Spaansche spraakkunst
6. Ten laatste moet nog aangemerkt worden, dat het voor- naamwoord se gebruikt wordt om den lijdenden zin te vormen bij de werkwoorden, welke dien zin niet hebben ; doch slechts in den derden persoon van de tijden der werkwoorden en in de onbepaalde wijze, welke al de tijden en personen in zich bevat. Bij voorbeeld ; La gramdtica se estudia para hablar conpureza propiedad; pero se debe anadir la lection de los autores dasicos. e spfaakkunst wordt geoefend om met zuiverheid en juistheid te kunnen spreken ; doch er moet bijgevoegd worden de oefe- ning van klassieke schrijvers. Het voornaamwoord se duidt hieraan, dat de werkwoorden estudiar en anadir in den lijdenden zin zijn. Hetzelfde heeft plaats, wanneer het voornaamwoord achter het werkwoord staat : estudiase la gramdtica, debe anadirse la lection, en$. i VERBINDINQ VAN EEN WERKWOORD MET EEN VOORNAAMWOORD. ' Wanneer een persoonlijk voornaamwooid het voorwerp der handeling is, dan wordt het met het werkwoprd verbonden, kg- mende voor of achter hetzelve. Men kan dus zeggen: me amas, te aborrecen 9 se estiman, le veneran, la respetan, Jos temen, lioie duermo, nos quedamos ; en ook : dmasme, aborrdcente, estimative, venerante, respttanla, temenlos, duirmome, queddmonos ; doch de verbinding op deze wijze gaat niet altijd door, Het is niet on- verschillig de voornaamwoorden voor of achter het werkwoord te plaatsen. Men kan altoos het voornaamwoord voor dock niet altoos achter het werkwoord plaatsen. 1 . Wanneer het onderwerp der rede voor het werkwoord gaat, dan moet het voornaamwoord voor hetzelve staan, als : Los bue~ nos me aman, los malos me aborrecen. pc goeden beminnen mij t de kwaden haten mij. 2. Wanneer het werkwoord een' zin begint, dan mag het v*oor- naamwoo^d achter hetzelve gaan : Anddased esto f voegtetf hierbij. Preguntaraumv acaso, men zal mij misschien vrageo. ( 125 ) Doch wanneer het werkwoord den sin niet begint, dan mag het voornaamwoord achter hetzelve niet staan ; men* mag dus niet zeggen esto aMdese, acaso preguntaranme, maar wel ? & esto se anode, acaso me preguntardn. 3. Wanneer een voornaamwoord met twee werkwoorden ver- bonden is, strekkende het laatste ter bepaling van het eerste, dan tnag het voornaamwoord voor het eerste of achter een van beide staan, ah : le voi & buscar, (ik ga hem opzoeken) vdile & buscar, of voi & buscarh ; me salgo & divertir, (ik ga mij vermaken) s&L game & divertir, salgo & divertirme ; te quieren burlar, (men wil den gek met U scheren ; of men wil U foppen, bedriegen), quierente burlar, quieren burlarte. Doch in eenige gevaU len als de volgende ktinkt het better, wanneer men het voornaam- woord achter het tweede, of bepalend werkwoord, en niet ach- ter het eerste laat gaan ; als : quisiera hallarme en la fiesta, pu- dieras escusarte de asistir.—lk wensch mij op het feest te bevin- den, gij kunt U verschoonen van er te gaan, enz. 4. Wanneer deze voornaamwoorden achter de werkwoorden k' men, dan worden zij bij elkander gevoegd en tot een woord vereenigd ; en al zoodanig vereenigde woorden Worden encliticos of arrimatJos genaamd. Somtijds worden twee of drie voor- naamwoorden bij een werkwoord gevoegd, als : he perdido el sombrero busquenmele, ik hcb mijn hoed verloren, zoek hem voor mij op ; & este nine ensenentneie su obligation, y si es necesario castiguesemele, leer dit kind zijnen pligt betrachten, en zoo het noodig zij, straf hem voor mij. 5. De verbogene voornaamwoorden mi, ti, si, kunnen v66r of achter het werkwoord gepiaatst worden, als : de mi diveh oidicen de mi (van mij wordt gezegd). Para ti viene la carta, of la carta viene para ti : aan U komt de brief. — A mi llegd of llego a mi la noticia : aan mij kwam de tijding. — Eso lo dice por mi, of por mi lo dice : dit wordt voor mij gezegd. — El amor de mi, de ti, de si mismo enz. Het voorzetsel con wordt met de voornaamwoorden mi, ti, si, in den zesden naamval (ablativo) aidus tot een woord vcreenigd : conmigo, contigo, consigo. 6. Vele malen worden de voornaamwoorden harhaald, doch *ltijd hi denzelfden naamval, ten einde meer nadruk en duideiijk- heid aan het jgezegde te geven, als : a mi me consta la verdad : de waarheid is mij bekend ; constate a ti lo cierto : overtuig U van de waarheid ; a si se hace el daho : aan hem wordt de schade gedaan ; a el le parece bien : hem schijiit het wel. Somiijds ver- eenigen zich drie voornaamwoorden : yo me culpo a mi mismo, ik geef mij zelve de schuld ; tu te alabas a ti mismo, gij vluit U iolven ; el se desprecia a ei propio, hij iniuacht ziqh zelven. < tae) 1. J>* aamrijzende voornaamwoorden, Prono mb re s detnen- st?Qtwo*> zij* die, welke gebruikt worden om penonen of zakeo aanteduiden. Zij sijn dne in getal : J£*te, ese, ogueZ, deze, die, voor bet mannelijke ; esta, esa, aquella, deze, die, voor het vrou- welijke ; esio, eso, aquello, dit, dat, voor het onzijdige geslacbt, en- kelvoud. Estos, esos, aquelhs, deze, die, voor het mannelijke ; estas, esos, aquellas, fieze^ die, voor bet vrouwelijke geslacbt, meer- voud. Het onzijdige heeft geen meervoud* % Este, esta en esto, deze en dit, gebruikt men om penonen en £aken, ^elke digt bij ons zijn, aanteduiden ; ese, esa en eso t c|ie ep ddt, worden gebruikt om penonen of zaken aanteduiden, welke digter bij dengenen zijn, tegen wien men spreekt dan van dengenen, die spreekt ; aquel, aquella en aquello, die, dat, worden gebruikt om datgene, dat ver is, zoo van dengene, die spreekt, ale van dengene, die aangesproken wordt, aanteduiden* Foor&ee&fen.-*-Este es mi padre, deze is mijn vader— ese esmi hermano, die is mijn t>roeder— -aquel es mi amigo, die is mijn vriend— erfe papel, dit papier — esa carta, die brief— ajurf libro, dat boek — este pensamiento, deze gedachte— e*z opinion, dat ge- voelen — aquella sentincia, dat vonnis-*- no es este sino aquel, deze is bet niet, maar die. 3. Deze voornaamwoorden worden zamengesteld met het woordje otro, andere, verliezende de twee eersten de laatste klink- letter, als ; estotro, esotro en aquel otro, voor het mannelijke, esto* tra, esotra en aquella otra voor het vrouwelijke geslacbt enk» •!• voud ; estotros, esotros en aqueUos otros, voor het mannelijk, esto* tras, esotras en aquellas otros, voor het vrouwelijke geslacht, meervoud. Aquello otro is voor het onzijdige geslacbt* Som- tijds vindt men bij eenige schrijvers, inzonderheid bij dichters, de voornaamwoorden aqueso, deze en aquese, die, zamengesteld uit aqu, este en ese ; docn hedendaags worden zij niet meer gebruikt* BCZITTBLYXE VOORNAAMWOORDEN. 1. De bezittelijke roomwmwoorden, pronombres posesivo* zijn die, welke een bezit aanduiden, als : tnio, mijn, tuyo, uw, suyo, zijn. Zij moeten met de zelfstandige naamwoorden, welker be- zit zij aanduiden in geslacbt en getal overeenstemmen, al&; MANNELYK. Enkflvoud. Mid, mijn. Tuyo, uw* Suyo, zijn of haar* Nuestro t ons. Vuestro, uw. Meervoud. Mios, mijne. Tuyos, uwe. Suyos, zijne of hare. Ifuestros, onze. : Vuesiros, uwe.' \ 127 ) VROTJWBLYK. Enkelveud. Mia, mijne. Tuya, uwe. Suya, zijne of hare. Nuestra, ooze; Vuestra, uwe. Meervoud. Mias, rtqiie. 7\i y<u, owe. Suyas, hunne of hare. Nuestras, onze. Vuesiras, uwe. onzydio offeen in Ae* enkelvoudL JMio, het mijne. Tuyo, het uwe. Suyo, het zijne of hare. { Nuestra, het onze. I Knesfro, het uwe. 9. JHeo, ft«yo, suya, verliezen de laatste lettergreep in het en* kel en meervoud van de beide gealachten, maanelijk en vrouwe* Kjk, wanneer zij v66r zelfstandige naamwoorden komen, met de* Mrelken zij moeten overeenitemmen. Zij blijven onveranderd, waanter zij achter dezelven komen. Voorbeeldem — V66rde zelfstandige naamwoorden komende, 2egt men : Mi padre, mijn vader, tu pdtrtft, uw vaderland, su forttiha, zijn 01 haargehik, mis padres, mijne ouders, lus hacicrt* ias, uwe landgoederen, sus desgrdcias, hunne of hare ongeluk- ken ; komende na de zelfstandige naamwoorden, zegt men : Pa* dre mio, mijn vader, desgracia tuya, uw ongeluk, fortune. suya 9 •ijn of haar geluk, hijos mios, mijne kindereh, prbpiedades tuyas, uwe bezittingen, gandncias suyas, hunne of hare winsten. 3. De voornaiamwoorden nuestro 9 viiestro en nuestra, tmestrf konnen ook door een erikel peraoon gebezjgd worden, bijvoorb : Wanneer de koning, of een persbon in gezag spreekt* dan kao hy ze ggen : nuestra consejo, etc* onze raad, enz. ; ook zegt men fe- gen een ander persoon in gezag: vuestra Majestad, uwe Ma- jeeteit, vuestra favor, uwe gunat ; vuestra protection, uwe be* ttherming, vuestra justkia, uwe geregtigheid ; en wan beer ie- ^and zijne woorden tot God, tot de heilige maagd en de heiligea Hgt, als : vuestra gracia, uwe genade, vuestro amparo, uwe bij- ■tand, vuestra intercesum, uwe tusschenkomst. BETRCKKELYKE VOORNAAMWOORDEN. }. De betrekkelijke voornaamwoorden Prondmbres felalhrosi z iJA de voornaam woorden, welke op eenig reedagehoemd woonl opzigt hebben. Que, cual, quien, cuyo, welke, dewelke, die, daf* zrjn de betrekkelijke voornaam woorden in de spaansche taal.—* Ife drie eersten hebben niet meer dan een 9 uitgang, de laatst / Cw !A>, opzigt hebbende tot een vrouwelijk zelfstandig naamwoord v eranderd in cuyo. ' Que en cual worden voor al de d rie ge- sfechten gebruikt met de daartoe behooreride lidwoorden. Zoo (128 ) t £egt men : el hombre of la mujer que viene, de man of de vrouw, die daar komt ; lo que sucede, Jietgeen, dat gebeurt ; el cual of la cual viene, degene, die .er komt. Quien voor het manrielijk en vrouwelijk zonder lidwoord, als : hombre es quien viene, het is een man, die er komt, mujer es quien sale, het is eene vrouw, die er uit gaat. Cuyo voor de beide geslachten met de verandering in deiv uitgang, als : el dueno cuyo es el terreno, le guarde : de ei- genaar, wien de grond toekomt, behoude hem; la casa, cuya planta se hace de nuevo, sera mui buena : het huis, welks grond- slag op nieuw gelegd wordt, zal zeer goed zijn. Al deze voornaamwoorden hebben het meervoud, behalve que. 2. De betrekkelijke voornaamwoorden cuyo en cuya, worden door eenigen onder de bezittelijke voornaamwoorden gebragt.— Schoon zij een bezit aanduiden, geschiedt dit echter met opzigt tot een voorgaand woord. Men zegt : aquel, cuya sea la hacien- da, la cuide : degene, wien het landgoed toekomt, drage er voor zorg ; aquel, cuyo es el provecho, tenga el trabajo ; degene, wien het voordeel toekomt, hebbe de moeite. Cuya en cuyo beteeke* nen hier van wie of wien en duiden een bezit aan, doch hebben tevens betrekkiag op het voorgaand woord degene. 3. De voornaamwoorden cual en quien vormen de zamengestel- de cualquier of cualquiera, quienquier (welke zelden gebruikt wordt) en quienquiera. De eerste dezer vormt cualesquier en cualesquiera. Het is moeijelijk om het gebruik dezer zamengestelde voor* naamwoorden aan regels te pnderwerpen, wegens de onderscitei* dene wijzen, waarop de spaansche schrijvers cualquier of cual- quiera in bet enkelvoud, en cualesquier of cualesquiera in het meervoud gebruiken. Intusschen schijnt men het meeste gebruik te maken van cualquiera in het enkelvoud, wanneer het als een onbepaald voornaatnwoord voorkomt, en wanneer het zelfstandi* ge naamwoord, waarop hetzelve betrekking heeft, niet dadelijk er op volgt, of wanneer hetzelve op het einde van den zin voor- komt, als : cualquiera conocerd, atra, of entenderd cualquiera : wie bij ook zij zal het kennen, zeggen of verstaan. In dit geval zal het niet goed zijn cualquier te gebruiken ; doch wanneer een zelfstandig naamwoord dadelijk er op volgt, dan mag cualquier gebezigd worden, als : cualquier .ni;'efo,eenigpersoon, wie hij zij ; cualquier cosa i eenig ding, enz. In het laatste geval kan men cualquiera ook bezigen. In het meervoud zegt men meestal : cualesquier medios, cua* lesquier artes, welke middelen ook, welke kunsten ook ; en wan- neer het zelfstandige naamwoord niet dadelijk er op volgt, dan be* fcigt rfien cualesquiera, k\s ; esto conviene a todos ids hombres, cua- lesquiera que scan : dit is voor alls menschen geschikt, wie zij ook zijn moge. * * # # * V ♦ • « \ I >.* / » f- — ff 4 flfet *toAlg**fekfcf ftoftiitttoootd quieiqjuurd #$& ft* veranderd in het enkelvoud en in het meervoud gebezigd ; doch het vc*>rmwritovo<wtf gtttet froftfe itt <ftitefie* ( ma£def$ t otfacfioto* eenige klassieke schrijvers hetzeWe i ftft flf dii offfr&ifidefrf gebrtfi- ken. Saavedra aegt elder* in zgpe RefAkkop Ifafkrict; £os frimerot cSn qtficn fopamtf+ eran Us Jimwpefistms > 4ff etmety dfe tfij fcggftk#rfmen, waren de Cymnosophisten. Bw op tfeNff andere plaats zegthij : AqueUos siete s6bw$ 4 quien fcznto toward fa Gr^cia;dferfev^#i/^tt,^eflteGri^ttrarMi^ zeer v*eerde. Elder* ook> JmtrnnMtos.pUr qmh tt fffifctfi UdfmctM*: werktuigen, waardoor verbeeldin&en gcvormd woitrefll Dfcze ▼oorbeelden toonen aan, dat men beide quien eh quienes in het meervoud kan bezigen ; docK fief laatate wordt het meeit ge- bruikt. Er zijn oek eenige Vodrrft&iffVfobYderi, welfce eeAe vraag aan- duiden, en die daarom vragende voornamHWoorden (pfcifotnftres interrogativos), genoemd worden; zij zijn*echter dezelfde", WfeUt* als betttMtdijk* VoOiMI&ff^Sohien gebeagd- Worden, als : lift* is het? i<fcWett«frf jCual he de tenet? I Cuyo es esto ? Wflke moefr ik hebbtti ? Vqa. wien is dit ? w ten *' li'uis is : d it ? \ste Aanmerking?.— HeteelMfeVoorzeted; hetwelk eeri vfagSHd' voomaamwoord beheerschti< AOet ook hfctf antwoord beh^eb- schen, bet zij er in het Nederdditisch een* vbortetsel zij of met ; I a quien fue V x . ? — &s1i fi&ifaino. Sfifaf wien zijt gij gegaan ?. naar uwen broederi i con gruieri tftW^coii fi%ev Setter. . Met wien kwam* hty? met mij, Mijn Heer ! i en qu6fu£?— *tt cock*.* WaWrm^de^ it bij, gfegafrri? riSf d£ koets. i de qui se quejd f^de^kfrdd dfctffcaf; Waferover lclk^gf »ij f over hoofdpijn. J per qui llora ? — pdxsudesgy&cia. \\ aarom huilt iij ? weg^Dsr haarongeluk. ^ I a ?ul jugarhnos ?-»& 2m ildzpe^. Wat ibftefc wij qfttttfi ? ; met de kaart. » 9de ilanmcrftt?^,— -Indien de^ yra^ged«mi^^t^dt ^^f ic 9ti^n 9 dan vereMcht het^iM^Woor4*h«l»n)en«lsel«4e^^6a^ zich,als: < 180 ) I cuyo es este sombrero ?— de mi padre. Wiens hoed is deze ? van mynen vader. I de quien son estas casus /—del Presidents Wiem huizen zijn deze ? van den President. Maar indien het antwoord in het Spaansch doer een bezittelijk voornaamwoord gegeven wordt, als dan wordt er geen voorzeUel vcreiscfat ; ala : . ' I de quien es esto ?— mio. Van wien is dit ? van mij. ide quien fu6 la Victoria ?— nuestra. Wien was de overwin* ning? onze. OVBB DB ONBEPAALDB VOORNAAMWOOB^EN. Deze voornaamwoorden (pronombres indefinidos) worden zoo genaamd, om dat zij gebruikt worden met opzigt tot voorwerpen in eenen onbepaalden zin. Zij zijn als volgt : ENKELV. Alguno* Alguien Utu>* Algo Vno* otro* MEERV. Algunos* Unos* Unos otros* Ambos* Entrambos* Coda Coda una* Otro* Otros* Todos* Muchos* Vdrios* sYingunos* Todo* Macho* Ningund* Nddie Nada - — — Ni una* ni otro* Ni unos* ni otros* Cualquiera Cualesquiera Quienquiera - < ■ Tal Tales. Puhno* ■ Fulano*yZutano*< Tanto* Tantos* Cuanto* Cuantos* ' 1 Eenige, eenige menachen. Eenig, iemand, eenigen. lets, wat. Een en ander, elkander. Beide. Tusschen beide. Elke, ieder. Elk een. Andere, anderen. Allen, ieder een. Veel, vele. Verscheidene. Niet een, geen een. Niemand. Niets. Geen van beide, geen er van; Wie het ook zij. Wien het ook zij. Zoodanig. Zeker mensch. Die en die. Zoo veel. Hoe veel. D.e met sterretjes aangeteekeride, veranderen de o in ct t bo* mende v66r een vrouwelnk zelfstandig naamwoord. < 13J ) Over het gebruik der onbepaalde voornaamwoorden. ■ lste. — Alguno -en Alguien. Iemand, eenig mensch worden door Alguno of Alguien ver- taald ; het laatste echter wordt zelden gebezigd. Algano debe ir. Iemand moet gaan. lLoha dicho alguien ? Heeft iemand bet gezegd ? I Alguien vino 1 Is eenig mensch gekomen? Alguno lo dijo. Iemand heeft het gezegd, Alguien wordt nimmer gebruikt, wanneer een voorzetsel op het voornaamwoord moet volgen, als : I ho ha dicho alguno de ellos t Heeft iemand van hen het ge- zegd? Het meervoud Tan Alguno korat overeen nciet eenige, sommige r en moet in geslacht overeenstemmen met het naamwoord, waar- op het betrekking heeft. Tengo algunos bellos libros. Jk Jieb eeiuge schoone boeken. 2. Uno, wordt door iemand, men of een vertaald, wiens meer- voud unos overeenkomt met eenigen. I Quitntede hacer uno en tal casof Wat kan men in zooda- nig geval doen ? Unos dicen que si, unos que no* Eenigen aeggen ja, eenigen neen. 3. Aiioo of alguna cosa komt overeeri met iets, tout, als : Tengo algo que dearie. Ik heb U iets of wat le zeggen. i Tiene alguna cosa para mi? Heeft hij iets roor mij ? I Trae algo ? Brengt hij iets. Si, algo trae. Ja, hij brengt iets. Aanmerking. — Also, voorkomende als een zelfsiandsg naam* woord, wordt somtijds gevolgd door e*n bijvoegelijk als zelfstan: dig gebezigd naamwoord, en dan vereischt het het voorzetsel de tusschen hetzelve en Ijet naamwoord, als : lHai algo de nuevo ? Is er wat nieuws ? I Tiene V. algo de bueno ? Hebt gij wat goeds ? Es algo de abogadq. Hij is zoo wat een regtsgeleerde. 4. Uno a otro. Een en ander en elkander .worden vertaald door uno & otrq 7 welke met het naamwoord in geslacht on getal moet overeen* stemmen. Wanneer er in het rfederduitsch een voorzetsel ge- bc4gd vvordU dan moet men in het Spaansch ook een bezigen. hetwelk de plaats van het voorzetsel d innqemt, sds ; I Mi kermano y el suyo habla siempre 12110 de otto. Mrja bree- der en de uwe spreken akijd van et k a m &c *. Bsepar tiaeiertm wjo para el otro. Dal paar wcrd war el- kander geboren. , Estis mujeres lo digeram ana k la otm Die viuiuao* tarte!- den het oon eUandex^ ~ ■ • & af?uin uno 4 otto* Zij bennHen elkander. Esos hombres se aborveeen, k>* uno* 4. ka otros* Die men- vhen baton elkander 9 de een den'ander* Etkander en Jeufe worden somtyds door u nop otr&v&UaQpI&i JJna>ytrir+** amaa* Zij beminnea eikaader* Umi y otra esta feliz. Zij aijn beide gelukkig. 5: Beide ofdb een en ik druBere wortft dodr amdbsr <x tm& y otro vert&ald; orereenBteinmemite met het natorvfoorrfiii g^Mkfchf en getal r ala : Ambos vendrtin. BfeicFe zullbri komen. 2Vb /merfe vtvrr nr # ni effc, jxnyae ambdtr &tt&r MUtmafasz— Hij noch zij kan leven, want zjj« zrjrt beidteir zeer ziefc. Uno y otro h dijeron. Beide zeidfert Het Zo Aar£ por amor de uno. y otro. Ik zal het doen, tea gevfcfle van-daii een en den ander. Me did amba8 manas. Zij gaf mil beide handeru Meter beide of door beide r worth vertaald door entrambos, als : Lo comjoraron entrambos. Zij hebben het met er beide ge- kocht. * 6. Cada. Elk of ieder gevoegd bij een naamwoord wordt door cada ver- faairi* alar Cada pais tiem sue cixttitfdfat. J5W feitof heeft ziirte go* woonten: & tomara una cada hora. Men moet eft war eeq inneraen. Cada muchacho dijbsu leccion segarddamente. hderjmgmi zegt zijneles aftonderiijK op. Da 4 cada tamrttte tm jwa* Gfetf «rim ieder man eeh pat tienfe. 7. Cada uno. ; ' . ' Elk of ieder, bij seen naamwoord^evoeg9Lzij|id^. woirft door cada. uno of. cada <fual veriaald, »ali ;.. Munrgeee &m cadfttnxu U* gaf een pattieq* i^eli,. Cada uno le\*e*Midte>peMt ^Bitfc^»tlMrffllwepatti0DJe&. ( 1» ) Todos vendrdn aihora, y cada cual eon su histdria. Zij komen du alien en ieder met zijn eigen verhaal. 8. Todo, overeenstemmende met hat naamwoord in getal en geilacht, heeft de beteekenia Tan alien, alles, sen ieder 9 ieder sen, elk een, als : Ttwdo es vanidad. Alles is ijdelheid. Todaa sus riquexas no It valieron nada. A/zijne rijkdommen baatteden hem aiets. Toda sospecha es mala. Alle vermoeden ia slecht, Todoa viweron A tiempo. Zij ktvamen alien bij tijds. Todo tiene sufin. Alles heeft zijn einde. Iste Aanmer&ing. — Todos het meervoud van todo vdor aelf- ttandige naamwoorden gebezigd wordende* vereischt het lidwoord voor zich, als : Todo hombre deben saber su derecho. Ieder menich moet zij* ne regten fcennen. Todot Io8 hombres estdn sujetos A suspasumes. Alle menschen zijn aan hunne hartstogten onderworpen. %de Annmerking. — De woorden al wot, alles voat ea al hetgeen worden door todo lo que vertaald, als : Todo lo que dijo, es verdad. Al wot hij zeide, ia waar. Me paqaron por todo lo que hize. Zij betaalden mij voor alles isat ik deed. 9. Onto beteekent een ander 9 under o(anderen 9 en stemtmet het naamwoord in geslacht en getal overeen, als : I Tiene F. otro librot Hebt gij een ander boek ? Otro no lo hubiera hecho. Een ander zoude het niet gedaan hebben. I Tiene V. otraa obrasf Hebt gij andere werken ? Tengo otraa que son mejores. Ik heb ander en t die beier zijn. Eens anders wordt vertaald door ajeno, hetwelk overeenstemt Wet het naamwoord in getal en geslacht ; en andercn, gebezigd in een algemeenen zin, wordt vertaald door pr6jimo 9 als : No codtcieis al bien ajeno. Begeer eens anders goed niet. No hagas al projimo lo que no quisieras se te hiciese a 1%. Doe ta«t aan anderen f hetgeen gij niet wilt, dat U gedaan worde. 10. Mucho, veel en muchos, velen, komen met het naamwoord in geslacht en getal overeen, als : Tiene mucha plata, pero no tiene mucho juicio. Hij heeft veel geld, maar niet veel verstand* MachSi^e e^btefts^mtWto enjfrfat A otros. Yeten Be- driegcn zich zelven, door Wideren *6 willeh bedritgek TraJQ mmphaa cop**. . Hi} bragt t)e/e dingen. it: VXmitis beteekettt forscheuterie en komt met het naara* woord in getlacfat overeen, alt :. JEfe hablado con varios cfe itt j>dri? cer. Ik heb met verscfieide- nt, die vkn wjtt gav balea zip; gesproken. Varias mujeres estaban edit. Verscheideneiiourreh waren daar. - ■ • • ■ -• - s - ■ • Entre los tkvite'Jkmires que se sentbrari & la mesa, rio halU tin conocido. Onder de verscheidene tnannen, die *An tafel za- ten, ontnxpettc ik geen bekende. ,_ ' 12. Nih6itjco, fttel tfert, yeert, komt overfeed met het naim- weord in geslacht, als : Tfefrar mttd^crf^^ Hij had vele bedi«nden, maar niet een was hem getrouw. Ninguno de tllos vine. Niet eefi Van ten k warn. I Cenque & ninguna de ellas v%6 V. ? Dus hebt gij gten ran haargezien? No Senor, d ninguna. Net n Mijn Heer ! geen. No me dgrada ningurio de estos libros* Geen dezer boeken behaagt mij* ...... ( .■ Ningun plater mundano es durable. Geen wereldseh genoe- gen is duurzaara. 13. Nadie, iaimtN6, of ninguna Persona, wordt door niemand f No he vtito & hadie of k ningtina persona. Ik heb niemand gezien. Ninguno me dijoHmda. Niemdrid zeidd mij lets. Npselo ties & n&die. Geef net sfih niemand. 14. Nada, mVfo . . • : No hay nada gwe temer. Er is niet$ te vreezefi. Nada deV.dijo. Hij zeide niets yah U. Nada vatieron sus reprdches, Zijne rerwijten hielpeh nzete. No le dije tM&#. Ik zeide hem niefc. - • . * • . ♦ ... ^ - . - - NkSagebett^A W<$fdende'als een zelfstaaclig naamwoord; wordt somtijds gevolgd door een naamwoord, zelfstandig of bijxoegelijky en vereiacht als dan Het .voo¥zettd de tussclieh beide. Zi» algo. No hai nada de nuevo. Er is niets nieinvs. - IVb ffehc fiada d r e fcbMado: Hjj heeft hiets vari eer) sbldaat aan zich. -15i* Ni iriW' iii trtRJA, geen van beide, fioch d6 een tvoch de Ufa der 9 moet met hct naamwoord, waarop het betrekking heeft, in ge- slacht en getil overeenstemmen, a!s : I Esos buqties son franceses 6 Ingleses f Ni uno, ni otro, pues son Americanos. Zijo die vaurtuigeh FVansche of Engelsche ? Geen van beide ; want zij zijn Amtrikaneh. He visto las comediantes de Sevilta $ Ids de Malaga pero 1io ms guztan ni una* ni otras. Ill heb de tbbneelspeelster's van Seville en die van Malaga ge- zien, doch nock de eene, nock de andere behagen my. / Ve V. dqueBos dog hombfes ? No ve6 ni uno ni otro. Ziet gij die twee raannen ? Ik zie den ten nock den ander. 16. CvALQumtA en qtjbbwquikra, wie 'Mj ook zij, wie ooki van unen ook, aan wien ook, enz. worden gfetofcenlljktfoor que gevdlg*, en cualquiera vormt deszelfs meejrvoud door cua7esqiiicra.~ Quienquiera heeft geen meervoud, als : Cualquiera que venge, Wie oak koine. Quienquiera que vaya. Wie ook gt^ De cualquiera persona of de quienquiera que habile V. Yah tffien gij ook spreekt ...... Dios castigard & cualquiera que haya hecho mal. God "zil fetrtf* fen, wie hij ook xij, die kwaad gedaan hebbe. Vistribuye estasjlores entre cualesquiera de aquellas mujere* que gustare. Verdeel deze bloemen ender die vrouwen, weike ook gij lief bebt Qualquiera in beide getalfen, wanneer het vodr een naam- woord staat, verliest de laatste k linker, als : Qualquier hombre y qualeiquitr mujeres qke estuviesen atUt. Welke man ook. en welke vrouwen ook. die er waren. • ■.:••-••■..•■* ' .-•■•». - .: Wat ook opzigt hebbende tot zaken, wordt doer qualqUiefic que vertaald, als: Qualquiera eosa que diga. Wat hij ook zegge. Qualquier cosa que hiciere. Wat hij ookjdoe. jt J teat of alles watt wordt vertaald door todo h q\ue, &hi Tc&p Jo *qfce dig a Jo treere*, Ai mat luj Jtegge, *al ikgefaovtifr, To^crlo <<fte brilla, rto es siemjpre orb. Alks v)M Mfctkt, is iiiet aIti|dyM. . ..... ...,.,...,.' Todo lo que tomo,fue bueno. Alles wat hij nam, was goed. ( 186 ) 17. Tal heeft dezelfde beteekenis ah zulk, zoodmig, en kotnt overeen in getal met het naamwoord, waarop het betrekking heeft, als : Tal conducta merece castigo. Zoodanig gedrag verdieot straf. No me gustan tales acetones. Zoodanige daden behagen mij niet. No quiero talea hombres en mi casa. Ik wil zulke jnenschfiQ Hi mijn huii niet hebben. 18 Fuijuio beteekent soo veel ale zeker per soon, zeker iemand, en komt ov* reen in geilacht met het naamwoord* waartoe het be* hoort ; en die en die perseon wordt door fulano y zutmno ver- taald, als : El Senor fulano me dijo que — etc. Een zeker Heer zekle mij, dat enz. F. me dijo que fulano y tutano ya lo sdbidiu Gij zegt mij, dat die en die per soon htt reeds weten* 19. Tanto en Cuanto. Tanto en cuanto worden Tertaald door too veel en hoe veel, en verbogen naar geslacht en getal van het paamwoord, waar rode asij mogten komen te staan. / Me dicev, que tenia tanto dinero I Zij zeggen mij, dat hij zoo veel geld had. / Habia taatos hombres alii ! Er waren zoo ved menschen dear! i Cuanta ttuvia hubo I Hoe veel regen was er niet ! I Cuantas Senor as estaban en los palcos f Hoe ved dames wa* ran er in de loges ? I Cuantps habian t Hoe ved waren er ? No si cuantas veces vino. Ik weet niet hoe ved raalen by ge* foments. ( 137 ) OVER DE WERl^WOORDEN. Het werkwoord is dat deel der tode, hetwelk een feestaan, ce- Be kandeliogofeen lijden derzaketiof personen/ wefte <te on- derwerpen, van de vooreteljen zijn, t* kenneri g^VhetWeran- dert in den uitgang na&r wijzen^ tijcfee, getalten eapertonen. Het werkwobW i» door de spaihsche Afeafjemie verdeeld in sustantivo, zelfstandig, activo t becjrijvend, ntotro 9 \ onaiidig en' teciproco, wedetkeerig. '* J • f Vefbo sustardivo, zelfetandisr, of liever niel bedrijvend werk- woord, duidt het bestaan der dingen of personen aao, als: ser t estar %ezen of zijn, hdber hebben, • Verbo ac^ivo of transitivo, bedrijvend werkwoord, is het werk- woord, welks uitdrukking <>f beteekenis op een seMstandig naam- woord overgaat, betwelk het voorwerp iirder rede of van het voorstel, het zij met of zonder vQorzetsel, als : amftf £ Dim, God beminnen, dbortecer el view, de ondeugd verfoeijen. Verbo ntutro ofintransitivo, onzijdig werkwoord, is dat, welks uitdrukking of beteekenis niet tot iets anders overgaat, als : correr, loopen, morir, sterven, ir gaan. Verbo reciproco, wederkeerig werkwoord, is dat, Welks uitdruk- king of beteekenis overgaat op een persoonlijk voornaamwoord, hetwelk is het voorwerp der rede en in de plaats komt vdn het onderwerp ; zijnde derhalve een en dezelfde zaak of persoon te gelijkertijd het onderwerp en het voorwerp der rede, als : ama- fiarse, zich naar iets schikkeh, arrepentirse, zich berouwen, yo me amano, ik scbik mi), tu te arrepientes, gij berouwt U. De v&rvoeging der werkwoorden. De vervoeging der werkwoorden (la Conjugacion) is de veran- dering, welke de werkwoorden ondergaan in derzelver wijzen, tijden, getallen en personen, met onderscheidenc uitgangen. De wijzen der werkwoorden. De wijzen der werkwoorden zijn vier ingetal, el indicativo, de aantoonende wijs, el imperativo, <le gebiedende wiis, el sujuntivo, de aanvoegende wijs en el infinitivo, de onbepaalde wijs* De aantoonende wijs (modo indicativo) is die, welke liet be- fttaan of handeling der zaken of personen regtstreeks en bepaald Yoorstelt, als : yo sot, ik ben, tu lees, gij leest, aquel escribe, hij. schrijft, cesa elfrio, de koude houdt op, crece lu yerbci, het graa groeit, brotan Los drboles, de boomen botten uit. De gebiedende wijs (modo imperativo) is de wijze waarop ie* mand bevolen, vertocht, aangemaand of afgeraden wordt iets to doen of te laten, als : Ueva esta carta, breng dezen brief, animate, beur U op, deja esa diversion, laat af van dat tijdverdrijf. Even zoo met zaken of diercu, welke als personen aangesprokeu wordeu. (138) De aanvoegende wijs (mod* sujuntivo) is eene wijse, wa$p een ander werkwoord vereiseht wordt om den zin volfedig I maken, bet zij dat heUelve uitgedrukt of er onder verstaan wor-> de, bvb. als iemand zegt : que yo ame, dat ik beminne, que yo e*~ cribiria, dat ik schreefTdan is zijn gezegde niet volledig, het is* noodig, ten einde den zin volledig te maken, dat hij bijvoege i.e* justo que yo ame, het is billijk, dat ik beminne, yo escribiria, si pudiese, ik zoude'schrijven, als ik ton. Het is echter niet akudL noodig, dat het andere werkwoord of voorstel uitgedrukt woi*fe r of dat hetzelve voor het Werkwoord in de aanvoegende wijs ko- ine, het kan er onder verstaan worden of achter aankomen, als z Diosguarde & V., God behoede U, tenga V. buena noche, goeden uacht, que sea V.feliz, dat gij gelukkig zijt, que logre V. buena co- secha como deseo, dat gij een goeden oogsthebbet, dat wensch ik* De ohbepaalde wijs (modo infinitivo) is die, welke derzelver beteekenis niet bepaalt tot zekere en bepaalde tijden, getallen of personen, en vereischt even als de aanvoegende wijs, een ander werkwoord om den zin volledig te maken 9 bvb. de werkwoorden amar % beminnen, collar, zwijgen, drukken niet uit wanneer, hoe, noch wie bemint of zwijgt, hangende derhalve deze bepaling van tijd en andere omstandigheden af van een voorafgaand werk- woord, als : conviene amar, het is goed te beminnen, convendr& collar, het zal goed zijn te z wijgen. Dit voorafgaand werkwoord wordt in de spaansche spraakkunst antecedente of determinate genaamd. De tijden der werkwoorden. Op de wijzen (modos) volgen de tijden der werkwoorden (los tiempos de los verbos). .Deze tijden worden op eene natuurlijke wijze in drie verdeeld : de tegenwoordige el presents, de verle- dene el preUrito en de toekomende el future, welke wederom na- der verdeeld worden, als : — 1. De aantoonende wijs heeft in de spaansche taal, zes tijden : elpresente, de tegenwoordige tijd, elpreUrito imperfeeto, de on- volmaakt verleden tijd, el pretirito perfecto, de volmaakt verleden tijd, el preUrito plusquam perfecto, de meer dan volmaakt verle- den tijd, elfuturo imperfecta, de onvolmaakt (eerste) toekomen- de tyd en elfuturo perfecto, de volmaakt(tweede) toekomende tijd. Elpresente, de tegenwoordige tijd, duidt aan, dat iets bestaat of gedaan wordt in den tijd, waarin men spreekt, als: yosoi, ik ben, tu escribes, gij schrijft, Uueve, het regent. ElpreUrito imperfeeto, de onvolmaakt verleden tijd, duidt aan eene bandeljng, die reeds verloopen is, als : llegd mi hermano A tienipo que yo le escribia,mi^i broeder kwam aan op het tijdstip, dat ik hem schreef, dat is : toen ik bezig was hem te schrijvent El preterito perfecto, de volmaakt verleden tijd, duidt de be« teek^nis van het werkwoord aan als reeds verloopen, als :fui t ik / , , .. ^ ~ , 139 ,y • ■* . - n - # - v. bca geweest, escrfyi. ifc Jieb geachreyen,, estuve ik ben gaweest. Deze tijd wordt door de spaanscheAkademie mpreteriteprfcsimo eippreterito remote vcrdeeld. De preterite pr&csimo is die* welk© de verledene daad, die niet lang geleden gebeurd is, aanduidt, en de preUrite remote iets dat lang geleden gebeurd is. 3yb. als men zegt : yo vi al Rey 9 ik heb den koning gezien, dan wil men te kennen gevgn, dat er eenen langen tijd verloopen is, dat men den koning gezien heeft, en zegt men : he visto elRey, ik heb den koning gezien, dan wil men te kennen geven, dat bet niet lang geleden is, dat men den koning gezien heeft. De eerste duidt derhalve een langer verloop van tyd aan dan de tweede ; men Zaldus zich niet Wei uitdrukken met te zeggen : hdce cuatro anos que he estado en Sevilla, het is t vier jaren geleden, dat ik in Se- ville geweest ben : om dat deze uitdrukking voor den korts vcrloo- p n tijd gebezigd wordt ; men behoort dus te zeggen: tyace cuaZ tro anas que estuve en Sevitla. ' ' ' * De preterite perfecte wordt ook zamengesteld met het hulp- werkwoord hube had, en het verleden deelwoorcf van het Wert* woord, dat vervoegd wordt, bvb. despues (jue ' hube visto Ids fiestas, soli de Madrid, na dat ik de feesteii gfiieti heb, vertrofc ik uit Madrid. Dit is bijna hetzelfde als de eerste it, niaar wordt niet gebezigd dan mfet de bijwoorden van tijd ^ despuei <pie\ a'si que,luegoque; zoo wordt dan de verledenedaad voorgesteld dadelijk na derzelver uitvoering. Deze is de eigenschap der drie vervoegingen van de preterite. Men zal derhalve zich slecht uitdrukken, wanneer men zondefr onderscheid eenige verandering hierin maakt, bvb. het is on- naauwkeurig, wanneer men zegt : Ayer he visto & mi amigq hweno y sano, y ahora le vi enfermo, gisteren heb ik mijnen vriend wel en gezond gezien en nu heb ik hem ziek gezien. Er zijn echter gevalien, wtiarin de "tweede vervoeging gebezigd wordt om zaken aan te duiden, welke reeds lang gebeurd zyn,' schoon zulks niet blijkt, bvb. wanneer men zijne eigenedadenen verdieosten verhaalt, als: He viajado mucho, he asistido a tantas campdnas y he hecho estos y los otros m'tritos, ik tab veef geretsd, ik heb vele veldslageh bijgewoond, ik heb deze en die verdienstelijke daden uitgevoerd. Ofschoon die zaken langen tijd reeds gebeurd zijn, is het echter niet goed om viaje, usisti en hice. welke den langst verloopen tijd moeten uitdrukken, te be- zigen. ■:■•■'• El prettrite plusquam perfecto, de meer dan volmaakt vdrfe^ den tijd, duidt eene handding aan als geheel voorby op den tyd, waarin eene andere bejginl of volvoerd is, als: Yo habia leido ya la carta, cuando Uegd. mi' hermana. Ik had den brief reeds gelezen, toen mijne ztister aankwaiti; Futura, de tpekomende tijd, duidt aan, dat iets zyn zal, of ge- beuren zal, en wordt in fitfuro imperfecta en futuroperfecto, cer- ate en tweede toekoraende tijd, verdeeld. r De eeHle \imperfecto) doidt op eene stellige wijzfc aan f .dat de iaak bestaan xaf, dat de handeting volvoerd zal worden, of dat tets-gebeuren zal, aTs; El afro berk abiinclante, het laar of de •bgst zafovervloedig zijn ; CompondrS /a e<i5tt, ik'. zaf bet huis herstelten ; laguerra cesarfi, de oorlog zal ophouden.. ..De tweede toekomende tijd (futuraperfecto) yerondejsteU het bestaan van eene zaak, van eene handeling, of vap eenp getapr* tenia op een zeker tijdstip, en net voegt er bij, dat \n djen tijd de Zaak reeds bestaan zal hebben, de handeling ree^s yqlyeerd of de £ebeurtenis reeda voorgevallen zal zijn, ate ; r . Habr£ leido; .y# la carta* cuando venga mi hermana. fit ^al den bjpef reed^ggjezsa hebben, wanneer niijn brbeder korot \ habra ceaatfv yu laguerra, tuandQ suceda ialcosa : de oorlog zal reetfc geqwdigd zhp, wan* neei; dat gebeurt j habremoa hecho lapaz cuawlQllzg$ eiQonvoi* Wy ziillen vrede gemaakt hebben, wanneer het b^wwjuu&Qmt* 2. De gebieden<Je wijs (el modo imperative)- heeft maar een tijd, welke in heispaapscb/M^ente de itnperativo genoemd wordt, vvelker beteekenis opiigt heeft tot den fcpgenwoordigeri tyd, of- schoop van anderetf afhangioin de zaak in den jtegfenifroordigeir tijd uitteyoeren* \Aj wat bevolen wordt om te doen of te laten* foetal of hiet gedaan of gelaten wojden iq ee&toekoinendea tijd y. ddeK het bevel, of de aarunaning of afradinggesehiedt altijd in den iegenwoordigen tyd, met of zonder tyds bepaling in het toekomende ; llevaesa carta, brengdien brief: ahora son. las diez, dJaVna \\eva esa carta, nil is het tien ure, breng dien : brief te eenure, enz. - * .' 3. De aanyoegende wijs, el syjuntioo, heeft vijf tjjdencjwe- sente, pret&rito imperfecto, prefSrito perfecto, pretlrito plusquam perfecfoenfaturo. J \ '.'*.' : De beteekenissen dezer tyden hangen steeds af van de voor- stellen, welke dezelven voorafgaan, geiijk reeds aangemerkt is ge worden ; en het is slechts noodig bier do drie uitgangen van el preterite imperfecta, de onvolmaakt verteden tijd, nader te ver- klartn, welke zijn : arnara, afnaria+amase ; hyera^leeria,leye$e, enz. De drie uitgangen mogen niet oaverschillig gebruikt wor- den ; dikwijU hebben zij onderscbeide no beteekenissen, bvbw Men zal xich juist uitdrukken, wanneer men zegt : Si yo adaara to amase las riqueias 9 proeumraiov proQvraria adqu irirlas $ indien ik de rijkdommeh beminde, zoo zoude ik trachten dezelven te verki ijgen. £n men zpu zich slecht uitdrukken^ wanneer men zejjt : ' Si yo amaria las riquezas, procurase adquirirlas. Men zegtyve): v /S^tleyeras 6w leyeses buenos libros, serias or fu^ras mas itistruido, too gij^oede boeken laast, zoudt gij geleerder zyn ;. eii het is s!echt gezegd, ri leerias buenos libros /ueses mas inslruido. 4 ••» TMve*aM>m%tt Wltfttt Mril'dtt J ^ feeft# <* a; ife'Venfe' wit-. den ; doch sulks mag niet alt!Jd-p<5h5^^ f S^K^ af jmn de setibkaftg^imrifa*: .: *Y*i&Ml{m&ttelWe%pW>M « Van dp eer*te\nsqr *te> twbe*> xiriiiwkr^tf ptaba^^ dl^i > tetto^d&i'feei^ ^ofdimtiireedeiiMitg^ %%.' IK zoude de njtod^^aMfrfraajuhi^ ^ mtm db» ^f¥k^^irii^h^ konden bevredig^a^;^ men xoa zicb slef bt Jbitdrukken, wan- neer men den dc^^jtj^ftn^aw bet eerste <tebl der rede stelle, ah : yo amase Zd* r#y^4 ** pu{ieBqrf<jtt£*JK tits ieseo*. De eerste uitgaj^/^v, jsat zichr met juisfoiri gebruiken in de plaats van een der f^&j»4d$ggn Via en 4tf dftrt^ve kan men on- verschillig *eggen%>,^?ta^p^ tijd kon be- ter zijn, of e( tiempo podrii ser faJK^JZa m$L even dezelfiie mag men niet zeggen : yo quisies^ ir & Sef8t&1F> Ten eind* W^K-fc irttgit^ferv ftat iuistheia* te kunnen besigcn f behoort men de volgeude regels in htitbtig te houden ;— 1. Wanneer de rede of bet* voorifel zonder een.voQrwaarde* lijk voegwQtiNrtatfntfr d^k«w.m<^dd^^fi»fc«^d#<lWtweedea uifgang onver^HUggb^iiijiii, ^/qrJtfjfta'fwiwHri «briaf a*&- viese, het zoiide 'jpjftwg ^,# hatsfW^^i««n Arll^ ria que lo mandase\ Hr zou jn&ken, d ; i*t, p^bifyft^QQ^piftnQ fuera op semi, 'd*t WeWekteW, f*$ Ijoii^jopd ,«4i^ dftt^.gfcf hooiisadinden'.-. i ... ... t lti v .., c , v 3 ,j, f . , » ■ •« v < ».:.-* 1 Wanneer in ijfcgeyal betnopdig ai^o^jii'dolmMbztnsncrfiP denzelfden tyd te hexhaieD, gelijl; in de : e*etigemfiMe> voerbeet^' den,daribefigt.i]^ i«d *; ^ 3. Wanheande rede met een toor^^ai^li^ Vb^wt>6t3 6e« ti*gacfofenfrer|»el, helwelk een. vertatigetl tfandafcfy <3fch k&i irfen;' den etejfted «rfdcp derden uitgt&tog onvefsdhjllig fcSzigt>h7 afs : ^ hubiera, w ittb/Cfle buenafe; beatond «r £twde tkrfnlf; nunquS 1 * roNf^^^nci^e^et zete^zyn^ m . ;: •, . ; ^ ' - ••" ••- ' : lb ^tgavAl^iWfBttBer de zin. otoet aange^utd fen dei^lfde tijd : moet berhaald worden, dan beaigt men <<*ten ^weeden- uitgaiig, A dua: ^i l^er^o^bpbipse^ac/ia^ yefpi.ii^prjs «rfWiz *** cmratos, fertohd er goede trbuw, dan ware er meer zekerb^i^i- in de contracten ; aunaue Jbibiera op hubwso. /w^, w f^quif u pf*i^« gbaW'tiiTtf|^cW^rt2sdhoon erVrede gern&akt wierde, r a^hieltfett echttif de raAjien^sffl den ogVtognict spoedig op. Hieruit volgt f datde tmed*en de deiri?uftg««a$#ed«io eew nnderen ziti gebeiigd vor&n!eb! stxekkeq om de tyee ttigersteii van 'de vodrwaardepuUtedru&kea. : , t , . • . : -■' • 3, Wenneer AepuettfiitQ imperJ*ao>>vm6*wm*&v&e vrifr ate Qntc$edcr$ y Xy c W8 a }«d *«ef kwtt«fd)i ccb deil dirkr j>r^itar van de a^fcwwende pfim; derwirkrwoorded, wrfkn «piekeii or denIpwAa^idw r J»iwA:lwft, itott.^ ^<>nn a«*iMig^ertder' 4w^teWB^ "^ M JWgwpofd gne gebragd* ab : '> , detia — • * )°" s f rimenij. : ' hubiaditS* ) * (wiro**.^ ; 4; Inclien de verfedetie tijd vab de aajUooOencJe wijg (preterit* dt indicative van een werlfyoarfi Ts, hetwelk \wijuu$ji of wek- actttaf agnduiden, dan irioet man ^ebruik makeq v ax* de^ eerstea en den djenden uitgang en riiet vau dea twe^dea, als : ; , • • ». * » f nabut queriSo Y , V, * , ,, i » " ■ Ijqrflndip (M tegenwoordige deelwoord). . Dit Vfototd* betwelk Wj de onbepaalde wrjs (eJ modo infinitive) behOort, yerckfcht eene aftonderfijke uftlegging. " n ^ ' El'jeriTidio Jhet tegerfWbdrdige ijeelwoord), weeniwerkwoor- dtl^kjbijvoegelijk naamwoord toel Uechts eenen uitgang, hetwellc 8omwijlen als een deelwoord de beheeracbing heeft en somtijds alteeir op. sfch seiv* sttat, sdms wfcder bij andere v?ocfden ge- v^egd.wordt en eeoonbepaalden tijd aanduidt ; eir aarrgeziert het- v aelve bij de onbepaakfe wit behoort, zoo verefethfhei een andet \verk woord om den zin yoltadigts maken> even geiijk al de woor- d^n #) welke tot dead wijge hehooremv Jktaetaeian-ook.aU zijn- de o^buigbaar, ;4©«W verandering zich schikken naar de beide - getallen en naar alle de drie gealachten ; en ten optigte dcr beheer- aching heeft tet deceive «yen als bet tegcnwoordige <leeKvoord. ' •ilht %egeb*v.odfdlge deelwooM (tl jetiindio) for vfetWtiotden van de eergte venoeging tindigt l op atido, alar: innan/fo/bemm- * neode ;^udat ^an^dolw^ede eirderdc vervoegiogmiopr^tkia^ al^: leyvh(j[Q f kzen(}e+{yend<> t hoQreiide+ :v.-> . * •«•> '•• , < " T ' Wy zultw nu dijgzdfs toevalteri' en andere eigen6cha))pen pagaan* >?, i . "i ».* <■* +**■ +> ; i-'' v •* •* -• * -♦ «••,*.•» >- ? : "■• •Is De eigenschap vin een bijvoegely k haamwoord ia aan jbet* : reive kennelijk : ofli daj het in ^euexud« riiet op taw'tdM Jkaa.. stain, zonde^. een z^lfct^ndig naamwoord, ^eftti vifgedrtila o£ei> onder vcrsta^B, bij zich te hebbcn. Bvb« fqtandot zwijgead* r foMa»<fo f fiprpkeade t escribi^nio f schrjjveiKJj&, mu*\ando % .vjoeijen*. de, creckn<Io, groeijende, siend<h zjjnde> mpeteu n^odwfndaglijk opzigt hebbeq tot eerjen persoon of eene zaak,; waarbij zij gebc- zigd kugnen worden, als ; fafnvjercqfla»do;d$ vrouw^wijgcflde* elhombre fiablarylo) de man aprekeiode» «/ maestro escrib'tenioA* ondemijzer schnjvendft las funnies rnqmnfa ; de bronnen vloei* jende, lot Arbofys t wecimdO) de, boomer* grpeijende* siendpeso. cierto> zijnde dai zeker, of\tegenge$tpld^ craeieficfa e/ ar&pZ of tot 6rbol&t7j}aflaitfQlafuMteo$:laffi^e*,9Uz. — Iq deze* voorbeelden it feet bKjkbakr, «lat hetzelve rich met dar bcide getalien en de 4fto gesttchtert* vdreenigen kaft, ook op zich - lelve alleenkan staan, en wellttdtfR^M&ftdit*, waarem men dart- bet voorzetsel en hetwelk dezen na&mv^l bebeerscht or v$6r kan plaatseri, als ; en calfqndo, en ?tdofando 9 en ofeciehdo', eh 2. b bet jebmilt van hetzejve vereenigd met of afgpschciden van andera wppr^vheeft heUetve cfeaelftie beheersching, welke hot werkwoord, waarvai) hetzeJvo, afstamt, heeft, als ; cullande lip vm2a<?» zwijgeiide de waarheid, Uablando la mentira, sprekendo. de leugcp. De ,zel&tahdige B*am wooden verdad enmentira, worden beneerscl^t $\k door .het ttgenyrpofdigft deelwWd, bet-, welk dezelyen voorafgaat .: 000 dat zijvaQ.bedrjjv.eAde werkwoor- den afst^mmen ;docb van cre'cienddkan hetzelfde gebruik niet ge- maakt worden :' om dat bet van een onzijdig werkwoord afstaiut, hetwelk geen voorwerp kan beheerschen.* Als men zegt : Le en~' contre l$drido t&gti&b, ik vortd teriiezfcndd de Cobrant, dan wordt het r effeaadige ftiaxtmdmdWaciia door het tegenwoordigc- deeiwobrd legendo beheerschtV tenvijF dit dodt* bet werkwoord enconfrt iw dfcn vtenkfc tajamval bfeKeerscbt wordC " t. . Smi * : .'» -; ,&; De tijd, weljtep bet tqgenwoortfige deelwoord aanduidt, is onbepaald,; semtyds wordt dezelve door bet wexkwoord, betweltc ter aanvulfing bijg^voegd wordt, bepailld, en i^tptajdi met, Wanneer h^t voorajt§a^nde werkwqQrc}, eepe bandeliiig aan- duidt, welke met de uitdrujiking vaWhet te^eriwoordige deel-* woord ^nfnen gepaard kan gaan, en bdcie tot eed'en denzelfden persoou betreftm^Tifeblpri, dan id d^tijd,' waarih <&4 ^hahctelingi- door het tefeehWobwiige deelwoord ukgedrukt, plaats b6eft/de- zelfde : ^b die van'het wetkwoord ; doch'fndien beide gfi^ne han- dcl'mgen, welkc te ziitfeWgej^aard "kiten6i)gaaii aaiiduiaen en be- trekkingtot de^ztflfden' pefsboti hebbeti, dan is li'et Werkwootd nretgenoegz^i om den tijd va'n het tegenWoOrdige v de f elwoord te bcpalen, alsr dan mo^t*bfetzieJve om^chreveri'wbrden om den tijd te bepalen, Bvb. Me voi paseando. ikga vViindelen, staak i*i dee tegenwoo^digen ttjd: 6m dat lie door h<H werkwoord ^ri bet tegenwoordtge deelwoord uitgedrukte handeMhgiil te zatneii gepaanUspqneb gaan r en beide tot een en dehidfdei> perso^n be-1 ' j- j.. # ftefikiAg hebJ* 0. Me tvA paseanrfo, ik ging wandeTeh; ftf *gt3iT<te&' verledenert tijd* Mt irfc pasearido, ik aal gaan warideteri; ^tktft in den toekomencten tijd, beide handelingen ktmnen ,afcftie» ^e* paard gaan> en beide hdbberi be trekking > tot een *n denfcetfden pcrsooa ; doch in * het volgendfe vobrbecld vemncteK het' jg&ta! : Xe &uxam teyendo la £meto, lit Vtfhtf hemde €^an*tttei*te: Hier Btaai bet werkwoorH in den VerledShen (tjd; *h Titt teg^nv* troordige decfW oord to <k*tf le^httfc&iyigerifijtf'; m^MftcffeOfT de haiidettngefr 't* zanaen tfepaard kurinerf 1 gaaft, ztj e^ht^g6ei*e : betrekkingttbbert t6t €*AV«'3tozelfifeh j^rs^n^ *ijhd^'^e v be^ trekking van het we* fcwdbttttoi den k(shN&pbrioWr i &* dW vaur- b^t te#fli^ oprdige d^b^I^ii ti^d*o *rjdt»:^i*oo,/we^ ofe» ^phrUyintj jddj»,ifeqet $e*^denftJ*4$eQittrtf!;ii* Iti&'i* juttla»i ik.vj>nti:Ec«i, tejmviJiihij'dtiCwtaiit Jaa . ■• , . j v., - ii ./.* ♦.-.:•. 