Spaansche spraakkunst
De lidweoide* sMan ook niet altoos onmiddelljk voor de zelf- standige naamwoorden \ tfbiiitijds worden de bijvoegeKjke iiaara* woordentus8chea deceives geplaatst, als: la Uanea nieve, de wittesneeuw, UMegra homruta, bet weioige ^erffevoel, el azul de estepafta, bet blatfSw van: dtt laken.. In dit laatste voorbeeH *vo*dt bet 4e1fetaiidig naamwoord color f kleur* er odder verstaam j faut t e t l b tg . Wanfteerhetoiiiijdiglkfooordvtoowkoin^ beide, fcff cae, e]a t fo W4^» totS 660 h *•**» of wet hij seat; genjaatet t66f owtf, danduidt bet aan, watt*;, all: am eiando* (wit ftfcfctttei tmbrer^kcualjut keeho 4tu fwfp ; hy bt? al mij etnw hoed te naketo, welke near tijoen emaek aenaaki wevd. Le, komeade v66i o^ aekter een weriiwoord, dmdt het aan ; a(S: ga h me\ tk verkocfat het, vindd% verkoop het. In Idexa favallfa if M geea Hdwoord a»er v near wel een voornaamweord* . Te^twa^nniaikiQjes snlleo geoMieltt jrerdia oterditlidwdoid, by dSkijvDe- a^lqkenaamwaptdeo f ittfrtandig£ebnii^t. (77) KEGELS VOOE HOT OBB&UIK DEB UDWOORDXN. \ste Hegel. Het lidwoord moet met het selfstandige naam- woord, met hetwelk hetzelve verbonden is, in geslacht, getal en Daamval overeenstemmen, als : El muchacho mandd los libros de su padre 6 las muchachas con la criada. De jongen zond met de- meid de boeken van zijnen ▼ader aan de meisjes. lift •ffojimtrfcrng. Het maoDehjk epkelfgwiig lidwoord el koroeftde achter het ▼oonetael de van, of a aan, variant de • en wordt met bet foorateel tot een weord vereenigd, tie de d wordt vereodecd in dd» d *l io at Voorieetaewc 2* atrecidad del crimen, de wreedheid der misdaad.— Zte fa lancha al navio, van de boot naar het schip.— Dalo al criadoy geef bet den knecht. 2de Aatmtrkmg. Begint een enkeivondig aetfetandig naamwoord van bet ?rou- welijk geelacbt, op welka eerate lettergreep de oadcuk der atem fait, met eene a of ha t 100 vereiecnt hetsehre het lidwoord van bet maaoelijk gealacht if in atede van Is, •la : ef. onw, de meeeteree, en niet fe oma. Drt geachiedt ter vermijding van wan- blank, welke door de twee op elkander volgeode aa'a toude veroonaakt worden ; docb in bet meenroud besist men het lidwoord van het vroowelijke geolaeht : Uu anuu* Voorbeelden : El alma del hombre es como un diamante en hruto. De ziel des menschen is als een ruwe diaraant. — El ave <ant6. De vogel zong.— El dgua estaba didce. Het water was zoet, enz. 2de Kegel* Het bepalend lidwoord wordt in het Spaansch gebruikt voor een zelfstandig naamwoord in eenen bijzonderen of bepaalden sin, als : El amor A la gloria es celebrado entre los valerosos. De lief- de voor den roem wordt bij de dapperen hoog geschat. In dit voorbeeld duidt bet lidwoord aan, welke liefde er gemeend wordt* Voorbeelden : Las instrucciones del maestro son utiles, antique algunas veces fastidiosas. De lessen des onderwijzers zijn nut- tig ofschoon somwijlen lastig. El masfuerte no es siempre el mas dichoso. Dc sterkste is niet altijd de gelukkigste. Het bepalend lidwoord wordt gebruikt v66r de namen van ko« ningrijken, landen en pruvintien ; als : La Inglatera y el JSortamerica sonpoderosas naciones. Enge- land en Noord America zijn magtige volken. — V66r het woord Portugal wordt geen lidwoord gebruikt. Iste Uitzondering. Het lidwoord mag echter weggelaten wor- den, wanneer deze naamwoorden van een voorzetsel zijn vooraf- Segaan, ten ware dezelven in eenen figuurlijken zin gebruikt wor- en, als: /tit & Inglatera. Ik ging naar Engeland. — Viene de Frdncia. Hij komt van Frankrijk. — Los procedimientos de la In- glatera con respecto & la Espana. De handelwijzen van Engeland (TO) jegeni Spmje.-ln dit tatste geval wordt figuurHjk jesproken, wordende Isiigeraiia en Spanje ab personen voorgesteld, roeenen- dp b$t vflftt « wigwrtog, of de ministers van England, ens. 2de tSbondertitf • De rijken, welke denzelfden naam als hun- ne hoofdsteden voeren, ab : Jtnova, Geneve, Roma, Route, Arjd, Algiers, yereptcben gjeen iidwoord ; dotih wanneer het een ver af- gefegei) rijk 10, hetwelk er aangeduid wordt, dan gebruikt men net Iidwoord. 3de VcorheeUL Het Kdwoord wordt vereischt, wanneer Seiior, Senora, Seforito of Senorita, het xii in enkel of meervoud, gebe- sigd worden ; el SeOor Lamaison, la Seftora Lucas, la Sefiorita r Keresa i las SeHores Detimae hijo. Done* Doha worden vdor doopnamen confer het Udwoord gebruikt. Don Juan, Dofia Maria. Wanneer men meer dan een persoon aanspreekt, mag men zeggen : Los Sehores I?pn Juan de Qarbiras y Don Felipe de Qarbiras. 2de Voorbeeld. Naamwoorden, iemands waardigheid, eernaam en bcroqp aanduidende, worden van het Iidwoord voorafoegaan, el Rey Jorje, de Konjng George, el Doctor Iamon, Doctor Limoen. Iste Uitxoriderinff. Het Iidwoord wordt in het Spaansch niet rcbruikt voor faoofd of gewone getallen, die geplaatat zyn aehter le doopnamen van Koningen, ens. ab: Carlos primero, Karel de Eerste, Luis Catorce, Lodewjjk de XIV. 2de Uitzondering. Het Iidwoord wordt wag gelaten voor ti- tels van boeken, hoofdstukken, enz» als : el Ubro que comprifue intitulado: Hist6ria de Inglatera. Het boek, hetwelk is kocht, was getiteld : de Geschiedenis van Engeland. Verdere aanmerkingen op het bepalend Iidwoord* 1. De dagteekening der maand en het uur vaij den dag ver- eisschen het Iidwoord ab : El once dejulio 9 den 11 July, El ocho de Noviembre, den 8 November. La una, een uur. Las dos 9 twee ure. La una y cuarta, kwartier over een. La una y mtdia, half twee. Las dos menos cuarto, kwartier v66r twee. Las tres, drie ure. 2. De dagen der week worden voorafgegaan van lidwoorden, wanneer zy in het verledene of toekomende gebruikt worden ; ab : el Domingo pasado, verleden Zondag. El Lanes que viene 9 aanstaanden Maandag; doch niet in den tegenwoordigen tijd, als : Hoi es mattes, hederi is Dingsdag. 3. De lidwoorden moeteh herhaald worden, wanneer verachei- dene naamwoorden op elkander volgen, inzonderheid wanneer die woorden van verschillende getallen en geslachten zijn, bvb» La prtmavera y el verano. De lente en de somer. — Los dias V las nockes son iguales. De dagen en nachten zijn gelijk.— -Als 00k wanneer het Iidwoord van een voorzetsel voorrf^egai aa wordt, als : La ignordncia es madre del error, de la ad^TP^ ( ™*> y de las preocupacimes. De onkuude is de inoeier der dwaling, der verwondenng en der vooroordeelen. - 4mnurkbkg. In de twee laatete voorueelden ml m*n beinerken, d>l er gevallen zijn, waarin bet lidwoord in bet apaaoscfa gebesigd wordt, terwyi bet in bet neder- doitscb weg gelaten wordt. Dit ie echler onvereebilug ; want men kan even too in het oederduitech zeggen : de dagen en de naehten sije getijk ale in bet eoaanech ;Xe ignoranciajs la madre del error, ens. naraentlyk wanneer bet laatete it r f erklarieg van het aerate dient. Doch er sijn gavallon, waarin bet eiei onveraebillig is, bet lid- woord ai ef niet te gebruiken, wanneer bet in het oedeiduitech weg gelaten wordt. Bvb. laat men in bat nederduitech bet lidwoord weg voor de titele fan algemeen bekende pereoneo, wanneer dese derselver namen voorgaan, ats'; Keiser Joeejf> t Kooing Wiilem / in bet opaanach eehter moot men het. lidwoord gebruiken en teg- gen : £1 B^tperador Jcse\ el Rey Guilltrmo ens. De keener van de nederduiiecbe ual sal wel opgtmorkt hebben 9 det bet vexsehil in het gebruiken der lidwoorden niet seer groot ia tuescben dese beide talen. Ook laat men in het nederdoitaeh bet lidwoord wegin apreek woordelijke pitdrnk« hingen, alas nood breekt wet. In bet apaanaeh segt men: la neeeeidad carte* dt ley; doch men vindt ook apreekwoordelijke aitdrukkingen in bet epeaeeebi welke geen lidwoord voor siob nemen ; ale : pobreza no el vdeJM^erooede if gee* aebaode } zoodat het geene foot ia in derpelijke aitdrukkingen het lidwoord el of niet te ge- bruiken ; de welhudenheid veroorsaakt soma dese afwijkingen. Wanneer twee of meer neamwoorden, welke deseUUebeteekenja hebben, in ee- nen sin voorkomeo, dan wordt gemeeolijk het lidwoord arlleen voor het eerate naam- woord gebruikt, ale : vino de la ciudad de Madrid, capital de Etpaiut y reMdencia del Mtj. Hrj kwam van de etad Madrid; de hoofdstad van Spanje en de reaidentie van den Koning. Bij de eigennamen van menschen, landen, tteden, ens. wordeo de lidwoorden door- gaana weggelaten 9 bvb. Pedro et el Mjo deJuptu Pieter ia de soon van Jen. Fine dt Holanda yfidd Frtnda. Ik kwaro van Holland en gjng near Frank rijk. Uegames d Curasao el diex ae Jonio ens. Wij kwamen teCureeeonpjden iO Juny aan« Somwijlen ecbter worden de lidwoorden «6£r etgennamen gebes|gd 9 wanneer na- melyk de personen of saken door toevoeging van eenig sel&tendig of bijvoegelijk naamwoord oader hepaald of breeder omachreven worden, a)e 2 e\ Dio$ JtipUer. Da God Jqpiter.— e? S6crates de mteslro tiglo. De Socrates outer eeq **• 8ST WDBT BETALBND UDWOORP. Dfe spraakkqnst der spaansche koninkliike Akaderaie maakt voratrekt geen gewag Van ben niet bepalend lidwoord. Er wordt echter in de spaansche taal het wooFdje tmgevonden, hetwelk in de woordenboeken ab:een bijvoegeliik naam woord, eigenlijk tel- woord, voorkomt Het woordenpoek der spaatwche' Akademie en andere woorden boeken gQv^a de volgpnde definitie yap dat woord;— "Ux adj. vNQ r wordt .altoos v66r de woordon-geplaaUt. Un WQrdt.tevens gebruikt oovaan de uitdrukking kruc^t ep nadrylf <*80) te gev4n, cfezelve onderscheidende of gefrigt biizettende, ea als- dan wordt het ook bij de werkwoorden gebruikt." School* hetzelve niet als lidwoord voorkomt, zoo warden cch- ter de lidwoorden rrn en erne met tin en una vertaald. Bijvb. Geef roij een boek, wordt vertaald met dame un libro ; hier is 4fen appel, aqui estd una mbnzana. Zeer dikwijls echter wordt tin en una tveggelaten, wanneer een en eerie in het nederduitsch gebruikt worden. Bijvb. in de vol- gende eh deigcflijke uitdrukkingen :— Et es Embajador* Soi Curazaeno. Hij is een afgezant. Ik ben een Cura^aonaar. Hij is een schoenmaker. Zij isNeene dienstmeid. Zoo een persoon. Zulk eene schoone vrouw. Bene zoo volkomene overwin- Wat een geraas ! Welk een schoon gezigt I El es zapatero. Ella es criada. Tel persona. Tan bella mttjer. Victoria tan completa. I Que ruide ! I Qu6 bella vista t OVER DE JfAAMWOORDEN, RN OVER DERZELVER EIGEK- SCHAFFEN EN VERAKDERIftGEIf. 1. Het naamwoord is dat deel der rede, hetwelk dient om do jiamen van zaken en personen en van derzelver hobdanigheden aanteduiden. Zeggen wij libro, boek, dan drukken wij nit den paara van het ding, hetwelk zoo .genoemd wordt ; en wanneer wij buenoy goed, er bij voegen, dan kennen wii eene hoedanigheid aan het ding to£, dewelke wij met den naam bueno, goed, aandui* den. Om deze reden wordt het naamwoord in sustantivo en adjetivo, zelfstandig en bijvoegelijk naamwoord, verdeeld. Op zich zelf en zonder behulp van een ander woord, duidt het zelfstandige naamwoord eene zelfstandigheid of het wezen eener zaak aan, als : hombre, man, piedra 9 steen, entendimiento, ver- stand, ciencia, wetenschap, virtud 9 deugd. 2. Het bijvoegelijke naamwoord is het woord, hetwelke bij het zelfstandig naamwoord wordt gevoegd om eene hoedanigheid aan hetzelve toetekennen, als : sdbio, wijs, duro, hard, claro, duidelijk, vtil f nuttig, laudable, loffelijk. 3. Het zelfstandige naamwoord wordt in de spaansche taal ver- deeld in gemeen comun en eigen prdpio. Een gemeen zelfstandig naamwoord, hetwelk in het spaansch rumore comun en ook nombre apelativo genoemd wordt, is zulk een, waardoor vele zelfstandige dingen, welken tot eene en de- aelfde soort behooren, aangednid worden, als: ciudad, stad, <81) villa* stad, hombre, man, mujer, vrouw, ens. Een eigen standig naamwoord is zoodanig een, hetwelk zekeren persoon of zekere zaak alleen aanduidt en daaraan, ipetuitzondenng van'al» le anderen, ala een eigennaam gejreven wordt, als : Toledo, Ma~ drid, Fernanda, Ferdinand, babel, Elisabeth. De eigen naam* woorden kunnen geroeen zyn aan vele peraonen en plaatsen : doch dit verandert geenzins de benaming derzelven ; en om de personen, die dezelfde voornamen voeren van elkander te onder- scheiden, dienen de familie namen, als : Willera Pannevlek, Maria Stuart ; en ten aanzien van de plaatsen worden bijnamen daartoe gebruikt, als : Santa/6 de Bogota, Santiago de Cuba. OVEE DE GETALLEN, OF HET JBNKBL- EK MEERVOUD DBR ZELFSTANDIGE HAAMWOOSDBN. 1 De gfetallen van de zelfstandige naam woorden zyn twee, sin- gular, enkelvoud, en plural, meervoud. Het meervoud wordt in de spaansche taal op driederlei wiize gevormd. De zelstandige naarawoorden eindigen in het enkelvoud of op eene klinkletter, welke kort af uitgesproken wordt, of op eene klinkletter, waarop de nadruk der stem valt, of op eenen mede* klinker. De naamwoorden, welke op de eerstgemelde klinklet* ter eindigen, maken het meervoud door de bijvoeging van eene s achter de klinkletter, als: carta, cartas, brief, brieven, Uave, llaves, sleutel, sleutels. Die, welke op eene klinkletter ein- digen, waarop de nadruk der stem valt, maken het meervoud door de bijvoeging van de lettergreep es, als ; albala, albaldes, eene acte van aanstelling, ahli, alelies, lelie, borcegui, borceguies, hooge schoenen met veter. 'Maravedi\ heeft dne uitgangen in het meervoud : Maravedies, Maravedisen Maravedises, van wel- ke de eerste bijna nooit gebruikt wordt. Die, welke op eenen medeklisiker eindigen, maken het meervoud door de bijvoeging van de lettergreep es, als : verdad, verdaSes, waarheid, raxxm % ra~ zones, reden, pan, panes, brood, rely, relojes, uurwerk. 2. Het grootste gedeelte der zelfstandige naamwoorden hebben enkel en meervoud ; doch er zyn eenigen, welke alleen in het en* kelvoud en anderen, welke alleen in het meervoud gebruikt wor- den. I. Van de namen der vier werelddeelen Europa 9 Asia, Africa en America, hebben de drie eersten geen meervoud, doch de laat- ate wel. want men zegt : las dos Americas, de beide Amerika. II, De eigennamen van riiken hebben geen meervoud, als ; For- tugat,—InglatefTaJZngp\&nd f Cerdi7ia,Sardime t SueciaJ&weden ; * Villa » cone etad met minder * ooroglen dan CwdacL t Een Mvrttct& it een Mite deel ran een apaactclie reaal. doch men zegjt : Z*w EspiHtiH, Spanft, las das Sicilita, de bejde SiciHen, to Rtfeto, Rowland, om ffitf dele rijken uit meer dan eon" fijk saraengesteloVaijn. in provintien, nrieren, icia, . GaHcie, JJiqjio,— 0, Seville;, docl*, be* to CastiUat, de Ca#- wl ma togeii de wel- cggcn; Madrid tienti too veel t bevolking als twee Sevilben ; el Ra\Ueva mat agua que dot Mounts, de Rhyn beeft ajetsr water dun twee Maa8,en2, DH is eene vrijbcid, wel- ke door het gebruik in de UaJ i* gevoerd geworden, we Ike dea regel niet verbreken moet ; want nimmer zal de naani van ieta, betwelk cenig in zyne soon is, in. bet meervoud fcunnen gebroik worden, ala : sol, zon, luna, maan, mvnda, wereld, ens. De namen van de plaatsen ; Dot Barrios, Dot Hermavat, 2Ye* Casta, Cien Pozuelos, Las Naias, hat Brazos, hat Rotas, hot Hoyot, hoi Balbases, Casus Biienai, Mews Albas, Palacws Rii- bios sijn van het enkelvoudige getal, om dat elk een de naam van slechts eene plaats is.* IV. Ook de bijvoegelijke naamwoorden, welfce onderscheidene be- namingen aan de zee geven, zelktandig gebezigd wordende, heb- ben geen meervoud, als: el Occiavo, as wereld zee, el Mediter- r&neo, de Middellatidsche zee, el Baltico, de Oostzec. . , , v. Be namen van metalen hebben Seen meervoqd, alt : e? oro, bet goud, la plulu, net zilver, el cobre, net koper, el kkrro, net ijzer. VI.' Ook niet de namen van deugden In derzelver ware beteekenis gebruikt, als i lafe, net geloof, la iaridad, de menschlievendheid, la esperaaza, de hoop. "' vn. ■ De namen van kunsten en wetenschappen, als : Teologia, God- gdeerdheid, jurisprud&ncia, regn^eleeraneid, reldrica, redekun- de, gramatir.a, sp raak kunst, pintMra, teekenkunst, grabado, gra- veerkunst, hebben ook geen meervoud ; doch. men zegt I mutema- ticas, de wisJuiiist. VIA. Ook hebben vele collective namen, als ; ia/onferto, voetvoUt, cabalteria, niilerij, drtitteria, grpf gescftut, crtstiasiismo, christen* dom, wtoHcismo, catholicisnius»_geeri meervoud. ...._. — * In Ik i fvcHciiJuiiEch hecft LetielfUc plsiin mtn Tml imuieii itj&iB '• ilr T%K '>i:wfra is biuneo" aprtbunde rui de ■•nhomil ?>u de echoenor Tint Vrta,dm. ( 83 ) - • 4 Be zelfstandige najunwoorden-zijn in hunne betrekkingen vat* baar voor trevallige.vpranderingen. In de spaansche taal wor- den verschefdene voorzetsels gebruikt om de onderscheidene be- trekkingen van eeri woord tot het andere aanteduideo. ~D»ze|f- .slandige naamwftordsn lijdeii. dus geene verandeiing^n in de uit- gangen ; alleen'de persbonlijke jroornaamwoorderi woideri in den vierden naamval (acusativo) varbogen ; dooh aaugps^ien de groe- te overeenfcomst van dp spaansche taal met de laftjnscbe^ hepbeh de Spanjaarden de zes naamvailen, of betrekkingen van eenzelf* standig naam woord tot eeh^ander woord* aangenomen.. viBBm&tm pas naamwoorden*, ,, *, ,-- r \ ? 1. Alle spaansche naaipwoorden worden op de volgende wy- zeverboge^: ? EEN PEBSOONLTK ZflELFSTANprG MANNBLYK NAAMWOORP. ^ Substantivo masculino de persona. NtJUERO SINGULAR. Norn. El Senor. Jen. del Senor*. If at* al of par a el Senor. Acus. al Senor. Vocat. Senor J , Ablat. con 9 de 9 en,por,sin 9 sobre el Senor. . , , NUMERO PLURAL. iV. Los Senores. JT. de lost Senores. D. d of para los Senores. A. d los Senores. V. Senores / A. con, de, etc.-los Sejiores.. ENRELVOUP. Lie U.eer#'" . . » •-,..*.. \r, van. den He^er o/ldes.^eren* aan den Heer, den Heere. deji Ileer. Heerl .. ^. met, van, in, door, zander, op den Heer. .,'., AOERRVOUB, De Heeren. ... van de Heeren ofder Ileeren.- aan de IJeeren q)f den Heeren. de Heeren. Heeren! •> ">' % * met, van, enz. dp Heeren^ EEN PERSOONLYK ZELFSTANDIG VROUVRXLYX NAAttWqORB. Substantivo feriienino de persona. •■'••* NUMERO SINGULAR. N. La Seftora. J. de la-JSemra. . „v,> • D. d of para la Senora. A. d la SeAora. V. Senora. < •.. ~* *.* A. coit, de, etc. l&Senora. NUHRfia PLURAL. N. Las Senoras. J. de lasi Senoras. D. d of para las Senoras. A. d las Senoras. Ya Sep/yces, , -.4 ;;, , *r.. , A. con, de, etc* las Senoras. BNKELVOUD. Mevrofiw. "'* * van Mevrouw. < raasrJdevrottw. ftfevrauw. Mevrouw I .- Met, van, enz. Mevrouw. : tfEERVOUD. Mevrouweh. van Mfe vrahiwen. ' l aan Mevrouwen. ■« Mevrouwen. MevrouvteaJ • : . ... .... met, van, enz. Mevrouweg. 4 r » (84> UN XAKBLYK ZEtPeTANDIO NAAltWOOBU VAN HBT MAKNELTK OBOiACBT. Substantivo masculino de cosa. N. J. D. A. V. A. N. A D. A. V. A. SINGULAR. HI tintero. del tintero. al of para d tintero. el, al tintero. tintero. con, de, etc. el tintero. PLURAL. Los tinteros. de los tinteros. & of para los tinteros. los, & los tinteros. tinteros. con, de, etc. los tinteros. ENKELVOUD. De inktkoker. Van den inktkoker qfAes inktko- kera. aan den of den inktkoker. den inktkoker. inktkoker. met, van, enz. den inktkoker. MEERVOUD. De inktkokera. ▼an de of der inktkokera. aan de inktkokera of den inktko- keren. de inktkokera. inktkokera. met, van, enz. de inktkokera. esn zakelVk zelfstandig naamwoord van het ▼ROUWELYK GESLACHT. Substantivo femenino de cosa. N. J. D. A. V. A* N. J. J>. A. V. A. SINGULAR. La mesa. de la mesa. 6 of para la mesa. la,dla mesa. mesa. con, de, etc. la mesa. PLURAL. Las mesas. de las mesas. d of para las mesas. las, A las mesas. mesas. con, delete las mesas. ENKELVOUD. De tafel. van de of der tafek aan de tafel. de tafel. tafel. met, van, de tafel, enz. MEERVOUD, De tafel?. van de of der tafek. aan de of der tafels. de tafels. tafels. met, van, de tafels, enz. ■EN ZELFSTANDIO NAAMWOORD MET BEN BYVOEGEtY& NAAMWOORD. Un substantivo masculino con un adjetioo. J. D. A. V. A. SINGULAR.. El hombre bueno. del hombre bueno. al of para el hombre bueno. al hombre bueno. hombre bueno. con, de, etc. el hombre bueno. ENKELVOUD. De goede man. ▼an den goeden man of des goe- den mans, aan den of den goeden man. den goeden man. goede man. met, van, den goeden man, enz. PLURAL. iV. Los hombres buenos. J. de los hombres buenos. D. dof^ara los hombres buenos. A. a los hombres buenos. V. hombres buenos. A. con,de,etc.los?iombresbuenos. (85) MEERVOtTD. De goede mannen. ▼an de of der goede mannen. aan de goede mannen of den goeden mannen. de goede mannen. goede mannen. met, van, enz. de goede mannen. BEN ZELFSTANDIG NAAMWOORD VAN HET VROUWELYKE GESLACHT MET SEN BYVOEGELYK NAAMWOORD. Un substantivo femenitoo con un adjetivo. SINGULAR. N. La mujer buena. J. de la mujer buena. D. d of para la mujer buena. A. d la mujer buena. V. mujer buena. 4. con 9 de, etc. la mujer buena. PLURAL. N. Las mujeres buenos. J. de las mujeres buenos. D. & of para las mujeres buenas. A. & las mujeres buenas. V. mujeres buenas. A. conjletftclasmujeresbuenas. BNKELVOUD. De goede vrouw. van de of der goede vrouw. aan de goede vrouw. de goede vrouw. goede vrouw. met, van, enz. de goede vrouw. MEERVOUD. De goede vrouwen. van de of der goede vrouwen. aan de of der goede vrouwen. de goede vrouwen. goede vrouwen. met, van, enz. de goede vrouwen. EEN ZELFSTANDIG NAAMWOORD VAN HET MANNELYKE GESLACHT MET TWEE BYVOEGELYKB NAAMWOORDBN. Un substantivo masculino con dos adjetivos. SINGULAR. N. El nispero grande y dulce. J. del nispero grande y dulce. D. al of para el nispero grande y dulce. A. el, al nispero grande y dulce, V. nispero grande y dulce. A. OQn, de, etc. el nispero gran- de y dulce. PLURAL. N. Los nisperos grandest/ dulces. J. de los nisperos grandes y did* ces. D. a of para los nisperos gran- des y dulces. A. los, d los nisperos grandes y dulces. Y. nisperos grandes y dulces. A* con, de, etc. los nisperos gran* des y dulces. ENKELVOUD. De groote, zoete mispel. van den grooten, zoeten mispel of desgrooten, zoeten mispels. den of aan den grooten, zoeten mispel. den grooten, zoeten mispel. groote, zoete mispel. met, van, enz. den grooten, zoe- ten mispel. MEERVOUp. De groote, zoete mispelen. van de of der groote, zoete mis- s pelen. aan de groote, zoete of den groo- ten, zoeten mispelen. de groote, zoete mispelen. groote, zoete mispelen. met, van, enz. de groote, zoete mispelen. (86) EEN 2ELP8TAHWG iTAAlCWOblUDr TAN HET VROTTWELYKB GESIACHT MBT VWfcfe' BYVOEGELYKE NAAMWO0*i>EN. l/tt substantivofemenino con dos adjetivos. si^omjuu } rara.vbm>l JV. lia «t>a grands y dulce. J< dela uva gtfmie y dulce. D. dofparaia uva grand*, y dulce,. > A. la, d la uw grande y dufae. V. uva grande y. dulce. A. con, de, etc. la uva grandey duke. . PIA7RAI* N. Las uvas grandes y dulces. J. de las uv&s grandes y dukes. D. & of wra la, uva, grand* !f dulces. as, d las uvas granites y dulces. V'. uvas grandes y dulces. A. con, ae> etc. las uvasgrandes y dulces, De groote, zoete van de of der groote, soete druif. aan de of der groote, zoete druif. de groote, zoete druif. * groote, soete druif. met, van, enz. de groote, zoete druif. MEBRVOtTO. De groote, zoete druiven. van de of der groote, zoete*dnu- veh. aan de qf der groote, zoete drui- ven. de groote, zoete druiven. groote, zoete druiven. met, van, enz. de groote, zoete druiven. Aanmerkingen op het gebruik van het voorzetsel k in den vierden naamval. De meeste spraafckunstenaars geven het volgende als een alge- meenen regel op ; te Weten : u de bedrijvende werkwoorden he* heerschenden vierden naamval met het voorzetsel d f zoo het voorwerp der handelihg een peraoob of eene verpersoonlijkte zaak is," als : Cain matd k Abel. — Kain versloeg Abel. La Inglaterra socorrid k la Espana. — Engeland ondersteuode Spasje. Eenige spraakkunstenaars. beweren daarentegen, dat het voor- zetsel d niet bepaaldelijk behoeft gebruikt te worden bij persoon- lijke naamwoorden alleen, of naamwoorden, welke bezielde we- zens aanduiden, maar ook gebruikt kan worden bij elk voorwerp der handeling, schoon hetzelve een persoon of een levenbos we- zen is, wanneer het voorwerp niet duidelijk genoeg zonder het voorzetsel aangeduid wordt ; want aangezien de groote verschei- denheid van woordvoegelijke omkeering, welke in de spaahsche taal yeroofloofd is, vindt er dikwijls eene onduidelijkheid plaatf* In het volgende voorbeeld zal men zien, dat de spaarische woordvoeging op zes vefschillende wijzfeft kan omgekeerd worden zonder den zin in het minste te veranderen : (87) I. Cain maid a Abel.*) 2 mat6 Cain a Abel. ! m 3. a Abel »w*<5 Caw. I n .„ „«.„i^« aui 4. & Abel Cain m<U6. > C * m vers,oe « A * eL 5. wutfo & Abel Cain. ■' 6. Cam a Abel mato.J Men zal hieruit bemerken, dat zonder het voorzetsel & hetniet gemakfcelijk zoude geweest zijn om het voorwerp der jtiandeling te onjlerscheiden. ' Uit hetgeen volgt, zal men teffens de noodzakelijkheid o'pmefr ken om het voorzetsel d voor een na^mwoord m den vierden naamval te bezigen, ofschoon het naamwoord een levenloos ding, ofeene zaak aanduidt : i- v « •.; El arbol abrigd $ la Cfowa.— De bdonri belommerde feet huis, Hier is Casa het vooroerp der handeling van hct'werkwoord abrigar 9 hetwelke door het voorzetsel & aangeduidt wprdU Zoq men den ^in omkeere en zegge & la cdsa abrigS el arbol,' blijft 1 Qdsa steeds het voorwerp der* hkndeling. Wij laten nu het voofrzetsej weg en zien hoe de zin z*l ve^stoan worden r Id chsa abrigd el arbol. Hier heeft del rfn efene tege'nstrijdige meening, Het be«- teekent : het huis belonhmetde den boom. of > De boom belommerde de huizen. abrigd hs cbshs el arbol. ) wedejtom ' l lot drboles abrigar on fa c&bvl Y '" : of VDeboomenbelommcrdenhethuis. <ibrigcmm'fa^s^hsdrboks.) In iiet' eerste ^teval d(iidt het yrevktidotd abrwd, zijnde in hkp enkelvoud, het enkeivoudige naamwoord arbol als de nomina T WW aartVen krhet andere 'gevalhet toeftwoord in het njeer- voud abrigar on duidt aan, dat drboles de nominativo is. In ge^alleA waaiin het Ondef werp en het. voorwerp, dejr redo C^e nominative pii acusaiivo) ojiderscheideite personen zyn f aan men teyens het voorzetsel weglaten, ajs dan ook z|l he£ ^erkwoord door Heszelfs overeenkomst met 6et ondepwerp cley ^de hetielve aanduiden ; ' ' 7 To compri so casa } of > Ik kocht rijn huis. sa casa la eomprtyo. ) & visto una bella mujer ) of > Ik heb eene scboone vrouw gezien. una bella mujer Ac visto* ) Wanneer twee aaamwoorden van hetaelfde getal, in den der- den en vierden naamval ( de dativo en acusativo) in eenen volzin te xamen komen, dan behoort het voorxetsel & voor den vierden naamval te worden weggelaten ; ak : Enviamos el caporal al sarjcnUK— Wij zooden den korporaai mar den sergeant Over het algemeen wordt het gebruik van het vooraetsel daan- bevolen in alle voliinneji, waarin het ooderwerp niet genoegzaam duidetyk w. rsBMaxmsa van twbb op hebk zrlfstandigb naamwoorde*. De retfstandige naamwoorden kunnen op tweederlei wiise met 'elkander verbooden worden, in aoo verre zij in eene gelijke of ongdifke betrekking tot elkander staao. In het cerate geval ataan oi in denselfden naamval en in het andere in verschillende naamvallen. In eene gelijke betrekking worden de bij elkander geplaatste paamwoorden door middel vanvoegwoorden, bevestigena ofont- kennend, met elkander verbonden, ab : Fama v eternidad esperan al Aomfcre.—- Roem en onsterfelijk- heid wachtentlen mensch. Guerra, peste y hambre despueblan d pais.— Oorlog, pest en Aongersnooa ontvolken het land. No teme a D*w, nidlcs hombres, m la ley.-— Hij vreest God, menschen, noch wetten. De voegwoorden worden aDeenlijk tusschen de twee laatste naamwoorden geplaatst, wanneer meer dan twee op elkander volgen, doch de ontkennende worden herbaald ak in net laatste voorbeekL In eene ongelijke betrekking wordt een aeMstandignaanawoord met het andere verbonden door middel van een vooraetsel als; La casa de Pedro. — Het huis van Pieter* Amor a lapatria f ook amor de lapaUria. — Liefde tot bet w derland, JEsperanza de mejor tiempo.— Hoop op betere tijden, Un raeitno de pldtanos.— Een bos nananen. La muerte de su jtwwJre.— Ztjns vaders dood, Una multitud dejente.~*en* menigte menschen* m <89) OVER DE BYVOEGIXYXB NAAMWOORDBR. 1. Het bijvoegelijke naamwoord kan in een voorste! niet alleen Ebruikt worden, bet moet een zelfstandig naamwoord bij xich bben, hetzij hetzelve uitgedrakt of er onder verstaan trorde. Het zeHstandige naamwoord is uitgedrukt, wanoecr men legt: hombre bueno, goed menscb ; bet is er onder verstaan, wanneer men segt : el bueno ama la virtud, de goede bemint de deugd ; el ami de estepano es muy subido, het blaauw. van dit taken is seer hoog. In beide vooroeelden worden de zelfstandige riaam* woorden, horhbre en color, menscb en ktaur, er onder verstaan. - 2. De bijvoegelijke naamwoorden hebben twee oitgangen, een vbraitoerlyxb en een onveranderltok. De veeandeelyke is als bueno voor het mannelybe^ittCTux Toor het vrouwelijke en bueno voor het oniijdige geslacht met belt Kdwoord to er voor, als : el hombre bueno, de goede man ; la mu- jer buena, de soede vrouw ; h bueno, het some. De onvbr^m* DERI.TXB is, als grande, groot, groote ; dulce, soet, toete. 3* Er zijn ook anderen met twee ukgangen, welke de o niet bebben v66r bet mannalijk aelfstandige naamwoord, ate : haragan^. gulzigaard, holgaxan, luiaard, mamanton, een dierdat altijd zuigt,' hambron, ienrnnd die steeds hongerig 4s ; als mede de namen van volkeren, als: Aragones, Aragonier, Andaluz, Andaluzier, waar* van nader ; doch zij nemen de a voor het vroowelijke, als : hara- gana, kolgazana, mamantona, hambrona, Aragonesa, Andaluza. 4; Van de owvER/uYDBRtYw bijvoegelijke naamwoorden ein* digen eenjgen in a t ab de namen vail volkeren : Persa, Perslaan of Persiane, Moscovita, Moskoviter of eene Moskoviscbe vrouw, Tripolita, Tripolitaan of Tripolitane. De meeste eindigen in e als: grande, groot, groote, grave, em* stig, emstige, dulce, zoet, zoete, Anderen in t, als : baladi, een nietswaardig menscb, turqui, zeer boog blaauw. Anderen in /, als : maternal, moederzijde, fid, getrouw, facil, gemakkelijk, axul, blaauw. Anderen in n, als : ruin, gierig, nietswaardig, comun, gemeen. Anderen in r, als : secular, wereldlijk, /ammar, getpeenzaam, superior beter, inferior, minder goed. Anderen in s t als : corUs, beleefd, mont&s. wild. Anderen in z, als ; capaz, bekwaam, sott, ruuw, /e/tz, gelukkig, vtloz, snel. 5. Wegens het gebruik der bijvoegelijke naamwoorden, aoo we) ten opzigte der veranderlijke als der onveranderlijke, sal men de voLgende veranderingen tnoeten in aoht nemen : 1. De bijvoegelijke naamwoorden bueno, goed, moh, slecht, lino, een, # alguno, eenige, nifiguno, geen,primero, eerzle,postrero. • Gehjk neder sel blijkeo, bebben Srij, in oavolging ? en de epetntcbo Aktdemie» ik tolwoorden en bet niet beoeJend lid«eord onder de bijvoegelijke naemwoorden glbltgW-~*B SAMBKSTBMJB** in) loot-to DA^iovAn iii. i.^trfn klinkletter, wanuser zy voor een self- tst worden. IHen'zegt : bweaiSewr, itocht meiwch* un Juiy, een_ Kpning. , TiinguM reinado, geerje regering, of pa flaafi, <«J pestrtr ' rfiip/o; & JJspafia, penje, mde piaats vad imew/sejiw, rawoowl Sisto wriifest de la atstc letter- ran.heiligen, 'Men sect ; &m .Bedro, t Ketert St. Pmjlus, St. JaD, eoz. , bderajk m Santo Touuis, Santo Tomi, wmmgo, SintThomaa, Sikt, T.omeVSint 06. ■ ■ unwaord cieiito verliest ook de.laatste ige Baamwoorden, sis: cien Aomtrps, oodcrddagen, cten ducadat, Jioadcrd imwoord grit&de verliest Somtijds rfe itjjda odk - niet. ' Men xegt : un #ran m gran ea&af fere, eengroot Heerj.en Aomaref een groote man. Gcmeeplijlc wapceerhet zeifstandjge oftamwowd iltalet ii, met eerrc klinkletter .begiui, jabett&vriend; «' grahde alma, type yoote haet ; eir ook wanneer heVnjet tdglmg of waardjgheid, maar ppg^optie sen: jfwn eafciZo, uitnemedd paard, ■d, grail' co6a/i«-», uitnemend meagcb, . tiiteiyetre* ' '..' 5. Het bijvxK£tfij|i&.naapiw«ord''t«rcCT-d verliuat ,dok spmtijd* de laatstt: lettergreep toot een relfttandig naamwoord. en soia- lijdaQok.niet. Meifc*;egt-. oi.iercerrfitt.en td tcrCetodia, ppdei derdeir dag. In beide gevallen ia het we! gebezigd. ' ,W Hetineerm'ud der Bijvoegelijke#0emwdordei*.. lie bijypegeJykenaaipv#ordenvolgeB-denrege(, welke voor- geflchieyen' witer vonniagrTan- het meerwud der zelfstandige ntaunwborden. ' ' ..' OVEK JlBT «ESRt5CBj-.J)EB BKVOKaHLVKl! NAAMVTOOKDSri. De plaats'xng der Bijvoegelijke naamwoarskn. Ovet bet algctneen staande bijvoegelijke jiaams-oonlen' en tie ' aia.bijvMtgaiijIje naamwoprden gebezigdeJdee.l«Qerdes,:iicfaterdc zelfstaadige naan^woorden, waartae zjtbehooiieo, a,)*: On HfgyjAaito trivu/Lsc^ydo* aa ^ b*vrifirefa~Un'espintv jir^'rii^W^eeji-lJeveoiWde^d^eBT^ b>j* KonEefbelang; t ( 91 ) De volgende zijn de bijvoegelijke M^mfwocfrdenj wtitke jgem^en* lijft V66r de zelfstahilige jiaamwoordeii gaan : •-%.-' f 1. Hoofd getallen, als : vei/i/e hombres, twfotig ntfafy' tref/da dta* f dertjg dagen, i rJ . . J , * .'c .•* 2* De bijvoegelijke naamwqordw*. :weJ|oe eiene''riatnui*jk€*6f jra&behobreode hOedanigheid of eigerraebap <van dirt '^etbttridig haajnwooW aandyidep, als : , >: * * . -' • ' " . .^ 1 r Loifiermospi color es del o/ro: t^de ,flcbom* kli^f* vitn*%fcMff fegentioog, el rfiiro hierro, het harde yzer. ^ ! - 1 - H De kleuren van idea pgepboog ai^^a^uwdijk ^W*?,^i faflM- tteSHs eeh onafechetdelyk eigenschap van het ijzer. v* ^ 3. De wrordjes to^.m^ nen onbepfcald^n i^gel^^d,wQr<fen-!r^ .»••'' v - • 5 y t£XlOS . IWTHtyfifa ilfflfoTGlTtlZtttJtwtXU ' » 4:'I>e al4 brmamen gebejigd? b^g^kwowuiiwobttfetl:-^ ' El pacienteVoi>, de«W«b^»J*b. " ' ; • L sfe, {fltitepenvltima) met een klankteekcn gebranrcrktg Suyq«ce* voorafigaan ; bygevolg alle superlatively eiriHTg^h'de op m/rco. ©ok ; * ?W <^c*Mutor>dSte&\itek$ -mMer. *Overeenstemnimg der.iBijwe&oiijfa nttcqatawotdeti: - • ' • r woorden gebezigoe deelwoorden moeten met de ;2^Fstaii4i^e naamwo0j^p r ,waar^a«ii:dfe^edadighedenl aaoffiuclen, iQ: gej v slacht en getal ovexe^asjteraDien,^^ . Unprojecto i^^n^f.eBD^oitg^b^Bid^ohtwerp/ Proyectos e^etwlw^ t uhg^i^id6 pi^erpen.. . L^ ^w fWcf^ieener<^ . ' ^, /£/ /^fc^fes^ide gea^^ ; 7 l. ^LQsmuje^es kemdas?de gfcWonde rrddWein ^ , /]"'.'. * >Ae?fwea^q7^^Wa^ttfeer het ^rc^^I^kej baacb woori:^^ l^t wooc^fe wo<fo:eerie tw^dartl^id ge$f£ *AQ<?t het bijvp^gelijkjp naarnwobrdiia net iii&ii^Hjk^gisdacfa^ . Nadad baxho^para el~^\*U ia goed xoot hem* .J JVtzcfa /a es gustoso. — Niets bQhaajtt bawv " >1 2, A& fee'fl^jvoegelijke riaamwoord, of het deew^ord^do lipe^ j i* danigheid vaa twee of. mQQr zelfeUni^^ ^aatawoocden-in he| het inhetmeerroudBtaan , ais: (92) El padre y el hijo dodos.— De geteerde vader en zoon. La nermann y la kya Aermawii.— De schoone zuster en doohter, El pdbre y elrieo estdn sujeios A mortr.— De armen zoo wel als de rijken rooeten sterven. 9. Ah twee of roeer bijvoegelijke naamwoorden de hoedanig- *id van een zelfetandi£ naamwoord aanduiden, moeten zij alien met totzelve in het enkelvoud oveieenstemmen, met een voeg- woord er tusschen. In zoodanig geval moeten de beide bij- voegettjke naamwooMen, op het zelfstandige naamwoord vol- gen, ah: » - Vn kombre injehioso y dfestro.— Een vernuftig en bekwaam man* Ufcrqj mural y ftfcWo.— Een sedeKjk en wijs koiyng. Una mujer bella y ofta.«+»Eene schoone en hooge vfoow. 4. Wanneer twee of meer enkelvoudige zelfstandige naam* woorden van verschillende geslacbten te zamen komen, en.de hoedanigheid door slechts epn bijvoegelijk naamwoord ungeduid wordt, dan moet hetzehte ataan m bet tneervoud en in het *nan- pelijk jgeslaoht, indien bet bijvoegelijke naamwoord tot die sooit ▼an bijvoegelijke naamwoorden behoort, welke op het zelfstan- dige naamwoord volgen, ah : El ejtrdto y la armada derrotados.—Het verslagene legef en de veriuagene vloot Mi hermano y mi hermana son hermosos.—Mijn breeder en jnijne zoster zijn scboon, '■ < - Mi padre y mi madre son amados par sus kijos.— -Mijn vader en mijne moeder zijn van hunne kinderen bemind. Maar is het een van die bijvoegelijke naamwoorden, welke v66r het zelfstandige naamwoora gaan, dan behoort hei bijvoege- lijke naamwoord met het eerste zelfstandige naamwoord overeen te fifemmen, als : . ? - Elfamoso asqUoy victoria de las tropas.—De roemrijke aan* vel en de roemrijke overwinning vqn de troepen. La horrorosa confusion y desordendelenemigo*—>Do schrikke- Bjke verwarring en wanorder des vijands. 5. Wanneer twee of meer zelfstandige naamwoorden in het tneervoud en van verschillende gealachten te zamen komen en hunne hoedanigheid doqr slechts een bijvoegelijk naamwoord aan- geduidt word!* dan moet hetzelve, zoo. in geslacht als in getai, o* vereenkomen met het digst bijstaande zelfstandige naamwoord,a!s ; Las hermosas montahas y voiles. — De schoone bergen en daten. Los hermosos valles y montanas.—De schoone dalen en bergen. Los castillos y las bftterias bombeadaSt—De beschotene kastee* fen en batterijen. Las batcrias y los castillos bombeados.^ De beschotene batte- rijen en kasteelen. 6. Wanneer het bijvoegelijke naamwoord volgende op vtnen titelf {net denselven door een werkwoord verbonden is, dan stemt (»3> bet hijvoegelijke naamwoord met den titel niet overeen, maar wel met den persoon, die den titel voert. Su alteza estd male— Zijne boogheid is ziek. Sus Senorias son ricos.— De Heeren zijn rijk. Hier stemmen de bijvoegelijke naamwoorden malo en ricos in geslacht en getal overeen met de personen, welke door de titels aangeduid worden. Over de beheersching der bijvoegelijke naamwoorden. Bijvoegelijke naamwoorden van hoeveelheid beheerachen een zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord van uitgestrektheid met bet voorzetselde. Altura, . hoogte, hondura of prqfundidad, diepte, anchura, breedte of wijdte, largura of targor, lengle, zijn zelfstandige naamwoorden, welke eene uitgestrektheid te kennen geven. De bijvoegelijke naamwoorden van uitgestrektheid, zyn alto, hoog, Tiando, diep, ancho, breed of wijd, largo, lang, enz. Una mesa de tres pies de alto of altura.— Eene tafel van dria voeten hoog. Aanmerkingen. 1. De bijvoegelijke naamwoorden van hoeveelheid komende voor een zelfstandig of bijvoegelijk naamwoord, hetwelk eene uit- gestrektheid aanduidt, wordt over het algemeen door het werk- woord tener beheerscht ; als : La mesa tiene trespies de a&o.-— De tafel is drie voeten hoog* 2. Men mag echter soms het werkwoord ser beiigen, als dan moet het bijvoegelijke naamwoord van hoeveelheid door de voor- afgegaan worden, als : La mesa es de trespies de o&o.— De tafel is drie voeten hoog. Doch beide gevallen kunnen zeer goed met het volgende ver- anderd worden: — La mesa mide trespies de alto. 3. Om het verschil in de maat of hoeveelheid van twee zaken aanteduiden, drukt men zich als volgt uit : — Esta sola es seis pies mas larga que aquella. — Deze zaal is zes voeten langer dan die. Soi dos pulgados mas alto que F. — Ik ben twee duim hooger dan gij. Bijvoegelijke naamwoorden welke met de beheersclien. Indien het bijvoegelijke naamwoord in zich bevat een deel van het zelfstandige naamwoord, wiens hoedanigheid het aanduidt, ge- schiedt de beheersching met dc f als : , Vh sombrero alto de tqpa.— Een hoog gebolde hoed. In dit voorbeeld bevat het bijvoegelijke naamwoord ato een deel van het zelfstandige naamwoora copa in zich. Aanmerking.—lndien de door het biivoegelijke naamwoord, of deelwoord, aangeduide hoedanigheid de uitwerking is van een zelfstandig naamwoord of van de onbepaalde wijze van een werk- woofd, dan regeert het bijvoegelijke naamwoora met de 9 als : Estoi cansado de viaje of de viajar.— Ik ben moede van de reis of van het reizen. In dit voorbeeld is de door het bijvoegelijke naamwoord aan- geduide hoedanigheid canktdo de oitwereing van het zelfstandige naamwoord viaje of de onbepaalde wijze viajar, Bijvoegelijke naainwoorden beheerschen ook met de, wanneer zij fcanduiden : / Afstand. Distance de mi casa. — Ver van mijn huis. Bekwaamheid. El es topaz de hacerlq. — Hij is in staat het te doen. Somas capaces'de gobernar.—Wi) zijn instaat te regeren. Besmettelijkheid. Inficionado de peste.~Met de pest besmeU Gebrek. Falta dejuicio. — Gebrek aan kennis. Gemakkelijkheid. Facil de aprender.— Gemakkelijk te leeren. Hoegrootheid. Capaz de contenerlo. — Groot genoeg pm het te bevatten. Jaloersheid. Estaba zelozo de eZZa.— Hij was op haar jaloejrsch* Kennis. Deseosode saber. — Begeerig om te weten. Menigyuldigheid. Pais abundante de todo. — Een land van o- veryloed. Minachting. Desdefioso de mi/awr.-Mijnegunstniet achtende. Nalatigheid. Descuidado de su persona.— Onverschillig over zijn persoon. Onbekwaamheid. Jncapaz de hacerlo. — Onbekwaam zulks te doen. Onkunde. Estoi ignorante de su destyno. — Ik ben onkundig van zijne bestemming. Onschuldig, Innocente de la actuation.— -Onschuldig aan de beschuldiging. . Onafscheidelijkheid. Inseparable del famor.— Onafscheidelijk van de eer. Onwaardigheid. Es indigno de vivir. — Hij is onwaardig to leven. Schuldigheid. Reo del crimen.— Aan de misdaad schuldig. Schaarschheid. Escaso de dinero.— rSchaars van geld. ( 95 ) Schaamte. < Vergommo de eZ/o.— Er over beschaamd zijqu Vree8. Rezeloso de hablar. — Beschroomd te spreken. Vreemd. Ajeno de la verdad. — Bezijden de waarheid, Vergeetachtigheid. Olvidado de lo que pasa. — Vergeetachtig Van hetgeen voorvalt. Volheid. Ueno de esperanzas. — Vol hoop. Vreugde. Alegre de verme. — BHjde om mij te zien. Waardigheid, Digno de ser comandante.— Waardig bevelr hebber te zijn. Wensch. Estd deseoso de irse.-t-Hij verlangt weg te gaan. Zekerheid. Estoi cierto de elh. — Ik ben er zeker van. Zorgvuldigheid. Es cUidadoso de su persona. — Hij neemt zicfc in acht. Zwarigheid. Dificil de alcanzar.— Moeijelijk te erlangen.— »Eq dergelijken meer. * Bijvoegelijke naamwoorden wdke met a beheerscheiu lste Kegel. Gemeenliik beheerschen de bijvoegelijke naam- woorden met a als de hoedanigheid eene rigting te kennen geeft,als; Estd prdcsimo k la muerte of a morir. Hij nadert zijn dood. Hier is de beheergching van bet bijvoegelijke naamwoord prdesi* mo het zelfstandige naamwpord muerte ofde onj^paaldfB wij$ morir, waar de hoedanigheid gerigt is. 2de Kegel. De bijvoegelijke naamwoorden ^eheerschen te- vens met a wanneer zij aanduideo :' Bezit. Esto pcrtenece a 6h~ Dit betioort aan hem. Gelijkenis. Semejante k el. — Hem gelijkende. Qenaakkelijkheid. • Comprensible a todps.-^Vopr alien begrij- pelijk. Lastigbeid. Molesto k todo el mundo.~La$tig jegens iedereen. Nabijheid. Prdcsimo k perderse.—Z\)nej\ ondergang nabij, Nuttigheid. Util k la nacion.-~rNuttig aan de naiie, Onderwerping. Es leal a supais.—H^ is aan zija land ge? trouw. * t Onwaarschijnelijhheid. Insensible a lo que dijo.rrOngefyk aari zijn zeggen. Yverigheid. Es mux apficado a las cstudiqs.-~Wi is zeer ylij* tig aan de studien.— En dergelijken irieer. ' Bijvoegelijke naamwoorden welke met en regefen. I ste Regcl. Indien da hoedanigheid, welke door Jiet Wj vppge* ( 96 ) lijke naamwoord wordt uitgedrnkt, blitkbaar is, dap beheerscht het bijvoegelijke naamwoord met en, als : Es impaciente en sus ajUcciones.—HT} is ongeduldig in zijne wederwaardighedeo. Wanneer ook een werkwoord in de onbepaalde wijze gere- geerd wordt, als : Es esperto en qprenJer.— Hij is vlug in het leeren. 2de Kegel. De bijvoegelijke naamwoorden beheerschen ook met en wanneer zij aandaiden : Kiesheid. Delicado en su proceder.—Kies m zijne handelin- gen. Onstandvastigheid. Fluctuoso en sus icfea*,— Wijfelend in zijne gedaehten. Vlijt. Soi dilijente en mis otupaciones.—lk ben ijverig in mijne bezigheden. Zuinigheid. Escaso en su mesa.— Zuinig aan zijne tafeL— En dergelijken meei;. Bijvoegelijke naamwoorden wdke met para beheerschen. De bijvoegelijke naamwoorden beheerschen met para wanneer zij aandaiden:. Bekwaamheid. Id&neo para fotto.— In alles bekwaam. Gereedheid. Estoi pronto para hacer eso.— Ik ben bereid da* te doen. Geschiktheid. El es prdpio para tafo.— Hij is tot alles ge« scbikt Ongeschiktheid. Imprdpio para gobernar.— Onbekwaam te regeren. Voordeel. Proveehoso para su o/tcto.— Voordeelig aan zijo beroep. — En dergelijken meer. Bijvoegelijke naamwoorden wdke met con regeren. De bijvoegelijke naamwoorden regeren met con wanneer zij gedrag aandaiden, als : Es amoroso con toio.— Hij is iedereen genegen* No seas ingrato con Dios.—Wees niet ondankbaar jegens God. Se mostrd humilde con quitarse el sombrero*— -Hij toonde zicb nederig door zijnen hoed aftenemen. Fu6 respetuoso con sus bienhechores.—Hij was eerbiedig jegens zijne weldoeners. Somtijds wordt hdcia in stede van con gebezigd, als : Ingrato h&cia Dw.— Ondankbaar jegens God. ( «■> Cortes hacia rugamigos. — Beleefd jegcna zijne vrienden.- Duke hacia sus inferiores.— Zacht jegens xijne minderen. :.'■ En Boratijdg yam con, als: .""'* Ingrato para con Dkv, enz. , '" . , '"_ ' '*, j4anp.eri.in.f- . . -, • -.,\ Bfet voorgaande bevat de voornaamste regela over d? behe^r- sching der.biivaegelijke naamwoorden, .. welke, de leerliogen ge*_ noegzaam Eulfen aanwijzen-om in onderscheidene . gevailep de toepasseKjke voorzetzels bii de' bijvoegelijke'naamwporden te es-, bruiken. Van deze regefs echter wijken eenige biJTOegeiijke,' naamwoorden, welke naargelang van den zin door verschiflende; voorietiels beheerscht woraeri, als by voorbeeld Ingrato. pit i woord bchcerscht met con, A of hacia. ' Ingrato con todos.~- Ondapkhaac jcgens alien. ., iv , Ingram a *«. -Zh'os. — Oudankhaar jegena zijnen God i . .-\ Ingrato hacia Mi bienhechor. — Ondankbaar jegens z5jnen wel"-. doener. ■..-•-■ -.a Superior kart beheerscht worden door en of '(27 " Superior en luce*. — Verbeven in kennis, -,,_ Superior al ofro. — Verhoven borne «nderen. .< . - - i-j> -i- 4je«p fcao baheewcht worden doonfeoftf. *\ . Ajeno.^c Wir^orf.r-Bgzijden de waarhcid. Jjciio a fo 91/e a^g-a. — Vreemd aan hetgeen hij eegt.— En der- : gelyken. nieer. , ■<■■,■ ' ' '. BENE NADERE V£KD£«LIKG 1>BR !»**MWOQKpJBH. De spaanscbe Akademie maakt eene.apdere verdeeling der naamwoorden, als: it >orspronkelijke naam- wooden, it&nbres ' A amwoorden, nwnbr.eit coleettviu, naimwoor* riding of menigte van, 1 peraorien of zaken ] a; -bales, 'naamwoorden) welke afgeleid' zijn "vi ibres compuestot, ia- ; mengesteMe iiaariiwc os, comparativostf su?, perhitivos, stellige, verge I ijkende en overtreffende naamwoorden, 6n numerakb, -telwoorden. De eerste. primitives, berapronkeliike, zan namen, welke. piet ' van and ere woorden van de spaanWhe t'aaf afstammen, als : ciehp, tierra,'monte,paldcio,\iztne}, aarde,.berg,piilqis.. ,■' pe tweede, deriyados, afgeleide, itamnien, af van de aorapron- kelijke, als: van cielo: celeste, 'celestial ";. van tieri'ai terrazgo^ terretui, terruno, terrestre, terrdquco, ieri;cif.al ; van montei.mon- tero, tiionteria, montardx, mohtmno, moittaxifigo; vaujjg/tfcip .-. pataciego, fens. , ( 98 ) Oncter <le afgeleide naamwoorden behooran ook de namen van xolkerenjentilicios of nacwnales, als : van Espana, Espanat, van Castillo, Castellano, van Leon, Leonis, van Andalucia, Andaluz f van Estremadura, Estremeno, van Toledo, ToUdam, van Gata- luna, Catalan, van Escitia, Escita, van Moscdvia, Moscovita, van Pirsia, Persa, ook wel P&rsico en Persiano, Ook behooren de Patronimicos, de familie namen, als Sanchez, Alvarez, Fernandez, ens. onder de afgeleide naamwoorden. Ab mede de Aumentativos, naamwoorden, welke iets vergroo* ten of vergroot voorstelleq, als ; van hambre : liombrvn, hombrazo, hambronazo ; van mujer ; mujerona, mujer aza, mujeronaza ; van frande : grandon, grandote, grandazo en grandonazo, Hieruit lijkt, dat de meest gebruikte uitgangen der vergrootende naam* woorden op drie kunnen bepaald worden ; namelijk in azo, on en ote voor het maimelijke, azo, ona en ote voor het vronweiijke, Hombre, man ; hombron, hombrazo t hambronazo een groote man ; sombrero, hoed ; sombrerote, een groote hoed, ens* ofachoon de spaansche schrijvers hierin veel vryheid nemen. Aanmerking.—*HQt is noodig bier aantemerken,dat deuitgang mo soms gebruikt wordt om aaotedniden het wapen waarmede iemand gedood of gefcwetst wordt, en moet dtp in dlf. geval niet onder de aumentattvos gebragt worden, als : ~ Le matd de un pi sfoletsao^ Hij doodde hem met een pistool. Metird en tierra can un garrctsao. Jlij sloeg mij te* neder iqet een stokslag. Even zoo is fusilazo geen vergroot naamwoord van fksil, om dat het met azo eindigt ; het duicjt niet aan een gfOQt geweer, maar het schot van eetf geweer. ' Noch iq acerico verkleinwoqrd vqq acero, om dat het in ico eirtdigV < - De verkleinende naamwoorden dirninytivos worden gewoorilijk gevormd door de uitgangen van tco, i7/o, ito en uelo, als : van horn* bre, hanibresico, hopwresillo, hombresito, hombrezuelo ; van mujer, mujersica, mujersiUa, mujersitd, rhujerzueld; v^nchico: Mein, chipuUh,chiquito,chicuelo; \mchiea: kieine, cfiiquUfa, cfiiqvita, chicueUfi Niettemin worden er eenigen gevonden met den ttitgang ete ; als ? van calvo, calvete ; van tnozo, mozalvele. Eenigen met in, als t vt*n espada, espadin ; van gelyca, peluquin ; ' en eenigen met ejo, als: van anirnal, animalejo; van caudal^ candalejq ; van fwi/fo, ovittejof en ook eenigen met on, als;. van an^r, ansaron. 