Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 2 Van het jaar 900 tot 1581 na Christus
Dat de hoofdstad van bet Calvinisme in haren nood wegens de karigheid of armoede der Provinciën, die kort te voren in den naam van het Calvinisme eene revolutie tegen Holland hadden doorgedreven, hier te lande thans geen 10,000 gulden zou kunnen bekomen, die schande was te groot, en alsnu werden de 20,000 gulden ten volle toegestaan, ja de Prins stelde voor, die bijdrage met nog 10,000 te verhoogen, hetgeen echter voor het oogenblik te veel gevergd was. Turnermus evenwel wilde nog eene poging wagen om het subsidie tot 50,000 gulden vermeerderd te krijgen. Hij verscheen den 11den Maart, 1622, andermaal voor de Staten-Generaal. Thans wist hij te verhalen, dat de Hertog van Savoye een leger van ongeveer 50,000 man op de been had, waarmede hij reeds tot Thonon op vier of vijf mijlen afstands van Genève was voortgerukt. Op Jtakë had hij het niet gemunt, want de Paus was zijn vriend, en deze beijverde zich om de oorlog van Italsés bodem te weren. Neen, de Keizer en Spanje stookten hem op tegen zijnen zwakken nabuur: dat hij troepen uit het Graafschap Bourgogne ! trok, bewees, dat hij het met Spanje eens was. Zijn Gezant te Parijs spande zamen met den Pauselijken Nuncius om het Fransche Bewind tot de zijde van Spanje en het Katholiciame over te halen, en had gezegd, dat het thans de tijd was om de Hugenoten te vernielen. Was de Hertog tot zulk een doel in Zwitserland dienstbaar, dan kon hij er op rekenen, dat hij de Waalsche Protestantsche Cantons tot zijn loon onder zijn gebied zou brengen. Reeds had hij den titel aangenomen van Luitenant- en Commissaris-Generaal van den Heiligen Stoel tot herstel van de Roomsche Godsdienst en het Bisschoppelijk gezag te Genève. Die van Bern versterkten dan ook reeds hunne stad, en lichtten troepen onder den Graaf pz LA suse ?, Geen andere reden dan het geloof kon er zijn, dat een vorst, met wien Genève in eenen voor God en de menschen bezworen vrede leefde, deze Stad dus bedreigde. Al was het nu ook, dat de Vereenigde Provinciën voor de gemeene zaak ontzettende lasten droegen; een kleine Republiek, als Genève, kon alleen den gemeenschappelijken vijand niet afweren. Aan haar behoud en aan dat van hare school was allen rechtzinnigen grootelijks gelegen. Zij was de band tusschen de rechtgeloovigen ! La Franche Comté. 2 Niet lang geleden had echter sumiano verklaard, dat Venetië KAREL EMMANUELS vorstelijk woord had verkregen, dat hij tegen Bern geene vijandelijkheden aanvangen zou (Resol, Stat.-Gen., 31 Jan., 1622). 90 * 1621— 1023. 716 ' ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1 m in Frankrijk, Zwitserland en Duttschland, Dus moesten wij in dezen vreeselijken storm het scheepje een touw toewerpen, hetgeen het groote schip geen nadeel deen zou, maar het kleine voor vergaan zou bewaren. Na de inspanrfing zou de redding komen, welke zij hoopten en verwachtten van den eeuwigen Zoon Gods, die zich, zoo bad hij, den beschermer dezer doorluchtige Provinciën zou betoonen. — Zoo sprak de Hoogleeraar der Geneefsche Godgeleerde Scheol in de vergaderzaal der Staten-Generaal en vier dagen later voor de Staten van Holland tot de mannen, van wier moed en kracht de zaak van de Gereformeerde Godsdienst in dezen bangen tijd afhankelijk was, en dadelijk was de meerderheid der Staten van Holland geneigd om ter Generaliteit voor te stellen het subsidie tot 50,000 gulden te verhoogen, en daarenboven nog 10,000 gulden in de maand te beloven voor het geval, dat de stad werkelijk belegerd zou worden. Spoedig werd dit tmet algemeene stemmen besloten. Doch Gelderland, Friesland en Overijsel gaven tot deze buitengewone uitgaven evenmin machtiging, als tot zoo menige andere, zoolang de zaak der quote niet uitgemaakt, of de inwendige tweespalt niet bijgelegd was Intusschen werd een brief, gericht aan den Hertog van Savoye, aan LANGERAK toegezonden, dat hij dien den Gezant van KAREL EMMANUEL zou overhandigen, zoo hy verwachten kon, dat zulks geen verkeerden indruk op den Hertog zou maken. — Lang bleef de verwachte Gendves ver- toestemming der nog achterlijke Provinciën uit, en TURRETINUS moest zijn verzoek herhalen. zoek toegestaan. In het midden van’ April echter werd besloten tot de verlangde verhooging van het subsidie, hoezeer Friesland zich nog niet verklaard had. Eindelijk werd het tijd den Geneefschen Afgevaardigde zijn afscheid te geven, en nu besloot men, dat hij de belofte van een maandelijksch subsidie in geval van het beleg zijner stad mede zou krijgen. Het schrif- telijk antwoord, hetwelk runnzrINUs zijnen lastgevers. moest overhandigen, hield in, dat, hoezeer de Staten in eenen zoodanigen toestand verkeerden, dat zij, ronduit gezegd, niet wisten waar het geld vandaan te halen, zij niettemin hunne belangstelling in den Staat en de Kerk van Genève hadden willen toonen: zij schonken die som en gaven die belofte onder voorwaarde, dat Genève van hare zijde deed, wat zij vermocht, en het voorbeeld volgde, hetwelk zij, Staten der Vereenigde Provinciën, haar gaven. Dankbaar werd het besluit doer ruaaETINUs en later bij een vriendelijk schrijven door de Syndic en de Raden van Genève erkend 2. | benign, * De eenige bondgenoot, die nog iets toebracht om onze geldelijke bezwaren te verlich- publiek en Ve- ten, was Venetië, hetwelk met het jaar 1622 werkelijk aanving het bij de alliantie be- Vor dongen subsidie van 50,000 gulden ’smaands uit te keren. Niet dat de Previncie Holland zich nog bijzonder gehaast had om te zorgen, dat de betrekking van Neder- ! Resol. Stat.-Gen., 7, 25 Jan.; 1, 10, 12, 14 Febr.; 11, 18, 26 Maart; 1, 14 April; 12, 24, 27, 28 Mei; 8 Aug. 1622. Resol. Holl., 20 Dec. 1621; 18 Jan.; 15, 24 Maart, 1622 DES VADERLANDS,. 117 ee ERU landsch Ambassadeur aldaar vervuld werd. Nog herhaaldelijk moest zij daartoe worden 1621— aangemaand door de Staten Generaal, die opsunne beurt door surrano en den Prins "M werden uitgenoodigd om eindelijk eenen Gezant te zenden, vermits de komst van een Venetiaansch Gezant herwaarts en de betaling van het subsidie daarvan afhingen. Tot in Januarij (1622) toe namen sommigen in Holland, niettegenstaande sommerspisk. in bijna gemelyke bewoordingen zijn weigerend antwoord herhaald had 1, het voorkomen aan, alsof men bij zijne verontschuldigingen niet behoefde te berusten en alzoo de Am- bassadeur reeds als werkelijk benoemd kon.worden aangemerkt. Te eerder kon Holland de zaak op de lange baan schuiven, omdat de Prins middelerwijl gemachtigd werd om een koopman rro CALENDRIN met een geheimen last naar Venetië te zenden. sprekende daden voor de Nederlanders partij te trekken. De toestand der zaken in Europa dreef haar daartoe. Immers de Hertog van Savoye bleek hoe langer hoe meer ge- sind te zijn om met Spanje en. Oostenrijk mede te werken, en hij behoefde op dit tijdstip niet te duchten, dat hij bij zijne ondernemingen in den rug door Frankrijk zou be- moeijelijkt worden. Hij dreigde in den Zuid-Westelijken uithoek van Zwstserland het Protestantisme te fnuiken en van dezen kant den toegang tot Italië alleen voor Spanje en hare handlangers open te zullen houden. Intusschen was deze zelfde Mogendheid in Graauwbunderland volkomen meester geworden. De Spaansche Goeverneur van Milaan gebood daar als opperheer 8, Zoo had Spanje in den Zuid-Oostelijken uithoek van Zwtt- serland het Proteslantisme bedwongen, en tevens den toegang tot Italiẽ door Valtellina in haar uitsluitend bezit gekregen. Dus stond voor iedere Mogendheid, die in Jtahé nog op zelfstandigheid prijs stelde, de gemeenschap te land met Frankrijk en Duitschland, waar toch nog antispaansche elementen aanwezig waren, afgesneden te worden, en Italië scheen aan Spanjes heerschzucht voor goed te zijn overgeleverd. Zoo ooit, was het derhalve voor Venetië thans zaak om zich naauw aan de Republiek te verbinden, die om haar te hulp te komen, geen toegang te land noodig had, en wie geene Alpen ' Resol. Stat.-Gen., 10 Jan. 1622. Zie hiervoor, bl. 676—078. 2 pe sonce, Nederl. en Ven., 141, 142. Resol. Stat.-Gen., 20 Febr. 1022. 3 Resol. Stat.-Gen., 31 Jan., 1622. 718 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1 m den weg versperden, daar zij met hare vloten eene brug over de zeeén had geslagen en hare tallooze koopvaarders op alle punten der Middellandsche zee met talrijke oorlogschepen beveiligde. Juist toen sunrano die mededeeling deed, was er orde gesteld, dat er eene tweede uitrusling geschieden zou om de handelsvloot naar de Levant te begeleiden, en, was zulks bij de eerste uitrusting verzuimd, dit nieuwe convooi kreeg den last mede om den vijand, waar zij dien vonden, zooveel mogelijk, afbreuk te doen. Tegen het eind van April lagen voor Wight vier oorlogsbodems, gereed om 45 koop- vaardijschepen naar de Levant te vergezellen, Verre de meeste dier koopvaarders — want sommige ontdoken het bestaande reglement — waren ten oorlog toegerust : te zamen voerden de schepen dezer vloot 720 stukken geschut en hadden 1572 man aan boord i, Dus laat het zich verklaren, dat Venetië thans alle bedenkingen ter zijde stelde en voor het Graamwobun-00g der wereld zich met de Vereenigde Provinciën verbroederde. Maar hierbij liet — ae zij het niet: van nu aan trok zij zich de zaken in Graauwbunderland krachtiger wea yon aan, en weldra bleek de uitwerking: want in de maand Mei (1622) brak aldaar een den, opstand uit tegen het Spaansche gezag : met stokken en spaden sloegen de ongewapende land- lieden de soldaten dood, zij belegerden Meyenfeld, verjaagden de troepen, door den Goeverneur van Milaan iot ontzet gezonden, en maakten zich van de vesting meester ?. Nu was het geraden aan de nieuwe orde van zaken in Graauwbunderland de hand te houden; Venetië deed zulks inderdaad met nieuwe kracht, en de Staten werden daartoe weldra aangemaand, zoo van den kant van suniawo, als van de Protestantsche Zwitsersche Cantons, bepaaldelijk van Zurich, en van de »drie Bonden in het oude vrije Rhaetia” zelven. Het ontbrak den Staten echter niet aan goede redenen om dat aanzoek af te slaan. Sugano zag zelf, zeiden zij, hoe hard ons de vijand van vier kanten aantastte met de uiterste kracht en macht, en wat lasten wij te dragen, wat uitgaven wij te doen hadden, om ons voor den ondergang te bewaren, verre boven ons vermogen 8, Intusschen kon nu ten minste de benoeming van een Gezant, naar Venefié bestemd, niet langer uitgesteld worden. Reeds scheen de toezending van het subsidie weder ver- Geruchten van traging te ondervinden wegens zekere geruchten, die er in Venetië liepen, dat er kans onderhandelin’ vas op het tot stand komen van een wapenstilstand. Tot deze geruchten bestond onge- gen over het" E MM i twij feld eene aanleiding. De Prins had niet opgehouden te Brussel geheime openin- gen te doen en te ontvangen: hij bediende zich daartoe voornamelijk van dezelfde Me- vrouw TSERCLAES, die vóór het afloopen van het Bestand in 1621 zijne mededeelingen had overgebracht, Niet dat hij in ernst op het sluiten van vrede of bestand bedacht 1 Resol. Stat.Gen., 20 Jan.; 14 Febr.; 4 Mei, 1622, Resol. Holl., 13 Jan. 1622. 2 Resol. Stat.-Gen,, 7 Junij; 4 Julij, 1622, v. pen capeLLEN, é. a. pl., bl. 52. 3 Resol. Stat.-Gen., 26 Mei; 4, 25 Julij; 15, 30 Aug. 1622 DES VADERLANDS. 719 nn was. Zulks was hij evenmin als de vijand. De Spanjaarden meenden al te veel grond oo te hebben tot de hoop, dat zij met het Protestantisme in Duitschland de Republiek der Vereenigde Provincién ten val zouden brengen, dan dat zij haar zulk eene uitkomst zouden hebben willen gunnen. En de Prins van zijnen kant was te goed met deze gezindheid des vijands bekend, dan dat hij op eenig voorstel van verdrag een ernstig onthaal zou hebben kunnen verwachten, — al had hij zulks ook gewenscht, hetgeen het geval geenszins was: want hij gaf den moed niet op, evenmin als de dappere Hollanders en Zeeuwen. Maar hij wilde door het aannemen van den schijn, alsof hij door de oor- logspartij in Holland eenigermate gedwongen den oorlog voerde, het vertrouwen behou- den dergenen, die in Brussel geneigd waren om met de vredelievend of verradelijk gezinden in de Provinciën zamen te spannen. Hij hield de draden der verstandhouding in handen om te beletten, dat men zich niet, buiten hem om, rechtstreeks met zekere personen in de Grensprovincién in betrekking stelde 1. Deze houding nu van den Prins kon aan de Venetiaansche diplomatie niet verborgen blijven, en er bestond re- den genoeg, dat de Staten aan hunnen Agent te Venetië, rsaâc Luz, te verstaan gaven, dat wij het subsidie hoog noodig hadden, want dat er niet de minste kans was op wapenstilstand, welke geruchten er ook mochten worden uitgestrooid 5. Zoo brachten de Gecommitteerde Raden van Holland de benoeming van eenen Ge- Benoeming van zant naar Venetië onder de Punten van Beschrijving der lentedagvaart van 1622, Doch Tas omtrent den persoon kon men het niet eens worden, en toch aan den Prins in overleg nor Pene be- met de Gecommitteerde Raden en de Gedeputeerden der Provincie ter Generaliteit wilde men de keuze niet overlaten. De Dagvaart ging voorbij, zonder dat er iemand be- noemd was, en reeds spoedde de zomerdagvaart ten einde, toen men eindelijk tot een afdoend besluit kwam, en NIKOLAAS VAN DER BOEKHORST, Heer van Noordwijk, vroeger onder den naam van Heer van wrumenum bekend, van wege Hun Edel Mogenden werd gepolst, of hij geneigd zou zijn, die betrekking te aanvaarden. De Heer van NOORDWIJK verontschuldigde zich, en bleef ook bij eene herhaalde uitnoodiging wei- gerachtig. Als nu ging men over tot eene nieuwe benoeming, en JOHAN BERCK, Ridder, Heer van Godschalksoord, pensionaris van Dordrecht, die in 1607 met eene ambassade naar Engeland bekleed was geweest, was in weerwil zijner hooge jaren de ! Dit is de beteekenis van ’s Prinsen bekentenis aan can.zrox in het gesprek, medegedeeld door waczmaaR, X, bl 489, 400. Zeer juist en met de kennis van zaken, die men van een zoodanig tijdgenoot kan verwachten, zegt arrsema, I, bl. 77. » Hoewel (in dit jaar 1622) gedurig de een of de ander van op neutralen bodem wonende personen kwamen de tonge schrappen ; zoo is toch geen intentie geweest, daa om aan de eene zijde alle kracht en geweld aan te brengen en aan de andere zijde alle mogelijke defensie te doen, en daarnaar weinig te luisteren.” 2 Resol. Stat.-Gen., 26 Maart; 3 Aug. 1622. 720 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1621— gekozene. Zoo de Heren van Dordrecht den t ‚ dus verklaarde e hij, ‚ was as bi — bereid den post aan te nemen, mits hij niet langer dan voor drie jaren in die betrek- king gelaten en na zijne terugkomst weder tot Pensionaris van Dordrecht of wel tot lid van den Hoogen Raad werd aangesteld. Juist op denzelfden dag was cARLETON in de vergadering der Staten Generaal verschenen om op grond van brieven uit Ilalie bij de Staten aan te dringen op het zenden van eenen Gezant naar Venetië. Anders liep men gevaar, dat Monosrmw, in plaats van herwaarts, naar Spanje ging en zijn geheele Huis en aanhang tot de Spaansche partij zou overgaan. — Nu Holland hare keuze gedaan had, moesten de Provinciën verzocht worden zich met die keuze te vereenigen. Dit verlangden zij niet te doen zonder dat de vrijheid harer benoeming ten minste voor den vorm gehandhaafd werd. Zij verlangden eerst elk haren candidaat te stellen, opdat uit al die genoemden de keus mocht geschieden. Evenwel Utrecht, Friesland, Overijsel en Groningen zagen af van haar recht; Gelderland noemde nannwisx; Zeeland, JOHAN BOREEL, Heer van Duinbeek, die met sencx een drietal vormden, uit hetwelk nu de laatsie werd gekozen 1. | Zoodanig was de aard van het bondgenootschap tusschen Venetië en ons Vaderland Venetië had er grooter voordeel van dan wij. Immers moest het een iegelijk, die hare zelfstandigheid te na wilde komen, ontzag inboezemen, dat zij ieder oogenblik hare macht met de scheepsmacht der Vereenigde Provinciën kon verdubbelen, terwijl wij niets anders van haar zouden erlangen, dan eene som gelds, waarvan het uitzicht aan- vankelik slechts tot te meer uitgaven verleidde, daar men te eerder besloot de midde- len van 'sLands verdediging te vermeerderen, omdat men in de verpanding van het geld, dat uit Venetië te wachten was, een gereed middel bij de hand had. Dus stond dan onze Republiek nagenoeg alleen tegen Spanje. Werkelijk was het geval daar, door mansreLps afgevaardigde voorspeld ?, dat de Spanjaarden geene tegen- standers meer hadden, dan de Turken en de Vereenigde Provinciën. Maar was het zoo, dat ook de Turken tegenstanders der Spanjaarden waren, wat belette ons dan, van die omstandigheid gebruik te maken, om hen tot een werkdadig optreden over te halen, hunne strijdkrachten tot een geregeld bevechten van Spanje te brengen, en onte macht op de kusten van het Schiereiland met hun 290 gevreesd geweld te verdub- belen? Met zulk een doel in het oog zette men zich over alle bedenkingen heen en nam voor, dé vroeger gestaakte vredesonderhandelingen met Algiers weder aan te kno- Betrekking pen. Met het Hof van Constantinopel zelf stonden wij steeds, dank onzen bekwamen m Rit. Tak Orateur HAGA ‚ die zich had laten bewegen zijnen post nog een tijd lang te beklee- 1 Resol. Stat-Gen., 17 Dec. 1621, 24, 27, 31 Jan.; 26 Maart; 2, 6, 24 Mei; 1, 19, 29, 31 Juli; 1, 8, 12 Aug. 1622. Resol. Holl., 13, 20, 21, 24 Jan.; 12 April; 7, 13 Mei; 5, 14, 23, 28, 20 Julij 1622. 2 Zie hiervoor, bl. 696, DES VADERLANDS. 721 Deze Gezant begreep dat het raadzaam was zich de gunst van den Sultan en de Rijksgrooten blijvend te verzekeren, en daarin bij Frankrijk, Engeland en Venetië niet achter te staan. Hij stelde in het najaar van 1621 den Staten voor, van den tegenwoordigen Grooten Heer, oruman II ?, de vernieuwing en, zoo moge- lijk, de uitbreiding van de voorrechten en vrijheden, bij de vroegere Capitulatiën of trak- den !, op een goeden voet. taten bedongen, te verzoeken, en tevens zond hij lijsten over van de geschenken, bij de vernieuwing der Capitulatiën door de Gezanten der drie genoemde Mogendheden aan den Sultan en de Ryksgrooten vereerd. Met het oog op de onderhandelingen, die men met Algiers voorhad, en opdat uit Constantinopel geene bezwaren of beletselen daartegen in den weg gelegd mochten worden, toonden zich de Staten gezind aan macas wenk gehoor ie geven, en wezen voor den aankoop der geschenken eene som aan van 5000 gulden, die echter weldra eerst tot 8000 gulden, de aanvankelijk voorgestelde som, en eindelijk op naderen aandrang van magas herwaarts gezonden Hofmeester, LAMBERT VERHAER , tot 12,000 gulden verhoogd werd 5. Deze afgevaardigde van onzen Gezant in Turkije droeg buitendien verscheidene belangen voor. Hij verlangde, dat de Staten onze schip- pers in de Turksche zeeën verbieden zouden een andere vlag dan de Nederlandsche te voeren, hetgeen zij zich niet ontzagen te doen ten einde de betaling van de rechten te ontgaan 4; voorts verzocht hij, dat aan den Gezant de gelden, door hem op der Staten last tot loskoop van slaven voorgeschoten, terugbetaald, en een predikant voor de Hol- landers in de Turksche hoofdstad aangesteld mocht worden. Eindelijk wenschte de Gezant, dat het Ambassaderecht van anderhalf weder op twee percent mocht gebracht, en dat het Opperconsulaat te Aleppo, tot bevordering der vriendschappelijke betrekking met de consuls, onder de Ambassade te Constantinopel mocht begrepen worden. De Staten stonden alles toe, behalve de laatste twee punten, die zij nog in bedenking hielden 5. De Hoofd- of Groot consul van Aleppo, convers pauw, was toen ter tijd in het vader- land 6, en het voorstel van maca deed blijken, dat hij niet van zins was naar dien post weder te keren, gelijk hij, nu de Gezant te Constantinopel zijne betrekking nog niet nederlegde, ook niet als Gezant naar Turkije terug zou gaan. — De toegeslane geschen- 1 Verg. hiervoor, bl 357. Ten genoegzame bewijze, dat maca zich getroosten zou nog eenigen tijd te Constantinopel te blijven, strekte, dat hij zijnen Hofmeester, die in 1622 herwaarts kwam, mede belastte met de taak om per procuratie voor hem een huwelijk te sluiten. De Hofmeester noodigde uit macas naam een lid der Staten-Generaal ter bruiloft te Delft. Doch de Staten ver- ontschuldigden zich, daar zulk eene vertegenwoordiging op een bruiloft niet gebruikelijk was. Resol. Stat.-Gen., 15 Aug. 1622. 2 Zie hiervoor, bl. 358. 3 Resol. Stat.-Gen., 15 Jan.; 17, 18 Maart; 27 Mei; 18 Aug. 1622. 4 Zie hiervoor, bl. 357. 5 Resol Stat.-Gen., 18 Aug. 1622. 6 Resol. Stat.-Gen., 6 Aug. 1022. Lie hiervoor, bl. 357. III Dzzr. 5 Srvx. 91 1621— 1625. ~I t2 to ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1621— ken zou Sultan orgwax II niet meer ontvangen. In den oorlog tegen Polen, dien hij 1025; mede op aanstoking der Staten ! ondernomen had, door zijne onderdanen, bepaaldelijk door de Janitscharen, slecht ondersteund, had hij een roemloozen vrede moeten sluiten, en de Koning van Polen was door niets meer verhinderd geweest, keizer rerna Il hulp toe te zenden. Hierover vertoornd, had ornman zich op de Janitscharen willen wreken, en zich uit zijne hoofdstad willen verwijderen om aan het hoofd van een gehoorzamer leger terug te komen. Doch vóórdat hij zijne reize kon aanvangen, ent- stond er een oproer; de Sultan werd verwurgd, en zijn half krankzinnige te voren door de Janitscharen afgezette oom musTAPHA in zijne plaats ten troon verheven 9,. Betrekkingen Ook met Marokko was het zaak bevriend te blijven. Heerschte Spanje op de Zuid- met Marokko. Westkust van Europa en op de Noordkust der Middellandsche zee, met uitzondering van de Turksche stranden en van de Golf van Venetië, de Nederlanders zouden bondge- nooten vinden langs de geheele Zuidkust dier zee en de Noord-Westkust van Afrika. Hier, in het Rijk van Marokko, zoo nabij Spanje en voor Spanjes invloed zoo bloot liggend, was het raadzaam te verhoeden, dat deze Mogendheid door met de eene of de andere partij in den Staat te heulen, ons geene vijanden op den hals haalde. Daarom gaven wij Koning Muret sAIDEN alle mogelijke genoegdoening. Door een misverstand, zoo het schijnt, van den kapitein was het schip, dat die Koning verzocht had hem toe te zenden 8, niet in de haven van Saphi aangekomen. Zoo namen dan do Staten in het voorjaar van 1620 den noodigen maatregel om dit verzuim te herstellen ‘, en hoezeer zij recht zouden gehad hebben om den losprijs voor eenige slaven, die hij vrijge- laten had, op afrekening van de gelden, welke hij hun schuldig was, onder zich te houden, zoo betaalden zij niettemin de gevorderde som, ja, gaven bevel, met de afle- vering van eenige stukken geschut, voor den Koning gegoten, niet tot de aflossing dier schuld te wachten: alles om zijne Majesteit tevreden te stellen, daar hij aan onzen goeden wil om hem ten dienste te staan en de alliantie na te komen was beginnen te twijfelen 5. Ja een oorlogschip had men over om die stukken naar Marokko te bren- gen, en toen PALLACHE in het najaar (1620) vertrok, was hij bereid om zijnen Meester van de goede gezindheid der Staten te hemwaarls te verzekeren; de loslating der 55 nog te Tetuan en elders in slavernij zuchtende Nederlanders, waaronder niet minder dan 15 of 14 Enkhuizenaars, te bewerken, en te zorgen, dat voortaan het verdrag be- 1 Zie hiervoor, bl. 359. 2 Resol. Stat.-Gen. 7, 9 Julij, 1622. Zie hiervoor, bl. 358. ranke, Die Osmanen u. die Span. Mon. 3' Aufl. S. 86—88. 8 Zie hiervoor, bl. 359. á Resol. Stat.-Gen. 25 Febr.; 4, 14 Maart, 1620. Ook lieten zij sacques FABRI (zie Noot 4, op bl. 359 en 360) zonder borgtocht los, zoodra de Koning hem als zijn afgevaardigde erkend had (Resol. Stat.-Gen. 20 Febr. 1620). 5 Resol. Stat.-Gen. 22 Apr.; 2 Mei, 1620. DES VADERLANDS. 725 ter in acht genomen en geene Nederlanders meer tot slaven gemaakt werden 1. Op grond van de tegemoetkoming, hem bewezen, vertrouwde de Koning van Marokko de goedwilligheid der Staten genoeg om in het najaar van 1621 eene nieuwe gunst te vragen. Toen verzocht hij de Staten niet alleen hem te vergunnen twee galeijen te Am- sterdam te laten maken, maar ook den scheepsbouwmeester, gras TRIP, voor hem te betalen om het geld eerst terug te krijgen, als de beide schepen op de plaats hunner be- stemming zouden gekomen zijn. »Uit hoofde van het gewicht van ’s Konings vriendschap en het doel, waartoe die schepen bestemd waren," verklaarden zich de Staten gezind, dit verzoek in te willigen; doch zij wilden geen vast besluit nemen zonder de Admiraliteit van Amsterdam er in te kennen, en deze maakte allerlei zwarigheden. Zij schijnt ge- vreesd te hebben, dat die uitrusting in verband stond met de eene of andere onder- neming, welke slechts de krachten zou afleiden, waarover men te beschikken had ter uitvoering van de plannen, die de Amsterdamschen Heren zelven beraamd hadden. Die Heren hadden stoute en veel omvattende ondernemingen in den zin, en meer had het Land niet noodig, dan dat die plannen volvoerd werden; maar nu waren zij dan ook ongezind iets te bevorderen, wat niet van hen uitging, en daar er geen geld te vinden was, dan wanneer zij hunne beurzen openden, zoo hadden zij het genoegzaam in hunne hand om wat hun niet aanstond, tegen te gaan. Evenwel de Staten-Generaal stonden hier voor de betaling in, en zoo kon de uitrusting der twee schepen onder geenerlei voorwendsel nagelaten worden. Werkelijk was het plan nog niet opgegeven om van de gelegenheid, die een zeker punt op de Marokkaansche kust tot het winnen van zout aanbood, gebruik te maken. Dat punt lag buiten het gebied van de West-Indische-Compagnie en bij de ampliatie van het octrooi dezer Maatschappij was de zoutvaart buiten dat gebied juist uitdrukkelijk toegelaten *. Zoo werd dan, niet zonder de bepaalde bemoeijing van den Prins, besloten, ArBrRT num naar Marokko af te vaardigen om de baai, door pALLACHE aangeduid, te gaan bezichtigen, die, heette het, wegens haren rijkdom aan zout den Koning en onzen Landen zooveel voordeel zou opleveren. Een oorlogschip zou hem, met eenen ingenieur en een paar steenhouwers tot leiding van den arbeid in de zoutgroeven, derwaarts brengen, en tevens de beide voor murer sarven gebouwde schepen begeleiden. Niet tot de toelating der zout- vaart bepaalden zich de voordeelen, die deze Vorst den Nederlanders vergunde. Hij verleende buitendien aan Hun Hoog Mogenden den uitsluitenden aankoop en uitvoer van salpeter en Arabische gom, en om deze voortbrengselen op den bodem zelven te winnen, zouden de Staten eenige beambten mogen zenden 3. Nadat deze bepalingen ! Resol. Stat.-Gen. 11, 12 Mei; 6 Julij; 29 Oct. 1620. 2 Vergel. hiervoor, bl. 660, 670. 3 JOSEPH PALLACHE had voor zich van zijnen Koning éénen dukaat op elken centenaar salpeter en gom bedongen. 91 * 1621— 1625. 724 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1621— gemaakt waren, ging JOSEPH PALLACHE met de expeditie weder huiswaarts. Bij zijn 1685- dankbaar afscheid had hij nog slechts te klagen over de menigte wapenen, die uit deze Landen aan ’s Konings oproerige onderdanen en aan zeeroovers werden toegevoerd. Zijnen zoon DAVID liet hij als Agent zijner Regering achter 1. l Vredeenvriend- Doch op eene verbindtenis met de eigenlijke roofstaten, met Algiers en Tunis, kwam het schap weder met Algiers en Tunis aangeknoopt. ^ sanranding der zeeroovers vrij waren, wier geweld dan met verdubbelde kracht tegen onze voor ons aam om uitsluitend het voordeel te genieten, daaraan verbonden, dat wij van de vijanden, de Spanjaarden, zou gekeerd worden. Te voren waren wij teruggedeinsd voor den blaam, dat wij aldus met die vijanden van het menschelijk geslacht en van alle maatschap- pelijke orde in verbinding zouden staan, terwijl onze medechristenen en daaronder niet alleen de Spanjaarden, maar ook de Engelschen en Franschen aan hunne geweldenarijen blootgesteld bleven. Maar wat behoefden wij ons thans te ontzien? Wij streden om ons bestaan voor den ondergang te behoeden. De oorlog scheen alle middelen te weitigen. Wat zouden wij den zeeroof veroordeelen? De strijd om ons behoud had ons zelven De kaapvaarttot zeeroovers gemaakt. Buiten de oorlogsvloten en de admiraalschappen van koopvaar- Siy d ders, die ten oorlog uitgerust moesten zijn, en bijgevolg de zee schuimden op groote schaal, toog nog menig Nederlander op eigen kans met machtiging van de Generaliteit en zijne Excellentie ter kaapvaart uit. Van Staatswege werd deze zoogenaamde vrije ne- ring krachtig aangemoedigd. De Generaliteit en zijne Excellentie deden afstand van een gedeelle van het aandeel dat hun van den te veroveren buit toekwam, om den prikkel der winzucht door hoop op meerder voordeel te scherper te maken. Het aan- deel der Generaliteit werd van twintig op twaalf, dat des Prinsen van tien op zes ten honderd verminderd? Den leden van zulke Collegién, wien de rechtspleging over de ingebrachte prijzen toekwam, was het natuurlijk ontzegd, schepen ter kaapvaart uit te rus- ten en zelven zulke prijzen te maken. Niettemin vraagde en kreeg manmaxen, lid van de Gecommitteerde Raden ter Admiraliteit van Zeeland, vrijstelling van deze onbevoegdheid en hij rustte een kaperschip uit ?. Wat zouden wij dus aarzelen, den Algerijnen als bondgenooten te gebruiken en daarmede hun gewoon zeerooversbedrijf, als het ware, te wettigen door het tegen onzen vijand en alzoo ten onzen behoeve te doen aanwen- den? Was de vorige onderhandeling om redenen afgesprongen *, thans zou zij met min- 1 Resol. Stat.-Gen. 4 Oct,; 19 Nov.; 3, 23 Dec. 1621. 27 Jan.; 18 Febr.; 3, 17, 28 Junij; 23 Julij; 2, 10, 11, 16 Aug.; 3 Sept. 1622. Resol. Holl. 4 Oct. 1621. 2 Resol. Stat.-Gen. 8 April, 1622. a:rsema, I, bl. 152. ’sPrinsen aandeel in den buit, door de oorlogschepen of de geoctroijeerde Compagnién te maken, bleef onverminderd. Resol. Stat.Gen. 9 April, 1622. 3 Resol. Stat.-Gen. 9 April, 1622. Resol. Holl. 23 Maart, 1622. 4 Zie hiervoor, bl. 342—356. DES VADERLANDS. 725 i E ee ee en ee — ee E der dubbelzinnigheid weder worden aangeknoopt. Was het beweren der Algerijnen, dat het hun vrij moest staan de Nederlandsche schepen te onderzoeken, of zij ook goederen van Spanjaarden of andere vijanden ingeladen hadden !, steeds een bezwaar geweest, thans nu wij zelven nagenoeg alle handelsverkeer met Spanje verboden hadden, kon deze eisch geen bezwaar tegen het sluiten van een vredesverdrag meer opleveren. Na het alles behalve vriendschappelijk afscheid, door onze Afgevaardigden te Algiers, met achterlating van onzen Consul aldaar in de maand Maart 1620, bekomen, waren de vijandelijkheden tusschen Nederlanders en Algerijnen voortgezet: in dertien maanden waren door die van Algiers 145, door die van Tunis 10 of 12 Nederlandsche schepen genomen *, Nog wendde men pogingen aan om WIJNAND DE KEYZER met zijn gezin en goederen vrijen uittocht uit Algiers te verschaffen: daartoe werd, ten verzoeke van Jo- HAN MAURICQUE 3, den opperbevelhebber van de oorlogschepen in de Middellandsche zee gelast, de aanzienlijkste Algerijnen, die men in handen kon krijgen, aan te houden, ten einde hen tegen den persoon van onzen Consul met al het zijne uit te leveren ¢. Doch zoodra het na afloop van het Bestand eene uitgemaakte zaak was, dat de oorlog hervat zou worden, vertrok diezelfde mauricqve naar Algiers 5, wel onderricht, dat de Staten van nu aan ernstiger op vrede bedacht waren. Het vraagstuk,-hoe wij ons in de Middellandsche zee het best van den overlast der zeeroovers zouden bevrijden, werd weder aanhangig ®, en de Staten-Generaal, weder bedacht op het vrijmaken der slaven, belastten DE KEYZER en MAURICQUE daartoe op de plaats zelve het hunne te doen 7. De mededeelingen, van onze zijde te Algiers en te Tunis gedaan, hadden ten ge- volge, dat de Algerijnen en Tunetanen zich bereid verklaarden om vrede te sluiten, zoo slechts iemand met brieven en oorlogschepen tot hen gezonden werd om het ver- drag tot stand te helpen brengen en al de slaven, vrijgemaakt, mede te nemen 8. Aan dit verlangen wilde men natuurlijk gaarne voldoen, en de Prins werd gemachtigd eenen geschikten persoon op.te sporen. Reeds was het de vraag, of de oorlogschepen, die onze handelsvloot naar de Levant zouden begeleiden, de Algerijnen, in deze omstan- digheden, op de gewone wijze als vijanden bejegenen zouden, al of niet, eene vraag die dus werd beantwoord, dat men tegen hen met geene vijandelijkheden beginnen zou; dat men integendeel hun bewijzen van vriendschap en bondgenootschap zou geven. 1 Zie hiervoor, bl. 348. arrsema, t. a. pl. I, bl. 146, 147. 3 aitsema, bl. 147. 3 Bij arrseua heet hij manaicove. De geschrevene stukken laten de ware lezing wel eens onzeker, 4 Resol. Stat.-Gen. 1 Aug. 1620. 5 Resol. Stat.-Gen. 15 Julij; 23 Junij, 1622. 6 Resol. Stat.-Gen. 25 Sept. 1621. 7 Resol. Stat.-Gen. 8 Oct.; 6 Dec. 1621. 10, 17 Maart, 1622. 8 Resol. Stat.-Gen. 26 Febr., 1622. airseua, bl. 147. 1621— 1625, 726 " ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1621— Slechts als zij vijandelijkheden bedreven, zou men zich zoo krachtig als noodig was, pre! verdedigen 1. | Met de keuze van den persoon, die naar Algiers gezonden zou worden, slaagde de Prins niet zoo spoedig als gewenscht werd. Verscheidene namen werden genoemd, te weten die van eenen BERCHEM, eenen PIETER MAARTENSZ KOOI en THIJMAN BARENDSZ. Met dezen laatsten knoopte de Prins onderhandelingen aan over de voor- waarden van zijne zending; doch hij eischte eene te groote vereering; borendien wilde de Prins de waarde der geschenken, te Algiers uit te deelen, te hoog opge- voerd hebben. Dus belastten de Staten-Generaal eenigen uit hun midden met de taak om in deze zaken tot eene beslissing te komen. Intusschen werd reeds aan den Dey van Algiers geschreven, dat de Staten gezind waren alles te bekrachtigen, wat er reeds door hunnen Consul en mavricgue gehandeld was. Spoedig werd — alsnu in den Groningschen Hoogleeraar prsnackeRn, die wegens zijne bekendheid met naar Algiers. de Oostersche talen in aanmerking kwam, de persoon gevonden, die met de zen- ding belast zou worden?®, Vertrokken in de maand Julij 3, nam hij den tocht over Frankrijk, waar hij volgens de hem gegeven instructie, opdat zijn persoon en het doel zijner reize onbekend mochten blijven, zelfs geen leugens ontzag. Te Marseille vond hij de oorlogschepen, die hem naar zijne bestemming brengen en begeleiden moesten. Hij was vergezeld van een zekeren arr ALABASCO, een Algerijn, die, gevankelijk naar Holland gevoerd, anderhalf jaar lang te Enkhuizen vertoefd had. De uitnemendste diensten had hij van dezen persoon, die zich met slaafsche genegenheid aan hem ge- hecht had en te Algiers met Oostersche grootspraak van de Hollanders en hunne macht een tafereel ophing, dat wel geschikt was om de Algerijnen met verbazing en diep ontzag tegen ons te doen opzien. Met alle betuigingen van vriendschap en welgevallen werd de Afgevaardigde der Nederlanders en zijn gevolg te Algiers ontvangen, met mildheid werden zij onthaald en met eerbied bejegend. De eenige bezorgdheid, die bij den Bassa, een renegaat uit Provence, scheen te bestaan, was, dat de Nederlanders niet oprecht waren, en zich lichtelijk met de Spanjaarden tegen hem zouden verbin- den. Deze vrees werd weggenomen door de betuiging van onze zijde, dat na hetgeen ! Resol. Stat.-Gen. 8 Maart; 21 Mei, 1622. 2 Resol. Stat.-Gen. 16, 17, 19, 26, 28 Maart; 1, 4, 5, 7, 16, 27 April, 1622. Resol. Holl. 13, 21 Maart, 1622. arrsexa, bl. 135. In Resol. Holl. 12 Mei leest men, dat risnacger, als afgevaardigd naar een »subalterne Regering,” niet den titel van Ambassadeur zou voeren, maar van Áfgesant. In Resol. Stat.-Gen. 20 Mei, evenwel staat, dat hij den titel zou voeren van Orator bij de Onderkoningen van Algiers en Tunis. Orator nu was ook de titel van maca te Constantinopel. — Kort vóór pisnackeR was er te Algiers een Engelsch Gezant geweest »om den vrede te herstellen." 3 Resol. Stat.-Gen. 1, 6 Julij, 1622. a = on, - —- - 4d RBR BLAM IT NE NIQ vse eo * apa Wp œ oa wee ad š » = 4 1 o E 2 * 1 e * . * - - .$ a” : s * `. . a LJ > a 2 9 ` = - 1 * 8 a * - 5 3 7 oe ^ FS > ° 3 - 7 4 » 4 cet! of » - N x b» L3. : 36 c. t e.a . S fags ` 2n oe . Rane Saree = Do u f... T: * -+ bc ee - a "ma" C. à ew - » i " ae » 4 (0 * . e. , 8 t t e o * n N z k T oe a ` ^ SUME. goo SO l1 I LÀ * - . „m . 2 he E — t 4 > P .. ‘ « kN * » x . S. BG a . * . ^. " i ` PTT ees eres et nat [m Hinr EEE EEE BUR EEE Tr Ee HH EEE Hii E y oe ? FH LL Eua d prt * a 1 i Eit EEE EEE EEE EE HH teed LEHIGH HEINE EEE HERI EISH ahah. Li ae L4 T Ht HE E * zs LE iL 1 rz rb a i =- HE poner ide RR H A a "Herr: EERE 3 Suns senetets BE a i} ad er Pee LLL Ud enin LEER S: ELELLA GALLELLA LELLE LS DES VADERLANDS. 727 wij van de Spanjaarden geleden hadden, alleen omdat wij geen houten beelden of hou- 162)— ten kruisen wilden aanbidden ‚ wij ons veel liever onder de bescherming van den Turk- in schen Keizer zouden begeven, dan onder de »tirannieke en idolatrieke ’’ regering van den Koning van Spanje. Alzoo werd de vriendschap tusschen Algiers en de Neder- landen van stonde aan als bevestigd aangemerkt. Evenwel waren er nog eenige zwa- righeden uit den weg te ruimen. Er bevonden zich, namelijk, een twaalftal Turken te Gevangene Tur- Malta, door de onzen gevangen genomen en aan den Grootmeester aldaar, den Heer de —— WIGNACOURT, die in eene vriendschappelijke betrekking tot ons stond 1, in bewaring gegeven *, Zij waren afkomstig van een Algerijnsch schip, dat veroverd was door den kapitein van den oorlogsbodem, op welken de Hoofd-Consul conreris rauw de reize naar Aleppo deed. Ware de gewoonte gevolgd, zoo zouden zij over boord geworpen zijn; maar op aandrang van dien Hoofd-Consul waren zij gespaard en te Malta aan wal ge- ' zet. Van deze gevangene Turken mocht prswacKen, zoo luidde zijne instructie, geen gewag maken; immers wilde men den Grootmeester, toen een Spanjaard, niet met onzen vredehandel bemoeijen, en had men alle reden om te vreezen, dat hij onze be- doelingen in Algiers, door die gevangenen niet uit te leveren, zou willen dwarsboomen. Doch naauwelijks hadden de Nederlanders voet aan wal gezet, of het akelig gejammer van de vrouwen dier gevangenen veroorzaakte een wanklank te midden van het eerbie- dig en toejuichend onthaal der Algerijnen, en ook de Bassa vergde, voordat de vredes- artikelen geteekend werden, dat pisracKER voor hunne teruggave zou instaan. Deze antwoordde, dat hij niets anders zeggen kon, dan dat hij in last had om, als men daarop stond, zich met de oorlogschepen naar Malta te begeven en de uitlevering te eischen. Hierop wilde men hem doen gelooven, dat de Grootmeester genegen was, ze voor een bepaalden losprijs af te staan. Daarvoor evenwel had onze Gezant geen ooren: hij was niet gelast geld te besteden voor iets, dat ons bij oorlogsrecht, zeide hij, toekwam. Alsnu werd vastgesteld, dat de Nederlandsche slaven de stad Algiers niet zouden mogen verlaten, voordat de bewuste gevangenen uitgeleverd zouden wezen. Ten einde deze zwarigheid op te heffen, verzochten eenige vermogende Nederlanders onzen Gezant, dat hij den Bassa eene som van 1000 Spaansche matten zou aanbieden, waar- voor die van Algiers de vrijstelling van die twaalf gevangenen zelven zouden kunnen verkrijgen. De Bassa nam dit aanbod aan: slechts bedong hij er nog een geschenk bij voor zijnen Caia of luitenant. Doch deze overeenkomst moest door de Duane (of Diwan) goedgekeurd worden, en de zaak werd van zaturdag op zaturdag, den dag harer ge- wone zamenkomst, uitgesteld. Toen de Vergadering de vraag eindelijk behandelde, bleef zij, ten spijt van den Bassa, de uitlevering als voorwaarde voor het vertrek der - ! Resol. Stat—Gen. 1 Junij, 1620. 26 Mci, 1621. ? Resol. Stat.-Gen. 23 Junij, 1621. 17 Maart; 1 April, .1622. 728 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1621— Nederlanders vorderen: niettemin zou de vrede als ongekrenkt beschouwd blijven. Dus schoot x onzen Gezant niets anders over, dan eene acie te verzoeken van het thans op nieuw betref- fende den vrede verhandelde en zich naar Tunis en Malta te begeven. Doch nu wei- gerde de Bassa weder de verlangde acte te verleenen, anders dan tegen betaling der 1000 Spaansche matten, onder bedreiging, dat hij, zoo hij zijnen zin niet kreeg, aan alle zeekapiteins order zou geven, de Nederlandsche schepen te onderzoeken en ingeval deze zulks niet toelieten, ze te Algiers op te brengen. Pisnacken, hoezeer verkla- rende, dat hij niet gekomen was om den vrede te koopen, maar om den reeds gesloten vrede te bekrachtigen, bood niettemin, om zijn doel te bereiken, ongeveer een derde van de geeischte som aan; maar dit achtte de Bassa een te kleine afscheidsgift voor den vertegenwoordiger van »zoo groote en machtige Heren als de Heren van Nederland waren," vooral daar de heusche behandeling der Nederlanders, die, zeide hij, niet ge- lijk de gevangenen van alle andere natién, tot slaven gemaakt waren, wel dankbaar mocht erkend worden. Voorts kwam hij er voor uit, geld noodig te hebben om zich slaande te houden en zoowel den laster te Constantinopel den mond te stoppen !, als zijne talrijke Janitscharen tevreden te stellen; terwijl wij, zeide hij, geen vrede zouden komen zoeken, als wij er geen honderdvoudig voordeel van verwachtten. Hij, daaren- tegen, noch de Groote Heer hadden eenig belang bij onze vriendschap, en wilde men zonder dat de vrede beklonken was, henen gaan, hij zou ons laten trekken. 2 Vlaanderen. 3 Te Tunis trof hij in den »naasten Raad en Toerustmeester" van den Protector van Tunis, ISUFFO DET, eenen Amsterdammer aan, die nog eenige Nederlandsche renegaten en verscheidene Nederlandsche kooplieden bij zich had, DES VADERLANDS. 729 hem, die in onze macht waren. Intusschen was 1surro door de voor hem bestemde geschenken handelbaarder geworden, en werden de artikelen van het traktaat behoorlijk overwogen en vastgesteld, niet evenwel zonder dat de bepaling, waarbij het onderzoek der Nederlandsche schepen verboden werd, tegenspraak bij rsurro gevonden had. Ook de bepaling, dat al de Nederlanders uit de Tunetaansche dienst ontslagen, onzen Ge- zant volgen zouden !, maakte hem bijna wanhopend: hij kon ze niet missen, klaagde hij, en zij hadden het bij hem beter, dan zij het in hun eigen land hebben konden. Op de aanmerking, dat zij niettemin ’s nachts in het bagno opgesloten werden, ant- woordde hij, dat hij zulks deed om hen voor ongeval te bewaren, daar zij zich anders, als zij, somtijds beschonken, op straat liepen, aan gevaar bloot stellen zouden. Ten slotte kwam alles neder op het verzoek, dat onze Gezant, dien hij een man van groot verstand en vooral van een goede tong noemde, hem, die slechts een arm soldaat was, een inko- men van 40,000 kroonen, door de Christennatiën op te brengen, zou bezorgen; dan zou hij op staanden voet al zijne zeerooverschepen verbranden of aan ons overgeven. Toen hij uit PIJNACKERS antwoord begreep, dat hij op zoo iets niet hopen mocht, liep hij toornig, door de meeste leden der Duane gevolgd, de zaal der zamenkomst uit. Ook de Bassa maakte zwarigheid om de Nederlanders te laten gaan. ’t Was vreemd, zeide hij, dat men degenen kwam wegnemen, die het meeste toebrachten om de Tunetanen in staat te stellen, den Spanjaard afbreuk te doen. Doch hij liet zich overtuigen, en te eerder kreeg onze Gezant in alles zijn verlangen, omdat er juist een Bey uit Constantinopel aan- kwam; met brieven, waarbij de accoorden, vroeger tusschen de Nederlanders en des Sultans vasallen gemaakt, door den nieuwen Keizer bekrachtigd werden. — Op zijne terugreize door Frankrijk werd pisnacken te Toulon uiterst verplichtend van wege de Magistraat bejegend. Het gezelschap van de losgelaten slaven uit Tunis (die uit Algiers zouden eerst volgen op de ontvangst der twaalf gevangenen van Malta) maakte dat zijne hoedanigheid ditmaal in Frankrijk niet verborgen kon blijven, — Den 21sten Maart, 1625, was hij te s’ Hage terug ?. ! Niet alleen de loslating van de Nederlandsche gevangenen verlangde rnuNmAckER zoo te Algiers als te Tunis, maar ook van dezulken, die te Embden en in de Hansesteden te huis behoorden. Immers hadden de Regeringen dier steden zich tot de Staten-Generaal gewend met het verzoek om in de alliantie met Algiers mede begrepen te worden, en hun Hoog Mogenden hadden toe- gestaan, dat de Gezant hare belangen zou behartigen, zoo die njet met het belang van onzen Staat in strijd kwamen (Resol. Stat.-Gen. 4, 24 Mei, 1622). 2 Lie Rapport gedaen bij Dr. c. rimacker van sijne Legatie tot Algier ende Tunis, Prov. Utr. 