VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
In gr. o@avo, 23 blad. Eene vuurige aanmoediging voor Nederlands Volk, om zig, ten voorftand hunner Regten, en ter handhaavinge van ’s Lands Vrvheid, in de wapenen te oefenen; ten einde, des noods, ’s Lands braave Regenten te onderfteuneh, en geweld of oproer af te wenden of te keer te gaan, wanneer zig iets van die natuur op ons verderf mogt toeleggen. De Schryver voert eene ernftige taal, zonder egter de paalen der befchei- denheid te overfchreeden. Eenige bedenkingen over de Zeemagt van de Republiek, In gr. oavo, 35 blads. a eene algemeene befchouwiog van de noodzaaklykheid, om de Republiek, in tyd van vrede , van eene genoegzaa- me Zeemagt te voorzien, verledigt zig de Schryver van dit Stukje ter beantwoordinge der bedenkinge, dat wy in vroe- gere dagen wel ter Zee den Oorlog hebben kunnen voeren, zonder zodanig eene voorzienigheid. Dan hieromtrent merkt by, voor eerst, aan, dat zulks diestyds ook geen plaats had VI. DEEL: ALG, LETT. NO. 3. I by 126 BEDENKINGEN OVER DE ZERMAGT VAN DE REPUBLIEK. by andere Mogendheden ; waartegen zy nu eene ftaande Zee- magt onderhouden ;’t welk ons ih de noodzaaklykheid brengt, om mede zodanige fchikkingen te maaken. En hieraan hegt hy eene tweede aanmerking, welker ontvouwing den voor-» naamen inhoud van dit Gefchrift behelst. ,, Het j ekaa „ter Zee is, zegt hy, zodanig veranderd, dat de voorige » Eeuwen ten dezen opzigte met de tegenwoordige niet ver- s» geleken kunnen worden. Om dit aan te toonen, zal ik, s hoewel zeer kort, de gefteldheid van het krygswezen ter » Zee in voorige Eeuwen nagaan, en vervolgens aanhalen ‚ wat andere Mogendheden, en voornamentlyk Engeland en » Vrankryk ‚ter verbetering van hunne Zeemagt , gedaan heb- s ben, daarmede vergelykende wat door ons, tot dat einde j al, of niet,verrigt is, en befluiten met die verbeteringen , » die onze Zeemagt weder zoude kunnen opbeuren, en hare s» voorige luister id beg” > aan myne Landsgenooten voor s te dragen.” De hier opgegeeven Artykels worden door den Schryver onderfcheiden en met oordeel behandeld. De XXX Artikelen nevens hunne Aanhangzels , of nieuwe Beden- kingen voorgedraagen aan den Heer Admiraal Generaal der ze. ven vereenigde Provincien, over de mislukking der Expeditie naar Brest, door een Vriend van goede orde en vryheid. Bes halven het Voorberigt, en de Aarfpraak aan Z. D. H. 158 blads. in gr. ollavo. Het mislakken der Expeditie naar Brest ís, onder al het voorgevallene in onze dagen, een voornaam onderwerp ge- weest, dat het oog der Natte tot zig getrokken heeft,en der- zelver aandagt nog fteeds gevestigd houdt, terwyl het den nitflag der Commisfie , tot het onderzoek van dit voorval ge- fchikt, te gemoete ziet. Dit heeft, buiten andere Gefchrif. ten over dit onderwerp, wel inzonderheid het hier bovenge- noemde Gefchrift te voorfchyn doen komen, ’t welk bovenal de opmerking onzer Landsgenooten vordert, om zig een re- elmaatig denkbeeld van dit Stuk eigen te maaken. ene voorafgaande Aanfpraak aan Z. D. H. ftrekt grootlyks , om hem, met eene befcheiden vrymoedigheid „ te noopen, om geen gehoor te geeven aan verdervelyke Raadslieden; en den Staatsmannen, dien de bovenbedoelde Commisfie is opgedraa- gen, alleszins behulpzaam te zyn, ten einde hen in Baat te ftellen , tot het behoorlyk volvoeren van hunnen last. Voorts is het Gefchrift zelve tweeledig; behelzende, eerst: „ Eene » ontvouwing der beweegredenen van hét verzoek des Am- s» basfadeurs van Vrankryk , mitsgaders van de Advyfen, De- ‚, liberatien, en andere Verrichtingen, welke op dat verzoek „ betrekking hebben gehad , tot de definitive Refolutie ma ae as de XXX ARTIKELEN. 12} ‚ de Staaten Generaal genomen op den 3den O&ober 1782,® in dit gedeelte gaat de penye na, het Rapport van Z. D.H., in zyne Memorie aan H. H. M. op den den October 1782 gegeeven, wegens de zaak van Brest, zo ten aanzien van de gemaakte (chikkingen ter uitvoeringe , als met betrekking tot de oorzaaken of voorwendzels, die de uitvoering der Refolu. tie van H. H. M. verhinderd hebben, Onze Schryver, dit Rap- port van ftuk tot ftuk ontleed, en zyne aanmerkingen deswe- gens bygebragt hebbende , fchikt verder het tweede gedeelte van zyn Gefchrift, tot een „ Vervolg der bedenkingen over de , oorzaaken, of de voorwendzels, welke de Expeditie naar ə Brest hebben doen mislukken” De Schryver begint hier met eene algemeene bedenking over de ten allett tyde ver- eischte kundigheid van den toeftand der Schepen, en derzel. ver verzorging, en ’t geen hieromtrent ten aanzien van onze Schepen plaats had. Verder overweegt hy de Declaratien door de Officieren „den sden October, aan den Vice-Admiraal Harte fink overhandigd; en, dezelven ter toetfe brengende, toont hy ‚dat geen één der daarin voorgeltelde Artykelen op zig zel. ven een genoegzaam beletzel was, waardoor de Schepen, op de ontvangen orde, niet naar Brest konden vertrekken. En laatstlyk befluit onze Schryver met Z. D. H. voor te draagen, in hoe verkeerd een licht veele zaaken gefteld worden, en hoe noodig het zy op alles een naauwkeurig onderzoek te doen; waarop hy zig ten flot indeezervoege uitdrukt. s» Dusdanig, DOORLUCHTIGSTE VORST, is de toedragt eener „ gebeurtenis , in welke de (poorlooste eenzijdigheid , zorg- s» loosheid , flinkfche ffreeken, oogtuiking , kwaadwilligheid , » halftarrigheid , ontrouwheden van allerlij foort, de geest van „ wederfpannigheid, de verachting der wetten en van den » Souverain, alle zaaken, die ,geduurende den Oorlog , reeds s» Zo veele rampen aan de Republiek verwekt, en zo vecle s» wettige klagten tegen de direftie en het gebruik der Marine „ veroorzaakt hadden, zo baarblijklijk hebben doorgeftraald , » dat zulks alle de Bondgenooten bekommerd, de Natie ver. s bitterd, en Europa verbaasd heeft. Het is derhalven de » zaak van H. H. M. naar de Bewerkers van zodanige Bedrij- » ven Cen naauwkeurig onderzoek te doen : Het is hunne 3 zaak de Schuldigen van de Onfchuldigen te onderfcheiden , s, en deeze laatften, zonder aanzien van perfoon, zonder barm- s» hartigheid,te doen ftraffen. Die daad van recht en geftreng- » heid zijn H. H. M. fchuldig aan hun eigen geweeten , aan s, hun eer, aan hun goeden naam: Zij zijn die fchuldig aan s» hun miskend , getrotfeerd , gehoond en vertrapt gezag: Zij » Zijn ze fchuldig aan de onteerde, verwrongen of gefchon- » den Wetten: Zij zijn ze fchuldig aan de beleedigde , mis- » handelde en te recht verbitterde Natie: Zij zijn ze fchuldig ‚aan een Bondgenoot, wiens Pols en verwagting men Karen 3 s; GC- 128 XXX ARTIKELEN. „ delijk heeft te leur gefteld: aan geheel Europa, het welk „ de oogen op ons gevestigd heeft; en , eindelyk aan het lad- ‚> te Nageflacht, het welk , uit het gedrag van H. H. M. in ‚‚ deeze gelegenheid, ten éénigen tijde beflisfen zal, or wij, b, IN HET JAAR 1783 NOG VRIJE LUIDEN WAREN, OF VERACHTE ‘s SLAVEN !” Juria, door Mr. RHYNVIS FEITH, ên verder eenig Mengelwerk yan denzelfden Schryver. Te Leyden, by C. v. Hoogeveen, Jun. 1783. Behalyen het Voorbericht 231 bladz. in ollavo. De kiefche en zuivere minenhandel van drong en Eduard, door den Heer en Mr. Rhynvis Feith alhier befchreeven, behelst eene by uitftek treffende liefdes-gefchiedenis, in wel- ker voorftelling de Schryver eene groote verfcheidenheid van zeer aandoenlyke tafereelen gemaald heeft, die ons de reine Liefde, vergezeld van oprechte Godsvrugt, op veelerleie wy- zer , in verfchillende uitwerkingen, zo leevendig onder ’t oog brengen, dat een aandoenlyk hart ‘er ten gevoecligfte door gce- troffen moct worden. De geheele inrigting van dit Gefchrift, de manier van uitvoering , en de ftyl daarin gebruikt, maaken het tot een Meesterftuk in zyne foort. Van een der- gelyken aart is het hierby gevoegde Mengelwerk, beftaande uit eene verzameling van etlyke kleine Stukjes, die de tedere Min ten onderwerp hebben,en ons tevens tot den Godsdienst opleiden. Men kan des Autheurs denkwyze daaromtrent op- maaken uit zyn Mingefprek tusfchen Selinde en Mellfont; dat tevens een voorbeeld van zyn fchryftrant in deezen verleent. Selinde kan het denkbeeld niet verdraagen, dat Mellfont nog iets boven haar zou beminnen; en de fterkfte uitdrukkingen van Me!lfont , met opzigt tot alles wat in de Waereld is ,kun- nen haar gevoelig hart niet gerust ftellen ; dit brengt het vol- gende onderhoud te wege. SELINDE. i » En toch is 'er iets, dat gij meer dan uwe Selinde bemint ?— MELLFONT. God alleen , mijne Dierbaare ! SELINDE. En zo dra als gij dacht, dat de Liefde tot God onbeftaanbaar ware met de liefde voor Selinde, zoudt gij mij zonder beraad. .. MELLFONT, Neen, Selinde! —— dit zou het gevolg van het diepfte en rijpte beraad zijn. Mijne oogen zouden meer en bitterer trad- nen ftorten , dan ze immer geplengd hadden —— mijn hart zou- de een geweldigen flrijd hebben door te ftaan ,— maar dat hart zou geen rust weêr genieten voor dat ik u verlaten had, voor dat het geheele denkbeeld van u uit mijne ziel... SE- RHYNVIS FEITH, JULIÀ, EN MENGELWERK, 129 SELINDE, Houd op, wreede! — gij voleindigt mijne rampzaligheid. <- —— Ach! waarom, Waarom moest ik kunnen bemins nên, en eenen gevoelloozen aantreffen... MELLFONT. | Eenen gevoelloozen? — Ach! hoe weinig kent Selinde. …. Twee onderhoorige Landlieden, die Mellfont over eene zaak, die geen uittel gedoogde, fpreeken moesten, vertoonden zich op dit oogenblik aan den ingang van ’t Priëel, en braken hier dit gefprek af. De een was een verdienstlijk Grijsaart, wien verfcheiden deugden, meer nog dan de achtbaare grijze hair- lokken, die zijnen kaalen fchedel omboorden, eerwaardig maak- ten — de andere een deugniet, te gevaarlijker, om dat hij veel geest bezat, die, om winst te doen, geen middel ooit fchandelijk vond. Mellfont volgde hen —— terwijl Selinde, diep insgedachten verzonken, en telkens onder het plengen van cen enklen traan 3 maar die uit het fijnst gevoel ontfprong, beurtlings den hemel aanfchouwde , en haar oog weêr op den grond, die overal het afdrukzel van den voet haars Minnaars vertoonde, hardnekkig vestigen bleef. l Na verloop wan een half uur trad Mellfont het Pritel weêr in. MELLFONT. Wat is die Jaap toch een aartige geestige vent! Hoe zeer zoude ik hem woor zijnen ouden Buurman verkiezen! =—— SELINDE, Dwaalfpraakt gij, Mellfont? —— Hoe, gij kunt een verachte- lijken bedrieger boven een deugdzaam mensch ftellen ? MELLFONT. | Deugdzaam jat als gij wilt —— maar welk een geest zitin Jaap! Nooit fpreek ik hem, of hij vermaakt mij. == Welk eene koddige wending geeft hij aan alle zijne uitdruk- kingen! Bij den anderen is alles even droog, even... SELINDE. Noemt gij de deugd,en de eerwaardigfte gevoelens , dtocg ? =— Mellfont! miskende ik u dan tot op deezen rampzalige dag geheel? — Sedert wanneer is de achting de grondilag der genegenheid niet meer in alle rechtfchapen harten? En wordt deeze achting uit het gezicht der volmaaktheden, die wij in een voorwerp ontdekken, niet geboren? — Welk een verbazend onderfcheid is "er tusfchen die beide Boeren niet? —— Hoe veel volmaakter is alles in den braaven Grijzaard ! MELLFPONT. Onderfcheid — ja! —— Mooglijk in de daad zo groot niet als gij u verbeeldt. SELINDE. Als ik mij verbeelde? — Grooter, duizendmaal grooter. +. MELLFONT, Dan tusfchen Selinde en en ? 3 Ag- 139 RHYNVIS FEITH , JULIA, EN MENGELWERK. Selinde was verpletterd. — Een blos van fchaamte omtoo haar gelaat en boezem. —— Zij gevoelde haar ongelijk tot in % binnenite van haar kart. Mellfont maakte geen misbruik van zijne overwinning. — Hij vioog haar om den hals, MELLFONT. Mijne dierbaarce Selinde! Wat zoudt gij ‘er bij verloren heb. ben, zo ik u boven mijnen grooten Schepper bemind hadde! a Eene al te groote tederheid voor mij, voor uwen ge- tukkigen, gevoelvollen Minnaar misleidde u, maar uw hart dacht recht. Onze liefde, kan ze dien naam draagen, zal ze duurzaam zijn, moet op hoogachting gegrond zijn — anders is °t eene bloote drift, —— eene door ’t vuil der menschlijkheid. verlagende drift. Ik beminde u, Selinde! om dat gij in mijne oogen het volmaaktfte op aarde waart. — God is boven alle bevattelijke volmaaktheid tot in het on- Cindige verheven! — De eigen rede, die mij mijnen God aan mijne Selinde doet voortrekken, kan u ten eenigen war- borge verfirekken, dat geen Meisje op deeze wacreld ooit van mij boven w bemind zal worden. Geloof mij, buiten Godsdienst, is 'er geen beftendige Liefde, en hij, die nit bloost eene zwakke fierfelijke boven den Ongefchapen te fiel- len, zal nog minder zwarigheid maken, het voortreffelijkst hait voor eene ziel van klei te verlaten. Ô Mijne Selinde! bemm- nen wij om eeuwig te blijven beminnen , en dat die ve ons beiden, die het meest tot volmakinge van het voorwerp zijner liefde heeft toegebragt , den roem der grootte teder. heid wegdrage. Í í Selinde weende nuop het hart van Melifont traanen van biijd- fchap, gemengd met die der verhevenfte fchaamte — einde- ‘lijk beurt ze haar hoofd. op. ok | SELINDE, Mellfont , gij bemint mij edeler, dan ik u gedaan bebbe — — Neen! deezen hoogmoed kan ik mijzelven niet vere ven! | MELLFONT. Selinde! God zal ze u vergeven! — Eene liefde, die boven de vuurigfte gedachte van den eerfterr Seraf onnaocr kelijk verbeven is, —— ook voor ondankbaren! — behoort mede tot zijne volmaaktheden. —— Hij immers heeft ors elkanderen op deeze waereld doen ontmoeten. ——— Àch! ® was om twee gelukkigen te maken! —— — Selinde! zuc gij iets aan dien God mistrouwen? — —— Selinde kon niet meer. Mellfont was geheel a0- doening. Beiden zakten ze op hunne kniën neder. — Eene uitpuilende wortel onderfteunde hunne dooreengevloc? ten handen, en hun gemeenfchaplijk gebed klom tot voor den troon der hoogfie Liefde op.” AL GE M E-E.N E Ear = VADERLANDSCHE LETTER-OEFENING EN. Verhandeling over het getal des Beestes. Openb. XIII. 18. Door jona. BEUN Wet. A‘. BOONEN. Te Amflerdäm, by H. W. DE BRUYN 1783. Behalyen het Voorwerk, 461 bladz. in gr. octavo. et nafpooren van het getal des Deestes heeft dë Schryfa fter dezer Verhandelinge , natuurlyk, gebragt, tot enè gehele ontwikkeling ‘van °t Boek der Openbaringe van Foa annes; en daer uit is ontftaen een drietal van Verhande= lingen, welken hier byeengevoegd zyn. De eerfte gaet bepaeldlyk over het getal des Beestes, dus uitgedrukt” xte s waeruit Mejuffrouw Beun het getal 6o6 maakt. Naer de ewoone telwyze der Grieken betekent x 6oò, g 6o en «6. Önze Schryflter maekt hieruit het getal van 6c6 op deze wyze. „, De eerfte letter daarvan maakt, met by- „> voegiug van de twee anderen, volgens onze telling Go6 s uit, de laatfte daar afgefneden, aldus 6o 6. maaken de », twee eerften te famen 6o, en de laatfte alleen genomen » 6. Zo dat daarin die drie getalen, [te weeten Goo, 6ó ss en 6,] gevonden worden.” En dit getal van 6o6 wyst ons dan juist aen het jaer 6o6, in ’ welke de Roomfche Bisfchop, Bonifacius de IHI, door Keizer Phocas, tot Al= ari Bisfchop of hoofd der Kerke verklaerd werd; en at by velen , gelyk ook door Mejuffrouw Beun gefchied, houden word voor het geboortejaer , of de tyd der op- komst van den Antichrist: welks val of fterftyd zy dan ook, met andere herekenaers van dit tydftip, bepaelt op het jaer 1866, na het afloopen van 42 Maenden, of tâ6o Prophetifche dagen, die men voor zo vele Jaren houd. —— Aen deze Verhandeling verknocht zich ene twe- de, die ten onderwerpe heeft den Engel des Afgronds3 waer door de meeste Uitleggetrs deri Antichrist verftaen $ doch onze Schryflter' verenigt zich eerder met die genen, welken oordelen, dat ’er Mohammed mede aengeduid worde ; des de daertoe betreklyke omftandigheden, op dien grondflag, behooren tot de opkomst, de uitbreiding en de vernietiging van het Turkfche Ryk; welk laetfte, vol- VL, DEEL. ALG. LETT. ND: gi \ Ef gere 132 j. BEUN Over opens. XH: 18. gens deze uitlegging fchoon niet bepield gelyktydig met den val vân den Antichrist, echter niet lange daerna zal voorvallen. -By de voordragt hiervan laet Mejuffrouw Beun zich in, in ene doorloopende ontvouwing van den gehelen inhoud der Openbaringe van Joannes, en, om den Lezer te gereder onder ’t oog te brengen, hoe de- zelve, volgens haer inzien, te verftaen zy, zo heeft ze aen deze ee a gehecht, ene beknopte ontleding van het ganfche Boek, tér duidelyker aenwyzinge, hoe de daerin voorgeftelde zaken, naer °t begrip dat zy ’er van gevormd heeft, op elkander volgen. en laette. komt hierby nog ene derde Verhandeling over de Vier Dièren, {trekkende ten bewyze, dat men door dezel- ven de Vier Enangelisten te verftaen hebbe; by welke gelegenheid ook het gezicht van Ezechiël, en dat van Jezaia, aenhgetekend Ezech. I en Yez. VI, benevens etly- e byzönderheden daertoe betrekkelyk, ontvouwd werden. Mejuffrouw Beun had dit, als ene onderttelling, reeds ingevlochten in hare voorige bling doch, vermids de bredere ontvouwing hiervan wat omflachtig viel, heeft ze °t beter geoordeeld dit onderwerp, ten befluite , afzon- derlyk te overwegen. | ee Zyy die in gene der vroegere Uitleggingen van het Doek der Openbaringe van Joannes kunnen berusten, nòg feeds na ene betere uitzien, en daervan hun werk mi- ken, vinden hier op nieuw ftoffe voor hunnen onderzoe- kenden geest. Dåt ze ‘er voldoening in zullen vinden, durven wy hun niet belooven5 alleenlyk kunnen wy, ten aenzien der uitvoeringe, zeggen, dat dezelve in eene vry geregelde orde voortgaet, en in verfcheiden opzigten nieuw is: van waer deze uitlegging over ’t geheel ook b anderen in vergelyking kunne komen. Wat a byzonder het. denkbeeld van Mejuffrouw Beun, nopens het getal des Beestes betreft; wy kunnen naeuwlyks- den= ken, dat dit by velen toeval zal vinden. Om uit drie tallet- ters, Óoo, 6o en 6, het getal van 6o6 op te maken , is ons te willekeurig, en te duidelyk gefchikt om aen ene van achteren gevormde anderftelling dieust te doeu: ook komt het ons niet waerfchynlyk voor, dat de Heilige Geest, gelyk men dus wil, in °t opgeven van zodanig een getal, gezoogd zou hebben, op ene misrekenende tydtelling , als die van Dionyfius; welke men de Gewoone Teilng noemt, die haren aenvang heeft te nemen met ’s Heillands gee boorte, doch, gelyk bekend is, enige jaren te kort fchiete De PH. DODDRIDGE ; PÉ HUISUITLEGGER« ‘139 De Huis-uitlegger des Nieuwen Testaments. Door PH. DODDRIDGE , D. en Prof der H. Godgel. te Northimp« ton. Uit het Kngelsch in ’t Neêrlandsch overgezet. Zes. de Deet, Derd: Stuk. Te Amfterdam, by P. Meijer 1783» Behalven den inhoud van dit Stuk, en de Regise ters over de drie laetfie Deelen, 323 bladz in gr. octavo. Ze als wy het bovengemelde Gefchrift van Mejuffrouw Beun doorbladerden , kwam ons dir laetfte Stuk van den Huis-u:tiegger in handen, ’t welk des Hloogleeraers ontvou= wing van 't Boek der Openbaringe van Foannès behelst; waerdoor we enigermate bepaeld werden, om de melding hiervan terftond te laten volgen. in de algemene goedkeu ring, die dit Werk in deszelfs algemeen beloop heeft weggedragen, mag ook ongerwyfeld °s Mans laetfte arbeid aen ’t zelve deelen; daer hy ’t met de eigenfte oplettende heid en oordeelkunde voltrekt, waermede hy ’t aengevane gen heeft: Wat ’s Mans gedachten over de daerin gegeven Proferifche voorttellen betreft, hy houd zich, ten aenzien van derzelver beloop, grootlyks aen de fchikking van den geleerden Mr. Lowman, die, zyns oordeels, ze ongetwylleid de beste Uitlegger is van dit deel van het s, Nieuwe Testament, welke tans voor handen is.” Voot het overige zyn ’er hem in dit Boek zo vele duistere ftukken voorgekomen, dat hy enigen tyd in twyfel (tone de, of hy ‘er wel aentekeningen, over zoude makens s» Maer, op eene ernftiger en aendachtiger overlezinge s s befloot ik; zegt hy, den Lezer allen hulp aen te bies ə» den die in myn vermogen was, om hem in ftact te > ftellen tot het begrip van deszelfs algemeen oogmerk 4 s, En hem te leiden tot die leerzaeme en gewichtige on= s» derrichtingen, welke het met groote kracht en klaer« əs heit oplevert; zander zeer diep in te treden in eem s» oordeelkundig onderzoek nopens die byzondere gebeurde ss tenisfen, waertoe men mag denken, dat de verfcheidek« s> ne Profeetiën betreklyk zyn?’ Uit dien hoofde heeft men in des Hoogleeraers aentekeningen geen achtérvolgen= de antvouwing van de gefchiedkundige vervulling dezer Profetiën te zoeken ; echter laet hy ’er zich hier en daer» veelal in navolging vaù opgemelden Lowman, over uite Zie hier ondertusfchen ’t geen hy ons wegeïis hèt getal ad Beestes y (waer van we bóven gewag aiekten,) voor- i ai Ea 8 n Ons „434 ie PH. DODDRIDGE 2 „ Onder alle de verfchillende verklaringen, zegt hy, a, hier aen gegeven , welke alle op te tellen, en veel meer s nog te beoordeelen, een al te uitvoerig werk zou zyn, >, vind ik geene, die my zo wel behaegt, als die van ə Sir ISAAK NEWTON , dat de woorden asreuos en MY, s de man yan Latium of van Romen, waervan de lette- > ren, als talletters aengemerkt , te famen 666 uitmaken, ə» hier bedoeld zyn. En ik denke, dat dit getal hier »» gemeld wordt, om te kennen te geven dat de verfchy- a, ning van die magt, wier ondernemingen 1260 jaeren s, zouden duuren, (vergelykt Hoofdft. XII. 6. Aent. d.) s ftond te gebeuren omtrend 666 jaeren na den fchryftyd ə» der Openbaringe, in °t jaer 96. En dit houde ik voor ss den grooten fleutel, waarme het tydperk van den val s, van Babilon te berekenen is, daer dus de opkomst ‚ss van het Beest bepaeld wordt op het jaer 756 of daer- s omtrent; wanneer de Paus, na de vernietiging van ss het Stedehouderfchap van Ravenna, een tydlyk Alleen- əs beheerfcher, dat is, in de Profeetifche tael, een beest s» werd.” In de opgenoemde Aentekening d, heeft de Hoogleeraer het volgende. ,, Deze 1260 dagen zyn de jae- ə» ren der Pauslyke Opperheerfchappy. Mr. FLEMING s» (die de eer heeft, hierin gevolgt te worden van Sir > JSAAC NEWTON en Mr. LowMAN, fchoon, zoo verre ss ik weet, niet genoemd door den eeren, wien de laet- s fte erkent te volgen) onderftelt, dat zy begonnen zyn a» met het jaer 756, wanneer de Franfche Koning Pepin » den Paus het tydlyk gebied oven Romen vergunde, by ə» de vernietiging van het Sredelrouderfchap van Ravenna, 2> waeraen die Keizerlyke Stad voor een poos behoorde, 3> Hierop werd ‚de Paus het agtfle Hoofd van Romen; s, en het tydperk, waarin hy zo j meei zou, eindigt om- trent het jaer 2016; of als men, (gelyk met reden gefchiedt,) de Profeetifche jaeren rekent op 360 dagen, omtrent -het jaer 20005 °t welk hy meent, dat de aen- » vang zal zyn van het duizendjaerig Ryk. FLEMING of s3 Refurr. p. naufchen Kreits. Uit het Hoo fes a vertaald. Te Am: fterdam, by H. Keyzer. Behalven het Voorwerk, 243 N ‘t oogmerk van den Eerwaerden Engelman zyn de: ze Leerredenen gefchikt, tot ene foort van Huisboek 3 t welk hem goed gedacht heeft op te ftellen, ten einde brave Ouders ’er zich, in’ hunne Huislyke Godsdierste oefeningen , van zouden bedienen; en door ’t lezen dezer Leerredenen opgeleid worden, om de opvoeding hunner Kinderen ernftig gade te flaen, met het in ’t werk ftellen der daertoe vereischte maatregelen. ’s Mans poogingen zyn van die natuur, dat ze daedlyk van nut kunnen zyn$ vermids hy de hiertoe val ig en onderwerpen met oort deel behandelt , zyne lesfen deswegens overtuigend voor- ftelt en ernftig aendringts des men het gebruik van dit Gefchrift allen Ouderen wel moge aenpryzen. — De daerin vervatte Leerredenen zyn acht in getal; en dezels ven gaen over de volgende onderwerpen. (1.) De groote _dierbaerheid onzer Kinderen. (2.) De plicht der Ouderen, in de tegenwoordigheid van hunne Kinderen „zich betaem- lyk te gedragen. (3.)- De buitenfpoorige toegevendheïd der Ouderen jegens hunne Kinderen. (4.) De al te ftrenge opvoeding der Kinderen. (5.) De noodzaeklyke omzichtig- heid der Ouderen, het ééne Kind meer genegenheid tà betoonen dan het ander. (6.) Stervende Kinderen ‘zyn Leeraers hunner Ouderen. (7.) Het dwaze en gevaerlyke by het wenfchen der Ouderen voor hunne Kinderen. En eindelyk (8.) ene beantwoording der vrage: Hoe moeten de Ouders het aepleggen,-om hunne Kinderen voar dè verleiding der Waereld te bewaren ? — Zie hier het K3 hoofd- 756 CHR. FR. ENGELMAN hoofdzaeklyke ‘van zyn antwoord op de laetstvoorgefielde vraeg, dat drieledig is. | ` „ I- Tracht, dat uwe Kinderen in den waaren Godsdienst el gegron!, en tot overtuiging in denzelven gebragt worden, ik yerita hier,zegt zyn Ľerwaerde , door den Godsdienst , niet alleen al dat geene, ’t welk wy gewoon zyn de kers nis van God, en de overtuiging van alle onze pligten jee gens hem, jegens andere Scheplelen en jegens onszelven „ om dat Gods wil zulks van ons eischt , te noemen 3 maar ik begryp daaronder tevens de getrouwe en gemoe= delyke beoeffening van alles wat wy naar den wil van God moeten doen en laaten. den tomen.” Zyn Eerwaerde breid deze denkbeelden kortlyk uit , en doet zien , hoe Ouders, hunne Kinderen dus gewapend, hebbende , op goeden groùd mogen hoopen, dat zy, door Gods hulp , niet alleen (tryden maer ook overwinnen zul - 1 ern de \ LEERREDENEN,. | 197 Stichtelyke Overdenkingen en Alleenfpranken tot bevordering wan een vedelyk Kristendom. Door De. G.. ER. SEILER s Hoogl. der H. Godgel. te Erlang. Naar din vyfden, druk, uit het Hoogduitsch vertag!d. Earfie Deel. Te . Leeuwarden „by G. Tresling, 178g. behalven- bet Woorwerk 368 bladz, in gr. oÎayo r A” Schriften. van ‚die natuur is maer al te veel eigen, dat zodanige Overdenkingen en Alleenfpraken , fchoon gefchikt ter bevorderinge van den practicalen Godsdienst , meer voorkomen als uitwerkzelen ener fterke aendoening des harte, dan als gevolgen ener verftandige overweginge. Hier uit vloeit niet zelden voort, dat foortgelyke Schriften , hoewel geenzins te laken, in zo verre zy het gemoed tot den Godsdienst opleiden, echter-niet zeer voldoen aen hun, die gewoon zyn, hunne Gadsdieuftige aendpeniugen met verftandige overwegingen tẹ paren; om de werkzaeme heden van het hart met die fan het vertand hand aen hand te doen gaen. Vermids zy nu dit menigwerf in zulke Schriften, daer ene verhitte verbeelditig meer dan een verftandig overleg in doorftraelt , niet vinden, zo loopt een Boek, onder een tytel van die natuur, groot- gevaer van onder dit ongunftig vooroordeel te vallen. Dan hiertegen dutven wy den Lezer, met opzicht tot dit Werk van den Hoogleeraer Seiler, wel waerichouwen. Het behelst ene geeks van Godsdienftige befpiegelingen over een groot getal wan onderwerpen , naer verfchillende (laten en omftandighes den gefchikt; van welken men zich „ met ene oordeelkuns dige keuze, in velerleie toeftanden, nuttig kan bedienen, Ze zyn gemoedelyk en fteunen tevens op beredeneerde gronden, welken, en, de Natuur,,en de Genade aen de hand geven; dienende zo tot opwekking, verlevendiging en verfterking in ene oprechte Gadsvrucht , als ter aen- moediginge , opbeuringe en vertroostinge in °t bewandelen van den weg van ware ee ing, door Gods genade- a iy- 158 G. FR. SEILER Í OVERDENKI IGEN. H e onderfteuning in Jezus Christus. Tot eem acl van des Autheurs denkwyze ftrekke zyne volgende voorftelling van dén zin, in welken ieder Christen het Onze Vader geduurigly behoort te bidden, dat zyn Hoogeerwaer- de kortlyk aldus uitdrukt. Onze Vader , die “in de hemelen zyt! Eeuwige , almachti- ge „goedertierene God, van wien het heelal afhangt , diens hemel is ende de aarde, mer alles, wat in en op ve is. | ` Uw naam werde geheiligd. Ach dat deeze Uwe hooge eigenfchappen recht erkend, van alle Uwe fchepzelen ge- prezen, van ons menfchen, ook van my, door eenen heili- gen wandel verheerlykt wierden. „Uw koningryk kome. Uwe kristelyke kerk werde, hoe langs hoe meer, onder alle volken uitgebreid, onder ons bevestigd, en Uw onzienelyk ryk, in gerechtigheid, vree- de en vreugde in den Heiligen Geet beftaande , werde ook geduurig in myn hart opgerecht. - Uw wil gemt, gelyk van de Engelen en uitverkorenen in den hemel, alzoo ook van ons op aarde: dat wy in Uwe geboden wandelen, aan Uwe leiding ons lydzaam onder- werpen, en met eene ftille bedaardheid al het overige van U verwachten. Ons dagelyks brood geef ons heden. Niet om overvloed, maar om onze nooddruft bidden wy. Schenk ons gezond- heid, neering, geluk, eer, vreede en vergenoegdheid „ - zoo veel als U behaagt, en met het waare welzyn van onze zielen beftaanbaar is. Vergeef ons onze fchulden, gelyk ook wy vergeven onzen Jchu)denaaren. Hiermede vergeef ik allen, die my beledigd hebben, Ach! vergeef my, om Kristus wil, de groote fchuld myner zonden, geef my een verzoenlyk hart, en door het geloof vreede in myne konfciëntfie. Leid ons niet in verzoekinge. Staa my, ende alle Kriste- nen, by, in de veele verzoekingen van dit leven, dat wy door vrees noch liefde, door overvloed noch gebrek, tot zonde verleid werden. Laat de verzoeking niet gaan bo- ven ons vermogen, -= Maar verlos ons van den boozen , van al het kwaad, en °t geen voor ons heil nadeelig is, | Wint Uw is het koningryk. Gy zyt de groote Regeerer der weereld, en vooral van Uwe kerk op aarde. Van U alleen kan, ende mag ìk dit alles, en vaorts al wat my ontbreekt, verwachten. l EF Uwe is da kracht ende de heerlykheid in eeuwigheid, Am i € : OVER CHRISTUS ”VERZOENDOODs ` ` … .> £3Q Flet waare oogpunt, waaruit, nùar de Leere des Bybels , hes deerfluk van cumrisrus Werzoendood moet befchouwd en be- oordeeld worden. Uit het Hoogduitsch vertaald. In ’s Ha- ges by C. Plaat, 1783. {n gr. o8uvo, zo bladz. Velsen den Schryver van dit-Stukje , heeft men, naer de leere des Bybels, zyne gedachten over den dood van Christus indezervoege te: leiden. ,, Het eerfte ; &- genlyke en hoofdoogmerk van Christus dood was zyrie Op- „> flanding. Hy moest (lerven, ten einde hy weder op- », gewekt konde worden. Zyn dood was noodzaaklyk: om > zyner Opflandinge wille. Dit is het waare Punt, van s waar wy moeten uitgaan. Nu gebruikt de Godlyke „> Wysheid deezen dood van Christus , om zyner Opftandinge s, wille reeds noodig , flechts verder tot eeni 1waarfchouwend ss Sirafexempel en tot een getustftellend Werzoenoffer voor „> ons Menfchen.. En hier toe wierdt verder niets gevo «s derd, dan, eensdeels, eene plechtige verklaaring Gods -,, aan de Menfchen: dat deeze Dood, om andere redenen reeds noodig , tevens een Strafexempel en Verzoenoffér > voor ons zoude zyn; en , anderdeels, de vrye goedkeu- ə ring van Jezus tot deeze gebruikmaaking van zynen „, dood. Dan, dat God den dood van Christus ten voor- „, deele van beide oogmerken gebruikte, gefchiedde geen- ss Zins, om dat zulks aan Gods zyde nocdig was, maar „> alleen,om dat het aan s Menfchen zyde vereischt wierdt. „ Enkel en alleen, ter bevordering onzer ruste en ter _on- „ zer verbeteringe , gevolglyk ter ftaavinge onzer geluk- >, Zaligheid, welke het. oogmerk is, het welk de Christe ‚, lyke Openbaaring zoekt te bereiken, verklaarde God, „‚, met goedkeuring zyns Zoons, zynen dood te. gelyk ‘sə voor eene plaatsvervullende Straffe, ter voldoeninge `s» voor onze zonden , en gebruike eenen dood, reeds om > Andere redenen noodzaaklyk, tevens tot een verbete- ss tend Strafexempel en tot een. gerustftellend Verzoengffer es VOOr Ons.” Dit begrip ontvouwt de Schryver in ’t breede, en tracht deszelfs gegrondheid door ange- voerde bewyzen te (taven. Veelligt zal zyne voorftelling ‘by zommige ingang vinden, nadien ze op ene fchrandete wyze uitgewerkt is; maer °t gewooue lot der Schryveren , die een middelweg tusfchen.twee twistende partyen in- flaen, gelyk. de Autheur hier doet; is, dat ze gen geen van beiden voldoening gever Dd Bon ntt den . 5 S49 C. J. ZOLLIKOPPER >, GEBEDEN EN OVERDENKINGEN. Gebeden en Overdenkingen ten,dienfte van de openbaare eu _huisfelyke Godsdienstoefening , door C, Jj. ZOLLIKOFFER, Predikant der Euangelisch Hervarmde Gemeente te Leipzig. In het. Nederduitsch overgezet. Tweede Stuk. Te Am- flerdam, by de Erven P. Meijer en G. Warnaars, 1783. 269 bladz. én gr. oftavo, E Fit tweede Stuk is óp ene foortgelyke wyze ingerigt als het eerte, waervan wy voor enigen tyd g -gemaekt ‘hebben ; met mededeeling van eeu voorbeeld uit ‘het zelve (*). ’t Zy derhalve voor tegenwoordig genoeg mopens dit Stuk nog te melden, dat het zelve ingondeg- ‘heid beftaet uit Voorfchriften, die tot deze en gene pleg- tige gelegenheden behooren; waer in jonge Leeraers” ene goede handleiding vinden, tot het maken van daer toe betrekkelyke Opftellen. De tyden en omftandigheden, waerop in. degelverr geaogd word, zyn ,.de bediening des Heiligen Avondmaels, het Kersfeest, Nieuwjaersdág „ het ‘Lyden en de:Begraving onzes Heilands, het Paeschfeest, shet feest der:Hemelvaert van Jezus, het Pinxterfeest „ g -gewoone Vaste en Bededagen, mitsgaders het feest der ‘Kerkhervorminge. Hierby is nog gevaagd ene aenneming -yan jonge lieden tot het Heilig Avondmael, benevens een -Formulier tot. inzegening des Huwelyks, en een Formu- ‘Her om de Ouderlingen of Opzienders der Kerke te be- vestigen. z `- (y Zie Ag. Vad. Letteroef: V. D. bl. 544. “Eerfte Proeve woor Kinderen , ter beantwoording der Cate- . chetifthe Vraagen , ‘opgefteld ‘door den Wel Eerw. en _ zeer Gel. Heer JAN MULDER ,'in leven rustend Leeraar àn de Lutherfche Gemeente te’ Amfteldam, en Lid van hèt Koninglyk Genoorfchap te Stokholm , opgericht ter … voortplanting en verdeediging van het Christendom. Door J. F. SCHEFFER, Leeraar by de voornoemde Gemeente te Alkmaar. Te Amfterdam, by A. Eichhorn, 1780. Be- halvén de Voorreden, 154 bladz. it gr. oêtavo. „Tweede Proeve woor bejaarde Leerlingen , als boven. Te Amfterdam , by J. Ammeling , 1783. Behalven de ‚: Moorreden, goe -bladz. in gr. oftavo, Me: de- ontvangst der tweede Proeve is ook-de vaarige, $ íchoon reeds in ’t jaar 178ò uitgegeeven, ons eerst i Q st ter J- F, SCHEFFER, PROEVEN. 145 sekomen. „Wy hebben ze thans byeengevoegd e rot elkander betrekking hebben; zynde, ge- “wyst, de eerfte gefchikt voor Kinderen, ‚bejacrde lorrliogei, Beiden zvn ze gekende Catechetifche Vragen, van di ‘ẹ die de Eerwaerde Scheffer, in de ia oord op ene wyze, voor welkên de Kie ‚yn: terwyl de tweede Proeve dient, ôm, r uitgewerkte beantwoording, van: die zelfd zulken „ die;tot meer jaren, van onderfcheid g > ene breedere ondere te, verlenen, Naér g, door den Eerwaerden. Mulder jn zyne Vragen ‚verdeelt: zich dit onde nwyg ijz drie, voormigme deelen. : Het eerfle gaet over den Godsdienst en de age Schrift. Het tweede behandelt liet kennelske van od in zyn beftaen, Figeníchappen, en werken; de leer- tellingen nopens Gods fchepzelen, de Engelen en Mene fchens -benevens. ’s Meníchen Zonde. val en de gevol en wan dien; de kennis van Jezus Christus in zyn pere ə natuuren, flaten en ampten; mitsgaders de leer wee gens den Heiligen Geest, naer zyn perfoon en genadewer- ingen. En eindelyk (trekt ` her der e; of laectte deel ter y der \Zedeleere; met aenyyzingé. hoe Zy, et E ivere grondbeginfelen yan: geopenbaerde kennis, je geloof g en Godzaligheid bouwen en daeria volharden, ten euwigen leven „uitverkoren zyn, terwyl. het yolhar= ongeloof x aorziek van de verwerping tot de, ey- verdoemenis zy, „Aen ‘t hoofd dezer Proêve is een Alleman van. de wmaêrheden der zaligmakende Leeré ge- in %t-welke.het- verband dezer Heerielngen, by ner beknopte yóutledende fchetfe, kort en duidelyk -00g gebragt word, , aa E manier: van- een catechetisch-onderwys , naer eén ld; leerverband. der. waerheden van den Gọds- geven y-fchynt, onder de epeders Lutheranefr, ys geweest te zyn, in- de- dagen van den Eere vaerden M „althans bier te Lande zen *t is ons voor- „gekomen, dat ze ernog niet algemeen in zwang is. Hun- „catechetifche oefeningen zyn en blyven veelal gefchikt, iding- van den kleinen Catechismus, van Lutheruss ze- miën' 142 © JeF. SCHEFFER men: dan ene oude vooringenomenheid en de volduuren= de gewoonte fchynt hierin grootlyks de overhand te heb- ben. Evenwel is °t ’er zo mede gelegen, dat deze en gene Leeraers dier Gezintheid , het verkeerde daervan be- vroedende, en ‘een beter aeneengefchakeld onderwys den voorrang gevende , gelyk de Eerwaerde Mulder, reeds ge- bruik maken van hunne eigên byzondere leerwyze, zo als zy dezelve bekwaemst oordeelen , om den Leerling de Godsdienftige waerheden in derzelver zamenhang te leeren kennen. Een openbaer voorbeeld hiervan heeft de Eer- waerde Deiman, diestyds nog Leeracr in de Lutherfche Gemeente te Utrecht zynde , gegeeven, met de afgifte van een Kort Samenftel der Kristelyke Leere, by wyze van korte Stellingen, met daer achter gevoegde Vragen, tot die Stellingen betrekkelyk; mitsgaders van zyne Katecheti- nd Aanleiding tot de kennis der Christelyke Leere; welke cide Gefchriften naer ene bir Ya hoofdverdceling ge- Tchikt zyn. Na ene voorbereidende ontvouwing van de Christelyke Leer, in derzelver oorfprong, enz. word der- zelver inhoud voorgedragen, als behelzende „, ene genoeg- >> zame onderrichting, (1.) van God, de oorzaak onzer s» Zaligheid. (2.) Wan den Mensch, den geroepenen erf- s, genaam der Zaligheid. (3.) Wan de Schikkingen, welke <» God gemaakt heeft om ons zalig te maaken, en 4.) <, van het gedrag des Menfthen, indien hy zalig wil wor- s den.” De Eerwaerde Deiman, alle andere. foorten vañ ónderwyzingen in hare mindere of meerdere waerde laten- de , oordeelde dat het hem vry ftond hierin zyn eigen weg te bewandelen. „, Zo lang 'er,” zegt hy daerom in zyue Voorreden, ,, zo lang ’er geen vast Leerboek met algemeene goedkeuring in onze Gemeentes is aangeno- men, moet het, myns oordeels, ieder Leeraar, is hy anders flechts getrouw aan de Waarheid die hy belydt ; en voorzichtig genoeg eene goede keuze te treffen, vry ftaan, by de Onderwyzing zulk een- Leerboek te yer- kiezen, dat hy daartoe meest bekwaam oordeelt.” Op dat eigenfte fpoor treed ook in dezen de Eerwacr- “de Scheffer, en bedient zich, ter ontvouwinge zyner Kerkleere , van de welingerichte leiding der Catechetifche Vragen, ‘waervan: de. in de Lutherfche Kerke hooggeächte “Mulder, in zyne huïfelyke Carechifatien, geduurende zyn Jeven, gebruik gemaekt heeft. Zyn Eerwaerde toont, in “beide deze Proeven, met het beantwoorden dier Vragen, dat hy zeer gefchikt is tot deze-foort van onderwyzing., Ee. Schetze der eenvoudigfle bewijzen voor de waarheid van den Christelijken Godsdienst, naar den Socratifchen Leert: ant. Te Amfterdam, by de Wed. J. Dóll, 1783. Behalven de Voorreden , 79 bladz. in gr. oavo. Hë gewigtig bewys voor de waerheid van den Christely- ken Godsdienst, ontleend uit deszelfs voortreffelyken inhoud, word hier in een overtuigend licht geplaetst, en door het gefchiedkundig bewys -ten „krachtigfte verfterkt.; ter onwraekbare verzekeringe, dat Jezus waerlyk van God 5e- i4Å SCHETZE. gezonden, en zyrie Leer ène Godlyke Leer is. Aen dit trapswyze voortgàendė betoog is teñ laetfte nog gehecht ene beantwoording der tegenbedenkinge, afgenomen uit den geringen invloed, welken die Leer veelal op derzelver be- Iyders heeft. Het een en ’t ander is met een welwikkend oordeel uitgevoerd; het welk dit Gefchrift met regt ene plaets doet verdienen, Onder dat flag van Schriften, die ter verdediginge van de Christelyke Leere ftrekken. ANDREZE BONN , Anâtomés et Chirurgie in Hlustri Am- ` ftelredamenfi Profesforis , deferiptio Thefauri osfium mor- boforum Hoviani, cui adnexa est Disfértatio de CATLO. Amttelreedamt apud. F. C. Sepp, 1783. in 4to. 200 Pp. T\e verzameling van Zieke Beenderen, die dit Kabinet uitmaaken , is de eerfte en eenigfte, tot nog toe , wel- ke dus befchreeven het licht ziet. De Heêr J. no- vius, oudfte Geneesheer in -Amfterdam 3 eërt Man , die zyn gantfche werkzaame leven, ten nutte van zynen E- venmensch, en tot bevordering der Geênecs- én Heelkun- de, befteed heeft; en die, geduurende den tyd van dere tig jaaren, géen moeite nog kosten gefpaard héëft , om het grootfte gedeelte deezer leerzame , en ter verkryging eener grondige kennis, van de waare natuur der Been- Ziekten, zo nuttige ftukken, byeen te vergaderén , be- floor, in den jaare 1772, deezen geheelen Been-Schat aan het Chirurgyns-Giîlde te fchenken 3 met dat pryswaardig oogmerk, om tot algemeen nut der Heelkundigen te dié- nen. _ De Heer Bonn, kort te vooren tot Hoogleeraar in de Ontleed- en Heelkunde aangefteld, maakte-’'er tot dat nut- tig oogmerk terftond gebruik van, en vermeerderde deeze Verzameling, door het byvoegen van verfcheiden zeldzaame Stukken, die van tyd tot tyd zíg aan zyn ontleedeud on- derzoek, én onvermoeide nafpooringen, opdeeden. Ver- feheiden - der’ beroemíte Heelmeesters volgden dit loflyk voorbeeld, en verrykten , door dergelyke gefchenken, dce- ze Verzameling. _ Het getal wies tot over de vyfhonderd voorwerpen ‚die thans in ĉen kostbaaren en geflooten Kas, door Heérén Burgemeesteren daartoe gefchonken , op de Chirurgyns ‘Gilde-Kamer bewaard, voor eên ieder te zien zyn, De beroemde Hoogleeraar Bonn ondernam , abai ee ee. A. DONN , DESCRIPTIO OSBIUM MORDOSORUM. 145 deeze uitmuntende: Verzameling in-de gevoeglykfte orde te Schikken en te befchryven, en tragtte deeze befchryving 4 zo veel mogelyk, op te helderèri „ en voor han, die zig op de Genees- en Heelkunde toeleggen, nuttig te doen worden, door aanhaalingén van” waarneemingen, die met de befchreevén ftukken overeenkomst hadden. In deeze zo!nattige als gewichtige onderneeming, is de Hooge leeraar zo wel geflaagd „en heeft zyn ontwerp zo tmeesterlyk uitgevoerd, dat wy ons ‘van de- goedkeuring, die deeze geleerde arbeid , by Kenners in ons Land zo wel, als by Duitenlandfche Geleerden , zal “wegdraagen, volkomen verzekerd houden. Des wy , in ftede van met welverdiende loftuitingen ons in te katen, ons alleen zul- len vergenoegen met onzen Leezer de orde, waarin de voorwerpen doot zyn Hooggel. gefchikt en befchreeven Voorkomen , mede te deelen. | | Voor eerst. De Beenziekten van de Rupgráat, en wel van N. 1 tot 14, over de Scheefheid; van N. 15—26, over de Bochelwording,en van N. 27-31, over de ge- fpleeten Ruggraat,. Ten tweeden. De Beenziekten der Geleedingen. Van N. 82—36 , komen de ontwrichtingen van den Schouder voor; van N. 37—70, de ontwrichtingen van de Heup, en mankgaan; van N. 71—77, de ontwrichting van het Scheen-Been; van N. 78—94, de zwelling én beenbederf der Geledingen; en van N. 95—-146; de gewrichts-vers ftyving en wastgrocijing. Ten derden, De Beenziëkten , van uitwendige oorzaaken. Hier heeft de Hoogleeraar wederom de volgende fchikking gemaakt ; —— van N. 147—162 , befchryft hy de Bekke- neels-wonden en Breuken ; van 163—-263, de Breuken der overige Beenderen; en van 264—-287; de Beenbreuken, van Dieren. Ten vierden. Beenziekten, van inwendige oorzaaken. Van N. 288—302 ,de weekheid der Beenderen; van $03--407, de vaste Beengezwellen ; van 308—329, de fchubbige Beengezwellen'; van 330—-332, de doornagtige ; van 333 — 337, de fporsaetige Beengezwellen ; van 338—345, de (es gezwellen van het Beenvlies; van 346—356, het Beenbederf ; van 357—- 379 , de Beenziekte door Ve erbij en van 380—-388, de Beenziekte door Scheure uik. i k en vyfden. Voorbeelden van natuurlyke affeheidiñg van 146 Jie tss DON Ma, vn bedorven Beengedeelten , welke van N. 389—438, zeet naauwkeurig befchreeven worden. Ten zesden. Van N. 439—444, komen de aangebooren Ligchaams-gebreken voor, en | „ Ten Zevenden, geeft de Hoogleeraar nog eene befchry. 