Over de drankzucht en derzelver geneeskundige behandeling
i C 57 ) wcrktiiigelijke deelen weinig of geheel gecneii tijd gaven om zich te herllellen. Voor het overige kan meh ligt bevroeden , dat zulk een toedand in verfchillende graden voorkomen en ook bij de periodieke, of lie- ver tusfehenpoozende , drankzucht plaats heb- ben kan , als de tusfehentijden , ten aanzien van de aanvallen , niet aanmerkelijk zijn ; maar dat weinig menfehen , en misfehien al- leen de zoodanigen, bij welken de verrigtin- gen van alle werktuigen hoogst doelmatig op elkander werken, dezen graad des algemeenen verderfs van ligchaam en geest kunnen beroi- ken , kan men , daar het grootfle gedeelte der drankzuchtigen reeds vroeger , en door medewerking van andere omflandigheden , het flagtoffer dezer zucht wordt, uit de on- dervinding aileiden. Vit dit alles bdjkt het cerhalvc duidelijk, dat de drankzucht eensdeels zijnen grond heeft in aanmeiKclijke onregeimatighecien der ver- rigdngen van de gezamenlijke werktuigelijke deelen, anderdeels de fchromelijkfte en, zelfs voor het leven hoogst gevaarlijke , ongell^ld- heden ten gevolge lieeft , welke derhalve bij de. geneeskundige behandeling moeten worden in het oog gehouden (^therapeutisch zu be- ril ckßcJui gen find. ) Wij zullen in het D vervolg onze opmerk- 5 zaam- C 58 ) zaamheid vestigen op eenige complicatien der ziekte , welke dikwijls eenc zamcngeHel- de geneeswijze noodzakelijk maken. Dit alles moge nu eiken geneesheer doen beoordee- len , of men eene gewenschte uitwerking van hevig werkende Q drast if ehe ) braak - en pur- geermiddelen , van gefmolten zegellak in bran^ dewljn of jenever gedropen , van de ferpil- hm en dergelijke middelen meer, kan ver- wachten. § 44. Door eenige afgebrokene waarnemingen kennis hebbende verkregen van opflijgingen ( congestionen ) des bloeds naar de herfenen , van verdooving des zenuv/geftels , van ont- binding Zerfetzung ) des bloeds , als Ibeeds gepaard met de drankzucht, oordeelde ik, te meer dewijl ik de gewenschte uitwerkingen der plantzurcn ter wegneming van bedwel- mingen , die door elke verdoovende flof ver- wekt worden , de zuren over het algemeen ter genezing van de drankzucht als werkzame cn als de eenigile middelen te moeten be- fchouwen. Ik trachtte vooreerst in het ziekenhuis , dat van ambtswege onder mijn befluur gefield was , dit mijn oordeel bekrachtigd te zien , door mijne behandeling van iemand , die zich bij de regering zeer noodzakelijk had gemaakt. Tot dat einde verkoos ik het gebruik van dc zwa» ( 59 ) zwavelzuren , als welke mij toefchenen het best aan het oogmerk te zullen beantwoor- den, Ik gaf dien man deze zuren bij afwis- feling met bittere en aromatieke middelen. Door deze behandeling , waarmede ik onge- veer zes weken aanhield , had zich zijn uiter- lijk voorkomen geheel in zijn voordeel veran- derd ; hij verliet het ziekenhuis en ik had het genoegen , van hem een geheel jaar, of zoo lang 5 als ik mij nog daar bevond , in dèn besten flaat te zien , fchoon hij voor- heen nooit nuchter was. Zoo als ik tegen- woordig: de zaken inzie , kan ik aannemen ^ dat dit geval in de orde behoort, die gepaard gaat met de aanmerkelijkfle vermindering der levenskrachten en het naast komt bij den toe- ftand , § 4a door mij opgegeven. § 45- / Dit gelukkig gevolg mijner behandeling be- woog mij , mijne pogingen verder te vervol- gen. Meermaals veranderden zich mijne denk- beelden , dewijl ik niet genoegzaam van der- z'elver gegrondheid overtuigd was. Bij het in aanmerking nemen van de fieepende ontdo- ken of overprikkelde ( chronisch - entzünd- liche oder eretifche ) gefceldheid der lever , oordeelde ik , dat het faipeterzuur in het al- gemeen nog meer dan het zwav-elzuur ver- kieslijk mögt wezen , en ik maakte , eenen tijdlang , bij uitfliiiting cn met groot voor- deel , c 6o J deel, gebruik van hetzelve; flechts dan, wan- neer cr cene ontbinding der vochten duidelijk werd waargenomen , weigerde het mij dik- wijle den dienst , dien ik anders gewoon was van hetzelve te verwachten. Om die re- den nam ik weder mijne toevlagt tot het zwavelzuur en dit was mij , in een zoodanig geval , van betere uitwerking dan het falpe- terzuur. Ik kan deswege, met giond, het zwavelzuur meer algemeen ter genezing van de drankzucht aanraden en nog tegenwoordig bedien ik mij eerst dan van het falpeterzuur , als de duideliike teekens van verdunning of ontbinding verdwenen zijn, of ook in het geval , dat de drankzucht met eene heer- fchende ongelleldheid ( Affektion ) der zenu- wen en met eene aanmerkelijke ontileking der lever gepaard gaat. § ^6. / Ik geef deze zuren in gewone giften , ver- bonden met bittere en zachte fpeceri jachtige Q aromatifche ) middelen drie - of ten hoogdle viermaal des daags ; of ik laat de Elixir acid, Haller i,, van tien tot tdjfden droppels in een theekopje vol wrater , twee- of driemaal, en twee - tot viermaal eiken dag pillen van bit- tere extracten gebruiken. Wanneer , door zulk eene behandeling , den lust tot flerken drank merkelijk heeft afgenomen , of vindt dezelve niet meer plaats , dan Iaat ik ge- woon- ( ör .) woonlijk het gebruik der zuren ilaken en tracht nu , indien er andere aanwijzingen ( indkationen ) voorhanden zijn , ook deze in aanmerking te nemen , ais dezelve niet reeds vroeger opmerking vereifchen, § 47. In fommige gevallen en wanneer de ver- mogens van de werktuigen tot de fpijs verte- ring, door het onmatig gebruik van geestrij- ke vochten , in eenen hoogen graad vernield zijn , ontflaat er echter menigmaal , na een kortilondig gebruik der zuren, buikloop. In dergelijke omflandigheden moet men het ge- bruik der zuren eenigen tijd uitftellen en wel tot dat men den werktuigen der fpijsver- tering eene zekere maat van kracht heeft her- geven. Tot dat oogmerk is een waterachtig afcrekfel Q infufio , of tnfiifo - decoctum j) van de kina, gepaard met het gebruik van zachte aromatieke geneesmiddelen , zeer dienftig en van eene heilzame uitwerking en heeft men dit doel bereikt , dan keert men weder tot het gebruik van de zuren , welke men , in verband met andere gepaste middelen , moet toedienen. •» , § 48. Maar in dien de levenskracht aanmerkelijk heeft afgenomen , of wanneer de prikkeling van C 62 ) van eenig geestrijk vocht voor iemand reeds 5 gelijk dit bij aanhoudend drankzuchtigen me- nigmaal het geval is, zoodanig ten behoefte is geworden , dat uit eene plotfelinge onthou- ding van eene dergelijke prikkeling nadeelige gevolgen zouden kunnen ontdaan ,• dan wend ik, gelijktijdig met de zuren, ook zulke middelen aan^. v/elke wij met den naam van vlugtige zenuwverflerkende bedempelen. De Castoreum fcheen mij deeds in deze gevallen het meest verkiesfelijk te zijn en ik heb daar- van meestentijds en met een gewenscht ge- volg , zoo in poeder , als vloeibaar en met zwavelaether vermengd , gebruik gemaakt. In meer dan een opzigt is de Arnica bij de geneeskundige behandeling van de aanhouden- de drankzucht , wanneer dezelve tot eenen hoogen graad is gedegen en met eene bijzon- dere verflapping van alle werktuigelijke ver- rigtingen gepaard gaat ( § 42. ) , een zeer heilzaam middel , hetwelke niet genoeg kan worden aanbevolen. Ik heb dezelve, verbon- den met de Oleum de Cedro , meermaals van eene zeer heilzame uitwerking bevonden. Ook moet ik aanmerken , dat ik overhel , om aan het uitwendig gebruik van plantzuren en wel inzonderheid van den azijn, een voornaam aandeel toetefchrijven des gelukkigen gevolgs van deze geneeswijze, vooral in de drank- zucht, als deze in eenen hoogen graad plaats vindt. § 49. ( Ö3 ) § 49- Indien zich de lever in eenen aaumerkeliik ziekelijken toefland bevindt, dan bedien ik mij van middelen, die dienftig zijn, om tel- kens deze ongefteldheid te doen verdwijnen. Naardien nu de zuren zeer heilzaam werken op de lever en , onder andere , op eene , onder deze omflandighedeii , menip'vuldio' plaatshebbende , zwartgallige ( atrahilarifche ) gefleldheid en belemmeringen in het poorta- dergeflel, zoo vond ik mij dikwijls ontfla- gen van de moeite, om op geringe afwijkin- gen van den gezonden toelland, mijne aan- dacht bijzonderlijk te vestigen. Heeft de zie- ke een geelzuchtig voorkomen, zonder blijk- bare ongefleldheden der lever van eene andere geaardheid , en wordt men dus gedrongen , om eene, door eene krampachtige werking, ver- hinderde, af- en uitzondering der gal te voor- onderflellen , dan geef ik den lijder eenen tijdlang braakmiddelen in kleine giften , tot welk einde ik het liefst de Ipiesglansmiddelen verkies, en ten laatfle laat ik hem een fler- ker braakmiddel innemen. Op dezelfde wijze behandel ik gewoonlijk. ook zulke lijders , die, gedurende de crifis der aanvallen van de drankzucht en het braken , dat daarbij plaats heeft, geene gal hebben overgegeven. § 50* Vermits dc verzwakking van de levens- kracht C Ó4 ) kracht der prikkclbaj'c vezelen , als een ge- volg van de drankzucht, insgelijks aanleiding geeft tot eenen trageren omloop des bloeds in de bloedvaten van den onderbuik , tot hardlijvigheid en eindelijk tot verpoppingen (^Infarcten') ^ als welke door de gePeldheid der vochten nog meer begunPigd fchijiien te worden; zoo heb ik het Peeds noodig ge- oordeeld, bij de genezing van de drankzucht, deze infarcten , als eene zeer gewigtige om- Pandigheid, uit den weg te ruimen en daar- op wel degelijk acht te geven. Naardien de , in dit geval ook te beoogende , vermeerde- ring der levenskracht in eene , voorheen reeds aanwezig zijnde, indicatie ligt, zoo bepaal ik mij gewoonlijk in dit opzigt Pechts tot het gebruik van zachtprikkelende , openen- de middelen , waartoe ik zeer dikwijls mij van een zeer Pap aftrekfel ( Infufio } der zenebla- deren, benevens ontlasting verwekkende mid- delzouten , in , kleine herhaalde giften , tot dat zij werken , met het beste gevolg , bediend heb. Ik ben gewoon hiermede aan te houden zoo lang als de omPandigheden het fchijnen te vereifchen, of ook wel deze behandeling, na eene noodig gewordene verpoozing, te herhalen. Het liefst verkies ik onder de mid’* delzouten het zwavelzure natron, vooral in gevallen , waarin ik het als ondoelmatig be- fchouw, het gebruik der zuren te Paken, Wanneer de verpoppingen (^Infarcten') niet van belang fchijnen te wezen , dan geef ik zon- C ^5 3 zonder het gebruik 'der overige middelen af te breken , dagelijks des avonds eene , eene en eene halve tot twee drachma’s Glauber- zout, tot poeijer gewreven. § 51* Na aan deze indicatien voldaan te hebben, keer ik weder tot het gebruik der zuren, waarmede ik thans ook bittere , of ook wel zachte zenuwverflerkende middelen, menio- maal ook de koortsbast , laat gebruiken en met welker gebruik ik het fleeds noodig acht ee- nen geruimen tijd aan te houden. Als, door eene zoodanige behandeling , den lijder de neiging tot bedwelmende flerke dranken ge- heel benomen is , dan bewijzen zijn levendi- ger oog, de gezondere kleur van zijn gelaat en de meer fprekende trekken van hetzelve , benevens de meerdere levendigheid van geest en zijn , daaruit voortfpruitend , in alle opzig- ten vlugger en doelmatiger voorkomen , als mede de wijze, waarop al zijne natuurlijke verrigtingen derzelver gang gaan , dat hij eene betere gezondheid geniet. § 52. Ik maak eindelijk , ten beduite van mijne behandeling , gebruik van de flaal - of ijzer- middelen , niet alleen met oogmerk , om , naar het gewone denkbeeld , den lijder tc E ver- C 66 ) 'Verllerken, maar ook, dewijl cle ondervin- ding mij geleerd heeft , dat het ijzer op zich zelf reeds een zeer krachtig middel is, om den lust tot Herken drank uit te rocijen ; want jeugdige perfonen , die onlangs eerst drankzuchtig waren geworden, en bij welken nog geene Contraindicatie het gebruik van het ijzer kónde verbieden, heb ik, enkel en alleen door hun ijzermiddclen in kleine giften te geven, na hen vooraf eerst buikzuiverende middelen te hebben laten gebruiken, genezen. Tot dat einde laat ik hen het fijn gepoeljcr- de ijzervijlfel of ijzerroest QEifenmohr^ , zon* der cenig ander bijvoegfel dan fuiker, des morgens cn des avonds , van drie tot acht greinen , mnemen. S 53. Ik oordeel het dienllig te zijn , dat ik hier nop' cewagc van iets, hetwelk de ervarenis mij heeft doen opmerken en dat, fchoon het niet onmiddellijk op de vernietiging van den lust tot Herken drank betrekking heeft, nog- tans van veel gewigt is bij het verbeteren van de, door een onmatig gebruik van Herken drank, verwoeste, phijfieke geHeldhcid. Een zeker iemand, die, federt verfcheidene jaren, aanhoudend drankzuchtig was, en wiens phljfiekc geHeldheid in § 41 befchre- ven is, had ik, eenigen tijd, op omtrent de boven gcmcklc vdjze behandeld. ITij begon wel C 67^ ) wcL'merkelijlc beter te worden en betuiïde geeneti trek tot flerken drank meer te hebben ; maar- zoo lang zich de verrlgllngön der onder- fcheidene werktuigen , vooimnmßlijk, ^ diervan 'hen'zenuwgeflel , nog zoo zigtbaar ongefteld beVoaden, konde ik zijne , , genezing wek voor itI ets , minder dan vo or • t voklkbmen Q ra dip aal ) noaden. Alle , tot dui veil'e aangewende , zoogenaamde zenuwverflerkende middelen wei- gerden verder eenige verbetering te bewerken. Zijne > dof-r of loomheid (^torpiditeit') bleef onveranderlijk voortduren. Jk oordeelde, dat in dit geval dat foort van middelen bijzonder dienlfig zoude ktinnen zijn , die wegens derzclver prikkelend vermogen , hetzij oiimiddellijk , of gedeeltelijk wel middellijk, het^^gelieele gedel Qorganifche Sijstem') in cene evenredig vermeerderde werkzaamheid brengen: 'en', om zoo te fpreken , door eene kunstmatig verwekte Crills, tot wegneming? van de ziekelijke geileldbcid , zouden kunnen bijdrap;en. Mij op da ondervinding van vroegere da- gen verlatende , vertrouwde ik in de Guajac , door fommige fchrijvers als zeer wel te onc« beren befchouwd, een middel te zullen, vin- den , dat aan mijne verwachting* zou beant- woorden. Ik liet hem derhalve den Guajac in een afkookfel, alle twee of drie uren een lepel vol , en tevens het zwavelzuur , als- mede tusfehen beide eenige giften van maag- verfteikende middelen, toedienen. VokTeiis E 2 "de C ) de theorie van velen moi^e de vereenidn^ van deze middelen mij berispelijk maken, het -gevolg heeft, echter mijne handelwijze geregt- vaardigd. -Ik had thet genoegen van te zie-n'^ dat . de lijder ’-va-n dag tot dag opgeruimder, en levêndiger;,werd:een 'nadat ik hem -deze tmid- delem^, ^ nu endah^met tusfehenpoozen , ^ drie weken lang, had laten gebruiken,- liet ik hem ten beduite nog de ijzermiddelen toe- dienen. ' . rb l .-. . ■ l .T Ingevolge^ deze Waarneming zou de Guajac niet alleen onmisbaar zijn , maar. men zou moeten wenfehen, dat wij nog meer midde- len van foortgelijke heelkracht mogten bezit- ten. Deszelfs voormalige vermaardheid in verfchillende ziekten en zelfs de^ menigvuldi- ge tegenflrevingen , welke het gebruik daar- van van ouds af heeft moeten verduren -, waar- borgen deszelfs groot en heilzaam vermogen. §54- De pogingen van den arts moeten voorze- ker de heilzame bedoeling hebben , deze ziek- te met wortel en tak en zelfs den aanleg tot dezelve , fchoon deze reeds federt tien of meer jaren , ja , reeds van de jeugd af aan zich vertoonde , uit te roeijen. Deswege is , in fommige gevallen, wel een maanden lang aanhoudend gebruik der zuren, waarbij men niet vergete verpoppingen voor te komen , en vervolgens het aanhoudend gebruik der ij- zer • ( 69 ) zer - of flaalmiddckn te noodzakelijker , naar- mate dit kwaad ligter tot eene gewoonte o- vergaat, § 55- In. het begin van den lust tot flerken drank, of bij eenige nog nieuwe en niet hevige aanvallen der drankzucht, kan echter een matig Qdiaetetlsch^ gebruik der plantzuren al- leen als reeds voldoende geacht worden ; ten welken einde ik het drinken van het fap van zure vruchten , met fuiker opgekookt , bij voorbeeld van moerbeziën , berberisfen , roo- de aalbeziën , of van citroenen enz. , met water verdund, als dagelijkfchen drank aan- raad ; ook kan het voedfel over het algemeen beltaan uit de reeds gemelde fpijzen. Indien er in de ligchamelijke verrigtingen andere om regelmatigheden plaats hebben , die ten ' dee- le van de eene of andere individuele gefield- heid des ligchaams afhangen en welke men kan berekenen, bij het toenemend herflel QReßauration^ van het ligchaam, niet, of althans niet fpoedig, te zullen verdwijnen; dan kan de opgemelde matige leefregel (di^ aetetifches Verhalten') tevens met eene gepets- te geneeswijze gepaard gaan, S 56. Gelijk hierboven , reeds in^ het voorbij-' E 3 gaaii ^. ( 70 ) gaan 5 is aangcnierkt , er zijn andere, door eenige febadelijke dingen , verwekte en ge- lukkig overwonnene pngeücldheden , die bij drankzuchtige lieden in zoo verre van een heilzaam gevolg zijn geweest, dat zij nu en dan van hunne voormalige kwaal volkomen zijn bevrijd geworden. Deze heilzame uit- werking hebben in het bijzonder de heete en tusfehenpoozende koortfen , zelfs in alle vor- men der drankzucht , gehad ; maar de ziekten , die men als gevolg der drankzucht moet aan- merken, in welken vorm deze ook vcrfchij- nep , hadden nooit een dergelijk gevolg. Men kan uit het tot dus verre bijgebragte ligtelijk opmaken , dat niet elke foort der drankzucht even gemakkelijk kan genezen worden ; ja er zijn gevallen , waarin het volflrekt onmogelijk is dezelve te genezen , en nog andere , in welke de genezing , hoe- wel mogelijk , nogtans niet aan te raden is en in welke men Hechts moet trachten den trek tot (lerken drank tegen te gaan en dien te doen afriemen * Dit laatfte geval hcoft plaats bij lieden, die federt den en meer jaren, of federt der- zelver vroegeren leeftijd , regelmatig Herken drank gebruikt hebben en vervolgens , door eene ziekelijke gefteldhcid en daaruit ont- Haan- C 71 ) ftcirtiidc neiging gedrongen, zich aan een on- matig genot daarvan overgeven. Zulke , reeds in jaren gevorderde , menfehen moet men niet meer van het gebruik der geestrijke dranken trachten terugge te houden , nöar- dien , ten minfle in vele gevallen , het doel- matig zamenwerken der gezamenlijke werk- tuigen van het gedel (^Organifchen Sijsthe- me') huns ligchaams nog maar door deze uit- wendige omflandigheid alleen geleid ihedlngt) wordt; maar de neiging tot een onmatig ge- bruik van deze dranken , als welke voor heit even zoo fchadelijk wordt, moet men echter zoeken te bepalen en men doet wel . als men hun het gebruik van zuren in het alge- meen ernftig aanraadt, vermits deze de on- buigzaamheid (^R.igiditeit) der vezelen van het werktuig beperken en de rottende ont- bindingen der vochten , tot welke zij in alle leeftijden het meest overhellen, ßerk te keer gaan. S 58. De leefregel, welken ik gedurende deze behandeling , voorfchrijf, belhaat voorname- lijk in het gebruik van vleeschfpijzen , en ik heb duidelijk opgemerkt , dat de genezing nooit zulke fnelle vorderingen maakte en zoo duidelijk zigtbaar werd bij het gebruik van een fchraal dieet, als bij het genot van dier- lijk voedfcl. Ik verbied melk en cijereii , E 4 om- C 72 ) omdat deze zich niet met de zuren verdra- gen. Ook verbied ik insgelijks alle icherpe en verhittende Ipijzen uit het plantenrijk , zoo als , om maar eenigen te noemen , krachtige fpcccrijen , peperwortel , mostaard , radijzen , ramen as , ra au we ajuin enz. , en wel te meer als de verrigiingen cler lever zigtbaar ongeregeld zijn. Het is mede nier onwaaiTchijnlijk, dat eenige opgonoemde zclfftandlgheden , die ammonium in zich be- vatten, in de werkingen der vrije alcalia deelen en derhalve tot eene beroovina; van de zuurflof cn tot cene ovcrhcllinG: tot de rottende ontbinding der vochten en, bij ge- volg, ter verijdeling van de pogingen des gencesheers zouden kunnen medewerken. Om dezelfde redenen verbied ik insgelijks alle iterk gezouten fpijzen en dit mede , omdat , door de naauwc vermaagfehapping van het zwavelzuur met het natron van het keuken- 2:out, het zoutzuur vrij wordt cn dit laatst- genoemde , fchoon cen fcheikundig minder vermogend zuur, echter in dcszelfs werking op het dierlijk werktuig QOrganismus^ ^ we- zenlijk van de andere zuren ondciTcheiden is en zich als cen hevig, in dit geval menig- maal ondoelmatig, prikkelend middel leert kennen, hetwelke misfehien maar nu en dan, als er eene vermindering van levenskracht die aaii cene algcmcene verlamming grenst , plaats beeft, van eenig nut zou kunnen wezen ; weshalve ik ook vorder , dat het fdpeter- zuur 5 C 73 ) zuur ^ hetwclke men wil toedienen , ontdaan worde van dat gedeelte zoutzuur, hetwelke gewoonlijk daarmede vermengd is. Voorts raad ik den zieken , en in het bij- zonder als hij aanhoudend drankzuchtig is , om de hierboven (§ 21.) opgegevene rede- nen , zich des morgens niet lang van het gebruik van eenig voedfel te onthouden. Zoo lang als de fpijs vertering nog niet be- hoorlijk werkt , geef ik den lijder den raad , dat hij” telkens na eiken maaltijd zich van bittere aromatieke middelen bediene ; minver- mogenden mogen hunne toevlugt nemen tot een waterig afcrekfel van de quasfia; meer- gegoeden kunnen onder anderen van gecon- fijte oranjefchillen gebruik maken. Tot gewonen drank raad ik water, en zachte plantzuren , ( zie § 55. ) , naar ver- kiezing, verzoet, doch altijd laauw, of ten minfte niet koud, te gebruiken. Voor het overige kan de patiënt zijne ge- wone bezigheden waarnemen , indien dezelve niet het ligchaam en den geest te flerk ver- moeijen, of aanleiding geven tot onaangena- me gewaarwordingen der ziel. In het bijzon- der m^ag men hem zoodanige werkzaamheden vrijelijk aanraden , welke hij met vermaak op zich neemt. § 59- Gelijkerwijze men de meeste ziekten meer 5 dan c dr.ii eenmaal kan bekomen , wanneer men den invloed der aanleidendc oorzaken , die dezelve verwekken, nier yennijdc, zoo kan men , na van de drankzucht rc zijn o^cnezen ^ ook in dezelve tcrugftorten , als men nier al datgene vermijdt , • waardoor de ziekte eerst is Ontflaan , en gelijk de terugkomst van de eene of andere ziekte fpoedigcr dan voor de eerfte vcrfchijning van dezelve plaats heeft, door den invloed van deze of gene fchadelijke dingen, eveneens is er tot eene wederinftorting in de drankzucht niet zulk een aanhoudende invloed van oorzaken noo- dig , die deze ziekte kunnen verwekken , als er de eerde reis vereischt werd , om de- zelve voort te bren2:en. Plieruic kan nu cen ieder , die zich licrdeld bevindt , afnemen , wat hij , na zijne genezing heeft in Imt oog te houden en hoe hij zich moet gedragen ; of, om meer bepaald te fpreken , als iemand na zijne herdelling zich niet volkomen ont- houdt van het gebruik van geestrijke vochten , clan moet hij nogtans , tot zijn eigen wel- zijn, ten minde datgene, wat in § 15. is e:ezczd geworden , wel ter harte nemen. § 60. De zieke moet inzonderheid ééne eigen- fchap bezitten, die hem voor de genezing vatbaar maakt , dat is : bij moet van gan- d'hcr harte wenfehen van deze kwaal bevriid 4> te C 75 ) rc worden. Met welk vooruiizigt op een gunilig gevolg cii, mag ik vragen, met welk een regt , zullen wij iemand geneeskundig behandelen willen , die zelf zegt : „ ik bc- „ vind mij als ik dronken ben gelukkig!” Men ontmoet lieden, die dit met ronde woorden te verftaan geven; maar er zijn ook anderen, die den wensch naar genezing vrij Iberk uiten; doch zij doen dit uit zeke- re üaatkundige oorzaken, terwijl zij in hun hart geheel anders gezind zijn. Ten gelukke is deze klasfe van menfehen echter niet zoo talrijk, als men misfehien vermoedt, en cene der voornaamfte oorzaken hiervan is welligt deze, dat, in het verdere beloop dezer kwaal , de dronkenfehap , als mede dcrzelver crifis en naweeën met verfcheidc- nc onaangename en pijnlijke gewaarwordin- gen vergezeld gaan ; zoo als het dan ook in het algemeen, door de ondervinding, bewe- zen is, dat door eene, boven den gezonden toefland opgew'ondene , of over het ge- heel veranderde gevoeligheid QSenfibilïteit') ^ door prikkelende middelen voortgebrag: , wel- ke bij iemand , die gezond is , aangename gewaarwordingen verwekten, integendeel on- aangename gewaarwordingen veroorzaakt wor- den en men kan uit dien hoofde ver vach- ten, dat zoodanige drankzuchtigen, die in het eerst alle hulp fmadelijk verwierpen , na verloop van eenigen tijd, de ootmoedigfte cliënten zullen worden. Voorts i C 7Ó ) Voorts geloof ik, dat men het berouw, her welke uit de menigvuldige onaangename gevolgen der drankzucht wordt geboren, en waarmede lieden , die , zoo als de oogen- fchijn leert , flechts een zéér (lomp inwen- dig gevoel bezitten, dikwijls na geëindigden aanval der drankzucht , zeer levendig worden aangedaan, zeer wel onder de gunflige en tot genezing leidende oorzaken kan rekenen, en men mag iemand, bij wien dit berouw plaats heeft, dat hem beweegt, om zich zelven, met meer geflrengheid , te befchuldigen , dan hij door mannen van doorzigt verdient be- fchuldigd te worden , vrijelijk en ongedoord aan hem zelven overlaten; want het is ten hoogde onvoorzigtig hem, door berispende ver wij ringen , tot toorn , tot ergernis enz. , waartoe hij toch zoo ligt genegen is, op te wekken en, langs dien weg, deze, fchoon voor hem onaangename, echter heilzame, gemoedsaandoeningen te fmoren. De lijder moet derhalve, zoo als ik ge- zegd heb, wenfehen van deze kwaal bevrijd te worden en wel , vooreerst , op dat de middelen, volgens het gegeven voorfchrift, gebruikt, worden en, ten andere, opdat hij, op den eerden of tweeden dag, of tot dat de middelen meer zigtbaar derzelver uitwer- king beginnen te laten befpeuren, zich eeni- gen dwang aandoe , cn aan den trek tot derken drank , die allengs afneemt , geen gehoor geve. Menfchcn , die niet be- gcc- C 77 ) geeren genezen te worden, zouden niet aan deze voorwaarden willen voldoen ; maar bij anderen fchijnt de vervulling van dien wcnsch niet moeijelijk te zijn, want, van het oogen- blik af, dat de lijder de zuren gebruikt, is ook de neiging tot flerken drank niet meer zoo hevig als voorheen. Voor het overige kan men hun , die niet wenfehen naar genezing , een zeker getal droppelen van verdund zwavelzuur in den drank doen, welken zij gewoon zijn in over- daad te gebruiken ; maar het bedoelde wen- fchelijk gevolg zal dan wel niet zoo fpoedig plaats hebben. § ói. Als men een begin maakt met het genezen van den drankzuchtigen , moet men , natuur- lijkerwijze , de, in §§. 6 — 13, opgenoem- de aanleidende oorzaken , ten minde zoo veel mogelijk, trachten uit den weg te rui- men en al degenen , die den zieken omringen , behoorlijk onderrigten , hoe zij zich omtrent hem moeten gedragen. Bovendien is het zeer raadzaam, hem verdrooijing en het vermij- den van alle eentoonige bezigheden aan te bevelen , als een krachtig middel om het ge- wenschte doel te befpoedigen. Lieden , die nog niet in cenen hoogen graad aan deze ziekte onderhevig waren en bij welken het vermogen van den wil alleen reeds eene gun- üi- C 78 ) lüge verandering v.ou hebben kunnen te wc- gebrengen, ' zijn ongemerkt, door eene be- flendige afwisfeling van vö^or werpen , door reizen enz. van deze kwaal bevrijd gewor- den. S Ö2. ■ ' ’ ' V y Indien men niet in de gelegenheid werd gelleld, om den lijder hulp toe te brengen , en er echter een aanval der drankzucht op han- den is, of wanneer hij op het punt is ge- bragt van eene wederinfiorting te bekomen , hetwelk bij de periodieke drankzucht, door het vcrfchijnen der voorboden kenbaar wordt, dan moet men voorbehoedend te werk gaan. In dergelijke gevallen heb ik van het zwavelzuur en de Castoreum , afwisfe- Icnd toegediènd, zeer gewenschte gevolgen gezien. De giften van deze middelen moe- ren , zoowel ten aanzien van de hoeveelheid , als van het langzamer, of rasfeher opeen- volgende toedienen van dezelve , naar de levendigheid of het hevige der 'verfehl jnielen , die de voorboden zijn, geëvenredigd wezen. In twee gevallen heb ik waargenomen , dat deze verfehl jn fels, bij eene geringe hevig- heid, lang aanhielden; men moet echter zoo lang met de opgemelde middelen voortvaren , totdat dezelve weder verdwijnen. C 79 ) De aanvallen van 'de drankzucht blijven dikwijls eenen geruimen tijd aanhouden ( z. § 23 ). Intusfchen kan de arts daarbij geen ledig aanfchoiuver zijn, maar hij moet trachten dezelve te verkorten; dit is echter een zeer moeijèlijk werk en wel te bezwaar» lijker naar mate de ongeregeldheid in de ver- rigtingen van het werktuigelijk gefiel grooter is, te meer dewijl van den kant des lijders gewoonlijk geene dadelijke medewerking , maar Veeleer juist het tegendeel kan verwacht worden. Immers men moet denzelvcn altiid eenen zekeren graad van dwang opleggen en hem , onder deze omflandigheden , de voor» noemde middelen, in toereikende hoeveelhe- den, laten gebruiken. Het is klaar, dat er met lieden, die zich woest en woedend aan- flellen , weinig , of bijkans in het geheel niets is te beginnen en dat alleen zoodanige men- fchen , die zich meer lijdelijk gedragen , voorwerpen onzer pogingen kunnen zijn. Intusfchen kan men voor de eerstg-enoemden o het verdunde zwavelzuur in hunnen bedwel- menden drank laten droppelen en het min- der fpoedig gevolg afwachten. Ik heb in twee gevallen geen gebruik van het zwavel- zuur gemaakt ter verkorting van den duur der aanvallen , en ‘het gevolg beantwoordde vol- komen aan de verwachting. I.) Een’ man van ongeveer vijftig jaren , die , C So ) die 5 federt meer dan twintig jaren , periodiek drankzuchtig was en bij wien de aanvallen in de laatlle tijden doorgaans drie weken aan- hielden , liet ik , zoodra de; paroxismus zich weder vertoonde , .om het uur een fterk wa- terig aftrekfel van de Calamus aromaticiis met zwavelaether reiken en hem den flerken drank , welken hij woedend , zoo zelfs dat hij het eenige reizen beproefde zich zelven van het leven te berooven , eischte , met geweld onthouden. Nadat hij omtrent twaalf uren aaneen deze middelen gebruikt had en wel op den derden dag van den aanval’, ver- fcheen de Crifis met gedurig herhaalde bra- kingen. Ik heb echter grond om te vermoe- den , dat deze uitflag althans niet alleen aan deze in het werkgeilelde middelen moet wor- den toegefchreven , federt ik heb vernomen, dat iemand, dien men telkens bij het begin eens aanvals van de drankzucht opfloot, waar- door men hem van het drinken van Herken drank terughield, in zijne gevangenis en waar- fchijnlijk op den dag der Crifis, zonder dat cr eenige geneesmiddelen gebruikt waren , op eene , de ziekte beflisfende wijze , moest braken, 2.) In een ander, minder verontrustend geval liet ik iemand van middelbaren ouder- dom, die federt vier jaren, drankzuchtig was en bij wien de aanvallen telkens veer- tien dagen aanhielden, ongeveer alle uren eenige droppelen, uit gelijke dcclen tinctura Cas- C 8i ) Cästorei en Lriqueur anodijnus beftaande , tel- kens de gifc vermeerderende, innemen; welk mengfel echter, door misverlland, op het laatst tot tachtig droppels toe , hem werd gegeven. Na omtrent vierentwintig uren van dit middel gebruik te hebben gemaakt, open- baarde zich de Crifis door braking. De na- blijvende ongefleldheid was zacht en van kor- ten duur, of, naar des lijders verzekering, minder aanhoudend en min bezwaarlijk, dan dezelve ooit voorheen was geweest. § bq. Verfcheidene vermaarde mannen hebbeïi hunne gedachten over de drankzucht, zoowel duidelijk als uitvoerig, der wereld medege- deeld , weshalve men mijne ophelderingen , deze zaak betreffende , wel eens als overtol- lig zou kunnen aanmerken ; om zeer gewigti- ge redenen echter acht ik het noodzakelijk , over dit, der oplettendheid hoogst waardige^ onderwerp nog het een en ander aan te mer- ken. De naaste gevolgen der drankzucht zijn algemeen genoeg bekend en in aanmerkini? genomen, als daar zijn, bij voorbeeld; ee- ne afneming of eene, op eene daaraan eige- ne wijze , veranderde rigting nemende werk- zaamheid der werktuigelijke deelen QOrgani- fche Gebilde^ ^ van waar dan verzwakking der zenuwkracht of bijzondere idiofljncrafien , afneming van alle zieIs\^rmogenSy verzwak- C 82 ) -king van de prikkelbare deeien des. geflels , ,;en van daar ooL belemmeringen in het poort- adergeftel en in de werktuigen van den on- derbuik , verminderde affeheidingen en ont- lastingen, verlamming van de werktuigen ter fpijsvertering , verminderde kracht ter opflor» ^ping van de watervaten (^Lijmphatifche Ge- ^fäsfey^ .gebrek aan voeding, ontbinding van het bloed enz. A. § 65. Uit aanmerking van deze en dergelijke gevolgen der drankzucht kan een ieder nu afnemen , hoeveel dit kwaad bij draagt tot de verkorting van der menfehen leven en , volgens eene zeer natuurlijke en niet duistere redeneerkunde , kan men ligtelijk daaruit het gevolg aüeiden, dat een menigvuldig gebruik van fterke dranken, fpoediger en aanmerke- iijker, een minder veelvuldig genot, lang- zamer , en geheel geen gebruik van dezelve , ook volflrekt geene aanleiding kan geven tot .de bovengemelde ziekelijke gefleldheid en bij gevolg ook niet tot verkorting van het leven. - Wie derhalve zich nog niet beeft aange- wend flerken drank .‘te drinken, die doet wijsfelijk, als hij nimmer daartoe overgaat; maar wie gewoon is eene zekere hoeveelheid ilerken drank te gemeten, die dient, tot zijn eigen ligchamelijk en geestelijk welzijn , het ■gebruik van denzelven allengskens meer en ^ . meer C 83 ) meer te beperken en, Indien hij zich zelvèn in dit opzigt niet meer weet te bedwingen j, dan zie hij fpoedig uit naar hulp. § 66. De drankzucht verkort het leven of middel- lijk, of onmiddellijk. Over het algemeen kan men echter de gevallen , in welke de mensch een offer dezer kwaal wordt, onder de hiervolgende drie afdeelingeii brengen ; I.) Iemand vergiftigt zich regtflreeks met fterken drank , dat is ; hij drinkt zich dood. Deze foort van dood, door hef gebruik van flerken drank veroorzaakt, fchoon het zeld- zaamst plaatshebbende, is zoo algemeen on- der het volk bekend , dat men zeer veel moeite zou hebben, om iemand te vinden, die daarvan geheel onkundig zou zijn, § 67. !2.) Door het menigvuldig genot van be- dwelmenden drank wijken alle verrigtiiigen der onderfcheidene werktuigen van het lig- chaam fleeds meer en meer af van den cre- zonden toefiand , tot dat eindelijk deze af- wijkingen in. bepaalde ziekten overgaan , die te gevaarlijker zijn , omdat zij niet uit een belemmerd evenwigt der krachten , maar veel- eer uit de vernietiging der levenskracht ont- fraan. De uiterlijke vorm hebben deze met / F 2 an^ C 84 ) •andere . ziekten gemeen , welke voor daar- mede overeenkomende , of er mede ge- lijkftaande gehouden worden ; maar de , de praktijk beoefenende, arts kent het wezenlijke en groote onderfcheid van dezelve ; want hoe verbazend groot, en wezenlijk is het onder- fcheid , bijvoorbeeld tusfehen de waterzucht , welke door eene belette uitwafeming, uit ee- ,ne verkoudheid , is ontdaan , en die , welke door de drankzucht is verwekt geworden ? Zoodanige ziekten, welke door een onma- iig gebruik van {lerken drank ontdaan , zijn , naar de onderfcheidene ligchamelijke , aange- borene, of verkregene gefteldheid der men- fchen , insgelijks VciTchillend ; meestentijds 0 echter ontftaan er, vooreerst, beroerten en verlammingen van deze of gene deelen uit. Mijne praktijk heeft mij gelegenheid gegeven, om drie gevallen waar te nemen , ( * ) in welke de verlamming van de uiterfle einden der armen 'en beenen een be^in nam en die gezamenlijk , bij derzelver verfchijnfelen , een aanmerkelijk verfchil , dat niet enkel traps- gewijze was , opleverden. a,') Een man , van omtrent vijfendertig jaren en van een flerk ligchaamsgeftel , werd in r (•) Nadat Ik dit reeds had gefchreven , heb ik * vcrfcheidenc reizen dergelijke verlammingen der nit- V.. wendige (^Extremitäjcn') ^ die zich min of meer over dezelve uitftrekten , waargenomen. Menigmaal hid de lijder zelf dit verfchijrfel niet eens gadegefla- gen , totdat ik hem op hetzelve opmerkzaam maak- te. — C 85 ) in het ziekenhuis , hetwelke , toen- ik iic^ in dienst was , onder mijn beduur dond% gebragt. liij had , niet lang geleden , in^ de uiterlle einden van al de vier extremiteiten ,, aan de handen tot aan het gewricht (Carpus^y en aan de voeten; tot aan den enkel (^Tarftis)^ het gevoel verloren ; nogtans. was het ver-»- mogen, om deze deelen te bewegen, nier merkelijk verminderd. Bovendien had hij koortfen van eene zenuwachtige geaardheid; zijn bewustzijn had niets geleden. Uit deze verfchijnfels oordeelde ik , dat vermoedelijk zekere fchadelijke dingen of omllandigheden op den lijder invloed moesten hebben gehad, die eene algemeene vernietiging der levens- kracht zouden kunnen voortbrengen. Na lang aaneen in het werkgeilelde navorfchingen , gelukte het mij toch; niet eenige inlichting te bekomen ; waarom ik dan , door mijne overige ambtsbezigheden zeer gedrongen , be- floot alle verder onderzoek omtrent dit merk- waardig geval tot den volgenden dag uitte- llellen en hem vooreerst flechts eenige ge- neesmiddelen te laten geven , die in het al- gemeen voor deze ziekte ^past zijn. Den dag daarop volgende bevond ik echter dat de verlamming zich allerwege reeds ongeveer drie of vier duimen hooger had uitgebreid. Eindelijk beleed hij , op de vraag ; of hij Herken drank gebruikte ? fehoorvoetend , dat hij dagelijks gewoon was twee floop , of acht? medecinale ponden , doch. menigmaai F 3 zelß. C 86 ) zelfs meer, te drinken. Ik liet hem. ge- durende dien dag , nevens de angelica , SBther , bevergeil en een halve floop ( 24 oneen ) brandewijn , in kleine giften , toedie- nen ; maar voor en aleer aan dit voorfchrift voldaan was en de middelen werken konden , had de verlamming in de armen zich reeds tot aan de fchouders , en in de beenen reeds tot boven de knieën verfpreid. Den daarop volgenden dag en na omtrent twaalf uren de bovengemelde middelen te hebben aange- wend, kon men geenen verderen voortgang der verlamming meer befpeuren ; na het ver- loop van eenige dagen begon het gevoel langzamerhand weder te keeren , en de lij- der verzekerde vervolgens, dat hij alle prik- kelingen , welke men aan de verlamd ge- weest zijnde deelen had aangebragt, duide- lijk ontwaarde ; maar de koorts had zich tot dien tijd toe , niet merkelijk veranderd. De ziekte bleef eenige dagen op deze hoog- te , zonder eenige verandering en , niettegen- llaande ik , door dit flilflaan der krankheid , te meer werd overgehaald om , de , tot dus verre aangewende inwendig werkende ge- neesmiddelen , volgens de beginfelen der op- wekkings theorie, nog flerker en in grootere giften toe te dienen (want ik had destijds de minerale zuren nog niet als heilzaam in zulke omftandigbeden leeren kennen , ) zoo als ik dan ook deze met doordringende uit- wendige middelen trachtte tc verkerken , nam . C S7 )- nam nogtans de verlamming weder toe en deed eindelijk zeer fpoedig den lijder den dood vinden. ■ b. ') Iemand van vi jfenveertig jaren , die zich , federt twintig jaren , aan een onmatig gebruik vah flerken drank had overgegeven , bekwam eene verdooving in de vingeren en de teenen, welke, gedurende den tijd van een half jaar en tot aan de geneeskundige behan- ling, meer en meer toenam. Er was geen e koorts van aanbelang aanwezig en voor het overige waren alle omflandigheden , zoo als dezelve gewoonlijk plaats vinden bij degenen , die bij voortduring drankzuchtig zijn , het geval is. Na veertien dagen het zwavelzuur en ze- nu wverfterkende middelen te hebben gebraikt, was het gevoel weder herfleld. c. ) Iemand, die den ouderdom van acht- endertig jaren had bereikt , ■ en die , federe negen jaren, bij aanhoudendheid drankzuch- tig was, bekwam, na diie dagen geneesmid- delen gebruikt te hebben, in de verdoofde vingeren en teeneti en tevens in de kuiten , hevige kramppijnen, waarvan hij echter na twee dagen heritelde en het gevoel in de ver- doofde deelen weder terug ontving. Uit een onmatig gebruik van bedwelmende- dranken ontdaan voorts meestentijds ook bijkans alle foorten van waterzucht, voor- natnelijk de algemeene, de buik- en de borst- waterzucht; vervolgens alle onregelmatige werkingen en verwoestende , ongemakken. van C 88 ) van de lever en van de , mét dezelve dn haar lijden deelende , mik ; van daar dan ook de verandering in de gefteldheid der gal , be- lemmeringen , opzwelling , verhardingen , ont- ftekingen , veretteringen der lever , geelzucht ^ galfteenen, aanbeijen, met al de^ daarmede gepaard gaande, ongefteldheden enz., verlam- ming van de maag en van het darmkanaal ; van daar een volflagen gehrek aan eetlust en aan voeding; vandaar vermagering, verhar- ding der maag , verpoppingen in het ge- darmte, het grijsworden en uitvallen der ha- ren enz. , hetwelke alles daardoor bevorderd wordt. Het ganfche zenuwgePel bevindt zich in eenen Paat van verwarring en er ont- paan bepaalde foorten (^Formen') van zwa- re zenuwziekten , die , indien de drank- zucht nog nieuw is, of nog maar in eenen geringen graad bepaat , menigmaal de eigen- fchap Qden Charakter') van eene verhoogde prikkelbaarheid en gevoeligheid (^von Erethls- mus ) ^ maar in hoogere graden , of bij ver- ouderde drankzucht, het tegen overgepelde te kennen geven. Eene algemeene vermindering van het gevoel en eene traagheid van alle werktuigen der zinnen, welke zich het eerst en duidelijkst in het oog laat opmerken , zijn dikwijls verfchijn feien en voorboden van nog gewigtiger en het leven gevaarlijker verwoes- tende omPandigheden. Het middelpunt van het zenuwgePel zelve, de herfenen, fchijnt m vele gevallen, geheel vernield te wezeri en, C 89 ) en het is waarfchi jnlijk , dat naauwkeiiriger ontleedkundige nafporingen ons zeer gewigti» ge refultaten zouden opleveren. C * De mensch verliest eindelijk ook datgene, wat hem eigenlijk zijne waardigheid geeft; zijn verfland gaat verloren. Wij hebben, helaas ! dikwijls vernomen , dat menfchen , die door uitrekende begaafdheden zich van ee- ne zeer voordeelige zijde deden kennen , drank- zuchtig geworden zijn en hierdoor tot den laagften trap der menschheid zijn afgedaald. — Met één woord , de nadeelige gevolgen der drankzucht zamengenomen zijn onberekenbaar en wel te zekerder , naardien eene enkele wanorde , in de dierlijke huishouding ver- wekt , weder andere ongeregeldheden baart. 