Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 4. VIII, 663 S
426 LEVEN van Zijne Familie uit de Refidentie, aan de beide Hooge Collegien in die Avondvergaderingen ge- daan, moest wel {poedig in den Hage aan vele Burgers en Ingezetenen bekend, en naar mate de- zen over de Publieke Zaken dachten , met zeer ver- fchillende aandoeningen vernomen werden. Hoe ongerijmd het ook fchijnen moge, dat het in de Hofplaats niet ontbrak aan voorwerpen, die met ter zijde ftelling van hunne bijzondere belan- gen en kostwinningen, zich over des Vorsten op handen zijnde vertrek, op de uitbundigfte wijze verheugden, wanende dat de Gouden Eeuw voor hun weldra verfchijnen zoude; niets was echter zekerder: daar zij geduurende den nacht in on- derfcheidene Bijeenkomften aan hunne uitgelatene blijdfchap, wegens de verfpreide Treurmare den ruimften teugel vierden. Dan, hoe groot het aan- tal dier Verbijsterden ook zijn mogte, dat van de Braven die zich over dat bericht als van den don- der getroffen voelden, was nog oneindig grooter, dewijl zij het vertrek van den Vorst aanmerkten „ als een duidelijk bewijs dat het lot des Vaderlands beflist, en ’er geene hope op het behoud van des- zelfs Conftitutie en Onafhangelijkheid meer ove- rig was. De toeloop naar het Stadhouderlijk Quar- tier, van velen die eenig belang in het verblijf van de Vorstelijke Familie {telden , was dien avond | ver- WILLEM pen V. XII Afd. 427 verbazend, en de confufie en verwarring heerschte over de geheele uitgeftrektheid van dat Vorstelijk Gebouw , welks wanden van alle zijden weergalm- den van de hartbrekendfte klaagtoonen, en het fnikkend zuchten van allen die zich binnen het- zelve bevonden, en ondanks al dat hartenleed, zich nog moesten bezig houden , met de bezorging van vele noodwendigheden, als op den volgenden dag, tot het doen van zulk eene gevaarvolle reize in het barre van den winter noodzaaklijk waren, waarmede een groot gedeelte van dien verfchrik- kelijken nacht welke den noodlottigen 15 Fa- nuarij voor af ging, werdt doorgebragt. Daz, op welke men de GEHEELE STADHOUDERLIJKE FA- _ MILIE, ef SCHANDELIJK VLUCHTEN, maar de Hofplaats om hunner Perfoneele veiligheids-wille VERLATEN, en den ziedenden haat van derzelver bittere Vijanden ONTWIJKEN zag. Laten wij ter ftaving van dit gezegde, de voornaamfte bijzon- derheden daar bij plaats gehad hebbende, wat na- der opgeven. Naauwlijks begon het eerfte daglicht aan den Hemel te fchemeren, of men zag op het Binnen- hof een groot aantal menfchen van alle kanten bij een komen, om te vernemen in hoe verre het ’s avonds te voren verfpreid gerucht , aangaande het vertrek der Vorstelijke Perfonen naar Schevenin- gen 428 LEVEN van gen, en voorts naar Engeland zou bewaarh:id worden? Hoe zeer het niet ontbrak aan velen, die desaangaande in het zekere onderricht waren ; het mangelde echter niet aan anderen, die ’er als nog geen geloof aan hechten wilden, vermits zij zich niet verbeelden konden, dat Hunne Door- LUCHTIGE en KONINGLIJKE HOOGHEDEN , bij zulk eene nijpende koude en ftrenge vorst, waardoor het Zeeftrand zich als een christallen veld, om- zoomd door eenen ijsdijk , geformeerd door de opééngekruide ijsfchotfen , voor het oog ver- toonde, zich aan het boord van een Visfchers | Pink begeven zouden, om met dezelve eene reize over de Noordzee te ondernemen, te meer, daar het den vorigen dag zeer fterk uit het Oosten, vergezeld met zware Snceuw- en Hagelbuijen geftormd hadt. Dan, zij wierden weldra van hun- nen twijfel ontheven, daar zij, even voor het op- gaan der zonne, drie Koetfen van Z. H. op het Binnenhof zagen aankomen, zich plaatfende voor den gewonen ingang tot de groote trap die naar de Stadhouderlijke Apartementen leidt, en naauw- lijks had de Klok van de Groote Kerk 8 uuren geflagen, of men zag H. K. H. Mevrouwe de GEMAALINNE des Errstapuoupers, H. D. H. Mevrouwe de GEMAALINNE van den Heer Err- PRINS, €n diens driejarig Zoontje, den jongen Err- WILLEM pen V. XIIL Afd. 429 | ERFPRINS VAN ORANJE, vergezeld van een klein gevolg, voorzegde Trap afkomen, zich in die Koetfen plaatfen, en den weg naar het naburig Scheveningen rijden, om aan boord van de Pink, gevoerd wordende door Stuurman MICHIEL DE Heyrr dadelijk over te flappen, en een Land te verlaten, waarin zij zoo vele Heerlijke Goede- ren en kostbare Bezittingen achter lieten, zon- der eenig gegrond uitzicht om dat alles immer te zullen wederzien. — ,, Welke aandoeningen de » ziel der Gemaalinne des Stadhouders, op dat » oogenblik vervulden ; welke herinneringen het » geheugen in Haar opriep, teekenden de fpre- » kendfte gelaatstrekken dier Vorstinne:” zegt een zeker Schrijver, van deze afreize uit den Hage naar Scheveningen gewagende: en in de daad, wie, die immer in de gelegenheid geweest is, om zich met de Loffelijke Characters dier beiden doorzichtige , en door velen zoo vask mis- kende en belasterde Vorstinnen eenigfints be- kend te maken, kan of zal dit zijn gezegde in twijfel trekken? Niets toch is natuurlijker te ver- moeden, dan dat Hoogstdezelven zich in die oogenblikken, niet alleen dien grooten reeks van onaangename gebeurenisfen, als ’er fints eenige jaren , zoo ten opzichte van Hunne Persoonen, als van Hunne Doorluchtige EcnTGENOOTEN en ge- 430 LEVEN van geheel Haar Hurs waren voorgevallen, voor den geest bragten; maar dat zij nog bovendien gefol- terd wefden, door de onzekerheid van het toe- komtftig lot der Republiek , omtrent welks wezent- lijke belangen Zij nimmer onverfchillig hadden ge- dacht, daar Zij, fints den tijd van Hare Echtver- bindtenisfen, dezelve als Haar tweede Vaderland befchouwden en waardeerden, en ondanks dat al- les, als nu, alleen op begeerte van eenige Wraak- gezinden, in het barre van den Winter verlaten moesten (*). Hoe dit zij, het door diepen druk over- (*) Niemand duide het in ons euvel, dat wij ons op die manier uitdrukken, over het Gemoedsbeftaan van de bei- de VoRSTELIJKE VROUWEN, toen Zij zich naar Scheveningen begaven, om aldaar aan boord van een Visfchers Pink over te gaan, en de wijk naar Engeland te nemen. Uit een eu ander aan ons medegedeeld bericht, is ons gebleken, dat beiden, geduurende den tocht naar het ftrand, in diepe ge- dachten als verzonken, en bijna fpraakloos in het Rijdtuig zaten, En dit zoo zijnde, wat was dan natuurlijker, dan dat Zij zich het voorledene en het tegenwoordige voor den geest ftelden, en niet zonder kommer voor de toekomst verkeerden? Wat de Vijanden van het lvis VAN ORANJE ook mogen voorgewend hebben, aangaande de Mindch- ting die de BEIDEN VORSTINNEN , en bijzonder H. K. H. omtrent dit Land en de Natie altoos zouden betoond hebben; het heeft hun tot heden ontbroken aan duchtige bewijzen, om zullks te ftaven, Wij kunnen ons hier niet inlaten, met het aan- voeren van bewijzen, die Beider toegenegenbeid voor de Re- WILLEM pen V. XII. Afd. 431 overftelpt Doorluchtig Reisgezelfchap , begeleid door een groot aantal verbaasde en bedroefde Haagfche Ingezetenen, bereikten wel fpoèdig het met ijs bevloerde ftrand! En daar het Zeewater door den reeds opkomenden vloed, van oogen- blik tot oogenblik aanwies, zoo vondt hetzelve zich weldra genoodzaakt, om aan boord van het | ge- Republiek, ftaande Hun verblijf in dezelve buiten alle be- denking ftellen, waarom wij zulks moeten nalaten. Dan, dat hier alles afdoet, en het pleit ten Hunnen voordeele beflist, is naar ons inzien, dit: Dat de BEIDEN VoRSTINNEN de oude zucht voor dit Land en voor den welvaart van deszelfs Ingezetenen, ondanks hun verblijf in andere Lan- den nimmer verzaakten, maar dezelve bij alle gelegenhe- den duidelijk aan den dag legden, Wie hier nog aan twijf- felen moge, ga naar het SpINsCHOOL te APELDOORN, nu ruim 4 jaren geleden, ten nutte van Arme Kinderen aldaar tot ftand gebragt door de zorg en ijver des Admiraals VAN KINSBERGEN, en wij houden ons verzekerd, dat wan- neer iemand zich de moeite geeft, om dat nuttig Inflitut te gaan bezichtigen, Hij tevens uit den mond van deszelfs volijverige Beftuurders, niet minder dan Wij vernemen zal, pdat niet alleen WILLEM DE Vijrpe, maar ook H. K. H., benevens de ERFPRINGESSE, en Pringesfe Louiza, door het overzenden van eene aanzienelijke Gifte, door allen bijeen- gebragt, niet weinig hebben bijgedragen, om die weldadige inrichting tot ftand te doen komen, alwaar voor de Zede- lijke en Ligchamelijke Opvoeding van Arme Kinderen, op cene voorbeeldige wijze gezorgd wordt. | 432 LEVEN van gereedliggend Vaartuig van den ftraksgenoemden Stuurman M. lijk was. Dienstbetooningen, waar voor Zij zich in die omftandigheden aan de Schepelingen hoosstêrkentelijk , en niet minder dankbaar aan het Opperwezen betoonden, daar gedurende den nacht, de ftorm van den vorigen dag bedaard, en als nu, de toen onftuimige Zee tot een effen vlak gemaakt was, hetwelk nog veraangenaamd werdt door eene aangename Zonnefchijn en eenen gunstigen Oostenwind, waardoor het Vaar- tuig, benevens nog 13 anderen, op begeerte van H. K. H. weldra in Zee ftaken, die de reize met zoo veel fpveds begonnen, dat zij allen , zelfs eer de Zon den middag teekende , aan het ge- zicht van de hen op het ftrand fteeds naögende menigte onttogen waren, welke zich na het uit- oeffenen van dezen laatften liefdeplicht aan de Doorluchtige VORSTINNEN en den jeugdigen ERF- PRINS, met weenende oogen naar de Refidentie fpoedde, om na verloop van flechts weinig uuren , ook de Drie ORANJEVORSTEN naar Scheveningen te vergezellen, terwijl men zich toen nog met de hope itieclde, dat dezen zich niet naar Engeland bee WILLEM pen V. XIL Afd 433 begeven zouden. Laten wij ons nu, met onze gedachten naar het Stadhouderlijke Hof in den Haage fpoeden, om te bezien, hoe het zich aldaar, na het vertrek der toen reeds op de Noordzee dobberende Vorftinnen, opzichtelijk 'sLANDs ERFSTADHOUDER hebbe toegedragen. Hoe bedroevend en aandoenlijk dat vertrek voor den ongelukkigen Vorst ook zijn mogte, en hoe zeer Hij zich op dat tijdftip over het ver- trekken Zijner dierbaarfte Panden , van het {tor- ten van tranen niet onthouden konde; het duurde echter niet lange, of Hij hernam in die ontzet- ` tende oogenblikken wel fpoedig die gewoone bedaardheid en tranquiliteit van ziel, die Zijne Vrienden bij treffende rampfpoeden Hem bejege- nende, zoo vaak waargenomen en bewonderd hebben, in zoo verre zelfs, dat Hij zich niet alleen in ftaat bevondt, om zich in Hoocen Pere soon, en vergezeld door Zijne BEIDEN ZOONEN; naar de Vergaderzalen van H. H. Mog. de STATEN GENERAAL, en die der STATEN VAN HorLanD te begeven, ten einde van de aldaar inmiddels vergaderde Leden een aandoenlijk af- {cheid te nemen; maar dat Hij , hoe fpoedig het bepaalde uur Zijnes vertreks ook flaan zoude, dien tiji echter grootdeels befteden wilde, om Zijne ware en ongeveinsde Vrienden door het IV. Deen. Ee geven 434 LEVEN van geven eener plechtige Af/cheids- Audientie, in de gelegenheid te ftellen , om aan Hem het hoogst- waarfchijnlijk jongst vaarwel toe te wenfchen. Wanneer wij, op een aan ons mondelijk gegeven bericht volkomen kunnen afgaan, (en waarom zouden wij zulks niet doen?) dan ontbrak het op dien altoos gedenkwaardigen voormiddag , (waar in de Eerste en VOORNAAMSTE INGE- BOREN NEDERLANDER op aandrijven van Zijne bittere Vijanden, zijn eeuwig geliefd Vaderland ontwijken moest ,) niet aan zommigen, die Z. H. het geven van eene Affcheids- Audientie ontric- den, vrezende dat het te veel aandoeningen voor Z. H. verwekken zoude; maar de Vorst kon ’er niet toe verftaan, wijl Hij van oordeel was: „ dat zulks onwellevend van Hem zoude gehan 3, deld zijn, daar zich zoo vele Ingezetenen van > onderfcheidenen Rang en Stand, tot dien einde 5, naar het Stadhouderlijk quartier begeven had- >» den, en reeds op Hem wachtende waren, aan „ wien Hij zich bovendien verplicht rekende, » bij die gelegenheid, Zijne dankbare erkentelijk- „> Āeid voor hunne betoonde gehechtheid aan Zijn » Perfoon en Belangen te betuigen en te verzé- s keren” Wat hier van zij, zoo veel is.onbe- twistbaar zeker, dat de Prins, alvorens de Refi- dentie te verlaten, zich tot het geven van eene laat- WILLEM pen V. XII. Afd. 435 faatfte en aandoenelijke Afycheids- Audientie ver ledigde , en wel eerst aan eene plechtftatige Com- misfie, afgezonden uit het midden der Vergade- ring van Holland, bekleed wordende door de Heeren van WASSENAAR STERRENBURG wegens het Lid der EDELEN ; en de Heeren HUYDECOPER VAN MAARSSEVEEN, Burgemeester der Stad Am- flerdam, en. Perpuyn, Penfionaris der Stad Dordrecht, wegens de flemhebbende STEDEN van dat Gewest, door welke bezending, „ Hun Ed. » Groot Mog., bij monde van den Heere van >» MAARSSEvEEN, 4un hartgrondig leedwezen aan „2. H. te kennen gaven, over den kommeryol- » len toeftand, waar in het lieve Vaderland in >» het algemeen, en Z. D. H., benevens het ge- s heele VorsterLijke Huis in het bijzonder, door s» de nootlottigfte zamenloop van omftandigheden >» in dat treurig oogenblik zich bevindende waren. » Met verdere betuiging: dat, hoe zeer de Staten » zich van de billijkheid en noodzaaklijkheid van » Z. H. befluit, om zich uit den Hage te verwij- s» deren, overtuigd hielden; Zij echter zich als »» nog met de hoope vleidden , dat Zijne afwezig- » heid flechts van korten duur zoude zijn, en » Hun Ed. Gr. Mog. bij eene gelukkige wen- » ding van zaken ten goede van het Vaderland, » zich met Zijne fpoedige wederkomfle verblijden Ee 2 99 20ts 436 LEVEN van „ zouden, Z. H. benevens Hoogstdeszelfs Vorfie- „ lijk Huis, inmiddels bevelende aan het gunftig » geleide en de bijzondere Protectie der Hemel- 5, [che Voorzienigheid! &c. Eene Aanfpraak, die de goede Vorst, niet alleen met eene bijzon- dere opmerkzaamheid aanhoorde, maar ook met eene verwonderingbarende bedaardheid van geest in dezer voegen beantwoordde.” ,, Hoe „ treurig de omftandigheden, waarin Ik mij be- > nevens het dierbaar Vaderland thans beyinde s, 00k zijn mogen, zoo firckken mij de gede- >> clareerde fentimenten van Hun Ep. Gr. Moc. » in deze beflisfende oogenblikken tot geene geringe s, opbeuring en bemoediging in mijn bitter lot. » Mijn hartgrondig en ernflig Gebed tot God, » 25, om onderwerping aan Zijnen altoos wijzen >, cn heiligen wille; en ik ondervinde thans, dat > Hij mij dezelye fchenkt. De vernedering die > ik in deze oogenblikken onderga, heb ik, ALs » MENSCH, dubbel verdiend, en misfchien zal „> dezelve mij tot zaligheid verftrekken , cn dan » hoop ik God daar voor, het zij hier in den » tijd, of hier namaals in de Eeuwigheid nog » te danken! Dan, in de waarneming van mijne ə Posten heb ik dezelve niet verdiend. Ik heb 3» dezelven , (dit kan ik met een gerust geweten x» voor God betuigen), alhoewel niet zonder ge- | „> Ores WILLEM pen V. XII. Afd. 437 breken , echter zoe veel mogelijk, en naar mijn beste weten, getrouwelijk, zoeken waar te ne- men. — Heb ik foms gedwaald, ik hebbe » zulks ter goeder trouwe gedaan. Voorwetens, » en opzettelijk , heb ik niemand, en zelfs mij- » nen bitterften Vijand nooit benadeeld of kwalijk » behandeld! Met die bewustheid verlaat ik mijn » altoos dierbaar Vaderland! Denk noott, dat ik tragten zal, om teenigen tijde , door mid- » delen van geweld, wederom in hetzelve terug 9» te komen, gelijk weleer de Pratendent in Enge- » land deedt. Maar bekaagd het God in Zijne 9» Voorzienigheid , Mij immer daar weder in te » roepen, Lk zal niet agterblijyen, maar het s mij zelven tot eenen onvermijdelijken plicht „> fellen, als dan alle mijne vermogens aan te >> wenden, om hetzelye van wezentlijk nut te >», zijn.” Weinige woorden voorzeker , die Z. H. bezigde, maar die echter toereikende waren, om aan de Afgevaardigden de ware gevoelens van zijn hart te doen bekend worden; Woorden en Gezegden, die in zich behelsden , eene hoewel korte, doch echter volledige justificatie van Zijne Gedragingen, gedurende den loop Zijnes rampfpoedigen Erfftadhouderlijken Beftuurs, en mer welke Hij, de fints vele jaren zoo vaak herhaalde Hoofibefchuldiging van Zijne doode- Ee 3 lij- 23 438 LEVEN van lijke Vijanden, (namelijk, ,, dat Hij zich opzet- » telijk, in weerwil van Zijne gekende Plich- » ten, en alleen ter bevrediging van de Hem „ aangetijgde Heerschzucht , en onbehoorlijke Ge- »» hechtheid aan het Engelfche Cabinet, tegen » het Vaderland en deszelfs Ingezetenen zoude >» bezondigd hebben ,) completelijk logenftrafte.” | En niet alleen dit, maar uit dewelken Hij ook aan elken onbevooroordeelden befchouwer van Zijn Character ten duidelijkften te zien gaf, dat Hij, ondanks de ontelbaar vele Smaadheden , Verguizingen, en Mishandelingen , Hem zoo vele jaren op de openlijkfte en ftraffclooste wijze geheel onverdiend aangedaan, echter hoegenaamd geene wraakgezindheid in Zijne Ziele koesterde; maar integendeel, overeenkomftig de Voorfchrif. ten des Christendoms, geleerd had, geen kwaad met kwaad te vergelden, maar als nog volkomen gezind, om de wrake aan Gop over te laten, die éénmaal Zijne onfchuld in hellen dag zou ftellen , en aan wien Hij, ook in die ontzettende omftandigheden waarin Hij zich bevondt, zijn lot en zaak, met de Fierheid van een Held, en met de Ootmoed van eenen waren Christen vertrouwelijk aanbevál, zóó zelfs, dat Hij bij die gelegenheid niet verzuimde, om Zijne wel- menende en getrouwe Vrienden tot het betrach- ten WILLEM pen V. XU. Afd. 439 ten van dien verhevenen, doch voor velen moei- jelijken Plicht, op de nadrukkelijkite wijze aan te fpooren, op eene wijze, die den ftorm der in beweging geraakte hartstochten over hetgene zij gebeuren zagen in fommiger zielen bedaren, en velen over des Prinfen uitmuntend en voor- beeldig Character in dat opzicht verbazen en verftommen deedt. —— Men wane intusfchen niet, dat wij aldus fprekende over des Vorften Gemoedsbeftaan , op het oogenblik dat Hij (zoo als de droevige ervaring geleerd heeft,) gereed ftond om, zóó zóó, zijn Vaderland ; Zijne daar in gelegene Bezittingen ; de dsfche Zijner dappere Voorvaderen; Zijne Vrienden; in t kort, alles wat Hem hier te Lande lief en dierbaar was, VOOR ALTOOS te Verlaten; ons ten koste van de waarheid aan eenige vleijerij opzichtelijk de Na- gedachtenis van WILLEM DEN VijFDEN cenigfints zouden fchuldig maken, want alles wat wij tot hiertoe aangevoerd hebben, zijn flechts’ flaauwe trekken van een meer uitvoerig Tafereel, dat wij hier, wanneer wij ons daartoe vericdigen wilden , aan onze Lezeren zouden kunnen voor- stellen, alleen naar aanleiding van het voorgeval- lene, bij gelegenheid van de LAATSTE AFsCHEIDs- AUDIENTIE, die de ongelukkige Vorst op dien nooit te vergeten 18 Janwarij aan velen van Ee 4 Zijs 440 LEVEN var Zijne welmeenende en liefhebbende, doch bitter- lijk bedroefde Vrienden nog verlenen wilde, en, ook werkelijk verleende, ten duidelijken bewijze, dat Hij geen oogmerk had om de Republiek op eene heimelijke wijze te verlaten. Duidelijker bleek dit, onzes inziens, niet dan in het merkwaardig onderhoud dat de brave Vorst bij die gelegenheid hieldt , met eenen ach- ‘tingwaardigen Grijsaart van omtrent de 8o jaren , die reeds, fints de verheffig van den Onfterffelijs ken Friso, zijne dicnften bijna dagelijks aan het Stadhouderlijke Hof geprefteerd , en uit dien hoofde bij alle heuchelijke en treurige Evene- menten hetzelve overkomen geadfifteerd had, Deze oude en getrouwe Vriend van het Oranje- Be § huis, 442 LEVEN van huis, met innigen weédom zijner Ziele, den vorigen avond in het zekere onderricht bekomen hebbende, dat het vertrek van de geheele Stad- houderlijke Familie den volgenden dag zeker voortgang hebben, en dat Z. H. alvorens eene Aff{cheids audientie verlenen zoude; zoo begaf Hij zich, ondanks de fnerpende koude reeds vroegtijdig naar de Antichambre , ten einde zich van dien laatften plicht naar behoren te kwijten. De opééngehoopte bezigheden van den Vorst op dien verfchrikkelijken dag; zoo door het be- zorgen van alles wat tot zijne afreize betrekking had, als door de affcheidsgroaen in de Hooge Staatsvergaderingen &c. veroorzaakt , hadden te wege gebragt, dat de Zudjentie veel later aan- vang nam dan men vermoed had, in welken tusfchentijd, het getal der geenen die zich naar dezelve begeven hadden zeer aanzienlijk gewor- den was. Dan, toen Z. H. de naam van dien Grijsäart op de lijst zag, trad Hij uit zijn Ca- binet in de Antichambre, en verzocht, met zijne Hem aangeborene en gewoone minzaanheid, aan de ‘aanwezende Heeren, dat zij het niet euvel zouden duiden, wanneer Hij dien Ouden Vader om zijne hooge Jaren het eerst van allen Audi- entie verleende, het welk door eene algemene buiging geredelijk toegeftemd zijnde, gelegenheid gaf, WILLEM pen V. XIL 4fd. 443 gaf, dat die Getrouwen Dienaar hervoort trad, en de eere genoot, dat de goede Vorst hem bij den arm vatte, en op de verplichtendfte wijze in zijn Cabinet geleide, alwaar in fubftantie het na- volgende gefprek voorviel : » Zoo moet ik dan in mijne hooggeklommene s» jaren het verdriet nog beleven, dat Uwe » HooGHEID zich genoodzaakt vindt om den »» Haage te verlaten , en naar een Vreemd Land p, że vertrekken, om zich aldaar voor de Vervol- » gingen van Uwe Hooeneips bittere Vijanden » Ze beveiligen! Moest ik Uwe Hoocuelp , tot » het ondergaan van zulk een bitter Lot zien » geboren worden! Is Uwe Hoocneip daar toe » van den Hemel zoo vurig afgebeden! Is dat nu » et Loon voor de ontelbaare weldaden, die » Uwe Hoocneip , aan zoo velen bewezen heeft » en die het zedert eenige Jaren op den onder- » gang van Uw Doorluchtig Huis hebben toegen »> legt! Zijn dan nu alle uitzichten, om in hee » Land te blijven , voor Uwe Hoocueip yerij- 3, deld! Is ‘er geene mooglijkheid, dat de be- »‚ paalde reize, zoo vol gevaren, als nog ge- » flaakt worde! Zal men te BERLIN en te Lone » DEN, 1 dezen uiterften nood van het Land, s de zoo plechtig beloofde GUARANTIE niet in » aanmerking neemen en geftand doen!” Zich ver. 444 LEVEN van verder op eene min of meer driftige wijze uitla- tende, over de woelingen en bedrijven der Voor- naamfte Bewerkers van ’sLands onheilen, en zich beklagende , dat men, toen het nog tijd was, geen ernftiger maatregelen genomen had, om hunne desfeinen tegen te gaan en tè verijdelen ; waar van wij de volledige vermelding om rede- nen alhier niet noodzaaklijk keurende, dezelven alleenlijk aanftippen , dewijl wij zoo aanftonds, uit des Prinfen antwoord op diens Grijsaards wel hartstochtelijke, doch echter welgemeende Uitboe- zemingen, ten duidelijkften zullen ontwaren, Uit welk een oogpunt Hoogstdezelve ’s Lands veege toeftand, en de onheilen die Hem en zijn Doorlzchtig Huis zoo geweldig troffen, be- {chouwde: en echter, ondanks het gevoel van der- zelver Smertelijkheid en Gewicht, in die benar- rende oogenblikken zich met een Christelijke gelatenheid aan den wille Gods kon onderwerpen. Want, in plaatfe van zich over de veelvuldige ondervondene verongelijkingen en grievende bele- digingen, Hem zoo vele Jaren ftraffeloos aange- daan, zelf door Lieden die Hij met weldaden be- gunttigd en uit het ftof verheven had, in navol- ging van dien Spreker, mismoedig of wrevelig te toonen; was Hij derwijze opgeruimd van Geest, det Hij ’s Mans gezegden hoofdzaaklijk in de» WILLEM pen V. XII. Afd. s45 dezer voegen beantwoordde: „ De beklaaglijke » toeftand waarin zich thans het dierbaar Va- » derland bevindt, geeft zeker aanleiding , om s, desfelfs vorigen gelukftaat in het geheugen terug s» te roepen; maar dewijl die herdenking in deze » oogenblikken , alleen dienen kan, om onze finer- >» ten nog te vermeerderen , geloof ik, dat wij het s» veiligfte handelen , wanneer wij ons toeleggen, » om die anders fireelende denkbeelden van het >» voorledene:, zoo veel mogelijk wit den zin onzer » gedachten te zetten, en ons te bepalen tot een » onzijdig onderzoek, naar de waare oorzaak ` 9 van ’s Lands tegenwoordige Rampen, en die s welken nog voor hetzelve te duchten zijn. Het » is, naar mijne gedachten, verkeerd gehandeld , » wanneer wij die oorzaak alleenlijk zoeken: OF » in de onverantwoordelijke handelwijze van zoo »» veele Nederlanderen , die zich inbeelden, dat zij » met den intocht der Franfchen in de Republiek » hun aardsch geluk voor altoos zullen verzekerd „ zien, en, zich vervoeren lieten tot eene moetwil- „ lige miskenning en verwerping van zoo vele „> voorrechten en zegeningen, els de GODHEID „ aan dit Land, in onderfcheiding van andere » Rijken en Staaten verleende, oF: in de kwa- „ de trouw van onze Geallieerden, door het niet » geland doen van de zoo plechtig beloofde Gua- ran- â46 LEVEN van „ rantie, De waare Bron van onze Ongeluk- >, ken, moeten wij zoeken in de Nationaale Zon- ` 5, den en Ongerechtigheden, waar aan zich de > Inwooneren von Nederland over het algemeen s» en elk van hun in het bijzonder, in meerder of 35 minder mate, fints eenige Jaren, hebben fchul- » dig gemaakt, en waar aan tk zelve mij » voor den ALWETENDEN niet verontfchuldigen „> kan. Geduurende deze en meer andere aandoenelijke Toneelen, welken dien kommervollen Voormid- dag het Stadhouderlijk quartier voor elken op- merkzamen befchouwer opleverde, naderde al vast, zoo voor de Drie DooRLUCHTICE PER- SONAGIEN, als voor derzelver klein gevolg dat Hun op de reize vergezellen zoude, het bepaal- Uur des vertreks naar het barre Strand, om al- daar aan het boord van de reeds op Hun wag- tende Visfcherspink, genaamd de Jonanna Ho- © GENRAAD, ef gevoerd wordende door den Stuurman JAN Roos, over te flappen , en (zoo als de uitkomst, ten aanziene van WILLEM DEN VijFDEN leerde) voor altoos zijn dierbaar Vader- land te verlaten. Had zich dien zelfden mor- gen, bij het vertrek der Doortucutice VOR- STINNEN, een menigte aanfchouwers van gemeng- den ftand naar het Binnenhof begeven, om de- zen te zien vertrekken; het getal van hun die zich nu op den middag aldaar bevondt, om den ongelukkigen Vorst naar Scheveningen te zien 448 LEVEN VAN a zien afreizen , was nog oneindig grooter , ten eitis de hunne laatfte hulde aan Hem te bewijzen, het zij dan, door Hem met natbetraande Oogen het Jaast vaarwel toe te roepen; of het rijde tuig dat Hem naar het Strand vervoeren zoude, derwaards te vergezellen: het welk men even na 2 uuren gebeuren zag, toen WILLEM DE Vijrpe , naa een kort doch zeer aandoenlijk en minzaam affcheid van de hem omringende Perfonen genomen te hebben, tegen hun die Hem vergezellen zouden, zeide: Wel aan! het is tijd dat wij vertrekken! en zich met een be- wogen hart, over de aandoenlijke af{cheidsgroeten van de faamgevloeide menigte, in het Rijdtuig plaatfte, het welk Hem wel fpoedig naar het Scheveningfche Strand voerde, van waar Hij, uit hoofde van den reeds hoog geftegen Vloed, gezeten op de fchouderen van een der fterk ge- fpierde Visfcherlieden, zich aan boord van het op Hem wagtend Vaartuig brengen liet, weldra gevolgd wordende door zijnen BEIDEN ZOONEN 5 den Prinfe van Hessen-Darmstap; de Zee Ca- pitein VAILLANT; de Kamerheer VAN HeerpT; de Adjudanten BENTINCK en VAN BIjLANDT; de Secretaris Boriyenk; de Luitenant van HEY- DEN; de Kamerdienaar OstTueim; en de Chirur- gijn WILLEM pen V. XII. Afd. als aan Z. D. H. den Heere ERFSTADHOUDER, 95 dat het Franfche Gouvernement, hoegenaamd geen gehoor aan eenige van de gedaane yoorfla~ gen verlenen wilde, ten zij dan dat de STAD- „> HOUDERLIJKE FAMILIE ALVORENS HET GEHEELE 99 TERRITOIR VAN DE REPUBLIEK WERKELIJK VERLATEN HAD; en DAT H. H. Moc. AAN HET DiRECTOIRE VERZEKERING GAVE, DAT » ZIJ OOGENBLIKKELIJK EEN TRACTAAT VAN » ALLIANTIE EN COMMERCIE MET HETZELVE IV. Deer. Ff j SLUIs 450 LEVEN van SLUITEN ZOUDEN. (*) En dat, wanneer aam 9 o die beide cisfchen zonder eenig wisftel in den »» Haa- (*) Het ontbrek in de eerfte dagen na de Revolutie, toen deze eifchen uit Parijs overgezonden, hier te Lande bekend werden, niet aan Lieden die zich ten fterkften uit- lieten over het onbiliijk gedrog van het Fransch Uitvoerend Bewind omtrent Z. H. door het doen van eenen eisch tot Zijn vertrek uit het Land in zuik een guur jaargetijde. Dan, zij oordeelden, dus fprekende, geheel verkeerd. — Het coen van dien eisch kwam niet zoo zeer voort uit den boezem van „heet Fransch Directoire, moar was alleen toe te kennen, aan den Verderfelijken Raad van de Honf- den det witgewekene Bataven, die alle hunne vermogers in het werk fleiden, om de pogingen der Staats-Conmt'jie, tet het ariangeeren van eene Capitulatie, met behoud van de ‘Con/litutie, te verijdelen, Deze alleen, en geene ande- ren, waren de Inventeurs van die eisfchen, en het was alleen zen hunnen invloed op eenige weinige Leden van de Franfche Reprefentanten voe te fchrijven, dat de Com. misfie, eerst op allerhande manieren gedwarsboomd en uit- gefild werdt, en eindelijk zulk een antwoord ontving. — De VERJAGING VAN DEN STADIOUDER, was het toppunt van der Uitgew kenen wenfcten, en daar toe oordeelden zij eene mechupreuk: van het Directoire te behoeven, Wil men der- helven de warrheid huide bieden, den is men verplicht, om dien wreden en nuttelozen eisch, niet op rekening van de FRANSCHE GRZACHIIEBBERS , maar van de Uircewe- KENE Baraven te fteliens — Trouwens, wanneer men het gecrag der Fraxscene REPRASENTANTEN en GENERAALS, Nna de overmeestering van de Republiek, omtrent WILLEM DEN ViJE- WILLEM pen V. XII Afà. agè 9» Haage was voldaan geworden, alles bij pro- s> vifie zou kunnen blijen in STATU Quo, tot 39 dat VijFpEN aan den. dag gelegd, in overweging neemt, dan ontwaart men duidelijk, dat Zij over dien Vorst veel edel- moediger dachten, din zulke ontaarte Nederlanders, en dat ‘er zelfs onder gevonden werden, die deernis met Zijn lot blijken lieten, na dat Zij oor- en ooggetuigen geworden waren, van de onzinnige handelwijzen die vele Eensre Tooncevers in de Raadzalen, door hunnen ziedenden haat tegen den braafften Vorst, en allen die Zijne belangen toe- gedaan waren blijken lieten, het zij bij-de onweuige Re- motien, of bij het doen van de hatelijkfte Woorftellen, of bij het planten der Vrijheidsboomen, — Wij kunnen ons hier tot het vermelden van biszonderheden, welken dit ge- zegde ftaven kunnen, niet verledigen, dewijl zulks ons te uitvoerig zou doen worden, fchoon het ons luttel moeite zoude kosten, om te betogen, uit welk een oogpunt een” BOURNONVILLE, een’ Picnecru, een’ Laurent, een’ Mo- REAU, een’ Osten, een’ Ricnarp, en anderen, de Schen- derijen en Lasteringen van een’ Brok te Breda, een’ Harn in den Haag, een’ Jan Kors te Leyden, een’ P. J. P. C. VAN DER Aa te Amflerdam, (om hier geene andere cerfte Schreeuwers bij zulke gelegenheden.op te noemen) be- fchouwden en beoordeelden. Dezen toch, mogten ter be- jaging van het laagfte cigenbelong, aan hunnen haat tegen den gocdhartigen Stadhouder bot vierende, in den valfchen waan verkeren, dat zij zich in de oogen der zoo ftraks genoemde, en andere voorneme FRANSCHE GENERAALS EN STAATSPERSONEN wel zeer verdienstelijk maakten; maar de ondervinding heeft hen in vele gevallen tot hunne fchande Ff 2 ge- 452 LEVEN van „ dat op alles nadere fchikkingen zouden gemaakt „ zijn” Een bericht, het welk H. H. Mog. door den Heere VAN ENGHUIZEN, aan den op zee reeds te dobberen liggenden Vorst onverwijld deden toekomen, die na het zelve gelezen te hebben, als nu geen oogenblik verzuimde, om zich met den Zee-Capitein VAILLANT, den Luitenant ter zee vAN HEYDEN, en deh Stuur- man van de Pink Jan Roos te beraden, wer- waards men den Steven het veiligfte wenden zou, zoo als blijkt uit het verbaal daar van gemaakt, en door de zoo evengenoemde des- kundige Zeelieden ondertekend, zijnde van de zen Inhoud: „, VRAAGPOINTEN, door zijne Doorluchtige „ Hoogheid, den Hoog geboren Vorst en Heere „ Wittem pe Vijene Prinfe van Oranje, Erf- »» fadhouder, Capitein , Admiraal, Generaal „ der Vereenigde Nederlanden, aan de Onderge- „ tekenden yoorgefteld, des avonds van den 18 Ja- » nuarij 1795.” | Vraag geleerd, dat zij zich door dat alles de verontwaardiging niet alleen, maar zelfs de openlijke beftraffing van die edeler denkende Franfchen, op den halze haalden. iy WILLEM pen V. XIL Afd. 453 ` Vraag 1. » Is er op dit moment eenige mooglijkheid, ə» om naar eene der Havenen van de Republiek > te gaan?” ` Antwoord. » Neen! Volftrekt niet. - De Wind is Oost, » en de Zeegaten zijn vol IJs. Ook zijn de » Pinken te zwak, om daar mede te wagen in » de Schotfen te komen.” . Vraag 2. » Is ’er ook mooglijkheid, om ergens anders „ dan in Engeland binnen te komen?” (*) Antwoord. „ Neen! Het is met alle andere Havenen even 59 eens onmooglijk, door het IJs. De Eke, en. », de Wezer , ook de Ooster- en Wester- Eems zijn zoodanig met IJs bezet, dat de Havens aan dezelven gelegen niet te genaken zijn.” Vraag 3. „ Is het raadzaam, om het alhier voor Anker . | +» lige (*) Uit een thans voor ons liggend omftandig bericht, opgeteekend uit de mond van den Stuurman Jan Roos, is ons gebleken, dat Z. H. distinctelijk gevraagd heeft, of’ men naar Wlisfingen, naar de Goederede , naar Texel, nasr Noorwegen, of eindelijk naar Mamburg zou kunnen ver- rekken, doch dat zulks als hoogstgevaarlijk en ondoenlijk gekeurd, en daarom nagelacen werdt, Ff 3 A54 LEVEN van „ liggende, te houden? Zijn daar in geene ge- » Varen te voorzien? Antwoord. » De gelegenheid is thans goed: doch zoo de 5, Wind naar het Westen loopt, zoo als dikwijls 9, met het Springgetijde het geval is, en men » kreeg ruw weêr, zou het wel met gevaar ge- » paard kunnen wezen, wanneer men wederom » moest landen. Ook ligt men hier bloot voor >, Attacques die de Vijand zou kunnen onderne- » men, zoo hij ook met gewapende Pinken van _ „ het ftrand kwam.” s Actum den 18 Janvarij, in de Pink de s», Johanna Hogenraad, ten Anker liggende voor » het scheveningfche ftrand. (Is geteekend) J. O. VaiLLanT, Capitein ter Zee, G. van Herpen, Luitenant ter Zee, Dit is het (X) cigerhandig gefteld merk door J. Roos, Stuurman van de voorfchr. Pink. In prefentie van mij, (geteekend) H. W. BENTINCK, Noodlottig Alvis voorzeker, wanneer men in aaumeiking n-emt, dat door hetzelve des Prinfen | yoors $ WILLEM pen V. XII. 4fd. 453 voornemen, om Zich voor als nog naar eene der meer nabijgelegene, het zij Vaderlancfche of Nonrdfche Havens te begeven, eten eenenmale verijdeld werdt, en Hij zich in de verplichting vondt, om Zijnes oncarks naar Engeland over te ficken, echter niet met het voorncmen om zich ‘in dat Rijk te blijven onthouden; maar in in hope. van alvaar met de Pirk aangekomen zijnde, evne van ’s Lands Oorlogfchepen aan te treflen, om in dat geval aan deszelfs Boord over te gaan, en op die manier de terug- reize naar eene der Havenen van de Republiek aan te remen, zoo als duidelijk af te nemen is, uit des Prinfen fchrijven' aan den‘ Raadpenfiora- ris VAN PE SPIEGEL, in beantwoording van het bericht cat Hem door den Heere van Encnut- ZEN was ter hand gekomen, hetwelk in dezer voegen was ingericht. & 3 Wer Eprre Gestr. Heer! » Ik hebbe van den Heere van Enouvizen 5» vernomen, het antwoord dat van Parijs onts » vangen is. — Ik hebbe, na dat Zijn Wil. Ed. » Gefdr. hier is geweest, met de Lee-Officieren ge- - Sprkin, en met de Stuurman van de Pik, s Lk zende U Wel Ed, Gefir. hier nevens dere « L Te € i i of 2) zeis 456 LEVEN van p zelver antwoorden, waar uit U Wel Ed. Gefir. s» zult zien, dat men in geene andere Haven » komen kan, dan in Engeland. — Geen Ar- s» MISTIGE zijnde, kan men nict van Mij yer- »» gen om in Zee te dobberen, in afwachting van » den uttfiag van de Commisfie van Hun Edele s> Groot Mogenden aan den Franfchen Genee » raal, (*) die, Mijns bedunkens niet beletten » zal, de aankomst der Franfchen in den Haa- » ge. — Lk ga dus naar eene der Engelfche Ha- » venen, en zal, zoo doenlijk, Mij begeven op 9» op eene van ’s Lands Schepen, die ik vermeene 9, dat te Pleymouth moeten zijn. — Ik hope U » Wel Ed. Geftr. van daar te fohrijven, en te » melden waar of lk aangekomen zal, zijn, en » naar welke Provingie Ik Mij zal begeven. » Jk vraag excus over het flegte fchrift; maar » dk (*) De Prins bedoelde dit fchrijvende, de terugkomst van de Heeren vAN BOETSELAAR en CALKOEN, die ’s mor- gens van den 18 Janvarij uit den Haag naar WOERDEN en voorts naar Urrecut waren afgereisd, doch welken niet voor den 20 dito terug kwamen, vermits men hun onder allerhande voorwendfels ophield, tot dat men verzekerd was dat de Revolutie te Amfferdam volvoerd was, waar na men hnn op eene fchampere wijze, met een afwijzend mon- deling antwoord op alle de gedane ruime aanbiedingen one verrichter zake vertrekken liet. — WILLEM pen V. XII. Afd. 457 ss Lk f{chrijve liggende in de Kooi, (*) en wijders » blijve met achting.” Wer Epere Gestr. HEER! U Wel Ed, Gefir. Dienstwillige Dienaar (geteekend) ~ = W. E YAN ORANGE. 55 In de Pink DE JOHANNA s HoGENRAAD , voor het ftrand » van Scheveningen den 18 Ja- 99 nuarij 1795. P. S. 5, Lk hoop, als de gelegenheid het eenig- „> fints toelaat , in eene der Provincien, of in den ` »» Haage te reverteeren, en iets nieuws van den >» uitflag der op heden afzezondene Commis/ic te g9 vernemen.” Een (*) Liccenpe iN pe Kooi! — Wat mag toch wel de rede geweest zijn, dat Z. H. daar het nog vroeg in den avond was toen Hij dien brief fchreef, zich reeds naar de F f 5 Kooi 45% LEVEN vaw _ Een fhrijven, waaruit duidelijk blijkt, cat Z. H. hoegenaamd geen ooginerk had om raar En- Kooi begeven hadt? Dit zal welligt hier de een of ander onzer Lezeren vragen, die niet minder dan wij, zich tot in de ziel aangedaan gevoelen, over des Vorsten ongeluk- kige omftandigheden op dien nooit te vergetenen dag, en daar bij Zich voor den aandegt brengen, dat Hij, die op dat tijdftip in een Fischers Hangmat te fchrijven lag, echter den OpepPer-ADMiRaAL van een Republiek was, welks talrijke Zeemacht in vroeger degen de vereenigde Vlooten van Frankrijk en Engeland ‘uit Zee verjoeg, die nu op het punt ftond om door de eerstgenoemde Mogendheid geconquesteerd te kunnen worden. — Laten wij de zooda_ migen hier op antwoorden, dat Z. H. deels uit hoofde van ongefteldheid, deels om de koude, Zich in den avond naar de Kooi bégeven had. Zoo lang het nog dag was, onte hield Hoogstdezelve Zich buiten op het dek, hoewel het- zeive ult hoofde der gladdigheid van het bevroren Zeewater niet zonder gevaar gefchiedde, doch de Stuurman vermin- derde hetzelve niet weinig, toen Hij de Vorst aanraadde, om een par wollen Kousfen over de Laorfen te doen trckken, Een read, die de Prins ook geredelijk goedkeur- de en opvolgde. niet alleen, mear die Hij ook op een uit- fickende wijze beloonde, aan één der Schepelingen, die de menschlievendheid hadt, om aan den Vorst een paar Kousfen aan te bieden, hem voor dien dienst een paar gouden Ducaten vereerende, Dan, toen het avond geworden was, en de Ossten Wind zich verhief, was het op het Dek niet lenger te houden, dus ging de Vorst naar béneden: cock daer het Vaartuig door de Zee geweldig bewogen werde ‘ 7 kon ~ WILLEM pen V. XIL Afd. 460 LEVEN var den van den rampfpoedigen Veldtocht des jaars 1794 gehouden , niet alleen toen, maar ook tot aan het einde Zijnes levens, als eene van de voor- naamfte medewerkende oorzaken van Zijne Ram- pen en Ongelukken befchouwd heeft. Hoe dit zij, de Prins, gezegde Misfive âan den Raadpenfionaris gefchreven, en naar den Wal afgevaardigd hebbende, zoo oordeelde Hij best om niet langer in het gezicht van het Land, met de Pink voor Anker te moeten blijven liggen, maar de reize te vervorderen, ten welken einde Hij aan den Stuurman Roos, des nachts om- ftreeks 12 uuren beval, om dadelijk het Anker op te winden en onder zeil te gaan, aan welke order geredelijk voldaan wordende, zoo verloor Hij wel fpoedig de kust van Zijn dierbaar Vader- land uit het oog, ontzeilende hetzelve met eenen voordeeligen voor de Wind , en begunftigd door het licht van eenen helderen Starrenhemel, op zulk eene voorfpoedige wijze, dat men na vijf- tien uuren tijds, zijnde Maandag den 19 Ja- nuarij ’s namiddags ten 3 uuren, de Engelfche Kust in het oog kreeg, en de Torens van Souls- baat, Leyfiaf, en Dennis duidelijk onderkennen kon, bevindende het Vaartuig zich toen nog om- trent één uur afftands van het Land, Dan, daar de. wind op dien tijd uit het Ovsten naar het Noor- WILLEM pen V. XIL Afd. 461 Noorden liep, hield men het drijvende tot ’s avonds ten g uuren, als wanneer de Pink zoo nabij den Wal genaderd was, dat Stuurman Roos het An- ker voor Whytbri¢ vallen liet, en Z. H. benevens het verder aanzienlijk Reisgezelfchap, met eene zichtbare aandoening van blijdfchap geluk wensch- te met de volvoerde en behoudene Reize, ge- duurende welke men geen den minften tegenfpoed ondervonden, of iets dat naar een Vaartuig ge- leek, befpeurd had. Omfttandigheden , bijzonder - dienstbaar, niet alleen om de naderhand in de Re- publiek verfpreid wordende valfche berichten, namelijk: dat Z. H. buiten het gezicht van den Wal, aan boord van een der Engelfche Oorlog- Schepen, aldaar op Hem wagtende, zoude zijn overgeftapt , completelijk te logenftraffen; maar die ook ten bewijze ftrekten, dat Gop des Vors- ten gebed gedurende dien tocht uit de diepte der Zee ten hoogen Hemel opgezonden, gena- dig had willen verhoren, daar Hij, ondanks Zijne ongefteldheid, als mede die van het meerderdeel des Reisgezelfchaps, veroorzaakt door de fterke beweging van de Pink, Zich met ftille Gebeden, - en ftichtelijke Overdenkingen over Zijnen toeftand, en dien van geheel het dierbaar Vaderland, veel al onledig hield: ook met het lezen in een der Kerkboeken welken zich aan boord van de Pink be. 462 LEVEN van bevindende waren, onder anderen met nadruk, en oogende op Zijne toenmalige omftandigheden , een gedeelte van de 140 en 141 der berijmde Pfalmen, met eene geringe verandering tot Z:jae bele makende, en wel bepaaldelijk de navolgende 6 Rijaverfn, Uit de eerstgenoemde: I. ə» 0 God! VPerlost mij uit de banden, » Waarin ik mij thans vindt bekneld! » Behoed mij voor mijn ’s Vijands handen, » Voor dwinglandij en woest geweld. 2. » Red mij van hun die kwaad bedenken! s Voor hun, die daaglijksch zich beraés, » Om mij door °t Oorlogszwaard te krenken y » En, teenenmaal ter neér te flaan! 3. » Lun tongen fcherpen zij als fangen, » Zij fmeeden valschheid en bedrog: > En loerden fieeds op al mijn gangen, s» let monden vol van Adderfpog. a i s Befcherm mij voor die Goddeloozen! » 0 God! Gij, Richter van °t Heelal! s Bevrif mij van 't geweld der boozen, » Die niets bedoelen dan mijn’ val! WILLEM pen V. XII. Afd. 463 5. „> Zij toch, miskennend Uwen Zegen, » Belagen mij met Koord en Net. s Zij hebben heimlijk op de wegen, „ Een valftrik voor mij uitgezet. 6. 55 Laat mij in mijn verdriet niet fmooren! ss Tot U roep ik, o Heer! mijn Gov! s» Ach! neem mijn’ finekingen ter ooren! > Verzacht weldra mijn droevig lot! En uit de laatstgenoemde deze vijf volgenden: I. » k Roep, Heer! in angst tot U gevloden! » Al! Haast U tot mijn hulp, en red; » Hoor naar de fem van mijn gebed, » Daar ik U aanroep in mijn nooden! 2. „ Mijn beé, met opgeheven handen, » Klimm’ , voor Uw heilig aangezicht. P „» Als Reukwerk voor U wegericht, » Mls Offers, die des avonds branden. 3. s» Zet, Heer! een wacht voor mijne lippen: >, Behoed de deuren van mijn mond, „ Op dat ik mij, in dezen fiond s Niets onbedachtzaams laat’ oniglippen. 464 LEVEN var 9. „ Op U fla ik mijn fchreijend’ oegen ; „ Op U betrouw ik in °t verdriet. » Verlaat, begeef mijn Ziel tock niet, » 0 Heer! o EEUWIG ALVERMOGEN. 10. „ Bewaar mij voor °t geweld der firikken, » Die tot mijn val mij zijn gelegd, „ Door hun, die wars van wet en recht, „„ Het boze doen al? oogenblikken! (*) Gaar- l (*) Wij hebben noodig geoordeelt, de in den Text op- genoemde Bijzonderheden, betreffende des Vorften verhou- ding in de Pink (ons van zeer goederhand gcfuppediteerd, ) eenigermate omftanding te vermeiden, dewijl de VERVOL- GER op WAGENAAR van die gebeurenis gewagende, heeft goedgevonden, aan zijne Lezeren, ep gezach van het ge- tuigenis der SCWIPPEREN, Op te disfchen: ,, dat de Reizi- » gers gedarende de Reize, buiten flaat waren om als „°t ware te fpreken, DOOR DE ANGST EN VREZE WELKE „ HUN PRANGDEN.” &c. Een gezegde dat aanleiding geeft om te denken, dat Z. H. op een zichtbare wijze BEANGST en BEVREEST was, hetwelk veel al een befchuldigend en wroegend geweten verraadt. —- Dan, wie ken aan dat vertelfel eenig geloof hechten? —— Om nu niet te zeg- gen, dat zoo iets door GEENE SCHIPPEREN verteld kan zijn, dewijl ‘er zich op de JOHANNA ÏIoGENRAAD maar EEN, tið- melijk J. Roos bevonden heeft, in wiens geloofwaardig bericht van geen beangstheid of vreze gerept wordt; ZOO wil- WILLEM pen V. XM. Afd. 468 Gaarne had Z. D. H. volgens het aan ons medegedeeld verflag dier reize, op het oogenblik ‚dat willen wij aan onze Lezeren gevraagd hebben, of sulk eene angstvallige Zielsgefteldheid in Z. H. bij mooglijkheid vallen kon, wanneer men in aanmerking neemt, hoe Hij zich in de AupIeNtTIE ZAAL, 200 tegen de COMMISSIE VAN Hun Ep. Gr. Mos. als tegen dien OUDEN GRIJSAART en andere Perfonen gedroeg? —— Zoo de Prins immer door Ancst en Vreze fad kunnen geprangt worden, het zou hebben moeten blijken, toen Hij zich gereed maakte om zijn Hof, zijne Bezittingen, zijn Vaderland, en alles wat Hun dierbaar was te verlaten, naar het barre ftrand te ver- trekken, en in de Pink over te flappen. Een tocht, waar: op Hij wel vergezeld werdt door een groot aantal zij- ner Vrienden, maas die echter volvoerd werd in het gee zicht van zulken, die zich over Zijne Ongelukken verheug= den, en openkijke bewijzen van hunne bloeddorstigheid aan den dag gelegd hebben. heid, EEN PRANGEN DOOR ANGST en VREZE NOEMEN? —= Men duide het intusfchen niet euvel, dat wij bij deze ge le. WILLEM pen V. XIIL Afd. 467 de wal doen brengen: dan, daar het toen reeds g uuren in den avond, en donker buijig.weér, ver- gezeld met een fterken Noorden Wind gewor- den was, befloot Hij op raad van den Stuurman, (die deze overvaart uit hoofde van het vele drijfijs zeer gevaarlijk oordeelde) nog tot den volgenden morgen, zijnde den 20 Januarij in de Pink te blijven, het daglicht met groot verlangen te gemoete ziende, en naauwlijks begon hetzelve zich aan de Hemel te vertoonen, of men ligte ondanks het gure en ruwe weér het anker, en liep met eenen gunftigen Wind de Rivier van Harwich op, voor welke Stad het Vaartuig reeds ten g uuren aankwam. Dan, hier was het vaar- water niet minder met droes en drijfijs bezet, dan voor het zoo evengenoemde Zeedorp, doch men kwam de daar uit ontftane zwarigheid fpoedig te boven, door: de vigilantie der Vis/cherlieden aan boord legenheid, ons deze aanmerking op de vertelling van den flraks „genoemden Schrijver veroorloofd hebben: wij oor deelden zulks noodzakelijker, om dat wij in het zekere zija onderricht, dat Z. H. die päsfagie onder het oog gekregen hebbende, zich niet onthouden kon, om dezelve als eene van die hatelijke trekken aan te merken, die alleen aan de geest van dien tijd, en aan de verbijsterde denkbeelden van veele, zich zelven, en anderen misleidende- Perfonen, hunné geboorte verfchuldigd zijn. Gg 2 468 LEVEN van boord van de Pink, en de bereidvaardige hulp der zich ‘aan land bevindende ZEngelfchen , ver- mits de eerffen, door het aanvoeren van de Pink het drijfijs tegen de Wal op elkander drongen, derwijze , dat de laatstgenoemden over de uitgeleg- de zeilen, een Boot over hetzelve konden henen brengen tot tegen den boord van de Pink, welke door Z. H. nu weldra verlaten werdt, daar Hij, benevens Zijn bijhebbend Gezelfchap, met behulp van den Stuurman en diens Volk in de Boot overftapte , en over het ijs henen gevoerd zijnde, Zijnen voet aan wal zettede, Gop dankende voor Zijne fpoedige en behoudene aankomst, en de ondervondene bevrijding van alle gevaar op de reize. 