Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Willem onsen zoon voirs. setten ende vestigen in die erfale der slot, stat ende heerlijke van Wachtendonck voirs. met alle zijn toebehoren, also dat die zelf Willem ende zijn gerechtige erfgename van zijn leven komende, zij zijn manlik of vrouwelijk denschulden slot, stat, land en heerlijke van Wachtendonck met hooren toebehoren voors. ende ook dat slot ter Kuypen op den Rijn met den derpe en heerschap van Beke daar bij gelegen ende ook allen anderen hoeren toebehoren erfelijk ende wellicht hebben, bezitten ende behouden zullen ons ende onsen erfgenaam en nakomelingen onze leenbewerker daar aan, also dat men die voorz. sloten, land en heerlijke van Wachtendonck en van der Kuypen van ons te lenen houden ende ontslangen zal, alsof als dat geboren, en dat ons die ook geopend zullen zijn tot onze noedwere alweer daar mee te helpen, en belichestelijk mee oft ziekte waren, dat Willem onze zoon voors. zonder kinderloos echte geboren van zijn leven geschapen levenslang achter te laten aflijkt geworden, of dat bij als zulk kinderloos echte geboren van hem voors. geschapen levenslang achter laat en dat die zelf zijn geboorte ook aflijkt worden. zonder kinderloos echte geboorte van hem voors. geschapen levenslang achter te laten, dat dan die voors. sloten, statuen, landen en heerlijkheden van Wachtendonck, van der Kuypen en van Beke met alle hoeren toebehoren weerom zullen komen aan ons hertogen voors. en aan onsen erfgenaam en nakomelingen, doch uitscheiden en belichestelijk alweer Willem onsen zoon voors. echten zonder als zulk tochten te breken boer leven lang als hij boer maken en bewijzen zal aan eindelijk van der renten en goeden tot den landen van Wachtendonck voors. horende, gelijk dat ook hier na geschreven staat, dat is te weten, dat hij zij zal en mag tuchten met tweehonderd Rijnschen guldens per jaar aan der molens tot Wachtendonck en voor andere tienden daar der heerschap van Wachtendonck voors. ... te betalen elk jaar op dat hoogtide Kerstmis of alweer binnen den naasten vier weken daar na volgende onbegrepen. Voorts is te weten, dat. Wi Gijselbrecht van Bronckhorst, heer toe Batenburg en tot Anholte, en Derick zijn zoon voorzover. Hermannen onze dochter voorzover tot hoere bestanddeelen en medegaven, en Willem, bastard van Gulich, hoeren witte man voorzover met hoere overgegeven en gelaten hebben, laten en geven aan henzelf en hoor erfgename van hoorle vaderen, zelfkomende, erfelijk, welke en om meer te hebben, te bezitten en te gebruiken alsulkne del en aantal als onze voorzover vaderen, den Gode genaaid, van diesen heirschap van Gelre verset en verpandt is en van dier suur onze voorvaderen wegen of anders aan ons gekomen is geweest, binnen dorpen, kerpselen en heirschap van Horsen, Bussen... gelegen zijn met alle zijn toebehorende, niet uitgescheiden en met alsulkne erfdeel en goed als die edele heer Rogier van Bronckhorst, kapeler aan de Dom te Koln, onze liefde nieuwe heeft tot Velpe in den land van Herpen en tot Loer in den land van Batenburg, zo dat diezelfde erfdeel gelegen zijn met alle hoorlem toebehoort, ter tijd van de dode des kapelers voorzover en daar toe honderd goede alde gouden schilde, monten des keizers van Rome of des koning van Frankrijk, en vijftig goede schilde Oaverlandsche Rijnse gouden van monten der kurfursten op den Rijn (of die waarde) der voorzover alder schilde en Rijnse gouden op andere goede gouden of zilveren paimenten daarvoor, ter tijd van de betalingen en binnen de stad van Nimwegen gegaan en gedaan, jaarlijks uit des aller beste en gewijsde renten en gouden, die gehouden is tot den sloten, landen en heirschap van Batenburg voorzover als van Sint Pieter die dag des heiligen apostelen aan de Kathedral na datum des briefs...... een jaar vooraf en zo voort als voor altijd erfelijk en welzijdig tot zelf Sint Pieter mis aan de Kathedral of altijd en binnen den naasten vier weken na Sint Pieter aan de Kathedral volgend onbegrepen, en ook zonder enige langer vertrouwen te betalen en te leveren...... erfdeel, goed en renten en gouden van Horsen, van Velpe, van Loer, van den honderd alden schilden en vijftig Rijnse gouden des jaars, gelijk dat met onderscheiden hier na gespecificeerd staat, die voorzover Hermannus van Batenburg ook mee getuigt is geweest en blijft zaken van ...... en tot den voorzover tweehonderd Rijnse gouden des jaars, die zij hebben en behouden zal tot hoorlem tuchten in de renten.... tienden.... is, die selbige gleich so William bastard van Gulich, Herr zu Wachtendonk, geteilt und wurden an die selbe erbrechtliche und erfindliche gute, rechten und golden von Horssen, van Velpe, van Loere ......... und ......... des Jahrs alle vorzus, ist die zu haben, zu behalten und zu nutzen sind ihre zu lange ........... ....... hoere und obduktion des Totens, als ob sie überlebt sei und sie das zu witte, gebohrte Hermann van Batenburg vorzus. oft gebrannt und geteilt bei zwei ....... hoere und hoeren gerichte, erbenamen die von hoeren Leben kommen möchten, so als das hier nach beschrieben ist, ............... nach den landrecht da gelegen ist. Werder, want ............... vorzus sind & vorwärts denken, oft sache werden und also geviel, dass William, Herr zu Wachtendonk (onser sohn vorzus) ohne welche gebohrte von seinem Leben geschaffen lebendige hinter zu lassen oder ....... vorzus. ist lebendig hinter hoen lassen, und dass die selbe hoeren beide gebohrte ohne (witte, echte gebohrte von hoen vorzus) geschaffen hinter zu lassen, abfließend wird und stirbt, dass also in alle die vorzus. (heirlichen Rechte, Erbschaften, gute, rechten und golden von Horssen, van) Velpe, van Loer van den hundert alten Scheidungen und vijftig Rijnse golden Jahres ....... sollen erlich und würdig bleiben um vorzus ......... an zukehren wollen, ohne ennige widerreden; hinderden! Van de letzte noch überbleibende Regel von diesem sehr beschädigten ursprünglichen Dokument ist slechts hier und da ein einzelnes Wort zu lesen. Reinald, hertog von Gelderland, und Jan van Beieren, Graf von Holland, verbinden sich zu unterliegenden Beistand gegen die städte Utrecht und Amersfoort. Wij Reynald, vorst van de genaden Gods hertog van Gulik en van Gelre en grootheer van Zutphen en van de zeer genaden, wij hertog Johan van Beieren, zoon van Hendrik, van Holland en van Zeeland, doen kennen aan allen die diesen brief zien of horen lezen, dat wij met diesen zelfde brief niet alleen schreven, noch in enige wijze breken, krenken als ook zulke brief van eendrachtigheid en vriendschap, tusschen ons beiden heren in de hof van recht gemaakt en besegeld overgegeven, maar die in volle kracht blijvende en ons hiermee bevestigd en bevestigd hebben, wenden ons zelfde met geacht en bedachte en gouden verzoenden voorraad en ook bij raad en geld donekens vele onze trouwen raad en vrienden om (grote) onderlinge ruzies en onwille, die ons daar (tot beweegreden) hebben, en met name wij hertog van Gulik en van Gelre, om gewalt. "Op de rechtsdeel wil de burgemeester, schepenen en raad der stad van Utrecht en van Amersfoort, en de hoge aan ons (beiden heren) en aan ... ridderen, knechten, diensten en ondersten (en zonderlingen aan ons herenhuis van Gelderland en van Gelre) en aan de onze met naam tot Gorinchem gekeerd en gedaan hebben, daarvan zij ons eren en rechtsvijand zijn, op diezelfde steden van Utrecht en van Amersfoort en op alle hoorde burgeren (en) ingezet en die hoorde, (en voort diegene die zich daarvan onderwonden), verbonden hebben en verbinden ons aan alle diezelfde met macht des briefs desen brief inden voorwerden hieraan geschreven: "Inden eersten, oft zichzelf geboord, dat diezelfde steden beide hoorde en onzer heren beide onzer eenheids vijand worden, zo zal elke van ons heren, die van de anderen van ons vermaand of te weten gedaan werd, des andere van ons hulpere worden binnen den eersten (maand) ses weken daar na dat die vrede en vijandschap .... weer, en de vermaning en weldoening geschied weer, alst voorheen." straat, en alsdan zullen onze een de andere helpen trouwelijk steden, sloten, ridderschap, (steden) gemeinden en met zijn (linger) macht ....... also, gelijk voor. is, ter vrede gekomen weer, zo en zal onze engel van onser heer, die een buiten de ander, noch ooit niemand van onze hulpers of ondersteëners aan enigere zijde, buiten wil en weten des gesinds van onser heer, dies hulp of ondersteuning hier weer, met zoenen noch vrede geven, dageleiden noch anders geen handelingen doen noch aange- hangen in enige wijs. Ook zal elke van onser heer zijn kost met de zijne doen, ten weer of enig van onser heer des andere luden in zijn stede of slot behoefte, of dat men die vijanden (zelf) zoch- en of schieten zoude, zo zal elke van onser heer dan die zelf luden, als zij (ter vrede) gekomen waren, leeren en becostigen, gelijk hoors zelf luden ...... met de leven waren of onze banieren, daar zal elke van ....... zijn doen. Ende als dan ten vrede gekomen weer, gelijk voorheen, is, of dan gelukten als, of God wilt, zal ....... enig of ook onze enige hulpers, dien- eren of ondersteënen ...... becrechtelijk doen, die soeken ...... Concept. Op de keerzijde van dit blad komt voor hunne nadere overeen- komst ten aanzien der ballingen en de verkiezing van eenen opvolger in het bisdom van Utrecht, ingeval van ontstentenis. Wij hertog Johan van Beieren, beide heren op ons beide bannen, op wijmpelen die ziel beide heren, malkander hebben en gelijk delen, alle ballingen uit ons hertogenland van Beieren, op uit ... 2 regimenten en bewapend hebben, vijf jaar lang in de hertogen van Gulik en van Gelre landen, steden of sloten, doch (dat na ons hertog van Gulik en van Gelre), dat na onze macht, te ... anders niet valt, daar in verdedigen en kunnen, om onze landen wil, die met staatrecht en landrecht geprievilegieerd zijn, daar wij met bescheid niet tegen gedaan en kunnen noch en willen. Ook en zullen die ballingen uit ons hertogenland van Gulik en van Gelre wonen of zijn in landen, steden of sloten, ons hertog Johan van Beieren of in de landen daar (Als bewijst heeft) wij bewapend hebben. Voor of na de zaak weer dat die kist en gesticht van Utrecht ledig werd, overmits dood of anders des bisschop nu of hierna namelijk, nog onze engeland engelandse bisschop (met onze beide of onze enige wil), alsof wij dat met onze macht, laten komen aan de kerk en gesticht voorzien, en zij eenvoudig met onze weten en wil, en wij dan ook met onze macht, weten en wil aan de kerk en gesticht voorzien, die zal zich verbinden tot onze heren beide en onze landen, alsof ons noch onze landen, leiden en ondersteunen, die wij hebben of gekregen mochten. Op de kant van het afgescheurde gedeelte staat: Nieuw van Brabant. Bisschop nog van zijn land, hulde, noch onderscheiden. En hoed is zonderling gevulgd, dat alle aanstaand, kwade begeren, zowel alde als nieuwe vonden, en voor wat hier tegen gehandeld of geweld mocht, zijn genialiek uitgenomen en altamelijk gescheiden uit desen brief en uit allen en iegelijk van desselven brief punten en artikelen, die welke punten en artikelen, als die voorzonderlijk geschreven staan, wij hertogen van Gelderland en van Gelre en wij hertogen van Beieren vervolgens. Gelijk hebben en geloven in geede trouwen en bij onser voetstap eerbiedigen, vast en stede te houden en daar tegen niet te doen nacht van onsen wegen te gescheiden laten in enigerwijze, duurende die tijd dat wij hertogen vervolgens, beide samen leven. Des alles wij te kenbaar maken gantscher en vastere stede houden onser zegel van onser gerechtwijze wetenschap, goden wille en volkomen henen te hebben doen hangen aan desen tegenwoordigen brief, die tegenoverwaring in den jaar etc. Concept. Reinald, hertog van Gelderland, en Willem, graaf van Holland, verbinden zich om den brief, waarbij zij zich tegen Utrecht en Amersfoort verbonden hebben, ook door de ridderschap en vier hoofdsteden te doen bezegelen. Wi Reynald etc. doen kennis aan allen leden, dat een verbindend brieven, dat we nu onszelfs verbonden hebben op die stad van Utrecht en van Amersfort, en op die hoer, gelijk die brief daar gemejokt dat twijfelvallen, zo bekennen we beide heren met deze brief, tot welken tijt we hertogen van Gulik en van Gelre met onze andere, knechten en steden van ons land van Gelre geschied zijn van dergelijken twist daar we met elkaar in staat zijn, zo zullen we beide heren binnen een jaar deelnemende aan het malalikhandelingen staan, zo zullen we beide heren binnen een jaar na het malalik van ons zijne veer boosten deel, te weten, we hertogen van Gulik en van Gelre, van ons land weg van Gelre als goed hebben, dat zij datzelfde verhoor meteen beleggen en zegelen en ook van beide zijden onze ridderschap een deel, die we daar toe be komen zullen kennen, zonder argelist. Omdat onze zegel hieraan is gehangen. Concept. Reinald, hertog van Gelderland, bekent onder borgstelling schuldig te zijn aan Robrecht van Vurenburg, wegens de heerlijkheid ter Lehe in Betuwe, de som van 8000 R. g. Wij Reynald, vander genaden Goids harte zugebe van Gulik ind van Gelre ind groeve van Zutphen, voir ons ene vore ernst ind nae komelingen, doin kunt ind bekennen, dat wij van gerechter kenmerk schulde ind um alsulche anspruch eche ind vorderingen als der edel ons nieuw ind getruwe heer Robrecht, groeve zu Vyrenenburg, aan ons gelacht had van des slot ind lands wegen van der Lehe in Betuwe gelegen, (isd ook van wegen sijnre niet aan de vro. groevin van Marre aan zijnde vijfhonderd guld. of dar omgebracht, die die g. vrouwe van Duffel van ons jaarlijkst toekomst placht, dem selven ons nieuw ind, als he en weer, zijn even schuldig zijn eich duizend gude zware Rijnssche gulden, al als op datum des briefs van den kurfoegen op den Rijn ind van ons als van ons hartens dooms wegen van Gulik met den kurfoegen gemoeid worden, die of die waarde daarvoor aan anderen guldenen betaling, als inder ejt de betalingen zu Colne of zu Aken, waar die hetzalingen geschickt, gege ind geven, zijt op des rijks wessels aldaar, wij hartens vors. voor ons ind voor dieselben onze even ind nacomeligen, dem selven ons nieuw, als he en weer, zijn even geëloopt hain ind gelonnen in goede trouwen wagen zu betzalen ind zu leueringen aan een sommen zu Colne of zu Aken op des rijks wessels aldaar ind aan der stede een, die iedere dat dan gelegenst ind gedeliehste is, nu op de heilige hoogtijd van Kerstmis na datum des briefs niegend komende of binnen den twaalf nachten daar na onbevraagd; ind op dat de zelfde onze nieuw ind zijn even deser betzalingen ind leueringen der vors. elf duizend gulden. in vors. maissen des de zeker zijn, zo hebben wij. 380 ym her vur zu burgen gesatt ind setzen mit diesme brieue vnse lieue rede ind vrende A B C etc. die sich vmme vnser beger- ten ind gesinnens wille vur vns as vur die vurs. summe gelds verbonden hain ind mallich van yn vur alle, dat wir A B C etc., bekennen mit diesme seluen brieue wair zu sijn, ind vns, vmme begeren ind gesinnens wille desseluen onss alregenedich- sten heren van Guilche iod van Gelre, verbunden zu wesen ind zu blijuen die selue summe ind mallich van ons vur alle in deser maissen: Oft saiche weer ind also geuyele, des, offt Got wilt, niet sijn en sal, dat die vurs. vnse alregenedichste here, sijne eruen off nakomelingen an betzalinge ind leueringe der vurs. summen echtdusent gulden dem vurs. heren Roprecht, greuen za Vyrnenburg ind sijnen eruen zu doin versumelich wurden, so gelouen wir burgen, so wie wir mit name vur besunder ge- noempt ind beschreuen staen, in guden truwen bi vnsen eren ind rechter eytstat, dat wir asdan ind tzerstunt nae maningen des vurs. heren Roprechts ende sijnre eruen, mit sijnen brieuen, aen vusen mont off in vnse woninge zu doin, mallich van vns mit zwen perden off eyn yetlich van vns mach eynen guden man mit zwen perden vur ym in leystinge komen off senden zu Burne off zu Arwijlre inder stede eyn ind in eyne eersame herberge , die vns vanden vurs. heren Roprecht ind sijnen er- uen bewijst sall werden, aldae zu liggen ind zu leysten nae guder lude gewoende vnsseluen mit eyne knechte ind perde, die als eyn hoeder van heren Roprechts des greuen wegen vurs. Bij der leiding zijn zall, aan den weeder naar te werken ind te quijten, ind te ook nummer leidingen op te horen, die mensen ind mensen te zetten ind te verzetten asducks dat nooit geboren, heer Roprecht, greven van Virmond vors., ind sijn er- evene, ende sij tweerst zomaar volgeschiet van der hoofdsummen geltz echt duizend gulden vors., ind ook met van als voorder schade als welke dag na den vors. termijn, as lang als betaling niet geschiet en weer, darin gaan zall, te weten drie Rijnse gulden der muntjes vors. Ind weer zullen dat onze borgen vurg. semelijk off onze eenvoudig besonder naar manier aans lopend inder maissen vors., niet en hielden, noch in leidingen en kwijnen off noch en zenden, zo mag heer Roprecht, greve van Virmond off sijn eruen vors. dat ooit onze off ooit diegenen, die zo niet en hielden, schrijven. ind zeggen zuile will en ook daarom aan onze off aan diegenen die versmelend werd, als vors. is, aan onze leven, hebben ind goed gedaan ind aangevallen, zonder enige spraak daarom van ons off die ons te lijden, tot zolang volgeschiet zij na den voorwerp vors. Vort is voorzogen, oft als voorzogen, dat God verbiedt, dat deze borg vors. enig afvallig off vervijslend werd, zo zouden wij harten zenden vors. onze der pijn der leiding binnen 11 dagen, na dem dat wij daarom van ons nieuw vors. versocht worden, een anderen gunstige leven in de afgegangen off vervijslende staat weer zetten, die zich verbinden zal in zulke maßen als de afvallige off vervijslende gedaan had in transactie briefjes, door deze briefjes te steken, dat doch deze zelf gebruikte briefjes niet archiveren, kreunen noch verwerpen zal. Ind wij harten zenden vors. geloven ook in goede trouwen ius bij onze vorstelijke ere deze vors. onze borg van deze zelf burchtzucht ind ook met van alle schade, die zij des leden, wagen te quijten ind schadeloos te houden, des ind alles daarvoor op ons geschreven staat, wij harten zenden vors. voor ons ind onze nakomelingen ook geloofd hebben ind geloven in goede trouwen bij onze vorstelijke ere volkomenlijk te houden. Des wege ther verkunde unsere siegel aan diesen brief hängen, in wir burggraven unser, want wir alles dat unser steht, so wie in in wasmassen uns dat antreffen macht, gelooften, hing in und geloven in guten trauen bis unser ehre und in rechte eydstat, vaste, stede und unwverbrüchlich zu halten, so haben wir des auch zu verkunden gemacht, mächtig van uns sein sigel bis sigel unserer allerregenstiftenden Herren unsern angehängt, in diesem brief gehängen, und id mit verscheiden, wann die betalingen in massen unser geschucht, so sollt men diesen brief überreichen und auch darauf quittung geben, als sich dat geburt, und alle unser punkten, sondern argelist. Robrecht, graaf van Virnenburg, verklaart ook van wegen seiner nicht, de gravin van Marre, ber dier sake mee den hertog van Gelder overeengekomen te zijn op de in diesem brief vermelde voorwaarden. Ich Borch, greis zu Virnenburg, din kont allen luden, dat ind also as ich van mijnen wegen ind mijnre niehten van Marre, nu aen dem hogeboiren durluchtigen furst mijnre genedigen heren den hertzougen van Guilehe ind van (Gelre, aenspraache ind vorderinge gelacht had vanden borch wegen zu der Lebe mit yren zugeborne ind van sulcher gewalt ind hinder- nisse, as ich meynde dat mijnre nichten ind mir daen ge- schiet zouden van mijnre genedigen heren den hertzougen, sijnen landen, luden of den zijnen, so bekennen ich voor mij, mijne nichte voor ind ons even, dat wij daen van ind vort van allen anderen saichen, die wij met eyn ander ghaends haint gehadt bis up desen huidige dach datum des briefs, gentia- chen geslicht en gescheiden zijn, ind ik Borch voor mich ind voor mijne nichte ind ons even voorzien daarop gentia- chen met dit brief; ook so en zal ik Borch, greis gu Virnenbruch voorzien., nu van datum des briefs vortaen aenspra- k noch vorderinge aen mij nemen noch gelden eingen den voorzien mijnen genedigen here van Guilche ind van Gelre, as lange zijn genaden leven. Vort also as ik ouch aenspraak che aen denzelfde mijnen genedigen heren gelanht hain om vunffhundert gulden of darum trint jeerlicher renten van mijnre moenen wegen van Duffel, so bin ik der aenspraak en geslicht met mijnre genedigen heren, die terwijle mijnre moene voorzien leven zal, ind ik en zal darum bij mijn leven- Jijue aenspraak doen noch legen aen den voorzien mijnen genedigen heren, doch wanneer mijn moen van Duffel voorzien doet is, so mag ik, mijn even of wen mijn dat met recht geboort, dat aen den voorzien mijnen genedigen heren vorderen ind asdan zal ieder partij jaar (parle) twee daar toe te kiezen zij derom scheiden, ind of die vier der scheidinge niet eit een en worden, so zullen zij macht hebben eit gen te kiezen, den beide partijen willigen ind bidden zullen na aenspraak ind antwoord zij daarom in vriendschap met of met dem recht te scheiden ind of die vier ...... des overmans niet krigen en kunnen, so zullen die partijen eit van den vier kurfursten ......... ja eit eit gen te geven, der machtig zullen zijn die saichen te scheiden, as voorzien is. = Reinald, hertog van Gelderland, verklaart aan de graaf van Virmenhoven in pantserde gegeven te hebben voor de hem verschuldigde som van 8000 R. g. de in deze brief vermelde goederen, voor welke som de daarin vermelde heeren borg staan gebleven zijn. Wij bevinden ons, aan de genade van Goud hart toegevonden van Guelke, indenaar Geldern en grens van Eupen, door dit openschrift, dat indien als wij nu onze liefde reden en trouw, met naam heren Johan Suelar van Obbendorf, vader, hoeverzuster en droset tot Montfort, ambachtsman en rentmeester van Borne en van Sittard, heeren Wilhelm, heer van Synnich, heer Wernhard van Palant, heer van Breidenbach, heer Goiswin Brant van Vernich, heer Wilhelm van Vlatten, onze ambachtsman van Noervenich, ritter, Wijnant van Rore, onze landdroset tot Guelke en ambachtsman in Eyffelen, en Johan van Bugell, Frambach en Symon van Bugell, gebraadjes, en Gerard van Widenauwe, knapen, 284 voor ons, onze erven en nakomelingen in handen ons nieuwe die graven van Virmondburg en zijn erfgenoten verschaften haak, die zich vinden aan ons begeerte, willen die borgen zich vliktelijk denken te zijn, voor ons, onze erven, die zelf onze erven en nakomelingen, aan handen des vores. Graven en zijn erfgenoten voor een som geld, met naam eenhonderd gouden rijnpéten, die wij geloofd hebben tot dan te betalen nu tot Kerstmis naderende, of de vores. Onze reden en vrienden daarvoor en voor ons in te komen of te sturen en ook te betalen en te houden, zolang bij tot de vores. Graven of zijn erfgenoten genoeg geschiedt zij van hoge gelden en van schaden, gelijk dat al dat binnen deze brief daarop gemaakt is, onwijst, zo in verwant wij altijd willen, wie ook met ons kwamen dat deze vores. Onze borgen hier van buigen worden, en deze zelf burchtzucht onbelast en aan schade zijn en blijven, als dat billijk en redelijk is, zo in op dat zij deszelfde veilig zijn, dan hebben wij in jaar en handen gezet en gezet met deze brief in behoefte aan onze erfgenoten, ons losse landen en steden Borne, Sittard, Moenster in Eyffelen en Aken, met alle jaren renten, rechten en tebehoren niet vaysgescheiden, in zulke maat, als hier na te lezen staat: tot weten, of saai weer, dat altijd niet zijn en zullen, dat wij hartelijk voors., onze erfgenoten en nakomelingen, die vores. Eenhonderd gouden rijnpéten tot Kerstmis naderend, of binnen dezelfde nachten daar na overwogen, niet en deden betalen de vores. Graven of zijn erfgenoten, zo zullen onze ambachtslieden de sloten en steden hierna de vores. Vonsehen, losse, Lande und Stelle mit allen Ihren Renten, Rechten und zugehörigen Ihnen in Ihre Hände behalten in Bebhörd eines, der Vorschläge uns ergeben und Ihnen ergeben (für die Termine vorschlage der Vorschläge, vorschlage uns, in Ihren Ordnung ergeben, so sie es wären, Hände gestaltet und von unsen Ämtern dabei geleitet werden) behalten, doch denselben unsen Ämtern (und Ihren Ämtern), eine Ämterbriege, die in Ihrer völligen Macht zu bleiben, und auch Ihre Gelder, das sie an denselben ihren Ämtern liegen, nach Füssigung der selben Ihrer Briebe, und auch Ihre Rechenschaft, also doch so weit Renten, Gelder, Brücken, Schätzungen und Auftauchen in denselben Häusern, Ländern, Städten und Ämtern dar zu gehörige erscheinen, eruellen und uns gebohren sollten, bauen als solche Geld als die selbe unsern Ämtern Häuser von Ihren Vorschlägen, Ämtern, zu bewahren, und das dann Ihre Beweis ist für das Datum des Briefes, nach Füßigung allen der Briebe darauf gemacht, dass alle das gekehrt und von den Vorschlägen unseren Ämtern gehandelt werden soll, denselben unsen Burgen oder, als sie es wären, Ihren Erben, ohne uns, unsere Erben und Nachkommen davon zu geben in irgen eine Weise, bis zu drei Jahren und als lange sie alle von denselben Vertrag, und von allen Schaden, den sie davon hatten oder leiden, gentleich gequält und geliebt waren; weshalb wir ernstlich befehlen, hin und befehlen mit diesem Brief auch Herren Johann Schelart van Obbendorf, Ritter, Drost zu Montfort, Rentmeister unseres Landes von Borne und zu Sittard, Wijnant van Rore, Landdrost zu Heim und Amtmann zu Mönchengladbach in Heide und zu Euskirchen vorschlage, und Johann van der Heysteren, unsere Bruder und Bruchgrew zu Hengbach, dass ich auch zu desse Vorschläge und wie die vor und auch geschrieben sind, zu tun verbinden an Hand dieses vor unsere Burgen und, als sie es wären, Ihren Erben mit Geliebten hieran zu schreiben und auch mit Ihren Siegeln hieran zu hängen, dass wir Johann Schelart van Obbendorf, Ritter, Wijnant van Rore und Johann van der Heysteren vorschlage, können getan haben, um Befehle unserer allerregenten Herren vorschlage, und uns verbunden zu sein und zu bleiben für uns, unsere Erben und Nachkommen den vorschlage. burgers van desers zuster burchtzucht en met van alle schaden, die zij daarom geleden hadden, als geplet en geloest zijn. En wij herinneren u voorzichtigheid. Voor ons, onze ere en nakomelingen hopen ook geloof en gelogen in goede troeven en bij onze vaardigheid, alle punten voorzichtigheid, stand en onverbrink- lijk te houden en ook te dom houden en daar niet te bent gehaald te dom noch geschiedenis te laten in enige wijze. Deswegen wij zulken ons zegel van onze sudderlingse bevelingen aan desen brief hebben doen hangen. En wij Johan Schelart van Obbendorf, ritter, hoeuemeester en ambachtsman en land van Borne en te Sittard, Wijnand van Roer voorzichtig en Johan van den Heisteren voorzichtig, want wij oows te desen voorzichtig saiken wie des op vns geschreven steen, verbonden hebben als voorzichtig stand, zo hebben wij: ook de zuivering volk van ons zijn zegel aan desen brief gehangen, bij zegel onze allereigenste heren voorzichtig, en alle voorzichtige punten, zonder argelist, Gegeven Nog leest men op deze bladzijde ter inlassching het navolgende : is oud sudderlinge oeuvre dragen en verscheiden, wanneer wij hertogen voorzichtig en vazen even op diezelfde ons burgers van desere burchtzucht ontlasten en van alle schade, die zij daarum geleden hadden, geplet en betaald hebben, dezelfde, onse er even en nakomelingen, dan deze brief weerom geven en overleveren zal onze burgers voorzichtig, zo zullen wij niet meer verbonden zijn noch staan in voorzichtig, maßen aan handen der seinen onze burgers nog ons verbonden blijven in enige handeling wijze, als zij voor datum des briefs stonden. Soo shall des affliuige zich verbinden in banden voor. Burgemeester in alre der maissen al die affliuige gedaan had, ees wer ym zu des affliuige ampte bewijst hebben mit trausfix briefjes dureh desen brief te steken dat doet desen brief bij 287 archivieren, kreunen noch viteren en zal, ind off des affliuige erue des niet doen en zoude so eoll eyn van desen anderen onsen burgers voor in ind an desaffliuigen ampte voegen in des affliuige erue sijnss ind sijnre meegestelde vors. burgers , as lange bis t4erizij de bewijzen ind quittingen dezer zelfde vors. burgers in vors. maissen gesebiert sij, ind dat ... gebooren veel ind allewege bis diesem dage na datum dis briefs. Concept. Reinald, hertog van Gelder, bekent schuldig te zijn aan Dirk van Peterekem, heer tot Haren, 2966 R. g. en beveelt Johan van Obbendorp, rentmeester van Borne en Sittard, deze schuld wit de goederen dier landen te betalen. Wi Reynalt vander genade Goits greve van Gelder en van Gatijk greve van Zutphen voor ons, onse erfgenamen en nakomelingen, allen die desenz brief zullen zien of horen lezen, doin cont, dat wi van kenliker schuldig zijn Devich van Pex tershem (heer tot Haren) tweduizend negenhonderd en zestig goede (Oueralijnsche) Rijnse guldens goed van goud en zilver van gewicht, of die waarde daarvoor aan anderen pijn en bittere verzoeting ging en gingen, welke somme guldens wi den voorstelling. Derich of zijn even ge(liefd) hebben te betalen des jaar duizend en halfhonderd Rijnse guldens der munt (voorstelling) op Sent Johannes' dag Baptist te middag komen na (datum des briefs) jaarwerveld aan en dan also vooruit daar na alle jaar op den zelfde Sent Johannes' dag Baptist of bijna vierhonderd dagen daar na onbevredigd van en uit onse al (eerste renten) waarom wi u met heren Jean Schelart van Ob. Bendorf, ritter, onsen lieven rait, hoedemeester en drossart tot Montfort, ambtenaar en rentemeester onser land van Borne en tot Sittard, bevelen dat gij, terwijl die en al lange als gij onser ambtenaar en rentemeester tot Borne en tot Sittard zijt, betaalt allen jaar dat eerste die jaren aangehangen en op diezelfde tijd (als voorstelde) staat, den voorstel. Derich van Petersheim of zijn even gegeven en betaald dertig halfhondert Rijks guldens of die waarde daarvoor, als voorstelde staat, van en uit onser al_ing._ Ondertekenaar: 288 Hiervoor heeft Derich van Petersheim, even gegeven en betaald dertig halfhondert Rijks guldens of die waarde daarvoor, van en uit onser al_ing._ Ondertekenaar: 288 hierna, heeft Derich van Petersheim, als eerst aanstaat en betaalt, doen soljepa innenhouder zijn brief, want die die laatste zijn. Desgelijkse moeten alle onser ambtenaren en rentemeesteren, die hiernaar tot Borne en tot Sittard werken, ook doen bevelen volkomen te doen, als voorstelde is, hertog vooruit, want ons, onser even en na familie derde helft bondert Rijks guldens des jaren van denzelfden Derich of zijn even, desen neeste toekomende drie jaar, wanneer wij willen en ons verlossen en quittengen mogen met de voorstelde sommen gelds, tweeduizend hondert en zesenveertig Rijks guldens der momenten voorstelde of met de waarde daarvoor, als voorstelde gerust is, denzelfden Derich of zijn even kommerloos te leveren tot Cologne of tot Aken aan een reëele som (op den) Rijks weeselt daarvoor, en deden wij der verlossing niet binnen deze neeste toekomende drie jaar voorstelde, zullen wij die toch daarop doen, alst ons even kompt met de zelfde sommen en met de guldens naar beloop dat tijdstip al te leveren, als voorstelde staat. Hiervoor en hierneder heeft Derich voorstelde gentelijk verzoek op alle aanpraten en toe te zeggen, die zijn voorvaderen of hij aan onser voorvaderen, zijt gebeden, of hij aan ons tot deze dag toe datum des briefs gehad mogen hebben en ons, onser even en na familie van quittengescholden aling, wijst, en alle zonder twijfel. En wij hertog voorstelde, Dirk van Pelersheim, heer tot Haren, verklaart dat hij, als mandatar van Johan van Schoonvorst, burggraaf van Montjoie, de voormelde som van den hertog terug ontvangen heeft. Ik, Derich van Petershem, tot Haren, voor mij en voor mijn erve, doe ik allen luden en bekennen, dat mij op datum van dit briefje van de hoge, verlichte vorst, mijn lieve genadige heer, de hertog van Guiche en van Gelre, en de graaf van Zutphen, uitblikken en wale tot mijn genoegen bewezen zijn, als zulk tweduizend negenhonderd en zestig Rijnse guldens, die zijn genades mijn vader schuldig bleven, doe ik dat land van Borne, dat ik een wil in handen had, overgeven, en daarom heb ik overgegeven alle als zulke briefjes of notulen, als ik had van die voorheen gelden sprekkend, alsof die ene nu hier na gekomen werden, die ene zolen van engheid macht gewest. En ik heb ook geloofd en geloof in goud en trouwen, op mijn genadige heer voorheen, zijn erfenis of nakomelingen om die bewijzen voorheen, yet met recht afgewonnen werden van mijn moeder of van iemand anders van deze saam wegen, dat ik daarvan voor mij en mijn erve, de zelf mijn genadige heer, zijn erfenis en nakomelingen schade loos houden en waal ontheffen zal. En waar ik zelf engheid seal en heb, om dat ik nog niet mondig ben, heb ik gebeden mijn lieve vader en mijn broer Johan van Schoonvliet, burchgraven van Muiyoye, heer tot Cranendonck en tot Diëpenbeek, dat hij deze brief over mij besegelen wil, dat ik doch ook doe zal, wanneer ik tot mijn volwassen dagen komen ben. En om dat ik Johan, burchgraven van Muiyoye voorheen, over deze zelf dingen geweest en die van mijn nieuwe wegen voorheen, gedoet en ik ook geloofd heb, voor mijn nieuwe voor deze punten in deze brief geschreven, vaste en stede zullen zijn en gehouden worden, zo heb ik dat te weten mijn zegel voor de voorheen mijn nieuwe en ik voor mijzelf aan deze brief gehangen. Gegeven etc. (Codex, 2. Serie, 3. Deel, 1. Afd.) 19 Reinald, hertog van Gelder, beleent Johan van Schoonvorst, burggraaf van Monjoie, met 200 malder rogge ter zake van de tol te Nijmegen. Wij Reynald etc. doen kennen allen leden, dat enselts als vervijlen onze lieve nieuwe Johan van Schoonvorst, borggraven tot Megen, heer tot Cranendonck en tot Diëpenbeek ons in behoeft ons, onze erven en nakomelingen opgebracht en overgegeven heeft den tol tot Nijmegen op den stroom gelegen, die zijn voorvaderen uit het Heilige Rijk gewonnen had en daarvoor wij hoeden in behoeft zijn en zijn erven borggraven aan Megen wederom bewijst en gegeven had tweehonderd maal meer roggen des jaarss Aldenhoefere maten, die hij doch een tijt heer niet geboren en heeft om de gebreken willen dat daar in veel, zo en zwanger nu gedoekt is tussen ons en de zelfde onze nieuwe, dat hij die tweehonderd maal meer roggen weeromhebber en van ons te leen ontfangen en houden zal, bekennen wij voor ons, ons erven en nakomelingen, dat wij bekend hebben en bekend maken met dit beschrijven Johan, borggraven tot Megen onze nieuwe voor, die van ons ontslagen heeft tweehonderd maal meer roggen Aldenhoefere maten, die maken tweehonderd en tien maal meer roggen Gulichere maten, tot een recht erfleen en voor den tol voorzien aan onze zeker renden en pachters in pachten en te Kirsh in onze hertogdom en ambten van Gulich gelegen, die te gebruiken en op te heffen tot zijn beste vanden leden, die ons die gelden en die wij hem nu met namen beschreven overgegeven hebben, zich daar na te richten en diezelfde leden en pachters 'samen zouden wenschen de voor twee tweehonderd maal meer roggen Aldenhoefere maten te leveren vrij en komenloos in onze landen van Gulich, gelijk zij ons dat schuldig zijn geweest te doen, en die (voor onze) nieuwe heeft ons hierop en hier van heden datum des briefs in tegenwoordigheid onze mannen van leen, hiernach geschreven, geholpen en eed gedaan en zich verbonden ons te dienen en te doen als een man zijn leenheer schuldig is te doen. Desgelijk zouden hij en zijn erven, borggraven van Megen ons, onze erven en nakomelingen soms tijden, als des nu is, om de tweehonderd maal meer roggen wil des jaarss, die hij en zij ook in leen ontslagen zouden, ook doen. En dit oordeel gevonden, dat onze nieuwe ene zijn even burchgraaf van Monyois alle jaar hebben en boeren zullen, zonder hoen en enige komme of stoet daar aan te laten geschieden, binnen onze landen overmits ons of iemand anders van onze wegen om die reden wil, die in de tijd of na de dood geschieden mochten, en alle zonder argelist. Hier waren over en aan onze mannen van leen, als heer Johan Schelart van Obbendorf en heer Ewart vanden Bongart, ridder, des wij in onderschrift ons zegel van onze gerechtelijke wetenschap aan dit brief hebben doen hangen. Gegeven etc. Johan van Schoonvliet, burggraaf van Monyois, verklaart deze 200 maalder rogge van de hertog in leen ontvangen te hebben. Ik, Johan van Schoonvliet, burchgraaf van Monyois, heer van Cranendonck en tot Diepenbeek, voor mij en voor mijne eren, burchgraaf van Monyois, doe ik kont allen luden en bekennen met dit brief, dat ik zulk een tweehonderd maalder rogge Aldenhoven maat, als vroeger de hoge bevelhebbende vorst, mijn lief genedige heren de hertog van Gulik en van Gelre en graaf van Zutphen mij gegeven en bewijst had, tot Patteren en tot Kirsch an zijn pechten aldaar te boeren, van dat ik zijn genaden ook vroeger de tol tot Nijmegen op den stroom gelegen, die mijn vader vanden Heiligen Rijke verworven had, overgenomen, gehad des daags ontfangen heb vanden voor mijnen genedigen heer tot een recht erfleen, en ik heb zijn genaden in tegenwoordigheid van zijn mannen van leen daarop huldiging en eed gedaan en mij verbonden daarom te dienen en te doen als een man zijn here van leen schuldig is te doen. Desselijks soenen wij ende onser even den zelfeven mijnen ge- negenheids heer, zijn even ende nakomelingen (tallen tijden), als des noit is, omme der voorst twijfhonderdmaal der roggens wil die ... ... ... ich ende zij te leen ontfangen soelen, oich daan, ind alle sonder argelist. Des ich te verkondig mijn zegel voor mij ende mijne even aan desen brief hebben gehangen. Gegeven etc Reinald, hertog van Gelder, verklaart dat hij, ter zake van den lande en dorp Munster in Eyfel voor de som van 500 R. g. jaarlijksche rente een minnelijke schikking heeft getroffen met Johan van Schoonvorst, burggraaf van Monjoie, behoudens het recht om deze rente ten allen tijde met 5000 schilderen voor welke som gezegd land verpand was, te kunnen aflossen. Wij, Reinhard etc., zien ons, ons erfgenaam en naaste bloed, doen ons allen leiden, die desen brief kunnen zien of horen lezen, dat en al als ons nieuwe Johan van Schoonhoven, borggraaf tot Moenster in Eggeren, met hooren toebehoren, die sijn voorvaderen in vorige tijden van wilde wagen ons voorvader, een hertog van Gulich met den slot en land van Moenster versagt zijn geweest, gelijk die brief daarop gemaakt dat wij twijfelen, zo bekennen wij met desen zelfde brief, dat wij der voorheen aangesproken en vorderingen en voor al onze aanspraken, die die zelfde onze nieuwe Johan, borggraaf van Moenster, of zijn voorvaderen aan onze voorvaderen, gelijk gedacht, of aan ons tot desen dag toe datum des briefs, gebaden mogen hebben met den zelfde onze nieuwe en hier met ons, overleden onze vrienden aan beide zijden gentelijk en tovallig goeiwillig en welgezien gescheiden en verleken zijn omme vijfhonderd Rijnse gulden des jaar, goed van goud en waard van gewicht, die of die waarde daarvoor aan andere guldenen betalen, wij voor ons en voor onze erfgenamen en naaste bloed, zelfde onze nieuwe en zijn nakomelingen, borggraaf van Moenster, bewijst hebben en bewijzen. Hier volgen 5 regels op het afgescheurde gedeelte van het handschrift. voorzoverden dat wij ons erfvolk allewege als ons dat goed en even kompt, die voorz. vijfhonderd Rijnschen gulden jaarlijk renten van den voorz. ons nieuwe en zijn nakomelingen voorz., laten en quittun mogen met vijfhonderd alden schilden, muntjes des keizers van Rome of des konings van Frankrijk, goed van goud en zwaar van gewicht of met andere gouden payouts daarvoor te betalen en vrij en kommerloos te lezen met den jaarlijkse na beloop van deze tijd, binnen Colne of binnen Aken in een van de twee steden en op der rijksdienst of op een wijze daarin, maar anders niets, en met deze bewijzingen zijn quittung geschuld en betaald als zulke tienduizen alde schilden, daarvoor die landen en dorpen van Münster in Egeren met den sloten en landen van Münsterwouden versaten zijn en als wij ons erf en nakomelingen die voorz. sloten en landen van Münsterwouden met den landen en dorpen in den principale brief genoemde losen willen, dat wij dan doen mogen en kunnen na inhoud van diezelfde brief, zo zal ons, ons erf en nakomelingen dan aan der losing te staan komen de som van tienduizen alde schilden en die zal ons dan afgeslagen... Hier volgt weer hele afgescheurd gedeelte van het concept. bewijzen mij gedaan, as voor geruurt is, kwijt geschuld en voldaan betalen zijn, en ik schuld ook met deze brief kwijt mijnen genedigen heer als zulke tiendusent alde schuld voor die landen en dorpen van Moenster en Eygeren met den sloten en landen van Moenjoye verstaan zijn, alsof wanneer mijnen gen- edigen heer zinnen even na inhoud deze briefs, zo zal deze mijnen genedigen heer, zinnen even en nakomelingen, als dan aan der losing te staden komen voor die landen en dorpen van Moenster in Eygeren verstaan zijn, en die zal ook alsdan afgeslagen zijn en worden van de alinger sommen, daar voor die sloten en landen van Moenjoyen met den andere dorpen in den principaal brief genoemd, verstaan zijn, als voor geruurt is, alle argumenten in den voorst. punten uitgescheiden, die welke punten als en waar die voorgeschreven staan, ik Johan borchgreve van Moenjoyen voorst. geloof heb en geloof in goeden trouwe voor mij en voor mijne even en nakomelingen borchgreve van Moenjoyen voorst., daar niet tegen te doen noch geschikt te laten in enigerwijze. Des ik te oorkonde mijn zegel met goede raad gehangen heb aan deze brief. Gegeven etc. Johan Schelart van Obbendorp belooft als rentmeester van Borne en Sillart, ingevolge deze overeenkomst, deze jaarlijkse rente uit de opbrengst dier landen aan voorn. burggraaf te zullen uitkeeren. 