Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
On"" X9 ^^- o O ''\j^ l^'o OO **ob' ^fQ; Oi.^ oSi* "Br^M. NEDERLANDSCH TIJD8CHRIFT VOOR JAGTKUIDE EN VISSOHERIJ. I 1 J.U.MEIJER. I N II 0 IJ D VAiN DEN ZESDEN JAAllGANG. BLADZ, Aan de lezers ..,.., 1 De Drijfjagt op Schralenslein , door Nimrod naverteld. 5 lets over de gemzen-jagt en de gemzen 21 Brief aan amice X 30 Een van den duivel bezelen reebok 40 Allerlei 45 Leve de houlsnippen-jagi ! 49 Het konijn 57 Geschiedenis eener zwijnenjagi 65 Bol vangen 68 De jagt in Oost-Indien 76 Aan de liefhebbers der visscherij 9i Allerlei . 95 Eene bijdrage tot de kennis van hel jagtveld in belrek- king tot den landbouw, . , 97 Parforcc-jagl HO Sneeuvvbranden H6 Nog lets over de zeevisscherijen 118 Ware geschiedenis van Hoquet, vader en zoon. (Een uittreksel van eenige hrieven van Alexander Dumas , den, even ah zijn vader ^ hartstogtelljken jager. . .123 Onlmoeling met een* rijks-veldwachter 127 Geschiedenis van den bond bij alle volken der wereld. {Vertaald) 130 AUerlei 144 Varia 147 Geschiedenis van den bond , bij alle volken der wereld. (Vervolg en slot van bladz, 143.) 154 Een jagtavonluur in de bergen van Auvergne. . .178 Allerlei 195 Jagt-avontuur in bet cipressen-moeras (Vertaald), . . 194 De patrijzen. {Naar het hoogduitsch.) 218 lets over drijfhonden 240 De olter (Mustela Intra, linn) 271 Allerlei 284 Aan de Iczers. ...» 288 AAN DE LEZERS. Het is op dringend verzoek van den uitgever, dat de redactie van dit Tijdschrift in hare taak blijft volhar- den; want^ waarlijk ! buiten dien bestaan er weinig redenen , die haar zouden kunnen aanmoedigen, Enkele medewerkers slechts , toonen belangstelling in de zaak ; door de jagtliefhebbers wordt niets noemens^ waard bijgedragen. En van dezen toch is het, dat men met grond iets zoude mogen verwachten. — Is dan geen hunner j in den afgeloopen jagttijd , het een of ander vreemd voorvalj de eene of andere merkwaar- dige ontmoeting voorgekomen ; of is het dan zulk een moeijelijk werk, zoo iets ter neder te schrijven en der redactie mede te deelen ? Levert dan de schat hunner jagtherinneringen uit het verleden, niets belangrijks op; of bestaat er bij hen geene wezenlijke sympathie voor het Tijdschrift? — Ziedaar vragen , die telkens bij de redactie opkomen, wanneer zij ontmoedigd op het ge- halte der uitkomende afleveringen nederziet. Moge de redactie zich niet te vergeefs vleijeny dat bovenstaande regelen eene meer ijverige medewerking , eene meer warms belangstelling zuUen uitlokken! ZESDE JAAHGANG. DE DEIJFJAGT OP SCHEALENSTEIN. (door NlMROD MAVERTELD.) «».«3 I. Het programma. {De heer van Schralenstein zit Uj den haard zijne pijp te rooken , zijn jager Hannes staat voor hem,) Hannes. Zoo kan het niet langer, mijnheer! wei- nig loon, geen verval, geen enkel buitenkansje! — Ik kail er mijn borreltje niet meer van nemen, en PiET de boschwachter heeft bijna geene schoenen aan de voeten; wij moeten ons schamen voor de lui van den baron van Windheim, als wij hen in het veld, of in de kroeg ontmoeten. — Leg eens eene jagtpartij aan , dan valt er ten minste voor ons nog wat te verdienen. VAN ScHRALENSTEiN. Eeno jagtpartij aanleggen! ben je dol, Hannes? — Je weet immers wel, datalleswat er nog was doodgesehoten , en naar den poelier ge- wandeld is. 3* 4 Hannes. Nil ja , daar is wel iets van aan ; maiw alles is toch niet dood. Ik heb gisteren , in het bosch aan den grooten enk , nog een haas gespeurd , en heden morgen zag ik een konijn en eene hoiitsnip in het dennenbosch bij den vijver; bovendien is het in 't hartje van den houtsnippentrek , die zijn er van daag , en morgen zijn ze er niet ; men kan dus nu elken dag zeggen »dat ze er gisteren volop waren." — En wat belet mij te vertellen , dat er grof wild uit het Soerensche bosch in uwe jagt is o verge wisseld? Gij weet toch hoe aardig ik , met den looper van een hert, het spoor op de lanen kan namaken; dat ik nooit verlegen sta ! Hoe knaphandig heb ik laatst den slagter, toen hij om geld VAN ScHRALEi?i STEIN (Jiem ill de rede vaUende), Ja , Hannes! dat is alles wel waar; maar ge weet hoe on- tevreden de baron van W. , de kapitein N. en de overi- gen laatst naar huis gingen? Een jagtveld zonder wild, eene schrale keuken en bessenwijn; ik heb het wel gehoord, hoe ze onder elkander mompelden en wat er achter mijnen rug gespot is. — Zoo kan het niet voor de tweede maal gaan ! Hannes. Luister , mijnheer ! ik heb alles overlegd : die vragen wij niet ; maar daar heb je , in H , de luitenant Kogelvreter, de aannemer Sleper, de kastelein Hopzak en de avekaat Warboel, die heb- ben , sedert de afschaffing der publieke jagt , weinig of geen jagtveld ; die willen voor het geld dat hen de akte kost tech ook wel eens jagen ; de avekaat kail no(; cen paar vrienden mcebrenjjcn ; hoc meer ziclcn , hoc racer voordccl. — Ik zal Piet naar dc stad sturen , cm hen Icc^en overmorgcn to noodio:en ; vooral zal ik hem druk iaten opsnijden van de houtsnippen die er thans zijn, en van het grof wild, dat overgewisseld is; dan moet hij nog zeggen , dat de heeren toch vooral niet vergeten veel kruid en lood, en ook loopers mee te brengen. H. De afreis. (Gelagkamer hij Hopzak; voor den haard eene lafel , waarop een stevig ontbijt. De luitenant Kogelvreter en de aannemer Sleper doen zich aan het ontbijt te goed ; de kastelein staat aan den haard.) Kogelvreter. Waar blijven nu die anderen? Men kan , sacrebleu ! wel zien , dat die kcrcis niet gcdiend 6 hebben I {Hij strijkt de knevels op,) Als ze dc fameuse campagne van 1831, tiisschen Maas en Waal, hadden me^gemaakt , zoiiden ze wel beter op het appel passen. De roffel (met twee messenhechten op de tafel trom- melende) was pas geslagen, of alles stond gepakt en gezakt onder het geweer , en dan ging het moedig op HopzAK (Jiem in de rede vallende), de hammen en en worsten los ! ha , ha , ha ! KoGELVRETER. Dat 's waar , je waart er , bij mijn ziel I ook bij ; daar dacht ik niet aan. — Maar waar of die beroerde luiwammesen blijven ? Sleper (met vollen m^ond). Die zaten gisteren avond ora half twaalf nog in den Rooden Leeuw, druk onder de pons , en spraken nog niet van schei- den , toen ik been ging ; ze waren mooi door den wind. KoGELVRETER. Eigenlijk zouden wij er niets aan missen; het zijn krukken. Toen ik laatst, op de G. .. sche heide , dertien hazen , negen patrijzen en elf wa- tersnippen geschoten had, joegen zij den ganschen dag in de buurt en hadden niets geschoten, geen haar of veer. Krukken zijn ze , sacrebleu ! niets dan krukken en miserabele knoeijers. — Toen ze mij des avonds in het naar huis gaan ontmoetten, dachten ze, dat ik ook platzak was, omdat ik alles onder weg had present gedaan. Warboel (binnentredende), Goeden morgen! brr, brr, wat Iieb ik een' kinderachtigen smaak in den mond; die vervloekte pons! Hopzak! een bittertje; ik ben katterig en beroerd. De anderen liggen ziek te bed en willen niet opstaan; dat komt van die stinkende bogtl KoGELVRETER. Heb jc vooF bet rijtuig g^ezorgd? Warboel. Wis en waarachlig! bet zal ten zes uur voorkomen. Sleper. Ms Scheie Doris ons maar we^r niet die kreupele knollen en die oude kast geeft, waarmee we verleden zomer dat pleiziertogtje naar M. hebben gemaakt. KoGELVRETER. Noem je dat, sacrebleu! een plei- ziertogtje? Het heeft ons een boel geld gekost, een dondersche boel! Hopzak. Uitgaan kost altijd geld; de kasteleins kunnen het toch niet voor niets geven. — Mijnheer Warboel! wilt ge niet ontbijten? Warboel. Ja , dat 's waar ook ; ham met braaf peper en mosterd, en een glas warme rhumgrog toe, dat zal me de maag we^r in orde brengen. (Hij zet zich,) Sleeper. Daar slaat het nu al zes uur, en nog is die lamme voerman er niet. — De heeren hebben toch wel amunitie genoeg, want Piet heeft me ge- zeid, dat er wat zal omgaan? Hopzak. Heeren! daar boor ik schele Doris voor rijden. (Alle zoeken hunne jagtspullen hij elkander; pakken zich in jassen^ bouffantes enz, en verlaten het vertrek,) III. Is HET RIJTDIG. Warboel. Wei duivels! wat stoot die oudc ram- melkast; het is om misselijk te worden; en dan die vervloekte stinkadores , wie rookt die? KoGELVRETER. Wat, stinkadorcs? het zijn echte in- famos. Warboel. (Uit het portier schreeiiwende). Hei , liei , koetsier! hou eens op, ik moet er even uit. (Het portier wordt geopend; hij klimt af.) Sleper. Zoo, dat 's waarachtig een vrolijk be- gin! Wat doen ze ook met die bost van pons in het lijf? — Frissche morgeni (HiJ haalt de veldflesch te voorschijn en neemt eene goede teug; de anderen vol- gen zijn voorheeld.) IV. De aankomst. (Gelagkamer in den Zicarten Haan. Kogelvreter, Sleper, Hopzap en Warboel zitten hij het vuur^ PiET staat voor hen; elk heeft een horrel in de hand,) PiET. Ja, het spijt mijnheer erg, dat hij niet mee ter jagt kan gaan en de heeren niet op het kasteel kan ontvangen; maar hij heeft van nacht erg het pootje 9 gekregen, zoo erg als hij het nog nooit gehad lieeft, heel erg, weet je! hij had anders de heeren zoo graag, na de jagt, aan den maaltijd gehad. — Hannes de jager wacht ons met de drijvers aan het sprokkel- bosch , alwaar het jagen beginnen zal. KoGELVRETER. AUons ! oiiigehangen en voorwaarts marsch ! Sleper, Bedaar, man! — We moeten nu toch eerst wat te eten bestcUen. PietI om hoe laat is het jagen afgeloopen ? PiET. Afgeloopen? In zoo'n jagt, die zoo groot en zoo vol wild is , heeft men niet gaauw uitgejaagd ; maar met zonsondergang moeten wij toch wel iiit- scheiden. Sleper. Weet je wat, Hopzar! bestel jij het eten maar, en vooral goed roodvocht hoor jel we gaan maar eens uit en moeten het dan ook goed heb- ben. — Wij marcheren intusschen vooruit. Kogelvreter (hinnensmonds), Dat zal , sacrebleu ! we^r een duur partijtje worden; dat me die weer- lichtsche vent ook juist nu het pootje krijgen moest! {Zij irekken af,) VooR de jagt. Hannes. Welkom , heeren ! w elkom. Goed weer om te jagen , he ? — Wel wat vocht en windcrig , to maar anders toch best. — Het spijt me maar, dat het zoo ongelukkig treft met onzen heer; die is er miserabel aan toe. — Gisteren was het hier overal vol houtsnippen ; het is nu in het hartje van den trektijd. Op het bosch, dat voor ons ligt, steken zeker een paar vossen en dan kijk eens hier ! (Hij wijst hen , met eenen beduidenden wenk _, op em spoor van grof wild, dat dwars over de laan staat; PiET houdt met moeite het lagchen in,) En dan hazen , volopi maar door den wind kunnen ze wel grooten- deels, buiten de jagt van mijnheer, op de heide lig- gen. — Zijn de heeren geladen? Ik zoude aanraden er 6en schot met loopers op te doen, om reden van het grof wild. Wabboel {tegen Piet). Ze^ eens , mannetje ! hoe wordt het geweer op grof wild geladen ? Ik heb nog van mijn leven geen grof wild gezien ; dat zijn toch geene gevaarlijke beesten , he ? zijn ze wel zoo groot als een paard, zeg? PiETEB. Ge doet maar op een schot, in plaats van hagel , twaalf loopers. — Zoo groot als een paard is het grof wild precies niet ; maar wel als een kloeken ezel , en gevaarlijk ook niet. Wabboel (die op de meest onhandige wijze het ge- weer laadt)» Zoo , zoo , ik wildc wel eens zoo'n beest schieten. {Hij is eindelijk Jdaar gekomen en wil het geweer in de rust zeiten,- het schot gaat los^ digtlangs het hoofd van den luitenant,) KoGELVBETEB. Stommc donder ! (Hij pakt Wabboel , If die geweldig beeft en doodsbleek is ^ in de borst en schudt hem.) Beroerdeaap! zoo zoii je me, sacrebleu ! vvaarachtig als een bond doodschieten , mij die in Maas en Waal altijd vooruit was als het er op aan kwami mij, die den tiendaagschen veldtogt zoii hebben me^- gemaakt, als ik de koorts niet gekregenhadi Warboel {half huilende), Och , men lieve luitenant ! bedaar toch, bid ik je! bet was een ongeluk. Het zal niet meer gebeuren ; ik beloof 't je heilig ! Hanses. Dat's een mooi spektakel! Nu kunnen de heeren tocb wel begrijpen, dat door het schieten en het rumoer alles van dit bosch geruimd is ; er waren zeker drie vossen op , behalve het grof wild. Het is miserabel als de boel zoo in de war gemaakt, en bedorven wordtl — Komaan heeren I ik zal je poste- ren ; er zullen nog wel enkele hazen op gebleven zijn. — PiET ! ga jij maar met de drijvers been ; als ik fluit , dan begin je maar. VL Gedurende de jagt. Sleper. Kom , laat ons eens opsteken en een slokje nemen. — Het gaat slecht , Hannes I — Al drie bos- schen gejaagd^ en nog maar een konijn gezien. Ik begrijp het niet! Hannes. Ik wel ; ik begrijp het best ! — Het eerste bosch is bedorven met dat lawaai, dat er gemaakt 12 is; ill liet tvveede waren sprokkelaars , die voor ons gevlugt zijn , maar alles verjaagd hadden. Ilet zal nil wel beter gaan. (Hij posteert de jayers, Piet is inmiddels met de drijvers afgetrokken. — Het drijven heginU) Warboel {staat ami een hock van het hosch, achter eene heg langs den rijweg), Sakkerloot ! wat krijg ik koude voeten. {Hij drinkt en steekt eene sigaar op,) Piet {in het bosch), Wartoe ! wartoe I vooruit ! (Er vallen twee schoten.) KoGELVRETER (m de verte roepende), Hier been! ik heb bem drie loopers kapot gescboten ; er stoven meer dan twee banden wol in de liicbt! {Een ezel komt den weg langs draven^ schrikt van Wakboel en blijft voor hem staan; deze zet hem het geweer voor den kop en schiet; de ezel valt morsdood.) Warboel (luidkeels schreeuwendej, Hier ligt bij I een bert! bij is dood! (Allen, behalve Hannes, komen toeloopen, gevolgd door Klaas den voeibode.) Klaas fteg'en Warboel). Vervloekt galgenaasi dief! moordenaar! men ezeltje zal je betaien, boor! en goed betaien ook , of ik zal je ranselen , dat je boo- ren en zien vergaat! Warboel (bevend), Wat zeg je, man? een .... een ... . ezel? ik daebt, dat 't een bert was. Klaas. Je lijkt zelfs wel een bert, jiji je bent een lieve jongen, bij men ziel! Wat doe je met een geweer in 'tveld? 'tis God geklaagd! 13 Hasnes (liOmt aanydoopen). Wat is 't nu weer voor 'ii spcktakel? vvat is er gebeiird? Warboel. Dat zal ik je Klaas. Hou je bek, vlasbaard! (^e^e?i Hannes) Jo moet weten, Hannes! dat ik uit de slad kwam en men ezeltje een zware vracht had; ik nam het dus de manden af en liet het langs den weg wat grazen, terwijl ik tegen een boom ging zitten rusten en men pijpje opstak. Daar komt me die magere snaak (op KoGELVRETER wijzend) met zen snaphaan op den weg staan bij het bosch, en toen hoor ik Piet »wartoe!" roepen. Toen komt er een haas uit het bosch, schrikt van den ezel en gaat midden op den weg zit- ten; die snuiter daar, schiet dubbeld: met het eerste schot een gat in den grond , zoo dat 't zand den ezel om de ooren stoof, en met het tweede de takken van den boom daar ik tegen zat; de graaiiwe zet het op een loopen en ik hem na. Toen zie ik, dat die verwenschte melkmiiil, met die bril op zen neus, het stomme dier voor den kop schiet. Maar betalen zal hij 'em, daar spreek ik borg voor. (Tegen Warboel, met de vuist dreigend.) Er is nog regt in de wereld, manneke ! Warboel. Nu, ja, dat is wel mogelijk, daar zeg ik immers niets tegen; maar Piet had me gezegd, dat een hert veel naar een ezel lijkent; bovendien is mijn gezigt, door het studeren in de pandekten, zwak geworden. Klaas. Met je pandeksels heb ik niks te maken; 14 maar wel met je geld, baasje! ~ Dok maar op, vijf en twintig gulden, geen rooijen diiit minder, of ik klaag je aan , zoo waar als ik leef ! Warboel (in zijne portefeuille zoekende). Hon je in s' hemels naam stil , vent ! er is waarachtig al schan- daal genoeg. Daar, heb je een bankje. KoGELVRETER, Dat komt er van, als men met zul- ke krukken op de jagt gaat; maar dat die beroerde ezeldrijver zeggen durft, dat ik bet haas mis schoot, dat is, sacrebleu! een onbeschaamde , een infame leu- gen I Ik heb hem drie loopers stuk — en tv^ree han- den vol wol af geschoten. Klaas. Hoort me nou zoo 'n bluffer eens! Dan moet die haas het kunstje verstaan van op 6en poot te kuijeren; want ik heb 'em een gezigt ver als een straal over de hei zien loopen. KoGELVRETER. Dat Heg je! dat is zeker een ander haas gew^eest. Klaas. Een ander! Nou ja, ze zijn bier ook dik, de hazen! Hannes en Piet hebben ze al lang dood- geschoten. Hannes. Wat zijn dat voor miserabele praatjes Klaas? — Er zijn hier volop hazen. Klaas. Nou, voor mijn part, 'k mag 't lijden ; ik ga zien , dat ik mijne manden naar huis krijg. — Goeden dag, zamen! Hankes. Het is, onder die bedrijven, mooi laat geworden; behalve dat, is door dat rumoer ook alles verjaagd. Het is van daag dan ook raeer als misera- 15 bel slecht uitgevallen. — Dat eerste schot van den ave- kaat heeft alles bedorven , toen is het grof wild gevlugt ; de hazen zaten van daag niet op het hout; de hout- snippen zijn van nacht vertrokken; door dat miserabel spektakel met den ezei , is al het overige verjaagd ; bovendien hebben de heeren ook alles misgeschoten. Warboel. Misgeschoten? och, had ik maar misge- schoten I HopzAK. Ja, heeren! ik kom er rond voor iiit, het is een ellendige jagtpartij geweest; maar bij zulk een lawaai maken moet het wel mis loopen. Wij willen hopen, dat de maaltijd het zal goed maken; ik begin aardig honger te krijgen. KoGELVBETER. Advocaat! moet je den ezel niet me^- nemen ? Warboel. Verdoemd! nu komt die me ook nog sarren! — Je kunt nog geen eens een haas schieten, die voor je komt zitten. KoGELVRETER (op hefti toespritigend). Sacrebleu! ik zal je Sleper (die tusschen beiden treedtj. Kom , kom , luitenant! geen malligheid! -— Ik zal aan Hanj«es, PiET en de drijvers de fooijen maar geven; dat zul- len wij na den eeten wel afrekenen. Kogelvreter (binnensmonds), Dat zal, sacrebleu! weer een duur partijtje geven. Hantses. Dank, heeren! voor mij, voor Piet en voor de drijvers. — Vcrdiverteer je wel ! (Hij ireJU af met zijn gevolg.) 16 Vll. Na de?i maaltijd. Slkpeh. Sakkerloot! dat heeft gcsmaakt, en de wijn is {joed, kostelijke wijn! — Kastelein! nog een paar flesschen. IIopzAK. Ja, Sleper! ik vocl me een heel ander mensch; ik was flaauw van hong^er en dorst. (HiJ schenkt in.) Heeren! je welzijn! KoGELVRETER (in 6671 voesj, Ja , sante! en leve de jagt ! maar dan moet het beter gaan dan van daag. Kijkl dan herinner ik mij andere dingen; ja, bij men ziel ! andere dingen ! Zoo was ik eens op een jagt- partij bij graaf X. — Neen , dat had je , sacrebleu ! moeten zien om het te gelooven; daar wemelde *t van wild. Slepeb. Hoor, dat moet ik ronduit bekennen, het is mij bitter legengevallen; ten minste naar dat Hashes zei, dat er wild was. Ik heb den ganschen dag maar een konijntje gezien, daar heb ik in het hout naar geschoten. HopzAK. En ik heb geen schot kunnen doen; maar hoe kan men, voor den duivcl! ook wild schieten als cr zoo een ellendig spektakel gemaakt wordt. Eerst dat losgaan van het geweer van den advokaat en dat geschreeuw en gevloek van den luitenant; toen dat geval met den ezel , dat kon men een half uur ver hooren. Hoe kan er dan nog een stukje wild in de biiurt blijven? — Ik stem met Hannes in: alles is door dat beroerde leveii maken verjaagd. ~ Maar, advokaat! hoe zit je zoo stil, heb je ook eene luis in 't oor? je g<^zondheid! Warboel (die een reep aan heeft). Dankje! maar cene luis in 't oor, wat beduidt dat? is dat ook .... ook een .... paskwil of satire op de ooren .... ja, op de ooren, zeg ik, van dien ezel, je weet wel, he? die ik meende dat . . . .•Nu je begrijpt me wel, sapienti sat! KoGELVRETER. Wat zeg je, sacrebleu! dat ik zat ben? ik, zat? Sleper. Bedaar, Untenant! de advokaat sprak la- tijn. KoGELVRETER. Dat 's wat anders; maar, kijk, me te laten zeggen, dat ik zat ben, dat doe ik niet; bij mijn ziell dat doe ik niet, hoor je! Sleper. Kom, kom, wij willen liever een glaasje vanvriendschap drinken. (Hij schenkt, men Jdinkt en ledigt de glazen.) Nu zal ik de rekening eens opma- ken. HopzAK. Wij willen intusschen een versch sigaartjc opsteken en een glaasje drinken. Sleper (die inmiddels in zijn zakboekje geschreven heeft), Ik heb de rekening klaar; luister, hee- ren I — Fooi aan Hankes , vijf gulden ; idem aan Piet, twee gulden vijftig cents; idem aan acht drijvers, vier gulden; aan borreltjes, twee gulden; de maaUijd en acht flesschen wijn, twintig gulden; fooi aan de ZESDC JAARGANG. ^ n mcid , ecu gulden ; liet rijluig , met Yerteriug van Scheie Doris en de paarden, vijftien gulden; fooi aan Scheie Doris, een gulden vijftig cents; maakt te za- men een en vijftig gulden. — Dat maakt voor iederj twaalf gulden vijf en zeventig cents. KoGELVRETER. Dat Is , sacrcblcu I een daur partijtje! een beroerd duur partijtje, zeg ik. Warboel. Goedkoop is het niet, dat kan ik ook niet zeggen; maar daaj- heb je mijn aandeel. HopzAK. En daar ligt het mijne ; men kan immers niets voor niet hebben. Ik kan niet zeggen , dat het zoo duur is. KoGELVRETER (iji zijue zakketi zoekende). Daar heeft me nu die bedonderde vent van een oppasser, mijn oppasser, zeg ik, vergeten mijne beurs in mijn zak te steken; het is, sacrebleu! om dol te worden I — Hij, die beroerde bliksem, vraagt me nog »luitenant! v^elke beurs wilt gij hebben , de andere , of de goud- beurs?" en toen zeg ik tegen hem, weet je! zes ik »de goudbeurs, die met de tientjes;" en nu heeft hij ze geen van beiden in mijn zak gestoken , die aap ! ik heb dus geen geld , weet je , geen geld , zeg ik ; ik meen , bij mij. Sleper. Dafs niets; wij zuUen het wel vinden; in de volgende week moet je toch de vivres komen keuren. KoGELVRETER. Jc bcut ccu kuap man , een kordaat man, een bovenste vent Sleper I — Kom , je gezond- heid , en die van ons alle maal ook , hoezee ! (Zij drin- ken, KoGELVRETER gooit zijn glas stuk,) lioezeel hoeral 19 Kastelein. Mecren ! scliele Doris is voor ; maar ik geloof, dat hij een stuk in heeft; en dat met den donker ! KoGELVRETER. Dat dondcrt nietl des te harder zal hij ons naar bed , naar huis , meen ik ; ik zeg, naar bed rijden. (Zingende.) AUons , enfans de la patrie I Le jour de gloire (Zij trekken af.) VIIl. Op de te huis reis. {Bet rijtuig staat , het onderste homn, in eene modder- sloot ; Scheie Doris ligt stomdronken op den weg , in het slijk, Het jagtgezelschap staat ^ door nat en bemodderdj rondom hem,) Warboel. Dat zal me heugen , vervloekt ! en nu heb ik mijn bril ook nog in den modder laten steken, (Half huilend.) Hoe zal ik nu de pandekten stude- ren? — Had ik maar een glas grog! HopzAK. Neen, dat is om nooit te vergcten, zoo'n beroerde jagtpartij ! — Door den val is de kolf van mijn geweer ook nog gebroken; van mijn beste jagt- geweer I Sleper. En ik heb een laars in den modder ver- speeld ; het is om donders te worden ! Kogelvreter (die zich op schele Doris heeft ne^rge- 20 zet en een goede teug nit de veldftesch genomen, zingt), De aannemers maak ik t' alien tijd , De laarzen hoog en breed en wijd; Want my is gebleken, (bis.) Dat zij dat zij ja verder weet ik het niet, dat liedje van den schoen- lapper; ik mag beroerd zijn als ik het verder weet; ja, bij mijn ziel ! ik weet het niet verder. Hoe is het ook Warboel! hoe is het ook, weet jij het (Elij zinkt op Scheie Doris neer.) HopzAK. Kom, Sleper! we zijn gekikkig digt bij huis; ik zal mijne knechts zenden, om hier de boel to *klaren en die dronke kerels te halen. — Laat ons gaan. Warboel (die intusschen de veldflesch van Kogelvre- TER heeft opgeraapt en geledigd , gaat op den slootkant zitten). Jal dat's goed, weerlichts goed! ik geef je lui een consili consilium abeiindi. {Zingende,) Amis, la matinee est belle! Sur le rivage (Hij valt in slaap.J Sleper. Zoo'n partij nooit we^r! HopzAK. In zulke waters , vangt men zuike visschen. -«^S/©6/S^^^^ lETS OVER DE GEMZEN-JAGT EN DE G E M Z E N. ( Vertaald.) Eeii zeer aanzienlijk persoon , even ijverig bescbermer der jagt, als ervareii en moedig gemzejager, verlaat jaarlijks, in de maanden Julij en Augustus, zijnboog- gelegen , pracbtig kasteel in Stiermarken , van welks tinnen en uit welks vensters men bonderde van gemzen zicn kan , om te jagen in de Alpen van Salzburg , wier met ijs omscborste kruinen dicp neder- zien op de groene , lagcbende en vruchtbare dalen , van welke er een, in zijnen verborgensten boek , de levenvs^ekkende , beilzame bron der badplaats G. uit eenen macbtigen rotsklomp zict ontspringen. S2 Alsdan worden wekelijks, door dezen hoogge- plaatsten jager, twee a drie drijfjagten op de vlugge rotsbewoners bevolen , en voorname gasten , die zich hier altijd in dat jaargetijde bevinden, daartoe uit- genoodigd. Maar de steile , genoegzaam loodregte bergvorming , met hare weinige verbindingskloven , verooiiooft niet om groote jagtgezelschappen aan te wenden. Naauwelijks kunnen vier of vijf jagers zich vlcijen aan het schot te komen; daarom kan het jagtgezelschap slechts uit weinige uitverkoren personen bestaan. Op een , met een paard bespannen , vierwielig bergwagentje , of op rijpaarden , verlaten de jagers , gedurende de eerste helft van den voormiddag, hun verblijf en klimmen dan , als de wagenrid of het paardrijden niet verder kan worden vooUgezet, dik- wijls met groote moeite , naar de hooggelegen dal- engten opwaarts. Intusschen is het dienstbaar jagt- personeel, reeds voor het aanbreken van den dag in beweging , en stelt zich een aantal , in het klimmen ervaren mannen, als drijvers, om de hoogste berg- toppen, tot zij het tijdstip, waarop de jagers moeten post vatten , zien naderen. Wanneer de drijvers behoorlijk verdeeld zijn , dan gaat het voorwaarts , over onafzienbare ijs- en steenveU den; over eenige honderde voeten hooge rotsriffen, w'ier gesteente door storm en stortregens zoo broos is geworden, dat een gewisse dood dengenen wacht, die de bedriegelijke steenlagen niet voorzigtig weet te Ter- 23 ttiijden; tot aan de steile rotswanden , waar zich de jagers hebben geplaatst. Ofschoon het terrein, hetwelk wordt afgejaagd, in verhouding tot het getal drijvers , gewoonlijk zeer groot is , omdat de altijd schuwe gems , vooral bij het be- gin van het drijven, gemakkelijk vooruitgaat; zoo zien toch de drijvers, wanneer de jagers hebben geschoten , zich dikwijls tot schrikschoten genoodzaakt, om het wild, dat oogenblikkelijk stil staat, als er zich in de diepte eenig verdacht gerucht doet hooren, door eenen voor het wakkere dier zoo schrikwekken- den donderknal, weder voorwaarts te doen gaan. Aan de rotswanden geraken de drijvers dikwijls in het grootste levensgevaar , en wee den jager of drijver, die op een' dikwijls niet meer dan een voetbreeden rotsrand of pad, dat, op zulk eene duizelingwek- kende hoogte , alleen door ervaren lieden zonder vrees en duizeligheid kan worden betreden , eene gems ont- moet, en zich niet dadelijk zoo lang hij is nederwerpt. Want het voetpad is zoo smal, dat het dier niet kan omkeeren , en , dewijl de iiefde tot het leven grooter is dan de vrees voor de menschen, schuift de gems, met hare hoornen, zoo digt langs de rots, dat zij alles, wat haar den weg verspert, onredbaar in de diepte nederstort. Maar nooit, zoo beweren de gemzejagers, die ik daarover ondervroeg, is het geval voorgekomen, dat eene gejaagde of terng vlugtende gems zich aan een' stil daar neder- liggenden mensch heeft vergrepen , maar wel , dat 24 ze met een' hoogen sprong over liaren doodvijand been springt; zoodat in dezen de bewering gerust kan worden tegengesproken , dat de gems in groote woedc op den jager aanvalt en hem in den afgrond stort. Zeer zelden mislukken deze drijfjagten , en twee a drie gemzen zijn doorgaans het loon van znlke werkelijk veelbeteekenende gevaren ; doch in het jaar 1840, in Augustus, was er een bijzonder gelukkige Jagtdag. Op dien dag legde een jager op een standpunt en in eene drift , met zijne dubbelbuks , vijf gem- zen neder; een zoo zeldzaam voorval in dit rots- land, dat de edele vorst , wien dit zeldzame jagt- geluk te beurt viel, het zal vergeven, als wij bier zijnen naam noemen. Het was Zijne Doorluchtigheid, de ko- ninklijk pruissische opperjagermeester, vorst van Caro- lath - Beuthen. De gemzejagt vordert intusschen zeer groote in- spanningen en is met vele gevaren verbonden. Ontdekt de jager, door middel van zijn' verrekijker, zonder w^elken liij nooit ter jagt gaat , eene gems tusschen de rotsriffen, die zich bovcn de sneeuwvelden ver- heffen , en in wier scheuren dunne aardlagen ver- borgen zijn , waar de zeldzaamste kruiden groeijen : planten, over wier aanwezen de kenners der beerlijke plantenwereld verbeugd en vcrbaa^d zouden zijn, en die een uiterst krachtig voedsel raoeten opleveren , de- Avijl ze, in spijt van derzelver zeldzaamheid, den ge- beelen zomer door, op zulk eene ongastvrye hoogte, zelfs in het heetste jaargetijde , door ijzige nevel en he- vigc stormen omgeven , de gems nog aan dit oord geboeid houden , ~ heeft dc jager hier eene gems in het gezicht gekregen , dan tracht hlj , onder den wind , de gevaarlijk afbrokkelende steenmassa's over te klim- men; en wanneer liij, met gevaar zijns levens, elke zwarigheid is te boven gekomen , als handen en knieen , door de scherpe steenen gewond en bebloed zijn ge- worden, ziet hij dikwerf tiet voorwerp zijner inspan- ning verre van zich verwijderd en is al zijne moeite vergeefs aangewend. Maar, welke echte jager, wordt niet door moeite en zelfs door gevaren tot nieuwe daden aangeprik- keld? Aan de reusachtige rotsvvanden, die hunne kruinen onder altijddurend ijs en sneeuw verbergen , en die, hierdoor gedrenkt, daar waar zich ook slechts een weinig aarde heeft kunnen verzamelen, een groen tapijt vertoonen, hetwelk zich soms langs de helling der rotsen benedenwaarts uitstrekt; daar graast de gems juist bij voorkenr, en de jager geraakt ook hier, ofschoon dc rotsgrond over het algeraeen zeer vast is, in levensgevaar. Hier, waar de gems op het groene, verkwikkende gras ter weide gaat , is het den mensch doorgaans onmogelijk haar te volgen. De jager zoekt alzoo, naar omstandigheden , middelen om onder aan de groene grasstrooken te komen. Hij onderzoekt de ge- steldheid der planten, of hij zich aan hare wortelvlech -• ten kan toevertrouwen , en klemt zich , wanneer dc 26 wortclen hem stevig genoeg voorkomen, door middcl van zijne klimsporen aan dezelve vast. Voorzigtis? kloutert hij nu opv^aarts , en , verraadt de lucht- stroom zijne tegenwoordigheid niet aan liet fijn riii- kende dier, dan krijgt hij het spoedig onder schot. Maar nu is er regis en links niets dan gladde steen : — zijdwaarts gaan is niet mogelijk; de gems is regt boven zijn hoofd ; schiet hij naar boven en treft hij het dier , zoo als het behoort , dan kan het hem op het hoofd ne^rstorten , en beiden wacht alsdan een onvermijdelijke dood. Hoe dikwijls zal een jager , in zulk een geval , naar een steunpunt , of lets anders omgezien hebben , dat hem voor zulk eene doodelijke neerstorting kon behoeden ; en , als hij niets vond , zijn lot hebben verwenscht? Want de voorzigtige moet nu denzelfden weg terug gaan, langs welken hij is gekomen. Allen w^aren echter niet voorzigtig genoeg om terug te keeren. Hun jagtijver deed hen, het gevaar ver- getend , den alles beslissenden vingerdruk wagen ; en , in het diepe rotsgraf werden dikwijls , eerst na ver- loop van jaren, de vergane ledematen van beiden, met de half of grootendeels vergane kleederen van den jager gevonden. Door zulke noodlottige neder- stortingen is het vertelsel ontstaan , dat de gems nog in den doodstrijd zijnen vijand in den afgrond mede sleept , ofschoon zij hier geheel onschuldig de ten dood leidende oorzaak is. »Toen ik ongevcer 20 jaar oud was ," — zoo ver- 27 haalde eens bij ziilk eene jagtpartij, een wakker en braaf houtvester — »schoot ik eens op een' gems- bok. Ik had hem goed getroffen , want, niet ver van het schot , bleef hij staan (zich nederleggen , in gewonden toestand , zoo als andere wildsoorten , komt bij de gemzen nooit voor). Ik was echter nog te vurig en volgde dadelijk zijn spoor, en verloor hem , zonder dat ik nog eens kon schieten , op een' steilen rotsrand, uit het gezigt." Ik kroop hier been, en zag hem eindelijk van verre op een' kleinen uitsprong , met den kop en de loopers digt te zamen gedrongen , liggen. Maar hoe derwaarts te komen? — want het rif daarheen, waar hij lag, was naauwelijks eene hand breed; en toch was omkeeren, en den bok da^r te laten liggen, mij niet mogelijk. Ik bad God om kracht , trok mijne schoenen uit en be- proefde , om zoo , duim voor duim , digt langs de rots voort te schiiiven. Maar ik bemerkte spoedig, dat ik met de kousen aan de steenen kon blijven hangen , en dan was ik verloren, want ik zou zeker 1000 voet diep benedenwaarts zijn gestort. Ik kroop dus weder terug en trok ook de kousen uit; nu ging het goed en ik kwam behoorlijk bij den bok. Maar hier viel het moeijelijkste nog te doen; hoe zou ik het dier over den smallen weg mede voeren? — Ik pakte eindelijk de hoornen en de voorloopers te zamen in de 6ene hand , sleepte den bok , terwijl ik hem steeds met alle kracht tegen de rots drukte, achter mij voort, en kwam, ik weet zelf niet hoe, maar zeker 28 door oiulcrsicunincf en krachli^je liulp van boven , eindelijk geliikkig bij mijnc schoencn aan. Dc hand , waarmede ik den bok had vastgehouden , kon ik naauwelijks openen; het was even als of zij kramp- achtig werd le zamen getrokken. »0p de bergcn woont vrijheid!" Dit motto zette een groot man, op wien Pruis- sen rcdcn hceft trotsch te zijn, op den titel zijner »Beschouwing der Natuur." Woorden wier waarheid zich, vooral in onze dagcn, op dat dierengeslacht laat toepassen , welks verblijf zoo hoog boven de dikwijls 200 zonderlinge hoofden der raenschen iiit- 29 steekt , en spoedig het eenige zal zijn , dat de hand- havers der grondstelling : »dat de jagtdieren zich geenszins met de beschaving verdragen" ongemoeid moeten laten. U, bewoners der tot aan de wol- ken reikenden hoogten ! u treft geenszins den banvloek der tot hervorming dwingende rumoermakers , zoo als 11 we jagtbroeders in de boschachtige gebergten en vlakten; u treft de beschuldiging niet, dat gij hun zaad vertrapt, of een halmpje hunner weiden hebt weggeroofd. Tot u komt niet zoo ligt het dood- vonnis der schrijftafel ; en de piji , achter den kagchel gescherpt, zal u in langen tijd nog niet kwetsen. Daarom kunt gij eenmaal aan de nakomelingschap , als uwe broeders hier beneden geene beschermers meer vinden zullen , — zullen — want God lof ! dat ze nog beschermd worden , daarvan zijn wij over- tuigd — het bewijs leveren, dat bcschaving en jagt- vermaak zich zeer goed verdragen, als men in beidc slechts dc behoorlijke maat houden wil. BRIEF AAN AMICE X Na het sluiten van den jagttijd, die mij weinig gelegenheid tot schrijven overliet, bevangt mij de lust om uwen laatsten brief te beantwoorden. Ge verlangt dat er meer oorspronkelijks over de jagt in het jagttijdsclirift zal voorkomen. Ik ver- moed , dat ge bij het uiten van dit verlangen , meer bepaald beoogt het daadv^erkelijke der jagt , dan zulks met eenige ingezondene artikels het geval was; ofschoon die in verband met jagt , visscherij en andere dergelijke mannelijke uitspanningen zijn te beschouwen. Uw vs^ensch getuigt van uwe belang- stelling; het zij mij echter vergund met beschei- denheid aan te merken, dat het uiterst moeijelijk 31 blijft , iets nieuvvs aan geoefeiide jagers te melden , onder welk gilde aan u eene eerste plaats toekomt. Het artikcl over het ei der cochinchina- hen , staat wel is waar, in geen dadelijk verband tot dit onder- werp, maar de kippen hebben tot dus verre zoo weini{5 ruimte ingenomen , dat het voorshands niet noodig wordt hen het kakelen te beletten ; bovendien moet ik u rond weg zeggen , dat sedert ik op eene bruiloft, waar het lustig toeging, hoorde beweren dat een versch ei , des morgens genuttigd , verster- kend is , ik daarvan een groot voorstander ben ge- worden; terwijl de vormen van een hennetje dat nog nooit gelegd heeft , mij altijd het beeld der volkomene gezondheid voor den geest brengen. Wat het aanstellen der jagtopzieners tot politie- beambten betreft, daarover moesten natuurlijkerwijze verschillende begrippen ontstaan , bij de toepassing der zaak , waarvan alles afhangt. Trekt zich het gemeentehoofd de jagtbelangen aan, dan heeft het fegenwoordige stelsel dit voor boven het vroegere, dat de persoon die met de bewaking van het jagtveld belast is , meer van nabij wordt gadegeslagen , dan vroeger het geval kon zijn ; en wanneer in moeije- lijke gevallen bijstand noodig wordt , kan die ook spoediger worden verleend. Bij het letten op jagtbedrijf en het beschermen van den wildstand, is de bewaker ook in staat ander kwaad tegen te gaan : zijnde het voor den belang- hebbende onverschillig, onder welkc benaming hij be- 32 scliermd wordt. Hei is minder noodig dai de jagtop- ziener ecn speciaal persoon zij , dan eene specinliteit^ waaronder verstaan moet worden, een' rusteloos per- soon , die bij onbekendheid met vrees , scherpe zintui- gen met eene vaste gezondheid paart; die geschikt is om even onvermoeid rond te gaan, als snel en aanhoudend te kunnen loopen en springen , en tevens het geduld bezit om 24 uren bij een gestelden strik te liggen , de komst van den zetter af wachtende , wiens doen en laten hij bij eigene ervaring dient te kennen. En toch kan het gebeuren, dat een zoodanige tot andere doeleinden ongeschikt is , daar slechts zeld- zaam twee natiiren zich in denzelfden persoon ver- eenigen. Mogt het gemeentehoof d , door werkzaamheden over- stelpt , den wensch koesteren van het laatste haas dood geslagen te zien , om van het gemaal af te zijn ; dan is het ook te verwachten , dat de middelen om tot die uitkomst te geraken , zich spoedig ten nadeele van de in den omtrek gelegen eigendommen ziillen doen gcvoelen. Uwc opinie , dat , de voorlaatste jagtwet maar zeven jaren hebbende kunnen bcstaan , de tegenswoordigc ziek geboren en nii reeds hulpmiddclen behocvendc, zoo lang niet zal kunnen voortleven, is te eerbie- digen; even als van hen, die belang hadden het bestaande goed te keuren of voor wijzigingen vat- baar tc achten, dit als wenschlijk en noodzakelijk moolen beschouwcn. Van myn gcvoelen maak ik 33 geen geheim , het is : dat de zaken niet te lang op denzelfden voet mogen blijven; althans volgens dea heerschenden tijdgeest. Misschien zoiide men liieronder kimnen verstaan den geest der personen , die voor het oogenblik het gezag in handen hebben; maar ik wil geen onvoorzigtig schampschot in een dor jagtveld wagen. Aangenamer valt mij de vraag te beantwoorden , welk schot mij j.l. jagtsaizoen de meeste voldoening verschafte ? Het schieten van den vos was mij steeds het aangenaamste , vooral als dit met beleid wordt voorbereid, hetgeen ook ditmaal het geval was. Twee vossen waren met den dageraad , van maraude terugkeerende en hunne wijkplaats nemende in de somp, herhaaldelijk door melksters opgemerkt; die , uit bezorgdheid voor de kapoenen, hiervan kennis gaven, Buitendien was bier en daar langs de wegen in de bosschen , het daarzijn van vossen gezien en gespeurd , dewiji de vos minder bezorgd is geheim te houden wat hij van achteren , dan hetgeen hij van voren doet. Vermits de eigenaar van dit bosch een' jas draagt, gevoerd met door eigene hand geschoten vossenpels, waaraan nu en dan vernieuwing noodzakelijk wordt, zoo moest zijne overkomst afgewacht worden ; het- welk dit jaar , wegens wettige verhindering , later dan gewoonUjk plaats had. Ik genoot het vertrouwen van op een der beste posten to worden gesteld. Niet lang hierna zag ik de zwarte schoorsteenen (oortippen) ZESDB MARGANG* 3 34 boven het gras in ecne droogc greppel uilkomen, zonder meer; dit diuirde niet lang. Na het eerste schot volgde een rondo staartslag, onder verkorten sprong; maar tegen het tweede schot viel niets in te brengen ; geen zncht of gemoedsnik slaakte de schelm, die geen enkelen drop zweet stortte; in voile tool woog hij 15 ponden ; ge begrijpt, het was de rekel. Een paar uren later werd aan het jagtgezelschap kond gedaan, dat een vos de wijk genomen had in een bosch, hetwelk reeds was afgejaagd, en dit hierop, bij raad van raden , weder afgezet. Een der honden , Cadeatj genaamd, sloeg een paar malen flaauw aan, maar dit vend bij de anderen geen bijval, en nu werd de veronderstelling aangenomen, dat deze vos, tegen den wind , naar een verder gelegen bosch was geweken; hetwelk te bejagen niet vergund was: wij moesten het dus opgeven. Des avonds vernamen wij van een' slootgraver, die ons van verre had gadegeslagen , dat het aanslaan van Cadeau wel degelijk den vos had betroffen, die ons verschalkt had door terug te keeren naar de plaats die hij ongemerkt had verlaten, van uit een hoek, die niet noodig wat geoordeeld te bezetten: omdat hij daar was ingegaan. — Den volgenden dag werd nogmaals op dien vos jagt gemaakt, doch hij liet zich excuseren; nogthans vond men spoedig blijken, dat hij dit oord niet voor vast had verlaten , en werd ver- haald, dat des nachts een akelig gehiiil was gehoord, 3& dat niet anders dan van vrouw Reintjes zijn kon , die te kennen gaf wat zij van den overledene wist en, dat een nieuvve gezel haar niet overschillig zijn zoude. 