Handboek der pharmakognosie
Vroeger leidde men het Amerikaansch bevergeil eveneens van den ge¬ wonen bever af en trachtte men de afwijking in deszclfs hoedanigheden , die zoodanig van die des Siberischcn verschillen , dat het ter naauwer- nood in eigenschappen en werkingen hiermede kan vergeleken worden , daardoor te verklaren, dat de bever hier (d. i. in Amerika) in een geheel 660 PRENSÏCÜLANTIA. onderscheiden klimaat en van gansch ander voedsel leeft. Overigens kan dc Amcrikaansche bever nog niet met volle zekerheid als eene bijzondere beversoort aangenomen worden. In het algemeen zijn dc zakken des Amerikaanschen bevers kleiner, langer en smaller, 1 tot 4 oneen zwaar. De beide zakken hangen meestal nog te zamen. Van builen zijn zij oneffen en overlangs gerimpeld. Het uitwendig donkerbruin bekleedsel laat zich niet in lagen aftrekken. De binnenste bevergeilmassa verhoudt zich bij verhitting zeer overeenkomstig met het Siberisch , doch geeft met water een bijna kleurloos decoct , hetgeen bij bekoeling troebel, door ijzerchloride zeer verdonkerd en door een aftreksel van galnoten sterk getroebeld wordt. Met alkohol geeft zij eene donkerder gekleurde tinctuur, welke , in water gedroppeld , eenen sterken neêrslag doet ontstaan , die zich spoedig in harsachtige vlokken zamentrekt en door ammonia slechts moeijelijk en gedeeltelijk met eene bruinroode kleur wordt opgelost. De in water en alkohol onoplosbare deelen bruisen met zoutzuur vrij sterk op. Zij is aanvankelijk ook wel roodachtig-gcel , doch na het droogen harsachtiger, glanzender en ligter breekbaar, meestal zonder holten (somtijds vindt men echter vele ledige tusschenruimten) , riekt even als Siberisch bevergeil , doch zeer zwak , smaakt specerijachlig , prikkelend , zeer bitter en blijft daarbij eenigzins aan de tanden kleven. scHiNDLEU onderscheidt, naar gelang der van den ouderdom des bevers afhankelijke grootere of geringere hoeveelheid celweefsel in de bever¬ geilmassa , 4 niet zeer scherp van elkander afgescheidene soorten : N°. 1. De buitenste rok zeer zwak ; hel celweefsel overwegend, zeer fijn , van de tweede opperhuid af zich bijna concentrisch in de massa verspreidend en ware cellen vormend, die dikwijls in zoodanige hoeveelheid voorhanden zijn, dat haar gewigt dat der bevergeilmassa, welke altijd slechts in ge¬ ringe hoeveelheid aanwezig is en er meer aard- dan harsachtig uitziet, overtreft. Reuk zwak , muffig. N°. 2. Bestaat voornamelijk uit de grootere, meer gevulde zakken met eene sterkere buitenste rok en volmaakte cellen , welke dezelfde plaats als die der vorige soort, innemen, doch in gewigt minder bedragen, dan de bevergeilmassa. Deze gelijkt in kleur, consistentie en het in wecken toe¬ stand niet altijd harsachtig aanzien het meest op het Siberisch , doch is na het droogen harsachlig , even als gultegom geel of bruinachlig-geel , en wordt in de lucht rood of zwartbruin. Verhoudt zich in den mond ven als eene hars , bezit weinig smaak , doch is na oplossing in alkohol PRENSICULANTIA. 661 scherp cn bitter ; riekt sterker, aangenamer en minder muffig , dan N°. 1. N°. 3. Minder gevulde zakken met sterkere rokken en celweefsel , welk laatste niet meer volmaakte cellen vormt , die in geringe hoeveelheid voorhanden en in het midden der massa verdwenen zijn,. De bevergeil- rnassa bruinoranje of bruingeel , doch , zoolang als hij nog in wecken toestand verkeert, van een harsachtig aanzien. In de nabijheid des ster¬ keren celweefsels bevinden zich doffe aardachtige plekken , die men na afwassching met spiritus als koolzuren en phosphorzuren kalk herkent , welke zich hier reeds uit de massa , waarmede zij bij N°. 1 en 2 gelijk¬ vormig vermengd waren, zijn begonnen aftescheiden. De bevergeilmassa , welke deze kalkzouten digt omgeeft, komt met die der volgende zakken overeen. Reuk sterker, dan bij N°. 1 en 2. Smaak eerst na oplossing in alkohol , en alsdan zeer sterk waarneembaar. N°. 4. Zakken der oudste bevers, met zeer dikke , lederachtige, min of meer ineengeschrompelde huiden zonder of met een dik, zich naauwelijks nog 1 lijn ver in de massa uitstrekkend celweefsel. De bevergeilmassa is smerig, bijna vloeibaar, oranjebruin of bruingeel , droogt langzaam , ver¬ hardt naauwelijks geheel , wordt hierbij donker en schier zwartbruin. Riekt krachtiger en aangenamer dan N°. t , 2 en 3 , bezit bijna geen smaak, laat zich tot poeder kaauwen , even als zuivere hars, doch smaakt in alkohol opgelost zeer krachtig. De uitscheidingen der kalkzouten zijn hier van eenen zandigen aard en zoo duidelijk, dat men hen voor been- achtige deelen zou kunnen houden. Uit het opgegevene laat zich dus zeer goed de hoogst ongelijke hoeda¬ nigheid verklaren, welke aan het Amerikaansch bevergeil van den handel eigen is , en die zelfs eens lot het vermoeden aanleiding gaf, dat al het. Amerikaansch bevergeil een kunslprodukt is. Intusschen vloeit hieruit de onmogelijkheid van een kunslprodukt nog niet voort. De beide hoofdsoorten des bevergeils zijn door brandes geanalyseerd. Hij vond in het Siberisch : Kanadasch : Aetherische olie . 2, CO 1,00 Bevergeilhars . . 38,60 13,83 Cholesterine. . . 1,20 — Castorine . 2,50 0,33 Albumine met phosphorzuren kalk . 1,60 0,05 Lijmachtige zelfstandigheid . . 2,00 2,30 CARNIVORA. 662 In alkohol cn water oplosbaar extract (osmazome) Koolzure ammonia .. Fhosphorzure kalkaarde . . f. Koolzure kalkaarde. .......... Zwavelzure potasch, kalk- en bitteraarde. . .. Met potasch uitgetrokkene , lijmachtige stof. .. Met potasch uitgetrokkene, lijmachtige, in alko¬ hol oplosbare zelfstandigheid. Vliezen , huid , enz- .. Water en verlies . 11,70 laugier, batka en riegel hebben er ook benzoëzuur in gevonden, waardoor zich het beslag in de glazen vormt , waarin hevergeilpoeder bewaard wordt, wöhler veronderstelt, dat de opgegevene aetherische olie welligt carbolzuur is en dat het bevergeil hieraan zijne werkingen te danken heeft. 2.40 0,80 1.40 2,60 8,40 1,60 3,30 0,20 0,82 1,40 33,60 0,20 2,30 20,00 22,83 3. CARNIVORA. Vlceschvretenden. Familien: Canina. Viverrina. Felina. Mustelina. Ursina. ». canina. Honden. 1. Canis familiaris l. De gewone H ond. — v. d. H. le. Uiig. II. 366. — Levert a. Hondenvet. Axungia Canis. Bruinachtig-wit , korrelig , smaak- en bijna reukloos , somtijds onaan¬ genaam van reuk, halfvloeibaar; stolt bij -f 7° R. tot eene op reuzel gelijkende, geheel witte massa; smelt bij -f- 30" R. volkomen; wordt ligtelijk ransig. b. Witte Gentiaan. Album Graecum s. Magnesia animalis. De witachtige , drooge drekmassa , welke honden , die vele beenderen vreten, voornamelijk in Maart, uitlozen. Grootendeels kool- en phos- phorzure kalkaarde, met een weinig dierlijke zelfstandigheid doortrokken. [Oudtijds behoorden ook jonge honden , Catclli, en de lever van dolle honden, liep ar canis rabidi, tot den thesaurus mcdicaminum.] 2. Canis Vulpes i. De Fos. Bijkans over de geheele aarde. In bosschen. — v. o. II. te. Uiig . II. 366. — Levert CARNIVORA. 663 a. V ossenlong. Pulmo Vulpis. Oe longen mel de luchtpijp, in den 100k gedroogd en tusschen alsem bewaard. b. ! ossenvet. Axungia Vulpis. Even als ganzenvet zeer wit en eenigzins korrelig. Riekt niet onaan¬ genaam ; wordt bij -f 7° R. vaster en geelachtig ; smelt eerst bij -f 40° R. volkomen. [Het vleesch en de ruggegraat van vossen , Caro et Spinae Vulpis» werden ook in de geneeskunde gebruikt.] ï>. viverrina. Yiverren. 1. Viverra Zibetha schrer. De Aziatische Civetkat. In Arabic en Oost-Indië. In Zuid-Amerika verwilderd. — v. d. H. le. Uitg. II. 034. B. und R. 1.2.—- En 2. Viverra Civetta sciireb. De Afrikaan sehe Civetkat. In Middel- Afrika. — v. d. H. 1e. Uitg. II. 634. B. und R. I. 6. — Leveren de Civet. Zibethum s. Zibethium. Eene smerige, vette massa, welke door bijzondere klieren in cenen eigenaardiger! zak wordt afgescheiden , welke in verbinding staat met eene spleet ter breedte van 1 duim en ter diepte van 3/4 duim, die zich tusschen de geslachtsdaden en de anus bevindt. Gedeeltelijk wordt deze massa door de dieren zelven uit den zak door de spleet geperst en door negers ingezameld , gedeeltelijk wordt zij bij gevangene dieren met lepeltjes uit den zak gehaald. De civet is wit, zalfachtig-week; wordt met der tijd geelachtig, bruin¬ achtig en vaster ; riekt sterk, eigenaardig, muskusachtig; smaakt vettig , on¬ aangenaam, bitter, prikkelend ; smelt gemakkelijk even als vet , ontvlamt en verbrandt even als vet met eene lichtende vlam, tot op een weinig asch. Is onoplosbaar in water, moeijclijk oplosbaar in alkohol ; de in de warmte tot stand gebragte oplossing zet bij bekoeling veel vet af; in aether is zij slechts gedeeltelijk met geelachtige kleur oplosbaar. Meestal bevinden er zich fijne haartjes in gemengd. Bevat volgens boutron-charlard : Aetherische olie. Vast en vloeibaar vet. II ars. Gele kleurstof. Mucus. Vrije ammonia. 664 SOLIDUNGULA. In de asch vond bij koolzure polasch , zwavelzure potasch , phosphorzure kalkaarde en ijzerverzuursel. Verval sching en : kunstmatig uit vetten, oliën, harsen, honig, muskus, enz. zamengestelde massa’s. c. ursina. Beerachtigen. 1. Ursus fuscus bl- Ursus Arctos l. De bruine Beer. In Japan , Barbarije, op de Alpen en de Pyreneën. — v. d. H. le. Uitg. II. 640. — Levert het Beerenvet . Axiirtgia IJrsi. Overeenkomstig met varkensvet, doch weeker. Zou den haargroei zeer bevorderen- [De b eer eng al , Fel Ursi, was ook eertijds officineel.] 2. Meles Taxus cuvier. Ursus Mei es l. De Das . In holen, welke zij zich onder den grond onzer bosschen graaft. — v. n. II, le. Uitg. II. 639. — Levert het Dassenvet . Axungia Taxi. Gcelachtig-wit , dikvloeibaar , met kleine korreltjes vermengd , bij -f 7° R. wit en zalfachtig, bij 31°, 2 R. geheel vloeibaar, en in reuk zeer over¬ eenkomstig met ganzenvet. [Vroeger gebruikte men ook het gedroogde bloed, dassenbloed, San- g u i s Taxi-] 4. S O L I D U N G U L A. Een hoevig en. 1. Equus Caballus l. Het Paard. [Wordt niet meer wild gevonden, maar slechts verwilderd in Azië en Zuid-Amerika. Is door het fokken in talrijke variëteiten overgegaan.] — v. d. H. le. Uitg. 11.577. — Levert de Paardenmelk. Lac equinum. I Is wit, bleekgeelachtig, dunner dan koemelk, van 1,0346 tot 1,045 soort. gew. , zonder bepaalden reuk, reageert loogachtig, smaakt zoutig , slijmerig, niet zoet, gaat spoedig in wijngisting over. Beval volgens van ST1PRIAAN LUÏSCIUS: BISÜLCA. 665 Gele room , die niet goed in boter te veranderen is . . 0,8 Kaas . . 1,6 Melksuiker . 8,8 Water, zwavelzure kalkaarde en chlorkalcium . .... 88,8 [Het bloed van hengsten , Sanguis Equi, behoorde, even als de zaad¬ ballen , Testes Equi, onder de geneesmiddelen van vroegere dagen. Ja zelfs werden de verharde eeltachtige plekken, die men op de knieën en hoeven vindt, de paardespatten , Lichenes E quorum, toegediend.] 2. Equus Asinus l. De Ezel. Leeft nog wild in de groote woestijnen van Middel-Azië. — v. d. H. le. Uitg II. 577. — Levert de E zelinnenmelk . Lac asininum. Even als vrouwenmelk, wit. Soort. gew. — 1,023 tot 1,0355. Smaakt zoet en geeft eene ligte , spoedig ransig wordende boter. Gaat ligtelijk in wijngisting over. De melk, die bij het melken het eerst te voorschijn komt , bevat minder room, dan die, welke later verkregen wordt; zij is ook des le rijker aan room , hoe langer zij in den uijer vertoefd heeft. Bevat volgens peligot gemiddeld: Caseïne. 1,95 Boter . 1,29 Melksuiker , extractiefstoffen en zouten. 6,29 Water. ..... i ... . 90,47 [Het vet, de lever en de hoeven , Axungia, Hepar en Ungulae As i nor um, waren ook eertijds in gebruik.] o- BISÜLCA S. RUMINANTTA. Tweehoevi- gen of Herkaan wenden. Familien: Cer vin a. Devcxa. Tylopoda. Cavicornia. a. cervina. Ilertdieren. 1. Cervus Elaphus l. Het Hert. In de bosschcn van Europa, Azië en Afrika. — v. D. H. le. Uitg. II. 583. B. und R. I. 35. — Levert a. Hertshoorn. Coma Cervi. De kroon of het gewigt. Harde, hoornvormige, getakte uitwassen op het voorhoofd, wier zamenstelling met die van beenderen overeenkomt. Zij bevatten volgens mérat de guillot : Phosphorzure kalkaarde. 57,5 Koolzure kalkaarde. . 1,0 Kraakbeen. . • . 27,0 Water en verlies . 15,5 BISULCA. (>(>() Cornu Cervi raspatum s. torn a t u m is geraspte of gedraaide herts¬ hoorn. Wordt meestal door de beenderen van vele herkaauwende dieren ge¬ substitueerd, hetgeen wegens hunne gelijke zamenstelling zeer goed ge¬ schieden kan. Cornu Cervi ustum nigrum is hertshoorn , welke buiten toetreding der lucht, totdat het kraakbeen verkoolt, zwartgebrand wordt, en dus een mengsel van de kalkzoutcn met de kool des kraakbeens. Gewoonlijk worden hiervoor tegenwoordig verkoolde beenderen van herkaauwende dieren gebruikt. Cornu Cervi ustum album is hertshoorn, welke in aanraking met de lucht gebrand wordt, totdat de kool des kraakbeens geheel is wegge¬ brand, en dus een bijna geheel wit mengsel van zijne kalkzouten. Meestal worden hiervoor tegenwoordig witgebrande beenderen van herkaauwende dieren aangewend, peltler vond dezen met 25 proc. krijt vervalscht. [Onder denzelfden naars kwam ook een kunstprodukt voor, hetgeen volgens düval uit gips bestond. Zie haasman, Tijdschrift , enz. 1849, N°. 8, bl. 250.] b. Hcrtstalk. Sevum cervinum. Het vaste vet, dat uil; de in de nabijheid van de nieren en het nel gelegene cellen uitgesmolten is. — Naauwelijks van schapenvet te onderscheiden, doch iets witter, harder, brozer, en ook in reuk ver¬ schillend. Is door joss (erdm. Journ. I. 32.) scheikundig onderzocht. [De Lemae palpebrales, die men oudtijds gebruikte, zijn harde klompjes, die zich bij de herten gedurende den bronsttijd in den binnen¬ sten ooghoek uit het smeer der Meiboomsche klieren en het slijm der conjunctiva vormen. — Onder herteliruis , Os sa de co rd e c erv i , verstond men 2 beenderen , welke zich bij volwassene herten soms kruiswijs gele¬ gen nabij den oorsprong der aorta in het tusschenschot der hartekamers be¬ vinden. — De aanwending van het bloed, het hart , de longen, de lever, de roede (Friapus cervi), de ballen, de baarmoeder, den staart, de huid en zelfs de mest der herten behoorde eertijds evenmin tot de zeld¬ zaamheden.] 2. Ccrvus Alces l. De Eland. In het noorden van Europa, in Azië en Amerika. — v. n. H. le. Uitg . II. 582. B. und R. I. 30. — Levert de Elandshoeven. Ungulae Alcis. De groote, diep tweespletige , zwartbruine, bijzonder harde en vaste hoeven , welke grootendeejs uit hoornstof bestaan. MSULCA. 667 | Dc elands hoorn , Cor nu Al cis, wordt tegenwoordig nog door enkelen even als hertshoorn gebruikt.] 3. Moschus mosehiferus l. Het muskus drag end M askusdier. Be¬ woont de bergen van Azië, China, Cochinchina, Tonkin, Pcgu, Thibet, Siberië, enz. — v. d. ïï. 1e. Uitg. Iï. 58i. B. und R. I. 41, 137 cn II. 347. — Levert de Muskus . Moschus. Eene eigenaardige dierlijke afscheiding, die zich in eenen bijzonderen zak ophoopt, welke zich bij de mannetjes door eene opzwelling en in¬ zakking der huid op omstreeks 5 duim afstands van den navel digt vóór dc voorhuid gevormd heeft en bij het dier door lange buikharen als ’t ware verborgen is- Zij vult langzamerhand den zak op en komt hiermede in den handel voor (Moschus in vesicis), zeldzamer er zonder (Moschus ex v e sicis.) De vorm en grootte dezer zakken is wel is waar zóó verschillend , dat hun gewigt tusschen 4 en 12 drachmen afwisselt, doch zij zijn altijd op de van den buik losgemaakte zijde geheel onbehaard , min of meer plat en uit eene lederachtige huid gevormd, terwijl de andere of buitenzijde opgezwollen , gewelfd en met haren bezet is. Deze haren zijn in de Pe¬ ripherie dik, stijf, lang, meestal wilachtig of grijswit, zeldzamer bruin¬ achtig, enz- en gewoonlijk afgeknot; in het midden zijn zij echter korter, dunner, zachter, donkerder en althans aan de toppen bruinachtig; zij lig¬ gen concentrisch straalsgewijs aangedrukt en vereenigen zich nabij het middelpunt met hunne toppen tot eene eenigzins opwaarts gerigte bos. Onder deze haarbos vertoont de zak eene opening, welke eene binnen¬ waarts gerigte en in ledige zakken ligt herkenbare bos roestkleurige , kroezige en fijne haren bezit. Deze opening is de opening der pisbuis , welke langs den rug van den zak een naar achteren loopend kanaal vormt, hetgeen zich aan de binnenzijde van den zak als eene opzwelling doet kennen en waarin de roede zich bevindt. Op omstreeks I tot 3 lijn afslands van deze opening heeft de zak er nog eene, die na weeking in water on¬ geveer 7° tot 1 lijn wijd is , met concentrisch vereenigde baren bedekt is en met de muskus binnen in den zak in verbinding staat. De zak be¬ staat uit verscheidene rokken , door spiervczclcn en vaatvlechten gevormd. Door het omslaan van den buitensten rok is een dunne rok ontstaan , welke de van netsgewijs vereenigde groeven voorziene binnenvlakte der holle van den zak bekleedt en welke weder uit 3 lagen of rokken bestaat , die BISULCA. 668 zich na weeking in water gemakkelijk van elkander laten afscheiden. Dir, welke het naast tegen den buitensten rok aanligt, is glanzend, wit, de volgende dun, netvormig, geplooid, zilverglanzend en de hiertegen lig¬ gende (binnenste) bruinachtig en bijzonder fijn. Tusschen deze rokken be¬ vinden zich onregelmatige klierachtige ligchaampjes , waardoor eigenlijk de muskus wordt afgescheiden. Even als de zakken op het uitwendig aanzien, d. i. in grootte, vorm, kleur, enz. verschillen, is ook de daarin bevatte muskus, als ’t ware hiermede in overeenstemming , van ongelijke hoedanigheid. Naar ge¬ lang nu van dit onderscheid, hetgeen van de verschillende landen , waarin het dier leeft , van het onderscheiden voedsel, van den ongelijken ouderdom enz. afhankelijk schijnt te zijn (hoewel men ook vermoedt, dat verschillende M o s ch u s -dieren daartoe aanleiding kunnen geven) zijn de volgende hoofd¬ en ondersoorten ontstaan: 1 . Tunquinischc Muskus . MoschusTunquinensis. De beste soort, waar¬ mede ook de Thibetaansche of Oo sier sehe Muskus , Moschus Thibetanuss. Orientalis, overeenkomt. Komt uit China over Oost-Indië en Rusland , meestal in kleine, langwerpige, vierhoekige kistjes, die van binnen met lood en uitwendig met papier of zijde bekleed zijn. Op de ondervlakte van het deksel is eene jagt op civetkatten afgebeeld. Iedere zak is hierin op zich zelven in twee papieren gewikkeld , waarvan het buitenste witte eene vierhoekige blaauwe of roode lijst heeft en van Chinesche letters voor¬ zien is , terwijl het andere eenigzins doorschijnend is en uit eene eigenaar¬ dige , als ’t ware met eene harsachtige stof doortrokkene massa beslaat. De zakken zijn een weinig platgedrukt , min of meer cirkelrond , zel¬ den peervormig , sterk gewelfd , 1 tot l*/a duim lang en breed en Va tot 1 Va duim hoog. In de peripherie zijn zij met geel- of gcelbruinachtige , stijve en in het midden met zachte, bruinachtige haren bezet. Hunne huid is donkerbruin. De ondcrvlakte plat, onbehaard, zonder opening , meestal met roode teekens en letters beschilderd. — De hierin bevatte muskus is aanvankelijk week, bijkans zalfachtig, eenigzins korrelig, wei¬ nig zamenhangend , roodachtig-bruin. Wordt van lieverlede droog , don¬ kerder, ten laatste zwartbruin. Bestaat alsdan grootcndeels uit kleine, rond¬ achtige , ovale, platte, over ’t algemeen onregelmatige klompjes, die eene eenigzins vetachtige glans bezitten en los zamenhangen. Nog drooger zijnde, vertoont zij hier en daar witachtige stipjes, die waarschijnlijk gekrystalliseerde zouten zijn. Bij het uitnemen uit de zakken mengen er zich stukjes der rokken en gewoonlijk eenigc haren in meerdere of min¬ dere hoeveelheid onder. Water lost uit gewone vochtige muskus zooveel BISULCA. 669 op, dat het drooge overscliot omstreeks */4 bedraagt. Kokend water lost zooveel op, dat het overblijfsel slechts */5 uitmaakt. De bruine, onzijdig of naauwelijks zuur reagerende oplossing wordt bij verhitting troebel , door zuren onder ontkleuring der vloeistof in vlokken gcpraecipiteerd , door salpeterzuur zilver en azijnzuur lood sterk, doch door sublimaat niet neêrgeploft. Een aftreksel van galnoten troebel t haar eerst na eenigen tijd in grijze vlokken. Alkohol lost uit vochtige muskus ongeveer 50 tot 56 procent op. Riekt, zoo zij op zich zelve verhit wordt, specerijachtig, verkoolt en verbrandt alsdan onder verspreiding van eencn stinkenden dierlijk-brandigcn reuk met achterlating eener zwarte, poreuze, metaal - achtig glanzende kool , die zich tot op omstreeks 10 procent graauwwiUe asch verbranden laat. Riekt eigenaardig , doordringend , lang aanhou¬ dend , niet onaangenaam , met der tijd aangenamer. Smaakt specerijach- tig, onaangenaam, bitter, krabbend, eenigzins zoutig. Bevat volgens gf.i- GER en REIMANN : Eigenaardige, niet afscheidbare riekstof. Ammonia, naar den ouderdom en de vochtigheid in hoeveelheid onder¬ scheiden. Eigenaardig, niet vlugtig, onkryslalliseerbaar zuur. Eigenaardige bittere hars. . . 5,0 Cholesterine met eenige olie en hars. . . 4,1 Vast vet met een weinig olie . 1,1 Op osmazome gelijkende stof met salmiak , chlorsodium en chlor- kalcium . . 7,5 Humusaardige , gedeeltelijk met ammonia verbondene stof en zouten. 36,5 Zandige deelen . . . 0,4 Water en verlies. . . . 45,5 De opgegevenc riekstof schijnt een in gestadige vorming en vervlugli- ging verkeerend ontledingsprodukt te zijn. De Bengaalsch e Muskuszakken , Moschus Ren ga len sis, zijn grooter, cirkelrond of langwerpig en met lichtere, grijsgeelachtigc haren digter bezet ; zij schijnen echter zoowel ten opzigte van hunnen inhoud als anderszins geheel met de Tunquinische overeentekomen. De JBucharijsche Mus luiszakken / Moschus Bucharicus, die vroeger algemeen voorkwamen , doch thans zelden gevonden worden , bevatten eene voortreffelijke muskus. Zij zijn ongeveer zoo groot als walnoten , bijna kogelrond , op de bovenvlakte slechts spaarzaam met geelroodachtig- bruirie, kleinere en zachtere haren bezet. De huid der zakken is grijs- 070 BISULCA. achtig-zwart. martiüs vermoedt , dat zij van het op het Altai-gebergte levend Altaiscli rnusliusdier , Moschus Altai cus, afkomstig zijn. Men kieze voor het artsenijkundig gebruik slechts deze muskussoorten , doch nimmer ex vesicis. — Ter vermeerdering van het gewigt worden verschillende zaken in de muskuszakken gestoken, zoo als: stukjes lood, leder, kaoutchouk , huid , angels (van korenaren), vermiljoen, zand , enz. De muskus zoowel in als uit de zakken vond men met droog bloed , gal, snuif, vogelmest, storax, asphalt , enz. vervalscht. De zoogenaamde Wampo-muskus is een in Cochinchina in het groot bereid kunstprodukt. Eyenzoo is de als Muskus van Batavia in nieuweren tijd uit Batavia naar Hamburg gekomene stof een kunstprodukt. — göbel beweert , dat uit China geen onbeschadigde en dus ook geen onvervalschte muskuszak tot ons komt (?) [neligan heeft in Mcch. Mag. XLV, 1847, p. 285 het mikroskopisch verschil tusschen echte en valsche muskushuiden en de haren , waarmede deze bekleed zijn , aangetoond.] 2. Kabardijnsche Muskus. Moschus Cabardinus. Komt uit Mongo¬ lië over Jekatharinenhurg naar Europa en wordt daarom ook Russische of Siberische Muskus , Moschus Russi cus s. Sibiriens [s. Moscovi_ ticus] genoemd. De zakken zijn ovaal-langwerpig , meestal platgedrukt , somwijlen on¬ regelmatig hoekig ineengeschrompeld en van zeer verschillende grootte. De haren, die hen bckleedcn , zijn zeer lang en dik, meer opgerigt, wit of grijswit , en aan den top zacht. Die , welke zich concentrisch-straal- vormig over de pisbuis-opening tot eene bos vereenigen , zijn bruinrood; de opening zelve ligt meer naar voren , dan in het middelpunt der op¬ pervlakte. De huid van den zak bruinachtig-grijs , op de ondervlakte vuilgeelachtig , even als eene ossenblaas. — De hierin bevatte muskus vormt meestal eenen los zamenhangenden klomp, die zich uit de open- gesnedene zakken gemakkelijk in zijn geheel laat uitnemen, en is licht- bruin-rooclachtig , dof, meestal kneedbaar, in droogen toestand brokke¬ lig en meestal niet of slechts onvolkomen in rondachtige klompjes over¬ gegaan , in geheel droogen staat bijna poedervormig en min of meer met witachtige , zoutig smakende deeltjes vermengd. Riekt zwak en dikwijls even als paardenzvveet onaangenaam. Bezit eenen zwakken smaak. Water en alkohol lossen haar bijna voor de helft op; de oplossing wordt door sublimaat in vlokken gepraecipiteerd. Laat bij verbranding eene roodachligc asch over. Bevat volgens tiiiemann : BISULCA. 67 1 Smerige , wasaardige stof. . 5,0 Weekhars . . 5,0 Lijmachtige zelfstandigheid. . 50,0 Dierlijke huid. 36,0 In de asch vond hij 2 procent koolzure kalkaarde- fo. TYLOPOD A. Eel tpoo tigen. 1. Auchenia Llama illig. Camelus Llama l. De Lama. Op de bergen van Peru en Chili. — v. d. H. le. Uitg. II. 5S0. — En 2. Auchenia Vicunna illig. Camelus Yicun na l. De Schaapliameel of Vigogne. Op de hoogste Cordillera’s. — v. d. II. 1e. Uitg II- 580- — Le¬ veren den Westersche Bezocir . Bezoar Occidentalis. Ziekelijke concrementen , welke zich in de pens (rumen) dezer dieren bevinden. — Onregelmatige, ovale, langwerpig-ronde , afgeplatte ballen; uitwendig bruin, ook zwart, groenachtig, roodachtig, grijs en veelkleu¬ rig, dof of glanzend, inwendig wit- of grijsachtig, aardachtig. Zij be¬ staan uit concentrische lagen van */2 tot 1 lijn dikte en hebben eene kern van bijzondere geaardheid. Zijn reuk- en smakeloos. Worden bij verhitting zwart, zonder te smelten, ontwikkelen daarbij eenen zwak¬ ken , eenigzins specerijachtigen reuk , en worden dan wit , zonder eene in ’t oog loopende verandering in uitgebreidheid of kleur te hebben on¬ dergaan. Zijn in water en alkohol niet oplosbaar , ‘in zoutzuur daarentegen bijna geheel en zonder opbruising. Bijtende potasch kleurt er zich geel¬ bruin mede , doch lost er slechts weinig van op. Zijn grootendeels uit phosphorzuren kalk met phosphorzurc bitteraarde en eene humusaardige stof zamengesteld. c. cavicorma. Hoorn die ren of Holhoornigen. 1. Capra Hircus l. De tamme Bok- — v. d. II. le. Uitg. H.587. — • Levert a. Bokkentalk . Sevum hircinum. Het vaste vet, dat uit de vetcellen van de nieren en het net is nitge- smoltcn- — Is zuiver wit, doorschijnend, zeer hard en barstig en van eenen onaangenamen , viezen reuk. Bevat stearine , elaine en hircine. b. Bokkenbloed. Sanguis Ilirci. Het gedroogde bloed. Beslaat , even als het warm rood bloed van alle dieren , hoofdzakelijk uit albumine, fibrine, haematine en globuline. 672 BISULCA. De Cap ra Aegagrus, wilde B ok, Bezoarbok,— y. d. H. U.Uiig. II. 587 — welke op den Kaukasus en de aangrenzende bergen leeft, levert den Oostersche Bezoar. Bezoar Orientalis. Concrementen , welke zieh in zijne pens bevinden; zij worden ook wel van de gazelle , Antilope Dorcas, afgeleid. Bolronde of langwerpige massa’s ter grootte van erwten tot die eener vuist ; glanzend, zwartachtig- of groenachtig-donkerbruin, inwendig lich¬ ter en meer grijsgroen , uit vele dunne , concentrische lagen gevormd , hard, gemakkelijk pulveriseerbaar , reuk- en smakeloos. Zij bezitten eene kern , die uit vreemde sloffen is zamengesteld , worden door alkohol , water en zoutzuur ter naauwernood aangedaan , doch volkomen in bijtende potasch met eene groenachtig-bruine kleur opgelost. Bij verhitting smel¬ ten zij óf bladeren zij slechts af, rieken aangenaam , verkolen en verbran¬ den geheel. Bestaan dus uit eene organische stof, welke john bezoarstof noemde, en waarvan göbel, heumann , wöhler en anderen hebben aan¬ getoond, dat zij van Iweederlei geheel verschillenden aard zijn kan. De bij verhitting smeltende beslaan, zoo als göbel het eerst opgaf, grooten- deels uit eene soort van vetzuur, hetgeen litho fellinzuur is genoemd. De niet smeltende daarentegen bestaan , gelijk wöiiler heeft aangetoond , hoofdzakelijk uit hetzelfde zuur, als in de galnoten bevat en door buaconnot ellagzuur genoemd is, en hetgeen wöhler thans met den naam van bezoarzuur bestempelt. De lezoar van Goa , Bezoar de Goa, is een kunstmatig mengsel van klei, muskus, amber en tragakantslijm , hetgeen bolvormig en met bladgoud bedekt is. 2. Antilope Rupicapra l. De gewone Gems of Klipgeit. Op de Alpen van Zwitserland, Tyrol, Savoye. — v. d, II. Ie. ,Uitg. II. 585. — Levert de Gemshallen of Gemskogels. Aegagropilae s. Bezoar Germanicus. Concrementen , welke zich in de pens der gems bevinden. — Bonde of langwerpig-ronde , ligte ballen, van 1 tot 2 duim dikte. Het buitenst grijs of bruin, ook donkergeel en bleekgroenachlig , week of hard, lederachtig bekleedsel omgeeft geelgrijze, groenachtige, zwartach- BÏSULCA. 673 tige, digt ineengewevene plantenvezels ca haren. Beuk min of meer specerijachtig. 3. Ovis Aries l. Capra Ovis blumenb. Het gewone Schaap. — v. D. H. le. Uitg. 11.588. B. und R. ï. 57. — Levert het Schapenvet . Sevum ovillum s. vervccinum. Het vaste vet, dat uit de vetcellen van de nieren en het net is uit¬ gesmolten. — Is harder en witter dan ossenvet , en bezit geenen reuk. Wordt met der tijd geelachtig , ransig en onaangenaam van reuk. Smelt bij omstreeks -f 37° tot 38° C. ïs in 44 deelen kokenden alkohol van 0,821 soort. gew. oplosbaar. Bevat veel stearine , weinig elaine en margarine en zeer weinig hircine. 4. Bos Taurus blumenb. Het Rund. Een bekend tam dier. Men vindt nog op enkele plaatsen onder den grond beenderen van het oor¬ spronkelijke ras, den Ur of Urus der ouden. — v. d- H. le. Uitg ■ H. 589- B- und R. L 63. — Levert a. Rundertalk of Ossenvet. Sevum bovirmm. Het vaste vet, hetgeen uit de vetcellen van de nieren en het net is uitgesmolten. — Bleekgele, harde, barstige, doorschijnende vetmassa , die eenen zwakken reuk bezit, bij -J- 37° C. smelt en 40 deelen kokenden alkohol ter oplossing behoeft. Bevat, behalve stearine (het hoofdbestanddeel), een weinig margarine, elaine en eene geelbruine , extractaardige zelfstan¬ digheid met koolzure en zoutzure potasch en soda. b. Fooienvet. Axungia peclum Tauri. Het vet, hetgeen zich bij de koking der van huid, haren en hoeven ontdane pooten met water afscheidt en zich op de oppervlakte des waters verzamelt- — Is wit, vloeibaar, stolt eerst bij eenige graden onder 0°, en gaat niet ras in bederf over. c. Ossenmerg . Medulla bovina. Het vet uit groote pijpbeenderen , met bloeden vliezige deelen veront¬ reinigd. — Geeft , zoo het met water uitgekookt , gesmolten en gecoleerd wordt , het 43 BISULCA. G74 cl. Mergvet. Axungia medullae Bovis. Blaauwachlig-witte vetmassa , welke bij -f- 45° smelt , bij bekoeling korrelig stolt , ecnen Oaauwen reuk en smaak bezit en volgens braconnot uit Va vast cn Va vloeibaar vet bestaat. Kokende alkohol lost er een ge¬ deelte van op, hetgeen zich bij bekoeling in witte vlokken afzet. In aether is het moeijelijk oplosbaar- G. Koemelk. Lac vaccioum. Eene bekende vloeistof van 1,030 tot 1,040 soort. gew. Reageert zwak zuur, en na rijkelijk en zeer voedzaam , inzonderheid groen voeder loogach- tig. Bevat 10 tot 13 proc. drooge vaste bestanddeelen. Zoo uien haar in rust laat, verdeelt zij zich (het spoedigst in dunne lagen) in eene boven¬ drijvende, dikvloeibare , geelachlige massa (room), welke ongeveer 4,6 procent bedraagt en eene waterige , minder troebele vloeistof. In den room vond berzeliüs: Boter, door schudding er uit afgescheiden .... 4,5 Caseïne , later door stolling er uit afgescheiden . . . 3,5 Overgeblevene vloeistof (wei) . 92,0 De door schudding van boter bevrijde room heet boter- of karnemelk , en deze bevat dezelfde bestanddeelen , als de van de room afgescheidene (afgeroomde) melk , waarin berzeliüs vond : Caseïne, door botervet verontreinigd. . . 2,600 Alkoholextract , melkzuur en melkzure zouten. 0,600 Phosphorzure kalkaarde , met caseïne verbon¬ dene kalkaarde, bitteraarde en sporen van ijzerverzuursel . . 0,230 Melksuiker. . 3,500 Chlorpotassium 0,170 Phosphorzure loog. . . 0,025 Water. . . 92,875 De betrekkelijke verhouding van al deze bestanddeelen der melk is aan menigvuldige afwisseling onderhevig. — Zwavelzuur, phosphorzuur , zout¬ zuur , salpeterzuur, azijnzuur, looizuur en vele andere zuren, alle me- taalzouten , alkohol , groote hoeveelheden neutrale loogzouten , gom , suiker, ( enz. veroorzaken het stollen (coaguleren) der melk , waarbij moeijelijk of 1 in ’t geheel niet oplosbare caseïne-verbindingen ontstaan , die zich als geleiachtige neêrplofsels , welke het botervet bevatten, uitscheiden. Laat men de melk staan , dan ondergaat zij die verandering , welke men het zuurworden noemt, cn welke daarin bestaat, dat er zich melkzuur (en misschien ook azijnzuur) in vormt , hetwelk zich met het caseïne veree- nigt tot eene (even als pektinzuur) veel water bevattende verbinding , waar- BISULCA. 07 5 door de vloeistof, die zich onder den afgescheidenen room bevindt, tot stolling gebragt en in de algemeen bekende dikke melk of wrongel ver - anderd wordt- Het gestold gedeelte trekt zich langzamerhand en bij ver¬ warming terstond te zamen en perst eene zuur reagerende waterige vloei¬ stof uit , die den naam draagt van f. Wei. Serum Lactis. Deze behoort eigenlijk beschouwd te worden , als melk , die van botervet en caseïne bevrijd is, met een vermeerderd melkzuur-gehalte en een verminderd melksuiker-gehalie. De verandering der afgeroomde melk in wei kan, zoo als ligt te begrijpen valt, ook door alle ligebamen ge¬ schieden , die er het caseïne uit afscheiden , slechts met dat onder¬ scheid , dat zich hierbij de daartoe gebruikte stoffen gedeeltelijk met de wei vermengen. Voor geneeskundig gebruik geschiedt zulks b- v. met zure wijnsteenzure potasch (Serum Lactis tartari sa turn) , aluin (SerumLactis aluminatum), tamarinden (Serum Lactis tamarin- dinatum), enz. — - De afscheiding van het caseïne volgt ook op eene nog onverklaarbare wijze door hoogst geringe hoeveelheden kalfsleb , waarop de bereiding van Serum Lactis dulce steunt. (*) Hierbij blijft echter eene geringe hoeveelheid eener zelfstandigheid in de wei opgelost, die er door zuren uit afgescheiden kan worden , en die van het caseïne hoofd¬ zakelijk slechts daardoor schijnt te verschillen , dat zij niet door leb wordt neêrgeploft. schübler heeft haar zieger [kazigstof?] genoemd. Het caseïne, hetgeen door leb of bij het zuurworden uit afgeroomde melk gestold is, dient, zoo als bekend is, ter bereiding van kaas, en de daarvan afgefiltreerde wei laat, tot op zekeren graad uitgedampt zijnde, de (*) Men is meestal gewoon zulks door contactivcrhing te verklaren, fremy toch leerde, dat suiker in aanraking met dierlijke membranen, en inzonderheid met de met gedestilleerd water uitgewasschene kalfsmaag , in melkzuur wordt veranderd, hetgeen nu de nederploffing van het caseïne veroorzaakt. Mitscherlich echter opmerkende, dat de hierbij in den aanvang gevormde hoeveelheid melkzuur in geeae verhouding staat tot de massa der afgescheidene kaasstof , houdt het voor waarschijnlijk, dat hier geene scheikundige keurverwantschap , maar eene minimaalwerking, die langs den weg van het contact tot stand komt , oorzaak van het verschijnsel is. Anderen , die dit van het nog zeer problematische pepsine afleiden , schrijven ook hieraan contactwerkingen toe. — Diegenen evenwel , welke zich niet met een niets verklarend woord vergenoegen willen , zullen gereedehjk toestemmen , dat dit geheele proces nog tot de duistere punten der wetenschap behoort. C. 676 BISULCA. g. Melksuiker , Sacehai um Lactis, uitkrystalÜsercn , welke door herhaalde krystallisering gezuiverd wordt. Met hare bereiding houden zich voornamelijk de Zwilsersche herders onledig. Zij vormt witte, doorschijnende, 4zijdige prisma’s. Heeft eenen zwak zoeten smaak. Is moeijelijk en langzaam in water oplosbaar. Is on¬ oplosbaar in alkohol. Geeft met salpeterzuur het eveneens in alkohol onoplos¬ baar slijmzuur (melksuikerzuur) , en gelijktijdig ook zuring- en suikerzuur. h. Boter. Butyrum vacciiimn insulsiun. De vetmassa , welke door karnen uit den room der melk is afgeschei¬ den. Geelachtig, fijn, zalfaardig , onzijdig, eigenaardig van reuk, zoet- achlig en zeer zacht van smaak. Bevat gewoonlijk Stearine. Margarine. Bolerelainc. Butyrine. Caprine. Caprone. Capryline. Vaccine. Caseïne. Gele kleurstof. Onzijdig, specerijig riekend beginsel. Meestal bevat de boter ook een weinig boterzuur , dat door het karnen is vrij geworden en er eene zure reactie in veroorzaakt. — Uit de onge- lijkc betrekkelijke verhoudingen dezer bestanddeelen ontspruiten de be¬ kende verscheidenheden der boter ten opzigte harer kleur , consistentie , reuk, smaak, enz. — Voor geneeskundige oogmerken onthoude men zich van eene met keukenzout bewerkte boter. i. Kalfsleb. Stomachus vitulinus. Het goed uitgewasschen slijmvlies der maag van jonge kalveren. Is in staat om groote hoeveelheden caseïne te coaguleren, berzeliüs vond, dat 1 deel goed gewasschen en gedroogd slijmvlies 1800 deelen afgeroomde melk volkomen coaguleert. Deze werking , welke zij volgens sommi¬ gen aan eene eigenaardige, nog onbekende stof, het pepsine , ver¬ schuldigd zou zijn , bezit zij zoowel versch , als gedroogd en in koud wa¬ ter weder geweekt. (*) Men droogt haar door haar op een raam uitte- spannen , en noemt haar dan Stomachus vitulinus exsiccatus. Het is niet noodig , haar vooraf in azijn te macereren. k. Ossen- en Kalfsblazen. Vesicae bubulae et vitulinae. De pisblazen , welke o. a. ter bedekking en afsluiting van vaatwerk gebruikt worden. O Vergelijk de noot op 1)1. 675. BISULGA. / * *«r c-t <> / / 1. Ossengal. Fel Tauri De geelbruine of bruingroene vloeistof, welke zich uit het bloed der poortader in de lever afscheidt , zich alsdan gedurende de spijsvertering door de gemeenschappelijke galbuis in den twaalfvingcrigen darm uitstort, doch zich buiten den spijsverteringstijd in de galblaas verzamelt. Zij is dikvloeibaar , slijmerig, laat zich in draden trekken, bezit eenen eigen- aardigen , onaangenamen reuk en eenen hoogst bitteren smaak. In het waterbad tot cxtract-consistentie uitgedampt , vormt zij het Fel Tauri inspissatum, wier beschouwing wij aan de pharmacie ovcrlaten. Met betrekking tot hare chemische zamenstelling is de gal door thénard , gmelin , berze lïus en meer anderen onderzocht. Volgens gmelin levert zij bij uitdamping 8,49 (volgens berzelius 7,162) procent droog overschot en bij verbranding 1,19 procent asch. Volgens zijne analyse bevat de gal: Cholesterine (galvet). Tauri ne (galasparagine). Galsuiker (pikromcl). Galbruin (galkleurstof). Cholzure soda. Azijnzure soda. Vlugtige riekstof. Galhars. Osmazorne. Speekselstof (?) Kaasstof (?). Galslijm. Chlorsodium- Dubbel koolzure ammonia. Dubbel koolzure soda. Stearinzure soda. Elainzure soda. Zwavelzure soda. Phospborzure soda- Phosphorzuren kalk. Water. Velen waren van oordeel , dat in deze analyse niet slechts natuurlijke bestanddeelen der gal afgescheiden , maar ook ontledingsprodukten daarvan voortgebragt waren. Deze meening bleek bij nadere daaromtrent in ’t werk gestelde onderzoekingen volkomen gegrond te zijn. demarcay verklaarde de taurine , galhars , galsuiker en het cholzuur voor ontledingsprodukten en nam als natuurlijk hoofdbestanddeel der gal eene zeepaardige verbin¬ ding van soda met een harsachtig zuur aan , welk laatste hij choleïnzuur noemde, berzelius heeft aangetoond , dat ook dit een ontledingsprodukt is , terwijl hij overigens den aard der gal op eene uitstekende wijze deed kennen. Volgens hem bevat zij in versehen en gezonden toestand de vol¬ gende bclangrijkere en bepaalde organische bestanddeelen : Biline. Slijm. Cholepyrrhine. Margarinztiur. Cholesterine. Oliezuur. Het biline , eene kleurlooze , heldere , amorphe , reuklooze , bitter en later zoetachtig smakende zelfstandigheid , die in water en alkohol oplos¬ baar is, is het wezenlijkst organisch bestanddeel der gal. Het kenmerkt zich door zijne groote neiging lot metamorphosen , waartoe de slijm en andere bestanddeelen der gal aanleiding geven , en die reeds tijdens het BISLLCA. 678 verblijf der gai in dc galblaas beginnen , docb , nadat zij hieruit ver¬ wijderd is, veel sneller plaats grijpen. Hierdoor bevinden zich in de gal, zoo zij niet geheel versch en normaal is, naar gelang van haren ouderdom en hare behandeling de volgende ontledingsprodukten van het biline in grootere of geringere hoeveelheid. Zij zijn gemakkelijk te herkennen door het praecipitaat , hetgeen zwavelzuur er alsdan in veroorzaakt , daar dit zuur uit versehe en normale gal niets anders dan het slijm afzondert. De naaste ontledings-produkten van het biline zijn twee zuren : fellin¬ zuur en cholinzuur , en daarenboven ammonia en het door gmelin ont¬ dekte taurine. De beide zuren vereenigen zich terstond bij hun ontstaan met onveranderd biline tot twee daarmede verbondene zuren : bilifellinzuur en bilicholinzuur (demariqay’s choleïnzuur) , en in dezelfde mate , als deze gevormd worden , verkrijgt de gal de eigenschap van door zwavelzuur neergeslagen te worden, daar zij dan niet slechts het slijm afscheidt, maar ook verbindingen van bilifellinzuur en bilicholinzuur met zwavelzuur. Laat men haar langer staan ,dan strekt de metamorphose zich verder uit: tau- rine treedt in gedurig grootere hoeveelheid op, fellinzuur en cholinzuur verdwijnen van lieverlede, en na omstreeks 14 dagen vindt men in hunne plaats reeds twee andere zuren : fellanzuur en het door gmelin ontdekte cholzuur , welke beiden eveneens met onveranderd biline verbondene zuren vormen: Mlifellanzuur en bilicholzuur , en na nog längeren tijd, zoo als gewoonlijk in de Fel Tauri inspissatum der apotheken, nog een derde zuur: cholanzuur. De metamorphose vau het biline in ammonia, taurine, fellinzuur en cholinzuur wordt, voornamelijk in de warmte, door zuren zeer bevorderd , terwijl bij de behandeling met zoutzuur nog een ander harsachtig ligchaam ontstaat , hetgeen bebzelius dyslysine genoemd heeft. Door koking met potasch verandert zich het biline in ammonia, taurine en in cholzuur. gmelin’s en thénard's galsuikcr is biline in niet geheel zuiveren toestand. Haren zoeten nasmaak gelooft berzkliüs uiteen gehalte aan glycerine te kunnen verklaren , hetgeen uit het lipylverzuur- sel ontstaat bij deszelfs afscheiding van margarin- en elainzuur. gmelin’s galhars en de door berzelius vroeger aangenomene galstof zijn beiden on¬ regelmatige mengsels van bilifellin- en bilicholinzuur , verbonden met het ter neêrploffing gebruikt zuur. — Choloidinzuur is een mengsel van fellin- en cholinzuur. Het cholepyrrhine , de kleurstof der gal , bezit in natuurlijken toestand eene roodgele kleur. Het beeft cenc even groote neiging tot metamor- phosen , als het biline , zoodat dc metamorpbosen van beide ligchamen in de gal gelijktijdig plaats grijpen , en deze kleurstof in haren onver- B1SULCA. 67Ö andcrdcii toestand niet zou bekend zijn geworden, indien zij zieh niet somtijds in zóó groole hoeveelheid ophoopte, dat zij tot vorming van daaruit bestaande galstecnen aanleiding gaf, zoodat men haar hieruit ver¬ krijgen kan. Uit hare melamorphose ontspruiten chlorophyllum (van ge¬ lijken aard, als dat uit het plantenrijk) en meer andere nog onbekende stoffen, waartoe welligt die zelfstandigheid behoort, welke door berzelius bilifulvine genoemd en een zuur sodazout van bilif uhnnzuur is. Voordat berzelius den juisten aard des chlorophyllums ontdekte , meende hij eenc eigenaardige groene kleurstof gevonden te hebben, die hij büivcrdinc noemde. Naarmate, dat deze melamorphose van het cholepyrrhinc plaats vindt, verkrijgt de gal eerst de bruingroene of groenachtige kleur, weitas haar meestal eigen is en als de natuurlijke wordt toegeschreven. Het galslijm bedraagt ongeveer 0,251 procent van de gal. Zoo als reeds gezegd is, laat het zich uit de gal door zwavelzuur neerslaan, en schijnt het de melamorphosen van de bestanddeelen der gal op katalytische wijze ongemeen te bevorderen. Het chlolcslcrine (galvet) bedraagt van gezonde gal slechts ongeveer Vioooo, hoewel het zich dikwijls in grootere hoeveelheid daarin vormt, en alsdan hoofdzakclijk de zeer dikwijls voorkomende galsteenen za- men stelt. Deze resultaten zijn later door kemp , liebig , theyer en soulosser tegengesproken. De gal zou hoofdzakelijk volgens kemp, eene oplossing van galzure soda , hetgeen plattner en verdeil zelfs gckrystalliseerd verkregen ( gclirystalliseerde gal), en volgens de anderen de oplossing van een sodazout van demarcay’s choleïnzuur zijn. Doch de aanmerkingen , welke berzelius hierop maakte, schijnen er voor te pleiten, dat zijne resultaten daardoor niet wederlegd zijn , terwijl plattner het vermoeden van ber¬ zelius, dat het galzuur slechts gmelin’s cholzuur is, door proeven beves¬ tigde. Een later onderzoek van v. gorup-besanez betreffende de melamor¬ phosen van de bestanddeelen der gal bevestigt verscheidene der opgegevene Produkten en toont hunne zamenstelling naauwkeuriger aan. [Uit een onderzoek hetgeen mulder (. Scheik . Onderz. 1846, IV. 1.) betreffende de bestanddeelen van ossengal in het werk stelde leidt hij zelf (t. a. p. bl. 185) de volgende resultaten af: «1°. Dat elk onpartijdig onderzoeker alles bewaarheid vinden moet , wat berzelius over de gal heeft medegedeeld. 2°. Dat cr alzoo in de gal eenc moederstoffe voorkomt van hetgeen men genoemd heeft choleïnzuur. Die moederstoffe is biline. Hare zamenstelling is en blijft onbekend, omdat zij zich metamorphoseert 080 MÜLTUNGULA. onder omstandigheden , die tot elk scheikundig onderzoek van organische vloeistoffen onvermijdelijk zijn. 3°. Dat zij de elementen van taurine (en dus zwavel), van ammonia, van C50 H72 O6 en van water bevat. 4°. Dat versehe gal, d. i. zoo als zij in de galblaas voorkomt, niet anders dan als een mengsel kan worden beschouwd. 5°. Dat de metamorphosen- produkten der biline, behalve taurine en ammonia, onder welke omstan¬ digheden zij ook ontstaan , kunnen worden aangezien als verbindingen van de elementen van water met C50 H72 O6; dat alzoo tot die type van dyslysine behooren : fellinzuur, cholinzuur, fellanzuur, cholanzuur, cholzuur- 6°. Dat versehe gal niet is choleïnzure soda , en dat die naam vervallen moet. » Daarentegen wilde strecker ( Ann . der Chem. und Pharm. 1848- Bd. LXV, p. 1 — -36 en Bd. LXV1I, p- 1 — 56) weder bewijzen, dat de gal hoofdzakelij k uit eene verbinding van soda met cholzuur (een stikstof hou¬ dend , doch zwavelvrij zuur) en choleïnzuur (een stikstof- en zwavelhoudend zuur) bestaat, mulder leverde hierop eene kritische beschouwing van Streckers arbeid in eene verhandeling, getiteld: De gal , eene sloffe in voortdurende wisseling , voorkomende in Scheik ■ Onderz. 1848, bl. 605 — 638, en in eene andere , getiteld: Over Ossengal in Scheik ■ Ond. 1849 Ve. deel, le. stuk, bl. 1 — 90, doch neemt hierbij niets van zijne hier¬ boven vermelde resultaten terug. Nadere bijzonderheden aangaande de bestanddeelen van gal zijn in den jongsten tijd bekend gemaakt door bensch ( lieber den Schwefelgehalt der Gallen einiger Thiere , in Ann. d. Ch. und Ph. 1848, Bd. LXY, p. 194 — 203), door van heyningen en scharlée (Over Varkensgal , in Scheik. 