Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 2. XVIII, 610 S
Het lijdt bij ons geene de minfte bedenking, dat dien Grijs- aart de waare grond van de zaak gevat had, namelijk, dat men de kosthaare en omflachtige Huishouding van de Ad- miraliteit, om des eigenbelangs wille, aan de hand wilde houden, en niet gaarne zag, dat de Raadpenfionaris aldaar als Ernsre Ene, den Stadhouder vertegemwoordigde. — Wanneer men zich herinnert, het geen wij in ons I. Deer Blade. 225—228 bijgebragt hebbes, sangaande de wijze wasrop het uitmuntend en voor ’s Lands Zeemacht, zoo nuttig Plan des ADMIRAALS van KiNsBERGEN, (om Prins Frepuik tot een kundig Admiraal te vormen) gedwars- boomd werdt, dan ziet men duidelijk, dat onze braave Re- gent, reeds in 1768, de fpijker juist op de kop floeg. Men verijdelde het mutigfte Plan, door fchandelijke intrigues, = €n, ten koste van de eer eenes GROOTEN Zezne ips, alleen, om dat men niet gaarne zag, dat de Zoon DES ERFSTAD- B 4 HOU- 24 LEVEN van op de duidelijkfte wijze te doen zien, dat Wir- LEM DE Vijrpe het ongelijk , hem te dien tijde in ZEELAND aangedaan, op eene grootmoedige wij- ze, vergeten en vergeven had: ten minften, dat Hij het niet wreeken wilde aan de Ingezetenen van dat belangrijk Gewest, toen zich daar toe de fchoonfte kans aanbood, bij gelegenheid, dat het Finantiewezen aldaar in zulk eenen bekom- merden toeftand bevonden werdt, dat ’er rede- nen van vreeze waren, dat ZEELAND van de Unie af- HOUDERS , in de wijze van huishouding inzage verkreeg. — Prins Freprik werdt derhalven bij de Armée geplaatst; die vijf kostbaare Huishoudingen, bleven op den ouden voet; en derzelver Leden bevrijd van het oppertoezicht van den jongen Vorst, die al vroeg bewijzen aan den dag lag, dat ‘Hij een belangloos liefhebber van zijn dierbaar Vaderland was. —— De oude Regent, flemde in 1768 volmaakt over- één, met den zoo evengenoemden ZreneLp, (die thans met de Waardigheid van Rijks-MAArscuaLk zich vereerd ziet) daar het niet gelochend kan worden, dat die verdienfte- lijke Ridder, fints het uitbarsten van de Noord-Americaan- fche Onlusten, en den daar uit gefprotene Engelfchen Oorlog, een aantal voorftellen gedaan heeft, om de /'ijf' kosthaare Admiraliteiten vernietigd, en één Collegie van Marine, in- gevoerd te krijgen, doch alles zonder vrucht. — Wie be- geerig is, om die Voorftellen te leeren kennen, leeze onzen uitgegevenen ATLAs DER NEDERLANDSCHE ZEEHAVENS, in de Inleiding. Bladz. 40-43. WILLEM pen V. IV. Afd. 28 afgefcheiden, en door de overige Bondgenoten, aan deszelfs noodlot zou overgelaten worden. Dan, de goede Stadhouder voorkwam dit uiter- fte, daar Hij op eene edelmoedige en hoogstmil- dadige wijze, zijne eigene Schatkist voor zijne geliefde Zeeuwen opende, en de Staaten door die gunstbetooning in ftaat ftelde, om de zaken aan den gang te houden , en Zeeland bij de Unir te doen bewaard blijven; zoo als wij in het ver- volg nader zullen overwegen. Laaten wij nu, on- zen weg vervolgende, eene andere proeve bij- brengen, ten bewijze, dat Z. H., ter wegnee- ming van wezentlijke bezwaren, niet aarzelde, om op eene grootmoedige wijze, van de pecuni- écle voordeelen, aan zijne wettig verkregene Praé- minentien gehecht, afftand te doen. Dit bleek duidelijk, toen %er omtrent het einde des jaars 1768, een hevig gefchil tusfchen de Bewindhebberen der West-Indifche Compagnie, uit- maakende de Kamer van Tienen, en de Am/7er- damfche Hoofdpartigipanten der gezegde Handel- maatfchappij ontflondt, ter zaake, dat de eerst- genoemden, zonder voorafgaande kennis en toe- fiemming van de laatften, het befluit genomen hadden, om de Jaarwedde van des Vorsten Re- prefentant, (zijnde den Amfterdamfchen Oud Schepen Mr. FERDINAND VAN COLLEN ,) aan- B 5 mer- 26 LEVEN van merkelijk te verhogen, en aan H. H. Mog. ter approbatie over te geeven. Eene beloning, die naar het oordeel der Deelhebberen, aan de eene zijde, niet geëvenredigd was, aan den bekrom- penen toeftand der Maatfchappij; en aan de an- dere zijde, eene ongerijmdheid mogt geheten wor- den, vermits de Riprefentant van COLLEN op die manier, jaarlijks f 2000-:-: meerder genie- ten zoude, dan Zijne Hoogheid, die Hij flechts vertegenwoordigde , en het welk daarenboven, door de Kamer van Tienen op eene onwettige wijze was doorgedreven. Er zijn ’er geweest, die het gehouden gedrag der Bewindhebberen , hebben trachten te verdedigen, terwijl zij de klachten der Hoofdparticipanten , als overdreven en onge- grond befchouwende, aanvoerden als een bewijs, dat zij den Stadhouder geen goed hart toedros- gen, en zulks aan Zijnen Vertegenwoordiger wil- de.doen blijken: doch anderen hebben de libera- liteit van Lewindhebberen, aan ecne geheel andere oorzaak toegekent, waarom zij de Hoofddeelge- nosten in het gelijk flellen. Hoe dit zij, de twistende partijën, het onderling niet kunnende eens worden, zoo befloten de klagende Hoofdpar- ticipanten , hunne bezwaren, door eene zeer uit- voerige Misfive, ter kennisfe van de Algemeene Staaten te brengen, met verzoek, dat dezen het Pleit / WILLEM ven V. IV. Afd. 27 Pleit ten hunnen yoordeele, en overeenkomftig het Octrooi aan de Maarfchappij verleent, beflisfchen zouden, door welke Demarche de zaak wel {poe- dig aan den Stadhouder bekend werdt. Dan, Z. H. Een denkbeeld, dat in laater tijd bij veelen als een Euangelie is geloofd en nagezegd geworden, en vervolgens als een bewijs voor ’s Vorsten gewaande fchraapzucht, jaa zelfs als een hoofd- befchuldiging tegen WILLEM DEN VijFDEN is voorgedragen , doch het welk ten eenemaale valsch, en de ongerijmdheid zelve is. Om het welke aan onze Lezeren te bewijzen, wij bij de- ze gelegenheid , eenige oogenblikken befteden wil- len, zoo tot het overneemen van de Mis/tve, waar- bij des Vorsten edelmoedig befluit , aan H. H. Mog. werdt bekend gemaakt; als tot het mededeelen van de wijze, waar op dat befluit van Z. H. bij Hoofd- partigipauten ontvangen werd, benevens eene en andere bijzonderheden, die wij aangaande dat on- derwerp, elders hebben aangetroffen, die bijzon- der gefchikt zijn, om de waarde van de zoo even- genoemde aantijging, te kunnen bereekenen. — De Misfive van Bewindhebberen, aan H. H. Mog. door ons bedoeld, was van dezen inhoud: Hoos WILLEM pen V. I. Afd. 29 Hooc Mocenpe HEEREN! „ Wij hebben op den 4den dezer ontvangen, 35 en in onze Extraordinaire Vergadering tenzel >, ven dage gelezen, eene Misfive van Z. D. H. s» den Heere Prince Erfftadhouder, gefchreven » in den Haage den eden bevorens, geadresfeert „> aan den Heer Repræfentant Mr. F. van CoL- a LEN, en verdere Bewindhebberen van de geoc- „ troijeerde W. I. C. ter Kamer alhier, inhou- „ dende: Dat Z. D. H. ter gelegenheid van ze- » kere aan Hoogstdenzelven gepræfenteerde Re- »» queste, door of van wegen de gezamentlijke »„ Hoofdpartiçipanten van deze kamer, waarbij » dezelve goedgevonden hadden, Z. H. appui en » interçesfie. bij U. H. Mog. te verzoeken, ten » Einde de Refolutie van de jongstgehoudene Ver- >» gadering van Tienen, in dato 15 November » I768, nopens een jaarlijkfche toeleg van » f 3600-:-: aan den Heer van CoLLEN, in » qualiteit van Hoogstdeszelfs Reprefentant, als »» Opperbewindhebber genomen, bij U Hoog Mog. » niet mogte worden geäpprobeerd, maar inte- »» gendeel zodanige verklaring gedaan, als bij het » flot der Misfive van dezelve Hoofdpartigipan- » ten aan U H. Mog. is verzocht, was genood- » Zaakt geworden, Hoogstdeszelfs aandagt te | l » NOg- go LEVEN van » moeten fixeeren, op het adfpect waar inne het » aan gemelde Hoofdparticipanten gelust had » bif derzelver gemelde Misfive aan U Hoog „ Mog. te doen voorkomen, eene zoogenaamde „ Jovissançe van vier ten honderd, van de uit- „ deelingen welke deze Compagnie aan haare » Geintresfeerden in het vervolg zouden doen, j onder de poincten der delatie het Opperbewind- 5, hebber{chap aan hooggemelde Z. H. geoffereert, „en welke offerte Z. H. te dier tijd uit fpegi- » aale tguards vermeent hadde niet te moeten yy weigeren. Een ‚ Dat het althans de bijzondere Confidera- s tien, zoo uit. dat Adfpect, als uit het gantsch s beloop der. voorfchr. zaak, voor Hoogstdenzel- s, vén refidtcerende waren, die Z.. H. hadden doen „ nemen het befluit, omme deze ZOGENAAMDE » JouissaNce bij provifie, en tot Hoogstdeszelfs » kennelijk wederzeggen, aan den voornoemden » Heer van COLLEN , als Lloogstdeszelfs jegens- »» woordige Reprafentant te çedeeren, en daar „ van ten behoeve van Zijn Ed., provifionecle » affiand te doen. » Dat Z. D. H. dan ook begreep, dat door „ deze dispofitie, in faveur van dezen Heer, het „ effect der bovengemelde Refolutie van de Ver- » gadering van Tienen van dato 15 Nov. jongst- ‘s le WILLEM ven V. IV. Afd. sr „ leden, bij provifie zoude dienen te blijven ge- >» fuspendeert. … Dat Z. H. vervolgens niet had willen af- >> Zijn, ons van dit befluit te verwittigen , met „> verzoek, dat wij de gezamentlijke Lfoofdpar- » tipipanten in deze Kamer, tot hunne naarich- „ ting daar van geliefden te informeeren, en dat „ wijders van deze Zijne Hoogheids Demarche, „ docr Ons aan U Hoog Mog. behoorlijke kene » nisfe mogte worden gegeeven. „ Wij hebben de eer, bij dezen ons van dit „ laatfte poinct te acquiteeren, en ten opzichte „ van het vorige, U Hoog Mog. te informeeren, » dat wij bij Refolntie van onze Vergadering ,, den Heer Hoofdparticipants Bewindhebber ver- zocht hebben, den inhoud van gemelde Mis- „ five ten fpoedigften te willen brengen , ter ken- „ nise van Hoofdparticipanten ter dezer Ka >» mer, dewelke aan ons hebben doen toekomen „ een Extract hunner Refolutie, op dat fübject „ in hunne Vergadering van den 7de daar aan „ volgende genomen, welke wij de vrijheid ge- „ bruiken Copiéelijk hier nevens te voegen, „ waar mede wij denken aan de intentie van » Z. D. H, in allen opzichten te hebben vol- » Caan. ‚ Waar mede &c.” — Be- 39 LEVEN Van Belangelooze en in de daad edelmoedige op- offering van den goedhartigen Stadhouder, ter weering van discrepantien en hatelijke twisten onder aanzienelijke Collegien, en ter bevoorde- ring van de algemeene belangen der aanzienelij- ke Handelmaat{chappij! Hoe aangenaam , en met welk eene vreugde moet dit befluit van Z. H. niet vernomen zijn geworden, door de klagende en bezwaarde Participanten! Hoe zullen zij, yer- rukt van vreugde over ’s Vorften edelmoedigheid, hun genoegen en dankbaarheid deswegens niet heb- ben doen blijken! Dit dunkt ons hier een of an- der onzer Lezeren te hooren zeggen, die even als wij, zich op het verneemen van het belange- loos Vorstelijk befluit, vinden aangefpoord, om het edel Character van WILLEM DE VIJFDE, ook in dit geval, voortreffelijk en navolgenswaar- dig te heeten. Dan, hoe fmert het ons te moeten zeggen, dat des Prinfen befluit, en de afftand van een Hem toekomend recht, door de Hoofd deelgenooten zeer koeltjes vernomen werdt! Want in plaatfe, dat men Z. H. het zij door eene Commisfie, of door eene fchriftelijke Re/olutie, de verfchuldigde dankbaarheid betoonde, zoo liep het werk geheel af, met het neemen van eene Refolutie, ,, dat Hoofdparticipanten na de- » liberatie hadden goedgevonden, den Heer Hoofd- » PaT- WILLEM ven V. W. Afd. 33 ss Participants Bewindhcdber, en verdere Heeren > Bewindhebberen, voor de gedaane Communica „> tie te bedanken,” waar mede deze zaak, tot verwondering van veelen , een einde nam. — Dar die verwondering vond geen plaats, bij allen die opmerkzaam genoeg waren, om uit des Stad houders fchrijven aan de Vergadering der Bewind- hebberen en Hoofdparticipanten te ontdekken, dat Z. H. niet onverfchiltig dacht, over de wij- ze van voordragt , betrekkelijk de Hem tockomen- de 4 pCt., en de 2 pCt. die oofddeergenooren aan den Heer van CorLEN wilden accordeeren. Eene voordracht, waar door de Natie natuurlijker wijze in den waan gebragt of bevestigd werdt, dat Z. H. wel bijster groote {chatten jaarlijksch van de Compagnie genoot, voor al bij de zooda- nigen, die wisten, met welk eenen verbazenden {chat van genegotieerde Capitalen dat Handel- drijvend Ligchaam bezwaard was, en daarentegen onkundig gebleven waren, hoe ellendig en gering de uitdeelingen fints eenige jaaren geweest wa- ren: dewijl het uit de Boeken en andere Befchei- den bewezen was, dat ’er geduurende het tijdvak van 40 jaaren, dat verlopen was tusfchen de jaaren 1730 tot 1769, niet meerder dan 37 pCt. aan de Deelhebberen was uitgekeerd, het welk de jaarlijkfche’ uitdeeling, alle de jaaren door el UI. Deer. ÇC kan- 34 LEVEN van kander gerekend , niet hooger maakt dan ruim 3 pCt. het welk zeer veel verfchilt van 4 pCt. waar van men, voor het oog van de Natie, zulk eenen verbazenden ophef maakte. Dit in het oog houdende, wie befeft dan niet, dat de waardig- heid van Opperbewindhebber, aan Z. H. ten jaare 1766 opgedragen, meer Honorabel dan Profitabel was? en dat zij, die in later tijd beweerd heb- ben, dat de Stadhouder fints dien tijd, ook door dien weg , enorme fchatten tot zich geftreken hadt, de bal deerlijk misfloegen; dewijl het geheele jaarlijksch voordeel, gefteld zijnde, (des neen ,) dat de Prins zijn recht niet had afgeftaan, niet hooger dan circa f 1g00-:-: beliep? (*) Men zegge intusfchen, (naa deze ophelderende aan- mer- (*) Circa f 1300-!-! DELIEP, (zeggen wij) want vol- gens de opgave die de Meeren Raaden en Rekenmeesters van Z. D. H., aangaande den staat Zijner ERFGOEDEREN en INKOMSTEN, hier te Lande gelegen en genoten, aan de Franfche Reprefentanten, op den 9 Februarij 1795 ter hand ftelden , zoo bedroeg het jaarlijks montant, netto f 1288-19-:. Zie dit origineel ftuk, geplaatst, in ons III. DEEL der Gescmepenis van den OORLOG, Bladz. 317. — met bijvoeging tevens, dat die Post, zoo als ook het Divi- dent van de Oost-Indifche Maatfchappij, bedragende jaarlijksch f 18,239-1-1, in de laatfle jaaren door Z., D. H. nist begeerd of genoten was, ° WILLEM pen V. IV. Afd. 38 mêrking gelezen te hebben) niet: ,, Bedroeg de >» fom waar van de Prins hier renuncieerde, nies 5, meer dan f 1206-19-:, dan was ook de op- >» Offering aan zijne zijde van weinig importan- zie” Want, om nu niet te zeggen, dat die Vorst, (zoo als uit de aantekening hier order blijkt) even edelmoedig afitand gedaan heeft van het hem tuekomend Divident van de Ooster Maat- __fehappij, dat jaarlijksch f 18,239- 1-1 bedroeg, zoo was en bleef het eene ongehoudene en vrij- willige edele daad: en de geringheid der (omme, beneemd niets aan deszelfs waardij: vooral, wan- neer men in aanmerking neemt, dat, zoo wanneer het lieve Vaderland bij den toenmaaligen ftaat van Voorfpoed en Vrede was bewaard gebleven, en eenige jaaren laater, in den heilloozen Oorlog = met Engeland, niet opzettelijk was ingewikkeld geworden , waar door den O. en W. I. Compagnien de doodelijk{te neepen werden toegebragt, ook als dan, deszelfs bloei zou zijn vermeerderd, en uit dien hoofde, het jaarlijksch Divident naar evenredigheid een aanmerkelijk hooger fom zou belopen hebben, in welk geval de goede Vorst, buiten allen twijfel, de edelfte zeifsvoldoe- ding zou gevonden hebben, zoo als wij veilig befluiten mogen, uit het geene wij op dit fujet, in ‘de aantekeningen van één der toenmaalige ge- Ca trou- 36 LEVEN van trouwe Dienaaren van Z. H. hebben aangetrof- fen, hier in beftaande: dat toen deze aan de Prins te kennen gaf, dat zijne dispofitie bij eenen toe neemenden bloei der Maatfchappij , een aanzien- lijke Post minder, op de lijst zijner Inkomsten zou kunnen veroorzaaken ; ZOo beantwoordde hem de Vorst in dezer voegen: Het eindigen van de gerezene gefchillen, is mij reeds eene aangenaa- me beloning voor de geringe offerte die ik ge- daan hebbe; en wanneer de welvaart der Maat- fchappij tot die hoogte fleeg, dat Heeren Bewind- hebberen de uitdeeling op 4 pCt. bepalen konden, ik zou het een gelukkig Lvenement in mijn le- yen fchatten. Zoo datht, zoo fprak, zoo handelde WILLEM DE Vijrpe, wanneer Hij kennis kreeg van netelige twisten, gerezen tusfchen onderfcheidene Colle- gien of bijzondere Perfoonen! Zoo toonde Hij, dat onaangenaamheden, en zelfs beledigingen te vergeven, Hem niet zwaar of moeilijk viel, en dat het [til verdulden of opkroppen van dat leed , bij Hem ht beginzel van hartelijk vergeven was! (*) Waut (*) Zie, de Characterfchets, door ons opgegeven in het voorgaande I. Deer, Bledz, 130 en 131. WILLEM ven V. IV. Afd. 37 Want, niettecenftaande het gedrag der Amfhr- damfche Hoofdpart:cipanten , in dit geval g hou den, alles behalven vriendelijk en verplichtend omtrent den Sfapnouper en Zijnen Repref.n- tant, den Heer van Cotten, mogt geheten wore den; zoo leerde de ondervinditiz echter, korten tijd daar naa, dat Z. H. geen wrok of haat op de Amflerdamfche Hoofdde:lgenooten van de- ze Handelmaatichappij, over dat geval in de ziel behouden had, veel min, dat Hij eene poging doen wilde, om hun dat betaald te zetten. Het is deze aanmerking, die ons als met de hand ge- leid, tot de overweging van des Vorsten gehou- den gedrag, in het finaal b-flisfen van eene nog oneindig. hatelijker en meer ingewikkelde twist , ontftaan tusfchen de zoo evengenoemde Bwin dheb- beren ter Kamere Amflerdam, en de Hoofdpar- ticipanten van dz Kamer Zeeland, over de Vrije Vaart op de West Indifche Volkplantingen Esfe- gueb) en Demerary, welke de Zeeuwen voor zich alleen, met wi(fluiting van hunne overige Mede- hand:laren , behouden wilden. Eene twist, die bij- na 20 jaaren, en foms met veel drifts en hevig- heids, tusfchen ce Geinteresfeerden in de W. i C. en de Heeren Staaten yan twee zoo naauw aan elkander verbondene Gewesten gedreven gee worden, en eindelijk door den Stadhouder bee C 3 flist, 38 LEVEN van {list is op eenen voct en wijze, die WILLEM DEN VIJFDEN tot geene geringe eer veritrekte, dewijl Z. H. daarin, volgens Conftitutioneele gronden, en de regelen van billijkheid en rechtvaardigheid te werke gaande, de ongefundeerdheid van der Zeeu- wen voorgewend uitfluitend recht aantoonde, en daarentegen, die van Amfterdam en alle de ver- dere Ingezetenen dezer Landen, bevoegd en ge- rechtigd verklaarde, om op die Colonien vrijelijk te navigeeren; zoo als blijkt uit den /ommieren inhoud van des Prinfen Misfive, gefchreven aan H. H. Mog. op den 15 October 1770, het welk wij, om onze Lezeren aangaande dat onderwerp een juist begrip te doen vormen, hier eene plaats overwaardig keuren. Een brief, waar in Z. H, verklaarde: Dat, naa dat H. H. Mog. bij » Refolutie van den 17 Augustus bevorens, kad- » den goedgevonden, aan Z. H. te defereeren de „ Arbitrage en Degifie over de differenten, ra- s kende de Colonie Esfequebo en Demerary, en » Z. H. de last hem opgedragen, boe ongaarne 3 ook» echter ter beantwoording aan het vertrou „wen door H. H. Mog., en de gezamentlijke »» Bondgenooten in hem gefteld, en ter betrach- ting yan de plichten, Z. H., ook ten dezen in- „ cumbeerende, met betamelijke bereidwilligheid » hadde aanvaard, LHoogstdezelye niet getardeerd ° 2 had: WILLEM pen V. IV. Afd. 39 , hadde, van terftond eene preparatoire voorzie- » ning te doen „waar door (Hij) in flaat konde gera- » ken, om met Zoo veel [hoed als de aart dezer ge- > wichtige en importante zaak eenigaints toeliet, », aan het verlangen van H. H. Mog, te voldoen. „ Dat ten dien einde , bij Hoogstdeszelfs Mis- „ five van den 20 derzelver maand, aan de Hec- » ren Staaten van Holland en Westvriesland, ,»» als mede aan de Heeren Staaten van Zeeland, „ cen korten termijn van zes weeken gefiveert „ hebbende, binnen welken Z. H. zoude inwach- „ten zodanige Memorien of Deductien, als tot „ nadere adfiructie van het wederzijds gefufti- „ neerde zoude mogen firckken, en na verloop „ van welken tijd, Hoogstdezelve deze geheele „ zaak voor voldongen zoude hiuden; Z. H. » daags daar aan ontvangen hadde, een Refcrip- >> tie van de Heeren Sraaten van Holland, waar „ bij Dezelven aan Z. H. hadden gedeclareerd, „ dat zij in verbeelding waren, Hun gefuflineerde „ nopens het recht van Vrije Vaart en Handel op de gemelde Colonie, bij Refolutie van den 29 „ Januari jongstleden, ter Vergadering van H, „ H. Mog. ingebragt, zoo klaar en convingent te „ hebben geadftrucert en betoogd, dat zij overbodig „ oordeelden , Z. H. met verdere Memorien of s» Deducticn te incommodeeren.” C4 » Dat 40 LEVEN van 99 » Dat Hem van wegens de Heeren Staaten van Zeeland, Hoogstdezelre op den 2. dezer loopende maand, eene Misfive was geworden, bij welke Zij onder cen nict min ernfig declaratoir yan hun uiterst vertrouwen op de gefundecrdheid van ket g-fuftineerd recht van privative Vaart en Handel voor hunne Ingezetenen op de gezegde Colonie, nog ten overvloede een Memorie tot fucgincte recapitulatie der Argumenten in de anterieure fchrifturen vervat, aan Z. H. had- den geëxhibeerd en overgezonden.” » Dat die zaak alzoo geinftrueert en voldon- gen zijnde, Hoogstgedachte Z. H. gaarne had- de gewenscht , ingevolge het eeríte Lid der delatie van H. H. Mog., Hoogstdeszelfs goe- de oflicie, tot applaneering der ontftaane diffe- renten, door middel van het een of ander ge- past expedient te kunnen adhibeeren; dan dat het geen Z. H. aangaande de fentimenten en dispofitien van de beide Hooge Partijén, ten vollen bekend was, daar toe geere de minfte hoope geever.de 5 terwijl ook het object van \w-e zoo zeer geoppofeerde en tegens elkan- deren rechtdraads ftrijdende fuflenuén, als was die van de privastve Vaart der Ingezetenen van Zeeland op de gemelde Colonie, aan de eene; en die van de Vrije en algemeene s Vaart WILLEM pen V. IV. Afd. 41 s» Vaart voor alle de gezamenilijke Ingezetenen » van de Republiek, aan de andere zijde, geen s» gevoeglijk temperament of. conciliatoir {heen s te admitteeren, Z. H. vermeent hadt, hem a», nics te Kunnen houdn buiten de voor Hem one » aangename noodzaaklijkteid, om dat Lofa- xy verfchil door eene peremptotre Degifie te moeten s termineeren” » Dat het vervolgens was, na eene zeer rijpe » Overweging, dat Z. I. Compagnie der Vereenigde Nederlanden ver- leend, en federt fuccesfivelijk geprolongeert; of cenige andere dispofitie van H. H. Mog., als namelijk de Ratificatie van H. H. Mog. op de Conventie van den 11 April 1670, deze Co- Jonie concerneerende, het gefuflineerde recht yan privative Vaart en Handel in het minfle zoude begunftigen, of de Aanfthrijving bij de Heeren Staaten van Zeeland, den 11 September 1750, aan het Gouvernement der gemelde Colo- niën gearrefteert, cenigfints zouden kunnen wet- tigen, (*) dat (integendeel) de Klaare en expresfe Text (*) Tot recht verftand van dit gedeelte van des Prinfen uitfpraak in deze netelige twist, dient geweten, dat niet alleen de Zeeuwfche Hoofdpartigipanten, maar ook de Staa- ten van Zeeland zelve, hun recht van privitive en uit- fluitende Navigatie op die Colonie, in zeer wijdluftige Memorien en Contra-Memorien, hadden trachten te be- weren, uit het Octrooi van 1674, en de Ratificatie van de Conventie van 1670. De Prins oordeelde derhalven te WILLEM pen V. IV. Afd. 43 » Text van hetzelye Octrooi, de gefundeertheid »> van de fuftenue der Heeren Staaten yan Hol- „> land en Westvriesland, zoo wel als de vol a» firckte nulliteit van die aanfchrijving, ten dui- „> delijkfhen evinceerde.” „ Dat derhalven Z. H. (die het maintien der » hooge Rechten van H. H. Mog. in de hand- » having der Fundamenteele Wetten van den » Staat , onder hoogstdeszelfs allergewichtig fle en » dierbaarfte plichten moest ftellen), Zijn befluit >, op de voorfchr. geindigiteerde gronden inrich- „ tende, na rijpe deliberatie goedgevonden had, » vermogens de Authorifatie door H. H. Mog., » in naam van de gezamentlijke Bondgenooten, » op Hem verleend, bij wege van uitfpraak „ te verftaan en te verklaren, zoo als Z. H. 5» was doende: Dat aan alle Ingezetenen van >» deze Republiek competeerde het Recht, om op 2» de Colonie van Esfequebo en Demerary, vrij s en onverhinderd te mogen vaaren en hande. » len, ingevolge de Congesie daar toe door de » Ge- te recht, dz? daar in die beide flukken geen grond voor hun gevoelen was, de aanfchrijving der Staaten van Zee- fand, ten jaare 1750 gedaan, nul en van onwaarde was, en het gefuftingerde overzulks van allen grond ont bloot. 44 LEVEN van 33 39 2 Generaale W. I. C. der Vereenigde Nederlan- den, uit krachte van haar verkregen Octrooi te verleenen, en dat dienvolgende de Aanfchrij- o> ving door Bewindhebberen van de W. I. C. ter 23 23 ” 39 32 22 3 22 2) 22 23 9° ” 29 2 2 2 v 73 3) 22 33 22 Kamer Zeeland, aan het Gouvernement van de gemelde Colonie gedaan, (om geene fche- pen, komende uit de Havenen dezer Landen, die niet voorzien zijn met een Hout- of Zout- brief, afgegeven bij de Kamer Zeeland, op Esfequebo, of annexe Rivieren te admitteeren, om te laaden of-te losfen) behoorde te worden geannulleerd en gefteld buiten effect. | » Dat Z. H. daar mede deze geheele zaak zoude kunnen houden voor afgedaan ; edoch in overweging genomen hebbende het heilzaam oogmerk van de zoo ampele Delatie, die Æ, H. Mog. met betrekking tot gemelde differen- ten, aan Hoogstdezelve hadden gelieven te doen, welke Delatie zich tot het onderwerp van een Juridicque decifie geenfints bepaalde; en tevens het oog gevestigd hebbende, op het gewicht en de billijkheid der redenen en moti- ven aar voor militeerende; dat aan de Inge- zetenen van de Provincie Zeeland, een convena- bel en! redelijk aandeel in de vrije Vaart en Handel op de Colonie van Esfequebo en Deme- rary wierde geasficureert, Z., H. dienstig geoor- > deeld WILLEM pen V. IV. Afd. 45 „s deeld had, het volkomen effect, en de volle exe- s> cutie van Hoogstdeszelfs voorenfiaande uit{prack o> te fuspendeeren en op te fchorten, ter tijd toe, o>» dat de middelen en maatregulen, welke tot əs vaste verzekering yan zoodanig aandeel, voor 9» en ten behoeve van de Ingezetenen van Zee- 95 land, op de beste wijze zouden kunnen firek- „ ken, door Z. H. zouden wezen beraamd, en » Z. H. zijne intentie des aangaande aan ll. >> fl. Mog. nader zoude hebben verklaard.” _ Eene uitfpraak , die natuurlijker wijze aan die van Holland even zoo zeer behaagde, als dezclve door de Zeeuwen met een heimelijken tegenzin vere nomen werdt, het welk echter merkelijk vermin- derde, toen naa verloop van eenigen tijd, een aan Z. H. voorgelegd Reglement in de wereld kwam, waar bij bepaald werd, daz ’er telken jaare geene Paspoorten aan de Hollanders zouden afgegeven worden, dan naa dat alvorens door de Zeeuwen 16 Schepen naar die Colonie zouden zijn uitgeklaard, met verdere bepalingen die wij hier niet vermelden zullen, (*) doch welken van dien aart (*) Daar zijn ‘er die beweerd hebben, dat het Regle- ment in Zeeland opgefteld, en aân de Prins ter goedkeuring voorgelegd en fmakelijk gemzakt zou zijn, op een tijdftip der Z. H. door andere bezigheden overkropt zijnde, bui- ten 46 LEVEN van aart waren, dat de Holland{che Kooplieden zich genooddrongen vonden, hunne bezwaren deswe- gens aan Z. H. te moeten voordragen , verzoe- kende met kracht en klem van redenen, dat Hoogstdezelve die geliefde uit den weg te ruimen, door het voorzegde Reglement te flellen buiten effect, en Bewindhebberen in het geeven van Pas- poorten te laten vrij en onverlet, als een natuur- lijk effect zijnde van de erkende Vrije Navigatie op de meergemelde Colonien. Een verzoek, dat daar Z. H. het als gegrond en billijk befchouwde, ten gevolge had, dat aan hetzelve wel dra beantwoord, en een einde aan die langduuri- ge en netelige twist gemaakt werdt, tot geen ge- ring genoegen van den Prins, die, ondanks de moeite en onaangenaamheden, hem door de on- gefundeerde eifchen der Zeeuwen aangedaan, een korten tijd daar naa, op de duidelijkfte wijze aan den dag lei, dat Hij dat alles uit den zin ge- ten- de mogelijkheid was, om het behoorlijk in te zien. Anderen hebben het arrefteeren van dit ftuk toegekend aan des Vorsten bijzonder zwak, of aan zijne veranderlijkheid ten opzichte van een bevorens goedgekeurd advis, Wij willen hier niets beflisfen; maar zoo veel is zeker, dat Z. H. de be- zwaren der Amflerdam{che Kooplieden wettig keurde, en edelmoedig genoeg was, om aan dezelven gehoor te gee- ven, door het Reglement aanmerkelijk te altereeren. | WILLEM pen V. ZV. Afd. 47 gefteld had, en zich niet weinig hunner belan- gens aantrok, in een zaak van een oneindig meer- der gewicht, en waar aan het bewaard blijven of affcheuren der Provincie Zeeland van het Bondgenootfchap , verbonden fcheen. Behoeven wij voor een’ kundig’ Lezer, hier met veel om- ~ flags te vermelden, wat wij, dus fpreekende, op het ooge hebben? Wat anders, dan de opgave van het geen ‘er te dien tijde ter Generaliteit met de Staaten van Zeeland ter eener, en de Staaten der Zes overige Gewesten, ter anderer zijde voorviel, over het werk der Quora’s; fufti- neerende de Zeeuwen, dat zij in hun aandeel in de Algemeene Lasten van het Bondgenoot- fchap , veel hooger waren aangeflagen, dan het vermogen van hun Gewest gehengde; en aan- dringende op eene aanmerkelijke vermindering. Het welk door de overige Gewesten volftrektelijk geweigerd wordende, niet alleen eene nieuwe bron van twisten onder de Bondgenooten opende; maar ook den S+tadhouder wederom op nieuw in de onaangenaame gelegenheid bragt, om die fchadelijke twist, door zijne tusfchenkomst en decifoire uitfpraak te moeten termineeren. Een taak, voor den Stadhouder allermoeijelijkst en bezwaarlijk; dewijl de grond van het gefchil oorfprongelijk te zoeken was, in eene oyver- dre» 48 LEVEN van drevene tocpasfing van de Souyerainiteit, welke aan elk Gewest overgelaten was, opzichtelijk hunne huisfelijke belangen, en de wijze van heffing der gewoone en buitengewoone Lasten, waar yan een gedeelte tot het draagen van de Alge- meene uitgaven van den Staat, na het inbren- gen van de Provinciaale Confenten, verftrekte. Een kwaad, het welk van oude tijden af, de nadeeligfte gevolgen voor het Vaderland ver- oorzaakt had, dewijl het 23 Art. van de UNIE; (aangemerkt als de voornaamfte Grondwet van den Staat,) bwiten werking bleef, alleen, om dat men het niet verkoos in werking te fellen , dewijl elk Gewest, bij het klagen over onvermogen, of bij de fpreekendfte bewijzen van onwilligheid in het geland doen der heilighe verplichtingen, en tot het voldoen van de Ingewilligde Petitien, zijne _Provinciaale Souverainiteit deedt gelden, en met hand en tand vasthield, onaangezien de onbere- kenbaare nadeelen , die daar door aan de dier- baarfte belangen van het Algemeene Bondgenoot- [chap werden toegebragt. Een gedrag, dat in vroeger dagen het Vaderland tot op den rand des verderfs had gebragt, en nu wederom op nieuw bedreigde te brengen, zoo niet de tusíchen- komst van WILLEM DEN VIjFDEN zulks verhoed had. Laaten wij, alvorens des Prinfen gehouden ge- WILLEM pen V. IV. Afd 49 drag in die twist te vermelden, eenige oogen- blikken befteden, om te zien uit welke bron de- zelve fpruitende was. Niets kan, (naar ons inzien) aan elk opmerk- zaam befchouwer van ’s‘Lafids Gefchiedenisfen, fints de oprichting der Republiek, gereeder en ` duidelijker in het oog vallen, dan de veele be- bewijzen die de Gefchiedenis bevat, ten betoo- ge, hoe ongegrond de befchuldiging is, die men den Opftelleren der Unie, fints meer dan eene Eeuw te laste lag, zeggende: dat zij in 1579 niet ge- zorgd hadden, om behoorlijke dwangmiddelen te verordenen, om de Bondgenooten bij hunnen plicht ze houden, dit noemende, een in het oog loopend en wezenlijk gebrek in de Confiitutie. Eene aan- tijging, die in onzen leeftijd niet alleen is nage- zegd geworden, maar op eene nog hatelijker wijze is voorgedragen, door het VERBOND DER UN ze beflempelen, met de benamingen van STAATKUNDIG W ANSCHEPSEL , ZEVENKOPPIGE HYDRA, en wat niet al meerder? Waar door men de asfche van onze zalige Voorvaderen ont- rustte, en hunne roemrijke Nagedachtenis in het daarftellen van waare Vrijheid in Godsdienst en Burgerflaat , op eene onzinnige wijze bezwadder- de. In de daad, zoo ’er ooit een tastbaare on- waarheid openuijk is beweerd geworden, het II. Deen. D is 5o LEVEN van f is de zoo evengenoemde, daar het bewezen is, dat de Opftellers der Unir , wel voorziende, dat het niet behoorlijk bijdragen van alle de Gewes- ten tot de algemeene verdediging des Vader- lands, de geheele Unie of CONFEDERATIE nut- teloos maaken, en het grootsch gebouw der Ne- DERLANDSCHE VRIJHEID floopen zoude, de beste en krachtigfte middelen daar tegen verordenden, die elk Lezer van de Unie van zelfs in het oog vallen, wanneer hij zijne oogen niet willens ge- floten houdt, waarom wij dezelven hier niet zul- len opgeven. Dan, wat baaten de beste’ Voor- zieningen, en de heilzaamfte Wetten en Voor- fchriften, wanneer men dezelven opzettelijk, of onder nietswaardige voorwendfels flaapen doet, op een tijdftip dat zij behoorden te werk gefteld te worden? In dat geval, ligt de fchuld niet aan de Wetten, imaar, bij Hen die dezelven be- hoorden te handhaven. Zoo dra de laatstgenoem- gen hunnen plicht vergeten, is het de ongerijmd- heid zelve, om de daar door veroorzaakt wor- dende opheilen, aan de eerstgenoemden toe te fchrijven. Dit is ondertusfchen hier het geval. 52 LEVEN van » Urrechtfche Verééniging (de Unie), waren voor 5 het ònderhouden der voorwaarden dier Vereent- „ ging, de Inwoonders der Vereenigde Landen en ,, hunne Goederen verbonden, welke men alomme „ mogt laaten aanflaan.” (Een bewijs derhal- ven dat het niet mangelde aan middelen van Conftrainte.) „ Niet lang (vervolgt WAGENAAR) „ naa het fluiten dier Vereeniging , naamlijk op den 13 Julij 1579, werdt dat zelfde , door eeni- ge Stadhouders, en de meeste Provingien vast- » gefteld, ingeval de Provingien gebrekig waren » in het opbrengen der ingewilligde Lasten. — 4, Den Hollanderen zelven, is het in 1506 ge- „ beurd, volgens deze Wet, tot betaling genood- ‚> zaakt te worden: en hetzelfde lot is andere „„ Provingien, tot den jaare 1639 toe, dikwijls „ te beurte gevallen. — De Raad van Staate „ liet vóór dien tijd miet naa, om zich van het … recht te bedienen, dat de Wet van 1579 hen » gaf.” — Erco, TOT DIEN TĲD HIELD MEN ZICH AAN DE UNIE. — „ Dock (leezen wij ver- der ,) zoen flelden ‘er de Provingien zich zoo krach- » tig tegen, dat de Read afliet, van de Schulden „van den Staat zoo fcherp als te voren in te … vorderen” — Hier ontdekt men de grond van het kwaad: de willekeur der Provincien, en niet een defect in de Unie. En wat was het ge- | volg ? WILLEM pen V. JV. Afd. 53 volg? — Wacenaar zegt het ons, dus vervol- gende: ,, Hier uit, (uit de tegenkanting der Ge- > westen) rees veel ongemaks. Den 2 Meij >» 1663,” (derhalven, toen "er geen Stadhouder was, en de Raadpenfionaris ve WITT, als Dic- zator het Land beheerschte) ., befloten de Staaten „ van Holland hunne pogingen aan te wenden, » om bij de Algemeene Staaten te weeg te bren- „gen, dat de Wet van den 13 Julij 1579 we- „ derom in gebruik werdt gebragt; doch, dit „ heeft toen, en tot heden (het was in 1737 „> toen WAGENAAR dit fchreef) niet willen ge- „ lukken. WILLEM pen V. WV. Afd 53 ten hieldt. Allerhande voorwendftlen (zeggen wij): want uit de Registers van Staat blijkt op de ontegenzeggelijkfte wijze, dat ‘er verfcheidene jaaren verliepen, eer ‘er over veele gevraagde Petitien in de Staatsvergaderingen der onderfchei- dene Gewesten, met ernst gedelibereerd werdt, en dat men als dan, of geheel niet, of flechts ten deele, in dezelve confenteerde, dewijl de één voor de behoeften van de Landmacht; de ander voor die van de Zeemacht wilde gezorgd hebben. In- tusfchen kwam ’er met al dar kibbelen, twisten, en gebrekkig confent dragen , geen geld in de Alge- meene Kas: de Provinciaale achterftallen, allengs grooter wordende, veroorzaakten fchulden die tot den Hemel ftegen, en werd ’er nu en dan met den iterkften nadruk om betaling gevraagd, dan was de laatfte uitvlucht, om de voldoening van de Geconfenteerde Sommen te ontduiken > deze: dat de Quota waar op men aangeflagen was, te koog, en boven het vermogen van het Gewest be- rekend was, met bijvoeging, dat als men die verminderde, ook dan de betaling volgen zou, en dus vorderde de groote zaak geen de minfte fchre- de. Integendeel, die eisch maakte de twisten nog ingewikkelder, dewijl-de Staaten der andere Ge- westen, die klachten veelal ongegrond keurden, en ongezind waren, om hun aandeel te zien ver- D4 _hoo 56 LEVEN van hoogen, het welk echter het geval worden moest, wanneer de Quota van een der Gewesten zou- de verminderd worden. (*) Het is deze aanmer- i king (*) Het zal (zoo wij vertrouwen) voor minkundigen onder onze Lezeren, niet onnut of overtollig kunnen gere- kend worden, dat wij ter opheldering van het gezegde in den Text, hier opgeven, hoe het van ouds met de ver- deeling der Quota’s gelegen was. — Hoe zeer ten jaare 1579 bij het fluiten van de Unie bepaald was, dat elk der Ge- westen, PRO RATO deszelfs inkomften en vermogen, zoude bij- dragen tot de algemeene Lasten van het Bondgenoot{chap; zoo liep het echter aan tot in het jaar 1612, eer de Staa- ten der onderfcheidene Gewesten bepaald hadden, oe veel elk Gewest, in een gegeven fom van Eenhonderd Guldens, in het vervolg aan de Kas van de Generaliteit zou hebben te contribueeren , bij welke gelegenheid de Quota van Zeeland bepaald werdt op f 11-:-:. GELDERLAND. ` ` . f 5-1-2 HoLLAND, s A À . -57-I15- 8 ZEELAND. ° r ‘ ; - Q9- 1-10 UTRECHT. p ° . A ai 5 VRIESLAND. . : = «© + I-10-11 OVERIJSSEL. ° n ° . - 3-10- 8 GRONINGEN EN OML, 2 e = §-15-10 DRENTHE. ° °> ° - £-19-10 WILLEM pen V. IV. Afa. 57 king die ons tot het zoo ftraks verlaten punt te rugge brengt, dewijl even dit de oorzaak was, waar over in dien tijd tot in het oneindige ge. twist en geharreward werdt, tusfchen de Staafen van Zeeland ter eener, en die van de 77 overige Gewesten, ter andere zijde, met dat gevolg, dat de zaak in questie, ten langen laatften, aan de finaale decifie en uitfpraak van Z. H. werdt over- gelaaten. — Laatgn wij nu bezien, op welk eene wijze dien Vorst dat moeijelijk en gewichtig werk tot genoegen van de twistende Gewesten, echter niet dan ten koste van Zijne eigene Schatkist, ten uitvoer bragt. Len langen laatsten , (zeggen wij) want eer het zoo ver kwam, dat men het verfchil aan Z. H. ter beflisfing overgaf, hadden ’er eenige omftan- digheden plaats, die wij niet ongemerkt pasfec- | ren Deze vermindering van Zeeland, werdt echter maar voor 4 jaaren geaccordeert, doch toen men in 1639 wederom van verhooging fprak, dewijl het vermogen van dat Gewest door de voordeelen van de Zeevaart, en de Kaaprederij zeer vermeerderd was geworden, zoo waren de Zeeuwen daar toe niet te bewegen, en dus bleef alles op den gewo- ` nen voet. In later tijd zijn daar in nog eenige verande- ringen gemaakt, derwijze, dat het aandeel van Holland tot ruim f 6o-:-: fteeg, doch dat alles te vermelden, zou ons hier te uitvoerig doen worden. D 5 58 LEVEN van ren moeten , dewijl men daar uit kan ontwaren, tot welk eene hoogte dien twist gerezen was. Immers, niettegenftaande de Szaaren der onder- {cheidene Gewesten, fints eenige jaaren, op de aanhoudende klachten der’ Zeeuwen , in zoo verre regard genomen hadden, dat zij aan dat Gewest eenige temporaire verligting in fommige Pos- ten bezorgden; het voldeed aan de Staaten van Zeeland niet, die aanhoudend dringen bleven, dat men hunne Quota aanmerkelijk verminderde. Een eisch, waar in de overige Gewesten vol- ftrektelijk niet bewilligen wilden. Na veele en langduurige debatten , over dat onderwerp ter Algemeene Staatsvergadering gehouden te hebben, was men (daar elk op zijn gevoelen ftaan bleef) met de zaak niet verder gevorderd, dan aan de Zeeuwen den voorflag finaaklijk te maaken, ,, dat „ men gezamentlijk Z, H. zou verzoeken, om » door zijne uitfpraak te bepalen: hoe, en op j> welke wijze, de Provincie Zeeland, in deszelfs » bekommerden toeftand, door de Bondgenoten s» bij provifie behoorde te gemoet gekomen te wor- » den, en in flaat gefleld, om nevens dezelyen »» aan de verplichting, in het draagen der Las- „„ ten van de Unie, te kunnen voldoen?” Een voorflag, die den Zeeuwen, over het geheel ge- nomen, niet alleen niet ongevallig was, maar zij von: WILLEM pen V. IV. Afd. sọ wonden zich cok bereid en genegen, om den Prins, volgens de Unie, tot Arbiter aan te neemen, Doch ten opzichte van de zaak die men Hem ter beflisfing zoude aanbieden, verfchilden zij niet weinig van de overige Gewesten, daar zij be- geerden, ,, dat Z. H. bepalen zou, welke vermin- s dering van Quota, of ander temporeel Sou- » laas, bij provifie aan de Provingie Zeeland, in » haare tegenwoordige fituatie zou behoren te wor- 9» den geaccordeerd?” Een voorftel, dat wanneer men het met het zoo even opgegev.ne in vergelij- king bren:t, van hetzelve aanmerkelijk verfchil- de, daar het eene vermind.ring in de QUOTA on- derflelde: iets, daar de overig: Gow sten niet van hooren wilden, en het welk ook de oorzaak opleverde, dat de Staaten derzelver, naa dat zij over Zeelands voorftel in den hu-nen gedclibe- reert hadden, het eenparig beflu't uitbragten, dat bet volftrekt onaanneemlijk was, waar door ’er op dien tijd van ’s Prinfen beflisting (het heil. zaam middel bij de Unie duidelijk voorgefchre- ven) niets kwam 3. de voldoening van het ach- terftallige achter wege bleef; en eene totaale ver- warring in de Finantien langs hoe waarfchijne- lijker werdt. Inwsfchen, daar dit laatfte onheil de fchroome- lijkfte gevolgen voor het geheele Vaderland naar zich 60 LEVEN van zich zoude flepen, en de Gedeputeerden van H. H. Mog. tot de Zaaken van de Finantie, dat ui- terfte nog voorkomen wilden, zoo gaf dit gele- genheid, dat dezen te raade werden, om in na- volging van het geene bij foortgelijke gelegenhe. den, in vroegere tijdvakken gefchied was, name- lijk het zenden eener plechtige Commusfie, beftaan- de uit eenige Leden, gekozen uit H. H. Mog. Vergadering, naar Middelburg, voor te flaan , ten einde eene proeve te neemen, of men de Zeeuwen , door minnelijke onderhandelingen , zou kunnen bewegen, om, of het gefchil onderling te termineeren? of Z. H. op eene onvoorwaardelijke wijze, als Scheidsman te admitteeren? Een voor- . flag, die door H. H. Mog., met welgevallen aan- gehoord zijnde, ten gevolge had, dat dezelve weldra bewerkftelligd werdt, daar de Heeren BRANTSEN , QUARLES , en D’ABLAING VAN GIES- SENBURG, wegens Gelderland, Holland , en Utrecht, in H. H. Mog. Vergadering zitting hebbende, benevens den Heere Pesters, Lid des Raads van Staate, en den Thefaurier Ge- neraal GILLEs, benoemd werden, om zich ten fpoedigften naar Zeeland te begeven, ten einde de Staaten van dat Gewest, door alle mogelijke middelen te bewegen, ,, dat zij zich, zonder » eenig verder uitflel, met het gevoelen van de l 2 VI WILLEM pen V. W. Afd. 61 s» VI overige Provingien zouden vereenigen.” Met verderen last, „ dat ingevalle de Heeren Staaten » van Zeeland, onverkooptelijk daar toe niet be- >> fluiten wilden, zij afgezondenen , hen als dan » moesten aanzeggen, dat H. H. Mog. zich niet » hanger konden onthouden, om de zaaken des s» Algemeenen Bondgenootfchaps, naar de order » der Regeering te behandelen, en genoodzaakt » zouden zijn, den gedanen voorflag , volgens de „ gemanifesteerde intentie der VI Gewesten ten >» uitvoer te brengen, en de uitfbraak van Z. 