VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
neeming; maar zyoe Liefde tot LEONORA, die haar wegioopen met eenen ander’ niet kon verdooven, en. eene begeerte om de trouwloosheid van ALONzo te ftraffen; eene begeerte, welke hy, ondanks de Vriendfchap, die zo lang tusfchen hun beftaan hadt, niet kon onderdrukken, fpoorden hem beurtlings aan tot deeze onderneeming. Hy: huurde, derhalven, een Galei, en omtrenr twintig Zeelieden aangenomen, en de noodige Leevens- en Krygse voorraad aan boord bezorgd, hebbende, ftevende hy na de Kust van Africa. ` NEGENDE BRIEF. Madrid, Sept. 12. 178 — H“ gerugt van LEONOR A's uitfteekende fchoonheid hade vóór haar het Pateis bereikt, en de nieuwsgierigheid van den Dey’ grootlyks opgewekt , zo dat hy, by baare aankomst, de kragt haarer bekoorelykheden erkende, door haar op eene gunftiger were te ontvangen dan Hy gewoon was nieuwlings gekogte Slavinnen te doen; en, in ftede van zich te bedienen van het regt of de magt, die haar gevangen (taat over haar gaf, beval by, ziende de Schaone door droefheid geheel over- weldigd , haar aan de zorg van eenen Gefneedenen, met last om haar met alle toegeeflykheid te behandelgn., tot haar geest eene meerdere bedaardheid zau gekrcegen hebben. ` Ten: zelfden tyde was Don ALoNzo na het Paleis gebragt, en geplaatst onder het opzigt van den Oppertuinman des Deys, Bevroedende dat ket niets zou baaten zich over te gegeven aan de moedlóosheid, welke zyne Ziel aangegreepen hadt, deedt hy het werk, hem opgelegd, met eene vaardigheid en naauwkeurigs heid, welke hem in de gunst ayns Meesters bragt, diè, genoee gen fcheppende: in zyn gedrag, de geftrengheden , welke by anderzins zou: hebben moeten- onderggan , zeer verminderde, Maar, fchoon ALonzo , bezield met de haope op een gui- ftigen lotwisfel, dieezelden het measchiyk hart verlaat, eene fchynbaare wel te vredenheid aannam, terwyl hy zynen arbeid verrigtte , kwelde de onzekerheid, (wegens het lot van haar, dig hy meer dan zichzelven beminde, zyne Ziel, en toog, wan- seer hy vryheid hadt om bot te vieren aan zyne hartbreekende overdenkingen , meenig een diepgehaalde zugt uit zynen boe- sem. In deezer voege werden de weezenlyke rampen der ongeluk- kige Gelieven dikwerf vergroot, door de kragt der verbeelding. ndertusfchen kwam Don MIGUEL, wiens reis door tegenwine en vertraagd was, ap de Kust: en eenigen zyner Scheepslie- den , wel bekend zynde te Tunis en -daaromftreeks, landde hy, Ónder begunftiging van den nagt , zeer digt by den tuinwal van "tr Paleis des Deys. \ Niemand, dan de wanhoopigfte Man, zou ooit iets dergelyks beftaan hebben; de fterkst door hoop bezielde, alleen, kon zich met een gelukkigen uitflag ftreelen, De gronden, waarop hy te deezer plaatze landde, waren zeer los, ‘t Is waar, hy mogt yeronderftellen , dat de Schaonheid van Leonora het oog van den Dey zou trekken, en dat zy, in gevolge hiervan, zou ge- plaatst worden in diens llarem, aan welks voet hy thans geland was. Dit gefteld zynde , was ‘er reden om te gelooven , dat et haar nu en dan vergund zou weezen in de tuinen te wane delen, om de koelte ‚van den avondftond te genieten; doch er deedt zich weinig grauds van hoope op, dat hy in (taat zou eezen om eepig voordeel te trekken van die omftandigheid. p eene bloote veronderftelling , derhalven , befloot hy, den wal des tuins, indien mogelyk , te beklimmen, en, om of weder te keeren met de weggeloopene, die hy zogt, ef in dit beftaan qm te komen, | >r Geviel dat de gisfingen van Don micvEL, fchooun ‘er veel kans van het tegendeel ware, over °t geheel bewaarheid wier- den. Reeds is, opgemerkt, dat de Dey, om het gemoed van LEONORA tot bedaaren, en haar langs dien weg te gereeder tot zynen wil te brengen, last gegeeven hadt, om haar alle vryhe- den te veroorloven, welke zyne meest begunftigde in den Ha- rem genooten. Lronoga hadt, gevolglyk, vryheid, om, als bet haar behaagde, in den Hof te wandelen; en dewy! haar TN Dds mees. H 403 OORSPRONGLYKE BIILVEN UIT SPANJE. meeste vermaak beftondt in bot te vieren aan haare gepeinzen „ en te praaten met haare Lotgenoot over haaren ongelukkigek: teeftand , koos zy het afgelegenst gedeelte ten dien einde uit, èn wandelde daar tot zeer laat in den*avond. By deeze gele- genheid was zy doorgaans flegts van één enkelen Gefneedenen vergezeld, die haare gangen naaging op een voegiyken afltand „ doch haar altoos in 't oog hieldt, In dit gedeelte des Hofs was de woonplaats van den Opper- tuinman , en rondsom diens wooning ftonden verfcheide ‘Rteine Hutten, ten verblyve zyner Slaaven, die daarin werden opge- flooten, zo ës her werk van den dag gedaan was, ALONzo ak teen maakte ecne uitzondering op deezen regel. De gunst des Uppertuinmans verworven hebbende door zyne vaardigheid en gedienftigheid, was hy niet onderworpen aan de gevangenzetting 2yner Medearbeideren; maar mogt in- en uitgaan als het hemn gelustte. Zodanig was het met de zaak gefteld binnen den Hof, op den avond, toen Don MIGUEL zich gereed maakte om dien van buiten te beklimmen. Leonora nam, volgens gewoonte, haare wande- ing na dien eenzaamen oord , en ALONzo, wiens Medeflaaven allen in flaap lagen, zwierf, in droevige gepeinzen, naby eene Haag, die de Slaavenwooningen van de Wandelpaden affcheidde. - * Op deezen avond was ArLonzo, in diepe gedagten als verzon- ken, de voorgefchreevene paaleu te buiten getreeden, toen hy op ‘t onverwagst uit zyne mymering werd opgewekt, door twee Vrouwenftemmen, zagtlyk in °t Spaansch met elkander fpreekên- de. Het eerfte denkbeeld, °t welk in zynen geest opkwam, was, dat zyne Zielsvoogdesfe met haare Kamenier de perfoonen wa- ren, wier betoverende ftemmen hy hoorde, en zyn hart klopte van ’t genoegen, op de gedagten, dat hy zich zo naby haar be- vondt; maar het bezef van de plaats, waar hy was, en van den vernederden ftaat, waarin hy zich bevondt, hem ten zelfden tyde bekruipende, ftondt hy beweegloos. ` Op dit oogenblik beklom Don MIGUEL,’ wiens eens genomen befluit en ouverfchrokkenheid hem in ftaat gefteld hadt om alle zwaarigheden te boven te komen, het opperfte van den wal: van deezen wierp hy zich in den tuin, naby de plaats, waar de Gee needene was lettende op de hem toevertrouwde Perfoonen. De Mahomethaan , een Man zo naby zich ziende, trok terftond. zyn zwaard, en dagt, met éénen flag, hem te ftraffen óver zyne” indringing; maar Don MIGUEL, vlugger en behendiger, ftak zyn zwaard onder den flinkerarm van den Gefneedenen , en hy ftorue' dood ter aarde. Leonora, met haare Kamenier, zag het gevegt; Zoch niet D ftaat om te zien wie de ingekomene Perfoon was; dewy? de Maan flegts een flaauw (chynzel door de boomtakken gaf. Door vreés overmand , gaven zy beiden een luiden gil. Deeze gehoord doar Don ALONzo, boorde Ge door eene kleine opening van de Helg M . ' ` T e 7 een 3 D GORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE, 493 keen , en het zwaard van den nedergevelden Gefneedenen opvat- tende, deedt hy Don Mert, eer hy op het afweeren van den ag kon verdagt weezen, op den grond cuimelen. Nieuwe ftoffe van verbaasdheid voor Leonora en haare Gezele ane, die van fchrik verftyfd ftonden, en geen reden wisten te geeven van déeze ontzettende gebeurteniste, — Dan , hoe zeer nam haare ontfteltenisfe toe, als zy zich ia haare eigene landtaale hoorden aanfpreeken, en vernamen , dat de Spreeker niemand anders was dan Don ALoNzo|- | Duizend wederzydíche vraagen zouden plaats gegreepen heb. ben , was hunne aandagt niet afgetrokken geworden , door het kermen des gewonden , en de Maan ten deezen oogenblikke wat helderder doerbreekende, zagen zy, tot hunne onuitfpreee kelyke verbaasdheid , dat de daar liggende Perfoon'’ de jongé ` Graaf VAN CALVATARA Wase De ontdekking verminderde in geenen deele de verlegenheid van LEONORA. Dat Don ALoNzo, met haar gevlugt, en ten zelfden tyde met haar gevangen genomen, zich in den tuin van den Dey bevondt , kon gereediyk verklaard worden ; maar dat Don MIGUEL, dien zy hadt zoeken te ontvlieden, en op Sicile gelaaten was, onkundig van den weg door de vlugtenden genos men, zich daar ook vertoonde , ging allen begrip te boven. Don alonzo ftondt niet min verfteld: °t was de tyd niet om van verwondering opgetoogen te blyven. Zyn medelyden ont- waakte, en gedrongen door de bewustheid , dat hy de voor- naamfte oorzaak was van het deerlyk tooneel , dat zich hier ver- toonde; vatte hy de hand zyus Neefs, en bezwoer hem, dar hy zou ontdekken, hoe dit alles bykwam, Don MicyveL ontwaakte uit zyne bedwelming, op het hooren eener hem zo welbekende flemme , en deedt eene pooging om opte Doan: doch zich, door het verlies van bloed buiten ftaat bevindende, flaakte hy een diepe zugt, eu ging weder leggen. Leonora tradt daarop nader, en de deerlyke aitwerkzels ziende, van haaren afkeer der Egtverbintenisfe met dien Edel- man , borst zy in vervoering van droef heid uit, en toonde , door de geweldigheid haarer vervoeringen, hoe veel zy leedt over de gevolgen van haar onvoorzigtg gedrag. "Er volgde een nieuw tooneel, ging de Heremiet voort, ter wyt een cram zyn oog ontglipte , een tooneel °t welk een be- langryke ontknooping van een alleraandoeniykst Trearfpel zou opleveren. ~ Don weert, als tot het leeven weder geroepen , door deeze tekens van deelmeeming van de zyde van LEONORA , floeg op haar een oog, vol vergiffenis; en, met weinige woorden ver- haald hebbende , de ftappen door hem genomen ter haarer her- kryging : dewyl het leeven, zonder haar, voor hem niers be. koorelyks hadt, verzogt hy haar gebruik te maaken van de ge. legenheid’, tot ontkomen, welke zyne onbedagte onderneeming k vere " "wg "Wer "ec "e E - — œ TE e — aen 44 OORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT LEAST verfchafte, —— Daarop de hand tot ALONZO uicftrekkende A ten teken dat hy het hem mede vergaf , herhaalde hy by hem het zelfde verzoek, en blies, de hardheid van zyn lot beklaagende v den laatften Jeevepgädem uit. … Het overtreft het Taalvermogen de gefteltenis te befchryven van LEQNORA en Don ALONZO , in dit treurige tydftip. Zy ftonden eenige oogenblikken verzonken, in verwondering en hartzeer. Maar, vermits het minfte vertoeven gepaard ging ger de heilloosfte gevolgen, drong de laatstgemelde ten fterkften aan op de noodzagklykheid , om de eenige gelegenheid san te grypen, die zich immer zou aanbieden, om eene gehaate Siàs- verny te antkomens eene gehaate Slaaverny nieg ‚ mar ook den dood, tot welken zy onvermydelyk zóuden verweezen worden; dewyl een Mahomethaan dood gevahden was, in de tegenwoordigheid van Christenen; zulks werd altoos ten ftrengíteg EETA - De Prees voor een fchandlyken en pynlyken dood , in keç gemoed van LEONORA , als eén ele&rike fchok werkende, freet, e zy voorwaards, zonder te weeten werwaards zy heenen ging, Don ALoNzo, zich bedienende van dit oogenblik haarer vreeze, bragt haar na dat gedeelte van den wal, waar Don MIGUEL wag nedergeklommen , in de hoop van in (taat te zullen weezen , en eenig middel te beraamen om Ter haar over te helpen. Moede van fchryven, zal ik dit oogenblik van rust waarneer wen, om myn Brief te {uiten ; ia een volgenden, hoope ik deezg belgagryke Gefchiedenig ten einde te zullen kunnen e > TIENDE BRIEF Madrid, Sept. 22. 178 — oen Don ALONZO en LRoNoRa den wal bereikten, bleek dẹ hoogte zo groot te weezen , dat alle hoop , ọm ‘er over te zullen: kunnen klimmen, de laatfte ontzonk, fchrik boezemt menigmaal een moedig beûuiç in, en fcherpt het ver- puft, Daar was geen andere keuze, dan het beklimmen van de vrees aanjaagende affluiting, en den nog veel fohriklyker dood Binnen weinige minuyten, mogt dè lange afweezigheid van LEO% NORA en haare Gezellinne anrust in den Harem veroorzaaken, en alle de gevreesde onheilen over hun brengen. Aangedreeven door deeze overweegingen, en nog meer bes kommerd voor LEONoORA's lot, dan zyn eigen, vloog Don ALONZO na de plaats waar de boomladders lagen , en een der langfte tegen den wal gezet hebbende, klom by "er op, en bee reikte eindelyk het bovenfte gedeelte. De Siciliaanfche Scheepslieden , die, aan de andere zyde op de wederkomst van Don weu, lagen te wagten, en die, e de zwakheid van ber Maanlicht, niet wisten of het was d r GORSPRONGLYEE SRIÉVEN Uit SPANNE ` do Eäelmini zelve, wierpen Don ALONzo een touw toë, by wist LEONOka agter zich op te trekken ; doch haar: Kamenier, die zulk een koen befluit niet kon neemen, of overgehaald worden òm hatre vryheid op die hachlyke wyze te herkrygen , werd áptërgelaaten , tot groot hartzeer van haare Meesteresfe. [a Zodanige wanhoopige onderneemingen , moet het hart, geheet ingenomen met het geen elgenbehoud betreft, zich te vrede Dellen over zulke hoogst onaangenaame toevallen. _ Zodanig was het gefteld met Don ALONZO ep LEONORA. Schoon zy het lot bejamnmerden van de Medgezellinne hunner vlugt uit Sicile, waren zy, dewyl er flegts een oogenblik wag tusfchen behoud en verderf, verpligt op eigene veiligheid bedagt te weezen. Door de Scheepslieden in het gevaarlyk overklime men gered, kwamen zy aan boord van de Galei. l De Scheepslieden verbeidden , ftilzwygende , de komst: van den Heer die hun hadt aangenomen; doch door LEONORA ,„ die aan eevigen hunner niet geheel onbekend was,) onderrigt, t hy gefneuveld was, in het volvoeren van zyn wanhoopig voorneemen3 en bezeffende, dat, als de dag aanbrak, hun eigen keen het hoogfte gevaar liep, begaven zy Zich allen , zonder tydverzuim, aan boord, en faken in alleryl in zee. ` Niet verre waren zy voortgezelld, of zy ontdekten een Vaar. tuig uit de Haven van Tunis komende, 't geen zy beflooten dat op hun afgezonden was: zy zettèn daarom alle zeilen by, en bedienden zich van de weinige Riemen, die zy aan boord hadden : doeh, dewy! het ftil was, en de Kaaper een veel groo- ter getal Riemen gebruikte, naderde dezelve onophoudelyk. Schrik ftondt thans gefchilderd op aller gelaat, dewyl de meerdere fterkte van het vyandlyk Schip allen denkbeeld uit- floot, van, met hoop op een gelukkigen uitlag, wederftand te bieden , en de Slaaverny onvermydelyk fcheen. LEONORA voel- de zich boven allen getroffen , door het over °t hoofd hangend ge- vaar; de tederfte betuigingen en bemoedigingen van Don ALONZO konden haar tot geenerlei bedaaren brengen. Eene beeving, die eene voorboode fcheen van eenig allerdeerlykst naderend ongs- luk, beving haare geheele gefteltenisfe, Hier hieldt de Edele Kluizenaar op, zyn boezem hygde , en verloor bykans het vermogen om te fpreeken ; maar uitgeroepen hebbende: ,, Goede Hemel ' Leef ik om dit te te verhaalen voer be, naa een kort ftilzwygen , met meer bedaardhcids voort, en ik zal myn verhaal vervolgen. De Kaaper van Tunis, tot op een kanonafchoot genaderd zyn- de, vuurde uit cen der voorftukken , en een kogel fchaafde hee hoofd van LEONORA, zo als zy op den boezem van Don ALoN- zo lag te rusten, en nam eensflags haar leeven weg. Verbystering greep Don ALoNzo aan. Vervoerd door eene begeerte tot wraak , en zyn leeven, noch dat der Scheepsge- Rooten , agtendo, drong hy "erop, dat zy zeil zouden minderen, en o OORSERQNGLTEE BRIEVEN UIT SPANSE en-de vervolgers. inwagten, om ten miaften de voldoening te ben ben, van door hun hagd re fheuvelen. Maar de Scheepslieden, overtuigd dat zulk eeu flap alleen door raadloosheid kon inge» ' boezemd worden , deeden hun best om den weg te (poeden A de bedreigingen en toegezegde belooningen ván Dou ALONZO hadden even weinig uitwerking op hun : zy zeten hun koers voort, tot Zy, in °t einde, door het aanwenden van de verëische te Zeemanfchap , geholpen door eenu lustig opwakkerênden wind,*zich buiten. het bereik des Kaspers bevonden , en kort daarop het genoegen hadden, dien op een wyden affland agur zich te laaten. Oe Don ALonzo gaf zich nu geheel san wanhoop over. Niet lettende op "tr geen er buiten hem omging, hing hy over ’t Lyk van zyne hem zo dierbaare LEONORA; °t zelve met zyne traamen bevogtigende , onder het uitboezemen van de fterkfte driftvere voeringen. In deezen ftaat verbleef hy, tot zy in °t gezigt van Sicilie kwamen, wanneer het geroep der Zeelieden , dat zy zagen, hem tot zich zelven bragt. wn Sicilie!” riep hy uit, toen de Scheeplingen dit. woord bere haalden: „, Sicike! ongelukkig Eiland! Kan ik denken u ooit de weder te zien, Kan ík, in vergelding van de gunstbetoonine » gen my beweezen, door den Marquis DEL SPINOLI, hem het. e Lyk van zyne eertyds zo tederbeminde Dogter geeven? Of ‚ kan ik de verwyten, dat ik de oorzaak ben van haaren dood, s, verdraagen? Of, zo ik vergiffenis van hem verwierf, zou ik an dan myne hand, bezoedeld met het bloed van den Zoon Zeng en dierbaarften Vriends, myn eigen Bloedverwant, kunnen toe- n reiken ? Het moet niet weezen : .Onfchuldig als a ik ben, wat het oogmerk aanbelangt, ik zou moeten bezwy= eg ken onder den last en aantygingen van misdaaden , gelyk a deeze.” * Op deezen trant fprak Don aLoxnzo by zich zelven, roen het Schip de Haven van Mesfina naderde; eu overlegd hebbende, wat hem te doen ftondt, haalde hy het Scheepsvolk over, doof de toezegging eener ruime belooning , dat zy hem aan fir zouden zetten, op het naastby gelegene gedeelte van de Kust vaa Calabrie, en vervolgens het Lyk van LEONORA aan haaren Vader ter hand te ftellen, op dat haar overfchot by dat haarer Vooroude- ren mogt rusten. Gehoor geevende aan de inboezemingen zyner Liefde, hade hy zich eerst voorgefteld , dit Lyk met zich ae Spanje te voeren , en *t zelve in een ftaaclyk Graf te zetten , ten einde hy, naa zynen dood, by haar mogt geplaatst worden , die het Noodlot hem by zyn leeven geweigerd hadt; maar de {chroom van fmert aan de.fmerten haars Vaders toe te voegen, door hem dit dierbaar overfchot te onthouden, bewoog bem em het éénig uitzigt van vertroosting , hem nog overgebieeven, te baten vaaren. Overeenkomftig met het verzoek van Don ALONZO , biekden GORSPRONGLYEE SRIEVEN UIF SPANJE, Af de Zeelieden op de Kust van ebe aan, en eene voeglyke plants om te landen gevonden. hebbende , maakten zy zich gereed om dhem oan te Zetten. — Hier greep een ander hartverfcheurend tooneel plaats, hy moest al zyne kloekmoedigheid zamenroepen om flaande te blyven. Toen ber tydftip'hadetde , waarop hy » woor altoos, affcheid zou neemen van eene hem voorheen ze dierbaar , gingen zyne gemoedsangften aller: begrip te bouen, Hy bevogtigde haar doedbieek. , eertyds. zo beininnelyk, gelaad smet zyne waanen: en, van de Scheepslieden eene belofte ver- svorven hebbende, dat zy, in alten deele, het door hem bevoer Bene zouden volbrengen, rukte.hy zich van LEONORA'S Lyk af, geheel in droefenis verzonkeh, en ftapte aan tand: hy beet op den oever, 20 lang hy het Schip, ’t geen ailes, wat hem dierbaar qas, medevoerde, kon naoogen. , Wanneer Don aLonzo te Napels kwam, ftelde hy, voor den Marquis DEL sINOLI , een volkome en egt verhaal op van al ber voorgevallene , zints hy diens herbergzaam dak verliet; Schryvende de ongelukken , die zyne vlugt met LEONORA''ger volgd waren ,. toe aan de, omermaat hunner wederzydfche Licfe de; en diens vergiffenis verzoekende, dar hy de oorzaak van ‚go veel ougeluks voor hem geweest was , befloot hy met de gelofte , dat be nimmer. eene andere zou beminnen; maar zyne dierbaare Leonora aaumerken als zyne Vrouw, tot de Hemel hun zou vereemigen, in eene betere Wereld. d Zo ras hy deezen Brief hadt afgevaardigd, vertrok hy heimiyk na Spanje , met.voorneemen om: het overige zyns Leevens im ‘zyne Geboorteftad te flyten, en, door bedryven van boete- en tiefdeblyken, vergoeding te doen voor de misdryven aan welke hy fchuldig ftonde 5. want, fchoon. be. zonder eenigen toeleg, de oorzaak geweest was van den dood zyns Neefs Don MIGUEL, en van zyne beminde LEONORA, kon hy niet nalaaten, zich zele ven aan te zien ais dzaraen -handdeadig, door op eene: bedekte wyze Sicilie te verlaten. Dit waren de voorneemens , welke Don aLonzo vormde by zyne te rug reize uit Malie: doch, naa eenige maanden verblyf te Burgos, bevindende , dat hy, door de vriendlyke aanmaanine gen der geenen , met welken hy verkeerd hadt, niet in ftaat ‘zou weezen om het ontworpen plan , daar blyvende, uit ce voeren, op eene wyze met zyne wenfchen ftrookende, befloat hy zich aan de wereld te onttrekken en het Monniken - gewaad aan te neemen; en, daar de geftrengheden der Broederfchap van Montferrat het meest met zyne inzigten fcheenen overeen re komen , maakte hy aan dat Kloostes eene fomme gelds , overa eenkomftig met zynen rang, en vertrok , in weerwil van alle afmaaningen , derwaards. ' i Den vereischten proeftyd uitgeftaan, en zich, door zyne voorbeeldiyke Godvrugtigheidt en Nederigheid ,- waardig betoond hebbende om toegelaaten te worden , kreeg hy eene der Her- mie KI 'OOXSPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE nitages , hier boven befchreeven , en wás nu „ zits’ onftresit twee jaaren , bezitter geweest van die, welke door haare netr- heid en sangenaame ligging, zo zeer myne aandagt getrokken - „ Zodanig, edele Vreemdeling !” in deezer voege befloot de Kluizenaar Cep verhaal, ,, is de zamenloop geweest der omftan. wn digheden, die myn vertrek uit de wereld veroorzaakt hebben , vn in een leeftyd , veel vroeger , dan men doorgaans zulk ech y, beffliet neemt 3 deeze hebben my bewoogen , om alte genie- Aw tingen, die Rang en Rykdom my konden verfchaffen , op te p» Offeren. — Gy zult u nu niet verlegen vinden, om redes as te geeven van de sandoeniyke uitboezeming , welke ik deed, s» toen Ey de byzonderheden myns leevens verlangde te wee- ss ten, Indien het breed verflag, van zulk eene fchielyke op- an Eenhooping der bedroevende omftandigheden, u eenige vol- >» doening gefchonken heeft, vind ik my dubbel beloond voor e de verdrietiykheid des verhaals; en ik zal my gelukkig agten, » indien het leed, door my geleden , een middel mag weezer „ om my aan te beveelen in het aandenken eens Perfoons var en uwen aandoenlyken aart,” , Hier eindigde Don aLonzo, syne treffende gefdhiedenis. En ` ik bevond my in den flaat van ADAM, toen de Engel , (gelyk » MILTON het afmaalt,) zyn belangryk verhaal beflooten hadt. — * Zal noodloos tveezen , hier by te voegen , dat ik dagt , niet te fterk te kunnen zyn in myue dankbetuigingen. Naa * het overige van den dag met den waardigen Kluizenaar gefleee ten te hebben , op eene wyze, waaraan ik altoos met genoegen zal gedenkep , verliet ik zyn klein Paradys, en klom af na bet Klooster, waar ik tot den volgenden morgen bleef. ` C. D. Kees ANECDOTE e (Uit het Hoogduitsch) O p den Nieuwjaarsdag van 1790, preekte de Geestiyke ée Chaillot in Frankryk: dat men den Koningen, en hun, wel- ke hy de uitvoering zyner bevelen opdraagt, gánsch bliadliogs moet gehoorzaamen. "Er onttond hier over in de Kerk een luid gemor, en, by het heengaan, wierd hy als een man, die tegen de Conftitutie gepreekt had, gevangen genomen, Men verhoorde hem, dan zyn Concept, waarmede hy bewees, dat hy deze leerrede reeds vóór agttien jaaren had opgefteld en ge- daan, redde hem van alle verdere kwaade gevolgen. Maar zou hy ook in Duitschland geene Broeders hebben? =a. MENGELWERK. TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETBNSCHAPPEN s . BETREKKELYK. l ` VERHANDELING OVER DE SCHADELYKHEID VAN HET VERAGTEN VAN GOEDEN RAAD, EN 'T VERSMADEN VAN WELMEENENDE VERMANINGEN , UIT LEER- ZAME VOORBEELDEN AANGEWEZEN. D: Mensch , door zynen grooten Schepper gevormd , als een Schepzel, beftemd om op eene redelyke wyze te werken, is, ten dien einde, befchonken met Verftand, om het een uit het ander af te leiden , en gevolgen uit zaamgevoegde denkbeelden te trekken; mer een oordeel , om juist te onderfcheiden; en met een wil, om niet alleen te kunnen , maar ook dadelyk te willen, werken; en diere halven met een vermogen, om zich op eene zekere wyze al of niet te bepalen. By dit alles heeft de groote Maker daarënboven ons, een ieder onzer, van zyne redelyke Wee zens, befchonken met eene vryheid, om onze daden zoda- nig in te rigten, dat we vry onze neigingen volgerf; om deze te bedryven, en genen na te laten; in zo ver, dat wy altoos kunnen „en mogen , gerekend worden als de eigen werkmeesters van onze bedryven; die gevolglyk aanfprakee lyk zyn, voor de daden welke wy verrigten , verrigten als ‘onze eigen daden; van welke wy zelve de oorzaken up: blyvende wy, hoe afhankelyk wy ook waarlyk van onzen Schepper moeten gerekend worden, nochtans eeniglyk ver- antwoordelyk voor alle onze bedryven. Wy ftaan dus {chule dig voor Hem, die ons gemaakt heeft, wanneer wy niet werken, overeenkomftig onze beftemming; en zyn integene deel onfchuldig , als wy handelen naar de regelen onzer vera pligting , ons voorgefchreven van Hem, dien wy erkennen als onzen opperften Wetgever; ons voorgefchreven in die Wet, welke aller harten is ingedrukt; dan klaarder ontdekt in dien geopenbaarden Regel, welke de eenige rigtfnoer zyn moet van alle onze zedelyke bedryven. N De groote, de onvermydelyke pligt dierhalven , van alle Menfchen, is, nooit eenig misbruik, maar, integendeel , beftendig. een goed gebruik te maken van die aan ons ge- MENG. 1791. NO. Io ` Ee íchon- 410 DE SCHADELYKHEID VAN HET VERAGTEN ., fchonkene vryheid; van dat voorregt, dat we boven alle de ondermaanfche Schepzelen , in wier midden wy ons laatst vinden, genieten. Terwyl de dwaas, onoplettend op zichzelven , onopmerk- zaam omtrent alle zyne gedragingen, niet nafpeurende de beftemming , waartoe hy gefchikt is , flordig op zyn ge- drag, zyne geheele beftemming en de doeleinden van grooten Maker uit het oog verliest; terwyl hy die fchoone gaven, deze dierbare gefchenken, de vermogens namentlyk em te kunnen werken, en vryheid om te mogen werken, beiden fchandelyk misbruikt , zo tot ontëering van zynen grooten Maker, als tot verlaging van zichzelven, . Uit hoofde dezer verpligting , om als vrywerkende We- zens overeenkomftig onze beftemming te handelen, zyn wy dierhalven gehouden, onze daden in diervoege aan te lege gen, dat zy ftrekken tot eer van onzen Maker, tot behoud van ons zelven, en tot nut van onzen Evenmensch. Aan deeze drie hoofdbedoelden moet ieder altoos in alle zyne bedryven poogen te beantwoorden; dewyl dit de voorname pligt is, die van een redelyk Wezen, in alle zyne, zo wel zedelyke, als natuurlyke , bedryven gevorderd word, —==» Tot zulk een oogmerk ftrekken ook alle vermaningen, alte bevelen en opwekkingen , welke den Mensch onophoudelyk ten zynen eigen nutte gedaan worden. Tot dat zelfde einde en oogmerk fchenkt God ons zyne Wetten , zyne bevelen; zo wel die Wetten, welke in de natuur gegrond zyn, als de zulke, welke door eene byzondere openbaring gefchon- ken zvn, en die wy de Openbarin g, of by uitnemendheid, des Heeren Woord , noemen. Tot geen ander oogmerk wor- den wy ook door 's Heeren Dienaren ten kragtigften opge- wekt en aangefpoord; terwyl het daarënboven de onver- mydelyke pligt is van ons allen, geftadig den een den ande- ren tot zulk eene betamelyke werkzaamheid te vermanen en aan te zetten , naardien het elks pligt is, zo wel zyne ver- mogens aan te leggen om altoos redelyk werkzaam te Sie . . A D LCE a ~+ VAN GOEDEN RAAD, ERZ. © 4it als anderen daartoe te vermanen , en aan te fporen; ten einde zich voor alle dingen te benaarftigen om beftendig een goed gebruik te maken van zyne vryheid, tot het in- rigten zyner zedelyke daden. Dan, laat ons den Mensch in die betrekking befchoue- wen, zo als hy niet flegts ftaat met zyne Natuurgenoo= ten, maar zo als hy veelal geneigd is, zo wel in deze betrekking, ‘als in die tot zichzelven beftendig geneigd is, zo voor zichzelven als met opzigt tot zyne Even- mensch, zyne vryheid te misbruiken; het nuttige te vere waarloozen ; het heilzaamfte te veronagtzamen; en de gee trouwfte vermaningen in den wind te (ann: met hunne eigen bedorven lusten en verkeerde neigingen op te volgen. Terwyl hy, door ’t misbruiken zyner vryheid, dezelve verliest, en, van een vry Schepzel , cen flaaf, een dienste knegt der Zonde, der kwade, der verdorven , neigingen word. En waarlyk , wanneer we den Mensch regt gadeflaan, is, over ’t algemeen , zekerlyk dusdanig het beftaan der meeste Stervelingen. — Ga tot u zelven in, ô Mensch! en overweeg, of ge niet veelal geneigd zyt tot zulk een verkeerd beftaan; en of uw gemoed niet klopt, als ge u zelven eens in ernst rekenfchap afvordert van uwe zede» lyke bedryven, en opmerkt , hoe vaak gy de heilzaamfte raadgevingen, de getrouwtite vermaningen, veronagtzaamt ? ‘Zal uw geweten u niet befchuldigen , als gy in ernst toť u zelven inkeert, en vraagt: a Heb ik ook altoos vers ə, ftandig, of den meesten tyd als een dwaas gehandeld , ‚ het beste, het heilzaamfte, beftendig verfmadende?’ ebt gy niet veeltyds het ergfte verkozen, het -beste ver- finaad : en dat wel tegen de getrouwfte vermaningen, de welmeenendfte raadgevingen, aan? Onderzoek u zelven, © Mensch! met al die getrouwheid welken het gewigt der zake vordert; en ik hou me verzekerd, dat uw geweten u in ’t aangezigt zal toefpreken: , Gy hebt dwaaslyk ge an handeld, ik moet u veroordeelen.” — Onderzoek dan verder u zelven , en gy zult bevinden, dat gy, van een vry Wezen , waarlyk een flaaf zer geworden , een flaaf van uwe bedorven neigingen: want hy, die niet luistert naar de femme des wyzen vermaners; die niet luistert naar de ftemme der opmerking ; die zal met de daad be- vinden , dat hy weldra, gekluisterd in de bocijen der flaaffche dienstbaarheid , zyne geheele vryheid verliest. * Dusdanig is veelal het Dadteg van. den verdwaagdens dk € s tere ‚ fleepte; en, deelgenoten van dezelfde jammeren, wierden v ‚ 412 DE SCHADELYKEEID VAN HET VERAGCTEN Sterveling, ’t was het reeds van den vroegften ugtenftond, van es Waerelds aanbegin af, ’t zal dus onder ons blyven voortduuren , en niet eindigen dan met den jongften avond- ftond ; wanneer de fchaduwen van den euwigen Nagt da- len, en de tyden in de grondelooze diepte van de Euwig- heid weg zinken. Is zulk een verkeerd beftaan niet allerduidelykst geble ken in onze eerfte Stamouders in ber Paradys. De heil zaamfte raad, de getrouwfte vermaningen, de uitdrukke- lykfte bevelen, de billykfte wetten , hadden zy onmidde- lyk uit den mond van hunnen Maker ontvangen : dan nauwlyks waren ze ontvangen , of zy wierden door hen baldadig overtreden. Onze Stamvader veragtte den besten raad, die ooit Sterveling ontving van zynen Scheppers van zynen getrouwen Weldoener. Hy handelde regt te genftrydig de bevelen van zynen God; — verfmaadde zy- nen raad; — en zie daar, hy ftortte zich, en zyn n+ roost, in eenen afgrond van rampen, in eenen poel ep jammeren. Dit toch had ten gevolge, dat hy zyn gar fche Nageflagt in hetzelfde ongeval, in dezelfde rampen, zy ook gelyk aan hem, ten opzigte van zyne kwade ne- gingen, en bedorven begeerlykheden. eh Hier toch is e grond gelegd tot alle die verkeerdheden , tot alle die dwaasheden , die bedorven begeerlykheden, waartoe in t vervolg al °t Menschdom vervallen is, == Verkeerdhe- den, welke men van toen af zag doorbreken, en meer en meer plaats grypens het welk een reeks van treurige , Val bejammerenswaardige , gevolgen na zich gefleept heeft Deze gevolgen ontdekten zich al vroeg. dra het Menschdom maar in getal begon toe te nemen, zag DÉI verftond de treurige gevolgen der ongehoorzaamheid. — De gevloekte wraaklust aan ’t zieden, deed het onfchuldis broederbloed over het onzalig aardryk ftroomen. En toen het Menschlyk geflacht vervolgens Îterk vermenigvuldigdts vermenigvuldigden ook de boosheden en wanbedryven net weinig. —- De {noodfte wellust, de baldadigfte, de dat- telfte ongebondenheid, nam hand over hand toe. — De Boosheid fteeg ten hoogften top. == Al ’t Menschdon had zynen weg bedorven, en het geroep daarvan klon tot God in den Hemel. — De fnoodheid eischte ftraf; — de God des Hemels kon dezelve niet langer verdragen; want het gedigtzel van "e Menfchen harte was ten cenci maal boos; hct geen een berouw in den Schepper i. VAN GOEDEN RAAD, ENZ, , 413 wekte, van het zelve gemaakt te hebben; des hy het Menschdom met een vernielend oordeel dreigde. De Wa, teren zullen het verdelgen; mmm op zyn gebod zullen de {luizen des Hemels ontflooten worden; en de fonteinen des Afgronds zich openen, om het geheele Menschdom in eenen peillouzen Afgrond te. verzwelgen! —— Dan, de getergde wraak des Hemels word nog lange vertraagd. ==- Goed- heid en langmoedigheid pleiten nog om een uitftel van de verdiende ftraf ; en de lang beledigde Godheid laat zich vere bidden; de getergde word bedwongen; de ftraf word honderd en twintig jaren’ uitgefteld; en, geduurende dien tusfchentyd, houd Noach, terwyl hy al vast de Arke ter zyner behoudenisfe vervaardigt, niet af, van zyne Natuur- genooten , op Gods bevel , te waarfchouwen tegen het drei- gend gevaar; hen te vermanen, te bidden en te fmeeken, om naar zyne ftem te luisteren, en aan de bevelen, van Gods wege gedaan, te gehoorzamen. — Dan alles was te vergeefsch 5; alle vermaningen by hen ydel; — ze wier- den in den wind geflagen , veragt en befpot. Eindelyk beginnen de daden zelve te fpreken: de tyd van uitftel is ten einde, de mate hunner ongeregtigheden - is vol, —— Nu begint het redelaos Vee zelfs te predi- - ken, met de overtuigendfte reden te prediken , hen te vermanen „en hun het dreigend nakend gevaar overtuigend voor gogen te (ellen, Het Vee, by paren opgaande, be- vestigt de welmeenende vermaningen van Noach. Wie, dit fchouwtooneel aanfchouwende, zal zich nu niet fchiee lyk laten overtuigen en bewegen, om dit voorbeeld te vol- gen? — Gewis, de Mersch zal luisteren naar de ftem van zo veele vermaners. —- Men zal de flegtigheden verlaten, en zich wenden tot zynen Maker , tot zynen Heer , tot zynen God en Weldoener. —— Maar neen ! mmm De Mensch volhard in zyne boosheid, en Gods ten einde etergde wraak word des te gedugter, naar mate zy langer js uitgefteld. — Nu breken op éénmaal alle de fontei- nen des Afgronds los, de fluizen des Hemels ontfpringen , en de ganíche Aardbodem , met alle deszelfs wooners , word verzwolgen, in den grondeloozen Afgrond der woe- dende Golven. ——, Nu {chreit men te laat den Hemel aans nu ziet men vd laat, dat men de ernftigfte vermanin- gen verwaarloosd, de nuttigfte, de getrouwfte , waarfchou- wingen in den wind geflagen, eigen bedorven neigingen en wellusten opgevolgd, en, goor een dartel misbruik yan | e 3 "ee, gu DE SCHADELYKSEIG VAN HET VERACTEN a Heel. gefchenken , zich geftort heeft in en poel van eindelooze jammeren ! , En heeft dit het Menschdom in volgende dagen op merkzamer gemaakt? Neen, Ô Neen! Dit tuige, (om an- dere euveldaden ftilzwygend voorby te gaan ,) Sodom en Gomorra, daar de boosheid dermate de overhand neemt, dat het geroep van de aldaar gepleegde gruwelen ten He mel klimme. De langmoedige God word getergd; zya wraak word, door de boosheden des Volks, zo lang ge zard, dat Hy genoodzaakt worde het vuur uit den hoogen Hemel neer te werpen , die Steden met derzelver inwoo ners door de vlammen te verteeren, en het ganfche in eenen poel van vuur en fulfer te verzwelgen. —* Hier ondervond men weer te laat, dat de heilzamfte vermaningen, en de getrouwfte raadgevingen, jammeriyk veragt waren geworden, —— Indien men nog het eemge huisgezin, waarin zich brave Menfchen onthielden , net balddadig ware aangevallen; wie weet. Maar meen, de boosheid was breidelloos! En wat toch zou er oi den braven Lot geworden zyn, ten ware de Almagùg niet tusfchen beiden ware gekomen, en de woeste me nigte met blindheid geflagen hadde. Gebeden, fmeckit- gen , ern(tige verrganingen, welmeenende raadgeevingen, toch waren vrugtloos; niets kon by deze ontzinden ba ten, ==» Zy blyven in hunne gruwelen volharden: => met vloeken, met ysfelyk vloeken en zweeren , tasten 2y » in eene ftikzwarte donkerheid, om zich heên: — d godlooze menigte verdwaalt al tierende en razende OP en weg; — zy blyft in hare gruwelen volharden, H op het pad der verfoeijelykfte godloosheden voortgaan» tot op het oogenblik, dat het vuur van ’s Hemels lang E" tergde wraak nederdaalt, de Steden in vlammen zet, met alle derzelver Ínwooners verteert, en het gel Land geheel omkeert , zo dat "et van derzelver plats geen teken overblyve, — Alléeniyk Lot met zyn Hus gezin, die de getrouwe vermaningen gehoor gegeven, ca naar den Godlyken raad geluisterd had , ontkomt Wf felyk gevaar: ——- doch zyne Huisvrouw, welke Go byzonder bevel niet opvolgt, word, op den uittogt, tot een eùwig gedenkteken, in een Zoutpylaar veranderd = en tot een toonbeeld van Gods gedugte wraak gefteld Veragt vry , laatdunkende Menfchen, trotsch op be ingebeelde vermogens, op uwe nietsbeduidende magtelose >- VAN GOEDEN RAAD) INE: ` ars Dekwaamlieden , veragt vry, verwaten Adamskinderen - den besten raad , de welmeenendfte vermaningen; — veragt vry dat Seen, ’t welk by de uitkomst blykt het heilzaamfte te zyn; — te laat moet gy u gewis — al te laat zult gy u, wegens uwe waanwyze vermetelheid , wegens uwe dwaze roekeloosheid, dit gedrag beklagen. — Al te laat ziet zulks veelal de verblinde Sterveling; hy word het, ten koste van zyn eigen verderf, gewaar, dan eerst, als er geen herftellen meer aan is! — Getuigen hiervan de aangehaalde voorbeelden, door eene reeks van vroegere eeuwen , zo wel van byzondere perloonen en vallen, als van geheele Natiën en Volken: welker waars houwing nog daarënboven verfterkt word , door latere voorbeelden , die de Gefchiedfchriften aan ’t nageflagt overe geleverd , en nog voor de volgende Euwen, als zo veele fprekende bewyzen , nagelaten hebben. BLOEDVLOEIJINGEN , BEKEND GEMAAKT, AANGE- PREEZEN EN MET EENIGE GEWIGTIGE WAAR4 NEEMINGEN BEVESTIGD , IN EEN BRIEF AAN DE SCHRYVERS DER Alg. Vad. Lett. voor. 1791, , DOOR ANDREAS JULIUS AUGUSTUS LOOFF , Med. Door te Rotterdam. + WEL EDELE HEEREN! ` DD myne, op nieuws herhaalde bekendmaaking , van het wel eenvoudig „maar echter allernuttigst Middel tegen de gevolgen van den Doilen-Hondsbeet , een plaats in uw nuttig Tydífchrift vergund is, en veele over deeze myne ten algemeenen nutte aangewende pooging hun ges noegen aan my hebben doen blyken , zo ben ik daardoor aangefpoord , om ook deeze aan UEd. te zenden, in vere wachting p dat daar dezelve niet minder wichtig voor het Ee 4 Mensch. 416 HET LIQUOR STIPTICUS Loo Menschdom is , dezelve eene plaats-in UEdL geacht Maside werk zal mogen beflaan. ` Even gelyk ik met de bekendmaaking van het Middel tegen de gevolgen des Dollen-Hondsbeets gehandeld heb- be (*), zo is thans myn doelwit, om, door eenige gewige tige eigene Waarneemingen , de heilzaame uitwerkingen van het Liquor Stipticus te doen zien, om daardoor, war het mogelyk , deszelfs gebruik en nut algemeener bekend te doen worden. . Het zoude overtollig zyn de bereiding van dit bloed- ftelpend Middel weder bekend te maaken , daar zulks door wylen mynen Vader, in het Jaar 1778, reeds gefchied is (t); en zelfs ten tweeeenmaale herhaald, in de Vere handelingen van het Geneeskundig Genootfchap Servandis Civibus ($). Het zal echter niet geheel onnut zyn , fchooa ik hier de bereiding van het Middel niet aanwyze, ever wel toch iets van deszelfs hoedanigheden te zeggen: zie hier wat ’er bladz. 29 in het Donum Chemicum van ge- zegd word. „Dit Vogt is van eene aangenaame geele an coleur, gelykende naar het in Koningswater opgeloste an Goud, eenigzins zwaar en van dikte als een dunne an Oly; ftilftaande laat het een geel bezinkzel vallen, en ‚> is zonder eenige reuk, doch heeft het eene inktächti an fmaak , is geweldig Îroef en _zamentrekkende op an tong; maar het geringfte deel daarvan eene opene Wor- we de aanraakende, geeft daaraan het gevoel van een s gloeijend yzer, hoewel zulks zeer rasch voorby gait: wn meerdere druppen echter, met twee of drie oncen zul- ax ver Water verdund, en gedronken , veroorzaaken de an Maag geene moeijelykheid; dezelve in drie à vier oncen an heet. Regenwater gedaan, verwen het zelve Der mét an ten geele coleur, maar in een aftrekzel van droogt >>; Kruiden gedrupt, word eene ongeloofelyke hoeveelheid e s» daardoor zwart geverwd,” k C") Zie N, Alg. Vad. Lest. V. D. No, 9. bl. 371, Merge., Ct) Donum Chemicum, of Verhandeling over de nutighet der Scheikunde, &c. door PHIL. Jon, Loorr, Med. Dao, Groningen by L. Huifingh , 1773. bladz. 25. ) Zesde Deel, bladz. 185, waarby deszelfs nut mét vie Waarneemingen bevestigd is, dienende dezelve teffens ter WEL - fchuwing, om zich voor alle vervalfching van het zelve r kunnen wachten, dewyl het daaraan gewoonlyk alleen toe t fchryven is, wanneer het Hulpmiddel de gewenschte uitw niet veroprzaakt, AANCEPREEZES , ENY. 417 Ik dan over ter befchryving van het gebruik en de uitwerking van het Middel zewe. L WAARNEEMIN Ge In Open Wonden. | In den Zomer van het Jaar 1762 of 1763 , werkte aan myn Ouders Huis een Timmerman, Fan van Peer, zynde wan een welgefnierd en bloedryk geftel, oud 35 jaaren , err kreeg toen het ongeluk, van met een Ícherpe Bytel zich een zwaare. Wonde in de Muis der Linkerhand toe te brene n, de bloedftortirig was daardoor. zoo geweldig, dat de an byna in flaauwte viel; eenige: pen van het Liguor Stipticus , door myn Vader op de Wonde geappliceerd „ veroorzaakten wel voor een oogenblik een brandende pyn, maar het Bloed {tolde teffens ‘oogenbliklyk, formeerde een korst, die, vervolgens met fchoon linnen verbonden zyns LST de, binnen kort volkomen genas. IL WAARNEEMING. Den alten" Juny 1783, wierd ik geraadpleegd over de Huisvrouw van Gerrit van Dyk, die een ongemak in de Borst had; ik bevond haar zeer zwak, teder van geftel, oud zeven en zestig jaaren; de Borst was bezet met ĉen Scirrus of kankerachtige hardigheid, ter grootte van een vuist; Onder de Tepel waren drie à vier kleine openingen , waaruit by aanhoudenheid eenige wanriekende Etter vloei- de , waarby-zy zomtyds meer of min fleekende en brandende pyn gevoelde. Daar ik deeze Scirrus aan alle zyden vast gehegt bevond , oordeelde ik, dat er van de afzetting geen goede gevolgen te verwagten waren. De Middelen ` welke ik haar, fchoon niet tot geneezing , maar alleen tot verzagting toediende , voldeeden boven verwachting aan myn oogmerk; want door een fterk refolveerend Vog zyn de fmerten , naa de omftandigheid , aanmerkelyk verzagt geworden. Door het Alcali volatile fluor, het welk de Heer Marti- net als een Middel tegen de Kanker aanpryst, aan te leg- en, is de onaangendame lugt tot aan het einde toe draage- yk gehouden , en ten laatften zyn, door een dagelyks gebruik van de Pulvis Cort. Peruviani te maaken, de levenskrag- ten zodanig onderfteund, dat zy nog derdehalf jaar-daarna heeft geleefd : op den reden Öaoter van het jaar 1783, was zy, door eene hevige bloedftorting uit de Wond der Ee 5 Borst , rä BET LIQVOR STIPTICUS LAONFTI Borst, in eene zo zwaare. flaauwte gevallen „ dat men. čer fpoedig einde verwagtte; ik zond haar het menge zel, te weeten, 8o druppen van myn eigen bereid Liguor Stipticus , met tien lepels vol Water verdund; om daarvan , zo lang de Bloeding aanhield, om de vier uur een halve le- pelvo! , met eene gelyke hoeveelheid Water elengd „ toe D. dienen z na, drie à vier reizen daarvan ruikt te hebben, hi e Bloedítorting ge en al op, terwyì het overige van het drankje , als gemeld is, ikt widrd. -~ Zeventien dagen daarna was "er op nieuw eene Bloedftor ting, fchoon niet zo geweldig als de eerfte , ontftaan ; waar» tegens ik het zelfde Middel gaf, en ook het genoegen had, dezelfde uitwerking ‘er van te ondervinden. Fen gorke toe- ftand overviel haar vier maanden, en eene iergelyke A aegen maanden daarna, en telkens was het zelfde Middel van eene even gelukkige ui ing ; van dien tyd af tot aan haar levenseinde, heeft zy het Middel niet weder nodig gehad; zynde, in het laatst van December 1785 , door vere val van kragten, zagtelyk in den Heere ontilaapen. HL WAARNEEMING.. In Neusbloeding. (*). 