Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
8 Maer ik zeide : Geenszins, Heere! want nooit is er iets onzuivers of besmets in mynen mond gegaen. 9 Doch de stemme van den hemel zeide my voor den tweeden keer : Hetgene God gereinigd heeft, zult gy niet onzuiver noe- men. 10 Dit geschiedde tot dry mael toe; en alles wierd wederom opgenomen in den hemel. 14 En ziet, ten zelfden tyde stonden daer dry mannen voor het huis, daer ik in was, die van Cesareën tot my gezonden waren. 12 En de Geest zeide my, dat ik met hen zoude gaen, zonder twyfelen. En deze zes broeders gingen ook met my, en wy kwamen in het Imis van den man; 13 Eii hy verhaelde ons, hoe hy in zyn huis eenen engel had zien staen, die tot hem zeide : Zendt naer Joppe, en ontbiedt Simon, die Petrus genoemd wordt; 14 Die zal u dingen zeggen, waerdoor gy, en geheel uw huis, zult zalig worden. 15 En zoo ik begon te spreken, viel de Heilige Geest op hen, gelyk hy ook op ons deed in het begin. 16 En ik wierd indachtig het woord des Heeren, dat hy gezeul heeft: Joannes doopte wel met water, maer gylieden zult gedoopt worden niet den Heiligen Geest. (Kapit- tel i, 5.) 17 Indien dan God hun dezelfde gratie ge- geven heeft, gelyk aen ons, die in den Heere J«zus Christus geloofd hebben, wie w as ik toch, om God te kunnen beletten? 18 Dit gehoord hebbende, zwegen zy, en gaven glorie aen God, zeggende : Zoo heeft dan God ook aen de heidenen de penitentie gegeven tot het leven ! 934 DE WERKEN DER 19 Nu degenen, die verstrooid waren ge- weest door de verdrukkinge, dewelke om Stephanus was voorgevallen, waren voort- gegacn tot Phenicien, Cyprus, en Antiochien toe; aen niemand het woord predikende, als aen de Joden alleen. 20 Doch daer waren onder hen eenige mannen van Cyprus en van Cyrenen, die binnen Antiochien gekomen zynde, ook pre- dikten aen de Grieken, en hun verkondig- den den Heere Jezus. 21 En de hand des Heeren was met hen ; en een groot getal geloofde, en bekeerde zich tot den Heere. 22 Als nu de mare van deze dingen aen de kerke van Jerusalem ter ooren kwam, zoo zonden zy Barnabas af naer Antiochien. 23 Die, daer gekomen zynde, en Gods ge- nade gezien hebbende, zich zeer verblydde, en hen allen aenwekte, opdat zy met een opregt voornemen des herten den Heere zouden getrouw blyven. 24 Want hy was een goed man, vol van den Heiligen Geest en van geloove; en daer wierd eene groote menigte aen den Heere toegevoegd. 25 Doch Barnabas vertrok naer Tarsus, om Saulus te zoeken; en hem gevonden heb- bende, bragt hy hem naer Antiochien. 26 En zy verbleven daer een geheel jaer in die kerke, en onderwezen veel volk; zoo dat te Antiochien eerst de discipelen CHRIS- TENEN genoemd wierden. 27 Ten zelfden tyde kwamen eenige pro- pheten van Jerusalem over naer Antio- chien. 28 En een van hen, met name Agabus, stond op en gaf door den Geest te kennen, dat er een groote hongersnood zoude komen over geheel de wereld ; dewelke ook geko- men is onder Claudius. 29 De discipelen dan besloten, elk naer zyn vermogen, iets te zenden lot bystand van de broeders, die in Judeën woonden. 30 Hetwelk zy ook deden, en zonden het aen de priesters, door de handen van Bar- nabas en Saulus. KAPITTEL XII. » OP denzelfden lyd sloeg de koning Herodes de handen aen eenigen van de kerke, om hen kwalyk te handelen. 2 En hy deed Jacobus, den broeder van Joannes, sterven door het zweerd. 3 En ziende, dat dit aengenaem was aen de Joden, ging hy voort, en nam ook Petrus gevangen. Het waren dan de dagen der ongedeesemde brooden. 4Als hy hem gevangen had, stelde hy hem in den kerker, en gaf hem te bewaren aen vier wachten, elke van vier soldalen, wil- APOSTELEN, XII. lende hem na paschen voor het volk bren- gen. Silsiih 5 Petrus wierd dan in de gevangenisse be- waerd, en daer wierd van de kerk een ge- durig gebed tot God voor hem gedaen. 6 Als Herodes hem nu zoude voorbrengen, sliep Petrus dien zelfden nacht tusschen twee soldaten, gebonden met twee ketenen; en de wachters voor de deure bewaerden den kerker. 7 En ziet, daer kwam een engel des Hee- ren, en een licht bestraelde de plaetse, en stootende Petrus aen zyne zyde, wekte hem, zeggende : Staet ras op. En de ketenen vie- len hem van de handen. 8 De engel zeide hem : Omgordt u, en doel uwe schoenen aen. Hy dede het zoo. Ook zeide hy hem : Slaet uwen mantel om, en volgt my. 9 Hy ging dan uit, en volgde hem, en hy wist niet, dat hetgene door den engel ge- daen wierd, waerachtelyk geschiedde, maer hy meende dat hy een visioen zag. 10 Als zy nu de eerste en de tweede wracht voorbygegaen waren , kwamen zy aen de yzeren poorte, die naer de stad leidt, welke van zelve voor hen openging ; en uiigegnen zynde, gingen zy eene straet voort, en ter- stond scheidde de engel van hem. 11 En Petrus tot zich zei ven gekomen zynde, zeide : Nu wrete ik voorwaer, dat de Heer zynen engel gezonden heeft, en my verlost heeft uit de handen van Herodes, en uit alle de verwachtinge van het jood- sche volk. 12 En zich bedenkende, ging hy naer het huis van Maria, de moeder van Joannes, die ook Marcus genoemd wierd, alwaei velen vergaderd, en te samen in het gebed wa- ren. 13 En als hy aen de deure klopte, kwam er eene dochier voor om te luisteren, met name Rhode. 14 En, kennende de stemme van Petrus, deed zy van blydschap de deure niet open ; maer hepbinnen boodschappende datPetrus voor de deure stond. 15 Zy zeiden tot naer : Gy raest; maer zy verzekerde dat het zoo was. Doch zy zeiden : Het is zyn engel. 16 Daerentusschen bleef Petrus kloppen. En als zy opengedaen hadden , zagen zy hem, met groote verwonderinge. 17 Maer hy hen met de hand wenkende, dat zy zwygen zouden, verhaelde noe hem de Heer uiulen kerker geleid had. en Beide : Boodschapt dit aen Jacobus, en aen de broe- ders. En uitgaende, ginghy naer eene andere plaetse. 18 Als hel nu dag geworden was, was er geene kleine ontsteltenis onder de sohla- DE WERKEN DER APOSTELEN, XIII. 935 ten, wat er van Petrus mogt geschied wezen. 19 Herodes dan, hebbende hem doen zoe- ken en niet gevonden, na dat hy onderzoek gedaen had op de wachters, deed die op- leiden : en vertrok van Judeën naer Cesa- reën, alwaer hy verbleef. 20 Doch hy was verbitterd op die van Tyrus en Sidon. Maer zy kwamen eendragtelyk by hem, en hebbende Blastus, die des konings kamerling was, gewonnen, verzochten zy vrede, omdat hun land by den koning ge- spysd wierd. 21 Doch op eenen gestelden dag, kwam Herodes gekleed met zyn koninglyk kleed, op zynen regterstoel zitten, en deed eene aenspraek tot hen. 22 En het volk riep hem toe : Dit zyn woorden van eenen God, en niet van eenen mensen ! 23 Doch hy wierd terstond van den engel des Heeren geslagen, omdat hy God de eere niet hadde gegeven ; en van de wormen op- geëten zynde, is hy gestorven. 24 Ondertusschen nam het woord des Heeren toe, en verbreidde zich meer en meer. 25 Doch Barnabas en Saulus, na dat zy hunnen dienst volbragt hadden, keerden weder van Jerusalem, met hen genomen hebbende Joannes, die ook genoemd wierd Marcus. KAPITTEL XIII. DAER waren in de kerke van Antiochien prophelen en leeraers, onder dewelke waren Barnabas, en Simon, genoemd Niger, (m Lucius van Cyrenen, en Manahen, die met Herodes, den vorst, samen opgevoed was, en Saulus. 2 En als zy in den dienst des Heeren bezig waren, en in het vasten, zeide de Heilige Geest tot hen : Scheidt my Saulus en Bar- nabas af' tot het werk, daer ik ze toe geschikt nebbe. 3 Alsdan gevast en gebeden hebbende, legden zy hun de handen op, en lieten ze gaen. 4 Zy dan, van den Heiligen Geest gezonden zynde, vertrokken naer 'Seleucicn, en van daer voeren zy naer Cypren. 5 En als zy te Salaminen aengekomen wa- ren, predikten zy het woord Gods in de sy- nagogen der Joden. Zy hadden ook Joannes tot eenen mededienaer. G En als zy nu het geheel eiland doorreisd hadden, lot Paphos toe, vonden zy eenen zekeren Jode, die een tooveraer en valsche propheet was, met name Barjesus; 7 Dewelke was by den stadhouder Sergius Paulus, die een verstandig man was, en die Barnabas en Saulus ontboden hebbende, zeer begeerig was om het woord Gods te h oo ren. 8 Maer Elymas, de tooveraer (want alzoo wordt zyn naem vertaeld), stond hen tegen, zoekende den stadhouder van het geloove af te keeren. 9 Maer Saulus, die ook Paulus genoemd wordt, vervuld met den Heiligen Geest, en hem sterk aenziende, 10 Zeide : 0 gy, die vol zyt van alle bedrog en arglistigheid, kind van den duivel, vyand van alle regtveerdigheid ! zult gy niet op- houden van de regte wegen des Heeren te verdraeijen ? 11 En nu, ziet de hand des Heeren over u, en gy zult blind zyn , en gy zult de zonne niet zien tot zekeren tyd. Terstond kwam hem eene duisternis en donkerheid over ; en rondom gaende, zocht hy iemand, die hem de hand geven zoude. 12 De stadhouder ziende dit uitwerksel, nam het geloof aen, verbaesd staende over de leering des Heeren. 13 En Paulus, met degenen, die met hem waren, van Paphos afgevaren zynde, kwa- men te Pergen, in Pamphilien. Maer Joannes, van hen scheidende, keerde weder naer Je- rusalem. 14 Doch zy, van Pergen vertrekkende, kwamen te Antiochien, in Pisidien ; en op den sabbatdag in de synagoge gaende, zaten zy neder. 15 Na het lezen van de wet en van de pro- pheten, zonden de oversten der synagoge tot hen zeggen : Mannen broeders ! is het dat gy eenig vermaen te doen hebt aen het volk, zoo spreekt. 16 Paulus dan opstaende, gaf met de hand een teeken, dat zy zwygen zouden, en zeide : Mannen van Israël! en gy allen, die den Heere vreest ! hoort toe. 17 De God van het volk van Israël heeft onze voorvaders uitverkoren, en het volk verheven, als zy vreemdelingen waren in het land van Egypten, en hy heeft ze met eenen verheven arm daeruit geleid. 18 Ook heeft hy den tyd van veertig jaren hunnen handel in de woeslyne verdragen. 19 En zeven natiën uitgeroeid hebbende in het land van Chanaan , heeft hy hun liet land derzelve door lotinge verdeeld, 20 Na het verloop vanomtrent vier hon- derd en vyftig jaren. En daerna gaf hy hun regters lot den propheet Samuël toe. 21 Alsdan verzochten zy eenen koning; en God gaf hun Saül, den zone van Cis, eenen man uil, hel geslacht van Benjamin , veertig jaren lang. 22 En dezen weggenomen hebbende, heeft hy hun David lol koning opgewekt; aen wien hy getuigenisse gaf, zeggende : Ik heb David 936 DE WERKEN DER APOSTELEN, XIV. gevonden, den zone van Jesse, eenen man naer myn herte , die mynen wil doen zal in alles. 23 Uit hel zaed van dezen man heeft God, volgens zyne belofte aen Israël, den Zalig- maker Jezus verwekt; 24 Hebbende Joannes, voor zyne komste, aen al het volk van Israël gepredikt den doop van penitentie. 25 En als Joannes zynen loop volbragt, zeide hy : Ik ben degene niet, dien gy meent ; maer ziet, hy komt na my, wiens schoenen ik niet weerdig ben te ontbinden. 26 Mannen broeders ! kinderen van het ge- slachte van Abraham, en die onder ulieden God vreezen ! aen u is dit woord der zalig- heid gezonden. 27 Want de inwooners van Jerusalem, en hunne oversten , hem niet kennende, noch ook de woorden der propheten, die alle sabbatdagen gelezen worden, hebben zy die door hun vonnisse volbragt. 28 Want alhoewel zy geene oorzaek der dood in hem vonden, verzochten zy nogtans Pilatus, om hem ter dood te brengen. 29 En als zy nu alles, dat van hem ge- schreven was, volbragt hadden, hem afgc- daen hebbende van het kruis, legden zy hem in het graf. 30 Maer God heeft hem ten derden dage van der dood verwekt. 31 En hy is vele dagen lang gezien geweest van degenen, die met hem opgetrokken waren van Galileën naer Jerusalem, welke tot nog toe zyne getuigen zyn by het volk. 32 Wy verkondigen u dan de belofte , die aen onze vaderen gedaen is : 33 Want God nu dezelve aen ons, die hunne kinderen zyn, volbragt heeft, ver- wekkende Jezus van de dood, gelyk er ook in den tweeden psalm geschreven staet : Gy zyt myn zoon, heden heb ik u voortgebragt. (Psalm ii, 7.) 34 Nu dat hy hem zoo van der dood ver- wekt heeft, dat hy tot de bedervinge niet meer zal wederkeeren , heeft hy aldus ver- klaerd : lk zal de beloften totDavid gedaen, aen ulieden getrouwelvk verleenen. (Isaias iv, 3.) 35 En daerom zegt hy nog op eene andere plaetse : Gy zult uwen Heiligen aen de be- dervinge niet laten onderworpen zyn. (Psahii xv, 10.) 36 Want David , als hy in zynen tyd aen den wille Gods gediend hadde, is ont- slapen, by zyne voorvaderen gelegd, en aen de bedervinge onderworpen geweest; 37 Maer degene, dien God van der dood verwekt heeft, is aen de bedervinge niet on- derworpen geweest. 38 U zy dan kenbaer, ö mannen broeders; dat door hem u de vergiffenisse der zonden verkondigd wordt; 39 En dat al die gelooft, in hem geregt- veerdigd wordt van al hetgene, daer gy niet van hebt kunnen geregtveerdigd worden door de wet van Moyses. 40 Ziet dan toe, dat u niet overkome het- gene in de propheten gezeid is : 41 Ziet, gy versmaders ! verwondert u, en wordt verslagen : want ik zal in uwe dagen een werk uitwerken, een werk, hetwelk, zoo het u iemand verhaelt, gy niet zult ge- looven. 42 En als zy uitgingen, verzocht men hun, dat zy den volgenden sabbatdag van dezelfde dingen nog zouden spreken. 43 En als de synagoge gescheiden was, velen van de Joden, en van de godvruchtige vreemdelingen, volgden Paulus en Barna- bas ; die hun neerstelyk aenpreekten te vol- herden in de gratie Gods. 44 En den volgenden sabbatdag kwam byna de heele stad byeen, om het woord Gods te hooren. 45 Maer de Joden, ziende dien toeloop van het volk, wierden vol van nydigheid, en streden en lasterden tegen hetgene van Paulus gezeid wierd. 46 Dan zeiden Paulus en Barnabas vry- moedelykuit: U moest eerst het woord Gods voorgehouden worden ; maer aengezien gy dat verwerpt, en u zeiven onweerdig oor- deelt van het eeuwig leven, ziet, wy keereh ons tot de heidenen. 47 Want zoo heeft ons de Heere bevolen : Ik heb u gesteld tot een licht der heidenen, opdat gy de zaligheid zoudt wezen tot aen de uiterste gewesten der aerde. (Isaias xlix, 6.) 48 De heidenen, dit hoorende, waren vei - blyd, en verheerlykten het woord des Hee- ren; en allen, die voorgeschikt waren tot het eeuwig leven, namen het geloof aen. 49 Het woord des Heercn wierd verbreid door het geheele land. 50 Maer" de Joden hitsten eenige gods- dienstige en aenzienelyke vrouwen op, mei de voornaenistcn van cïe stad, en verwekten eene vervol ginge tegen Paulus en Barna- bas, en joegen hen uit hunne palen. 51 Dan schuddeden zy hel stof van hunne voeten op hen af, en kwamen te lconien. 52 Doch de discipelen wierden Vervuld met blydschap, en met den Heiligen Geest. KAPITTEL XIV. het eebeurde te lconien, dat zy te sa- E ]j men in de synagoge der Joden gingen, en zoodanig spraken, dat er eene zeer groote menigte van Joden en Grieken hel geloof aennamen. DE WERKEN DER 2 Maer de Joden, die ongeloovig bleven, hitsten de heidenen op, en verbitterden hun gemoed tegen de broeders. 3 Zy bleven daer dan langen tyd, vrymoc- delyk handelende in den Heere, die getui- genisse gaf aen het woord zyner genade, door de wonderheden en mirakelen, die hy deed geschieden door hunne handen. 4 Doch het volk van de stad wierd ver- deeld; eenigen hielden het met de Joden, en anderen met de apostelen. 5 Maer als er een oploop van de heidenen en de Joden, met hunne voornaemste hoof- den, ontstaen was, om de apostelen te mis- handelen, en te sleenigen; 6 Zoo zyn zy, dit gewaer wordende, ge- vlugt naer de steden van Lycaonien, Lystren en Derben, en naer het omliggende land; alwaer zy het evangelie verkondigden. 7 En te Lyslren zat een man, die magte- loos zynde in de voeten, van zyn moeders ligchaem af kreupel was, en die nooit ge- gaen hadde. 8 Deze hoorde Paulus spreken ; dewelke, de oogen op hem slaende, en ziende dat hy geloof hadde om genezen te worden, 9 Zeide met luider stemme : Staet regt op uwe voeten ! En hy sprong op, en wandelde. 10 En als het volk zag hetgene Paulus gedaen hadde, zoo hieven zy hunne stemme op, zeggende in de lycaonische tale : De goden zyn in de gedaente van menschen tot ons nedergedaeld. 11 En zy noemden Barnabas Jupiter, en Paulus noemden zy Mercurius, omdat hy het woord voerde. 12 Ja zelfs de priester van Jupiter, die voor de stad stond, slieren en kransen voor de poorte brengende, wilde met het volk offerande doen. 13 Hetwelk als de apostelen, Barnabas en Paulus, hoorden, zoo scheurden zy hunne kleederen, sprongen onder het volk, en liepen, 14 Zeggende : Mannen ! wat gaet gy iloen ? wy zyn ook sterfelyke menschen gelyk als gy zyt, en wy verkondigen u, dat gy van deze ydelheden zoudt keeren tot den leven- den God, die hemel, en aerde, en zee, met al wat er in is, geschapen heeft; 15 Die in de voorgaende eeuwen al de na- tien hare wegen heeft laten ingaen. 16 Alhoewel hy nogtans zich zeiven niet zonder getuigenisse gelaten heeft, toonende zyne weldaden van den hemel, ons regen verieenende en vruchtbare lyden en onze herten vervullende met spyze en vrolyk- heid. 17 En dit al zeggende, konden zy nauwe- lyks hel volk wederkom den, van hun offe- rande te doen. APOSTELEN, XV. 937 18 Doch daer kwamen eenige Joden van Antiochien en van Iconien over ; en het volk omgezet hebbende, steenigden zy Pau- lus, en sleepten hem buiten de stad, mee- nende dat hy dood was. 19 Maer alzoo de discipelen hem omrin- gelden, stond hy op, en kwam in de stad, en des anderendaegs vertrok hy met Barna- bas naer Derben. 20 En na dat zy aen die stad het evangelie verkondigd, en velen onderwezen hadden, keerden zy weder naer Lyslren, Iconien, en Antiochien ; 21 Versterkende de gemoederen van de discipelen, en hen vermanende, dat zy in het geloof zouden vastblyven ; en dat men door vele tribulatien moet komen in het ryk Gods. 22 En als zy hun in iedere kerke priesters gesteld hadden, met bidden en vasten, heb- ben zy hen aen den Heere bevolen, in wien zy geloofd hadden. 23 En voortreizende door Pisidien, kwa- men zy in Pamphilien. 24 En het woord Gods te Pergen gepre- dikt hebbende, daelden zy al af naer Atla- lien. 25 En van daer voeren zy naer Antiochien, van waerzy overgegeven waren geweest aen de genade Gods, tot het werk, dat zy vol- bragt hebben. 26 Als zy dan aengekomen waren, en de gemeente vergaderd hadden, verhaelden zy hoe groote dingen God met hen gedaen had; en dat hy de deure des geloofs aen de hei- denen had geopend. 27 En zy bleven daer al langen tyd met de discipelen. KAPITTEL XV. EN eenigen van Judeén afkomende, leer- den de broeders : Ten zy dat gy besne- den wordt volgens het gebruik van Moyses, zoo kunt gy niet zalig worden. 2 Gelyk er dan groote twrisl en wederstand van Paulus en Barnabas tegen hen ontstond, wierd er besloten, dat Paulus en Barnabas, en ook eenigen van de anderen, zouden gaen naer Jerusalem tot de apostels en de pries- ters over dit geschil. 3 Zy dan, uitgeleid zynde van de gemeente, gingen door Phenicien en Samarien, verha- lende de bekecringe der heidenen ; vvaer- door zy aen al de broeders groote blydschap veroorzaekten. 4 Als ze nu le Jerusalem aengekomen wa- ren, wierden zy van de gemeenie, en van de apostelen, en van de ouderlingen ontvan- gen, en zy vertelden hoe groote dingen God j mei hen gedaen hadde. ' 5 Maer dat er eenigen van de sekle der 938 DE WERKEN DER APOSTELEN, XV. phariseën, die het geloot' hadden aengeno- men, waren opgestaen, zeggende, dat men de heidenen moest besnyden, en hun gebie- den de wet van Moyses te onderhouden. 6 De apostelen dan en de ouderlingen kwamen byeen,om deze zake te overleggen. 7 En gclyk dat zeer betwist wicrd, stond Petrus op, en zeidc tot hen : Mannen broe- ders ! gy weet dat God my van over langen tyd onder ons verkozen heeft, opdat de hei- denen door mynen mond het woord van het evangelie zouden hooren, en geloo- ven. 8 En God, die de herten kent, heeft voor hen getuigenisse gegeven, gevende hun den Heiligen Geest, zoo wel als aen ons. 9 En hy heeft geen onderscheid gemaekt tusschen ons en hen, zuiverende hunne her- ten door het geloof. 10 Nu dan, waerom tergt gy God met een jok op den hals der discipelen te leggen, hetwelk noch onze vaders, noch wy hebben kunnen dragen? 1 1 Maer wy gelooven, dat wy door de gratie van den Heere Jezus Christus zalig worden, gel.yk zy ook. 12 De geheele vergadering zweeg stil ; en zy hoorden Paulus en Barnabas verhalen, hoe groote mirakelen en wonderheden God door hen onder de heidenen gedaen had. 13 En na dat dezen zwegen, nam Jacobus het woord op, en zeide : Mannen broeders! hoort my aen. 14 Simon heeft verhaeld, hoe God de hei- denen begon te bezoeken, om uit hen een volk aen te nemen voor zynen name. 15 Hiermede komen de woorden der pro- pheten overeen, gclyk er geschreven staet: 16 Hierna zal ik wederkeeren, en zal het vervallen huis van David weder opbouwen, en hetgene dat er van ingevallen was, zal ik herstellen, en ik zal het oprigten. 17 Opdat de andere menschen, en al de volkeren, over dewelke myn naem wordt aengeroepen, den Heere mogen zoeken. Dit zegt de Heer, die deze dingen doet. (Amos ix, 11.) 18. God kent zyn eigen werk van in der eeuwigheid. 19 Daerom oordecle ik, dat men degenen, die uit de heidenen lot God bekeerd wor- den, niet moet ontrusten; 20 Maer dat men hun schryven zal, dat zy zich onthouden van de besmettingen der afgoden, van hoererye, van versmachte beesten, en van bloed. 21 Want wat Moyses aengaet, daer zyn er al van oude tyden in elke stad, die hem pre- diken in de synagogen, alwaer hy alle sab- batdagen wordt voorgelezen. 22 Dan heeft hel aen de apostelen en ou- derlingen, met de geheele kerke, goed ge- dacht, eenige mannen uit hen te verkiezen, en met Paulus en Barnabas naer Aniiochien af te zenden : te weten Judas, bygenoemd Barsabas, en Silas; mannen, die de voor- uaemsie onder de broeders waren. 23 En zy schreven door hen aldus : De apostelen, de ouderlingen, en de. broeders, doen de broeders uit de heidenen, die te Antiochien, en in Syrien, en in Cilicien zyn, groeten. 24 Alzoo wy vernomen hebben, dat eeni- gen, hier van ons afkomende, u door hunne woorden ontrust, en uwe gemoederen ver- slagen hebben, zonder dat wy hun daertoe last gegeven hadden ; 25 Zoo heeft hel ons, eenpaerlyk vergaderd zynde, goed gedacht eenige mannen te ver- kiezen, en tot u af te zenden, met onze aller- liefste Barnabas en Paulus, 26 Mannen, die zich zeiven ten beste heb- ben gegeven voor den naem van onzen Heere Jezus Christus. 27 Wy hebben dan Judas en Silas gezon- den, die u heizelfde ook mondeling zullen verhalen. 28 Want hel heeft den Heiligen Geest, en ons goed gedacht, ulicden geenen anderen last op te leggen, als deze noodzakelyke dingen : 29 Dat gy u zuil onthouden van hetgene den afgoden geofferd is, van bloed, van ver- smacht vleesch, en van hoererye; van welke dingen gy u wachtende, zult wel doen. Vaert wel. 30 Zy dan, alzoo afgezonden zynde, kwa- men te Aniiochien; en als de gemeente ver- gaderd was, leverden zy den brief; ' 3 1 Denwelken als zy gelezen hadden, waren verblyd over die vertrooslinge. 32 Doch Judas en Silas, mils zy ook pro- i pheten waren, vertroostten de broeders, en I versterkten ze met vele woorden. 33 En na dat zy daer eenigen tyd geweest j waren, lieten de broeders hen met vrede wederkeeren, tol degenen, die hen gezon- den hadden. 34 Maer Silas vond goed daer te blyven : en Judas vertrok alleen naer Jerusalem. 35 Paulus en Barnabas bleven ook te An- tiochien, leerende en verkondigende, met vele anderen, hel woord des Heeren. 36 Doch na eenige dagen zeide Paulus tol Barnabas : Laet ons wederkeeren, en de broeders gaen bezoeken in al de sleden, daer wy het woord des Heeren verkondigd hebben, en zien hoe zy al varen. 37 Barnabas wilde Joannes, die ook M&TCUS genoemd wordt, mei zich nemen : 38 Doch Paulus vertoonde, dat men hem niet moest medencmen, die te pamphilieu DE WERKEN DER APOSTELEN, XVI. 939 van hen afgeweken was, en met hen niet was tot het werk gegaen. 39 Daer ontstond dan een verschil tusschen hen, zoo dat zy van malkanderen scheid- den ; en Barnabas, met hem nemende Mar- cus, voer naer Cypren ; 40 Doch Paulus verkoos Silas, en begaf zich op de reize, bevolen zynde aen de genade Gods door de broeders. 41 En hy doorreisde Syrien en Gilicien, versterkende de gemeenten, en haer beve- lende de geboden van de apostelen en de ouderlingen te onderhouden. KAPITTEL XVJ. HY kwam te Derben, en te Lystren : en ziet, daer was een discipel, met name Timotheus , de zoon van eene geloovige joodsche vrouwe, en van eenen heidenschen vader; 2 Van welken de broeders, die te Lystren en te Iconien waren, goede geluigenisse gaven. 3 Paulus wilde, dat deze met hem zoude reizen; en hem medenemende, besneed hy hem om de Joden, die in die plaetse waren; want zy wisten allegader, dat zyn vader heidensch was. 4 Als zy de steden doorreisden, gaven zy hun de bevelen te onderhouden, die van de apostelen en de ouderlingen te Jerusalem besloten waren. 5 En de kerken wierden bevestigd in het geloof, en wierden dagelyks overvloediger in getal. 6 Als zy nu Phrygien, en het land van Galatien waren doorgetrokken, wierd hun van den Heiligen Geest verboden het woord Gods te verkondigen in Asien. 7 En in Mysien gekomen zynde, zochten zy naer Bithynien te gacn, maer de Geest van Jezus liet het hun niet toe. 8 Mysien dan doorgereisd hebbende, gin- gen zy af naer Troas, 9 En daer wierd Paulus by nachte een visioen vertoond. Daer stond een man van Macedohien, die hem bad, en zeide : Komt over naer Macedonien, en helpt ons. 10 Zoo haest hy dit visioen gezien had, zochten wy straks naer Macedonicn te reizen, verzekerd zynde dat God ons geroepen had, om hun het evangelie te verkondigen. 11 Van Troas dan afvarende, liepen wy regl op Samothracien aen, en kwamen des anderendaegs te Neapolis ; 12 En van daer te Philippen, eene nieuw gestichte stad, de eerste, die er is van dien kant van Macedonien. En wy bleven in deze siad eenige dagen. 13 En op den sabbatdag gingen wy huilen <le siad omtrent de riviere, alwaer het scheen , dat men gewoonelyk het gebed hield. En als wy daer gezeten waren, spra- ken wy de vrouwen aen, die daer vergaderd waren. 44 En eene vrouw, met name Lydia, koop- vrouw in purper, van de stad van Thyatiren, dewelke godvreezende was , hoorde ons aen; en de Heer opende haer herte, om acht te nemen op hetgene Paulus zeide. 15 En als zy, en haer huisgezin gedoopt was, bad zy zeer, zeggende : Indien gy my oordeelt den Heere getrouw te zyn, zoo komt in myn huis, en neemt er uw verblyt. En zy dwong ons. 16 En het gebeurde, als wy naer de plaets van het gebed gingen, dat er ons een meis- ken ontmoette, die eenen waerzeggenden geest had, dewelke met waerzeggen veel gewin aen hare meesters toebragt. 17 Deze liep Paulus en ons na, en riep, zeggende : Deze mannen zyn dienaers van God, den Allerhoogsten, die u den weg dei- zaligheid verkondigen. 18 Dit deed zy vele dagen, maer Paulus kwalyk te vrede zynde, keerde zich om, en zeide tot den geest : Ik beveel u, in den name van Jezus Christus, dat gy van haer uitgaet. En hy ging er uit op dezelfde ure. 19 Hare meesters ziende, dat de hope van haer gewin wegwas, namen Paulus en Silas vast, en trokken hen naer de vierschaer voor de oversten ; 20 En hen stellende voor de wethouders, zeiden zy : Deze mannen stellen onze stad in roeren, want het zyn Joden. 21 En zy leeren eene maniere van leven, dewelke ons niet geoorloofd is aen te ne- men, noch te volgen; aengezien wy Romei- nen zyn. 22 En het volk liep tot hoopen tegen hen; en de wethouders, latende hun de kleede- ren afscheuren, deden ze geeselen. 23 En na dat zy hun vele slagen gegeven hadden, stelden zy hen in de gevangenisse, belaslende aen den cipier, dat hy ze zorg- vuldiglyk bewaren zoude. | 24 Deze, dusdanig gebod ontvangen heb- I bende, stelde hen in den binnenkerker, en sloot hunne voeten aen den blok. ! 25 Omtrent den middernacht, Paulus en Silas, hun gebed doende, zongen lofzangen lot God; en de gevangenen hoorden hen. 2G En daer ontstond schielyk eene groole aerdbevinge, zoo dal de fondamenten van den kerker daverden. En straks gingen al de deuren open, en de boeijeil van al de gevangenen sprongen los. 27 Doch de cipier, wakker geworden zynde, en de deuren van (hm kerker open ziende, trok zvn zweerd uil, en wilde zich 940 DE WEKKEN DER APOSTELEN, XVII. zeiven het leven benemen, mecnende dat de gevangenen gevlugt waren. 28 Maer Paulus riep met luider stemme, zeggende : Doet u zeiven geen leed ; want wy zyn allegader nog hier. '29 Hy dan, licht gevraegd hebbende, liep binnen, en geheel verschrikt zyndc, viel hy Paulus en Silas te voet. 30 En hen uitleidende, zeide hy : Myne heeren ! wat moet ik doen, om zalig te worden ? 31 Zy zeiden hem : Gelooft in den Heere Jezus, en gy zult zalig zyn, gy en geheel uw huisgezin. 32 En zy predikten hem het woord des Heeren, en aen allen degene die in zyn huis waren. 33 Op dezelfde ure van den nacht, nam hy hen, en waschtc hunne wonden af; en terstond wierd hy gedoopt met geheel zyn huis. 34 En als hy hen in zyn huis gebragt hadde, stelde hy hun de tafel voor, en ver- heugde zich met geheel zyn huisgezin, dat hy in God geloofde. 35 Als het nu dag geworden was, deden de wethouders door de stadsdicnaers zeg- gen : Laet die menschen los. 36 De cipier kwam hiervan de boodschap brengen aen Paulus, zeggende : De wethou- ders hebben doen zeggen, dat men u zoude loslaten. Gaet dan uit, en vertrekt in vrede. 37 Maer Paulus zeide hun : Hoe ! na dat zy ons, die roomsche borgers zyn, in hel openbaer gegeeseld hadden zonder kennisse van zake, hebben zy ons in den kerker gesmeten, en zouden zy ons nu wegjagen? Neen, alzoo niet; maer datzy zei ven komen, en ons daeruit leiden. 38 De stadsdienaers boodschapten dit aen de wethouders, die benauwd wierden, hoo- rende dat het Romeinen waren. 39 Zy kwamen hen dan smceken ; en hen uit den kerker leidende, baden zy, dat zy uit de stad wilden gaen. 40 Uit de gevangenisse gegaen zynde, gin- gen zy naer Lydia; en de broeders gezien hebbende, troostten zy hen, en reisden weg. KAPITTEL XVII. ZY namen hunnen weg door Amphipolis en Apollonien, en kwamen te Thessa- loniken, alvvaer eene synagoge der Joden was. 2 Paulus, volgens zyne gewoonte, ging er binnen, en handelde met hen, gedurende dry sabbatdagen, uit de Schrifturen, 3* Verklarende en aenwyzende, dat de Christus moest lyden, en verryzen van der dood; en dat de Jezus, dien hy hun verkon- digde, de Christus was. 4 Eenigen van hen geloofden, en voegden zich by Paulus en Silas; alsook eene groote menigte van de godvreezende heidenen, en vele vrouwen van aenzien. 5 Maer de Joden, dit benydendc, en ne- mende met zich eenige booswichten uit het gespuis van het volk, maekten eenen op- loop, en stelden de stad in roeren ; en eenen aenval doende op het huis van Jason, zoch- ten hen voor het volk te brengen. 6 Maer gelyk zy hen niet vonden, trokken zy Jason en eenige broeders voor de over- sten der stad, roepende : Dezen zyn het, die hier ook de stad komen in roeren stellen; 7 En Jason heeft ze in huis genomen. Zy allen doen legen de bevelen van den keizer, zeggende, dat er een andere koning is, te weten Jezus. 8 Zy maekten dan het gemeen volk gaende, | alsook de oversten van de stad, die dit hoorden. 9 Maer voldoening van Jason en van deande- l ren ontvangen hebbende, lieten zyhen gaen. j 10 De broeders zonden aenstonds Paulus en Silas by nachle naer Bereën ; dewelke, j als zy daer gekomen waren, in de synagoge I gingen der Joden. I 14 Maer dezen waren edelmoediger als | die van Thessaloniken ; en zy ontvingen het woord met alle genegenheid, onderzoekende ! dagelyks in de Schrifture, of hetgene men I hun zeide ook zoo was. 12 Zoo dat er velen van hen geloofden, I alsook niet weinig treffelyke mans en vrou- I wen onder de heidenen. i 13 Maer als de Joden van Thessaloniken ! verslaen hadden, dat het woord Gods ook te Bereën van Paulus gepredikt wierd, kwa- men zy ook derwaerts het volk ontrusten , en oproerig maken. 14 Dan zonden de broeders Paulus straks ! weg, om naer den zeekant te gaen; maer | Silas en Timotheus bleven daer. j 15 Degene die Paulus uitgeleide deden, I bragten'hem tot Alhenen toe; en een bevel van hem ontvangen hebbende, aen Silas en | Timotheus , dal zy op het spoedigste by | hem zouden komen , reisden zy weder henen. 16 Terwyl nu Paulus hen te Alhenen ver- wachtte, wierd zyn geest in hem ontstoken, ziende dat de stad zoo toegedaen was aen de afgoderye. 17 Hy disputeerde dan in de synagoge irei de Joden, en met degenen, die god\ roe- zende waren ; en alle dagen op de merkl met degenen, die zich daer lieten vinden 18 Daer waren ook eenige epicurische en stoïsche philosophen met hem aen hel DE WERKEN DEK APOSTELEN, XV1I1. 941 L wisten ; en sommigen zeiden : Wat wilt deze klapper toch zeggen? maer anderen zeiden : Het sehynt dat hy een verkondiger is van nieuwe goden; omdat hy hun Jezus en de verryzenis verkondigde. 19 Zy namen hem dan en bragten hem op de plaelse Areopagus, zeggende : Mogen wy ook weten, wal dit voor eene nieuwe leering is, daer gy van spreekt? 20 Want gy brengt ons eenige nieuwe dingen aen, die wy nog niet gehoord heb- ben ; wy willen dan, eens weten, wat daer- van zyn mag. 21 Nu, al die van Athenen, en de vreem- delingen, die zich daer onthielden, besteed- den hunnen tyd nergens anders in, als met wat nieuws te zeggen of te hooren. 22 Paulus dan, staende in het midden van den Areopagus, zeide : Mannen van Athe- nen! ik zie, dat gy in alles byna te zeer godsdienstig zyt. 23 Want als ik in het voorbygaen de beel- den van uwe goden bezag, heb ik onder anderen eenen autaer gevonden, op welken geschreven stond : AEN DEN ONBEKENDEN GOD. Degene dan, dien gy dient zonder te kennen, die is het, dien ik u verkondige. 24 God, die de wereld gemaekt heeft, en al dat er in is, alzoo hy Heer van hemel en aerde is, die woont in geene tempels, die met handen gemaekt zyn ; 25 Noch hy is niet vereerd met werken van mcnschelykc handen, al of hy iets van doen had ; mits hy zelf aen iedereen het leven, den adem, en alle dingen geeft. 26 Ook heeft hy uit eenen het geheelemen- schelyk geslacht voortgebragt, om het gan- sche aerdryk te bewoonen , hebbende hun vaste tyden gesteld, en palen hunner woo- ninge ; 27 Opdat zy God zouden zoeken, of zy hem mogten voelen, of vinden; alhoewel hy niet verre van iedereen van ons is. 28 Want het is in hem dat wy leven, dat wy ons roeren, en dat wy bestaen. Ja, gelyk sommigen van uwe poëten gezeid hebben: Wy zyn zelfs van zyn geslacht. 29 Indien wy dan van Gods geslacht zyn, zoo moeten wy niet denken, dat het godde- lyk wezen, of aen goud, of aen zilver, of aen steen, die nacr kunst gesneden zyn, of aen eenige menschelyke verbeelding gelyk is. 30 God dan, hebbende die tyden van on- wetendheid laten doorgaen, verkondigt nu overal aen alle menschen, dal zy zouden penitentie doen : 31 Omdat hy eenen dag gesteld heeft, op denwclken hy de wereld volgens de rcgt- veerdigheid zal oordeelen, door eenen man, dien hy daertoe geschikt heeft; wacrvan hy verzekering aen alle menschen gegeven heeft, met hem te verwekken van de dood. 32 Maer als zy hoorden van de verryze- nisse der dooden, lachten sommigen daer- mede; maer anderen zeiden : Wy zullen u hiervan nog wederom hooren. 33 Aldus ging Paulus uit het midden van hen weg. 34 Doch eenige mannen bleven hem by, en namen het geloof aen; onder dewelke ook Dionysius, raedsheer van den Areopa- gus, en eene vrouw met name Damaris, en anderen mei hen. KAPITTEL XV11I. DAERNA vertrok Paulus van Athenen, en kwam te Corinlhen. 2 En vindende daer zekeren Jode, met name Aquilas, geboortig van Pontus, die onlangs uit Dalien gekomen was, met Pris- cilla zyne huisvrouwe, omdat Claudius alle Joden uil Roomen had doen vertrekken, zoo voegde hy zich by hen. 3 En mits hy van hetzelfde ambacht was, zoo bleef hy by hen, en werkte : want hun ambacht was tenten maken. 40ndertusschen disputeerde hy allesabbal- dagen in de synagoge, tusschenmengelende den naem van den Heere Jezus ; en hy over- tuigde Joden en Grieken. 5 Als nu Silas en Timotheus van Macedo- nien gekomen waren, preekte Paulus nog veel vuriger, bewyzende aen de Joden, dat Jezus de Christus is. 6 Maer alzoo zy tegenstreden en lasterden, schudde hy zyne kleederen af, en zeide tot hen : Uw bloed kome op uw hoofd! ik ben er zuiver van ; voortaen trekke ik voort naer de heidenen. 7 En van daer weggaende, kwam hy in het huis van eenen, genoemd Titus Justus, die godvreezende was, wiens huis naest de sy- nagoge stond. 8 En Crispus, de overste der synagoge, geloofde in den Heere met geheel zyn huis- gezin ; en velen van de Corinthianen gehoor gevende, namen het geloof aen, en wierden gedoopt. 9 Ook zeide de Heer des nachts in een vi- sioen tot Paulus : Zyt niet bevreesd ; maer spreekt, en dat gy niet zwygt : 10 Want ik ben met u, en niemand zal aen u komen om u te hinderen : want ik heb veel volk in de stad. 11 Hy bleef dan aldaer een jaer en zes maenden stil, loerende hun het woord Gods. 12 Maer als Gallio stadhouder van Achaien I was, stonden de Joden gelyker hand op tegen Paulus, en bragten hem voor de vier- sciiaer, j 13 Zeggende : Deze raedt de menschen I eenen godsdienst aen, die tegen de wet is. L)E WERKEN DER APOSTELEN, XIX. I 'i Maer alzoo Paulus zynen mond begon te openen, zeide Gallio tot de Joden : Indien er eenig onregt of boos schelmstuk was, ö joodsche mannen ! ik zou u met reden ge- duldelyk aenhooren ; 15 Doch is het dat uw geschil maer is over woorden, en namen, en over uwe wet ; daer moogt gy zeiven in voorzien : ik wil daervan geen regter zyn. 16 En hy dreef ze van voor de vierschaer weg. 17 Maer zy allen grepen Sosthenes aen, den oversten der synagoge, en sloegen hem voor de vierschaer, zonder dat Gallio zich iet van deze dingen aentrok. 18 Als nu Paulus nog vele dagen daer ge- bleven was, nam hy zyn afscheid van de broeders, en voer te schepe naer Syrien, met Priscilla en Aquilas, na dat hy zich te Cenchreën het hoofd had geschoren, om eene belofte, die hy gedaen had. 19 Te Ephesen komende, liet hy hen daer; doch hy, in de synagoge gegaen zynde, dis- puteerde met de Joden; 20 Die hem verzochten, dat hy daer nog langeren tyd zoude blyven ; doch hy heeft het hun niet toegestaen. 21 Maer hy nam zyn afscheid, zeggende : Ik zal, indien het God belieft, tot u nog eens wederkomen. En zoo vertrok hy van Ephe- sen. 22 Te Cesareën gekomen zynde, trok hy op, en de gemeente gegroet hebbende, kwam hy af naer Antiochien. 23 En na dat hy daer eenigen tyd geweest was, is hy voortgereisd , doorwandelende van stad tot stad het landschap van Galatien, en van Phrygien, versterkende al de disci- pelen. 24 Alsdan kwam er te Ephesen zeker Jode, met name Apollos, geboortig van Alexan- drien, een welsprekend man, en zeer kloek in de Schrifturen. 25 Deze was onderwezen in de religie des Heeren, en sprak met eenen grooten iever, leerende neerstelyk hetgene Jezus aëngaet; alhoewel hy van geenen anderen doop wiste, als van dien van Joannes. 26 Hy begon dan vrymoedelyk in de syna- goge te handelen. En als Priscilla en Aqui- las hem gehoord hadden, namen zy hem mede, en legden hem den weg des Heeren nauwkeuriger uit. 27 Als hy nu naer Achaien wilde gaen, moedigden^de broeders hem aen, en schre^ ven aen de discipelen, datzy hem ontvangen zouden. En aldaer gekomen zynde, was hy zeer voordeelig aen de geloovigen. 28 Want hy overtuigde de Joden krachtelyk in het openbaer, bewyzende door de Schrif- ture, dat .Jezus de Christus was. KAPITTEL XIX. HET gebeurde, terwyl dat Apollos te Co- rinthen was, dat Paulus de hooger ge- legene landen doorreisd hebbende, te Ephe- sen kwam; en vindende daer eenige disci- pelen, 2 Vraegde hy hun : Hebt gy, die gelooft, ook den Heiligen Geest ontvangen ? Zy ant- woordden hem : Wy hebben zélfs nog niet gehoord, dat er een Heilige Geest is. 3 Hy zeide verders : Door wat doopsel zyt gy dan gedoopt? Zy zeiden : Door het doop- sel van Joannes. 4 Dan sprak Paulus : Joannes heeft wel hel volk met den doop van penitentie gedoopt: maer hy zeide, dat ze moesten gelooven in dengenen, die na hem komen zoude, dat is, in Jezus. 5 Dit gehoord hebbende, wierden zy ge- doopt in den naem van den Heere Jezus. 6 En als Paulus hun de handen opgelegd hadde, kwam de Heilige Geest over hen, en zy spraken verscheidene talen, en prophc- teerden. 7 Nu zy waren in alles omtrent de twaelt' mannen. 8 En hy ging in de synagoge, en sprak met vrymoedigheid, dry maenden lang dis- puterende, rn hen onderwyzendè van hel ryk Gods. 9 Maer alzoo er sommigen verhard bleven, en niet geloofden, en van den weg des Hee- ren voor al het volk kwalyk spraken, ver- trok hy van hen;' en zyne discipelen afge- zonderd hebbende, leerde hy dagelvks in de schole van eenen zekeren tyrannus. 10 Dit duerde twee jaren lang. Zoo dat alle degenen, die in Asien woonden, hel woord des Heeren hoorden, zoo Joden als heidenen. 11 En God deed ongemeenc mirakelen door de handen van Paulus; 12 Zoo dat ook, als de zweetdoeken en de riemen, die zyn ligehaem geraekt hadden, op de zieken gedragen wierden, de ziekte hen verliet, en de booze geesten van hen uitgingen. 13 Eenigen van de Joden, die duivelbe- zweerders waren, en overal omliepen, on- dernamen ook den naem van den Heere Jezus aen te roepen over degenen, die met booze geesten bezeten waren, zeggende : IK bezweer u by Jezus, die van Paulus gepre- dikt wordt. 14 Die dit deden, waren zeven zonen van zekeren Sceva, eenen joodschen opper- priester. 15 Maer de booze geest antwoordende, zeide tot hen : Jezus ken ik, en ik weet wie Paulus is; maer, wie zyt gy toch9 DE WEKKEN DEK 16 En de mensch, daer de booze geest in was, hun op het lyf vallende, wierd er twee meester, en overweldigde ze; zoo dat zy naekt en gekwetst uit den huize viugtten. 17 Dit wierd kenbaer aen al de Joden en de heidenen, die te Ephesen woonden ; en zy wierden allen met vreeze bevangen, en denaem van den Heere Jezus Christus wierd zeer verheerlykt. 18 En velen van degenen, die geloofden, kwamen belyden en zeggen, wat ze al ge- daen hadden. 19 Ook velen van degenen, die met ver- borgene kunsten hadden omgegaen, bragten hunne boeken mede, en verbrandden ze voor al de wereld ; en de weerdye daervan opgerekend zynde, vonden zy dat het beliep desomme van vyftig duizend denarissen. 20 Zoo magtig wies het woord Gods aen, en wierd versterkt. 24 Dit nu gedaan zynde, nam Paulus door den geest Voor, dat hy Macedonien en Achafen doorreisd hebbende, naer Jerusa- lem zoude gaen, zeggende : Na dat ik daer zal geweest zyn, moet ik ook Roomen zien. 22 Hy dan, twee van degenen, die hem dienden, Timotheus en Erastus, naer Mace- donien afgezonden hebbende , bleef nog (énigen tyd in Asien. 23 Doch ten zelfden tyde ontstond er geen kleine oproer, ter oorzake van den weg des Hceren. 24 Want zeker zilversmid, met name De- metrius, die zilveren tempelkens van Diana maekle, en dus zeer wel te winnen gaf aen degenen, die van dat ambacht waren ; j2o Kiep hen te samen, als ook de ande- ren, die in diergelyke dingen werkten, en zeide : Mannen ! gy weet, dat al ons gewin van dit werk komt. 26 Daerenlusschen gy ziet en hoort, hoe dat deze Panlus ecne groote menigte des volks, niet alleen van Ephesen, maer byna van geheel Asien, door zyn klappen afkeert, /.eggende dat het geene goden zyn, die met handen gemaekt worden. 27 En niet alleen loopen wy gevaer, dal liet deel dat wy daerin hebben, verfoeid worde, maer ook zal de tempel van de groote Diana te niet gaen; en zelfs zal hare majesteit, dewelke van geheel Asien en de wereld zoo geëerd wordl, allengskens ten onder gaen. 28 Dit gehoord hebbende, wierden zy vol gramschap, en zy schreeuwden en riepen : Groot is de Diana van Ephesen! 29 En geheel de stad raekte overhoop, en zy liepen gezamender hand met gedruisch naer de schouwplaets, medeslepende Cajus en Arislarchus, Macedoniërs, die met Pan- lus gekomen waren. APOSTELEN, XX. 943 30 Paulus wilde zich dan onder het volk begeven, maer de discipelen lieten het niet toe. 31 Sommigen ook van de voornaemsten van Asien, die zyne vrienden waren, zonden tot hem, en baden, dat hy zich op de schouwplaets niet begeven zoude. 32 De eene dan riep dit, de andere wat anders; want het was eene geheel verwarde vergadering'; en het meeste deel wist zelfs niet, uit wat oorzake zy byeen gekomen waren. 33 Ook wierd er zeker Alexander uit den hoop getrokken, doordien de Joden hem voortslieten. Alexander dan, met de hand een teeken gevende, dat zy zwygen zouden, wilde zich voor hel volk verantwoorden. 34 Maer als zy verslonden, dat hy een Jode was, maekten zy al le samen een ge- schreeuw, en riepen omtrent de twee uren lang : Groot is de Diana van Ephesen! 35 En als de stadsschryver het volk gestild had , zeide hy : Mannen van Ephesen ! wie is er toch, die niet weel, dal de stad van Ephesen byzonderon dienst bewyst aen de groote Diana, de dochter van Jupitcr? 36 Aengezien dan deze dingen onweder- sprekelyk zyn, zoo behoort gy u stil te houden, en niets ligtveerdig te doen. 37 Want deze mannen, die gy hier gebragt hebt, zyn noch kerkschenders , noch laste- raers van uwe godinne. 38 ls het dat Demetrius , en de kunste- naers, die met hem zyn, tegen iemand iels hebben, daer worden regtsdagen gehouden, en daer zyn stadhouders ; dat ze malkan- deren in het regt aenspreken. 39 Of zoo gy iets anders verzoekt, dat zal men in eene wettelyke vergadering kunnen afdoen. 40 Want wy staen ook in gcvaer van over den oproer van heden beschuldigd te wor- den, alzoo daer niemand pügtig is, dien men als oorzaek van dezen oploop zoude kunnen aengeven. Dit gezeid hebbende, liet hy de vergadering scheiden. KAPITTEL XX. NA dal nu de oproer gestild was, riep Paulus de discipelen;, en hen vermaend hebbendé, nam hy zyn afseheid, en vertrok om naer Macedonien le gaen. 