Over de drankzucht en derzelver geneeskundige behandeling
Op deze wijze ontftaat er een drom van mid- delbare gevolgen der drankzucht en wij ver- liezen ons in een verward weeffel en in een weeffel van ellenden , welke wij niet kun- nen overzien. § 68.. De, door het onmatig genot van flerken drank, ziekelijk gewordene verrigtingen des werk- et) Z. Morgagni de fed. et caußs merb, Ep, Uh 6 et ibid, Ep, V a. Een «eker drankzuchtige , die dit federt vele jareiji vras geweest, gevoelde eene vaste bepaalde pijn in h(f^t blnnenfte der herfeiien tegen over de verlenging vi.n het voorhoofdsbeen naar den neus toe. F 5 C 90 ) werktiiigelijken gedels zljft dikwijls onbe-. kvvaam , om , door andere nadeelig v/erken- de dingen , veroorzaakte ziekten , zelfs bij de medewerking der meest gepaste middelen , eene heilzame crifis te doen ontftaan , daar ziekten , die anders van weinig belang zou- den zijn geweest , in een door de drank- zucht verzwakt ligchaam het leven verkor- ten; wara'bij men niet uit het oog verlieze ^ dat vele ongelleldhedcn in het geheel niet zouden zijn ontdaan, indien de verrigringen van het werktuig niet waren belemmerd ge- worden door de drankzucht. Koortfeo , bij voorbeeld , die uit geringfehijnende oorza^ ken , uit eene ligte verkoudheid voortfprui- ten , nemen meer of min den aard van rot- koortfen aan. In het bijzonder echter in den, waarin befmettelijke ziekten heerfchen , is het onderfcheid klaar te befpeuren ; want over het algemeen zijn fcerke drinkers onder dergelijke omftandigheden altijd in veel grooter gevaar , dan de epidemie eigenlijk mede brengt. Reeds van ouds af heeft men opgemeikt , dat lieden , die dikwijls onmatig Herken drank gebruiken , ligter met de pest befmet worden , dan andere menfeben ; waar- om men ook , ten tijde van zoodanig eene zich verfpreidende kwaal , voornamelijk de matigheid in het gebruik van dronken maken- de dranken aanbeval. Bij het menigvuldig genot van fterken drank en de daardoor ver- minderde levenskracht der werktuigen en de out- C 91 ) ontbinding van het bloed , gaan befchadigin- gen van deze of gene uitwendige deelen , bij voorbeeld kneuzingen , wonden enz. zeer ligt over in koud vuur en worden derhalve dikwijls voor den mensch hoogst gevaarlijk. Insgelijks gaan bloedzweren (^Furunkel') of puisten zeer ligt en fpoedig over in koud vuur , of zij verfchijnen dadelijk als brandige bloedzweren (^Karfunkel') , zij doen dan weldra het geheel e ligchaam geducht deelen in dien pijnelijken toefland en veroorzaken ook wel eens , in weerwil van de meest doelmatige voorzorg van den arts , den dood. § 69. y - Zoo onoverzienbaar zijn de gevolgen van het onmatig genot des Herken dranks en dery daardoor verwekte ziekelijke drift tot denzel- ven , namelijk der drankzucht ; zoo ilerft eene menigte van menfehen , en nogcans is men, in de meeste gevallen, niet gewoon, de oorzaak van hunnen dood aan het boven- matig drinken van geestrijke dranken toe te fchrijven, In vele gevallen echter behoorde men niet te zeggen , dat deze of gene aan de waterzucht gefcorven is , wanneer bij hem de waterzucht uit de drankzucht geboren is geworden; men zou beter doen, als men rond voor de waarheid uitkwam en des over- ledenen dood regcHreeks aan de drankzucht toe- C 92 > tocfchreef , om , langs dien weg , één onge- lukkig geval, als eene waarfchouwing voor vele anderen, in het regte licht re (lellen en hen, die denzelfden weg inüaan, te behou- den , eveneens gelijk de Lacedemoniers hun- ne kinderen van de drankzucht zochten af te fchrikken , door hen te wijzen op lieden , die , door een onmatig wijndrinken , dronken waren geworden. C * )• § 70- Ook op het karakter en de zedelijke ge^ (leldheid van het hart heeft de drankzucht onbetwistbaar den llerkflen en nadeeligden invloed. Eene oppervlakkige befchouwing doet ons reeds een gebrek aan vrijmoedigheid , eene zekere fchuwheid en neêrflagtigheid , als bellendige gezellinnen der drankzucht , ken- nen. Gewoonlijk zijn de drankzuchtigen ach- terhoudend , geheimvol en wantrouwig en dat Reeds VOO? eenen geruimen tijd en niet lang na het bekend worden van gedistilleerde dranken ( Brau- dewijn en Jenever') ^ heeft men de fchadelijke gevolgen door het gebruik van dezelve veroorzaaljit , opgemerkt. In het jaar 1514 verbood de Landgraaf Filip de- zen drank te fchenken of te verkoopen. — In het jaar 1581 werd de brandwijn (Korenbrandewijn) in Frankfort aan den Mein verboden , dewijl de heelkundigen berigt hadden , dat dezelve , bij de toen plaats hebbende fterfelijkheid , zeer nadeelig was. Oni dezelfde redenen werd dit verbod daar in het jaar ïóos herhaald. 2iet Deckmann v , An, ßfanntweinbrennereij , waar men eene verkorte ge- fchiedenis van dezen drank zal vinden, ( 93 ) dat dit bij velen van hen niet in hun oor- fpronkelijk karakter ligt, blijkt duidelijk daar- uit, dat zij na hun herllel niet zelden zich geheel anders dan te voren jegens een ieder gedragen. Zoodanig eene llemming van den geest wisfelt dikwijls af met hevige gemoeds^ bewegingen , welke nogcans nimmer plegen te ontflaan uit voldoende beweegredenen. Zoo , bij voorbeeld, toonen drankzuchtige menfehen meestal fterk over te hellen tot ergernis of oploopendheid indien men hieronder den aanleg verflaat, om bij elke fchijnbare be- leediging in toorn ondloken te worden ) ; zoo bewijzen zij zich ook wel als kwaadaar* dig en valsch. Men kan nu ligt denken , dat eene dergelijke gebrekkige {lemming der ziel , als dezelve lang aanhoudt , of dikwijls we- derkeert 5 eindelijk eenen eigenen indruk in de ziel. teruglaten en eene meer bijzondere geneigdheid tot dergelijke gemoedsbewegingen ten gevolge hebben kan. Vermits nu de eene zedelijk gebrekkige gemoedsneiging, op eene onverklaarbare wij- ze , de andere voortbrengt , zoo wijkt de mensch {leeds meer en meer af van den weg der zedelijkheid en zoo wordt de drankzucht menigmaal de bron van eene gedurig toene- mende zedelijke verdorvenheid. Naardien echter de levenskrachten , door eene aanhoudende en hevige drankzucht, af- nemen , zoo moeten ook , in evenredigheid , de bovengemelde aandoeningen der ziel , die voor C 94 ) voor een gdeelte haar zoo hevig fchokken.^ allengskens zwakker worden en^ gelijkerwij- ze alle zielsvermogens in het algemeen afne- men en bijna geheel verloren gaan , zoo ver- dwijnen insgelijks de hartstogten , die , in vroegeren tijd, met geweld over den mensch het gebied voerden en wij befpeuren zelfs, dat dergelijke voorwerpen geene vatbaarheid voor de aangenaamfte aandoeningen der ziel meer bezitten ; het gevoel voor de genoegens des levens en voor het fchoone is hun nu geheel en al vreemd geworden. § Dan dit is het nog niet alles. Laten wij 9 thans ook nog eenen blik werpen op eene der meer afgelegene gevolgen van de drank- zucht! Wat zult gij, 'waarde lezer! w-el zeggen , als ik beweer , dat ook in dit geval de zonden der vaderen menigmaal (ik zeg menigmaal , want in vele gevallen heeft dit natuurlijkerwijze geene plaats) op de kinderen nederdalen en deze Qaar\^oor moeten boe- ten ? — Eene eenvoudige befchouwing leert ons, dat de kinderen van dronkaards meest zwakkelijk, mager, bleek, aan allerlei ziekelijke toevallen onderhevig , ook wel teeringachtig, dikwijls zelfs dom, doch me- nigmaal ook zeer levendig, doch naauwelijks uit de luijeren gekomen , tevens ongeloofelijk kwaadaardig en halflarrig zijn. Ook befpeurt men C 95 ) men iets zeer bijzonders in hunne gelaatstrek- ken , hetwelke zich beter laat gevoelen dan hcfchrijven ; iets , van hetwelke men hunne oudere broeders en zusters dikwijls geen fpoor kan vinden. Gewoonlijk is mede hunne ligchatnelijkè wasdom onvolkomen en flaat dezelve niet met hunnen ouderdom in eene behoorlijke evenredigheid. Men is me- nigmaal in flaat , om , indien er meer kin- deren dan een zijn, uit derzelver geHeldheid te kunnen opmaken , federt wanneer omtrent ï de cene of ander der echtgenooten drank- zuchtig is geworden. Qui viret in foliis Venit e radicibus humor. Sic patrum in nntos abennt Cum femine morbi Et brevitas vitae eic. Ik meen echter te hebben opgemcrkt , dat in het algemeen de drankzucht van den vader erger in de gevolgen is voor de ligch amelijke gelheldheid der kinderen , dan die der moeder. Dikwijls heb ik waargenomen dat kinderen van eenen drankzuchtigen vader , en niet zel- den , als zij 5 nog m de wieg liggende , den- zelven verloren hadden , in meergevorderden leeftijd insgelijks drankzuchtig werden ; ik waag het nogtans niet hieromtrent beflisfend te oordeelen. j De opgenoemde gevolgen zijn die van de ligtfte graden der drankzucht , of als dezelve pe- periodiek is met kinge tixsfchenpooüen. I< deze ziekte tot cenen hoogeren gmd gere- zen , dan zijn zdj , die daaraan kwijnen , volldrekc on\Tuchtbaar , zoodat het een ge- woon verfchijnfei is, dat gehuwden, die beide drankzuchtig zijn of van weike alleen dc man fterk drinkt , geheel kinderloos zijn ; maar hoe zou men toch ook van ienumd , wiens zcnuwkracht geheel verwoest is , wiens bloed cn daarmede alle vochten verdorven zijn , wiens ligchamelijkc verrigtingen geza- menlijk , om zoo te fprekeii , Hechts een klein overfchot van leven verraden , hoe zou men toch , vraag ik , vm zoodanig iemand kunnen verwachten, dat hii aan eene inri^- üng der natuur zal voldoen , waartoe ge- zondheid een voornaam , ja , eigenlijk een nooozs k vereisente is: Doch de drank- zuchtige is niet gewoon zich hieromtrent merkelijk te bekommeren. § Overweeg dit alles bcuaardeiijk , geachte lezers en voeg er in uwe gedachten nog veel bij , dat ik opzettelijk iHlzwijgend ben voor- bijgegaan , en vorm ii dan een denkbeeld van de gevolgen , welke zulk een onnatuur- lijk genot medebrengt. Beklaag dan het menfehelijk geflacht , wegens de uitvinding van zulk een verleidend vergift , dat zoo fchadelijk en verderfelijk voor hetzelve is ge- wor- ( 97 ) worden , doch vlei u tevens met de üree- lende hoop, dat de tijd eens zal komen, wanneer een levendiger inzigt in de treurige gevolgen van dit kwaad gelegenheid en aan- leiding zal geven toe doelmatige, ten minfte rot vermindering van hetzelve ilrekkende , maatregelen en alzoo het geluk van bijzonde- re perfonen zoowel , als dat van geheele huisgezinnen en van de ganfehe maatfehappij bevorderd zal worden. § 73* Eindelijk dien ik nog wel gelegenheid te geven tot het vergelijken van de gevolgen eens onmatigen genots van dronkenmakende dranken , met die der onthouding van deze verpestende vochten. Het zou, om verfchei- dene redenen, niet aan het oogmerk beant- woorden , indien ik hier enkele voorwerpen ^ als bewijzen voor de voordeelen der ont- houding , wilde aanhalen ; wij willen der- halve liever geheele volken ten bewijze bij- brengen. Ik ben niet de eenigfle , die de aanmerking heeft gemaakt, dat men in Rus- land en onder de Tartaren, welken, gelijk men weet , door eene wet van hunnen Gods- dienst, het gebruik van bedwelmende dran- ken volUrekt verboden is, de gezondfte en fterkfte natie aantrefc. Wanneer men Hechts Oppervlakkig op hen bet oog vestigt, dan ontdekt men onder hen nog zeer menigvul- G dig ( 98 ) tilg oude lieden , die in eenen zeer hoogcn ouderdom nog fchijnen te bJoeljen^ Dege- nen ^ die naar het uitwendig voorkomen en naar den gewonen raaatflaf den ouderdom de- zer menfchen willen aangeven , zullen zich ongemeen vergisfen. Deze lieden zijn over het algemeen van eene meer dan middelma- tige grootte, gezet, levendig en toonen te- vens , in de meest onderfcheidene omilan- digheden en betrekkingen des levens , den ge- zondfiien mensch aanduidehde , menigmaal eene verwondcrenswaardige , bedaardheid en over liet geheel geeft hun ganfche ligchaamsgeftel kracht te kennen. — Wie aanfchouwt niet met genoegen de uitflemende gelleldheid van ligchaam en het blozende voorkomen der Grieken, die, ten aanzien van dit punt, o- ver het algemeen , zelfs in de dorpen van Klein - Rusland , zeer matig en onthoudend leven ? — In tegenoverflelling heeft men opgemerkt , dat de Wotjaken , die in het Kafanfche, Permfche en Wiatkifche gouver- nement leven , federt de tijden van C z a a r IwAN Wasiljewitsch, als wanneer zij begonnen zijn Herken drank te gebruiken, kleiner en onaanzicnelijker van geflalte zijn geworden en , zoo als ik in die Hreken zelf heb opgemerkt , eene gezigtskleur hebben , die geenszins gezondheid teekent maar naar het paarfche trekt. Deze waarneming Hemt volmaakt overeen met die, welke men ook elders kan bewaarheid vinden. Naardien ik van ganfeher harte wensch , dat deze mijne zwakke ilem tot allen , fchoon niet altijd tot eigen , nogtans tot nut en voordeel van anderen onder onze medemen- fchen , moge doordringen , befluit ik dit mijn gefchrifc met den opregten wensch , dat onze eeuw , zoo rijk in weldaden , ook' het be- llaan moge geven aan eenige geilichten en inrigtingen , die de genezing van deze ziekte inzonderheid bedoelen. l « Gedrukt big J. d e L A N G E , tQ De. vei^t er., r9 ’v> ■■■. t I 5 'V ■.*Ét ■ > ■ >■ *. \ r- ■ > •, tA ■ .»■ ‘ '1 ;■- V \ > • .•1 'S . z' ^ ■ f L. 