Het leven een droom, tooneelspel
Een somber graf is elk gebouw in 't rijk, En elk soldaat aireede een levend lijk. Clotaldo treedt op. Clotaldo {tot den Konjng). Zie me aan uw voet en — God zij dank — in 't leven! Basilios. Clotald, wat weet ge (o spreek!) van Sigismond? Clotaldo. Het volk, door blinden hartstocht voortgedreven, Drong tot het diepst van 't bergslot door en vond 1 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 18S Ziju Prins daar, wien 't de vrijheid heeft hergeven. Opnieuw in macht hersteld, zwoer hij terstond In overmoed, dat ieder 't zou ervaren, Hoe 's Hemels teeknen waarheid openbaren. Basilius. Geef mij een paard, 'k Zal op d' ondankbren zoon Met eigen hand den bittren smaad verhalen; En roemvol blijve in 't strijden voor mijn kroon De zege aan 't zwaard, waar wetenschap mocht falen. {treedt af). Estrella. Ik als Bellone aan Tebus' zij — hoe schoon! Zoo zal mijn naam steeds naast den zijne pralen. Daarom, op vleuglen naar den strijd gesneld ; Minerve op zij gestreefd in 't open veld! {Zij treedt af. Tromgeroffel). EosAüRA treedt ojj^ Clotaldo terughoudende, EOSAURA. Al roept uw wakkre geest U heden Yan hier naar 't oorlogsveld, toch zij Me een woord gegund ; want ook in mij A'^'ordt thans een zware strijd gestreden. Gij weet, dat 'k arm en deerniswaard. Verlaten en door 't leed bezwaard, In 't Poolsche rijk ben aangekomen, Tot gij me in gunst hebt aangenomen En ik bij U bescherming vond. Ik moest (helaas) naar uw bevelen Mijn naam, mijn liefde en smart verhelen, En mij aan 't hof van d' eersten stond Een onbekende, een vreemdling achten 184! HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Eu, spraakt ge, bovenal mij wachten AsTOLF te n adren. Doch het lot Besliste 't anders. Hij ontdekte Mij hier; en wat tot schand hem strekte, ., Hij dorst, mijn fier gevoel ten spot, 4 Zelfs in mijn bijzijn stout gewagen Yan 't onderhoud, dat hem van nacht In 't hofpark met Estrella wacht. Hier is de sleutel. Geen vertragen; Want is de toegang thans U vrij, Zoo is mijn leed het eind nabij. 'k Weet, moed noch kracht zal U ontbreken Tot redding van mijn eer; gij zult, Tot kwijting van zoo duur een schuld. Mij door zijn dood nog heden wreken. Clotaldo. 't Is waar, 'k was daadlijk reeds geneigd, (Gij zelf getuigt het in uw klagen) EosAURA, 't al voor U te wagen. Al werd mijn leven zelfs bedreigd. Nu was mijn raad, dien 'k U ontvouwde, Dat ge Uw vermomming hier aan 't hof Afleggen zoudt; want zoo het trof. Dat U AsTOLFO hier aanschouwde, 't Moest wezen in de U eigen dracht, Opdat uw schijnbaar dwaas vermeten Dan geen lichtzinnigheid zou heeten, Die licht uw naam in opspraak bracht. Toen was 't mijn beurt om te overwegen, Hoe 'k uw geschonden eer voor goed Zou redden, moest het zijn, door 't bloed (Zoo was me uw naam aan 't hart gelegen) Van Prins Astolfo. Nu, gij ziet, 't Was licht een al te onzinnig pogen; Maar toch, hij is mijn Koning niet, HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 185 Dies was 't geen misdaad in mijne oogen. Zijn dood was zeker, docht mij. Maar Toen SiGisMOND mij stond, naar 't leven. Is hij, door vroom gevoel gedreven En in verachting van 't gevaar, Als mijn verdediger verschenen. En gaf van moed en koenheid blijk. Schier aan vermetelheid gelijk En zonder weerga, zou ik meenen. Hoe kan ik (denk eens, hoe ontaard!) Thans de inspraak van mijn ziel weerstreven^ En hem, wien ^k redding dank en leven, Den dood doen sterven door mijn zwaard? En dus, daar zorg en liefdebanden U beide omvatten evenzeer. En 'k U een weldaad schonk weleer, Die 'k zelf ontving uit zijne handen. Dus vraag ik, wat er dient verricht, Wie 't eerst mijn bijstand kan verlangen? Want ben ^k door geven U verplicht. Ik ben 't hem mede door ontvangen. Wat eisch zich opdoet in dien strijd, Nooit kan mijn hart voldoening smaken: Ik moet de zaak ten einde maken, Terwijl ik 't meest van allen lijd. Rosaura. Ik zal de spreuk ook thans gedenken, Dat voor een ridderlijk gemoed Het geven edel is en zoet, Naarmate ontvangen 't hart moet krenken. Zoo dit beginsel waarheid blijk', Zijt ge ook door niets aan hem verbonden ; Want hebt ge in hem den man gevonden, Die U het leven schonk, gelijk Gij 't eenmaal mij ook hebt gegeven, 186 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Zoo drong hij tot een lage daad Uw adeldom en hoogen staat, Ik echter — tot een edel streven. IS^aar ge U aan mij verbonden acht, Moet ge over hem dus 't vonnis strijken, Gesteld dat gij me een gunst deedt blijken, Die gij van hem hebt afgewacht. Zoo mag ik dan uw hulp verlangen; Geen zorg bij 't redden van mijne eer: Ik ga hem voor toch, evenzeer Als immer ^t geven voor 't ontvangen. Clotaldo. Een ed'le geest voorzeker leeft In hem die dure gift wil schenken, Maar ook 't erkentelijk herdenken Past hem , die haar ontvangen heeft. Kon 'k nu door schenken mij verwerven Den roem der edelmoedigheid. Ook die nog zij mij weggeleid, 't Gevoel van dank niet gansch te derven, 'Nu. 'k toonen kan, dat 'k evenzeer De weldaad dankbaar kan vergelden Als schenken kan. Ja, 'k moet U melden : De ontvangst strekt als de gift tot eer. EOSAURA. Yan U ontving ik eens het leven ; Maar toen ge 't mij hadt toegezegd, Hebt gij mij tevens uitgelegd. Dat, zoo er schande en smaad aan kleven, 't Geen leven is. Dies hebt ge mij Geen weldaad, als ge 't noemt, bewezen, Daar 'k naar Uw eigen w^oord moet vreezen Dat wat ge schonkt, geen leven zij. En zoo weldadigheid betoonen HET LEVEN EEN DROOM. DAG ITI. 187 i U eer betaamt dan dankbaarheid, (Gij-zelf beweerde 't) ja, dan vleit Mijn hart zich, dat ge uw woord zalt kroonen Door 't leven mij te schenken, dat ^k In werklijkheid nog niet bezat. Nog eens: is 't weldoen ed'ler te achten, Zoo geef dan eerst; de rest kan wachten. Clotaldo. Yerwonnen hebt gij. De ed'le daad Yan geven zal ik eerst gedenken: KosAURA, 'k zal U alles schenken Wat ik bezit. Maar volg mijn raad, En zoek in 't klooster rust en vrede. 't Is 't beste middel in dien strijd: Terwijl ge 't misdrijf dus vermijdt, Yiudt gij een toevluchtsoord er mede. Zie, tweedracht heeft naar 't schijnt, den val Van 't ongelukkig rijk gezworen; Ik nu, als edelman geboren. Ik ben 't, die 't leed vermeerdren zal? Zoo ge in uw keus mijn zorg wilt looüen Kan ik getrouw zijn jegens 't rijk. Mijn gunst aan U, en te gelijk AsTOLF mijn dankbaarheid betoonen. En daarom, kies naar rede en plicht, Dan is er niets voor U te vreezen. Wat kan er meer door mij verricht, Bij God ! al zou 'k uw vader wezen ! EOSAURA. Waart gij mijn vader, 'k zou den smaad Allicht om uwentwil vergeten : Nu zeg ik: Nooit! 188 het leven een droom. dag iii. Clotaldo. Wat schrikbre daad Is dan uw doel? Eos AURA. Gij moest het weten : Des Hertogs dood ! Clotaldo. Wat kon zoozeer Den moed in 't hart der maagd ontsteken, Wie nooit een vader toe mocht spreken ? EOSAÜRA. Wat vraag ! Clotaldo. Wat drijft U aan? EOSAURA. Mijn eer ! Clotaldo. Maar weet, Astolf zal vroeg of spade... Eosaura. Voldoen al wat mijn eer gebiedt. Clotaldo. Uw Vorst zijn en Estrellaos gade. Eosaura. Neen, help mij God, eer dat geschiedt! het leven een droom. dag iii. 189 Clotaldo. Eeu dwaasheid is 't. EOSAURA. Ook in mijne oogen ! Clotaldo. Ga 't dan te keer — Rosaura. Wat 'k kan noch wil? Clotaldo. Of gij verliest — Rosaura. Ik weet het, stil ! Clotaldo. Uw naam en leven. Rosaura. 'k Zal H gedogen! Clotaldo. Wat wilt ge? Rosaura. ^ Sterven! Clotaldo. O, verzaak Dien wrevelmoed. 190 HET LEVEN EEN DROOM. DAG IIT. EOSAURA. Waar de eer blijft vragen? Clotaldo. 't Is onverstand. EoSAURA. Mijn moed zal 't wagen ! Clotaldo. 't Is waanzin. Eosaura. Neen, 't is woede en wraak! Clotaldo. Geen middel kan den stormwind keeren Yan uw verblinden hartstocht? Eosaura. Neen ! Clotaldo. Waar wacht ge bijstand? Eosaura. 'k Weusch er geen! ^ Clotaldo. Geen middel? Eosaura. Geen dat 'k zou begeeren. het leven een droom. dag iti. 191 Clotaldo. Bedenk, licht dat ge een uitweg vindt... EOSAURA. Geen pad of 't leidt mij ten verderven. {treedt af). Clotaldo. O toef dan, toef, en wilt ge sterven, '^ Wil met U ondergaan, mijn kind! (treedt af). III. Het gehergte en het woud. Krijg smuzieJc. Soldaten op marsch. Sigismond, als in het begin in dierenhuiden gehuld^ gevolgd door Claroen. Sigismond. Zoo Eome in al de glorie van haar jeugd De kans had mij op dezen dag te ontwaren, Hoe luide klopte haar het hart van vreugd, Als zij het zeldzaam schouwspel aan mocht staren. Dat hier de woeste kweekling van het woud Als held haar legioenen aan kon voeren. En in zijn moed, zoo onversaagd en stout, Heel de aarde door 't verwinnend zwaard beroeren. Doch stil, mijn geest! trek nog de vleLglen in, En vlei U niet met d' uitslag van 't begin, Die rustióos naar 't onzekere ons doet haken. 192 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Licht kon het mij, indien ik mocht ontwaken, Ervaren doen, dat ik 't heb nagejaagd. Om 't als een ijdel beeld te zien verdwijnen. Hoe minder de uitslag zij, wanneer men slaagt, Hoe minder smartlijk ons 't verlies zal schijnen. (Tromjoetgeschal), Claroen. Verbeeld U eens een edel, vurig paard, Of duld, dat ik 't U naar mijn best vermogen Beschrijven zal. 't Yertoont zich aan onze oogen Als 't beeld van heel de wereld. Zien wij de aard In 't lichaam afgebeeld, het vuur ontwaren Wij in de ziel die hem doorgloeit; het meer In 't schuim, de lucht in d' adem evenzeer; Dus kan 'k dien chaos in het klein verklaren. Daar lichaam, ziel, schuim, adem tot een dier Zich vormt uit water, aarde, lucht en vier. Verbeeld U zulk een wezen, schoon van vlekken. En tracht er dan een schimmel in te ontdekken, Die, voelt hij slechts de sporen, inderdaad Den grond niet raakt en veeleer vliegt dan gaat: Zoo ziet ge een ros dat U, voor gij 't kunt denken, Een schoone vrouw toevoert. SiGISMOND. , Ja, wonder schoon! Claroen. Maar zie, het is Eosaura! m. SiGISMOND. Groóte goon! HET LEVEX EEN DROOM. DAG III. 193 Zoo wilt ge waarlijk haar mij weder schenken? Eos AU RA treedt ojp met degen en dolk en in een man- tel gehuld. EOSAURA. Ed'le SiGisMOND, wiens glorie, wiens verheven hel- denaard Tot den dag der daden opstijgt uit den nacht der don- kerheid, Als de schoonste der planeten die, met hellen glans gekeerd Uit de omarming van Aurora, bloem en blad met licht bestraalt, En op bergen en op zeeën, als zij oprijst met haar kroon, Gloed verspreidt, heur stralen uitstort, toppen kleurt, het schuim omzoomt, Zoo verlicht gij thans onze aarde, gloriezon van 't Poolsche rijk, Om een diep rampzaal'ge jonkvrouw, neergebogen aan uw voet. Te vertroosten. Hoor de woorden: die'p rampzalig en een vrouw ; Dubbel zou 't een man verplichten, fier op 't onbe- smet blazoen. Daar elk woord den eisch doet gelden, daar elk woord tot bijstand dringt. Driemaal reeds mocht gij me aanschouwen; driemaal was 't U onbekend Wie ik ben, daar telkenmale gij in andre dracht mij zaagt. 't Eerst verscheen ik U als jonkman in 't onzalig kerkeroord. Waar uw leven der ellende mijne ellende laafnis bood. 13 194 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Bij de tweede maal aanschouwde gij me als vrouw, toen al de pracht^ Yan uw majesteit een droombeeld, zinsbegoochling, schaduw was. En de derde maal is heden, in gestalte zonder naam : Daar bij 't schoone kleed der vrouwen mij het man- nenwapen siert. Maar, opdat uw medelijden te eer mij bijstand bieden i moog, Zij mijn onheilvolle loopbaan U voor heden meêgedeekL Aan het hof van Moscau schonk me een ed'le moe- der 't levenslicht. Ja, wel moet zij schoon geweest zijn, daar zij onge- lukkig wasi Een verrader sloeg zijne oogen op die vrouw. Ik noem hem niet, Daar ik nimmer hem gekend heb ; doch ik meet zijn heldenaard Naar den mijne, daar 'k als spiegel van zijn geest mij niet zoo hoog Van geboorte of edel noeme, dat ik dwaaslijk hem den God Ooit gelijk zou achten, die als gouden regen, stier en zwaan, Wislend van gedaant, tot Danab, tot Euroop en Leda kwam. Moet ik vreezen, door 't vermelden van die schaud- verhalen, thans Af te zwerven, tevens acht ik daardoor kortelings ver- meld. Dat mijn moeder, door de valsche liefdelagen boos misleid, Scliooner was dan een van allen, ongelukkig meer dan een. Ach, de ontduiking der getrouwheid aan 't gegeven huwlijkswoord HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 195 Kwam zoover, dat ^t schuldloos offer steeds 't her- deüken nog beweent; Want, Eneas voor zijn Troje, liet de wreedaard bij zijn vlucht Haar dit zwaard slechts achter. Yraag niet, dat ik u zijn kling ontbloot : 'k Zal het uit de schede trekken voor het einde van 't verhaal. Nu dan, uit een bond, zoo heilloos, hecht noch boeiend op den duur ('t Zij het huwlijk was te noemen of vergrijp — 't is alles een) Stam ik af, als van mijn moeder 't gansch gelijkend evenbeeld. Zij het niet in al haar schoonheid, toch in al heur aard en leed. Niets behoef ik meer te melden. Yan haar noodlot erfgenaam, Weet ik weinig wat geluk is, ga 'k met haar een lijdenspad. — Thans moet ik U mededeelen, wat de naam des roo- vers is. Die den maagdenroem me outvleide en het sieraad van mijne eer. 't Was AsTOLFO. Groóte Hemel! toorn en weemoed wekt zijn naam In mijn boezem. Kan het anders, zoo de mond een vijand noemt? Ja, AsTOLFO was de ondankbre, die zijn zegepraal vergat, (Snel vervliegt, voorwaar, de erinring als de liefde in gloed verdooft) Die, verlokt door 't loon der eerzucht, hier naar Polen kwam om zich Met Estrella te verbinden, die mijn heil tot lijk- toorts werd. 196 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Wie geloofde 't, als een sterre twee gelieven had ver- eend, Dat die andre ster, Estrella, beiden weder schei- den zouV Ik, gehoond — ik, dus beleedigd, was ontroerd, was zinneloos. Was des doods, was — wie beschrijft het? — was alsof de Hel met heel Haar verwarring in het Babel van mijn boezem was gekeerd. En in de overstelping spraakloos (want daar is een angst en smart, Die 't gevoel des harten beter dan de mond ons open- baart) Klaagde ik zwijgend al mijn lijden. Eenmaal echter, 'k was alleen. Brak mijn moeder weer de grondlen van mijn hart, en. God! daar stroomt, Elke smart mij uit den boezem, de een na de andre. 'k Weende en sprak, 'k Deed belijdnis zonder vreezen, want zoodra men weet dat een Wien wij onze zwakheid biechten, zich er mede aan schuldig voelt. Schijnt het dat met milder blikken ons de troost wordt toegedeeld, 't Kwade voorbeeld werkt dan somtijds ook iets goeds uit. Deernisvol Hoorde zij mijn klacht en troostte mij door eigen Iced- gevoel. Heeft de rechter zelf misdreven, o hoe licht vergeeft hij dan ! Door de ervaring wijs geworden en om 't zorgeloos verwijl, Dat de redding van den tijd wacht, krachtig tegen- stand te bien, HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 197 Liet ze mij geen rust in 't onheil. Den verleider^ was heur raad. Moest ik volgen en hem dringen door de fijnst ge- sponnen list Tot volledige ecrvoldoening. Ter vermijding van ge- vaar Stak zij nu, naar 't lot zich voegend, mij in 't fiere ridderkleed, En het zwaard mij overreikend, wat ik thans heb aan- aangegord, (Nu is 't tijd den kling te ontblooten, naar 'k zoo- even heb beloofd) Sprak mijn moeder, in 't vertrouwen op het teeken dát het siert : „Ga naar Polen! Zorg dat de Ed'len 't staal ontwa- ren aan uw zij, Want wellicht zal een der hunnen U uit deernis met uw lot Bijstand bieden en uw rampen lenigen door troost en raad."*^ — Zoo bereikte ik werklijk Polen, 'k Ga voorbij — want wat zou 't baten 't Geen bekend is mee te deel en — dat het teugel- vrije ros Mij nabij uw kerker voerde, waar ge ontzet waart mij te zien. 'k Ga voorbij, dat toen Clotaldo, zich ontfermende over mij, 's Konings gunst mij heeft verworven, wat mij 't leven heeft gered ; Dat hij mijn geheim ontwarend, mij den raad gaf 't jonkvrouwkleed Te hernemen als Estbella's kamermaagd, zoodat mijn list Haar en Prins Astolfo's toeleg tot een huwlijk sto- ren kon. 198 HET LEVEN EEN DROOM. DAG 111. 'k Ga voorbij, dat gij mij weder met verbazing zaagt aan 't hof, En door 't wislen van mijn kleeding in verwarring waart gebracht. Doch ik meld U dat Clotaldo, overtuigd van d^ eisch van 't lot. Dat AsTOLF Estrella huwen en het rijk beheerschen zal, Trots mijne eer, mij aan durft raden van mijn eischen af te zien. Nu dan, daar het uur der wrake, dappre Sigismond, U slaat, Daar ik zie, hoe thans de Hemel wil dat gij de gren- dels breekt Yan de woeste kerkerpoorten, waar ge uw boeien hebt getorst, In gevoel een dier gelijkend, in 't verduren als een rots; Daar ik zie, dat gij uw vader en uw land met waapnen dreigt, Kom ik zelf U bijstand bieden in Diana's prachtge- waad Eu Minerva's krijgstoerusting, deels gehuld in ^t zijden kleed. Deels bedekt met 't oorlogspantser, wat ik beide als sieraad draag. Op dan, onversaagde krijger ! daar 't èn U èn mij be- taamt Zulk een valsch besloten toeleg te verhindren, af te slaan : Mij — om d' echt van hem te keeren, die mij tronw gezworen had ; U — opdat • de samenvoeging van hun beide rijken niet. Door èn macht- èn krachtvermeerdring, de overwinning hachlijk maak'. HET LEVEN EEN DROOM. DAG IIT- 199 'k Kom als vrouw U overreden tot de redding van mijne eer, 'k Kom als man uw moed bezielen tot verovering van uw kroon ; 'k Kom als vrouw uw hart verteedren, nederbuigende aan uw voet, ^k Kom als man om U te dienen met mijn leven, met mijn zwaard. Maar, gedenk ook, zoo gij immer mij, de vrouw, met liefde dreigt, Zal 'k als man uw leven eischen, eervol strijdend, voor mijn eer; Want ik ben tot haar herstelling in dit hachlijk lief- depleit, Yro'üw om U mijn leed te klagen, man om 't al voor de eer te wagen. SiGISMOND. Hemel, zoo 'k in waarheid droome, doof de erinring dan in mij, Want onmooglijk kan dat alles in een droom beslo- ten zijn. Help' mij God! Wat wisselingen! Hoe ze veiliglijk te ontgaan, Of aan geen er van te denken? Wie kende ooit die twijfelmacht ? Droomde ik werklijk van die grootheid, waar ik mij van .zag omringd? Hoe dan roept die vrouw de teeknen zoo onfeilbaar mij terug? Waarheid was het dan, geen droom was 't! Doch zoo 't waarheid zij — ach, 't baart Mij geen mindere verwarring — hoe kan 't ovrig levensdeel Dan een droom zijn? Is de glorie dan zoozeer een droom gelijk, 200 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Dat men 't geen wij waarheid achten voor een logen houden moet, En 't verdichte zelfs voor werklijk? Is dan 't onder- scheid zoo zwak. Dat men twijfelend moet vragen, of de aanschouwing en 't genot Waarheid heeten zal of logen? Is 't oorspronklijke en zijn beeld Zoo gelijk, dat beider echtheid steeds betwijfeld wordt door ons? Is dat zoo, en moet men eindlijk alle grootheid, alle pracht. Alle majesteit en glorie als een schaduw zien ver- gaan ; Dan zal 'k weten aan te grijpen, wat de tijd ons vluch- tig gunt, Daar men slechts geniet voor 't heden, wat men in den droom geniet. In mijn macht is thans Eosaura en haar schoon ont- vlamt mijn ziel; Daarom 't oogenblik genoten; en de neiging breek' de wet. Dat mijne eer 't vertrouwen huldig' wat haar aan mijn voeten brengt. Ja, dit is een droom! Welnu dan, droomen wij van vreugde en lust. Die toch straks in leed verkeeren. Maar, ik wederleg mij -zei f Heden met mijn eigen woorden. Is 't een droom, is 't ijdelheid : Wie zou 't ijdle heil der aarde wislen voor het bemelsch heil ? Wat genoten goed verschijnt niet bij 't verdwijnen als een droom ? Wie gewon er heldenglorie, en erkende niet, zoo vaak HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 201 Hem 't herdenken deed terugzien, dat hetgeen hij heeft aanschouwd. Zonder twijfel slechts gedroomd werd? Leert de erva- ring zulks aan mij; Is 't genot dat ons ten deel valt, slechts een flikke- rende vlam, Die bij 't zachtste morgenkoeltje de asch na 't blus- schen overlaat, Laat ons dan het eeuw'ge zoeken en den roem die nimmer sterft. Waar het hoogst geluk geen sluimring, glorie geen verkwijning kent. *t Krenken harer eer betreurend, staat Eosaura hier voor mij. En een Vorst betaamt voor alles eerverdediging, geen roof. Bij den Hemel ! haar ter wille zal ik kampen voor het recht En 't verloorne haar herwinnen, voor ik mij de kroon herwin. Op, we ontvlieden die verzoeking, eer ze mij te mach- tig wordt 1 {tot de soldaten). Op, te wapen ! Yoort, naar 't slagveld eer de somber- heid der nacht 't Gouden licht doet nederdalen in der donkre gol- ven schoot. {Jüj wil heensnellen) .¡ Rosaura. Prins, waartoo zoo snel ontvloden? Hoe, geen enkei troostend woord Zijt gij schuldig aan mijn kommer, noch een weldaad aan mijn leed? 202 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Hoe, mijn Prins! kan 't mooglijk wezen, dat ge mij noch ziet noch hoort En uw aanschijn van mij afwendt? SlGlSMOND. Ja, EosAURA, de eer gebiedt Dat ik, me over IJ erbarmend, heden wreed zij jegens U. Antwoord moog mijn mond U weigren, 't is, wijl de eer U antwoord geeft ; Spreek ik niet, mijn daden zullen voor mij spreken, naar ik wensch; Wendt mijn oog zich af, 't is noodig in dit hard en streng geval, Van uw schoonheid 't oog te wenden, zoo 't zich heen- wendt naar uw eer. {Hij treedt af). EoSAURA. Wat raadslen, God! — Mij, voortgedreven In zooveel jamren ongehoord. Is bij dit dubbelzinnig woord In 't eind de twijfel slechts gebleven? (Claroen treedt oj)). Claroen. Meestres, 't is tijd U weer te zien ? EosAURA. Claroen, van waar? Ai, laat mij hooren! Claroen. 'k Was opgesloten in een toren, En wachtte er, of de dood misschien HET LEVEN EEN DROOM. DAG 111. 203 Mij als zijn man had opgesckreveu. O, ^k heb eeu slechte kaart gespeeld. En 't had maar weinig daar gescheeld, Of 't stond misère met mijn leven. Ik was er waarlijk voor beducht! Rosaura. Waarom dat ? Claroen. Wijl ^k mij dorst vermeten Uw afkomst en uw naam te weten. Cloïaldo toch — — — {trinnmelen en tromj)etgeschal). Wat krijgsgerucht ! Rosaura. Wat kan dat zijn? Claroen. Het regent slagen ! Een regiment soldaten treedt 't Omlegerd bergslot uit, gereed Een aanval op het heir te wagen Van Sigismond. Rosaura. En ik, o schand ! Ik vlieg niet wakker mee ten strijde; Ik kamp niet moedig aan zijn zijde, Tot ergernis van heel het land. Daar wet en orde is opgeheven In zulk eeu worstling, wreed en bang? 204 HET LEVEN EEN DROOM. ÜAG III. {treedt af). Stemmen [van buiten). Lang zal de dappre Koning leven ! - Stemmen {2tit liet leger van Sigismond)* Lang leef de vrijheid ! Cl A ROEN. Even lang Mag vrijheid leven en de Koning! Wint de eene of de andere — mij is 't wel; Want komt men tot de winst van 't spel, Ik reken weinig op belooning. En dus, hoe 't volk daar raast en woelt, 'k Blijf op een afstand bij 't krakeelen. Ik wil de rol van Nero spelen. Die nimmer deernis heeft gevoeld. Of voel ik iets dat mocht gelijken Op zulk een dengd — ik voel 't voor mij; Dus zal 'k, verscholen, van ter zij Dit broederlijk onthaal bekijken. [Ilij verbergt zich tusschen de rotsen). Hier zit ik, veilig en bedaard; Zoo tusschen rotsen in als dezen Behoef ik voor geen dood te vreezen. Zoo'n waagstuk is geen oortje waard. {Tromgerojffel en trompetgeschal ; wapengekletter). De Koning met gevolg, Estrella, Astolfo en Clo- TALDo treden als in vlucht op. Basiltus. Wat Koning heeft een leed gedragen, Wat vader ooit een smaad als ik ! HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 205 Clotaldo. Uw heir, verwonnen door den schrik, Is, weerloos, op de vlucht geslagen. ASTOLFO. 't Verraad mijn Vorst, behoudt het veld ! Basilius, In zulk een strijd zijn trouw te noemen. Zij, die in de overwinning roemen ; Terwijl 't verraad de vlucht verzelt. Nu dan, ontvlieden wij de woede, Clotaldo, van d' ontaarden zoon, Den roover van mijn recht en kroon! (^r vaU een, schot en Claroen valt uit zijne schuilplaats op den grond), Claroen. Help, Hemel ! neem mij in uw hoede ! AsTOLro. Wie is die kermende soldaat, Die door 't vijaudlijk lood getroffen, Hier bloedend voor ons neer komt ploffen ? Claroen. Een man, wien hoop en lust vergaat. Door voor den dood mij schuil te houden, Heb 'k aan den dood mij blootgesteld ; Want wie hem wil ontvluchten, snelt Hem in 't gemoet; zijn pijlen zouden Wij op geen enkle plek ontgaan. En daarom zal 't U duidlijk blijken, 206 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. l~)at wie hem 't ijvrigst tracht te ontwijken, 't Meest aau zijn woede bloot zal staan. Keer weder dan, keer ijlings weder Naar bloedig veld en oorlogskamp ; Want tusschen staal en pulverdamp Ylijt ge U nog wel zoo rustig neder, Als tusschen berg- en steenrotswand. Er is geen veilige uitweg open Om d' aanval van het lot te ontloopeu, Waartegen niemand is bestand. Zoo redt U dan en vlucht, gij allen. Waar 't naar uw meening veilig zij: Toch zijt ge steeds den dood nabij, Zoo God het wil, dat gij zult vallen. {Hij valt dood neder). Basilitjs. „Toch zijt ge steeds den dood nabij. Zoo God het wil, dat gij zult vallen!" Hoezeer, o Hemel ! brengt dit lijk De dwaling en de nietigheid Van al ons trachten tot erkenning; Dat doode lichaam daar, welks wonde Een mond wordt sprekend tot ons allen ^ Terwijl het vocht dat haar ontvloeit Het bloedig schrift'^is, dat ons leert, Hoe al des meuschen zorg eu ijver, Steeds ijdel zijn, wanneer zij zich Verzetten tegen hoogre macht ! En ik, die 't land der vad'ren dacht Voor oproer en verderf te hoeden : Ik zelf ik voerde 't te gemoet Den ondergang, dien 'k dacht to ontkomen. HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 20' Clotaldo. Schoon "'t lot, mijn Koning, alle wegen Te ontdekken weet, en dien het zoekt Ook zelfs in rotskloof en gebergt Vermag te vinden, toch is, dunkt mij, Het woord niet christlijk, dat beweert: „Geen middel wendt zijn slagen af!" Zoo is het niet ! Het lot beheerschend. Verwint de wijze held het steeds. Eleeft gij dan gistren niet bewaard Voor bitter onheil en vernedering, Zoo tracht U heden nog te redden. ASTOLFO. Voorwaar, mijn Vorst, Clotaldo spreekt, Gelijk 't den wijzen man betaamt, Die 's leveDS rijpheid is genaderd, — Ik echter slechts als wakker jongling. Er staat in 't dichte struikgewas Van dit gebergte een snuivend ros. Zoo vlug, als waar 't een zoon der winden. Bestijg 't en vlucht; ik zal terwijl Uw aftocht dekken met mijn zwaard. Basilius. Zoo God het wil, dat ik zal sterven, En wacht de dood mij hier op 't veld. Het zij zoo!.'k Zal hem moedig staan En hem van oog tot oog verbeiden. Wapengekletter. Sigismond, Eosaura, Soldaten en verder gevolg treden op. Soldaat. Iji 't diepst gedeelte van 't gebergt, 208 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Hier in de dichtst gewassen struiken Verbergt de Koning zich. SlGISMOND. Vervolg hem, Geen boom op kruin of in vallei Blijve oudoorzocht voor 't vorscheud oog, Van stam tot stam, van twijg tot twijg. Clotaldo. Vlucht, Koning, vlucht! Basilius. Waartoe gevlucht ! ASTOLFO. Wat wilt gij? Basilius. Laat mij gaan, Astolfo ! Clotaldo. Wat vangt gij aan? Basilius. Mij wacht de daad, Clotaldo, die nog dient verricht. {tot SlGISMOND tredende). Waart gij hier rond om mij te zoeken. Hier ben ik, buigende aan uw voet. {Hij knielt neder). HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 209 Kom, zij de sneeuw dier blanke haren, Mijn hoofd omgolvend, U 't tapijt. Treed me op den nek; schop mij de kroon "Van *t grijze hoofd; vertrap, verneder Mijn aanzien en mijn waardigheid. Kom, wreek U, wreek U op mijne eer. En laat me IJ dienen als uw slaaf. Na zulk een wreede voorbereiding Yervulle 't lot zijn hoogen eisch, Vervul de Hemel 't dreigend woord! SiGISMOND. Doorluchtig hof van 't Poolsche rijk, Dat van zoo wonderbare toedracht Getuige zijt, geef heden acht Op 'tgeen uw vorst U zal vermelden. Zie, alles wat door hooger hand Beschikt is, en wat Godes vinger Geschreven heeft op 't blauw gewelf. Waar hij zijn schrift en blad'ren kiest In 't uitgebreid azuren veld. Dat zooveel gulden lett'ren sieren — 't Houdt alles stand, 't is nimmer logen! Slechts hij, die 't navorscht en ontdekt Om misbruik van 't geheim te maken, Hij wankelt, hem ontgaat de waarheid. Mijn vader, dien ge hier aanschouwt, Heeft, om zich voor mijn woesten aard Te schutten, tot een reedloos wezen En tot een onmensch mij gemaakt. Zoo moest het zijn, dat, ware ik ook Door 't aanzien van mijn hoogen adel. Door 't edel bloed dat mij doorstroomt En door de uitnemendheid mijns geestes, En zacht èn handelbaar geboren. Toch zulk een leven als ik leidde, 14 •2^0 HET LEVEN EiÍ5N DROOM. DAG III. Een dwang als mij werd aangedaan, Voldoende was om mij te ontstemmen Eu tot een woestaard mij te vormen. Wat kostlijk middel om 't te keeren ! Indien men ooit tot ionand zei, Dat eeuig onraeêdoogend dier Hem dooden zou, waar 't dan geraden Het op te jagen uit zijn leger, Wanneer men 't in den slaap bespiedt? Indien men sprak : „Hetzelfde zwaard Dat gij ü aangordt, zal U eenmaal Ten dood toe wonden," 't zoa gewis Een ijd'le zorg zijn om 't te mijden, Wanneer men 't roekeloos ontblootte, Om 't op zijn eigen borst te zetten. Indien men sprak: „de onstuime golven Zijn, als een zilvren monument, U tot een graf^tede eens bestemd" : Zoo ware 't dwaas zich op de zee Te wagen, als zij trots zich opheft Tot berg op berg met sneeuw gekroond, En tot kristallen heuvelkruinen. Dus ging 't mijn vader als den man, Die 't ondier, loerende op zijn leven. Te roekloos opjaagt uit den slaap ; Als hem die, vreezend voor het .zwaard, Het aan de schede oatrukt ; als hem. Die in den storm de golven tart. En zoo dan al — gij, hoort mij aan ! — Mijn woede een slapend ondier ware. Mijn woeste zin een zwaard in ruste, Mijn wrevel 't kalme watervlak: Dan laat zich 't noodlot niet bezweren Door ongerechtheid en wraak. Die 't slechts te meer tot weerstand wekken. Neen, wie het noodlot tracht te buigen HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 211 En wil verwinnen, zoek de huJp Der wijsheid en gematigdheid. Yüor nog 't gevaar is aangebroken, Zal hij zich schntten noch beveil'gen. Die 't wil voorkomen. Want vermag Gelatenheid alleen den aanval, Naar 't duidlijk is, in kracht te breken : Eerst in de stonde van 't gevaar Kan dit geschiên. Geen middel ooit Om 't onvermijdbare af te wenden! Een voorbeeld zij U 't zeldzaam schouwspel, Hier voor uw oog; zij die verbazing, Zoo ongewoon hier; zij die gruwel, Zij U dit wonder ! Want wat erger Dan dit tooneel hier om te aanschouwen, Hoe, trots zoo velerleie zorgen, Een vader neerbuigt voor mijn voeten, Hoe een monarch hier knielt in 't stof. Het was een raadsbesluit des Hemels! Wat hij ook deed om 't voor te komen, Neen, hij veraiocht het niet! En ik. Ik dan, in ouderdom zijn mindre, Zijn mindre in kennis en vermogen, Ik zou het kunnen keeren? {tot den Koning). Vader, Bijs op! Omarm mij! Daar de Hemel U van den waan genezen heeft. Als kost ge langs dien dwaalweg 't lot Verwinnen, zoo buig ik het hoofd En wacht deemoedig, dat ge U wreekt: Hier kniel ik voor uw voeten neder. {Hij knielt)^ 212 HET LEVEN EEN DllOOM. DAG III. Basilius. Mijn zoon ! — want zulk een noble daad Heeft mij ten tweeden maal U dus In 't hart verwekt — gij zijt hier Koning ! U voegt de palm en lauwerkrans, Die U behooren. Gij verwint! Dat uwe daden dan U kroonen! Allen. Lang leve Sigismond de Koning! SiGISMOND. Mijn moed voorspelt mij menigmaal Nog de overwiuniug. Maar de grootste, De heerlijkste zij thans bekaaid: Een overwinning op mij-zelven ! AsTOLFO ! reik Kosaüra thans Uw hand. Gij weet dat ge aan haar eer Dit zijt verplicht. Ik eisch herstel! AsTOLFO. Schoon 't waarheid is, dat ik beloften Haar schuldig ben, men merke ook op, Dat ze onbekend is met haar afkomst. En 't is vernedriiig, 't is een schande Mij te verbinden met een vrouw Cloïaldo. Niet verder, stil, geef acht op mij ! Rosauka's afkomst is zoo edel Als de uwe Astolfo. Met mijn zwaard Zal 'k haar verdedigen in 't strijdperk. Zij is mijn dochter — dat 's genoeg ! HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 2l3 Clotaldo, hoe? ASTOLFO. Clotaldo. Met eer, voor ik Haar zag gehuwd in eere en aanzien, Wilde ik 't geheim hier openbaren. De toedracht van de zaak is lang, Maar 't einde luidt : zij is mijn dochter. ASTOLPO. Bij zulk een uitslag zij mijn woord Yan trouw vervuld. Sigismond. Opdat Estrella Zich zulk een afloop niet beklage. Nu zij een Vorst zich ziet ontnomen Van zulk een rang en grooten naam, "Wil ik met eigen hand haar trouw Bezeeglen met een echtgenoot. Die in verdiensten en in aanzien, Zoo niet hem voorgaat, toch gelijkt. {toi Estrella). Reik mij uw hand! Estrella. Voorwaar, ik win Bij zulk geluk als mij ten deel valt. Sigismond. En ü, Clotaldo, die mijn vader Met zooveel trouw gediend hebt, U ^14 Hl?T LEVEN EEN DROOM. DAG III. Wacht mijne omarming en vervulling Yan iedren w^ensch, door U gekoesterd. {Hij omhelst Clotaldo), Een krijgsman uit het gevolg. Zoo ge een die nooit U heeft gediend, Aldus beloont; wat zal dan mij, Die d' opstand van het rijk bewerkte En uit den kerker U bevrijdde, Tot loon verstrekken van uw hand? Sigismond. Die toren zelf! En om U d' uitgang Tot aan uw sterven af te snijden, Zal dubble wacht U daar bewaken. Daar 's aan verraders geen behoefte, Wanneer 't verraad heeft afgedaan. Basilius. Uw wijsheid wekt bij elk verbazing ! ASTOLFO. Wat al gelukkige ommekeer! Eosaura. Wat inzicht, wat omzichtigheid! Sigismond. Wat verwondert ge U, wat staart gij, nu een droom mijn meester was? Nu ik steeds nog vreeze koester voor ^t ontwaken in den stond, Die me opnieuw den kerker invoert. En al ware 't nimmer zoo, HET LEVEN EEN' DROOM. DAG III. 215 't Is genoeg reeds dit te droomen ! Zoo toch werd ik mij bewust, Dat al 'tgeen de meiisch geluk heet, ons voorbijgaat als een droom. Ik bezweer u ^t te gedenken heden en mijn leven lang, Tevens biddende om vergeving, waar mijn ziel 't vergrijp herdenkt, In 't vertrouwen dat zoo gaarne 't edel hart vergifnis schenkt. EINDE. O 1 # w Stoomdrukkorü Lomau, Kirborgcr & vaa Kesterea. l¥- «i /«kiiNQ üsr MUU J|^«^ li2*^r^ o fc¿í -p Tí c cu 073 f-i Q) TI 0) ««s o~i e o •> o M CÖ c ai M C 0) Q) > Tí <D p +3 T< ü vo t^ rH a < Universíty of Toronfo Library DONOT REMOVE THE CARD FROM THIS POCKET Acmé Library Card Pocket LOWE-MARTIN CO. Límited. 