfcheiden ta НЕТ CHARACTER VAN OORSTANTINUS DEN GROOTEN. $0 Be, door eene 2örgvuldige onderfcheiding van de verfchil- lende tydperken der Regeeringe van CONSTANTINUS. Zo wel ‘є lichaam, als de ziel, van CONSTANTINUS , was door de Natuur met haare dierbaarfte gefchenken begiftigd. Zyne alte was kloek, zyne houding vorstlyk, zyn voorkomen апе; тупе kragt en vlugheid betoonde hy in alle maniyke tichaamnsoeleningen ; en van zyne vroegfte jeugd, tot eenen vry verre gevorderden ‘leeftyd, behieldt by dé fterkte zvnet gefteherfsfe , doer éen ftrikt aankleeven aan de huislyke Deug- den van kuischheid еп maatigheid. Ну fehiep vermaak in het drderhóud - der gemeenzaame verkeeringe, еп, hy zomwyten зупе geneigdheid tot boerten ruimer den teugel vierde, dan de ernsthaftigheid zyher Кеіғегіуке waar: digheid gehengde, won de heuschheid еп vriendlykheid zyner тедеп de harten van allen, die tot hem naderden: ` De opregtheid zyner Vriendíchappe heeft: men verdagt” ge- houden; nogthans toonde hy, by zommige gelegenheden, dat by geenzins ongefchikt was voor eene vuurigé en langduuren- de Vriendíchapsverbinténis. Het gemis eener geleerde Opvoedinge maakte niet, dat hy de Geleerdheid' op een te prys fchatte; de Kunften en Weetenfchappen ontleen- den aanmoediging uit de ryklyke befcherming van CONSTAN- TINUS: n bet afdoen van zaaken was hy onvermoeid, еп zyn werkzaame gęèst (teeds onledig met leezen, fchryven of denken, met gehoor te verleenen aan baitenlandíche Áfge. manen, of het onderzoeken der klagten van zyne Onderdaa- nen. Zy zelve, did zyne genomene maatregels het ftrengst berispen, moeten toefkemmen, dat hy eene ziel bezat, be- kwaam om de grootte ontwerpen uit te denken, en gedulds genoeg om ze uit te voeren, zonder zich te laaten zwaaijen door de vooroordeelen der opvoeding of het gefehreeuw der. menigte. ——.Їп het veld boezemde hy zyn eigen onver- fchrokken moed de Ktygslieden fn, die hy aanvoerde met alle de bekwaambeden eens welafgerigten Veldheers: aan decze meer dan aan Zyn -Krygegeluk, hebbe men de heerlyke over- winningen toe te-fchryven, welke һу op de buitenlandfche шЧеп des Ryks behaalde. Hy beminde de eer als‘ де be- косар, misíchien ale de dryfveer van zyne verrigtingen. ре de Staat › die, Zims hy te York het Purper ont- ving, de heerfé togt zyber ziele blykt geweest te Zyn, kan geregtvaardigd worden, бог de gevaarlykheid zyns e. gen toeftapds, door het chara&er -zynet Mededingeren, door de zelifbewustheid zyher meerdere verdienften, en don het voorvitsigt, dat zyn ‚gelukkig flaagen hem in ftaat zou Dellen on vrede en orde aan een onrustig eh verdeeld Ryk te hen. ken, — іп zyne Burgeroorlogen tegen MAXENTIUS en LICINI- Bs, hadt hy de genegenheid des Volks op zyde ,' welk ge oovermomde ondeugden Géi Dwing vergeleek met den 42 О, - НЕТ CHARACTER den geest der Wysheid en Regtvaardigheld, die in’t algemeen beftuur van CONSTANTINUS doorflraalde. 7 ` Was CONSTANTINUS gefneuveld aan den oever des Tybers , of zelfs in de vlakte van Hadrianepolis, zou men, met zeer · weinig uitzonderingen, het gemelde Charaĉter van hem aan de Naakomelingfehap mogen overreiken, als het waare en egte, Maar ’t einde zyier Regeeringe zette hem (gelyk een Schryver van zynen tyd het gemaatigd uitdrukt,) uit den rang, dien by verdiend hadt onder de verdienstlykften der. Romeinfche Worfsen. In het teeven van лосоѕтоѕ , zien wy den Dwingeland des Gemeenebests , bykans langs onmerkbaare trappen, veranderd ia den Vader zyns Vaderlands en des Mensc In dat van. CONSTANTINUS doet.zich een Held ор, die zo Jangen tyd zyne Oaderdaanen met liefde, en zyne Vyanden met Schrik, vervuld hadt ; ontaart tot ееп wreed, en ongebonden Monarch, bedorven door zyn:geluk 4 оГ door vermeestering verheven boven de noodzaak}ykheid van te moeten veinzen. De algemeene Vrede, welken hy „geduurende de laate veertien jaaren.zyner Regeeringe, handhaafde, was veeleer een Tydperk wan ‚fchynbaaren luister dan van weezenlyken voorfpoed; en CONSTANTINUS bezaedelde zyn ouden. dag met de firydige ea nogthans zamenpaarbaare ondeugden, Schraapzugt en Verkwis- ting. - De opgehoopte (chatten, gevonden іп de Paleizen van MAXENTIUS En LICINIUS, werden kwistig gefpild: de veelvuldige nieuwigheden, door den Overweldiger ingevoerd, gingen met groote kosten vergezeld: zyre: Gebouwen, zyne Hofhouding; gyne Feesten, vorderden onmiddelyke ryklyke onderftand- gelden; de verdrukking des Volks was de eenige bron om "e Vorften praalzugt genoegzaamen voorraad ор te leveren, Zyne onwaardige Gunftelingen, verrykt door de onbeperkte milddaa- digheid huns Meesters, maatigden zich ftrafloos het regt aan van berooyen en отКоореп. verborgen, maar. algemeen , verval befpeurde . men in alle de deelen. des Ryksbeftuurs, en de Keizer zelve, fchoon hy ber Volk in gehoorzaamheid һе, verloor allengskens de agting zyner Onderdaanen. De Kleeding · еп Zeden, welke hy, in ’t laatst zyns leevens, aannam , dienden alleen om hem veragtelyk te maaken in.aller. oogen. De fiati- fche Pragt „door den trotfen pocusTLanus ingevoerd , kreeg eeng zagtheid ер verwyfdheid in den perfoor van CoNsTANTiNus, Ну wordt verbeeld met nagemaakt Hair van vertcheide kleuren; kunftig gefchikt door de bedreevenfte handen van dien tyd, met een Hoofdcierzel van eene nieuwe en zeer Коѕфааге ger daante ; ombangen met paarlen „ edel gcfteenten , en pere veelkleurigen langen 2удеп Mantel met gouden bloemen gewerkt. Ja zulk еспе toerusting, naauw te vertchoonen by een jongen en.…ydeltuitigen HELIOGABALUS , kunnen wy dé Wysheid van een bejaard Vorst, en de eenvoudigheid van een Remeinsch Krygsman, niet ontdekken. Bene ziel, desmave ver _ VAN CONSTAHINUS DEN. GROOTEN: . ` 4t verzwakt door voorfpocd-en inwilligiug „kon zich onmogelyk verheffen tot die, grootmoedigheid , welke agterdegt.verfmaadt en vergiffenis durft (сһепкеп. Het dooden vah MAXIMIANOS en Licinius moge misfchien geregtwaardigd worden, volgens de grondregelen der Staatkunde, zo als men die leert in de fchoolen der Dwingelanden : dech een onpartydig verhaal van de regtspleegingen of liever moorden, welke CONSTANTINUS , in *t laats: gedeelte zyns leevens , liet valwoeren , zal in onzca bet denkbeeld verwekken vaneen’ Vorst, die, zonder knaa- g ‚de wetten der Regtvaardigheid еп de aandoeningen de ашше, kon opofferen aan de eilchen van Drift of Belang. Ze — Aë ben ==» DE ВЕЅСНААМО GEMAAKTE ONMEEDOGENDE. | ` Een waare Gebeurtenis. i ЕЕС Uit het Engelsch.) en Indiaan, op de jagt ongelukkig geflaagd , vervoegde zich na eene ‘Plantadie in Virginie, den Planter aan de даце ziende, vroeg hy, met betuiging van grooten honger, om een Ruk broods. ———— De Planter geboodt hem heen ге gam, verzekerende dat hy niets zou hebben. ==, Mag ik dan,” - vroeg de Indiaan, „ een kroes van uw Bier?” im Neen , nis: is hier veor“u te haalen, (prak de Planter. —— , Maar e ik ben,” vervolgde de Wilde ; „ geheel afgemat, geef ту „alleen ееп dronk waters? ==- Fertrek Indiaanfche Hond, was het onmeedogend woord , waarmede hy moest heen gaan. * эң Gebeurde eenige maanden daárna, dat die Planter' ор de jagt, in het bosch het wild nazettende, van zyn gezelfchap afdwaalde, en den weg miste; de avond overviel hem, еп hy zwierf in het bosch om, tot hy ееп Indiaanfche hut ont, dekte. Hy gaat derwaards, en. vroeg den Wilden, of hy hem den weg wilde wyzen na eene Plantadie aan gindfche: zyde van ° bosch. , °t Is,” zeide de Indiaan, ,, deezen avond „ voor u te laat om derwaards te gaah; doch wilt’ gy in myn »» geringe hut vernagten, gy zyt welkom!” Hier op boodt by dien gast eenig wildbraad, en ’t geen hy voorts adt tet verkwikking, aan: еп verzogt hem, eenige Beestenvellen ge- fpreid hebbende, op dezelve te rusten, met belofte, dat hy bem "e morgens Vroeg zou wekken , en den weg na huis wy- zen.. ‘s Morgens, vertrokken zy. De Jsdiaan bragt den Planter deor het bosch heen, tot op. den weg dien hy verder gaart moest: doch, zo als zy gereed ftonden affcheid te neemen ; ging by voor den Planter been, keorde zich om, zag рет . cis D 43 DÉ RESCHAAMD GEMAAKTE ONMBEDOGENDE. Gerk їп ’t aangezigt, en verzogt te mogen weeten, of de Planter hem kende? —— Deege ftordt van fctiamte en fchrike geheel verfteld, als hy, in zyáen vriendlyken Gastheer en ge- trouwen Gids, den hardbehandelden Indiaan herkende. —— Hy ontveinsde zulks niet,en verzogt,op alle mogelyke wyzen verickooning , wegens die behandeling. De Indiaan gaf herm alleen te bouden. ,-Wanneer gy fmagtende Indiaanen ziet - an die u от een dronk waters verzoeken, zeg dan nooit we- ‚ der, vertrek Indfaanfche Hond!’ — Voorts wenschte h hem behouden reize, en elk ging zyrs wegs. Het valt niet zwaar te beflisfen wie deezer: beiden het meeste regt hadt op den naam van Christen! i à PENIGE BYZONDERHEDEN WEGENS DE BEVORDERING VAN PETER „SCHREUTSER, DOOR DEN KONING VAN PRUISSEN , VAN GEMZEN SOLDAAT TOT LUITENANT GENERAAL VERHEEVEN,. (Uit het Engelsch.) Te den flag by Preag, toen de Maarfchalk nauer, den grooten FREDERIK noodzaakte, «het beleg dier Stad ор te breeken ; was, in het aftrekken, de linker Vleugel ven ’t Leger zynee Majefteit in niet. weinig verwarrings geraakt. · Ое Кола reedt om orde te ftellen, galoppeerende over een zeer oneffen grond. Zyn paard viel, en de Koning kwam op den grond neder by een gewonden Soldaat. Deeze, zyne Мајебей zien. de, riep, ,, Heer Koning! indien gy geen twee of drie бик. „ ken Kanon op die hoogte plaatst, en Volk in.de vlakte daar ‚ Onder legt, zal uw flinker Vleugel gebeel verlooren zyn.” De Man wees па de hoogte, welke de Koning niet in ’t oog hadt. Hy zag derwaards , zweeg eenige oogenblikken , en daar ор den gewonden Soldaat aanziende, trok hy een ring van geene groote waardy van zyn vinger , en gaf zeshem, zeggen= der „Indien gy ontkomt breng my dan dien Кіпр in eigen per- ze foon weder.’ De gegeeven raad werd terftond werkfiellig gemaakt, en de flinker Vleugel gered. Omtrent een maand daarna, was de Soldaat, PETER SCH&BUTSER gehecten, enoegzaam van 2упе wónden herfteld, om te kunnen gaan. y liet zich by den Koning aandienen. Z Majefteit gaf bem den rang van Kapitein; in deeze post kweet hy zich zo wel te Rosbach , dat de Koning hem tot Majoer, en kort daarop tot Luitenant Colonel aanftelde. Ву Dresden twyfelde de Koning wat hem te doen опат, еп beval een zyner Aides de Сатр, dat hy om Schreutfer zou zenden. De Koning vroeg: zyn raad ; by gaf dien; dezelve werd gevolgd, en het gelukte. Weinig tyd daarna kreeg hy een Regiment, en den tytel Zi а. = | i | BYZONDEREEDEN WEGENS Р. SCHAEUTSER. ` "To" Mfsjser Genersal. Hy leeft nog, en is, zo wy meenen, thans Luitenant Generaal. Hy bezit, in de hitte van ’t gevaar, de groot- fte bedaardheid van geest, welke men ooit іп iemand aantrof’: by bezat zo veel vuurs en leevendigheids van geest ор den ou- derdom van vyftig baten, dat de Koning veel genoegen fehi in zyn gezelfchap, en boerte menigmaal met hem over zyn Der ` eerten en geestigheid ; Zeggende , dat hy alle (руѕ., zo ras һу de. ` zelve geëeten: hadt, in geest wist te veranderen : eens deedt hy hem- enkel water drinken, terwyl het overige gezelfchap Cham- pague жуп dronk :- mis(chien om de re groote vlugheid te maa. ее ` е ÄNECDOTE VAN DEN GROOTEN MILTON. Joes DE 1, nog Hertog van Tock zynde , gaf een bezoek - зап митом In den loop huns gefpreks vroeg de Hertog: aan den blinden Dichter: … Of hy niet dagt, dat het verlies s 2у05 Gezigts een oordeel des Hemels was, tot ftraffe dat | „ by zyn Vader, cargL pen I, gefchreeven hadt?” | —— ON gaf hier op dit merkwaardig antwoord. Indien - uwe Hoogheid denkt, det de rampen , die ons hier op Aarde _ bejegenen , kenmerken zyn van 's Hemels wraake : wat zullen 77 dan motten zeggen van het let, dat uw Vader, den Koning „іг overgekomen ? Volgens сезе veronderflelling moet 's Hemels Misneegen veel grooter tegen. hem dan tegen my geweest туп; want ik heb alleen myne Oogen, en: hy eeft зуп. Hoofd, vere егеп ! : - fis - ож ж ж EXTRA WAARNEMINGEN: mer KOUDSTE DAGEN morzet WINT Deze aanteckeningen.'zyn gedâan met vier volmaakt gelykwyzende Thermomete A in tuben, alle van P. WAST BN zoonen, waar van twee dezelfde zyn die op dezelfde pl деп 28 Julien 2 Anr, 1983 de hitte op 92 gr. hebben aangewezen; ‘in fineltende 7 teekenen ze № 32$ рг, en één daarvan, uit den Tubus genomen, en in een mebgzel natte fheeuw еп $ Zont gedompekl, daalde-tot 6 gr. order О. Dec. 1283 М. 2. ` Dec. 1783 N- Z.. Jan. 1784 N. 27°5то. $8 W21. |17 smo 8 ul 2 | r ресто. 8 ujio "пат, 2, - 27% ees 84-1-4 me зр {12 , 45 ~|... [ва „nam. a - RAR: Imam 2 DIER %ау. IO - 20 — о [iof] ау. то -{13# 28's то, 8 -i214 fat Tea, 7 -frok rok 12 - „mid.18 Je |28 EL: 10 Hizb13k Bema. 8 - јо snam. 2 -|22 ba — п 14; — 9 - {13 — 3 Jan [20 Jan. 1784 | | пат. 2 - {101 3s av. 8 - 16% 1.°с mo. 8 e: 26 '265 ——= - JIR md de А 15 z ‚Sham. 2 -1345 ‘sat. їо -[2о — Ір - 14 ' "Sa т0.-р `!3116%то.. 8 eat, 230$ то. 7. «по jio e -— HI wii 5 OI a - |26: —— BAD. -i12 [F2 a, 2 6M0. 8 -|213 22 | аз. 7 - : ze nam, 5 Jup,. 1022 ende "eau, 10 Об omm 0 і =. 3E - |135 Irak Zon WES озсо, 8 [24124 Г am TO - оТ ау. 9 HITI e Sav. TO 105 28 ' I2 -= І — IG „|8 5 7 фото. 8 -i24ł}25 тото. 8 - 124 |2 rid. - E 177 Save 10 - 23 ‘snam. 2 -!зо [3 30’snam. 7,74-|k оой. у фа] ` 5'5 тө. 8 -[r5:14t Заў, 7 - 2\ | 8: -jokond.it, ond. — Q - 115615, „б ~ 2 ~ 9 el 4 | "$ пат. 2--|[10#27# rz - 1( 4 ° пат. 2 -{13 |17 — 3 - |19 20 І15то. 8 ah — 34 -| 8: |o eng, 10 - |12# 12 9 -| |: % AV. 7 - kond. б'ѕто. 7.8 -| 9 | 8| пап 2 -{18 ИШИНИ ? - , АЕ ond. — Q- 1 94 sav. о - ai - 2 Ond, d. snam 2 - |: — - 24 -a [2 + {ола жау. ІО -- 1115 10$ IO - 21 3 3ï’smo. 78 -{1 'T ond. —_ ип#| Lë mmm) bo ` d Ор°4еп 30 December ° av. то u. ftond één dezer Thermometers aan eén boom Io "rm den van myn Tuin 4 gf. onder O, dus volmaakt gelyk aan de Waarnceming der Нес! SCHRAGE en WAST buiten de Utrechtíche Poort op °t zelfde uurs (Zie Nederl. De aanteekening in den Hortus Medicus (Amft. Courant то Jan.) komt ook door één m e gelyk; den зо °з ау. 7u. was de koude aldaar 1$ gr. minder, en den 31 °‹ п er. meer — deze koude fchynt het Zuider en Oosterdeel der Stad feller getroffen mo. 8u. flegts б, en een myner Vrienden, niet ver van daar woonende, den 30 “зау. 10! „en $1 °ѕ mo. gu. 8 boven O waargenomen heeft. | Gedenkwaardig is " dat wv nu in 5 maanden de grootfte hitte en koude gevoeld hebbe die in ons laad bekend із, fchoon °t waar is, dat deze koude, met ftille Zuidelyke winde verzeld, ор “t-wevoel lang zoo hevig giet was, als op den to cy тз Jan, 1740 en 37 Ju 1716, door den fellen Oostenwiud, MENGELWERK, TOTFRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN, BETREKKELYKe RECTVAARDIGHEID , NE HOOFDDEUGD DER RECTERENS ` CF REDENVOERING OVER DEUT. XVI. оо. Geregtigheid , Geregtigheid , zult gy najaagen. Door ALEXANDER GERARD. D. D. & Prof. Theol. te Aberdeen. | D: Pligten, welké op oñs rusten, kunnen zeer gevocg+ lyk tot twee hoofdrangen gebragt worden : Pligten, mamlyk , die tot allen, zonder onderfcheid, behooren, en die Menfchen , in zekere posten gefteld, betreffen. ln zommige gevallen zyn de Pligten van den laatstgé- melden aart geheel verichillend van de eerstgenoemde foon. Byzondere omftandigheden in den {tand eens zca keren rangs van Мепісһеп geeven hun gelegenheid tot bet beoefenen van zekere Deugden , en het waarneemen van zekere Pligten, welke in andere niet te pasfe komen, Dus komen de Pligten van Onderwerping alleen by den Onderdaan, niet by de Ноогё Overheid,te pasfe: en aart den anderen kant, beliooren alle de Deugden, die de andhaaving van Burgerlyk gezag betreffen , byzonder by de Beheerfchers der Volken. Amptloozen hebben greng кле tot derzelver betragting. Маг, in de meeste gevallen, komen de Pligreh van ееп Mensch, en die van den Mensch in zekere Waardig- heid geteld, eenigermaatc overeen., Onze Pligten beants woorden altoos aan den Gaart, waar іп wy ons beim den; doch de ftanden van: alle Menfchen ftemmen zamen in veele van de voornaamfte byzonderheden, еп fchenkêrt dus aan allen gelegenheid tot het beoefenen van de aarts {шее Pligten. Alle de hoofdpligten van Godzalig+ eid, Liefde, Regtvaardigheid en Maatigheid, behooreti Onvermydelyk tot een ieder uit eene Vrouwe geboorten з tot de Overheid еп den Onderdaan, tot den Leeraar ей het Volk, tot Lieden, van hoogen еп laagen Rang, tot yken en Armen,tot Ouden en Jongen: Maar, nogthans, behelst de Gand van efken tang eenige byzondere, omftana ‚ Ve, MERCELWendsast С Dr ot dip A 46 REGTVAARDIGHEID digheden, die verfcheide PNgteu van algemeene verbinte nisfe byzonder op zekere Perfoonen doen klemmen, of hun tot het volbrengen daar van meer dan anderen aan- zetten, Zodanige Pligten mogen aangemerkt worden als ‚ byzondere Pligten van dien Stand, welke dezelve ор die wyze vordert. Het gou gemaklyk vallen hier eene menigte van voor- beelden op te haalen, Dan ik bepaal my tot mynen Text. Alle Menfchen moeten Regtvaardig zyn; de verpligting tot Regtvaardigheid is volftrekt en onvermydelyk ; de fchennis van dezelve ftelt den Mensch bloot voor ‘fchande en ‘verfoeijing з deeze Pligt, nogthans , voor alten van eene zo heilige en onfchendbaare verbintenisle, wordt by- zonder voorgefteld als de Pligt der Regteren. Сор, hadt tot MOSES gezegd , Regters en Amptlieden zult gy и [іеПев in alle uwe Poorten, die u de :neerE uwe Сор geeven zal, onder uwe Stammen, en er bygevoegd wat derzelver weik zou weezen, dat zy het Volk richten met een ge- richte der Geregtigheid. Zich voorts tot een ieder hunner wendende , als of zy reeds het Ampt bekleedden, vere maant hy hun tegen de gewoone krenking des Regts, Gy zult het Gerichte met buigen; gy zult het aangezigt niet kennen; ook zult gy geen gefchenk neemen: want het gefchenk verblindt de oogen der Wyzen, en verkeert de woorden der Regtvaardizen : hy herhaalt de verpligtin tot het betragten dier Deugd, Geregtigheid, Geregitghei zult ру najaagen. Deeze wyze van uitdrukken in °t oor- fpronglyke is vol kragts, en behelst niets minder дап, Gy zult ftipte Regtvaardigheid іп agt neemen; Gy 201 met onvermoeiden vlyt de Regtvaar ligheid handhaaven 5 Gy zult ffandvastig weezen іп de Regtvaardigheid te be- tragten, Men vindt in de Heilige Bladeren veelvuldige bevelen van dien nadruklyken. aert. ‚ De Algemeene Pligten der Menfchen {trekken , om zeer in °t oogloopende redenen, meest tot Stoffen der open- baare Redenvoeringen. Dan de betragting dier Pligten , die eenen byzonderen Rang van Menfchen raaken „ is dik- wyls van zo groot eene aangelegenheid voor han eigen Character, en voor de belangen der Maatfehappye, еп zo noodzaaklyk от de goedkeuring van сор weg te draagen p als het waarneemen van hunne Algemeene Dieren: en misflagen in Tt geen tot onzen ondetfcheiden Rang be- hoart „ zyn zo groote vlekken, gaan van zo verderflyke gevolgen vergezeld, en zullen door сор zo zwaar geftraft | wore DE HOOFDDEUGD DEB REGTERENe 47 Worden als eenige andere Ondengden. Zy leveren, uit dien hoofde, zeer gefchikte onderwerpen op tot openbaar Ondeswys, inzonderheid als de Tydsomftandigheden ons uitndadigen tot derzelver overweeging. —— In dit laatfte is de Aanfpreak bepaalder dan in het еегбе ; maat dezelfde beginzels, die het, ten allen tyde, voeglyk maan ken, de algemeene Leerftellingen en Pligten des Christen- doms ook дев zodanigen іп te fcherpen , wier bekwaamhe= den bun in (aer (eben om de kennis daar ven voor ziche zelven te verkrygen, leeren, dat het voor ons niet onvoes gelyk is, nų en dan, een gedeelte der Toghoorderen te berinneren , % geen zy weeten dat byzonder ор hyn rust, De tegenwoordige gelegenheid zal het daa billyken, dat wy tragten te doen zien, dat ftrikte en onbuigzaame Regte vasrdigheid byzonder de Deugd is van alle Regters, Over» heden еп Begeerders , en aan te wyzen waarom deeze Deugd bet Pronkcieraad van hun Character witmaakt. Om dit oogmerk te bereiken , zal het genoeg weezen ор te merken, det Regtvaardigheid onmiddelyk verbonden is met het einde van hun Ampt; —— dat zy byzondere ger legenbeden bebben tot het handhaaven daar van; ——r en , eindelyk , dat zy onder eene byzondere verpligting dasr toe liggen. ‚ Voor EERST, Regtvaardigheid is onmiddelyk verbons den met het einde van het Ampt, ’t geen Overheden, Regtérs en Regeerdérs bekleeden. Elke Leevensftand, de laagte niet uitgezonderd, vor- dert eenige byzondere pligten van die in denzelven ge» plaatst zyn: want elke Leevepsttand behelst cenige om- ftandigkeden dagr aan eigen, en is gefchikt om te beante woorden aan eenig nut - oogmerk, ’t welk niet kan be- antwoord worden zonder het waarneemen van ecnige daar mede overeenftemmende regelen. De Handwerker moet eenige · dingen volbrengen, niet gevorderd van andere Menfchen, ten einde hv zyne bezigheid zo nuttig voor de Maatfchappy doe worden , als dezelve behaart te zyn. Met bier in gebrekkig te weezen, is hy gebrekkig in zyn eigen beroep. En gebrekkig in zyn eigen handel te zyn is,vaor ieder Megsch , dubbel misdaadig: dan in de laagere Leevensfkânden. trekt bet onze aandagt zo zeer piet: dee wyl derzelver eindoogrserken minder gewigtig zyn. | beogete Bezigheden zo wel als е гүге, zyn ‚ sechtftreeks ingerigt ‘tot zekere einden, omi welke te hee reiken zekere Deugden byzonder verejsehr: wordene Ei a Tebw 48 ` KLRGtvAAgpnIopREIn brekkig te weezen in het betragten dier Deugden үегуйеїе het einde diens Ampts,en is onbeftaanbaar met deszelfe waarneeming. De hoogere Bedieningen іп de Maatfchap- py zyn ingefteld tot gewigtige oogmerken; het misfen dier oogmerken baart groote en wydftrekkende onheilen 5. en, daarom, worden ‘de Ondeugden, hier toe ftrekkende , in Menfchen, met waardigheden bekleed, met ееп byzon- deren afkeer befchouwd. De hoogheid der Bedieninge , het gewigt van het einde waar toe dezelve текс, veree- nigen zich met onze gevoelens, verwekken eene aandoe= ning van volftrekte onvoeglykheid en onbetaamelykheid їп де Ondeugden rechtftreeks ftrekkende , tot verwoesting van dezelve , en доев ons de daar tegen over geftelde Deugden 4 in een byzonder gezigtpunt befchouwd, aanzien als onze oedkeuring by uitftek waardig , en het cieraad uitmaakene fe van het Chracter der Menfchen in dien Leevensftand. Elk Beroep van openbaare aangelegenheid , in de Maatfchap- py, heeft eene daaraan beantwoordende Welvoeglykheid van Character, daartoe behoorende: еп deeze welvoeglyk- heid beftaat altoos in het bezit dier Deugden, welke vol- ftrekt noodig zyn tot het wel waarneemen van dat Beroep. Door andere Deugden vercieren de Menfchen hun Beroep: maar die Deugden, welke het eigenlyk welftandige daar van uitmaaken , moeten waargenomen worden, om hetont- luisteren te voorkomen. , Van alle Deugden is Regtvaardigheid de npodzaaklykfte om de verrigtingen eens Regters te volbrengen ‚ en aan het einde zyns Ampts te beantwoorden. Alle Deugden bee hooren in hem gevonden te worden; het voegt den Мап, boven Anderen verheeven door zyn rang, gezag of magt, witmuntender te weezen dan zyn Naasten (*), en algemeen ne Deugdzaamheid is de daadelyk uitneemendheid , van der Mensch. Elke ondeugd is laag, en brengt iets gemeens in * Characters doch alle foort van laagheid is onvoegelyk voor Perfbonen, wier Rang eerbied inboezemt, wier ge- zag het voorwerp is van eerbiedenisfe, en niet ftaande ge- houden kan worden zonder!zich te gedraagen overeefte komftig metde denkbeelden en gevoelens der geenen ; die aan hun onderworpen zyn. Veele byzondere Deugden zyn, in verfchillende opzigten, byzonder noodig ten епт van ° gezag der Regteren’, еп tot het behoorelyk volbren= gen der Pligten huns Leevensftaats; de tegenovergeftelde OC) Spr. XII. 26; DE HOOPDDEUGD ‘DER RECTEREN. wë Ondeugden wederftreeven dit einde, en zyn, te dier oor- - таже ,onvoeglyk voor eenen Regeerder. Maatigheid, zelfsbeftuur „ bedaardheid van ziel, Geregeldheid en Deftige heid pasfen den Regter; Ligtvaardigheid , Losbandigheid , Opvolging van zinlyke lust , misftaan hem. Deeze Deug- den voegen aan , deeze Ondeugden zyn geheel onbeftaanbaar met , de verhevenheid van ‘hun Rang, met de ernsthaftig. heid van hun Character „met de ftaatlykheid van hun Ampt, met de infpanning en werkzaamheid der ziele, daar toe noodig. De laagheid deezér Ondeugden, gepaard met -het denkbeeld van Menfchen, die als 7 ware de Vertoonders zyn van den Staat, en de eer van denzelven moeten op= houden, bevat een orgefchikt mengzel ор, ° welk nood» wendig onhevallig moet weezen ; en ganftootlyk in het oog des befchouwers. — Desgelyks is Godsvrugt een nood- zaaklyk vereischte in zyn Charaêter, en eene onvermydely-= ke pligt voor den geenen aan: welken ‘eenig deel des Beftuurs- is toevertrouwd: Ongodsdienftigheid , zelfs den minften. zweem daar van „voegt hem niet. : Zy zyn de Schut-en Scherm- heeren van дёп Vrede en de goede orde der Maatfchappy , en moeten , gevolglyk , eek de Schut- en Schermheeren, de vrienden van den Godsdienst , weezen , zonder welke die Vre= дееп Orde niet bewaard kan blyven. Hun verheeven rang zal kragt byzesten aan het voorbeeld van Godsvrugt door hun gegeeven, door de beoefening van dezelve algemeener te maaken onder hunne minderen, zulen zy de zegeningen, welke de Godsdienst: aan de Maatfchappy toebrengt, vere menigvuldigen. Godsdienst ‘zal het meest vermogend bes ginzel weezen van die onpartydige en beftendige Regtvaar- fc eid, op welker handhaaving van de Regteren die Maat- appy eisch heeft. Doordrongen van waare Godsdien- tigheid , zal deeze сор fteeds aan hun voor oogeri Bellen in het licht, waarin de Pfalmdichter нем vertoont сор (laat ín de vergadering codes ; hy oordeelt in het midden der Goden. ‚ Hee lang zult gy lieden onregt oordeelen , en het aangézigt ` der Godloozen aanneemen, Doet regt den armen en den wee- zen; régtyaðrdigt den verdrukten en den armen. Verlost den armen en den behoeftigen, rukt hem wt der Godloozen hand (*). ——= Gierfghdid is zeer onbeftaanbdar met het Cha ‘eens Regters; de laagheid degrer Ondeugd ver redert ет; doch de onbeftaanbaarheid' komt voornaam- lyk voort daar uit, dat zezo zeer туф met het einde зувег D М ез (*) PsaLM LXXXIL 1—4. D 3 go, >. REGTVAARDIOHEID Bedienitge , en _rechtftreeks aanloopt tegen de Regtsoefes ning, zyn oniniddelyke pligt: wanneer de eilchen der Gie- righeid zich weagen in zyne Amptsverrigtingen, zullen zy alle bedarven worden: wane het gefchenk. verblindt den ziende, en Вес verkeert de zaak des Kegtvaardigen, Geheel. vatflagen: te weezen van de flordige Gierigheid is noodig in een Regter te behoeden voor het vermoeden van, omkooping, en uit dien hoofde fnood te worden, Eene ziel Gierigheid haatende, vòl van Edelmoedigheid « verheven boven alle aanlokzelen der rykdommen , is noo= dig,om aan zyn Character de voeglyke groptheid te gee- ven, hem tegen allen gevaar van. omkooping te behoeden „ en een algemeen vertrouwen op zyne braafheid te (tellen. Maar degte: Deugden dienen meer van ter zyde tot het bereiken van het einde des Regterampts, dan Regtvaardig- heid zelve. Andere Deugden bevorderen dat einde door de tusfchenkomst van iets anders, waartoe zy medewer- ken. Regtvaardigheid: werkt dit onmiddelyk uit, zonder dat iet anders "jet by kome. De handhaaving van. Regt zelve, is het naaste middel om re beantwoorden . aan de eogmerken van het, Staatsbeltuur; een der. voornaamfte weten „langs welke andere Deugden daar toe medewerken, - Beltaat hier in, dat ay veel toebrengen tot een flandvas- sige, en kragtdaadige beoefening van ongekreukte , Regt- vaardigheid. - — Onregtvaardigheid vernietigt recht{treeks, en vit zichzelven, deeze oogwmerken , en Ia "er, ia, alle op- zigten, оф ейдаңбааг mede з andere Ondeugden kapten "ep zich, by. wylen, zeer (terk tegen aans doch altggs meer aydelings: en‘ op eenigen afltand; dikwyls den weg toe Опра. baanende, _. , . ИУ \ - Mer сел woord, Overheden en Regters beldeaden deeze plaats „ten einde zy Regt en Geregtigheid oefenen: dewy} kum Ampt van Godlyke Aanfkellinge is, verpligt ‚a OD zel ve bon Mer toes elke afwyking van Regtvaardigheid is eene velkomene emkeering van het einde waar toc: zy verordend, 258. Regtvaardigheid is , derhalven ‚ kun bẸzons dera ЮОецаду, behoorende ‘onmiddelyk tot het: voegiyke huns Chargers.. . КИЕ Ten. TWEBDBN. Regeerdors en Regters hebben, uit hoofde hunger Amptsbediening , gelegenheid tot veele uit- oefeningen van Regtvaardigheid ,. geheel aan: hua eigen. Те deezar, ooreske ; mag de Regtvaardighieid aangemerkt , ' Wor. Fe = ж N DE HOOPDDEUCD DER RECTEREN. 51 worden, als, op eene byzondere wyze,de Deugd van hun Charaéter en Leevensftand. C leder amptloos Mensch heeft gelegenheid tot veele be- tooningen van Regtvaardigheid: Alle de deelen van on- zen handel met onze Medemenfíchen verfchafen ons ge- legenheden om ons te onthouden van hun хе. benadeelen „ om elk te geeven wat hem toekomt in eere, in goederen, om gedaane beloften geftand te doep, het toevertrouwde pand zorgvuldig te bewaaren en over te leveren, Пе eenpaarige beoefening deezer ondericheide’ pligten van Regtvaardigheid geregtigen ieder Mensch, hoafd voor Boofd , wor den tytel van een Regtvaardig en een Eerlyk Man: het misfen, in een deezer opzigten, zou hem eeni- germaate dat Charaâer doen derven. Wl Regters hebben gemeen miet andere Menfchen, dat zy alle deeze Pligten des dagelykfchen Leevens volbrengen want hunne verbintenisfen met het Menschdom zyn, te uiteriyken aanziene, dezelfde met die van andere Men- fchen. Doch de volkomenfte betragting dier pligten is niet genoeg om een Regter een Regtvaardig Мап te maa- · ken. Veele andere betooningen van Regtvaardigheid pus- ten zo onvermydelyk op hem, als eenige van deezen op andere Мешсһеп. Ну moet Regt verfchaffen aan de zo- danigen, die °t zichzelven niet kunnen doen, regten tus- fchen den Мап еп zyne Naasten. De arme Man, die zelve de verdrukking der Grooten niet kan wederftaan ; de vreedzaame Man , die geplaagd wordt door de inbreuken des geweldigen; de Wees, wiens Кереп bekort worden door den onmedoogenden , eischt de befcherming des Reg- ters, en kan alleen van dien drukkenden overlast onthee- ven worden, door de zaak te zyner kennisneeming te brengen. Verfchillen, ontftaande uit de onkunde of blinde zelfsliefde van anders welgefchikte Perfoonen, kunnen alleen beflist worden door de meerdere kunde , еп onpartydigheid des Regters. Wanneer misdryven Ьу- zondere Perfoonen beledigen, of de algemeene rust ftoo- ren, moeten zy, by, de braafheid des Regters, na red- middelen uitzien. Het behoort tot zyn pligt, in elk ge- val, naar billykheid, te handelen , gefchonden Кешеп te handhaaven, onregtmaatige eifchen te ontze деп, onheil aanprengende misdryven te ftraffen. Ten DERDEN. Regtvaardigheid mag aangemerkt wore деп, als, op eene byzondere wyze, behoorende tot Ке» E Regters en Overheden; dewyl zy onder eene yzondere ve ligting tot dezelven liggen, Ran mn уу behoorelyk onderzoek’, bevinden, dat Schepper , іп het vormen der Menschlyke Na- Deugd aangedrongen heeft door ftaavingen , te nauwkeurig geövenredigd is, naar de maa- 2. 22 E die Dengd noodzaaklyk is tor het Mensch- lyk teeven en de Maatfchappye, Regtvaardigheid 15 volltrekt noodig tot veiligheid des Menschlyken leevens. en het beftaan der Maatfchappye; de algemeene fchennis ‘daar van: zou de onheilen en rampen des Menschdoms vermenigväldigen. en de mogelykheid der zamenwooninge 7 vernietigen. iero > is de handhaaving des Regts verze- kord door de fterkfte drangmiddeten. Deeze is een van die Deugden, welke het Geweeten ons doet voelen dat van бепе heilige еп onfchendbaare verpligting is; de оуёг- wee €*) 2 Оов. V. 16. 