Il consolato del mare : nel quale si comprendono tutti gli statuti, & ordini, disposti da gli antichi per ogni cosa di mercantia, & di navigare. Cosi à beneficio di marinari, come di mercanti, & patroni di nave = Het consulaat van de zee : waar in begreepen zyn alle de keuren, en ordonnantien by de Ouden gemaakt ... : nieulyks uyt het Italiaans in het Nederduyts vertaalt en doorgaans na het origineel Catalaans verbetert ... en met een nieuw register voorsien
ejfer ferfa a detto patrone di nave ^ ò di navilio , (8c) cojl e ragione^ che^ fé tutta la robba , che il detto patrone porterà .^ fi perderà per al- cun, cafo di ventura^ Cr quella che rima fa fara^ fi falverk^ debba ejfer fi l vat a a detto patrone di nav£ , ò di navilio , C^ per fi k detto mer- carne 5 ò mercanti. Per cjual ragione ? percioche non farla ragione , né equalitk , che i patroni delle navi ^ ò de i navtlii , fi^jfer j ^e , debbino ejfer di peggior conditione y che i mercanti, II. Zt fi per ventura, la robba ,^ che il patrone' della nave porterà, nella fila nave^ h nel fuo navilto , fi filvirk , cr quella , che rimafia fark^ fi perderk , il patrone della nave , ò navilio è tenuto di dar , come difipra è detto y A mercanti: Cr fi la robba ^ che rimafa fark ^ fi perderk^ debba efi fir perfa al detto patron di nave. Et fi que li a , che nella 'nave , ò navilio fo) terk 5 fi perderà in tutto , per alcuno cafo di ventura <y <T quella ^ che ri' mafia farà , fi fiùverk , deue effir del patron detto , <Cr non è tenuto dar niente a detti mercanti 3 O- fi U detta robba , che nella nave porterk , fi falvera , // detto patro?ie della nave è tenuto a dare a i detti mercanti taU" to , come difipra è detto. Saluo impero ^ che gli detti mercanti fono tenuti efirahere di quello pretio , che detto patrone di nave dark , ò debba dare^ tutte quante le fiefi , che loro f ariano , ò haveriano a f Are , fi il detto pa- irò ne di nave havefie portata quella robba , che rimafafujfe > faluo che alle vettovaglie non fono tenuti li detti mercanti di efirahere -, perciò come li det^ ti mercanti per il fimile , tengano a fare fi e fa di vettovaglia , come fi U rohba have (fino portata > Cr perciò non è ragione che la vettovaglia -y fi ne cavi. Om wat rede? om dat het niet redelijk, of billik fonde weefen, dat de Schipper van erger conditie fou zijn ,, of moeten zijn^ als gedagte Koopluyden. II. En fö 't fake was, dathetgoed , het welk de Schipper op fijn ^^j^ ^^J bodem fai hebben , gefalveert, en 't geen was blijven leggen, veron- ^J^^,^ l^^^f gelukt V7as,,is de Schipper aan de.Koopluyden gehouden te betaalen, gêbleeven,, gelijk boven gefegt is 3 en by aidien het goed , het welk, is blijven 'vsronge- leggen , verongelukt (al zijn , moet het verongelukt weefen tot lafte {^^^^> ^| J^^ van gemelde Schipper. En by aidien het geen hy op lijn bodem £il /^fji^j. hebben , t'eenemaal verongelukt , en 't geen, dat was blijven leg- dm fd gen , gefalveert was , moet fulkx ten voordeele van gemelde Schip- ^^P per-zijn y en is de Schipper in het alderminilegeen vergoeding aan de als hetgeen Koopluyden fchuldig; : en fo s;efeyde goed ,. het welk hy in fiin Schip ^ff'^"^: lal voeren , gefalveert fai zijn , is de bchipper ichuldig aan gemelde ^^,^^^^^^.^4 Koopluyden, fo veel te betaalen, als boven gefegt is. Behoudens ^..^^0»^- nogthans^ dat gemelde Koopluyden gehouden zijn van dat geld,^'^^'^3 het welk de Schipper ter dier faake lal geeven , of moeten ^^o-t- ds het gee?i ven, te laaten korten alle kollen, die fy gedaan fouden hebben; oï^_^'t^^l^'; die fy hadden moeten doen , fo gemelde Schipper dat t^oed, het welk^^ ^'"^^^ ^1 was blijven leggen , vervoerd had 3 uytgelondert , dat gemelde deeltever- Koopluyden niet fchuldig zijn , het koilgeld te laaten korten : ver- ongehat,. mits de Koopluyden des niet te min onkollen aan levens-middelen moeten doen , niet anders als of het goed vervoert was geweefl j en daaromis 't niet behoorlijk dat het koilgeld fou worden afgekort. En foby geval het goed 5 dat de Schipper in 't Schip fai voeren, niet ge- heel, maar ten deele verongelukt was, moet dit fodaanig verlies ge- rekent , en gekort worden aan dat go^ed , het welk is blijven leggen,, penning- pennings gelijk van de waarde , dewelke de Schipper moet geeven aan gemelde Koopluyden, voor het goed, het welk is blijven leggen. Daar en boven, by aidien het Schip by ongeluk komt te werpen,moet dat werpen gerekent,en gekort worden aan dat goed^, hetwelk is blijven leggen, penning penniogs gelijk van boven ge- melde waarde. UI. Eia 104 IL CONSOLx^TO DEL MARE. III. Et fé prr ventura ilvatrone della :iave porterà una c^uantitA della Yoh^ ha , che noleggiata ham' a , C^ iafcicrk l altra quafititk , fé li detti inerbanti li diranno , come difopra fi è detto , il patrone della nave è tenuto , come difopra è detto in que fi o capitf)lo meàe9.nao. Impe-ro fé li detti mercanti vC' deranno , che la loro robla riwa^ie del tutto , ò in parte , e^ loro non di- ranno ^ ne metteranno al detto patrone di nave la conditiorw difopra detta ^ ne altro co'ntrafìo gli faranno , h per ventura il patrone della nave dirk , ò farà dire^ che robha rimane^ che ^ di loro , O" (opr^ quefo difopra detto ^ li detti mercanti niente 7ton diranno , ne contratteranno , né la detta condii tiene difopra detta non metteranno 5 fé la f opra detta rohha rimane ^ O" fi perde 5 dehha e f ere per {a a detti mercanti : per qiMl ragiofie ì pereto , come li detti merca77ti nondiffero^ ne contraftorono ^ "^mejfono (contrailo) quando loro vederono , che la rchba loro rimAneua del tinto , ò in parte , al detto patrone di nave , la conditione d,i fopra detta > che fé l'haveffno fatto , fé la rohha rimane ffi , ^^ fi perdejfi^ non firia ,* ne fora perfa per detti mer- canti 5 anzjfora per [a al detto patrone di n^ive -, ancora pik , che (e loro have fino detto , €r mejfa la conditione di [opra detta al. detto patrone del- la nave , // patrone della nave Vhavcria lafciata in buon ricapito , fé lui vede-ffi 5 0 fapejU , che rimaneva p€r fia. Ancora pili per altra r agirne , che come il patrone della nave * vedma , che la rohha rimaneua {che era di loro) C^ Il detti mercantia niente non contrafiaroìio , ne la condàtione di fo- pra detta non li dijfero , appare che è fimighante ( & ) di ragione , che li detti mercanti non (i curavano , fi la loro rohha rimaneva 5 quando loro al d.etto patrone della nave a niente non contrafiorono ^ Z7" la conditione difo- pra 'detta non gli ?netterono : perciò è ragione , che la rohha , che rimanera , come di fopra è detto ^ fia che fi^ perda j ò non fi perda ^ fia, C^ dehha ef* fere de' detti mercanti, IV. Et Ce per avrntura gli detti mercanti diranno al detto patrone di na- ve 5 che lui faccia 'nolo di quella rohha ^ che rimanerk , ad altra nave , ò ad altro ravtlio ^ Cr fé il patrone della nave la noleggierk ^ come di fopra fi è dmo 5 fé la detta rohha fi perderà del tutto , ò in parte , ò fi confu- merky è pigUerk alcun damio , il patrone della nave non è di niente tenuto \ poiché con licentia ^ Cr con volontk dJ detti mercanti Vh aura noleggiata, ImpefGch^ fi il detto patrone della nave , ò di navilio la noleggierk ^ ò la , mctterk ih altra nave 5 q -navilio fenica licentia , C^ voltinta de i detti 'wer- canti * Ne (nog.) ■ I Fedevaj CAI AL. Us di?: (haar fèyds.) HET CONSULAAT VANDE ZEE. 105 III. En fo 't fake was , dat de-Schipper een gedeelte van 't goed, aU dB dat hy aangenomen had , fai hebben ingelaaden , en 't ander gedeelte Schipper de laaten leggen, by aldien gemelde Koopluyden hem fullen aanfeg-^^^^^^'^' f en 5 hetgeen boven is gefegt , is de Schipper aanfpraaklijk , gelijk ^^ji ^^ ^ oven in dit felve Kapittel gefegt is. IV. En fo gemelde Koopluyden tegen den Schipper fullen feggen^ ^^^ de dat hy dat goed, het welkaanland gebleeven is, fai overdoen meen f^fj^^^^^''^ ander Schip, en gemelde Schipper,als gefegt is,dat overdoen fai, is de venamde Schipper niet aanfpraaklijk, fo 't fake was, dat 't voorfz. goed quam te Schipper om vcrongelukken,in't geheel,of ten deele, of dat het eenigfints vermin- ^^^^ W derd , of verergerd wierd : aangefien hy 't felve met bewilliging van 'iZmm^ O gemei- ^^5(;^^>. io6 IL CONSOLATO DEL MARE. carni y di chi la detta robbafara ^ fé la detta robba fi perderà del tutto , o in fané , o pi^liera alcun confumamento , ò alcun danno , il detto patrone di nave^ ò di navilio è tenuto del tutto arejìituircy percioche^ come di [opra è detto ^ rhaura me/fa^ C^ noleggiata in altra nave ^ ò in altro vafella fenz^a volontà 5 Cr licentia de"* detti mercanti ', O^ è ragione j percioche neffkno non haj ne * haver potere in altro , fé non tanto ^^ come quelli, di chi far k , gli vorranno dare, ò gli haver anno dato, V. Et fé per ventura faranno alcuni mercanti , che haver anno noleggiata la f uà robba a detto patrone di nave , ò di navilio , O" il detto mercante haura noleggiata , C mojìrata detta robba, fé il detto mercante dirk, a detto patrone di nave, che lui fi ha da partire ^ 6c per niente non può rimanere , 6c che il detto patrone dette ricapito a quella fua robba 5 fé il detto mercante dirk , come difopra è detto * patrone di nave , 0 navilio concederk 5 fé il detto mercante fenanderk con licen- tia, O^ con volontk del detto patrone di nave, fopra le conditioni di fopra dette, cr accordate tra il detto mercante, Cr detto patrone (ò) di nave , 0 navilio , il detto patrone di nave gli è tenuto di portare la fopr adetta robba , che lui , come difopra fi è detto , haurk havuta, €?" ricevuta nella fua raccomandita : faluo cafo di ventura , fé ci in- tervenijfe avanti che lui Vhabhia caricata , ò dipoi j * // detto patrone della nave del cafo difopra detto non gli è tenuto j perche ì perciò , co* me nejfuno riceve racomandita a danno fuo. gevalle het voorfchreeve goed komt te verongelukken in 'c geheel , oftendeele, of eenigfints verminderd , of verergert word, alles te vergoeden^ aangefienhy, als boven gefegt is, het fai gelaaden heb- ben in een ander Schip , of Vaartuyg , fonder verlof, en toeftaan van gemelde Koopluyden 5 en het is redelijk, dewijl nicmant verder kan, • of * {behoort) te difponeeren over een ander mans goed , als den ey ge- naar hem wil toeftaan , of fai toegeftaan hebben. V. En fo 't gebeurt, datter eenige Koopluyden zijn, dewelke -^^> '^« haar goed aan de Schipper beftelt hebben , en als gemelde Koopman ^^^^^^ hem dat goed beftelt, en aangeweefen fai hebben, gemelde Koop- ^^p^s^^ man tegen gemelde Schipper fai feggen, dathygaan moet, en niet blij- per beftelt ven kan, en dat gemelde Schipper wel agt moet fl aan op fijn goed : fo ge- ^^^^^^£"^ melde Koopman fai feggen, als voorkrhreeven ftaat , "{en) de Schip- i^eJde^dLr per daar meê te vreedeis, en gemelde Koopman daarop heen gaat ep heem met wil,en weeten van gemelde Schipper, op de boven gemelde con- g^^t. ditien tuffen gemelde Koopman , en gemelde Schipper vcrfprooken, is de Schipper hem gehouden de voorfchreeve goederen, dewelke hy, gelijk boven gefegt is, gehad, en genomen fai hebben onder fljntoeverfigt,intelaaden> uytgenomen in cas van ongeluk, 'tzyhct ontftaat, voor of na, dat hy 't gelaaden heeft : * {want) gemelde Schip- per in cas voorfchreeve hem niet gehouden is. Om wat rede? omdat niemant een ander mans goed in bewaring neemt tot fij n fchade. En *(yo) 't gebeurt, datde Schipper het laat leggen, moet hy gemelde Koopman fo veel goed als dat was, of fo veel geld , als gelijke goed waardig is , of waardig fou zijn geweeft ^ {terplaatfe voorfz.. ,|) daar ge- melde Schipper moet, of had moeten gaan om te loffen, of daar hy be- looft had gemelde goed te fullen brengen, weder leveren, envergoe- dens *(e«) hetgoed,hetwelkisblijvenleggen,isvoorrekeningvan gemelde Schipper, 'tzyhetverloorengaat, ofbchoudenblijftj: na- demaalhy'tfelve, als boven gefegt is, in fijn bewaaring, entoever- figt heeft gehad,endegenoomen5 uytgefondertincasvoorfz ,'tfy het ontftaat, voor of na dat hy 't fai hebben gelaaden. Maar in gevalle een ^^'J^^^ Koopman fijn goed aan de Schipper beftelt heeft, en de Koopman het JJ'J^^^ felve beftelt hebbende heen gaat , 't fy dat hy gaat met, of fonder be- /onderaan^ williging van de Schipper, fo anders de Schipper het felve niet in fijn ■wUftng te V- O 2 bewaa-^^^"^ ^« io8 TL CONSOLATO DEL MARE. robha fark noleggiata , il detfo mercante fé n andar k y poniamo fé ne vada- con licentia del patron della nave , òfenza^ con che il detto patrone della nave , ò del navilio non la riceua fotto la fua guardia , ò fotto fua rdco' mandita^ come difopra ft è detto y quando il detto patron della nave , d.o^ 'yeua , ò vorrà caricare , fé il detto patron della nave 9 è navilio conofcerk y è trouerk la fopradetta rohha y ò. huomo per lui , la dehhe far caricare ^ O* mettere nella nofve: O" fi lui^ ò huomo per lui^ la detta rohha non .conofce^ rk , ne troverky quando il detto patrone delU nave f ark caricare^ feladet^ ta rohba rimarrk^ la fi perda , ò non fi perda- ^ il detto patron della nane- non è tenuto di niente al detto mercante , (r^f, come è detto difopra\^ fé ne farrk andato) di menda fare della detta rohba , che^ come è detto difopra^ rimafafark : faluo imperocché fi il detto mercante , che fi ne fark andato y, come è detto difopra.^ O^ il mercante ((e) lafiierk^ ò haurk lafiiato alcuno per mofirar la detta^ rohba al patrone della nave ^ oa huomo per lui ^èal Seri* vano 5 quando lui caricherk , òfark caricare 5 fi quello , ilqualè il mercante haurk lafiiato per dimofirare\) O^ per confegnar la fipr adetta rohba ^ Cr lui lamofirerk^ CJ?^ la fark confignare ^ quando il patron della nave caricherà^ è huomo per lui^ fi il patron della nave 5 o quello , che per lui fark cari* ^arcy non la porterk ^ ò non la fark caricare^ cr metter nella nave ^ ò na^ vilio 5 fi la detta rohba rimanerk , fia che fi perda 5 è non fi perda , che. il detto patrone della nave è tenuto tutto , C^" in tanto , come fi il detto mer*^ carne et fujfe prefinte , poiché havea , ò haurk huomo in loco di detto mer- cante y che la.detta^robha confignerk 5 ò vorrà confegnar e, VI. In que fio modo impero ^ che fi il fopràdetto mercante j è quello ^ che in loco di detto mercante fark rimaftoper confegnar e la detta robba^ lo pojfi prouare y O^ fi il detto mercante^ ò quello , che per lui farà rimafioy per confignare la detta robba^ quello^ che [opra è detto ^ prouare potrk^ il det* to patrone di nave^ è tenuto di reftituire , CP^ di dare al detto mercante tut"- to y €^ tante come fi è detto nelle conditioni fipradette , cr per quella r a* gione meàefma. Imperoche fi detto mercante prouare non potrà ^ quello 5 che nel fuo loco fark rimafio per confignare la detta rohba , non r haurk mofira* tay ne confegnata ^ fi fopra quefio ^ che difopra è detto ^^ *fia^ che fi per da^ o non fi perda , il detto patrone delta nave ^ ò di navilio non e tenuto di fiejfuna co fa rifare al detto mercante , poiché detto mercante V haurk lafciata a mal ricapito y €^ è ragione ^ che per il detto male ricapito ^ che deh* ha efere j O^ fi.a del detto mercante , poiché lui medefmo fi lo merita. Salno. ^ co .- que defus es dit , ne (het geen boven Is gefcgr, nog.) Ldr-ditA roba rormndra (het voorfz. goed blijft leggen.] HET CO N S U L A A T V A N D E Z EE. i op bewaaring, entoeverfigt fai hebben genomen, gelijk boven is ge- fonder ddt fegt, is gemelde Schipper gehouden 5 in gevalle hy, ofeen ander in de schipper fijnplaats, inlaading leggende,, het voorfchreeve goed fai vinden ,^^^^^^^^^^^^ ofkennen, hetfelvetelaaden, enintefchepenj enfohy, ofjemant J^'Jƒ^;^,^g^ in fijn plaats 5 inlaading leggende, ^ het voorfchreeve goed niet fai mer.,~ vinden, ofkennen, is de Schipper, in gevalle dat goed blijft leg- gen ,• het zy het om hals raakt , of niet , den gemelde Koopman , de- welke , gelijk bovengefegt is , was heen gegaan , niet gehouden het voorfchreeve goed, hetwelk als gefegt is, was blijven leggen, te vergoeden > ten waare gemelde Koopman, die heen gegaan was, gelijk boven gefegt is, jemantquamtelaaten, of haddegelaatenom gemelde Schipper in laading leggende , of die geen ,^ die daar in fijn plaats is-, of den Schrijver gemelde goed aan te wijfen : en indien die geene , dewelke de Koopman fai geiaaten hebben , om gemelde goed aan te wijfen ,. en over te leveren , hemdat komt te vertoonen y terwijl gemelde Schipper, of jemant in fijn plaats befig is met laaden, enhem 'tfelve doet overneemen, byaldien gemelde Schipper, of die geen , dewelkein fijn plaats delaading fai ontfangen , het nietfal voeren,of in laaden, en t'Scheep doen brengen, is de Schipper, in ge- valle dat goed blijft leggen, 't zy het om hals raakt , of niet, alles- fints , ende in fo verre aanfpraaldijk , als of de Koopman felfs prefcnt wasgeweeft y nademaal der jemant was , ofgeweeil is ,^dewelke dat goed voor gemelde Koopman fai , of wil overhandigen, VI. So nogthans, dat gemelde Koopman, of die geen, dewelke in ^e Koop- - de plaats van gemelde Koopman gebleeven fai zijn,om gemelde goed ^^^^^r^^ te overhandigen , fulks fai konnen bewijfen ^ en indien gemelde da/jjyje. Koopman, of die geen, dev/elke in de plaats van gemelde Koopman mantgeUa-- gebleven fai zijn ,-. om 't voorfz. goed te overhandigen , het boven^ tenheeftomi llaaude fai konnen bewijfen, is gemelde Schipper den gemelde Koop- ^J^^^j^^^^^^ man gehouden t^ vergoeden, entebetaalen, allesfints, eninfover- teienoo- re, als in de bovenftaande conditienis gefegt 3 enomdiefelfderede. ^^enicnc-v^^' Maar indien gemelde Koopman het {geenvoorfchreeven is) niet fai kon- ^^''^''''■^^^'^-• nen bewijfen, ^ (mg die geen) dewelke in deilelft plaats gebleeven is, om gemelde goed te overhandigen, het niet getoont, nog overhan- digt fai hebben, indien in fodanig een geval, als boven gefegt is , * (^o mdde goed blijft leggen) ^ is gemelde' Schipper, het zy hetverloorea gaat, of niet , . aan gemelde Koopman niet gehouden jets te vergoe- den : overmits gemelde Koopman het felve in geen goede toeverfigt: ■ fai hebben geiaaten >^ en het. is redelijk, 'dathetomdiequaadetoe- O 3, te?^ tio IL CONSOLATO DEL MARE. Saluo mperoche tutte le Jfefi , è tutte le cofe , in che il detto patrone della nave fia tenuto rifare^ O* refiituire a i detti mercanti in tutte le cofe , Cr per tutte ^ faluo della » vettovaglia, Vir. Et fé per ventura^ cjumndo il detto mercante fé ne faro, anda^ to j O'' il detto patrone della nave haurk ricevuto nella fua guardia y ò nella fua recomanditk la rohba dello detto mercante , fé il detto pa- trone della nave la noleggierk^ ò la metterà in altra nave^ ò in altro navilio y fé la detta rohba fi perderà in tutto , ò in parte , ò pigUerk alcuno danno y ò quelU nave^ ò navilio ^ nelquale T haurk meffa ^ ò no" ieggiata , non fark cofi prejìo in cjuel loco , doue la detta rohba fi debba fcaricare , come lui fark con quella fua nave , o navilio , <:r quando la detta nave , h navilio venirk con la detta rohba , non valerk tanto ^ come faceua , quando lui venne con quello fuo navilio , di tutto quel' lo danno , che la detta rohba haurk , il detto patrone della nave , ò na^ villo è tenuto del tutto a refiituire '^ percioche lui r haurk mejfa^ cr no' Ieggiata in altra nave^ è navilio ^ fenzjt licentia di quello ^ di chi la rohba fark. Vili. Et fi il detto patron y della nave la noleggierk , ad altra nave^ è altro navilio , fi quello patrone di quella nave , ò di quel navilio ^ * la detta rohba haurk noleggiata , la lafcierk , vuol tanto dire , che la detta rohba I Vettovaglia^ fiet boven §. 2. van dit Kapittel. * Altra (ander.) * Aqui aquell altre fenyor de aquella naH o de aqudl leny ] ( aan welke die andere Schipper van d«t Schip, of Vaartuyg.) HET CONSULAAT VANDE ZEE. m verligt zy , en moet zijn tot lafte van gemelde Koopman j terwijl het fijn eyge fchuld is: behoudens nogthans alle onkoften , en al het geen, dat gemelde Schipper fchuldig fai weefen goed te doen, ente reftitueëren aan gemelde Koopluyden buyten de * levensmiddelen in , en omtrent alles. ♦ ' VII. Enfo'tfakeVas, dat, wanneer gemelde Koopman fai heen ^/^^^ gegaan zijn, en gemelde Schipper het goed van gemelde Koopman schipper in zijn bewaarine , en toeverfifft fai hebben senomen , eemelde f'^^W Schipper dat quam te laaden , oi over te doen in een ander Schip , is ander schii> de Schipper gehouden, in gevalle dat goed om hals raakt, gchcd , fonder or- oftendeele, ofeenigefchadekomt telijden, ofhetSchip, waarin/^f'^^'^^^ hy'tgèlaaden, of overgedaan fai hebben, fo vroeg niet fai geko- ^'^''^^''^• men zijn terplaatfe derontlaadinge, als hy met fijn eyge Schip fou zijn ge weeft, en het felve, als 't voorfchreeve Schip met het goed aankomt, fo veel niet gelden mag, als 't wel foude hebben gedaan, byaldienhy met fijn eyge Schip gekomen was, allefchaade aan dat goed geleeden , geheelijk te vergoeden : aangefien hy 't fonder v er- lof van den eygenaar fai hebben gelaaden , en over gedaan in een an- der Schip. Vili. En fo gemelde Schipper het fai over doen in een ander Schip, mmr.m de efi die Schipper van dat Schip, "^ (daar gefej de goed in over gedaan ^al tweede z}jn) het laat leggen, te weet en, dat het voorfz. goed aan land fai IfJ^^^^^^J^ blijven terplaatfe, daarhy inlaading lag, is defelve gehouden aan wiens sdip gemelde Koopman , dewelke het goed fai toebehooren , vergoeding de eerfie ht te doen, allesfints, en in fo verre, als die Schipper geweeft {oude S^^^ ^^^fi zijn, dewelke de Koopman het beftelt had, byaldien die 't niet had ^^^^f kon- TI2 IL CONSOLATO DEL MARE. rohl^a rimarrà in quello loco , dove lui caricherk , lui è. tenuto rifare di' detto mercante , di chi la robba farà , tmto , cr in tanto , come fefujfi quello .patrone di quella nave , nellaquale il detto mercante Vhaveua noleg- giata^ fé portare non la fotr^ , Cr tutte in quelle conditioni *obligatOj .chi era il primo , alquale lui Ihaveua noleggiata. Sdluo imperò tutti fatti ^ Cr concordie tra il patrone della nave^ di tutte cofe^ C^ per tutte. Et per la ragion difopra detta fu f atto qiìejìo capitolo. C A P. LXXXVin. Di patrone , che kfcierà robba noleggiata. IL patrone della nave , o navilio , che noleggierk robba con carta , ò con teftimonii^ ò che fujfe fcritta in libro .^ o che fujfe datji la fede tra di lor^^ è tenuto portare quella robba 3 O^ fé la robba rimaner k , che il patrone del navilio non la porterà , ò non la pojfa portare , lui è tenuto di dare j €r di rejìituire al mercante lafua robba , laquìtle gli hairetta noleggiato y "^ tanti' da- fìari come varrà in quello loco , nelquale il navilio farà porto , per fcaricare. Se imperò il patrone del navilio non fi farà accordato con li mercanti innan- x,iy che il navilio fi parta di quel loco , doue la robba haurà noleggiata. Et fé la robba rimanerà y Cr fv perderà ^ che il patrone del navilio non fé fujfe accordato con il mercante , debba ejfere perfa al patrone del navilio : O^ ti patrone del navico e tenuto di dare al mercante come difopra è detto. Et per- ciò fu fatto quefio capitolo , che molti patroni di navilii d principio , che vigliano viàggio , fanno gran mercato del nolo , O^ quando il viaggio è pi^ gliatOy trouano robba , di che l'huomo paga grande nolo ^ C^ fé quefia con- ditione non ci fujfe ^ la robba rimanerla di poco nolo ^ O" porteriano quella ^ dell aquale hauejjìno ajfai nolo, * O (of.) C A P. LXXXIX. Di robba noleggiata per alcun loco faputo fé piglierà danno, P Airone di nave , è di nofvilio , che fu(fi in alcun loco , ^ noleggiaffi robba di mercanti per portar in altro loco 5 ilquak loco farà già accor^ date HET CONSULAAT VANDE ZEE. n^ Iconnen mee neemen : en*(is) inaile defelvecondkien gehouden, als de eerde was , dewelke hy het beftelt had 5 behoudens evenwel alle akkoorden, en overkomftentufTen gemelde Schipper, enKoop- luyden aangegaan, en op eenigerhande wijfebelooft, in, en om- trent alles. En om deboven gemelde rede is dit Kapittel gemaakt. KAP. LXXXVIIL Van een Schipper , die het bejielde goed laat leggen. E En Schipper die goed aanneemen fai, met gefchrift ^ of in by wee- fen van getuygen, of dat aangeteekent is in't Scheeps-boek, of by mondeling akkoord, isgehouden dat goed té voeren: enindiendat goed blijft leggen, dat het de Schipper niet fai, ofnietkanmeênee- men,is hy den Koopman dat goedjhet welk hy hem beflelt fai hebben, fchuldig weer te leveren,en te overhandigen, * {of) fo veel geld, als het felve waardig fai zijn ter plaatfe der ontlaading j ten waarc eenig ver* drag tuffen de Schipper en Koopluyden was aangegaan , voor dat het Schip vertrokken was van de plaats, daar het bevragt is. En fo 't goed blijft leggen, en verlooren gaat, fonder datter eenig verdrag tuiTchen den Schipper en Koopman is , moet het verlooren zijn voor rekening van de Schippetjcn is de Schipper fchuldig denKoopman vergoeding te doen, gehjk boven gefegt is. En daarom is dit Kapittel gemaakt, om dat veel Schippers in 't begin, als fy de reys ilaan te doen, de laading voor kleyne vragt aanneemen, en als de reys geflooten is, het goed vinden daar veel vragt voor betaalt word 3 en indien der defe conditie niet was, fou het goed daar weynig vragt voor betaalt word^ blijven leggen, enfy föuden mee néeniéii het geen-'^daar veel vragt voor betaalt word, KAP. I.XXXIX. Van goed ^ dat bejieltis om na feker e plaats vervoert te worden :, fo het fchaade komt te lijden. E En Schipper , die elders weefen fai , en Koopmans goederen aanneemen , om te voeren na een andere plaats , welke plaats onder hen te vooren fai afgefproken zijn, gemelde Schipper is ge- P hou- ir^ IL CONSOLATO DEL Mx\RE. dato tra di loro : è di hifogno che detto patrone di nane la forti in quel lo- co 5 doue hauesfi accordato , C^ promejfo a i mercanti con quella pia naue, Btfe il patrone della naue la metterà in altra nave , o navilio fenzA licen- tia de"* mercanti , fé quella nave , o navilio , nélquale lui mejfa Phaura^ fujfe maggiore , o miglior che il fuo navilio , fi quella rohha fi perderà ,0 .guafierày ò quello^ di chi la robba farà^ ne patirà alcun danno ^ ò bavera a far alcune fiefi , il patrone della naue è tenuto refiituire tutta quella robba , che perja farà ^ è tutto lo interejfo ^ che quello ^ di chi la robba farà ^ haurà havuto^ ^ debba ejfer creduto per fuo facramento . Impero fi il patron della naue farà fapere a i mercanti , che non vorrà andare in quel loco , nélquale lui haveua promeffo a i mercanti di portar la robba loro 5 C?^ lui dirà a i mercanti , che lui la vuole metter in tal navilio , fi gli merrcanti lo concede^; ranno , il patron la può beu mettere : ma fé li mercanti non vorranno , lui * non ce lamette^ è tenuto come difopra è detto. Imp croche fi li mercanti lo Concederanno ^ O" la robba fi perderà , ò fi guafterà , /'/ patron: della naue. non è tenuto di neffuna cofa a rifare , poiché con volontà , c^ licentia V haurà fatto ^ Q della piti parte delU mercanti. I l^on ce la mette] C ai hL. no U y deu meire, efeUy met (moet hy 't 'er nies inbrengen , en fo hy 't 'er in brengt.) C A P. XC Diexarcia, de^ marinari, & nocbiero: & di far mettere la robba. IL patron d^lla nave è tenuto a mercanti d' haver la exarcia, che lui r haurà detta ,, O^ mofirata per fcritto y ò tutto , O^ in tanto come haurà detto in prefintia dèr 'nochiera ' ^ ' O^ de^ marinari. Et non può gettare nochiero^ ne marinari fenza licentia de" mercanti^ fi non a capo del viaggio 5 né vendere , ne dare ex arde , né niente , che appartenga alla naue. Et il patron della nam ^ ténmo di far mmere la robba al- U fuoi méinark CAP, HET CONSULAAT VANDE ZEE. iij houden het felve met fijn eyge Schip te voeren, werwaarts hy belooft fai hebben, en met de Koopluyden afgefproken zijn : en fo de Schip- per het komt over te doen ineen ander Schip, fonder verlof van de Koopluyden, en dat Schip, waar in hy 't fai hebben over gedaan, be- ter, of grooter fai zijn geweeft als fijn Schip, is de Schipper géhoude, in gevalle hetgoed komt te verongelukken, ofte bederven, of den eygenaar daar door eenige fchaade te lijden, of eenige onkoflen te doen , al het verloore goed te reftitueëren j mitsgaaders.alle fch aade, die den eygenaar fai hebben geleeden : en moet defelve gelooft wor- den op fijn eed. Maar als de Schipper de Koopluyden laat weeten , dat hy niet van zins is te gaan na die plaats , daar hy belooft had der Koopluyden goederen te fullen brengen, enhy de Koopluyden fai aanfeggen, dat hy'twil over doen infodaanig een Schip, mag hy 't wel over doen, in gevalle de Koopluyden den Schipper fulks toeftaan : maar fo de Koopluyden daar tegen zijn, * moet hy 't niet over doen; (en fo hy 't doet) , ishy aanfpraaklijk, gelijk boven gefegt is 3 maar indien gemelde Koopluyden fulks fullen toeftaan, en dat goed komt te verongelukken , of te bederven , is de Schipper voor geen vergoeding aanfpraaklijk, nademaal hy't met verlof, en be- williging van al de Koopluyden , of van 't meerder gedeelte fai heb- ben gedaan. K AP. XC. Van H gereedfchap der S chïpgè feilen „ en Stuurman: en vün^t goed te plaat fen. DE Schipper is de Koopluyden fchuldig , dat gereedfchap te hebben, het welk hy fchriftefijk fai hebben opgegeeven, en aan geweefen 5 of alles in dier voegen , als hy in tegenwoordigheyd van de Stuurman, en de Matroofen fai hebben gefegt. En vermag nog de Stuurman , nog de Matroofen buy ten confent der Koopluyden af- te danken, als na gedaàne reys : nog eenige takeling, nog jets, dat tot het Schip behoort, te verkoopen, of weg te geeven. En de Schipper moet fijn Bootsvolk gelegentheyd geeven om haar goed te plaatfen. KAP. ii(^ IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. XCI. Di conferva. PAtron ài nave debba fare conferva con navilio piccolo , ò glande , fi li mercanti della nave vorranno^ O^ ancora fono tergiti li mercanti ^ fi ik patron della nane vuol fare conferua con nave , ò navilio g-ande^ h piccolo^, er farlo con confeglio delli marinari ^ ò nochieri ^ <cr configlieri^ lui lo^ può fare , * li merca?iti lo debbano concedere , * e ioe a fapere , per paura de cat- tivi naviliiy * debbano cóntrafiare né pojfono. Se impero non ci ' conofceuana. danno. * E (en.> ^ E per a>y(al rao (en om fodaanig een rede.) "^ Nou (nier.) 1 Conojcevano danno'] Cat al. fi donchs dan htr no y conoxeran \ o de la nau , o del leny (tenwaare fy oordeelden fulks fchaadelijk te zijn , voor haar , of voor: feet Schip.) C AP. XCIÏ. Di dare ^ capo ad altra nave. SE alcuna, nave , ò navilio fujfe in alcuno loco , O^ hofveffi , q debba bavere viaggio per andare in alcuna altro loco , fi in quel loco haveffi^ no alcuno navilio minore , ò maggior di lui , ò fmigliante di lui , ilquale haveffi andar in quel medefmo viaggio , & per paura^ che lui haura de^ fuoi nimici , o di cattivi navilii , lui dubiterà andare da per lui nel detto viaggio,^ C7" il patrone del navilio^ che la paura haura ^ dira a- queir altro patron di quella nave ^ òdi quello nàvilia , fé gli vorrà tenere capo ? fi il detto patrone della nave lo concederà , cy^ prometterà .^ lui li è tenuto di o fi fervare :. fi impero la fortuna di mal tempo non lo vietajp. Bt fi li detti navihi del loco 5 dove V accordo far a f atto ^ (v partirono infieme^ <C^ il pa- trone düla nave , che haurà promejfo di tenere capo. al detto patrone del na- vilio^ ilquale haura la dettapaura^ non lo vorrà tenere , ne lo tenirar^ fi il 1 Bare capo"] efì locutioHlfpanis &que acItdhfmnìUaris'. dar caboalbaxel, esechar- ie una maroma^ y traerle con ella a jorro, Qixct ; 7ru^Ar>Pvy.» ^ fmùs traöioriusy.. ^on S?baft. de Cobarruvias en T^foro. HET CONSULAAT V ANDE. ZEE. 117 KA P. XCI. © Van gefeljchap. DE Schipper moet gefelfchap maaken meteenkleyn, of groot Schip, als de Koopliiyden van 't Schip, fulks begeeren : en de Koopluyden zijn fchuldig, als de Schipper fai willen gefelfchap maaken, meteenkleyn, of groot Schip, en hy dat fai doen op ad- vijs van de Schipgefellen, of van de Scuurluy , of van de Scheeps- raad , fulks aan hem te laaten > '^ (en) de Koopluyden moeten hem dat toeflaan > * (en ds V is om fodaanige rede) te weeten , dat men bediigt is voor vyandelijke Schepen, konnen, nog moeten fydaar ""{niet) ^egen wefen, ten waare * fy oordeelden dat het nadeelig fou zijn. K A p. xcir. Van een ^ Schip voort te Jleepen, SO een Schip elders leggen fai , en een reys ftaan te doen , of ge- nootfaakt^ijn tedoen na een andere plaats, enopdiefelve plaatse eengrooter, ofkleyndcr, of diergelijke Schip als dat, fai leggen,. h«t welk na die felve plaats moet vaaren , en gemelde reys uy t vreefe voorVyanden, of Zeeroovers, niet alleen derft ondcrnesmen, en deSchippervan'tkleyneSchip, dewelke bevreeft is, den Schipper van 'tgroote Schip fai verfoeken, ofhj een touw^van hem wil neemerr om hem agter na te jleepenì moet gemelde Schipper, indien hy fulks- fai toeflaan, enaanneemen, het nakomen > ten waare by belet van' florm, of onweer^ En als gemelde Schepen van de plaats, daar de- belofte onderling fai gedaan zijn ^ komen te vertrekken , de Schip- per van 't groote Schip , dewelke den voorfchreeve Schipper van 'r kleyneSchip, diealsgefegtis, bevreeflwas, fai hebben toegefeyt een touw te fuUen neemen , het niet fai willen neemen , en het inder daat niet neemen fai , is die Schipper van 't groote Schip , die hem gemelde belofte gedaan had , in gevalle dat de Schipper van 't kleyne Scheepje eenig ongemak krijgt , voor dat gekomen was ter plaatfe, werwaarts gemelde Schipper van 't groote Schip hem had belooft te' fullen fleepen, mitsdien hybedugt was voorVyanden, of Zeeroo- vers, gehouden hem alle fchaade te vergoeden, fonder tegen feggen. p :? Om» ii8 IL CONSOLATO DEL MARE. il patron del detto navilio ^ che haurk la detta f aura , ricevere alcun dan- no 5 innanzi che pa giunto in quel loco , il quale il detto patron di nane ha- 'üeua promejfo di tenere capo , per cattiva gente , O" per fuoi nimici , quei patron di quella nane , che la detta pr orni ffione gli haveua fatta , gli è te^ nuto di tutto il danno a reftituir fenz,a contrago. Per qual ragione ì per- cloche 5 fé il detto patron della naue non gli hauejfi fatta la detta, promeffa^ il patron del detto navilio^ che la detta pam a haveua , O^ ha ^ non fi fa- rebbe partito del detto loco , fé non fujje per la fede della detta promeffa , che il detto patron della naue li haveud fatta. Et fé il detto navilio fi par- tira, 5 che il detto patron della naue non gli hahhi promejfo di tenere capo , fé il detto navilio piglierk alcun danno , lo detto patron della naue non (ara di niente tenutxf refiituire, I. Et fé per ventura il detto patron della naue , che la detta pro- mejfa hauera fatta ^ terra il detto capo al detto navilio^ * che difopra haveua protnejfo , C^ cattive genti , ò nimici , ò fortuna di tempo , per forxjì lo torranno , il detto patrone della naue , che la detta promeffa ha- ver a fatta , (Cr per lui non farà rimafio , che non habbia ojfervata^ lui 5 ne la nam , ne altro , che j^iella naue fujfe , non è tenuto refìitui- re 5 poiché per colpa fua non farà rimafio quello , che promejfo havea, ypoiche attendere non può , per la ragione difopra detta. II. 'Imper oche fé il detto patrone della naue ^ che havera promejfo di te- ner capo ad alcun navilio , fé lui ne pigliar à , o haver à pigliato folario , ò fervitio , fé il detto navilio , delquale lui falario , ò fèrvitio haver à havuto^ fi perderà di tutto , ò in parte , il detto patrone della nave è tenuto refti- tmre tutto il danno , che quello navilio , delquale lui havera pigliato fola" rio 5 0 fervitio , haur-à fofienuto , ò havuto ^ €r la rohha , che nella naue farà, per foldo è per lira. Si imperò il detto patron della naue , che il detto fa." lario 5 ò fervitio haurk havuto , non fi accordare , ò non fi farà accor^ dato^ dipoi ^ ò innanzS-i o quando il detto falario , ò fervitio hehbe da detto patron di navilio , (ò) che la detta paura haurk ^ che , fé alcun cafo di ventwra ci veniffe^ che lui^ ne la naue ^ '^ niente^ che in quella fuJfe 5 '/lon fuffe di niente tenuto di reftituire. Il cafo di ventura e da intendere , che lui haveffe a lafciar detto capo al detto navilio per for- tuna di mal tempo , ò per forx^a di cattivi navilii , ò per forza di loro inimici , ^ per for%.a di male gènti : C^ fi il detto patron della nauej * Segom (volgens,) ^ A> (nog.) HET GONSULAAT VANDE ZEE. iip Om Wat rede ? om dat in gevalle gemelde Schipper van 't grootc Schip hem de voorfchreeve belofte niet gedaan had , fou de gemelde Schipper van 't kleyn Scheepje , die als gefegt is , bevreell was , van gemelde plaats niet afgevaaren zijn , ten waare het was geweeil , dpor dien hy hem veriaaten had op de voorfchreeve belofte , die ge- melde Schipper van 't groote Schip hem had gedaan.* En byaldien gemelde Scheepje opreysgaat, fonder dat gemelde Schipper van 't groote Schip het belooft had te lleepen , fai de Schipper van 't groo- te Schip , in gevalle dat gemelde Scheepje eenige fchaadelijd , geen vergoeding fchuldigweefen. ^ I. En fo 't gebeurt dat gemelde Schipper van 't groote Sch ip , die Als de gemelde belofte fai hebben gedaan , het Idey ne Seheepj e fai üeepen, schipper hy ""(volgens) fijn belofte, en dat de Zeeroovers, of Vyanden, of geweld l^J^^^J 5^^^^ van ftorm het weg neemt 5. is gemelde Schipper, dewelke de voorfz. belofie'te belofte fai hebben gedaan, en aanwien het niet geilaan heeft, ò-Mir^ecren.^ hyfe niet heeft voibragt, nog het Schip felfs , nogymant, die in 't Schip is geweeft, eenige vergoeding fchuldig : aangeÜen fijn be- lofte door fijn toedoen hietagter gebleeven is, terwijl hy 't niet heeft ■ konhe'n houden, om redenen bovengemeld. 