VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
\ APKRILSCHE VRYAADJE 355 Het eenig onderwerp: Als ik uw aanfchyn zie, Uw fieren opflag, en uw bruine lokken , die Zoo fyn als goud- draad met een trits van krullen zwieren , Op breede fchouderen, zoo juist van form en fpieren, Dan is myn hart vernoegd , dan agt ik my gelyk Een Rhee, die zig vermaakt in 't lommer van een Eyk. ` Maar fchoon ik u bemin, lief Boom- kind, is ’t op heden Geen tyd om °t Rooze- bed der Liefde te betreden: ’t Was deeze winter pas, dat ik op ’t Bruilofts- feest Van jeugdige Amaril, uw Speelnoot, ben geweest: Liefst in den zomertyd wil ik by ’t groen der Elzen, Met duizend lonkjes, zoo veel zoentjes, u omhelzen: Deez’ enkle kus ftrekk’ u tot borge: Wees te vreên. DAMON. Dat waar te lag, myn Lief: gy meent het niet, 6 neen! De zieltjes zyn voorlang door minnelyke zugten Getuigen onzer Min. ` De dagen, uuren vlugten Als fchichten fnel voorby, en keeren nooit weêrom | Uw lipjes bleeven reeds te lang voor ’t Ja- woord ftom. Elk ftondje is 'er één, en ’t zal nooit wederkeeren, De liefde zal ons, als wy oud zyn, niet verheeren, Wanneer de vlugge voet zal wanklen onder ’t gaan En ’t gladde voorhoofd vol met rimpels zyn belaân 5 Uw honing - mondje zal dan niet van Nectar vloeijen; Uw rooze-lipjes niet als purpre karsjes gloeijen ; Dat leevende oogje, dat-nu fionkert vol van vuur, Zal flaauwer vonken , als een nagtlamp kort van duur ; Ook zal uw boezem, nu zoo zagt en malsch, verfleníchen, En 't ftrenge noodlot za} niet luistren naar uw wenfchen. De vlugge vingertjes, die nu zoo rad alom Zig roeren, zullen dan ook eindlyk ftyf en krom Met loome handen naauw uw filvren hairlok vlegten 5 Gy zult geen tuiltjes dan aan uwe krullen hegten: Geen paerelfnoer, nog bag van glinfterend robyn Zal aan uw’ ooren, nog uw hals tot cieraad zyn; En als een dauwdrup, neêrgedaald op dorre biezen, Geen weêrfchyn geeven, maar ’t natuurlyk fchoon verliezen. Wy zullen, zyn wy eens de Levens - Lente kwyt, Vergeefs verbeiden naar den eens verloopen tyd: Myn hartediefje wil, ai wil niet langer marren, Dit uur begunftigt ons; de tintelende ftarren Begunftigen myn Min; zy deinzen in het rond Des Hemels, die geen wolk vertoont op dezen ftond. Zie; zelfs Aurora knikt ons toe „ daar zy de plooijen Van ’t fulpe Wolk - gordyn met roze-goud wil tooijen ; Terwyl de weërglans van die purpre dageraad, Met een lief morgen blosje , op uwe koontjes ftaat; 7 var 456 APRIESCIHE VRYAADJE Veel fchooner als Satyn, het welk, om te behaagen , De fteedfche Juffers in hun Zomerhoedjes draagen. ’ Is alles gunitig; kom, dit eenzaam plaatsje hiet Myn ziel haar Paradys, daar gy, myn Lief, gebied. Hier is ons koningryk, hier heerscht myn koninginnes Heer fluipen in het hart de zaligheden binnen; Hier is de regte plaats; die zuivre wellust voedt; Hier moet men minnen, Lief. ROOSJE. Myn Dammen, al dit zoet Verrukt my °t harte; Ja ík min u, wees te vreden; Maar wagt tot zomer, dan zal ik myn tederheden U fchenken; dan mint elk, dan is de gantfche buurt Met Meijen opgecierd; het Vinkje tureluurt Ook veel geruster door de alsdan volwasfe bladren ; Dan kan men korven vol met Palm en Bloempjes gadren; Dan rypt de kers; dan zyn er Roosjes in den Thuin, _ En duizend kruidjes, wyd en zyd op Veld en Duin: Verfpreid, om kroontjes voor de Bruiloft faam te binden; Dan vrydt men veilig in het lommer van de Linden, Dees Maij- haag is als nog veel te yl; befpeurt gy niet Hoe verr’ men langs het Veld door deeze takjes ziet. Ligt zag ons Koridon, en hy op my te onvreden, Vertelde ’t iedereen; des laat u overreeden; ’t Aprilletje is wél zoet; maar, in de groene Mey, Dan is 't de regte tyd te ftoeijen in de wey, DAMON. Neen, lieve Roosje, neen: °t is nu regt tyd van vryen. Het lieflyk Lente - weêr wil onze min velplyen; _ De zoele wind ontdooit de fpruitjes en bet groen ; Het warme zonnetje wil ook al wellust voên. ` Het koestert tederlyk de botjes en de knopjes Van onze boompjes in deez’ boomgaard; zie de topjes Van deez’ Aalbesfeboom reeds groen: zie aan weerzy Eens met uw oogjes langs deez’ heining, op een ry Met vroege Perfiken en bloeijende Abrikoofen Bezet, als met een kleed van witte en purpre roozen, Zoo aartig gefcbakeerd eens glooren als fluweel: : Het Matteliefje kroont ook op zyn dunne fteel „De tedre grasjes, die, pas uit den grond ontlooken , Met booterbloempjes, als een bloemperk zyn beftooken: Kom hier, myn Zoetertje, zie eens in deeze floot, Hoe 't lieve Visje vrydt met zyne min- genoot: Befchouw hoe vriendelyk zy met elkander fpeelen:, Hoe zagt dat Kuitertie zyn Hommertje wil ftreelen; Daar zwemt het, ’k bid u, zie, by deeze water - plant. Kyk, ginder ligt een Snoeck, die ook van Liefde brand, P e APRILSCHE VRYÁADJE 457 Te riemen tegen ftroom ; hoot óok 't rikkikkerend tieren Van ’t blyde kikkertje dat vrolyk by ’t lumieren Van dezen uchtend, aan den oever dezer vliet, Zyn liefdedriftje ook aan het zwymend Workje biede: t Welk door ’t geworkquakquak, met opgeblaazen ooren Opborlend tusfchen °t quab, haarliefdeftem laat hooren, Terwyl ze op eenen ftond haar jongen teelt en broedt, En dus op haare wyz’ de Lente ook eere aandoet. Natuar heeft dit Saifoen een eigenfchap gegeeven, Waar door het alles mint, ftreelt, teelt en wil herleven. Hoor hoe de Nachtegaal , met lieffelyk geftair, Een bruiloftsdeuntje zingt ter eere van zyn Bruid ; Het kryfchend Zwaluwtje, by ’t vrolyk uchtend krieken, Vervolgt zyn Vryster langs deez’ beek op vlugge wieken; Gints klept een Oyevaar, die met een morgen groet ` Ten hoogen Hemel ftreeft, de Zonne te gemoet. De Koekkoek lagt en roept, en zoekt vast onder °t paâren Pen Quikftaart-nestje om daar zyn eytje in te baaren; De geele Wielewaal kiest hier zyn Vaderland, En hangt in ’t hoog gewaay zyn huwlyks ledikant. Het Tortelduifje met haar halscieraad en veeren, De Doffer kirt van vreugd, om 't huwlyk te vereeren. Vriend Vogelaar geeft thans zyn Eendjes vrye vlugt - En laat haar uit de kooi heen zweeven door de lugt; Het quakend Waardje vreest geen netten meer nog fuiken, Maar zwemt gerust door ’t kroos met dartelen en duiken. Zie ’t Winterkoninkje, het huppelt om ons heen, En vliegt, al piepend, langs de paân die wy betreen, Hoe tjelpt het Musje; let, hoe vliegt het op de daken, - Van onze boomggtard-hut, om ’t nestje klaar te maken Met (trootjes of met wol van Veemans Schaapentftal; Hoe galmt de liefdezang des Leuwriks in. dit dal; Hoe roept de Kiewit, met een ftem zo lief en teder, Zyn Ega tot de min; vast zweevend heen en weder, Uit vrees , dat onze knaap, die ik deez’ morgenftond, Om verfche Eijeren voor Roosje veldwaards zondt, Zyn nest mogt ftooren, dat het Wyfje vol van zorgen ' Had onder ’t klavergroen zeer konftiglyk verborgen. ‘tVrydt alles, lieve Meid! en ailes val van vreugd Vertoont op dezen dag, een nieuw’ ontlooken jeugd. Kom dan, myn Engel! laat ons minnen, ftreelen, kusfen: Kom, zoete bekje, reik m’ uw hand eens. Ondertusfen Zal ik , tot dat wy zyn aan myn klim-op prieel’ Genaderd, voor uw keursje uit bloempjes zagt en eel Een geurig Ruikertje vergaaren onder 't wandlen : ` Nu troeteldiefje, nu laat ons van liefde handlen! Daar ’talles met ons vrydt, daar ’t al de min gebiedt, O Rooze- Mondje, voegt aan ons het veinzen niet, | ROOS- mr Pd 398 APRILSCHE VRYAADJE ROOSJE Ik wil, myn Dahon, ja ik wil, met u te vreden Ook minnen, waarde knaap: Ik wil myn jeugd befteeder Aan u, die vol van Min, in deez’ verliefden tyd, Al myn verlangen, al myn hoop en vreugde zyt. Ik zie zoo wel als gy, dat alles is gebooren , Tot minnen, Maar, myn Lief, zou ons hier niemant hooren? Js ’t hier wel veilig? -kan hier niemant ons befpiên ? Gewis men kan nog door. de ondigte Heggen zien; My dunkt, ik hoor een ftil geruisch, dat zig, by poozen, Verheft; myn Damor lief! begin ik niet te bloozen? Gewis, wy zyn befpiet, ai luifter ! D AMON. Malle meid! Vreest gy °t beluisteren hier in deeze Eenzaamheid. De Boomgaard is op 't flot; de Duiker opgewonden, Waar door met zagt geruisch het water langs de gtonden Uit gintíchen Waterval, door deeze grepjes ftroomt Met dunne Vlietjes, tot verfris{ching van 't Geboomt: Dit is het dat gy hoort; of ’t zal een koeltje weezen Van ’t weste windeken, myn Lief, dat u doet vreezen, Laat ons dan kusfen, zet u neder, is ’t uw wil, Hier op dit zootje, dat met ieugdige Camil Zoo fleurig is begroeit; en dat ik aan de kanten Met Trosnarcisfen voor myn Roosje liet beplanten. Wat zegt, myn Engel? vindt zy dit welriekend Bed Niet aardig? en, als gy op al de bloempjes tet, Ziet gy ’t Janquilletje niet voor u neder buigen, En ’t rood Adonisje u van myne vlam getuigen. Befchouw dit Loofwerk eens! het welk nog fris en vers Den naam van Roosje fpeldt door groene Sterrekers, Waar om een groenend ‘hert, met krullen en met bogten, Dat u myn Min verbeêtdt , zoo keurig is gevlogten. Wat liever lachje, welk een lonkje! °k merk het al, Gy wilt, dat Damon zelf u nederzetten zal: Kom reik me uw handje dan, en fla uw blanke bouten Om myne fchoud’ren, Lief. -o ROOSJE ee Hoe geestig kunt gy kouteú, Myn Damon! van de Min: wel aan, myn leevenslust, Ik agt my veilig als ík in uwe armen rust, / OO . Veniam pro Lande! MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WETENSCHAPPEN, BETREKKELYK, , NATUURLYKE GODSDIENST EN ZEDEKUNDE. Vervolg van bladzyde 321. Gamen sen OD An SE enn ns veg ZUIVERHEID DES HARTE Ni W? kunnen onmoogelyk eenigen merkelyken voortgang in de Deugd en een heiligen Levenswandel maaken „zo wy ons Zelven vooraf niet ontilaan van alle ondcugende ge- woontens, en zondige neigingen „welke ons aan ’t kwaade als gekluisterd houden, en ons op des Levensbaan onophoudélyk verhinderen. Der Menfchen gemôed helt noodwendig tot het één meer dan het ander over. Allen hebben we onze geliefde neigingen, onze troctellusten, rede en drift zyn niet flegts twee onder- derfcheidene , maar veelal twee ftrydige beginzels, welke el- kanderen het meesterfchap, in onze Harten betwisten ; en elk onzer moet onvermydelyk door het één of ander dief beginzes len genoopt.en geleid worden. l s wy eerst tot jaaren van onderfcheid koomen, hebben dë driften doorgaans het gebied in ons gemoed; en byaldien wy nu der rede magtig, niet aanftonds een aanvang maaken, om die toomelooze driften onder haare beftiering te brengen ; by- aldien wy dezelve maar eenigzints toegeeven in haare ongere- gelde lusten, zo mogen we ons verzekerd houden, dat zy al- lengs fterker worden, en zig het bedwang der rede gehcellyk onttrekken zullen. Dog hoe fterk en geweldig onze driften, hoe verouderd on- ze verkeerde heblykheden wezen mogen. Ja, hoe laag wy, door misdaad en fchuld beneden den ftaat van redelyke Schep- Zels gezonken mogen zyn „nimmer egter behoeven wyte wan- hoopen , om ons zelven uit dien afgrond weder opwaards te heffen, en den rang van Menfchen weder te bekoomen. Die elendige ftaat van Slaverny is gewislyk de oorfpronkelyke ge- iteldheid onzer zielen niet; wy zyn van onzen Alwyzen en Liefderyken Schepper geenzints getchikt, om onze dierlyke driften laaghartig te dienen, om door allerlei woeste beg:er- I. DEEL. MENGELW. NQ. 10, Ee | tens \ l 460 NATUURLYKE GODSDIENST tens heen en weder geflingerd, en tot allerleie gevaarlyke ui- terftens vervoerd te worden, maar om onze Hartstogten doof rede te leiden, en als Menfchen redelyk te handelen. De Staat, gevolgelyk , daar we ons thans in bevinden, is een ftaat van _ bedert en verbastering 3 en het {preekt van zelve, dat het niet anders , dan by een vrywillig verzuim.van onzen kant kan by- gekoomen wezen, dat de oorfpronkelyke gefteldheid der din- gen dus is omgekeerd; en de Dienaars zig tot Tyrannen opge- worpen hebben. - Is dat waar, dat het by ons vrywillig ver- zuim is toegekoomen, en met de oorfpronkelyke gefteldheid onzer zielen ftrydt, dan fpreekt het van zelve, dat het ook in onze magt moet flaan , om die haatelyke boeijens te verbree- ken „en onze vrygeboore zielen een jok te onttrekken, ’t welk even zeer met de waardigheid van onze redelyke Natuur, als met onze wezentlykfte belangens en hoogfte gelukzaligheid ftrydig is, om daarentegen in onzen volgenden Leeftyd Zoda- nig cen gedrag te houden, waar door onze rede en edele ziels- vermogens haar ouden luister en wettig gezag weder krygen , en ons waaragtig heil verzekerd wordt. Dit is gewisfelyk voor Menfchen , welke. der zonden dienstbaar, zig langen tyd in allerleie ongeregeldheden toegegeeven , en verouderde heblyk- heden van de Cndeugd gekrcegen hebben, een werk van de uiterfte moeijelykheid; maar °t is genoeg, dat het niet onmoo- „gelyk is,en dat een flandvastig vooorneemen, en aanhoudende poogingenoverden hardnekkig{ten wederítand eindelyk kun- nen zegepraalen. Men kan op geen grond van rede verwagten „dat wy op een- maal aanttonds onveríchillig zouden worden voor alles , °t welk wy begrypen ons eenige geneugte te kunnen verfchaffen; maat Zodra wy een erniítig voorneemen hebben opgevat, om naar Zedelyke Volmaakthcid te ftreeven , zo moeten wy nhoodwen- dig de volttrekte noodzaakelykheid begrypen , om ons zelven juiste begrippen te maaken, van alles, wat hier ons vermaak bevordert , en alle onze geneugtens op haaren regten prys te leeren waardeeren ;en een weinig oplettenheid en overweeging zal ons welhaast doen zien, dat de voorwerpen , die onze ver- fcheidene Hartstogten °t haarer voldoening vorderen , niet vol- ftrekt noodzaakelyk zyn tot ons wezenlyk geluk ; dat wy ook: buiten dit niet allen gelukkig kunnen leeven . maar zelfs nood: wendig ongelukkig zouden moeten worden „ byaldien ons heil, hier eeniglyk van afhing. Niets vertoont zig in der waarheid voor een opmerkend en onbeneveld oog duidelyker „dan datons waaragtig en beftendig genoegen uit het éen or ander beginzel in onze eige harten moet geboren worden, en de dagelyk{che, ervarenis bevestigt de ydelheid en nictigheid dier uiterlyke voor- werpen , die wy met de meeste drift bejaagen , ten allerduide- lykften ; zo wy derhalven ons eigen gemak , rust en vergenoes gen waarlyk bedoelen , zo kunnen wy de middelen, welkeons ter maatiging onzer begeertens dienen kunnen „met geeneon- verfchillige oogen aanzien, maar mocten wy noodwendig van een hartelyk verlangen blaaken „om onze zielen yan de uitweti- dige voorwerpen allengskens los te maakcn, en een vasten grond van duurzaam en beftendig vermaak in ons eigen hart te leeren vinden. En hy, welke zig dagelyks met zodanige De e 2 es - o 363 NATUURLYKE GODSDIENST befpiegelingen bezig houdt, moet zig ongetwyvffeld wal ras be: palen ‚ om geene driften in te volgen , geene b:geertens bot te vieren, dan die, welke de Rede en sdienst duidelvk veroorlooven. nog zelfs aan geoorloofde lusten verdere vol. doeninz te verfchaffen , dan hy klaar begrypt met zyn ¿ligt tee vens en zyn waar geluk overeentekoomen. Als wy alle onze verfcheidene Hartstogten , in alle byzon- derheden, onderzoeken , zo zullen wy bevinden , dat geene derzelver gefchikt is , om het eenigst beginzel onzer dar den, ofhet rigt{noer onzes zedelyken levens te zyn. Zy-zyn all:n onzer natuuren tot wyze en nuttige eindens ingefchaa pen. en vord:ren daarom elk op haare beurt eene wettige en gemaatigde voldoening. Maar de rede of het gezond ver “and is de eenige Kegter hoe verre die voldoening behoort te gaan, en wanneer wy billyker wyze verpligt zyn onze lusten te ver- zaaken . onz: dri ten te weêrfreeven. De eerite.de alle.laag- fte tr:p derhalven van waare zuiverheid des harten 'iuit een vast voorneemen , een geduurige pooging in om alle onze Harts- togten altoos in eene wettige gehoorzaamheid aan de voorfchri.- ten van ‘ede en Godsdienst te bewaaren. Naar zodra onze Rede haare heerfchappy over de driften be- int te bemerken , zal zy ons van zelve allengskens verder kei- Jen. en hooger opvoeren, en wy zullen, nu bevindende , dat wy over h.t dierlyke zegepraalen , en in faat zyn „am naar on- Zen “aaker te gelyken. van zelve van een edel opzet word.n bezield om ons alle moogelvke volmaaktheden eige te maa ken, en fteəds hooger en hooger te itreeven. Ja’ de man, w ens oordeel nu door de nev.ls van di-rlyke lusten nict meer verblind , nog wiens gemoed door het woust gweld van onge reg Ide begeertens meer gettingerd wordt , zal de voortreff. Iyk- heid, de fchoonheid en het voordeel van allerleie foorten van deugden. nu in hellen dag befchouwen. endoor geenet.gen- ftrydige neigingen wederhouden , gereedelyk volgen. Alle zy- ‘pe ‘ermog nsen bekwaamheden zullen derwyzeaanwinnen cat zig de dringredenen tot zynen pligt altoosop het nadrukkelykst vertoonen , en hem, als met zagte koorden. van zelve tot d-szel;s betragting noopen. Hy zal vermaak fcheppen in een redelvk onderzoek ‚in ver:tandige overdenkingen „en nutt: ge- fprekken. Alle waarheden , van wat zoort, zullen hem be- Baagelyk voorkoomen. De verilandelyke vermogensegter, of het geestlyk gedeelte. om zo te fpreeken, van zyne Natuur Zull-n zyn aancagt byzonderlyk bezig houden ; de geftadige oe- fen'ng van zyne rede zal hemnietalleen geduurig nieuwe denk- beelden, maar tevens ook nieuween telkens verhevener gevocs ens - e \ t d ` EN ZEDEKUNDE. 353 lens geeven , en uit dit alles zal de allergroot'te en zuiverfte , fchoon de allerbedaardfte blydfchap geboren worden; nu ont- dekt. nu gevoelt hy, dat hy voor een andere en betere wae- rld gefchaapen is Nu leert hy zyne waare verordening en goe- dertieren Schepper in alle zyne beminlyke volmaaktheden ken~- nen. Nu verhetgd hy zig in den God zynstieils , en geniet een voorfmmaak van dic allervolmaak:te Gelukzaligheid. welke Ak flerrelyke verbeelding te boven gaat. Hy treeft met all:n icver voort. om volmaakt te worden. gelyk God vol:naakt iss en onderhoudt, zo veel de ftaat van dit onvolmaakte leven me- debrengt. aangaan Dog het is hier zo verre af, dat de zuivere van | jar- ten, terwyl zy zig deze nicuwe bronnen van waar genoegen Openen, een even groot, of grooter deel behouden in de ge- neugtens, welke uit de voldoeningonzer Har-stogten fpruiten kunnen. Regtgeaarde Godsdienst en zuivere Deugd verplig- ten ons geenzints, om de regte vermgaak..n van dit Leven te verzaken ; ‘zy vergunnen ons onbelemmerd om dezelve fteeds nzo verre te genieten, als met de onnozelheid; opregtheid en den vrede onzer zielen beftaanbaar is ’t Is ons eigen nut, °t is het vermaak zelve , °t welk wy bedoelen, dat zy, door haare waarfchouwingen en voorfchriften poogen te verzekeren. In duizend gevallen verlevendigen zy het genoegen , « welkde verfcheidene voorwerpen onzer Hartstogten ons verfchaffen kunnen en noit verbieden ze ons andere dan buitenfpoorige, en dus gevaarlyke of nadeelige geneugtens. `t fs waar dat zy ons dikwils raaden , zomtyds beveelen, om ons van zodanige voldoeningen onzer zinnen te wagten , waarvan zig de verder. | e 3 €- ` 364 NATUURLYKE GODSDIENST felwke gevolgen niet zo aanftonds aan een onkundig oog ver toonen, maar die noodige zelfsverzaaking vergoeden zy ryke- lyk door de lietelyke overdenking . dat wy dus de voorzigugtte party gekoozen hebben , en, in allen gevalle, in ftaat zyn, om ons zelven te beheerfchen, over onze waardíte lusten te zege- pralen, en alle onze neigingen Gode te onderwerpen; eene ewustheid > een genoegen by geene zinnelyke vermaaken te elyken. E Maar het groot belang dier Deugd, met welker befchauwing wy ons tegenwoordig bezig houden; blykt inzonderheid hier uit, om dat dezelve ons boven het gevaar der verzoekingen ten kwaade ftelt , en ten toppunt van all: Zedelyke Volmaaktheid ‚opleidt. Zodra wy onze dierlyke driften , naamelyk, eenmaa- len het gebied der rede onderworpen hebben, kan ons naau- welyks eenige verzoeking meer ten kwaade fleepen , of eenige zondige lust een merkclyk vermogen hebben in onzeziel; ter. wyl wy drarentegen, gelyk wy uit de gemaakte aanmerkingen reeds gezien hebben , en de minfte overdenking ons verder leeren kan dooronze zuiverheid des Harten tot allerleie Deug- den van zelve overhellen. Is nu de Deugd de waare Volmaakt- heid eens redelyken Schepzels, en de bron van een zuiver en beftendig gelùk , zo kunnen wy als verftandige Menfchen niet - nalaaten om ons, met allen moogelyken ernst en Jer op de- ze loffelyke, deze voordeelige en heilzaame zielsgeftekdheid toe te leggen. En om die noodzaakelykheid en voordeelen nog des te dui- delyker te befeffen , za laat ons den toeftand van hen, welke hunnen pligt ten dezen opzigte verwaarloozen , en van eene ftrydige geaardheid en neigingen zyn. eens kortelyk befchou- wen. Gelyk de zuiverheid des Harten een ryke bronvan _ eenftil maar niet min wezenlyk genoegen „ eene bedaarde, maar | niet min liefelyke vreugde is, zo is het, aan den anderen kant onbetwistbaar zeker, dat zy, dic aan hunne dierlyke driften fchandelyk verilaafd, geduurig heen en weder geflingerd wot | den, nooit waare rust ‚nog ergens eenige beftendige blydfchip vinden kunnen. Zy zyn eigenlyk nooit voldaan; de genietin- - gen der begeerde voorwerpen zelve doen hen walgen , en Zy | weeten niet „werwaards hunne grillige verkiezingen opnieuws te wenden? zy bangen niet van zig zelven af; hunne onrusti- e begeertens rukken hen naar de verfchillende kanten tevens; kwelling, onmagt, fpyt, wroeging en berouw vervullen hur ne ziel onder het genot van ’t ingebeeld vermaak , en wanhoop _ volgt altoos hunne dwaasheid onaffcheidbaar op de hielen. By- | aldien zy zig geheellyk aan ééne heerfchende Hartstogt over- ` . an EN ZEDEKUNDE, 365 geven , dezelve zal, met ydere voldoening , nieuwe krigten rygen, nieuwe lusten vormen , grilliger worden, en mociie- lyker te vergenoegen zyn, naar mhate men dezelve meer vol- doening poogt te bezorgen; te loorftelling, en daar uit fprui- tende kwelling mocten hierderhalven zeer dikwils de onvermy- delyke gevolgen van wezen; of zo men , door een gelukkige faamenloop van veele om{tandigheden , al middel weet te vin- den, om die nooit verzaade begeerte eens of meermaal teftillen, hoe kort, hoe onvolmaakt moet egter de vreugde wezen die hier uit geboren wordt! °t Is eene oogenbliklyke aandoening, welke door geene liefelyke overdenkingen onder‘teund wordt , en derhalven ophajgdt, zo dra menze gevoeld heeft, omons op nieuws aan kwelli®g, onrust, wroeging , althans aan een akelig veel, *t welk zig {traks hier op in onze ziel ontdekt, onbarm- artig over te geeven ; zo ras immers zulk een mensch zyne begeerte in het één voldaan ziet, jankt hy weder even zeer naar iets anders; hy moct zig altoos aan niterlyke voorwerpen heg- ten, omdat hy van binnen geen heul of troost kan vinden. [sy moet zig zelven fteeds ontvlieden , omdat de b-fchoûwing van - zyn eigen hart hem niet dan kwelling en verdriet kan baaren. En even zorgvuldig moet hy de Goddelyke Tegenwoordighzid vermyden, omdat dezelve hem zyne verkeerdhcid en euveldaa- ‚den op het Ímartelykst verwyt , en terwyl hy dus geduurig of in zyne verwagtingen van vermaak te jammerlyk te loor gelteld, of aan zig Zelven en zyne naare overdenkingen en knaagend geweeten overgelaaten, zyn beklaagelyken toeftand tegen wil en dank aan zig zelven moet erkennen „acht hy zig egter buiten ftaat, om de boeijens , welke hem in de Slaverny der zonden ’ gekluisterd hóuden , te verbreeken , zyn hals van een jok, dat hem op het fmartelyks drukt te vryden „en cen geluk te bekoo- men, dat zig in de betragting der Deugd, aan zyn beneveld oog „als in een donker verfchiet vertoont, dog dat hy niet kent, dan om deszelfs gemis eeuwig te betreuren. Ziedaar den waa- ren toeftand van eenen Zondaar, van een Slaaf zyner driften. Maar is dit.nu eene Schildery , welkeredelyke Schepzels zonder afgryzen befchouwen kunnen , of daar zy vrywillig befluiten zilen „ naar te gelyken? Dat verhoede God! kragtiger dringredenen weet ik althans niet te berde te brengen ; om elk verftandig mensch te beweegen, van zig, met allen mooge- Iyken fpaeden yver, op de zuiverheid des Harten toe te leg- en. $ De beweegredenen tot zuiverheid des Harten zyn inderdaad zo menigvuldigals de verfcheide waarheden van den Godsdienst en de Rede.» Maar zo wy den hoogften trap van volmaaktheid Se4 in w ı 866 NATUURLYKE GODSDIENST in dezen wenfchen te beklimmen, zo moeten wy edełmoedig worden, dat is te zeggen, de voortreffelykheid onzer redelyke Nature , naar het beeld desonzienlyken Gods gevormd, in aanmerking neemen „en ons geftaadig vertegenwoordigen „hoe weinig het aan zulke Schepzels betaamt , als wormen op der aard te kruipen, en hunnerDierlyke Driften flaafsch te dienen, Hoe onbeflaanbaar zulk eene laagheid daarenboven is met het belang van ons, die voor verhevener, voor hemelfche, voor eeuwige geneugtens gefchaapen zyn, en ons zelven hier van, al te kinderagtig zeker, berooven voor beuzelingen , die der aandagt, ’k laat ftaan der poogingen van een verftandig man onwaardig zyn. Houden wy deze gegronde aanmerkingen ge- duurig voor den Geest, geen twyffel is er aan te flaan, of de- zelve zullen een magtiger invloedop onze wyzevandenken, op onze geheele geftellen ebben , en ons de Deugd allengs- kens gemaklyker maaken, en, met dit vermeerderd gemak > het genoegen van derzelver betragting , oneindig vergroo- ten, ` Èenvoudigheid van voorneemens en oogmerken is metde zuiver- ‘heid des Harten naauw verknogt. Om eenige merkelyke vor- deringen in wezenlyke voortreffelykheid te maaken „of tent nt van volmaaktheid te fteigen, is het noodig, dat wy fte Koor eenig vast en bepaald beginzel geleid worden. Wy kun- nen inderdaad op één tydpunt maar één voornaam oogmerk in ons bedryf bedoelen. Verfcheidenheid van inzigten verzwakt de kragt van elk derzelver in ’t byzonder, en belet, dat wy eenigen daarvan met den vereischten i yver agtervolgen kunnen. Maar nu; zullen wy ons maar één doelwit hoofdzaakelyk voorftellen, wat kunnen wy dan waardiger verkiezen , dan om onze Har- ten te zuiveren , en onze redelyke Natuuren te volmaken, | Een Mensch, die waarlyk goed en deugdzaam is, houdt zig niet met cerie menigte fyne ónderfcheidingen op. Hy heett - één Hoofd-oogmerk te befchieten; hy rigt Zyn geheele leven en alle zyne bedryven, om het zelve gel ig te treffen ; endit Hoofd-oogmerk is het geen hy wenscht, dat alle redelyke Schep- zels met hem bedoelen’ mogten. -Eene edele opregtheid ver- toont zig hierom in zyn geheel bedryf. Laat ons dan ‚die beminlyke,die edele , die geruste Ziels- teldheid poogen te verkrygen, en een zuiver opregt hart pe £ l mg EN ZEDEKUNDE. 367 tragten te bekoomen. Laat ons alle neigingen, welke met onzen pligt ftryden, of ons van °t pad der Deugd vervoeren zouden , edelmoedig tegen gaan ; alle ongeregelde Staat- Zugt, welke ons geluk van uitwendige grootheid doet af- hangen , breidelen; alle laage baatzugt, die ons bekrompen maakt, en de liefelykfte bronnen van het zuiverfte genoe- gen flopt, uit onze boezems weeren ; Laaten we inzonder- heid die onmaatige zugt naar Rykdommen , Roem, en Grootheid, welke ons in het uitvoeren onzer deugdzaame voorneemens zo deerlyk belemmeren , wysfelyk beteuge- len ; Maar boven al „laaten we onzen trek tot zinnelyke ver- maaken maatigen, want hy, die zig aan zinnelyke geneug- tens overgeeft, moet noodwendig een flaaf zyner Driften zyn, of eerlang worden, en gevolgelyk de zuiverheid des arten ten eenemaal verliezen. den a r. amema eee e BEDENKINGEN EN TWYFELINGEN OVER DEN OORSPRONG'DER NEGERS, BY GELEGEN- HEID VAN EEN BLANKEN NEGER TE. PARYS, Door den Heer MAUPERTUIS, Yaldien de Blanken , of witte menfchen , toen zy de Negers of Zwarten voor de allereerfte reize zagen, de- zelve in Bosfchen gevonden, of in de woeftynen aange- troffen hadden „zouden zy hen mogelyk niet voor menfchen aangezien, althans niet aanftonds met dien naam verwaar- digd hebben. Maar die, welke men niet ontdekte , dan na dat zy zig in groote en welbevolkte fteden hadden faam- gevoegd; dan na dat zy zig onder de loflyke befttiering van wyze Koningen, (*) op allerleie konften en nutte weeter- fchappen hadden toegelegd, en na dat zy/de order en eene. welgeregelde Politie eindelyk onder hen deeden bloeijen in een tyd, toen alle andere volkeren flegts Barbaaren wa- ren ; die Negers zeg ik, welke , in zulk cen {taat , van de Blanken allereerft gezien wierden, zouden byna rede heb- ben kunnen neemen, om de Blanken niet voor hunne Me- demenfchen aan te zien. Men vindt in Africa, tusfchen de keerkringen van dea Kreeft en den Steenbok, geen andere dan zwarte Bewoos ners. £*) Zie Diodorus Sicul. in het gilde Baek zyner Hiftosien, 4 e 5 NE MT aa 368 BEDENKINGEN OVER DEN ners. Niet flegts zyn zy door hunnekouleur van andere men. fchen onderfcheiden „maar verfchillen ‘er ook door hunnehy- zondere wezens-trekken van. Breede platte Neuzen, dikke lippen „en wol in plaats van hair op °t hoofd, fchynen ’er in- zonderheid een nieuw foort van menfchen te maaken (4). Als men van den Equator naar de Zuider-Pool afzakt, zo worden de Negers’ allengskens ligter van kleur, maar bẹ- houden dezelfde leelykheid: en men ontmoet op dezen weg dat vuil en morsfig volk, het welk de'zuidelyke Punt van Africa bewoont ($). Dat men integendeel Oostwaards aanreize , en men zal volkeren aantreffen , wier wezens trekken zagter worden, en zig regelmaatiger vertoonen , maar wier kleur weder Steeds even zwart is, als die welke men in Africa zag.. Agter deze volkeren onderfcheidt zig eene groote Natie, door een taanig aanzigt met lange en naauwe oogen, welke neg daarenboven fchutns geplaatst zyn. ‘ s men in dat groot Waereldsdeel overfteekt, °t welk van de andere Deelen des Aardbodems van Europa, Africa, en AfiË fchynt afgefcheiden „zo vindt men , gel yk ligt te ver- moeden was, weder allerhande nieuwe verfcheidenheden. Daar zyn egter geene Blanken; het is meest bevolkt met rosfche en olyf kleurige menfchen, in welke koleuren men allerhande kleine verfcheidenheden en tusfchen-of by-kleu- „ren , ook ligter en donkerder fchaduwen aantreft. Dit waereld-deel eindigt aan den Zuider-Poolin een Kaap en Eilanden, welke men zegt door Reuzen bewoond te wor- den. En als men de verhaalen van verfcheide Reis-befchry- vers geloof mag geeven , zo ontmoet men inderdaad aan dit eind van America een foort van menfchen, die byna eens zo lang zyn, als die van ons foort. Eer wy het vaste Land verlieten, hadden wy van een an- der foort van. menfchen, zeer verfchillende van deze, kun- nen {preeken. De Bewooners namelyk van het noorderlyk gedeelte van Europa zyn de kleinfte van allen, die ons tot dus verre bekend zyn „en de Laplanders aan de Noord-pool, de Patagons in America naar den kant van ’t Zuiden, fchy- nen de beide uiterftens van het geflagt der menfchen te zyn. Ik zoude nooit gedaan hebben, zo ik van alle de Bewoo- a ` N ? . ners ` (E) Ztbiopes maculant orbem, tenebrisque figuranta Per fuscas bominum gentes. , l ’ Manil. Lib. IV. vs, 723 ($-De Hottentotten. OORSPRONG DER NEGERS, 309 ners. der Eilanden, die in de Indiaanfche Zeën leggen, eq - die, welke men in den grooten Oceaan, tusfchen Afie en America aantreft, fpreeken wilde. Yder volk, ydere Natie heeft daar zyne byzondere gedaante , even als zyne taal (*); En mag de gedaante inderdaad nict als een foort van taal, op haar zelve, en wel eene taal, die zig het best van allen doet verftaan , worden aangemerkt ? Als we alle die Eilanden eens doorliepen , zouden wy misfchien, in Zommigen derzelver, Bewooners aantreffen , die ons nog meer belemmeren zouden, dan de Zwarten, aan welken wy reeds zo veele moeite hebben, om den naam van menfchen te geeven, of te weigeren. De bewooners der Bosfchen of de Bosch-menfchen van Borneo, daar zom- mige Reizigers van fprecken , en die in alle opzigten zo gelyk aan de menfchen zyn, moeten die onderfteld worden minder verltand te hebben, of de rede te misfen, om dat zy ftaarten hebben, even eens als de Aapen, en het geen men verpligt is te erkennen, dat van de kleur, van wit of zwart, of taanig, nog van het fatfoen en‘de plaatzing der oogen geenzints afhangt, zal men dat nu beweeren door het getal der wervelbeenderen bepaald te worden ? In die Landengte, welke de Noordzee van de ftille zee fcheidt , verzekert men (t) dat menfchen woonen , veel blanker dan eenige andere, welke wy tot nog toe kennen 3 Hun hoofd-hair vertoont zig als witte wol ; Zy houden hun- ne oogen, om dat zy het dagligt niet verdraagen kunnen, geduurende dien tyd, fteeds geflooten, en openen dezelve niet dan ’s nagts. Zy maaken in het geflagt ‘der menfchen het zelfde foort uit, als by ons de Vledermuizen en Nagt- uilen in het geflagt der Vogelen; als de Zon onder is, en de natuur zig, om zo te fpreeken, in zwarte Rouwgewaa- den heeft gekleed, als alles zwygt, en de overige bewoo- ners des werelds , vermoeid van hunnen arbeid, verzaad van hunne vermaaken „ of afgeflòofd door hunne zorgen, zig te rust begeeven, en hunne verfpilde kragten door een zoeten {laap poogen te herftellen, of hun verdriet in des- zelfs ongevoeligheid te vergeeten, dan {taan de bewooners van Darien op „ loven hunne Gôden-, verheugen zig in ds a&i- (*) Adde fonos totidem vocum , totidem infere linguas, Et mores pro forte pares, ritusque locorum. _ (f) Zie de reizen van Wafer , Befchryving der Land-Engte van America. sE o n i 470 BEDENKINGEN OVER DEN afweezigheid van een ligt, dat hen onverdraagelyk was, beginnen hunne bezigheden, en vervulien het ydel, dat zig anders op dezen tyd in de Natuur vertoonen zoude. Zy hooren het gefchreeuw der Uilen met zo veel vermaak, als de Harders in onze Lugt-ftreeken het liefelyk gezang van den Leeuwerik, wanneer dezelve met het krieken des daags , buiten bet gezigt van den wreeden Havik, de Zon, die op het punt is van zig te vertoonen , in de wolken fchynt op te zoeken, of te gemoet te willen vliegen. Hy vergezelt zynen zang met het klapwieken zyner vleugelen, en tekent ’er de verfcheide toonen mede, Hy dartelt in de lugt, zig telkens hooger en hooger opwaards begeevende ; Hy vliegt de wolken in; men verliest hem uit het gezigt , maar men geniet nog het vermaak van zynen lieven zang ; de toonen egter zyn niet meer te onderfcheiden „het geluid wordt flaauwer „daar blyft eindelyk niets dan eene erkente- lyk nadenken van over: men verbeeldt bet zig nog met vere maak te hooren , en die verbeelding eindigt in tederheid en mymering. Dit oogenblik knoopt en verbindt de ftille ge- rustheid van den nagt met de vermaaken van den dag. De Zon gaat op, en koomt de beweeging en het leven op de aarde wederbrengen5 tekent de uuren, en wyst yder den arbeid zyner handen aan; maar de bewooners van Darien wagten dit oogenblik niet af; zy zyn reeds allen te rust. Men mag hier of daar nog eenige Bon Vivants. aan tafel vin- den, die, na hunne maagen met Razouts overlaaden te heb- ben, hunnen Geest in fcherpe trekken uitputten , of in fraaije antwoorden verftompen ; Maar de eenige fatfoenlyke Lteden, die thans nog op zyn, zyn de zulken, die op den middag wagten ‚om hunneSchoonen een bezoek te geeven; Des middags namelyk , als de Zon op °t hoogst , en het ligt het fterkst is, dan is °t, dat een Minnaar de toeverzigt van eene oplettende moeder zoekt te loor te ftellen , en toe- gang tot zyne fchroomagtige Minnares te krygen.. > Het zonderlingfte verfchynzel, ten opzigte van de kleur der verfcheidene bewooners van onzen W aereld-kloot, en de regel, die, gelyk zy ftamdvastigst doorgaat, zo ook de meeste opmerking verdient „is, dat die breede Band of Gor- del, welke Oost en West om onzen Bol loopt, en die wy de verzengde Lugtftreek noemen , alleen beflaagen wordt, door zwarte, of zeer donker olyf kleurige bewooners. Die Band wordt door de tusfchenftroomende Zeën vp veele plaatfen afgebrooken, dat men egter dezelve, in weerwil dier fcheidingen , dwars dor Africa , Afa ,.en America | | vals OORSPRONG DER NEGERS — 375 volge, dat men de aarde dus van het Oosten naar het Wes- ten, het zy over de Eilanden , bet zy door de vaste Lan- den , rond loope , men zal ‘er geene andere, dan zwarte volkeren ‘vinden; want wat die Nagt menfchen, daar wy zo aanftonds van gefprooken hebben , aangaat , en eenige Blanken , welke nu endan buiten den algemeenen regel onder de Zwarten gebooren worden, derzelver getal is zo gering in vergelyking van alle de overigen „dat men ze naauwelyks als eene kleine uitzondering op dien doorgaanden regel kan befchouwen. Als wy den Evenaar verlaatende ons nader naar de Poo- len toe begeeven, zo vinden wy dat de kleur der volkeren zig allengskens en als met fchaduwen opheldert. Zy blyfe fteeds nog zeer donker en bruin, zo lang men aan de ande- re zyde der Keer-kringen is, en wordt niet volkomen wit , voor dat men vry wat in de gemaatigde Lugtítreek voort» - reist. Het is aan den uiterften rand dier Lugtftreek einde- lyk , dat men de witfte of blankfte volkeren vindt. De Rei- ziger {taat op het zien der Deenfche Vrouwen met haare blonde hairen verbaast, over. eene kleur, die hem de oogen doen tysteren , en kan zig niet overreeden, dat de fneeuw- witte voorwerpen die hy ziet, en de Zwarte of Bruine, die hy ftraks in Africa aanfchouwde, beide Vrouwen zyn. Nog verder naar het Noorden en tot in de bevrooze Lugt- gewesten , vertoont zig dit verfchil nog duidelyker. Ja in die Landen, welke de zon, geduurende den winter , zig niet verwaardigt te befchynen, daar de aarde, nog harder dan de barre Rotíen, die haar {chynen te bedekken, geene vrugten voortbrengt, die zy overal elders in menigte uitle- vert, in die akelige ftreeken, zeg ik, ziet men aan derzel- ver bewooners een- vel van Leliën en Roozen. Ryke en benydde Gewesten van het zuiden, gronden van Peru en Potofi, ftooft vry het goud in uwen boezem! ik zal u °t zelve nooit onthaalen 5 lk veragt uwe fchatten, om dat u het beminlykfte fchoon, dat my de noorderlyker Landen aan- bieden , ten eenemaal ontbreekt ! Golconde ! dat de dier- baare: vogten, waar uit de Diamant en Robyn moet groei- jen, door uwe aders vloeije ; ik misgunne ook u die nutte- loose kostelykheden niet; Dezelve kunnen uwe zwarte Vrouwen nooit behaagelyk maaken , en onze Schoonheden hebben ze niet van nooden. Dat ze u voortaan eeniglyk moogen dienen, om álle jaaren de zwaarte van eenen verag- telyken Vorst aan te wyzen, die, terwyl hy zyne lotfelyke hoedanigheden naar het gewigt zyns gemesten lighaams i o. re. 872 „BEDENKINGEN OVER DER ` rekent , en zyne: kostelyke oogenblikken in eene belagge: lyke Schaal verfpilt ‚-zyvne vryheid met zyne Staaten op het ouverwagtst verliest (*). Maar mag men niet zeggen, dat ‘er in deze uiterfte, en verst van den anderen atgelege Gewesten , alwaar alles blank , of alles zwart is, te veel eenpaarigheid heerfche? en zoude de vermenging van het een met het ander, zoude de verandering, en de verfchillende fchaduwen, die hier uit noodwendig moeten gebooren worden, niet meer vermaak verfchaffen? Gewisfelyk ja! en ’t is het gelukkig Vrankryk, waar in de Natuur die gemengelde fchoonheden, die beval- lige veranderingen op het aangenaamst vertoont; ’t Is op de oevers van de Seine, dat men die verfchillende fchadu- wen tusfchen zwart en wit met genoegen befchouwt; en één fchoone zomerfche dag zal aan een oplettend Reiziger in.de Tuinen van de Louvre al het fraaije vertoonen, dat over.den gantfchen aardbodem is verfpreid. Eene Bruinet met oogen als een git blaakt van ’t leven- digfte vuur, dat men onder de fchoonheden van het Zuiden vindt ; de blaauwe oogen eener andere fchoonheid vertoo- nen de zagte trekken van haar aanminnig Wezen , en ftellen de bekoorlykheden van onze blonde in het aangenaamfte ligt; Terwyl het Kastanje-bruin hoofdhair, dat onze Natie saale kleur fchynt te zyn, tusfchen dat der zuidelyker en noordelyker volkeren in ftaat ; Dus hebben ook onze Frana fche Vrouwen niet de levendigheid van haar , welke door eene brandende zon gedurig worden gezengd „nog de kwy- ning dier andere, welken dit vuur des levens naauwelyks befchynt, zy ftaan weder tusfchen beiden, en hebben alles, wat zy hebben moeten om behaagelyk te zyn., Welk een luister fchittert allerwegen , daar zy zig vertoonen ! zy fchynen uit Albast „Goud, en Azur te faam gezet; Zy koo- men my verrukkend voor, en ik bemin zelts de dwaaling der Natuur, die zig in de kleur van haare hoofdhairen , zom- tyds {chynt te vergisfen. Die zelfde gunstryke moeder heeft haar, uit eene verregaande tederheid, vergoeding gedaan , wegens een nadeel, dat inderdaad geen nadeel is, zy heeft - i een (*) Men ziet ligtelyk , dat hier de gewoonte van den grooten Mogol jaarlyksch te weegen , om daar uit zyne gezondheid op te maaken, wordt bedoeld; de gewigten, die men hier toe bee zigt, zyn Diamanten en Robynen. Verder weet men, dat Tha- mas Kouli-Kan by onzen leeftyd, den grooten Mogol onttroont, en hem. cynsbaar aan het Perfisch: Ryk gemaakt heeft,. ” ` l | s DORSPRONG DER NEGERS, 378 ten fchitterend wit met de zwartheid haarer oogen en tok- ken, op de bekoorlykfte wyze gepaard, en ‘er, om zo te ‚fpreeken „blonde Brunetten van gemaakt. Beminlyke fchep- zels! vreest niet, dat het een gebrek zy, daar wy van fpree- ken? Neemt geenen toevlugt tot een haatelyk poeder, die uwe Schoonheden verdooft. Laat de Roozen en Lelien zig vryelyk over uwe wangen fpreiden , en laat het bevallig zwart uwer losfe hairlokken derzelver zagten luister des te levendiger maaken! — Ik heb onder die meenigte van Schoonheden groene oogen aangetroffen , ik kende ze reeds van verre; zy onderfcheidden zig van alle anderen, en ge- leeken even weinig naar die der volkeren van ’t Zuiden, als naar die der noordíche Gewesten. De kinderen gelyken doorgaans naar hunne Ouders ; en de verfcheidenheden zelve, welke zy vertoonen, zyn dike ’ wils niet anders, dan uitwerkfelen en gevolgen dier gelyk- heid. Die verfcheidenheden , als men dezelve tot in haaren oorfprong konde nagaan , zouden naar alle waarfchynlyk- heid, uit den éénen of anderen onbekenden Voorouder af. koomen, en daar in te ontdekken zyn; Zy worden door op elkanderen volgende geflagten van menfchen, waar in ze plaats hebben, voortgeplant, en daarentegen door dikwils erhaalde Generaties van anderen, daar Ze niet in gevonden worden, verzwakt, onzigtbaarer gemaakt, en eindelyk ge heel vernietigt. Maar, daar men zig moogelyk nog meer dan over iets van dit alles moet verwonderen, is, dat merf die verfcheidenheden , en byzondere eigenfchappen of ken- merken van een geflagt , menigwerven op nieuws weder ziet te voorfchyn koomen, na dat dezelve geduurende ééne of meer Generaties onzigtbaar geweest, en als verdweenen zyn. Dus ziet men dikwils kinderen, welke nog naar hun- nen Vader, nog naar hunne Moeder gelyken, de wezens- trekken , lighaams-houding enz. van een Grootvader „Over. groot- ~ 374 BEDENKINGEN OVER DEN grootvader, of Bet-over-grootvader vertoonen , en die gas vallen hoe vreemd en wonderlyk dezelve mogen zyn, val- len egter al te dikwils voor , dan dat men ze in twyffel zou- de kunnen trekken. , De witte Neger derhalven, welke thans te Parys is, eene Negeresíe vindende, even blank als hy, zoude by dezelve misichien niet dan Zwarte kinderen verwekken, om dat ‘er eerst eene genoegzaame meenigte voortteelingen van Ou- deren tot kinders „en Kinds-kinders ênz. moet vooraf gaan, eer de byzondere kleur der eeríte Stami vaders verzwakt, en vernietigd worden kan; Maar als men, geduurende den loop dier vericheide op elkander volgende Generaties, aan de Afftammelingen van dien blanken Neger telkens Neger- fche Vrouwen, die ook blank , of van blanke Negers warer voortgeteeld , bezorgen konde, zo zoude men eindelyk die zelfde kleur beftendig maaken , en dus een nieuw foort van Negers in de wereld brengen. De grond van alle die verfcheidenheden is in de Natuur zelve ongetwyffeld te zoeken ; maar men kan de Natuur aan x werken helpen, en het geval of de konst hebben niet zel- den eene merkelyke verandering in haare Gewrogten voort- gebragt. Dus kan men zeggen, dat zy, welke zig uitleg- gen, om de byzondere verkiezingen der Lief hcbberen; in, het één of ander foort van Dieren te voldoen, in zekeren zin de Scheppers van nieuwe wezens, althans van nieuwe Geflagten zyn; Dus zien wy, door hun vernuft en zorgen, een nieuw ras van Hónden, een nieuw foort van Duiven, van Canary -vogeltjes of andere Dieren te voorfchyn koo- men, en fchepzelen op den ‘aardbodem verfchynen , welke Ser te voren niet opte vinden waren; Zy allen waren eerst toevallige wezens, Speelpoppen eener dartelende Natuur, die flegts enkel en zonder andere van hun foort beftonden ; Maar men heeft ze met zulken gekoppelt , die ’er meest naar geleeken , men heeft die zelfde toeverzigt tot volgen- de Generaties fteeds, met dezelfde oplettenheid:uitgeftrekt, en’er eindelyk een nieuw foort van Dieren uit gefokt; Dus fchept de berugte Lyonnés jaarlyks eenig nieuw foort, en vernietigt die, welke niet meer in de mode zyn; Hy ver- . betert en verfraait de uiterlyke gedaantens, verandert ce koleuren, en vermaakt zig, om dan eens Arlequins dan ecas Mopfen, dan weder andere foorten in de wereld te helpen. 