Maleisch-Nederlandsch woordenboek
( r^') ramal — verb. van JUj,. •^..j^) 1 ramin, men.,: rami I. (T.). -X- 4/C ) i ramo, port., een tak. — [R.]. c?^ ) i ramah — skr. ramah {bevallig; bekoorlijk) — vriendelijk, beleefd; ge- meenzaam, minzaam; spraakzaam, lieftallig; 10 ^J 14C ^^J meramah) vriendelijk enz. zijn; merkm^hi^ vriendelijk enz, behandelen (tegenover iemand mmaA zijn; vgl. onder djïnak, T.); ramah- tamah, z. tam all. .^) i ramai (men.: rami, T.) — skr. ram j a — , /a/ryA; (ook van geluiden) ; volkrijk; levendig; vrolijk, met zijn velen; meramai, talrijk enz. worden; met zijn velen iets doen; vrolijk enz. zijn; meramaikeii, verlevendigen, bv. den handel; met zijn velen eene handeling verrichten aan iets; fixet zijn velen aanvallen (hetzij met daden of woorden); met zijn velen bij iemand komen, inz. ter verkrijging van iels. ,,j ) i L rana, langdurig ziek, langdurig lij- dend, ook aan zielesmart; kwijnend, sukkelend, ook in v^edervaren en onderne- mingen; merana, langdurig ziek enz. zijn; tjinta m., van liefde kwijnen; ook: tjinta merana rani. II. — skr. rana — , slagveld (in hik. en poëzie); strijdzuchtig; ongeregeld van driften. III. en rdna — wijz. van ratna. S' ^j rina z. ^)^ III. . ,j) i I. ranoe, kraal, om olifanten te vangen. # II. (jav., T.), voaler; meer [z. danan]. — [G.]- *^ji/OM ranlt, \v.\ sum., fraai; mooi? — [N.]. L Q-J 1 i I. ranap, den bodem gelijk, na- genoeg den bodem gelijk [bv. een huis]; zich even boven eene vlakte verhef- fend, zooals l)v. laag land, uil de verte gezien, boven de vlakte der zee; meranap, zich dicht boven de oppervlakte van iets, bv. water, heen bewegen. *I[., minder gebr. ranak, afgaan, af- vallen als het lak van een' brief. — [L.]. ^C Q-Jm ranak, z. ranap II. w^> ) i ranoem, volkomen rijp; murw. ^.,o)\ ranoen, men. uitspraak van ra- noem (T.). ^) i I. rawa, gew. btêroeng rawa, naam eener soort van groole wilde duif — columba littoralis — , waarvan twee on- dersoorten, een wit met zwatten staart, ook wel böêroeng pöêteh genoemd, en een grijs, met zwarten staart, gew. bóêroeng rawa genoemd. ' II., naam van een' boom , die zure eetbare vruchten draagt. III, en rawa-3, moerassige grond. — z. rawang. IV. (men. uitspraak r aó), naam van een aan Mandheling (Mandailing) grenzend landschap. V., kaïn rawa, soort van licht geweven chineesche sloffe, voor bedgordijnen en dergelijke. l\^J 147 u 3^ J / y 25^^ M plur. van c^^)j^ L ** J^ ) i, meraoet, iels door het afsnijden van spaanders bewerken; wegnemen mei een mes de scherpe kanten van iets, schnitzeln (bal. rot, jav. ongot, T.); pïsau r., mes daarvoor, hebbende een kort lemmer en een* langen, krommen steel, dien men in de zijde kan zetten; meraoet rotan, gespleten rotting van zijne scherpe kanten ontdoen en op die wijze geschikter maken tot binding; m. raïh, op de europ. wijze, d. i. naar zich toe; tongkat ïtoe diraoet bcëkannja dilarik, die stok is met het mes bewerkt en niet gedraaid. — vgl. ^'^ . ; si-raoet, men., een knutseUmesje (jav. pangot).-[T.]. ^- L ** J ^ ) i (jav., T.), rawattin, batav., ver- plegen,— [H.]; onderhouden, in orde houden; rawatan , verzorging^ behande- ling, verpleging; onderhoud (B.). ^ L ^* j A ) i I. rawoet , w. sum., in een nederige houding zitten, — [N.]. ^11., ontvreemden; onvoorbedacht iets weg- nemen [minder misdadig dan stelen met voorbedachten raad]; kapen, ontfutselen (jav. ngrawoed, T.). — [R.]. * IL, in eene beleediging wikkelen. — [C.]. ^CiiLcijw^M rawiserfiig:8:a, — skr. (zonnestraal; vgl. tjand^- rakirana) — , raden koeda — , een der namen van Pandji (T.). p ^ ) 1 , meraoeng^, hard en lang gerekt zijne ^^ stem laten hooren; huilen, inz. als uitdrukking van smart; meraoeng^ken, hard en lang gerekt zijne stem laten hooren enz.; de stem verheffen en rekken. tA I. rawan^, bosch, waarin de boomen wijd uit elkander staan, hetzij op droegen of moerassigen grond; merawang^, zich als een r. voordoeti. * II. en rawah (batav. en jav. rawa, T.), stilstaand water, poel; moeras, — [M.]. ^flll. (Men. uitspraak van raoeng, T.); rawang-3, w. sum., brullen, hard schreeu- wen, iemand schreeuwende toeroepen, — [N.]. ^,^^^) i raoep, zooveel als men inde twee aaneengesloten holle handen kan ne- men; meraoep, met twee handen, zelden met eene, naar zich toehalen; met twee handen enz. over iets heen strijken, bv. over het gezicht (vgl. jav., T.). C^'j^) i raoek, z. rahoe. L *^^M Im merawak, blindelings schieten of werpen naar iets, dat men niet ziet, maar wel hoort (jav. awag, T.); 10* <:)!>\ 148 t-^A) rawak-ramban^, 'l zelfde maar niet ver- sclieidenheid; z. rambang. L* S ^ M ^* ^*^^^^^^ angstig, zooals b v. iemand, die van eene aanzienlijke boogie naar Iieneden ziet; bezorgd; ongerust ten aanzien van iemand (nieraM'ankeii, 't gemoed aandoen als muzijk, T.). — * bepraten , om- praten, innemen; blijdschap, — [L.]. II., töêlang-riiwan, borstbeen. — ^ kraak- been, — [G.]. — * w. sum., dè borst; toeng- gang rawan, de borst vooruit, — [N.]. ^ III. rawan, jav., zandachtige grond (jav., broekland, T.). — [L.]. - ^ IV., kawi, tvolk. — [R.]; awan?? (T.). ^ V., een paar van armbanden en ringen ; tros (?) van netten. — [T.]. i\J $^) K (mal. rawanda) en jJ^^ (mal. r i wan da), rhabarber. jJik) i I. rawah, vennootschap. * IL, z, raw^ang II. ^ HL, men., een groote ijzeren pot om suiker bv. in te kooken (vgl. kaw^ah). — [T.]. ^ C, #) ) ) » plur. ij»^)j en ï)^j , verhalend; verhaler, verteller; schrijver van een verbaal / C |K ) \ rawai, A'oorc/ of rotting,^ tusschen tivée stokken uitgespannen, of hoepel van rotting rondom eene staak, als liet mid- delpunt, met koorden bevestigd, waaraan een aantal vischhaken in het water nederhangen (vgl. soend. ra we, T.); merSwai, met r. va7igen. ï$ ) 1 ralioe en raoek — skr. raboe — , my- thische slang van reusacbtige grootte; bcélan (matabari) dimakan r., de maan (zon) wordt door de raboe verslonden (bij eene eclips). ¥r1S) K Z raji / !J ^ L-^-C^ ) i jr^l*^^j w. sum., voorover vallen met de handen vooruit, — [N.]; z. rSbap (T.). V,,.XvX6) \i plwr. ^^J^,, monnik, inz. cbris- ten. i2^^,/^j5 ) S I rahat, wiel, dat, zooals bv. een spinnewiel, iets in beweging brengt, * II., malak. en singap., = rabap II. rs> straatroover ; tolwachter. \ )cXi5,M> pers / c / /C OcXib)) ^^ ^J^'^J' pers., weggeld; iib) \ rahang, rfe /cee/ t'aw binnen; keel- achtervlakte; r. bidoeng, de monding van den neus in de r.; töèlang r., kaak; kinnebak; mi^mbgsarken r., eene groote keel opzetten, l^ QXb) \ I i'Shap, JeA'Ater/, waarmede men een' pas overledene toedekt; me- J'h 149 ^J) rahap, met een r. toedekken (men. vooral van eeu vogel de vleugels spreidende op den grond neerstrijken; iiiaraliapkaii , met iets bedekken f T.). IL, totaal bedorven; onjierstelbaar (vgl. rabat II.) . . ^^ ) i , verpandend; verpander, "^(^^S (l^^s ^)j of ^]j, ï.) raji, jav. (ralii), aangezicht^ gelaat, — [C.]. /Cm raja, groot, grootsch; heerlijk, prachtig; voortreffelijk; verheven (deze beteekenis zeer te betwijfelen en opgemaakt uit de zauiengestelde woorden, want bet woord kan niet als predikaat optreden; bet is ons hoofd' als bv. in hoofd-poort , T.); djalan r., de groote weg, heerweg; ^slleeren weg; rimba r.^ groot bosch; kandang r., groote kraal om olifanten te vangen; b ar i r., feestdag; böënga r., naam eener fraaie bloem — hibiseus rosa sinensis — , waarvan een wit, een rood en een vleescbkleurig soort (bet laatste b. r. airopab genoemd). / ^ ) i I. rajoe, weemoedig bij 't berdenken van iets of bij \ booren van eene klagende muziek. — z. sajoe en ïba. * IL, vleien; flikflooien. — [C.]. (C)\ (maL raï), plur. )^), Ij), ^j), ^j, ^^j en -4) j ^<^l gezien wordt; gevoelen; raad; wetenschap; zin; geest; omzichtigheid; v^l J) Jjt), raadgever; raadsman, adviseur. C^h raji. ) i , z. onder ajer. iemand toe gooien; met de hand afvegen, — [C.]. p^ ) i rajaug'en g'frajaiig, licht in 't hoofd; kaltcrig; niet opgewekt, lusteloos. i^ H^ ) S ^'^ merajap, van kleine dieren, zooals bv. insecten, en planten, kruipen; voortkruipen; kruipen over iets. ^IL,batav.,uit'tjav.,: anai-2 L— [T.]. ^ \^\ \ rajil (raib? T.),- w. sum., trek- ken (== tarek); 2*^. rivier; somtijds vindt men voor bet laatste ook karajil. — [N.]; door 't gelijk stellen van r en / in de spelling als sluiters is k ar a il 't zelfde als karair; z. onder aj^r (T.). 4^ ) i , inerajau, blindelings in U rond lasten; zonder doel rondloopen; op avontuur uitgaan; nu eens dit, dan weder dat aanvat- ten; nu eens hiernaar, dan daarnaar verlangen; blindelings in 't rond tasten naar iets, hier en daar zoeken naar iets,bv. naar iemand, die zieb verscbolen beeft. ^^)\, meraih, naar zich toe halen ^ bv. iemand, om bem te ombelzen, een' lan- gen roeiriem, den trekker van een geweer; onder den arm nemen; snijdende steken naar iemand met een dolkacbtig wapen, ^Lj), 150 LLb, zooals de f^Juisw, daarbij de vingers naar boven gekeerd en den arm waterpas van builen naar binnen brengend, als om het obj. naar zich toe te halen; snijden met terC sikkel; een geweer (eig. den trekker) aftrekken; den haan van een geweer overha- len, spannen; koopwaren in helgroot nemen, om ze rond te venten of in het klein te verkoopen; menolak m., verkoopen en koopen; koophandel drijven; djalanb^raïh l^ngngan. cJO)) !• rajah, zwak van ouderdom (bal. raja, T.). * II. (jav.. T.), rooven, plunderen; con fis- keer en; echtbreken y verleiden. — [C ]. ^ (m) S ranJa, w. suui., babbelen, snappen, — [N.]. A^) i 9 lueranjali, op de eene of andere wijze gebruiken, vroeger dan een ander, bv, eetwaren, eene vrouw enz.; söêdah diranjah orang, daar zijn demenschenal geweest. ^ i of rap, nabootsende uitroeping van een krakend, knappend geluid als van korte riemen die bij 't roeijen op 't vaartuig neer- komen, van de vingerleden, die men laat kraken, van potscherven waarop men trapt, van tabak die gekerfd wordt; meng^erab, kerven bv. tabak; knappend eten bv. scheeps- beschuit; pengurai), ivie kerft en^.; kerver; gereedschap daarvoor; peng^erapan, kerving; het knappend eten; rab-roeb, met verschei- denheid (helderder en doffer). j k rob, jav., vloed (stand van 't water); vol—[t]. en b . ) , heer; bezitter; _> i, plur. <^yj Heer e; ^^^Ul) l-j. , Heer der werelden; JUi)uj>., geldschieter; ^-O), de heer bij uitnemendheid, d. i. de Heere. L J i rebba, menigte op den grond liggende dorre boomen, kreupelhout of takken, hetzij op de plaats zelve geveld, of door eene andere oorzaak daar gekomen; inz. het gevelde hout op een stuk boschgrond, dat men wil gebruiken (vgl. bat. roba en jav. b^ra, T.). ^ IJ i , uitspraak van r^bbah, ba tav. — [B.]. , woeker; makan r., woekeren. 4^ \ s i , het vermeerderen, het aanwassen; het ne- men van onrechtmatige winst, het woeker drijven. L jV._> i , soort van snaarinstrument, dat v' met een' boog gestreken wordt; z. arbab. y -k? w \> band. ik [nV s i, versterking; meribatahkeu , t;6r- sterken; moed geven aan iemand. 6j 181 y ^ p w \ ^^9^.j 9^j> telkens vier; vier aan vier. C / ^ W \ plnr. van ^ .. C / >? y Cl V S i (mal, rocba'i), idt vier beslaand; in de gramm., van een woord, vier letters hebbend, vierletterig ; uit vier be- staande; vierletterig woord; gedicht van vier hernistichiën, quatrain. /.t w \ I- rebana, soort van handtrommel met cén vel. — z. berbana. ^tlL, kamp; wildbaan; park (z, rebban, T.).-[B.]. / -^ \w> \ i^^dl, r a h b a n i) , den Heer e be- Ire/fendy van den Heer e, goddelijk; godsgeleerde; doctor in de godsgeleerdheid en de wet; rabbijn; master of a ship, ook als loods ftmgeerende. o y ^ ïsV-M' P^^s., vos. {^^^^^ i rebbab, verb. van 4-?Qj. ^^yO \ 9 mereboet, schielijk grijpen; ontruk- ken; schielijk behatidelen; schielijk ten uitvoer brengen; vóór een' ander nemen; van meer dan één snbj. trachten de een* vóór den ander te nemen; onder elkander grabbelen om iets; rebffitaii, schielijke grijping; ont- rukking; schielijke behandeling; schielijke tenuitvoerbrenging; wat schielijk gegrepen enz, is of moet worden. i^2>\-> \ , nierebbat, afsluiten, zooals bv. een* weg, eene rivier, een' doorgang, een* boom, door den stam op eene zekere hoogte met dorens te omgeven; versperren, f^ji i (mal. ribih), winst; voordeel; profijt, fj^\ rebas, z. ^t^. / u^ i, mereboes, zieden; koken, / kiio i (mal. roeboes) plur. van Uj^. / c / UaO i, plur, ^\^, groot ongeval. m \ i (mal. roe b o e'), plur. p^fT ^^^^ vierde deel, kwart; vierde gedeelte van den buit. i^ i reboeiig, jonge, even uitschietende loten aan den voet van een' bamboes, waarvan de meeste soorten eetbaar zijn (jav. boeng, T.); mereboeng;, uitschieten als, zooals bv. een baard, die een' of eenige dagen oud is; van dicht opeen gepakte wolken in vlokken uit elkander gaan, i _^^ i rebak, grootc ruit in eene stof. ^ L_ q__> i rebok, bevochtigen. Isk. — [L.]. UI . . ^„> 4 rebbaii, afgeschoten ruimte onder een op palen staand huis, ter berging van het een of ander, doch inz. ter opsluiting van pluimvee. '^'J 182 iJULJ V ^ 40 \> l^iiïri rebo, hatav., woensdag, — z. W^). J' J? I J A._^ i plur. vaii L-Jt. ;> J> <X\-.> %«^ ) (nial. roebcebijali), tf^^^'ff, heerschappij; opperheerschappij. ^■iJV Ui W y .> i (mal. ribawi), in de hategorie :an ivoehcr vallend. / -^ w / 4?^ i , gen. cu dai. van iX^, (zijn beer). <^0 \ rebbali, ^(?/* /e«gf/e ncdcrvallcn; omver- vallen; zich nederleggen; r. baiigoen, vallen en iveder opslaan, zooals bv. jongens, Jic krijgertje spelen; rebbah-rempali (z. ^j), omvervallen met verscheidenbeid, d. i. naar vcrsebillende kanten of al slingerende. / ^ \ rebbai, van den steven of de riebting van een vaartuig heneden hel ge- voenschle punL / --J \ (z. S-^ )? ^^^0'^ ^^^^^l ^^^W ^^d (z- i*^ibi, •• ^ T.). / ^ \ i'^^ïJS, dagelijksche uitgaven of 6c- hoeflen, verleering; z. bijaja. .Si roebïja en roebijah, verb. van ^Lx.^^, den Ileere toegewijde , den lieer e die- nende; godsdienstige [vrouw]. Aj<^ \ , z. roebïja. V y o c ^ o { w / <sij y c;> (mal rabbi), (/e?i Ileere toegewijdy den Ileere dienend, godsdienstig. Aa^ 1 (mal. roebjab) en l^t, woeker. ^aO \? plur. ^^j), U^j) en ^U^ , te«/e; naam der cferrfc en vierde maand der Arab., die door J^ï) en^ï), onder- scbeiden worden. L *♦ J i rat, erat en herat, i'a6'^ ineen ^ zoo- als bv. grond, die aangestampt is; van bet licbaam, van menseben of dieren vast; van eene binding strak aangehaald; menge- rat, grond aanstampen; eene binding strak aanhalen; s^g^nggam w, een handvol, vast ineengedrukt ; soédah r. betjara, de zaak is vast besloten, is geklonken, i** jf i roet, in staat, bij machte; iiieiig'C- roetkeii, in staat stellen. i**j i f Ij.) retta, z. arta of barta. (^ ** j i retti, z. ^rti; órang r., iemand van be- grijpen, een schrander mensch; lij ada b^r^tii, zonder zin enz,; seretti, gelijke zin e«5.; adj., van denzelfden zin enz, Vj i (mal. ratadjoe), groote poort met ^ een poortdeur. \^^^i i plur. van XjJ^ / c5 d^^.js3 S > pl^"*- S-^j ' ^V^^^^ ^^'^ ^^*^^ ladder, trede van een* trap; rang, aanzien; ambtswaardigheid. U^J 133 ^) ( }^ ^ rettas, van een naad gescheurd; van iels genaaids gescheurd in de naad; merettas, een naad opentornen; iels genaaids in de naad opensnijden, bv. eene diclilgenaaide brievenenveloppe; deluiid licht openrijten, schrammen [bv. met een snijdend wapen]; in snijwerk eene voor snijden; kii- rismöê lijada mer^las A}^ng'di, uwe kris schramt de huid niet, ¥: i-J \ I. rettoeiig*, ongesteldheid, ziekte (vgl. ^ FQSloeng, T.).— [M.]. * IL, wanorde, onlusten, opschudding, — L^ JL,^' \ , gesloten vrouwelijk geslachtslid, zoodat alleen de pis weg geopend is en de vrouw tot den bijslaap ongeschikt is. L_ _o_,V i rcttak, gebarsten^ zooals bv. glas, porcelein, bamboes en dergelijke; barst; r. tangan, de lijnen in de hand; merettak, barsten. i Q J> i, merettok, iemand alle werk laten doen, voor alles gebruiken, ^ L_ ÜJ^ \ rettok, oproer, beroering, — [R.]. VjiV 1 , van eene vrouw ondoordringbaar voor den beslapery omdat zij slechts den pisweg heeft; voor den coitus ongeschikte vrouw, > \ rettal = artal. ratam, het kratten der vingers. — [L.]. ^ ^* i retua , ratna en rana — skr. r a t n a — , juweel; edelgesteente; het beste (juweel) van zijne soort; prinses; r, tj^mpaka, /o/?aa^. UI cKJi \ I , merctteh, knetteren, zooals bv. zout in 't vuur; van de huid vertoonen of krijgen kleine waterpuistjes, zooals bv. door de zonnehitle. II., landschap op de Oostkust van Sumatra, onder Lingga. y y \jVj^ i, hoop, verwachting; vrees, y L-jVi^ \ plur. van ^-^^. ^ / y^A^^ V (jav., T.) redjasa, naam van een^ boom. — [L.] ; Elaeoecarpus speciosus; draagt fraaie bloemen. IL, z. i^^j' y j\ji^ i plur. van (J^j. ^^^Vrs^ i plur. van Js- LTJ ^J' I, plur. en L-j maand. y y y. / y ^j ^r "^^^j'- ^Us^, U..1, naam der zevende CI-^Va!:^ N plur. van c y ^ ^s^ i , antwoord op een* brief. C^J'- t>?"j;- *Ss.^J plur. van ^)j <)Ca>- <Xjti^ \ (mal. r a dj *a h), terugkeer; (eriigkeer tol het leven; opstanding; terugkeer der ziel tot de aarde, d. i. zielsverhuizing; terugkeer van den man tot zijne verslooten vrouw, / c <JL5Ciih. i (mal r i dj 'ah), terugkeer van den ^ man tot zijne verslooten vrouw. / , •^ \ en ,^y^t> terug keering; terugkeer; terugname eener verslooten echlge- noot; ^^^^j9 wöt^ terugkeert; wat terugge- geven wordt; antivoord. UI i£5^ i I. reddjan^, naam van eene landschap op Sumatra- onder Benkoelen. II., afstand, zelden anders, dan in de volgende uitdrukkingen: sQr^ddjangköéda berlari, afstand die een paard in den snelsten, loop kan doorrennen, zonder van vaart te verminderen; se.rgddjang mata meman- dang, een gezicht ver, III., in de astrologie dier, dat een' van de 30 dagen der maand regeert en gunstig of ongunstig maakt voor 't beginnen van ondernemingen. •. ^ 1, Q^'s^ 1 , mereddjoek, schielijk recht vooruit (niet bv. zijwaarts) springen, / ö^v^ 4 redjehii en rezeki — verb. van üjj'^ — ^e batav. r^dj^ki. — [B.]. 154 V-?^^ ^ / en J^^j man; iemand van manne- lijke eigenschappen. ^ o <^A^^ i en iA^j pliir. van Jt^^. (mal. r a dj a m), steeniging; ter dood enging; vermoording; vervloeking (z. r^ddjam). v^ \ reddjam, verb. van ^^j; mereddjani, ^ werpen met iets enz. ,.y£Sfc^ i reddjan (z. adjan, T.), persloop; dysenterie; mereddjail, bij herhaling pijnlijk persen of drukken, zooals bij persloop; herhaaldelijk met klem aanspreken (als ware bet dwingen) tot voldoening van iets, zooals bv. een schuldenaar om betaling, iemand dien men heeft laten roepen; batoek r., kinkhoest, ^jj^ i plur. van (w.^^. •^ c> ) ft^*^ ) radjawardi (jav., T.), daoen sambang, bloedstelpend blad, half rood. — [B.]. , terugkeering, terugkeer; in 't mal. het betrekking hebben op iels voor- gaands, zooals bv. in de constructie van een* zin. ^^Q^^jS^j radjöêngan, batav. (jav.), zekere gespikkelde krabsoort, t^^\ ^i^J 185 portunus sexdentatus (vgl. Marsden en Elout onder andjoeng). — [T.]. — Ook bij L. — z. rendjong. /.4 fi'^^ \ radjêêiia z. ardjöêna. UI ^^s^ i , mereddjab, achteloos en onverschillig voorstrompelen , zooals bv. eene eend; blindelings vooruitgaan^ achteloos en onver- schillig over iets heen loopen; blindelings door iets heen dringen; TfeTeiAjah^ wie achteloos en onverschillig voorstrompelt enz.; lomperd. , , gesteenigd; waardig gesteenigd te worden; ^tJ^S) ^JXl}J!^) ^ ^\j ^y6 ^ wij nemen onze toevlucht tot God van den gesteenigden duivel. i rettja, z. ai-tja. ..jVj^ i retjana en reutjana — skr. ratja- na — , letterkundig opstel; verhaal; ontwerp, schets, klad; afschrift; exemplaar. Sommigen maken een onderscheid lusschen r^ntjana en retjana, door aan het eerste de beteekenis van gelijkenis; 7^edekimdige figuur [2»^^], en aan het andere die van jSij^, te geven; meretjana, verhalen; mcre- tjdnaken, opstellen, ontwerpen, schetsen; klad maken van iels; een afschrift maken van iets. C ii;^ i , merettjoep, van een' troep kleine visschen of garnalen in menigte op- springen; van erwten, graan, gras en dergelijke uitbotten. i _ o ^y^ 1 I. rettjak of tjerettjak, sclmar^ sche en ondiepe pokdalen; de appelen van een paard, — - z. bopeng en bcêrik. IL, merettjak-^y elkander verholen lonken toewerpen. L^^C»^^ i rettjik, spat; merettjik, spatten. jV^^ i plur. van ij^j ; z. onder J^^. y^Vw i (mal. rahal);, plm\' Js^-^) en JU-^, woning, verblijf; plaats waar men halt houdt; kleine zadel voor een kameel; les^ senaar voor boeken bij het lezen (de laatste bet. in geen een ar. Woordenboek. Voor de laatste bet. gebruiken de Mal. gew. lU-^ of rïhal (vgl. lèkar, T.). c y ^ cc v^s^ i (mal. rihim) en ^. , plur.jé'^jh ^ ^ baarmoeder, uterus; banden des bloeds, bloedverwantschap; ^s^J)^^, broeder van moederzijds. / c / Vi o ^ ^ ^*^ i en ^j^^j > albarmhartig , algoe- der tieren [alleen van God]; ^Uo-^S J, de albarmhartige, d. i. God; ^Jl^^J]^^, nom. pr. v. (z. deraman). y o y A ^ <^, i en i^^j , barmhartigheid, genade. c / ^^-♦^^•o Ias»-, <Ud-« 186 ^d, y / ^ ^ ^ i , 4x11 jjue»-. , God hij is hem genadig gewcesL y x^^ i, harmhavlig, genadig; berboowal r., barmhartigheid enz, uitoefenen; J^^f^^] , de barmhartige enz. bij lütncmend- heid, d. i. God; ^s^1)ój<c, nom. pi\ v. (z. deraïm en aïm). * i , zekere fabelachtige, monsterachtige ^ vo^e/, die een rhinoceros in zijne klauwen kan wegvoeren; het kasteel in 't schaakspel. y y y i $\!^ \ (üial, racbawab), zachtheid; slapheid, y o :> <\jO£^ i en iusi^ . , welwillendheid; goed- heid; toegevendheid; verschooning, c y A^^i, ^j en y*-^ (mal. racboe enz.), zacht; slap, hangend, ^ i rad — vcrb. ned. — , j^aad (personen, die beraadslagen). ^ i redda, van wind, regen, ziekten, bart- stochten en dergelijke minder hevig; opgehouden, tot bedaren gekomen, eenigszins bedaard, wy ^4, terug stooting; verwijdering; terugbren* ging; terugzending; teruggeving; verwer- ping; wederlegging; slecht; verworpen; minder goed. V ^y (3 \9 plur. i^,^j)y soort van mantel, dien men over hel lichaam en het hoofd werpt. y \» iió S 0^1*^1- riddab), terugkeer; afvalligheid van het geloof, apostasie, / Ktsèó S? inereddas, recht afgaan op iels,, bv. den vijand; iemand op het lijf rukken, bv. een^ schuldenaar. Oó s i^^*^^' i'i^J^')' terug stooting, verwij- ^ dering, * L, 3lS \ redoep, van de lucht betrokken, donker; van de zon door wolken bedekt, beirokken, c Jl> ) (of h(.n'dik), niereddik, op een strengen toon berispen, bestraffen, doorhalen, ^ i 1. redam, uitroepende nabootsing van rj een rommelend geluid, als dat van eene trom; zoodanig geluid; soort van handtrom' mei. — z. rebana. — meredam, 7 geluid r^dam voortbrengen; beredam, op een rQ- dam spelen. IL, flauw zichtbaar door den verren afstand, zooals bv. ver af gelegen bergen. III., remok-redam, aan kleine stukken, te morzelen; aan gruis [mi,], aan duizende stukken, kort en klein, ^ j^i^ \ redoem, verhakking; verhakken. — [C.]. t5 ;3 \ , mereddah , gevaren of moeielijkbeden V trotseer en, het hoofd biede^u ^JJ U7 IJiS^j z' y C^ i i rerali, z. lerak. ^ C '^ \ t 1'?ï"?Vj J>alav. (uil 't Ifal. of soend., T.),=- lerak II.— [B.]. ei / C„^ ^ ) \ 1, onderhoudend; verzorgend [inl.]; onderhouder y verzorger , voedsier- rae/er [inl.]; j)jJ), Je onderhouder enz, bij uitnemendheid, d. L God; q)jj^)ój^, nom. pron. v. (z. deradjak). L ^ \ i (mal. rizik), plur. j'j^h o;ii6?r- vcachl voordeel, door de genade Gods; portie; al wat aan iemand toegekend wordt en hem tot gerief strekt; nooddruft, Ie- vensbehoeflen ; dagelijksch brood ; vivers ; pensioen; onderstandgeld; soldij ^ fracte- ment, wedde; z. r^zekï en r^dj^kï. ( j^ S i*^^^5 uitroepende nabootsing van een ritselend geluid (helderder dan roes), als dat voortgebracht, wanneer men een op- gerold blad kerfC; zoodanig geluid; z. deras. / v^ \ roes, doffer dan ras. / v^ \ ressa, aandrang, aandrift (ook tot het doen van zijne naUiurlijke be- hoeften en tot baren); lust, begeerte; nie- ressa, aandringen, aandrijven. A^j\/^ y zending, / / / <^LJww \» zending; met plur. ei^ïU. en ^ (JJ^j, wat gezonden wordt, afge- zant, gezantschap j bode; zendbrief, missive, brief. L!U, K^^^^^sj^ \ f diep indringend (van een zwaard) ; w J "".waard in de schede opgestoken. (^;>NAAj \ ressat, naam eener soort van varen. restocng, neusgezweer — plumbago CTJ rosca — ; r. kóëtji, sti7ikend en st/phi- litisch — ordena. — * rastoeii?, batav., booze zwoeren, vooral in den neus ten gevolge van een kankerachlige kwaal (daj. rastong; jav. lestroeng {venerische neus- zwecren). — [T.]. / y ^i^s/s^ K , magerheid van billen en dijen. Q ;> f^^jsM ) (mal. roesoeh) plur. van^^l. V fszTL^vi i fem, van T^j^- C^^^g^ i, nieressap, eene onbekende of on- gebaande plaats blindelings indringen. ^^ Q^j^ 4 ressak, zekere boom, met goed timmerhout voor woningen en vaar- V tuigen. / Mjiuu \ rasaksa (niet aan te bevelen) in plaats van raksasa. rCJ^. 1!>8 ^J •X- LLXam K rcsik, jav., klaar, zuiver, rein; oprecht, — z. b^rsek. — [C.]. L,^ Cjjg i rcssik, fel h\.\m]\ï\.ie,inlensief; van een geluid doordringend, zooals bv. een bootsmansfluitje, een krekel; knit- terend, zooals bv. stevig papier, dat in elkander gefonimeld wordt; meressik, van eene hitte, inz. de zonnehitte, fel branden; een doordringend gehad maken, zooals bv. een bootsmansfluitje enz., knitieren. Lw \ (mal. r asal), zachlheid en gemak in beweging en handelen; gematigdheid; draling; het schoorvoeten; van den tred zacht. A^ i plur. van J^^. c K^ i (mal. ris il), gematigdheid; zachtheid; draling, het schoorvoeten; zachtheid en gemak in beweging en handelen. SJ4 i plur. van J^^. c / ^^/^ i (mal. rasam), plur. >^^i en fy^j, ^ verordening; voorschrift; gebruik; wijze, manier (vgl. ^)j I., T.);^ Jjs^ , gebruikelijke (niet voorgeschreven) wet, s^ i ressam, naam eener soort van varen, ^ waarvan men schrijfpennen, fuiken, vlechtwerk, inz. petten maakt (vgl. ^)j IL, T.). JW^ z. JU^) y' o y / ^^4>jsM \ (»nal. rasmï), gebruikelijk in de mode; z. ook r^semï. / ^«-f^^w \ resemï — verb. van ^^^j — > wia- nier; tweede natuur; r. babi, varkens- 7nanier; schielijke uitstooting der lucht door den neus, waardoor een geluid ontslaat, dat wel wat heeft van het geknor van varkens. y « %,AJ^ \ ? meressan , zich een gezegde van een' ander aantrekken of op zich toepassen; al is dat gezegde geheel zonder kwade bedoeling geweest; meressanken , een ge- zegde op zich toepassen, L J Y^ ) ' P'"^' ^J ' H^ ^" '^J ^ ' gezon- den, afgezonden; gezant, afgezant; ^){jy^j , de gezant gods, d. i. Moehammad; J^J), de gezant bij uitnemendheid, d. i. Moehammad. ^jAW \ plur. van ^j. JCvM \ ressah, door onaangename gewaarwor- dingen aangedaan; niet wel gehumeurd. roesija en rahasija — skr. rahas- ja — , geheim, geheimenis; verborgen- heid; geheimzinnigheid; binnenste; geheim; verborgen, geheimzinnig; m^mboekak^nr. jang dibaramk^n 9j^^ geheim, dat de goddelijkke wet verbiedt te openbaren; se- roesïja, van hetzelfde geheim, ingewijd; ingewijde. LsV u, 15Ö ö^ \J^ K plur. v Qn )i rv c :> cX-wü \ (mal. roessped), hel gaan langs den rechlen weg; rechlschapenheid^ verbonden mei dapperheid; braafheid, gezondversland. 5 êjgu i, i^'^^ en x^^. enz.), plur. ^^ en U/ . , vaslgeslelde prijs voor eenig werk; gifl Ier omkooping, sleekpenning, (Hé \ plui'- van i^j. f -jCu ) risjï en rïsji of risï en rïsi (deze uitspraak geheel op gissing T.) — skr. risi, — heilige (de uitspraak moet resi zijn, T.). (^XaXm \ 5 leidend langs den rechlen weg; den rechlen weg volgend; rechl in zijn gedrag en ondernemend; wezenlijk al hel ui ^ bestolene aanleggend; verslandig; ó^l), de verstandige enz. bv. uitnemendheid, d. i. God, s£j)sxc, nom. pr. v. (mal. z. derasib). \/^ \9 toestemming; berusting, \^0 \» het zich moeite geven om meer dan een ander te behagen, en het strijden daarom. / *> i\j^\ plur. van ^^)j< // qVa^ \ en *ic\^j, hel zuigen van een kind; saudarqi radla*ali, zoogbroeder of- zusler. ^>V 6^J ^>^jsO ^ (mal. radlah), nom. un. i^^j, ge- schenk van weinig waarde; kleinigheid. C ^ / c/ Al^XsÓ \ (mal. radlchah), nom. un. van V / o l^J /j ) 4A^ 4, hel voldaan zijn; hel met iels ^tevreden zijn; hel zijn bijval schen- ken; hel billijken; paradijs; naam van een engel, den portier van hel paradijs, /-J>) É.yO 1 (mal. ridlwanï), lol hel pa- ^radijs behoorend, hel paradijs betreffend. / / ^^ , hij is voldaan geweest ; iu^ <)dl ' God zij voldaan over hem, woorden die meu bezigt bij het uitspreken of schrij- ven van de namen der vier eerste kaliefen of der vrienden van Moehammad, gaande boven <d!yiU5i- 'J' y / w\o S^ genoegen y loeslemming, welbehagen. oy \^^^y^ i (mal. ratab), frisch; groen; versch; vochtig; teder; mollig; ledere, mollige knaap of meisje. yj^ \ (wial. ratal), plur. JÜb^ ) , pond, gew, van 12 onsen waarvan elke 40 dirham bevat; gewicht van I28V2 drachmen. ès^ él^ \ (mal roetöêb^h), vochtigheid; frisch h eid; verschheid; sappigheid; <r^j 160 Ö groenheid; toestand van iets, waarin hel geschikt is, vormen aan te nemem en gemakkelijk gescheiden en samengevoegd kan worden, kneedbaarheid. ^„^^/NA^ ^, vochtig , naltig; versch; teder; een vochtige enz. VSi \ en U. plur. van ^).. sIDj plur. <^j. / / / o V^ \ plwr. van iy: ,. ^Ud^ plur. van ^(J. y :> c / Jt/JD \ (mal. ra'ijah), plur. ^^icj , weidende lastdieren; bewaakte lastdieren; de onderworpenen in het volk, onderdanen, het volk. De mal. hedienen zich, zonder onder- scheid, van de sing of plur.; mal. ook: krijgsvolk, leger, i ^Vc. i plur. van (^^xi:.. jj i^V^ \; S^'^f , ^.^» en ^jU , , schuim van melk. i,xv->V^ i plur. van ; ^a£ .. o / ^^„^^y^ \ (mal. rarab) en ^-^t, Ae^ wi'- /en; /^e/ trachten te bekomen; het verlangen; hel hegceren; verlangen; begeerte liefde. y ^ C a_pi i en u^-i. plur. van uJ^^. y Q y /.jVAC.) plur. van ui^ .. (^„^x^j^^ S> plur. L-^U,, :^eerrer/fl/i(;ewc/ naar y y A/^/S^ \ (mal. rarïhah), plur. ^^U^, gewenschte en wenschelijke zaak; aanzienlijk geschenk, y 'O ) ^ c c I, OaD v , plur. u-i^^ uii:^ , ^Uiy , ^j ! en v—sui! J, koek) dun rond brood; b oblie, ouwel, I. rang,: böêram. II., uitroepende nabootsing van een schel geluid (doffer dan ring), zooals bv. dat van metalen bekkens, eene munt die op een' steen valt, een glas waartegen men met iets hards slaat. — z. derang. b roeng^, overloop van uit de vorstelijke woning (astana) naar de balai, als die met de smalle zijde aan de voorgalerij van de astana verbonden is. Waar de tw^ee daken bij elkander komen, is eene groote goot aangebracht^ en de ruimte onder die goot is de roeng; balai r., gehoorzaal, die met eene roeng aan de voorgalerij der astana verbonden is. ö 161 tj p I. (jav. r e lig, T.), ring (nog niet lang in gebruik): kasau melintang. II., uitroepende nabootsing van een ge- luid, helderder dan rang II.; z. dering. ^ / yv.p. \ ringeti, w. suni., dit moet eene bewerking aan ijzer zijn hetzij polijsten of van tanden voorzien. — [N.]. ^ r*ly^ K rengoet, rukken; ruk, kramp, — [C.]. z. ranggoet (T.). ir>A.C. \ rengngit, naam eener soort van kleine stekende vliegen, kleiner dan de a gas. ^^j^^;^ i L, merengngat, van pijnen bij tusschenpoozen steken, schieten, ruk- ken, aankomen en tveder overgaan. ^IL rengTigat, batav. (uit 't jav., ï.), gebarsten. — [B.]. ^ cXC. \ rangda, (de bal. uitspraak van 't jav. randa, T.), == randa. — [B.]. ^tcXC.\ rangdoe, bal. uitspraak van 't jav. rahdoe (in de verhalen van jav. oor- sprong dikwijls gebezigd, T.). ■¥: cXC. \ rangdi, even als in 't bal. ™ randi ^ in de jav.-mal verhalen (T.). ^ r. ^ i rongrong, batav. (bal, T.), knabbe- ^^ len, invreten; doorboren. — [B.]. / jü^kD ) rengsa en rensa, traag, loom, lusteloos, vadzig; merengsa, traag enz. worden. f W4^ \ > rengngas, naam van een* boom, die een goed rood raeubelhout en MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL II. eene soort van vernis levert; r. manoe^, soort daarvan; bcêwah r., z. onder bóêwah. / JwKkD \ rengngoes, norsch, stuur sch, kor zei; merengngoes, norsch enz. zijn. siMt^Q' \ I. rangsang, beter ransang, sterk ruikend; de reukzenuiven prikkelend, sterker dan tj^ngngis, zooals bv. eau de Cologne, eau de Luce, sommige sekreten; merangsang, sterk ruiken; de reukzenuwen prikkelen; de hartstochten of den moed opwek- ken; flöfwi^t/rew; perangsang, wie of wat de hartstochten of den moed opwekt enz., zooals bv. een toovermiddel, eene toespraak, krijgs- muziek, opium, alkohol. * IL, jav., met een ladder beklimmen, beklimmen. — [C.]. i^w^) rongsing, beter ronsing, ontevre- den; gemelijk; het zuur hebbend, hel land hebbend; z. rïsau. ^^ iMs£^\, kerangsokan, batav., uit 't bal., bezeten zijn door een geegl; z. rasoek (jav. karandjingan en kapandjingan). — [T.]. ^C aAW.C.\ rongsok, batav., afgeleefd; afgevallen; gerimpeld. — [B.]; vgl. soend. rorongsokan (T.). i si. i en rengngoeng, merengngang, van de haren of vederen van levende wezens overeind gaan staan, door de eene of andere . gewaarwording, zooals vreugde, gestreelde 11 162 ^J eigenliefde, toorn, ziekte en dergelijke; te berge rijzen; van den neus zich uitzetten door dergelijke gewaarwordingen. w L-JiC- \ rjngngap, ontstaan uit b^rn^ap (z. ngap, door de . tot het stamw. te trekken), m^rfiigii^ap, zich verademen, uit- blazen, (^jSsmS^ S I- rangka) geraamte, zoowel van levende schepselen, als van leven- looze voorwerpen, bv. van een huis, een' vlieger; model, bv. voor een huis. #11. (jav. wrangka, T.), schede, omhul- sel; lichaam, niet betrekking tot de ziel; vorm, matrijs; huis zonder vromv; arm, verlaten man. — [C.]. * III., de slaap des hoofds, — [L.]; hel voorst gedeelte van de kruin van het hoofd; het haar van het voorhoofd; 2**. of rangga, hanekam (z. ranggah, T,). — [M.]. #IV., jav. rangkah, grens, grensschei- ding. [R. (D. W.)]. i^jSsJ^S rengk?) zadel van een' olifant (dit woord zal te Rijou wel niet in dagelljksch gebruik zijn. De uitspraak zeer te betwijfelen; oud- jav. r eng g a en vgl ringga, T.). ^ CX^^ ) rangkoet, onwetend iets van een ander bij zijn eigen goed inpakken (jav. rangkoed, T.). — [R.]. ^ is;>^5sÜi i rangkit, op zekere ivljze mank gaan; met een* voet oplichtende gaan, — [L.]. "^ \j^ySsS^ \ ranykèt (jav. en soend.), batav., afrossen, ranselen; riet slagen ge- ven. [B.]. r mSsS!^\, lüfraiigkoes, pp zich nemen, ook van een werk. ^( J^^^^^ S rinjkfs, batav. (uit 't jav.; vgl. rèngkas, T.), slinken, geslonken, — [B.]: van naden effen. — [H.]. ^ f j^èS<^ \ ringkis, men., soort van zee- visch met eene groote kuit. — [T.]. /x^KKSi \ rengkas (vgl. ringkas. T.), ingekort, bekort, beknopt, in e&n kleiner bestek. ^ ^iiLJ>sjD \ rangkang, de armen van een anker. — [L.]. ^ iL^üi \ rangkong en rongkong, ne- derhurkende. — [M.]. ^ij>sD\ I. rangkiiig, groote mand, op den rug gedragen. — [M.]; batav., groote mand met deksel. — [C.]. * II., w. sum., het bovenste gedeelte van een takje dat bij het blad zit, de dunne steel, — [N.]. 'jj^sS^K roi^kong en kf rongkong, strot- tenhoofd; slokdarmsopening; roiig- <_£Xc, IQ% ^J^, kSng^an, slokdarm; wat er op gelijkt; r. poenggoeng, de heiligbeensholle; — * rang- koeng:an, w. sura., de keel; dènèterasa-2 djoewa batoelang (baq toelang, T.), dal^m (dalam) rangkoengan^ hel is alsof mij een graat in de keel zit. — [N.]. L-JlJ^Si \ I., merangkap, vangen door mid- del van een gereedschap, dat van boven komt, hetzij dit hol of plat zij; dirang- kapnja k(ĕpoe-2 ïtoe d^ngngan tangan- nja, zij ving dien vlinder door hem met hare hand te bedekken; perangkap, gereedschap om te vangen; rottenval (z. onder IL, T.). II. rangkap, vereeniging van twee of meer gelijksoortige lange en betrekkelijk dunne dingen zooals pieken, pennen, potlooden; dubbel (z. rangkap. T.); vond; weerga; paar; merangkap, dergelijke dingen ^a- menvatten; lierangkap, van Iwee of meer gelijksoortige dingen: vereenigd zijn; dubbel enz. zijn; benang b., dubbele draad, zooals aan den zoom van sommige v^eefsels; pe- rangkap, wie of wat samenvat; val voor beesten, die van boven nederslaat en zoo het beest vat (z. onder L, T.); berangkap, bij paren, twee aan twee, drie aan drie enz. * III., w. sum., moet dezelfde beteekenis hebben als karang, samenstellen. — [N.]. ^C^.jNii\ rangkcp (jav.;vgl rangkap II., T.), vouwen, verdubbelen [bv. garen]. ^^ — [B.]. ^LJiJ^iii \ roengkap (wellicht vanb^r- Oêngkap, z. oengkap, door de r. tot 't stamw. te trekken); meroeng- kap, zich grof uitdrukken , eenc grove taal voeren. C aj>^\ roeiigkoep, van dakvormige dingen, die tot bedekking dienen, zooals bv. een gevouwen mal, met hunne boorden den grond rakend, zoodat iets daar- mede aan beide zijden geheel toegedekt is (vgl. soend., T.); van ecne scheepstent op de boorden neder geregen; kadjang r., jrei^oini^ew kadjang-mat, welker einden de grond raken; atap r., dak, dat den grond of nagenoeg den grond raakt, zoodat niets of slechts betrek- kelijk weinig van de wanden te zien is; meroengkoepken, tot op de boorden neder- rijgen, l^iL^gl i L, merangkak, van dieren op vier voeten gaan; van menschen op handen en voeten kruipen, op handen en knieën kniipen; naar iets op vier voeten gaan enz. IL, naam van een' eetbaren zontwater- visch. «x-l^JL^Lgl 1 rongkak (z. rongkah, T.), batav., trotsch, ijdel, aanmati- gend, — z. bongkaj:. — [C], ^,J^Cj roengkoel, omhelzen. — [C.]; lees als in ^t jav. rangkoel (T.). ir f^. ■J 164 d^, ó\J[^ i rangfkoeiti , :sooveel als men in ééns ^ kan nemen enz,; merangkoem , met beide handen in eens (niet één voor één) jieman, I)v. eene lioeveellieid boeken; samen- vallen. >XJD. \ rengkam, naam eener soorl van ^ zeegras. 0\^ y meroengkau, van de hoofdharen tol in hel aangezicht nederhangen. •X- AJN.C» \ rangkah, soek., onivelvoegcHjk , veel en gulzig eten, ^JS.^- ) > nierengkoh, met kracht naar zich toe halen, hv. een klein kind, met gebogen arm, een* mast, door middel van het want, een* sloepsriem; eene ]>inding strak aanhalen, -K- <^-^s^ \ rongkah (soend.; z. rongkak, T.), ivinderig, kivasfrrig, — [R.]. ^ <\JSü ) rongkoh, koel.,: stokoud (bal. oengkoeh, gebogen zooals van ouderdom). — [T.]. iK^^K^ K , merengkoh, oppakken , zoodat men zich niet kan verroeren; oppakken, <\js£^ \ rcngfkelij vermagerd en verkromd, hetzij door ouderdom of door ziekte. / J>si^ \ I. rangkai, wat lol één verbonden is, als één beschouwd; trosje, zooals van limoenen, ramboetan en dergelijke, waarvan »soms twee, drie en meer met de stelen aan elkander zitten, en niet van druiven, rambai en dergelijke, waarvoor men djcêrai gebruikt.— ^ rang^kej, w. sum., de pezen waaraan het ingewand hangt; ook rangkas (dit zeer te betwijfelen, T.); rang- kej batik oe, pees van mijn hart (een uitdrukking van ouders tegen kinderen, of geliefden tegen elkander). — [N.]; — tïga scrangkai, drie aan één trosje; nierangfkai, tot één verbinden (doch niet door lijm, spijkers en dergelijke); aaneenhinden, ver- binden; aaneenboeien; aaneenhechten , aaneen- knoopen ; aaneen koppelen ; aaneensfrengelen , aaneenvlechten; peraiigkajan, verbindeng tot één , aaneenhechting , aaneenknooping , aan- eenkoppeling enz, / ^5sC \ ringkai, inz. van planken of ander bouwmateriaal van hout droog (niet versch); meringkai, iets droogen, rengkijang^ (men. rangkijang, T.), rijst schuur, ^ ^^\ ^- ) !• rangfga (jav. en soend.), batav., kleinadellijke titel, onder dien van. mas. — [B.]. ^ IL, verarbeiden, — [L.]. *11I., z. rangka. * IV., moede van de reis of van overgroeien arbeid. — [M.]. CJL5sJÊi\ I., roenggoe-rangg^a, op verschil- lende wijze in wanorde, zooals bv. de haren (als een raagbol), de klèeding enz. * II. roeiij^g^oe, benk., in gedachten neder- hurken. — [C.]. z. r onggok (T.). Ll^, 165 U^j C±C Cl i L roii^g:a, hoUigheid, holte; hol; gewelf; holligheid van het lichaam (oogcu, neusgaten, oorcn, scliaamdeelen en anus); r. pQroet, buikholte; dan makroeh m^masoekkcn kapas kepada rongga- nja, en het is verwerpelijk^ boomwol in de hollighedcn (van een lijk) te sloppen; liierong^^a, een rangga vormen; ni. keda- lani, naar binnen toe gewelfd zijn, IL, kreupelbosch zonder wegen, ruig bosck — [L.]; dicht bosch; ontoegankelijk oord, — [M.]. III., bekkencel; hersenpan. — [C.]. L^S\S^ \ ronggi, gat, hol [in een' boom]; kuil; uitgeholde boom, — [L.]. ^CLSsC. \ I. riiigga, allengskcn. — [L.]. ^11., afdjeeling, afschutsel 'm een* siaA; de manden of kisten, aan weerskanten van een kameel hangende. — [M.]; z. onder rcng- ka. ^C^^ i^ i raiiggoet (vgl. r^ngoet, T.), pijnen; krampen; snijdingen. — [Bi]. -5f i •w5si;i \ raiiggot en rang^kot (vgl. r ing- g i t II., T.) , aftrekken; uittrekken; afrukken. — [L.]; rangg^oet, w. ^um., uit- rukken, uittrekken; haren, planten enz. — [N.]; nierengg^oet, met geweld rukken, trekken; meren^g^oet-^-ken ramboetnja , uit droefheid (T.). ^ i rengg^at, kring, zooals bv. aan buffelhoorens, of aan sommige l)oomcn. ij^>^ \ I. ringgit, V\ inkervingen of in- snijdingen m den rand van iets , bv. van cene munt, eene tafel; 2<^. spaansche mat (als van zulke insnijdingen voorzien), vroeger ook wel rïjal; dollar; i\ m^rjam, de zoogenaamde pilaarmat; r. kaïn bQsar, of alleen r. bQsar, spaansche mat, met de beeld tenis van den koning van Spanje in romeinsch kostuum; r. boêroeng, de mexi- kaansche dollar (wegens den arend); r. kQ- pala, het ned. 2V2 //wWcm-^^u/c (wegens de beeldtenis des Konings): ook: r. tengkorak; r. böênga sambau, dollar, met randsnij- dingen, die op den bloesem van het sambau- gras gelijken; r. dada öélar, dollar, met randsnijdingen, op eene slangenborst gelijk kende, d. i. schubvormig. ^11;, trekken; uittrekken; uithalen; 'me^ ringgit ramlioet, het haar Uittrekken; opzetten om te krullen. — [L.]; vgl. rang- got (T.). *III. ringgit, jav., vertegenwoordiger; afgevaardigde; tooneelspeler; publieke danzer en zanger; fooncelpop; tooncelstuk, drama. — [0.]._ / WskSvO \ ranggas, ontbladerde en dorre plant, boom enz. of tak; me- ranggas, in bladeren van planten, inbaar u^. 'J 166 ^ V ca dergelijke grijpen en uitrukken (vgL ragas I., T.). / /M^sD 5> meroBggras, met een ruk uit- trekken y bv. een* tand. / mS's^ i rei^fes, van vruchten en bla- deren, die zich nog aan de hoornen bevinden of van tanden in den mond schaar sch, dun gezaaid; merengg^es, van hoornen zich ontbladeren; van vruchten schaarsch enz. worden aan den boom. j^ %p. i L, uieraiigg:oe]ig:, op alle vieren (op handen en voeten, niet knieën) wiegelen, zonder voor^ of achteruit te komen, zooals bv. een klein kind. IL, naam eener soort van reiger, die zeer tam wordt; r. babi groote soort. IIL, soort van haak van horen, waar- • van het opgaande en dikste stuk door en door hol is en waarin een wartel loopt, aan het boveneinde waarvan de vischlijn bevestigd wordt. Aan den anderen dunne- ren arm (tai^kai) wordt de p^ramboet bevestigd; m^maïnk^n r., de ranggoeng heen en weder bewegen, die kan breken, wanneer er eene groote visch aan trekt; van daar: een gevaarlijk spel spelen. vj^ 4 I. ran^gong, hoorn als van koe- c^^ beesten, buffels enz.,. die door ko- ken week en tot bladeren kan gemaakt worden, om er een' bak mede te bekleeden. — [L.]. * IL, hut in de rijstvelden. — [R.]; ver- keerd in plaats van ranggon, z. ranggoen 1L(T.). 'ISsJ^ \ reng^gai^, wijd van elkander (het tegenovergestelde van rapat); niet meer eensgezind; koel, ^ jiL^>J^^ rengginjf, pakmand. — [C.]. ^ ij$C*^ \ I. ronggeng (misschien verhas- peling van *t soend. ranggeujan, T.), halm, koornhalm.— [R.]; ook: ronggeh volgens denzelfden (T.). *1L, batav. (soend.), dansmeid. — [T.]. ^...JijXC ) ranggak, van een vaartuig o;;- zeltelijk op droog gezet, bv. om naar iets te zien. — z. s a nggak; merang- gakkeii) opzettelijk op het droog zetten. L^ Jij>^jb- \ ronggok, ineengedoken, bv. door ouderdom; van levende wezens in een hoop of troep; van levende wezens hoop, troep.— z. longgok. VCj^^ 4, meranggoel) van onderen naar boven tegen iets sloten, zooals bv. eene sloep tegen een grooter vaartuig. /♦%.>sCi \ I- ranggoen, naam eener voorname handelsplaats in Birma. *1L (jav. en soend. ranggon, T.), batav., hoog open hutje op rijstvelden. — [B.]. iJCJKD \ I., meranggali, vruchten voor het grootst gedeelte, of tot de laatste toe, afplukken, rijp of onrijp; onrijp afplukken. ^ y 167 #11., men., hanekam. — [T.]; z. rang- ka III. cXJKD \ roi^geh, z. ronggeng I, •M^ ^* JLa>.^ \ rangrjinaii, batav. (jav.), zeker gebak van k^tan met (bruine) arènsuiker besprenkeld; de k^tan-korrels zijn er afzonderlijk zichtbaar op. — [T,]. ^ r^ 3^ ) ringfttan (jav. wringoet^n, T.), woedend van toorn, zich zelven vergetend. — [R.]. "^L^J ringï, stijl — [R.], (, j iVi \ plur. van ^fj. <XjSiV3 \ ? verheffing der stem. y C *!^\J i plur. van Lü.. / /^ V , troe^p reisgenooten. 4^ 4, plur. Jy. en oU^), geschenk y gave; weldaad; hulp; gunst. y cy i ^ ^ i, plur. ^lï», kussen; matras. o/ ^, § i, ophefjitig; verhe/fing; bij 't bidden opheffing der handen; in de granim. de klinker dlamm op de laatste letter van een woord, nominatief; ^Ji»ij<, in de hoogte heffen enz,; in eerbied aanbieden inz. een* brief; een woord in den nominatief zetten, van het teeken van den nom, ( ~^) voorzien. y^ (,_ CL ,§ i plur. van iJij. ycy iX.jL5 i , U6j en lü^ , plur. ^j3j , jU, en (j\ij)y geleide; vergezelling; gezel- schap; troep reisgenooten; karavaan; gemeen* schappelijke deebieming, ^ ^ i plur. van ó3j. y ^uS \) hoog, verheven; hoog in rang; uit- stekend; ^Jh de hooge enz., bij uitnemendheid, d. i. God; gaJ J)^ dienaar van denzelven, nom. pr. v. y y 4KjLf3 \> fem. van het voorgaande, nom. ^j pr. f. / ( Qjl3 i , medgezel, makkei^; reisgenoot, *'y> vriend, maat; deelgenoot; mede- plichtige, C^i> i rap, z. rab. (^ 3 i roep en reeb, uitroepende nabootsing van een geluid dofier dan rap; z. d^- roep. rJ^^) ^^ ^'-^-^ roepawan (van röêpa), welgevormd, welgemaakt, welgescha- pen; aanzienlijk, ^^^^ i rcpoet, verlegen (door lang liggen bedorven), licht brekettd; licht scheu- rend; van vederen, haar en dergelijke :; 168 ^j gemakkelijk uit te trekken, zooals bv. de vederen van een gebroeide kip. \^:y^ \ repot— verb, mi\~ rapport; bericht; melding; kennisgave. UI C>^*) ^?PP^t> "^^«1 ^^" een' boom, die cene eetbare zoele vrucht draagt; de vrucht er van. fJ^S reppas of reppak, broos; niet taai of veerkrachtig; breekbaar; licht barstend niet van natuur, bv. door ouderdom of andere oorzaken. / h^ s reppis, brokkelig, zooals bv. een koek. — z. reppas. LU Ji3 \ I- reppang, effen (niet met uitstekende punten); niereppans^, effen doen zijn (maken); verwijderen (afkappen, afzagen, afvijlen; a f slijpen; afknippen enz,) de uit- stekende punten van iets, bv. van eene heg, de tanden, de nekhoren enz.; gelijk kappen (zagen; vijlen; slijpen; knippen enz.); kerep- pang^an, effenheid; pereppang, wie effen maakt enz.; gereedschap daarvoor; pereppa- ngmjeffenmaking; verwijdering (afkapping; afzaging; afvijling; afslijping; afknipping; enz.) van de uitstekende punten van iets, gelijkkapping; gelijkzaging ; gelijkvijling; ge- lijk slijping; gelijkknipping ; enz, IL, naam van een' zoetwaler-visch. UÜJ; reppak, z. reppas. ^ rj^J ^?P^^ (j^v., T.), zangstuk; halla- de, — [C.]. ^ jjj rapCÈ (jav. eu had lJ]j moeten ge- speld worden, T.), vriendelijk met ivoorden trachten te stillen, om gramschap te verhoeden. — [R.]. /C aJ i repöëi, van den grond los; zacht; van brood en ander droog gebak los; kruimig; goed gerezen, ■X- d^L? \ repoeh, zangstuk, ballade, — [C.]. cJtjJi, repoh-S, hangslot; r. m^mp^dal a jam, klein hang slootje (bij een kippen- maag vergeleken). <X3i, mereppell, mei de handen breken, zooals bv. brood; aan kleine stukken breken; verbrokkelen; afbrokkelen; breken, van broosheid of mindere hechtheid, zoo- als bv. een kopje, waarvan men het oor in de hand houdt. /-.ï\ roepïja en rcëpïja, of roepïjali — skr. röêpja, ropij of sikkaropij, eene indischc zilveren munt '•== *7i5 gniden ned. V/J> i rapïja, verb. van ia^. / ^a3 \ rapïi , verb. van ^j^ ) «^^. C ^ \ I. rak, nabootsende utiroeping van een krakend geluid (minder helder dan rik, maar minder dof dan roek) zooals bv. dat van een' bamboes, die in de lengte ^J 169 s^^^ opengescheurd wordt, eene houten hut, die ineenzakt. — z. d^rak, r^rak en l^rak. II., batav. — verb. ned. — rak {rek). C ^ 1 roek, doffer dan rak. — z. d^roek, r^roek en l^roek. «JU / (^ ^ \ , phir. ^ J. , rfwn i'e/, fijn vel; per- kament; vel papier of hoek, voorn, hel hoek, waarin de engelen de daden der menschen opteekenen, ^\.a3 \ plur. van l^^^. a;x3 \ , plur. V '%■ ij) en ^^v Aa/^; 7?eA:; ^fea/*; voorwaardelijke slaaf. /c c^AJij '^ gadeslaan y hekijking; verwach- ting; hewaking; voorzichtigheid; vrees^ hangigheid. ^ C J^*^ ^ raksa, skr., hewaken. — [C.]; * reksa, bewaking [jav. id.]. — / u^ 1 L, meraksi, vermengen; vereenigen; tesamen verbinden; twee personen, inz. van beiderlei kunne, onderwerpen aan eene soort van orakel, om te zien; of zij voor elkander passen. Daartoe neemt men de som der letters van de namen ^ als cijfers (z. abdjad), hetzij afzonderlijk of tesamen, en deelt dan door 9. De rest of de resten geven de uitspraak (men vind ook ^j**)j, vgl. bat. rasijan (T.). IL, meraksi, welriekend maken, bv. olie, door er iets welriekends in te doen, of kleederen, door tusschen voeging van bloe- men of welriekende bladeren ; parfumeeren ; peraksi, wie of wat welriekend maakt enz., reukwerk; parfum, parfumericn, /vsiUiO \ of ^^^[iSj raksasa — skr. raksasa — booze geest, duivel, den goden vijandig wezen; reus; weerwolf, menschenverslinder, JL#wi^J z. JU«|^. / viV^Ji^ \ raksjasa, z. raksasa. c/ ^-3 \ 9 schrijven; in de gramm. hel plaatsen ^ der diakritische punten boven of onder de letters; het schilderen van strepen op eene stof; het inweven van strepen in eene stof; het doorwerken (brocheeren); het bor- duren; schrift; teeken; cijfer; geschilderde of ingeweven streepen; brocaat; borduursel; zeker kleedingstuk van gestreept goed (z. rakam); r. hindï, indische, d. z. de gewone cijfers I, r, r, enz. C^_5êJ i plur. van J;. y {^^^^/sj^ i , plur. > Uï. , met aandacht gade- slaan; met aandacht gadeslaande; L^jk^J), de met aandacht gadeslaande bij uitnemendheid, d. i. God; L-^xi^J } jo^: , dienaar van denzelve. ^J 170 ^, /^c^ t' I y Aa3 \f piur. ^j, tooverij, heksenj^ dui- >^ S vehkunstenanj; betoovering, bezwering. \ ^ c y , samengepakte wolk; hoop wolken. y on- 4^x3 \» plur. <3Cftif.), hemel y uitspansel; dersle van de zeven hemelen der Moehammedanen. L^^S i rik, uitroepende nabootsing van een krakend geluid (helderder dan ra^), als dat van linnen dat gescheurd wordt. — z. d^rak. (Cy ^\^ i , terugkaatsing van het geluid; weer- galm, echo. L jV^ 1 plur. van <^)j. ^ A (30» i rekadö, mal., — port. rekado — boodschap. — [R.]. y \ U %> delfstoffen, inz. de meer kostbare; metalen; begrave^i schatten van vroegere jaren, die men onder den grond vindt. /j VjO \ plur. van ^^^)j. y y <XaJ> \ plur. van ^-^K. 