Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
a* on \ zie (unnM\ <vri (uw (U/j \ ^ a J » n en m » (rn/f w Voorts wordt met »ji li ™ \ of «A om \ toaarop dan dikwijls volgt ami -us een Basa Invpe- ratief gevormd. — Zie ook <iyhs II. aan Jiet slot, (Aldaar moet nog bijgevoegd tvorden dat omgekeerd av^n ook wel eens wordt tveggelaten en, men zich bepaalt tot Jiet bezigen van rnaM\ of in B. 3,.i(Lioii\J\ — .ziamii-ve-. J i of <Li<YYi(me-~\ tot weerderen en gelijken, tot | minder en ajma-nc-. of tunmc^s zegt de verkooper, als hij zijn waar ooor den geboden prijs gee ft. — Mi.y7n^?2w^ op iets, bv. een uitnoodiging of verzoek, ran een aanzien- lijke of meerdere, soemangga, d. i. als het u belieft, gaarne, of met genoegen, zeggen ; op een bevel zeggen: zooals u beveelt. tt.pticmtcnfQiitfn^ spreekw . wel mm an zeg- gen, maar niet gaan , als men ergens werd ' keen gezonden of het niet doen als men iverd gelast iets te verrigten. (*J1 2 cm P\ SB. er mee inzitten. Verg. \ (Mai. fc jLjLu werkelijk, in ernst, it o Waar) . ong. — <&ithcma.'m\ zva . <mi G-s* aqj) m N ook SB. dezelfde zijn en blijven, van iemand. Verg. ^^?5P (Ml ( am P \\ — ^(°^?N I- SB. omtrent iets verklaren of zeggen dat men het ver- langt te koopen, wil hebben. — II. ^ • <m^ Jar. aderlaten, iemand aderlaten. OJ) ( crnasr) \ ong. A^^™*^ Kto. zamenge- nomen, collectie, verzameling; te gader; het gros; en opname, o tvangst. (Skr. sanggraltaS J ax. PVdbk.). — ^i^itam^xma^ gebouw, opgerigt en onderhouden vroeger door de bevolking, thans door het Gou- vernement, en waarin reizigers tegen be- talino- hun in trek kunnen nemen. In het gebergte dient de pasangraJian meer bepaald tot verblijf van ambtenaren op toumee. tiriitrniimon^ in een pasangrahan zijn intrek nemen; ook zich neerslaan of tij- delijk vestigen ergens, in tijdelijke, daartoe opgerigte verllijven, bv. tenten. (M ( OIT12 (KYI f) \\ — ^/v3?^N ^' met(^en neus of op het strand o/op tjadas zitten; van een boot Rg. K. — f^(^3?^^N een boot op het strand of op tjadas zetten. (Mi fcmajui f)\\ — gi^^^r SB. iets bv. Jcastanjes, roosteren in een ijzeren pan; (Kj) <n cm <n"n \ txncmtn 457 (KJtcmtruiJi^ koffij brandeD. — M\am<iM<&\ geroosterde katjang. (Ml OTj CfYI OTj *TJ W — »qjfq(m^rr)\ zva. ^^QJi (Ml cm (hm/j\\ — aqjjcm(hniihnjj\ SB. iemand, die danst toejuichen met het in de maat roe- pen van ho! ha! daarbij slaande in de handen. (Ml cmasnij\ 0ok wei Ssistasn^. SR. nauw, smal van een weg; en zoo goed als allemaal gesneden van iemands pare. — aqjjcmtifndtm/jx zva. c-^(n ihn (Uijic-^rn cm (u/jw — zji cm<vnr\ Op Zljn minst genomen; ook in het klein of in het kleine, in tegenstelling met ^mim of6^Acrri(ni\ bv . als Men zegt : & cm oji rvi q&j) % (ui urn ^ an c~^.\ a o O O z' / o- (Ei cm (Zi cm (Kji nru fen asti,] \ a&t&tiHicm iE/i-^micHii\ oji O a a a~ cm (isna&: o>ji lMnr> w a/l(MI cm 2 ten ji\ SB. »|mot)?ctw|\ wip of hen gel, zooals men die heeft aan een put. (Ml cm 2 (Ml fl \ (Mcmtaji\ enz. zie bij (3-Aon?M^\\ (Ml cm aw/} \ SB. het eelt onder aan den klauw van een tijger of hat, ook onder aan den poot van een hond^enz. — (KJitutitJicmru/is een soort paddestoel. — (kjiMcmru2(Hyi\ ver- eelt, vereelt zijn, van iemands handen of voeten. (Ml OTfi (flJI ft \ en (tfhcmrL'iihnj\ zie (manure «/ 0J (Ml cm arm fl \ naam van een riviervisch. Rg. (Ml cm (Uinw — £jw<™«5^ SB. iemand of iets opvangen; ook iemand die (u <rS^\ grijpen. (Ml crn (Ul fj \ s. (Cicm(Ej}j^\ B. aannemen, op zich nemen; er aan durven; durven ietste doen. — oj^(&icm](Lnji\ (Kiidfi cm '^\ ketz. — aqn rrjM^io^s S. ^cm™(mji\ B. iemand iets toezeggen of beloven. — <u m cm cm ^ ^N belofte, waarbij men zich verbindt iets te zullen doen of te zullen laten. (Ml cm (E/l fj\ zie bij oen zoomede, en aldaar ook ppjarn^/ja^.p bij Mcmtujiw ari (Ml cm \ SB. spinazie. t/ (Ml (CI \ I. zie (t^(Hii(i^2\\ MtutmnaniuiQiaajis B. VOOT cM(ui<Y^xnn^2(Ui(Hi2 (hi^ \\ — II. zie tun (tfritrvi/i \ en ook aldaar voor jij^l^^^ (Ml (d \ of m(&\ SB. leeuw. — M«n<tn\ zie bij 6^*-nxmji\\ (Skr. singha, leeuw. Jav. Wdbk.)— (Sixn(cnni2\ de leeuw, de koning der dieren. vm^hi\ is Jav. zie voor de beteekenis op het woord. (Ml (tn \ 1. zva. oji(&asnji\ II, ook bezigt men het van eenplaats ofplek, waarvan de bewoners altijd ziek zijn. Voorts, nevens (uiikio^\ dot het meer gebruikelijke woord is, van een vrouw 9j)(im<HTyi\ 458 (Mi ccnunji\ of man, met een zeher wit teeJcen of plelcje op het lijf, waarvan liet gevolg is dat de man van zoo'n vrouw of de vrouw van zoo'n man spoedig sterft ; ooh de hinder en voortgeko- men nit het liuwelijk van een man en vrouw, die een van heiden oj> «^ zijn, sterven spoedig . — II. (zva. (cn^h(ci(tJi^kChnp\ K.). * ^ n a (Ml (CI 2 (KYI [I \ of 0JiaJn2<Kriji\ S. G-sKru <&i0 \ B. onwillig, ongenegen zijn tot iets; ik wil niet. OJJ 01 (d (HH /f \ SB. schetteren, van een trompet. QJ) (ID OSYl [I \ I. zie xmitiasn^w — II. SB. hei- lig; gewijd; ook niet betreden mogen worden, bv. van een bosch, als zijnde het verblijf van geesten. Verg. ojxmw (Wl (tn asm n\ SB. norsch, stuursch, grom- mig; streng en kort aangebonden. — aqjj(8)(isii(hrtjf\ zoo zijn of zich zoo gedragen tegenover iemand. (hJI 2 «S7 2 asr^f) ^ — <HM2t)zasnji\ SB. een Held, de lamp, de kaars aansteken, ontsteken. ^zSgaQzar^p Jietz. — Voorts (HJnixntasnfls een stuk geschut afvuren; en ^?<uj?^/k7^\ een fakkel ontsteken, bv, aan den haard. 9J12 G27 (IST1 fl\ SB. maar volg . Reg. Tj. 6j*nri(wjl\ ah B., zie ook aldaar: geur, geurig, welriekend; ook welriekend, lek- ker, van den renk van iets. — Verg. (V)&\ en (Lmap\i frjj (CI (1ST) /J \ zie McmKn/fw OJ] QGl asm fj\ S. cimcun^x B. mond; SB. bek van een beest. ■ — Verg. xmxnaji^\ en azn (Kit t osn q\\ QJ1 (Cl (Ui (Ul \ SB. stijgbeugel. — asnvvio:* (lh / j» & \ stijgbeugelriem. OJ1 an (Ul — 1 (HI n\ SB. het punt, waar het water in of uit een leiding stroomt. — (imrLi(0)g(^nari^\ lietz . Het sanggapan van Eg. »a place to tap off water, or to let it in to the sawahs etc." is in de Pr. onb. (9J1 (CI am \ verdicM grondwoord van oqn oji dn ^ Zie dit laatste zoomede oqjj & om ash z cmj^\ bij a (V am cmw O «/ (hJI 2 &n 2 \ of (M2(£iz\ zonder pligtplegingen ; zonder basa woorden te gebruiken; onbe- leefd, lomp; en van een woord: ongepast om te worden gebezigd tot een meerdere of aanzienlijke of wel als men hoffelijk wil spreken. — Verg. ojizimam/iw 459 o tru ao tm/j \ W OJI 2\ uitroep: zva. a£?n\ 02N zva. <Qi\\ (U) P \ /. S. uitroep, om iemand aan te roepen of te doen omh'jken; ook om zijn onwil te kennen te geven. 2. SB. uitroep van verrassing, ook wel van niet yertrouwen (Mai. WdbJc. P. sU wah en toahi, Arab, uitroep van vreugde, droefheid en verwondering .). en dJl o\ (Kw. en in zamenstelling zva. vnrnw^ geven, lets geven. Jav. Wdbh. — 6^^ oj) Tvi (Ei fj \ zie m <nji (&iji n\ dJ) 9 (UU) \ 1. SB. openbaring uit den hemel (Ar . /k-s^p walijoe). — 2. zva. (iJinKiKasn/i* &J)(§ ~z&(*Jl/i\ SB. indachtig worden aan net verledene; ook zva. o<£»a^\ en (buiten de Preanger zva. *^^^n\ -£.). O (§ ^k arm ^ (ten (&} ^ crui (El) n \ zegt men ook wel den groet (zie onder tjpin4tt^l/l\ bedntwoordende. j Arab, met; en. mi ^-A zva. (une-^w ^^l(MJ\ zie <un.M* OJ) (UU (Cl (HI n \ SB. of wdjhcLHMvms de bed- ding van een rivier ; rivierbed; (de kom van een sitoe. K.). — wccriajitifhKncmjix rivier. o (U)(K1\ S. o&jm/n B. (De Meg. van Tj.geeft als B. ow?\ maar in Jiet Soemedangsche wordt dit laatste zoo niet gebruikt; zie op Jiet woord) — moed hebben, moedig, dapper, stout; driest; den moed of de driestheid hebben, durven iets te doen ; ook (minis SB. zva. ij)(isri(nn\ en met (ui(hkhiji\ B. durven te gaan tot; ervoor over hebben. (V)rri(Hi o f t» €~n <~n (Hi \ (V)^nari chi(I\ of (U)^im(Hi (hn/j\ mvdsv. — (V)(mv)(hi\ SB. zich verstouten of vermeten, de brutaliteit of het hart heb- ben iets te doen; driest. — (uttui^imimjis SB. dapperheid, stoutheid, vermetelheid, ook iemands durven te gaan tot, iemands er voor over hebben ; in laatstgen. zin bezigt men ook (HYI (Dl (HI \ S. MYI (U) W^n/I N •&' (hfn WMIOM (HTJJ \ CY of (mm an ni(M/)\ SB. stoutheid, vermetel- hdd. (K77 (£1 (V) (M \ S. (H7i (i^l (V) (HI (HTJ) 00k <KnaE/l!^4rna2/l^ B. zich verstouten tegenover iemand; zich onderstaan, de vrijpostigheid hebben iets te doen. OTj (U) (HI \ zva. rn^/i(isrtji\ en gebr. in QJiapakmajxhriw (Skr. tveni). <n<unnan%\ 460 ^mw en <0 01 (HI & \ ong. (Waarschijnlijk is */ o *\ an ? \ zva. MtriMfs passief van a-m ^ o ? \ geven, iets geven. Jav. Wdbk.) — ani^aJi(^an^(unan^\ SB. met een bijzondere gunst vereerd worden door de geesten en wel door de (Mtwizjtimjl* Zoo vindt bv. iem. die amo^ui ^an^(unan/j\ op den crnithtim<hTi<Km<m^aM\ tal van prachtige gebouwen, op den 0^(^07^ <m\ tal van smeden of wel Jioort op den orrt (tb(t5)2<Hb (in het Soemedangsche), allerleimu- ziekinstrumenten bespelen. Voorts fig. een ongedacht of ongehoopt fortuintje hebben, bv. door ergens, waar men er niet op re- fcende, omdat de huisheer een gierigaard is, goed te icorden onthaald. <UI (HI \ SB . tijd van den dag of van den nacht van iets of voor iets; ook zoo om- streeks om, in een tijdsbepaling, waarmee een tijdperk van den dag of den nacht, bv. een gebedstijd of wel het uur icordt genoemd; en de tijd van, tijdens bv. het arnz-h zijn, het arng-Th is . — Ferg. <warn\\ (LJ) (HI W — anion an (U) an \ ZVa. »m am a-rt (Lrn an \ uiterst, bij uitstek, bv. van iemands schoon- heid of lieftallig zijn. (Ul (H1\ MM<u>M\<iJiMMsof*™(vifm\ &B.dewijl, naardien, omdat, om reden, aangezien, daar toch. (U) (HI (HI n \ /. zie (V)a?iw Aldaar ook w^jgxopji en wninn»nan]\\ II. a Mi/)\ zie bij W <GJ (U) (HI \ SB. brutaal zijn ; geen vrees kennen, voor iernand; niemand of niets vreezen. — aniajiannnann\ ZVa. am oji an ojji an /j\\ Zie ook O' ,.. a !U1 (HI \ Oil <V) On \\ ash J CLTl (HI \ ong. (Jav . algemeen gerucht, dat van iernand uitgaat, iemands renommee). — ar!iM(Q(Hiam2(m/i\ SB. ruchtbaar, ruchtbaar (HI) ceii <~s* ' gemaakt of geworden, van een zaak. (U) (HI &J1 fl \ zie arm asn QJ) Q\\ (vi^ZK -' (U) (HI \ SB. manwijf; hermaphrodiet. — [<tn<rvi tjjtjM en buiten de Preauger ook ("Ll^l^ hetz. K.) Beide woorden mij van elders onb. QJ) OTI (Hl\ en daarn. nsn *p m^p B. voor *>»*£ Coy <r^an\ S. zonder mankeren; het zal niet missen; het faalt niet; ongetwijfeld; het zal zeker geschieden. <&i demons zamen- trekking van <uit<ui<njiji en w^an zva. asnaptnan^ (Ui(Hl\ (Jav. (S)ap\ een tijdkring van acht kaJV jaar, waarvan elk jaar een eigen met een Ara- bische letter onderscheiden naam heeft); SB* **'ifl§,w* 461 T fig. eeuw, in een uitdrukking, bv. alsdeze: o C) a oji (en *~n (un &» an a,Jt z urn &j) enji am am oji t ru <nasn * \\ CJfj s s s aqj ( < o (U)2(V)(ta(Kl(hafl\ zie het volg. woord. a* 0JI2(n(hp (Hl\ ook cu,2>nanaTi\ SB. of met (sis (U)2fnananan/is B. indien, als; ook wat aan- gaat, wat betreft; nu. Verg. bij apcum^ en het Jav. TVdbk. bij mnanw O (HI \ SB. goed en nuttig; goed om te wor- den verrigt, maar het nalaten is niet strafbaar, van een handeling; iemand geoor- loofd zijn, vrijstaan; regtens, van regts- wege; geregtigd zijn tot iets; de vrijheid hebben iets te doen. Verg. arwahw. — £>2 an ah \ ook- geen regt hebben, geen aanspra- ken kunnen doen gelden; niet verdienen. — oji(Kn(V}ahfo)ah\ geheel naar welbehagen ; zooals dat hem behaagdeo/hij goedvond. (U) &J) \ o?ig . (a(V)aj>\ zva. <&?.wn\ (Skr. wdtja, spreken, lezen; zooals bv. in wdtja-jati, hij leest. Jav. WdbJc.) — <l»<l>i<h>ot^ geschrift o/boek in gebonden stijl; de geschiedenis, de historie van iemand of iets, geschreven in gebonden stijl. Verg. w°msnw ^-^ \ ong. (<u*\ of (tm<v)\ Kw. Jav. o. a. overal, algemeen; algemeen verbreid, overal rucht- baar; alien in het rond; ook algemeen bevel of verordening ; gebod ; een bevel ge ven.)— tptinajirnnsnajiiarr^^ algemeene uithuwelij- king ergens, uit vrees een of meer randa of wel meisjes te zullen moeten afstaan. K)«j)Kpi(V)\ SB. rondvertellen, rondzeggen; mededeelen of zeggen aan velen, rondba- Zllinen . — <xn o) ui \ zva . xn >n azr) a* 6^*. aan \\ . — iinwnianji^ aanzeggen om te komea of te vergaderen, aan vden. — antuiafnganj- iets rondzeggen, bekend maken; mededee- len aan velen. — xn.ui(L»aaidoo^\ zva. oflo tiKarmanjiw — Verg. cvrjasrini acn 2 unn\, «-7J\ en 6^A(U)\ ong. — * otkljin SB. voederen% kippen en ander pluimgedierte, door ze het eten, gemeenlijk rijst, voortestrooijen of in een wadah voor te zetten. — ac\dji-nanj^\ iemand of iets bestrooijen; pluimvee voederen bv. met rijst; naar iemand gooijen met handen vol tegelijk, bv. met steentjes. — xntijiafn2an/i\ iets strooijen, rondstrooijen, uitstrooijen, te grabbel gooijen. — (ckljjilthuis strooijen, rondstrooijeo. — zjhuis gestrooid liggen, ten gevolge van een accident, bv. van geld, door het scheuren van den zak. — iwcto\ strooisel; wat gestrooid wordt; het voeder dat pluim- vee wordt voorgestrooid, ook hetgeen, door 462 s het ze voor te strooijen of in een wadah voor te zetten, wordt gebezigd, om ze te lokken en in handen te krijgen. 02\ ong . — (mncownan^ SB. gemengd met, bv. met een gevoel van smart ■, nan iemands verheugd zijn. — o,?^??\ SB. 1. de lijnen of aderen op een wapen, zooals een kris, en die ontstonden door zekere behandeling van het staal; het damasceersel van een pakarang. — 2. de geheimzinnige kracht, of het wonderbaarlijk vermogen, van een (uiam^hs bv. van een kris, vervaardigd, zooals men meent in den ouden tijd, door iemand die sakti was. — Zoo heeft men bv. een {ui&hoji&i (cnm\ waarvande tuiasmKYin is, dot de landbou- wer wiens wapen dat pamor heeft, voorspoedig is . — (tli fn (V) ojj nsn mi (tli/j (J a V. artnm V) m nsn ttrn (ru/f\ een streng gar en) zoomede (Kntruakwh Si & cnji (zi (mtji en (HH(nj)(hncm zijn vier andere pamorsoorten, met voortreffeh'jke eigensc/iappen. (U) <rV) \ ong. (EA2(U)(njni\ op tru) q (U) "n \ en ajnant aj)ni\ zie onder o»™,\ <UI cyj\ naam van een boom, dien men veelal langs de wegen vindt; de b laden hebben veel overeenkomst met die van onze linde (Mai. (baroe. — Hibiscus tiliaceus. P.) — Jav. otiw (U) *YI 2 \ ong. — Kn<wr}2\ SB. iets niet in den wind slaan; luisteren naar iets; zich bekom- meren of bekre.unen om iemand of iets. — Verg. an am cm \ dit laatste gebruikt men, in proza, als een weinig hoffelijker, gemeenlijk in plaats van ajiaj)nm\ met betrekking tot een 'w,l|7]^f^ (Ul 2 (Ui 2 \ SB. misselijk, dronken, bedwelmd. Qicuiz£lz(iQi$\ aan niets gebrek hebben; van alles (eten, kleeren, geld, enz) ruim voor- zien zijn. (Utnj\ (Jav. plooi.)— (dS)-n\ SB. plooijen; met plooijen maken. Verg. ^unjizxmw en (U) cyi \ SB. of o£ri(£titqaji'r)\ de bloem die door de Enropeanen in Indie gewoonlijk afndKhJiajiasri wordt genoemd, en die men gebruikt om lederwerk zwart te maken; het door koking uit die bloemen verkregen sap bezigt men tot het rood kleuren van sommige spijzen. (Hibiscus Rosa Sinensis Bg.) O^PW — <i7?o^\ S, oo-nm?^\ B. leeren, te regt wijzeD, onderrigten; een inzegging geven, beknorren; een kind corrigeren. — (3^fk(isn$(U}rn ^\ en (Knrn<wrnq\ zva. amrn<3>^^^^ Verg. (uirvt^w <U Of? c^7 P \ ong . (K/)(U)(nr-nq\ S. (M(urv)^\ B. een OTTj^X 463 aj)^nman\ deel, een gedeelte; gedeeltelijk; sommige, eenige. — mo^tj^mon ieder de helft; ook ieder een deel of gedeelte, ah er meer dan twee personen zijn . — (K)tvifnni^ru2(C7i\ een groot gedeelte, een groot aantal, van een zelcer get at per son en — ^^^^^0^0^^ SB. gedeeltelijk, ten deele. (U) *yj [P \ zie (Hjnmmw Q O/W^PN enz. zie 07-n ? w dJI ni o (Efl \ SB. maat; maat en melodie. — (Skr. wirdma, pausering, pauze tusschen woorden of zinnen.) — Sicrh&ni^tEjw de maat en melodie observeeren; in de maat zijn of blijven. <U)(H1\ S. (uhm\ B. soort, aard. — mm wans S. <ui<maji<m\ B. allerhande soort; van allerlei soort; allerlei; allerhande. — <ui<m aji(Hi(uctj)(HTjj\ in de hoogste mate ver- scheiden, bv. van den inhoud van een boek> &J) (HI \ zie wan en nnajiw (U)anv)(ha\zie tu>(m<ui<M\\ <m«n (Hl\ zie «»fl?i\\ QJ) (n (Hi (Hi n \ Roll. SB. waarnemend; plaats- vervanger. — xn<vt<rfMpi(m^\ een betr etching of post waarnemen, plaatsvervangend ver- vullen. <U> CH (HI (HI fl \ zi a 'gO^x zie .«flj^ (Uinr)nri (hi\ zie o™* (Uinim (HI (HI fl \ zie viMoa/iw (Uininr) (mi fl \ zie o-n^w (U)nim\ zie on?-** (k{H!i ZOOMede ccituknrtihrnaa^x zie bij (uiasnq 1. ^ H 1 *S7 N z™ °°k by m -n { en (ucm^w (81 djj ^*™/^ zie (ultimo I. zoomede bij tucm^w — ^^1*^N zva. (ui cm am ^ \ of daarvoor een wat 7 o mooijer woora. — ictoti ^m 2 (hnjj\ ^1^ mast^x /. / (U) (ISY) \ zva. (nama&w (Ul nj asY) n \ SB. z waar, wegen , gewigt, van goud of zilver ; voorts, met wn £?<r> asnn er nevens, P. en B. of wel sleckts mooijer woorden, voor (tm^asri^\ in staat zijn lets te doen, Ook VOOr (tmaoiamw — amdSl-nasnji of o o . on (LmM2*<iiiij}<-n(isnji\ zie (Wjomw ca (Oi ,bi ni asn (hi/j \ a Zie nsn orui am ^\ en <&i (un <n oji w (Ul rll OSY) fj \ SB. hunstterm voor; de tijgers zijn aan het huishouden, dwz. ze brengen (bragten) menscken of dieren om hals. (U) OJ) 2 (1ST) 2P\ zie <8tA^ (U) OSY) 2 (Ml ft \ zie ^xrnnf:\\ ^ Q (U) (Ml \ soms als B. ofmooi woordvoor asn vncmjiw ((vi(Kji\ Kw. zva. (mews Kw. dit laatste ook zva. (isnvyonjiw — S/cr. toarsa. — Jav. Wdbh.) wnoji/i\ 464 o a/1 arnn \ <UI ^Yl QJI fl\ en aJ}nr}-yiajt^\ zie •KJiamiw £JJ *T7 0v/l 0 \ SB. erfenis. (Ar. wdritk, erfge- naam). — o^n^^^s erfdeel. — 6^k^rvi(vi -Ti(Kj)i\ zie bij 6-&{rvi\\ — (tn(u;--n*j»^\ verma- ken; lets vermaken. — ^??*f)^^n^\ erven ; een erfdeel of erfportie krijgen. — mui-n tQtanjjs zijn goed vermaken, het goed, dat men zal nalaten, verdeelen onder zijn erfge- namen, ten overstaan van een oerang kaoem, een geestelijke, maar overigens geheel naar welgevallen. Voorts: de goe- deren, die door iemand loerden nagelaten, ten overstaan van een priester, verdeelen onder de erven, volgens de voorschriften van het Moh. erfregt; en van den priester gezegd: op den voet van genoemd erfregt, de goe- deren, door iemand nagelaten, verdeelen, onder zijn erfgenamen. (UI nri (UI nr) \ SB. heen en weer gaan of loopen, op en neer gaan, van Jcomende en gaande personen, bv. langs een weg. — ctw (in "n \ hetz. a (UI HI (UI ft \ ZVa. (ui (Ultimas omamnri en marnnri^ (Ar. moewarrid, tot iemand zeggende. Jav. Wdbh.) V (UI am \ ong. (Skr. warga, klasse van gelijk- soortige dingen of wezens. Jav. Wdbh.) — (hrntrui(uiam\ S. iunirvKUxnis B. verwante, Ver- wanten, aanverwanten ; personen, die men rekent tot zijn familie. — i& m ? thai tun ahum (U oji asntKn (nrj \arui (Vi am\ (UI (UI 0^> ^ \ zie a^uajm^w — thttrng&JKLp^ndj) (uicmjl(vjh(U}(hqjj\ (ui wasn aj)rri (Ci ui cm/jccri ez^<ru\ spreekw. ook bij den hleinen man in gebruik, en waarvan de zin is: de mensch is nooit te vreden met hetgeen. hij heeft of verkreeg, hij wil steeds meer. (UI nri am (UI f) \ SB. kosten, onkosten, bv. van een regtsgeding. — xntuirn(rn<ipiQ;njf\ iets CY bekostigen; ook zva. (Ei^m.vmasnjjw «/ (UI CY) \ en (U)(V)^h(mihn^\ zie bij (rjKrnMan/jw (UI <71\ (Jav. soort sleepnetje om garnalen te vangen) — woo^ zie ojixm\ II. (UI <rYJ\ SB. winkel, winkeltje, gehouden door een inlander, en waarin dikwijh slechts artike- len van inlandschen oorsprong te hoop zijn; in sommige bepaalt men zicli tot den verkoop van allerlei eetwaren, gebah, snoeperijen enz. Evenwel, vooral op de koofdplaatsen, zijn er ook, waar men Uuropesc/ie sitsen en andere stoffenkan krijgent Verg . (ismtumw — «^*™ (ui-ns waroenghouder, waroenghoudster.— 465 (V)nr)innQJIII\ M^N xj)vi-h\ een waroeng houden. — «,?<&? ttj\ zonder gehuurd te zijn, ieder avond xn-hz irf cm op dezelfde plaats, waar zedus ieder avond te vinden zijn, van dansmeiden. (U) 01 cy) \ ong. — Jav. een kind of afstam- meling in het vijfde lid; en bet-over- overgrootvader of grootmoeder). — <ikam$ (vi/rj'-h\ en w am % (U) tn'T) \ zie bij nkcrn^ OJ)cYi\ S. (ru£fl<Eiji\ B. schaamte, schande, oneer. — (8)£i-h\ SB. toestand van schaam- te of oneer van iemand; schande, bescha- ming, die iemand overJcomt of wordt aangedaan; schaamte; zich schamen, zich beleedigd of gekrenkt gevoelen. — <&uM£i*r}\ of ZjI 2(thS)(U)<-h\ of We I <&l 2 m <w tut <UI ti zn M/j \ S. <n ihfn in 'tut vi -~h ^ of on (hd :ui \n,i 'm (E^f \ B. (van een aanz,) beleedigd worden, gekwetst worden in zijn eergevoel; zich moeten schamen; beschaamd gemaakt worden. — wcSi-hcm MJI of iffn i& & *>) xn cmji \ SB. ook wel en dan S. ™^SVuVy?^\ B. hetz. en belee- digd, door kwetsing van het eergevoel; be- schaamd, beschaamd gemaakt . — Sgahttw £)£irhvnMyi\ (zie bov.) bezigt men ook van een aanzienlijke, t. to. van hem sprekende, tot een gelijke. — xaajiwhs S. xnirun^djiiEJij^s B. iemand zoo behandelen, dat hij zich moet schamen ; hem schande of oneer aan- doen, beleedigen, te schande maken. — (u(8)&'ii\ geschenk, bij wijze van boete of schadeloosstelling, te geven door hem, die zijn trouwbelofte breekt . zie ook a^ii;ii'-n<tD*o^\ bij fcn'riw Fm verg. voorts cn\\ OJI ni (kyi (Ml fj\ SB. gezond en sterk van lijf en leden. (Ui nr) djj arm fi \ zie ^wrv^s II. CU) 09 CCTi (K) n\ SB. rattekruid, arsenicum. (U) (KYI ff\ I. klanknabootsend woordje voor het kwaken van een wijfjeseend. — xn mi <tm \<*™j[\ SB. aan een stuk door, van ^77^^^^ //. ui^mj^\ klanknabootsend redewoord twor het (tmn,i^\ het splijten, breken, van iets, zooals een bamboe. (YJOJI (KYI n\ klanknabootsend woordje voor het kwaken van een mannetjeseend. dJI (KY?\ of o-ri\ SB. te vroeg; bij voorbaat, te gauw, overhaast, met overhaasting. !p?u^v)(hn of apm.i^(utrr)\ nu niet ; nu nog niet; niet maar zoo haastig; ook zva. xnirug^ — (uniKKUtitw of (un on tajiks met heel gauw, niet heel gauw er aan toe zijn om iets te doen; zich niet haasten, bv. om (Uitmi\ 466 & uv)iru^\ te doen zooals werd aangeraden. (wzxncrwtHn of <vit (ut irwnn N niet, vooral ook m. d. z. van nu niet of voorshands niet, zoodat men voor later of voo?' de toekomst zich niet verklaart of wel de mogelijJcheid niet wordt uitgesloten. (U) (KYJ \ SB. ronduit, onbewimpeld, regt voor de vuist. V) <K7i ITU (tli uri \ hetz. Voorts (ui(im\ ooh: ronduit, onbewimpeld zeggen of spre- ken.— (a ax mo™ 2 imji \ iets ronduit vertellen ; zijn schuld ronduit of onbewimpeld belij- den. — Verg. (ui/ntrhi%\\ <Ui ^SwN S' ^^ tijdstip (Ar. CJUjX^Sam^ B. voorts ™%a^ SB. de tijd van of voor iets, hep. oo k voor het verrigten van een der voorge- schreven gebeden. — <tw t w aimi{uricri asr) °f <lJ}'t^n <tyn-n«s>?\ SB. toen ter tijd; te dier tijde. — a. j) (ki cun ^ tun am »\ SB. op zekeren tijd. (Ui (KYJ (Wl fj\ I. (ukkdoji ^Acmjp zva. ook wel eens B. voor (i5hish(hn\ het einde. Maar aj)(twoj)^Aihn/j\ SB. het laatst; de (het) laat- ste; de sluiter. Zie ook (uktvi^w — 2. ww no fl^Jy7\ en oowwm^ zie <*&* trw (*sn ^ \ en (w (wan) q\\ a (L» (KYJ arm n \ SB. vervanger, kracMens op- dragt of volmagt; gemagtigde, gevolmag- tigde; gebruik maken, zich bedienen van een wakil; een wakil zenden Ar. \*S* )•— (ci(vi(Nrjfnji(HT/j\ optreden, ageren als wakil; wakil zijn voor ieniand; als zijn wakil hem vervangen. — (U7/u>^^»?^\ iets, hem tot wakil makende of stellende, opdragen aan (Ul (KYJ (TV} fj \ SB. met volharding en ernst doen; er ernst van maken, ernstig opvatten, bv. zijn werk. — ath ieji thp (rfn ru/i\ zie asn (EjI ihijiw OJ) (KY) OJl/j\ SB. gift; liefdadige stichting; fonds tot een liefdadig doel. Voo?*ts: met af stand van alle regten van eigendom of bezit ten algemeenen gebruike gegeven, bv. van een koran, dien men in de moskee deponeert, van een /mis dot men te Mekka kocht, ten belioeve der bedevaartg angers, enz. (Ar . \*Jl2& Wakpli). — ini(iJi(Kn(ui2(hnj)\ iets wakap maken; op den voet van wakap afstaan of geven. <U) OSYJ n \ zva. <trhasn/f\ J, (iSY)n\ ong. — (3^iSiasn^\ S. (uj(u>\ B. be- gin, aanvang, aanleiding. — & Si *sn anji\ begin, aanvang; het eerst; de (het) eerste; en zie ook big (utnjjjjw — oji cui isn ^n^\ zva. Q (E/idajitrw/i^ Q (U) 1ST) \ (Ar. iJ&* watia) ong. — <u> &»<*&> en xn rui ail \ zie <nan(n(vi\ bij e-*<nv)i w T 467 (Ui (isn ojiji \ (U) asrj \ Jav. steen. Verg. rmdsnw-utijxisn^ SB. graveelsteen, graveelsteentje . Zie ook am fU cm (KjJ _i* 2 (HiJI \\ «^2^57?2o\ &#. nieuw, nog niet gebruikt of aangebroken, onaangesneden ; heel, nog in zijn geheel, gaaf.— ajuut^ni^ mvdsv. (& vu (&**$ un 2 (Hijl ^ wis m zijn geheel laten of houden; een paard een tijd lang niet gebruiken, opdat het bv . vet en goed in het vleesch worde; ook van een boom, bv. een klapperboom, een tijdlang niet oogsten, bv. om naderhand in eens veel te krijgen. (rjdJI asn (mjj\SB. oost, oostelijk, hetoosten. (nxnwonjis oostwaarts op, in oostelijke rigting; oostwaarts gaan. (&) OSY) nj \ s. <vMsn<8iajrQ\ B. nagenoeg, on- geveer, zoo ongeveer, zoo te naasten bij. In plaats van o asn -r) \ ook ivel eens *m m *j) asnniw, — /u)nsr)niuj)(ik2dkg(ci(hn/i\ zva. 6-&!htti M<ik2i£g(ciMTji\ zie onder ikztkzw O (V) OSY) (kyi fj \ SB. natuur, aard, inborst, ge- aardheid; het vermogen of de bepaalde eigenschap van een toovtrformulier, ook van het pamor van een wapen . — G^iao asp aQitm/is aard en natuur. — xn *j* aQ (Hry 0f <e/i<i£?»™^ een tooverformulier of tooverbede prevelen. d-d OSY] (win \ SB. grens, grensseheiding; en S. (uiJaKians B. gedurende, voor den duur van; lang; niet; voor (tegenden prijs van). — o«ifc/M~/»-n«sw\ of ^(utnQ(Kj)^n-9,asn\ van toen af aan; van dat oogenblik af aan.— miuhw^n SB. grenspaal, grensteeken; iets wat dient om de grens van iets, bv. van een renbaan, aantewijzen. - 00^^^ iets, zooals zijn wenschen en begeerten, de wijze van zich te kleeden of derg. binnen zekere grenzen beperken ; een weg, ook een uitgebakende, nog aan te leggen weg, van teekenen voorzien, om zoo het aandeel in het onderkouden of den aanleg, van ieder loerah of wel van ieder diensipligtige, aante- duiden. a ODI OSY) ajl (U)n \ zie lXJlasnni NN dJI OSY) \ /. SB. de eigenlijke ring, dwz. de ring zonder den tjangkok, van een ring, waarin een steen of diamant is gevat; voorts de balans van et n weegschaal; zie ook ozn trui asnjjvm iruiasniw 2. (ut«j)(ish\ SB. penhouder. — 3. (ui^ash\ SB. iemand, die te paard gezeten en met een isw^xkt^n een <mtxm of een ^Sm^ gewapend, op herten jaagt. (U) (ISY) \ Jav. zva. imgtrtnew — Sashimi 2 a-nj\ SB9 "^r 468 (V het nog ongeboren jong van een dier, zooals een buffel, rund, paard, geit of schaap, koopen. Be koopprijs wordt dadelijk nadat de koop is gesloten, voldaan. Namcgezette personen ac/iten het fci (isn <*ft? ? <mji echter pa- mali, omdat er bij wordt te kort gedaan ami hetgeen de godsdienstige wetten, in zake van hoop en verkoop, vorderen. — Verg. a ast) (EJt^i % w (Ufa/I fl\ Kw. ong. — G^*«j/^\ SB. scherp, duidelijk, klaar;scherpziende,00&^.; door- ziende; zich niet bedriegen in iets. — «™> £Ht<Mjl\ scherp naar iemand of iets uitkijken; scherp, op hem loerende, iemand in het gezigt hebben of houden; en van de zon: het gezigtsvermogen scherpen. O Q n a . o o ftj} QJI \ Jav. zva. (uniai^ — («n mm m \ naam van een distrikt in het regentschap Soekapoera (Preanger). — amiHinj)aji\ zie bij amnpw (UIQ>JJ!>\ (Kw. rein, zuiver) ong. — mmm^ B. voor (Si^nanj)2\ (Reg. Tj.) maar volg.K. B. V00T <n(KJtari9J}fU}ditnij\\ (LJI &JI (HI \ ftSiiKjj^ Kw. onrust, verstoring van rust en vrede, oneenigheid. — Skr. tcisjoena, gezwollen, uitgebreid, uitbreiding verkregen hebbende. Jav. Wdbk.) — kkv^ xndoinD^^iSidjjjm^ zie bij 6_b*<w|\\ — Verg. Jav. ~Zam.2e dl. bl. <rrt(ut\ ald.no. omcGjw (UI(*J1\ SB. aambeijen. Jav. vmw»Ji\ en u*m (Ar. ^KMij^y (LJI (K/l (HV fj \\ — £1 cm (ht^/j \ Jav. iemand iets in- nuisteren. Q ... (Ul en (Ul (Ml \ SB. vnjmagtig, oppermagtig Skr. wisjesa, onderscheiding ; uitmuntend- heid, voortretfelijkheid. — 6^*<N7<uj'r^^\ de Vrijmagtige, de Oppermagtige, betite- lingen van God. (Ul QJI QJI fj \ wordt verkl. met ahahmchnji* (Ul QJI ~JI (Ul (Ml fj \ zie het volg. woord. (Ul (Kfl — 1 (Ul \ S. ^(Ki^iajf^^ B. niet in twij- fel zijn, zeker weten dat hij het is, met betrekking tot een persoon, en dat iets het is, met betrekking tot een zaak; goed op de hoogte zijn, wel en deugdelijk weten; duidelijk inzien; ook de voorwetenschap hebben, vooruit weten wat het geval zal zijn, met iemand of iets. (Ul QJI (Ul fj \\ — <ui(&0JiaJt/l\ zva. (unrvtaJHLJiJI* (Ul (9JI (UUI \ SB. hetgeen gedaan wordt (werd) om iemand een ongeluk te bezorgen, onge- lukkig te maken, en wel op geheime wijze zoomede met inroeping van bovenna- vhm cuvi nsn n \ 469 f> tuurlijke krachten, bv. door ongeluk over hem te gaan afsmeekm op een heilig graf. (Skr. wisaja, een voorwerp der zinnen, voorwerp van najaging, enz.) — xhSkmojui 6^(ht/(\ iemand op geheime wijze en met inroeping van bovennatuurlijke krachten, een ongeluk bezorgen of ongelukkig ma- ken . — Verg. <ui <n tun tun* (U) QJ) (UUI ASH // \ SB. wat iemand als hij zal sterven, aan een achterblijvende of aan de achterblijvenden zegt te doen of te laten; laatste beschikkingen, uiterste wil; ooh: zullende sterven, zijn goed verdeelen onder de achterblijvenden; en hetgeen zoo wordt geschonken. Voorts hetgeen men, zelf zullende vertrekken of aan iemand, die zal vertrekken, zegt dat hij moet doen of moet laten; opdragt, last, en zoo ook B. voor asnauasn^ (Ar. SJ^rCay — (V) (ui aj) clw nsn (hi, W zullende sterven (of heengaan (K.) zijn laatste bevelen of wenschen meedeelen aan de achterblijvenden. rtJ) (LJ) 9 \ SB. bekend zijn met iemand, dwz. dit men hem Jeent.— (wvivi^ bekende, kennis. (taidjifuj 9iuniHi^\ hetz. — xmj)(ut^cuncHifi\ ie- mand nemen of kiezen als een persoon met wien men wil omgs.s.n^iejnand kiezen tot bekende of vriend. — xntuitct^imfigMviim^K zich met iem. op den voet van bekende of kennis witlen plaatsen. — tL»(L))(ui^cunanjj\ kennis aanknoopen, zich aansluiten bij iemand. — (VKui^unnnjis dadelijk met ieder, dien men ontmoet, zijn alsof men een bekende van hem is; als een goede eigen- s chap . — Verg. »n?m (U) (LJf P \ SB. toenemen, aangroeijen, meer- der worden; meerder. — ^^rocjj?\ al meer en meer toenemen of aangroeijen. (U) <U) nri dfui (HI fj \ SB. kunstterm voor het op den eerstvolgenden dag (avond), na het afgeloopen zijn van een huwelijks- of besnijdenis feest (un^t <vui<3^<kiji\ geven van een feestje, bv. door de icajang tedoen vertoonen . Verg. azi ahi trm^w (U) 2 (Ui 2 (UUI ft \\ — kiv}2«j)2(lv)ji^ SB. zijn kind bederven door het in alles den zin te geven en te zwak te zijn als het iets misdoet. Verg. bij (lyamz*. (U) (LJ) ClTtl ff\ zva. (tin tin am /j\\ (Uf (Uf \ I. SB. de nokbedekking van een huis of derg. <ci<l»<l»\ de nokbedekking aanbrengen. 2 a . a.jtit^n^l\ zie &jk/&i^.>i\i fU) <IJ1 <HTI 2 (Mfl\ 470 (LJirVl{\ (9Ji <U) (HYi 2 (HI fi \ en oiu»wnmw^\ zie £l(hai^ (n~^ fl N zeer ^at redewoord t700r ophappen, in den mond steken ofhrengen ((m(unajiQtimn\, Bv. iJ>^c^tun(ij)(u)2m(Kj)MA\\ Voort8y maar niet in de Preanger, zva . ikji ? iujj \ I. Rg. K. Q (U) (TUi \ I SB. de mannnelijke nabestaande, wiens toestemming gevorderd wordt, op- dat een meisje of vrouw kan trouwen. — KHwrLKLwcmp voor een meisje of vrouw op- treden als wali. Ar. wait, vertrouwde vriend. — futrvKwirvi^ d. i. vrienden van God, worden de personen genoemd, die zelf de eerste prediJcers van de door Mohammed gesticMe godsdienst, als landvoogden (Ar. wali), de tot het MoJiammedanisme gebragte landen op Java regeerden, en die men nader- hand als heilige personen is gaan vereeren. — Zie ooh ^^^^of^(»^Mi(^\bij(^^^^ II. «3i.rLi<Mn<Eji\ zie aldaar. <tJ)<ny|\ SB. de wassching voor het gebed ; die voorgeschreven handeling, die was- sching, verrigten (Ar. $jj^j woezhe). QJI QTUI 9\ ong. — (^(U}(nji^(unim^s SB. niet sterk genoeg; het niet kunnen uithouden ; i te zwaar voor mijn krachten; het is te veel voor mij. (Ul arvjo\ SB. kalebas. (Cacurbita Hispida. Rg.) dJI en arm p \ SB. rond of rondborstig er voor uitkomen. — .oo^rL^fL/w^x ronduit sore- ken, ronduit hefc zeggen. — xKuimtruq <£i9 £n*7^\ zva. ^^i(tfm^n^chn^\ en wat men deed onbewimpeld belijden of bekennen* ooh (zich zelf aangeven, bij regter ofmeestery als de dader van iets. K.) (U) aru) o \ SB. roeispaan, riem. (Ui(rjnrv)o\ I SB. te vergeefs, vruchteloos; ook het moede worden, het opgeven, om- dat men de vruchteloos heid of nutteloosheid er van inziet of beseft; en zoo £n 'gtS^ru^ ook niet moede worden iets te doen. VoorU <o*7<n^\ nog: bij hem of wel bij bv. het rijtuig is (was) het alles vergeefsche of verloren moeite. II. (&(iJi(ij)<rirLi?\ SB. een teregtwijzing geven aan iemand; iemand vermanen, ver- manenderwijs beknorren. — Verg . <mjt no a (UianJio\ SB. bamboelat, bamboelatten van gespleten bamboe, zooals bijv. voor een (KntKn(tj)ji\ of (ucm<Kn(Knctj)ji\ worden gebruiht, <t-3fc^P\ Jav. in het Sd. <u<u<ru{x SB. de loop van een geweer of pistool. <U) <nj> ^ (U) * (U> 2 <K7 2 P (U) 2 ?\ SB. ak een gevolg van ontroering, sckrik of ontsteltenis, geagiteerd of in agitatie iets beweren, zeg- gen, rapporteren enz. 4J> (TlJl (Ull (§ ^frcnj) CBtjt \ Ar : wa-lldhoe a'lam, God weet het, 't is God bekend. (LJi OHM 2 (M~l fj \ zie (^asn(FJi(rmji\ nji(Kjj7mn\ en ^ wtm/fw Zie ooh aid. az)u^rmziH^\ enz. zoo- mede bij xmazrw/i w <UI(nj>(Hl\ SB. Hollander, Hollandsch, voor Nederlander, Nederlandsch; ooh Nederland.- (p<-h(vi(nj)M\ Hollander, voor Nederlander: asr)(hnz«j)(n.?M\ Holland, voor Nederland. 471 a q. (V} arm *o? ifji \ Co ik kan geen hand uitsteken, hetzij ah een gevolg van elkadr opvolgende ziekten of ongesteldheden, hetzij door het onophoudelijk gehinderd worden door zijn Mnderen, die men niet van zich af kan houden; ooh niets kunnen doen, ik kan niets beginnen, omdat de handen worden vastgehouden. &J) (TV) (HTJ CEfi\ op Soemedang wrS,*™ £h naam )cnjjnri asrj fj^ <U)<riJ)<yi\ SB. zwave].— ^^^x jietz, a <U1 onj} (ten /j \ naam van een duifsoort, groen gevederd. Eg. ^^^N SB' pl°e^ Z°0als °P de sawahs wordt gebruiht. Verg . amniaKtrmjjw a^ajj ^^n 00k, maar zelden, *^<"»\ ploegen; een veld ploegen. ^rvKHnasDp SB. schouderblad, schou- derbladen. ^ (TVi (KYKUUI \ (van <m<ruy en <™^n?) SB. mij slechts voorgekomen in a£i \ &n m o rm im aw N van een Uimplant (icalikarnbing j. Sarcolobus spanoghei miq. Nat. fam. der asclaepiadeae. Filet.) Be bast van den stam lever t een giftige zelfstandigfieid, waarmee men wilde varkens en tijgers in de wildernis vergiftigt. — 177 arm ^ gf ro ^ x Varkens, door ajnapasn/js WOar men het gift door heen heeft gedaan, hier en daar te leggen, of wet tijgers, door een kreng, bv. dat van een buffet, met het ver- gift te besirooijen of in te wrijven, trachten te vergeven, vergeven met kalikambing. (Ul 01 OTUI OSY) n \ naam van een zwaluwsoort. Volg. sommigen is het de klipzwaluw, die de eetbare vogelnestjes levert, maar volgens anderen, 00k Rg., is dat de (wiuibhim/i* (U) arm asm fj \ SB. cj^^? of der g. 00k «xn <&» \ vastgemaakt aan een bamboezen latje (zie iKz&trmdM/i] tot dakbedekking. — <m <vi(m<&n/l\ 472 O O aj} ru tut (iJ)JI \ <8<r8msn/i\ welits maken ; van 6^-%^ of derg. welits maken. Q£) rtS7 (ISYI fl\ SB. benaming van het teeJcen ct dot gevoegd icordt onder de rn\ om zoo te vormen het letter teeken <m* — an w anam/j^ voorzien van of met het teeken \ van de <ejn\ (Ul OfJJI ( (15YI\ SB. (kh en rn ^ tuiru (osn of wcru^nsn (HTKrfivm^ alien zonder uitzondering; alien, zonder iemand te vergeten of overteslaan. (Ul CCldJI [l\ I. zie onder ojiilui^w II. (vaunt^ ojys SB. vergelding, wedervergelding; verg. oji cut <ma£/i^ bij a^nan^w Voorts: veer, bv. van een horologie; en springveer, knipveer; ooh de veerkrachtige of buigzame stok, die bij het «^ot?ti^\ met het eene uit- einde in de £t(q(&i~ia.aji gestoken, de ^ tuktK-nji gedrukt houdt tegen de stof, die men toil glanzen. (Ul (Wl (Ml fl\ 1. SB. aangedaan, geroerd van het hart of gemoed; medelijden, mededoo- gen of deernis hebben; meedoogend. — am 13 aw (tjjn ooh (Kn ajt ru oji ^A.tmj^\ medelijden, mededoogen, barmhartigheid, deernis. — (8n3<ru(Mji\ hetz. maar wot hooger of mooijer WOOrd, — (CIO«UMJlM(|\ ZVa. (ZjIHTKUKWI a n y 7 a O (K>1/}\\ (EJI (KH (V) Thl OJIJI \ 00 K Wet (EJI (V) CfU (KAJj\ maar Pass, van beide <Snuaat<unrviajiji: over iemand zich erbarmen of ontfermen; deernis of mededoogen hebben met iemand; barm- hartigheid oefenen tegenover iemand. — n O o n a O O a (Ejktli aj) irui ojjji of (en rn <e>i ru £jt ru (kjj <j \ smee- kend, op smeekenden of deerniswekken- den toon, van spreJcen of zeggen. II. Imlpwoord voor de zamenstelling van de telwoorden van 11 tot en met 19. Bv. asn auj i(b) ru ajyf \ dertien. q a (Ul arm (Ul (Ml fj\ zie het volg. woord. a a Q Q (Ul ami arvi (Ml n of omoM|\ SB. benaming van een soort taling. oji arm arm a& \ zit (Siru&w (Ul (CH (Ul ff \ rn <Cn a^)(U)ji\ zie (mtuia^/jw (Ul arm (Ul P \ zie 6^A(voj(Kj)ru(iui^\ bij G^ojimji^ (Ul arm (l^ \\ — majiruiK \ SB. een sawahvoor de eerste maal bewerken, he tzij met den ploeg, hetzij met den patjoel. — Verg . (&<&(&} (vn/f* "t c^ cv o (Ul OriJI (l£5 \ of &ru(ik\ zie nJiarm\ II. aJiru&i a (?) inhp en (*J}mji(Lti\\ — <V) rLi ru ok \ (Ul aui (UUI\ S. (V)<nji£:\ B. maar SB. van die- ren: zva. wru^w Voorts SB. (heel en gaaf; zoDder dat er iets aan mankeert, van iets.— Bg. K.) (VI (TU iLII iun/)\ 5T 473 <ui(rw\ OJI aui (UUI asm n \ SB. mindere, onderge- schikte, dienstbare; ook een gandek wordt tot de wilajats gerekend; voorts is asri »o (8i<ru> cuwasrtji\ een B. of mooije uitdrukking voor <isn(i5)(hrnni\\ Verg . "n am x>u asn/j \ volg. K. is (V} (rLi (iviasn/is op Bandoeng er nevens in gebruik. (Ui arm C am \ SB . gezond ; gezond van lijf en leden; zonder lichaamsgebreken. — asntmi irvimr)\ ook: af en toe ziek. Verg. vmrvjaAJt^ (L71 (ifUl \ I. naam van een bij de inlanders geacht gewas, een plant met aromatische bla- den, die o. a. voor cwnajkanji\ worden gebe- zigd, maar ook bij wijze van specerijen, in het eten. Nevens de (vnrCi\ Jieeft men de (vnrv)aj)(njicHi\ soms, maar ten onregte amasnj (Hi(U)(rvi(hr>\ en een enkele maal. eveneens ver- O GJ ' keerdelijk, ook wel tm asn m «ji r£i \ genoemd. De reuk van de bladen van deze twee planten is volkomen dezelfde, maar van de <w rCi (m rci (hi\ zijn de bladen snial en getand, terwijl CO ook nog aan den vrij Jioog opschietenden, rijk getakten middenstengel der plant kleine steke- lige blaadjes zitten. — Rg. heeft: walang, a scitameneous plant > Hedijchium Gracile. — II. (U)twi\ Jav. zva. (&&i2<isriji\\ Zie ook »o)^*o)\\ — (viirvi oji xn nsrtji\ Jav. ZVa. aoitrn^ (U) arm \ Kw. zva. xm <ru \ maar slechts gebr. in O otiiiWjn zie bij (ufn(Lviji\\ a * rtJ* arm \ (Kw. telling, rekening, berekening. — Jav. TVdbk.) ong. — aqasnaM(V)(V)trCia7iari(m\ ontelbaar, talloos; onuitsprekelijk. — Voorts (V) (V) rui (Ln pi (Hi \of«J) (Hi(V7 (V) irvi (d(Hi(Hi \ gesteld} aangenomen; gesteld eens, dat. (LJi Onj} \ ong. — aj}(Virv)\ zva. ajiajinrttHjnj^^ (U(&itrCi(m(HTji\ school; maar naar het schijnt voor een santrischool . Verg . am (KJt l (TV) \> Mb (U) OTUj [OS7 (HI fj\ of warnajitruioTi^ SB. stroom, rivier; beek. — ihJiirnwamtvifnjiazicHT/is of oj) rm (vi twj » <ci ip urCi cm (htjj k stroomen en rivie- ren. Verg. (V)(un(cnini(iTn\ bij (VKuii(ci(hn^\ zoo- mede «o) <w) ash an aan \ bij (Knashw (Ui (LI (15T7 ft \ Ar. bVij zie <uc-^\\ — arn(ut^(tx (uasn/js de tijd, die een vrouw, wier man overleed, weduwe moet blijven, voor dat zij mag hertrouwen, t. w. vier maanden en tien dagen. - — Verg. bij xmiun^w (U) (bJ) W — asn (&) z (V) tun \ zie bij asn(£Ji% w — - <u)(U)<ui\ zva. (ui<n<H7i(rut\ waar dat den zin heeft van flS<o'n»^N\ — m<w tunny SB, immers; immers het behoort; mits; als maar. 474 *Jt(U) { N Q Q Q Q (U) fUf \ I. zva. (Lm oj} (mjiw — (d(U)(LJiaM(Hyj\ zva. o a a 7-7- iT a o 7 ^CY tttwpiM/i^ — 11. [Jav. (uxw\ kw. zva. acnm,\ en vjiintijis een bovennatuurlijke magt in de natuur, een godheid; enz. — Skr. widi, bepaling, bestemming, noodlot ; ooJc naam van Brahma en van Wisnoe. Jav. Wdbk.) — <bh<&<&>\ God de Albeschikker. Q (Ui01(lJ}\ SB. rasterwerk van bamboe tot om- en afsluiting, om visch te vangen, in een rivier aangebragt; ooh (zva. 'ruiun\ spalk . K. ) — Verg . -n w ^1 2 (hyj w (UJ(WJ\ SB. niet er zijn; met hebben; onmo- gelijk,. ondoenlijk; onbruikbaar, geen nut hebben, niet kunnen gebruikt worden. — asto9ojtaAk\ 00k uitermate, buitengemeen , bij uitstek, enorm. En (cio^cp^-niSntajicun imc^\ zva. het kan er precies door; net voldoende en meer niet, bv. van de makelij van hetgeen een timmerman levert. — xnajievjj MmtHy}\ het woedoe veroorzaken, bewerken, het geval doen zijn. — «sr?^<o«^(imc-.v beter iets, al is het dan niet veel bij- zonders, als volstrekt niets. In dezen zin bezigt men het wel ah men iets dat niet veel waarde heeft of niet heel mooi w, geeft aan iemand, die iets van dien aard volstrekt niet bezit. Verg. rui&KwiMqw — asnt&t^a er erger aan toe zijn als te voren, er op verslimmeren, van iemand, die in een of ander opzigt reeds heel slecht ingespannen of voorzien teas, en nu 00k nog wie of wat hij had kwijtraakt. (Ul (Ut o \ SB. iets zooals een bak, maud, zak, doos, kist enz.; in het algem. alles, waar iets wordt ingedaan. — 00.^^^^ iets doen enz. in iets. — a^KUKi^^dmaryis in; he- sloten in. — ^jo^^^n diverse soorten van wadahs ; allerlei dingen, die als wa- dah worden gebruikt. (Ui(U)2(mfj\, Unajc^x en o«^x Kw. — Skr. wadoe en wadoe, een vrouw ; een wijfje) — Jav. «j)(im(hn/i\ vrouwelijk, vrouw; wijfje. — <rj(U(tJig(tJia.j)t(HTji\ zie bij (ncuaj)2\\ — ojkukim ^^n de plaats voor de vrouwen in de moskee. (UI(U)(Kl\ SB. de ambtstitel van een dis- triktshoofd. Verg. cku <eji asn/jw — (Skr. wadana, het aangezigt en de top of spits van een driehoek). £J) (Ui (KH ft \\ — Knaj}(Uj(Kriji\ zeer platr zva. xnoJ\< (O) (U) (Kn n\ SB. onkwetsbaar. — *™£?^7 w Mji onkwetsbaarheid. *$*f™T 475 Do » tUt (Ul to \ &J) (U) (KY) ft \ SB. rrf/mii^ixji^(hnyi\ S. ttjutnnj) H^j^ B. rijst, gekookt met klappermelk, zout en salambladen. Ze wordt o. a, door hem die een wajangpartij geeft, tegen den morgenstond aan de gasten verstrekt; ooh wordt ze bij een besnijdenisfeest genuttigd^ alvorens men ustiti (ha 26,^2 ^i/jw OJ) (U) arm n\ SB. offer, wie of wat wordt opgeofferd of prijsgegeven ; bv. de ^4^ de aap^ die door zijn makkers wordt uitgestoo- ten en prijsgegeven aan den tijger. Zooals men meent, offeren de apen zoo ieder jaar een Jtunner. — aooanw/n iemand of iets (H\j <->* J opofferen, prijsgeven, doen strekken tot offer. (U) &J] cn/i n \ ong. — oo*a..rw^\ SB. leugens, onwaarheden opdisschen ; liegen ; opsnij- den; uit den duim gezogen dingen ver- tellen. — (LTKUttJiru^ hetz. — <i& (in tut (uiaj) w(ru/}\ iemand, die zoo doet; leugenaar. 9Ji (W) out n w — &iaai<ruji\ P. geboren worden, het daglicht zien. — k^aji irvmm/j\sie xntkfrrt a*mcKiji\ by n^:-n\II. — (U)kjt(Ljiinjianji\ iemands dag van geboorte, onafhankelijk van den datum ; bv. de dinsdag voor hem,, die op een dinsdag geboren werd. — Sommigen beschou- wen bedoelden dag als een ongelukkige, anderen rangschikken hun dag van geboorte onder de heilspellende dag en. O a * dJi (UI (IJ) \ zie xmxmi^n^cmjf\ bij (cntr^x^crnjl^ «/ (LJ)(IJ1\ SB. kliekje rijst van den laatstge- houden maaltijd. — otoojin zijn maal doen met zoo'n kliekje. — ^?^5>n in sommige streken P. voor eten, het maal gebruiken. — Verg. (nMnaKzcLMori&ns zoomede ^ (un fun (htji\ en 1J) (WJ \ zva. xrY}(rLiajvj\ Rg. hi de Preanger is de benaming weinig in gebruik. Q * a (LJI (LJ) w — Kfivtah^ SB. een beestenhuid uitspan- nen om dien zoo te droogen. — aji<&a.hazi<Hyi\ toestel om een beestenhuid, dien men wil droogen, op uit te spannen ; 00k (borduur- raam. Rg. K.) en (U) (tJi \ SB . benaming van de lahang, tijdens het eerste gedeelte van het kook- proces. ■ — Verg. (u 2(3^12 nsn,j\\ aJI(U^\ SB. staal. (U) 0£\ \ ong. — (Skr. widja, zaad ; widji gezaaid hebben.) — oa^^n benaming van een op hoema verbouwd wordende plant; van het daarvan gewonnen zaad wordt 0. a. olie ge- maakt. — *- o^o^A^^^n zie bij (M^ktuj^^ 476 <UJ<fe\ ong. (Jav. gewoon, niet bijzonder; zonder toevoeging van iets andersr niet uitgezocht.) — mo^ot\ op de gewone of algemeen gebruikelijke wijze; en van nembang, met betrekking tot de lagoe : zonder fantaiseren; voorts van iets vertellen: een- voudig weg zonder toevoeging van bv. aardigheden of kwinkslagen. OJ) Q& (KW n \ ong. — ^o^»™^\ SB. zoete woordjes geven, bepraten, verlokken, flik- flooijen, vleijen. — (UKOjOKarn^ hetgeen gezegd wordt om iemand te verlokken, te bepraten ; mooije bedriegelijke woorden; fig. het lokfluitje van den vogelaar. a (Ul (l& OSYl n \ benaming van een lekkernij van ketanrijst. Mapper en suiker. 