Handboek der verloskunde ...
Voor het breken der vliezen zijn de ftuitgeboorten zeer zelden ftellig van de hoofdgeboorten te onder* icheiden ; doch houdt men het voor een teeken der eerden , als het onderde gedeelte der baarmoeder op het gevoel week, zich meer breed uitgezet dan kogel- rond voordoet, als het ligchaam niet behoorlijk ge- daald, en als de blaas niet kogelvormig maar langwerpig rond voorwaarts gedrongen is (f). — Na het bre- (*) De onvolkomene kniegeboorte komt veel menig- vuldiger voor dan de volkomene, veroorzaakt fomwijlen moeijelijkheid , naardien de teruggebleven knie meermalen op den ingang van het bekken blijvende haken, de hulp der kunst noodzakelijk doet zijn. Wanneer de knie nog in de fcheede ligt, kan dezelve fomwijlen met den elleboog verwisfeld worden , vooral , wanneer zich Hechts eene knie voordoet. Zie baudelocque , Kart des accouche - mens . Tom. I. §. 757. 5. edit. p. 335. (t) Daar de vorming der waterblaas van te vele om- Handigheden (b. v. de ongelijkheid van het weeffel de? — 2Ó2 ken der vliezen, vindt men een zacht, door de aars* i pleet in twee deelen gefcheickn , kogelvormig lig- chaain , en onder de beenderen des bekkens onder- Icheidt men vooral de beide zitbeensknobbels zeer duidelijk. De aars is we! eens voor den mond (5* -a>7-) gehouden , maar de uitvlocijende pekltof , en liet niet voorhanden zijn der tong, zijn hier echter beflislend; de gemeenlijk eenigzins gezwollene tecldeclen , en het begin der dijen , nemen wijders allen twijfel in de herkenning weg. — (Bij kinderen van het mannelijk geflacht kan echter de balzak, die dikwijls ongelooflijk gezwollen is, de herkenning nioeïjel ijker maken.) De onderfte ledematen zijn of in het kniegewricht gebo- gen en fomwijlen over elkander gekruist, als wanneer men de voeten naast den (tuit, of tegen het onderlijf iiïtgefhrekt gevoelt. §• M9- De fluit treedt gewoonlijk op vierderlei wijze in het bekken , de heupen Baan in de fchuinfche afmeting, en wel i) voeten, huik en borst naar ach- teren en links, 2) naar achteren en regts , 3) naar voren cn regts , en 4) naar voren en links. Zij kun- nen in den aanvang wel andere rigtingen fb. v. volgens de dwarfe en regte afmeting) hebben , doch nemen bij het intreden gewoonlijk eenc der bovengcmeldcn aan. vliezen, waardoor deze op de eene plaats meer dan op de andere worden uitgezet; de hardheid van eenig deel van den hals en mond der baarmoeder , waardoor de cene zijde der blaas terug gehouden en daardoor de gedaante derzelvc veranderd kan worden) afhangt, is op dezelve als kenrec* ken weinig flsat te maken. — 263 — S' 250. Als de heupen voorbij den ingang gedrongen zijn, dan komen zij , onverfchillig in welke rigting zij in* getreden zijn , zoodanig in de bekkenholte te liaan , dat de eene heup voorwaarts tegen den fchaamboog, de andere echter tegen het heiligbeen gerigt is. Werken de weeën na nog fterker, dan befchrijft de naar achteren gerigte heup bij de uittreding eene grootere ruimte, doch komt gewoonlijk evenwel vroeger te voorfchijn, dan de voorde heup, die tegen den fchaam- boog gelegen is. Het werktuigelijke beloop der ge* boorte van liet overige ligehaam en van het hoofd is gelijk aan die, welke bij de voetgeboorte is opgegeven, en men moet ook hier niet (§. 243, 244, 245.) ver- geten , dat het kind, door de fpiraalvormige wending, in den uitgang eene geheel andere rigting heeft , dan in den ingang. SCHEFFEL, de foetu natibus in partu pro deunte, Gött. 1770. G. w. spangenberg praes. WRISBER.G , Diss. sistens ob~ servationuTTi obstetriciarum de partu clunibus praeviis peracto decadem . Goett. 1780, 4. C. A. VITRIARII, Diss . de partu dijjicili et saepe praeter- naturali ob nates foetus ad os uteri conversas . Jena , 1787. SCHOENMEZEL , de partu natibus praeviis absolvendo . Hei- delberg, 1787. §' -51' Na de hoofdgeboorten zijn de fhiitgeboorten het menigvuldigst : de laatfte zijn eenigzins moeijelijker dan de eerften , doch gemakkelijker dan de voet- en knie- geboorten. Bij de ftuitgeboorten worden namelijk de 2Ó4 — teeldeelen gemeenlijk genoegzaam uitgerekt, om daarna het hoofd gemakkelijker door te laten, terwijl integen- deel bij de voetgeboorren de deelcn niet zoo goed tot den doorgang van het hoofd zijn voorbereid. Voor- been was men gewoon de ftuitgeboorten onder die verlosfingen te tellen , die men niet aan de natuur- krachten mag overlaten , dewijl zij 0) zeer piinelijk zijn ; />) dewijl de beklemming van den fruit moeiiel ijk is weg te ruimen; c) dewijl men voor eene groote kneuzing voor moeder en kind , en dj voor drukking der navelflreng zoude te vreezen hebben. Doch geen van deze vier gevallen heeft bij regelmatige fhiitgcboorten plaats ; — als de drie eerde gevallen plaats hebben , dan beftaat er altijd eene gebrekkige verhouding tus- fchen het kind en de deelcn der moeder, waardoor de verlosfing onregelmatig wordt , en alsdan in de daad de hulp der kunst vordert; en als de naveldrcng naast de duit is uitgezakt (want alleen bij de uitzakking der naveldrcng is hier eene drukking derzelve tusfehen de duit van het kind en het bekken der moeder mo- gelijk), dan maakt dit evenzeer de anders regelmatige duitgeboorte onregelmatig, en de hulp der kunst noodwendig. (*) (*) De redenen, waarom de vroedkundigen der vorige eeuw de lHiitgeboorten tot voetgeboorten maakten, bedond vooral daarin, dat men bij de voetgeboorte altijd van de verlosfing meester is en het kipd des noods kan uitbren- gen, terwijl dit niet zoo gemakkelijk gaat als de billen reeds zoo ver in het bekken gedaald zijn, dat zij niet terug kunnen gebragt worden, en de ontplooijing in het kleine bekken ónmogelijk is. Dikwijls is men buiten de gelegenheid oiu in dit geval eene keuze te doen , als ge- weger , de partu praetematurali propter dunes ad os uteri conversas. Argent. 1773. j. L. Boer’s Abhandlungen etc. J. Th. 3. Bd. S. 34. fg. MURRAY def. DAHL , de partu praeten: a’urali cutti eland bun praeviis. Upsal. 1797. detharding, in stark’s ArcJüv. IV. Band. S. 300. VIERDE HOOFDDEEL. VAN DE ONREGELMATIGE VERLOSSINGEN. §* 252. 7 Wanneer de (§. 228.) opgegevene vereischten tot de regelmatige verlosfing geheel of gedeeltelijk ontbre* ken , dan ontftaat er eene onregelmatige verlosfing. Men moet trachten om de vereischten eener regelma- tige verlosfing naauwkeurig te leeren kennen , dewijl alle verlosfingen , waarbij dezelve ontbreken , doch ook alleen deze , vorderen , dat de kunst tusfehen beide koine, om haar, als de natuurkrachten dit niet ver- roepen zijnde, wanneer reeds de billen in het kleine bek- ken zijn ingedaald. Het zijn voornamelijk de laatfte ge- vallen , welke geleerd hebben dat het kind in deze ligging gemakkelijk geboren kan worden, en dat, wanneer de ar- beid zich voorfpoedig inftelt , de vrouw jong en wel bij krachten is, en er volftrekt geene om handigheden voor- handen zijn, welke de natuurlijke geboorte in het algemeen belemmeren, men dezelve gerust aan de natuur mag over* laten. — Vergelijk van den enden, Verlosk. Waar- nemingen. XXXI — XXXV. p. Io8-I2I. — * BAUDELOCQUE, §. 765 — 770. §. I259 — I285. — G. W. SPANGENBERG, dc partu clunibus praeviis, etc . Gott, 178c. 4. — 266 — mogen, ten einde te brengen, en als zij met gevaar mogten verbonden zijn, dit aftewtndcn ofte vermin- deren. Deswegens is de voorzigtige waarneming van hetgene de natuur vermag, bij de uitoefening der ver- loskunde van veel meer nut , dan overijlde aanwending van eene kunstbewerking. CERDESSEN , i’o n den l r nadien der u'iJtmatiir lichen Ge - burten. Glogau , X 79 1. s am. MERIUMAN , synopsis of the carious kinds of diffi- cult parturition . Loud. 1813. I. Van de onregelmatige ycrlos/ingen wegens eene gebrekkige ligging des kinds. §• 253. Hiertoe behooren alle gevallen, waar de lengte -as van het kind niet in de bovenfte as van liet bekken valt. Als oorzaken dezer gebrekkige liggingen moet men de volgende aannemen : eene te grootc helling des bekkens (§. 67.) (*) , een geheel onregelmatige plaatfing en ongelijke tezamentrekkingen der baarmoeder , eene te grootc hoeveelheid van lamsvoclit, eene te lange of te korte navelftreng, hevige bewegingen der moeder en ftuipen van het kind (?). De algemeene kentee- (*) Wanneer liet bekken eene te grootc helling heeft , kan het hoofd noch de voeten, en in het algemeen dc lengte-ns van het kind niet goed in het bekken treden , de- wijl (b. v. wanneer de baarmoeder of het bekken te veel raar voren helt , en de lange as gelegen is in eene horizon- tale rigting) deze deelen alsdan door dc weeën gedreven worden in eene rigting, waardoor zij niet in het kleine bekken treden, maar over den rand van hetzelve heen- febuivea en eene dwarfe ligging vormen. Indien de baar- kenen van ccne aanftaande onregelmatige ligging des kinds zijn de volgende : men voelt het lijf van buiten ongelijkmatig uitgezet; de beweging van het kind is gewoonlijk meer benedenwaarts in de zijden van den buik der vrouw bemerkbaar, en de buik is niet gezakt, als naar gewoonte; bij het uitwendig onderzoek vindt men het onderfte gedeelte der baarmoeder noch kogel- vormig gewelfd, noch zoo hard, als bij regelmatige verlosfmgen ; van een voorliggend deel kan men niets, ten minste niets duidelijk, onderfcheiden ; de veran- dering van den hoogftaanden mond der baarmoeder en de vorming der blaas gefchieden langzaam , en niet moeder zijd waar ts overhelt, wordt daardoor het ligchaam des kinds op of tegen het tegenovergeplaatste darmbeen gedreven, en hierdoor ontftaat, even als door de onregel- matige zamentrekking der baarmoeder, ec-ne verkeerde wer- king der baarmoeder en onregelmatige ligging van het kind. Deze krampachtige onregelmatige zamentrekkingen brengen fommige vezellagen van de baarmoeder meer dan andere in beweging , en veroorzaken eene werking , waardoor het eene gedeelte van het kind zich vrijer beweegt dan het andere, waarvan eene onregelmatige ligging het gevolg is. — Eene te groote hoeveelheid lamsvocht veroorzaakt te groote uitzetting der baarmoeder, en laat aan het kind de vrijheid zich op verfchillende wijzen te bewegen, waar- door, (hetzij deze bewegingen vrijwillig of fïuipachtig zijn , hetzij dezelve door het ligchaam der moeder aan het kind medegedeeld worden, of van het kind zelven uitgaan,) gemakkelijk verplaatfing en verkeerde ligging van het kind ontdaan kunnen. — Dat niet altijd de groote ruimte van de baarmoeder tot omwendingen en verkeerde plaatfing noodzakelijk zijn, bewijzen die gevallen, waarin liec voor- liggende deel des kinds zelfs na het afgeloopen water zich — a68 — gelijk bij regelmatige vcrlosfingen. (* *) Indien er geene dan natuurlijke verhoudingen voorkwamen, en deze ftccds aan zich zelve werden overgelaten , dan zou het getal der onregelmatige liggingen van het kind niet zeer groot zijn, en er welligt Hechts dwarfe liggingen met voorligging van de achterzijde des romps en arm- en ichouderliggingen * * in ver- fchillende rigtingen, voorkomen. Doch daar de verlos- kundige niet alleen met de pogingen der natuur , maar ook, cn bijna nog menigvuldiger , met gebrekkige en zelven verplaatste. Zie wendelstadt , in von siedold's Lucina , III. B. 2. Heft. S. 357. Een dwars liggend kind zag primus door de natuur op het hoofd wenden. Gemeinsame Deutsche Zeilschrift . II. B. 1. St. Eene alleen door de krachten der natuur voortgebragce voet- geboorte, waarbij in den aanvang de armen uitgezakt wa- ren, zag SCHNEIDER, in E. von siebold’s Journal , VIH. B. 3. Sc. 1828. Ook F. w. HEMMER befchrijft een geval, waar bij een overigens goed gevormd bekken , arm en fchou- der doorgezakc waren, het kind echter eindelijk in een- gedrongen ter wereld kwam. Heidelh . Klin. Annalen , IV. B. 2. St. — De navelflreng te lang zijnde, geeft aanleiding tot menigvuldige omflingeringen , waardoor het een of ander deel des kinds teruggehouden of verplaatst kan worden. Eene navelflreng, die zoo kort is, dat zij de beweging van het kind verhindert , is ten uiterfte zeldzaam. (*) Dit gefchiedt langzamer, dewijl de uitzetting van den l aarmoedermond nu geheel door hare eigene inwendige werking gefchieden moet, en niet door het voorliggende deel des kinds geholpen wordt, en dewijl bij eene dwarlc ligging de deelen van het kind geheel boven den rand van het kleine bekken blijven liggen. onvolledige kunsthulp te doen heeft, zoo moet men er zich op gevat maken , dat de ligging des kinds zeer verfchillend zijn kan. Om echter de verfchillende liggingen grondig en fpoedig te herkennen, wordt er eene naativvkeurige kennis van de ganfche uitwendige gedaante van het kind , eene naauwkeurigc onderfchei- ding van het voorliggende deel, en vooral eene goede voorfteliingskracht vereischt , ten einde men uit de plaatfing van het voorliggende deel terftond de rigting van het geheele kind kunne bepalen. (*) JOH. EM. WILH. GROSSMANN prctes . BOEHMER , Diss. sisteni analomiam foetus maluri externam , ab obstetricibus instituendam . Viteb. 1795. 4. ** L. j. BOER, supplement zur natürlichen Geburtshïdfe und B ehandlung der Schwangem , TVöchnerinnen und neugebornen Kinder. Wieti. 1826. 8. S. 23. A. DUGES , Manuel d’ obstetrique ou précis de la science et de Vort des accouchemens. Paris, 1826. 120. p. 103. Ook in het Nederd. a. dugés , Handboek der Verlos- kunde. Brusfel , 1828, 8. (*) Hetwelk echter raoeijelijker is, naarmate de mond der baarmoeder minder wijd geopend en de omtrek van het voorliggend deel kleiner is. Zie m. saxtorph, theoria de diverso partu oh diversam capitis ad pelvim relatio- nem mutuam. Copenh. 1772. 8. — CH. F. SIBBER , de viribus naturae medicatricibus in situs foetus iniquos. Tub. 1799. 8. — J. K. GEHLER , de capitis foetus situ in partu oblique apta solutione . Lips. 1792 — 1793. 4. De gevoelens der verloskundigen van hippocrates tot op onze tijden omtrent de verfchillende foorten van onregel- matige verlosfingen , zie men bij buscii , Gemeins. Deutsche ZeiUchrift . III. B. 3. St. 1828. — 270 — S- -54* 1. Voorliegende hals: a) de achtcrvlaktc van den hals of van den nek , biedt cene harde oppervlakte aan , welke men , wegens de doorn uitwasfen der halsvvervelen ligtelijk kan onderfeheiden : de grenzen van deze vlakte worden van boven door het uitpuilen- de behaarde achterhoofd , en aan den kant van den romp, door de van elkander verwijderde fchouderbla- den en hunne randen gevormd, b ) De zijdelijke vlakte van den hals is van cene meer gelijkmatige zachtheid, dan de achtervlakte en de voorde halsvlakte ; naar den kant van het hoofd is zij door den hoek van den onderkaak en het oor , en naar dien van den romp door de deelen van den fchouder bepaald, c - De voor [le hals - of kcclvlaktö onderfcheidt zich door het kraak- beenige ftrottenhoofd en tongbeen , waardoor geheel eigenaardige oneffenheden en kuilen gevormd worden. Als nabijliggcnde deelen lette men op de fleutelbeen- deren , ' op het bovendeel des borstbeens, en in het algemeen op het hovende gedeelte van de voorde vlakte der borst en de boogswijze afgeronde onder- kaak. Elk van deze vlakten nu kan op zeer onder- fcheidene wijze voorliggen, naardat de lengte -as van den hals met deze of gene afmeting van den ingang des bekkens evenwijdig is, waardoor alsdan vele on- derfoorten van halsliggingen ontdaan. Aanmerking. Tut de onregelmatige liggingen van het kind hehooren ( onder de hij §. 239 opgegevene om- standig he den j in zeker opzigl ook de derde en vierde aangezigt. digging waarbij he! voorhoofd en de schedel naar voren zijn gerigt , ( en gedurende de verlossing niet in eene gunstige ligging zijn veranderd geworden , in welk geval zij ligtelijk in eene halsligging kunnen overgaan . B.) 271 S- II. Voorliggcnde borst . Vóór het breken der vliezen kan men niet veel onderfcheiden , doch de blaas is groot en meestal hap. a) De achterjle vlakte der borst , of de ruggeftreck , is plat, en breeder dan de voorde borstvlakte ; in het midden derzelve loopt de beweegbare , met vooruitfpringende uitfleekfels voor- ziene , wervelkolom , en van boven kan men de fchou- derbladen voelen ; b) dc zijdclingfche vlakten zijn niet zoo breed als de achtervlakte , doch meer ver- heven ; de hoepelsgewijs liggende ribben , met hare tiisfchenruimten, zijn duidelijk voelbaar; bovenwaarts ligt de okfelholte , benedenwaarts de zijdelijke deelen van den buik , die men onder de onware ribben vindt. De naburige deelen moeten bedisfen of de voorliggende zijdevlakte de regter of de linker is. c ) De voor (Ie borstvlakte , de eigenlijke borst, is van boven fmaller dan van onderen , vlak , en alleen in het midden , waar het borstbeen ligt , eenigzins verheven ; ter zijde van deze verhevenheid voelt men de uit de huid op- rijzende tepels. Het borstbeen , welks bijzondere (lukken alleen door kraakbeen verbonden zijn, en aan welks zijden men de kraakbeenderen der ribben voelt, verbindt zich van boven met de fleutelbeenderen , en van onderen verliest het zich in het kraakbeenige, beweegbare zwaardswijze uitlieekfel, dat binnenwaarts wijkt , en den hartkuil vormt. Naarmate nu de rig- ting der voorliggende vlakte, ten aanz^en van de afmetingen van den bekken - ingang verfchillend is , ontdaan er onderfcheidene onderfoorten der borstlig- gingen. — 272 — S- 256. III. Voorliggend onderlijf: a) De achtervlakte van het onderlijf , dc lendenflreck , onderfclieidt zich door de wervelkolom, die haar middendeel inneemt, en aan welke gcene ribben worden waargenomen ; zij worden van boven door de onderfte onware ribben en van onderen door het achterfte gedeelte des bekkens bepaald, b') De zijdelijke vlakte vormt eene volko- mene gelijkmatige zachte ft reek , die ligtelijk voor de drukking der vingeren wijkt; van boven wordt de grenslinie door de korte ribben , van onderen door de heupbeenderen gemaakt. Om te bepalen of de regter- of de linkerzijde voorligt, moet men letten op den loop der onware ribben , op de ligging van het darm- been , en, zoo mogelijk, op den oorfprong van den navelftreng aan de voorfte vlakte, c) De voorfle vlakte van het onderlijf , de eigenlijke bui kfl reek , wordt van al de anderen vooral onderfcheiden door de plaats van de inplanting der navelftreng, en alsdan vindt men deze, die bij een levend kind klopt, voorliggende of uitgezakt. Bovenwaarts komt men aan de bogen , die door de onware ribben gevormd worden , in wier midden de zoo genaamde hartkuil ligt ; van onderen voelt men de beenderen des bekkens. De menigvuldige rigting van de vcrfchillende liggingen vormt weder menigvuldige onderfoorten van de onderlijfsliggingen. §• 257- IV. Het voorliggend bekken , waarvan vele onder- foorten beftaan , heeft plaats , als het benedenfte ge- deelte van den romp voorligt. a ) De zijdevlakte des bekkens , de darmbecnsftrcck , geeft het gevoel van een gezwel , dat rondachtig , week , en niet onge- lijkvormig is aan het hoofd, offchoon het geene naden en fontanellen heeft, terwijl men tevens op de aars- fpleet en de nabijgelegene teeldeelen moet letten, om te onderfcheiden , tot welke zijde de voorliggende heup behoort. Deze heupliggingen gaan fomwijlen in volkomene ftuitliggingen (§. 248.) over, en wor- den dan regelmatig, b') De voorfle vlakte wordt door de meestal gezwollene teeldeelen , en hare verfchil- lende liggingen door de naburige dijen met hare ge- ledingen herkend. §• 258. V. Schouderliggingen worden gekenmerkt door hare harde ronding, die kleiner is dan het hoofd, in den arm overgaat , en zich in de nabijheid van het fchouderblad , van het Heutelbeen en van de ribben bevindt. De opperarm onderfcheidt zich van de dije, waarmede men hem wel eens zoude kunnen verwisfe- len, door eene geringere dikte, en daardoor, dat hij flechts aan eene (de binnen-) zijde vleezïg is. •— Het gewrichtshoofd van het opperarmbeen zou echter ook wel voor eene knie gehouden kunnen worden, als de naburige deelen (welke ook aanduiden tot welke zijde de fchouder behoort) deze dwaling niet belet- teden, De onderfcheidene rigting der fchouders op den ingang van het bekken, vormt verfchillende on- derfoorten. (*) (*) Is b. v. de hand met den duim naar de regterzljde der moeder en tevens met de elleboog naar het heiligbeen gekeerd, dan kan dit geene dan de regter zijn, enz. — Over deze verfchillende liggingen leze en herleze men sAUDELocquE en van den enden , in hunne aangeh, werken. Jp D, $ $• 259‘ VI, Armliggingett , armgtboortcn , zijn dikwijls reeds voor het breken der vliezen te herkennen. Men noemt ze volkomen , als beide de armen voor- liggen: onvolkomen , als er Hechts édne arm ter ge- boorte voorkomt. Men heeft den arm wel eens voor het been , en de hand voor den voet gehouden , tot groot nadeel voor het kind; doch voor den opmerk- zamen onderzoeker beliaan er evenwel genoegzaam duidelijke onderfcheidingsieekenen, De elleboog is op het gevoel veel minder breed, dan de knie, waarbij nog de fom wijlen beweegbare kniefchijf zich van het (leeds onbeweegbare elleboogsuitdeekfel onderfcheidt. De voorarm begint met den elleboog in eene rolronde gedaante; meer benedenwaarts naar de hand wordt hij vierhoekig, en de beide beenderen van den voorarm zijn duidelijk voelbaar. Men vindt aan den arm geene knokkels, en de hand is met den voorarm niet met zulk een bock verbonden, als de voet en dc hiel met het been ; de geheelc hand is korter dan de voet , en de dik (te vinger (de naar alle zijden beweegbare duim) is niet tevens de langde, gelijk dit met de bijna on- beweeglijke groote teen het geval is , die met de overige teenen bijna in eene fchuinfche vlakte ligt. De rigring van de handvlakte en van den duim , be- nevens het ellcboogsgewricht , bedist, of de linker- of de regterarm voorligt ; (*) (om terdond te onder- (*) Het is niet gemakkelijk Heeds de regter- van de linkerzijde te onderfcheiden , vooral als er eene bij deze ligging niet ongewone zwelling van den arm plaats heeft. Het -voelen van liet hoofd , van den niggegraat of van het .borstbeen moeten hieromtrent beHisfen. fcheiden of de regter- of de linkerhand voorligt , behoeft men Hechts te onderzoeken of zij op de ge- wone wijze met de regter- of de linkerhand van den verloskundige kan gevat worden) ook de rigting des arms, zoowel als die van het ganfche ligchaam , kan zeer verfchillend zijn. §. 260. Behalve deze opgenoemde Iioofdfoorten en onder- foorten van de liggingen des kinds, kunnen er ook nog vele andere voorkomen , die als het ware uit de opgenoemden worden zam en ge field. Daartoe behooren b. v. de gevallen, waar de arm met het hoofd, met de billen , of met andere deelen voorliggende is , of waar de halve borst en de halve buik voorliggen , enz. — (4) Hij, die met cene levendige en juiste voorftellingskracht begaafd is , en de algemeene lig- gingen des kinds en derzelver kenteekenen wel kent (en daartoe kan men alleen door een menigvuldig onderzoek van het ligchaa?n van kinderen op het fantöme en hij barende vrouwen geraken) , zal (*) (*) Onder de verkeerde liggingen komen die .van de achterzijde des ligchaams, namelijk die, welke den rug en de lendenwervelen aanbieden, het meest voor. baudelocque (§• l397‘) meent de oorzaak daarvan te zijn, dat het kind bij deze ligging in deszelfs opgerolde ronde gedaante blijft, terwijl het zich ontplooijen moet om de voorzijde aan te bieden. Daar de drukking hier vooral werkt op de deelen , die zulks minder kunnen verdragen, is deze ligging niet zonder gevaar. De zijdelingfche fchouder- en armliggingen komen nog al menigvuldig voor. baudelocque, §, 1501. De zeldzaamfte fchijnen de keel- of halsliggingen te zijn# BAUDELOCQUE, §. 1246. S 2 ook menigvuldige bijzondere gevallen , die hem voor- komen , gemakkelijk kunnen onderfcheiden , zonder dat het noodig was, de verfchillende liggingen des kinds door nog meerdere onderafdeelingen te verdeden, MAYGRIER , nouvelle méthode de monoeuvrer les accou- chement, Paris an X. 1802. Hoogd. door martens, 1804, 8. 'Table synoptique des accouchemens , d'apris une division naturelle et une reduction d< s positions du foetus avec la manoeuvre de chacwie d'elles par a. P. MEIRIEU etc. Paris, 1821. §. adl. Bijzonder onregelmatig is ook de verlosfmg, als tweelingen zich beide te gelijk, met welk deel het ook zijn moge , tot de geboorte voordoen. Dit kan het geval zijn, of, wanneer beide kinderen Hechts een gemeenfehappelijk lamsvlies bezitten, of, als de door het lamsvlies gevormde tusfehenwand op ccnige wijze gedurende de verlosfmg is verbroken. In zulk een geval , dat voor de moeder en de kinderen beide ge- vaarlijk is, is de herkenning bijzonder moeijelijk , en kan men geene genoegzame voorzigtigheid aanbevelen. II. Van de onregelmatige verlosftngcn , door ziekten en gebreken van het ligchaam der moeder. §. 262. De tweede klasfe der onregelmatige verlosfmgen is bijzonder gewigtig, dewijl door de oorzaken, die eene verlosfmg van de zijde der moeder onregelmatig doen worden , ook eene anders regelmatige verlosfmg (§. 228—251.) in eene onregelmatige kan veranderd — a 77 — worden. Alle de hiertoe behoorende oorzaken zijn of algemeen door het ligchaam der moeder verfpreid , of zij hebben haren zetel in de deelen , die met de ver- losfing in een naauw verband (laan. S- 263. A. Tot de algemeene oorzaken behooren: i) een aanmerkelijke graad van zwakte , die of van de alge- nieene (welligt jeugdige) ligchaamsgefleldheid afhan- kelijk en aangeboren , of door gebrek aan voeding , nederdrukkende gemoedsaandoeningen, of door mis- bruik van aderlatingen en ontlastende middelen ver- oorzaakt kan zijn , of uit eene hevige , welligt nog voorhanden zijnde ziekte kan ontdaan. De vrouw kan de weeën alsdan of in het geheel niet , of flechts met gevaar van eene volkomene uitputting verwerken. Men mag zich evenwel niet door eene fchijnbare zwakte , die (vooral tegen het einde der verlosfing) dikwijls voorhanden is, laten bedriegen (*). 2) Stuip» trekkingen : als zij hebbelijk zijn, b. v. bij hysterifche vrouwen, duiden gewoonlijk geen bijzonder gevaar aan; doch als zij integendeel eerst kortelings door (*) Wanneer de krachten in hec begin van den arbeid niet ontijdig verfpild worden, zal, bij overigens gunstige om Handigheden en gezondheid der vrouw, de zwakheid zeer zelden eene oorzaak der onregelmatige geboorte zijn. Zelfs bij de teederfte en zwakfte vrouwen kan dikwijls de te- rugwerking der baarmoeder op de in dezelve gebragte hand zoo hevig zijn, dat dezelve geheel verdoofd wordt. Het is hier vooral van belang fchijnbare en ware zwakte wel te onderfcheiden. Men raadplege e. von siebold , Handboek over de kennis en genezing der ziekten van het vromvelijk geslacht , III, D. 2. St. bl. 129— 149. in- of uitwendige oorzaken voortgebragt zijn , dan maken zij de verlosfmg gevaarlijk en onregelmatig. De voorboden van dreigende fhiipen zijn : ongewone onverfchilligheid , ongepaste antwoorden , een onwelvoe- gelijk gedrag , plotfelinge , drukkende hoofdpijn , zuch- ten , geeuwen , fpanning boven de oogen , eene Brakke , verwarde , wilde blik , fchijnbeelden voor de oogen en kleine trekkingen van den oog- en mondhoek (*). B. Bczwijmingcn , die door verfchillende oorzaken verwekt worden, en dikwijls in een volkomen Baat van fchijndood kunnen overgaan (f). (•) Dc fhiiptrekkingen bchooren toe de gevanrlijkfte aandoeningen der zwangeren en barenden. Zoodra men de door den fchrijvcr opgenoemde voorboden befpenrt , moec men trachten de oorzaak derzelve te ontdekken, en de nadeelige uitwerking bij tijds te voorkomen. Indien men volftrekc geene oorzaken der fluipen kan ontdekken , bc- fpoedige men de verlosfmg, zonder evenwel door eene geweldige behandeling de prikkeling te vermeerderen. — Men raadplege wijders over dit belangrijke onderwerp, bau- DELOCQUE, §. I095 V0lgg. E. VON SIEBOLD , JTcrtulbqch enz. II. D. 4. St. bl. 469— 504. HAMILTON, in Journal der ausland. Literator . 1802. Jul. N3. I. Sept. N9. 2. — SCHENK, in hufeland's Journal u.s.tv. 1820. Dec. S. 82. HIPPOCRATES , Magazyn enz . IV. D. 1. St. bl. 25 volgg. WIGAND , de geboorte vem den mensch , enz. I. Deel. bl. 271 volgg. dewees en j. de braauw , in moll en ELDiK , Tijdschrift enz. II. Supplementband. 4. Stuk. bl. 289—322. en I. Suppl. 4. St. bl. 348, 355. I. Jaarg. 4. St. bl. 59 — 66. * ("t) Ook bij deze flaauwten hangt het gevaar alleen van de oorzaken af; indien zij dadelijk weder overgaan, zijn zij, vooral bij bystcrifche vrouwen, van weinig beduide- 279 ■REEP, de convulsionibus parturientiurn. Argent. 1747, ENGELMANN , de molibus convulsivis et convulsionibus a partu difficili . A ltd. 1752. SCHAF ONS Ky , de gravidarum , parturientiurn et puerpe- rarum convulsionibus. Argent. 1763. J. C. MEIJER, de convulsionibus parturientiurn etc . Traject, ad V. 1784. 4. WEGELIN in stark’s Archiv . I. B. 4. St. Nw. 7. PETRI , de convulsionibus gravidarum , parturientiurn et puerperarum . Gott. 1791. SCHAEFFER lil HORNES Archïv. I. B. 2. H. S. I99. G. F. HOFFMANN, iiber die UrsacJien und Heilmittel der sogenannten Gichter oder Convulsionen etc . Frankf. a. M. 1795. CEHLER^S kleine Schriften. I. B. S. 195 und 432, BOERSS Aphorismen über Fraisen etc . in Abhandlungen • III. B. 7. Buch. S. 192. ffg. j. L. FRITZ , de convulsionibus gravidarum et parturient tium. Wirceb. 1809. 8. K. G. KUHN, progr. de eclampsia parturientiurn. Leipz» 1812. 4. i Fe eclampsia exquisita in partu auct . c. F. WAGNER , Marb. 1817. 5. 264. 4) Moeijchjke ademhaling , waardoor het doorzetten der weeën ónmogelijk of bezwaarlijk en gevaarlijk ge- maakt wordt. De oorzaken der moeijelijke ademhaling nis ; doch als zij met ftuipen vergezeld zijn , uit eene verborgene oorzaak , inwendige verbloeding door het bersten van een der groote bloedvaten in de buik- of borstholte, fcheuring der baarmoeder enz. veroorzaakt worden, zijn zij doodelijk. Vergelijk e. von siebold, Handhoek enz , II, D. 4, St. bl. 461— 468. BAüDELOCQUE. ToiU, I. §,III^ lijn; buitengewone vetheid, waterzucht, vooral borst- waterzucht , longontfteking , longtering, eene hevige en hardnekkige hoest, die voor blocdftortingen doet be- ducht zijn , een groot kropgezwel , een mismaakt lig- chaam , een bogchel, enz. , waarbij de tot de verlosfing vereischte houding en de noodige infpanning tot het doorzetten der weeën niet kunnen worden volgehouden. Als deze kwalen evenwel Hechts in eenen geringen graad beftaan , kunnen deze verlosfmgen nog door de krachten der natuur volbragt worden; gelijk ook door eene onverflandige infpanning bij de verlosfing vele dezer toevallen, en zelfs het luchtgezwel, eerst ge- vormd kunnen worden (*). A case of rupture on the lungs in parturition by DALFOUR in medical and surgical journal . 1 8 1 1 • DUG^S , t. a. pl. p. 238. $• *65. 5) Hevige bloedftorting uit een deel des ligchaams* gedurende de verlosfing , vooral bloedfpuwing , die (*) De geneeskundige kennis moet den graad van liet gevaar bij alle oorzaken trachten te bepalen, hetwelk echter dikwijls moeijelijk is. Ónmogelijk is het, al de omftandigheden dezer toevallen te befchrijvcn; zij verfchillen zoo zeer in eigen aard en graad van hevigheid , dat een gezond prak- tisch oordeel meer ontdekt , dan eene uitvoerige befchrij- ving bevatten kan. Men lette op den gang der verlosfing, zorge voor eene gefchikte ligchaamshouding , en neme, zoo veel mogelijk is, alles wat nadeelig zijn kan, weg: (zoo als, bij voorbeeld, ophoopingen in de blaas en dikke darmen) , en bewerkdellige bij benaauwde borst en adem- haling eene aderlating, enz. Vergelijk e. von siebold's Handboek , II» Deel. 4, St. bl. 395 — 403. bij het doorzetten der weeën nog vermeerderd wordt; en bloedvliet uit de tccldeelen * * , vooral uit de baarmoeder. Ten aanzien van het ontdaan der bloed- flortingen, verdeelt men die, welke bij barende vrou^ wen voorkomen , alle in actieve , pasfieve en plaat- felijke. (Vergelijk den tekst beneden §. 277. 278. N°. 8) (*). 6) Voldrekt ondrageljk hevige pijnen bij de verlosfmg *** (die evenwel ook door onre- gelmatige krampachtige weeën (§. 21 1. 267.) kun nen worden voorgebragt), waarbij het kind echter (*) Het gevaar bij bloedttordngen ontflaat of uit het bloedverlies zelve, of uit de bijzondere toevallen, welke het uitgeftorte bloed veroorzaakt (b. v. in de longen). Alle moeten zij, indien zij ernftig zijn, door geneesmid- delen of door het befpoedigen der verlosfmg te keer ge- gaan worden. Diegene, welke door de weeën zelve wor- den opgewekt en verergerd , zoodanig , dat de barende vrouw dezelve niet zonder gevaar tot aan het einde der verlosfing kan d oord aan , vereifchen het befpoedigen der verlosfmg. *— De meest gewone bloedftortingen ontdaan uit het losworden van een gedeelte des moederkoeks , waardoor het bloed tusfehen de wanden van de baarmoeder en het kind uitgedort wordt. Deze vloeijing houdt niet op , voor dat de vaten van de baarmoeder zich fluiten , en dit gefchiedt gemeenlijk niet dan nadat het kind geboren is. Gelukkig derhalve , indien de bloeddorting niet begint of gevaarlijk wordt, voordat de baarmoedermond behoorlijk ontfloten is, en tot zoo lang bezige men, naar omdandig- heden, uit- en inwendige middelen, als: het aanleggen vau koud water, ijs of fneeuw , aromatieke wrijvingen van tinct: camphorae op den buik, inwendig tinct cinamomi, aether sulph. acidus , liquor, stipticus, opium, enz. Dan daar deze middelen flechts palliatief werken , moet men niet vordert, cn men ftuipen beeft te duchten. (* *) 7) Zeer hevige, en aanhoudende braking; eene ge* ringe braking in het derde cn vierde tijdperk der vtrlosfmg is echter niets ongewoons (§. 224.), S) Slagader - en adergezwellen , die dreigen open te barsten , of werkelijk opengebarsten zijn. (Zie boven N°. 5.) (f) Breuken , die met beklem- ming en ontfteking bedreigd worden. Vanecnfcheu - daarmede niet te lang aanhouden; maar indien de voorberei- ding toe de geboorte Hechts eenigzins genoegzaam is, de verlosfmg ondernemen. Somtijds is alleen het breken der vliezen voldoende om de bloedHorting zoodanig te vermin- deren , dat men zonder gevaar de uitwerking der weeën Nkan afwachten. — Daar de bloedHorting dikwijls geheel en al inwendig is, deze even gevaarlijk is als de uitwendige, en men bij dezelve de hoeveelheid bloed minder berekenen kan, zij men tegen dezelve op zijne hoede, vooral wan- neer verzwakking, bleekwording , een dof gevoel van op- zetting, zwaarte en vermeerderde warmte in den buik, flaauwte enz. aanwezig zijn. Vergelijk baudelocqoe y Tom. I. §. 1081. sqq. e. von siebold, Handboek enz. III. Deel. i. Stuk. bl. 47-65. III. Deel. 3. en 4. Stuk. bl. 295 — 309. en de aldaar aangeh. litteratuur. (*) Zoodra de verlosfmg zelve minder gevaar in zich fluit dan de toevallen, is dezelve aangewezen, baudeLocque verhaalt §. 1113. een geval van aaneengroeijing van het net met de baarmoeder, waardoor de maag cn het colon bij iedere wee flerk getrokken werden en de weeën bijzonder pijnlijk waren. Deze en dergelijke aandoeningen veraifchen de kunstmatige verlosfmg. (f) Men leze over de Hagader en adergezwellen d'ou- TREPONT , in Gemeinsame Deutsche ZeitscJirift fiir Ge~ burtskunde . III. B. III. St. e. von siebold, Handboek. II. D. IV. St. bl. 369—384. — ö83 — ring van fommige J 'pieren , b. v. van de lendenfpier, van de regte buikfpier, die fomtijds op de te hevige infpanning dezer deelen volgden, eene aanmerkelijke bloedftorting ten gevolge hadden , doch tot hiertoe eerst na den dood zijn herkend geworden f. * P. J. SCHACHER , de haemorrhagiis gravidarum . Lips. 1317. recus . in HALLERI disput at . path . Vol. IV. N. 136. * * KALTSCHMIDT, de partu cum haemorrhagia uterina conjuncto . 1762. SPENCE , Diss. de sanguinis ex utero gravidarum et puer- peranim projluviis . Edinb. 1767. RlGBY^s Eer such iïber die Mutterblutfliisse , die vor der Entbindung ausgetragener Kinder hergehen. a. d. EngL Leipzig, 1786. v RIGBY'S Essay on the uterine haemorrhage . 5 .edit. 1 8 1 1. CEHLER, de sanguine in partu pro jluente. Lips. 1 759. te vinden in gehler^s kleine Schriften . I. Th. S. III. DENMAN, Essay on the uterine haemorrhages. Lond, 1 785. m aité des pertes de sang chéz les femmes enceintes y par A- PASTA, traduit de Vltalien par ALIBERT. an VIII. Tom. II. A. D. DE SAINT AMAND , Diss . sur les pertes de sang qui affectent les femmes qiendant la grossesse lors et a la suite de V accouchement. Paris, 1803. 8. (zie §. 5350 BOER, vom Blutjliisse aus der beschw anger ten Gebar - mutter in de Abhandl . unci V ersuche. III. B* 7.BUCI1. S. 149. ffg. wiGAND , Beitrage . I. Heft. S. 2. *** WIGAND, in Ilcimb . Mcigaz. fur Geburtsh. I» B. i. St. N°. 4. Erattato delle Emoragie uterine nel tempo della gravi- denza del parto e dopoparto dell dottore GIOVANNI BI- GEscHi, Fiorenz. 1816. 2. part. SEVERIN' DOMINJUS CHRISTIAENS , de hemorrhagia uterina In graviditatê > pcirtu y eoque peracto , supervenient* , L. B. 1816. L. COLLM an.n's Abh. iiber die Schiefstellungen der G*~ barmulter und die verschiedene G allungen und U mar- cher i der Blutjliisse • Wien. 1 8 1 8 . 8. E. VON SIEBOLD , de haemorrhagiia uteri gravidarum et parturient ium. Wurzb. 1814. ANDREW BLACK , aphorisms illustrating natural and diffi- cult cases of accouchement , uterine haemorrhage and puerperal peritonitis. Lond. 18 I 8. 8. IVouveau traité sur les hémorrhagies de l’ uterus , c/’eduard RIGBY, et de STEWARD DUNCAN, avec t 24 observations , tirées de la pratique des deux auteurs. Traduit de V Anglais , accompagné de notes par Mine. Bol VIN. Paris, 1818. BÜHRENS , de uteri haemorrhagia . Berol. 1826. 8. f DUGÉs , t. a. pl. p. 239. §, 26(5. B. Tot de oorzaken der onregelmatige verlosfin- gen , die haren zetel hebben in de deden , wdke met de verloting in etne naauwe betrekking (laan , be- hooren : 1) bijzondere zwakte van de baarmoeder , onvolkomene of geheel ontbrekende weeën +. De oorzaak van dit gebrek aan zamentrekkingskracht kan liggen in rheumatismus der baarmoeder , in algemeene zwakte en flapheid van al de buiksingewanden , in te veel- vuldig op elkander volgende verlosfingcn , in te groote uitzetting van de baarmoeder door tweelingen of te veel lamsvocht, in verzwakking der baarmoeder door vroegere miskramen en bloedingen , en in te lievige infpanningen bij den aanvang der verlosfmg. Meestal is dit gepaard met verhoogde prikkelbaarheid (over- matige zenuwgevoelighcid) , waaruit krampachtige — q85 — weeën volgen. (*) 2) Volbloedigheid tn ontjlekingach - tige gefteldheid der baarmoeder . Door voorbefehikt- heid tot aambeijen , en onder begunstiging van een werkdadig bloedvaatgeftel kan er eene zoodanige over- maat der flagaderlijke of aderlijke werkzaamheid in de baarmoeder plaats grijpen , dat hare zamentrekkingen of te hevig worden en eene nadeelige befpoediging der verlosfmg ten gevolge hebben , of integendeel onver- mogend worden, en haren invloed op de uitdrijving des kinds verliezen. Men kent deze gefteldheid uit de teekenen der volbloedigheid en der aambeijen in het algemeen , en in het bijzonder uit het roode gelaat der vrouw, uit den vollen of onderdrukten, echter altijd hardachtigen pols , uit de ongewone hitte in de fcheede, uit de gevoeligheid van het ligchaam bij het opleggen der hand, uit aderfpatten vooral in de nabijheid der teeldce- len en van den aars * * enz. Wezetilijke ont /I eking der (*) Ontdaan de te zwakke weeën uit atonie en gebrek aan opwekbaarheid, dan kunnen wijn, aether, opium, enz. zeer diendig zijn, alsmede aromatifche wrijvingen. Rust, flaap en eene goede rigiingder hartstogten doen foms veel af. Wanneer het gebrek aan weeën het gevolg is van de tegroote uitzetting der baarmoeder, kan foms ook het breken der vlie- zen zeer nuttig zijn. Volledig vindt men alles wat de oor- zaken , herkenning en geneeswijze der onregelmatige , te zwak- ke, te derke of geheel ophoudende weeën behandeld bij wïgand , de Geboorte van den mensch . I. D. bl. 69-235. SIEBOLD^S Handhoek enz III. D. II. St. bl. 237 — 294 en bij de aldaar aangehaalde fchrijvers. — In het algemeen, en vooral bij zwakke vrouwen , is het van belang om in het begin de krachten te fparen , door alle medewerking op de weeën afteraden. Zie ritgen, in Gemeinsame Deutsche Zeitschrift. Ill, R. 1. St. piLGER, Ibid IV. Band. 3. Sc. — 286 — baarmoeder *** door uitwendig geweld en door ver- zuimde of verkeerde hulp veroorzaakt, wordt gekend uit de aanleidende oorzaken , uit de voortdurende pijn, die bij elke wee en bij de uitwendige betasting toeneemt, alsmede daaruit, dat men tevens alle andere teekenen vindt, die bij de ontfteking van de buiks- ingewanden plaats hebben ; ook declen gewoonlijk dc uitwendige teeldeelen in de on t ticking der baarmoeder, blijkende uit hunne hitte en droogheid. (* *) (*) De meest gewone oorzaak dezer ontfteking is eene te lang voortgezette geboorte-arbeid wegens bcletfelen, welke de natuur niet overwinnen kan, en welke ontfteking door eene ongcfchikte ruwe behandeling nog vermeerderd wordt. De afloop is meestal doodelijk, al wordt ook de verlos- fmg, die het cenigfte redmiddel is, behoorlijk volvoerd. Nog moet men op eene bijzondere ziekte der baarmoeder opmerkzaam wezen, welke boer befchrift onder den nanm van putrescentia uteri, welke niet op den arbeid volgt , maar reeds op het einde der zwangerheid aanwezig is, en toegekend wordt aan een bijzonder bederf der mem- brana decidua . Deze ziekte doodt nu eens fnel, dan na eenige dagen , en heeft geene bekende kenteekenen. — Wanneer bij eene vrouw, die door deze ziekte aangetast is , de arbeid begint , gaat alles langzaam en vermoedend , echter wordt bij overigens gunflige omflandigheden de ge- boorte nog al voleindigd ; na dezelve verandert alles ten nadeele, de vrouw Derft , en hij , die de oorzaak niet kent, Haat er verbaasd over. Bij de lijkopening wordt de ver- flerving gevonden zich te bepalen bij de binnenfle vlakte van de baarmoeder, meest bij den hals; terwijl ook de trompetten en eijerftokken wel eens wankleurig waren. Men leze daarover boer’s AbJiandlungen . I. B. 3. St. S. 7?. CH. F. w. kaiser , diis. sistens quaedam dc sphacelo uteri * ALEVELD , de doloribus in paria sileniibus. Ciess. 1770* NOLDE’s Bedrage etc. 3. St.fS. 268. PAUL INUSS , Biss, de partubus dijjicilibus out per vires naturae non perficiendis ob statuin irregular em viriwn expellentium et curatione eorum. Heidelb. 1819. **• Ten aanzien der verfchillende eigenaardige ziekten der baarmoeder bij de verlosfmg, verwijzen wij naar het voortreffelijke werk van wigand, die Geburt des Men- seden in pdiysiologisch - therapeulischer Beziehung. Ilerausgegeben pon F. C. NAEGELE, II Th. Berl. 1820. 8. vert, door c. v. eldik, Amst. 1822. De gevallen , in welke tot het geregeld doen afloopen van onregelmatige geboorten, vooral gebruik te maken is van inwendige middelen, behandelt ook oehler , in Alge- meine med. Min cd en des \e>ten Jahrhunderts. Neue Folgereiche von PIERER. Altenb. 1826. 4. August. *** J. c. GEBHARD , de inflammatione uteidMIzïb. 1786. 4. ]. P. FRANK, de curandis homimnn morbis epitome. Tom. II. BEHRENS , de inflammatione uteri. Francof. 1800. §• 267, 3) Scheevc liggingen van de baarmoeder 139.): a) naar voren , hangbuik , die door de flapheid van gravicli obss . illustrato. Jena, 1810. 8. j. E. zimmermann praes. K. g. KÜHN, diss. de putrescentia uteri > adject. hisioria. Lips. 1815. 4. G. VERSCHUUR, observ. med. varii argument . Gron. 1819. j. F. osiANDER^s NacliricJiten aus JVien etc. Tub. 1817. S* 223. ffg. j. locher , de putrescentia uteri. Berol. 1819. 8. C. G. CARUS , Gynci - kologie. II. Th. S. 247. §. 1063. j. c. G. JOERG, Jland - buch der Krank, des TVeïbes } i.jLufl. S. 43, 755. lippich, observata de metritide sepiica etc. Vindob. 1823. 8. E. von siebold, Handboek , enz . IV. D. 1, St. bl. 241 tot 272. w. j. Schmidt, in II eidelb erger klinische Arr~ yialen j 1826. 2. Bd. 1. Heft. de voorde bckleedfelcn der buiksholte veroorzaakt wordt, cn dikwijls buitengemeen groot zijn kan; de baarmoedermond kan dan Hechts met groote moeite achter en hoog boven in het bekken gevoeld worden. t) Naar achteren , zijn deze Hechts mogelijk op het einde der zwangerheid , bij eene geheel misvormde ruggegraat, die onmiddellijk boven het heiligbeen bol naar achteren gebogen is: de onderbuik is in dit aller- zeldzaam fte geval niet gewelfd, maar zeer plat, en de . baarmoedermond wordt geheel naar voren boven de fchaambetndercn waargenomen. (De voor - en achter - •waartfche overtuiging der baarmoeder , welke in de tweede en derde maand der zwangerheid voorkomt, zullen wij eerst (§. 283.) later overwegen), c) De fcheeve ligging naar eéne zijde moet reeds zeer aan- merkelijk zijn, indien de verlosfing daardoor onregel- matig zal gemaakt worden. Men noemt deze fcheeve ligging der baarmoeder gewoonlijk volkomen , als men in de icheede volftrekt niets meer van den baarmoe- dermond voelt , en onvolkomen , als de baarmoeder- mond Hechts niet in het midden des bekkens (laat. Doch eene volkomene (de onvolkomene zijn zeer me- nigvuldig) fcheeve ligging zal welligt meer in een gebrekkig onderzoek , dan in de wezenlijkheid gegrond zijn. (*) Eene meer gewigtige oorzaak van de onre- (*) van Deventer was de cerflc , die de fcheeve lig. 