VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
dan alleen om -volkomene Huichelaars te maaken, die eindelyk gees Godsdienst in 't gebeel bebben, Oe l . . E (d WAN JEAN CALAS. 338 den Heer Calas „gekomen zynde, zo ftaan de Vader Calas „en deszelfs twee Zoonen, Marc-Antoine en Fean Pierre, met veel vriendlykheid, op °t fterkfte aan , dat hy t'avond met hun den maaltyd zal houden. De jonge Heer taat zich ein- delyk overhaalen , en gaat vervolgens met Pean Pierre ten huize uit; om na paarden te zien; alzo hy van zins was,om den volgenden dag na Caraman te gaan, alwaar zyn Vader zich diestyds bevond. De oude Heer zendt intusfchen Marc- Antoine uit om Louizen voor Ecus te zoeken; en deeze , in ftede van zynen Vader het geld terftond te brengen, gaat na `t Billard : men weet dat hy aldaar eenige partyen betaald heeft, en dat het ontvangene geld vervolgens niet by-hem gevonden is; doch wat ook hier van verder zy: °t is zeker, dat hy thuis gekomen żynde , voor dat men‘aan den maal- tyd ging, zeer fomber en mymerende in een armftoel heeft gezeten; waar op men egter, als zulks van hem wel gewoon zynde, diestyds geen byzondere agt geflaagen heeft.. —= Middelerwyl komt de Heer Lavaysfe met -Fean Pierre ook weder te rug; en men fchikt zich wel dra, naar de gewoon- te van °t Huis, omtrent zeven uuren ter tafel ; aan welke zich vervoegen Vader en Moeder Calas, de twee Zoonen. Marc-Antoine en Jean Pierre, (*) en hun gemeene Vriend Lavapsfe. | , ~ Marc-Antoine nuttigt weinig fpys, ftaat vòor de anderen op, en gaat in de keuken, naast aan de eetzaal: de Dienst- maagd hem ziende „vraagt ,zyż gy koud Myn Heer ? en hy, wine nig antwoordende , én tegendeel ik brand, vliegt na beneden; De Dienstmaagd vermoedt ’er niet kwaads uit, als zulksaan Zyn humeur toefchryvende; en in de eetzaal baart zyn ver- trek geen argwaan, nadien men vooronderftelt „dat hy , naar gewoonte, nog na ‘t Billard gegaan is. Men blyftderhalven ongeftoort aan tafel, en, den nraaltyd geëindigd zynde. be- geeven Vader en Moeder Calas „met hunnen Zoon Fean Pier, re en Vriend Lavay fe, zich in ’t_naaste vertrek, daar ze den overigen tyd al koutende doorbrengen, en Fean Pierre, in een armftoel zittende , door den flaap bevangen wordt. ` " De Heer Lavaysfe, omtrent quartier vodr tien vuren , Zyn affcheidt willende neemen , zo daet.men Jean Pierre ont- waaken; deeze neemt Licht, en gaat met zynen Vriend na beneden, om hem uit te geleiden, Beneden in den gang ko- mene _ (*) De twee andere Zoonén woonden buitens huis, en de twee jonge Juffers waaren toen by één haarer kennis{en gelogeerd, Cc 3 a a .- -- æ .. a. o- -2 ‘tn SE - 336 DE VEROORDEELING mende, zien zy de deur van den winkel open; 3y geen ‘er in,’ maar, Hemel! wat vertoont zich voor hunne oogen! 't is Marc-Antoine, hangende in de deur van den winkel na ’t ‚pakhuis. Ter dood ontroerd {nellen ze na den gang, vlie- ren den trap op, en {chreeuwen met misbaar tot Vader Ce as, die op ’t geroep na beneden komt. De Moeder ver- toont zich ook wel dra; doch Lavaysfe houdt haar teget, en dwingt haar.weder in de kamer te treeden. edt zich voorts na een Chirurgyn ; vindt hem niet thuis; vraagt na den knegt Gorce; men beduidt hem dat hy in een nabuurig huis is; hy loopt derwaards; maardeeze „door Fe- an Pierre waargenomen zynde, was reeds in °t huis van Ca- las. eft hy zich zelven het leven benamen? alle tekens leiden de Familie tot die gedagten: zyn kleed ligt opgevouwen in *t comptoir; zyn hair hangt in ordes geen drappel bloeds vertoont zich op het hembd; geenteken van flaan of ftooten is aan ’t Fichaam te befpeuiren. Wat nu gedaan? De. Vader oordeelt niet beter te konnen doen, dan dit verfchrikkely- ke geheim, zo ’t mogelyk zy, in eene eeuwige vergetelheid te begraaven, dies neemt Lavays/e op zich, na °t Geregt te gaan, en te verzorgen ’t geen nbodig is, om de vryheid te ` verkrygen, van den overleedenen ap morgen ter aarde temo- ‚ gen bettellen ; °t geen de Protestanten van het Gesegt mon ne te r Maen Daer A eme a me AR = eee en Rn VAN JEAN CALAS 837 ten verzoeken. Het Geregt komt in gevolg hier van, om na ` den dooden te verneemen; men doet het gebruikelyke on- derzoek, als in een gewoon toeval, en alles fchikt zich ten oede. - , 5 De Regenten ftaan zo oogenbliklyk het huis te verlaatens maar ziet, het gefchreeuw van een onbekenden, Marc-.An- toine fond de Kettery af te zweeren, brengt het gepeupel , dat door al °t voorgaande voor ’t huis vergaderd was, ín bewee- ging. Men hoort dat gefchreeuw , en een ander uit den hoop is ftout genoeg om te zeggen , Marc-.Antoine zou morgen zyne afeweering doen: een derde houdt ftaande „dat de Protes- tantfche Godsdienst de Ouders magtigt, om bunnen kinderen bet leeven te beneemen, indien ze tot den Katholyken Godsdienst wil- len overgaan. Hier ap ontftaat een gerugt; bet zou wel kon- nen zyn dat de eige Famille Marc-Antoine vermoord beeft z; en vervolgens ; de eigene Famille beeft Marc-Antoine om bals ge- bragt.-— Dit gerugt komt tér ooren van het Geregt ; een der Regenten, met naame David, neemt het zelve greetig aan, En ftelt zich reeds voot den Godsdienst te zullen hand- haaven „door die euveldaad te wreeken. Zyn Amptgenoot, de Heer Brive, brengt hem vrugtloos de. De Geestlykheid houdt een plegtigen Lykdienst over den Martelaar ; het geestdryvende gemeen roept hem aan alseen Heiligen; de bygeloovige grenigte verdringt efkander om E Ce4 tot. » $ 838 DE VEROORDEELING tot de doodkist te naderen, de neusdoeken aan -dezelve te doen raaken , om dic als reliqúen te þewaaren , en begint reeds te mompelen van mirakelen door den nieuwen Heili- gen gewrogt. — In zulk eene gisting der gemoederen, te ooter, daar-men eerlang het eeuwgety van den moordder. Jugenooten , met verdubbelde plegtigheid, ftaat te vieren, durft naauwlyks iemand openlyk op zich neemen, om voor de gevangenen te fpreeken, en die °t ofiderwindt verkrygt genoegzaam geen gehoor. Van hier wordt de Regtspleeging vervorderd op denzelfden voet „als ze begonnen is,en ’t Cri- mineele Geregtshof befluit eindelyk op den 9 Maart 1762, by meerderheid van temmen, Fean Calas ter dood te von- - nisfen: bepaalende, dat by tot de gewoone en buitenwoone pyni- ging gebragt zal worden, om hem tot bekentenis zyner medeplig- -zigen te brengen; dat by voorts geradbraakt zynde, twee wuren op ’t rad zal blyven liggen, dan den genadeflag ontvangen, en ten aatften verbrand worden. | Fean Calas ondergaat vervolgens de pyniging, beklimt het Schavot, draagt het ftrafvonnis, en betoont in alle de om- ftandigheden, tot hem de dood wordt toegebragt , eene on- verfchrokkene manmoedigheid en christelyke gelaatenheid, onder de plegtigfte betuiging van zyne en zynermedegevan- genen onfchuld aan de hun te laste geleide euveldaad. ` Hier op gaat men over tot de medegevangenen, om te raadpleegen hoe men met hun zal handelen, daar Pean Calas tot op °t uiterfte hunne onfchuld zo wel als de zyne heeft ftaande gehouden; en men nu zelfs geen fchaduw van per- foneele bewyzên ter hunner veroordeelinge heeft ; terwyl egter hunne. vryfpraak zal fchynen te pleiten voor de on- fchuld van den gevonnisden. Naa herhaalde overleggingen befluit men ten laatften den Broederte bannen , niet vanwe- gen Broedermoord, maar uit heofde van ergerlyke gefprek- ken ten opzigte van den Katholyken Godsdienst, waar me- de hy zeer los befchuldigd was: en de Moeder, de Heer La- vaysft en de Dienstmaagd werden op vrye voeten gefteld, als zulken tegen welken geen befchuldigingen zyn. | Dit geeft nu det ongelukkige Famille van Calas gelegen- heid om zich te vervoegen tot den raad des Konings, dien te (meeken , om eene regtmaatige befchouwing van deezen Gerégtshandel, en eêne onpartydige overweeging van alle de ftukken tot dit onderwerp betrekkelyk ; en dezelve vleit zich met cene gunftige verhoéring haarer klagten, tot hėr- ftelling haarer eere, en verzagting haarer rampen. -— Hier toe dient Ínzonderheid eene Memorie vanden Heer Mariet- EN EE. so 1 Hg ?. 2 ~ \ VAN JEAN CALAS . 339 te, Advocaat van den Raad , ingeleverd „ ter gasfatie van ’t _ Vonnis tegen Jean Calas te Ti souls uitgefpraken. Deeze Me- morie behelst voor af een duidelyke ontvouwing van ’t Fac- tum 5 ftrekt vervolgens om de nulliteit der Proceduure, op welke Fean Calas veroordeeld is, te zien; de onfchuld van die Famille in een helder daglicht te ftellen ; en boven al op eene overtuigelyke wyze te toonen, dat die voorgewende aanftaande afzweering van Marc-Antoine eene enkele herfen- fchim is, waar van het tegendeel onwederfpreekelyk blykts des het onmogelyk zy dat Fean Calas hem uit haat deswe- ens van het leven zou beroofd hebben. Het character van Gean Calas laat niet toe zulks te denken; het getuigenis van de vrygelaatene Moeder en derzelver Dienstmaagd , benevens dat van den Heer Lavaysfe, als mede de betuiging van den op loste befchuldiging gebannen Broeder, ftrekken eenpaa- rig tot de oníchuld van Jean Calas; en ter verzekeringe dat arc-dAntoine,de gewaande Katholyke Heilige en Martelaar, niet door de Famille omgebragt is, maar zich zelven het le- yen benomen heeft; dat zeer wel beantwoordt aan zyn cha- ratér in die dagen. Alle de omftandigheden eindelyk fpan- nen te zamen , om genoegzaam te bewyzen „dat de ganiche befchuldiging haaren oorfprong verfchuidigd isaan onbefuisr - de Geestdryvery; dat een valfche yver en *t blinde bygeloof dezelve onderfteund heeft, en dat het vooroordeel alleszins medegewrogt heeft in het meerendeel der Regteren te ver- inden. i s DE TYD VAN °S HEILLANDS KRUISDOOD, Volgens de Rekening van JAMES FERGUSON ín his Astro- B nony. o En'eest Dan, IX. 27. eene aanmerkelyke Godfpraak, raakende het jaar in °t welk de Mesfias zou afgefnec- den worden; Ay zal velen het verbond uerftercken een weke: en- de in de belfte der weke , fal by bet flachtoffer „ende het Spysoffer doen opbogden: nademaal het nu algemeen is aangenomen ,dat men door ieder propheetifche week van Daniel heeft te ver- ftaan zeven jaaren „ zo moet het midden der weeke valle in het vierde jaar : en vermids onze Zaligmaaker zyne open- baare bediening of het verfferken van °t Verbond, niet aange- gevangen heeft voor zynen doop; welke, volgens Luc. HI. 23, aan hem- bediend werd in ’t-begin van deszelfs dertigfle ‚ Cc 5 jaar, 340 ` DE TYD VAN ’S HEILLANDS KRUISDOOD, jaar, of als hy ten volle negen-en-twintig jaaren oud was, - zo bepaalt deeze voorfpelling het waare jaar van deszelfs dood , naamlyk het drie-en-dertigfte jaar zynes ouderdoms, of het vierde jaar zyner openbaare bedieninge (*). Laat ons ma beproeven, of we uit Astronomifche beginfelen en reke- giggen konnen vastftellen welk jaar dit zy. e Jooden maten hunne maanden by de Maan, en hunné jaren by den omloop der Zonne; van waar ze , ten einde van twaalf maanden, elf dagen tot het jaar moesten toevoe- en5 of ieder derde jaar eene maand, (die ze Veadar noem- en )meerder tellen : want twaalf maanmaanden zyn omtrent elf. dagen korter dan twaalf maanden volgens den loop der Zonne. °. In het jaar derkruifiginge viel de volle Maan van Patha op een Vrydag ; want onze Heilland leed op den dag naast voor den Joodfchen Sabbathdag. Dus hebben we den dag der weeke zeker , volgens Marc. XV. 42. en Luc. XXIL 54. Ge. - (*) Wy laaten in deezen den opgegeeven zin van Daniels God- Spraak, en de bepaaling van ’s Heillands ouderdom toen hy den doop ontving, uit de woorden van Lucas, voor den Heet Fere £ufon, vermids een nader onderzoek deswegens ons veelligt te ver zou doen uitweiden. Wy zien in deezen meerder op zyne Astronomifche rekening, welke ons den tyd van ’s Heillands kruis " dood uitdrukkelyk bepaalt op bet drie-en dertig fke jaar onzer gemtt- se tellinge, Het zy genoeg hier aan te megken,dat men , den ui gangb des woords, om PFerufalem te bouwen, Dan. IX. 25. gemeld, volgens Neh. II. 5, brengende tot bet cwintiefte jaar van Artaxer- xes Langband , deeze rekening beantwoord vindt.. De uitgang des woords gefchiedt dan in °t jaar 4620 der Ju- liaanfche Periode. | De LXX weeken, beginnende in dat jaar, maaken 4go jaaren,  verloopene jaaren der Juliaanfche Periode tot op de gemeene tellinge, 4713 Zo komt het fterf jaar van Christús in de helft ' ‘ der weeke in t … … e . . 33e Jax der gemeene tellinge, . | , \ I DB TED VAN °s HEILLANDS KRUISDOOD. 341 Gelyk nu het maanjaar elf dagen korter is dan het zonne- jaar, zo valt de volle Maan in eene geftelde maand, op her. jaarlykfche wederkeeren dier maand, elf dagen vroeger; en gevolgelyk kan ze niet wedervalten op denzelfden dag der weeke, want elf dagen zyn vier dagen meer dan eene week, Indien derhalve de volle Maan van April, in dit jaar, by voorbeeld , komt op een Zondag, zo zal ze in °t volgende jaar komen op Donderdag, indien ’t geen Schrikkeljaar zy: in dit geval zou ’er twaalf dagen verfchil weêzen, en dus , rugwaards tellende ‚de volle Maâán vallen op Woensdag. Uit kragt hier van is ’t klaar, dat de volle Maan van Pafcha, in eenige agtervolgende jaaren moet vallen op onderfcheidene dagen der weeke; of het moest zyn, dat de Paaschmaanden zelven onderfcheiden waaren: het welk plaats heeft, wan- neer de volle Maan invalt susfchen de Lentefnee en den eer- ften April, waar door Pafcha in Maart komt : maar anders in April , wanneer ‘er geen volle Maan is tusfchen deezen bepaalden tyd. | Indien ‘er nu beweezen kan worden „dat ‘er maar eens ee- ne volte Maan van Pafcha op eenen Vrydag is gevallen, in °t verloop van eenige weinige jaaren , omtrent welken wy ons laaten voorftaan dat het jaar der kruifiginge geweest is, (zynde het zo algemeen erkend, dat onze telling niet meer dan vier of ten hoogfte vyf jaaren verkeerd is, ) dan moet ongetwyfeld het jaar , in ’t welke de volle Maan van Pafcha op een Vrydag viel, het gezogte jaar weezen. | Om dit te bepaalen ging ik eerst te werk met myne On rery , (*) welke in twee of drie minuten in orde gefteld kan worden , zo dat ze toone de dagen der maanden , op welke, de nieuwe en volle Maanen , en verduisteringen vallen , in eenig gegeeven jaar, binnen het tydbeftek van zes duizend jaaren „ zo voor als naa de gemeeng telling: en welke, eens wel gefteld zynde, meêr dan driëhonderd karen dienst kan doen, zonder eenige nieuwe verzetting. Jk begon met het een-en-twintigfte jaar, nad de gemeene ‘ : | - S tele (*) Dit is eene Engelfche benaaming van een Planetarium, aan ‘t zelve gegeeven door Mr. Rowley, „ uit dankbaarheid voof ee- n» hen Edelman van dien naam ;tot wiens gebruik , en door wiens » aanmoediging hy zodanig een kunstítuk had aangevangen, en » wiens edelmoedigheid hem in ftaat gefteld had , om het te n» kunnen voltooijen”, naar ’t fchryven van R. Steele in den Gu- ard, III D, XXXI Redene. bl. 265. -+ 342 DE TYD VAN ’S HEILLANDS KRUISDOOD. telling van ’s’Zaligmaakers geboorte; en van daar letterde op ieder jaar tot het veertig{te, was ik verwonderd te vite den, dat er, in °t geheele verloop van twintig jäaren , maar eens ezne volle Maan van Pafcha op Vrydag geweest. was ; en die ééne was in het drie en dertigfte jaar van ’s Heillands ouderdom, met uitfluitinge van % jaar Zyner geboorte, ver: mids ’er vooronderfteld wordt, dat hy gebooren is omtrent het einde van °t jaar. Doch „op dat men niet zeggen. zoude, dat ik fteun op de mechanifche vitwyzing van een werktuig, zo rekende ik daar en boven alle de volle Maanen van Pa- fcha volgens de Astronomifche Tafels , welken beginnen, niet met het jaar van onzes Zaligmaakers geboorte, maar met het eerfte jaar naa dezelve; en vond, als iets dat zeer merkwaardig is, dat de eenige volle Maan van Pafcha , wel- ke op een Vrydag in dien geheelen tyd gekomen was, was op het drie-en-dertigfte jaar van ’sHeillands ouderdom vol- gens de tafels, of het vierde jaar zyner apenbaare bedienin- ge , in beantwoording aan de voorgemelde merkwaardige Godfpraak. . E | Wy zullen hier aan hegten een tafeltje der waare tydftip: pen van alle de t'zamenftanden der Zonne en der Maane, (gelchikt naar de Meridiaan van Jerafalem ,) welke de vol- le Maanen van Pafcha voorgaan, van ’t jaar onzes Heeren 28 tot 36 ingeflooten ;fchoon het meer zy dan het dubbelde getal der jaaren , welken ons in ’t tegenwoordige opzigt ftaan te pnderzoeken. Alle deeze nieuwe Maanen vallen in Pisces en Aries, welke tekens een grooter hoek maaken met den Horizont in °t Westen, dan eenige andere; van waat. ook gevolglyk eenige weinige graaden van dezelven meet ' tyds noodig hebben om onder te gaan. De Maan nu loopt. van de Zonne af iets meer dan twaalf grgaden in vier en twintig uren: en indien men twee mouches twaalf graaden van een Îtelt , op twee deelen van Pisces of Aries , op de ggio van eene gemeene Globe, en men de Gobe ftelt op de Poalshoogte van Jerufalem, zo zal het oosterlykfte mou: che, de Maan verbeeldende, een uur laater ondergaan, dan het andere, het welk de Zon betekent: gevolglyk kan men op die breedte de Maan een uur naa de Zon zien ondergaan, wanneer ze nog niet meer dan 24 nuren ouderdoms heeft (*): en veertien dagen -gevoegd by deezen dag van de en: s ' f 6 (*) Men vergelyke, met dit gezegde van den-Heer Zergufan, de welgegronde aanmerking van den Eerwaarden Bernardus Lary DE TYD VAN °S HEILLANDS KRUISDOOD. 343 fte verfchyning naa de verwisfeling geeft den dag der volle Maane Ware Pzaamenftand te Ferufalem. DeMaan zigtbaar. Volle Maan. Faar. Maand. Dag. Uur. Minuut, | 28. Maart 15, 1:4 Smorgens. Maart 16. Maart 30 Dingsdag. 29. Ápril 2. 7:30 'snaamidd. April 3. April 17 Zondag. 30.Maart 22. 8:45 ‘snaamidd. Maart 23. April 6 Donderdag. 3I.———-12. 1551 ’sMOrgEnS.—— 13 Maart 27 Dingsdag.. 32 29.11: 19 ’snaamidd, 31. April 14 Maandag, JI. 1:12 's naamidd, 20, — 3 Vrydag. 34.——— 9. 5:12 ’s morgens. ro. Maart 24 Woensdag. » 35. 28. 6:20 ’s naamidd, 29. April 12 Dingsdag. 36—16. 6:30 'snaamidd.— 17. Maart 31 Zaturdag.(f)) , . Het it Æġparatu Cbronologico P. I. C. VIII. §. II: alwaar hy toont, dat de Nieuwe Maan in ’t Joodfche Land merkelyk vroeger zigte baar is dan in onze gewesten, en uit welke oorzaakeh dit ont- ftaat. Hy haalt by die gelegenheid ook eene plaats aan uit een der fchriften van Maimonides, (Kiddus Cap. 17.n.3.) die het zien of niet zien der Maafië alddar bepaalt tusfchen dep afltand van gen is graaden: „, als de Maan 9 graaden van de Zon is, is ’s » Onmogelyk-dat ze over ’t geheele Joodíche Land gezien worde; » Wanneer ze meer dan 15 graaden van‘de Zon is, is °t buiten ‚> twyfel, dat ze over °t geheele Joodfche Land zigtbaar zy. | (f) Een onzer goede Vrienden heeft ons eene dergelyke reke- ning van zyne hand doen zien, die reeds. eenige jaaren voor de uitgaaf van Fergufon's Aflronomy gemaakt was, en ten opzigt der Paaschdagen met het bovenftaande volkomen overeenftemt., Men vindt ook zodanig eene telling in Buncings Chronologia p. 221, € feqq. alleen met dit verfchil dat hy in ’t jaar 32 het Paícha heeft Op 13 April, Zondag, ftellênde de Maan zigtbaar op den-goften Maart, dat egter bezwaarlyk heeft konnen zyn ; aangezien de nieuwe Maan den 2often 's avonds wat laat inviel, om den vol. genden dag met Zonnen ondergang gezien te konnen worden. In de reeds aangehaalde Apparatus Chronologicus van Bernardus Lamy, P. IL. C. II, §. IL. vindt men eene zeer naauwkeurige op- gaaf van denzelfden aart van den Heer Jean le Febure, die in 't berekenen der gemelde Paaschdagen met onzen Fergufon eenftems= mig is; egter met dit onderfcheid dat hy zommige dagen, van _ wegen het al of niet zigtbaar zyn der Maane „in eenige onzeker: heid ftelt; des we ’t der moeite waardig geoordeeld hebben, het volgende uit zyne rekening hier nevens te melden, op dat men '£. zekere en ’t onzekere des te beter fcheide.. … - — : Pad . G f In ’t jaar 29 was de Maan den 3den April ’savonds maar rogr. ` 8 min. van de Zon, en ’t verlichte deel der Maane was niet groo <- : ter Cd Så4 DE CYD VAN ’s HEILLANDS KRUISDOOD. ‚ Het bovengemelde ggfte'jaar was het jaar 4746 vin de Fuliaanfthbe Periode, en °t laatfte jaar van de 2oade Ohmpia- de, ter dan een rrode deel van derzelver diameter; zo dat ze naauw- lyks zigtbaar waare; des hy niet vreemd zy van de zigtbaare Maan, en dus ook Pafcha, een dag laater te (tellen, April 38, Maandag, In ’t jaar 30 was de Maan den 23ften Maart 's avonds maar ro gr. 4 min. van de Zon, en dus als boven niet gemaklyk te zien: niet te zien zynde, zo viel de zigtbaare Maan, en dus ook Pa. fcha, een dag laater, April 7. Vrydag. ` In ’t jaar 32 was de Maan den 3often Maart 's avonds maar 10 gr. 10 min. van de Zon; indien ze nogtans de Maan dien avond gezien hebben, [dat egter bezwaarlyk was, ] 20 kwam de zigtban. re Maan, en dus ook Pafcha, een dag vroeger, April 13. Zon- In ’t jaar 34 viel de 'Lentelnee op den 22ften Maart ’s avonds te 10o uuren : vermids nu iemand hier uit zou konnen denken, dat deeze maand de Paaschmaand hiet geweest zal zyn, zo heeft hy Gok de volgende Maan gerekend, aldus. Nieuwe Maan 7 April. 2: 28 's naamiddags. zigtbaar 8 April, geeft 22 April, Donderdag. | In 't jaar 36 was de Maan den ryden Mert 12 gr. 15 min. van de Zon; een 76íte deel van haaren diameter was naauwlyks vere licht; en zy bevond zich kort aan den Horizont : niet gezien zynde zo is de zigtbanre Maan, en dus ook Pafcha , een dag laater, April 1. Zondag. DO, e Heer le Febvre doet hier aan nog volgen de jaaren 37 en 38, hebbende het eerfte Pacha op 19 April Vrydag en ’t laatite op 9 April Woensdag; doch de Maan was den 2síten Maart 13 gr. 13 min. van de Zon; zo ze op dien tyd gezien zy, valt de zigtbaare Maan, en dus ook Pafcha, een dag vroeger, April 8. Dingsdag. De meerdere naauwkeurigheid van den Heer le Febure baart hier, gelyk men bemerkt, geen zwaarigheid; alleen fchynt' zyne bepaaling van ’t Pafcha mogelyk op Vrydag in 't jaar 30, en be: paaldlyk op Vrydag in 't jaar 37, de redeneering van den Heer Fergufon eenigzins te verzwakken: doch nadien uit andere Chro- nologi{che kundigheden blykt, dat het fterfjaar van Christus niet kan: vallen op het jaar 30 als te vroeg, noch op 't jaat 37 als te laat, (gelyk de Eerwaarde Lamy l. c..§. III toont, ) zo doet zulks een weezenlyk nadeel. Men vergelyke hier mede het negende oofdftuk der Tydreekonkundige Aanmerkingen, gevoegd agter de nieuwe Nederduietfche vertaaling der Kerkelyke Gefchiedenigfen van Eufebius. 't Is waar de geagte Schryver dier aanmerkingen maakt ook gewag van eene rekening, volgens welke het 34íte jaar der gemeene tellinge, naar de teekening Van 't Foedfche Paaschfeest, bok bet frerfjaar van onzen Zaligmaaker geweest kan zyn; doch dezò re- DE TYD VAN $S HEILLANDS KRUÏspoob: 345 de, dat het zelfde jaar is, in ’t welke Phlegon ons berigt „dat ‘er eene buitengewoone verduistering der Zonne is voorge vällen; zyne woorden luiden dus. {nt vierde jaar van de gode Olympiade was ‘er de grooifte Zonsverduistering , die oyt bekend was: bet was nagt op ‘t'zesde uur van den dag; zo de men de fierren des hemels zage. Deeze tyd van den dag koimt volkomen overeen met den tyd van °t begin der duisternis- fe., volgens Matth. XXVII 45 , Marc. XV. 33 en Luc. XXII. 44: (*) maar al wie rekent zal vinden, dat ’er geen geheele Zonsverduistering in Jerufalem kon voorvallen „ naar den loop der natuure, op eenigen dag in dit jaar. Dit alles-fchynt voldoende te zyn, om vast te ftellen, dat de waare. tyd van onzes Zaligmaakers geboorte en kruifiging is, gelyk we thans berekend hebben, en om een einde te maaken aan °t gefchil der tydrekenkundigen over dit onder- werp. Van hier kan men gelykerwyze afleiden de waarheid van de Prophetifche fchriften ; nadien ze zo fterk eene proef konnen uicftaan als deeze, van onderzogt te worden op Sterrekundige beginfelen. tekening, naar ons inzien, niet beftaanbaar zynde, komt in dee- zen te minder in aanmerking, nadien zyn Eerwaarde zelf daar `’ weinig of geen werks van fchynt te maaken. (*) De Heer Fergufon brengt dus het gezegde van Phiegon tot ` den tyd der duifternisfe by ’s Heillands kruifiging; doch 't is be- kend dat dit gevoelen veel tegenfpraak onderhevig is. Ons beftek laat niet toe ons hier over in ’t breede uit te laaten. Wy mer- ken voor tegenwoordig flegts aan ; (1) dat het onzeker fchynt te zyn, of Phlegon gefchreeven heeft het rfte, ade, 3de of 4de jaar ` der 2ọ2de Olympiade; vermids de Schryvers hem zo onderfcheie den aanhaalen ; en de Kerk-Leeraars, fchoon ze zeer verfchillen over ’t fterfjaar van Christus, 'er nogtans gebruik van maaken „ op alle de jaaren hunner ftellinge. (2) Dat het verhaal van Phle- gen niets bovennatuurlyks behelst,en zeer wel verftaan kan wor- ` den van eene zeer groote natuurlyke Zonsverduistering; hoeda. … nig een voorgevallen ís in ’t eerfte jaar der vo2de Olympiade, dert 24 November omtrent den middag. En (3) dat het derhalve niet onwaarfchynlyk is, dat men by Phlegon heeft te leezen, in't eerfté jaar enz. Men zie deeze aanmerkingen in 't breede in A. Sykes Disfert. on the Eclipfe mentioned by Phlegon, en in a Defence of tho Disfert. &c. die wel tegengefprooken;, maar, zo veel ons voors ftaat, niet wederleid is. OO ME. ‘346 VERHANDELING WEGENS DÉ LEERE VAN HET rep METHODUS DE MAXIMIS ET MINIMIS, opgehelderd , of VERHANDELING wegens de Leere | van ’t Oe MOOGLYK GROOTSTE or MOOGLYK KLEINSTE, door A. F. M. Non nova funt fingenda , nifi bec vera esfe probentur: Nullam verba fidem ameota ratione merentur. PALINGENIUS. In Zodiaco Vite. |D Wiskonftenaars weeten door eige on- dervinding het beste , hoe groot een Verfchil dat ’er is, nopens de uitwerkingen der Voorftellen van de Reken- en ' die der Stelkunde, en dat de moeilyke overpeinzing van die der laatfte niet kan nog mag vergeleeker worden by de weini- ge Regels, welke men, zonder veel hoofdbreekens , maar ge- . bruiken moet, om aangaande telkonftige voorvallen tot een befluit of oplosfing te konnen koomen. Want de Rekenkun- de flegts fteunende op eene duidelyke bevatting van vier even- vredige hoegrootheden , °t zy dat die of in geheele of in ‘gebroo- ke getallen of Quantiteiten opgegeven worden ; zoo is de zoo enaamde Regula de tribus Pofitionibus of de Regel van DRIEËN aet eenigfte middel, °t welk de beminnaars der getallen moe- ten gebruiken, om het begeerde te konnen vinden, dat is: van drie opgegevene Quantiteiten met eene zeekere hoedanig- heid vermaagfchapt voor vast te konnen zeggen en te befluiten dat het vierde niet anders kan zyn , als de uitkomst of Quotient aantoont, die ’er ontftaat, wanneer het verme- nigvuldigde van het tweede en derde der bekend gegevene Leden volgens. hunne order door het eerfte Lid gedeeld wordt. - ’t Is wel waar , dat ’er egter zomtyds gevallen konnen voorkomen , die met het zoo even ge-opperde Zullen fchynen te ftryden en dierhalven daarvan moeten uitgezonderd wor- den, zam nulla Regula fine Exceptione ; dog fchrandere Re- kenkonftenaren zullen wel haast, naar ryp overleg van, die So | aar- Pa MOOGLYK GROOTSTE OF MOOGLYK KLEINSTE: 347 daarby gevoegde omftandigheden, de.ontmoetende zwarighe-. den weeten te doen verdwynen en zulke aan de wetten der re- gel van Drieën te onderwerpen. Daarentegen worden dikwils de ftelkonftige voorwerpen met zoo veel onbekende zaaken verward en verduisterd ter oplosfinge voorgegeven , dat nog. de tel- en meetkonftige tot nu toe bekend zynde Leerttellin- gen, nog het geene elk yverig Liefhebber der wiskonftige Weetenfchappen door eige naarftigheid en vlyt zig mogte be- kent gemaakt en voor zig afzonderlyk dien aangaande uitge- vonden hebben , op verre na nog niet toereikende bevonden worden, om zoodanig eene ftelkonftige verwarring door de- zelve, volgens zyne begeerte te konnen ontwarren, ten Zy hy PROPRIO MARTE „door eige diepe overdenking van diedaar by voorkomende vermengeling van onbewuste dingen, nog eene byzondere wiskonftige aanleiding tracht te ontdekken, wel- ke hem het gewenschte doelwit doet bereiken. Men acht het onnodig „ dien aangaande byzondere voorbeelden by te brengen , aangezien de menigvuldige fchriften der hier en daar opgeregte Academiën van Weetenfchappen daarvan tot genoegzaame getuigenisfen konnen verftrekken. | Vermits nu al de Weeten{chappen nog niet zoodanig on-. derzocht en derzelver geheimen dus volkomentlyk uitge- pluist zyn „zoo dat men met grond der waarheid het NON PLUS. ULTRA dien aangaande konde uitgalmen ; maar nog veel daar- van, on te doorgronden, is vvergebleeven (2 waar door elk liefhebber dier zaaken kan aangemoedigd worde, om zyne bequaamheid daaromtrent te laaten blyken: zoo zal het zeekerlyk de mispryzing derGeleerden niet konnen ontmoe- ten, wanneer nu en dan door iemand iets nadert nagefpeurd en opgehelderd wordt , waarvan juist de regte bevatting nog niet bekend is geweest. Ten dien opzichte heeft men voorgenomen door dit Opftel aan de geleerde wiskonttige weereld eene opheldering mede te deelen van die nog zeer donker zynde METHODUS DE MAXIMIS & MINIMIS, dat is; bet mooglyk grootfle of het mooglyk kleinfte met waarlchynlyk- heid van Reden in dit of dat telkonftig geval te konnen vin- den; want het is de getallen flegts eigen ‚dat derzelver kon- ftige verbinding en afzondering gevallen uitleveren, die des menfchen verftand onbe lyk voorkomen, en op wereld- fche dingen wegens derzelver onnafpeurelyke verknochtheid ` - - met (*) Feste Wolfio in prafatione fya ad. Elementa Analyfeos Matbe- bsatice tam finitorum, quam infinitorum. , ` l U DEEL. MÈNGELW:. AO. 9.7 Ddi’ s 348 VERIANDELING WEGENS DE LRERE VAN HEY hiet gemakkelyk konnèn toegepast worden. Want derzul- ker aancenfchakeling heeft zoodanig eene verborgentheid van onbekende omftandigheden tot een grond, welke de aller- fchrandertte Wysgeer niet in ftaat is „door zyne met veel moeite verkreege kennisfe in natuurlyke zaaken te konnen ontwarren; en hy moet bekennen, dat des menfehen eindig verftand on- vermogend is, tot-in ’t oneindige toe op te klimmen. Dier- halven ftemt het met het gezonde vernuft zeer wel overeen, zig flegts te bepaalen aan ’t geene men door kracht van on- wederfpreekelyke fluit-redenen vermogend is uit te vor- fchen. De Wiskonftenaren hebben tot nu toe nog geenzins eene Vaste regel opgegeven , door welke men vooraf kon- de verzeekerd weezen , dat, in dit of dat telkonftig ge- val, of het mooglyk grootfte of het mooglyk kleinfte moeste bereikt worden (*); hunne uitwerkingen hebben hen ten einde hunnes werks eerst getoont, wat mooglykst van beiden mogte gebeuren konnen; en zy hebben juist niet al te naauwkeurige zorge gedragen, hunne oplosfingen met baarblykelyke proeven In getallen te bevestigen. Men zegt niet te veel „* wanneer men veronderftelt, dat derzelver al te vaste aankleeving aan de ALGEBRA SPE- crosA hen belet heeft, dienaangaande eene volkome ze- kerheid te konnen. gewaar worden : want de Letters, die men gewoon is, zoo wel voor onbekende als bekende hoegrootheden, in deeze zoort van weetenfchap te veron- derftellen , zyn niet van die natuur, dat ze zoo ligt als de ‚ getallen in hunne byzondere deelers konnen ontleed wor- den; om de etgenfchappen , welke aan dit of dat denkbeeld, door getallen niet uitgedrukt , gehecht zyn, met weinig moeite te ontwarren, en zig bekend te maaken. Om dit gezegde nu eenigzins klaarblykelyk te bevesti- gen, zo laat de twee getallen 6 en 24 door de twee kt- ters a en b-verbeeld worden. Daarmede de gewoon!yke werkwyzen der Rekenkunde volbrengende, zal men ver- . b krygen atb z 30,b g Z 18, ab£ 144s z = 4 of paj Jeder een zal nu ligtelyk gewaar worden, dat de telkonttige uitwerkingen voor de zinnen gemakkelyker te begrypen zyn, dan die der letterlyke; konnende door tusfchenkomfte van se er- (*) Ut olucet ex JOHANND ‘nuppentt Epistola Secunda de mi _ KIMIS ($ MINIMIS ad FRANCISCUM à SCROOTEN, \ . ` m o O ne ede Aa L. MOOELYK GROOTSTE OF. MOOGLYK KLEINSTE. 349 derde Qugntiteit deeze twee letteren in geene vergelykinge tegens malkander gebragt worden ; want zonder dat weet men niet te befluiten , of a grooter als b of b meerder als a kan of. zal zyn „ dat is: welke van beide magr een zeeker gedeelte van bet ander is. Neemt men nu verder een zeekere bepaalde hoegrootheid aan, te weeten, als die.in twee ongelyke deelen gefplitst wordt, of derzelver Produ® of de zom hunner vierkanten de- mooglyk grootfte of mooglyk kleinfte Quanriteis voortbren- gen kan ; zoo geeft de letterlyke uitwerking ons in ’t minfte nog geen zulk klaar denkbeeld daarvan, waaruit men voor vast konde befluiten, op welke van beide het een of het an- der, buiten eenige twyfeling , moest toegepast worden. Want laat C © 4 + B zyn het voorgeftelde , zo is de vraag of A+ B het mooglyk grootfte of het mooglyk kleinfte zy, en wat daarentegen £ + B> moet of kan weezen. Maar ver- mits zomtyds ìn twyfelachtige of onbepaalde Algebraifche voorftellen’, en daaruit voortkomende Æquatien, uit een enkele veronderftelling niets beflisfende kan opgemaakt worden , zoo moet eene tweede veronderftelling ons daar omtrent of een meerder licht te wege brengen-of ook ons nog meerder doen verdoolen, dat is zoo veel te zeggen als ons doen te kennen geven, misfchien eene oplosftlyke zaak aange- vaard te. bebben. Men neeme dan voor een tweede Stelling aan, dat de twee deelen zyn. Ad N — Båd far B= C dan is der zelver Prout = 4B Bd Add’ en der Vierkanten Zom =Z £ "+2 4d+ Bema Bde 2 da Om deeze uitwerkingen van de tweede ftelling met die der eerfte nu in eene ordentelyke vergelyking over een te bren- gen, moet’er eene andere Quantiteit wederom veronderfteld worden „die het meerdere of het mindere verbeeldt, °t welk ` ze met elkander zouden verfchillen ; laat diedan d2 weezen, en nadien ’er teffens twee gevallen by voorkomen, die men. evenwel met malkander zal doen overeenftemmen, zoo komt ons Dd 2 o L aan- {ST VERHANDELING WEGENS DE LEERE VAN HET * | L aangaande bet PRODUCT, © ,` te overweegen voor, wat het mooglykfte is van AB+d2 = AB *BdtAd =d? of van AB=d2 =Z AB =BdAd =d ` uit de Natuur der Vergelykingen verkrygt men dan + d2 ZI Bd Ad * d’ da == Bd + Ad =d door d ter wêerzyden gedeelt, zyn de Quotienten +23 BA den 2 2 BHAS d of 2 BA 4d r Vermits nu tweederlei Quantiteiten (onderling met malkan- der ftrydig zynde), aan 2 gelyk gevonden worden, dus moet eene daar van noodzakelyk valsch of onwaar zyn; want twee tegenffrydige dingen konnen onmogelyk aan een zelfde derde teffens gelyk weezen; dit nu te beramen op eene onwederfpreekelyke wyze, daar toe zyn de veronder- ftelde letteren voor zig zelve nog niet toereikende genoeg, ten zy dat men dezelve met eene andere hoedanigheid ver- gelykt, die eene begrypelyke reden tusfchen, beide te ken- nen geeft. Zoodanig eene reden , voor de zinnen bevatte- lyker zynde als enkelde letters, wordt dan door-middel van de getallen verkreegen, dierhalven voor A, B en d geftelt zynde 24, 6 en 5, zoo zal 2 gelyk “624 3 en 2 ook gelyk6 = 24+ 5 worden datis2 5 + 13 en ook 2 5 = 13 het eerfte aannemelyker zynde dan het tweede , zoo kan het eenvoudig befluit daar uit opgemaakt worden, dat zoodani- e PRODUCTEN altyd grooter worden, dat is: het moog- k groòtfte voortbrengen. Neemt men nu Il. DE ZOM DER VIERKANTEN är Overweeging, zoo ftaat te onderzoeken, of die het moog- lyk kleinfte of mooglyk grootíte kan uitleveren. Dieshalven, | l | vol- Padd ' MOOGLYK GROOTSTE OF MOOGLYK KLEINSTE. 351 volgens de voorgaande veronderftelling by de Produ&en ge daan, moet ook hier. dat het produ zulker deelen altyd grooter, daar en tegen de Zom der Vierkanten geduurig kleinder wordt. Maar daar- omtrent verkrygt men nog een veel klaarder denkbeeld , als men in plaats van twee deelen drie verkiest en eene zeekere willekeurige reden of betrekking aan de twee eerfte tot elkan- der toe-eigent. Laat dierhalven gegeven zyn 160, om in drie deelen te íplitfen, waar van de reden der twee eerfte zal zyn , als 5 tot 11, dan konnen zoodaanige deelen zyn, by gevolg de Zom hunner praduen Van tweeen twee, mitsgaders de Zom van derzelver Vierkanten , als volgt: Dd3 de P 342 VERMANDELING WEGENS DE LERBRE VAN- HET de Deelen, de Zom der PRODUCTEN en die der. Vierkanien; 5. II. 144 . 2359 . . 20882 IO. 29. 129 . 4316 . . 16968 15. 33. 112 . . 5071 . . 13958 20. 44. 2 . 7JO4 : . ` II522 25. 55. . 77g. .. « 10050 30. 66. 64 . 124 à 9352 35. 77. 48 . 8071 … - 9458.. 40. 88. 32 . 7616 . . 10368 45. 99. 16 . 6759 . . 12082 %t welk het geopperde van het voorgaande bevestigt. Hier uit wordt men teffens gewaar, dat het mooglyk grootfte van de Zom der Produ&zn en het mooglyk kleinfte van de Zom der Vierkanten tusfchen zoen 35 des eerften deels snoet invallen, zoo als in °t vervolg zal blyken. Men kan nu dierhalven voor een vaste regel opgeven, wanneer in eenig Voorftel de Zom der Produĝen van twee en twee, van drie en drie, van vier en vier enz. of de Zom der Vierkanten, Teerlingen, Bigua- draten enz. ter oplosfinge van °t zelve in ádanmerkinge ko- men, dat dan in °t eerfte geval het mooglyk grootfte en in het tweede geval het mooglyk kleinfte zal gevonden en daar | uit voortgebragt worden. Maar wanneer die, onder malkan- der vermengd , voorgefteld worden , dat dan juist voor af niet al te zeeker zal te bepalen zyn, welk van beiden de uitkomst ‚ mag uitleveren, en na gedane oplosfinge de Praef eerst moet te kennen geven, welk het mooglykfte daar van zal zyn. Waaruit dan vau zelve drie Hoofdftukken woortvloeijen , zullende ss -o ` het eerfde die voorvallen gade flaan , welke het mooglyk grootfte moeten voortbrengen. .. het tweede zoodanige, die het mooglyk kleinfte tot hun doelwit hebben, en ` ela het derde alzulke welkers onzeekerheid voor af niet toe- laat voor vast te bepalen , wat van beiden gebeuren -~ zal en moet. Het zy dan, dat, in dit of dat geval , of het mooglyk groot- fte of het mooglyk kleinfte moet voortkomen, zoo is het onomltootelyk waar dat zulks evenwel maar eens by ek voorftel zal gebeuren konnen, dat is te zeggen, de verg kingen of EQUATIEN, welke uit de oplosfinge van diergeljkt -Voorftellen op °t laatfte: vbortkómen „ zullen: maar eene mogelyk wortel mogen hebben; want fchóon deeze Æquatiën, wegens de verfcheidentheid der by de voorftellen bekend gemaakte - Looto ~ om- ar t MOOGLYK GROOTSTE OF. MOOGLYK KLEINSTE. 3853 omftandigheden, tot eene grooter digniteit als die van een vierkante vergelyking konnen verheven worden; zoo is het niet te min onwaarfchynlyk, dat derzelver wortels alle aan malkanderen gélyk zullen zyn; want dan moeste eene  >- - ~- Biquadraat enz. uitleveren, "t welk dan, gelyk reeds gezegd is, door de verfcheidentheid der omftandigheden ot voorwaarden , ‘denkelyk niet zal gebeuren konnen, Dierhalven is flegts het befluit op te maken , dat zoodanige vergelykingen nooit meer als twee gelyke wortelen zullen mogen hebben, ten’. waare dat dié uit gerechte Vierkanten, Teerlingen, BIQUA- DRATEN enz. volftrekt beftonden. „ Dit zoo zynde „ -beftaat de konstgreep by diergelyke „ Æquatiën dan daarin, dat men een van die twee gelyke 5, wortels daarin tracht te doen verdwynen; vermits nu de a Zelve uit bepaalde en onbepaalde QUANTITEITEN te zamen „ gefteld zyn „zynde de eerfte onveranderlyk ‚maar de twee- ‚de aan verandering onderworpen; Zoo is het in de ftel. a kunde, by onbepaalde of veranderlyke Qyantiteiten , eene a al voor lang aangenome vaste GRONDLES , in derzelver » plaatfe andere te veronderftellen, die gemakkelyker zyn, > om ter oplosfinge het voorgeftelde doelwit te mogen be- »-reiken ;: wordende dan ook eene bepaalde of onverander-, » lyke Quantiteit , als die met Nu/ wordt vermenigvuldigd , » gelyk gefteld aan o, of aan niets, waar door die noodza- kelyk uit de vergelyking moet weg raaken ”. 5 “ Door zoodanig een konstgreep nu worden alle vergely- kingen tot een lid minder gebragt, en wel door eene orden- telyke Mulriplicatie. van elk lid -der vergelyking , met het getal der digniteit van de onbepaalde of veranderlyke Quan- titeit. Om ’tgezegde dan klaarblykelyk te bewyzen „zoo laat onderftaande Teerling (wiens gelykewortel is 3x 40), 2728 1082 144x = 64o met 3 2 . I o.ge-miltipliceerd worden. memmen Bias orÓr ige 0 oo E e welk men door 9 x kan deprimeereñ of verkleinen. Dd4 zoo ‚sr 354 APRILSCHE VRYAADJE zoo dat men verkrygt g= Art 6 o nogmet 2 `I o vermenigvuldigt komt 18x? = 24x72 0 ` door 6x gedeelt men heeft 3x = 4 = o, zoo als boven is veronderftelt. Deeze te vooren geftelde vermenigvuldtging verftrekt dan bygevolg tot eene algemeene wet by alle Æquatiën, ze mo- en zoo verheven van Digniteit zyn, als ze willen; en het is de eenigfte grond, waar door men voorftellen , aangaande de vinding van het mooglyk grootfte of moogiyk kleiníte, tat de oplosfinge kan bekwaam of infchikkelyk maaken. Wy hebben °t noodig geagt dit voor af te laaten gaan, als _ eene Ínleiding tot de bewerking, die we in °t vervolg zullen ' mededeelen, ` DAMON en ROOSJE, APRILSCHE PVRTYTAADJ?E * DAMON. He: lokt de dageraad, met onze Min bewoogen, De lieve lonkjes, Lief, uit uw’ wellustige oogen! ' Hoe groent myn Bloem - tuin, en hoe fchynt deez’ Linde laap, Met jońge blaadjes, ook van blydfchap aangedaan ! Hoe fchenkt de preveltaal een onderling genoegen Aan onze Min, myn Lief! de ftamel-zugtjes zwoegen In onzen boezem; en een tedre liefde- brand Van zuivre wedermin ftrekt ons ten onderpand. De leden huiveren, gekitteld van verlangen, Als ik de roosjes zie gefchilderd op uw’ wangen; Is of een zuide-wind my om de leden woelt, — Die door een labbertogtje het Zomer -zweet verkoelt: Zoo jaagt uw vriendlyk oog de liefde door myn’ Adren: ‚Kom lieve Roosje, laat myn mond uw lipjes nadren. Ach, zoeten Engel! myn’ alwaardfte Hartvriendin, ‚ Dat ik uw mondje kus; myn zieltje fchuilt ’er in. ROOSJE. °k Beken het Damon, en ik kan het niet ontveinzen, Dat ik u min, ô knaap, gy zyt van myn gepeinzen, EE | a Het £*\ Wy deelen onzen Leezeren dit Stukje mede, zo als bet ons door | gen Dichter is ter band gefbeld. 