VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Daar ik niet voorgenomen heb, uw geschrift van het begin tot het einde te wederleggen, maar mijn oogmerk slechts was, U te doen zien, hoe en op welke wijze de Proef van BOYLE moet behandeld en verklaard worden, (hetgeen ik, mijns oordeels; gedaan heb) zoo eindig ik met deze aanmerking: dat het mij voorkomt, dat de Gelijkenis, welke UEd., tot opheldering van uw oogmerk gebezigd heeft, ten uiterste mank gaat. FABIUS heeft geen geschil aan SEMPRONIUS gedaan; neen! hij heeft het gedaan aan de Crediteuren van SEMPRONIUS, en dit kon de goede SEMPRONIUS niet beletten: Tirrus heeft dus volkomen gelijk gehad; maar die kon het ook al weer niet helpen, dat de overige leden van het gezelschap zulken redenerant konden noch wilden begrijpen, en dit nog eenigen tijd aan het gevoelen van Caius gehecht bleven; tot dat (en zulks heeft UEd. vergeten te melden) de goede SEMPRONIUS, door een gunstige omkeer van zaken, zijn financiële omstandigheden zoo veel verbeterd zag, dat hij alle zijn Crediteuren zelf kon betalen. Toen bleek dat de uitlating van den Regter, dat Tirrus in zijn schelling gelijk had gehad, Want hoewel de Crediteuren van SEMPRONIUS beweerden dat zij waren betaald en niets van hem te vorderen hadden, SEMPRONIUS vond er op, dat hem de rekeningen gequilateerd tegen de ontvangst der penningen werden ter hand gegeven, en de Crediteuren werden daartoe gecondemneerd, en tevens om zijn geld terug te geven. — En zo is het ook met het geschil van de Heeren HESSELINK en VAN MARUM. De Heer HESSELINK demonstrreert de onwettigheid van het gevolg, eertijds uit de Proef van BOYLE afgeleid, op een bondige wijze: Gij en de Heer VAN MARUM kunnen zijn redenering niet begrijpen, wat kan de Heer HESSELINK daar tegen doen! De goedkeuring van die Leden der Maatschappij Felix Meritis, op wie hun oordeel zijn Ed. meent prijs te mogen stellen, zal hem ten minste niet onaangenaam zijn geweest. En Gij ziet, Mijn Heer! dat er, buiten de Leden dier Maatschappij, ook wel voorname Mannen, = Mannen van naam! kunnen zijn, wier eigenlijk bezigheid, en niet slechts liefhebbend is, de Natuurkundige Wetenschappen te behandelen, die wellicht kunnen dwalen. (Briefwijze aan den Redacteur medegedeeld.) (*) Mijn Heer | Het eerste Nummer van het geachte Tijdschrift, bij UEd, A uitgegeven, en wel op bladz. 1316, vind ik een Recensie van het kleine Stukje, getiteld; Ernst en Falk, == Gevecht- ken voor Vrij-Metzelaars, in 1807 bij J. S. van Esvelde Holtrop gedrukt, welke, zoo als gij wellicht zult zien, den beroemden Lessing tot Schrijver heeft. Deze Recensie, indien ik haar de naam zal mogen geven, komt mij zoo zonderling voor, dat ik in ernst na herlezing moet betuigen, niet te weten, wat ik daarvan te maken heb, b Verre van den inhoud op te geven, zoo als het behoorde, en als dan denzelfden aan het gezonde oordeel te toetsen, begint de Recensent met zijn oordeelvelding over een Orde, waarin hij niet gewijd is, welke hij alzoo niet kent, en ook zelf be- lijdt niet te kennen, en onderwerpt dan het Stuk, dat hij zal beoordeelen, aan zijn eens aangenomen, en door zijn erkende onkunde niet anders dan gewaagde, oordeel. In den aanvang twijfelt hij, of de Orde der Vrije Metzelaars wel eenig doel heeft? Dan erkent hij, dat zij een gewikt doel heeft, maar verschijnt aan weinigen bekend. Dan twijfelt hij weer, of zij iets goeds kan uitrichten, en beroept zich op de ondervinding; eindelijk gaat hij tot de ontleding van zijn Stuk, en vindt het onverstandbaar, Tussen beide komt hij op een gissing, welke, als het ware, uit een beklemd hart voortkomt, en noemt wereldburgerchap het doel der Broederschap; doch niet dan onder de angstvallige voorbehouding: NB, indien dit boekje waarheid bevat. Het zij verre, dat ik het oogmerk van den Recensent wil verdenken, alsof hij de gelegenheid heeft willen waarnemen om een Genootschap aan de kaak te stellen, dat de beroemde en braafste mannen van vroeger tijden onder zijn leden telde, en thans nog een groot aantal derzelven in deze rang mag plaatfgen. Om blijk te geven van de volkomenste onpartijdigheid, heeft de Redacteur, zich van allen eigen oordeel in deze onthoudende, niet gezwegen, door het plaatsen van deze Brief, aan het verzoek des schrijvers te volgen. In het plaatsen: dan, ik had van eenen openbaren Schrijver, en nog te meer van eenen Recensent, die edelmoedigheid gewacht, om ten minste allervoorzichtigst te zijn in de beoordeling eenere zaak, welke hij niet van nabij kent, en als ongewijde niet kunnen kennen. Wie toch gaf hem het recht, om, in deze zijn onkunde, de Leden dezer over den ganse aardbodem verspreide Broederschap niet als doel, maar als middel, te beschouwen „en daardoor de gehele Orde tot ik weet niet welk jammerlijk goochel spel te vernederen? Van waar het recht, om te beweren: dat er misschien menig Grootmeester van den Stoel is, die onontwert om het echte der Metaphysica en hare bedoeling even onzeker is als hij, die niet is ingewijd? Hoe heeft hij deze gisving in het wild kunnen, durven werpen, zonder bij zichzelf het gevaar te besefsen, dat hij, verkeerd oordelend, een zoo aanzienlijke Broederschap lastert? Hoe heeft hij dit kunnen, dit durven doen, die, reeds vóór het uitden van deze gisving, verklaard had, dat er in de Orde zelf en haar stichting een gewigtig doel moet begrepen zijn? Hoe heeft hij zich, om te bewijzen, dat de Orde weinig goeds sticht, op de ondervinding kunnen beroepen? Welke is die ondervinding? Worden daarmede de zulke bedoeld, die den Recensent als Vrije Metaphysici, als domoren, onverlichte en zedeloozen bekend zijn? Maar hoe jammerlijk zoude zulk een bewijs tegen den eerwaardigen Christen - Godsdienst kunnen gekeerd worden? En wie zoude dwaas genoeg zijn, om uit de domheid, het bijgeloof en de ondeugden van belijders der Christelijke Leer tot haar onwaarde of nutteloosheid te bepalen? Befluiten? Neen, Mijn Heer, zulk een gevolgtrekking zoude hoogst onedelmoedig zijn. Maar nu Ernst en Falk, kunt gij den beroemden LESSING zóó kinderachtig zot vooronderstellen, dat hij een geschrift zoude in de wereld hebben gezoet, vol van onzin en logen? Eilieve heb de goedheid, hetzelve eens in te zien; en dan vraag ik u in ernst, of gij daarin zóó veel duisters, zóó veel gewaagds, zóó vele raadzelfachtige magti-preuken ontdekt als de Recensent meent te hebben gevonden? Naar mijn inzicht, gaat alles bij wijze van samenfpraak zoo ongezocht, zoo eenvoudig voort, dat ik voor mijzelf duisterheid, noch magti-preuk ontdek. Immers, de een eft spreker zoekt de ander te overtuigen, dat niet de naam, maar alleen de lust, om naar het doel te arbeiden, de ware Metzelaar onderscheidt, en dat dit doel op niets minder, dan op wereldburgerfchap, behoort uit te lopen. Zoodanig was reeds het oordeel van eenen ongelegen vlam twintig jaren, die niets van de Vrije Metzelaarsheid tonde, en die ik, na deze Recensie, het boekje in handen geef om te beproeven, of zulks zoo duister waren, als het de Recensent was toegeschoven. OVER DE VRIJE METZELARIJ 85 Daan eene enkele uitdrukking hier of daar duister zij: dit geef ik gaarne toe, en hoe kon dat anders zijn? Lessing immers schreef niet ten behoeve van ongewijde Recensenten; maar hij schreef voor (ten behoeve van) Vrije Metzelaars. Voor hun moest die bewoording duidelijk zijn, welke aan anderen duister schijnt. Maar, terwijl nu dit oogmerk van den Schrijver duidelijk op den titel staat uitgedrukt, van waar ontleent de dan een ongewijde Recensent de vrijheid en het recht, om een zaak, die voor hem niet gezegd, niet geschreven werd, te beoordelen, te gissen, te verongelijkijken? Neen, Mijn Heer, houd het mij tan goede; maar ik kan, op het zachtst gefproken, zulk een gewaagde taak niet anders dan met den naam van bevooroordeeld onkunde en aanmatiging van gewaande rechter beëntstellen. Gij kunt van mij niet vorderen, Mijn Heer, dat ik bij deze elegenheid de zoo dikwijfel opgewarmde vragen behandel, wat nut kan de Vrije Metzelfschap stichten? Zijn er dan buiten die Orde geen even zo verlichte, even zo brave mannen, die datzelfde goed willen? Waarom zondert men zich nog bij voortdurend af? Welke zijn de daden naar buiten, die de Orde, als rijk, onderdeel? en andere soortgelijke vragen meer. En ieder, die met een onbevooroordeeld verstand, de oudheid, de algemeenheid, den voortgang en de uitbreiding dezer Orde gadeft; die let op alle die deelname, waarmee de Orde zich de zaak der menschheid aanneemt, zonder zich hechten aan staten, volken, geloofsbeeltenis, zo min in het godsdienstige, als in het burgerlijke: een ieder, zeg ik, die dit begeert op te merken, kan en moet zulks doen, tenzij hij zoo blind van oog en oordeel is, dat hij het zonnelicht zelf verkiest te loochenen, omdat zijn gezicht zonder één geleend wapen verbijsterd wordt. Ik kan ter dezer plaatse met deze algemene ondervelling volstaan, welke eenen ieder in het oog moet vallen, die niet met blindheid geborenc is, zonder dat hier de reden waarom de Metzelfschap een geheim blijft? Wat dan toch dat geheim is? En waarom, Ondanks alle aangewende middelen, om dat geheim te doen verraden, en de ganzee Broederschap in duigen te werpen, blij jij echter in al haar luister blijft pralen? door mij behoefte ontvouwd te worden. Mijn eigen lidmaatschap der Orde beveelt mij hier te bedekken, wat ongewijden te vergeefs nasporingen. Met de goedheid, bid ik, om deze mijne eenvoudige repliek op de bewuste Retensie bij de eerstkomende gelegenheid in uw Tijdchrift te plaatsen, opdat dezelfde Drievoet, die eenen ongewijden verkeerdelijk deed spreken, ten minste van eenen gewijden dat gezag ontleent, welk alleen aan Apollo’s Tempel toebehoort; opdat een jammerlijke indruk, tegen waarheid en billijkheid gemaakt, verhoed, en het gedaan ongelijk, ‘zoo mogelijk, hersteld worde. Ik heb de eer te zijn enz. Nederlandsch. Amsterdam, Q. B. N. 20 Oktober, viel ons in handen een klein Fransch stukje, getiteld: De Bard aan de oever van de Sont, zonder naam van schrijver, drukker of uitgever. Een zoo streng incognito wekte onze nieuwsgierigheid, en wij beklagen ons niet, aan deze voldaan te hebben, - Deze Bard is een wel uitgevoerd en dichterlijk beeld aan de boorden van de Sont, zuchten onder de rampen van het vaderland der Cimbriers, en de misdaden der kinderen van Dion aan de vervloeking der toekomende eeuwen wijdende. Met veel bekkwaamheid heeft hij den zwaarmoedigen, en somberen toon gevat, die de Galische dichtstukken kenmerkt, en aan zijn onderwerp zo wel voegde: doch het is jammer, dat hij het uit in dichtmaat, had behandeld. Een Bard praat niet, hij zingt. Hoe het zij, dit klein werkje dacht ons waardig te zijn om nader bekend te worden; wij zullen er onze Lezers het een en ander vertaald uit mededeelen, De Opper-Bard wendt zich tot een van de Barden, zittend aan den oever der zee, DE OPPER-BARD, Waarom wandelt gij peinzend en eenzaam aan het vochtige strand? Alles rondom u is in rust; de getrouwe hond, naast den jager uitgestrekt, laat zijn prooi ademhalen; de visser, in zijn hut geweken, vergeet zijn fuiken en zijn lichte schuitje; de duisternis van den nacht bedekt met haar sluier de boorden van de Sont; nauwelijks verstrekt de maan over de golven een onzeker licht; in hare willekeurige drift voeren de pon en de kén ieder ogenblik tot ons de schimmen onze voorouders, Komt gij, naar het aloud gebruik der Barden, met die grootmoedige schimmen een gesprek houden? Tranen bedekken uw gelaat... Waarom het oog verre weg over de zee geswenden? Op de zee heeft de onwetende niet belast, de schuimende golven in de hoogte voeren; geen ongelukkige, met de baas rennende, smeekt om onze hulp. EEN BARD, Kunt gij er onkundig van zijn, ô Opper-Bard! 't Is hier dat ik mijnen Vader onder de zonen van Albion heb zien bezwijken. Die wreedaards! Zij wilden de schande der kinderen der Cimbriers, De erfgenaam van den onverwachte VALDEMAR heeft in allerijl zijn krijgsbenden verzameld. De Bard geeft geen ander antwoord dan met een aanzurend wijze op de vloot van Albion, die den oever der Sont nadert, en derampen aan te duiden, welke zij medevoert, — Een zendeling der eilandbewoners vervoegt zich bij den Opper- Bard. „Geef,” zegt hij, ‚, uwe woningen, uwe havens, » uwe schepen aan ons over; wij vragen die van u in den » naam der vriendschap; indien gij een oogenblik aarzelt, » Zullen vangst en dood van nieuws den grond der Cimbriers » betreden.” — Vergeefs roept de Opper- Bard de genoegzame regten der eere, der rechtvaardigheid en der eerlijkheid in. , Geef uwe riemen en uwe schepen over,” roept voor het laatst de zendeling der roovers van den Teems. DE BARD. Kinderen en grijsaards, wier zwakke handen nauwelijks de lans kunnen vasthouden, enige krijgslieden aan deze oever gebleven, zullen, ongetwijfeld, de pogingen uwer ; „Daar trouw tafereel, 88 DE BARD, AAN DE OEVERS VAN DE SONT batalijons niet tot staan brengen; doch, geloof mij, wij zullen den dood niet vreezen, Laat hartigen! onwaardig de aarde te bewonen, welke Fincher verlichtte, waarom ontvlucht gij de edele gevaren der oorlogslieden? Europa, door u tot op haar grondvlakten geschokt, heeft de helden van den vroeden dag zien herleven. Durft gij onder die doorluchtige manen geen plaats nemen? Gaat het Groote Volk hoonen. Over de geheele aarde verspreid, bieden deszelfs legioenen uwer dapperheid een uitgebreid veld aan. DE OPPER-BARDE Te wapen, kinderen der Cimbeiros! Verjaag de hatelijke onderdrukkers, die, fier op hun getal, stout in het bijzonder op de afwezigheid uwer legioenen, deze muren komen bevestigen, en u uwe schande voorstellen. Verdedig uwe huisgezinnen tegen hunne woede; vreest, dat hunne benden met een heiligenzwijnen voet het graf van uw voorouderen vertreden! Wat zullen de edele kinderen der Galliërs zeggen, indien zij ulaten hartig zien zitten? Gaat de pogingen die trouweloozen met woede te keer; dat uwe eigen handen den brand teken in de woningen, die hunnen voorzichtigen moed ter schuilplaats zouden kunnen dienen; laat men allerijden niets anders gewaarworden dan puinstof of handen, door de wraak gewapend. Zoudet gij geenen weerstand kunnen bieden aan de krijgslieden, die aan den Bosphorus het hoofd hebben gefloten? De schimmen uwer voorvaderen zien op u. In zijn paleis bereidt op den beker, welken hij voor de spanning beëindigt. Te wapen, kinderen der Cimbeiros! Schiet toe ter verdediging van uwe muren; reeds is aan uwe verontwaardigde aanvallen het sein gegeven. Een woeste bevelhebber gaat hun voor, het is de vreemdeling, welken wij aan de woedende golven ontkomen hebben. Onze wallen pas overleefde verlaten, voert hij zijne moordende benden aan op dien zelfden oever, alwaar wij hem uit den nood gered hadden... De Schrijver eindigt met dig bij ongeluk maar al te ge- DE BARD. De duisternis vermindert, O Opper-Bard! Welke toonbeelden van ijselijke hardheid en verwoesting! Bloedige dampen vermengen zich allerwegen met de wolken, en omwinden onze voorouders met een treurigen fluitschuif. O aloude grond der Cimbriers! wat is er van uwen luister geworden? Zult gij nu, weduwe uwer glorie, onder troffe meesters dienen? Reeds klieven uwe genamene schepen treurig de golven. Gij schept, opin, om De Bard aan de Oever van de Sont. 89 om de opvolgers uwer krijgslieden. Meedogen wat vermag de dappere held tegen de overmacht en het verraad? Immers voelt ons bloed ons vechteloos in het oog der eere. Spoedt u, wreed-ards, om genot te hebben van deze afschuwelijke kwaadaardige daad! Zij zullen weldra terugkeeren, die krijgslieden, welken uwe lafhartige staatkunde van onze muren had verwijderd; vlucht voor hunne woede! Ziet toe, dat zij u woede met woede niet betaald zetten; hun onverwaand Opperhoofd gaat hen voor; hij zal u straffen voor het bedriegen van zijn openhartigheid. Vlugt met allen spoed; het zijn geen kinderen, geen vrouwen meer, vliegende te midden uwer talrijke batalijons: krijgslieden hebt gij te bestrijden. De overwinnaars van Jena kunnen in onze velden aankomen. Vlugt, maar beest, uitzinnigen! De dagen der wraak zullen komen. Enkele schepen hebben wij verloren, maar onzen haat hebben wij behouden. den, Geheele bosfchen zuller: în onze havens afdalen en de zee met fchepen bedekken. Het verontwaardigd heelal eischt nwe kastijding. O oevers van dé Plata, de trotfche mees- ters van den Andws fmeeken knielende om boeijent De Nit heeft de vergulden lanfen der zonen van Albion tegen het ijzer der Arabieren zieu breken. De fchaamtelooze beheerfchers der zeeën durven den Bosphorus niet overfteken. Volken der aar= de, rukt aan tegen deze meineedige eilanders ; om hen te overwinnen , behoeft men hen flechts te naderen. Doch waat- toe uwe handen met hun hatelijk bloed bezoedeld? Trekt tus- fchen hen en u een koperen muur op. Dac zij, op alle de zeeën gebannen, uwe woningen niet kunnen naderen. Dat zij , op de genade der vertoornde winden zwervende, de wan- hoop of den dood geftadig voor oogen hebben ! Dat viam- men , uit den fchoot der wateren opfpringende, zich met de blikfemttralen vereenigen om hen te verflinden! Dat de onine= telijka afgrond, zich onder hunne brandende fchepen openen- de, de zonen van Albion en hunne misdadige fchatten in- flokket E GEREDDE ONSCHULD EN GESTRAFTE BOOSHEID. ed ` (Eene ware Gebeurtenis.) eker Edelman in Frankrijk, in de provintie van Bretagne, op een zijner Landgoederen wonende, had eene fom van 24,000 livres in Tooo gouden Louizen ontvangen, en dezelve, ftapeltjes van roo Louizen verdeeld , in eenig oud muzijk= popiler ‚ dat voor de hand lag , gerold $ hetwelk door zijn echt gezien was, voor wien hij het ontvangen dier fom miét ' yers - go 2 GEREDDE ONSCHULD verborgen had gehouden. Eenige bijzondere redenen echter bepaalden dien Edelman ,:om voor anderen te bedekken, dag hij die fom ontvangen had; derhalve liet hij een zijner Vrien- den bij zich verzoeken, vertrouwde hem die fom , met de ern ftigfte bevelen am niet te kennen te geven dat hij dezelve in handen had, en tevens met verzoek, om, ingevalle hij mogt komen te fterven y dat goud te ftellen in handen van een Na- tuurlijken Zoon , welken hij hem deed kennen, en voor wien hij 't zelve gefchikt had, D- teer C***, na hem dit beloofd en een Handfchrift gegev-… - hebben, begaf zich, nadat hij gien avond bij zijn Vriend gegeten had, naar buis; weinig vermoeden. hebbende , dat dié fom zoo noodlottig voor hem zoude zijn. Dezelfde had den Knecht bekoord, die, om geadeld som magtig te worden, het schelvisch befluit had genomen; zijn Meester nog dien zelfden nacht te, vermoorden. De eerste flap, als het gunstigst oogenblik tot zijn doemwaardig voornemen, was daartoe bepaald. Hij volbracht hetzelfde, maar was wanhopend van na den gepleegden moord geen goud te vinden; en zijne woede vermeerderde, toen hij in de Bureaumisselijkheid, dat zijn Meester, in plaats van de som, welke zijn moordende drift had gaande gemaakt, het Handfchrift van den Heer C*** vond. Dan besloot hij, de straf, die hij zelf verdiende, en die hij zonder zijn tegenwoordig intentie niet kon ontgaan, op den Heer C*** te doen vallen. Hij begaf zich naar zijn kamer, alwaar hij den geheelen nacht peinsde op middelen om de vermoedens tegen hem af te wenden, en dezelfde te doen vallen op hem, dien hij tot een voorwerp zijner wraak gekozen had. Tot dit zijn oogmerk oordeelde hij het dienstig, het Handfchrift, dat hij in plaats van geld gevonden had, te vernietigen... Den volgenden morgen maakte hij, door "een ontroerend misbaar, het ongeluk van zijn Meester, dat hij den schijn gaf toen eerst-ontdekt te hebben, door het geheele huis ruchtbaar. Men liet het Gerecht halen, dat zich dadelijk van alle de Bedienden verzekerde, die allen eenstemmig verklaarden, dat niemand dan de Heer C*** hunnen Meester was komen bezoeken, dat dezelfde bij hem gebleven en langen tijd bij hem in zijn kabinet opgefloten was geweest, en dat hij alleen hunnen Meester zoo moorddadig konnen omgebracht hebben. Het Gerecht begaf zich naar den Heer C***, die ongelukkig dien zelfden morgen vertrokken was naar de haven van Brest, waar zijn zaken hem riepen. Het kon niet misrijden of die reis moest voor een vlucht gehouden worden, Het Gerecht deed onderzoek, en vond de 1000 Louisdor in 1e rolletjes in het muziekpapier, zoo als de Bediende gezegd had gezien te hebben dat zijn Heer dezelfde bezorgd had. De geheimhouding, die zijn Vriend hem had aanbevolen, was de zaak, dat hij die som giste had opgevuld, of aangetekend dat dezelfde zijn Vriend behoorde; en dit was zijn noodlot. -Om dezelfde reden loochende, hij in 't eerst, toen hij voor de Regters gebracht werd, daar eenige kennis van te hebben. Mer den meesten spoed werd de Wondheeler geroepen. On- dertussen wist de schelm, die verplaatst was met de andere Bedienden bij Zijn-Meester te komen, zich te houden etgeen hij kon doen, dewijl diens zwakheid hem niet toeliet, de voorwerpen, die hem omringden, te onderzoeken. Dezelfde ijver, dien alle de Bedienden hadden aange- Wend om hun Meester bij zijn herleving te helpen, deed hun allen de kamer verlaten; om naar een Geneesher te zien. De schelm, die zich in een hoek verborgen had, besloot van dit oogenblik gebruik te maken om zijn misdaad geheel te voltooien, daar de dood van zijn Meester voor zijn veiligheid volstrekt noodzakelijk was. Het monster was reeds op het bed van de zieltogende Edelman; reeds had hij de knie al op deszelfs borst, om zijn Meester met beide zijnen handen te wurgen. Dan de Hemel, die voor de Onschuld wacht, wilde deze gruweldaad doen straffen. Twee andere Bedienden kwamen met den Heelmeester binnen. De houding, in welke zij den booswicht verrasten, was niet dubbelzinnig: Zij grepen hem dadelijk aan, en leverden hem aan de Rechters over, die zonder deze gebeurtenis het verschrikkelijkst en ongerechtvaardigst vonnis zouden gevoeld en uitgevoerd hadden. Het Gerecht werd door een hevige schrik bevangen, op het vernemen van een zodanig afschuwelijke misdaad. De Heer C*** werd dadelijk uit de gevangenis ontflaggen, en openlijk in zijn ere hersteld, het Lijk hersteld langzaamhand. De zaak ontwikkelde zich tot klaarheid; en de schelmsche moordenaar bekende alles, waarna hij het loon van zijn euvallaat ontfong, door zijn leven op het schavot te eindigen. ERASMUS EN CARVAJAL Onder grote Landgenoten Erasmus had een Zegelring, waar welken hij zich gewoonlijk bediende, met een Terminus, de God der Eindpunten bij de Romeinen, en ter voorkeur de woorden Concedo nulli. MENGELWERR, TOT FRAIJETTEREN, KONSTEN EN WETENSCHAPPEN BETERREKKELIJK BE SCHOUWING DER SCHILDERKUNST, EN DER VOORSTELDE NAMSTE SCHILDERS IN DE ONDERSCHEIDENE SCHOLEN. De Grieken, wiens wij alles hebben dank te wijten, brachten de Schilderkunst, gelijk de overige Kunsten, tot "volkomenheid, en tot derzelfde trap van voortreffelijkheid als de Beeldhouwkunde; doch de Tijd, die een groot getal oude Standbeelden heeft bewaard, heeft ons niet een enig vermaard gedenkteken van oude Schilderijen doen behouden. Niets anders bezitters wij dan de voortbrengselen van enige Sieraad-schilders van later tijd; en deze voortbrengselen evenwel, welke toen ongetwijfeld voor zeer middelmatig werden gehouden, zijn niets anders kunnen dan kopijen of onvolmaakte namaakjes van stukken van groote Meesters, tonen meestal een edel en naauwkeurig tekeningsvermogen, Verhevene gedachten, en wel uitgedrukte hartstochten. Meer of minder zigtbaar zijn deze hoedanigheden in de schilderijen, op verschillende tijden gevonden; hoe danige zijn de grotten, het mozaïkwerk van Pompeii, de Aldobrandinsche bruiloft, de fresco's van de piramide van Giza, en wel voornamelijk die van Herculanum, veel talrijker en meer verschillend. Veel van de laatstgenoemde doen, daarenboven, een levendigheid en frisheid van koloriet bewonderen, welke twintig eeuwen niet hebben kunnen veranderen, en die geloof doen vinden aan wat de Ouden verhalen van de verwonderlijke misleiding, welke de tafereelen van vroeger hunner grote Meesteren deden ontstaan. Het blijkt, dat deze fraije kunst, haar hooge trap van volmaaktheid bereikt hebbende in de eeuw van Alexander, in de volgende eeuwen telkens afnam; want sinds die tijd, tot aan de volkomen onderwerping. MENGELWERR, 1808, NO. 3. G z BESCHOUWING van Griekenland door de Romeinen, en vandaag tot op den inval der Barbaren. Ontmoet men geenen naam, in de Schilderkunst vermaard. De Beeldhouwkunst, gelukkiger, misschien meer aangemoedigd, bracht, bij lange tussentijden, eenige stukken voort, die de schoone dagen der kunst herinneren. De groep van Laocoon is, volgens Plinius, van de tweede eeuw der Christelijke Jaartelling; en de getuigenis van die beroemde man wordt bevestigd door de waarnemingen van bekwame latere Beeldhouwers, die in deze beelden, en in eenige andere "even volmaakt vervaardigd", een minder streng stijl, minder naïef, minder verhevene edelaars treken, opmerken, dan in de echt Griekse beelden, die een zeer klein getal uitmaken. Alles doet denken, dat, in dit laatste tijdperk der Beeldhouwkunst, de Schilders vandaag tot geen ander oogmerk gebruikt werden dan om de Landhuizen en de Paleizen der Romeinse Groten te verkwikken. Door zoodanige werkstukken tot het werktuigelijke gedeelte der kunst verlaagd, van de studie der natuur verwijderd, aan de grilligheid en den smaak der rijken, die hen betaalden, onderdanig zonder hoop op of zucht naar roem, moest hunne verbazing weliswaar voortgaan; en de beroerten, die het Westen na op handen schokten, voltooiden hun: "Door de Barbaren uit Rome verbannen, zochten de fraaije kunsten een wijkplaats in het Neder-Rijk, alwaar zij lang kwelden, te midden der burgerlijke tweespalt en van allerlei beroerten, die het verfijnde. Inmiddels hield men niet op, aldaar de Schilderkunst te oefenen, zodat, in het jaar 1940, Griek/the Schilder, door de Raad van Florence, werd ontboden, dezelfde in Mailand te overschrijven. Bijvoorbeeld, de Venus van de Medici, de twee Antinous', de twee Zwaardvechters, zijn, volgens de gedachten van sommige kunstkenners, beelden uit de laatste eeuw. De Apollo van Belvedere zelf zou niet anders dan een kopie zijn, in diezelfde tijd gemaakt, en waarvan het Griekse origineel van brons was. Het kan niet ontkend worden, dat niet alle deze gisfingen op genoegzame krachtige redevoeringen rustten, en tot een belangrijke verhandeling fatoon zoonden kunstenaars opleveren. De schilderkunst: Overbrachten: Cimabue, door hun lesstof omdeven, was de beschrijver, die na hem zieh onderfcheide; Giotto was zijn leerling, en had er op zijn beurt. Alle deze schilders te la fresco en met waterverf. Eerst in de aanvang van de vijftiende eeuw scheen de ontdekking van het schilderen met olieverf een ruimer veld voor hun te openen, door hen van nieuwe middelen te voorzien. In de waterverf en het la fresco was het licht te hard, en het bruin niet krachtig genoeg. De olie, daarentegen, versterkt het licht, maakt het zachter en vleeschkleurig, geeft kracht aan het bruine; en doet de beelden beter uitvallen. De ontdekking van deze verwonderlijke behandeling meent men verfchuldigd te zijn aan eenen Flaming, VAN kijk geridamd; doch die roem wordt hem door velen beantwoord. Hoe het zij, ANTONY VAN MESSINA, in de jaren 1530, was de eerste Zuidiaan; die met olie schilderde. En ANDREAS VERROCHTO, in den jaren 1560, maakte zich beroemd door een nauwkeuriger tekeningen, en door de bevalligheid van zijn hoofden. Hij was de leerling van VITRUVIUS en van PERUGIN, die weer van RAPHAËL les had. Onderwijs van allen schilders in de geheele westelijke wereld. Ten diepste, tijdens de luisterrijke tijd voor de Hollandsche School, bestond nog de Vlaamse niets. De Duitsters waren gelukkiger, oefenden reeds de schilderkunst met een goed uitgebalanceerd klassieke tijd. Ten tijde van RAPHAËL bloeide ARE HERT DÜRER, Welke diens achtend verdiende het luisterrijkste bewijs van zijn talenten; HOLBEIN volgde. "Hem voorzien; doch deze twee grote mannen hadden geen van beide, die hen vervangen; en het was eerst om de laatste der zestiende eeuw, de tijd der Opkomst der Franse School, dat de Plamplthe, tot hoog toe onbekend en kwijnend, van zich met roem te doen spreken: een MONUMENT. Aldus had, van de eeuw van LEONARDUS tot op deze tijd, de Zalfiaanse School geëerd en mededingt tegen, en, als meer en meer opgang makend, zich, zichzelf de eerst in dit tijdperk een erepalm te kunnen ontrouwen, die, echter, haar uiteindelijk kon ontrouken worden. Zij behield die meerderheid tot aan het midden der jongste eeuw, het tijdstip van haar volledig verval; zij denkt vlugtend oog, welken wij vroeger aan de School te werpen, de oudste, de vruchtbaarste, en welke naast aan de volmaaktheid is gekomen, zullen wij ons bepalen tot het kenmerken, door enkele trekken, van de voornaamste Schilders van elke die afdeelingen, tot het met weinige woorden aan te wijzen van datgene, waarin zij onderling overeenkomen, en van de hoedanigheden, die hen van elkander onderscheiden. Deze algemene karaktertrekken zijn, het ons bedoelens, bovenal, welke men nauwkeurig moet opmerken, om de geschiedenis der kunst met vrucht te beoefenen. Rafaël was het hoofd van de Romeinse School; van die grote man ontving zij de strengheid van stijl, de nauwkeurigheid en zuiverheid van tekenen, en verwierf, door deze twee hoedanigheden, de eerste rang." Door PERRUGIN onderwezen, dien hij weldra overtrof, verliet hij geheelemaal zijns Meesters manier, nadat hij de schetsen gezien had, welke MICHAEL ANGELO en DA VINEI voor het paleis der Hertogen van Ploresice gemaakt hadden. Paus Julius de II zijnde voorgesteld, door den vermaarde ouwkundige BRAMANTE, Zijn bloedverwant, had hij, zints hij in dezelfde loopbaan zijnen voet had gezet, een luisterrijke gelegenheid ter ontwikkeling van de dierbare gaven, welke hij van oefening, en nog meer van de natuur ontleende. Men stelde hem aan het schilderen in de vertrekken van het Vaticaan, en hij begon met de School van Athene, een edel, rijk, bevallig stuk, alwaar hij de grootste mannen der oudheid bijeenbracht, en bezield schijnt te zijn geweest door die verwonderlijke oudheid, met opzicht tot de zuiverheid van omtrekken en de edele eenvoudigheid der houdingen. Dit artikel bevat zes afdeelingen of landen, die allen haren bijzonderen naam en karakter bezitten. Men heeft de Romeinse, Florentijnse, Venetiaanse, Lombardse, Napoleonzische en Genuese School; maar met waarheid mag gezegd worden, dat dezelfde stijl in alle de stukken der Italianen kenbaar is, en dat zij alleen in de manier van schilderen verschilden. Onder deze zes afdeelingen verdienen alleen de vier eerstgenoemde opmerking, hoewel de twee andere ook enige goede schilders hebben voortgebracht. Doch het is niet zozeer de geschiedenis der schilders, als die der schilderkunst, waar welke wij een kort verslag willen doen. Tot nog toe niets anders zijnde dan bevallig, -naïf, naauwkeurig en fierlijk teekenaar, bezat hij groothed noch majesteit. Het zien van de kapel, welke MICHAEL ANGELO toen schilderde, ontwikkelde in hem de zaken die beide hoedanigheden. Sedert klom hij van meesterstuk tot meesterstuk, tot op het heilloos oogenblik, waarin een ontijdige dood hem aan de kunsten ontrukte, van welke hij het wonder was, en toen hij zich onledig hield, om met alle de verhevene begaafdheden, welke hij reeds bezat, de kleur te paren, welke hij duslang had verwaarloosd. Zijn tafereel van de Verheerlijking, en van de heilige Familie, welke hij voor FRANÇOIS DEN schilderde, bewijzen dat hij ook hierin zoude hebben uitgemunt. Bevalligheid, naauwkeurigheid, fierlijkheid (men vergeef ons de herhaling) naïviteit in de uitdrukkingen, edelheid en natuurlijkheid in de houdingen, kieschheid van keuze in de gestalten, verhevenheid van gedachten — deze zijn de hoedanigheden, welke RAPHAËL bezat; en nooit bezat een Schilder dezelfde in een zoo hooge graad verenigd. Nooit heeft een Schilder zoo goed die gelukkige vermenging van schoone vormen, welke de Natuur aanbiedt, en van denkbeeldige ontwerpen, van welke de Oudheid de modellen heeft achtergelaten. Uit deze vermenging vloeit voort het fraai samengestelde, waarvan hij beelden heeft nagelaten, die nog niet geëvenaard zijn, en welke ongetwijfeld nooit zullen overtroffen worden. Luidig en verheven in de karakters van zijn hoofden, is hij vooral verwonderlijk in die van de maagden en grijsaards. Zijn ontwerpen, in weerwil van hun verwonderlijke zuiverheid, schijnen met een gemakkelijkheid, wij zouden schier zeggen met een losheid, gemaakt te zijn, die over zijn stukken een onbescrijblijke bevalligheid verspreidt. Het is het molle et facierum van VIRGILIUS, en de Tafereelen des cenest zullen ongetwijfeld even bezwaarlijk geëvenaard worden als de Verzen des Anderen. De staat der Schilderkunst in dit tijdperk in geheel Europa geeft natuurlijk aanleiding tot een aanmerking, die, om dat zij dikwijfelijker is misschien minder prikkelend, maar welker gegrondheid door de ontdekking van alle eeuwen is bekrachtigd, te weten, dat de kindheid der Kunsten, doorgaans langdurig en zwak, altijd van een spoedig opkomende en stralend jeugd wordt gevolgd. Op dikke duisternis volgt eensklaps het helderste licht; de grootste vernuften worden, als zoo te spreken, gelijktijdig geboren. De kunst klimt in een ogenblik tot volmaaktheid, en haar val, hetwelk van dat ogenblik af aan een begin neemt, is echt door een kleine tussentijdse pauze van haar kindheid getekend. Indien in de tijden, welke op deze beroemde tijdperken volgen, enige gelukkige vernuften hun roem nog handhaven, blijven zij echter altijd op eenigen afstand van de grote modellen, die nooit overtroffen zijn. Deze waarheid doet zich inzonderheid opmerken in de herleving der Schilderkunst bij de heden-dagse. zelfs voordat RAPHAËL de Romeinse School tot den hoogste rang had verheven, hadden LEONARD DA VINCI en MICHAEL ANGELO over de Florentijnse grote luister verspreid. LEONARD DA VINCI, die het eerst verscheen, bracht de Schilderkunst onder vaste regeling, en paarde het voorbeeld met het onderwijs. MICHAEL ANGELO, die hem volgde, was groot in de Schilderkunst, en muntte inzonderheid uit in de Bouw- en Beeldhouwkunde. Zijne schildering is fier en verSchrikkelijk; doch daar hij op het moeilijke en ontzettende, meer dan op het edele en ware was bedacht, verbaast hij meer dan hij behaagt. Groot Ontleedkundige zijnde, bevlijtigde hij zich te zeer om de gevoelens te doen uitkomen, en derzelver werking te overdrijven. Indien hij niet de volmaakte Schilder geweest zij, was hij althans de eerste, welke deed zien, wat het grootste in deze kunst was; hij baande den weg voor RAPHAËL. Gelijktijdig met dezen grooten man bloeiden GEORGION en TITIAAN, die prinfen van de WVenetiaanfche School , welke alle andere ten aanzien van het koloriet overtreft. De Zombardfche School’, welke federt de -meest ver- maarde en vruchtbaarfte in voortreffelijke Schilders was, leverde kort daarna CORRRBGIO , PRIMATICIUS En POs ZIDORUS & dien CORREGIO, van wien men gezegd heeft, dat een Engel zijn penfeel fclreen beftuurd te hebben; dien PRIMATICIUS , wiens naam voor Frank» gik dierbaar ziju moet, werwaarts bij, nevens He DER SCHILDERKUNST, ` 99 Florentijn Meester ROUX , den Romeinfchen {maak en de fraaije overleveringen der Schilderkunst overbragt. Deze onderverscheidene Scholen leverden schilders uit, die hun meesters vervingen, en een gedeelte van hun roem en talenten erfden: te Venetië, PAUL VERONESE, zo luisterrijk en groot, TINTORETTO, zo rijk en krachtig; te Rome, JULIUS ROMANO, (tout en naauwkeurig), BAROCCHI, bevallig en zacht, en derzelfde opvolgers ANDREAS SACCHI en FETI; te Florence, ANDREAS DEL SARTO, DANIEL DE VOLTERRA, Meester ROUX, PIETRO DE CORTONA, Enz. Maar het was vooral in de Lombardische School, alwaar de schilderkunst met den duurzaamsten luister prikte. De stijl van deze School, in haar oorsprong stijf en gedrongen, onderging in de volgende eeuw een geheele verandering door den vermaarden HANNIBAL CARACCIO, wiens teekeningen zo naauwkeurig waren, waarbij zijn kleur zo fijn, en wiens uitdrukkingen zo krachtig waren, terwijl de overige scholen allengs de schoone loopbaan verlieten, welke hare eerste meesters haar geopend hadden, leverde de zijne, vreschepster der ware beginfelen, een menigte doorluchtige kweekelingen, die, gedurende een lange reeks van jaren, de glorie van Italië waren: ALBANO, den schilder der bevalligheden; GUIDO, die met bevalligheid verhevenheid en kracht paarde, en die volmaakt zou zijn, indien zijn teekening niet een weinig gemaaktheid verraadde; CARAVAGGIO, minder naauwkeurig, maar nog krachtiger dan zijn meester; GUERCHIN, schitterend en rijk; DOMENICO finally, die verheven schilder, die alleen voor RAPHAËL, in fijfheid en naauwkeurigheid, behoefte onder te doen, en met welken hij ten aanzien van de karakters en uitdrukkingen kan vergeleken worden. (Het vervolg en foto hierna.) WAARNEMING EENER VERLOSSING, WELKE NIET DAN DOOR DE SECTIO CAESAREA KONDE VOLBRACT WORDEN, UIT HOOFDE DER VERREGAANDE WANSTALTE DER VROUWE. Door C. VAN HEYTHUYSEN, voormalig Stads Heel- en Vroedmeester te Haarlem, thans Vroedmeester en Erfen Stads. Chirurgijn te Thiel. WAARNEMING EENER VERLOSTING (Briefswijze medegedeeld aan den Heere G. J. VAN WIEDE - Hoog Geelmeester van het Buiten-Gasthuis, en Stads Operateur van den Steen te Amsterdam; Lid van verscheidene Geleerde Maatschappijen; Anatomus, Chirurgus, et Artis Obstetriciae Lector, en Stads Heel- en Vroedmeester te Arnhem.) Wel Edele zeer Geleerde Heer! Veelgeacht Vriend en Kunstgenoot! Twee achting en liefde voor, en uw zeer bekende ervaring – in de Heel- en Verloskunde, gevoegd bij de vriendschappelijke kennis, in welke ik de eer heb met U te zijn, en bovenal uw bevoegde aanvraag om onder de eerste Geleerden in ons vak in dit Koninkrijk te mogen gerangschikt worden, deden mij bezielen, U deze bijzonder te wijden, bewust zijnde, dat Gij, in mijn geval verkeerende, hetzelfde verlangt, en die ten gevolge de Sectio Caesarea boven de Sectio Symphysiologica Ossa Pubis zoudt verkozen hebben. "Bestaan er altijd verschillen in eenige beroep; bestaan er altijd gunstige uitvlagen of te verwachten gevolgen, gewisselijk zijn ze te vinden in het vak der Geneeskunde in het algemeen, doch in dat der Geheimen en Verloskunde in het bijzonder." Met betrekking tot het Verloskundige vooral, zijn er vele omstandigheden, die de uitkomst van des Vroedmeesters werk gunstig of ongunstig doen zijn. Om van dit gezegde overtuigd te zijn, heb je slechts de En A waar- te hoeven zien, welke zoo zeer tot eer van hun bescheiden werk verklaren, en aan welke je de lof van de kunst verbeterd te hebben, niet kan ontkennen. Onaangenaam is het voorzeker, wanneer men, door de gewone en in de praktijk gemeende middelen, een in barensnood liggende Vrouwe geen genoegzame hulp kan aanbrengen, zodat zij van haar Kind kan verlossenen, maar dat men tot schrikwekkende hulpmiddelen zijn toevlucht moet nemen, en wel of tot den Haak, de Sectio Symphysialis Pubis, of de Sectio Caesarea. Hoewel onaangaanvul zulks ook wezen mag, gelukkig evenwel voor het Menschdom, dat de Kunst zo veel vermag, van zelfs dan nog te kunnen behouden, waar bijna geen hulp of redding overig scheint. Wij zeggen dus te recht met LEVRET: „De Verloskunde is zo edel met opzicht tot haar onderwerp, als nuttig vanuit hoofde van haar einde. Zij alleen geniet het voorrecht, om, dikwijls door een enkel handgreep, gesamenlijkt vermeerderen wezens te redden.” Welke krachtige drangredenen om den ijver op te wekken! Is nu, na het welverrigten van een gewichtige kunstbewerking, de uitkomst gelukkig; voldoet de Operatie en derzelver gevolgen geheel aan de verwachting; wordt daarom dus het grote oogmerk, van mensch of mensen te behouden, bereikt: dan voorzeker heeft de Kunstenaar reden, om, in zijn aanvaard beroep, die zelfvoldoening te maken, welke alleen voor gevoel, maar nimmer voor uitdrukking vatbaar is. In alle opzigten was dusdanig het geval met de Vrouw, welke het onderwerp dezer Waarneming uitmaakt, JUFTRICA VAN MAANEN, woonachtig te Drumpt, nabij Thiel. Zij had in haar uiterlijk al datgene tegen, dat zich tegen een waarschijnlijk gunstige verlossing aan de kant stond, Zij was getransporteerd jaren oud, zeer mismaakt van lichaamsgesteldheid, weinig meer dan 3 voet lang, van de jeugd af zeer aan rachitis onderhevig geweest, de ruggraat zeer gekromd en gebogen, de lendenen zeer inwaarts gebogen, en ook aan den buik, en wel ter linkzijde, zeer scheef uitgeweken. Het was uit hoofde deze wanvaltende gestalte, dat men reeds eenigen tijd tevoren met eenen Vroedmeester uit de nabuurfdorp had gefprozen, om haar die hulp, ter verlossing op den bekwamen tijd, aan te brengen, welke men begreep te zullen behoeven. "Het bleek weldra, dat de vrees voor een moeilijke verlossing niet ongegrond geweest was. Op den 28 september 1806 werd de aangenomen Vroedmeester geroepen; dan het bleken op die tijd meer valechte dan waren te zijn, welke den barenstijd voorafgingen. Immers, na eenigen tijd bij haar te hebben vertoefd, moest hij weerom onverrichter zaken vertrekken, tot op den 3e daaropvolgende, wanneer hij, 's morgens om 2 à 3 uur, weerom bij haar gevraagd werd. Nu bleek het, dat de barenweeën begonnen; en de Vroedmeester bevond, dat, even na of bij zijn komst, de vliezen gebroken en de wateren aanhoudend aflopend waren; het Orificium Uteri ter grootte van een drie guldenstuk vermeldt. De aanhoudende weeën begonnen in een lichtelijk persoon in de lendenen over te gaan, en zij leed de ondragelijke pijn, zonder enige de minste verlichting; dit alles duurde nu voort van 's morgens 3 tot op den middag 4 uur, wanneer de Vroedmeester verklaarde, dat zij niet op de gewone wijze, ja zelfs niet door instrumenten zelf of forceps, konde verloren worden; dat het enige, wat haar misschien zoude kunnen redden, bestond in een Operatie; dat hij zich ten dien einde bij mij zoude vervoegen, opdat ik hem met raad of daad zoude helpzaam zijn, en dat hij, na een enkel wisse van elkaar, de zeer verdachte en erg onderheen gezwollen buik geopereerd, met een dergelijke moeilijkheid gekomen, welke met de spierkracht van de persoon niet konde worden weggenomen, maar dat hij, met gebruik van een snijtmes, die moeilijkheid overwonnen, en daarmee de inwendige orga's ontbloot had kunnen zien, dat de as van het OS sacrum tot aan de syndesmood van het OS pubis niet meer dan 2 à 3 duim konde halen, dat hij, overtuigd zijnde dat de Lijderesfe zonder het ondergaan van een Operatie niet konde verloren worden, met den Wel Edel Heere dr. VAN GALEN, Stads Medicus, overleg had gehouden, welke na enkele aandachtige bezoeken de oude van 3 dagen stelde, dat het overal, behalve in de Oefeningen, geen spierkracht en geen andere bewegingskracht was te bespeuren, dat de pijn wel sterk was, maar niet zo hevig als vroeger, en dat de Lijderes, hoewel zwak, weerom opgesprongen was." Doktor en Stads Vroedmeester alhier, was overeengekomen, mijne hulp in te verzoeken, om, ware het mogelijk, de Vrouw van een levend Kind te verlossen. Terwijl wij bezig waren met hierover te spreken, alsmede over de verdere te maken schikkingen, kwam de genoemde Heer mij tevens verzoeken, deze Lijden te gaan zien, en verder het noodige te beramen. Beide bovengenoemde Heeren en ik begaven ons naar deze Vrouw, en vonden haar in een deerniswaardigen toestand, aanhoudend lijdende aan de fysiekste pijn, zonder enige verlichting, in een half zittende houding op een stoel, of wel half kruipende langs een tafel. Haar onderzoekende, bleek mij, dat het bekken in zijn kleinste meting, dat is van het onderste van het Os facrum tot aan de Synchondrosis Pubis, op het aldaar genomen, niet meer dan 25 duim konde zijn, daarbij voegende, dat deze Synchondrosis nog daarenboven zoo inwaarts gebogen was, dat men de ruimte of afstand "stellig, op niet meer dan even 2 duim konde rekenen. Het Orificium Uteri was tamelijk, en misschien wel ter grootte van een driegulden, geopend; een gedeelte van des Kinds hoofd leunde op of tegen de boventieten rand des linker schaambeens; onmogelijk evenwel was, te bepalen, welk gedeelte des hoofds zich aanbood. Uiterlijk was haar buik zeer vooroverhangend, en geheel scheef naar de rechterzijde afhellend. Na gedaan onderzoek kwam het ons voor, dat, wilde men het grote oogmerk, het behoud van Moeder en Kind, bereiken, (immers, dewijl wij geen reden hadden om deszelfs dood te vooronderstellen, moesten wij het Kind levend oordeelen) men volstrektelijk tot de Sectio Caesarea moest overgaan, en wel, omdat de afstand bovengenoemd techts even drie duimen konde geleden worden, en men door de Sectio Symphyselos Os fusem Pubis geen, immers genoegzame verruiming des beenigen door te gaan onder verwacht noodig tot den doorgang van een voldragen Kind, het zij daarna door de natuur, of door instrumenten, of door de hand, zoodat wij misschien, na alvorens de een Operatie verricht te hebben, ook tot de tweede, of Sectio Caesarea, onze toevlugt zoude heben moeten nemen. Ik vreesde maar al te zeer het gezegde van de heer YAN wij te zullen bewaarheid vinden, wanneer hij zegt; "Ik houde het met verre de meeste en voorzichtige Verloskundigen daarvoor, dat, welke voor. 