Uit ons dorp
Daarna sloot ze het weer in zijn kooitje en begaf ze zich naar school, waar ze nog altijd even braaf en vlijtig leerde en daarbij zo goed met de andere meisjes kon omgaan, dat allen veel van haar hielden. En dat was vooral plezierig voor haar, omdat ze geen broer of zus had, met wie ze spelen kon. Daar was ze wel eens verdrietig over, want hoe goed vriendinnetjes ook zijn, — ze zijn niet te vergelijken met broeders of zusters, die van den morgen tot den avond bij ons zijn, en ons lief en ons leed met ons delen. Ze was echter nog te jong, om dat in zijn geheele uitgestrektheid te gevoelen, en daarom treurde ze er ook niet over en gevoelde zich heel gelukkig in de liefde van haar ouders en in de toegenemerheid van haar vriendinnen. Zoo ging er een gedeelte van den winter om, en 't was een koele winter ook, zodat Anne naar heel blij was, dat ze haar kanarietje in de huiskamer gebracht had. 't Beestje bleef dan ook heel frisch en gezond en steeds even vroolijk. Doch toen 't voorjaar aankwam, begon 't minder lustig te zingen en zette het tussendeben zijn vleugels op. Anne bemerkte dat en maakte er zich vrij ongerust over. Ze vroeg er haar vader naar. "/Mijn kanarietje is aan 't ruinen, en dat is nu voor 't eerst; daarom is het heel erg. We zullen een roestige spijker in zijn drinkglas leggen; dat is er goed voor, zooals ik wel eens gehoord heb." Maar zou 't geen kwaad kunnen, Pa? vroeg Anne. Geen nood, kind lief! Alle vogels ruien om deze tijd, dat wil zeggen, ze verliezen wat van hun oude veeren en krijgen er nieuwe. "O, dat is aardig," zei Anne. "Ja, wel aardig en zeer opmerkelijk," zei Annes vader. "Zo krijgen ze van moeder aard alle jaren een nieuw rokje, en blijven altijd even mooi en keurig; want, in plaats van de oude vederen die zij verliezen, krijgen zij er nieuwe voor in de plaats. Nu, dat is goedkooper dan wij," zei Anne. "Want als onze kleding versleten is, moeten wij er nieuwe voor kopen en nog maken ook." Langzamerhand verloor Annes kanarie minder veeren en zat het minder bol; spoedig begon het weer te zingen en het was toen, of het zijn scha wenschte in te halen en nog eens zo mooi als vroeger zong. En toen de winter over was en de lieve, zachte lente weer aankwam, bracht Anne haar lieveling weer op haar kamertje en werd ze 's morgens weer wakker van zijn luid gezang, dat hij even opgewekt en prettig als vroeger deed horen. "Oh, Moe," zei ze, "wat ben ik gelukkig, dat mijn lieve diertje nu weer geheel beter is. Ik was werkelijk zo bang, dat het sterven zou." "Je ziet, dat je vader gelijk had," zei haar moeder. "Oudere mensen weten veel meer van die zaken dan kinderen. Daarom moet je ons ook altijd gelooven." "Doe ik dit dan niet, Moe?" vroeg ze haar vleien. "Ja, dat doe je, en dat is heel verstandig. Blijf het altijd doen, en je zult er je steeds goed bij bevinden. Eigenwijze kinderen kunnen doorgaans verkeerd terecht; daar kunnen ze op rekenen." Nu, eigenwijs was Anne niet, en dat was ook heel verstandig van haar. III. WAT ANNES GOEDEI. HAAR VAK OOM FRANS VERTELDE. Zoo gingen er twee jaren om; Anne was intussen tien en Emmie, de dochter van den burgemeester, elf jaren geworden. De burgemeester, een man die echt geld had en graag wenschte dat zijn dochtertje nog wat meer leerde dan 't geen ze op de dorpsschool kon te weten komen, had besloten, dat Emmie naar een kostschool zou gaan. Reeds lang had Emmie dat geweten en 't aan Anne verteld, en ze zag er wel tegen op om het dorp en 't huis haar ouders te verlaten en onder vreemde menschen te gaan. "Oh, Anne!" zeide zij meermalen, "wat zal het misschien raar zijn, als ik daar bij die vreemde menschen ben, als ik daar 's avonds naar bed ga, zonder Pa en Ma een nachtzoen te geven en 's morgens hun bij 't opstaan geen goedenmorgen kan zeggen." "Oh, ik zou 't verschrikkelijk vinden!" riep Anne uit. "Ik zou 't niet uithouden, dat kan ik je verzekeren. Trouwens, vader en moeder zouden 't ook niet lang kunnen uithouden; ze zouden mij zeker gauw terughalen." "Geen wonder: jij bent ook hun enig dochtertje, ja hun enig kind, dus alles wat ze hebben. Wanneer ik Pa en Ma verlaat, dan houden ze nog mijn broertjes en zusjes over; dat maakt groot verschil. Maar weet je, wat ik nog erger vind, Anne! 't Is, dat ik je verlaat moet en onder vreemde meisjes zal komen, die me niet kennen en me misschien uitlachen om mijn boersche manieren. Want de meesten zijn meisjes uit de stad en misschien wel erg nuf. Je zult wel spoedig vriendinnen met elkaar zijn, zei Anne. En als je daar onder je nieuwe kornuiten bent, zul je je oude vriendinnen wel gauw vergeten en onder die deftige stadsdametjes zullen de boerendeerntjes van je dorp weldra niet meer in tel bij je zijn. Neen, Anne, daar hoef je niet bang voor te zijn, zei Emmie. Ik zal jou en mijn lieve dorpsvriendinnetjes niet vergeten. Daarenboven kom ik tweemaal in 't jaar over, — eens in de groote en eens in de kerstvacantie, en dan zoek ik je again weer op, en dan zullen we, vooral 's zomers, weer een leuke boel pret hebben, net als tegenwoordig. Nu, dan verlang ik nu al naar de zomervacantie, of schoon ik daar nog bijna een jaar op moet wachten; want je gaat juist na die vacantie naar de kostschool, niet waar ? Ja, en dat is over veertien dagen, zei Emmie, 't Is dus al heel gauw, dat we van elkaar scheiden zullen ! Nog maar veertien dagen ! En die zijn zoo gauw om ! En ze waren gauw om, die veertien dagen, en Anne was heel bedroefd, toen Emmie haar voor de laatste maal bezocht, en ze klaagde haar verdriet aan haar kanarievogeltje, en 't klonk haar net in de oren, of net diertje veel treuriger zong. Maar dat was slechts in haar verbeelding; want hoe zou een vogel er gevoel van hebben, als de vriendin harer meesteres haar verlaat ? Of zou je misschien denken, dat de kanarie het aan Anne zag, dat ze bedroefd was ? Een hond mag dat merken, en ik geloof, dat die wel 't enige beest is, hetwelk dit doen kan; maar van een kanarie, — nu, dat zou toch ook wel wat veel gevergd zijn. Intussen, Anne verbeeldde zich, en dat was genoeg. "Ja, lieveling," zei ze, "nu is Emmie weg, die zo veel van je hield en die je zo graag hoorde zingen. Je zult haar in lange tijd niet weer zien, de lieve Emmie; want ze komt in een hele tijd niet terug!" En 't was haar, of haar kanarieje haar verstond, zo keek ze haar aan. Anne was die hele dag niet in haar sfeer, en 't was alsof haar 't eten minder smaakte dan anders. Toen ze 's avonds alleen bij haar moeder zat, want haar vader was nog op de winkel, waar 't heel druk was, zag deze wel, dat Anne bijzonder stil was en in 't geheel niet zo opgewekt als anders. "Lieve Anne," vroeg ze, "wat scheelt je toch? Je bent zo stil. Voel je je niet wel?" "Ik, lieve Moeder! antwoordde Anne, "mijn hart deert niets." Dat moet je nou niet zeggen, kind! Ik heb het al de hele dag aan je gemerkt; ook vanmiddag at je niet met zo'n smaak als anders. Ik wou er je toen niet naar vragen, omdat vader zich dan maar ongerust maakt. Maar nu we alleen zijn, moet je 't me eens vertellen, wat er aan scheelt." "Ach, Moeder!" zei Anne, — en de wat anders kwamen voor den dag, — "ik ben zo bedroefd, omdat Emmie naar de kostschool vertrokken is. Ze was zo'n lief vriendinnetje voor mij." "Nu, je hebt toch nog vriendinnetjes genoeg onder de dorpsmeisjes," zei Annes moeder, "Daar heb je Traitje en Keetje, en " "Maar geen een, van wie ik zo veel hou als van Emmie," zei Anne. Kou, kom, klater verdriet zal wel slaan, Anne, zei haar moeder. En als Emmie dan eens met de vakantie overkomt, is het des te plezieriger voor je. Dat is wel waar, Moe antwoordde Anne, 't Zou zeker erger zijn, als ik haar nooit terugzag. Dat zou het, antwoordde haar moeder. Als 't je bijvoorbeeld eens ging, zooals mij. Ik had een broer, die twee jaren ouder was dan ik, een allerliefste jongen van wie ik veel hield. Die is eens weggegaan, en nooit hebben we weer iets van hem gehoord; zodat we niet weten, of hij leeft dan of hij dood is. O, Moe! daar hebt ge me nog nooit iets van gezegd, zei Anne. Hoe kwam dat? Hoe dat kwam? 't Is een treurige geschiedenis, Anne, maar ik wil je haar vertellen. Je moet weten, dat toen ik twaalf en mijn broer Frans veertien jaren oud was, we onze lieve moeder verloren. Dat was een hele slag voor vader en voor ons. Maar vooral voor Frans, die een levenslustige jongen was en die je met een vriendelijk woord kon regeeren. Dan zal hij wel heel bedroefd geweest zijn, toen zijn lieve moeder stierf, zei Anne. Hij had ook zooveel van haar gehouden. En 't zou zoo gelukkig voor hem geweest zijn, als hij haar behouden had. Gij waart toch ook zeker wel erg bedroefd over haar dood?, vroeg Anne. 2/Dat kun je begrijpen. Daarenboven was mijn arme vader sinds moeders dood zoo terneergeslagen, dat hij 72 steeds in sombere droefheid verzonken was. Hij kon zijn verlies maar niet verwerken! Hij had ook zooveel van haar gehouden! Daar ik nog te jong was, om zijn huishouden waar te nemen, nam hij een dienstmeisje. We troffen 't slecht. Ze was geen plezierige vrouw, juist het tegenbeeld van onze lieve moeder. Nooit kregen we een goed woord van haar, altijd bromde en knorde ze, en dat verveelde mijn broer Frans geducht, die zich zo weinig mogelijk thuis kwam. Vader, die den geheelen dag in den winkel zat, — hij was horlogemaker, — merkte daar weinig van, vooral omdat ze jegens hem altijd vriendelijk was. Daarenboven, sinds moeders dood was hij zoo in zichzelf gekeerd, dat hij zich weinig of niet met ons bemoeide. Die arme grootvader !" zeide Anne. "Was hij zoënvresd ?" Ja, en 't ergste van alles was, dat hij in 't geheel niet op Frans lette, die nu langzamerhand kameraden kreeg, welke niet voor hem deugden. Ik wist daar niets van; anders had ik hem wel gebeden en gesmeekt, om die slechte kameraden te laten loopen; want het spreekwoord zegt niet tevergeefs: wie met pek omgaat, wordt er mee besmet. Had vader op hem gelet en had de huishoudster 't hem in ons huis plezierig gemaakt, — het was nooit zoover met hem gekomen. Was dan ook wel ongelukkig voor hem, zeide Anne. "Maar klaagde oom Frans dan nooit bij zijn vader?" Hij had dit wel eens gedaan en ik ook; maar 't hielp niet, en de ondernemende vrouw wist er altijd zo veel tegen in te brengen, dat vader haar wel moest gelooven en wij steds de schuld kregen. Daar we nu zagen, dat liet ons toch niet baarten en we altijd ongelijk kregen en daarbij bemerkten, dat vader er maar verdrietig onder werd, besloten we, niet weer te klagen en zwegen. 't Was te wenschen gewenst, dat hij naar onze klachten geluisterd en ons geloofd had, — hij zou zich en ons veel vrij wat leed en verdriet gespaard hebben." Die arme oom Frans! riep Anne niet. "Hij moet daar vrij wat verdriet over gehad hebben." 't Verdriet was nog het ergste niet, wel de omgang met zijn slechte kameraad," hernam de moeder. "Had vader niet in zulk een treurige gemoedsgesteldheid verkeerd, zeker zou hij er op gelet hebben. Hoe 't zij, op een zekeren avond kwam je oom niet thuis. Vol onrust en angst wachtte ik de hele nacht; maar wie er verscheen, Frans niet. Later hoorden we, dat hij iets heel verkeerd gedaan had en uit angst voor de politie gevlucht was. Sindsdien hebben we nooit weer van hem gehoord." En wat had hij gedaan, moeder?" vroeg Anne. Zat Was geen zaak van zoo veel belang, antwoordde de moeder, maar ze hadden hem bang gemaakt voor ernstige gevolgen, en toen was hij gevlucht. We hebben er nooit achter kunnen komen waarheen, hoeveel moeite vader ook heeft aangewend. Ach, ware hij slechts teruggekeerd; — alles zou met een kleine moeite zijn afgelopen, en zaak zou misschien tot zijn verbetering gestrekt hebben! En wat zei grootvader toen wel? De goede man was er wanhopig over, en zag nu eens te veel in, dat hij zich door zijn droefheid te veel had laten beheersen en meer aan Trans had moeten geven. Maar 't was nu te laat en er was niets meer aan te doen. Ik treurde nacht en dag over hem. Hij was inderdaad mijn eenige troost geweest in het verdrietelijke leven, hetwelk ik leidde, en dat nu des te verdrietelijker werd, omdat ik niemand had, aan wien ik mijn smart kon toevertrouwen. En dus denkt gij, dat oom Frans dood is, moeder? Zei Anne. Als hij nog geleefd had, zou hij toch ten minste wel eens aan u geschreven hebben. Ik zeg je, dat we nooit weer iets van hem gehoord hebben, hervatte Annes moeder. En toch is 't mogelijk, dat hij nog wel eens geschreven heeft, maar dat zijn brieven niet terechtgekomen zijn. Want een half jaar na 't verdwijnen van Frans stierf mijn vader, wiens deze nieuws slagen vreeselijk had aangedaan, aan een kwijnende ziekte, en nu stond ik alleen op de wereld. Een oudtante van moeders kant, die in een andere stad woonde, nam mij nu tot zich, en dus is 't heel wel mogelijk, dat er nog brieven van Frans gekomen zijn, die niet bezorgd zijn. Ofschoon — ik geloof het niet en hoopte er voor, dat de jongen dood is. 't Is nu bijna twintig jaren geleden, sinds hij ons verliet. En al kwam hij ooit terug; — wie zal hem zeggen, waar ik woon. We hadden in mijn geboortestad slechts verre neven en nichten, en die weten niet, waar ik gebleven ben. 't Zou hem dus niet licht mogelijk zijn, mij te vinden. i/O, Moe!" zeide zij, "ik ben blij, dat u niet dat verteld heeft, en ik zal mij troosten over 't vertrek van Emmie. Want dat verlies komt in de verste verte niet bij dat van mijn oom Frans. Ik zou zo graag hebben, dat hij nog eens terugkwam. Wat zou dat aardig zijn! Dan had ik een oom! Dat is nu niet anders, lieve," hernam haar moeder, "en we moeten daarin berusten." 't Binnenkomen van Annes vader maakte een einde aan dit gesprek. Anne zelf was nu opgeruindervorden. Doch ze kon die nacht, niet gauw in slaap komen; want steeds stond die geschiedenis van oom Frans haar voor den geest: ze zou zo graag eens weten, wat er van haar oom geworden was. En toen ze 's morgens wakker werd, vertelde ze de hele geschiedenis aan haar kanarietje, naar 't beestje scheen er niet naar te luisteren, want het zong evenluidend schel als anders. Hoe zou ook een kanarie luisteren naar de geschiedenis van een jongen, die uit zijn ouders huis was weggelopen ! Maar Anne stortte haar hart voor hem uit, en dat deed haar goed, al was 't ook slechts aan een redeloos wezen gelijk haar kanarie, die haar niet verstond. Doch moeder had haar verboden, er iets van tegen haar schoolkameraadjes te zeggen, en ongehoorzaam zijn wou ze niet; dat zou ze niet gedaan hebben, en daarom maakte ze haar kanarie maar tot haar vertrouweling, die het wel aan niemand zou oververtellen. IV. WAT ER OP ZEKERE NACHT GEBEURDHE. 't Was op zekeren nacht, ruim een jaar na dit gesprek, dat Anne rustig op haar kamertje lag te slapen. De winter was om, 't schoon voorjaar was weer aangekomen, en sedert eenige dagen had haar kanarie de huis-kamer weer verwisseld voor haar eigen kamertje. Hoe lang ze reeds geslapen had, wist ze niet, toen ze op eens verschrikt wakker werd door de stem van haar moeder, die voor haar bed stond, haar wakker schudde en riep: "Ga snel, Anne! Sta op en doe je goed aan." Eensklaps was Anne opgerezen en schier even ganzalbet bed uitgesprongen. "Wat is er, Moe?" vroeg ze. "Hier schijnt iets over te branden/' antwoordde de moeder. Kom, trek snel je goed aan!" Anne baasde zich zooveel zij kon, en haar moeder hield haar. Ze trok haar ondergoed aan, nam 't verdere op den arm en was juist op 't punt, om de deur uit te gaan, toen ze eensklaps bleef stilstaan, terugtrok en riep: "Oh, Moe! mijn kanarietje! Als dat maar niet verbrandt !" "Nu, dan zullen we 't meenemen," zeide de steeds angstige moeder, kreeg 't kooitje van den spijkeren snelde met Anne de trap af. Weldra waren zij beneden en daar zagen zij, hoe het huis van den burgerneester in lichtlaaien vlam stond. "Maar, Moe," zeide Anne, "waarom is u toch zoo bang ? De brand is immers nog ver genoeg van ons vandaan." "Op 't oogenblik nog wel," antwoordde haar moeder, "maar je kunt niet weten; 't is droog weer en de wind is juist dezen kant op." "Waar is vader toe??" vroeg Anne, verwonderd, dat zij hem niet zag. "O, vader is al lang weg, om mee te helpen blussen, Anne. Je begrijpt, dat iedereen nu mee moet doen," antwoordde haar moeder. Ja, Moe, dat begrijp ik," zei Anne. "Ik hoop, dat Emmie en de andere broertjes en zusjes maar gered worden, en de kanarietjes ook. Wat zou ik bedroefd zijn, als mijn vogeltje moest verbranden," voegde zij er bij, terwijl zij haar vinger tusschen de tralien stak en het diertje over zijn kop aaide. "Maar de kanarietjes zijn toch het ergste niet," merkte haar moeder glimlachend aan. "Kijk eens, daar komt oude Betje ook aan. Moet je ook eens kijken naar den brand?" vroeg zij aan het oude moedertje, dat juist binnenkwam. Wel, wel, is het bij een klant van uw man ?" zei deze hoofdschuddend. "Nu, aan de ene kant is het goed, dan krijgt hij ten minste weer groot werk. Want dat zeg ik maar, een timmerman kun je altijd goed gebruiken." "Burgemeester is wel een klant van ons," antwoordde Annes moeder, die niet bemerkte dat de oude vrouw haar verkeerd verstond. "Maar ik vind het toch met dat al maar een angstig ding, die brand in het dorp. Hoe licht vallen er stukken vuur!" "Waar kwam aan in de schuur?" vroeg Betje. "Ja zie je, ik wilde graag het naadje van de kous weten en daarom kwam ik eens even overlopen. Zeker heeft de tuinman een vonk uit zijn pijp in de schuur laten vallen. Ik zeg maar, een mens kan niet te voorzichtig wezen !" "We weten niet, of de brand in de schuur aangekomen is," riep Anne zo hard ze kon. "Vader is er naar toe om te helpen blussen ; als hij weer omkomt, zullen we alles wel nader hooren." "Zo," antwoordde Betje, die nu verstond wat Anne had gezegd. "Als er dan niet tegen hebt, buurvrouw, dan wacht ik zoolang tot nu man komt." "Goed," riep Annes moeder, met het hoofd knikkend, "ga dan maar zoolang op een stoel zitten." "Och moeder, wat ben ik ongerust over Emmie," zei Anne na een poosje. "Ik zou zoo graag eens gaan kijken, of zij wel gered is!" 't Zou wat moois zijn, een klein meisje met die drukte op straat," antwoordde haar moeder. "Wel, je zou misschien overreden worden door de brandweer. Nee, Anneke, blijf jij maar stil bij mij. Dat zal ik ook doen, Moe, maar ik verlang al dat vader thuis komt, antwoordde Anne. Misschien brengt hij Emmie wel mee, voegde zij er bij. Er verliep een half uurtje en 't scheen, dat men den brand meester was, want de vlammen verinderden. Na verloop van die tijd kwam Annes vader in huis. Wel, man, hoe is het met den brand? vroeg Annes moeder. 't Schijnt wel, dat hij vermindert; ten minste zou ik zeggen, dat de vlammen bedaren. Ja, vrouw, dat is zoo, en daarom kom ik eens even thuis. Fei! is dat werkelijk? voegde hij er bij, terwijl hij met de mouw van zijn jas het voorhoofd afveegde. Ik heb wat koffie gezet, zeide zijn vrouw nu. Daar zal je zeker wel trek in hebben, en buurvrouw ook? Wat graag, antwoordde haar man. Ik ben dorstig geworden. Vader, is Emmie gered? vroeg Anne, toen haar vader zijn kopje leeg had gedronken. Ja, Anneke. Iedereen is gered. De brand heeft zich gelukkig bepaald tot de schuren en een zijvleugel. Wij waren er te gauw bij, zeide haar vader. Kom dan, dat is een zegen, riep Annes moeder dan. Nu behoeft mijn kleine meisje niet zo ougerust meer te zijn. Een poosje daarna ging Annes vader weer naar buiten, om eens te zien hoe het er mee stond. Hij hielp nu nog zooveel mogelijk meubelen en kostbare zaken redden, en aangevuurd door zijn voorbeeld deden de andere manneu ook zo veel mogelijk best. Eensklaps stond de burgemeester tusschen hen in. "Wie, mannen," zei hij, "dank, hartelijk dank voor hetgeen gij vannacht voor mij gedaan hebt!" "Wij willen er geen dank voor hebben, burgemeester," antwoordde Annes vader. "'t Spijt ons maar, dat wij niet meer hebben kunnen redden." "Komt mij eens bij mij binnen," zei de burgemeester; "wij hebben 't een en ander klaargemaakt, om u te verkwikken." Zij gingen naar binnen, en daar vonden zij de vrouw van de burgemeester, die hen ook hartelijk bedankte voor de verleende hulp. Daarna gingen de mannen, die zoo moedig geholpen hadden, naar huis; dus ook Annes vader, wiens vrouw en dochtertje recht blij waren, toen ze hem zagen. Er zullen iets acht dagen na den brand zijn voorbijgaan, toen Annes vader er over klaagde, dat hij zoo'n pijn aan zijn rechterhand had. "Ik begrijp niet wat het is," zei hij. "Sinds den nacht van den brand klopt en gloeit die hand mij van belang. Als er maar geen splinter of zoo iets in is." "Laat mij de hand eens zien," zei zijn vrouw. "Ik neen, ik zie er niets bijzonders aan, maar men kan niet weten. Zou je er den dokter niet eens bij laten komen?" "Kom, vrouw, 't is niet zo erg," antwoordde hij. Misschien heb ik haar wat verrekt of gestooten; ik zal er vanavond eens een kompres van water en azijn op leggen. Maar wat Annes vader er aan deed, niets hielp, zodat hij ten slotte wel verplicht was er den dokter bij te halen. Deze trok een bedenkelijk gezicht en zei: "Ik geloof waarlijk, dat er een plaatje inzit, en dat is gevaarlijk, vooral daar je zoo lang gewacht hebt om mij te laten halen. Ik raad u echter de hand goed te laten pappen, want 't gaat natuurlijk zweren." Zij deden nu wat de dokter zei, maar 't scheen wel of niets hielp, ten minste de ongelukkige hand won maar niet beter worden. Eindelijk zei de dokter: "Het spijt mij, dat ik u zal een treurig nieuws moeten mededelen, maar ik houd het er voor, dat als de wond genezen is, de hand stijf blijft." Dat was een schrik voor Anne en haar moeder, zooals je kunt begrijpen. Vaders hand stijf en dat van een timmerman! In 't eerste oogenblik schreiden allen naar hartelust, maar eindelijk bedaarden zij, en nu zei de vader: "Hoort eens, moeder en Anne, we moeten zóó gauw den moed niet laten zinken. Komt aan, 't zal alles nog wel schikken. Ik kan weliswaar niet meer zo goed werken, maar de goede God zal wel zorgen, dat wij geen gebrek zullen lijden." "Ja, man, dat is wel zo, maar je hebt al zo veel klanten verloren in die tijd, en die nieuwe timmerman op het dorp doet ons zo veel nadeel. Waar zullen wij van leven?" antwoordde Annes moeder. "Kom, geen zorgen voor den tijd; kleine karretjes kan ik nog wel waarnemen," antwoordde haar man; "en dan zullen wij later wel zien, wat wij moeten beginnen." Onnen moeten mijn lezers weten, dat er sinds een korte tijd nog een timmerman op het dorp was gekomen wonen. De Annes vader veel schade deed. Ge zult wel zeggen, dat het niet heel mooi van de dorpelingen was om Annes vader, die altijd zoo goed voor hen gewerkt had, de klander te onthouden en naar een ander te gaan; maar och! Dat gebeurt zoo dikwijls. Het spreekwoord, nieuwe bezems vegen schoon is er niet tevergeefs, en vooral op een dorp is dat dikwijls het geval. Als Annes vader nu maar genoeg geld had gehad om een tijdlang te kunnen leven, zonder dat hij werk kreeg, dan zou alles wel terecht komen; want als het eerste nieuwtje er af was, zouden de ontbehrers wel toekomen. Maar ongelukkig had de goede man volstrekt geen geld en moest leven van 't geen hij verdiende. Dus werd het al schraler en schraler in huis, en verdiende hij nog maar op zijn best zooveel, dat zij rond konden komen. Nu zult ge wel zeggen: waarom vroeg hij den burgemeester niet om hulp? Hij had hem met den brand toch zoo geholpen. Maar och, dat deed hij ook niet graag, en de burgemeester wist niet dat de timmerman het zoo hard te verantwoorden had. Dus leefden zij zuinig en bijna armoedig voort. Annes vader trok het zich op 't laatst zoo erg aan, dat hij begon te sukkelen. Hij kreeg ander dagen koorts, en hoeveel koortskruiden hij dronk, niets hielp. Toen de dokter kwam, zag hij wel, dat er voor den man geen kruid gewassen was, en op een morgen vond Annes moeder hem in geslapen om nooit weer te ontwaken. Dat was een hele droefheid in huis, zooals ge kunt begrijpen. 83 "Moeder," zei Anne die dag daarna, "waar zullen wij nu van leven?" "Wij zullen dit huis, waar wij in wonen, verkoopen, Annelief," antwoordde haar moeder, "en dan zal ik zien om naaiwerk te krijgen; dan zullen wij er ons, hoop ik, wel doorslaan." "En dan gaan wij zeker op een kamertje wonen, niet waar, moederlief?" vroeg Anne. "Dan neem ik den kanarie mee, en hang die in 't zonnetje; dan vroolijkt hij ons op door zijn gezang, en dat is toch nog een gedachtenis van vader." "Zeker, Anne, we zullen veel van het diertje houden; want 't is niet alleen een gedachtenis van vader, maar ook een mooi, lief beestje," antwoordde haar moeder. Zij deden zooals zij gezegd hadden, verkochten hun huis, en nu besloot Annes moeder haar brood met naaien te verdienen. Eerst betaalde zij den dokter, en nu bleef er maar een heel klein beetje over, dat zij voor slechte tijden bewaarde. HOE DE KANARIE EEN GROOTE ROL IN ANNES LOT SPEELT. Sedert die tijd is er ruim anderhalf jaar verlopen; Anne is nu een meisje van twaalf jaren en heeft de school verlaten, om haar moeder behulpzaam te zijn. Ze wonen in een heel klein huisje, met slechts een kamer en een klein zolderkamertje; want ze hebben 't heel armoedig. Toen Annes vader begraven was, bleven ze nog voorlopig bij de dove buurvrouw, die er niet van wilde horen, dat ze naar een ander zouden gaan, maar haar wilde houden, tot ze zelf een huisje gehuurd hadden. De burgemeester en de notaris, die erg met Anne en haar moeder te doen hadden, namen op zich, haar zaken te regelen. Van de meubelen hadden zij slechts enkele gehouden. Met behulp nu van den burgemeester en den notaris had Annes moeder dit onaanzienlijk huisje gehuurd, waarvoor zij jaarlijks een heel kleine huur betaalde; en zij leefden van het weinige, dat haar overgeschoten was, terwijl de weduwe van de notabelen van het dorp naaiwerk kreeg, om verder in de behoeften van zich en haar dochtertje te voorzien. En zo hadden ze tot hiertoe tamelijk onbevredigd geleefd, en thans was Anne van school gekomen, om haar moeder te helpen. Wat Annes kanarie aangaat, dat zong nog steeds even fraai en helder, en 't was een troost voor moeder en dochter, die er dikwijks over spraken, hoe haar lieve vader er haar voor vier jaren mee was komen verassen. 'Ik zou het voor geen geld ter wereld willen missen,' zei Anne dan dikwijls. 'Zoudt ge wel willen gelooven, dat je kanarie mij dikwijls een anderen herinnerde, die we thuis hadden, toen mijn moeder nog leefde?' zei Annes moeder eens. »Och, Moeder! Is 't mogelijk?« zei Anne. Dat beest zong net zoo prachtig als dit, antwoordde de moeder. En evenals dit at het uit moeders hand en zette 't zich op haar schouder. En wat wonderlijk was: toen moeder gestorven was, begon het kanarietje te treuren, kwijnde weg en stierf een half jaar later. «Oh, dat moeder ook een allerliefst dier geweest zijn,» zei Anne. «Zeker net zoo lief als mijn snoesje.» Om haar kanarietje plezier te doen, bracht Anne het alle dagen naar 't kleine bovenkamertje, waar ze, toen ze nog school ging, haar lessen leerde en haar werk maakte, want dan zat het in 't zonnetje, en dat vond het zo prettig en dan zong het nog eens zo hard. En zo leefden moeder en dochter gelukkig samen, toen op eens de eerste zware koortsen kreeg, en de dokter moest gehaald worden. Deze oordeelde de koortsen niet gevaarlijk, maar vreesde slechts, dat ze nog al lang zouden duren en haar vreeselijk verzwakken. En dat was een hele beproving voor Anne en haar moeder; want nu kon de goede vrouw geen geld verdienen, en Anne was nog te weinig gevorderd in het naaien, dan dat ze 't werk van haar moeder kon doen. Na een week of vier verliet haar de koorts, maar de zieke was zo verzwakt, dat ze nog niets kon uitvoeren, en de dokter beval versterkende middelen aan. Toen Annes moeder ziek was geworden, had ze Anne gewezen, waar 't geld lag om hun van te houden, en Anne had dat zo zuinig gebruikt, als mogelijk was. Maar zieken vorderen bijzondere uitgaven, en dus was het geld, dat er nog in kas was, op en zo kon Anne haar lieve moeder geen versterking kunnen geven, en dan kon de goede vrouw haar krachten niet terugkrijgen. Wat moest Anne doen? Ze had dezen dag het laatste geld uitgegeven; hoe zou ze 't morgen niet hebben? Terwijl ze daar naast haar moeder wakker lag, die gerust sliep, en zij de slaap niet vatten kon, kwam haar eensklaps een denkbeeld voor den geest. Sedert ze op de kostschool was, had Emmie, die daar andere vriendinnen gevonden had, minder werk van haar gemaakt, en nu ze tot armoede was vervallen, scheen de vriendschap geheel en al te zijn opgehouden. Nu wil ik niet zeggen, dat de schuld geheel en al bij Emmie lag; Anne, die gevoelde hoezeer ze nu bij haar vroegere vriendin in stand verschilde, had zich ook wel wat teruggetrokken. Intussen, wanneer Emmie haar ontmoette, was ze altijd even vriendelijk jegens haar; maar 't was niet meer die innige hartelijkheid van vroeger. In een ding was Emmie niet veranderd, en dat was in haar bewondering van Annes kanarievogel; en als ze voorbijkwam en de kanarie stond voor 't open bovenraam, dan bleef ze altijd luisteren, en als Anne haar dan zag, zei ze: "Ik gaf tien gulden, als ik zulke vogel had." — "Tien gulden voor mijn kanarievogel!" dacht Anne. "Als ik tien gulden had, dan kon ik moeder de noodige versterking verschaffen. Maar ach! dan moet ik afscheid nemen van mijn lieveling! Dan moet ik de eenige nagedachtenis van mijn lieve vader vaarwelzeggen! Doch moeder kan toch niet zonder versterking blijven! De dokter heeft het zo bevolen! En is moeder mij niet meer waard dan alle kanarievogels ter wereld! Daarenboven — zij krijgt een goed huis en een lieve meesteres, die niet minder van hem zal houden, dan ik van hem hield! 't Moet, — het kan niet anders." En met deze gedachte sliep ze in. De volgende morgen, terwijl haar moeder nog sliep, volvoerde zij haar plan. "Nu, lieveling," zei ze, "je krijgt een andere meesteres, maar een vriendin, die veel van je houdt en bij wie je het goed zult hebben." Dit zeggende, pakte ze de kooi in een rooden zakdoek, die haar vader nog gebruikt had, droogde haar tranen en stapte moedig en vastberaden naar 't huis van de burgemeester, waar zij vroeg om juffrouw Emmie te spreken. De meid kwam met de boodschap terug, dat Anne maar in de huiskamer moest komen, waar de familie aan 't ontbijt zat. Anne had daar wel niet veel lust in, maar ze kon het toch niet weigeren. Beleefd groette ze allen, toen Emmie naar haar toe kwam. Wel, Anne! wat kom je al zoo vroeg doen, en hoe is 't met je moeder ? "Moeder begint beter te worden; maar ze is nog zwak en moet versterking hebben, zegt de dokter." "Wel, wel! dat heeft zich gelukkig geschaakt, zei Emmies mama. "Ja, mevrouw! Wel gelukkig geschaakt!" antwoordde Anne. "Want wat ik zonder moeder op de wereld zou hebben begonnen, weet ik waarlijk niet. — Emmie," vervolgde ze tot deze, "je hebt altijd zooveel zin in mijn kanarie gehad en dikwijls gezegd, dat je er tien gulden voor zou geven. Is je dat ernst geweest, dan kun je hem er voor krijgen." Meer kon ze niet zeggen; want de tranen schoten haar in de oogen. Ze deed den doek van de kooi af, en daar zat hij, de prachtige gele vogel, wiens gezang 't gehele dorp in verrukking bracht, zodat de voorbijgangers, als hij voor 't open raam stond, dikwijls bleven staan luisteren. "Maar, Anne," zeide Emmie, "dat kan je geen ernst zijn? Een kanarie vogel, waaraan je zo gehecht bent, kan je niet verkoopen." 't Is mrj voile ernst, antwoordde Anne. "Ik zou hem dan ook aan niemand verkoopen dan aan u, die even goed voor hem zult zijn, als ik 't altijd geweest ben." Emmie keek haar papa aan, en deze gaf haar een wenk dat zij het doen moest. "Och, papa! leen mij eens even de tien gulden!" zeide ze, en de burgemeester gaf haar vier rijksdaalders, welke Emmie aan Anne ter hand stelde. Zonder verder een woord te spreken haastte Anne zich om weg te komen, want ze voelde het, dat ze 't niet langer kon uithouden. Toen ze dan ook op straat gekomen was, barstte ze in tranen los: de opoffering van haar kanarie was haar schier te groot. Doch toen ze thuis kwam en haar moeder juist wakker werd, had zij zich reeds weer hergesteld en haar tranen gedroogd, en het denkbeeld, dat ze nu geld had, om voor haar lieve moeder versterking te koelen, maakte dat ze zich troostte over het verlies van haar kanarievogel. Die dag bemerkte haar moeder het verdwijnen van Annes lieveling niet; doch toen ze hem 's avonds niet, volgens haar gewoonte, naar beneden haalde, vroeg ze haar, waarom ze dat niet deed. "Och, Moe! 't is warm genoeg voor hem om boven te blijven. Hij zingt 's morgens zo vroeg, en dan ben ik altijd zo bang, dat hij wakker zal maken. De dokter heeft gezegd, dat je zo veel slaap noodig hebt en dat die je versterkt." "Maar hoe komt het, dat ik hem de geheele dag niet heb hooren zingen, Anne? Scheelt hem wat?" Nu kon Anne zich niet langer achter nietsverstandig verschuiven. Eensklaps sprongen haar de tranen in de oogen en bekende ze wat ze gedaan had. "Maar, Anne! 't liefste, wat je hebt, verkoopen!" riep haar moeder met tranen in de ogen uit. "U is me duizendmaal liever dan mijn kanarie!" zeide Anne, terwijl ze zich weenend aan haar borst wierp. "Er was geen geld meer in huis en de dokter had gezegd, dat je versterking moest hebben." "Leef kind!" zeide haar moeder. "Maar ik verkies dat offer niet. Ga terstond naar de burgemeester, geef de tien gulden terug en breng je kanarie weer terug." "Dat kan ik niet beter doen, Moe!" antwoordde Anne. Ik heb reeds al dat geld uitgegeven en kan het dus niet terugbrengen. Daarenboven, we moeten immers geld hebben; anders kunnen we niet leven. En dan, mijn kanarietje is in goede staat, en van tijd tot tijd zal ik 't wel eens mogen zien. Annes moeder drukte het lieve meisje aan haar borst. "Je bent een goed, braaf kind!" zei zij. "God zal je zegenen voor 't gebeuren dat je gedaan hebt." "En dan ga ik gauw beter maken, lieve moeder," voegde Anne er bij. Hoe gulhartig Anne het offer gebracht had, 'twas haar den volgenden ochtend toch heel treurig te inoeden, toen ze geen morgengroet van haar kanarie ontving. Terwijl haar moeder nog sliep, redderde zij den boel wat op; toen ging zij naar 't bovenkamertje, om daar 't raam open te zetten. Maar wat zat daar in de vensterbank op 't opengaan van 't venster te wachten? Droomde ze, of was ze wakker? 't Was een kanarie, haar kanarie! Ja, 't was geen andere; want toen ze 't raam had opengeschoven, sprong het diertje op haar vinger, en toen op haar schouder; waarop het een zijner mooiste deuntjes aanhief. Anne was zoo gelukkig, dat ze het lieve beestje wel aan haar hart had willen drukken. Doch eensklaps bedacht zij zich. "Je bent mijn eigendom niet meer, lieveling, en als ik je hield, zou ik een diefstal begaan. Emmie heeft je eerlijk van mij gekocht, en 't is zeker bij ongeluk, dat je weggevlogen bent. Hoe lief ik je ook heb, — ik mag je niet houden!" Dit zeggende, deed ze de kanarie weer in de rode zakdoek en snelde er mee naar 't huis van den burgemeester, waar ze weer in de ontbijtkamer moest komen. Daar zag ze het ledige kooitje of tafel staan. "Emmie," zei ze, "mijn kanarie is bij mij komen zitten. Ik breng je hem terug, een geluk dat hij juist bij mij is gekomen; anders was hij misschien weg geweest." "Mijn zusje had zijn kooi opengezet, terwijl het raam openstond, en toen is hij weggevlogen," zei Emmie. "Ik was al bang, dat het lieve dier weg zou zijn en nooit weer terug zou komen." "Zat bij ons in de vensterbank tegen de ruiten te pikken," zei Anne. "Zodra ik het raam opendeed, sprong het op mijn vinger en toen op mijn schouder. Maar hier is de lieveling. Eigenlijk moet je het beest maar vergeten, dat het zo stout is geweest; maar je moet het maar vergeten. En je zusje mag wel oppassen; want het kan wel eens weg kunnen zijn, of door de een of andere kat gepakt zijn geworden." Dit zeggend, zette ze de kanarie in de kooi, sloot de kooi, en wilde heengaan. "Nee, Anne," zei Emmie, "dat gaat zo niet. Ik weet zeer goed, waarom je je kanarietje verkocht hebt. Ik heb 't je betaald, en 't was mijn rechtmatig eigendom. Maar nu ik het toch kwijt was, al was het dan ook door onvoorzichtigheid van een ander, — wil ik het niet terug hebben. Het is naar jou toegevlogen en heeft daardoor te kennen gegeven, bij wie 't het liefst is. Dus is het jouw eigendom. "Maar de tien gulden...," zei Anne aarzelend. Deze zijn voor jou, brave dochter," zei de burgemeester. "Ik zal die aan Emmie teruggeven, omdat ze zoo edelmoedig is. 't Is een gezevenk, bet niet weten, dat ik je doe, en dat de burgemeester niet mocht weigeren. Dank, dank! Mijnheer de burgemeester! Dank, lieve Emmie!" riep Anne met betraande oogen uit. Toen snelde ze met de kooi, waarin haar lieveling was, naar huis, waar ze juichend het gebeurde aan haar moeder vertelde. En 't was, alsof de goede vrouw zich veel beter gevoelde op die tijding en ze herhaalde de woorden, welke ze gisteren sprak: "Heb ik 't je niet gezegd, dat God je zou zegenen voor 't geen je gedaan hebt?" Door de versterkende spijzen, welke Anne voor haar moeder gereedmaakte, was deze spoedig weer in staat, het onvoltooide naaiwerk af te maken; en daar Anne haar nu kielp, kwam er weldra weer geld in huis, hoewel geen zeer gelukkig was, want de tien gulden duurden zoo lang niet. En 't was zeker, dat de burgemeester of zijn vrouw of Emmie de zaak met den kanarievogel aan hun kennissen verteld had; want Annes moeder kreeg een paar nieuwe klanten, waardoor ze vrij wat meer werk hadden en dus meer geld konden verdienen. Zo ging een aantal maanden voorbij, en Annes moeder was geheel beter, terwijl de kanarievogel de lieveling van beiden bleef. Op zekeren dag had Anne hem weer voor 't raam van 't bovenkamertje in de zon gehangen en zong hij luidkeels zijn favoriete lied, toen een goed gekleed vreemdeling voor het venster bleef staan en aandachtig naar dat gezang luisterde. 't Was alsof hij er niet van aan kon komen, zo boeide het hem. Eindelijk trok hij zijn stoute schoenen aan en schelde. Anne deed hem open. Lief meisje, zeide de heer vriendelijk, is dat u? Kanarievogel? Ja, mijnheer, antwoordde Anne. Zou ik hem dan wel eens mogen zien? Waarom niet? Ga als 't u belieft binnen; dan zal ik hem van boven halen. En ze liet den vreemden beer in de kamer, waar haar moeder bezig was met naaien. De heer groette Annes moeder beleefd. Ik ben misschien heel brutaal, juffrouw, zeide de vreemdeling; maar gij moet het mij niet kwalijk nemen. Ik kwam hier toevallig voorbij en hoorde uw kanarie zingen. Dat schoone gezang herinnerde mij aan een dergelijken vogel, dien we thuis in mijn jeugd hadden en die even mooi kon zingen. 't Was mij, als was ik weer in die gelukkige tijd, toen mijn lieve moeder nog leefde, waar lieveling hij was. En daarom vroeg ik uw dochtertje, of ik die kanarievogel eens mocht zien. Ga toch zitten, mijnheer, zeide Annes moeder. Anne zal wel terstond met den vogel komen. 't Is haar lieveling, vooral sinds hij haar een gedachtenis is van haar lieve vader. Juist kwam Anne binnen en zette den kanarievogel op de tafel. Wilt gij eens zien, hoe makkelijk hij is, mijnheer? vroeg ze en deed het kooitje open. De kanarie sprong op haar vinger, toen op haar schouder en begon te zingen. O! riep de vreemdeling uit. Zoo deed ook de kanarie mijner lieve moeder. En zoudt u wel willen geloven, dat het dier, toen zij stierf, aan 't kwijnen is gegaan en haar geen half jaar overleefde? Annes moeder keek den vreemdeling oplettend aan. Heette de zoon van uwer moeder, die zoo bedroefd over haar dood was, ook Frans? vroeg zij. Hoe weet gij dat, juffrouw? riep hij verwonderd uit. En ging hij niet op zestienjarigen leeftijd de wijde wereld in, zonder ooit weer iets van zich te laten horen? Maar dat is onbegrijpelijk! riep de vreemdeling uit. Ik ben die Frans, die de wijde wereld inging en die na twintig jaren weg te zijn geweest, rijk teruggekomen is en sedert maanden naar zijn zuster Leida zocht, wier adres hij maar niet kon uitvinden. Slechts dit had hij kunnen opsporen, dat ze zich ergens in deze streken moest ophouden; indien ze ten minste nog leeft. Frans! riep nu Annes moeder uit, terwijl ze opstond en de vreemdeling de hand reikte, Frans, mijn verloren broeder! Ik ben je zuster Leida, die jaren lang smachtend naar je verlangd hebt. Lieve, lieve Leida! riep Frans, en drukte zijn zuster in de armen. Oom Frans! zeide Aune. O, moeder heeft zo veel jaren naar u verlangd, en ik ook! Naar mijn grootmoeder, zeide Anne, die door haar oom in de armen gesloten werd. Natuurlijk bleef oom Frans die hele dag bij zuster en nichtje. Daar was wat te vertellen van weerszijden, en er werd die dag weinig uitgevoerd, behalve dat Anne voor een goed middagmaal zorgde. Oom Frans had vrij wat lotgevallen gehad in die twintig jaren; doch nu hij rijk geworden was, dreef hem zijn verlangen naar het vaderland terug. In zijn geboortestad gekomen, had hij vreemden in 't ouderlijke huis gevonden en vernomen, dat zijn vader gestorven en zijn zuster naar elders verhuisd was. Bij toeval was hij er achtergekomen, dat hun oudtante haar in huis had genomen. Toen reisde hij derwaarts; doch ook de ontant was al sedert jaren dood en niemand kon hem iets bepaalds van zijn zuster zeggen; slechts een voormalige dienstmeid herinnerde zich, dat ze met een timmerman getrouwd was, die ergens op een dorp in Gelderland moest wonen. De naam echter van de timmerman en van het dorp herinnerde zij zich niet. Reeds had oom Frans verschillende dorpen bezocht en bij de burgemeesters aanvraag gedaan, om het bevolkingsregister te mogen naslaan, om te zien, of hij daar ook de naam zijn zuster zou vinden; doch tevergeefs. Vier had hij op een paar registers een naam gevonden, geheel gelijk aan die, welken hij zocht, maar bij nader onderzoek was hem gebleken, dat de bedoelde persoon niet zij was, welke hij zocht. En zo was hij gisterenavond hier gekomen en had zijn intrek genomen in 't logement. Juist was hij op weg naar de burgemeester, toen 't gezang van de kanarievogel hem deed stilstaan en — hij zijn zo lang gezochte zuster vond. Het eind onzer geschiedenis is gauw verteld. Oom Frans kocht een allerliefst huisje, dat toevallig leeg stond, en trok daarin met Anne en haar moeder, die nu niet meer voor de lde behoefden te naaien, maar zich bezighielden met de bezorging van ooms huishouding. Het huis werd knap gemeubeld en de tuin van bloemen voorzien. Maar wie in 't nieuwe huis een ereplaats kreeg, ge kunt het wel begrijpen, was Annes kanarie. Let op. Ik wil u wat meer van haar vertellen, opdat u belang in haar moogt stellen. Lotje was een alleraardigst meisje van negen jaar. Zeker zoudt u van haar gehouden hebben, als u ze gekend had. Daar u haar nu niet kent, wil ik u wat meer van haar vertellen, opdat u belang in haar moogt stellen. 