VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
gen er. bij, dat eene levensbefchrijwing „flechts een getrouw » Verlag van :daadzaken moet behelzen, en vooral niet op „ deg bodem van het hart neêcdalen, om. daar misdadigers te » zoeken; dat hare oordeelvelliëgen flechte moeten afkeren, » wa ftrijdig is tegen.de algemeene’ zedewet, eu die der » Miaatfchappijen; dat zij vanallen perfonélen hast en par- … tijgeést moet vrij zijn: want. het tegendeel kon ten geyol- » ge hebben, den ftaat in parcijen te verdeelen, wantrouwen „ en den geest van tegenftand te vereeuwigen, en, wat „ Frankrijk betreft, de groote: meerderheid der Netice, wier gevoelens cn belangen met diegenen overeenkomen, welke men goekt te verbannen, flechts heit ce’ doen zien in eene » Verandering van deu ftaat der Maatfchappij.” — ‘Wic hoort hier niet-duidelijk den balling van 1815? = In dezen geest zijn dan ook de meeste flaatkundige eo militaire Artikelen, tot nu toe, gefteld, Wel is waar, bet is moeijelijk , over een’ nog flechts tot een vierde gevorder- den arbeid,-waarin de meeste en gewigtige perfonea vas onzen tijd nog ontbreken, (BUONAPARTE wordt verwe gen pagr der naam NAPOLEON) reeds een ftellig oordeel te vellen : doch dic bljjkt ten minfie zeker, dat de geest, waat- in dit werk gefchreven js, de nieuwere Fran/che is; W is: verklaefdheid aan de omwenteling, (met uitzondering van beren ergften gruwelcijd in 1793 em 1794) aan hot Franfche veroveringsftelfel, aag de legers en hunne overwinningen, & eindelijk aan hetgeen de partij, die NAPOLEON in 1815 terugriep, waarfchifnlijk bedoelde, een zeker mengfel vs het oude Republicanisme en de Vorftelijke waardigheid, we uitfluiting vin den Huize BOURBON, eu voldoening dé mit ® 7 w 7 BRS CONTEMPORAINS. ro misnoegde legers. Het is ons ondoenlijk, alle, òf cok fiééhts de voornaamite pleatfen op te fommen, waar-dit vrij duid. Jijk gefpeld ftaat (want men bedenke, dat het werk, op ‘twee kolommen met eene kleine letter gedrukt, zeer ve beyat): , maar éápe plaats kunnen wij nier voorbijgaan, waar de verrader Nar, met wiers naam elk eerlijk hart het deuk- beeld van ondankbaarheid en trouwbreuk verbindt, genoemd wordt „ lillystre et malbeureux Maréchal, dont les fervices, » le nom et le déplorable fin, fe font identifiés dans le fou- se Venir et la reconnaisfance des Français”!!! Arme Franfche ‚Natie, indien het zoo met u ftaatt Maar ook ongelukkig Zs- ropa in dat geval, zoo gij van uwe befchermers aan de gren- ‚zen beroofd wordt! — Alle Artikelen, waaria de (naar van «den opftand tegen den Koning in Maart r815 geroerd wordt, zijn ten ftelligfte in den geest van dien opftand, hoewel nier volkomen in dien van nuoMaPaRTE, (zie b. v. de Artike- len ANGOULÊME, ARTQIS, BERRI, enz.) Het zooge- noemde’ Meiveld is eene asfembide Eminemment nationale ; het overfchot van Waterloo , la glorteufe armée de la: Loire ‚enz. Wij zeggen dic niet, alsof wij de Franfche Regering, vooral de Franfche Prinfen, huune vertrouwelingen en driftige aan- hangers, in allen deele in °t gelijk wilden ftellea; het om wraak roepend bloed der Protestanten , flagtoffers van Ko- ningsgezinde dweepers, zou ons dit reeds verbieden: maar het duidt toch eene onverfchoonlijke eenzijdigheid aan, alle de rampen van Frankrijk in 1815 aan het Koninklijk Beftuur, hetwelk. zich thans, zoo uitnemend door daden regtvaardigt, te wijten, en de huichelaars, die in de eene. week den Ko- ning trouwe zwoeren, om hem in de andere week te verla- ten en te verraden, als de ware heiden en welmeenende vrienden. des Vaderlands vaor te fellen. Vobr het overige zat meni, fckoon hier vele onbekende; en buiten Frankrijk weinig belangwekkende, namen en perfonen voorkomen, nog- tans eene menigte zeer gewigtige, en voor den Gefchied- fchrijves onmisbare, bijzonderheden en trekken vinden, voor- ai. wat den tijd der Franfche Omwenteling betreft; en wij- moeten de Schrijvers het règt doen van te erkennen, dat zij op meef:dan ééne plaats het willekeurig Beftuur met verdien- de verontwaardiging ten took ftellen, en de mannen des bloeds van 1793, be Ve BILLAUO VARENNES, Vooral niet vef- fchaonen. Daar ` w P7 T : GALERIE HYTORIQUE Daar de latere Franfrhe Gefchiedenis vrij wat minder rijn is in Geletterden dan in Staatkundigen, zoo is de beoordee: ding van dezen ook Schraal uitgevallen. Trouwens, dit was misfchien de fchuld van het toeval, hetwelk dezer dagen weinig doorlachtige Schrijvers in A en ‘B heeft geplaacst.' De partijgeest benadeelt hier weder de kritiek. De voortref- felijke Gefchiedenis van den Veldtogt des jaars 1814, door A. DE BEAUCHAMP, wordt gelaakt, omdat „ de Schrijver » den roem zijner landgenooten bekladt, en hem am diea » des vreemdelings opoffert.” (T. I p. 380.) In het ge | fchil over de. vraag, of het Tooneelfpel (Drame) in de Læ terkunde kan geduld worden? volgt men de oude regrzinei- ge leer,en noemt het, Art. SEAUMARCHAIS, T. 1. p. 399, (wei niet geheel ten onregte) „ un genre dont les sflisesas » fuccès ont puisfamment contribué à faire perdre en Franee » le goût de la bonne comédie” De zedelooze Kurken van BEAUMARCHAIS vooral, waarop deze aanmerking in eene dub- bele mate past, worden met eene loffelijke geftrengbeid uit gelucht, in weerwil van den hier en daar wegllepeoden ftijk« Maar wat zullen wij zeggen van'de volgende wonderfprenk , bij gelegenheid der beoordeeling van LUCIEN BUONAPAR- TE’s Gedicht Charlemagne, in ottava rima of ltaliaanfche flanza's gefchreven? „ En effet, LUCIEN BUONAPARTS æ Re parait pas avoir fenti combien il est difficile de faire des s innovations. heureufes dans la poëfie. terftukken door Gitvoerige naauwkeurigheid, vooral dat van den eerffen, Hollands Puikdichter, wien het van belang is, aan buitenlanders te doen kennen. Wij hebben in de 8 blad. zijden, (16 klein gedrukte kolommen) welke hetzelve bevatten, niets dan waarheid , namelijk beredeneerden lof van den Dich- ter, optelling zijner menigvuldige werken, maar berisping zijner ongepaste uitvallen tegen de door hem vertaalde of nagevolgde, alsmede tegen andere groote Schrifvers, gevone den. Een paar misvattingen, echter, vergunne ons de fteller te verbeteren. BIiLDERDIJK is niet in 1799, maar in 1806 uit zijne ballingfchap teruggekomen; en de Paderlandfche Orane jezucht is niet van 1815, wanneer dezelve kleine verdienfte zou hebben gehad, maar van 1805 {zekerlijk eene drukfout), Onder het Artikel BLANKEN lezen wij een uitgewerkt ver. flag van het leven en de werkzaamheden eens mans, dien de Schrijver te regt „ een’ der nuttigfte burgers van een land » als Holland noemt, waarvan vor TAIRE met reden (naar n HUAT) gezegd heeft: Ged fchiep de wereld, maar de mens n Schen Holland” In onze taal beftaat er zulk een verlag _ “gok Pa 0 o. ÖALERIE HISFORIQUE . > nóg niet; eń, leed het ons béftek, wij zouden getrne daar. van èen uittrekfel mededeelen, zelfs B. BOSCH, de Repre- fentant- Dichter, is niet vergeten; doch groocere lof en meerdere uitgebreidheid is natuurlijk aan deù voórtreffelij- ken JERONIMO DE BOSCH toegtwijd:”’s mans kenfchecfen. dé trekken, bartstogtelijke zucht. vóor dé letteren, en zácht Heid van inborst, die niets ademde dan vrede en liefde, wor- den vooral niet vergeten. De Heeren VAN BRIENEN VAN RAMERUS (bij misftelling KAMER US gefpeld) en JAN TEN BRINK, mannen van zeêr. uiteénloopénde verdienften , zijd almede. kortelijk gekenfchetst, „Of dit laatfte Artikel van den Heer VAN LENNEP zij, is ons niet volkomen ge- bleken: hij ts anders zoo afkeerig van (taatkundige polemiek, dat de tegenbedenkingen tegen TEN BRINK's betoog van het regt om NAPOLEON te verdrijven , en deszelfs Franfche Tirannij, minder van onzen Landgenoot, dan van een’ der overige Redacteurs fchijnen te zijn, wier geest wij reeds Kennen. (Door eene kluchtige drukfout ftaat er bij de an- haling der Franfche Tirannij: te gebruin der fehokelen.) Wij zullen nog flechts met een woord melden, dat het werk al gaande weg vooral niet verflaauwt in het opnemen van ver- dienftelijke Hollanders. Dus heeft men in het Illden Deéls ifte Stuk de Artikels BRUG MANS (vooral uitftekend”) , BR T- RINGS, (CHRISTIAAN EN KOENRAAD LODEWIJK) DE BIJE ; BUYS s» BUYSKES, CANNEMAN, eN VAN DZ CAPELLEN, Wij bevelen dus dit werk zeer aan onze Land- genooten, die daarin veel gewigtigs over een aantal Nede- Janders zullen vinden, wiert leven en lof nergens elders ver- meld zijn, en die wij hopen, dat, naar de gewoonte onzes lands, bok hog ín lange het doodenoffer eener lofrede tiet zullen ontvangen. ` Zie bier een klein gedeelte uit het Artikel BILDER DIJE, na de opfominiog van ’s mans menigvuldige werken, (tot iu {Bo08.). „ Welke verwonderlijke vruchtbaarheid! welke on s uitputtelijke dichtader! en wanneer men bedenkt, dat dæ że zalrijke vooftbrängfelen, verre van het gewrocht der n heillooze gemakkelijkheid van een’ of anderen s CU DER! „te zijn, meestal even zeer door gedachten als uitdrukkis- » 5 gen uitmubten, Zoo moet men erkennen, dat dit verfchijk n fEl geene weêrgade ontmoet dàn bij den verbazenden mat, p WOP Frankrijk , wat de algemeenheid zijner kundighedes ' DES CONTEMPORAINS. > 491 pen de buigzime verfcheidenheid van zijn talent betreft, | P met bifiijke fierheid mag bogen (v OLTAIRE). Het is nob- » dìg, Nier eene algemeene aanmerking te maken op BILDER- s» DI K's veelvafdige vertalingen, Het werk des oorfpronké. » w en Dichters, dien hij op zich neemt ovet te brengen, » dient hem doorgaans fiechts tot thema: hij volgt het, zoo 'n lang deszelfe gang hem behaagt; hij verlaat het, zoo » dta déze hem niet meer‘ bevalt; hij neemt- er van weg, » voegt er bij, felt iets anders in de plaats, en zine vertae » ling, of liever navolging „“is over °t algemeen iets, dat gè- s heel verfchitt van dentekst; en toch heeft deze overzet. » ting nasr zijne wijze dit buitengewone, dat zij niet alleen V» haar voorbeeld evenart, ‘maar het fomtijds zelfs overtreft. ` Álle zijne vertalingen hebben eene nacuurlijklieid, eene be- ‚ valllgheid én kracht, di men zelden aantreft in werken '» Van dezen aard, waarin doorgaans eene ftijfheid en: ge- » dwongenheid heerscht, die de vrucht is van den ‘onderfchet- p den’ geest der taten, en de zwarigheden om even krachtige » woorden te vinden, Kan deze manier al niet voor modél » dienen, men kan haar toch de groote verdienfte niet ont- » Zeggen, dat zij den lezer behaagt, roert en wegfleept door n het vermogen en — zoo die uitdrukking geoorloofd zij ` ‚„ door het despotismus van zijn tatent. En dit is het hoofd- '» doel der were poëzij: zonder hetzelve beftaat er geene”. Wij verlangen zeer, voor de eer ‘onzer vaderlandfche Let. terkunde bij onze zuidelijke landgenooten enden buitenlane der, dat dit werk fpoedig voortgezet worde, waarvan wij hier een verflag gaven, wel breed genoeg voor ons beftek , doch vooral niet te ruim ‘voor den rijkdom en de verfcheie denheid’ van den inhoud. - | Q 3 Redevoering van-CORNELIS FRANSAN VAN ECR, over het aanbevelenswaardige van de beoefening der Nederland. Sche Letterkunde, Gehouden den 16 van Louwmaand 1817, żer aanvaarding van het Hoogleeraaramba in de Neder- dandfohe Taal. en Letterkunde, aan de doorluchtige Schole der Stad Deventer. Te Deventer, bij J.:H. de Lange. 1817. Zn gr. 874: 59 Bh l : Fadien wij eene inwij dingsredevoering, inzonderheid bij eenen nieuwe 492 Ce Ff. VAN ECE, REDEVOERING. nieuw -opgerigten.leerftoel , als çene openbare inleiding tet de “tesfen mogen befchouwen, dan beveelt zich het onderwerp van „VAN ECK terftond door zijne eenvoudigheid san. -Ditzelfde | ` pasfen wij, na de lectuur, zonder aarzelen, toe op de be- handeling. De man, trouwens, is federt lang bekend, ais een waardig hoog-.en valksleeraer, als een helderdenkend en ' welfprekend man , over wiens beroeping ook tot dezennienwen ; „post niet ligt iemand ontevreden.zal kunnen zijn. Het voor- „geteld betoog wordt gebouwd op de innerlijke voortreffe- Jijkheid der Nederlandfche Letterkunde, zoo van wege de daal zelve, als de voortbrengfelen, daarin verwaardigd; op het gezag van aanzienlijke en Beroemde mannen; op het groe te nat, hetwelk zij aan alle geleerde landen in ons vader land, ja aan- alle Nederlanders ganbrengt. En vindt de re” denaar hier (tof, om zijne kenuis, oordeel en fimaak rijke- „lijk aan den dag te leggen. ans heeft „uitgemunt, wordt aangehaald, g vergelij- king. gebragt met voortreffelijke. v i, als ín verband befchouwd met tijden er In één woord, wij. durven dit ftuk a: m onzer fraaije taal- en letterkunde, ter le En, ge. „lijk wij dit gaarne doen, zoo kur m, onze fpijt te kennen te geven, dat wij gelegen. heid hebben, gehad, aan den fchoonen ftijl en bevalligen Smaak des Utrechtfchen hoogleeraars in hetzelfde vak onze „hulde toe te, brengen. „Redevoering bij de viering van het vijfentwintigjarig beflaan van het Departement Leeuwarden, der Maatfchappij: Tee Nut van 't Algemeen, op den 30 Julij 1817. wirgefproken ‘door W. H. SURINGAR. Te Leeuwarden, bij J. W. Brons wer, mi. Ìn gr. 8vo. 68 Blof 1-16: Eia doel en gezegend gevolg der Maatfchappij zijn reeds zoo algemeen bekend en erkend , dat geene lofrede meer noor ‘dig is; en echter is het opwekken van de geestdrift bij det- zelver leden en begunftigers, en het inboezemen van belssg- felting bij het algemeen, gedurig al weder nieuwe behoefte. De gedenkdag voor het Leeuwarder Departement was aldaar eene cot dar einde zeer gefchikte gelegenheid , en het wert a’ vie W. H. SURINGAR, REBEVOERINGG abh viel In zeer goede handen. Zoo wel de Gezangen, voor eer aengkoor en vagr kinderen, door den Heer G. VAN DB WAL vervaardigd, sls de Redevoering zelve van den Heet SURINGAR, dragen onze volle goedkeuring weg3 en bepaalt zich deze nagenoeg bì uitfluicing tot het eigen Departemente De kleine beginfelen — eene enkele gedachte van een enkel &envoudig Leeraar gaf aan geheel de Maátfchappij den oor- fprong; en in Vriesland was ook het begin maar gering. Dans - overvloedig is thans de uitwerking: de vergaderingen, zoo in zichzelve als om derzelver vruchten, allervoortreffelijkst , ~=. - . een verbeterd onderwijs ,— opleiding van en:tot fchoolmeess. ters, — eene uitgebreide Leesbibliotheek — en belooning- )van menschlievende daden, De Redenaar houdt het juiste midden tusfchen ftuitenden lof van eigene verdienten eu hes overdreven nederig zwijgen , waar het fpreken nut kan doen doet tevens dankbaar hulde aan nog levenden en reeds ovete ledenen, aan wie het gevoel van groote verpligting te dezer gelegenheid van zelve verlevendigd werd ; ftemt vooral ook tot dankbaarheid aan het Albeftour, de bron van alles goeds, en zal vatuurlijk te Leeuwarden krachtig opgewekt hebben tot volherding en vernieuwden lust, en elders tot eenen edelen naijver, ook nu bij de lezing, aanfporen. Het opttel is zon. der praal en in eenen goeden geest, befchaafd, ordelijk en bevattelijk. Der fchoone fekfe, die zoo veel tot den bloef des Departements, door deelneming en belangftelling , bije draagt, gefchiedt pligtmatige hulde, Over de Magt der Vorften op de Kerk in hunne Staten, deot M. N, RIOUST, Uit het Fransch vertaald. Te *s Graven. hage, bij de Erven f. Allart, 1817, XI en 100 Bl. f:-1843 D. Schrijver van dit (tuk was weleer Aalmoezenier bij den ongelukkigen Koning van Frankrijk, Lonrwijmw XVI, De “aanleiding tot zijn fchrijven melde hij, in Zijn Voorberigt, i aldus: „ De meesten der Katholieke Kerken zijn zonder op- _perften Herder, (Bisfchop.) — De Vorften vin Europa ble- ven (lang) befluiteloos ten aánzien der middelen, om dezen _ faat van weduwfchap te doen ophouden, => Atgeniat, doof _ bet bijna onbepaald uitftellen vàn bet vetdrag des Duitfchen __ BOEKBESCH, 1918. No. I4 Kk Rijks 494 MK RIOUST .? Rijks met den Paus, hebben verfcheiden Protestantfche Vor ften in Duitschland de. verftandige partij gekozen, om de in: hunne Staten opengevallene kerkelijke waardigheden te ver- vullen, en reeds hebben de Keizer van Oostenrijk en de Ko- ning van Napels aan de Bisfchoppen hunner Kerken verbas den, zich (wat het onderzoek en de inwijding beien) tor den Paus te vervoegen, die flechts éen hunner ís. De reper der Vorften hernemen dus hun gezag: de overdrevene san- ° e ET matigingen van de. herfenfchimmige magt, die federt eeuwen ‘et geloof aan het rijk der vooroordeelen , en de rede zere aan de dwingelandij der vrees dienstbaar maakten, zullen des weder op hare regte waarde worden gefteld. Het zou niet | genoegzaam zijn, zich hierin te verheugen; men moer be | wijzen, dat, ten aanzien van dit punt van leer, de wensch der wetgezinden een algemeen aangenomen wemch is, ea dtt is het oogmerk van dit gefehrift.” Je hier deszelfs inhoud. Inleiding. Over het gedrogtelijke fRelfel van“eene wereldlijke en geestelijke oppermagt, va elkander onderfcheiden. Afdeeling 1. Oorfprong van de magt der Vorften op de Kerk in hunne Staten. 2. Geweldenarijen der Pausfen en hunne wiltekeur. 3. Gelijkheid vsn regten en magt der Bisfchoppen onderling, zonder onderfcheiding of voorrang. 4. Tijdperk van het flelfel van den Paufelijkes voorrang; middelen, met ftandvastigheid gebezigd, om bet te vestigen, — Befluit. De Koninklijke magt is (volgens den Schrijver) van o> middellijk Goddelijke inftelling, en de Hoegepriesterljte waardigheid was daarmede verbonden, Mozes ontving @ pefende beiden; en AARON ftond onder zijne bevelen, DÈ zelfde magt berustte bij SAUL, DAVID, SALOMO, UF ZIA, CYRUS en alle de Koningen der oudheid; aok bij die van Rome, en, in later tijd, bij deszelfs Keizers. [ezos leerde, aan hen te geven, wat hun toekwam; zju Apot- jen insgelijks. KONSTANTIJN DE GROOTE EN NUL Op- volgers ` audhaafden hun regt: de Pausfen waren hun onder. worpen. Zoo ook aan KAREL DEN GROOTEN. Dock, onder zijn’ zwakken Zoon, LODEWIJK, verhief zich de Pas- felijke heerschzucht, die zich, in de opgevolgde duisteje | eeuwen, in, het meesterfchap over hunne meesters vestigäp. | HILDEBRAND maakte het Hoofd der R. Kerk onsfhanke lijk van de bnrgerlijke magt, trok de aanftelling van alle fchop- DE MAGT DER VORSTEN OP DE KERK, 495 fchoppen lomme áan zich, en onderwierp zich de ganfche Geestelijkheid, Sedert kende het willekeurig kerkelijk gezag geene paler. Keizers en Koningen werden, zoo. ras zij het den Opperpriester maar niet naar genoegen maakten, met den bag gefiagen en diep vernederd. Alwat men flechts bedenken kon, om dit rijk van overheerfching duurzaam te maken; werd bij der hand genomen en vastgefteld. Daartoe dienden Bedelmonniken , Inguifitie , Kruistogten , Tienden , fchatpenniag van Sint Pieter Hoofdgelden , Vrijftellingen, Aflaten, ver Borgen werkzaamheden, verbod van Echsfcheiding, ongehuwde flaat der Priesteren , ent, De Godsdienst werd verzinnelijkt; domheid en dweepzucht werden gekweekt; aan alle vrij: om derzoek werd de bodem ingeflagen. Plegtigheden vervingen gebeden, Heiligen en beelden God zelf. Overal werd bimde Onderwerping aan den eenigen algemeenen Priesterkoning go leerd, van wien de Koningen fipchts Vasfalén waren, die “bij, als ket hem behaagde, van hunne troonen kon fchoppen, om er anderen op te zetten: en, waren er, die zich durfden handhaven, tegen de zoodanigen kwam de leer:te ftade, dat men eenen ketter, evenveel op welke wijze, dooden mag, en daardoor altijd der Kerke eenen dienst bewijst. Wij houden se niet voor doodflagers, (zeide vRmaNnus II) die met den ban geflagenen om het leven brengen, -Die leer werd-vonral door de Jezuiten verfpreid, en wapende den arm van eenen CEE- MENT, BAKRISRE, CHATEL, RAVAILLAC, DAMIEN, JAURIGNI[, BALTHAKAR GERARDS enz. In Frankrijk vooral heeft die vreesfelijke magt der Pausfen fteeds vele be- roerten en menig bloedtooneel verwekt. Zij randde een PHI- LIPS DEN SCHOONEN en HENDRIK IV aans Koningen, die de bewondering en liefde der Volken zijn geweest. De’ gefchilten over de Pragmatigue Sanctie veroorzaakten er, ecne eeuw lang, eenen worftelftrijd tusfchen de Pausfen en Koningen, die, onder FRANS I, met het Concordaat eindig. de. Al deze magt der Pausfen was geufurpeerd. De Apostelen _van!yr3Us CHRISTUS ende hun opgevolgde Bisfchoppen nc Ss waren allen elkander gelijk ,' zonder eenige meerderheid des eenen boven den anderen, Dit was overeenkomftig met hun- : nes Meesters voorfchrift en verordeningen. Het gezag, dat ‚ zich de Roomfche Bisfchop daarna heeft aangematigd, ie $ 4 door de Kerkvergaderingen en. Oudvaders wederfproken. Hee komt bhem volftrektelijk niet toe. En hoe toch hecft hij hec Kk 2 zich Ed 496 OT M.N RIOUST zich dan verkregen? Dit kan men hier nit de Gefchiedenie aangewezen zien, Ons beftek gedoogt niet, ook hierin, ge- ‚lijk tot dus ver, den gang des Schrijvers te doen opmer ken. Genoeg: Romes Bisfchop werd, langs allerhande fnoc- de en listige wegen, tegen het Evangelie zoo wel, als tegen het regt, eerfte of opper -Bisfchop, omdat Rome de eerfte ftad. der wereld was. Maar Rome is Rome niet meer, en het gezag van Romes Bisfchop behoort binnen zijne grem ‚Zen terug gebragt te worden, Dat voortaan de Vorst benoe- me, de Aartsbisfchop inwijde, en de Vorst den gewijden is zijn Bisdom ftelle, Kant men zich daartegen, en onderwerpt men zich daarna, men vertrouwe die onderwerping niet. Ro- me onderwierp zich nooit, dan.om te verkloeken. Her Miep nimmer, Reikt gij den Paus eene hand, hij Qaat ze és boei jen; ontvangt gij hem wél, hij maakt zich meester in ue huis; en zelfs de godvruchtige gift eischt hij vervolgens, als fehatting. Bisfchoppen zijn geestelijke Stedehouders des Vorften tot:de kerkelijke zaken, zoo als oudergefchikte we. reldlijke Overheden het zijn-tot de burgerlijke. Aan de Vor- ften komt het toe, de kerkelijke wetten te herftellen, de Kerk te befchermen, voor het behoud des geloofs te waken, het kerkbeftuur te regelen,- enz. — Deze leer van hun on- verjaarbaar tegt werd door Keizer Jozer Il hernieuwd. De hervorming „ welke bij, in overeenkomst daarmede, in zijae Staten invoerde, beaogfte de Kerkvoogden., Paus VI op derfteunde hunne hebzuchtige vorderingen, en verlangde ees mondgefprek met den Mousrch. Hij kwam te Weenen; mar vertrok weder vandgar,. zonder dat in de Keizerlijke veror- deningen iets veranderd werd, lij fchreef daarna san jo ZRF; maar deze bleef onverzettelijk. — Ondertnsfchen he ben de Vorften toch niets te bevelen over het geloof zeif en de meening, maar alleen over de kerken en bet kerkbeftuur, Zoo behoort bet ook in Frankrijk te zijn. De burgerijke eu kerkelijke wetboeken behooren overal in overeenftemming, go bragt te worden. De tegenwoordige tijd is gefchikt, om aan de gefchillen tusfchen Paus en Vorften voor altijd een einde te maken, enz, Ziet daar den voornamen inhoud en het beloop vau dit be- langrijk gefchrift, dat, in den fchoonen vorm der Franfche ‚ welfprekendheid gegoten, en met al het vuur en de vrijmoe- digheid, welke men van eene Protestantíche pen zou heb ~ N An DE MAGT DER VORSTEN OP DÈ KERK. 497 ` ben mogen verwachten, gefchreven, over het geheel , door bondigheid van redenen en bewijten, wegfleept. Alleen te- gen het betoog in de gerfte afdeeling zou vrij wat zijn in te brengen. — Ettelijke aanteekeningen, achteraan gevoegd, dienen tot nadere ftaving, opheldering enz. — De Vertaler, die ons dit ftukje, als eerfteling, ter proeve van zijnen let- terarbeid in dit vak aanbiedt, mag met dein hetzelve grijs gewordenen wedijveren, en heeft zich meesterlijk gekweten,. pe Kort Overzigt ‘van den voormäligen Handel der Nederlanders van Azië in Azië; zijnde een Vervolg van Java. Door u. De CAMPAGNE. Jn's Gravenhage en Amflerdam, bij de Gebroeders van Cleef. {n gr. 870. 258 Blf 2-4-: Een werkje van eenen blijkbaar niet onkundigen, met we- zenlijke zucht voor het Vaderland bezielden man, die bo- venal voor den vrijen handel ijvert. Hij legt, gelijk zoo vele verlichte en onbekrompen denkende. Staatshuisboudkundigen en Staatslieden, het ftelfel van ADAM SMITH, “ter vergun- ning der meestmogelijke vrijheid van koophandel, ten grond- ` flage, wraakt dus alle monopoře boegenaámd, prijst overal de milde beginfelen der Engelfchen aan omtreot hunnen eigenen handel, (die echter verbazend affteken bif de vijandelijke houding, waarin zij zich door verbodswerten, dè akte van zeevaart, drukkende belastingen op uit- en invoer, eu het bezetten van vaste, plaatfen op de gewigtigfte hahdelspun. ten, ten aanzien van andere Natien (tellen) en fchrijft aan die begimfelen. grootendeels den tegenwoordigen bloei des Engelfchen handels in de Oost, gelijk aan het monopolie der O. I. C. het verloop en verval van den onzen toe, Vrij- moedig is zijne taal; en men kan uit het gezegde wel zien, ‚dat hij het oud- Hollandfche gevoelen wegens geringe belase tingen op, en genoegzaam, geen verbod vau in- en uitvoer Is toegedaan, hetwelk in 1816 bezweken is; iets, waarover de Duitfchers zich even zeer beklagen, als wij over het verbods. ftelfel der Engelfchen. (Zie onder anderen bl.21 en verv.) Het mercantiele zoo wel als koloniale ftelfel wordt nu kortelijk om- wikkeld, en ten aanzien van het eerfte aangetoond, dat de handel met eigene voortbrengfelen altijd de hechtte grond is Kk 3 ` van 498 Hi De CAMPAGNE ' van nationalen rijkdom; daarop volgt die.met de Kolonien, doch alleen met het meerdere (furplus) derzelven: gecne ge- dwongene leveringen, geen alleenhandel; deze koke flechts het welvaren der Volkplanting nutteloos: men heeft dan her door en door valfche beginfel van weinig en duur, liever dan goedkoop eu veel te verkoopen, hetwelk natuurlijk eenige weinigen verrijken ep velen verarmen moet, terwijl het laat- fte ftelfel (dat van den vrijen handel) onder velen welvaart en overvloed verfpreidt. Ten gevolge dezer gronditellingen, kan de Schrijver:ook niet gunftig denken over het swonspefe in fpecerijen, door onze Voorvaderen, en door zoo velen in Europa, als eene der grondzuilen van onzen rijkdom be- fchouwd. ‘ Echter drukt hij zich hierover meer of min rwij- felachtig vit, (bl. 118.) Maar met nadruk fchildert hij bet deerlijk verval van onzen handel op Persië, — zoo voorde lig, omdat men er vele kostbaarheden tegen uit Japan gt haalde goederen inruilde} — de madeelen yan het verlies van Cochin op de Malabaarfche kust, en daarmede van den ge- wigtigen handel in de beste peper, (daar wij chans op die kust niet één kantoor meer hebben.) Swratte is op de ge- heele westkust van Hindostan nog de éénige haven, die voor ons openftaat. (Doch: wij meenen, dat, gelijk Ceilen voor Java, dus ook Bombay voor Suratte een doom in t vleesch is, vooral wanneer nu, volgens de laate berigten, Peenal en het geheele land van den Peischwa zich in Engelfche har den bevindt.) Op Kormandel bezitten wij, volgens den Schrijver, nog Paliacatte, Palicol en Jagernaikpeeram; deze kust is om de O. I. katoenen lijnwaden van belang. In Bes galen hadden wij voorheen de gewigtige ftad Patna, met des groei van de beste opium ; eene plaats, die, als van gees belang zijnde, in 1790 tegen soo kisten opium of ambon 's jaars aan de Engelfchen werd afgeftaan, die in dezen handel, te. Zie daar de westerfche handel, of die op landen ten westen van Java gelegen. Ongetwijfeld behooren daartoe ook Pe- dir, Queda, Sumatra en Banca, welke wij niet begrijpen kunnen, dat de Schrijver onder den oosterfchen handel begre- pen heeft, Daarentegen maakt hij zich met een enkel woord af van den gewigtigen fpecerijhandel op Amboina, Banda, en. van de overige Molukfche eilanden; en, ”’t geen nog vreem, der is, van den handel op Jgpan, dit weleer zoo gewigtig „gedeelte van dien van Zndië, zwijgt hij geheelenal, Is dezel- ve dan misfchien geheel te niet? Hebben ons de Engelfchen dáár ook, gelijk in de markt op China, verdrongen? Wij her- inneren ons echter niet, van eenigen wettigen afitand diens. handels, of van een’ flap der Japan/che Regering te dieg aanzien, iets te hebben vernomen, Van veel belang is het gegen Cochin ingeruilde Banca; gen eiland, rijk aan tin, hete “welk in den handel op China dient, en zelve (zie bl. 155) de fleutel is van den Chinefchen handel. Het is te hopen, dat wij daarvan behoorlijk partij zullen trekken. De Schrijver, hoezeer een vijand van alle monopolie, verdedigt, uit hoof- de der bijzondere vomftandigheden, het voorregt der vernie- ‘tigde Nederlandsch-Chinefche Maatfchappij. Een zeer merk- waardig gezegde van een’ der voornaamfte Chinefche kooplie- den moeten wij hier aanvoeren: „ Nu Holland weder Hol- „land en vrij is, heb ik geene vreeze: zij zijn te wél be- „ kend, als de eerfte aller Natien, en niet in ftaat, om hune ne verbindtegisfen te fchenden,” Roemrijke getuige.is! ‚doch in de gevolgen tot hiertoe van weinig vrucht, Men zie het jaar op jaar vervallend en ten ondergang fnellend Lei- den, welks fabrijken door den Chinefchen handel, zoo die fiechts iets van den ouden luister had, zouden kunnen opge. ‘holpen worden. | . Hoewel de Schrijver reeds een werkje over Java gefchre. ven had, vertoeft hij echter ook hier, langer dan bij eene der reeds geroemde plastfen, bij die hoofdbezitting der Ne- derlanders in Indië, welke hij befchouwt: 1.) ten aanzien ‘van Godsdienst en befchaving, 2.) van fmantien, handel, Ma- rine en fcheepsbouw; en eindelijk werpt hij een’ viugtigen- > Kk4 blik Kd goo H. De CAMPAGNE, OVERZIGT, blik op onze verlorene bezittingen in de Oosf: de Kasp., ~ Ceilon, Cochin en Bernagoor in Bengalèn, wier Ongemeen ge- . wigt met een woord aangetoond wordt, Ten fotte komen ‚als bijlagen een Extract uit de Capitulatie met Schah anas van Perzië (1675), berekeningen wegens den handel op Swe ratte, en vrijbrieven van Jndijche Vorften uit de zeventiende eeuw. Nog eens: dit werkje verdient de aandacht, niet alleen des gewonen Lezers, die toch een kort, populair en niee ‘omflagtig voorgedragen denkbeeld dient te hebben van der tegenwoordigen (taat onzer Oosterfche bezittingen, maar ook ` die van den. handelaar, die niet denken moet, dat hj zine {peculatien nog uaar de oude fleut kunne inrigten, Saer de Schrijver had zich toch hier en daar wel wat kumen bekor- ten, wat minder in declamgtien uitweiden, herhalingen uil» den (b. v. bl, 118 en 21o, waar het geftelde wegens den fpecerijhandel tweemaal, bijna met dezelfde woorden, wordt voorgedragen) ; vooral denke hij aan het {preek woord : /èkoen- maker , houd u bij uwe leest! want het zou hem moeijelijk te “bewijzen vallen, dat dé Christenwereld zich bepaaidelijk eu uitluitend aan de bergleerrede van jezus en de eenvoudige voorfchritten zijner Apostelen, vooraf van JOHANNES en JacoBus, (dus nief of toch minder van PETRUS en PAU- Lus?) moet houden; zie bl, 173, Ook hebben “waarlijk niet _ alle Godsdienften, zoo als hij volgens payne beweert, ten Voogmerk, om de menfghen beter te doen worden dan zij n» tuurlijk zijn. Kent de Schrijver dan geene eerdienften, die ‘menfchenoffers, wellust, zelfs onnstuurlijke misdaden, pre» diken? De ftijl des werks is zeer wel, en verheft zich hier en daar zelfs hooger, dan in de meeste boeken vzs dies sard het geval is. Avontuurlijke en wonderbare Weldtogt van cenen jongen Km zakken - officier, Naar het Hoogduitsch. Te Amfterdan, hij C. L. Schleijer. 1817, In gr. 8vo. 140 BĲ f 1-16: . N Mei heeft uit de onderfcheidene oorlogen onderfcheidene romaneske verhaden ». die dan daardoor, dat zij cen minie mt VELDTOGT VAN EEN’ KOZAKKEN - OFFICIER, sot eene grootere ware gebeurtenis, die des oorlogs, in verband fean, eenige aanfpraak op geloof ,} als waarachtig voorval, maken, Wij kumen niet zeggen, dat zoodanige vinding, om aan het verhaalde waarfchijnlijkheid -te geven, onaardig is; en wien het nu, wanneer hij zich in eenen goeden roman vermaakt, hinderen mogt, dat hij telkens denken moet: dic Schoon tafereel van getrouwheid, edelmoedigheid enz, is toch niet uit de werkelijke wereld, waarin. misfchien dergelijke niet té vinden zijn, dien blijft, bij het lezen van zoodanig iets, dat met eene wereldbekende gebeurtenis iù verband ftaat, altijd nog de hoop overig, dat het in waarheid beftaan hebbe, En waarom zoude men niet verwachten kunnen, dat te midden der gruwelen van den oorlog ook edele daden gebeurden? In de wereld is immers alles gemengd ; en op het tooneel des Kkrijgs, waar de mensch zonder hang bedenken zijne inborst laat werken, is ook de meeste : gelegenkeid tot zulke bedrijven. , Het voor ons liggend werkje is, wat de Rof aangaat, ont- leend uit den veldtogt der’ Rusfen tegen NAPOLEON, En het verhaal zoude zeer wel meer dan roman kunnen zijn, | Aan den Don woonde de jonge MICHAËL SORONSKY, bij wiens ouders eene nicht, CATHINKA, in huis was, dochter van eenen Heer VAN WATELEF uit Moskou, die hsar, na den.dood zijner vrouwe, geheel aan de.zuster van deze, moeder van MICHAËL, had overgelaten. De jonge lieden verbonden zich aan elkander door de heiligíte weder- zijdfche beloften. Dan, een jonge Graaf vAN GOMEROWe no, wiens ouders in Moskou leefden, vernachtoe toevallig bij de ouders van MICHAËL, en werd op CATHINKA Vere liefd. Hij was rijk, en de Heer van waTeELErF flechts een gewoon edelman; op «deze omftandigheid bouwde hij zije ` ne hoop. De Heer vAn WATELRF en.de familie soRONSKYT fchreven.elkander weinig. ` De laatfte twijfelde niet in ’t min- fte aan de toeftemming van den eerften in het huwelijk vaa CATHINKA MEt MICHAËL, en verzuimde, de verloving aan hem te melden. Deze omftandigheid veroorzaakte, dat, G o» MEROWNO ondertusfchen bij VAN WATELEF OM CA- THINKA aangehouden hebbende, deze zijne toeftemming gaf, miis CATRINKA nog vrij ware. Hij reist dus naar s o- RONSKY, hoort, wat er gebeurd: is, en uit de omftandig- . ‚Kk 5; heid, a gon : VELDTOOT heid, . dat men hem in CATHINKA's verloving met sgp çmaöL in t geheel niet. gekend beeft, ontftaat een hevig engenoegen, °t geen ten gevolge heeft, dat VAN wa TE bkr zijne doghter mede naar Moskou terug neemt. Hier kan CATHINKA de nadere verkeering met de fami- lie GOMEROWNO miet ontgaan , en wordt door dezeive giemuntend behandeld, Hare drie broeders deelen in here fmart. Geen rijkdom van het huis GOMEROWNO, gee-” ne overreding, geene vriendelijke behandeling kucaen ca. FEINKA voor den jongen Graaf gewinnen of san MICHAËL ostrouw maken, - De. Franfchen waren reeds tot op het Rusfifche grondge- bied veortgeinkt. MicHaëuL’s ouders leggen een bezoek in ge nabuurfchap af, en middelerwijl reist MICHAËL naer Moskou, om CATHINKA te redden. Eene ondernomene onte “voering uit haar vaders buis mislukt , en maakt de zaak flechts erger. SoORONSKY was zijnen zoon naar Meskou achterna gereisd, en, hem onderweg ontmoetende, rust hij. hem ten sorlog uit, aan welken de jongeling thans met hevigheid deel. neming begeert. GOMEROWNO was reeds lang naar het ' leger. . Toen Moskou reeds brandde, raakte micnaërt, verkleed , er binnen; maar CATHINKA was met de Gravin GOM E£- ROWNO gevlugt. Ook VAN WATELEF was weg. Van de Jhuishoudfter, die hij in“den kelder van het dedigftaande huis vond, verneemt hij, dat VAN WATELEF gezegd had, dat zijne dochter met GUMEROWNO getrouwd was. Nu wi Sij, alles verloren- hebbende, ook zijn teven op het fpd zetten, en komt zoo, met veel moeite, bij zijne divife aan, WINZINGERODE was de eette, die Moskou weder bin- nentrok, en MICHAËL in diens gevolg, Met woeite red: hij er zich echter wederom uit, en vindt 1waAn , vertrouwd{ten broeder van CATHINKA,die het niet gelooven wil dat zijne zuster getrouwd is, maar het GOMEROWNO zelv’, dien hij binnen kort hoopt te ontmoeten, vragen, en MICHAËL be- rigt zenden wil, Uit eenen brief ven zijnen vades maakt hij jotusfchen deze noodlottige uitkomst ook op. ‘Twar hoort de bevestiging uit den mond van,coMEROWNO zelv’, en maakt juist geene haast, dit aan MICHAËL te melden. Maar -hij heeft toevalig gelegenheid, hem uit de banden der Fras- fechen te redden; en nu berigt hij hem het noodiottig mjcuws. Kort VAN EEN’ KOZAKKEN » OFFICIER. 503 Kort. daarop hoort. mic HAEL van den Vorst KUT usaw, dat de Graaf, gevaarlijk gewond, huiswaarts ís gevoerd, , NICOLAAS, de jongfte ‚broeder van IWAN, ontmoet MICHAËL, en meldt hem, dat iwan gefheuveld is. Mı- CHAËL verzoekt hem, naar den toeftand van GOMER Oo We, NO te vernemen, Middelerwijl redt mrcHAÖrL eene Franfcha, tooneelfpeelfter, die bij voor CATHINKA hield, uit de bane; den van Kozakken, eu houdt haar, piectegen{taande deza dwaling, onder zijne befcherming, tot dat zij in een hopi taâl te Moskou fterft. = MıcHaëL verneemt, dat CATHINKA Op G OM E RO Wa, No’s landgoed is, en dat de jonge Graaf begint te beteren, Na een gevecht met de Franfchen, heeft het ’t aanzien, dat MICHAËL gefneuveld is, Ondertusfchen kwijnde CATHINKA ook, en werd doos de moeder van den jongen Graaf. uitmuntend behandeld, die baar, hoe kiesch ook, evenwel tot het huwelijk met haren PAUL zocht te bewegen. Te vergeefs. Eindelijk zal deze, na zijn herel, weder naar het leger vertrekken; en bij-hee aandoenlijk affcheidstooneel wil de jonge Graaf van ca- THINKA Verder niets, dan dat zij hem zeggen zal, of zif hem zoude kunnen beminnen, zoo MICHAËL er niet ware? Zij zegt: jal maar heeft hiervan fpoedig berouw. WATE, LEF vernieuwt het gerucht, dat CATHINKA met PAUL getrouwd is, Een bediende van deu jongen - Graaf brengt in. het huis van deszelfs ouders tijding, dat, bij, doodelijk gewond, te Moskous ten huize van den Fleer VAN WATELRF lag. Zij reizen met CATHINKA terftond naar deze ftad, Een fvap- haankogel had PauL het linker oog en een gedeelte yan het neusbeen weggenomen. Men crekt alle mogelijke partij van zijnen medelidenswaardigen toeftand, Om CATHINKA te vermurwen. Zij. neemt ftapdvastigheid voor. Thans wordt van de gefchiedenis met de tooneelfpeelfter, waar de Doctor ` Van wist, gebruik gemaakt, om CATHINKA Van MICHAËL af, te trekken. Dan, zij gevoelt, dst. dit laster is, Onder- tusfchen krijgt zij heimelijk eenen brief van haren voediter. „vader, aan wien. WATELE F het gewaande huwelijk van zij- ne dochter , had. gefehreven, waarin hij haar verwijtingen ‘doet. Hierdoor krijgt een vroeger plan vastheid; en zij ge- last den bediende , die den brief bragt, haar te wachten, de- wijl so% VELDTOGT VAN EEN’ KOZAKKEN OFFICIER. wijt zij, zoodra de maan opkwam, met hem naar den Dose wilde vlugten, Zij laat eenSbriefje schter, en ontvlugt; maar, om vervol- _ ging te ontwijken, niet naar den Don, Zij beflait naar het: leger te gaan, en MICHAËL op te zoeken. Inkeerende bij eene weduwe, die haren man in den flag aan de Moskowa had verloren, ontdekt zij zich, koopt van haar alle kleede- yen en wapenen van den overledenen, die zij ter uitrusting noodig had, en vertrekt met tien man uit het dorp naar den Dnieper. Onderweg ontmoct zij twee Kozakken, die in den flag bj MicnAër geweest zijn, en meenen, dat zij hem dood van zijn paard hebben zien vallen. CATHINKA verneemt ‘das mricnaëL’s gewaanden dood, ftijgt van het paard, ea blijft, terwijl de anderen voortrijden, bij de beide Assakken, CATHINKA dringt hen, met hasar terug te keeren, om te onderzoeken, of MrcnaërL waarlijk dood ís. Zij openbaart zich aan hen, en zij zijn gewonnen. De een wordt naer het kuis van sORONSEY gezonden; de ander blijft bij haar. De ftervende jonge Graaf, die de edelffe gevoelens open- baart, begeert, dat, zoo ooit CATHINKA wedergevonden en met MICHAËL in het huwelijk verbonden worde, zijne ouders haar als hun kind zullen aannemen. WATELEP laat zich, onder deze omftandigheden, overhalen, om’ het huwe _Jijk dan toe te ftaan, De Graaf en Gravin GOMEROWNO gaan ten bezoek naar de familie SORONSKY, alwaar middelerwijl de Kozgk aan komt, meldende dat micHaër misfchien niet gefneuveld, en CATHINKA naar hem aan ’t zoeken is, ‚De Franfchen hadden, op hunne vlugt, hunne krijgsgevrso- genen in een Rwsfisch dorp in de kerk opgefloten. Bij hume verdere vlugt lieten zij éénen terug; dit was MICAA EL, maar die zijne eene hand verloren had, CATHINKA komt met haren Kozak in hetzelfde dorp, en vindt \zoo haren MICRAËL weder. ' Wij hebben dit verhaal met zeer veel genoegen gelezen. De, meest edele, wél volgehoudene karakters en de ge trouwe liefde, die er in gefchetst worden, maken het 321- trekkelijk, Wee.den genen, die het dáárom voor eenen roe man verklaart, omda; er zuik eene liefde in wordt voorge fteld ! De ° | 1 W. LINLEY , RUDOLPH REYBRIDGE, gog De Gevallen van RUDOLPH REYBRIDGE, of Schetfen van hedendaagfche Karakters, Zeden en wijze van Opvoeding. Uit het Engelsch van we LINLEY. Met Platen, Hilde ‘ en laatfle Deel, Te Haarlem, bij F. Bohn. In gr. 8ye. 220 BĲ, f a-18-: Pd Zijn de vorige deelen van dit werk met belangftelling en welgevallen gelezen, ook de eindelijke ontwikkeling moet : algemeenen bijval vinden; wij: voor het minst geven alsnu den Schrijver gaarne den lof, dat hij zijn plan meesterlijk heeft uitgewerkt; en de naam van den Schrijver van Ru- dolph Reybridge zal bij ieder werk, dat ofs verder van hem mogt ter hand komen, vooraf reeds de verzekering zijn, dat ‚wij iets zeer aangenaams en nuttigs zullen lezen, De held des verhaals, altijd even opregt, edelmoedig, braaf en man- nelijk gevoelig, heeft in dit deel nog wel eene en andere „moeijelijke beproeving, en de Lezer wordt nog wel meer- malen over hem ongerust; maar eindelijk wordt de knoop ontbouden, en komt hij, door de befturende leiding eener altijd waakzame Voorgienigheid, tot dien hoogen ftand en seer, en;dien hoogen trap van aardsch geluk, als de Lezer, ‚die onmisbaar al vroeg zijn vriend werd, hem maar kau’ toe- „wenfchen; terwijl zijn menigvuldig vroeger ongeluk in ieder opzigt tot die zaligheid voorbereiding was. Dit wordt ons nu wel nict alzoo voorgecijferd; maar , zich de gebeurtenise fen herinnerende, wordt het.den nadenkenden duidelijk, gelijk ook, dat hem zijne vroegere edelmoedigheid en menschlie. vende hulp mede in ieder opzigt kennelijk vergolden wordt. „ Door eene verwonderlijke tusfchenkomst, ftrekte Hij (de „ Algoede) zijne befchermende hand. uit; voor eene korte „ poos liet Hij wel de deugd verdrukken en de ondeugd zee „ gevieren; doch wat zullen de ftoutfte: twijfelaars van de- „ Ze uitkomst zeggen? Dat hier de kleingeestige Epicurist, „ aan zinnelijkheid verflaafd, de Voorzienigheid, zoo hij „ durft, belagchef Laat hier de verlichte , vrijdenkende wijse n geer, dje met een trotsch voorhoofd beweert, dat de Al- _» magt wel voor de geflachten, maar niet voor de enkelen » Zorgt, het zigtbare wereldbeftuur ontkennen’ Laten zij, ‘p wanneer zij moed hebben, hunnen Afgod, het Geval, hier _„ OP ad o5 W. LINLEY, RUDOLPH REYBRIDGE. „op den troon zetten; en kinderen zullen hen uitlascheá, » wanneêr zij hooren, dat Geval het gebed des bewerdadig- deu verhoorde, en den weldoener.uit de handen van be- œ driegers en booswichten redde, door iemand , die her miet „ kende, die nasuwelijks immer iets van hen gehoord had, „ maar die tot dat einde uit de golven gefpaard werd. Neen! » Been! dat gevoel van onuicfprekelijke dankbaarheid, het- „ welk uit eene zoo uitftekende weldaad van het Opperwe- „ Zen voortvloeit, dat gevoel, hetwelk’ op uwer aller ge- „ haacstrekken Schittert, getuigt, cat Hij beftaat, en een „ bêlooner ìs dergenen, die Hem zoeken. — Ja! riep de » Graaf, terwijl hooge , godsdienftige geestdrift in zijue » oógen fchitterde, — ja! Hij heeft ons welgedaar, boven » Onze vurigfte, hoogte verwachting. Maar waer is zijn s» beste zegen? waar is mijn dierbare zooh? o! Hij kowe » aat mijn hart! Dat hart, door godsdienftig gevoel gefterkt, ‘sp Zal nu op zijn gezigt niet meer breken. War is hij, ritt ‚np ALLEN, het ware kind mijner Zoo duur beminde? — Aan uwe borst! gilde RUDOLPH, en lag fprakeloos in de » Armen zijns vaders. Ook ARDENDALE was het onmoge ø lijk, iets verder te uicens in een gevoel, hetwelk geene „ pen kan befchrijven, geene tóng kan uitdrukken, omhels. 