Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 1 Van de vroegste tijden tot op het jaar 900 na Christus
17 Dec. 1620). 2 canLETON, lll, p. 278, 279. De nieuwe Heer van Brederode, was souan woLrERT, Heer van Cloelingen, broeder des overledenen. » Uit erkentenis voor het Huis Brederode” verleenden hem de Staten de beide Compagniën van wijlen zijnen broeder, hoezeer anders bepaald was, dat voort- aan het kapiteinschap niet erfelijk wezen zou, noch één persoon twee Compagniën zou mogen bezitten (Resol. Holl. 10 Maart 1620). 3 Resol. Holl. 31 Jan. 1620. De Gecommitteerden tot het onderzoek naar het gedrag der 1618— 1621. 448 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1618— Toen evenwel tegen het einde van Februarij (1620) in Holland het gevoelen, dat — AERSSEN met de waardigheid van Gezant naar Venetië bekleed diende te worden, alge- meen genoeg was geworden om de Gedeputeerden van deze Provincie ter Vergadering der Staten-Generaal in staat te stellen op de onverwijlde benoeming van eenen Ambas- sadeur derwaarts aan te dringen, begrepen de andere Provincién, dat men het eerst eens moest zijn ten aanzien van den trein van den Gezant, en dat men daarover met Zijne Excellentie moest handelen. Op deze wijze kreeg axznssen zelf de gelegenheid om te zorgen, dat aan zijne zending door een aanzienljken stoet van Edellieden hooge luister werd bijgezet, Reeds hadden aanzienlijke Edelen hunne zonen aanbevolen om in het gevolg van den Gezant mede te gaan !, Doch nog steeds was de oplossing der De Resident van Vraag of agnssen naar Venetië vertrekken zou, afhankelijk van allerlei kansen, De Re- echo E sident van Venetië en de Gezant van Frankrijk bemoeiden zich met de zaak; de eerste, rijk trekken zich dien de Nederlandsche Bewindhebbers gewoon waren naar hunne hand te zetten, deed in tegenoverge-. stelden zin dezulks met het doel om zijne wenschen te bevorderen; de ander, om hem tegen te wer- — enne ken. De betrekkingen met Frankrijk, die na het laatste antwoord op pu maumrens —— klachten ?, een tijd lang vrij vertrouwelijk à geweest waren, dreigden thans weder nieuwe bezwaren op te leveren, die Arnssens tegenwoordigheid te *s Gravenhage volstrekt sche- nen te vereischen, Daar deze Staatsman niet verlangde, dat dit als een voorwendsel gebezigd werd om te bewerken, dat hem de ambassade naar Venetië ontging, trad su- RIANO Op om, naar aanleiding eener mededeeling aangaande den staat van zaken in Italié, Hun Hoog Mogenden de dringende vraag voor te leggen: wien zij nu als Gezant naar zijne Meesters afvaardigen zouden, en wanneer zij deze zending dachten ten uit- voer te laten brengen. Dit was een wenk aan Hun Hoog Mogenden gegeven om met de benoeming niet langer te dralen, en werkelijk besloten zij alsnu »de Gezantschappen naar Venetië, Frankrijk en Engeland definitief bij de hand te nemen en daarvan een eind te maken” 4, Maar nu was het ook tijd voor de Fransche Regering om de wapenen gereed te houden ten einde te beletten, dat een man, haar zoo hatelijk, met zulk eene luisterrijke bediening werd bekleed, die hem, zoo het scheen, den weg naar het Ger zantschap te Parijs moest banen, Den 2jsten Maart werd den Stalen-Generaal mededee- officieren hadden mede in last voor eene behoorlijke bezoldiging der schoolmeesters ten laste der plattelandsgemeenten te zorgen, en te onderzoeken, welke bedijkte wateren of gorsen nog niet in de verponding waren gequotiseerd. Zoo was men er tevens op bedacht, de belastingen op te drijven. 1 Resol. Stat.-Gen. 20, 24 Febr. 1620. 2 Zie hiervoor, bl. 330—333, 3 Resol. Stat.-Gen. 25, 27, 28 Jan.; 14 Febr. 1620. 4 Resol. Stat.-Gen. 14, 16, 20 Maart 1620. DES VADERLANDS. 449 a m/m — ling gedaan van een brief van den Nederlandschen Gezant te Parijs: het ongenoegen 1618~— tegen Hun Hoog Mogenden, dit was de inboud van dien brief, bield in Frankrijk nog — steeds aan: de kooplieden, die zich door de onzen verongelijkt achtten, hadden geza- a menlijk hunne grieven in den vollen Raad, waarbij eenige Prinsen tegenwoordig geweest Bewind. waren, op het heftigst voorgesteld: vooral de zaak van St. Malo en die van Kapitein BICHARDTERE Ì hadden de algemeene verontwaardiging gewekt, en men zag in het bedrijf der onzen eene schennis van de alliantie en van het volkenrecht tegelijk. Reeds had pu mavaren in last, op nieuw strenge straffen tegen den Vice-Admiraal LEGER te vorderen, LarcERAK vond gehoor noch geloof by alles wat hij tot verklaring van het gebeurde aanvoerde, en over het algemeen was men thans zoo ongunstig tegen de Ne- derlanders gestemd, dat de enkelen, die voor hem zouden willen of kunnen getuigen, dit niet durfden ?, — Wel mocht onze Gezant dus schrijven. De openbare meening in Frankrijk zag wederom het heil des Lands in de bedwinging der Gereformeerden, en de sympathie met Spanje en Oostenrijk was in dezelfde mate aangewakkerd, als de argwaan tegen de Republiek der Vereenigde Provinciën wasopgewekt. Reeds beraamden de beide partijen, die van den Hertog vm Luynes en van de Koningin-Moeder, eene verzoening tegen de Hugenoten, wier vergadering te Loudun, op straffe van als schuldig aan openbare rebellie beschouwd te worden, gelast was uit één te gaan, en de Prins van Condé ijverde thans zoo zeer voor de Katholijken, dat hij den Spaanschen Gezant verklaarde de verbreking van het Twaalfjarig Bestand met toejuiching te zullen begroe- ten 3% — Kon in zulke omstandigheden arnssen in ’s Gravenhage gemist worden, of was hij het niet, die de klachten der Fransche kooplieden nog kortlings zoo zegevierend had weten te beantwoorden? En wie was, beter dan hij, in staat om de Fransche Rege- ring tegelijker tijd waarborgen te geven tegen hetgeen zij van de zijde der Calvinisten duchtte, en haar tegelijk in eene aansluiting aan het Protestantisme het middel te doen zien om het Huis van Oostenrijk, dat zij nu in het omsingelen van zijne vijanden be- ' bulpzaam was, in ontzag te houden? Dus werd de benoeming van den Gezant naar Venetië natuurlijk alweder verschoven: »op de ambassaden van Venetië, Frankrijk en Engeland, dus leest men in de Resolutiën der Staten-Generaal op den 26sten Maart, wordt alsnog geen eindbesluit genomen, wegens de onzekerheid welke personen daartoe le gebruiken,” en dat niettegenstaande de Staten van Holland zich in de begeerte van 1 Zie hiervoor, bl. 203 (Noot), en 327, 332. 2 Resol. Stat.-Gen. 21 Maart 1620. 3 Resol. Stat.-Gen. 14 Maart 1620. cameron, Ill, p. 237, 238, 259. maxke, Franz. Gesch. B. ll, s. 260. De Prins van Condé, zwager van wijlen ritirs wittem van Oranje, deed Prins MAURITS een proces aan ten behoeve van zijne zuster, wegens het Prinsdom Oranje, en aan LUYNES werd de begeerte toegeschreven van zich van dit Prinsdom meester te maken (carreton, III, p. 279, 280). III Deer. 3 Srox. 57 450 ALGEMEENE GESCHIEDENIS —————————————————————————sá— M ) "ron" 1618— den Prins geschikt hadden en op axassens benoeming aandrongen 1, Sunrano zat in- 1921. —— tusschen niet stil. Wel wetende, hoe men nu reeds voorspelde, dat de ambassade naar Venetié vruchteloos zou zijn, aangezien deze Italiaansche Republiek schuilen zou achter de noodzakelijkheid om zich tegen Turkije, hetwelk door Spanje tegen haar werd op- geruid, te verdedigen, en zich alzoo aan alle werkdadige ondersteuning van Bohemen zou onttrekken, beijverde hij zich in eene openlijke mededeeling aan de Staten-Generaal de dienst, welke aan Venetië juist te Constantinopel door onzen Gezant maca bewezen werd, breed uit te meten 2, Zoo zou maca, dus mocht men redeneren, het oorlogs- gevaar, dat Venetië uit Turkije dreigde, ook wel weten af te wenden, en aldus verviel het bezwaar, dat tegen de belangrijkheid van het kostbare Gezantschap gemaakt werd, van zelf. — Zoo scheen dan toch de benoeming doorgedreven te zullen worden. Reden genoeg voor DU MAURER om gevolg te geven aan zijnen reeds voor eenige dagen ont- vangen last en eene nota aan de Staten te richten met den eisch, dat Lecrer niet aan de verdiende straf onttrokken werd. De verontschuldigingen, dus luidde dat stuk, voor LEGIER aangevoerd, kon de Koning van Frankrijk niet aannemen: had die scheepsbe- velhebber gemeend eenen zeeroover aan te houden, hij had een anderen weg moeten inslaan; bovendien RICHARDIÈRR was geen zeeroover: dit nam men alsnog aan te bewij- zen. Aldus bleven de Nederlanders, die handdadig waren geweest aan het nemen van zijn schip, onder het vonnis te Luçon over hen geveld. De beste partij, die de ver- oordeelden kiezen konden, was den beleedigden Franschman schadeloos te stellen, en om het bedrag te bepalen was zekere Heer pr rA TOUR herwaarts overgekomen 3. Dus scheen alles wat door de bekwaamheid van arnssen in deze zaak gedaan was, volstrekt ijdel te wezen, en was er nog wat tot handhaving van het vroeger aangevoerde te zeg- gen, wie beter, wie anders dan Agmssew kon zulks thans ter beantwoording dier nota laten gelden? Zoo scheen dan deze zaak door Frankrijk aangegrepen als een middel om AERSSENS vertrek té dwarsboomen. Doch de Prins duldde geen verdere tegenwerking. Hij verscheen den 2¢> April in de vergadering der Staten-Generaal, en de benoeming van eenen Gezant naar Venetië, benevens de zendingen naar Frankrijk en Engeland, waren aan de orde gesteld, Zijne Excellentie stond het gevoelen voor, dat de Gezant naar Venelië zonder verwijl moest vertrekken, opdat de bekrachtiging der alliantie niet verijdeld mocht worden door de partij, welke haar in den Venetiaanschen Senaat Arrssex tot OUgenegen was. Dadelijk ging alsnu de Vergadering over tot de benoeming: AERSSEN Mas ee Be" was de gekozene, en wat meer is, tegelijk wenschte de Prins zijne benoeming als hoofd tië benoemd. van het Gezantschap naar Frankrijk door te drijven. Hij stelde voor, dat men binnen een dag of twee mede een vast besluit zou nemen ten aanzien van de personen, die 1 Res. Holl. 10, 16, 25 Maart, 1620. 2 Res. St.-Gen. 28 Maart, 1620. 3 Res, St.-Gen. 30 Maart; 1 Apr. 1620. DES VADERLANDS. 451 naar Frankrijk zouden afgevaardigd worden, en van de instructie hun mede te geven, en aarzelde dus' niet, met zijn doel voor oogen, de zaak der bezending naar Engeland van die naar Frankrijk af te scheiden, in weerwil van de »jaloezijén en misverstanden", welke zulks tusschen deze beide Rijken geven kon. De Gedeputeerden uit Gelderland verklaarden ten overvloede, dat het Gezantschap naar Venetië niet moest vertrekken, dan nadat de instructie voor de ambassade naar Frankrijk vastgesteld en de persoon, daarmede te bekleeden, benoemd zou zijn !. Dus gaf men niet onduidelijk te kennen, _ dat hierin niels zonder axnssex moest besloten worden. Thans derhalve kwam hel er op aan, den weerzin van Frankrijks minister tegen den persoon van ArRSSEN te trotseren en dezen tegenstand te breken, Den $4 April had er een onderhoud plaats tusschen den 1618— 1621. De Prins moet ne benoeming Prins en pu maurin., De Prins beklaagde zich ronduit, dat Frankrijk de personen, EE E dienaren waren, gelijk men vroeger, zeide hij op orpzNsAnNEvELT doelende, zijne per- soonlijke vijanden in bescherming genomen had, en toen pu mAurrER te kennen gaf, dat Azasszw en wie de Prins nevens hem wilde zenden, met de ambassade naar Enge- land tevreden gesteld konden worden, want dat Frankrijk zich moest blijven veront- schuldigen en hem niet kon ontvangen, liet de Prins zich in toorn ontvallen: »ik zie wel dat men onze Gezanten onheusch wil bejegenen.” — Inderdaad de vrees, dat, zoo de Gezanten, die wij zenden zouden, niet naar 's Konings zin waren, hun in Frank- rijk geen eervol onthaal te wachten stond, was toereikend om agrssens benoeming tot Gezant derwaarts te verijdelen: want zou hij zich immer schande voor eer, en misken- ning voor invloed kunnen laten welgevallen? — Het onderhoud leidde tot niets: slechts strekte het, om bij pu maura den ongunstigsten dunk te versterken van ’s Prinsen gezindheid aangaande de Regering van topswisx XIII. Werkelijk had de Prins ge- zegd, dat de Staten ’s Konings gunst des noods wel konden missen, en pu mauniER had hierin een blijk gezien, dat zij bij gelegenheid geenszins zouden aarzelen om voor de oproerlingen in Frankrijk partij te trekken 2. — Zoo moest dan het denkbeeld om agnssen ook met het Gezantschap naar Frankrijk te bekleeden, worden opgegeven. De Fransche Gezant had het pleit gewonnen, en de zaak van nrcHARDIERE werd alsnu spoedig bijge- legd. Het antwoord aan pu mavnarmR op zijne vernieuwde klacht over den Vice-Admiraal LEGIER, haalde op nieuw de sedert nog bevestigde bijzonderheden ter ontlasting van den Zeeuwschen Scheepsvoogd met groote kalmte op, maar hoezeer daaruit volgde, dat LEGIER volstrekt onberispelijk was, verklaarden de Staten, » om den Koning nog duide- lijker te doen blijken, dat zij zijne getrouwe bondgenooten en dienaren van zijne Kroon” waren, zich bereid om de waarde der goederen, die LEGER van RICHARDIERES schip had medegenomen, niettegenstaande zij door den bevoegden rechter goede prijs verklaard 1 Res. St-Gen. 2 April 1620. 2 ouvaÉ, p. 308—310. 57 * welke hij aanbeval, uitsloot alleen op grond, dat zij hem toegenegen en zijne trouwe 7 raakrijk opge- en 402 ALGEMEENE GESCHIEDENIS m—————————————————————————(—— — 1618— waren, terug te geven. Dergelijke prijzen zouden zij, om het ongenoegen van Zijne addi Majesteit niet gaande te maken, hunne Scheeps-Kapiteins verbieden voortaan te nemen, en dat wel »in erkentenis van de zeer groote gunsten en weldaden, die zij ontvangen hadden van wijlen 's Konings vader en van den Koning zelven, en van die, welke zij nog van Zijne Majesteit en van zijne Kroon verwachtten '.”” — Dit stuk was onderdanig genoeg en daarmede zagen de onzen voor goed af van de dubbelzinnige tuchtiging der Fransche zeeroovers. Dat agnssens benoeming tot Gezant naar Venetië niet langer door Frankrijk werd tegengewerkt, was eene inwilliging, die met onderdanigheid moest erkend worden, — Aerssen nam zijne nieuwe betrekking niet aan zonder zijne veilig- heid en voordeel zooveel doenlijk te behartigen. Camueron drukt het dus uit, dat hij alvorens den post op zich te nemen, een weinig loofde en dong over zijne bezoldi- ging 2%. Hem werd eene som toegelegd van 125 gulden daags, mits bij geen geringeren stoet medenam, dan van achttien of twintig personen 35. Wat de zorg voor zijne veilig- heid betreft, bij de verklaring, dat hij het ambt aanvaardde, voegde hij dezen wensch: „aangezien hij de zending niet zonder gevaar kon uitvoeren, vermits Hun Hoog Mo- genden partij getrokken hadden voor Bohemen en de Geünieerde Duitsche Vorsten, en hij door de landen van de tegenpartij zou moeten reizen, zoo verlangde hij, te meer daar hij naar de eer dezer legatie niet gedongen had, van Hun Hoog Mogenden eene acte, strekkende om aan zijnen persoon op de reize heen en weder veiligheid en scha- delooshouding te verzekeren.” Op dit verzoek viel het besluit, dat men op den Heer van SOMMELSDIJK zou toepassen, wat vroeger ter verzekering van de veiligheid der Ge- zanten besloten was, doch dat men hem daarvan geene bijzondere acte zou geven *. Instractie am De Instructie, den Gezant medegegeven, droeg hem de taak op om op zijne reize sijne reize naarde hoofden der Geünieerde Duitsche Vorsten, met name ook den Markgraaf van Baden- A — medege- Durlach en den Hertog van Wurtemberg, te begroeten en hen zooveel mogelijk tot krachtdadige behartiging van den oorlog tegen de Oostenrijksche partij aan te zetten, door hen van der Staten ijver voor deze zaak te.verzekeren. Voorts moest hij zijnen weg nemen door het gebied der Evangelische Zwitsersche Cantons, en indien hij door Graauwbunderland trok, de gelegenheid waarnemen om hen, die hem aldaar mochten komen begroeten, onder verzekering van de belangstelling van Hun Hoog Mogenden, aan te sporen om alle verbond met Spanje te verwerpen en aan het krijgsvolk, tegen den Koning van Bohemen en de Geünieerde Vorsten bestemd, den doortocht te weigeren. Ook moest hij trachten den Hertog van Savoye tegen Oostenrijk partij te doen kiezen, en vernemen op welken bijstand de Staten, ingeval zij werden aangevallen, van de zijde van dezen Vorst, dien zij vroeger zoo volijverig ondersteund hadden, rekenen konden. 1 Res. St.-Gen. 8, 13, 14, 15, 22 April 1620. 2 canLETON, lll, p. 292. 3 Res, St.-Gen. 11 April 1620. 4 Res. St.-Gen. 7, 13 April 1620. DES VADERLANDS. 455 Te Venelië zelve moest hij al spoedig de Boheemsche zaak ter sprake brengen, en den Doge en den Senaat trachten over te halen om de wapenen tegen FERDINAND op te vatten, als die voor hen nog geduchter was dan voor onze Republiek, daar hunne be- ziltingen aan zijn gebied grensden en zij reeds ondervonden hadden, wat hij, nog slechts Aartshertog zijnde, tegen hen in het schild voerde. Eindelijk, met onderhandelingen over de scheepvaart in de Golf moest hij zich niet inlaten: immers, drongen wij op den vrijen toegang tot dien zeeboezem aan, zoo kon Venetië hem niet langer voor de ‘Spaansche transportschepen gesloten houden !. Den 24% April vertrok de Gezant. Hun Hoog Mogenden gaven DU MAURIER door eenen uit hun midden daarvan kennis, daar de vijandelijkheid, die er tusschen hem en SOMMELSDIJK bestond, dezen niet toeliet in persoon afscheid van hem te nemen 2, Te Venetië zou onzen Ambassadeur geen gevaar loopen met den Franschen Gezant in botsing te komen: immers, was deze reeds te voren op het punt geweest van daar te vertrekken, nu ARRsSEN aldaar te wachten was, bespoedigde hij zijn vertrek op last zijner Regering om hem geen bezoek te behoeven te brengen 3, Op de heenreize sprak sowmmELspIK de Hoofden der Evangelische Unie; doch niet veel troostrijks kreeg hij te berichten van den staat van zaken, welken hij in dit deel van Duitschland aantrof: Frankrijk oefende een verlammenden invloed uit, en terwijl de Markgraaf van Ans- pack het voornemen scheen te hebben om zich eerstdaags met den Hertog van Beijeren te meten, had men, door schoone beloften misleid, den pas te Breisach, voor de Beijerschen open gelaten 4; de macht van de Unie was klein, de Steden ongezind om de lasten van den oorlog te dragen, en al eer de krijg begonnen was, heerschte er reeds schaarsheid van alles. Onze Gezant had getracht de on- eenigheden, die de zoo noodige zamenwerking beletten, uit den weg te ruimen, doch dat deze poging blijvende vruchten zou dragen, was niet te wachten 5, Had men door den pas van Breisach op te geven, de gelegenheid verwaarloosd om de gemeenschap af te breken, welke Oostenrijk en Spanje, van den Elsasz af tot aan de Nederlanden toe, langs een reeks van door hen bezeten gewesten onder- hielden, ook in Graubunden zou onze Gezant niets vermogen, om dit land voor den ! Zie de Instractie bij pz sonor, Nederl, en Venetië, Bijl, VI (bl. 415—419). 3 CARLETON, lli, p. 298. 3 cARLETON, lli, p. 301. 4 In een gesprek met onzen afgevaardigde den Heer van nanpwuk in het eind van Julij (1620) te Durlach, wierp de Markgraaf van Baden-Durlach al de schuld van het verlaten van den Pas van Breisach op de bevelen van de Evangelische Unie (zie het Rapport van manpwux op het Rijksarchief, fol. 11 recto). 5 pg JONGE, t, a. pl. Bijl. VII (bl. 420—422). 1618 — 1621. Hoe hij zich van het Gezant- echap kweet. 1618— 1621. 454 ALGEMEENE GESCHIEDENIS vijand te sluiten. Alleen door met Graubunden op een voet van vriendschap te zijn, had nexpaix IV gemeend, over Italië te kunnen beschikken, en nu was dit land, ten gevolge van een heilloozen godsdienstkrijg, die ook hier Frankrijks staatkunde het spoor bijster gemaakt had, gansch en al in de macht of onder den invloed van Spanje en Oostenrijk gevallen, en de Bisschop van Chur en de beide Bonden, uit welke het gewest bestond, zouden welhaast den Koning van Spanje beloven, zijnen soldaten den vrijen doortocht naar het Noorden te vergunnen !; reeds waren er troepen uit Napels door Zwitserland in Duitschland doorgedrongen 2, en werden er nog meer gewacht 3. Slechts in Parijs zelve zou een staatsman van een krachtigen geest misschien de oogen der Bewindslieden hebben kunnen openen en de gemoederen omzetten, om Graubunden door de macht van Frankrijk, onder welks bescherming het stond, aan Spanje en Oos- tenrijk te ontrukken, en aan onzen Gezant had men, om den argwaan van Frankrijk niet op te wekken, zelfs geene geloofsbrieven aan de Overheden in dat Zwitsersch Canton durven medegeven 4, — Den 134" Junij kwam de Heer van sommerspisk te Venetië, na overal op den Venetiaanschen bodem met zoo veel eerbewijzen als »de ambassadeur van den grootsten Keizer zouden kunnen bewezen worden” ingehaald te zijn: bijna had het den Gezant zijne gezondheid gekost; voor geen honderd dukaten ’sdaags, schreef bij, zou bij op nieuw zulk een lastigen en vermoeijenden tocht in de onlijdeljke hitte doorstaan 5, Trouwens, de Republiek kon moeijelijk minder doen, nadat de ontvangst van Signor LANDO, eenen Venetiaanschen Ambassadeur, die, naar Engeland bestemd, hier in den vorigen winter slechts doorgetrokken was, als het ware den maatstaf gegeven had, naar welken men verlangde dat onze Gezant zou onthaald worden: die Edelman was — eene gansch ongewone eer — door den Prins van Oranje, Graaf WILLEM LODEWIJK en Prins PREDERIK HENDRIK ingehaald 6, — Al die eerbewijzen echter vergoedden, voor AERSSEN ten minste, de vruchteloosheid van zijne zending niet: hij ondervond maar al te zeer de waarheid van hetgeen hij naar ’s Gravenhage schreef: dat » aan die ceremo- niën meer gewicht gehecht werd, dan aan de zaken zelven ?." De Republiek over te 1 Zie hiervoor, bl. 302. nange, Franz. Gesch. Bd. ll. s. 261. Den 10 Aug. 1620 deelde SURIANO aan de Staten mede, dat de bannelingen of rebellen onder de Grisons Valtellina hadden in- genomen met behulp der Spanjaarden door toedoen van den Goeverneur van Milaan, en daar- mede de pas door ’t gebergte den vijand openstond. Aan sowwELsDUK, die toen terug was, zou opgedragen worden een brief aan de Zwitsers te schrijven, ten einde daartegen zoo mogelijk, maatregelen genomen werden (Res. St.-Gen. 10 Aug.; 5 Sept. 1620. carreton, LI, p. 363, 364, 370, 371). | 2 Res. St.-Gen. 12 Febr. 1620. cameron, III, p. 189, 242. 3 Res. St.-Gen. 2 April 1620. canLETow, III, p. 245. * Zie cantetox, III, p. 203. Res. St.-Gen. 22 Apr. 1620. 5 pe sonce, Bijl. Vll (bl. 423). 9 cARLETON, lll, p. 209. 7 DE JONGE, bl. 424. DES VADERLANDS. 455 ———————————————— án ('!————A!————— halen tot het verleenen van bijstand aan den Koning van Bohemen en de Duitsche Unie, dit vermocht hij niet. Nu de Hertog van Ossuna van zijn onderkoningschap te Napels was ontzet, was bij de Venetianen de vrees voor den oorlog van de Spaan- sche zijde genoegzaam geweken. Zij zagen de Spaansche troepen zich in l/alié ver- zamelen, hetzij om raxpeRiK V te gaan tuchtigen, hetzij om de Vereenigde Provin- ciën tegen den afloop van het Bestand tot redelijke eischen te gaan stemmen, en zij zouden wel dwaas geweest zijn, zoo zij door eene daad, die met eene oorlogsverklaring gelijk stond, zich die troepen op den hals hadden gehaald. Dus beantwoordden zij het vertoog van den Heer van sommeLSDisK met uitvluchten en bezwaren: reeds betoonden zij hunnen goeden wil door den Spaanschen troepen den doortocht te water en te land le ontzeggen, — alsof dit den Koning van Spanje eenigermate belette zijne krijgsbenden door het Milanesche en Savoye of Zwitserland in Duitschland te brengen, — en voorts: de Turken dreigden met oorlog, en dit, zeiden zij, noopte hen, hunne middelen tot. zelfverdediging te bewaren. Zulks was waar. De Hertog van ossuxa had weleer eenige Venetiaansche galeijen genomen, op welke zich Turksche goederen hadden bevonden !, en deze schade wilden de Turken op Venetië verhalen; maar tevens bepaalden zij zelven reeds de geldsom, voor welke de vrede te koop was, en weldra kwam er een vredes- verdrag tot stand ?, — Gemakkelijk was het voor eenen man van AERSSENs doorzicht te bespeuren, dat alle moeite vergeefsch zou geweest zijn, ja, men mag veronderstellen, dat hij de vruchteloosheid der poging reeds te voren bevroed had. Hij rekte dan ook zijn verblijf niet, en daar hem de vrijheid gelaten was om zonder nader order af te wachten te vertrekken, wanneer hij begreep, dat zijne taak was volbracht 3, zoo aar- vaardde hij in het begin van Julij de reis naar huis. Bovendien de toestand, dien hij daar had achtergelaten, gunde hem geene rust. Dus poogde hij niet eens den Hertog van Savoye op de terugreize te spreken, en tot zijn verontschuldiging voerde hij aan, dat een onderhoud met dezen Vorst volstrekt niet geraden was, aangezien de Hertog op twee gedachten hinkte, of hij zijne dochter, de Hertogin-weduwe van Mantua, aan den Keizer ten huwelijk zou geven en dezen zijne troepen zou aanbieden, dan of hij de zaak der Geünieerde Vorsten trouw zou blijven. Dus, beweerde Arnssen, ! Res: St-Gen. 4 Julij, 1620. 2 Res. St.-Gen. 3 Aug. 1620. Nadat het verdrag tusschen Venetië en Turkije tot stand was gekomen, viel de Venetiaansche Gezant te Constantinopel bij zijne meesters in ongenade, zoozeer dat hij niet alleen zijne eer, maar zelfs zijn leven scheen te zullen verliezen. In deze omstan- digheid schreef naca, die hem steeds tegen den Turk beschermd had, een verzoek aan de Staten, dat zij de vervolging van den Gezant bij de Venetiaansche Regering zouden zien te keren, aan- gezien dat verdrag afgeperst was door geweldige dreigementen. De Staten gaven aan dit verzoek gehoor (Res. St.-Gen. 25 Oct. 1620). 3 Res. St.-Gen. 18 Apr. 1620. 1618 — 1631. 456 l ALGEMEENE GESCHIEDENIS TF 1618— liet het zich aanzien, dat zijn bezoek slechts zou strekken om den Keizer en Spanje 1621. {e meer pogingen te doen aanwenden om zich van ’s Vorsten bondgenootschap te ver- zekeren, Buitendien, voor zijn persoon, voegde hij er bij, kon hij zich geen goed onthaal bij den Hertog beloven, wiens Gezant te Venetië hem niet eerder dan daags voor zijn ver- trek een bezoek had gebracht !, — De gansche ambassade naar Venetië was eene zaak deels van persoonlijk belang voor aznsszn, deels van ceremonie geweest: de alliantie was plechtig geratificeerd, en de Venetianen hadden op eene vrij boertige wijze beloofd, dat zij ze stipt zouden nakomen, door te zeggen, dat zij wel veroordeeld zouden willen wezen om den daarbij toegezegden bijstand aan onze Republiek te verleenen: immers zou dit het zekerst bewijs zijn, dat de oorlog verre van hunne grenzen was uitgebroken en wij, niet zij, er de slachtoffers van waren ?, Geen wonder dat het verslag door agrssen, den 11de Augustus mondeling en den 44» September (1620) schriftelijk aan de Staten medege- deeld, volgens besluit der Vergadering op zijn verzoek genomen, geheim gehouden werd, niet om de gewichtige zaken, die het behelsde, aan onbescheidene mededee- lingen te onttrekken, maar om de nietigheid der resultaten, die deze kostbare ambassade had opgeleverd, verborgen te houden 3. Wel had aznssen alle reden om zijne terugkomst in Holland te bespoedigen. Zijne tegenpartijders zaten gedurende zijn afzijn niet stil, en menigeen, die zich kortlings niet had durven, witen, deed zich thans tegen het dwangbewind gelden. Hij ging, wel is waar, eenig gevaar te gemoet; maar slechts stoutheid kon hem redden: rekte hij uit overgroote omzichtigheid zijn verblijf buitenslands, dan stond het te bezien, of hij immer in zijn vaderland terug zou kunnen komen, In Holland Het onderzoek naar het gedrag der Officieren van Justitie was tegen het midden der — maand Julij afgeloopen. Tot het afzetten dergenen, die hun mishaagden, hadden de sate die de Commissarissen, wegens den tegensland, die zich had geopenbaard, niet durven over- ch ias gaan. De Staten zouden van de zaak kennis nemen. Het lezen der verslagen, door wW nden,door te driven, de Commissarissen opgemaakt, hield hen drie zittingen lang bezig 4. Nu was het de vraag, of men die ambtenaren, aangaande wie het verslag ongunstig luidde, als onher- 1 canteton, III, p. 302, 313, 318, 354, 304. 2 pg sonce, Bijl. VIL (bl. 424—420). 3 In de »secrete Kast” is het Verbaal niet te vinden geweest. Men mag vermoeden dat men middel heeft weten te vinden om het stuk geheel te verduisteren. De kosten der Ambassade bedroegen meer dan 28000 gulden. Zie pe zonce, t. a. pl. bl. 121, Noot 1, en bl. 127, Noot 3. De billijkheid vordert hier bij te voegen, dat door toedoen van den Gezant eenige Nederlandsche onderdanen, die zich gedurende hunnen diensttijd aan muiterij schuldig gemaakt hadden, zonder losprijs van de slavendienst op de Venetiaansche galeijen werden ontslagen (pk sonce, bl. 125. Resol. Stat.-Gen. 8 Mei, 1620). 4 Resol. Holl. 15, 16 en 17 Julij, 1620. DES VADERLANDS. 467 ———————————————————————————————— ]Á———m" roepelijk veroordeeld zou beschouwen. Dadelijk verhieven zich stemmen in de Vergade- ^ 1618— ring, om het gewicht dezer vraag te doen uitkomen: zij ging, dus zeide men, het To geheele Land aan, en voordat daaromtrent een besluit genomen werd, moest men althans het advies van den Prins vernemen. Welhaast werd dit advies ingebracht. Het hield in, dat men onderscheid zou maken tusschen zulke Officieren, die zich aan mis- bruik van gezag of aan knevelarij hadden schuldig gemaakt, en anderen, die de staat- kundige misdaad op hun geweten hadden, dat zij de voormalige Regering met ijver hadden gediend en onhandelbare werktuigen waren voor het tegenwoordig Bewind. De eersten, ried de Prins, moesten voor het Hof te recht staan, maar de anderen voor de Gecommitteerde Raden gedaagd worden, om, zoo dezen er reden toe vonden, dadelijk afgezet te worden, of anders met de waarschuwing vrij te komen, dat men op hun verder gedrag streng zou letten en zij, zoo zij zich in het minst vergrepen, mede hun ontslag konden verwachten. Deze laatsten, derhalve, zou men alsnog genadig behandelen, »om niet (zeide het advies) met zoo grooten slag alteratie of onrust in den Staat te veroorzaken.” — Het scheelde veel, dat dit advies dadelijk goedgekeurd werd. Er waren nog mannen, die met zulk een uit den weg ruimen van staatkundige tegenslanders en met deze buitengewone rechtspleging buiten het Gerecht om geen vrede hadden. De volgende dag was getuige van een bedekten aanval tegen het Collegie Bedekt verzet der Gecommitteerde Raden. Er werd voorgesteld, dat, aangezien de tegenwoordige bemoeijingen van dit Collegie niet meer in overeenstemming waren met hunne Instruc- lie, dit stak na het reces der vergadering zou herzien worden. Dit voorstel scheen de strekking te hebben om op wetlige wijze uitbreiding te geven aan de macht der Gecommitteerde Raden; maar er lag juist daarom de gewichtige beschuldiging in be- sloten, dat dit Collegie thans op eenen weg was, die hunne Instructie te buitenging, in één woord, dat zij een onwettig en aangematigd gezag uitoefenden. Niet anders vatteden zij zelven het voorstel op. Dadelijk verhieven zij eene stem van beklag, dat men buiten hen om met zulk een voorstel aankwam, terwijl men anders het opstellen der Punten van beschrijving aan hen overliet: zij wenschten te weten, of zij in eenig op- zicht misdaan hadden: was er iemand, die iets tegen hun Collegie of tegen een hunner in het bijzonder in te brengen had, hij werd verzocht hiervoor uit te komen, opdat zij in staat zouden zijn zich te verantwoorden: liever leiden zij hunne commissie neder, ten minste totdat hun eene andere Instructie zou gegeven zijn, dan dat zij zich de blaam getroostten van in eenig punt hunne taak niet naar behooren te heb- ben vervuld. — Deze felle uitval was wel geschikt om alle tegenkanting uit het veld te slaan. Het bleek, dat de Heren het hoog op namen, en wat weinigen, door den Prins ondersteund, vermochten, was maar al te zeer gebleken. Men neemt te- gen de baljuws de tusschenkomst der Stedelijke Re- geringen te baat. 458 ALGEMEENE GESCHIEDENIS integendeel, hun oprechte ijver voor de dienst van het Land was bekend, en men ver- zocht, dat zij voort zouden gaan het Land te dienen: de Vergadering zou hen hand- haven, als die haar zelve vertegenwoordigden. Niettemin vond men goed, dat de Instructie te eenigertijd herzien werd, evenwel niet zonder het Collegie zelve daarin te kennen. Hiermede was alle vijandelijke bedoeling, die aan het voorstel ten grondslag kon gelegen hebben, volstrektelijk verloochend; het denkbeeld om na het reces de zaak te behandelen, vervallen, en de buitengewone macht der Gecommitteerde Raden, slilzwijgend en van ter zijde, maar niettemin onwedersprekelijk, bekrachtigd. Nog in dezelfde Vergadering kwam de zaak van de Officieren, naar wier gedrag onderzoek gedaan was, ter sprake; doch wat men voorhad, kon nog niet doorgedreven worden. Immers waren van de Edelen, nevens DUIVENVOORDE, WIMMENUM en MARQUETTE, ook NOORDWIJK en BENTHUIZEN tegenwoordig. Wel was de meerderheid der Vergadering voor de goedkeuring van ’s Prinsen advies, maar verscheidene leden benevens de Edelen waren van meening, dat men niemand ongehoord moest veroordeelen. Dus kwam men dezen dag niet verder; maar den volgenden dag had men het er op gezet om de tegenstanders van den maatregel tegen de Officieren eene nederlaag te bereiden. De zitting begon met het voorlezen van een rekest van Burgemeesters en Regenten van 's Gravenhage, behelzende klachten tegen hunnen Baljuw, en een verzoek, dat hij in het belang van de dienst der Stad en » van de ware Christelijke Gereformeerde Religie” mocht afgezet worden. Dus kwamen dan de Steden zelven den voorstanders van de afzetting van sommige Officieren te gemoet. Wat was er tegen den maatregel in te brengen, wanneer der Gemeente, onder welke zulke Officieren hunnen post bekleed- den, daarmede eene dienst gedaan was? ^s Gravenhage had geene vertegenwoordigers in de Staten, maar het liet zich aanzien, dat de eene of andere Stad, die Gedepu- teerden in de Vergadering had, zich op eene dergelijke. wijze zou verklaren. Werke- lijk trad de Pensionaris van Haarlem op. Het was Meester GILLES DE CLARGES, een der Commissarissen, die met het onderzoek naar de Baljuws belast was ge- weest. Hij zeide, dat het oordeel moest beginnen met den Schout der stad, die hij vertegenwoordigde, en ten bewijze dat Haarlem zelve de afzetting van dien beambte begeerde, deelde hij een bijzonderen brief mede, door drie Burgemeesters en eenen oud-Burgemeester onderteekend. Dit getuigenis, gevoegd bij de mededeeling van het verslag der Commissarissen tegen den Schout, al was het ook door geene getuigen gestaafd, moest, docht den Pensionaris, aan alle gewetensbezwaar een einde maken en de Vergadering in de afzetting doen berusten. Werkelijk deed zij dit: uit aanmerking, heette het, dat de Stad Haarlem zulks zelve scheen te wenschen, werd de ambtenaar opgeofferd. Maar pr craRGES had nevens den Schout van Haarlem nog anderen aan- gewezen, tot wier veroordeeling men dadelijk moest overgaan, met name den Baljuw van Gouda en dien van 's Gravenhage, en den baljuw en dijkgraaf van de Zijpe, om DES VADERLANDS, 459 dan later tot de afzetting van nog anderen te komen. In het vonnis over den Schout van Haarlem gestreken, was die van 'sGravenhage stilzwijgend mede vervat, Of gold hier niet dezelfde grond? Wat men aan de begeerte van Haarlem toestond, zou men dat aan den zoo veel ondubbelzinniger gebleken wensch van ’sGravenhage ontzeggen? En zoo men twee personen, die zeker niet meer dan de overigen op hun geweten hadden, ter liefde van het verlangen van eene stedelijke Overheid opofferde, had men dan recht om iemand te sparen? Dus was de vraag eigenlijk reeds uitgemaakt, Niettemin verklaarden de Edelen, en de Gedeputeerden van Dordrecht, Delft, Leiden, Gouda en Rotterdam, dat de beschuldigden eerst moesten gehoord worden: de Baljuw van ’sGravenhage was, zeide men, immers bij de hand: hij kon dadelijk worden gehoord: nog dezen middag, men wist het, was hij in het Collegie der. Gecommitteerde Raden geweest, en had hij verzocht slechts te worden gehoord, opdat bij met korte woorden mocht doen blijken, dat wat men tegen hem aanvoerde, van grond ontbloot was, — Nu kwam het er op aan om door te tasten. De meerderheid verklaarde, dat men in deze zaak met moed en kracht te werk moest gaan en aan de drie genoemde Officieren een voorbeeld moest stellen. En wat deden nu de Edelen? — Slechts DUIvVERVOORDE, WIMMENUM en MAR- QUETTE waren tegenwoordig. — De Edelen sloegen voor, de zaak nogmaals aan het gevoelen van zijne Excellentie te onderwerpen, maar tegelijk gaven zij te kennen, dat het wenscheljk was, dat de minderheid zich hier aan de meerderheid onderwierp om in zulk een kiesche zaak een schijn van eenparigheid te verkrijgen, Dit advies werd ondersteund, en als nu verklaarden de Edelen wel niemand ongehoord te kunnen ver- oordeelen: zulks ware ook tegen de rechten van het Land, maar — voor deze reize zich te kunnen laten welgevallen, dat zij overstemd werden. Zulk een voorbeeld kon veilig nagevolgd worden. Al de Steden, op Gouda na, onderwierpen zich dan ook, met meerdere of mindere mate van zelfbeschuldiging, aan de meerderheid; de ééne stad Gouda, schoon hare stem hier veel afdeed, daar het haren baljuw betrof en dus wat voor de afzetting der Schouten van Haarlem en 'sGravenhage gegolden had, voor het behoud van dien van Gouda pleitte, — Gouda alleen kon het besluit niet keren, en de afzetting was beslist, De Gecommitteerde Raden kregen alsnu in last, dit besluit » op de gevoegelijkste wijze’ ten uitvoer te leggen. Binnen het halfjaar was zijne pen hem uit de hand gevallen door den dood. Resol, Holl. 7 December 1620. 58 * name wordt dreven. 1618— 1621. De afzetting van eenige voor- baljuws doorge- 1618— 1621. Om de afzet- ting van de ove- 460 ALGEMEENE GESCHIEDENIS umm—- -—————————————————————————————Hí werd besloten, dat de stemmen, die er in deze zaak waren uitgebracht, geheim zouden gehouden worden, hetgeen met herinnering aan den gezworen eed aan een ieder op het hart werd gedrukt. De behandeling van de zaak der overige verdachte Officieren werd tot na het reces uitgesteld 1, En zelfs toen werd zij nog niet behandeld, maar op voorstel van de Gedeputeerden van Haarlem uitgesteld tot de eerstvolgende bijeenkomst der Staten; maar dan, bepaalde men er bij, zou zij niet in vergetelheid mogen komen. Dus bleef het zwaard nog boven het hoofd van velen zweven. Intusschen werd ook zonder bepaald besluit het beginsel aangenomen, dat aan de Officieren, die het minst mishaagden, en van wier zijde bovendien een verzoenende stap te wachten was, de gelegenheid gegund zou worden om het misnoegen te ontwapenen, Doch de bedreigde ambtenaren, fier op hunne on- schuld, tartten door hunne onverschrokken houding de Staten uit, om de mate der ongerechtigheid vol te meten: zij bleken hunne onwettige afzetting te zullen afwachten. Had vroeger de invloed van stedelijke Regeringspersonen tot het doel geleid, thans werd rigen gedaan teen nog wetteloozer middel beproefd: ambtelooze burgers van Delft, maar die krijgen, neemt men te vergeefs petities van bij- zondere burgers te baat. zich geirouwe patriotten noemden, leverden bij de Staten het verzoek in, dat hun Officier mocht worden afgezet. Eenige gemeenteleden uit Rijswijk maakten het nog erger: zij brachten klachten in niet alleen tegen hunnen Schout, maar tegen den Secretaris, eenige schepenen en den bode der Gemeente, Dit ging al te ver, en de Staten, begrijpende, dat aldus geen Magistraat meer met rust zou gelaten worden, oor- deelden, dat zulks een zaak van een slecht voorbeeld was, en gingen over tot de orde van den dag. Maar dadelgk daarop vielen er wederom heftige beraadslagingen, terwijl de voorstanders der afzetting den hatelijken maatregel niet zonder de stilzwijgende toestemming der anderen wilden toepassen, en deze laatsten zich niet zoo gemakkelijk tot het onrecht lieten overhalen. Dus werd de zaak in September (1620) alweder tot de volgende vergadering uitgesteld. Maar toen ook wendden de Gedepuleerden van Haarlem een uiterste middel aan om hunnen zin door te drijven. Op de Propositie tot de Consenten, waaraan thans, nu in de zoo hoog opgevoerde oorlogskosten bewilligd moest worden, zoo buitengemeen veel gelegen was, verklaarden zij geen advies te zullen uitbrengen voor en al eer er een besluit zou genomen zijn in de zaak der baljuws. Slechts op de stellige belofte dat deze zaak onmiddellijk na die Propositie afgehandeld zou worden, lieten zij zich bewegen, hun advies te geven. Zoo was zij dan den 7de December aan de orde; doch de tegenstand was alstoen nog niet overwonnen. Wel wilden de Edelen, zeiden zij, geenszins als verdedigers optreden van Officieren, die zich in hunne dienst onbehoorlijk gedragen hadden: integendeel dezulken moesten, ook huns bedunkens, afgezet of anderzins naar verdienste gestraft worden; maar zulks moest met 1 Resol. Holl. 18, 21, 22, 23 Jalij, 1620. DES VADERLANDS. 461 goede kennis van zaken geschieden, en de beschuldigden tot zelfverdediging worden toegelaten. Dus drongen zij er op aan, dat nevens de Commissarissen, die met het on- derzoek belast geweest waren, een even groot aantal leden uit de Staten benoemd werden om kennis van het resultaat des onderzoeks te nemen, de Officieren, die de meeste blaam beloopen hadden, voor zich te dagen, ze te hooren, en dan van hunne bevinding verslag te doen, waarna de Staten zelven over het lot der beklaagden beslissen zouden; met dien verstande, dat zij die zich aan knevelarij en dergelijke vergrijpen badden schuldig gemaakt, aan den Advokaat Fiskaal zouden worden overgeleverd. Met dit gevoelen vereenigden zich de Steden Dordrecht, Delft, Leiden, Gouda, Rotterdam, Schiedam en Schoonhoven. De eerste voegde er den wensch bij, dat men alsnu ook over zou gaan tot het uitvaardigen eener amnestie, ten einde »de gemoederen gerust te stellen.” Zelfs Haarlem sloot zich aan het gevoelen der Edelen aan; doch onder beding dat de dagvaarding en het verslag der te benoemen Commissie nog gedurende deze win- terzitting zou gedaan worden. Maar Amsterdam, met haren pensionaris pauw, een man die met anderen van zijn geslacht in de omwenteling, even zeer als SOMMELSDIJK en murs VAN HOLY, eene groote rol gespeeld had, Amsterdam, begreep dal men zich gelijk moest blijven. Had men enkele Officieren in aanzienlijke steden alleen op het onderzoek, door de Commissarissen ingesteld, afgezet, en bepaalde men nu, dat voor de andere beklaagden zulks niet geschieden mocht, dan zou men een blaam van onrecht werpen op de handelwijze tegen genen gevolgd. Dus vond hij best, dat de Commissarissen zonder verdere vormen eenige Officieren, hoe minder hoe beter, aan de Vergadering ter afzetting voorstelden, en al de overige Steden ombelsden het gevoelen van Amsterdam. Doch hiermede was het advies der Edelen niet ter zijde gesteld; de Vergadering bleef verdeeld, en de zaak werd op nieuw uitgesteld, Toch kwam zij, ook zonder geregelde beraadslagingen, zoo het schijnt door invloed en tusschenspraak , inmiddels zoo ver, dat de Commissarissen, van den aanvang aan met het bewuste onderzoek belast den 184" Januarij (1621) eene lijst inleverden van zulke Officieren, die stellig afgezet dienden te worden. De Edelen, met de Steden Dordrecht, Leiden, Schoonhoven en den Briel, verlangden nog altijd nader onderzoek en schifting der beklaagden. De lijst der Commissarissen bevatte de namen van acht en twintig Schouten of Secreta- rissen, die allen werden afgezet, met den Schout van Delft, DIRK VAN DER DUSSEN, 1618— 1621. Toch wordt de zaak doorgedre- ven. 1618— 1621. Invloed aan de stedelijke Over- heden op de be- noeming der bal- juws toegelaten. 462 ALGEMEENE GESCHIEDENIS —————————— ——————————A——Mmuno bovenaan !. De Overheden, aan welke in dit geval de benoeming van nieuwe ambte- naren in de plaats der afgezetten vrijgelaten werd, met name de Ambachtsheren in de dorpen, kregen aanschrijving, dat zij met den eersten bevoegde personen hadden aan ie stellen, »liefhebbers en voorstanders van de Religie en de Regering, opdat de Staten niet genoodzaakt mochten zijn, de nieuw benoemden op nieuw te ontslaan.” Voorts werd eene andere lijst opgemaakt van dezulken, die met eene bedreigende ver- maning vrij zouden komen. Al de slachtoffers kregen bovendien de ernstige waar- schuwing, dat zij zich niet zouden trachten te wreken op hen, die eenig getuigenis ten hunnen nadeele hadden afgelegd. Eindelijk werden al de stukken en rapporten, deze zaak betreffende, verzegeld in de vergaderzaal der Staten weggeborgen 2, In deze zaak, aldus tot het gewenschte einde gebracht, hadden de plaatselijke Rege- ringen, die zich met de personen en de betrekking der baljuws harer Gemeenten bemoeid hadden, eene belangrijke rol gespeeld. Tot het eerste voorbeeld van zulk eene bemoeijing had, opmerkelijk genoeg, de Heer muco murs van HOLY, Schout van Dordrecht, aanlei- ding gegeven. Hij nam, zoo het schijnt omstreeks den tijd dat hij als Gezant naar Hamburg vertrok, zijn ontslag als zoodanig. De Stadhouder had het recht om den Schout te kiezen uit een drietal, door de Staten opgemaakt. Natuurlijk had de Stad, waar de post te vervullen was, door hare Gedeputeerden invloed op de vorming van zulk een drietal; maar het waren nieltemin de Staten, van wie de nominatie uitging. Bj deze vacature nu kwam Dordrecht openlijk uit voor den man harer keuze. Zij gaf den wensch te kennen, ARNOUD MUYS VAN HOLY, Baljuw van Zuid-Holland, tot haren Schout aangesteld te zien. Doch deze sloeg de hem voorgestelde betrekking af, en wetende, dat de Regering van Dordrecht. haren aanstaanden Schout gaarne tegelijk de betrekking van Baljuw van Zuid-Holland zag bekleeden, zoo deed hij ook afstand van deze laatste waardigheid, ten einde de Dortsche Heren eenen man zouden kunnen voordragen, die tevens tot Baljuw van Zuid-Holland kon benoemd worden. Zie hiervoor, bl, 446). 2 Resol. Holl. 28 Aug.; 15, 19 Sept.; 3, 7 Dec. 1620. 15, 19 Jan. 1621. 