Spaansche spraakkunst
gen\v ^ # r w Wttnecr dfc r.in ro*t tuffiduidt ; SGtfitijds da* vaff heft tfirlftfdftl-d ir (gaan) wanneerde ein eerid b^wefflhg aAtiddiil,-itet 'ItftafcfeT tfomiendo, lUgd mvpadte.. terWijl ik etettlli tftufc of b&% tijM& met men, ;k warn nujii vacter «*ri ;/yead<y*> pdve/titdMn* *8j& Mlhs ddfce bioeKten, ctf ZUl ik *tettige Mdetbaa phikfeefa. T i. i afc ; _ £standQ opniie^Q. jnwwto fstaba T^^^ymdo fW?a<in * dome of me tfojyjMpfaof fi^^ uWvuVWtfa omschrijvin v qaet juisthpKl kan geschiedeij in den tegenwooraigea of den onvormaala verfederienrtrjtf; iVdeszeHs b^efefenis-cjtejfemle als dife ran el pfifktetybdijnVsente (obfc eeH teffen^bdrdig debl-. woord), hetWelk 4ft zrjhde ^reinig in getfrak, dikwnfs Wet jdlst-* Jicid en sieTlijkle^ '; /' 4. ^Vapne^r het tegenwoordige deelwooni qene voorwajude ia zich bevat, of dope eejj. voonyaardelij^t ibegwm^d mpe t Qm$cl)re* vfen vvorden, dan dyidt hete^n tpekbmfeqden Ujd af^^i^uiitndo^ eso cierto, habiendd' esa circutistancia^ ttaze vokiunei) Juinrien aldus omsehreven vvorden, « eso.es olsifiipra QiJimeciertOtSi tiai, silwbieraofouh tat tjup hqya esa QirwmtfaQJq., la ,de«e\ g^valleb wprdt er^een ander werkwobrd vereSci^ om/<f^n tyd* te^bcpalen, het tegenvvoordig'e .d^el^odril'is geuoegifaafu oin *den zih vjcilledig te lia'aken. ;., ' t.» '« " i • i • 1 5. Voor^ega^p. w>^nde;door heilwOTtthel en dim stoat. hHffmtijslv ¥\ 4^1 teg^n5JV^pniigen;eto aomtijd&intten)»«rleden€»i 4 •. hebbeqde^. zuJleiLwy |ot jettai»dej9 oyetgjan,, -EfcdKipnfoesfat *e Wid <fe lajuhta;d\t seggende, gTn^ fijj nit' <fe vergH^enng*—. Deze volzinpen kunnen aldus omschreven Worden : Cuandoha* brentbs'esSlicado^db^ (tespttes qite fcuBo dlchd'esto. 6. , Wanrieer bet te gen woorcjige deelwoord door het werkwpor^ in de onbepaajde .w^s kan vervangen worderv, dan staal He|,iri den tegen woord^geh tijd en duidt niet zoo xeer dedaadaafiaj^ wel.de voortdureudheid en uitvoering van deceive, ajs : ' Estu- didtittose aprHcte, fetch oeferieride, leert men ; hMando nosrenten* iembs, fcprekehde verstaan'-wij eikander. Deze voorbeelden kunnen aldus omschreven worden : Co7i,es« tudidr, cMI&Har; of con el uso y ejtfdcia deestudiar, de hdblar % xre\k6 tiUUifukkingen geHjke beteekenis hebben mt f t : Cori el e$- iMio, cchk toMUrMa-: bttt xfau deze wodrdeir riti'Ae onbcpaaldt* wiis, met de voorzetzels van den ablativus, geene andere-rijn dan Kftstandige nw»n*0Rifden. ' ' ' r * . • \ \ - -. 7. Bet te^efi^vejbrilige deefwoord van liet werkwoord haber, hebben^ kan'fcofider eeri ander werkwoord bij tfidi'Se hebben eh als toljrivobrfF van het.veriedehe deelwoord eh van aodere wertf- woorden gebhiikVWoMen, Wanneer hettwivereeui^d gebezigft wordt ate ih dit iroorbieelA: habiehtio esa circunstdnciu t besiaiA- de deie omstknrdigHe'kl, dan duidt he^een bestaati aan ; dochata huJpwodrd, Bvb. kdbiendo dicTiO eiioj dit gezegd hebbende, d etn Weft het geCnfe- atidej-a » beteekenis, -fen bet gcen door het verW- den deelwoord dicko uiigedrukt wordt*: want het vernieerdeTt de beteekenis van het deelwoo&-ia-de uitdrukking : diclio esto, dit gezegd he bbtode, nwt; " •-*'-" |J x Het vormen der tijden+.. , _ De tijdeb worsen. Verdeetd inenkelvopdige r js*;»pJes en zamen- gz«leide*jcbtttpuestq$. . Deeerfctein besta^n uit een^nkeld vvoord, ale: Amo t ik bemin, amaba, ik betninde 9 amar6 t ik zal be- minrten. J)eze laatste, de toekomende lijd, js ,£chter zamenge- steld in het nederduftsch. Be' anderen, comj>uestos\ bestaan uit twee en meer woorden, als : He amado, ik heb be mind, habia amado, ik had bemind, hdbre amadv; ik zal bemind hebben. De enkelvoudijge tyden worden van een en denzelfden wortel gevormd, riatheltjk*van het eeifste woord der onbepaalde wij^fde zamengestelde tijderi worden gevormd door htt verleden deel- woord van eenig werkwoord ouveranderd, geyoegd bij het hulp- werkwoord. * . *. * De spdansche Werkwoordea eindigen alien in de onbepaatjde Wijs op ar % er 9 ir 9 weikede Cersten, de twe'ede en d« derde ver- voe^ing geno^md worden. Pe wortela v^n ^i^ werkwoonjen zijn dejetters, wcjke de^e uit^ang^a vooraf^an ; zoo^^rde \\or- • « lets de*^ werkwoorden, amor, ensetiar, aconsqar, van de eenrte vervoeging, am, enseh, aamsej,— De wortels der werkwoorden comer, temer, prettier, van de tweede vervoeging, zijn : com, tern, prend, — De wortels der werk- woorden partir, escribir, suplir, van de derde vervoeging, zvn: part, escnb, *u/>/,— -De letters, welke hierbij gevoegd women, vormen de uitgangen der tijden en personen. De regelraatige werkwoorden, zijn die, welke in al de tijden en personen de wortel letters en de uitgangen naar vaste regela onveranderd behouden. De onregelmatige werkwoorden, zijn die, welke van wortellet* ters en uitgangen veranderen, Yfin de regelmatige en onregel- matige werkwoorden vindt men bij opvolging duidelijke voor- beelden.. « • Van de regelmatige en onregelmatige werkwoorden, wordeit de bulp werkwoorden algescheiden, welke in het spaansch czuxt- liares genoemd worden. Deze dienen even als in bet Neder- duitsch om de zaraengestelde tijden der werkwoorden en de lij- x|ende werkwoorden te helpen vormen. Tot het vormen der lij- dende werkwoorden gebruikt men in het spaansch het hulpwoord jer, even als in bet Nederduitsch worden bij het verleden deel- woord van een bedrijvend werkwoord gebjezigd wordt : Yo sai umado, ik word bemind ; tu eres amado, gij wordt bemind ; el es umado, bij wordt bemind, ehz. - Vervoeging van het hulpwerkwoord HABER, HEBBEN. De onbepaalde urijs. tbqekw. tyd, haber, hebben. vbhu tvd, haber habido, gehad hebben. toek. tyd, haber de haber, zullen hebben* De deelumrden. TEGZirw. deblwookp, habiendo, hebbende. vexuu pbblwoord, habido, gehad, De aantoonende wijs. TEOENW. TYD. j ONVOLMAAKT VERL, TTD« " . ,. JEnkelvQud. Yo halia, Ik had. tu habias, gij hadt, d habia, bij had; Enkelvoud. To he, Ik heb. tu has, gijj hebt. el ha, . hij heeft. Meervoud. Nosotros hemos > .. . ., of fabemos, p«J ncDDen. vasotros habeis, gij hebt. eUo9 fan, * y hebben. Meervoud. Nosotros hdbiamos, wij haddetk vosotros habiais, gij hadu ellos habian, zij hadden. fury toWaatt tto,. rri>. Enkelvoud. JTo hube, Ik heb gehad. 2tt hubiste, gij hebt gehad. €l hubo, hij heeft gehad. Meervoud. SSZ H hebben gehad. XSS&, j OT »>ebt gehad. ~ eUos hubieron, iij betben gehad. Enkelvoud. Yohabrt\ Ik zal hebben. tu habr&s, gij suit hebbea. d habrd, hij sal hebben. Meervoud. Nosotros habremos, S£ j gi, «,lt hebben. etibt Aaftr&t, aft Sullen hebbeflu r,H zuilen hebbea. De bijvoegende toys. UQKNWOORDIGS TVD. Enkelvoud.* To haya, Dat ik hebto. ' (n hayas, dat gij h^btaC. ilhaya, . dathifhebbe. Meervoud. Nosotros hayamos, Dat wij hebben, tttjofro* hayais, dat gij hebbet/ ettot hayan, dat ztj hebben. -» ONVOLMAAKT VBRUDBlf TTD. . Enkelvoud.. Tohubiera, Jiabria, hubiese t dat ik hadde. (u hubieras, habrias, hubieses, dat gij haddet. il hMerat habria, hubiese, dat hij hadde. Meervoud. Tfosotros kuKtramos, habriamos, hubidsemos, dat wij hadden. vosotros hubi6rais 9 ■ habriais, hubiiseis; ettos hubicran,' * habrian, hubiesen 9 dat gij hadrfet dat zij hadden. TOEKOMENDS TYI>. Enkelvoud. To hubiere, ' " Dat ik zoude hebben. * tu hubieres, dat gij zoude hebben. il Ttubiere, dat hij zoude hebben. nosotros hubiiremos, 'dat wij zouden hebben. vosotros hubteretip ' tlat gij zoude hebben. e22o5 hubierev, dat zij zouden hebben. De zaniengestelde tijden van <Jit werkwoord, alt hulp werk* Woord, zijn met meer in gebruik. Dezelven zijn om die reded hier weggelateg. Zij kotnen voor .-bij de appersoonelijke werk- woorden. , ' * . - •. *' r ■ Het tttriffimri firito hcbbct, heeft &hffo- dft Agtatenifl ▼an een hu]pwo0rd**Opk die van^aan, waro^rhetdan akeen oope«QQnlijik^wo*woofd^<^)r>f)int, s\*wpte i 4}p : iYzn fteztttfi* r in dit gcif nfitef ft^iet dp gebjed^ude wij% weiki betxelve-als Eulp~ t^oontJoolbreekU ; •» i f •mm worden. • «• #***«.« I T£N&Rr HEBPEN. tboenw. tyd, feTKft^ hebben, ▼xRi».fKft,.' . Rafter feftidty^ gehad hebben* tobk.>tvo > • ,;. t tuber <jte tetter;, sullen hebben. * u - • 'jBe 1 ietlwoorderu - ~ - < .., <., *«* tsgbnw. deblwookd, 7en5endo f bebbende. ▼ee£. Di^LW6okn. •' ieniSbj; ' gehaA TEGKNW. TYD. T< Yotengo, . tf 1KK ,T '-; - tu tienes, gij hebt. .i~ cZbw tienen, zij bebben. ▼OLMAAKT VEBLED. TYD. YoKwe, ^ Ik heb gehad. tuluviste, gij hebt gehad. tUtftw^ v .h^hflift gehad. «4»fc^: JB W gehad. ellostuweron, zij hebben gehad. fa Un&ds, ff^zuk^abben. el tenard, hij zal hebben. ww tefidremos, wij zullen hebben. voitendreis, gij suit hebben. ellos tendran, ztysjtllen hebben. lb tenia, jlk hack ftrtenur* v .' . jgjj hadU £2 tenia, * hi) had. nos teniamos, wjj hadden. : ww teniais, gij hadt.. e#o* teniay, * ; zij badden. De tamengfestelde tijderi van dit hulpwctfrd iyfl : - Van den te^nwoordi^en tijd, yo hetenido, ik'hfet/ gehad, ens. Van den onvolmaakt verleden 'tijd, yo habia tenido, ik had ge- had, en* .. ., , : .. ^ .. kt . , : _. _ ..'• Vanden volm^akt verledep tijd, yo hube tenido, ikhebge- .: ha4»enz K „ ;i .. •' ....... ^ - Van .den^toekQmenden Wjd, yohabri tfrnJo, ik beD, enz. gehad h*b- De gebielbmde ttijt. Tentu, Unga £1,. tengamos nosotros, tenedvosotros, tengan eltos, De bijvoegende wijs. mfGENWOOItDIGS TYD. um gij. •- • last hem bebtah laat 008 hebben. hebi gij. laat ben hebben. To tenga, tu tengOft - & tenga* nosotros tengamos, vosotros ievgais, ellos tevgan. Yo tuviera, tu tuvieratij el tuvierit, nosotros iiiiiitrathos, vosotros tuviirais, ellos tuvieran, Dtttikhebbe. s dat.gij hebbet. dat hijhebbe. dat wij hebben. •*Jat gijhebbeL *. dat «ij hebben. ON VOLBtJkAtfT VBRUDEN TYD, tendria, tuvie$e, Dat ik haddei tendrias, tuvieses, dat gij haddet. tendrid, tuviese, , dat hij hadde, tendriamds, tuvtiscinos, dat wij hadden. tendridis, tuviisexs, '. dat gij haddet. tendrian, tuviesen, dat zij hadden. - TOEKOM&NPB TYD. Dat ik zoude hebben. dat gij.zoudet hebben. dat hij zoude hebben. dat wij zouden hebben. dat'gij zoufdcthebbeiu * dat zij zouden hebben. De zamengestelde tijden van deze wij re zijn: Van den tegenwoordigen tijd, yo haya tenido, dat ik gehad hebbe, enz. * Van den orivolmaakt verleden tijd, yohubiera, liabria, hubiese tenido, dat ik gehad hadde, enz. Van dt n toekomenden tijd, yo kubiere tenido, dat ik zoude ge« had hebben, enz'. - ,. Yo'tuvierei tu tuvieres, Mtuviere; nosotros tuvUremos, vosptros iuvUreiS, ellos tuvieren, Vervoeging van het hulpzoerkipQord SER, WEZEN op'ZYN. De onbepaalde wijs. tegenw. tyt), ser, wezen of zijn. verl. tyd, haber sido,' gewecst zijn. tobk. tyd, haber de Ser, zttUen zijn. ( W:)\ Da deejwoorden. * tegbicw. DKBirWooRDy siendo, zijnfle. V&&L BEELWOOBD, sido, gfcweest De aantoonende wijf. VOLMAA*T VERLED. TYD. Yofui, Ik ben geweest, tufuiste, gij zijt geweest. tlfui, hij is geweest. nos.fuimos, wij zijn geweest. vos.faisteis, gij ziit geweest. ellos fueron, zij zijn geweest. TEGE8W. TYD. yb «ri, Ik ben. *u erw, gij zijt. # e$ # hij is. 710s. somos, 'wij zijn, ww. sow, gij zijt. * c//o$ son, zij zijn. ONVOLMAAKT VERL. TYD. Yo era, " '* Ik was. tu eras, gij waart. : T & era, . , Iii| was. nos.eramos, wij warcn. t?o*. erais, * gij waart. ellos ei-an, zfj wareft. TOEKOMENDE TYD. Yo sere\ ' Ik zal zijn. tuseras, gij zult zijn. tl serA, hij zal zijn. nos.seremos, wij zullen zijn. t;6s, sereiSt gij zult zijn. ellos ser&n, zij zullen zijn. ... • Zte zamengestelde tijden. Van den tegenwoordigen tijd, yo he sido, ik ben geweest, enz. Van den onvolrpaakt verleden tijd, yo habia sido, ik was ge- weest, enz.' •' ' " Van den volmaakt verleden tijd, yo hube sido, ik ben geweest, enz. Van den toekomenden lyd,. 510 habrfi sido, ik zal geweest zijn, enz, De gebiedende wijs. * * » Se tu, Zij gij. sea tl, laat hem zijn. seamos vosotros, laat oris zijn. sed vosotros, zijt gij. t .$efm.eUo$ f s . laat hen zijn. De bijvoegende wijs. •» — * • - TEGENWOORDIQE TYp. * . • V ■ .'• ' •' ' Yo sea,. til tea's, el sea, ■. npfQtros seamos, vosotros ■ seals, ellos scan, Dat ik zij. dat gij zijt. dat hij zij. dat wij zijn. dat gij zyt. dat zy zjjn. ONYQLNAAXT VERLEDBN TVD. Yofuera, ■ seria, fuese, Dat ik ware, % # tiifueraSf serias, fueses, dat gij waret. dfuera, teria, fuese, dat hi) ware. nosotrosfue'ramos, seriamos f fuesemos, dat wij waren* vosotrosfutrais, scriais, fu6seis f dat gij waret. kilos fueran, serian, fuesen, dat zij warcn, TOEKOMENDE TYD. Yofuere, Dat ife zoude zijn. >- tufueres, dat gij zoudet zijn. tijuerc, dat hi] zoude zijn. nosotros fu6remos f dat wij zouden zijn. vosolrosfutreis, dat .gij zoudet zijn* ellosfueren, ' dat zij zouden zijn. De zamengeslelde tijden. Van den tegenwoordigen tijd, yo haya sido, dat ik geweest zij, cnz. ' Van den on volraaakt verleden tijd f yq hubiera, habria, hubiese sido, dat ik geweest ware, enz. Van den toekonienden tijd, yo hubiere sidq, dat ik zoude ge- weest zijn, enz. * ' « Vervoeging van het hulpwerkvooprd ESTJLH, WEZEN of ZYN. De onbepaalde tmjs* tegenw. tyd, ester,/ wezcn ofzija^ ••• ** verl. tyd, haber estado, geweest zijn. t TOEK. tyd, haber de estar, zullen zijn. De deelwoorden. v tbgenw. deelwoohd, estando, zijnde. yerl. peblwookd, estado, geweest. • •• De aantoonende wij*. TEGEHW. TYD. Yo estoi, . Ik ben. tu estas, gij zijt. # cstd, hij is; no5. estamos, wij zijn. tttff. tttai*, gij zijt. e#os esfdw, zij zijn. ONVOLM AAKT VEKL. TYD. Yoestaba, Ik was*! f u estabas, gijj waart. A cstaba, hi] was. no*, estdbamos, wij waren. 1W es^dbais, gij wafu?.. e«b* estaban, zij waren. VOLNTAAXT VERI.. TYD. Fo cstuve, Ik ben geweest. tu estuoiste, gij zijt geweest. «# estiva, hij is geweest. no*, cstuvimos, wij zijn geweest. tw. e&tuvisteis) gijr fcijt geweest. ellos estuvieron,zij zijn geweest. TOEKOMENDE. TYI}. K> estare\ "'" Ik zal zijn. tu estards, gij zult zijn. .. # estara, hij zal zijn. rtoj estaremos, wij zullen zijn. W£ estaretSf gij zult zija/ ellos*estardn 9 zij zullen zijn. .• ^ ( M» > Bfc iamengestelde tijien. * Van den tegenwoordigen \yd f yoke estado, ik ben geweett,env» Van den onvolmaakt verleden tijd, yo habia estado, ik was ge- weest, ens. Van den volmaakt verleden tijd, yo hube estado, ik ben ge« freest, enz. Van den toekomenden tijd, yo hab'ri estadfy ik zal geweeat lijn, enz. De gebiedende urijs. Ett&tu, , Zij: gij. tsUilf laat* hem zijn. utetnos nosotros, laat oris wji: estdd vosotros, zijt gij. estin ettos, laat ben ztjat De bijvoegende wijs. T^EN WOORblGfi TYD. To esti 9 Dat ik zij. tu estis, dat gijzijt. 41 esti, _ dat hij zij. . nosotros estemos, dat wij. zijn.- vosotros csteis, d£t gii ziit. ellos est&n 9 ' dat zij* zijn. ONVOOCAAKT VERlilfriFNTYO. fbesttnrieret, estaria,'' estuvie'sc, Dat ik ware. tu estuvieras, estaricts, dstuviescs, dat gij waret. ti estuvieraf . estaria, dstuviesej dki tnj ware. nosotros estuvieramos, estdriamcts^estuixtiscTnos, dat wij waren. vosotros estuvUrais, estariais, estuvUseis, dat gij waret. ellos estuvieran, estarian, estuuiesen, dat zij waren. TOEKOMBlfDX TYD. Yoestuviere, Dat ikzondezija. - lit est uwere*, dat gij zoudet zijn, ti ettuviere, dat hij zonde zijn. nosotros estuvUremos, dat wij zouden zijn. vosotros estuvi6reis 9 • dat gij zoudet zijn. ellos estuvieren, dat zij zouden zijn. De umengtstelde tijden. Van den tegenwoordigen tijd, yo hay a estado, dat ik geweeat zij, enz. Van den onvolmaakt verleden tijd, yo hubiera, habria> hubies* estado> dat ik geweest ware, enz* Van den toekomenden tyd, ytf hubiere estado, <bt ik zoudege* weest zijn, enz. ( 153 ) Aanmerkingen op SEU en ESTAR. Ofschoon dfed 6Mp«ob§etf in het ISTeJerduifeh beido door woezen oSt-zyn Yertaald w.ordeft; zoo begtakt er^edrter in het Spaansch een groot ontersehtjil in het gebruik deraelven, waar» op men zeer oplettendmoejl >ztjb. »•* v- # >. * Ser duidt aan de wezfentlijkhfeld, de eteene en onaftcheidelijke, of de natuurlijke hoediuughttd'ttaer zaak. / ' >■■> v: - Eptpr duiflt aan de toeyallige hp^danigbQid eeoer gaak 9$ het plaatselijto daa^ijp van tijd, plpati en dmsUu^Ughedeii. JEsa casa es grande, pero esta Dat huis w groot, maar het if malfabricada, K . slecht gebouwd.. In dit voorbeeld merken ^U.^ dat het wezentlijkfi bestaan van het huis door ser ert'de toevatiire omstandigheid, van* slecht ge- bouwd te zijn, dooretfar uitg^arukt wordt ; wanneer men zegt : JEste hombre es ciegb* Deze ririan is blind, dan wordt gemeend, dat zijne blindtokl aanho^dtnden niet tijdehjk\s x \ maar wanneer* men zegt : . " : Este hombre esta ciego, dan wil men te kcnnen geveo, dat zij- ne blindheid tijddijk -~ ; -* * •• 1 - i i ■ • • • Met de uitdrukking : Este. hombre e&piadoso, dqze man is god- vrnchtfg, Vril men te kenneh geven, dat deze man al de vereischten om een godvruchtig man te zijn bezit, of dat zijne natuurlijke of aangfborene hoed^pigfeeden vqn eengpdtfrtiphtigeQ aard zijn.— Verandert men het werkwoord in estar en zegt men; este hombre esta piadoso, dan geeft men n^l meerte kenrtqn, dat hij een god- vruchtig man is, maar aileerilijk, dat'hij zulks~is in ecne of ahdere bijzondere gelegenheid^' Wij zeggen van een# vrucht wjer natuurlijke hoedanigheid zjmr is : Estafrut(\ es agria, , dfze vrucht is auur ; maar veran* dert men het werkwoord xnestar en zegt: Estafruta esta dgria, dan duidt bet aan, dat d* vrucht zuur . geworden is, en niet dat zij tot de ztire vruchter^behoort. Verdere aanmcrkwgen op het gebruik van SER.. De aanbehoorende of natuurlijke hoedanigheden van zelfstan- digheden, en de«l*flferi, waarvan iets gemaaktwonit, worden dgtoF tier uitgedrukt, ais ; El marmot es duro, Het marmer is hard. La trieve es bfancu, '. Ite sneeuw is wit. El azucar es dulce, De zuiker is zoet. La casa es depiedra, Het huis is van steen. La mesa es depinb, De tafel is van bout. El vislido era de purto, Het kleed was van. laken. ( 154 ) De eigenschappen van het hart en het gemoad, ah : La vida es amabte 9 Het leven is aangenaam* JEl es humi jde, Hij is nederig. Ellas son amables, Zij tijn beminneliik. To no soi soberbio, Ik ben niet trotscn. Tu eres religioso 9 Gij zijt godsdienstig. El es docto, Hij is geleerd. Elesratrioso, Hij is driftig. De natnurlijke schoonheden en gebreken van het pienschelijke ligchaam, en de toevallige, welke voortdurend hetzelve bij tlij- ven, als; -■ : ■* Ella es kermosa, Zij is schoon. JK es/eo, Hij is lelijk. Son alios, Zi/ zijo hoog. E*«j;0, Hijismanft. Escu&a, Zij is blind. ■ .. £a kija es fci/a, De dochter is kort Om het bezit van iets uit te drukkqn, als : • ■ * • ■ '. ia hacienda es *tiya, Het is zijne bezitting. £/ dtnerp era 01*0, . . Het was mijn geld. ^ La carta fu6 de mt tia f De brief was van miine tante. La espada es deljeneral, De degea is van den generaaU Wat een ding is, of waartoe bet bestemd is, of mag bestemd Eijn, als : °. jfofe libra espara que estudips Dit boek is voor V bin er in te en £*, leercri Su destines h que V. oye, Zijne bestemming is,wat gij hoort. El embojador es de Frdncia, De gezant is van Frankryk. ' M,sta casa es para recibir al Dit huig is om den Consul er in te Consul, ontvangen. Jtatefuego espara derretir a- Dit vuur is om dat was te srael- quella cent, ten. Om de lijdende voorstejlen te vormen : Soi amado, Ik word bemind. Faehendo, »ij weidgewond. I ueron apresados, Zij werden gevangen gemaait. Seran casttgados. Zij zullen gestraft wowlen. Verdere aanmerkingen op het gebmih van EjSTAR. Bij plaats hebbende veranderingen van voorwerpenl soe In V8 . n *$?*** ? 8 le J. enl ?° ze di »8 eti ' h« «ij die ve^deri* i$ea natuurl jk, scheikuqdigof kunstmaUggeschifeden, wdrdt'estar repezigd, als ; * ■ • • • ' -•• •■■ '• • v ( 155 > El vino' e^k dgrio, . .. Pejwijn^zuur. ■.>-».-:■ , f jS/ 4^«a estaba hdadc^ , Het w.aftr was bevroreo* El aguazslk cdiente, , Het water is warirn 2xw ni/tes estan espesas, Dc wolken zijn dik. . / JE! esta cq/o, Hij is rnank (tij$i<?lijk).. U/fa estovo ciega, Zij was blind. El relcje&k pdrddo. Het horologie riCaat stlfc ' . ^ Gemoeds bewegingen, de tijdelijke toestand daarvan : EgtQtfftttftimfe, • • Ik ben zcerdroevig; • ' Fa estift/eit<pei 9 Zij zijn reeds gelukkig. Estoi fpafo, • Ik ben ziek. /•"- ^ " ; Estaban enq;adaf, Zij waren kwaad. • ■ * - Eetk loco 6 vctes, ' Hij is mi en dangek.' ' - ; Esta . hipocdndrieo desde Hij is hijpocondrisah sedert het la muerte de suimujer, overlijden van £jfte Vifcufw. Plaatselijkbeid en het bestaan of betrekking van tijd, als ; £pt& r en 3fhdrid 9 •< Hij is te Madrid. "- Estate oyirf ihqfiana, < Ik zal morgen,&er zijn. ' Estu#a «/«, • ' « Ik was daar/' V .* ' v ; ifbt66tabAettf6n^^n/^ta y Ik was toen irf Italic^.; . '-,' JE7&M eslaban mtrf Ze;o9 9 Zij waren z€ef V6> af. ^^^i«^f^ ?ii^iJQ ^5 TOJI«lu vafr hi«K , : 0»ihet hulpweikwobrd met betWgetrwoordig6;<te?etooofd Itf vervoegen, aU ; : . : .'• ; • ... i. - .: i* . • " > ■ r »••• *■•:• .' Est&n paseando, Zij ftijn watid&gnde*'' . _; - Estuve leyendoy Ik was lezende. , , . ,] Hemes est&dojugdndo, . Wij zijn spelendi g$w,eest f \ liqn estado escribieiido, ' *Zij zija gc^jjvende gewe$st«. . ) * Afeemeenlijk voor bijwoorden en ate bijwoerdeh gehe*ig<Je «it- drukkiijgen, aandpictencte dea toegtaod van iets,aU; :( ■. < ■. Esta bueno, v « Hij is weL . : Efita pronto' jHirapai:tU', . t Hij is geroed QQft te rertrekkeri: Estoi dep'nesa. Ik heb haast. \ - .• .- > Est& matvestiao, . Hij is slecbt gekleed. • .. ; -'. Est& de fcwen humor f . Hij is in eenegoejfoluuo* <•-.;•! Estaba en ayunas, Hij was nog nucltfer, • " , «. Estuvieron 6 caballo, Zij waren te paard. Esta. eiiixdteJ Hij is in eene koets. * In de' yolgendd ^roorbeelden schijnter geen onderscheid ^ be^ Staan in het gebruik v^n ser of estar, als; jE/ es corregidor de Sevilia, Hij is de byrgernjeester ran Sc^ville^ £/ estd de corregidor 4e$evitta t Hii is thaps burgermeester te Seyijfle, In welk geval als dan het woordje Je op estar, vp^eX vQl^ep,. • Evenwel begtaat er in de twee qpgegey^«e voorbeelderj^ wap- neerineh zeer naauwkeurig wif zijn, een ondepcheid in He| (158) OHTOLMAAKT VERLEDEtf TYD. To hahlara, tu lutblaras, A hablata, nos. kabldramos, vos. habldrais, ellos hablaran, hdMaria, hablarias, haMaria, hablartiunos, hablariais,. hablarian, hablase, hablases, hablase, hdU&sernos, habldseis, hahlasen. ' Dat ik sprake. dat gij spraket. dat hij sprake. dat wij spraken, dat gij spraket. dat zij spraken. TOEKOXSXDE TYD. To hablare, tu Itablares, A hablare, nosotros habldremos, vosotros habldreis, ettos kablaren. Dat ik zoude spreken. dat gij zoudet spreken. dat hij zoude spreken. dat wij zouden spreken. dat gij zoudet spreken. dat zij zouden spreken. De zamengestelde tijden van dit werkwoord en van de volgende werkwoorden zijn weggelaten: om dat dezelven gemakkelijk te vormen zijn door het hulpwoord en bet verleden deelwoord van het werkwoord, betwelk vervoegd wordt. De tweede vervoeging, COMER, ETEN. De onbepaalde wijs. comer, haber comido, haber de comer,. De deelwoorden. tbgenw. deelwoord, comiendo, etende. veul. deelwoord, comido, gegeten De aantoonende wijs. TEGEJfW. TYD, VERL. TYD, TOEK. TYD, ' eten.. gegeten hebben. zullen eten. TEGENW. TYD. Yo como, tu comet, A como, nos, comemos, vos. comeis, cllos comen. Ik eet. gij.eet. hij eet, wij ften. gij eet. zy eten. ONVOLMAAKT VERL. TYD. Yo comia, Ik at. tu comias, gij aat. tl comia, hij at. nos. comiames, wij aten. vos. cofniuis, gij aat. ellos comian. zij aten. VOLMAAKT VERLED. TYD. Yo comi, Ik heb iu comiste, gij bebt il comid, hij heeft nos. comimos, wij hebben vos. comisteis, gij hebt ellos comieron. zij hebben TOEROJ^ENPE TYD. a 60 To comer 6, tu comerds, ' A comerd, nos. comeremos, vos, corttereis, ellos CQVietan* Ik zal grj zult hij zal wij zullen gij ?u!t zij zuileo (J ( 159 ) De gebiedende wigs. Come.tu, ' coma il, comamos nosotros, corned vosotros, comaneUos. Eet gij. laat hem eten« laat ons eten. eel gij. laat ben eten; De bijvoegendz uiijfi* TEGENWOORDIGE TYD. Yo coma, tu comas, il coma, nos. comamos, vos. comais, ellos cowan. , Dat ijt ete*. dqt gij. etet. dat hij ete. dat wij. eten* dat gij etet. dat zij eten. ONYOLMAAXT VERLRDEN TYD. To comiera, tu comieras, il comiera, nos. cor^iiramos, comer lafaos, vos. comiirais, comeriais, ellos comieran, comer to, comeriai, comeria, comtese, comieses, comiese,' comiHsemos, comi&seiS, comieXeti. comertan, TOEKOMEKDB TYD. Dat ik ate. dot gij atet. da{ hij &te. dat vvij aten. dat gij atet. dat zij aten. Yo comiere, tu comieres, ti comiere, not. comieremos, vos. comitreis, ellos comieren. Dat ik zpude eten. d^i gij zoudet eten. dat hij zoude eten. dat wij^ouden eten, dat gij zoudet etep, dat zij zouden eten* J)e derde verweging, PERMITIIt, VEROQRLpVEN. De oribcpaalde vrijs. .. tegenw. •tyd,. penpwtir, veroolorcn. ver*. ttd, haber nermitido, veroorloofd hebben* Tp^K. typ, haber de.permitir t zullen Vtfroqrloven. De deelwoorden. trgbkw, ixeuvwooriv permitiendo, veroortovende. ybrl. deet/woord, permitido, veroorloofd. (1G0) aantoonende wijs. TEGB1TW. TYI1. To permito, Ik veroorloof. tu permitcs, gij verooriooft. tlpermite, hi] verooriooft. nos.permitimos, wij .veroorloven. vos. permiteis, gij verooriooft. ellos permiten. zij veroorloven. OlfVOLMAAKT VKRL. TTP. Yopermitia, Ik veroorloofde. tu permitias, gij veroorloofdet. ti permitia, hij veroorloofde. npermUiamos,vr\] vefoorloofden. v.permitiais, gij veroorloofdet. ellos permitian.zi} veroorloofden. Permite tu, perrnita e% permitamos nosotros, permitid vosotros, permitan ellos, VOLMAAXT VBttL. TT». Yopermiti, Ik heb to permittee, gij hebt dpermitidi hij heed nos.permitintos, wij hebben vos.permitisteis,g\} hebt ellos permitieron.t\\ hebben Yo perrnita, tu permitas, 4X perrnita, vosotros permitamos, vosotros permitais, ellos permitan, TOSKOMCNDB TTD. yb/>eri7uttr£, Ik tal tu permitirds, gj] cult tipermitird, hij zal n. permitiremos, wij zullen v. permitireis, gij zult ellos permitir&n. zij zullen Ite gebiedendt wijs. Veroorloof gij. laat hem veroorloven. laat ons veroorloven. verooriooft gij. laat hen veroorloven. Da bijvoegendp wijs. TEGENWOOBPJGE TTO. Dat ik veroorlove. dat gij verooriovet dat hij veroorlove. ' dat wij veroorloven. \ dat gij veroorlovet. dat ftij veroorloven. " 6NVOLMAAKT VBRLEDEN TYD. Yo prrmitiera, permitiria, permitiese, Dat ik veroorloofde. tu permitieras, permitirias, permitieses, dat gij veroorloofdet. 41 permitiera, permitiria, permitiese, dat hij veroorloofde. n.permiti6ra* * permitiria* permitUse* mos, mas, mas, , dat wij veroorloofden. v. permitierais, permitiriais, permitieseis, dat gij veroorloofdet. ellos permitieran^ermittrian, permitiesen. dat zij veroorloofden. TOEKOMENftE TY1>. Yo permitiere t tu permitieres, 61 permitiere, nost permitHretnos, vos. permitUreis, ellos permztieren, Dat ik zoude veroorloven. dat gij zoudet veroorloven. dat hij fcoude veroorloven. dat wij zouden veroorloven. dat gij zoudet veroorloven. dat zij zouden veroorloven. ( Mi ) • Wij hebben reeds kangemerkt, dat de tpaansche werkwoor • den op ar f er of ir uitgaan, en dat de. vervoeging geschiedt, door de onderscheidene veranderingen van de uitgangen ;. govolgelyk worden al de regelmatige werkwoorden, a!s de voorgaaftde, na« melyk, Hdbiar, Comer en Permitir, vervoegd, Er sijn eenige medekl inkers, welke.dcrzelver hard of sacht ge- luid veranderen, naar gelang der klinkletter, welke op dezelven volgt ; zoo moet de laatste medeklinker van het zakelijk deel van eenige regelmatige werkwoorden eene kleine verandering onder- gaan> ten einde het oorspronkelyke geluid van den medeklinker. welken het werkwoord in deonbepaalde wijs heeft, doordegeheele vervoeging te behouden. Deze verandering heeft plaals, wan- neer het zakelijk deel van het werkwoord met 0, g, gu of qu eia* digt, en is als volgt :— c in den wortel, of het zakelijk deel van het werkwoord, ver- andert in qu, wanueer het vereischt wordt om h6t geluid van de k te behouden, als: ki arrancar: arranquemos^ arranqaen, enz. c neemt eene % v66r zich, wanneer het vereischt wordt om het geluid van de zachte c te behouden, als: in merecer: merezco, merezcamos, enz. g neemt eene u achter zich, wanneer het vereischt wordt om bet harde geluid te behouden, als : in vengar : vengue* mos f venguen, enz. g verandert in,;, wanneer het vereischt wordt om het geluid van eene keelletter te behouden, als : in acoger : aco\o 9 acojan, enz. gu verliest de t* t wanneer het vereischt wordt om het zachte geluid van de g te behouden, als : in ecstingxxir : ecstingo, ecstinga, enz. Jt« verandert in c, wanneer het vereischt wordt om het ge- luid van de harde c te nemen, als : in delinqmr : delinco, deliucan, enz. VSRVQEttlNO VAX EBlf WEDERKEBRltf' WBRXWOOKD. De onbeptudde wijs. tegenw. tyd, enganarse, zich bedriegen. verl. ty», haberse engafiado, zich bedrdgen hebben. toes, tyd, ' %aber de epganarse, zich zullen bedriegen. JDe deelwoorden. tegenw. DBBiiWOORD, engandndose, zich bedriegefode. verl. peelwoord, • etigaiiado, bedrogen. <M»» P*- aaatooruade wy*. TBOBKW. TYD. To me engaKo, . Ik b \. tu te engafuu, gij b H teengaHa, hij b ch. ■not. not enganamos, _ wij ' Oiis. wxt. os enganais, gij b effes re eng-anan. zij bedriegen zich. ONVCLMAAIT TKKU TYD. To nut en^oSaia, Ik bedroog mij. tu te en#ajSaoa*, gij bedroogt u. H se mgttmba, nij bedroog nob, ' rua. no* engan&bamot, wij bedrogen ou. vos. of engan&baia, gij bedroogt u. cttu k engamban. zij bedrogea ticn. YOXJUAKX VBKI» TSD. To me engani, Ik heb mij bedrogea. In te tngafiatU, gij. hebt a bedrogen. & *e engafid, hij heeft rich bedrogen. no*, no* enganamos, wij hebben ons bedrogen. .uq». o* enganfote.it, gij hebt u bedrogen. (ZJos « engajtaron. xij hebben zich beclrpgen, TOEKQHENDE TYD, To me engaHare, Ik sal mij bedriegen. tu te evgpnar&s* gij suit u bedriegen. id se enganara, hij sal zich bedriegen. V05. Jitw ejigi/naremos, wij zullt-n oris bedriegen. vos. os engunareis, gij zult u bedriegen. dins se tngunui-an. zij zullen zich bedriegen. De gebiedende tpijs. Epgona te tu, Bedrieg u. enganese el, laat hem zich bedriegen. enganemoaos nosotros, dat wij ons bedriegen. engaiin as vosotror, bednegt u. Ettgdiease tl/vs. . . laat hen itch bedriegen. De lijvoegende wijs, TEOSNWQORDIOB TYB. To me engane, . Dat ik mij bedriege. tu te enganes, dat gij u bedrieget.. il se ingnae, dat hij zich bedriege. uos. not engtmemos, dat wij ons bedriegeo. tip*, os eygafieis, . dat gij u bedrieget,. Wios se engamn. dat zij zich bedriegeo. (MS) ONVtfcMAAXT VXB1IBBEN TYD. Jo me enganar&t enganaria 9 enganase, Dat ik mij Bedroge, te te enganaras f enganarias, enganases* dat gij a bedroget. & se enganara, enganaria, enganase, dat hij zich bedroge. lunosengartfira- enganaria* engafk&se- mos 9 moSy tnos, dat wij ons bedrogen. v.osengandrQie, etigaftariais, engan&seis, dat gij u bedroget. tUosseenganaranfTiganarian f epgqnasen, dat sij zich bedrogen, TOEKOMENDE TYD. To the enganare, Dat ik mij zoude bedriegen. to te ehgahares 9 dat gij u'zoudet .bedriegen. il se enganare, , dat hit tich zoude bedriegen. iios. nos engandrertipSf dat vi ij bns zouden bedriegen. vos, os engan&reis, . dat gij u zoudet bedriegen. dlos se enganaren, ' dat zij zich sodden bedriegen. VgRVOEGlXG TAN LYDENDE WBttKWOORDEN. ~ De lijdencte wejkwoorden Worden in het Spaansch gevormd door het voegeh der deelwoonfen van de bedrijverrde werkwoor- den bij het werkwoord ser, in al desze1fs ; wfj^en, tijden en perso- nen ; mottende het deelwoord met tiefonderwerp in gcslacht en gctal evereenfttemmen, als :— Yo soi amado, Ik^ufflrrf .bemind. A es amado, . hij wordt bemind. ella es amada, zij voordt bemind. , eltos son amadds, ) .. , / . , eltas son arnadas.] »» worden bfen?ind - Vervoeging van het lijdend werkwoord SER AMADO, BEMIND WORDEN. De onbepdalde wijs. tegenw. tyd, ser amado, bemind worden. veri* tvd 9 haber sidd amado, bemindgewoKlen zijn. toek. tyd, haper de ser amado, sullen bsmind worden. De deelwoorden. tegettw. BBEL^pORD,' siendo dmado, bemind wordende. vexu deelwoord, sido amado, bemind ge worden. De ftantoonende wijs. !To rot amorf*, Ik word bemind. tu eres amadd, gjj wordt bepiind. el es amado, hy wordt bemind. nos. sowos amadoSi wij worden bemind. w>s. sois amadoSi gij wordt beraind. ellos son ainados. *jj warden bemind. <!<») ONTOUWUUtT 4BBX.. *TO. $0 era otzuzcZo, Ik werd bemind. tu eras amado, A era amado, nos. tramos amados, vos. trais amados, ellos eran amados. gij wcrdt bemind. bi| werd bemind. wtj werden bemind, gij werdt bemind. zij werden bemind; TOUCAAXT VEBLED. TYD. Tofui amado, tufuiste amado, 6lju6 amado, nos.fuimos amados, vos.fuisteis amados, ellos fueron amados. Ik ben bemind geworden. gij zijt bemind geworden. hij is bemind geworden. wij zijn bemind geworden. gij zijt bemind geworden. zij zijn bemind geworden. TOBXOMEIf DE TYD* To seri amado, Ik zal bemind worden. tttserds amado, & serd amado, nos. seremos amados, vos. sereis amados, ellos serdn amados. Sij zult bemind worden. i| zal bemind worden. wij zullen bemind worden. gij zult bemind worden. zij zullen bemind worden. De gebiedende vrijs. Si tu amado. Word bemind. sea & amado 9 laat hem bemind worden. seamos nosotros amados t laat oris bemind worden. sed vosotros amados, Wordt bemind. sean slips amados* laat hen beniind worden. De bijvoegende wijs* TEOENWOORDIGE TYD. Yo sea amado, tit seas amado, ll sea amado, nos. seamos amadou, vos. seats amados, ellos sean amados* Dat ik bemind worde. dat gij bemind wordet. dat hij bemind worde. dat wij bemind worden. dat gij bemind wordet. dat zij bemind worden. Yofuera, tujueras, eljuera, n.fuiramos, v.fuirais, euosfueran, ONTOLMAAKT VEQLBDEN TYD. seria, fuese amado, Dat ik serias, fueses amado, dat gij seria, fuese amado, dat hij seriamos 9 /uisemos amados, dat wij seriais, futseis amados, dat gij serian, fueseri amados. dat zij bemind vvierde. bemind wierdet. bemind wienie, bemind wierden. bemind wierdet. bemind wierden. < 163 ) at •tfOEKO&EHDE TYD. ' Yofuere'amqdOf I}at ik zoude bemiad.worden. tu jfaeres atnado, dat gij zoudet bemind worden. ilfuere amado, dathij zoude bemind worden. nds.fu&remos amados, dat vvij zouden bemind wordcrt. vos.futreis amados, dat gij toudet bemind worden, ellosfueren amados. dat zij zouden bemind worden. * ■ Aartmerkipgen op dtn lijdenden vorm. Dezc vorm tvordt dikwijls in het Spaansch gemaakt met bet voornaarawoord se\ voor een werkwoord in den derdfen persoon meervoud en epkelvoud, als : Se bebieron tres galones, } in plaats van > Brie galons Werden gedronken. tres galones fueron bebidoe, } Se entiid tin embajador, . ). voor (E en gezant werd algevaajdigd. *m embajador fue ehviado, ) Se emplearon diez hombres, i voor > Tien mensclten werden gebezigd. tftiz Aom&res fueron empleados, ; ' Se f^pre^rt wi trajedia, j Ben treurapfi , ^ ^^ fcfczfrflj^iaserarepresentada, ) wor en# Het is noodig den leerling hierbij opmerkzaam te maken om te zorgen den lijdenden vorm met den wederkeerigen niet te ver- warren : want het derde voorbeeld : se emplearon diez hombrez, duidt ook a an Tien mensclten hebben zich bezig gehouden ; daar- om moet men deze wij/e van uitdrujtking hiet gcbruiken, waar dergelijke dubbelzinnigheid kan uutstaan. • * * Het voornaamwoord se met den derden persoon enkelvoud van een bedrijvend werkwoord vvordt in aile on be pa aide en algemee- ne gezegden gebruikt: — se dice — zij zeggen, men zegt, bet wordt gezegd, al de wereld zegt. e 7 .♦ • ) Men gelooft, het wordt aeloofd, «c cree. one las noticias son f •• i j . ^ wr • * ~* wee, y«Kj^ wtH " Ha * v " > til aelooven, dat dc bengten verdaderaSt i ■* • ) waar zijn. .o l •!-! i *• • * ) Is het berurt ontvangen ? i Se ban rec6«fo to noftcw* ? { HeWwn ^ b(jrig f ontv angenf (166) 0NBKGBZJCATIGB WEXKVOOBDEN XN DERZXXVEIt VERVOEGUCO. Er zijn in elke vervoegingeenige werkwoorden, welke door ge- heel derzelver vervoeging den algemeenen regel niet volgen, maar waarin eentge letters verahderd, vermeerderd of vermin- derd worden. Deze worden onregelmatige werkwoorden ge- poemd, en hunne onregelmatigheid zal in de volgende vervoe- gingen aangewezen worden* Onregelmatige werlwoorden van de eerste vervoeging. APROBAR, GOEDKEUREN. De onregelmatigheid van dit werkwoord bestaat in de veran- dering van den wortel kltnker in ue, in al de personen, bebalve den Jgten en 2den persoon meervoud van de aantoonende wijs tegeuwoordigen tijd, de gebiedende wijg en de bijvoegende wijs tegenwoordigen tijd. De aantoonende wys. TEGENW. TYD. Yo apmtbo, Ik keur goed, tu apruebas, gij keurt goed. d aprueba, by keurt goed. nos. aprobamos, wtj keuren goed. vos. aprobais, gij keurt good. ellos uprueban. zij keuren goed. ONVOLMAAKT VERL. TYD. J ^ tf y ^ regelmatig VOMIAAKT VEBL. TYD. J J vervoegd. TQ&KOMftNDB TYD. } & De gebiedende urijs. Aprueba tu, Keur goed. vpruebe el, laat hem goed keuren, i/probemos nosotros, laat ons goed keuren. aprobad vosotros, keurt goed. apnxeben ellos. laat hen goed keuren. De bijvoegende wijs* TEGENWOORDIGE TYD. Yo aprnebe, Dat ik goed keure. tu apruebes, dat gij goed keuret. el upruebe, - dat hij goed keure. nos. aprobemos, dat wij goed keuren. vo$. aprobeis, dat gij goed keuret. ellos aprueben. dat zij goed keuren. ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD. j Worf ^ rege , matig VerV oegd. TOEKOMENDE TYD. ) © o b In de Vervoegingen der onregelmatige werkwoorden zijn de ( im. ) tijden, welke regelmatiggevormd, worden, uilgelaten, waatdoor de leerling in staat gesteld wordt om in een oog opsla" de tydco 9 welke onregelmatig gevormd worden, optemerken. Be romein* sche letters wijzen de onregelmatigheid aan. Lijst der werkwoorden, welke ali aprobah vervoegd ivorden. 'Enrodar, radbraken, Holgar> ledicr ltfopen. • Hollar, vertceden. Mostrar, toonen. Poblar, bevolkeh. Probar, bcproeven. Reforzar, versterken. Regoldar, pogcben, t Renovar, vernieuwen, „ Resollar, adenien. ^Rodar, rollen, Rogar, bidden, smefeen. , Soldar, solderen. A Vhet deelwoord £ofrar, loslaten > xssuelto f diAook ) onregelmatig. Sonar, klinken, luiden. . a Sonar, droomen. Trocar t wisse(en, ruilen. kS ' Volar, vliegen. Volcar, onderste boven keeren. Acordar, overeenkomen. Almorzar, oritbijten. ' ' Apostar, wedden. Asolar, verwoesten. Asoldar, bezoldigen. Avergonzar, beschaamd maken. Color, doorztjgen. Colgar, ophangen. Comprobar, bewijzen. Coneordar, verzoenen, vereeni- gen. Consolar, troosten. Coniar, tellen, rekenep. Costar, kosten. Degollar, onthoofden, Dfsflocar, franjes niaken. Desollar, vrileu. Emporcar, bemorsen, Encontrar, ontraoeten. Encordar een speehujg besna- ren, VeJe van deze werkwoorden worden zamenge$tcld met' eea voorzetsel, als : desacordar, reprobdr, enz. : audereh worden ge- bezjgd ajs wederkeercnde werkwoorden, en worden alien als aprobar vervoegd. ALENTAR, AANMOEDIGEN. Be onregelmatigheid in clit werkwoord, bestaat hierin, dajt meij de letter i voor de Jaatste e in hot zakelijk deel van bet werk- woord, in al de personen, behalve den lste en 2de per soon inter-' voud van de aantoonende wijs tegenwoordigen tijd, van de bij» voegende wijs tegenwoordigen tijd en van de gebiedende wi]s t voegt. * De onregelmatigheid van dit werkwoord koiut in do*eif» de tijd en en personen als in het voorgaande voor. De aantoonende wijs* TEOENWOOHDIOS TYD.. Ik moedig aan. gij moedigt aan. bij moedigt aan. .wij moedigeh aan, gij moedigt aan. To alxento, tu al'ientas, tl alien t a f nos. alerUamos, vos. alentais, ellos alkntan. 21} moecUgen aan; ( WH ) > Regelmati*. OWV01MAAKT VfiRLEDEft TYD. VOLMAAKT VERLED. TYD* TOEKOMENDfc TYD. ) De gebiedende wrjs. \ Atxenta tu 9 ■ alxente e7, alentemos nosotros, alentad vosoiros,' alienten ellos. To aliente, tu alien te$ 9 d aliente, nos. alentemos, vos alenteis, ellos afienten. Moedig aan. laat hem aanmoectiges^ laat ons aanmoedigen. moedigt aan. laat hen aanmoedigenu De bijvoegen.de wy$. TEOBNWOORDIGE TYD. Dat ik aanmoedrge. dat gij aanmoediget " dat hij aanmoedige. dat wij aanmoedigen. dat gij aanmoediget. dat zij aanmoedigen* OHVOLMAAKT VERL. TTO. { R eS eImati £ . v . TOEKOMEJSDE TYD. J t,ijst der werkwoorden, uxlke ah alentab vervoegd toofden. Acertar, het doel treften. Acrecentar, vermeerdereri. Adestrar, behendig worden, Antepensar, overwegen. Apacentar, weiden. Apretar, drukken, zaraen drak* ken* Arrendar, verhuren. Asentar, verzekeren, overeenko- men, inscbrijven. Aserrar, zagen. Asestar, mikken. Asosegar, geruststellen. Atentar, voelen, tasten. Aterrar, op den grond wefpen. Atravesar,x>\erg&iiBt overvaren, doorboren, door- kruizen. Aventar, uitwaaijen. Calentar, warm maken. Cegar, blinden, blind maken. Cimentar, grondvestigen. Comenzar, beginnen. Concertar, overwegen, regelen, Desmcrnbrar, verdeelen. Despernar f de beenen afne- men. Despertar, wakker maken. Desterrar, verbannen. DezmaTi met tienden bel&ten. Emendar, verbeteren. Empedrar, bevloeren met rtee- nen. Empezar, beginnen. Encerrar, insluiten. Encomendar, aanbevelen. Encubertar, bedekken. Ensangrentar, bloedig maken. Enter rar, begraven. Errar f misvatten, dwalen. (In de onregelmatige tij- den van dit werk- woord wordt eene y gcsteld in de plaais van de *.) Estregar, schuren. Gobernar, regeren. Herrar, met ijzer binden, hoef- ijzers aanzetten* Invernar, winteren. ( 100 ) Manifestar, openbaar maken. (Dit werkwoord heeft twee verledene deel- woorden,een regelma- tig en een onregelma- tig ; het laatste is ma- nr/iesto). Merendar 9 versnapperen. Negar, weigeren, ontkennen. Pensar, denken. Perniquebrar, beenen breken. Quebrar, breken, bankroct wor • den. Recomendar, aanbevelen. Regar % begieten, bewateren. Remendar, verhelpen. Reventar, berate n. Segar, in&amelen, maaijen. Sembrar, zaaijen. Sosegar, uitrusten, zich gerast stellen. TenMar, beven. Tentar f ondernemen, bestaan. Plegar, vouwen. I TVc^peiwrr, misstappen^truikelen Al de zamengestelde en wederkeerende van deze werkwoor- den worden als de voorgaande vervoegd. . De drie volgende werkwoorden hebben elk eene byzondere Tervoeging.. Andar, Loopen — waridelen. De tegenwoordige en de onvolmaakt verleden tijd van de aan* toonende wijs zijn regelmatig. YOLMAAKT VERL. TYD. Yo anduve, Ik heb geloopen. tu anduviste, gij hebt geloopen. & anduvo, hij heeft geloopen, nos. anduy'imos, wij hebben geloopen. vos. anduvisteis, gij hebt geloopen. ellos anduv'xeron. zij hebben geloopen. De toekomende tijd, regelmatig. De gebiedende wijs, regelmatig. De bijvoegende wijs, tegenwoordige tijd, regelmatig. ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD. To anduv\era 9 andaria, and\iv'\ese, Dat ik liepe. tu anduv'ieras, andarias, anduvieses, dat gij liepet. tl andu\\era 9 andaria, andu\\ese 9 dat hij liepe. nos. andu\\6ramo9 9 andariamos t and\x\\tsemos 9 dat wij liepen. vos. andu\'\€rais 9 ondariais, anduvieseis, dat gij liepet. dlos anduvieran, andarian, andw\\c$eru dat zij liepen* TOEKOMENDE TYD. Yo anduviere* Dat ik zoude loopen. tu anduv\eres 9 dat gij zoudet loopen. & anrfuviere, dat hij zoude loopen. nos. anduvteremost dat wy zouden loopen. vos. anduv\breis 9 dat gij zoudet loopen. eltos andixyicren. ' dakz^ zouden loopen. (170) Dab, Geven. • De aantoonende wijs. TEGENWOORDIGE. TYD. To dot, Ik geef. tudas, gijgeeft. d da, hij geeft. nos. damos, wij geven. vas. dais, gij geeft ellos dan. zij geven. Onvolmaakt verkden tijd regelraatig. TOLKAAKT VERLED. TYD. Yo d\, Ik beb gegeven, tu diste, gij hebt gegeven. il d\6, hij heeft gegeven. vos. d'wios, wij hebben gegeven. vos. disteis, gij hebt gegeven. ellos dieron. zij hebben gegeven. Toekomende tijd, regelmatig. Gebiedende wijs, regelmatig. Bijvoegende wijs, tegenwoordige tijd, regelmatig. ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD. Yo diera, daria, d\ese, Dat ik gave. tu dieraSf darias, dieses, dat gij gavet it d\era, daria, - diese, dat hij gave. vos. dieramos, dariamos, diesemos, dat wij gaven. vos. dierais, dariais, dteseis, dat gij gavet. cllos dieran, darian, diesen. dat zij gaven. TOEKOMENDE TYD. Yo diere, Dat ik zoude geven. tu dieres, dat gij zoudet geven. 61 diere, dat hij zoude geven. vos. dieremos, dat wij zouden geven. vos. dxereis, dat gij zoudet geven. ellos dieren. dat zij zouden gevea. Jugar, Spelen. De g in het zakelijk deel van dit werkwoord neemt£ene e voor zich in ai de persouen, behalve den eersten en den tweeden persoon meervoud van de aantoonende wijs, tegenwoordigen tijd, de ge- biedende wijs, en de bijvoegende wijs, legenwoordigen tijd. De onregelmatigheid van dit werkwoord valt op dezelfde tyden eo personcn, aJs die in de twee eersie onregeimatige werkwoorden* < m > De aantoonende wys, T2BGBNW* TYD. Y&juega, Ik speel. tujuegas, gij speelt. tijuega, hij speelt. nes.jugomos, wij spelen. voi. jvgais, gij speelt. eUosjuegan. zij spelen. > Regelraatig. ONVOLMAAKT VERL. TYD. VOLMAAKT VERI* TYD. TOEKOMSNDE TYD. ) De gebiedende wijs. Juega tu, Speel. juegue e% laat hem spelen. juguemos nosotros, laat ons spelen. jugad vosotros, speelt. jueguen ellos. laat ben spelen. De bijvoegende wijs. TEGENWOOBPIGE TYD. Yo juegue, Dat ik spele. tu juegues, dat gij spelet. tijuegue, dat Hij spele. nos. juguemos, dat wij spelen, ww. jugueis, dat gij spelet. ellos jueguen. dat zij spelen, ONVOLMAAKT VBELEDEJf TYD. ) Regc J raatig# TOEKOMENDE TYD. ) ° ° Dezelfde veranderingen hebben plaats in het zakelijk deel der onregelmatige werkwoorden als in die van de regelmatige, wan- neer het vereischt wordt om den klank van zekere medeklinkers door de geheeie vervoeging te behouden. Zie folio 161 de aan- merking ; bij voorbeeld het werkwoord cocer verandert de c in z wanneer zij voor eene a of o komt : Cuezo, cueza, cczamos. OXKEGEUtATIGE WERKWQORDEN VAN DE TWEEDB, VBRVPEGINQ, Aborrecer, Haten. De onrcgelmatigheid van dit werkwoord en van alle,die in ecerqa ocer eindigen, bestaat in het plaatsen van eene z voor dec in den eersten persoon enkelvoud van de aantoonende wijs, tegenwoor- digen tijd, in al de personen van den tegenwoordigen tijd der bij* voegencie wijs en in den eersten persoon meervoud en den der- den persoon enkelvoud en meervoud van de gebiedende wijs,— l)e werkwoorden Hacer en Veneer maken echter uitzouderingeti en zullen naargaans afoonderlijk vervoegd worden. <<rra) J9fr {ttXJttOOfWtlatf t£gpJL TBOEJTW. TYD. To aborrczco, Ik haaft to aborreees, «ij haat. # aborrece, hij haat* no*, aborrecemot, wij haten, w*. aborreceis, gij haat cZ/6* aborrecen. xij haten. OXVOLMAAKT YERL. TYD. ) TOLMAAKT VERJU TYD. > Begellliatig. TOBKOMEBDB TYD, ^ ) JDe gebiedende wijs. Aborrece tu, Haat aborrezca 6/, laat hem haten. aborretcamo* nteotros, ■ laat on* haten. aborreced vosotros, haat cborrezcan elks, laat hen haten. De fttpuqren&tft;*; TEGBKWOORDIGB TYD. To alorretea, Dat ik hate, tu aborrtzcas, dat cij hatet 61 aborrezca, • dat hij hate, no*, afarrezcirmoff, dat wij haten. txw. aborrezcais, dat gij hatet. e/fas oftorrezcon. ' dat zij h&ten. OHTOIMAAXT VERLEDEN TYD. TOEXOMXMDB TYD. lAjst der werktworden, welke alt aborrecer vervoegd warden < Abastecer, met levensmiddelent Crecer, groeijen. voorzien. | Emplumeeer, vederen krijgen* > Regelmatig. j&caecer, gebeuren, voorvallen, Adolecer, aan eene ziekte lijden. Adormecer, in slaap valien. Agradecer, erkentelijk zijn, Ahumecer, dag worden. Anochecer, avond worden. Aparecer, verscbijnen. Apetecer, verlangen. Arbolecer, tot boomen groeijen. Carecer, ontbreken. Comparecer, zamen verscbijnen. Complacer, behagen Empcbrecer, arm worden. Encallecer, verelen. Encalvecer* kaal worden* Encanecer, grijs worden. Encarecer, duur worden. Encrvdecer, raauw worden. Eneruelecer, wreed worden. Endiirecer, verharden. Ehflaquecer, vermageren. Engrandecer, vergrooten. Eruoquecer, gek maken. Enlucir, glana geven. Conocer, kennen. I Ennegrecer, zwart worden* Convalecer, gezond worden. ( Enrioblecer, veredelen. Enrarecer, zeldzaam ftlakeh. ' TBtiMecer, optooijen, voorzien. Ennquecer, rijk wordrs* >' < Jimmedastr, bevochtigen. En8oberbecer,tfQt9c\i wordeo* Merecer t ^^\Qnexf. Enter necer, .weenioedjg y^r* Nacer, gebc^ep vypfden. dea,""'*. '/,,!♦ .; Obedecer\ gehoprxaaien. ifritome&r, z^elieh,,.,, . ,. , Obscur^cer tt ^n^ worden, E ntr istecer , bc^mve^ , . CTrec^-^gi^dgjfc Eritullecer, kreupej ftprtkfcu ... { J Awcer, g^ep Envejecer, 6\ii wbrtien. * ** Enverdecer, groen wppiCD. Escarnecer, schelcleA, J5kcZarecer»opklaren ? Fallecer, nraiikt«n;W8?/fetf: • Favorecer, bmootlgdiK * ! f - 1% \* Fenecer, einragetrp*' p ,; >: l ' "i Fortalecer, verstef&tat'vfe&ii& werkeiT ^lil&gefc (En de zartieB^sleid^en Wederkeerende wortwoorden **■" vfch deze vjervoeging). ># , f , ^ De onregelmatigheid ya^ dut jw-erkwowd (behalvt het deel- woord) is dezelfde als die van het werkwoord aprobar. Het wordt hier venoegd, dta <fat ftet%ta%ndfetfen uitgang heeft. ' ' VERLEDEN DEELWOdHD. , , Vuelto, teruggekeerd. Dt ^aariiooneriae wijs. TEGENW. TVD. Padecer, lyden. PortMriWMjHH! ~ •"' v - ' erecer, verg&afft «-"•>'•• ,neerschen» K Restablecer.mH^Ub:^ %mhdh^'»w<rit*totrt «£tt>tti Wrfartfaferi fdbcF Borden. Yo vuelv*, tu vuelveq, ., , 6l vuelve, ,- no5. votvefnos, vos. volveis, ellos vudven. ' ONVOLMAAKT VERL^ TYD. VOLMAAKT VERr.-nrt).' TOEKOMSJVDB TYD. » » « Ik keer tartt^i. , ^ ; gij keert tenngi ■*■* i> ..hij kcert te^ttg.^ .- - wij keereft terng. gij k«ert terug. zij keeren terug. ftegelmatig. ; ^ ^ >•." Dt gibiedendewij's. Vuelve tu, ' \ Keer terug. w6lva £1, iX laat hem terug k^er^n, vclvdmos nosotros, hat ops teriig Aftei^fi. wived vpsolfb's, w Jceert* iewfy r \ r > • vaeAnxn Hlbi. "' 'laat hen terui Keeren. 1 .».• .»/»* ( H4 ) .ZBMRWODBPIGE WSL • ''*<•'• T& mfeftft/' Dat ikfeMig K&re: tuvtielvas; ' dat gij t«hi| Keeret. Iffftefea* « dat bij terug keere. Aos. volvamos, ' ' dat wij terug keeren* tfbr. volttois, ' dat gij terng keefret. etto* txtelvan. dat afq teru S raereti. owvolmaakt v#iu*i>bn m, HeiEelmatiir/ ' TOEKOKENDB TYJ?, . , , «,v» ) ■ T . »• JLyrf der' tverAivtiprden, ivelJte als f yoL?Efl v&jvoegtf toordtn*, ( wpor^verandert de eene a of o ; als : cvezQ, cueza. l)ef- : -' ^'fceifs d'eelwoord' is regelmatig.) )< " J Dvfolver, onttuMtott .vur Doler, pijn gcvoelen. j%r^,.b*jt«n. Mover* bewegqa. Resolver, besluitenl 1.'. / «..;•. (En al de zamengtafekfe en wedetiteetehde werkwoorden ••: • •!• **«!i:.'-;. » 'van deifc^wvoeging). "> ' " ■'" v Dezelfde onregelmatigbeid bestaat io dit werkwoord als in het werkwoord alentar.. 2te aafitoonende wijs. TEQENWOORDIGE TYD. Yb entiendo, lie versta. tie entiendes\ ' gij verstaat. elentiende, • ' r irij verstaat. -^ nos. enttitidemos,' [ wij verstaan, * - vos.Tentehdeis. •*' : gij verstaat. ellos entitndenr tij verstaan. . p • .~v, ... • - \ ..." VOLMAAKT VERL. TYD. . 1 Hegefm^^g*. ' , , V , 9OBK0MENDE TYD. 7; ~ ., ' • • 2?£ gefyiedende f wik. Entiende tu % s Versta. * ent'ienda elf ' Jaat hem verstaan. eniendamos no$otro$ % '' laa| 09s v^r^taao. ertietitted vohotr'df, !vef sta^t, \ •. . » : .o. ^ntiendan ettd^. '-''"' laat heu verslaaiV. ( 175 ) * De bijvoegmdetmjf/* •" •>••-•• TEGENWOORDIGE TYD. « .* - » Yo entienda, Dat ik versta. tu entiendas, dat gij verstaat. , . . •. e7 entienda, dat hij versta. 905 '. entendamos, dat w*j verstaan; " "' vos. entendais, dat gij verstaat. . t ellos entxendan. . . dat zij verstaat). OHVOXJIAAKT VERLEBE* TYD. ) n,™!-..*;- JLtpt «fer tverhvoorden, wdkeals extender vervoegd worden. Atender, opUUend gija, achteju Cerner, ziften, qnderzoeken. ; Defender, verdedigeA. *'". Descend**, afttammeh. Encender, aanlichten,aanvuren« Extender, uitbreiden. Heder 9 stiokeo. Tender,; uitspreiden. Transcender, voorbij gaah. Tr ascender, doordringen, uitlek* ken. Ferfer, storten, vergieten. (En al de zamengesteMe en wederkeerende werkwoorden van difen aard). Caber, in zich bexattm, whouden, is onderworpen aan de volgende onregelmatigheid. # (fit het Nederduitsch is hetzelve een onpcrscotdijk toerkwoord). De aantoonende toys. TEGENWOORDIGE TYD. - * » Quepo, cabes $ cabe, cabemos, cabeis, €aben* ONVOLMAAXt yerleden tvd, Regelmatig. ' YOLMAAKT VERLED. TYD. Cupe, cupttte', cupo, cupimos, capisteis, aipieron. TOEKOMENDE TYD. Cable, cahrds, cabvcL, cebremos, cabreis, frabrfn. • ' '■ De gtbiedende wijs. Cabe, queptf, qtwpamos, cubed, tyiepan. J)e bijvbegende wijs.. TEGENWOORDIGE TYD. * * * Quepa, quepas, quep#, quepamos, qpepais, quepan. • ONVOLMAAKT VERL. TYI>. Cupiera, enpieras, cupiera, evipie'ramos, eupierais, cupieran. Cabvla, cabrias, cabria, cabriamos, cabriais, cobrian. * * • Cupzese, aipieses, cupiese, cupiesemos, cupieseis, cypiescn. TOEKOMEJiDE TYH. , Capiere, cupieres, cupiere , cupieremos, OQpierel*, cupieren* < TO) Somtijda daidt Caber aan iemands lot, en het ii dan alleen in den zin van bevatten, inhoudtn, dat de gebiedende wijs gebetigd wordt. De schikking der woorden in het Spaansch verandfert somtijds, wanneer Caber in den tin van bevqtten* inhouden, gebezigd wordt, als; Dit vertrek kan inhouden, of houdt if* vjjrtig perio9§n. lV InJiet Spaansch zegt men; Caben in e&e cuarto cincwcntaqxrxmas* Cask* Vatteri. De onregelraatighfctd van dU werk***>rd beataaffa Jret tfjjroe- gen van ^gr aan het feirtde van de wortel tetter^ v6Qjr v^tjjfapg^, yvelke met a of 6 beginjjepf en in de verandferi^g vajiVinyiA de uitgangen, v66r *ene e of o. TEGBNWOORDIG DEELWOORD. ^o, valltjnde, • ..a De cqutooninde wijs. TEGEITVV. TYD.. Ycrc&igb, w Ik yal. ttica**, ^ M }ftvalt. tlca&i** €tjviflt. *9*. daemon •*•... . :wij rallen. yos. eeeip, . rflty ?!&>. »: eZZos caen. zn vallen. Onvolmaakt verJeden Jjjd, regelmatig, VOLMAAKT VJBRX. TYD. Yocai, Ik bfefr gevaltexi. aijt gefeallen. 19 ge vallen. j zijn gevallen. ft* caiste, : jjri Mcayd, . hj inos. caimos, . W _ t;os. caisteis, gij zijt gevallen. eZZo* cayeron. zij iijn gevallen. Toekomende tijd, r^getmjitig. J5c gebiedende wys. Cae tu f Val,. ediga & % laat hem vallen. caigatms nosotros, laat ons valfcn. caed vosotrot, '■ vaft. cdig-an eBo*.. laat hen vallen. % / ( 177 ) t t De bijvoegende togw * T£OXNVETbOtolGB ITP.^ YocAiya, \ Pafife.iiiiL iifc6i»a& ; datgijvaHat.. A c<iigay .... . , dat hjj ; *f*Ue; .. nos. caigamos, ..dat. wij yallen. t*». caigaif, dat gij vaflet; . r < ellos cdigan. dat zij valient ,' . - « ONVOIfKMXT VERItBMN TY1»*. Focayeni, caeria, dayese, Daf ft\viele. *« cay eras, caeri&s, > cayeses, dif gij ; vielet IZ cayera, caeria,; : . .cay**^- . ^ dat hij viele. 7i05. cay6ramos t caeriarws % . qayesppup, , dat wij rielen. t os. cayerais, caeriais, . Cfiyeseis, dat. git' vielet. cZ/os cayeran, caerian, tt \ cayesen. dat mivielen* f i » TOEEOM&fcPE TYD. Yo cayere, ' r "' * Dat ik rotate rajjleii.' <tu cay e res, • ' ' - ' dat gij zoutfct vdliett: IZ cay ere, ,«• dat bij zotWe valfctt.* vosotros cayfyppioex < dalTOJj»ouden vallen. 