VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Ten flotte nog eene toevalligë óvereeffkomst, In hete zêlfde jaar, wadrin TIMOLEON ftierf , werd in zijne geboorteftad Korinthe de bekwame en féhrândere, maar heerschzuchtige PHILIPPUS, nà de overwinning op Griekenland bij Cheronea, tot Opperbevelhebber tegen de Perzén verkozen. In hetzelfde jaar, waarin w A$ HINO TON zijn aardfche bekleedfel afleide , zegepraalde de ver- overaar ònzes tijds, NAPOLEON, over de Fran/cht Republiek , en deed zich tot Opperbeftuurder en Opper- veldheer tegen Oostenrijk benoemen, Hem toetden, wel ïs waar, de zegepralen van Marengo, Auflerlitg en Je na, gelijk ALEXANDER , den opvolger van P AILI. Pus, dié van den Granicus, Isfus en Arbela, maat wáàr ís de man met gevoel voor zedelijke grootheid, diè niet liever een TIMOLEON zou willen zijn, dah de verwoester van Tyrus ende moordenaar van K-L-i Pp us,— piet-liever cen wASHING TON , dan de moordenaar van D'ENGHIEN én de kwelgeest van het vasteland van Europa? (*) PLUT, in Timol, C. 32, 35. Diovor. sic L. XVI C. 84. VERVOLG VAN WAARNEMINGEN IN EPILEPSIE, 50% VERVOLG VAN WAARNEMINGEN, OMTRENT HET OE- BRUIK DER ARTEMISIA ÎN ‘EPILEPSIE, Door E. Je THOMASSEN A THUESSINK, Onnes ontving ik vanden Heer M. D. VAN DER Kork een mondeling berigt omtrent het nut der Artemi. fia in Epilepfie. Nadat hij dit-middel in het Buitengaste huis verfcheidene malen zonder gehikkige uitwerking had aangewend, had ‘hij eindelijk het genoegen , daarmede eene volkomene genezing bij eene zeer verouderde Epilep- fie te weeg te brengen. Ik wacht van hem een nader en naatwkeurig verllag vän deze gefiezing, In den füpplementband van’ het Journaal van tru P E- LAND van 1825 vind ik een aanmerkelijk geval opge- teekend van eeh’ ‘kleermakersknecht, die, na reeds eene verzwakking in ‘den linkerarm gevoëld te hebben , ‘op het vatten van koude iñ een zwaar epileptisch toeval vere viel, De Epilepfic kwam met eene aura epileptica uit de vingeren’ aan. Tevens was er eehé groote gevoelig. heid van zenuwen bij dezen lijder y waartegen men ireeds verfchillende zenuwmiddelen had beproefd, Na zes wee ken volgde er een fterker âanval van deze ziekte ; op het drinken van eenige glazen wijt, Nadat men de hier tè vens aanwezige gastrifche toevalfen door brahk- en pure geermiddelen had Weggenomen., werd-hem een theelepel van de Rad. Artemi/. met fuiker viermaal daags ‘toegee diend, Bij dit gebruik bevond hij zich redelijk wel. Et bleef niettemin eene zekere zwakheid en groote gevoe. ligheid van den arm over, Onverwâcht kreeg hij weder- om een’ grooten angst en benaauwdheid , met een gea voel der aura in zijn’ arm, Hij nam hierop eene fterkere gift der Artentifia, waardoor’ hij- aanftonds zich. verligt gevoelde en“geën acces kreeg. Dit’gebeutde eens‘ dn dermaal: met “dezelfde uitwerking. ‘Hij zweette van het middel fterk, en bleef van-den epileptifchen aarival gee heel vrij. = SOA . VERVOLG VAN WAARNEMINGEN , Worr, van Warfchau, geeft in hetzelfde Journal van Maart 1826, bl. 54, een geval op van genezing eener Epilepfia nocturna , die, naar de opgave van B UR- DACH, niet naar het gebruik der Artemifia luistert, Een man van 42 jaren had federt achttien maanden acces- fen van Epilepfie, die alle twee of drie maanden weder- kwamen , zonder dat men daarvan de oorzaak konde be- palen , dan mogelijk alleen een al te fterk gebruik vange- giste dranken , waarbij zich toevallen van aanbeijen en ge- vatte koude voegden, Hij werd alleen gewaar het toe- val ’snachts gehad te hebben , doordien dan ’s morgens de tong aangebeten was en hij fterke hoofdpijn gevoelde. Noodig oordeelende, eerst de vrije circulatie door den on- derbuik te herftellen „ liet hij hem bloedzuigers zetten en oplosfende middelen gebruiken en loogzoutige minerale wateren. Aanftonds na: den aanval in Augustus gaf hij hem gedurende zes avonden .een poeder van een drache „me versch gepulverifeerde) Rad, Artemif. , met warm bier in te nemen; daarna nam hij dit nog driemaal om ‚den anderen avond. Hij ried hem voorts „ dit nog twee maanden op dezelfde dagen en op gelijke wijze te herha- len. Sedert dien tijd heeft hij in 15 maanden geen’ aan- val meer gehad, De eerfte giften der Ærtemifia hadden een fterk zweet veroorzaakt, | „Doct GITTERMANN, van Emden, had ook door eenige gelukkige gevallen zijne, voorgaande ondervinding bevestigd gevonden; namelijk, dat de „Artemifia in de ftuipachtige ziekten der kinderen vooral dienftig was. Met opzigt tot de inzameling en behandeling van dit „middel merkt BURDACH (in hetzelfde No. bl. 56) aan, dat hij- ondervonden heeft, dat de wortels , die hij dit jaar verzameld heeft, veel krachtiger zijn, dan die van het vorige jaar; dat zij door het afwasfchen hunne kracht verliezen; dat zij , bij eene matige warmte;van eene kamer gedroogd ‚donker graauw en niet helder. bruin er moc- ten uitzien; dat de wortels, vooral wanneer zij in eene zekere hoeveelheid bij elkander bewaard worden, zeer (kerk „prikkelend (piguant)en zeer bijzonder rieken ; dat ~- OMTRENT HET GEBRUIK DER ARTEMISIA, 503 & zij vooral op het krachtigst zijn , wanneer zij in de laâtfte helft van November ingezameld worden; dat zij alle an: dere zweetmiddelen in kracht overtreffen , zonder dat zij eenen aanmerkelijken invloed op de circulatie des bloeds veroorzaken , en dat diensvolgens dit middel niet door eene ontftekingachtige gefteldheid des bloeds gecontrge indiceerd wordt 5 dat, eindelijk , de diaphoretijche kracht onderfcheiden is van de gntepileptifjche kracht; dat de eerte ook bij afgewasfchene, de laatfte geheel niet bij dezelve gevonden wordt. Onlangs heeft mijn geachte Toehoorder , de Heer pe VRIES REILINGH, openlijk met veel lof verdedigd zijne Inwijdingsverhandeling , de Artemifia vulgari , nos- tra etate potisfimum in Epilepfia laudata (7 Junij 1826). In deze weluitgewerkte verhandeling heeft hij in het kort verzameld en oordeelkundig opgegeven al hetgeen tot dee. zen tijd over dezen wortelsis gezegd , met eigene waare nemingen en gevolgtrekkingen omtrent deszelfs gebruik in deze ziekte. Hij begint zijne verhandeling met eene zeer naauwkeurige botanifche befchrijving' dezer plant. Voorts geeft hij op , hoedanig dezelve te voren gebruikt is , en de krachten, die daaraan worden toegekend, vooral de werking daarvan op de regeling der menfes , en bewijst uit vele voorbeelden van „oude Schrijvers , dat deze wortel reeds door hen gekend en ook in de Epilepfie met nut gegeven is, De letterkundige gefchiedenis is hier meer uitgebreid en belangrijker dan die , welke ons in het Jour- aal van HUFELAND gegeven ise Hij gaat vervolgens ver, om op te geven de voorfchriften, die men in het eedienen van dit middel heeft in acht te nemen, als b, z den tijd en de wijze vam verzamelen , het droogen , tot - voeder ‘brengen, bewaren enz., de verfchillende wijze. n tijd van toediening, welke ook naar de verfchillende orzaken en omftandigheden dient gefchikt te worden. dij onderzoekt dan nader, of het noodig zij, het mid- iel, naar het voorfchrift van BURDACH; met warm ier te geven , hetwelk hij niet altijd noodig keurt, en: neent, zoo als dit ook nader. door waarnemingen. van ans g06 VERVOLG VAN WAARNEMINGEN 4 3 deren bevestigd is, dat het middel ook met andere dis: phoretica kan gegeven worden. Omtrent den tijd, ge durende welken, de drtemifia moet gebruikt worden, merkt de Heer REILINGH aan, dat dit ook alleen door de bijkomende omftandigheden kan bepaald worden, _zoo als dit b, v.. met den koortsbast en alle andere genees. midde'en plaats heeft. Hij denkt, dat dezelve niet al: leen als remedium pellens nuttig kan. zijn, maar ook eene bijzondere dynamifthe, kracht op het zenuwgelkl uitcefent. Omtrent den leefregel heeft: hij zeer juist aan gemerkt, dat BURD:ACH en ook anderen daarvan te weinig Spreken „ daar hij integendeel van;oordeel is, dat men hierop vooral naar mate der omftandigheden van den lijder oplettend moet zijn. Hij gaat vervolgens over tot het onderzoek , of men ook vóór: of met het gebruik der Artemifia moet paren andere middelen ; en hierbij merkt de Schrijver aan, dat het in fommige gevallen best is, het middel zonder eenig bijvoegfel te geven , maar dat de ziekte van zulk een’ verfchillenden aard is, en van zoo vele en zoo verfchillende oorzaken afhangt, dat men dik- wijls eerst andere middelen moet toedienen, voordat men de Artemifsia kan aanwenden. Hij haalt, om ditte ftaven , voorbeelden aan van zieken „die hetzelve gebruikt „ hadden zonder een’ geneesheer te raadplegen , en daarvaù zeer nadeelige gevolgen hadden ondervonden, bs v. jon- „ge, fterke en volbloedige menfchen , waarbij eerst ruim? aderlatingen gevorderd werden, waarna dan ook de 4r temifia met vrucht gegeven werd. Hij waarfchuwt daarom ook te regt, dit middel in de periode der puberteit niet dan met veel omzigrigheid te bezigen, omdat in dit tjè perk dikwijls eene al te groote activiteit van het vaatge- ftel aanwezig is. Omtrent de noodzakelijkheid van het zweeten , na. het gebruik der Artemifia, blijkt het vit vele waarnemingen, dat het zweeten tot de herftelling noodig is, maar dat ook dit zweet niet altijd de herftel- ling ten gevolge heeft, Wat nu de. jaren betreft, hebber BURDACH EN GITTERMANN opgemerkt, dat de Artemifia. bij kleine kinderen zeer goede. uitwerking ONTRENT HET GEBRUIK DER ARTEMISIA. 507 in het bedaren: vau (tuipen; — dat bij kinderen van 5 tot jonge lieden van 15 jaren door het gebruik daarvan chorea. St. Viti en Epilepfie dikwijls werden weggeno- men; dan dat het minder gelukte en. zoo wèl niet verdra- gen werd in de periode der puberteit, omdat alsdan de natuur, dikwijls al te werkzaam zijnde, dezen prikkel niet verdroeg (zoo als dit reeds boven is aangemerkt). Bij menfchen van middelbare jaren, maar vooral bij oude lieden, die de ziekte reeds lang gehad hadden, bragt het niet zelden eene volkomene genezing te weeg. Het fcheen vooral meer te helpen bij vrouwen dan bij mannen , het- welk hij vooral toefchrijft aan de werking op de menfes., aan welker onregelmatigheid men dikwijls deze ziekte moet toe chrijven. Moeijelijker te bepalen is het, in welke foort van Epilepfie dit middel vooral nuttig was. Hij onder- zoekt, om. dit te bellisfen , de ziekte naar. derzelver aard en oorzaken, en befluit daaruit, dat meestal de gevala len, waarin de ZArtemifia eene genezing te weeg bragt, onvolkomene Epilepfiën waren , offchoon dit dan ook zijne uitzonderingen heeft, en ook fommige volkomene of perfecte Epilepfiën hierdoor genezen zijn. Over het al- gemeen was zij meer nuttig in eene beginnende , dan im eene lang geduurd hebbende en dus ingewortelde ziekte ; ook was zij zelden van nut in eene Zdiopathifche Epilep- fie (die duidelijk hare zitplaats in de herfenen had) , maar meestal in de Sympatifche, Wat nu de corzaken verder. betreft, heeft zij zelden uitwerking gedaan op eene er-. felijke ziekte; ook was zij eer fchadelijk dan voordeelig, bij volbloedige lijders , meer nuttig in andere dan in rheu= matilche gevallen, meer bij vrouwen dan bij mannen; bij- zonder nuttig was zij, als de oorzaken dynamisch waren , vooral wanneer de ziekte uit fchrik ontftaan was.. Qf- fchoon BuRrRDpACH dezelve aanraadt in de perturbutia a defectu menfium , oordeelt. de Heer REILINGH, dat dit niet altijd doorgaat, daar de oorzaken zoo verlchils lende zijn „en hij raadt daarom in dit geval voorzigtigheid aan. Voorts Schijnt de Artemifia vooral nuttig te zijn in die periodifche Epilepfie, welke op zekere tijden a i ZOB VERVOLG VAN WAARNEMINGEN IN EPILEPSIE, en men dus het middel aanftonds na het acces kan geven, Meermalen heb ik zelf waargenomen , dat men het acces daardoor konde voorkomen. Vooral was zij nuttig, als er meer dan één acces op éénen dag voorkwam ; ter- wijl, wanneer de toevallen bij lange tusfchenpoozingen voorkwamen , het zelden gelakte. Eindelijk heeft sur- paAcH waargenomen , dat in de Epilepfie, die ’s nachts aankwam , de Artemifia niet hielp: wij hebben echter boven een voorbeeld van het tegendeel gezien, OVER HET GEBRUIK DER TEMPONS, BI) VÓÓRKOMENDE PLACENTA. Door - Dr.J. We E. DE MAN, te Krommenie. H. oude ` Hippocratifche vita brevis, ars longa, om deszelfs beproefde waarheid zoo dikwijls tot motto gekozen, bevestigt dagelijks , dat de Geneeskunde, in haren geheelen omvang, veel te uitgebreid is, om door één’ mensch; al ware hij ook met de uitmuntendfte talenten begaafd, en al bereikte hij ook den hoogften ouderdom, in allen deele gekend te kunnen worden. Waaruit de voor elken kunstbeoefenaar , wien zijne betrekking tot de Maatíchap- pij waarlijk ter harte gaat, natuurlijke verpligting vloeit, om hetgeen Aij ontdekt heeft, of hetgeen hij in ont- dekkingen. van anderen bewaarheid of gelogenftraft ziet, mede te deelen, Aan dit gevoel van pligt hebben wij zeker de echt prak- tifche bijdrage tot het nut der tempons , bij vóórkomende placenta, door den Hoogleeraar: HEYLIGERS, të danken , die door dezelve elken Verloskundige aan zich verpligt heeft; en ditzelfde gevoel fpoort ook mij aan, om eene mijner verloskundige waarnemingen omtrent dit onderwerp publiek te maken, ` Meermalen heb ik het groote nut der zempons in het bewuste geval ondervonden; zelfs zòo, dar mij dit g% OVER HET GEBRUIK DER TEMPONS. 509 dacht voorval in de Verloskunde minder moeijelijk voor- kwam, en ik, bij bezit van genoegzaam materieel, om eene tempon te kunnen maken, moeder en kind behoue den rekende — tot dat ik mij daarin eens deerlijk teleur- gelteld , en” door mijn troetelkind geheel verlaten zag. Mijne hulp werd, ingeroepen bij eene vrouw , die van haar zesde kind, à terme, zwanger was, gedurende den laat{ten tijd harer zwangerfchap kleine Aemorrhagiae utering had gehad, bij welke reeds gedurende twee dagen Ziguor amnios wegvloeide, en die nu cene fterke Aemorrhagia had. De oorzaak van dezen was vóórkomende placenta, welke het orificium úteri bijna geheel bedekte, De tempon s even als in vroegere gevallen , met alle naauwkeurigheid , en, zoo als de Heer HEYLIGERS dit te regt als be- hoefte opgeeft, vast tegen het orificium uteri geapplie ceerd zijnde, hield de Aemorrhagia geheel op. De toefltand der lijderes verbeterde echter niet; de krachten zonken hoe langer hoe meer; de pols werd allengskens kleiner ; eene doodelijke koude verfpreidde zich over het geheele ligchaam 5 hare facies Hippocratica en niet te overwin- nen flaauwte kondigden een nabijzijnd einde aan. In de- zen benarden toeftand ftond ik, zoo als zulks bij groote misrekeningen dikwijls gaat, eenigen tijd radeloos, tot dat vooral het onaangename gevoel, waarover de lijderes , toen zij nog klagen kon, klaagde, en toenemende zwel- ling van den buik, mij eene hemorrhagia interna deed bevroeden. Ik nam daarom de tempon weg, en zag mij in mijne verwachting niet bedrogen „ daar er eene onbe. grijpelijke hoeveelheid fanguinis uit de vagina (troomde , er eene menigte gecoaguleerd aanwezig was, en de p/a centa, zonder dat het orificium uteri meer ontfloten was, veel meer dan te voren , zelfs, zoo als ik geloof „ daar het periculum in mora mij geenen tijd liet, om dit met alle naauwkeurigheid te onderzoeken, grootendeels los was. Als het eenigfte redmiddel befchouwde en bes. proefde ik de keering. Het orificium uteri was icts, meer ontfloten , dan zulks bij vrouwen , die meermalen gebaard hebben, en aan het einde harer zwanger{chap: MENGELW. 1826. NO, IL, L1 519 OVER HÉT GEBRUIK DER TEMPONS zijn , gewoonlijk is. Langs de losgeraakte zijde der placer ta bragt ik mijne hand in, vond de membrane , doordien het Jiguor amnios, waarfchijnlijk door eene zijdelingfche opening, uitgevloeid was, zeer flap, en daardoor moei- jelijk te doordringen 5 de linkerarm deed zich voor. fn weinige oogenblikken gelukte het mij, den wterws van gen dood kind, waaraan ik ook gedurende de keering, Zoo als de aard der zaak medebragt, geen leven befpeur- de, en de fecundine te ontledigen ; terwijl onder dit al les de vrouw in flaaúwte bleef liggen. Mijne hoop, dit door deze ontlediging , om de daarmede verbondene prik- keling, het nog fluimerende leven zoude ontwaken , werd miet verwezenlijkt; ook alle gewone neryina excitantia waren vruchteloos, en mij fchoot niets meer over, dan de fterk{te der mij in die gevallen bekende prikkels , het koude fortbad, Een halve emmer koud water, op de regio uterina in eens geftort, herriep als het ware deze zieltogende in het leven, en was oorzaak , dat zij hare blikken eerst verwonderd rondom zich , daarna dankbaar òp mij wierp; terwijl ik de mijne, in dit voor den Ver- loskundige onvergetelijk, niet te befchrijven:, waarlijk poëtisch oogenblik, hetwelk alleen door hem, die wel eens een’ mensch aan het reeds gapende graf onttogen heeft, te vatten is, onder het onwillekeurig (torten van gevoelvolle , dankbare tranen , hemelwaarts wendde. Deze vrouw, volgens de gewone regelen der kunst be- handeld wordende, herkreeg langzamerhand hare krach ten , en leverde niets voor de kunst belangrijks meer op; waarom ik het gefchiedverhaal zal laten varen „en het gè val zelve theoretice zoeken te verklaren. De tempon heeft mij hier den gewonen dienst gewei gerd, omdat zij hare werking onmogelijk kon volbren gen. De werking toch van de tempons , offchoon zij in fommige gevallen gefchikt zijn tot het inbrengen van ġe- neesmiddelen , is bij Aemorrhagie voornamelijk mechi- nisch , = drukking der bloedvaten, Om eene drukking tè kunnen bewerkftelligen , moet men eene tegendrukking heb- ben , het zij wij deze in het geheele ligchaam , waarvan BIJ VÓÓRKOMENDE PLACENTA. ` SIE. een: deel móet gedrukt worden, door :deszelfs zwaarte ;/ of wel iñ een tweede ligchaam ontmoeteu's ariders ont (taat: er terwgwijking ;— vervolgens moet: het punt van druk-? king .avereenkomen met het te drukken ‘ligchhaam + is het: eerfte te klein ¿į dan wordt bij het laatfte het doel niert volkomén bereikt, — Wanneer wij nu deze erkende: waar- heden op het gebruik der tempons toepasfen , én daarbij in aanmerking nemen „dat noch de zwaarte van de placenta „ nóch het Ziguor amos ‚te veel voor de-drukking wijken» de, aan dit vereischte voldoen; dat er dus een gefchikt deel van het kind moet vóórlegg en, om het voldoende punt van tegendrukking op te leveren , hetwelk men , ten minfte bij belangrijke loslating der placenta, te vergeefs zal zoeken in die liggingen , waarbij de ledematen vóór- komen ; zoo zal de oorzaak ,om welke mijne poging met de tempons in het verhaalde geval geheel mislukt is, wet geene verdere verklaring behoeven. De tempons kunnen derhalve niet in ale gevallen var vóórkommende placenta met vrucht geäppliceerd worden ; ja zijn zelfs door doclloosheid , en den daardoor verfpild wordende kostbaren tijd, dáár geheel gecontraïndiceerd , waar men geene voldoende tegendrukking in de voorlig: gende deelen van het kind kan vinden. Hieruit volgt de voor elken Verloskundige gewigtigé verpligting, om, vóór de applicatie der tempons, het naauwkeurigfte uit- en inwendig onderzoek in het werk te (telten , en, oflchoon dit dikwijls zeer moeïöelijk , en , om het losmaken der va/a, gevaarlijk is, liever van tweé waagftukken het minst gevaarlijke te kiezen, en de los: wording ván eenige vascula, dan eene geheel verkeerde bewerking te wagen. Het is wel waar, dat, zoo als over het geheel, meestentijd ook hier, het hoofd , het gefchiktfte deel tot tegendrukking , vóórkomt , —dat ook andere deelen des ligchaams, als (tuit, rug, borst enz., voor deze operatie gefchikte liggingen zijn; doch het kunnen ook arm- of been - pofitiën zijn. Het is dus van gewigt, om , ook bi het leners mut der teempons , altijd op onze hoede te zijn, en, indien Ll 2 512 OVER HET GEBRUIK DER TEMPONS wij niet vooraf ons van de gefchiktheid van het vóórlige gende deel kunnen overtuigen „ de lijderes , na de appli- catie der #emspon , zeer naauwkeurig gade te flaan , en, zoo er nadeelige /ymptomata ontftaan , zonder uitftel , het laatíte redmiddel , de keering, te beproeven. Deze laatfte raad is vooral belangrijk voor beginnende Verloskundigen, of wel voor hen, die, door weinige praktijk, hoe ver ook anders in de theorie gevorderd, of uit andere oorzaken , de voor den Verloskundige vol- trekt noodzakelijke ftoutmoedigheid aan het kraambed anisfen , daardoor tegen alle operatiën van belang , het zij ‚met gewapende, het zij met ongewapende handen, op» zien, en met graagte alles, wat hen daarvan ontflaan kan, aannemen. Ook voor den Verloskundige gelde het: de sniddelweg is de veiligfte, Wij moeten de natuur niet te weel vooruitloopen ; doch wij mogen ‘ook geene onmogt- lijkheden van haar verwachten. De geheele fchepping vijst ons wel op de Almagt des Scheppers; doch in al- les zien wij mathematifche orde heerfchen. Om mar iets te noemen: de inplanting der {pieren is over het algemeen allernadeeligst voor de kracht, maar is voor de /nelheid behoefte ,daar het in de werktuigkunde een vaste ftelregel is, dat} hetgeen men in. kracht wint, men in fnelheid werliest. Zoo is het ook met de geboorte van den mensch gelegen : dezelve kon werktuigelijk veel gemakkelijker zij, indien dit met het geheele organismus , vooralrmet zijnen opgerigten gang, overeenkwame, en is nu met zo0 veel moeijelijkheden verbonden, omdat dit in Aeszelfds ‚voorwerp niet anders kon. Deze uitweiding voeg ik hierbij, omdat ik vrees, dt het misbruik van te veel opereren bij de verloefingen we eens door het tegenovergeftelde kon vervangen worden, en omdat, mijns inziens, deze wijze van befchouwing het éénige middel aan de hand geeft, om te kunnen bè palen , waar de natuur eindigt en waar de kunst begint, en de questie beflist, of men te vecl of te weinig bi eene verlosfing doet. Elke verlosfing moeten wij zoo gemakkelijk mogel BĲ VÓÓRKOMENDE PLACENTA, 513 maken ; zelfs bij de natuurlijkfle kunnen wij , om boven- genoemde redenen, door gefchikte plaatfing der vrouw ; enz. zeer veel doen, omdat de kunst regtftreeks op het gedeelte van het geheel kan werken, Waar de natuur van de, door het organismus gevorderde , gemakkelijkfle wijze afwijkt, zijn wij verpligt haar te hulp te komen , caarbij berekenende , of ons opereren , altijd met zwarig- heid verbonden, tegen de zwarigheid, met welke de natuur in hare afwijking te kampen heeft,.opweegt. In- dien de kunst de rekening winne , dan moeten wij kunst- matig werken, al is dit werken nog zoo gering ; en Aij is gewis de groote Verloskundige , die niet alleen de kunst weet, kunde heeft, maar ook de kunst in praktijk bren- gen kan, Deze zal dan ook niet aarzelen, oń zijne na- tuurlijke wapenen, de handen , of de kunstwapenen , de inftrumenten , te gebruiken; terwijl hij zich, van het voorregt zijner rede gebruik makende, voor misbruik wacht, en alle zijne pogingen , daar zij verftandig zijn, met den besten uitflag bekroond ziet. BENICE AANMERKINGEN OP ZEKER STUKJE, GETITELD 3 » HET PRAKTIZEREN DER APOTHEKERS.’ (*) (lervolz en flot van bl, 467.) D: P. vervolgt, en een ieder luistere naar deze buitenfpo- tige flelling, om over *smans gezond verftand te kunnen gordeelen! „ Neem liever den flechtften Doctor als Arts, sen laat den besten Apotheker in zijne functie als Artfenij- » menger, De eerte zal, al is hij duizend maal dommer » dan de Apotheker „dien gij raadpleegt, omdat hij ten mine » (le in de gelegenheid geweest is, u wel iets kunnen toe- » dienen, dat u goed en nuttig zal zijn; de Apotheker zal nhet misfchien ook doen , doch even goed kunt gij, blin- » delings voor zijne verzameling van geneesmiddelen flaande, » laar één tasten en het tot u nemen en gebruiken, indien „8 in een Receptenboek van den Heer vAN EL DIK, bij » voorbeeld , de hoeveelheid opflaat „’’ enz, Door een’ flech- ten Doctor, dunkt mij, kan men verftaan iemand, die zijn’ tjd op de Akademie verwaarloosd heeft, of te dom was, (*) Zie den Recen/rat bij ve. De HEY, No. JUI, 1826, > s14 ' . EENIGE AANMERKINGEN om er iets te begrijpen of van mede te dragen ; door dea besten Apotheker, in dit geval, iemand, die een gezond oordeel heeft, en, hetgeen hij gezien, en gehoord, en ge- lezen heeft, wèl weet te beoordeelen en toe te pasfen, Want dit kunnen alle menfchen van gezond verftand, en dus ook de Apothekers, die hee bezitten, En nu raad ík een’ ieder an: „ Doe uw best, om een knap Doctor bij uwe zieken te krijgen; want ieder moet, zoo veel mogelijk , alleen in zijn eigen vak werkzaam zijn, en den Doctoren komt bet ' toe, zieken te bezoeken; maar — zoek een man van gezond oordeel, en vooral ook van ondervinding; want de Genees- kunst is grootendeels eene praktifche wetenfchap. Wees voor. zigtig, dat gij geenen flechten Doctor neemt; want een doze me Arts, of iemand, die zijn’ tijd op de Hoogefchool niet goed heeft waargenomen, is zeker waanwijss hij zal, dur bij van eene bul voorzien is, uwe kweal behandelen, alsof ‘bij ze kende, zonder bij anderen om raad te vragen; hij zal van het eene ftelfel tot het andere overgaan; heden is bij Browniaan, morgen zal hij u met bloedzuigers, in de ms hier van BROUSSAIS, larderen , om het even of gij eene ontftekingsziekte hebt, of met gal of waterzucht gerlaagd zijn; overmorgen zal hij u, met RAZOoRt, door braken en purgeren tot den bodem toe fchoonmaken. Gelukkig 008 voor u, zoo -hij geloof hecht aan het Relfel van Haun E MANN, een zoogenoemd Homoiopathist is, en u flappe me dicijnen geeft, zoodat gij telkens {lechts een zeer klein gè deelte in uwe maag krijgt | Maar, indien gij geenen Zekwa: men Doctor kunt krijgen, beéhelp u dan veel liever ‘met een kundig Apotheker. Deze zal er ten minte meer van wete? dan gij zelf, al zat gij ook dagen lang met het Recepten boek van vANELDIK in de hand. Hij zal geen gevaarlijk ftelfel volgen, maar u alleen geven, wat zacht werkt, en òè ondervinding heeft geleerd, dat nuttig is, en hij zal bet 8 zeggen , wanneer uwe kwaal van dien aard is, dat zij met geen gering middel te herftetlen is; daar, integendeel , eet fecht Doctor te nemen, in vele gevallen , hetzelfde is, " de reis naar de andere wereld per extrapost aan te nemen.” In het Advertentieblad van 29 April iĝa6, No. 34, vinder wij, als een voorbeeld van de geváarljkheid om een fecht Doctor te nemen, een geval verhaald van een’ Doctor, diè de teekenen van eene beklemde breuk niet wist te onder fcheiden, Toen ik dit las, meende’ ik, dat het een v verzo | OP ZEKER ‘STUKJE. 515 “hen verhaal was, omdat ik niet kon begrijpen, dat men «an gulke domooren eene bul kon uitreiken, om er de menfcnen aan te wagen, en het fpeet mij van mijn’ Collega, dat hij met leugens onze zaak trachtte te verdedigen. Gelukkig is deze Doctor, die naderhand Priester is gewor- den, dood, zoodat men federt een paar jaren niets meer van hem te vreezen heeft! Onder’ meer andere van minder be” lang , is mijzelven ook een geval gebeurd met een Medicinae Doctor , dien men onder de flechte zoude Kunnen rangfchik- ken, hetwelk ik, om het gevaarlijke van zulke menfchen aan te toonen, hier nog zal verhalen, Deze Arts fchreef veertig greinen Opium in een afkookfel van Alchaeawortel voor, om in den tijd van circa vierentwintig uren gebruikt te worden, Toen ik hem hierover fprak , betuigde hij niet te weten , dat dit wat rijkelijk was, en zeide , dat ik er dan maar wat minder in moest doen; waarna ik hem onderrigtte, dat vier greinen meer dan genoegzaam zouden zijn, en, Zoo bec niet ftetk genoeg werkte, hij er dan altijd nog een of twee greinen kon laten bijvoegen. Dr. P. vervolgt in zijne toepasfing, en zegt, dat Apothe- kers-jongelingen van twaalf jaren de vergiften gereed maken, en wel zulke flerke , dat een half grein meer hoofdpijn kan veroorzaken, en to greinen u naar de andere wereld zullen helpen. Dit fchrijfe bij zeker, om zijnen haat tegen de Apothekers nog verder bot te vieren; dan dit gefchrijf is ; even als zoo veel van Dr. P., eene erge leugen. Wij kun- nen geene jougelingen van 1e, maar wel van 14 en 15 jaren g16 EENIGE AANMERKINGEN in onze Apotheken gebruiken, omdat ze vóór dien tjd r fpeelsch zijn, en nog niet genoegzaam onderwezen in het- geen men op de lagere fcholen leert, en zij moeten ook de Latijnfche taal gedeeltelijk verftaan; nu gaat er wel een jar mede heen, eer zij kennis genoeg van de medicamenten bebe ben, om een gewoon recept re kunnen gereed maken, eo moeijelijke recepten, of waarin fterke vergiften komen, worden of door oudere bedienden, of, onder opzigt vaa den Apotheker, doór jongelingen van 15 of 16 jaren ver- vaardigd. Nu volgt er nog iets, dat reeds te voren dikwijls door Dr. p. gezegd is, over het fchadelijke van het praktizeren der Apothekers, en over de verbazende moeite, die er moet be fteed worden, om een goed Doctot- te worden; welk laafe ‚wij geheel toeftemmen, want, om een goed Doctor te wot- den, moet men zijn geheele leven voorcftuderen, en veel zieken gezien hebben. Het befluit is: „ Wij wenfchen voor het heil des mensch: » doms, dat hierin (het praktizeren der Apothekers) paal „en perk worde gezet door de magthebbendeg, daar nooit „ grootere weldaad aan de,rmaatfchappij zal worden gedaan. -» Het is meer dan tijd, om dit fchandelijk misbruik zoo „ veel mogelijk tegen te gaani” — Dr, p. bewijst door dit flot ‚dat hij, bij alle zijne onkunde,ook niets van de wenen verflaat; anders zou hij dit niet gefchreven hebben, Ook zen dezen zullen wij hem eenigzins inlichten. Van alle de weren, welke voor de uitoefening der Geneeskunde in haren gehee- len omvang zijn ingefteld, zijn er geene zoa duidelijke, krachtige en doelmatige, als die artikelen, welke over onbe voegde kunstoefening fpreken. In art. 18 en :9g der wet van ra Maart 1818 wordt aan allen verboden, zich met eenigen tak var Genees-, Ileel-, Verlos- of Arcfenijmengkunde in te laten, dan waartoe zij door bun examen beveegd , en «ls zoodanigen op de lijst, welke jaarlijks in iedere provincie wordt sopgemaakt, geplaatst zijn, op telkens te verhoogene boeten, patent=intrekking en gevangenis; en in de Inftruc- tie voor de Apothekers wordt dit in art, a herhaald. In ax. 11 der gezegde Inftructie, wordt hun gelase, hunnen caam op de- figauaturen te plaatfen. In art, 43 der Inftruccie voot de -Medicinae Doctoren worden zij werpligt, de recepten, welke zij afgeven, met hunnen naam of parafuur te teeke- kenen, Is er nu iets gemakkelijker, dan om, volgeus de ÓP ZEKER STUKJE, | si? thans beftaande wetten, het práktizeren der Apothekers tee ger te gaan? Uit het figuatuur blijkt, wie het medica- ment heeft geleverd, en uit het recept moet blijken, welke Doctor het heeft voorgefchreven, Zoo het dus door den Apotheker zelven is geordonneerd, dan behoeft men flechts het fignatuur aan den Regter over te geven, en er zijn geene getuigen meer noodig. Zoo heeft men daa ook in Utrecht reeds een of twee Apothekers achterhaald en. beboet, Overigens zijn alle de wetten ten voordeele van de Docto- ren, en zij hebben zich van niets te-beklagen, tenzij Dr. P. “wilde hebben „dat de ftraffen vermeerderd,en zij, bij voorb., gegeefeld en gebrandmerkt werden, hetgeen men uit zijn ge- fchrife zoude -opmaken , omdat hij ze allen als mooipraters , domooren , fchelmen, ja als moordenaars befchouwt. Zoo er teden tot klagten over de wekten beftaat, zoude het over die artikelen wezen, welke aan Heelmeesters ten platten lande, die in fteden wonen, waar zich één Apotheker be- vindt, verbieden, zelve hunne medicamenten te leveren, - (zie art. 5 hunner Inftructie) welk voorregt aan Doctoren wordt toegeftaan, al waren er ook zes Apothekers woodnach- tig, zoo er flechts geene ftedelijke Geneeskundige Commisfie is, (zie de Inftructie voor Medicinae Doctoren , art. 7, en art. 12 der wet van 12 Maart 1818.) Doch het meest van ailen hebben zich onze arme kunstbroeders te beklagen, die in teden wonen, waar geene fledelijke Commisfie is geves- ùgd: hier moeten zij, al waren zij ook zes in getal, leven van het verkoopen van zalven en andere kleinigheden; tere wijl de Doctoren zelve hunne ‘geneesmiddelen leveren, en aan bun huis gereed laten maken, dikwijls,door ongefchikte lieden, die nooit eenig onderrigt hebben genoten 5 en, niet. tegenftaande dit, zijn toch die Apothekers verpligt, alles na te houden, wat tot het gereedmaken van recepten noodig is, Wij zouden dus aan Dr, r. raden, dat hij zich tevreden hield met de wetten, want zij Kunnen voor de Doctoren nooit beter worden. Gelooft hij wezenlijk , dat Ket praktie teren, hetwelk door enkele Apothekers gedaan wordt, zulke verfchrikkelijke gevolgen voor het menschdom:heeft, dan is hij als mensch verpligt, hiertegen te waken, en de fchul- digen, waar hij ze vindt, aan den Regter over te leveren, Gelooft hij, dat ze hem hierdoor in zijne beurs benadeelen, (en hier, geloof ik, zit bij hem de knoop, en is hieruit al zijn gefchrijf ontftaan) dan is hij hee aan zijn eigen finantie. wezen verfchuldigd, dit misbruik tegen tẹ gaan. 518 PENIGE AANMERKINGEN OP ZEKUR STUKJE. Verder raad ik hem, zich op een en ander nog toe te leg. gen, want hij ís in vele dingen zeer onkundig en waanwijs, en verdient nog met volle regt'den naam van Dr, P.t, u. |, Wanneer hij wat ouder zal geworden zijn, zal hij bij onder- vinding weten, dat hij alle kwalen niet op het eerfte gezig: kan onderkennen, en dat zelfs de knapfte Doctor met con- STANTIJN BUYGENS (Korenbloemen, 12de boek) mig zeggen: Ick heet een Doctor, maer, een raed -feer hiet ick bes; Soo raed ick °t, als ick raed. Kost ick een dingh bewenícheo, Ick hielp 'ér meenigh op, die ‘ck nu fmoor in her nes, Een flecht half kruys - kafijn in °g lichaem van de meofches. Eindelijk raad ik hem aan, te trachten , zijn humeur te yet- beteren; want hij is froef, knorrig en bokachtig, en bj zulke menfchen neemt dit ligt toe, gelijk wij in Doctor DE HES, van Zutphen, hebben gezien, die eerst norsch tegen iedereen, vooral tegen de Apothekêrs, was, en wiens boos- aardige en knorrigheid zoo zeer toenamen , dat bij zijne ei- gene vrouw gedeeltelijk verbrandde. (Zie de Gefchiedenis van het Regtsgeding tegen j. H. DE HES, in het jaar 1822 uitgegeven bij C. A, THIEME, t€ Arnhem.) Zoo Dr. P, zich op verbetering toelegt, moet bij begio- nen, zich meer met edele en den mensch waardige zaken bee zig te{houden, en alle verachting en laag vallen op anderen laten varen, volgende de les van den grooten C. W. HUFÈ ' LAND, die zegt: „ dat alleen de edele mensch een goed Arts kan zijn” (Zie zijn Journal der Practifchen Heilken- de, 1822, 1fte St.) Zoo Dr. r, mijnen welmeenenden raad in den wind mogt flaan, hetgeen ik niët hoop, dan vrees ik, dat hij, of, als Doctor De HES, in het Spinhuis komt, of dat het Concept -graffchrift van wijlen Prof. J. v osMAER op hem toepasfelijk zal worden : - Hier ligt de roem der Esculapen, Treed, wandláar! zacht, en laat bem flapen: De man verdient de rust in ‘et graf, Die hij zoo velen gaf. NAPOLEON TE LEYDEN. 519 NAPOLEON TE LEYDEN, OCT. TBII Aan den Redacteur der Vaderlandfche Letteroefeningen. Miju Heer! gen aan het opruimen zijnde van eene partij oude brie- ven, deels om «te vernietigen, deels om te bewaren, vond ik onder de laacften er een, door mij, uit Leyden , gefchrte. ven aan mijven toen nog levenden Vader, den 98 Oct. 1811, en behelzende , Onder anderen, een naauwkeurig verllag van het bezoek ‚ door den toenmaligen Fran/chen Keizer N A pP o» LEON aan de ftad Leyden gegeven,en het gehoor, door hem aldaar, aan de verfchillende erkende Magten, verteend , en door mij als oog- en oorgetuige bijgewoond. Deze gehoor- verleening is mij, van het eigen oogenblik af, altijd derwij- ze belangrijk voorgekomen, dat ik nooit opgehouden heb: te wenfcheu, dat eenigen van mijne goede vrienden, zoo als Prof, KEMPER, SIEGENBEENK en anderen, eons te za- men gekomen waren , om, met onderlinge overeenftemming , een naauwkeurig werfiag van het op die audientie gefprokene te boek te ftellen en aan de vergetelheid te ontrukken. Dit echter js nooit tot ftand gekomen, in den beginne, natuur- lijk, uit vrees, omdat niemand met de waarheid durfde voof den dag komen; en naderhand door een’ zamenloop van ane dere, telkens op nieuw weêr belemmerende omftandigheden, Incusfchen herinner ik mif nu nog zeer wel, dat men toch, destijds, in de Haarlemmer Courant gelezen heeft een zeer naauwkeurig en belangrijk verhaal van een, in vele opzige ten, gelijkfoortig gehoor , door den Keizer te Breda vera leend; een verhaal, hetwelk toen nog al eenig opzien baar» de en indrukfelen achterliet, Die een dan, gevoegd bij het ander, en ook het mondeling verhaal, meermalen door mij gedaan van het alstoen gebeurde en gefprokene, heeft mij dikwerf het voornemen doen opvatten, om zelf maar eens hand aan het werk te flaan, en, zoo veel mijn geheugen mij toeliet, een zuiver en waarachtig verflag van het gebeurde ep die audientie aan het algemeen mede te deelen, Maar ook dit bleef alweder in de pen, nu door het een , dan door het ander, doch evenwel nooit uit gebrek aan eene levendige here innering. fntegendeel, het alstoen gebeurde ftrac mij nog ale RIò ` RAPOLEORN TE LEYDEN tijd zoo helder voor den geest, als ware ket flechts éénige dagen geleden voorgevallen, Doch het zou ook wel hier. bij wederom gebleven zijn, zoo niet het dusgenaamd toe- vallig voor den dag halen van bovengenoemden ouden brief, kort na het gebeurde door mij gefchreven, het meermalen opgevatte voornemen geheel tot rijpheid had gebragt. Ea wist ik dan ook geen gefchikter middel, om mijn doel te be- reiken, dan door ket U ter plaatfinge aan te bieden, Zie hier dan het verhaal, zoo als het hoofdzakelijk in den brief is vermeld, Na verag gedaan te hebben van deze en gese bijzonderheden , vooral betreffende toebereidfelen , eerebogen, opfchriften, die men nu wel piet zonder fchaamrood te wor- den zou kunnen lezen, (weshalve ik die dan ook flilswij- gend voorbijga) vervolgde ik aldus: „ Er kwam dan, zoo als ik fchreef, den rodeo dezer (October 18r1)een valsch gerucht, betreffende de komst van NAPOLEON, Ten gevolge hiervan begaf ik mij, op beko» mene aanzegging, om half so ure, met mantel en bef, en vergezeld van vier Kerkeraads -leden , naar de Pieters- kerke- kamer, alwaar ik vergaderd vond de Predikanten, Ouderlin- geo en Diakenen der overige Protestantfche gezindheden, tl- Jen in hun pleeggewaad , zeven Pastoren, met hunne zwarte tabbaarden en zwarte beffen met witte randjes, en twee Rib- bi's, - Doch ziet! om s1 ure kwam er tijding, dat wij wel weêr naar huis. konden gaan, mits gereed, ‘om, op het et- Re klokkengelui, terng te komen. Spoedig evenwel blesi het, dat er van het bezoek des Keizers op dien dag nies zou komen. …— Dic gebeurde eerst op den azften, toen mel ftellig gewaar werd, dat men den Keizer en de Keizerin tè verwachten, had. Dien ten gevolge werd ik , ’s avonds, bi) den Maire ontboden, die mij zeide, dat er alleen maar, bi de gehoorgeving , zouden worden toegelaten twee Nederduit- fche Hervormde Predikanten; en van de andere Kerkgenoot- fehappen elk één, zonder Ouderlingen of Diakenen, Om 19 ure des anderen daags zouden deze allen bijeenkomen in ee?? der zalen van het gebouw der Akademie. Die deden wij ds? ook, en wond ik daar de Eerw. Heeren Predikanten vAn TRICHT en PROPER van de Nederduitfche Hervormde gè- “meente; den Eerw. Heer MouNtIieR van de Walsch « Het“ vormde gemeente, die, uit aller naam, hee woord zou Vo” renden Eerw, JUNIUS van de Luterfche , en Do, ROE MER NAPOLEON TE LEYDEN. knechts , treinpaarden , vrij fmerige diligence -koetfen , bo- den enz,, zoo goed en zoo kwaad wij konden, doordringen ; tot dat wij dan eindelijk , niet zonder gevaar , aan het huis, sig NAPOLEON TE LEYDEN, en dë deur in kwamen. Hier werden wij âl dadelijk, doot eenige in rood fcharlaken mét goud: gegálönneerde Heeren, zoo wât bij'den arm gepakt, en 'ondèr een: Étes- vous Minis- twe? — Out. — Alons ' donc, entrées! entres! în dé linke zijkamer Winhengedreven, Flief gekbmen, vond ik den Kei. zer reeds omringd ván äl dė aûdientie. lleerén, en den Heer MOUNTER, Uit onzer aller naam , (de Protestantfche Gees. telijkheid wel te verftaân) tot den Keiger zijne aanfpraak doende, Deze liet hem échtêr hiet uitfprekens maar, hem in de rede vallende , vroeg hij naar het geral ledematen, en prees daarop heel zeer de verdraagzaamheid der Walfche Geestelijken, «s Vóór deh Heer Mounier had nog de Heer V AN HALTE REN, uit naam der Regtbank, zoo als ik naderhand vers ham, eene aahfpraak gedaan, — Na met den Heer mov: Nier te hebben afgedaan, wendde zich de Keizer terftond Cwant wij ftonden, zoo veel de ruimte van de nier zett groote zijkamer zulks toeliet, nagenoeg in een’ kring) naar de Mesfieurs de F Académie, wier aanfprâak, bij mondé van Prof, BRUG MANS, hij echter ook niet ten einde toe aanhoorde, — Met deze Mesfieurs evenwel — men here innere zich de hansworste - kakelbonte tabbaarden of toga's van dien tijd; met deze Mesfieurs dan (zoo noemde Z., M. het achtbaar Collegie van den akademifchen Senaat der alot- de Leydfche Akademie !!) heeft hij éen vrij lang en zoo wt luchtig en gekftekend discours gehouden. Men zet, dat bet zeer vriendelijk was ; ten minfté dit getuigde naderhand Prof, BRUGMAN s. Om dit discours zoo in alles weder te geven, is mij, natuurlijk, niet wel mogelijk; ik zal dus verhalen hetgeen ik het duidelijkst heb kunnen hooren, en hetgeen mij naderbând door de Heeren PARADIJS, VAN DER PALM,SIEGENBEEK,KEMPER Enz, nader fs opgehelderd. Z. M. heeft dan de HH, van elke faculteit élk afzondet. jk toegefproken, eń zoo wat aardigheden, hunne ftudiër en faculteiten betreffende , toegevoegd, foörtgelijke als met zoo wel eens iu almanakken en anekdotenboeken vindt opgt- teekend. Zoo vroeg hij, b. V., tan Prof. Borms: Fr: vous Calviniste, hi? (Dit hé! kwam telkens achter bijkans elke vraag terug ‚en klonk niet zeer malsch.) Bó ERs: Ozi, Sire! — NAPOLEON: Ah! ce CALVIN g Ct un grand homme; mais pourtant, ma til pas fait bruler... un vel? — Boers: SERVET , Sire! Mais il ne Vaurait pas fair dans tt temps ci! — NAPOLEON: Ak, pourtant? Jes Ectlêfta:riger NÁPOLEBON TE LEYDEN, 503 font tonjóifs les mémes. A peind font il opprimês, ils crieht à la toldrdhce ; haii à peine font ils déliýrès, qu ils-oppriment Ù lèy tour! [Zou Z. M. niet hier en daar wel eén weinigje gelijk gehad hebben?) Znfeignez vous les Mystbres? — Boers: Oui, Sire! mais ausft lá mórale, — NAPOLEON: Ah, eest bon fa! Quant à ma religion, elle est bien fimple: Aimez Dieu, aimes votre prochain, et foyez obbisfant au Princes Quant aux Mystéres, cela fe developpera bien dans un autre monde, Enfin, Mesfieurs! (en hierop wendde hij zich zoo wat toc allen) oyez Calvinistes, Catholiques, Lutériensy, dnidbapristes, (wie hij daarmeê meende, weet ik niet regt, misfchien wel ons!) ça m'est tout égal, pourvu que vous m'oblisfen dans ct monde çi. — Hierop wendde hij zich tot den ouden en achtbaren VAN DER KEESEL, voor wien Prof, BRUGMANS het woord opvatte. op hij betuigde, dat hij wel twee Profesforen in de-Theolo- gie wilde misfen voor één in de Astronomie, — Hierop Prof, BRUGMANS weêr het woord opvattende, zeide Z, M.: Mais, Monfieur, il me femble, que vous êtes Profesfvur en Zout! — BRUGMANS: Ah, pardon, Sire! j'enfeigne feule. ment, enz. — Daarna keerde hij zich toc Prof. van pt WIJNPERSSE, en ftak hij zoo wat den draak , lachte më Theologia Naturalis, Metaphbyfica , enz. 