Brieven van Lionello en Suriano uit den Haag aan Doge en Senaat van Venetie in de jaren 1616, 1617 en 1618. Benevens verslag van Trevisano betreffende zijne zending naar Holland in 1620 ..
In het bijzonder heeft de Hr. Peters, gedeputeerde van Gelderland, gezegd, dat ik bij gelegenheid enigen van U. Exc. moest kenbaar maken wat hij met mij vóór enige dagen had gesproken (hetwelke vervat is in mijn brief van den 8 April), omdat het, naar hij zegt, zeker is, dat wanneer zij naar hunne wijsheid deze zaak doorgrondden, zij dit de beste partij zouden vinden, omdat de HH. Staten geen verbond met U. Exc. zoeken om geld te winnen (zij zouden den geringsten penning niet begeeren), maar alleen om zich wel met elkander te verstaan en elkander bij gelegenheid te helpen; hoe meer U. D. in oorlog en nood verkeert, des te liever zouden zij zich verbinden, om de per esser i primi à far servizio, et che parla di servizio rilevante, et non di poca consideratione, perchè vogliono i SS. Stati farsi proprie le cause di loro amici, et trattarle non con manco affetto, che li proprii interessi, et che, se per una caparra di loro buon volere la V. S. avesse bisogno di qualche numero di capi da guerra, esservi qui per le guerre passate molti uomini valorosi, crede certo, che li SS. Signori concessione volontari, et, che il Principe Maurizio ne eleggerebbe dei più sicuri, et cosi anco se li occorresse componere vasselli, ne potrebbe reunir circa due quattro mille o quanti li piacesse, che questo con ogni altra commodità si persuade, si sarebbe sempre permessa da questi SS. nel loro stato, et veramente ritrovo nei altri una conformità di buona volontà et dispositione verso il servizio dell' EE. VV. Eersten te zijn, die U. D. dienst bewezen, en hij sprak van een belangrijken en niet van een geringen dienst, daar de HH. Staten gewoon zijn de zaak van hun vrienden tot de hunne te maken, en ze met niet minder toegenegenheid als hunne eigene belangen willen behagen. Had U. D. tot waarborg van hun welwillendheid een aantal krijgshoofden noodig, zoodat hier voor de vroegere oorlogen veel dappere mannen, en hij geloofde vast, dat de HH. St. Gen. hun gaarne verlof zouden geven, en dat Pr. Maur. de vertrouwdsten zou uitkiezen, en alzoo ook, indien hij noodig had schepen samen te brengen, zou hij er twee à 4000 kunnen vereenigen, of zooveel als hij maar wilde. Dit zou met alle andere benoodigdheden, daarvan hield hij zich overtuigd, steeds door de Heeren van hunnen Staat veroorloofd worden, en inderdaad vind ik bij de anderen een gelijken goeden wil en gunstige gezindheid voor den dienst van Uwe Excell. Qui capitano diversi avisi di Germania et di altrove sulli affari di V. Ser^' collega Arciduca, la maggior parte falsi et in pregiudicio di Lei, onde questi S^i vivono curiosissimi di saperne il vero. Hierbij, mattina, mentre ero da partire di ritorno in Inghilterra, mi capitò un corriero expedito di Londra dall' Ecc""' Ambi'® Barbarigo con commissione di dover eseguire con questi S^i quelli affari, che l'EE. Vi collez le loro lettere di 23 Marzo, per il che mi son fermato qui et ho fatto domandare l'audienza, che non ho potuto avere, dovendo per altri negozi interverire il Principe Maurizio, ma domani spero di ottenerla, nella quale eseguirò puntualmente quello mi viene comandato. Le Stati Uniti et l'Eccellenza mi hanno le qui allegate lettere mandate, per la Sua Signoria in risposta delle sue credentiali. Hier kommen verscheidene tijdingen aan uit Duitsland en van elders betreffende de zaken van U.D. met den Aartshertog, voor 't grootste gedeelte valsch en ongunstig voor U.D., daarom zijn de Heeren hier zeer verlangend het recht te vernemen. Gisteren morgen, terwijl ik op het punt stond om naar Engeland terug te keren, kwam er voor mij een courier aan uit Londen van Z, Exc. den Ambass. Barbarigo met den last, dat ik de zaken met de Heeren alhier moest afmaken, welke ZJ. Exc. in hare brieven van 23 Maart hadden opgedragen. Deswege ben ik hier gebleven, en heb audiëntie doen vragen. Deze heb ik niet kunnen bekomen, daar Prins Maurits om andere zaken de vergadering moet bijwonen; maar morgen hoop ik audiëntie te krijgen en daar zal ik stipt wat mij gelast is, volvoeren. De Heeren St.-Gren. en Z. Exc. hebben mij de hier ingesloten brieven voor U. Doorl. gezonden in antwoord op Uw geloofsbrieven. Ik ben teruggekeerd naar het Pelicorne, dat is de ambassadeur van Tunis en heb de letter van de Vice Re, geschreven aan Zijn Königlijke Hoogheid, zeer veelvoudig en vriendelijk, belofte om de capitulatie, die is gemaakt met de Groote Sjah, te volgen, als teken van goedwillendheid, en hij zendt goed aantal slavendrenvangers, die onder zijn jurisdictie vallen, gekocht met eigen geld, en hij vraagt om een consuls die gaat wonen daar voor de zaken van de natie, maar hij houdt zich voor het kunnen handelen tegen diegenen uit Holland, die zullen zijn op vijandelijke schepen en tegen zijn vijanden, die zullen zijn op Hollandse schepen. Il Vice Re d'Algeri resiste all'esecuzione della capitazione, ne vuole obedire alle lettere del Gran Sulta, onde Hier is Pelicorno tornato, l'Ambasciatore a Tunisi, è stato molto bene, e io ho visto il breve dell'Underkoning, molto bello e cortese scritto a Le HHH. Stati, dove afferma di voler osservare la capitazione, che hanno fatta con Il Grande Signore, ed è disposto ad inviare una risoluzione in proposito. Come prova di questo, manda una buona quantità di schiavi olandesi, che erano sotto il suo dominio, per i suoi propri soldi, acquistati. Inoltre, chiede di poter avere un console, che possa risiedere lì per le cause dei paesi. Ma si riserva la facoltà di agire contro i Hollandesi su navi nemiche, e contro i suoi nemici su navi olandesi. Il Underkoning d'Algeri rifiuta di eseguire la capitazione, non vuole obbedire alle lettere del Gran Sulta, onde Dal Haga il 15 Aprile 1616. Dell' Humile e devoto Servitore Giov. Battista Lionello. Sereno Principe! La gente Spagnola, che scrive reverentemente da Seressa, essersi ridotta a Berga e aver gettato il ponte sopra il Reno, sono passati il fiume in numero di 7000 fanti, 1500 cavalli, molte pezze d'artiglieria, fra cui 6 mezzo cannoni, sotto il comando del Conte Enrico Van den Bergh, cugino del Principe Maurizio, ma vecchio servitore dell'Arciduca. Si sono incamminati nella Vestfalia ed hanno preso Soest, terra fortificata. Il console olandese a Berlino ha scritto che i HH. Stati sono in animo di fare qualche provvisione. Dal Haga il 15 Aprile 1616. Yan U. D. De Spaanse soldaten, van welke ik eerbiediglijk aan U.D. geschreven heb, dat zij zich naar Berg begeven en een brug over den Rijn geslagen hadden, zijn deze rivier overgestoken ten getale van 7000 man voetvolk, 1500 ruiters, veel stukken geschut, waarbij zes halve kanonnen, onder bevel van Graaf Hendrik van den Bergh, neef van Prins Maurits, maar van ouds dienaar van den Aartshertog. Zij zijn getrokken naar Westfalen en hebben Soest genomen, een bemuurde plaats, bevolend tot partementente alla successione di Cleves, tirando quelques canonnades aan welke het risposto van de terra met andere tiri, er zij binnen, er waren zeven cavallen Olandse die toen subiet se renden. Deze 7 cavallen waren binnengekomen terwijl de Spanjaarden arriveerden, omdat een Kapitein Hardenbroek, die door daar was met 50 cavallen, imaginend zich dat de Spanjaarden wilden de terra nemen, het aantal verhoogde en hem volgde, tot er bij een poort kwamen, toen de Spanjaarden door de andere poort gingen, moest hij vertrekken, niet kunnen zeggen dat hij het Spaanse Staatsgezag vertegenwoordigde, omdat hij niet de passen had om het land te verdedigen. De Spanjaarden hadden 200 man achtergelaten en waren zich naar het riviertje Lippe, waar ze, men denkt, de stad Lipstadt zullen nemen, die nog steeds neutrale is, daarna niet stand houdend waarheen zij zich wenden. Het erfdeel van Cieef. Zij hadden eenige kanonschoten gelost, op welke uit de plaats met geschut geantwoord werd, daar er zeven Hollandsche ruiters binnen waren, die zich later spoedig hebben overgegeven. Die zeven ruiters waren er binnen gekomen terzelfde tijd als de Spanjaarden, omdat een kapitein Hardenbroek, die daar met 50 ruiters voorbij kwam, meende dat de Spanjaarden de plaats zouden willen nemen, die soldaten daarbinnen had geworpen; hij zelf volgde, toen hij aan de eene poort gekomen was, terwijl de Spanjaarden door de andere binnen gekomen waren, begreep terug te moeten trekken. Men kan niet zeggen dat er garnizoen van de HH. Staten was geweest, daar hij geen patent noch last had om de plaats te verdedigen. De Spanjaarden hebben er 200 man voetvolk gelaten en zijn naar de rivier de Lippe getrokken. Men meent, dat zij de stad Lippstadt zullen bezetten, hoezeer mede onzijdig, waarna men niet weet wat zij zullen doen. De consulta, die zich in de HH. Staten vond, hadden de juiste informatie van de oorlogsdelen van sommige van hen, is ofwel ze mochten bewegen om een demonstratie in Duitsland te houden om te zien en kunnen ze ook marcheren en nemen ze de terreinen voor de reputatie, die ze hebben geacquireerd in de 8e Staten door het senden van de Graaf Hendrik naar Braunschweig en voor het nemen van de bezit van Ravensberg, ofwel hebben ze soms iets in hun handen, het is waar zij er zijn, meer uit interesse van de Kurfürst van Beieren, dan van anders, omdat de Kurfürst zich heeft aangegeven of is dichtbij om zich te gaan aansluiten met hen, met 200 cavaleristen en 100 lege karren, en heeft gegeven orders om met de Spanjaarden proviand voor brood en ander levensmiddelen te maken voor het leger. Li dessegni dell'Elettore Colonnese in questo caso ben comprende noch waarheen zij zich zullen wenden. De bespreking in de vergadering der Stat.-Gen. (en ik weet het uit het verhaal van een lid uit hun midden) gaat uit van het gevoelen, dat of de Spanjaarden opgetrokken zijn om in Duitsland een geruchtmakende beweging te maken, opdat het blijke dat ook zij aldaar plaatsen kunnen innemen, en opdat alzoo de roem verijdeld worde, dien de Staten-Generaal door den tocht van Graaf Hendrik naar Brunswick en zijn inbezitting van plaatsen in het Graafschap Ravensberg behaald hebben; of dat zij een bepaald plan ondernomen hebben uit te voeren. Is dit waar, dan menen zij, dat het bepaaldelijk in het belang van den Keurvorst van Keulen beraamd is. Wat deze Keurvorst betreft, hij heeft zich bij de Spanjaarden gevoegd of is op het punt van zich bij hen te voegen met 200 paarden en 100 ledige wagens, en order gegeven om met de Spanjaarden voorraad van brood en andere behoeften voor het leger op te doen. De plannen van den Keulschen Keurvorst kunnen zijn twee, of nemen Darmstadt, een vesting, waarop hij aanspraak maakt als Bisschop van Munster; of op te trekken tegen den Hertog van Brunswick om een bisdom, omstreeks 50 plaatsen rijk, terug te bekomen, dat deze tegen den wil van den Paus in zijn bezit houdt. Beide ondernemingen zal gemakkelijk kunnen slagen, daar onder de bezitters van die plaatsen geen genoegzame macht tot weerstand voorhanden is. 2) Is ons vermoeden juist, dat Dorsten bedoeld is, zoo moet de hier vermelde bezitter de G-raaf van Rechlinghausen zijn. 60 più creduta, si venirebbe ad interessarsi il Re di In- ghelterra o di Danimarca , suoi cognati , che potrebbero darli ajuto; ma li Sig'^i Stati non faranno aìicora fir- mata la pace ; non han alcun obligo di soccorrerlo ; si tratta di cosa assai lontana del loro paese ; il duca non si ha scritto fin hora cosa alcuna onde non sono resoluti di quello, che siano di far, et fin hora non han voluto conceder licenza al C'^ Ernesto di Nassau, Governatore di Ghelria, di andar avanti con 12 com- pagnie di cavalli per ajutar il Duca, come esso haveva supplicato ai Stati di poter fare, essendo il Duca suo cognato, et ciò han ricusato per non impegnarsi inconsideratamente in quella guerra, poiché mentre vi fossero parte delle loro genti , sarebbono poi costretti à diffender il Duca da dovere. die men het waarschijnlijkst acht, deze zouden zich de koningen van Engeland en van Denemarken, zijne ver- wanten, kunnen aantrekken, zoodat zij hem hulp boden. Maar de Staten zullen, zoolang de vrede stand houdt, niet doen; zij zijn ganz niet verplicht hem te hulp te komen. De zaak geschiedt vrij ver van hun land; de hertog heeft tot dusverre niets geschreven. Dus hebben zij geen besluit genomen, en tot nog toe hebben zij Graaf Ernst van Nassau, goeverneur van Gelderland, geen verlof willen geven om den hertog met 12 compagnieën ruiters te gaan helpen, gelijk hij gevraagd had te mogen doen, daar de hertog zijn aanverwant is, en dit hebben zij geweigerd om zich niet onbezonnen in die strijd te wikkelen, omdat zij, als daar een deel van hun krijgsvolk geweest zou zijn, zij later verplicht zouden worden den Hertog te verdedigen. Graaf Ernst Casimir was gehuwd met de zuster van Frederik Ulrich van Brunswijk. Per impresi di altra qualità, che potessero tentare i Spagnoli, sono questi qui benissimo avvertiti, et hanno dato dappertutto ottimi ordini, onde non faranno per ora altro movimento, et non hanno maggiori occasioni, et se le genti Spagnole continueranno a stare unite, anche senza operar cosa d'avvantaggio, vi è risoluzione nei Stati di uscire in campagna questa primavera che in questi paesi sarà di qui un mese, et con questo fine hanno spedito ieri in Francia et in Inghilterra uomini apposti, per richiamare alcuni capi delle loro armate, che ivi si ritrovano, et con simili occasioni, che vanno alla giornata nascendo, si accresce tanto più l'incertezza del modo con il quale si debba vivere l'anno presente in queste parti, ó in pace, ó in guerra, essendone qui alcuni nei SS. Stati, che alla prima mossa, che Spagnoli fecero a Bergh, volevano che si rompesse affatto; ma li altri hanno voluto aver maggior ondernemingen van anderen aard, die de Spanjaarden zouden kunnen wagen, zijn zij hier volkomen goed bedacht en hebben zij de beste order gesteld, weshalve zij voor het oogenblik en zolang zij geen meerdere reden daarvoor krijgen, geen verdere beweging zullen maken, en in caso de Spaanse troepen vereenigd zullen blijven, al voeren zij ook niets meer uit, is hier besloten bij de HH. Staten, te velde te trekken in de lente, hetgeen in deze streken nog een maand moet duren, en met dat doel hebben zij gisteren naar Frankrijk en Engeland personen gezonden, om eenige officieren van hun leger terug te roepen, die zich daar bevinden. Met dergelijke gebeurtenissen, die zich bij den dag voordoen, vermeerdert de onzekerheid, hoe men het hier in dit jaar hebben zal, of het vrede of oorlog zal zijn. Er zijn er onder de HH. Staten, die bij de eerste beweging, die de Spanjaarden te Berg gemaakt hebben, wilden, dat men dadelijk geheel met hen temperanza, fin che si vede i loro fini; pare che l'Ambasciata d'Inghilterra consigli li SS. Stati di non inprendere la guerra se non sono provocati et questo, che si va scoprendo sempre più, esser la volontà della maggior parte di popoli; ancorché molti altri sono di contrario parere, come ho reverentemente scritto altre volte. Quello, che da più a pensare a questi Stati è l'haver fra essi il segreto avviso, al quale danno credenza, che si sia fatta una lega particolare fra il Re di Spagna e li Ecclesiastici di Germania, maneggiata dall'Elettore di Colonia, uomo stimato di grande spirito e molto vivace; ma non possono penetrare i particolari; sono che stimano debba essere indirizzata contro i Principi confederati, e li dispiace. Brake; ma altri volli più moderazione in considerazione, fino a quando non si conoscono le loro intenzioni. Sembra, che l'Ambasciatore di Inghilterra ai HH. Stati raegli contro il conflitto, anzi, se ne veniva loro rimproverato, e il fatto è che si mostra sempre più, che questa è la volontà del più grande gedeelte del popolo; anche se molti altri, di una contro-ideologia, sono, come io eerbiediglich vorher geschrieben habe. Wat den HH. Staat het meest te denken geeft, is dat zij in het geheim onderricht zijn (en zij haken er geloof aan), dat er een bijzondere ligue is getroffen tussen den Koning von Spanje en de Duitsche Geestelijkheid, bestuurd door den Keurvorst von Keulen, die gehouden wordt voor een man van groot vernuft en zeer bedrijvig; doch de bijzonderheden kunnen zij niet doorgronden; er zijn er die menen, dat die ligue gericht is tegen de Geüniteerde Vorsten, en het verdriet hen, dat dezen zo weinig een- di vederli loro poco uniti, irresoluti e in debole stato di far qualche cosa buona, non avendo nessuno di essi danari, e perciò pensando ad proprii interessi attendono ad ogni altra cosa, che a quello che dovevano, e riposano totalmente sulla speranza dei Hollandesi, quali è vero che siano interessati per proprio rispetto a sostentare. Ma vedendo, che quelli che hanno da ricevere in ogni occasione il primo danno, da se si abbandonano, non sapranno che fare. Si è qualcheduno di questi meco doluto, che dei Principi neanche scrivono, ne diano conti ai Stati delle cose loro, mostrando dal loro procedere non ricevere intiera sodisfattione. Mi è stato anco considerato che, se è vera questa lega degli ecclesiastici col Spagnolo, se potrebbe da essi ecclesiastici cavar per fomentare l'Arciduca Ferdinando contro il Re. VV. L'Ecclesiastico Sincero Ambasciatore, mio Signore, mi comanda, che drachtig, zóó besluiteloos en te zwak zijn om wat goeds uit te voeren, daar geen van hen geld heeft; met hunne eigen belangen vervuld, zijn zij op alles bedacht, behalve op hetgeen waarop zij bedacht zijn moesten, en zij bouwen geheel op de Hollanders, die er voorzeker belang bij hebben hen te ondersteunen. Ma vedendo, che quelli che a ogni gelegenheid het eerst last zullen moeten lijden, zichzelf verzaken, zullen zij niet weten wat te doen. Een der deze Heeren heeft zich bij mij beklaagt, dat die Vorsten aan de HH. Staten niet eens schrijven, noch bericht geven van hun zaken; zij betuigen, dat zij niet geheel tevreden zijn over hunne handelingen. Ook heeft men de opmerking gemaakt dat, als die ligue van de Geestelijkheid met de Spanjaarden waar is, er door die geestelijken getracht kon worden den Aartshertog Ferdinand tegen U. Exc. op te stoken. Z. Exc. de Ambassadeur. prenda informatie, se è vera la voce, che Brandenburg heeft verkocht zijn redenen van de erfopvolging van Cleves aan Spanje, om twijfel te doen voeren. Informatie in goede hoeken non vi ritrovo alcuna verdenking. Ben credisi qui, dat Neuburg heeft verkocht aan Spanje, maar ook van dit wordt er iets certainer, en men denkt dat, als dat gebeurt, het goed zou zijn, omdat men iets zou kunnen verdienen, wat anders niet alleen, maar ook in de meest gunstige gelegenheden, zou blijven. Het gehele land zou guadagnado in handen van Spanje blijven, dankzij de kosten van de oorlog, die onder zijn naam gevoerd wordt, maar hij zou ook, wanneer die som met de tijd al te groot werd, gevaar lopen zijn erfstaten onder de verplichting van de gehele betaling te leggen. En voor de Spanjaarden is het geringste voorwendsel voldoende om zich van eens anders goed meester te maken. 1) Barbari go. 65 piccolo pretesto per invader all' occasione opportuna le cose degli altri. Questi non restano neanche interamente sodisfatti del Brandenburg, il quale ha piùosto desarmata qualche parte delle sue genti, che fattone nuovo provvisto per li motivi che si possono temere, et non è ancora che ne ha licenziato alcune compagnie et quantunque conoscono nascer questo dalla scarsezza, che ha di denari, nondimeno vorrebbono veder lui et gli altri Principi della lega più vigorosi di animo et più risoluti et providi ai propri interessi. Dall' Haya a 15 Aprile 1616. Di V Sertie humil' et devoti Servi Giov. Batt. Lionello. De Heeren alhier sono anche non geheel tevreden over den Keurvorst van Brandenburg, die veeleer een deel van zijn troepen afgedankt heeft, dan dat hij nieuwe voorziening zou genomen hebben tot afwending van het gevreesde gevaar; het scheelt niet veel of hij heeft reeds eenige compagnie afgedankt: hoezeer zij weten, dat de oorzaak in zijn schaarschheid van penningen gelegen is, zouden zij hem en de andere Vorsten van de Unie moediger, vaster besloten en meer bedacht op hunne eigene belangen willen zien. Uit d. Haag, 15 April, 1616. Van U. D. de onderd. en toegen. dr, G. B. Lionello. Werken. N° 37. Serenissimo Principe! Per le frequenti consultazioni, che ha tenuto questi giorni il Principe Maurizio con li Stati Generali non ho potuto prima di martedì avere l'audienza dei Stati, alla quale introdotto, gli ho per nome dell'Eccellenza Vostre data parte di tutto quello, che si contiene nelle lettere del 9 marzo, scritte all'Eccezionale Signor Ambasciatore, mio Signore, che da esso in copia mi sono spedite, così per quanto appartiene al loro negoziato col l'Arciduca Ferdinando, come dell'intenzioni che ha dimostrato apertamente il Governatore di Milano col Principe di Savoia di non voler dare esecuzione all'accordo di Asti, ma che S.A. venga ad indebiti umiliazioni e dichiarazioni con il Re Cattolico; omettendo io però di richiedere aiuti e che l'Eccellenza Vostra dovrà decidere. Vegens de veelvuldige beraadslagingen, die de Heer Prins Maurits deze dagen met de HH. Staten-Gren. gehad heeft, heb ik niet voor Dingsdag audiëntie van de HH. Staten kunnen bekomen. In de vergadering binnengeleid, heb ik hun uit naam van U. Exc. een deel medegedeeld, van hetgeen vervat is in de brieven van den 9 Maart (geschreven aan Z. Exc. den Hr. Amb., mijnheer, die door hem mij in copie toegezonden zijn); te weten, zoowel wat hun zaak met den Aartshertog Ferdinand, als wat de bedoelingen betreft, die de Gouverneur van Milaan duidelijk aan den dag heeft gelegd met betrekking tot den Vorst van Savoie; dat hij, namelijk, geen uitvoering wil geven aan het Verdrag van Asti, maar verlangt dat Z. Hoogh. tegenover den Katholijken Koning tot onbehoorlijke verootmoediging en verklaringen komme. Tóch heb ik nagelaten hulp te vragen, en gezegd dat U. Exc. 67 siano per far le loro parti in favor di Savoia conforme al loro conveniente ; che tutto è stato udito da questi Signori con non minor sodisfattione , che grande ad- miratione, vedendo quanto ogni giorno più liberalmente Spagnuoli vanno scoprendo le loro inclinationi di superiorità verso li altri Principi et di metter disordine nelle cose degli altri, quando se possono promettere qualche loro avantaggio. La risposta publica fù di nuovi ringraziamenti alla gg^tà ya per le cortesi communicationi , dicendo di restar molto obligati à tanta confidenza, comprendendo in questi uffizii l'interno della publica buona volontà alla quale abondantamente corrispondono con l'animo , et in occasione di poter far servitio alla Ser'"^ Rep''-' lo dimosteranno con pieni effetti. Nei privati ragiona- menti che ho poi havuto con alcuni di questi S^^, ho het hare zullen doen ten behoeve van Savoie overeenkomstig hetgeen haar dunken zal te hehooren. Dit alles is door de Heeren met^ niet minder voldoening dan verbazing aangehoord , daar zij zien , dat de Spanjaarden met den dag duidelijker verraden, hoe zij over de andere Vorsten de baas willen spelen, en verwarring in de zaken van anderen willen stichten, als zij zich daarvan eenig voor- deel kunnen beloven. Het openbare antwoord hield nieuwe dankbetuigingen aan Uwe Doorl. in, voor de beleefde mededeelingen. Zij waren, heette het, voor zulk een groot vertrouwen zeer verplicht, en in die beleefdheden zagen zij een bewijs van eene goede genegenheid, welke zij van harte ruimschoots beantwoordden, en bood zich dc gelegenheid aan om de Doorl. Rep. dienst te doen, zoo zouden zij zulks met de daad ten volle betoenen. Uit de bijzondere gesprekken, die ik daarna met eenigen van de Heeren heb gehad, heb ik kunnen bemerken, dat ... Potentieel cognoscere esser da essi molto stimati li detti avisi et mi vanno facendo sopra diverse considerazioni, oni, et specialmente vi si sono dichiarati, che nelle cose passate fra il Duca di Savoia col Stato di Milano, essi non hanno mai voluto mandare loro genti in ajuto di S. A. et non hanno mai creduto, che si facesse da davvero, ma che essendo il Duca di concerto col Governatore, potessero unitamente, quando vi fossero andate delle loro genti, tagliarli à pezzi, et di qua il Spinola valendosi dell' occasione, moverli la guerra, ma che più se le cose continuarono, hanno in animo di mandare quantità di vascelli armati di buona gente al servizio del Duca, con ordine al Generale di essi, che servisse S. A. in che parte comandava, ma non si impegnasse mai liberamente nelle sue mani; et mi de gezegde berichten door hen op hoge prijs gesteld worden, en men komt mij daarover verschillende beschouwingen mededeelen, en bepaaldelijk is mij verklaard, dat bij het voorgevallene tusschen den Hertog van Savoie en den Staat van Milaan, zij hunne troepen nooit aan Z. Hoogh. ter hulp hebben willen zenden, en altijd hebben geloofd, dat het daar geen eerlijk spel was, maar dat de Hertog het met den Gouverneur eens was, en dat, wanneer hunne troepen daar gekomen waren, zij ze vereenigd in de pan zouden kunnen hakken, en Spinola alsdan van de gelegenheid gebruik kon maken om hun hier den oorlog aan te doen. Doch, zoolang de strijd aanhield, hadden zij voor, eenige schepen, met goed krijgsvolk bevel, ten dienste van den Hertog te zenden, met bevel aan den Generaal dier troepen, dat hij den Hertog zou dienen, waar deze het zou bevelen, maar dat hij zich hanno interrogato se le Ecclezie credevano, che quelle discordie fossero vere, o pur false, credendole vere perchè non hanno dato aiuto al Duca in tanta sua necessità? Io li ho risposto, che S. S. conosceva colla sua prudenza, esser state le discordie del Duca col Governatore di Milano verissime, perchè conosceva le ragioni esser, che il Duca voleva difendere la reputazione di Principe libero dalli violenti comandi di Spagna, et che li effetti erano ancora molti chiari perche la guerra si eseguiva con tutti li termini maggiori di hostilità, et che in quanto agli aiuti, le Ecclezie, essendo benissimo intenzionate verso quel Principe, desideravano grandemente il suo bene et gli l'hanno procurato, conducendo li altri amici di S. A. ad intermettersi per farli aver una onorata et sicura pace. Nimmer geheel in zijne macht zou begeven. Zij vraagden mij, of U. Exc. geloofden, dat die onenigheid oprecht gemeend of slechts voorgewend was, en wanneer U. Exc. Ze voor oprecht hielden, waarom zij den Hertog in zijn nood geen hulp geboden hadden. Ik heb hun geantwoord, dat U. D. in hare wijheid de oneenigheden van den Hertog met den Gouverneur van Milaan wel degelijk voor ernst hield, daar hij wist dat de oorzaak van deze was, dat de Hertog zijn naam als vrije Vorst wilde verdedigen tegen de hatelijke uitstrooiing van de Spanjaarden, en dat de feiten duidelijk spraken, daar de oorlog met de grootste blijk van vijandelijkheid werd gevoerd, en dat wat betreft de te verleenen hulp, Uwe Exc. uiterst welgezind waren jegens den Vorst, en zijn welzijn grootelijks begeerdens, en hadden teweggebracht, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden, dat de andere vrienden van Z. Hoogh. tusschengetreden waren om hem een eervollen en vasten vrede te doen verkrijgen, gelijk ook zij teweggebracht hadden. イル・ヴァンデミール、cheidä ambassadeur à Sa Réalité, m'a confidentement dit que je puisse assurer Sa Réalité. Le Vandermile, qui fut ambassadeur à Sa Réalité, m'a confidentement dit que je puisse assurer Sa Réalité. Il a confiantement dit que j'en puisse assurer les effets. Il l'a belloofd et nagelkomt is van den cant van den Hertog, ofschoon die Gouverneur, zonder enigen grond toe te hebben, zegt, dat hij den vrede niet wil betrachten, en verlangt, dat hij nieuwe en onbehoorlijke voorwaarden aanneme. Ten aanzien van de zwarigheden met den Aartshertog Ferdinand zeggen zij, dat zij thans niet voor het eerst vernemen, dat de Spanjaarden die Yorst opstoken en hem hulp beloven, daar het een al te wel bekend zaak is, dat niemand van het Huis van Oostenrijk zaken van gewicht aanvangt zonder den wil, den raad en de hulp der Spanjaarden; dat derhalve, hoe meer men ziet dat de tegenpartij vereenigd is en haar leden zich onderling tot het verderf van andere Vorsten verstaan, dezen des te meer opgewekt moeten zijn om hetzelfde te doen en zich onder elkander moeten versterken. De Heer van der Myle, die bij U. D. ambassadeur geweest is, heeft mij in vertrouwen gezegd, dat ik U. Exc. in 1609 en 1610. di una buona volontà da queste parti, che al bisogno partorirà effetti di suo servizio, che la strada del mare è molto facile et tutti Principi, che sopra di esso hanno dominio, sono fra di loro confinanti; ma che sarebbe meglio far insieme una confederazione et sa che il Barnevelt, suo suocero, et il Principe Mauritio l'abbraccierebbero col generale di quasi tutti li altri, che però vi è ben qualched'uno fin ora di diversa opinione, come se ne ritrova in tutti li governi, ma che questi pochi, o con le informazioni si rimoverebbero, o stando fermi non sarebbero, ne per numero ne per autorità di alcun disturbo; che però desiderando le Ecc. VV. alcuna cosa da questi Signori Stati possono essere sicure di trovar sempre buona disposizione in essi et che non occorre trattare insieme col mezzo di altri, perchè questa Repubblica ha bene degli Principi amici, ma si governa con i suoi soli consigli. verzekeren kan van een welwillendheid van deze landen, die des noodig vruchtbaar zal zijn in daden; dat de weg over zee zeer gemakkelijk is, en dat alle Vorsten, die hun gebied aan zee hebben, elkanders naburen zijn; ma dat het beter zou zijn te zamen een verbond te sluiten, en hij weet, dat de Heer Barnevelt zijn schoonvader, en Prins Maurits dit denkbeeld zouden omhelzen met nagenoeg al de anderen in 't algemeen; dat hier wel tot nog toe de een en ander van een verschillende meening is, zoo als men bij alle regeeringen aantreft, maar dat die weinigen o, beter onderricht, zich zouden laten ontraden, o, wanneer zij bij hun opzet bleven, noch in getal noch in invloed veel overlast zouden kunnen doen; hoe het zij, verlangden Uwe Excell. iets van de HH. Vennero il giorno seguente due di essi al mio alloggiamento per nome pubblico, facendomi nuove istanze di voler assicurare Sua Signoria della grande affezione, che li viene portata da i Signori Stati et della prontezza, che hanno di far cosa di suo servizio, aggiungendo, che per un piccolo segno del piacere che hanno preso dell'uffizio fatto per nome di Sua Signoria, si erano comandati al mio hoste, che non prendesse denari per il mio alloggiamento, et mi pregavano di accettare una delle medaglie, che battero per la loro confederazione con la Francia et Inghilterra, non guardando alla piccolezza della cosa, ma all'intenzione con cui si dava, per essere uno dei primi dei Vereenigde Provincie, senza mi bij deze tweede audiência tot qualcosa più da legare, e io ho di di Heeren Staten-Generali preso licenza per tornare in Inghilterra. Den volgenden dag zijn twee uit hen in mijn logement gekomen, om u door mij officieel op nieuw de verzekering te laten geven van hunne grote toegenegenheid en bereidvaardigheid om u van dienst te zijn. Zij voegden er bij, dat de Heeren Staten tot een gering bewijs van het genoegen, dat deze zending in naam van u hun aangedaan had, mijnen gastheer hadden bevolen voor mijn logies geen geld aan te nemen, en zij verzochten mij een van de medailles te aanvaarden, die geslagen zijn ter gedachtenis van hun verbond met Frankrijk en Engeland; ik moest, zeiden zij, niet zien op de kleinheid van het geschenk, maar op de bedoeling, waarmee het gegeven werd, daar het een der eerste vruchten van frutti della libertà di queste Provincie. Ik liet hen verstaan, dat de Heeren Staten volkomen bewust waren van de goede wil van de Staten en dat zij aan dergelijke expressies veel genoegen en verheugdheid ondervonden, wat de wil en de plicht van de Staten aantoonde in alle gelegenheden, zich te tonen dankbaar en bereidwillig om andere gunsten te accepteren, die men aan mijn persoon of aan het hunne land zou doen, en dat al dit volgens mij u volledig zou bereiken, het hun ook wel bevallen, wat de Staten betreft, de persoon van de ambassadeur aan te nemen, die in u staat gevestigd is. Zo hiermee mijne reis van de Hage naar Londen. Dante, 22 April 1616. Di v^' Serto l'humilde en devot dienst, Giov. Batt. Lionello. De vrijheid derzer Provinciën vertoonde. Ik heb hun verzekerd, dat U. Exc. ten volle van den goeden wil der HH. Staten overtuigd zouden worden, en dat, hoezeer zij denzelven reeds vooraf bij hen onderstelden, zij niettemin in dergelijke betuigingen groot behagen zouden scheppen, en alzoo bij U. Exc. de zucht en de verplichting zou worden toenemen om bij alle gelegenheden daarvan te doen blijken. Ook heb ik hun dank gezegd voor de verdere gunstbejagten, die mij persoonlijk bewezen waren en alle evenzeer aan U. D. kenbaar gemaakt zouden worden. En zo ben ik gisteren uit den Haag naar Engeland vertrokken. Duinkerken, 22 Apr. 1616. Van U. D. de onder d. en toegenomen dr., Giov. Batt. Lionello. Gli Spagnoli Principe! E risultato vero il giudizio, che si faceva dell' andata di Spagnoli verso Lipstadt, per prendere questa città, perchè se ne sono impadroniti e vi hanno lasciato dentro un presidio, e dopo questo ritornavano di nuovo per la stessa strada, che hanno fatto prima. Sono di nuovo venuti a Soest, ove hanno ritrovato, che i cittadini della terra, mossi da imprudente consiglio, avevano preso le armi ai 200 fanti Spagnoli, che erano lasciati per custodia e li avevano serrati in una casa, ove li davano da mangiare e bere, senza altra libertà, ma venuto l'esercito Spagnolo ed entrato nella terra, ha liberato i 200 fanti, facendoli restituire le armi e disarmando totalmente i cittadini, hanno accresciuto il presidio al numero di 800. Dopo questo, per i ultimi avvisi che Meri, Doorl. Vorst! De meening is bewaarheid, dat de Spanjaarden naar Lippstadt opgetrokken waren om deze stad te nemen; want zij hebben zich van haar meester gemaakt en hebben er een garnizoen in gelaten. Daarna zijn zij langs denzelfden weg teruggekeerd, langs welken zij gekomen waren. Zij zijn op nieuw te Soest gekomen, waar zij bevonden hebben, dat de stedelingen kwalijk beraden, 200 Spaansche soldaten, die daar in garnizoen gelaten waren, ontwapend en in een huis opgesloten hadden, waar zij loro te etendr e te drinken gaven senza meer vrijheid; ma het Spaansche leger in de plaats ingetrokken zijnde, heeft de 200 soldaten bevrijd en loro le armi terug laten geven; de stedelingen daarentegen sono geheel ontwapend e il garnizoen è stato portato a 800. Hierna, volgens de laatste berichten, die de Herren in Avanti il mio partire, hanno in Stati, si intendeva, che fossero andati queste genti nel Ducato di Berghes, ch'è della successione di Cleves, tuttavia neutrale, ma non si sapeva ancora, se si volessero trattener ivi solamente per recreare i soldati col vivere qualche giorno à discrezione, ò pure averne intenzione di impossessarsi della terre che vi sono sopra, nel caso, dicono questi Signori che non le vorrebbero comportare, ma sortirebbero anzi essi in campagna, per raffrenare tanti progressi, il che consisterà non già à combattere i Spagnoli, mentre si trattenessero in questi termini, ma ad affrettarsi l'una parte e l'altra a rendersi soggetti il rimanente di quelli paesi, che vive tuttavia indipendente, avendo, come l'anno passato, che l'uno e l'altro esercito in campagna li portava a condizione di non esservi entrati con alcuna viveri, ma soltanto a prendere quanto gli era necessario per il trasporto. Staten gisteren voor inojn vertrek ontvangen hebben, is vernomen, dat die troepen gegaan zijn naar het Hertogdom Berg, dat tot de Kleefsche successie behoort, hoewel onzijdig; maar men wist niet, of zij zich daar slechts wilden ophouden om de soldaten zich te laten ververschen door eenige dagen daar naar hun goeddunken te leven, dan of zij zich in het bezit van de plaatsen aldaar willen stellen. In dit geval, zeggen de Herren alhier dat zij zulks niet zouden willen dulden, en dat ook zij te velde zouden trekken om die machtsuitbreiding te beteugelen. Zulks zou evenwel niet tot een bevechten van de Spanjaarden leiden, zolang zij zich binnen die termen hielden, maar strekken om niet achter te blijven in den wedstrijd om zich het overige van die landen te onderwerpen, hetwelk steeds onafhankelijk is gebleven. Even als in het vorige jaar zou het gaan; de beide legers te Bergen op Zoom en Maastricht. Evenwel niet tot het aandeel van den Keurvorst van Brandenburg, maar met Grunik tot dat van den hertog van Pals-Neuburg. Onder dit verdrag zouden de Spanjaarden zich niet zullen ontspannen, ook niet tot het aandeel van den Keurvorst van Brandenburg, maar met Grunik tot dat van den hertog van Pals-Neuburg. Zo zou het ook dit jaar gaan; de beide legers zouden zich opstellen met het oog op den 23sten Mai, de dag waarop de vrede moet zijn gesloten. Onder dit verdrag zouden de Spanjaarden zich niet zullen ontspannen, ook niet tot het aandeel van den Keurvorst van Brandenburg, maar met Grunik tot dat van den hertog van Pals-Neuburg. Het is duidelijk dat de Spanjaarden niet hebben besloten de oorlog te beëindigen; zij streven er alleen naar om niet achter te blijven in den wedstrijd om zich het overige van die landen te onderwerpen, hetwelk steeds onafhankelijk is gebleven. Even als in het vorige jaar zou het gaan; de beide legers zouden zich opstellen met het oog op den 23sten Mai, de dag waarop de vrede moet zijn gesloten. Zoals in het vorige jaar zou het gaan; de beide legers zouden zich opstellen met het oog op den 23sten Mai, de dag waarop de vrede moet zijn gesloten. velden ontzien elkaar: toen keerden zij zich niet tot de plaatsen, waar garnizoenen liggen; de soldaten gingen vreedzaam en gemeenzaam met elkaar om, daar de gehele oorlog in eens anders land en in eens anders zaak gevoerd werd. Het is in dit geval gebleken, dat de Spanjaarden niet voornemens zijn den vrede te breken om weinig winst, daar zij, plaatsen waar een klein aantal Staatsch krijgsvolk was, voorbijkomende, ze niet hebben willen innemen, maar alleen onzijdige hebben aangedaan, en ofschoon in Soest slechts zeven Hollandsche ruiters waren, toch hebben zij, omdat men geen patenten had, het garnizoen niet vergroot. Dezer dagen is de Graaf Ernst, gouverneur van Gelderland, in den Haag geweest, en hij is vertrokken met volstrekten last betreffende hetgeen hij te doen heeft bij elke gelegenheid dat de vijand iets van belang ondernemen mocht. Men is hier vast besloten zich tegen het minste wat hij tegen het verdrag uitvoeren mocht, te verzetten. Questo prossimo mese, di Maggio, si attende all’Haye li Ambiti delle città Hanseatiche per firmare la lega già trattata con Su Saint Stati e fra 15 giorni vi verranno li Ambiti del Duca di Brunswick per trattare la sua lega, la quale facendo seguire con quest’ordine, che il Duca dovrà prima entrare nella unione colli Principi di Germania e poi sarà da Su Saint Stati accettato nella capitulatione, che hanno con alcuni di questi Principi. Un Ambasciatore Moscovita, che già da 6 mesi si De Keurverst van Brandenburg ha scritto alcune volte alla Signorie degli Stati nel interesse della difesa del paese, e loro vigilanza riguardo alle azioni di Spinola consigliato; ma zitiene poco conto, e da 2000 soldati che aveva in suo servizio, ne ha oggi 800, ed alzò ha comandato che tutti coloro, che con me si trovano in questi paesi, con l'Aartshertog vadano a trattare. In attesa di un mese, Maggio, si aspettano al Hague gli inviati dalle città Hanseatiche per firmare il trattato già concluso con Su Saint Stati e fra 14 giorni vi verranno gli inviati dal Duca di Brunswick per trattare il suo. Questo si farà in questo modo, che il Duca dovrà prima entrare nell'unione colli Principi di Germania e poi sarà da Su Saint Stati accettato nella capitulatione, che hanno con alcuni di questi Principi. 