VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Volgens de grondbcginzclen van bet afgetrokken Rccht der Natiiur , trachten de Franfchc VVcrgeevcrs , in eene ^fchaafde , mccr dan duizciul jaarea befta^n hebbeiid^ ^ en nieestal willekeurige Monarchie , cene volkoaiene ea natuurlykc gelykhcid ondcr ^)Ie Standen en Burgers, zo in hunne handelingen en Rechten , als in hunne Pliqbten jegcas den Staat, tc hcrrtcUen ; hjcrdoor alle de by*on- derc voorrcchi^a der Perfoonen , van den Koning en zyne Ministers , aU van die des Adds vernietigcndc , verdeelen zy bet Ryk in drie en tachtig Gcmeenebesten , door hea Departemeuten genoemd , welkc door e<^iiige Perfoonen , uit deeze Departemcnten , door bet Volk ge- kooren , als Souverainen vertegenwoordigd worden ; ea^ welkers Minister Ivoning beet , en de eerfte Bediendea van den harden. Ministers heeten. De oude Franfcbe Monarchie is bier door cen zamen- voegzcl van drie en tachtig kleine Republieken geworden : want, boe zeer op hladz. 12. in bet vierde Art. van den vyfden Titel , de Regeering 'gezegt word Monarchaal te zyn, zobepaalen, echter^ de daar op volgende Anikelen , zodanig de macbt des Konings , dat de tegcnwoordige zogenoemdc Franfcbe Monarchie zeer weinig« overeen- komst heeft , met de tot biar toe algtmeen aangenomen begrippen , welke men van eene Monarcbie of AUeenhecr- fcbing beeft : In engeland b. v. heeft de Koning bet recbt 9 bet Parlement te prorogeeren , tc adjmrneeren ea te disfolvienn , ja heeft zclfs voor een derde gedeeJtc in- vloed tot bet maaken van een Wet ; in frankryk nocb* tans is de Koniag enkel gelast om de Wetten met het Ze- f el van den Stoat te dan zegeUn , en dezeWe te doen af^ ondigen^ zelfs die befiuitin vm het Wetgeevend ligcfutam^ Welle tyne behragtiging niet behoeven (*): de weigering des Konings om de Wetten te bekrnchtigen is enkel op^ ^hortend : want door drie agtereenvolgende wetgeeyingen Hem eOHSTITUTllV. km amg^boien zynd$ , Mlm zy kracJit ran Wit , «i| yoeren ien Noam tn Tltil van w£ttun Het wctgee* vend Ugcbaam yergaiert^ fcheid en vifUngt zyne zittingen naar we^evaUenj zonder 's Koiiiiiga vourftellen daaromcreot meer dan in f^vtrwieging it behoevca tc neemen (fj ; In pooLEN , een Ilyk, dat men vMr 1790 ^ewoooiyk cen Republiek noemde , en in zw£dbn dat x6(^)T den Jaare 177a een 'Republick wsis , zonder cghter dicn naam te draagen , hadden de Koningen nieerder Rcciircn dan de te- genwoordige Koning der Fraofchen ; de volgendc Artike- len (fa-ekkcn daar van ten voorbeelde : Indien de Koning uit het Koningryk vertrokken zjnde^ daar in niet weder keer^ di , isf het aanzoek , ket gem hern duar toe door het wet* geevend ligelioam zou gedaan worden 9 (tls mede binnen he4 uitJUl hit welk by de afkondiging zal bepaald worden^ Jut geen echter niet minder dan twee maardtn kan weeien , by gerekend warden van de Koninglyke waardiglieid af- Jtand gedaan te liebben Cj). De byzondere goedtrtn waar van de Koning by zyn Komst tot dun Tliroon in bezit is^ zyn onwederroepelyk vercenigd mat de bezittingen van de JVatie; hy heeft de befchikkiv.g ovtr die geenen^ die hy door een afzonderlyk recht rerkrygt : indien hy daar niet over bifchikt luift , worden dezdven ^ ma het eindigen van de Rigeering, insgelyks vereenis^d (S). De Koning zal een Admijlrateur over de civile lyst benoemen , die de rechtS' zaaken van den Koning zal uitvoiren , en iegens wien alle de vofderinfffin ten laste van den Konihg moeten in^ericht jm di vonnisfen uitgcfprooken worden. De vcrkree^en von'' nifjin^ door de fchuldeisfthert van de civile lyst , zullen perzoonlyk op den Adminijirateur , en op zyne eigene goe^ deren^ yerhaald worden (**). Het behoort aan den Koning om mst alle vreemde Mogendhden ^ alle vredensverdragen ^ yerbintenisfen en die van Koophandel tejiuiten en te tekenen^ qIs mede de andere overeenkornjlen die hy tot welzyn van den Stoat zal nodig oordeelen , behudens de bekragtiging van het Wetgeevend ligchaam (ft)- Tot grootcre bcrcstiging en vcrzckcring , zo van de vry. (♦;) '^de Map. Hide Afd. Art. VL (t) fe. ^ Afcl. Art. II, in en /T, (4.) ^de Kap. Ifle Afd. Art. VIL ($) Ih. Art. IX. C*) lb. Art. XI. t; 4^^ ^^i>. Ittde Afd. Art. III. ^ DE FRANSCHE EN'POOLSCHE ▼ryhcid dc!^ Franfchen Volks in hct algemeen , tls van. dk Burger in hct byzonder , ftrekkca de volgende Wet- ten , bctrckkclyk de vryhcid dcr drukpers : niemand , zeg- gen de VVctgecvers , zal kunnen gezogt , noch verrolgi ^orden^ ter zaake van gefchriften^ die ny zou hebben aoen drukken of uitgeeven , over wat onderwerpen zulks ook TLoudc . nwgen zyn , mils liy niet met voorbedagten ui7 de ongelwor* zaamheid aan de Jvet , de yerachtthg van de Getonjtitueer' de magten , het wedirjtreeven. van derzelvtr bejlmten , of eenige andere daaden , die door de Wet viisdaadig verklaard ^orden , zal aangejtookt hebben , enz. Niemand kan ntch in het burgerlyke 9 noch in het lyfjlraffelyke geoordeeld 'H'orckn^ om misdaadige gefclvriften^ die geurukt of uitgegee- yen zyn^ zonder dat dezelven erkend^ en door een gezwoe^ ren vtrklacrd zal weezen , i^. of \r in het aangeklaagde gefchrift iets misdaadigs is ; a*^. of de yirvolgie perjoon daar aan fchuUig zy (♦). Hoo zecr deeze gantfche wctgccving , in het afgetrok- ' kcne befchQuwd, biyken draagt van do hoogde nienfche- lyke Wysheid en Deugd, zal cchter dc Ondcrvinding, de bcste Lecrraeestcrcsrc , den opmerkzaamcn bcrchouwcr deezer grooic Omwentcling van llellin^en in Frankfyk. Iccren moetcn , of, en in hoe verrc de Natiouale Verga- dcring , in haare experimenten over de /^olksbej tiering , zo als ecu groot Staatkundige dczclve genoenid heefc, ilaagea zal ; en of zy in ftaat zal zyn , het gewigtige vrtagftuk op tc losfen , of men cene zo talryke bclchaafde en le- vendige Natic, met vcmietiging van alien onderfchcid der Standcn , en gevolgclyk van alien belangryken nay ver , enkcl naar dc edele maar afgctrokken begrippcn van Rccht , Plicht en Deugd , zal kunnen Iciden en gclukkig maakeu, Dc Poolfche Natie hccft , op dcnzcltden tyd als dc Franfche , goedgevonden , zync voorige Rcgeeringsforin niet gehcel tc vernietigen , en , volgens afgctrokken iteliingeu , cene nieuwc op tc rkhten , maar zodanigc veranderin- gen en verbeteringen in zyne oudc Regeeringsform to maaken* als de ondcrvinding, op welke zy zig uok al* toos beroept, haar had geleerd nuodzaaklyk te zyn. De Rcpubliek Poolcn was^ (om de eigen wuortien van dc Inleiding deezer Wetgeeving te gebruikcnO door eene langiuurige en tteurige ondervinding overreed van de in- gekaikcrae K^vaalen yan zyne Regeering cn altoos (*) 5»^^ ^'ap* ^rt. Xni en Xllll. coNSTmmiN. mdif im vemederende Juk eener vreemde OyerJeerfch'ng gewcest. Dit Ryk had door de gebrekcn zyiicr oude Conftitutic, in 1620, Ljfland aan zweeden, in 1654, de Ukraine en Smolensk aan rusland, in 1656, bet Hertog* dom Pruisfen aan brandenburg, in 1772, Gallicien en Ludomifien aan oostenryk^ een groot gedcelte van Lt« ihauwen aan rusland, en West Pruisfen aan pruissen, door de Wapcnen hier tee gedwongen , niocten over- gecven: De blod van zynen Koophandel was met de Welvaart van zyne Ingczetenen vcrdwcencn , zedert dc Turken en Fredrik dc Groote, hem zyne Vaart, op dc Zwartc en Ooftzee gelecgen , ontnomen hadden : zyne Koniogen wierden hem door zyne oppermacbtige Na- buuren, nu door de Zweeden, dan weder door de Rus- fen , gegceven ; en zyn gezach en verkiezing door vreemde Mogendheden bepaald : dit vernederende Juk willciuie af- werpen , en zig , boven alle de Iiinderpaalen , die de driften zouden kunnen vtrwekken^ verbeffen^ ftellen dc koninc; en de NATiE gezamentlyk vast: J.) EenJ^ationalen Godsdienst, de Apostolifche Roomsch* Catholyke , echter met toelaating van eene volkoment Godsdienjlige Frylteid aan ieder een^ welk Geloof Jiy ook^ belyden mag. c.) Onderfcheia van Standen, Voorrechten des Adels^ per^ zoonlyke zekerheid voor elk Burger en deszelfs Eigendom ; en rerzacJuing van de lasten der Grondeigenen , zonder liet Grond- Eigendom , zo als in andcre Landeii incenigmaalen of Entbufiastisch voorgellaagen of ge« Tchied is, eensklaps af te fcbaffen. 3.) yerdeelifig van de Machten des Ryks in twee Kamers^ namelyk die der Landboden , en die der Raadsheeren , in welke de Konifig zal voorzitten. De Throon is verkiesbaar y dock alleen by gejlachten^ en de Koning word in (hat gedeld, om nicts dan goed te kunnen doen: echter worden de Voorrech- ten van de Uitvoerende Maclit zeer vermeerderd: om dat de ondervinding geleerd beeft , dat alleen aan liet, geringe vermogen^ bet geen men aan dat gedeelte van Jiet bejtier gegeven beeft y alle de onbeilen toe te fcbryven zyn, die Poolen ondergaan beeft. Eindeiyk , de noodzakelykbeii gevoelende^ om aan bunne Regeerifigsformy die trap van volmaaktlieid te ver fcbaffen^ %'eike de ondervindmg alleen^ gegrond op de uilwerkzels die 'ir uit zullen voortykeien y kan bejlisfeni zal de Natie alle B 5 vj/ ^ BE FRANSCafi El» VgOl^CVl CtNSIlTDrfBlf. ryf in twiiuig Jaann aan htt fUkW% m htrmmm dutm Megeeringsform kunn€» (ubeidim. Van lie vrytieid der Drukpers mtaken de PooUcho Wetgcevcro gecn hct piinttc gewtg; wy durvcn cchtcc siet bepaaleii , of ook hieria de ondervinding am de B>oIfche Nitic geleerd htci\ , hot gavaarlyk eene on- ^fensde vryheid van fchryvtn en dnikkfin aan den eenea tant, maar hoe mqeilyk bet ook tin den anderen kant zy , ill bet bellisl'cn van de al of niet geooilooidheid fan ecn gefchrift j het j^iiste midden te treffen* Voor her overige doen deezc beide Wetgeevingen , 2a £e dcr Franfihen , als die ^er Poolen , bet vernuft ea let hart haarer opftellercn de grootlle eere aan; en de ^plettende befchouwcr van de Staatkundige Gebeurtenis-* ibn deezcr £eu\v zal zig , in de beipiegcUng van deezei "beiden, kunnen verlustisen, tcrwyl de tyd de juiste waar-« 4e van deeze meesterlFukken bcpatlen , en het tegen-*. woordii^, of mistchien eerst het volgend, geflacht leerea 2al, oi en in hoe verre de afgetrokkene beginzels vatv arecht en plichtt op de tegenwoordige gefteltenisfeii der; menfchelyke Maatfchappyen , toepasfelyk kunnen worden gemaakt* Pit Leven dtr Ziehelden ; belielzende dit Deel het Levin van din Maarfchalk de 'i otirvilte , Lieutenant- Generaal der. Franfclie Z,eemgt , onder Lodewyk XIV , en Kornelis Tromp, Lieuitnant' Admiraal'Gimraal van Holland en Westjriesland , Grave van Syliesburg , Ridder van de Orde van den Olyfant. Naar het Fransch. EerJliDeeL 2> Amjterdam en "sHaage by Allan en van Cleef, 1791. Jngr. ^vo, 314 bladz. Xi derlandfche Veriaaling van de Levensbefchryvingeii der vcrniaardfte Zcehelden, zo van de Franfche als an- dere Naticn, door den Heere v. richer. Schoon wy bet oorfprotigclyk Werk niet kenuen, fchynt het editor nit deeze Vertaaling, dat het oogmerk van deszelfs op« Aeller is, cm, op bet voetfpoof van plutarchus, die Nelden, welke met elkanderen de meette overeenkoms^ hadden , te zamen te voegen , en dezelve , fchoon min« der opzettelyk dan zyn b^oemden Vooi:ganger^ onderling ic vergelyken. eene proeve eener Ne- Wy ^ Wy willon hicr ^chter gecnzints mcde tc k^nnen gcc- vcn, als of ditWcrk ;iaii dac van i»lu varchus eeni^^^iius j In inncrlyke waardc , zoude cvviiaartu : binten lict JocU wit , dat dc Scbryvcr van dit W'crk bco^gdc^ ueeft lici/elve geene de minltc ovcrceukonist mrt de Levensbcfcliiyvin- gcn van den bcroemdcn PLuxAaciiL'$, , Met xecr vcel gcnocq;eu , iutusrciien , ^ebbcu wy Je bcidc Lcyensbeiyiry vingcu , welkc dix Uccl in zig be vat, 2f leczcii ; cn dc Vcrualcr jchyiu den bcknqpten cn bcval- Mg^n rt>l van lict oorl*proni;clykc , waarvan hy, in zyne Voorrcdc, gewag maakt in zyac Ovcrzcuiug, zcer wcl te ^i^bben behoudcii. Het Leven van den Maarfcbnlk de touiwille is m^^er yitvoerig, en bevat ineerder^ klciuc irckktn on be- laygryke berichten, tot deezen b;iroeindcn Zeciiela o-irck* ];e)ykt dan dat van den onvcrtzaai^dcn tromp; cn i. r is bieroxpj dat de I^evensbcfchryving van den la:^t:lcn Tctic j-, ner, ten minfien meer trefieqde , dan die van cicn cciile i, is uitgQVoerd. Dc bcide Zechelden komcn hierin met elkander overccn, dat 2"/ eerzuchtig, dapper j onvertzaagd en de wyze vait :j^e-6orlogen i;undig geweest , en daardoor een pla it^ onder de teroemdftc Zeehelden van hunnen leeltyd waar- dig zyn: ten bewyze hiervan, uls mede, om den Leezcr cepigzints met den (lyl , en de voordrachte dcs Zamen* fbllen bekeqd tc maaken « zullen wy hicr de Cliaractcr* trckkcn door den Schry ver , zo van den Franfchcn als vai^ den Nederlandichen Zeeheld opgegeeven , mede ieclea. „ De Maarfchalk de touryillj^ was ^cn van die ver- maarde Mannen , die de Regcering van lodewyk dem 5, QRooTfiN (*) dporiuchtig gemaakt hcbbcn. De Na- 9, tuur had hem allea gefchouken, wac nodig is, om Ilel- den te vorrpen : eeiie ongelooUyke onvcrtzaagdheid ii\ I, gevaaren; maareene yoorzigtigheid tevens, en bedaard* 3, h^id 5 die altyd verwonderlyk waren, lly kwara tot J, llaan 9 als hy het nodig oordcelde , en wist het gevecUC [(*) Wy iwyM^tiofLodewyk de XIV deezen naam , in den we- ;penlyken zin , wel ooic verdiend hectc \ dan de Franichen waren alcyd uicbundig in lofcuicingen voor luiiine Koniiigcn; zy uoemden LODEWYK DEN XV, (kti lFelbeviiniUn\ en nu?. het is om deeze rcden , dat wy gelooveu , dat dceze Leven>befchryvingea van den Heore lUCiUEa oudcr zyn , dan de Franfche Ojii- woiieUiig.] at BET LBVEN DER ZEEHttDE!!.* ^ te vermyden, als hy geloofde, dat mei iet te vrcezen ^ had. Zyne bekwaamheid in Zeezaaken baande den weg tot zyne overwinningen. Zyne vaardigheid en vlug- ^ heid , in het beftuuren van het gerchut , verzekerde hem dezelven : verfcheidene Ofliciers vormden zich naar zyn „ voorbeeld, en werden groote Zceiieden : de feinen, die, 99 hy gaf, wtren altyd duidelyk en verftaanbaar; hy gaf 3, aan de manoeuvres meer volmaaktheid en geinak: kort- om, hy Icgde des grond voot dt Franfche Zeemagt, ^ om tot dien trap van volmaaktheid te geraaken , op wel- ken zy zig thans bevindt: hy hield, het geen niet onge- ^ woon is aau groote Mannen , veel van de Vrouwen, maar offerde nooit zynen roem aan haar op. Deeze 3, was altyd het voornaam voorwerp van ^jyne begeerte ^ en van zyne daaden.** „ KoRNELis TROMP (deeze is de onpartydige lof aan „ deezen Held gegeeven) wordt, met het hooglle recht, ^ in het getal der grootue Zeehelden geplaatst ; hy gaf „ een nieuwen luister aan den naam , dien zyn Vadcr reeds vermaard gemaakt had : hy had een fchoon ge- 3, laat, cene voordeelige houding, en een llerk en forsch 5, ligchaarasgeftel : zyne dapperheid was een prikkel voor 59 de Holianders , die hem , oni Itryd , poogden na te vol- gen : hy was altyd de eerfle , om den vyand aan te 9, tasten. Deeze Man , zo verfchriklyk in den Oorlog , was 93 van natuure zacht en mensc:ilievend: de OIGciers en 93 Matrooi^n, die onder hem dienden^eerbiedigden hem als hun- ^ humtn Generaal^ en beminden hem als biinnen Me- ^ dcmakkcr en Vriend, Men hceft fpyt, vvannccr men ziet, dat de gcdach- ,^ tenis van deezen grooten Man belmet is door ccne fout, die doodlyk is voor eencn Staat, vvanneer zy, „ die 'er zich aan overgceven, de eerftc posten beklee- „ den. De roem, dien de ruiter verworven hadt door zyne nog mcer verhcvcne bekwaamheden , vvckten den nyd van tromp op, waardoor hy ecne daad beging^ ^ die men niet kan nalaaten te mispryzen : dus bewyst de Gefcbiedenis, dat nooit eenig mensch volmaakt wai.^ De Eenzaatnheid^ door zimmermam, eerfte en tweedtDtel^ naar het Hoogduitrch. Met Plaaten. Te Amjlerdam hy J. Allart, en te Utrecht by de Wed. de Waal en ZooH , 1789 — 1791 het IJte Deel 11^8, en het llde 351 bladz. In gr. 8vo. Het lang verwyl tusfchen de uitgave van het eerfte en tweede Deel des opgenoemden Werks is oorzaak onzer laate Aaokondiging van het eerfte , waar by wy thans die van het tweede voegen. *t Zelve behelst eene breedvoerige befchouwing van de Eenzaamheid ^ dat zo zeer van zommigen gezogte , en van anderen gefchuwde 9 voorwerp , en tevens zo zeer ten gocde aangclegd , of te jammerlyk misbruikt. De Heer Zimmerman fpreidt *ef eene diep denkende Menschkunde, uit ondervindin^ op- gemaaktj in ten toon, terwyl hy tefiens van zyne Belee- zenheid , in oude en nieuwe Kerklyke en Wereldlyke Ge- fchiedenisfen , gebruik maakt « om zyn Onderwerp door voorbeeid|^ op te helderen ; van welke het gezegd mag worden o%r te vloeijen. Het Werk is in de volgende Hoofdftukken verdceld: I. Inleidin^ en Schets van dit Boek. II. Trek tot Gezeilig^ heid. III. Z,ugt lot Eenzaamlieid. IV. Be^erte na Eenzaam^ heid in de eerfte tyden der Christelyke Aerk, en de warme Landen in algemeen. V. Eenige nadeelen der Eenzaam^ lieid. VI. Nadeelme invloed der Eenzaamlieid op de />Vr- leeldingskragt. ViT. Kadeelige invloed der Eenzaamlieid op de Hartstogten , en inzonderheid by de Kluizenaars en Mon- niken. Het zai ter kennisfe van dit Werk dienen, te weeten, wat de Heer zxmmirman door Eenzaamheid verftaat. ,» Een- %aamlmd,'' fchtyh hy , ,^ becekint by my liet allMS Sii^ii^ volkumcnc afzonderiug van de Wacrcld , of het waate lee«< vcn van een Kluizefiaar, Somtyds vcfftaa ik ook daardoor het verblyf in een Klooster ; of cene kleine Stad ; fom^ tyds dc Studeerkamer van ecnen Geleerded ; ^tt eioddyk ook eene onttrekking aan het gewoel der Wacreid vbor eenige uuren of dagen. Dit aUts behoort tot myn Plan^ Yooreerst, tragt ik de reden iia te gftan, dat de Mensch io gaarne na gcwlfchap haakt, — * vfifVolg^ns, waarom hy ibmtyds zo hardnekkig zy in het Veritoyden vaii alle ge« zcUthap, gclyk niedc ^ hoe by uit Vid^rJde beweegred€< hen, zelfs oiidcr valfclic voorwendzelcn, zelfs uit gecst- dryvery en natuurdrift, de eenzaamheid zoekt — voorts^ welk het nadccl zy , dat uit eene afzondering van de Waii^ reld voor de ziel gebooren wordt, uit m^nigd^leie oogpnn* tci> befchouwd. — fiindclyk ^ wanneer , en op welk iecnc vvyze hat voor onze ziel en ons hart voordeelig zy iti ecnzaamheid te lecvcn. Zie daar den ganfchcn ihhoud van dit getchrift. Indicn ik voor Ercmieten had willen fchry- ven , dan zdu ik my ronduit vefklairefi , dat ik fchreSt over 't iviuizedaars leeven; maar^ daar ik voot Menfcheft fchryve, daar ik het nadeel zo wel als het voOrdeel vatl een afgezonderd leevdn zo Karakterinaatig poo^e te bare*. kenen , als my mogelyk zyn iKal, mftg ik te regt den naani van Etnzaamtieid bezigen. „ Zelden bctuigt hy „ zyn hoofdoogmfcfk uit Het 66^ verlooren te bebben ^ (bhoon nkt iitdtt ^ by alle tmt Re^ denceringen , dit hoofdoojmerk Ontdekken til. Met dat alles zal men uit een nitt geting getal van Waarneemlng^A en daadlyke Gebeurtetiisfen ten minneli met ^ene tamelyke zekcrheid kunnen afneemen , en bclfluit^fl , Wat de EenzaarH^ htid ultwerkt, waarin zy nldeeli|;) eti waartbe'zy tiiit« tig is." In de behandeling deezes Ond^fwerps^ zo vtrtt de t^vee voorlianden zynde Deel^n het breilgea , komt, onzes in^ tiens, hoe ze^r de Schryver t^n hoofdoogmerk betuigt ifi *c oog te houden, vael voor, „ dat tcr zaakc niet dient, of te breedfpraikig is uittewerkt ; Ah laatfte Hoofdftukkeh van belde de Deekft tyn eigenlyka Verhandelingen over het Kluizenaara, en Monniken , en Nbnnen en Kloosterkeven^ over Dweeper^ en Dwe^peresfen, die, xhcthoe vecl kundfc opgcftcld, ons tclang voorkomen , ei veclbehelzcn , *t geeii tot het eigenlyk doel d^s SchfyiF^I veel koner zou hebben kumca btbaitdeld W^iK&jftltliitris fdof ittHcikti^ndJiMi teener , die Hict dit flag van Eenzamin wcinig te fchaffca fcccft. Tc midden, egtcr, deezer breed vocrigheid , wordt de vcTvccling,welke dezelve zou kunnen veroorzaaken , eeni- eermaate, ja goeddeelt, weggenomen door dt n bevalUgeil rchryftrant, en het te pasfe brengcn van zaaken, die men wel nict vctwagt zou hcbben, doch by de onimocting be 4 haagen. Liet on$ beftck ons ruimte gcnocg, wy zouden deeze Aanmerkingen ieder met een aantal voorbeelden kuii« lien (laav^n. en de veelvuldige Leerzaamheid van dit Boek lumtooncn, *t welk 00k in zyn Gcboorteland grooten lof verwomn heeft, en als het Meesterftuk van den Heer zim- jdSRMAN is aan^enerkt. Onder de nadeelen der Eenzaamheid komt ztker de ilAu lancholie^ Us daaman een overvloedig voedzel verfchaf* fedde, en wordt de Eenzaamheid ill Godsdienjtige MtUm^ cboUe eene waare hch Laacen wy, ten voorbeelde, hier onien Schryvet doen fpreeken. „ Men is dan door cob en Mefirchen vetlaaten : dewyl mtn als dan alle Menfchea fchuwt,'en god zelfin (lilte niet gezogt, maar ontweeken wordt. Deeze betteurenswaardi^e Gemoedsgefteldheiil neemr in de flilte, en in de afzondering, meer en meer m boosheid tOe; maar zy wordc het ergfte van alien gemaakt doof Predikex's, Biechtvaderi, eft Zielbezorgcrs , die nict tot bet bart fpreeken ^ die niet weeten wat bedorven zenir* Wefi uitvverken , die kramptrekkingen aan den Duivel toe« fchryven; die Zedeker en Godsdienst blootlyk als cea gronddelHog^ als een Syftematifchin regel of tichtfnoer ken- nen, die voor het ovenge alles aan de menlcheu verkeecd 2ien , htt welk noodzaaklyk eeae valfche beoordeeling ten gcvolgc moct hebben Gecst. Ik weft tiict dtt 'cr dyer de Qodiii^JHge MtianckfUt^ ' TDldocode genotg, g^fchreeyeii ti. De Artt it tltyd te weinig Godgetcerde ed Wyigtdr; de Godgeleerde weder te weinig kend mtc tfi Qeneeikundei om illei wit toe bulp en trooit van zulke Ziekeo kan di^oen, naar vereisch te doorgrondau Dt noodztaltlykbcid vin etAe recht goede Vcrbtndeliag , over die OvderwoTp , ii hnusfcheti groot 9 warn wie verlaogt niec Btar ccne gefcblkce aanlelding tot geneexing etner Kwaal^ welkff ilgttnedQ voorkomt, welke de Geiteefoleener des lig« thtatts groodyki m den Geeatlyken overlaic » die dezelve z^ ilikwyl0 kwalyk verltaat« en vsrkeerd behandelt i veele Geest- iykea weewi iO *t gfhe^l tMi^ wat Geotiiinlteite^i in zodaoiHi ftvcUen doen kuaoen; maar zetr vaclen vat deezca begrypea 00k DE E£NZiAMH£ID Geestlyken van den eerften rang lutiier , tillot-* SON, CLARKE, licbbcn zeer klaar gezicn, dat Godsdien- llige Melancholic in de eenzaamheid erger wordt , iiit wclkcn hoofde zy Iiier tcgen ook krachtdaadig geyvcrd hebben. De Eenzaamheid is grootendecls oorzaak van dceze ongeftcldhcid ; doch zy outftaat ook uit andere bronnen, zoratyds zelfs onmiddelyk, Zomwylen hcb ik jonge Meis- jes, door zicklykheid, tot den grootften afkeer van alle jeugdige vermaaken zien vervallen , tevcns tot een onge- veinsd niaar droefgeestig onderzoek van alle haare daaden , en tot een uitfpoorig, treurig en angstvallig wroeten, om zondc te ontdckken , daar geen zonde tc vindcn is, Decze toeftand was , duidelyk , uit het lichaam oorfpronglyk. Ik heb ccne volkomene Godsdiendige , en naar krankzin- nigheid gclykende, Mtlancholie^ onmiddelyk en waarfchya- lyk uit zamengeftelde oorzaaken , by eene fchoonc , lee- vendige , vlugge , vrolyke en bekoorcnde Vrouw , in een Kraambed zien ontllaan. Zy hadt, dagelyks , aanvallen van vveezcnlyke wocde , waarin zy fchreeuwde , ik ben vcrdocmd." Deeze aanvallen verfcheenen, dagelyks, twee maalcn tot dric maalen met eene koude Koorts , geduu- rende een half tot dric vierde yan een uur. De Gences- uiiddelen namen nogthaus deeze zwaarmoedigbeid geheel wcg ook niet, of willen niet begrypen, dat Godgeleerdeo zomwy- len , door ^dn wel bygebragt woord , daadlyk , in derge- lyke gcvallen bykang wondercn verrichten. Zo ling wy nog niets beters toe een juisc begrip van Godsdiendige Melancholic » toe hiilp en iroost van zulke clendigc Kranken, hebben, zou hec my zeer aangenaam zyn , d«t iemand der jonge Gecsdyken een 2«er klein Engehch Boekje overzette, het welk ten minften, over •Godsdiendige Melanchoh'c , veel meer aan de hand geeft dan jDccnigen Leeraar bekend is. Hec heet : Obfervatiom on the natu- re , caufei and cure 9f Melanchoiie , efpeciaiy of that which is commonly called Religious Melancholy ^ by benjamin pawcett. Schrcvsbury ^ 1 7 80. (*) Zeker kundig jong Geneesheer in Pommeren , de Heer tjblN, maakc, in zyne fchoone Brieven over IVaameemingen uit debcoefcnende Geneeskunde , gewag van de Gefchiedenii cens Huis« gezins, wtik desgeiyks, op (laande voet, verfcheide dagen na het Pinxterfeesc , geesclyk krankzionig geworden was. Deeze Menfchen hadden op die Feest te veel geeeten , en waren tevcns 4oor eenen Landlooper bezogc » die hun allerhande geestlyke dwc*' DC€>K ZTMMBRMAIf. 33 Bt hcb zomwylcn allc de gefchikthedcn tot Gods^ iienfiige JUelancholie by eenzaam leevende Vrouwen waar- {CBomen , waaraan niets ontbrak, om dezelven onherdel* baar drocfgcestig te maakcn. Zekerc voortreffelykc , docli aan de Waercld bykans gehecl onttrokken, jongc Juffer, ▼erhaalde my eens, dat zy, in Eenzaamheid zyiide, of by het fluiten haarer oogen , rondom zich , altyd eene groote menigte van Duivelen zag. Zy was, langen tyd, zecr ziek geweest , wanncer ik de gelegenheid gehad had om eene vreeslyke opvolging van verfcheide krankheden by haar te zien werkcn, waarvau eene zecr necrflagtige iSfeUifieholie de laatftc was, Ik vroeg haar, tocn zy my van Duivelen fprak, op eene zagte en vriendlyke wyze; of zy geloofde , dat dezelven ecnigcn kwaaden invloed op haar hart haddcn? ,, Ncen antwoordde de Juffer, „ maar zy verfchrikken my door hunne vreeslyke „ gezichten/* „ Dan zyn/' dus hernam ik wcder, dan zyn , myn goede Vriendin , zodanigc Diiivelge- ,1 zichten gewrochten uwcr inboeldinge ; deeze is ont- fteld, en zulke booze Weczcns kunnen zeer wel door „ arrzenycn vcrdreeven worden," Indien nu hicr eea Lecraar, die het onderfcheid tusfchen dergelykc verbeel- dingen en geestlyke aanvegtingen. niet kende , ten eer- ftcn, uit domheid of dwecpery, tot den Duivel, als de waare oorzaak deezer onpasfclykheid , was ovcrgegaan , en ^ indien hy dan met deeze goede Juffer, den ganlchcn dag, had willen zugten en bidden , dat het code behaagen mogt, om een einde van deeze aanvegtingen door den baariyken Satan te maaken , dan zou zy , tot haaren dood toe, ZD wel met open, als met gefloten oogen, in alle hoeken Duivels gezien hebben^ „ Ik vertegenwoordig my nog het akelig vertrek ,waarin ik eene voomaame, voorhcen eenigzins /;a/anr^, fchoon, an* ders zeer goede , beminnenswaardigc , kundige , fchoone en zeer gecstige jonge Dame, in mync jeugd, langen tyd bezogc hcb. foeden uicflag'. JLITT. 179^ h C S4 EENZAAMHEID ling was, fen ult de keeten van allc \Vte2ens Io5ge- riiktc fchakel, tot verdoemenis geboorcn, de bewooii- ftcr ccncr llille helic , zclfs in haare kalmfte miren ; tcrwyl zy in akcligc oo^cnblikken , in liet niiddenpunc van derzelver vlamnien brandde ; dat dceze toelhnd 3, hanr wczen uituiaakte, en dat alle haare voorgaacde kraiikhcden, daaruit warcn voortgcvloeid." Dus lcei» dc zy over cen Jaar in eenc Woestyn, onder beftendige gcbeocn, in ecne aanliouderKle verkecring met ecnen, door fiaarcD vroomcn Man haar locgcvoc^rdcn , uittermaaic rechtzinnigen , dommen en onverrtandigen Gecstlyken , wien dceze Dnme nimmcr hadt mogen lydcn. Zy werd door de gcfprckkcn van deezen Dvvecper nog erger* Dan, alle decze Godsdienjlige MelancJwlie verdweeu , ais dc tlikfem aan den hcnicl, tocn de Dame, op xekeren dag, liaaren Man by de Kamcnier op bet bed vond, Zy ver« wieif door dit tooneel liaar volkomcu verllnnd, baarvoo- rig aangenaam wezen, en allc haare gcestighcid wcder; zy lachtc ilegts tusfchen beide te vccl. Zy lachte aver hacro voorige droefgecstige dcnkbcelden, cn over haare zclfs.- gekoozen verichriklykc eenzaaniheid. .Zy hield allcs, wat zy cen geheel Jaar lang gedacht, gezegd en gedaan had, voor bloote uitwerkiugen eener ontflelde verbcelding. Zy maakte een nieuw zecr verllandig plan van leeven. Deezd gclukkige toelland duurde drie dagen ; wrannecr zy , op den vierden dag, tot ccue krankzimiiglicid vcrviel, welkc onhcrftelbaar bleef. ^, De Godsdienfiige Melancholii heeft niet altyd zulk een rarapzalig uiteinde, Zy vvordt egter zelden in den grond W'cg2:cnomen, zo de Leeraar de Ziel niet met ongcmeen veel verlland belluurt, terwyl de Arts door Geneesmiddclen en j^ocdc Icefregelen tc hulpe konii; of zo de inbeeldings- kragt gccnen peweldigen Hoot verkr^^gt, die haar gcheei iiit dcrzclver afgetrukkenheid wcgrukt; dat is, in zoui- mige gevaJlcn , indien het Meisje geen Man krygt, Nog een jong Arts zyndc, heb ik in Nonnen-kloos- ters gezien, hoe iigt aldaar de geest tot Godsdienftigc zwaarmoedigheid vcrvalt. Dit fchynt men , by grooicr ai- wisfeling en meer vermenigvuldigflc denkbceJden , niet tc inocten vreczcn. Intusfchcn leert de ondervinding, dat ver- |landcn,die waercldeo van denkbeeldcn bevaiten , voor eenc dcrgclykc Melancholie even vatbaar zyn , als de kdigftis hcr§fcn^n d^r Nonnen. Atn den eenen kant fchryf ik 2^1ks a^n den on^aatigqn trek tot een befpie^elcnd lee* D00& ZIMMEftHAN« • 55. ^9 gevolglyk aan de Eenzaamheid, toe; aan den ande* ICQ kant weder aan ongcdeldheid ; misfchien zomwylea 00k aan Artzenyenj en eindelyk aan de Godgeleerdheid Halur verviel tot Godsdiitiftigt Melancholit ^ torn hy zich, in de vier laatfte Jaaren zyns leevens, aan het Gcmeenebest onttrok* Hy leefde uu nietandcrs, dan met ecn boek, of met de pen, in de hand. Hy zag menig- werf voomaame Heeren , die hem bezogten , niet eens aan. Uy nam , uit hoofde van ziekte , in dceze vier Jaa- icn , ecne onmaatifee hoeveclheid van Opium , dagelyks tot agt grdn, in: dit bcurde zyne Ziel, by afwisfcling, op; doch maakte haar ook wcder flap. Ik heb deezen grooten Man, twee Jaaren vAir zyn dood, in zyne zwaarmocdig- hirid gezien. Thans ging hem , buiten zyne altyd bran* deode 9 altyd woedende begeene na roem, welke gceii MelanclioUe , voor cen tien duizendfte gcdcclte zelfs , in llaat was , in hem te verzwakken , niets ter Waereld zo zccr ter harte, dan het Gezelfdiap van Predikanten. Hy lict hen alien , die 'er te krygen warcn , by zich kocimen ^ dan de besten , dan weder ^Ik een , zonder verkiezing ten, aanzien van geloof of vqrftand, Hy be^ecrde van een ie- der hulp, even als een kranke , die, in ecne onberfteN baare ziekte , het onvermogen der kunde by bekwaa^^ me Geneesmeesters ondervinden^de , den Kwakzalvcr laat; xoepen^ Haller was by uitdcekenheid rechtzinnig.. Deeze foort van Godgdcerdheid behaagde hem , ora dat zy hard, en oubuigzum is, gelyk hy was. Doch zy deugde Voor hem in zynt zwaarmoedigheid niet. Indien zulk een inge^ bcelde zieke voorwendt , dat niemand , in ztaken vaa Godsdienst, de rcchte meening weet , dan de uitfleekend rechtzinnige Leieraar , dan is hy zekerlyk ongelukkig. „ HiiLLER fchecf, ecnige dajten v66r zyn dood , aan cen groot en goed Man, zyn Vriend hcynz, tc Goettin^ gen; dat hy, by zyne aannadering tot de eeuwighcid, aan de oneindige liefdc; des Vedosfers wel geloof floeg ; maar 4ar fay nier wist , of hem wel lets goeds te vvagten llondt ; ,dat zynczonden voor hem geopend lagen; dat 'ereen on- afiocetbaar legcr. waartoe zeventig Jaaren geworven was, icfcn hem te veld trok ; dat hy nog gaarn van een' voor- trcflyken Godgelecrden , naamlyk de Heer less, te GoeN timen. wenschte te weeten, welk beknopt fioek hy nog ^ ' C t tc- 5^ Dt EBNZilAMllElfti DOOR HlMMRKMAtf^ tcgth dc verTchriklungtti dts Doods zou kunncfi leezen? Ik flmt," fchrcef hy^ „ myn Brief tc vroeg, om dtt ik ti wnschte tc ndden, war 'cr gcbcurcn zal." „ Hy fchrcef pok nicts nicer : want binnen weinige d»- gen volgde voorhem hetbcste, naamlyk zyn dood, en te- vensj op 66n ooeenblik, hct nadecligfte \oov zyn roem. Onmiddelyk na den dood van haller vertoonde zich een jong Edtlman uit^Betn , die door cen Brief naar Goettingen , dien ik geleczen heb , cen zo verfchriklyk , ah ongegrohd, bericht van dit voorval gaf^ dat het in Vmtscnland de grootftc opfpraak baarde. „ Waller.,'* dus ftaat 'er in deezen Brief, beeft in de laatfte da- ^ geh zyns leevens door alle Godgeleerden , die by hem „ wartn , Ydet overtuigd kunncn worden ; hy geloofUe ^ ntins; het was hem, volgends zyn z^ggen, onmoge- 3^ lyk , iet^ te gelooven , hoe gaam hy zulks ook doen 5V Wilde." ,9 f Taller geloofde, juist uit hoofde zyner Godsdkff Jl^ Mefancmie niet, en heeft nimmcr gcloofd, dat hy barmhartisbeid van god erlangen zou. Hy vreesde den dood, Hy was oot die vrees nooit te bovcn gekomen ; doch hy vreesde dien flegts, om den daar op volgendeii <k)rdcelsdag , cn , gelyk de ongcftelde Man pleeg te zeg> gen , om oe affchuwelykheid zyner Zicle. Zo verfcliriklyk wordt in Godsdienftigc zwaarmoedigheid zelfs de ecu- wige licfde tot god berckcnd , die beter zict, dan gy en ik , hoe zeer het in de Waereld gcheel anders had kunnen toegaan, dan daadlyk gefchiedt. De Godsdienjiige Melancltolie heeft by hem, in de i^rerklooze Eenzaamncid , van den morgcn tot den a* rond gehecrscht. Hy vcrdrcef dezelve door Opium j cii artjeid. Maar zy kwam , met hct hevigftc gewcld, ver- fchcide Jaarcn dagelvks wedcr, zo menigwerf hy, in Ge- telfchap van zyne Herders , over zyne Droefgccstigheid !J)rak, of, zo dikwyls hy zich allcen bevondt, zouder lets uit tie vocrcn.** Wy hoopen , dat het tusfchenvak , tusfchen het Tweede en Derde Dcel zo groot niet moge wecxen, als tusfchen dit Eerfte en Tweede, en verlangen de Eenzaamhcid , uit een vrolyker oogpunt, op 't gcleide van deczcn berocm- dcn Scbryvtr , te befchouwen. Dicht- OIOITSTDKKEH ^BX 8AA65CR GIIfOOTSCRAP. Dichtfluhken van hit Ilaagsch Genof^tfchap , onder de Spreuk: KiMistliefd^ fpaart geen Vlyt; en bekroonde Keurfiofen. Met Privilegie der Ed. Gr. M^og. Heeren Staaten van Holland en JVeitft Uiland. Jjte Deel , IJte Stuk. Ip \Hage J. Thierry tfif C. Menfing, 1791. In gr. 8v<?, 144 bladz. Het Dichtltevend Genootfchap, zedert den Taare 177a, on- der de Spreuk : Kumtliefde fpaart geen Ftyt in Qrd* venhage gevestigd, gaf zincs deszelfs oprichting XIl voile Dee- len , benevens een eerfte Stukjen van het XII Ide Dec! zyner Proeven van Poetifche Mengelftofen uit , te L^yden by p. van DER EYK eo c WGH. Thans heeft het, ora zecr gcwigtige redenen,zlch genoodzaakt gevonden,om datWerkvoor vokooid te houden ; en een nieuw Wcrk , ondcr den bovengeplaatilea lytel, by j. tuierry en c. M£nsing, in ^iHage^ aan te vangeni fchooQ niet voor onmogelyk houdende, dac *er nog eens eea XII Ide Deels llde Stuk, ten eenigen tyde in *c licht zou kuii« pen treden; om hec Xlllde Deel evenrcdig te doen zyn aan die XII CmpUete Deelen ; wanneer men 00k een gener^al Tytel- en Register der Stukken , te wachten hebbe. Schoon wy in onzc bedordcclingen over de laatde Deelen, door het Genootfchap uitgegeeven, genocg lieten biyken, dac het ons toefch^en , dat dc geplaatflc Stukken des ll^agfchen Dichtchoors, over het gcheel befchouwd , in waaide begonden ce verminderen (*); zo voedden wy echier eene flille hoo- pe; zo wel naar aanleiding van des Genootfchaps Sprcuke, als ten opzichte van de veele aanzienclyke Leden, welken het be- ak; dat een nieuw Deel eeoige verandering ten goede hier in 20ude re weeg brengcn : en wy verblydden ons , in dat gunftig vooruitzichc , reeds met deezen nieuwen tytel, van Dickt/tukkm en bekragnde Keurfi(^en» Hec volgend verdag van dit eerfte Stuk zal doen zien, of wy ons zelven te weinig, of te veel, met eeno verbetering gevleid hebben. Dit Scuk wQrdt gcopend met een DlchtQuk van D* A. R» Cmogelyk den Wei Eerwaarden lieere r&glxkth, in ^sHage^ be- tekenende, welken wy,uit de Nieuwspapicren , mceaen Bciluur- der te zyn ,) getyteld : Gods goedheid verheerlykt in den wegder verlosfing. Uitgefproken in de XVIIIde Algemeene Vergadering des Genootfctops, den sden van Oogstraaand ijijo. Dit Dichc- Ibik is Zyn Eerw. ^eer wel waardigj doch vaq den f^iorzqpg^ in iirelken het plechtige van de Vergadering bej^ongeti wordc, durven wy dit niet zeggen. Dezelve be^int: ^i* onzc neftordcdingen in de Nieuwt dig. PtdU LettefDif. D. IV, lladz. 390 ep D* y. Ifladz. aoC. 31 DICHTSTUKKEN B^'fchermers van dit koor ! Kunstrechters ! Feestgenoiten ! Ontvangt myn we/koomgroef t Leent gunftige ooren! mlt myn Zangfter niet verfiooteny Zo zwak van kunde en ntoed. Byna zouden wy de Zangfter van d:n Dichter (in dit Dicluflufc alleen) voor meet vioidig dan kundig ce boek ftellen ; Indien wy niet geloofden , dat deezen Foorzang^ zo als mecr gelcgenheids- gedichcen overkomt , by overhaasting gemaakt ware. Dc Dich- ter vcrvolgi : Kumt lief del zb ge u ooit in V feeitgewaad wilt tooijen, Ferjier u deezen dag I Deez^ dag^ die '/ eerloof u met milde hand ziet firooijen'j Dit is gcen eerbewys voor de bekroond wordende Dichtersr* De milde hand geeft meer, dan zy behoeft te gcevent maarin gevalle van bekrooning zouden wy liever een fireng rechtvaar^ dige , dan een milde hand zien. Aan verfcbeide bckroonde Dicht- Ihikkcn blykt al ce klaar, dat de Kunstliefde reeds al te dikwyls met milde handen ddir geftrooid heeft , daar ze dezelve wel digt had mogen houden. Doch xiit raakt het Haagfche Genoa^ fchap diet alicea. Oni koor kan niet Jlegts iin^ maar vjf Meceenen noemen, ' Fan de edelfie eerwaardy. Naast BLEiswYK, FAGEL, grys in kunde ^ dan van stryew: Dan neen I 7 is misgeteld. In een boertig ftuk zou xulk eene herinnering , wegens het gemis vaneen of andera beuzeling, zecr gepast gehouden wor*- den: maar in eene erndige en plechtigc aanfpraak, in welkc de Dichter voorneemens is de dood van een waardig Kunstmeceen met droef heid en eerbied te meiden , is het woord misgeteld zeker het regte woord niet, Het contrasteert te veel met hec Yervolg. Wy hebben zulks nog eens aangetrqflfen , bladz, 8. leg. I. in de woorden: Bloosl fteek uwneus in '/ ftof: dat daaf zcker te gemeen is. Een ligt verwelkbre blcem is al het aardsch vermogen^ Zeif wen '/ op V heerlykst praal. , Het eerfle Vers is zeer wisfelvalli^ in ConftruQie, en gceft riiot Ijenoeg te kennen, of het aardsch vermaak een bloem, of dat ,€€n bloem het aardsch vermaak zal betekenen; wanneer de V I'ft ' liet volgend Vers hec niec v6or taalkundigen verklaarde. Zyndp dit laatfte Vers, door de veele ts ftootende. TAN STRYEN is niet meer ^OM oog alto9$ ontwieken; Maar ktft in Udih hart. - he- ▼AN HtT HAACICR OKNOOTfCHA?. octet ware hier: Hy is ons oog ontweeken. Want dat het woordje Jijy hier herhaald moe( worden , ziec ieder .die den zin wil be-^ giypen. In het 2de Couplet van het reeds genoemde Dichtftuk bladz*^ 7. leezen wy: Hoar danken de Elohim vor manzjn , naamen , iro(mtn : Hoar dankt elk ondeel yon' zyn form en ordening. Wat bctckent hier •ndeel? Staat het niet gelyk met ding'i £d hoe kan elk nietdeel^ voor zyn form en ordening dan- ken ! Dit begrypen wy niet. De twee volgende Dichtftukken zyn van dezelfde hand , by dc uudeeliog van twee zilveren Eerpcnningen ; namenlyk aan de Heeren j. m. sobels, en j. van haastert. De eerfte, tevcns Secretans des Genootfchaps zynde , zoa dit by zommige Dich^ cers bedenking kunnen baaren , of hunne (lukken wel naar ordo bezorgd , en naar waarde beoordeeld wierden : 't welk men nu licbynt afgefneden te hebben ; ten minften de Uitdeeler der £ef^ penning zegt tot hem : ten langs di lauwirhaan Fry rusiig voort! Ugt deeli uw kunit in gr§oter zegen^ Ah ge ELDERS 9 zo vol moeds , zuU v^eir tin reic gaan. De verdere gedichien zyn : L§fzang aan God voor het Ferlosjtngf^ y^i^ door d. k. h. Zegegezang by Jefus Bemelvaart^ door J. v. o. J^fui ten jonglien doge ^ door t, v. l. Jehova de beite Bondgtnoot , door J. v. E. Het gebed van den Pro» feet Habakuk^ door t. v. l. /lanbiddende gehofsverwond$* ring, door J. w. De bedriegelyke JVaereld^ door j. v. o. ■ Fergofigtykheid 9 door F. a. n. if. De Stormwini ^ door J. r. e. en Keizer Kartl de Fyfde^ in het Klooster van St. Justus , door c. v. Waarna de bekroonde Keurftoffen , behel- zende de Nederlaag van Sanherib voor Jerufaiem , gevonden worden. Met veel genoegen lazen wy eenigen deezer Mengelflukken ^ onder welkeo die van j. v. o t. v. l. en c. v. ons heff meest voldeeden* Doch boven alien voldeed ons het eerst ge- plaatfte Dichtlhik op dc uitgefchrevene Prysftoffe , de NederlaOg van Sanherib voor Jerufaiem. De Wel Eerwatrde o. porjeere, rustend Predikant van Alkmaar^ heeft als maaker van dit duk, met het volkomcnst recht, de hem tocgewezen gouden Ecrpen^ Ding verkreegen; hebbende wy nimmer iets zo fchoon van zyn Eerwaarde gelezen : dat tevens zo gefchikt, en overeenkommc Bet de (loSe , is voorgedragen. Men oordeele llechts uic de vxer Tolgends Coopletten, uit de Nedirlaag overgenomeiu Nien Qcd^ die yreesiyk is 9 gordt zelf de waafmn Mmt Cpd wefff fVat magt kan hier bejtaan^ C 4 Ik Ik 3iV dei Hnrtn Engel daahnl^... Help Hemell .... welk gizicIuJ • , • , Hier fchiet ecn onverdraagl^k Licht Uit eme zwarte welk ^yn Goddflyke ftra4^^\*%.m Gods Engel daalt op aard / Ik^ zidder / .... V aardryk Cchudt I — watgloedl S fckittrend zwsaril Gewet in grimmigheden ■■ Rtchtyatfrdig -•-^ heilig do$f wankotp of g$ked€n! ♦ ♦ V Is nacht: de flagting neemt hoar vri$sf§k^ b^Uil De ftrydbre harten krimten in ! J)^ Forfiin ^ de Overftgn v^n '/ legtr, De yoeiknech$ ^-"^ ruiiery ■ » S)e hartair van de monarchy , J)$ laagfte jlaaf der kroon ^f. de hooifle gruwkwflH^ f^er/meUef^j eer de dag 9eH kilUn bodem groet I entzacheljk^ flag I God zelf is aan V verdelgen! I Aardel um open mond moet r^ode ftroomen zwelgen^ « « tiedontfie ontjieltenis! geen kreet fchynt nog gehoord! Nu V volk in sorglend bloed verfmoort; Maakt doodfche ftilte niemand wakker. Het blinkend wraakz^aard maait! Het fiagtveld wordt met deSn bezaaiti J)e ontzielde ligt gekromd op V licha^^ van zyrf makkerl m Ferfchrikkelyke nacht! Benaauwdheid worgt de keel der bleeke legerwagt , Die de onraadleus moest geeven , De tong btfft fpraakJoos aan geflooten tanden kleeveu I 4k «. Tot driemaal tragt zy zich van deiszen band te ontflaam 9 Tot driemaal grjpt de fchrik hoar aan; Zy kan heur angst niet nudedeeUn; , De fieri geest wordt mat ^ De voet , wyl V bloed op fchilden fpat , Trapt op de rompen en verfirooide bekheneelen! .... f^erbaazend oogenblik I Beroerde waakzaambeid , verpletterd door Gods fchrik , Z^/ fiom en ftil te onttt^ken^ Zy poogt — ~ zy dreigt ; maar ftort im ommagi de kfken I Naar titici^iof vtn 901 gem^vea ooiM o?tr d« Zaagllt* yen* VAN RET RAlflfCH GtROOTSCHPAP. 41 9enii UitJpMnningen virt intti Rccrc FcujEERt 2al men ons oordeel over dit Pryivers nfet alleea niet verdaclit houdeu, maar n^n zal *er ook de reden van het volgend gunftig vooroordeel Tt>cn wy, ftintt^lyk, de opgegeevene (lofFe van het Haag!stti GenOotfbhap , in de dpenbaare nieuwspapieren lazen , ^htM *lh de twee volgende Verzen van den Heere por- ]reM, 4)1 zyn !^lvM^ behelcende de v^ortrefeiykheid van dm tk f§tp (foem di Prys^rMa^ las) fjHer liom di Vltorhofpotop van V htifigdm te pas! £^ #^ Hefm tKjk^ met eeftig vertrouwen , uic: ii^ hmi Dscktfijl van Porjeere ;W5/ ti pat! MeffzieCt dtt oas vertrouwen » in deeze, niet ydel is geweest; ^ynde de Oosterfclie ftyi van zyn Eerwaarde overeenftemmend 9iec 4^ lle#e : waardoor zyn Vers een uitmuncend Dichtftuk fewordefl is. 