Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Nog gelesen eene missive, op den naam van Borgemeesteren en Regeerders der Stad Wyk by Duurstede, den 2 Juny geschreven, en te deser be- schrijving geopend, houdende eene justificatie van derselver gedrag, en versoek dat den Procureur Generaal en het Hof Provinciaal mogten worden aangeschreven van de aangeheve procedures niet alleen af te sien, maar ook deselve te cassceren en annulleeren, met last aan gemelden Hove en Procureur Generaal, sig in het vervolg van dier- gelijke tegen Burgeren en Inwooneren hunner Stad te wagten. Eindelijk nog een resolutie van Bur- gemeesteren en Vroedschap der Stad Utrecht, van ‘den 2 deser, houdende derselver sentiment tot het commissoriaal maken van het poinct deser extra ordinaris beschrijving, met stateering der Procedu- res, hangende Hunner Ed. Мор. deliberatien, en vervolgens tot ontslag van den gedetineerde Pan- der 'в Hoofs van Utrecht. Hebben de Heeren Edelen en Ridderschappe, na rijpe deliberatie op alle de hier vorengewelde stukken, goedgevonden ten recesse van dese extra- ‚ordinaris beschrijving op aanstaande Zaturdag te declareren : Dat de Heeren Edelen, geheel alieen en afkee- rig van alle extraordinaire middelen, soo lange deselve maar eenigsints kunnen worden gemens- geert, wel gewenscht en gehoopt hadden, dat de Heeren Staten nimmermeer in het geval waren gekomen, om over eene materie van die importan- tie en delicatesse deliberatien te moeten aanleg- gen. Dat sy Heeren Edelen dienvolgens ten vollen laudeeren еп approbeeren al hetgeene door de Hee- ‚ren ordinaris Gedeputeerden, tot voorkoming en Ren 5 ne nb E pp RE SS Ps SLANDS VAN UTRECHT. т. Вовк. п. Tir. 1. Deer. 827 afsnijding (ware 't mogelijk) van dese hunner Ed. | een openbaar geweld tegen de Hoogheid van den Mog. deliberatien is verrigt geworden, en niets meerder beklagen, dan dat sulks het gedesidereerd succes niet heeft kunnen bekomen. ў Dat sy Heeren Edelen derselver sentiment over de behandeling der zaken tot redres van ingeslope abuisen en nodige verbeteringen in het Regeerings- bestier deser Provincie, benevens derselver wel- meenende gesindheid, om daartoe, wel op eene wettige, dog geensints op eene geweldadige wijse, mede te werken, meermaals geuit hebbende, zulks thans niet sullen herhalen, maar alle Hunne mede Leden van Staat, ter liefde van het Vaderland en van dese Provincie, en ter verkrijging en bevorde- ring van de soo hoogstnoodzakelijke rust en een- dragt onder desselfs In- en Opgesetenen, op het allerernstigste willen gebeden hebben hier toe son- der uitstel te coöpereren, met adhibitie van alle gepaste faciliteit en toegevenheid, gelijk zy Heeren Edelen, behoudens nogthans de Regten en Gereg- tigheden van de Staten in het gemeen, en van ieder Lid in het bysonder, sig meermaals daartoe genegen en bereid verklaard hebben en als nog verklaren. Dat sy Heeren Edelen insonderheid wel gewenscht hadden, dat die van Wyk by Duurstede ook in deselfde begrippen gestaan, en alle nodige redres- sen en Verbeteringen in hunne Stad niet door ge- weld, maar op eene legitime wijse, op dewelke deselve dog alleen van een bestendig goed effect sullen kunnen sijn, getragt hadden te verkrijgen, en waartoe de Heeren Edelen, sooveel in Hun was, sonder eenige krenking van Stads wettige regten en Privilegien, by dewelke de Heeren Edelen ook gaarne erkennen willen verpligt te sijn, deselve te maintineren, gaarne zouden hebben gecoöpereert. En dat zy dit soo veel te meer vermeint hebben te mogen verwagten, terwijl dog ieder Ingeseten dier Stad, der zaken eenigsints kundig, overtui moet sijn, dat het systhema van onaf hankelijkheid en Souverainiteit, waarop de tegenwoordige Bestier- ders aldaar alle hunne wederregtelijke daden heb- ben komen te gronden, immers ten aansien van hunne Stad, eene volslage nieuwigheid is, nooit te voren gehoord, nooit door deselve zelve gesus- tineert, maar nu eerst door eenige persoonen, tot bederf van Stad en Burgerye, aldaar gefoveert en ngen. Dat althans sy Heeren Edelen nimmermeer had- den kunnen verwagten, dat na soo veele middelen van persuasie en inductie, als ten hunnen opsigten waren in het werk gesteld, die geenen, welke sig selve aldaar in de Regeeringe gedrongen, en de plaatsen der wettige Regenten geoccupeert hebben, van sig souden hebben kunnen verkrijgen, om door eene feitelijke resistentie den loop der Ordinaris Justitie, dat heilig plegtanker van der Ingezetenen vrijheid en veiligheid, te stuiten, en selfs een be- diende van de Justitie, aldaar in officio op de ge- woone en altoos gebruikelijke wijse fungeerende, te arresteren, en niettegenstaande de ernstige re- quisitie, op last van de Heeren Ordinaris Gedepu- teerden door den Hoofdofficier dier Stad gedaan, tot hier aan toe in detentie te houden, en cri- ` mineelijk te vervolgen; eene daad, die zy Heeren Edelen niet anders kunnen aanmerken, dan als Lande, en dewelke, aangesien deselve buiten eenige noodsake geschied is, alleenlijk uitgedagt, en in 1 werk gestelt schijnt te sijn, om den Souverain, in wiens naam de Justitie geadministreerd werd, voor het oog van de geheele natie te hoonen en te bespotten, en Denselven te noodsaken en te dwingen tot het employ van sterker en efficacien- ser middelen, welke de constitutie in diergelijke gevallen permitteert by de hand te nemen, tot maintien van de Justitie, en tot heeling van de enorme læsie, de Hoogheid van den Lande aangedaan. Dat dienvolgens de zaken binnen Wyk by Duur- stede tot dat uiterste gekomen sijnde, dat Haar Ed. Mo. ten vollen geregtigt sijn tot herstel van de wettige Regering binnen deselve Stad, en tot maintien van de Justitie, meer efficacieuse en extra- ordinaire middelen te mogen en te moeten gebrui- ken, hoedanige meermaals in diergelijke gevallen, soo hier als elders gebruikt sijn, sy Heeren Edelen uit hoofde van derselver diere verpligting tot voor- stand en bescherming van alle de privilegien, hand- vesten en geregtigheden van den Lande van Utrecht en de drie Leden van dien, sig daar aan ook niet sullen kunnen ofte. vermogen te onttrekken, maar sig, hoe ongaarne ook, by gebrek van andere meer gepaste middelen van herstel en redres, bereid zouden moeten verklaren met Hunne mede Leden daar toe te concurreren. Dog zouden de Heeren Edelen van gedagten sijn, dat alvorens van dit alleruiterste remedie ge- bruik te maken, als nog eene proeve behoorde te worden genomen, of niet die van Wyk by Duur- steede sig eindelijk eenmaal zouden laten permo- veeren van derselver wederregtelijke handelwijze af te sien, en daar door Haar Ed. Mo. buiten alle verdere deliberatie over dese onaangenaame materie te houden, soo als sy Heeren Edelen verklaren igt | hertelijk te wenschen en te verlangen. Dat dienvolgens de Heeren Ordinaris Gedepu- teerden zouden kunnen worden geauthoriseerd, om met communicatie en overleg van de Heeren van den Hove, te concipieren, en in name van Haar Ed. Mo. af te senden eene missive aan Schout en Geregte der Stad Wyk by Duurstede, houdende eene refutatie (soo veel noodig is) van de gronden van justificatie, in de missive van de pretense Magistraat dier Stad aan Haar Ed. Mo. geschreven , en voorts eene ernstige vermaaning en requisitie, om den ge- detineerde Pander de facto uit sijne detentie te ontslaan, en met restitutie van de papieren hem ontnomen, op vrije voeten te stellen, ofte indien sulks buiten hun magt mogte sijn, alsdan te effec- tueren, dat deselve ontslagen worde, en daar van uiterlijk binnen agt dagen aan de Heeren Ordinaris Gedeputeerden kennisse gevende, ook in allen ge-- vallen met interdictie aan den Schout om eenige erimineele actie tegen denselven Pander te insti- tueeren, en aan die van den Geregte om, in cas sodanige actie tegen denselven door een ander ge- institueert mogte worden, daar op sententie ten sijnen nadecle te geven, als welke procedures Haar Ed. Mo. in dien gevalle behoren te verklaren nul en van onwaarde, en smakende na tirannie en op- pressie, Dat by aldien ook hier aan onverhooptelijk niet 328 mogte worden gedefereert en over sulks door Haar Ed. Mo. alles gedaan sal sijn wat eenigsints gedaan heeft kunnen worden, de Heeren Ordimaris Gede- puteerden zouden kunnen worden geauthoriseert en gelast tot het doen van aanschrijving aan Zijne Hoogheid, als Capitain Generaal deser Provintie, alsmede tot het schrijven van circulaire missives | aan de Bondgenooten, soo en in diervoegen als by resolutie van de Heeren Gedeputeerden geadviseert is, mits ook met opsigt tot de commissie derwaards te senden, en het verleenen van eene generale amnestie, op sodanige wijze geresolveert worde, als by de meergemelde resolutie van Heeren Gedepu- teerden is voorgeslagen. Zijnde de Heeren Edelen eindelijk nog van ge- dagten, dat van Haar Ed. Mo. provisionele reso- lutie, desen aangaande te nemen , kennisse behoord gegeven te worden aan Zijne Hoogheid, als Stad- houder deser Provintie, tot desselfs informatie. Ac- cordeerd met voorschreve Resolntien. Е. Kol. (Bijlage N° 3) Extract uit de Resolutien van de Ed. Achtb. Heeren Borgemeesteren en Vroedschap der Stad Utrecht. Р Vrijdag den 9. Junij 1786. Burgemeesteren en Vroedschap der Stad Utrecht, zo veel de kortheyd des tijds in eene zaak van zo delicaten aart, en uit hoofde der gevolgen, van zo groote importantie, heeft toegelaten, in overweging genomen hebbende het point van Beschrijvinge der extraordinaire Staats Vergadering van den 3. de- zer, de ampele ouverture van het verrigte der Hee- ren Hun Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden, іп de zake der Stad Wyck, met het gene daar by voor consideratien word gedeclareerd, midsgaders de mis- sive van Heeren Gedeputeerden geschreven, door Hun Ed. Мор. ter zelve Vergadering ingediend, dus, zonder speciaal en gedetailleerd, zo als het gewigt der zake andersins wel schijnt te vorderen, te hebben kunnen nagaan alle de pointen bij dezelve vervat, en daarom niet alle dezelve intredende maar vele aan hare plaatse latende, hebben Heeren Burge- meesteren en verdere Gecommitteerden ter Beschrij- vinge verzogt en geauthoriseerd, ter naastkomende gecontinueerde extraordinaris Vergadering der Sta- ten voor Stads sentiment te declareren: Dat Hun Ed. Gr. Achtb. in aanschouw genomen hebbende dat geene + welk aanleiding tot het voorgevallene te Wyk heeft gegeven, naamlijk hoe over een zeer geruimen tijd eene algemeene klagte VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT bezwaren volkomen gegrond bevonden hadden, met opgave van zodanige nodige middelen van redres, welke in deze de gepaste geoordeelt waren. Hoe, dit bekend geworden zijnde, by de Inge- ѕеќепеп het vurigste verlangen heeft te weegen ge- bracht, om hunne by eene plegtige Staats-Com- missie van de Oudste Heeren van de drie Leeden van Staat voor wettig verklaarde bezwaren, nopens verkorting in hunne aloude Rechten, Vrijheeden en Privilegien wel spoedig te zien geremedieerd, hoe niet tegenstaande dit alles, terwijl met een taay geduld daar naar wierd gereikhalst, na ver- loop van een zeer geruimen tijd, nochtans door voorddurende dilayen niets daaromtrend verrigt wierd. Hoe dit (t geen natuurlijk is in eene natie, welke van ouds her ten uiterste is gezet geweest op de behoudenis harer Rechten, Vrijheden en Pri- vilegien, in zoo verre, dat hunne voorvaderen hun goed en bloed geredelijk voor dezelve opgeofferd, en zig dieswegens de ijsselijkste rampen getroost hebben) hun onvergenoegd еп gemelijk heeft ge- maakt, en by vervolg van tijd onverduldig heeft doen worden, desespererende eyndelijk, als of men, hoe zeer ook hunne bezwaren door eene Staats- Commissie voor gegrond verklaard waren, en zy hunne rechten, vrijheden en privilegien ten sterk- ste reclameerden, echter niet van zins waren daar eenige redressen in te maken. En dat zulks vooral plaats heeft gehad te Wyk. Dat Hun Ed. Gr. Acht, verder in aanschouw genomen hebbende, hoe de Regering der Stad Wyk openlijk declareert, alles gedaan te hebben in de persuasie van daartoe gehouden te zijn, uit hoofde van huu gedanen Eed ter handhaving der aloude Rechten, Vrijheeden en Privilegien hunner Stad, waar van zy menen niet te kunnen afgaan, dan ten koste van goed en bloed. Zo dat, al genomen, dat men in deze omstan- standigheyd van zaken in iever en drift, de men- schelijkheyd zo zeer eygen, te verre gegaan ware, nochtans word geverseerd in de termen van eene questie over de Rechten, Vrijheden en Privilegien der Stad Wyk en dat in % geval, hiervoren gemeld, van algemeene kreet en doleance wegens verkorte en verduisterde rechten, vrijheden en privilegien, oproeping der bezwaren dieswegens, gegrond ver- klaring derzelve klagten door eene plegtige Staats- Commissie, zonder dat daarinne na verloop van een zo zeer langen tijd, enig het minste redres is gemaakt: Hun Ed. Gr. Achtb. derhalven, om alle voorge- melde redenen, vermenen, dat deze zaak in deze omstandigheden, en in de termen van een different tusschen de Staten еп de Stad Wyk, niet geschikt en kreet der ingesetenen is opgegaan, over verkor- | is tot het inbrengen van Militie binnen de Sted ting en verduistering hunner aloude Rechten en ` Wyk, om onder bedekking van de zelve, de zaken Privilegien, in zoo verre, dat Hun Ed. Mog., ten | eynde na gedaan onderzoek de wettige bezwaaren derzelve Ingesetenen te kunnen remedieren, eene Commissie van negen Heeren, uit het midden van Hun ring der gepaste middelen van redres hebben benoemd. Hoe inmiddels de Ingesetenen wettig zijn opge- roepen om hunne bezwaren in te leveren. Ное dezelve ingediend en by voornoemde Staats- commissie rijpelijk overwogen zijnde, door dezelve aldaar door cene Commissie te herstellen, conform het begrip van Hun Ed. Mog. de Heeren Staten, volgens 't gunt, door Heeren Gedeputeerden casu | quo, indien de Staten zulks nodig mogten oordee- Ed. Mog., ter onderzoek dezer zaake, en ter advise- ` len, ter beschrijving voor consideratien hebben ge- declareerd. Dat ook het emplooi van Militie in Burgergeschillen, te meer in verschillen tusschen integrerende Leden van Staat, op zig zelven geno- men, een te sterk en ongepast middel is en by de Ingesetenen zeer gehaat, maar daar en boven mt aan Hun Ed. Mog. is gerapporteerd, dat vele dier | geval in questie, en in de jegenswoordige situatie 'SLANDS VAN UTRECHT. van zaken en gesteldheyd der gemoederen van zo- danige gevolgen zouden kunnen zijn, waar van men wel het begin doch geensins het eynde a priori kan nagaan, veel minder bepalen, of het zelve niet mogelijk na zig zoude kunnen slepen de ruine der geheele Provincie door binnenlandsche verdeeldhee- den en twisten, die daar door al meer en meer zouden aangestookt worden. Dat ook, hoezeer men door circulaire brieven aan de Bondgenooten, en op de kragtigste wijze aan de Ingesetenen, verzekering mogte geven van het suyver oogmerk van't emplooi der militie in dit geval, hetzelve nochtans, uit hoofde van het wantrouwen der thans zo zeer ontruste en geani- meerde gemoederen, niet zal kunnen beletten het formeeren van allerlei suspicien, die veelerlei ver- warringen en onheilen in cas van oppositie kunnen veroorzaaken. Waaromme Hun Ed. Gr. Achtb. van opinie zijn, dat het niet raadzaam is voor Hun Ed. Mog. daar- toe te resolveeren, maar integendeel Hun Ed. Mog. een middel dienden te emploieren, dat Hun Ed. Gr. Achtb. voorkomt verre boven het eerstgemelde praeferabel te zijn, naamlijk, daar nu de Heeren van ‘teerste Lid van Staat door beyde de overige Leden zo dikwerf — en nu op deze extraordinaire beschrijving zo serieus zijn verzogt en aangemaand om eindelijk eens mede te concurreeren tot het besoigneren over de nu reeds zo lange ingeroepene bezwaren der Ingesetenen, Hun Ed. Mog. nu da- delijk en zonder langer uitstel, tot dat zo lang | gewenschte werk ter spoedigste afdoening dienden toe te treden, waardoor de ontruste en genoeg- zaam desespererende gemoederen tot meerder be- | daardheyd zullen worden gebragt. Dat betrekkelijk | de Stad Wyk Hun Ed. Mog. naar hunne hoge wijsheid, voorsigtigheyd en edelmoedige gematig- heyd alle andere consideratien postponerende aan de conservatie en herstelling der rust, censgezind- heyd, t vertrouwen en algemeen welzijn der In- gesetenen, en aan de voorkominge van alles, wat daar in verder en groter nadeel zoude kunnen toe- brengen, dienden inmiddels by provisie te sur- cheeren de aldaar geëntameerde Citatien (waar door ook de ongelukkige gedetineerde Pander van % Hof Provinciaal uit zijne beklagelijke situatie zoude ge- zet worden). Wanneer Hun Ed. Mog. vervolgens in de zaak van Wyk zouden dienen te amplectee- ren het middel van intercessie der hoge Bondge- noten, Hoogst dezelve by circulaire Missives daar toe inviterende, ten eynde alzo deeze zo ongeluk- kig ontstane twist met de Stad Wyk, door den zagter weg van tusschenspraak, by de Unie reeds voorgeschreven, en meer geschikt naar den aart en denkwijze der ingesetenen van onze vrije Republiek, op eene amicale wijze uit den weg geruimd, en de rust, vreede en % onderling vertrouwen weder hersteld mogen worden. Accordeert met voorsz. Resolutie. In kennisse van my, J. W. de Ruever. (Bijlage N° 4) Extract uit de Resolutien van de Ed. Achtb. Heeren Regeerders der Stad Amersfoort. Vrijdag den 9. Junij 1786. De Heeren Eerste Burgemeester en anderen hun- Vauvoro Urn, Рів. nn MEET TTT 1. Bork. п. Trr. 1. Dees. 329 ner Ed. Achtb. Gecommitteerden bragten in het navolgende Rapport: Edele Achtbare Heeren ! Ingevolge en ter voldoeninge van Uwer Ed. Achtb. commissoriale Resolutie van dingsdag jongstleden, hebben wy geexamineerd het extract der Resolutie van de Heeren Ordinaris Gedeputeerden, ter Ver- gaderinge van de Heeren Staten van den 3. dezer ingebragt, en by de respective Leden in advis ge- houden en overgenomen; en hebben wy getragt het geene verder tot die materie dienende was in over- weginge te neemen. Het is ons voorgekomen, dat één van deze stuk- ken behoren vast te staan. Of dat de Heeren Staten, volgends herhaalde beschuldigingen van de pretense Magistraat van Wyk, de palen van derzelver wettig gezag zijn te buiten gegaan. En dan zou er niets redelijker en billijker zijn voor de Heeren Staten, dan derzelver dwalinge te erkennen; aan de Stad Wyk behoorlijke voldoeninge te doen geworden; den last aan het Hof Provintiaal gegeven, in te trekken, en de gedane Publicatie te vernietigen. Of dat de Resolutien, dus verre in de zaken van Wyk genomen, steunen op het recht en de bil- lijkheid. En dan blijft alleen dit alternatif over : Het wettig gezag, het eenige plechtanker der waare | vrijheid en veiligheid der Ingezetenen te laten varen, en in de daad op te houden den Souverain van de Provintie te representeren, de verongelijkte Regen- ten tegen den trouw der gegeve beloften en uitdruk- kelijke toezegginge, by Resolutie van den 29. Maart gedaan, te abandoneren, en de algemeen aangenome order van Regeringe ongestraft te laten schenden; met één woord, de Vergaderinge der Heeren Staten tot een allerveragtelijkst lichaam te maken. Of de genome Resolntien, het wettig gezag, de onderling aangenome en vastgestelde order, de ge- daane toezeggingen te maintineren, en te volbren- gen met die magt, welke de souveraine Vergade- ring dezer Provintie bezit, en met betragtinge der regelen van gematigdheid, order en billijkheid. Wy voor ons zijn van gedagten, dat de Heeren Staten, in derzelver bemoeïjenissen met de zaken van Wyk, geenzins de palen van Hoogstderzelver wettig gezag hebben overtreden. Niet dat wy oor- deelen zouden als of dit onbeperkt wezen, en zich tot de volstrekt huishoudelijke zaaken der steden üitstrekken zoude. Maar wy begrijpen, zo dra een Staats- of Provintiale wet, met concurren- tie der Steden, vastgesteld is, dat die ten opzichte van de respective Leden moet worden aangemerkt als een contract, waar van de een, in weerwil, en zonder expres consent van de anderen, niet en ver- mag af te gaan; maar tot welker observantie het deficierend lid door de anderen mag en moet wor- den gehouden. Wy meenen, dat deze denkbeelden, op de ken- baarste regelen van het natuurlijk recht gegrond, door het Staatsrecht dezer Provintie in alle tijden geconfirmeerd zijn. Terwijl de non observantie hier van, alle geregelde order, en de waare vrijheid, 83 adi Mind e 330 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT zo veel die van licentie onderscheiden is, verban- | te casseren, voor geheel wederregtelijk, nul en van nen, en eene opene deure voor het recht van den | onwaarden te houden, midsgaders om de afgestelde sterksten stellen zou. Regenten in de wettige bezittinge van hunne Raads- Als zodanig een onderling vastgestelde Staatswet | plaatsen tot den 20. October aanstaande te main- beschouwen wy het Reglement van den jaare 1674, | tineren. па deszelfs reintroductie in den jaare 1747, als, Maar wy oordeelen dat niet min de eer, de goede wanneer dit met concurrentie van de Steden, en trouw, de waardigheid van de Vergaderinge der alzo ook van de Stad Wyk, vastgesteld en aange- | Heeren Staten vordert, om deze eenparig genome nomen is: hoe zeer wy anders in veelen opzichte | Resolutie ten uitvoer te brengen, zonder daarvan eene wettige verandering van hetzelve wenschelijk | op eenige wijze te glisseren. houden. Hier omtrend komt het ons voor, dat geen pri- Volgends dit Reglement is de aanstellinge der | vaat persoon, veel min deze hooge Vergadering Regenten van de Stad Wyk mede aan den Heere | eenigzins zoude kunnen hæsiteren: en zo veel te Erfstadhouder opgedragen, en dat van zelve spreekt, | min, als haar Ed. Mog. deze hoogstderzelver inten- op zodanige lasten en bepalingen, als daar aan ten | tie, by eene publicatie van dato den 12. April jongst- tijde der delegatie van dat recht waren geacero- | leden, voor heel de wereld nader kenbaar gemaakt, cheerd. Het geene geenzins was de verpligtinge | de overtreders daarvan als schenders van de hoog- tot beëediging van zulk een Reglement, als die van | heid der Provincie verklaard en zelfs met de dood- Wyk hebben goedgevonden sedert te ontwerpen | straffe bedreigd hebben. en vast te stellen. Wat zal het zijn zo deze Resolutie en Publicatie Immers konden de Regenten, uit kragte van de | buiten vervolg gelaten wierd? En waarop zal dan voorzeide delegatie voor één jaar aangesteld, де- | voortaan het vertrouwen en het ontzag voor deze durende dat jaar onder deze nieuwe verpligtinge | hooge Vergadering blijven rusten ? miet worden gebragt, noch konden die van Wyk | En daar nu alle middelen van persuasie en be- op eenige wijze bevoegd gerekend worden, om | dreiginge, zo wel als van Justitie, beproefd, doch Regenten, volgens een by hun zelfs mede aange- | volgends rapport van Heeren Gedeputeerden tot nome reglement, wettig aangesteld, af te zetten, | hiertoe kragteloos bevonden zijn; terwijl het Hof omdat zy weigerden te beëedigen een naderhand ` van Justitie, dat volgends deszelfs instructie, mede voor haare Stad privativelijk ontworpen reglement | met concurrentie van die van Wyk ontworpen, ex- van Regeringe, hetwelk deze Regenten hielden te ` presselijk geregtigd is kennisse te neemen van zaa- strijden met een Reglement, door hen bevorens by | ken, de Hoogheid van den Lande betreffende, dat eede bezworen, of waar op derzelver geheele aan- ` even zo min als deszelfs directe kennisneminge in stellinge ruste. | possessoire zaaken strijdig met het privilegie de Maar was de Magistraat van Wyk gehouden aan non evocando, gehouden is, en in deze speciaal by de observantie van eene met hunlieder concurrentie | de Heeren Gedeputeerden, na voorafgegaane aucto- vastgestelde Staatswet: en vermogt dezelve geenzins | risatie van de Heeren Staten, geauctoriscerd was, dadelijk te occupeeren een recht, dat de Heeren ` om tot maintien van 'з Lands Hoogheid te ageren, van de bekende Stsats-commissie, in het rapport, | feitelijk geresisteerd is, zo zal er thands niets an- by het overgegeve concept reglement, oordeelden | ders overblijven dan, conform de propositie van casu quo aan de Steden te moeten worden over- | Heeren Gedeputeerden, te overleggen welke midde- gelaten, en dat meenigmaalen verkeerdelijk, als ware | len, tot dit maintien, thands behoren in het werk dit reeds geädopteerd, tot het kragteloos maken | gesteld te worden. van vastgestelde wetten geallegeerd wordt. En hierover derhalven ons advis uitende, zouden Niet minder zijn alle de Staatsleden aan de on- | wij van gedagten zijn dat de Heeren Staten eerst derhoudinge van dit bezworen Reglement, en alzo | en vooraf behoren bedagt te zijn, om derzelver ook tot maintien van alle de Regeringsleden, die | geschonden gezag te herstellen, en zorge te dra- uit kragte van hetzelve aangesteld zijn, ten duurste | gen dat derzelver bevelen niet veragt en derzelver verpligt, zo lange dit niet met onderling goedvin- | bedreigingen niet bespot worden kunnen: en zulks den veranderd of afgeschaft zij. | te meer, daar men ondervonden heeft dat anderen Te meer, daar men op gelijke wijze voort pro- | zich geregtigd agten om zich met het innerlijke cederende, de Provincie weldra van wettig aange- | bestuur dezer Provincie te bemoeijen, en pogingen stelde Regenten ontzet zijn, en tot eene volkome | in het werk te stellen om haar die macht te ont- Regeringloosheid vervallen zoude. ` houden, en die bestellingen te betwisten, waartoe Wij beschouwen de Stad Wyk bereids als in | ieder. der vereenigde Gewesten, wegens derzelver zulk een regeringloze staat, daar dat lichaam van | vrijheid en onaf hankelijkheid, onwedersprekelijk is Regenten, hetwelke de Regering uitmaken moest | geregtigd, en ook dadelijk by de andere Provincien en daartoe wettig aangesteld was, voor ееп aan- | uitgeoefend wordt. merkelijk gedeelte buiten werkzaamheid gesteld en ` Terwijl oproerige geschriften, opentlijk gedisse- is, en anderen derzelver plaats geoccupeerd | mineerd, dezulken, welke onder een geroep van hebben, waardoor hetzelve ook voor de regeringe | vrijheid, waarvan zich van ouds de verugtelijkste der Provincie nutteloos geworden is, en niet meer | verstoorders der gemeene rust en veiligheid bedien- als de wettige Magistraat der stad Wyk aangemerkt | den, wetten en order trachten te vertreden, gedu- worden kan. rig meer en meer aanblazen, en diegeene welke Wy oordeelen derhalven, dat de Heeren Staten | wetten en overheid eerbiedigen, eene verk wel en wettig hebben geresolveerd de ontzettinge | vreeze aanjagen. Wy zouden dus begrijpen, dat еп aanstellinge der respective Regenten van Wyk | de Heeren Staten, om derzelver resolutien omtrend sana wate а Ё 'SLANDS VAN UTRECHT. Wyk genomen, ten effecte te brengen, en derzel- ver bedreigingen klem by te zetten, behoren te beginnen met een aanmerkelijk gedeelte van de troupes, ter repartitie van deze Provintie staande, in dezelve te doen marcheren, en te plaatsen in zo- danige steden, welke dezelve zouden willen ontfan- gen, en zoo zij niet allen in de steden konden worden geplaatst, op zodanige plaatsen, binnen het territoir der Provintie, waar dit gevoeglijkst en zonder overlast zonde kunnen geschieden. Dit volbragt zijnde, zouden wy meenen, dat als nog die van Wyk by persuasive middelen behoor- den te worden geinduceerd, om de aangenome SP 1. Вовк. п. Ter. т. Deer. 331 worden verpligt te zijn of zelfs behoord daar van eenigen schijn te geven, om rekenschap te geven van die middelen, welke zij tot bandhavinge van haar gezag, en herstel der binnenlandsche rust goed vind aan te wenden, en waar toe zij volkomen is gerechtigd: even als andere Provincien van die mid- delen in soortgelijke gevallen gewoon zijn te doen, zonder daar van aan anderen kennisse te geven. Edoch zouden wy meenen, daar cordaatheid en eensgezindheid in deze zaak allernoodzakelijkst zijn, dat schoon dit advis ter Staten Vergaderinge uit- gebragt worden mogt, zulks echter niet behoorde te zijn in præjudicie der auctorisatie op den brief staatswetten, en daarop gefundeerde resolutien ` van beschrijvinge verleend, zulks dat de Heeren van haar Ed. Mo. te respecteren; en aan de Jus- titie haren vrijen loop te laten, ten zy haar Ed. Mo. mogten goedvinden, gelijk wy ook van advis zouden zijn, om eene generale amnestie, met uit- zondering van eenige verleiders, te verleenen. Bleef dit zonder gevolg, dan sprak van zelve, dat de magt der Provincie behoord te worden gebruikt, om de algemeen aangenome Staatswetten te doen gelden, en de algemeen beraamde order op de Justitie kragt by te zetten. Dan zouden wy niet oordeelen, dat van dit ver- rigte, of te verrigtene, by eene circulaire missive aan de Bondgenoten behoord kennisse te worden Gecommitteerden behoren te blijven geauctoriscerd, om pro ге nata het zij met inhæsie en inleveringe van dit advis, ofte met afzien daar van, zodanig te helpen delibereeren en resolveren, als het voor het waare belang der Provincie, bet maintien der vrijheid, eer en hoogheid van dezelve meest ge- voeglijk aan dezelve Heeren Gecommitteerden voor- komen mogte. Waar over gedelibereerd zijnde, heeft de Raad zich met het uitgebragte rapport geconformeerd, en worden Heeren Gecommitteerden geauctoriseerd | conform het geene by dit Rapport staat vermeld. ‚ Accordeert met voorsz, Resolutien. Jan Both Hen- gegeven: daar deze Provincie evenmin verstaan kan | driksen. 34. MISSIVE van Gedeputeerde Staten van Utrecht aan Schout en Geregte van Wijk bij Duurstede aangaande de regten van de Hooge Overheid der Provincie. 16 Junij 1786. Edele Erntfeste Vrome! D. Ed. Mog. Heeren Staten dezer Provincie heb- ben Ons by Hoogstderzelver respective resolutie, in dato 10 Juny dezes jaars, geauctoriseerd, om in naam van Welgemelde Heeren Staten als noch eene Missive aan Uw Ed. te schryven, en daar by te rescontreren de gronden van justificatie, in de Missive van den pretensen Magistraat van Uwe Stad, den 2. dezer maand Junij aan Hun Ed. Mog. geschreven, vervat; als mede van U Ed. op het ernstigste te requireren, dat de Pander Johannes Valburg, hoe eer hoe beter, uit zyne detentie ont- slagen, en met restitutie van de papieren aan hem ontnomen, op vrye voeten gesteld werde; met ver- deren last, om van Uw Ed. te requireren, dat, by aldien het ontslaan van den gemelden Pander bui- ten de magt van Uw. Ed. mogte zijn, alsdan het gemelde ontslag, op de best mogelijke wyze, te effectuëren. Schoon Wy nu aan de bereidwilligheid van Uw Ed. in dezen niet twyfelen, maar integendeel ver- trouwen, dat Uw Ed., als uit naam van Hun Ed. Mog., in gevolge derzelver gepresteerden Eed, Recht en Justitie administrerende, alle pogingen zullen aanwenden, om eenen Suppoost van den Hove, die niet anders betracht heeft dan het geen һу ingevolge zijne bediening verschuldigd was te doen, die in genen dele de termen van zyn Officie is te buiten gegaan, gelyk hy ook deswegens niet be- schuldigd is of worden kan, en wiens detentie dus, in allen opzichte, valt in de termen van eene onrechtvaardige en nodelose vexatie, te relaxeren, of deszelfs relachement te effectuéren; willen Wy echter ten overvloede, en op last van Onze Hoge Principalen, aan Uw Ed. voordragen de motiven en middelen welke dienen kunnen ter rescontre van de justificatoire middelen, vervat by de boven ge- melde Missive, op den 2. Juny aan Hun Ed. Mog. toegezonden. Wy doen dit met te meer empressement, ten einde, zo wy vertrouwen, Uw Ed. zo wel als alle Burgeren en Ingezetenen Uwer Stad te overtuigen, met hoe veel onrecht men, zo den Ed. Hove Pro- vinciaal, als Ons en de Ed. Mog. Heeren Staten dezer Provincie verdenkt of in verdenking zoekt te brengen, van op de Stedelyke rechten en voor- rechten te empieteren, en de Burgeren en Ingeze- teneu van Uwe Stad te beroven van het privilegium de non evocando, en welk privilegie Wy gaarne advoueren, dat behoorlyk verstaan en binnen des- zelfs ware grenzen bepaald zynde, een der pilaren is, waar op de burgerlyke vryheid van alle onze Ingezetenen is berustende, en waar aan noch Wy, noch de Hoge Overheid dezer Provincie voorne- mens zyn, eenige de minste atteinte toe te bren- gen, maar integendeel hetzelve tegen alle indragt, op eene wettige en constitutionele wyze te mainti- neren. ’t Is waar, Ed. Heeren, de Heeren Staten dezer Provincie, als ook Wy, by Hoogstderzelver absentie, hebben den Procureur Generaal geautho- riseerd en gelast, om wegens het voorgevallene bin- nen Uwe Stad, by gelegenheid van het arresteren van een Nieuw Reglement op de Magistraatsbestel- linge binnen Uwe Stad, en het uit dien hoofde gepasseerde met opzicht tot de afzettinge van ses 332 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT wettig aangestelde en door den Souverain geconti- nueerde Regenten, alsmede het aanstellen van vier nieuwe en het verder deswegens is voorge- vallen, de Hoogheid en het Recht van den Lande waar te nemen, — en het is uit hoofde van deze herhaalde speciale auctorisatien en bevelen, dat onze Procureur Generaal, ingevolge van zynen gepres- teerden Eed aan Hun Ed. Mog., verplicht was zodanige provisien van Justitie te verzoeken, en dezelve geobtineerd hebbende, op de gewone wyze te doen exploicteren door een der Panders van den Ed. Hove, zulks incumberende, en wy willen gaarne aan alle beminnaars der ware vryheid ter beoordeelinge overlaten, of het edelmoedig, of het menschlievend, of het overeenkomstig onze vrye constitutie is, een Suppoost van den Hove, en dus ook een Bedienaar van de Hoge Overigheid, in zijn Officie, op eene wettige en met den styl en manier van procederen, in deze Provincie gebruikelyk, overeenkomende wyze, verserende, en uit naam van Zijne Hoge Principalen te werk gaande, met eene voor hem disavantagense en penible detentie te straffen, en daar door quasi zyne gepretendeerde rechten te maintineren; eene demarche, Ed. Wy vleien ons derhalven als noch, dat men bin- nen Uwe Stad tot dezen stap gekomen is, door de таак der geëntameerde procedures, tegen eenige Magistraatsleden en Burgeren van Uwe Stad, uit een verkeerd daglicht te beschouwen; en wy willen ons, uit dien hoofde, en ter voorkominge van ver- dere onaangenaamheden en ruststorende demarches, wel verledigen om het ware oogpunt van deze gehele zaak aan Uw Ed. voor te dragen, en daar door Uw Ed. te convinceren, dat de relaxatie van den gemelden Pander een der eerste stappen wezen kan, ten einde de harmonie tusschen Uwe Stad en de Ed. Mog. Heeren Staten dezer Provincie op eene constitutionele wyze te herstellen, en gelegenheid te geven tot het constitutioneel redresseren van wettig ingebragte bezwaren, waar van Hun Ed Mog. in genen deele zich immer betoond hebben afkerig te zyn; maar ter contrarie niets meer ver- langen, dan aan het billyk verlangen van hunne goede Ingezetenen, op eenc wyze, met onze con- stitutie overeenkomende, ter behoorlyke tyd te kun- nen voldoen. De Heeren Staten dezer Provincie hebben altoos in die opinie geverseerd, en zyn alsnoch daar in verserende, dat de kennisse van alles, wat de Hoog- heid en Heerlykheid van den Lande, de misdaden van rebellie, seditie en dergelyke aangaat, by de Ordonnantie voor den Hove Provinciaal, reeds in den jare 1583 door de gesamentlyke Staatsleden, en dus ook door den Magistraat der Stad Wyk by Duurstede, aan denzelven Hove is gedemandeerd, en ofschoon zy wel bewust zyn, dat sommige Utrecht- sche Rechtsgeleerden en Publicisten sustineren, dat de Stad van Utrecht daar van behoorde te worden geëxcipicerd, als hebbende, van immemo- riale tyden af, ook over deze misdaden, zelfs con- sentiente principe, geoordeeld, heeft echter nim- mer een eenig Rechtsgeleerde gesustineerd, dat ook dit recht aan de andere Steden dezer Provincie, en speciaal aan de Stad Wyk by Duurstede zoude competeren; maar zyn dezelve integendeel door de grootste en yverigste voorstanders der Stedelyke Rechten, altoos daar in onderscheiden geworden van de Stad van Utrecht, en dit hun sustenu met voorbeelden aangewezen. Wy behoeven Uw Ed. niet te herinneren, op welke gronden en motiven derhalven aan Uw Ed. door drie Utrechtsche Rechts- geleerden, van Nes, Craeivanger en van der Pauw, (en welke overal voor bekwame Rechtsgeleerden en geoefende Costumiers bekend staan ,) is geadviseerd, dat Uw Ed. verpligt waren, ook in cas crimineel, aan den Procureur Generaal van de Stad, Steden en Lande van Utrecht de behoorlyke adsistentie te verlenen, en welk advis nimmer behoorlyk geres- contreerd, maar waar van het effect alleen op eene politieke wyze tot hier toe verhinderd is. Het kan Uw Ed. ook niet onbekend zyn, dat het eene algemene rechtsdoctrine is, dat de Heer van den Lande, by het demanderen der admini- stratie van de ordinaris Justitie in algemene termen, nimmer begrepen wordt, de misdaden, welke het gemene Land betreffen, begrepen te hebben, en dit is binnen onze vrye Gewesten zo allezins ge- recipieerd, dat reeds in den jare 1584 de Heeren Staten van Holland verklaarden, dat het privilegie de non evocando zich niet extendeerde tot zulke gevallen welke den algemenen Landstand betref- fen, en welke verklaring als noch aldaar in viridi observantia is, waaromme ook ten huidigen dage soortgelyke misdaden beoordeeld worden, niet door de Stedelyke Rechtbanken, maar door den geen aan welke de Souverain zulks nominatim gedeman- ‚deerd heeft. Maar des te meer is dit met opzicht tot Uwe Stad van applicatie, wanneer Uw Ed. in conside- ratie nemen dat het privilegie de non evocando, in diervoege als het aan Uwe Stad in den jare 1300 door den Heer van Abcoude, die ongetwy- feld toen ter tyd geene Hoge jurisdictie had, ge- geven is, alleen daar in bestaat, daf geen Burger van Wyk, die zieh door zynen Medeburger wil la- ten conveniëren voor zynen dagelykschen Rechter, zich zal behoeven te sisteren voor den Officiaal van den Bisschop, en wy zouden aan de kundigheden van Uw Ed. te kort doen, wanneer wy aan Uw Ed. wilden aanwyzen de ongerymdheid, om uit zulk een privilegie, met opzicht tot de Geestelyke Ju- risdictie, (welke men dikwils te dier tyd buiten hare grenzen торі te ехіепдегеп ,) gegeven, te deduce- ren, dat geen Burger van Wyk, in eenig geval, hoe genaamd, zoude kunnen te recht staan voor den Rechter, aan wien alle de Provinciale Staats- leden cenpariglyk de kennisse van deze en gene zaken, zo in het civile als eriminele, hebben ge- demandeerd. Wy behoeven aan Uw Ed. insgelyks niet te her- inneren, hoe de Privilegien de non evocando, alle zonder onderscheid, oudstyd gegeven zyn, omme de goede Ingezetenen te beveiligen voor vreemde - Rechters en Rechtbanken, en hun te bewaren voor de moeite, om dikwyls in vreemde Landen hunnen Landsheer te moeten opzoeken, ten einde recht te verkrygen. — Maar dat nimmer de Privilegien de non evocando in zich bevatten eene geoorloofdheid, 'SLANDS VAN UTRECHT. 1. Вовк. п. Ter. 1. Deen. 333 om zich in zaken, de hoogheid en heerlykheid van | leend, door den Pander Johannes Valburg, more den Lande onmiddelyk rakende, te ontrekken aan | solifo, zyn geëxploicteerd, dat із, gelyk altoos in een Provinciaal Gerechtshof, door de Staten zelf | alle citatien geschiedt, zonder voorgaande kennis- ingesteld en met eene Instructie voorzien, en welk | geving of verzoek van adsistentie, welke alleen by Gerechtshof, als een judex ordinarius, ofschoon su- | het doen van Publicatien, by het dirigeren van perior, echter nimmer kan gehouden worden voor | executien, en in criminalibus by het doen van ap- eene Vreemde Rechtbank, met opzicht tot de Steden | prehensie gevraagd wordt, gelyk aan Uw Ed., als dezer Provincie, op welken dus het privilegie de ` dagelyks binnen Uwe Stad Justitie administrerende, non evocando, in zaken den gemelden Hove speci- | ten overvloede bekend is. — Daar dit alles zo is, alyk gedemandeerd, geenzins kan worden toepas- selijk gemaakt, terwyl in alle die specialyk gede- mandeerde zaken het Hof Provinciaal de ordinaire en dagelyksche Rechter is. En dit alles is van te meer applicatie met opzicht tot de Stad Wyk, daar het incontestabel is, dat oudstyds de Hoge Jurisdictie te Wyk, toen dezelve Stad noch een byzondere Heerlykheid was, niet by den Heer van Abcoude, maar by den Bisschop be- rustede. Immers het kan Uw Ed. niet onbekend zyn, dat Willem van Abcoude, als Heer van Wyk by Duurstede, in den jare 1412 erkende, dat hy het Hoge Gerechte, zo verre zulks door hem ge- ëxerceerd werd, te danken had aan een byzondere bewilliging, hem gegeven door den Heere van Utrecht, en wel voor een zekeren tyd; en dat hy het geen- zins eigener auctoriteit exerceerde, en dat hy daarom ook beloofde dezelve niet verder te extenderen, dan dezelve aan hem was toegestaan. Het Charter van dit stuk is by Matthæus de Jure Gladii, с. xxiv. р. 405 te vinden, Ofschoon nu de verheffing van Wyk tot een Lid des Gestichts, gelyk de andere Leden waren, daar op gevolgd is in den jare 1449, zo kan echter daar door in de exercitie van het Hoge Gerichte, met opzicht tot de extensie geene verandering gemaakt zyn; vermits het niet tot de eigenschap van een Lid des Gestichts behoort, het Hoge Gericht of de Criminele Jurisdictie te exerceren, vooral niet met opzicht tot zaken, de Hoogheid en Heerlykheid van den Lande rakende, aangesien de Steden Amers- foort en Rhenen pimmer, zelfs gedurende de vrye Staatsregering, daar op eenige pretensie gemaakt hebben: maar in tegendeel de voorbeelden van het contrarie voorhanden zyn, en de Stad van Utrecht alleen sustineert in de possessie van deze judica- ture, van immemoriale tyden af, geweest te zyn; daar zelfs de Stad Montfoort, schoon door Keizer Karel tot een Lid des Gestichts verklaard, en uit dien hoofde ter Dagvaart beschreven, echter daar door gene Criminele jurisdictie van den Heer van den Lande verkregen, ofte dezelve uit dien hoofde geëxerceerd heeft. Daar derhalven de Ed. Mog. Heeren Staten dezer Provincie geoordeeld hebben (en ook alleen bevoegd waren te oordelen, dat het gene et van tyd tot tyd binnen de Stad Wyk by Duurstede gepasseerd was, de Hoogheid en Heerlykheid van den Lande was rakende, daar zy, ingevolge deze hunne, op eene wettige wyze, genomene conclusie, den Pro- cureur Generaal specialyk en iterative reizen heb- | ben geauctoriseerd, om voor den Ed. Hove van Utrecht, wegens dat voorgevallene het recht van den Lande waartenemen; dear, ingevolge ook dezer speciale auctorisatie, de gemelde Procureur Gene- raal zich aan den Ed. Hove heeft geadresseerd, en op geen de minste grond kan tegengesproken worden, maar voor het strengste onderzoek bestand is, waar in is dan door de Heeren Staten dezer Provincie, door ons, door den Procureur Generaal dezer Provincie, door den Pander van den Hove, elk in zyne betrekking, inconstitutioneel gehandeld, of infractie gedaan op Uwer Stads Rechten en Privilegien ? Maar, om Uw Ed. dit noch verder onder het oog te brengen en volkomen te beslissen, hoe zeer ten onrechte men den Pander Valburg, die de ter- men van zyn Officie niet te buiten is gegaan, maar тупе Exploicten, gelyk by het doen van Cifatien altoos gebruikelyk is, gedaan heeft, heeft in deten- tie genomen, en alsnoch houdende is, even als of hy Stads Territoir gevioleerd had, en door het doen der gemelde Exploicten Stads Rechten benadeeld waren, — om dit, zeggen wy, noch verder onder het oog van Uw Ed te brengen, en Uw Ed. daar door te overtuigen van de noodzakelykheid, dat de gemelde Pander ten spoedigste werde gerelaxeerd, zullen wy alleen dit volgende aanmerken: De Exploicten, welke de Pander in zyn Officie binnen Wyk by Duurstede doen moest, waren Ci- falien, simple en personele. Nu weet elk, die der Rechten kundig is, dat hy die geciteerd wordt voor deze of gene Rechtbank, daar door noch piet geoordeeld is voor de gemelde Rechtbank justi- ciabel te туп, maar dat, by aldien zulk een geci- teerde vermeent een contrarie privilegie te bezitten, het hem alsdan vry staat van het zelve gebruik te maken, en by wyze van exceptie, of anderzins, dien Rechter te recuseren, en zich naar zynen, zo hy meent, competenten Rechter te doen renvoyeren. Ja in cas subject was den geciteerde Burgeren niet alleen overig deze weg, om eene Exceptie van incompetentie en renvoy te proponeren, en by de- zelve te persisteren, zonder dat het zelfs nodig was, dat de geciteerden in persoon by het proponeren der gemelde Exceptie in persoon compareerden; | maar, byaldien deze exceptie door den Ed. Hove van Utrecht was gerejecteerd geworden, stond het immers den Excipienten noch vry, zich aan de Hoge Overigheid te addresseren, mandament van Revisie te verzoeken en hetzelve (gelyk wy geen oogenblik twyffelen) verleend zynde, voor Rechters, door par- tyen zelve genomineerd en door den Souverain ge- ëligeerd, zyne gepretendeerde rechten te doen de- | meleren. 