VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Wat lieden van hooger rang betreft, de Mannen zyn over ’t algemeen zeer beleefd, en betoonen veel opletten= heids voor Vreemdelingen. Deeze waarneeming {trekt zich uit tot de voornaamfte Inwoonders van alle deelen des Ei- lands, behalven tot een of twee, die, op éénmaal groot geworden, het eene vermindering van hunne grootheid zouden oordeelen, eenige beleefdheid aan eenen Vreemde- ling te bewyzen. Indien de grillige Fortuin, die verdien- еп VAN НЕТ EJLAND MAN. 129 Den aantreft, waar geen .fterveling ze kan vinden, aan baare Gunttelingen, onder haare ryke gaäven een weinig beleefdheids fchonk , zou dit genoeglyker voor hun zelven weezen , en voor anderen, die op eenigerlei wyze met hun moeten verkeeren. Een Nabal is overal gehaat; bo- venal een onkundige, die zich in alle opzigten eeu lgoïst betoont. ` ` - De Dames zyn Бу uitftek beleefd en gelpraakzaam, zeer eestig in haar onderhoud, en ongemeen net in haare leeding. Men vindt veele fchoone Vrouwen op dit Ке land. .— De Vrouwen van den middelbaaren leevéns- Тапа vindt men, als zy bedaard en uugteren zyn, be- Scheiden zelfs omtrent Vreemdelingen — maar die van den laagften rang zyn ruw, lomp, onbefchaafd , en flegter dan eenige die ik ooit elders aantrof, Dan deeze ongun- flige aanmerking, myne pen ontfchooten, past‚alleen op de Stad Douglas; „want ik heb dikwyls met genoegen op- gemerkt, dat het gemeene Volk , binnen in. het Eiland, als mede. in andere Steden, zo beleefd ew verpligtend was als ik-kon wenfchen. “Wanneer de Wetten des Eilands verbeterd waren door еп, zou er welhaast onten. plaats grypen. worden om een Eis sk, zo vol van fchil- ‚indiën de Lugtftreek » niet alleen des Zo- п onthouden. 707 срж OORLOG ЛА и" (Fragment) Ent һас hein Ное? is. dan dit verroklyk dal, — deezè Aille:oord, dezelfde plaats niet meer! — hier, waar Ir" menigmaajen de liefelyke Morgenzon zag opgaan! — amar war hoor ік nu van verre! — wat zie ik} ееп aantal van: Wagenen,: vt, Ruiteren op hunne fhuivende Rosfen: — tene: onazaggelyke: hoeveelheid van Krygsknegten, alle gewa- Pai ten ftryde, vertoonen aich зап шуп oog! alles fchynt ier eenen Oorlog aah te kondigen, een groote губ (сћуш op handen, Hoe bereidt zich de Krygsknegt tot eenen naderen- den Пар! === Hot vrolyk dartelt bet Paard onder synen Ruie MENG, 3792.00. Je ` . 1 Д иг, DÉI 1:9 ` pe оовъдоә `' ter, onbewust van het lot, dat hem mogelyk ainftaande isi SÉ. trekt uit, den geharnasten te Бетое?: Бу Jeer niet weder уай wegen het Zwaurt: tegen hem ratels de Pylkookos , het vlammik geer der Spiesfe, en’ der Lanfe;- Ay riekt. van verre den Donder der Vorflen , en Aer gejuich, en hy ва gelooft niet dat het б het деши der bazuinen: — Dan ==. jaat ik nader weedens om te zien, welk de rede zy-van deezen veelbeduidenden toer йе!! — Ach! бете} het туй twee Vorften, die hun weder- zydsch gefchil тес het Zwaard buoner Krygslieden zullen be- ертеп, —. Ongelukkige. Stervelingen , medelydenswaardige :Krygskacgten , die gebruikt zullen worden, om, Toms ten koste van uw leven, aan de grilzieke oogmerken uwer Vòrfteġ ze vòldoen, — Hoe nadert dins, elk уай beide de partyen , tor гупе verzámelplaats; vooftien ván blinkend Krygstuig. Hoe ziddert de een voor het naderénde туйір , daar de andet reeds Goart op het oogenblik ‘om zeen vyand het hoofd се bieden, als reeds grys geworden zynâe, inhet Oorlogsvuur. : ~ Ма begint men alles ín flagordeu. te Пейеп; — in Gelede ren gefchikt, — ба . Pélottons verdeeld, wordt thans Бер Krygsmuzyli gehoord, — de verge Trom geroerd: nu wagt fcheede; — het bloed ftroomt over dei vlakte; — hier valt de Ruiter mèt туй РЕ; ger Teuven: б-ти; met het Zwaard in zynen vuist; hy wordt vertrapt, —— жегріес- лега, — — als niets фейс d eenander vervult тупе plaacfe, en — men denkt niet meer aan hem, Edoch dit wordt als niets gerekend ; de woede verdübbeett, e — een ontzaggelyk aantal van Manfchappen vinden Мег hunnen dood. --Na bene Qt zwakte part laigzaam af pg deinen, — -Men Jaagt ben -ogrer-nd, en — maakt.alles sfz бе Qverwintiëêr ko te rop, gie overwonnen Vaandelek van zyben vyand: өт ееп santat van ‘Krygegevangenem. гәч, еен groote: hoeveel heid :verovêrd® buit: inte . het omopboidelyk sve: not :door de lucht, em шеп бёгс. de hóefden def Overwinnesren mes Lauwten у en me men kondt Sai, sr tr ` Ное Woont: thane het blast, wat mede de . plòm geverwd is. — Sta 1, gy Windeldár ‚die. ook weietr dëi verrokiyit dal bezocht. Hoe licin rhet de glond, sit bekhaidymer уез et Zieltoogenden сеп, door, en ор, salkanderens Voriaiak- n Pë: GO8LOG. e ‚2р1 ent tom geWwOndenen, (ntektn om beenen доей: еп — це daar het «einde: van eenen Oorlog у veeltyds het onherroepelijk bevel eener ingebeelde Eerzueht ! pa , : Ө! gy Vorften, gy Grooten der Aarde, is het enkel griNig- Бей, me vuil eigenbelang, grootheid naar de Waereld, of andere ourechtvaardige. vestentu, die a Cams zulke Bappen doen : hbe onvetantwoordelyk is den uw gedrag by. den Ко» ning aller Koningent ——— Doch, ftrydt gy voor HaardGeden en Alkaarens voor Godsdienst en Vryheid; voor het welzyn van uwe Quderdsanen, ter bendhaavinge hunner Vaorechten ; dan ruste geg er de zegen op uwe Wapenen, däm fryde. God, naast u. als in de dageù van ouds! ——— Dan zal geen wrang naberouw u vergezellen, als Бу, in de uure des doods, op uw Vorftelyk ruxbed gelegen , den Koning der verfohrikkingen te gemoet sier, Geene vervloekingen zullen over u gehoord worden, uit деа mond uwer Onderdaanen ; neen! ——— зу zullen вепразіріук” kunne gebeden voor u ten Hemel opzenden; ep — = ftervene де, u burtelyk beweenen. Ја ——- zy zullen , па uwen dood, Gee daaktekeven en Eerezuilen oprichten, die de Eeuwen zuilen turten; tot een dankbaar aundenken uwer heerlyke ——— посф Фа ——— belangelooze daaden, voor de Nakomelingfchap. у. Ф і f BEsP-EGELING VAN DEN MERSCH, ALS NET BERORPTIOITE, : EN TE GELYK EET VOORTREFLYKSTE , SCHELL FN DIT ` ONDERMAANSCHEe. anneer de mensch zich zetwen gadefloeg , met alle die mae, - keurigheid, welke ‘er vereischt word, welk eene aange- язтте bezigheid zou hy zich zelven verfchaflen? hac бее! tyds ` 20u Fe op eeng nuttige уте daar aan te kost legger? Kr zog Текем een geruime tyd met ееп запретами пос verloopen, eer һу die bron, om zich zetven te befpiegelen, ten éénemaal hed uitgeput. Befchouwt hy zich zelven , by туё eerfté inrede ўа бе Wacrdd , -— (pat hy zyne magteloosheid in dien weerioo- Zen бәй gede; dan ziet en leert hy, dat zyn beftaan, zonder da Medekulp ‘zyner Natuutgesooten , op dit benedenroud van eene korte düurzaamheld zyn rout en dat men hem tor deg de Wiereld zou zien verlaaten als hy "er in verfcheenen was, бас hy берсе хов doortrekken, als een refziger, die ееп Форель Dik vértweft, op de plaatzén, waar be Кот. —= Uit dese куйе magteloosheid, zo als һу de hulp veer Natuurgepoo- sen noodig heck, begrypt ћу cetftond de te poes ZaakNykheid eenér Mentfchappye — Buken de Mautfchappy Zeg de mensch; by тузе gë Orte, weldra vergaan ; =» | | 3 | 12 BESNEGELING VAN BEN MENSCH: dé menigvuldike Behoeften, welke hy nict misfen Кап; en zone det welker vervulling һу dit tooneel weder zo бга zeu moe. ten verlaaten, als hy ‘er. opgetreeden was. — De mensch is, by zayne geboorte , gewis, één der. magreloosfte dieren; volftrekt buiten ааг, ош zich zelven in het-allerminfte te kunnen hel- wen, en hy fs daar benevens ook één der dieren, welke bet Яш de hulp van anderen noodig heeft. Ное veel tyds vers Soopt "e eer de mensch ih (taat is , om voor zich zelven te жогреп ‚чеп de huip van anderen niet meer behoeft. Geen dier ‘op aarde heeft zo lang ееп tyd noodig, eer het aan zich zele vèn kan overgelaten worden, == Neen: het is de mensch al- teen, die zo lang voltrekt behoeftig із. En hoe veele. zarg en oplettenheid word "et al dien tyd niet, vereischt, om hem in het leven te bewaaren? welk eene alles gade flaande goedwil- lendheid: word "et niet gevorderd voor de allereerfte en tederfte Jeugd? — Dan nog al verder heeft hy de hulp van zynea evenmenseh beftendig noodig. — Onze kleederen, die wy aaatrekkdn , het voedfel, dat wy dagelyks nuttigen, onze ver- Dlyfplaatzen, de huizen, welke wy bewoonen, alle onze ver- kwikkingen, alle onze verlustigingen., alles wat ons het leven aangenagm maake, dat alles, en nog meer, komt hier zekerlyk in opmerking. Wy zyn dat alles aan den byftand, de hulp en befcherming ‚уап anderen verfchuldigd; ten minften de een heeft des anders hulp noodig; of het leven geraakt, by 't gemis hier von, mn "rt kwyoens weldra zouden wy vergaan, еп ophouden te leeven. —— Zo veel is de mensch verfchuldigd aan zyne Natpyrgenooten. — Zo helpt de een den. anderen; door hunne .дегатепіуке medewerking blyft het menschlyk gẹlagt їй Папа, en daardoor glleen kan het algemeene welzyn bevot- derd worden. — - Zo vertoont zich de mensch van гупе be- beeftige, худе. Dan. flaat hy, na deze befpiegeling, zich vere volgens eens уап een anderen kant. gade; befchouwt hy zyn ei- "` 77 “уке еп wonderbaare reffelyks valt "er dan zyn maakzel heerlyk Í = Het is een verruks genoeg bewonderen m enkel deel van zyn. ke bron van zeldzaam- de uiterfte verbaaziog le zoeftel van Le men,. Jkander liggende vlie- in driehoeks holten bewogen; en tweeër= onder{cheide vliezen, nd-, harde-, boom. t om de Lichtftraalen Op den Regenboog ” В wor- BESPIEGRLING VAN BEN менен. ? Рў} worden de koteuren gevormt; dezelve verwydt df vernaauwt zich? naar de Lichtítraalen veel of weinig zyn. De drie onderfcheiden vogten , het wateragtige, het cristalline en het glasagtige , zyn àls zo veele verfchillende glazen , от de voorwerpen daardoor te befchou- wen; еп dan gefchied het zien, wanneer de Lichtftraalen , van het verlichte voorwerp te rug gekaatst, door den oogappel heen fchie- téri „en ; доот de vogten gebogen , tot het netvlies doorgaan ; alwaag zy eene kleine, dog juiste, beeltenis vormen; die, door de aan? doening der flraalen, op het zeer gevoelig netvlies, aan de ber" fenen, en vervolgens aan de Ziel, vertegenwoordigd wórd. =: Zie met zulke wonderen, en nog oneindig veel, meer, is °з men- fchen gezigt voorzien! — Hier heeft men eene ryke bron van befpiegelingen , welke waarlyk onuicputtelyk word, wanneer men’ alle de leden en deelen, uit welke dat wonder ‘kunstftuk des шеп еп lichaams gevormd is, in overweeging neemt. —— Maar, dit 15 nog bat minfte: de mensch munt, op cene nog fterker уте, ver ‘soven alle dieren uit, in voortreffelykheid, eri heerlykheid , door zyne zonderlinge Voorregten. — Hy is een redelyk Wezen, dat denkt en redeneert; dat denkbeelden zamene voegt en van een fcheid; дас daar uit gevolgen trekt, en kennis verkrygt van allerleie verfchillende foorten van Voorwerpen. De mensch is met kennis, oordeel, verftand еп weetenfcháp be- gaafd. Ное veel hebben de menfchen hier door ге weeg ge- bragt in de dingen dezer Waereld; ter welker uitvoeringe her fedetoos vee nimmer vatbaar kan worden, Stof kan niet den- ken, —— Stof Кап nimmer een Vermogen van redeneeren verkry- gen. Het Lam zal nooit bezeffen, dat het word heen gedreven’ om geflagt te worden , еп de Koe, welke ons haar fmaa- ketyk zuivel fchenkt, zal nooit berekenen kunnen , dat zy ons вор met haar vleesch moet voeden. — Waarom bezit de mensch alleén die kennis, welke hem boven alles doet uitmunten? — - Het is, om dat God hem gevormd heeft'tot cene hoogere be- Stemming, -tot een edeler doel. ——— Hoe veel {tof van overe peinzing zal men hier vinden , wanneer men zyhe aandagt met dit alles gaande houd! welk eene ое van bewondering! De Mensch bezit iets verhevens , boven’ alle de Schepzelen die hem omringen; en vandaar ів hy ook in ftaat, om over die Schepzee len, zelfs dezuiken, wier lichaamlyke vermogêns de zynen im Петте verre‘te boven gaan, eene foort van heerfehappy te voe- теп, Het moedig paard, dat niet bezeit, waar tóe het gevormd is, laat zich breidelen; het onderwerpt zich, niettegenftaande zynegrootere kragten, onder de veel mindere vermógens van den mênsehs Ja, de allerwoestfte dieren laaten Zich allengskens door ons tempen! Dit werkt de verftandiyke beftieting onzer ті deré vermogens uit; en hierdoor blyven de redenlooze Schepze- “fen din'ons:onderworpen, —— Overweeg dit; б mensch! Ken uwe voortreffelykheid boven al het vee! Dari, bereken bover. al, tot. wat einde, met welk еспе beftemming, u anlè deze. voorregten gefchonken zyn! —. e i C. V, De G. JETS. 135 Fre og DR- esetirggiegrtëe - eege ДЕ ање паль ола EE EE а ЫЛ LE D d EO Эл Ч ма Жазз зей» ГА IRM OVER DE WISPBLTWURIGERIE, ` Chameleonté mutabtlior. Le De is geen verdrietige , noch lastiger leven ‚. dan veel fo moeten omgaan met menfchen van cene onffandvssuge ca : wispelkuurige geaartheid. Dagelyke баат meu bloot veor hunze, Еос neigingen , en ieder oogenblik loopt men gevaar van cene onheufche behandeling : want. een wispeltuurig mensch verandert {chier ieder oogenblik buiten eenige reden, eu her- vormt zich geftadig іп een geheel Ander Ghepzel, Na getykt hy een zagtmoedig Lam, weinige oogenblikken daar na, уегап-. dert hy in een verfchceurenden Tyger. Nu is hy uw Vriend en: Befehermer ,, maar ongevoelig word hy uw doodlykftie Vyend. De Ouden plaauten by hur beeld van Wispelduurighbeid- eẹne- Hyêna; een Dice, waarvan men geniert, dat het пор gen һейей», dig wezen blyft behouden, maar zich in verfchdiden gedaanten. weet te hervormen; een zeer gepast zinnebeeld, om gen gmensch te {childeren , dat nu eens Deck, dan eens zwak , nu eens рду е, dan: eens (tout 3 een mensch, wieus gedrag aan de galven Ce Zee gelyk is, welke aan geduurige weranderingen opderbe- ig Zyn. . EE Ор. dit oogenblik , is Polidoor uw aiterbeste Vriend, ае. wat gy doet behaagt hem wonder wel ; gy ut regt een man. чап zyn fmwaak; bezittende oordeel en vertand. Ol wat,is uw. gezelfchap hem aangenaam , еп hoe nuttig is het met eén mia as gy ту! te verkeeren. In zulke gezekchappen kan men nieg gerekend worden zynen tyd fchandelyk te misbruiken, 20 Зк men in de meeste byëenkomften gewoon із, ——— Polidoor. іж fn den aart zeer gezet op fpeclea ; doch, als hy met guika Vrienden, als gy zyt, kan omgaan, laat hy voortaan ae fpelen vearen. Ну redeneert met u over het misbruiken van zynen tydy u verfcheiden origineelen aantoonende, en hier mée bezig zynde Zaat by niet па u zagtjes te vleien. ‘Gy gelooft Polidoor it alles; ‘doch gy kent den man niet regt: want anders zoud gy u ‘iet verwonderen, hem den volgenden morgen, na dat hy u in gezelfchap ів ontmoet , en gy in hem even zo veel (maak ge» vonden hebt, als hy іп u, als een geheel ander mensch te ont» moeten den den avond te vooren. Indien gy Polidoor had gekend, ge!y« alle menfchen bem kengen, die genoodzaakt zya mer hee om te gaan, uwe verwondering zou 20. froot niet ‘wezen, om dat de Wispeltuurigheid °з meus natuurlyk: Каак, ter іе,. а , Variabi!is is cen man, dien men zou eaaneg get. Polidoot volmaakt te kunnen omgaan, от dat ay beiden even verandere Dak, even wiepeltuurig, zyn s doch, ik kan йу van geen liagchén Ka Ki IETS OVER DE etrtOeerme 1$ осприејез-ь -ale ik die menfehen by mattanderen in gezalûhap: IANUE. err. Variapilds kan uicgetasten угріу< zyn, en daù is hy de гере man, om een gezelfchap te weemeaken: Mahr jast Glidoor eens onverwacht inkomen, wanneer Vartabilis op туш: veolykst is. Nauwiyks krygt hy ham in "tr oog, o hg wordt eensklaps ftom, meu boost hem den ganfchen avoid geen enkel woord meer fpreeken , ex ' gaat шег hem , even ais gegeeven alen , de geringile verandering ; uigetonderd Varfebitts , toba- de ек, dit onverwagt bezoek even zo aangenaam , sle Onverwagt, Was. ——— Schoon: de Predikant te vooren ordes VWariabilis beste Vrienden had behoord, “heeft by hem gochomg van dien tyd af beginnen te hasten. gen , e volmaakt zyn ongenoegen te kennen gaven. Kortom ; Nariabilis wierd kmorrig , begon als de Kinders te pruilen , en zen kop te toonen ; -het welk zo lang duurde, tot hy eindelyk;, uis naar. vader gewoonte ‚ een uur met (тагс. hébbende doorge- bragr $: zagtjes tot genoegen van 't gezelfchap opbrak, en ging а . : 7 : -Wie aon nu kumaen getooven, dat ееп man, die om ééne Avond het kuanfpelen ve moeten leaten, de vriendfehap brak van bemand, dien by Koirte vooren onder zyfie böezemvrienden telde 5 iemand, wien by eene- zonderlinge achting toedroeg ; wie жой . 4 au 136 JETS OVER DE WISPELTUUKIGHETD, nu kuunen gelooven ,dat die zelfde Vartabitis tegenswoordtg alle fpellen zonder opdericheid verfoeik? Hy.heeft.nochtans befloten nooit kaarten meer in handen te neemen, Zondags gezet driemaal ver Kerk te gaan, ев, in: plaats van іп de Week gezelfchap by re woonen, en fpeelpartyen waar te neemen; voortaan zynen kos» telyken tyd іп den Godsdienst te flyten. . Dat is-een beter leven dan һу gewoon waste leiden; dus behoorden „volgens zyn oor- deel, alle menfchen:te leeven: het betaamt geen Kristenen , zich. aan zulke iedelheden te wergaapen. Ze meent hy altoos te vol- harden: doch: de man misleid zich zeien: by zal het geen jaar uithouden ; want hy bedriegt Zich oer zo dikwyis, afs hy: ies ftandvastig voorneemt; дету Ьу e grig van aart is, om bes ftendig te zyn. а ir, О Zelindus veraņdert ten minften twaatf,naat-op-eenen dag: hy Gast wel op; doch. beeft: geen halt dur woorden dag geweëst „ of is dezelfde man nief meer ;: hy word -koorrig „ maar moest hy de reden zeggen waarom, die weethy:niet. — Ondertusa fchen;is Zelindús ruim zo lastig, indien niet veel lastiger voog zich zelven , dan Һу aan het ganfche- Huisgezin is; naardien elk, die aan 2упе malle nukken gewoon is, met һеш den gek $cheert, daar dy.. zich zelven dtyd іп ден weg (баас, en duizend kwellingen aandoet. Zyn aart is зо wispelkuurig , dat ze hem piet de neiging van 2упеп wil, maar alleen гупе grillige deifeen. doet,volgen, — Zyn leven beftaat in eene aaneenfchakeliag van veranderingen. Nu is hy ‘goed, en fchenkt u op dat ougenbtik met zyn hart tevens alles; guller mensch den Zelindus km men niet begrypen. — Maar, flegts. weinige dogenblikken daar па, zie daar , het begint hem te verveelen; hy: word eensklaps knorrig , niets behaagt hem , alles fteat hem tegen , ailes. ver veelt hem , en- zonder reden trekt be al zyne gulhartügheid їп; hy.begint u, dat meer is, te haaten,.en daat hy u kort te vooren alles zou gefchonken -hebben ,· арт һу o nu zyne reden niet waardig. Gy verveelt hem geweldig, en ndchtans kunt gy» met al uw verftaad , de reden dezer koelheid niet doorgron= den. Gy gaat и zelven nauwkeurig onderzoeken, of gy hem ook reden van ongenoegen kunt gegeeven hebben; doch Ak bid и, fpaar zo veel moeite: want Zelindus selve weet niet waarom hy u haat, al zo min als hy wist ,-waafom. һу weinige oogen- blikken te vooren u zo hoogachtte. Zo: dra men au degen man regt kent, is men zelden dwaas genoeg , ош hem н zyne ' vriendfchap aan te neemen; alzo niemand gevegen is {zich altyd зап gyne -wispeltuurige geaartheid; te anderwerpen, Al wit voortaan met hem omgaat, doet dat alleen uit zekere inzigten;. of om dat by. hem voltrekt noodig heeft; ef om dat hy zegoen ommegang niet wel. ontgaan kan: dus, kam Zelindus. ftaat maaken», gat hy, niemands epregte Vriend In, even gelyk hy niemand-kaa rekenen, voor eenen waaren- Vriend te beziuen , . ^ .. d Mie et ah ÌETS:OVER DE WISPELTUURIGHEID, — ҮЗ? e Hiems is van Genen woelagtigen, rustelaozen, ей verander. Ayken aarte Hemel en Aarde zal һу. beweegen, om iemands Vriendíchap te, verwerven: doch zo dra is hy er geen bezitter ven, of by begiot er van te walgen. Ор die zelfde wyze han- deit hy in alle gevallen. Niers is zo dierbaar, niets acht hy voor deszelfs bezitting: zo waardig, of, zo dra het onder zyne magt is, heeft hy er niet de minfte achting meer voor. Geluk kig is. hy vóór de bezitting; dach zo dra heeft hy ’t niet in zyne magt, of hy word ongelukkig. Hy veragt zyn geluk, en ziet uit naan een ander. Deze handelwyze houd һеш in eene geftadige. rusteloosheid, zy baart hem: oneindig veel kwelling 3 en maakt bem lastig voor al de Waereld. —— Hy heeft een · talloos aantal ven vrienden gehad , ep dagelyks maakt hy. гуп werk dit getal nog merkelyk te vergrooten; middelerwyl heeft Һу. onder dien grooten hoop geen éénen opregten Vriend; ook is "er, buiren den laacften, geen één, wien hy zyne vriendfchap meer weardig kent. о, Dus maakt de Wispeltuurigheed iemand ket lestigfte fchepzel, dat op aarde leeft. Van een wispeltuurig wan is‘noair iets goeds te wagten; alle zyne beloften zyn gelyk аап die ligte dampen „ welke door het minfte windje verdreven worden. Het is gevaatr lyk van hem gevleid te worden; doet hy groote beloften op dag oogenblik, morgen, en .veeltyds nog fchielyker, heeft hy geheel andere gedagten. Al het deugdzaame, het: (tendvastige, al waar eenige {taat ор te maaken is, word in zulke menfcben, doar de veragtelyke neiging naar geduurige verandering, overweldigd, еп dra ziet men zulk een mensch geheel-onder. de heeefchappy van deze. verkeerde bartstagt gebragt. Duizend kleinigheden raaken de fynfte zenuwen ‚en hier door. ontftaat zulk eene geweldige be- weeging in het entche geftel van den mensch, dat hy fchielyk van ' her een in һер ander verandert; want een. wispekkuurige is. naoit zich zelven gelyk;- hy. giet zich іп duizend. vormen s еп іп dénen dag vértoon:.hy- zich zemtyds in zo veele gedaanten „als "er, шлеп in dezelve zyn. De lastigbeid van ‘zyne:-grijlen komt meer op zich zelven neer,. dan op anderen; want hy kan onmogelyk zyne eigen grillen ontvlugten, daar men integendeel veelal meester ів» zich van een wispelruurig mensch re ontdoen, zo dra hy ons begint te verveelen, б. бо Zulke wispeltuyrige menfchen zyn in ’t gemeen zeer onge- fchikt, tot eenige zaaken van gapbelang; hunne geffadige veran- dering, hunne Wispeltuurigheid , doet zelden eenen gewenschten uitlag op hunne pnderneemingen volgen; alle hunne prysfelyke уоогпеетећѕ worden telkens gedwarsboomd; want neemt men nu een befluir, één oogenblik is "ег flegts noodig , om het omver te werpen; eene geringe, eene beuzelagtige, omftandigheid verie- deld de allerheilzaamfte voorneemens. Men zal gewoonelyk їп geringe zaaken denzelfden arbeid aanwenden , dezelfde moeite gelyk mén omtrent de allergewigtigfte doet; doch beiden ftaan ~S. 2y 139 етв OVER: DE WISP LIEGE zy..aan hetzelfde nóndiat bloot, wen. бук” verandert: Gen omtrent de: еспе, als. mek uk dobt omtrent de Apkrgi én de bezitting vab beiden heeft сок dezelfde uitwerkmg; wait boe zeer een метатійегук wensch aich moge. vleien, met cen sangensam Vvooruitzige van ber wenschbiarst voorwerp; welk eene gevoelige aabdoeniog hy in zya gemoed te voren опеке, het genot zeì Бет, even: als omtreim de, altergetingtte раак gebeurt, volkomeú obvesfchillig masken, do het geene walging in hem verwekt. ., ` 2 | : Dusdanigé menfchen zyn even gé beswaarlyie се verbeteren, als zulke luiden tè geneezen zyn, welke aan verouderde kwintet kwynen, of зап текеге faasifieziekten ; ФА ban met de gebaorte зуп aaagekomen. Меп dient ze, even {ук zulke, of aun dè Katuür over te geeven, dewyl veeliyds Het ongemak, te Get synde, de aangewende middelen: befpor ; of тев dent te hande Jen , gelyk -de Geneesheereh in kwasdawerige ziekte gewoot zyn te werk te gaan; neemende іп zulke gevallen de toevlagt tot db hewldtte geneksmfddels, en somtyds zelfs tot vergiften, A Doch mogelyk kan:zulk een telspeltuurig- eh verandetlyk mensch best door. zich zalven. geneezen worden, — Hy is en- geng eigen plisg, en de befpotuing van anderen; zo dra men hem ni ayn ongemak regt leert kouten, begint Be den Inst dezer bai, den gewaart. 16 worden, en om de befporting te ontwyken, zich zelven. niet te vervacien „ zal hy kempeaamterhand zyne heerfèben: ge driften gaan bereugekus zich gewetmende eindelyk over zich Spleen te heerfchen у dag zal hy niet langer meer een flaaf ondet de dienstbaarheid, еп swaare heerfchuppy syner hartstogten , dly- yen ‚maar beginnen gehoor te geeven зїп de In(praak der reden, dig, їп plaste van żync driften, nu де beftiering over hem, en Yver vie zyne bedryven ‚begint op zich te neemen. А f an gd Ну. bekleed hadt , den: Koning ven Deenenorken, eh Aer е RwMäototde deg den Olyphant By zih; op entail, er met „Бана vvereënkomtigen тоё dèr Het Dien Hof з doch de Orva maikte zich Welhatid aan cent oiteteefdiéid huidig, die zeg goed gelakt öm verhd (Нег. Жей opickit der Kontagiafse, de sien tòt hester Dog, een? Aer 9 ot eiis ү dat de Кайр stè? el. ҮЙҮМ ndir Адаме рачак $ -— Schoot de vig i'e F sèn vibe Amers, geRkhiedåe, -boorde db Koningin dezelve, en vroeg terftond', + Wé PARNACHR was? De Gravin was ontzet, еп antwoordde, met veel bedrem= meldheids , dat Madame PANNACHE eene beminnelyke Fran/che Hofdame was. De Koningin, de verlegenheid van Mevrouw DE ROYE duidelyk bemerkt hebbende, ongerust over die ver Iyking, en (Schreef aan Deeg Aen Afgezant te Parys, hy haar zou bepben ор te 'geeven, welk foort van Mensch Madame PANNACHE Was, haar Suderdom, teeftand, en op welk een voet zy aan het Hof te Parys leefde; "ег by voegende, dat hy wel ор zyne woorden moest letten: dewyk zy belang hade, om іп dit йик wel onderrigt te worden. De Afgezant ftondt verfteld over dit verzoek, en fchreef de Koningin cen antwoord : „ Dat hy zich met geene mogelyke heid kon verbeelden, hoe de naam van Madame PANNACHE h ter oore gekomen was; en nog minder, hoe zy zich zodanig kon lasten gelegen leggen, om het character te wegten van een zo niets beduidend Schepzel. —— Zy is een klein fchrompelig weezen, ееп oud vel, met gedrogtlyk dikke lippen, en vuur- zoode oogen ; eene foort van bedelaarfter , die ten fpot en fpeelbal ftrekt van ’t geheele Hof, Zomtyds wordt ze ten Hove verzogt, om bet avondeeten by te woonen van den Кори, KN 40 БЕ. ONGELUEKIGE FLUISTERINÓ den. Dauphin en de Dauphine, te Verfailles ofte Parys. Hee Gezelfchap màakt zich met haar vrolyk, door haar te tergen: zy wordt-dan woedende, en: icheldt uit al haar magt; te welker. gelegenhe Zy zomtyds zeer hoonende uitdrukkingen gebruikt en опреде waarheden zegt ‘tegen die haar hebben aangeval- len , tot groot vermaak van het Vorstlyk Gezin. Zy fteeken heare zakken. vol fpyzen en zuikergebák ;. dede geeft haar een Stuk. gelds; geene ееп flag op den fchouder; en zo-nebyzieude zynde, dat zy giet zien kan wie dit, gedaan, heeft, laat zy baase woede.;los omtrent die het naast аап.һааг. (Мас, of haar eerst voorkomt. Met één woord, Madame PANNACHE is een tydver- dryf in elk gezel(chap, waar.zy Коп” . > > | Ор dit fchryven was de Koningin zo verftoord, dat zy de Graviù pe gor nooit weder onder haare gogen wilde zien, Zy verzogt den Koning, dat hy deel zou neemen in, haare gevoe ligheid. De Koning was zeer misnoegd, dat twee Vreemdeline gen, die hy ten Hove ontvangen, еп met zo veel guostberoons opgehoopt hadt, de Konjagin op eene zo. verregaande: wyze hbefpotten. Veele -Deen/che Edelen еп Staatsdienaars , jalours over den invloed der Vreemdelingen ten Hove, yoegden zich by de wesftoorde. Vorftiune; zo. det de Greaf ре Roye niet lauger zegen deezen тоот van ongenade kon opzeilen, en zich ges noodzaakt vondt Deenensarken te verlaaten. Ну zwierf eenigen tyd met zyne Familie, geheel onzeker ten aanzien: van hun lots zot eindelyk Koning' zacoBus hem in Engeland outving, еп den Graaf de Zerfche Adelfchap van Lifors Schonk , welken сусе! гун Zoon naderhand aannam. . ; | e e.. $ . ' . r / ` = -i ve genge A4 ENG EL REA A, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN ЕМ WEETENSCHAPPEN.S | BETREKKELYKe OPHELDERING VAN НЕТ OPSCHRIFT DES ALTAARS TE ATHENE ‚ DEN ONBEKENDEN GOD TOEGEWYD, | Handel. XVII: 23. (Uit het Engeischi) п het derde Deel der Verzamelinge van Food/che en Hei- denfche Getuigenisfen van den Eerwaardigen еп Ge- Їёегаеп LARDNER (*) vind ik de volgende aanmerkens- waardige plaats, betreffende EPIMENIDES , uit DIOGENES LAERTIUS bygebragt. „, Теп deezen ‘dage was de roem p» Van EPJMENIDES zeer groot onder alle de Grieken, en з» men oordeelde dat hy in blaakende gunfte (tundt by as de Goden. De Athenienfers, door de Pest aangetast an Zynde, kreegen, van de Pythifche God/praake , den »› raad om hunne Stad daarvan te zuiveren doot Offeran- an de. Zy zonden, diensvolgens NIGIAs , Zoon van МІСЕ“ э» RATUS, met ееп fchip na Greco, met verzoek dat Epi- ээ MENIDES tot hun zou overkomen. Ну kwam daar, іп de ‚> Les-en-veertigfte Olympiade, zuiverde de Stad en ver- an loste de Inwoonders , op deeze wyze, van de Pest. „э Verfcheide Schaapen, zwarte en witte neemende, bragt an hy ze na den Areopagus; еп liet ze уап daar gaan, ө, gelyk ze wilden; hy hadt aan hun, die deeze beesten a, volgden , bevel gegeeven , dat zy , wanneer een derzelven an Sing liggen, hetzelve zouden opofferen aan dien God, an wien het behoorde: en dus hieldt de Pest ор. Dit is an de rede dat men in „Athene tot op deezen dag Naam- ap looze Altaaren vindt, ter рейастепіѕ(е van de toen Ce: ээ flachte Zoenöffers,” | Men moet in aanmerking neemen, dat RPIMENIDES от: trent zeshonderd baren vóór crrisTus gebloeid heeft, en dat DIOGENES LAERTIJS, die geruist dat de Naamlooze Afp- $aaren, ter gedagtenisfe van de verzoeninge door Eng: NIDES te wege gebragt, opgerigt, in het gebied van Ashe- | nf (*%) Р. 20, ` МЕХС. 1799. NO. A К 142 OPHELDERING VAN MET OPSCHRIFT ne waren, omtrent het begin der Derde Eeuwe naa CHRIS- rus fchreef ; gevolglyk moeten die Altaaren daar geweest zyn, wanneer Apostel pauLus zich te Athene bevondt, en het fchynt heogwaarfchynlyk , dat het een derzelven ge- weest is die den Apostel ia °t oog geloopen was , еп waar van hy gewaagt in °t begin zyner Redenvoeringe, ' De geleerde LARDNER brengt het Getuigenis van CHRYsO= STOMUS еп ISIDORUS van Pelufium by, om ’s Apostels Ope gave van het Opfchrift, DEN ONBEKENDEN GOD , te bevesti- gen. ÎHEOPHYLACTUS en OECUMENIUS leezen dit ook in ’t enkelvoudig getal; HIERONYMUSs alleen leest het іп °t meer- voudige , doet daarop eene bedenking van dien aart fteu- пеп, als hy en anderen van de eerwaarde Vaderen maas al te zeer бейе waren. Egter zeggen de drie laatst- gemelde Schryvers, dat het geheele Opíchrift op de Altaar ren dus luidde: AAN DE GODEN VAN ASIA, EN EUROPA FN: LYBIA, DEN ONBEKENDEN EN VREEMDEN GOD. Of, gelyk HIERONYMUS 16651, DEN ONBEKENDE EN VREEMDE GODEN. Doch my dunkt dat dit , met geene mogelykheid , het Opfchrift kon weezen op de Altaaren, ingevolge van den raad van EPIMENJDES Opgerigt, wegens het afwenden van de Pest: want het blykt duidelyk , uit het geheele berigt van LAERTIUS, dat deeze Theofophist zelve gansch onzeker was, welk ееп God hun met de Pest bezogt hadt, en dus verzoend moest worden; of het een hemel/che , een aard/che „ of onderaardfche, ware. Maar, vermids men (еде , dat zommige Goden het meeste behaagen fchepteu in witte of- feranden, en andere in zwarte, beval һу, dat men eenige Schaapen, zwarte en witte, van den Áreop zou loslaa- ten, en,‚ter plaatze waar zy gingen liggen, flagten aan dien God wien ze behoorden; zulk een algemeen Opfchrift, der- halven, als hier boven is opgegeeven , voegde реепгіпѕ. aan Altaaren by eene gelegenheid als deeze opgerigt , noch in de daad, eenig ander Opfchrift dan °t geen de Apostel. vermeldt, DEN ONBEKENDEN GoD. Wanneer, in vervol van tyd, of de Staat, of eenig byzonder Perfoon , het goed vondt een Altaar ор te rigten voor alle de Goden , die vol- gens de Wetten mogten geëerd worden, mogt het Ópfchrift op zulke Altaaren zeer eigenaartig weezen: AAN DE: GODEN: VAN EUROPA, ASIA EN AFRICA, EN AAN. DEN ONBEKENDEN: EN VREEMDEN GOD, dat is, den God, wie hy ook zya: moge, voor welken, op den raad van EPIMENIDES „ Анаа» ren wetden opgerigt wegens ‘het zuiveren van de Stad, en naderhand een der Goden was doot de wet egal а e AAN DEN ONBEKENDEN GOD. 143 Naa zulk een voorval als "et van EPIMENIDES verhaald wordt, is het geenzins te verwonderen, dat de Onbekende God zeer beroemd en geëerbied werd te Athene, en dat de Inwoonders langen tyd dien God door Godsdienstplegtige heden eere beweezen; °с is niet onwaarfchynlyk dat THEO» PHYLACTUS еп andèren een dier laatere Aitaare genomen heeft voor dat ouder Altaar , waarop PAULUS oogt. Dr. PRESCÖT mérkt in eeng onlangs uitgegeevene Verhandeling over PAULUS 16 Athene аап, dat PAUSANIAS en PHILOSTRA= zus van verfcheide Altaaren te Athene fprceken , die het Opfchrift in *t meervoudige hadden Beos ayvwroi; maar hy geeft ons de plaatzen niet op; LARDNER verfchaft ze ons (*). » Gewag gemaakt hebbende van een Altaar van Jupiter » Olympius, voegt "ег PAUSANIAS by, „ én niët verte э» van dezelve is een Altaar der onbekeride Goden.” Hy zegt s nièt het Altaar, maar een Altaar, Overzulks Kunnen ‘er s, verfcheide zodanige Altaaren geweest zyn, gelyk LAER- »' zegt, een Altaar der onbekende > et op te vátten dat het Op- ээ i ээ 1 з 1 ” ээ ` » ' ! » » ээ H ээ 1 э» ! » ! ! an) l э» \ 1 ` H » _ эз en anderen їп enkelvoudige "dan ” Ik neem de vryheid van er b; PAUSANIAS з (dié omtrent het fchreef , én, „gevolglyk „ omtren! de oprigting der Altaarén van "ет in Athene en daaromftreeks v aan BEN ONBEKENDEN cop gew (9 P. 27. , on Ka 144 OPHELDERING VAN HET OPSCHRIFT onderrigt wegens derzelver oorfprong en het voorval ’t welk daartoe gelegenheid gegeeven hadt, zich verbeeld ` hebbe, dat ze geheiligd waren aan zo vecle onderfchéidene Onbskende Goden, en daardoor van dezelve mr meervou- dige getal preekt. Dezelfde onkunde of misflag Коп, mis- {сеп , in laatere Eeuwen te Athene Opfchriften іп °t meer- voudig getal veroorzaaken. Nogthans denkt de Heer LARD- NER, dat men geen blyk of bewyskan bybrengen van Al- taaren te Athene aan de Onbekende Goden , iù °t meervoudi- ge getal, toegefchreeven. PuaiLosTRATUS haalt het aan als eene waarneeming van APOLLONIUS TYANAUS , „dat men nooit oneerbiedig van een an der Goden moest fpreeken; tevens te verftaan geeven- an де, ‘hoe "er in °t byzonder rede was om des op zyne an hoede te weezen te’ Athene , waar men Altaaren voor an Onbekende Geesten vondt.” Dezelfde aanmerkingen , als wy.omtrent de plaats uit PAUsANiAs hebben bygebragt , klemmen ten opzigte*van deeze, Daarenboven leidt dezel- - ve ons ор tot het denkbeeld, dat de Opfchriften AAN DEN ONBEKENDEN сор byzonder eigen waren aan Athene. ‚Men kan hier ор met geene rede altvos in °t midden brengen , dat LAERTIUS іп de boven aangehaalde plaats ze alleen Naamlooze Altaaren noemt, maar niet zegt, dat zè toeëigend waren aan den Onbekenden God. Door Naam- іоохё hebben wy alleen te verftaan, dat ze den naam niet voerden van eenigen byzonderen God ; niet dat ze geen Opfchrift in °t geheel hadden. Elk Altaar moest den naam ` draagen van de Godheid aan ‘welke dezelve was toegehei- ligd, indien die naam bekend was; maar was de naam on- bekend, (gelyk blykt uit de geheele Gefchiedenis dat het geval zich toedroeg by de plegtige gelegenheid, de zuivering er Stad,) dan kon het eigenaartig Opfchrift van zulk een Altaar alleen weezen DEN ONBEKENDEN GOD, еп dit is, in den eigenlyken zin van het woord, een Naamloos Al- saar. Over "rt geheel fchynt het hoogstwaarfchynlyk, dat het Altaar , van ° welk paurus fpreekt , een dier Altaaren was, omtrent zes honderd Jaaren te vooren opgerigt im gevolge der raadgeevinge van EPIMENIDEg ter verzoeninge of zuiveringe van de Stad, in een tyd dat de Pest woedde, welke р gelyk de Gefthiedfchryver "er byvoegt „ daar ‘naa op neidt. ` P Deeze plaats van DIOGENES LAERTIUS denkt Dr. LARD- ` ЖАН мв, Ф AAN DEN ONBEKENDEN GOD. 145 MER, dat zeer dient tot het ophelderen der Inle'd'nge van S’Apostels Redenvoering te „Athene: ik meen er b; te mo- gen voegen van de geheele Redenvoeringe zelve, Wanneer de Apostel het oog floeg op een Altaar, met een zo zeldzaam Opfchrift, was het zeer natuurlyk voor hem (om niet te Їргеекеп van de mogelykheid dat hy door het leezen der Griekfche Gefthiedenisfe des kundig ware) onderzoek te doen na den oorfprong deezes Altaars , en de rede der Oprigtinge; en deeze ontdekt hebbende , moest dezelve hem zeer treffen, en opleiden om Ter zich ‚van te bedienen.. Als hy, derhalven, op den Areopagus gebragt was, en ondervraagd werd, over de nieuwe Leere door hem gepredikt: daar hy hun vreemde dingen voor de ooren bragt, en zy wilden weeten wat deeze tog zyn wilden, ontleent de Apostel zeer voorzigtig en eigenaar- tig de inleiding zyner Aanfpraake uit een welbekend voor- val in den Atheenfchen Burgerftaat , en flaande op hunne oude Wetten. Als jk de Stad doorging, en uwe Heiligdommen aanfchouwde, heb ik een Altaar gevonden, op: welke een Opfchrift ftondt, DEN ONBEKENDEN сор. Ор het ver melden van dit Opfchrift, moesten alle: zyne ‘Tozhoorders zich terftond herinneren de Altaaren oudtyds volgens den raad van ÉPIMENIDES geftigt, wegens de bevryding der Stad van de Pest; en zy konden niet twyfelen of hy meende ееп derzelven. Hoe zeer moet dan hunne aan- dagt en hunne nieuwsgierigheid gaande geraakt zyn, wanneer PAULUS er byvoegde: Deezen dan, dien gy niet kennende dient, verkondig ik wlieden, Met welk eene graagte hebben zy geluisterd na eenen Leeraar, die voor- gaf hun te onderwyzen, wie en hoedanig die Godheid was, door wier, Magt en Goedheid hun Staat in ouden tyde zo groot een zegen hadt ontvangen , (van welk gunstbewys deeze Altaaren tot gedenktekens ftrekten ,) doch welke EPIMENIDES, hun Raadsman, niet kende, ец alle volgende Geflachten onkundig gebleeven waren. Paurus gaat daarop voort om hun de Leer, wegens den eenen waaren сор (*), den Maaker en Heer van He. i me (*) Ik Кап, in geenen deele, het gevoelen van Dr. PRESCOT гоейештеп , dat, naamlyk, de Athenienfers de Opperfte Godheid zouden gediend hebben, onder den tytel van den Maaker des Hemels en der Aarde. en dat de Altaaren , die het Op(chrift droegen, DEN ONBEKENDEN Сор, hem waren toege- K 3 wyd. —- 146 OPHELDERING VAN HET OPSCHRIFT mel en Aarde, en alles wat ‘er in is, te verklaaren; hem te befchryven als Oneindig , Alomtegenwoordig, Alge- noegzaam, den Geever. van alle goede gaven aan гуце fchepzelen, den Vader еп Weldoener van alle Geflachten en Volken, die, door 2упе magtige еп albeftuurende Voor- zienigheid , over hun befchikking maakt, en de uitkomtten regelt: met oogmerk, dat de Menfchen, daor het letten op гупе tus{chenkomfte іп hunne handelingen , mogten op- e wyd. Hy denkt dat 'в Apostels woorden, Їп den aanvang zy- ner Redevoeringe, соо, die de Wereld gemaakt heef? , enz. aanleiding tot dit denkbeeld geeven , ale beginnende mot een tytel van сор, door de dthenienfers toegelkaan, ` Doch ze fchynen my гос het tegendeel veelêer te bewyzen: want zy zouden, паа dat һу voluit verklaard hadt, Aug een Onbekenden God, dien zy dus lang niet kennende gediend hadden, це vere kondigen, hem ongetwyfeld uitgelachen, en als een onge- rymden Beuzelaar verfmaad hebben, indien hy daarop die ver- klaaring begonnen hadt met hem eene benaaming te geeven, en hoedanigheden toe te fchryven ‚hun bekend, еп onder welke zy de Opperfte Godheid des Heeläls eerden, Desgelyks kan ik niet treeden іп zyne gisfing, dat zodanige Altaaren zouden geftigt weezen ter eere van den сор der Dag, den: want, (сћооп de Athenienfers eenige lukken van der He- breeuwen Вигдегіуке Wet іп hun Wetboek overnamen, volgt daar uit іп geenen deele, dat zy, іп eenig opgigt, hunnen $- dienst toelieten, welke, indien zy ‘er eenige regtmaarige be- grippen van vormden, voor elk bleek valftrekt onbeftaanbaar te weezen met het ganfche Stelzel hunner Godgeleerdheid en Godsdienstplegtigheden, еп dat het ftrydig gehandeld ware шег de ‘regelen der Staatkunde het Volk aan te zetten, om onder- goek te docn na dien God en den Godsdienst hem verfchuldigd , доог іп den Scaat, of den naam diens Gons, of eenige Gods- dienstplegtigheden, te zyner eere in te voeren,. Wil iemand hier іп '{ midden brengen, dat eenig verftandig Man of Wysgeer, ееп Altaar met dit duister Opfchrift , ter eere van den ALLERBOOGSTEN , hebbe opgerigt, laat de zodanigen bedenken, dat de Wetten van /7/еяв aan byzondere Perfoonen geene vryheid vergunden , om Nieuwe Godheden, of Godse dienstplegtigheden, door den Staat niet goedgekeurd , in te voe- теп; alsmede dat het eeu algemeen aangenomen grondregel was onder de Wysgeeren , thans ook van еепіреа omhelsd, dat men met de Verflandigen moet denken; maar, in den open- baaren Eerdienst , de Wetten volgen, | AAN DEN ONBEKENDEN COD. 14? id worden, tot het zoeken, het ontdekken , еп er- ennen van den Alemtegenwoordigen сор, іп wien zy leegen, beweegen, en zyn. Baarblyklykheden, die, in de daad, de bedagtzaamften onder hun geleid hadden tot het omhelzen en belyden van zodanige beginzelen, als ten grondflage konden dienen, pm edelèr en zuiverder begrippen van dat Weezen te. vormen , dan zy tot nog omhelsd hadden, en de ongerymdheid te bemerken van de ery die dus lang onder hun zo zeer heerschte. h ik zal my niet verder tot byzonderheden inlaa- ten. Een aandagtig Leezer, die ’s Apostels Кедепуое- ring in het bovengemelde licht befchouwt, zal, myns bee dunkens, in elk deel van dezelve nieuwe fchoonheid en kragt befpeuren : en welk eene fterke overtuiging moest het te wege brengen , in de gemoederen zyner Toehoorderen dat het groot Weezen, van °t welk dit alles met waarheid: mogt gezegd worden, ongetwyfeld, gelyk in alle andere gevallen, ook tusíchen beide gekomen ware, in die ge- wigúge gebéurtenis, ter gedagtenisfe van welke de Altaa- ren waren opgerigt. zal deeze aanmerkingen befluiten met de twee vol- gende aanwyaingen : Vooreerst, dat PAULUS, naar ftrikte waarheid gefproo- ken, den Athenienferen DIEN ONBEKENDEN GOD, welken zy duslang niet kennende gediend hadden , predikte : dien God, naamlyk, door wiens voorzienigheid de Pest geweerd was. Ten tweeden, Hebben wy hier een aanmerkelyk voorbeeld Van de Albeftuurende Wysheid van hem , die de tyden зе voorén befchikt of bepaalt , door zo lang van te vooren befchikking te maaken, tot eene. allerheerlykfte verkondi- ging van de waare Leere , wegens hem en het Euangelie жап zynen Zoon, ten gepasten tyde. | K4 PROL- 148 AANMERKINGEN Gg PROEVE VAN EENIGE AANMERKINGEN OVER DE VER- WANTSCHAPS-TAFEL VAN DEN HEER LAVOISIER, OMTRENT HET ZOGENAAMDE Oxygéné, VoL- GENS HET UITTREKZEL IN DE ANNALEN VAN DEN HEER CRELL, DOOR DEN HEER J: М. SCHILLER, Wermischte auffatze Слет. - Pharmac, und Phyfic. Inhalts /„ оў.) Т: zie noch geene onzer Vaderlandíche Scheikundigen ге voorfchyn komen , ter wederlegging van het Antiphlo- gistik Syftema van den Heer Lavoisier. Ik zie ook dat veele aan de identiteit van het Phlogiston twyfelen, — Zommigen zelfs verklaaren openlyk dat men het gemelde Syflema moet aanneemen. Verre vandaar, dat ik my zou vermeeten Regter te willen zyn in dit gefchil, zal ik al- leen den Scheikundigen eenige Aanmerkingen voorftellen , of deeze misfchien den. eenen of den anderen onzer. Schei- kundigen konden aanfpooren tot een verder onderzoek. — Нег overige tot een wydloopiger onderzoek {paarende. 