VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
эз leem was de mild -bedorven, en als ?t ware geheel opge» ed propt met een klomp. geftold bloed, en zo zagt, dat шеш s haar met de vingers kon aan (tukken.wryven. Aan de » overige. Deelen , waren: alle de Bloedvaten, tot зав s: hunne kleinfte. uiteinden, insgelyks. (eck met. bloed ope „ gevuld. Dog» by- het: openen der borst, en het oplig s» ten van bet borstbeen 4 verwonderde-ik my terftond „ om over eenen: grooten ,' dikken, zwadren klomp vet, die an de verdubbeling уат bet. middeníchot ; Медали, ор» ээ vulde, en zich byna over het hartezakje mitílrekte. » Deeze tegennauurlyke last van vet had de borst » zeer moeten vermaguwen', het hart moeijelyk vallen, s» den omloop узп het.bioed door de longen en de vrye ep ademhaaling hinderlyk zyn. ZERO. э» Doch toen ik het Hartezakje opende, was ik p meer verwonderd; daat ik het zelve gelei met Ы an vend opgevuld. Het Hart zelfs was, geheel en 21, met ‚> сеи fponsagtig fmoutig vet, dik bedekt, en zag "er uit şb alb eenen grooten vetklomp.: By een naauwkeuriger on- ey derzoek vond ik, dat het zelve aan de punt van деве s, zelfs rechter holligbeid van het hart gelcheurd was, aa ER dat het bloed zich, door deeze ‘opening , in het an hartezakje had uitgeítort , en van de groote fmart en bs bengauwdheid, ten laatften ; een zagt ein e gemaakt had, уә Het Hart zelfs was zeer uitgerekt, flap, dun, voar- э naamlyk aan de punt, daar het vet geplaatst was, en әу ZO vergaan. еп zagt, dat ik het met myne vingers als e eene: pap kon wryven. IK vond de beide. holligheden p van bee, hart geheel ledig, en zonder eenige polypeufe wn aangroeijingen. BE ' ə, De Longen waren zeer gezond, zonder de minfte ver- an hardingen, en insgelyks vol bloed; іп. де holligheid van з» de borst vond men, zo: тіп als іп den buik , het ge- wn ringfte fpoor niet van wateragtig vogt, doch wel eenig p», bloedig vogt, dat door de longen was doorgezweet, an Hier by is nog aautemerken ; dat de Overledene, het ə, jaar voor zyn affterven, dikwils met groote bloedzwee- » ren gekweld is- geweest, en dat zelfs, geduurende dege- s, heele ziekte, zich over het geheele lighaam eene me- an nigte van breede, roode en vlakke vlekken vertoond ээ hebben, die men voor eenen brandigen uitflag kon aan- » zien, en die, gelyk in andere deelen, en voorzaamlyk » in de mild, een ftilftand wan bloed in de vaten der huid, эу Geweest zyn.” HEELKUNDIGE MENGELSTOFFEN, 663. Hierop volgen eenige Aanmerkingen van den Geleerden Uitgeever, waarin Hy teffens een geval verhaalt van een man, wiens Hart insgelyks geboríten was, en in welks Cadaver nog verfcheidene andere tegennatuurlyke omítan- digheden ontdekt wierden. Hyrept, met een enkel woord, hierby teffens уап de bekende berfting van het Hart , waar- door George de tweede, Koning van Engeland, uit het le» ven gerukt wierd. Buiten het algemeene „ raakende de Historie мап dit Infect, leeren we, uit 's Mans berigt , wel byzonder dat deeze Rups onder zeer veríchillende coleuren voorkomt 5 en dat deeze verícheidenheid van coleur geene ondere $cheiden foorten, gelyk men zig wel eens ligtelyk vere beeldt, aanduidt: dewyl ‘er, uit ееп en het zelfde Вгоефе zel, of uit Eieren, door, éénzelfden Moeder Vlinder gee legd, Rupfen hervoort komen, die zeer veríchillend van coleur zyn: waardoor men veelligt de verfcheidenheid van zommige befchryvingen deezer Rupfen kan vereffenen. —— Eene andere opmerking vordert het nader onderzoek der Infectkundigen, nopens den dienst van een zogenaamd Te- pelje , dat men aan deeze Rups befpeurt. Меп ziet, faamlyk, па de vierde, en nog duidelyker met de vyfde óf laatfte, vervelling, op het derde Lid van agteren, den ftaart mede gerekend, een verheeven Knobbeltje , of liever Tepeltje , aan 't welk zig, by eene tamelyke vergrooting, eenige rimpels of plooien vertoonen; waaromtrent we hier het volgende gemeld vinden. „‚ Deeze Rimpels worden veroorzaakt, doordien dat het lichaam der Rupfe zelve van eenen zeer buigzaamen en weeken aart is, en het Tepelcje door de Rups inwaards getrokken, en uitwaards geftooten kau worden. Naar 't my is toegefcheenen, geeft dit Te- peltje,-by deze jn- en uithaaling , eene zekere uitwaasleming van 64 CP ен. SELF van zich , welke uitwansfeming ik geloove; van Ze? detigs delyker airt, maar eenigzints vergiftig , te zyn. dit Te- eltje en deszelfs uitwaasfeming , welke maar alle gedachten omt uit eenei opening, die in 't midden fchynt te weezen; elleenlyk-dient , ten gebruike van het Infe&, het welk daar mede ‘voorzien is, dan. of het zelve ook dienen kan, ter af= weering уап andere Infecten, welken mogelyk met vyande- lyke oogmerken het Dier zochten te naderen, en te benae eelen, en nu, door deze uitwaasfeming , worden te rug gehouden of verjaagd, kan ik niet bepaalen. (*) Bynaar goude: men zeggen „ geschat zalve ook tót eigen gebruik vau de Rups zelfs diende, zonder oogmerk, van verjaaging te hebben; dewyl dikmaals de volwasfen Rupfen zich ehcel achterover buigen „den Kop tegen den Sraart-Borftel of Plein aan, vryvende zich als dan al draaijende, heen en weder; over het bewuste Tepeltje.," —— Wyders doet ons de Heer p nog gadeflaam, dat deeze Rups, (die, als Pop, den inter doorbrengt, en, eerst na verloop van zeven maan- den, als Vlinder, weder te.voorfchyn.komt ,) zich een Win- terverblyf vervaardigt , „ dat eigentlyk uit twee fpinfels be~ on (шаг, een buitenite en een binnenfte fpinfel, in welk bin- ss пепће de Pop zo veel te zachter en voor koude beter „ bewaard legt, dan of het maar een enkeld fpinfet ware.” ene bedenking, welke hier tegen aangevoerd zou kunnen worden, beantwoordt hy aldus, —— an Men zoude kuns nen zeggen, legt eene Pop zachter en wariner, in een dub- beid dan in een énkeld. Spinfel, waarom vervaardigen dan: niet alle Rupfen zich een dubbeld , ter Бетеге bewaaring `. TUN 4, А vaH .. (°) Vermoedelyk is dit Teepeltje het zelfde, dat de Heer Kree- mann beóogt, als hy gewag maakt van blagsachtige Knoppen, welken hy op eenige Rupfen waargenomen heeft. „ Ze vertooe з. пеп Zich (zegt hy) als blaasachüge deelen, welke de Rups , beurtswyze intrekken en weder uitzetten kan. Wanneer de » Rups dezelven intrekt, vallen zy te zamen en worden rimpe- s» lig: doch als ze die weder uitzet of opblaast, fchynen ze mes „ lucht of eenige andere ftoffe opgevuld te zyu. [k hebbe de- s» 2elven met een Vergrootglas befchouwd, еп meene drie kleine s groefjes, die ik voor openingen hield, daarop ontdekt te heb- ée ben. Maar tot wac einde’ die byzondere deelen der Rupfe , dienen, durve ik my tot nog niet vermeeten te bepsalen 5 ss hoewel ik vast geloove, dat de Schepper haar dezelven niet » gouder oogmerk gegeeven hebbe.” Rose, Aa, Hist. der Infeâen, І. D. bl. 384. Aant. van KLEEMANN. ] NEDERLANDSCHE INSECTEN. 565 yàn hun aanftaanden Poppen-ftaat ? Hierop kan men ante woorden: alle Rupfen veranderen, wel is waar, in Pop- pen, maar niet allen met eene even harde fchil of Poppe- lies voorzien ; ook hebben zy niet allen eene Winter- koude te verduuren. LETT. 1791. NO. 13. Qq У. Ovef 566 FRAGMBNTEN V. Over FREDERIK’s gewaande Griek/che fmaak in de Liefde, V1.Over zyn huislyk en letterkundig leeven , letterkundige ver - keering en gemeenzaamfle Vrienden tot aan zyn dood. VIL. Over xyne voorgewende min: achting voor de Duit/che letterkunde. Ш. Over FREDERIK's gewaand bygeloof , en over 2упе wee- zenlyke proeven in de geen IX. Over FREDERIK 5 Staat- kundig karakter. X. Over zyn gedrag met de Afgezanten yan buitenland/che Mogendheden aan hem „en met zyne Gezan- ten aan hun. Over zyn doorzicht in -buitenland/che zaaken, handelingen en voorvallen. ХІ. Over de geheime bronnen der berichten , welke hy van woorvallen aan buitenland/che Ho- ven, en van andere gewigtige zaaken verkreeg. XII. Over het Engelfche verbond in den Zevenjaarigen Oorlog, en det, zelfs gevolgen. Over de verdeeling van Poolen , en over het Duitfche Worften-verbond. XIII, Over FREDERIE'S gevoelen voor de Fefuiten. Over het Roomfche Bisdom , het welk ky in het Kleeffche wilde oprichten. Over de belagchelyke hoop, welke FREDERIK aan Paus Klemens den Dertienden liet gee ven , dat hy Roomsch wilde worden. — De Schryver geeft zyn oogmerk te kennen in deeze woorden: ,, Ik s zal in deeze Fragmenten Gedenkwaardigheden uit Fame an DERIKS leeven uitkiezen, waarvan het grootíle gedeelte ss niet uit Boeken en bloote overleeveringen genomen is, , maar uit FREDERIKS ongedrukte brieven, uit zeer veele ss fchriftelyke narichten van voornaame Perzoonen, die s by hem en met hem geleefd hebben, uit mondelyke berichten van groote deelneemers in zyne bezigheden, „ ER uit antwoorden op ontelbaare vraagen , die ik eenen an van zyne veeljaarige Staatsdienaaren en gemeenzaame » Vrienden fchriftelyk deed , en waaröp ik, een geheel an Jaar door, elke week fchriftelyk antwoord kreeg. Alle »» deze berichten en daadzaaken zal ik tot dit doel al- an leen voornaamlyk bybrengen, dat men FREDBRIKS ver- an heven karakter minder misduidde , dat men niet voor ae zwart houde, wat groot en íchoon is, dat men niet an fchuins zie, waar niets te zien is dan een vasten an grondregel , diep plan, evenredigheid en overeenítem. » ming.” - Men kan uit dit weinige duidelyk genoeg zien, dat de Schryver met zyn onderwerp is ingenomen. Trouwens, dit blykt terftond' uit de woorden, hy zyn eerfte Hoofdítuk aanvangt. Zo ver gaat zyn M г C) BL 3, 4 OVER MBEDERIK DEN GROOTEN, 56y bied voor den overleden Vorst, dat hy iets zullemde ver- haalen, het geen, volgens zyn eigen zeggen, ,, grappi an kan Íchynen," er byvoegt , s, indien het Se an ware, aan een’ zo grooten man hier of daar iet grap- э» pig te vinden. (*)" Zo elders: ,, Vreesagtig was FREBE- a RIK in Zyn leeven nooit, ,.. дупе ngtuurlyke gefteld- an heid liet ook by zyn fyn gemaakt ligchaam geen vrees an over; gelasten, en magtig vertreedt zulk een geest elke ss neiging tot zwakheid. Zelf het verwyt van lafheid, », welk zyn gedrag by Molwiz hem op den hals haalde, s is zeer ongegrond. FREDERIKS toenmaalig gedrag was... an Zo onvermydlyk, dat ook ACHILLES еп ALEXANDER . . .. > niet anders zouden hebben kunnen handelen.” (t) De Schryver verhaalt daarop , dat de Koning , by die gele- genheid, door zyne vluchtende Ruiterye zo ver werd me- degefleept, dat hy , ,, eerst in den nacht, en naa bet vol- 2, komen winnen van den flag, zyne Armée wedervond." DENiNA verhaalt dit geval een weinig anders, en niet zeer tot roem des Konings (|). Maar uit het verhaal, dat de Koning, in zyne Nagelaaten Werken, geeft van deezen ge- wigtigen Veldflag, waarin hy deeze omfandigheid zorg- vuldiglyk verzwygt, mag men met reden befluiten , dat zyne Majefleit zelve niet zo gunftig over zyn toen gehouden gedrag oordeelde , als wel de Heer ZIMMERMAN. Еп deeze aatfte zelve erkent elders (boe dit met zyne zo even aane gehaalde woorden moet overeengebragt worden, laaten wy voor zyne rekening) dat deeze Groote Koning zyne misíla- gen beging, гупе zwakheden had ($). —— Doch bet ge- beurt wel eens meer, dat de Schryver met zich zelven niet volkomen overeenftemt. Dus leezen wy, (**) dat de Ko- ning dikwyls iets zeide, als of het hem ontvallen was, ээ En dan ftelde hy zich aan , als of hy te rug deinsde, an Slim was dit | в, ma een groot кей is niet flim, enz.” en elders wordt hy ongelukkig genoemd e die, in de Verdeelinge van Poolen niet ziet dat de Koning, > in de kunst om by eene groote Staatsonderbandeling zich э» geduldig en flim ... te gedragen, even zo groot was als ээ in den Oorlog.” — Kan men zelfs wel den naam vau zwakheid geeven aan het geen in het vyfde Ноо ды ver: (*) Bl. 119. (1) ВІ. 159. D Leeven yas rederi en И, Ы. бо, ‚9 ($) ВІ. 4e (**) ВІ, zoge (Н) Bl. 145. | Оч? t 568 7 TRAGMENTEN haald wordt, van de middelen , welke de Koning gebruikte 5 om niet verdacht te worden van eene enmagt, welke ge- wisfelvk , uit hoedanige oorzaak zy ook mogt voortkomen , veel minder fchandelyk was dan het geen hy gaarne van zich deed gelooven? —— Doch wy íchuiven een gordyn voor deeze vuile tooneelen. Ook willen wy niet {preeken van FREDERIK'S ongelukkige denkwyze over het Godsdien- ре, welke in dit Werk op meer dan ééne plaats wordt aangeduid. (*) ` Reeds hebben wy uit eenige aangehaalde woorden ge- zien, dat de Schryver zegt : aan eenen der voornaamíte <Staatsdienaaren des overleden Konings, een groot gedeelte zyner berichten verfchuldigd te zyn. Die Staatsdienaar was, gelyk hy naderhand (1) uitdrukkelyk te kennen “geeft, de Graaf van HERZBERG, van welken men nog „hoopt, eene volledige Gefchiedenis van den grooten Vorst te ontvangen. By deezen, voegt hy, (1) den Vryheer VAN DER HORST. Van twee zulke mannen kon men buiten twyfel veele weetenswaardige , en by anderen onbekende з byzonderheden leeren; en het is dus niet te verwonderen, dat, in dit opzicht , deeze Fragmenten der leezinge en overdenkinge waardig zyn, fchoon het vermaak , dat men daarin vindt, dikwyls verzeld ga van onaangenaame en bee droefde gedachten, over het lot der Koningen, zo wel als der geenen, die met dezelven omgaan , en der Volken, ‘die door hun beheerscht worden. Men leeze, by voor- beeld, het derde Hoofdftuk , waarvan wy het Opfchrift bo- ven hebben opgegeeven , en hier gaarne een uittrekfel zou- den mededeelen , indien de plaats het toeliet. Doch wy moeten ten einde fpoeden, en zullen daarom alleen nog iets zeggen van de fchryfwyze der Opftellers. - De ftyl is doorgaans vloeiende, fcheon nu en dan niet угу уап al te lang gerekte zinfneden. Maar door het geheele beloop des Werks ftraalt eene onbevallige trotsheid en inge- nomenheid met zichzelven door, om geene fterkere uitdruk- king te gebruiken. Als een rechtfchapen Ridder flaat de Heer ziMMERMAN rechts en links om zich heen, en ieder, die Yan hem verfchilt , of welken hy op eenigen misflag meent: te ‘betrappen, ondervindt de gevolgen van zyne vere ftoordheid , en de geftrengheid van zynen magtigen arm. Nicorar (bl. 27, 52, 55, 61, 85, 199) BUSCHING (Ы. 45, 69, 73, 84, 105, 112, 114) FISCHER (bl. 38, 49) mira- | ' BEAU (*) Zie b. v. bl. тїї, 122, Ia3 ` 2. (t) Bl. 8. (1) Bl. 9. 1 OVER FREDERIK BEN GROOTEN, 469 BEAU (СЫ. 99, 163, 164.) FORMEY, welke fpotswyze de goede Heer Formes fchynt genoemd ‘te worden (Ы. 102, 208) DENINA (bl. 204) en veele anderen, worden zonder genade gegispt. · Verícheiden ftaaltjes wan des Ridders ze- igheid en nederigheid zouden wy kunnen aanhaalen, doch daar dezelve op veele plaatzen voorkomen, zullen wy liever den Leezer tot het Werk zelve wyzen, dan onzen tyd aan eene zo opaangenaame taak befteeden. Ge/chiedenis der groote Omwenteling in Frankryk, door FR. ` SCHULZ. Naar den tweeden vermeerderden druk uit het . Hoogduitsch vertaald. Met Plaaten. Te Am/terdam, by Р. den Hengst en J. A. Swalm, 1791. Behalven de Woorreden , 196 bladz. In gr. octavo. | Brieven уап H. M. WILLIAMS , fn den Zomer des Toart 1790, ` uit Frankryk, aan eene Vriendin in Engeland , ge/chree- ' wen; verfcheidene Anecdotens nopens de Fran/ohe Staats- ` omwenteling, en de aandoenlyke Historie van Myn Heer en Madame du F—— behelzende. Volgens den, tweeden druk uit het Engelsch vertaald. Te Haarlem by JẸ van Walré en Comp. 1791, Behalven het Voorbericht , 241 blada. In gr. octavo. | Wi hebben de tytels deezer twee Gefchriften by elkane der gevoegd, om dat ze het zelfde Hoofdóuder- werp hebben, te weeten,-de groote Staatsomwenteling in Frankryk; te meer, daar, en de Heer Schulz en de Lady Williams, beiden ooggetuigen geweest zyn van eene aanmerkelyke gebeurtenis , tot dezelve behoorende , op twee onderfcheiden tydftippen. Ze verdienen ook: daar en boven te zamen gevoegd, door de Liefhebbers, en by el- kander bewaard te worden, om ze dus te vereenigen met de zo bekende Brieven van den Heere Campe, over de Franfche Staatsomwenteling, die insgelyks een. ooggetui- ge was van een der treffendíte omftandigheden ; welker: befchryving zeer gepast voegt, by het gefchiedkundige be- rigt van den Heer Schulz, —— Deeze drie ftukken, ieder afzonderlyk door ooggetuigen opgefteld , maaken dus eeni- germaate één geheel uit, dat ons het aanmerkelykfte. van dit voorgevallene, geduurende een gewigtig tydsverloop , ontvouwt, en ten leevendigfte voordraagt. Na een voorafgaand verflag van den toeftand der zaa- ken in Frankryk, tot op d geregelde inrigting der Nas - q 3 і Hz Gehe 7 y re 576 OMWERTELING IN FRANKRYK. tiomaate Vergaderinge , ontvouwt de Heer Srhèlz , met veel naauwkeurigheid en eene oordeelkundige meníchen- kennis, den invloed, dien zamenloopende omftandigheden op de geestgefteldheid der Franfche Natie in °t algemeen hadden, en inzonderheid op de Inwoonders van Parys, alwaar hy diestyds zyn verblyf hield, Het verhaalen der merkwaardigfte gebeurtenisfen brengt hem eerlang tot het opeifchen , het overmeesteren, en eindelyk het ver- nielen der Bastille; waarop hy zyn berigt doet afloopen met het vermelden der terugroepinge van den Heer Nec- Rer, en deszelfs komst te Parys, Onder de hartlykfle toe- fuichingen der menigte. — Їп deeze tydsomftandighe- den kwam de Heer Campe aldaar, en dit hem aanlei- ding tot het opftellen zyner Brieven; waarin hy de toen- maalige geestgefteldheid der Franfche Natie in ’t al А en derzelver vuurige liefde voor °t Vaderland en de Vryheid in "t byzonder, met de leevendigfte verwen fchilderde. — By deeze Brieven komen nu nog die van Lady Williams, welke een Jaar laater uit Engeland ‚na Vrankryk over- voer, en 't geluk had van zig te Parys te bevinden, toen de nieuwe Franfche Conftitutie, op het Veld van Mas, o plegtig beéedigd wierd, — Als een ooggetuigen van e daar toe gemaakte deftige voorbereiding , de geregelde fchikkingen , de ftaatlyke inrigtingen , de aandoenlyke beëedigmg zelve, befchryft ze dat gewigtig voorval met zeer veel naauwkeurigheid; terwyl ze tevens den invloed van het gebeurde, op aller harten, dat uit zier oogen gieftraalde , op ieders gelaat, en in ieders houding , te lece zen was, op het treffendíte afmaalt; vocgende daar by een verlag van de heuglyke vreugdebedryven , hierop vol de; welken, daar de рагу етаагз, van de hartlykíle blyd- chap doordrongen, ten fterkfte opgewonden waren, nog al étlyke dagen, na de beéedéging, duurden, —— Wyders behelzeu deeze Brieven ook verícheiden andere byzonder- heden, die voorts de opmerkzaamheid der Lady, geduu- fende haar verblyf te Parys, bovenal tot zig trokken. Een der eerften was natuurlyk de gefloopte Bastille, welks ake- lige kerkers zy met een gevoelig hart vermeldt, en welks inneeming , met de daarop volgende flooping, haare pen op сеп vrolyke wyze bezig houdt, —— Haar berigt nopens ame Brulart, aan welke de Heer van Orleans de opvoe- ding zyner kinderen toevertrouwd heeft, is by uitftek gun- fig; en gat van gevallige Aanmerkingen vergezeld. —— By de melding baarer tegenwoordigheid in de Nationale ere OMWENTELING IN FRANKRYK. 57r Vergadering befchryft zy ons derzelver inrichting , tekent de Characters van eenigen der voornaamfte Leden, en legt in haare Brieven deswegens verfcheiden bedenkingen, dié haar oordeel en hart eer aandoen: 't welk men ook alles- zins mag zeggen, van haare Waarneemingen op etlyke voorvallen in die dagen, en op den aart der tegenwoordige Franfche Conftitutie. Even zo zyn haare Brieven, die ei- enlyk gefchikt zyn, om haar bezigtigen van Parys en Ver- faille , mitsgaders haaren Reistogt na Rouen , en vertoeven aldaar, te vermelden, vervuld met leezenswaardige berigten en opmerkingen van verfchillende foort , naar aanleiding der omftandigheden , welken haar voorkwamen. —— Тег dier gelegenheid fchikt zy ook eenige Brieven tot het mede- deelen van een verbaal der gefchiedenisfe van den Heer du F—— en zyne Egtgenoote Monika; ор wier Kasteel, niet verre van Rouen , Lady Williams een geruimen. tyd haar ver- blyf hield, om zig met deeze haare vrienden, waarmede zy ten dage des tegenfpoeds geweend had, nu in de dagen des voorfpoeds te verheugen. — De by uitftek aandoenlyke gee beurtenis deezer Gelieven , voorheen jammerlyk gedwars- boomd , en tot vernederende omftandigheden gebragt , doch, na verloop van veele Jaaren , gered, en in een ftaat van geluk herfteld, komt hier bovenal byzonder in opmerking, en wordt door Lady Williams , die in deraelver lotgevallen hartlyk deel nam, vry uitvoerig verhaald , om dat dezelve, op eene fterk treffende wyze, het haatlyke gebruik der Let- bres de Cachet , in een fchreeuwend voorbeeld , op het duis delykfte. voor oogen Йе. — In haare volgende Brieven befchryft zy ` ор het leevendigfte „het hartlyke genoegen, en het ftreelende vermaak, waarin zy ор dat Kasteel deelde 3 terwyl zy tevens zig meermaals , met veel vuurs, over de loflyke inzigten der Nationaste Vergaderinge uitkiat. Ook ftrekt haar laatíte Brief, vermeldende haar vertrek uit Frank- ryk, en haare wederkomst te Londen, grootlyks ter we- derlegginge van eenige ongunftige beoordeelingen dier Vere gaderinge , in Engeland; en ze fluit denzelven, met die ernftige betuigingcn. ,, Ik vertrouw , datde Nationaale Ver- s, gadering van Frankryk aan alle haare vyanden kloekmoe- » dig het hoofd zal bieden , tegen alle hunne poogingen aa pal ftaan, hunne tegenwerpingen op eene wyze, aan de s. BURKE op de Franfche Omwenteling , beantwoord door THO» MAS PAINE , ‘Secretaris der buitenlandfche Zaaken, bij het Congres , geduurende den Amerikaan/chen Oorlog. Uit he Engelsch vertaald. Te Rotterdam en Amfterdam by J. Meis jeren H. Brongers , Junior, 1791. Ingr. `ойауо , 214 Байх. B’ gelegenheid dat de Heer Burke, in zyn Werkje over de Franfche Omwenteling , waarin hy die te ge- beurtenis op de haatlykfte wyze voordragt , de heilige rechten van den Mensch als met de voeten getrapt had, ftelde de Heer Paine dit doorwrogte Gefchrift op, om den invloed van het bovengemelde ten kragtige tegen te gaan. Ну legt 'er zich in het zelve ernílig op toe, om dè rechten уап den Mensch duidelyk te ontvouwen, met eene overtuigende aanwyzing van derzeíver gegrondheid; en te- vens het loflyke gedrag der Nationaale Vergadering, tegen de laage verwytingen en lasterlyke befchuldigingen van dien Schryver, te verdeedigen. De Heer Paine geeft, in dé voordragt van het een en ’t ander , eene reeks van leerzaamé óverdenkingen, die den. Leezer opleiden tot een verítandig bezef уап. de natuurlyke en maatíchaplyke rechten van deg Mensch, en zyne verpligting, om dezclven rustig te hand- haaven , met eene treffende affchetzing van de heuglyke gee volgen, die "er eigenaartig uit moeten ontítaan. Eene ont- leedende opgave van dat alles mede te deelen, zou ons te breed doen uitweiden, en zulks zelfs zou dan ‘nog niet ge- fchikt zyn , om den Leezer gen voldoenend verlag van 's Mans voorftellingen te geeven. Dit doet ons hiervan af zien, еп wy vinden het, terwyl we de leezing van het Werk zelve aanbeveelen , beter geraaden eene byzondere opmerking te plaatzen; waáàromtrent onze keuze valt, op . het geen de Heer Paite met betrekking tot den Adel aans voert: te meer, daar dit Stuk, zelfs by veelen, die anders de Nationaale Conftitutie grootlyks goedkeuren, nog al bes denklyk voorkomt. Ну laat "er zig, угу leevendig en na- druklyk, dat aan zyne geheele fchryfwyze in deezen eigen is, aldus over uit. - ' D | a De Franfche Conftitutie zegt: Daar zullen geene tijtels meer zijn; en hierdoor word die ganfche clasfe van dubbele zinnige herkomst , die op zommige plaatzen den naam draagt Van Ariflocratie, en op andere dien van Adel, geheel weg» geruimd, en de Edelman word tot MENSCH verheven. п RECHTEN VAN DEM MENSCH. 597-5 -- у, Tijtels zijn niet dan bijnaamen, en'elke bijnaam is een йге]. Het is een ding, dat. op zig zelve volftrekt onfcha- faik is, maar het duidt iets grilligs aan, in het menfche- dijk karakter , het welk het zelve vernedert. Het maakt van den Mensch een Menschje in zaaken die greot zijn, en doet hem de Vrouwen naáapen in bagatellen. Het doet hem over zijn fraai blaauw lint {nappen als een Meisje, en met zijn nieuwen Kousfeband vertooning maaken als een kind. Zekere oude fchtijver zegt: ,, Тоеп ik een kind was, » dacht ik als een kind; maar toen ik een man werd , wierp ээ ik al, wat kinderachtig was , weg," ‚> Het is eigenlijk aan den.verheven geest, die Vrank- rijk bezielt, te dapken, dat die dwaaze tijtels te niet ge- maakt zijn. Het was thans uit de kinderklêeren van Grae en Hertog uitgegroeid, en ítak zigzelve ли in den mannelij- ken broek, Vrankrijk heeft zig-niet verlaagd; het heeft veeleer zig verheven. Het heeft den dwerg afgelegd, om den man аап te neemen. Het vleijende van een, beteken» Joos woord, zoo als van Hertog of Graaf, heeft zijn be- haaglijkheid verlooren, Zij zelve, die daarvan bezitters waren, hebben van die brabbeltaal а апа gedaan., ец daar zij die Engelfche kinderkwaat ontgroeid zijn , ook en rammelaar weggefmeeten, Нег echte manshart , reike halzende naar zijn natuurlijk verblijf , de maatíchappelijke gamenleeving , veracht die prullen, die hem daarvan verp- wijderen. ‘Titels zijn even als girkels met de-toverroede getrokken, om den kring van meníchelijk geluk te vernaau- wen. Hierdoor ‘leeft hij, gekerkerd binnen de Bastille van een woord, en befchouwt het benijdde menfcheljk lceven op eenen af{tand. | s, Is het dan wel te verwonderen, dat de tijtels iu Vrank- rijk vernietigd zijn? Is het niet eer te verwonderen, dat zelve nog ergens. a Dan dit is het' nog niet al, —— Als een geheel land negen is om dezelve ‘te verachten, dan is 't ook met Serzelver waarde geheel afgedaan, en niemand zal zich die toeeigeneg. Het hangt van het algemeene denkbeeld af, dat zij iets of niets, of erger dan niets zijn. Het is niet ееһѕ nadig de Tijtels af te fchaffen, want zij fchaffen zig zelve af, als de'Leden der Maatfehappije het zamen eens zijn, om ze belachelijk te maaken. Deze foort van inge- beelde aangelegenheid is geheel E door merkelijk verminderd , ‘en fnelt zoo zeer-naar den ondergang, als de waereld der zeden aanhondend voortgaat zig te verhef- fen. "Er is een tijd geweest , dat men van de laagfte clasfe van het gene men Adel noemt, grooter gedachten had, dan thans уап de hoogíte; dat men meer acht floeg op ben man, die їп zijn Wapenrusting het Christendom doorreed op avontuur, dan thans op eenen hedendaagfchen ' Hertog. De waeréld heeft deze dwaasheid te gronde zien gaan, en zij is té gronde gegaan; om dat men ze befpot heeft; de rommelzoo van Tijtels zal het zelfde noodlo топ» dergaan. De Franíche Patriotten hebben bij tijds ontdekt, dat de rang en waardigheid im de Maatfchappij op een nieuwen grond moet íteunen. De oude grond is inge ftórt. — Zij zullen ru den wezenlijken grond van het karakter neemen, in de plaats van de ingebeelde gronden van Tijtels; hiertoe hebben zij hunne Tijtels op het Altaar gebragt , om daarvan: eeh brandoffer te doen зап de те еп. ae Als de dwaasheid der Tijtels niet eenig wezenlijk na- deel met zig gepaard had, zouden zij zulk eene ern en plechtige vernietiging niet waardig geweest zijn, geh de Nationaale Vergádering daarover БеПбосеп heeft; ей dit maakt het noodzaakelijk den aart сп het karakter der Ariftocratie eens te onderzoeken. | Het geen dan in zommige landen Ariftocratie, en in andere Adel, genoemd: word, ontítond uit de Regeeringe vormen , welke gegrond waren op overheerfching. Het was RECHTEN VAN DEN MENSCH, 525 was oirfpronglijk cen Militaire orde, tot oogmerk hebben- de het inftandhouden van een Militair Regeeringswezen , (want van dien aart waren alle de Regeeringsvormer , weke op overheerfching ffeunden ;) en om een opvolging van deze orde te doen ftaande blijven, met het oogmerk, waartoe dezelve opgerecht was , werden alle de jongere takken van zulke familien ontêrft, en de Wet van het rstgeboorterecht ingevoerd. | ,, la deze Wet vertoont zig aan ons de natuur in het Karakter der Ariítocratie. Het is een Wet, die tegen alle Natuurwetten ftrijdt, en de Natuur zelve eischt derzelver vernietiging. Herftel alleen de rechtvaardigheid in de fa- milien en de Áriftocratie moet vallen. Door, de Ariltocra- tifche Wet van het Eerstgeboorterecht werden , in een huisgezin van zes kinderen , vijf daarvan verlaaten. De Áriftocratie heeft nooit meer dan één kind, de overigen worden gebooren , om aan het gebrek ten prooij gegeeven te worden. Men werpt ze den Cannibalen tot eenen roof voor, en de natuurlijke Vader bereidt den onnatuurlijken ch. Gelijk alles, wat in den Mensch buiten de Natuur valt, meer of min invloed heeft op het belang der Maat- Íchappije, zoo ook dit. Alle de kinderen, welke de Ari- Ítocratie: miskent Galle, namelijk, uitgezonderd de oudfte) worden , gemeenlijk , gelijk Weezen, in de Wijk uitgeítoo- ten , om ten koste van het algemeen onderhouden te worden; maar tot zwaarder last, Men fchept onnoodige Ampten en Bedieningen in het Regeeringswezen en aan de Hoven , ten koste van den gemeenen man, om hen te onderhouden. an Met wat voor Ouderlijke aandoeningen kan een Vader ef Moeder haar jonger kroost befchouweu ? Door de Natuur zijn zij Kinderen , en door het Huwelijk zijn ze Erfgenaamen; maar door de Ariftoeratie zijn zij Bastaarden en Weezen. Zij zijn het vleesch en bloed van hunne Ouders volgens de eene linie, en volgens de andere raaken zij hun niets. Om dan Ouders aan hunne kinderen te rug te gee- ven, en kinderen aan hunne Ouders, — de betrekkingen aan elkander, en den Mensch aan de Maatfchappij — en em het Monfler der Ariftocratie met wortel en tak uit te roeijen , 200 heeft de Franfche Conftitutie de Wet van het EERSTGEROORTERECHT afgeíchaft. Hier ligt dan het Mon- fter; en de Heer BURKE mag, als ° hem belieft, deszelfs Graffchrift fchrijven, fran 7 хуй A. LOOSJES Frank van Borfelen en Jacoba van Beyeren, door А. Loos- ' jes pz. Te Haarlem by A. Loosjes PZ, 1790. In gr, ` edayo. 282 bladz. i gd D Gefchiedenisfen onzes Vaderlands leveren weinig ka- rakters op, welke zo veel waar gevoel bezitten, als Jie van FRANK VAN BORSELEN €N JACOBA VAN BEYEREN. е Heer roosjes heeft dan ook, met een goed gevolg, zyne poogingen aangewend , om een Tafereel te maalen van deeze twee gevoelige harten; op zodapig eene wyze, dat, hoe bekoorlyk de bartstogt, door welken zy wegge- fleept worden, weezen moge, echter de noodlottige ge- beurtenisfen en de onaangenaame fchokken, die fdenzelven vergezellen en volgen, genoegzaam geëverfredigd zyn aan de daar aan verknogte geneugten; althans elk, die niet doldriftig zyn eigen ongeluk begeert, een waarfchuwend voorbeeld opleveren. Om zung voorwerpen in het gun- ftigst licht te plaatfen, heeft hy zich nu en dan van bycie- raadiën bediend, en is dus enkele keeren van de gefchied= kundige waarheid afgeweeken; volgende in dit werk vooräl de Schryfwyze van den beroemden MEISZMER , wiens fehriften еп (таак wy onzen Leezeren reeds hebben doen ennen. ` | De meermaalen afwisfelende gefprekken, zo wel tusfchen de Byperfoonen , als de Kamerjuffer BATHILDE, de Sot, meefter DE BYE , een Biegtvader , enz, als tusíchen de Hoofdperfoonen, de Hertog PHILIPS, FRANK VAN BORSE» LEN eff JACOBA VAN BEYEREN , geeven dér Gefchiedenis- {еп еспе aangenaame levendigheid, en afwisfeling van К> rakters. Het volgende diene zo wel ter proeve daar van, als van de fchilderachtige fchryfwyze , in deezen, door den Heere Loosjes gehoudep. ` | | a De flaap, die in het hart der treurigen eenen: verzage tenden balzem giet, hadt wel de zorgen der Gravinne eenigzins verdreeven , toen de eerfte Ütraalen der Zonne door de geelachtige Herfstbladeren zich verfpreidden , doch reeds vroeg ontwaakte zij, en haare leevendige Geest, aan de rust ongewoon, dreef haar ook fteeds vroegtijdige ten bedde uit, dan anders aanzienlijken gewoon zijn het dons te verlaaten. Steeds wierp zij zich, zo draa zij haare kleederen hadt aangetoogen, neder in den gebede, en vere gezelde het Morgengebed altijd met die fmeekingen, welke uit haar teder hart opwelden. SE | » 20 FRANE VAN BORSELEN EN ЈАСОВА VAN ВЕҮЕЙЕК. 577 + Zodrda' haare Kamermaagden haar haddén opgetooid en haar rijgewaad aangetoegen, begaf zij zich na de Hof- kapel, en woonde aldaar den Eerdienst bij, met een hart zo gevoelig voor de warme indrukken van eenen zo’ zinnen lijken Godsdienst. Altijd, gelijk in alle gevoelige zielen, &vierdt in die gehéiligde plaats, en nu ook, haat hart ver- "eedeld en losgemaakt van het aardíche. BATHILDE. ,Wairlijk , Mevrouw , gij fpreekt, het zij mij geoorloofd Mij 58 0 г А, LOOS]ES ij vrijmoedig uit te drukken, als een Nenne in haer belece , niet als eene jeugdige en fchoone Gravin. ec- JACOBA. sait Is als of eij zeggen wilt, dat de Godsdienst eene vreemdeling aan het Hof behoorde te zyn: en alleen ig de Kloosters en Cellen te woonen. Neen, BATHILDE | is "er een hart gevoelig voor genoegens en vreugde, "t is het mijne: maar, Gode zij dank, niet alleen voor Ver- maaken, voor Uitípanningen, is шуп hart open. In de tegenfpoeden, die mij reeds zo vroegtijdig drukten, one dervond ik al vroeg, dat er meer dan meníchelijke troost in veele wederwaardigheden deezes leevens noodig ware; en gelukkig, dat ik al vroeg eenen indruk van eerbied voor den Godsdienst pntvangen beb, die mij in alle mij- ne lotgevallen opbeurt. —— Laat ik u eens verhaalen, wat mij gebeutde bij het Sterf bed van mijnen eerften Ge- maal. Die braave Jongeling , de hoop van Frankrijk, ach! waarfchijnlijk door vergift, dat zijne heerschzuch- tige Moeder hem hadt doen bereiden, met den dood bit- terlijk worftelende, was reeds met de heilige olie door de priesterlijke hand bediend, en zijne oogen hadden hun- ne helderheid reeds verlooren. Mij echter hij nog by den glans van het flaauwe Waschlicht, terwijl ik in een hoek der Zaal gezeten, myne oogen in eenen doek ver- borg. Een der bijftaande dienaars verzocht hij, met eene flaauwe en beevende ftem, mij tot hem te roepen, om dat hij mij nog iets gewigtigs te zeggen hadt. Ik kwam, — zijnen reeds flervenden arm ftrekte hij па mij uit, en reep mijne hand. Gij zijt het immers, mijne dierbaar- e, zeide һу; terwijl zijn verzwakt hoofd tegen mijn kloppend hart lag. "t Zal ras met mij gedaan zijn. Hoop niet meêr op mijn  Hof betoverd, hebben wij nooit gefprooken over den Godsdienst: —— ik heb u nooit gezegd, en hoe berouwt mij dit, dat die in mije ne eenzaame oogenblikken mijn’ grootften lust , mijne hoogfte vergenoeging, uitmaakte . . . . Hier zwijmde hij voor een oogenblik, doch fpoedig herftelde hij zich we- der, en als met cen nieuw leeven bezield , drukte hij mijne hand aan zijnen ongelijk hijgenden boezem. ik het u zeggen, mijne Waardfte, in deeze oogenblik- ей, „ PRANK VAN BORSELEN ИМ jJAOOMA VAN DRYEREN, 579 Ken, nu ik gereed ftaa, om dit leeven, en dat zo vroeg, en dat nog meer is dan dit leeven, om u, mijne diere baarfte, te verlaaten; zelfs in deeze oogenblikken beurt mij de Godsdienst op. Ach! wat kan de gouden kroon von het Franfche Rijk, die deeze fchedel verbeidde , wat kunnen alle de kroonen der aarde haalen, bij die kroom van eeuwigen, van onverderf baaren , luister , die den vroo= men па het graf is toegezegd. —— Ach! waaróm? wagröm ? heb ik nooit met u rechtftreeksch van den Godsdienst gefprooken ..... maar eeuwig beminde .... en hier fnikte hij driewerf, met een hevig geweld , na zy- nen adem. —— lk hield hem in mijnen beevenden arm, terwijl de hulpvaardige eier beid der Hovelingen hem weder voor een oogenblik deedt bijkomen. Waar ben ik? riep hij uit, ach ЈАСОВА; еп hier drukte hij zijne ijskoude lippen met een’ ftervenden Kusch op mijne hand. —— Ach! gij zijt nog bij mij —— hij beurde zich op, en vervolgde : ja , daar, daar ftaat die eerwaardige Vader BERNULPHUS, Mijn biechtvader .... ach! mijn Пее dat ik op aarde heb, die man, die edele Grijzaart, hee mij de waardij van den Godsdienst leeren kennen, die mij dit pijnlyk Sterfbed nog draaglijk gemaakt heeft. Ach! vertrouw uwe ziel, waarvoor ik met ftervende li pen bid, (en hier lag hij zyne doodbleeke handen zamen) als voor mijne eige ziel; ach , vertrouw uwe ziel aan dien braaven. Hij zal u misfchien den kelk des doods, hoe bitter hij anders fmaake, drinkbaar maaken. .... Hier overviel hem eene derde flaauwte, hij rekte zich uit, en met eene pijnelyke beweeging floot hij zijne oogen. —— Jk ftortte van droefheid , en fchrik, neder in de armen van eenigen, die bij zijn legerftede ftonden, en weggedraagen zijnde, kwam ik tot mij zelven in een ander vertrek „ terwijl, behalven eenige Kamerjuffers , de braave Diechtva» der van mijnen jeugdigen wederhelft aan mijne zijde zat, en mijne band vast hield, —— Hoort gij mij ook met verveeling aan, BATHILDE? Mu dunkt, ik zie ze in uwe houding. BATHILDE. an Neen! Mevrouw! maar altijd zo fomber en zulke treu- rige gefprekken. . . .. JACOBA. » Еі gaa dan toch heen, BATHILDE! om dat KL 580 a. LOOSJES; #. VAN RONSELEN EN J. VAN SEYEÉRN. altijd in het zot- gefnap van ijdele Hofpoppen vermaak {chep .... Verwijder u.” Een en ander der Bycieradiën, maar voornamenlyk de ingevlogtene Gezangen, komen ons te modern voor, in betrekking met den tyd, in welken de Gefchiedenisfen zek ve zyn voorgevallen. Svichtelyke Gedichtin van R. DRESZELAAR, geboeren Ooremans, en PETRONELLA MOENS. Te Haarlem by А. Loosjes, 1789. In gr. 8чо., 92 blads. Dichtkundige en .Profaifche Mengelwerken van PETRONELLA MOENS. Te Haarlem by Plaat em Loosjes, 1790. ds gr. 8»o., 236 blada. en twintigtal Zededichten , waarvan "e veertien Brieven zyn, Е gewisfeld tusfchen Abraham, Sara, Loth, Dina, Lea, Sacob, Heber, Pharao, Jochebeth, Amram , Job en Eliphes, maaken den inhoud vam het eerstgemelde Werkje uit, in het welk de bekénde Dichteresfe Moens eene minder bekende mede- arbeidfter heeft; zonder dat men gemeld vindt, welke ftokken еірепіук door deze of gene gemaakt zyn. Het tweede bevar twee en dertig ftukken, zo іп rym als onrym, door Juffrouw woens alleen vervaardigd; onder welken wy ‘er verfcheidene hebben аап» getroffen , die wy uitmuntend durven noemen, voorilin fraaije fchilderingen. Men zie, by voorbeeld, bet volgend flot, uic de Gedachten by hes Graf van een kind; dat ook het (loc van deeze JMengelwerken uitmaakt. » Klapwiekt en hemelt op den fchitterenden Regenboog, die den Vredenvorst omringt, gelukkige hemelburgers! tedere Wigte jes! al vroeg deeze aarde ontvlucht! Uw lot is verrukkend! Ik roem het met eerbied! Slaapt zalige Stervelingen onder dit vro- lyk groenend heuveltje. Geen moeite , geen zorgen zullen u Ontrusten. De Grijsaart, die gints fluimert, kende dit leeven van naby; maar noemde. al fchreijend, zijn kind, in de Wieg ftervend, gelukkig. Treurige Roflnde, misgun de zaligheid niet aan nw jonge Natuurgenooten! Uw leeven, door kwelling en angften verpest, wordt eerlang door uwe traanen gebluscht. Моё van de wisfelende teoneelen, vlucht ge in den arm der vriende fchap, der reine, der tedere vriendfchap; daar vindt gy zachte Jxertroosting. Haar mínzaame lagchjes doen het lief vergenoegen in uwen jeugdigen boezem herleeven: maar te vergeesch. ё Ко» finde! vleit ge u met duurzaamen wellust! Waare vriendfchap zal in eeuwigheid niet verkoelen, maar de onbeftendigheid kan haar Engelenluister doen kwijnen, zij fcheen u te ontvluchten! Zij onuukte zich aan uwen hijgenden boezem. De akeligfte nacht. be- f. DRESZELAAR EN P. MOES GEDICHTEN, $85 bedekie uwe fchreijegde oogen. ———. .Moedelpos dwaalde gij van het fpoor der rede door huilende Wildernisen. Maar. fchuw die treurige verbeelding; wasre vreugd, door reige Godsdienst geteeld , door zuivre hemelfche vriendíchap opgevoed, fpreidg troosteude glansfan , glansfen des eeuwigen morgens deor de fombre Wolken der fterflijkheid. Wel aan dar! rijs vrolijke Lene ^ tedag! De nijvre werkzaamheid heeft slm de Natuur opgewekts ik verlaat. deeze vreedzaame rustplaats, en treed op het tooneel der beezige Waereld; haast gunt mij-de eeuwige Menfchenvriend eok de zalige fluimesing der ontkluisgterdon," DEN r » f Proeve van een Ontwerp van algemeene en: byzondere Witten voor de Maatfchappy van Verdienfien , binnéh Amflerdam opgerigt, onder de Zinfpreuk: Felix Meritis. Te Am/terdam by H. Gare wan, 1791. fn gr. 8yo., 71 blads.” mE | | W= den onbekenden Schryver, (die verklaart geen Lid der - Maatfchappye Felix Meritis te zyn,) bewoogen hebbe, om deeze Proeve van Witten, door de Drukpers, algemeen te maaken, is moeilyk te gisfen. Wel is waar, in het korte Fors bericht zien wy: dat die Maatfchappy zelve eene Commisfie van zommige Leden benoemd heeft, om de voorhanden zynde Wetten op nieuw te overzien; de onnodige af te {chaffen ; de ge- brekkige te verbeteren, en, over het’ geheel. ру › aangenomen te konnen worden. Zeggende verders, dat mem de zo noodzaakelyke eenvoudigheid , welke den grondflag van het beftuur van alle faamgeftelde Genootíchappen, in de eerfte plaats, moet uitmaaken, by het vervaardigen deezer Wetten , al te zeer uit het oog verlooren heeft Dit fchynt derhalven de gelegenheid te zyn, welke de Schryver heeft waargenomen, om een geheel nieuw Ontwerp van Wetten , voor deeze Maatfchappy , te vervaardigen ; het welk (naar zyn in» zien) even zo eenvoudig in deszelfs grondbeginfels, als duidelyk in deszelfs ganfche Zamenftel, is; en het welk hy, uit dien hoofde, hoopt, eenige overweeging by de, tegenwoordige Bee fluurers en Leden deezer Maatfchappy te zullen verdienen, Be- LETT. 1791. NO» 13, Rr roe sta PROEVE VAN EEN ONTWERP, roepende zich, ten dien-etnde, op zyn yverige zucht voor den bloei en welvaart der Maatfchappye , Felix Meritis. We zullen al het geftelde eens aanneemen. Wy zulilert-eens gelooven (want zeker westen wy het niet, dat het Dag vaa Wetten, door de Gecommitteerden der Maarfchappy vervaardigd, niet enkel te omflagúg en te uitgebreid /chynt te zyn, maar wezenlyk zo fs. Ja, wy willen ons eens verzekerd houden , dat Ter verfcheiden goede zaaken , ееп veel geregelder fchike king, en eene meerdere beknoptheid, in de Proeve van Wet- ten, door den Schryver ontworpen, doorftraalt ; is het dan nog wel zyne zaak geweest, om die voor 't Algemeen te laaten drukken? ntwerpen van Wetten kunnen, over °t geheel, weinig belang baaren , by Leezers die er niet in betrokken kuoneu worden; en nog miuder Proeve van Wetten voor eene Maasfchappy , діс men niet weet of ze dezelve immer zal omhel- теп; die zelfs Ontwerpen, door haare Gecommitreerden vervaar- digd, aan haare Leden heeft voorgefteld: en die natuurly*erwy- ze, in die Gecominjteerden, eenige vooringenomenheid eu yver zal aantreffen, tegen alles wat buiten hen, ten deezen op- zichte, in 't licht wordt gebragt. Zo decze Proeve eenig nut zaude doen, zou zy derhalven, alleen in AZanu/cript, aan de Maatfchappye Felix Merisis hebben moeren gezonden worden: deeze alleen kon er een nuttig gebruik van maaken ; en dan daare na zou есг in aanmerking kunnen komen , of men ber Algemeen deelgenoot van de vastgeftelde Wetten dier Maatichappy zoude maaken. Wy twyfelen intusfchea niet, of de Gecommitteerden dier Maatíchappy , tot het nazien der Wetten, zullen dezelve leezen , en, zo het niet reeds te laat is, nog onpartydig overweegen. Te meer, ‚daar het ons, uit werfehwidene trekken in dzeze Proeve, toefchynt, dat de Schryver, fchoon geen Lid der Maatfchappy zyude, van derzelver inrichting , algemeene en byzondere fchik- kingen, enz. zoo veel weet, dat by daarin veele Leden der Maatfchappy zelve, denkelyk, zal overtreffen. W Gedachten over verfchillende Onderwerpen. ‘Te Amfferdam Бу F. Draijer, 1791, Zn o@avo, 124 bladz. ne verzameling van zedelyke Overdenkingen , waer toe de Autheur gemcenlyk door deze of gene omftandigheden als opgeleid wordt. Ze (trekken, op velerleie weien, om den Le- zer eerbied voor, en dankbaerheid jegens God in te boeze- men; om hem tegen de ondeugd te waerfchouwen , en ter eme ftiger Deuedsbetragtinge te noopen; des derzelver overweging, als aenleidlyk ten goede, wel aengeprezen moge worden. Men 148 , ten voorbeelde , het oog, op de volgende befpiegelse ' es GEDACHTEN OVER VERSCHILLENDE ONDERWERPEN, 583 des Schryvers, daer hy ons den Mensch leert befchouwen , 4/5 een Schepzel van oneindige waerde. » De Mensch, door den Schepper van Hemel en Aarde op deeze benedenwaereld geplaatst, om heerfchappij te voeren, om te bevelen , en ook om bevelen te gehoorzaamen, dus in ver- . fchillende Staaten en Standen, is het allervoorreffelijkst Wezen der gantíche Schepping ,. een Heer der Aarde , een Gebieder over Dieren, het waare, evenbeeld van den Ongefchaapenen, ja, een broeder der Engelen , gefchikt voor de Eeuwigheid. Welk een lot? — Wordt fchaamrood, gij aanbidders der ongerech- tigheid ! over uwe zelvsverlochening. Onftervlijkheid is en blijvt tog uw deel, maar, helaas ! hoe rampzalig zal de ge- nieting derzelve voor u zijn! één oogenblik en gij zijt niet meer die gij te vooren waart, een lid der fnoodfte Wae- seld- Maatfchappij, een veragter der cerbiedwaardigfte Wetten, en een vijand en vervolger der Christenen ! Neen, als dan zijt gii het voorwerp van eeuwige befpotting en piiniging, be- zwaard met een geweeten, dat nieis dan zelfsvervloeking ademt 5 ô toeftand ! Gij waart gelukkiger oneindig gelukkiger , wanneer gij u onder den kring der Dieren geplaatst zag, deezen hebben eene eindige beftemming , en nogthands zijn zij uwe Zeden- meesters. Gij Menfchenvriend' (*) Laat tog niets onbeproevt ter verbetering deezer ongelukkige Slagt- offers hunner eigene drivten! ——— Onttrek u aan geene moeiten „ om hun te doen zien, wat bet zeggen wil, een Mensch te zijn. 