Reize door de binnenlanden van Noord-Amerika,
Ondanks deeze te leur flelling , vermaakten zij zig met de gewoone bedaardheid en onbevreesd- heid van Indiaanen , drie of vier dagen met vis- fchen. Het ijs toen geheel gefmolten zijnde, maakten zij vlotten , dat zij doen konden van enige boomen, die gelukkig op die plaats (ton- den , en ondernamen een der meiren overte- iteeken. Zij flaken dan af voor het aanbreeken van den dag ; maar de Ottagaumies , die hunne bewee- gingen hadden gade geflagen , hun oogmerk be- fpeurende, zonden honderd en vijftig mannen vart eiken hunner troepen af, om zig tegens hunne landing te verzetten. Deeze drie honderd man* nen trokken zoo fpoedig voort naar de andere zijde van het meir, dat zij daar kwamen eer hun- ne tegenpartijders den oever bereikt hadden, naar« dien ■ y\ I 96 Van de wijze waarop de Noord - dien zij vertraagd waren doordien hunne (taaken in de modder bleeven fteeken. Zoo dra de bondgenooten aankwamen, maak- ten zij een hevig vuur met hunne fnaphaanen en fchooten fel met hunne boogen op de Irokeezen , dat hen grootlijks ontzettede, tot zij , hunnen toe- fland wanhoopig vindende , in het water fpron- gen, en zig al ftrijdende eenen weg door hunne vijanden baanden. Dit konden zij egter niet doen zonder meer dan de helft van hunne manfchappen te verliezen. Na dat de Irokeezen geland waren , trokken zij af, maa,r waren genoodzaakt hunne vijanden meesters van het flagveld te laaten en in bezie van alle de bonte vellen , die zij in hunne win- ter-jagt opgedaan hadden. Zoo duur betaalden zij eenen onrechtvaerdigen aanval op zoo groot eenen afftand van hunnen weg, dien zij gevolgd moesten hebben , en waartoe zij alleen waren aangezet door eene eensklaps opgekoomen be- geerte om enige van hunne oude vijanden afte* maaken. Doch zoo zij hunne kragten gekend hadden , zouden zij de bende , die hen (luitede , tot eenen man toe hebben kunnen vernielen , want deeze waren bij den eerden aanval zelfs flegrs weinig in getol en, toen zij door het gevegt verminderd wa- ren , geheel buiten Haat om hun te weërilaan. De ^m/m ■■■ -T~, 'Atnerikaafifchè lndiaanen vrede maaken. §y De overwinnende benden beloonden de ChU peways, die hst middel tot hunne overwinning geweest waren , met een aandeel in den buit. Zij drongen hen om zoo veel van de rijkfte pelte- rijen te neemen als zij wilden , en zonden hen , onder een geleide van vijftig mannen, naar hun eigen land terug. De belanglooze Ghipeways , want de Indkanen over het algemeen worden zel- den door beweegredenen van eigenbaat gedreven , weigerden «enen tijd lang deeze gefchenken , maar wierden eindelijk overgehaald om dezelve aanteneemen. De braave en wel overlegde verdediging i wel* ke de Ottügaiimks en Saukies hier gedaan had- den, door de bemiddeling van de Chipeways ge- holpen , die , bij deeze gelegenheid de vijand- fchap,, welke zij dit volk zoo lang toegedraagen hadden, ter zijde Hellende , het edelmoedig ge- drag van hunne vier Opperhoofden goed keur- den , ftrekte tot middelen om eene bevredicing tusfchen deeze natieën te bewerken en vereenigde hen bij vervolg van tijd alle met den band van vriendfchap. Ik geloof dat alle de Indiaanen, die het uitge- flrekte land bewoonen , dac tusfchen Qiiebec, de oevers der Misfisfippi ten Noorden van de Ouis- confm en de volkplantingen , de Madtfchappij .van de Hudfons - baai toebehoorende, ligt, thans IL D e e l. G in • •% pS Van de wijze waarop de Noord' in eenen Haat van diepen vrede zijn. Als hun rustlooze aart hen niet wil toelaaten werkloos te blijven , dan bedrijven deeze Noordlijke Indiaa- nen zelden vijandlij kheden tegens eikanderen , maar doen invallen Zuidwaarts tegens de Cher o- kees , Choctahs , Chickafaws of Ilüneezen, Somtijds worden de Indiaanen eenen oorlog > dien zij verfcheiden jaaren tegens de eene of an- dere nabuurige natie zonder veel voordeel ge- voerd hebben , moede , en in dit geval zoeken zij bemiddelaars om eene onderhandeling te be- gijnen. Als zij die gevonden hebben , worde het verdrag dus gefloten. Een getal hunner eigen Opperhoofden met de- geenen , die deezen vrifendfehapiijken dienst op zig genoomen hebben , vertrekken te zaamen naar het land hunner vijanden ; dpgeene , die daartoe verkoren worden , zijn Opperhoofden van de grootfte bekwaamheid en van de beproefd- fte eerlijkheid. Zij draagen de Vrede -pijp voor zig, welke ik mijne leezeren niet behoef te zeg- gen dat van denzclfden aart is als eene witte vlag onder de Europeaan en , en die zelfs door de bar- baarschfte natieën met de grootfte eerbied en eer- bewijzingen behandeld wordt. Ik heb nooit van een voorbeeld gehoord dat de draagers van dit heilig zinnebeeld van vriendfehap ooit oneerbie- diglijk behandeld, of deszelfs rechten gefchonden zijn, i wvmmmmm pI.ti. de cmdc ŠGmia/iawA.. 1 > i ■'.-.• MVLImvmvm M mm wmmm m m P9Q r^merikaanfche Indiaan en vrede maaien. 99 sijn. De Indiaanen gelooven dat een inbreuk van deezen aart nooit door den grooten Geest onge^ (traft zou gelaaten worden. De Vrede - pijp , die door de Franfchen de Ca* hmet genoemd worde , om welke reden heb ik nooit kunnen te weeten koomen , is omtrent vier voeten lang. De kop is van rood marmer en de fteel van ligt hout, fraai befchilderd, in verfchei- den kleuren , met beeldfpraakige figuuren , en veriierd met de vederen van de fraaifte vogelen. Ik heb eene naauwkeurige afbeelding van de- zelve getragt te geeven op PI. VI; maar het is niet in mijn vermogen een denkbeeld medetedee- len van de verfchillende tinten en behaaglijke fieraadjen Van dit zeer geacht Indiaansen gereed- fchap. Elke natie heeft eene verfchillende wijze van deeze pijp te verderen en zij kunnen , op hec eerde gezigt , zeggen tot welke bende zij behoort. Zij wordt gebruikt als eene inleiding tot alle trac* taaten en derzelver gebruik wordt bij deeze geler genheden met groote piegtigheid verzeld. De helper of adjudant van den eerflen oorlogs- tnan flopt dezelve met tabak , met het hier voor befchreven kruid gemengd , zoodra de Hoof- den vergaderd en gezeten zijn, terwijl hij zorg draagt dat zij nergens den grond raakt. Als zij geflopt is , neemt hij eene kool , die wel G 2 gloeit^ I loo Van de wijze waarop de Noord' gloeit, uic een vuur, dat gemeenlijk in het mid- den der vergadering aangehouden wordt en legt die op de tabak. Zoo dra de pijp genoeg ont- itooken is , werpt hij de kool 'er af ; dan draait hij de fteel naar den hemel , vervolgens naar de aarde en dan dezelve horizontaal houdende, draait hij zig eens rond, tot hij eenen volkoomen cir- kel befchreven heeft : door de eerlte daad words hij onderfteld dezelve den grooten Geest aante- bieden, wiens hulp daar door wordt afgefmeekt, door de tweede meent men dat hij alle kwaadaar- tige bemoeijingen der booze geesten afwendt en door de derde de befcherming wint van ds geesten , die de lucht , de aarde en de wate- ren bewoonen. Na aldus de gunst van die on- zio-tbaare werkoorzaaken , in welker magt zij onderilellen dat het is de uitkomst van hunne te- genwoordige raadpleeging te bevorderen of te llremmen , afgefmeekt te hebben , biedt hij die het erftijk Opperhoofd aan, welk, twee of drie trek- ken ^edaan hebbende , den rook uit zijnen mond perst naar den hemel, en vervolgens rondom hein op den grond blaast. Als dit verrigt is , wordt de pijp op dezelfde wijze den gezanten of vreemdelingen in den mond geftooken , . die dezelfde plegtigheid in acht nee- men , dan den opperden der oorlogslieden en al- len den anderen Opperhoofden beurtelings vol- gens wmmm m wm r-^r "^:~ rAmertkaan[che Indiaanen vrede maaken. i o i gens hunnen rang. Geduurende deezen tijd houdt degeen, die deeze eerwaerdige post vervult, de pijp los in de hand, als of hij vreesde het heilig werktuig te drukken, en niemand durft haar an- ders aanraaken dan met zijne lippen. Als de Opperhoofden , welken de last is toe- vertrouwd van vrede te maaken , het vlek of de legerplaats, naar welke zij gaan, naderen, be- ginnen zij de gezangen te zingen en de dansfen de dansfen , welke tot deeze gelegenheden be- fïemd zijn. Ondertusfchen is hunne tegenpartij van hunne aankomst onderrigt en, zig, op het gezigt van de Vrede -pijp , van hunne gewoone vijandfchap ontdoende , nodigen zij hen in de wooning van het Groot Opperhoofd en bezorgen hun alle gemak geduurende de onderhandeling. Alsdan wordt 'er eene raadsvergadering gehou- den ea als de aanfpraaken en raadflagen geëindigd zijn , wordt , zoo 'er geene hindërnisfen in den weg koomen , die de onderhandeling doen af- breeken , de gefchilderde bijl in den grond be- graaven , als een gedenkteken dat alle -vijandfchap tusfchen de twistende natieën opgehouden is en een vrede plaats grijpt. Onder de ruuwer ben- den, die geene, gemeenfchap met de Europeaa- nen hebben, wordt eene rood gefchilderde oor- logsknods , in plaats van de bijl , begraven. Daar wordt bij deeze gelegenheid ook een gor- G 3 del ;'"-.; I 102 Fan de wijze waarop de Noord" del van Wampum gefchonken , die als cene be- vestiging van den vrede dient, en door deszelfs beeldfpraakige figuuren , waarin de koraalen ge- fchikt zijn, alle de bepaalde artijkelen van het traktaat aan de laate nakoomlingfchap berichten. Deeze gordels worden gemaakt van fchulpen y die op de kusten van Nieuw- Engeland en Virginie gevonden worden , die uitgezaagd worden tot ilukjen.s van eene langwerpige gedaante , omtrent een vierde duims lang en zoo rond als glaazen ko- raalen. Deeze worden op lederen riemen geregen, en verfcheiden van deeze riemen , netjens met fijne zenuwachtige draaden aan m alk anderen genaaid , maaken uit hetgeen men eenen Wampum - gordel noemt. De fchelpen zijn gemeenlijk van twee kleuren, enige wit en andere paarsch \ maar de laatlle zijn meer geacht dan de eerfte. Zij werden bij de Indiaanen in zoo groote waarde gehouden ais goud , zilver of edele fteenen bij de Europeërs. De gordels beftaan uit tien , twaalf of een grooter getal ftrengen , naar het gewigt van de zaak die behandeld wordt, of de wserdigheid van dengeenen , wien hij wordt aangeboden. Bij minder gewigtige gelegenheden worden door de Opperhoofden eikanderen ftrengen van deeze ko- raalen aangeboden , en dikwijls door hen als eeu kostbaar verfierzei om hunne halzeu gcdraagen. ELF- ■■■■ mm >yv_ ,,. ,,. ,. u.,,,^.^;-^ 'Amerikmnfche Indiaanen wede maaketu 103 ELFDE HOOFDSTUK. |p?» <& ££<?&» *&r Indiaanen, De "e Indiaanen zijn, gelijk ik hier boven reeds heb aangemerkt , zeer aan het fpel overgegee- ven en zullen zelfs alle de goederen , die zij be- zitten, opzetten , en met bedaardheid verliezen. Zij vermaaken zig met verfcheiden foorten van fpelen, maar het voornaamfte en geachtde onder hen is dat van den bal , dat het kaatfen niet on- gelijk is. De ballen, die zij gebruiken, zijn wat groo- ter dan die in de kaatsbaan gebruikt worden en worden van een ftuk herten - leder gemaakt , dat , nat gemaakt zijnde , om lenig te worden , fterk wordt opgevuld met het hair van hetzelfde dier , en met zijne zenuwen toegenaaid ; de Werk- tuigen , waarmede zij die ballen flaan , zijn Hok- ken van omtrent drie voeten lang , aan welker eind eene foort van raket vast gemaakt is, naar de palm van eene hand gelijkende, en van riemen van eene harten -huid gemaakt. Met deeze vangen zij den bal en werpen dien zeer verre weg, zoo G 4 zij %: 104 Van de [pelen der N. A. In dia ai: en. zij daar in niec vooniekoomen worden door enige van de tegenpartij , welke toevïiegen om den bal te onderfcheppen. Die iper wordt doorgaans door grooce gezel* fchappen gefpeeld, die fömrijds uit meer dan drie honderd fpeelers beftaan , en het is niec onge- woon dat verfchillende frammen tegens eikande- ren fpeelen. Zij beginnen met twee paaien in den grond te zetten omtrent honderd en vijftig roeden van. elkanderen, en eike van de partijen der fpeelers behoort eene deezer mee ten toe. De bal worde in het midden van de baan hoog opgeworpen en in eene regte lijn tusfehen de twee paaien , raar welke elke partij denzeiven rragz re flaan , en die hem eerst >ijne paal doet bereiken wint enige punten van het fpel. Zij zijn zoo uitermaate behendig in deeze man- lijke oefening, dat de bal gewoonlijk in verfchil- lende rigtingen door de kragt der raketten vlie- gende wordt gehouden , zonder geduurende het gantfche fpel den grond te raaken, want zij mo- gen denzelven niet met hunne handen vargen. Z j loopen eikanderen met verbaazende vlugheid na en, als de een op het punt is van denzelven verre weg te flaan , agcerhaalt hem een der te- genpartij en flaat den bal door eer. en fpoedigen flag ter neder* F* CS—, Van de fpekn der N. A. Indiaanen. j 05 Zij fpeelen met zoo veel hevigheid dat zij ei- kanderen dikwijls kwerfen , en fomtijds wordt 'er wel eens een been gebrooken ; doch niettegen- fhande deeze ongelukken, fchijnt 'er egter nook enige fpijt of dartele te werk Helling van hunne kragten dezelve te veroorzaaken , en nooit ontdaan 'er gefchillen tusfchen de twee fpeelende partijen» Daar is nog een ander fpel onder hen in ge- bruik , dat aanmerking verdient , en dit is hes fpel van de kom of fchotel. Dit fpel wordt door twee perfoonen gefpceld. Elk heeft zes of agt beentjens niet ongelijk aan perfikken - iïee- nen in grootte en gedaante , behaiven dat zij vierkant zijn ; deeze zijn aan twee zijden zwart, en aan de twee andere wit gekleurd. Zij werpen die op in de lucht, en zij vallen in eene kom of fchotel , die 'er onder geplaatst is , neder , waar- in zij rond draaien. Naar maate deezQ beentjens nu met de witte of zwarte zijde boven liggen, re- kenen zij het fpel ; hij die het grootfte getal van eene zelfde kleur geworpen heeft , telt vijf 00- gen en met veertig is het fpel uit. De winnende partij blijft zitten en de verlie» zer ruimt zijne plaats in aan eenen anderen , die door eenen van de rechters benoemd wordt ; want fomtijds is een geheel dorp in het fpel betrokken en op fommige tijden fpeek eene geheele bende jegens, eene andere. G 5 G& lo 5 Van dejpelen der N. A, Indiaanen. Geduurcnde dit fpel fchijnen de Indiaanen zeer hartstogdijk en op elke beflisfende worp heffen zij een ijslijk gefchreeuw aan. Zij wringen zig in duizend bogten , terwijl zij zig tot de beent- jens wenden, en de booze geesten met vervloe- kingen overlaaden , die hunne gelukkige tegen- partijders gunftig zijn. In dit fpel zullen fom- mige hunne klederen , al het huisraad uit hunne hutten , en fomtijds zelfs hunne vrijheid verlie- zen , fchoon 'er geen volk in de waereld is dac naijveriger is op de laatfte dan de Indiaanen zijn. TWAALFDE HOOFDSTUK. Van de huwelijks -plegtigheden der Indiaanen, JJe Indiaanen Iaaten de veel wij verij toe en lie- den van allerleien rang volgen hunne lust in dit opzigt in. De Hoofden vooral hebben een vrou' wen* timmer, dat uit een onzeeker getal beftaat, gemeenlijk van zes tot twaalf of veertien wijven. De laagere rangen mogen 'er zoo veele neemen als zij waarfchijnlijk in ftaat zijn te onderhouden met de kinderen , die zij krijgen kunnen. Het is niet I .... . rr- -" '■■^■■A- '.-v,-* . M 1 "^ Z7*/; afc ##w*/. plegtigh . i<?r iV. v£ Indiaanen. x 07 «iet ongemeen dat een Indiaan twee zusters trouwt, en fomtijds, als 'er meer dan twee zijn, het geheeie getal en ondanks deeze (in het oog van befchaafde volkeren j onnatuurlijke yereeni- ging , leeven zij alle in de grootfle eensge- zindheid. De jonger wijven zijn de andere onderdaanig en die , welke geene kinderen hebben , verrïgten zulke laage dienden voor die , welke vrugtbaar zijn , dat haar (laat maar weinig van flavernij ver- fchiJr. Zij verrigten egter alle bevelen met de grootfte bereidwilligheid , in hoop van daardoor de genegenheid van haare mannen te winnen , op- dat zij op haare beurt ook nog eens het geluk mogen hebben van moeders te worden en recht hebben op den eerbied, welke dien ftaat verzelt. Het is niets ongemeens dat een Indiaan , fchoon hij zoo veele vrouwen neemt , met veele derzelve verfcheiden jaaren lang in eenen flaat van onthou- ding leeft. De vrouwen, welke niet zoo geluk- kig zijn om door haar onderdaanig en voorzigtig gedrag de genegenheid van haare mannen te win- nen en door dat middel in zijne omhelzingen te deelen, blijven geduurende al haar leven maagd» tenzij zij door hem fomtijds aan het een of ander vreemd Opperhoofd worden aangeboden , wiens kort verblijf onder hen hem niet toelaat in eene langduuriger- verbindcenis te treeden. In dit ge- val 5 i c8 Van de huwelijks -pkgügheden der val onderwerpen zij zig zonder morren aan den wil van haaren man , en óeeze korte vereenigin^ flaat haar wel aan, maar koomt hec ooit aan den dag dat zij deeze vrijheid zonder zijne toeftem- ming gebruiken, dan worden zij geflraft als of zij zig aan overfpel hadden fchuldig gemaakt. Deeze gewoonte heerscht meer onder de na- tieën , die in de binnen - landen gezeten zijn dan onder die , welke nader aan de volkplantingen woonen, alzoo de zeden der laatfte, in enige op- zigten , meer naar die der Europeaanen gewij- zigd worden door de gemeen ichap , welke zij met hun houden. De Indifche narieën verschillen flegts zeer wei- nig van eikanderen in hunne huwelijks -plegtig- heden, en nog minder in de wijze van hunne echtfcheidingen. De Hammen , die de grenzen van Canada bewoonen, hebben de volgende gewoonte. Als een jongman zijne genegenheid op eene van de andere fexe gevestigd heeft , tragt hij haare toeiïemming te winnen en, zoo hij daar in Haagt, is 'er geen voorbeeld dat ooit de ouders zig tegens derz elver vereeniging verzetten. Als men omtrent alles is overeengekoomen en de dag bepaald is, vergaderen de vrienden en kennisfen van beiden in het huis , of in de tent van den oudilen nabelhande van den bruidegom , daar voor Noord- Amerikaan f che Indïaanen. io£ Voor die gelegenheid een gastmaal is aangeregt. Het gezelfchap , dat bijeenkoomt om het feest bijtewoonen , is fomtijds zeer talrijk ; zij dans- fen , zij zingen , en genieten alle vermaaklijk- heden , van welke zij gemeenlijk bij hunne open- baare vrolijkheden gebruik maaken. Als deeze geëindigd zijn , gaan alle degeene , die enkel om de plegtigheid tegenswoordig waren, heenen en 4e bruidegom en bruid worden alleen gelaaten met drie of vier van de naaste en oudfte bloed- vrienden van wederzijde , zijnde die van den brui- degom mans, en die van de bruid vrouwen. Nu vertoont zig de bruid , van deeze weinige vrienden , verzeld , die eerst daartoe heen gegaan was , aan eene der deuren van het huis , en worde naar den bruidegom geleid , die gereed ftaat om haar te ontvangen. Zij plaatfen zig vervolgens op eene mat in het midden van de kamer, en vat- ten de einden van een rijsjen , omtrent vier voe- ten lang , vast, waardoor zij gefcheiden blijven,1 terwijl de oude mannen enige korte aanfpraakea doen , op die gelegenheid pasfende. Hierna verklaart het getrouwd paar openlijk de liefde en achting , die zij voor eikanderen heb- ben , en zingen en dansfen te zaamen , terwijl zij bet rijsjen nog vast houden. Als zij dit verrigt hebben , breeken zij het rijsjen in zoo veele ftuk- ken als 'er getuigen tegenswoordig zijn , die ék ...' ( I o Van de huwelijks -plegtigheden der een fluk necmen en het zeer zorgvuldig be« waaren. Dan wordt de bruid weder de deur uitgeleid 7 die zij ingekoomen was , daar haare jonge gezel- linnen haar opwagten om haar naar haar 's vaders huis te brengen ; daar is de bruidegom genood- zaakt haar te gaan vinden , en daar worde het hu- welijk voltrokken. Zeer dikwijls blijft de vrouw in haars vaders huis rot zij een kind heeft, wan- neer zij haare klederen oppakt , dat gemeenlijk alles is wat zij bezit, en haaren man naar zijne woon ing verzelt. Als zij eenen tegenzin in eikanderen krijgen en fcheiden willen , want zelden gebeurt het dat z\\ kijven , geeven zij gemeenlijk kunnen vrienden enige dagen te vooren kennis van hun voornee- men, en geeven 'er fomtijds redenen bij om hun gedrag te billijken. De getuigen , die bij het huwelijk tcgenswoordig waren, koomen, op den .beftemden özg , bijeen in het huis van het paar, dat fcheiden wil , en , de ftukjens van het rijsjen medebrengende , die zij op derzelver bruiloft ontvangen hebben, werpen zij die in het vuur in tegenswoordigheid van alle de getuigen. Ziet daar de geheel e plegtigheid die daar bij vereischt wordt, en de fcheiding gefchiedt wijders zonder enige murmureering of kwaadwilligheid tusfehen het paar of hunne nabeftaanden , en enige maan- ••" ■*' "' Noord' Amerikaan fche Indiaanen. ïit\ maanden daarna hebben zij vrijheid om weder een ander huwelijk aantegaan. Als een huwelijk dus ontbonden wordt, wor* den de kinderen , die 'er uit gefproten zijn , tus-, fchen den man en de vrouw gelijklijk verdeeld*' en , alzoo de kinderen bij de Indiaanen voor een fchac gerekend worden, valt de vrouw, als het getal oneven is , het oneven kind ten deel. Schoon deeze gewoonte de onftan-dvastigheid fchijnt te begunftigen en veele echtfcheidingen zou fchijnen te moeten veroorzaaken , zijn 'er egter veele onder de Indiaanen , die maar eene vrouw hebben en die met dezelve eenen zoo gelukkigen echten ftaat genieten als in befchaa£- der maatfchappijen mogelijk is. Daar zijn ook niet weinige voorbeelden van vrouwen , die eene onfchendbaare verknogtheid aan haare mannen behouden , uitgezonderd in de bovengemelde ge- vallen , die egter niet befchouwd worden als eene fchending van haare kuischheid of getrouw- heid. Alfchoon ik gezegd heb dat de Indiaanfche na-1 tieën zeer weinig van eikanderen verfchillen in haare huwelijks - plegtigheden , moet dit egter met enige uitzonderingen verflaan worden. De Naudowes/ïes hebben eene zonderlinge gewoonte van hunne huwelijken te vieren, die in het ge- heel niet fchijnt te gelijken naar die , welke bij* enige m 1 1 1 Van de huwelijks • plegtigheüen def enige andere natie, door welke ik getrokken ben ,' in gebruik is. Als een van hunne jongelingen eene jonge dogter, die hem aanftaat , heeft uit- gekozen , ontdekt hij zijne liefde aan haare ou- deren, die hem nodigen om bij hen te koomen en in hunne tent te koomen woonen. Deeze aanbieding neemt hij aan, en verbindt zig daar- mede om een geheel jaar in dezelve te blijven , in -de hoedanigheid van eenen gemeenen dienstbode. Gedu u-rende deezen tijd gaat hij uit jaagen en brengt al het wild, dat hij opdoet, in het huis- houden , waardoor de vader dan gelegenheid heeft om te zien of hij in ftaat zij voor het onderhoud van zijne dogter en de kinderen , die uit hun hu- welijk zouden kunnen fpruiten , te zorgen. Dit gefchiedt egter flegts met jonge lieden en voor hunne eerfte vrouw en wordt niet herhaald , ge- lijk Jacobs dienstbaarheid. Als deeze tijd verlopen is , wordt het huwe- lijk plegtig gevierd naar de gewoonte des lands, op de volgende wijze : Drie of vier van de oud- fte marlijke nabeftaanden van den bruidegom, en even zoo veele van de bruid , verzeilen het jong paar van hunne tenten naar een open vak in het midden der legerplaats. Als de Opperhoofden en oorlogslieden daar vergaderd zijn om hen te ontvangen, wordt, zoo dra zij aangekoomen zijn, een gedeelte van de laatste in twee gelederen ge- fchaard r^r- Noord- Ammkaanfche InÈïdünen. mJ fchaard aan elke zijde van den bruidegom en dö bruid. Dan maakt het voornaamst Opperhoofd de geheele vergadering het oogmerk vari hiïnni zaaraenkomst bekend en zegt hun dat het paar* dat daar voor hun ftaat , hunne naameri noemen- de , gekoomen zijn óm hun vóorneernên vari M zaamen als. man en wijf te leeveti openlijk bekend te maaken. Dan vraagt hij het jonge paar ? deo. een na den anderen, of zij begeeren de véreeni' ging te voltrekken. Als zij met eene vertïaan^ baare ftera verklaard hebben dat zij zulks verlan- gen , zetten de oorlogsknegten pijlen op hurïne boogen en fchieten die over de hoofden van hel getrouwd paar ; als dit gedaan is , verklaart hei Opperhoofd hen voor man en vrouw. - Bats draait , de bruidegom zig rond, bukt neder y vaÈ zijne vrouw op zijnen rug en draagt haar op dee* ze wijs , onder de toejuichingen van de aanfehou* wers, naar zijne tent. Deeze plegtigheid wordt gevolgd van een gastmaal, zoo goed als de nieütf* getrouwde man in Haat is te geeven , en het fees'g wordt, als naar gewoonte, 'met zingen en dans- fen beïlooten* Echtfcheidingen vallen onder de .NaüdoWesfieï zoo zelden voor , dat ik geene gelegenheid had Om te verneemen hoe dezelve toegaan* Overfpel wordt onder dit volk voor éene ver* foeilijke misdaad gehouden en met de groötlk II. Deel. H g§* m i' ■'. ï 1 4 ƒ&« 4? huwelijks - plegtigheden der geftrengheid geftraft. Als dit geval gebeurt , bijt de man de vrouw den neus af, en daarop volgt eene onmiddelijke cchtfcheiding. Ik" heb eens het voorbeeld gezien dat deeze ftraf geoefend wierd, terwijl ik onder hen was. De kinderen worden dan verdeeld gelijk bij andere natieën plaats heeft, dat is, elk krijgt de helft. Onder de Indiaanen zijn , zoo wel als onder Europifche natieën , veele, die zig aan de min- vermaaken overgeeven en die, ondanks de be- richten , door fommige fchrijvers van de koel- heid van temperament van de Indiaanen gegee- ven , ijverige priesters van Venus worden. Den jongen oorlogslieden, die daartoe overhel- len , ontbreekt het zelden aan gelegenheden om hunne driften intevolgen en , naardien de wijze , waarop zij zig bij deeze gelegenheden gedraagen , enigzints zonderling is , zal ik die befchrijven. Als een van deeze jonge ligtmisfen uit het ge- drag van het meisjen, dat hij voor zijne meesteres verkooren heeft , oordeelt dat hij niet veel tegen- ftand bij haar ontmoeten zal , gaat hij dus te werk. Ik heb reeds aangemerkt dat de Indiaanen geene overigheid erkennen en dat zij geen denk- beeld hebben van onderhoorigheid, uitgezonderd in de nodige fchikkingen van hunne oorlogs- of jagt- tochten,- zij leeven dan in eenen Haat van gelijkheid , ten naasten bij overeenkomftig den /laar »v v' Noord- AmerikaanpJie ïndiaanên. iij ilaat der natuur. De minnaar vreest dan ook niet In de vervulling zijner wénfchen belemmerd tè zullen worden , als hij flegts eene goede gele- genheid kan vinden om die ter uitvoer te bren- gen. Naardien de Indiaanen ook voor geené dieven of verborgen vijanden behoeven te vree- zen , laaten zij de deuren van hunne tenten of hutten , geduurende den nagt, ongegrendeld ., zoo wel als over dag. Twee of drie uuren na zonne- ondergang rekenen de flaaven of de oude lieden het vuur in , dat gemeenlijk midden in heÉ vertrek brandt , en begeeven zig ce rust. Wanneer het dus duister en alles in rust is , treedt zulk een zoon der wellust , digt in zijn mantel gewonden , om onbekend te blijven, in het vertrek van het meisjen , dat hij voor zijne minnares begeert ; hij ontfteekt aan het ingere- kend vuur een ilukjen hout , dat ais een zwavel* ftok dient , nadert de plaats daar zij ligt en * zagtjens het dek van haar hoofd ligtende * fchudt hij haar tot zij ontwaakt. Als zij zig dan oprigt en het licht uitblaast heeft hij geene andere be* kentenis nodig dat zijn gezelfchap niet onaange- naam is ; maar als zij , na dat hij zig ontdekt heeft , haar hoofd weder onder de deken fteekt , en geen acht op hem ilaat , kan hij verzeekeré zijn dat alle verdere verzoeken vrugtloos zullen lijn en dat hij maar fchielijk moet vertrekken. H & Cm ti6 Van de huwelijks • pk gtlghe den der Geduurende den tijd dat hij in het vertrek is , verbergt hij het licht zoo veel mogelijk met de holte van zijne hand , en , naardien de tenten of vertrekken der Indiaanen gemeenlijk ruim en breed zijn , ontfnapt hij zonder herkend te we- zen. Men zegt dat de jonge meisjens , die op deeze wijze haare minnaars ontvangen , groote zorg draagen, door het onmiddelijk inneemen van zekere kruiden, met welker kragten zij wel be- kend zijn , dat de gevolgen van deezen verboden liefde- handel niet zigtbaar worden; want zoo die gevolgen heeft, dan moeten zij altijd ongetrouwd blijven. De kinderen van de Indiaanen worden altijd met den naam van de moeder genoemd , en als eene vrouw verfcheiden mannen trouwt en bij eiken van hun kinderen heeft , worden zij alle naar haar genoemd. De reden , die zij daar van geeven is , dat , naardien hunne kinderen aan hunnen vader hunne zielen , het onzigtbaar deel van hun wezen , verfchuldigd zijn , en aan de moeder hun lighaamlijk en zigtbaar deel , het na- tuurlijker is dat zij naar den naam van de laatfte genoemd worden , van welke zij ontwijfelbaar hun aanwezen endeenen , dan naar den naam van den vader, omtrent welken 'er fomtijds eene twij- feling zoude kunnen plaats hebben of zij 'er wel ïoe gerechtigd zijn. De Noord' Amerlkaanfche Indiaanen. \ ip De Indiaanen maaken gebruik van enige pleg- tigheden bij het geeven van eenen naam aan het kind, en dit wordt bij hen voor eene zaak van het uiterfte gewigt gehouden; doch welke deeze pleg- tigheden zijn kon ik nooit teweeten koomen, om- dat zij die in het geheim verrigten. Ik weet fiegt-s dat de naam gewoonlijk gegeeven wordt als de kinderen den flaat van kindsheid verlaacen. Niets kan de tederheid evenaaren, die zij voor hun kroost gevoelen , en men kan zig niet beter in hunne gunst aanbeveelen dan door de jongere takken van het huisgezin vriendfchap te bewijzen. Dat ik bij de Naudowesfies zoo gastvrij onthaald wierd kan ik enigermaate toefchrijven aan de ge- fchenken, welke ik aan de kinderen van de Op- perhoofden dier natie deed. Daar is enige moeijelijkheid m het verklaaren van de wijze , waarop de Indiaanen zig van ei- kanderen onderfcheiden. Behalven den naam van het dier, naar welken elke natie en flam ge- noemd is , zijn 'er nog andere , die hun perfoon- lijk toebehooren, en welke de kinderen van hun- me moeders overerven. De Opperhoofden zijn ook onderfcheiden mee eenen naam , die betrekking heeft of op hunne bekwaamheden , of op het beeldfpraakig teken van hunne gedachten , en deezen neemen zij aan m zij de jaaren van Jhuwbaarheid bereikt hebben» H 3 Die, 1 WK m ê ■ ^m -.:.. *-:. ï 1 8 Van de hitwel.plegtigh. der N. A. Indiaanen* Die, welke of in hunne oorlogen of op hunne jagc- partijen uitgemunt hebben, of enige uit- fteekende hoedanigheden bezitten, krijgen eenen naam , die dient om den roem van deeze daaden te vereeuwigen , of om hunne bekwaamheden te doen uitfehitteren. Dus wierd de groote oorlogsman van de Nau- dowesfies OttaktongGomlishcah genaamd, dat is, de Groote Slangen - Vader ; naardien Ottah va- der , tongoom groot , en lishcah eene flang be- tekenen. Een ander Opperhoofd heetede Ho- nahpawjatin , dat eenen [nellen looper over ber- gen betekent. En toen zij mij als een Opper- hoofd onder hen aannamen , noemden zij mij Shehaygo , dat eenen Schrijver betekent, of ie- mand die liefhebberij heeft in beeldfpraakige figuuren te tekenen , naardien zij mij dikwijls za- gen fchrijven. DERTIENDE HOOFDSTUK. Van den Godsdienst der Indiaanen. Jrlet is zeer moeielijk eene volkoomen kennis fe verkrijgen van de godsdienilige grondbeginze- Van den godsdienst der N.d. Indiaanen. i 19 len der Indiaanen. Hunne plegtigheden en leer* (tellingen zijn zoo dikwerf door de Europeaanen befpot, dat zij die tragten verborgen té houden; en als men , na de gemeenzaarnfle vriendichap , eenen van hun verzoekt hun Itelzeï van godsdienst te verklaaren , mengen zij , om uwe befpotting te ontgaan , 'er veele leerftellingen onder, die zij van de Franfche Zendelingen ontvangen hebben 9 zoo dat het op het laatst «ene onverftaanbaare wartaal wordt, waarop niet te vertrouwen is. Ik zal de leerftellingen , welke ik onder de Naudowesfies heb kunnen ontdekken , want dee- ze waren op dit Huk ook zeer agterhoudende , mijnen leezeren opgeeven , zonder enige acht te flaan op de berichten van andere. Naardien de godsdienst van dit volk , door hunne afgelegen- heid , nog niet met. de bijgeloövigheden van de Roomfche Kerk vermengd fchijnt, zullen wij uie hunne godsdienftige gebruiken een volkoomencr denkbeeld kunnen vormen van de oorfpronglijke leerftellingen en plegrigheden van de Indiaanen in het algemeen dan van die van andere natieën, die digter aan de volkplantingen woonen. Het is zeek-er dat zij een Opperwezen, of een fchenker van het leven , die over alle dingen gefield is , erkennen, De Chipeways noemen dat wezen Manitou , of Kitchi - Manitou , de Naudowesfies noemen bet tVakon , of Tonga* H 4 #*- ;u. : * Van den godsdienst der Nocrd- Wakon, dat is ,; den grooten Geest, en zij be- fchouwen het als de bron van alles goeds , van welke geen kwaad kan voortkoomen. Zij ge- loovcn ook aan eenen boozen Geest , wien zij groote magt toefchrijven , en zij onderftellen dat door hem alle kwaad, dat het menschdom over- k omt, wordt toegebragt. Hem bidden zij dan in' hunne tegenfpoeden aan, fmeekende dat hij hunne bekommernissen wil afwenden , of dezelve draaglijk wil maaken , als zij onvermijdlijk zijn. Zij zeggen dat de groote Geest, die oneindig goed is , het menschdom geen kwaad wil doen of kan doen, maar integendeel dat hij alle de ze- geningen over hen uitgiet , die zij verdienen , daar de booze Geest geduuriglijk bezig is te verzin- nen hoe hij het menschlijk geflacht zal llraffen, en om dit te doen heeft hij niet alleen den wil , maar ook de magt. Zij feilen ook dat 'er goede geesten zijn van eenen minderen rang , die hunne bijzondere be- dieningen hebben , waarin zij altoos aan het ge- luk der ftervelingen arbeiden. Deeze Hellen zij dat het op?.igt hebben ,over alle de buitenge- woope voortbrengzelen der natuur , zoo als de meiren , rivieren , bergen , die van eene onge- meene grootte zijn en ook over de viervoetige die- ren, visfehen, vogelen, en üelis over de geswafen §n. ftcenen, dip in grootte of in merkwaerdighcid bc* tium -T— x~~ -~rr~^~ ■■ ■ Amerikaanfche, Indiaanen* ■■■&$ boven de overige van hunne foorten uitmunten. Aan alle deeze bewijzen zij eene foort van aan- bidding. Wanneer zij dan op de oevers van het Croste -meit *, aan die van de Misfisfippi, of aan enige andere groore water- plas koomen, bieden zij den Geest, die zig daar ophoudt, de eene of andere offerhande aan , gelijk de Prins der Win* nebagoes deed, toen hij mij naar den Waterval van St. Anthony verzelde. Doch ik geloof egter dat de denkbeelden , welke zij aan het woord Geest hechten, zeer verfchillende zijn van het begrip, dat verlichter natieën van hetzelve hebben. Zij fchijnen zig lighaamlijke verbeeldingen van hunne Goden te maaken endenken dat zij van eene meusehlijke gedaante zijn, fchoon van eene natuur, uitmun- tender dan die van den mensch. Van denzelfden aart zijn hunne gevoelens om- trent eenen toekoomenden fhat. Zij twijfelen niet of zij zullen in eenen anderen ftaat leeven , maar zij verbeelden zig dat zij daar dezelfde be- zigheden zullen hebben als hier , doch zonder den arbeid en de moeiel ij kheden, die 'er in dit le- ven mede verzeld gaan. Zij verwagten dan vdat zij overgebragt zullen worden in een aangenaam land , daar zij altoos eenen helderen onbewolkten hemel zullen heb- ken , en eene eeuwigduuxende lente zullen genie- i ,, • ■• : " Van den godsdienst der Noord- ten, daar de bosfchen zullen krioelen van wild, ei! de meiren van visch , die gevangen zullen kunnen worden zonder eenen moeielijken arbeid of pijni- ging van den geest te vorderen , in kort dat zij eeuwig zullen Jee ven in landen van overvloed en alle aangenaamheden , waarin zij hier behagen fcheppen , in ©enen grooteren graad zullen ge- nieten. Verftandlijke vermaaken zijn hun vreemd ; ook zijn die niet in hun plan van geluk vervat. Maar zij verwagten egter dat zelfs die dierlijke vermaa- ken geëvenredigd zullen zijn en hun toegedeeld zullen worden volgens hunne verdienften ; de be- kwaame jager , de ftoute en gelukkige oorlogs- man zal een grooter deel genieten dan die, welke uit luiheid of onbekwaamheid zig op geene uit- muntende verdienden boven het gemeen kunnen beroemen.. De Priesters der Indiaanen zijn ook tegelijk hunne geneesmeesters en hunne toveraars; ter- wijl zij hunne wonden heelen en hen van hunne ziekten geneezen , leggen zij hunne droomen uit, deelen hun befchermende tover - middelen mede en voldoen aan dat verlangen , dat zoo fterk on- der hen heerscht , van naar het toekoomende te zoeken. Hoe wel zij het laatfle gedeelte van hunne amp- len vervullen en van welke middelen zij zig bij enige Amerikaanfthe Indiaanen. 123 enige gelegenheden bedienen , heb ik alreeds ge- toond , toen ik verhaalde wat de Priester van de Killistinoes deed, die gelukkig genoeg was, om in zijne bukengewoone pooging bij het Groot* meir te flaagen. Zij flaagen dikwijls ook wel in het toedienen van de heilzaame kruiden , welke zij hebben ïeeren kennen ; maar dat de plegtig- heden , welke zij , geduurende de toediening , verrigten , derzelver goede uitwerking bevordert» zal ik niet zeggen. Als iemand van het volk ziek is, gaat de man, die met de drie dubbele hoedanigheid van genees- heer, priester en toveraar bekleed is, nagt en dag bij den lijder zitten en ratelt met een dop met drooge boonen Chichicoué genaamd , aan zijne ooren, dat een onaangenaam geluid maakt, 'c welk niet wel befchreven kan worden. Men zou denken dat deeze ruuwe muzijk den zieken moeste hinderen, en de goede uitwerkin- gen van des geneesheers voorfchriften beletten ; maar zij gelooven integendeel dat deeze handel- wijze zijne opkomst bevordert door den boozen Geest, die de ziekten veroorzaakt heeft, van zij- ne kwaadaardge voorneemens aftewenden , of ten minften dat het zijne aandacht zoo zal bezig hou- den dat hij de ziekte niet zal verzwaaren. Zij zijn bijgeloovig genoeg om te denken dat hij al- toos op de loer zit om cit te doen, en dat hij zijne Ï24 Van den godsdienst der Noord- z'ne verbittering tot den dood zou voortzetten J zoo zij hem dus niet betoverden. Ik kon niet ontdekken dat zij van andere gods- dienfrige piegtigheden gebruik maaken dan die ik beichreven heb ; zij dansfeü en zingen , wel is waar, bij het verfchijnen van de Nieuwe Maan; maar het is niet blijkbaar dat zij die planeet enige godsdienftige eerbewijzing betoonen ; zij fchij- nen zig enkel te verheugen om het weder ver- fchijnen van een hemellicht, dat den nagt vrolijk maakt en dat hen op hunnen weg licht geeft , als zij geduurende de afwezigheid van de zon reizen. Niettegenflaande de Heer ad air beweerd heeft dat de natieën , onder welke hij zig opge- houden heeft, met zeer weinig verfchil alle de godsdienst- plegtigheden , door de Molaïfche wet voorgele hre ven , waarneemen , beken ik egter dat ik onder de Hammen, die flegts enige weinige graaden Noord - Westlijker woonen , nooit de minde fpooren heb kunnen ontdekken van den Joodfchen godsdienst, tenzij men zeggen wil dat eene bijzondere vrouwlijke gewoonte en hunne verdeeling in Hammen genoegzaame bewijzen me- debrengen om deeze Helling te beweeren. De Jefuiten en de Franfche Zendelingen heb- ben ook beweerd dat de Indiaanen , toen zij eerst in Amerika kwamen , enig denkbeeld hadden t fchoon -•v. •...,• ■I ■■ — 'Amerikaanfche Indiaanen. 125 fchoon duister en verward , van den Christen godsdienst , dat zij zeer ontroerden op het gezigc van een kruis en dat zij door de indrukzelen , welke zij ontvingen, blijken gaven dat de heilige verborgenheden des Christendoms hun niet ge- heel vreemd waren. Ik behoef niet te zeggen dat dit te blijkbaare ongerijmdheden zijn om ge- loof te verdienen, en dat zij alleen kunnen voort- fpruiten uit den ijver van deeze vaders , die in het algemeen een beter denkbeeld tragteden te geeven van den uitflag van hunne zending en voor de zaak , die zij ondernoomen hadden, bijftand zogten te winnen. De Indiaanen fchijnen in hunne godsdienflige beginzelen ruuw en onbedreven* De leerftellin- gen , die zij gelooven , .zijn weinig in getal en eenvoudig, en beftaan alleen in die indrukzelen , welke 's menfchen geest , in de efcuwen van de grootfte onweetenheid, door de eene of andere middelen algemeen ontvangen heeft. Zij zijn egter niet gelijk veele andere befchaafde, en maar al te veele onbefchaafde natieën , tot afgoden- dienden afgeweken ; zij eeren , wel is waar , en offeren aan de wonderen der fcheppïng , gelijk ik reeds aangemerkt heb ; dan of deeze gads- dienftige plegtigheden verrigt worden uit hoof- den van den indruk, welken zulke buitengewoo- ns verfchijnzelen op hen maaken* dan of zij die be- Van den godsdienst der Noord- befchouwcn als onder de onmiddelijke beftiering of als de gewoone verblijfplaatfen van de onzigt- banre geesten , die zij erkennen ^ kan ik niet Hei- lig bepaalen. 's Menfchen geest is , in zijnen onbefchaafden Haat , genegen om de buitengewoone verfchijn- zelen der natuur, als aardbeevingen , donder, of orkaanen aan de bemiddeling van onzigtbaare we- zens toetefchr ij ven; de moeielijkheden en tegen- fpoeden, welke met eene wilde levenswijs ver- zeld gaan , de bekommernis , die een onzeeker bellaan verzek en die tallooze ongemakken , waar- in de mensch in zijnen befchaafden fïaat middel gevonden heeft te voorzien, worden onderiïeld van de tusfehenkomst van hooze Geesten voortte- koomen ; de Wilde leeft dan in geduurige vrees voor hunne booze aanvallen en , om die afte- wenden , neemt hij zijne toevlugt tot betoveringen , tot de grillige plegtigheden van zijne Priesters , of tot den kragtigen invloed van zijne Manitous* De vrees heeft gevolglijk een grooter deel in zij- ne godvrugtigheid dan de dankbaarheid , en hij legt zig meer toe om den toorn van den kwaa- den Geest aftebidden dan om den zegen van den g( eden te fmeeken. De Indiaanen hebben egter deeze ongerijmd- heden gemeen met alle menfchen van den aard- bodem , die niet verlicht zijn geweest door dien god»- -<7-— Amenkaanfche Indiaanen. \%y godsdienst , die alleen de wolken van het bijge- loof en de onkunde kon verdrijven , en zij zijn zoo vrij van dwaalingen als een volk wezen kan dat niet gezegend is geweest met deszelfs onder» wijzende leerftellingen. VEERTIENDE HOOFDSTUK. Van de Ziekten enz, der Indiaanen. JLJe Indiaanen zijn , over het algemeen , gezond en maar weinige ziekten onderhevig ; veele van die, met welke befchaafde natïeën bezogr worden , en die de onmiddelijke gevolgen van luiheid en weel- de zijn, zijn onder hen niet bekend; de moeie- lijkheden en vermoeienisfen egter , welke zij op dejagt of in den oorlog lijden, de onguurheden van het weder, waaraan zij geduurig zijn bloot- gefield, maar boven al de uiterften van honger en die vraatzugt , waaraan hunne lange tochten hen gevolglijk onderworpen maaken , kunnen nier fnisfen hunne gefteltenis te benadeelen en ziekten te teeien. Pijnen en zwakheden in de maag en in de borst gijn fomtijds de uitwerkingen van hun lang vas- tel, V; i 28 Van de ziekten enz. der Noord- ten, en de teering die van hunne bovenmaatfge vermoeiemsfen en de hevige lighaamsoefeningen , waaraan zij zig van kindsbeen aan blootlïellen , voor zij genoegzaame kragten hebben om die te verduuren. Maar de ziekte, waar aan zij meesc onderhevig zijn , is de pleuris , om welke te verdrijven zij hun voornaam genees- en behoed- middel tegens de meeste hunner kwaaien het zweeten gebruiken. De wijze, waarop zij hunne zweet - flooven ten dien einde maaken is de volgende : Zij fteeken verfcheiden kleine paaien in den grond , van wel- ke zij de boven - einden te zaamen binden zoo dac zij een koepeltjen vormen : dit latwerk bedek- ken zij met vellen of dekens , en dac 200 net, dat de lucht door geenè reeten kan doordringen , terwijl zij flegts eene kleine opening open laaten, waardoor men 'er in kan kruipen , die terftond daarop weder gefloten wordt. In het midden van dat huisjen leggen zij gloeiende fleenen , op welke zij water gieten , tot dat 'er een ftoora op- rijst , die eene groote hitte te weeg brengt. Dit veroorzaakt onmiddelijk eene fterke door- waasfeming, die zij naar welgevallen vermeerde- ren. Enigen tijd in deeze ftoof doorgebragt hebbende, loopen zij terltond naar de naaste ri- vier en dompelen zig in het water, en, na zig eene halve minuut daarin gebaad te hebben , doen -••...,...•. rAwerïkaanfche Indiaanen* i2p tij hunne klederen aan , gaan zitten en fooken zeer bedaard eene pijp , in de vaste overtuiging dat het middel van goeJe uitwerking zal zijn. 