Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 4. VIII, 663 S
opzichtelijk de Brabandfihe Onlusten, zoo tus- {chen ’s Lands ERFSTADAOUDER , en den Raadpen- fionaris VAN DE SPIEGEL} als twsfchen de STA- TEN VAN HorLAND, en Att GOUVERNEMENT DER OOSTENRijKSCHE NEDERLANDEN ds yoorges vallen; waar toe wij nu overgaan, Hoe WiLLEM pen V. XI Afd. 297 Hoe zeer het zoo even naar waarheid opgege- ven gedrag, dat ’s Lands Hooge Machten, en Z. D. H. in Zijne hooge Qualiteiten, ten opzichte van het geene ’er van tijd tot tijd in Braband en Vrankrijk omging, de kennelijkfte bewijzen op- leverde, dat men hier te Lande geen ceel in dat werk nemen, maar zich buiten die twisten hou- den wilde; hoe zeer uit het gefloten Verdrag tus- fchen den Keizer met de Republiek en d-szelfs Hooge Geallieerden ten duidelijkften bleek, dat noch de Staten, noch de Heer ERFSTADHOU- DER hoegenaamd geen oogmerk hadden, cf ooit immer getoond hadden te hebben, om op de eere of andere wijze, of onder eenig voorweidfel van het Vredelievend Syithema der Republiek af te gaan, men keurde echter de noodlottige toedracht van zaken in de Belgique, als een uitftekend ge- fchikt middel, om de Nederlandfche Natie tegen het Huis van Oranje op te ruijen, EENSDEELS, door te beweren, dat het aan dat Huis te wijten ware, dat de Uitgewekene Bataven zich op hoog gezach uit Braband verwijderen moesten: en AN- DERDEELS, dvor het ten jare 1792 in de Wereld frooten van een in het Fransch opgefteld fchandelijk Libel, dat zonder naam van Schrijver of Druk- ker binnen de Stad Brusfel uitgegeven en ver- kocht werdt, ten tijtel voerende: ,, Be/chrijving T 5 i » van 29% = LEVEN van » van de onnodige verkwisting van de Koninglijke „ en Publieke Penningen, door de gewezene Bra- » bandfche Souverainen: of eerfie Extract van », de Registers der Staten van Braband van de » Jaren 1789 en 17go.” Een Libel, waarin men het Publiek onder anderen te lezen gaf. ,, 1° Or- » donnentie van betaling aan den Heer VAN DE s» SPIEGEL, Raadpenfiunaris van Holland, voor » het begunftigen der verzamelingen te Breda s f 80,000-:+: 2° Aan den INTENDANT VAN » HET Huis DER PRINCESSE VAN ORANJE, ter » verkrijging van Hare Protectie f 100,000-:-: » 3° Aan de eerfte Kamerjuffer tot hetzelve einde 99 f 25,000-:-: | Was ’er ooit een middel door den Vorst der Duisternis, den Vader der Leugenen uitgedacht, om aan den diepingekankerden haat van de Vijan- den van Vorst en Vaderland en deszelfs Confti- tutie, hier te Lande een nieuw voedfel te ver- fchaffen, en aan de alom verfpreid wordende be- {chuldigingen, ten laste van H. K. H., een fchijn van echtheid bij te zetten; het was de famenftel- ling en uitgave van dit Schanäfchrift, aan hetwelk men het voorkomen gaf, als ware het een Au- thenticq Extract uit de Refolutien der Staten van Braband, genomen ten tijde van de hooggaande onlusten in de Ovstenrijkfche Nederlanden, en het- WILLEM pen V. XZ Afd. 299 hetwelk boven dien, onder het oog des Gouverne- ments binnen Brus/é/ uitgegeven, en openlijk ver- kocht wordende, dan ook wel {poedig ter kennisfe van WILLEM DEN VijrpeN kwam, die op het zien van de zoo even opzenoemde posten als van den Donder getroffen werdt, in hetzelfde oogen- blik het befluit nemende, om zich over de fletris- fure, Hem en Zijne Gemaalinne zoo openlijk toegebragt, ter Vergadering van de Algemeene Staten te beklagen, bij welke gelegenheid die Vorst deze navolgende taal in die Vergadering hooren deedt, en in gefchrifte overgaf: Hooc Mocenpe Herren! » De Pringesfe Mijne Gemaalinne vernomen » hebbende, dat door den Heere Hor, Uwer » Hoog Mog. Minister Plenipotentiaris, aan den x» Heere Uwer Hoog Mog. Griffier zijn gezon- » den, twee te Brusfel gedrukte Extracten der » Registers van de Staten van Braband, in het » eerfte van welken onder de gedane uitgaven » vermeld ftaat f 100,000-:-: gegeven aan den » Intendant van de Pringesfe mijne Gemaalinne, » ter verkrijging van Hare Protectie ; en f25,coo :-: » tot hetzelfde einde gegeven aan Hare Kame- » nier: Zoo heeft Zij Mij verzocht, om aan Uw » Hoog 300 LEVEN van 22 wv -v v Ea Hoog Mog. » Indien in Paskwillen en blaauwe Boekjes diergelijke zaken ftonden, Zij zoude dezelve hebben gemeprifeerd, en geoordeeld, dat het Haar niet convenieerde, om zich aan dierge- gelijke uitftrooifels te ftooren: maar, daar in Extracten der Staten van Braband, order het oog van het Gouvernement gedrukt, ftaat, dat twee van Hare Bediendens groote fommen ge- noten hebben, om Hare Protectie voor de In- furgenten te verwerven; zoo denkt Zij, Zoo wel als Ik, dat Wij daaromtrent niet kunnen {til zitten. En het is daarom, dat Ik Uwe Hoog Mogenden, zoo uit naam van de Prin- cesfe , als voor Mij-zelven verzoeke, dat. Hoogstdezelven zoodanige mefures gelieven in het werk te ftellen, het zij bij het Gouverne- ment Generaal der Oostenrijkfche Nederlanden , of waar Uw Hoog Mogenden zullen oordeelen zulks te behooren: ten einde de alierfterkfte navorfchingen worden gedaan, naar ce Source, » waar WILLEM pen V. XI. Afd. sor » waar uit de Infimulatien in de voorfchreven » Artikels vervat, zijn getrokken. En wanneer 9, dezelve wierden gevonden in eenige Registers », of Rekeningen, geduurende de Troubles in de > voorfchrevene Nederlanden gehouden, dat als s dan, volgens de regulen van het ftriktfte Judi- » ciéel onderzoek aldaar gebruikelijk, moge wor- » den geprocedeerd, om te ontdekken de Per- » foon of de Perfonen, welken de opgegevene » Sommen mogten hebben ontvangen, en welk » Emplooi zij daar van hebben gemaakt: ver- » mits het van het uiterfte aanbelang is, zoo s» voor de Pringesfe Mijne Gemaalinne, als voor » Mij, om te weten, of een of meerder Perfonen » in Onzen dienst, zich hebben fchuldig gemaakt » aan het ontvangen van diergelijke ongeoorloof- » de Gefchenken, En wijders kan ik niet afzijn, » Uwe Hoog Mogenden, op het allerernftigfte » te Verzoeken, om aan de Princesfe Mijne Ge- >» Maalinne, zoodanige Satisfactie hieromtrent te » Willen produgeeren, als Hoogstdezelve zullen » oordeelen dat de belediging verdient. » s Hage den 17 Januarij 1792. » (geteekend) » W. Pr. v. ORANGE.” Het 302 LEVEN van Het is zoo, dat Æ. H. Mog. des Prinfen voor ftel aangehoord hebbende, geen oogenblik aa fel- den, om aan hunnen Minister Hopr in last te ge- ven, om in gepaste termen hunne gevoeligheid en verontwaardiging over den laster H. K. H., door eene fchandelijke Ligentie der Drukpers openlijk asngewreven, te kennen te geven, en van het Gouvernement te Brusfel eene fpoedige en ecla- tante fatisfactie te vorderen; maar wat kon dit alles baten? De Kogel was (om zoo te fpreken) door de Kerk, en het Libel (naar veler gedach- ten geene uitvinding van Vreemden (*)) had hier te t (*) GEENE UITVINDING VAN VREEMDEN (zeggen wij) hier mede doclende op de gedachten van fommigen die beweerd hebben, dat het zoogenaamde Extract uit het Register der Staten van Braband, door een of meerder van de uitgewe- kenen, en in Braband en Vlaanderen zich onthoudende Ne- derlanders, zou opgefield zijn. Eene gedachte, die onzes inziens, niet als van allen grond ontbioot befchouwd ken worden, wanneer men bedenkt, hoe vele oproerzaaijende Ge. fchriften door ZILLESEN, PAAPE, en meer andere Penvoer- ders onder de Uitgewekenen opgefteld, en op de Drukkerij van VAN SCHELLE te Duinkerken gedrukt zijnde, in groote getallen naar Maarlem verzonden werden, aan zekeren JAN TeTMANs, die zich eerst gebruiken liet, om de bij hem ont. vangen zijnde Libellen in kleine getallen door het geheele Land te verfpreiden, en naderhand in het begin van 1794, door den bijftand van eenige vermogende Revolutionairen, EENE WILLEM pen V. XI. Afd. 303 te Lande de bedoelde uitwerking, ramelijk de vermeerdering van den fellen haat tegen den goe- den STADHOUDER, en geheel Zijn Huis, te weeg gebragt. —— Want fchoon het Gouvernement te Brusfel, het uitgegeven Stuk rangfchikte onder die Libellen, welke tot bewijzen verftrekten, tot welke fpoorelooze losbandigheid het misbruik der Drukpers, zelfs onder hun oog, geftegen was, en daar EENE GEHEIME DRUKKERIJ verkreeg, om alles wat men tot het bewerken der Revolutie nodig keurde, op eene fpoedige wijze aan te fchaffen, Hoe vele oproerige Pamphletten op die geheime Drukkerij uitgebroeid, die in den nacht langs de Straten geftrooit of alomme aangeplakt werden, hadden het aanzien niet, als of zij uit Parijs, Duinkerken, St. Omer, en andere Steden afkomstig waren, en die echter door Hol- land{che pennen opgefteld, en binnen Haarlem gedrukt wa- ren geworden? — Indedaad, wanneer men die kunstgrepen, (waarop die Paskwildrukker zich openlijk beroemd heeft) nagaat, dan heeft men alle reden om te geloven, dat de zoo even opgenoemde gedachten, ten aanzien van dat Libel, maar al te veel waarheid behelzen. Men deedt het voor- komen als een Extract uit de Staatsregisters, fchoon ’er in die Registers niets van te vinden was. Moet men het Stuk dierhalven niet aanmerken, als een van die Libellen, welke hun aanwezen aan het brein van eenen uitgeweken Bataaf te danken hadden? — Wie toch kent alle de Ver- borgenheden der Ongerechtigheid van dien tijd? Het Nage- flacht zal ze zeker eenmaal te weten komen, en er zich over verbazen en bedroeven. 304 LEVEN van daar bij plechtig verklaarde, dat het tot de uitza- ve de hand niet geleend had; en ook bereid was, om deswegens het ftriktfte onderzoek te zullen doen; zoo vondt het reeds wankelend Beftuur zich desniettemin in de onaangename noodzaaklijkheid, te mocten verklaren: dat het zich door de fleeds voortduurende Gisting, Disordres, en Troublen, van de nodige middelen yerftoken zag, om de fiafoare Losbandigheid te keer te gaan, in het verfpreiden van hatelijke Declaratien, die zich niet enkel bepaalden bij het beledigen van Parri- culieren, maar zelfs zich uitflrekten om de Waar- digheid der Souverainen in de oogen van alle Vol- ken te vernietigen. Dat het Gouvernement dit betuigende, de waarheid fprak, leerde weldra de ervaring : want naauwlijks waren de zoo evenge- noemde klachten door den Minister Hor te Brus- fel gedaan; of ’er verfcheen aldaar een vervolg op het Schandichrift, van hetzelfde allooi als het eer- fte, in het licht, waar in men op evengelijke leu- genachtige wijze ter neder ftelde, dat de Raad- Penfionaris VAN DE SPIEGEL almede een Som van f 82,0co-:-: op eene Clandeftine wijze naar zich zoude genomen hebben, tot eene beloning (quafi) voor het begunfligen of Protecteeren van zekere Bijeenkomften van de Hoofden der Infur- genten , op de grenzen van den Staat. Eene boos- aar- WILLEM pen V. XL Afd. Hoe dit zij, het ging met het verfpreiden der valfche befchuldiging tegen den Raadpenfionaris VAN DE SPIEGEL, even als met die welke tegen Mevrouwe de PRINGESSE VAN ORANJE op de on- befchaamdfte wijze was uitgeftooten, denzelfden gang. De befchuldigde Minister mogt bij de Sza- ten van Holland, in wiens bijzonderen Eed en Dienst hij ftond zich niet beklagen, maar zer purge aanbieden; Hij mogt van wegens het Gou- vernement der Oostenrijkfche Nederlanden, op eene officieele wijze verzekering erlangen, dat men die befchuldiging als volftrekt valsch, en als een bewijs van de verdeeldheden en de verre- gaande Licentie der Drukpers, (voor welke niemands eer meer veilig was) befchouwde; en de Staten van Holland, mogten door eene uit- ftekend honorabele Refolutie, de Eer en het Cha- racter van hunnen getrouwen Dienaar behoorlijk recht doen wedervaren: maar dat alles bragt ten zijnen aanziene bij zijne Vijanden even zoo min eenige verandering ten goede te wege, als het- voorftel door den Heere ERFSTADHOUDER op ver- zoek van H. K. H. Hoogstdeszelfs Gemaalinne aan M, H. Mog. gedaan. De giftige Pijlen, door : i zich WILLEM pen V. XI. Afd. 307 zich in het duister verfchuilende. Lasteraars, op het Huis van Oranje, en deszelfs welmeenendfte en getrouwfte Vrienden afgefchoten, hadden doel getroffen. De boosaartig verzonnen Lasterfchrif- ten werden met geestdrift begeerd, gelezen, be- wonderd, en even als waren het Godfpraken , geloofd: waar van het gevolg was, dat door de verfpreiding van dezelven, duizenden voorheen geruste Ingezetenen hier te Lande in beweging werden gefteld, en velen van dezelven tegen den ` STADHOUDER, Zijn Huis en GEsLACHT, tegen het Bestuur en de Consrrrurie, derwijze wer- den opgehitst, dat zij, gehoor gevende aan de Syrenenzangen der zich in Vrankrijk bevindende Uitgewekenen, zich vervoeren lieten om de be- hulpzame hand te bieden, tot het bewerken van eene Contra-revolutie, met welke de vernietiging van den door hun zoo plechtig bcêedigden Re- geringsvorm des Vaderlands, en het totaal bederf van het doorluchtig Huis van Oranje, in weerwil van deszelfs te dien tijde nog nimmer waargeno- men Bloei, onaficheidelijk verbonden was. Hoe donker en bedenkelijk de uitzichten voor het aanlichten van gelukkige dagen, bij het voort- duuren en toenemen der onlusten in Braband en Vrankrijk, na de herftelling der Conftitutie hier te Lande, ook zijn mogten; en hoe zeer de on- dervinding van den dag ten duidelijkften leerde, dat het onder de Ingezetenen niet mangelde aan menfchen, die zich gereed toonden tot het over- nemen en volgen van die verderffelijke Gods- dienftige en Staatkundige Grondbeginfelen, als in vele Landen ter omkering van Throonen en Altaren, dienstbaar gekeurt en openlijk gepredikt werden; de goede Vorst vleidde zich echter op! den duur met het denkbeeld, dat de zoodanigen bij het zien van den rampvollen toefland der na- V 3 bu- 310 LEVEN van burige Landen, zich eenmaal met de Conftitutia van het Vaderland, en met Hem en Zijn Huis bevredigen zouden, niet alleen, om dat zij zich over het gemis van Godsdienftige en Burgerlijke Voorrechten in geene opzichten beklagen kon- den; maar ook, om dat MH. H. Mog. en de Gua- randeerende Hoven van ’s Lands herftelde Con- ftitutie, bij het fluiten des Verdrags van Bevredi- ging, tusfchen Keizer Leororp en de in opftand geraakte Brabanders, op de duidelijkfte wijze aan den dag gelegd hadden, dat alfchoon zij omtrent het herftel van de rust in dat Land niet onver- fchillig dachten , zij echter hoegenaamd geen oog- merk hadden, om zich van die twisten te bedie- nen, tot onderdrukking der klagende opftandelin- gen, of tot eenige uitbreiding van hun gebied. Bij deze grond van verwachting op eene wending ten goede, kwam eene tweede, die de Prins ftel- de in de betrekking waar in de Republiek ten opzichte van Engeland en Pruisfen zich bevondt, uit hoofde van de Verdedigende en Befchermende Verdragen ten jare 1788 aangegaan. De goede Vorst ftelde zich voor, dat die beide Hoven, de beloofde hulp, in geval van nood geredelijk ver- leenen zouden, en verleenen moesten, niet Z00 zeer om het behoud van de Republiek en des- zelfs Conflitutie, op zich zelven befchouwd ; maar veel WILLEM pen V. Xl Afà. 311 veel meer, om dat aan beider voortduuring de welvaart en het belang van hunne eigene Lan- den en Bezittingen verbonden was. Het is zoo, de ondervinding heeft geleerd, dat toen het oogen- blik aanwezig was, waar in de toegezegde hulp da lelijk te pasfe kwam, het trouwelooze Pruisfen naar de Republiek niet omzag; en dat de eigen- batige Engelfthen, in plaats van hulp te betoonen, de onheilen en verwarringen vermeerderden: maar dit beneemd de gegrondheid van des Vorsten ver- wachting, in het tijdvak dat wij thans op het ooge hebben in geenen deele. Want welk mensch, ‚voorzien van een goed verand en een eerlijk hart, (om ons in fubftantie van de gezegden door Z. D. H. Bij deze tot hier toe opgenoemde gronden van des Vorsten hope op de Confervatie van ’s Lands op nieuw vastgeltelde Conflisutie, en Zijne daar mede in een onmiddelijk verband gebragte Erf. fiadhouderlijke Waardigheden, behoort ook in | aan. WILLEM pen V. XI. Afd. 313 aanmerking te komen, de bewijzen van achting en verklcefdheid aan Zijn Perfoon en Huis, welke het grootfte en beste deel der Natie aan den dag legde, wanneer ’er Evenementen plaats hadden, die tot beftendiging of vermeerdering van het wel- zijn des Vaderlands, en den luister van Zijn Huis verftrekken konden. De ware belangen van den Christelijken Godsdienst in het algemeen, en van den Hervormden in het bijzonder, mogten bij velen met een onverfchillig oog befchouwd, of op eene min of meer openlijke wijze miskend, befpot, of verguisd worden, het ftrekte den Vorst, bij het ondervinden van de Hem aangedane bele- digingen tot eene wezentlijke blijdfchap, wan- neer Hij vernam, hoe zeer het Godsdienstminnend deel der Nae, deszelfs genoegen daar in ftelde, at Hij door Zijn Edel voorbeeld, de belangen van den Godsdienst bevoorderen wilde, niet alleen - door Zich dikwils bij den openbaren Eerdienst te laten vinden, of Zich het aanzoek tot Lid en Befchermer van het Genootfchap ter Verdediging van den Christelijken Godsdienst, in de Hofplaats opgericht, te laten welgevallen, en in hoogen Perfoon op de Algemeene Jaarlijkfche Vergade- ringen van hetzelve te verfchijnen; maar ook, | door Zijne Vorstelijke Kinderen, zoo dra Zij tot jaren van onderfcheid gekomen waren, zot Aet V 5 opens 314 LEVEN van openbaar afleggen van Hunne Geloofsbelijdenis , volgens de Leerbegrippen der Hervormde Kerke te doen onderwijzen, en Hun aan te fpooren, ten einde tot waardige Leden van dezelve op en aange- nomen te worden. Zoo ook, wanneer Hij ontwaar- de, dat het Hem op den duur in den Lande niet ontbrak aan Vrienden en Vereerers, die hunne goedkeuring blijken lieten, wanneer ’s Lands Hoo- ge Machten befluiten namen , waar bij Zijne Zoo- nen tot aanzienelijke Waardigheden in den Staat bevoorderd wierden , van oordeel zijnde, dat Zij daar op meer dan anderen eene onbetwistbare aan- fpraak hadden. Zijne Vijanden mogten het eer- fie voor GEVEINSDHEID ; en het tweede voor cen bewijs van de Hem aangetijgde HrerscHzucuT uitkrijten (*). Daar dit laatstgenoemde één van de vast aange- nomene ftelregels van WILLEM DEN VIJFDEN was, en ’s Lands Hooge Machten bij het vermeerderen der Onlusten in de naburige Landen, hunne ge- zindheid tot het in acht nemen van de allerftiptfte Onzijdigheid omtrent allen, op de duidelijkfte wijz: blijken deden, zoo leverde dit bij Z. H. almede geenen geringen grond van vertrouwen op, dat het Vaderland niet zoude medegefleept worden in de Binnenlandfche Oneenigheden, of in den reeds van verre zich vertoonenden Krijg. Zoo er immer een tijdftip aanwezig geweest is, waar in ’s LANps ERFSTADHOUDER bij uitn mendheid toonde, ’s Lands waar belang grondig te kennen, en een Alan des Vredes te zijn, het was in die dagen, toen, ingevolge de onderhan- delingen tusfchen Keizer LeoroLp en den Koning VAN Pruissen te Pilnitz en te Maintz gehou- den, een aantal Mogendheden zich bewegen lie- ‘ten, om met die beide Vorsten eene gemeene zaak te maken, tot het dempen van de Onlusten in Vrankrijk, en de herfteiling van Lopewijk DEN XVI. op den reeds wankelenden Franfchen Throon: WILLEM pen V. XZ Afd 317 Throon: en toen H. H. Mog. door de Ministers van Weenen en Berlin, op de dringendfte wijze, ‘en bij herhaling aangezocht werden, om in het gemaakt ontwerp een dadelijk aandeel te nemen. Aanzoeken, zonder eenige de minste vrucht ge- daan wordende, dewijl Z. H. al Zijnen invloed op de voornaamfte Leden der Hooge Regering in het werk ftelde, om hen tot het in acht nemen van de {tipte Neutraliteit te bewegen en aan te fpooren. alleen om dat Hij zich overtuigd hield, dat het gehoor geven aan de gedane voorftellen dier beide Monarchen, niet alleen firijden zou met het hier te Lande van ouds aangenomen Syfihema van Onzijdigheid, maar dat het bovendien onge- raden was, om het behoud of verlies van den Vre- de met alle Natien, en tevens de inflandblijving van den vastgeftelden Regeringsvorm, afhangelijk te maken, aan het onzeker lot van eenen witge- firekten en bloedigen Oorlog, welke pogingen ten gevolge hadden, dat H. H. Mog., na alles over- wogen te hebben, ondanks de naauwe betrekkin- gen waar in zich de Republiek, fints het fluiten des Verdedigenden Verbonds ten jare 1788 met die Mogendheden bevindende was; aan den Xeé- zerlijken Minister DE Bvör, ten antwoord gae ven: „ Dat zij oordeelden, dat de aangebodene s toetreding tot zoodanig cene Verbinatenis, in ”» de- 318 LEVEN van » deze omftandigheden ten aanzien van de Repu- s> bliek, veel eerder eene OFFENSIVE, dan eene », Derensive Mefure zoude zijn, alzoo dezelye » als dan onmiddelijk zou moeten gevolgd worden, » Gor eene mindere of meerdere deelneming aan s tenen reeds ontvlamden Oorlog ,” met verdere verklaring: ,, dat het ondertusfchen noch met de » belangen van de Republiek; noch met Haar »» Vredelievend Syfthema Conventéerde, in dat oogen- s» blik „ door nieuwe Alliantien of dadelijke Pras- »» tatien aan eenige Mogendhetd offenfie te geven. „ En dat zij daarom Zijne Apostolifche Majes- 5, teit verzochten , hen ten goede te willen houden, » dat zij de Eer, van în Defenfive Engagemen- 5, ten met denzelven te treden, oordeelden te moe- „ ten witflellen, tot het gelukkige tijdfip, dat „ het gebuteerde oogmerk van zulk eene respecta- bele Alliantie, tot maintien van den herftelden „ Vrede, konde bereikt worden.” Eene beleefde weigering, die zij (al mede niet zonder den in- vloed, en ingevolge den wensch van Z. H ) kort daar na nog herhaalden aan den Pruts/i/chen Minister; en zelfs na het gevangen nemen van Lopewijk DEN XVI. bij het terugroepen van hun- nen Minister LESTEVENON, aan de Franfche Ge- zachvoerders verklarende: ,, Dat zij vastelijk be- „ floten hadden, zich te zullen houden aan de » gron- WILLEM pen V. XI. Afd. 319 »» gronden van Onzijdigheid” En in de daad, wat zou bij het op den duur in acht nemen en getrouwelijk volgen van deze uitmuntende grond- beginfelen , zoo aan HÆ. H. Mog. als aan Z. D. H. hebben kunnen beletten, om de Republiek bij de zegeningen van den Vrede geconferveerd te zien, wanneer de uitgewekene Bataven de oogmerken van den goeden Vorst niet verijdeld hadden ,: toen zij dezelven op allerhande wijzen dwars- boomden en tegenwerkten, waar door in het ein- de Zijne anders gegronde hope ten eenenmale verijdeld is? Eindelijk, (op dat wij onzen weg bij de behan- deling van dit onderwerp, zoo veel mogelijk be- korten) ftrekte het den braven en goeden Vorst tot een voornaam plechtanker van Zijne hope, dat de Conftitutie en geheel het Vaderland voor de rampzalige gevolgen van den Revolutionairen Tuimelgeest , bewaard en beveiligd zouden blijven , door te mogen zien en beleven, den nooit waar- genomenen Bloei van Zijn Doorluchtig Huis en Geflacht, toen Hij op den 6 December des jaars 1792, het Huwelijk van Z. H. den Meere Err- PRINS, gezegend zag met de gelukkige geboorte van eenen Prins, Eene gebeurenis, die geene Zijner Doorluchtige Voorouderen had mogen be- leven; en die Hij aanmerkte als een zichtbaar be- wijs 320 LEVEN van wijs van de hooge goedkeurirg des Hemels, op de in 1747 vastgeflelde Sucgesfie vart het Erfftad- houderfchap in Zijne Nakomelingen, en die Zijne edele Ziel, bij het vernemen dier heuchelijke blij- mare, met de hartelijkite blijdfchap en dankbaar- heid jegens God vervulde, „ Geduurende de vijf >» Jaren,” (lezen wij in een aan ons gefuppedi- teerd bericht eenes geloofwaardigen Ooggetuigen van deze gewenschte ‚gebeurenis) „ Geduurende a» de vijf jaren, d.welke Mijne quatiteit Mij den » toegang ten Hove gegeven heeft, Len ik ten volle as Overtuigd geworden van het BRAAF, OPRECHT , » GOEDIG, (misfchien al te godig) en waarlijk » GoDvRUCHTIG Character van den Prins, — » Groot was inzonderheid Zijne liefde voor Zijne » Kinderen. — Menige blijken daarvan heb ik in »» Zijn huisfelijk leven en ommegang gezien. Ik s» herinnere mij nog met een Waar genoegen, hoe » de zoo Godvruchzige als Tederhartige Vader, s ten tijde der bevalling van MEVROUWE DE _» ĒRFPRINÇESSE van Haren eerflen Zoon, (hif » dewelken des Prinfen aandoenelijkheid Hem niet » toegelaten had tegenwoordig te zijn, zoo min » als bij de geboorte Zijner eigene Kinderen) op » fet ontvangen der tijding, in allerijl van het » Stadhouderlijk Kwartier naar het Oude Hof »» toegefchoten, bij Zijne insrede in de Kraam- » ka- WILLEM pen V. XI Afd. 321 | 5, kamer , voor en aleer Hij de Doorluchtige > Kraamvrouw op het tederfie omhelsde, en den >» fonggebooren Prins Zijnen Zegen gaf, met s» zichtbare blijken van blijde en dankbare aan- x» doening op het gelaat, op de knieën nedervicl, p» 67 God dankte voor den Zegen, van Hem de 5» Geboorte eens Kleinzoons te doen beleven! Een » Zegen, die geenen der Prinfen uit Zijn Huis s» immer te voren bejegend was.” Een getuigenis, dat des Vorsten Character, opzichtelijk de liefde voor Zijne Kinderen tot eer verftrekt, en ons te gelijk een bewijs aan de hand geeft, hoe zeer Hij zich vereenigde met de gevoelens van alle op- rechte Vrienden van het Vaderland, wier vurige wensch en bede ten tijde van de vastftelling der Erfopvolging reeds was, en beftendig bleef, dat het den Huize van Oranje nimmer ontbreken mog- te aan Mannelijke Afftammelingen, ten einde de Republiek bevrijd bleve, voor de nadeelen die de Natie bij ontftentenis van dezelven, en de als dan bepaalde opvolging in de Vrouwelijke Linie zou- de hebben kunnen te beurte vallen; doch van wel- ke vreze men nu (menfchelijker wijze) voor altoos zich ontheven achte, op het in levenden lijve aan- {chouwen, van niet minder dan Vier Oranjevors- ten, van welken men de handhaving der Conftitutie op de beste gronden verwachtende was, IV. Deer. X Zie 322 LEVEN van Zie. daar de voornaamfte gronden, waarop de goede Vorst en Zijne Vrienden, ondanks het plegen der ongehoorde gruwelen in Vrankrijk, en het fteeds toenemen der hooggaande verdeeld- heden in het Vaderland, vertrouwend hoopten dat de Republiek en hare Ingezetenen, onder deng Goddelijken Zegen voor den geesfel eener ge- welddadige Revolutie nog bevrijd zouden blij- ven! Gronden, waar van zij na het uitbarsten van den Oorlog tegens Vrankrijk’s Gezachsvoer- ders door de zaamverbondene Mogendheden, in overeenftemming met H. H. Mog., (namelijk, dat ‘er geene waarfchijnlijkheid aanwezig was, om te vermoeden , dat eene van de Oorlogende Mogend- heden eenig Vijandelijk oogmerk tegen de Repu- bliek hebben zouden) zich nog verzekerd hiel- den (*). X 2 224 LEVEN van Schrikbewind, op den 23 Januarij van dat jaar op een Schavot vermoorden zagen,) maken wil- _ den. Afgrijsftlijk gedrag dezer Nederlanderen , waar over het Tegenwoordig Geflacht zich fchaamt , en waar over het Toekomende zich nog beklagen en bedroeven zal, vooral, wanneer het te weten komt, dat zij hunne opftokingen het meest te werk fielden, op een tijditip dat ’er hier te Lan- de, overeenkomftig den vurigen wensch van Wir- LEM DEN VijrpEN, tusfchen ZZ, H. Mog. en het Cabinet van St. James ter eener; en de Fran- Sche Gezachvoerders ter andere zijde, Onderhande- lingen aangevangen waren, van welkers goeden uitflag tot behoud van den Vrede, men zich op de beste gronden had kunnen en mogen verze- kerd houden. — Onderhandelingen, die uit hoof- de van de verhaaste moorderij aan den zachtmoe- digen Lopewijk pe XVI. gepleegd, eensflags zijn afgebroken geworden, tot een ftreelend gerioegen van de Uitgewekene Bataven in Vrankrijk, en zulken binnen de Republiek die met hun zamen- fbanden, alleen om ter bevrediging van hunne Wraakzucht, hun Vaderland aan alle de ijsfelijk- heden van eenen Oorlog bloot te ftellen ; en hun- ne Landgenooten en derzelver Bezittingen prijs te geven, aan eene berooide en bijna wanhopige Legermacht, die dagelijksch werdt aangevuurt, door WILLEM pen V. XZ Afd. 325 door de toezegging, dat zij in Holland flechts eenen onbeduidenden hoop te beftrijden hebben- de, zij aldaar zich weldra in het bezit van op- gehoopte Schatten en Rijkdommen zouden gefteld vinden (*). Het is deze aanmerking, die ons met de (*) Hoe onbetamelijk en fchandelijk de opftokingen der _Buiten- en Binnenlandfche Revolutionairen san de Franfche Conventie van 1792, tot het verklaren van den Oorlog t@- | gen den STApHOUDER, over het geheel befchouwd, ook we- ‘zen mogten, dat bedrijf werdt nog verfoeijelijker, wanneer men Twee daar bij plaats gehad hebbende omftandigheden, in aanmerking neemt. De Eersre was: dat die opftokingen met verdubbelden aandrang gedaan werden, op een tijdflip dat de werkelijk aangevangene Onderhandelingen, op eenen goeden voet flonden, zoo zelfs, dat de Franfche Onderhan- delaar DE CHAUVELIN, uit naam van Zijne Meesters ver- klaarde: , Dat Vranxayk de Onafhangelijkheid niet alleen s» Yan ENGELAND wilde eerbiedigen, maar ook die van » deszelfs Bondgenooten, met welke VRANKRIJK niet in Oor- s» log was. Naauwlijks hadden de Franfche Legerbenden, de tegen Vrankrijk ten ftrijde opgetrokkene Le- germachten der Pruisfen en Oostenrijkers in hun- ne overwinningen geftuit, en tot eenen verhaas-. ten en fchandelijken aftocht gedwongen; naauw- lijks hadden zij zich meester gemaakt van de Belgique, of den ter nedergeflagenen moed der Uit- op de gruwelijkfe wijze beftonden te verwoesten, Vad men de toenmalige Conventioneelen, en de vele duizenden van hunne wenken afvliegende werktuigen des Gewelds, kunnen rangfchikken, onder de eenigfints befchaafde clasfe van Men- fchen, het zou het binnenleiden van eene vreemde Macht, ecnigermate verfchoonlijker doen voorkomen: maar zijn Va- derland, en alles wat zich in hetzelve bevond, met eene ongehoorde geestdrift in handen te fpelen van een Roses- PIERRE en zijne Vloekgenooten , dit was een bedrijf, hetwelk een bewijs oplevert, tot welk een boosheid menfchen in ftaat zijn, wanneer zij hunne plichten omtrent Gop, hun- ne NAruuRrGENOOTEN, En ZICH ZELVEN baldadig met voe- ten treden, en aan hunne opgeruide driften den losfen teu, gel vieren. 3 WILLEM pen V. Xl Afd. 507 Uitgewekenen, en die van hunne Aanhangelingen hier te Lande, werdt eensklaps opgebeurd , om de Conventioneelen aan te fporen, tot het uitvaardi- gen eenes bevels aan hunne Legerhoofden, om verder door te dringen en zich van het rijke Holland te verzekeren. Reeds op den 22 Octo- ber 1792 lietcn zij, een door drie van hunne voor- naamfte aanvoerders onderteekend Manifest uit- gaan, en hier te Lande verfpreiden, waarin zij hun wraakgierig oogmerk tegen hun Vaderland in het algemeen, en tegen WILLEM DEN VIJFDEN en alle Vorsten in het bijzonder, onbewimpeld openbaarden, toen zij zich in dezer voegen je- gens hunne zich alhier bevindende Medeftanders hooren lieten: ,, Zmmers, de kezens welken wij „ meenden te verbreken, (namelijk vóór en in Rr 787) rinkelen tot nog toe om de halzen van » U en Uwe Kinderen, en zijn door eenen op » nieuw verkregen invloed des STADHOUDERS zelfs s» nog vaster toegefineed. Fa, Gijlieden gaat ge- > bukt onder den LJ z’ren Scepter van allerlei-over- > heerfching: terwijl het herdenken alleen, van » de bittere vervolgingen van eenen WILLEM DEN s VIJFDEN en diens fhoode ECHTGENOOTE, door »» unne fnoode Aanhangers aan zoo velen Uwer ‚> Naastbeftaanden , Broeders, en Vrienden aange- » daan, Uwe bedrukte harten met wee en drof- X 4 >» Acid 328 LEVEN. van „ heid doorgrieven. Ren Manifest, dat (volgens het getuigenis van den Ver WILLEM pen V. XI. Afd. 329 VERVOLGER ofp WAGENAAR) > Welhaast onder 2» de hand verfpreid en met verfchillende aandoe „ hingen gelezen werdt. Dat men in de kringen » der Patrtotten (de heimelijke Clubfen) aan el- »kander mededeeldé, en door de vurigften He- s» melhoog geprezen, en als een firaal van hope, » der haast aanftaande Vrijheid befchouwd werdt ” doch dat met de uiterfte verbazing en ontroering gelezen werdt, door allen die ’s Lands belangen op het harte droegen, vooral door WILLEM DEN Vijrpen , die (volgens een thans voor ons liggend bericht) „ op het lezen van dit fchendig fiuk, a» Zich op het diepst getroffen voelde, niet zoo zeer » over den Hem daar in aangekondigden Wraak ; ‚> maar veel meer het.mogelijk gevaar, dat Zijn „> Vaderland zou kunnen bejegenen, wanneer die » Onverlaten hun fnood ontwerp ten uitvoer bragten. s» Den wensch flakende, dat de Almacht alle die s» Achitofcls raadjlagen verijdelen en tot zotheid » maken wilde! — Het is zoo, dat deze Wraak- gezinde voorwerpen, ‘die ecnen eeuwigen haat te- gen alle Vorsten gezet hadden, na verloop van "I4 dagen zich niet in de mooglijkheid bevonden, om hunne aangekondigde wraak te koelen, maar ‘zij ftreelden zich echter met een helsch genoegen , na eenen korten tijd, over hunnen aanftaanden Triumph, toen zij zagen, dat de Conventionee- X 5 len, 330 LEVEN van len, met vertrapping van de plechtigfte Verbonden, en ondanks de betuigingen van Vreégezindheid opzichtelijk de Republiek, de eerfte ftap tot Vij- andelijkheden ondernamen, door de SCHELDE op eene willekeurige wijze, en tegen de ernftigfte pro- testatien van den Luitenant VAN GROTENRAY , Commandant van het Staatfche Wachtfchip, te openen: door welk bedrijf, en de daarop gevolg- de Koningsmoord aan den zachtmoedigen Lope- Wijk DEN XVI., de Onderhandelingen tot behoud van den Vrede gefchorst werden, en de vrees voor het uitbarsten van eenen Oorlog, niettegen- ftaande het in acht nemen van de ftiptfte Onzij- digheid hier ‚te Lande, van dag tot dag vermeer- — derde, en eindelijk ten vollen bewaarheid werdt, toen de Conventie op den 1 Februarij 1793, tot verbazing van geheel Europa, een foort van Oor- logsverklaring in de wereld zondt, waar van een voorbeeld in dè Algemeene Gefchiedenis der we- reld te vergeefsch gezogt zoude worden, dewijl dezelve niet zoo zeer was ingericht tegen de En- gelfche en-Hollandfche. Natien, dan wel tegen de Peifonen van Koning Grorce pe Iide, en Prins Wiem pe Vijrpe, aan welken het gemeen- fchappelijk bewerken en doordrijven van allerhan-" de Vijandélijkheden tegen Vrankrijk , op. eene tastbaar logenachtige wijze werden te laste gelegd. Tast- WILLEM pen V. XI. Afd. 331 Tastbaar logenachtige wijze (zeggen wij): en zoo wij vertrouwen, bijzonder ten aanziene van den Held dezer Gefchiedenis, op goeden grond, de- wijl men dien Vorst daarin denongeerde, als een Man, ,, die zich begeven had in eene famenfpan- » ning met den Koning van Engeland, tot bederf » van het Vaderland. Dat Hij, wiens flaaffche » verknochtheid aan de Cabinetten van St. James » en Berlin maar al te zeer gebleken was ge- » durende den loop der Franfche Revolutie, in » weerwil van de Neutraliteit die Hij yoorgaf, » de Franfche Agenten met verachting behandeld » hadt. Dat Hij de Emigranten ontfangen; de s» Lranfche Patriotten gekweld; hunne verrichtin- » gen gedwarsboomd; en de Makers van valfche - »» Asfignaten, tegen den eisch van den Franfchen >» Minister ontflagen hadt. Dat Hij in den » laatfien tijd, om met de Vijandelijke oogmer- » ken van het Hof van Londen mede te werken, » cene uitrusting ter Zee geordonneerd; een Ad- >» miraal benoemd; en aan de Hollandfche Sche- » pen bevel gegeven had, om zich te voegen bij „ een Engelsch Esquader. : Dat Hij eene Geld- »» digting tot goedmaking van de Oorlogskosten » geopend; den uitvoer van Granen naar Vrank- s, rijk belet; en de voorziening der Pruisfifche en >» Oostenrijkfche Magazijnen begunstigd hat” Een 332 LEVEN van Een ftuk, dat Z. H. zoo min als de Algemeene Staten eene formeele Tegenverklaring waardig keurden, doch waar van H. H. Mog. echter de abfurditeit en de boosheid, door eene Circulaire Misfive. aan de Bondgenooten op deze wijze on- der het oog bragten: „„ Oorlog te verklaren aan den Stadhouder der … Vereenigde Nederlanden, die geen Souverain „is van dezen Staat, maar een Illuster Perfonagie ‚ aan dezen Staat geattacheerd , door de Hooge „ Waardigheden welke Hij in dezen Staat be- „ kleed, onder de Souverainiteit van de Staten ,, der Provincien, wier: verééniging de Souverai- 5) niteit van het Bondgenoot{fchap reprefenteerd ; „ wat is dat anders dan de diepfte onkunde te „ toonen, aangaande de Regering van een Staat „van welken men oordeelt beledigingen ontvan- „ gen te hebben? Maar reflecteeren wij op de »» geallegeerde oorzaken van deze Oorlogsverkla- » ring, dan kunnen wij dezelve niet aan onkunde „ toefchrijven, maar. >» Herinneren wij ons te gelijk met de opgave van » deze ongerijmde voorwendfels , hoedanig de con- » duite van dezen Staat geweest is, geduurende » de Troublen in Vrankrijk, en hoedanig die van » het Franfche Gouvernement ten onzen opzich- 55 te is, — De Republiek heeft de ftiptfte Neutra- „> liteit in acht genomen; heeft aan de Franfche » Regering bij alle gelegenheden verzekerd, dat zij s zich met de Troublen van dat Land niet zoude > bemoeijen. De Beftuurders der Franfche Na- s tie, hebben van hunnen kant, zoo hier als in » En. 334 LEVEN van » Engeland doen verzekeren, dat zij die Neu- » traliteit zouden respecteeren: en ondertus{chen » is tegen de trouw der Tractaten, en in een » tijd dat de Republiek aldaar geen macht had „> om het te beletten, haar Territoir op de Schelde s» gevioleerd. Ondertusfchen heeft de Franfche » Conventie toegelatên, dat injurieufe Petitien te- » gen den Staat en deszelfs Gouvernement, in » hunne Vergadering zijn gedaan, en met goed- » keuring zijn beantwoord. Dat onder hare be- » fcherming zich ophouden eenige Nederlanders, » die openlijk zeggen een Committé Revolutio- 99 nair Batave uit te maken, en onder dien tijtel » de Republiek vervullen met Gefchriften ‚ waar ‚ van de ftoutheid evenredig is met de ongerijmd- » heid. En eindelijk, terwijl Europa zich ver- » wonderd over het geduld van deze Republiek, » en over hare Complaifanges voor Vrankrijk, s» breekt de Franfche Regering alle banden los, » en declareerd den Oorlog, in fchijn tegen den s» Perfoon van den STaDHOUDER, maar in reäli- » teit tegen de Bezittingen en de Ingezetenen van » den Staat. Wat is ’er nu voor ons te doen? » Dit, Edel Mog. Heeren! Ons vertrouwen te ftel- » len op den God onzer Vaderen, die deze Re » Publiek uit kleine beginfelen heeft groot ge- » maakt, en dikwijls miraculeus bewaard. En s» Voorts WILLEM pen V. XI. Afd. 335 „ voorts met kloekmoedigheid , ftandvastigheid „ en bedaardheid, de middelen ter verdediging te ‚ gebruiken, die den Staat, en de kracht van „ het Land ons in handen zal geven. — Het is », maar zeer onlangs geleden, dat de Bondgenoo= „ ten zich op nieuw plegtig verbonden hebben, » om de LErfftadhouderlijke Waardigheden te „ houden voor een esfentiëel deel der Conftitutie » van den Staat, en aan malkander te Guaran- „> deeren. — Het oogenblik is nu gekomen om » die Guarantie met nadruk te presteeren. De » Franfche Conventie verklaard den Oorlog aan » Z. H. den Srannouper , als ware Hij de Sou- » verain. — Zij zoeken daar door het Nederland- »» {che Volk af te fcheiden van den STADHOUDER , » en het eeuwig verdervend zaad van Tweedracht „> in het Land te ftfooijen, om hetzelve dies te >» gemakkelijker te kunnen overvallen en uit te » plunderen. Laat ons dan, als een éénig Man, » ons veréénigen rondom de Conftitutie! Deze » heeft eene Vrije Staatsregering en een Err- » STADHOUDER, maar geen Oppervorst. — Laat » alle Ingezetenen , die eenig belang ftellen in de »» bewaring der Burgerlijke en Godsdienftige Voor- » rechten die zij in dit Land ‘genieten, hart en » handen in één flaan, om zich zelven en hunne » Bezittingen te verdedigen , tegen het onrechtvaar- | » dig 336 LEVEN van „ dig geweld! Laat niemand , hoedanig zijne cenk- » wijze ook zij, zich voorftellen , dat Hij meer ‚) dan een ander, de algemeene wanorders, bero- »» ving, verwoesting en moord zal ontkomen, die » de gevolgen zouden zijn van de omkering der » Regering in een Land. — Ongetwijfeld zijn » er menfchen in deze Republiek, die door het s» misbruik van den fchonen naam van Vrijheid en » Gelijkheid uitgelokt, deze harsfenfchimmige fa- 95 Menftelfels als begeerlifk aanzien: maar laat de » zoodanigen flechts het oog vestigen op alle „> Natien, die zich aan dezelven vergaapt heb- » ben, en laat hen onderzoeken, of die Natien 5, zedert dien tijd, wijzer, deugdzamer, en be- » fchaafder zijn geworden? Of de Nationale Wel- „ vaart daar door is toegenomen? Of de inwen- „ dige Rust en Veiligheid daar door is beves- » tigd? &c.” (*) Man- (*) Wij hebben de overneming van de voornaamfte trek» ken uit het Manifest tegen den STADHOUDER, en uit de Circulaire Misfive van H. H. Moc. hier noodzaaklijk ge- keurt, om ofze waarheidlievende Lezeren te kunnen doen oordeelen, over de waardij van het geene de VERVOLGER op WAGENAAR, aan zijne Lezeren deswegens heeft opge- discht, toen Hij beweerde: „ dat de Conventioneelen in het » Manifest zich verkloekten, om de naakte waarheid, met » de onbewimpeldfle bewoordingen, ten flerkflen voor te dra- » SEN, WILLEM pen V. XI. Afd. 337 Mannelijke en rustige taal voorzeker, bijzonder gefchikt om den neérgeflagen moed van alle ware liefhebbers van het Vaderland in dat critique tijdftip op te beuren! Het is zoo, dezelve deedt geene uitwerking ten goede, op de zielen van hun, die het op de overheering van hun Vaderland door cene vreemde Legermacht, en op het ver- derf van den Srapnouper en geheel Zijn Ge- flacht gemunt hadden. De Lezer oordeele, + i IV. Deer. Y 338 LEVEN van de Klundert meester gemaakt hadden, bij welke fatale t venementen, de brave Vorst op eene fchit- terende wijze betoonde, dat het echte Helden- bloed van Zijne dappere en doorluchtige Voor- vaderen ook in Zijne aderen vloeide; en dat Hij bereidvaardig was om hun edel voetfpoor te vol- gen, nu het op de ‘verdediging en befcherming van Haardfteden en Altaren aankwam. Duidelij- ker bleek dit niet, dan op den 28 Februarij 1793, toen Z. H. Zich naar de Vergadering der A/ge- meene Staten begaf, en, ondanks de {inert die Hij over de lafhartige overgave van Breda gevoelde, aldaar deze navolgende voortreffelijke en moedop- beurende voordracht hooren liet: Hooc Mocenpe HEEREN! „ Het gewichtig aandeel in de publieke Admi- » niftratie, hetwelk Mij in Mijne onderfcheidene „ Politeke en Militaire betrekkingen, door Uw »» Hoog Mogenden en de Heeren Staten der res- » pective Provingien is toevertrouwd, verbiedt » Mij het ftilzwijgen te bewaren in de omftan- »» digheden waar in de gemeene zaak des Vader- „ lands zich bevindt. — Uw Hoog-Mogenden heb- » ben zekerlijk recht gedaan aan Mijne gevoelens „ €n gedragingen, wanneer zij dezelven, zoo in eene WILLEM pen V. XI. Afd. 339 s eene Misfive aan de Staten der Provingien, als » in de Declaratie op het Manifest van den Ge- 5, neraal DumourieR, tegen de Laster en Leu- s» gentaal def Vijanden hebben gevindigeetd; maar » ik ben fchuldig aan Uw Hoog Mogenden , aan 5, de Staten der Provingien, aan de Nederland- s {che Natie voor welke Mijne Voorouderen » Hun Bloed geftort hebben; Ik ben fchuldig aan js de getrouwe Geallieerden van den Staat, die ` ` s in dit critique oogenblik tot hulp zijn toege- s {choten, om met Ons voor de Republiek te s» ftrijden; Ik ben fchuldig aan geheel Europa, s welke het oog op dezen onrechtvaardigen aan- 5» val geflagen heeff;. en Ik ben het niet minder » {chuldig aan Mij zelven, om niet alleen open » te leggen Mijne bedoelingen, maar ook de » gronden van Mijn vertrouwen. »» De Staat is geattaqueerd op de onrechtvaar- » digite wijze; de Generaliteits Landen zijn geïn- s, vadeerd. Op het onverwachtst hebben de Wa- »» penen der, Vijanden een voortgang gehad, die ‚ss zij tot binnen de ftemmende Provingien zouden ə» kunnen uitftrekken, en waar van de gevolgen. 5, onberekenbaar zouden zijn. — Deze zijn Hoog 3» Mogende. Heeren! de gevaren die Ons reeds » drukken, of nog boven het hoofd hangen. — » Ik wil dezelve geenfints ontveinzen: Ik wil Ya » zelfs 340 LEVEN van 92 99 5? » 33 33 3 2) zelfs Mij niet vleijen, dat de reeds geledene verliezen de laatften zullen zijn. Het is niet ongewoon, dat deze Republiek in het begin , van eenen Oorlog zware fchokken ondergaat : maar onder deze Rampen beurde zij het hoofd op, even als of de verliezen haren ijver opwek- ken, haren moed onderfteunen, en hare krach- ten verdubbelen moesten. » Zoo weinig als men het gevaar mag ontvein- zen, zoo weinig moeten ook de voordeelen en hulpmiddelen van den Staat ontkend worden. De geheele gefteldheid van het Land, doorfne- den met Rivieren, Kanalen, en Meiren, levert avantages, die aan eenen Vijand het Territoir kunnen betwisten , zelfs al waren zijne fuccesfen nog grooter. De Trouw en Vaderlandliefde der Ingezetcnen is geen minder fterkte van den Durgerftaat. De Troupes van de Republiek zijn, vol moed, en branden van ijver om hunne krachten, ter verdediging van Haardfteden en Altaren, te beproeven. De Zeelieden zijn nog van denzelfden geest bezield, die de Nederlan- ders altoos met zoo veel eer heeft doen uit- munten op de Zee, hun eigen Element, daar zij zoo dikwijls den overmoed van eenen Vijand hebben gefnuikt. — Eindelijk mag Ik vertrou- “wen, dat niet alleen de Geallieerden van den » Staat, WILLEM pen V. XI. Afd. 341 3 » Staat, maar alle machtige Mogendheden die » Met de Republiek een gemeen belang, en eenen » gemeenen Vijand hebben, hunne krachten met 95 Ons vereenigen zullen, om het onrecht en ge- » weld van de Grenzen der Republiek te weren. » Maar allermeest Hoog Mogende Heeren! ftelle >> Ik Mijn vertrouwen op den Almachtigen Beftuur- » der der Wereld, die Nederland uit kleine be- » Zinfclen heeft groot gemaakt, als door gedurige s wonderwerken bewaard, en den Arm van Mij- » ne dappere Voorvaderen gefterkt heeft! — Die s» God is de Eeuwiglevende. Zijne Almacht, s Zijne Wijsheid, Zijne Goedheid is nog dezel- » ve, en Hij wil nog zijn, de hulp der geenen » die op Hem betrouwen. ~ Op deze gronden » fteunende, verklare ik voor het oog van de ge- » heele Wereld, dat 1k, wel verre van den moed »» te laten zinken, tot Mijn laatfte oogenblik voor » de Defenfie van den Staat zal blijven waken, » Dat, gelijk reeds een gedeelte van Mijn Goed s> en Domeinen door den Vijand geoccupzerd s is, lk het overige nog veil hebbe voor den » dienst van den Staat, zoo wel als Mijn Bloed » en Leven. In deze gevoelens ben ik opgevoed, Zij waren de kenmerken van Mijne Voorou- „ ders. En derzelver Doorluchtige Voorbeelden »» hebben de Princes, Mijne Waarde Gemaalinne, Y 3 s, EN 342 LEVEN van » en Ik, aan Onze Kinderen ingeprent: en Zij „ blaken reeds van denzelfden ijver, om dat lof- » felijk voetfpoor te betreden. 