Spectatoriaale schouwburg : behelzende eene verzameling der beste zedelyke tooneelstukken, byeen gebragt uit alle de verscheiden taalen van Europa : met nieuw-geinventeerde konstplaaten versierd
Gedoog, Mevrouw j dat ik vry met u fpreek; dat Dorval , zyne geheimfte gedagten aan u opcnbaarende , zig waardig tragte te maaken 't geen gy voor hem ge- daan hebt, en dat by ten minden beklaagd en betreurd worde. CONSTANTIA. Hoe, Dorval! Maar fpreek. Dor v^a l. Ik zal fpreeken. . Ik ben 't u fchuldig. Ik ben 't uwen broeder fchuldig. Ik ben 't my zelven fchul- dig.... Gy bedoelt het geluk van Dorval; maar kent gy Dorval wel?... Geringe dienden, die een edel- aartig jongman boven de waarde gefchat heeft; zyne opgetoógenheid over de vertooning van eenige deug- den; zyne gevoeligheid over fommige rampen, door my geleeden; alles heeft vooroordeelen in u verwekt en gevestigd, welke de waarheid my gebiedt uit te roeien. *t Verftand van Clairyille is evenredig aan zyn Viiidi Beditt, Ity zyn jongheid. Conftantia moet anders over my oor-, deelen. (Eene tuifcbenpoozingï) Ik heb een opregt hart; het eenigfte voordeel , waarmede de Hemel my heeft willen begunftigen. . . . Maar dit hart heeft zyn* fleur verlooren. Ik ben, gelyk gy ziet... zwaarmoe- dig, naargeestig ... Ik bezit. .. deugd, maar waar* aan het bevallige ontbreekt ; een tedere ziel, maar door. langduurig leed verbitterd. Ik kan nog traanen (Ion ten; maar' ze zyn zeldzaam en wreed.... Neen, een man van zulk een karakter is geen egtgenoot voor Conftantia. Constantiü. Stel u gerust, Dorral. Toen myn hart zig aan de indrukfels van uwe deugden overgaf, befchouwde ik u reeds, gelyk gy u afmaait. Ik herkende den ramp- fpoed en de fchrikkelyke gevolgen daarvan. Ik be-r klaagde u; en deeze aandoening was misfehien het eerfte beginfèl myner liefde. D o a v a l. Voor u heeft het verdriet opgehouden ; op my is het verzwaard.... Wat heeft de tyd, federt welken het ongeluk my vervolgt, reeds lang geduurd! Byna van de geboorte af leefde ik , verlaaten , tusfeben woest- heid, en gezelligheid. Toen ik myne oogen opende,- om de banden te leeren kennen, dl ijiy aan de inen- fchelyke maatfehappy zouden kunnen verbinden, vopd ik ze vernield, en kon 'er naauwlyks eenige overblyf» fels van opfpeuren. Dertig jaaren , geheel op my zel- ven, onbekend en ongeagt, onder de menfehen ge- zworven hebbende» zonder iemands genegenheid te on- tpO D E N AT ü ü R l Y « I Z O O U. ondervinden ,* en zonder iemand aan te treffen , dtede inyne zogt, geraakte ik «etndefyk met uw' broeder ia kennis. Myn ziel wagtte naar de zyne. Ik (lome in zyn* boezem een* firoom van aandoeningen uit, die federt langen tyd reeds lugt zogten, en verbeeldde ray geen aangenaamer oogenblik te kunnen beleeven dan dat, waarin ik my van *t langduurig verdriet der een- zaamheid verloste. . • . Wat heb ik dat gelukkig oogen- bKk duur betaald!... Wistgy, Mevrouw... CoNSTANTIA.^ Gy zyt ongelukkig geweest; maar alles heefteen einde. Ik durf gelooven , dat het oogenblik eener duurzaame en gelukkige verandering reeds naby is. % t> o r v A L. Het noodlot en ik hebben elkander genoeg getoetst. Aan geluk is niet meer te denken. ... Ik haat den omgang met menfchen , en gevoel , dat de rust my zelfs verre van hun wagt, die my dierbaar zyn.... Mevrouw, de Hemel verleene u de gunst, die hy ipy weigen I 't Behaage hem, Conftanria de gelukklg- fte der vrouwen te ngiakenl... (Met eenige teder, beidt) Misfchien zal dit my in myn afgezonderd ver- Wyf ter ooreo kwea; en \ zal my nieuwe vreugd verfchaffen. CInstantia. Gy bedriegt u, Dorval. Tot een gerust leeven heeft men de goedkeuring van zyn hart noodig; en mogelyk wordt die der menfchen *er tevens toe ver- elscht. Gy zult de laatfte niet verwerven, noch de eerde medebrengen, zo gy den post, die u aange- wee- ••■- " V I ft * fc t W tDt * f. '' hpi wezehis, verfewfc Gy bezit ét zeldiaamfte begaafij- heden, eozytdaarvtfrf aam dé maatftrnappy rekenfchap icniiïdig. Laat clie onnutte weezens, waarvan de we- reld krielt, die zig daar zonder doe! beweegeri, en haar belemmeren , zonde» denmiaflen dienst te doen , zig van 't menschdom omtrekken, zo h hu» behaagt. Maar gy, Daryal» gy.kunx dit* durf ik zeggen, nfct doen, zonder u aan misdaad fchuldig te maaken. 't 1$ de pligt van een vrouw, die u bsmint, dit te beie* ten. Conftaiuia móet zorg draagenydat'ereeufteunr felblyve; voor de verdrukte deugd; een geesfel voor de laatdunkende ondeugd; een broeder voor de brak- ven; een gewea&cbt vader voor de otigejiiüógea; een vriend van 't menscbdom; een geest, vry, van voo> oordeel , bekwaam on* duizel JWfeJyke., nuttige, groote ontwerpen te vormen, en een fterke ziel* -noot- dig om ze ter uitvoer te brengen...^ Zoudt gy, die deezen edelen geest, deeze fterke ziel bezit, de maat- fchappy veriaaten? Ik beroep my op Ww eigen bart. Ondervraag bet; en gy zuU vei|ieemen , dat de deugd- zaame man in de maatfchappy verkeert ? en dat nie- mand eenzaam leeft dan de fnooda&ru ' / • • Maar iet ongeluk volgt my, *tf verbreidt zig óver allen, die my genaak©»/. . Kan de Heinel ; dié my een -verdrietig teeven befèhooren heeft , ' goedvinden , dat anderen door my ook* in Vverdriet gedompeld wor- den t Toen ik "hier kwam- , leefde men *er gelukkig. -Cons ta i^t.IU De lugt betrekt fomwyle», en de wolk, die zig in een I£ft D * -N A-T ü U R L Y JC E , JJ-Ö O N. * een oogenbltk over ons heefc vitgebreid, verdwynt ftraks daarna. Maar, wat *er 99k gebeure, een wys man blyft beftendig op zyn' post, en wagt daar het einde van zyn leed af,. D O R V a : L. - Maar moet hy niet vreezen'er af getrokken te wor- den door 't vermenigvuldigen van de voorwerpen zy- ner aankleevïng?... Denkniet Conftantia, dat ik die algemeene, die aangenaame neiging niet ken, welke alle weezehs vervoert en tot de vereeuwiging van hun geflagt aandryfr. Ik heb in myn hart gevoeld, dat het heelal voor my nimmer iets anders dan een woeste wildernis zdu zyn, zonder een gezellin, die fn myn geluk en ongeluk deelde. ... In myne ylaagen van zwaarmoedigheid bad ik den Hemel om zulk een ge- zellin. . : - " CONSTAN TJ.A* En hy zendt ze u. DOEVAL.' Tot myn ongeluk, te laat. Hy heeft een eenvou- dige ziel , die met zyne geringde gunstbewyzen ge- lukkig geweest zou zyn, fchuw gemaakt. Hy heeft ze vervuld met vrees , met fchrik , met een heimelyk afgryzen. ... Dorval zou zig met het geluk eener vrouw durven belasten!... Hy zou vader zyn l... kinders hebben!... kinders!.... Wanneer ik over- weeg, in welk een' bajert van vooroordeelen, buiten- fpoorigheden, ondeugden en elende wy reeds by onze geboorte gedompeld worden , komen ''er gedagten in my op, die my doen yzen. Con- COrNSTANTIA, ' Gyzytmet herfenfchimmen bezet; én 't verwon- dert my niet. De gefchiedenis van 't leeven is zo weinig bekend, die van den dood is zo duister, en tie fchyn van 't kwaad in 't heelal zo klaar . . . Dorval , .uwekinders zyn niet gefchikt omindienbajert, waar- voor gy vreest, te vallen. Zy zullen de eerde jaaren van hun leeven onder uwe oogen doorbrengen; en dit is genoeg om u voor 't vervolg in te ftaan. Zy zullen van u leeren denken, gelyk gy denkt. Uwe hartstogten, uw fmaak, uwe gedagten zullen in hen overgaan. Uwe regtmaatige denkbeelden van waare grootheid en laagheid , van 't egte geluk en van de fchynbaare elende , zullen hun door u medegedeeld wor- den. Dat zy een geweeten hebben, ten vollen ge- lyk aan het uwe, zal flegts van u afhangen. Zy zul- len uw voorbeeld zien. Zy zullen my fomwylen tioo-. ren fpreeken.... {Met deftigbeid grimlagcbcndeï) Dorval, uwe dogters zullen eerbaar en zedig, uwe zoonen zullen edel en groothartig, alle uwe kinder* 'zullen bekoorlyk zyn. Dorval, de band van Conftantia vatten* de 9 dezelve tmfcben zyne banden drukkende , en baar tiet aandoe* ning toelagcbende. Als Conftantia zig by ongeluk bedroog.. • als ik kiüders had, hoedanigen ik dagelyks in menigte zie ; . . ongelukkigen , booswigten ... 't verdriet zou my in 't graf deepen. «94 De Naiüüil y ï e 'Zoon* C o n s t a nti a , Mttstogtelyk. . Maar zou deeze vrees u bekruipen, indien gy-be- dagt, dat de werking der deugd op onze ztei nie? minder noodzaakelyk noch minder kragtig is , dan die der fchoonheid op onze zinnen ? dat 'er in 't menfcbe- lyke hart een fmaak van orde is, ouder dan eemg overdagt gevoelen? dat deeze fmaak ons voor fchaan* te vatbaar maakt, voor fchaamte, die ons de fchan- de zelfs meer dan den dood doet vreezen? dat de na- volging ons natuurlyk is? en dstt wy dóór geen voof* beeld, zelfs niet door dat der ondeugd», fterk^r inge- nomen worden , dan door het voorbeeld der deugd? .*. Och, Dorval! wat zyn 'er niét al middelen om de menfchen -goed te maaken! Dorval. Ja, als wy ze wisten te gebruiken. ♦.. Maar, ge- nomen* dat onvermoeide zorgen, door gelukkige ge- aartheden onderfteund, hen voor ondeugd konden be- hoeden, zullen zy daarom minder te hekhagen zyn? Hoe den fchrik eto.de vooroordeejen afgeweerd, die by hunne intree itf^e wereld reeds op hen wagten, ra die heft tot het graf toe* zullen volgen? De • dwaas- heid en de elende van den mensch doen my beeven. "Van welk eén menigte gedrogtelyke denkbeelden is hy nu de maaker, dan het flagtoffer! Ach Conftan- oa! wie. zou niet yzen voor 't gevaar van het getal .dier ongelukkigen te vermeerderen, welke men ver- ^eleeken bfceft by roeiflaaven, die men in een' akeli- gen kerker opgeflooten ziet, Vierde B e d a y.& 195 Pouistnt fefecturir.t Pun fut t autre acbarnét. Combattre aveclesfen dontihfontencbainèitX?) CONSTANTIA. De onheilen .die degeestdryvery veroorzaakt heeft, zyn my bekend^ bok weet ik, wat *er altoos van te vreezen is, • . . Maar, verfcheen 'er hedendaags... onder ons.. . zulk eet! monfter, als zy in onverlichte tyden heeft voortgebragt, toen haare woede en haare beguicbelingen deeze «arde met bloed bevlekten; zag men dit monfter, onder 't afïmeeken van 's Hemels hulp, de grawelykfte aller misdaaden pleegen . . . met Gods wet in de eene , en een* dolk in de andere hand , fctngduurig jammer voor de volken bereiden . ;. geloof tny , Dorval , 't zw even groote verwondering als afgryzen verwekken.... Dat 'er nog barbaaren zyn, is zeker* en wanneer zullen 'er die niet meer zyn* Maar de tyden der barbaarschheid zyri vooiby. De eeww is verlicht. De reden is gezuivefd. Haare les- (èn zyn in de fchrfften der natie vervati Men leest byüageene andere föhryvers, dangKe : <fengemoede> ren algemeene menscttievendheid^ftboezémen. Hier- van .weergalmen onze fëhoüwburgeii ; htetvan kunnen ze niet te dikwyls weergalmen. De wysgeer, wiens verzen gy my herinnerd hebt, is zyn' roem meest ver- fchtildigd aan de menschfieVende gevoelen^ waarvan zyne gedigten vol zyn , en aah den Herken jtavloëd , dien (*) „ Daar zy zig onderling hulp kunnen bieden, vallen '„ zy Woedende op eflratideVen aan , en venten -met ide ke- „ wnetL, waaraan zy tfetiofeteirA z^T • j N 2 iptf Dz-NATUUELfKB Zo O W. ze pp onze zielen hebben. ... Neen , Dórva! , een volk, dat dagelyks traanen dort over de rampfpoedige deugd, kan niet boosaartig noch wreed zyn. Door u zelv', en door menfchen, naar u gelykende, die de natie eert , en die de overheid meer dan ooit moet befchermen, zullen uwe kinders beveiligd worden voor die ysfelyke keten , waarmede uwe zwaarmoedigheid u hunne fchuidelooze handen belaaden toont... • En waar zal myn pligt, waar zal^uw pligt in beftaaa? Waarin anders, dan dat wy hen gewennen om, zelfs in den Maak er van 't heelal , die hoedanigheden alleen te pryzen, welke zy in ons zullen beminnen? Wy zullen hun ophoudelyk onder 't oog brengen , dat de wetten der menfchelykheid onverandeflyk zyn* dat niets hen daarvan kan ontdaan; en wy zullen in hunne zielen dit gevoel van algemeene weldaadigheid , welk de geheele natuur omvat, zien uitfpruiten.-. . . Hon- derdmaal heb ik u hooren zeggen, dat een aaadoen- lyke ziel het algemeene ftelfel van. gevoelige weezens nimmer befchouwde, zonder hun geluk hartelykte wenfchen, zondmdaaria deel te neemen; en ik ben geheel niet bedujj dat 'er in myn 9 fchoot en uit uw bloed ooit een wreede ziel gfevormd zal worden.. ' . D O R V A L. . , Conftantia', een huisgezin vereischt groote inkom- ften; en ik zal voor u niet verbergen , dat myn.vec? mogen tot de' helft verminderd is. Constant ia. De weezenlyke behoeften hebben haare paaien j • die der grilligheid zyn onbepaald. Hoe grooten rykr dom Vierde B e b r y f. 197 dom gy ook verzamelt, Dorval, uwekinders zullen altoos arm zyn, zo de deugd hun ontbreekt. Dorval. De deugd? daar hoort men veel van (preeken. CONSTANTIA. Zy is de best bekende en meest geëerde zaak in *t heelal. Maar, Dorval, men verbindt zig aan haar nog meer door de offers, die men haar brengt, dan door de bekooriykheden, die men in haar erkent; en wee hem, die niet genoeg aan haar geofferd heeft, om haar boven alles te (lellen, voor haar alleen te leeven, te ademen, door haaren liefelyken waasfem dronken te worden, én in deeze dronkenfchap het einde zyner dagen te vinden ! Dorval, verbaasd. Welk een vrouw «... (Eene tusfcbenpooztngJ) Aan- biddelyke en ftraffe vrouw, waartoe brengt ge my! Gy ontwringt my het geheim van myn geboorte. Weet dan, dat ik naauwlyks myn moeder gekend heb. Een ongelukkig jong mensch, al te tedé en al te gevoe- lig! bragt my ter wereld , en ftierf kort daarna. Haare ouders, niet minder verbitterd dan magug, hadden mY rf Vader genoodzaakt om zig naar de edanden te begeeven. Daar kwam het overlyden van myn moe- dor hem juist ter ooren, toen hy zig kon vleien haar estgenoot te zullen worden. Deeze hoop verlooren ebbende, nam hy daar zyn vast verblyf, doch l ver- «at nimmer het kind, door hem by een teêrgehefde ïrouw geteeld. Dit kfod ben ik, Conftantia. Myn N3 ^ 19$ D E N Atütlï'LYlE 2 O O I*» vader heeft vèrfcheidene reizen naar Prarikryk gedaan; Ik heb hem gezien. Weleer hoopte ik hem nog eens weder te zullen zien; maar nu.lieb ik deeze hoop verlooren. Gy ziet dus , dat myn geboorte in de oo- gen der menfchen veragtelyk is ; en myn rykdom is verfmoken. C O N STANTIA. De geboorte is ons gegeeven; maar onze deugdeir zyn van ons. De rykdommen, die altoos belemme- ring, en menigmaal gevaar te wege. brengen, heeft de Hemel onverfchillig over de oppervlakte der aarde verftrooid , en aan goeden en kwaaden zonder onder- fcheid ten deel doen vallen ; waardoor hy zelf aan- wyst, wat oordeel men 'er over vellen moet. Hooge geboorte , rang, Vermogen , aanzien, alles kan de booswigt -bezitten , behalven 's Hemels gunst. Zie- daar/t geen ik, langen tyd voordat men uwe geheimen aan my openbaarde, door een weinig te redeneeren geleerd had ; en niets bleef my overig te weeten , dan de dag van myn geluk en glorie. D O R V A L. Rofalia js ongelukkig. Ctoirville is tot wanhoop gebragt. ' Constant! a. Dit verwyt doet my bloozen. Dorval, begeef u naar myn' broeder. Ik zal Rofalia weder gaan zien. 't Is buiten "twyfel onze post, de Verbindtenis deezer twee weezens, die elkander zo waardig zyn', te be- werken. Als wy hierin flaagén, durf ik hoopen , dat 'er aan onze wenfchen niets meer onttaeeken zal.. VIER- Vierde Béditf, rp> VIERDE TOONEEL D o r v a l, alleen. Ziedaar de vrouw, door welke Rofidia opgevoed is l Ziedaar de beginfels, die zy ontvangen heeft. VYFDE TOONEEL DORVAL, ClaIRVILLE. Clairviul Dorva! ! hoe zal *t my gaan? Wat bebt ge over my beüooten? D O R V A L. Dat ge Rofalia fterker dan ooit aankleeft. Clairville. Raadt ge, my dit? DORTAL, ' Ja , dit raad ik n. Clairville, bem om den bah vallende. Och, myn vriend! gy geeft my het leeven weder. Tweemaal ben ik het op éénen dag aan u verfchuldigd. Ik kwajn beevénde naar myn lot verneemen. Wat heb ik niet al geleeden, federt dat ik u verliet 1 Nooit be- vond ik zo fterk, dat ik gefchikt was om haar, on. aangezien alle haare onregtvaardigbeid , te beminnen, fneenoogenbiik van wanhoop fineedt mee een gewel- dig ontwerp; maar het oogenblik voorby zyndé, ver- iwjnt het ontwerp, en de hartstogt houdt (land. N4 DOR* fiOÖ De Natuurlyke Zoon. D o r v a l, grimlagcbende^ Ik wist dit alles wel. Maar uw gering vermogen? de middelmaatigheid van 't haare? Clairvilll Zonder Rofalia te leeven is in myn oog de jam-, merlykfte ftaat. Ik heb het overdagt, en myn befluit reeds genomen. Is 't ooit geoorlofd de armoede met ongeduld te draagen , dan is 't minnaaren , vaderen van huisgezinnen en allen weldaadigen geoorlofd. En 'er zyn altoos middelen om dien ftaat te boven te komen. D o r v A L. Wat zult ge doen? . Clairvilll Koophandel dryven. ' DORVAL Zoudt gy, onaangezien den naam, dieti ge voert, zo veel moed hebben? Clai.rvii.le. , Wat noemt ge moed? Ik zie niet, dat 'er moed toe vereischt wordt. Met fierheid en onbuigzaamheid is 'er voor my zeer onzekere kans om die gunst der fortuin, welke ik noodig heb, te verwerven. Die men, door listige ftreeken verkrygt, isfchielyk gereed, maar veragteiyk; door de wapenen, roemrugtig,maar langzaam; door de bekwaamheden, altoos moeielyk en gering. 'Er zyn andere beroepen, die fpoedigrfk- domverfchaffen; maar de koophandel is byna hetftii- Vie r d .t Bidit v.- «pi. ge 9 waarin de groote' voordeden evenredig zyn aan den arbeid, aan de nyverheid, en aan de ge vaaren, wel- ke het gewin eerlykmaaken. Ik zal koophandel dryven , zeg ik u; my ontbreekt daartoe niets dan kundighe- den en hulpmiddelen ; en door u hoop ik die te vinden. D o r v A L. Gy denkt wél. Ik zie, dat de liefde vry van voor- oordeel is. Maar bemoei u alleen om Rofalia te be- - weegen; dan zal 't niet noodig zyn, dat ge van ftaat verandert. Want hetfchip, waarin haarvaders goe- deren waren, is wel in de handen dervyanden geval- len, maar 't was verzekerd; en dus verliest zy 'er niets by. 't Staat in de openbaare nieuwspapieren ; en ik zou u raaden, dat gy 'er Rofalia van verwittigde. Clairville. Dat zal ik geen oogenblik ukftellen. (tfy vertrekt baastelyk.) ZESDE TOONEEL. Dorval, Karel, nog gelaarsd. Dorval, wandelende. Hy zal haar hart niet buigen.... Neen.... Maar waarom niet, als ik het begeer?..- Een voorbeeld van eerlykheid, vanmoed... eenuiterfte pooging op my zelven • • • Kar eu (Hy treedt binnen, en blyftftaan, zonder een woord te f preeken ^totdat Dorval hem gewaar wordt. ,) Mynheer, ik heb het Rofalia doen ter hand (lellen. , N 5 Dor- aba 1 De N'atboi l :: y * e Z q o n. DORVAL, : Dat hoor ik u zeggen. Karel, bent bet cnPvangbriefje van Ro/aJia ov£rgtevtnde* Ziedaar het bewys. D O R V A L. 't Is goed. (Karel vertrekt 1) ZEVENDE TO ONE EL. Dorval, alleen. (Hy wandelt nog 9 en keginU na eene korte tutfcbenp0oz£ng % wederom te fpneejnstt.) Ik offer dan alles op ! goederen $ (by herbaalt met verontwaardiging ;) goederen ! neiging ! vryheid J . .. Maar is de opoffering myner vryheid wel vast be/loo- ten? ... O reden! wie kan u weêrftaan, wanneer gy de betoverende uitbraak en ' Hem eerier vrouw aan- neemt?.,. Geringe en bekrompens mensch, die. on- nozel genoeg zyt om u te verbeelden, dat uwe doo- lingen en tegenfpoeden van eéhig belang in 't heelal zyn ; dat een famenloop van eindelooze toevallighe- den uw ongeluk van alle tyden hdrwaards bereid heeft» en* dat uwe aankleeving aan een weozen de keten der lotbefchikkingen beftuurt... kom, hoor naar C$n j ftantia , en erken de ydelheiduwer .gedagten. . .. Och J kon ik in my die kragt der zinnen en die groote ver- lichtheid vinden, waardoor deeze vrouw myn ziel in- nam en beheerschte, ik zou Rofalia gaan lpreeken; zy zou my het oor leenen , en Clairville zou gelukkig V 1 1 ft ft * B * or * t. *6f xyn. . . . Maar waarom zou ik op die mdere en bulgzaame ziel den zelfden invloed niet verkrygen, welken Con- ftantia op my verkreegen heeft?... Sedert wanneer heeft de deugd haar magt yerlooren ? . • . Ik gaa haar zien; ik zal haar fpreeken; de opregtheid van haar karakter, en de aandoening, die my bezielt, zullen, ■hoop ik, myn voorneemen ten vollen doen gelukken. Door my is zy van haare fchuldelooze gangen afge- dwaald ; door my is zy in droefheid en neérflagtig- lieid geftort; myn pligt eischt, dat ik haar de hand toereik, en haar weder op den weg van't geluk breng. \ Einde van bet vierde Bedryf. VI F- 904 Di -Natburltki Zoon* VT FD E B E D RT F. EERSTE TO ON E E L. Rosalia, Justina. ' (Re fait a 9 eene fotnbere houding ver toonend* , wan- delt of fiaat pal fitly zonder cp de woorden van .Justina te letten.) J ü S T I N A. Uw vader ontkomt duizend gevaaren ï Uw verlies van goederen wordt herfteld J Gy hebt uw Jot in uw magt! En dit alles treft u niet I Waarlyk , Mejuffrouw. , gy verdient het geluk niet , dat u te' beurt valt. Rosalia. . . . Een onverbreekbaare band zal hen vereenigen ! ... Justina, is André onderregt? Is hy vertrokken? Komt hy weder? Justina. Mejuffrouw y. wat gaat ge doen? Rosalia. Myn welbehaagen.... Neen, myn vader zal in dit noodlottig huis niet komen. ... Ik zal geen getuige hunner vreugd zyn. ... Ik zal ten minften vriendfchap omgaan, waardoor ik vermoord word. TWEE- V y;jp^d-*t B f i> R T ir. .: ioj TWEEDE TOONEEL Rosalia,* Justina, Clairville. Clairville, met drift binnen treedende 9 * en , zo dra by by Rofalia komt, voor baar op de kniën' vallende. Welaan, wreede! onfaeera my dan het leeven! Ik -weet alles. André heeft my van alles verwittigd. Gï lioudt uw' vader vanhier. En van, wien verwydert gy hem? Van eert* man, die u aanbidt, die, zonder tegenzin, zyn vaderland, zyn familie, zyne vrienden verlaaten zou , om zeen over te fteeken , zig aan de voeten uwer onbuigzaame ouderen te werpen , en. daar te fterven, of u te verkrygen. . . . Dan zou Ro* Ma, teder, gevoelig, getrouw, in myn verdriet dee^ len; thans is zy *t, die rayne kwellingen veroorzaakt. Rosalia, aangedaan en wat bedremmeld. Die André is onvoorzigtig. Gy moest myn voor? «eemen niet geweeten hebben. , , C JL KI R VILLBif ■• Dus zogt gy my te bedriegen. ' Ik heb nooit iemand bedroogety Clairville, Zeg my dan, waarom gy my piet langer bemint? My uw hart ohtneemende, veroordeelt gy my ter dood. Gy wilt, darik tterf; p , gy begeert myn' dood; ik zie het. v /• >'> '- ■ " ' ■* R o- ft* Di NiiuukLHE Zoon* Rosalia. Neen, Clairville. Ik wenschte , dat.gy gelukkig waan* ► Clairvil le.' En gy verlaat my ! Rosalia* Maar zoudt gy zonder my niet gelukkig kunne» xyn? Clairvill e. Gy doorboort myn hart. (ffy b/yft nog by aanbatt± jendbeid geknield voor Rofalia , valt , na bet air- fare eken deezer goorden, met bet hoofd tegen baar> en zwygt een oogenblikï) . .. Gy behoorde nimmer te veranderen «... dit hebt gy gezworen»..* Ik dwaas ge- loofde u!.> t . AchRo&lial deeze belofte werd ieder' dag met nieuwe verrukkingen gegeeven en ontvan- gen; maar wat is 'er van geworden? Wat is van uwe eedèn geworden?... Myn hart, gefchikt om den in- druk uwer deugden en bekoorlykheden té ontvan- gen en altoos te bewaaren, heeft -niets van zyne aan- doeningen verlooren; gy, daarentegen, hebt van uwe aandoeningen niets overgehouden.. . . Wat heb ik ge- daan, waarom'ze vernietigd zyn. ROSALÏA, Niets, . - .... .!-., r • C l a ir vri, l e! .Waarom ayn ze dan .nfet meer Ju weezen, nodr ook die liefelyke oogenblikken, waarin ik. myne aao- «. ', doe- ¥ tkr'&t» B«* D* T* :; to? doeningen in uw -gelaat laj ? . . . waarin deeze handen , ££jr tw/ **»* tw» fraare banden aarty) jtig verwaar- digden om myne traanen af te wisfchen; tfaanen^w nu eens bitter, dan eens aangenaam waren, die de vrees en de tederheid beurtelings deeden vloeien,... Rofalia! breng mynibt tot Wanhoop!... uit deernis met u zelve. : .Gy:ként üw hart niet* Nee», gy kent het niet. Gy weet alle kwepingQn-fliet, welke gy voor u bereidt.* * . ' <| '" , *Jl'0SAl^ ( . Ik heb reeds' veel le«d uitgeftaaa, , . - r v, " -* 'CL a i Ïvj'l t Er ;i • !. v:i " Ik zal in 't .binrienfte uwer ziel een ysfeïyk beeld agterlaaten, dat u geduurig zal Qhtrustën èn bedroe- ven; Uwe ongeregtigheid zal u overat volgen. Rosalia. Clairville,. maak my niet vervaard. (Hem firfaan* ziende. y Wat begeert gy? J v u c • '•' : C ik i k vit t e. U te doen buigen ï of te ftefven. Ros alia, hd eene iuifcbenpooxing. Is Dorval uw vriend? * " ^ Q L AI Uittil-, Hy weet myn verdriet. Hy deelt *er- te. Rosalia. Hy bedriegt tf. .... > .;...,: Cl air- «eft D» Hitufüi t *■*■ £ ïoo» 1 Clairv i L l'e. Uw ftrafheid zou my hebben doen omkomen* Zyn raad is myn behoud geweest. Zonder Dofval zou ör thans niet meer leeven. Rosalia. Hy bedriegt u, zeg ik u; hy is een fhoodaart. Clairviue. Dorval een fhoodaart! Rofalia.!. bedenkt gy wel, wat gy zegt? Twee weezens zyn *er in de wereld, die ik in 't binnenfte van myn hart draag, naamelyk Dorval en Ro&iia. Zy kunnen in .deeze vryplaats niet aangetast worden ^ zonder dat ik doodelyke (inert gevoel. Dorval een fhoodaart ! Rofalïa zegt dit ! Rofalia! . . . Niets ontbrak 'er meer om my te doen bezwyken , dan myn* vriend te befchuldigen. (Dorval treedt birin en.) D E R D E T O ONE EL Rosalia, Justina, Clairville* Dorval. Clairville. Kom hier, kojn hier, myn vriend. Deeze Rof* lia , die voorheen zo teêrharug was , en thans zo wreed is, befchuldigru zonder reden, en veroordeelt my tot eindelopze wanhoop; my, die liever zou fier- ven dan haar het geringde leed veroorzaaken. (Na bet uitfpreeken van deeze worden verbergt by zyne traanen , wykt te rug , zet zig agter in de zaal op een canapé neder, en neemt eenetroosteloo&e boudingaan.) ■ Dor- Vrr b Bidrti, S09 Dok-val, op Clatrville wyzende, te- gen Rofalia. - Mejuffrouw! ziedaar ons werk! Moest hy vannen myditlot verwagten? Doodelyke wanhoop zal dan de bittere vrugt myner vriendfchap en uwer tederheid zyn ! En wy zullen hem dus laaten omkomen ! (C/air- ' ville flaat op > en vertrekt , met de houding van />- tnand, die bUndeJing ontdooit. Rofalia ziet hem na; en Dorval 9 een weinig gepeinsd hebbende , ver* volgt op een* zagten toon , zonder bet oog op Rofa- iia te /laan:)... Treurt hy, *t is ten minden zon- der dwang. Zyn opregte ziel kan al haar leed ver- toonen.... Maar wy, befchaamd over onze aandoe- ningen, durven die aan niemand openbaaren; wy ver- bergen ze.... Dorval en Rofalia, zig te vrede Hellen- de met het ontgaan van agterdogt, zyn misfchien fnood genoeg om heimelyk daarover te juichen.... {Hier wendt hjzig fchielyk naar Rqjalia.). . • Ach , Me- juffrouw! zyn wy gefchikt tot zo veel vernedering ! Zouden 7 wy zulk een veragtelyk loeven nog langer be- geeren? Ik voor my zou onder de menfchen niec kunnen Vferkeeren, zo 'er in de gantfche ruimte, die zy bewoonen, één plaats was, daar ik veragting ver- diend had.... *t Gevaar ontgaan hebbende, kom ik u te bulp. Ik moet ü fltèder plaatfen in den rang daar ik u gevonden heb, of van verdriet-flerven.... {Na eene tusfcbenpoozihg.) Rofalia t antwoord my. Stelt gy nog eenfgenprys op de deugd? Bemint gyzenqg? Rosalia. Zy is my dierbaarder dan het leeven. o Dor- *io Di Natu ut l the Zoon* D o r ▼ a u Dan moet ik u onderhouden oyer het éénige mid- del om u met u zelve te bevredigen , om u een waar- dig lid der maacfchappy, waaien gy leeft» een waar* dige voedfterling en vriendin van Conftamia, een waar- dig voorwerp der agting en tederheid van Clairvflle te maaken» Rosalia* Spreek. Ik hoor naar u. (Zy leunt op den rug van eetfarmfloel, en legt bet boofdopbaare eeneband.') ' 1U( D O R V A L. . Bedenk, Mejuffrouw, dat één enkel grievend denk- beeld, wanneer 't ons byblyft, genoegzaam iriftaat is om ons geluk te vernietigen , en dat de befvustheid eener kwaade daad het onverdraageïykfte ailerVdenk- beelden is. (Leevendigenra*^ Wanneer wy het &waa- de bedreeven hebben , verlaat het ons niet meer^met fchaamte en wroegingen vestigt het zig in het die^ van onze ziel ; wy voeren het overal in onzen boezl ' mede , en worden *f r geduurfg door gepynigd. . . . IndiL gy een onbillyke neiging volgt, zyn 'er zekere oogenl cie voor altoos gemyd moeten worden; en 't zyn juisi de oogen van zulke perfoorien, waarvoor wy den al- lergrootilen eerbied hebben. Van deezen moet merit zig verwyderen, voor hen vlugten, en met een be.! lchaamd gelaat in de wereld verfchynen. (RofaTtf X 2 *j»"*»e plaats zouden wy, van Chrf vilie en Conflantia afgezonderd, ons begeeven? WaJ zou van ons worden? Wat zou ons gezelfcbap zyn { .*. Boorde ondeugd aan te kleeyen veroordeelt 'mak Zigf Vyfdb B i d t y p. art tig om met flegt gezettfchap te verkeeren en daarin vermaak te zoeken ; men mengt zfg vrywillig in eetf drom van weezenj , die noch beginfels noch zeden noch karakter hebben; men leeft in gcduurige begui- cbeling van ongeftadigheid , gewoel en verwarring, pryst, bloozende, de deugd, wier fpoor men verlaa- » ten heeft,, hoort uit- den mond t~> anderen de ver- foei jing der gepleegde wanbedryven,en zoekt rust in Hellingen, die een braaf man omverre blaast; men be. rooft zig voor altoos van den toegang tot de bron der waare, der éénige geneugten , die eeriyk 9 defdg en verheven zyn; men tragt zig zelven te c. .Wugten; men geeft zig over aan tlteuw* Leuzelaary, aan vervee- lende tydkortingen , waarin de dag ongevoelig ver- fpild, en/t leeven zonder genot ten einde gebragt wordt, • . • Rofalia! ik fpreefc niet by vergrooring. Wanneer de draad, die ons in deezen doolhof den weg doet vinden, breekt, hebben wy ons lot niet langer in onze magt, en weeten niet, hoe verre wy kun- nen verdwaalen.... Gy zyt verfchrikf! en gy kent nog maar een gedeelte van uw ggvaar. Rofa- lia 1 gy hebt op *t punt gedaan va* het beste te ver- • liezen, dat een vrouw op aarde kan bezitten ; een goed, om welks genot zy den Hemel, die het met een fpaarzaame hand uitdeelt , onophóudetyk moet bidden; eetf deugdzaamen egtgenoot. Gy zoudt den plegtigften dag van uw leeven met ongeregtigheid ge* brandmerkt, en u zelve veroordeeld hebben om te bloozen op 't herdenken aan eetf tyd, dien. men zig altoos met ftreelende aandoening behoort te herinne- ren. ... Vérbeeld u het gejzigt van den veiraadetf en wanhoopigen Ciairville, u volgendenaarden voet van O 2 tat " f t» DbJNatuuilykeZoon* 't altaar, daar gy myne eeden ontvangen, en my uw* trouw gezworen zoudt hebben. Verbeeld u de ftren- ge oogen van Conftantia, op u gevestigd. Verfchrik- kelyke getuigen onzer verbindtenis !. En dat woord , Z.o liefelyk om uit te fpreeken en te hooren, wanneer het twee weezens, wier deugd en onfchuld hunne be- geerten heiligden , in hun geluk bevestigt, en den hoogften trap van genoegen doet bereiken, dat nood- lottig woord zou onze onregtvaardigheid en ons on- geluk voor altoos bezegeld hebben.... Ja, Mejuf- frouw, voor altoos. De dronkenfchap houdt op. De blinddoek valt af. Men veragt, men befchuldigt el- kander; en de elende neemt een' aanvang.... (Hier ontglippen Rofalia eenige traanen , welke zy beime- ■ ijk afdroogt!) ... En waarlyk, wat vertrouwen kan men ftellen in een vrouw , die haar' minnaar heeft kun- nen verraaden? op eetf man, die zyn' vriend bedroo- gen heeft?... 't Is noodzaakelyk, Mejuffirouw, dat hy, die zig in onflaakbaare banden durft begeeven, in zyne gezellin de "edelfte der vrouwen ziet; enRo- fidia zou tot haarkedweezen in my flegts den laagften • der mannen zien, p. Dat kan niet zyn.... Ik kan de moeder myner kinderen niet te hoog agten, noch van haar te hoog geagt worden. Gy bloost ! Gy (laat de oogen neder.... Hoe! Belgt het u, dat iets in "de natuur voor my heiliger kan zyn dan gy? Zoudt gy my liever nog in dien vernederenden en jammerlyken toefland willen zien, waarin gy .my. Rofalia is voor my niet langer gedugt; en ik zou haar zonder (chroom al de wanorde kunnen belyden , die zy in myn ziel verwekt had , toen ik in de grootfte verwarrig van aandoeningen en denkbeelden , die ooit een fterveling ondergaan heeft, antwoordde... Maar een onverwagt geval, de misvatting vanConftantia, uw eigen misvatting, en myne ernftige poogingen heb- ben my in vryheid herftekl. ... Ik ben vry.... (Ro- falia fcbynt of dit zeggen te bezwyken* Dorval* zulks befpeurende , wendt zig tot baar , en vervolgt dus , terwyl by baar met een Ueftaliger gelaat aan- ziet:') ... Maar wat heb ik volbragt, 't geen Rofidia niet duizendmaal gemakkelyker kan volbrengen? Haar' hart is gefchikt , om te gevoelen , haar geest om te denken, haar mond om te uiten ai wat eerlyk is* Als. , ik nog een oogenblik gewagt had , zou zy my het zelfde hebben doen hooren , 't geen zy nu van my gehoord lieeft. Ik zou haar befchouvvd hebben als «en weldaadige godheid , die my de hand toereikte, en' myne wankelende fchreden bevestigde. Haar ftem zoa in myn hart het fmeuleiid vuur der deugd weder aan- geblazen hebben. Rosalia, met ten beevende ftem. DorvaL... J O3 DoR - ii4 Di Natüurlyke Zoon* D o r v a l, vrhndefyk. Rofalia. Rosalia, Wat moet ik doen? D O R V A L. Wy hebben de agting van ons zelven op. eetf hao* gen prys gefield. Rosalia. Begeert gy myn wanhoop? D O K V A L. Neen; maar 'er zyn gevallen, waarin niets dan eed kloekmoedige daad ons kan opbeuren. Rosalia» Ik verftaa u. Gy zyt myn vriead.. .. Ja, ik zal 'er moed toe hebben. ... Ik brand van verlangen om Conflantia te zien.... Ik weet einderyk, waar het ge- luk my wagt. DORVAL. Ha! nu herken ik Rofalia. Gy zyt het; maarfchoo- ner, treffender in myne oogen, dan pok voorheen. Nu verdient gy de vriendfchap van Conflantia,, de te- derheid van Clairville, en den hoogden graad myDtf agting; want ik durf my tegenwoordig ook noemen. VIER- YïFDt B E D a V F. ftfj VIERDE TO ONE EL./ Rosalia, Justina, Dorval, Con- STANTIA. Rosalia, Conftantia te gemott hopende* Kom, Conftantia. Ontvang uit de hand uwer voed- fterling den éénigen fterveling, die u waardig is. CONSTANTIA. En gy, Mejuffrouw, fpoed u om uw' vader te om- belzen* Daar komt fay. LAATSTE T O O N E E L. Rosalia, Justin a, Dor val, Const anti a, de oude Lysivlowd, onderfieund door Cl air* ville en ANDRé; Kakel, Silves- ter f» alle de overige buis genoot en. Rosalia. Myn vaderf Dorval. Hemel! wat zie ik! *t Is Lyfimond! 't is myn va- der! " L Y S I M O N D. Ja, myn zoon. Ja, ik ben bet. (Tegen Dorval en Rofalia.*) Komt hier, mynekinders, dat ik u om- helze.... Ach, myndogter!... Ach, myn zoon!... (Hy ziet ben aan») Nu heb ik ze ten minden ge- zien. ... (Dorval en Rofalia ft aan verbaasd. Ly£ mond bemerkt dit.) Myn zoon, ziedaar tow zuster. Myn dogttr , ziedaar uw' broeder. . • • 4 ( D « fiitf De Natuürure^oon. (De volgende woorden van Rofalia tn* Dorval worden* ge Ijk aan de verbaasdheid eigen is 9 zo ras ui f ge /preken f da$ men ze byna in *t zelf- de oogenblik boort*} R O S*A L I A. Myn broeder! Myn zuster! Dorval! Rofalia! Dorval. Rosalia. Dorval. Lysimond, zittende. Ja, myne kinders, gy zult alles weeten,..'. Na- dert, dat ik u nogmaals omhelZe.... (ffj beft zyne banden opwaardsS) . . . De Hemel, die my aan u, die u aan my wedergeeft, zegene u allen.'.. . (Tegen Clairville.) Clairville.... [Tegem, Conflantia.*) Me- vrouw , verfchoon een' vader , die zyne kinders weder- vindt. Ik agtte ze voor ïny verlooren.... Honderd- maal heb ik tot my zei ven gezeid: ik zal ze nooit wederzien; zy zullen my nooit wederzien; helaas! tnogelyk blyven zy elkander altoos onbekend. • . . Toeu ik vertrok, myn lieve Rofalia, verkwikte my de ftrefr lende hoop van een' zqon aan u te zullen vertonen, die myn vaderlyke liefde waardig is, een' broeder, die uw tederfte genegenheid verdient, die u tot een* fleun kan verflrekken, wanneer ik *er niet meer zal zyn ... en, kind, die jyd is naby.. ... Maar, myne kin- ders, Vr r j> t B i d a y y, kif dsrs, waarom zie ik, op uw gelamr die verrukkingen nog niet, welke ik my beloofd had?.., Myn ouder- derdom , myn zwakte , myn aannadereiidé dood bedroeft ii.... Ach! lieve kinders! ik heb zo gezwoegd! ge- leeden!... Dorvaü... Rofalia!... {Hy flrekt zyne armen naar zyne kinders uit, ziet ben beurtelings. aan, en fcbynt ben te noodigen om elkander te er* kennen.) Dohval en Rosalia* (Zy zien eikander aan f vallen in elkanders armen , eri ombehen ftraks daarna geza- menlyk de kniën van bunnen vader, uitroepende:) Ach! myn vader!. . # Lysimond, bun de banden opleggende , en de oogen bemelwaards beffende. O Hemel! heb dank! myne kinders hebben elkan- der gezien; wederzydfche liefde zal hen, hoop ik bezielen; en ik zal blymoedig fierven. .. . Clairville* Rofiüia was het voorweip uwer min.... Rofilia, gy beminde Clairville. Gy blyft hem bpmipnen. Komt beiden hier , dat ik u met elkander verbinde. . . . (Clair- ville % zonder te durven naderen, fit e fa de armen naar Rojalia uit 9 met alle tekenen van verlangen én drift. Hy wagt. Rofalia ziet bem een oogen- blik aan , en nadert. Clairville vliegt baar te ge* moet; en Lyfimond vereenigt ben.) Rosalia, vraagender wyze.' , Myn vader? O5 Ly- aiB De Natoüutke Zooh. Lyjimond. Myn kind?... Rosalia, Conftantia ... en Dorval . . • zyn elkander waar- tRg.... Lvsimond, tegen Conftantia en Dorval* Ik begryp u. Komt, myne waarde kinders; komt; gy verdubbelt myn 'geluk.... {ConHantia en Dorval naderen Lyfimond met een % deftigën tred. De goe* de gryzaartvat en kust de banden van Conftantia* en biedt baar de band van zynen zoon , welke zy aanneemt. Foortt zegt bj % fcbmende y en zjne oegen met de band afveegende ;) • • • Dit zyn traanen van Blydfchap; en 't zullen de'laatfte weezen.... Ik laat xi een een groot vermogen na. Geniet het, gelyk ik het verkreegen heb. Myn ryfcdom heeft myne eer- lykheid nooit iets gekost.' Gy kunt 'er zonder wroe- ging bezit van neemen. ... Rofalia , gy aanfehouwt uw" broeder; en van hem flaat gy uwe dogen, in traanen zwemmende, weder op my.... Myn kind, gy zult alles weeten ; ik heb 't u reeds gezeid. . . . Verfchoon uwen vader, verfchoon uwen aandoenlyken en kie- fchen broeder, van' deeze bekentenis ... De Hemel, die myn leeven met bitterheid doormengde , heeft dee- ze laatfte oogenblikkèn alleen zuiver voor my be- waard. Lief kind, laat my 't genot daarvan inma- ken... Alles is tusfehen u reeds geregeld. .. • Myn dogter, ziedaar den ftaat myner bezittingen.... R o- J V YFD r B E 1) 1 Y f, *f j Rosalia. Myn vader!... L Y S I M O N D, Neem aan , myn kind. Ik heb geleefd, 't Is tyd, dat gy leeft, en dat ik ophoude te leeven. Morgen zal dit, zo 't den Hemel behaagt , zonder tegenzin gefchieden.... Daar, myn zoon; dit is de korte in- ' houd van myn* uiterften wil. Gy zult dien eeren. Vergeet vooral André niet. Aan hem ben ik het ge* ifoegen van by u te derven verfchuldigd. Rofalia, ik zal aan André gedenkeJ , wanneer uw hand my de oogen zal fluiten. .. . Gy zult zien,myne kinden» dat ik naar myn tederheid te raade gegaan ben, en u beiden even lief gehad heb. De fchade , die ik leed, is van weinig belang. Gy zult ze gezamenlyk draagen. RomiA. Wat hoor ik? Myn vader!... men heeft aan my overgemaakt... (Zy geeft baaren vader de porte- feuille over, welke Dorval baar gezonden beeft.) Lysimond. Aan u overgemaakt?... Laat ziert.... (Hy opent de portefeuille , en beziet bet geen 'er in ligt.). . é DoTvsd P gy alleen zyt in flaat om dit geheim op ie helderen. Deeze effekten behoorden u toe. Spreek. Zeg ons , hoe ze in de-handen van uw zuster ge- komen zyn. Cl Aft*- £24 DE MATOÜtt Y K E7 Z O O W. Claj&tilljet» leevendig. Ik heb alles begreepen. Nadat, hy iyn leetfen " voor my gewaagd had, offerde hy zyne bezittingen aan my op, r (De volgende woorden van Rofalia 9 ' Confiantia en dairvitie.wórden wederom zeer ras en ij-, - na getyktydig uitgefproken.y , R o s al i a , tegen Clairville. ^Zytf hartstogt! . Constant ia, tegen Clairville» ; Zyn vryheid! Clairville» tegen DorvaU * Ach! myn vriend! (Hy omhelst bemJ) Rosalia, baaren broeder in de armen vallende , en de oogen neder» \ jlaande. "Myn broeder!... Dorval, grimlagcbende. * ' 9 Ik was zinneloos. Gy waart een kind. . . . , ' LïS.IMONl). ( L '*I%u zoon, wat wil dit alles zéggen? Gy moet irun zekerlyk groote reden van verwondering en blyd- fchap gegeeven hebben, die ik ntet'begryp... waar- in uw vader niet kan deelen. • * ; r Dor- » VypdeBedryf. jfl. k D o k r a u Vader, 't is de vreugd van u weder te ziei^, die óns allen in verrukking brengt. : L Y S I M O N D, De Hemel, die de kinders door de ouders, en de ouders door de kinders zegent, verleene u een deugd" saam kroost, waardoor de cederheid, die gy my be* wyst, u vergolden worde. E I N D E. ik *• # ft 'ft Ik heb beloofd te zeggen , waarom ik het H& tooneel niet hoorde; en ziehier de reden, Lyfimoni ^ leefde niet meer. Men had eetf zyner vrienden , die ten opzigte derjaaren, geftake, ftem engrysheid , veel naar hem geleek, overgehaald om zyne rol in het (luk iefpeelen. , Deeze gryzaart kwam in de zaal, gelyk Lyfimond *er de eerftemaal gekomen was , onderfteund door Clairville en André, en draagende het gewaad, dat zyn vriend uit de gevangkenïs had medegebragt. Maar naauwlyks zag men hem binnen treeden , of het gant- fche huisgezin gevoelde zig ten fterkften aangedaan door de vertegenwoordiging van zulk een* agtenswaar- digen en dierbaaren man , dien het voor eenigen tyd verlooren had. Niemand kon zyne traanen weêrhou- den. Dorvai weende. Conftantia en 'Clairville desge- lyks./Rofalia verkropte hiaare (hikken, en wendde 'er haare oogen af. De oude man, die voor Lyfimond mpest fpeelen, geraakte van zyn (bik, en begon ook tè fchreien. De droefheid, van de meesters tot de dienstboden overgaande, werd algemeen; en het fpei bleef fteeken. 