VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Dc gcweldigc en froaadcnde uitdrukkingen , wclke ii deeze Opftellcn voorkomen , zuUen de kiesheid van zoon jnigcn mogelyk kwetzeti. Dan ^ de Ouden , zich aankas tende tegcn Snoodheid, Wreeulieid, hadden geen desk beeld, dat hunne Party regt hade op eenige lieUefdheid Zclden iictcn zy het tcu halve fteeken , als zy tegcn di< Ondeugdcn uitvoeren. Hunne Rcdenaars in dc Pleitzaa merktcn zich aan , even als hunne Helden in het Veld dat zy ten dienllc van het Gemeenebest ftreeden , en m ren gdceed , om voor de zaak allcs op te offeren. Vas vertrouwende 9 dat, indien het aangevangen Stuk nadee bg voor hun uitliep , zy aan de volgende Eeuwen cci Jedcnktekcn van hunne eigcne grootheid, en teffens vai e laaghcid hunner Partye , zouden overlaaten ; hieron vervolgden zy dezelve met de onaflaatendfte geflrengheid ;^ en 9 (om d^ woorden van een beroemd hedendaagsc) Schryvcr te bezigen,) zouden zy de uiterfle poogiof van hunne bckwaamheden afgcvergd hebbcn , om dc vcrganglyke fchandlykheid des Naams huimcr Party< 5, tc bcwaarcn en onllerflyk te maakcn.'* Schoon CICERO de heftigheid van demosthenes bczit , is hv echter verre van diens groote eenvoudigheid en vcrhee vcne geestdrift. Hy is dikwyls al ic iyn , al te kunfUg ii jjync wy;£e van rcdenkavelcn ; doch , wanneer hy ons eem wyle vervedd hceft door dit gcbrek , komt hy fchielyk te voorfchyn met een luUtcr en majcftiit, die ofis ruimc vcrgoeding fthcnkt. In een vryen Staat , die buitenlandfche Wingcwestei heeft, zyn de Rcdenvoeringen van cicero tegen vbkres de beoetenlng van een Staacsman en Raadsheer dubbe 'W^ardig. Pie Staatkundige Waarneemiugcn , in grootei ov^irvloed daar in voorkouiend^, vor.deren de aaudagtigft ovcx ▼AN ciciRa. lit Indien een Romeitisch Pretor , wien9 Wiugewcst in 't gczigt van It^ise lag , en wiens misdry- Ven, konlings gepleegd, binuen bet bercik der Romcin^ Regtshaaving waren, drfe ]aarcn lang^ onbedwansen den Dwingland kon Tpeelen , hoe veelvuldig moetetf dan de vcTZockingen nict weezen voor een Europiseh Ofikier^ om Menfchen aan de andere zyde van de Evenagtslinie tc onderdriikkcn ? Overircedcrs mogeff de ftraffe onftomcn , by ontllcntcnisle vixi blykbaarheid , Veroor- zaakt door de afgclegenheid der Plaatzen , die dezelve zouden kuonen vcrfchafleti. Gclukkig voor SiciUc lag *t zdfc zo Btby Ua/te^ dat cicero iremaklyk verklaaringen cn gctuigfchriften kon krygen : de Onderdrukten vcrfchec- ncn in perfoon te Rome , en werden tegen den Verdruk- ker vcrnoord. Men wect uit voorbeeldcn , van laatercn tyde , dat Otertreeders van de ecrftc grootte in vrede wtdcAeerden uit de Landfchappen , door hun uitgcmer- jtdd, en weeldcrig leefden van de vrugien hunner onge* fcafte Toofzugt. Zy zaten in de Raadzaalcn ; dc Vorften m Europa fchonken hun gunstblyken ; en hunne ver- btstcrdc Landgenooten zagen hct, zonder 'er op te let- ten, en 9 vcrblind door den elans der rykdommen, ver- {aten zy de geplecgde wreedheden. Rcgtvaardigheid en Braafheid zyn de hegtde Staatspy- laaren ! neemt deeze wcg , en de fpocdige val van eeil Ryk is onvermydelyk , hoe groot ook deszelfs trots , vivdwaazing, en ftoutheid moge weezen. leeven van den berokmden italiaanschen dichter ariosto. LuDovico ARIOSTO ftanidc van een zeer oudGeflacht, 't welk langen tyd in de Stad Bologna , in Italic^ met grooten roeni gc\Voond hadt , tot dat obisso de HI, Markgraaf van Esu^ lippa ariosta , eene JongkvrotiWfc van uitfteekende fchoonheid en hcerlyke gaven , trouwdc: dcezc haaren Egtgcnoot na Fcrrara vergezellende , vdg- den haar verrcheiden haarer Bloedverwantcn , en bragtca het Huis der Arhsti eerst in die Stad over. Onder andere takken van dien Stam , leefde nicolo, cn diens Broedcrs , Lieden van groot aanzien , in fcrra* ra. NicoLo bekleedde , ond^r hircuus en sorso , itt LEEVEN van ARlOSTa. Jlertogen van Fcrrara , de gcwigtfgftc postcn in de St jiiet allccn ; maar wcrd aangcfteld tot Bcftuurdcr v Rlicggio eh Modeuu^ cn verfchcidc kcercn in ge^antrch pczondjen aau den Pans, den Kcizcr, en den Kouing v Frankryk*. Landvoogd van Rlieggh zynJe, trouwde hy daria i^fALAGUZZi ^ ecnc zcer rykc Dame , uit ecn dcr ccn Iluiien van Rhcggio afftamniende. In dit Huwelyk V( wckte hy vyf Zoons en vyf Dogters; ludovico, dc ou ile Zoon , wcrd te Rhcggio gcbooren, op den achtft van Herfstmaand, des Jaars MCCCCLXXIV, Van z jie vrocgfte jaarcn af , gaf hy uitfteckende voorteken i!at by ccn eerst verniift zou worden. In de allerecrl heginzclcn zyncr Lctterkunde zyndc, vervaardigde hy e Treurfpel , uit de Gefchiedenis van Pyramus cn Tnisb h welk zyne Brocdcrs cn Zusters fpeclden. . Vroeg lag hy zich op de Latyv/chc Taal toe, cn maa tc/cr prootcr vordcringcn in dan iemand van zyne ja ren ; /n den aanvang zyncr Letteroefeningen ftelde ] icene welfprcckcndc Kedcnvoering in die Taal op ^ • droeg zc voor , op eene \vyze , die elk met dc hoogi vcrwagting ten zyncn opzigte.vcrvuldc. Tito strozz ccn Ilcer van groote Geleerdheid, fchiep ongeraeen p;enocgen in den jongen ahiosto te hoorcn,cn hem zwa re vraagcn ter bcantwoordinge voor te ftellcn ; dik\v) ccn Taalkundig gefchil vriendlyk aanvangcndc met ah osTo, cn zyn Zoon hercules* die in jaarcn en Lettc ocfcningcn met ariosto p:elyk ftondt. <- Maar het ging onzen Dicluer even als ovidius , p TRARciiA, TASSo, cn andcrcn , dat zyn Vadcr, wain fmaaks in dc Lctterkunde hebbcndc, zyn Zoon afmaa de van lict opvolgen zyncr gecstnciging*; licvcr willcnd dat zyn oudlle Zoon zyn best zou doen om zyn Fortu te maakcn , door het omhclzen van ecn wiustaanbrengci Berocp. Ily zondt den jongen Dichter na Padua , o zich aldaar op de Rcgtsgeleerdhcid toe te leggen : hi la fleet hy vyf jaarcn , zcer onaangenaam voor iemai ;v;!^n zync gccst^cfteltenisfc ; hy beklaagt zich oyer dee: ieevcnsonillanaighcid in cen zyncr Hekelfchriften , a: BEMBO gericht, Dan , fchoon ludovico zyncn Vader niet openlyk dui dc ongehoorzaam zyn, kon hy zyne neigingen zo ver niet xt onder brengcn , of hjr vondt tyd tot het leez< van verfchcidc Schryvexen , inzonderheid Franfchc ( Sfoa LEEVEN VAN ARIOSTCn ipaafifchc Remans : in beide deeze Taalcn was hy wel bedrecvcn , en zette twee of drie deezer Schriften in 't Ualiasfifch over, Van.deeze Ibort van Schriften bedien- dc hy zich in zync volgcnde Werken , gcbruik maakcn- dc van de fchoouhedcn , .weike hem voorkwaraen in dee- zc wilde voortbrengzelcn ecner verhittc verbeelding. NicoLO , in 'i cinde den nfkeer zyns Zoons van de Regtsgclccrdhcid ontdekkende, en hoe wcinig vorderiugs dceze daar in niaakte, befloot nict langcr de neiging van den Jongeling te wederftrceven ; maar llonJt hem toe dc» zelvc op tc volgen , en hct pad te betreeden , 't welk Natuur aanwecs, Deeze toegeevcnhcid van nicolo, zegt men , oniftondt , voor geeu gering gedeelte , door dc tusfchenfpmak van pandolfo ariosto , ecn jong Heer , van zecr grootc bckwaamheden , een Bloedverwant van AKiosTo. LuDovicp , thans op vrye voetcn gefteld , ftreefda met ouvcnnociden yver de Letterbaan op, oni hct verloorene in tc haalcn^ Uy begaf zich , twintig jaaren bereikt hcb- bendc, onder het opzigt van gregobjo di spoleti, een Man zecr goeden fraaak, en . wel bedrccven in 't La" tjn en Grieksch , toen te Fcrrara wooneiide. Gregorio, ontdckkendc met welk cencn vlyt ariosto zich op de Lcttcroefcningeu toelag , verziiundc niets , wat ftrekkcn kon, om dit edcl vcrnuft aan te kweekcn; en zyn Kwee- kcling werd , binnen kort , gemeenzaam met de beste La- tjafche Schryveren , inzonderheid dc Poiieten , onder wel- ken HORATius hem 't mecst behaagde : hy vcrklaarde vcrfchelde mocilyke en diiistcre plaatzen in deezen Dich- ter, welke men tot diis lang niet recht begreepen hadt. Ariosto's oogmerk was , op dezelfde wyzc de Griekfchc Scbryvcrs te beoefenen; doch, wiilende zich eerst vol- konicn mecstcr niaaken van het Latyn , vcrloor hy op 't onverwagtst den byftand zyns Lecrmeesters gregorio , die zich genoodzaakt vondt , ingevolge van de begeertc van iSABfcLLA , Dogtcr van alphonsu van Napels , als Opziendcr van haar Zoon , cene rcis na Frankrjk te doen; op wclkc reizc hy kort daar aan llierf , tot onuitfpreeke* lykc droefhcid van ariosto. Omtrent dicn zelfdcn tyd ftierf nicolo ariosto , de V^adcr van ludovico, een talryk Gezin naalaatende. Lu- £»ovico, toen vier en twintig jaaren oud , vondt zich, op 't onverwagtst , eensflags gedompeld in Huislyke bc- flommeringcn , verpligt om tc zorgen , dat zyne Bfocders in LZEVEN VAN ARIOSTOa in de wercid voortkwamen , cn zyne Zustcrs op de best , mogelyke wyze te helpeii , en dc phats to bckleeden vart «enenVader, die gccne groote goederen hadt naagelaaten. Hy vondt zicli overltelpc met zulk ecne menigtc vait bezorgingen, dat hy niet alleen het genainen opzet, onr de Grickjchc Taaloefening voort te zetten , lict vaaren ; maar ook dc Latynfchc , door hem anlangs met zo veel drifts hcrvat, zou gcltaakt hebbcn, hadt pandoi/FO ARf- osTO hem niet aangemoedigd , om eenigermaate de hand aan de Letterplocg te houden . Doch de doad bero'ofde hem ook van deezen bem.iedigendcii Vriend, AUc decze te leurftcllingen , cgter , dcflfipten hct vuur van zyncn geest zo zeer niet uit, of hy gaf doorflaande :bewyzen van zyne bekwaamheid in de Dichtkunst. Thans iiadt hy den ouderdom van ncgen en tvviiitig jaaren be- reikt , cn grooten roem verworven door zyne Latyt^clic Verzcn « veeivuldige IHchtftukjes en Sonuetten , vol Tuurs en vefbccldingsknicht/ Mannen van Gcleerdheid cn Smaak zngtcn zyne verkecring; de Cardinaal uippoli- TO van Esu , wiens.Hof de verzamelptaats was van de bekwaamfte Mannen diens tyds , nam hem rii zynen dienst , vvaarin hy vyfticn jaaren Wccf, Staande deezen tyd, cerde hy onafgebrookch de Zanggodinncn ; hy vorm- de het plan , om ecn Dichtlluk te fchryven van een Ro* raanesfcen Smaak, in weiken 'er nog gecn gcfcln-eeven was op d en trant , als de waardigheid ctes ondcrwerp^. vorderde^ cn zo gelukkig was de buigzaamheid van zyn vernuft, dat hy in allerl^i foort van vefzen ilaagfe. . Omtrcnt dertig jaaren oud zynde, begon hy zyncn Or* h ' ido \ de Cardinaal bfmbo , dicn hy zyn oo^mcrk te kenncn gaf, ontraaddc hem in 't hnliaamch tc Ichryven, hem aanmaanende , de Latynfchc Dichtkunst voort tc zc(- teu. Arjcsto antwoordde : „ dat hy licver de eerftcj wildc zyn onder de Ualiaanfchc Schryvefen , dan ten nauwennoode de tweedc onder de LatynJ'cheJ*^ Ten dien tyde hadt hy gelukkig reeds een gedeelte van zyneir Orlando af ; deeze Verzcn aan ecnigcn zyncr Vriendcn Yoorleezende , ontving hy zo veel aanmoediging^, dat hy befloot , zyn plan met alle wakkefheid door te zetten. Om zyne Letterocfeningen met mindef ftoorenis door %e zetten, verkoos ariosto Rhcggh^ en begaf zich na ccn vermaaklyk Landgoed , toebehoorende aan sigismun* ©a MALAGi/zzi , een zj^icr Bloedvcrwanten , waar hy den tyd fleet in het vcrvorderen van zyn groot oogmcrk. LEEVEN VAN ARIOSTO. iaj Te midden van het voortzctteft zyns Letterarbeids , tnoest ALPHONSo , Ilertog van Fcrrara , een Gczantlchap na Rome zenden , cm den toorn.tc Itillen van Paus ja- * Lius DEN II, die zicli gcrecd maakte. om hem tc beoor- logen; alphonso's Brocder, de Cardinaal, prccs arios- TO aan als een Man , recht gefchikt oni zulk een onder- handeling toe tc vertroiiwen. De Ilertog koos hem, ea hy kweet zich zo wel van dien last , dat hy met een gunftiger antwoord , dan men verwagt hadt , te rug keer- i de. De Paus niet te min op den Hertog vcrftoord bly- I vende , ging een V^erdrag aan met dc Vcnctiaancn , en I bragt een talryk Leger tcgen Fcrrara op de been ; doch hadt weinig eers van die onderneeming : dcwyl Jiy de Dcderlaag kreeg in den flag by Ravenna. Een gedeelte ' van dc Vloot was dc Po opgezonderi tcgen Fcrrara , maar werd afgeweezen door des Hertogs Party. In dit \ gevcgt bctoondc ariosto groote krygsdapperheid; eea der klocklle vyandlyke Schepen verraeqstercnde. r Het Pauslyk Leger vcrllrooid zynde , oonleeldc al- PHONSo het geraaden , een Gezant na Rome te fchikken* Maar cen icder fchroomde deezen dienst te doen , dc ge- aarthcid van den Paus kennende ; auiosto nam het op 2ich ten tweeden niaale na 't Pauslyk Ilof tc trekken; doch hy vundt zyiic Ilciligheid derraaate verftoord op den Ilertog , dat de ^fgezant bykans zyn misnocgen en wraak moest ondcrvinden : en 't was niet zonder moei- ^ te , dat ARioSTO met leevensbehoud Fcrrara weder be- rciktc, Dc zaakcn des Hertogs herfteld zyndc, keerde arios- , TO tot zyne Letteroefeningen weder; fchoon fteeds dienst van den Cardinaal blyvende , wcrJ hy , van tyd tot tyd , gebruikt in vcrfcheide Staatsbczigheden , die hem noodzaakten zyn rustig verblyf te verlaatcn, en het voltooijen van zyn Orlando uit te fl:ellen. Nogthans vondt hy gclegenheiJ , om zo veel tyds van zyne gewig- tigcr zaaken at' te fnippcrcn , dat hy ten laatften het Werk tcii einde bragt; hoewel het verre was van die volkomcn- hcid te bezitien , welke hy verlangdc dat het zou heb- ben , befloot hy , om dc vcrwagting des verlangeiiden Gcmeens niet langer te rekken , 't zelye uit te geeven; *t werd , dicnsvolgens , de cerfte maal gedrukt in ' het Jaar MDXV. Eenigen tyd daar naa hadt de Cardinaal ten oogmerke oa Hu/igarycn tc gaan, cu vcrlangde tot zyn gezellchap IV^OEEL.MENGELW. NO. 3« * 'I ' CCH tE£VliN VAN ARXOSTO* een verffandig Man , die onder zyne vleu^den leefd inaar ariosto eaf hem openlyk zyn oogmcrk , om tTiii te blyven , te kenncn : dewyl zyn lichaamsongeftclten hem dcedt yreezen voor de vcrmocienisfcn cn ongema ken eener zo lange rcizc. Daarenbovcn begon de dien des Cardinaals hem lastig te vallcn: zy, die zich by zi ferfoon bevondcn , warcn dikwyls genoodzankt het grod ftc gedeelte van, den nagt op tc blyven. Het blykt oo dat ARIOSTO uit den aart arkeerig was van reizen , t weinig Landen bezogt. Dc wcigering van ariosto , om den Cardinaal te ve fezellen , vergramde den Kcrkvoogd zulker wyze , di y in zekeren voege hem zyne bcfcbcrming onttrok: c lie omftandigheid , welke onzen Dichter gcen kleine ve legcnheid baarde. Hoewel men dcnkt ^ dat hippolii hem weder in gunfte zou hebben aangenomen : waren * eenige hem kwaad gunnende, die dc behendigheid hai den om ariosto van hem venvyderd te houden, ' De eenige vertroosting , die ariosto hadt , befton^ in het afgezonderd leeven , *t Avelk met zyne geestne gng veel beter ftrookte dan de wocligheden ten Hov< y zette zich thans om. onafgebrooken alle vcrbeteringt toe tc voegen aan zyn Orlando ; en ichonk in 't Jai MDXXI eene nieuwe veel verbeterde uitgave. Middelcrwyl overlcedt de Cardiijaal hippolito , Ci Ariosto, die vyftien jaarcn in een ftaat van ongemakly ke afhangelykhcid gelecfd , cn thans het vier en vecrtij' lie zyiis Ouderdoms bcrcikt hadt , zou volhard hcbbcf by zyn befluit , om nooit weder eenige verbintenis ici ten Hof aan te gaan : doch fterk aangczogt door zyncc Boezemvriend buonoventura pistofolo , Geheinifchrf- ver van alphonso , begaf hy zich in dienst van dicfi Prins » van wien hy de allervriendlykfte bejcgening ont- inoette. Niet lang daar naa , werd , toen adrianus de II dei PausJykcn Zetcl beklcedde , Grafagnana , een Landfchq aan het Apenjnfchc Gebergte , door verdecldhcden vai cen gereeten, en het jammer diens Landfchaos vergroo door de ongebondenheid , waar toe het Vofe vervallci was, door eene gehecle verflapping in het Landbeftuur; men oordccldc noodig een Penoon te benocmcn , wiini voorzigtigheid eit gezag hctzelve tot behoorclyke onder daanigheid zou brengen. Tot dit gewigtig weric wer( ARIOSTO gekQozen » aie , hoe zeer tegen bet reizen op lEEVEN VAN ARIOSTO. ia7 fiende, liet gcvaar nict verkoos te loopen , van andcr- vrerf zich her ongcnocgcii zyns Befchcrmvorsts op dctt hsdzc te landei). Ariosto blccf drie jaarcn in zyne nicmve Landvoog- d\'e, waarin hy zich zo wcl kwect , dat hy het Volk niet fifleen wedcr bragt tot ccn behoorclyk bezeV van hiin pligt m hun Souverain ; maar dcszelfs' genegenheid te hem- waards won : de Hertog juichie liem zeer toe over zyv\Q goede dicnften. Men vindt hier een zeldzaani voor-» beeld van den eerbicd, aan zyn Character betoond, door liedcn van allcriei rang. Ecrst in He Landvoog'^y gcko* mcu, mocst hy door een bosch trekkcn, van zes Heden tcpaard vcrgczcld,cn door ecne mcn^gre v;\n gLwapenden been gaan , wicr voorkomen licra vcel agterdcnkcns baar* ■ 'de; het land rondsonime was vervuld met Roovors, en dieraen 't mccst dugtte, ftondcu onder zekeren fii.ippo ; Pachionb. Nauwlyks was ariosto door deeze gewa- pcnden hoop been gereeden , of dc Capitein vr eg ecu dcrKnegts, die agter aanreedt, wie dcezc vreemde Heer vras? Vcrftaandc dat hct akiosT ) was, ylde hy wcg, omhem in tc haalen , Ichoon in voile wapenrnsting. Aiu- osTo dit ziende , hicldt (lil, met eenii^e beangstheid dcii- iiitflag van dit vreemd vcrfchynzel afwagtende. Die op htm afkwam , nadercndc , groette hcin met dicpcn cQf- bicd, en verklaardc , dat zyn naam filippo pachioNIC was, verfchooning vcrzockeiide, dat hy, ariosto niet kenncnde, hem hadt laatcn voorby trekken, zonder hem d« agting te betoonen , wclke hy verfchuldigd was aan fens zonderlinge vcrdicnften. DcHcer barktti (*) verhaalt dcezc Gcfchiedenis als net gehcel anderc omilandighedcn voorgevallen : fchry- Yende, „ Onder anderc trcfTcnde voorbeclden van 'sVoIks koogagting voor hem, hadt ariosto cene ontmoeting van ecnc zeer zeldzaamc natuur. Dc Hertog hadt hem als Landvoogd gczondcn na hct Landfchap Grafagnana , wclks Inwoonders , zich bcdieiiende van dc algemeeno- onlustcn, toen tcr tyd in Italic woelcnde, weinig gc- boorzaamheids aan hlninen Souverain betoonden, Ari- osto nam zyn vcrblyf in ccn verftcrkt Kastecl , buitcn 't wdk hct gcvaarlyk was, onvcrgezcld van gcwapcnda Wanfchap , te t*ceden : dcwyl de gehecle omtrek ver- vuld was met Oprocrigcn, Zwervers, Rooveis icn MflgH • (*) Pfff^ct to the Italian Library. 'W . JLEKV£N VAN ARIOSTO. denaars, die, naa bet plegen der rnoodde en rchriklykfl euveldaaden, in 't Gebergte de hand der ilraioefeoend geregtigheid ontweeken. Akiosto was op ceii moi gen buiten 't Kasteel gaan wandclen, in zyn nagcrok; e vol gedagten voortgaande , was hy , de omihndigheid waarin hy zich bevondt, vergeetciule, verre van het Kas teel afgedwaald, en vondc xich, op 't onverwagist, oni ringd door een hoop deezer Roovercn , die hem zeker zoi den mishandeld en gcdood hebben , was hy van aangezigc iiiet bekend geweesc aan cen der Iknde, die zyne Makker onderrigtte dac hcc akiosto was. Ilec Hoofd der Bend vervoegde zich tot hem, zeggendc: „ dat, dewyl hy d 3, Schryver was van den Orlando FurioJ'o^ niemand hei: 5, cenig leed zou doen ; niaar hem vcilig op 't Kastcc 3, wenschte te zien/* Dit Hoofd vergezeldc hem dei waards, onder den weg hem bczig houdende met het op haalen van verfcheide uicmuntemie trekken , door hem ii dat Dichtftuk ontdekt ; deeze met de grooille loflpraakei vergezellende. Eene zeldzaame proevc, in de daad, vai de kragt der Dichikunde , en meer betekeuende dan d( Fabelvertcllingcn van orphbus en amphjon, die gezcg< wrdcn , door den toverklank van hun Lier^ wiide Bcestei tot zich gctrokkcu, ea VV alien gebouwd te hebben." Terwyl ariosto de Laiidvoogdy van Grafagnana be ileedde, was buonoventura pistofolo hem dikwyls me brieven aan, om als Aftezant des Hcrtogs na clkmbn; DEN VII te vertrekken, die een groot Voorllander van^n zen' Dichier geweest is; hy ttelde zynen Vriend voor o6 gen , de eer en voordeelen , weike hy van zulk eene posi zou trekken. Maar ariosto leende geen oor aan deez< aanzocken; zyne Ziel was geheel vry van belang, of eer zngtige oogmerkcn. Zyn antwoord in 't algemeen kwaa hier op neder, dat hy het beier keurde, cen sidni§ ii „ Vrede cn rust te genieien , dan ycd te zoeken , met raoei „ te cn kommer.** l^enigeu willen, dat hy een we derzin hadt , om verre van xyn Land te woonen., ten wil- le van ecnc Dame, te Fcrrara woonende, die hy vuun'{ beminde; en, in de daad, hy bekent dit zelve iu zyr Vierde Hekcirchrift , aan annibale malacuzzi. Den tyd zyner Landvoogdye geeindigd zynde, keerde hj ten Hove weder, waar hy, bemerkende, dat de Hertog ro6t vermaak fchiep in het Tooneel, zich zette om voot et Tooneel te fchryven; behalven de Casfaria en Suppi^ fiiy ftelde by La Lena op, en // Ncgranianu^ in dicbt lUEYEN VAN ARIOSTO. 129 ffi ondicht, cn de Scholastica in verzcn; rdioon hy bet laatfte (luk, door den dood verhinderd, onvoltooid liet; zyn Broeder oabkiele heeft 'er het Vyfde liedryf aan toe- gevoegd. Deeze vier ecrstgemelde werden eerst in ondicht gedrukt, cn nadcrhand in verzen gebragt. Men fpeelde ze met algemeenc tocjuiching voor verfcheide aanzienlyke Fa^ railien; de Acteurs waren mecst lieden van aanzien: wan* neermen La Lena de eerflc keer, in 't Jaar MDXXVIIIp vcFioonde, fprak Signor Don frakcisco dr ilstb, nader- hand Markgraaf van Masfa , de Voorreden. 'Er wordt ecae merkvvaardige gefchledenis verteld, die aantoont , hoe zeer zync Ziel , in den vroegften tyd zyns lecvens, geheel ingenomen was met zyn geliefde Letteroe- fcningcn. Zyn V^ader , op zekereti tyd zeer te onvrede zynde over a rtosi o's gedrag, hcllrafre hem deswegen hef- tig; hy laisterde 'er na als of hem niets aanging, en gaf geen het minlle anrwoord. Nicolo been gegaan zynde, beryattc zyn Ijrocder garriele , die 'er zich by legen- woordig bevondt, het gefprek over 't zelfde onderwerp; w\en hy znlke voldoende redcn gaf van zyn gehouden handd, dai ze allc zwaarigheid , tegen hem ingebragt, wegnaraen. Zyn r»rocder hem daar op vraagende, waar- om hy die zelfde bewyzen niet amgevoerd hadt by zyn Va- der, a?nvvoordde hy, dat hy op dien tyd bepeinsde, of hetTooiieel, tusfclien hem en zyn Vader^'hem niet te fta- de zou kunnen ko nen in ecn Tooneclftuk, welk hy toen fcflreef; dat zyn Vader, zyns bedunkens , kon dienen tot een hecrlyk model van een did Man, dien hy, omtrent in dwclfde omftaBdighedeji , hadt ingevoerd, bezig met het bctoffen van zyn Zdon; *er by voegende, dat zyne ge- dajren zo zeer in^enomen geweest waren met het vercier- dc, dat hy het weezcniyke vergeeren hadt. Ten aanziene van zyne Tooneelfpelcn loopt 'er een ver- baal, 't welk uirwyst, hoe zeer de aandngt dcs Volks in geheel verviild en ingenomen was . met de verdienflcn van hem, als Scliryver van' den Orlando Furiofo. Ricoconi vie! in het denkbeeld, f)m de Scholastica van ariosto te Vmtic ten Tooneele re vocrcn, De opcnbaare aankondi- gtng van de vertooning gedaan zynde, deedt de naam van AMosTo eene verbaazende menigte Volks toevloeijen. Doch ongelukkig wisten weinige vaii deeze gronte fchaare, dat <He Schryver Tooneelftukken vervaardigd hadt ; en , cer het Spel begon , kreeg ricoboni berigt , hoe het VoHc in 't be- ffip ftondt, dat het Spel ontleend was uit den Orlando 1 3 Fu^. LBBVIN VAN ARIOSTO* Furiofo. Wiiincer ©en onder het fpeelen Angelica , Orlan^ doy Bradatnant^ en de andere bekende Perlbonadien van hull geiiefd Dichtlluk , niet zag te voorfchyn treedcn , toonde de menigte haar misnoegen, uit te leurftelling ont- ilaande, weike tot zulk ccne maotc toenam, dat rjcobo- genoodzaakt was het gordyn te laaien vallen , op *t cinde van het Vierde Bedryf. Ariosto Icheen thans een gerust Icevcn te Iciden , hem te aangeuaaroer, dcwyl hy door opvvaeringen hy den IJer- tQg het ZD druk niet hadt, of hem fclioor jienoegzaamcn tyd over tot het voorizetten zyncr Letterocfci.ir.fLMi : groot onderfcheid vondt hy ten d?en Hove, by den Hotdienst van den Cardi?iaal hippolito. Omrrent dcezen tyd gaf hy zy- ne Hekeldichten in 't licht, behalven die hy vourheen ge- fchreeven hadt ; zy waren gehecl zeven in gctnl. Toen wederom zich ingewikkeld vindende i.i Familie zwaarighe- den, en geplaagd met Rcgtsgedingen , rcoest hy voor ee- nigen tyd zyn werk laaten rusten. Eindelyk zyne zaaken geheel gereddcrd hebbende, kogt hy een ftuk gronds , tegen over de Kerk van St. Benedio tus^ waar iiy een Huis, niet groot, maar vol gemakken, bottwde: eenigen zeggen, dat de Hertog, do-^ zyne mild- daadigheid, hem 'er toe in ftaat fteldc. By die Hufs \va5 een Tuin , de gewoone plaats zyncr dicliterlyke overden- kingen. Hier bragt hy het overige zyns Icevens door, zo veel mogelyk af^efcheidcn van alle Staaisvcrrigiiiigeu, Zyn negen en vyftigfle {aar bcreikt hebbende, werd hy, in *t Jaar MDXXXII, van eene fleependc kwaale aangetast; eenigen wilkn,dat in 't laatst deezes jaars,anderen,dat in Wyn- of Slacbtniaand, die kwaale hem ovcrkwam,onnrent welken tyd in het Hertoglyk Paleis brand ontllondt , die het heerlyke Tooneel , tot het vertooncn zyner TooneeU (lukken gebouwd , vertecrde. In dit zdfde'jaar hadt hy zynen Orlando Furiofo , met zyne laatfte verbeteringen en uitbreidingen , zo als wy dien thans beziuen , ter druk- Ipersfe gezonden, Eenige Geneesheeren fchreeven de oorzaak zyner Onge- fteldhcid toe aan de gewoonte van fchiclyk te eeien , en zyn fpyze weinig te kauvven , waar uit eene zwaare en cebrekkigc fpysvericering ontftondt : de middelen , door hun aangewend , om deeze kwaale te wceren , veroorzaak* ten een Teering , die , in fpyt van alien byfland der Ge- necskunde , hem te Fcrrara wegrukte , op den zesden van LEEVBN VAN ARtOSTO. I31 Tsn Zomer-, of, zo anderen willen, op den achtften van Hooimaand , des Jaars MDXXXIIL Zo ftierf ariosto, eeii Man van zonderlinge uitfleeken- held, *t zy wy hem bcfchouwen als een Lid der Mensch* lyke Maacfchappye , in 't algenieen , of meer byzonder, alsecn Lid der Geleerde Wereld; in de ccrfte betrekking verwierf hy de genegenheid en agting van aanzienlyke Standsperfoonen ; by was zeer gfemeenzaam met de Fami- ne der Medicis^ en bemind van leo den X, de AUGUfl- Tos dicr Eeuwc ; in de andere betrekking was hy iin van dc weinige groote Dichters ^ wier Wcrken niet alleen by hnn leeven de aandagt trokken ; doch de aandagt der laa« te Naakomeiingfchap biyven trekken : misfchien zyn wen nigBoeken zo dikwyls gedrukt als de Orlando Furiofo\ bet Werk is overgezet in meest alle Taalen van Europa^ cn de geheeie Wereld door verfpreid. ly zyne Landsgenootcn is zyn Naam in die zelfde hoog« agting als die van sfiAKESPRARR by de Engclfchen. An- tonio ZATTA verhaalt in zyne Uitgave van ariosto*s Wcrken , in den Jaare MDCCLXXIl , dat een Stoel en Inktkooker , die , volgens overlevering , ariosto toebe- hoord badden , toen in 't bezit waren van Signer Dottore ciovANM ANDREA BAROTTi , te Fcrrara , en dat een ftuk Papiers , met zyne band gefchreeven » als eene dierbaare Gedagtenis bewaard werd in de Openbaare Boekery dier Sud. De Republiek van Fcneth deedt hem de eere oni iieoi te laaten uitfchildercn , en die afbeelding op te ban- gen by die der Raadsheeren , en andere groote Mannen, in dc|roote RaaJzaal, die naderhand daor'tvuur verteerde, Het biykt, uogthans, dat ariose van zyne Befcherm- heeren die Belooningen niet ontviug, of zodanige Amptefi kreeg, als waar toe hy door zyne verdienften meende ge- legtJgd te zyn. Waarfchynlyk bragt zyn Landvoogdyfchap van Grafagnana meer tot zyn roem toe dan tot zyne mid- dekn; en uit het geen hy,6p verfcheide plaatzen,in zyne Hekelfchriften zegt, blykt^ dat hy in geenen deele voldaau vm over zyne Patroonen te Ferrara. 'Niets byzonders fvordt 'er vermeld van de weldaaden , door den Cardinaal aan hem beweezen« eer hy in de ongunst van dien Kerk. voogd verviel. De Hertog, 't is waar, gaf hem de Inkom* flen van twee ToUen ; dan , de eene bieldt op met het 1 4 ver« LEEVEN VAN ARIOSTO. vernietigen dier Belasting , en de andefe , die hem fl alle vitT maanden vyf- en-twin tig Krooncn , met mocitc vergadcrd , zo als liy zelve zcgt , opbragt , \ hem betwist en onthouden , gcduurcndc de oorlogen Lombardyc ; en eenigen zeggcn , dat de Cardinaal , zyne befcherming ontzeggeudc , ook van dit kieinc v decltje beroofde. Ariosto zclfs fcliynt dit zyn ve aan den Hertog zelven toe tc Ichryvcn in zyn Ilckcldi ingerigt aan a. m. siok^mundo malaguzzi. Zod waren de voordeelen , welke hy trok van Grooten wicr dienst hy zicU verbonden hacit , en wicr Nas hy door zyne Vcrzcn vcrceuwigde. Paus lh X, de crk'ende Patroon van Lcttcrkunde en Kunfi door FORNARi als inzondcrhcid mild vo(ir de iJicI befchrccvcn, en by vvicn hy vc'rhaalt dat akiosto in ge agting llondt , wordt gczegd. hem ecu gcfchcnk eenige honderd Kroonqn gcdaan tc hebbtn , op da t,yn werk zou voostzetici^ Het . tlgemccn Character cn dc hocdanighcdcn ARiosxo kunncn ecnigcrmaate opgegacierd wordcn uit vooropgcgceven vcrhaal zyns Iccvcns, by 't wclke : haliaanrchc Leevenfibefcliryvers de volgcnde byzondc den gcvocgd hcbbcn. Ariosto was , in zyncn or gang , zedig en gelpraakzaam met icdcr cen , verneden zich zelven in dier vocgen , als of hy gchccl onbe\ ware van de groote mcerdcrhcid, ht^m door dc Na gefchonken. Ily was llcrk in 't rcdcntwistcn , en > dig in 't wederleggen cn hct gccven van flagon. 2 zaam zag men hem mcer lachen dan de waardighcid cen Wysgccr bctaanidc ; cgtcr was hy , fchuon : geaartheid tot hct -pcinzcnde cn zwaargccstige ovei ile, misfchicn de gcfteltenis van alic grootc Vcrnufi zcer verrc van fl;uurschhcid ; bovcnal bctoondc hy openhartig cn geestig in zyncn ommegang met de Vi wen, die zyn gezelfchap icer zogtcn. Hy was cen flaage vyand van pligtpleegingcn , fchoon ahous ge cm bchoorclyk ontzng toe te draagcn aan dc vastgcrt rangcn. Ily hadt ecn alTchiuv van alle waardigned die allcen door flaafsch kruipcn te bckomcn waren. bctoondc zich ecn opregt bcminnaar zyns Vaderlan gehoorzaam aan zyn Vorst, cn ecn ftandvastig vri< In zyne Lecfwyze was hy onthoudend , ectende fl iixih daags , ddorgaans tcgcu dcu avond, en op gi I.1EVEN VAN ARIOSTO-^ vcrfchcidenheid van Ickkernye gcfteld, dc wcelde in 't algcmeen vcrfmaadende. Tocn hy zyn Orlando Furiofo opftclde , ftondt hy me- nigmaalen in den nagt op, en liec zich door zyn knegt Scbryfgcrcedfchap gecvcn , oni 't gcen zync Iccvendige VerbceUlingskragc vcrvuldc , tcrftond hct papier aan te beveelen : over oag decide hy het aan zync Vricndcn mede. Zyne Braaf heid was volkonicn : dit blykt ait het gcen iy zyncn Broedcr galasso zcgt van den ouden Man, die, groote rykdomnicn bezittende, vreesdc door zyne I Bloedverwantcn verge .vcn tc zuUcn worden , en daarom zieh aan nieraand dan aan ariosto durfde vertrouwen. [ Z\Tie Licfde als Zoon e;n Broedcr is af te necmcn uit t dczorge, weike hy voor zyn vaderlyk Huisgezin droeg, Daa het overJyden zyns Vadcrs. Grooten fmaak vondt liy in 't boiiwen , doch toonde zyne Huishoiidclykheid daar in. Een zyner Vrienden betuigde eens zyne verwondering . dat hy, die in zyne Dichtwerken zulke heerlyke Gebouwcn belchrecven hadt , zic\\ vcT5CTiocgGn kon in een zo geringe wooning. Arios- to antwoordde wcl tcr fnede , „ dat Avoorden veel ge- M feeder zamen te brciigen vvaren dan ftccncn" ; en hem voor de dcur van zyn Hiiis geleidendc , wees hy hem op dit tvvccrcgclig vcrsje , boven den ingang gcplaatst : fana , fed apta mihi , fid nnlli olmoxia , fed non Sordia^ par la »ico fed tamen are domm. Nicttegenftaande 't gcen wy gczegd hebben van zyne perfoonlyke dappcrhcid , betoond in het Schecpsgcvegt tflsfcben dc fchepen van den Ilcrtog en den Pans, zcgt men, dat hy, uit den aart, van een vrecsagrig gcftcl ge- weest hebb ; dat hy te paard zittende , op c^e minftc gedagic van gevaar, afHeeg; boven al was hy vrcesagtig op 't water : uit een vaartuig zullende gn:i"n , bleef hy altoos tot den laatften, dikwyls dccze Ipreekwy/e gebrui- kcnde, dc puppe novisfmus. exii dan in andero opzigtcn was hy bedaard en (landvastig. Zyn Zoon viuginio hccft'ccn-ge weinige byzonderhc- den , zyn Vader betrelTcnde , nageiiiaten , welke wy met liiens eigen woorden zuUen opgeeven. Myn Vader AR/osTd was nooit voldaan over zyne Verzcn : hy ver- anderde ze gellaadig. Uy was een groot liefhebber van tuisiercn ; doch vcranderde zo menigmaal zyn ptan ^ I 5 dat > LBBVEN VAN' ARlOSTO. flat hy geen Plant dric inaandcn op dczclfdc plaats lie blyven ; hy wist weinig van de Plantkunde. j Jicrinner my, dat hy ecns, zich vcrbecldendc Kappcrboo men geplant te hebben , zecr in zyn fchik was , dat z< zo wcl grocidcn , tot hy in 't eiiide onidckte , dat h Vlierboomen , in ftedc van Kappcrboomen , geplant hadt' J ViRGiLius en TiuuLLus fchatte hy hoog ; iia RATius beviel hem bovcnal ; d ich hy dagt laag van picoPERTius. Hy mafikte geen onderfcheid in 't ccten, neemende altoos van 't geen naast hem ftondt, cn dikwyls at hy , naa den maaltyd gehoiiden te heb* ben , nog ecn bolle Broods. Doorgaans zat hy TO diep in gcda;;ren , dat hy weinig Ictte op 't geen •cr gcbcurde. Een vreemd Heer kwam hem bezoeken, tcrwyl hy aan tafel zat ; deezc zou met hem eeten, doch' terwyl de Gast druk zat te praaten , at hy de op- gedischtc fpyzc op ; zyn Broeder hem naderhand we- kocltjes: Dit is fchade voor dien Heer; doch hy hade voor zichzclven moeten zorgcnl^' Ariosto was van een minzieke gefteltcnisfe , zeeroat- vangbaar voor indrukken van allc fchoonheden , gewet- dig in zyne aankleevingen , en kon geen mcdcdingcr dut den ; doch in zyne minnehandelingen j^ing hy zccr voo^ zigtig en geheim te werk. Men heeft gczcgd , dat hy mogelyk hier op zinfpeelde in het gefneeden' beeldje op zyu Inktkooker ; boven op dcnzelven ftondt con Cupi- do ^ met den voorften vinger op de lip , de ftilzwygeu- beid, of gchcimhouding , aanduidendc. Deezc zyne gc* nitigdhei^l tot Minnaary, welke hem by bleef tot het laaO- fte jaar zyns leevens / ftraalt in veele gedcelten zyner Schriften door. In zynen vrocgen leeftyd ving liy eenc gcmcenzaamc verkecring aan met een edclcn Floreruyner ^ nicolo ves* pucci gchectcn , met wien hy, in den Jaare MDXIII, na Florence reisde , toen negen en dertig jaaren bercikt heb- bende , om te beter den Toscaanfchen Tongval xe Iccrcn, cn tegenwoordig te zyn by de heerlyke plegtig;heid , op *t Feest van St. Baptist: aldaar werd hy fmoorelyk ver- liefd op eene Bloedvcrwante van vespucci , die hy be- zig vondt met het vervaardigen van een Zilverlaakens Klecd, met purper geboord, voor haare Zoons, ora 'cr mede oi^ 't Feest te verfchynen. Hy hadt toen zyn Or- lando Furiofo onder handen » en bragt 'er die witce , at befchuldigcnde , ailtwoordde by by LESVEN VAN ARIOSTO. by bet purper zo fchoon aflleekcndc , hand in ; 6in hand, wierwitheid zyn hart doorvvondde. Zommigen hebbcn gedagt , dat hy hcinilyk gctrouwd pweest is ; en dit geheim moest houden , uit vreeze van cenige Kerklyke Beneficien , door hem gcnootcn , te zul- lea vcrliezen : eenigen gaan zo verre , dat zy den naam dcczcr Vrouwe opgceven , en haar Alexandra noemen. Twee Zoonen liet hy na , 't zy dan by deezc Alexan- dra, of eene andere , die altoos voor onwettig gehou- dtb zyn : viroinio , van wien wy hier bovcn ecnige tidken , tot 's Vadcrs kcnfchets , ontleenden , en j. imiSTA. De cerstgemclde , dicn hy onder zyn oog opvoedde , en aan wiens onderwys hy vecl te kosre lei , wcrd Kanunnik van den Hiiize van Ferrara^ cn ariosto irocg een groot gedeelte zyncr Bcncficien op hem over; de laatstgenoemde ging vroeg in den Krygsdicnst , cn ds Krygsman groote ecre verworvcn hebbcnde , keerde hy, korten tyd v66r auiosto*s dood , na Ferrara^ cn flierf OfBcicr m 's Hcrtogs dicnst. AwosTo was van mccr dan middelbaare langte, deftig cn ]^\nxcnd van gelaat : zyn hoofd was gedceltlyk kaal , voorts met zwart krullcnd hair gcdckt , hoog van voor- hoofd , verheevcn van wenkbrauwen , zwart cn vuurig van oogcn : zyn nciis was groot , eenigzins gekromd ^ lync h'ppen warcn wlgevorind , zync tanden wit en gc- i^d, zync wangcn magcr, zyn klcur trok na 't brui- !ie: over 't gehcel was hy welgcniaakt ; allecn waren lync fchouders wat breed , 't wclk lieni eene eenigz'ns Mkkcndc geftalte gaf: zyn tred was langzaam en n^ge- neeten. Men verhaalt , dat a'Uosto zyn dood , met de yitcrfte bedaardheid, hecft afgcvvagt, en dat hy tot ecnige zyner Vrienden , die zync laatlle oogenblikkeii by vvoondcn , zoii gttcgd hcbben , dcczc Wcrcld zondcr eenigen wcderzin te vcrlaaten : te mcer , om dat hy vastftcldc , dat in een andcren ftaat dc Mcnfchcn clkandcr zouden herken- ncn, en haakte om zo vcelc Vrienden, hem voorgcgaan, aldaar aan te trelfen. Hy werd in dc Kerk van St. Bencdictm begraavcn , ondcr cenc eerivoudige Grafzerk ; naderhand befcln-eevcn met ecn aantal Opfchriften, in 't Grieksch^ 'Latyn^ en Ualiaanich ; de eerftc Vemuften poogden om ftryd 's klans gedagtenis te verecren. jOe oood van ariosto werd door alle Braaven betreurd, en 136 LEEVEN VAN ARIOSTOi cn de Monniken van St. Benedictus vcrgczclden , tege liunnc gcwoonte, zyn ovcrfcliot tea ?j;ravc; en zo groc -was hiin eerbied voor zyn Naam , dat zy op geenerJi wyze wilden duldcn , dat zync Bccndcrcn vervolgens zni dca ovcf gcbragt vvorden na cen Kaptfl , of eeu Grafftede voor hem, door zynen Zoon virginio, in den Tuin,b; zyn liuis, opgcrigt, 'c wolk naderhand vcnvocst is dob cen onkiindigen , die zulks , by hct maaken eenigcr vcr anderingcn , deedt , zondcr medcwectcn , cii tot groo: misnocgcn der Eigenaarcn. Veelc jaaren laater necf Signor agostino mosti, een tliepen eerbied kocstereodi voor de naagedagtenis van ariosto, die hem vroegty<h tot de,kennis der befchaarde Letteren opleiddc; het nia kunneudc duldcn , dat een zo groot Man een Gedagteniii teken zou derven , beflootcn 'er een te bouwen , bean& 'woordeudc aan de hoogagtiug , die by zynen gewcezen Mcestcr toedroeg. Ily deedi daarom , op zyne kosten^ ren Marmcren (^rafltcde oprigten , in cie kerk van iS^ Ecuedicitis ^ vercierd met vocgelyke Ziimebeeldcn , cntti StTindbccld van aiuosto ; cn ten betoon van den wet meenendcn yver » met wclken hy deezen laatften pligt aan zynen Leermecster volvocrde bragt hy , met cigei handcn , de Becndcrcn des Dichters in de nieuwe Grtf- pJaats over , \veike praalde met een Opfchrift van KENSo FKisoLi. Dan , in den Janre MDCXII is voor nnzen Dichter een uieuw en pragtiger Graftombe VCfr vaardigd , door zyns Necfs Zoon akiosto, met de Bed* tcnis dcs Poiiets , en twee Standbeelden , den Roes 0* de Dichtkunst verbeeldende : dcrwaards werden .zyoc Bcen'Jeren , en dus voor de derde keer , overgebrigfc l>it Grattcken is nog te zien in de Kcrk der Bc/tedicff; ^cn^ te Fcrrara. BED£NfClNG£\ OVER DC SPAARZAAMHCID. {IJil het FranschO s T\e ^paarznambcid is eenc min fchitterende dan nuttc Dcugi Dezelve brengt gccne zeer verheevcne denkbeelden medc •t zy men dezclvc uitoefenc • 't zy men *er over redenkaveli De ecnige verdienfte in dit gevaJ is eenvoudige en gezonde ii zigten te hebben. Volgens de bepaaling der Gicrigaarts , beliaat de Spaar2ati he BEDENKINCEN OVER DK SPaArZAAMIIEID. I'jy nd in zo mm moe:e]yk uit te geeven; doch by den vcrilandf- in en wyzen is de Spaarzaamheid de kunst , 'om her meesrcy oordeel le irckken van dc kos-ten, die men ksn en niocc doetr. Dc Spaarzanmhcid , wel bcgreepen , is geiegen in bovenal let aan Troishcid, maar aan Wel vocgelyk held het oor tc lee- len. IVotiheid zoekt dc hoog^re Rangen re ovcrtrcfi'en ; VVef- fcegiykbeid :doct ons vermydcn uit onzen Ran'^ tc g:aan, 't zy ioor oos .boven denzclvcn le' VcThefFen , 'c zy door bcneden deozelven te daalen. Wie Spaarjaam wil wec7en,'en het niet wcet te zyn, wvkt ^welnig min verre van af, dan die het gehcel nict is. be ifwryking omftaat voornaamlyk nit het onvefmopen , om aan fteeds opkomende verbeeldingen wcderfland te bicden. Onzc ferbecldingcn zyn altoos min beperkt dan dc middelen , om am dezelve voldocning tc verlehaffen. Men moet, derhalven, wecren te kiezcn, over zyn genegcnheden re redenkavelen , dc tea aan de andere te onderfchikken , en dikwyJs die genictin- {seoi welkc ons het fterkst aanlokken, tc wcdcrHaah Wie de kmt derft van zich op zyn lyd iets te onrzcggen , zal nooit ode in zyne zaaken hebben ; ja , ik durf 'er by vbegcn , zal flunmer genietcn. h allc foortcn van Uiigave mng men niet om het overtollige Woen, dan naa het novUee bezorgd te hebben Wie zou nice lacbeo , als hy iemand Sehildcryen , Tekemngen , Zeldzaamhe- drt; en Kunstfiukken , zag koopen , terwyi hy zyn Huis en Law^oed lict vervalien. Zccr te bcklaagen zyn alien de zodanigen , die door Trots- kid , of zdfs door Involgbaarheid , zich verpligt agten , hun Hois met kosibaardcr Huisraad te voorzien dan hunne middc- leo toelaaten. Gedrongen om berouw te hebben van hunne uit- gaven, op het oogenblik dat Zy dezelve doen, kiinnen zy »cr het genot niet van hebben , 't welk anderon ten deele vaft; 2y voeIen9 'le midden van hun uiterlyke overdaad , invvendfg giebfek, 't^welk hun veroordeeit. Hoe veel gelukkiger is d« goede Huis^der, die, door dc zeden der Voorouderen te vol- gen, de Middelen, van dezelve naagelaaten, bewaart, in eeii Huis , w.iar Eenvoudigheid , Orde , en Ovcrvloed hecrscht : Uraar de Bcdienden wei' geklced zyn, en dc iongc Kinderen dc j€2ondheid zelve vertoonen ; die in de Huiscleraadeh dc voeg- ^ed boven de grootsheid fteic, en het gemak boven de mo- ie; en die, in zyn oud Zilverwerk, dikwerf aan zyne Gastcn Jen maaltyd, die eer overvlocdig dan iiitgezo^t is, opdischt. MoNTEsQUiKu (want ik zoek rde eenvoudigheid nryns onder- wps op te luisteren , door dcn-naam diens grootcn Mans O xft oj^merkt , dit hy , die al zyn Inkomcn vcnecrt , zich 5derfc. — De reden hier voor zyn aHerblykbaarsr. : Hy vvaic in* c onvermoi^en » om cegen onvooraSeno toevallen iet9 op . j^i BEOZNKINGBH op te leggen. — De deeds toeneemendc vermeerdeiin^ t den Prys der noodwcndige Leevensmiddelen, veroorzaakt d< hct g^duurig deeds vermeerderen der Geldfpecicn , maakt be van jaar tot jaar, met hetzclfde inkomen , armer; cene bede kingf hoogst noodig voor alien,. die van cen bepaalden Siuiv leeven. Wie zyne Verteering bcncden zyn Inkorm houdt , geeft zichzelven dc middelen om milddaadig te weeze en hy befpaarc, in de uitgaveii van zyn Huishouden , eeo oi rust , zo moeilyk voor eenc edcle Ziel , als ondraagelyk v<m onze Dienstboden. Hy moet verondcrftcllcn , dat 'er wat i loor loopc , en dit weeten te draagen. Wie zyne.Hai'svnw en zync Dienstboden al te naiiw gade flaat , zal door bekk dubbel bcdroogcn worden.. 