VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De Mensch geeft door een uitwendig teken te kennen wat ‘er binnen in hem omgaat, hy deelt, door woorden , zyne denkbeelden mede, dit teken is gemeen зап ’t geheele Mensch, ук gelacht: een Wilde fpreekt gelyk een Befchaafde , bei- den fpreekeu zy natuurlyk, en Гргеекеп om verftaan te wore . Mm 4 den. 494 ` DE ВОЕҒОМ OVER DEN MENSCH деп.. Geen Dier heeft dit teken van Denken , fchoon dit niet ontftaat, gelyk men doorgaans meent, uit gebrek aan werktuigen: want de (ong. van een Aep is den ontleedkun- digen gebleeken zo volkomen te zyn als die van een Mensch: de Aap zou derhalven ípreeken a indien hy dagt, en indien de orde zyner denkbeelden iets gemeens hadt met de onze, zou hy onze taal fpreeken ; en veronderftel, dat hy alleen de denkbeelden van een Aap hadt, zou hy ípreeken tot an: dere Аареп ; maar men heeft nimmer gezien dat zy elkan- der ergens over onderhouden of eenig ftuk beflisfen; zy hebben derhalven geene regeling van denkbeelden , hun eigen, wel verre dat zy ‘er eene zouden hebben, gelyk aan de onze, niets zamenhangends, niets geregelds gaat’er in hun binnenfte om , naardemaal zy niets door welgefchikte tekenen te kennen geeven, zy Denken derhalven niet, zelf niet in de minfte maate. ` эс Is zeker, dat de Dieren door °t gemis van daar toe ge- fchikte werktuigen de fpraak niet derven, dat men weete hoe verfcheide Dieren van verfchillende foorten geleerd hebben woorden te fpreeken , en zelfs lange volzinnen па te praaten, en misfchien zou men , genoegzaame moeite willende aanwenden , het voortbrengen van geregelde klan- ken aan veele andere kunnen leeren: maar niemand kan ot ja hun het denkbeeld , in die woorden vervat , verwekken: zy fchynen alléen de klanken te herhaalen gelyk een Echo pf ееп. kunstwerktuig : hun ontbreekt derhalven geene werks tuiglyke vermogens of ftoflyke werktuigen; maar ’t 15 het Verftand ‚ het Denken ir geene hun mangelt. Schoon men den Dieren iets dergelyks als onze eerfte aandoeningen , en grootte werktuiglyke gewaarwordingen toefchryve, het is zeker, dat zy niet in Daat zyn om eeni- е zamenvoeging van denkbeelden , die alleen door opmer- ken еп їаераѕ(ен gemaakt wordt, en waar in het Denken gelegen is, te maaken, . Dewyl zy geene denkbeelden kun- nen knoopen , zyn ze buiten ftaat om te Denken of te fpreeken ; en ’t is uit deezen zelfden hoofde dat zy niets vit- vinden, niets volmaaken. Waren zy voorzien met het ver- mogen van opmerking, zelf in den min{ten trap, zy zou- den bekwaam weezen tot eenige vorderingen, zy zouden er. 2ісһ op toeleggen <. de Bevers in onze dagen gouden kunstryker еп vernuftiger bouwen dan die van vroegere eeuwen, de Honigbyen zouden meer volmaaktheid aan h22- re honigraaten geeven : indien wy veronderftellen ‚ dat de honigraaten zo volmaakt zyn als ze kunnen weezen , ei + Ыы Жтт ч -17 e! TEN DESZELFS ZIEL. 7 495 Jen wy aan dat Infect een grooter vernuft, een uitneemene der maate van kennis toeichryven dan wy zelve bezitten, waar door het in Ќааг gefteld is, om terftond het hoogfte toppunt van volmaaktheid , ’t welk zy in hunnen arbeid kun- aen bereiken , met de daad ге beklimmen, terwyl wy dat puut noit duidelyk zien , en veel opmerkens, veel tyds, noodig hebben, om de minst gerekendfte onzer Kunften te beoefenen en eenigzins te volmaaken. Van waar komt de eenpaarigheid , welke wy in alle de werken der Dieren befpeuren ? Waarom doet een ieder al- toos het zelfde ding op dezelfde wyze? En waarom doet eik op zich zelvén het even goed? Kan ‘er een duïdelyker bewys zyn voor de werktuiglykheid en ftoflykheid hunner werkingen? Want hadden zy het minfte ftraaltje van het licht „ dat onze kennis regelt, wy zouden ten minften verfcheidene heid, indien geene vorderingen tot volmaaktheid, in hun werk vinden, en elk byzonder Dier van dezelfde foort zou iers doen °t welk onderfcheiden was van ’t geen een ander van dezelfde foort verrigt, maar de ondervinding leert het tegendeel, zy werken allen volgens een en hetzelfde plan , de regelmaat der bedryven.is voor eene geheele foort bee paald: wanneer wy dan den Dieren cen Ziel zouden toe- kennen, zouden wy Ter maar ééne moeten ftellen voor eene geheele foort waar van elk op zich zelven een gelyk deel heeft. Deeze Ziel zou, derhalven , noodwendig deelbaar, en gevolglyk ftoflyk en zeer verfchillend van de onze wees Sen, d | Want waarom toonen wy , іп tegendeel, zo veel ver- Scheidenheid . en verandering in onze voortbrengzelen en werkingen ?%- Waarom kost eene flaaffche navolging ons veel meer moeite dan een nieuw en eigen bedagt ontwerp? —4 it Is om dat onze Ziel tot ons zelven behoort „ dat ze niet van eêne andere afhangt, en wy niets gemeens hebben met de andere Schepzelên van onze foort dan de ftof van ons Lichaam, en ° is alleen in * geringfte onzer vermogens ; dat wy naar de Dieren gelyken. , E - Indien de inwendige gevoelens rot de ftof behoorden , en van lichaamlyke werktuigen afhingen, zouden wy dan on- der de Dieren van dezelfde foort niet-dezelfde verfcheiden- heid in hunne werken zien als onder de Menfchen kinde- ren ? Zouden dan de best bewerktuigden hunne nesten , celletjes enz. niet vaster, fchooner en gemaklyker ‘maaken бап de anderen? Zou het verrinft van den eenen niet by a) Mm 5 dat 456 DE BUFFON OVER: DEN MENSCH, ENZ. dat des anderen uitmunten ? Maar dit gebeurt niet, en het eheurde noit, de meerdere of mindere volmaaktheid der. chaamlyke zintuigen heeft derhalven geen invloed op & natuur der inwendige aandoeningen. Moeten wy hier e ' piet- befluiten , dat de Dieren geene aandoeningen van ze foort hebben, dat zy niet tot de ftoffe kunnen be poch in hunne natuur van de lichaamlyke werktuigen d hangen? Moet er gevolglyk , in ons geene zel ighei weezen ; onderfcheiden van de ftof, eene zelfftandigheid, die het onderwerp en de oorzaak is , welke deeze aandoe ningen ontvangt en voortbrengt ? | - Maar deeze bewyzen voor de Onftoflykheid onzer Zieken kunnen nog verder. worden voortgezet en aangedron Men zegt dat de Natuur altoos by kleine trappen en by onmerkbaare vorderingen opklimt. . Deeze waarheid, de anderzins geene uitzonderingen lydt, gaat in dit geval.niet door. Daar is eene oneindige afftand tusfchen de bekwaam- heden van den Mensch en die der volmaaktfte Dieren. Een handtastlyk bewys dat de Mensch van eene verfchitlende папите is, dat hy alleen een rang op zich zelven uit maakt, van welken wy door eene onmeetbaare ruimte mot ten pederdaalen om tot den rang der Dieren te komen: want was de Mensch van den rang der Dieren , daar zou іп de natuur een zeker getal van weezens zyn, min vol- maakt dan de Mensch en volmaakter dan de Dieren, waat door men ongemerkt van деп Mensch tot den Aap zou af- daalen ; maar dit heeft geene plaats. ‘Er is eene fchielyke overgang van het Denkend tot het Stoflyk Wee zen, van't Verftandig vermogen tot de Werktuiglyke kragt, van Ors de en Oogmerk tot blinde Aandrift, van Overleg tot enke- te ~ Uit dit alles blykt overklaar de voortrefiykheid onzer natuure , еп de onmeetbaare afltand welken de goedertie- ne SCHEPPER tusfchenr de Menfchenen Dieren gefteld heeft. De. Mensch is. een Redemagtig Weezen, het Dier derf de Rede: en daar is geen midden tusíchen dit ftellige en ontkennende , tisífchen* het redelyke еп redelooze , de Mensch verfchilt:geheel en al van het Dier, һу gelykt ep, alleen naar voor ’t. uiterlyke, en alleen van hem te oordeelen , volgens deeze Поћуке gelykvormigheid , is ons. zelve door uitwendigen Їсһуп te laaten bedriegen, En opze oogen ‚ willens еп weetens, te fluiten tegen het cht. dat ons het weezênlyk ondérícheid. doet opmerken, 1, i N- © aj œ . ge Н ONDERZOEK OR. -DE ZINTUIGEN, weg 7 ONDERZOEK ОР DE MENSCH ALLE ZINTUIGEN HEEFT, А (Uk het Engelsch) 1 2. An poterant oculos oer reprebendere, an aures -© Tactus; an bune porro tactum Јароў arguet oris , An confutabunt nares, oculive revincent? —— Seorfum cuique potestat Divifa est, fua vis cuique est. „ĻUCRETIPS. A is menigmaal, ten aanzienë det Zintuigen „ ‚te bin: nen gefchooten, of de Mensch wel voorzien war met alle natuurlyke Zintuigen. —— Ik zie verfcheide Dieren, die zeer wel en volkomen leeven ‚ eenigen 201 det Gezicht, anderen zonder Gehoor. Wie weet of opp ook desgelyks niet ееп, twee, drie, of meer andere Zin- tuigen ontbreeken ? Want , indien ‘ег ons een mangelt e kan de ondervinding ons dat gebrek niet leeren, °t Is het voorregt der Zintuigen dat ze de uiterfte grenspaa- Jen onzer ontdekkinge zyn. Niets buiten dezelve kan 2 onsin de nafpeuringe byftand bieden , de eene Zin kan 2 de andere niet ontdekken. ,, Zullen , vraagt daarom de ` Dichter in de bovenaangeftelde regelen , zullen de Ooren de dwaaling der Oogen kunnen verbeteren ? die van °t Gevoel? Zal de fmaak van den т jasten berispen ? Of zullen de werktuigen v род bet Сеше zulks vermogen? — leder Z пе byzondere kragt, van die der andere Zinn "rb onmoge yk een blind gebooren, № begrypen dat hy niet ziet, ’t is onmogely geerte om te ku xoelig te doen 4 moeten wy , па Zintuigen, welke le Zintuigen heb! gemis en °t niet, gebgornen of do mede te deelen, denkbeelden van werpen : wy mo, 398. ONDERZOEK hooren dat zy wenfchen te zien; maar zy weeten niet wat zy. wenfchen, wat zy verlangen. Zy hebben uit ons ge- 1еёга , dat hun iets ontbreekt , dat wy iets bezitten ’t géen zy niet hebben; zy kunnen het noemen , van de uitwerkzels en gevolgen fpreeken, nogthans weeten zy niet wat hetis, noch hebben ‘er eenig denkbeeld van, — Ik heb een Heer ekend van goeden huize , die blind gebooren of ten min- fen zb vroegtydig blind geworden was, dat hy niets van zien wist. Hy hadt zo weinig aandoening van dit gebrek, dat hy even als wy van zien {prak en/alle die {preekwyzen, op eene wyze hem eigen , gebruikte. Jemand riep hem toe, Daar iseen Haas, wanneer hy zich ор eene vlakte bevondt, waar hy veilig kon ryden, en als _zy hem naderhand vertelden dat de Haas gedood was, toonde hy zich deswegên zo verheugd ‚ en pochte, gelyk hy van Anderen, in die gelegenheden , wel gehoord hadt. у nam den Kaatsbal in zyn linker hand en floeg dien weg. Hy vermaakte zich met een Snaphaan in ’t wilde te fchie- ten, en was wel in zyn fchik als anderen hem zeiden dat hy niet verre van het wit af was, of het getroffen Hadt. Wie weet of alle Menfchen , door "© gemis van eenig Zintuig, niet dergelyke belachenswaardigen en ongerymde dingen doen? en of, door dit gemis , een groot deel van de gedaante der Dingen niet voor ons verborgen is? Hoe weeten wy of de zwarigheden ‚ die wy vinden in de werk- Zàamheden уап verfcheide Dieren te verklaaren, еп onze bevatting te boven gdan , niet veroorzaakt worden door de bekwaamheid van een Zintuig, 't geen wy ontbreeken ? En of zommigen daar door geen volmaakter foort van leeven hebben dan wy? Wy еегеп een appel, als °t ware, met al onze Zinnen , wy zién de roodheid ‚ wy voelen de zagt- beid, wy rieken de geur, en (maaken de aangenaamheid: 8 maar OVER DE ZINTUIGEN, : 49 maar kan die appel geene andere hoedanigheden bezitten „ tot welke onze Zintuigen geene betrekking hebben. Is, het over zulks niet waarfchynlyk , dat er zekere gevoelige bekwaamheden іл de natuur zyn , gefchikt om die zaaken , welke eenige Wysgeeren de verborgene hoedanigheden ge- noemd hebben, te onderfcheiden en te beoordeelen: ais, by voorbeeld, де еірепісһар des Zeilfteens om het Yzer te trekken, en dat het gemis van dusdanige bekwaamhe- den oorzaak is, dat wy onkundig zyn van de waare natuur dier dingen? · Het is mogelyk een byzonder Gevoel ‚ dat den Haanen te verftaan geeft ‚ welk een uur van den magt het is, en wanneer de dag aanbreekt , in gevolge waarvan zy kraaijen 5 dat de Kiekens leert, voor dat zy eenige ondervinding dese aangaande hebben, voor den Sperwer te vreezen, en niet voor een Gans of Pauw, fchoon Vogels van eene veel kloe- ker geftalte ; dat hun onderrigt van de vyandlyke hoeda- nigheden der Katten tegen hun, terwyl zy den Hond niet vreezen dat hun op de hoede doet zyn tegen de zagte en vleijende ftem van de eerstgemelden , en niet tegen het luid en fchriklyk gebas van den laatstgenoemden ` dat Wes- pen, Mieren, Rotten aanwyst welke de beste Vrugten zyn, of welke de beste Kaas is, eer zy °t een of ander geproefd hebhen ; dat den Dieren de kennis geeft van zekere Krui- den, gefchikt ter hunner geneezinge als zy ziek of gewond zyn. Daar is derhglven geen Zintuig „dat; geen magtig bewind gS RITSCH: OPMERKLYK. VEVOLG heeft, eri door Zyn vermogen geene oncíndige verfchéidens beid van кеппіѕ(е te wege brengt. — Indien wy gebrek- kig waren іп de kennisfe van de klanken en toonen van de ftem „ het zou eene onverbeeldlyke verwarring baaren in al de rest onzer kundigheden. Want behalven ’t geen tot de uit- werkingen van elke Zintuig bepaaldlyk behoort, hoe veele bewyzên, gevolgen , en befluiten maaken wy niet ор, door het eene Zintuig met het andere te vergelyken ? Laat éen verftandig Mensch zich de Menschlyke natuur verbeel- den , als oorfpronglyk voortgebragt zonder het vermogen van te kunnen zien, en dan bedenken welk eene onkunde en verwarring , dit gemis zou te wege brengen, welk eene blindheid voor de Ziel daar uit zou ontftaan! hy zal daar door bemerken van hoe veel aanbelangs tot de kennis der waarheid ееп, twee, drie of meer Zintuigen, zo wy die ontbreeken , ons zou weezen. Wy leeren nu de waarheden kennen door °t raadpleegen en °t getuigenis onzer vyf Zin- tuigen 5’ doch waarfchynlyk zouden wy verder komen , door ser acht of tien te bezitten , door die te raadpleegen en er onze befluiten op te gronden. EEN GEVOLG VAN VERSTROPPING IN EEN DARM- BREUK NOG WEINIG BEKEND, Door den Heer вітѕсн. (Mem. de Acad. Коу. de Chirurgie Tom. IV) Eel is °ег van de Schryvers gezegd aangaande de ver- ftropping van het gedarmte in Breuken ; men kan zeg- gen dat dit gewigtig (tuk een voorwerp heeft verfchaft tot de allerzorgvuldigfte overwegingen van veel bekwaame mannen van onzen tyd; zy hebben de konst verrykt met veele kundigheden , zo van de natuur, de oorzaaken en toevallen van dit gebrek, als voornaamlyk het gene de ge- neezing raakt. Ondertusfchen heeft my een geval in ’t jaar 1765 gelegenheid gegeeven een verftropte Breuk te zien , by welke het gedarmte was in een Daat, welke ik niet weet nog door temant befchreeven te zyn. - Een man van vyf en veertig јаагеп, van een zwartgalli- ge gematigdheid , hadt verfcheide jaaren een Liesch-Breuk gehad, welke hy met een Band tegenhieldt. Ну teedt ‘er wel VAN BEN VERSTROPTB DARM-BRBUK. Son weinig ongemak vas y dan eenige pynen in het gedarmte me еп dan aan dezelfde гуде. · Ну klaagde dikwils geen afgang te hebben. Op zekeren dag als hy een geweldige pooging deedt om ееп pak op te heffen, рге de Breuk uit.: en hy kreeg aanftonds toevallen welken een’ verftropping vanden Darm aankondigen, Hy riep een Geneesheer en een Heels meester, die niets verzuimden van ’t gene in zodanige toe» vallen kan gedaan worden. Zy hadden herhaalde aderlaas tingen, zagte klisteeren, halve baden , weekmaakende рар» реп, en zelfs Tabaks - klisteeringen te werk gefteld. Met alles zorgvuldig twee dagen , zonder eenige verligting , aan- ehouden hebbende , werd ik op den derden geroepen. iende dat de toevallen tegen alle aangewende hulpe blees ven duuren › oordeelden wy het Handwerk volftrekt nood. zaaklyk, en de Lyder gaf zyne toeftemming. De bekleeda zelen doorgefneeden en den breuk-zak geopend hebbende, vond ik den darm ontfteeken. De ontíteeking kwam ons echter niet zo zwaar voor, om de inbrenging na te laaten. Naauwlyks was ze gedaan, of alle toevallen fcheenen bes daard. Men liet eenige halve klisteeren zetten , om de dik- ke darmen te ontlasten, niet tegenftaande dit hadt de Ly- дег, zes uuren na de Operatie ‚ nog geen afgang gehad. De toevallen kwamen weerom kort na dat dezelve gedaan was. De klisteeren met den rook van Tabak werkten ever weinig na als voor de Operatie; en de Lyder ftorf na ver- loop van twaalf uuren. Ву de opening van het lyk vond ik den omgewonden darm (*) ook op twee plaatfen , wel- ken door den ring gewurgd waren, zeer vernaauwd „als of men denzelven met een draad hadt toegebonden. De bin- neníte wanden waren aan elkander vast, zo dat de holte, boven deeze fluiting, geen de minfte gemeenfíchap hadt met het overige van de darm-buis; met één woord, de doors g was voor alle (toffe ten eenemaal geflaoten. Nu be- greep ik de oorzaak der toevallen na de Operatie, en van den dood zo fchielyk hier op gevolgd. Myne gedagten laatende gaan over dit gebrek, en wat men zoude behooren te doen als my een dergelyk geval we- derom voorkwam , begreep ik van hoe veel gewigt het was in alle zodanige Operatien , niet over te gaan tot de her- ftelling van den darm , na de opening van den ring in Liesch, ef volkoome Breuken ‚ en de dye-boog in Dye-Breuken , . zone 0°) Zon. gor RPTSCH-OPMERKLYK GEVOLG zonder voor af een gedeelte van den uitgevallen darm , nax zich gehaald te hebben, om de natuur van de drukking, welke op de plaats van de verworging gemaakt was; teon- derzoeken. Was er een’ fluiting of verftopping , waar uit de onmooglykheid van den doorgang der ftoffen door het overige van de buis te zien was, ik zou my wel wagtende te rug brenging te doen: de dood van den Lyder ware om vermydlyk. De poogingen der natuure kunnen in zodanig een geval niets goeds uitwerken; °t welk men ziet van veel belang те wezen, en de oplettendheid van de grootfte man. nen in de konst te verdienen. Het geval kan ook niet zo zeldzaam zyn, als men zich wel zou verbeelden ; en ik ge- loove , als теп de lyken opende „еп den (taat дег deelen , van de zulken die met aanhoudendheid der toevallen „ na een wel uitgevoerde Operatie , geftorven waren , onderzogt, men dikwils dezelfde oorzaak zou ontdekken als in my ne opgegee- ven waarneming, „ Zou de Heelkunde niet пор eenige hulpe bieden in ееп geval van zulk een’ natuur? Dit kan men zich niet wel ont- Seven, Haare dienften zyn niet bepaald aan gewoone om- digheden ; en zo men den Taart der dingen rypelyk over- weegt, zal men in de beginzelen welkén bekend zyn, re- gelen vinden welken toegepast kunnen worden op het geval welk ons nu bezig houdt. De buis is verftopt dooreen one herftelbaare famenkrimping , op de plaatfe waarze verwur- ging heeft ondergaan ; en men kan niet hoopen op eenige verwyding der wanden van den darm tot doorgang der ftof- Ғе; zie daar de waare gefteldheid van het gebrek. Het koomt my voor „ dat де aanwyzing even zeker als dringen- de is: ik zou zonder my te bedenken, de kreuk van den darm boven de fluitingen affnyden , om alles wat in den ring vervat was weg te neemen. Het mes of de fchaar zal zon- der kwaad gevolg, in deeze omftandigheid , doen het gene de verrotting in zo veel andere gevallen werkt. Na deeze noodzaaklyke wegínyding zal де Lyder zich bevinden іп der ftaat der genen, welken men genoodzaakt is geweest een aanmerklyk gedeelte van den darm , tot verfterving over- gegaan › еп niet boven den ring ergens vast , weg te neemen. an moet men zorge draagen voor de brerftelling van het geheel, еп te gelyk hem, zo veel mooglykis, zyn natuur- lyke wydte te. doen behouden. Met het gene de Heer Louis hier over gezegd heeft , in zyne Verhandeling over Breuken met verfterving , fchyut by beweezen te he Бет, . VAN BEN VRRSTROPTE DARM-EIEUK. 503 да! men zulk een gewenscht voordeel niet zal vefkrygen , als men zich flegts vergenoegt met de twee einden van den darm in den omtrek der wonde te houden. Пе ondervin- ding heeft getoond, dat ze zich weder konnen vereenigen 3 maar men heeft ook geleerd dat deeze hereeniging gefchied- ` de met een’ inkrimping en vasthegting , welke het leven wan den Lyder, па de geneezing , in gevaar bragten. Niets 35 in zodanig een geval beter dan de Operatie van RAMDOHK te doen, of liever de Operatie door den Heer Louis voora’ gefteld , na de Waarneming van den beroemden Heelmees- ter van den Hertog van Brunswick. Deeze eere geave ik met vermaak аап de Franífche Heelkunde : want de Heer RAMDOHR , vernuftig Auteur van deeze Behandeling, Hers« TER, die ‘er van gèfproken heeft in zyn Werk over de Heelkonst ‚ de Schryvers van het Comrnercium literarium van Nuremberg, VAN SWIETEN іп zyne Commentaria over de Apbor. van BOERHAAVE, ja alle die kennisfe gekreëgen hadden van den gelukkigen uitflag, van het bovenfte gee deelte van den darm їй het onderfte te fteeken , hebben dit geval maar aangemerkt als eenigen op zich zelve (taande, als een zeer byzondere Waarneeming3 zy hebben niet ge- dagt dat ze аап beginzelen kon verbonden worden , dat men >er gevolgen uit zou konnen trekken , welke dezelve tot een voornaam ftuk іп de Konst zou maaken , voor gevallen waar іп men een darm , in zyn geheelen omtrek verbro= ken, met of zonder verlies van zelfftandigheid , moet her- eenigen. , о) Ik zou gelooven de Konst dienst gedaan te hebben , met eenvoudiglyk de byzondere foort van verftropping Waar in de behoudenis des levens van den Lyder een Heelmeester zal raadem een gedeelte van den darm weg te fnyden, te hebben aangeweezen : doch ik meene no enige nutte aanmerkingen te kunnen voegen by die, wel- ken gegeeven zyn aangaande het gené te doen is om de hereeniging van den darm te bevorderen. `_ Voor eerst koont het er ор aan het eind , welk ge- meenfchap heeft met de maag , te onder{cheiden van dat welk gemeeníchap heeft met den regten darm. Om hier {п te flaagen , moet men , naar de wyze les van den Heer ` LOUIS ‚ de beide einden van den darm, eenigen tyd, by- malkander, іп den ring vasthouden, еп den Lyder, tot verfcheide reizen, eenige lepelen zoete Amandel-olie laa- ten neemen „ met wat firoop van vioolen , om fchielyk naar beneden te koomen. Als men nu door de natuur H, DEEL, MENGELW, NO. 11, Мп van è 4 Sat RITSCH ОРМЕФКІУК GEVOLG van de ftoffé verzekerd is, welk het eind is aan de gemeen , moet men tot de hereeniging overgaan. Dezui vere en enkele infteeking is niet zo gemaklyk te doen, als men zich wel zou verbeelden. De deelen zyn flap, glibberig , en trekken zich іш °t gevolg ligt famen : Ik verbeelde my dat men op de beste wyze zal konnen flaa- еп, met in het bovenfte gedeelte vaa den darm een lein holrond van ееп teegerald kaarte-blad te fteeken С). De holte van dit rond moet minder zyn dan die van den darm, op dat het ?ег gemaklyk kan ingaan. Het kaarte - blad moet vernist zyn met olie van Terebinthio; en op het oogenblik als men het wil inbrengen, moet het met olie van St. Jaus-kruid , of eenige dergelyke, natgemaakt worden. Als dit holrond їп het bovenfte ge- deelte van den darm geplaatst is, moet dit bqvenfte eind met ’t kaarte-blaadje gefteeken werden in het eind welk emeenfchap heeft met den regten darm. Om nu hes ‘kaarte-blaadje met de twee einden van den darm, in mal kander gefteeken, zo te houden, moet men een enkelen fteek met ееп naald en. draad doen door de twee einden van den darm en het kaarte- blaadje. De twee einden van den draad moet men famenknoopen op twee. of drie duimen van den darm af, en aan de lus twee of drie omflagen tusfchen den knoop еп den darm doen: deeze omflingering van den draad beneemt allen hinder. Een famengerold kaarte-blaadje te gebruiken oordeele ik beter te wezen dan de enkele infteeking van het bovenfle van den darm in het onderfte ; om dat het de wanden van den darm, ор de gekwetfte plaatfe , van malkander houdt; de buis zal bygevolg vryer. zyn voor de ftoffen welken et door moeten gaan: daarenboven zal het op die plaatfe deg darm befchermen tegen de íchuuring welke die foter _— (*у De Heer sanater onderwyst deeze wyze van doen jaarlyks, in zyne езет over de Operatien іп ’t-Hotel-Royal des invaliden VAN EEN VERSTROPFE -BARM-BREUK. dr Vaar kunrén veroorzskken , en een thiridere of‘tmeërdere: »ntfteeking, naar gelang van de dikte dier ftoffen , voor- toomen. Het vernis zal het kaarte-blaadje bekwaam mag, сеп om de doordringing van verfcheide vogten , welken ден darm doorvldeijen , te konnen tegenftaan , en bygevolg zal lit holrónd langer konnen dienen tot het gebruik waartoa jet gefchikt is, Voor *t overige zie ik geen’ reden, waar: ym deeze Өретабе niet zo wel zou gelukken іп de gevallen waar in ik ze voorftelle , als waar in een gedeelte van ееп larm door verfterving bedorven is. De hoofdzaak van dit Шезѕ is, dan te wyzen, т. Dat de verwurging de holte van ie buis dermaate kan doen fwinertkrimpen dat ze geflootert aake, zonder eenige hope van herfteltinge tot doorgang ler ftoffen. 2. Dat men in zodanig een geval genoodzaakt s dat gedeelte van den Darm wee tefnyden, om wederom \oorgang aan de ftoffen te verfèhaffen. Eindelyk denke ilt jat men geene zwaarigheid zal konnen maaken aangaande de verkiezing der middelen , welken ik voorftelle om de here ‘eniging van de twee einden van den darm te erlangen.. ` mmm BYZONDERE EN SCHIELYKE GENEEZING VAN EEN , BE POOZEN , WEDRREOMENDE PYNLYKE KRAMPTREK* ` “KING IN DE SLAAPSPIER. Door den Heer A, MULLER, Р, M. Е | | Vlisfingen 1768» È de maand November werd ik ор. een avond geroepen ten huyže:van zeeker Burgorman „omtrent 40 jaaren oud s voonende in deeze Stad; welke. dien dag a morgens een eer pynlyke, en by korte poozen wederkomende kramps rekking, In de regter Raapipiet hadt gekreegen. , Ik bes ond hemin de hette van de: koorts, fterk zweetende , en ngemeen twak; de Pols Déi, en flap; de Това weinig eflagen „еп droog. . Maar aanmerkelyk , de. regter Паар- pier, zynde de: andere zyde ід сеп gezonden (taat , wierd у tusfchenpioezing zo geweldig aangedaan „ dat hier door у ` onderfte. kaakbeen achterwaarts па boven getrokken у е tanddú tegen ’t gehemeke узд de mond Пөедеп, enone erfcheidene kenttkenen-nalieten. Deeze trekking maakte oor де aanfċhouwers geen fraaije vertooninge ; еп yere orzaakte den Lyder een ondragelyke руа in de Пазар van, t hoofd , als ook , daar die fpier zyn oorfprong neemt $ reele opfispingèn van de-maag wirert hier by verzeld : dere alven weinig in: бас, om verdere onderrigting nopens туц na ° ҷоб. , A. MULLER ` ' 3 toeftand te geven; nogtans gaven hy en zyn Huisvrouw het volgende te kennen. (Dit zyn genoegzaam de eigen woor- деп.) Dat hy voor weinige weeken zwaar verkoud was geweest, еп dit maar had іп den wind geflagen ; dog,eeni- ge dagen geleden , koorts was gewaar geworden, gepaard met groote pyn in de lendenen enz. Myn Man, vervolg- de zy, is °t ergst om den anderen dag geweest , en heeft jn al dien tyd niet kunnen (apen, Hy meent , dat die руп zig maar ’t hoofd verplaatst heeft,dewyl hy niets meer in de lende- nen gevoelt; en dus in het инеге gevaar moet zyn. Na hem, zo veel doenlyk „moed gegeeven te hebben, {сһеепеп my de afleiding en rust , de voornaamfte middelen te zyn, om te werk gefteld te moeten worden. Ik liet aanftonds een fpaaníche-vlieg-pleister achter ° oor van de beledigde zyde leggen, en een Mixtura , Opiata, Тетре- sans inneemen. Deeze middelen fcheenen de heftigheid van de kramptrekking allengskens te bedaaren , waar door hy dien парс nog eenige outen Йер; en ik hem des ande- rendaags’s morgens zonder die „еп zonder koorts bevond: hebbende de fpaanfche-vliegepleister een gewenschte ont- Jastinge veroorzaakt. Hier aan fchreef. ik getrouwlyk die goede verandering toe. Eenige teekenen van ongeregeldhe- den in de ingewanden deeden zig op , welke ik door buik- openende midde’en zogt te ontlasten. Edog „een of twee uuren na myn vertrek gevoelde hy beginzelen van koorts, en ligte рупеп met trekkingen in de Sleapfpier ; die "e na- Middags zodanig verergerden, dat ik verzogt wierd Ter by te komen : buiten ea behalven dit fmertelyk toeval, klaagde hy van zwaare hoofdwee , еп er waren eenige ken, merken van een Raaskoorts. Derhalven deed ik een ader openen, een andere fpaanfche-vlieg pleister in de Nek leg- gen ‚en met het gebruik van den buiköpenenden drank voort- gaan. Het toeval verminderde iets, maar al ras veraa- derde dit van gedaante: terwyl myn eene hand °t onderfte kaakbeen onderfteunde,en de andere ftyf op den oorfprong van de flaapfpier drukte , hadt hy veel verligting ; en met den nagt week dit langzaam. Den volgenden dag waren dee- ze toevallen weinig minder, dandaagste voren. Het bloed was zwaar, іп deszelfs oppervlakte fpekkig, en zonk inde wei, De onderbuik was opgefpannen, en hard op "tee, voel , wegens opftoppinge van afgang: ‘waarom ik een elysma liet appliceeren. Ziende eindelyk, dat door de aangewende middelen , de heftigheid en pynlykheid van dic toeval wel eenigzins af ~ ‘° Ba- VAN BEN PYNLYKE KRAMPTREKKING, 807 namen, dog, by de volgende aanvallen „hun kragt behiel- йеп; А my zulks te kennen,dat dit een gemasquerde en plaat- Telyke koorts іп die fpier moest zyn C): weshalven ik een. befduit nam, tot de Cortex peruvianus myn toevlugt te nee- men. Die һу naauwlyks, de hoeveelheid van twee dracb- зле Exiraĝi „һай: gebruikt ,of het was van die uitwerking , dat, de vermindering van pyn uitgezonderd, hy na een derde aanval van koorts volkomen herftelde,. еп tot nu toe hier van niets heeft befpeurd. Wegens zeng kragte- loosheid onderhield ik nog een lange wyl fr inwendig ge- bruik van de koortsbast; 't welk een goeden eetlust by hem verwekte. , С*) Wy zouden hier aan, met den Schryver, den naam niet gee- уеп van een gemasquerde koorts: want de koorts was niet bedekt on- der de kramptrekking , maar openbaar, en de kramptrekking verhief zich еп verzwaarde met de koorts , en ging ook met dezelve afs waarom wy het alleen een zeer byzonder toeval, af hanglyk van de koorts, zouden noemen Jr welk met de koorts door de Cortex peru- vfanus geneezen werdt H WAARNEEMINGEN OVER DE GRAADEN VAN HITTE , DIE” MENSCHEN EN DIEREN KUNNEN VERDRAAGEN. (*) ZC Ebeurt zeldzaam, dat de nutheid van Natuurkun- dige onderzoekingen bepaald’ blyft by oogmerken, die gelegenheid gaven omze te werkte {tellen ; zy brengen doorgaans eenige nuttigheden te wege, op welke men, in den beginne, zelfs niet gehoopt hadt. Dusdanig, in de daad, is het gevolg geweest van de Reize door Ge Heeren DU HAMEL EN TILLET, in de jaaren 1760 en 1761., na Angoumois gedaan om een Ine tect, dat Бес graan in die Landítreeke vernielde , uit te rooijen, en de verwoestingen, daar door aangeregt, te Buiten. , Het middel, dat zy aanwendden beftondt, in het In- fect in het gfzan zynde te doodden, voor dat het daar aan merklyke fchade: hadt toegebragt, en dit deeden zy door het Graan, in een’ oven, dien Graad van ‘warmte te юса ondergaan, welke het Dierrje niet kon uitharden. m Deeze proeve (telden zy te werk te Rocbefoucault H 09) Hit, ded Acad, Roy. de Zeen: 1764. ' Na 3 gog 2 WAARMEEMINGEN ` r de Heeren DU HAMEL EN TILLET gebruikten ten dien ‘einde een’ gemeenen oven daar ter Ќебе Zy Maken een Thermometer, met Brandewyn gevuld, ор een uit- wisfcher in den oven, en draalden dien, eerigen tyd Ip midden van. den oven geweest zynde, daar uit. Deeze Thermometer tekende toen een Graad van Hitte wer bo- ven dien van konkend water; doch de Heer тилет merkte ор, dat dit de: geheele Hitte van den oven aiet aanwees 5 dewyl de Thermomtter zeker merklyk ge- vallen was geduurende den kleinem tyd’dat dezelve uit het midden van den oven ba den mond gehaald werd. Onder де aanfchouwers bevoridt zig eene jonge Meid, die by den Bakker diende. Zy bemerkte даг de Heer TILLET over het voorgevallen zich in verlegenheid be- vondt, en boodt zig aan om in den oven te gaben de hoog- te van den Thermometer te tekenen , wanneer hy het bee geerde. De Heer zer fchrikee op dien voorflag „ en als by twyfelde om haare aanbieding aan te пестеп, glimplachte de Meid, en ging met het penceel’t geen hy haar gaf in den oven. Na ir verloop van eenige minuuten gaf zy een tee ken by het Vogt, toen tot zoo Graaden sen, De Heer tiLLeT nog meer bevreesd voor de Meid dan te voo- ren у wilde dat zy uit den oven zeu kamen: maar zy zeide aldaar, zonder eenigen hinder, nog veel langer te kun- nen blyven : zy bleef in gevolge hier van Ter nog tien minuyuten langer, En de Thermometer tekende toen {50 Kräider: Zy kwam "er uit, haar aangezigt was, ір de aad, zeer rood, doch zy fcheen er niet meer van aat gedaan dan iemand zomtyds is in groote Zomer- hitte, niets ’t geen naar eene bezwaarlyke of. korte ademhaaling geleek, kon men in haar befpeuten. ‚ Меп moet nogthans iets aftsekken van de Hitte door den Thermometer aangeweezen : eene omftandigheid, die wy zullen vermelden, veroorzaakte dat зе grooter {сһееп dan ze in de daad was, en wy zullen ftraks zien dat het tot 112 Graaden moet gebragt worden, х wek nogthans meer dan driefonal :heeter “is dan de groot Hitte, welke wy onder deeze Lugtítreek gelen, en die van.kookend water ver te boven t, welke maar S 85 Graaden opklimt — Wy ben gezegd dat hoogte van den Thermometer met Brandewyy gevuld, й de proefineervingen te. Rocbgfeueanit. gebruikt, omtrent Н Graaden moet verminderd worden. Deeze verminderiog wordt veroorzaakt. door gene byzondere голду Ho te. we OWER DE GRAABEN WAN MITTE; Go weke wy moeten vermelden, én de opmerking van den Heer тпЕТ niet kon ontfnappen. " Ну hade te vooren opgemerkt dat twee Thermométers, de een met Kwik en de andere met Brandewyn gevuld, beide volgens de regels van den Heer DE REAUMUR gee smaakt, niet dar tot zekere hoogte, gelykerhand voort- gingen: en dat, таа die hoogte bereikt te hebben „ de Brane dewyn fchielyk veel hooger klom dan de Kwik. Dit was genoeg om hem tMieuwsgterig te maaken om de Oorzaak en den regel van deeze fpoediger opklimming te onderzoekens Jay flaagde gelukkig in beide deeze gevallen. Twee Ther- anomerters , de ееп met Kwik en de andere met Brandewyn gevuld, zorgvuldig gemaakt onder het opzigt van den Abt ROLLET, wierden, met de noodige voorzorgen, in koo- kend water geftooken. Zo ras zy tot het merk van koo- kend water opklommen, rees de Thermometer met Bran- gewyn Schtetyk tér hoogte van 117, Graaden , terwyl de Kwik op 85 Graáden, het waare punt van kookend water, beftendig (Жап bleef. De Heer TILLET ontdekte wel haast de dorzeak van dit verfchil. Ну zag hoe, in den Ther- mometer mët Brandewyn , zich een groote blaas vertoonde, en hieldt zich verzekerd dat deeze niet alleen de fchielyke opklimming veroorzaakte ; maar dat het niet anders weezen ken of dezelve moest geformeerd worden. Het geval ís het zelfde niet als men den bol alleen in warm whtet of heet zand houdt: want als дап ontvangt de bol meest alleen de geheele Hitte en het dampblaásje zalf аМеёп in den bol geformeerd worden, wanneer het vogt мі de buis geen tegenftand ontmoetende, vrylyk opklimt, Æ geen niet zou gebeuren of ten minften zeer belet wor- den, wanneer de buis tot dèn zelfden Graad van Hitte ge- Bragt als de hol, uitwaafeimingen ontvangen hadt of die formeerde. De Heer Tir LET merkte op , dat dezelfde Ther- пїотпегегѕ ‚ dfe in kookend water, heet zand of oly ge- Goen: $3 ja 50 Graaden, ейп, maar een verfchit H 4 van sie — ` WAARNEEMINGEN van 14 Graaden voortbragten , wanneer hy ze in een oven bragt heet genoeg om een paltei te bakken. — Dit is ‘dan een nieuw voorbehoedzel °t geen men moet neemen in эе gebruik van den Thermometer," welk wy verfchuldigd zyn aan de waarneemingenen de oplettenheid van den Heer TILLET , En ’t was, volgens den uitflag deezer proeven, dat hy de aftrekking , die op den Thermometer in den oven te Rocbefoucault moest gemaakt worden, uitrekende. ‚ Deeze proefneemingen door de Heeren ро HAMEL e TILLET aan de Academie medegedeeld „ fcheenen te vere wonderenswaardiger , dewyl anderen, van dezelfde foort, door den wydvermaarden BOERHAAvE репоотеп „ше E | heel andere gevolgen vergezeld gingen. Die beroemde tuuronderzoeker, begeerig om te weeten welk een Graad van Hitte de Dieren veilig konden verdraagen, bewoog FAHRENHEIT ‚ en eenige anderen ‚ор wier nauwkeurigheid hy zich verlaaten kon, de noodige proeven te neemen, Ten dien einde gebruikten zy de Kachel van een Zuikerbakker, geftookt tot zulk een Graad van Hitte , dat de Kwik-Ther- mometer opklomtot deu 14óften Graad van FAHRENHEITS fchaal welke met den 54еп van den Heer DE REAUMUR overeenkomt. Eerst bragt men er ееп Mosch in, gezeten in een kouwtje. Eer er één minuut verloopen was begon het vogeltje den bek te opeuen еп met moeite adem te hase Теп, welhaast ging bet op den bodem van het kouwtjes haalde den adem zeer kort en bezwaarlyk , en (et in ze- уеп minuuten. — Een Hond , tien ponden zwaar ,inde- zelfde Kachel gebragt, bleek in zeven minuuten ongem van de Hitte te hebben, hy deedt den bek open, fak. tong uit,en haalde den adem zeer (chielyk. Ну hieldt zich nogthans (til in zyn hok ; maar omtrent een vierendeeluurs daar in geweest zynde, begon zyne ademhaaling bezwaar Iyk en luid te worden,en hy itelde alle poogingen in'twe ош uit het hok te komen. Allengkens zwakker wordende werd ook zyue ademhaaling langzaamer en flapper: na { verloop van acht en twintig minuuten ftierf hy, паа zich eene groote menigte roodagtig fpeegzel kwyt gemaakt te hebben, ’t geen zo befmetlyk was dat een der omftandere®, die er zig te digt by vervoegd hadt, zeer kwalyk ge en bezwaarlyk geneezen wierdt, Niettegenftaande alle de worltelingen van deezen Hond en de bovenmaatige tra? van Hitte, hadt hy niet gezweet, en het hair van zy™ huid was droog. —— Een Kat aan dezelfde proeve bloot- geeld, kwam er ook ја om, en onderging degel т, OVER DE GRAADEN VAN HITTE. Ar heden , maar deeze zweette,en ontlastte geen fpeegzel , Eet lichaam hadt geen kwaaden reuk. sze Deeze proeven, zo geheel verfchillende van die te Rov ebefoucault genoomen, onftaken de lust der Academie om: ze te herhaalen.: Gelukkig hadden de Heeren DU HAMEL: en TILLET, te Rocbefoucault kennis aan den Heer MARA~ TIN, een Commisfaris van krygszaaken, wiens nauwkeue zigheid in, en bekwaamheid tot het doen van waarneee mingen, hun ten vollen bekend was. De Heer ter, fchreef hem, over dit (tuk , en hy nam het gereedlyk op zich om de proeve met alle noodige voorzorge te herhaas len, om dus vam den uitflag verzekerd te weezen, De boofdzaaklyke inhoud van zyn antwoord was deeze, … De jonge Meid, die by het doen der proeven , door den Hee: TILLET in деп oven gegaan was, beeondt ich toen niet wel, de Heer MARATIN vervoegde zich tot een baarer makkees; want daar waren er vier by den Bakker їп dienst. Zy ging er tot verfcheide keeren in; en het bleek duidelyk datdeeze Meid,gewoon by den heeten oven te weezen, het zonder ongemak 14 of 15 minuuten kon vieftaan, wanneer de Thermometer ор 115 еп roo Graadef: ftondt; dat zy ‘er zo minuuten in kon blyven als hy tot 339 was opgeklommen; en maar 5 minuuten als hy de hoogte. van Leo Graaden bereikt hadt. Geduurende het doen van een deezer proeven hadt zy aan haare zyde in den oven appelen en vleesch tebraaden. in den oven te Rochefvkscault het meer dan een vierendeel- uurs kon houden їй eene Hitte van rra Graaden , zonder eenigen hinder daar by te lyden. Schoon de grootte en uit- gellrektheid der lichaamen hier zeker in aanmerkinge moet omen, bleef het verfchil egter groot genoeg om een on- derzoek na de oorzaak te verdienen. о, ‚ Om dit te ontdekken vernieuwde de Heer TILLET zyne proeven met de uiter(te nauwkeurigheid op Dieren уап drie п 5 one 51% , 'WEARNRENINCEN qniterfcbgidene (oorten, een Goudvink, een Kicken, бй ееп jong Konyn: zy werden aan de Hitte niet blootgefteld veur dat dezeive tot 65 Graaden ор den Thermometer van de REAUMUR Was opgeklommen. Маа ’t verloop van ч eerte minuut begon de Goudvink іп zyn kouwtje reeds veel beweeging te maaken, op het tweede opende һу den bek, haalde den adem kort, en fpreidde de wieken uit, emtrent het vierde minuut gaf hy een flauw geluid en icheeg te fterven. — “Er uitgenoomen zynde, fcheen de-fris Sche lugt hem ‘een weinig te doen bekomen , maar de ftuip- agtige trekkingen hielden aan , еп hy ftierf naa het verloop van zes minuuten. Vier minuuten waren derhalven ge noeg om hem den dood te doen. · Het Kieken opzellooten їп een bokje met epen traken, en gelegd ор ееп hosten bakkers fchoetel, om de groote Hitte van den vloer des ovens te voorkomen, toonde ‘van % еегће minuut af zich ongemaklyk, deedt den bek open, Boeg het tweede minuut eenig Baue geluid, ep viel ор ї vierde neder. —— Zeer waarfthyniyk zou һе: geftorven zyn, indien men het er niet uitgenoomen hadt. De adem- haaling ging zeer moeilyk toe, de verfche lugt hes Beestje weder eenigzins tot zichzelven, en het dronk met graagte eenige druppels wyn aan ° zelve $ een geneesmiddel, ор dat wy dit in °t voorbygaan opwere ken, °t welk zeiden mist eene gelukkige uitwerking tewe- ge te brengen in verfcheide kwaslen van ditjfoort van Ge- тогепе. et jenge Конуп werd, met dezelfde voorzorge ats het Kieken „in den oven gezet. De eerfte tien miaugten Мед het zich zeer bedaard ; maar eer een vièrendeetuurs om was „begon bet ееп weinig onrustig te worden; op de 2e- ventien minuuten bleek het duidelyk dat het zeer ontdaan was. De adem ging fchielyk doch niet zwak, ° begon te Schuimbekken; maar eenige oogenblikken‘, na het eruit- genoomen was , waren genoeg om het zo verre te doen béko- men dat het eenige falade , hem voorgeworpen , ораг. Her oogmerk van den Heer TILLET „in dd doen deezer proeven , was om ееп r punt van ver ing vast te ellen tot die, welke hy vervolgens dae Ie doen. Hy hadt, naamlyk, gedagt dat de Hitte van de lugt welke de Dieren, geduurende den tyd deezer proeve , hadden inges- demd, de тоогпаат(е oorzaak niet was van de benauwd- heden , die hun aangreepen, noch ook van den dood , die envermydelyk volgde , wanneer de proove te lang saahieht”, OVER DE GRAADEN ЖАМ HITTE, E8 maar dat de omringende heete Lugt doer hum, zander ees Rig beletzel, aan alle zyden heen dringende, eene, koorts veroorzaakte, welke oorzaak was van alle de toevallen „ die hun overkwamen. —- Dit denkbeeld gaf eene vry wuarlchynlyke rede aan de hand ter outknooping van het werfchil tusfchen de proeven уап. den Heer BOERHAAVE , ӨД ie te Rocbefsucault genoomen, In die дез eerstgemelden waren de Dieven , zonder eenig voorbehoedzel , blootgefteld geworden aan de Hie van den Kachel, en іп de laatstgee noemde, waren de jon ers „.die in den oven gingen voor de uitwendige werki Hitte belchut geweest doo de kleederen, die zy aanhadden, °t Was overzulks niet (8 bevreemden dat zy een’ veel grooter Graad van Häre kone den doorftaau „ dan die welke in nomnngAve's proeven de Dieren gedoqd hadt. О, , - Niets was gemaklyker niets, eenvoudiger dan te toe:zen of dit waarfchynlyk denkbeeld ook het waare mogt ween zen. Dezelfde.Dieren , of andere van dezelfde foort, moese ten alleen weder in de proeve gebragt worden , omwonden met eenig dekzeil, dat hun befchutte voor de uitwendige Hitte van den zelâden Graad waar in: 2# gefcheeneun hade den te zullen omkomen: als wanneer "zou blyken оќ sy дап, zonder gevaar , dezelfde Hitte langer konden verdraar бе, gevolge hier van bragt de Heer TILLET in denzelfden ` oxen, tot de Hitte van 67 Graaden gefbaokt, even ‚als ia de voorgaandeproefneemingen een Goudvink, met een foore тай zwagtel van dubbeld lingen omwonden, die зуп ge- heele lyf bedekte’, laatende den kop en de pooten vry. 