Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
ende vijf nieuwe schepens bijgewoont, het welcke in alle stil- heyt is toegaen, ons niet sijnde bejegent als dat d’ heer raetsheer, burgmr. ende Gilles vander Nisse, bij haer ge- voecht den burgmr. vander Straten ende de gewesene se- cretarissen Westerwijck ende Eversdijck, naer dat wij den burgmr. Danckers met de vijf schepenen, te weten: Evers- dijek, Bruelis, vande Straete, Paludanus ende David Boeck, hadden bedanckt voer haeren dienst ende ontslagen van haeren eedt, versochten audientie om yets voer te dragen , het welcke wij excuseerden; seggende, alleen te sijn gecommit- teert tot bijwooninge vande electie ende niet gevoecht om particuliere clachten aen te nemen; dat mede sulcx niet en conde geschieden bij de magistraet, door dien de selve niet compleet was; maer indien de voors. heeren yetwes hadden voor te dragen aende magistraet, dat sulcx naer de vernieu- wiuge van dien geschyeden conde, welcke antwoort d' heeren , 6 34 voorn. door den secretaris van Campen sijnde aengedient, sey- den, dat sulcx nu voor het vernieuwen mochte geschieden, door dien het raeckt de privilegien der stadt, ende daer naer soude irreparabel sijn, doch wiert gepersisteert bij de voor- gaende resolutie, welcke de novo wierde aangeseyt. Ende ondertusschen bij ons gebesoingeert over de electie ende vercoren tot burgmr. nevens den heer Ratel, Boudewijn Marinissen Dryewegen, ende tot schepenen, nevens Lucas van Schagen, Sabbingen, Virstelle ende Wiskercke, d’ heeren Abraham Gorsse, Danckert, Westhouck, Anthony Nollens, Geraert Crommom, Cornelis van Watervliet, waer van de publicatie sonder eenige onsteltenis is gedaen ende naer volgende wijse. Tot burgemeesters. D’ heer Ratel, d' heer Boudewijn Marinissen Dryewegen. Tot schepenen. D’ heer Lucas van Schagen, d’ heer Sabbingen, d’ heer Verstelle, d’ heer Wiskercke, d’ heer Anthony Nollens, d’ heer Geraert van Crommom, d’ heer Cornelis van Water- vliet. | Hetgene ons verder is bejegent nopende de informatie op de attestatien tegen d” heeren Bruelis, Verstelle ende vande Moere, wert bevonden van weinich importantie; doch hier van en het gene hier vrijdach is gepasseert, sal reserveren tot mijn overcomste. Den Almachtigen Godt wil dese stadt in ruste ende de leden vande magistraet in goede eenicheyt conserre- ren. Blijve enz. UEd. dienstwilligen neef ende dienaer G. Ingels. Goes den 24 Junij 1655, ten half elven, inden Goude Leen, naer de celebratie vande actie. Opschrift: Aan d' heer Adriaen van Hecke, outste regerent burgmr. der stadt Vlissinge, Eigenhandig. IV. Aende ed. mo. heeren de heeren gecommitteerde ra- den vande ed. mo. heeren de staten ”s lants ende graeffelickheyts van Zeelant. Remonstreert seer ootmoedichlick Bartholomeus Danckertsen , baillin der stede Goes, uwe ed. mo. seer getrouwen dienacr, hoe dat naer ouder gewoonte ende jngevolge vande loffelicke privilegien der stede Goes, den bailliu met burgemeesteren ende schepenen joder tijt sijnde, jaerlijcx opden tweeden Christdach gesamentlick bevoecht sijn te verkiesen twee rentmeesteren , de welcke het naest aenvolgende jaer schuldich ende machtich sijn te bedienen die functien, tot de welcke sij bij verscheyden der selver steden privilegien sijn gequalificeert, omme welcke verkiesinge van rentmeesteren voor den jare 1657 te doen, den remonstant, als hem de convocatie ende tbeleyt van die actie alleenlick competerende, tegens den 26 deser loopende maent vergaderinghe van borgermeesteren ende schepenen ge- lecht hebbende ende ter gesetter uyre hem nae den stathuyse begevende, heeft hetselve gansch buyten vermoeden, als ge- schiet sijnde buyten kennisse ende ordre van hem remonstrant ende tmeerderendeel der schepenen, met vele gewapende mannen beset gevonden; ende schoon sich vele teyckenen op deden, als off dese actie meer door openbaer geweld als naer ge- woonelicke ordre soude hebben gecelebreert geworden, soo heeft echter den remonstrant, de vergaderinghe compleet sijnde, tot nominatie van nieuwe rentmeesteren geprocedeert ende tot deselve bedieninge nevens vijff eenparige schepenen, maeckende met hem remonstrant ses gelijcke stemmen, verkoren de heeren Johan Sabbinghe ende:mr. Dignus Keetelaer, waer jegens de heeren burgemeesteren ende vier schepenen, mede uytmaec- kende ses gelijcke stemmen, hebben gelieven te eligeren de heeren Hieronimus vander Straten ende Nicolaes la Grappe, de stemmen vande heeren regenten jndier vougen jegens den anderen egalijcken steutende ende onbeweeghelick bij haere 86 gedaene keuse persisterende, heeft den remonstrant hem onbe- quaem gevonden om te connen concluderen. Omme sich uyt dit labringht te mogen extriceren, voorgeslagen, vermits de privi- legien geensints en mentioneerde hoemen in soodanigen geval sich soude hebben te gedragen, niets gevoughlijcker te wesen, als u ed. mo. heeren staten vanden lande, de welcke als na sijnde de eenige wetgevers, oock privativelick bevoucht waeren de selue te jnterpreteren, de decisie van dese saecke aen te beuelen; welck rechtmatich middel bij de heeren borgemeesteren onwacrdichlick verworpen sijnde, hebben, onder pretext van eenige woorden uyt het privilegie, deselue met geweld tot hare ooghmerck ende jntentie applicerende ende jammerlick mis- duydende, getracht haere verkooren rentmeesteren te beeedigen , ende alhoewel den remonstrant met vijff schepenen jegens dese gewelt ende onrecht smaeckende proceduyren haer mit billicke redenen opposeerde, mit verklaers aende verkoren rentmeeste- ren, dat haer e. hier op ten principaele sal wesen gedisponneert. Ende om alle verdere jndrachten ende attentaten te praeve- nieren, dat jnsgelijcx aende vier verkooren rentmeesteren, ende wel bijsonderlijck aen de twee beeedichde Hironimus vander Straten ende Nicolaes la Grappe, dewelcke niettegenstaende d’ oppositie vanden remonstrant ende t meerderendeel der re- geerende schepenen haer hebben laten misleyden om de ge- melde bedieninge soo onwettig aen te vaerden, ende haer tegen alle ordre ende wetten van pollitie door den borgemeester heb- ben laten beeedigen, bij speciale aenschrijvinge, jnterdictie op arbitrale correctie mochte werden gedaen, haer mette voors. bedieninge voor als noch geensints te bemojjen, veel min haer eenich bewint aen te matigen ofte acten possessoir te plegen totter tijt ende wijlen de questieuse ssecke bij opgemelde haef ed, mo. sal wesen afgedaen. Onderstont: Waerop verwachtende u ed. mo. favorable dispositie, blijne u ed. mo. ootmoedige dienaer, ende was get. J. Danckerssen. Afschrift. 89 VL Edele mo. heeren ! Wij hebben met geen minder verwonderinge ontfangen als misnougen gelesen u ed. mo. missive, onder dato vanden xxvij voorleden maent Decemb. aen ons geaddresseert, waer- op wij niet en hebben connen nochte oock willen ledich- staen, welgedachte u ed. mo. tot een antwoerde toe te dienen, dat wij vander zelver equiteyt en billicheyt dat verwacht ende vertrouwt hadden, dat gelijckerwijs de zelve de eene oore op de ‘remonstrantie vanden heere baillui Danckertsz. (die van notoire onwaerheden ende valsche positiven doorgaens abon- donneert) geopent hebben, alsoo oock de andere voor ons niet en zouden hebben gesloten, ende dienvolgende niet soo pre- cepitantelick, maer naer veel meerder na geweten , tot zoo merckelicken prejuditie van ons ende onser stede rechten endo gerechticheden, in het nemen van soo onrechtmatigen resolutie (par manditá) hebben toegetreden; maer alsoo echter tot onsen grooten nadeele de voors. resolutie in dier vougen gefabriceert ende sen ons is afgegaen, soo vinden wij ons eedt ende amptshaluen verplicht u ed. mo. te moeten verclaren, dat onse vaste meyninge ende onveranderlicke intentie is, in het minste poinct niet te sullen gedoogen eenige veranderinge, alteratie of verhinderinge in al hetgene albereyts bij ons, soo ter respecte vande electie des beeedinge vande bewuste rent- meesteren alhier, met soo veel rechts, soo wettelick ende soo loffelick gedaen is; noch oock veel minder connen lijden, dat cenige de minste interpretatie ten aensien van dat privilegie, tgene buyten alle contradictie is, sal geschieden; in vougen wij meergemelte u ed. mo. versocht willen hebben, de moeyte te sparen van dienaengaende de vergaderinge van state te con- voceren ende de leden van dien, benevens ons te brengen in noodeloose orcosten. Wij wenschten, dat u ed. mo. verble- ven waren binnen de palen van haer gesagh; het talent tgene ons is toevertrouwt , dat selfde sullen wij tot onsen ende onser 90 stede besten wel aenleggen , ende indien onsen de sorghe dra- gen ende voersienige doen, dat noch bij gemelten heere bailliu Danckertsz. noch bij yemanden anders, (onder wat pre- text hetzelfde oock zoude mogen wesen), daerop yets sel wer- den geemploijccrt, veel min geprofiteert. Hiermede, edell en u ed. mo. goede vrunden, burgemeesters ende schepenen der stadt Goes. Onderstont: Ter ordonnantie van dezelve get. P. van Campen. Goes, 1 Januarij 1657. | fackrift. VIL Edele etc. Alsoe desen avont op den ordinaren politiedach onser regieringe, buyten onser aller voorweten en voorgaende communicatie bij d’ heer burgemr. Drywegen int collegie is voortgebracht seker appart geconcipieert geschrifte seer odien- selijck ingestelt, waerjnne seer wijt ende breet aen u ed. mo. wert geremonstreert ende bekent gemaeckt, dat alle tgene d heer baïllu Danckertsen opt subject vande gedaene nomi- natie van rentmrs. op Kersdach voorleden aen u ed. mo. soude mogen wesen aengedient, strecde gansch tegens de nseckte waerheyt ende jn sich continerende een abusyff bericht, daer- mede u ed. mo. souden wesen geinformeert, welek voors. schrift oock aenstonts niet alleen sonder eenige voorgaende kennisse, weygeringhe van visie, deste meer copie, die wij ernstelijck versochten, maer selfs jegens onser aller expresse protestatie (niet willende de selue laten aenteyckenen) bij bur- gemeesters en vier schepenen is aengenomen en gearresteert, om ten spoedichsten u ed. mo. toe te laten comen tot een contra bericht jegens hetgene bij opgemelde heer baillu voor de gesonde waerheyt op den 27 der voorleden maent was in- gedient en mondelinge voorgedragen, soo hebben wij onder- geschreven vijff regerende schepenen niet connen naerlaten, u ed. mo. bij desen getrouwelijck ten vollen te verseeckeren en waerlijck te verclaren, dat alle tgene d’heer baillui bij de 91 voors. remonstrantie u ed. mo. heeft verthoent , in allen dee- len is conform en overeencomende met de oprechte gepasseerde waerheyt omtrent de voors. actie , versoeckende derhalven dat u ed. mo. den brieff bij de opgemelde heeren burgemeesteren ende vier schepenen in vougen voors. afgesonden , geensints gelooff gelieuen te geven, ofte u ed. mo. gemoederen daer door te laten altereren, maer jn tegendeel de voors. remonstrantie bij d’heer baillui gedaen ende als nu ten overvloet bij ons vijff regierende ende de gepasseerde actie bij geweest hebbende schepenen geconformeert, voor waerachtich mochte werden aen- genomen ende volcomentlick gelooft. Waermede enz. In Goes, den 1 Januarij 1657. U ed. mo. getrouwe dienaren , was get. Anthony Nollens, Abraham Gorssen, J. Ketelaer, G. van Crommen, Jan Wissekercke. In allerhaasten geschreven. Afschrift. VI. Edele, erentfeste , wijse, discrete, seer voorsienige eeren.h Wij vernemen dagelijcx uyt geloofweerdige rapporten soo veel van droeve desputen ende onlusten, ontstaen tueschen de heeren regeerders vande stadt Goes over de nominatie of electie van twee nieuwe rentmeesters , die aldaer jaerlijex opden 36 Decembris gewoen is te geschieden, dat wij niet hebben connen ledich staen u ed. daervan mits desen advertentie te geven, met vrundlick versoeck, dat deselve gelieven haere gedeputeerden, volcomentlijck gemachticht ende geinstrueert, herwaerts af te veerdigen tegens vrijdach naestcomende, we- sende den vijfden deser loopende maent precys, omme des anderen daechs met de andere leden serieuselick te helpen delibereren op soodanige expedienten ende middelen, als tot nederlegginge vande voors. disputen, ten meesten dienste vande provintie en particuliere tranquilliteyt vande voors. stadt bij dese conjuucture van tijt, meest gevouchlick ende applicabel binge, mr. Dignus Ketelaer, Hieronimus vander Straten ende Nicolaes la Grappe, sal aengeschreven werden, dat zij alle gelijckelick sich sullen onthouden van sich met de voors, be- dieninge te bemoeijen , als werdende bij provisie en tot naeder ordre de oude rentmeesters , te weten: Nicolaes Adriaenssen , Geythooren ende uotaris Servaes vander Straten gecommitteert, welcke, vanden bailla op den stadthuyse ontboden sijnde, dese resolutie sal aengedient en op haren eedt aengemaent werden sich getrouwelick daerin te quyten ; gelijck mede de magistraet aldaer sal aengeschreven werden; sich naer dese re- solutie te reguleren, alsmede van haere vierschare te willen afwijsen en steuyten de proceduyren, bij de nieuwe capiteynen aldaer in cas van injurie aengevangen tegen den heer baillui Danckertssen en twee schepenen, Abraham Gorssen en Jan Wissekercke oner saken, die sij hier de staten van Zeelant voorgedragen hadden. Ende hebben de heeren van Vlissingen in desen alleen geconsenteert op welbehagen van hare heeren principaelen. De heeren van Zierikzee seggen op de saecke ten principalen niet geadvyseert te hebben, en dat daerom, onaengesien het contrary gevoelen vande vier andere leden geen conclusie vallen en conde, te meer, dewijl oock die van Goes niet geadvyseert en hadden, en dat sij daer van rapport namen, leverende daerbij den last van haere heeren principaelen in scriptis, soo als hier naer volcht : Extract uyt de notulen van den raet ordinaris der stadt Ziericzee. Den 21 Januarij 1657. Wert naer voorgaende deliberatie het eerste poinct van be- ehrijvinge gestelt in handen vande heeren gedeputeerden gaende naer de vergaderingh, die daer sullen trachten het opgeresen different in de magistraet vande stadt Goes bij een accommo- dement bij te leggen, ende dat tot de meeste conservatio vander seluer stede haere privilegien. 94 Den 5 Februarij 1657, Is, naer 't gebet, resumptie gedaen van de lest voorgaende notulen, ende heeft de heer Coek voor het doen van dien verclaert, sich te vinden ongeqnalificeert om de resumptie bij te: woonen, met versoeck, dat die gedaen mocht werden, soo wanneer de respectiue leden van staten wederom vergadert sullen sijn. De raetsheer Crommon advyseert , door speciale last van de heeren van Goes sich ongequalificeert te vinden de resumptie te connen acquiesceren , ende secht ten desen te inhereren de verclaringen en protesten vande gemelde sijne principalen , soo nu als voor desen meermael gedaen , reser- verende als noch soodanige aenteyckeningen, als deselue te rade sullen werden te doen. Accoordeert mette voors. notulen, Gel, ADRIAEN VETT. Ed. mog. heeren ! De heeren soo uyt den onsen als uyt de notable deser bor- gerie bij ons met eenparige stemmen gecommitteert ende aen u ed, mog. maendach voorleden afgesonden, op gisteren zijnde wedergekeert, hebben deselve ons omstandelijck ende getrou- welijck gerapporteert het gene welgemelte u ed. mog. op der selver propositie haer tot antwoorde hadde gelieven toe te voegen , ende in specie gerelateert, dat meer gedachte u ed. mo. tot voorcom- minge van alle verdere gedreygde ongemacken ende swarighe- den, het innemen van ’s lants militie voorgeslagen , ende daer- toe een of meer comp. geofferecrt hadden, maer dat sulcks bij deselve voor seer bedenckelijck (voornamentlijck in dese conjecture van tijt en saken) was geoordeelt en gehouden, en nemende daer van aen ons te sullen rapport doen, ende ued. mo. nader van onse consideratien dienaengaende te verstendigen ; al hetwelcke bij ons gehoort ende daerop nader gedelibereert sijnde, hebben wij niet connen nochte oock willen ledich stacn 95 desen u ed. mog. soo aenstondts te laten toecomen, om daer- bij de selve, soo ten respecte vande favorabele audientie aen d' heeren onse gedeputeerdens geaccordeert als ten aensien van de bovengemelte offerte (die wij mede niet anders als voor seer bedenckelijck ‘voor dese tijt en connen opnemen) seer ge- dienstelijcken te bedancken; ende daer benevens de selve te ge- moete te voeren, dat die heeren, welcke tot noch toe van ons hebben gedissentieert, als nu met ons in een verstandt ende gevoelen sijn overgetreden, die in specie verclaert hehben te approberen ende voor wel ende wettelijck te erkennen, oock die gene tot rentmeesters te verkiesen, welcke bij beyde heeren burgmeesters en vier schepenen op den tweeden Kersdach laest- leden sijn geeligeert ende beeedicht, invoegen dat t'bewuste different nu ter nedergelegt ende gemortificeert, het collegie vereenicht ende bevredicht sijnde, wij met de hulpe van den God des vredes onse onbevrede stadt met der tijt verhoopen , te sullen connen tot haer voorige vrede brengen ende gesa- menderhandt recht ende justitie over die gene administreren , welcke die grawelijcke ende abominable moort saterdage nacht voorleden alhier hebben geperpetuert en wtgevoert. Tot con- firmatie van tgene voorscreven is, hebben wij desen met eygen handt onderteyckent op den 28 Martij 1657. Verblijvende. U ed. mo. goede vrienden, Burgemeesters ende schepenen der stadt Goes, was get. ter ordonnantie van deselve | van Campen. Boudewijn Driewegen, van Stapele, Antoni Nollens, West- bouck, Abraham Gorsse, Corn. van Watervliet, Joost Jacobs vander Houve, Ketelaer, Jan Wiskercke, Corn. Braengendijcke. Afschrift. XI. An d’ heeren van Vlissingen. Ed., erentf., wijse, discrete, seer voorsienige heeren. Ie hadde geensints getwijffelt, of v ed. souden door haere heeren 96 gedeputeerde de vergaderinge -hebben doen bijwoonen, ende aldaer ter behoorlijcke plaetse in brengen der selver antwoorde ende last op de propositie op gisteren in v ed. collegie gedaen, ende vervolgens helpen delibereren op de continuatie of or- dentelijcke scheydinge vande voors. vergaderinge ; dan alsoo sulcx niet en is geschiet, ende dat nochtans conform de goed: manieren van regieringe opt voors. subject fafsoenlijck en niet soo ter loops ende stucrgewijs dient geresolveert , soo werden v ed. van wegen de andere aenwesende leden gedienstelick versocht, de voorn. haere gedeputeerde ten selven fyne tegens mergen op ordinaire vre herwaerts af te veerdigen , sonder solsiel of excuse ter contrarie, als die den dienst vant landt bij dese conjecture van tijt (onder correctie) niet wel en can lij- den. Ende vertrouwende dat dit mijn officy inde voors. quali- teyt gedaen, van v ed. ten besten sal werden geinterpretcert, sal ic daerop Godt Almachtich bidden Ed. etc. Uwe Ed. seer ootmoedige dienaer, Adriaen Vett. Moet gedateert wesen vanden 18 Sept. 1657 wt Middelburch. Afschrift. Copie vande antwoorde, ingestelt bij den pensionaris op den naem vant collegie van wet en raet, sonder dat die daer op is vergadert of ontboden geweest. Edele erentfeste, wijse, discrete, zeer voersienige herr. Wij hadden billick verwacht van v ed. gewoenlijcke wijshert ende discretie, dat de missive ons door v ed. toegesonden, soude hebben getoucheert geweest in die termen van civiliteyt, die betaemlijck sijn te gebruycken ontrent een integrerende lit van de provintie, veel min, dat wij daerin van y ed. souden ontfangen hebben een voorschrift, hoe dat wij ons te gedraegen hebben ontrent de vrije dispositie van onse politycque delibe- ratien; oick of wij niet fatsoenlijck ter loops ende stucxwijse, gelijck v ed, is schrijvende, gedelibereert hadden op de ant- woorde aen v ed. ende de andere heeren gedeputeerde op 97 gisteren mondelinge gegeven, daer ter contrarien naer rijpe deliberatie ende genochsaem met eenparige stemmen wij de selve hebben gearresteert, Wij willen niet twijffelen ofte de selve sal bij v ed. ende de andere heeren gedeputeerde noch in verscher gedachten sijn, en dierhalven onnoodich achten, gelijck wij ooc niet genegen sijn, die door onse gedeputeerde te laeten inbrengen; doch kan echter ten overvloet die noch werden opgenomen wt dit nevensgaende afschrift van de reso- lutie, die wij op dessen dach ter vergaederinge hebben laeten inbrengen, daer wij op eergisteren goet gedacht hebben bij te persisteren. Wij vinden onnoodich reden te geven van excuse van onse non-comparitie , maer sullen alleen seggen , dat indien de heeren buyttenleden in gelegentheyt , als saecken van vrij meerder importantie wierden verhandelt, haer hebben gedacht vrij te staen tot verscheyde maelen een wel gecomposeerde vergaderinge af te breken, ons niet min houden geoorlooft niet bij te woonen particuliere deliberatien, die wij niet min ondienstich als becommerlijck achten, waer over te wenschen was, dat conform de goede manieren van regieringe bij de an- dere leden soo fatsoenlijck ende niet ter loops met soo veel rugge spraecken hadde geresolveert geweest, als bij ons suc- cessivelijck is geschiet. Waermede wij houden den inhout van u ed. missive beantwoort, euz. UEd. dienstwillige yrienden , Baillu, burgmr., schepenen ende raeden der stadt Vlissingen. was geteeckent P. Campe. Moet gedateert sijn den 14 Septembris 1657. Baillui, burgmrs., schepenen ende raeden der stadt Vlissingen, inden onsen rijpelijck overwogen hebbeude de droevige onlusten ende verschillen, die tusschen eenige leden vande staeten ver- gaderinge ende de regenten der stadt Goes onlangs sijn voor- gevallen ter occasie vande vernieuwinge vande magistraeture aldaer gedaen, ende an d'een sijde gelet hebbende wat eygent- lijck het point van beschrijvinge vanden 22 Julij lestleden was (Codex , 2% Serie, tte Deel, 24 Afd). 7 98 mede brengende, ende aen d'ander sijde considererende wat voor verdere arliculen bij die occasie buyten het point van beschrijvinge ter tafel van haer ed, mo. sijn voortgebracht, ende wat droevige effecten van meerder onlust tusschen die gemelde leden van die provintie daer wt sijn ontstaen ende noch verder daer wt staen te verwachten, indien niet bij tijts met meerder moderatie ende voorsichticheyt de selue werden voorgecomen, (soo ist) om te voldoen het point van wtschrij- vinge hier boven vèrmelt, hebben goet gevonden, gelijck wij goet vinden bij desen, tot voerstant vande gerechticheyt vande provincie ende leden rvan dien te verclaren, dat wij approberen tgebesoigneerde vande heeren commissarissen, voor soo veel als is concernerende het verschil tusschen dese provintie ende den hove van Hollant, wegens de besloten missive bij den selven hove verleent tegen de regenten der stadt Zierikzee; houdende de selve voor gecasseert, als verleent op een politycque resolutie bij die van Zierikzee genomen, ende versoecken de heeren vander Goes haer daer van geentsints te willen dienen , gelijck wij ooc de selve seer ernstelijck sijn versoeckende, niet alleen anden heer baillui Danckerts te geven billic contentement, soo int behouden van sijn andere bedieninge, waertoe wij verclae- ren soo int particulier als ter vergaderinge van baer ed. mo. te willen aerbeyden, ten eynde anden selven heer ter gelege- ner tijt werde toegebracht dat eerlijck ende redelijck is; maer voornaementlijck dat de heeren vander Goes, gelijck men ver- staet, daertoe genegen te sijn door een bondige amnestie, soo de wtgewekene als andere borgers met sich bevredigen willen ; opdat eenmael de gewenste ruste binnen die stadt, ende bij gevolch inde provintie, mach werden herstelt; waertoe ydts verders wert gerequireert , wij te vreden sijn tot versterckinge ende vermeerderinge om de selve toe te brengen alle tgeene van christelijke regenten can werden verwacht. Maer alsoo men verstaet, dat eenige leden door een ontijdi- gen ijver begeeren voor te gaen met de andere besoingnes, buyten het point van wtschrijvinge voortgebracht, concerne 99 rende de verschillen vande stadt Goes, ende datmen te ge- moete siet, dat de selve niet en sullen eindigen als met eenen disperaten wtslach; dat ooc ondertusschen de staetse verga- deringe blijft ongeconsolideert , alle besoingnes binnen de pro- vintie tot bedroeffenisse van vele goede ingesetenen blijven stille staen, verclaeren wij van advise te wesen, dat se ver- gaederinge behoorde te scheyden ende de gecommitteerde raeden te werden gelast de selve op nieuwe pointen, concerne- rende den dienst van den lande, weder te beschrijven. Ende ingevalle buyten vermoeden de andere leden niet en souden gelieven te treden, in presentie vande heeren vander Goes , tot verhandelinge van saecken van staet, verclaeren wij van gelijcke onse gedeputeerde niet te sullen laeten bijwoonen , in abeentie vande heeren vander Goes, de examinatie vande besoingnes hier boyen vermelt, die wij meynen meer tot on- dienst als tot dienst vanden lande te sullen strecken. Int collegie van wet en raet. Vlissingen, 11 Septembris 1657. Afschrift. 1692, I. Edele, agtbare, wijse, voirsienige, seer discrete heeren, Wij heb'»en goetgevonden aen u ed. agtb. te deputeren de hee- ren Brauw ende Westerwijcq, om aen u ed. agtbare mondelingh voort te houden wat ons op gisteren is wedervaren door het senkomen van militie voor dese stad, ende copyelijck over te leggen de resolutie bij ons daerop genomen, daer uyt u ed. agtb. alles omstandelijck sullen konnen afnemen. Wij hadden sekerlijek verwagt, dat de voors. militie, considerereude ons goet recht, order soude hebben gehad van het eyland aftetrec- ken; maer hebben ter contrarie ondervonden, dat deselue haer heeft verdeelt rondom de stad, alle de poorten van buyten met wagens, ladders en andere instrumenten sodanigh beslo- ten, ende alle de avenues naar de stad indiervoegen beset, qe 100 dat geen eenig mensch daer uyt nog in kan passeren, levende rondom de stad op een militaire discretie. Wij hebben geen ander oogmerck als ons recht voor te staen, so als u ed. agtb. uyt de lecture van onse voors. resolutie sullen gelieuen te sien, maer weten wel, dat wij in geen genoegsaem postuer sijn om sulex met borgers tegens gewelt van militie te doen, en daerom addresseren wij ons aen u ed. agtb., met ver- soek, wel te willen considereren de horrible consequentien, die in desen handel leggen, door dewelcke wij werden ge- plaegt ende overlast aengedaen, niet alleen door militte vande Unie, gerepartieert op de provintic van Zeeland, maer door militie vande Unie, gerepartieerl op de provintie van Zeeland, die voor het meerder gedeelte hare maandelijcke betalinge uyt dese stad moeten komen haelen. Is dit te verantwoor- den, so kander geen saek of onderneminge meer tegen- sproocken werden? Wij sien alle oogenblick vande wallen voor onse oogen, dat die selfde mannen, die over eenige weecken gelt uyt onse handen hebben komen ontfangen, nu dat selve gelt gebruycken, om onse goederen buyten de stad te ruineren, en dat in een tijt, dat de guarnisoenen ontbloot, het leger te velde is ende disavantages vanden viand heeft moeten lijden; wij seggen nogmael, so dit te verdragen is, dat geen order nogh recht in het land meer bestaat. Tot nogh toe is met geen scherp op de voors. militie, die wij voor vijandigh moeten aensien, met ons weten een schoot gedaen, maer wij sijn ìn vreese, dat wij den brandenden ijver van onse borgers ende ingeseten, so wel van vrouwen als mannen, niet lang sullen konnen tegenhouden; sij voorsien haer van alles en laden de veldstuckies, op de wallen geplant, met schroot, schreeuwende na ordre om los te branden; en daerom bidden wij om hulp van u ed. agtb. en sodanigen voorsieninge, dat wij van dese vijandelijcke bejegeningen mogen werden ontslagen, vresende andersints het verderf van een ge- deelte van onse stad, daar aen wij moeten protesteren onschul- dig te sijn, nademael niet anders doen als ons recht te ge- 101 bruycken. Hier mede vertrouwende, dat u cd. agtb. en geen vande respective leden ons in dese uyterste ongelegentheyt verlegen ende te gronde sullen laten gaen, sullen wij ons re- fereren tot het gene onse voors. gedeputeerden verder monde- lingh sen u ed. agtb. sullen voordragen en blijven enz. Goes den lien Augustij 1692. U ed. agtb. bijsondere goede vrienden, burgemeesters ende schepenen der stadt Goes. Ter ordonnantie van deselue get. JOH. WESTERWIJCQ. P. S. De heeren gedeputeerde in het begin deses gemelt, hebben om de nauwe besettinge van de stad, niet tegenstaende het expres versoek aen den heer colonel Ruytlant gedaen, uyt deselve niet konnen geraken, sulx wij genootsaeckt sijn ge- weest, tot het bestellen van desen brief te authoriseren den brenger deses, die door eene bedekte passagie in het stille door stale vesten is geswommen. IL. Edele, agtbare, wijse, voorsienige seer discrete heeren. Om u ed. agtb. en alde wereld in het kort den staat van onse quaestieuse saak te doen bevatten, gelieven deselve te weten, dat de heeren, die haer tegen den baljeu hebben ge- opposeert , hebben gemeint, dat de letter der privilegien soo seer tot hare avantagie lag, dat sij op het exempel van den jare 1656 waren gefondeert, om in de possessie van de rent- meesters ampten te stellen die gene, die sij daar toe hadden verkooren , gelijck dan het selue is gedaen ende gecontinueert tot nu toe, latende aan een yder, het sij graaflijcheyt, het sij stadhouder, baljeuw ende alle andre de vrijheyt om haer daer tegens met middlen van regten te behelpen, so als te rade, waar op wij als nog ons geheel en al beroepen; maer in plaets van dien, so werden wij nu gewaar, sonder tot nog toe een eenigh argument ofte cene ecnige gefondeerde reden daar te- 102 gens te hebben gehoort, ofte eenige de minste nadre defentie te hebben mogen doen, datmen ons op eene hostile wijse comt aggresseren met militie van eygen soldije, dat men ons soo naauw besloten houd ende sodanigh tracteert, dat een open- baren vijand niet erger soude doen (het lossen van geweer alleen uitgesondert). Men logeert op discretie en maakt sigh meester van hur- sen, schuyren en keeten, men weygert acces en reces te water en te lande in een tijt, daar menigte menschen den oegst moe- ten bereyden om binnen de stad in te samelen. Men obser- veert de uytsluytinge so strict, dat het buyten gaende vee sijn dagelijckse last niet kan werden afgetrocken, daar over men het menigvuldigh gejol continueel in de stad moet hooren, ende dsar over men van buyten ende binnen met bloot ende geladen geweer als rasende, tot secours van melckmeyden, te- gens den anderen gestaan heeft. Men beneemt ende snijd ons ende het vee, binnen de stad sijnde, af den toevoer ende ververssiñge van levensmiddelen. Men heeft op een beleeft versoek, vanden ouersten comman- dant geen permissie konnen bekomen tot den uytgang van gedeputeerden uyt de regeringe, nogte ook tot het bevorderen van een periculeus en openleggende nieuw sluyswerck in een polder aan de stadt vastleggende. Menschen, die uyt nood ofte om vermaek voor de berenninge te landerwaard waren, hebben niet anders als met veel moeyte, hazard ende heymelijck met swemmen in de stad konnen geraeken. Men heeft, gisteren na de middagh aan een geoccupeerde post over de stads vesten op de cingel, die om eenige vrije passagie te faciliteren, ettelijcke uyren met gewelt was gesou- teneert door eene attaque van 4 à 5 compagnien soldaten, als leeuwen tegen malkanderen gestaan met geweer aan geweer, onder het geschreeuw, soo van de wallen als op de cingels, van Lang leve de coningh van Engeland! maar de duyvel haal de baeljeu, daar het sekerlijck geschapen heeft gestaan, dat van wedersijden veele soude hebben connen sneuvelen, alsoo door 103 den commandant iterativelijck volle order wierd gegeven ende geroepen, Geeft vier! Geeft vier! tot dat eyndelijck de borgers door het aankomen van versche cotmpagnien soldaten genoot- saekt wierden met capitulatie ordentelijck aftetrecken. Wij weten niet, wat begrijp regenten en menschen, die haar menigmael door een lache flatterije en door drift van eygen intrest laten slingeren, hier over sullen maken, maar wij seggeu eendragtelijck (behalve twee), gelijck ook onse ge- meinte publig uytschreeuwt, dat het is een onverantwoorde- lijcke saak, dat ons recht, dat wij als een lid van de provintie van Zeeland ende van de Unie hebben, werd geschonden, en dat wij vercragt werden in onse gemeene vrijheyd door offi- cieren van den staat, die de wapenen behoorden te dragen tot bescherminge van onse stad ende het geheele land, ende die op haar nemen, considerable frontierplaatsen, als: het Zas-van Gent, genoegsaem van militie ontbloot te laten, terwijle eene arme stad (als) Goes met ontrent twee regimenten komen belegeren. Alle de voors. militaire ondernemingen verweckeu 800 ge- nerale verbitteringe ouder de regeringe en gemeinte tegen de auteurs en beveelders van deselve, dat liever alles willen wa- gen, als haer goedwilligh buyten forme van justitie te submit- teeren, en sijn eenparigh geresolreert, niet te vallen ofte over- tegeven als geforceert door het uyterste gewelt, sonder in het minste te ontsien de ongunste van menschen, verlies van ampten en andre vervolgingen, willende geern alles sacrifieren aande verdedinge van der stede regten en haer eygen selven. En daarom bidden wij om hulpe aan onse medeleden van het Zeeuws lichaam, en om categoryc declaratoir, of gesint sijn ons te belpen of verlooren te laten gaan, om onse mesures daarna te nemen En konnen bij dese occasie niet nalaten, u ed. agtbare in gedagten te brengen, hoedanigh onse borgers , niet heel veel jaeren geleden, gewilliglijck met geheele compag- nien tot defensie van het eyland Walcheren ende Hulst heb- ben uytgetrocken, welcke diensten wel eene reciproque asais- 104 tentie meriteren, Waer op vertrouwend sullen wij de eere van u ed. agtb. resolutie en spoedige rescriptie afwagten ende blijven enz. U ed. agtbare bijsondere goede vrunden ende bondgenooten, borgemeesters ende schepenen der stad Goes. Ter ord. van deselve. get. JOH. WESTERWIJCQ. Goes den 16en Augusti 1692, sijnde de vierde dagh vande belegeringe der voors. stad. Ill. Edele mogende heeren, de heeren staten van Zeelant, onze souvereyne ende geduchte ende wettige mach- ten en overheden. a Edele ende mogende heeren. De gevluchte latiterende, verdruckte en bedruckte borgers en jngesetenen vander Goes, die uyt vreese van dat sij noch swaerder en harder vervolginge en tieranie souden moeten onderstaen, haere namen voor alsnoch genootsaeckt te versrij- gen, werpen haer mits desen in uyttersten bedroeftheyt hacres herten ende alle ootmoedicheyt ende onderdanicheyt voor de voeten van ul, ed. mog., als opperste ende souvereine macht dese bekommerlijcke provintie, om te bidden en te smeecken, dat ul. ed. mog. doch met mededoogende oogen ende herten gelieuen te aenschouwen ende te ouerwegen dien haere uyiter- ste ellende ende noot, daer sij haer tegenwoordich in bevinden, niet door eenige misdaet ofte wederhooricheyt tegens haere ouer- heyt gepleecht, maer alleen om dat sij hebben toegestaen en geapprobeert, dat ouer een saecke het recht vande gracfie- lijckheyt deser provintie en privilegie der voors. stadt concer- nerende ul, ed. mog., welgevallige jnterpretatie soude werden afgewacht en naergecomen, en dat dienvolgende soodanich order binnen de voors. stadt moge werden gestelt, dat ul. ed. mog. 105 de beswaerde, geplonderde ende verder gedruckte, alhoewel al- tijts gehoorsame onderdaenen, vrijlijcken en onbecommert voor commissarissen van ul. ed. mog. mogen werden gestelt ende gehoort ouer hetgene aldaer in dese leste bedroefde en swaere conjunctuer deses tijts is gepasseert, en met volcomen verseec- keringe van lijff en goet voor alle oploop en gewelt naer waerheyt ende oprechticheyt de waere gelegentheyt ende de rechte beschaepenheyt der saecken bekent maecken, ende ver- volgens, dat de goede ende onnoosele gemeyntineert ende quade en schuldige gestraft mogen werden tot een exempel van schrickinge van alle andere boose oproerige menschen, ende ambisieuse ‘geesten, ende tot bescherminge ende moet- gevinge vande goede vrienden ende rustlieuende borgers, die mits desen verklareh, dat sij sonder ul. ed. mog. wettelijcke bescherminge niet langer de voors. stadt ofte provintie sullen kunnen frekenteren, maer deselue rumende en aldaer vertrec- kende, haere familie, huysen en goederen tot een proye moeten laeten ven afgrijsselijcke tierannen ende de foule ende de ra- sernie van een onbetoomde ende door quade practijcke en men- schen aengehiste populaesie, met protestatie van voor Godt en al de weerelt onschuldich te willen gehouden wesen van noch swaerder oordeelen en straffen, die daer uyt rechtveerdelijck ouer de voors. stadt en provintie, mitsgaders de regenten vandien , .soo int gemeen als bijsonder, staende te beduchten en te sullen afvloijen. Afschrift. IV. Edele mogende heeren. Wat ons alhier eenige weken herrewaarts is wedervaren ende ende wat bij ons daar op is gedaan, soo ontrent sijne majesteyt als haar edele mogende, de heeren staten van Zeeland, sullen dezelve gelieuen te sien uit de missive, door ons heden aan haar edele mogende afgesonden, daar van wij u edele mogende copie souden toedienen; maar de weynige commoditeyt, die wij daar | 106 toe hebben, doet ons tot. dezelve refereren. Wij versoeken gantsch gedienstelijck, dat u edele mogende, soo veel in haar is, ons versoek in de voors. missive vervat, willen helpen faciliteren, daar door ons ten hoogsten souden verpligten in der daad te sijn enz. ` U ed. mog. onderdanige dienaren. MATTHEUS EVERSDIJCK. AD. WESTERWIJCQ. JOH. WESTERWIJCQ. Goes desen ...(*) November 1693, Y. Edele mogende heeren. Zedert dat “u ed. mo. in de maent September laestleden hebben geresolveert op de missive, door sijne majt. aen ued. mo. geschreven ouer de differenten , die alhier inde regeringe waeren ontstaen, met alle het gene daerop was gevolcht, sijn wij en noch eenige andere borgers opden 2dca October jongstleden niet alleen in gevangenis gebracht, maer naer een reys a twee waren gehoort, sonder dat wij de alderminste gedachten hadden van dat sulex geschiede bij rechtspleginge, nademael over al het gene aldaer passeerde wel uytdruckelijck reserveerden alle onse defensien soo ten declinatoire als ten principalen, sijn ons, sonder dat wij eenige visie ofte kennis altoos hebben gehalt van eysch of verdere proceduyren, door gedeputeerde in naem vande tegenwoordige regeringe deser stadt opden 14 deser loopende maent November voorgelesen de sententie tegens ons door haer ed. gestreckt, daer van wij u ed. mo. copielijck souden bedienen, ingeval naer veel aenhoudens de geheele extentie vande selve hadden connen machtigh werden; evenwel connen wij u ed. mo. sommerlijck versekeren, dat die tegens d’ heer Mattheus Eversdijck is, om te ontfangen het sweert over bet | (*) De dagteekening is in het handschrift opengelaten. 107 hooft met confiscatie van alle sijne goederen ten profijte van den graeffelijcken officier, en bannissement; tegens Adolph. Westerwijck, om met het sweert ter doot gebracht te worden met confiscatie als boven; tegens Johan Westerwijck, om het sweert boven het hooft te hebben met confiscatie vande helft sijner goederen en bannissement ; tegens den borger capitein Johannis vander Hille, als tegens Johan Westerwijcq ; tegens eenen borger, om gegeesselt ende gebannen te wesen, en tegens, den anderen borger is alleen gestrect het bannissement, blij- vende ondertusschen door die vande voors. regeringe tot nu toe gesaiseert ende aengehouden alle de ontfang hoecken, charters, documenten , obligatien en alle andere papieren, de dry eerste gecondemneerdens aengaende, soo wel in haer par- ticulier als in hare provintiale ende andere qualiteyten , soo en gelijck als deselve opden voors. 28 October door haer sijn aengeslagen , behalven dat aen d' heer Eversdijck alle sijne provintiale en andere administrerende stucken onder borchtochte sijn gerestitueert. Edele mo. heeren, ons ooghmerck is niet, om ons voor y ed. mog. als eene superieure rechtbanck uyt te laten over de qualiteyt deser rechteren ende de getuygen , nochte oock om te betwisten de forme ende materie der von- nissen , maer alleen om u ed. mo. bekent te maken, dat wij met deselve op onsen hals beswaert zittende onder de appro- batie van sijne majt., ons in diepe submissie bij requeste aen deselue hebben geaddresseert ende gejmploreert zijne majts. pardon van alle het gepasseerde ende abolitie ende van alle de voors. sententien met eene generale amnestie. Wij steunen soo seer opde clementie van sijne majt., dat wij hoope hebben van eene gratieuse uytcomste; maer om dat ons vooren gemelt, dese sake is geweest ter deliberatie van v ed. mo. ende dat wij me- nichmael de eer hebben gehadt te sien, dat deselve altoos hebben eene teedere compassie met geaffligeerden ende eene loffelijcke liberaliteyt in gunsten, neemen wij boven dien de vrijmoedig- heyt v ed. mo. op het onderdanighste te versoecken, dat de- selve de voors. handelingen , die bare origine ende voortgangh 108 hebben gehadt in eene regeringe, die een gedeelte van v ed. mo. souverainiteyt helpt composeren , soo verre gelieyen te blij- ven aentrecken, dat het voors. versoeck van pardon, abolitie etc. soo wel voor de andere borgers en opgesetenen ten platten lande als voor ons, bij sijne majt. ende over al daer het van vrucht soude sijn, krachtelijck willen seconderen en alles ver- der ten besten helpen dirigeren door soodanige wegen ende middelen , als v cd. mog. naer hare gewoone wijsheyt daertoe salutair ende bequaemst sullen oordeelen. U ed. mo. mogen haer inder daet versekcren, dat daer door niet alleen een groot danckbaer deel souden hebben van een verhoopt goet succes, ende de onderschreven met hare gantsche familien ende gepa- renteerden ten uyttersten aen haer souden verplichten , maer dat oock seer veel souden contribueren tot satisfactie vande borgerie ende herstel vande getroubleerde ruste ende cenighevt binnen dese stadt, U ed. mo. gewoone vredelieventheyt ende het intrest tot het bereycken van sulcke goede ooghmerken doen ons hoopen, dat v ed. mo. niet weygerigh sullen sijn aen dese versoecken, ende in die verwachtinge bidden wij Godt, dat Hij v ed. mog. vergaderinge en al de leden van dien met Zijnen genadigen zegen gelieve te overstroomen. Waermede ed. mog. heeren etc. Goes den … (®) November 1692, den … dagh van onse gevangenis. Onderstont : U ed. mo» onderdanige dienaren.. Was get. Adolp Westerwijcq. Matthias Everdijck. Joh. Westerwijcq. Afschrift. (*) De dagteekening is in het handschrift opengelaten. Onder de hier medegedeelde stukken bevinden zich eenigen, die reeds - elders gedrukt voorkomen ; doch de plaatsing daarvan scheen ons nood- zakelijk toe tot beter verstand van de overige oorspronkelijke en on- bekende bescheiden, betrekkelijk deze belangrijke gebeurtenissen. VERZAMELING VAN EIGENHANDIGE BRIEVEN VAN JACOB VAN AMSTEL VAN MYNDEN, AMBTMAN TE GRAVE, AAN FLORIS VAN EGMOND, HEER VAN IJSSELSTEIN. 1538—1544 (*). MEDEGEDEELD DOOR DE HEEREN Mr. F. H. C. DRIELING EN Jhr. Mr. A. M. C. VAN ASCH VAN WIJCK. 