Annales Academici / Hagae-Comitis
Zoodanige onderzoekingen zijn, ook bij ons, onder de eerste vereischten , zal men eenmaal eene waardige geschiedenis des vaderlands te voorschijn zien komen. Om dit te helpen bevorderen, moeten de jongelingen, reeds in hunne studiejaren, meer dan een algemeen denkbeeld van onze geschiedenis erlangen. Zij moeten haar reeds als wetenschap liefhebben en beoefenen: Doch om een volk, om deszelfs voortgang en teruggang in beschaving wel te leeren beoordeelen, moeten niet slechts’ de eigenlijk ‘geschiedkundige bronnen, maar de letterkunde in 't algemeen gekend worden. Zal nu de jongeling, tot een’ afgetrokken, geschiedsonderzoeker gevormd, het veld van taal- en “letterkunde niet schaarser et en onze dichters en beste prozaschrij vers voorbijzien? ‘Neen, mijne Hoorders! het tegendeel!— Hij, die zich tot de eerste en oorspronkelijke geschriften gewend еп zich die eigen gemaakt heeft, zal hij niet meer geleerd hebben, dan de geschie- denis іп engeren zin? Hij heeft de taal, de wijze van uitdrukking beter leeren kennen, dan door al de regelen der Grammatica; hij volgt de geschiedenis door middel der bronnen, doch verzuimt geenszins’ de: schrijvers , die daaruit reeds geput hadden. Te gelijk valt daardoor de vorming, de teruggang, de de herleving onzer taal- en letterkunde in het oog. Hij ziet, hoeveel beter de taal van meris dan van HEN ICA VAN ERP is; hoe Maxx die uit het verval opheft; hoe noorr die volmaakt en BRANDT hem “volgt; hoe de stijl , bij 404 G ME E S, A. 7. BEAUFORT, gedaald, zich bij waerxaan еп sriL weder heeft verheven. Niet dat de taal uit geschiedkundige schriften alleen gekend wordt: want vele bronnen zijn in het latijn opgesteld, en de dichtkunst is in later’ tijd geen voertuig meer voor de geschiedenis, Doch hij zal aan 't vergelijken gekomen zijn. Zoo ѕтоке en ereru bekend zijn geworden, zal MAERLANT niet ongelezen blijven. Meermalen zal het noodig zijn hetgeen op geschiedenis betrekking heeft uit zoogenaamde letterkundige schriften te trekken. нооғт zal niet grondig door- zocht zijn, of muerens trekt de aandacht. De staat van beschaving is hem bekend, de indrukken van den tijd zijn hem levendig geworden, en hij is in de vaderlandsche voortbrengsels van zijne eigene dagen geen vreemdeling gebleven. Door de studie der geschiedkundige bronnen worden alzoo niet slechts de gebeurtenissen gekend, maar de gansche schat onzer letterkunde wordt geopend. Niet alleen wat onze voorvaderen deden, maar hoe, maar waarom , wordt daardoor toegelicht. Geen vroeger letterkundig geschrift , hoezeer met de geschiedenis schijnbaar in geen verband staande, blijft onopgemerkt; want uit de overeenkomst van woorden en klanken met die van andere natien is de weg gebaand tot den oorsprong van taal en volk. Geene bastaarduitdruk- king is onverschillig, want de invloed van vreemden is er zigtbaar uit. Ver- blijdend is het te zien, hoe de taal gezuiverd wordt; door het wegwerpen van al het geleende wordt zij geheel nationaal en geeft gevoel van zelfstandig- heid aan het volk. En hoezeer is die zelfstandigheid niet kenbaar in de 17de eeuw , dat beste tijdperk onzer letterkunde, het welk geschiedkundig niet kan bestudeerd worden zonder de schriften van die voortreffelijke „mannen, die; hoezeer niet of schaars op het staatkurdig tooneel ique ons hunne eeuw vertegenwoordigen! Welk eene. verkwikking, als, ы dá tallooze, nog niet genoeg onder- zochte , kleine opstellen over godsdiensttwisten , de vermoeide geest wordt ver- helderd door een tafereel op het huis te Muiden, waar naar geene godsdienst- begrippen gevraagd wordt, maar moorr, als een weldadige Genius, zijnen zachten invloed. verspreidt over den bevalligen kring, die zich rondom hem verzamelt. э Als een tempel des vredes stond daar de grijze burgt, waar VONDEL en BAARLE,» TESSELSCHADE en HUIJGENS elkander de broederhand reikten. - REDEVOERING. 405 Het geschiedsonderzoek kan niet worden afgescheiden van de letterkunde; het voert er van zelve toe. De geschiedenis wordt uit de letteren , gelijk deze uit de geschiedenis, toegelicht. Dat gevoel van vrijheid na het afschud- den van Spanjes dwangjuk, dat hoog gevoel van eigenwaarde, hoe stort het zich uit in onze dichters en prozaschrijvers! Hoe spreekt het bij ноот, ‘VONDEL en ANTONIDES! Volgt er kalmte en rust in de 18de eeuw; verheugt de natie zich in hare verkregene schatten; zoeken de staatkundigen te onder- handelen, liever dan te oorlogen, het afdruksel er van is in onze letterkunde overgebragt; zoetvloeijend en net ruischt de dichtader, afgepast en koel wordt het proza. De studie der bronnen leidt dan op tot cene geheele kennis onzer geschied- еп letterkunde en vormt den jongeling tot geschiedkundige. Еп er is behoefte aan de zoodanigen , die zich, op de Universiteiten , de Vaderlandsche geschie- denis ten hoofdvak kiezen. Onpartijdig gesproken, zij wordt alleen als bijstudie beoefend. Men beoogt een’ stand in de maatschappij; daartoe kunnen regtsgeleerdheid, godgeleerdheid, oude letterkunde, genees- еп natuurkunde voeren. Doch welk bepaald doel kan Aij zich voorstellen, die de Vader- landsche geschiedenis als hoofdvak beoefent? Het antwoord zij: de weten- schap: is te edel, om haar alleen als middel te bezigen; ter voorziening in tijdelijke behoeftes. ziji is niet als een ambacht; de dissertatie kan de plaats van het proefstuk bij de vroegere gilden niet bekleeden , hetwelk door 't ver- leenen van het meesterschap in staat stelde om het brood te verdienen, Zij heeft hoogere inzigten ; door haar ‘wenscht de ware beoefenaar eigen geluk en dat van de maatschappij ; waarin hij leeft, te bevorderen. En het zoude toch onder de zeldzaamheden behooren , dat men van ijverige еп aanhoudende pogingen in eenig уак van studie geene’ heilzame gevolgen zag, ook voor tijdelijke welvaart, . Het onbestemde, hetwelk hij, die zich: met de borst op de Vaderlandsche geschiedenis zou toeleggen , in zijne volgende loopbaan zou meenen te zien, is niets wezentlijks: de uitkomst zal hem zijne pogingen 406 б. MEES, А, 2. doen zegenen; het Vaderland zal dankbaar zijne diensten aannemen en ze weten te beloonen. Het ware dan te wenschen dat de jongelingen niet alleen, zoo als geschiedt , de voordragt der Vaderlandsche geschiedenis met ijver en belangstelling volgden, maar dat zij zich die geschiedenis. geheel eigen trachtten te maken, daarin doordrongen en zich voorstelden , om "t gene ons ontbreekt te helpen aanvullen, en alzoo mede te werken tot den roem des Vaderlands in het geschiedkundige. Ziet daar dan, Jongelingen! den weg , welken ik u zoo gaarne bewandelen zag; ziet daar, mijne Hoorders ! de middelen tot regte kennis eener geschie- denis, waaraan nog zooveel moet worden gearbeid. Mogt ook ik daartoe iets kunnen bijdragen ! Was zulks te voren in andere betrekking ignis thans Edel Achtbare Heeren , Burgemeester, Wethouders en Raden; Verzorgers van dit Athenaeum! is het mij, door uwe vereerende noodiging herwaarts , ten pligt geworden. Doch voorwaar een aangename pligt , waarvan het besef verbonden is met het gevoel , dat ik mij nu mag wijden aan hetgene ik steeds tot mijne hoofdstudie | wenschte te maken, Meent echter niet , dat ik mijne taak, uit zelfvertrouwen, ligt zoude achten: dat zij verre; hoogstgewigtig en zelfs bezwarend is zij. Op deze plaats vooral gevoel ik , wat mij nog ontbreekt , doch ik gevoel tevens wat ik bezit: het is de lust om „werkzaam te zijn in hetgene waartoe gij mij geroepen hebt. Die lust alleen zal van mijne ‘bemoeijingen eenige dier vruchten kunnen doen verwachten, welke mijn voorganger door zijnen arbeid rijpen zag. Gij weet het, meer dan ik , Edel Achtbare Heeren! hoe veel nuts BEIJERMAN door zijne kennis, zijnen ijver, zijn vernuft , gedurende negen jaren, hier gesticht heeft, hoe hij . . . — doch zoude mijne lofspraak niet gelijk staan aan die, welke men iemand in het aangezigt toezwaait? hij zoude dien lof van mij niet begeeren. Het zal dan genoeg zijn, als ik betuige, dat mijn pogen zijn zal, mij iets van zijne geschiktheid voor de vorming onzer jongelingen, iets van zijne liefde voor de letteren eigen te maken. REDEVOERING. 407 Hebt dank, Edel Achtbaren! voor het іп mij gestelde vertrouwen! Het is mijn hoogste wensch om, onder uwe bescherming, iets toe te brengen tot den alouden en gevestigden roem dezer doorluchtige school, die, God geve het! door uwe leiding bloeije en het Vaderland tot luister moge verstrekken. Die bloei is ook aan їе danken, Weledele Hooggeleerde Heeren, die ik mijne ambtgenooten mag noemen! eene eere, die door mij op hoogen prijs gesteld wordt. Gij hebt mij. die bij de meesten uwer onbekend was, niet alleen met voorkomendheid , maar met hartelijkheid en heuschheid ontvangen, Gij hebt mij willen onderrigten en te gemoet komen; en ik ontheilig immers het woord niet, als ik meene, dater vriendschap tusschen ons is aangeknoopt; wier voortdyring mij het leven zal veraangenamen. Mogt ook ik het genoegen eenigzins kunnen verhoogen van uwen kring, waarin voor mij, door uwe meerdere kennis, ondervinding of jaren, zoo veel nuts is in te oogsten! Al schijnen onze vakken verwijderd, in ontelbare punten naderen zij elkander, De band, die tusschen ons bestaat, is door een hooger beginsel vastgehecht ; dit aan te kweeken zij ook mijn streven, en ons gezellig verkeer zal vruchten dragen voor de toekomst en de beoefening onzer studien, — En hoe gaarne wend ik mij tot u, Edele Jongelingen, mijne medebroeders in de wetenschap! — Voor U ben ik hier, aan U mogen mijne krachten gewijd zijn; voor U meende ik in dit uur vooral te mogen spreken. Gij hebt het gehoord, veel stel ik mij voor van uwe liefde voor de Vaderlandsche : Geschiedenis en Letteren; want op U rekenen uwe medeburgers, aan U ver- trouwen zij de handhaving van deeere des Vaderlands. En dat ik niet te veel zeg, daarvoor waarborgt uwe, mij reeds geblekene, ijver en zucht voor al wat goed en schoon is. Geene afgetrokkene, geleerde geschiedsonderzoekers 408 G. MEES, А. 2. REDEVOERING, wensch ik in U te aanschouwen, maar vlijtige beoefenaars, die door grondige studie onzen letterroem zult handhaven en bevorderen, en ook anderen al, wat onzen geboortegrond betreft, zult leeren lief hebben en hoogschatten. Weinige maanden zijn er, sedert wij elkander leerden kennen, verloopen ; doch dit korte tijdsbestek leverde meer, dan ik had durven hopen. Wij zijn elkander niet vreemd gebleven; met genoegen behandelden wij te zamen een gedeelte onzer geschiedenis en letterkunde. Mogt de toon van onzen omgang dezelfde blijven! Ik voor mij heb hierin niets te wenschen, dan dat onze vereeniging nog inniger worde, еп gij nimmer mogt vergeten, dat niets den mensch meer waardig is, dan eene onbekrompene beoefening der letteren. Zij, die nu reeds uw genoegen uitmaken, zullen U onder alle lotwisselingen en veranderingen tot opbeuring zijn. Na jaren. zult gij nog met gevoel terug zien op uwen weldoorgebragten studietijd te dezer plaatse. En mogt met dit terugzien zich eene enkele herinnering van mijne genegenheid voor U paren, hoe rijkelijk zoude ik mij beloond. vinden voor hetgene ik, tot. uwe opleiding en vorming; naar vermogen trachtte te verrigten! — Ik heb gezegd, SERIES LECTIONUM 1 IN ILLUSTRI DAYENTRIAE ATHENAEO fi 4 іп ammwm.MDCCCXXXIX. — MDCOCXL proposita... HUGO BEIIERMAN, J. V. : Doct. Literarum” Belgicarum et Historiae patriae. Professor, . t. Hector Mugniſious, diebus" Lunae; Martis et Mercurii, hora meridianá , Rhetoricam sive Elementa Eloquentiae explicabit , additis belgice scribendi exercitationibus.: Eloquentiae exterioris, uti vocatur, ‘sive Pronuntiationis exercitia instituet, horá, postea cum auditoribus consti- tuendá. Diebus Lunae, horê post meridiem ПІ, Martis et Mercurii horê XI, observationes selectas ad linguam et poésin belgicam pertinentes tradet. Historiam patriae narrabit diebus Lunae, Martis, Mercurii. et Jovis, horê post meridiem primá. 1911 endo) JACOBUS VERBURG, Theol.’ Doctor , Doctrinae Moralis Professor, diebus horisque auditoribus commodis , Ethicen Christianam tractabit. Diebus Lunae et Jovis; ante meridiem; horê X, praecepta ad instituendum Novi Foederis interpretem pertinentia, dabit; vel 'exemplum praebebit interpretationis librorum ejusdem Foederis. i Diebus Martis hora X, Jovis et Veneris, horál, initia linguae Hebraeae tradet. Porro provectioribus discipulis , ad penitiorem monumentorum Hebraeo- Literaturae Orient. Theologiae ac rum cognitionem aditum patefaciet, illustrandis varii styli speciminibus, die Mercurii et Veneris, horá X. Praeterea diebus Martis, Mercurii, Jovis. et Veneris , horá XI, de Antiquitate Hebraeá lectiones habebit.. Tandem, linguae Arabicae initia tradi sibi cupientibus lubenter quoque satisfaciet. PETRUS BOSSCHA, Phil. Theor. Mag. Lit. Hum. et J. U. Doct. Hist. Antig. Elog. et Ling. Graec. Professor, Historiam Veterem Universalem , ad ductum Compendii sui tractabit , diebus Lunae, Martis, Mercurii et Fff 410 SERIES LECTIONUM. Veneris, horá meridianá. Diebus Lunae et Martis horá X, Jovis et Veneris , hora XI, Antiquitates Romanas explicabit. Diebus Lunae, horê XI, Jovis horá VIII et Veneris horá IX , interpretabitur Iliadis Homericae Libros V et VI. Diebus Lunae , Martis, Mercurii et Jovis, hora IX, alternatim exponet ciceronis Oratorem et новлтп Odas. Cupientibus sibi tradi aut Historiam Literariam, aut Praecepta Stili bene Latini et eloquentiae exterioris lubens obtemperabit. JANUS DUYMAER VAN TWIST, Jur. Rom. et Hodiern, Doct., Jur. Professor , Institutiones Iustinianeas explicabit, diebus Lunae, Martis , Mercurii, Jovis et Veneris, hora IX. Historiam Juris Romani tradet, diebus Lunae , Martis, Jovis et Veneris, hora XII. Pandectas docebit, diebus Lunae, Martis, Mercurii, Jovis et Veneris, hora XI. Сал Institutionum | Commentarios exponet, diebus Lunae et Mercurii, horá X. Encyclopaediam juris tradet, diebus Martis, Jovis et Veneris, horá X. PETRUS OTTO CONRADUS VORSSELMAN DE HEER , Matheseos et Phil. Theor. Mag., Phil, Nat. et Litt. Hum. Doctor, Math. Phys. et Phil. Theor. Professor, Algebram docebit, diebus Mercurii, Jovis et Veneris , hora X. Elementa Geometriae explicabit, diebus Martis, Mercurii et Veneris, hora matutinà VIII. Physicam theoricam atque experimentalem tradet, diebus Martis , Mercurii, Jovis et Veneris , horá post meridiem III. Astronomiae primas notitias exponet, diebus Jovis et Veneris, horâ ХІ. Logicam, praemissis disquisitionibus Anthropologicis, docebit, die Jovis, horá XII et Saturni hora VIII. Mathesin sublimiorem tradet, diebus et horis postea cum auditoribus constituendis, Idem, singulis hebdomadibus ,i disputandi exercitiis. praeesse perget. J. ANRAAD, Lector Anatom. Chirurg. et Art. Obst. , Lectiones | suas obstetrit. habebit, diebus Lunae et Veneris, post meridiem , ab hora II. GEORGIUS FREDERIKS, Athenaei civium, qui Linguam Germanicam et Anglicam sibi tradi cupient , desiderio lubens satisfaciet. : SEMINARIUM THEOLOGICUM EVANGELICAE AUGUSTANAE CONFESSIONIS AMSTELAEDAMENSE. EUM ОТ Leon ro e ih: Я ӘН Waan ‚ but meri amb раны. TM т Қым, dt decir ж. (М, дийн. An птар. рор. Чик кеВ bn "m nom TL ot-Vengris Brad ME as самаре Mig парий 1 Line . id un Ant 3 ans s Mertin, Шеткі Ий at dosis a honk 1% vleet. тонн. on ver NINOS | ыы liso t omen. ui ewdl лей, ишуге ut Maths uk niig ona „мен er Nie x A EI 105 ТЕЕ: oia %: ok c кини. divom Mbit Manali NM RC и: өткіз” "А 225 4i ен ¥ pet DE Я E a anti PC. a m" tins мүнө. «Балау hed ah bii iini маа D j , 1 “раат нане ipsu ийе унн d ieee 2 | Sx aps. pia x Ms, UD ш Alby mem «n: А: TT заь: wal ai ҮГІТТІК init ien NM А Is No edes E ** м ' ы р Er sb қалдығы. ОА ah „ЙН, ике о faras Lagi i b ptg o uM d de етін UT Га 1 4 Ы: Маң fH ort a Rehn, Дей divinus ҮІ Т. әш вй алы na $ ts aui mamont s Морг ҮЕ авн | | | SERIES LECTIONUM IN SEMINARIO THEOLOGICO EVANGELICAE AUGUSTANAE CONFESSIONIS AMSTELAEDAMENSI, in annum MDCCCXXXIX — MDCCCXL. JO. THEOPHILUS PLUSCHKE, Prof, Ord. Theologiam naturalem docebit quaternis per hebdomadem horis. Vaticinia Jesaiae selecta interpretabitur per priores anni academici menses , quaternis per hebdomadem horis. Matthaei Evangelium explanabit et illustrabit , inde a mense Januario, totidem horis. Historiam Ecclesiae Christianae enarrabit. CHRISTIANUS HENRICUS EBERSBACH, Prof. Extraord, ob senectutem honesto fruitur otio. GEORG. FREDERICUS SARTORIUS; Prof, Extraord. Praecepta ad curam pastoralem pertinentia proponet binis per hebdomadem diebus, hora consueta. Rationem docebit populariter interpretandae et ad vitam adaptandae Scripturae Sacrae. Ethicam Christianam tradet binis per hebdomadem horis. Exercitationibus homileticis et catecheticis, praesertim publicis in aede sacra habendis, praeses et moderator aderit, diebus et horis consuetis. wt we THE NUFKOITOZJ ALA 1 2 a 03120403HT mo VEM TUS erra HOD nab 41014950 "a Be EL a Jape -- r reo sinon MF ds ited mobaarobded 194 | ania ber мане sssigatosd ` E — nth dap meam neg көне ene e СЕУ pum » nee p бегіне erb — RET ШЫ» sustutosnse do ‚Ье 1019 E eoa pirano. } ‹ Moest Jord en гуотязазяя. none 15 жабай 194 einid tonoqorg — raslerotzeg шешә prc : enen siod еї du a valide шейт be do —Ó . ndooob ae “ „ziro mobemobded тоф simid Jobsti anai) авія ; \ sbss ni eioilduq :milTeesstq „ гіоїіойоөдво to eivitslimod нь 3 h atrod 30 оғы e 101519bort 29 мөм. aibnodsd som ae wie bos ae U ot coe 2. ES е $ эт cae gy A AA EN Mi не! VE S — Yes, ту ел, tere ee R^ ^ o ACY, iT aT APN E EIE 1 W 1754 PU ge HT VH d ЯНҒАН. ,,, i «dn. : 7 „ e,, tess "I eta sr ite ГГА: Я X d. bai. 10 ا —. 