Historisch album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika
[Wij geven hier een afteekening van zoodanige token. Aan cle eene zijde staat de naam “ Apostolische Unie” gedrukt, terwijl op den anderen kant, onder den naam Zuid Afrika, een afteekening van “ Brood en Beker ” te zien is.] De gemeente bestond met zeer weinige uitzonderingen uit de gekleurde klassen, de vroegere slaven of hunne nakomelingen tesa- men met een klein getal uit de Mohammedanen en sommige prijs-negers die genomen waren door Britsche Oorlogschepen uit de slaven schepen en hier vrijgemaakt werden. Dr. Adamson arbeidde in de gemeente tot 1851 toen hij naar zijn vaderland terugkeerde. In zijne plaatswerd tot tweeden leeraar aangesteld de WelEerw. Heer J. A. Stegmann, een Luther- sche predikant die pas uit Holland was aan- gekomen. Zijne bevestiging voncl plaats den 2den Maart 1851. Een van de vragen den bevestigde bij die gelegenheid volgens bepaling van de Unie ten aanhoore van de gemeente gedaan luidde als volgt : — “ Is ijver voor Gods eer, liefde tot Christus Jezus onzen Heer, en eene hartelijke begeerte om zielen te behouden de voorname drijveeren die u de heilige dienst des Heeren hebben doen aanvaarden — en geene tijdelijke of wereldsche oogmerken ?” Ds. J.A. Stegmann bleef als tweeden leeraar werkzaam tot 1853 toen hij bedankte. In 1857 wercl hij als predikant der Ned. Ger. Kerk door de Synode gelegitimeerd. In die betrekking arbeidde hij te Ceres tot 1883 toen hij emeritus werd. Intusschen bleef Ds. G. W. Stegmann het werk in de St. Stephen’s alleen voortzetten. De gemeente ging gebukt onder een zware scliuld die op den aankoop van het Kerkgebouw rustte en die haar vele vele jaren drukte. In 1857 diende Ds. Stegmann een Memorie bij de Synode onzer Kerk in, verzoekende om met de St. Stephen’s gemeente bij de Ncd. Ger. Iverk te worden ingelijfd. De memorie luidde als volgt : — “ De leeraar, kerkeraad en lede- maten van de St. Stephen’s gemeente uit de Heidenen vergaderd, zijn tot het besluit gekomen clat het wenschelijk en pligtmatig is niet langer op zichzelven te staan gelijk tot hiertoe, maar integendeel in verbindtenis te treden met een der bestaande Iverkgenoot- schappen in dit land. Daartoe verwachten zij dat hunne gemeente ook voor de toekomst op een meer vasten grondslag staan- zal, dan wanneer zij in haren tegenwoordigen toestand blijven zoude. Daar wij ons dan van harte vereenigd gevoelen met de leer der Ned. Ger. Kerk en geen bezwaren tegen haar vorm van bestuur zien, zoo wenden wij ons tot uwe Ver- gadering met het verzoek om als eene gemeente der Ned. Ger. Kerk erkend en als zoodanig in dezelve ingelijfd te worden.” De Synode delibereerde lang over dit verzoek. Er was heftige tegenstand tegen de opname. Vragen zooals : Hoe zal de Synode voorzien in de behoefte der St. Stephens gemeente ingeval Ds. Stegmann komt te overlijden ? Zal Ds. Stegmann naar Ring of Synode kunnen komen ? Zal een ouderling der gemeente naar de Rings- vergadering kunnen kom en werden geopperd ? Eindelijk besloot de Synode bij meerderheid van stemmen om het verzoek toe te staan en de gemeente in de Kerk op tc nemen. Een Commissie bestaande nit Dr. W. Robertson en Di. J. H. Neethling (Prins Albert) en W. A. Ivrige (Victoria) werd benoemd om de inlijving tot stand te brengen. Ds. G. W. Stegmann. Een ander bezwaarin de Synodewas omtrent den predikant Stegmann zelven. Hij was tweede predikant bij de Luthersche Kerk in de Strand Straat of liever : hij stond toen aan het hoofd van eene afzonderlijke Evangelisch Luthersche Gemeente die de St. Martin’s Kerk in de Lange Straat had gebouwd en aldaar aanbad. Het geval was dat Ds. Stegmann zich sterk had verklaard tegen de Luthersche opvatting van de leer des Heiligen Doops. Dit verwekte ontevredenheid. Ook beviel Ds. Stegmann’s zending ijvervelen der Lutherschen niet. Onder meer hadden zij ook dit : zijne taal en stijl leed door het prediken voor Kleur- lingen en maakte hem onbekwaam voor zoo- danig prediken als passend was voor zulke beschaafden als zij waren. Dit een en ander leidde daartoe dat Ds. Stegmann in de Strand Straat moest bedanken, of indien niet moest, toch bedankte. Die met hem samen stemden vormden zich onder hem tot eene afzonderlijke gemeente in de St. Martin’s Kerk. In de Synode werd dit voorstel gedaan : — “ Dat de Eerw. Heer G. W. Stegmann niet als leeraar onzer Iverk kan worden aangenomen tenzij hij verklare dat bij zoodanige aanneming hij zijne connectie met de St. Martin’s Kerk, waarvan liij de bekende leeraar is, op zal geven.” Het voorstel werd afgestemd en Ds. Stegmann den I2den November in de Synode gelegitimeerd. In d eActa lezen wij :— “Ds. G. W. Stegmann voor de Vergadering verschenen zijnde, werd hem, terwijl de Vergadering opstond, plegtig over- eenkomstig de wet de eed afgenomen ; hij werd vervolgens door den Actuarius gelegitimeerd, door den Hoog-Eerw. Praeses als Leeraar onzer Kerk begroet, en nadat hem zingende het 3de versvan Ps. 134 en ’s Heeren zegen was toege- beden, werd hem de rechterhand van broeder- schap toegereikt. Zijn Eerw. beantwoordde dit met eene korte toespraak aan den LIoog-Eerw. Praeses.” De formeele inlijving der gemeente door de daartoe benocmde Synodale Commissie vond Zondag 15 November 1857 in de St. Stephen’s Kerk plaats. De Kerkeraad bestond toen uit de volgende onderlingen : Jan Fortuin, J. Roode; en de diakenen: Isak Howell.Abraham Jansen, Arend Diel en Jacob Russouw. Ds. Stegmann zette zijne werkzaamheden zooals voorheen met grooten ijver voort. Hij bediende tegelij kertijd de St. Martin’s gemeente. In het volgende jaar maakte hij een aanvang met Vrijdags avond godsdienstoefeningen ter wille vooral van buitenlieden die de Kaapstadsche markt bezochten en op het Boerenplein waar de kerk stond uitgespannen waren. De gen;eente zou hem echter niet lang meer behouden, want op den 25sten Juni 1858, maakte hij bekend “ dat hem een beroep naar de gemeente Glen Lynden was toegezonden geworden en alhoewel hij op dat oogenblik tot geen besluit was gekomen, het hem voorkwam pligt te zijn dit beroep in ernstige overweging te nemen.” Later maakte de leeraar bekend “ dat hij zich na rijp overleg gedrongen gevoelde het beroep naar Glen Lynden aan te nemen. Hoe pijnlijk het hem ook was deze mededeeling te cloen, hij geloofde dat hij daardoor een stap nam die hem duidelijk van den Heere was aangewezen.” Zondag, 28 November 1858 werd bepaald als de dag van afscheid. Het was een dag van groote droefheid niet alleen voor de St. Stephen’s ge- meente maar ook voor de St. Martin’s gemeente en voor vele anderen in de Kaapstad. Door zijn lang verblijf en getrouwen arbeid was Ds. Stegmann alom geacht en bemind. In den morgen werd in de St. Martin’s Iverk een afscheidsrede over Hand. 20 : 32 gehouden. Omtrent het afscheid ’s avonds in de St. Stephen’s Iverk, schrijft een verslaggever : — “ De rede was over 1 Thes. 5 : 23, 24. Aan- genaam waren de herinneringen voor den geest der toehoorders geroepen toen de prediker zinspeelde op den aanvang zijner 25 jarige dienst onder hen toen hij in vereeniging met den onvergetelijken Dr. Adamson na de vrij- lating der slaven deze gemeente uit het heiden- dom begon te versamelen en eenigen tijd later het Komediehuis tot ecn bedehuis voor hen mogt inwijden.” Prof. John Murray, die tegenwoordig was, sloot dezen plechtigen af- 79 scheidsdienst met gebed. De volgenden dag vertrok Ds. Stegmann naar zijn nieuwe ge- meente te Glen Lynden, waar hij tot kort voor zijn dood met onvermoeiden ijver arbeidde. Hij ontsliep te Stellenbosch den i^den October 1890. De Synode die juist dien dag bijeen was gekomen verdaagde den volgenden dagten einde den leden de gelegenheid te geven de begrafenis te Stellenbosch bij te wonen. Prof. Hofmeyr hield de lijkrede. Ds. G. W. Steg- mann, Jr., zoon van den ontslapene, die juist uit Europa was aangekomen, kon gelukkig de begrafenis bijwonen maar door de late aan- komst der stoomboot had hij niet het voorrecht om nog zijn vader in het leven te zien. Dr. Hendrik Emanuel Faure. Na het vertrek van Ds. Stegmann bleef de gemeente omtrent een jaar lang vacant. Zijwerd van tijdtot tijd be arbeid door Dr. Abraham Faure die tot Consulent benoemd was gewor- den, alsook door Eerw. F. L. Cachet, die tij- delijk aangesteld werd. Nog vóór het vertrek van Ds. Stegmann dreigde er een groote moei- lijkheid over de gemeente te komen. Er was Dr. H. E. Faure. namelijk van den Gouverneur eene kennisge- ving ontvangen dat de Gouverneinents toe- lage van £200 per jaar met het vertrek van Ds. Stegmann teruggetrokken zou worden. Met de nog op het Kerkgebouw rustende schuld van £ 2,300 zou de gemeente nu zwaar komen te lijden. De Kerkeraad richtte een dringend schrijven door den Consulent aan den Gouver- neur, hem de verzekering gevende dat het werk als voorheen door den opvolger van Ds. Steg- mann zou worden verricht, waarop er een antwoord kwam dat de toelage aan den leeraar “ als ZendeJing der gewezene Apprenticen en Heidenen ” gelijk tevoren zou toegestaan wor- den. Den 20sten November 1858, werdDr. H. E. Faure, van Pietermaritzburg, Natal, tot herder en leeraar beroepen tegen een salaris van £300 per jaar en £50 toelage voor huis-huur. De beroepen predikant — een zoon van Dr. A. Faure — lag toen juist door een zorgwekkende krankheid (krankzinnigheid) aangetast. De beroepsbrief kon hem niet overhandigd wor- den. Vier maanden nadat het beroep uitge- bracht was geworden, belegde de Consulent een Kerkeraads Vergadering en maakte bekend dat de beroepene wel aan het herstel- len was maar dat zijne betrekkingen hem nog niet hebben kunnen bekend maken met het op hem uitgebracht beroep. De Consulent oordeelde het verder noodzakelijk, dat daar zoo veel tijds reeds was verloopen, er eene gecombineerde Kerkeraadsvergadering zoude gehouden worden om een anderen leeraar te beroepen. De Iverkeraad was genegen nog eenigen tijd op een antwoord te wachten ; doch de Consulent aangetoond hebbende dat dit in geenen deele raadzaam was, ja zelfs voor de belangen der gemeente schadelijk zou kunnen wezen, en het verlangen der gemeente door de stem eener gecombineerde Kerkeraadsverga- dering het best geweten zou kunnen worden, zoo werd besloten zoodanige vergadering den i3den April 1859 te houden. Op deze verga- dering werd Dr. H. E. Faure andermaal met eenparige stemmen beroepen. “ Kom,” zoo schreef de Kerkeraad, “kom Wel-Eerw. Heer, die ons vroeger eens en andermaal hebt ge- sticht, kom over en zie de schare die hongert en dorst naar het brood en het water des levens, en wil toch niet weigeren onder en door de mede- werking des Heiligen Geestes, die te voeden en te drenken.” De beroepene die zich toen te Rondebosch bevorid, nam tot groote blijdschap der gemeente het beroep aan maar kon voor- eerst nog niet bevestigd worden. Deze plech- tigheid kon eerst op Zondag den 23sten October 80 1859 plaats vïnden. Dr. A. Faure, Consulent der gemeente en vader van den beroepen leeraar hield de bevestingsrede naar aanleiding van Jer. 31 : 23. Den volgende Zondag richtte de bevestigde zijn intreepreek tot de gemeente over Markus 16 : 15. Dr. Faure arbeidde tot April 1862 toen hij verlof van afwezigheid vroeg en verkreeg om voor 15 maanden naar Europa een bezoek te doen met het cloel om zoo- veel mogelijkgeld te collecteeren ter afbetaling van de schuld die op het Iverkgebouw nog rustte Reeds tevoren was besloten een beroep te cloen op de milddadigheid van Christelijke gemeenten binnen en buiten’s lands. Gedurende de af- wezigheid van den leeraar werd de Eerw. Cand. A. Meiring die pas zijne studien in Europa voltooid had als zijne tijdelijke plaatsvervanger aangesteld. In die betrekking werd hij afge- vaardigd om de gemeente die voorals nog geen ouderling naar de Kerkelijke Vergaderingen mocht zenden te vertegenwoordigen op de Synode die den i^den October 1862 bijeen kwam. Hem werd zitting geweigerd op groncl dat hij nog niet geordend was. Twee dagen later had zijne ordening in de Groote Kerk plaats daar men vreesde dat de St. Stephen’s Kerk niet groot genoeg zou zijn om de schare te bevatten. Daags daarop nam hij zijne plaats op de Synode in. Het was de Synode waarin de liberale storm over de Kerk los brak. Later moest Ds. Meiring omdat hij niet de gevestigde predikant eener gemeente was te- samen met de theologische professoren en de predikanten van plaatsen buiten de Kolonie ten gevolge van de uitspraak van liet Hoog Gerechtshof de Synode verlaten. Intusschen was Dr. Faure in Holland bezig om met behulp van Dr. Beets van Utrecht, Ds. Gunning van ’s Gravenhage en Ds. Hase van Amsterdam voor de gemeente te doen wat in zijn vermogen was. Overigens liet hij zich nooit van zich hooren. Toen de 15 maan- den verstreken waren verzocht liij door den Consulent om nog 6 maanden langer afwezig te mogen blijven. Het verzoek werd toegestaan maar Ds. Meiring was onwillig langer als plaatsvervanger aan te blijven. Op den 2den Augustus nam hij afscheid van de gemeente en vertrok kort daarop om in de gemeente Maclean te gaan arbeiden. Ds. J. G. S. de '\hlliers, die pas als jonge predikant uit Europa vvas terug- gekeerd werd toen tot tijdeiiji.c plaatsvervan- ger van den leeraar der gemeente aangesteld. In Februari 1864 ontving de Kerkeraad een verder schrijven van Dr. Faure uit Holland waarin hij bckend maakte dat hij door een samenloop van omstandigheden tot het besluit was gekomen om vooreerst in Nederland te blijven, dat !iij een beroep van de gemeente Bergschenhoek daar te landc had aangenomen en dat liij dus moest bedanken voor de betrekking van lierder en leeraar van St. Stephen’s. De Kerkeraad die reeds tevoren begon te vreezen dat de gemeente haar leeraar verliezen zou, ontving deze meded^eling met droefheid maar besloot tocli aan het verzoek van den afwezigen leeraar te voldoen. Dr. Faure heeft nooit weer daarop in zijn vader- lancl gearbeid. Later nam liij een beroep aan naar de gemeente Doesburgh in Holland, waar hij werkzaam was tot den 6den April 1898, toen hij overleed. Zijne achtergeblevene weduwe leeft nog in Holland en ontvangt eene toelage uit ons Predikanten Weduwen Fonds. Ds. Albertus Petrus Meiring. Ds. De Villiers, de tijdelijke leeraar der gemeente die in het begin van 1864 een beroep naar Tarkastad had aangenomen, nam afscheid op Zondag, den ioden April 1864 met de 8 r Ds A. P Meiring. woorden ait Numeri 6 : 24 — 26. Tot opvolger van Dr. Faure werd Ds. A. P. Meiring, die reeds te voren 15 maanden in de gemeente gearbeid had, als herder en leeraar beroepen. Hij nam het beroep aan en werd den 24sten April bevestigd. De bevestigingsrede werd door den ConsuJent over Markus 4 : 14 ge- houden. De bevestigde deed zijn intree met de woorden uit Rom. 8: 17. Ds. Meiring beijverde zich zeer in het belang der ge- meente voor al het kinderdeel. Hij arbeiddc met nauwgezetheid en zegen tot 1866 toen hij een beroep naar Edenburg in den gewezen Vrijstaat aannam. Hij nam afscheid op den 6den Mei met de woorden uit Joh. 13 : I2b. Te Edenburg was hij werkzaam tot den dag zijns doods die op den 28sten Mei 1892 voorviel. Hij was te Beaufort West uit aanzienlijke ouders geboren. Zijne voorbereidende opleiding genoot hij te Ivaapstad waarna hij naar de Hooge School te lTtrecht, Holland ging om in de Theologie te studeeren. Een jaar voor zijn dood mocht hij onder vele teekenen van waardeering zijner diensten, zijn 25-jarige Evangeliebediening vieren. Hij was een ge- trouwe herder, een vriend der armen, een groote Zendingvriend. Ook als Quaestor en Scriba Synodi heeft hij de Kerkin den Vrijstaat uitnemende diensten l^ewezen. Zijn tweede vrouw, een dochter van wijlen Prof. Murray, overleefde haren echtgenoot en is thans woon- achtig te Winburg, waar zij een gezegend werk doet. Na het vertrek van Ds. Meiring zijn de vol- gende leeraren in de gemeente werkzaam ge- weest :- - Ds. William Robertson, Jr., die den20sten Februari 1867 bevestigd werd door zijn vader wijlen Dr. W. Robertson, die naar aanleiding van 2 Tim. 4 : 5b preekte. Intree-rede ovar Joh. 14: 6a. In 1871 ging Ds. Robertson naar Tulbagh. Ds. J ohannes Roedolpii Albertijn wiens bevestiging den 2den Februari 1871 plaats vond. Ds. A. Murray (Consulent) hield de be- vestigingsrede over Joh. [20: [21. Prof. Hof- meyr, die ook bij die gelegenheid een woord zou spreken, kon zulks niet doen omdat de hitte in de Kerk te groot was ; die toespraak Ds. W. Robertson. verscheen later in de Kerkbode. Ds. Albertijn hield zijn intreerede over Lukas 5 : 5 enarbeid- de in de gemeente tot 1874 toen hij een beroep aannam naar Middelburg, K.K., en op den I2den April afscheid nam met de woorden uit Joh. 20 : 19. Ds. J. R. Albertyn. Ds. Jan Adam Buchner werd den i3den Januari 1875 bevestigd door Dr. William Robertson die hem als kind gedoopt had. Bevestigingsrede over Col. 4 : 17 ; intree-rede 82 Jozua i : 6 : “Zijt sterk en lieb goeden moed, enz.” Gedurende den diensttijd van Ds. Buch- ner werd een pastorie aangekocht. Tn 1883 volgde hij het voorbeeld van zijn voorganger en nam een beroep aan naar Tulbagh waar hij thans nog werkzaain is. De tegenwoordige leeraar Ds. Michiel Christiaan Botha werd den 24sten April 1884 bevestigd door Ds. A. D. Luckhoff (consulent), die over 2 Cor. 2 : iób preekte. De bevestigde hield zijn intree-rede naar aanleiding van 1 Cor. 2 : 2. Gedurende den diensttijd van Ds. Botha werd de kerkschuld die altijd op de gemeente gedrukt heeft, afbetaald. Den i^den Novem- ber 1907 kan zij (D.V.) haar jubelfeest vieren, ter gedachtenis van haar 50 jarig bestaan in verband met de Ned. Ger. Kerk. Ds. J. A. Buchner. Ds. M. C. Botha. Dc Qcmccnte Pbiladclphia. DEZE gemeente maakte vóór hare stichting in 1863 een deel uit van de gemeente Durban. Bij de Vergader- ing van den Kaapstadschen Ring in October 1861, te Wellington gehouden, werd een Memorie geteekend door J. H. Blanckenberg, D. G. Brasler, S. J. H. Mostert, W. A. J. van Schoor, T. J. van Schoor en andere 160 leden woonachtig aan “ Koeberg, 2de Afdeeling Blaauwberg en Strandveld ” ingeleverd waarin de Memorialis- ten dringend aanzoek deden om tot eene afzonderlij ke Parochie, afgescheiden van Dur- ban, gesticht te worden. De Ring verwees de rekwestanten naar den Kerkeraad van Durban. De redenen die hun genoopt hadden hun ver- zoek aan den Ring te doen gaven zij in een schrijven aan genoemden Kerkeraad in Novern- ber 1861 in de volgende bewoordingen te kennen : “ Wij zoeken voor ons zelven voor- regten welke de leeraar van Durban (Ds. J. Beck) ook met den besten wil niet geven kan uithoofde van den afstand waarop wij van ’ de Kerk wonen. Wij zoeken de gelegenheid om De Philadelphia Kerk. niet eens in de maand maar elken Zondag de openbare godsdienst te liebben ; wij zoeken geregeld wekelijksche catechizatie voor onze kinderen ; wij zoeken de geregelde vertroosting van krankbezoek des Leeraars met al de zegeningen verbonden aan de meerdere na- bijheid van een evangelie-dienaar in ons midden. Wij geven met eerbied te kennen dat wij naar deze voorregten zoo verlangende zijn dat wij gereed zijn de grootste opoffer- ingen daarvoor te maken en dat wij in de overtuiging dat onze wensch billijk, christelijk en betamend is, dan ook in de hoop verkeeren dat de Eerw. Kerkeraad van Durban ons in dezen niet teleurstellen zal maar veel eer bevorderlijk zal willen zijn, opdat als wij eens afgescheiden mogen zijn er tusschen ons en de gemeente van Durban een gevoel van liefde moge heerschen als tusschen eene moeder en eene dochter gemeente.” Op dit verzoek ontving men geen gunstig antwoord. De Iverkeraad was van oordeel dat cle memorialis- ten niet op genoegzaam formeele wijze hadden te werk gegaan. “De Kerkeraad,” zoo schreef Ds. Beck, “ is ook ten volle overtuigd indien de gevraagde afscheiding tot stand mogte gebragt wrorde, dat vroeger of later, zoo niet beide dan toch eene van de bedoelde Kerken op de lijst van hulpbehoevende Iverken zal moeten geplaatst worden. Het spijt de Kerkeraad dat in eene zaak van zooveel belang men niet meer met omzigtigheid is te werk ge- gaah. Ten allen tijde vindt men dezulke die meer genegen zijn om te helpen afbreken dan om eene zaak te willen bevorderen.” Men was met dit antwoord zeer teleurgesteld. In naam van de memorialisten antw^oordden de heeren T. J. Mostert, S. J. H. Mostert en J. H. Blanc- kenberg : — “Het spijt ons zeer te zien dat de Eerw. Kerkeraad beschouwt dat wij de zaak niet meer formeel voor denzelven gebrag heb- ben ; wij weten niet wat daarmede bedoeld wordt ; in onze eenvoudigheid hebben wij eene brandende begeerte onzer zielen voor UEerw. gebragt ; wij verwachten hulp en voorlichting van UEerw. maar niet dat cle zaak voor ons zal bemoeilijkt worden met formaliteiten.” Later — den 28sten Apnl 1862— gaf de Kerke- raad wel zijne toestemming tot de afscheiding maar op zulke onaannenielijke voorw'aarden dat de Memorialisten zich gedrongen gevoelden om zich naar de HoogEerw. Synode die dat jaar vergaderde met hun verzoek om tot eene afzon- derlijke gemeente te worden verklaard te wenden. De Synode benoemde eene speciale Commissie bestaande uit Di. J. Beck, J. H. Neethling (Stellenbosch), Dr. Philip Faure en ouderlingen P. A. Brand (Kaapstad) en H. H. Loedolff om het verzoek ter plaatse te behar- tigen met volmacht oin alles te doen wat noodig is tot regeling eener nieuwe gemeente. Deze Commissie vergaderdc den i5den December 1863 in de Kerk teKoeberg en besloot dien dag om tot de stichting van de gemeente die d('n naam van Philadelphia ontving, onverwijld over te gaan, Tot ouderlingen werden be- noemd de broeders Stefanus Johannes Hof- meyr Mostert en Joi-iannes Nicolaas Laub- ser ; tot diakenen de broeders Melt van der Spuy, Jacob Stefanus van der Spuy (Diaken Kassier), Cornelis van Schoor en Michiel de Kock, Jzn. Ds. J. H. Neethling werd tot Consulent aangesteld. Alhoewel de Koebergers niet heelemaal tevreden waren met de bepaling derjgrensscheiding, was men toch dankbaar dat aan hun verzoek eindelijk voldaan was. Op Zaterdag, den 9den Januari 1864 werd het tegenwoordige Kerkgebouw der gemeente inge- wijd'door den Consulent, die de inwijdingsrede naar aanleiding van Gen. 28 : 17 hield : “ Dit is niet dan een huis Gods, en dit is de poort des hemels.” Bij diezelfde gelegenheid werd de bovengenoemde eerste Kerkeraad, behalve J. N. Laubser, die bedankt had, voorgesteld. Den volgenden dag vierde de jonge gemeente haar eerste avondmaal, toen ongeveer 90 lidmaten aanzaten. ’s Daags daarna werd de eerste Iverkeraadsvergadering gehouden. Wij doen de volgende aanhalingen uit de Notulen van die vergadering : “ Daar er aanzoek is gedaan om de school te openen waarin de Heer van Veersen onderwijs geeft, en ten einde misverstancl te voorkomen, verzoekt de Kerke- raad dezen heer zijn bewijs van lidmaatschap en andere documenten te vertoonen. Hij zegt dat het attest van lidmaatschap nog te Wellington berust, maar zijn getuigschrift omtrent de school aldaar gehouden kan hij vertoonen en verwijdert zich om hetzelve te halen. Teruggekomen verklaart hij het. ge- schrift niet te kunnen vinden maar hetzelve en de andere gevraagde stukken ten eerste te zullen produceeren. Er wordt besloten aat voor de consideratie van het huis waarin hij woont, de heer V. V. gevraagd zal worden om wanneer hier geen Leeraar is voor te lezen, en bij afwezigheid of bij ontstentenis de heer P. Visser. Ook dat er geene preek meer zal worden gedaan door eenigen ongeordenden man, maar eene gelezen ten genoege van eenen der Ouderlingen, en dat ten besluite het laatste vers van den Avondzang staande zal gezongen worden.” Het eerste kind dat door den Heiligen Doop der gemeente ingelijfd werd kreeg tot naam Anna Maria Isabella, een dochter van den Ouderling Stefanus J. H. Mostert en zijn vrouw Anna Tobia Brasler. Het eerste huwelijk dat in de Iverk ingezegend werd was dat van Johann Christiaan Brasler en Maria Aletta Carolina van Reenen op den ioden April 1865. Het duurde een geruimen tijd eer de gemeen- te er toe overging om een vasten leeraar te beroepen. De grensscheiding was een zooda- nige dat zoodanig beroep noodwendig ver- traagcl moest worden. Eén Zondag in de maand kwam de Consulent van Stellenbosch over om de gewone diensten waar te nemen, terwijl op de andere Zondagen de Godsdienst- onderwijzer J. Beker, ’s voormiddags een preek voorlas, des namiddags voor de blanken en des avonds voor de gekleurden uit Gods Woord oefende. De Consulent die eenwarme Zending- vriend was, bepleitte de belangen van de uit- breiding van Gods Ivoninkrijk bij de gemeente. Zijn woord vond weerklank vooral bij deZus- ters die reeds in 1864 een Zending werkgezel- schap oprichtten. Op eene gemeente vergade- ring den nden Nov. 1865 gehouden werd be- sloten een leeraar te beroepen. Daar er echter in die dagen een groot gebrek aan predikanten was, zoo bracht de Iverkeraad tocli geen beroep uit, hoofdzakelijk omdat er geen leeraar was, opwienmen eenigen grond kon koesteren dat hij het beroep zou aanncmen. Eerst op den i^den Januari 1867 bracht de Iverkeraad het eerste beroep uit cn wel op den Eerw. Prop. G. W. Stegmann, Jr., die echter liedankte. Na hem hebben de Eerw. Proponenten W. Rosseau. W. Robertson en J. G. Olivier eveneens bedankt. Ds. J. N. Vlok. Op den 9den Augustus 1869, werd de Eerw. Prop. Johannes Nicolaas Vlok beroepen. Tot vreugde der gemeente nam hij het beroep aan. Zijne voorstelling vond plaats op Don- derdag, den nden Nov. 1869. Ds. G. W. Stegmann hield de bevestingsrede naar aanlei- ding van Hand. 26 : 18. Benevens hem en de Consulent waren tegenwoordig : Prof. Hof- meyr, Dr. P. E. Faure, Di. A. Murray, W. Murray, A. P. Meiring, P. de Vos, J. de Vries, W. Robertson, J. G. Olivier en Eerw. Jannasch (Mamre). Nadat allen den jongen leeraar de broederhand gegeven hadclen, zong de gemeente Ds. J. N. Vlok. staande Ps. 134 : 3 en vervolgens het koor : “ Maak, maak, o Vader hem bekwaam.” In den namiddag hield de bevestigde zijn intree- rede over 2 Cor. 5 : 20 en beantwoordde de volgende vragen : 1. Wie zijn de gezanten ? 2. Van waar hunne kracht. 3. ,Wat hun doel ? Ds. Vlok arbeidde in de gemeente ruim 12 jaren. In Sept. 1881 ontving hij een beroep naar Piketberg. De Kerkeraad verzocht hem dringend om te blijven. Hij gevoelde zieh echter geroepen om het aan te nemen. Zijn opvolger was Ds. Pieter Adam Strasheim, B.A., wiens ordening en bevestiging den 5den Januari 1882 plaats vond. Prof. Hofmeyr hieldde bevestigingsrede naar aanleiding van 1 Tim. 1 : 12, een rede die later in druk uitgegeven werd en met deze woorden eindigde : “ Gemeen- te van Philadelphia ontvang den jeug- digen leeraar uit de hand des Heeren. Besluit u over te geven en te onderwerpen aan het Woord dat hij in ’s Heeren naamu ver- kondigen zal, ook als het, van een gewaande hoogte u in de diepte mocht ter nederwerpen. Het Evangelie is nog heden ten dage Gods kracht tot zaligheid voor een iegelijk die gelooft. En naarmate dat Evangelie onder u als Gods kracht in geloovige harten werkt, zult gij worden wat uw schoone naam Philadelphia zegt : want dan woont de Broederliefde onder u.” Na de handoplegging waaraan deelnamen de Professoren Hofmeyr en Marais, Di. J. H. Neethling (Consulent), A. D. Luckhoff, J. N. Vlok, C. Rabie en de Eerw. heeren Lemmertz en Kunich (van Mamre), hield Prof. Marais een treffende toespraak over 1 Tim. 4 : 16. In den namiddag trad de pas bevestigde voor zijne gemeente op en sprak zijne intreerede uit over de woorden in Ps. 20 : 5 : “ Wij zullen de vaandels opsteken in den naam onzes Gods.” Ds. Strasheim arbeidde in de gemeente slechts 18 maanden. In Oct. 1882 nam hij een beroep aan naar de gemeente Wynberg. Wijl te Philadelphia, wijdde hij bijzondere aandacht aan het destijds verachterde “ Duinen ” gedeelte der gemeente ; in die wijk vooral werd hij getrouw ondersteund door den vader van Wijlen de heer H. C. Dreyer. schrijver dezes, wijlen den heer Hendrik Cornelis Dreyer, die de gemeente jaren lang eerst als diaken en later als ouderling gediend en haar bij verschillende Rings- en Synodale V ergaderingen vertegenwoordigd heeft en zoo- lang zijne lichaamskrachten het hem toelieten een werkzaam aandeel genomen in het werk des Heeren vooral in de bovengenoemde wijk 86 die hij op zijn hart heeft gedragen tot aan den dag zijn doods. [Voor portret van en vollediger bericht omtrent Ds. Strasheim zic onder Wynberg.] Ds. D. S. Botha. Na het vertrek van Ds. Strasheim bleef de gemeente langen tijd vacant. Beroep op beroep werd uit gebracht doch te vergeefsch. In 1884 echter gelukte het den Kerkeraad om de dien- Ds S. P. Malherbe. sten te verzekeren van den Eerwaarden Daniel Stephanus Botha, een geordende zendeling onzer kerk, die destijds zijne studicn aan de theologische kweekschool te Stellenbosch voort- zette. Met toestemming der professoren verrichtte hij des Zondags het dienstwerk in de gemeente. Tegen het einde van 1885 wercl Eerw. Botha, die intusschen gelegitimeerd was, door den Kerkeraad tot herder en leeraar beroepen. Hi j nam het beroep aan en werd den nden Februari 1886 bevestigd. Zijn intreerede was over Joh. 4 : 34. De beves- tigingsrede werd door den Hoog Eerw. Prof. de Vos naar aanleiding van 1 Cor. 3 : 9 gehouden. Ds. Botha arbeidde met zegen ruim 10 jaren lang in de gemeente. Gedurende zijn dienst- tijd wercl een Kerkje in de " Duinen ' gebouwd en liet Kerkgebouw op het dorp aanmerkelijk vernieuwd en verbeterd. Hij stichtte ook een kleine zending gemecnte onder de gekleurden die op de boerenplaatsen werkten en wier geestelijke belangen hij steeds op de harten der blanken bond. In 1894 nam hij het beroep aan naar de gemeente Dordrecht. Zijn af- scheids-rede op den i2den September uitge- sproken was over Hand. 14 : 26. Ds. Stf.phanus Petrus Malherbe, van de destijds afgescheiden gemeente Kruisvallei, Tulbagh, werd tot opvolger van Ds. Botha beroepen. Hij nam het beroep aan en werd, na afgelegd colloquium[doctum, op den i3den December 1894 door den Consulent, Ds. A. D. Luckhoff, bevestigd. Hij arbeidde ruim 12 Ds. G. L. van Heerde. jaar in de gemeente tot 1906 toen hij een beroep naar Steynsburg aannam. Zijn af- scheids-rede op den i3den Januari 1907 was over de woorden uit Matt. 13 : 20. De tegen- woordige leeraar, Ds. Gerrit Lodewvk van Heerde, werd op den i^den Maart 1907 geordend en bevestigd. De HoogEerw. Prof. C. F. J . Muller hield dc bevestigings-rede naar aanleiding van Matt. 21 : 14, en de nieuv bevestigde sprak zijn intree-rede den volgenden Zondag over Joh. 4 : 34 uit. 87 Dc Gemeente Dnie Jfnkeit Baai. DEZE gemeente — een van de kleinste in onze Kerk — maakte vroeger een deel uit van de moeder gemeente Kaapstad. Daar er in den omtrek van Zee Punt geen Ned. Ger. Kerkge- bouw, dan een kleine kapel die niet centraal gelegen was en de kerkgangers niet bevatten kon, bestond, waren de lidmaten voor het meerder deel genoodzaakt hunne Kerkelijke voorrechten in de Groote Kerk, Adderiey Straat te gebruiken. In 1877, gedurende den diensttijd van wijlen Ds. G. W. Stegmann, had er een gezegende herleving in de gemeente plaats en werd de behoefte aan een grootere vergaderplaats dan de bovengenoemde Kapel, sterker dan ooit gevoeld : de distantie van Zee Punt naar de Groote Kerk vond men te groot in] die dagen toen er nog geen treinen of eKctrische trams liepen. Den 25sten J uli 1877 werd er onder voorzitterschap van Ds. Steg- mann een vergadering gehouden waarop een- pariglijk besloten werd een vrij groote school- lokaal dat ook voor Kerkelijke doeleinden kon Het oudste Kerkje te Zee Punt. gebruikt worden, te bouwen. Eenige dagen later werd besloten het gebouw op te trekken op de plaats waar het vandaag — veel verbeterd en vergroot — als een van de netste Kerken in ons land staat. Ettelijken waren met de ligging ontevreden als zijnde naar hunne meening niet centraal genoeg en bouwden later de Ronde Kerk. De Kaapstadsche Kerke- raad gaf zijn toestcmming tot den bouwvan het nieuwe lokaal, keiirde de benoeming van de heeren J. A. Bam (Voor.), I. P. H. v. d. Poel, H. H. Marais, (Thes.) en J. P. F. Jnritz (Sec.) afs een Bouw-commissie goed maar liet duidelijk verstaan dat hij geen geldelijke hulp Ds. E Z. J. de Beer, Te Simonsstad 1878-1830. Te Groene Punt 1880-1398. verleenen kon. Daar er intusschen de som van £586 13S. od. aan vrijwillige subscriptie-gelden ingekomen was, toog men zeer ijverig aan het werk — zoo zeer dat de hoeksteen reeds op den I2den Februari 1878, doorSir. David Tennant, toen Speaker van de Wetgevende Vergadering, gelegd werd. De inwijding vond plaats op Woensdag,den gden Juli 1879. Ds. Andrew Murray (Wellington) hield de inwijdingsrede naar aanleiding van 1 Cor. 3: 9. Er rustte een schuld van £1,150 op ’t gebouw dat £2,100 ge- kost had. De heer I. P. H. van der Poel, die reeds te voren onder de kinderen in den omtrek gearbeid had, opende een Zondagsschool en werd geholpen door den heer E. J. Earp. Kort voor de inwijding werd er op eene vergadering van leden een Commissie aangesteld om in overleg met den Eerw. Kerkeraad de noodige schikkingen te maken voor het geregekl houden van diensten in het nieuwe gebouw, 88 waarvan men in het begin als een school-lokaal gesproken had maar dat als een behoorlijke Kerk was ingericht geworden. Op diezelfde vergadering werd besloten s’ avonds Engelsche diensten te houden. Men ontving niet de ge- wenschte huip en aanmoediging van den kant des kerkeraads. Op een gemeente vergadering in Oct. 1879, gehouden werd besloten tot de stichting van eene afzonderlijke gemeente aan- zoek. Eene Commissie bestaande uit de heeren J. A. Bam, I. P. H. v. d. Poel, J. P. F. Juritz, P. E. de Roubaix, A. v. cl. Hoeven, en H. P. du Preez, werd aangesteld om de noodige maatregelen in verband met de stichting te nemen. De Kerkeraad gaf gereedelijk zijn toestemming tot de afscheiding maar zonder iets meer. Op den I2den Januari 1880 werd er eene vergadering van de Commissie tot Vermeerde- ring van Gemeenten in den Kaapstadschen Ring te Groenepunt gehouden, om de Commis- sie van de leden van de Gereformeerde Kerk die naar de stichting eener afzonderlijke ge- meente verlangden te ontmoeten. Ook waren er tegenwoordig de drie leeraars van de Kaap- stad, met eenige leden van de gemeente aan Zeepunt wonende. Na gehoord te hebben welke de redenen waren waarom de opnchtmg eener gemeente werd verlangd, en op welke voorwaarden die gewenscht werd, besloot de Commissie van den Ring, op verzoek van de Drieankerbaaische Commissie om eene Speciale Ringsvergadering bij den Voorzitter te vragen. Ook de bezwaren van de leden van Zeepunt werden gehoord, die zich niet zoo zeer richtten tegen de stichting der nieuwe gemeente, als daartegen dat zij er niet onder wenschten ge- bracht te worden, waarom zij er op aandrongen dat de nieuwe gemeente niet alleen een grens- lijn zoude hebben ten Oosten tusschen Groene- punt en Kaapstad, maar ook ten Westen, tus- schen Groenepunt en Zeepunt. Op Woensdag den ioden Maart 1880 kwam de speciale vergadering van den Ring "van Kaapstad bijeen^in het nieuw kerkgebouw te Groenepunt. Nadat de partijen gehoord waren werd besloten tot de oprichtmg eener gemeente zonder eenige bepahng van grenzen. Ds E. Z. ]. de Beer van Simonstad werd tot Consulent benoemd en de aanstelling van een Kerkeraad aan ecne Commissie opgedragen. Deze Commissie benoeinde later de volgende broeders : — I. P. H. van der Poel en W. C. van der Merwe tot ouderlingen ; en J. A. Bam.J. P. F. Juritz, J. H. van Rijn en S. van Heerde tot diakenen. Den 4dcn April 1880 werd deze eerste Kerkeraad in hun ambt bevestigd. Het eerste huwelijk dat in de gemeente voltrokken werd was dat van den heer G. J. Bam en Mej. A. J. A. van Blommestein die op den 3isten Maart 1880 door Ds. A. D. Luckhoff in den echt verbonden werden. De eerste doopsbe- diening vond plaats op dcn ioden October 1880 zijnde de naam van den doopeling Edmund J ohn Scholtz. Het duurde nog een geruimen tijd eer men tot het beroepen van een vasten leeraar overging. Intusschen wer- den de diensten door den Consulent en door andere leeraren waargenomen. Op den 5den Juli 1880 werd Ds. Edmund Zacharias Johax- nes de Beer, de Consulent, tot herder en leer- aar beroepen. Dienzelfden dag werd besloten dat de officieele benaming van de gemeente “ De Ned. Ger. Kerk van Groenepunt ” zou wezen. [Eenige jaren geleden werd de benaming “ Groenepunt ” veranderd in “ Drie Anker Baai.”] Tot groote blijdschap der gemeente nam Ds. de Beer het beroep aan. Zijne be\restiging voncl plaats op den 8sten October, 1880. Wijlen Dr. P. E. Faure hield de be- vestigingsrede. De gemeente ontving van tijd tot tijd geschenken van welwillende vrienden in den vorm van donaties van geld of van meubelen zooals een doop font, nachtmaal servies, een rostrum, klok, vensters, enz., enz. Onder de namen van de gevers kunnen genoemd worden die van de heeren J. A. Bam, I. v. d. Poel, J. P. F. Juritz, L. P. Cauvin, J. B. Robin- son, N. T. Maskew en H. van Heerde. De heer C. F. Juritz, M.A. diende de gemeente jaren lang zonder eenige betaling als orgelist. De gemeente heeft zeer zware tijden doorleefd, maar zij heeft door Gods genade overwonnen en is staande gebleven. Door hartelijke zamen- werking heeft zij de groote schuld die in het begin haar knelde kunnen afbetalen. Een additioneele ochtend Engelsche dienst in 1890 ingevoerd werd later weer afgeschaft. In 1S90 werd de Kerk van gaslicht voorzien. Ouderling van der Poel ontsliep den 24sten October 1896, 89 Nederduitsche Gereformeerde Kerk Drie Anlier Baai. De Kerk van Binnen. 90 en ouderling J. A. Bam den isten Maart 1903 : beiden kunnen sticliters van de gcmeente genoemd worden. Ds. de Beer werd geroepen zijn eerste vrouw in Nov. 1891 door den dood af te geven ; hij huwde later weer en wel met Mej. F. D. Roux, een dochter van Ds. P. Roux. Hij arbeidde in de gemeente tot 1898 toen hij een beroep aannam naar Barberton, Transvaah Op Zondag, 31 Juli nam hij afscheid van de Ds. N. J. Brummer, M.A., P.D. gemeente in wier midden hij 18 jaren lang gewerkt had. Hij hield gepaste afscheids- redenen (in Hollandsch) over Heb. 13; 20 en 21 en (in Engelsch) over 1 Cor. III : 6 en 7. Hartelijke afscheids adressen, vergezeld van een gouden horloge en ketting werden hem namens degemeente aangeboden. Degemeente bleef niet lang vacant. Reeds in Januari 1899 mocht zij haar nieuwen, den tegenwoordigen, leeraar, den WelEerwaarden Heer Nicolaas J ohannes Brummer, M.A., B.D., in haar midden verwelkomen. Zijne bevestiging vond plaats op den 6den dag dier maand. De HoogEerw., Professor J. I. Marais, D.D. hield de bevestigingsrede naar aanleiding van 2 Cor. 6 : 4. Den daarop volgenden Zondag richtte de bevestigde gepaste intree-redenen tot de gemeente. Gedurende de bediening van Ds. Brummer zijn er verscheidene kostbare ver- anderingen aan het Kerkgebouw aangebradit en is de gemeente zeer in groei en in bloei toegenomen. Ds. Brummer, die onder andere groote talenten ook de gave bezit om onder jonge menschen en kinderen met takt en zegen te arbeiden en voor hen te schrijven, arbeidde van 1896 tot 1898 te Jansenville. Hij is lid van de examen-Commissie tot het Theol. Seminarium en van kandidaten tot den heiligen dienst. Wijlen de heer J. A. Bam. Wij geven hier het portret van Wijlen den heer J. A. Bam. Jaren lang heeft hij de gemeente in het bijzonder als diaken en ouder- ing en de Kerlc in het algemeen in Ring en Synode gediend. Nog vóór zijn overlijden stelde hij de gemeente in staat, door een schenking van bijna /4, 000 om niet alleen 'n nieuwe pastorie (“ Blommestein ” naar zijn ontslapen echtgenoote zoo genoemd) te bouwen maar ook een nieuwe toren met klokkeu-toestel bij de Iverk te doen aanbrengen. In zijn Testament bemaakte hij aan de Zending der Ned. Ger. Kerk voor altijd een vijfde van al zijne inkomsten en aan zijn eigen gemeente £ 100 per jaar. Zijn voorbeeld vinde navolging! 91 De Gemeente “ De Dieuioe Kenk,” Kaapstad. LS vader van deze Kerk moet ge- noemd worden de hoog geachte Dr. A. Faure. Toen Ds. Abraham Faure in het jaar 1822 van Graaff-Reinet verplaatst werd naar de Kaap- stad, bevond hij dat vele oude lidmaten der Iverk de openbare godsdienstoefeningen niet bijwoonden, omdat zij, hoewel herhaaldelijk daarom gevraagd hebbende, geene eigene zit- plaatsen in de Kerk konden krijgen. De oude Kerk kon de helft der Gemeente niet bevatten. Orn hun dit voorwendsel te ontnemen deed hij het voorstel aan den Iverkeraad, om eene tweede Kerk te bouwen. De Kerkeraad hoewel in het begin daartegen, werd langzamerhand overtuigd van de noodzakelijkheid eener tweede Iverk, en besloot op den 3den Augustus 1829 met eenparige stemmen daartoe verlof aan het Gouvernement en een stuk gronds te vragen, hetzij op de Looijersplein, alwaar de Room- sche Kerk nu staat, of in de nabijheid van het Weeshuis. Op den 29sten Juli 1829, schreef het Gouvernement dat het Looijersplein niet kon worden geschonken, “ omdat er een servi- tuut op was, welke belette dat eenig gebouw daar kon worden gesteld ; ” Zijne Excellentie was echter gereed, als er een stuk gronds, zon- der dergelijke servituut kon gevonden worden in de nabijheid van het Weeshuis hetzelfdedaartoe af te staan. Lfierin kon de Iverkeraad echter niet slagen, en werd eindelijk bewogen het Kuipersplein te kiezen, dat door het Gouver- nement, op aanbeveling van den Stadsraad (Curatoren van Stadseigendommen) geschon- ken, en op den 2den April 1831 behoorlijk ge- transporteerd werd. De plaats gevonden zijnde moest men nu een fonds ver- zamelen. De Kerk had toen in die goede oude tijden, die, helaas ! voorbij schijnen te zijn, een aanzienlijk fonds op renten. Dit kapitaal wilde men echter, indien mogelijk, onaange- roerd laten, omdat het voornamelijk voor de diakonie bijeengebracht was. Indien noodig zou men zooveel afzonderen als waarvoor de renten uit de zitplaatsen kon goedgemaakt Ds D J. le R. Marchand, B.A., B.D. worden. De Kerkeraad besloot derhalve op den 2den Juli 1832 de Gemeente te vragen om voor vijf jaren maandelijks “eensixpence ofte een gulden, Kaapsch, á 16 stuivers ” bij te dragen. Op den 7den Augustus 1832 werd op eene Gecombineerde Vergadering het plan des Kerkeraads goedgekeurd en eene Commissie benoemd om plannen voor het Kerkgebouw in te winnen ; alsmede eene commissie van 02 De Nieuwe Kerk, Kaapstad. dienende en oud-diakenen om aan de ieden der gemeente de inteekeningslijsten voor te leggen. Welke flinke diakenen zij bij waren, blijkt daaruit, dat de commissie op den 3den September 1832 rapporteerde, dat er Rds. 36,000 ingeschreven en Rds. 12,081 os. ^d. ont- vangen waren. Op den tweeden October 1832 werden aan den Gecombineerden Kerkeraad drie plannen voorgelegd, die, in nader beraad werden genomen, terwijl eene bouwcommissie van 21 leden benoemd werd. Lcdcn van dc Bouwcommissie : — Gabriel Jacobus Vos, Sr., President ; Frederick Rossouw, Sr., Vice- President ; Gijsbert Henry Maasdorp ; Paul Roux, Sr. ; Petrus Johannes Pentz, Sr. ; Jan Adriaan Smuts ; Hendrik Pieter Moller, Sr. ; Johannes Samuel Frederik Botha ; Johannes Tobias Jurgens; Johan Coenraad Ciie, M.z. ; Rijno J ohannes van der Riet ; Servaas de Ivock ; Jan Hendrik Hofmeijr, Steps. zoon ; Jan Albertus van Breda ; Andries Brink, Corns. zoon ; Abraham de Smidt ; Michiel Christian Vos ; George Wolfgang Spengler ; Johan Frederik Pentz ; Rijniei Chiistiaan Hoetsp Penningmeester ; Johannes Gij sbertus Blankenberg, Secretaris. Deze allen zijn reeds overleden. Zes dagen later koos de Gecombi- neerde vergadering een uit de drie plannen. stelde den heer Petrus Johannes Grovê als architect aan, terwijl de Voorzitter, Ds. J. H. von Manger, de Bouwcommissie " des hemels besten zegen toewenschte.” Tien dagen later begon de Bouwcommissie haar werk, met de blijde verzekering van den Architect, dat er genoegzaam voor het gebouw, volgens zijne berekening, ingeschreven was. Op den iSden Apiil 1833 werd de hoeksteen gelegd door den Gouverneur, Sir Galbraith Lowry Cole. in tegen- woordigheid \-an eene schare, berekend op 12,000 zielen. Het was een blijde dag. Ds. Von Manger predikte in de oude Kerk over 1 Pet. 2 : 6 : — “ Ziet ik leg in Zion, enz.” Be- halve Psalm 127 : 1 en 118 : 11, werden eruok eenige koorzangen onder leiding van den heer L. H. Beil aangeheven. Ds. T. J. Herold, reciteerde met nadruk en gevoel een godsdienstig dichtstuk, strekkende tot voor- gebed. Onder het zingen van Psalm 118 : 12, werd de steen door den Gouverneur gelegd. Ds. A. Faure hield een aanspraak in het Hollandsch en Dr. Robertson in het Engelsch. Het dankgebed werd gedaan door Ds. van der Lingen en de zegen uitgesproken door Ds. Spijker. Men ging nu met lust aan het werk tot de maand Juii, toen het werk Ds. P. G. J. Meiring, B.A. Buitenkant Straat, Kaapstad, 1893-1895. wegens het iaargetij en wegens een verschil tusschen Bouwcommissie en Architect gestaakt moest worden. Toen men eenen anderen Bouwmeester en een nieuwe berekening had bekomen, ontdekte de Iverkeraad dat de oude Iverk in gevaar was in te storten, en besloot dezelve tot op het fondament af te breken, een grootere in de plaats te bouwen, en den bouw der nieuwe kerk te staken, totdat de oude kerk herbouwd zou zijn. Het geld dat voor de nieuwe kerk ingezameld was, werd in de Spaarbank geplaatst. Eene aanzienlijke som werd bijeengebracht voor de aanbouwing der oude kerk, doch op lange na niet genoeg ter voltooiing. Het geheele Iverk- en Armen Fonds werd mede daarvoor gebruikt. De Groote Kerk, die £20,000 kostte, werd voltooid en op den 30sten Januari 1841 plechtig ingewijd. De naakte fondamenten van de Nieuwe Kerk bleven jaar na jaar roepen om het werk te hervatten. Men sprak er wel over in de Kerkeraadsvergadering van 9 Mei 1842, om den bouw te hervatten, doch met een aanzienlijke schuld op de Groote Kerk, “ dach- ten niet weinigen dat dit onder de goede wenschen zoude blijven.” Toen de Synode van 1842 den Iverkeraad opwekte de zaak op nieuw in handen te nemen, werd de hoop verleven- digd dit gebouw vo'tooid te zien. Doch men bevond dat vele leden van de Bouwcommissie door den dood waren weggenomen. Eene speciale Commissie werd benoemd, te weten, de B.B. Oud. Brink, C.zn., (en na zijn over- lijden, H. J. Hofmeyr, H.zn.,) J. J. L. Smuts, P. J. Pentz, J. G. Blankenberg en G. W. Spengler, en belast met het verzamelen van bouwmaterialen, terwijl de Kerkeraads en Oud- kerkeraadsleden, die niet tot deze Comnnssie behoorclen, op zich namen, elk op een bepaal- den dag opzicht over het werk te houdeir Op den 27sten April 1843 (tien jaren na de hoek- steen gelegd was) besloot men om fondsen te verzamelen en den architect Schutte op te dragen nadere specificatiën te maken, die op den óden November 1843 bij den Iverkeraad in- gelevercl werden. Men vroeg om tenders, doch Ds. A. M. McGregor, M.A., B.D Buitenkant Straat, Kaapstad, 1900-1905. 