VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Voor eenigen tyd wierd zy, op nieuw, door eene zoorte ëch „рече dige hoofdpyn overvallen , welke ‚ fchoon laats , volgens het gevoel, gan de linker zyde des ds h в was, nogthans eene aanmerkelyke ui uitpuilmg van den rechter oogbol veroorzaakte; vergezeld worden- де door eene fterke zwelling van het geheele hoofd, eene ongevoeligheid aan de rechter gyde wan йеп. hals , en van den rechter arm: doch zonder eenige koortsachtige bee weeging. Daar men te voren deere hoofdpyn , door zagte laxeer= en zweetverwekkende middelen, veråreven had , beproef- de îk weder dezelfde: geneoswyze , en Мей saar mede den tyd van zes реп aan} боп de toevallen verfftunarer. den trapswyze; 'er kwamen: van tyd tot tyd figre „ ves- volgens zwaardere. ‚ fhiiptrekkingen өп wihooligheid by, dje my t -- ee — — -— WAARNEEMING WEGENS EENE-HERZEN-WATERZUGT. 593 my eindelyk voor het leeven der Lyderesfe. bedugt maake ter; ei daar alle de S Saada len Oe Herzen -Waätere zu dro ebri) aanduidden (*), zo gelastte ik een g раан Vliegpleister tusfchen de Schouderbladen А еп Zuurdeeg, door Mostert, Zout en Azyn, verfterkt , aan de kuiten te leggen , waar By ik teffens de volgende Pile ма voorichreef: . бо сз т Ут ут; ` A Therebinth. ‘Oe, ` с у" - Gummi Ammeniaci d ai, EE Sal. Vol. С. Ceryi А Sapon. Hiero/. d, 3d. | l | Palv. Rad. Valeriane. Silv. zü. r M. f. pil. gr. IV. N. L > © | Puly. Cinam. Confperg. d. in Vitro. van welke alle uur drie met een- weinig water сп wyn ge» J bruikt wierden.. De uitwerking hiervan ging alle myne verwachting te boven : "er ontftond eerst eene zagte uitwaasfeming, die vervolgens tot een fterk- zweet overging ; uit de oogen vloeiden cene menigte (nen: de neus ontlastte eene e flinken; het oog en de verlooren gevoeligheid aan hals en arm. herftelden zich terwyl de pynen voorfchrift , driemaal ’s daags, te doen neemen, Be Extr. С. peruv. Zii. `- Ришу. Squille marina Dd. M. f. pil. N. LX. Arg. obd. (*) Zie hier over, inzonderheid , модслси:, de Sekib, et Савиќ: Morb. Epist. prima, a o, Mä Hi ` NATUURLYKE NISTORIG NATUURLYKE HISTORIE VAN DE ROSSK-EEND. А (Volgens den Heer DE BUFFOK.) р, mei: ‚Ed, in ч Latyn Anas fere fufca, vel mee dia, DC с Engelsch ochard , mr - he uid, dat de e (laat sn meer op het Twee Mannetjes deezer V len, door den Heer BAIL- Уор ein gehouden , waren by- kans akoos іп t water; їп 't zelve betoonden zich {етк en moedig, en lieten niet toe, dat andere enden naderden ; flagen met den Bek waren de middelen ter verwyderinge ; maar de andere Eendvogels namen hun beurt waar als de Ros/e- Eenden zich op den grond bee, vonden , en alle verdeediging der laatstgemelden beftoadt als ni da de Befchryviag van den Brand.gens, hier boven, 4 VAN DE RONE- ZEND, — 59 alsdan in na het water te vlugten. Schoon zy getemd, en zelfs vry gemeenzaam geworden waren, kon шеп ze miet Jang houden , dewyl ze niet kunnen loopen , zonder de роо» ten te befchadigens het zand der wandelpaden іп de tùinen hindert deeze Vogelen zo zeer als de grond van een Vogele plein; еп, welke voorzorge de Heer BAILLON droeg, zy leefden niet langer dan zes weeken in den gevangen laat. ‚ зэ ІК geloof,” fchryft deeze keurige Waarneemer , o dat deeze Vogels tot het Noorden behooren; de myne blees ven ’s nagts іп °t water, zelfs wanneer het flerk vroos 3 zy maakten er genoeg beweegin s'om te beletten dat het rondsom haar niet digt liep.” —= an Voor het oves rige,” voegt hy er nevens , wa eeten de Rosfe- Eenden veel, en verteeren het voedzel zo vaardig als de andere Eenden ; in den beginne ecten zy niets dan geweekt brood, vervolgens droog; doch kreegen het ’er met groo- te moeite door, zy moesten bykans elk oogenbfik drine ken; ik beb ze niet kunnen leeren Graan te eeten.” ` De Heer wEBERT, die, als een oplettend en vernuftig pager, in de jagt, andere vermaaken , dan dat van dood- chieten , heeft weeten te vinden ,fchenkt ons over deeze Vo. gels, gelyk wegens veele anderen, zeer gewigtige waarnee. mingen. Ну fchryft: „Пе Rosfe- Eenden" fchynen шу, naast de Wilde- Eendvogels , de talrykfte іп de Landen, waar ik gejaagd heb. Zy komen tot ons in Brie op het ешде van i veel (пеПег дап de Wilde - Eendvogels, еп het gedruis er vleugelen is geheel onderfcheiden : de Vogelbende vormt in de lugt een geflooten Peloton, zonder ееп driey hoek te maaken , gelyk de Wilde- Eenden. Ву derzelver aankomst zyn ze onrustig, zy ftryken neer op groote. poelen, oogenbliklyk daarop vliegen zy weder weg, vlies gen veelmaalen rond, gaan heenen, komen één uur daar naa weder ‚ еп houden geen langer tyd (tand. Wanneer ik ze gefchooten heb, is het altoos by geval geweest, en met zeer zwaar lood. Als zy haare veelvuldige wend, en іп de lugt maakten, ftaken zy alle ‚uit door een ikken rosfen Кор, welke by ons in Bourgogne deezen Vogelen den naam van Rougeot heeft doen verwerven. =—— Zeer ongemaklyk vallen zy te naderen ; en het is alleen in de den-Kooijen van Picardye dat men ze veelvuldig kan dooden ; des niettegenftaande ze zeer gemeen in Bourgogne, en men vindt ze te Dijon in de ogel- Koopers Winkels bykans den geheelen Winzer. KL е код NATUURLYKE Wiëronrg VAN DE ROSSE-EENDe heb -in Brie "ег éen geBood, in de пайд ‚ óp éen heeten dag. De Vogel kwm my voor op de oevers van een poel, te midden vin het houtgewas,'op eene zeer eem zaame plaats. _Hy-'was: vergezeld -var eenen anderen, ’t my deedt vermoeden, dat het een Paar was, en б cen eenige Paaren ván десте Vogefoort in Frankryk in groote moerasfen broeden.” Wy voegen ‘er Бу dät deeze Vogelfoort ook zeer! verre yan onze Landen verwyderd voorkomt: „так wy hebben uit Louifiane ееп Rosfe- Eend omv etyk aan de Fran/che. Daarenboven, men herkent ж den Vogel їп де Quapacheanauthli van reRNANDEs (*), die den Heer BRISSON daarom de Моий» du Mexiqae t get р. Sg Wat de verfcħeidenheid" in de den Yone Ке treft, door detzen laatstgemelden chryver Le eren ‚ onder de aanwyzing van pen Мо? ; wy еп, deeg · verfcheidenheid ons onbekend zymie, niets anders doen dan ons: houden aan °t geen һу daat тзп zegt (1). б | (?) Anatis fre genes, capite , colle ‚ ребоге ас VEMTE Borg... opel сит dorfo a fuse Лане жезге Gei Убу» FER- MAND. Сар. 14. р. 53- , Orsithologje , Ton. VL р. 3 e Ornithol.. р. 389. ов fe Te ай. ALDROVAND. Avé, Тор. II. р. 221, у WIER VAN DEN HEER DE LUC AAN DEN HEER DEL ANE, _ ТИВТЕ; “BERIGTGEEVINGEN BEHELZENDE OVER ZEKER ` VIERVGETIG DIER. Windfer, 18 April 1792, MYN BEER, zend u het antwoord vaw Dr. эм#тн„ aan wien ik | bekend gemaakt: bad uw vertangen , om zyn gevoe- len, en dat van den Heer PENNANT , te weeten over het nieuwe. viervoetige Dier, hier te lande Естеп, onder den naam a vn de Lion Мол, of Monfleragtige van gy eene ing gegeevert hebt 1й nw Mäandwerk Journal de Phyfigue , Kc 1792 Ch с) Wy hebben hier boven Ы, 420, enz. de te vrien буп ZÈRËR VIERAOETIE DIK sei Ву fcliryfi-myt p, Ж vind my: zeer woreerd met hat э», verzoek van den Heer DELAMETHRIE, om шупе gr эз tei óver dit‘ Dier ге тобен weten. — Wat de Fi- s, guur betreft, dezelve is, zeer wel afgebeeld door den эз Heer CHARLES CATTON, in zyn Werk, getyteld Peu ss res of Animals, waar бу ч zelve noem, Ee Di s van het Bier ас, еп zegt, dat het van Patna it Africa) komt. —— >k in niet genommerd, еп das kan. іа a H ик niet aanwyzen. De moeste дой э Ё leer CATTON Zyn wel gêtroffen, еп a H ‘beelding vat dit Viervoetig Dies: ss maat гупе Belchryving'is met 'Stelzelkundig; de Schrg- s ver merkt alleen met rede op, дй de Heid. van- ait Ui ээ ! NI зь. Ре » DI » a ээ ээ. э. э) navuur Ботакан s, U het gevoelen van deeze twee Natuurkundigen opge- з» geeven hebbende, is het myne déi weinig zanbelangs; з» Ondertusfchen kan ik "er byvoegen, dat ik het zelfde э». gevoelen koesterde, naa ` ` т „ Dier. Het is ceni К a maakzel,, - en: 2 | эя Klaauwen. Ok: behoort зэ Че van de voorkeuze \ э» de zagtaartigheid van d э» ееп betoont het ше a 10010 Б -Het heeft geene over- э» tenkonist met de Beeren of Рат, dan in ч geen э» LINNEUS habitus noemt; en ten deezen opzigte zelve. . H эй dit Dier, met eene Afbeelding , dear mit ondeend, ge- geeven. ` 59% SRIEP OVER ZEKER VIERVORTIG DIER. s із de overeenkomst grooter met den Bradypus tri- 39 daĝi e ` an ik hoop, dat deeze ophelderingen van eenigen dienst Zullen kunnen weezen voor den Heer DELAMETHRIE , s €n zal "er alleen byvoegen, gisteren uit den Heer de PENNANT vernomen te hebben, dat hy, in de nieuwe s, uitgave zyner Historie der Viervoetige Dieren , eene sẹ, breedvoeriger Befchryving zal geeven van den Brady- . g pus- Urfinus, waarover ons gevoelen, voor °t overige, эз volftrekt hetzelfde is. an Op dit oogenblik verftaa ik, dat "et eene zeer te » Onzekerheid plaats heeft, over het Geboorteland deezes sẹ Diers; en'ik kan my op geenerlei wyze verbeelden „ dat an het weezenlyk uit Bengale komt (*).” (*) ‚Ik heb,” voegt de Heer J. с. DELAMETERIE, in eene Aantekening , hier nevens, ,, in de Openbaare Boekery „де Wer- э» ken van de. Heeren CATTON en ѕнлу , waarvan de Her э SMITH fpreekt, gevónden. ‘Ik bedank hem ten hoogften voor „ de Ophelderingen my medegedeeld, als ook den Heer га p LUC. ` De Afbeeldingen, іп die Werken gegeeven, weinig э» Verfchitlende van die ik in het Journal de PhySque heb ge- >, geeven, ben ik ontflaagen van eene nieuwe te leveren. Нес ze tenig sanmerkenswaardig ouderfcheid is, dst sy niet fpree- ,5 ken van de Bulten op den rug. . Geen Snytanden. _ ә Twee Hondstanden їп elke Kaak, » Drie Maaltanden of Kiezen aan elke de in de Bovene kaak. : э» Zes Maaltanden san elke тубе in de Onderkaak.” ~ “ De volgende Brief, wegens hetzelfde Dier, ons laater ter hand gekomen, gunnen wy gaarne hier nevens eene plaats pizo єт kan dienen ter Ophelderinge van den ande. yen. М ++ ema BESCHRYVING VAN DEN BEER-LUYAARD, 593 ИШИ E Den Heeren Schryveren der Algemeene Vaderlandfche | Lesteroefeniggen. \ WEL EDELE HEEREN! Г het rode No. van Uw Ed. geacht Maandwerk , vind ik eene Befchryving wan een onbekend Dier , het welk, in Engeland „ voor geld vertoond , en door den eige- naar het Lion- Monfter genaamd, word, Ву het flot van die Befchryvinge wenscht теп, dat een of ander En- gelsch Natuurkundige eene volkomener Befchryving daar van wilde geeven , dan men thans in {taat ware te leve- ren, en doordien ik eem juist en naauwkeurig verhaal van dit zogenaamde Monfterdier, van de Heeren PENNANT en SHAW , voor myne. Natuurkundige Befchouwingen be- . komen heb, meen ik het publiek geenen ondienst te zullen doen, Uw Ed. het zelve mede te deelen. In verwagting dat Uw Ed. het eene plaats zal geeven, ben ik, met alle achting, | WEL EDELE HEEREN! - ’s Hage, | ко November 1792. R. WILDING. BESCHRYVING VAN DEN RRADYPUS- URSINUS, OF BEER» | | LUYAARD, | р” Dier is uit het binnenfte уап Bengaalen (niet uit ‚het binnenfte van Africa , gelyk de Heer DE LA METHRIE verkeerdlyk opgeeft) in Engeland gebragt; en is omtrent vier jaaren oud (in het jaar s791.) Foen het eerst gevangen werd , had het, zegt men , omtrent de grootte van een Baccoon, en blafte gelyk een Hond; maar thans heeft het de grootte van eenen Beer, en geeft, wanneer het getergd word, een’ foort van brullend geluid ; in zyn algemeen voorkomen heeft het ook veel overeen= _ komst met dat Dier, en is zelfs door eenige Natuur- kundigen daar onder gerangfchikt; dan zyne tanden, het: byzondere maakfel van zyne pooten, en verfeheidene an- dere omftandigheden beletten ons het als eenen Beer aan MENG. 1792, NO. 1% Ss Lë 9% BESCHRYVING te merken (*); еп, hoewel men het den naam van Luyaard heeft gegeeven, heeft ’t nogthans niets van den luyen aart dier Dieren, het ie zelfs eerder levendig in zyne bewee- gingen; zich geduurig omdraaiende, gelyk een Hond, die zich ter flaap wil begeeven. Men zegt, dat het uit den grond gedolven is geweest, toen het gevangen werd; en nog fchynt het eene geneigdheid te hebben om geduurig іл den grond te delven. , Het gantfche lyfi van. dit Dier is met lang, ruw, zwart hair bedekt, dat op den rug veel langer 18 dan op bet overige van bet lighaam. Ор het voorfte gedeelte van het lighaam valt het hair ваар vooren ; doch op het agterfte gedeelte maar agteren. De oogen zyn zeer klein: het voorhoofd: is met kart, zwartachtig hair bedekt, doch lichter. dan het lyf-bair: борү het midden van het voor- hoofd: loopen- twee lypregte ftreepen , die eenigzìns don- kerer хур. dan het gro ; het onderfte deezer йтее- реп is donker zwart, en maaken een’ byna regten hoek , exen boven de oogen, en vervolgens met eenen boog bos ven de. oogen loopende, maaken. zy twee zwarte wenk- braauwen uit: het overige van het gezigt, beneden de oogen „ is van eene bruinachtige vleeschkoleur. е twee Hondstanden , in de bovenfte kaak , ftaan omtrent twee duimen van elkanderen, die in de onderfte kaak (азап nog verder van elkanderen af, Aan elke zyde van de boven- fte kaak heft- het. drie Molares , of Maaltanden, waarvasr de twee agterite dubbeld zyn, еп de voorfte enkeld. In де onderkaak ‘heeft het, aan elke zyde , zes Maaltanden (ү), waarvap het agterfte, enkeld, is, de twee volgende dnb- beld, en de drie overige enkeld. . De tong is glad, en heeft niets byzonders in haare vertooning. De fnoet is eenige zins 1 ig еп, fçhynt een dwars; lid of inwendig kraakbeen, te ebben, dat eene byzondere beweeging van ди deel toelaat. , | De nagels aan de voorfte. pooten zyn vyf їй getel, zeen э (“):Het-verbaszend hairbosch, dat dit Dier, volgens, Uw Ed. overgenomene- befehryving, van de Beeren onderfcheid, kan ik Soch in де befcbryving: van- de Heeren PENNANT en SHAW, noch in de afbeeldingen van de Heeren CATTON ep NODDER , hefpeuren : wascfchgalyk heeft de: verdeeling van het: rug -hait CH Баросов арра ET, verkeerd, » а die w Ed. befchryviog verk ээ wi zen: Maien," w + H VAN DEN bRER-LUYAARD. 599 terk, geboogen, en fcherp3 die van de agterite- pòotett zyn korter en ftomper. ` К 8 Het aast greetig ор tuingewasfen en melk, eir ee? graag appelen ; doch het fchynt eenen tegehzin' voor vléësch’ te hebben, ten zy het zelve van еёп zagteñ aart іу gelyk merg, dat het greetig uit еей been züigt; honig’, zuiker ; en andere zoetigheden , fchynen voor dit een lekkerny te zyn, Verder is de Befchryving, door Uw Ed, уай dit Dié’ medegedeeld, zeer. naauwkeurig. WAARNEEMINCGEN OVER DEN INVLOED VAN DE WIN? DEN, EN VAN DEN OCEAAN, OP DE HETTÉ, - (Ontleend uit de Experiments проп Heat, by Major General Sir BENJAMIN THOMPSON, iu de Ph/lofophical Transacions. Part. І, for 1798.) / Hee de deeltjes vàn de Lugt afzonderigk, of elle op zich zelve , in ftaat туп om Hette te ontvangen en over te brengen, is nogthans de Lugt, in ееп {taat уап zust, of als eene Vloeiftoffe, wefker deelen ten орифе van ‘elkander іп rust zyn , miet bekwaam’ om де: te geleiden , of daaraan een Doortocht te geevens: med één woord „ Hette is onbekwaam om: door een Klomp van Zug heen te trekken, gaande van het eene deeltje: tot het andere , en hieraan moet derzelver niet overbrengend vers mogen voornäamlyk: worden toegefchreeven, d Is ook аап deeze omftandigheid , іп. ееп groôte maak te, dat men hebbe te erkennen , dat. derzelvér niet overi brengend vermogen, of {chynbaare Warmte, wanneer . nere еёпіс dekzel gebruikt om: de Heee: te-bepdalen:, 20 Mefke baar toeneemt , als: ze vermehgd: wordt met eene kteind hoeveelheid van eere zeer dunhe, ligte „ vaste zelfitandigk heid, als Zyde, Bont, Eiderdons en dergeiyke 5 Wan {сһооп deeze zelfftandigheden , inde’ kleine nfaate, wd zy gebruikt werden ; naawwlyks, op cene’ aantnerkensb waardige wyze, zouden hebber kunnen beletten, dar: dè Тл de Hette geleidde, of dadraan eén Doortecht „Бете; was dezelve Бекат ре/веѕе- ош "et door te: drinkeirs nogthans veel belammerings: kondor geëveh, in de wert king van dezelve over te brengen. | och daar јә eene andere omfRaudigheid, welke Ss a noo 596. _ WAARNEEMINGEN poodzaaklyk іп aanmerking moeten neemen , еп deeze 19 de Aantrekking , welke plaats heeft sichen, de Lugt en de bovengemelde Lichaamen, en andere dergelyke ze - digheden , die een natuurlyk of kunftig dekzel uitmaaken. Want, fcheon de onbekwaamheid der Lugt om Doortocht aan de Hette te geeven , op de уге, als vaste Lichaa- теп, en niet veerkragtige Vloeiftoffen, dezelve doorlaaten „ ons in ftaat ftelle om reden te geeven van derzelver Warme te, in zekere omftandigheden, fchynt , egter, het enkel toeftaan van dit beginzel niet genoegsaam om reden te geeven van de zeer buitengewoone graaden van Warmte, weelke wy ontmoeten in Pelteryen еп in Vederen, en ver- fcheide andere Stoffen tot natuurlyke of kunftige klee- ding dienende; noch zelfs van die, welke wy in Sneeuw vinden; want, indien wy veronderftellen , dat de Lugte deeltjes de vryheid hebben om de Hette weg te voeren, welke men denkt, dat deeze Lichaamen bepaalen, zon- ` der eenig ander beletzel of hinderpaal, dan die ontftaat ‚uit derzelver vis inertie, of de kragt, noodig om ze in beweeging te brengen, doet het zich als waarfchynlyk өр, dat de toevloed van verfche deeltjes koude Lugt - en het daar uit volgend verlies van Hette, veel fchie- Jyker zou toegaan, dan wy het met de daad bevinden, Dat "er eene Aantrekking , еп wel eene vry flerke Aan- Krekking, daadlyk plaats hebbe sichen de Lugtdeeltjes err het fyne hair van Beesten -huiden , Vogel - vederen, Wol „ enz, blykt door de verkleefdheid, met welke deeze zelf- ftandigheden de Lugt, daarin beflooten, vast houden, zelfs ' wanneer zy in ’t water geworpen , of onder деп onte vanger van eene Lugtpomp gebragt worden; en dar deeze Aantrekking weezenlyk tot de Warmte deezer Lichaamen behoort, denk ik dat gemaklyk te bewyzen yalie. ` - In Vagten, by voorbeeld, de Aantrekking tusíchen de duugtdeehtjes, еп de fyne hairtjes, in welke dezelve bee flooten is, grooter zynde dan de vermeerderde veerkragt, of afftopting van deeze deeltjes, met betrekking tot ele kander, omtftaande uit de Hette aan dezelve medegedeeld het dierlyk Lichaam , wordt de Lugt in de Vagt, fchóen verwarmd, niet ligt verplaatst; en dit dekzel van epaalde Lugt is het daadiyk befchutzel, welke het dier. Lichaam voor de uitwendige koude beveiligt. Deeze kan de Hette des Diere niet wegvoeren, dewy! de- e: eem ur. — > wm wë emp em ш ш wes ~w we" ke -- OVER DEN INVLORD VAN DE WINDEN. zor welve bepaald is door de Aantrekking aan het Hair of de Vagt, en ze zeer bezwaarlyk, indien eenigzins „ doorlaat, uit blykt, waarom Vagten , die fynst, langst en dikst zyn, desgelyks de warmfte bevonden worden; en ` waarom de Bever- en Otterhuiden, en van andere derge gx ke Dieren, die zich veel in °t water onthouden, alsmeae de Vederen van Watervogelen , in Raat zyn om de Hette van deeze Dieren in den Winter te befluiten , ondanks de verregaande Koude en het groot afleidend vermogen des. waters, waarin zy zwemmen. De Aantrekking tusfchen deeze zelfitandigheden en de Lugt, welke derzelver tus $chenruimten vervult, is zo groot, dat die Lugt zelfs niet door de aanraakieg van Water wordt uitgedreeven b doch, op haare plaats blyvende, het Lichaam van het Dier teffens bewaart voor nat en voor het beroofd worden van Hette, door de omringende koude Vloeiftoffe, = En het is mogelyk, dat de drukking уап deeze Vloeiftoffe op het dekzel van Lugt, beflooten in. de tusfchenruimten van de Vagt, of- van de Vederen,ten zelfden туйе de Warmte, of niet overbrengend vermogen, іп zulker voege vermeer- dert, dat. het Dier, met de daad, nièt meer Hette vere Нез: in het Water dan іп de Lugt; want het blykt, uit gedaane Proefneemingen , dat, in zekere omftandigheden, de Warmte van een dekzel vermeerdert, доог de deelen, waaruit hetzelve beftaat , nader aan elkander te bren» gen A door digtheid te doen toeneemen, ten koste van е. Beeren, Wolven, Vosfèn, Haazen, еп andere dergelyke viervoetige Dieren , Bewoonders van koude Gewesten:, die niet veelvuldig te water gaan , hebben de Vagt veel dikker ор. den‘rug dan aan den buik, De verwarmde Lugt, de tus- fchenruimten van de hairen des Diers vervullende , uit den aart genegen om opwaardì te гугеп ; ingevolge van de vermeerderde veerkragtigheid, zou veel gereeder uit de ruggen dan uit de buiken deezer viervoetige Dieren op- klimmen, becht de Voorzienigheid niet wyslyk tegen. dit onheil zorge gedraagen , door de hinderpaalen in deeze п te vermeerderen; deeze houden de Lugt te rugge, en bepaalen dezele tot het Lichaam van het Dier, = En dit, dunkt my , levert bykans een voldingend bee Wys ор, voor de beginzels, aangenomen met betrekking tot de wyze waarop de Hette weggevoerd wordt door de a en de oorzaaken уап het niet geleidend vermogen Sa , mert der Lugt, of derzelver fchynbaare Warmte , wanneer Zy; 4 ` \; gf WAARNEEMINGEN pet anga Lichaamen vereenigd zynde, als een деке werkt om de Hette te bepaalen. De Saeeuw, діс de oppervlakte des Aardryks, in den Winter , hooge Breedten bedekt , is, ongetwyfeld ,„ door den albehogdenden Schepper, beftemd als een dekzel om `t zelye te befchutten tegen de {nydende Winden, uit de Paolgewesten , die geduurende het koude faifoeg beerichen, _ - ` Deeze Winden behouden , aiettegenftaande de groote fizeeken lands, over welke zy heenen waaijen , derzelver fcherpfuydenheid, zo lang de grond, waar over zy gaan, met Sneeuw bedekt iss en het is niet vóór dat zy, den Ocezan ontmoetende , door de aanraaking van deszelfs Wateren , de Hette verkrygen , welke de Sneeuw. helet aaa te peemen уап de Aarde , det derzelwer {nydende Koude sfpeemt , allemgskens vermindert, en eindelyk gee heel. verdwyot. К Altoos worden де Winden veel konder bewonden, wan geer de Grond met Smeeuw bedekt, dan wanneer dezelve aar van ontbloot, ig. In '{ algemeen veranderftelc шеп, dat дерде Koude door de Sneeuw aan de Langt wordt mes edeeld; doch dr ie eene dwaaling ; want deeze Wine en zyn doorgaans veel kowder dan de zelve, =т=» De Winden. behouden derzelver Koude , dewy) de Sneauw belet dat ze verwarmd worden ‚ ten koste des Asxdryks ; en dit levert een treffeud beges op van de nuttigheid der Sneeuw, om de Hette der Aarde , geduup gende den Winter, in koude Gewesten, te bewgaren. ‚ Het is opmerkenswaardig, dat deege Winden geldaaam em de Paplen recht{tsseks па den Equator, maar wan het Land па Zee, waaijen, Aan de Ooskus: van Ad. Ames geg komen de koude Winden uit her. Noordwesten , doch ор de Westkust van Ausoha blaazen ву. ор uit het Noorda QASTE. | Da die Winden blgazen na deeze gedeelten , waar zy de Hette , welke zy zoeken , gezeedss kunnen vinden, heeft niets zeldzaams in zieh; еп dat zy alleugskens. afa Seet en ophouden , verwarmd зупде door de aans saaking der Wateren van den Ocezan, is desgelyks overe eenkom(tig met de natwur en ooraaaken van derzelver be- weeging ; en, indiea ik de vryheid mag gebruiken om eene gisfing in TC midden te brengen, tea aanzien vaa den voornaamen dienst dip de Zeeën toebrengen, of seden te беркеп waarom de evenredigheid. van Warez, met de ute == ь— vaa ч — OVER DEN INVLOED VAN ОЕ WINDEN. 599 uitgeftrekeheid ven het Land op onzen Aarde en Water- kloot 20 groot is, zou dezelve hier op neder komen, dat zulks dient om eene meerdere maatigkeid Фа de on derfcheidene Lugtftreeken te © ouden, ‘door de Wine den , die, ор zokere tydperken , van de groote Vaste- Janden waaijen, te verwarmen, of te verkoelen, Dat koude Winden veel zagter worden door ‘over Zee te waaijen, en dat heete Winddn verfrischt worden door de aanrhaking des Waters, дейт geer 9451; en het gaat even zeker, dat de Winden van den Oceaan, onder айе Lugt- ftreeken, veel zagter zyn van de Làandwinden, Er valt geen twyfel amm, of de groote zagtheid der Lugtsgefteikenisfe , in de Eilauden van Groot - Bristanje, en derland , moet geheel en al toegefchreeven worden aan ` derzelver afzondering van het màbuurig Vasteland door zo wyd eene Zee: en Im alte gelyke liggingen, in alle deelen dés Aardkloots , ontdekt men, dat foortgelyke eorzaaken foortgelyke witwerkzels te wege brengen. , - De koude Noordweste Winden, die , geduurende den Winter , op de Kust van Moerd- America heerfehen , waaijen zelden op meer dan honderd „Mylen van "rt Strand, en men vindt dezelve altoos mia geweldig, en min fnydend , als zy verder van het Land af zyn. Deeze op zyn tyd wederkeerende Winden van de Vas- telanden ‘van Europa, en Noord- America, hebben incest laats omtrent het einde van February, еп їп de maana aart. En ik begryps dat Fe, met de daad, zeer veel toe- brengen, om eene Vroege Lente en een vrugtbaaren Zë, mer aan te voeren, bovenal, wanneer zy: zeer. Жек zyn in Maart, én indien op dien tyd đe grond wel ‚Sneeuw bedekt is. De geheele Dampkring van de Pool- gewesten, door deeze Winden, ais ° wate, та dei Oce- aan gebragt zynde, wordt daar verwarmd, en mèt Water vervuld ; en, eene groote opeenhooping van Lugt boe ven de Zee het noodwendig gevolg zynde van de Тавре aaubóudenheid deezer koele Winden van het Strahd, bes ginwen de warmer Zeewinden, by derzeiver ophoudefi , moodzaaklyk te worden, en, zich verte en wyd ever het ` Land verfpreidende ‚ bieden zy der wederkotètride Zon- ne hulpe in de Aarde te ohtdoen ván de overblyfzèten haa- тег Winterkleeding , еп Weven te fchenken aan de me- nigvuldige fchoonheden van het ħetbóoren jaar. Die verwarmde Lugt, weke uit Zee komt, haare warm- te gekreegen hebbende door de gemeentecháp mët de з 4 Ce ” -600 . WAARNEEMINGEN Осезнп ‚ is, iugevolge daarvan, verzadigd met Water? vanhier de zagte Regenvlaagen in April ев Мау, zo noodig tot een vrugtbaar faifoen. ` Met regt mag de Oceaan aangemerkt worden als de groote. verzamelplaats en gelykmaaker der Несе. De heilzaame invloeden daarvan, tot het bewaaren van eene gepaste gelykmaatigheid:' in den Dampkring , werken in alle Jaargetryden, en in alle Lugtftreeken. De verfchroeiende Landwinden onder de verzengde Lugt- ftreek worden verkoeld door de aapraaking des Waters van den Oceaan, en, by beurtwisfeling, brengen de Zee Winden , die, op zekere uuren van den dag, їп meest alle heete Landen, op Strand komen , verfrisfing mede, en fchenken , als "tr ware , een nieuw leeven aan de Dierlyke en Groeiende Schepping, kwynende еп dorreude door de hette der brandende Zonne. i Welk eene groote uitgeftrektheid Lands, thans het vrugtbaarlte ор den Aardbodem, zou volftrekt dor en ou- bewoonbaar weezen , ter oorzaake van de ondraaglyke Hette, moest dezelve die verfrisfende Zeewinden dereen? En is het niet meer dan waarfclsynlyk , dat de uitere ften. van Hette en Koude in de onderfcheide Saifoenen, onder de gemaatigde en koude Lugtftreeken , volftrekt onvéerdraagelyk zouden weezen , indien de invloed van den Oceaan geene gelykmaatigheid van Lugtsgefteltenisfe: onderhieldt ? | ' ‚ Tot deeze zo heilzaame einden is de Oceaan wonder SC ‚niet alleen uit hoofde van het groot vermogen es Waters om. de Hette op te flurpen , en de groote diepte en uitgeltrektheid van de onderfcheide Zeeën (die zodanig zyn , dat één Zomer of één Winter bezwaarlyk oaderfteld kan worden, eenig merkbaar uitwerkzel te heb- ben in het verwarmen of verkoelen van .deeze verbaazene de hoeveelheid van Water) > maar ook ter oorzaake van den aanhoudenden omloop, welke in den Oceaan zelve plaats heeft, door middel van de Stroomen, De Wate» ren onder de verzengde Lug:ftreek, door deeze Stroomen na de Poolgewesten gevaerd zynde, worden daar ver- koeld door de aanraaking der koude Winden, en, dus derzelver Hette medegedeeld hebbende aan deeze on- gastvrye Oorden, keereu zy na den Equator weder; de verfrisfing voor die verfchroeide Landen medebrengende. De Wysheid en Goedheid der Voorzienigheid heeft men menigmaal in twyfel getrokken, ten opzigte van de б. vere -m ` gra + ` e e - = — we - = Ka Д OVER DEN INVLOED VAN DÉ WINDEN, 601 verdeeling des Lands еп Waters op de oppervlakte onzes „Aardkloots; men hieldt de groote uitgeftrektheid van defi „Ogeaan voor een bewys van de weinige zorge voor den Mensch in die verdeeling. Maar hoe veel meer lichts -Wwy krygen , wegens de weezenlyke. gefchapenheid der dingen, еп de veelvuldige nuttigheden van de onderfchei. de deelen der zigtbaare ‘Scheppinge, des te minder zule len wy overhellen om ons aelven toe te geeven im het maaken van. zulke beuzelggtige vitteryen. TTT eege Ad. WAARNEEMINGEN OVER ИЕТ CHARACTER, DEN GODS · DIENST, DE WYSDEGEERTE, EN DE 'WEETENSCHAPe . PEN DER ARAMEREN, Door Sir WILLIAM JONES, Voorzitter in de Societeit te Bengalen. _ (Getrokken uit de Afiatic Refcearches, ar TransaBions of the ` ` Society inflituted in Bengal, for inquiring into the History and Antiquities, the Arts, Sciences, and -` Literature, of Afia. Vol. П.) D: naam van Arabie geef ik, even gelyk de Arabifcha Aardrykskundigen dikwyls doen , aan dat wyduitge- ftrekt Schier -eilahd , °t welk de Roedezee чап Africa af- Tcheidt, de groote ge Rivier уап Jràn, еп van ’t welt de Erythrefchie Zee het benedenfte gedeelte befpoelt, zonder eenig gedeelte van de Westzyde uit te, fluiten, die geheel aan Zee zou liggen, indien er geen Land, engte kwame tusfchen de Middellandfche Zee en de Zee Van Kolzom; mer één woord, ik noem Arabie dat Land, waarin de Arabifche Taal en Letters, of die "e eene zeer rlaauwe gemeeníchap mede hebben, zints onheuglyke ty- den, in gebruik geweest zyn. nn Arabie dus van Indie gefcheiden door een grooten Oce- aan, of ten minften door een breede Baay, Коп bezwaars Iyk eenige gemeenfchap met dit Land hebben, vóór dat de Zeevaart en Koophandel merklyken opgang gemaakt - Һаддеи: dewyl, nogthans, de Hindus, en het Volk van Yemen , beiden , іп zeeft vroegen tyde, handeldryvende Volken waren , heeft men ze waarfchynlvk te houden voor de eerften „die, der Westlyke Wereld, Goud, Yvoor , en Reukwerken, uit Andie bezorgden , 20 wel als het rie- kend Hout, іп de Arabifche taal Alluwwa, en in de Sans- critifche Арати, geheeten ,’t welk allerbest groeit іп Anam, of Cochinchina. -°t Is ook mogelyk , dat een gedeelte Ss 5 … van боз ` WAARNEBMINGEN van de Afgodery der Arabieren uit dezelfde bron woort vloeije als die van de Hindus; maar zulk eene getnoen- {сһар kan niet anders befchouwd worden, dan gedoelriyk, en alleen toevallig. De Arabieren zyn nooit te audergebragt, noch heeft men op hun geen inbreuk gemaakt, dan alleen aam de grenzen; waar, met de daad, de Phewiciers, ` Ethiopiers , Egyptenaars , en, in laateren tyde, de Ойт Tartaaren, verfcheide Vastigheden verkreegen hebben ; doch, met deeze uitzonderingen, hebben de Inboorelin- van Hejdz en Yemen, ceuwen tang, alleen de Нем. һар у behouden van hunne Woestynen en Weidlanden, van hunne Gebergten en vrugtbaare Valegen; їп deezer- voege van de rest des Menschdoms afgetooderd , heeft dit zeldzaam Volk de oorfgrongtyke Zeden, Ze, Wee- zenstrekken em Character , behouden, wo ve d en zo on- derfcheiden als Ce Hindus zelve. = Ale е ooríprmng lyke ep ege sfrubieren van Syrie, dé ken. ie die van Yemen, welken ik ор het Eiend aen zag, waar 'ет veelen ven Maskat Bekorren waren oa handel te dryven, ep die тап Неј: , die ik op alen ontmoette „ leveren een treffend verfchil ор met de Hi gu -Inwbonderen deezer Landfchappen. Hunne oogen (aan zeer leevendig, hun fpraak is ras en Ondexfcheiden, hun: woorkönien тапіук. еп agtbaar ; aandagt en tegen- woordieheid’ wan geest is op hun gelaad te leezen, en vryheid {traalt door in het weezen van den minften op, der hun. — De Menfchen zuflen altoos verfthüten ia hunne begrippen van Befchaafdheid , elk dezelwe afmee- tende ndar de gewoonten , en vooroordeeten, van zyn ce gen Lane; manr, indien Heuschheid en Beleefdheïd, cen zaet voor Poëry en: Welfpreekenhdd, een juister maat- Aaf vaat. enë volkomene ‘Maarfclrappy opleveren , heb ben wy een uitmaakend bewys, dat het Volk ín Arabie, vo teti-Platten Lande als їп de Steden, in Repablicai fche ейс Monarchaale Staten, in groote maate befchaafd waren, Veelc ‘eeuwen vóór hunne bemagtiging van Perfe. De Taal der Arabieren , gelyk dezelve ongetwyfeld een ег oudften des: Aardbodems is, zo behoeft zy woor gee ne te Wwyken in aantal van woorden, èn juistheid va uitdrukking; doch het is zo waar als bewonderingswaar dig, dat дегеме, noch їп woorden, noch in woordfchi- king, de minfte gelykvormigheid heeft met de San/crit , of de groote moeder der Indiaan/che Taalen. Twee in `t . oof- `» OVER HET CHARACTER, ENZ DER ARADIEREN. мы paglogpende byranderheden wyzen dit nit 5 de ES Weel ор, TE de Griokfche, de Perfifche еп. che, Taal, doeh in eene veel hoger maate, met zamen- gellalde woorden 5 terwyl de Arabifche met ale Zuster- taalan van zameagetelde woorden afkeerig is, en onver- Zodi, zeer zamengeltelde denkbeelden door omfchry- ving uitdrukt: zo dat, wanneer men ееп zamengefteld ward aantreft іа penige taal yan het Arabisch Schierei- dand, ’t zelve vrylyk, mag geteld worden ander die van yreemde herkomĝe, Ten anderen is het eene eigenfchap Ee de San/crit., en van andere Taalen van denzelfden oor- Apro ей die der. che Телю Онин. ` Men tege Фо и Tonk dat, de юше Godsdienst der Arabiergn_ Sabeïsch was 3 maar ік. Кап zo wei nig onderfchei n berigt geeven, van. bet Sabeistisch Ge- oof, of zelfs van de meening „woords, dat ik д met geen vertrouwen over dit (tuk. durf .fpreeken. Dit gaat althans vast, dat de Yemen seor vroeg verwielen. tot e algemeene, fchoan 0OVE, Äwaaling van de Zon en het Uitfpanzel aan te ag Чел: went zelt de derde onder- de aftammelingen, van YOKTAN „die gevolglyk zo. oud was Ben te gyn, egt ви den bewaarden de oude Imwoon- gers an Get band, den Godadigass van Sënn, ep beleeden hun geloof in Wonderwerkes Ёё am. Toehomenden Staat. Meu verhaalt ons mede, Ter. ich eene groote over eenkomst opdoet. tusfchen kd Gadadieuften. der. Heiden- Jehe Arahisren en de Hindyes ‘maar, hon dër waarheid жуп moge, zal nogthans eene overeenkomst, in het vere ceren van de Zon en de Starren, geene verwanfchap лувсћеп фе twee Valken -bewyzen: de Vermogens ‘God vertoond als vrouwbyke Godheden , de КИЛ van Steenen, en de naam van den Afgod Wudd, mag ons бод WAARNEEMINGEN doen: vermoeden , dat eenige van de Hindu -bygeloovig- heden toegang in Arabie gevonden hebben; еп, fchoon wy, in de Arabifche Gefchiedenis, geene voetftappen ont- dekken van zulk een Vermeesteraar of Wetgeever, als de te SESAC , die ge wordt, Pylaaren opgeregt te ebben in Yemen, zo wel als aan den щепа van de Gan- ges, zullen wy, nogthans, daar wy weeten dat Sácya een tytel is van BUDDHA, dien ik veronderftel WODEN te ‘weezen; naardemaal BUDDHA geen Inbooreling van ийе was, еп dewyl de leeftyd van sEsAC volkomen overeen- Деш: met dien van Sácya, eene waarfchynlyke gisfing mogen vormen, dat deeze їп de daad dezelfde Perfoon was, die van Æt oostwaards trok, of als een Krygs= held, of als ееп Wetgeever , omtrent duizend jaaren vóór CHRISTUS, en Wiens Godsdienstplegtigheden Wie zo verre uitgebreid vinden, als het Land van Zen, of, gelyk de Chineefen с zelve noemen, Japuen, welke beide woorden de Opgaande Zon betekenen. Sácya kan afge- leid worden van een woord, Magt betekenende , of van een ander, Groeiend voedzel aanduidende: zo dat dit woord niet bepaale, of by een Held dan een Wysgeer was : maar de tytel BUDDHA, Of Wyze, mag ons doen gelooven „ dat hy eer een Weldoener , dan een Verdelger, zyner Medemenichen geweest hebbe: indien гупе Godsdienst „ egter, waarlyk in eenig ite van Arabie werd inge- voetd, dezelve heeft in dat Land niet algemeen kunner weezen: en wy mogen vrylyk vwerklaaren, dat, vóór de Mahomedaanfche Omwenteling, de edele en geleerde Ara- bieren tot de Тлеу behoorden; maar dat een domme 'Afgodery onder de laagere volksftander heerschte. - de Arabieren vind ik, tot den tyd hunnes: uit- - tochts, geen {tap van cenige Wysbegeerte, dan de Zede- Жипйе: en zelfs hun Stelzel van Zedékunde, hoe edele moedig еп uitgebreid het оок moge geweest zyn im de harten van eenige weinige -doorlugtige. Opperhoofden „ was het. over 't algemeen deerlyk bedorvèn, ten minften -eene Eeuw vóór de opkomst van MAHOMED : de uitftee= kende Deugden, welke Zy zich beroemden in te fcherm | pen en te betragten, beftonden in eene Verfmaading der Rykdommen, en zelfs van den Dood: maar, in de Eeuw der Zeven Dichteren, was himne Milddaadigheid veran- derd in dwaaze Verkwisting; hun Moed in Woestheid „ en d OVER. HET CHARACTER, ENZ. DER ARABIEREN. беў en hun Geduld. in eene Hardnekkigheid , om vrugtlooze evaaren in деп mond te loopen, De Dichtftukken , gety- teld Almeállakut (*), leveren eene juiste fchilderye op van hunne Deugden en Ondeugden, van hunne Wysheid en Dwaasheid; еп `ќоопеп, wat men beftendig te wagten hebbe van: lieden met open harten en .-ziedende driften, zonder wet om de Hartstogten te beteugelen, en weinig Godsdienst om ze te bedwingen. Weinige Gedenktekens der Oudheid zyn in Arabie be- waard, en van deeze weinige zyn de naarigten zeer on- zeker; dan wy behoeven geen oude enktekens ot Overleveringen „ten bewyze dat de Arabieren , 20 van Hejàz als Yemen, van eenen geheel anderen Stam komen , дап de Hindus. De Zeden der Hejdzi- Arabieren, die wy weeten, dat Папа gehouden hebben, van saLomo’s tyd, tot de tegen. woordige Eeuwe , begunftigdeu in geene deele de аап: kweeking der Kunften; en, wat de Weetenfthappen bee treft, wy hebben geen reden om te gelooven, dat zy kennis aan eenige hadden : want , voor lief hebbery , Naamen аап de Starren te geeven, welke hun van dienst waren in hunne herderlyke of rooverfche omzwervingen in de Woese супеп „еп in hunne Weerwaarneemingen ‚ kunnen ; bezwaar- lyk, als een weezenlyk gedeelte der Starrekunde befchouwd worden. == De eenige Kunften, waarin zy na uitfteekene heid dongen, (ik zonder het Paardryden en den Wapen- handel uit) waren Dicht- еп Redenrykkunde. Dat wy niets van hunne opftellen in ondicht hebben , ouder dan de Koran, mag, misfchien , toegefehreeven worden aan de weinige kennis, welke zy in de Schryfkunst fchynen bee zeten te hebben; aan de voorkeuze, welke zy aan dich- terlyke opftellen gaven, en de gemaklykheid, waar mede men verzen van buiten leert. Dan hunne geheele Gefchie- denis wyst uit, dat zeer welfpreekend waren, en een wonderbaar vermogen bezaten , om, zonder voorbereiding „ vloetend en klemmend te fpreeken. — Nooit heb ik kunnen ontdekken, wat zy meenden door de Boeken Rawdfim gee пааша; doch veronderftel,dat het verzamelingen waren van hunne Gemeene of Gewoonlyke Wet, — Het (chryven was by hun zo weinig in gebruik, dat hunne oude its: ° en, (*) Van decze is ecue Engelfche Vermaliog voorhanden, + боб ү WAARNERMINGEN ken, welke wy'thans kunnen leezen, bykahs aangemerkt mogen worden als oorfprónglyk ongefchreeven : ү ik hef over em те denken, dat SAMUEL JOHNSON's redenkaveling „ over dé’ verregaande onvolkomenheid’ van origefchreevene Тааіеп:, ‘te‘algemeen is: naardemaal eene Taal, welke al- leen gefprooken wordt, egter zeef- befcliaafd kan zyn, door ееп Volk, ° welk, gelyk dè oude’ Arabieren, de verbet zyner Taale. ееп Volksbelang rekent , (taatlyke zamesdkomften. bepaalt om Dictterlyke Bekiwaamheden ten toofì te fpreiden, еп het een pligt rekent, de Kinde- ren de meest goedgekeurde Stukken van buiten te doen leeren. ' | De Yemen hadden mogelyk meer Handwerklyke Kunften en misfchien meer Weeten/chaps: dan, fchoon hunne Ha- vens de Marktplaatzen moeten geweest zyn, tot het dryven van den uitgeftrekten Koophandel. tusfchen Egyp- te en Indie , of een gedeelte van Реге, bezitten wy. nogthans geene zekere bewyzen van hunne vordering in de Zeevaart, of zelfs in de Handwerklyke Kunften. Dat de Arabieren der Woestyne speeltuigen bezâten ‚. en Naamen voor de onderfcheide Muzyknooten „als mede, dat zy veel vermaaks vonden in de toorkunst, weeten wy іп * zekere; doch hunne Snaar- en Blaastuigen wae ren, naar allen fchyh, zeer eenvoudig, en, zo ik ver- moede,, was hun Muzyk weinig meer dan een natuurlyk- en zamenftemmend ophaalen ‘van hunne Treur- en Mine nezangen. — De zonderlinge eigenfchap hunner Taa- le, en het vermyden van zamengeltelde woorden, mag volgens het denkbeeld van BACON ‚ aangedrongen wor- den als een bewys, dat zy geene vorderingen in dée Kunften gemaakt hadden, „, welke,’ gelyk һу fchryft - aa Cene verfcheidenheid van zamenvoegingen vorderen, om. an de zamengeftelde begrippen, daar uit herkomftig, uit an te drukkens” doch сеге byzonderheid moet misfchien, geheel toegefchrceven worden aan den aart der Taale, en en fmaak der geenen, die dezelve fpraken:; vermids de, oude Duitfchers , die geen Kunften verltonden„blyken, {maak gevonden te hebber in zamengeftelde woorden , w Dicht- en Redenkunst, ie veelligt zou begrypea a zo zeer vereischten als eenige andere Kunst. Zo groot, over ’t geheel genomen, was de fterkte дег bekwaamheden , natuurlyk „of: door gewoonte, verkregen „ door welke de Arabieren zich boven anderen deeden uit- Decken, dat wy ons niet behoeven te verwonderen , wanneer OVER HET CHARACTER, ENZ, DER ANAGIEREN. боў: wy. die: Gikkering van. vernuft zien,’t welk zy betoonden, ҳо vans als hunne wapenen zich uitftrekten, als zy buiten hunne oude grenspalen kwamen, en als een watervloed zich uitbreidden: over: hen groote Ryk van аз. Dat een Geflacht van Tázis ,„ of Zwervers, gelyk de Perfiasnen Hun Roemen, ,, die de Mellt der Kameeten. dronken: еп. Spring з». kaanen aten,” het in. den. zin kreeg „om ber Konin van. Bréch te onder te. bsengen, wordt door den Velde. heer ЧАП үв2рвотат’э Leger aangemerkt , als her (terk te blyk van de ligtzinmigheid en. verandèriyktieid der Fora tuine; maar FIRDAVSI, een Wolkomer Kenner var de Gate Zeden „ew zeen: onpartydig, vertoont de Arabie- nen „ zelfs in: де Vr FBRIDUN., als- „‚ verfmaadende alle foore van. eid van: еп М welfpreekenheid , weldadigheid, өп Hrygsvernigtingem; ALEXANDER. op hun Land een Krygskans: gewaagd: hadt, zouden zy ongetwyfeld een hardnekkigen, en waarfchyns lyk ееп gelukkigen, wederftand. geboden. hebben, LEBVEMSMRIKWAARDIGHEDEN: VAN. EDUARD CHRISTIAAN г. МАМ KLBSE, BEROEMD: ERYGSHELD: EN DICHTER. Кр CHRISTIAAN: VAN. KLEIST ‚ееп beroemd Duitsch 34 Dichter, ep een. Krygsheld van uitfteekende dappere heid, zag, in den Jaare: MDCCXV , te Zeblin, in Pome yen, het eerfte leev&nraticht: Met zen negende jaar werd hy na Cron, їп Poolen, ter Schoole gezonden,en zette zye ' пе Letteroefeningen: vervolgens. te Dantzich en Konings bergen voort. en loop zyner Lette . voleindigd hebbende, hy zyne Bloedverwanten in Deenemarken bezoeken „dió m uitnoodigden om in dat Ryk zich neder te zetten: vergeefiche poegingen aangewend hebbende, om, als Regts- geleerde, eenige bevordering te verkrygen , tradt hy, met zyn één en twintigfte- jaar, in Deeafchen Krygsdieust. Naa decaan (an bevlycigde. hy zich op. alle. Weetepfchappen, tor Ц бо$ LERVENSMERKWAARBIGHEDEN tot den Kryg betrekking hebbende, met dezelfde naars igheid als һу voorheen zich. in de Regtsgeleerdheid ende. ` Met деп aanvàng der Regeering van PREDERIK DEN Н, ‚ Koning van Pruisfen, іп den Jaare MDCCXL, trok de Heer ків15т na Berlin; hy werd voorgefteld aan zyne Majefteit , die hem een Luitenants- plaats gaf , in ’t Re- iment zyns Broeders, Prins HENDRIK; hy woonde alle Veldtochten by, die de eerfte vyf jaaren der Кереегіп- (бе van FREDERIK DEN Il onderfcheiden. , Ја деп jaare MDCCXLIX , werd hy tet Capitein bevor- derd, en gaf, in dit jaar, zyn uitmuntend Dichtfluk, de Lente ‚uit. Vóór het uitbarften des laatften Oorlogs, verkoos. de Koning , KLEIST met eenige andere Officieren te Potsdam „ tot metgezellen van den jongen Prins FREDERIK WILLEM van Pruisfen, еп om aan diens tafel te еегеп. -By den eerften Veldtocht , in ’ VI MDCCLVI, werd hy be- noemd tot Major van Наш з Regiment; ’t zelve toen te Leipzich in bezetting liggende , hadt һу tyd om vers fcheide nieuwe Dichtftukken af te maaken. 