Annales Academici / Hagae-Comitis
Gewigtig in deszelfs gevolgen was het voorbeeld door deze regenten gegeven ; het werkte ook buiten de grenzen van hun gebied , en terwijl eene zorgvuldige opvoeding aan alle de aanzienlijkste burgers van Italie ten deel viel, baanden wetenschappelijke verdiensten eenen zekeren en veiligen weg tot de voor- naamste openbare betrekkingen. Dit schoon voorbeeld, door Italie aan andere volken gegeven, bleef niet zon- der uitwerking, en uit onderscheidene landen van ons werelddeel vereenigden zich te Florence, Rome en Bologne jongelingen uit de aanzienlijkste geslach- ten, die de kundigheden hier verkregen, naderhand ten dienste van hun vader- land aanwendden en verder verspreidden. Daartoe werkten inzonderheid in Duitschland en in de Nederlanden bijzondere omstandigheden mede. Waren andere landen, waartoe wij Frankrijk kunnen brengen, gelukkig genoeg, om 278 J. DUYMAER VAN TWIST Italiaansche en Grieksche geleerden, in de talen en wijsheid der oude wereld onderwezen, hun vaderland te zien verlaten, en zich vrijwillig of aangezocht aan de Parijsche Universiteit te verbinden; brak hier alzoo door hun onder- wijs en bemoeijingen het eerste morgenrood door van het helder licht der wetenschappen: het gerucht van barbaarschheid, waarin de bewoners van deze landen hij de Italianen stonden, beroofde derzelver ingezetenen van de gele- genheid, om op eigenen grond het. onderwijs van die kweekelingen van den klassieken bodem te ontvangen. Intusschen was de zucht naar verstandelijke ontwikkeling opgewekt en aangevuurd door de verbeteringen, die hier te Lande, meer dan in eenig ander gedeelte van Europa, aan het schoolonderwijs waren toegebragt, en deze edele zucht dreef velen naar Italie, om hunne wetenschappelijke beschaving te bevorderen, met de aanzienlijke verzamelin- gen van de Schriften der Ouden zich bekend te maken, en eenmaal als Leeraren van hunne medeburgers op te treden. Wij hebben vroeger over den invloed van de stichting van GEERT GROOTE gesproken en hare heilzame gevolgen opgemerkt ; їп deze stichting is de geleerde rnomas VAN KEMPTEN gevormd, die naderhand eene dergelijke school nabij Zwolle met roem heeft bestuurd, en wiens kwee- kelingen zich tot de eerste geleerden van hunnen tijd hebben verheven. Wij zijn genaderd tot een tijdperk in de geschiedenis van ons vaderland, even vermaard door eenen langdurigen en moedigen strijd voor de heiligste regten, als heerlijk gekenmerkt door eene edele zucht voor de beoefening der REDEVOERING. 279 wetenschappen. Het verdient opgemerkt te worden, dat onze vaderlandsche Hoogescholen gesticht zijn gedurende het heldentijdperk der Natie, die, tegen den magtigen Koning van Spanje hare vrijheid handhavende, door beleid en moed alle zwarigheden ontworstelde; en wanneer wij, onder zoodanige be- naauwende omstandigheden, bij alle de behoeften van den oorlog, aan de in- rigtingen van hooger onderwijs in geen gering getal het aanwezen zien gegeven, worden wij dan niet gedrongen, om hulde te doen aan den onbekrompenen geest van onze voorouders , die wijsheid boven geld, beschaving boven schatten stelden, en den bloei van den naauwelijks vrijgestreden’ grond poogden te bevorderen? Zij waren der wetenschappen toegedaan om derzelver nuttigheid en heilzamen invloed op de zeden, en paarden alzoo met eene gepaste zuinigheid in alle andere zaken, eene verwonderlijke mildheid voor de belangen van het onderwijs, die alleen door den vijand van verlichting met den naam van ver- kwisting zoude kunnen bestempeld worden. Het algemeen welzijn leerde de noodzakelijkheid kennen van publieke instellingen als Hooge~ en Illustre Scho- len, en wij bemerken derzelver toenemenden bloei, waar een echt liberale geest, zonder te willen heerschen over zaken die geen voorwerp van wetge- ving of-dwang kunnen zijn, de beoefening der wetenschappen beschermt, en er uitwendigen luister aan bijzet, Dit hebben onze vaderlandsche Universi- teiten reeds in vroegere dagen bewezen; en gij vergunt mij; Geëerde Hoorders! dat ik u hieromtrent het een en ander, voor zoo verre dit tot ons onderwerp behoort, kortelijk herinnere. | Een geacht Schrijver heeft Hollands roem in kunsten en wetenschappen over- tuigend gehandhaafd , en eene slechts oppervlakkige kennis van de geschiedenis onzer instellingen van hooger onderwijs leert ons derzelver voortreffelijkheid en aanzien kennen. Mannen van eene Europesche vermaardheid wendden hunne beste pogingen aan, om in alle vakken van kennis de jongelingschap te vormen, en door hunne uitmuntende schriften wisten zij, ook buiten den kring hunner openbare bediening, allen, die op echte geleerdheid prijs stel- den, aan zich te verbinden. De regtsgeleerdheid, geneeskunde, wijsbegeerte, godgeleerdheid en letteren werden door Leeraren onderwezen, op wie nog het nageslacht roem draagt ; en terwijl in het vaderland van den grooten cusacius, de naneven het voetspoor door hem betreden, verlieten, maakten de Nederlanders zich zijne denkbeel- den ten nutte, en de Nederlandsche regts-school kreeg haar aanzijn, om weldra in Duitschland en elders eenen beslissenden invloed uit te oefenen. De roem van onze Doorluchtige School was zoo wel buiten als binnen ’s Lands zoodanig gevestigd, dat uitlandsche Universiteiten niet aarzelden, om haar gelijken rang met zich zelven toe te kennen , en hare Hoogleeraren door de Spaansche Academie van Valencia over een letterkundig geschil werden geraadpleegd. , Dien bloei en dat aanzien hadden onze inrigtingen van hooger onderwijs te danken aan de vrijgevigheid van onze voorouders, Zij waren verheven boven die angstvallige kleingeestigheid en overdrevene zucht om zich met de kleinste aangelegenheden te bemoeijen en alles te willen bepalen. Deze toch zijn doodelijk voor de wetenschappen, en hij, die de wijze van derzelver beoefe- ning naauwkeurig wil voorschrijven, die alles aan vaste regelen wil binden, hij beperkt de vrije vlugt van den menschelijken geest, en wendt alles aan wat in zijn vermogen is, om het licht der kennis te doen verflaauwen en te verdooven. Vrijheid alleen kan dat licht ontsteken en verhelderen; en deze viel aan de Hooge en Illustre Scholen in eene ruime mate ten deel, zonder dat men daarom uit het oog verloor, dat het voor de maatschappij eene hoogst gewigtige aangelegenheid is, welke beginselen bij hen worden aangekweekt , die eenmaal geroepen zullen worden om hare belangen te behartigen. Vrijheid genoten de Studenten met betrekking tot de keuze hunner studien; vrijheid was den Hoogleeraren gewaarborgd zoo wel ten aanzien hunner voordragten, als hunner huishoudelijke inrigting; en juist door het gering aantal van wetten en voorschriften, hebben onze Voorouders hunne gemoedelijkheid aan den dag gelegd in het ongeschonden bewaren der Academische vrijheid. Daarenboven, het onderwijs was niet alleen ingerigt om aan de behoeften van de burgers en ingezetenen te voldoen, en met het oogmerk, om hetzelve ook voor buiten- REDEVOERING. 281 landers geschikt te maken, verkreeg het natuurlijk eenen grooteren omvang. "Echte geleerdheid werd in groote eere en waarde gehouden, ruimschoots aan- gemoedigd, en men ontzag geene moeite noch kosten, om de beroemdste vreemdelingen aan de Universiteiten te verbinden, en in de hulpmiddelen voor het onderwijs op eene onbekrompene wijze te voorzien. Zóó steeg de roem van onze Hoogescholen door opregte belangstelling in de edelste en beste zaak ; door voortdurende bescherming van vermogende voorstanders, door wijze voorschriften van het openbaar Bestuur en van derzelver Verzorgers. Dat verband tusschen de beoefening der wetenschappen en uitwendigen luister is, vooral in de tegenwoordige gesteldheid der zaken ook in ons Vaderland, nog inniger geworden. In alle opzigten bespeurt men eene toeneming van uitwendig aanzien, van luister en prachtvertooning; en op deze wijze zijn de denkbeelden van belangrijkheid onafscheidelijk van dien luister geworden. En kan het niet worden ontkend , dat de beoefening der wetenschappen, het verkrij- gen van grondige kennis van het uiterst belang zijn, vooral in eenen tijd, waarin oppervlakkigheid en de tuimelgeest der waanwijsheid de dierbaarste aangelegen- heden der menschheid. zoo zeer bedreigen: dan voorzeker kan het niet te ernstig aanbevolen worden, dat instellingen, welke geschikt zijn om zoodanige kennis aan te kweeken, in dien luister mogen deelen , welken zij behoeven om staande te blijven, en haar gewigtig doel te kunnen bereiken. Aan zoodanige milde en wijze beginselen , eenmaal door vreemd gezag miskend en verwaarloosd, heeft onze Koning, bij zijne komst tot den troon, openlijk hulde bewezen; zij gaven aan de vaderlandsche inrigtingen van hooger onderwijs een nieuw leven, en derzelver naauwgezette behartiging zal den bloei en de welvaart van het tegen- woordige en volgende geslachten bevorderen en bevestigen. Gelukkig de Vorsten en Regenten, die deze steeds voor oogen houden, en door ondub- belzinnige bewijzen toonen, dat zij grondige geleerdheid weten te waarderen en de waarheid boven alles te schatten. Gelukkig onze Stad en hare Door- luchtige School door het bezit van eene Regering, die gedurende de laatst ver- loopen jaren heeft bewezen, dat zij van dit belang geheel is doordrongen. Indien wij ons verplaatsen in die aangename dagen, toen het Athenaeum deszelfs tweede eeuwfeest vierde, en het Stedelijk Bestuur alles aanwendde, om daaraan luister bij te zetten; indien wij de openbare boekerij en het aantal van werktuigen voor de natuurkunde zien uitgebreid en vermeerderd; indien Nn 282 J. DUYMAER VAN TWIST wij thans eene nieuwe gehoorzaal ons zien geschonken:..dan voorzeker hebben wij de treffendste bewijzen van de achting, waarin. deze inrigting van hooger. onderwijs nog wordt gehouden, en van de zorgen van ons Bestuur, om, bij het verleenen van wetenschappelijke hulpmiddelen, haren uitwendigen luister te handhaven en te vermeerderen. — О! waarom moet zich met deze onze hooge en feestelijke stemming een smartelijk gevoel paren! Het is ons niet vergund, om aan de edele mannen, onder wier leiding en beheer zoo veel goeds ondernomen en tot stand gebragt is, hiervoor onzen openlijken dank te betuigen; de dood ontrukte ons in den Burgemeester: DE &СНЕРРЕВ, еп in den Heer van maarr , Voorzitter van het Collegie van Curatoren, twee ijverige voorstanders van de wetenschappen, die, hoe ook van elkander in denkwijze onderscheiden, nogtans in hunne aanzienlijke betrekkingen eenstemmig werkten voor de belangen der Doorluchtige School; de dood ontrukte ons hunnen waardigen opvolger VAN DoORNINCK, eenen man, die in zijnen gewigtigen post zich de achting van alle ingezetenen had verworven, en wiens bestuur, door de menigvuldige inrigtingen voor het algemeen welzijn, door de stichting van deze gehoorzaal, steeds in roem en in zegen zal blijven. Eere zij hunne na- gedachtenis! En deze zal voorzeker op de beste wijze worden vereerd, indien het nageslacht den weg, eenmaal door hen betreden, dankbaar volgt. Edel Achtbaar Heer , die thans door ’s Konings keuze aan het hoofd van het Bestuur dezer Stad zijt geplaatst! Wij wenschen u geluk met het verkrijgen van deze eervolle bediening, waarin рї], getrouw aan uwe dure verpligting en aan de geuite wenschen van uw hart, de menigvuldige gelegenheden u zult ten nutte maken, om het maatschappelijk geluk en de welvaart van de ingezetenen te helpen bevorderen, Dat geluk en die welvaart zijn zoo naauw verbonden met het verspreiden van. verlichting en beschaving; en daarom mogen wij , ook voor onze Doorluchtige School, het beste van u verwachten, en gij zult, op het voetspoor van uwe edele voorgangers, mild zijn en vrij- gevig in het voorstaan van hare belangen. Tot het bereiken van een zoo gewigtig en heerlijk oogmerk zult gijlieden, Edel Achtbare Heeren Leden van het Bestuur dezer Stad en Verzorgers van het Athenaeum, gaarne willen medewerken. Met een dankbaar gevoel erkennen wij de opofferingen, door U Edel Achtbaren voor het hooger onderwijs gedaan ; en terwijl zij ons een afdoend bewijs opleveren van UEdeles Achtbaren gene- REDEVOERING. 283 genheid voor hetzelve, zoo willen wij hierin gaarne den besten waarborg voor de toekomst erkennen. «Waar de menschelijke geest rusteloos voorwaarts streeft op de baan der wetenschappen, en haar door nieuwe ontdekkingen verrijkt of vroegere vermoedens bevestigt en versterkt; waar onze maatschap- pelijke toestand de handhaving van uitwendigen luister in het belang van het hooger onderwijs gebiedend blijft vorderen: daar zult gij ons gaarne in staat stellen, om ons op de hoogte der wetenschappen te kunnen plaatsen, en zorgen dat de Doorluchtige School aan haar gewigtig doel blijve beantwoorden. Edele Jongelingen, Studenten aan ons Athenaeum! Ook gij zult de groote weldaden dankbaar erkennen, die deze inrigting van hooger onderwijs u ruimschoots aanbiedt, Met de opofferingen van het Stedelijk Bestuur ver- eenigen uwe Leermeesters hunne ijverige en welmeenende pogingen, om u tot nuttige leden der maatschappij, in den Staat, in de Kerk, in alle betrekkin- gen, waartoe gij eenmaal moogt geroepen worden, te vormen. En gij zult aan alle die zorgen niet beter kunnen beantwoorden ‚ dan door het voorbeeld te volgen van zoo velen uwer, die door gedrag en werkzaamheid zich de achting van alle weldenkenden hebben verworven, en den roem van het Athenaeum op ’sRijks Hoogescholen luisterrijk hebben gehandhaafd. Gelukkig wij, Geéerde Hoorders! die onder zoodanige gunstige omstan- digheden en blijde vooruitzigten, deze nieuwe gehoorzaal plegtig mogen inwijden! Blijve zij steeds aan de beoefening der wetenschappen geheiligd , en nimmer worde van dit hooge, nimmer van het lager gestoelte met eenig ander oogmerk, dan ter bevordering van het ware, goede en schoone, het woord gevoerd! Blijve zoo ons Athenaeum deszelfs welgevestigden roem handhaven , en met onze Vaderlandsche Hoogescholen in den schoonsten wedstrijd mededingen; blijve het steeds eene kweekschool van echte geleerd- heid en beschaving! Daartoe verleene de almagtige en algoede God zijnen vermogenden zegen! — Het doel van onze feestelijke bijeenkomst, geëerde Hoorders! is, na de plegtige inwijding van deze gehoorzaal, grootendeels vervuld. Er blijft nog overig, dat ik, ter voldoening aan ’s Konings bepalingen op het hooger onder- 284 J. DUYMAER VAN TWIST wijs, u de lotgevallen van het Athenaeum gedurende den tijd van mijn bestuur, en het besluit van den Edel Achtbaren Raad met betrekking tot mijnen opvolger mededeele. Onze Stad en het Athenaeum hebben gedurende de laatste jaren treffende verliezen geleden door den dood van Bestuurders еп Voorgangers, die met eene langdurige ondervinding, in het beheer van de stedelijke aangelegenheden verkregen, en lust en bekwaamheid paarden; om al het nut te stichten, waartoe eene aanzienlijke betrekking hen in de gelegenheid stelde. Море de hoogere wetenschappelijke vorming, die aan sommigen hunner ten deel was gevallen, hen meer bijzonder bevoegd hebben gemaakt, om den aard en de behoeften van onze Illustre School te kennen: wij verloren in de Edel Achtbare Heeren WEERTS en SCHIMMELPENNINCK mannen , die deze inrigting op hoogen prijs stelden, en de edele en gelukkige eigenschap hadden, om, zonder zich blin- delings te laten leiden, het oordeel te waarderen en te volgen van anderen, die grondige kennis hadden verkregen van zoodanige zaken, waaraan zij door vroegere betrekkingen en bestemming geheel vreemd waren gebleven. Edel Achtbare Heeren, die geroepen zijt, om ons hun verlies te vergoeden, wij wenschen u geluk met deze eervolle benoeming , terwijl de achting die gij voor de overledenen hebt gekoesterd, en uwe vroegere betrekking tot het Deventersch Athenaeum ons de streelende verwachting geven, dat ook de pogingen van U Edel Achtbaren het nut van Stad en School steeds zullen bedoelen. Om den bloei dier Doorluchtige School te bevorderen zijn de Hoogleeraren ijverig werkzaam geweest. Twee hunner, door den Edel Achtbaren Raad reeds onder het bestuur van mijnen voorganger benoemd, om de openstaande leer- stoelen in de Godgeleerdheid , Nederduitsche taal , letterkunde en geschiedenis te vervullen, hebben naderhand , onder algemeene toejuiching , hunne inwij- dingsredevoeringen gehouden, door hun onderwijs zich de goedkeuring van Curatoren en van bevoegde regters verworven, en zich der studerende jeugd aanbevolen. — Ongelukkig voor de belangen van het Athenaeum was het tijdstip door den Hoogleeraar pomreuine gekozen om zijn ontslag te vragen , juist dat van den aanvang der Academische lessen; en dit ontslag aan hem verleend, gelijk het alle gelegenheid benam om het Academisch onderwijs te ontvangen in die vakken, met welker beoefening alle hoogere studien thans REDEVOERING. 285 worden begonnen, zoo verloor het Athenaeum een gedeelte van de reeds ingeschreven Studenten, en was het getal der in dat jaar aangekomenen hoogst onbeduidend. Het Stedelijk Bestuur heeft zoo spoedig mogelijk in deze behoefte voorzien door de aanstelling van den Heer vonssELMAN DE HEER, wien echter bijzondere omstandigheden beletteden, om dadelijk zich in onze Stad te vestigen. - Geachte Ambtgenoot ! gij weet het, dat de Hoogleeraren zich over uwe benoeming op goede gronden verblijd, en zich van uw onderwijs veel goeds voor de Doorluchtige School hebben beloofd. Wij zijn in onze billijke ver- wachtingen niet te leur gesteld, en wij wenschen de bevestiging en verster- king van den vriendschapsband, eenmaal bij uwe komst in ons midden gelegd. De Studerende jeugd heeft bij voortduring den welgevestigden roem van het Athenaeum gehandhaafd, en de Hoogleeraren mogen zich verheugen, dat zij dienstbaar waren aan de hoogere vorming van hen, wien naderhand aan 'sRijks Hoogescholen eene eervolle onderscheiding is te beurt gevallen. Het behalen zoo wel van het gouden eermetaal door eenige kweekelingen, als over het algemeen de examens ter verkrijging van Academische graden afgelegd; hebben de overtuigendste bewijzen opgeleverd, dat zij den tijd hunner vor- ming niet onnut hadden besteed. Die zucht naar kennis en liefde voor de wetenschappen vertoonde zich ook heerlijk, toen onze ten dienste van het Va- derland uitgetrokken Studenten, na ’s Konings vergunning, tot hunne studien waren teruggekeerd. Door het vlijtig besteden van hunnen tijd gaven zij een navolgenswaardig voorbeeld aan hunne makkers; en terwijl wij ons verblijden, dat de Curatoren, door het doen uitreiken van vereerende getuigschriften, een openlijk bewijs van goedkeuring wilden geven wegens moed en trouw in gevaarvolle omstandigheden betoond, zoo leverde ook hunne volgende Acade- mische loopbaan stof van billijke vreugde voor hunne Leermeesters op, en gaf aan het Vaderland grond tot de beste verwachtingen. — Wij hebben het ver- lies van slechts éénen Kweekeling geleden, maar van eenen Kweekeling, die gedurende een tijdvak van vijf jaren een sieraad was van ons Athenaeum. Met eenen gelukkigen aanleg paarde VAN товнкм lust en ijver in de beoefening der wetenschappen, en met zijne bloedverwanten en mede-Studenten betreuren zijne Leermeesters den vroegtijdigen dood van eenen geliefkoosden Leerling. De hulpmiddelen voor het hooger onderwijs hebben in de laatste jaren aan- 286 J. DUYMAER VAN TWIST zienlijke vermeerderingen en verbeteringen ondergaan, Met nieuwe werkzaam- heden, gedeeltelijk te veroorzaken door het voornemen om de openbare boekerij op eene andere wijze in te rigten en den voorraad van werken, in eene gere- gelde orde gerangschikt, door den druk meer bekend te maken, wilde het Stedelijk Bestuur den Hoogleeraar увввове, die tot nu toe het toezigt had uit- geoefend en wiens werkkring bovendien was uitgebreid, niet belasten, en be- noemde den WelEerwaarden Heer mornuissen tot bibliothekaris: en geheim- ‚schrijver van het Collegie van Curatoren. Wij brengen regtmatige hulde aan den ijver en de naauwkeurigheid , waarmede de verzamelaar van den Catalogus zich van de hem opgedragene taak heeft gekweten, en wij wenschen hem en ons zelven geluk, dat de Regering, door het toestaan van gelden, hem in staat blijft stellen om de boekerij uit te breiden, еп met lust zijnen post te ver- vullen. — Aanzienlijke toelagen zijn verleend tot den aankoop van physische werktuigen, en het bezoldigen van eenen Amanuensis; en reeds is datgene, waaraan, bij den tegenwoordigen toestand der wetenschap, de grootste be- hoefte was, aangekocht, terwijl wij dezer dagen de aangename mededeeling hebben ontvangen, dat het Stedelijk Bestuur een observatorium zal doen in gereedheid brengen, Gij bemerkt het, Geëerde Hoorders! dat mijn verslag van den staat onzer Doorluchtige School gunstig is; gij bemerkt het, even als de Hoogleeraren, met belangstelling, en gij juicht van harte om elk bewijs van welwillendheid en zorg voor het hooger onderwijs door onze Regering gegeven. · Voorzeker bij zoodanige behartiging van een verlicht Bestuur zal het deze inrigting, ook in volgende jaren , onder het beheer van mijnen geachten opvolger „ welgaan. Bij Besluit van den Edel Achtbaren Raad van den zestienden October des vorigen jaars, is voor de volgende drie jaren tot Rector Magnificus benoemd de Hoogleeraar ниво BEIJERMAN. Ontvang, Geachte Ambtgenoot! onze hartelijke gelukwenschingen met deze uwe benoeming. | Zij bare u geene zorgen, en het gedrag van de Studerende jeugd geve u rust en ruime stoffe van blijdschap ! Ondervind ook gij aanmoediging van onze Regering en Curatoren, en levere ook eenmaal uw verslag gegronde redenen van vreugde en dankbaarheid voor den steeds toenemenden bloei van onze Doorluchtige School. — nne ene ae DEDICATIO NOVARUM AEDIUM QUAS IN USUS PUBLICOS ATHENAEIILLUSTRIS QUOD EST DAVENTRIAE EXSTRUI CURARUNT AE MIE LOL STE OR MT URBIS MAGISTRATUS SOLEMNITER FACTA D. XXV OCTOBRIS CIOIOCCCXXXVIIT. erat ит: ь А ТЕТІ va ae E da " An | T M { i К t i ' 1 4 “М h (Sb ast P ty + $ қ М әл тк? f ve пота qe „Шы We un e -i р ED (ad : ІН 1-3 5^: € B Ld р А n у Yael. Vite ых ia) dE ТІ mm P [ ny hy i VOL TA Be orgy p “bay Г Là | H8 a Ж "e ye. yeh! А { \ етй; X ҮЙҮ "mon Ww moa "is oe à TARR RA { t у D 1 MT 1! VM ail. y 5 * 1 H 1! oa Ede із, js PRES wa MAER e Б ЫЛ Stimme А 141 Tn u ин те тіне кю, ЗЕНИТ йл н ШЕ nanie oel wiy 47 Tunb Я өй Қасар, Y. Cr sut Rago TA "à TRIS Ы h. Ur iu | ШЙ, 8 ТААН TER M i ei tee ИЛЬЕ ШОТ ү! IRU que That рр ЖИШШ [a э ih qu T н? ИЕК AL i jóu ГАН» ankh Hip Е 5% На, ет. ines ры y fM 4 "KM m 2, } E "anm EOAR ee i À " " aa m pn Bus itl ШЫН ICS ын i Өйт niuis ІКІНН м ВЯ (79 Y "n | т ra n x i - N ў : у i vie ui uu AR ibis | 25. A pis iu а Ai + pe. t H ` HI S - ТІРЕ i E ы AMPLISSIMIS URBIS DAY EE NER ET ENS DS MAGISTRATIBUS ET ILLUSTRIS ATHENAEI CURATORIBUS DEBITO HONORE COLENDIS D D. D. PETRUS BOSSCHA. je 4 INIST ил. & 1 2 HTAT Я AVAG eis z Ч BUSITAASTEIOAM : e г $; ' | OGSAXZSHTAEIATEU ME па 1 80 T А Яй 4 eSICY T1192 ааа pene Aso g ng9eeoad EVATAN LS. Quum novum Athenaei illustris auditorium publicis civitatis sumtibus conditum solemni dedicatione instaurandum decernerent amplissimi Curatores , sapienti consilio haec quidem solemnia fieri a Rectore Magnifico voluerunt lingua patria, quo intelligerent omnis ordinis Cives Daventrienses quanti pretii bonum Maiorum munere possideant , et quam non in vanum luxum opes consumantur , quae cultum et honorem literis ас doctrinis tribuant. Ipse quoque pro viribus meis hanc solemnitatem celebrare conatus sum recitato carmine lingua vernacula. Quum tamen mos ille, a Maioribus nobis traditus, ut in Academiis nostris lingua doctorum communi utamur , summo doctrina- rum bono vigeat adhuc, committere nolui, ut per me quidem hoc Patrum institutum detrimentum vel ullum capiat , atque adeo idem Latinis versibus. grati animi et hilaritatis publicae sensus promere sum aggressus, ut sic dedi- cationis huius monumentum quoque aliquod exstaret, moribus nostris et Maiorum exemplo congruum. Si qui eint, quibus fortasse fata Athenaei nostri minus sint cognita, hi sciant velim primam eius originem deberi liberalitati nobilis feminae ANNAE VAN TWIKKELO eiusque filio BALTHASARI BOEDEKER , viro fortissimo, qui testamento voluerunt ut ex bonorum parte haud exigua conderetur Schola publica sub auspiciis Magistratuum urbis, quod factum ao 1630: novissime vero amplissimos Magistratus laudabili exemplo splendidum exstrui curasse aedificium in usus publicos Athenaei, sed princi- pem huius liberalitatis auctorem, MARTISUM VAN DOORNINCK , urbis summum Magistratum , virum multis titulis clarum, morte nobis ereptum fuisse ante- quam aedes illae essent absolutae, atque adeo ipsi non contigisse, ut hoc Urbis et Athenaei ornamentum Minervae consecraret dedicaretque. SCRIBEBAM DAVENTRIAE Kal. Nov. CIDIDCCCXXX VIII, PB НО БСН, Nunc io, Cives, canendum mente curis libera. Sacra Musis hic parantur: sacra Phoebi vos vacant. Ше, qui splendet iuventa sempiterna floridus , Curat aedes dedicari moenibus vestris novas. Urbs vetusta, seculorum plurimorum quae memor ‚ Patriae lux clara quondam ; clara lux Germaniae, Quae sinu fovisti Erasmum quod ferunt vix invidi, Nominis nondum capit te pigra prisci oblivio. Nunc io, Cives, canendum mente euris libera. Isalae tellus beata, moribus tu patriis | Grata multis, liberosque docta sensus prodere, Quaeque servas mente sanctum fida patrimonium , Nubilis videmus , alma , te tenebris progredi. Quidquid in sinu gravi futura condant secula, Aureo tibi nitore Aurora surgit splendida, Quae corusci nunciat iam luminis praesagium. Nascitur tibi novorum temporum fiducia; Nascitur bono communi dulce lucrum patriae, Р. BOSSCHA Nunc io, Cives, canendum mente curis libera. Silva floret laeta, ridet agri fertilis seges, Quas salictis et rubetis sedulus motis. labor Excitavit rure nudo: pauper antea casa Sordidae qui rapa posset coniugi silvestria Vix parare, quippe gaudet dives omnibus bonis: Artium passim stupenda cernimus miracula: Cernimus pigras paludes arte versas in sata , Rivulosque vix scatentes apta factos flumina. En superbus, instar cygni, fluctus lsalae secat, Admirabili vaporis vi propulsus fervidi, Drusus Amstela ab celebri merces urbibus tuis Inferens, Eoa tellus quas mittit nectareas. Rhenus adnuit pater tibi et cogit Germaniam Divite ex solo proventus larga ut solvat copia. Ardet artium per urbes perpetuus passim labor, Deque malo laeta ludit ventis acta fascia. Nunc io, Cives, canendum mente curis libera. Hanseatici superbum foederis quondam decus, Urbs dilecta, dulce munus quae mihi vitae dedit, Laudis huius et novae tu particeps es gloriae. Ecce Mercurius manu te ducit et cingit caput, Teque munerum suorum divite auget copia, Ac latus tibi viretis ornat omne floridis, Nonne et illa docta sedes spargeret iubar suum ? Nil valeret ars et omne civium commercium , Ni viam doceret ante nobilis scientia: Commodum commune nectit hanc et illa vinculo. Hoc videbat, aedium qui primus harum conditor Prima fundamenta templi struxit urbis decori. Sed heu, altior voluntas et Deorum numina Prohibebant limen aedis conditorem transgredi. ПЕП С АТ 1 О. At nepotes mente grata munus hoc custodient , Quosque cumque laude dignos inserant fastis suis , Spiritu maiore nomen hoc patroni publici Nomini iungent celebri Boedekeri principis. Vosque, Patres, creditum qui pignus hoc studio pio Pergitis servare, lauros Palladique nectitis , Et deae focos sacratos thure odoro spargitis ; Nobile ad certamen omnes nos parati antistites, Stamus hic deae dicati nitido in sanctuario, Dumque nos iuventa cingit gnava grato circulo, Vota pro salute vestra, pro labore fundimus. Nunc io, Cives, canendum mente curis libera. Patriae dilecta terra, laudibus dignissima , Sis licet ripis amoenis , sis licet minor plagis Quas rigat Rhenus vel Ister, vel Mosella allabitur; Pristini splendoris aetas nocte densa aufugerit , Et minore luce nomen iam Batavum fulgeat ; Restat inconcussa mentis liberae sententia ; Cogitandi prisca restant iura nostris civibus. Pignora illa sancta Patrum , fons sacer scientiae , Integro manent honore, fracta nullis fluctibus. Nunc io, Cives, canendum mente curis libera. Non inanis luxus aufert, quas opes hic penditis: Gloriae et salutis haec sunt fulcra, Cives, publicae. Hic virorum coetus ille, quis honores redditis , Dotibus se mentis olim sub Minerva nutriit. Hic thesauros, igne, lymphis abditos et aére, Explicat natura vobis: hic Apollo filio Maiae adhaeret; sancta servat hic Themis ius patriae: Hic bonorum splendet astrum sub tutela Palladis. 296 Р. BOSSCHA DEDICATIO. Ergo io, Cives, canendum mente curis libera, Nempe festum, quod paratur, civium. est communium. Tympanum cornuque et aera personent haec atria. Luce clariore crescat antiqua in dies Schola, Augeatur nominis dum laus tui, Daventria. Sic nepotes mente grata munere hoc superbient , Et benignos vos colent pia patres memoria, —=—= = DICHTERLIJKE INWIJDING VAN DE GEHOORZAAL IN НЕТ NIEUWE GEBOUW TEN DIENSTE YAN HET ATHENAEUM ILLUSTRE TE DEVENTER OP DEN 25. остовев 1838, DOOR M. р, BOS SCH A, HOOGLEERAAR. J/IGUWEY ‘замаязтнота -. i pm tine Ed ntt мені кзізше En adde eddie it en Kat ia LLL 1 17:4? н WE ie ^ A SHOOT GD TAN KK wUOSuxo» JWI ҚАТ STARGIA KAT Aj Я OXATEUIIDL EUTAKTHTA TAK ROD du JAKE BALD OO й. AAN DE REGERING DER STAD DEVENTER EN AAN DE CURATOREN VAN HET ATHENAEUM ALDAAR, WORDEN DEZE DICHTREGELEN | MET VERSCHULDIGDEN EERBIED OPGEDRAGEN DOOR DEN AUTEUR. KAA Ес Me AATHAVAG GATE 830.97 A303. ла "I AAANTA Tad LAY ИЯЯОТЕЯЦО HA. nos HEFA im DAOUIATIOId луча PANON avan EDI MAITRE WXIDIG.IHOSHgqV TUM 1# Burn * | е “ АТИ "5^3 Е № 4 Juich, Davo’s kroost, juich, blij van geest! Apollo noodt U op zijn feest, Hij, wien geen eeuwental doet grijzen, Die met vernieuwde jongheid bloeit, Aan tijd noch ouderdom geboeid, Doet hier een nieuwen tempel rijzen. Uw vest, die eeuwen heugt , En eens in Neêrlands jeugd Germanjes zon mogt heten, Toen pesipeer hier werd gekweekt, Waar vreemde nijd nog voor verbleekt, Heeft d'ouden roem nog niet vergeten. o Overijssel, schatbaar oord, Dat veler harten houdt bekoord Door echten zin en vrije zeden, Door blanke opregtheid, fieren moed, En trouw aan Neêrlands hoogste goed, ’k Zie U uit nev’len voorwaarts treden. Wat in haar zwangren schoot De toekomst nog besloot, ^k Zie voor U aan de kimmen, Geboord alreé met inkarnaat , Een schitterenden dageraad, Als voorboó van uw luister, glimmen, 302 Р. BOSSCHA Een nieuwen tijdkring gaat gij in, En, heel ons Neérland tot gewin, Ziet ge U een schoonen dag bereiden. Daar prijken bosch en akkerland , Geschapen door de nijvre hand Op eertijds woeste en dorre heiden. % Gehucht, waar de arme in nood Naauw vond een bete brood, Ziet vreugd en welvaart tieren. De kunst wrocht won'dren overal, 't Moeras verkeert in vruchtbaar dal, En beken worden tot rivieren. Daar klieft met fierheid IJssels baan, Gelijk de forschgespierde zwaan , ! Door wondre stoomkracht voortgedreven, De prusus, voerend van het IJ Der Oosterlingen specerij, En schenkt uw steden geest en leven. De Rijn reikt U de hand, En vergt der Duitschen land Zijn schatting U te brengen. Een nieuwe bron ontspringt alom, En op de ruime waterkom Zwiert blij de wimpel van de stengen. Gij, sieraad eens van 't Handelsbond , о Stad, waar eens mijn wieg op stond, Ook Gij moogt in die welvaart deelen. Merkuur, die U de kroon omvat, Strooit hier op nieuw zijn rijken schat, Schept aan uw zoomen lustpriéelen. En zou ’t eerwaard Gesticht Bij al dat vrolijk licht Zijn glanzen meé niet spreiden ? Der wetenschappen achtbaar koor Schenkt kunst en handel al hun gloor : Een zelfde band verbindt ze beiden. DICHTERLIJKE INWIJDING. 303 Dat heerlijk beeld stond voor uw geest, о Gij, die stichter zijt geweest (*) En eerste bouwheer van deez’ tempel. Uw zorg heeft d'eersten steen gelegd, Doch hooger. wil aan U ontzegd Den voet te zetten op zijn drempel. Door ’t dankbaar nageslacht Wordt hulde U toegebragt ; 't Moog bogen op zijn helden, 't Zal met een hooger zielsgevoel , Dat volksgeluk zich stelt ten doel, Naast ВОЕРЕКЕҢ (**) uw naam vermelden. En Gij, о Eed’len, die het pand, Uw zorg vertrouwd, met vaste hand En teed're liefde blijft bewaken : Die Pallas eerlaurieren vlecht, En palmen om haar schedel hecht, En op hare outers ’t vuur doet blaken: Wij Priesters, haar gewijd, Ontvlamd tot d’eélsten strijd , Staan dankbaar, opgetogen Hier in haar statig heiligdom , De wakkre jonglingschap rondom , En bidden zegen op ons pogen. o Nooit volprezen Vaderland ! AI toont ge ons ook geen lustwarand Van Donau-, Rijn- of Moezelstreken : Al is uw fiere heldeneeuw, Al is de roem van Neérlands leeuw Voor minder luistrijk licht geweken : (7) Wijlen de Heer Burgemeester М’. м. van poonwiNck. (") Die bij zijn testament, in overeenstemming met zijne moeder ANNA VAN TWICKKELO , de fondsen schonk , waaruit in 1630 de Doorluchtige School werd gesticht. 304 Р. ВО55СНА DICHTERLIJKE INWIJDING De vrijheid van ’t gemoed, "t Bezit van ’t hoogste goed Blijft ge ongeschonden schragen : Uw Hoogescholen, kostbaar. pand Der wijze Vadr’en, houden stand, Onwrikbaar tegen storm en vlagen. Neen, Burgers, ’t is geen ijd'le pracht, Waaraan ge uwe offers hebt gebragt, 't Is ’tsteunsel van uw roem en zegen. * Was hier, waar heel die achtbre stoet Van mannen, die ge als wijzen groet, Zijn geestontwikk’ling heeft verkregen. ’ Is hier, waar U natuur In water, lucht en vuur Leert kennen haar tresoren : Hier biedt Apol Merkuur de hand; Hier handhaaft Themis % regt van °t land. Hier blijft de toorts der kennis gloren. Juicht dan, o Burgers, blij van geest, Met ons te zamen op dit feest, Het is een feestdag voor ons allen. Laat dan trompet en pauk en veêl, Gehuwd aan luit en fluitgespeel, Hier vrolijk langs de wanden schallen, Bloei met vermeerd’rend licht, o Stad, uw oud Gesticht, Terwijl we usw glans zien rijzen. Zoo zal het dankbaar nageslacht , Als ’t op der Vad’ren gift nog pracht, Op U met vromen eerbied wijzen, SEMINARIUM THEOLOGICUM CONFESSIONIS AUGUSTANAE AMSTELAEDAMENSE. MDCCCXXX VIII — MDCCCXXXIX. Оч. 4 24 47 A4 ы Шм) $ à E и i Meo E ape deu A сф $ . 3 B < 1 -= ы - ( іне 1 3 гел Pritt 54. Г т 7 у , Ц % ҒА DE. M o А И ' " А ре 1 | Й Nad Mh n - м T - ù WR ` - Et * = З қ ee Кас à ri Е 4 Ales en : dAMATOSGOUA € % = MA к - 47 : ; Z фу prods алы teehee ] i > 1 Ж 1 ы ut AE $ ; М > 1 Дл $ LI > 1 y PU to o uideo age vas меднати + КЕЛДЫ», * А р к L aux p hi * d 4 А E > 2 ‹ E ” . 5 * | pet ye ad “ Б 24 LI " Ы 2 \ A ^ SERIES LECTIONUM IN SEMINARIO EVANGELICO AUGUSTANAE CONFESSIONIS AMSTELAEDAMENSI HABITAE inde a feriis aestivis anni MDCCCXXXVIII usque ad ferias aestivas anni MDCCCXXXIX. JOANNES THEOPHILUS PLUSCHKE , Theol. Professor Ordin. Psalmos selectos explicabit, transiturus, absolutis iis, ad interpretationem Epistolae ad Hebraeos. Repetitioni Historiae ecclesiasticae et Theologiae dogmaticae vacabit. CHRISTIANUS HENRICUS EBERSBACH, Theol. Professor extraordinarius Ethicam Christianam , exponendis officiis Christianis docebit. GEORGIUS FREDERICUS SARTORIUS , Theol. Prof. extraordinarius Officia doctorum et antistitum in ecclesia Christiana exponet. Perget in docenda scientia homiletica et catechetica. Exercitia Oratoriae sacrae moderabitur. Puerorum doctrinae Christianae initiis erudiendorum | exercitationem instituet. 183% - SS MA CoD uklaw / А % ach 1980. 209010106 M ashi be | % | ллиїїфөлөһюш. 521008 ы “+. s р 2 | ГҮҮ ЖЕ * B 5 S moneiisioixs wivichadhuns апі овие pee ی‎ ы». npn sen سو‎ мы ы аслан мы „У-У ан" м”. емен”. 