Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Het schrijven van de Heeren Weger en Ѕіллтев gaf aan- leiding tot vrij uitvoerige discussie over de vraag of er juridiesche raad zou worden ingewonnen of niet; hoewel men het er algemeen over eens was, dat genoemde heeren de К. N. У. ten onrechte van contractbreuk beschuldigden, was men niet overtuigd dat dit in rechte ook zoo zou opgevat worden. Men besluit evenwel beide heeren te berichten, dat het Bestuur der К. №. У. zijn eenmaal ingenomen standpunt getrouw blijft en alsnog verzoekt bedoelde f 2000.— te willen retourneeren. — 154 — Mededeelingen. Dr. van Lummen doet hierna mededeeling van de laatst ingekomen berekeningen omtrent den vermoe- delijken stand van den staart van de komeet уап Halley op den 18°" Mei as, zooals deze volgt uit de berekeningen van P. Н. Cowerr; daarna deelt hij nog mede, dat de naam komeet van Drake, voor de komeet 19104 blijkens bericht van de Zentralstelle in Kiel op een telefonische vergissing berust, daar bij de eerste opname per telefoon foutief Drake Comet is verstaan voor great Comet. Hieraan werd het een en ander vastgeknoopt over het namen geven aan kometen. Alsnu doet Dr. van BEMMELEN nog eenige mededeelingen over zijn verlofreis en voornamelijk omtrent het Seismo- logisch Congres te Zermatt. Na afloop hiervan neemt de heer Eısken afscheid van het Bestuur, waaruit hij nu voor de tweede maal wegens over- plaatsing moet treden. Hij wenscht de Vereeniging alles goeds toe en verklaart het zeer te betreuren, dat hij de vergaderingen niet meer zal kunnen bijwonen. De voorzitter wenscht den heer ErskeN uit naam van allen goede reis en aangenaam verblijf toe en dankt hem voor het- geen hij voor de Vereeniging gedaan heeft, al was de tijd waarin hij het secretariaat waarnam, ook kort. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 11 Juli 1910, Aanwezig de leden: pg HAAN (voorzitter), van BEMMELEN, ENBAAS, VAN EEK, Gauss, Braak, van Luummer (secre- taris) en van Kuik, de gasten DogwAAR en DIJKSTRA. — 155 — Nieuwe leden. Als nieuwe leden hebben zich opgegeven de heeren: P. Г. Draros, | А. J. DIJKSTRA, Weltevreden. W. Н. ScHRADER, Worden allen benoemd. Afschrijven van leden. Als lid hebben bedankt: Mej. M. J. van MARLE en de Heeren: Е. А. LIEFRINOK, Weltevreden. А. MOREL, | Notulen. De notulen worden gelezen en nadat „metereo- logisch Congres te Zürich” vervangen is door „Seismologisch Congres te Zermatt” goedgekeurd. Ingekomen stukken: a. Brief van den Kunstkring (aang. Chin. tentoonstelling). b. » » het India Meteorological Department. e > Dr EK. Runap d. » a Prof. SLUITER. ” » > den Heer W. Coor (voor kennisgeving aange- nomen). f. ия sd H JUNIUS 9. ин Dr. G. W. Кікуіт pe Jonee (als boven). Chineesche tentoonstelling. Het onder a ingekomene geeft den heer van Kuik aanleiding op te merken, dat het niet doorgaan van de daarin vermelde tentoonstelling te wijten is aan den heer H. Borri, die afgetelegrafeerd heeft. De onder b vermelde brief, bevattende een verzoek om toezending van deel LXIX (1909) van het Tijdschrift, wordt ter voldoening aan het verzoek in handen van den bibliothe- Caris gesteld. Besloten wordt den brief van Dr. Ворк, voor zoover hij niet den secretaris betreft in handen te stellen van den heer van Harren, als lid van de commissie ingesteld in de = 156 — vergadering van 11/1109 tot beramen van plannen ter ver- betering van den toestand van het Nat. hist. Museum in Buitenzorg. Іп d heeft Prof. Зьоттев de gedeponeerde f 2000.— terug- gezonden, terwijl hij de gekweekte rente voorloopig gehouden heeft ter afdoening van de loopende zaken. De voorzitter merkt naar aanleiding van dit schrijven op, dat al is het doel niet bereikt, toch met voldoening deze uitslag van de correspondentie met de heeren WEBER en Ѕысттев, die het bestuur in het gelijk stelt, kan vermeld worden. Lezing Junius. Naar aanleiding van de beide brieven №. 118 en 151 van den heer Juxius ontwikkelt zich een debat over het al of niet afschaffen van het honorarium voor de lezingen, wordt besloten met één stem tegen, daar het bedrag van f 50— nog steeds vermeld is in het Reglement, dit ook aan den heer Junrus toe te zenden. Bezoek a/d Dir. v. Landbouw. Hierna doet de voorzitter verslag van het bezoek door hem en den secretaris gebracht aan den Directeur van Landbouw en stelt voor het dage- lijksch bestuur te machtigen, in den zin door dien Directeur aangegeven, een nieuw rekest op te stellen en dit den G. 6. aan (е bieden. | Naar aanleiding van de opmerking van Dr. VAN BEMMELEN, dat het gewenscht zal zijn het concept eerst nog eens samen te bespreken, wordt na veel discussie over de voortaan in de Vereeniging te volgen richting besloten het Dagelijksch Bestuur en Dr. van BzwwELEN in commissie te stellen tot het opmaken van het concept. Voorstel de Bas. Omtrent het voorstel ре Bas, % leggen van marmoriet in de groote zaal van het gebouw der K. N. V., waarbij de eigenaars alleen de kosten van het leggen zullen betalen, welke ор f 300.— geschat worden, wordt OP — 157 — voorstel van den heer Егимвллз besloten, dat er zoover het de К. N. У. betreft geen bezwaar bestaat om dit verzoek toe te staan, ' zij voor de geheele binnenruimte, % zij alleen voor de eigenlijke binnengalerij, mits dit de Vereeniging tot geen geldelijke verplichtingen noodzaakt. Na overleg met en goedvinden van de Maatschappij van Nijverheid en Landbouw zal aldus aan de firma ре Bas gemeld worden. Contract met N. en L. Naar aanleiding van het boven- staande wordt nog opgemerkt, dat het met het oog op sommige eventualiteiten gewenscht is het contract met de genoemde Maatschappij te kennen. Dit zal dus opgezocht worden. Boekencirculatie bij de afdeelingen. Naar aanleiding van een reeds vroeger ingekomen schrijven van de afdeeling Sema- rang en een mondelinge klacht van den voorzitter van de afdeeling Soerabaia wordt besloten nogmaals te trachten wat betreft de boekenzending naar die afdeelingen tot overeen- stemming te geraken. Nadat een voorstel om de boeken te Batavia in het gebouw gedurende 14 dagen ter lezing te leggen verworpen is, wordt besloten de afdeelingen voor te stellen weer een gesplitste zending in te stellen, waarbij ieder wat nieuws en ieder wat ouds krijgt en de behandeling dezer zaak verder aan het Dag. Bestuur over te laten. Jubileum. Nog werd besloten met het oog op den ongun- stigen gezondheidstoestand geen meer feestelijke herden- king van het 60-jarig bestaan te vieren, terwijl bij gebrek aan feestredenaars een populair wetenschappelijke verga- dering ook niet kan doorgaan. Hierna doet Dr. van Гоммеь een korte mededeeling over veranderlijke sterren en de verklaring, die Prof. NIJLAND meent gevonden te hebben t/o van het feit, dat de bekende Algol-variabelen bijna allen tot de witte sterren behooren. — 158 — Bestuursvergadering op Maandag 8 Augustus 1910. Aanwezig de leden: pr Haan (voorz.), ELENBAAS, GRIJNS, BRAAK, VAN EEK, SCHOUTEN en van Kuuk (ei, secretaris) en de Heer van Wessem als gast. Notulen. De notulen van de Juli-vergadering worden voor- gelezen door den bibliothecaris, die bij afwezigheid van den secretaris diens functie waarneemt. De notulen worden zonder verandering goedgekeurd. er IN 8. 9. 10. 11. Ingekomen stukken. Brief van den Ned. Ind. Kunstkring (gebruik v/d zaal voor tentoonstelling van in Indië vervaardigd schilder-, teeken- en boetseerwerk). Brief van de Kon. Bibliotheek met nota van de firma MARTINUS NIJHOFF. Schrijven van den Heer Мг. VissERING aanbiedende een exemplaar van zijn werk „Geweldige Natuurkrachten” (Loemadjang-ramp). Brief Ned. Ind. Kunstkring (als 1). : Schrijven van den Afd. Secretaris te Semarang (toezen- ding tijdschriften in circulatie). Brief v/h lid M. J. DorrexsERe. (Zal gaarne weder als bestuurslid zitting nemen). Schrijven Dep. O. Е. еп N. aanbiedende het werk „Twentieth Centuries impressions of Netherlands India". Schrijven Ned. Ind Kunstkring (uitnoodiging v/h bestuur K. N. V. voor de tentoonstelling). Circulaire Handboek voor Cultuur enz. Schrijven van den Afd. Secretaris te Semarang (als 5). Circulaire Australian Museum. Hoofdzakelijk zijn deze brieven door het dagelijksch bestuur afgedaan. — 159 — Ten opzichte van №. 2 wordt door den voorzitter opge- merkt, dat waar de firma Nrismorr het niet noodig heeft geoordeeld hare opinie omtrent het zenden van ons tijdschrift direct aan de Afdeeling Documentatie van de Kon. Bibliotheek nader toe te lichten, er geen enkele reden bestaat dat ver- zoek in te willigen. Hii stelt voor aan het verzoek van de Kon. Bibliotheek gevolg te geven. De vergadering besluit conform dit voorstel. Wat de brieven №. 5 еп 10 betreft deelt de ү". secre- taris mede, dat nog geen antwoord van de afdeeling Soerabaia is ontvangen. Met betrekking tot de brieven 3 en 7 heeft de secretaris den dank van de Vereeniging aan de schenkers overgebracht. №. 11 wordt in handen gesteld van den bibliothecaris. Nieuw lid. Als nieuw lid wordt door den voorzitter opge- geven Dr. J. А. Sarm te Weltevreden. Verlichting. De bibliothecaris vraagt machtiging om de bibliotheek wat beter te doen verlichten, terwijl de Directeur van Gebouwen aanvraagt een licht in het portaaltje van de nieuwgebouwde W. C. te doen aanbrengen. Dit wordt goedgekeurd. Daarop worden de Heeren van Erk еп van Kurk in commissie gesteld om een voorstel te doen ter herziening van de verlichting van het gebouw in het algemeen. Aanbod Dr. Rudel. De Heer Зсностем brengt de brieven van Dr. Ворег ter tafel over het aanleggen van een natuur- wetenschappelijke collectie en stelt voor die brieven toe te zenden aan den Heer Ouwens te Buitenzorg. Besloten wordt die brieven in handen te stellen van den Directeur van Landbouw. | Tevens zal aan dien Directeur een uitnoodiging worden gezonden om als lid van de Vereeniging toe te treden, — 160 — Mededeeling Dr. Braak. De mededeeling van Dr. Ввлак zal op diens verzoek worden uitgesteld. Mededeeling Dr. de Haan. Vervolgens doet Dr. ре Haan eene mededeeling over het verschijnsel van hypersensibiliteit en wat daarmede samenhangt. Bestuursvergadering op Maandag 12 September 1910. Aanwezig de heeren: ре Haan (voorzitter), van Kuijk, VAN BEMMELEN, GRIJNS, BRAAK, VAN LuummeL (secretaris) еп als gasten: Dr. W. М. Orrow, Е. WEEHUIZEN en HOLTAPPEL. Notulen. De notulen van de vorige vergadering worden na lezing onveranderd goedgekeurd. Nieuwe leden. Als nieuwe leden hebben zich aangemeld de heeren: Dr L. Коттех, Ngimbang, Res. Soerabaia, adres OHLEN- ‚ SCHLAGER, Djombang en К. J. HorraArPEL, Apotheker 2° kl. N. I. Weltevreden, Bedankt. Als leden hebben bedankt: Ме). J. Nieuvwennuvysz, Weltevreden en de heeren: J. М. van Loon, Soerabaia en H. Е. Srremr, Weltevreden. Ingekomen stukken. 1. Schrijven van den Gouvernements-secretaris, als begelei- ding bij een boekwerk. 2. Ў „ de Royal Society of Victoria. ; 8. Ў „ В. Scuole Superiore di Agriculture Portici. 4. » „ X Congresse internazionale di Geografia, Roma. 5. ” » Redactie van de Geografenkalender. — 161 — Naar aanleiding van het onder 2 en 3 genoemde wordt op voorstel van den secretaris besloten de behandeling van de ruiling van edita aan het Dagelijksch bestuur en den bibliothecaris over te laten. Schrijven 4 wordt voor kennis- geving aangenomen en op 5 zal geantwoord worden, dat de Vereeniging geen geologische afdeeling heeft. Op aanvraag van den secretaris wordt + f 15.— toege- staan voor het aanleggen van een ledenlijst volgens kaart- systeem. Naar aanleiding van een boekenaanvraag van Dr. RUTTEN wordt besloten nog eens aan de afdeeling Soerabaia te schrijven over de boekenzending. Rekest aan den G.-G. Bij de rondvraag informeert Dr. van BEMMELEN naar het rekest aan den Gouverneur-Generaal om verhoogde subsidie. De voorzitter antwoordt, dat de secretaris op de volgende vergadering de zaak ter sprake zal brengen. Wetenschappelijke mededeeling. Alsnu verkrijgt de heer WEERAUIZEn het woord tot het doen van een mededeeling. Hij spreekt over reukhouten en hun gebruik, terwijl eenige specima van de besproken soorten de belangrijkheid van de mededeeling nog verhoogen. Na dankbetuiging aan den spreker sluit de voorzitter de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 17 October 1910. Aanwezig de bestuursleden: ре HAAN (voorz.), DoPPENBERG, Ешехвлав, van BEMMELEN, KIEWIET DE JONGE, KAMERLING, Gnuws, BRAAK, van Кик, VAN Lummen (secretaris) en de gewone leden: К. J. HorrAPPEL, Dr. J. А. Sarm, Е. WEEHUIZEN, Dr. У. M. Orrow en als gast G. С. SNIJDERS. LXX 11k, — 162 — De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en onveranderd goedgekeurd. Nieuwe leden. Als nieuwe leden worden aangenomen: J. LOVINE. А. J. BARON QUARLES DE QUARLES. CARL C. Lav. Bedankt heeft tegen 1 Januari 1911 Р. Е. SIJTHOFF. Ingekomen stukken. Brief van H. M. de Koningin (bedankt voor de toezending van deel LXIX). 2. Schrijven van den Heer Schröver (adresverandering). 3. Financiöel verslag v/d afd. Soerabaia met ledenlijst. 4. Schrijven van den Heer J. Н. Junrus (over eene lezing). Verhouding tusschen het bestuur en de afdeelingen. Terwijl de meeste hiervan voor kennisgeving worden aangenomen, geeft het schrijven van den heer Juxivs aanleiding tot bespreking van de verhouding van het bestuur tot de afdeelingen. Er wordt besloten deze opmerkzaam te maken op, wat betreft de benoe- ming van nieuwe leden, art. 5 van de statuten en wat verder de onderlinge verhouding tusschen het bestuur van de vereeniging en die der afdeelingen aangaat op art. 38 e—i van de reglementswijziging, zooals die te vinden is in deel LXIII. Verder wordt nog op voorstel van den secretaris besloten eene complete serie X van ons tijdschrift ter beschikking van de afdeelingen te stellen. Financieele commissie. Aangezien de financiëele commissie, door latere benoeming van den heer van Lummen tot secretaris uitsluitend uit functionarissen van het bestuur bestaat, wordt de heer М. J. ПоррЕхвексіп de plaats van eerstgenoemde benoemt: de heer DoPPENRERG verklaart deze benoeming aan te nemen. — 163 — Bibliotheek-commissie. Пе voorzitter herinnert er aan, dat in 1907 een uitgebreide bibliotheek-commissie is ingesteld, waarvan echter vele leden om verschillende redenen zijn uitge- vallen; om deze echter weer voltallig te maken verzoekt hij de volgende heeren zich als leden beschikbaar te willen stellen: Dr. H. J. van LummeL voor Astronomie en Wiskunde. Пт. У. VAN BEwMELEN „ Natuurkunde en Чровтэде. Е. WzznuizEw (tijdelijk) „ Chemie. Dr. С. Ввллк „ Geologie en мею дон, Пт. J. С. Коміхаѕвеввев als Buitenzorgs lid. Rekest Gouverneur-Generaal. Alsnu wordt gelezen het ontwerp-rekest aan den Gouverneur-Generaal, dat wordt goed- gekeurd alsmede bijlage I en II, die in manuscript voor- handen zijn; de punten voor bijlage III worden goedgekeurd, terwijl de verdere behandeling aan voorzitter en secretaris wordt toevertrouwd. Populaire lezingen. Na de vraag van den secretaris of er nog een populaire lezing zal gehouden worden, wordt hiertoe in principe besloten. Dr. van BEMMELEN wijst op de komst van Prof. MorgNGRAAFF en de mogelijkheid daarvan partij te trekken. Besloten wordt Prof. MoLENGRAAFF schriftelijk uit te noodigen een populaire lezing te houden tijdens zijn verblijf te Batavia. Lezing Paulus. Naar aanleiding hiervan komt ook nog in besprek het voorstel van Mr. Dr. J. Darts om in de zaal van de К. М. У. een lezing te houden over „de vredesidee”. Het resultaat van de besprekingen is, dat hoewel men dit tot den buitenkant van den werkkring van de К. N. У. zou kunnen rekenen, het meer gewenscht schijnt den heer Darts alle mogelijke hulp zoowel financiëel als ook moreel te verleenen, doch de lezing niet van de К. N. У. te laten uitgaan. De voorzitter zal den heer Рады Шегуап mededee- ing doen. — 164 — Wetenschappelijke mededeeling. Hoewel °t uur al vrij ver ge- vorderd is doet Dr. van BEMMELEN, op aller verzoek, nog een mededeeling over „het onderzoek van de hogere lucht- lagen”. Spreker wijst op ’t verschil tusschen het „tandem- en het parachuutsysteem" bij de proefbalans, terwijl hij een parachuut zelf laat zien. Hij maakt een vergelijking tusschen het aantal teraggekra balons hier en in Europa, welke ten voordeele van Indië uitvalt. Verder vertoont spreker het eigenlijke registreertoestel met mandje, terwijl aan de opteekeningen van de barograaf, thermograaf en hygrograaf nog eenige beschouwingen worden vastgeknoopt. Van de gelegenheid tot verkrijging van nadere inlichtingen wordt door sommige leden nog gebruik gemaakt. Hierna sluit de voorzitter de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 14 November 1910. Aanwezig de bestuursleden: pr HAAN (vor), ELENBAAS, VAN EEK, van BEMMELEN, KAMERLING, BRAAK, GRIJNS, VAN krus, de gewone leden: W. Reuter en Dr. А. H. J. BELZER, terwijl iets later het correspondeerend lid Prof. ‚Dr. А. б. OLENGRAAFF verschijnt. Nadat de voorzitter Dr. А. H. J. Веглев als oud-bestuurslid en voorzitter van de Afdeeling Soerabaia begroet heeft en zijn vreugde geuit heeft over de aanwezigheid van het correspondeerend lid Могвмавллег, die hierover zijn dank betuigt, worden de notulen gelezen en onveranderd goed- gekeurd. — 165 — Ingekomen stukken. 1. Schrijven van Dr. ре Vrıes (Centraalbureau, ontvangst van een kist boeken). 9 den heer J. L. Укввоох (abusievelijk aan fg » ” de Vereeniging gericht; behoort bij het Aardr. Gen.). 3. * » Nederl Ind. Maatschappij van Landbouw (afstaan v/d zaal voor de Rubbertentoon- ' stelling). 4. " „ Afdeeling Soerabaia (meedeeling samen- stelling bestuur enz.). 5. » » Dr.Koompzns(ProtestJunghuhncommissie). 6. - „ den heer J. Burcx (Overlijden v/h Corresp. lid Dr. W. Burce). 7. ў „ Dr. Е. W. Нохокв (Adresverandering). 8. a „ Деп heer У. Zimmermann (Chineesche ten- | toonstelling). 9. У „ Mr. Н. А. Lorentz (Adresverandering). 10. den heer Хеплхел (Verontschuldiging enz.). ” ” Пт. W. VAN BEMMELEN wijst nog eens op de vele tijd, die aan huishoudelijke zaken besteed wordt en dringt er nogmaals ор aan deze zooveel mogelijk aan het Dag. bestuur over te laten. De voorzitter merkt op, dat dit reeds gebeurt, doch dat het Dag. bestuur niet alles af kan doen. Protest Koorders. Als illustratie van % voorgaande kan gelden het onder 5 genoemde schrijven. Dr. Koorpers brengt een tegenprotest in tegen het protest van de Kon. Nat. Vereeni- ging bij de zoogenaamde Junghuhncommissie. Deze zaak wenscht de voorzitter aan de aandacht van het Bestuur te onderwerpen, hij verheugt zich hier een der andere leden van die commissie in Prof. MOLENGRAAFF te kunnen begroeten. Prof. MOLENGRAAFF vraagt het om, zooals hij uitdrukkelijk verklaart, zijn persoonlijke meening in deze te doen kennen. Hij merkt nl. op, dat de Junghuhncommissie alleen personeele leden gekend heeft en zich tot geen enkele Vereeniging om — 166 — deelneming heeft gewend. Dr. van BEMMELEN wenscht ор te merken, dat als hij іп % schrijven van den heer Koorpers bedoeld wordt, dit op een dwaling moet berusten, daar hij nooit tot deelneming uitgenoodigd is. Na eenige discussie, waarbij niemand de wenschelijkheid van intrekking van het protest bepleitte, wordt besloten het protest te handhaven en de zaak aan het Dag. bestuur ter a over te laten. i 4 Afdeelingen. Nadat пох eens geklaagd is over de weinige activiteit van de afdeelingen bij de behandeling der zaken wordt besloten Semarang nog eens aan te schrijven om nadere inlichtingen aangaande Jaarverslag, financiëele verantwoording enz., terwijl de voorzitter van de afdeeling Soerabaia zal trachten, daar de zaken op een beter geregelden voet te brengen. Wetenschappelijke mededeeling. Op voorstel van Dr. vAN BEMMELEN wordt besloten in afwijking van den gewonen gang van zaken eerst de wetenschappelijke mededeeling van Dr. Braak te laten volgen, vooral met het oog op de gasten. Daar de vergadering hiermee accoord gaat behan- delt Dr. Braak nu „Beweging van den Seismograaf". Over de beweging van den Seismograaf te Batavia. Ofschoon de toestel voor de opteekening der aardbevingen is gebouwd, zijn deze niet de eenige verschijnselen, welke worden opgeteekend. Van de secundaire invloeden, die in de diagrammen tot uiting komen, is het meest opvallend de zoogenaamde шісго- seismische beweging, bestaande uit regelmatige kleine tril- lingen van ongeveer 6 seconden. Slechts bij uitzondering komen te Batavia trillingen van kortere periode voor. Deze bewegingen staan in verband gedeeltelijk met storingen ` — 167 — van meteorologischen aard, voor een deel moeten ze worden toegeschreven aan het stadsverkeer; onmiskenbaar is de invloed der electrische centrale. Een verschijnsel van geheel anderen aard is dat der aard- getijden onder den invloed van zon en maan. Was de aarde tegenover den vervormenden invloed dezer krachten als vloeibaar te beschouwen, dan zou door den seismograaf niets worden opgeteekend. Hecker heeft echter gevonden, dat de seismograaf te Potsdam een getijeweging heeft, die ongeveer ?/, is van wat deze zou zijn, indien de aarde absoluut hard was. De oost-west component van het dubbel- daagsche maansgetij, afgeleid uit de opteekeningen van den seismograaf, levert voor Batavia een analoog resultaat. Er is echter schijnbaar een vertraging van het aardgetij. Deze vertraging is waarschijnlijk niet reëel. Niet alleen is zulks op theoretische gronden te verwachten, maar de uitkomsten verkregen voor den noord-zuid component van het М, getij en van het declinatiegetij 0 bevestigen dit. Voor het eerste getij wordt de amplitudo veel te groot gevonden, voor het tweede wijkt het argument sterk af van de theoretische waarde. Een en ander kan worden. verklaard uit de werking der watergetijden in den Indischen Oceaan en de Javazee. Bij hoog water heeft de grootere massa van het water een sterkere aantrekking tengevolge, die den seismograaf uit zijn vroegeren stand brengt. Misschien heeft ook nog het gewicht van het meerdere water invloed, doordat een inzinking van den bodem er het gevolg van is. Beide factoren werken in dezelfde richting. De correctie, die aan de amplitudo van den oost-west component van het. М, getij is aan te brengen in de onderstelling, dat de vertraging nul is, is waarschijnlijk onbeduidend. In hoeverre de aarde onder de werking van mechanischen druk inzinkt zal nog nader worden onderzocht door de luchtdrukveranderingen met de afwijkingen van den seis- mograaf te vergelijken. EG = Nadat bij de rondvraag nog eenige inlichtingen gegeven ziin en opmerkingen gemaakt, dankt de voorzitter den heer BRAAK voor zijn belangwekkende mededeelingen, terwijl Prof. MOLENGRAAFF van deze gelegenheid gebruik maakt zijn dank te betuigen voor de aangename ontvangst en de Vereeniging verder alles goeds toe te wenschen, zich hierbij verontschul- digend, dat hij zich genoodzaakt ziet de vergadering te verlaten. Begrooting Uitgave Kamerling. Alsnu wordt overgegaan tot de behandeling van de begrooting, die in haar geheel wordt goedgekeurd. Hierbij wordt tegelijker tijd behandeld het voorstel om Dr. Z. KAMERLING te ondersteunen bij een uitgave van afbeeldingen van Indische planten met beschrij- vingen. Besloten wordt een jaarlijksche bijdrage van f 500. — toe te kennen, onder beding dat de uitgave zal geschieden in het Tijdschrift van de Vereeniging, terwijl de schrijver behalve de gebruikelijke afdrukken op eigen kosten een onbeperkt aantal overdrukken kan laten maken. Verlichting gebouw. De voorzitter merkt op, dat de com- missie bestaande uit de heeren J. W. van Erk en J. б. VAN kou met bekwamen spoed zich gekweten heeft van haar opdracht, om een plan tot een verbetering van de verlichting van het gebouw samen te stellen. Hij brengt haar daarvoor dank en verzoekt den heer van Eek verslag te willen uitbrengen. Hieruit blijkt, dat de totale kosten zullen bedragen f 1500.—, terwijl een directe besparing van f 96.— ’t gevolg zal zijn. Met het oog op de onzekerheid omtrent den toestand wat betreft het gebouw wordt besloten de zaak tot later aan te houden, hoewel men in principe vóór geheele electrische verlichting is. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter de vergadering. — 169 — Bestuursvergadering op Woensdag 4 December 1910. Naar aanleiding van een verzoek van Dr. Deninger, leider van de 2° Freiburgsche Molukken-expeditie, droeg deze ver- gadering een eenigszins eigenaardig karakter. Daar de groote zaal, wegens het houden van een Chineesche tentoon- stelling door de Ned.-Ind. Kunstkring, niet zonder meer beschikbaar was en de tijd van voorbereiding zeer kort — Maandag-avond eerst was de zekerheid verkregen, dat de lezing, die niet later dan Woensdag-avond kon worden ge- houden, zou doorgaan; had het Dag. bestuur gemeend van de bijeenkomst een buitengewone bestuursvergadering te moeten maken met een uitgebreide uitnoodiging voor de bijwoning ervan aan gewone leden. Hiervan was echter door betrekkelijk weinigen gebruik gemaakt. Dr. К. DENINGER deelde mede wat voornamelijk het doel dezer door de Heidel- bergsche Akademie gesubsidieerde expeditie is. Hij zal als geoloog, gesteund door Dr. О. Тахквх als physicus en geograaf en door den heer E. STRESEMANN als zoöloog zich voornamelijk bezig houden met het onderzoek van het eiland Boeroe en de omliggende Molukken-eilanden. Hoofdzaak zal zijn het onderzoek naar de ligging van bepaalde geologische lagen, welke op Boeroe groote afwijking ver- toont met overigens analoge gevallen. Verder valt er nog speciaal te zoeken naar een volksstam, die zich volgens in 1907 verkregen berichten in het binnenland zou bevin- den en waarvan uit skeletonderzoek gebleken zou zijn, dat hij groote overeenkomst vertoont met de Weddah’s van Ceylon, de Sakai’s van Malakka, de Koeboe’s ор Sumatra enz. Om + 93/, sloot Dr. ре Haan dit gedeelte van de bijeen- komst met een woord van dank aan den spreker, hem goede reis en behouden terugkomst toewenschende. = 110 — Nadat de meeste gewone leden vertrokken waren, opende de voorzitter om + 10 uur de eigenlijke bestuursvergadering. Aanwezig waren: DE Haan (voorz., GRIJNS, VAN BEMMELEN, BRAAK, КІЕУТЕТ DE JONGE, VAN BEK, ELENBAAS, VAN Корк en VAN LUMMEL (secretaris) en als gewoon lid A. H. van LESSEN. De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en onveranderd goedgekeurd. Nieuwe leden. Als nieuwe leden hebben zich aangemeld en worden als zoodanig aangenomen de heeren: G. С. Snipers, Onder-directeur (опу. Telefoondienst. Dr. W. J. van Geuns, Scheik.-adviseur bij de Hoofd Adm. der Bat. Petr. Maatschappij. Bedankt hebben met ingang van 1 Januari 1911 de Heeren: г. E. Rupzr. en W. P. S. JANSEN. Ingekomen stukken. 1. Schrijven van Dr. E. Корк, Zie boven. p] ғ. » „ het tijdschrift Aquila. Over eenige ont- brekende nummers. 3. » „ den heer Влввевз. Over eenige leden. Bestuursverkiezing. Hierna wordt ingevolge art. 9 van het Huishoudelijk Reglement overgegaan tot de verkiezing van een nieuw bestuur. De heer van Екк wijst er op, dat hij reeds 10 jaar de functie van penningmeester vervult en zich niet opnieuw kan beschikbaar stellen. De verslagenheid der vergadering en de moeilijkheid om een nieuwen functio- naris te vinden zijn zoo groot, dat de heer van Egg zich voorloopig nog beschikbaar stelt. Ook de heer ErgwsAas merkt op, dat hij het nieuwe jaar slechts gedeeltelijk als Directeur van de gebouwen zou kunnen optreden, daar hij in Mei met verlof wenscht te gaan. Ook dit vindt de vergadering voorloopig nog geen reden om naar — 1731 — een anderen functionaris om te zien. Het resultaat der ver- kiezing is, dat bij groote meerderheid van stemmen het Bestuur voor 1911 als volgt wordt samengesteld: Dr. J. ре Haan, Voorzitter. Dr. G. GRINS, Onder-voorzitter. Dr. H. J. van Гоммег, Secretaris. J. W. van Екк, Penningmeester. W. ELENBAASs, Directeur vid Gebouwen. Пт. C. Braak, Redacteur v/h Tijdschrift. J. G. van Kuuk, Bibliothecaris. Nadat de secretaris nog een vraag van Dr. W. VAN BEMMELEN, betreffende de uitnoodigingen voor de debating- club, beantwoord had, sluit de voorzitter de vergadering. Request aan Zijne Excellentie den Gouverneur-Generaal. Aan Ziine Excellentie den Gouverneur-Generaal van NEDERLANDSCH-INDIE. Geeft met verschuldigden eerbied te kennen, De Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Neder- landsch-Indié: Dat zij in de 60 jaren van haar bestaan er steeds naar heeft gestreefd te voldoen aan het in artikel 1 harer laatstelijk bij Gouvernements besluit van 30 Augustus 1901 №. 19 (Indisch Staatsblad №. 326) goedgekeurde statuten omschreven doel: ,de bevordering der Natuurwetenschappen in den uitgebreidsten zin". Als bewijs daarvoor meent Zi) te mogen verwijzen naar hetgeen daaromtrent door haren toenmaligen secretaris Dr. J. G. van Deventer bij gelegen- heid der herdenking van het 50-jarig bestaan der Vereeniging op den 19% Juni 1900 aan het slot zijner feestrede gezegd is (zie bijlage I); | dat echter in den loop der jaren in haren financiéelen toestand een belangrije achteruitgang is waar te nemen doordien zich, tengevolge eener langzamerhand meer en meer voortwoekerende specialiseering in de wetenschap, velen, die anders op haar ledenlijst zouden zijn voorgekomen, zich bij andere zelfstandige genootschappen aansloten; — 173 — dat tengevolge van dezen achteruitgang de Vereeniging zich niet in staat voelt tot een zoodanige uitbreiding harer werkzaamheden als waartoe zij krachtens haar traditie meent verplicht te zijn, al kan ook met voldoening gewezen worden op datgene, wat door haar na het herdenken van haar 50-jarig bestaan is verricht (zie bijlage II); dat zij het voor onze koloniën van niet geringe betee- kenis acht, dat een Vereeniging, die een eerbiedwaardige geschiedenis en een eervol verleden van 60 jaren achter zich heeft en die het praedicaat „Koninklijke” draagt, krachtig blijve voortleven, &n omdat zij het is, waardoor deze koloniön met zeer vele wetenschappelijke lichamen op natuurweten- schappelijk gebied, over de geheele wereld verspreid, іп verbinding staan, terwijl zij deze, zoo noodig, als vraagbaak dient, èn omdat zij door ruiling van haar tijdschrift met de publicaties van vele der genoemde lichamen aan haar bibliotheek een zeer belangrijke afdeeling „tijdschriften en periodieken” heeft kunnen toevoegen, ёп omdat zij door het doen houden van populair-wetenschappelijke voordrachten vele actuëele onderwerpen op haar gebied onder de aandacht van het groote publiek brengt; dat zij hoopt, wanneer eenigszins ruimere geldmiddelen haar daartoe in staat stellen, hare werkzaamheden op ver- schillend gebied nog te kunnen uitbreiden (zie bijlage ІП); redenen waarom zij zich tot Uwe Excellentie wendt met het eerbiedig verzoek het daarheen te willen leiden, dat de haar jaarlijks toegekende subsidie van twee duizend gulden (f 2000.—) worde verhoogd tot drie duizend gulden (f 3000.—). % Welk doende, Namens de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indië, (w.g) Dr. J. ре HAAN, Voorzitter. (w.g) Dr. H. J. van LUMMEL, Secretaris. — 174 — Bistace I. Wat de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging, behalve door haar Tijdschrift, behalve door de voordrachten harer Leden, behalve door de behandeling van wetenschappelijke quaesties op hare Bestuursvergaderingen, op wetenschappelijk gebied heeft gedaan, hetzij door het doen van voorstellen en het geven van adviezen aan de Regeering, hetzij door het nemen van initiatief, hetzij door het verleenen van steun, is te veel om hier in bijzonderheden te memoreeren. Verwijzende naar hetgeen ik reeds heden avond U in dit overzicht heb medegedeeld, doe ik hier en daar een greep; de tijd ontbreekt om alles goed in het licht te stellen. De Koninklijke Natuurkundige Vereeniging verzamelt ge- gevens voor een geschiedkundige en wetenschappelijke beschrijving van de uitbarsting op Krakatau; zij neemt het initiatief voor de oprichting van een monument op TEYSMANNS graf; zij vormt een Commissie voor de seismologische waar- - nemingen in Nederlandsch-Indië; zij zendt aan verschillende buitenlandsche zoölogen onderzoekingsmateriaal; zij verleent haar financiëelen steun aan de uitgave van het groote werk „Midden-Sumatra” en geeft herhaalde malen geschenken op zoölogisch en geologisch gebied aan buitenlandsche musea; zij tracht Nederlandsche natuuronderzoekers hierheen te lokken; zij werkt samen met de Nederlandsche Commissie t/b v/h natuuronderzoek der Nederlandsche Koloniën; zij steunt de onderzoekingen van een SELENKA, een HUBRECHT, een Wirkens, een MARTIN; zij trekt te velde tegen het uitroeien der vogelsoorten; zij laat van BEMMELEN een onder- zoekingstocht naar Java's Zuidkust ondernemen; zij helpt "овоз aan schedels еп Конівковов aan materiaal voor zijn anatomisch onderzoek van verschillende apensoorten; zij geeft aan de Siboga-expeditie een groot aantal werken uit haar bibliotheek mede op reis en verleent haar steun en hulp aan de Commissie ter voorbereiding van een Nederlandsche expeditie voor de waarneming der totale Zon-eclips van Mei 1901. — 175 — Tal van veranderingen zijn onder de krachtige leiding van onzen tegenwoordigen Voorzitter in den laatsten tijd tot stand gebracht, veranderingen, die den bloei der Vereeniging zullen en moeten bevorderen. Dames en Heeren, ik ben gekomen aan het eind van mijn geschiedkundig overzicht. 15 het leven onzer Vereeniging, aan welker hoofd thans als Beschermvrouwe staat onze geéerbiedigde Konmeın WILHELMINA, niet altijd even voorspoedig geweest, met welke inrichting is dit niet het geval? Maar, waar de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging den naam eener kleine natie naar buiten over de geheele aarde hoog tracht te doen houden, daar verdient zij den steun van iederen volbloed Hollander en daar mogen de mannen, die hun tijd en hun kennis ten dienste van die Vereeniging hebben aangewend in de halve eeuw, die achter ons ligt, aanspraak maken op den dank hunner landgenooten. Want in een tijd, dat zielenaantal en oorlogsmateriëel het lot der volkeren schijnen te bepalen, is het voor een klein volk dubbel noodig het Koninklijk woord in toepassing te brengen: „de wetenschap is een gebied, waarop ook een kleine natie groot kan zijn”. Ik heb gezegd. WELTEVREDEn, 15/7 1900. — 176 — BisLase П. Eclips-expeditie. Mocht de feestredenaar bij de herdenking van het 50-jarig bestaan der К. N. V. op den 19%% Juli 1900 kunnen wijzen op den steun en de hulp door onze Vereeni- ging aan de Commissie ter voorbereiding van een Neder- landsche expeditie voor de waarneming der totale zoneclips van Mei 1901 verleend, de werkzaamheden zelf vielen grooten- deels na genoemden datum en werden niet alleen verricht ten dienste van Nederlanders alleen, maar ook vele vreem- delingen hebben van de resultaten ervan kunnen gebruik maken. Wat op dit gebied werd bereikt, blijkt wel het beste uit de jaarverslagen van 1900 en 1901, opgemaakt door den Majoor J. J. A. Момлв, die als chef van de Nederlandsche-expeditie zeker wel als de beste verslaggever mag gelden. Deze zegt aangaande het hierboven genoemde in zijn verslag over ’t jaar 1900: „Talrijk waren de bemoeiingen onzer Vereeniging, in het belang van de voor- bereiding der waarneming van de totale zonsverduistering van 18 Mei 1901 door een Nederlandsche expeditie. Vooreerst wendde het Bestuur zich tot de Regeering met het verzoek de eventueel op de begrooting van 1901 uit te trekken post van f 10000.— voor wetenschappelijke reizen te willen bestemmen als bijlage in de kosten der expeditie, welk verzoek ondersteund werd door het Indisch Comité voor Wetenschappelijke Onderzoekingen, en waarop een toezeg- ging in gunstigen zin werd ontvangen. Verder stond de Regeering, op verzoek van het Bestuur, reis- en verblijfkosten voor rekening van den lande, toe, aall de leden der eclipscommissie uit het Bestuur, wanneer deze zich in het belang der voorbereiding op reis zouden begeven. Dientengevolge bezocht die commissie in Mei de Singkeplaut- eilanden (Residentie Riouw) en in September Sumatra's Westkust. Het resultaat dier reizen was dat een punt aan de kust van Sumatra, ongeveer 5 kilometer benoorden Painan, op korten afstand van de centrale-lijn, als observatieplaats voor de expeditie werd gekozen. — 177 — Die keuze hield ook verband met de resultaten der meteo- rologische waarnemingen langs de strook der totaliteit, welke door de zorg der commissie waren uitgevoerd. Die resultaten, benevens eenige inlichtingen, van belang voor de keuze eener observatieplaats, werden na verkregen machtiging der Regee- ring, in de Engelsche taal bij de Landsdrukkerij in het licht gegeven ten behoeve van vreemde astronomen, die de Eclips in Nederlandsch-Indië wenschten waar te nemen. Dit werkje is ter verspreiding aan tal van wetenschappelijke instellingen toegezonden. Titel hiervan luidt: Total Solar eclips of 1901. Мау 17—18. Informations for observing parties and climatological conditions along the track of the moon’s shadow. Zie Deel LX bl. 444. De Vereeniging werd verder door de Regeering in staat gesteld om te voldoen aan het verzoek der Eclipscommissie in Nederland, om te mogen beschikken over een groot aantal topographische kaarten, betrekking hebbende op landstreken, over welke de totaliteits-strook loopt, ten behoeve van vreemde astronomen. Een groote hoeveelheid kaarten werd door de Regeering kosteloos afgestaan en is naar Nederland gezonden. Eindelijk werd nog aan de Regeering een verzoek gericht om vrijdom van invoerrechten voor de door de Eclips-expe- dities mede te brengen goederen. Die vrijdom werd wel niet verleend, omdat de Gouverneur-Generaal daartoe geen bevoegdheid heeft, maar toezegging werd gedaan, dat aan de expedities alle mogelijke faciliteiten zullen worden ver- leend, en geen rechten zullen worden geheven van goederen, die weer voor uitvoer bestemd zijn, zoodat het beoogde doel practisch geheel is bereikt. Dankbaar moet worden erkend, dat inzake der voorbe- reiding, zoowel van de Regeering, als van gewestelijke en plaatselijke autoriteiten, steeds de meeste welwillendheid en medewerking werd ondervonden. Behalve hare hulp bij de voorbereiding, verleende onze Vereeniging ook nog directen steun aan de Nederlandsche LXX 9k, — 178 — expeditie door toezegging eener som уап / 1000.—, als bijdrage in de kosten. Deel LXI blz. 36—38. In het jaar- verslag van 1901 lezen wij nog van dezelfde hand: „In het begin 1901 ontving de Vereeniging van de Regeering de som van f 10000.— als bijdrage in de kosten der Nederl. Zon-eclips-expeditie, die aan den leider werd afgedragen.” Het bestuur wendde zich in Januari nog tot de Regeering met het verzoek een instrumentmaker der Staatsspoorwegen ter beschikking van de Expeditie te stellen, en om gereed- schappen uit de werkplaatsen der Staatsspoorwegen aan de Expeditie in bruikleen af te staan. Hierop werd gunstig beschikt bij G. В. dd. 23 Februari 1901, №. 9. Ook aan het tevens gedaan verzoek om aan de leden der verschillende expedities faciliteiten toe te staan, wat betreft het vervoer van personen en goederen met de Staatsspoorweg ter Sumatra's Westkust werd gevolg gegeven; aan de leden van alle Expedities werden bij aankomst te Padang vrijkaarten verstrekt, geldig voor de geheele lijn, en alle goederen daar- langs kosteloos vervoerd. Na den 18%" Mei hield de Eclipscommissie uit het bestuur zich nog bezig met het in ontvangst nemen en ordenen van de waarnemingen der eclips op tal van plaatsen in Ned.-Indië, door liefhebbers verricht, die vervolgens aan de Commissie in Nederland zijn toegezonden. Wanneer men nu bedenkt, dat behalve de Nederlandsche expeditie, ook nog twaalf vreemde expedities in Indië hare waarnemingen hebben verricht, dan behoeft men er niet aan te twijfelen, of de Vereeniging in deze een nuttigen arbeid verricht heeft en den wetenschappelijken naam van Ned.-Indië in den vreemde heeft hooggehouden. Oprichting v. Afdeelingen te Semarang en te Soerabaia. Op initiatief van het Bestuur met medewerking van de heeren Dr. Е. С. pe Vries te Semarang еп Dr. К. H. Мевтемз en М. Е. Оххех te Soerabaia, werden er in het begin van 1904 en ор % eind уап 1903 te Semarang en te Soerabaia afdeelingen — 179 — van de Kon. Nat. Vereeniging opgericht. Hierdoor werd niet alleen een groote uitbreiding van het aantal leden verkregen — was dit eind 1902, 217 in 1903 en 1904 bedroeg het 324, welke groote stijging echter al weer door een daling is gevolgd — maar werd, daar nu ook in die plaatsen voor- drachten op Natuurwetenschappelijk gebied konden worden gehouden, weer beter voldaan aan de bedoeling van de oprichters der Vereeniging. Centrale Bibliotheek. Op de bestuursvergadering van 11/8 ’04 werd het eerst de noodzakelijkheid en de mogelijkheid van de oprichting eener centrale bibliotheek voor Ned.-Indië ter sprake gebracht. Na veel geschrijf en veel teleurstelling is gebleken, dat vooralsnog deze oprichting tot de pia vota zal blijven behooren. % Kan niet anders dan ernstig betreurd worden, dat voor een zaak van zoo’n bij uitstek algemeen, ja zelfs internationaal belang, zoo weinig medewerking is kunnen gevonden worden en ’t is te hopen, dat wanneer in deze richting weer eens een poging gewaagd wordt, kleine locale belangen ondergeschikt gemaakt zullen worden aan het algemeene. Waar noch van autoriteiten, noch van gezel- schappen of vereenigingen ook maar een eenigszins dragelijke medewerking kon worden verkregen, moet met dankbaarheid en lof vermelding gemaakt worden van % Bataviaasch ge- nootschap van Kunsten en Wetenschappen, dat al de werken ор natuurwetenschappelijk gebied, die in zijn bezit waren, aan onze Vereeniging afstond. Centrale Catalogus. Dat het bestuur zich niet liet ontmoe- digen, blijkt wel hieruit, dat het, nu er geen centrale biblio- theek bijeen gebracht kon worden, zijn aandacht vestigde op het bijeenbrengen van een catalogus van alle werken, die zich in geheel Indië in openbare bibliotheken bevinden. Dat deze in een bepaalde behoefte zal voorzien, blijkt wel uit een voorloopige begrooting van het aantal exemplaren, dat hierin vermeld zal dienen te worden, volgens een opgave — 180 — van Dr. H. D. Тзккхк Миллхк, de eigenlijke vader van het plan. Deze schat (zie Nat. Tijdschrift deel LXIX bl. 200) dit aantal op niet minder, misschien wel meer dan 63697, met een jaarlijksche toename van plus minus 1720. Daar op dit gebied meer medewerking werd ondervonden, heeft de Vereeniging zich per rekest tot den Gouverneur- Generaal gewend met „het eerbiedig verzoek de daarvoor benoodigde gelden wel beschikbaar te willen stellen.” Blijkens een schrijven van den Gouvernements-secretaris van 28 Aug. ’09 №. 2243 is dit denkbeeld met instemming begroet en den Minister van Koloniön verzocht voor de beschik- baarstelling der fondsen het noodige te verrichten, zoodat ten slotte ook in deze, al is de eerste teleurstelling te betreuren, de Vereeniging met genoegen op haar werk kan terugzien. Fauna van Nederl-Indië. In de bestuursvergadering van 13/10’ 04 werd aan Dr. H. D. Туквхк Wink opgedragen от in overleg met de Prof. Dr. C. Тн. Stoen en Dr. МАХ WEBER verdere stappen te doen om te geraken tot de uitgave van een werk, waarin de dieren van Ned.-Indié, in de aller- eerste plaats de gewervelde dieren beschreven worden. Dit werk zal op dezelfde wijze ingericht zijn als de Fauna van Britsch-Indié door Blandford. Het resultaat van dit overleg is, dat er besloten wordt over te gaan tot de uitgave van de Fauna van Ned.-Indië, gesplitst in 9 deelen en verdeeld als volgt: Mamalia 1 deel, Aves 3 deelen, Reptilia en Amphibia 1 deel en Pisces 4 deelen. De Firma Brau verklaarde zich bereid de uitgave van het werk op zich te nemen, onder de auspiciën van de К. N. V., die de zorg voor de uitgaaf geheel overdraagt аап een beperkte Commissie in Nederland. Deze laatste stelt het plan van uitgaaf vast en kiest de medewerkers. De К. N. V. verleent een subsidie van f 1000.— 's jaars voor het maken van clichés enz. tot een bedrag уап f 9000.-- totaal, terwijl het werk als een nieuwe serie ,, Acta" verschijnen zal. — 181 — Scheen dus ook deze poging om het natuurwetenschappelijk onderzoek in Indi& te bevorderen alle kans op slagen te bezitten, achteraf bleek dat men den dag niet voor den avond moet loven. Het bestuur zag zich nl. genoodzaakt het con- tract ор te zeggen, naar aanleiding van de haudelingen van de bovengenoemde beperkte Commissie in Nederland. In het jaarverslag van 1909 (Deel LXX bl. 18) leest men hierover: „Door -het bestuur werd op den 7% April onder №. 15 een schrijven gericht aan de Heeren Prof. Dr. Max WEBER en Prof. C. Рн. Suurrer, die, hoewel zij zich schrif- telijk met de Vereeniging verbonden hebben, om, gesteund door een gedurende 9 jaren uit te keeren jaarlijksche subsidie van f 1000.— op naam der Koninklijke Natuurkundige Vereeni- ging in Nederlandsch-Indi& de uitgave te doen tot stand komen eener fauna van Nederlandsch-Indië, zonder de meening onzer Vereeniging daarover te hebben gevraagd en zonder haar daaromtrent zelfs met een enkel woord te hebben ingelicht, besloten het gedeelte van dit werk, dat zou handelen over de Visschen, voor rekening van de Regeering te doen uitgeven. Het Bestuur heeft gemeend deze handelwijze van Prof. Max WEBER en van Prof. Ѕіллтев niet zonder protest te mogen laten voorbijgaan en deelde daarom dien Heeren in boven- vermelden brief mede, dat het gaarne ophelderingen wenschte omtrent hunne handelwijze, daar volgens zijn oordeel aan de Vereeniging zelve de beslissing toekwam om het grootere bedrag, dat blijkbaar voor de uitgave der vischfauna vereischt zou worden, ook nog beschikbaar te stellen of, zich door geldelijke onmacht daartoe genoodzaakt ziende, vrijwillig van haar recht op de vischfauna afstand te doen. Tevens werd medegedeeld, dat wij voorloopig geen gelden meer ten behoeve der uitgave zouden deponeeren en verzocht van de reeds gedeponeerde gelden geen uitgaven te doen, zoo- lang ons de redenen van de contractbreuk niet bekend waren. '- Aangezien op dit schrijven noch van Prof. Weger, noch van Prof. Suurrer eenig antwoord werd ontvangen, werd іп — 182 — de maand October van het afgeloopen jaar opnieuw een schrijven tot die Heeren gericht, om hen beleefd aan onzen brief van April te herinneren. Eerst na onze December- vergadering is ten slotte het zoolang verbeide antwoord ontvangen, doch kon niet meer in behandeling worden geno- men, zoodat de afloop van deze aangelegenheid eerst in een volgend jaarverslag kan worden vermeld. Hier kan nu echter worden medegedeeld, dat het contract werkelijk. verbroken is en de reeds gestorte f 2000.— zijn teruggezonden. Den Heeren Dr. Roux en Dr. van KawrEN, van wie het bekend was, dat zij reeds studiën gemaakt hadden in verband met deze uitgaaf, is aangeboden hun werk alsnog onder den naam en voor rekening van de Kon. Nat. Ver. uit te geven. Dat het bestuur uit lichtgeraaktheid een groot en belangrijk wetenschappelijk streven ten doode gedoemd zou hebben, zooals de Commissie het meent te moeten verwijten, acht het een insinuatie, daar hier de eer en de waardigheid van de Kon. Nat. Ver., die aan zijne zorgen zijn toevertrouwd, ор het spel stonden. Krakatau-Expeditie. In Augustus 1905 ontstond het plan een expeditie naar Krakatau te zenden, vooral om de veran- deringen te bestudeeren, die dit eiland na het laatste, reeds lang geleden, eigenlijke onderzoek ondergaan had. Van de gelegenheid, dat de topografische dienst hier eenige opne- mingen moest laten verrichten, werd gebruik gemaakt om dit plan, dat in 1908 tot uitvoering kwam, ten uitvoer te leggen. Te betreuren valt ’t zeker, dat een groot deel der uitge- brachte verslagen niet in het Nat. Tijdschrift, doch in andere periodieken zijn weg vond. Populaire voordrachten enz. Behalve door % boven genoemde heeft de Kon. Nat. Ver. zich nog verdienstelijk gemaakt door — 183 — te trachten op haar gebied het groote publiek voor te lichten en met actueele onderwerpen hieruit te doen kennis maken. Dit blijkt wel daaruit, dat zij er in geslaagd is, zij % dan ook dikwijls met moeite, om jaarlijks gemiddeld 3 populair wetenschappelijke lezingen te doen houden, waarvan mag vermeld worden, dat zij vaak een talrijk belangstellend publiek trokken. Onder deze mogen zeker wel genoemd worden die van Prof. Dr. Max Weger, Over de Siboga- expeditie; van Prof. Dr. Ernst HAECKEL, Over het leven en de geschiedenis der Protisten; van Dr. Jom. ELBERT, Over de nieuwste onderzoekingen over het Pitecanthropus vraagstuk; van den Heer J. W. van Хоснгуүв, Over de 15% Zuid Nieuw-Guinea-expeditie e. a. 