Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
a (HYjnnOAJI (ISn fj\ zie ^MJiasn/jw wnni(UU) m^ma (t-AJ)^ zie ^wodJl* (HYJcr)(hnj\ Kw. SB. deernis, medelijden, ontferming; ah uitroep: dat gaat mij aan het hart! (Skr. karoena of kdroenja, teder- heid, deernis, enz. en droef heid, bedroefd- heid. Jav. Wdbk). ™-^»^<oti<iS<w»n dat zou mij ontzettend leed doen of gedaan heb- ben.— tKn-rtun^'^ hetz' hv' 'tzoumij ontzettend zeer of leed doen. — <&™nj*^ met iemand (een bepaald persoon) deernis of medelijden hebben; iemand (een bepaald persoon) ontferming betoonen of zich over hem ontfermen. —Pass. «8fi«*-»|2f* (HYIOJ) (MIJ 2^/1^ zie •Q«HtaMyi ^(UlfHJJJ^ifj^ zie t&ffll^ (KT)<(n^^<KjJ^ ™*- om^^n^s zie bij 244 <xn cu (&i asnn\ ^ Q So (KYI GEJI \ zie (&HiJi<K7i(EQ\ onder <vrmr~m\ Jm (KYI 2 (Eft \ SB. dadel (Pers. L*v£A (KYI (LSI (&l ft\ zie <nTnm<EJiji\\ (KYjni (&lfj\ zva. m<rms (Ar. Ov5). q a (KYI cy) CEfl n \\ — ivnnDCE^p s. ^^x^1}^ B. zen- den, sturen. — ^^/^^i^n 0f cfixrviqaw nri(E^s £# (iJ) trLKKn ^i(mj}\ of (3i«°i $ctfii ma^JI^ B. elkander over en weer iets zenden. — Si-yi&zwp s. ^^jR*™^ B. aan iemand, iemand of iets, zenden ; iemand, bv. een arres- tant, opzenden- — oui&^^ip s. cu Si {manp B. wat gezonden wordt; het door iemand gezondene; de gevangene of gevangenen, die men iemand toezendt. (k??^^^?^^\ s a™*™i$it,2V °f *™*™&J£3*3r B- bezen- ding, ah geschenk. (KYI <YI (&1 (HI fl\ I. zva. vrnmoarviji* — mm Mfinjl* karaman zijn. — II. SB. a. uitroep: dat is waar ook ! zoowel in zijn spottenden zin of beteekenis, als wanneer het gebruikt wordt door iemand, die, zich iets herinnerend, zich hervat. b. zva. (ui(U)iun(rvijj\ en toch. (KYI nrj (Eft (KYI \ zie Kn(EJi*m.\> (KYI *T? (Eft RSV ft \ SB. heilig graf ; heilig van een graf of begraafplaats ; ook: inirakel, wonder (Jr.- &rt\%S). — Verg . G^Moaw (KYI OJI (Eft OSYI fj\ zie afn&iasnji* (KYI <rYI (E/I (ls/1 (j \ d^(KTj^n(EJi(Mji\ zie 6-b*a?7\\ (KYI nj (Eft ~JJ QUI U \ zie Kjja^i (KYI <rYI &Lfl (HI fl \ (in (kyi ni gji anils zie '$i&iQajt\ (KYiarjnri <&i2\ s. vti^g^ b. ook (QQ <J™<^ B. volg. Reg. Tj.) lange smalle sjaal, die door de vrouwen alsze uitgaan, als een deel van haar toilet, wordt gedragen, waarin ze ook, als ze op de pasar inkoopen doen, het ingekochte, veelal gedaan in een Heine boboko,meedragen, en waarin eindelijk ook een kind wordt gedragen. (KYI 2 <rYI 2 (Eft 2 \ SB. naam van een asn asn aSg ^ (un(hnjj\i Zie ook (isiiasi)nrm^ajnan/i\\ (KYinri arj am asn fi\ zie Mj^a^w (KYI nj (VH lj\\ Sinify-ntcmjis SB. llitschud- den, uitkloppen, bv. kleeren, boeken, matten, ofonkruid, om er het zand uit te verwijderen.— Si t} aTm imp iets uitschudden, uitkloppen, om het vuil te verwijderen. (Kti (Ui aznnw — (in(uaSi2(Hijj\ B. een Z^aan de aarde toevertrouwen, begraven. Verg. bij (KYivnw — omtEA(uiarnjf\ zich volkomen on- derwerpen aan iemands bevelen; geheel, in alien deele onderdanig zijn aan iemand; en van tnaji <wi\ met volkomen toewijding en opregtheid des harten. <Knni(cn\ 245 'Y acn <rn ozyi \\ s. <m£T\ ook (Sc&iu^iwp B. oorkrab, oorsieraad. (KYI (Ul (UYi (HI f)\ of turirm^p ook (un«&agi ctw7^\ hadjat, die gegeven wordt in de 12de maand fa^rLQ-^Ki^A. — Men zendt een huffel met de noodige rijst aan de geeste- lijkheid, de a^-n^ro^N deze beredderl dan den offer maaltijd. In den oordeelsdag, zoo meent men, zal men den geofferden buffel terugvinden, om dien alsdan als rijdier te gebruiken. In ket geheel kunnen zeven personen deelliebben (^^M,a^J}) aan een ^tw.-cw^x dtvz. voor zeven personen is een zoo'n hadjat . (Ar. 0^ vi* j Verg . c^wn^ (KYI (Lfl (IZYl (ISY) ft\ Mi asri thru aji vn iV>riJi\ en mi tht7 tthn o • o r> (ui tun (isnji \ zie <*n (ltd t^nji \\ (KYI ni \ SB. I. koraal, rif, klip, rots.- 2. dood- vlek, moedervlek. - 3. stuk grond, beplant : met iets anders als pare, en ompaggerd; aanleg. Verg. Mn (en 2 (toft^ — (mitm^hmicHi^s S. (U(hm(8)<hj)-&Myi\ B. erf van een huis; ompag- gerd en beplant stuk grond. Verg. (u^ | wit imp bij (KriaJi* — 4. o -r>\ SB. een letter ar- beid, bv. een verzameling van sprookjes, ook wel iets zooals een handleiding, bv. voor ket planten van koffj, te zamen brengen, zamen- stellen. — xnrhxmajiajim\ de Soendasche taal navorschen, bestuderen, bep. met het bij elkaar voegen, verzamelen van zijn bevindingen, bv. tot een woordenboek . — iun-ri(cichn/j\ de letterkundige arbeid van iemand; opstel, letterarbeid. (KYI ni \ Mai. SB. zak, groote zak . — <c? ^ a^(mji\ iets zooals rijst, koffij, zout, enz. in zakken doen, zakken. — Verg. (tm^-Siru^w (KYI (U) \ SB. bar, onvriendelijk in het spre- ken ; en van een horologieveer : strak, zoodat het horologie moeijelijh op te winden is. ■ — (m:Krl(u>>i£r!(ui\ in levendige o/warme woord- wisseling, waarbij harde woorden vallen, zijn of treden . Verg. m r^^n om 77 -r> a,™ <u) t£i? w (KYI ni \ SB. hoi, komvormig;./^. een stuurscn of boos gezigt zetten, bv . omdat er iets is dat niet bevalt. Verg. ^ ^ ^ m w a « (KYI <yi \ zie ^ijtiw i n?7\ S. «S-^\ B. te weinig, te min, min- der, minder zijn; ontbreken aan iets, ge- brek hebben aan iets: van iets te weinig hebben; te kort schieten in iets bv. in eerbied. — <cirfi an <mji\ S. o^no**^ B. van iets iets afhouden, afdoen, zoodat er aan ont- breekt; van een verhaal iets afdoen ; in aan- (tennis 246 tal minderen, minder in getal worden; iets, bv. iemands maandelijksch loon, ver- minderen; ook een enhele maal zva. om^h^ cur)(m2(Knni(Kn<-h\ $, tun im 2 (un ni (kh -h ^ B. niet abb I) V &b in gebreke blijven om iets te doen, niette kort schieten in iets. — ^<NW'T)*rw-n<N7\ enz. op zijn minst. — aomka^hs enz. gebrek, mangel. -^MiTQa^N^. gebrek hebben of lijden aan iets; gebrek, behoefte ; in gebreke blijven of zijn iets te doen. — (trn-h(3^k(i^\ zie bij 6-&<i&\\ (HTJ T]\ J. SB. geringe, minder e, dienaar, onderhoorige; gering; oolc of .is-.ry^«%\ de mind ere, de kleine man, tegenover de menaks.-(c^\ koering zijn. - Verg . titru (W)asn/j\ en G-xMjn* — 11. nederig voornaam- «->" CxJ woord v. d. e. per soon. Verg. 6^*xh\\ &^^^ <ri\ en flS^^N zie bij «^mie^\\ - (HY]trY)\ SB. kooi. — (hii^iu (Si ihw^iHTji^ zie bij (S*o)ftsr^\, — fl7n?jp een Pmrd °P stal hou- den en voeden, zonder bet ooit te laten weiden. — <wn<w»<Mjj-n> bet paard, dat z66 gehouden wordt. — a^^xna^s een dier in een kooi doen, in een kooi er op na houden. • — <mitm'f\(&Mp in de kooi ge- raakt zijn; van daar: gevangen. en (KYI *T7 2 w — (nxn^i2\ SB. een visck aan een tali rijgen (door die tali achter een Memo in te steJcen en in den beh weer te doen uitkomen), om die zoo te transporteren . — - ajnrf<uini2\ I. de tali, waaraan een visch o/visschen worden geregen; deze tali is sous vooraan voorzien van een puntig houtje of pennetje, om het instehen of doorstehen te vergemakkelijken ; 00k de pen, die men sous gebruikt, om, voor de tali in te steken, eerst een opening te boren. — II. zva. <ui<n<M m2(kyi^ — III. de lange bamboezen of houten verbindingsmiddelen van de oe- soeks of wel van de talahab. (KYl2trYl\ SB. vischkorf, mand met wijden buik en nauwen hals, waarin men de ge- vangen visch doet, om ze daarin naar huis te transporteren. (KYI T| (& OSY) fl\ Zlt rniKTiajiw (KYI (KYI n\ SB. zich storten op zijn prooi en die grijpen, van een roofvogel; voorts onver- taalbaar redewoord voor (HyiiCKntasnjis abafn (u/l^ en J^?^*™^ (KYI (KYI \ beleefder of vriendelijker sprekend: (LiA/K7?\ <3^A<KT1\ (KYI \ m »<7?ff<7?\ tertOljl 6-^*™ v f het onder de hoogere staanden gebruikelijke 247 «1J«1JX woord is: ouder broeder. — -news een B. woord; men bezigt dit in brieven, en dan ook <Kb<-n(K7i\\ Voorts gebruikt men nog -n»™\ I. sprekende tot iemand van zijn ouderen broe der of ouder e zuster f-n (*» vm , oS \ waar de duidelijkheid het vordert), of wel van iemand, die als zoodaniq wordt betiteld. Zie ook masntrfosn^ en (ruSd^/jw 2. sprekende tot een vrouw van haar man. 3. sprekende van den man in tegenstelling met of hem noemende nevem zijn vrouw. — Iemand van zich zelf sprekende tot een jongere, ook tot zijn vrouw, noemt zich a^*^ <™»™\ aiW/\ en, in brie- ven ook wel a<hni<Kn\\ En een vrouw kan hoar man aanspreken met aai \ 6-^mi \ of6^>*h \ als ze hem niet, om de een of ander reden, i anders moet of wil betitelen, bv . met <S-*.>& xnon/jw Eindelijk bezigt )nen waar een andere • titelatuur niet verpligtend is, gaarne «.-n\ (3^i(xh\ (MMhs ook wel 6-sa.wn of ktj*^n en voorts 6-2*™ \ als men een oudere of iemand, dien men als zoodanig wil betitelen, beleefd I wil aanspreken. (kn(KYl\ I. SB. voet, als lengtemaat. — 11. wn(&i(Kn\ zie aldaar. aai<xn\ SB. stijf, onbevaliig, moeijelijk, 'T van spreken, bv. van het Soendasch spreken, van iemand, die gewend is Javaansch te spre- ken; ook: er mee inzitten hoe iets te doen, omdat men verschillende niet met elkaar in overeenstemming zijnde bevelen ontving . — Verg . zkcniiuqw (HYJ(KT]\ S. <bh(m(uujf\ B. nagel van een vin- ger of teen; SB. nagel van een klauw, bv. van een tijger of van een vogel. 0O7 2 *m\ SB. Roll, kok, kokkin. (KYI 2 (KYI 2 P \ SB. vasthoudend, dringend ; blijven staan op iets; bij iets, bv. een be- schuldiging, blijven, in weerwil van hetgeen er tegen wordt aangevoerd; volstrekt of met alle geweld verlangen of begeeren, persis- teren bij iets. — mos^^^^n dringend zijn of vasthoudend zijn in iets of met iets. — aQz^Qz^Siz^z^u^ koppig, niet willen toegeven; ook zva. Siohizahm^ stijf kop! jij stijf kop! (KYt (KYI 0\ I. zva. <^™^ Verg. a^z^z^w II. SB. het binnenwaarts omgeslagen ge- deelte van een heurap, dat als het ware een zak vomit. T. w. de heurap is rond van vorm; in de rondte zitten aan den buitenrand looden kogeltjes, waarvan een gedeelte voorzien van a o/' 248 (Knifcnitrn^ gaatjes1 door die gaatjes loopen koorden (uiah 00?*^ geheeten; - — als nu het net zal worden mtgeworpen (^ r~n apt j -n wn cm % im/f ) ^ worden a I die koorden, met gedeeltelijk omslaan van het net Unnenwaarts, vastgemqakt ami een daarvoor aanwezig punt in het net (oo? (nwKKrKhnjjX en wordt zoodoende de orn^rn^s gevormd. a as (KYJ (KYJ \ SB. vijl. — Sums vijlen, afvijlen. aSflojm<K7^\ iets bevijlen, afvijlen. (KYJ (KYJ \^ — <cJ!'K1j!N 8JB. een klappervrucht of jonge gedang raspen. ^(hm-ncm^s de rasp, een speciaal soort, die men gebruikt voor het raspen van de twee genoemde vrucht- soorten. (JfJ (KYJ (KYJ \ en vjNntma* zie orjMntnbcnw cn (KYJ OTJ (KYI \ Holl. SB. kijker, verrekijker. (n(KH(Mri\ hetz . — ai(Ci(n(tm\ of fna^i(iw\ door een kijker naar iemand of iets zien. (KY) (KYJ <ryi \ SB . pas, dan eerst ; daar pas, zoo even, net zoo even, juist een oogen- blik te voren. ^^^go^n en (KniKnonnn^ryis hetz. (KYJ (jKYJ (KYJ fj\ naam van een grom gevederden vogel, een soort ekster? en die van vruchten, in gevangen staat althans, leeft. (KYJ (KYJ (KYJ fj\ naam van een soort pompoen. Beg. Tj. Behoort tot de familie van de (KYj (kyi (KYj nruj (KV fj \ SB. uil, nachtuii. (KYJ (KYJ (ISYJ/J \\ — o*7ias»0\ L SB. een veelheid van vooricerpen ergens uitnemen of uitha- len; bv. de borden en derg. die, in een mand zijn opelkaargestapeld, uit die noand nemen; de goederen, waarmee een schip is geladen, op den wal brengen ; ooh een veelheid van zich ergens bevindende ding en wegnemen, bv. om te zien of iets er onder ligt; pannen van het dak nemen, of wegnemen; enz. — II. zva. a7ini(U)(rn,p\ Verg. (annhmtHT^p en cci an crvifj^ (KYJ (KYJ OSYJ fj \\ ^_ KifKnasnjis SB. een kind aan- nemen en verzorgen, als ware het een eigen kind; het jong van een dier groot- brengen, van de moeder af, bv. omdat die dood is. — <3^cm(m(hrnasn(Hia\ S. Mti^K^110} ^»^> aangenomen kind, voedsterling. (KYJ (KYJ (Ml n\ Holl. kakhuis; SB. sekreet. Verg . aji(Kj}ni(ciihru\ en (uwruaziiHyi^ a a Q» O/ CY (KYJ (KYJ Q>JJ fl\ (Kw. zva. (uam\ en (ucmw Jav. wdbk.) of (ui<rn(Kii<Kn(KJiji\ SB. heining van gevlochten bamboelatten. — <S<k8^\ een kikis aanbrengen ergens. «)^M^ 249 Mr}<xn<n<nji<tna\ (KYI (KYI (hJI n\ SB. rook, damp van trier ook; 00k zva. tuinrifKn omihtjjw — xn nm <5k/^\ Wierook branden. — dn*oiM^A^//\ iets met wierook berooken. — nriccit(th(hrn(HTjiyjtji\ of nnxmahMn (EJi(HTnaji(^\ zie bij (rjcimiMW (T) (KYI (TJ (KYI Os/lff\ een soort eekhorentje. ]ig, __ ^o^(KD(3k^\ SB. afgevallen koffij - vruchten of moentjangvruchten opzoeken, inzamelen; in een tuin de afgevallen of gevallen koffijvruchten opzoeken. — wiSi rniKmnihrnoJiJls opgezochte koffij. (KYI 2 (KYI 2 (hJl fj \\ — KMMTiiOsap SB. op lets bijten om bet te verbreken; iets, bv. een saninten, een been of derg . doorbijten. — , a a <Km(Hnd(ij)^A.(HT}\ naam van een soo?*t tuiajiasn — -' flSf O a 7 (HI a W — (Kll 2(K712(M -ZAtha 2 (T) (hfj/j (15)1 2 051) (KH fj\ OOfC ge~ noemd CT(M<*)p naam van een boom, waarvan Jiet hout geschikt is voor huis en brugbouw ; \ zijn vruchten worden gegeten. (KYI (KYI (Ml P \ zie M^\ en om^w (KYI (KYI (YXJI \ naam van een manggasoort (Bg) ; : hlein van stick en met een nagenoeg zwarte schil, (Kti 2 (KYI 2 (YUI \\ _ (L7??*o??(rw*iy??^N SB. eet- ' waren op een bepaalde of bijzonder smakelijke wijze bereiden, bv. door het bezigen van sommige ingredienten, die men zoo dagelijks niet gehruiht; voorts grond op zekere wijze bewerken en behandelen, ten einde dien beter en voor allerlei aan- plantingen geschikt te maken. (KYI (KYI (Yl (YUI (Kl fl\ zie <™<rus III. (KYI (KYI (Ul n \ naam van een behende, zeer goede soort zeevisch. (KYI 2 (KYI 2 (Ul fj \\ — SiuQttui^itHTjis SB. naast iemand liggende, hem omvatten, in den arm sluiten, door de hand over zijn borst heen te slaan. (KYI (KYI (Ul /j W — aniHn(u^i(K^fj\ in het Buiten- zorgsche zva. ^!Kn(tJi^AiHijj\\ Bg. K. (KYI 2 (KYI 2 (Ul fl W — (hii2<hti2(u^(hi/i\ SB. de etensbak in een paardestal. (KYI (KYI (Ul \ SB. geleibiljet, geleibriefje, dat men bij de verzending of het laten af halen van goederen, door middel van koeli's, meegeeft; het briefje, dat de personen, die koffij aanbrengen bij 'stands pakhuizen, som- tijds bij zich hebben, en dat, afgegeven door het dorpshoofd, inhoudt naam van eige- naar of brenger van de koffij, het aantal pikoels of ponden, enz. (KYI 2 (KYI 2 (Ul/I \ zeer plat voor ^tmam/iw tt)f*ror<uM.\ zeer plat voor ^jit(Kntasnjf\ en .tt^iM^ 250 <KTi<nasn\ voor <eji(vi\ ah dat den zin Jieeft van mee- nemen. Jig. K. Off] (KY10AA ff\ SB. «noa^^tn^(isnj\ Op beloets jagtmaken, beloets vangen, door ze uit- tegraven. — xr}aal($Ji'*!JI^ van ^ r^8^ ^n ^ aseuppan van boven een schep afneraen; die, er afgenomen, sows nog niet goed gave rijst, kookt men dan later weer op.— m^*^ «^^n de schep rijst, van boven uit de aseuppan genomen; de grond, die, bij het maken van een put of vijver, wordt uitgegraven; de grond, die een beest, bij het graven van zijn hoi of kuil, aan den kant uitwerpt. Rg. K. (KYI (KT1 (im/)\ SB. het stuk indjoek, zooals dat van den boom wordt genomen. Eg. <ui<Kn<Kncctfji\ van indjoek: een stuk. CKH £h (*m ft \ SB. aarden deksel op een pot of pan. — &»£n(Lmji\ iets overdekken of toe- dekken met een kekeb of wel met iets anders, bv. een bbbbkb, dat men bijwijze van deksel bezigt. am(nn\ zie «n«n* <KYiam\ SB. kati, benaming voor het gewigt van IV4 Amsterdarnsch pond of V100 ptooel. KJi^wnsshs zie bij <m>£-^ (KTi (nasn\ SB. dwerg. Verg. <*3o?*<o^w — <tm aw (eji in am \ krielkip . — . ^ *» <** *i *m\ dwergpaard. (Kn asn\ SB. honderdduizendtal (Skr. Mti, tien millioen. Jav.wdbk.). ojiitMams honderd- duizend. oAAasnaaiasns zie (iM(*sn* OSYf \ zva. *fn(U(ui(*j}ji\\ Moor in sommige streken schijnt bedoeld hoofddeksel^ ah het door een jongetje wordt gedragen, bep. ttfnasr^s te worden genoemd, elders weer juist O (KYI (KTias7i\ SB. zooals dat, zooals gene, zoo, alzoo, dat; ei z6o; is het er z6o mee ge- legen?— <Nn«-n«sm mvdsv. — ajmntfn<is^\ op die wijze; zooals dat. — asn^iK^tfii^ kijk, zoo gaat het; kijk, dat; kijk, zoo is 't ffelegen. — o^aaiasninaaiiqM ^«me^\ zie bij <n(Kn<n(Ki^\ — »qji<&i(&n <Qi «m\ e venzoo, even- eens, desgelijks, zoo ook. — <m*%«sij\ z6<5, in die mate, in dier voege, zooveel als dat. - ^asn^(£i2\ het een of ander, dit of dat, ZUS of ZOO. — asnaAa(^(BA 900^9^^ "«0fN hij zei geen boe of ba; hij sprak geen woord; er kwam niets. — Foorts asnuM^asn^aSts ooh en dan S. met «sn<w M&MjiigjOM*^ B. er is (was) vdstrekt ^^M^^^^^^^^M^^Mh T 251 O Biets dat hem deerde; hem deerde hoege- naamd niets. — ^?o^«s|^«2n of tentuift^™™"®^ er zal je niets gedaan worden of er zal je niets gebeuren. G^MMtvmiw^^t&t^ de, oorzaak of i reden nu, dat hij ze zoo behandelde . Verg. j laten we het er nu maar bij laten. — % *m#&«3«> het (hem, haar, hun) alzoo zijn of alzoo handelen. — Verg. «3«ip\ CKY! OSYI \ SB. I. zva. Mam-ns hoofdplaats, ook stad, t. w. het gedeelte binnen de katja Jcatja ; ( Verg. tKntasnw). Voorts ^ «*i n muur om een gebouw, bv. de muur om een gevan- genis; en dijkje langs den weg (Shr. koeta). Vera . am irL) NN (HtjaSYJ\ 8. ^ en voJg. Reg. Tj. ook g™ B. hoofdluis. — ^^^^ vloo. — <m | ^— oiu^^n spreekwijs, om te be- \ teekenen: alles, groot en klein; alles, zonder eenige uitzondering. (Kn2 0SY)\ zva. mj^in hoofdplaats; stad. (Hn OSYI 9 \ SB. toast, toasten ; ook maar dan gewoonlijk Knasnfns een of den toast uit- brengen; toasen uitbrengen. «w«sh<a het Maltcoordkht^f Verg. to^^^!^ (KYI 0SYJ9\ hetz. als «8*i^ en dikwijh terug te geven met: zoo is het; zoo geschiedde het, zoo zij het. Maar ook niet zelden is het niet meer dan een stopwoord en onvertaalbaar. (KYI (ISY) 2 (Kl ft \ zie (*smaaji^ (KYI OSYI (Kl ft \ ook geschreven afi}xmoaj\ (^n asn^ waarsch. voor ^^^p van <^nasnjf^ (Jansz,Jav. wdbk.)— ^9«s^n hechten, houden, vast blijven zitten, mn lets dat ergens op geplakt of gesmeerd wordt bv. kalk op een muur enz. Jav. wdbk.) SB. een soort van rijst. Gekookt is ze bijzonder kleverig.- vfnMMgtuitM/is roode ketan. — ^-n<tw«&i CO > ^' spreekwip van een land of plaats waar groote welvaart heerscht: Bv. <3Muoji»jh&9ocmnn\ / Q (m-ntKicmniMidmjfiMtrL^ ihh ieji m ^ (H*t i <q cm M^ d. i er was veel rijst en er was veel geld en de kleeding zoomede het voedsel waren er goedkoop. (HYJ OSYI (*Ofl^ SB. redewoord om, in eenvraag of uitroep in den vorm van een vraag, zVn - verwondering of bevreemding, door een per- soon of omstandigheid gewekt , uittedrukken. w iiifc *M abiasm E*x 252 ^unMsntmiji\ Soms Jean men het teruggeven met : hoe ! wat ! wel, wel! Zie de gramm. (KYI 0SYI2(KI fj\ Roll, ducaton. (KYI 0SYlt (Ki \ SB. koriander. c*» ■«J. (KYIOSYI\ zie (unasnw (KYI asm \ SB. aandoening, aangedaan zijn; en angst, ongerustheid in hart of gemoed; angstig , ongerust , bezorgd in hart of (KYI 2 (ISTI \ SB. ranzig van smaak, naar de olie smaken, bv. van gebak; bitterachtig sterk van smaak, bv. van een jonge nona- vrticht. (KYI2&SYI2\ Mai. SB. vuil, smerig; veront- remigd. — <nTirvigasm\ mvdsv. Q Q (KYifasn\ I. SB. uitgeloopen kokosnoot.— &{Osn\ en &{0^a<^manji\ Pass. <& <*% lam <trn?Q:nji\ een kokosnoot te kiemen leggen. II. (Bant. ZVa. asniruimji^ K.) \ Q (KYI 2 fasrl^ &#• hut op een schip, scheepshut. (KYI (ISYI CY1 \ S. <KT)asn£i(Mji\ B. merkbaar, te zien, zigtbaar. (KYI OSYj J O? (HI fl \ van (unasn\ zie Kmvjcmvuiw (KYlfaSYI<KYlf(ISYl2(KYin\ zie M^tury^ (KYlfaSYl2(KYI/l\\ — S^i^s SB. klop- pen met de hand, bv. tegen em dew. — ™0 *fe$**^N trommelen met de hand, bv. voor zich op den grond', terwijl men zit. ay (KYI f (ISYI 2 (KYI fl \\ - tu^^^y^s SB. tegen elkaar stooten, tegen elkaar aan- slaan, tegen elkaar komen, zoodat het geluid geeft, van flesschen, kannen, borden schotels en derg.; met de boveneinden tegen elkaar komen, van twee rijststampers, bij het gezamenlijk in hetzelfde blok stampen. Q (KYI OSYI (KYI f]\ Of a77asT)*mrf\ SB. met, er bij, daarbij, bij zich hebben. - M<n<ru(<hmM ihcn (UitKYi asri (hd _,? m am cm (hn/js hun salendro kost him een panajagan. — a^ioasT?*™^ zva. D (KYI OSYI (KYI fj \\ — Qi£ni^£}<Hrijis zva. am (tw^xnintmiji^ — ax afo itm ^i urn \ zijn hersens pijnigen, zich half gek denken, bv . om het verlangen of de bedoeling van iemand te raden; ook (xnasi)»mc^(SiiKrt<H)\ koken van \ en binnen. K.J (KYI (ISYI 2 (KYI fj \ Qasnztwjis (ketok , to strike gentl y, to tap. Rg) in het Buitenzorgsche zva. «n^y»mjl\ K. En Mai. ketok, het kloppen, tikken op de deur: mengetok pintoe. P. Voorts Jdv. <Kyiirfip2<Krijj\ afsnijding o/afkapping van ledematen, bv. van een hand wegens (KTjdsnifni,^ 253 <Hn i <n asn <n asn \ die fatal, — ro^/p?*™^ iets afsnijden, af- houwen, afhakken, enz.) — «ji£7/,fc7??/»m<K7^\ SB. strafplaats ; plaats waar een vonnis ten uitvoer wordt gelegd. (KYI (IS17 (KYI ft\ I. (Kn(EJinsn<Knj}\ en gew. (Kn&i asn(^M\ SB. mopperen, pruttelen, bv bij het ontvangen van een last. — II. (Knisnwi «5w»o^n naam van een roofvogel, een soort heulang. (KY12 0SY) (KYI fj\ SB. I. laadje bijv. in een schrijftafel. — 2. van hout, in vakjes af- gedeeld, langwerpig vierkant, vrij hoog bakje, voor de ingredienten van den sirih- pruim. 3. wel eens de benaming voor de brie- VenbllS. 4. ctWd(i5n<KTijj\ en •ait asn 00100^ vak van een sawah. Verg. ^ m asn imyw — 11. SB. (Kn2(Kniasn(*<riji\ kakelen van een kip. — <^m asn<Kmasn(Kw/i\ Jclanknabootsing van dat kakelen. (Hri 2 OSTl 2 (KYI fj \ SB. kip. Slechts in asnum a<m asn g ^nj)\\ ? (KY) 2 OJ aSY) (KYI (KYI/! W — (ciitrjasntmiiKrijis SB. \ iets overal, in alle hoekjes en gaatjes, zoe- I ken. Verg. xn^^^w (KY) OSY) 2 (*M/i \ SB. niet willen trekken van een sigaar. i asrj asn/j\ SB. achterlijk zijn, van (twoiasn asn/i * menschen en dieren, ook ibel van planten. Verg. (kyj 2 cn asn (n rsy) w SB. a^d^asn^ashtnitnajvia^ (H^/f^ of nJnziWirnasnmashann^tntKiajVianiMMs e?l Van velen (isri(W2<nasii<n(isii(mainixjui(in(mji\ SB. iets overal, dwz. waar het zich maar zou kunnen bevinden, zoeken. o (KYJ (1ST) (U) QJ1 ft \ zie tmnasnmw (KYI asn arui ff \ SB. slaapkoets , ledikant , slaapstede. (KYI (Yl (isn arm fj \ SB. ijzeren pan, braadpan. (HYi asrj arm f)\ SB. wrat. — ^^mw^N wrat- ten hebben, met wratten zijn. — Verg. O a CO ~Jl (Yl (KYI (YYQSY) nrm f) \ Roll, ketel ; waterkookke- tel, bouilloire. — Verg. <n asnihm t \ en »|w>^rn\\ (KYI am (Ym cciKn (Kl n\ SB. zonneblinden daarbij duizelig met neiging tot braken; een en ander door te lang buiten te zijn geweest , terwijl de zon fel scheen . Verg. (ui 2 m >vi <k*i t cgvi w (KYI (ISY) (U) ft \\ — (tfn '«s8 £} asri aj>j]\ zva. ^jn^WI (KYI £571 (Ul \ naam van een boom en van zijn vruchten, een soort noten, die in smaak veel overeenkomst hebben met onze walnoten. IP <KTi asn am ^ 254 <H7I« Kmjf* a q 1KYJ 0SY1 (UUI ?\ Zie ajasnajvuw (KTI OSYI (&) [l\ (Ar. JJ^chatm, het geheel lezen, bv. van den Jcoran. Jav. wdbk.) crn9 0Jiasn<EJi>>\ het -«nj&\ het km&miS^hmj^ acliter den rug hebben. — rc?«s»*0«<^ voor iemand, bv. voor zijn kind, een offer-maaltijd geven, omdat zijn «n<& is afgeloopen. Verg. asn a* asnjs en <&-* OW OSY)(tn fl\ wordt, als Arabisch, door den schrijver van de geschiedenis van Abdoerah.mn en Abdoerahim ver Hoard met ^Jjj^-jj^ff^^ OW OSY) (El nri \ SB. regenboog, die in het l)CO oosten wordt waargenomen. Verg. ^^^^ aw osy) (EJi 2 vj oruinr) (to fj\ SB. met pa- schen en pinksteren bloot, van iemand, wiens samping, bv. in den slaap, is afgezakt. a a Gen osn (&i(W)(hJi fi\ zie ww^w CO <U\ OW dSYj cm fl W - itfnitfnaQarn/l^ SB. pols. — ($t(Qd(3^<vw(&^<tmnrn^ de pols is al weg. — afnujiiSlcmji^ voorgevoelen van iets; iets, in het gemoed of hart, dat zegt dat iets zal gebeuren of het geval zal zijn. MY) Ofr) (UYiff\ zva. fl^A plank in een graf. Oft! (&h KM fj\ en bij de priesters ook wel &l*5*Knji\ benaming van sommige priesters, ondergechikten van den Hpofd-penghoeloe, die ze verschillende werkzaamheden opdraagt (Ar: ^^Ak^-j. acn OSY) (vm [j\ SB. boekwerk, boek, vooral dat handelt over zaken van godsdienstigen aard (Ar. <*J^X$y — *j«rn^*™<?iflsw«jS nsna7n\ tot het laatste stukje toe op, van iemands hebben en houden. OW(iSY)\ naam van een vischsoort. Bg. OWOSY)\ of amaFjoajiash\ SB. lijfje, VOOr Vf'OU- wen; kamizool of vest zonder mouwen, ook een kamizool of vest met mouweD, dat onder het baadje wordt gedragen, voor mannen. acq ash \ SB. a™^*™^ kort baadje o/buisje, met zeer korte mouwen en zonder kraag.— Verg. Jav. wdbk. op ^nty* OW OSYI QTI QE\ (HI fj \ zie ash Si* OWfrJI fl\ SB. een groote kist, maar niet zoo groot als een c&m.Qam^ zie ook op dat woord. (Port, caxa of cairn? Jav. wdbk.) aw (Ml 2 \ SB. het lange rietgras .onder den naam van glagah algemeen bekend. — gp ■lulnKrH>Jit\ zie tuitfaiW OW(M\ SB. de klos aan het sphmewiel, waar het garen zich omwindt. — ^#*^ ^^Bffife^^t^'®*is^^^#i^SS^^ii^ ailK M^MM&^^;MM (Hni<naJianj^\ 255 »mt<k/i*"n\ hemming van een tijdperh van den pare groei; men bezigt die van het gewas, als de aren' op het uitkomen staan. <Knt(n(M(hnji\ zva. ™<^ ^ar het woord wordt zeUzaam gebruikt. Wei is het dihwijls een eigennaam. (hbsen, dapper, moedig. Aanh. Batav. woorden. Mai. wdbh. P.) (Kn(&l(hn\ een soort boschhoen; de haan OSYj, Jieeft een getande ham en twee lelhn. Jav. rt^^^fr^yp — Verg. w«|«i?^ (KH QJI\ SB. grof van lijnwaad en derg. en plat of zonder pligtplegingen, niet hoffelijk van woorden of taal. Verg. wto.^-^w M&™ zeer plat of zeer ruw, van ketzelfde. (KYI §JI\ SB. soort groote krekel, die zich in den grond ophoudt. Verg. ™S£s en «&»gj*?* <HYl(*J]\ SB. matras, bultzak. (kn §J1\ Roll. SB. koetsier. — *j£^ koetsier I zijn.. aySZ-n tys koetsier zijn van een rijtuig. <n<Kn(n(M\\--*i™*i^ SK wijken,.uitwij- ken, zich verplaatsen, om plaats te waken poor iemand of iets; opschuiven met zijn stoel; van een meubeh van zijn plaats gewe- ken zijn.— «S«7«»Mf«£ ooh B. uitdrukking voor verstooten van een vrouw.— «y *»•?<" Aw iets doen wijken, uitwijken; iets verplaatsen, om plaats te mahen voor iemand of iets anders; iemand doen opschuiven. Verg. ww\ en oLnomasn^^ (Kn2Wn\ SB. dik touw van in elkaar gedraaide reepen buffelleer; maar ooh wel voor elh dik touw. am2((9^(Krj/]\ ruw voor het gevoei, bv. van een djatiblad. (KYI j(M (KYJ fj \\ — ^A^ SB. iemand voorover op den grond werpen, zoodat zijn gelaat daarmee in aanraking komt. — «?, kyim *™^ voorovervalien , voorover- slaan, ooh over iets keen, zoodat het gelaat met den grond in aanraking komt. Verg. y-n^f -r m ^Tf^ na1 Mn(^Mri')^ ^2(M(HY1JI\ SB. grint, kiezel, kiezel- steen. — Si<S,^ een weg of pad hegrin- ten. Verg. het wlgevde woord. ff&aSuK^p- *^--f SB. het zand of duin, waaruitsomsdezeeoeverbestaat. (Ht7 2(MZ CKnn \\ — "«=» ™»»m^ SB. iets wnj- ven, inwrijven met iets; iets wrijven met een schmr- of wHjfmiddel; voorts iets afwrijven, om het sehoon of droof te maken, met iets obi oji <*sna\ 256 zoaals een lap, een doeh of derg \ Fm ook idel, maar minder goed, voor (E^(uiajin\ zie dot bij ^jj^j^//\ 2. (KYJ fo/l OSY) n \ SB. dor, droog, van vleesch of visch. Verg. ^lan^w O a (KYI (hJI (ISY) n \ SB. van een dier zooals eenpaard: vurig, vlug, niet slaperig; van menschen: kort aangebonden, streng, zoodat men van geen vertraging, cfralen of uitvlugten wil wet en, a Is men iemand heeft gezegd lets te doen. — (aadiasnimjis tegenover iemand kort aangebonden zijn; iemand streng (in bovenst. zin) behandelen. — Verg. fffl^wp (KYJ (*JJ aSY)fj N SB- m de waiN van net hoofd- haar, van touw, gar en en derg ; ook van dienst- boeken, bv. van pakhuisboeken; voorts: duister, verward, van een zaak, en verward van hetgeen iemand voorbrengt of aanvoert, ook nog zva. xmah\ als iemand Jvet hoofd omloqpt. «^<*^ erg nonchalant, bijna haveloos gekleed zijn of er uitzien. — «3<M<tfa ojiMnrrjimis op allerlei wijzen zich toeta- kelen, zoodat men er ten slotte meer dan haveloos uitziet. — aziwaknt im/j \ iets bv. touw, in de war maken. ay (KYim oji asr^/f ^ — ^^.^ SB. strij- ken over (bespelen) een viool of rehab. (uiv^iKn^(Kj)asnji\ strijkstok. (Kn(M2<rr)\ SB. het muskusdier, de civetkat (Skr. kastoeri, muskus. Jav. wdbk.). (^Km/jtmiajig^ of SiiHr/jrnitrnfna^ajijis zekere parfumerie. (HY)((*J)2(YU)\ of Si(mj,^n((Kj,2rSis SB. Cas- tor-olie. Q (KYI (Ml OJlfj \ SB. doodstraf (Ar. -sUai'). met den dood straffen. (KYl (*J1 (YiJi fj \ SB. moe, lam, van het dragen van iets; ook zva. «o> (*rm mjtj\ en (zva. A (KYI on (Ml ajifj \ SB. goed er uitzien, fraai, sierlijk van gestalte of voorkomen, van een knaap, jongeling of man. wn^M^\ mvdsv. - aj}(M(q(KJi(iji\ de schoonste, het fraaiste. — °1&J P ^"M^*^ (ut(wnri(U)M(mH(iKKMasr}e^asn\ nademaal er niemand was schooner als hij. — (hf^(^^aji(uji\ zich aanstellen als of men kasep was.— 77. maar dan vervormd tot G^Aorjoj) (uijp een titel. Zie 6-*rn(M maw O O (KYi (hJl (U}/t \ SB. wrang, zamentrekkend van smaak. Rg. (Kn&JWUUI (lSYIjj\ Zie (KrnSi<uuiasn^ (Kn qjj c&i z\ SB. toegerust met de voor- a o 257 wetenschap van hetgeen zal gebeuren of zal zijn; ooh zva. (tj)^n\ en een eigennaam. (Sh\ hoesoema, bloem. Jav. wdbh.) — (kti<ktioji (E^^tvnim^\ zich aanstellen als iemand o/zich uitgeven voor iemand, die koesoemah is. — e^nwthii(Kn<KJi(Enq(LM(Hyi\ een elmoe, die den bezitter koesoemah zou doen zijn. (MlQs/l<rr)\ SB. kachemier. (KY) QJI CEJ) (KYI fl\ naam van een vruchtboom: de dadelpruim. (KYI (M (Ml fl\ SB. krenten (Pers. ^ic^io). )&JI(*JI fl (KYI 2 (Ml (FJI \ naam van een boom (Mai. hoe- sambi, een soort van ijzerhoutboom, stadmia sideroxylon. P). (KYI (M OZYI/jVSB. werk, daad, verrigting, wer- ken, wat uitvoeren of bij de hand nemen, voor den kost (Ar. oau5). — rut twit*™ ajKimjj\ zie bij twitruiw — mi (hen oj) vm (htjj\ kostwinninor ; ! dat waarmee iemand zich erneert. — asht& ajuHKtJitcn/is volstrekt niets uitvoeren of bij de hand nemen voor den kost. (KYf(M\ I. SB. de draperie, veelal van sits, waarmee de meervermogende inlander de i binnenwanden van zijn woningbehangt. Eg. K. II, <k7)«ti*ji {Jav. tHnaJ>j\ zva. <xri»nt* — Met woord is aan de Soendanezen slechts behend uit de geschiedenis van Rangganis. Oemar maja bezat een JcaJcasang met wonder- baarlijhe eigenschappen. ori (kyi (Ml \ S. tKn%($(isnji\ B. zweet. — ^o^\ SB. zweeten. Zie ooh (njwKmosnji^ (KYI 2 (Ml 2 \ SB. ledig, leeg, onbezet. VoorU van iernands woorden of sprehen: niets om het lijf hebben; van grond: niet geoccupeerd; onbenut (verg. <M*5j)j vm een P^o/rd: met niemand er op, zonder ruiter. — ^?ww nji2\ zonder missen, zonder dat het mist, ongetwijfeld lets, zooals bv. een belooning hrijgen; ooh: niet ijdel zijn, niet zonder belooning blijven , van een verrigting* of (KYI (Ml (CI 2 (HI ft \ SB. van vrouwen: manziek, maar niet in den smaak vallen ; van man- nen: niet buiten den coitus kunnen, ooh: iedere vrouw begeeren, maar niet in den smaak vallen. a (KYI (Ul \ SB. benaming van de taal der oude Javaansche die/tiers, ooh van de woorden, die tot die taal behooren. — ten mi cm &\ kawi, kawitaal; ooh wel benaming van de woor- den, die beter met de benamingen <cnM»™ m <En (hi ckti^\ en ten oji nit <un\ worden onder- 258 (HTi (U) g (Hyj\ scheiden van de overige woorden. (Shr. kawi, geleerd, wijs; een dichter. Jav. wdbh.). O a (KY7(U)\ en rooN zie ^^m^ Q <^ a a n (KYI QJ) (KYI (UUI 2 \ ZVa. lurnisniKvaAmw (HY7(UJ\ zva. orut-n^\ dorpshoofd. — w^o? (KTjp huis met bij beliooreiid erf van een hoofd of van een voornaam persoon, en zoo een B. woord voor <£2g^ en (wmj^iow^vi Voorts: het huis met grooter of kleiner erf, dat de distriktshoofden er op na houden op de hoofdplaats, om een onder- Jcomen te hebben, als zij opgeroepen of met verlof zich dldaar bevinden. — (ui'niKnnJitoajis mvdsv. — (&}(trnaji2(ynj\ een pakoewon rnaken. (KYI (Ui P \ SB. krater van een vulcaan. (KY)(LJ)?\ SB. liedje, gezang. — o^\ en <Kn(H7i(8)%(unon/i\ zingen, een liedje zirgen. ocn (Ui o \ SB. rijst met sop of groentesop. anajt^s de rijst doen in het sop. — ccjnjt^ ofnganji^ de rijst doen in het sop. — nStiu tnthiicmajt^s zva» <w» (trnmt^irfm an/j \\ (KYI (rl(UY9\ SB. gebak. (KYI <0 (Kl fl \ SB. huwelijk, een huwelijk aan- gaan (Pers. Mwin of Jedbin. Jav. wdbk). — tci&aojl\ een vrouw of meisje trouwen. — (t)iSwi«y\ iemand, zoon, dochter of iemand anders doen trouwen, laten trouwen; een paar, ook iemand trouwen, in het huwelijk yerbinden, van den priester gezegd. — ^^ & (ht/I^ het geld, bij de lagere standen tegenwoor- dig veelalf '5.00, maar bij de aanzienlijhen is het meer, dat door iemand, die trouwt aan zijn vrouw wordt gegeven of dat hij verklaart wettig aan haar schuldig te zijn, en dat dan door haar, bij verstooting, kan worden geeischt. Maar dikwijls wordt het door de vrouw cadeau gegeven (bJtMajithm^iKridMjis aan den man, of wel bij verstooting niet geeischt. (KYI (U) 2 (HI ff \ zie iKnnru^\ en c^<n^\\ (KYI (Yl (U) dO \ naam van de vrucht van den as7i<H7i(nj)ori(V)(in\ een boom, behoorende tot het Ml) ' ? manggageslacht. (KYI 02\ SB. het zoo druk hebben of het zoo volhandig hebben, dat men niet weet wat het eerst en wat het laatst te doen, wie, bv . op een groot hantoor, waar veel aanloop is, het eerst of wel het laatst te helpen en te woord te staan. (KYI OJI \ SB. jonge of kleine hoofdiuis. K. Verg. wnosn^ en rrviojiw (KYI 2 01 dJY \ en azutri(oto$t<Mji\ zie «w?^ (KYI (U§ni\ SB. thans, nu, op dit moment, <n(H7l{0Jlt^\ 259 MriimaJiasnjl^ n dezen stond. — asna£nut*%\ van nu af aan. — om^*™^^ op dit uur, op dit uur van den dag. (Tf (HYJ f(UJ (UJ fl \ gee ft de Beg. van Tj. als een mooi woord voor woji^w Op Soem.ishet onbekend. (HYJ (UJ 01 (KYI <*-^ MY) ft \ zie ^itnujimhfn/jw (HYJ (UJ (HYJ fj \ SB. zeker'e zeeschelp. (HYJ (UJ (ISYJ fj \ SB. metaal draad, telegraaf- draad; telegraaf. — M~n o amjj6^i.^i ^\ goud- draad. — *™ op ? *™ <m asr^ ^ telegraaf kantoor. — mi (uh (hth oj) am p telegraaf paal. am (UJ (ISYJ fj \ S. I. (hai(w«sY)ji\ B. krachten, kracht , sterkte, krachtig, sterk ; voorts van een beschuldiger : niet uit het veld zijn te slaan. ( <ww nriaJi asn fj\ en (HrmKuv) am/j \ mvdsv. ). 2. .two asn a\ of i^n (Ot "^ (&njj \ P. en B. in staat of de krachten hebben om lets te doen; de middelen hebben om lets te koojpen of zich aan te schaffen. — *o?,Mjj(u?«sr>^\ S. enz. kracht, sterkte, krachten. — . m (Knaj) asn (ui asn/j\ S. enz. uit alle magt; zoo hard mogelijk. — ajiarnajiasn\ S. enz. zoo- 1 veel hij dragen kan. — «^o«jw*<nt|\ S. o aMoQtopji\ B. sterkte of krachten ge ven aan iets; iets sterk maken. — x^ajtaQj^an^ S. ajiajviaQd^inrfim^ P. ^ <u> <fn* *£/! 6-*™? (Hip en a?) om asm apji (s^dkamapjjs B. Zich bovenmenschelijke inspanning getroosten ; van zijn krachten het alleruiterste vergen ; ook; al het mogelijke doen, alles in het werk stellen om het geld te krijgen, benoo- digd voor iets. Enz. (HYJ 2 OJ (UJ &SYJ fj \ (Lmrn/V)asnji\ zie (Kme-asr^^ (HYJ (UJ (ISYJ \ S. am (U) asm a^p B. beducht, be- duchtheid, ongerustheid, zich ongerust maken (Ar. j$o\j±. coll. mv. vL^A. cMwdtdir, bij iemand opkomende gedach- ten. Jav. wdbk.). — u> asn \ en gew . <un <& <&» n S. ajti (ui asn z (kqjj\ B. er mee te doen hebben ; medelijden, deernis; deernis hebben of te doen hebben met iemand. (HYJ (UJ (ISYJ 2 (Ml fj \ zie (M(U) asn w (HYjdJJ (Kf)fl\ SB. gelijk, gelijk als, evenals, zooals, als, het is alsof, alsof, het lijkt. (KYJ (UJ QJJ \ SB. magt, magtig, vermogend ; bevoegd; autoriteit of gezag hebben . — aji(majiaj)\ magt, vermogen. — ajKna^niapji art (H7i aj) oj) \ zie oji <n aziniopji^ (HYJ (UJ (*J1\ naam van een boom, die een zekere gom levert, die tot het maken van inkt wordt gebruikt. Verg. aatiauiayi^JiaJij^ 260 »oi (Uitru i oaji \ (KYI dJl <U)\ SB. de middelen er voor bezit- ten, er toe bij magte zip, bv. om meer dan den vrouw behoorlijk te onderhouden. — nmMiz(Kr}<vi(ui\ bezwijken van vermoeijenis ; sberven (fig.) van schaamte\ enz. (KYI 2 (Ul 2 (U) 2 \ km(U)kv)2\ SB. janken, hui- len van een hond. — <m2(m2(iJiz(u>2cm{HTji\ her- haaldelijk of aanhoudend huilen of janken. (KYl (Uj \cnj) n\ I. SB. de zwam, die men van den kawoeng verkrijgt. — II. zie o™ tp rv^w (KYI (LJf (YIJI \ SB. dienaar; en hoffelijk voornaam- woord van den eersten persoon als men spreekb tot een gelijlce; ooh bezigt men Jiet tot een mindere, aan wien men eerbied verschuldigd is of wel wien men beleefd toil toespreken. <cuui<ru\ S. <&(ijm\ B. dienen; in dienst zijn bij iemand; onderdaan zijn van een vorst, in iets onderdanig en gehoorzaam zijn aan iemand] onderdanig en gehoorzaam zijn aan iets, bv. aan iemands bevelen, voorts SB. Jcunst- term voor het, ten einde vrijgesteld te zijn van heer-en cultuurdiensten, zonderloon te ontvan- gen, in dienst zijn, vooral als handwerksman, bij een inlandsch hoofd; maar de regelingen van Gouvernements wege, van bovengenoemde diensten, hebben aan dit xnajiavts een einde ge- maakt. — o<o^f<5-^^\ iemand tot kawoela tot dienaar zijn, iemand dienen of onder- danig zijn; iemand (ah meerdere of meester) respecteren en gehoorzamen. — oS/nSfmio. <nj)(3-zA(mji\ over en weer elkaar dienen, van man en vrouw. — an tut \<nji *oj ? mi _/? (Em& *o? (Hin\ daglooner moeten zijn of moeten werken, om zijn vrouw te kunnen onderhouden; ook voor: heer- en cultuurdiensten moeten pres- teren of daarbij ingedeeld zijn, omdat men hoofd van een huisgezin is, wot in de admi- nistrate eenig grondbezit insluit. — <uaanKn (ui<ru\ medemenschen. — (uxn(ui(ru6^a.ihn^\ voorwerp. van laoaws of hij die oShhtkui <tu(3-&.<htji\ een betiteling van den regent, tun (&i tut iru \ zva. xnajiiruis ook van een land: onderworpen zijn aan een ander of aan een vorst of volk, waardoor het wordt over- heerscht. Verg. 6-s*o?\ 6-&Km\ zoomede »™ aptruiw (Hr}ajjinJicKi(m^\ zie bij lHt<urj,l^yi^ (YVI 2 (to n\ zie bij ^/isn^mw <KnaD)(ij}n\ SB. lidteeken, waarbij zamen- schrompeling , van de opperhuid onder het digtgroeijen heeft plaats gehad, zoodat het voelbaar is. — wn-Sfl^N mvdsv. (KYJ (UldJUl n\ zie tunaKw (KYIOJ) t 261 OW ten (UUI\ SB. lever, milt. (KH(UI\ SB. de aren palm, de aren boom. OW (U) \ SB. bol, diep, komvormig, zooals bv. een soepbord. (KYI CU) \ ong. (Jav. glans, heldere, stralende glans, zooals van een diamant. Jav. wdbk.) a7jajicci(HT/]\ SB. van Jiet bloed: er door schijnen, bv. op een plaats, waar Jiet lichaam beleedigd werd. — (KnajiiHriajis regenboog, en wel die, welke in het westen some wordt waarge- nomen; poet: de ladder waar langs de poetri's (nimfen nib de swargaloka, heinelsche nimfen) afstijgen, als zij zich willen gaan ba- den en opstijgen, na zich gebaad te hebben. Verg. (Knt^n^^iw — aaj (6j (toi ajj o (mji \ van edel- gesteenten: met duizend kleuren flikkeren, glanzen en stralen; poet: wonderschoon glanzen, van het gelaat of van een gedeelte daarvan. (HYJ dJ) CKYJ (LJi \ SB, naam van een schaaldiertje, dat in rivieren en van dair oolc op sawahs wordt gevonden. Het wordt gegeten. ffttjj 2 (U) \ hlanhnabootsing van het geluid van 1 een gans. <W 2 arm n\ HolL SB. kool, onze witte of savoy e kool. Verg . amzxm mji w (KY)(nJI\ I. SB. tijd (SJcr. Mia). — (vrxruiaE/t <mn tijdens. — (umjiow^A(Knnji\ zie ft»»<w><tfw^\\ II. SB. schorpioea en zva. iuiam9Jinjntm\ heil- loos of noodlottig tijdstip (Skr. Mala, slecht, kwaad). (HH au) \ I. SB. maal, keer.— oji(m<rdi\ eenmaal, een keer; te eeneomale, tegelijkertijd ; in eens, om er af te wezeh\ in eens, zoodat het geheel is afgemaakt of de zaak geheel is afgedaan, en men er niet meer op behoeft terug te homen. — (LTizimdi&ifiJiastitwiMzniwihAiKiHtnji eens om de twee of drie dagen. — m im irdt6-& aJtitims nu dit maal, nu deze keer, deze keeT.-MMiruij)g!ur)\ nog een maal, nog een keer.- oji nnnjivrn (tn z \ deze keer, voor dit maal. aji<KnaSi9Mtmn\ tegelijkertijd, ter zelfder tijd, met een, bij deze gelegenheid, bij dezelfde gelegenheid. — (MamaruiKna'viaMtM^\ zoo af en toe, nog al eens een enkele maal, een paar maal, maar niet dikwijls. — oji<xn<ru aJvizctajis een enkele keer, eenmaal, voor een maal. — asntKnm^twtwittminAG^tiJion/is nog geen enkele keer. — <wi m <m rvi <tf>?* <^\ te- gelijk, in eens, bv. van het afgevuurd worden van een aantal geweren of hanonnen. II (cirSis SB. graven, delven; rooijen. &cn<rui\ 262 tuwinn^ (m<-n(wi\ mvdsv. — (citruasiiam^s een graf graven. Ill Mn<nj)\ Jav . TlVier. — (KntKrionrruiasyis SB. leiding waardoor het water bv. van een erf, wordt afgevoerd; sloot, goot voor een dergelijk doel. (Kll arm \ voornaamwoord van den eersten persoon. "i dat geacht kan worden op een lijn te staan met (KW^rruiW Q (KYI arm \ I Mai SB. koeli, dagjooner, sjouwer. <Kr)(ui(rv)(r£i\ vradltschip. — (CitruinQdChnjix lets door daglooners doen uitvoeren of verrigten, iets laten doen door koeli's. — Verg . any -^ ? \ en cQojku/jw — II SB. Ian s, speer ; werpspies zooals men wel gebruikt op de wilde zwijnenjagt. — ic><ru\ met zoo 'n speer of lans steken.* en (KYI ori arm \ SB. bamboezenkoker tot water- vat, slechts een roe was lang, aan de uit- einden gesloten, maar voorzien van een er in gekapte of gesneden opening, digt bij een dier uiteinden. Verg. cnjiza}^^ (KYI arm o\ S. <xr)(U)g(HTji\ B. 't verliezen; ver- slagen, overwonnen. o (KYI arm P \ Jav. B. met, benevens, in opschriften van brieven. (KYI tnjj P W — am(nj2(un(Hi/i\ SB. het touw dat een buffel door den neus wordt gedaan. zie oo/c bij o^ani mi ? (icnj)^ — ccinxjipajnTntHi^s een buffel een touw door den neus doen. — Verg. asn tui <tmjf\ II. (KYI arm o\ zva. (iTnrin (Skr. koela,vljxer. Mai. en Tamil koelam). ■ <hnfto<ntru^(unim^\ de met water gevulde, gegraven kuil, waarin men de voeten afspoelt, voor een Jiuis. < — Verg. (wifirnrrudcciar^^ en zie ook (un/winjh\ tuaw? frjfFJinKm/js ZOOmede (unm(LVt(Ci(hnji\\ (KYI ariJi dJl \ SB. een misrekening maken, bv. men daclit een cadeau te hijgen en een ander ontvangt het, of wel men loopt een vrouw, die passeert, achterna, denhende dat ze mooi is, maar als men hoar heeft ingehaald blijM het dat ze leelijk is. Enz. (Kn arm (UYI OK OSYI ft \ zie o&* (KYi arm 2 (Kl fj\ SB. het westen. — ^*™*^\ naar hec westen, westwaarts. - - rn (hn a as* (KYI cm (Kl \ Holl. konijntje. SB. konijn. (ten arm (Kl\ ong. — (hrnamru^pnior^p SB. de teekens goede of sleehte, in het haar van dier en of menschen. (KYI arm (Kl (KYI \ of <Kn<w>asntm\ SB. kanonnen van seer klein kaliber, geljjk de regenten a Q~ (KYI <WI (HI (K71 (TUi (HI \ &V 0 05V 263 ffOl«3.\ die er op na houden, om bij feestelijke gelegenlieden te worden afgevuurd. Rg. K. am cnJI ah am arm (tci \ SB. ergens, bv. in een dorp, ronddwalen, bv. om te zien of er wat valt te haven. (KYJ (El (M (KYI <m(Hl \ Of ^rirLWtfn ,rwgjN ook Cj \y\J C/ (yd aQazl(^b^ SB. slenteren, aan komen dren- telen, rondd rentelen. — ^g^ *fo g^gg ty\ «=*» ^ hetz. — (ta}<Q(mnh\ wandelen, omwandelen, aan komen wandelen, in sommige spreek- wijzen, bv.in M^*^*ffilffilffiW^ g»w? (McQ'mahtQzcmwMwt^ zoomede in (Si^vf* ^(mga^z^d^^i^iSiihfyh^j^itm^ {zie beide sjpreekwijztn bij km g^ mjijs) — voorts in <k^ (eji (crohw <w. wfi \ of ot^ i&i g^)^> -'w/ J^ N l^ven op personen; niet zijn van een zin, niet harmonieren: Verg. <m<^<&^<^*2X* am (Cl\ SB. houtskool. — r^y. 6^(u^ en aarde, leven. — cnikuruKL^a^i^ lietz. S (KYi 2 (Yf axa (n(*J)\ SB. windmolentje ah kin- derspeelgoed of ah vog elver schrikker op de sawahs. — m?^^M\ van iemand: als een tol in de rondte draaijen. Bv. ^^^ /a (Kitdicm%KndW^W(Maj>(Li(hmruKn(hn/i^ iKim/i (KJi <wi acm 2 oru} urn ? an c-^ w (kn en arm \ SB. het noorden. — Kn^w w^ benoorden. — xn^rus naar het noorden, noordwaarts.— *n*i*6&«i<yis A- mn twee ! <Ml'aM (H^ (KYI arm \ SB. schut of scherm om het inkijken ergens, bv. in een kamer, te beletten; horretje voor een raam. am (YU) \ SB. de beurt geven aan een van zijn vrouwen. — iNwum^N beurt, die een man aan een van zijn vrouwen geeft door een dag en een nacht, maar gewoonlijk twee dagen en twee nachten bij haar door te brengen. am (YV) \\ — tmnmnjis SB. draad, waarmee men naait, onverschillig waarvan gemaakt. (Tj amcci\ Holl. kelder; SB. stopflesch — Verg. nrmcuiw (Y) am OV) 2 \ naam van een boom, xoaarvan de bladen ah groente worden gegeten AiSi<M<fc?a<K^\ vooral door zogende vrouwen ah een het zog vermeerderend middel. — De wortels en bast worden in de geneeskunde gebruikt. am 2 (rl aru) ni o\ SB. cholera. am oruj nrn 2 aan \ zie bij «?*y™/i*. am (Tui am n \ zie ^^^ ! amtYXa am/)\ SB. elke niet van klapperdop *n}nf.ro^ 264 WtKn<HWJI\ gemaakte maat voor rijst. — (Mttrnruim^ (zva. 6-*A<EJi<iaji), hemming voor de hoeveelheid, die aan het einde van de vaster], aan rijst, aan den priester wordt gegeven. Ziebij Si^n^ O O o a a a \ O am i Sji oji tun asti asn <M<nji (M(Wirvi(Kii<rnt(&i\ zva ami(M(u(M(ksn(trncm\ het is toegekomen aan of gesehied is hetgeen God had bepaald dat zou zijn of zou gebeuren. am oOJj am jl \ Jav. de, bij het costuum van Javaansche ambtenaren, hoofden en beambten, zoomede bij de feestkleeding van een Javaanschen bruidegom behoo- rende, ho9d zonder rand, wat den vorm aangaat, te vergelijken met een schalco zon- der Mep. — In de Preanger wordt de hoe- loek niet gedragen, men vergenoegt zich met den hoofddoek; maar het woord is er beJcend. <n (KYI cncnJI acrif)\ S. ^^i/hn en volgReg. Tj. OOk(chtKYicizn/i\ B. de oksel. — (nanvfruiiKn^s SB. onder den arm dragen. — tncKnenru^fnafp of (qamfrfiruihvjis SB het vierkante stukje, dat in een baadje veelal onder het armsgat wordt ingevoegd. am 2 (tvi am [J \ SB. te kort van boven of te kort van pijpen, van een broek. amtasj am a \ SB. vruchten, gestoofd met kokosmelk (of water) en suiker. ™123%tls zo° gestoofde pisang. — <&,(& (Kvjl\ vruchten zoo stoven. Perg. ihvruidji^ am arm am \ (volgens Br. van der TuuJc waar- schijnlijk het Mai J*^S) SB. niet anders dan; enkel, enkel en altijd. a a am (TUI am \ naam van de djaraksoort, waarvan de ricinm of castorolie wordt verJcregen. am crui am (UUIJ\ SB. afgevallen en dorre bladeren. Verg. mjtit)^ a o o amaru) am run (kijj\ SB. de milt heb- ben of krijgen, een steek in de zijde hebben, tengevolge van hard loopen of paardrijden. ^ n am (TV) asn fj \\ —iH*uasnji\ SB. de kooi, waarin een titiran of perlcoetoet zit, ophijschen aan de ajidnruasnim/iw Ook iets, zooah 6v. (fS\j ^— « ' ■ een matras ophangen midden in de kamer, bv. opdat de muizen er niet aan zullen Jeomen. <u»mnjiKjnjmji\ de lange staak, waaraan de kooi, met een titiran of perkoetoet er in, wordt opgeheschen. am (ivi asr}/j \ SB. weerhcht, bliksem. Verg. amirvKU/jw — <wn arm asn op \ verb, van het Jdv. ^ntrvKisn^ een armband om den bovenarm. (Knnrvi asnjis 265 tun ru 9 asm\ (KYI CnJI OSY) fj \ SB . Smegma. — ttrn ru asn ~/n £T\ het vuil op de tanden. Verg bij amaj7\ 2. Q (KYI arm OSY) [j\ SB. vel, huid; leer, leeren; bast van een loom; buitenste bekleedsel of schil van vruchten, zooals bv. de saninten ; voorts dop van een ei. Verg. a5i<Kh\i — <Kn(nji asn(cm\ waterspiegel . — 6^A0JiaK(WKhiiaruasn wiwKm\ spreekw. voor: bet smaakt mij overbeerlijk, van hetgeen men eet. — Zie ook op (HYI 2 (YU) 2 OSY) /} \ S. <Uoa^\ B. (k.i\uis>\ BL. oud, bejaard, ouder;bejaarde bloedverwant; iemands vader [zie ook ben. wmm ?ajr>(hn/}y} SB. Van (Ul(nni\ rn/NT?/i^2\ en <nxm(bViOJ)j\ ZVti. 