VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
et vierde Spel word. de Republiek of bet Gemeenchest ges noemd , en is ingericht ter befpottinge van de menigte der Projeftmakeren ; die door verwaendheid of flinkfche inzig- ten geduurig in de weer zyn, met het.voor den dag brem gen vannieuwe Projecten, welken het Gerueenebest „in fede | vaa - + ELYSPERLEN. 353 van vogrdeelig te zyn, gelyk men- voorwend, aiet zelden merklyk nadeel toebrengen... ` > ` Het laetfte Spel eindelyk heet Plutus, of Pleitgefchil tus- — fiben Armoede en ykdom ; het heeft ten doelwit het bettrafe fen van ’t misbruik des Rykdoms, en te toonen hoe gevaer- lyk dezelve voor een Gemeenebest is. De vier eerfte Spelen zyn dporgaende geestig, en behel- zen, onder een t’zamenloop van grappige omftandigheden, verfcheidene vernuftige flagen , die den Lezer vermaken 5. men vind dit ook hier en daer in °t laetfte Spel „doch t heeft een voorreght boven de andere, dat het zaeklyker is; waere om wy deszelfs inhoud wat byzonderer zullen melden, De Autheur voert hier ten Tonele de Burgers van ene Stad, die geen overvloedigen Rykdom bezit, en in vergee. lyking. met anderen Arm genaemd mag worden, Deze Bure gers, wanende dat hunne Stad gelukkiger zou zyn, indien ze grooten Rykdom bezat, hebben eindelyk, door menige vuldige fmekingen en offeranden , gapir bewoogen , om hun toe te zeggen, dat hy- Plutur, den God des Rykdoms, zal zenden ; en wel niet blind, gelyk die anders zyne gaven: uitdeelt , daer ziende, op dat:hy zyne giften aan de braven- en deugdzamen fchenke, =— Dit vervult aller. gemoederen, met vreugde; maer Diogenes voorziet met droefheid daer uit den ondergang der Stad; voorfpelt dat die brave en deugde zamen , welken ‘er nu nog in de Stad zyn „hier door zo bpos en ‚ Ondeugend zullen wurden als de anderen ; en beweert dat. jen dit verzoek heeft toegeftaen, om hen te overtuigen „ at hunne gebeden dwaes zyn, en dat ze nadeelige dingen. begeerd hebben, — De tyd van de vervulling der belofte Is eindelyk daer. Plutus verichynt, en word onder allerleie. vreugdebedryven ontvangen, Ascukapius geeft Plutus het. gezicht, en deze ziet de menfchen „niet flegts zo als ze zich, Uitwendig vertoonen , maer zo als ze inwendig gefteld zyn 5, of wel, zo als ze zigh tot nog gedragen hebben; zonder dat. hy hunne toekomende gemoedsgeftalte, of gedrag, in ’t ges. not van den Rykdom, kan voorziep. == Naer deze kune digheid ftaet by vervolgens den. Rykdom uit te deelen, en ’ ieder Barger, qm za te fpreken, vleit zich met de hoop, dat hy niet misdeeld zal blyven, === PJutus gaet vaorts volgens, deze kpndigheden te werk, en begiftigt de genen, die hy - tot nog voor braef en deugdzaem erkent ; maer weigert zyne gaven aen zulken, dig ’er zich voor uitgeven en °t niet zyn, x— Men heeft intusfchen Penia , de Godin der Armoede „ geraden de Stad te verlaten past op hare weigering, ea ji bbi be 554 L HOLSRRE begeerte om Zich openlyk voor `t Gerecht te verdeedigen , vergadert eerlang de Raed, en Benia en Plutus verdeedigen ieder hunne zaek ; doch de Raed, ten voordeele van Plutus ingenomen zynde , verbant Penia voor eeuwig uit de Stad, en derzelver grondgebied. mm Het gevolg ihtusfchen van gat alles is oneenigheid en verwarring. Die zich misdeeld evinden zyn met nydigheid , en die Rykdom ontvangen hebben zyn met trotschheid vervuld ; daer openbaren zich by die Ryken ondeugden, waer voor men hen, zó lang ze iù de Armoede leefden, niet vatbaer geoordeeld zou hebben, mm Het een en ‘t ander brengt zo veel onlusten te wegen; dat de geheele Stad in aproer geraake „en de Raed zich in de piterfte verlegenheid beyinde; tot dat Jupiter zich eindelyk openbaert, om de zaken weder in de voorgaende orde te herftellen, en zich aldus doet hooren, » Den ongelukkigen taeftand, waar in deze Stad en Repu- bliek gebragt is „moeten zig de Burgers enkel en alleen zelv' toefchryven. Want, door-huri onredelyk en aanhoudend kla» gen en bidden , hebben ze den Hemel als gedwongen , hen te verhoren. Dus ziet gy nu by eigen ondervinding, boe onge- rond en dwaas de meeste Beden der menfchen zyn, die den emel als beftormen , ter verkryginge van zodanige dingen, die hen meest fchadelyk zyn. Leertdaarom uit dit voorbeeld, verftandig te worden, en verlaat u voortaan, op des Hemels wyze fchikking, die best weet, wat u dienftig is, Wanneer Zy bid, bid dan niet om fterkte, om overwinning, om Ryk- dom, en dergelyke dingen ; maar bid in ’t algemeen om alles, vat de Hemel voor u dienftig oordeeld. Of bediend u van het Voorfichrift dat u een van uwe beste Bhilofoophen heeft ge- geven. nauwkeurig onderzoeken , en Zien, of ik met myne rekes ning beftaan kan; of ik onder de goeden dan kwaden te tele enben, en of de Hemel my, can of ik den Hemel iets - zal fchuldig blyven. Ten minften hope ik, wanneer ik myn Debet en Credit opmaak, en myn goede bedryven met myn’ kwade vergelyk, dat de rekening wel tegen malkander zal ` opgaan. Welaan! ik zal ’er eens de proef van nemen, —. „ Vaor omtrent twee jaar brak ik de Kast van myn Heer open, waar in drie zakken met geld lagen. Een van dezen’ nam ik wel weg, en dit was in zo ver een misgreep; maar; om dar ik de twee anderen liet leggen, zo rekene ik dit tot myne verdiente, om dat ik, op zulk eene manier, myn Heer immers die twee zakken fchonk, daar ik ze, anders ` even zo goed als den eenen, mee had kunnen neemèn, — Verder: dagelyks heb ik misdaan: maar ik hebbe ook dage- Jyks den Tempel bezogt, zo dat deugd en ondeugd by my geftadig verwisfelden. Ja ik kan zeggen, dat ik-nooit aan- dagtiger bad, dan wanneer ik iets misdreven had, — Wy- ders : ik ben dikwils dronken: maar nogtans gebruike ik. gooit fterken drank, dan wanneer myn maag van haar ftel ig. Om dat ik nu dagelyks egn Kwaade maag heb, zo mois 7 < e G 4 | k. 356 E~ HOLSERG BLYSPERLEN, įk ook dagelyks drinken. == Al verder: voor dêëzen heit be ik zeer gaarne gedanst, en ik moet belyden, dat ik heg voor een zondig vermaak houde. Maar, na dat ik exter- oogen gekregen heb » zo hebbe ik, in de laasfte vier jaaren, jn 't- geheel niet meer gedanst , en dit bewryst duidelyk „dat ik begonnen heb myn Leven te verbeteren. —= Nog eens; jk heb menigmaal een valfchen Eed gedaan, of myn Eed ebroken, en de heiligfte toezeggingen giet gebouden, aar, ik heb ook menigmaal sneer. gehouden, dan ik be: hoefde. Ik heb valfche getuigeuisfer gegeven ‚matt nooit, “_dan alleen ten gevalle van myn goede Vrienden, Myn huis enooten, inzonderheid mybe meiden, heb ik g}tyd hartes yk bemind; want om harentwil heb ik eens zelfs. de mans tels, en kleeren van myn Vrouw verzet, Als ik nu alles wel overweeg ; dan gaat het gen tegen ’t ander op; ja ik durf byna zeggen,dat het goede ‘t kwaade bynaoverhaald. -=T ep heogften hebbe ikin vier-en-twintig uren, waar uit dag en agt beftaat, niet meer dan twaalf yyren gezondigd, Want, wanneer ik de nagt mge reken, die insgelyks uit twaalf guren beftaat, en waar 1m ik niet gezondigd heb, dan zondige ik op een dag even zo veel als ik niet zondig: immers zegd men, wig wel flaapt, zondigd niet. Daarom hope ik, Plu- #ys zal my van ’t getal def deugdzamen, en die zynen wel- daden waardig zyn, niet uittluiten. Ja, ik hoap dit met regt en billykheid. Want, laag ik nog eeus overrekenen ”.. ` Co Hy gaat op en neer en telt-op de vingeren”, ‚ Een zak genomen, daar en tegen twee gegeven. Den eenen dag ondeugend, den anderen deugdzaam. Sterken drank gedronken, wegens een zwakke maag. Zedert vier Jaar, na dat ik met exteroogen gekweld ben, niet meer ges Med, Valsch getuigenis, maar uit liefde tot den Naasten. edelydend omtrent myne Meiden. Den ‘halven leeftyd met flapen, zonder zonde doporgebtagt. Heil lustig! ik heb.het gewonnen. Ik ben een braaf Man. Putus kan my njet vergeten. En, byaldien hy zig weigeragtig mogt tonen, zo leg ik hem maar myne rekening voor de neus; die is zo duidelyk en egt „dat ’er zelfs de beste rekenmeester. geen fout }n zal kunnen vinden. Verheug u daarom Davus;zy goeds moeds, en overleg maar by tyds, boe ge uw. geld zult Panleggen ™. <- o D DÈ DEKÈN van KILERINE: $57 De Deken van Killerine , Zedekundigé Gefshiedehis. P Samin: ` gefteld uit de Gedenkfthriften van eeh dôorluchtige Ierfibe Fg- "smilie. ‘Uit bet Fransch vertaald, door 5. T. N, Te Nymegen by J. Tosfyn. 1765. Zes Deeltjes in olavo. ' Ne Terfche Famille, of wel drie Broeders en éne Zas; ter, die, in de omwentelinge des Ryks, hun Vader land vertiten, en na Vrankryk óveríteken, om aldaar hur fortin:te vestigen ; is het onderwerp dezer Gefchiedenisfes De oudfte Broeder, de Deken van Killérine , komt voor als de Bertierder zyner Broederen en Zuster; doch de verfcheië denheid der humeuren en inzichten laet niet'wel toe, dat zy zich befterdig aen zynen tded onderwerpen; waer: doof ze dikwerf een gedrag leiden, dat hem zeer tegen de borsg is,’twelk hy ‚door ene geftrenge Zedekunde „te vergeefse tracht te fluiten. Ze worden door hunne levenswyze in wikkeld in netelige omftandigheden , dder °t zomtyds miet gereed is te bepalen, hoe ver men de zeden der Waereld al; of niet Zal toegeven. Ze vervallen door han gedrag in ‘one heilen, die niet ligt te herftellen zyn, En de twee Broes ders George en Patricids, door welken Zuster Rof zich veet al laet le den, brengen mzonderheid „door hunne handelt wyze, zeer verwarde ‘omftandigheden te wegen, die doot de welmenende fchikkingen van den Deken van Killerine, zomtyds nog verwarder gemaekt worden. Het een en ’t an? der maekt een zdmênweefzel van ingewikkelde gevallen , die- de aendacht des Lezers bezig konnen houden; en de ont: knøopitig is meerendeels redefyk wel gefchikt: zo-dat het gan{che verhael niet.ongevallig zy om te lezen ;. °t welk nog meer pláets zou hebben, zo de tael wat vloeibarer, en °t papier wat beter ware: de eerfte is gemeen, en ’t laetfte is flecht. me Doch wat hièr var ook zy, ’t Gefchrift is van diem gert, dat het wel geteld konne worden, onder de le zeriswaerdige Schriften van deze foort, die tevens verma- ken en (lichten. Men kaner inzonderheid gebruik van ma- ken, om te leren, hoe bezwaerlyk het zy zich toe te geven in de Waereld, en de Zedekunde van °t Euangelie in 't oo te houden. Dit fchynt enigermate het hoofdoogwit dezer Gefchiedenisfe te zyn, waer toe-de verfchillende hoofdcha- Tacters meermaels aenleidifig geven. „ De Deken toch, Cge- lyk ons in de Voorreden gemeld word.) is een Christeh van den eerften rang, en van eene ftrengheid die in ’t eerst te ver loopt, maar die eindelyk gewaar wordende van wir | Jet , | ‚__Rood= 358 _ ‚DÉ DEKEN VAS KÜteRink; noodzaakelykheid het in de menfchelyke tfantertebfng té zig fomtyds gaar de Zwakheid van een ander tè rigten, met de fchaal van het Euangelie in de hand, al de verzagtinger die de liefde vereischt, en de regtvaardigheid duld, gaat zoeken. Garge is een eerfyk man ‚ maaf Zonder andere bes ginzelen dan die van de riatuurlykê’ Zedekunde, Fgefchikt naer de denkbeelden die de Waereld gemeenlyk van de Eer eeft} Patricius en Rofa komen voôr als van een twyfelag: tigen aart; zy Zyn goed „ maar Zwak, eń gelyk als gefchae pen om gelegenheid dan de twee andere te geven van hunnè beginfels in eehé geduurige bezigheid te houden, én gevol- gelyk in een helderen dag te ftellen „ het groot verfchil dat er is tusfchen twee eerlyke luide, waar van de één.’ niet is dan volgens de grondregels der Weteld, en de ander vol- gens die van ’ Clristendom ®, — Het verhael van ’ volgende onderhoud ftrekke ‘tot een, ftaeltje van dit ver: chil, - i O aa L L a George had zýne Zuster Rofd îti gezelfchappen gebřağt;die eenszins onder de goedkeuring var den Deken konden vak en; dit had boven àl aenleiding. gegeven tot een gemeenzar iner ommegang met zekeren Hertog , die bekend ftond voor een Man van igtriguêt, en ook, Rofa met zyn bezoek ver- eerd had, Dit bezoek.van den Hertog maekte den yver des Dekens dermate gaehde, dat hy , via ’t affoopen van °t zelve, niet konde nalaten ; Geörge en Rofa, die hy reeds te vooren Over die gezelfchappen berispt had, deswegens (cherpe vers Wytingen te doen; met betuiginge, dat hy Ro/a dekerlyk ou beletten van haren plicht te wyketi, en George van zy- ne Zuster tot het flachtaffer zyner flaetszucht te doeg ienen. een , » George hoorde my , zegt de Deken in't verderè verhael, met veel ongedúld aan. Vervolgens zeer.bedroefd fchynens de over * wantrouwen dat ik. ovet, de eerlykheid zyner inzigten toonde te Kebben, verzogt hy my dat ik hem meet tegt doen zóu „ éh niet geloven dat ‘de;eer Gan zyn’ Zuster hem min waard, dan dan my waare.. te hebben, hy gewisle maatregels zou nemen, om te belet ten dat het in ’t toekomende niet weêr gebeurde, Maar ga dit foort van:voldoening daar ’K. voldaan over begon te wor: den „was ik Zeer verwonderd hem van toon en fpraak te hoo- ren veranderen. Myn Broeder „zei hy my, met een’ zwier yap voorzigtigheid , die hy beter dan iemand wist na te mar l ' en; i De DEKEN VAN KrinrhiNd, 859 ken, Zult ge my nu toeftaan, om u natuurlyk uit fe druk- ken °t geen ik denke? °k Heb duizend redenen die my vere pligten tot de agting en-de vriendfchap die ’k voor u hebs ook zal ik geheel myn leven deeze twee Waarneemen. Maar ’k weet niet of °k u dezelfde onderwerping voor °t overige kan belooven, ` *k Heb-de verwytimgen, daar ge my deezetr morgen mede overladen hebt; by my zelven overwoogeri, en hoe meer ik my onderzoek „hoe min ik ze vind verdiend te hebben. Wy befehouwen de zaaken niet vatf dezelfde zyde. Gy zyt eén Kerkelgk man, een eerwaardige Gódge leerde , en °k beken dat zoo wy tot denzelfden ftaat gefchiike waaren -wy niet beter Konden doen dah ons „ naar uwe grondregels te gedragen. Maar. onze geboorte en ónze neigingen ons voor dé Wereld fchikkende, vereischt deeze toep een’ heel verfchilkende levenswyze. ` Geloof my be- quaam met het weinige vérftand dat ge in my kent, om: tee woordig de zaaken te onderfcheiden, gelyk- ze met -myù’ eeren fortuin overéénkomen. °k Ben in een’ euderdotn , ver. volgde hy, waar ’k: geên’ oogenblik moet verliezen zoo ’k tot Ferd-ìn de Wereld wil geraaken. Myn Zuster moet ooft bedagt zyn'om zig te vertoonen, of al de voordeelen die ze uit báde’ jeugd cti felioonheid kan trekken, verzaaken. Gy ‚misttouwt hasr deugd: Dit is een al te quaad denkbeeld van haar te hebben; Voor my, wien ’t zonder twyfel alzoo veel als u past gevoelig over de eer van ons Huis te weezen, ’k betroùw me op de haare door haar’ eige deùgd. En zoo“ gebeurde dat ze laftrartig genoeg was om ons t'onteereùr, ik vrees niét het inr kaar-byzyn te zeggen , alle myn’ tederheid voor:-haár Zou me-niet beletten, haar ’t hart te doorbooren. Betroùw u dan voegde hy ’er by, en op haaren op my; er ftel-u niet meer tegen den voortgang onzer zaaken tnet te laaken, d'éénigite middeleti die Ze konnen doen flaagen”’. . s Deez” taal die George den tyd gehad had, zonder rwys fel vah te vooren te overpeinzen „en daar hy zig na ze gëeins digd te hèbben, in Scheen toe te juichen „was nergens goed toe’ als onrimya medelyden te-verwekkén. °k Haaste my ’er hem de zwakheid van aán te toonen, door hem te doen zien, dat hy op een valsch beginfel geredeneerd had 7 dat dit groot verfchil dat hy tusfchen een’ Kerkelyk Man, en een”. Man van de Wereld ftelde, er în de daad niet was, vermids °t 7t maar twee verfchillende wyzen waaren , om dezelfde plig- ' ten te vervullen; dat een man van de Wereld en een Geese telyke twéé Christenen waaren, waar van de één nies min- der verpligt was als de ander em de ondeugd te haaten, en j . e (60 “BE DEKEN HAN zIËLERINE. de deugd te oefenen; dat wel is waar, buane uiterlyke-be: Zigheden van elkanderen verfchilden , maar dat zonder de zelfde te zyn „ zy moesten voortkomên uit het zelfde begim fel; °t welk is san God te behaagen , en zyn’ ziel te bebou- den: in één woord, dat er geen beroepen waaren, die ous ‚niet verpligtten de gelegenheden van zondigen t'ontvlug ten, en dat by gevelg °t opvolgen myner grondregels alzoo noodzaakely was voor zyn’ Zuster, en hem als voor any zelven, Zog 't onmogelyk is, voegde ik er by, dak eer’ „Christelyke opvoeding.gekreegen hebbende , gy de waarheid van't geen ik u zeg, niet gevoeld „gordeel wat dienst gy zult doen, aan yw’ Zuster, met haar zonder;om zigtigheid in ’t mid- en. der gevaaren te brengen. 4y 33i er vergaan „en haar one heil zal uw werk weezen. „Gy auh haar doorbopres, zegt gy ;Z0 ze hàaren pligt vergeet. Vreeayd middel! Ziet gy dan niet dat dis haaren ondergang reeds vervuld vgronder- átelt, -en dat ’ér upar één moet gezogt worden, dat har Schande kan voorkomen? Ver niets 5 dit is de eeniglie gunst, die °k u heb te verzoeken, Laat uw’ Zuster den tyd om den afgrond die haar omringt teonderícheiden ; ze zal er zen minften niet jn{torten zonder geweeten te hebben „dat ze hem had konnen ontwykeu. Gaa geene Bslägenheden soeken; laat ze van zelve ontftaan. Daar zyn ‘er noodwendig voor een perfoon van de wereld „ik weet het ;maar de Godsiienst ver mindert ’er’t gevaar van „als men hem.genoeg eerbiedigt om %rzig niet dan met onwil aan bloot te rellen 3 in plaats dat het altyd op’tuiterfte is als men ‘er met, vrijen wille wil inloopen”’, ` „Dit gefprek dat nog veel langer duurde „en in ’t welk ik de elendige beginfels van George met de fterkfte wapens van Godsdienst aantaste, maakte geen’ den minften indruk Op zyn gemoed. Hy deed my.door al zyn’ antwoorden ver _ Îtaan dat hy zig boven myn’ kleine bevreesdheden gelpofde : | dat zyn Godsdienst de eer was; of dat zoa. hy ‘er al eenig verfchil gusfchen ftelde „dit niet ten voordeele vanden Gols dienst was dewyl hy er de wetten en e pligten, door zyn’ valfche denkbeelden:van eer, van uitleide. … O VIEOWE = e | D VADERLANDSCHE `) LETTER - OEFENINGEN. Verzameling van eèrredenen , gehouden te Brunswyk Lunen-: burg Walfenburrel. Door den Abt j. © W. JERUSALEM. Uit bet Hooeduitsch vertaald, dóór BALTHASAR CAKULL. Eerfte. , Deel. Te Amfterdam by P. Spriet en Zoon, 1767. behalven bet Voorbericht 342 bladeyden in groot Ofato. DE Baron de Wolff heeft enige dezer Leertedénen, zo als 2e in de Franfche tale uitgegeven zyn, met zyne lof- raek veteerd, als zeer wel gefchikt „naer den tegenwoordigen mack en tyds omftandigheden, die een meer beredeneerdeén prediktrant vereifchen , dan oudtyds algemeen gebruiklyk was. „ Men heeft, (zegt hy ten flot ,) flechts deeze Redenvoerine gen te leezen , om °t onderfcheid gewaar te worden dat ’er is, : tusfchen eenen redelyken Prediktrant , en dien waar van de Predikers zich gewoonlyk bedienen , en die zyne waardy in ee- nen anderen tyd kon hebben, maár in den onzen hervorming’ van nooden heeft. Men heeft, zeg ik, deeze kleine verzame. ling flechts te doorleezen , om te bemerken, dat de Schryver volmaakt bedreven is in de konst vat befluitenderwyze te dene: ken 3 dat hy verre gevorderd ís in de goede en gezonde Wys- begeerte, en dat hy, by uitneemendheid, de Reden en de Ô- penbaaring weet te verëenigen, °t zy in °t verklaaren zyner: tekften, "t zy in de toepasfing die hy maakt ”, Dus ver de.. ` Baron de Wolff, wiens bekwaamheid in °t beoordeelen van be- redeneerde Leerredenen , naer zyne denkwyze gefchikt, niet: wel in twyfel getrokken kan worden: ook zullen zy, die de. ze Leerredenen doorbladeren, gereediyk erkennen , dat het in dien fmaek uitgewerkte Verhandelingen Zyn. ` Het eerfte Deel, dat thans in ?t Nederduitsch het licht ziet; vervat negen Leerredenen over de volgende onderwerpen. : I. Het vertrouwen op de Goddelyke Voorzienigheid; bejchouwd « als een waar middel om ons in ons ongeluk te vreden ; + Bellen, : Matth. XV: 21—28. IL. De oorzaken van den baai der waereld tegen de waarheden van den Godsdienst, Joh.XV: 26, ` 27 en XVI! 1—4. UI. Dat de:Christelyke Godsdienst, wel” v verre van met de burgerlyke faamenleeving flrydig te weezen, veel meer derzelver volmaaktheid, zo veel mogelyk, bevordert, Matth. XXII: 15—22. IV, De zalige: gerustheid der geenen T. DEEL, N. LETT. NO, Q. c die $ 62 J T. W JERUSALEM die door bet geloof de verzekering bebben dat zy van God. bemind worden. Joh. XVI: 23 —30. Sy. Van de Liefde tot de Vyam den. Matth XVIII: 23 = 35. VL Het gedrag der Gelovigen în hun lyden, naar bet voorbeeld van bunnen Heiland, Matth, IV: 1—11. Vil. Van de dwaasheid der geenen die bumme verwaande en zondige oormerken , in weerwil van God, poogen uit te voeren. Matth. Ils 13—18. VIM. De verpligting der Christenen om in dit leven voornaamlyk naar de Eeuwigbeid te flreeven. Luc. XVI: tg. IX. Van den Perfoon onzes Vere dosfers, Joh. 1: 1—14. | Zie hier, tot een byzonder ftael, des Autheurs bedenkingen over ’sHellands woorden Matth. V: 38--41. by gelegenheid ayner-Verhandelinge over de Liefde tot de Pyanden. Zyn Eer- waerde getoond hebbende, dat de Zelfverdediging , op ene be- hoorlyke wyze bepaeld zynde, in de natuur gegrond is, en dus door gene Godlyke Openbaring afgefchaft kan worden; doet verder opmerken , dat de Christelyke Godsdienst, ons leeren. de onze Vyanden lief te hebben, byzonder. Matth. V: 43— 45. en Rom. XIL: 17—21, in genen deele óns verbied zorg te dragen voor onze eigene behoudenis. - |. ‚a `t Is waâr, zegt by toorts, de Heiland {chynt in ééne uit- fpraak verder te gaan, en ons de befcherming van ons zelven werkelyk te verbieden, De eigen woorden zyn deeze , Matth V: 38—41, Gy bebt gehoord dat er gezegd.iss ooge om ooge, tand om tand, Maar Ik zeg u, dat gy den kwaaden niet weder- flaan zult; maar zo u iemand cenen flag geeft op uwe rechier ~ dwang, dien bied ook de andere. En zo iemand met u rechten wil, en uwën rok neemen, dien laat ook den mantel. En zou demand dwingt ééne myle met hem te gaan „zo gaat met bemtunre, De Heiland fchynt in dit bevel, de hoedanigheid van onze nae tuur uit het oog te verliezen, en ons ten prooije te geeven am de moedwillig(te beledigingen onzer vyanden. — — Doch eene korte proef zal ons aanftonds overtuigen, dat zyn ooge merk ook hier het menfchelykfte, het natuuriyktte, en billyke fleis. mmm God: had in °t oude. testament het aangehaalde zecht van vergelding , aan, de Overheid tot eeu richtínoer in de bepaaling haarer ftraffen, voorgefchreeven. En gelyk de geheele burgerlyke wet van °t Joodíche volk, in ’t algemeen, y uitneemendheid meníchelyk, en in dezelve het volmaakthte voorbeeld is van alle burgerlyke wetten, zo was ook dit recht van vergelding , ten hoogfte overëenftemmendé met de. billyk- heid, en met veele wysheid afgemeeten, zo wel ter verhindee ringe van den wrevel „als ter verfchooning van de menfchelyk- held. Maar gelyk in ’t algemeen, ten tyde van. don Verlos y € `- LEERREDENÈN: 383 r, de Yoortreffelyke wet van Mozes in alle ftukken verdot- ven was, zo was °t ook hierin, daar ieder een dit recht, ’t welk alleen aan de Overigheid ten richtfhoer was gegeeven, zich zelven aanmaätigde, en ndar zyn gevoelen zich gerech. tigd hield, om, ingevolge het zelve, alle beledigingen, wel- ke hem wedervoeren , perfoonelyk te moogen vergelden. Dit ‘misbruik was in de oogen des Heilands , die gekometi was om met de wet der liefde, de gevoelens der menfchelykheid, en imet deezer de algerheerie welvaart en rust onder de mienfchien Weder te herftellen , eene onöphoudelyke bran der onnatuure- fykfte onrechtvaardigheden , die door fteeds nieuwe verbitte- ringen noodwendig eeuwige vyandfchappen onder de menfchen moest veröofzaaaken , en allen gevoel van Godsdienst „en lief- de by hen verdooven. Endit gevaar, °t welk er voor de orde eti rust van ’tgantfche menfChelyk geflacht onyermydelyk bit moest ontftaan , was zo groot in zyne oogen, dat Hy niet alleen, zonder uitzondering, alle perfoonelyke wraak „als on- rechtvaardig en ontmenscht , verbood, mdar ‚om hen van zo veel meer af te houden, ‘er nog deeze even zo wyze en menfchelyke wet byvoegde dat wy Zelven liever eene nieuwe belediging vari ofzen vyahd moeten aarineemen , dan dat wy ons, door eene verhitte vergelding, itt °t gevaar zouden ftel. „Jen, om met hem in eene werkelyke vyandíchap te verval- len. Een ongeluk, dat onder al het kwaad, °t welk de mers fchen kan treffen , liet allergrootfte i$ ; —— dät dns onbekwaam madkt tot allé pligten van den Godsdienst, en de merfchelyk= heid} emme dat ons alle gelykvormigheid met onzen Scheppef ontneemt; — dat ons geene van de zoetheder des levens, tijeer láat maaken ; — dat ons gemoed in de deerlykfte on- rust ftort; === dat de kleinfte beledigingen. vergroot én vèr- eeuwigt, en dat, indien het algemeen wierd, de. menfchen Onder elkiùder tot woedende dieren, en de waereld tot een moordfhelonk zou maaketi ”. ; s Maar dat het, dierhalven , Het dognietk des Heilands niet is om ons het behoud van onze wetenlyke welvaart te verbie» den , blykt ten klaarften uit de foorten en graaden der bele. igingen, die Hy by naame aanhaalt. * Is waar, Zy betref. fen de drie edelfte en grootfte dingen die wy bezitten, te wee- ten: ons ligchaam , onze goederen , en de vryheid. Maar iti- dien het zyn oogmerk was geweest, dat wy dezelven aan den moedwil, en roof onzer vyanden geheel zouden Overgeeven , dan zott Hy gich van eene gansch andere uitdrukking hebbe bedietid. NerwyÌ Hy nu zekeren geringen graad van onrecht- viardige ontmsctingen, en beledigingen vitdrakkelyk noemt, . Cea ze 24 T.. ARENDS zo is °t nok openbaar, dat Hy’er ons niets dan deezen reg mede heeft willen geeven: dat wy by de reeds geledene bele- digingen eerder nog een gedeelte van onze rust, en van ons ‘vermogen aan moeten opofferen, dan ons te ftorten in de niet overteziene gevolgen van wraak en vyandíchap, die voor onze welvaart , en rust altoos onêindiger gevaarlyker zyn „dan ooit de daadelykfte beledigingen kunnen worden. — Maar waar is de reden, die dit bevel voor onnatuurelyk kan uitkryten ? Hoe veele Heidenfche Wysgeeren, (op wien men zich, wan- neer men de leeringen van Jefus wil wederfpreeken, zo vee'e vuldig beroept , zonder hen ooit te hebben gelezen) hebben deeze leeringe niet met dezelfde woorden woorgedraagen ! En hoe veelen, die in ’t ongeluk zyn van met hunne naasten, in zulk eene treurige betrekkinge te ftaan , bevestigen niet dage- lyks, met hunne beklaagelyke ondervindinge, de Goddelyke wysheid van deeze weldaadige wet, en wenfchen , voor een tienmaal grootere f:hade , dan de cerfte oorzaak van hun onge _ luk was, humne voorige rust weder te kunnen. koopen , of verdoemen , ten mintten in hunne harten, de tirannifche dwaasheid der waereld, en hunne eigene zwakheid , welken hen daar toe niet laten komen? ” , De Lieflykbeden-van des Heeren Huys voor een opregte van wan- del, ofte Opening van den 84 Pfalm, En de betamentlykbeid van Jefus gedrag tegen de Murmureerders verdedigt. Door ` gwee Parabolen, ofte Verklaring en Toeigening van Lucas 15: U. 1 == 10. THEODORUS ARENDS, Bedienaar des H. Euangeliums te Olderfumergast, t Embden by Jan Bran gum, 1767. in quarto 269 bladzyden. Ne oppervlakkige en langdradige, fchoon: fchetswyze, E ontvouwing dier twee gedeelten der H. Schriften. Het oofdoogmerk van zyn Eerwaerden ís, zo als hy in zyne Voorreden te kennen geeft , lauwe Christenen- op te wekken; doch zyne manier van behandelen is ’er niet zeer toe gefchikt; vermits ze,ten uiterfte dor en {chraal, den Lezergeenszins uit- lokt, maar eer verveelt; en hy die befluiten kan dit: Gefchrift te doorbladeren, moet althans in dat opzicht, niet lauw ge- poemd worden, — Onze Autheur munt inzonderheid uit, in ene manier van uitweiding, die van ouds zeer gemeen was, doch tegenwoordig veel al, als onnut en -lastig , gewrackt word: wanneer men naemlyk , by gelegenheid der : benoemin- ge van een zeker voorwerp, zich.niet bepaelt tot :de voors | + me t OVER Ps. LXXXIV &N Loc. XV er 10; $62. me betrekkingen, in welken die benoeming ín den zamenhang voorkomt , maer zich in °t breede uitlaet over alle de byzone derheden , die als daer toe betrekkelyk bedacht konnen wòrè den. De enkele benoeming by voorbeeld, van Kaning PG LXXXIV? 4, doet hem uitweiden over ’t algemene Leer van °t Ko- ningryk van den Mesfias, zo als hy °t in ene Godgeleerde Ver- handeling over dat onderwerp zou nagaan 5 en dit niet: alleen , maar nog daar en boven houd: hy zynen Lezer op ,‘ met hem. het oog te doen vestigen ,op ene menigte van byzonderheden, die tot een Koning betrekkelyk zyn, om te toonen, dat zè ook hier plaats hebben. By voorbeeld, in opzicht van ’t geet een Koning eigen is, als » 1 Een Palleis, Ps ï, 8, 11, 4, zynde de kostelyke Ta: bernakel en Tempel, daar alles heerlyk was. Hag 2,8,13”. … „2 Een Fhroon, Ps, 93, 2. Heb. 8, 1. Ps, 110, 2. Jef, 66, 1. Ps. 45, 7. V. Lampe in Ps. 45 p. m. 228 & Roëll, Comm. àd Eph. p. m. 395 ”. | i | " 3 Een Scepter, Ps. 45, 7. V. Lampe ir Ps. 45. p. m. 341, & Roell loc, p. 396 ”, ._ ee „4 Een Kroone, Ps. 41, 4. Ôpenb. 14, 14. V. Lampe loc. p. m. 260 ”. Š „ 5 Heirfcharen, Ps. 103, 21. Jer. 5, 19. Jef: 54,5”. » 6 Onderdaanen, Ps, 11Q, 3. Tit. 2, 14. V.Roëll loc: p. m 399 ”. | Oe » 7 Gefanten, Eph. 4,24. 2 Cot. 4, 1, 5e 93 Sa 'e » 3 Lyfwagt, de Engelen, Dan. 7, g. Ps, 68% „9 Wetten, Jef. 2,2,23, 22 ”. | „ 10 Voorrechten, Rom. 14, 17 ”+ s In Kerker, 1 Pet. 3, 19”. „ 13 Beulen, Matth. 18, 34 ”, » 13 Vyarden, Ps, 110, 1,2% ‘ » 14 Wapenrustingen, Eph, 6” ` J t Kan zyn , dat Zodanig ene Predikwyze gefchikt is om Oostvriezen wakker te'houden„ (dit kan de Leeraer best we- ten ;) maer in onze Kerken in Holland zou men dus doende velen, zo ze niet te moeilyk- wierden over het nutloos tyd- fpillen , veel eèr in flaap prediken. EE t en cès ora D 266 ‚B. ERSKINE BRON, ENZ ’ e Bron van alle zegeningen, of bet grote Schathuis geopent; Phan de gevende Liefde van Christus, en de aannenend. bigenfolap Gelapfs. Mr. RALPH ERSKINE. Bedienaar wan bet Euangelium der Zaligheid, te Dunfermliene in Schot- land. Uit bet Engelsch vertaald door JAN xass. Te Utrecht - by |. v. Schoonhoven, S. de Waal es G. v. d. Brink Jans- “ Zoon, 1767. bebalven het Koorbericht 199 bladz, in Oav, D; Werkjes van den Eerwaegden Erskine zyn averbekend, als. zeer ftichtelyk op °’s Mans gronden, en eigenaertig dienende ter aenmoediginge en vertroostinge van hun die ge- … woon zyn, op zyne manier te denken; des het genoeg zy ta | zeggen dat dit Stukje op de eigenfte wyze behandeld is , als % Mans overige bekende Gefchriften. Het behelsttwee Leer- redenen over 2 Cor, V: 18, en Gal, IIs 20; die met ftichtin- LN ge gelezen konnen worden, van alle de zodanigen , wier Spaek naer die behandelinge der Godgeleerdheid gefchikt is. g Dd + sf 2e | Predikatie van den Heer ERMAN Bedienaar des Goddelyken Woords, Prèdikant van de Franfche Gereformeerde Gimeiste, . en Hoogleeraar der Wellpreekendheid, Uit bet Franich ver- taalt. Door j. B. }. Ru BOIS. Te Berlyn by S. v. Beurdeaux es in ”s Huge by J. du Mee, 32 badz. in groot ORave. Die Leerrede, uitgefpraken te Berlyn, op den 4 O&o- ber 1767, by gelegenheid van het huwelyk tusfchen zy- ne D. H. den Heer WILLEM DE VYFDE, Prins van Oranje en Nasfau enz. enz. enz. en baara K. H. Mevrauwe SORHIA FRE- ‘DERIKA WILHELMINA, Princesfe van Pruisfen., enz, heeft ten onderwerp den plicht van’ te bidden vaar. Koningen., en alle die in'hoogheid zyn., volgens 1 Tim. iI; 1, 2, 5. Dezelve is wel gepast naer de omftandigheden uitgevaerd , doch jam: t merlyk vertaeld. e a P. ERICH PONTOPPIDANS, Kragt der Waarbeid: omw het Onge doof te overwinnen. n °t Nederduitsch overgebragt van C. W. R. SCHOLTEN. Med. Do&or. Fe Cleef by G. C. B. Hof- man en Utrecht R. de Meijere, 1767. bebalwen het Vor werk 426 bladzyden in groot Oßavo. D It Werk is gefchikt om een ieder af te fchrikken van de Vrygeestery; wel byzander om onnadenkende Spotters me Pad D, E. PONTOPPIDANS KRAGT DER WAARMEID; 367 et God en Godsdienst tot inkeer te brengen, of hen, eni- germate tot inkeer gekomen zynde, op te wekken, om een recht gebruik te maken, van de genade die God hen verleent, en verder ter zaligheid aenbied. Het behelst ten dien einde, na ene voorafgaende ontvouwing van de algemene oorzaken des Ongeloofs, een verhgel van de bekeering van verfcheiden Arbästen en Naturalisten , ftrekkende graotiyks om te doen opmerken , hoe ze tot het Ongeloof vervallen , en ter Bekee« ringe gekomen zyn; in welk ene ongerustheid hunne eigen gronden hen gebragt hebben, en aen welke fmertlyke gemoeds- aendoeningen ze bloot gefteld zyn geweest, op het bezef van de verkeerdheid hunner beginfelen. Na deze verhalen ,die men verzekert ten volle getrouw en echt te zyn „vind men hier nog enige verhandelingen, die insgelyks door verfcheiden voor- beelden opgehelderd worden. en welken dienen om te toonen, de kwade gevolgen des ongeloofs in dit leven, de rampzalige vmgten des ongeloofs in de ùure des doods , en de mogelyk- eid van de bekeering der ongelovigen; waer by nog komt: een Aenbangfel, behelzende de gedachten van den' Heer Ha}: ler over de practicale gevolgen des ongeloofs. mm Alles ig zeer wel ingericht naer het hoofddoelwit des Autheurs, ey men vind hier by een verzameld „’t geen in verfcheiden Schrif< ten verfpreid is; dat voor zommige Lezers zyne nuttigheid an hebber. == Wy zouden hier veelligt op het een of an- er voorbeeld een weinig ftgen blyven; maer vermits een an- der Stukje van dien aert, ons onder het doorbladeren van die Werk ter hand gekomen, ons een faortgelyk voorbeeld aen de hand geeft, worden wy bewoogen om hier van af te zien, Oe enge vmeer mennen tmp E Gegen mt mn omp ð Gods Genade en.zya vrymagtig Abeßuur ansdekt in de zeldfame levens gevallen. en zonderling: Bekering van den Wel rjg Heere Joan NEWTON , Predikant te Olney in Buckingbamsge bire., hem zelf beftbreven in XIV Brieven. In bet Ne- derduifsch vertaald, Te Rotterdam by P. Holfteyn, 1767. in Oava 236 bladzyden.. DE Eerwaesde Heer 7. Haweis , te Aldewinckle in Nort- bamptonsbire ; de. Uitgever dezer Brieven in de Engej- fche Tale, verzekert ons „ dat de ‘Eerwaerde Heer NEw TO deze Brieven, op. zyn verzoek, aen hem gefchreven heeft, dat dezelven een: volkomen wat verhael behelzen , en met jk G4 © toes 368 BEKEERING VAN J. NEWTON. toeftemming. van den Autheur het licht zien, Ze behelzen een bericht van ’s Mans levensloop, met aentekeningtn van, en aenmerkingen op, verfcheiden byzondere gevallen zynes levens, waar.in hy, zynes oordeels, de hand ener byzondere Voorzienigheid over zyn perfoon ontdekt, en onder welken hy trapswyze tot een Godsdienftig leven opgeleid, en daer jn bevestigd is. — Het algemene heloop der zake komt hier op uit. — Hy had in zyne jeugd ene Godsdienftige Moeder, die hem Godsdienftige „denkbeelden inboezérde ; doch hy verloor dezelve al vrocg. Tot jären van onderfcheid geko. men zynde verviel hy tot ene flordige levenswyze ; echter ble; ‚vén hem nog enige indrukzels van den Godsdienst by; docti ze verzwakten allenskens, en hy floeg eerlang over tot een volftrekt Gadloos leven, Ter zee vaarende was hy ene reeks van wederwaerdigheden onderhevig, die hem aen de grootfte rampen bloot ftelden , en hy zag zich menigwerf op ene aen- merkelyke wyze voor het uiterfte verderf behoed, en als uit de handen des doods gered. Dit nogtans had een langen tyd geen, nf niet dan een voorbygaand indruk op zyn gemoed; tot dat eindelyk een dreigende fchipbreuk hem tot inkeer begon’ te brengen; het welk vervolgens den grond{lag lei tot de verbe- tering van zyn gedrag. Deze verbétering was wel niet be- ftendig, doch ze was echter-van dien invloed , dat ze hem bee. waerde voor grove uitfporigheden „én hy werd vervolgens allens- kens, inzonderheid onder de verkeering met enigen der zege- naemde Methodisten , in enen Gadsdienftigen’ wandel beves- tigd, en eerlang een Leeraer van dat Euângclie, dat hy voor. heen befpottede, — Het verhaël is, in den fmaek zulker ieden, niet kwalyk opgefteld, en ín zo ver nîët te wraken, Deenen mnd gemenen Geenen 2. Gree « » o . e Tu dr aTr « Offerhande des Lofi. Door CHARLOTTA AMELIA BONVOUST. Te Utrecht by A. van Paddenburg, bepalen berwoorwerk i23 bladzyden in groot Quartos sn I D nauwkeurig en onderfcheiden bericht. van de. gemoed- 4 lyke bevindinge der Vrouwe Bornvoust, van: haren eerften inkeer, tot op haren bevestigden ftand. Zye gelafte gedaen hebbende van den Heer , by uitkomst, fohryvende te zuilen eeren, ftrekt dit gefchrift ter vervullinge harer gélofte. -Mén moet hier de welmenendheid in acht-nemen „ en-gedacht:g zyn, dat we allen” niet even eens over den Godsdienst konyen denken. In den fimaek van onze Schryffter denkende, «zal men ’ Stuk geleidelyk en ftichtelyk oordeelen, maer in. een tegengelien ee - , l eR ooo F C A. BONVQUST OFFERHANDE, 369 . er er: den. fmaek zynde zal zodanig een gefchrift vreemd voorkos men ; en verfcheiden bedenkingen onderhevig zyn. Wat hief van ook zy, de uitvoering is zeer byzonder; zo in °t verhacl zelve, als in ’t cieraed van den Titelplaet, en vier Vignetten; % welk dit Stuk, ander deze foort van fchriften, waerlyk opmerkelyk maekt. De manier van denken „ waer aen. men ge- woon is, maekt gen zeer krachtigen invloed pp ’s Menfchen gemoed, en geeft dus, boven alin ?%t Godsdienítige, aenleis ding tof zeer verfchillende bevindingen. ` . Os Kd + t ue aaan nenn De Hedendaagfchs: Historie , befchreeven door een Gezelfihap van. Geleerde Mannen zin: Engeland. Ui& het Engelsch ver-, … taald enz, IV Deel 1EsStuk.. Te Leiden by. P. v. d, Eyk enzi , behalven de Bladwyzers 397 bladz. in Quarto. E vroegere Turkfche.Gelchiedenisfén ; tot op den tyd vàn, Fengbiz Kbán, in `t voorige Stuk outvouwd zynde, za; neemt dit tegenwoordige een aenvang met de oprechting van, het groote Mogolfche af Mung? Ryk, dóar den beroemden Jengbtz, Khân, onder wien de Mogellen en. Tartaren verenigd, zyn, en die, als de groote Kbán der Mogallen en Tartaren, dê. grondlegger geweest-is van een zeer. wyd uitgefrekr Ryksges bied, rr De oprechting van dit Ryk, dogr Jengbiz Khan; en deszelfs uitbreiding eu bevestiging door zyne Opvolgers 4 tot- ap den dood van Hdpilay o bay Kbåu, den’ zesde » Keizer wan dat Ryk, die. ook over geheel China heerschte y- word hjer ja ° breede, en ‘zo onderfcheiden als de natuur der’ berichten toelaet , voorgedragen ; en behelst das het voorge: vallene.in die gewesten, zedert het jaar 4 ye tot op hiet jaaf 3294.onzes Heren, Het geheele beloop dezer gefchiedenisfe beltaet. genoegzaem uit eneacneenfchakeling van krygsverricha tingen, waer door, eén Vorst, die flechts een gering land{thap onder zy gebied bad, zyne heerfchappy geftadig uitzettede , en welke. zvne Opvolgers op ene dergelyke Wyze nog vere der uitgebreid hebben. ©. 7S a T Zie. hier wat wel buZonder aenleiding inval der Mogollen en’ Tartaren, in de zuider deelen vin Afia, die van Zo verbazende gevolgen geweest is, dat het, ene gedeelte voor, het andere gedeel rä;, zich ae den roten Khân, hebbe moeten qnderwerpeb. == Nadat Tonghta Kbâa alle de Turkfche tammen onder zyne gehoor- zaamhéid gebragt, éit de rust in zyne ‘taten herfteld haq. pam.hy voor de vriend{chap. met zyne naokuren aen te kwe- r t gaf tot den gròoten En 47e HEDENDAAGSCHE HISTORIE; ken, en wel inzonderheid met Soltgn Mohammed Korazs) Sh4h. Dit gelukte hem ook voor enigen tyd, ’t welk ded koophandel over en weder deed bloeijen; doch eerlang be- gon Soltán Mobammed ongerust te worden over de grootheid van den nabuurigen Abdn; dit had ten gevolge minder be. toon van agting „eu ‘er ontítonden wel eèns tergende vyande kheden, van de zyde der Onderdanen des Saltâns. Dock engitz Kbán liet ‘er zich niet door bewegen om den Soltân den oorlog, te verklaren , in tegendeel befloot hy, als heb- bende een oogmerk om zyne onderdanen door den koophan: del te verryken , en hunne zeden, dopr het verkeeren met vreemdelingen , te befchaven , met hem in vrede te leven, en zelfs een vast bondgenootíchap aen te kweken: dan dit befluit werd in het jaar 1218:door het volgende geval over: warst, , | a De goede orde, en volkome veiligheid vpor de reizi. e Yengbie Khân in zyne heerichappyen gemaakt, rs, we 5 ingefteld had , lokte de kooplieden van alle kanten ‘def waarts; en order anderen uit Groot Bukharië, ’t welk onder Soltdn Mabammed ftond. Toen ’er fommigen van deze laat- ften met zeer kostelyke koopmgnfchappen waren aangeko- mén, lief ze Spelt Kbán by zig komen, maar zy etächten zulk een buitenfporigen prys voor hunne waren , dat hy er geer over vertoornd wierd; en als hy hun meer dan duizend kisten’ met alferleie foorten van kostelyke waren vertoond had, zeide hy tot hen: Dat ze hier aan wel kònden zien, dat hetde eerfte maal njet was, dat hy. Zulke koopmanfchappen gekogt had : maar dat, naardien Ze hem zo onbefchaamd durfden overeifchen, hy voorgenomen hat hen met dezelve foorte te betalen , en dus liet hy hen Minne goederen, zom der iets daar van te kopen , weder mede'netnen. ‘Hier op ont- bood hy wederom andere kooplieden met -diergelyke waren, én begon verfcheide partyen te bedingen 4 maar Zy, gewaar fchuwd door *t gene hunne Tandsgenôten gebeure was, Zeie den tor den Klrân. Dat zehet aan hem lieten. om zo veel voor hunne goederen te geven als het hem geliefde z er dat, o hy’er al niets voor wilde beralen, hy die evenwel m zig on Hemen, en dat zy ‘er wel te vrede meê zouden zyn. it antwoord was zeer wel na Feaghblz Kbâns zin: want hy iet hun niet alleen de dubbelde waarde voor hunne goede n betalen; maar pe hun oók vryheid am de rest daar van in zyn leger te-werkoperi, zonder dar by den eerfte® jets bet dlerminfte vergunde. … 7 SA E , p Op het vertrek dezer koopligder na hun eigen land ynan - HIDERDAAG SCHE HISTORIE; ` ari: _ de Khân de gelegenheid-waár om ’t gene hy beraamd had ter uitvoeringe te brengen, Hy zond met hun Vier hónderd en’ vyftig kooplieden ‘van zyne eige onderdaanen , om in deg Soltâns ftaten te handelen. Zy werden verzeld van Mohammed van Karazm, Ali Khoja van Bokhbraen Tuff van Qtrar „drie van zyne hofbedienden als gezanten aan dicn Monarch, met een zeer beleefden brief, behelzende „dat hy zyoe kooplieden „ eduugende hun verblyf in zyn ryk , zowel gehandeld had ; d y zig vleide , dat de Soltân het zelve aan Zyne Onderdaas nen zog doen, welke om handel tè dryver na zyn gebied reisden è dat hy by zyne belofte bleef, om-als een goed vader met den Soltân te handelen; en ftæat maakte; dat hy ook ‚ van zyue s Als een goede zoon, ten-opzigte van :hem: Zou te werk. gaan, en dat deze verbintenigfen , van wers: Kanter naargek@men , kunne beide-zjken ; en tevens ook huong glorie zonden vergfotga. -0 l »» Na dat de gezanten door Magulistdn , Karakitay en Turs kestán isd waten; kwame ze éindelyk te Oerdr , ook Arab; Karab geheten , zynde eene flat van groten koopban= del ,- en ten Hoörden der riviefe: Síhar ; thans Sy ges noemd, in het westeinde Van: Furkestan, doth onderhorig aan Sottân Mobammed, Zy gingen teNtond den gouvetmeng begraeten, zyndé een” volle neef van deë Soltâns moeder ; in hem den: dûatn KEA Kon had egeven. 