Maleisch-Nederlandsch woordenboek
dal van een' emmer, die kop onder in hel water valt; plof; zoodanig geluid; z. pok; I^pok-S, halve kokosnoot met schil, waar de kern is uitgenomen, hangende door ^ 75 loü middel van een' louw, dal met een' knoop in een gal in het midden bevestigd is, met de holle naar beneden, op eene zekere hoogte, waarboven het water niet mag komen, in het ruim. De man, die bij het Avater de wacht heeft, licht van tijd lot lijd die kokosnoot op en laat haar weder vallen. Wanneer hij nu een ploffend geluid lioort, dan is dit een leeken voor hem, dat het water moet uitgeschept worden. C Q«iLJ IfPilj^, inlerj. voor een klappend geluid, helderder dan l^pak, zooals dat van een houten doosje, dat op den grond valt; zoodanig geluid. — z. pik. ^liJ Jfpöè, naam van een' venijnigen zout- water-visch. ^A-J I. IfPPaWj lijsl (lal, dunne stang, dikke rotting), die de punten van de oplangers (ladjoek) aan den binnenkant met elkander verbindt, maar die punten niet bedekt, zooals de tcëloep ladjoek. — z. lĕper-2. U., men. (lapow of lopow), winkeltje (T.). AiLJ IfPPoh, blaar, zooals bv. van een heet ijzer; blaas. AaJ l?Ppeh, omgeplooid, zooals bv. de hoek van een vel papier, bij het inpakken van iets. V„_jLl lok, batav. (jav. ^loek, ï.), kr buigen. — [B.]. -^uLJ, tegenkomend, ontmoetend. / ^wn -^uLJ? tegenkomen, ontmoeten; ondervinden, doen ontmoeten ;^ naar iemand gaan; tegenkomst, ontmoeting. y y K Q J vn_l plur. van ^iLL \ ^^A_J - eeretitel, bijnaam, scheldnaam. (_ a A_J . zekerlijk, ganschy reeds. r JsJOsfiJ I' laksa — pers. tX/iis^ï — vermicelli, 11. (skr., T.), tienduizendtal, tien duizend; selaksa, tien duizend; berlaksa, tiendui- zendtallen hebbend, uit tien duizendtallen bestaan; berlaksaSii, met tien duizenden. /jVAgJÜ (skr., T.) laksana, gelijkenis, voorbeeld, gelijk, zooals; luelaksa- naken, vergelijken. •x- l J LjüLnJ loksèk, batav., gcruineerd, ban- kroet, van een lokohouder, wiens bezittingen door de schuldeischers in beslag zijn genomen. — [H.]. ^ /.j.AwJÜ loksoen, batav., — oorspr.chin.— , in slechte omstandigheden vefX'al- len. — [B.], v^ö J . oplezen; hier en daar oprapen, vinden van iets, zonder er naar te zoeken; verstellen van kleederen; opraping hier en daar. l^ri ] . opgeraapt goed, opraapsel, gevonden goed, inz. waarvan men den eigenaar .U^aJ 74 iic niel kent; aren, na den oogst opgelezen. De plur. LUUh gemeen volk. y off ur. van kwü. I, wat opgeraapt is, wat gevonden is, vondst. "^^^ójSsu laklakaii, balav. (jav., T.), de uvula, het lelietje of tapje in de keel— [B.]. (wJi-XiU 1.. long. II. en (jïsi , ooievaar. s^ lekoeni en lekoeiu, z. Jü^. r 1 \_rf.Ü_J naam van een' beroemden arab. vs^ijsgeer. 5 A Q J . aangezichtspijn; scheeftrekking van den mond; hondskrampen; hondsdolheid, y X2\£iJ , opgelezen, hier en daar opgelezen; — met plur. >lkiL! , vondeling. L/^X -J I., melik, ontwijken, uit den weg gaan; zich verstoppen voor iemand, die naar ons zoekt; melikkeii, heimelijk weg- nemen en verstoppend, wegmoffelen, IL lik, voorwendsel; berlik, zich achter voorwendsels verschuilen. w L^ y ^ J , melekkoe , met den elleboog op iets steunen. \^2^ySK} lekkat, kleven, aankleven , vastkleven, vastzitten, blijven kleven enz. — z. l^kkap. Ui ^^^yS^J lekkit, van kleverige dingen, bv. lijm, verf en dergelijke nog klevend; nog niet droog. />sJ lekkar, kransvormige voet, gew. van rotting gevlochten, om er potten enz. met bollen bodem op te zetten; melekkar, de hoed. van een 1. vertoonen, zich als een l. voordoen. Wordt gezegd van de kaïn van iemand, die op zijne hurken zit, vranneer dat kleedingstuk hem van de heupen gezakt is, en als w^are het eene 1. rondom hem vormt, w^aarin hij zelf zit. — *lakar-3, men., een beestje dat er als een duizendpoot uitziet, en wegens zijn gelijkheid met een l^kar zoo heet; vgl. harpe-harpe in 1 bat. van harpe. — [T.]. / m5^ lekas, haastig, spoedig, schielijk, vlug, dra, binnen kort; haastig enz. zijn; haast, spoed. ( jj^SkJ lekis, naam van een' boom. <lSJ lekoeng, hol, bv. de oogen; (vgl. ^ l^kok, T.). uu i o >^J lekkap, van platte dingen dicht tegen iets aangesloten, zooals bv. eene schilderij tegen den wand, plakkend op iets, opgeplakt, aangeplakt. ^Ü 7Ö .<S C^^aJ/sJ lekkoep, naam eener soort van wilden mang g a-boom, met eene eet- bare vrucht. (, , _ Q , > s-* lekok, kuil, holte, hoUigheid, indrukking, deuk; in het kaartspel harten; hol, ingedrukt; 1. mata, de oogholte; 1. lëher, de strotgroeve; mata 1., holle oogen; lekak-Iekok, kuilen, holten, hollig- heden, indrukkingen, deuken [naar alle richtingen]; ingedrukt, naar alle richtin- gen. , aan of voor ulieden, lekoeni, z. JiJ (T.). y ,♦ JSsJ? ^^ij ^"^ en ^S'U, maar; maar ^ocA, nogtans, niettemin, evenwel. ,»J>sJ lekkoeii, ^oor^ van siamschen dans, alleen door vrouwen uitgevoerd; ^roep danseressen, die dien dans vertoonen; per- soon van dien troep. uu AJj>%J lekkah ~~ ar. aaIt, een band? — opgaande stukken van een tapstoel voor vuurwapenen, 4.A>0 lakjöè — oorspr. chin. — naam eener soort van chineesche houwer, CixJ Ifgga (vgl. jav., T.), ruim (veel ruimte aanbiedend), bv. eene tafel, vrij (ook van den tijd). L^ \ ] legffoe, van enden, die bij het ver- vaardigen van matwerk uitsteken, m- vlechten, \^^y^S>^j legab en le^ap, interj. voor een klappend geluid (helderder dan 1^- goeb), zooals dat van twee platte harde voorwerpen, bv. twee planken, die tegen elkander geslagen worden; zoodanig geluid. — z. gab en d^gab. ^^^^>J legoel) ^ legab, maar doffer. — z. goeb en degoeb. ^\^*^y^j legit, ba tav. (uit 't bal., T.), kleve- rig en taai, zooals bv. kalapa lilin en sommige t al es-soorten, 't tegenoverge- stelde van r^nnjah. — [H.]; smakelijk, — [B.]. UU i*Vs^J leggat, in dezelfde richting voortsnel- lend; van een' blik strak. /5>sJ legar, z. ga.r en d^gar. OU ,50 leg'goer, naam van een landschap onder Siam. iSsJ legoeng, naam v5n een' boom. -x-l. iL>J legok, batav., een gat in den grond,— [H.] ; soend. iQguk, .hol, met gaten; eene diepe of smalle vallei, — [B.].— z. l^kok. i:) .^»,, i„.eri. .oor «„ donderend ge- ^ luid (minder dof dan l^goeni), zooals :c 76 O^ h\, dal van een kanonschol, cene bons legen eenc deur en dergelijke; zoodanig geluid; hïlam 1., pikzwart, eigenlijk zwart, ter onderscheiding van donkerblauw, dal ook door hïtam belcekend wordt. — z. gam en d^gani. >^sj leg^oem = leg:am, maar doffer. C_.L5ü >NJ leffaiM-leg'ap, z. l^gam. j^j^J Ifgoeni-legram, z. l^gam. ^(llr^ legen, soek. (uit 't jav., T.), hel zoete sap, dat door insnijding in den bloesenistengel van palmgewassen verkregen wordt, ongegiste palmwijn; — batav. ook: gist, desem (als gist gebezigd om 't meel te doen rijzen, ï.). — [B.]. iX/S^J Ifg'oendi, z. l^nggoendi. \0JS^ lagondor — verb. ned. — dragon- der; cavallerist van de voormalige O, I. Compagnie. .♦j>*^>J lAyiken, smrt. van lagi en akan. / os i )cXan-)3^J' ^^^^^ '*^^ begin, om te beginnen. c u; ^ /# ^sitS) \cXa/^3\J> ^er beperking, ^/^^iC-^U lalangoeii (kawi iets verruk- kelijks), lustoord; tuin, — [ï.]. {^^^y,Jü lellat, ruiker van gemaakte, inz. uit sirehbladeren geknipte bloemen. in cene soort van beker, dien de brui- degom, wanneer hij in optocht voor 't eerst naar de bruid gebracht, zediglijk vóór 't aangezicht houdt, tol in de woning der bruid, waar hij hem haar aanbiedt. C\>*5 V/La«J> Ier versterking, voor de energie. , yOAA/^'^XAJ, ter beperking, Q \U o c\jvjoiwJCA-J ^ Ier gelijkstelling, <M*^/ """"""""" ""'""'*•• , om eene vermi^idering of een klein getal aan te duiden. Ju Ij^Uar, bij herhaling en dikwijls, f jJé^Jj lellas, door wrijving geschaafd, ^ i , _ ai J lelep, batav. (soend. of 't bal. l^bleb, ï.), in hel water dompelen of vallen. — [B.], c qa J ïellap, verdween, weg, in dien zin, 7iaar de maan, weg, zonder zelfbe- wustzijn, zooals in een' vasten slaap. — *men., 1«. = tïdoer; 2^ verbeurd zijn van een pand (vgl. bat. lol op, nop en nok). - [T.]. L J LaJ IcUak, van een kleedingstuk losgaan en van hel lijf vallen. iil 11 L_-oJ JOj lellah, skp, mat, afgemat, moede, ver- moei d ; kortademig. y w <KK^ I., aa?i God, Gode, bij God (bij liet doen van een* eed). II., voor God, Gode (dat.). — Ook als inlerj.: heerlijk, voortreffelijk ! bravo! / -AJ lellai, in eene bocht nederhangen , zooals bv. de bladeren der palmboomen; nielellai, neder of naar zich toe buigen, bv. eene tak. J lam — oorspr. ebin. — naam van een ^ bloedstelpend geneesmiddel; elk bloedstel- pend geneesmiddel. J lem -— verb. ned. — lijm. vV..4J lamari en armari — port. arma- rio — , kast, ^/.oLfJ loemajan, batav. (uit 't soend., T.), des noods. — [B.]. {,,^'\^^ lamba, de grove draden van ruwe zijde, die aan elkander geknoopt en afzonderlijk geweven woorden, (^^^^x^^ lemba, planf, met gevederde bladeren, met eetbare vrucht, eenige overeen- komst hebbende met die der pelaga (kardamoem). ^_^,,^A^J lemboe, rund, beest (koet.: wild rund; bal. ivitrund, T.). — z. djawi en sapi (z. ook vgl. laniboe II, T.). (^,^^A#|J> berloemba, wedijveren, om strijd doen, om het hardst doen, om den voorradig strijden, wedrennen; loemba-lS, bruinvisch, die als het ware liet met de schepen om het hardst doet. ^U^.'N^) loemboe of gfelombang*, dei- ning. — [H.]. ^L-x^-^J, meloembi, batav., graven, uit- graven. — [C.]; opwroeten (bal. ngloembih, bv. van een zwijn). — [T.]. -x--p-Va^ limbadjoe, w. sum., weerlicht, O ^^ wel te onderscheiden van blik- sem (vgl. ^UJ^, T.).— [N.]. Li3 v^-^ lembaga en lembag:aii, oor- spronkelijke vorm , geboetseerd model, type, embryo, kiem, eerste begin; \. bïsoel, eerste begin eener bloedvin. — * w. sum., 'adat 1., de 'adat die voor de rechte uitvoering van andere 'adat zorg draagt.— [N.]. •X- ibVx-^ lembajang, w. sum., glas (mis- schien Hm bajang, glans bedoeld, T.).-[N.]. i^Vx-^ lembajoeng, naam van een klimop, dat purperkleurige bloemen draagt ; mërah 1., purperrood. — ^f limbajoen^, w. sum., purper, karmijn. — [N.]. {,^,^y^^^ lembab, al wat vocht kan aantrekken, behalve de lucht, doch inz. van weefsels, papier en dergelijke; van den'* grond vochtig; van een geluid dof; traag; vochtigheid: dofheid, traagheid. — z. ^mbal. L ** ^k^ ^8 è^ {^^^y^uK^^3 lambat, lang van duur, veel tijd noodig hebbend, langzaam, in dien zin, laat; berlaiiibat, dralen; melanibatken, -'t ' '• »7 vertragen, uit stellen, op de lange baan schui- ven, lang aanhouden; 1. lawan, langzamer- hand, ten langen laatste (z. laoen). \^^^ysj^j^ leniboet, week, zacht, slap, buig- zaam, lenig; zachtzinnig, gemoedelijk, gedwee: 1. k^nnjal, elastiek zacht, ^^^^y^j^,^ lembat, naam van een' zoulwater- viscli. yK^^ lembar, streng, waaruit een louw of draad samengesteld is. — Het is voorts een classificerend woord, vergezellen- de het telwoord, dat een aantal touwen, draden of dergelijke voorwerpen aanduidt. Verkeerdelijk wordt het ook voor vlakke voorwerpen, bv. stoffen, papier, gebruikt; twijnen, ineen draaien; tali tïga L, touw van drie strengen, ^ ix^^ latnban^^ (z. lembang. T.), w. sum., klei, modder; koro 1., de klei die bereid is om potten of steenen te bakken; aarde wegschuiven; op zijde schuiven; maka dïja (!) djatoh sampej tanah di lambangnja, en hij viel dat er de grond van uitweek, — [N.J. ix-fJ I-? nielamboeng, slingerende omhoog werpen^ door den loodrecht neder- hangenden arm eerst naar achteren te brengen opspringen als een visch uit het water, T.); melamboen^ dirinja, zich omhoog werpen, d. i. omhoog springen; lani- boeng-S dirinja ketanah padang ïtoe, snellende en springende naar de opene vlakte; main 1., spelen met voorwerpen, die omhoog geworpen worden, IL, zijde (flank) van een levend wezen of vaartuig; laiub^ngan röêniah, de zijde van een huis, ii^x^J lembang, ingedrukt; van den grond vlak kuilachtig, indrukking, spoor, zoo- als bv. van een' gesleeplen boom , een' wagen ; laagte tusschen twee verhevenheden ; lage grond, vallei; daï L, ingedrukt voor- hoofd. ^ ix-fj, melemboeng, batav. (jav., T.), zwellen, opgeblazen, — [B.]. i-A-lJ lembing, werpspies, O ,^j I. loemboeng, batav. (jav.), rijst- ö schuur, — [T.]: vgl. lombong. *Cj J loembino\ z. loewa. ix^|J I. lombong, soort van hooge en steile mand met deksel; perahoe 1., hoog vadrtuig zonder I)uik. IL, van allerhande vaten met hoogen rand, diep (niet plat), zooals bv. een bord; van een vaartuig hoog boven water, IIL of rombong alwaar een andere ver- klaring gezonden wordt, T.), rijstschuur op stijlen (vgl loemboeng). 4^^ ld ^c/y^ i/^^|J 1., melimbaii^, wasschen in een' schotel of dergelijke, door daaraan eene slingerende of ronddraaiende beweging Ie geven, waardoor het onzuivere over de randen weggespoeld wordt. — ^ batav., en tj(Btji b^ras, rijst schoon wasschen, — [B.]. IL, w. sum., voorbij, over, van den tijd; 1. tengah hari, over twaalven: 1. malam, ver in den nacht. — [N.]. i.A.^|ü limboeilg, besloten veilige ligplaats voor vaartuigen, hetzij van natuur of gegraven; dok; limb(Jĕno:aii , afgesloten badplaats; perahoe baharoe toeroen dari 1., het vaartuig komt pas uit het dok. -X- iusu^j lembang', batav., hoog riet, bie- zen. [B.]. (^^^Q.x-4Ü lambak, een onordelijken of vorm- loozen hoop vormend, of in een onordelijken hoop nedergesmeten, zooals bv. een in elkander gefrommelde zakdoek , eene hoeveelheid brieven, boeken en dergelijke; troetelnaam voor een dik kind; berlanibak, bij hoopen zijn, in overvloed . . . zijn. -X- 1 Ü x^^J lombok, batav., spaansche pe- per. — [B.]. ^^^^Jix.-^ limbak, w. sum., het te veel toegift, de kap op eene maat enz.— [N.]. L J LofJ limboek, naam eener soort van wilde duif (jav. glimoek, T.); z, d^kkoet. l i lx^fJ lembak, van rivieren, meeren, sloten en dergelijke, voorts van allerhande vaatwerk, dat overvuld is over- vloeien, overloopen: van iets dat aan het koken is overkoken. ^^_^cLsm»^ lembok, meer gebruiken of geven dan noodig is, overdadig lij k gebruiken of geven, iJ^S\K.^ lembek, week, kleiachtig, kernach- tig; van handelingen flauw; van een' persoon flauw in zijne handelingen; zachte vierkante matras, om er op te zitten; kussen van een' stoel. y^j^ lembam, traag, langzaam in het ^ uitvoeren van eenig werk. ^ 4A-|J 1- lambcê, w. sum., mesten den grond. II., een fabelachtig dier dat de aarde op zijne horens draagt en wanneer het slechts met zijne horens heen en weder slaat eene aardbeving doet ontstaan (dit is l^mböê, T.). — [N.]. ^ \ ) ^A^jJ j oud'jav. lembuhara (jav. ge- dichten: iQmbora), men. van een reusachtigen visch misschien de wal- visch. — [T.]. ^ f->A V^-^J limbö&han, batav,, een lange dikke stok, tot steun en wapen bij zich gedragen (vgl. soend.}. — [H.]. aiJuJ 80 él \Ju\ c\x-|J lembah, laag land; aan den voet eener hoogte, hetzij er zich al dan niet water verzamelt. iK\,^ limbah, verzameling van allerhande vuil; pelimbahan, plaals voor vuil, zooals bv. bij eene keuken; slinkkolk, / Kj^ j melambai, wenken, wuiven [jegens iets], / c-^«4»J I'j melimbai, slingeren met iets, dat men in de hand heeft, bv. een doek, eene cravach en dergelijke; zwaaien mei den arm; zwaaien met de armen, inz. op eene theatrale wijze, zooals bv. bij het inhuldigen van een' vorst; lani^kah limbai, passen, waarbij de voeten een hoog van binnen naar buiten beschrijven; naam van een' zoutwaler-visch. IL, w. sum., flikkeren van vlammen. — [N.]. -^ O'^-*^' lemCêtan (loemöétan?, T.),batav., schimmel; beschimmeld. — [B.]. ^ , ^ J , van ter zijde of ter loops aanschouwen; ^^-^ schitteren ; oogenschijnlijkheid , klaar blij- kelijkheid; wat in 't oog loopt. (JL|J, onderwerping, nederigheid, demoedig- heid. ,^ C^jLfJ lamdoek-pai — oorspr. chin. — naam eener liaan, hebbende aan den wortel een* knol, die als geneesmiddel bij de kinderpokken of de spruw gebruikt wordt. — De minder gebr. mal. naam is empis moensang. / V>*w|J lemas, gestikt; versmoord; verdron- ken; 1. p^rhatïankoe, mijndenken, is versmoord (ik weet niet, wat ik er van denken moet). ^ /KKK^J Ifmes, balav. (uit 't jav., T.), slap, zwak, krachteloos, — [B.]; malsch, zacht (vgl. ook jav. m^m^s). — [T.]. c/ • ^|J , van ver zachtjes en ascillerend glinste- ren, als bv. de sterren, de bliksem. — Eene mal. verb. is alma', verguld door kwikzilver. — [L.]. i^I? melemang', in eene bamboe iets gaar koken, inz. pöêloet; pelemang, wat iets ingepekelds (peka sa m ) in de zure gisting brengt, voorn, sago en gerooste rijst. -K- C^JLfJ lampoe, balav. — verb. ned. — , lamp; lampoe-^, illuminatie, — [B.]. •x- L *♦ 3 \JL|^J limpatoe, men., zekere duif- soort?— [T.]. C,_a-|J limpa, lever. limpapas, w. sum., een groote , soort van vlinder. — [i\.]. Cf) vJLlJ lempaoeny, naam van een' boom, ^ met eene eetbare zure vrucht en hout, leverende voor pakkisicn. .u 81 ^ ^j^/oLlJ lampit, mai van rotting. ^^x^JLfJ 1.5 melompat, springen; 1. tïjoeng (huppelen als een tïjoeng), touwtjes springen (zeker spel). IL, koet., =r tompang. ^^^yJl^J , lampat-3, w. sum., fraai, schoon, sterk.-— [^.], -/Pjf^} lampar, v^n rivieren, slooten en dergelijke overvloeien, overstroomen; uit elkander (niet op een* hoop), zooals bv. graan, dat gedroogd moet worden. ^ Y fifi J lemper, batav. (soend.), k^tan, in bladeren gebrand. — [B.]. J), |. , l loempoer, modder, slijk, slib; h sorga (hemel-modder), eene soort van brei van eieren, kokosmelk en suiker. ^fl„^, melempar, werpen, gooien, smijten [met iets]: wegwerpen; wei^pen enz. naar iets, ( vè-ji-Kt^L J I melampas, glad of effen maken, door met het voorwerp óver een ander, hard, voorwerp heen en weder te strijken of omgekeerd, fijner dan menga- sah, de tong los en vlug maken bv. door het herhaaldelijk opzeggen van moeielijk uit te spreken woorden; den mond vlug en vaardig maken, bv. door veel hardop te lezen of op te zeggen; welsprekend ma- ken; de hand of de vingers vlug m lenig maken; in *t alg. oefenen, door iets bij IIA£i.-NSDBRL. WOORDXNBOSK. DEEL III. herhaling te doen; melampas kfttanii mei eene schaaf glad en effen maken. ■X-/ jèéSi^J limpas, batav. (soend.), vooreen tijd overstroomd door een rivier, die in de regenmousson gezwollen is. — [T.], ^«Jl^J, pelampang, batav,, een vertrek van atap, tijdelijk opgeslagen, waar d.^ gasten zitten, als er een bruiloftsfeest gevierd wordt. — [H.]. jijL%J lampoen^, z. p^lampoeng. -X- ijL#J lempeng, batav. (jav., T.), recht, recht uit. — [B.]. iil^fJ lempoeng, licht; kurkachtig, voos [zooals sommige houtsoorten, puim- steen, gebak en dergelijke]; pelempoeng:^ naam van een eetbaren zoetwater-visch, die zich meest dicht onder de oppervlakte van het water ophoudt. — # w. sum., een zachte houtsoort als kurk. — [N.]. -H- i-O^, kelempingan, batav. (bal, T.), een glazen buisvormig speeltuig , waar de kinderen op blazen. — [H.]. iijLfJ loempang, houten vijzel, om rijst té stampen. trJJLfiiJ lempany, op eene ongewone plaats liggen; in den weg liggen; apit 1., de twee eerste planken, die op de kiel van een vaartuig komen; de staatsdienaren of veldoversten, die den vorst ter zijde staan en voor hem en zijn wedervaren instaan. A A I 82 J^ «ijO.^ iempeng, platte en dunne koek, zooals de mal. gewoonlijk tot eerste ontbijt nemen; lempeng-)^, al wat men tof eerste ontbijt neemt, — * balav., plat en dun. De afpakking van inlandsche tabak is in leni- peng's (lees lèmpèng, even als in H jav., T.).-[B.]. (.^JuLfJ lempok (vgl. lampau II., T.), vruchten, met suiker gekookt ver- volgens in bladeren gerold en dan gerookt (soend. en bal. lempog, T.). ^CjüLfJ j ikan lenipoek, batav. (jav., ï.}, een soort van riviervisschen. — [H.]. piA^ lampam, naam van een* zoutwater- ^ visch. ..wiLlJ lampin, lap, die om den buik van een klein kind geslagen wordt, kin- derdoek; kindergoed in 't algemeen. ifc jl^^ I. lampau 9 voorbij (aan geene zijde van); verder dan (in deze bet. met dari padgi); over (tijd en rnimie); voorbij (aan geene zijde van iets) gaan; verder gaan, dan iets; te boven gaan, overschrijden, te ver gaan; naar eene andere plaats overgaan; 1. röémah ïtoe, voorbij dal huis; melam- patt 'adab, de gewoonten te boven gaan; 1. dari dad^ löêtoet, verder dan de knieën; djai^an melampau, ga niet te ver. II., batav. (te betwijfelen, daar de slot- klank ai( niet in *t bataviasch bestaat,!.), deeg (dodol) van doerïjan, in den vorm van eene worst in een blad gewikkeld (z. lempok); dödol van doerïjan, als eene saucijs in pisangblad gerold. — [Div.]. ^xL|ü limpau, om iets heen gaan, met het doel om het te.ontwijken; melimpawi, om iets heen gaande ontwijken, bv. eene onveilige plaats. lempöjang', naam eener plant — zingiber zerumbet; zingiber cas- sumunar; amomum zerumbet. <Xa-4J lempeh, naam van een' zoutwater- visch, die gegeten een sterk jeuken veroorzaakt. AiLfxJ loempoli, van de beenen zeer vermoeid; lam, verlamd; beriberi (ziekte). •X^A-O^J limpah, batav., lever; anak lim- pah, milt (z. limpa, T.). — [B.]. 4XKj^ lempah, van vocht in een vat over- vloeien en zich buiten het vat uitsprei- den; van een' glans zich verspreiden. — z. lembak. / fL^. ' I- lampai, lang en dun, rank, slank; ïkan 1., naam van een* eetbaren zoetwater-visch. II., w. sum. (z. lempai, 1,), afhangen; reiken tot aan; hamba tra (is bataviasch, T.) böleh 1., ik kan er niet bij, — [N.]. / _ j?l i f j lenipai, slap nederhangen, zooals bv. eene vlag bij windstilte, het hoofd van een* stervende, eene kwast, een geknakte yjj^J^ 85 ^& m tak; sterk gebogen nederhangen^ zooals bv. de onderste bladeren der palmboomen, een met vruchten bezwaarde tak. — z. l^htoer. ^ / )J^s/JL^ lampias, batav. (uit 't bal., T.), met een fikschen stevigen stroom; böêwang ajer L, van eene voorspoe- dige verlossing of van wateren (b^s^iiï) met een fermen straal. — [H.]. L, J L^ lemak, vet, ongel, reuzel, smeer; malsch, machtig; van smaak vetach- tig, zacht; 1. k^ttam, krabbevel, hebbende eene grijze kleur; naam van een' boom met deugdzaam hout (z. ook onder ^^> T.); awan berlemak kettam, regenwolk van eene dergelijke kleur aan den horizon, waarvan de regen spoedig zal doorkomen (vgl o-ï). ^ )CXa^ lemender: almender. — [B.]. ^j^ lemmau, van iets dat knapperend geweest is of behoort te zijn, zooals bv. beschuit zacht; week; van iets dat sterk behoort te zijn slap, licht buigzaam; vaA menschen en dieren flauw, slaperig. ■X- Y^ %-4^ lemöêsir, batav., de nieren. Van de bet. van lemcésir 6en ik niet zeker,— [E]. — kawi lamoengsir, wel- licht, soend. lambóêsir. — [T.]. ^^^yO a-fJ l«m€M£oet en nieloèkoet, uiterst puntje van een' graankorrel, wan- neer het door het stampen (toe m boek) afgebroken is (hier had moeten vètwezèöö worden op belöêkoet en d^möëkoet, T.). ^^^j^ lemali, zwak, slap, machteloos, onver- mogend (ook geslachtelijk); en in dien zin af, op; van een woord of gezegde niet geloofwaardig, verdacht, weinig gebruikelijk; 1. ITjat, taai, buigzaam [niet broos, zooals bv. ijzer, staal, eene cravache en dergelijke] ; 1. dzakar, impotent. *2^., w. sum., zwiepen, doorbuigen; ela- stiek,— [K]. <Kj^J loemmah, batav., verb. van x«^. — [B.]. QCXa-#J lemïdang, vlakke rand van allerlei ^ soorten van verdiepingen of insnij- dingen; eene kom met zoodanigen rand, ter opname van eenig ander vat, spec. van den t^rnang; 1. pinggan, de rand van een bord; 1. p^midangan, de rand van een raam (z. ook onder pakoe). /*««A^fJ lamina en laminah, harnas van metalen schubben, schubben pantser. ,♦ J lan — oorspr. chin. — laag scheldwoord. ^^^yJJ lanta, batav. (bal. latah. T.), niet fijn genoeg gestampt (bv. van rLjst- meel).— [B.]; z. antah (T.). ^ i) Vjjj lintabong, w. sum., een akar soort met groote eetbare vruch- ten. m- c:^^ 84 e^ ^^^y^jusjf pekirdjahanilja (lees: p^k^rdja- annja, T.) lantoet, batav., hij werkt er lang over, is er lang mêe bezig . geweest. — [H.]. SX) ï. lantar — ongebr. wo|;lel van terlantar of telantar (is de uitspraak van .jua J , T.), plat op den rug liggend. IL, w. sum., stut, steun; gespleten bam- boe.— [N.]. #111., lantaran^ balav. fjar., T.), oor- zaak.— [B.]. JCJü lantoer, buigen, bv. een* boog, den mast van eene p^ndjadjap (z. b^nloer). — *1. baboe, singap., naam van een' boom, welks wortels en bladeren tegen hoofdpijn gebruikt worden. yCü I. loentoer, van iets, dat zich in het lichaam bevindt naar beneden wegspoe- len: peloentoer, afdryfmiddel, bv. voor vrouwen, die moeielijk menstrueeren, pis- drijvend middel. »11., batav. (jav.), verkleuren, verschieten van kleuren.— [T.] ; == nioentah en melar, afgeven; niet vast van kleur zijn, — [B.]. 4XJÜ I' lontar (jav. ron lal, blad van den t al -boom, T.), naam eener soort van palmboom — borassus flabellifarmis. IL, z. lot ar. # JCJJ» lolontor, vretm als men toornig * spreekt bv. „vreet je dan dik." — [H.]. jXaJ Untar, alintar, halintar en * hali- lintar, donderslag, dondersteen. * JsaJ, pelintir,. ba tav., in elkander draaien als draden (z. pelintir, T.).-> [B.]. / VèJÜJ lantas, onverwijld na, onmiddellijk na, terstond, daarop, vervolgens, f j^mOv-aJ lontos, van zuilvormige dingen zonder kapiteel of knop, glad af van boven. lintas, voorbij gaan of. voor iets. snellen iAAJ lantang, van het gezicht (vermogen om te zien) onbelemmerd van een gezicht (uitzicht), onbelemmerd, ruim, wijd, ver; van het gehoor onbelemmerd door voorwerpen tusschen den oorsprong van het geluid en het oor. — z. banglas, iijCü L lantoeng, van een' reuk intensief stinkend, zooals bv. van een rot ei; van een geluid doordringend, IL, w. sum., ergens tegen aan stooten, — [N-]- •X- iXJJ lanting, soek., gebouw op een vlot (z. rakit, T.). ^iLXaJ !• lantang, liggen op het onderste of achterste gedeelte, op den rug liggen, achterover liggen (telentang meer gebruike- lijk en ook aan v. d. W. bekend , z, onder tj^l^ntang, T.): 1. póèkang, het onderste hoven rollen, over 't hoofd tuimelen. p 8S CiOi! II., een klinkend, minder helder dan lenting geluid maken, zooals b v. dai van een zwaar stuk geld (rijksdaalder, kroon), dal op een* steen valt» — z. tang, l^tang, k^l^tang en k^l^ntang. ijCJü lentoeng, een galmend geluid maken, zooals bv. dat van eene gambang, eene kleine klok, een holle bamboes en dergelijke, waarop met iets hards geslagen wordt; slaan, dat het klapt of klinkt; pel^ntoeng, wie slaat enz., gereedschap daarvoor; kleine houten hamer, hamer van den president eener vergadering; klepel va» eene klok; kluppel voor een seinblok. — z. soeng, k^toeng, k^ntoeng, l^ntoeng, k^letoeng en k^- l?nloeng (z. ook p^^j>y T.). mSjJ lenting;, een klinkend geluid maken ^ helderder dan lantang, zooals bv. dat van een stuk klein geld (gulden en kleiner), dat op een* steen valt. — z. ting, loting, k^l^ting en k^l^nting. mSXj loentangr, stuk licht hout, waaraan een vischhaak met aas bevestigd is dat men laat drijven; meloentang;, met eene I. vangen. mJsXj lintang, dwars, dwars zijn; breedte, ook geographisch of astronomisch ; over- dwars, in de breedte (z. onder ^^b en **«%;, T.); melintang I dwars zijn, dwaars liggen; 1. k^daj^, z. ^óS , ^ iAxJ linting, batav. uit H jav. of bal., versleten stof waarmee menlampepit- ten maakte een lampepit van katoen bv. — [T.]; lont; een lichtje, — [B.]. C....£XaJ llntap, van platte voorwerpen in lagen op elkander liggen; tijada L lagi datangujai hanjalah s^laloe, zij kwamen niet bij lagen (nu en dan), maar onophoudelijk. litttoep, minder goed, litoep, van alle zijden toegedekt. , niflanta^, indrijven i inheim, in- stampen, aanzetten. Van metalen: bv. ^mas lantak, goud in staven of and&re vormen gegoten (bal. lantakan, T.); pfr* laütakan, indrijving, inheiing, instamping, aanzetting. liu jJ I. lontok, kort naar evenredighied van de dikte, rftA, naar de evenredig- heid van de lengte. II., tcêwa 1., afgeleefd, verslepen oud persoon. i Qj ^li leiitoK, van het hoofd op zijde hungen (ook van het bovenstgedeelte eener lange afgebrande lampepit). C ^^ ajLi , melantik, in het openbaar aanstellen of 6etioeme^ (alleen van denregerenden vorst, den radja möéd^, den b^ndahar^ en den t^mm^uggoeng; van de mindere hoofden gebruikt men g^^lar); z. onder bïdaL Ci^iü 86 *^25\il C^^^XXaJ lentik, ingebogen, gebogen, zooals bv. voor- en achtersteven van een vaartuig (ook van het vaartuig zelven); van de tanden ingebogen, door uitvijling van de voorzijde, uilgevijld; hol (tegend. van bol), lenig; 1. saboet, gebogen zooals de schil van een kokosnoot. ■H- ^XXJü llntoeh, w. sum., bedwelmd, be- wusteloos, djiko(?)di kenal (!!)hati 1., indien men (door de zon) geraakt wordl, wordt ons hart bevsrusteloos. — [N.]. i^CCjJ lonteh, hoer, slet (z. ^^). -^ ^'CuJ lintah, balintah en alintah, bloed zuiger; lintah-:^, klos, waarin iets, bv een muurkandelaar, ingehaakt of ingescho ven wordt; breed gedeelte van een' arm bv. van een' muurkandelaar, waarniede hij aan de muur bevestigd wordt. lantai, vloer; vloermatten; los dek van ind. vaartuigen; spalken, lontê, batav. (jav., T.),: lonteh. — [B.]. lantêra — port. 1 a n t e r n a — , lan- taren. lentere, div., == ri. ^ntêro. I. lendja, vrijpostig zijn. IL, ring of hoepel die opgehangen wordt, om er iets in te zetten, bv, eene lamp; onderstuk vaneen hanglamp; 1. djantoeng, hartvlies. ^ é. -¥: f^jj llndjoe en alindjoe, opstaan, om ^^ naar iets te zien, dat men eensklaps gehoord heeft. — [L.]. \^^y^jS:xj<J I- landjoet, van voorwerpen van duur, bv. het leven, een toouj eene klinkletler, een verhaal, of van voor- werpen van uitgestrektheid op een vlak, waarbij alleen of voornamelijk de lengte in aanmerking komt, bv. eene lijn, een weg, een zeehoofd lang (met nadruk of langer dan gewoonlijk) ; lang (met nadruk of langer dan gewoonlijk), naar beneden hangend, zooals bv. een touw, een ketting; lang, verlengd, gerekt [tijd en ruimte] ; naam van een' boom die eene eetbare vrucht draagt. IL, w. sum., landjoetk^n, gluren, het hoofd rechts en links draaien om iets te zien. — [N.]. ^jSxJü L landjar, van touwen en dergelijke lang; gevierd; van de spits van iets lang en in een* spitsen hoek toeloopend; k^ttam 1., met een' langen schaaf schaven; loendjoer-landjar, van de beide beenen, of de beenen van meer dan een' persoon. * IL, landjaran, batav. (jav., T.), staken tot ondersteuning van planten. — [B.]. •K- , kelandjeran, batav. (jav. k^- landj^r^n, T.), een gezwel hebben in den bilnaad (s^l^paha) of aan de hals- klieren.— [H.]. J^ 87 r^ I. landjoer, lang durend, zooals bv. een gastmaal, eene vertooniiig, in 't algem. eene bezigheid; melandjoerken , rekken, bv. eene zitting, een werk. IL, batav., te buiten gaan; overschrijden; kelandjflêran, te laat, over den tijd; k. kata, te veel gezegd; zich ergerlijk verspre- ken, zich vergaloppeeren (jav. katlandjoer, een woord uit *t mal. telandjoer onstaan; z. boven alwaar verzuimd is de verwijzing naar andjoer, T.). — [B.]. ^£S:oJ I. loendjoer, oendjoeren boeiidjoer, uitgestrekt (niet gebogen), zooals bv. de beenen. IL, batav. melondjor, leunen, gemakkelijk aehterover staan of zitten. — [B.]. •X- jiLs^vJÜ landjang, batav., zorgeloos van jon- ge menschen (?). — vgl. soend. (T.). laiidjoeng:, lang en dun, alleen in teboe 1., dun suikerriet met lange geledingen. ^jIlSSxXj > Iclcndjing, batav., houten stamper voor een' vijzel, bv. een sambal- stamper. — [B.]. is^oJ loiidjongf, lang en smal naar boven toe, scherp toeloopend, zooals bv. een hoog dak ; van boomen lang en spits toeloo- pend, zooals bv. een popelier. — # batav. uit *t jav., langwerpig rond, ei rond (T.). ( Qy^T LlJ. meloendjak, met twee voeten tegelijk opspringen, bv. om iets f ♦ dal hoog hangt te vatten; %.: naar boven streven; zich verhoovaardigen, zich hoog- moedig foonen; op iets springen, zonder de handen daartoe te gebruiken, bv. op een' stoel, eene tafel, de golven op eene rots, waartegen zij breken. -)e >2fe:vJü laiidjam, batav. uit 't jav., kouter van een ploeg. — [T.]r ploeg- ijzer, — [B.]. C AlSfcXÜ Ipndjöewany, z. onder djös- ^ wang-2. -X- / ^SiXjJ landjai, soek., hoer die rondloopt, om avonturen te zoeken, straat- hoer (koet. en jav. landji, T.). * ^^jsj lantja — port. lancha, boot; sloep — , ^^ naam eener soort van groote indische vaartuigen, met drie masten en schuine zeilen. ^*^ ^^s^n lJ lantjoet, van vocht met een straal te voorschijn komen, zooals bv. de urine. i^ ^^sg ilJ lentjit, van tusschen twee druk- kende oppervlakten voortvloeien, zooals bv. eene kersenpit van tusschen de knijpende vingers. V^^^aISxIJ lontjat, met de twee voeten tegelijk springen, huppelen. jj lantjar, snel in beweging, snel en recht voortschietend, zooals bv. eene slang, een weversspoel; van een gezegde snel en zonder omwegen; voorbarig; van J^ 88 ^^ lict lezen vlug en zonder haperen^ zich snel bewegen, snel en recht voortschieten, zooals bv. eene slang; met snelheid voortdrijven, zooals bv. de schietspoel door de scheerdra- den; 1. móëloetnj^, zijn mond is voorbarig (hij heeft een' voorbarigen mond); laiitjaran, oorlogsvaartuig, jj I. lantjoer, van vocht uitspuiten, zooals bv. water uit eene pijp, thee uit een* theepot, de urine bij het urineeren. ♦ IL, Iflantjoer, batav. (jav., T.), half- volwassen, van een kip; z. dj^djaka. — [H.J. ^«SE^JJ I. loen^oer, langs of van iets afgegleden, zooals bv. eene kris door den gordel, een mes door eene gat in den zak; met iets uitgegleden, zooals bv. het lemmet van eene kris uit de schede; p^r- dj a n dj i a n 1., verpanden voor een* zekeren tijd, onder voorwaarde, dat het pand verloren is, als de eigenaar het alsdan nog niet ingelost heeft. IL, batav., voortspuiten, uitspuwen, — [B.]. ^ JSé^VaJ lontjor, batav., afstooten, afduwen, doen afloopen; melou^èrk^n kapal, een schip van stapel doen loopen, — [B.]. / MJSê^Sj loentjas, van een schot, worp, stoot houw en dergelijke voor- bij het doel, niet raak, mis; vertrokken, weg, van een* tijd, inz. den juisten voor- bij, mer, bij het porok:-spel van den cencn speler, wanneer hij, drie maal gegooid hebbende, niet geraakt heeft voorbij zijne gooi-beurt. ( >iéJSXAj lontlos, spits toeloopend, zoo- als bv. eene pyramide, scherp toeloopend, zooals bv. de boeg van som- mige vaartuigen, eene wigge, wigvormig, naar den eenen kant dunner worden, als bv. een mast, eene Champagne-flesch; van menschen smal van schouders, «LcSteüJ L lant|an^ — port. lanchaö, trans- portschip— , n^idjn eener soorr van mal. ra - oorlogsvaartuig , zonder spiegel; m^mbêêwang 1., eene 1. weggooien, d. i. eene 1. op kleine schaal, met allerhande offerande, laten drijven (vgl. onder antjak, T.), bij wijze van zoenoffer (z. sêmah). IL, vooruitsnellend , voorbarig; Iant|aiig-2, keilen, als spel; in sprongen vooruitsnellen, zooals een geworpen steen over het water. IIL, w. sum., onverschillig; opper zaaL — [N.j. IV., batav., lange vingers hebben (fig.). — [B.]. ^ lantjoug, nagemaakt; vervalscht; onecht, valsch; melan^loii^, ver- schalken, bedriegen. ^ mSS^jJ loentjang', w. sum., spits van den h aloë of rijststamper; van andere voorwerpen bv. lansen, krissen, naai- den &"; wordt het niet gebruikt. — [N.]. ^ l^ mjsXJJ lentjong, van iets dat rechtuit moet gaan afwijken naar den eenen of deifi anderen kant. i Q^s^n lj I. lantjap en lantjip, van iets scherps of puntigs, zooais bv. eeü vaartuig, eene werpspies, eene boor snel vooruitgaand, snel vooruitvliegend; onaneeren (van mannen). IL, lantjip, batav. (jav., T.), aan deu rechter of linkerkant aangescherpt, van een hout (tèmossin), puntig; tèmosin, scherp of spits doen uitloopen, van de mouwen van een baadje van vo^en nauwer dan hooger op.-[H.]. ^ ^^SSxXj lèntjam of lètjam, batav., een ^ soort van riviervisschen. — [H.]. ^J^jSxÜ liiitjah, zich heen en weder bewegen, zooais bv. een vlieger; onstandvastig, wispeltung, ongestadig werkend, (^XaJ, melanda, met gewold door iels dringen, bv. door een' storm, door een vuur, door een' vijand, door eene moeielijkheid. {yjj loendoe, naam van een' zoetwater- visch. # ^ iX^ lindoe (jav. lihdoe), mal. van java,: g^mpa. — [T.]. — vgl. lïnoe. *A)cX>J landahoer, zekere natie van reuzen (uit de geschiedenis van Hamzah, T.). L** J lXJJ lendoet, ingetogen, zooais bv. eene brug; een vloer, de zitting van een' rottingstoel; inbuigen; mflendoet, van een* kogel, van de horizontale richting afwijken. landler, w. sum., bedorven door V oJ lang staan van groenten. — [N.]. iXXj lindir, slijm; slijmig, slijmerig, slijm achtig, 4\!j landas, onderlaag, waarop iels geslagen, geklopt, gebeukt, ge* drukt of een ander kracht uitgeoefend wordl, zooais bv. het blok van een hout- hakker; melandas, op een landas leggen; landasan, wal op een landas gelijkt; ijzeren aanbeeld. / v^cXxJ lindis, zich lomp op iets leggen, bv. op den schoot van iemand; pe- lindis, rol, om den grond gelijk te maken, CCXaJ laiidoenjf, van touwen, kettingen ^ en dergelijke lang en daardoor in eene bocht, het tegendeel van kort en daardoor gespannen; te lang naar beneden afhangend, van eene hanglamp bv.; abnor^ maal lang..., bv. het scrotum; van een' weg lang, terwijl hij korter had kunnen zijn. ^ C JuJ, loendang landier, w. sum., eene ^ harstgevende plant. — [N.]. CUüJ londang, zeer zachte modder, zoo- ^ als bv. in eene buffelkraal; plaats in eene moeras, waarin zich varkens, buffels enz. plagen te wentelen. CCXaJ Iv» berlindoeng, zich verÈchuilen, ^ zijne toevlucht nemen; schuilen; onder isü 90 bescherming slaan; melindoeng', overdek- ken, overschaduwen; overschuilen; bescher- men, beschutten; s^lindoei^^, voorwerp, dal ter verschuiling dient, schuilplaats, II. lindoeng:, batav. (bal, T.), aal, mod- daaaL — [B.]; eene soorl van paling, geel van kleur, soend. b^loet. — ^ [H.]. L^ i i\jJ landak, slekelvarden, daoen 1., naam eener heester, mei twee stekels aan den voet van den bladsleel, welker bladeren tegen winden gebruikt worden; landakpai (boven staat lamdoek-pai, T.), z. ^mpis. tiOoJ Icndeh, zich met hel bovenlijf onge- manierd of nalatig nederleggen, bv. den arm op eene tafel en hel hoofd op den arm. / CÜüJ landai, van vlakten zacht glooiend; van gespannen touw en dergelijke in eene flauwe bocht; laag strand, dat bij laag w^ater droog loopt. / MjJ Iftiisi, lan^si, Iansiii$^ en langsing, een schel geluid maken, zooals bv. de s^róëni; van een geluid fijn; in sterkte afnemend, wegstervend; al hooger en hooger klimmend, zooals bv. van een snaar, die, ter- wijl zij aangeslagen is, aangehaald wordt. c^^sêiêi^J IftnsAt, z. langsat. ^M^^giijJ lenset, van de onderste oogleden omkrullen, y\f^/ ^mSj lansar en langsar, Aomow/cröi lang, in vergelijking met de breedte, hoogte of dikte, zooals bv. een vaartuig, een gebouw, een paard, een hond; horizontaal voorlschuivend over eene vlakte; m^nggttam 1., schaven met eene schaaf, waarin het schaafijzer in een spitsen hoek in de schaaf staat; tikam 1., bij spelen horizontaal over den grond gooien, bv. met een stuk lei; melansar, lang worden, in de lengte of horizontaal voortschuiven, zooals bv. een stuk geld over eene tafel. jj lonsor, longsor, gelonsor, gelongsor, kelonsor en kelongsor, afglijden, zoo- als bv. van een' boom. — z. g^lenser en g^lasar. >ivyjj lenser en lengser, bestrijken, besmee- ren [bv. eene pan met boter]; op eene oppervlakte (hellend of niet) heenglijden, zooals bv, een boek, dat men op eene tafel werpt; baring melenser, luieren. mj^^ L lansoeng, z. langsoeng. II., w. sum., einde; eindigen. — [N.]. mjdt^ lansing en langsing, een helder, schel geluid voortbrengen, zooals bv. eene fluit, eene glas, eene tawS-2. ^ >ji/wJj linsoem, soek., naam eener heester. /«i«4WjJ lonsin, z. longsin. /^amJJ Iwsal, z. langsai. / wwJj lansï, z. laiigsL ijJ lenoeny, inlerj. voor een galmend geluid, zooals bv. dal van eene groote klok. — 2. noeng, k^noeng en k^l^noeng. mjj Ipning, interj. voor een rinkelend geluid, zooals bv. dat van een belletje; keleni- ngan, rinkelbel (bal. klènèug, T.). ~z. ning. JKaJ, z. langgar. t,_.QAAJ, z. uJaI. LJuaJ, z. c>^. 4..jyJ, ?. lanjau. 4J I. lau, ar., indien, als. II., oogenblikkelijk voorbijgaande licht- glans. III., daoen 1., z. onder anggar ik. IV., lan-a of ielau-S, bafav., eene cylin- dervormige suikerpot, — [B.]. y I. löè (gemeen) — oorspr. chin. — pron. pers. 2. sing. en plur. (te Singapoera ge- bruiken het de Engelschen en Chinezen jegens elkander, T.). IL, interj. van vreugde. èj I. lö, eng. law, wet; recht. IL, batav. (jav., T.), een uitroep van verwondering. — [B.]. ■)(• Wj Icêwa, w. sum., missen, ontbreken; — het is meestal samengesteld met loem- 91 ^^ b i lig dat dezelve beteekenis heeft bv. hé kalamari ada ïkan maka sakarang lüêwa loembing, hé! gisteren was er vleesch en nu is het weg. — [N.]. ■K^ ) ^ löa, lialav., groote open mand^ voor kalk of vuilnis; tiëkang l, iemand die in oudijzer enz. doet. — [B.]. 1^)4), sodomieter. j^) iJ^y sodomie. y y êix> ) ^J > sodomieterij. y -X- L^ i y loak, batav. (jav. loewak, T.), klein viervoetig dier, soort hunsing of das, azende op eieren, gevogelte êii koffieboonen. Van deze laatste, door het dier weder uitgeworpen, verkrijgt men de heerlijkste koffie. — [B.]. L 3 ^ loba, begeerlijkheid; inhaligheid. ^ L— > ij, melêêwab, batav. (uit 't bal., T.), geslen; rijzen; zwellen. — [B.]. ^j , lóbi-S, naam van een' boom met slecht hout. ^J löèbèr, batav./ hBmèr, vloeibaar, 's diXi gesmolten vet, gesmolten lood of jge- smolten was of boter. — [H.] ; overloopen van een te vol kopje bv. — [T.] ; overkoken. — [B.]. 8^ 92 Lt>) jiLJ>y ISbangr, gat, groeve, kuil; pflobftn;, kuil om dieren te vangen, ^ ^ ,^^ %j Iftbock, diepte of kom in zee, eene rivier of een meer. ^ Q ^ y lobak, naam eener soort van ra- dijs — raphanus caudalus — ; L mĕrab^ wortel, peen, •^ i _ ft ^ 4J I. lobobL, z. longgar. IL, kelobokan, van pijn opspringen, zich zeer doen.-- [B.]. CJiJy, mclöJtoe, iemand bij herhaling met de knokkels op het hoofd slaan, i *♦ 3 aJ l®ti, ineengefrommeld , zooals bv. een zakdoek, een stuk papier. L 7 J ^i lotfiij van iets dat stijf is geweest, zooals bv. gestijfd linnen, papier en dergelijke: slap^ zacht; van een dierlijk lijk, zacht, in het eerste stadium van ontbinding ; 1. mandai, soort van spruw [z, pandai-2, T.). i '* ^ 5J Iftwat, afkeer of walging gevoelen, zich ergeren, walgen, misselijk worden [fig.: bij handelingen of woorden van een' ander]. {^^^ iu Icêtoet, knie; berdiri 1., zitten den eenen voet gelijkvloers met het achterste en de knie naar boven gekeerd hebbende, in welke positie, wanneer het 't rechter been is, de indische volken, als zij op hun gemak zijn, eten; s^Iöètoet, naam -van een spel, waarbij eene hoeveel- beid voorwerpen bv. geld, op de opgeheven knie gelegd en door een voorwaartsche beweging van het been naar het gat geslingerd worden. o 4J, melötar en melontar, werpen, gooien, smijten [met ietsj; werpen enz, naar iets. /C o 4) löteral, ned., loterij, — z. rantam. mJi ó lötang — oorspr. chin. — vuurwapen, jfLj^i 1- Ifttoeng, naam eener soort van aap; êkor 1. (staart van den 1.), soort van slangesluk (kanon). V IL, w. sum. (lees: Icêtang, T.),A;#ie. — [N.]. iLJ 4J lötonjf — boeg. zwart — , pasir L, z. sijamang. i^* U loteng — oorspr. chin. — , zolder. — z. para. iL-j 4J létony (waarom niet loqtong ge- transerdbieerd ? een transcriptie met aiabische teekens is geen transcriptie meer, T.), straathoer, hoer, die naar de schepen gaat, — z. dj alang. (J1>0 4J lötek — oorspr. chin. — soort van vet pek voor de naden van vaar- tuigen (z. gala-2); lembek-Iotek, van weefsels, papier en dergelijke slap, als een lap. L ♦*♦ 3 ^ . bemorsing, vuil; met plur. i±j)^) , kracht, sterkte; kwaad, onheil; eisch met haai verbonden, verdenking. ^^ 9S ^;jy r^^y ïödji — fr. ned. loge — versterkte ^*^ nederzetting; versterking, ^i^^A^r^jfc^ lodjot, in kelodjotan, batav., prikken, steken, zeer doen (jav. k^djot, bal. k^djoet, T.).— [B.]. iCèdJoer, rijgen (met holle steken vastnaaien). j-'^^^ y Icêdjau, naam van een* zoutwater- visch. ^^ löétjoe, grappig , kluchtig , koddig. E- ^^.^ 4J lö^o, batav., onaneeren; opwekken. ^ [B.]; lotjo toeng^kat, een stok als hij vuil is opwrijven met een stuk doek, met of zonder olie. — [H.]. — z. lótjok. ^2;^A*2^ 4J lo^tjoet, doorglijden, doorschieten, ontglijden , ontschieten , ontglippen , verloren gaan, doorgegleden, doorgeschoten, ^ontgleden, ontschoten, ontglipt; verloren, {^^^^ys,!^^ éj I. lötjot, van de huid openge- scheurd, opgereten, geschramd; van het opperhuidje ontdaan, zooals bv. door heet water. II. (soend.), balav., losraken; uitvallen. — [B.]. ii£5b^ 4J lötjing — oorspr. chin. — schel; bel. — * batav., klok. — [B.]. t^ _ Q^"^ ^ Ifttjoep, van iets puntigs in iets indringen, zooals bv. een visch in het water, na een* sprong in de lucht gedaan te hebben. ^ _ Q '^ j ^ lotJok, bij afwisseling iets in een gat steken en er weder uittrekken; den bijslaap verrichten, hoereeren; van vrou- wen drijven van ontucht met een^ kunstpenis; gemeen scheldwoord; * soek., onaneeren; een scheldwoord: lafaard (?); pelotjok, de stamper bij eene stoommachine; hoereerder, vrouw, die met een* kunstpenis ontucht drijft; kunstpenis. /j iiï^cJ lotJGêwan. oorspr. chin., soort van chinesche zijde, inz. voor broeken en badjoe's. / ^Ji^^J IStjï — oorspr. chin. — naam eener ^wort van pruim. o y «^ 4J? pldnk, hord, tafeU blad [van hout ^•^ of been inz. waarop iets geschreven is, of om er op te schrijven] ; schouderblad. — Eene mal. verb. is loh; laahoe 'Imahfoedl (tafel van het te onthoidene), de tafel, waarop het lot der dingen geschreven is en die in den vierden hemel bewaard wordt; 1. ba t o e, lei, waarop men schrijft enz. ^CJJ \;3 4-ï I. lódrèk, z. b^lok. II. en lödö. Q4JW-J lö&diny, naam eener soort van t^ng- ^-^ gïri (visch). -)e-ai34-J lödong, batav. (jav., T.), fcam- ^ boezen koker. — [B.]. ^ ^^ 4«J lödan, batav. (jav.), een walvisch (daj. loedan).— [T.]. ,J^ d4 ^j^ * >c> 4J lèdè, batav. (jav. lodoh, T.), van öêbi die door lang koken t^rlaloe ^mpoek worden,: lodrok, maar lódrók l^bihan. — [H.]; bedorven van vruchten en groenten/ — [B.]; z. lodoh (T.). JJj^ #-J Icêdah, spuwen, spugen; bespuwen, 2J43 ^-J lodoh (z. lodo), van sommige vruch- ten en spijzen pappig en tot verrotting overgaand, door tijd. JS<3 >J' melodeh, taaie of dikke spijzen ter dege door elkander werken; beslapen^ ^/C4>4«J (jav. lodèh, T.), sajoer L, batav., een mengsel van kool, kokosmelk, boontjes enz. — [H.]. \ ^-J' melffiroe, schielijk naar voren toe bespringen. ^ ) 4-i ï^ri of n®ri, batav., r 00de papa- gaai. — [B.]. \ 4-J Iftwar, buiten; dilc&war, buiten; uit- gezonderd, zonder; d. róêmah, buiten * s huis; d. akoe zonder mij; kel^t^^üt^ naar buiten; bahasa 1., vulgaire laai; loewaran, wat buiten is; örai^ 1., vreemdeling. L *v3 i ^J I. Iftroet, vijt. II., melo^roet, met gesloten hand of vin- gers van het eene einde naar het andere ' strijkend, hetzij om iets te ontdoen van zijn' inhoud, zooals bv. een' natten doek van het water, den uier van de melk, of van zijn omkleedsel, a f strijken, afstroopen. L ** J i aJ lorot, naar beneden komen, zoo- als bv. een zeil, dalen, ook in rang. — z. löroi. / jjsè i 4-J Icêroes,, recA/ (niet krom), recht- slreeksch; geveinsd; pelöêroes, van een* spoorstaf of spoorscheen de ver- hevenheid, waarop de wielen loopen. C ^ 4»J I- lorong, straat, weg, gang, steeg [door eene bewoonde plaats]; me- lörongken, baaien, den weg aanwijzen aan iemand; den weg aanwijzen tol iets. IL, van eene verkeerde handeling, die uit onkunde begaan is niet als zonde geweten wordend, geduld. III., w. sum., aangaande; betreffende; hetzelfde als tan toe; lörong^ken, bepalen, vaststellen. — [N.]. i^ ^ i 4J lorek, fijne slangelijnen, dicht naast elkander, zooals bv. op lijnwaad. — ^Iffirik, batav. (jav., T.), ge- vlamd, als hout. — [H.]. / C #^ i 4J löroi, van touw ontschoten, ontgleden. — z. löéroet. t$ \ %-J I- löêrah, groef in den rand eener plank, waar de messing (lïdah) eener andere plank in komt, om zoodanig de beide planken aan elkander te doen sluiten ; nauwe bergkloof; gdnsch; heelal. ÏI., batav. (jav., T.), inland^ch hoofd, onder den Demang. — [B-]- 9i ij J, 25 i iJ Ic^roh, afvallen, uitvallen (bv. haar); ontvallen, wijken, 25 V 4.J, löreh-^, soort van blanketseL c/ VéJ' ^^^(^^^del, in de schil, nom. unit. van het voorgaande. / jg^ ^ Icêsa, overmorgen , de day van over- morgen. •K- / V4 ^ 5 melöso, ba tav., op den buik loopen, zooals een slang doet; vgl. jav. n^löso. — [H.]; belöso, zich met moeite op den grond voortslepen, als zieke eenden en jonge kinderen. — [T.]. / jgy^éJ Icewas, w\jd, ruim, breed, uitgestrekt (van eene vlakte); vrij, open, onbe- krompen; kelcBwasaii, vrije tijd, ledige tijd. ijLAj^ y I., koèrap lösoii^, vischschubben , uitslag (ichtyosis), over het geheele lichaam. II., w. sum., kuiltje; l, pïpi, kuiltjes in de wangen — [N.]. /♦tei^w y löësiii, z, döësin. c^^^ lU iCêSoh, slap door langdurig gebruik, zooals bv. geweven stoffen , papier en dergelijke; tot eene vod geworpen , verbruikt, ]o 9J en La!, den harte ofgemoede aankleven; neiging van het hart of gemoed tot iets; wat het hart of gemoed aankleeft, voorwerp van neiging of liefde. yj. Loth. olj L, pelöewan^ (vgl. boven Deel II 429, ^ links, T.), bedaren van een' hevigen en langdurigen wind; nalaten van een' lang- durigen regen; schoort weder in den regen mousson. II., sakit melCêwang', batav. (bal. pijn doen van de gewrichten, gebeente enz., T.), pijn in een lid hebben, zonder dat er eene wonde in is — obatnja dipïdjit. . — [H.]. ^p^, pöhoii (lees: pöêhoen) lelöêwing:, ^^ batav., een zekere vrucht dragende boom. De vruchten worden niet gegeten. — [H.]. ^ iC. y löngong ^vulg.), batav., hol, zeer wijd. — [B.]; long^on^-S, grooter worden, van een gat bv. van de moer van een schroef, door ouderdom. — [H.]. ^ l, Q Cl 4J, melongok, batav., gapen, ga- pend, wijd open (vgl. jav., ï.). — [B.]. C 3 ^ I. löêpa, vergeten, verleeren , vergeet- achtig (mengeloepaï, dl keloepaiViets vergeten, vgl. onder maloe, T.); ïngat-2 l., zich iets flauw herinneren, iets half vergeten zijn, IL, l€ĕpa-S, zwemblaas der visschen, gedroogd eene geliefkoosde spijs der chitïe'- zen. Er wordt ook een voortreffelijke lijm van bereid, evenals van die van den g^oofert steur. -y 96 ^y C ^V J Iftpi, pfecA/ van een klein vaartuig. ^ C^jf 4J , lopa-3,batav., doosje; tahakdoos.--^ [B.]; z. onder lopak (T.). i2>ö éJ lö&pat, naam eener eetbare zout- water-slak, van de schelp waarvan knoopen enz. gemaakt worden. i2>^ M l^Poet, vrij, bevrijd, verlost, ontlast; ontkomen; melöèpoetken, bevrijden, verlossen, ontlaste^i, ^ r>J y » kakinja melèpèt-lèpètan loem- poer en löpètan enz., baiav., geheel overdekt met modder (vgl. 1 ĕ p o t , T.). — [H.]. ^l t^^' ^^^^ löêpis, batav., zekere zoetwaler-vi^ch; köêwé 1. (jav. lopis, T.), een soort van gebak,— [H.]. 1 ^ _ 03 4J löpak, verdieping in den grond, waarin het water is blijven staan; plas; verkindscht, kindsch, onnoozel, suf; lopak-^, gevlochten kokertje, Ier berging voorn, van tabak of klaargemaakte sireh- pruimpjes; lopak-lapik, de letters gebrekkig uitspreken, zooals tandelooze lieden, koete- ren. — * batav., — sirehdoos, die men bij zich draagt, in tegenov. van tèpak, die men te huis laat. — [H.]. 