VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Zodra de jonge Wilde wat menselijkler was geworden, bevalde men haar te Chalons in een Klooster, te weten, bij de zusters van het "Hopital de St. Maur, ze kreeg daar veel. volledige zware en langduurige Ziekten, die meer dan eens voor haar leven deelden vreezen. In den gevaarlijken staat, daar ze zich in bevond, oordeelde men het raadzaam „ om, haar doop te vervroegen, en men gaf haar de naam van Maria Angelica, zo lang de Graaf de Epinay leefde, spaarde hy niets aan haar opvoeding, en na deszelfs dood nam de de;E. Heer de Chancelier, Bisschop van Chalons haar verzorging op zich., Hy liet haar in een Klooster gaan „en belastte een zyner Vicariust met haar onderwijs. Ze leefde daar verfchester jaaren, en had zelf eenige begeerte om het geestelijke kleed aan te nemen, maar ze liet dit voorstellen vaaren, omdat ze met geen bestendig genoegen verkeerden, bij personen die haar in haar wilden staat gekend hadden, en haar dit telkens op een harde wijze deelden gevoelen. Toen de Koningin van Polen, moeder der Koninginnen, in den jaart 1737, bezit van Lorraine ging nemen, zag ze onze jonge Wilde te Chalons, en op de geruchten, welke die Vorstin van haar familie en liggend loopen, hoorde, begeerde dezelfde, dat ze haar op de jacht vervolgen zoude. Toen ze daar zichzelf in volle vrijheid zag, gaf ze haar natuurlijke drift den vrije teugel, en rende, of liever vloog, met een verbaasde snelheid, ze liep de hazen en konijnen in, greep ze in de loop, en bracht ze met dezelfde snelheid aan de Koningin terug. Toen wylen Zijn Hoogheid, de Hertog van Orléans, op Zijn wederkomst van Metz door Chalons trok, werd Juffrouw Le Blanc et le vert se trouvèrent. Die Princesse avait si veel genoegen in haar, dat hij de betaling van haar kostgeld aanstonds voor Zijn rekening nam, en haar vier jaar daar na, na Parijs deed komen, en in een ander klooster bestelde. Naderhand is ze nog tweemaal van woonplaats veranderd, en zo. Langzamer, Namelijk, in Nouvelles Catholiques, in de Straat Sainte. Zy werd ziek in het Klooster de la Visitation de Chaillot, en werd toen overgebracht naar de Hospitalières van de voorstad St. Marceau. Lang zijn Hoogheid leefde, steeds wel verzorgd; maar vreemdende eindelijk na deszelfs overlijden, ten laste van het Klooster, daar ze toen in was; te komen, nam ze de aanbieding, die door een van haar vriendinnen gedaan werd, om, namelyk, een kleine kamer in haar huis te komen betrekken, aan; "Waar zult u op die kamer wonen"? vroeg haar de Dame, die ons dit bericht van haar geschiedenis gegeven heeft; waarop ze dit merkwaardig antwoord gaf, "Waarom zoude God, (zeide ze), mij van tussen de wilde beesten, daar ik onder leefde, hebben weggetrokken, om mij onder de mensen van honger te laten sterven? Ik heb geen uitzicht dan op hem alleen; maar hij is mijn vader, en heeft mij niet tot het Christendom geroepen, en zichzelf aan mij bekend gemaakt, om mij aan te verlaten". Het is met dit aandoenlijk én voortreffelijk. antwoord, dat de Schrijver het verhaal beflitst; het overige van dit werkje dient meest om hare gisfingen wegens het Gebortedland haarer Helden te staan. Men vindt er inderdaad keyserlijke aanmerkingen in, over de Wilden, die in het Noorden van Canada wonen, dog dezelve doen niets tot het bijzonder oogmerk, dat wij thans bedoelden. Brief van den Heer DE LA CONDAMINE, Lid van de Koninglijke Academie der Wetenschappen, over het voorgaande Werkje en brief geschreven aan den eerste P... Ik verneem, Mijn Heer! dat ik voor de Schrijver van een Werkje gehouden word, het welke onder deze titel is uitgekomen: Histoire d'une jeune fille. Hetzelfde is van een Dame, die een Weduwe is, welke zich bij Saint-Marc bleef, en die dit meisje gekend, en na de dood des hertogs van Orléans haar Bevaller, haar genegenheid voor gekregen, heeft de moeite genomen van barbare geschiedenis in orde te brengen, naar de antwoorden die zij op verschillende vragen van haar gekregen heeft, en de verhalen en bescheiden die zij gekregen heeft van verschillende mensen, welke de jonge Wilde, kort na haar ontdekking, gekend en gezien hebben. Die Dame heeft de eerste letter van haar naam op den titel geplakt, en het Werkje behoort haar uitmaken. Al het deel, dat ik ervan heb, is, dat ik enige veranderingen in het handschrift, dat nog onder mijn bewaring rust, gemaakt, enige bijzonderheden uitgelaten, dat ik het Wild opgebracht is, dat ik enige vragen opgehoord heb, die ik op hooren zeggen stukken, en bij de gefingen, die Mevrouw H. ... maakt over de manier, hoe haar Wilde, met haar Medegewiste, in Vrankrijk gekomen moge zijn, enige gedachten en aanmerkingen tot verdere opheldering en meer bewijs heb bijgevoegd, dat ik eindelijk het opzicht over het drukken van het geheele boekje gehad, en in hetzelfde de belangen van Juffrouw A Blanc behartigd heb; om haar en haar toestand bij brave en edelmoedige mensen bekend te maken, en dezelfde ter haar ondersteuning aan te sporen. En ik verzoeak u, Mijn Heer, deze mijn Verklaaring gemeend te maken ter ontregeling van hen, die mij iets toeschryven, dat mij niet behoort. Ik ben enz. De LA CONDAMINE, DE NAAUWKEURIGHEID DER JODEN IN DE BEWARING DER GESLACHTSREGISTEREN, TOT OP, EN OOK NOG EENIGEN TYD NAAF DE LAATSTE VERWOESTING VAN JERUSALEM. Om het lezen van ’t gezegde des schrijvers der verdediging voor de Joden, onlangs medegedeeld, dat de Portugeese en Spaanse Joden in ’t algemeen denkbeeld hebben, dat zij uit de Stam van Juda gefprooid zijn, hette het ons niet ongelegen geschoven den lezers derzer letteroefeningen, eenige aantekeningen over de naauwkeurigheid der Joden in ’t bewaren der geslachtsregisteren, in vroegere dagen; onder ’t oog te brengen : te meer daar ’t nagaan hier van, gepaard met het besef der ons zekerheid van de Joden in hunne geslachtsrekening, in onze dagen, ons van nuttigheid kan zijn, gelijk wij in ’t vlott derze aantekeningen met een kort woord zullen doen. Dat de Joden door alle tijden zeer gewichtige redenen, hadden, om ten uiterste opplettend te zijn, op hunne geslachtsrekeningen; kan een ieder gereedelijk bemerken; zo dra hij een aandachtig oog vestigt op de natuur van hun Gemeenebest, en in ’t Wereldlijke en in ’t Geestelijke bestuur van dat Volk. Deze toch was zodanig gericht, dat zij noodwendig aan moesten geven op hunne afkomst; aangezien zij zeer Mengehwerk, III. D. bl. 450, B | EO: IV. DEEL, MENGELW. NO. I. I NAAUWKEURIGHEID DER JODEN Zeer vele Wetten van dat Volk betrekking hadden, tot hunne verdeeling in stammen, geslachten en huisgezinnen. Dit verbond elk om wel ernstig aan te geven op zijn afkomst, met zekerheid te weten, tot welken stam hij behoorde, en duidelijk te kunnen bewijzen, uit welke geslacht, en door welke huisgenoten hij was voortgekomen: vermits zijn recht tot deze en geen bedieningen, ambten en erfpachten hierop steunde, en hij in verschillende gevallen daarop had te letten, om die wetten recht te kunnen handhaven, en naar derzulver eischt te handelen. Bij dit algemene kwam nog, met opzicht tot het koninklijk geslacht van David in het bijzonder, dat de godlijke belofte „aangaande het zenden van den Messias, op dat geslacht rustte. Uit hoofde hiervan was het bovenal hoognoodig het geslachtslijst van Davids nakomelingen, door alle tijden, zorgvuldig te bewaren, om, met de komst van den Messias, op goeden grond te weten wie tot het geslacht van David behoorde, en dus zeker te kunnen gaan, dat hij, die zich de Messias noemde, waarlijk was voortgeproeën uit een huisgenoten, daarvan Davids geslacht afstamde. Het gewicht der zaak eischte deze oplettendheid van het Joodse volk in ’t algemeen, en van Davids geslacht in ’t bijzonder. Van hier ziet men ook allerwege in de Heilige Schriften, dat het Joodendom zeer zorgvuldig was, om de Gevlachte registers naauwkeurig in aanmerking te nemen: dit blijkt uit vele bijzondere gevallen die ons een bepaalde melding der stammen, geflankeerde en huisgezinnen geeven; missavigezift de tellingen en geflankeerde registers van het Volk, die breedvoerig aangetekend zijn. Deze Geflankeerde registers werden, volgens een algemene overlevering der Joden, door de Regeering bewaard in de Vaderlijke Steden waar het Geflankeerde Huis geweest was; en dit kon met de uiterste nauwkeurigheid geflossen, tot op de gevangenij wegvoering, eerst van Israël en vervolgens van Juda; ook in deze omstandigheden is het niet vreemd dat vele Geflankeerde registers verloren raakten, die vervolgens met de wederkomst van deze en geen niet weer gevonden konden worden. Dit deed vele, met hun komst in Jeruzalem, wanneer men de geflankeerde naar eis onderzocht, hun recht verliezen, en verpletten waren van de vaste bezitting in het Joodse Land, waar. Waar in zij, die door betere bewaaring hunner Geflankeerde Registers, hun afkomst konden toonen, naar de Wet deel. den, volgens het bericht Ezra 9-59-62, en Nehemia 7-61 Voor die wederkeer herfteeldemen de Geflachtsregisters, zo veel mogelijk was, naar te wijzen der schriften van Ezra en Nehemia; en sinds die tijd bleef men zorgvuldig waakken voor deze Geflachtsregister; gelijk af te nemen is uit enige plaatsen, die ons in later tijd nog bijzonder het geflanke van sommige personen melden, Trouwens de Talmudische en andere oudere Schriften leveren ons verhalen, die ons bevestigen, dat de Geflachtsregisters nauwkeurig bewaard werden, van het gehele Volk te Jeruzalem, en van de bijzondere gelachten in de Vaderlijke Steden; waarbij, tevens veele personen in het bijzonder zorg gedragen zullen hebben; om die Geflachtsregisters te bezitten, of over hun Geflanke in het algemeen, of ten minste van hun Huisgezin in het bijzonder. Tot een staal hier van dient de volgende aanhaaling der plaatsen door Jobs Gil deswegens bijgebracht. In de Talmud van Babylon leest men: Simeon Ben Azai zegt, ik vond in Jeruzalem een boek der Geflachtsrekeningen, en daarin was getekend, enz. In de Talmud van der Rufstemt staat: A. Bevi zegt, Ze vonden een Boek van Geflachtsrekeningen in Jeruzalem, en daar in was getekend, dat Hillel aflamt dan David Ben Patsach van Abas Ben Tzitzith van Donner; Ben Cobe van Achab; Ben Kalba Shabbat van Caleb; R. Fannaï van Eli; R. Chajim van de kinderen van Shephatiah; den zoon van Abi; R. Joshe ben Rabbi Chelphta van de kinderen van Fonadab, den zoon van Rechab; en R. Nebemia van Nebemia den Tirtschas. En nog eens komt voor in de Babylonische Talmud: R. Chanina zegt, wanneer de Heilige en Gezegde God zijn Schechinah doet wonen, doet hij die alleen wonen op de geflanke, welker geflanck in Israël is aangemerkt. Overeenkomstig hier mee geeft Lucas ongeveer verhaal van de beschrijving des Joodse Volk, onder de heerschappij van Herodes de Groot, het bevel van Keizer Augustus; in gevoegd van dat welke al gingen om beschreven te worden of wel, om haar aan te geven, een piekje na hun eigen bed, na zyn eigen Vaderlijke Stad, want waar hij zijn geflanke rekente, en aan haar aangeboden werd. Tobias V. 11—20, Judith VII. 19, 2. F. Gill. in zyne Verklaring over Matt. I. 13. confer. F. Lighthofts Opera, T. II. p. 2473—248. NAAUWKEURIGHEID DER JOODEN daar 't Geflanke Register bewaard werd; gelijk zo ook Joseph ging na Judea tot de stad Bethlehem genaamd wordt om dat hij uit de buust en geflanke Bethlehem was. Zo spreekt diezelfde Evangelist van Anna, als een dochter van Phanuel uit de familie Asaf. En dus wist ook Paulus te zeggen, dat hij niet alleen een Hebreeër was, uit de Hebreeën, uit wederzijdse Hebreeuwse Ouderen voortgegaan, maar wel bepaaldelijk dat hij behoorde tot de familie Benjamin. Is waar, daar is 'er die willen, dat Koning Herodes de Groot de Geflanke Registers der Joden ten vuur gedoemd verbrand zou hebben, des men sindsdien veel onzeker geworden zou zijn, aangaande de Geflanke rekeningen: doch dit staat alleen op het getuigenis van Publius Afericanus, die, naar de aantekening van Eusebius het volgende geschreven heeft, tot die tijd toe, [tot de komst van Herodes de Groot,] waren in des Landes bewaard geweest de Geflanke Registers der Hebreeën, en der genen, die hunne afkomst van Jodengenoten, als van Achior de Ammaniter, en Ruth de Moabische, rekenden, als mede van hen, die met de Israëlieten uit Egypten waren gegaan, en zich onder hen gemengd hadden. Maar Herodes liet die Geflankestelen verbranden, dewijl het geslag der Israëlieten hem niet raakte en hij aangevorderd werd door de bewustheid zynere lage geboorte: menende dan edel te zullen schijnen, wanneer niemand in staat was uit de openbare geflanke registers zijn geflanke op te maken tot aan de Aartsvaders en de familie Joodenoten, of tot die genen, die vreemden genoemd worden, en zich onder de Israëlieten vermengd hadden. (E) Eusebius. Kerki. Gesch. B. I. H. VII. OP HUNNE GESCHIEDTE REGISTER. Aarde, eeuw en de Joodse Geschiedschrijver Josephus, schrijvende kort na de verwoesting van Jeruzalem, maakt niet alleen geen de minste melding van zulk een geval, maar doet veel eer het tegendeel blyken, als hij spreekt van zijn afkomst, en de opmerkingswaardige achtergrond van het Priesterlijke Geslacht. Met de aanvang van zijn levensbeschrijving geeft hij ons een bericht van zijn afkomst, en zegt: „Deze opvolging van ons geslacht heb ik alzo ter nederzetting gefteeld, gelijk ikzelf in de openbare tafelen beschreven gevonden heb." In zyne Verdediging tegen pio spreekt hy van de zorgvuldigheid omtrent het Priesterschap op deze wijze. Hij die het Priesterschap zal bedienen moet met een vrouw van ditzelfde Volk huwen en niet zien op geld noch eer, maar het Priesterschap nagaan volgens de opvolging der Voorouders, gestaafd door vele getuigen. En dit doen wij niet alleen in Judea, maar allerwijden, daar een verzameling van ons Volk gevonden wordt, heeft deze nauwkeurigheid plaats in de huwelijk van de Priesteren: ik zeg in Egypten en Babylon en door de gehele wereld, alwaar sommigen van het geslacht der Priesteren verspreid zijn; want de opschrijvers zenden na Jeruzalem, uit naam van de Vader, de naam der gehuwden, en der oude voorstellen, midsgeweld eenigen die zulks getuigen. Indien er een oorlog ontstaat, gelijk reeds meermalen gebeurd is, wanneer Antiochus Epiphanes in ons land viel, en Pompeius Magnus en Quintilius Varus, en het geen bijzonder voorval in onze dagen, dan beschrijven de overgebleven Priesters nieuwe tafelen uit de oude, en bewijzen het geslacht der Vrouwen die overgebleven zijn. Want zij gaan niet in tot de gevangenen, vreemd aan ons Volk. Het grootste bewijs van deze oplettendheid is, dat-onze Priesters, zedert tweeduizend jaar, kinderen uit de Vaderen in de aantekeningen genoemd zijn. En indien er eenigen van de gemelde in overtreding gevallen zijn, zo wordt hun verboden tot de altaren te naderen, of iets van den heiligen dienst te verrichten. De teksten die met een * zijn gemarkeerd zijn verbeterd op basis van de tekst in de 2e druk van De Vita. De volledige tekst van De Vita: https://www.dbnl.org/tekst/bibliotheek/DeVita_1675777 Dit gebreide uit Fofephus toont ten klaartste „dat, gelijk de Gevlakte registers bewaard worden in des Lands bewaar-. (9) Fofiphi Vita. $ pisat ; Vita. Ñ. 1. (f) JEE entra Apionem L. I. 7 . D3 \ 22 NAAUWKEURIGHEID DER. JODEN laatfen, tot op den tijd van Herodes de Groot , volgens de tekst van Africaan, ze ook alzo, ten minste in 't Priesterlijke, naar 't getuigenis van Jofephus , aldaar zijn bewaard gebleven tot op de verwoesting van Jeruzalem , en dat men zelfs na die tijd hooge zorg gedragen heeft, om ze in bewaring te houden , gelijk zo Fofephus dit in zijn geschrift heeft geschreven omtrent dertig jaren na Jeruzalems verwoesting. Daar ze nu zo zorgvuldig geweest zijn in 't Priesterlijke , kan men niet wel denken dat ze achtloos geweest zijn in andere geschiedenissen, nadat vele Wetten, als reeds gezegd is, daar toe betrekking hadden: vooral kan men zulks niet denken met opzicht tot Davids Huis , waarin Zij de vervulling van Gods grootste beloften verwachtten. Te meer, daar de Joden dezelfde , naar de aantekening van Hugo de Groot, „zo hoog schatteiden, dat ze ook, na de verwoesting van Jeruzalem , in hunne ballingschap, geen andere Patriarchen , dan uit het geslacht van David , over zich aangezeteld hebben, welken Zij bijna als Koningen gehoorzaamd hebben, gelijk Origenes, Epiphanius, Theodoretus en Chrysostomus mitsgaders het gewag van 't gouden kroongefchenk in 't Wetboek van Theodorus , ons leeren; het welk ons zeer duidelijk doet zien, dat de Joden, nog lang na Jeruzalems verwoesting, Raauw agt gevochten op de Gevallentrekening van Davids Huis. “Edoch fchoon men dus op goeden grond het nauwkeurige bewaarde der Geflachtregisteren onder de Jooden, niet heeft te bepalen tot den tijd van Koning Herodes, maar zelve mag uittrekken tot op, ja zelfs tot nog eenigen tijd na de Joodse verwoesting van Jeruzalem; ’t is egter gereedelijk te bepalen, dat deze opmerkendheid der Jooden, na de ondergang van hun Gemeenebest, en hun verstrooiing over den gehele Aardbodem, terwijl ze onophoudelijk hier en daar verspreid waren voor de bitterste vervolgingen, onderdrukkingen en mishandelingen, van tijd tot tijd moeilijker geworden. Dit moest, inzonderheid na de verwoesting van Jeruzalem, in zoveel ongelukkige omstandigheden, als den fooden eerlang begonnen te treffen, en ze soms eeuwen beleefd hebben, de verwarring der gefachten natuurlijk hand over hand doen toeneemen; zodat hunne Geflachtrekening allenskens twijfelachtiger en eindelijk geheel onzeker moest worden. Dat dit ook het gevolg van hunnen ellendigen toestand geweest was, wordt ons niet duister aangeduid, door dat zeggen der Joodse Meesteren; van dien tijd af dat het Boek der Geflachten verloren is, is de Wijzen kracht verzwakt, en het licht hunner ogen schemerig geworden: hetwelk veronderstelt, dat er reeds eenige tijd verloopen is, dat zij onzeker geweest zijn in hunne Geflachtrekeningen, gelijk het is in onze dagen; in welke geen Jood een doorgaande rekening van Zijn Geflacht kan maken, noch met enige zekerheid toe kan tonen uit welken Stam hij is voortgeprooten: inzonderheid daar de Stammen van Juda en Benjamin, (al te ongericht toe is dat er niemand van de tien Stammen onder hen was wedergekeerd) dermate onder een gemengd zijn, dat ze, gelijk de verschillende Joden, gereedelijk erkennen, niet wel onder te scheiden kunnen worden. Wanneer men dit alles nagaat, en tevens zyn gedachten vestigt op de komst van den Messias, "den Vaderen toegezegd, vindt men waarlijk reden, om zich te verwonderen over de wijze van Gods alberekkende hand, ook in dit opzicht, God voorspelde voor vele eeuwen door zijn Profeet (t), dat Vorst Messias tot zynen Tempel zou komen, voor dat Jeruzalem en het Heiligdom verdorven werd; dat hij zou voortkomen uit Bethlehem Ephrata , en wel, dat hij "zaad van David zou zijn en uit deszelfs stam voortkomen. Als God dit alles zo uit- drukkelijk bepaalde, was 't ongetwijfeld, om deze kenmerken de nakomelingen te doen dienen tot zekere tekens, waar aan zij den Messias, wanneer hij verschijnt, zouden kunnen erkennen : gevolgend uit zijn wijze, dat hij gefaaldig zorg bleef draagen, om alle die dingen te bewaaren, waar van deze kenmerken afhingen. Dit heeft hij ook een langen tijd gedaan ; in 't midden van alle de wisselvalligheden van het Joodse Gemeenebest is alles in die staat gebleven, dat deze kenmerken zonder moeite van iedere opmerkende na- gaan konden worden, tot op die tijd dat Jezus, die be- teugde de Messias te zijn, door de Joden aan den Stadhouder aangeduid werd. Wyze, als de planten met de grond, daar ze in groeien, en de Romeinen is overgeleverd, en dood deze aan het kruis-hout geklonken. Maar weinig geval na die tijd verandert de hele staat van het Gemeenebest der Jooden in die zin, dat alle deze tekens van langzaamme hand verdwenken. Jeruzalem, de Tempel, Betlehem is verwoest; het Joodendom is uit hun Land verdreven; het ondercheid van Stammen, Geslachten en Huisgezinnen, na de Geflachtrekening der Vaders, is verloren; des de kenmerken van den Messias, wanneer hij nu eerst verscheen, zijn te vinden zouden zyn, zo dat die kenmerken vrugtloos voorbeeld zouden worden; het welk van den alwetende God geenszins te verwachten is. Veel eer leidt ons het besef hier van tot het denkbeeld, dat God dit alles zo wijze beheerst heeft, ten ontegenzeggelijke bewyze, dat de Messias reeds verscheen, en Feus waarlijk die lang beloofde Vorst is; tot op wiens komst die kenmerken gebleven zijn, en na zijn dood ze erlang als voortaan niet meer van zo bijzondere dienst; een einde-genomen hebben. ZWANGERE VROUWEN OP HAAR VRUCHT IN DE LIEFDE Hoe de Liefde moeder hebbe, Het is waarlijk zodanig een uitwerking van de Inbeelding der zwangere Vrouwen op haar vrucht, als men geloopt, en zyn hier aan die vlekken, die men op verschillende plekken van der kinderen lichamen verneemt; zyn hier-zo veel mismaakte dingen, als: haazenmonden, dubbele ledematen, uitgewasemde, enz. welke men zo mildelijk op rekening van die Inbeelding houdt, waarbij aan toe te schrijven. De Heer SOLONDE heeft in zyn kort, maar uitmuntend Werkje over dit onderwerp; het tegenovergestelde van deze aangenoemde Volks-dwaaling, wat zeg ik, van dit wanbegrip zo veeler Geleerden ten dienste hebben aangetoond, En wij zullen naar zyn geleide enige aanmerkingen en bewijzen hier tegen bybrengen, zodat wij denken, dat genoegzaam zullen wezen om elk onpartijdig en oppervlakkig uit deze lastige dwaaling te rechts te brengen. Het is buiten allen tegenstelling zeker, dat de vrucht in de Liefde moeder een afzonderlijke circulatie van bloed en vloeit hebben, en alle de noodzakelijke Levenswerkingen zelve verrichten; dat zij op haar zelf om zo te spreken, bestaat, en niet anders met de Liefde moeder verbonden zij, dan om ten behoeve van de eigen dagelijkse behoeften, zodat zij, door middel van haar wortelen, de sappen uit ophalen; zo zuigt de vrucht door middel van een menigte vezels, waarin zij aan de Liefde moeder vast, en die onder de naam van Placenta, moerkoek, en Nagebaars bekend is, de sappen, die zij tot haar bestaan en groei van nood heeft. Zijnde derhalve dus een wezen, dat op zichzelf bestaat, en waar in de Circulatie uit de Moeder geen tijd doorloopt, maar overgaat, zo blijkt hier uit reeds ten duizendelijk, dat er geen gemeenschap zij van 's Moeders verbeelding op haar Vrucht, en dat de enkele gedachten van deze geen indruk op het lichaam van haar kind kunnen maken. Niets is derhalve belachelijker, dan zich te verbeelden, dat de zotte invallen en mis-scrollbarre geesten eener grillige Vrouw, varkens-koppen, kalfs-voeten, apen-staarten, tekens van allerhande soort, en ik weet niet wat al, zou kunnen scheppen, meerder ledematen aan haar Vrucht geven, of deze ongevormd en wanstaltig maken. Inderdaad, Zo dit ongegrond gevoelen bij ongeluk waarachtig ware, wat zoude hier van het Menschdom toch geworden? In het beloop van vijf of zes geflanzen, zoude men allerweegen niets dan monsters zien; want geen Vrouwen zyn er genoegzaam, welke, gedurende haar zwangerschap, niet op zommige dier voorwerpen met een bijzonder aandacht staan, en zy doen het zelfs te meer, naar mate zy het minder behoorde te doen, dat is te zeggen, naar mate zy zich van de kracht haarzelf inbeelding op haar vrucht meer verzekerd hadden; ongelukkige kinderen, wier Moeders op apen, ezels, of kalkoenen haanen met aandacht keken! De eene zouden grote schikken vleesch, die aan het uiterste hunner neuzen hing, met hunne geboorte ter wereld brengen; de andere zouden lange staarten aan de billen hebben, of met Midas-boren te voorschijn komen. Maar nogmaals, waar zoude het dus met het Menschdom heen? en wat zoude er van die Wet geworden, welke de Natuur ten opzichte van de ver zichte gevalken der Dieren, en de eenpaarigheid, welke altijd onder ver zichte gevonden wordt, zo heilig onderzocht? Daarenboven is het duidelijk te bewijzen, dat alle die misvormde schepselen, welke men monsters noemt, alleen mismode of verminkt zijn door natuurlijke oorzaken, welke men aan de gewone wittende beweging, en niet aan de uitwerkzelen der verbeelding toe moet schrijven. Om hier van overtuigd te worden, behoeft men slechts de oorsprong en groei van de Dieren in het algemeen na te gaan, en de verschillende Systemen, welke enige grote Mannen daaromtrent hebben vorgesteld, met aandacht te overwegen. Laat ons met het Systema van HARVEY beginnen. De wijze waarop de ontdekking van de omloop van het bloed onverkocht gemaakt is, is de eerste, die de eigenlijke plaats daar het kuiken in het ei geformeerd wordt, heeft waargenomen. Het is die zelfde waarneemer ook, die gevonden heeft, dat alle dieren, zonder uitzondering, uit een ei geboren worden, en dat gevolgens het wanbegrip, als er iets levendigs uit de enkel verrotting te voorschijn zou komen, ten eenmaal dwaas en bespottelijk is. REINIER DE GRAAF voltooide dit Systeem van HARVEY, en bevestigde het met vele proeven. Hij bewees niet alleen, dat de eieren de eerlijke oorsprong van alle dieren, zowel eier- als levend-barende, zijn, maar dat ze ook wetenschappelijk in de ballen der vrouwen reeds voor de ontvangst bestonden, en bevrucht worden in de trompetten van Sallustius, van waar ze tot op de grond der lichaamsmoeder nederzalen. LEEUWENHOEK heeft deze verborgenheid der Natuur op een verassende wijze verklaard; hij heeft een oneindige menigte dierjes in het mannelijk zaad ontdekt, waar in zich honderd-duizenden wormpjes, die naar kleine padjes gelijken, tot verbazing des aanzienders, als zwemmende laten zien. Die wormpjes zijn zo klein, dat enige miljonner na auwelijk de grootte van een zandkorrel bevallen, wiens middellyn vijf het honderdste gedeelte van een duim uitmaakt. Het is klaar, dat die dierjes volstrekt noodzakelijk zijn om de vrucht te formeeren; want men heeft waargenomen, dat iemand, in wiens zaad zich dezelfde niet vertoonden, niet bekwaam was om kinderen te teelen, schoon hij er anders, in alle opzichten, gezond, sterk en welvarend uitzag. Die ontdekking schijnt in den eersten opzicht het Systeem van DE GRAAF omver te werpen; maar men kan dezelfde, gelijk Doctor GARDENER gedaan heeft, zeer wel overeenbrengen, als men onderstelt, dat het ei in de vrouw het Nest is, waar een dier kleine dierjes in trekt, om er zijn eerste voedsel uit te halen, en waar mee hetzelfde in de lichaamsmoeder komt. Zie daarom de drie gemeente verklaaringen van de generatie, welke alle drie hier in overeenstemmen, dat de vrucht in haar geheel er met alle deszelfs leden reeds is. "bet eenig en onvermogen der verbeelding op de vrucht in het brein der moeders plaatst, en ik verwonder me, dat onze vrouwen dit zo goed erkennen, en de zwakheid hebben van zich, tegen rede en ondervinding aan, met een schuld te belasten, welke haarer sekse waarlijk niets minder dan voordeelig is. Met dit alles egter weet men, dat verscheidene beschreven schrijvers beweerd hebben, dat de verbeelding van de mannelijke kunst, onder alle dieren in het algemeen, zo wel invloed had op de kleuren van de vrucht, als die van de vrouwelijke sekse. Men oordeelt, zegt PLINIUS, dat de verbeelding van beiden, het mannetje en het meisje, de ziel schuink doorvliegende, de goede bijkenis van het dier voltooit. Sommigen hebben het kind mede in het complot gebracht, en beweerd, dat desselfde verscheidene taal en getalrijkheid een toevallige zaak voor de moeder, en als een regel zy, om haar te onderhouden wegens het geen heilzaam of nadeelig zy. Anderen, nog lichtgelooviger, waanen dat de een of andere verbeelding, zelfs in bejaarde mensen, onmiddelijk op de andere zou kunnen werken, en sommigen hierdoor, het vermogen hebben, om anderen, die eenige mijlen van hen af waren, ziekten op het lichaam te jaagen. Zy vergelijken de verbeelding bij een magneet, welke haar werking en invloed tot verre buiten haar omstreken uitstrekt. Hoe belagelijk dit gevoelen is, PARACELSUS echter, en verscheidene anderen met hem, hebben het verdedigd, en ’t is in der waarheid net even gegrond, als de onmiddellijke werking van ’s moeders verbeelding op haar kind, om dat er net dezelfde dat is, geen gemeenschap tusschen is. Even een paar is men wegens den tijd, wanneer die en dat fase verbeelding begint te werken. De ouden beweren. ' Dat de kracht reeds op het oogenblik van de gemeenschap, en de receptie van de vrouw, begint; het getuigenis van Plinius kan dit bewijzen. Maar een schrijver van onze eeuw is van gedachten dat de verbeelding niet begint te werken, dan nadat de moeder leven van haar vrucht begint te voelen. De meeste hedendaagse echter tellen, dat dezelfde van het eerste oogenblik der ontvangenis, tot op de baarmoeder toe, werkt, zonder dat zij het der moeite waardig oordeel is van ons te berichten, waar die deelen blijven, dat de verbeelding het kind in de lichaam van berofte, of waar diezelfde die grote klompen vleesch van daar haalt, daar zijzelf meesmaakt. Deze tegenwerping lost inderdaad het gevoelen der Inbeelden onherstelbaar omver, en smaakt alle spitsvinnigheden eensklaps af voor die geesten, die zo gaarne wonderen vinden in het geen ze slegte natuurlijk is. Zo de enkelige inbeelding der Moeder een kind van vier, vijf, zes, zeven of meer maanden van een van haar ledematen kan berooven, waar blijft dan de stof, het vleesch, spieren, been enz. waar is dit alle bestond? En omgekeerd; zo de enkelige inbeelding der Moeder een grooten. Klopping vleesch op eenig gedeelte des lichaams van het kind kan plakken, of hetzelfde van een derden arm of been, of tweede hoofd voorzien, waar vindt toch dezelfde de stoffen om die leden uit te maken? Heeft zij, even als het Opperwezen, het vermogen van te scheppen? Zullen dan wijzen, die met zo veel recht beweren, het gemeen, dat zo heilig geloof, en volkomen overtuigd is, dat uit niets niets kan voortkomen in dit geval alleen die onwrikbare grondbegrepen, of aan de vrouw inbeelding een macht toechten, welke de Schepper alleen behoort. Een vrouw trekt een grillig trek om een kalfschenkel te eten, men voldoet haar lust niet snel genoeg, en ziet! aanstonds groeit er, vanzelf, zonder oorzaak, welke dit kan voortbrengen, zonder stof, daar het uit gemaakt kan worden, aanstonds, zeg ik, groeit er op de borst van een welgemaakt kind een grooten klomp vleesch, welke de gedaante heeft van een kalfschenkel. Dit is maar een gemeen wonderwerk van de vermogende inbeelding der zwangere vrouwen; daar zijn duizend andere van gelijken aard en nog miraculeus te brengen, die even onweerzeggelijk als het gemelde geval bewijzen, dat een vrouw, gedurende de tijd van haar zwangerschap, alle haar lusten en grillige verkiezingen schroomloos mag, ja zelfs onverhinderd moet boeten. Dit is in der waarheid een voornamere grondslag van het gevoelen, dat wij weerleggen; maar laat ons die aanmerking daar laten, en een fraaije bijzonderheid, welke ons van een eerwaardig Geneesheer, met vele deftigheid, wordt verteld, en ten bewijs bijgebracht, eenvoudig voordragen; want dezelfde te weerleggen, zal niet zeer van nooden wezen. PRILIPPUS MEURS, Pronotaris van den Apostolisch Stool, had een zuster, die in alle den lijken haalde, het lichaam welgemaakt, maar ongelukkig: zonder hoofd geboren was, in plaats van het welke zij twee schulpen, even als die van een mosseltje had, welke zij kon openen en fluiten naar welgevallen, en door middel van welke men dit Mosselt-meisje met een lepel voedde. De oorzaak van dit wonderbaarlijke verschijnsel was, omdat haar moeder terwijl zij van haar zwanger ging, op de vismarkt kwam en mosselen zag, en eter, op belust werd zonder dat er gelegenheid was, om die lust op dat eigen ogenblik te voldoen. De zuster van Philippus Meurs, Juffrouw Mosselt, leefde in deze monsterverkeerde staat tot den ouderdom van elf jaar, toen op zekeren morgen haar schulpen, misschien met meer genoegen, dan naar gewoonte openende, floot zij dezelve, toen men haar een lepeltje gaf, met zulk een kracht tegen de lepel aan, dat de schaal brak en zij van deze wonde aanstonds stierf; Een zeldzame geschiedenis waarbij een mosseltje met pap en met een lepel te voeden. - Doctor TURNER, echter; om den Lezer wegen de mogelijkheid van dit geval te overtuigen, brengt het voorbeeld bij van een kind, dat hij gezien had, en dat met een vliezig, of liever kraakbeenig uitwas op het hoofd geboren was, z welk de gedaante had van een Grenadiers muts. Dit monstertje kwam levendig ter wereld; maar overleed eerlang weer. Zo ik wilde, vervolgt hij; zou ik het getuigenis, dat de moeder zelf hier van gerechtig gegeven heeft, kunnen bijbrengen, maar ik oordeel dit onnodig. Welke een wonderbare manier van redeneren! Een kind wordt met een uitslag op het hoofd geboren, daar men een Grenadiers muts van maakt, en waarvan men de natuurlijke oorzaak kansiglijk verbergt; het kind kon geen voedsel ontvangen; Omdat het aanstonds stierf, ERGO is er geen ongerichte wereld in, te zeggen, dat een Mosseltje elf jaar met een lepel werd gevoed, die haar de dood veroorzaakte. "Zaakte, omdat zij haar kaakbeenen tegen stuk brak!" "Dog laten we ons lezer met dit grollen nog langer op houden, en maar recht uit zeggen, dat FRENUS, die de eene nietste Schrijver is, welke dezelfde heeft te boek gefaald, Zelfde erkent, dat Philippus Meurs wel eens ongelukkig in het waarzeggen was." Het is met meest alle de historien, die men van monstretjes en misvormde schepsels uitvent, op dezelfde wyze gelegen; als met dit geval; een loutere beuzeling wordt, naar maat dat dezelfde door meer personen wordt verteld, een zaak, van het hoogst belang, het is even als een sneeuwbal die een berg afrollende, steeds in omvang vermeerdert. Elkaar voegt er iets van aan, elk zoekt het te verfraaien en wonderlijker te maken, en een vlezig uitwasje, dat misschien zo groot was als een noot, en naar alles geleek, daar men het naar wille deed gelyken, wordt eerlang een Grenadiers muts. Inbeelding der zwanger vrouwen. Ingewand met de man in de faal, die voorgaf, en de omstanders wist te overleven, dat hij één oog kon leggen; voor dat de dag ten avond was, verzekerde men elkander aan het andere eind van de straat, daar hij in woond, dat hij dagelijks honderd leggen konde. Het is geenzinnig loogden, dat er van tijd tot tijd mismaakte kinderen, en van een monsterlijke gedaante ter wereld komen, maar dit valt zeer zeldzaam voor, en wordt altijd door natuurlijke, oorzaken, welke van den invloed der inbeelding hemelsbreed ver verschillen, te weeg gebracht. We zullen van die natuurlijke oorzaken in nader detail spreken, maar of we die al of niet ontdekken konden, dit is ten minsten zeker, dat de Verbeelding op haarzelf, dit niet kan uitwerken; want welk een ontzaggelijk vermogen men haar ook toedeelt, altijd echter heeft ze de tussenkomst van een lichamelijke oorzaak noodig, om op het lichaam van het kind te kunnen werken, maar zodanig een lichamelijke oorzaak, waardoor ze haar invloed onmiddellijk zoude te weeg brengen, weet men met een onbetwistbare zekerheid dat er niet is, om dat de omloop der vroeten van de moeder tot het kind niet overgaat. En zo we eens alles toegeven, en tegen rede, waarheid en ondervinding, ja tegen onze zintuigen zelf aan "stellen wilden, dat er die overgang en gemeenschap was, wat zou men hiermee winnen? Het zou niet genoeg zijn, om denkbeelden in de ziel of beweging in de vrije geesten te verwekken, om de kinderen armen of beenen te geven of te beneemen! Daar zoude een grove stoffelijke zelfstandigheid toe verlangd worden, die er niet is of kunnen bestaan. Hypocondriak, krankzinnige mensen waanen dat ze een hoofd van boter, of glazen beenen hebben, die door de minste warmte smelten, of de geringste stoten breeken zullen; hunne verbeelding is ontsteld; hunne verbeelding werkt geweldig op hunne lichamen, maar krijgen ze daarom een hoofd van boter of beenen van glas? En is het niet de uiterste ongerichtheid, te ontsellen, dat een vrouw die door hare sterke verbeeldingen geen de minste verandering in hare eigen ledemde kunnen maken, die uitwerking echter op haar kind zal te weeg brengen. Aanmerkingen over de tekst Het is zeven of acht jaar geleden, zegt hij, dat er een jongman in het Gasthuis was krankzinnig geboren, en wiens ledematen juist op dezelfde plaats waren gebroken, daar men de misdaadigers brak: hij heeft twintig jaar in die staat geleefd, en is van verre afgezien menigen bekeken. De oorzaak van zulk een haar ongeluk was, dat zijn moeder een misdaadiger met oplettendheid en aandacht had zien braken. De kinderen zien niet meer hun moeders, ze horen hetzelfde geschreeuw, ze ontvangen dezelfde indrukken van de voorwerpen, en worden door dezelfde hartstogten bewogen; (al verzekeringen, die uitmuntend in het Systeem vallen, en daarbij ongeluk, niets anders aan ontbreken, dan dat ze vals en ongerijmd zijn!) De flagen, die men aan de misdaadiger gaf, troffen de verbeelding van de moeder geweldig, en bij de weeromkeer ook de tedere harfenen van het kind, waarvan de vezels die vloed van geesten niet konden weerstaan, gebroken werden; en het was door deze oorzaak, dat het kind krankzinnig ter wereld kwam. De geweldige beweging van de dierlijke geesten van de moeder verwyderde haar harfenen krachtig, en die geesten stortten zich met een ongewoon vuurgevoel op die delen van het lichaam, waarop de misdaadiger de flagen kreeg; maar dewijl de beenderen van de moeder sterk genoeg waren, om die schok te weerstaan, zo werden deze daarvan niet gebroken, nog zelfs bezeerd; maar die ene en geweldige storting van dierlijke geesten was echter genoegzaam in staat om de tedere gebeenten van het kind te verbrijzelen; en men mag vrijelijk gelooven dat, zodan deze vrouw den loop van die geesten naar eenig ander gedeelte van haar lichaam had afgeleid, met haar agterste, bijvoorbeeld, braaf te wryven of te krabben, de gebeenten van haar vrucht niet gebroken zouden zijn. INBEELDING DER ZWANGERE VROUWEN: Hij heeft... INBEELDING DER ZWANGERE VROUWEN: 38 Hij heeft die misdaadige geen genade of harte-vlag gekregen? Moest die vrouw welke alles zo nauwkeurig opnam, die vlag ook niet zien? Dreef dezelfde dierlijke geesten ook niet naar dat gedeelte van het lichaam? En moest het teder hart van haar kind hierdoor ook niet breken, en hetzelfde gevolgen hebben? En wie heeft vervolgens een beenbreuk, en zelfs verfcheidene, tevens, ooit twintig jaar lang zien aanhouden, zonder dat er zich een callus of eelt aanzettede? Ik zoek niet te loochenen, dat er een kind in het Gasthuis kan geweest zijn, dat er zeldzaam genoeg uitzag en gebrekkig genoeg was, om aanleiding tot zulk een misverdieping te geven, maar dit kind zal waarschijnlijk met een verwringing van de beenderen, en van de hersenen en de longen, de voorhanden en voorvoeten, ter waarheid... zyn gekomen het geen onkundigen ligtelijk voor beenen breuken nemen, en bigeloovigen voor breuken, gelijk aan die eens gerabaraktend misdaadigers, verfpreiden konnen. Dit heeft misschien de moeder gelegenheid verstrekt, om die zotte geschiedenis te verdichten of misschien hebben 't anderen voor haar gedaan; daarenboven is 't al tevets van bekwaam schrijvers opgemerkt, dat men nu en dan beenderen in kinderen of mensen aan treft, die nooit haar volkomen stevigheid gehad, of misschien onderhand verloren hebben. Nadat de heer zo lof niet de onmogelijkheid der uitwerkingen; die men aan der vrouwen imaginatie toewijst; uit de ontledkunde zelve, aangetoond en bewezen heeft, dat dezelfde strijdig zijn met het geen de anatomie ons voor ogen doet zien, om dat er geen gemeenschap is tusschen de zenuwen der moeder en haar vrucht, zo merkt hij verder aan, dat de hartstogten niet anders dan bewegingen van het bloed en der dierlijke geesten zijn, wier kracht meer of minder wordt naar maat de aandoeningen der ziel grooter of kleiner zijn; en dat de verbaasdheid, als een gevolg beschouwd moet worden, van een soort van schelijk vergelijking, die onze ziel maakt, tusschen gemeenzaam voorwerpen met anderen, die haar onbekend zijn: "maar moeten de kinderen voor dit alles vatbaar zijn in een tijd dat ze nog niet andersdan als een gevoelige klont vlees kan agteren? De gedachten der moeders zijn zekerlijk zeer uitgebreid, maar ze kunnen echter onder het bereik van haar vrucht niet vallen, welke geen aandoening van dierlijke voorwerpen, geen vrees heeft voor een blote leven, om dat de moeder door een fame geschakelde reductie de hand wantrouwt, waarin ze denzelfde ziet; welke zich niet beangst kan maken voor een hond, omdat de moeder door ontwerp weet, dat die haar bijten kan. Zie die met Vader Mallebranche voorgeven, dat het kind ziet, het geen de moeder zit; of de klanken hoort, die zij gewaar wordt, zeggen met andere woorden dat de kinderen kunnen zien zonder lichtstralen, en horen terwijl hunne ooren geflooten zijn. En hoe zal de moeder haar gedachten mededeelen aan de vrucht in haar baarmoeder, terwijl haar ziel volstrektelijk is afgezonderd van die van het kind? Mijnheer, welke zijn dan de natuurlijke oorzaken van dit misgeachte schepsel, die zometijd ter wereld komt? De zwakheid of ongeveldheden der kinderen of andere Dieren in de Lichaam-moeders zelf; de verhinderde groei van sommige ledematen van de Vrucht; eenige uitwendige drukking op derzelver lichaam; geweldige schokken, ziekten of zwakten der Moeders; eenterke gemoedsbewegingen, waardoor het geheele lichaam beverd en ontveld wordt, en dergelijke oorzaken meer. Daar is geen twijfel aan te fluïden, of aan de kinderen loopt, terwijl zij nog in de Baarmoeder zijn, zo wel gevaar van ziekten, als of zij reeds geboren waren. Waren dit niet vreemd en zelfs wonderbaar, dat een lichaam zo teder, zo vatbaar voorzachtelijke indrukken als dat der vrucht, altijd ter wereld komt; zonder eenig kenteken van zo veel kwalen, als hetzelfde steeds dreigen en dikwijls aantasten, door deze of gene misvorming te vertonen? Alle de ledematen zijn in het Ei al in het klein geformeerd, maar zij worden niet allen even snel ontvouwen en uitgroeien; sommigen komen snel, anderen langzaam, voor den dag, of misschien nooit, zo zij eenige hindernissen in hunnen groei ontmoeten. Want zo de vrucht ziektevrij of ongeveld is, zo kunnen de verstoppen, welke hierdoor in de vaten voorvallen, het een of ander lid van het voedzel beooven, dat het noodig heeft, om zijn groei en ontvouwing te voltooien, en moet hetzelfde gevolglijk sterven, terwijl alle de andere grooter worden. INBEELDING DER ZWANGERSCHAP VOOR VROUWEN. 85 anders Zij, dan het geen volgens natuurlijke wetten dus moest gebeuren. — Bijvoorbeeld, de harfen en het achterbrein (Cerebrum & Cerebellum) gaan eerst naar twee waterblaasjes; maar dit water wordt vervolgens dik, of vormt, en daar komt een heel dun vlies over. (*) Dat is in hersenen omdat men kinderen zonder harfenen ziet geboren worden. Zulk een geval vinden we in de dagverhalen van BLEGNY, van een meisje, dat in deze staat echter vijf dagen leefde, en de harfen van dit kind zijn ongetwijfeld door enige verstoppingen in hun vroegere waterige staat gebleven; — en wanneer enige kinderen worden geboren, welke men roept, dat naar een aap, kikvorsch, of dergelijkt iets gaan, zo moet dit uitwendig gebrek aan dezelfde oorzaak, een onvolkomen uitroling, namelijk, of ontzwakking aan deze of geen van deze delen worden toege scheeld; dat is te zeggen, dat de lippen of wanen niet tot hun volmaaktheid zijnd gekomen, of de opening van de mond te groot gevallen, zodat kinderen zich vreemdelijk lelijk aan de bijstanders hebben moeten vertonen, die verder van gemaakt hebben alles wat hunne ontstelde verbeelding hen op het eerste gezicht in de mond gaf. Dit is de ware oorsprong van duizend Zotte vertellingen; — en even gemakkelijk kan men het herkomen van die rode vlekken, die men zo dikwijks op enige gedeelte van het lichaam van kinderen bij hun geboorte vindt, aanwijzen; zij komen namelijk zeer dikwijls hier uit voort, omdat het vel te die plaats niet deductief heeft, die het moest hebben, waardoor het zelf zich als gepeld of gevild vertoont, doordien de aderen, welke alle tegen de bovenste oppervlakte van de huid aan leggen dus zo veel duidelijker onder het oog vallen, zodat ook komt dit gebrek niet zozeer van het vel, als wel van de schikking van de slagaders en van de aderen tevens voort, om dat, namelijk, de haarboisjes en fijne takjes van de eersten zeer menigvuldig en wijder dan naar gewoon, en die van de andere in kleiner getal en dichter zijnde, Zig traagelijk van het ontvangen bloed ontlasten. Stenen in de Lyfmoeder, gelijk ook door de sterke druk van den onderbuik, die ter met kracht op drukken. Eene gebrekkige gedaante of omtrek van de Lyfmoeder zelf, kan ook, volgens Hippocrates, een oorzaak veeler misvormingen wezen. Het kind, zegt hy, dat geen ruimte genoeg vindt, om zich op zijn gemak te platen, moet aan het een of ander deel noodwerig verminkt zijn; hier in gelijk aan een plant, welke... 