Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
УШ. HOOFDSTUK. А De dag, waarop de School geëxamineerd wordt, zal voor alle Scholieren een feestdag zijn, op wel- 1. ken zij zich, onder het opzicht van den Meester, Het opzicht over de Schalen zal in het vervolg ` in de School, of liever in de open lucht, wanneer in de eerste plaats staan aan Ac? Committé tot Pu- daartoe ene geschikte plaats is, onderling verma- bliek onderwijs over de Provincie en Stad Utrecht, | ken, en op enige versnaperingen op Dorps of Stads en voords aan ene Commissie uit of door de Mu- kosten (met goedvinden, echter, van de respective nicipaliteit van iedere plaats te benoemen. Deze Municipaliteiten) zullen onthaald worden. Over het opzicht der Scholen. Commissie zal toezien, dat dit Reglement, alsmede | de Publicatie, welke gelijktijdig met hetzelve is uitgevaardigd, en alle andere nog te verzenden or- | ders van het Committé behoorlijk worden naarge- komen, en dat alle min belangrijke zaken, de Scholen betreffende, naar recht en billijkheid worden afge- daan. Zij zal ook, van tijd tot tijd, aan het Com- millé van hare verrichtingen rapport doen, zo wel als van den staat der Scholen en het gedrag der Schoolmeesteren. Opdat niemand der Schoolmeesteren enige on- kunde zou kunnen voorwenden van dit Schoolregle- ment en de gelijktijdig met hetzelve uitgevaardigde Publicatie, (welke beiden slechts zoo lang bunne kracht zullen behouden, totdat er door de Nationale Vergadering nadere bepalingen omtrent de Scholen zullen zijn ingevoerd, en waarin het voornoemde Committé het recht aan zich voorbehoudt, om, van tijd tot tijd, zodanige veranderingen te maken, als het nodig zal vinden) zal aan alle Schoolmeesters een exemplaar van beiden worden toegezonden, Het Committé van Plet onderwijs over de Pro- alsmede aan de respective Municipaliteit van ieder vincie en Stad Utrecht zal alleen de magt hebben, | Dorp en Stad binnen deze Provincie gelegen. Voords om Schoolmeesters of Meesteressen aftezetten, uit zullen deze en alle andere vereischte stukken bij hoofde van onkunde, wangedrag, pligtverzuim en ` het doen der examens van hun, die naar den post dergelijke wettige redenen; behoudens, evenwel, | | van Schoolmeester dingen, altijd bij de hand moe- eens ieders goed recht, bijaldien hij zich mogt (еп zijn; en zal de goedgekeurde en geadmitteerde rekenen verongelijkt te zijn. 3 Ook derzelver aanstelling zal geschieden door het genoemde Committé, behoudende, echter, een ieder, die daarbij belang mogt hebben, de vrijheid, om zijne wettige bezwaren tegen den Schoolmeester, van wiens aanstelling door het Commifté terstond aan de Municipaliteit, en door deze aan het Volk zal worden kennis gegeven, binnen den tijd van drie weken na de kennisgeving, aan Repraesentan- Schoolleeraar, na het ontvangen van een exemplaar dèrzelven, bij handtasting, monde en onderteeke- ning moeten beloven, zich daarnaar in alle opzich- ten te zullen gedragen. Aldus gedaan en gearresteerd op het Landschaps- buis binnen Utrecht den 10. van Wijnmaand 1796. Het twede jaar der Bataafsche Vrijheid. (Was ge- parapheerd) B. Jurrns, vt. (Onderstond) Ter Or- donnantie van voorn. Repraesentanten. (Was ge- teekend) Р. % Hoen. 824 VAN DE GODSDIENST, KERK- 4 REGELMAAT voor het onderzoek van hen die tot het ambt van Schoolleeraar wenschen te worden. Vastgesteld door het Committé tot publiek onderwijs "e Lands van Utrecht. 25 November 1796. Li H. onderzoek zal geschieden door drie, daartoe voor één maand beurt om beurt gelastigde, Leden van het Committé, de Schrijver daaronder begrepen, bij welk evenwel ook elk Lid van het Commitéé, des verkiezende, tegenwoordig kan zijn. 2. Vooreerst zal de Vergadering ene vrije verkiezing doen van drie Gelastigden en drie Plaatsvervangers, aan welken de eersten, in geval van wettig belet, het werk mogen overgeven. En deze keuze zal maandelijks herhaald worden, zodat de afgaanden wel weder zullen kunnen verkozen, doch tot de aanneming niet verpligt worden. ` 3 Tot behulp der onderzoekeren zal er een School- meester bij tegenwoordig zijn, die wel zijn gevoe- len zeggen, maar door zijne stem niet beslissen zal. of meer delen van het Schoolleeraarsambt onder- zocht wordt, zal de tijd naar evenredigheid bekort kunnen worden. А 8. Het onderzoek zal gaan over de Nederduitsche taal, het Lezen, Schrijven, Rekenen, en, zo de Meester daartoe lust heeft, ook over het Zingen; verder over de wijze om in deze dingen onderwijs te geven, over den inhoud der opgegevene Schoal- boekjes, over de inrichtingen van het Schaolregle- ment en het vastgestelde in de Publicatie van den 18. van Oogstmaand 1796, benevens de verdere wetten en inrichtingen, welke van tijd tot tijd voor de Scholen mogten gemaakt zijn. — Doch zo iemand slechts in één of meer vakken wenscht te onderwij- zen, zal hij alleen in dezen onderzocht worden. 9. Het onderzoek in de Nederduitsche taal zal voor- Doch opdat alle eenzijdigheid worde vóórgekomen, ` naamlijk ingericht zijn naar het boekje van L. van zal die Meester zich verbinden, om vóóraf met hem, | Bolhuis, uitgegeven door de Maatschappij: Tot яш die onderzocht wordt, geheel geene rugspraak te | van °? Algemeen. Die onderzocht wordt zal van de houden, en vóór het onderzoek aanvangt op zijn | voornaamste regels der spraakkunst rekenschap moe- woord verklaren, dat hij zulks noch rechtstreeks, ` ten geven. Hij zal van de verbuigingen door ge- noch enigzins van ter zijde gedaan heeft. Zullende | tallen, geslachten, naamvallen, tijdvallen en tijdwij- de Meester telkens voor één maand gekozen worden. 4. Die begeert onderzocht en tot het schoolhouden toegelaten te worden, zal zich vóóraf bij den Schrij- ver van dit Commiffé moeten aangeven, met over- gave van getuigschriften, zowel van zijn goed bur- gerlijk gedrag door het bestuur der plaats, op welke bij althands het laatste jaar gewoond heeft, als van zijn lidmaatschap, en, zo hij gehuwd is, ook van dat zijner vrouw bij het een of ander Godsdienstig genootschap der Christenen door den Christenlee- raar, onder wiens gemeente hij behoort. 5. De Schrijver zal ter naastvolgende gewone Ver- gadering bericht doen van deze aangave en de ge- tuigschriften ter tafel brengen. Zonder wettige be- gwaren zal de Vergadering dit verzoek niet weigeren, maar den verzoeker, binnen den tijd van twe weken, dag еп uur bepalen en door den Schrijver laten bekend maken. Het onderzoek zal met alle onpartijdigheid en minzaamheid moeten geschieden. Doch toegevend- heid omtrent onbekwamen zal geen plaats mogen hebben, maar als ontrouw aan het Volk en de Jeugd worden к= Het onderzoek zal, voor een volledig onderzoek | zen enig bescheid geven, alsmede van de samenvoe- | ging der zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden. Hij zal ook het onderscheiden gebruik van d ent, s en z, ij en ei in de voornaamste gevallen moeten opgeven. Eindelijk zal hij het gebruik der scheid- tekenen en zintekenen moeten verklaren. 10. Men zal in het onderzoek omtrent het lezen den onderzoekeling driederhande gedrukte letteren voor- leggen, het gewoon Nederduitsch, het Romeinsch en het gebogen schrift; alsmede een twederlei reden- lijk leesbaar geschreven stuk, het een met onze gewone letters, het ander met het oud Nederdwit- sche schrift. Uit elk dier boeken en geschriften zal men voor de hand iets opgeven, en éénmaal cene moeijelijker zinsnede of stuk voorleggen. De Mees ter zal éénmaal bij zichzelven het voorgelegde mo gen overzien; doch daarop hetzelve terstond, met eene verstaanbare stem, duidlijk en sonder stoten ‘moeten lezen. En hierbij zal men wél acht geven, of hij overeenkomstig het onderwerp, en met be ‚hoorlijken nadruk, zonder gemaaktheid of zange ‚rigen dreun voorleze. 11. In het onderzoek naar de bekwaamheden in bet schrijven, zal men wel in voorraad vervaardigd proeven van vlug, kunstig en sierlijk schrift ш aanmerking nemen; maar daarop evenwel niet al: in 't gewone Schoolambt, op het minst twe uren | leenlijk of voornaamlijk letten. Doch men zal den moeten duren. Zo er twe te gelijk worden ondér- onderzoekeling enen volzin voorzeggen, dien bij zocht, ten minsten twe en een half uur. Voor drie | deels met groote, deels met middenmatige, deels zullen niet minder dan drie uren genomen worden. ` met kleine letters, in de tegenwoordigheid der op Doch meer dan drie zullen er gelijktijdig niet on- | derzoekeren, schrijven zal. En in de beoordeeling derzocht worden. Doch zo iemand slechts in ё | van dit geschrift zal men niet slechts op de gedaante 1 Het Committé zal zich ook van deze Regelmaat bedienen in het onderzoek, welk na verloop wan’ één joar па de invoer ring van bet Schoolreglement zal worden gehouden over de reeds in dienst zijnde Schoolleernars, voor жо verre Мише om- standigheden het toelaten. EN SCHOOLORDENING. en houding der letteren en derzelver verbinding acht nemen, maar ook vooral op de spelling, het plaatzen van hoofdletters en gewone letters, de ver- deelingtekenen, en al wat verder in het schrift of kwaads optemerken valt. Eindelijk zal hij ook ene proef moeten geven van zijne bekwaam- heid om schachten tot goede schrijfpennen te vor- men en dezelve te verbeteren. 12. In het onderzoek naar de bekwaamheden in het rekenen, zal men een paar van de moeijelijkste voor- stellen uit den regel van drieën in 't gebroken op- geven, welken de onderzoekeling in tegenwoordig- heid der onderzoekeren zal moeten uitwerken. Hij zal vooral ook van de geheele bewerking en van de meest gebruiklijke regels der Cijferkunst ene goede uitlegging of reden moeten geven, zo van die, welke in het bewerken van geheele als van gebrokene getallen te pas komen. Ook zal de on- derzoekeling bijzonderlijk zijne ervarenis moeten tonen omtrent die soort van rekeningen, welke in den Vederlandschen koophandel meest te pas komen en in de rekenboeken meestal onder den naam van Praktijk bekend zijn. Zullende hij bij die gelegen- heid zijne bekwaamheid moeten doen blijken in het vervaardigen van rekeningen en quitantiën. 13. Indien de onderzoekeling lust heeft om de Scho- lieren in de Zangkunst te onderwijzen, zal men hem ook daarvan ene proeve laten geven, 't zij door het zingen van Godsdienstige, ‘tzij van an- dere liederen op de thans gebruiklijke toonkun- stige noten gesteld. 14. Die den post van Schoolleeraar verlangt, zal niet slechts onderzocht worden naar zijne eigene kunde in de Nederduitsche taal, het lezen, schrijven en rekenen; maar het zal vooral ook in het onderzoek moeten blijken, dat hij bekwaamheid en enige heb- lijkheid heeft, om de Jeugd in deze dingen te on- derwijzen. Daartoe zal de Meester, die bij het onderzoek tegenwoordig is, zorgen, dat er vier kin- deren uit de vier rangen, in het Schoolreglement genoemd, bij de hand zijn, met elk van welken de onderzoekeling ene proeve moet nemen om de- zelven in het spellen, lezen, schrijven en rekenen te onderzoeken, te besturen en te helpen gelijk een Schoolmeester behoort te doen: en zulks bijzon- derlijk volgends de regels in het Schoolreglement Hoofdst. Ш. Afd. 7, 9, 10 en 11. 15. Men zal ook den onderzoekeling naar den hoofd- zaaklijken inhoud der opgegeven Schoolboekjes vra- gen. En omtrent deze of gene stukken in dezelven, welke opzetlijk tot verstandlijke lering der kinderen geschikt zijn, zal men hem vragen, welk gebruik van dezelven in het onderwijs der kinderen te ma- ken zij. Hieruit zal in het algemeen moeten blij- ken, dat de aanstaande Schoolleeraar zich met den inhoud en het nuttig oogmerk dier boekjes bekend heeft gemaakt. 16. Eindelijk zal men dengenen, die het Schoolmees- 1. Bork. ш. Tir. om. Deer. 825 omtrent het straffen en belonen; alsmede omtrent de inrichting der School en tgeen verder tot het ambt en den pligt enes Schoolmeesters behoort. Hierbij zal men voornaamlijk letten, of hij geschikt en gezind zij om zijne behandeling naar zulke regels interichten, als in het Schoolreglement zijn voor- gesteld, bijzonderlijk Н. Ш. Afd. 1—4. Н. ТУ. Afd. 1, 5, 6. Н. У. Afd. 1—6. en Н. VI. 17. Zo iemand verkiest bij het onderzoek ook proe- ven te geven van zijne bekwaamheid om de jeugd in de algemene of vaderlandsche geschiedenis, in de wiskunde, aardrijkskunde, of Fransche, Hoog- dwitsche, Engelsche en Latijnsche talen te onderwij- zen, zal ook op dezelve acht geslagen en van die bevinding aantekening gehouden worden. Evenwel zal de bekwaamheid, welke hij in deze min nodige vakken hebben mogt, geenszins dienen om het ge- mis van enige noodeaaklijk vereischte bekwaamhe- den te vergoeden. 18. Na het volbragte onderzoek zal de onderzochte buiten staan; ook zal men de kinderen uit de ver- gadering verwijderen. Daarop zal de Voorzitter van de tot het onderzoek gelastigden het eerst den Schoolmeester naar zijn gevoelen vragen, met de redenen van hetzelve; dan bet gevoelen innemen van de Leden, en eindelijk zijn eige stem uitbren- gen. Doch niemand zal ene beslissende stem heb- ben, tenzij hij bij het geheele onderzoek bestendig tegenwoordig zij geweest. г 19 Iemand, die in één der opgegevene zeven proef- stukken bevonden wordt óf geene óf zeer geringe kundigheden te hebben, zal voor onbekwaam ver- klaard worden. 20. Indien alle stemmen den onderzochten onbekwaam keuren, zal de Voorzitter het besluit opmaken om hem vooralsnog ongeschikt te verklaren: en dit zal hem staande de vergadering worden aangezegd. 21. Bijaldien alle stemmen zich vereenigen in den onderzochten bekwaam te verklaren, zal hem ook dit aangezegd en hij bescheiden worden om op de eerstvolgende vergadering van bet Соттійё te ver- schijnen ter verkrijging zijner daadlijke aanstelling. Doch indien de stemmen der onderzoekeren van elkander verschillen, zal de meerderheid beslissen. 22. Wanneer iemand afgekeurd wordt, zal hem, in geval van volstrekte onbekwaamheid, in een jaar geen verlof tot een nieuw onderzoek vergund worden. Doch zo hij in enige stukken bekwaamheid getoond heeft, en in anderen niet, zal men hem, des be- gerende, een korter tijd, naar gelang van ’t meer of min ontbrekende, mogen bepalen, in welken hij op zich nemen zal zich verder te oefenen in de vakken, waarin hij gebrekkig bevonden is. 23 Wanneer iemand bekwaam gerekend wordt, zal hij voor het volle Committé zijne aanstelling krij- gen, bij welke gelegenheid de Voorzitter of een tersambt wenscht te bekleden, ondervragen naar ` der onderzoekeren hem op eene ernstige en nadruk- de handelwijze, welke hij oordeelt nuttig en gepast | lijke wijze 'tgewigt van den post eenes Schoolleer- te zijn in het bestuur der Schoolkinderen, vooral, aars zal voorhouden en hem tot de getrouwe waar- Vervoro Urn. Рів, I. 207 826 neming van denselven aanmanen. Hierop zal hij 'tSchoolreglement, de Pablicatie van den 18. van Oogstmaand 1796 en de in der tijd bijgevoegde wetten ondertekenen, en een aanstellingschrift, on- dertekend door den tijdlijken Voorzitter en den Schrijver, verkrijgen, in welk aanstellingschrift zul- len moeten bepaald worden de vakken, waarin hij bekwaam geoordeeld is en dus onderwijzen mag. 24. De Schrijver sal in een daartoe aangelegd boek aantekeniog houden niet alleen van den naam, woonplaats, ouderdom, gehuwden of ongehuwden staat, tijd van aanstelling en vakken, waarin de Meesters mogen onderwijzen, maar ook wel bijzon- derlijk van de mindere of meerdere kunde in elk derzelven, gelijk ook van de mindere of meerdere | bekwaamheid in de Schoolboekjes, Schoolwetten, Onderwijs en verdere behandeling der kinderen, waartoe hem door den Voorsitter der gelastigden op- gave zal worden gedaan gedurende derzelver zitting. VAN DE GODSDIENST, KERK- 25.. Den onderzoekeling zal, wanneer hij wordt goed- gekeurd en zijne aanstelling ontvangt, een afdruksel ter hand gesteld worden van het Schoo de Publicatie en alle in ’t vervolg ten dienste der Scholen uitgegeven stukken. Voor welk een ea ander hij betalen zal drie guldens. Deze drie gul dens zullen zodanig verdeeld worden, dat de School- meester, die het onderzoek mede bevorderde, een derde ontvange, terwijl de overige twee derden zullen komen in een kas, waaruit het Schoolon- derwijs ondersteund wordt, en waaruit telkens aan de kinderen, die tot het onderzoek gebruikt zijn, enig klein boekgeschenk zal worden gegeven Aldus, op volmagt van het Provinciaal Bestuur, besloten bij het Committé tot Publiek Onderwijs "в Lands van Utrecht, den 25. van Slachtmaand, 1796, het twede jaar der Bataafsche Vrijheid. Gezien door Т. Steenbeek, Voors. en С, W. Westerbaen, Schrijver. 5. VOORSCHRIFT voor degenen die Kleine Kinderscholen houden. Vastgesteld door het Committé tot publiek onderwijs 's Lands van Utrecht. 5 Mei 1797. L Niemand zal in 't vervolg zulk een School mogen oprichten, dan die, na overgifte van voldoende ge- tuigschriften wegens een goed burgerlijk gedrag en lidmaatschap bij het een of ander Godsdienstig ge- nootschap der Christenen, zal onderzocht zijn en de toestemming verkregen hebben van het Burger- lijk Bestuur of de Schoolcommissie der plaats, waar men wil onderwijzen. Ook zullen zij allen, die zulk een School hou- den, vooral een eerlijk, kuisch, matig, vreedzaam en Christelijk leven moeten leiden, liefde voor de kinderen hebben, en zulks voornaamlijk betonen door een naauwkeurig opzicht over- en zorge voor hun, alsmede door н en minzaamheid. De straffen moeten in gn Scholen zeer gema- tigd zijn, zo veel mooglijk op ene minzame wijze, en nimmer in toorn of drift worden uitgeoefend, Nooit zullen dezelve in ongepaste schandwoorden of beangstigende bedreigingen; en niet dan bij hoge noodzaaklijkheid in ligchaamlijke kastijdingen be- staan mogen, waarbij dan nog alle mooglijke voor- zigtigheid moet plaats hebben. Doch in het alge- meen zal men de kinderen liever door gepasten lof en beloningen aanmoedigen, dan door straffen moedloos maken. 4. *_Inzonderheid zal men zich in deze Scholen tocleg- gen op reinheid en zindelijkheid, en de ligchaamlijke zuiverheid der kinderen zo veel mooglijk bevorderen. 5 Zo dikwijls de School ledig is, zal dezelve met versche lucht moeten verfrischt worden, en onder schooltijd zal men zo veel mooglik alle benaauwd- heid en bedorven luchten weren. 6 Deeze Scholen zullen дез уоог- еп des namiddags gelaten worden, terwijl men tevens zorgen zal, dat zij niet te digt op één gedrongen zitten. Ook zal men hen niet vergen om al dien tijd stil te blijven en te leren; maar, vooral wanneer men een ruim vertrek in- of eene plaats agter het Schoolhuis mogt hebben, den kinderen een geruimen tijd aldaar, onder goed opzigt, het spelen vergunnen; doch nimmer zal men hen tusschen beiden alléén op straat laten gaan. 7. Ное leerzamer echter deze Scholen gemaakt wor- den, hoe beter dezelve zijn. Er zal daarom een gevoeglijke tijd elken voor- en namiddag aan het onderwijs der kinderen besteed worden, gedurende welken men zorgen moet dat er geen onbehoorlijk geraas in de School zij. 8 Om de letters wél te doen kennen, lere men het kind allereerst dezelve duidlijk uitspreken eu ze daarna afzonderlijk kennen en noemen, zoegende dat zij met alle de bijzondere soorten van druk-, schrijf- en cijfferdetters naauwkeurig bekend wor- den. Ten dien einde kan men aan den muur, voor het oog van alle de Scholieren, een groote A. В.С. tafel hangen, (waarvan men een voorbeeld kan vinden in het begin van het Spel- en Leesboekje voor eerstbeginnenden) voor welke men versoheide kinderen te gelijk kan oefenen en hunne eerzucht opwekken. Ook kan men zich van losse kaarten of bordpapieren bedienen, op ieder van welken duidlijke letters van één soort, en vervolgends van allerleije soorten door elkander zijn geplaatst, als- mede van goede A. B. ү bordjes. Niet voor dat zij de wë vast in bet geheugen hebben en kennen, zal men de kinderen doen over- gaan tot het spellen. Hier beginne men met woorden van twee en vervolgends van drie letters. Vooral onderrichte men hen in het samenvoegen van let: drie uren agtereen moeten gehouden worden, ge- ` ters tot lettergrepen, en van lettergrepen tot woorden, durende welken tijd de kinderen niet alleen mogen | op ene zo veel maoglijk bevatlijke wijze. Eindelijk EN SCHOOLORDENING. 1. Вовк, ш. Ter. nr. Deer. 827 lere men hen woorden van vele lettergrepen, som- | gevraagd wordt, latende hen liever iets minder dan tijds ook wel uit bet hoofd, spellen. 10. Voor dat de kinderen naauwkeurig en vaardig kunnen spellen, zal men hen niet mogen leren lezen, waartoe men in den beginne de gemaklijkste stukjes verkieze; men gewenne hen vooral langzaam en duidlijk te lezen en de zinscheidingen niet te verwaarlozen. 11. Om het bovengemelde onderwijs te geven zal men zich van geene andere boeken mogen bedienen dan van één of meer der volgende: Behalven de middelen, opgegeven in de 8. Af- deeling van van dit voorschrift, Het Spel- en Leesboekje voor eerstbeginnenden, uitgeg. door de Maatsch. Т. N. у. 't Alg. Het A. B, C. boek van van Rhijn. Nederlandsch A. B. C. boek door Wijnand Kanaar. Leijden bij Du Mortier 1794. Leesoefeningen voor eerstbeginnenden ten dienste der Scholen. ijden bij Du Mortier 1796. Spelleboek voor Neêrlands jeugd, vierde deel, weleer uitgeg. door С. Kuyper, en nu aanmerklijk verbeterd. Leijden bij Du Mortier 1794. Het vijfde deel der spelling op de vier eerste deelen van C. Kuijper Leijden bij Du Mortier 1794. Gebeden en liederey, welke, volgends bet School- reglement, in de Nederduitsche Scholen °з Lands van Utrecht gebruikt moeten worden. Utrecht 1797. bij А. F. Blanché, boekverkoper op de oude graft bij de Viebrug, bij wien ook alle de voorgemelde boekjes te bekomen zijn. De Spreuken Salomons, de Euangelieboeken en alle andere, welke in het Schoolreglement van den 10. van Klaue CH zijn opgegeven’. Men zorge vooral, Ae de kinderen de woorden nimmer zingende uitspreken of onder het leren ge- breken aanwennen, welke naderhand moeijelijk te ontwennen zijn. Liever doe men hen, ieder afzon- derlijk, duidlijk en natuurlijk uitspreken 't geen toegepast door W. Kanaar. veel en gebrekkig leren. 18. Inzonderbeid zal men zich zeer zorgvuldig wach- ten, van den kinderen, geduurende den Schooltijd, enige andere Godsdienstige beginselen inteboezemen of gebruiken te leren, dan die door айе Christenen erkend en gevolgd worden, kunnende elk buiten Schooltijd onderwijs geven in welken Godsdienst men verkieze, volgens de Publicatie der Represen- tanten "e Lands van Utrecht, van den 18. van Oogst- maand 1796, het twede jaar der Bataafsche Vrijheid. 14. Zij, die deze zogensamde kleine Kinderscholen houden, zullen daardoor niet gerechtigd zijn om in het Schrijven of Agy onderwijs te geven. 15. Vooral zullen zij zich toeleggen om den kinderen eene gepaste beleefdbeid jegens een ieder in- en buiten de School inteboezemen. 16. Ook zullen zij volstrektlijk niet toelaten, dat met hun medeweten de naam van het Opperwezen door de kinderen misbruikt, gevloekt of enige onbehoor- lijke taal worde ri 17. Ter bevordering van den zo billijken en nood- zaaklijken eerbied voor God, zal elke Schooltijd begonnen en geëindigd worden met de kleiner ge- beden en dankzeggingen of liederen, te vinden in het bovengemelde, bij A. F. Blanché uitgegeven, boekje. % Zij dit door den Schoolhouder of houd- ster, La door een der oudste kinderen geschiede, het zal langzaam, duidlijk en eerbiedig moeten ge- schieden; zullende de kinderen nu en dan herinnerd worden, dat zij nu tot God zullen spreken, en hoe gelukkig het voor ons zij, dat wij menschen dit doen. Aldus besloten bij het Committé tot Publiek On- derwijs 's Lands van Utrecht, den 5. van Bloei- maand 1797, het derde jaar der Bataafsche Vrijheid. Gezien door Joh. Robol, Voorz. en C. W. Wes- terbaen, Schrijver. 6. PUBLICATIE van det Provinciaal Bestuur "e Lands van Utrecht, met bepaling van straffen op het niet nakomen der bestaande of nog te maken verordeningen betreffende het onderwijs. 27 September 1797. GELIJKHEID, VRIJHEID, BRORDERSCHAP | H. Provinciaal Bestuur 's Lands van Utrecht, allen den genen, die deze zullen zien of hooren lezen, Heil en Broederschap! Daar Wij, van tijd tot tijd, hebben и те dervinden, dat veele Schoolleeraars, niettegenstaan van den 18, van Oogstmaand 1796 tegen de onge- hoorzeamen gedreigd, werken moeten: Zoo is het, dat Wij, de Publicatie van den 18. van Oogstmaand 1796 voor het overige alle haare kracht willende laten behouden, bij deeze vaststel- len, dat alle Schoolmeesters en Meesteressen deezer Provincie, zoo die in openbaare Schoolen en іп eene langduurige toegeeflijkheid van Zeien Committé gd bijzondere Gestigten, alsmeede allen, die aan bij-. tot Publiek Onderwijs en deszelfs herhaalde ver- | zondere huizen de jeugd in het Spellen, Lezen, maaningen aan veelen van hun om in hunnen post | Schrijven of Rekenen onderwijzen, zonder eenige de Wet te eerbiedigen, Onze goede oogmerken ten ` uitzondering, zoodra zij bevonden zullen worden aanzien van de openlijke Opvoeding der Vaderland- | tegen de gemelde Publicatie en het School-Regle- sche jeugd tegenwerken, steunende op de lang- | ment van den 25, van Slachtmaand 1796, benevens zaamheid, waarmede de straffen, in de Publicatie | eenige andere genomen of nog te nemen maatre- * Allen Schoolhouderen binnen deze Provincie, dien dit bericht in handen mogt komen, zij bij deze gelegenheid bekend gemaakt, dat ook alle deze bovengemelde boekjes in hunne Scholen gebruikt mogen worden. 828 gelen van Ons Committé tot Publiek Onderwijs, in eenig opzicht strijdig gehandeld te hebben, daad- lijk vervallen zullen verklaard worden van de Vrij- heid, om in eenige Schoolen, 't 21) openbaare, % zij bijzondere, of ook in bijzondere huizen, de jeugd in de gezegde kundigheden binnen deeze Provincie te mogen onderwijzen; zullende ook zij, die als Schoolmeesters of Schoolmcesteressen eenige bezol- ding uit ’s Lands- Stads- of Dorpskassen genieten, ingeval van ongehoorzaamheid, daarvan daadlijk worden versteeken; eu zullen zij, die in weerwil VAN DE GODSDIENST, KERK- Platte Land, en de Publieke Aanklagers, wat de Steden aangaat; benevens alle andere Officieren der Justitie, om ook deeze Wet met kracht te handhaa- ven en alle ongehoorzaame onderwijzers der jeugd, zoo wel als allen, die hen tot ongehoorzaamheid mogten trachten te verleiden, met allen nadruk in rechten te vervolgen. En opdat niemand hiervan eenige onkunde zou kunnen voorwenden, zal deze alomme worden ge- publiceerd en geaffigeerd, als naar gewoonte. Aldus gedaan en gearresteerd op het Landschaps- van dit verbod voordgaan te onderwijzen, op welke huis binnen Utrecht, den 27. September 1797. eene wijze ook, als ongehoorzaamen aan de Wet, Het derde jaar der Bataafsche Vrijheid. (Was ge- en verstoorders van de goede orde en rust, met | parapheerd) W. H. Droghoorn, vt. (Onderstond) Bannissement worden gestraft. ‚Ter Ordonnantie van het voornoemde Provinciaal Wij gelasten den Procureur Generaal, wat het 1. WET voor het lager Schoolwezen en Onderwijs H. Hoog Mogende, vertegenwoordigende het Bataafsch Gemeenebest, allen dengenen, die deze zullen zien of hooren lezen, Salut! doen te weten: Vooreerst: Dat door Ons ontvangen en goedge- keurd zijnde de Voordragt van den Raadpensiona- ris, daartoe gedaan, dien ten gevolge is besloten te arresteren, gelijk wordt gearresteerd bij dezen, de navolgende Wet voor het Lager Schoolwezen en On- derwijs in de Bataafsche Republiek. Art. 1. Het bijzonder opzigt over den staat en de inrig- ting der Lagere Scholen, als mede over geheel het Lager Onderwijs, is, onder het oppertoezigt van den Raadpensionaris, of van den Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken namens den- zelven, en onder toevoorzigt van het Departemental en Landschaps-Bestuur, alomme in dit Gemeene- best, opgedragen aan Personen, onder den naam van Schoolopzieners, welke (waar zulks vereischt wordt) dit opzigt oefenen onder medewerking van of gecombineerd met andere Personen en Commis- sien of Collegien, naar den aard der Scholen. Art. 2. De Departementale Besturen zorgen, dat alomme, zoo veel mogelijk, binnen hun Departement gele- genheid voor handen zij, om de jeugd behoorlijk onderwijs te doen erlangen; maar dat echter door eene onbepaalde toelating van Scholen of Onder- wijzers, vooral ten platten Lande, derzelver uantal niet te zeer vermeerdere. Art 3. Wijders trachten zij, benevens de respective Ge- meente-Besturen, naar de middelen in hunne handen gesteld, of, des noods, door het Gouvernement aan hun te bezorgen, het bestaan en lot der! Schoolonderwijzers te verbeteren en te verzekeren, als mede de betere Schoolinrigting en Onderwijs, Bestuur. (Was geteekend) Р. ‘t Hoen. in de Bataafsche Republiek. 8 April 1806.' Scholen bij de Openbare Scholen en die in de Gods- huizen, aantemoedigen en uittebreiden. Art. A De Schoolopzieners, woonachtig binnen hetzelfde Departement of Landschap Drenthe, maken met elkander uit de Commissie van Onderwijs voor dat Departement of Landschap; doch zullen in het Departement Holland twee of drie zoodanige Com- missiën gevestigd worden. Art. 5. Behalve de bevoegdheid van de Departementale en het Landschaps-Bestuur, om in den zijne het toevoorzigt over het Schoolwezen aantebevelen aan eene bijzondere Commissie uit hunne Vergadering, benoemen zij ieder één Lid uit hun midden; welk Lid meer bijzonder daarmede zal belast zijn, en in eene meer onmiddelijke betrekking zal staan tot de respective Commissien van Onderwijs en School- opzieners, te dien effecte, dat deze zich bij zoodanig Lid, in alle gevallen, het Schoolwezen betreffende, ter eerster instantie zullen behooren te vervoegen. In het Departement Holland zullen uit het Bestuur twee of drie zoodanige Leden benoemd worden, namelijk één voor elke der Commissiën van On- derwijs, aldaar gevestigd. Art. 6. De Raadpensionaris bepaalt de globale som, welke aan de gezamenlijke Leden van elke Commissie zal worden toegelegd, en doet dezelve, benevens alle andere uitschotten en onkosten, door de onder- scheidene Schoolopzieners in hunne qualiteit op last van den Secretaris van Staat voor de Bin- nenlandsche Zaken geïmpendeerd, betalen uit de daartoe bestemde Post op de Begrooting der Staats- behoeften. ч Art. 7. De bepaling van het aantal der Leden van elke Commissie, als ook de Districtsverdeeling en distri- butie der globale sommen onder dezelve, zullen door als ook het aanleggen van Arbeid- of Industrie- | den Raadpensionaris geschieden, en naar eisch van + [Van het jaar 1798 af zijn door de elkander opgevolgde Algemeene Besturen des Lands een aantal voorschriften aangsande de onderwijzers en het onderwijs gegeven, die, als behoorende tot de algemeene wetten des Lands en in meer dan eene ver- zameling te vinden, bier niet opgenomen worden, Alleen ten aanzien van deze wet is cene uitzondering gemaakt, omdnt de hierachter volgende provinciale bepalingen op haar gegrond zijn. EN SCHOOLORDENING. veranderde omstandigheden kunnen herzien en ver- anderd worden. Art, 8. De eerste aanstelling der Leden van elke Com- missie, als оок die der nieuwe bij eene eventueele vermeerdering van derzelver- getal, zal geschieden door den Randpensionaris. Art. 9. Omtrent de verschillende zaken, in de drie voor- gaande Artikelen vervat, doet de Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken de noodige Voordragten aan den Raadpensionaris. Art. 10. Ter vervulling der in vervolg van tijd openval- lende Schoolopzieners-plaatsen, leveren de respective Commissien eene Nominatie van twee Personen in bij het Departementaal Bestuur, hetwelk dezelve, voorzien van zoodanige bedenkingen, als het dienstig mogt oordeelen, en voorts, zulks verkiezende, ver- meerderd met één of twee Personen, inzendt bij den Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken, die deze Nominatie aan den Raadpensionaris voor draagt, om daar uit een Schoolopziener te verkiezen. Art. 11. De Commissiën van Onderwijs, Schoolopzieners en zoodanige Plaatselijke Schoolcommissien, als in- gevolge nadere bepalingen zullen worden gevestigd, zorgen, dat de Wetten en Reglementen, algemeene en bijzondere, omtrent het Lager Schoolwezen en Onderwijs binnen hunne Departementen, Districten, Steden of Plaatsen, worden nagekomen, en onder geenerlei voorwendsel krachteloos gemaakt of ge- eludeerd; in welk geval zij deswegens hunne klagten, naar den aard der zaken, inleveren bij het Plaat- selijk, Departementaal of Nationaal Bestuur. Art. 12. Geene Lagere School zal ergens, onder welken naam ook, mogen bestaan of opgerigt worden, zon- der uitdrukkelijke vergunning van het respectief Departementaal, Landschaps- of Gemeente-Bestuur, na vooraf gevraagde inlichting en bedenkingen van den Schoolopziener van het District of de Plaatse- lijke Schoolcommissie. Art. 13. Niemand zal binnen de Bataafsche Republiek enig Lager Onderwijs geven, dan die de vier na- volgende vereischten bezit: Vooreerst: Dat hij zijn goed burgerlijk en zede- lijk gedrag door één of meer voldoende Getuig- schriften kan bewijzen. Ten tweeden: Dat hij de Algemeene Toelating tot hel geven van Onderwijs erlangd hebbe. Ten derden: Dat hij, na en boven deze Alge- meene Toelating, eene Speciale Beroeping, Aanstel- ling of Admissie tot deze of gene School, of voor deze of gene Plaats wettiglijk verkregen hebbe. Ten vierden: Dat hij zich, na het verkrijgen eener Speciale Beroeping, Aanstelling of Admissie, met de Bewijsstukken, daartoe betrekkelijk, bij den Schoolopziener van het District, of de Plaatselijke Schoolcommissie in persoon of schriftelijk vervoegd hebbe. Zijnde hier onder niet begrepen de Onderwij- zers, welke in particuliere huizen inwonen, en aan kinderen, tot dat huis behoorende, onder- wijs geven. Vervore Отв. Рав. I. L Вовк. um. Ter. an. Deen. 829 Art. 14. Diegenen, welke zich, na het in werking brengen dezer Wet, zouden mogen verstouten, om, tegen het in de beide voorgaande Artikelen vastgestelde aan, eene Lagere School opterigten of Lager On- derwijs te geven, onder welken naam of op welke wijze ook, zullen voor de eerstemaal verbeuren de somma van vijftig Guldens, voor de tweedemaal honderd Guldens, te bekeeren een derde gedeelte aan den Officier, hiertoe competent, die de calange ‚zal doen, еп twee derde gedeelten ten profijte van het Plaatselijk Schoolwezen, met vrijlating aan den Regter, om, ingevalle zij onvermogend zouden mogen zijn, om gemelde boeten te voldoen, aan de over- treders zoodanige andere arbitraire correctie te in- fligeren, als naar aanleiding van hunne personen еп omstandigheden bevonden zal worden te behoo- ren, en voor de derdemaal hen de inwoning bin- nen de plaats worden ontzegd, voor den tijd van zes jaren. Art. 15. Van de bepalingen, in het 13. Artikel gemaakt, zijn uitgezonderd alle de thans wettig fungerende ‚Onderwijzers, zoo lang zij niet van School of Plaats | veranderen, onder reserve nogtans van nadere voor- | ziening, in geval van blijkbaar wangedrag of ver- regaande onkunde. Art. 16. De Algemeene Toelating tot het geven van eenig Lager Onderwijs kan alleen verkregen worden door bet afleggen van een behoorlijk Examen voor daar- toe bevoegde Collegien of Personen. Art. 17. De Speciale Beroepingen, Aanstellingen en Ad- missien, geschieden door daartoe bevoegde Perso- nen of Collegien, in dier voege, als nader bij het Huishoudelijk Reglement, (Art. 20 vermeld) zal worden bepaald; zoo echter, dat geene Beroeping, Aanstelling of Admissie zal mogen geschieden, bui- ten behoorlijke voorkennis en medeweten van, en voorafgaande vertooning der bewijzen van Alge- meene Toelating aan den Schoolopziener van het District of de Plaatselijke Schoolcommissie. Art, 18. Alle, die de Algemeene Toelating tot het geven van Onderwijs verkregen hebbende, zich san pligt- verzuim, overtreding of weerstreving der algemeene Wet of aan blijkbaar wangedrag schuldig maken, zullen, voor de eerstemaal, met de opschorsing hunner Acte van Algemeene Toelating voor den tijd van zes weken, en voor de tweede maal, met de volkomen intrekking dier Acte worden gestraft, verliezende daarmede gelijktijdig het regt en genot hunner Speciale Beroeping, Aanstelling of Admis- sie, en zullende, des niettegenstaande voortgaande met het geven van Onderwijs, vervallen in dezelfde boeten en straffen, als bij Art. 14 zijn vastgesteld. | Art. 19. Deze opschorsing en intrekking der Acte van Algemeene Toelating zal, op voordragt der Com- missie van Onderwijs of der Plaatselijke Schoolcom- missie, geschieden door het daartoe bevoegd Ge- meente-, Departementaal- of Nationaal-Bestuur, en waar dit vereischt mogt worden, onder ruggespraak met de bijzondere Personen of Collegien, als tot zoodanige Onderwijzers de naaste betrekking hebben. 208 830 VAN DE GODSDIENST, KERK- Art. 20. Alle nadere en bijzondere bepalingen omtrent alles, wat het Lager Schoolwezen en Onderwijs in de onderscheiden Departementen en het Landschap bijzonderlijk vordert, worden geregeld door een Huishoudelijk Schoolreglement, door elke Commissie respectivelijk op den voet van Art. 5 te ontwerpen, en aantebieden aan het Departementaal- of Land- schaps-Bestuur, om door hetzelve, na voorafgaand overleg met den Secretaris van Staat voor de Bin- nenlandsche Zaken, te worden gearresteerd. Art. 21. De Raadpensionaris stelt vast alle zoodanige na- dere Reglementen, Verordeningen en Instructien, als ter geregelde en krachtdadige invoering dezer Wet in het bijzonder, en ter bevordering van het Lager Schoolwezen en Onderwijs in het algemeen, dienstig en noodig zullen worden geoordeeld. Kn worden hier mede alle Plakkaten, Statuten, Ordonnantien, Keuren of Reglementen, binnen deze Republiek op het Schoolwezen geëmaneerd, eu alle Schoolverordeningen, hoe ook genaamd, ook spe- ciaal de Publicatie van 29 Julij 1503, benevens alle daaruit voortgesproten algemeene en bijzondere Verordeningen en Schoolreglementen , onder welken naam ook, afgeschaft en buiten effect gesteld op zoodanig tijdstip, als, ten gevolge van het volledig in werking brengen dezer Wet, door den Raad- pensionaris aan den Volke zal worden bekend gemaakt, Тен tweeden: dat, wit krachte van het bepaalde bij het 21. Art. der vorenstaande Wet, zijn vast- gesteld, gelijk mede worden vastgesteld bij dezen, het Reglement, de Verordeningen en de Instructie hierna onder А, B en © geëxtendeerd. A. Reglement voor het Lager Schoolwezen en Onderwijs binnen de Bataafsche Republiek. Art, 1. Lagere Scholen (Art. 1 en 12 der Wet) zijn alle zoodanige, waar, onder welke benaming ook, hetzij die van Scholen, Collegiën, Instituten of dergelijke, de Jeugd van allerlei ouderdom en van beiderlei kunne, hetzij gezamenlijk, hetzij ieder afzonderlijk, in de eerste beginselen van kennis en beschaving, als Lezen, Schrijven, Rekenen en de Nederduit- dere Scholen; ook worden derzelver Onderwijzers onderscheiden in Openbare en Bijzondere. Art. 3. De Bijzondere Scholen, in het vorig Art. ver- meld, zijn van tweederlei Klasse. 1° De zoodanige, die — of bij uitsluiting be- hooren, hetzij tot eenige Diakonie of eenig Gods- huis, van welke Gezindte оок, hetzij tot de Maat- schappij tot Nut van `t Algemeen, hetzij ook tot eenig ander, geheel op zich zelve staande, Ge- sticht, — of ten eenenmale komen ten koste en laste van een of meerdere bijzondere Personen, die zich tot derzelver oprigting en geregeld en toe- reikend onderhoud verbonden of onderling veree- nigd hebben. V De zoodanige, die, zonder eenigerhande vasten onderstand of bezolding, haar onderhoud geheel en al vinden uit het provenue van de Schoolgelden en Kostpenningen der af- en aankomende leerlingen. Art. A Het Zager Onderwijs (Art. 1 en 13 der Wet) binnen de Bataafsche Republiek wordt gegeven, deels door de Onderwijzers van beiderlei kunne in de Art. 2 en 3 omschreven Openbare en Bijzon- dere Scholen, onder welke ook gerekeud worden alle zoodanige Personen, die aan den werkelijken Schoolhouder of Schoolhouderesse gesubstitueerd of geadjungeerd zijn, of ook onder den naam van Ondermeester, Ondermademoisel of anderzins in een dier Scholen met eenig afzonderlijk vak van het Lager Onderwijs bepaaldelijk belast zijn; — deels door zoodanige Onderwijzers van beiderlei kunne, als onder den titel van Onderwijzer aan de huizen, Taalmeester, Opzegger of eenigen an- deren, hetzij in hunne eigene, hetzij aan de hui- zen van anderen, aan eenen of meerdere leerlingen ip eenig gedeelte van het Lager Onderwijs, boven in Art. 1 omschreven, onderrigt geven. Deze alle zijn begrepen in de algemeene Wet; wordende van elkander onderscheiden door de alge- meene benoemingen van Schoolonderwijzers, School- houderessen en Huisonderwijzers. Alleen de zooge- naamde Gouverneurs en Gouvernanten zijn hiervan uitgezonderd (verg. Art. 13 der Wet). Art. 5. | Elk der Sehoolopzieners (Art. 1 der Wet) heeft sche Taal, of in derzelver verdere hulpmiddelen, zijn bijzonder District, waarover het opzigt aan hem als de Fransche en andere hedendaagsche of ook geleerde Talen, de Aardrijks-, Geschiedkunde en dergelijke, onderwezen, of ook alleenlijk tot hoo- gere beschaafdheid gevormd wordt. Alleen de ge- wone Latijnsche Scholen of zoogenaamde Gymna- siën zijn daarvan uitgezonderd. d Art. 2. De Lagere Scholen worden onderscheiden in de- | zulke, die uit eenige publieke, hetzij Lands, De- partementale, Plaatselijke, Geestelijke, Kerkelijke of eenige andere openbare kus hoegenaamd, geheel of gedeeltelijk, regtstreeks onderhouden of onder- steund worden, of behooren tot een Gesticht, het- welk op eenigerhande wijze wit eene publieke kas onderhoud of vasten onderstand erlangt, — en in dezulke, wier onderhoud, buiten bijdrage of toe- lage uit eenige publieke kas, gevonden wordt uit bijzondere Kassen, Fondsen, Toelagen of Penningen. De eersten heeten Openbare en de laatsten Bizon- persoonlijk is aanbevolen, en waarbinnen hij, 200 veel mogelijk, met der woon zal moeten gevestigd zijn. Derzelver werkzaamheden worden bepaald door eene te arresteren Znefructie voor de Commissiën van Onderwijs. Art. 6. De Соттізвіёп van Onderwijs (Art. A der Wet) worden tot het houden harer Vergaderingen door de respective Departementale of het Landschaps- Bestuur verzorgd van localen, vuur, licht, schrijf behoeften en verdere benoodigdheden. Art. 7. : Er zal eenmaal ’s jaars eene Algemeene Vergade- ring, uit de respective Commisziën, door den Se- cretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken, dit noodig oordeelende, beschreven en in den Haag onder deszelfs directie gehouden worden, ter over- weging en bevordering der algemeene belangen van het Lager Schoolwezen en Onderwijs. EN SCHOOLORDENING. Art. 8. Tot deze Algemeene Vergadering zal elke Com- missie één harer Leden afvaardigen, die volgens een te bepalen Tarif, deswegens zal worden scha- deloos gesteld. Art. 9. In zoodanige kleinere Steden, Dorpen, Vlekken, Gehuchten of Streken, waar, — ieder Dorp, Ge- hucht of Streek op zich zelve genomen, — boven eene openbare School (Art. 2), geen twee of meer bijzondere Scholen der tweede Klaëse (Art. 8. № 2), Vrouwen-Scholen niet gerekend, gevonden worden, | is de Schoolopziener van het District (Art. 5) be- voegd, om met overleg en onder dadelijke aanstel- ling van het Gemeente-Bestuur dier Plaats, waar zoodanig een bestaat, aan één of meer bij hem bekende en vertrouwde personen, een Plaatselijk en aan hem ondergeschikt Zbevoorzigt (Art. 1 der Wet), over de School of Scholen, benevens alle Onder- wijzers van beiderlei kunne, tot zoodanige Plaats behoorende, aan te bevelen.. Art. 10. In alle grootere Steden of Plaatsen, waar — iedere Plaats op zich zelve genomen — boven eene of meer Openbare Scholen (Art. 2) twee of meer Bijzondere 1. Вокк. ш. Ter. wm Deer. 831 ne: zoo echter dat aan dezelve geheel en al verblijve de zorg over het onderwijs op ge- melde Scholen, en over alles, wat daartoe betrek- king heeft. Art. 12. De aanstelling der algemeene Plaatselijke School- commissie, (Art. 10) en de regeling der meer bijzon- dere Plaatselijke Schoolcommissien voor de openbare Scholen, waar dezelve mogen gevorderd worden, | (Art. 11), zal moeten geschieden uiterlijk binnen twee maanden na de afkondiging dezes, en daar van onmiddelijk van wege de respective Gemeente- | Besturen kennis worden gegeven aan het respectief Departementaal Bestuur, als mede aan de Com- missie van Onderwijs; zullende gedurende den tijd, dat zoodanig Plaatselijk Schoolopzigt niet tot stand mogt gebragt zijn, de Schoolopziener van het Dis- trict deszelfs werkzaamheden waarnemen. Art. 13. Het foesigt over de Bijzondere Scholen der eerste Klasse (Art. 3. No. 1) is, voor zoo verre er geen gevestigd opzigt over bestaat, opgedragen aan den Schoolopriener van het District (Art. 5.) of aan de Plaatselijke Schoolcommissie (Art. 10); maar blijft, voor 200 verre over dezelve een gevestigd opzigt Scholen der tweede Klasse (Art. 3. № 2), Vrouwen- | aanwezig is, aan hetzelve toevertrouwd; zoo echter Scholen niet gerekend, gevonden worden, zal met | dat aan den Schoolopziener van het District of aan overleg van den Schoolopziener van het District | de Plaatselijke Schoolcommissie, dáár, waar et eene (Art. 5) door het Gemeente-Bestuur worden aan- | aanwezig is, de gelegenheid gegeven worde den gesteld een plaatselijk opzigt over de Lagere Scho- | staat en de inrigting dezer Scholen te kennen, ten len en het Onderwijs, bestaande, naar den aard | einde daarvan jaarlijks ter plaatse, waar zulks be- der omstandigheden en de gelegenheid der Stad of | hoort, het noodig verslag te kunnen inleveren; Plaats, uit een of meerdere personen, zoo echter, | zijnde voorts gemelde Schaolopziener of Plaatselijke dat bij een meerder getal van dezelve de Stad of Plaats zoodanig in Wijken of Scholen verdeeld worde, dat ieder Lid zijne bijzondere Wijk of Scholen hebbe, waarover het opzigt aan hem per- soonlijk is aanbevolen: alle welke Personen geza- menlijk en gecombineerd (Art. 1 der Wet} met den Schoolopziener van het District uitmaken de Plaatselijke Schoolcommissie (Art. 11 der Wet), welker werkzaamheden, voor zooverre zij niet in de Verordeningen op de Examens of Instructie voor de Commissiën van Onderwijs bepaald zijn, in de Departementale (Art. 20 der Wet) of ook Plaatse- lijke Schoolreglementen, te arresteren in overeen- stemming met de algemeene Wetten, zullen worden geregeld. Art. 11. In grootere Steden of Plaatsen, in het voorgaande artikel omschreven, wordt het opzigt over de Open- bare Scholen (Art. 2) — voor zoo verre die thans nog staan mogen onder directie van bijzondere Collegiën van Regenten, Inspectoren of dergelijke, en nog niet dadelijk onder het algemeen plaatse- lijk Schoolopzigt gebragt zijn of daaronder niet geheel kunnen- gebragt worden — gecombineerd geoefend door de Plaatselijke Schoolcommissie, of wel twee of meer daartoe benoemde Leden uit dezelve (Art. 10) en door een altijd gelijk getal Leden uit de zoo even genoemde Collegiën ; ma- kende dezen dan gezamenlijk uit, de Plaatselijke Schoolcommissie voor de Openbare Lagere Scholen, en regelende onderling, onder het beleid en de goedkeuring van het Gemeente-Bestuur, hare in- rigting en werkzaamheden naar den eisch der om- Schaoleommissie gehouden, het over deze Bijzon- dere Scholen gevestigd opzigt te dienen van zoo- danige bedenkingen en inlichtingen, als tot den meerderen bloei dier Scholen zouden kunnen dien- stig zijn; blijvende gemelde opzigt zelve verant- woordelijk voor de opvolging der algemeene en bijzondere Wetten en Verordeningen, op het La- ger Schoolwezen en de inrigting en het onderwijs der Lagere Scholen gemaakt of nog te maken. Art. 14. Alle degenen, die thans Lager Onderwijs geven, en boven in Art. 4. omschreven zijn, zullen zich, in den loop der maand Julij dezes jaars, in per- soon of schriftelijk vervoegen bij den Schoolopzie- ner van het District of de Plaatselijke Schoolcom- missie, waar zoodanig eene bestaat; zullende zij, die alsdan tevens eene Acte van vorige beroeping, aanstelling of admissie inleveren, dadelijk een bewijs van Algemeene Toelating ontvangen; als ook de- zulke, die, zonder eenigerlei Acte van dien aard te bezitten, daartoe op eenigerhande grond, door den Schoolopziener of de Plaatselijke Schooleom- missie, onder goedkeuring van het daartoe bevoegd Bestuur, geregtigd geoordveld worden: vallende dan alle, die langs dezen weg een bewijs van AL gemeene Toelating erlangen, onder de termen van thans wettig fungerende Onderwijzers, Art. 15. der Wet vermeld. Art. 15. In geval van verregaande onkunde (Art. 15. der Wet) zal, na voorafgaande vermaning en waarschu- wing door den Schoolopziener of de Plaatselijke Schoolcommissie, een zekere tijd, van ten minsten э pue te Чыч, 832 VAN DE GODSDIENST, KERK- zes maanden, worden gesteld, na welken zij, het zij voor de Commissie van Onderwijs, het zij voor de Plaatselijke Schoolcommissie, (Art. 10), ingeval zij onder zoodanig ceno ressorteren, bewijzen hun- ner aanvankelijke vorderingen zullen moeten geven, of bij gebreke van dien, op de wijze, bij Art. 18 en 19 der Wet bepaald, in hunnen post geschorst of daarvan ontzet worden. Art. 16. 