Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
De staart sterk gekromd. De pooten zijn voortreffelijk gebouwd en van den fijnsten vorm. Het oog is le- vendig en viirig, en zijn sprekend naar daden dorstend gelaat, doet bem op bet eerste gezigt uit zijne makkers, den duitscben en fransdien jaglbond , kennen. In En- geland wordt bem bet bebang ingekort, deels om daar- door eene onaangename ziekte, de oorkanker, voor te komen, betwelk ook daardoor vverkelijk gescbiedt; deels omdat bij , volgens den smaak der Engelscben , er op bet oog bevalliger iiitziet. De stem is bij de meesten grof en beeft iets builends. Hij jaagt zelden op den voet, docb, wegens zijn bnitengewone neus, in den wind naast dezelve. De beroemdste koppels van Engeland , welke in den berfst te Melton-Mombraij te zamen komen, zijn die van lord Lonsdale, van den hertog van Rutland, de Cbesbire- en Skropshire- bon den. Voor de bazenjagt gebriiikt men in Engeland nog een ander klein, allerliefst ras van jagthonden^ de Beagles , eene soort van kleine tiiimelaar , in ge- stalte en kleur aan den vosbond bijna gelijkvor- mig. Toen prins George van Cambridge nog in Hannover was, bad liij ongeveer twintig koppels, die door eenen iiitmuntenden pikeiir bestuurd, voor- treffelijke diensten bewezen en later aan den graaf Haiin in Balsdorn verkocbt werden. Voor onze jag- ten zou intiisscben , dit kleine ras bezwaarlijk aan te 244 hnv(*lt*!i zijn. De dric o'enoemik hoofdsoorlen zijn liet , waar op men, tot vorming; van goede koppels, zoiide be^iooren te Ictten. Meestal wordt hierin echter misj^e- last, en zelfs door aanzienlijke jagtliefhebbers, vermils men meerdere koppels jagthonden meestal iiit deze drie soorten zamenstelt, hetvvelk volslrekt te verwer- pen is, daar zij in vele hunner eigenscliappen te veel versehillen , om een goed Geheel te kiinnen uitmaken. Een koppel ja{^thonden dat, zoo als Hot te begrijpen is, hier te lande volstrekt niet zoo talrijk behoeft te wezen, en gewoonlijk slecbts iiit vier tot zes paar bestaat, moet cene familie van hetzelfde ras vormen. Doelmatige kruisingen verkrijgt men door den duitschen en engelschen jaothond, die hiertoe bij- zonder zijn aan te bevelen. Eerst wanneer zij een jaar oud zijn, brengt men hen in bet jagtveld en neemt een goed bejaagden bond, liefst de moederhond, mede, om de jongen aan te voeren. Deze aanvoerder moet intnsschen vol- komen vertrouwd zijn, mag nooit anders dan op den warmen voet aanslaan, en mag vooral niet, zoo als de jagers zeggen , aanhoudend doorslaan , want boewel bet voorzeker een kenteeken van fijnc neus is, wan- neer een bond ook kouden voet opneemt, zoo is bet toch bij de nitoefening der jagt zeer onaangenaam, daar bet wild , op welks voet de bond jaagt , alsdan reeds ver verwijderd is. Hij moet verder steeds betzelfde spoor 246 Imiukn, cii zelfs waiiueer oiitler hot jageii eeii aiider liaas opspringt, vooral tleii voet van het eerste haas niet verlaten eii dezen volgen , zich ook niet door terug'gan- jjen van den voet laten brengen , maar spoedig en ijverig het regte spoor weder opnemen; vervolgens moet hij zoo lang- aanhouden en voortjagen, tot dat het haas of de vos gedood zijn, of de laatste ongekikkigerwijze in zijn hoi gekropen is. Door de leiding van zulk een hond , worden de in het veld gebragte jonge honden het best aan- gebragt, en leerenzijhunnebestemming reeds na weinige jagten kennen, daar hunne aard, die zichdes te beter ontwikkelt, hoe edeler hunne afkomst is, hen weidra op den regten weg brengt. Wanneer men spoedig een goed bejaagd koppel jagthonden wil verkrijgen , dan is het volstrekt ondoelmatig, de jonge honden met vele reeds gebruikten , het eerst op de jagt mede te nemen , hoe- wel vele jagers aldus te werk gaan , en zelfs , onder an- deren, Aus den Winkell, in zijn handbook voor jagers, ook van meening is, dat jongen, door een ouden aangevoerd, niet vurig genoeg zouden leeren jagen. Want in elk geval verstrooijen zij zich minder, houden zicli veel beter te zamen, vallen rasser bij en jagen beter en eenstemmiger. Het is vooral daarom ook voordee- liger , omdat het , zoo als gezegd is , liet meest te pas komt, slechts met weinige honden, misschien slechts met vier tot zes koppels te jagen. Jester stemt in dit opzigt met het laatste gevoelen overeen. Tot de eerste jagten kiest men vooral zulke dagen , waarop het goed speuren is, bij eenen vochten 247 westenwiiul, wanneer des morjjeiis do daauw nog op den grond ligt en bet spoor, zoo als dejagers zeogen, nog niet te veel opgedroogd is. Dan trekt do jager met de honden , die tot dat men aan het zoeken gaat steeds acliter hem moeten loopen , op ziilke jagtvelden , waar hij hazen vermoedt, en laat hen daar los, terwijl hij hen tot zoeken aanmoedigt door het signaal van den hoorn, door het aanzetten tot de jagt of door den ouden jagerroep van: oHo, la, la, la. — Zoek op! Bemerkt de jager, dat de een of ander der hon- den een spoor gevonden heeft, dan versterkt hij zijn aanmoedigend roepen, en begint de aanvoerder van den troep aan te slaan, dan roept hij den honden de woorden toe: »ho! bih! bib!" Vooral moet hij daarop letten, dat geen der jonge honden een ond spoor, of een' vogel of eenig ander dier vervolgt en daar op aanslaat. Heeft nn de oude bond gevonden en vailen de jonge honden goed bij , dan gaat de jagt snel voorwaarts en dc jager moet even snel volgen. Dikwijls gebewrt het dat de honden stil worden, dat zij het spoor verloren hebben, het baas zich weder gedrukt, of groote om- of zijsprongen gemaakt heeft , of dat de honden in te groote drift soms voorbij of over den voet been gegaan zijn en aldus het spoor verloren hebben. Hier is het de eerste pligt van den jager, om de honden in den omtrek zoolang tot zoeken aan te moedigen , tot dat zij het spoor weder leriig vinden. Want niets bederft dc honden mecr, dan wanneer men ben, welligt 248 ^^il znc'il tot geniak, al spoeclig Icriis roept en tlejajit «[>{jeeft, om eeii nieiivv zoeken te beoinrien. In het begin van den jasttijd mao; men de jonge lionden niet vermoeijen ; het beste is , wanneer men des morgens een of twee jagtvelden heeft afgezocht, zoo- dra de dauw verdwenen is, de jagt op te breken en wekelijks maar driemaal te jagen. Hebben de honden het eerste haas goed gejaagd en is het geschoten, zoo gunne men het den honden tot ontbijt, zij zullen hem met den grootsten eethist verslinden en daarna des te ijveriger en gretiger jagen. Wei zullen zij later, wanneer zij een aangeschoten of gezond haas doodgejaagd en gevangen hebben , met on- gelopflijke snelheid toespringen om himnen biiit op te vreten , zoodat de jager in de meeste gevallen te laat komt en alleen nog maar eenig zweet en wol, doch zeer zeker de meest vergenoegde gezigten zijner honden te zien krijgt, en deze mogen hem schadeloos stellen. De maand October is, zoo als men weet, het beste jaargetijde voor deze jagten , dan gebeurt het wel dat vele jagteigenaars met himne koppels honden te zamen komen. Nooit veroorlove men, dat, gelijk helaas geschiedt, meerdere koppels honden te zamen jagen, maar wissele daarmede liever af; late het eene jagtveld door gene, het andere door deze af- zoeken, want niets bederft jonge honden meer, dan wanneer honden die elkander nog vreemd zijn te zamen jagen. Eene zeer slechte gewoonte, die namelijk den engel- 249 schen bond meestal eigen schijnt te zijn, is, dat (]c hoiiden, onder het jagen, schapen en varkens aanvalleii. Het best boudt men ben daar van af. door hen als zij nog jong zijn aan kudden schapen te gewennen. Wil echter het ongeluk , dat een koppel honden op eene kudde aanvalt, zoo jage men hen niet van een schaap of varken dat zij beet gepakt hebben af , want zij laten dit dan wel los, doch pakken een tweede en derde, en de schade is zooveel te grooter. Liever geve men het eenmaal beet gepakte stuk prijs, late den herder met de kudde schielijk voortdrijven , betale hem goed, en straffe dan de honden gevoeiig af. Te huis gekomen, voedere men de honden eerst na eenige m'en. Om de gezondheid van den troep honden te bewaren, is de zorgvuldigste oppassing een volstrekt vereischte, de grootste zindelijkheid van den hondenstal dringende behoefte , en een behoorlijk voed- sel met regelmatige toedeeling boven alles noodzakelijk. Men heeft reeds vele stelsels van voeding voorgesteld, en is zelfs op het zonderlinge denkbeeld gekomen , den draf en afval van zeepziederijen met brood te voeren , de nadeelige gevolgen dezer proef waardoor de hon- den eenen ondragelijken stank verspreidden , door het verzuurd vet en de stinkende loogdeelen die zij moesten verteeren, deden zich spoedig gevoelen. Het beste voer is, volgens de engelschen : beenderen van schapen, ofjong paardenvleesch met grove havergort , brood en aardap- pelen gekookt en, nadat de beenderen er nit zijn geno- men , als ocnc soort van brci den honden voorgczct. 250 Nooit mas' men eene te groote hoeveclheid bereiden , opdat het voer niet zimr worde , ook geeft men het den honden het geschikst in verglaasde aarden of ijzeren bakken of potten, die men daartoe opzeltelijk laat vervaardigen. Hij die de honden leidt, zij ook hun verzorger, en gewenne de honden zoo, dat elk van hen afzonderlijk op het roepen van zijnen naam bij den trog komt en zich zat vreet. Was op den dag der jagt, de grond hard en droog, dan moeten de pooten des avonds met warm zeep- water afgewasschen worden. DE DASHOND. Dit klein, hoogst eigenaardig hondenras onderscheidt zich van alle andere door zijne gestalte en aard; het heeft iets eigendommelijks en zelfstandigs , en ont- wikkelt vooral eene onversaagheid en kloekmoedig- heid, welke inderdaad bewondering wekken. Fraaije dashonden zijn naar evenredigheid zeldzaam , en vele nabijkomende rassen hebben, jaren lang, zekeren goeden naam weten te bewaren. Zorgvuldig? aanfok- ken kan ook hier buitengewoon veel bijdragen, en de iiitmuntende hoedanigheden der ouden op volgende geslachten doen overgaan. Gev^oonHjk is de schoon- heid in gestalte, in zooverre dit in het algemeen bij den dashond het geval kan zijn, met goede eigenschappen verbonden. Een fraaije dasliond is Jang en laag geboiiwd, de rug eenigzins gewelfd, 251 do bulk opgetrokken, eenioermate als de wezel, met eenc diepe borst, en een lange en sterke hals. De kop is mager en de ooren zacht, het gebit sterk, van twee scherpe hoektanden voorzien en goed gesloten. Het oog is sprekend en vurig , de staart dun en zeer weinig ge- kromd. De pooten zijn sterk en gespierd en moeten niet al te krombeenig zijn, docli met den breeden harden voetwortel eenigzins naar buiten gekeerd , de achterpoo- ten zijn stijler dan zulks bij andere honden het geval is. Het haar is of eenkleurig geel, of zwart met geele iiiteinden, geele snoet en gele oogvlakken. De dashond heeft, hoewel menig gebrek, toch over het geheel een liefelijk karakter, hij is slim, altijd oorspronkelijk in zijnen aard , somtijds zeer eigenzinnig en onverdraag- zaam , hetv^elk men evenwel als zelfstandigheid van ka- rakter kan aanmerken. Hij is veel meer aan zijnen mees- ter gehecht, dan de meeste andere jagthonden en speelt, in weerwil zijner kleinheid, gaarne over andere honden in den kring zijner bekenden den baas. Met de groot- ste verachting des doods begeeft hij zich in den hevigsten strijd en schijnt de wonden , al wordt hij nog zoo erg toe- getakeld , bijna niet te tellen. Zijn grootste moed ont- wikkelt hij onder de aarde, verw^ijderd van den bijstand van zijnen beschermenden meester, in de duisternis der holen tegen eenen veel sterkeren vijand , den das. Geene wonde , geene smart , geen honger noch dorst kan hem van de vervolging zijn's vijands af honden, en reeds dikwijls vond de dappere op deze wijze zijnen dood, en stierf op het veld van cer. 252 Ook zijii neiis is voortref3''olijk. Er zijn daslionden , (lie even goed voel hoiidcn als de beste spciiiiiond , en men vindt er zelfs, die op de partrijzenjagt zeer goed teekenen en staan. Van alle tot de jagt gebruikte honden , kan de dressnur bij den dashond het minste nitrigten . want hier is in het ras de aanleg aanvvezig; daarom is de meeste zorgvuldigheid bij de aanfokking van deze soort zoo noodzakelijk. Men gebruikt deze honden niet gaarne te vroeg, daar zij zich langzamer ontwikkelen dan vele anderen, en laat ze liefst niet vdor het eerste jaar ter jagt gaan. Hoewel vele schrijvers over de jagt , zoo als ook Jester in zijne »Kleine jagt" er tegen zijn , zoo kan men toeh, bij ondervinding, als zeer doelmatig aan- bevelen, de jonge dashonden , in een kimstmatig ge- maakt hoi , reeds vroegtijdig tot kraipen aan te moe- digen. Hiertoe vangt men ratten, breekt hen de tanden nit en windt om de achterpooten een ijzer- of koper- draad, welke men aan het einde van eene pijp zet en die met graszooden weder digtmaakt; de vrolijke, jonge dashondjes ziillen weldra een oneindig genoe- gen in deze kleine jagt vinden, en de moedige karak- ters zich hier reeds vroeg op het sclioonst ontw^ikkelen. Men brengt de jonge dashonden aan in Mei , wanneer de jonge vossen zoo ver zijn opgegroeid , dat zij weldra hannc holen willen verlaten, het best in gezelschap 253 van ceiicn ouclen fermen honcl. Deze laat men in de wrang speiiren en houdt den jongen hond zoolang op den arm , tot dat de oude beneden begint aan te slaan ; vervolgens beproeft men of ook de jonge hond wil kruipen; weigert hij dit, dan mag hij onder geene voorwaarde gedwongen worden, maar gaat men liever tot graven over; wanneer dan voor de oogen van den jongen kw^ekeling het vervs^orgen van den vos plaats heeft , zal hem de lust wel bekruipen om mede te doen. Dashonden, die men enkel tot kruipen en voorliggen onder den grond wil gebruiken , moeten in eene gemak- kelijke mand naar het vossenhol gedragen worden. Dit is vooral daarom nuttig , wijl men de honden daardoor vuriger en gretiger maakt en van het snuf- felen in de bosschcn, waartoe zij zoo gaarne geneigd zijn, terug houdt. Is nu zulk een jonge hond de wrang ingekropen en komt hij dadelijk terug , zoo doet men zeer wel , hem onverwijld weder op te nemen ; zijn ijver wordt des te levendiger, hoe meer verlaten hij zich in zijne mand gevoelt. Voor de eerste jagten kiest men zooveel mogelijk vlak liggende en kleine wran- gen, en begint daarna eerst aan de grootere. Eerst later, in het tweede of derde jaar, kan men de dashonden in een dassenhol laten en wel voor- namelijk, opdat zij eerst voorzigtigheid leeren en niet meer al te moedig op hunnen vijand losgaan, waardoor zij dan ook erg toegetakkeld worden, ter- wijl een oude hond zich meer in acht ncemt. Jestek 2M meent, dat men dezen bond, om hem tot het itif- {graven af te rigten , nooit moet gcbriiiken om de vos* sen iiit hun hoi te jagen. Ziilk eeiie fijne onderschei- ding schijnt bij den dashond niet noodig; praktijk en ondervinding doen hier bij honden van zuiver ras het meeste, zoodat zij weldra tot alles even bruikbaar worden. Het is een gebrek wanneer de honden te vroeg in de wrang aanslaan, voor dat zij digt bij den vijand zijn; leggen zij dit gebrek niet af, zoo zijn zij ongeschikt om bij het iiitgraven te gebruiken. De dashond is van veelzijdig nut, en met groot voordeel, wanneer men namelijk hiertoe een eenig- zins hoogpootig ras kiest, op jagten van allerlei loopend wild te gebruiken. Vooral leeren zij, naar evenredigheid spoedig, met drijven ophoiiden, zoodra zij bij de jagerslinle zijn aangekomen. Het wild, dat hen wegens hunne langzaamheid niet bijzonder schijnt te vreezen, komt voor hen bij den jager veel vertrouwder iiit, dan voor de vluggere jagthonden. Men kan van jagt- en dashonden uitmuntende bast- aarden tot drijf jagten telen. Ook als speurhond heeft men dezen kleinen moedi- gen bond met goed gevolg gebruikt, daar zijn reuk- orgaan zeer scherp is ; bij leert ook spoedig om aan de lijn op den voet te volgen. Het is voordeelig, wan- neer men daar waar men geen speurhond wil of kan houden, den dashond hiertoe bijzonder afrigt. Met groot voordeel heeft men ook reeds bastaards van '255 den speur- en dashond gebniikt , die insgelijks zcer zijn aan te bevel en. DE SPErKHO?«D. Onder alle hondenrassen is dat van den speiir- bond ongetwijfeld bet cdelste en met zulke iiitstekende, aangeboren eigenscliappen begaafd, dat bet bijna als bet stamras moet bescbouvvd worden van alle bonden , welke men tot de ja^t oebruikt; want alien, de jagt- bond, de patrijshond, en zelfs de dasbond leiden bun- nen oorsprong van dit ras af. Over bet algemeen wor- den de spem^bonden steeds zeldzamer, en door de afne- mende gelesenbcid om ben te gebriiiken, is bet zeer waarscbijnlijk, dat zij eenmaal gebeel uitsterven, bet welk voorzeker zeer te bejamraeren zoiide zijn! De speurbond is een fraai dier, hij beeft iets edels en deftigs; men ziet bet beni op bet eerste s'eziot aan , dat bij geen gewone bond is, maar dat bet zuivere bloed van edele voorvaders in zijne aderen vloeit; zijn blik is niet vurig doeb vast, niet zelden eenigzins zwaarmoedig, als of bij gevoelde, dat bij niet meer in onzen tijd te biiis beboort, en den bloeitijd zijncr algenieene boooscbatting reeds aehter bem ligt. Hij be- reikt bijna de g^rootte van eenen middelbaren patrijs- bond, zijn geslalte is rijzig en jjespierd, zijn borst is breed, de scbouderbladen los, zijn bals is lang en de eenigzins lagen kop is groot , met groote breede neusgaten , lange ooren en lange lippen. Zijn voorkop %6 h breed en in evenredioheid breeder dan bij andere hondenrassen , van waar de buitenjyevvone 8chcrp(e zijner reukorganen ontspruit; want boe meer plaatf^ de iiitbreiding der zooofenaamde slijmbuid van Scbnei- der beeft, op welke de reukzenuwen zidi op bet fijn- ste, als in een net vertakt, verspreiden, des te meer kan zij zicb uitzetten , en des te fijner is de renk ; en bij den speurbond bereikt, zoo als ontleedkiindige onderzoekingen bebben bewezen, de nitzetting- van deze buid een ongeevenredigde grootte, zoo als dit bij geenen anderen bond bet geval is. De neus is ins- gelijks breed en lang. De staart is eenigzins gekromd. Zijn baar is meestal van eene kleur, want men vindt slecbts eenkleurige {^e\e, geel- of roodbrui- ne. Neus en kop zijn dikwijls ligt zwart gekleurd, betwelk men voor scboon boiidt; om de oogen is de buid dikwijls geplooid, van waar bet sombere uitzigt bij vele dezer bonden. Enkele vindt mei^ van wolf- grijze kleur en eenigzins ruwbarig-, die ecbter be- bezwaarUjk van bet oorspronkebjk , zuiver ras kunnen afstammen. In Engeland staat de speurbond in groot aanzien en tocb is bij daar ook , belaas , reeds op liet punt van uit te sterven; alleen in Schotiand vindt men nog eenige exemplarcn. Men noemt bem daar talbot of blood- hound ^ en ook daar is Jiij de stamvadcr der setters, pointers en foxhouhds geworden. In vroegere tijden nogthans, gebruikte men bem in Engeland bij voorkeur, om dieven en moordenaren, niet om bet wild op te 257 speiireii ; eii de Engelsche sporting journalen hebben wonderbare verlialen opgeteekend, over datsene, wat de en^elsche talbot heeft verrigt. Goede afbeeldingen van speurhonden zijn insgelijks zeldzaam; die van Laindseer is on(jetwijfeld de uitste- kendste van onzen tijd , bet is alleen de kop van eenen talbot, welke met eenen kleinen rattenvanger uit een hondenbok loert. Landscer beeft bem begrepen , den edelen verdien- 5telijken speurhond en beeft in beeldtenis bet ware karakter van dit dier beter wedergegeven , dan onze bescbrijving biertoe in staat is. Er moge tbans veel of weinig wild gevonden worden, tocb blijft, onder alle omstandigbeden , als men ons eene geheele uitroeijing van bet grof wild bespaard, voor ben die nog gelegenbeid bebben grof wild te scbieten en aan te fokken, de speurbond eene nood- zakelijke beboefte. Hij is bet, die wanneer wij een stuk wild meer of minder goed bebben aangescbo- ten en bet doorgaat, bet zeker door kreupelbout, boscb en moeras, over beg en sloot, door kudden vee of wild uitmaakt; bij is bet die, wanneer bij van zijnen leidse verlost is , bet aangescboten wild zoo lang vervolgt tot bij bet levendig of dood bereikt beeft , en dan zoo lang zijn welluidend aanslaan laat booren , tot dat de jager, zijn meester, genaderd is. De dressuur van den speurbond is de moeijelijkste van alien, en slecbts in weinige jagtscbriften vinden wij die op eene voor onzen tijd geschikte wijze aange- 258 wezen , zoodat jonge jagers clikwijls niet zullen we- ten waaraan zich te hoiiden. Wij verlangen thans ook de taak van den vroegeren leihond met die van den speurhond, in een individu vereenigd. Het beste wat hierover is medegedeeld , leverde Pfeil in zijne »Kri- tische bladen." De volgende korte handleiding, bij welke echter een denkend jager steeds met inachtne- ming van den persoonlijken aard des bonds, dien bij moet dresseren, de wijze en den vorm der zaak moet wijzigen, steunt op de langdurige, rijke ondervinding van eenen ouden ervarenen jager, en is in Duitschland altijd met het beste gevolg toegepast. Geen andere tot de jagt bruikbare bond heeft tot zijne dressuur zoo aahhoudende, altijd zich gelijkblijvende oplettendheid bij de behandeling noodig, als de speur- hond. Hij moet aanhoudend, van zijne vroegste jeugd reeds , meer dan andere honden , de medgezel , vriend en huisgenoot zijn van den jager , die hem besturen en dresseren moet, en men begaat eene grove font, wan- neer men den speurhond in den hondenstal , of aan de ketting liggende laat groot worden, Het is veel beter , hem zijne volkomene vrijheid te laten , opdat hij goed opgroeit, alle buitengewone voorwerpen leert kennen en niet schuw wordt. Dat men natuiirlijk niet mag dulden , dat hij alleen of met andere honden in het veld of in het bout rondloopt, of ook niet met hen leert jagen, spreekt van zelfs, want al te ligtelijk kan hij daardoor bedorven worden, wanneer hij door zijn instinkt op elk spoor van wild, ZESDE JAARG. 17 259 hetzij koud of warm, rondzwerft; hij leert daardoor met hooge neiis en in den wind zoeken, hetwelk beide evenzeer nadeelig; is voor zijne toekomende be- stemming. Reeds wanneer de bond een half jaar oiid is, be- gint men de dressiiur hiermede, dat men hem »leid- zaam*' maakt, hetwelk men ook, ter afwisseling, wel aan volwassene knapen kan overlaten. Van nu af wordt namelijk de jonge bond alleen aan een lijh, waarin een dunne ketting genaaid is (op dat hij zich, eens voor af , nooit aan de verkeerde gewoonte van zich los te rukken schuldig make), mede naar buiten ge- nomen , en wordt zoo gewend , dat hij steeds ter linker zijde eenigzins achter den jager gaat. Is hij hierbij geheel bedaard en volgzaam, dan kan men hem nu ook reeds aan bet leggen leeren gewennen ; dat is dat men hem liier of daar in bet bosch aan eenen boom bindt. Men legt tot zijne meerdere geruststelling de wei- tasch naast hem neder en noodzaakt hem door bedreigen of vriendelijke toespraak , dat hij , in elk geval , zich in zijn lot schikkende blijft liggen. Men kan van verre onopgemerkt waarnemen hoe hij zich houdt, om hem daarna hetzij te bestraffen, door te knorren met »foei! lig stil!" of te liefkozen. Alle straffen moeten cch- ter steeds buitengewoon zacht zijn, want hij is een zeer ligtgevoelig schepsel. Hij mag, vooral wanneer hij vastgelegd is , niet aanslaan. Zoo laat men hem dik- wijls een uiir lang liggen. Is hij zoo ver gevorderd, gaat hij bedaard en volgens bet bevel van zijnen lei- 260 der aan tie lijn , -en laat hij zich , zoiider aan te slaaa en zonder ecnigzins onrustig te worden, gaarne op elke plaats in het kreupelhout vastleggen, zoo is het eerste gedeelte der dressuur 'geeindigd. Eerst wanneer hij een jaar oud is geworden , brengt men den hond in de wildbaan, ter plaats waar men wild vermoedt, om hem met de sporen bekend te maken; men zet hem zoo dikwijls mogelijk op den voet en wijst hem elk spoor aan dat men vindt, hetwelk hij dan ook spoedig zal leeren opnemen. Wanneer de hond wild te zien krijgt , of een warm spoor aantreft , waar juist wild is geweest, {hetwelk niet te vermijden is) dan moet men op de plaats stil houden, vervolgens het spoor eenige honderd schreden nazoeken , en wanneer de hond gocd aanhoudt , hem onder liefkozingen opnemen en weg dragen. Neemt de hond zelve eenig spoor aan, dan onderzoekt men , wat daarvan is. Ziet men dat het van grof wild is, dan moet men hem zijn regt geven en met een »goed zoo!" vriendelijk toespre- ken en van tijd tot tijd op een koud spoor eenig- zins aanhouden, waarop hij weder moet afgedragen worden. Neemt hij intusschen een hazen-, vossen of ree-spoor aan , zoo wordt hij beknort en daarbij zacht van den voet afgetrokken, doch nooit afgedragen. Is dit eenige malen geschied , dan zal de hond zulke sporen voorbijgaan en daar op niet teekenen. In deze handel- wijze zorge men natuurlijk zich steeds gelijk te blijven , en is het voor alles een hoofdvereischte , dat de jager volkomen bekend zij met de sporen. De beste tijd 17* 261 hiervoor is des morgens vroeg, wanneer er ecne sterke daauw is gevallen, of des avonds te voren geregend heeft. Op warme sporen mogen jonge honden in het be- gin niet lang of in het geheel niet werken, dewijl zij daardoor te viirig worden en zich zeer gemakkelijk tot zwerven laten verleiden, of ook wel aan de lijn zouden beginnen aan te slaan , hetWelk eene zeer kwade gewoonte is. Vooral mag men ook, zoo als gezegd is, niet dulden, dat de bond op een ree-spoor aanslaat; hiervan moet hij vroeg worden terug gehouden, daar hij anders gemakkelijk zou kunnen bedorven worden, voor dat hij voet-wijs en ferm is, eene versche ree-spoor opnemen, wanneer hij, in het dringend ge- val, om een aangeschoten wild te vervolgen en tot staan te brengen, op den voet wordt losgelaten. Vooral moet men nu bij het volgen daarop let- ten , dat de bond steeds goed voet houdt , en nooit met hooge neus zoekt. Hierin erkent men den ijver des jagers, als ook zijne vlijt, onvermoeide zorg en geduld, die volstrekt bij het dresseren van een' jongen speurhond moeten in acht genomen wor- den, althans wanneer men lets volmaakts wenscht te verkrijgen en hem zoo bruikbaar mogelijk, zoo- wel tot opspeuren als tot navolgen , wil maken. Dit wordt echter alleen daardoor bereikt, dat men den jongen bond, voorloopig tot het tijdstip dat hij goed voet houdt, bestendig op koud spoor en met 262 eene korte lijii dresseert en, gedurende het dres- seren, op het zorgvuldigst acht geeft, dat hij steeds goed voet houdt , niet zwerft en niet met hoogen neus zoekt. Het dresseren op den kouden voet heeft ook dit nut , dat de bond , in het vervolg^ aangeschoten wild vele uren, ja soms een dag na het aanschieten uitmaakt. De hond moet er vroeg aan gewend worden, dat hij niet aanslaat en zich niet been en weder beweegt vvanneer hij wild te zien krijgt, opdat hij , bij de jagt en onder het drijven, den jager, welke gewoon is hem bij zich te hebben, niet hinderlijk zij. Zoo dik- wijls hij aanslaat, moet hij onder bet toeroepen van »zwijg, schreeuwer!" zacbt met een dun teentje bestraft worden , waarbij men hem ook wel den bek toehoudt , opdat hij bemerke, dat hij zelfs bij kastijding niet mag aanslaan. Deze dresseermethode voor den jongen speurhond heeft voornamelijk ten doel: 1) dat de hond bedaard worde aan de lijn; 2) hij geen spoor oversla; 3) goed voet zal houden, zonder te zwerven. Tot zooverre is de geheele dressuur van den speur- hond gelijk aan die van den leihond uit vroegere tij- den ; dan eerst wanneer hij hierin f erm is , brengt men hem op den voet, laat hem dien eene streek vervolgen en dan het wild opjagen. De hoofdregel hierbij is: »dat men den jongen hond » eerst dan op den voet van een aangeschoten en 263 »zweetend stiik wild brengt, wanneer men overtiiigd »is, dat het doodelijk getroffen is en door den bond »ook weldra gesneuveld zal gevonden worden." Zoo lang echter de bond aan de lijn op verscb koud spoor niet voUedig gedresseerd is , en men bet wild niet behoorlijk eenige uren daarna met bem kan lanceren en bem den voet door de toespraak »laat zien" juist ziet aan- wijzen, mag men bet niet wagen een aangescboten stuk wild, zonder de overtuiging dat de bond bet op bonderd passen van bet scbot vindt liggen, na te zoeken, nog minder, wanneer men vreezen moet bet aangescboten stuk wild te vergeefs te zuUen nazoe- ken; want als de bond bet wild niet dood vindt, of wanneer men bet aangescboten stuk voor den liond , aan de lijn , niet kan doodschieten , wordt de bond onverscbillig , en bet wordt bem later betzelfde of bij gezond, of aangescboten wild jaagt. Wanneer nu de bond op koud spoor zoover is afgerigt, dat bij bet wild eenige uren beboorlijk drijft, en ook reeds vele stuk- ken wild op bonderd passen van bet aanscbot beboor- lijk gevonden beeft en bij bet toeroepen »laat zien!" het spoor juist aanwijst , dan eerst kan men bet drijven met bem wagen. Men tracbt een stuk wild doodelijk aan te scbieten , toont na bet aanscbieten den bond het z weet , legt bem op deze plaats vast , zonder eerst een eind na te speuren , en laat bem een tot twee uren op de plaats liggen , of men draagt hem af en gaat , zonder het aangescboten stuk wild te verontrusten , verder en voert den bond na verloop van eenige uren weder 264 op liet zweet, om hem op den voet te brengen, laat hem teekenen, en dQet^hij dit goed, dan vuurt men hem aan met de toespraak: »regt er op afl doodi" Als nu volgt men op het zweet het aangeschoten stuk wild na, tot dat het weder opgegaan is, of uit zijn leger op staat en verder vlugt. Mogt nu de hond het aange- schoten wild zien opstaan en verder vlugten , dan doet men wel, tien minuten te wachten, voor dat men vervolgt. Bene hoofddcugd van den hond is : gedurig en lang aan- houden. Mogt hij echter niet eens een uur en nog langer 265 voor het aangeschoten wild willen stand hoiiden , maar tot den jager terugkeeren , dan moet hij op alle moge- lijke wijzen tot volhouden aangespoord worden. Zoo kan men een uur lang drijven; men schiet eerst dan het wild dood en voedert den bond met het zweet en de kleine ingewanden goed zat, hij wordt daardoor aangewakkerd. Onder geene voorwaarde mag men echter toelaten, dat hij aan het wild trekt of vreet. Zoowel voor oude afgerigte, als ook voor jonge hon- den, moet men nooit een stuk wild afvangen, maar den hond eerst aanliggen; want zelfs de oude honden leeren hierdoor het nedertrekken , dat zeker de groot- ste ondeiigd is, welke een speurhond zich kan eigen maken ; daardoor wordt hij niet beter waard , dan hem dood te schieten. In andere landen, zoo als b.v. in Schotland , denkt men er anders over. Nooit mag een jonge hond, dadelijk na het aanschieten, bij het aan- geschoten wild gebragt worden om het te zien; want het heeft de verkeerde gevolgen, dat de hond in het vervolg telken reize met hoogen nens rondsnufiPelt en overal rond loert, om het aangeschoten wild in het gezigt te krijgen. Ook mag een jonge hond niet bij een aangeschoten ree of reekalf gelaten worden , hetwelk hij gemakkelijk kan neder rukken, want daardoor zoude hij, wanneer hij scherp is, ligt deze ondeugd aannemen. Doch ook tot het voorzoeken kan men den braven speurhond gebruiken , hetwelk vroeger de uitsluitende 266 taak was van den leihond. Men trekt gewoonlijk hon derd passen ver van het hout over het veld, laat den hond met den toeroep van: wvooruit mijn bond!" met korte en stijve lijn, opdat hij geene zywegen kan volgen, vooruitgaan, en wanneer hij voet gevonden heeft , laat men hem teekenen , en ziet toe of het voor klein wild of voor een hert is. Is het klein wild , zoo prijst men hem wel , maar brengt hem af en zoekt verder: is het echter de voet van een hert, zoo laat men hem, op honderd passen verder, zoowel voor als terug op den voet vijf tot zes maal over en weder zoeken, laat hem nog eenige malen teekenen en jaagt het hert dan naar het hout. Dit heen en weder zoeken bij het opnemen van een herten-voet heeft het nut, dat, wanneer men op harden grond, waar men niet kan naspeuren, op herten jaagt, de hond, wanneer hij een herten-voet opneemt , door zijn heen en weder gaan in de lijn , den jager aanwijst dat er spoor van een hert is. Wanneer men een hert naar het bosch heeft gedreven en het daar wil doen stand houden, dan zoekt men het tot in het hout na , waarin men vermoedt , dat het zijnen stand heeft genomen en onderzoekt, of de hond buiten het hout het hert weder op het spoor komt. Is dit het geval niet, dan staat het hert in het hout. Wanneer het hert in zeer digt hout staat en daaruit moet opgejaagd worden, dan brengt men den hond op hetzelfde spoor, waarvan hij voor het hout was afgebragt, laat hem aan de langen lijn naspeuren, 267 doet telkenmale de lijii op, tot aaii den kop van den hond , en laat hem dan weder met gevierde lijn zoo lang voort speuren, tot dat men het hert uit zijn leger of stand heeft opgejaagd. Hier moet men er op let- ten , dat de hond altijd aan eene strakke lijn gehouden wordt, en op deze wijze wordt het hert zoo lang in het hout vervolgd, tot dat het ruimt. DE WINDHOND. Was het bij de vorige drie behandelde rassen, in weerwil van alle edele en voortreffelijke eigenschappen , uit het bloed en van de afkomst, voortspruitende, toch steeds meer of minder noodzakelijk , dat ook de afrigting tot eene volkomen bruikbaarheid moest bij- dragen, zoo is dit bij den windhond volstrekt niet het geval. De natuur moet hier het meeste gedaan heb- ben en alleen zijn ligchaamsbouw en de daarvan afhan- kelijke graad zijner vlugheid , beslist eenig en al- leen over zijne meerdere of mindere waarde; daarom kan men bij hem, meer als bij eJnigen anderen hond, de bruikbaarheid tamelijk zeker naar zijn uiterlijk aan- zien bepalen. Scherpe zintuigen en andere instinct- matige eigenschappen, welke bij hem over het alge- meen zeer bekrompen ontwikkeld zijn, komen hier minder in aanmerking dan bij alle andere honden. Een goed gebouwde windhond moet eerder groot dan klein wezen, heeft eenen zeer smallen kop, 268 een spitsen snoet en met sclierpe tandeii voorzienen bek, De hals is lang en draagt den kop eenigzins om laag, het lijf is lang gestrekt en de buik sterk ingetrokken, de staart lang en dun, de schoften zijn sehraal en niet gespierd , daarentegen zijn de pooten ongemeen dun en lang, maar gespierd en van harde voetzolen voor- zien. Het uitzigt van den windhond is wel levendig , heeft echter iets valschs, zoo als in het algemeen zijn aard geene bijzondere aanbevelenswaardige eigenschap- pen aanbiedt. De kleur der meesten van edel ras, is effen zwart of geel. Spraken wij bij de hiervoor genoemde honden eenige woorden over hunne vroegtijdige afrigting en gebruik , dan is dit op den windhond van geene toepassing, want het is een volstrekt vereischte, dat, wanneer men hem gebruikt, hij volkomen volwassen zij, en hiertoe moet hij ten minste anderhalf jaar oud zijn. Men maakt hem het eerst met behulp van eenen ouden bejaagden bond strikvast , dat is , hij moet bedaard aan de leisse , van welke het eene eind aan den zadelknop van het paard bevestigd, het andere door den ring van den halsband getrokken , door den jager in de reg- ten hand gehouden wordt, naast het paard loopen. Zoo begint men, in den aanvang op kleinere togten in stap, later op grootere in draf of in galop, hem in adem te brengen ; gaat hij alzoo met zijns ge- lijken, in elk tempo, bedaard naast het paard, dan is hij » strikvast" en men kan tot het aanjagen over- gaan. Het is goed wanneer men met eenen ouden 269 ervaren houd twee jongen te zamen brengt; de hoofdzaak is, dat men bij het eerste opspringende haas maar niet te ver aanhitst en men de zekerheid heeft, dat, wanneer de honden maar eenigzins vlug zijn, het spoedig gevangen wordt. Wordt het haas , in weerwil van alle inspanning der honden, niet ingehaald en geschiedt dit slechts een paar maal , dan worden de honden traag en geven in het vervolg ligt het na- zetten op. Zij zijn dan »overjaagd" zoo als de jager zegt. Is het haas gevangen , dan moet de jager zoo schielijk mogelijk bij de hand en van het paard zijn , om den honden bij tijds het verscheuren te beletten. Sommige honden onderscheiden zich uit hunnen aard daardoor, dat zij niet dulden, dat de andere het gevangen haas verscheuren; deze noemt men »beschutters" en zij staan bij den jager in hoog aanzien. Het spreekt van zelfs, dat men geen twee beschutters in eenen strik voert. Jonge honden mag men in hun eerste jagtveld volstrekt niet o^erspannen; twee tot drie rit- ten zijn, naar omstandigheden , in de eerste dagen voldoende. Heeft een bond zich bij eene lange jagt bovenmate overloopen en ingespannen en is hij blijkbaar buiten adem geraakt, zoo schudde men hem zacht, geve hem te huis gekomen een warm bad en late hem duchtig wTijven. Het beste jaargetijde is de laatste helft van Octo- ber en November, zoolang het zacht weder en de grond goed is om te loopen; zoodra er vorst en sneeuw valt late men de lange jagt na, want zij is 270 alsdan zoowel voor de honden als voor de paarden nadeelig. Het is verkeerd een reeds vervolgd haas met andere honden te gemoet te jagen; dit mag men volstrekt niet toelaten. Groote breede en opene velden, zonder bosschen en slooten, en vlakke heiden zijn voor de jagt met windhonden of »lange jagt" het best geschikt. >^tfs9^g\&€/T>-- (Mustela Intra, hma.) Is misschien aan velen onzer lezers weinig meer clan bij name bekend; wij meenen derhalve met eene meer uitvoerige beschrijving van dit dier geen ondienst te doen. De onsterfelijke Linneus rangschikte de wonderbaar gevormde otter onder het wezelgeslacht ; andere natuurvorschers hebben echter te regt hem eene ei- gen geslacht in de rangorde der dieren aangewezen; en klaarblijkelijk is deze zwaarlijvige waterbewoner dan ook te veel onderscheiden van gene slanke en snel- voetige familie , dan dat men zulk eene verwant- schap tusschen hen kan aannemen: Inderdaad is men er med verlegen, met welk ander schepsel deze van ouds beruchte roover, naar zijn uiter- 272 lijke vorm; te vergelijken. Met de waterrat? met den das of den bever? Van alle drie heeft hij iets, — maar slechts iets zoo van verre , dat er vele verbeel- dingskracht toe behoort, om er eenige overeenkomst in te vinden. Een origineel zoo als hij , is inderdaad niet gemakkelijk te beschrijven. Daarom zullen onze lezers eenig geduld gelieven te oefenen , als deze beschrijving misschien wat langdradig mogte uitvallen; ze zal er echter des te getrouwer om zijn. De kop van dezen vischdief is een der zonderbaarste die wel ergens op eenen romp zit; hij heeft iets van eenen vischkop, is naar evenredigheid klein, breed en als 't ware plat gedrukt. De helder bruine , kleine oogen liggen opwaarts, boven de hoeken van zijnen kleinen met 36 scherpe tanden gewapenden muil, van w^elke de omgekrulde dikke moorenlippen, door sterke spieren, tegen het indringen van w^ater kunnen digt gesloten worden. Bovendien is hij versierd met eenen zwaren knevelbaard van vele^ gedeeltelijk 3 duim lange snorharen. Zijn muil en neus zijn stomp en breed; de ooren, welke iets lager zitten dan de oogen, zijn kort en bijna rond. De dikke, korte hals schijnt eerder een aanhangsel van den platten kop , dan eenen regelmatige overgang tot zijn langgestrekt , kwabbig ligchaam te zijn, waaraan de mede zeer korte sterke pooten, met vijf scherp genagelde, door een zwemvlies met elkander verbondene teenen , een onbe- helpelijk, bijna salamanderachtig aanzien geven. De staart, half zoo lang als het lijf , is boven dik , loopt naar 273 het einde spits toe, en hangt, eenigzins naar de lin- kerzijds gekromd, even op den grond. Het kostbare vel, dat het lieele jaar bruikbaar, maar in den winter fraaijer is dan des zomers , is met tweederlei haren versierd , gedeeltelijk korte en zachte, als zijde, deels lange en merkbaar stijvere; vooral de laatsten glinsteren als zilver. Zoolang het dier leeft, neemt het vel geen water aan, en dit is ook zoo dik en vast, dat geen hondenbeet het kan door- boren, zelfs dan nog niet, als de woedenste beet den gevangen otter het gebeente verbrijzelt. Hij is in den hoogsten graad electriek; maar van het lichtten bij nacht, waarvan oude schrijvers wel eens gewaagden, heeft men van de meest ervarene otterjagers nooit lets gehoord. De oorzaak, hoe dit dier dikwijls zoo lang, zonder adem te scheppen, onder water kan doorbrengen, vond een kundig geleerde in vier kleine eivormige openingen aan het hart (foramen ovale) die, wijl ze niet zonder het opblazen der hartkamers kunnen waar- genoraen worden, door andere natuurkundigen niet opgemerkt waren. Behalve deze zijn, bij eene ana- tomische beschouwing van den otter, ook nog de beide blaasjes aan het einde van den mastdarm merk- waardig, die een aanvankelijk zeer stinkend vocht be- vatten, maar na eenigen tijd, ~ in de lucht ge- droogd — een liefelijke bisamreuk verspreiden. Of deze, zoo als sommigen meenen, als lokaas dienen voor de visschen , zal moeijelijk te beslissen zijn. •274 Het wijfje van deti otter onderscheidt zich van het mannetje , door haar meer slanke vormen en meer heldere kleur. Bovendien heeft zij vier borsttepels en onder de »neiit" (het geslachtsdeel) eene als een kleine zak {jevormdeplooi. Een oude sterke otter is , de staart medegerekend , wel vier voet lang, maar zelden meer dan 1 voet hoog en weegt soms 30 — 40 pond. Zijn levensduur scliijnt zich hoogstens tot 16 jaar uittestrekken. Het ottervel is, zoo als men weet, het kostbaarste van ons inlandsch bont, geldt als het tamelijk groot is van f 7,00 — f 10,00 en is daarom, zeer natiiurlijk, het meest gezochte voorwerp van den begeerigen strooper. Jammer , dat zulk een goede buit zoo zeldzaam is , dat de gelukkige dag waarop men een otter vangt, door menig jager als een merkwaardige jagtdag beschouwd wordt. Immers, hoewel deze dieren in alle noorde- lijke landen der aarde bij voorkeur te huis zijn, zoo is hun getal — gelukkig voor de overige waterbewo- ners — over het geheel gering en de jagt zoo weinig beteekenend, omdat er hetzij geheel eigendomme- lijke toestellen (welke de minste kennen), of althans een onuitputtelijk geduld toe behoort , om deze hoogst sluvs^e gasten te vangen, Het liefste woont de otter aan vischrijke waters en beeken, in stijle oevers^ onder de wortels van boo- men, waar hij de door den stroom gemaakte diepten of holen opw^aarts zoo tracht te verbreeden , dat hij er onder water insluipen en er droog in wonen kan. ZESDE 3AARG, 18 276 Ziiike »wrangen" heeft hij er veel , om op zijne stroop- togten altijd en overal een zeker onderkomen te hebben. Soms ziet men hem ook ledige vossen- of dassenholen betrekken, als die niet ver van het water gelegen zijn *). Zijn voornaamste voedsel bestaat , zoo als wel bekend is , in visschen , kreeften , kikvorschen en waterratten ; dat hij gevogelte, als het onder zijn bereik komt (wat zeker zelden het geval zal zijn) niet versmaadt , is ligter te gelooven , dan dat hij zich , in geval van nood , met gras en boomschors zou te vreden stellen. Waarschijnlijk dienen beide slechts, als hij er werke- lijk iets van zou gebruiken , om de gulzig ingeslokte vischgraten te omhuUen en onschadelijk te maken. * Gew^oonlijk vischt hij tegen den stroom op en steekt, om adem te halen , muil en neus even boven het wa- ter, hetwelk dan van beide zijden twee lange strepen vormt. Dikwijls loert hij , gezeten op een boven het water uitstekend blok , boomstam of steen , op zijnen buit en stort zich , de visch bemerkende , als een stuk lood in het water om er jagt op te maken. Kleine visch verslindt hij met uitgerekten hals op de plaafs *) Van vader Dobel vernemen wij: de Otter komt somwijlen wel uit de beeken te voorschijn , gaat er dwars over naar eene andere , kruipt ook wel in een cud vossen- of dassenhol; gelijk als hij er eenen, op wel 300 passen van eene forellenbeek , voor een dassenhol , met de buks heeft geschoten , toen hii dee morgens vroeg aan de rots , waar zulk een hoi was , op den aanstand stond , de otter juist in het hoi wilde kruipen en hy hem daarin schoot. Ook heeft hu er twee uit een vossenhol , meer dan 400 passen van eenen vischvyver verwtjdcrd , pedolven. Onder de wering , waarraOe het water vot)r den molen of voor het bevloeljen van weiden , gekeerd wordt , verbergen xij tich ook gaarne. 