Maleisch-Nederlandsch woordenboek
üü ) plur. van C/- jVJ^iVu) plur. van Jo^ u. / c X I oestü^rah) ar., plur.^Ch verhaal; vertelsel; verdichtsel; fabel, in dien zin. ^ ei Js*^ ) plur. van Jam. jja. 25 \4ia^) (»ial. oestC^rah) = .Ui^t. lX^nw )^ jfi^^} asoeiig;, aanmoedigen; aanspooren; aanhitsen; opstoken. — [L.]; asong^, w. suni.; aanbrefigen; klikken; lasteren; op- stokett; asong^an, laster. — [N.]. iLvü) asiiijp, vreemd; uitheemsch; niet tol iets behooren; vreetndaardig ; vreemdsoortig; verschillend; ander, in dien zieti; afzonder- lijk; vreemdheid; uilheetnschheid; vreemdaar- digheul; vreemdsoort igheid; berising: dïri, zich afzondeten; niengfasiiig^ken, afzonderen; afscheiden. y ei \VAa^) I- plur. vanyC II. plur. van Jbé^. y ei , VAam ) ar., plur. JiLl, laag; laagst; laagge- legen; gering; gemeen; van lage geboorte. C Qam ) asap (en hasap), rook; smook; nic- ng:asap, aan rook blootstellen; rooken, bv. visch; berooken; Asapau, wat gerookt enz. is; p^rasapan en peng^&sapan , rookvat; . rookpan. ^A^VjUw ) ispaqtol (en Sfpanjol), spaansch; Spanjaard. * V^sJüUm ) Ispanja — oorspr. Europ. — Spa- nje. — [R.]. * / Awy aspï, danseres. — [L.]. L JLuu 1. m^ngfasak, aanzetten; aanstampen: aanstappen; volstoppen, bv. een* buit- zak; iiitstoppen, bv.. een' vogel; inklem- men; een' grooten hoop gekookte rijst •:-* ) 43 J«» voor feesten aanslampende opbouwen; ana^-2 a.; uifgestopte pop; bfrlsa^, inklemming hebben; van een' hoop volks of iicesten: elkander verdrukken of verdringen. — pe- i^rasak, batav.; laadstok [B.]. j c2 \ i f ^ t L. üiLLJLii en ijMUéé ar., plur. i^'D cii AAÏLiK christelijke bisschop. ' Aj<Ajif^) (mal. oeskoefïjah) ar., ambl van een* chrislelijken bisschop, C.i>,AW ) I.» islk, van een' vlieger: ongesiadiy — ; van daar van inenschen : onge- stadig; geen zilvleesch hebbend; ongestadig' heid. II. batav. ^ genoegelijk. — [B.] Verb. van ar. ^U. ^'Ca-Sq^w) (mal. askanijab) ar., naam van een volk. / / o X c \lXa*^www ) (en iJóL*) ar, Alexander; ^^5J!^J jójS»*é\ Alexander mei de twee horens^ d. i. Alexander de Groote. c w y o ^^ \cXA.>SkAM) naam van een blad of kruid, y '^zoo genoemd naar Alexan- ders moeder, waardoor zij gezond was geworden; Alexandrie. (JLJ\ askaiy aangenaam; vrolijk. — [L.]. *. juw) asal, balav., = cUK - [B.]. ^\^ ) plur. C^^am) plur. van c—^Jmi. van w ff S y ^CaJIam ) (mal. aslfjah) ar., naam der letters j. (^ en ^jo, als wordende met de punt van de long uitgesproken. wam) !• asam, naam voor de verschillende ^ wilde soorten der mangiferae {mangga- boomen), dien de Maleiers echter ook aan andere, geheel verscheidenaardige boomen of andere gewassen met zure vruchten, of aan de vruchten zelven geven; suury waarmede voorwerpen van ijzer of staal , bv. krissen, geweerloopen enz^ ingewreven worden, inz. om het roesten te l)eletlen ; meng^asam , mei het een of ander zuur, inz. met limoensap, inwrijven, bv. eene kris. De voornaamste der wilde mangiferae zijn: a. bawang; a. paoeh; a. koembang; a. kandis; a. m^m- b a tj a ng. Tot andere boomsoorten behooren : a. g^löêgoer, een boom, met appelvormigc, zure vruchten; a. djawa, tamarinde; a. paja, naam van de zure, eetbare vruchten van de k^lóêbi, eene soort van salaV; a. ga- ram,eenige zure vrucht of ander zuur met zout, en gew. ook spaansche peper, als toespijs bij de rijst; naam van een' boom, welks bast tot b^dak gebruikt wordt; * A*W I 44 Cf ri asam-asainan , allerlei zure vruchten (ook de ananas behoort daaronder); naam van een' lioom, welks hout een' zui'en smaak heeft en van weinig nut is. « II. asaiu, luasam, bafav.; zuur. — [B.]; masQiu is de uitspraak [T.]. •)f >AM ) ismoe, lang saam, niaar doodelijk \ ut ^ ^ venijn. — [R.]. — z. ^-^. ) (mal. Isim), ar., plur. iLJ, ^^^^ (mal- asami) , ^llt (asami) en cl^)^ C^ ], naam; in de gramm.: nomen — ; een naam^ inz, van God of een heilig persoon, als amulel gebruihl; S. ItlJ ) ^) pronomen demonslrali- vum; u:JT^) nomen inslrumenli; Jj^^aH) ^t nomen van meerderheid, d. i. de superlatief; ^AssJ)>«iJ nomen collecdvum; ^ji*JöJ ) ^J jc- 4" \t> ■^ f slachts-nomen» d. i. appellatief; ^UJ ) ^^ ^LCoJ)^ nomen van lijd en plaais; {JAü) ^) nomen agenhs; Jiftil^^J nomen verbi; ^t ïyLG) nomefi van overvloed; ïy^) ^) nomen vicis (van eenmaligheid) ; J^&aaJ ) ^) nomen imiienlis; fy^)^] nadet* bepalend nomen; ^^) > Ix^ ) nomen rasis; fJL>S^ ^\ nomen van ge- beurleniSf d. i. nomen t*er6f; uJ^^t nomen t'a5i5; o/A'^/^**') nomen van substantie; ^U« ^^t nomen van intensiteit; ^^jl^ ^| nomen van I > o X » bepaalde aanwending; ^ o ^ f J ^ Homen verbi; lii ^ I f ^ o I » ^ ^A.ia« aam] nomen deminutivum; ja^ ^ stilzwijgend bedoeld nomen ^ d. i. pronomen; ^ o -- I JkA^ 4^J nomen van beteekenis, d. i. nomen abstractum; i^yj*x<,^) adjectivum relativumi S.ltÜ) ;U^9 fMmina van aanwijzing, d. i. aanwijzende artikelen; Jjoü) > U^m) nomina numerativa; JlaiU^ l Um) noms des verbes, c'est-a-dire, qui font la fonclion des verbes; ^Ü) rad. met den art., het nomen kal' ex., d.i. het nomen substantivum; u-jyJ^t ^Ü) hel adjectivum relativum. v.^fjwu ) plur. van ^V \\.i4iiW) asmara — skr, smara — ., de god der liefde, als titel; vleeschelijke liefde (zelden); keasiuAra&n, vleeschelijke liefde. /•tV.^|wwu) pers., zichtbare hemel. L:U)^Lf.vw) plur. van ^u.]. ) Ismaël. , \ ^j^^i ismSla — port. esmola — ., aalmoes. ^ ) (mal. isnii) ar., hel nomen betreffend. y os «Xa-^wwm ) (mal. asmijab) plur. van lLm. / /.%*.%«) asan, verb. van ,, ^ /«inAM ) I- asiii, batav., zoiU; zoalachtig: zilt; ziltachtig. — z. masin. 11., asin-)3, naam van een' boom, welks scherpe bladeren tot het polijsten van hout gebruikt worden. *er^ 45 Aué) ^ /«wua)» boeroeng asoii-2, batav., eene soort van vogels, die zich des nachts doen hooren. ^^vJ^ ) ar., hel ondersluften; hel terugvoeren ^van iels lot den eerslen daar steller ^ voorn, tot Moebammad, zoodat het door diens gezag ondersteund of bewezen wordt; het aanvoeren van gronden; — onder sluit ing; lef^g voering enz,; aanvoering van gronden; in de gramm.: verband^ van een verbum met zijn subject. # êjuah nien., fsoe ofsoe, soort van vecht- haan. — [T.]. ) 4^M ) plur. CS van r" y CS t^4^M) ar.,pUir. J^ &ütAf zwart; zwarter; zwartst; zeer zwart, zwarte, d. i. Arabier, in tegenstelling van roode [f*^) ) d. i. niel'Arabier; J^Ü ) js>\^ Üe zwarte steen in den tempel te Mekka. 9} c> ^am) plur. van «3^). / CS V> *AW ) plur. van y i^AAi)» mengrasah , door wrijving op eene ^rtiwe oppervlakte, bv. een mes op een* steen, of met eeti ruw lichaam, bv. de tanden met een' steen, afslijpen; slijpen; wetten; aanzetten; en fig.: beschaven; polijsten; bfrSsah gïgi, ookweleenvoudig b^r&sah^ bezig zijn met zich de landen te laten afslijpen; die handeling midergaan hebben, af geslepen tanden hebben, wat af geslepen enz. is. <)U/a ) I., mensasoh, oppassen, bv. een klein kind; ipengi&^Xiywieoppastenz,; oppasser, inz.: oppassler; kindermeid , die het kind draagt, reinigt, het te eten geeft, enz.; p. b «ï s a h k Q r i ng , kindermeid voor fiat en droog, d. i.: kindermeid voor alle behoeften van het kind, behalve het zogen; ïnang p., instede van inang dan p., r/e vrouwelijke volgelingen Cfi kindermeiden van een vorstelijk kind. Het is dus verkeerd te zeggen s^örang ïnang p^ngasoh, dat niets anders is, dan eene absurde accumulatie van woorden. II. naam van een* eetbaren zoutwater- visch. /wwa)I- asai (en hiXsai), van eetwaren: verwoiind, zoo als bv. rijst, gedroogde vruchten, beschuit en dergelijke; vemwlmd; verwortndheid; vermolmdheid (z. bansai); meng^ai, verwormen; vermolmen; asaijan, verwormdheid; vermolnulheid. II. w. sum., naam van een' boom, met eetbare vruchten, ter grootte van eene muskaatnoot, en van een' zoeten smaak, waarop de visschen azen. — [N.]. / -.4« I oesïja (en, minder gebr., asïja) — skr. ajoe^ja — , leeftijd; ouderdom; ver- valtijd. Iwt 46 uut VjkAM) I- isija, Azië, II. pers., molen. III. _ [L.]. _ L-i^AAw ) plur. van ^ c veri). van Uii). / ^ <^owü / docloresse, inz. itomw tve//re rfc meisjes *sn%jd(: noni. pr. f. (^y**^^^ c ^ L-jix^^ x.wwi) asian, balav. (uil 't bal., T.), = warisan, oenloeng, gunstig wer- kend: zegenrijk: tidak asian ti'nggal di Batawi, zich niet te huis (niet wet) gevoelen te Batavia, er niet kunnen aarden ; m a k a n a n tidak asian — bekomt slecht ^ veroorzaakt ziekte; — obat tidak asian = helpt niet — [H.]. — z. j^) , r^j^^^ asêhaii (z. asQan), batav., ge- lukkig, bv. in het houden van dieren. — [B.]. i \ Li) ar., het toewenken met de hand of het V oog; het maken van een teeken; het ge- ven van raad: — teeken; wenk; zinspeling; raadgeving; aanwijzing; i. mat^, oogwenk. y ys U)#vV1jIjw) plur. van (_5_jUi*) en ^^ A Uj plur. van uT- y ys plur. van y t* s SVjJjg) plur. van / c^ gyjui) plur. van y c ^\jLaSL) ar., het bezig zijn met iets: hef y y y c y y y cjc vervelen; - bezigheid; studie, ar., het bevatten; het inhouden: — bevatting: inhouding. \\:s^JiJ) plur. van S.U»^. y Qs ^Xs^kSmS plur. van A ^ c^ %as.:v^) plur. van A c ^ )c\^) plur. van óJóJié. y y o s \ ) Jii) plur. 1*1 van r- y c J I^ ) yjg ) plur. van \sJl. y os >)wi^ van tf^' y Q C^)wüw) ar., van de zon: het opkomen; het schijnen of schitteren; van het gelaat: het schitteren van schoonheid: — opkoming van de zon. . y CS LlS ) yMé) I. plur. van CS^. II. plur. van CJ^^^. cjYi. 47 y 6 Li5 ) yuó) ar., *^' iemand deelgenoot maken; het iemand tot deelgenoot aanne- men; — aanneming tot deelgetioot. y CS ^ vuy ) ( mal. asjribah) plur. van ^J^. C^ // CS jjQ^yCg) (asjrakal), ar*, een door de Mal. als s. gebruikt woord, waarmede eene afdeeling in de J^j^ in ongerijmde versmaat van 17 stropheil (c:^) beteekend wordt, die over de geboorte van Moebammad handelt en aldus begint: \x}li:jóMfjjm) de volle maan is over ons op- gegaan (zinspeling op die geboorte). Bij het uitspreken van ai^raVa'l door den voor- lezer staan alle aanwezingen op, en blijven staan tot aan het einde. 9 CS JLl^) plur. van ia^ / CS J \jLyu) plur. van y c \jlJjJS a^M inz. van een offerdier: het merken door eene insnijding; het (^tooien; optooiing; meng^sj^arken', een offerdier merken door eene insnijding; op- tooien. y CS j\JLi*) plur. van jlt. / c C *<?V-3Ljuai ar., het iets vreezen; het zich wachten voor iets; het mijden. ^ Cl •• y AA CS tf ^ • • ;;.) plur. van y c s JUjIjw) plur. van JX^ii. y c jQaw) ar., het duister zijn; het twijfelachtig ^^ s- zijn; het moeielijk zijn. y c r V,A^) ar., het ruiken* het doen ruiken; het geven van een zwak gelwd, als het ware slechts een* reuk van een geluid, en van daar, in de gramm. van de klinkers ««J «^ ^ c ^ ï^ en 'ij»*S: het uitspreken op eene naauwe- lijks hoorbare wijze . zoodat zij in de prosodie geene waarde hebben; — zoodanige uit- spraak, hebbende inz. bij bet lezen van den koran plaats (z. ^^ * ) ; menfisjmamken , de klinkers dlammab en kasrah op eenenaau- welijks hoorbare wijze enz, uitspreken, — • ^^ hJi^S I. plur. van JU^. J^ II. plur. van JU^. c y e's / Jo A^fuyy ) pers., Samuel. y CS LjJwXg) plur. van q^. y CS i %^i 2ir., plur. ^jy^, van liefde blakend; van verlangen brandend; minnaar. y CS c>ULi) plur. van t3Jtl£. ^ CS \^,^£t\w} plur. van i-JU^. Uf i) plur. J^ y os van j^ Cx A ^^. 48 C^l Uji) plnr. van w / ^ Vaj^) (demin. van het voorgaande) kleinig- heden; beuzehngen. / CS van ^ -i-VjijL) plur. C ^ eVjji;) plur. va y y CS IJJaV-aaIu) plur. van ^. ran aLfiA«l^. / ^ Vao) plur. van l^. ^^^\L^aO) ar., het onder elkander overeen- ^^ ^ komen over iels; — kunst lemi; m^iiyistilaliken, met een' kunstterm 6e- noemeti, y CS X/^) ar., plur. jtlc], ïJ\So) en ij^^U conipar., superl. compar., en su- perl. absol. van jf^; meer, meest, zeer kleine. y ^ t^_jLvo ) ar. volgens de Arabieren en Persen, een voornaam minister van Salomo. y CS j ,Vi>o) f y c y y s LJJ<3v.ao) plwr. van (>jiV^. y y c s (— -Vaao) plur. van ^vj^ y CS <^^^Ao) (<iial. asbljah) plur. fV-OAO) y CS van iw y s w f^J^^ ar. compar., superl. compar. en su- perl absol. van ^, VisVao) plur. van y y CS ►VrsVAO) plu^' ^'an u^.v».L^. ftAO) ar., geel; geele d. i. ook: GrtcA van het oostromeinsche rijk; geel paard, y y CS -'O t r o. • O rfi^so) dual. van ^f ; j(jLcU) de twee geelen kat* ex., d. i. goud e^- / CS McXko) plur. y y y c van (>j£iX^ ) ar. (|)ers. ^-OUj), Persepolis, en safraan. y y c y CS Vaaaö) pil" • » y Mi ^S ciXoWi" ^JvAO ) plur. lan. van j:f. Jw\0) (mal. asal), ar., plur. J^ifèn JJT, /aaWe oorzaak; wortel; oorsprong; *i.t 49 r* i in de gramm.: eerste oorspronkelijke beieekenis van een woord; woord, waarvan een ander is afgeleid; worfel, in dien sin — ; zaak, waarvan eene andere wordt afgeleid; grondregel; grond- teer stelling ; beginsel; stam; geslacht; adel; aanzien; grond; bodem; hoofd; hoofdzaak; kapitaal; afschrift van een oorspronkelijk werk; b^rasal, van goede afkomst zijn; [plur. J^) de voornaamste ingevoanden; algemeene regelen; grondleerstellingen; al- gemeene beginselen; in de gramm.: radicale letters] In 't mal. ook nog^ en wel als asal, conj., mits; onder voorvüaarde dat; als maar; zoo maar; a. djangan, als maar niet; isal- ken (smtr. van a^al en akan) conj.^ het zelfde als a^al, mits; ofider voorwaarde, dat; als maar: zoo maar; a. oesö^l — smst. van den sing. en plur. — oorsprong; afkomst^ ^ CS na eene ontkenning: volstrekt niet. / CS j\aO ) pl"r« van ^.Juö. ^ c s (^^^^aXao ) f^^^' van L--JLö. y c s j^A/^) ar.^ compar., superl. compar. en l ^ "^ superl. absol. van p\JLo. (mal. asli) ar., tot den oorsprong ** "^ behoorend; van afkomst; van geboorte; ietnand van afkomst enz. ^sjij^j^) (mal. asiijah) fem. van .c-Uf; 1UL.-5EDE1L. WOOIIDE5II0EK. DEEL 1. in de gramm. van eene letter: radicaal, radicale letter. ^^jv^ ) ar., plur. >-^ en ^;Umö, doof; onuit- ^ sprekelijk; onzcggelijk; massief; in de gramm. van een verbum : massief, d. i. de derde radicaal geUjk aan de tweede hebbend, bv. ^, dj. y CS '* j\ %/kCyS plwr. van e: c ^ /'CS C) 4AO) P'""*- van pU. y c s L-3Kao ) pl"r. van ^ c s I cc C ^AO) c" fr^ï pl^*''- van pLo. \ 4AO ) (™al. oesoel) plur. van J^l (z. al- daar); ^Jklai: ^, Jj^)» gewichtige beginselen. s s Kaao 1 ^^'9 9(^^^of*tcld; vast; standvastig; here^ ditair; van een paard: van een edel ras; paard van een edel ras; ondergang; dood. y s a«>Va^) plur. van S^lliy. > dOvj^) (mal. idlafah) ar., het verbinden; het bijvoegen; het aanhechten; in de gramm., van een woord: het zetten als complement (in den genitief) bij een ander; — verbinding; bijvoeging; aanhechting. T^y^hCn (mal. idlafi) ar., betrekkelijk; in J * BO ul( de graram.: betrekking hebbend tot de ver- binding van een substantie f met een ander — ; in de philos.: relatief. /^ y os ^ c is iVjsjs^ ) en ij^l (mal. adlbarah enz.) ar., plur. ti^tif , bundel vellen papief\ die aan elkander vastgehecht zijn: plur. hoop van verschillende geschriften; verzame- ling van verschillende schrijvers. ^Vaa^) ar., van een woord: het voorzieti van klinkers en de djazm: — vocalisatie. i ) plur. C -' C^ van ^. / CS I oc ar., plur. ,js=ücU scliaap, Ier gedachtenis van Abrahams offer, op jden lOden der maand dzc^ 'ibidj^jah als offer aangeboden op den tijd, genaamd c (dloeb^) of de tijd, wanneer de zon reeds in haar vollen glans boven de kim staat. S -r 5) plur. van i\s^); lasu^U) éyj, dag der offeranden. > ) y^ ) ar., het intrekken van zijn gezegde; "^het zich herstellen; het zich her- vatten: — intrekking van zijn gezegde. 4) ys^) ar., het iemand schaden. 4 ) J^2/^) ar., het dwingen; — dwang: noodzakelijkheid; kracht. \^Aj*o) ar., het bewerkstelligett of toelateti , dat iemand dwaalt; het in de dwaling laten; het zoek maken. i s \j^yS plur. van ^^^ouL. / y o s C*^\js^) plur. van ^>jJo. ^ c L jSVxL?) ar., het bedekken; het sluiten; het • $ persen; het vouwen; het het eens worden; het overeenkomen: — bedekking: sluititig; persing; vouwing; overeenkomst. i s dO^) (mal. atibbah) plur. van <w^^a^. y c s Asuipl (mal. atbikah) plur. van j>jJb. / y c S C^) ji?) plwr. van uJ^. ^ o s (^J^) plur- van ^^. y CS \jAp\ plur. van ^jjJd. y e's d^ j^ (mal. atriVah) plur. van Q^io. ^ c L *j?\\^) ar., het verstooten {van zijne vrouw); het vrijlaten {van een* ge- vangene); het algemeen maken; het onbeperkt maken; het van eene algemeene toepassing matten; het generaliseeren — ; verstoting; vrijlating; algemeenheid; onbeperktheid; aU gemeene beteekenis; generalisatie. y c s f AmAI^ ) ar., afgesleten; zonder haar; satijn. ^ Cf ^) 61 y c s Lur. van yblt. 9 / -./?!:*> 1 ar., reiniging, c ^ i^^^x^Aj^) comp. V. Uj^^; ^j;UaLÜ! de fcck/c aangenaamsfe zaken ^ d. i. eten en drinken, of de mond en de geslachtsdeelen der vrouw. /_j: y CS y CS \QjoS plur. van Jo. / c \V.^i^) ar., hel doen zien; het openbaren; hel toonen; hel afkofidigen; in de gramm.: hel zuiver uilspreken eener letter; — openba- ring; afkondiging: zuivere uitspraak eener letter. ^ CS )%^o\ plur. van^. / s (JU>V^) plur. van iUc. y y s . %ojVD) plur. van ^jo^'jc. X s i^^ tV^) plur. van ^)jc) / ^ ^j V^) plur. van c^ir^- V^) plur. van c^ >r^ / S /-J vD ) plur. van ^J. TT/ • • • \\jSA^) a*'.* A<?/ 9temc;/ t'a» een voorbeeld; -^ V / Ae/ toelaten van eene lierinnerina; hel berekenen, na gemaakte vergelijking; het wel berekenen en wegen; hel acht slaan op iets; hel verwonderd zijn; het verstomd zijn; — acht, die meti ergens op slaat; achting; eerbied. ^ CS cXk^) plur. van Jlic. / c i ] )CXX^ ) ar., hel recht of juist worden van eene zaak, zoodat zij, in hoedanig^ heid zoowel als in hoeveelgeid, het midden tusschen twee uitersten houdt; hel geêvenre- digd zijn; het gelijk aan een ander worden; — gelijkheid; evenwicht; symmetrie. y c 3) JCjD») ar., tegenstand; verzet; vijandig* y y heid, — y c y y t>uixD) ar., het geknoopt zijn; hel genoeg- zaam vast en hecht zijn van eene zaak; hel gelooven; het zich iets vast in 7 hoofd zetten en vasthouden; — vertrouwen; geloof. y c loeleggen: het gedurig bezig zijn 4* cLjI) t>2 met iels; hel zich gedurig op eene plaats ophouden, bv. in den tempel, ter zake van godsdienst; het gedurig bidden. y c öVf Aij^- f aï'« het sich op iets verlaten; — / / vertrouwen. / o ^^VaX^) ar,, het terugkomen; het aan iets ivennen door herhaling; — terugho- ming; gewoonte door hei^haling. plur. van ^..Asvf. • \\jSh:v& ) plur. van y^ X iéS t>)cXi&) plur. van Jx. / os t>)C\i&) plur. van JJx. / c / c^ ^JU^^^\ pi ur. van U-f' / c^ i ) Sys plur. Cy> c^i/^ van LTf' / c^ / O) nSA plur. van iLoy:. / c^ LT ^) ^C) plur. van ijo^. y CS L^ ^) y^) plur. van iLc; uJLclJÏ,rfcj9^/5 tusschen hemel en hel voor de recht- vaardigen onder de ongeloovigen. • L, *i) J^) plur. van i s ^/: ) LS ) plur. van ^^. 2$ lC*) (mal. alzzah) plur. van P.C. ;i>* / c c3 )L\&) ar., Ac^ gereed maken; het prepa- 0 reeren, het rekeneth ondei' het getal van. y o^ j )i\^) plur. van^ix. y o \)C\^) ar., het zich verontschuldigen; het besnijden (van een* jongen), y CS __ n y^} ar., veldbevoonende Arabieren; zwer- vende Arabieren. \\.AM^) ar., het een' schuldenaar dringen om te betaleti, terwijl hij in bekrompen omstandigheden verkeert; het moeilijk baren; het moeilijkheden ondervinden; het zich in bekrompen omstandigheden bevinden. y CS , jUwwD) plur. van J-lc. y c ji\ ^^ ) ar., in de gramni. : het uitspt*ekcn ^van een woord met de behoorlijke uitgangen of klinkers — ; het duidelijk spreken; het zich duidelijk uitdrukken — in de gramm.: declinatie; syntaxis der uitgangen. y CS \\_wi^T plur. van -ix y CS ) vw^ ) plur. van y y CS ^. (mal. asjijah) plur. van lix. %^£) (asi) plur. van La£. l^f B3 >f y cjT Va^S^) plur. van Uof. / o^ Vi^p.) plur. van iuudc. / c^ jVa^I^ ) plur. o ^ van ^ c^ ) plur. C X van X cj: ws^D ) plur. van j-ac. y ^s dUla^) (mal. atijah),plur.vanlkc (x:'a(a). f WCl) coinpar.^ superl. conipar. en superl. alisol. van ^ 5 i^S ^Uc^i plur. van 4^. L ^Vdi&) ar., het maken, dal zich iematid van ongeoorloofde of onbetamelijke dingen Ottlhovdt; hel voorkomen van uitspallingen. i jy/^g;^) plur. van L-^Jb, • * ^ l^^^,Ail&) plur. van c-^Ur. / j 3^^ ) pl^r. van &c. /ei r ^\^) plur. van Ju: / CS J^ ) ar.y compar., superl conipar. en superl. absol. van JU: ; Ac) ^)^, God weel hel beter. — Men gebruikt deze woorden, om te kennen te geven ^ dat men iets niet weet, of daaromtrent in t wij Tel verkeert ^ en be- schouwt ze als beleefder dan ta* tahoe of ^ntah. — Ook vindt men ze aan 't einde van geschriften, als eene soort van bekentenis, dat er onjuistheden in kunnen voorkomen. I c5 / ^^ ) ar., plur. ^^ en ^Ut, compar., superl. compar. en superl. absol. van ^_jlc. Ui /5 f O ) ar«^ Jf'^öo/ van gestalte; dik; grootte van gestalte enz,; groot getal; menigte. a 9S van r^' w^ï plur. Jl-f^ ) plur. van ji^. y CS ^\.-4^) plur. van ^. i s <:\^f^) (mal. aimniah), plur. vau ^. y y ^ ^ e's ^^J^J^^ plur. van ^. / CS %3)^C) plur. van ^J»^ c y c s -•WD) plur. van ^U. ^WD) plur, van ^^. :> ^s ' 3 ^) ^^" ** v/t<cA/ /o/; ik neem mijne toe- vlucht lol; ik zoek mijne toevlucht bij; iJiG Jyrï, ik vtuchl tol God; ^ AÜU Jjcf CJÜl J, iTp v/mcA^ /0^ Gorf ta» rfi7 (het een of •t Ji^ f 84 J •• tflv ^(j ^ -^ ^ Ui^ ander kwaad); i^j^J) ^llajyiJ) -« ^dSU Jy:^ i7f t;/ticA^ /0^ Go(^ ran c/en gesteetiigden duiveL y os ^ I j 4& ) ar., plur.^^, ^|^^ en J^jti^j eenoogig; eenoogige, t>VAD) plur. van iUc. t, ^ ^ftjit,^ y os /jVa^) plur. van ^; ^UcÜl^rfewo^aftcte»; efe bedienden, als het ware cfe oo^en van den meester, /nAJ^y plur. van /5 CS (i/i^ HjVaaJ^) plur. van ^, zie ^^Uc. X / (mal. iratzab) ar., hel Ier hulp ko- men; het bijstaan; — hulp; bijstand. s ik^Os^ (lual. ardzijah) plur. van )lc. os y y o s %Ó 1 ^C ) plur van ^^. y os •• • I ^> ao •£» ) («Mal. arribali) plur. van i-->Ui:. y os L«JïaC ) ar., plur. u-iiê (mal. foeloef), de voorhuid hebbend; onbesneden; de voorhuid hebbende enz, .. '^ ?^ «AL^AD ) (mal. arlimah) plur.. van jL , y y o V^iC- ) ar., het bezwijmen; het /laauvo val- len; — bezwijming;, flaauwte, y os \jjs& ) plur. van . Je. yos iVaC.) plur. van^ r^) I. ng pron. pers. 2 sing. masc, jegens ^mannen fjl^ jegens vrouwen); meestal zegt men awaq ang. — [T.]; In Këddah en PëraljL gebruikelijk. — [C.]. IL, batav., ik wil niet, — [B.]. III. div. , titel van de vooniaamste leger- hoofden in de voormalige rijken Malaka en Djobor (z. ^). •H- C ) iüf > jav., in; te; van. — [C.]. - ■X- C) ing^, beschimpen; bespolteti; belooven ^^ eti niet geven. — [R. (D. en W.)].^ V \S^} oiig^ara en, minder goed, angrpara, roode steenbrasem, — [L.]. L^^ Zie i.jicl. ang^it (en bang^it), als gebrand haar, of ten naaste bij zoo riekend; reuk [lucht) als gebrand haar enz,; keanptan, reuk {lucht) als gebrand haar enz. ing9t (en bangst), warm; heel [door vuur]; warmte; hit Ie [toestand door vuur te weeg gebracht] (z. pa nas); lueng^- ng^atken, warm enz, doen zijn. {maken); warmen; opwarmen; verwarmeti; keangfatan, warmte enz, ang^ot, batav., gek; dwaas enz. — [B.]. » i*: */\ SK ^ Ji) (vgl. anggoer IV, T.) angfor, batav., adv., /icver; hij voorkeur; beier dal, — [B.] ook angoeran; jav. angoer. ^ /.j ^) Jii angrrawan; kajoe a., soort van timmerhout voor sühepen. — [P.]. * ^ ^) (jav. aiigr^m, T.) = iig^ram.— [P.]; vgl ?ram. ^ / w^ii ) anyas, bluffen; verbuffen, — [U.]. /u*^) z. hansrsa. . «Vm^D ) an^sana (= senna) naam van een' boom — plerocarpus draco; lingoa; nephrea — met fraaie geele bloemen en een zeer gezocht meubelhout. — Het blad be- vordert den groei van het haar. — [B.]. enjfsoet (ensoet en êsoet) , meng^- engsoet, beelje vóór beelje overeetie vlakte schuiven, zoo als bv. kleine kinderen, die nog niet kunnen loopen, mei hun' ach- terste over den vloer; opschuiven; opschikken; lich zachtjes en beetje vóór beetje voortbewegen, zoo als bv. een vaartuig, dat nagenoeg wind- stilte heeft; eventjes van zijne plaats schuiven. ^ ) (en ansoer), mf]ig:aiij[;soer, bij kleine eindjes, voetje vóór voetje, of beetje vóór beetje zachtjes aan voortrukken; — vorderen; van eene schuld: vermindereti, door de bet^iling 'van een gedeelte daarvan, op welke wijze ook; aug^l^rafly wat in mindering eener schuld betaald wordt; termijn, in dien zin. JLjWlS^ y angsang^, batav. uit 't jav., kieuw van een* visch. — [B.]; vgl. in sang. mjiM^) iiwsang:, z, insang. * }jWiJl^> aiifsal, jav., verkrijgen; erlangen; bekomen, — [C.]. VjwJl^ y engfscl (en ensel) — verb. ncd. — , hengsel; scharnier. ^^.yM^} Ingrsoen, jav., ik.' — [C.]. Li-> é-WlT^ ) anfsftka, — skr. asöka — , naam van een* boom — pavetta itidica; flamma sylvarum peregrina — die fraaie, welriekende bloemen draagt. ^L o^jL) ang^oep, gapen. — [R.] ; verkeerde uitspr. van 't jav. angfob of angfop [T.]. isjSs^} I- ft^Hfk* — skr. angka — , teeken; merk; cijfer; nommer {gelalmerk) bv. van een' brief; angk^ dóêw^ of alleen angk^ het cijfer 2 (r) , als teeken der verdubbeling (gramm.); mfiig^aiig^ka, nommeren enz. IL denken; zich voorstellen. — [C.]; angk a-2, denken; peinzen [L.]. ^ CiJsD) anpkoe, batav., = angkoeh — [B.]. CjJsC-) enfkoe — wijzig, van t^ngkoe — , titel der mannelijke en vrouwelijke afstammelingen van het boegineesch vor- stengeslacht, waarin bet rljksbestierderscbap C^c) »6 c^a) over hel voormalig rijk Djöhor» met deii titel vaujangd ipQrlóê wan mced^ ofradj^ nicêda (wij zeggen verkeerdelijk: onderko- ning van Riouw), erfelijk was. Bij de verdceling van dat rijk, in 1824, is dat vorstengeslaclit, met zijn erfelijk rijksbestie- dersrhap, hij het rijk Lingga gebleven. C.^>^) oiifka, naam eener soort van grijze apen , zonder staart en met zeer lange armen — Hylobates concolor; simia longi- manus —. Iiigka, vrolijk: darteL [G.]. iQC) ang^kara, — skr. ahaugkara — ,ver- waand; moedwillig; baldadig; stout; vermetel: verwaande ens. handeling; het verwaand cns, zijn; verwaandheid; moedwil- ligheid; baldadigheid: stoutheid; vermetelheid; cndah a., bevallig^ maar verwaand enz,; bevallige verwaandheid enz,; nifiijang^kara, de gemelde hoedanigheid vertoonen, / Ma\aC') I* angrkasa (akasa en akas) — skr. akaèa — hel luchtruim; de vrije lucht: de ether, IL een vergezicht op een boschachtig oord, ^j;^/,^cV nicnjfanjfkat, oplichten; optillen; opbeuren; opheffen; verheffen tot een' rang, eene waardigheid, eene familie- betrekking {kind; vader; broeder enz.); aan- nemen tot eene familiebetrekking; roemen; prijzen; ophemelen; lekker maken; van spij- zen: oplichten en opdragen: opdisschen — ; van een gezang, voorlezing^ dans of derge- lijke: aanheffen — ; van den etter in eene wond steken: m^ngangkat (akan) anaV> tot kind aannemen; anaV a., aangenomen kind; b^rangkat^ alleen van vorstelijke personen: ergens naar toe gaan heen gaan; opbreken; op reis gaan; van de bedienden van vorst, personen : eten opdragen; mangpkat, op reis naar de eeuwigheid gaande zijn; sterven; gestorven zijn; aiigkatan, optocht (mater.); leger; vloot; reisgezelschap; gerecht {spijs die gedragen wordt); reis; draagbaar; angkatan radja diradj^, soort van draag- baar voor het lijk van een* regeerend vorst; peng^njkat, wie oplicht enz.; oplichter; » optiller enz. — ; naam eener plaats aan de monding der rivier van Sambas, met het fort Sorg, bij de Nederlanders: P^mang- kat. , mfqg^ngpkoet, opnemeti en weg- brengen, m^ngangkoet sarang,cfe bouwstoffen voor een nest opnemen en daarmede wegvliegen, wegloopen enz., d. i. zijt^ nest maken; aiigkcttan, wat opgenotnen en wegge- dragen is of moet worden; peng^ngpkoet, wie opneemt en wegbrengt; lastdrager: sjou- wer, in dien zin; ang^koet-IS, naam eener soort van wesp, die even als de zwaluw, :L.a) 87 *ja) natte aarde opneemt en wegdraagt, waar- mede zij baar nest maakt. ^j^CSn^ ) L aiiffkot, steken; branden [zoo als bv. de etter in eene rijpe zweer]. — [R.]; Ygl. onder angkat [T.]. II. een ronde bol van bloemen, daar een steel in gestoken wordt. — z. göbab. — [L. bew.], , llif]ig;ftiq^kit, van zijne plaats nemen, inz. een pot: van het vuur nemen — ; eene fuik of dergelijke uittrek- ken en voegbrengen — ; goed dat gedroogd wordt wegnemen (vgl. bal. angkid> T.). •5^ O^*^!^) * fBjpkèt-a, batav., wordt gezegd van het geluid^ dat een draagstok (pikoelan) al doorbuigende onder het gaan doet hooren. — [H.]. (en oentpgrit), meng:oeii||:klt, eventjes met eene spaak oplichten^ door den hefboom naar boven te brefiqen. ¥ i ••.Os.C ) , oeiigkoet-;^ , batav. uit gebrek aan krachten krom, gebrekkig loo- pen, bv. al knikkende voort strompelen. — [H]. -X- ^x^) I. anfpkar, soek.^ waterbel. II. jav. (angk^r, T.), betooverd; toover- achtig; door spoken bezocht, — [C.]. 'M- ^>^i^) VLngkfVy batav. fier; trotsch; heilig. — [B.]; zie^c) II. ^ ys^) oengpkoeri — Beroengpkoeraii, tel' kens vallen en weder opstaan (H. T.). - [^-V ^SsC ) enykcr — verb. van . Ui] (spr. i ng k a r). ^ C J^**^^ ' angkas, bind., = akas, — [L. bew.]. -^/ yM^C) (jav., T.) angkoes en akoes, een* olifant drijven. — [R.]. / JJ^S^) ocng kas (en oenggras) , gevogelte; Gê. angkasa, de paradijsvogel; oeng;ka8-aiig:kas allet^lei gevogelte. / km^SnD ) ongkos — verb. ned. — onicosten; bfrOngkos, van zaken, hande- lingen enz.: onkosten hebbende zijn; tljada b., zonder onkosten. ^^■XiO) angkang, singap., = angkat. — [K. (Abd. sch. wdb.)]. f 'jilj\j^ I. angkong, soek.» pop ïn hel kaartspel. — ook Bal., dus chin. P T. li., angkong-IS, het hangen en slingeren van een bijna afgebroken of afgeknakten boomtak. — [R.]. III. angkong-S, muggen met zeer lange pfX)ten en een klein lichaam. — [R.l. ji^V^V mengengkang:, wijdbeens gaan. «.Xi^V meiafoengk^jag-ngoengUt^ eventjes mei eene spaak oplichten, door den hefboom naar boven te brengen, op verschil- Ay'AI <.JSl) S8 ja) lende wijze; iemand of eene handeling van iemand op allerhande wijze bespreken; oj) en neder wippen, zooals bv. eene wipplank; heen en weder loopen; allerhande bewegingen maken; daardoor drukte vertoonen; koers i ce. OB., wipsloeL C fijS^C^) angkap-S, bedenken; bepeinzen; in gedachte z'gn, — [R.]. L o 'V^C^ ) I. angpkoep, de tangvonnige uit- einden van een half ontloken knopje; half ontloken knopje; nijpertje, dal van zelf weder open gaat, wanneer het dicht geknepen is en de druk ophoudt; meng^i^fkoep, met zoodanig nijpertje vatten; open en dicht gaan, zoo als bv. de mond van een zieltogende; m^ngangkoepk^n djari, de puntet^ van den duim en een' der andere vingers tangvormig tegen elkander brengen; aiigkjj^pan, wat op eene angkoep gelijkt; de tangvormige uiteinden van een pas ontloken knopje, * II. , aii|(koep-)$ of ang^koeb-S men. spel- ling van aiHCkoet-;!^ [T.]. C) (of roengfkap), nieiig:oeiig:kap , zich in woorden uitdrukken, (, Q ^C^.\ fngkak, soort van laarl. L Q ;S^C^> ongkak, twee sterke, rechtop staande houten pennen op den voorboeg van een vaartuig, tusschen welke bet anker touw loopt; loban^ — het kluis- gat, opening aan den boeg van een vaar- tuig, waarin het ankertouw loopt. •^ )>J^), batav., oeiHCkoellii, een kind dat lastig is tevreden stellen, (uit 't bal. toengkoelF T.); een ander oengpkoelln = jav. ngoengkoeli, bv. van een' boom die boven een buis uitsteekt. — [H.]. V.^^ ) 9 mengpoeiHCkil , oplichten met eene spaak of een* def^gelijken hefboom. ^ '^ V( Cl) ang^keloeng:, batav., zeker nm- ziekinstrument van bamboes. — [B.]; Jav. angkloeng:, een muziekinstrument, bestaande uit een raam , waarin eenige aan het boveneinde schuins afgesneden bamboe- zen pijpen naast elkander staan, die, als zij bewogen worden, een schel geluid geven. èngpklèk (of sèngklèk) , batav., over de heup dragen, bv. een kind; {een kind) dat schrijlings over de heup zit, met de hand tegen de zijde houden, zoo als de baboe's doen. — ook sangkil. — [H.]. ^ ^*Si^) angkln, batav. — oorspr. chin. — een buikband, die door de vrouwen gedragen wordt, gelijk de sa boek door de mannen. Hij ziet er als e^n lint uit. Voor den buik worden de einden aan elkander gehouden door een zilveren plaat in den vorm en ter grootte van een horologie, die s^l^pa heet. — z. amb^t. — [H.]. ^^) 89 dl) ang^koe, w. sum., grootvader. — 2e (beier angkoeU T.) heelt de kracht van ons suffix achlig, bv. angkoe mejrah, roodachtig; angkoe inenoeroen> iets naar beneden hangend; angkoe ajer, waterachtig, op water gelijkend, — [N.]. 4.,^sC ) fiifkaa (en dikaa en bij verk. kaa), pron. pers. 2. sing. en plur., gij: gij- lieden. — Het wordt in de spreektaal gebruikt: jegens minderen uit den lagen stand; door ouders jegens hunne kinderen ; vaak door kin- deren, voorn, speelkameraden jegens elkan- der; jegens God; in een' verheven oïeniph. stijl jegens iedereen, bv. jegens een' reg. vorst, bij de inhuldiging. De verk. kan dient ook als personaal pronominaal-praeflx, ter vorming van den 2en pers. sing. der gebr. tijden van het act. (volgens anderen 't passif, T.), door zich, zonder klankwijzigingen te onderdaan of voort te brengen, aan den stam vorm te sluiten; iiieiig;eii|pkaa, met het woord ^ngkau bejegenen enz,; kaulihat, gij ziet; t^lah soedah kaulihat, gij hebt gezien. €KJ>nJ^) I- angpkoeh, trotsch; verwaand; opgeblazen; hoogmoedig; hoovaardig; trotschheid; verwaandheid; opgeblazenheid; hoogmoedigheid; hoovaardigheid ; meqg^iig^- koeh, zich trotsch enz. gedragen; p^ngfang- koeh, wiens gewoonte hel is, de hoed, rad. te vertoonen enz.; frotschaard. II. z. ^) 2°. JCJ^nJ^i, fiigfkah-S) nog niet geheel gaar (nog eenigszins rauw), zoo als bv. gekookte aardappelen of eieren; van vruch- ten: nog niet geheel rijp» o f murw — ; van het orgaan van den smaak (t^kkak): nog niet verzadigd. . J>.^), ineiig;oeiig:kal , een' knoop (noeud.) ontknoopen; losknoopen; opgewonden touw, garen enz. loswinden; ontwittden. L^Cd) I. angina (en anggran) wijz. van hlngri^an; iui anfpg^aitfa, dit is de grens er van. II. tak; berlnfppi, getak; rcësa b., een hert met getakt gewei, — [L.]. ^ Cl5s£.) ?>*(?*» batav., neen; niet; nie- mand; niets. — [B.]. L/ Cci ) Ing^iToey naam van een oneetbaren , doch niet vergiftigen zoutwatervisch. ^d^sD), aiijfg:©-^, w. sum., vermengen, schakeeren. — [N.]. X- vslC. ) I., anjppa-JJ, w. sum., neen schudden. — [N.]; vgl. anggaV (T.). II. z. ^nggah. X- iV^^) z. ongara. *VI>^^^' anjfjoet, batav., knikken; van een vaartuig; stampen. — [B.]. — z. anggojj. t>^) 60 U )/t) , meiig^iig:|:lt, rijgefi; aantijgen [bv. dekriet op de daklatten] ; een troin- melvel of dergelijke op de trom enz. span- nen; rijgen ens,i aiigg^itan, ivat gerijgd enz. is of moei worden; als ware het: rijgsel; peng^ngpg^t) wie rijgt enz.; waan^an geregen wordt yhw rotan p. at ap, ro//m^, tuaaroan de dekbladeren geregen worden ^ om tot dekking te kunnen dienen, ijX*p**C») ocnjffit, z. oengkit. , meng^eiijrg^t, zich met het bovenste gedeelte bij afwisseling nederbuigen en weder oprichten, zoo als bv. bij het bij voortduring herhalen der woorden ^)]lt jd)]l, of zoo als eene elastieke roede, die schuins in een stroomend water staat en door den stroom gedwongen wordt, zich neder te buigen, doch weder opspringt, zoodra de stroom, welks kracht verniindtrt, naarmate de roede buigt, door de reageerendc veer- kracht der roede overwonnen wordt. , iiif iig;oiig;|^it, eene op en nedergaande beweging maken » zoo als bv. de staart van een kwikstaartje, een dobberend vaartuig, de achterste van eene vrouw bij den coitus. ^ L ««.^Os^ y èng^i^èt , ba tav. , met een haak naar zich toehalenj bv. een boomtak om de vruchten er af te plukken. — vgl. sënggét. - [HJ. J ^ Liy Y^^ aii(fjcrana,singap.,=bauiaga — [K. (Adb. sch. wdb.)]. P>sC) ï. (pers. jMj), spr. anggar), mf- ng^ang^l^ar, rekenen; oordeelen; mee- nen; rekenen op iets; steunen; berekenen; meten {zonder instrument); beoordeelen; be- grooten. II. tijdelijke zitplaats, zoo als bv. in den tuin, op eene openbare wandeling enz.; aiigg^aran, oordeel; meening; alles, waarop men rekent, steunt, veiirouwt, (mater, of immater.): steunpunt; onderlaag; basis; vaste regel; arithm. formule; punt van uitgang; bcrkening; begrooting; maat; tijdelijke zit- plaats; wagen, inz. bovennatuurlijke. ^ ^>**^) fliW?''> veroorlooven; gedoogen; toestaan. — [(].]. ^Sj^) I., luengaiHCi^oer, eene tak of twijg afsnijden en overplanten; stekken; aiiggftiêran, tak of twijg, die afgesneden en overgeplant is; stek — ; tak of twijg, om afgesneden en overgeplant te worden. II , jnfii|;aiigp|foer, ledig zitten; ledig loo- pen; ledig gaan; niets doen; lanterfanten; luieren; pengBXÈggoeT ^ wie ledig zit enz.; wiens gewoonte het is ledig te zitten enz.; lediglooper; ledigganger; lanterfanter; pfr- angi^QËran, lediggang. III. — pers. j^] (spr. anggcêr) — wijn; wijnstok; wijngaard; druif (zelden); druif ^p\ 61 ^jj£\ (druivetros, ar til.); a. höêtan, de wilde wijnstok — vitis labrusca — ; a^jr'a., tvyw; IxKwah a., druif. IV. (vgl. anifor, T.) = reniak, ook: ang^- l^oeran. ^ ^>s^ I > MggOT'fij waggelende gaan, als een beschonkene, al stoofende wel zijn hoofd. — [L.]. •3f ^>sC) I- lï>?f?r> bcnk., van vogels: roes- ten—[C,]: vgl tingpir [T.]. II., inggeT'^j naam van een' vLsch. — [L.]. -^ f Ma %^si^) anji^eriSy jav. een spaansche dollar. — [C.]. / va ^slC>) Inggcrls — verb. europ. — en- gelschy Engelsche, Engelschman; lünah (n^gri) i., Engeland. — z. ^J^) > L^^ b JNii) aiig:jcrka,soort van lang opper- kleed voor mannen, waarvan de borslslukkcn overslaan (eene dracht der Mooren). (^ ^ Ssj^ angrgrerik, naam eener soorl van woekerplant; a. büêlan ook daoen lau, naam eener bijzondere soort. — « an^gerek — epidendrum of orchidee — soort van suigplant enz. De Mal. noemen haar bcénga kastüëri. Er zijn nog andere soorten, die büenga poet^rl en bóênga bidijadari heeten. — [R]; de bijzonder fraaie bloem van eene soort schorpioenbloem genaamd [L. bevw.]; soorten; a. bQtoel, de scorpioenbloem — cymbidium bicolor; a. la mg, — cymbidium cuspidalum — ; — [C.]. fM^^) z. oenipkas. fM^^^h mfugoenggh, beknabbelen; be knagen [bv. een knook] ; knabbelen aan iets, bv. aan suikerriet i>^C) I., nieng^aiHCgroeii;, oplichten; optil- len. II. jav., besletidig; onafgebroken. — [C.]. III., a. gaja, w. sum. in de war zijn; het spoor bijster zijn; niet weten welken weg of jmrtij te kiezen. — [N.]. 4l>vOi fiVg^ng^, de rhinocerosvoqel — bu- ceros — ; ê. papan h., bicornis. a>l&) oeii;i:aiig:-oeiig:([^t, z. oengkang- c oeugkit. (en Iiaii|rg:ap), m^ngpaivfap, eene buiging maken inz. bij het uitnoo- digen tot iets, bv. om te eten, te drinken, te dansen en dergelijke, ook van groote vogels wanneer zij willen opvliegen ; toedrin- ken; met eene buiging uitnoodigen om iets te doen; met eene buiging engageeren, bv. tot den dans, ook (zonder buiging) vaneen troep danseressen, muzikanten, tooneelspe- Iers en dergelijk volk. ^c) 62 Jj:^) -^ i ft_>lgl\ aiHCg^ak, weigeren. — [L.]. ), iiieiigaiHCgrok, van het hoofd: knikken — ; knikken met het hoofd, van slaperigheid, van ouderdom (z. s^nggok), als leeken van toestetnming , goedkeuring, bevestiging f groet , of als uitnoodiging otn te tiaderen; van een vaartuig: stampen; pf- nipiiig^ok, wie met het hoofd knikt enz.: knikkebol; schuddebol: vaartuig dat stampt — ; wat met het hoofd doet knikken enz. L iL>>.C>i I. iiieii(^iigp8*ok, gebukt en schoor- voetend voortgaan, zooals oude lieden; op die wijze bij iemand voorbijgaan, als teeken van eerbied. II. hoop levende wezens, die bij elkander zitten of staan; berOnggfolL, in een' hoop bij elkander zitten of staan. ]C>s.C>) AnffPAlf van een vaartuig: licht geladen. VSvDV ]neiig:ftiq^g:ol, van een voorover gebogen hoofd of kop opwippen; van een vaartuig: den boeg omhoog steken; van beesten niet horens: op de horens nemen — ; met het hoofd of den kop achteruit slaan tegen iets, bv. tegen het gezicht van iemand , die ons op den rug zit.; t^r&iig:|^ol-)$, of ta]ig;g;ol-aiig;g:ol, van een voorover gebogen hoofd: beurtelings opwippen en weder zakken — ; van een vaartuig: voor zijn anker rijden. K^Ü^i I- oengrgfal (gemeenzaam, bij be- * namingen van farailie-I>etrekkingen verk. van toenggal); pa' oe., vaders of moeders eenige broeder: ma' oe., vadet^s of moeders eenige zustet\ IL, ]nfiig;oeiig:g:al-iig:oe]ig:8ral, van het bo- veneinde van iets, bv. het hoofd van een' zwemmende, de uitstekende punt van een' elastieken slok , die in een stroomend water staat, en dergelijke: zich op en nedei^ of heen en weder bewegen — ; van een vaartuig of ander drijvend lichaam: met de golven op en nedergaan ; en als de afstand . of de golven groot genoeg zijn: beurtelings ver- dwijnen en weder zichtbaar worden. ■H- )C>^ ) I. (div.), oen^i^oel, bos haar, die boven aan eene vlag, piek en dergelijke gebonden wofdt. — ong^g^ol [L.]. II. batav., galoppeeren; rennefi. — [C.]. ■X- Vsi^ ) eiHCpil, jav., spoedig; vlug; gaauw; gezwind; haastig; rasch; snel; dra; fluks. — [R.]. iii|P|elan — eng. E n g 1 a n d — Eng- land. — z. ingg^ris. ..JCC) anjrran en InggSn^ z. angga I. ^•ós^} I* angfl^oen, van eenig materieel werk: fijn en net — ; van manieren: beschaafd; aristokratisch; fijnheid en netheid; «A' 6S • *jCc) beschaafdheid in manieren: arislokralische hoedanigheid in manieren. II. aandeel; portie. — [C] III. w. sum., wiegen; schommelen. — [N.]. IV. anifi^c^naii , morselen. — [L.] ; oeng:- goËnan en bf r Anffg^c^naii , vermmselend, — engg^, weigerend; weigering. r-ó^s^) oenggoeUj dik stuk hm( of andere brandstof y dat men op hel vuur legt en zoo onveranderd laat liggen , om het vuur te doen voortsmeulen; iiieii(^eiig:g;oeii , soek., zich als rad. voordoen^ d. i.: stil zijn; in gevoelloosheid verkeeren; lïi. didalam rcê- mah, te huis hokken; oengg^o^nan, wat tot oenggoen dient, heeft gediend, moet of kan dienen; hout dat van binnen vermolmd is en derhalve daarvoor geschikt is; kajoe oe., hout van of vooreene oenggoen; kajoe ïni l^kas cê., dat hout vermolmt spoedig van binnen. ^ ó'\^) znggtLUy de hand oplichten, als om te slaan. — [C.]. -X- i>J^) anggo, w. sum., langs omwegen spreken; verbloemd spreken. — [N.]. :U ^KC. ) anfTjröt^t, lid; ledemaat. — Kan niet gebruikt worden voor lid van een genootschap en dergelijke (z. Jjtf). ^^L^i^ 1 enjgah, niet weten (alleen op en- kele plaatsen in gebruik). — [K.]: batav.y neen; niets; mak tjari apaP ^ng- gah — moedertje, wat zoek je? niets; ook = kapih, — [H.]. Mij zijn beide woorden zonder sluitende h opgegeven. — [T.]. — z. gah. ■^aöCü) InjTïih, jav., ja. — [L.]. ■K- y J>^) I. angpg^ai, bespotten; bedriegen. — [L. bew.]; Foppen;' voor den gek houden. — [R.]. II. (schrijffout in pi. v. ^)'^. T.) weige- ren. — [L.]. •X VC.) angel, jav., moeielijk; ingewikkeld. - [C]- mjsj^} angfloengp (in bik. en pdèzie) — oorspr. chin. — paviljoen; prieel; priĕelachtige overwulfde gang. angling;, jav. spreken; spraak. — [C.]. éAC.) ftüfló, — oorspr. chin. — , vuurpot; komfoor; test [rond met een luchtgat, voor kolen]. — z. k^ran. — ^ >£. ) antpoem , gapen. — [R.] ; vgl. anipob c^ en aiig;oep (T.). • ^ * ^•«Jii)» meng^ngfan , peinzen; over ietszinnen; denken [hetzij met verlangen of met afschuw]; ang;an-2, denkelijk; gebeur lijk. ■^^••Ji) aiig:on, batav. (uit H jav. T.), wei- den. — [R.]. /•^) ing1n> wind; tocht; lucht, (ook fig.); luchtgesteldheid; damp; gerucht; a. hé- J^ Ö4 iï) Idèwan, wind mn voren; a. toeröêtan, of a. söroDg boêrïtan, wind van achteren; a. timbaroewang of a. rtëwang. wind die in de richtig van het middelste vak van een vaartuig, waar het water uitgehoosd wordt, d. i. dwars, inkomt; a. tcmbërang (mQnQmbëratig) halOêwan, wind, die in m eene door het voorwant van den mast en den mast zelven aangewezen richting, d. i. kraan- balksgewijs, inkomt; a. tQmbëraiig (mg- n^mbërang) b^lakang (biérilan)^ wind, die in eene door het achterwant van den mast en den mast zelven aangewezen richting inkomt; ii. kgntjang k^Iat, koelte, waardoor de brassen gespannen zijn, maar meer ook niet; a. g(l;noeng-2-ugan, rukwind; a. bidai vaste, een of eenige dagen aanhoudende sterke wind uit denzelfden hoek, zonder eigenlijke wind- wolken, waaruit hij voortkomt, verschillend van a. m&sitn, passaat wind, a. töekoes«(/c eerste noordelijke winden , na den westmoesson, die echter nog niet aanhouden; a. k^lamboe H^b^lah, doorstaande noordelijke winden, die nog niet zoo sterk zijn, dat men niet de helft dor bedgordijnen zou kunnen openen; a. kvinmhoo n\(}noengga\, daorstaande stijve niiOvdvl{jke winden met regen, voor welke men tivh in de bedgm^dijncn ojisluit; a. ëkor dcê- Jooiig, ook >vol ii. tahon baharoe tjina, doorslaande sl\jve nooi^delijke winden, zonder fi^grn: rliabar fi.| los gerucht; lahi a., orer- blijfsel van wind of regenwolken^ die zich ont- last hebben; doode lucht; praatjes; beuzeltaal; naam eener parasiet, met zeer Gjne luchlwor- tels, die men veronderstelt na eene bui op de boonien te zijn gevallen. Het is een genees- middel tegen winden; mat^ a.^ windstreek; pöko|^ a.« wolk, waaruil wind zal voortko- men; bfriiig;iii, witul; tocht of lucht hebben; daaraan blootgesteld zijn; zich daaraan bloot- stellen; een luchtje scheppen; m^ngpaiig^nkfu, aan den wind, tocht of de lucht blootstellen; luchten; ke&iqnüiaii, door den wind geraakt wordend of geworden zijn; d. i. de uitwerking van den wind ondet^gaand of ondergaan heb- bend; periing;inan, vertrek op een plat dak; luchtige opperkamer, ang^n-Sy geruchten. <\£i) alleen in oeng^h-aiigfeh. iJcÜ ) (en iig:eli) , ni(iig:eiig:eh , naar den adem hijgen, zoo als bv. van te veel te eten, van vermoeienis; fiig^h-fii|peh naar den adem hijgen enz, mei verscheidenheid van gebaren. Y^^ (en njah-a), meng^ngipih-je, hijgen, zoo als een zwaar vermoeide; buiten adem zijn; eng^h-eng^h (en ng^h-ngeh) z. eiig:eh. L Ml ar., interj. van walging, afkeuring of verfoeüng^ foei; fij. LJJvi) plur. van jiJ. /5 A>^vi) plur. van »y .Uü) 6>> 1 ."-^ c opening: begni. ( >iy) y^ ' ^^'* ^'^^ uitgespreid zijn, als een ^ tapijt; het, op den grond liggende, zijne armen uitspreiden; het zich uitspreiden; het zitten y de voeten onder hét lijf, de teenen van den rechter voet op den grond. \JiA3) ai'-» het arm worden; het noodig j hebben. c>) ^i ) ar., het alleen zijn. /elf 3 ^) ar., in \ maleisch alleen van een' haan: voit; jyïl witte; de witte kat* ex., d. i. een witte haan. oyc i^30 Ji) ar., Franken: Europeanen, met uit- ^^ ^zondering van de Grieken en Turken. w c/c > ^) (mal. ifrandji) ar., frankisch; enropeesch ^met uitzondering van Griekenlanden Turkije); Frank; Europeaan. o CS (J^/^^M^ 9 QS /j 4AmJ) pers., betoovering; tooverspreuken. yo7 ,\a^ö} ar., adj., compar. superl. compar. en superl. absol. van Jj-ai. J) pliir. van Jai. NAL.-NCDERL. WOORDENBOEK. DEEI. I. ycs A->Oti) plur, van jli. c^ C 03 ) (»ial. afak), ar., plur. jliT landstreek: gewest; kim; weield; heelal: de pi., gewesten of landen der wereld. / os / os E er j\3) plur. van ^di. ) ar., kroet. 9 / c/ /M 4i^^A3 1 ar., P/o/o, de grieksche wijs- geer; \^\ ^^\ de goddelijke P/a/o, zoo als hij zelfs door de Arah. ge- noemd wordt. y os C^OAi) plur. van jii. y os LLSjKi) plur. van CiÜ. 5 os /j^èXi) plur. van ^jJi. yos e/VJo\ /c^ ^\jO) plur. van ^. O c/^ CcXaJ ) ar. (turk.), plur. hJli) (mal. afaii- dijah), heer, als titel. — Komt dikwerf voor in brieven uit Mekka hv. ^Joi) iXAd^ï de Ileei* Ahmad. 66 5) / C/-J / /c'^ ^LjcXxS) (mal. afaudljah) ar., pliir. \ 2) a3) plur. van sy; == beiidika. é3) plur. van Jli. yV /?^) plur. van sy. ran /c^ Vjwi ) plur. van y QS Jv^) plur. van C^. L ^ 1 apa, je/*; wa/; hAw, verlangend , weti- schefid of aandringend (Het slaal als adv. na hel verbum); a. jang^ hetgeeti; SQgala a., al wat; ba rang a., iels, onver- schillig wal; tijad^ a., niets; djikalau ipapön, wal het ook zijn moge; bïl^ a.? of a. bïl^?, wat tijd? te welken tijde? wanneer'? a. b^sar?, wal is de grootte^ d. I. hoe groot? b^sar a.?, zoo groot als wat? lïhatlah ïx,, zie toch; apalab is het adv. int.^ en wordt veelal nog door kiraiija gevolgd. — z. voorts sS); ïni a., hier is hij {zij enz.); ineng^apa, de hoedaniglieid ver- toonen van iets te zijn; iets te beteekenen hebben; van belang zijn (Het sta<nt gewoonlijk negatief of vragend); tij ad ^ in., niet van belang zijn; er niet op aankomen; m^ngapgi?, van welk belang is het? waarom? berSpa, iets hebbende zijfi; eene zekere hoedanigheid hebbende zijn; iets op eene zekere wijze zijn; met iets bezig zijn. — z. b^rap^; menf^Apakeii, iets (dir. obj.) doen zijn {tot iets maken); iets doen met iets (dir. obj.), iels als iets behandelen; voor iels achten; tijada djtBga . diipak^n akoe, men doet mij toch niets: diépak^n itoe?, wat moet daarmede gedaan worden? tijad^ t^r^'pak^n ïtoe, daarme- de is niets gedaan geworden: daarmede kan niets gedaan worden: meiq^paï, met iets behafidelen; peng^pa, tvie altijd meng^apa vraagt; vraagal; wat iets doel zijn enz. — ; belang of gewicht eener zaak; apa-)2, bezit- tingen; eigendommen; vef^mogeti; spullen [z. k^rdal^ en niQrdak]. ■x-C V 1 apoe, jav., kalk. — [C.]. L 3\ I. apl, vuur; kajoe a., brandhout; göênoeiig a., vuurberg; kapal sl., stoom- schip; berïpi, vurig zijn; gloeiend zijn; ni^ngapik^n, (^stoken; aanhitsen. \\., api-)$, kwanswijs; anders spreken dan men denkt. — [il.] ; jav., veinzen; voorgeven; voorwendeti; huichelen. — [C.]. 