VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
- heeft, werpt hij het bedriegelijk voorwerp zijner hope onder het overige uitfchot, en hervat geduldig zijnen arbeid, Som- tijds gebeurt het, dat de meeningen verdeeld zijn, en alsdan heeft de vinder het regt, den vermeenden diamant in een, opzettelijk daartoe beftemd, klein ijzeren kistje te werpen, dat .zoo vele vakjes heeft als er arbeiders zijn, en van boven een gelijk getal ronde gaatjes, met nommers voorzien. Dit geheimvolle kistje, waarvan de fleutel bij den Infpecteur be. rust, wordt des’ avonds naat het kantoor gebragt, aldaar, in tegenwoordigheid des vinders, onderzocht, en uitfpraak gedaan , of hij op het bepaalde loon al dan niet aanfpraak hebbe, Wanneer men die zestig arme, havelooze knapen gade- flaat, zoo als zij daar over de waschbanken liggen , naar goud en diamanten zoekende, treft ons het zeldzame contrast van rijkdom en armoede; maar tot heden is de vond der laat- ften nog zeer onbeduidend: in ongeveer anderhalf jaar zijn nog flechts dertig ftuks, van $ tot 25 karaat gewigts, en die alle in het dal van Poludenka, gevonden, Men mag zich echter vleijen, deze kostbare kristallen ook op andere plaat- fen te zullen vinden, Ínzonderheid bijaldien men door den dolomiet veelligt de eigenlijke diamantbedding op het fpoor komt. DE VLUGT VAN KAREL DEN M. Naast Koning KAREL DE I op het fchavot zijn leven ver- loren had, ondernam, gelijk bekend is, zijn oudfte zoon, * naderhand de tweede van dien naam , zijnen ridderlijken togt , om de partij te beftrijden, die zijnen vader van den troon geftooten had, De flag bij Worcester, op den 3den Septem- ber 1651, befliste nogtans, ook in dezen tweeden kampftrijd , wederom ter gunfte der Republikeinen, In dit gevecht ver- mogt KAREL flechts 12000 man, meest Schotten, den 30000 . man fterken vijand tegenover te ftellen; maar ondanks deze meerdere fterkte zijner tegenpartij, en hoezeer dezelve door den krijgskundigen CROMWELL werd aangevoerd, liet zich de Prins, die toen eerst 20 jaar oud was, niet dan na de dappere tegenweer uit het veld flaan. Wat hij ook later, als Koning, moge geweest zijn, bij deze gelegenheid echter ontwikkelde hij al de eigenfchappen , vereischt in eenen Prins, die zijn leven op het winnen eener kroon zet. Zelfs toen reeds al de hoop op een’ goeden uitflag des krijgs verdwenen DE VLUGT VAN KAREL DEN li, 89 was, en zijne troepen in wilde vlugt de ftraten van Worces- zer bedekten, deed hij nog eene laatfte krachtige poging om hen te herzamelen, en toen hij eindelijk zag , dat alle aan- fporing vruchteloos was, riep hij: „ Zoo fchiet mij dan liever neder, dan mij het ongeluk van dezen dag te laten overleven!” Bijna met geweld moesten zijne vrienden er hem toe brengen, de ftad te verlaten en voor den zegevieren- den vijand te wijken, Wat nu, na deze overwinning, van hem geworden was , bleef langen tijd een raadfel, En bijna alleen door een won- der had bij aan des vijands handen kunnen ontkomen; want CROMWELL, wiens arendsoog reeds in de verte op de kroon gevestigd was, fpoorde als een bloedhond den ongelukkigen Koningszoon na, die tusfchen hem en het doel zijner ftaat- zucht ftond, Er werd een prijs van duizend pond fterling op zijn hoofd gezet, en allen, die zich verftouten mogten hem eene fchuilplaats te verleenen, werden met de ftrenge ftraf van hoogverraad bedreigd, Afdeelingen krijgsvolk , te paard en te voet, doorkruisten onophoudelijk de om het flag- veld gelegene oorden in alle rigtingen; terwijl kust en havens in dien omtrek allernaauwkeurigst bewaakt werden. Desniet. temin was er geen fpoor van zijne vlugt te ontdekken, en even min kon men te weten komen, waar de Koning (ÇK A- REL was tot Koning van Schotland gekroond geworden) eene wijkplaats gezogt mogt hebben, offchopn men omtrent het lot van bijna al de overige perfonen van eenig aanzien uit de rijen der Koningsgezinden zekere berigten had, En nu werd nog verfcheidene weken lang de Koning des te iĳveriger na- gefpoord, omdat men ftellig meende te weten, dat hij En- geland niet verlaten had. Inderdaad was het ook flechts onder de dreigendfte geva- ren, en door grootmoedige zelfopoffering van den kant van verfcheidene perfonen, den Koning mogelijk geweest, mid- den door de digte drommen zijner vijanden te ontfnappen. De zijde der ftad Worcester, aan welke de aftogt gebeurde, bragt de vliedenden op den grooten weg naar het noorden , en op dezen weg joegen zij een tijdlang voort, zonder te weten waarheen, en alleen om den vijand zoo ver mogelijk achter hen te laten, Gedurende den nacht na den beflisfen- den flag ontmoette xareL eene afdeeling der Schotfche rui- terij , die zich rondom hem gefchaard had, doch te zwak ge- weest was, om hem gedurende de krifis van nut te kunnen MENGELW. 1839, No. 2, G 90 DE VLUGT zijn, en die nu veel te talrijk was, om den vijand te ont- komen, Derhalve fcheidde zich de Koning van dit paarden- volk, en, flechts door weinigen zijner getrouwen verzeld , nam hij den regtftreekfchen weg naar Derbyfhire , alwaar, gelijk de Graaf van perBy hem verzekerde, eene veilige fchuilplaats voor hem te vinden zou zijn op den huize Bos- cobel, een der landgoederen van dien Graaf, die kort daarop zelf in hechtenis genomen en ter dood gebragt werd, Nadat zij tot des ochtends toe voortgereden waren, bereikten zij in de eerfte plaats JWhiteladies, eene andere aan het huis Derby toebehoorende landbezitting, niet verre meer van Bos- cobel. Te Whiteladies vertoefde de Koning, hoe afgemat hij ook was, flechts een klein uur; maar, terwijl hij zich hier bevond, poogde men zijne vlugt door eenige verkleeding te hulp te komen, zoo als zij, die hem verzelden, dezelve tot zijne redding het dienftigst oordeelden, Hier werd hij, zegt een oud handíchrifc uit dien tijd, van zijnen vorftelijken dos ontbloot; men fneed hem het haar af en deed hem eene boe- renkleeding aan; terwijl zijne geleiders ook zijn aangezigt en zijne handen onkenbaar poogden te maken en hem ook nog eene houthakkersbijl op den fchouder gaven, om zijne ver- momming te voltooijen. Nadat dit gedaan was, namen diegenen zijner vrienden, die in het geheim waren, met tranen in de oogen van hem affcheid , en reden allen van Whiteladies weg, zonder dat ook zij nog wisten, waarheen zij zich wenden moesten, De Ko- ning zeg zich thans aan de hoede van vier gebroeders toe- vertrouwd, PENDEREL geheeten; mannen, wien hunne on- verzettelijke trouw eene eervolle vermelding in de gefchie- denis verworven heeft. (*) Hun zwager YATES voegde zich mede bij hen, niet minder vast dan de PeNpeRrEL’s befloten hebbende, zijnen Koning op dezen weg van gevaar met raad en daad bij te ftaan, Nadat de Koning van zijne vrienden affcheid genomen had, werd hij door zijne gidfen (*) Oorfpronkelijk waren er zes gebroeders geweest; maar een hunner was in den oorlog, nog vóór den flag van Wor- cester , gefneuveld. Allen woonden op het land, en waren, als boschwachters, pachters em molenaars, nabij Boscobel ge- zeten, De vijfde muntte, evenzeer als zijne broeders door zijne loyaliteit uit, daar hij ondernam, Lord wirmor (na- derhand Graaf van Rochester) in veiligheid te brengen. g VAN KAREL DEN ÍI. 91 paar het digtfte gedeelte van het boech geleid, en het was ook hoog tijd; immers reeds fpoedig ware de vijand hem op het {poor geweest: naauwelijks een half uur was verloopen, of de hem vervolgende vijandelijke ruiters kwamen te White- ladies aan, en doorzochten het huis. Dat hij hier flechts ter naauwernood ontkomen was, bleef den Koning zelven piet verborgen; want zijne geleiders hadden zich op onder- fcheidene punten verdeeld, van waar zij naar alle kanten ‘svijands nadering konden gadeflaan, Middelerwijl had de koninklijke vlugteling zijne rustplaats onder een boom geno- men, werwaarts een der bróederen, aan wien men den naam van den trouwen RICHARD gegeven heeft, hem geleid had. Vermoeid, gelijk hij was, zou hij hier reeds eene dragelijke legerftede gevonden hebben, ware het niet, dat de aanhou- dende regen hem belet had op het veldbed uit te rusten, hetgeen RICHARD's zorg hem had weten te verfchaffen, Terwijl hij in dezervoege voor het oogenblik aan het gevaar ' onttrokken fcheen, was ook de moeder en zuster der Pen- DEREL’s aangekomen, fpijs en drank voor hem medebren. gende, Toen zij hem zag, zonk de oude vrouw op hare knieën, en dankte God, dat Hij hare zonen uitverkoren had, om hunnen Koning uit het midden van deszelfs vijanden te redden. In dit woud bleef de Koning dien geheelen dag (den Aden September) tot negen ure des avonds, toen hij, aan de hand van RICHARD PENDEREL, zich weder op weg maakte, en, op raad van dezen, zijne rigting dwars door Stafford- fhire nam, om een klein vlek in SAropfhire, Madely ge- naamd, en dat niet ver van de-Severn lag, te bereiken, ho- pende aldaar verfchoten te kunnen blijven, tot dat het hem mogelijk zou zijn de kust te verlaten, Niet dan met de ui- terfte infpanning en moeite gelukte het hem tegen midder- nacht op dit verhoopte punt van rust en verkwikking aan te komen. Het huis, waar de vlugtelingen aanklopten, was dat van eenen geestelijke, worr genaamd, die, hoezeer ko- ningsgezind, hun terftond bij het binnenlaten verklaarde, dat hij geen oogenblik voor hunne veiligheid kon inftaan, ver- mits twee regementen in het dorp gelegerd waren, om de Royalisten te bewaken, en dat nog zoo even zijn huis als verdacht doorzocht geworden was. Derhalve zag de Koning zich gedwongen, met zijnen leidsman nachtkwartier in eene hooifchuur te nemen, waar zij den dag van den 5dem Sep- G 2 92 DE VLUGT tember bleven, tot dat het donker begon te worden. Mid- delerwijl had hun gastheer alles in het rond opgenomen, en bevonden, dat alle fchuiten weggebragt waren, en elke brug, die over de Severn voerde, fcherp bewaakt werd, ‚De Ko- ning en diens gids waren dus genoodzaakt, voor dien nacht hunne toevlugt wederom in de nabuurfchap van Boscobel te zoeken, , Des anderen daags, den 6den September, °’s morgens vroeg, terwijl de Koning in de ftruiken van het bosch verborgen zat, — want het was veel veiliger, zich gedurende den dag in het bosch op te houden, dan in eenig huis, uit hoofde der menigte foldaten, die overal in de woningen rondfnuffel- den, — „bemerkte hij,” verhaalt CLARENDON, die dit relaas uit den eigen mond des Konings had, „ eenen anderen „ man, die op een’ eikenboom geklouterd was, Op ’s Konings verlangen klom hij naar hem af, en toen bleek het, dat hij een gevlugte Kapitein der Royalisten was, met name C AR E- Less. dags avonds door JOHN PENDEREL eenige regels fchrift van Lord wiLmort’s hand ontving, die hem noopte, bij hem te Mofeley (in Staffordfhire) te komen, waar hem eene veilige vrijplaats wachtte, en waar reeds alles in gereedheid gebragt was, om hem tot het volkomen gelukken zijner ver. dere vlugt behulpzaam te zijn. De Lord verwierf zich bij deze gelegenheid met volle regt den naam van een’ man van eer, daar hij zijne eigene veiligheid geheel en al veronacht- zaamde en uitfluitend op het welzijn van den Koning be- dacht was, die ook inderdaad flechts daardoor eenig en al- leen gered werd, In den nacht van den 7den op den 8ften vlood de. Koning van Boscobel naar Mofeley, begeleid door de onvermoeide PENDERELS, Ook ditmaal had hij het ‘flechts aan een gelukkig toeval te danken, dat hij de handen zijner vijanden ontkwam; want reeds den volgenden dag kwa- men achter elkander twee detachementen ruiters naar Bosco- bel en doorzochten alle hoeken van het huis; doch de vogel was gevlogen, Bij deze nachtreis naar Mofeley reed de Ko- ning op een oud, afgereden trekpaard, en echter was hij blijde het te hebben, vermits zijne voeten door de vlugt naar en van Madely en de overige vermoeijenisfen fterk gezwollen en fiuk gegaan waren, Desniettemin pasten de Koning en zijn knol, wat het uiterlijke betreft, volkomen bij elkander ; want zijne garderobe beftond flechts uit een vest en broek van grof en afgedragen laken, een oud en morfig lederen wambuis, groene koufen met gaten, zware half verfletene fchoenen, een’ gefcheurden grijzen hoed zonder voering of lint. In -de- ze verkleeding reed de Koning, omgeven door zijne zes ge- 94 DE VLUGT trouwen, — want ook hun zwager vaTes was medegere- den, — twee voorop, twee achter hem en een ter wederzij- den, allen gewapend en allen bereid, om iedere verhinde- ring, welke zich mogt opdoen, zelfs met opoffering van hun eigen leven, te overwinnen. Er is ook nog eene aardige anecdote, die nopens HUMPHREY PENDEREL van dezen togt verteld wordt. Toen namelijk de Koning zich beklaag- de, dat de draf van her qpde paard zoo geweldig ftootte , hernam HUMPHREY: „ Maar bedenk dan toch, mijn Ko- ning, dat uw ros den last van drie Koningrijken op den rug draagt!’ — Behouden kwamen zij te Mofeley aan, waar de bezitter, die WHITGREAVvE heette, als ook Lord wrir- MOT, gereed ftonden, om Z. M. te ontvangen. In den nacht van den lOden gelukte het aan KAREL ‚ om van Mofeley naar Bentley te geraken. Dit was een nabijge- legen landeigendom van Kolonel LANE, eenen Royalist, denzelfden , die het vroeger vermelde plan tot het ontkomen van den Koning aan de hand gegeven had. De zuster van dezen Kolonel had een’ pas voor zich en haren bediende, om een’ harer verwanten , zekeren Heer N ORTON, te Bris- tol te gaan bezoeken, De kust te bereiken, moest natuur- lijk den Koning het meest aan het hart liggen ; derhalve fprak men thans af, dat hij de rol van dien bediende op de reis vervullen zou. Hoe groot het gevaar ook ‚was, in het open- baar, bij dag en vele mijlen ver, midden door de vijandelijke krijgsmagt te trekken, ftemde hij evenwel in dit plan. Hij verwisfelde diensvolgens het boerenpak , dat hij tot nog toe gedragen had, met een’ gewonen livereirok , en fpoedde zich den llden te paard van daar, met zijne voorgegevene gebied- fter, die door eenen neef, den Heer La SCELLS, verzeld werd, achter zich, Na eene reis van drie dagen bereikten zij behouden het huis van den Heer NORTON, zonder dat hun eenige verhindering hoegenaamd overkomen was, niet- tegenftaande zij honderden van menfchen ontmoet hadden, die den perfoon des Konings naauwkeurig kenden, en voor welke het niets vreemds of ongeloofelijks geweest zou zijn, bem te dezer tijd in zulk eene verkleeding te zien. Bij den Bristolfchen bloedverwant aangekomen, ging K A- REL, zelfs ten aanzien van den heer des huizes, door voor WILLIAM, den bediende van Mejufvrouw LANE, en om zich zoo veel mogelijk aan alle nieuwsgierige blikken te ont- trekken, wendde hij ongefteldheid voor, en verliet zijne ka- mer niet. Misf LANE, zeggende dat haar vader boven alle andere bedienden op hem gefteld was, trok zich zijnen toe- fland zorgvuldigst aan. Een- of tweemaal bragt zij zelve hem zijn eten; doch daar zij, zonder opzien te verwekken, dat niet altijd kon doen, droeg men zulks eens gan den huis- knecht op, en niet weinig zeker fchrikte de Koning , toen deze man op de knieën viel, en met tranen in de oogen uit- riep: „ Wat ben ik verblijd, uwe Majesteit te zien!” Na een oogenblik bedenkens begreep de Koning, dat het raad. Zaamst zijn zou, den genen, die hem dus herkend had, tot zijnen vriend te maken; en hij heeft ook geene reden gehad, 96 DE VLUGT om over dit befluit berouw te gevoelen, daar de zorg vam dien bediende hem voor ontdekking van den kant der overige huisgenooten beveiligde. Het ontworpen plan bragt mede, dat Misf LANE, in ge- val er zich geene gelegenheid, om ter zee te vertrekken te Bristol mogt opdoen, aan den Heer TORTON zou zeggen, dat haar voornemen was, alvorens naar huis te keeren, nog eenen anderen vriend in Dorfetfhire te bezoeken, om op de- ze wijs weder een ander punt der kust te bereiken, Tot uit- voering van dit plan bood zich weldra eene gunftige omftan- digheid aan, en den 18den September had KAREL, zonder herkend te worden, het huis van een’ zijner vrienden, den Kolonel wijNDHAM, bij Sherborn, in Dorfetfhire , geluk- kig bereikt. Wirmor, die den Koning uit Bentley nage- reisd, en, fchijnbaar onbezorgd, met eenen valk op den arm, den geheelen weg over gereden was, eene onderne- ming, welke hemzelven, zoo wel als zijnen heer, uiterst gevaarlijk had kunnen worden, voegde zich in wyNDHAM's huis weder bij hem, om te beraadflagen, wat nu verder on- dernomen behoorde te worden, Offchoon zij zich thans hier in de nabijheid der zeekust bevonden, konden zij er des te minder op veiligheid rekenen, vermits de tegenpartij juist te dezer plaatfe veel aanhangers telde, en geheel de bevolking, vriend zoo wel als vijand, zich nog altijd met het onbeken- de lot des Konings bezig hield, Na menige vruchtetooze poging vond Kolonel wyYNpnHaAMm eindelijk te Lyme Regis een fchip, hetwelk hij huurde, om eenen Edelman met des- zelfs bediende (den Koning en wrLMmor) naar de Franfche kust te brengen, Plaats en tijd der infcheping werden thans nader afgefproken, en, om zoo veel mogelijk opzien of ver- denking te vermijden, had wynpHaM zich bevliĳtigd, in eene herberg, die door eene weduwe bij Charmouth gehou- den werd, een paar kamers te vinden, om, naar hij voorgaf, tot fchuilplaats voor een jong paar te dienen, dat heimelijk met elkander getrouwd was. Overeenkomftig deze affpraak , kwam KAREL kort daarna er aan, verzeld door eene jonge dame, JULIANA CONINGSBY genaamd, als ook door WILMoT en den Kolonel, Tot dusverre was alles naar wensch gegaan; maar.nu kwam het bepaalde uur, waarop het fchip verfchijnen moest, en geen vaartvig kwam opda- gen. Met het aanbreken van den dag ging wir mor zelf naar Lyme op weg, om naar het fchip te vernemen; terwijl VAN KAREL DEN II, 97 KAREL met de jonge dame, welke hij voorgaf aldaar niet in veiligheid te achten, naar Bridport reed, om er op WIL- Mor te wachten, Hier echter, geraakte hij in het grootfte gevaar, dat hem op geheel zijne vlugt nog overkomen was, Hij vond er , namelijk, een vijandelijke korps van 1500 man, dat alhier ingefcheept moest worden, en de geheele omtrek was digt gedrongen vol menfchen. Ware hij teruggekeerd , zoo zou hij zich hoogst waarfchijnlijk aan vermoeden en aan ontdekking hebben blootgefteld; moedig vervolgde hij der- halve zijnen weg, tot dat hij de herberg bereikt had, Hier was hij, vergelijkenderwijs, weder in veiligheid, en kort daarop kwam hij en wiL MoT, buiten de ftad, bij elkander, als wanneer hij vernam, dat de reden van het achterblijven van het fchip geweest was, dat de vrouw van den Kapitein dezen had afgeraden, zich met eene zaak, die haar verdacht fcheen, in te laten, Zij zagen zich dus weder gedwongen, eene andere gelegen- heid af te wachten, en de Koning, aan.wien veel, dat in de nabnurfchap voorviel, ongerustheid verwekken moest, be- floot, den Sften October, wyNpuHam’s- huis te verlaten , en naar, Heale, bij Salisbury, indat eener weduwe nype te vlugten. Hier gelukte het eindelijk aan een’ zijner vrien- den, om voor hem de overvaart te bedingen aan boord van een kolenfchip , dat bij New-Shoreham, niet verre van Brigh- ton, lag, en naar de Fran/che kust beftemd was. Den l5den October kwam KAREL te Brighton, om den laatften gang te doen, die hem voor langen tijd buiten het bereik zijner vijanden moest brengen. Doch ook hier nog was hij op het punt om verraden te worden. Toen hij, namelijk , des avonds, te Brighton, met den eigenaar en den Kapitein van het fchip aan tafel zat, ontdekte deze laatfte, die tot nog toe onbe- wust gebleven was, wien hij aan zijn huis ontvangen had, dat deze reiziger niemand anders was, dan de Koning. Dat KAREL Onder al deze gevaren zoo gelukkiglijk zij- 98 DE VLUGT VAN KAREL DEN Il, nen vijanden ontkomen was, werd door zijne aanhangers als een wonderwerk befchouwd, en inderdaad grensde het aan het wonderbare. Onder de vele perfonen, die met den Ko- ning in aanraking gekomen waren, en die meestal tot de la- gere volksklasfen behoorden, was er niet een eenige, die door den grooten, op deszelfs hoofd geftelden, prijs in ver- zoeking geraakte, hem te verraden; en verheugend is de ge. dachte, dat KAREL naderhand, toen hij tot den troon ver- heven werd, ook de magt had, om aan de PENDERELS, LANES, WYNDHAMS en anderen zijne dankbaarheid voor de dienften te bewijzen, welke zij hem in den tijd van ge- vaar en nood bewezen hadden, t STRENGE PURITEINEN IN NIEUW-ENGELAND, Deze ftrengheid toont zich niet alleen in de zeden ; men ziet dezelve ook in de wetten doorftralen, Dronkenfchap , hazardfpelen , ongebondenheid, Godslastering, het niet vieren of het ontheiligen van den zondag zijn, in Masfachufetts, overtredingen , die met gevangenis of geldboete geftraft wor- den, Het in Nieuw-Engeland heerfchende Puriteinismus oe- fent zijnen invloed nog over alle de Vereenigde Staten uit; zoo bepaalt het Strafwetboek van Okio gevangenis op onge- oorloofden omgang tusfchen ongehuwde mannen en vrouwen. Ik heb te Cincinnati perfonen gezien, welke om zoodanige overtreding veroordeeld en in een’ ongezonden kerker opge- floten werden, waar de frisfche buitenlucht niet kan indrin- gen. Te New- Tork zijn alle kansfpelen, als kaart-, dobbel- en biljart-fpel, op alle openbare plaatfen, in herbergen, kroe- gen, pakketbooten enz., op eene boete van 10 dollars voor den waard of houder, verboden, Ieder perfoon, die zekere fom met een hazardfpel wint, moet vijfmaal de fom van het gewonnen geld, als boete, betalen, Die in eenig fpel of door eene weddenfchap eene fom van 25 dollars verliest of wint, wordt fchuldig aan wangedrag (misdemeanor) ver- klaard, en verbeurt eene geldboete, welke niet minder dan vijfmaal de hoeveelheid van het verlorene of gewonnene zijn mag. De wetten van denzelfden Staat ftraffen niet alleen Godslastering, maar ook alle vloeken en zweren; zij ver- bieden het verkoopen van fterke dranken in de nabijheid eener godsdienftige vergadering, ten minfte op eenen afftand STRENGE PURITEINEN IN NIEUW-ENGELAND. 99 van twee (Eng.) mijlen in het rond, Het Wetboek van Pen- fylvanië behelst dergelijke verordeningen: op dronkenfchap is deels gevangenis , deels geldboete bepaald; en berbergiers, welke gelegenheid tot het overtreden der wet verfchaft heb- ben, verliezen hun patent, Wanneer iemand als drinker of dagelijkfche zuiper bekend is, benoemt men voor hem eenen curator of voogd, als of de perfoon krankzinnig ware ; en zoo iemand, hij zij herbergier, ftoker of tapper, hem fter- ken drank verkoopt, moet deze 10 dolars boete betalen. ROOD, WIT EN BLAAUW, Drie kleuren, ja, wier wondre pracht Reeds uitblonk bij ons voorgeflacht ; Drie kleuren, die ons ’t harte boeijen ; Drie kleuren, die nog dag aan dag, O Neêrland! in uw fchoone Vlag Met onverdoof bren luister gloeijen. Ja, welk een mastbosch voor ons oog Langs IJ- of Maaskant weemlen moog , Geen Vlag, waarvoor uw Vlag moet zwichten! Zij golft en glanst ons toe van ver, Als waar’ ze een fchittrende avondfter In ’t heir der mindre hemellichten, Belonkt haar van d’ azuren trans De heldre zon met gouden glans, Hoe lieflijk ftreelt zij °t oog der volken ! Beftookt de orkaan den hollen vloed, Ze ontleent haar pracbt een hooger gloed Aan °t graauw van ’s hemels donderwolken. è Van waar ons ’t hart zoo diep geroerd, Als ze aarde en zee wordt omgevoerd, Of ftaatlijk opftijgt uit ons midden ? Wat raadfel dan, wat hoogen zin, Wat Godfpraak houdt dat wonder in, — Die Vlag, die volk bij volk aanbidden ? Wat zien we in dat zoo gloeijend rood ? Het bloed, dat ben door de aadren vloot, 100 ROOD , WIT EN BLAAUW. Die ze eens zoo ftout aan ’t niet onttogen; Het bloed, waardoor nog onze borst Den dood trotfeert voor Land en Vorst, Zoo flechts die Vlag ons blinkt in de oogen. Wat wil dat wit, die heldre baan? Zij wijst ons Neêrlands braaf heid aan ; Zijn blanke trouw 5 zijn’ open handel. Ja, Volken! wie ons prijze of laak’, Zóó vlekloos rein is Neêrlands zaak, Zóó ongekreukt zijn woord en wandel, Dat blaauw, met rood en wit vereend , En Nasfau’s wapenfchild ontleend, Wat mag dat vorstlijk blaauw ons toonen? Dat blaauw weêrglanst het blaauwend (taal, Dat, eeuw bij eeuw , de zegepraal Of neêrlaag gaf aan ’s werelds troonen, Dat ftaal, nooit ftrafloos aangefard ; Dat bloed, zoo warm in ’t Hollandsch hart ; Dat vlekloos regt, naast God ons heilig; Dat, Neêrland, ftelt uw’ dierbren grond — Nog meer dan ’t fluwfte Troonverbond — Voor ’t helsch verraad der boosheid veilig. Waal uit, waai uit dan, fchoone Vlag! Geen Vorstlijk feest, geen vreugdedag Verlustig °t hart van Neêrlands braven, Of wapprend toone uw purpren gloed, Uw fchitirend blaauw, dat ftaal en bloed Ons regt tot in den dood zal faven! A. C. SCHENK, NN aeaa ŮŮĖĖ—ŮŐŮŐĖ—Č—Č——Č—_ i DE EDELE VORSTIN. Eene Vorftin uit de Rijnlanden deed eens met eene harer Hofdames eene wandeling; want de groene boomen, het ftroo- mende water en het blaauwe hemelgewelf bevielen haar, ge- ljk God ze gemaakt heeft, veel beter, dan zoo als zij in den fchouwburg nagemaakt worden, Aan den weg zat eene DE EDELE VORSTIN, 101 behoeftige, blijkbaar door kommer nedergedrukte vrouw, met een’ kwijnenden zuigeling op haren fchoot, Door me- delijden aangedaan, bleef de Vorftin ftilftaan, en zeide: „ Waarfchijnlijk is uw kindje ziek?” — „ Ach!’ hernam de arme vrouw, „ het wurmpje moet verfmachten ; het voed- fel in mijne borften is opgedroogd, want federt twee dagen heb ik niets gegeten dan een ftukje droog brood.” Op eenen wenk der Vorftin haalde de Hofdame een goudftnk uit, en gaf het aan de ongelukkige moeder, Deze nogtans begon te- fchreijen, en zeide: „ Kon het maar terftond in zog ver- keeren!’ Dit woord trof het hart der edele Vorftin. Te huis had ook zij eenen zuigeling , dien zij zelve zoogde. Zij zette zich naast de arme vrouw op het gras, nam haar het kind van den fchoot, en legde het aan hare borst, — Ik had op dit oogenblik wel de arme moeder willen zien en de voortreffelijke Vorftin, ‘en ook, zoo iets zoodanigs gezien kon worden, den Engel, die naast haar ftond | DE DROOM VAN EEN’ TER DOOD VEROORDEELDEN, \ De morgennevelen rustten nog op de toppen van den berg, aan wiens voet het Amerikaanfche ftadje Redcliff ligt; maar de wegen, die derwaarts leiden, waren reeds met de bevol- king van den ganfchen omtrek vervuld. Te Aylesbury waren alle winkels gefloten; de hamer van den groflmid rustte op het aanbeeld; geen rijtuig was op de ftraten te vinden, ja zelfs de deur der herberg was digt, en de fleutel volgde den bezitter naar eerstgenoemde plaats; kortom, alles duidde aan, dat eene buitengewone gebeurtenis aldaar moest plaats grijpen. Hoe meer men het ftadje Redcliff naderde, des de grooter werd het gewoel van menfchen, Mannen, vrouwen, kinde- ren en paarden, alles wemelde daar bont door elkander, Het ftadje was reeds meer dan vol, vóór nog de ftralen der zon het dal, waarin het lag, verlichten konden. In de herberg heerschte eene ongemeene drukte; in de ftraten begroetten alle bekenden elkander; de paarden trappelden; de honden blaften; de vrouwen praatten; maar de aanblik dezer woe- lige menigte liet niet gisfen, tot welk einde zij derwaarts Was zamengevloeid, Binnen de muren der oude, aan den voet des bergs gele- 102 \ DE DROOM gene, fteenen gevangenis had dien morgen een tooneel van geheel anderen aard plaats gehad. Daar lag, in een vochtig, bedompt, flechts door eene kleine opening fpaarzaam ver- licht kerkerhol, met ketens beladen, een ongelukkige, wiens "einde nabij fcheen te zijn. Eenige uren vroeger was zijne getrouwe gade, met zijn dochtertje, van verre gekomen , om hem aan den rand des grafs nog eenmaal in de armen te flui- ' ten. De korte zamenkomst was ten einde. De ongelukkigen hadden zich wederzijds aan de hoede van hunnen Hemelfchen Vader aanbevolen, en waren toen gefcheiden: de man, om zijn lot op het fchavot moedig tegen te gaan; de vrouw, naar het fcheen, om de lange terugreis weder aan te nemen. Uitgeput en afgemat zonk de veroordeelde in een’ diepen flaap. De naam van dezen man was CREEL, en Virginië zijn Vaderland, Hij was, terwijl hij naar zijne woonplaats terug- keerde, gevangen genomen en vervolgens ter dood veroor- deeld, wegens een’ moord, dien hij aan een’ reiziger gepleegd zou hebben, die eene niet onbeduidende fom gelds bij zich had, met hem een eind wegs had gegaan, en in de herberg, waar zij overnachtten, vermoord was gevonden, Creer had zijne onfchuld onafgebroken betuigd; de om- ftandigheden getuigden echter tegen hem, en hij werd der- halve, hoewel men het geld niet bij hem gevonden had, tot den ftrop verwezen. De dag tot zijne ter doodbrenging was nu verfchenen , het fchavot reeds opgerigt, de nieuwsgierige menigte van heinde en ver toegeftroomd , en van alle kanten weêrgalmde de kreet: „ Weg, weg met den moordenaar !” Eindelijk naderde het uur van elven. De Geregtsdienaars traden den kerker des veroordeelden binnen, fchudden hem wakker, kondigden hem aan, dat alles gereed was, en be- valen hem, hen te volgen. — „ Ha! de droom! de droom !” riep hij plotfeling, op zonderlingen toon, uit. — „ Welke droom ?” vroeg de Sheriff, door het zeldzame gedrag des ver- oordeelden opmerkzaam gemaakt. „ Ik droomde, — ja, zoo was het! — dat, terwijl gij, Mijnheer de Sheriff, mij op het fchavot mijn doodvonnis voor- laast, plotfeling een man door de menigte heendrong, met een’ witten/hoed op het hoofd, in een’ grijzen jas gewik- keld, met zware bakkebaarden, Een vogel vloog over zijn hoofd heen, en fchreeuwde: „ Dat is Lewis, de moor- denaar van den reiziger !” De Sheriff en zijne ambtgenooten ontftelden, beraadflaagden VAN EEN’ TER DOOD VEROORDEELDEN. 103 met elkander, en kwamen, daar droomen in die ftreken veel golden, overeen, zorgvuldig naar den man met den witten hoed en den grijzen mantel rond te zien, De kerkerdeur werd geopend, en de ongelukkige betrad, met het gebeden- boek in de hand, het fchavot, Naauwelijks echter had hij het betreden, toen hij zijne blikken navorfchend over de me- nigte weiden liet, De Sheriff las het vonnis voor; de angst des veroordeelden klom van oogenblik tot oogenblik; hij liet het hoofd in vertwijfeling op de borst zinken; toen hij het echter weder ophief, ftond een man, juist zóó als hij hem uvitgeduid had, flechts zes voeten van de ladder verwijderd, — „Dat is Lewis, de moordenaar van den reiziger !” riep de gevangene met vonkelende blikken. Men maakte zich onverwijld van den vreemdeling meester. Deze poogde eerst te ontvlugten; maar, ziende dat zulks vruchteloos was, beleed hij den moord, gaf de omftandighe- den daarvan op, en deed aanwijzing, waar zich het geftolen geld bevond, waarop hij aan het geregt werd overgeleverd, Career werd terftond in vrijheid gefteld, en verwijderde zich, als waren zijne zinnen verbijsterd, met onbegrijpe- lijken fpoed, Drie dagen verliepen, CREEL was verdwenen; maar nu werden eensklaps de Regters , door de nadere bekentenis van den perfoon met den witten hoed en de zware bakkebaarden, in eene onbefchrijfelijke verbazing gebragt, want deze bleek nu niemand anders te zijn, dan -— de vrouw des veroordeel- den! Het plan ter redding was tusfchen hen beiden in de gevangenis afgefproken, en op eene zoo wèl geflaagde wijze bewerkftelligd geworden, Of creer werkelijk den moord gepleegd hebbe, is nooit aan den dag gekomen. De vrouw werd, na kortftondige opf{luiting, op vrije voeten gefteld, en nooit is van haar of haren man iets meer vernomen, DE NARRENMETER, F ox was bij menige gelegenheid, gewoon te zeggen: „Ik zou toch wel willen weten, wat Lord B... er van denkt,” Lord B... nu was een uiterst dom mensch, en de vrienden van den grooten Fox werden dus niet weinig door de nieuws- gierigheid geplaagd, om te weten, waarom hem toch zoo veel aan de meening van cen zoo nietsbeduidend wezen ge- 104 ' DE NARRENMETER,. legen lag. „ Zijne meening," zeide ro x eindelijk, „ is van veel meer belang, dan gij waarfchijnlijk denkt. Hij is een volkomen vertegenwoordiger van alle gewone Engel/che voor- oordeelen; en wat Lord B... van eenen maatregel denkt, zal gewis ook de groote meerderheid van het Engelfche volk er van denken.” — Niet ondienftig ware het, wanneer ieder Minister zulk eenen marrenmeter betat, om daaraan den in- druk te toetfen, dien deszelfs maatregelen op het gros van her volk zullen maken, RUIL GEENE OUDE KLEEZDEREN TEGEN NIEUWE ‘IN, Ta Parijs werd op ftraat een ontfnapte gleiboef gevat.” Men bragt ‘hem naar de prefectuur van policie., In het ge- vangenvertrek aldaar vindt hij eenen ouden kerkermakker, die hem beklaagt, dat hij weder in handen van het geregt gevallen is, en zulks des te meer, zegt hij, daar hij zelf op het punt is om in vrijheid gefteld te worden. De wereldlust is honigzeem,waarom wij,als de vliegen,zweven: Hem, die er te onbedacht van lept, blijft ligt een vleugel- ftukje kleven. DE MENSCHELIJKE WIL, Zorg, dat uw wil u op deze aard’ geen hemel zij, Opdat hij namaals eens u tot geen’ hel gedij’! No. I. Meng. bl, 26. reg. 2. ftaat dier, lecs die, MENGELWERK. OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN VAN OSSIAN. Wervolg van bl; 13.) Wi zullen, — om de echtheid van ossran’s Ge- dichten door witwendige bewijzen te ftaven, — eerst de mogelijkheid, daarna de zekerheid aantoonen, dat ge- dichten in de Oud-Schotf/che of Gaelifche taal gedurende eene reeks van meer dan veertien Eeuwen in derzelver vaderland hebben kunnen bewaard blijven: — en het zal ons dus blijken, dat men niet-tot de ftelling , waarvan wij de ongerijmdheid meenen te hebben aangetoond , als- of de ondichterlijke MACPHERSON te midden der on- dichterlijke achttiende Eeuw de hoogfte poëzij, door de eerfte vernuften van Europa bewonderd, zou hebben on- dergefchoven , de toevlugt behoeft te nemen. Reeds fêdert de vroegite tijden waren de Berg/chotten aan zang en poëzij gewend. Zijbehoorden tot den toen zoo uitgebreiden Celtifchen volksftam, die ook in Frank- rijk , Spanje, Engeland en Ierland gewoond heeft , en in laatstgemelde landen nog leeft. Zij waren van het ge- bruik der letteren verftoken , maar bewaarden , even als vele andere Natiën, in liederen hunnen oorlogsroem en de groote daden der Vaderen. De Barden, die deze tie- deren vervaardigden , opzongen en meerendeels in het ge- heugen prentten, waren, gelijk in den geheelen Celti- {chen volksttam , (ook in Oud-Gallië) hoog geëerd , en bleven zulks nog lang na de invoering des Christendoms, zoodat EDUARD I van Engeland den volksgeest in Wales en Schotland niet beter wist te fnuiken , dan door ~ de uitroeijing der Barden. Nog ten tijde van BUCHA- NAN echter, (tijdgenoot van de invoering der Hervor- ming) in de 16de Eeuw , toen zij nog zoo wel liederen vervaardigden , als die voor de Grooten of voor het Volk MENGELW. 1839. No, 3. H. 106 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN opzeiden, en bij fnarenfpel opzongen, gelijk de oude Rhapfooden, waren de Barden onder dien naam bekend. BucHANAN noemt die dichtftukken „ geenszins onbe- „ fchaafd.”” (*) Datzelfde was het geval op de Hebri- difche eilanden , ten Westen van Schotland , en deze be- vatteden , zegt de Gefchiedfchrijver bepaaldelijk , den lof yan dappere mannen. Een ander Schotsch Gefchied- fchrijver , JOHNSTON, merkt aan „dat de Schotten in » Ouden tijd hunne HOMERUSSEN en MAR O’s had- » den, door hen Barden genaamd. Deze declameerden de daden hunner oude, dappere krijgslieden in helden- » verzen, gefchikt voor de toonen der harp; hiermede „ wekten zij de gemoederen der hoorders tot roem en „ deugd, en leverden voorbeelden van dapperheid aan » het nageflacht. Deze orde van mannen beftaat nog » Onder de bewoners van Wales en OudSchotland , en » draagt nog den naam der Barden in hunne taal.” De taal dezer Barden was eene grondtaal der wereld , de Celtifche, verwant met Grieksch, Latijn en zelfs Duitsch, en is een der grootfte takken van den Indo- Germaanfchen ftam, die zich over het land ten Noor- den der Zwarte Zee, of over den Archipel uit Azië naar Europa verfpreid heeft, en daar verdeeld is in Grieksch, Latijn, Slavonisch en de zoo verfchillende takken van het Duitsch. Dan, nog vóór die talen moet het Celtisch naar Europa gekomen zijn, gelijk de afge- legenheid der landen bewijst, thans door Celten be- woond , die achtervolgens door de later gekomene volks- takken tot naar Europa's uiterften westerhoek werden ver- drongen. De overeenkomst dezer taal met het Grieksch, Latijn en eenige Oosterftche talen is door MAC AR- T:HUR’s Aanteekeningen over de echtheid yan OSSIAN ten klaarfte bewezen. (ł) Dus bleef de toeftand van Schotland , onder Druiden, (*) Non inculta. Ct) The Poems of osstan in the original Gaelic, Vol. II. p. 421—431. VAN OSSIAN. 107 of Opperpriesters, onder hoofden der onderfcheidene ftammen of Clans, en door Barden, die tot heldenmoed in den ftrijd aanfpoorden , gedurende al den tijd der Ro- meinfche heerfchappij in Engeland en zuidelijk Schot- land. Vergeefs deden onderfcheidene Romeinfche Veld- heeren, gelijk AcricoLaA, of zelfs Keizers, gelijk SEVERUS, pogingen om het noordelijk gedeelte van Schotland , waar de Kaledoniërs (*) woonden, te onder te brengen; en de taal der minachting bij Ap P1ANUS (Praefatio Hiftor, C. 5.): de Romeinen hebben van Britannië meer dan de helft; het andere behoeven zij niet, was blijkbaar flechts ingerigt, om het onvermo- gen der overheerfching van dezen krijgshaftigen ftam te bedekken. In een’ der togten van CARACALLA, Zoon van SEVERUS , leden de Romeinen zelfs eene belang- rijke nederlaag , die hun door een’ der Kaledonifche Op- perhoofden, FINGAL, wiens naam door dat geheele land tot op dezen dag ‚met den grootften roem bekend is, werd toegebragt, Onder zijnen Grootvader zou, volgens de overlevering, de heerfchappij der Druiden gevallen zijn. Deze trotfche priesters hadden zich de geheele geestelijke magt aangematigd , benevens het regt, om den Wergobret, of het algemeene Opperhoofd in groote gevaren van oorlog, aan te ftellen. Doch de ge- durige oorlogen met de Romeinen hadden deze waardig- heid genoegzaam erfelijk doen worden; en, toen de -Druiden hun regt van verkiezing weder. wilden doen gelden , gaf dit aanleiding tot eenen burgeroorlog, waar- in hunne magt en zelfs hunne geheele orde in Schotland vernietigd werd, en weinigen naar afgelegene holen ont- fnapten. FincaLr’s Grootvader of Vader was toen Wergobret, en deze waardigheid ging zekerlijk op deszelfs Kleinzoon of Zoon over. Het is dus niet te verwonde- ren, dat wij geene ftellige Godsdienstbegrippen , die met (*) Dit woord komt af van Kael, den volksnaam, (Kelt, Kals, Kael, Gal, bij ons en de Engelfchen Wal of Wael) en Don of Dun, (hoogte, ons duin) en dus Bergeelten. H 2 108 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN de orde der Druiden ten naauwfte verbonden waren , in de gezangen van PiNGAL’s Zoon, ossraN, vinden. De naam van FINGAL of FINN is in Schotland als die van een der eerfte helden algemeen beroemd. Wie kent niet de Fingals- grot op het eiland Stafa, welke nog dezen naam draagt? Reeds in de veertiende Eeuw vermeldt hem een beroemd ridderdicht van BARBOUR op den held Bruce. Hij ging in de overlevering door voor een’ held van reusachtige geftalte (zeven ellen hoog) en werd fomtijds FIN MmAccour (de Zoon des Hemels) genoemd. Van toen af vinden wij in de zestiende en ze- ventiende Eeuwen , bij verfchillende Schrijvers, gedurige vermelding van FINGAL als een held gelijk sAM SON en WALLACE, (Schotlands bevrijder in de veertiende Eeuw) als beftrijder zelfs van den boozen geest. Men reist, zegt NODIEK, fchier geene mijl in Schotland, zonder eene der zalen van ossrAN, eene der grotten van FINGAL, het fpoor van hunnen doortogt of hunne grafplaats, te vinden. Op de westkust van Arran zijn Fingals-grotten , waar de held op dat eiland vaak om te jagen vertoefde. Een dier holen is 112 voet lang, 30 hoog , en gaat al vernaauwend naar binnen. Men vindt ook eene andere Fingals-grot, en de plaats van eene zoo- genaamde Cl/achan-Osfian , of graffleen van Osfian , (de grafiteen is ongelukkig, op de heirbaan ftaande , omver gevallen, maar met nog vier kleinere fteenen in wezen.) Zij liggen in het Graaffchap Znyernes/, geheel in het midden der Hooglanden. Men vindt in oude Galifche gezangen melding van ossran’s verblijf aan de rivier Bran, die in de Tay valt, en van de plaats, waar de zwaarden en wapenrustingen voor FINGAL en zijn heir werden vervaardigd. Men heeft nog eene plaats, de Bardenheuvel genaamd, waarvan ossran bezitter zou zijn geweest, In Moryen (een gedeelte van Wester-Schot- land) en op de eilanden zijn nog vele plaatfen, Fingal's Ford(veerdof heuvel, Fingal’s flappen of trappen genoemd. OSSIAN dall (de blinde osstaN) is in Schotland een even zoo welbekend perfoon als bij ons de flerke sim- VAN OSSIAN. 109 son of de wijze SALOMO, en men hoort zeer dikwijls de fpreekwijze van iemand , die alle de zijnen overleefd heeft: OSSIAN , de laaifle van FINGAL’s bloed; hij is zoo fchoon als AGANDECCA, zoo zangerig als MALVINA; Aij is eenzaam als osstAN, vlug als CUTHULLIN, Enz. \ Tets, dat zeer oud is, heet Fionr lach, of uit Fingal's tijd, Doch rincar’s roem is niet tot Schotland bepaald. Schier even groote vermaard- “heid geniet hij in Ierland , (waar hij zekerlijk , volgens de gezangen van OSSIAN, veel heeft geoorloogd.) Doch de Zerfche gedichten, (die van FINGAL foms onder den naam van FERGUS fpreken) zijn, volgens het alge- meene gevoelen, niet ouder dan tusfchen de 8fte en 12de Eeuwen. OsstAN wordt daarin als Christen en leer- ling van PATRICK, den beroemden Apostel van Zer- land, voorgefteld; iets, hetwelk geheel ftrijdig is met de tijdorde, volgens welke ossriAN in de derde Eeuw geleefd hebbende, den 200 jaren na hem in Zerland ge- komen’ Evangelieprediker onmogelijk kan hebben gezien. Ook vindt men bij de Zeren allerlei vertellingen van de reuzen FIN, OSSIAN EN OSCAR 5 de eerfte zou zelfs den bekenden reuzendam (thans meest door de zee ver- zwolgen) als brug tusfchen Schotland en Ierland aange- legd hebben. Daar dus FINGAL en OSSIAN in Schotland zoo beroemd waren , is het geheel niet te verwonderen , dat hunne liederen zeer lang in het geheugen der menfchen bewaard bleven. Jones zegt dit van vele Arabifche zangen; het is bekend van de liederen van HOMER US, die eerst 400 jaren na den Dichter door pisisTRA- Tus werden bijeengebragt en opgefchreven uit den mond der Rhap/oden. Doch wij behoeven hiertoe niet eens de toevlugt te nemen. De Druiden kenden, volgens (c E- ‚SAR, die hen in Gallië wel moest opmerken) de fchrijf= kunst , en bedienden zich in de dingen des gemeenen le- vens van Griekfche letteren (waarfchijnlijk uit Marfeille ontvangen); maar hunne gewijde gefchriften (over de onfterfelijkheid der ziel, de fterre- en natuurkunde, en over de Godsdienst) wilden zij opzettelijk niet in ge- Li 110 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN fchrifs brengen, deels om het volk daarmede niet be- kend te maken, (het was eene priesterkaste, gelijk in Indië) deels opdat de leerlingen niet, op het fchrift ver- trouwende, te weinig hun geheugen oefenen zouden. (*) Nu was echter die geheime leer uit Britannië tot hen gekomen , waarheen zich de Gallifthe Druiden dikwerf begaven om zich naauwkeuriger te oefenen. (4) En als leerlingen konden fchrijven , zouden dan de leermeesters dit niet gekend hebben? Ook weet men ftellig , dat het Druidifche of Celtifche Alphabet 16 letters had, waar- van elk den naam van eenen boom of eene plant droeg, en dat zij eenigzins naar de Griekf/che karakters ge- leken. ($) Zon nu, bij de vernietiging van de orde der Druïden , deze geheele wetenfchap zijn verloren ge- gaan? Zouden niet de Barden, naast de Druiden de bewaarders van de geestgewrochten der Natie, dat hei- lige vuur hebben ontftoken en medegedeeld? «Wij weten zelfs ftellig, dat de Druïden grootendeels eene fchuil= plaats vonden op het eiland Zona, een der Hebriden , aldaar eene fchool oprigtten , en ongemoeid leefden , tot dat zij door den Aeiligen COLUMBANUS, Of COLUM- BA , een’ Christenzendeling in de zesde Eeuw, werden verdrongen, die echter van hunne kunde, zoo het fchijnt, heeft weten gebruik te maken. 