Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIË. NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIE, UITGEGEVEN DOOR DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE, ONDER REDACTIE VAN Dr. H. OIN NEN. DEEL XL VIII. ACHTSTE SERIE. DEEL IX. BATAVIA ex NOORDWIJK, "5 GRAVENHAGE, ERNST & Co. MARTINUS NYHOFF. 1889. INHOUD VAN DEEL XLVIII. Branz Naamlijst der leden van de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indië, op 1 Januari 1888 VVVö• Lateritvorkommen in West-Borneo, von Dr. Тнкоров Posewirz, Mitglied des geologischen Institutes in Budapest 16. Verslag van eene dienstreis naar de ia re © S. Н. Koorpens, Technisch ambtenaar bij het Boschwezen. Met eene kaart en twee n 5 зле Зай» e eee ee. І. Inleiding ЕЛГЕ а E, A. II. айын. о Қам Zie РИ Ш. Botanie. . . 80. $ 1. Асани б over “het nul van eenige ман à door de bewoners der Karimon-djawa-eilanden daaraan көреді; pud аа BO. § 2. Opmerkingen . . V Lijst der verzamelde planten 103 I d ms bankas p. . HE V. Geologie . . 125. § 1. ынаныш. over ES бейш. уап и Кевина. ONEENS . М. $ 2. Gesteenten . . ‚о бе. 13. Lijst der verzamelde Минь 7 “ТЭРГЭЭ мајени ТАВ. Naschrift. . . 132. Verslag van de Чилийн o еп in ER ёс Koninklijke Na- tuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indië over het jaar 1887, uitgebracht in de algemeene vergadering van den 9% Februari 1888 door H. L. Janssen van Raay, Voorzitter der Vereeniging . . 133. Opmerking omtrent het smelten van vast koolzuur door Dr. Н. Оххех. 143. VL. Innoup. Brapz. Over eene kleine collectie vogels afkomstig van den Karimon-Djawa- Archipel door А. G. VonpEnwaN, Stadsgeneesheer te Batavia 145. Over de wenschelijkheid van een onderzoek naar de diluviale fauna van Nederlandsch-Indie, in het bijzonder van Sumatra, door Eve. Прво. 148. On the period of ger rotation of the sun as or by meteoro- logical data, by Dr. J. P. vas рев Ѕток. . . . 166. Vulkanische verschijnselen en aardbevingen in den 0. Е BE waargenomen gedurende de maanden Juli—December van het jaar 1887, verzameld door Dr. S. Bert en Dr. H. Өххех, Leden der aardbevingscommissie . 199. Vulkanische SEH 199. B. Aardbevingen . : 202. Mededeeling omtrent еепе 9 van pee { ос. 210. De duur van de omwenteling der zon om hare as. Voordracht ge- houden in de Directie-vergadering der Koninklijke Natuurkundige Vereeniging ор 12 Juli 1888 door Dr. J. P. van рек Srox . 211. Über zwei merkwürdige Gephyreen aus der Bai von Batavia von Dr. C. Pu. Soen. Korrespondierendem Mitgliede der König- lichen Akademie der Wissenschaften in Amsterdam. . . 233. Verslag omtrent de Gouvernements-kina-onderneming in de Preanger- Regentschappen over het jaar 1887 door В. van Вомомов, Directeur der Ил ee шең 249. І. Weersgesteldheid . . . $ к . 249. II. Vermenigvuldiging . : . 250. Ш. Ontginning en Onderhoud . 254. IV. Oogst van Kina. . 259. V. Personeel. Geldmiddelen ; 262. VI. Kennis der op Java gekweekte ао 264. УП. Scheikundige onderzoekingen. 265. УШ. Toestand en vooruitzichten . ОУ 266. Nie do он» oos эл. лу Node. 270. Te en AM. Bijlage D. 284. Die Evertebraten aus der балетінің des Königlichen Mätseihisenschall- lichen Vereins in Niederländisch Indien in Batavia, zugleich eine Skizze der Fauna des Java-Meeres, mit Beschreibung der neuen Arten, von Dr. C. Рн. Soen, Korrespondierendem Mitgliede der Königlichen Akademie der Wissenschaften in Amsterdam. 285. Notulen van de vergaderingen der Koninklijke Natuurkundige Ver- eeniging in Nederlandseh-Indié, gedurende het jaar 1888. [многр. Vit. Vergadering der Directie, gehouden op 12 Januari 1888. . 314. Algemeene vergadering van de Leden, gehouden op 8 Fe- bruari 1888 . 315. Wetten van PN Koninklijke йе Vereniging in Nederlandsch-Indié . . . 316. Vergadering der Directie, — op 9 Februari 1888. . 922. Vergadering der Directie, gehouden op 8 Maart. . . . 324. Vergadering der Directie, gehouden op 12 April 1888 . . 326. Vergadering der Directie, gehouden op 24 Mei 1888. . . 329. Vergadering der Directie, gehouden op 14 Juni 1888. . . 332. Vergadering der Directie, gehouden op 12 Juli 1888 . 333. Voordracht van Dr. van ver Зток over den duur der omwenteling van de zon om hare as 3 . 333. Vergadering der Directie, gehouden op 8 Augustus 1888 335. Vergadering der Directie, gehouden op 13 September 1888. 338. Voordracht van Dr. Theus over het nieuwe rete van Krakatau . : . 338. Vergadering der Directie, geni” op u October 1888. 343. Vergadering der Directie, gehouden ор 8 November 1888 . 344. Vergadering der Directie, gehouden op 13 December 1888 . 347. Boekwerken ter tafel gebracht in de Vergaderingen van de Directie der Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indié, gedurende het jaar 1888. . 2. MII. Meteorologische waarnemingen in Nederlandsch Indië, November tot en mot December: 1887. ..... 22,2. . 125—174. Id. 18. ** I—M. Id. 14. Januari 1888 tot en met December ER > sun dd j уг. о Blz. 25 reg. 15 v. b. en Patjoean lees: » 12 v. o. arataojo » » 26 ». 18у. о.. » Traaesan » » 16v.o. » Klawak » » 15v.0. » Batae-paetih » „» 14у.0. > Batae-merah » » 15v.0. » Batae-lawangan » ^ 12у.0. > Kamaedja » » 9v.0. > Bengkaewang „ ^ 77.0. » Djeroekwang » ^ A0 » Wijendjangim » „„ ҰЛЫ» бе 89 » su supiy Uwe fals » » 58 » 11 v. b. » Lea » » 17 v. b. „ ` Kjeroekan » » 4b қ Фе » » 50 » Sy.o. » Paneratium » » 51 > 15v.b. moet vervallen: Riboet ( » 167. о. staat: Tjondony lees: Lev. п» aboesan » ^ 7v.0. » Rubiaceae » ^ 55 > 14v.0. > Convolvulus » ^ 54 » бу. » een kostbare 2 houtsoort 5 3 75 % ^o мох жылына ?) e „Oh vate » 82 » 12v.o. » P. Gentings » » 85 » 16v.b. » Verslag » » BE > IED. s 20 » ^ 89 » 18v.o. > Bibiscus » „ 90 » 4y.b. > bijzondere » 22 а гея spec.) » » 4 v. 0 » Kariw » » 115 » 15 4: E » idm » » 118 noot » 40 „йо, 62 еп 67), ERRATA. 48, maar: »Suae n 62 is opg afin niet rive! (blz. 47, da’ Pantjoeran. Baratdojo. Batoe-poetih. Batoe-merah. Batoe- etangan Kamoedja Ketapang. Paneratium. a) kostbare hout- soorten. (Schmiedelia). (Diospyros). Leea. P. Genting. Verslag). (zie. Hibiscus. bijzonder. rege spec.) rier? vegiftige vergiftige. De wetanschuppelijke naam el Besi-besi is niet »Intsia”, zooals op blz. »Pongamia", en die van Iwak- 48, 49, 50, 51, even, maar: L VOOR DERLANDSCH-INDIE, UITGEGEVEN DOOR DE али. KONINKLIJKE. NATUURKUNDIGE. VEREENIGING ` DEEL XLVIII. ^ ACHTSTE SERIE. “ВЕВЬ-ЇХ, | NAAMLUST DER LEDEN VAN DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE, op 1 Januari 1888. Dagteekening van oprichting 19 Juli 1850. OPRICHTERS. Dr P. Bleeker, + 1878: J. H. Croockewit Hz., + 1880; С. de Groot; P. J: Maier, | 1878, P. Baron Melvil van Carnbee, 1 1856; C. М. Schwaner, + 1851; H. D. A. Smits, + 1855: Dr. G. Swaving, + 1881. BESCHERMHEER. Zijne Majesteit de Koning der Nederlanden. Honorair BESCHERMHEER. Mr. A. J. Duijmaer van Twist. 2 BesturenDE LEDEN. 1 Н. L. Janssen van Ваау, 2 Dr. С. Gutteling, 5 Dr. Н. Cretier , 4 A. G. Vorderman, 5 Dr. Н, Onnen, 6 Dr. J. P. van der Stok, 7 Dr. С. Ph. Sluiter, 8 Mr. M. C. Piepers, 9 G. W. ten Brummeler. 10 Н. J. Hardeman, 11 Dr. S. Figee, 12 Dr. F. H. Bauer, 15 Dr. В. D. М. Verbeek, 14 Dr. J. P. Kloos, 15 G. J. P. J. Bolland, HONORAIRE LEDEN. 1 J. B. Ritter von Wullerstoff Urbair , 2 A. W. P. Weitzel, 5 M. Th. Reiche, 4 C. de Groot, 5 Mr. L. A. J. W. Baron Sloet v. d. Beele, 6 W. F. Versteeg, 7 A. J. С. Edeling, 8 Mr. J. Loudon, 9 F. ’s Jacob, ; 10 H. L. Janssen van Raay, 11 P. van Dijk, 12 Dr. C. L. v. d. Burg, Datum van benoeming. 25 December 1871 17 Januari 1874. 16 September 1876. 20 April 1878. 19 September » 19 » » 15 Mei 1879. 16 Septemler 1880. 20 December 1885. 17 Juli 20 November » 18 December > 18 » » 8 Juli 1886. 12 Mei 1887. 21 Mei 1858. 24 Februari 1859, 28 Maart 1865. 8 Juli 1865. 14 April 1866. 18 Mei » 26 Januari 1870. 18 Mei 1872. 29 Juli 1881. 20 April 1882. 16 April 1886. 18 Februari 1886. 1884. CORRESPONDEERENDE LEDEN IN NEDERLAND. (Maximum-aantal 30) Datum van benoeming. 1 Dr. CHED Buys Ballot, Utrecht, 17 Februari 1855. 2 Dr. F. C. Donders, 16 » 1854, 5 Dr. L. Ali Cohen, Groningen, 28 » 1855. 4 Dr. A. et M. van Hasselt, Utrecht, 28 » 1856. 5 Dr. С. А. J. A. Oudemans, Amsterdam, 15 Juni 1858. De. A. 0. N Delft, 16 November 1867. 7 Dr. F. W. R. Suringar, Leiden, 21 December 1872. 8 Dr. J. Bosscha Jr., Delft, 21 » » 9 Dr. N. W. P. Biuwenhoff, Utrecht, 91 » » 10 Dr. H. G. v. d. Sande Bakhuysen, Leiden, 21 » » 11 Dr. P. J. Veth, Leiden, 21 » » 12 Dr. P. de Boer, Groningen , 20 December 1875. 15 Dr. I. W. Gunning, Amsterdam, 21 Maart 1874, 14 Dr. J. A. С. Oudemans, Utrecht, 17 September 1875. 15 Dr. C. Ritsema, Leiden, 17 » 16 Dr. D. Bierens de Haan, Leiden, 20 Mei 1080 17 P. van der Burg, Nijmegen, 20 » 18 Dr. H. С. Dibbits, Utrecht, 20 » » 19 Dr. Th. W. Engelman, Utrecht, 20 > » 20 Dr. Th. Mac Gilavry . Leiden, 20 1 » 21 Dr. Th. Place, Amsterdam, 20 » » 22 Dr. Е. van Rijckevorsel, Rotterdam, 20 » » 25 G. Westerman, Amsterdam, 20 > » 24 Р. С. T. Snellen, Rotterdam, 17 Mei 1885. 25 F. M. van der Wulp, 's Gravenhage, 17 » 26 Dr. Hubrecht, Utrecht, 20 November 1884. 27 Dr. H. Wefers Bettink, Utrecht, 9 September 1886. 28 Dr. P. P. С. Hoek, Leiden, 9 » » 29 Е. W. van Eeden, Haarlem, 9 » 50 Dr. С. A. Pekelharing, Utrecht, 11 Augustus 1887. H 4 CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. (Maximum-aantal 50). 1 P. J. van Beneden, Leuven, 2 A. A, Dumeril, Parijs, 5 L Нуги, Weenen, 4 A. Mousson, Zürich, 5 J. Steenstrup, Kopenhagen , 6 J. К. Hasskarl, Kleef, 7 W. von Haidinger, Weenen, Moleschott, Rome, Strive, Pulkowa, Beccari, Turijn, J. Whitney, San Francisco, von Müller, Melbourne, de Mielucho-Maclay , Russel Wallace, Londen, le Jolis, Cherbourg. . В. Meijer, Dresden, " . J. Allman, Londen, . Daubrée, Parijs, von Helmholtz, Berlijn , J. C. Houzeau, Brussel, 21 Th. H. Huxley, Londen, 22 L. Pasteur, Parijs, 25 Tommaso Salvadori, Turijn, 24 Otto Finsch, Bremen, 25 John Milne, Tokio, Japan, 26 Michele Stefano Rossi, Rome. 27 J. H. Kloos, Brunswijk, 28 Wilhelm Blasius, Brunswijk , 5 P > > Z= = ° ° = 525 uoc 29 Alexander Woeikof, St. Petersburg. Datum van benoeming. 28 Februari 1856. 28 » » 28 » » 28 » » 28 » 28 Februari 1857. 10 November 1859. 24 September 1864. 28 Januari 1865. 15 Juni 1875. 21 December > 21 » » 16 Augustus 1875. 20 December 16 December 1875. x 18 Mei 1878. 20 Mei 1880. 90 > H 20 „ » 20 > » 20 » » 20 » n 28 Mei 1882. 19 Juli 1885. 20 November 1884. | 20 » | 9 September 1886. 9 » » L 11 Augustus 1887. Gewone Leden in Nederlandsch Indië, sl C: 5: OU RÉI = © Ф b із 19 19-15 de 19 ұз m sl © Gr Ff Ol = © о о 9 [5 J. F. den Dekker, G. A. van Delden, K. F. Holle, Radh. Adipati Proto Noto Amiprodjo , W. H. van Waesberge, Mr. M. C. Piepers, J. Heringa, A. H. Hisgen, Dr. С. Gutteling, Dr. J. P, Kiss, Th. L. L. von Kotsch, Dr. H. Neubronner van der Tuuk, W. van Voorthuyzen , Mr. N. P. van den Berg, G. W. ten Brummeler , A. G. Vorderman, G. Е. Michielsen, A. Mijer Pz., R. Fennema, I. A. Hooze, Dr. F. H. Bauer, Г. A. Hamburg, H. J. С. Bonemeijer , W. Е. Vogelsang, A. J. Spaan, J. L. L. Leeuwen, G. M. W. ши, 28 J. N. Zelisse, 29 W. Veer, Datum van benoeming. 11 Juni 25 December 50 Maart 16 Januari 14 October 28 April 15 December 16 Maart 19 September 19 » 15 Juni 19 April 19 Juli 16 Augustus 1 20 September 18 April 19 Juni 198 19 » 10 Juli 27 Februari 21 Mei 15 October 1857. 1858. 1859. 1861. 1865. 1866. 1867. 1870. 1872. 1875. 1875. 1874. Datum van benoeming. 30 K. L. van Schouwenburg, 17 Maart 1876. 51 1. Schalij, (NES » | 32 Mr. L. J. Selleger , n » | 35 A. Seubert, 17: » | 54 P. W. van Spall, f; x ‚№ 55 W. J. М. Linden, 17 » | 7 56 Dr. J. G. E. Маск, 87 14 » | 37 J. Milder, 17 > » | 58 Р. Landberg Jr., 11:13 » | 39 Р. Houtzager Jz., 17.» e 2 40 E. Douwes Dekker, 17 s » 41 0. Dürler, ізі» » | 42 Jhr. С. б. I. Barnaart, 17. » » - 45 J. M. van Berckel, 21 Apri! » | 44 J. M. Bloemhard, 91 >» » | 45 A. de Bruijn, Mz., St.» » | 46 Н. I. 6. van der Burch. 21 » | 41 D. J. Crol, 91.» » 48 Е. Th. van Delden, 81.5 » 49 Мг. J. J. С. Enschedé, 21 > » 50 J. P. Ermeling, 21 >» » 51 S. Everts, at. x » 52 5. L. A. Hartog, 21 » 55 W. H. Heijtman, 21 » » 54 E. J. Kerkhoven, 21 » » 55 Mr. В. A. Kerkhoven, MO » 56 D. С. J. Kool, 21 » 57 Mr. C. Manuel, atis » 58 Е. 6. В. Mossou , A » 59 P. A, Palm, 86:48 » 60 Th. S. Reijneke, 84:53 » 61 John L. Sarkies, Ma. „5 62 J. H. P. Saijers, 21 » > 65 J. W. Th. van Schaick, 21 » » 96 97 Е. В. Scherius , Н. R. A. Vechtman. T. Walter, J. J. de Weijer, D. de Wit, W. J. M. Michielsen , J. Н. D. L. Sänger, E. de Wolff, G. P. A. Renaud, A. Graaf van Limburg Stirum, C. H. de Braconnier, A. Feikema, J. W. С. Ripert, С. A. Niessen, Dr. H. Сгецег , P. P. du Cloux, A. A. Bruijn, J. A. Kluijt, 2 А. М. J. Bolsius, J. W. Dersjant, F. N. Knoch, H. F. P. Obertop, E. Heijning Jr., А. К. J. Kaffer, Dr. J. Р. van der Stok, J. G. Ribbers, R. Edwards van Muijen, F. J. Visser, U H. G. Soeters, N. A. Ruijl, H. van Meerten, A. H. G. Fokker, А. Massink, | J. F. W. Wessels. Datum van benoeming. 21 April Вітэ 21 » 21 а 21 » 21 > 21 » 21» 19 Mei 19 „ 19 19 > 7 Juli 4 2% 24.» 1:3 28 October 16 December 17 Maart 1714» VID. i.» 21 April 16 Juni 28 Juli 19 Januari 19 » 19 » 19 » 16 Februari 16 > 16 » 16 » 1876. 1877: 1878. 98 L. J. Santman, 99 L. H. Kramer, 100 G. С. Twijsel, 101 Dr. K. H. Mertens, 102 J. de Booij, 105 Dr. H. Onnen, 104 Dr. С. Ph. Sluiter, 105 J. Stormer, 106 H. der Kinderen, 107 Е. G. С. Degent, 108 Dr. W. Dominicus, 109 С. Deijkerhoff, 110 P, A. Daum, 111 J. Dinger, 1191, Klaas, 115 A. van Schermbeek , 114 A. Visser, 115 L. de Scheemaker , 116 J. B. Mack, 117 J. H. D. van der Palm, 118 W. Godefroy, 119 J. L. Moquette , 120 1. С. von Hertling , 121 G. A. Schouten, 122 D. Lucassen, voor de Vereeniging der Tegalsche Suikerfabriekanten , 195 P. Tak, 124 W. E. M. S. Aernout, 125 F. Raat, 126 J. van der Laan, 127 A. E. van Riel, 128 J. D. Romswinckel, 129 Dr. P. A. Platteeuw, 150 Dr. R. p. M. Verbeek, 16 Februari 20 April 80 „ 18 Mei 20 Juni 20 Juli 17 April 17 17 Juli 18 Maart 15 April 18 » 20 Mei 20 17 Juni 15 Juli 19 Augustus 181» 19. 5 19  Datum van benoeming. 151 J. G. Tamson, 16 December 1880. 152 Dr. M. Treub, 16 » » 155 A. E. van Swieten, 16 » » 154 F. D. Warnecke, 17 Februari 1881. 155 В. W. Е. Koopmans, 11-15 » 156 F. Foringer , 177» » 137 WE. Fels, 133 » 158 M. ten Cate, 17 » a! 159 A. Bochart, 197 4 » 140 J. J. H. Woesthoff, I1 * > 141 J. Th. Hofland, 17 Maart » 142 J. С. A. Scharff, zeg » 145 G. Mullemeister , 11 » 144 W. G. F. Vermaasen, 17 » » 145 M. A. F. Goossens, 11 » 146 H. W. Pistorius, ГЕН » 147 С. Schreutelkamp , ITA » 148 J. W. van Loon, 125 » 149 L. L. Coldenhoff, 21 April ; 150 A. Mulder, 1° 3 » 151 W, Georges, 19 Mei » 152 C. Baumgarten, 16 Juni » 155 J. УУ. Hofman, 16 » » 154 C. J. de Waal Malefijt, 21 Juli » 155 H. K. Mijer, 15 September » 156 F. C. E. Meijer, 20 October » 157 С. H. 6. Bijvanck, x 20 » » 158 H. С. de Vletter, 15 December » 159 Mr. A. L. C. Kleijn, 16 Februari 1882. 160 H. J. M. Baumann, 16 » » 161 T. Ottolander, 16 > » 162 H. E. Prins, 18 > » 165 Dr. W. Burek, lọ >- » 164 A. J. C. Hazenberg, 16 Maart » 165 D. J. Guijkens, 166 Ant. С. Marcks, 167 J. Julius, 168 A. Schmitz, 169 Mr. Caesar Voûte, 170 J. H. A. IJssel de Schepper, 171 S. F. Boers, | 172 Н. А. G. von Dentzsch, 175 Mr. C. S. Buys Ballot, 174 P. van Leersum, 175 P. Leendertz, 176 Dr. A. J. Verweij. 177 A. Mellink, 178 J. D. Donker Duyvis, 179 Dr. W. Pauw, 180 W. J. L. van Dissel, 181 H. W. Backhaus, 182 W. P. Groeneveldt, 185 E. H. Heijning, 184 H. J. Hardeman, 185 D. A. Hooijer, 186 H. Faber, 187 J. А. Schuurman, ThZn., 188 Mr. W. de Gelder, 189 Jhr. Mr. H. L. Wichers, 190 P. J. A. Spaan, 191 Dr. S. Figee, 192 Dr. B. C. Stort, 195 P. C. van Motman. 194 В. J. Stofberg, 195 D. Е. van Braam Morris, 196 G. V. de Graaf, 197 С. J. van Schelle, 198 S. Н. Koorders, Datum van benoeming. 16 Maart 1882. 16 » > 16 » » 16 » » 20 April » 20 » » 18 Мег » 20 Juli » 21 September » 19 October » 16 November > 19 April 1885. | 17 Ма » 21 Juni » 20 December 21 Februari 1884. 25 April E № 15 Ме » 19 Juni » 17 Juli » 17-9 » LL o » IL a » 11... » iL x » т > » 18 September > 16 October » 16 » » 18 December » 15 Januari 1885. 16 » » 19 Maart » 16 April 199 A. L. van Hasselt, 200 Dr. Th. van Buuren, 201 L. E. van Teijn, 202 M. M. Simons, 205 P. von Strachwitz , 204 W. J. Hubers van Assenraad , 205 H. С. van Ruijven, 206 A. de Jager, 207 H. J. Wolff, 208 G. H. Haasken, 209 J. A. H. Joosten, 210 Paul Richter, 211 1. 5. van Drooge, 212 G. L. Hofland, 215 J. C. Th: Scheffer , 214 Dr. F. Soltwedel, 215 Mej. Charlotte Jacobs, 216 G. L. Verver, 217 Dr. J. Haver Droeze, 218 Dr. J. J. van Renesse, 219 J. H. Reuter, 220 L. J. J. Michielsen , 991 Р. J. A. Renaud, 999 W. J. С. Groos, 225 А. D. J. Groenemeijer , 924 J. A. R. Erkelens, 225 G. B. Lowe, 226 W. H. Dittlof Tjassens, 227 J. L. Jarman, 228 W. J. A. Wernberger , 929 J. W. F. van Eecke, 250 E. Giesbergen, 251 J. A. Uilkens, 252 Willem Kessler , Datum van benoeming. 16 April 21 18 20 17 Mei Juni Augustus September 17 December 17 17 17 17 » » » » 21 Januari 18 Februari 18 Maart 22 22 22 April » 10 Juni 14 » = Si eplember October November 1885. 19 EA m George Fischer, P. A. van der Made, A. Knoote, Albert Mohr, F. Grausberg, C. J. Cornelis, 6. „ P. 4. Bolland, 240 G. D. Birnie, 241 Dr. J. F. Bon, 242 A. G. Schepper, 245 G. L. Mens Fiers Smeding, 244 E. van de Roemer, 245 G. A. Scherer, 246 J. J. de Graaf, 247 N. L. Holwerda, 248 G. A. Malga, 249 А. С. 0. Meine, 250 J. Н. Tielman, 251 Th. С. van Huut, 252 Dr. J. M. Е. Künert, 255 S. С. van Musschenbroeck , 254 H. G. Derx, 255 Ch. G. Cramer, 256 Г. Е. Deesen, 257 1. C. van Teijn, 258 Dr. Е. C. H. Brands, 259 Dr. J. J. Pigeaud, 260 F. J. Cornelissen , 261 J. Berman, 262 G. Th. de Bruijn, 265 Dr. Th. H. Eisinger, 264 Ko Mo An, 265 J. M. van Vleuten, 266 D. van, Aalst. H m Lë 19 ИМЕ St OE OI DAR to © Datum van benoeming. 11 November 1886 PT 9 T$ > 11 >» IU. 11 * 11 » 9 December 9 * 9 » 9 » Ч. 9 » 9.4 9 9 > 9 » 9.1» 9 » 15 Januari 15 - 15 » 17 Februari т 17775 14 5 17:74 17:18 1T: 5» 17 Us 17.8 9 Maart » Datum van benoeming. 267 J. A. van Delden, 9 Maart 1887. 268 J. Schülein, 9.» » 269 Dr. J. H. Gunning. 9 270 Maurits Charlouis , 9 271 Liem Liong Hien, ` 9.» » 272 С. J. Schuurman, 9 275 K. Engelberts, voor de Vereeniging van Djocjasche Landhuurders, 9 » » 274 A. Stenvers, 14 April » 275 J. A. Oudorp Kortebrant, 14 > » 276 Dr. 5. Monnikendam , 14 > » 277 Lie Tjoe Hong. 14 » » 278 W. F. Sterk, 14 » » . 279 Dr. J. Campbell Graham, 14 > » 280 С. J. Smith, 14 >» » 281 G. P. J. Theunissen , 14 » » 282 P. Engelmaijer. lí > > 285 J. van Velzen, 14 » » 284 Dr. Ludwig Martin, 14 > » 285 Dr. Schönian. 14 > » 286 D. P. Jentink, 14 > » 987 5. J. Numans, 14 „ > 288 A. van Moerkerken, 14 >» » 289 Е. S. de Jong, 14 >» » 290 Joh. Visser , 12 Mei » 291 В. М. Kruseman, 12 » » 292 L. van der Est, 12 > > 995 1. Е. van Win, 13 га » 294 H. J. J. Hepp, | 12 >» > 295 P. H. Bilgen, 12 » » 296 J. H. Damman, 12 >» » 297 Mr. С. W. Baron van Heeckeren, 12 > » 298 H. P. van Heukelom , 12 * » 299 W. Buurman, 19 » » 300 Victor Lehman, 501 J. E. de Meijier, 502 W. С. Bakker, 505 B. M. H. Heuveldop, 504 H. van Lokhorst, 505 W. J. Oosterhoff, 506 Dr. Maurits Greshoff, 507 R. Wijmans, 508 W. М. Ottow, 509 A. Stoop, 510 S. I. G. van Overveldt, 511 H. Rolff, 512 Mr. W. C. Veenstra, 515 W. С. С. Bleckmann, 514 Mr. G. J. Keiser, 515 M. A. van Hasselt, 516 Ј. C. Prakke, ЭҒЕЕ Jok... 518 Dr. J. H. F. Sollewijn Gelpke, 519 Dr. J. G. Kramers, 520 J. de Jong, 521 J. H. Hartmann, 522 D. Р. Е. Driessen, 525 H. W. van Dalfsen, 524 M. J. H. ter Linden, 525 G. M. Wigman, 326 G. Brinks, 527 G. Buijs Cz., 528 H. W. Praasterink , 529 УУ. Kooiman, 550 J. H. Buijten, 551.8: P. Наш, 25 Juni 1887. 95 „ > 25 > Зат» » 25 » » 29518 » 85 5 » 29578 » 23 » 25 » 81 » 995. 05 » 3$ х » 95 » » 14 Juli » 14 » » 14 7 »  11: » » 11 > Ж Datum van benoeming. | Шама ыы аз Datum van benoeming: 554 W. L. Megelink, 11 Augustus 1887. 555 W. P. Quartero, 11 » » 556 L. J. F. Timmermans, 1.» » 557 J. A. Wagner, 11 » » 558 Z. E. de Luit. Gen. A. Haga, 8 September » 559 Mr. J. H. Bergsma, 8 » » 540 B. Kersjes, 8 » » 541 H. Reuvers, 8 „ » 542 W. Р. $. Jansen, B^» » 545 G. Adams, 8 5 » 544 Herman van Bockel, ee » 545 J. W. H. Muller, 8 „ » 546 A. de Graaff, 7% » 547 J. Dermout, 8 » » 548 0. Dermout, 15 October » 549 A. S. J. van Kesteren, 13 » 550 H. D. A. De Wolff, 13 * » 551 A. Buijsman, Ру s » 552 УУ. Baron van Voorst tot Voorst, 15 » » 555 J. A. Rochussen, 15 » » 554 H. C. L. D. Commegrain, 15: » 555 К. Suringa, 15 » » 556 L. F. van den Upwich, 10 November » 557 H. C. A. Ruempol, 10 » » 558 W. Huisman, 10 » » 559 A. E. Moll 10 „ » 560 J. G. Schott, 10 » » 561 A. J. Snouck Hurgronje, 8 December » 562 J. А. H. Breijmann, 8 » » 565 J. G. Huijsman, 8 564 G. G. Ouwerling, 8 565 Н. Е. 0. van Cattenburch, 8 » » 566 N. Wing Easton, 8 567 Dr. C. Eijekman, 8 LATERITVORKOMMEN IN WEST-BORNEO, Dr. THEODOR POSEWITZ. MITGLIED DES GROLOGISCHEN Institutes IN BUDAPEST. — — Schon in Dr. PeTERMANN's Mittheilungen 1887, Heft I. p. 24 (#) habe ich die Erwähnung gethan, dass wahrscheinlich auch in den »Chinesischen Distrikten” in West-Borneo dieselbe Laterit- bildung zu finden sei, wie auf den Zinn-Inseln Bangka, Billiton und auf den Inseln der Riouw-Lingga-Gruppe. Die späteren Berichte über die geologisch-montanistischen Untersuchungen in diesem Teile Borneo’s bestärkten mich nur in dieser Ansicht. Vielorts werden dort verwitterte Gesteine beschrieben, deren Beschreibung genau auf die Laterite Bangka’s passt, die aber nicht als solche anerkannt sind. Bemerkenswert ist in erster Linie die Analogie zwischen den geologischen Verhältnissen Bangka's und diesem Teile West- ` Borneo’s. Als älteste Sedimentärgesteine tritt beiderorts die alte Schie-“ ferformation auf, aus Thonphylliten, Quarziten und Quarz- 1 sandsteinen bestehend, von Eruptivgesteinen, zumeist Graniten, | durchbrochen. An beide Gesteinsgruppen gebunden tritt eine reiche Erzführung auf — in Bangka Zinnerz, in Borneo Gold — ` deren Vorkommen im Muttergesteine als erzreicher Mantel und in den Seifen auch ein analoges ist. Ubereinstimmend ist ferner, dass jüngere Bildungen bis zum Diluvium beiderorts (1) Dr. Th. Posxwrrz, Lateritvorkommen in Bangka. “ 17 fehlen. In den »Chinesischen Distrikten” lagern sich Tertiär- gebilde bloss am südwestlichen Rande der grossen Schieferinsel an, zum Teil den nordöstlichen Saum des tertiären Kapuas- Beckens bildend. Die beiden Gebiete befanden sich nach der Devon-Zeit stets oberhalb des Wasserspiegels. Es bildeten sich deshalb bei- derorts dieselben subaöriten Verwitterungsprodukte und zwar Laterite. Die Lateritbildung ist den Beschreibungen nach in den » Chi- nesischen Distrikten” weit verbreitet, in den Gebirgen Skadan , bawang, Pandang, bei Mandor. am Palo-Flusse und im oberen Sambas-Stromgebiete. Der Laterit ist hier auch in den zwei Haupttypen entwickelt als Granit- und Schieferlaterit, und letzterer zeigt ebenfalls Eisenkonkretionen und zellige Lateritblöcke als Oberflächenbil- dung. | Granitlaterit kommt z. В. vor im Pandan-Gebirge. An den weniger steilen Abhängen besteht die 1,5--5,0 Meter mächtige Verwitterungskruste des Granites aus einem roten eisenreichen Thone, gemengt mit Quarzkörnchen, wozu sich etliche Stücke eines mehr oder weniger verwitterten Granites gesellen. Östlich von Mandor kommen hauptsächlich an vier Orten (Salothong , Nji-Tha-kong , Tjiung-Hiung-Sum und Liong-kong) Granitgesteine vor, stellenweise, bis fünf Meter Tiefe, umgewandelt in einen roten Thon, gemengt mit Quarzkórnchen und lichtgrünen Partikeln— da der Granit hier hornblendeführend ist. Diese Verwitterung des Granites entspricht genau dem Granit- laterite, wie ich selber mehrorts in Bangka zu beobachten Gelegenheit hatte, und der auch hier, wie in West-Borneo oft schwer vom Schieferlateritthone zu unterscheiden ist, sich bloss durch die Menge grösserer Quarzkórnchen als solcher zu erken- nen gebend. Es ist dies der quarzitische Lateritthon. Auch die mehrorts beschriebenen verwitterten Schiefer (Thon- phyllite) zeigen die Eigenheiten der Schieferlaterite in Bangka. So ist der Schieferthon im Skadan-Gebirge 1—2,5 Meter tief 2 18 in einen fetten eisenreichen Thon umgewandelt, und lässt Т” den unteren Partien noch die ursprüngliche Schichtung erkennen. Beim Orte Melassan reicht der Lateritthon sogar bis 5 Meter, und Bohrungen bis 4,5 Meter geschahen noch immer in dem- selben Thone. Nordöstlich vom Bawang-Gebirge ist der anste- hende Thonphyllit ebenfalls in Thon umgewandelt und hat bis 1—2,5 Meter Tiefe alle Struktur verloren. Interessant ist es, dass hier auch der Oberflachenbildung, der kleinen Lateritkon- kretionen und zelligen Lateritblöcke indirekte Erwähnung gethan wird. »Diese alte Schieferformation ist sehr reich an Thon und Roteisensteinen: oft findet man ziemlich harte Eisenoxyd- haltende Knollen in dieser verwitterten Masse und ebenso findet man grosse Blöcke Brauneisenerz, thon- und kieselhaltend , in der Verwitterungskruste.” In Skadan-Gebirge ist der in roten Thon umgewandelte Schiefer. | stellenweise kaolinartig umgewandelt, 4. h. in eine reine, a thonige, plastische Masse Ubergegüngen und diese findet sich | auch im Legenden der Goldseifen, gleich wie in Bangka. | Östlich vom Palo-Flusse steht eine bläulieh-grünlichgraue | Schieferformation an, stellenweise stark metamorphosiert, da und | ea E oa eat ы а ы eS лгу te en rr - ` em E 4 k; un a ehe n Р enee бэх | dort Thoneisensteine oder Brauneisensteine führend. Im oberen Sambas-Stromgebiete zwischen Siloeas und Sidin treten Thonphyllite mit Quarziten wechsellagernd auf. In der. Umgebung von Pangkalan Batu sind diese Thonphyllite in ein | poröses, eisen-, thon- und kieselhaltendes Gestein von roter, brau- ! ner und gelber Farbe mit vielen Hohlen umgewandelt; die ur- sprüngliche Schichtung ist noch zum Teil zu erkennen. Aus dieser | Beschreibung erkennt man sogleich die zelligen Lateritblocke. | Aus dem Obenerwähnten ist ersichtlich, dass auch in den » Chinesischen Distrikten" in West-Borneo die Laterite mächtig ent- wickelt sind, gleich wie in Bangka. Auch die analogen ge0- logischen Verhältnisse beider Gebiete weisen schon von vornherein auf ähnliche subaérite Verwitterungsprodukte hin. Bemerkenswert ist es ferner, dass auch im — B Serawak »Thoneisensteine” sehr verbreitet sind und eine grosse 8 19 Ähnlichkeit mit denen von Horsrieun von Bangka beschriebenen Eisensteinen besitzen, wie H. Н. Everett (Journal of the Straits Branch of the В. А. Society 1878, July, р. 21) mitteilt. Diese Eisensteine sind nach ihm dieselben, wie die »lateritischen” Eisensteine in Singapore und dem übrigen Teile der malayischen Halbinsel. Späteren Aufschlüssen bleibt es vorbehalten meine Ansichten zu widerlegen, eventuell zu bekräftigen. VERSLAG VAN EENE DIENSTREIS NAAR DE KARIMON- DJAWA-EILANDEN DOOR S. H. KOORDERS, Technisch ambtenaar bij het Boschwezen. Met eene kaart en twee profielen. 1, INLEIDING. 1. Doel der Reis. Het doel mijner zending naar de Ka. rimon-djawa-eilanden was het inspecteeren der door een Chinees | aldaar in erfpacht aangevraagde gronden. Door de belang- | stelling van den Resident van Djapara, Mr. J. P. Merman, in | dezen archipel, werd hieraan verbonden de opdracht om tevens 1 de andere eilanden nader te onderzoeken, еп collectiën te ma- ⁄ ken, die later door specialiteiten zouden worden bewerkt, alzoo | eene bijdrage te leveren tot een nauwkeuriger kennis van deze : eilandengroep. | 2. Ligging en grootte van den archipel. De Karimon-djawa-eilan- : den zijn gelegen tusschen 110° en 1107,9 O.L. van Greenwich en tusschen 5½ en 6? Z. Br. ten noorden van de residentie Djapara l (Java) op een afstand van bijna 9 geographische mijlen van de | noordkust. Zij vormen een groep van 27 eilanden , die in tegen- | stelling met de aan de oostkust van Sumatra gelegen Karimon- eilanden onder den naam Karimon-djawa-eilanden- samengevat | worden. x n 21 Volgens de zeekaart van Disserz еп Weppik bedraagt de grootste lengte (van W. naar 0.) ongeveer 9 geogr. mijlen en de grootste breedte (van Z. naar N.) 3½ geogr. mijl. De geheele eilandengroep beslaat dus een oppervlakte van nage- noeg 511, vierk. geogr. mijlen. Hiervan wordt door de eilanden zelve slechts ruim 115 vierk. geogr. mijl. ingenomen, waarvan ruim 1 vierk. geogr. mijl. door de beide hoofdeilanden Karimon- djawa (1) еп Kamoedjan ; en ongeveer !/; vierk. mijl. door alle ove- rige 25 eilanden samen. 5. Literatuur. Jurenvun, Java, deel I pag. 157. Hier worden de Karimon-djawa-eilanden slechts in verband beschouwd met Java, doch niet afzonderlijk aan eene beschouwing onder- worpen. Onder het hoofd Geologie (deel V van dit verslag) zijn Juncuunn’s woorden geheel geciteerd. Deze eilanden werden echter niet door dezen natuuronderzoeker bezocht. TEDSMANN, Reis naar de Karimon-djawa-eilanden еп Bali- boleleng 1854. De beroemde hortulanus van 's Lands Plan- tentuin bezocht alleen de Z. W. punt voor het hoofdeiland en P. Mendjangan-besar en P. Mendjangan-ketjil; bracht slechts 5 dagen in den K. dj. archipel door, en heeft zich in zijn verslag uitsluitend tot de flora bepaald (zie deel Ш $ 2 van mijn verslag.) Van de 24 andere eilanden wordt door hem geen gewag ge- maakt, en ook over fauna en geologie vinden wij hier geene gegevens. Mr. J. P. Merman, Resident van Djapara, is de eerste ge- weest, die de geheele eilandengroep, aan een onderzoek heeft onderworpen. In het Tijdschrift voor Taal-, Land- en Volkenkunde van 1885 is het verslag van dien, hoofdambtenaar over zijne reis naar deze eilanden gepubliceerd. Daarin vinden wij talrijke gegevens omtrent dezen archipel, о. a. de middelen van bestaan, den godsdienst, de bevolking en enkele punten (1) Soms wel P. Karimon-djawa-besar genoemd. betreffende flora, fauna en geologie. Eerst met dit verslag begint de eigenlijke litteratuur van de Karimon-djawa-eilanden. Het door mij opgemaakte verslag moet dus slechts als eene aanvulling van het laatstgenoemde beschouwd worden. 4. Kaarten. Van de Karimon-djawa-eilanden bestaan twee detailkaarten, een van den hydrographischen dienst en een van de afdeeling statistiek, te weten: Піввет? еп Wenn, gelijkgradige (zee-) kaart(®)van de Karimon- djawa-eilanden, opgenomen door den Heer Disserz in het jaar 1805, en, volgens een daarnaar vervaardigde kaart , geconstrueerd en verbeterd door A. L. Wenn , cadet bij Z. M. Koloniale Marine, dessinateur bij het depot van zeekaarten: schaal EU VAN Axen en Awscuürz, Kaart der К. dj. eilanden volgens de statistieke opname in 1870 (2); schaal 8500 en 10000 Uit deze beide kaarten en mijne eigene gegevens heb ik nu op de volgende wijze de hierbijgaande kaart sa- mengesteld. De zeekaart van Disserz en Wepp werd door mij op een schaal van = overgebracht; de lig- ging der eilanden onderling, de zeediepten en de riffen (3) wer- den daarvan geheel overgenomen, echter de omtrekken van de meeste eilanden belangrijk gewijzigd naar de statistieke kaart, zonder daarom de omtrekken van deze geheel over te nemen. Vooral meende ik, wat de beide grootste eilanden betreft, dat het raadzamer was om de statistieke kaart niet geheel te volgen. Op grond van eigen onderzoek heb ik echter de Z. 0. en de W. kust van het hoofdeiland zeer belangrijk naar de statistieke kaart gewijzigd en de omtrekken der kleinere eilanden voor het meerendeel geheel van de statistieke kaart overgenomen, om- (D Een copie van deze kaart gewerd mij door de welwillende tusschen- komst van den Heer Еремхе, Chef van den hydrographischen dienst in М. 1. (8) Deze bevinden zich in het archief te Djoewana [Residentie Djapara] G) Het rif, waarop het stoomschip Pearl in 1886 gestrand is, heb ik met nog een paar andere er aan toegevoegd op mijn kaart. =. А ОВЕН de SS gi Ee ° » 35 dat mij gebleken is, dat de kaart van VAN Aker en Axscnürz daar juister is dan de zeekaart. In de aldus verkregen omtrekken der eilanden heb ik de bergen, rivieren, kapen, golven, op grond van eigen gegevens, schets- wijze ingeteekend. () Verder werd daarin door mij zoo nauw- keurig mogelijk de ligging aangegeven van den vlaggestok van Karimon-djawa, welke voor de woning von den Posthouder op de 7. W. punt van het hoofdeiland staat. De vlaggestok ligt volgens Oupemans op 55257" Z. Br. еп 11022599" 0. L. у. Greenw. (*). De magnetische declinatie bedroeg aldaar in Januari 1876 volgens Dn. van Risckevorsen: 2° 421" 0 Ken triangulatiepunt treft men op deze eilanden niet aan. Thans wordt echter de eilandengroep door een opnemings- vaartuig van de Kon. Ned. Marine in zijn geheel opnieuw gemeten en wordt hierbij aan de triangulatie van Djapara aangesloten. Over een paar jaar zal de nieuwe zeekaart wellicht gereed zijn. Op alle andere kaarten, waarop de Karimon-djawa-eilanden worden aangegeven, zooals op de zeekaarten van Swaan en BLoMMENDAL, op de nieuwe kaart van Java van STEMFOORT en i un zijn niet alle eilanden aangegeven. Ver- der komt een kleine, niet geheel volledige, detailkaart van dezen archipel voor in den atlas van MELVILL VAN CARNBEE. De zeediepte tusschen de eilanden varieert , volgens de zeekaart van Dinsetz en Weppik, tusschen 20 en 50 meter, die tusschen den archipel en den vasten wal van Java bedraagt gemiddeld over- al 50 meter. Het schijnt dus, dat een plateau , dat slechts 50 meter onder den spiegel der zee ligt, deze eilandengroep met den vasten wal van Java verbindt. Het hoogste punt van dezen archipel ligt, volgens mijne me- tingen, ongeveer 592 meter boven zee (top 6. Pasarchan). Hora Apema ( % Op geen der beide genoemde kaarten worden deze gevonden. (2) Zie Regeeringsalmanak voor Ned. Indië 1887. 24 Behalve de door mij samengestelde kaart op тэн heb ik aan dit verslag toegevoegd een paar door mij geteekende pro- fielen van deze eilandengroep. 5. Kort overzicht van de namen der eilanden, bergen, rivieren , enz. | А. Namen der eilanden. Deze zijn voor het eerst nauw- keurig bekend geworden door de reis van den Resident Mr. J. P. Merman, en in het boven aangehaald verslag genoemd. Hieronder wil ik er de hollandsche namen bijvoegen volgens | ÜARNBEE EN DiBBETZ: 1 Poeloe Karimon-djawa, » Катоей)ат, » Mendjangan-besar , » Mendjangan-ketjil , » Sintok, Tengah, » Кеи, > Goendoel, » Tjendiküjan, © Q A En we OU 1D = 10 » Genting, 11 » Sambangan, 12 » Sroeni, 15 » Boeroeng, » Klejang, » . Tjemara-ketjil, Tjemara-besar, v 14 15 16 17 18 » Bengkoewang K 19 » Parang, 20 » Kombang, 21 » Kembar, 22 ^ Kerakal-besar, 25 » kKerakal-ketjil, 24 > Njamok, Groot- Karimon-Java. Dibbetz-eiland. Grool-harten-beesten-eiland. Klein-harten-beesten-eiland. Kreefts-eiland. Eiland Toren ? Meeuwen-eiland. Schildpads-eiland. Tortelduif-eiland. Florijns-eiland. Botjong. Welgemoeds-eiland.. Stad-ossenbruggen. Vreede-eiland. Striksburger-eiland. Anna-eiland. Kool-eiland. Frederiks-eiland. Wachters-eiland. Schildershuisje. ` Jensjes-eiland (Faneeles-eil.) Vogelen-eiland. Wageli-eiland. Beeldsnijders-eiland. 25 25 Poeloe Katang, Wilkens-eiland. 26 27 Batoe. — Mritjan. — Het is belangrijk genoeg om hier aangeteekend te worden, dat de gezamenlijke oppervlakte van de twee eilanden P. Ka- rimon-djawa en P. Kamoedjan die van alle overige 25 eilanden samen dubbel overtreft. Bergen: Goenoeng Pasarehan (de hoogste berg van de eilandengroep), Kramat (G. Missigit), Alang-alang , Pak-bahar, Njamplong , Gendera , Patjoean , en Moto, alle op het hoofdeiland. Batoe-lor en Nampoe op P. Genting. Bengkoewang op Р. Bengkoewang. Kamoedjan op P. Kamoedjan. Parang op P. Parany. Mendjangan op P. Mendjangan-besar. Barataojo op P. Njamok.— De laatste acht bodemverhevenheden worden, niellegen- staande de hoogte boven zee nauwelijks 10 meter bedraagt, toch algemeen door de eilanders met den naam Goenoeng bestempeld. C. Rivieren of beken, welke gedurende het geheele jaar water houden : Kali Lele, = Pak-Djanten , Moto, Pasaréhan , Njamplongan , Kali Alang-alang , Pak-Bahar , Todjero, Pantjoeran, alle op het Hoofdeiland gelegen. Van deze is de Kali Lèlè de grootste rivier. wordt het drinkwater in den oostmoesson meestal van de » » » Kali Pantjoeran gehaald. (Vergelijk: de zeekaar en Weppix). D. Kapen (en landhoeken): Oedjoeng Benteng , Poedak , Boema , Mata, Sampan , Selaka , Kemlaka en Gelam alle op het Hoofdeiland. Traaesan , Lemoe , Klawak , Batae-paetih , Batae-merah , Batae-lawangan en Pandean alle op P. Kamaedjan. Batoe-lor en Nampoe op P. Genting. Bengkoewang op P. Bengkaewang. Gajam , Djeroekwang , Wakiah, Batoe-itam en Bedoedak op P. Parang. Wlendjangan op P. Mendjangan-besar. Molak en Baratdojo op Р. Njamok. Door schepen L van Drepetz 27 E. Golven en inhammen: Legon Kapoeran , » Selat Boentoeng , » Lele, » Мо, » Selaka, » Кетойо, » Traoesan, » nljil- mas, » Mamplongan, » Alang-alang eu » Pak-Bahar, alle op het eiland P. К. dj. » Walangan , » Klowak, » Kamoedjan , » Pak-Kiman (L. Badjak), » Tinggih-glatik en » Веѕағ ор P. Kamoedjan. » Besar ор P. Parang. F. Moerassen worden gevonden op: Poeloe Kamoedjan (in het noorden), » Bengkoewang (in het midden van het eiland), » Genting (in het noorden), » Parang (in het zuiden). Behalve de Heer Soererman, waarnemend Posthouder der К. dj. eil., verleende mij de djaksa van К. dj. zeer veel hulp bij het opmaken van bovenstaande lijst. 6. Aanteekeningen omtrent de namen der eilanden. 1. P. Karimon-djawa. Over de beteekenis van het woord Karimon zie men afd. II van dit verslag. 9. Р. Kamoedjan = schoone plaats, van Kamoedja Jav. = schoon en het achtervoegsel an, dat de plaats aanduidt. 28 - Нь. 5 i 5. P. Bengkoewang, volgens VREEDE: ата) чизал\ К. N. (of О. J.) Seen slingerplant en haar welbekende knolvrucht te Sala En ~), koel en verfrisschend van smaak, die (als lekkernij gegeten wordt: Pachyrrhizus angulatus, lucu. (Fer). De plant nu, welke op P. Bengkoewang voorkomt gelijkt op deze plant, doch heeft geen eetbare knollen. 4. P. Parang, volgens Vrreoe: an, К. М. Seen scherpe rols. . са r 5. Р. Genting, volgens Ма на “sasa N. = op де еепе ofandere plaats dun, zooals van een paal of touw, door uitslij- ting, enz. SAC eu 6. P. Minjawakan, volgens УВЕЕРЕ: S an RE een leguaan (Varanus bivittatus) en dus P. Minjawakan = de plaats, waar leguanen gevonden worden. 7. P. Klejang, volgens Увевок. оу am arr ХК. N. in figuur- 7 K* lijke beteekenis — een zwervend leven lijden. 8. P. Sintok, de pohon sintok is in den К. dj. archipel niet zeldzaam. (zie afd. Ш Š 1 van dit verslag). 9. Р. Sambangan, volgens VREEDE: % @ ал an —aan de У S со N sambang-ziekte (beri-beri) lijden. 10. P. Kombang, volgens VREEDE:@ am 2 Фл \ = een soort van hommel. : U 11. P. Kembar, volgens Увввов: 477 si, К. М. = elkander gelijk zijn, ook van tweelingen. De laatste beteekenis geldt voor P. Kembar, daar het vroeger uit 2 deelen bestond. 12. P. Kerakal, volgens er or ee, — kleine keisteen, grint, in het algemeen dus kleine steentjes. 15. Р. Katang. De naam katang Jav. wordt gegeven aan de Ipomoea pes caprae L. EE 14. P. Goendoel, volgens Vreepe: ey Ead K. N. =kaal, C. Pd | kaalgeschoren (van het hoofd). Deze naam voor dit eiland is uitnemend gekozen. 15. P. Sroeni. Een bijzondere composita-soort draagt op deze eilanden den naam Sroeni (zie afd. III van dit Verslag). ЯР о 16. P. Mritjan. Volgens VngEDE : (£9 Man \N.—peper en dus de naam van dit eiland — de plaats, waar peper gevonden}wordt. De overige eilanden-namen zooals: Р. Mendjangan, P. Njamok, Р. Tjemara, P. Batoe, enz. zijn zóó gemakkelijk af te leiden, dat wij vermeenen deze met stilzwijgen te mogen voorbijgaan. II. REISBESCHRIJVING. 18 November. Van Djapara uit ving ik de reis aan. Om half vijf in den middag begaf ik mij met een sloep naar de kruisboot. Deze boot is een slank gebouwd, ongeveer 15 meter lang en 4 meter breed schip met twee masten. In het achtergedeelte bevinden zich twee kamertjes, het grootste, nabij het roer, is bestemd voor den djoeragan, die zooveel als kapitein is en het kleinere is voor den mandoer, welken titel de eerste stuurman, draagt. De grootste kamer werd thans mijn woonhuis. Zij ziet er netjes uit en is juist ruim genoeg om er op den grond een matras uit te spreiden en goed te slapen. In het voorste kamertje worden de wapens van de bemanning bewaard, bestaande uit 6 Beaumont-geweren. 