Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Afdeeling van voordrachten met debat. Deze afdeeling kwam een geringer aantal malen bijeen dan in vorige jaren en dit ongunstig verschijnsel moet ten deele geweten worden ` aan de overmaat van bestuursquesties, die de aandacht der leden hebben geabsorbeerd. Instede van 10 soms 12 leden hielden slechts een drietal een voordracht, zooals uit het volgende overzicht blijkt. 8 Januari C. Braak — Het tropisch klimaat en zijn inwer- king op ons. 26 Maart H. J. van Lummen — Bibliographie over en in Ned.-Indië. 13 Augustus J. Boerema — Röntgenstralen en krintalatraokenr. H October H. J. van Lumen — Samenwerking. tusschen Nederland en Indié. Hierover werd het Fee den 124" Octoher voortgezet. 26 A. VAN Lira — Geologische karteering van Ned.-Indié. Op deze laatste vergadering waren ook de leden der geologische club genoodigd en verschillende officieren van den topographischen dienst, daar door den spreker een questie werd behandeld, die reeds in de pers een debat had uitgelokt. De vergaderingen van 8 en 12 October hadden tot resultaat, dat door de afdeeling een motie bij het bestuur der Vereeni- ging werd ingebracht, waarin werd aangedrongen op het doen van stappen, die leiden zouden tot het tot stand komen van wetenschappelijke congressen, gehouden door een centrale vereeniging, die de samenwerking, zoowel in Indië als tanachan Indië en Nederland, zou kunnen bevorderen. LXXVIII ok, ax: fő == Deze motie, die in de bestuursvergadering van 15 October werd gebracht, had tengevolge, dat aan het dagelijksche bestuur werd opgedragen deze plannen verder te ontwikkelen en zich daartoe met eenige leden te verbinden. De H.H. A. van Vuuren, Escuer en Boerema verklaarden zich hiertoe bereid en eenige malen vergaderde deze commissie. In de uitvoering harer plannen wordt ze echter thans opge- houden door inmiddels opgekomen plannen naar aanleiding van een oproep tot het stichten van een chemische vereeniging. Deze plannen sluiten aan bij reeds vroeger besproken mogelijke reorganisaties onzer vereeniging. Ik hoop dat in het volgende jaarverslag hun verwezenlijking herdacht zal kunnen worden; daar zij echter nog in embryonalen toestand verkeeren, zij hier met een aanduiding volstaan. Gebouw. In Januari overleed de Heer J. Drincemr, de voorzitter der Maatschappij van Nijverheid en Landhouw, met wie onze vereeniging sinds lange jaren samen in het gebouw woont. Elders zijn de verdiensten van den overledene uitvoerig herdacht; hier zij volstaan met de getuigenis dat de verstand- houding met hem altijd van vriendschappelijken aard is geweest, terwijl ik herdenken wil de schenking van een kunstvollen voorzittershamer, die, op zijn initiatief, onze _ vereeniging bij haar gouden jubileum aangeboden werd. De geringe bloei der Maatschappij maakte het waarschijnlijk, dat zij, toen haar voorzitter overleden was, gereorganiseerd of opgeheven zou worden en dat daarmee onze belangen als mede-bezitster van het gebouw ten nauwste gemoeid zouden zijn. Dit heeft aanleiding gegeven tot besprekingen in onze bestuursvergaderingen, bemoeienissen van het dagelijksch bestuur en onderhandelingen met de nieuw opgerichte bibliotheek-vereeniging. Een gevolg hiervan is geweest cen strijd van opvattingen tusschen het dagelijksch bestuur en sommige der besturende leden, die hier onmogelijk in korte bewoordingen op juiste wijze kan geschetst worden, Ne maar waarvan het in de notulen vervatte relaas weldra in gedrukten vorm in ons tijdschrift zal gevonden kunnen worden. De besturende leden Dr. Krewrer pe Jonee en SUNIER meenden naar aanleiding van deze controverse hun bestuurs- lidmaatschap te moeten neerleggen. De einduitkomst is geweest, dat het bestuur het aanbod van de Maatschappij, om haar aandeel in ons gezamentlijk bezit tegen overneming van haar schuldenlast (ongeveer f 21.000) te aanvaarden, werd aangenomen. Ten overstaan van den notaris E. J. CARPENTIER ALTING werden op 24 Augustus de desbetreffende acten geteekend door de commissie van liquidatie der Mij. van Nijverheid en Landbouw, de H.H. E. A. Zemanea, P. J. STEPHAN en H. W. van Srerpen en ons dagelijksch bestuur. Tevens kwam tot stand de overeenkomst met de bibliotheek- vereeniging die als huurster van ons gebouw met het Westelijk pavilloen zal optreden, met de noodige reserve voor het gebruik van groote en kleine vergaderzaal en verhuring van een kamer aan de ingenieursvereeniging. De huurprijs bedraagt voor de Bibliotheek-vereeniging niet meer dan die voor het pavilloen, waartegenover staat, dat de Bibliotheek-vereeniging behalve het dagelijksch onderhoud en de kosten der bedienden, het beheer van onze bibliotheek op zich neemt. De overeenkomst is voorloopig voor vijf jaren gesloten. Herstellingen. In het vorig jaarverslag werd er reeds op gewezen, dat radicale herstelling van het hoofdgebouw dringend noodig was. Hen onderzoek door onzen directeur der gebouwen, den Heer van Hoytema, samen met den architekt der B. O. W. den Heer Voaenensane, ingesteld, toonde aan dat de herstelling niet uitgesteld mocht worden ` en dat de kosten ongeveer f 10.000 zouden bedragen. Tot deze herstelling is besloten geworden en een groot deel voornamelijk de vernieuwing van het achtergedeelte van het ` dak is uitgevoerd geworden. , Met erkentelijkheid wil ik hier de vele moeiten, die de Heer van Hoyrema zich hiervoor getroost heeft, herdenken. Ten einde beide hierboven vermelde uitgaven te bestrijding verschafte ons de Heer ZerLinGa een som van f 32.000 tegen een 5% hypotheek op ons gebouw. De verwachting mag gekoesterd worden, dat deze hypotheek t. g. t. door de bibliotheek-vereeniging overgenomen zal worden. Ook deze overeenkomst werd op de bijeenkomst van 24 Augustus geteekend en tevens een huurcontract voor den tijd van 5 jaren met den huurder van het O. pavilloen, den Heer WykeHAM PRICE. Financiën. De geldelijke toestand van onze Vereeniging is iets gunstiger geworden, ondanks de EE die zij op Se genomen heeft, voor een goed deel tengevolge d die met de bibliotheek-vereeniging getroffen is j geworden. Op initiatief van eenige leden werd aan den penningmeester, den Heer van ALPHEN DE VEER, tevens als waardeering voor zijn beheer, vergoed een bedrag van f 500, dat in 1915, ver- moedelijk tengevolge van diefstal, te kort kwam bij het opmaken van zijn kas en dat toen door hem, na mededeeling, bijgestort was worden. Idjen-onderzoek. In Mei werd door de Idjen-commissie een bericht gepubliceerd omtrent den voortgang van het onderzoek. Sindsdien heeft Dr. Kemmervine grootendeels in ons gebouw, zijn geologische monographie voleindigd en der commissie aangeboden De reproductie der afbeeldingen en kaarten is reeds aan het Hoofdbureau van den Topo- graphischen Dienst ter hand genomen. Ook Dr. Woupsrra kon een verslag aanbieden over zijn chemische onderzoeking van door Dr. Kemmerzine verzamelde watermonsters. Dr. Koorpers heeft nog geen gevolg kunnen geven aan zijn voornemen om op een nieuwen tocht over het hoogland verschillende aanvullingen te verzamelen, maar zal daartoe ongetwijfeld spoedig overgaan. ee pe: Met de reproductie zijner teekeningen is reeds een aanvang gemaakt. ‚De in het bericht aangekondigde herhaling van het onder- zoek van het Kawah-meer door Dr. Boerema en verslaggever kon niet plaats vinden, daar het onmogelijk bleek de nieuw te maken instrumenten tijdig gereed te krijgen. Thans hopen wij in April te kunnen gaan. De topographische opneming is voor ongeveer de helft gereed gekomen, maar zal langer duren dan geraamd was. Vóór het einde van 1918 zal zij niet gereed komen. Dr. Braak is voor een groot deel gereed met zijn klima- tologische bijdrage. In Oetober ging ons medelid der Vereeniging, de Heer Barrers, naar den Idien om vogels te verzamelen; van zijn tocht teruggekomen kon hij van succesvol werken berichten. Zelfs nieuwe vogelsoorten moch hij vinden. De commissie mocht voorts in besten dank een gift ontvangen van het Kon. Instituut van Taal-, Land- en Volkenkunde in ’s Gravenhage. De medewerking van Staatsspoor en Paketvaart, die resp. vrij reizen en reductie voor expeditie-leden en hun bagage toestonden, zij hier met erkentelijkheid herdacht. Hiermede ben ik gekomen aan het slot van mijn verslag, hetwelk den indruk op U moge gemaakt hebben, dat de vereeniging steeds streeft om meer en meer aan haar doel te beantwoorden. W. van BEMMELEN. De regenvorming door opstuwing in Sumatra tijdens bohorokdagen DOOR DE 6 BRAAK. Het meest sprekende geval van opstuwing van den moesson- wind tegen het gebergte, dat in den Archipel bekend is, doet zich voor aan Sumatra’s westkust in de maanden, dat bezuiden den evenaar de ZO moesson waait. Bij het nagaan van de werkingen, die deze opstuwing ten gevolge heeft, is natuurlijk hoofdzaak de vraag, hoe de regenval zich gedraagt, en dit is ook, dank zij het groote aantal waarnemingsstations, het element, dat zich het best voor een onderzoek leent. Het is te verwachten, dat de neerslag aan de windzijde van het gebergte vooral zal stijgen wanneer cen voortgaande opstijgende beweging van de lucht plaats vindt en zulks zal het geval zijn wanneer de lucht niet alleen wordt opgestuwd, maar tevens de opgestuwde lucht naar de over- zijde over den bergkam afvloeit. Daarom zijn de dagen - uitgekozen, waarop in Deli de bohorokwind (zie Deel 77, p. 187) heeft gewaaid en is de regenval, die op die dagen is afgetapt, vergeleken met de overeenkomstige maand- gemiddelden. Omdat de regen ’s morgens wordt gemeten en wordt inge- schreven op den dag van aftapping, is derhalve met een bepaalden bohorokdag de regen in verband gebracht, die grootendeels den vorigen dag is gevallen. Voor een aantal regenstations zijn de afwijkingen van het maandgemiddelde in de volgende tabel samengesteld, zoowel afzonderlijk voor de jaren 1901—1908 en 1909—1916 als voor. a. a Afwijkingen van de maandgemiddelden van den dagelijkschen regenval in millimeters. | 1901—08 | 1909—16 | 1901—16 em so | som van | som van per regenval 131 bohorok- 155 bohorok-/286 bohorok-| bohorokdag.| per dag dagen. | dagen. | dagen. — t/m 1916, koelen... noa 256 18 274 1.0 74 EE RT — 315 — 190 si 6.7 RS a ae ae 586 923 1509 5.3 11.3 DS 5 ee 455 969 1424 5.0 6.8 O hoc. sel 420 Et 408 1.4 10.3 __Rondeng (Sinkel) . . (*). 347 705 1052 4.3 1.7 a ae 534 1197 1731 6.1 9.7 Poeloe Bodjo. . . . (*) 278 250 528 1.9 9.4 S Goenoeng Sitoli. Wbs 193 384 577 2.0 8.3 poem Radja. 8 412 Se A0 1.7 4.2 E Padang ii ME —272 — 235 — 507 — 18 18 _ Kota Baharoe. . . . Gei. —395 — 516 — 911 — 38 8.4 i EME Kock. … S — 180 — 430 aes $ oo 3 _ Balige (Lagoe boti) . (*. | —106 — 161 — 267 vd 3 o EE, ee —368 — 429 SC" < 28 5.6 | | Siboehoean (Goenoeng ne a oi Gë — 55 oM -Bangkinang i —361 — 77 | 44 — 16 6.5 Bangko . (*) 205 18 223 1.0 6.2 Djambi . ge 56 = E 65 — 02 5.1 E E EE E 116 36 152 0.5 5.4 (*) Voor deze stations zijn de waarnemingen niet volledig, het aantal dagen is daarom voor ` 1901—1908, 1909—1916 en 1901—1916 niet voor alle resp. 155, 131 en 286, maar voor 1901—1908 ; | __Rondeng 88, Poeloe Bodjo 127, Kota Baharoe 84, Balige 107, Bangkinang 127, Bangko 84, Djambi 130. 1909—1916: Bangkinang 154, Bangko 150. 1901—1916: Rondeng 243, Poelo Bodjo 282, — Kota Baharoe 239, Balige 262, Bangkinang 281, Bangko 234 en Djambi 285. Ce ` D de geheele periode 1901—1916 '). De eerste 3 kolommen bevatten de sommen voor alle bohorokdagen, de voorlaatste kolom de afwijking per bohorokdag; in de laatste is ter verge- lijking de gemiddelde (van af de stichting v/h station t/m 1916) regenval per dag in de maanden Mei— September vermeld. Waar twee stationsnamen vermeld zijn, staat tusschen ` haakjes het nabijgelegen oude station, waarvan de waar- nemingen gestaakt zijn. Voor een viertal stations aan de westkust, Padang, Ajerbangis, Rondeng en Meulaboh, is de positieve afwijking zeer belangrijk en bereikt 50°/) en meer van den gemiddelden val. Merkwaardig _ is het, dat de opstuwing zich tot de meer dan 100 km. uit den wal liggende stations Poeloe Bodjo en Goenoeng Sitoli nog duidelijk doet gevoelen. Het feit, dat blijkbaar de opstijgende beweging over zulk een breede strook plaats vindt, maakt het begrijpelijk waarom, niettegenstaande op de Sumatraansche hoogvlakte vaak sterke winden heerschen, de horizontale beweging van de lucht aan het zeeoppervlak op de westkust toch zoo gering kan zijn: op grooten afstand van de kust heeft het transport reeds gedeeltelijk in de hoogere lagen plaats en dit zal naarmate men het gebergte nadert in steeds sterker mate het geval zijn. Het lage cijfer van Benkoelen wordt begrijpelijk als men bedenkt, dat de moesson hier nog weinig neiging heeft om van zijne NW lijke richting af te wijken. Opvallend zijn echter de lage cijfers van Painan en Sibolga, die zelfs in de eerste en laatste helft der waarnemingsreeks verschillend teeken hebben. Het ligt voor de hand dit toe te schrijven aan de orografische ligging, althans voor Painan, dat ook naar het N door bergen is ingesloten, waardoor het overstroomen van den moesson zal worden belet. Te Kota Radja nadert men 1) Juli 1911, 1912 en 1914 en Augustus 1912 zijn niet opgenomen, omdat in die mnanden op het meerendeel der dagen bohorok heeft gewaaid, zoodat de afwijkingen van het maandgemiddelde hunne beteekenis verliezen. za GE ae reeds het gebied waar de wind zijn droog karakter aanneemt; de volgende 7 stations geven zoowel in de eersten als in de tweeden kolom negatieve afwijkingen. De grootste negatieve afwijking (50°/, en meer van den gemiddelden val) hebben Medan en Siboehoean (in Padang Lawas), de meest bekende föhngebieden, te Bangkinang neemt het föhneffect blijkbaar reeds af om verder naar het zuidoosten (Bangko, Djambi, Lahat) onmerkbaar te worden. De hoogvlakte stations Fort de Koek en Balige blijken ook een te kort aan regen te hebben tijdens den bohorok; hierbij kan zoowel het föhneffect een rol spelen, als de invloed van den doorstaanden wind, dic de locale buienvorming belet. Aan den laatsten invloed moet waarschijnlijk ook het onverwachte negatieve cijfer van Padang Pandjang toegeschreven worden; het vreemde is n.l. hier, dat het terrein nog stijgt in de richting het binnenland in, zoodat men veeleer overvloedige regenvorming door opstuwing zou verwachten. Indien het stuwingseffect inderdaad overwegend was, zou het zich ook te Kota Baharoe moeten doen gevoelen, dat op het hoogste punt van het zadel tusschen den Singgalang en den Merapi is gelegen en dat men van Padang Pandjang uit bereikt langs een weg, die voortdurend landwaarts in stijgt. De afwijkingen van Padang Pandjang alleen zou men nog toevallig kunnen noemen. Nu echter Kota Baharoe ook een negatieve afwijking blijkt te hebben, moet men wel de gevolgtrekking maken, dat het stuwingseffect hier zeer gering is. Over een Simulium-larve uit een bergstroom van den Goenoeng Pangerango. (With an English summary andexplanationofthefigures.) DOOR Dr. A. L. J. SUNIER. In 1916 en 1917 had ik, beide malen in de maand Mei, het voorrecht mijn vacantie te kunnen doorbrengen te Pasir Darar, op de Z.W. helling van den Paneeranao, als gast van onzen bekenden ornitholoog M. E. G. Barrens. Hen van mijn grootste genoegens in het althans voor den Bataviaan verrukkelijke klimaat van dit op ongeveer 1000 M. hoogte gelegen aardsche paradijs, bestond in het baden in een bruisenden bergstroom, die den naam Tyr Heunane draagt. Reeds in 1916 vonden mijn vriend Dr. K. W. DAMMERMAN en ik aldaar veelvuldig de van een vangnet voorziene Hydropsychiden-larvenkokers, welke Epw. JacoBsoN en DocTERS VAN Jieeuwen reeds vroeger in een bergbeek van den OENGARAN bij SEMARANG aantroffen. ') 2) 3 Door Trichoptera-larven vervaardigde vangnetten werden reeds in 1878 beschreven door F. Mütter *), die ze in snelstroomend water van de Braziliaansche provincie SANTA CATHARINA gevonden had, terwijl ze ook uit NOORD-AMERIKA, Cara en DENEMARKEN bekend zijn. 5) Mütter vermeldt, dat hij zijn Braziliaansche vangnetten nooit aan den eadeckaut: maar steeds aan de bovenzijde der steenen aantrof. De vangnetten, die wij in de Tyr HEULANG vonden, waren nu eens aan den boven-, dan weer aan den onder-, of ook wel aan den zijkant der steenen bevestigd, 1 ) 2) 3) Deze cijfers verwijzen naar het achterstaande lijstje van geraadpleegde literatuur. wee rn maar steeds op plaatsen, waar zich een sterke waterstroom langs de vrije oppervlakte van den steen bewoog, terwijl de opening van het net altijd recht tegen den stroom in gericht was. Soms troffen wij een hecle loodrecht op de stroom- richting gestelde rij van vangnetten aan, wier zijden dan vaak min of meer door spinsel verbonden waren. Naast deze en andere Trichoptera-larven, vonden wij ook veelvuldig de typische aan de buikzijde van een zestal zuigschijven voorziene Blepharoceriden-larven (Curupira?), alsook vele Agnatha-larven en -nymphen, wier pooten en ventrale lichaamszijde, in verband met hunne levenswijze aan de gladde oppervlakte van steenblokken in snelstroomend water, op de bekende merkwaardige wijze afgeplat zijn. Later vond ik een Perliden-larve, die dezelfde merkwaardige afplat- ting vertoont, zij het dan ook in mindere mate. Toen ik nu in Mei 1917 ten tweeden male genoot van het baden in het heerlijke koele en bruisende bergwater van de Tyr Heunane en daarbij mijn zoo juist genoemde bekenden van het vorige jaar weder een bezoek bracht, viel mijn oog op een steenblok, waarover het water met groote kracht heenschoot en op welks schuin naar boven en benedenstrooms gerichte oppervlakte zich een groot aantal kleine van + 5 tot 8 à 9 mm. lange larven vastgezet had. Hun aantal bedroeg naar schatting + 2000 op een oppervlakte van ongeveer 6 dM? Daar de oppervlakte van het over deze larven heen- schietende water, zooals vaak voorkomt, vrijwel ongerimpeld was, kon ik met het bloote oog waarnemen, dat de dieren slechts met het aan de ventrale zijde verdikte anale uiteinde van hun lichaam aan den steen vastzaten, terwijl hun lichaam zich vrij en door den snellen stroom eenigszins trillend in het water uitstrekte, de kop benedenstrooms gericht. Soms zag ik een der dieren het vooreinde van het lichaam ook tegen de oppervlakte van den steen brengen. Kort daarop liet dan het achtereinde van het lichaam den steen los, om vlug langs de oppervlakte van den steen vlak tot tegen a SE de ventrale zijde van het vooreinde van het lichaam gebracht te worden naar de plaats, waar dit laatste zich aan den steen vastgehecht had. Het dier stond dan dus een kort oogenblik in een boog, ongeveer zooals een zich voort- bewegende Geometriden-rups dat doet. Dadelijk daarop lict het vooreinde van het lichaam den steen dan echter weer los, zoodat het lichaam door den sterken stroom weer plotseling en als het ware met een ruk gestrekt werd, waardoor het zijn cersten stand weer aannam. ' Ik verzamelde een aantal van deze larven, waarbij mij bleck, dat zij groote hoeveelheden spinsel kunnen producceren. Door het taaie, draderige spinsel bleven de dieren aan elkaar en aan het pincet hangen, zoodat het eenige moeite kostte ze veilig en wel in een buisje met formol onder dak te brengen. Toen ik later, na mijn terugkomst te Baravra, gelegenheid had mijn larven nader te bekijken, bleek al dadelijk, dat deze dieren in hun lichaamsbouw een aantal hoogstmerkwaardige aanpassingen aan het leven in snelstroomend water vertoonen. Ondertusschen wist ik niet, of deze larven reeds bekend waren en zoo ja, wat er dan. van hen bekend was. Op het eerste gezicht was slechts duidelijk, dat ik met een sterk gespecialiseerde eucephale Dipteron-larve te doen had. Toevallig kreeg ik echter juist in die dagen bezoek van onzen entomoloog Dr. W. Roreke, die de dieren dadelijk als Simulium- larven herkende en die voorts zoo vriendelijk was mij aan een paar Amerikaansche publicatie’s over Simulium te helpen. De draad, die ik aldus in handen kreeg, stelde mij in staat nog een weinig andere hier in Inpré aanwezige literatuur over Simulium bijeen te brengen. Wat hier te krijgen was vormt echter slechts een zeer klein gedeelte van de bestaande, vrij omvangrijke literatuur over Simulium. Toch kreeg ik uit de weinige literatuur, die ik bijeen kon brengen en waar- onder, zooals men zal zien, een enkele zeer recente publicatie voorkomt, den indruk, dat het wel zin had, om hetgeen ik aan mijn Similium-larven heb kunnen waarnemen op papier Be ` e te zetten en met enkele opgaven uit de mij toegankelijke literatuur te vergelijken. Een beschrijving van hetgeen de beschouwing van onze Soendaneesche Similium-latven mij leerde, kan ik het ge- makkelijkst geven aan de hand van achterstaande door den inlandschen teekenaar Morsrara vervaardigde figuren. Figuur 1 geeft ons cen beeld van de larve bezien door een binoculair microscoop bij zwakke vergrooting. Opvallend zijn het ongepaarde ventromediane pootvormige orgaan voor aan het lichaam, de zonderlinge, in dit geval dichtgevouwen waaiervormige organen op den kop en het aan de ventrale zijde verdikte anale uiteinde van het lichaam. Dit anale uiteinde vertoont in figuur 1 verder niets bijzonders. Maar in figuur 2, die geteekend werd naar een larve, die het anale lichaamsuitcinde uitgestulpt had, kan men aan de dorsale zijde duidelijk de rectale kieuwen, die half bloedkieuwen en half trachecén-kieuwen schijnen te zijn en ventraal van den overigens in deze figuur niet zichtbaren anus het ringvormige hechtorgaan waarnemen. (Men vergelijke onze figuur 2 met de schematische figuur 15 op pag. 18 van No. 11 van ons literatuurlijstje). Dit caudale ringvormige hechtorgaan, dat men in de literatuur vaak met den naam „sucker” vindt aangeduid en dat bij zwakke vergrooting reeds eene duide- lijke streping vertoont (fig. 2), blijkt bij sterker vergrooting (fig. 3) te bestaan uit een groot aantal, in evenwijdige rijen geplaatste kleine scherpe, min of meer gekromde haakjes of stekeltjes. Een soortgelijk hechtorgaan, dat afgebeeld is in figuur 4, vindt men aan het uiteinde van het hiervoor reeds genoemde, dicht achter den kop gelegen, ongepaarde ventromediane pootvormige orgaan. Dit laatste hechtorgaan vertoont, zooals ook op figuur 4 wel te zien is, duidelijk de gedaante van een aan het distale uiteinde ingestulpten hand- _ Schoenvinger. Het caudale hechtorgaan heeft in principe denzelfden bouw, slechts is het breeder of wijder, maar vlakker of minder diep dan het voorste hechtorgaan. _ Men zou zich kunnen voorstellen, dat een instulping van De OG > deze héchtorganen teweeggebracht werd door samentrekking van de aan de binnenzijde van het distale uiteinde van het uitgestulpte handschoenvingervormige orgaan aangehechte spieren, een uitstulping daarentegen door verhooging van den druk der lichaamsvloeistof. Hoe in werkelijkheid de hechtorganen in- en uitgestulpt worden, heb ik niet nagegaan, dat zij in- en uitgestulpt kunnen worden blijkt echter met zekerheid niet alleen uit hun bouw, maar ook uit het feit, dat de hechtorganen der verschillende geconserveerde larven, die ik bezit, alle mogelijke stadia van in- en uitstulping vertoonen. Hierboven werd reeds vermeld, hoe mij gebleken was, dat de levende larven groote hoeveelheden spinsel produceeren kunnen. Bij het praepareeren onder het binoculair microscoop bleek dan ook, dat twee groote geelgroene spinklieren over de geheele lengte van het lichaam ter weerszijden van den darm verloopen om in de hypopharynx uit te monden. Onze half schematische figuur 5, die geteekend werd naar een larve, waarbij ik den geheelen dorsaal van de hypopharynx en onderlip gelegen kop met de overige monddeelen en de dorsale lichaamshelft met den darm had weggepraeparecrd, vertoont het voorste gedeelte van deze beide spinklieren en hun uitmonden in de hypopharynx. Een bandvormig stuk verhard spinsel, dat uit de ventrale zijde van de hypopharynx te voorschijn treedt, steekt naar voren uit. Vele van mijn geconserveerde larven vertoonen een dergelijk aanhangsel van verhard spinsel aan hun hypopharynx. Echter op nog twee andere _… plaatsen van het lichaam van onze geconserveerde Simulium- larven ‘kan men geregeld grootere of kleinere hoeveelheden verhard spinsel aantreffen, n.l. aan de beide hechtorganen. Hierdoor wordt m.i. meteen duidelijk op welke wijze onze Simulium-larven zichzelve in het snelstroomende water van hun woonplaats vastleggen. Van het uit de hypopharynx ` in overvloedige hoeveelheden te voorschijn tredende spinsel wordt aan de oppervlakte van den steen een ankerplaats voor de hechtorganen gesponnen. In dit vlokje spinsel wordt dan het hechtorgaan door aandrukken en daarna uitstulpen (men vergelijke den stand der haakjes in fig. 3 en 4) verankerd. Keeren wij thans een oogenblik terug tot de hierboven beschreven, door mij waargenomen bewegingen der Simulium- larven. De dieren zaten eerst met het caudale hechtorgaan aan den steen vast, de kop benedenstrooms gericht. Wanneer zij dan het vooreinde van het lichaam ook tegen de oppervlakte van den steen brengen, maken zij ongetwijfeld aan de opper- vlakte van den steen een hoeveelheid spinsel vast, waarin dan het voorste hechtorgaan verankerd kan worden. Daarna laat het caudale hechtorgaan (door instulping) los en wordt, op het oogenblik dat het dier den Geometriden-rups-stand aanneemt, vlug in hetzelfde vlokje spinsel verankerd, waarin het voorste hechtorgaan reeds vastzit. Dit laatste laat dan weer los, waardoor het dier op de hierboven beschreven wijze opnieuw zijn oorspronkelijken stand inneemt. In de Tyr Hevnane zag ik mijn Simulium-larven zich op deze wijze uitsluitend van boven- naar benedenstrooms ver- plaatsen. Of de larven in staat zijn zich op de een of andere wijze tegen een sterken stroom in te verplaatsen, is mij niet bekend. Heel waarschijnlijk lijkt mij zulks echter niet. Mettertijd hoop ik nog cens gelegenheid te hebben het verankerd zijn van de hechtorganen in een van te voren aan de oppervlakte van cen steen vastgesponnen spinsel vlokje bij het levende dier en in de vrije natuur te constateeren. Ook zonder dat ben ik echter voorloopig ten volle overtuigd, dat mijn hierboven gegeven interpretatie de juiste is. In het grootste gedeelte van de weinige literatuur over Simulium, die ik bemachtigen kon, wordt van het zich vast- leggen en het zich voortbewegen der larven in het snelstroo- mende water cen onjuiste of ten minste onvolledige voorstelling ` gegeven. : In het bekende werk INDIAN INSECT LIFE van MAXWELL— Lerroy en Howverr 6) vindt men op pag. 588 de volgende passage’s: „The larvae are curiously adapted for their mode ` of life, having a sucker at the end of the body, wherewith le Ra to cling to-stones, (and) a footlike process on the Ist thoracic segment....... The larva can spin threads which help to protect it from being carried away by the rushing water. .:.” Zeer volledig is deze voorstelling zeker niet en voor zoover ik tusschen de regels door kan lezen, heeft de schrijver ook niet precies geweten, hoe de zaak eigenlijk in elkaar zit. Het woord „sucker? is vrijwel misplaatst en van het voorste hechtorgaan aan de „footlike process’ wordt in het geheel niet gesproken. Ook het nauwe verband tusschen spinsel en bouw en functie der hechtorganen schijnt den schrijver onbekend te zijn. Dit laatste geldt ook voor de publicatie van Meinert 7) over De EUCEPHALE MYGGELARVER. Daarin wordt nl. slechts opgemerkt (pag. 46%), hoe de larven met hun caudale hecht- apparaat vastzitten op bladeren van Potamogeton en hoe zij zich met behulp van hun „zuigvoet’’ kunnen voortbewegen. Over de rol, die het spinsel daarbij speelt, geen woord. In een literatuur-referaat over Sand-flies van K. FRIE- DERICHS 8) worden de beide hechtorganen slechts even genoemd en wordt voorts slechts opgemerkt hoe de larven zich als Geometriden-rupsen kunnen voortbewegen. In het HANDBUCH DER TROPENKRANKHEITEN van Mense °’) vond ik verder de volgende passage’s: ,,Die....Larven.... haben «i: eem, am Körperende eine Haftscheibe entwickelt” en verderop: ,Auf der Bauchfliche des ersten Thoraxringes befindet sich cin hakentragender Fusstummel”. Het eenige artikel, waarin een vrijwel juiste voorstelling te vinden is van de wijze waarop S:mulium-larven zich in het snelstroomende water vasthechten, is van de hand van J. R. Marrocu I0 Hierin komt nl. de volgende passage ‘voor: „At the anal end is a sucker-like disk, around the margin of which are arranged concentric circles of minute hooks similar to those at the apex of the proleg. It is by means of this anal process that the larva attaches itself to the silk threads which it spins on the surface of rocks or plants in the bed of the stream” Deze voorstelling komt geheel met de hierboven door mij gegevene overeen. BE Even voor de zoo juist geciteerde passage zegt MALLOCH echter over de voortbeweging der larven: „On the veñtral surface of the first segment is an elongated, rounded, and slightly conical proleg, the apex of which is furnished with a number of rows of hooks. This proleg is used by the larva in its movements from place to place in much the same manner _as the larva of the Geometridae use the legs on their anterior segments, and their method of progression is somewhat similar to the wellknown „loopers” of this family of moths.” Hierbij over hèt spinsel geen woord. De vraag is dus, of het Marrocs duidelijk was, dat ook voor de vasthechting van het voorste hechtorgaan een van te voren aan het substraat vastgespounen vlokje spinsel onmisbaar is. MALLOCH noemt nog een publicatie van JoHANNsEN (Bul. 68 N.-Y. State Museum, 1903, pp. 345—350), waarin een vollediger beschrij- ving van de larve met beschouwingen over het gebruik der diverse organen te vinden zou zijn. Deze publicatie heb ik echter niet in handen kunnen krijgen. Wel ontving ik kort geleden van Dr. W. Rorrke nog cen andere, zeer recente Amerikaansche publicatie over Simulium van de hand van Arruur W. Jopgis-Pomeroy.!!) En nu is het merkwaardig, dat in dit werkje, aan den schrijver waarvan de genoemde publicatie’s van JoHannsen en Mattocnp toch zeker bekend zijn, met geen enkel woord gewag gemaakt wordt van het nauwe verband dat bestaat tusschen de bouw en functie der hechtorganen aan den eenen en de beteekenis der spinklieren aan den anderen kant. Toch wordt over het spinsel gesproken, waar op pagina 21 vermeld wordt, hoe de larve zich aan een van te voren aan een vast voorwerp bevestigde spindraad door den stroom laat meevoeren om een gunstige standplaats uit te zoeken. Nadat Jopnrns-Pomeroy de beide door hem „suckerlike organ” en „suckerlike disk” genoemde hechtorganen beschre- ven heeft, zegt hij eenvoudig, dat deze hechtorganen de larve dienen om zich vast te zetten. Van de rol, die het spinsel daarbij speelt, geen woord. En verderop wil XVIII : nag ` es over de voortbeweging: The method of locomotion in still *) water is similar to that of Geometrid-larvac. By looping the body, they bring the anal extremety forward beside the proleg, which is then released on the caudal sucker *) again obtaining a firm hold”. Ook hierbij over de rol door het spinsel gespeeld geen enkel woord. De door mij cursief gedrukte woorden doen zelfs vermoeden, dat de betcekenis van het spinsel voor deze wijze van zich voortbewegen van de larve den schrijver onbekend was. Daarom wil ik er nog eens den nadruk op leggen, dat m.i. de bouw van de hechtorganen een gebruik van deze organen zonder behulp van het spinsel ook in stil water ten eenenmale uitsluit. Dat overigens de hier besproken wijze van zich voortbewegen ook in zeer snel stroomend water door de larve toegepast wordt, kon ik in de Tar Hevrane constateeren, terwijl het mij voorts tamelijk onwaarschijnlijk voorkomt, dat Simulium- larven ooit in werkelijk stil water zouden zijn aangetroffen. Op dit laatste punt moet ik trouwens hieronder nog even terugkomen. Een tweede complex van organen, wier speciale bouw duidelijk wijst op een merkwaardige aanpassing aan het leven der Simulium-larven in zeer snelstroomend bergwater, wordt _ gevormd door de waaiervormige organen en de monddeelen. Figuur 6 vertoont ons den kop van een mijner Simuliwm- larven, gezien van de dorsale zijde. Vlak voor de aanhechtings- plaats der antennen ziet men de voetstukken der waaiervormige organen uit den kop ontspringen. Deze voetstukken kunnen benedenwaarts in tweeën gevouwen worden. Door de eenigszins doorzichtige voetstukken heen ziet men in figuur 6 de beide mandibels doorschemeren. Behalve de groote waaier, ontspringt uit het voetstuk en wel van uit den achter- onderkant, nog cen tweede, veel kleiner waaiertje, dat op figuur 7, waarop de kop gezien van de ventrale zijde is weergegeven, nog beter uitkomt dan op figuur 6. *) De cursieveering is van mij. oe Dit kleine, tweede waaiertje heb ik nergens vermeld gevonden. Ook komt het niet voor op de teekeningen van Simulium-larven uit andere streken, welke ik onder oogen kreeg. Misschien dat later dit kenmerk systematische waarde blijkt te bezitten. De stralen, die het waaiervormige orgaan samenstellen, vertoonen bij sterke vergrooting aan één kant een groot aantal dicht opeenstaande, zeer fijne, haarvormige, vrijwel loodrecht op de lengteas van den straal gestelde dwarsuitsteek- seltjes, zooals in figuur 8 is aangegeven. De lengte van deze dwarsuitsteeksels is ongeveer 15—20 w., de afstand, waarop zij van elkaar staan, is niet grooter dan 1!/, «. Ook de stralen van het kleine waaiertje dragen dergelijke dwarsuitsteeksels. De monddeelen vindt men weergegeven in de eenigszins schematische figuur 7. Duidelijk zichtbaar zijn de groote sterk behaarde mandibels en de eveneens sterk behaarde maxillen met hun vingervormige palpen. Ook van de niet minder sterk behaarde bovenlip is in figuur 7 nog een klein gedeelte te zien, dat achter de maxillen uitsteekt. Ventrocaudaal van de genoemde monddeelen liggen nog de hypopharynx en de onderlip. Ook aan deze monddeelen en wel voor zoover ik kan nagaan speciaal aan de hypopharynx komen een groot aantal borstelharen voor. Hierboven werd reeds opgemerkt, hoe in de hypopharynx de beide spinklieren uitmonden (cf. Meinert 7) pag. 459). De figuren 9 en 10 werden geteekend naar een A dien ik onder het binoculair microscoop in tweeën geprae- pareerd had. Figuur 9 vertoont de linker voorhelft van den kop met linker waaier, bovenlip, linker mandibel en linker maxil, figuur 10 de rechter achterhelft met rechter waaier, rechter mandibel, rechter maxil, hypopharynx en onderlip. Zooals duidelijk te zen is, vormt de bovenlip een groote, vlakke borstel. Maar ook de mandibels,- de maxillen en de hypopharynx vormen borstels, die alle met ` hun borstelvlak naar de in hun midden gelegen mondopening gericht zijn. ent ` vn Uit het bovenstaande valt m.i. de beteekenis of functie van de waaiervormige organen en van de monddeelen der Simulium-larven reeds met vrij groote zekerheid af te leiden. De waaiervormige organen vormen, wanneer zij uitgespreid zijn, waarbij de larve, de kop benedenstrooms gericht, zich met het caudale hechtorgaan vastgezet heeft, twee ongeveer halfbolvormige zeven, die met hun concaviteit tegen den waterstroom in gericht zijn. Het zevende oppervlak, dat gevormd wordt door de stralen en de loodrecht daarop staande dwarsuitsteeksels, laat wel het water door, maar niet de fijne partikeltjes, zooals organische detritus of micro- organismen, die door het water meegevoerd worden. Heeft zich een zekere hoeveelheid van dit materiaal, dat wel tusschen de fijne dwarsuitsteeksels zal blijven hangen, in de uitgespreide waaiervormige organen verzameld, dan worden deze laatste vermoedelijk dichtgevouwen en naar de mondopening gebracht, alwaar het voedsel door de als borstels werkende monddeclen naar binnen gewerkt wordt. De juistheid van deze interpretatie wordt m.i. door de volgende feiten bewezen. ` ` In de eerste plaats bleek mij bij het onderzoek van den darminhoud van mijn larven, dat deze vooral bestond uit fijne plantaardige detritus, zooals stukjes opperhuid met stomata, groepjes tracheiden, stukjes parenchym, fijne xyleemvaten enz. en voorts ook uit een aantal kleine Diatomeeën, waar- onder vooral Naviculoideae.. Men denke hierbij nict aan plankton, de Diatomeeën, die ik in den darminhoud aantrof waren bodemvormen, die dus vermoedelijk van hun substraat zijn losgeraakt en door den stroom meegevoerd. Voorts vond ik in den darminhoud nog een klein stukje van het cuticulaire huidskelet van een Bryozoën-kolonie en de bijna onherkenbare resten van een zeer kleine Arthropode, waarin ik het telson van een kleine Cladoceer meen te herkennen. Het voedsel van onze Simuliwm-larven bestaat dus- uit allerlei fijne partikeltjes, die door den stroom meegevoerd a en door het zeefapparaat der waaiervormige organen vast- gehouden kunnen worden. * In de tweede plaats vond ik onder mijn geconserveerde larven één exemplaar, waarvan de kop, gezien van de ventrale zijde, het beeld vertoont, dat weergegeven is in figuur 11. Men ziet hoe de distale uiteinden der opgevouwen waaier- vormige organen tot in de mondopening gebracht zijn, terwijl men de mandibels als het ware hun borstelwerk zict verrichten. Dat de maxillen aan dit borstelen kunnen meedoen, is dunkt mij duidelijk. De groote borstel van de bovenlip en die van de hypopharynx zullen blijkbaar hun werk doen, wanneer de waaiers weer naar buiten getrokken worden. Dat het, gezien de bouw en de onderlinge ligging der betrokken organen, denkbaar is, dat de larve dit borstelwerk verricht zonder dat daarbij een noemenswaardig gedeelte van de tusschen de waaierstralen verzamelde voedselpartikeltjes weer door den stroom meegevoerd wordt, zal wel niemand willen tegenspreken. Nog moet ik er even op wijzen, hoe in het stadium van figuur 11 het voetstuk van de linkerwaaier wel, dat van de rechterwaaier daarentegen niet dichtgevouwen is. De rol, welke door het kleine waaiertje gespeeld wordt, is mij zonder meer niet duidelijk. Hetzelfde geldt voor de vingervormige maxillair-palpen. Dat deze palpen ook hier zintuigdragers zijn, behoeft wel niet betwijfeld te worden, gezien vooral ook het feit, dat men dezelfde kegelvormige zintuig-lichaampjes aan de antennen en aan de palpen terugvindt ''). De vraag blijft echter, of eenig en zoo ja, welk verband bestaat tusschen de typische vingervormige gedaante van deze palpen en hun functie. *) De lezer zal misschien denken, dat in de figuren 6, T 9 en 10 deze kleine voedselpartikeltjes tusschen de proximale uiteinden der stralen van de waaiers door puntjes zijn weergegeven. De teekenaar heeft hiermede echter slechts willen aangeven, dat daar ter plaatse de waaiers, bij zwakke vergrooting door den microscoop bezien, don- kerder lijken, dan in het distale gedeelte, hetwelk in verband staat met het feit, dat de proximale gedeelten der spangen vrij sterk in één vlak verbreed zijn. he HR ve In de weinige hier verkrijgbare literatuur trof ik ook betreffende het bemachtigen van voedsel, of m.a.w. aangaande de functie der waaiervormige organen en der monddeclen van de Simulium-larven slechts onjuiste of ten minste onvolledige gegevens aan. In het handboek van Maxweniu—Lerroy €) vindt men de volgende passage: „The larvae are curiously adapted for their mode of life, having....large brushlike mouthparts, whose motion sweeps into the mouth the microscopic water- plants on which the creature feeds.” De schrijver is er hier blijkbaar geheel naast. In de eerste plaats behooren de waaiervormige organen toch zeker niet tot de monddeelen, in de tweede plaats zou voor een in snelstroomend water levend dier een rotatorisch orgaan niet den minsten zin hebben. Toch vond ik deze opvatting van de waaiers als wervel- organen bijna overal terug. Zoo b.v. bij Meert, 7) die niet alleen in de Deensche tekst de waaiers in morphologisch opzicht homologiseert met de „welbekende wervelorganen” van Culex- en Anopheles-larven, maar die bovendien in het Fransche resumé zegt: „A l'aide de ses organes rotatoires fortement développés, la larve fait tournoyer l'eau environnante pour s'emparer des substances organiques qui peuvent s’y trouver.” Evenzoo Mense in het HANDBUCH DER TROPENKRANKHEITEN: „Durch zwei fächerförmige Strudclapparate führt dic Larve ihre Nahrung den wohlentwickelten Mundwerkzeugen entgegen”, Men bedenke hierbij, dat al deze auteurs het er over eens zijn, dat de Simulium-larven slechts in „quickly running water”, „dans les eaux courantes”, „in flieszendem, oft sogar noch in stark strömendem Wasser” voorkomen, alwaar, zooals ik reeds opmerkte, een rotatorisch- of wervel-orgaan niet den minsten zin zou hebben. Ook Frieperrcus 8) spreekt van „den gefiederten Strudel- apparat am Kopfe.” Marrocs ') drukt zich voorzichtiger uit ne merkt op dat: The function of these fans seems to be Ge Bé ae that of guiding food into the mouth cavity, moving on an articulated stalk and meeting, when brought forward closed, over the mouthopening.” Ten slotte komt Joppins-Pomeroy het dichtst bij de waarheid, waar hij zegt: The fans acting as strainers catch the microorganisms on which the larvae feed and sweep them ‘into the mouth.” Slechts tegen de laatste zes woorden heb ik bezwaar. M.i. laat de bouw van de waaiers en van de als borstels ontwikkelde monddeelen geen andere interpretatie toe, dan de door mij gegevene, nl. dat de kleine voedsel- partikeltjes, die tusschen de waaierstralen met hun fijne uitsteek- seltjes zijn blijven hangen door de monddeelen van uit de dichtgevouwen waaiers de mondopening ingeborsteld worden. De opgaven, welke ik vond betreffende het voedsel der Simulium-larven, kloppen over het algemeen goed met mijn eigen waarnemingen. Men is hèt er over eens, dat de dieren zich uitsluitend met zeer kleine partikeltjes voeden, terwijl door de verschillende auteurs organische detritus, Diatomeeën en andere kleine Algen, Protozoen en zeer kleine Crustaceeën, in het kort en zooals ik hiervoor reeds opmerkte, allerlei door den stroom meegevoerd fijn dood of levend organisch materiaal als voedsel genoemd wordt. Voor zoover ik weet waren tot nu toe Simuliwm-larven op Java nog niet gevonden. Wel werden de imagines eerst van één en later van nog vijf andere soorten door Epw. Jacosson in de bergstreken van Java verzameld en door de Mrrverr 12) 13) '4) beschreven. Vermeldenswaard is, dat door Jacosson imagines van drie van deze zes soorten aangetroffen werden op den GoENOENG Grepen, die zooals bekend is met den GOENOENG PANGERANGO, in een bergbeek waarvan ik mijn larven vond, één massief vormt. Ook onder de door Konryessercer 15) in de tusschen 1500 en 2000 M. hoogte gelegen bergwouden van den GoENOENG Grepen verzamelde vertegenwoordigers van de detritus-fauna kwamen een paar Simulium-imagines voor. On a Simulium-larva from a mountain-current of the Gunung Pangerango. (Summary.) In May 1917 I found in one of the mountain-currents of the Gunune PANGERANGO, at a level of about 1000 M. + 2000 larvae of a Simulium-species clinging to a submerged stone and covering together a surface of about 6 dM?. From the movements of the living animals which I could observe and from the structure and situation of the two clinging-organs and of the spinning-glands I conclude that both clinging-organs are exclusively anchored in a lock of silk-threads which are spun and fastened to the substratum previously. Without the aid of the silk neither of the two clinging-organs can functionate. From the structure and the situation of the fans and the mouthparts it is evident that the fans act as strainers retaining all sorts of fine microscopic food particles which are carried along by the current and the mouthparts as brushes by whose action the fine food-particles are brushed from the closed fans into the mouthcavity. The fans are certainly not whirl- organs since the possession of a rotatory-organ by an animal living in streaming or rather quickly running water would have no sense at all. The contents of the gut of the larvae consisted firstly of fine vegetable detritus from higher plants, secondly of Diatoms and thirdly of a piece of the ectocyst of a Bryozoin-colony and some few rests of a very little Arthropod. _ As far as I know larvae of Simulium had not yet been found in Java up till now. Only a few imagines of six different species of Simulium were collected bij Enw. JACOBSON in the mountain-regions of Java and were afterwards described by de Mevere. Konryessercer too collected a few imagines of Simulium in the mountain-forest of the Gununa GEDEH. — Lijst van geraadpleegde literatuur. Dr. W. Docters van Leeuwen. Uit het oerwoud van Java. Over een kokerjufferlarve, die een fuikje maakt. In: De Levende Natuur, Jaargang XV, Afl. 17, 1 Januari 1911, Amsterdam. Grore Urmer. Hamburg. Ueber einige von Epw. Jacorson auf Java gesammelte Trichopteren. Zweiter Beitrag. In: Notes from the Leyden Museum Vol. XXXV, Nos. I en II; 1912—1913, Leiden. Epw. Jacorson. Het spinnen bij de Arthropoden. In: De Tropische Natuur, Jaargang IV, Afl. 11, Nov. 1915, Weltevreden. Dr. Frirz Miitner. Ueber die von den Trichopteren- larven der Provinz Santa Catharina verfertigten Gehäuse. In: Zeitschrift für Wissenschaftliche Zoologie, Band XXXV, Erstes Heft, 6 Nov. 1880, Leipzig. Dr. WresEensera-Lunp. Biologische Studien ueber netzspin- nende, ‘campodeoide Trichopteren-larven. In: Internat. Revue der gesamten Hydrobiologie und Hydrographie, Biologische Supplemente, Serie III, Heft 1, 1911, Leipzig.. H. Maxwett-Lerroy, assisted by F. M. Hoer, Indian Insect Life. A manual of the insects of the plains. (Tropical India). 1909. Calcutta & Simla. Fr. Metert. De eucephale Myggelarver. In: Det Kongelige Danske Videnskabernes selskabs skrifter. Sjette Raekke. Naturvidenskabelig og Mathematisk Afdeling. Tredje Bind. 1885—1886. Kjöbenhavn. H EE EC an Dr. K. Frrepericus. Die neuere, insbesondere die medizinische Literatur ueber „Sand-flies” (Phlebotomus, Simulium, Ceratopogoninae) in: Zeitschrift für wissen- schaftliche Insektenbiologie, Band IX, 1913, Husum. Prof. Dr. Cart Mersr. Handbuch der Tropenkrank- heiten. Erster Band. Zweite Auflage. 1913, Leipzig. J. R. Matnocn, American blackflies or buffalo-gnats. U. S. Department of Agriculture. Bureau of entomology. Technical series No. 26, 1914, Washington. ArTHUR W. Joprins-Pomeroy. Notes on five North American buffalo-gnats of the genus Simulium. U. S. Department of Agriculture. Bull. No. 329. 1916, Washington. Dr. J. C. H. pe Meyere. Studien über Südostasiatische Dipteren I. In: Tijdschrift voor Entomologie, L., 1907, ’s Gravenhage. Dr. J. C. H. pe Meyer. Blutsaugende Micro-Dipteren aus Niederländisch-Ostindien. In: Tijdschrift voor Ento- ' mologie, LIT, 1909, ’s Gravenhage. Dr. J. C. H. pe Meyere. Studien über Südostasiatische Dipteren VII. In: Tijdschrift voor Entomologie, LVI, 1913, ’s Gravenhage. Dr. J. C. KoninesBerGer. Java zoölogisch en biologisch. 1915, Buitenzorg, pag. 611. Fig. _Larve gezien van de linkerzijde; -w N aw > La > cf ET ai Verklaring der figuren. Vergr. + 12 Caudale lichaamsuiteinde gezien van de rechterzijde; Vergr. + 25 X a= rectaal-kieuwen. b= caudale hechtorgaan. Caudale hechtorgaan; Vergr. + 115 X Voorste hechtorgaan van terzijde gezien; Vergr. + 150 X De spinklieren en hun uitmonden in de hypopharynx gezien van de dorsale zijde, nadat alles, wat dorsaal hiervan gelegen was, weggepraepareerd is; Vergr. + 58 X a = hypopharynx. b = spinklieren. Kop gezien van de dorsale zijde; Vergr. + 20 X a= rechter waaiervormig orgaan. Kop gezien van de ventrale zijde; Vergr. + 35 a= linker mandibel. b= rechter maxil. €= linker maxil-pa d = borstel van de hypopharyax. e = onderlip. = voorste hechtorgaan. &= linker kleine waaiertje. S = rechter antenne. tege voetstuk van de rechter E Bängg: ER? H N e (e La Gi SE Explanation of the figures. Larva seen fróm the left side; Magn. + 12 Caudal extremity of the body seen from the right side; Magn, + 25 a = rectal-gills. b= caudal clinging-organ. Caudal clinging-organ; Mago- 2445 % Anterior clinging-organ seen from aside; > Magn. + 150 X Se The spinning-glands and their debou- _ ching in the hypopharynx seen from _ the dorsal side after all organs situated _ dorsad of the parts drawn had been _ removed; Magn. +58 X Ee a = hypopharynx. b == spinning-glands. Head seen from the dorsal side; Magn. + 20 a = right fan-like organ. Head seen from the ventral side; Magn a = left mandible. b= right maxilla. c = left maxillary palpus. d= brush of the hypopharynx. e = labium. f= anterior clinging-organ. g = left little a h= right anten i — pliable k of the right fan. k = labrum. en ` Se Fig. Fig. 8. Gedeelten van twee opeenvolgende 8. Parts of two successive rays of the ~ stralen van het waaiervormige orgaan; fan-like organ; Magn. + 380 X Vergr. + 380 X 9. Linker helft van den kop gezien van de 9. Left half of the head seen from the S ventrale zijde; Vergr + 35 X ventral side; Magn. + 35 X ; a = bovenlip a = labrum. b = linker mandibel b= left mandible. c = linker maxil ' c = left maxilla. 