VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
ring van 38 jaren (5327—5653), de overwinning van Afrika en van dtalië op de Wandalen en Gothen,de overwinningen op de Perzen, de Wetgeving, de ftichting der Sf. Sophia-kerk zijn algemeen beroemd, Doch zij waren het werk van eenige groo- te mannen, die toevallig onder zijne Regering leefden , van de Veldheeren BELISARIUS en NARSES, van den Regts- geleerde TRIBONIANUS en den Bouwmeester ANTHE-* ‘MIUS, of van een louter toeval „ zoo als de reis van twee Perzifche monniken uit China naar Konflantinopel, die de ei- jeren der zijdewormen van eerstgemelde Rijk naar Grieken- land overbragten, -Het is waar, JUSTINIANUS, hoezeer gebeel geen krijgsman, fchijnt in het kabinet ijverig gearbeid en het opzigt over ’t geheel gehouden te hebben; ook moet men zijnen ijver In het verfraaijen der Hoofdftad , in het aan- leggen van vestingwerken en in het opzoeken en bezigen van bekwame mannen roemen, Doch hoezeer blijkt het, dat het ware geluk van eenen Staat geenszins in deszelfs vergrooting beftaat, ja daarmede dikwerf lijnregt ftrijdig is, wanneer men leest, dat, terwijl zoo vele verre Gewesten veroverd werden, en de Romeinfche wapenen tevens te Karthago, te Rome en fomtijds. aan den Kaukafus zegevierden, de Hoofdftad zelve door de Bulgaren (een ftam Barbaren uit het Noorden) be- dreigd werd , die tweeëndertig fteden of kasteelen vernielden, den ThAracifchen Cherfonefus verwoestten, tot in Azië door- drongen, en, wanneer men PROCOPIUS gelooven mag, in de jaren der Regering van dezen roemrijken Keizer jar- lijks tweemaal honderd duizend Gevangenen met zich mede- fleepten , en menfchen van beide fekfe en allerlei jaren op de wreedaardigfte wijze vermoordden, (de huid afftroopten, fpietften , met flokken doodfloegen, of verbrandden 1) Natuur- lijk is deze opgave overdreven; doch verminderen wij dezel- ve op een vierde, zoo is het getal nog ontzettend „ en geeft over de anderhalf millioen flagtoffers, Natuurlijke rampen, aardbeving en pest, woedden bijkans nooit vreesfelijker , dan onder deze Regering. Men wil, dat alleen te Antiochië tweemaal, honderd’ vijftigduizend perfonen in den grond ver- zwolgen werden, Eene pest, die in iĳsfelijkheid zelfs door die van 1347 niet geëvenaard wordt, en waartegen men 200 min eenige behaedmiddelen nam als tegenwoordig onder de Turken, duurde niet minder (met langere of kortere tusfchen- poozingen) dan tweeënvijftig: jaren, en verwoestte achtervol: gens Egypte, Syrië, Perzië, Indië, Afrika en Konflantinopth ANEKDOTEN UIT DE MIDDELEEUWEN. Doch aan dit alles was JUSTINIANUS misfchien geheel onfchuldig; maar wanneer wij nu nagaan, dat hij de fcholen van Athene deed fluiten, waarin nog een man als SIMPLE crus blðeide, wiens verklaring van E PICTET US de zui- verte zedekunde ademt, en dat hij andersdenkenden met dweepzieken ijver vervolgde, zoo valt er reeds veel op zij- nen lof af te dingen, Doch hij was ook de Echtgenoot vaú THEODORA, De razênde partijen in de kampfpelen der renbaan bereikten eene hoogte, die de Hoofdftad en den Kei- zer met vernieling bedreigde. THEODORA, wier geheime gefchiedenis, tot in de walgelijkfte bijzonderhederf toe , ons door den tijdgenoot PROCOPIUS vermeld wordt , was eene gemeene boelcerfter, Haar Vader, ACACIUS, was cenvou- dig een beerenleider voor de fpelen van den Circus, Met zijnen dood verloor zijne Weduw de kostwinning: want 's mans hooge post werd aan een’ ander’ gegeven, Zij wendde zich dus tot het vergaderde Publiek om hulp, en werd door de zoogenoemde partij der blaauwe Wagenmenners met mede. lijden, gelijk door die der groenen met verachting opgenoe men, Daarop werden hare drie Dochters, uit nood, Actrices s en THEODORA muntte uit in het ballet-pantomime, Doch geene tooneelfpeelfter van Parijs fċhijnt deze in fchaamte- looze ongebondenheid flechts van verre te hebben geëvene tard, Zij verkwistte hare bekoorlijkheden , voor geld , zonder Onderfcheid , aan burgers en vreemdelingen, Wien het lust, die leze in PROCOPIUS zelv’ het verhaal barer fpoorloos= heden, Zij bekwam dan toch nog, door hare zeldzame fchoon- heid, een’ vasten minnaar, en wel een? Gouverneur eener Afrikaanfche Provincie, die haar echter fpoedig verftiets wêrop zij over Alexandrië, door gedurigen handel met hare fehoonheid, weder te Konflantinopel aankwam, Slechts ééns werd zij moeder, in weerwil harer behoedmiddelen, Doch te hare terugkomst begreep zij, dat het zaak was, een ze- diger leven te leiden, en niet, met het overige harer beval- ligheid, ook het uitzigt op een beftaan te verliezen. Zij leef- de zeer ingetogen van wolfpinnen , en de wiele die zij ‘ M a 185 ANEKDOTEN UIT DE MIDDELEEUWEN £. óp den jongen JUsTINIANUS, destijds nog flechts Kroons' prins, gevestigd had , geïukte volkomen. Hij befloot terftond „ haat te trouwen; maar zijne Moeder en Tante verwierpen het denkbeeld van een huwelijk. met eene tooneelfpeelfter, als ftrijdig zelfs met de wetten van Oud en Nieuw Rome, en dan met zulk eene tooneelfpeelfter! Maar de Keizerin Tante Óverleed ; de Kroonprins liet zijne Moeder vrij berispen , en haalde zijn’ Oom, den Keizer, over, om de wet af te fchaf. fen, Nu werd de Actrice Keizerin; en het is zonderling , dat zij ook deze rol zeer goed fpeelde, Zij gaf haren Echt. genoot meermalen goeden raad, Hare flordige zeden heeft zelfs de geweldigfte berisper dezer Vrouw , toen zij op den troon zat, niet wedergevonden ; maar ongelukkig verwisfelde zij die met trotschheid , gierigheid en wreedheid, Eens eche ter, dit moet men erkennen, redde zij het Rijk, in den op- ftand der partijen van den Schouwburg. ` Deze onderfcheiding in kleuren, naar de begunftigde Was genmenners, dagteekende reeds van de vroegere Romeinfche Keizers, Thans kwam daar, gelijk het dikwijls in partijfchap- pen gaat, nog eene andere reden bij. De groenen waren voor de leer van EUTYCHES, die flechts aan ééne Natuur in CHRISTUS geloofde; de blaauwen voor de meer regtzinnige teer der Kerkvergadering van Chalcedon, die twee Naturen in éénen perfoon ftelde, En nu, door dit godgeleerde gefchit nog meer verbitterd, werden de twee partijen allergevaarlijkst voor de rust van den Staat, De Blaauwen, trotsch op de hof. gunst , veroorloofden zich de fchandelijkfte ongeregeldheden y rooverijen, vrouwekracht , en zelfs moord en brandftichting bij den nacht, Deze onverlaten betoemden zich, met elken dolkfteek eene doodelijke wond toe te brengen, Eene vrouw, door een der Blaauwen aangetast, redde hare eer alleen door de oroffering van haar leven ; zij fprong in zee, Waarfchijn- tijk fteunden de Zlaanwen op de voorkeur van THEODORA; van welke de groenen, hare vroegere verachters, alles te vrees zen hadden, Eens brak het misnoegen of liever de wanhoop van dezen op een der fpelen uit. Zij riepen den Keizer, al- daar tegenwoordig , om hulp in hunnen nood aan, Zijne Ma- jesteit trad met hen in woordenwisfeling, en geliefde hen voor Joden , Samaritanen en Maniche'n te fchelden ; waarop zij hem, zonder pligtplegingen, moordenaar , ezel en meinet digen tiran noemdenaNu was her oproer aan den gang. Eeni- ge misdadigers van beide partijen werden te regt gefteld, Des io. ANEKDOTEN UIT DE MIDDELEEUWEN. …_ _„Iêr ze vereenigden zich daarop, en ftichtten eeu’ Bradt. die de prachtige Sopåia -kerk en een gedeelte van het paleis in de asch leide. Het leven zelfs van den Keizer was in gevaar; men fprak reeds luid van eenen anderen ge benoemen, J UST i» NIANUS wilde op zijne fchepen de vlugt nemen ;doch toen {prak THEODOR A hem aan: „ Zoekt gij echts redding van „Uw leven, o Keizer! die is niet moeijelijk; wij hebben » chatten. genoeg, de zee voor ons, en alle de fchepen, » die gij daar ziet, Maar zie toe, of niet, na uwe redding, „de dood u boven dezelve verkieslijk zou wezen! Mij » behaagt die fpreuk van een’ der Ouden; De Koningsrroog a is een heerlijk graf!’ JUSTANIANUS fchept moed, B E- LISARIJS en MUNDUS ftellen zich aan het hoofd van drie, duizend onde foldaten ; de blaauwen worden gewonnen , here genigen zich met den Keizer, en na eene (agting van dertig- duizend menfchen (meer dan de tegenwoordige geheele bevol- king van Leyden) werd het oproer geftild. Daags daaraan werden nog achttien der voornaamfte fchuldigen te regt ge- field, Na ecnige tusfchenpoozing herleefden echter de fpelen „ en de blaauwen en groenen hielden, hoew el met mindere woes de, de Hoofdftad in onrust. Turopora was lang eene boezem vriendje van ANT Oe NINA, de Vrouw van BELISARIUS, gelijk, vóór ruim ecne Eeuw s ANNA van Engeland de Vrouw van’MARLBO- ROUGH beminde, en daarom derzelver Echtgenoot begun- ftigde, Ook de Moeder van. ANTONINA was eene losbane dige Tooneelfpeelfter geweest, gelijk haar Vader en Groote vader Wagenmenners. Ook ANTONINA?’s gedrag vóór haar huwelijk. was gansch “niet zonder opfpraak geweest, en na hetzelve hield zij een’ ongeoorloofden minnehandel met eenen jongeling. BELISARIUS betrapte zijne Vrouw eens met denzelven in eene zeer dubbelzinnige houding ; maar zij wist hem in zijn zwak te vatten, een zwak, hetwelk hij ook met den grooten MARLBOROUGH gemeen had. „ Ik kwam » bier,’ zeide Zij, „ om onze beste fchacten met dien jon- „geling te bergen, opdat er de Keizer niets van zou we- „ten BeLisARjsus ging heen, en fcheen het te geloos vens doch: naderhand bragten twee harer vrouwen zulk een ftellig getuigenis tegen ANTONINA en haren minnaar in, dat deze de vlugt moest nemen. De onverzoenli'ke Vrouw wist zich te wreken; haar goedhartige Echtgenoot liet zich, doar trase aen eu verzekesingen belezen;.aan de beide vrouwen, die 18e ANEKDOTEN UIT DE MIDDELEEUWEN. het noodlottige geheim uitgebragt hadden, werd de tong uit den mond gerukt, haar ligchaam in ftukken gehouwen en in zee geworpen, THEODOSIUS, haar minnaar, kwam met eere terug, en won, met allerlei Commisfiën, een aardig ka- pitaaltje van vier millioenen guldens, Toen fchijnt hij zijne „meesteres moede geworden te zijn; althans hij ontfnhapte met zijnen’ buit, en werd te Ephefws monnik, Maar de nieuwe MESSALINA weende en jammerde zoo lang, tot dat haar Echtgenoot, de groote BELISARIUS, naar den Perzifchen oorlog trok, Toen moest THEoDOSsTUS uit zijnen fchuil. hoek te voorfchijn komen, en het ergerlijke leven begon op nieuw, Maar ANTONINA had een’ voorzoon, PHOTIUS, een’ jongeling vol gevoel van eer ,meer nog dan vol moeder- liefde, Haar gedrag ergerde en griefde hem diep, en hij nam de gelegenheid waar, om BELISARIUS, dien hij in den krijg verzelde, alles bekend te maken. Deze ftoof op, bedankte zijn’ fliefzoon, en zwoer hem trouw en wraak bij het al- taar. Ook werd ANTONIN A bij zijne terugkomst terftond in hechtenis genomen. Pnorius fnelde naar Ephefus, en wierp den teruggekeerden boeleerder in de boeijen, Maàr hij be- dacht niet , dat zijne eerlooze Moeder de Vriendin eener Keis zerin was, en dat deze Keizerin het Rijk bèftuurde , meer dan baar Echtgenoot, Wat was het gevoig van alle deze bee weging? BELISARIUS, een held tegen Gorhen , Wandalen en Perzen, maar een lafaard omtrent zijne Vrouw, moest de. ze, op bevel der Keizerin, omhelzen en vergeven, Maar THEODORA had aan hare Vriendin eene nog grootere vere rasfing befpaard. „ Ik moet u toch eene onfchatbare parel » laten zien, die Ik gevonden heb,” fprak zij; „aan niee » mand wil ik die vertoonen, dan aan u!” Eene zijdeur gaat open, en THEODOSIUS ligt in de armen der overfpeelfter, Wat overtrof thans hare verrukking? — Hare wraakzucht. Haar Zoon, haar eigen Zoon, maar die eer en deugd boven haar gefteld had , werd , na lafhartig door BELISARI1IUS ver- laten te zijn, eerst vreesfelijk gepijnigd , en toen in een’ on- deraardfchen kerker geworpen, waar hij zon noch maan zag. Hij ontfnapte, tweemaal , naar de kerk, werd daaruit (toen eene der groote heiligfchendingen) naar zijne gevangenis te- ruggefleept, doch was ten derden male gelukkiger , bereikte Jeruzalem, en werd daar monnik op het Heilige Graf, Be- LISARIUS werd, tot loon voor zijne onmannelijke toege- vendheid, door THEODORA van een gedeelte zijner fchat- ANEKDOTEN UT DE, MIDDE LERUWEN. 1883 ten beroofd, en hem werd uitdrukkelijk gemeld, dat hij zij- ne vergiffenis alleen aan de voorfpraak van ANTONINA te danken had, Nadat THEODORA (zestien jaren vóór den Keizer) geftorven was, verminderde naruarlijk ook het krediet van ANTONINA3 doch eerst twee jaren vóór zijnen dood keurde JUSTINIAAN BELISARIUS fchuldig, Hij bekwam huisarrest, met verbeurdverklaring zijner goederen 3 doch werd fpoedig in vrijheid gefteld, Hij overleefde zulks miec meer dan acht maanden, en na zijnen dood nam de Keizer zijn vermogen weder in bezit. Zijne blindheid en armoede is een fprookje. r POPE rn ni JETS, AANGAANDE LUIK EN DESZELFS OMTREK, Door We Ie WARNSINCK) DZ k wil de redenen niet navorfchen, waarom vreemde oorden dikwerf meer bezocht en geroemd worden, dan de vader- landíche grond; en echter kan het oude Nederland, thans în Noord en Zuid afgedeeld , wat het natuurfchoon betreft, gé- rustelijk met andere ftreken , hoe:beroemd ook , wedijveren. Uitzonderingen blijven er altijd beftaan, en gaarne zij dán Italië en Zwitferlond gefchonken, wat beiden eigendammelijk toebehoort; maar waarom toch beftemdig aaf het vreemde de voorkeuze en den voorrang toegekend, waar het eigene en inheemfche dikwerf geene mindere loffpraak waardig is? Zoo dacht ik bij gelegenheid eener wandeliùg , op eeneh ‚ Íchoonen avond, in den omtrek van Luik; éene ftad, op de fchilderachtigfte wijze aan de Maus gelegen , en‚den bezoe- ker eene verfcheidenheid van gezigten opleverende, welke, den Noordnederlander vooral ongewoon, niet kummen nalaten het oog te treffen en de zinnen: te roeren, De fleenrotfen, welke zich door de provincie Namen uit- firekken, fchenken ôok aan de provincie Luik, gan den kant der Maas vooral, de Fchoonfte gezigten, en is de weg van Namen vaar Luik, over Huy loopende, overrijk in de prach. tigfte natuurtooneelen, Eene aangename verfcheidenheid doet illes bekoorlijk afwisfelen; en fchenkt het reeds den reiziger ten eigenaardig genoegen, wanneer hij het Lwik/che madert , de afhelling der rotfen met wijngaarden beplant te zien: dig Bezigt, en de nabijheid van vele fteenkoolmijnen , tov hiertoe „Bog niet of fchaars beïchouwd, fchenkt aan geheel den omtrek 384 Be jets het bekorende der nieuwheid; en wanneer dan eindelijk de ftad Luik, het doel van zijnen togt, aan eene aanmerkêlifke kromte van de Maas, aan den voêt van, en tegen en op de rotfen gebouwd, met zijne heerlijke brug van fteen , met zij. ne ‘kerken en torens en menig fchoou gebouw, zich voor zijnen blik vertoont, dań fpreekt hij een vaderland gelukkig, ‘batwelk op Zülke grootfche natuurtooneeleu roem mag dragen, ‘De: frasije ligging der ftad is, federt eenige jaren, door plaactelijke veranderingen en verbeteringen, zeer toegenômen; ‘en nog is men bezig, zóo wel binnen dezeïve, als aan den kant der rivier, aan het geheel een (chooner en grootfcher aanzien te geven. _Ziju de plannen, hiertoe ontworpen qn aanvankelijk ter uitvoering gelegd, eenmaal voltooid, dan zal’ gewis de reiziger deze plaats met de groorfte zelfvoldoe- ning bezoeken enmet aveêrzin- verlatoui - n ' In. de benedenftad , naar de rigting van den loop der rivier aangelegd, vindt men doorgaans breede flraten } fchooné plei- -pfw y voortreffelijke gebouwen, als: het gebouw der Akâadee mig , den Sghauwburg en andere geflichten ; ‘maat ìnzondér- hgid trekt bier eene welaangelegde wandelplaats bet oog dès „yreemdelings ; van dezelve, ‘en. gedurig: meer afwisfelende , ‘naarmate de weg. hier kronkelt, verkrijgt bij de fehoonfte gé- zigten op de kerken, torens, gebouwen en huizen der bo- ‚veuftad ; en, daar binneù dezelve de opgaande rots, hier en laar, met wijngaarden beplant is, — daar het geheel meër feil, en als ’t ware hangend, meet eene flechts geringe aft helling, oploopt, des te verrasfender is hem een zoo onge- „waan gezigt, des:te fchilderachtiger wordt hem elk deel van -beg overfchoon geheel, en bij kan niet nalaten, aan de vêt- halen der, grijze oudheid., aangaande de hangende tuinen van SEMIRAMIS, te denken, Ik bezocht een. mijner bekenden in de benedenftad, Hoe verwonderd ftor.d ik,- uit de ramen van het vertrek , waár ik inwad, bet wiczigt te hebben op eèn’ niet onaanzienljkén Kin, en, over denzelven, op een’ zeer grooten wijngaard, tegen de helling -der rots aangelegd, Miju vriend floeg mij segge wandeling in denzelven. voor, en gretig aanvaardde ik „dig voorfiel, Wij. fAsgen eene menigte. trappèn op, en eet- lang- weren wij verre’ boven de ons omringende, aanzienlijk hooge, gobouwen verheven, Daar lag nu de benedenftad aan enge voeten, mer een vrij; onbelemmerd en wijduirgeftrekt gezigt op den fehoonen omttek aan de overzijde der Maa AANGAANDE LUIK EN DÊSZELFS OMTREK. Ig Bij dien aanblik kon ik niet nalaten aan Nijmegen en de. De woningen der ftad en der voorfteden sijn aan de zijde der rivier regt -bevallig gelegen. Dikwerf verheft men het voorregt van den landbewoner boven hem, die zijne dagen io bemuarde fteden flijten moet; dan, menig bewoner van Luik kan in dezen op eene voordeelige uitzondering aam- Spraak maken., Al wat bepaald , beperkt en bekrompen mag genoemd worden , is hier gebeel uitgefloten, De omgelegene Jouen, met uitzondering alleen-van die , waartegen en waar. op de ad gebouwd is, zijn op verfchillende afftanden van de ftad en den room verwijderd, wiens gekromde arm hier, bij eene aanzienlijke breedte des waters, en waar men zich keere of wende, de fehilderachcigfte tafereelen ter befchou- Wing aanbiedt, Verrukkend is het, ap een’ helderen avond, ia en buiken de fad , den Mags-oever te bewandelen. Aan. genaam feekt de beweging en werkzaamheid op den vlieten. den flroom, bij het gedurig af- en aanvaren van groote en kleinere vagrtuigen, af bij het flil en ftatig gezigt over de omgelegene akkers en velden,die tot op verre afftanden zich uittrekken, en, al rijzende en klimmende, zich verliezen in de bosfchen en wijngaarden, die de verwijderde rotfen als omkranfen, Ik ontmoette hier eenen vriend , en-de vraag was aanltonds gereed: of hij, de Duitfche ftreken doorreisd heb- bende, aldaar iets fchooners had aangetroffen? Zijn ontken» nend antwoord regtvaardigde mijne bewondering over deze heerlijke ftreken, en ik werd, als Nederlander, trotsch op mijn gelukkig vaderland, Bulten eene der poorten van de bovenftad loopt de weg, al hooger en hooger, aan den voet des muurs , opwaarts 5 mar aan de linkerhand voert de nederwaarts loopende rofs “Haar eene ontzettende diepte, De grond is overal met boô- men van verfchillende foort beplant, en op horderden voe- ten afftands naar beneden ziet men het fchoanfte landgoed liggen. Op een’ anderen tijd begeeft meú zich aan den meer Vlakken vverkant der rivier; bier wandelt men tusfchen tui- nen, boomgaarden , akkers en velden; eindelijk komt men op Gene weide, waar runderen grazen, door geboomte en hop- -186 IETS, AANGAANDE LUIK EN DESZELFS OMTREK. velden omringd, en nu zijn, als door eene tooverroede , $l de rotfen verdwenen, en het fchijnt alsof men, in Zuidhol- land, zich buiten eene of andere ftad in Rijn- of Delfland bevindt; maar een paar honderd fchreden verder verdwijnt die begoocheling „, en de dalende avondzon glanst op den zil- veren flroom en de hooge en breede kruinen der heinde en erre verfpreide rotstoppen. Al wat wij, bij vergelijking, gewoon zijn klein en be- ‘krompen te noemen, is hier van geene toepasfing in het ge- heel. Alles, integendeel, verbindt zich aan hee denkbeeld van ruimte en grootheid, De ligging eener groote ftad in eenen omtrek van dusdanige uitgebreidheid, en deze uitge. ‘breidheid zelve toch bepaald door ontzaggelijke berggevaar- ten, heeft iets, dat ontzag inboezemt. Zoo ergens, dan heeft de Natuur gewis hier een treffend gooneel harer majesteit wih „Jen vertoonen, . Ontwaart de Noordnederlander „bij zijne reis door de Zuid aderen provinciën ‚in de (leden en op de dorpen , niet „zelden een en ander, hetwelk met zijn’eens aangenomen begrip. van rein- en Zindelijkheid minder overeenkomt, en waarbij dan toch altijd niet weinig ten goede valt aan te merken; de geringe teleurftelling, welke hij hierdoor onder „windt, wordt, aan de andere zijde , overvloedig vergoed door het rein gelaat der fchoone, prachtige en verbevene Natuur, die bij hare fchoonheid zijne zinnen flreelc , bij -bare pracht zijn hart verheft, bij hare verhevenheid zijne ziel moet vet- rukken, En leidt ons dan die zigtbare Natuur op tot baren „Formeerder, die heerlijke fchepping tot -baren onzigtbaren Oorfprong, die overfchoone aarde tot Hem, die haar deed «worden, en in wien al wat wij zijn, bezitten en genieten ‚ eindigen moet, dan maken wij zoo gaarne de woorden van een’ Duitfchen Bard de onze: “Duizend ftarrenheren loven onzes Scheppers pracht en fterkte,; Alle hemelkringen prijzen eeuwig, wat Zijn wijsheid. werkte; Zeeën, bergen, bosfchen,dalen,die Zijn wenk heeft yoortgebragt, Zijn bazuinen Zijner liefde, zijn bazuinen Zijner magt! ; September , 1825, BIJZONDERHEDEN , WEGENS DEN VELDTOGT iN RUSLAND, 887 EEN DRIETAL BIJZONDERHEDEN , WEGENS DEN FRANSCHEN. VELDTOGT IN RUSLAND, VERHAALD DOOR DEN GRAAF DE BEAUVOLLIER, ALS OOGGETUIGE, Loen de krijgsgebeurtenisfen, ten gevolge van den noodlots tigen veldtogt in- Rusland, in 1814 de herftelling der BOUR- BONs hadden te weeg gebragt, deed het Rusfiseh Gouverne- ment aan verfcheidene krijgsgevangene Franche Officieren pasfen afgeven tot Bíialystock, Maar dusdanig was de magt der betoovering, welke hunne rede gekluisterd hield, alsmee de de hooge dunk, dien zij koesterden van de hulpmiddelen en krijgsbekwaamheden van NAPOLEON, dat, in weerwil van de blijkbaarhéid der daadzaken (wegens den veranderden ftat van zaken in Frankrijk) , zij aan dezelve geenerlei geloof wilden flaan; zoodat verfcheidene kolonnen van krijgsgevan- genen zich een vaandel hadden aangefchaft, waarop men in groote letteren las: WIJ ZULLEN HEM WEDERZIEN! Andere ko- lonnen hadden hunne adelaars bewaard, en droegen dezelve ia triomf; en zij, die waagden een tegengefteld gevoelen ge uiten, waren hun leven niet-zeker. Het waren echter inzon= derheid de jonge lieden, in de Lyceums en de Militaire fcho- len gekweekt, die zulke buitenfporige denkbeelden koester- den, De oude foldaten dachten bedaarder over de zaak, en zeiden: „ Zoo LODEWIJK XVIII ons wil hebben, wij zul- len de zijnen wezen,gelijk wij die van NAPOLEON waren: tis niet de man, maar de zaak, die wij gediend hebbenṣ wij waren Franfchen, eer wij foldaten werden.” _NaporzroN was tot Gumbinnen (tusfchen Wilna en War- fchau) per lede gekomen, verzeld van een’ Poolfchen Jood, die bem tot gids en tolk verftrekte, Hij ftapte aan het poste huis af, en vroeg naar den postmeester, (van wiende Schrijf- ver deze Anekdote had.) Hij was afwezig. Diens vrouw kwam voor, en meende hem te berkennen. „ Gij ziet mij zoo fterk an,” zeide toen NAPOLEON, „dat ik begin te gelooven, dat ge mij kent,” — „ Inderdaad, ik meen de eer te hebben van te (preken tot Z. M. den Keizer der Fran/chen.'’ — „ Gif bedriegt u niet,” Dit zeggende, gaf hij haar drie rolletjes van 35 Napoleons , haar dringend verzoekende, ten allerfpoedigfte F 188 __ SEEN DRIETAL BIJZONDERHEDEN , om haren man te zenden. Vervolgens deed hij haar verfcheie dene vragen wegens haar gezi en hare middelen van beftaan, » Hoeveel kinderen hebt gij?” — „Sire, ik heb flechts een’ zoon, die op het Lyceum van Warfchau is — „ Van dit oogenblik neem ik zijne opvoeding en zijn lot;op mij $ ik zal zorg voor hem dragen.” — De postmeester gekomen zijnde, vroeg hem NAPOLEON, in hoe veel tijds hij hem naar Warfchau konde brengen. „In veertig uren,” was het-antwoord, = » Kunt gij mij derwaarts geleiden ?” De postmeester aarzel ‘de. „Ik vorder, dat gij mij daarheen zult verzellen; mijne ‘erkentenis zal onbepaald zijn.” Hij haalde eene Kaart uit zijn’ zak, en fchreef hem den weg voor, dien hij te houden ‘had; vervolgens, hem twee pistolen vertoonende , riep hij ‘op een’ dreigenden toon: „ Zoo gij u verwijdert van de lijn, die ik u trek, verbrijzel ik u de herfens,” De post- „meester betuigde zijne onderwerping ; en inderdaad , hij bragt -bem naar Warfchau , pet fede, in 33 uren. Te Hanau gee tkomen, logeerde NAPOLEON in het groote Hert, vertooe „mende veel. opgeruimdheids, inzonderheid aan de. waardin, ‘zich dwingende, door houding en woorden, zijde zegene ‘fpoeden te ontveinzen, ~ Tijdens de terugkomst der Rus/en te Wilng — ik heb dir ryerhaal van twee ooggetuigen (hier bij name genoemd) — werd een groot gedeelte der Fran/che gewonden en zieken, ‘die zich konden redden noch verdedigen, vermoord door de „loden, Verfcheidenen dezer ongelukkigen, ten einde zich aan eenen ouvermijdelijken dood te onttrekken, hadden zich ver- fchanst in een verlaten huis, Men meende hetzelve geplor- derd te zijn; en het was eerst na verloop van acht dagen, dat de Rusfifche Generaal, door den rook, die ten dake uit fleeg, gewaar werd, dat het bewoond was, Men brak de deur open, en vond aldaar een twintigtal Fran/chen, geheel naakt, en naar geraamten gelijkende. De Generaal vroeg hun, federt wanneer en waarom zij zich in dat huis gewor- pen hadden, Zij antwoordden, dat zij daartoe genoodzaakt waren geworden van wege de flechte bejegening der inwoners en de vrees van de flagtoffers te worden der Rusfifche troe- pen. Hij vroeg bun vervolgens, op welk eene wijze zij gee durende de acht dagen, dat zij aldus verftoken waren gee weest van alle gemeenfchap naar buiten, in hun leveusonder- r WEGENS DEN FRANSCHEN VELDTOGT IN RUSLAND. 189 kond hadden voorzien. Eene Vertelling. De Graaf VAN OLDAGNER, onder de regeting vàn PH Is LIPS DEN V Onderkoning van Mexico, keerde, na een verblijf van meer dan twintig jaren te midden van de fchat= ten der Nieuwe Wereld, naar Spanje terug met groote rijks Commen, zijn verblijf vestigende in het Koningrijk Valencias eu zich onledig houdende mét de opvoeding zijner éénige dochter E L E ONOR A, En ELEONORA, eene fehoonheid van vijftien jaren, was de afgod niet alleen haars vaders, maar van alle voorname jonges lingen in geheel Spanje, die het geluk hadden haar flechts eenmaal te zien, Maar de vader beefde bij het aanfchouwen van dien floet van minnaars, die, te midden van het bederf der boven, reeds vroegtijdig geleerd hadden hunne ondeug- den en gebreken te “verbergen, en heimelijk met de deugd fpotteden, welke zij in het openbâar voorgaven te eerbie. diger, | Op zekêren dag riep de Graaf zijnen Intendant, mic ve ù DE LA SEBRERA, tot zich, Hij was de zoon van een’ barbier te Madrid, maar een man van verftand en vernuft, dooreerlijk , en aan de belangen des Graven opregtelijk ver- kleefd; hetgeen hem de vriendfchap zoo wel als het ver- touwen zijns doorluchtigen meesters had verworven, „ M i- GUEL,” fprak deze tot hem, „ ik verkeer in eene pijnlijke Onzekerheid ; raad mij! Drie Edele jongelingen dingen naar de hand van mijne ELEONORA, Ík weet geene keuze të doen, De eerfte is de neef des Hertogs van Medina ; de tweede de zoon van den eerften Minister ; de derde een Rid- der van Alcantara, wiens vader benoemd is tot Admiraal , ED naar het beheer dingt van Mahon, Maar boven alles, gij weer het, gaat mij het geluk mijner beminde dochter ter hare, Haar aan een’ onwaardigen te huwen, zou mij dén 19o DE AAP EN DE VIER MINNAARS, doodfteek geven, Weet gij geen middel, dat mij kan in ftaac fiellen , om het gemoedsbeftaan dezer drie jongelingen tot den bodem te peilen ?” MIGUEL, na eenige oogenblikken overdenkens, nam het woord: „ Ik weet flechts één middel, om hetzelve te doorgronden. Het zal u grillig , zonderling , misfchien belag- chelijk toefchijnen; maar ik geloof toch ,dat hert goed is. Gij weet, Monfeigneur, dat de apen, met even veel naauwkeu-. righeids afs vernufts, attes herhaten, wat men hun voordoet ; en gij bezit er een’, die bijkans zoo geflepen is als een Doc- tor van Salamanca, of een Monnik van 7öledo, Doe hem vien dagen logeren bij elk der drie refpective minnaars; geen van hen zal uwe bedoêting gisfen,en hij zal voor u de pies gel van ARCHIMEDES zijn: niet alleen zal hij u de ftel- ting der vijanden doen verkennen; maar hij zal voor u de mom doen verdwijnen, waarmede zij zich voor het oog der wereld bedekken, en welke zij dàn alleen afwerpen, wan neer zij in den kring hunner vertrouwden zich bevinden.” De Hertog kon zijnen lach niet bedwingen, op het verne- ínen van dit even nieuw als zonderling middel , om menfíchen- kennis op te doen, en droeg aan den fluwen MIGUEL de zorg op, om hetzelve in praktijk te brengen. Onder voorwendfel bij den eenen van eene gunst, bij den den anderen van eene grap , bij den derden van eene grillig- heid des Graven, -wist MIGUEL het zóó te beleggen, dat de ruige gast bij allen gretig werd aangenomen. Hij kleedde ‘hem van kop tot ftaart in rood fluweel , met een’ Fran/chen hoed op het hoofd, hetgeen hem fchier onkenbaar maakte ; want niets brengt grooter verandering te weeg, bij apen zoo wel als bij menfchen, dan dat fchicterend klatergoud , waarme- de zekere moderne Natie zelfs de woorden deugd en eer heeft verbonden. Aldus uitgerust, verfcheen GAS PARDO het eerst in het antieke paleis der Hertogen van Medina, wasr we nooit een wezen van zijn gefacht was ingeleid. In weerwil ‘van zijn vertrouwen op het vernuft zijns Intendants, opper- de de Graaf eenigen twijfel aan de goede ontvangst van zij- nen aap. „ Kent gij dan, Monfeigneur „’ hernam deze, „ de eerzuchtigen en de minnaars niet beter? Den leelijkften muil- ezel van uwe ftallen zoudt gij den Hertog van Medina kum nen toefchikken, en gij kondt verzekerd zijn, dat hij aan het beest eene plasts in zijne zaal zoude inruimen |” Hij bee droog zich niet. Geen enkel oogenblik fchier hadden de aap en de neef des Hertogs elkander verlatef, toen eerstgenoem- de, na verloop van tien dagen, werd teruggehaald ; zij kon- den naauwelijks Scheiden, Er was feest bij den Graaf, De gasten waren zoo even van tafel opgeftaan , om zich naaf een ander vertrek te begeven. GAsPARDO, aan zichzelven overgelaten, zag niet zoodra de overgeblevene lekkernijen, „half geledigde flesfchen enz, enz., of hij zamelde alles bij- een, zette zich aan tafel, en verliet dezelve niet vóór in “den morgenftond, wanneer vermoeidheid, zwelgerij en de kd id e $ G - g ‚DE AAP EN DR VIER MINNAARS. IÇI dâmpen van den wijn hem noodzaakten, zich in zijn rood tokje en grooten hoed op eene kanapé te werpen , waar hij weldra in een’ vasten flaap viel, — De Graaf was heimelijk getuige geweest van zijne uitfporigheid. „ Gij ziet, Monfeig- deur,’ fprak de Intendant, „dat gij uwe beminnelijke doch- ter niet ter prooije kunt laten van een’ verkwister als Don. ALVAR, die zijne nachten in tafelweelde flije Morgen tigt de beurt aan den Markies van Santa.Crus; laat ons zien, of wij gelukkiger flagen,” | Ook den jongen Markies verliet GASPARDO geene mie puut. Na tien dagen wedergekeerd , kende hij geen grooter genot ‚dan zich te plaatfen aan de fpeeltafels, Op het gezige der kaarten foukelden zijne oogen; hij zette zich in eene fauteuil, en begon, met ongemeene vaardigheid , dezelve te mengen, te couperen, en, van tijd tot tijd, met drift op tafel te werpen, terwijl zijne blikken rondvlogen, en hij ge- durig de beweging naboortfte van iemand, die zijne zakken doorzoekt, om , zoo mogelijk , de nukken der fortuin te trote feren, „ Monfeigneur „’ zeide de Intendant, „de jonge Mare kies van Santa-Cruz is onze man niets het is een fpeler. Beproeven wij den Ridder -van Alcantara.’ GasPARDO vertrok naar Don MANUEL, en vertoef- de er desgelijks tien dagen. Zijne eerfte bemoeijing , na zij- nen wederkeer , was, zich aan de voeten te werpen van alle vrouwen en meisjes, welke hem bejegenden, derzelver hand te varen, en, door zijne grimasfen, jammeren en gefchreeuw, eenen hartstogte wit te drukken, dien noch hij, noch waars fchijnlijk zijn model gevoelde, „ O, Monfeigneur!” riep MIGUEL uit, „deze minnaar vlijt ons nog minder, dan een der beide anderen. Gij ziet, dat uwe dochter gelukkig Ônsfhapt is aan de ftrikken van een’ verkwister, een’ fpeler en een’ lichtmis. Gij zijt vrij van vooroordeelen, en het geluk der fchoone en gevoelige ELEONORA gaat u boven alles ter harte; gij ftelt bovendien prijs op den adel der ge. - voelens: zoek bij de Letteren of de Kunften eenen fchoone zoon, u en harer waardig. Verbind met gouden vleugelen de i aan u, die zich verbergt, en niet dan eenige ruimte behoeft, om een Genie te zijn, Daar is, bij voor- ‚ de jonge kunftenaar, die met zoo veel waarheids de aanvalligheden — neen, de ziel uwer dochter heeft gemaal; bém heb ik meermalen hooren zuchten en zien verbleeken , bij bet verlaten van het verblijf van ELEONORA,. Deze og ís de zoon eens wakkeren zeemans, FERNAND BORTALEZ, die, als Scheepskapitein, zich heeft onder. fecheiden in den oorlog met Portugal. Hij bezit groote tae ‚ een verheven karakter ‚is arm en edelmoedig ; fchenk hem het vermogen om rijk en weldadig te zijn; geef hem Uwe dochter, aan wie hij, zoo ik wèl gezien heb , niet on- verfchillig is; maar, in weerwil van al het goede en fchoo. be, bem toegekend door allen, die hem kennen , zenden wij GASPARDO, Onzen waren toetsfteen, ook bij hem.” igs DE AAP EN DE VIER MINNAARês De Graaf had zich té wèl bevonden bij den raad des biż, en MIGUEL, om Ook dëzen niet nog op te volgen. De aap werd dán ook bij den jongen kunftenaar gebilleteerd „en kwam na verloop van tien dagen terug. Maar, welk eene hervorming! GAsPArpo had alle zijne kwade gewoonten, áfgelegd; tij boocfte onophoudelijk een’ mensch na, dia fchildert én peinst, en, wanneer hij voor eenige oogenblik- ken deze pantomime opfchortte , het was alleen om een por- erer te kusfen, dat men terflond herkende voor dat vaa ELEONOR A, En | | - De Graaf vaN ÖLDAGNER, even verbaasd als voldaan over zijne nicuwê ontdekking, fchonk zijne dochter aan den jongen kunftenaar; MiGuEL werd ruim beloond , en G 4 s- PARDO bleef tot het einde zijner dágen in een huis, welks geluk hij, onwetend, verzekerd en gevestigd had, B Zoude de gelukkige huwelijken niet veelvuldiger zijn, indien de apgn van deze foort minder zeldzaam waren ? DE JEZUIT EN DE BIECHTELING. Een ftervende biechtte aan een’ Jezuit; waarna deze hert san het oòr fchreeuwde: „ Mijn waardé broeder ! wanneer gij in het Paradijs komt, Zeg dan aan ST. IGNATIUS, dat het zijner Orde thans gezegend gaat.” — „ Ik zal het hem zeg- gen,” ftamelde de (tervendê, „ zoo ík hem daar vind,” NAÏf ANTWÔORD VAN BEN’ SOLDÁATS De Maarfchallk van Saken, eên’ Granadier ontmoetendes zoo als deze ter dood geleid werd om het fteien van een” kalkoen, zeide tot hem: „ Ongelukkige! hoe kondt gij uw J levên wagen voor vijf franks ?” — Wel , Generaal ! ik waag het immers dagelijks wel voor vijf fluivers, — Dit antwoord verwierf ‘hem genade, ` ws te MADAME MÈR È. De Moeder van BONAPARTE, eene vrouw van verftand ; maar hoogzuipig , leefde te Parijs zeer eenvoudig , ook nada dar Zoon ziëh tot Keizer had verheven, Thans verkreeg zif deii titel van Madame Mère, en er werd haar een Paleis, be- nevens een Hofftoet,. verleend. Intusfchen verblindde haar al déze grôotheid geenszins. Met een vooruitzigt begaafd, toen als overdreven geacht, fpaarde zij groote geldfommen, van hetgene haar voor haar Iluis was aangewezen, „ Wie „ weet ,”-zeide zij eeng, vertrouwelijk , tot iemand , die baat deswege vertoogen deed, „ wie weet, of ik niee nog cens » A die Koningen bróod zat moeten geven!” TÀALKUNDIGE EN ABSTÉETIScHE BESCHOUWING vàn PsaLM XLII, BENE VOORLEZING VAN H. P. T. FOCKENS; Predikant te Twijzel en Koten H. is eëné ohwaardeerbáre eigenfchâp van onzen rë- delijken geest , voor welker bezit wij den wijzen en goe- den Schepper nimmer genoeg kunnen danken, dat wij gevoel bezitten , en door de verfchillende voorwerpen , die in de zinnelijke en zedelijke wereld oùt? net bereik Cuzer zintuigen en opmerking vallen, op velerhande wij- ze kunnen bewogen en aangedaan worden. Het gevoel vóor fmarte zelfs , hoe wonderfpreukig het fchijnen moge; is eer ‘weldadig gevoel, °t welk wij niet mogen wenfchew van ons beftaan te zien afgefcheiden. De ondervinding vån elk , die de zaligheid van Het treuren en het verkwike kende der vertroostingen Gods onder het lijden gefmaake heeft, bevestigt dit overtuigender, dan door de krachtig- fie bewijsgronden gefchieden kan. Verre zij daarom vari ons eene Stoïcijnfche ongevoeligheid „welke de bijsterzine nigheid eener zich noemende Wijsgeerte voor pligt en wijs<. heid wil doen gelden; maar aan den anderen kant over- fchrijde toch nimmer ons gevoel voor het leed der aarde de perken , door Rede en wijsheid hetgelve aangewezen ! = En hier is het ftandpunt , waarop wij met bewonde. ring alle die grooté en edele lijders zien ftaan , welke ons de gefchiedrolle der eeuwen doet kennen , als moedige en geduldige , maar tevens als gevoelige lijders. En wat was bet, dat dezen die gematigdheid inboezemde , waardoor MENGELW. 1826. NO. 5 N 14 TAALKUNDIGE EN AESTHETISCHE BESCHOUWING zij noch het menfchelijk gevoel. ‘verloochenden , noch, aan de- andere zijde , tot onftuimige mismoedigheid en wans hoop zich vervoeren lieten ? Het was de invloed van den Godsdienst, die den ftorm der driften bedaarde , en den bedrukten, geest tot die fille- weemoedigheid ftemde ,, die behoefte doet gevoelen, om het geprangde hart vertrou- welijk in Gods vaderfchoot te ontlasten, Onder honderd voorbeelden. van deze gelukkige ziels- gefteldheid , met welke de jaarboeken des menfchelijken geflachts prijken, blinkt, áls dé zon onder de mindere _ftarren, de man uit,,wiens, fmeltende. gezangen nog de wellust zijn van alle gevoelige harten , gelijk zij eens het voorwerp der bewondering en hefdede. bron van me- nigvuldige vertroosting waren voor Zsraël’s gemeente, Dasa vD is de aandoenlijke Dichter, die-het-zuiver menfchee- lijk gevoel uitdrukt in zijne -liederen , «en uithet ‘hart {preekt tot: het harte,. de godvruchtige Dichter tevens, wiens klaagtoonen zich niet verheffen tegen.den Befchike ker van zijn lot, maar veelal eindigen in deze of derge- lijke ontboezemingen: Wat buigt gij u neder, o mano ziel? Hoop op God; want ik zal Hem nog loven. | Dat is dan ook de heerfchende geest en toon des Pfalms y van welken deze laatfte-woorden den flotgalm: uitmaken, en welks beteekenis en. fchoonheden wij thans zouden trachten te ontvouwen. Eene-en andere algemeene -aan- merking , deels den Dichter, deels het lied-zelve en, dese zelfs opfchrift- betreffende , moet- intusichen de befchous wing van den inhoud voorafgaan. Zoo wel bij deze-voor? bereidfelen „als bij-de verklaring zelve , bedien ik mij danke baar van dé voorlichting der’ besten onder-de oude en nieu- were Uitleggers ;-en waar geen hunner mij volkomen bee vredigen kan , namelijk in de laatfte helft van den Palm, daar neem ik de vrijhèid , mijnen cigenen weg te.bewandelen. Ik heb/reeds:pAvrip genoemd „als den Dichter van: dit lied, fehoon, hetzelve den naam dezes eerbiedwaardis gen Zangers nier aan het voorhoofd draagt, en geene on- ‘wraakbare getuigenis der oudheid ons hiervan ten. volle: VAN PSALM XLII. 195 verzekert. Maar wie is er, die zijne liederen ooit met aandacht en gevoel gelezen heeft, en met dezelven dezen nameloozen lierzang in vergelijking brengt , die niet aan» ftonds aan den gloed en de kleur der uitdrukking den ma- ker herkent, eh gereed is te betuigen: ziedaar een lied, gevloëd. uit het hart en de pen van pavip! Deze een- parige overtuiging van meest alle de Uitleggers wordt tot den hoogstmogelijken trap van waarfchijnlijkheid, aan zee kerheid grenzende , opgevoerd , wanneer wij den inhoud dezes gedichts befchouwen, if verband met de ons be- kende gefchiedenis van zijn leven. Dan worden we als met den vinger gewezen op de noodlottige vlugt des Ko- nings voor zijnen ontaarden zoon ABsSALOM; het zde en 3fte vers noemt ons uitdrukkelijk de bekende oorden op, werwaarts de bedrukte Koning de wijk had genomen 3 terwijl van het begin tot het einde des Pfalms geene uit- drukking voorkomt, of zij ftemt gereedelijk voor dit ge- voelen, i | Eene andere aanmerking , vapr het regt verftand en de waardering des lieds wel niet zoo gewigtig als de eerfte , op zichzelve echter geenszins van belang ontbloot „is de: ze. De volgende XLIIIfte Palm maakt met dezen een onafs fcheidbaar geheel uit, °t welk vermoedelijk door een mis- verand der affchrijveren is verbroken, Voor deze mee. Hing pleit de gelijkfoortige inhoud, de bijkans woordelij- ke herhaling zelfs van gelijke uitdrukkingen in beide de Pfalmen; de flotgalm vooral van het XLIIfte lied komt hier in aanmerking, want hij is woordelijk dezelfde met twee vers zen van dezen Pfalm, ten blijke, dat alles oorfpronkelijk één lied geweest is, Eindelijk maakt zelfs het ontbreken van een opfchrift boven den volgenden Pfalm het voor onze oogen aanfchouwelijk, dat beide oudtijds voor één doorlgopend lied gehouden , en als zoodanig gezongen zijn. In de derde plaats moeten zich onze aanmerkingen ver- breiden over Aer opf/chrift des Pfalms. Eene onderwijzing woor den Opperzangmeester , onder de kinderen van Koe rach; zoo vertaalt het onze gewone overzelting. Eene onderwijzing, liever Zeerdicht , wordt dit lied genoemd 5 N 2 196 TAALKUNDIGE EN AESTHETISCHE BESCHOUWING doch- daar er în deszelfs iñhpud ‘niets voorkomt., waarom hetzelve boven andere van paviíp’s zangen bijzonder met dezen naam kan worden gekenmeérkt ¿°t welk van ’s gelijken het geval is met de andere Pfalmen , die dezen ti- tel dragen , zoo js- de meening zeer aannemelijk „ dat de bewuste naam eene beteekenis gehad heeft, die:voor ons is- verloren gegaan, — Voor den Opperzangmeester , mis- {chien voor den beftuurder der gewijde muzijk in het Hei- ligdom į en dan- zou dit opfchrift , boven vele der Pfal- men, geplaatst, derzelver beftemming aanduiden , om open- lijk bij den plegtftatigen eerdienst van JE HOVA gezon- gen te worden. — De Kinderen Korachs , de Korachi- ten, uit glen ftam van Levr, een afzonderlijk koor vor- mehde onder de gewijde zangers in den tempel, volgens het Boek der Kronijken; deze eerwaardige. familie dan , in het hoofd van dezen en van nog tien andere Pfalmen vere meld, trekke in de laate plaats onze opmerkzaamheid. De vraag onder de Uitleggers is ,of zij voor de makers te Houden zijn van de liederen, die hunnen naam in den tie tel voeren , dan of zij flechts de zangers en fpeellieden was ren, bepaaldelijk beftemd, om deze Pfalmen in het Hei ligdom aan te heffen, of, eindelijk , dat de cer der vere zameling van dezelve aan hen doar dit opfchrift wordt toc- gekend. De eerstgenoemde gisfing vervalt aanftonds, al- thans met opzigt tot den onderhavigen Pfalm, indien wij op goede gronden beweerd hebben, dat niemand anders, dan DAVID, de Dichter is, Ook de andere opvatting heeft hare zwarigheden. Wat verhindert ons dan, om het gevoelen van onzen jongften grooten Bijbelvertaler te omhelzen, dat K o RA cC #’safftammelingen deze , in dich- terlijke waarde uitftekende , liederen in éénen bundel heb- ben bĳjeenverzameld, en zij aldus, fchoon van verfchil- lende makers en onderfcheidene tijden herkomftig ‚met den naam dezer keurige en fmaakvolle verzamelaars aan het ‘voorhoofd prijken? — Onder de zangen, aldus doar de Korachiten verzameld is deze naar orde de eerfte ‚en van denzelven, mag wel een deel der loffpraak gelden, door eenen anderen beroemden Uitlegger (*) op deze liederen (*) EICHHORN i d VAN PSALM XLII 197 in het gemeen toegepast , „dat zij onder alle de Pfalmen „ de meeste dichterlijke waarde bezitten , de fchoonfte ele- „ giën en prachtigfte oden opleveren ; dat zij rijk zijn in „ Vinding, van fnellen loop, van ruifchenden , dikwijls » verhevenen zwier 5 kort, rond, vurig , vol vande vere „ hevenfte en tevens aandoenliĳjkfte plaatfen.”” Deze veelbelovende loffpraak lokt natuurlijk ons verlan- gen uit, om het lied zeif van naderbij te befchouwen , welks aandoenlijk godwruchtige toon ons reeds van onze jeugd af zoo bekoorlijk in de ooren klonk en in het har- te drong, dat eene opzettelijke ontleding van hetzelve niet anders dan welkom zijn kan voor het Christelijk gemoed, ` en regt gefchikt tot aankweeking van hartverheffende en Godverheerlijkende gevoelens, Midden op het tooneel zijner fmarte verplaatst ons de levendige aandoening des Dichters; den ganfchen omvang van zim leed doet hij ons op detreffendfte wijze gevoelen , in de vier na het opfchrift volgende verzen des Pfalms , die niets dan treurige verllagenheid en diepen weedom der ziele ademen. 