Geschiedenis van het buddhisme in Indië
DE SANGHA. 3 Aangezien de Buddhistische kadet-monnik, de Shramanera (d.i. kleine asceet) slechts de kopie is van den Brahmacarin, en de gewijde monnik de tegenhanger van den Sannyasin, is het van belang de voorschriften voor de studenten en monniken op te sommen. 1. BRAHMACARINS. — MONNIKEN. — MONNIKORDEN. DE SANGHA EN ZIJN GRONDWET. De studietijd van den Ârya begint met een plechtigheid, upanayana genoemd, welke naar den gewoontegregel plaats heeft in het achtste, elfde of twaalfde levensjaar, al naarmate de knaap tot een brahmaanse, vorstelijke of Vaigyasche familie behoort. Intussen is de termijn voor het Upanayana nog niet verstreken vóórdat de brahmaan 16, de ridder 22, de Vaicya 24 jaren telt. De leerling moet bij den meester aan huis wonen; moet dienen en gehoorzamen. Een zijner duurste plichten is het, een onbevlekte kuischheid te bewaren; hij mag geen vrouw aanraken of aanzien, indien zijne kuischheid daarbij gevaar mocht loopen. Hij moet er ernstig naar streven, zijn tong, maag en handen steeds in toom te houden. Dobbelspel, vernederend dienstwerk, het zich toeëigenen van dingen die hem niet aangeboden zijn, het deren van levende wezens, scherpte in woorden, dit alles is hem ten strengste verboden; evenzeer het gebruik van sterke drank en wijn, althans aan brahmanen. Hij moet zich onthouden van zout, honing, vleesch en kruiderijen; niet over dag slapen; geen parfumerieën gebruiken; niet zich opschikken of zalf gebruiken; in 't algemeen alles vermijden wat weekelijkheid bevorderen kan; zoo ook dans, zang en snarenspel. Voor alles wat onwelvoegelijk staat, voor slechte manieren en oneerbiedigheid, zoals spuwen, geeuwen, schaterend lachen, wacht hij zich zorgvuldig: Wanneer hij door zijn meester wordt aangesproken, moet hij eerst opstaan alvorens te antwoorden. Hij behoort een lager zetel in te nemen dan zijn leermeester, vroeger Ook parivrajaka, bhikshu, yati, mukta genoemd. Uitvoeriger te vinden in Ápastamba I, l; Manu 2; Gautama 2. A DE SANGHA. Op te staan en later naar bed te gaan. Hij moet zich beveren te doen Wat zijn meester aangenaam en dienstig is, want deze is zijn geestelijke vader. Zelfs de naam van den meester of diens verwanten moet hem te dierbaar zijn om die uit te spreken. Wat zijn uiterlijk voorkomen be- treft, moet hij zijn haar in een vlecht opgewonden dragen of wel het geheel afscheren met uitzondering van een haarbos op de kruin van ’t hoofd. Zijn opperkleed bestaat uit de vacht van een antilope, bont hert of bok; het onderkleed is van hennep, linnen, boomschors, wol, onge- verwd katoen, of wel een taankleurig kleed, namelijk roodgekleurd met de verwstof van een boom, voor een brahmaan; met meekrap, voor een Kshatriya; met geelwortel, voor een Vaicya. Een der eigenaardigste verplichtingen van den student is dat hij dagelijks zijn voedsel moet bedelen. Wat hij op die wijze opgaat biedt hij zijn meester aan en eet zelf niet voordat hij daartoe van dezen de vergunning gekregen heeft. Is de meester afwezig, dan moet de leerling aan diens gade of zoon, aan een medestudent, of ander achtenswaardig persoon, verlof vragen om zijn maal te gebruiken. Hij behoort zwijgend en zonder gulzigheid te eten. Voor de studie van elkens Welde werd gewoonlijk twaalf jaar noodig geacht. Daar men niet verplicht was om meer dan één Wede te leeren, kon een brahmaansch jongeling op twintigjarigen leeftijd zijn studie voltooid hebben en huiswaarts keeren, ten einde onmiddellijk daarop een huwelijk aan te gaan en het tweede stadium der levensbaan in te treden. Zoo dan bestond de opvoeding van den jonge Ârya ten deel in regelmatige studie, maar was ze anderdeels niet minder er op gericht hem ontspanning, ingetogenheid en gehoorzaamheid te leeren; daarbij was hij een bedelaar in den letterlijken zin des woords, zodat kuischheid en armoede tot de hoofdvereisten in het leven van den Brahmacârin behoorden. Is het onvermijdelijk den naam te noemen, dan gebruikt men een synoniem. De inheemse term is brahma-carya, dat eigenlijk geestelijke wandeling in het algemeen aan duidt, doch vaak, vooral in later taalgebruik, in den beperkten zin van kuischheid wordt genomen. DE SANGHA.: l 5 Voor diegenen die een leven lang Brahmacariën verkoos te blijven, bleven ook de bovenvermelde voorschriften gelden. Van den zodanigen verschilt de bedelmonnik in engeren zin, de bhikshu, hoofdzakelijk slechts daarin, dat deze laatste niet aan een leermeester te gehoorzamen heeft. De regels waaraan de Bhikshu zich te houden heeft kunnen in 'kort aldus samengevat worden: hij bezit huis noch have; hij leidt een zwervend leven, behalve in het regenseizoen, als wanneer hij een vaste verblijfplaats moet hebben; hij bedelt in de dorpen om zijn levensonderhoud, en wel slechts eenmaal 's daags; hij moet alle begeerlijkheid laten varen, zijn tong, zijn ogen en zijn handelingen in bedwang hebben, en de strengste kuischheid in acht nemen; hij draagt een kleed om zijn naaktheid te bedekken, of wel een weggeworpen lap na die eerst gewassen te hebben; hij mag geen twee nachten achtereen in hetzelfde dorp vertoeven, behalve in ’t regenseizoen; hij moet zijn hoofd kaal scheren of een lok op de kruin dragen; hij wacht zich zaden te beschadigen of enig schepsel leed te doen, onverschillig of het een goede of kwade gezindheid tegenover hem toont; hij onthoudt zich van alle handelingen met een bepaald doel; zonder zich te hechten aan wat waar of onwaar is, aan vreugde of smart, aan de Weda’s, aan deze wereld en de toekomende, zocht hij den Geest. Gelijk men ziet, zijn de student en de monnik in aard aan elkaar verantwoord, zodat de eerste beschouwd mag worden als een jonge monnik onder toezicht, de laatste als een volwassen en op zichzelf staande Brahmacarien. Het is de monnik niet bepaald verboden, zoo hij wil, lessen van wijsheid op te vangen uit de mond van andere wijzen. Hij kon dat doen zonder zijn zelfstandigheid prijs te geven. Het is niet onwaarschijnlijk dat menige monnik de vrijwillige volgeling werd van een of ander beroemd leeraar, en dat lieden van dat slag de kern vormden van bijzondere secten, die zich na de dood van de vereerde voorganger of meester vereerden. Volgens Ápastamba II, 9, 21, mag de bedelmonnik ook naakt lopen. Of, wat op hetzelfde neerkomt, leeren zijn eigen ware wezen begrijpen. DE SANGHA. Schijn reeds bij diens leven ontwikkelden tot genootschappen met een eigen reglement, tot aaneengesloten monnikorden met bijzondere onderscheidingsteekenen. Wanneer de eerste monnikorden in Indië ontstaan zijn, laat zich vooralsnog niet bepalen. Zooveel is zeker dat Açoka drie van zulke broederconcepten duidelijk onderscheidt: de Buddhistische die bij uitnemendheid als de Sangha bestempeld wordt; de brahmaanse der Âjiwika’s, en die der Nirgrantha’s of naaktloopende Jaina’s. Juist dezelfde drie komen ook in de oudste oorkonden der Kerk herhaalde malen voor, zoodat na een tijdsverloop van ruim 2½ eeuw de toestand geene verandering had ondergaan, tenzij men aanneemt dat de opstellers dier boeken van geen ouder toestanden dan die der 3de eeuw vóór Chr. herinnering hadden. Hoe het zij, volgens de berichten in de canonieke geschriften voorkomende, waren de Âjiwika’s reeds welig in de dagen toen de Buddha op aarde verweesde; met een hunner, Upaka, had hij een gedenkwaardige ontmoeting, nog vóórdat hij te Benares het rad der wet in beweging had gebracht. Wat de Nirgrantha’s betreft, stellen de oudste boeken hen geregelde voor als gewetenlooze en gevaarlijke mededingers. Menige instelling der Kerk is, volgens de uitdrukkelijke verklaring der gewijde schrift, met of zonder wijziging van andere orden overgenomen; zelfs het houden van den Sabbath of Uposatha en de daarbij behorende predicatie is aan een bij andere secten heerschend gebruik ontleend. De geschiedenis van die instelling wordt in hoofdzaak verhaald als volgt. Eens verwijlde de Heer bij Râjagrha op den Gierentop. Te die tijde plachten de monniken van andere gezindten op de dagen van volle maan, Op de zuil van Delhi (Cunningham Corpus Inscrip. Indic., Pl. XX). Dit woord zal wel af te leiden zijn van Âjiwam, levenslang (nl. brahmacharya blijvende). Alles in de veronderstelling dat de Singhalese opgaven juist zijn; Agoka werd tot koning gewijd 218 jaar na het Nirvana; de inscriptie van Delhi valt in het 28e jaar na zijn kroning; hierbij heeft men de 45 jaar te voegen, die geacht worden verlopen te zijn tusschen den aanvang van het meesterschap en den dood van den Buddha. Bij de Noordelijken: Poshadha, wat niets anders is dan een ververst Sanskrietiseering van een Prakrit posadha. Mahâ- Wagga 2, 1 vg. De Sangh zal bij de nieuwe maan en op de eerste van elke maandhelft te vergaderen en een predicatie te houden. Dan kwamen de mensen om de preek te horen, en zodoende werden zij met die monniken van andere gezindten ingenomen, waarvan het gevolg was dat deze zich een grooten aanhang verwierven. Toen kwam bij de koning van Magadha, Bimbisara, terwijl hij eens in de eenzaamheid zich aan gepeins overgaf, de gedachte op, dat, wijl de monniken van andere gezindten op gezegde dagen vergaderden en predikten, en zich zodoende een aanhang verwierven, het goed zou zijn indien de Cakyas ook dat voorbeeld volgden. Hij begaf zich tot den Buddha en deelde dien het denkbeeld dat bij hem opgekomen was mede. Na door een stichtelijke toespraak van den Heer verkwikt en opgewekt te zijn, nam de koning zijn afscheid. Naar aanleiding van dit geval riep de Meester zijn jongeren bijeen, en zeide, na een stichtelijke toespraak gehouden te hebben, aldus: "Ik geef u vergunning, monniken, om te vergaderen op den dag van volle maan, van nieuwe maan en op den Bien van elke maandhelft…" Ten gevolge van deze vergunning vergaderden de monniken op gezegde dagen, doch zaten dan zwijgend neder, zoodat de mensen die gekomen waren om naar de predicatie te luisteren zeer verstoord waren en klaagden dat de Cakyas in de samenkomsten op de Sabbathdagen zwijgend nederzaten als stomme varkens, terwijl zij voor de vergaderde menigte behoorden te prediken. De monniken, die deze klachten hoorden, deelden de zaak aan den Meester mede, en het was naar aanleiding hiervan dat de Heer tot zijn jongeren zeide: "Ik vergun u, monniken, in de samenkomsten op gezegde dagen een preek te houden." Hetzij men aan dit verhaal historische waarde toekent of ontzegt, in elk geval moet men erkennen dat de Kerk ten aanzien der instelling van den Uposatha niet de minste aanspraak maakt op oorspronkelijkheid. En dit is niet het eenigste voorbeeld. De hele inrichting der broederschap, het geheele samenstel van verordeningen voor de monniken en nonnen is, Eigenlijk op den dag waarop de oude en nieuwe maan te zamen vallen. 8 DE SANGH A. naar de voorstelling der canonieke boeken, als bij toeval tot stand gekomen. De Meester is niet zoozeer een wetgever, als een handhaver der wet; hij denkt weinig of geen verordeningen uit, hij bekrachtigt slechts de publieke opinie; wat deze afkeurt, verbiedt ook hij; wat deze goedkeurt, verheft ook hij tot regel voor zijn volgelingen. Wel is waar spreekt hij nu en dan van de door hemzelf uitgevaardigde voor­schriften van geestelijke tucht, vervat in het Prâtîmksha, doch juist die voor­schriften waren, indien het gezag van den canon niet te verwerpen is, regelen van gedrag die door verschillende soorten van asceten of in elk fatsoenlijk gezelschap op prijs werden gesteld en niet dan ten gevolge van toevallige omstandigheden ook voor de zonen en dochteren Câkyas verbindend werden verklaard. De verhalen of dogmatische fabelen aangaande den oorsprong, of liever de invoering der verschillende voorschriften van tucht, munten niet uit door verscheidenheid. De meeste artikelen van het Prâtîmksha zijn te danken aan het voortdurend wangedrag van de monniken. Het eigenaardige van deze guiten is dat zij altijd te zamen optreden, even als de dwarsdrijvende dwaalleeraars, om een of andere onbetamelijke handeling te verrichten. Het gewone beloop der vertelling is dat de meer bezadigden onder de broeders of andere lieden aan hun verontwaardiging over de handelingen der Zessen lucht geven; men vertelt het geval waarvan de wereld schande spreekt aan de Buddha, die de zaak ook schandelijk vindt, de schuldige een berisping toedient en de overigen verbiedt zich dergelijke handelingen te veroorloven. Een paar voorbeelden zullen voldoende wezen om den aard der verhalen te kenschetsen. Op zekeren tijd waren de Zessen zoo onwelvoegelijk, bij 't eten de gehele hand in den mond te steken. De mensen spraken er schande van; de fatsoenlijke monniken vonden die handelwijze eveneens zeer ongepast en vertelden de zaak aan den Meester, die onmiddellijk een vergadering belegde, de Zessen berispte en daarop dezen regel van een beschaafde opvoeding uitvaardigde: bij 't eten niet de geheele hand in den mond te steken. Op gelijke wijze wordt verhaald hoe de Zessen eens bij 't eten smekten, welk merkwaardig voorval aanleiding gaf tot de uitvaardiging van 't verbod om bij 't eten niet te smekken. Onder deze verhalen, welke de strekking hebben om de aanleiding tot de opneming van dit of dat artikel in het reglement te vereeuwigen of te rechtvaardigen, komen er verscheidene voor die volstrekt niet stroken met de werkelijke inhoud van een artikel, wel met een averechtse uitlegging ervan. Zo is er een artikel hetwelk in de duidelijkste bewording voorschrijft dat een geestelijke niet als een indringer zich neer zal zetten in een huis waar een gezelschap aanwezig is. De uitleggers maken daarvan dat de monnik niet in een huis zal neerzitten waar twee echte lieden slapen, en verhalen een geschiedenis hoe de hoogwaardelijke Cyakyazoon Upananda met een andermans vrouw in de slaapkamer gevonden wordt en in spijt van de vertoegingen des huisheers niet verkiest heen te gaan. Het geheele vertelsel berust op een verkeerde tekstverklaring, en is dus verzonnen door lieden die de tekst niet overal meer verstonden. Dat er dergelijke ontmoetingen tussen huisheeren en heiligen wel eens hebben plaats gehad, ontkennen we natuurlijk niet, doch de opstellers van ’t verhaal behoefden daarover niet uit de overleveringen van het verleden te putten; ze moesten de voorbeelden dichter bij gevonden hebben. Alle schijn-historische toelichtingen die gegrond zijn op een misverstaan van den tekst des reglements, zijn niet alleen verzinsels, maar ook voortbrengselen van een later tijd. Sommige blijken van onwetendheid van de opstellers van de beide Wagga's en den Sutta-Wibhanga zijn van dien aard dat ze onverklaarbaar zijn, behalve in de veronderstelling dat genoemde werken van veel later dagtekening zijn dan het reglement zelf. Het reglement van tucht voor monniken en nonnen, dat men aan de grondwet der orde beschouwen moet, is bekend onder den titel van Pratimoksha, in 't Pali: Pâtimokkha. De betekenis van dezen titel was deze: 'opsteller of opstellers van den Mahâ-Vagga' ten eenenmale duister. Dit feit, gevoegd bij hetgeen reeds gezegd is omtrent de averechtsche verklaaring van zoo menig artikel geeft ons het recht, te besluiten dat er tusschen de vaststelling van het reglement, althans in hoofdzaak, en de vervaardiging van de overige boeken van den Vinaya een lang tijdsverloop ligt, wellicht van een paar eeuwen. Een ander bewijs voor de betrekkelijk hooge oudheid van 't Pratimoksha kan men putten uit de groote overeenkomst tusschen de Noordelijke en Zuidelijke redacties dezer grondwet van de Kerk. Wel is waar is er verschil in het aantal en de volgorde der artikelen, doch het is onbeduidend als men het grote onderscheid dat er anders tusschen de canonieke geschriften der Noordelijken en Zuidelijken bestaat in aanmerking neemt. Ze maken een voornaam bestanddeel uit van 't Vinaya-Pitaka, d. i van die afdeeling der heilige schrift welke Vinaya of Discipline tot onderwerp heeft. De Paliëkst is uitgegeven door Prof. I. Minajew, met eene Russische vertaling; deze uitgave omvat ook het reglement voor de nonnen; eene andere uitgave, alleen van dat voor de monniken bestemde gedeelte, is bezorgd door J. F. Dickson M. A., in Journ. Roy. As. Soc. VIII, p. 62—130 (new series), benevens Engelse vertaling. De Sutta-Vibhanga, die alle artikelen van het Pratim. aanhaalt, is uitgegeven door Dr. H. Oldenberg, aan wien men ook de editie van de beide Vagga's te danken heeft. 3 Zie aldaar 2, 3, A Moksha wordt daar verklaard als «voornaamste», zodat men het aanzag voor Skr. mukhya (maukhya). Alle zijn het daarover eens dat deze verklaring naar niets lijkt. Buddhagosa heeft allerlei afleidingen dooreen, doch schijnt ergens gehoord te hebben dat het woord iets uitdrukt wat naar „beschermen” (pāti) zweemt, hoewel hij dit pāli weerom verwart met de partikel pēti en pütimokkha; zie Minajew, Prātimoksha-Sūtra, p. I, noot. … Eene volstrekte tijdsbepaling is hiermee nog niet gewonnen; het gevoelen van Dr. Oldenberg omtrent dit punt vindt men in diens uitgave van Mahā-V., bl. XXXVII. 5 Het Prātimoksha voor de monniken telt in de Pāli-redactie 227 artikelen, in de Chineese 250, in de Tibetaanse 253, die welke in de Mahāvyutpatti gevolgd is, 359. Van den Chineeschen tekst is een vertaling geleverd door Rev. S. Beal in diens Catena of Buddhist Scriptures, p. 204; van den Tibetaanse, een inhoudsopgave door Csoma Körösi in Asiat. Researches, vol. XX; de opgaven aan de Mahāvyutpatti ontleend komen voor bij Minajew. DE SANGHA. Het is door de Heer verordend, lezen we, dat het reglement tweemaal in de maand, op de Uposatha van de 15e (of 143) van elke maandhelft in een kapittelvergadering van ten minste vier personen moet worden afgelezen, of eigenlijk opgezegd. Aan het eind van ieder afdeeling of titel vraagt de monnik die het formulier opzegt, of soms iemand onder de aanwezige eerwaarde broeders een der artikelen overtreden heeft; zoo ja, dan moet de zonde openlijk in de vergadering gebiecht worden; zoo neen, dan wordt de aflezing der artikelen voortgezet. Het reglement strekt dus eveneens als formulier voor openlijke biecht. Aangezien echter elke zonde terstond moet gebiecht worden en het formulier slechts tweemaal in de maand voorgelezen wordt, is het duidelijk dat de telkens herhaalde vraag of iemand zich schuldig voelt, meer een plechtige vermaning is dan een gewetensonderzoek. In hoofdzaak is en blijft het Pratimoksha, in vorm en inhoud, een reglement van tucht, opgesteld geheel en al naar den geest van een politiereglement, bevattende een opsomming van beïnvloedende misdrijven en overtredingen onder rubrieken gerangschikt en een opgave van de straf of boete voor elk vergrijp. Het is van belang het ware karakter van de verordening niet uit het oog te verliezen, omdat men anders niet verwachten mag ooit de oorsprong der benaming te zullen kunnen opsporen. Dienaangaande zijn de geleerden het nog niet eens. Alleen is het volkomen gewis dat de opstellers van Mahavagga geen flauw denkbeeld er meer van hadden. Van daar dat de geestelijken vóór den aanvang van de voorlezing onderling biechten. De schrijver van een vermaard werk, der Noordelijke Buddhisten komt tot de slotsom dat het woord af te leiden is van pratimuc, laten varen, en dat het reglement zoo genoemd is omdat men met behulp daarvan de zonde laat varen. Maar in de taal der oude Buddhistische geschriften gebruikt men in die zin uitsluitend pramuc, niet pratimuc. Ook laat zich met de opgegeven betekenis volstrekt niet de samenstelling prâtimoksha-samwara-samvrta rijmen, want samwara is hoede, bescherming, behoedzaamheid, en samvrata, gedekt, beveiligd, beschermd. Er ligt dus in prâtimoksha het begrip opgesloten van iets dat geschikt is om als dekmantiel of beveiliging te dienen. Vermits het woord, krachtens zijn etymologie, beteken kan "iets wat men aantrekt, aandoet, uitrusting", hetzij een kleed, of een pantser, harnas, en vermits synonieme termen, zoals kawaca en kaficuka, buis, wapenrok, pantser, ook overdrachtelijk gebezigd worden, ligt de gevolgtrekking voor de hand dat het met prâtimoksha of pratimoksha evenzoo gesteld is. Ter bevestiging kan strekken dat de Bodhisatta gezegd wordt te zijn sannāhasussannaddhavarmitakāvācita, d. i. goed uitgerust met een wapenrusting, geharnast, gepantserd. Daar nu verder een van de meest gewone termen om "bescherming, beveiliging" uit te drukken, namelijk raksha, in meer beperkte toepassing zoowel een amulet, toverformulier, als politie, zorg voor de publieke veiligheid aanduidt, zou het niet onmogelijk zijn dat Prâtimoksha-Sūtra een handige wijziging was van raksha-sūtra, politie. Ook deze schrijver heeft allerlei verklaringen dooreen, eene zuiver kunstmatige, volgens welke pratij gescheiden wordt in pra, vooruit, vóór, en ati, verder; eene andere, op zichzelf niet onmogelijke, volgens welke práti voor prati staat; zulke eene lange is aan 't Prakrit eigen, en daar de Sanskritis der Noordelijke Buddhisten uit een Prakrit in ’t Sanskriet overgezet zijn, en gewoonlijk met de grofste onwetendheid, zou zulk een gedrocht in ’tschijnsanskriet van den Noordelijken canon niets bevreemdends hebben. Men vindt trouwens ook de spelling met de korte a. Neemt men de Z als juist aan, dan is pratimoksha een adjectief dat beteekent „behoorende tot pratimoksha, van p.” Kawaca is bepaaldelijk een beschermend toverformulier; kaïcuka, in dharma—. Kaïcuka, het pantser der deugd. Lalita-Vistara 217. DE SANGHA. Het reglement, hetgeen niet wegneemt dat het Pratimoksha tevens als een pantser ter afwering van de aanvallen der zonde, een ondoorbarend harnas bij de onverhoedse aanvallen van Mâra, kon beschouwd worden. HEREMIETEN, - ASCETISCHE LEVENSREGELEN, Van de eigenlijk gezegde bedelmonniken, Bhikshu's, der Indische wetboeken zijn te onderscheiden de heremieten, die in de wildernis een strenge levenswijze volgen, ten einde zich te sparen van de wereld en zich voor te bereiken voor de hemel. Ofschoon het hun geoorloofd is hun voedsel te bedelen, doen zij zulks toch alleen bij wijze van uitzondering. De regels voor hun gedrag, zooals ze beknopt in Gautama's Wetboek opgetekend staan, zijn de volgende: De heremiet leeft in de wildernis, zich voedend met wortels en vruchten, en zich oefenend in ascese. Hij moet een vuur aanleggen volgens de regel der Gramana's (om daarop de morgen- en avondoffers te bereiden). Hij eet wilde groenten; moet regelmatig eer bewijzen aan de goden, de geesten der afgestorvenen, de menschen, de Bhuta's, en de Zieners (die de Weda geopenbaard hebben). Hij bewijst eer aan de ratna's, de de oorzaak van de regen en de zon, daaraan de kala's, de oorzaak van de maan en de sterren, en daaraan de deva's, de geesten die in de lucht leven. Hij bewijst eer aan de kinnara's, de geesten die in de bomen leven, daaraan de garuda's, de geesten die in de vogels leven, daaraan de serpa's, de geesten die in de slangen leven, daaraan de naga's, de geesten die in de krokodieLEN leven, daaraan de manus, de geesten die in de mensen leven. Hij bewijst eer aan de asjema's, de geesten die in het land leven, daaraan de kumbhandas, de geesten die in het water leven, daaraan de makara's, de geesten die in de zee leven, daaraan de ka's, de geesten die in de diepzee leven, daaraan de rakkhasa's, de geesten die in de llanden leven, daaraan de vetala's, de geesten die in de graven leven, daaraan de pis'aca's, de geesten die in de dorre plaatsen leven, daaraan de bhuta's, de geesten die in de ravijnen leven, daaraan de preti's, de geesten die in de aarde leven. Hij heeft eenig besef dat pratimokska dient om lichaam en woorden te beveiligen. 'Zij worden gewoonlijk Waikhânasa of Wânaprastha genoemd. Manu 6, 27. Gautama 3, 21—35; vgl. Âpastamba II, 9, 21, 18 vgg., en Manu, 6, 1-29. De term omvat lucht- en aardgeesten en de dieren. In Âpastamba II, 9, 24, 18 vgg. wordt gezegd dat de Ziener met Brahma de wereld gechapen hebben en dat hun lichamen als luisterrijke sterren aan de hemel glanzen. Men zegt dat de Veda alle het zicht- en weetbare omvat, alle verschijnselen op materiëel en geestelijk gebied. De Dharma der Boeddhisten is net hetzelfde, verschilt van Veda alleen in klank. De Sangha hoort gastvrij alle menschen te ontvangen, behalve dezulken met wie het verboden is om te gaan. Hij mag des noods het vleesch nuttigen van dieren die door roofdieren gedood zijn. Hij mag niet in een dorp komen, noch een zaadveld betreden. Hij draagt zijn haar in vlechten en gebruikt tot kleeding boomschors en dierenhuiden. Hoezeer de heremieten wegens hun levenswijze als Cramanas te beschouwen zijn, vertoonen zij minder punten van overeenkomst met de Boeddhistische wereldverzakers dan de Sannyasins. Veeleer mag men hen houden voor de evenbeeldingen der vlechtdragende Agnikas of Jatilas, waartoe de 3 Kâcyapas van Gayâ, Nadî en Uruwilwâ behooren. Daar nu de Agnikas, gelijk wij later zien zullen, zonder proeftijd tot de broederschap der Sjangazonen worden toegelaten, mag men de gevolgtrekking wagen dat in den boezem der Congregatie de heremiet hoogelijk geëerd werd en op nagenoeg gelijke lijn gesteld met den monnik. Beide, de heremiet en de monnik, hebben dan ook dit gemeen dat zij in hogere of mindere mate een stelselmatig ascetisme ter bereiking van hun einddoel noodig achten. Een volledige cursus van ascetische levensregelen bezitten de Buddhisten in de Dhutânga's, waarvan het aantal bij de Zuidelijken 43 bedraagt, bij de Noordelijken 42. Wij zullen ze een voor een behandelen en daarbij de in Palibronnen gebruikelijke rangorde volgen. I. Het dragen van een kleed uit lappen die men van een vuilnis- of zandhoop heeft opgeraapt (pânsukûlika). Het is er verre van af dat deze Dhutânga's de Kâcyapa's of Kacyapa’s moeten volgens de regels der mythologie heremieten mee, want Kaçyapa is de Prajâpati, de Aartsvader en Schepper, en valt dus met Brahma samen, die een heremiet, met langen baard, volgens heerschend gebruik is. De monnik Sannyâsin, die geschoren moet zijn, staat in de algemene schatting op een hogere trap dan de heremiet; natuurlijk is dus ook de Buddha hoger dan Brahma; met andere woorden, de twee zijn één en hetzelfde fysische of metaphysische wezen in verschillende stadia. Dhutânga. Dhuta, dhúta is ver van geschud; van daar dhutapápa, iemand die de zonden of het zondige heeft afgeschud; het onzijdige dhutam, dhutam betekent van het mat waarin men afgeschud heeft, namelijk het zondige, de wereld. Men kan dus Dhutânga vertalen met onderdeelen der wereldverzaking. Ook avadâta heeft in brahmaanse schriften den zin van iemand die van alles afstand gedaan heeft. S. Hardy E. M. 9; 73; 97; Burnouf Introd. 304; Wassiljew B. 172; Beal Catena Sb DE SANGHA. A. 15 Monniken in 't algemeen denken dat deze regel volgde; nog is men gerechtigd te beweren dat in ouderen tijd het gebruik algemeen was. Het waarschijnlijkste is dat alleen zij die een strengere richting in ascetische toegedaan waren zich zo schaamelijk kleedden, en dat de Kerk ter bevrediging van hun eischen het gebruik toeliet en zelfs als bijzonder verdienstelijk, hoe eer niet strikt noodig, erkende. De overlevering zegt dat er een school is, die der Kācyapīya's, welke meer dan andere de Dhuṭāṅga's in acht neemt. Dat zal wel waar zijn — als mythe namelijk —, want alle Kācyapas hadden mythen, in hun hoedanigheid van Aartsvaders of wereldschoppers. Het bezitten van drie kleedingstukken (trāīcīvarika, Pali tectvāra-). Het voorschrift van niet meer dan 3 kleedingsstukken volgens het paleismodel te hebben geldt voor alle leden van den Sangha, en ieder noviciat voor de priesterwijding moet zorgen er van voorzien te zijn. De vraag of de eigenlijke bedoeling van dezen Anga niet dit is, dat men zich met 3 kleedingstukken moet vergenoegen. Zo opgevat is het een hulpmiddel tegen weelde in kleeding gericht. ‘Volstrekte naaktheid wordt voor welvoegelijk gebrandmerkt en is dus niet geoorloofd. Geen ander voedsel te nuttigen dan wat men als almoes ontvangt (pannipâtika). Wie zich streng aan deze regel houdt, heeft geen gebruik van uitnoodigingen ter maaltijd, noch van ‘spijzen die de gelovigen aan de Congregatie geschonken, onthoudt zich in één dag van alle welvaart in spijzen. Bij ’t ophalen van voedsel geregeld van huis tot huis te gaan, bij een arm. Dit is de betekenis die de Singhalezen in de term aruna-cârika leggen; ze lijkt intussen zuiver denkbeeldig; in het Sanskriet luidt het woord sâmpradânacâra, welk niet wel iets anders kan uitdrukken dan »het leven van giften«. Vervolgens verschilt niet van hetgeen in ’t vorige artikel vervat is, en het is zeer natuurlijk dat dit nummer in de Noordelijke lijst ontbreekt. Onder de maaltijd op de een of andere plaats te blijven zitten (Pali ekâsanika). Deze uitlegging geven de Doktoren der Kerk aan het woord, omdat eka, één, en âsana, zetel, betekent. Hun verklaring berust op een verwarring van twee woorden beide in ’t Pali sana luidende; aikâçanika zou de Skr. vorm zijn, afgeleid van ekâgana, ‘t alleen eten. Dit is kennelijk bedoeld, want de asceticus behoort in eenzaamheid zijn maaltje te nuttigen. Misschien is de betekenis van ‘t voorschrift met opzet verdraaid. Slechts van één schotel of bedelpot te eten (Pali pattapindika). Dit artikel ontbreekt in de Noordelijke lijst. VII. Men mag na ’t voormiddagmaal geen ander gebruiken (khalupagcad-bhaktika). Op echt karakteristieke wijze heeft de Singhaleesche scholastiek dit eenvoudige verbod uitgeplozen. Zij heeft er in gevonden dat de geestelijke, die het voorschrift in den hoogsten graad opvolgt, alleen de beet die hij in den mond heeft mag verorberen, en niets meer, al is het eerste handvol voedsel, dat hij tot zich neemt, niet kauser. De geestelijke, die het voorschrift in den middelsten graad opvolgt, mag eten wat niet kauser is, doch niets meer; degene, die het voorschrift in den laagsten graad opvolgt, mag zoolang eten als hij op dezelfde zitplaats blijft. Het is niet van belang ontbloot de aandacht op zulke uitingen van de Zuidelijke Kerk te vestigen, omdat deze buiten kijf zeer getrouw den ouden geest van ’t Buddhismus vertegenwoordigt. VIII. Te wonen in de wildernis (@ranyaka). IX. Verblijf te houden aan den voet van een boom (vrkshamulika). X. Te leven onder den blooten hemel (abhivyavakulgika). XI. Te wonen op een doodenakker (gmagandika, Pali sosanika). Reeds Burroughs Introd. 307 heeft dit vermoeden uitgesproken; vgl. Manu 6, 59, waarin ondubbelzinnige woorden gezegd worden dat de monnik zijn maal in de eenzaamheid gebruikt. Des noods zou ook ekdsana te verdedigen zijn, doch altijd in den zin van „het alleen zitten”. XII. Het nachtleger te spreiden waarheen men door het toeval geleid wordt (yathasanstarika, Pali yathasanthatika). XIII. Te slapen in een zittende houding (naishadika, Pali nesajjika). In de lijst der Noordelijken ontbreken dus N°, A en 6; daarentegen heeft zij een ander artikel (namatika-angga), hetwelk het gebruik van vilt (namata) voorschrijft. Naar de theorie mogen al deze onderdeelen van een ascetische levenswijze in acht genomen worden door monniken, twaalf door kadet-monniken, acht door nonnen, zeven door vrouwelijke kweekelingen, en twee door leeken, hetgeen volgens een zeer gewone Buddhistische rekenmethode in 'geheel 42 artikelen op levert. Op nonnen zijn art. 7—44 niet van toepassing; de drie artikelen 41-43 zijn haar zelfs uitdrukkelijk verboden, hetgeen hierop neerkomt dat zij alleen de zes eerste voorschriften behoeven te volgen, en in geen geval als heremieten mogen leven. De kadet of kweekeling mag alle in acht nemen, behalve N°. 2; zeker omdat hij nog niet gewijd is, strikt genomen niet tot den Sangha behoort. Leeken mogen de regels in N°. 5 en 6 volgen, doch geen van de overige. Het schijnt niet moeilijk het grondbeginsel der Dhutânga’s te herkennen. Ze zijn een kort begrip der ascetische levensregelen voor monniken en heremieten. Van de 42 artikelen waaruit de lijst bij de Noordelijken bestaat zijn de 6 laatste uitsluitend bestemd voor degenen wier neiging hen aandrijft om in de wildernis of in andere onherbergzame oorden als streng asceten te leven. Dat zulke heremieten deel konden uitmaken van de broederschap, blijkt uit de bijzondere regelen die de Buddha voorziet. Het woord namataka is den Zuidelijken niet onbekend; in Culla-Wagga 10, 10 wordt het de nonnen verboden namataka te dragen; in 5, 19 wordt door den Buddha het gebruik van aan de monniken toegestaan, hoewel misschien niet voor kleederen; Buddhaghosa verklaart het als een uit geitenhaar vervaardigde stof. Voorts komt het in 5, 11 voor. Vooral de Singhalezen verstaan de kunst om bij het opmaken van hunne chronologie het getal jaren van een bepaald tijdperk te doen uitdijen; zo laten zij bijvoorbeeld de 9 Nanda’s gezamenlijk over een tijdperk van 22 jaren regeeren, en dezelfden afzonderlijk over een gelijk aantal, hetgeen voor de regeering der Nanda’s 44 jaar geeft. Meer hierover later. De Sangha bepaalt; zij heten "in de wildernis levende monniken" (aranyaka-bhikshu), en kunnen gevoeglijk vergeleken worden met de Waikhânaca’s of Wânaprastha's. Zij moeten zorgen spijs en drank in voorraad te hebben, of althans die te kunnen verschaffen, een vuur aan te leggen, de sterrebeelden ter bepaling van den dag der maand te kennen; alles zaken die den Wânaprastha te pas komen bij zijne dagelijksche offeranden en 't ontvangen van gasten, doch volstrekt overbodig zijn voor een monnik. Als de aanleiding tot het uitvaardigen van bijzondere voorschriften voor deze soort van asceten wordt verhaald, dat op zekeren tijd een menigte hunner in de wildernis leefden zonder iets in voorraad te hebben of te weten van hetgeen zoo even genoemd is. Er kwamen roovers, die de edelmannen vroegen: Hebt gij water? Antwoord: neen. Hebt gij spijs? Neen. Hebt gij vuur? Neen. In welk sterrebeeld staat nu de maan? Wij weten het niet; enz. De roovers werden zeer boos en verassen de asceten duchtig af. Daarop vertellen deze het geval aan de andere monniken, en deze laatsten aan den Meester, die daarop bedoelde verordeningen uitvaardigt. De ongerijmdheid van dit vertelsel springt te veel in "Loop dan dat het nog noodig zou zijn die in 't licht te stellen. De ware aanleiding tot het opnemen der strengere ascetische levensregels zal wel geen andere geweest zijn dan dat men ook de heremieten den toegang tot de heilige leer gemakkelijk wilde maken. Het wonen aan den voet van een boom wordt bij de priesterwijding genoemd als een der vier zaken waarmee de monnik zich tevreden moet stellen, maar dewijl de Buddha in de canonieke boeken met de ene hand pleegt terug te nemen wat hij met de andere geeft, mag de Cākyāmuni ook een minder harde levenswijze volgen. Nog sterker komt deze gewoonte van geven en nemen uit bij art. 1, waarbij het dragen van kleding uit opgeraapte lompen wordt aangeprezen. Desniettemin vermeldt de Meester ergens nadrukkelijk dat men zich geheel en al zóó kleedt — wat dit dan ook beteekenen moge — naar aanleiding van het volgende voorval. Op zekeren tijd was er een monnik die geheel in zulk een lompenpak gestoken was en een doodskop als bedelnap droeg. Zekere vrouw schrok op dien aanblik zóó hevig dat zij een kreet slaakte, in de waan dat haar een duivel verschenen was. De menschen waren ten zeerste verontwaardigd en zeiden: Hoe kunnen de Cākyāmuni's toch een doodskop als bedelnap dragen, net alsof ze duivels zijn? Men onderrichtte den Heer van 't voorgevallen en toen zei hij: Men moet geen doodskop als bedelnap dragen, monniken; wie zulks doet, maakt zich schuldig aan een vergrijp; men mag ook niet geheel in lompen van een vuilnishoop opgeraapt gekleed zijn; wie zoo gekleed is, maakt zich schuldig aan een vergrijp. Het belangrijkste van dit verhaal is dat het eene toespeling schijnt te bevatten op zekere schedeldragende asceten, de Kapalika's of Kapaladharins, waaruit men met eenigen grond mag opmaken dat die soort van aardsche heiligen en Siva-dienaars reeds bestond in den tijd der redactie van den Culla-Vagga. Al zijn de Dhutanga's niet alle gelijkelijk verplichtend gemaakt, is het toch uitermate verdienstelijk ze te betrachten. Alle vroegere Buddha's waren er hoogelijk mede ingenomen en hechtten er veel waarde aan. Aan de uitoefening er van zijn wel 28 deugden verbonden, en een iegelijk die ze volledig in acht neemt kan verzekerd zijn dat hij zich in het bezit van 18 goede eigenschappen zal kunnen verheugen. Zoo leerde de hoogwaardelijke Nāgasena aan Koning Milinda bij gelegenheid van een hunner gesprekken. De kerkvader had bewijzen geleverd dat het finale Nirvana herhaalde malen ook door leeken bereikt was geworden: er waren miljoenen en miljoenen van mensen en goden die als leeken de wereldse genugten smaakten en zonder ooit monnik te zijn geweest het ware Nirvana deelachtig waren geworden. Als nu de Koning vraagt waartoe dan het geheele ascetisme dient, antwoordt Nāgasena niet rechtstreeks — dat strijdt met zijn gewoonte —, maar zegt, om de vraag te ontwijken, dat het ascetische levensregels met 28 goede dingen gepaard gaan. Ze worden alle 28 opgesomd, doch we zullen de vermelding er van hier laten rusten. DE SANGHA. Van den aanvang af heeft de Sangha, zooals wij uit de oudste geschriften moeten opmaken, bestaan uit een mengsel of vereniging van drie klassen van asceten of Sramana’s, die de tegenhangers zijn van de Pravrajaka's, Vaikhānasa’s en levenslange Brahmacârins. In het meer ontwikkelde stelsel van de Mahayânisten vindt men ze nog terug onder de weidsche benamingen van Bodhisattvas, Pratyekabuddha’s en Discipelen, Alle streven naar hetzelfde doel, al is het langs verschillende wegen. HOOFDSTUK I. Toetreding tot de orde. Kweekelingschap. Wijding. De toegang tot de broederschap staat voor iedereen, onverschillig tot welken rang of stand in de maatschappij hij ook behoort, open, behoudens enkele uitzonderingen. Uitgesloten zijn: soldaten, roovers, aan de gevangenis ontsnapte boeven, dieven die te pronk gestaan of een geeseling ondergaan hebben of gebrandmerkt zijn, personen die lijden aan melaatschheid, lichte melaatschheid, kropgezwel, tering of vallende ziekte, voortvluchtige schuldenaars, slaven. De eigenlijke wijding (upasampadā) is daarenboven uitdrukkelijk ontzegd aan vadermoorders, moedermoorders, moordenaars van Arhats, nonnenschenders, scheurmakers in de gemeente, personen die bloed hebben doen vloeien, hermaphrodieten, kreupelen, lamen, verminkten, blinden, stommen, doven, gebochelden, met ernstige ziekten beheerst, afvalligen die tot een andere geloofsgemeente overgegaan zijn, personen die sluipend zich bij de broederschap gevoegd hebben, dieren. Mochten deze reeds gewijd zijn, dan moeten zij weer uitgestooten worden. Wat de vrouwelijke kandidaten voor de Upasampada betrifft, ook deze moeten gezond van lijf en leden zijn, niet tot den soldatenstand behoren, geen slavinnen, noch voortvluchtige schuldenaars zijn. Als Sramanera of kweekeling mag niemand aangenomen worden, tenzij hij de toestemming zijner ouders erlangt en over de 7 jaar oud is. De meeste van de opgegeven uitzonderingen op den regel der algemene toelating laten zich gereedelijk verklaren. Intussen hebben de opstellers van het Vinaya-Pitaka zich beverd om door toepasselijke geschiedfabels die uitzonderingen te rechtvaardigen. In den beginne zouden ook de vermelde categorieën van personen toegelaten zijn; eerst toen de nadelen gevoelen, werden gaandeweg de verbodsbepalingen uitgevaardigd. In de legende van den Buddha hebben we gezien hoe hij zijn eigen zoon Rahul als Gramanera hield opnemen, om later, na de klachten van Gautama over die handelwijze gehoord te hebben, te bepalen dat voortaan geen onmondige meer aangenomen worden dan met toestemming der ouders. Niet minder merkwaardig zijn andere geschiedenis welke strekken moeten om den oorsprong van de een of andere uitzondering te verklaren. Zoo is het navolgende verhaal bepaald om het nageslacht te onderrichten hoe het komt dat lieden die met zekere kwalen behept zijn niet tot de orde worden toegelaten. Eens heersten er in Magadha vijf kwalen: melaatschheid, kropgezwelling, lichte melaatschheid, tering en vallende ziekte. De lijders zochten hulp bij Jivaka, maar deze wees ze af, omdat hij als lijfarts van Koning Bimbisāra, diens harem en de Congregatie, aan wier hoofd de Buddha staat, het te druk had. De lieden begrepen nu dat het in hun belang was. Natuurlijk was er in die dagen nog geen ander geneesheer in de wereld dan Jivaka. De Sangha. zich onder de zonen van Câkya te laten opnemen, want eenmaal monnik zijnde hadden zij recht op de geneeskundige behandeling van den beroemden dokter. Zij werden dan leden der broederschap en genoten de hulp van den lijfarts des konings en der geestelijkheid. Op dat pas waren er veel monniken ziek, zodat Jîwaka het overdruk kreeg en in zijne taak jegens den Koning te kort schoot. Zeker iemand die met alle vijf bovengenoemde ziekten ! te gelijk behept was, begaf zich naar Jiwaka om diens geneeskundige hulp in te roepen; deze was evenwel te over- _kropt met werk om den zieke te behandelen. Daarop ging de man mon- nik worden, en nu herstelde hij spoedig, dank zij de trouwe verpleging van de zijde der kloosterbroeders en de kunst van den arts. Nauwelijks was de man genezen of hij deserteerde en liep op "e heeren wegen rond. Jiwaka was niet weinig verwonderd de man te ontmoeten en vroeg hem: »Heb ik het wel, hebt gij u niet in de broederschap laten opnemen?« Het antwoord luidde toestemmend. »En waarom hebt gij dat gedaan?« vroeg de geneesheer. De man van de vijf kwalen deelde hem de beweegreden mede. Jiwaka was hierover zeer verstoort en deed zijn beklag bij de Buddha, dat men iemand die met vijf kwalen beheer had in de orde had aangenomen; hij verzocht dat zoiets in het vervolg niet meer gebeurde. Daarna verwijderde hij zich, doch niet vóórdat de Meester hem met een steekspriik gesterkt en verkwikt had. Dit geval gaf aanleiding dat de Heer een toespraak hield tot de vergaderde monniken en beval: »Iemand die beheer heeft met de vijf kwalen, monniken, mag niet aangenomen worden; wie eenen zoodanigen tot monnik wijdt, maakt zich aan een vergrijp schuldig.« Een ander verhaal, hetwelk de uitsluiting van soldaten historisch moet rechtvaardigen, luidt, aanmerkelijk bekort, in hoofdzaak als volgt. Eens zond Koning Bimbisāra troepen af om onlusten aan de grenzen te stillen. Op een dag kwam de troepenleider met drie gewonden bij de stad terug. De koning vroeg de reden van deze komst en de man vertelde: »Koò, de Boeddha heeft de dood uitgevaar voor drie van mijn soldaten.« De koning bood de aanvoerder aan de plek waar de dood het leven had genomen terug te vinden, maar de soldaten waren al opgeslokt door de aarde. De koning vroeg de Boeddha of hij de drie soldaten kon herstellen, wat deze besloot toe te staan. De Heer riep de doden opnieuw tot leven, waarna de koning de Boeddha smeekte de geesten die de soldaten hadden vermoord te vergeven. De Heer gaf hier opnieuw toe. 