VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Er pleeg, in deeze Auberges, eene ftipte regelmaatigheid en orde in agt genomen te worden; de eetenstyd, de voorraad van brood en wyn, was ftipt bepaald; het Hoofd der Zaale bekostigde alles. Dan, gelyk alle inrigtingen, met den tyd, van de eerst aangenomene orde meestal af- wyken (*), bekomen thans de meeste Taalen Geld in ftede van die benoodigdheden, zo dat de Ridders eeten en hun intrek neemen waar het hun behaagt. Drie telt men ’er flegts, naamlyk de Auberges van Italie, Arragon en de Anglo- Beijerfche, waar in men naar de oude inrig- ting leeft. Die van Provence gaat voor een der beziens- ie (Pe De Ridderorde, wanneer men alles byeen rekent, wordt ep : (*) In den Jaare 1776 heeft men een algemeen Capittel ge- houden, in ’t welk men een nieuw Wetboek, de Inrigting der Orde betreffende , vervaardigd heeft. Het zag in den Jaarè 1781 te Maltha, in folio, het licht. 400 GESCHIEDKUNDIG VERSLAG op 8000 begroot; van deezen onthoudt zich flegts eeh tiende gedeelte ophet Eiland. Koninglyke en Vorstlyke Kinderen heeft men onder deeze Ridders geteld ; doch meest allen zyn het jonger Broeders uit Adelyke Hui- zen, welke uit de Commanderyen , die de Orde in zo veele reeds gemelde Gewesten van Europa bezit, hunne Inkomften verwagten. Om in °t Lichaam der Ridder- {chappe opgenomen te worden , moeten zy hun Adeldom door vier Quartieren aan ’s Vaders en Moeders zyde kunnen bewyzen. Zy zyn verpligt de gewoone Monniks- gelofte van eeuwige Kuischheid te zweeren : :men mag zeggen , dat, over °t algemeen, geen Eed niet alleen trouw- loozer werd naagekomen; maar dat zelfs geen Eed, min- der met voorneemen om denzelven naa te komen, van de lippen rolde. De Ridders komen ’er. ruiterlyk genoeg voor uit, dat zy hunne Gelofte alleen befchouwen als een Verbod van een wettig Huwelyk aan te gaan. Het krielt op Maltha van ongebondene Vrouwsperfoonen , die by deeze Ridderen de plaats eener Egtgenoote ver- vullen, —- De Gelofte van Armoede, door hun mede afgelegd, fluit ook bykans de mogelykheid des Huwe- lyks buiten. -= Het klinkt vreemd, van Armoede te hooren, naa het vermelden van zo groote, Inkomften ; doch Armoede bete- kent hier het misfen van allen eigendom. Zo ras naam- lyk een Ridder ligt te zieltoogen, worden alle zyne be- zittingen verzegeld, en korte dagen naa zyn dood eigent zich de Orde, aan welke zy te rug komen, dezelve toe. Alleen heeft de Ridder het weinig betekenend verlof om eene geringe fom aan zyne bedienden en dergelyken te maaken. De Grootmeester ftaat hier in met den minften Ridder gelyk. Deeze fchikking levert eene zeer natuurly- ke reden op, dat de Ouders der Ridderen hun by uiterften, wille niets van hun vermogen naalaaten, dan een jaarge geduurende hun leeven. leder Ridder wordt in het Prio- Taat, waar men rekent dat zyn Vaderland behoort, in- gelyfd ; ook kan hy alleen op de Commanderyen , wels ke in dat Prioraat openvallen , aanfpraak maaken. | Eene Orde, die zo veele en zo ryke inkomften uit- deelt, moet zelve zwaare inkomften bezitten; dit doet dezelve met de daad. Het ktp terugkomen der Bezittingen in de algemeene Schatkist, (op Maltha onder den naam van de Schatkist van St. Jan bekend) brengt hier veel aan toe ; ook moeten de Commandeurs van — 7 WEGENS DE MALTHEEZER RIDDERORDE. 401. wan hunne Commanderyen, ’s jaarlyks, daar in zwaare fchattingen opbrengen; deeze bedraagen ten minften der- tig ten honderd; daarenboven trekt de Orde de twee ‘eerfte jaaren van elke openvallende Commandery. Het Volk deezes Eilands betaalt geene Belastingen , hoegenaamd; van de Leevensmiddelen worden noch uit gaande noch inkomende Regten geheeven. Alle andere Artykelen betaalen niet meer dan drie en een half ten honderd ; doch het aangeeven der goederen verre beneden de waarde, hier, gelyk elders; in zwang, is oorzaak dat *s Grootmeesters Schatkist geen volle twee en een half ten honderd kan berekenen. Men vindt ook Vrouwlyke Mospitaalers van de Orde van St. Jan van Jerufalem, zonïtyds Chevalieresfes, of Ridde- resfen , geheeten , van dezelfde oudheid als de Ridders zelve: haar post was, Bedevaardgangfters en Zieken op te pasfen; en dit is nog haare bezigheid in het Hospitaal voor de Vrouwen ge icht. . Op Maltha, ten einde wy ’er dit byvoegen, bevindt zich nog inlandfche Adel, die, flegts in posten van min» der aangelegenheids, in het beftuur des Eilands met de Ridders deelt, en voorts van de Ridders volkomen afge- zonderd leeft. Deeze houdt zich met den Landbouw on- ledig, woont op Buitenplaatzen, die hun toebehooren, of onthoudt zich in de oude Stad , van eigen inkomfterf leevende. Geheel zyn deeze Edellieden van de Ridders verwyderd, Hier toe geeft aanleiding den trotsch, dien eenige Ridders, als of ieder hunner Souverain van het Eiland was, ten hunnen opzigte aanneemen; hier toe werkt mede het treffend gevoel var hunnen verminder- den invloed op den voorouderlyken grond, zints de Ride derorde zich hier gevestigd heeft; en nog wordt die af« zondering verfterkt door eene geheel niet ongegronde jaloufie ten opzigte van jonge Ridders, welke zo verre gaat, dat zy hunne huizen, voor al wat het Ridderkruis van Maltha draagt , fluiten , om hunne Egtgenooten en Dogters voor den gevaarlyken aanval dier Kuischheid ‚gezwooren hebbende Ridderen te behoeden; dit gaat zo verre, dat eene Vrouw deezes Adels, die zich eenigen ommegang met eenen Ridder veroorloft, daar door haa- ren goeden naam in de waagfchaal ftelt, of, mag ik liever fchryven, verliest. - ' Dit gedeelte van Maltha’s Inwoonders leeft dus in een beperkten kring onder elkander’ voort; en het Ee chier A22 VERSLAG VAN DE MALTHEEZER RIDDERORDE, fchier nimmer verlaaten hebbende, kan, in hunne omftaa= digheid, niet wel anders dan zekere ftyfheid hun deel weezen. Een gebrek nogthans , waar van Vreemdelin- gen, buiten de Orde, die eenigen tyd op Maltha flee- ten, en toegang kreegen tot deezen ouden Adel, hun vryfpreeken; getuigenis geevende van eenen vriendlykem en niet onbevaltigen ommegang. MOZIO EIC EEE E T S E D ZEDIGE VERDEDIGING DER LEGAATZOEKEREN, Sic qui, pauperiem veritus, potiore metallis Libertate caret , dominum vehet improbus , atque Serviet aeternum, guia paryo nefciat uti. HORATIUS. MEDEBURGERS! K yet bejag en bezit van Schatten en Rykdommen, hoe zeef H ook veragt door eenige Wysgeeren, hoe zeer ook uit- gejouwd door Hekeldichters , “-gaat ten minten van één voordeel vergezeld, Indien Rykdommen geene weezenlyke Vriendfchap kunnen bezorgen , verfchaffen zy nogthans iets, ” welk 'er zo zeer op zweemt, dat het beantwoordt aan de meeste inzigten, eigèn aan afneemende leevensjaaren; te weetens ontzagbetoonende opmerkzaamheid, toevoorziende bezorgdheid s voorkomende vriendlykheid, en tedere deeineeming. Het be- toon deezer aandoeningen en werkzaamheden brengt veel, zeer veel, toe, om de ongemakken van Ouderdom, en ’t verval van kragten , te verzagten; zy lasten zich by uicftek zien in eene foort van Meníchen, gewoon eene groote maate van toegene- genheid te betoonen -—- Menfchen , welken men den naam van Legaatzoekers geeft, of, om het nog fterker. uit te druk- ken , Legaat -bejaagcrs noemt, ` Door de Schryvers, in ’t algemeen, worden deeze Legaat zoekers geen regt gedaan. Zy worden naamlyk door hun afge- beeld als Laaghartigen , als Geveinsden, als Gierìigaarts; ondeug= den, genoegzaam om een charaêter te fchandvlekken , en by het Menschdom, over 't algemeen, in haat te brengen. Maar ilt verbeeld my, in alle nederigheid, dat wy, het weezenlyk Chas rater der Legaatzoekeren in opmerking neemende, ons in ftaac Zullen bevinden, om veel te hunner verfchaoninge in te brene gen, huvne afgerigtheid en hun gedrag in een gunttiger dag te plaatzen. Myne geringe bekwaamheden mogen niet ten vol. len tot deeze taak zyn opgewasfen, ik voel my egter aan= ge: Ed ZEDIGE VERDEDIGING DER EEGAATZOEKERENe 433. gedreeven om dezelve te onderneemen, met inzigt om eenie gen dienst te doen aan verfcheide agtenswaardige Perfoo- nen van myne kennis , die deezen weg, om rykdommen te bere hebben ingeflaagen , of denzelven nog bewane en. ` Staa my toe, myne Medeburgers! in. de eerfte plaats, by te brengen, dat de Zegaatzoekers onze hoogagting ; in geene ge- ringe maate, verdienen ; dewyl zy de vreeze des doods, zelfs omtrent die hun het naast beftaan, overwonnen hebben. Zy fchroomen niet, even gelyk het vrolyk, huppelend bedagt- loos, gedeelte des menschdoms, de door zwakheid fukkelenden te bezoeken, de laacfte fpronkels van den lamp des leevens te zien, of het oog te flaan op eene dooddreigende wonde, Zy fchuuwen de Ziekenkamer niet, om na plaatzen van vere vrolyking te hellen; zy verwyderen zich niet, om het zugten der Iydenden, of het fnikken der ftervenden, te ontgaan. Neen 3 Zy aanfchouwen deeze Voorwerpen, zò verfchriklyk voor den vrolyken en onbedagtzaamen , met de grootte bedaardheid 5 zy wagten den jongften leevensfnik af met eene tedere bee kemmerdheid , en ontvangen den laatften adem , onder angst- vallige verwagting. Zy gaan veeleer in het Klaaghuis, dan it het Huis der Maaltyden; weetende, dat, binnen korten tyd, alle traanen van hunne oogen zullen worden afgewischt, en dat zy zich zullen verheugen over den gelukkigen Staatswisfet van hunnen beminden Vriend, die na een beter plaats heenen gaat, terwyl zy agterblyven om te worftelen met de verzoekina gen, boven welke hy verheven is. i ` Wyders ontleenen , Medeburgers! de Legaatzoekers geene geringe verdienfte daar uit, dat zy eene zo volkomene enm fmeesterlyke zegepraal bevogten hebben over hunne driften en aandoeningen, dat zy in ftaat zyn om zichzelven toe te wye. dan den dienst van deu ouden en den zwakken , en met een geduld, ’t welk joB ter eere zou geftrekt hebben, alle de ongemaklyke luimen en knorrigheden , bykans onaffcheidelyle van de door hun bezogte en opgepaste Lyderen, verdraagen. Terwyl anderen de grilligheden des ouderdoms ontvlieden, ent het klaagen der Zieken fchuuwen, dienen zy alle verligting fchenkende vertroosting toe, doen de ftroomen van de tederfte deelneeming vloeijen, komen de minfte wenfchen van den be droefden voor , en brengen ligtenfchap toe aan zyne fmert s door zorgvuldige oppasfing. Zy fchynen voor zichzelven zo véel te voelen, dat zy den Lyder van het denken op zyn eigen ongemak aftrekken, dat hy zyn ongemak als een zegen aanmerkt; dewy) het zulk eene tederheid veroorzaakt, zelfs by de zodanigen, van welken hy het zo weinig wagtte, die hy zo zeldzaam gezien en aan welken hy zo weinig kennis hadt, en foms van verre gekomen is, enkel met het liefderyk oogmerk | i om = 404 - ZEDIGE VERDEDIGING om te waaken by, en hulp toe te dienen aan, een oud, hulp behoevend en ftervend man. Ten derden. Indien men mogt tegenwerpen , dat dit (leges de vertooning is van Medelyden, en geen daadlyk betoon dier meewaarigheid, °t geen ik toeftaa, dat, in deeze en geene gevallen, kan plaats hebben, moeren wy nogthans in aanmer- king neemen ,dat,’t geen wy, door deeze aanmerking., onttreke ken aan de opregtheid der Legaatzoekeren , wy dit in hun ver- nuft moeten wedervinden. Is het eene gemaklyke taak voor een Man van een verhard harte, en van eene zelfzoekende ge- aarcheid , misfchien daarenboven van ruwe en onbefchaafde ze- den, op éénmaal het vertoon van liefderykheid te aanvaarden „ medelyden en cene belanglooze deelneeming te vertoonen ? me Voor zommigen, °t is waar, moge de oude geaartheid „ van onder het nieuw aangenomen momtuig, uitkyken ; maar indien de ongelukkige Lyders bedroogen worden , indien zy allen -byftand en vertroosting ontvangen, welke zy. kunnen wenfchen of begeeren, indien zy opgepast, gekoesterd en ge. ftreeld worden, ontvangen zy alles wat zy kunnen weníchen 5 en het uitwerkzel van de opregtfte deelneeming valt hun ten ` deele. 'Er kan geene verdienfte opgeflooten zyn in het betoonen van een Medelyden, 't geen wy met de daad voelen; dewyl het ons onmogelyk is 't zelve te bedekken; het waarlyk aange- daane hart zal kloppen, rechtfchapen traanen zullen als uit een beek onze oogen ontvloeijen; maar een Medelyden, ’t geen wy niet voelen, uit te drukken, de tederfte oppasfingen toe te brengen zonder de minte maate van hoogagting , te klaagen om dat men het einde niet ziet, diepgehaalde zugten uit eeu vergenoegden boezem te loozen, dit heeft, zult gy my wel willen toeftaan, eenige verdienfte. Het wyst uit, dat de Le- gaatzoekers de grootfte Tooneelisten deezer eeuwe zyn ; en, in de daad, ik heb my te meermaalen verwonderd, dat eenige van myne kennisfen, op dit ftuk zo meesterlyk afgerigt, het tooneel niet betreeden hebben. Hadden zy die keuze gedaan , zy zouden de uitmunrtendfte Mannen in dit vak voorby ge» ftreefd , en de loflaurieren der beroemdften hebben doen vere dorren. In de vierde plaatze, Medeburgers! zal men eerst de ver- dienften van de Legaatzoekers op den rechten prys fchatten, als wy in aanmerking neemen het geduld, ’t welk zy zom: tyds een reeks van jaaren betoonen. Tot dus verre heb ik hun alleen befchouwd als hun oogmerk bereikende door eene veelal kortftondige oppasfing van het voorwerp huns verlau= gens: maar die gevallen zyn niet.veelvuldig. Veel algemeener gebeurt het, dat zy dagen, maanden, jaaren, moeten beftee= den in beftendige oppasfing, eer zy iets in ’t minfte voor hunne ongelooflyk befteedde moeite ontvangen, En hoe veele nit: DER LEGAATZOEKEREN, 495 wltweridige toevallen maaken, geduurende die jaaten van be- proeving , hunne vrees gaande; hoe vaak taant de zon hunner vourigfte hoope! Is het een Oom? Hy kan zyne Diensimaagd trouwen , en alle verwagting in rook doen vervliegen. Is het eene Tante ? ber Regiment Dragonders kan ter woonplaatze „worden ingelegerd, en een Colonel een Man van belang- looze liefdedrift weezen, Vergunt my hier nevens te voegen , de laage dienstbetooningen, tot welke zy foms genood Zaakt zyn; de vermoeienisfen, welke zy ondergaan moeten, en het bedwang, waar in zy hunne driften noodwendig moeten houden. Zy moeten weenen wanneer hun vriend weent, blyde zyn als hy blyde is. Zy moeten zich wagten van alle tegenfpraak, zyne gevoelens niet wederftreeven, dan alleen om hem de eer der zegepraal te fchenken. Zy moeten zich wel wagten van hem te herinneren dat zvne verftandsvermogens afnee- men; en geenzins in gebreke blyven in het betoon van de weelvuldige onderwerpingen, die een minder aan zyn meerder verfchuldigd is. De uiterfte en grootfte proeve van geduld is daar in gelegen. dat zy moeten blyde zyn ais hy van eene gẹ- vaarlyke ziekte bekomt, v:n vreugde opfpringen mer een bedroefd hart; en glimplachen op het gelaad brengen, ’t welk veeleer ten kwynend en in traanen wegfineltend oog zou vertoonen. Eindelyk , Medeburgers! hebbe men te bedenken, dat de Legaatzoekers niet altoos zyn te rangfchikken onder het geluk- kigtte gedeel e des memschdoms. Zy vinden zich fomtyds one derworpen aan veel grooter kwellingen, dan ik tot hier toe heb opgeteld. Het befprooken Legaat kan zo twyfelagtig uitgee drukt weezen, dat het in regten bewise en ter zyde gefchoos ven worde; het kan by de opgevatte verwagting verre ie kort Schieten, of de zaaken des Tescâmeutmaakers in zulk een ftaac weezen, dat ‘er niets van kome; of, eens toegeftaan zynde dat zyn fchat onmeetelyk groot is, dat de uiterfte wil geheel in orde bevonden , doch dat zyn Naam ‘er viet in geleezen wordt, Grooter teleuriteling dan deeze, durf ik wel zeggen, kan geen mensch wed.rvaaren ; en nogthans vinden Legaatzoes kers er zich dikwyls an blootgefteld, en op een tyd, wanneer menschlyk befluit ‘er niets tegen doen kan. Een ongeluk kan oñs nooit zwaarder treffen, dan Wanneer älle höope verdwee- nen, alle vooruitzigt dik bewolkt is, en wy niet voorwaards kunnen zien op eenig voorwerp ’t welk vergoeding fchenkts In deeze ontzettende ontknooping, wanneer alle geduld uitge- put of noodloos is, (waut wat is geduld zonder hoope ?) zult gy my wel willen toeftaan dat huh geval allerongelukkigst moet gerekend worden, en dit het geval alleen zynde vän Lie- den die order den thans befchreeven naam vallen.. dat dan een geluk niet beriyden ; >t welk aan een zo heillooze tegenkeer onderworpen is. Dus lteb-ik, Medeburgers ! myn best gedaan om het Cha- MENG, 1798, NO. 10, Gg ras âcó ZEIGE VERDEDIGING DER LEGAATZOEKERENe safer der Legaatzoekeren in een voordeeliger daglicht te Zetten dan het doorgaans geplaatst wordt. Ik hoop in alle nederigheid, dat men hert aangevoerde niet gering en verwerp- lyk zal agten, en dat wy voortaan deeze Lieden zullen aan- merken als een byzonder foort van Philofophen; eene See, die zich van alle andere onderfcheidt door eene onaflaatende ftandvastigheid, met welke zy jaageu na een voorwerp, °? welk geen nut doet; door hun geduld onder veragting, trotschheid en: grilligheid; door hunne verregaande bedreevenheid om de zagte gemoedsaandoeningen te laaten werken by het bedde eens ftervenden; en door de dieptreffende kwellingen , welke zy Ondergaan moeten, uit hoofde van gebreklykheid of ongenoeg- zaamheid in een Testament, daar in aangeweezen door den Regter, de eifchen der Erfgenaamen, en duizend andere on- aangenaame toevallen van dien aart. Wy zullen, voortaan, zo als ik hoop, hun niet aanzien als benydenswaardige voorwerpen , noch hun dat deel des geluks, ’ welk hun fomtyds ten deele valt, misgunnen. Zy maaken, daarenboven, een zeer ouden Aanhang uit ;de Romeinen hadden hunne Captatores en Heredipete, en in ons Land hebben zy, Zìnts eeuwen, gebloeid. | Eene nog bykomende reden om hun in een gunttiger licht dan gewoonlyk te befchouwen, beftaat hier in, dat zy metde alge- meene vooroordeelen, tegen hun opgevat, te worftelen hebben, Doorgaans worden zy gerekend te behooren tot laagdenkende , zelfzoekende, geveinsde en inhaalige, Menfchen; ook meent men waargenomen te hebben ,dat Rykdommen,langs deezen weg verkreegen, of opeengeftapeld wierden, zo dat zy voor den bezitter van geene beduidenis waren , of verkwist met eene one bedagte hand, —- Ook zyn ’er, die denken, dat geen mensch, die een geest van onaf harglykheid en gezond verftand bezit, om eenige reden zich zal willen onderwerpen aan de wangunst en kwellingen , die de Legaatzoekers veelal wedervaaren, —_ Doch of dit gevoelen regtmaatigheid ten grond{lage hebbe, laat ik aan ’ oordeel uwer Leezers. Terwyl ik blyf, enz. ‚ BRIEF VAN BONIFACIUS VEREDIK , AANGAANDE ZYN VRIEND DEN BURGER MINUTIEUX, AAN D ****, (Uit het Fransch.) M” Vriend MINUTIEUX is een man van gezond vertand, ' en een voortreñyk hart; hy is een waardig Vriend , van wien ik byzonder veel werk maak; doch heeft het ongeluk van niet voldaan te zyn, of hy moet volkomen in alles zyn Paa zin BRIEF VAN VEREDIK, WEGENS ZYN VRIEND MINUTIEUX. 409 zin en:-.gemak hebben; iets dat in deeze wereld onmogelyk is; waar door hy zich dan wel eens belachelyk maakt, en, in plaats van zyn oogmerk te bereiken, zich allerleije onaangenaamheden op den hals haalt. Tot zyne verbetering, zo het mogelyk is, en tot eene waarfchuwing voor anderen, die aan het zelfde zeer mogten hinken, zal ik u een bericht geeven van de belachelyke rol, die hy onlangs te Parys fpeelde, Veertien dagen geleden , kwam hy te Parys, daar hy in geen vyftien jaaren geweest was, na my vooraf een brief gefchreeven te hebben, waar in hy my kennis gaf, dat hy aldaar noodwendige zaaken te verrichten had, en my verzocht, voor hem naar een verblyf ọm te zien; dewyl het myne denklyk te klein was om hem te logeeren. Hy begeerde niets dan een ftille oord, een net huis een huiswaard , die hem , behalven van huisvesting, ook van kost en drank kon voorzien; en dat maar voor den tyd van ééne maand, Ik vond dit alles ten vollen naar myn genoegen in de ftraact van Tournon. By zyne aankomst was hy zeer wel voldaan over °t geen ik voor hem verricht had ; doch fchreef my een dag daaraan het volgend briefje, „ Myn waarde Vriend, de ftraat is ftil, maar, ’t geen wy » niet hadden kunnen voorzien, achter is het niet om uit te 3, houden. [Ik heb deezen nacht geen oog kunnen toedoen, „» Een kroeg, of liever een luidruchtig mothuis, heeft den » tuin en den geheelen omtrek als tot een hel gemaakt. Naaw. »» welyks hadden de gezangen en kyveryen der drinkebroeders ‚ten einde genomen, of van alle kanten begon het haanen- » gekraai. Toen deeze hunne aangenaame muziek geëindigd » hadden, begonnen de meiden tapyten te kloppen, en de » jongens vlesfen te fpoelen, Zo dat ik tot hier toe geen ‚> vog heb kunnen fluiten. Kom derhalven , mag ik u bidden 5 » nog deezen morgen by my, om een ander kwartier té » zoeken. Zonder u geraak ik in Parys nog om hals.” Straks ging ik naar myn Vriend, en wy begaven ons op weg; doch eer hy durfde uitgaan, vernam hy wel naauwkeu- tig naar het weêr, en verftaande dat het koeltjes was, wond hy zich in zyn zwaaren reismantel, en fcheen zeer verwon- derd, dat ik geen overrok had aangetrokken. Hy prees my; dat ik my zo hard maakte tegen het weder, en zeide, dat het hem fpeet, dat de zwakke ftaat zyner gezoudheid hem nood- zaakte allerleije voorzorgen te neemen; doch, zo ik geloove „ had hy ook nooit eene proef genomen, om zich daar van te ontdoen, — Wy wandelden naar de {traat van Varennes, en daar de zon al hooger en hooger rees, zag ik ras, dat myn Vriend, binnen kort, door de hette van zyn reismantel byna zou ftikken. » Ik zweet, zeide hy, dat het my tappe- » lings van het lyf loopt. maar ben ’er niet over te onvre- » den; ik heb op myne reisde zaaden van meer dan eene ver- | Gg a „, koude ` 408 | BRIEF VAN VEREDIK „» koudheid opes; deeze ruime uitwaasfeming zal my daat „ denklyk van veflosfen.” By de /nyalides gekomen zyrde, vonden wy een aartig huis, waar kamers te huur fonden; wy gingen in huis, en myg gezelfchap man, die doornat van zweet was, verzocht in eene kamer te mogen ziten, alwaar geftoakt wierd Straks float hy naauwkeurig deur.n en venfters, om langzaamerhand te verkoelen. Toen hy, va een geruimen tyd, genoegzaam bekomen was, bezag hy het huis. Doch ongelukkiglyk befpeurde hy dat het beste vertrek noz niet bewound was geweest, nadat het op nieuw behangen was. Straks ging MINUTIEUX ‘er op af, zonder meerder onderzoek te doen. Een voorbygaand Vriend zeide ons, dat 'er eene kostelyke gelegenheid was op -het eiland Sf. Louis. Aanftonds begaven wy ons derwaards; doch dewyl de hette nog toenam, en wy een uur tyds voodig hadden om daar te komen, begon myn Vrieud MINUTIEUK zodanig te zweeten, dat hy niet ver- der voort kon , en zyn reismantel in een winkel liet, met verzoek, om dezelve wel te bewaaren, tot hy die zoude laa- ten haalen Ter plaatze onzer beftemming gekomen aynde, was myn Vriend ongemeen voldaan over de fchoone gebouwen, en het heerlyk gezicht, t geen de Seine oplevert by haar binnenftroo- men in Parys. Zyne vreugde over deeze heerlyke gelegenheid werd niet verminderd door het bezien der aangeweezene woo- ping ; alles was ten vollen naar zyn zin. Hy kwam met den huiswaard overeen, om daar nog dien nacht te flaapen, Wy aten in deeze nieuwe wooving. Ik wilde hem medeneemen naag den Schouwburg; doch hy vond zich verplicht te bedanken, dewy! hy zyn kostelyken reismantel nog niet terug had, Zon- der welken ‘er niet aan te denken was om van daar weêr naag huis te keeren. Ik ging dan vergenoegd heen, en dagt dat alles nu wel was. Naauwlyks was de zon weder boven de kimmen, of ik be- vond, dat ik my geweldig misrekend had. Ik ontving van zynent wege weêr een briefje, om toch zo ras mogelyk by hem te komen, dewyl hy in de doodelykfte ongelegenheid was. Naauwlyks by hem komende, klaagde hy , dat hy de ongelukkige aller menfchen was, én nog heden moest verhuizen. Op myne vraag, wat hapert ’er toch aan? heeft men u eene pots gefpeeld ? hebt gy eenige ontrouw. aan den kant van uwen huiswaard, of zyner vrouw „ befpeurd? Neen, zeide hy, niets van dit alles. De vrouw is zo. gedienftig als | 6e AANGAANDE ZYN VRIEND MINUTIEUX, 4e gevergd kan worden, en de man is den geheelen dag buiten huis aan zyn werk, Maar, boven myn boofd heb ik een zuigend kind, en dat eeuwig gewieg — geduurende den ge- heelen nacht, — Myn Vriend! een kind en de rust kunnen onmogelyk onder een dak woonen. Ik heb nog geen half uur geflaapen zederd ik in Parys ben. Laaten wy fpoedig een kop koffy drinken, en *r dan op uitgaan, om een verblyf te vine den daar het houbaar is. Spoedig ontbeeten hebbende, ffapien wy ‘er op uit. Thans zogten wy eene gelegenheid in 't zogenaamd Moeras, een fchoone en (tille hoek der Stad, minder bevolkt dan het overis ge van Parys, alwaar ik hoopte dat myn Vriend naar genoe- gen onder dak zou ge aaken, Op weg verhaalde hy my, dat hy. zich eene waarfchuwing van een Vriend herinnerde , dat men, naamelyk, om in Parys rust te hebben, de boventte ver- diepingen moest bewoanen , dat men aldaar niet alleen eea zuiverder lucht inademde, maar zulks ook het veiligst middel was om gerust te flaapen. Hy dagt ten minften, voegde hy ‘er by, dat men te Parys, al zo min als elders, de kinders op de daken wiegde. Het had veel mocite in, om eene gefchikte wooning op eene aanmerkiyke hoogte te vinden. ‘Er waren ook allerhande hinderpaalen , die hem affchrikten. Nu was het een blikflaager, die hem deed beeven door den klank van zynen hamer; ftraks daarop verplichtte ons de nabyheid van een hoeffmid , ons fchielyk weg te pakken: want MINUTIEUX verzekerde, dat hy nergens grooter afkeer van had, daa van den ftank der bran- dige hoeven. Eens zouden wy in een huis gaan , ’t geen anders een zeer goed voorkomen had; toen myn Vriend gelukkigiyk befpeurde , dat de klopper der deur van een nas buurig huis met lompen bekleed, en de ftraat met eene zwaas re laag zand bedekt was; ziet gy niet, zeide hy, dat hier een zieke in huis is ? ik zoude echter niet gaarne van Parys een rotkoorts, of de kinderziekte, medeneemen. Een ander . huis fcheen hem te nieuw, om zonder gevaar bewoond te worden. Een ander was daarentegen te oud, en hy vreesde dat het hem zou kunnen verpletteren. Aan een ander oord vreesde hy voor brand, wegens de nabyheid. eener fmeer- fmeltery. Hoe menigvuldig intusfchen de hindernisfen ook. wa» ren, wy vonden eindelyk een net vertrek , op eene hooge vere dieping, °t geen een ruim gezicht had over flille tuinen, en verre van de ftraat. Myn Vriend was ongemeen voldaan met zyne nieuwe woo- ning , en verzocht my, tegen den volgenden middag, ten eeten. Wy fcheidden zeer vergenoegd; doch my beving eene groote ongerustheid. Manurinux , zeide ik by my zelven , heeft hier niet te vreezen voor een nabuurige kroeg; het ge- wieg der kinderen zal hem ook niet kwellen: doch hy is naby ` Gg 3 aan 410 BRIEF VAN VEREDIK aan het dak, en wy hebben om geen katten gedagt; mogelyk zullen deeze, geduurende den nacht, een nog erger muziek maaken dan de voorige onaangenaame gasten. Zeer be fchroomd myn Vriend den volgenden morgen bezoekende, vond ik hem echter zeer vergenoegd; hy. had wel geflaapen, alles was naar zyn zin; hy zeide niets beters te kunnen be- geeren, en was reeds begonnen met het afdoen der zaaken, om welke hy in Parys gekomen was. Dubbel voldeed my dit, om dat myne eigene omftandigheden vorderden, dar ik voor een dag of tien buiten de Stad ging, en dus gerust kon zyn, dat myn Vriend het wel had. ' Na dat ik myne zaaken afgedaan had, en weer terug ge- komen zynde, was myn eerfte werk naar den toeftand van myn Vriend MINUTIEUX te verneemen, Ik meende hem voot- zeker te vinden daar ik hem gelaaten had; doch dit was bui- ten den waard gerekend. Zyn gewezen huiswaard was zelfs zeer knorrig op hem. , Deeze wonderlyke man (zeide hy) „is maar drie dagen by my gebleeven. Onder voerwendzel, „ dat myn zoon, die het vioolfpeelen leert, den geheelen „ dag door valsch fpeelt; dat zyn meester een even fegt » muzikant is; dat hy liever van den morgen tot den avond „ zou willen gegeesfeld worden , dan onder een dak woonen „ met iemand die vioolfpeelen leert, en duizend dergelyke „ zottizes meer, is hy opgekraamd.” à Vooris alhier vernomen hebbende , dat hy naar het bol- werk de Berg van Parnasfus verhuisd was, begaf ik my ten fpoedigften derwaards , en vroeg den Heer MINUTI£UX te fpreeken. Hjer kwam eene dikke mama voor den dag, die my berichtte , dat hy het by haar maar vierëntwintig uuren had kunnen houden. Dit had hem zodanig verveeld, dat hy zo ras mogelyk vere dweenen was. Eindelyk vond ik de plaats zyner wooning; doch deeze was geheel uit de buurt, en het was reeds laat. Hierom ging ik naar huis, met oogmerk om den volgenden morgen myne reis te vervolgen. Doch hoe ftond ik te kyken, toen ik, te huis komende, mrNurieux met zyn knegt en zyn valies daar vond. „Och! myn Vriend (riep hy uit) wat is dat Parys toch een ‚affchuwelyke Stad, Tot hier toe weet ik niet, waar ik mya „ hoofd AANGAANDE ZYN VRIEND MINUTIEUXe 411 „'hkoofd zal nederleggen ; wees zo goed om my, geduurende ‚‚ deezen nacht, te herbergen,” Gaarne, zeide ik seen bed is tot uw dienste „, Geenzins (hervatte hy), geef my maar een ma- „ tras in uwe eetzaal, morgen zal ik 'er weêr op uitfnuiven en wel iets goeds vinden, Myn laatfte verblyf behaagde my. uitermaaten wel; doch ik ben van daar verjaagd door de haa. telyke nabyheid eener Corps-de-garde. Ik meende dol te worden van ’t geroep Qui vive! Patroille! Caporal!” Naauwlyks was de zon boven de kimmen, of wy gingen al weêr aan het zoeken naar eene. wooning ; doch het is laat in den avond, en wy hebben nog niets gevonden ’t geen vol- doet. Ik vreeze zelfs, dat MINUTIEUX al dien tyd, welken hy beftemd had om in Parys te blyven, tot het zoeken naar een verblyf zal noodig hebben, en dus naar huis moeten keeren , zouder de zaaken af te kunnen doen, om welke hy her- waards gekomen was. ZOMER = ZANG, Fillis. Jeten, wat beduid dit, zo vroeg im den morgen in ’t veld, en dat wel met een korfje aan den arm? Heb ik ’er w niet meermaalen meê gezien ? Jeannette, Ja Fillis, dat was onlangs nog in de Lente, toen gaarde ik ‘er van de geurigfte bloempjes ‘en de edelfte kruiden in; en weet ge voor wie? Voor Ameline, om ‘er een lentekrans van te vlegten. Nu ga ik Zomervrugten opzamelen , en wel voor die zelfde Herderin — dan wil ik ’er nog eenige Bloemen en Kruiden byvoegen , en dit klein gefchenk wil ik Ameline aanbieden. Wat zy dan zeggen zal? Ik heb ook, als de herders zongen, hun eenige deuntjes afgeleerd; zo een wil is by myn gefchenk voegen, en haar aanbieden, i Fillis. a, ik weet dat gy zingen kunt; onlangs hoorde ik u een Léntelied zingen, toen gy op dat groene Moschheuveltje een bloemkrans zât te vlegten. Toen heb ik u beluisterd; ook heeft het gevogelte u beluisterd , want het paarde of zyne ftem met de uwe of het zweeg ftom fil. Kom laat ik nu uw Zomerlied eens hooren — aandagtig zal ik luisteren, en wy zullen dezen dag zamen vrolyk wezen. —= Hier op begon Jeannette aanftonds dit volgende Herderslied, | | Jeannette. | Wees welkom milde en vruchtbare Zomer — Wees drie- maal welkom, Gy zyt het die met de fchoonfte vruchten l pronkt. j 3) 29 E pronkt. De gouden Koornair buigt zich als voor den fikkél 3 de Abrikoos en Perfilë hangen te blozen —— de Druif zwelt aan de edele ranken. Van dat al'es gaar ik in myn korfje: ô Edele vruchten ! hoe liefelyk ftreeit gy de tong en het gehemelte. Nu is de noeste Landman bezig met den fikkel jn ’« koorn te flaan , of de edele vruchten te plukken. word de nyvere vlyt beloond, De rype Peer valt in de pluke kende hand. Tuinman plukt de b'ozende Abrikoos en gloeijende Perfik , terwyl meu ginds de goudgeele Appelen door vrolyke Laudmei-jes in biezen korfjes zict vergaderen. — War is de Zomer mild, hy fcheukt ons allerhande vruchten , en fiert onze tafels met het fnakejykst Ooft, terwyl men vergast word op allerlei gezondheid b.vorderende Groentens. — Voors namelyk is de Zomer -my aangenaam, om dat ik Ameline dan vruchien kan fchenken. Nu zing ik dit Zomerlied voor haar, Ja voor haar is dit Gezang voor haar —— zou ik nu voor myue beste Vriendin niet zingen ? My dunkt ik zìe haar my Vriendelyk aanlachen. Lachjes, welke zich met de aan- valligfte vriendelykheid op hare roozen-lipjes vereenigen. — Dan uwe fchoone ziel, Herderio, is vooral bevallig want zy is met de edelfte deugden gefierd, en dit noopt my vooral tot zingen. GE Welkom, driemaal welkom, vruchtdragende Zomer. Welk een aangename tyd , zo mild, zo rvk in vruchten, zo ryk in de fimakelykfte vruchten ! Welk een gewenschte tyd! Ik wil nu Ameline dit korfje met deze Vruchten en Bloemen ten gelchenke geven. Hoe vriendelyk zal zy zien, als zy dit korf- je met wat Zomervruchten en Bloemen ontvangt ! Het is voor us ja dit kleen korfje is voor u, Ameline. i Het is hog een gefchenk van de deugdzame Dafne; en weet ge wat deze zei, toen zy ’t me gaf? — Dit korfje, zei zy, zult gy aan niemand immer geven, dan alleen aan zulk eene Herde rin, wier deugden het waardig zyn. Vaar we! korfje ! nu zult gy voortaan aan den lieven arm van Ameline hangen 3 want zo een, als Dafne ’ waardig keurde, is Ameline en Ameline alleen. Ik wensch, dat gy nog veele Zomers aan den arm van Ameline zuit harigen , en ik dan , aan haar gedenkende, ook aan dezen blyden dag gedenke, er op diem een vrolyk Zomerlied zingen mag. — - Dat nim- mer loeijende (tormen, of woedende onweêrsbuijen, hare be- fchaduwde hut befchadigea, of hare kudde benadelen! == Ameline leve gelukkig! Filiis, Ja waarlyk Jeannette, dat is een gepast Zomerlied, een Zang, die Ameline wel zal aanftaan. Zeker ik ben ook zeer getroffen door dat lied, en 't zal gewis Ameline wet aanftaan g „em dat het zo opregt als eenvouwig is, | a V. MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN, KONSTEN EN WEETEN- SCHAPPEN, BETREKKELYK, REDE- EN SCHRIFTMAATIGE BEDENKINGEN OVER DB PLIGTEN EN HOEDANIGHEDEN DER BEDIENAAREN VAN HET EUANGELIE; ALS MEDE WEGENS HET VOEGLYK GEDRAG DER LEDEN VAN DE CHRISTLYKE GEMEENSCHAP, TEN OPZIGTE VAN HUNNE LEERAAREN,: (Volgens het Engelsch van JAMES FOSTER, DD.) ` (Vervolg en Slot van bl. 380.) T de ontvouwing der Pligten van de Leden det Christlyke Gemeenfchappen of Gemeenten, met wel- ke wy ons banig houden, en waar van wy het Slotge- deelte thans zullen mededeelen, komt voorts in aan- merking , dat zy verpligt zyn , om, volgens eene uit- drukking der Heilige Schrift, (die veelligt belachen zal worden door eenige Loshoofden , zogenaamde fchrandere Lieden van den ftempel des tegenwoordigen tyds, fchoon zy mogelyk nog zo verre niet gekomen zyn, dat zy openlyk allen Geloof in den CAristlyken Godsdienst verzaa- ken) zich te vervoegen by den Dienst des Woords; zo wel als by alle andere openbaare Godsdienstverrigtingen 3 want zonder zulks is de Dienst van een Leeraar volftrekt wanvoeglyk en nutloos: en zou het veel beftaanbaarder gehandeld weezen , zich daar tegen voluit te verklaaren; en alle Godsdienftige Gemeenfchappen te ontbinden, De voordeelen van Openbaar Onderwys en Gemeenfchaps dyke Godsvereering loopen van zelve in ’t ooge. Zy im- mers houden leevendig het algemeen bezef van de cop- HEID, van eene Voorzienigheid , als mede van de groote Verpligtingen , welke de Godsdienst van ons afvorderts En, ware het niet, dat deeze /faat/yke vastgeftelde Gods» dienstoefeningen plaats greepen, dan zou men, (niettes genttaande eenige tusfchenvallende misbruiken) met redes mogen vraagen, of niet een groot getal, zelfs in Christer MENG, 1798. NO, IK. Hh Lans _ 414 BEDENKINGEN OVER DE PLÍGTEN Landen, geheel zou overftroomd weezen met de diepfte onkunde en barbaarschheid. Dan, ten opzigte van de Christenen, is de verpligting hier toe nog klaarder en onlochenbaarder: want van de Geloovigen, zelfs ten tyde der Apostelen, wordt met zo veele woorden vermeld, dat 2y allen eendragtlyk volhar= dende waren in het bidden en fmeeken (*) 5 dat zy allen eendragtlyk by een waren (1)3 dat zy volhardden in de Leere der Apostelen , in de gemeenfchap , in de breekinge des broods, enn in de gebeden (1). * „Dat, in deeze Godsdienftige Zamenkomften, Redenvoe« ringen en Vermaaningen voor het Volk gehouden wier- den, zo wel als dat men ’er Gebeden en Dankzeggingen uitftortte tot den Almagtigen, is ontegenzeglyk uit de vol- gende Gefchiedkundige Getuigenisfen, die beweeren, dat PAULUS En BARNABAS, wanneer zy vergaderd waren met de Gemeente te Antiochie, (de plaats waar de Geloovigers eerst Christenen genaamd werden) eene groote Schaare leerden (§); dat PAULUS, op den eerften dag der weeke, wanneer de Discipelen zamengekomen waren om brood te breeken, by hun predikte (**). ——- Gemelde Apostel pa dit getuigenis van zichzelven en van de Gemeente te phefen ; dat hy hun niets onthieldt van °t geen hun nut- tig was; maar hun geleerd hadt en in ’t openbaar en van huis tot huis; betuigende beide Jooden en Grieken Z (*) Hanpet. l: 14. () Hanpere Il rs (4) HANDELE li; 424 (5) HANDEL. XI: 26. (*°) HANDEL. XXi 7. DER EUANGELIE-BEDIENAAREN, ENZ. 415 Bekeering tot Gom en het Geloof fh den Heere Jesus CHRISTUS (*). Even ’t zelfde wordt ten opzigte van de Apostelen in °t algemeen getuigd, te weeten, dat zy niet aflieten ` JEsus CHRISTUS (of diens Leer) te fre- diken (t). Hierom heeft de Schryver van den Brieve aan de Hebreen het waardig gekeurd om als een ftuk van rechtftreeksch Apostolisch bevel de Geloovigen op te leggen, op elkander agt te geeven tot opfcherping van Liefde en Goede Werken, en de paas Byeenkomften niet na te laaten, gelyk zommigen de gewoonte hadden (1) 3 — tegen dit verzuim moesten dus de vroegtte Chris- Benen reeds op het ernftigst gewaarfchuwd en des afge- maand worden. — Ik mag hier by voegen, dat hets ten minften over °t algemeen, voeglyk is, dat de Christen nen de openbaare Godsdienstoefeningen bywoonen; in die Christen-Gemeenfchap, tot welke zy meer onmiddelyk ġe- hooren: en zulks om deeze eenvoudige en elk in °t oo vallende rede, dat, zonder zulks, het naauw mogelyk isy dat byzondere Gemeenten zouden kunnen beftaan, en dat gevolglyk, dit ie bis zynde, de openbaare Bera wing zelve niet geregeld zou kunnen onderhouden wora en. Nog eene zaak zal ik aanpryzen, eer ik dit onderwerp afgehandeld reken, hier ín beftaande, dat de Toehoor= ders, in het hooren prediken des Woords , zorg moeten draa= en om zich doof geene ydele nieuwsgierigheid te laaten inneemen : want dan zou het flegts een kortftondig, beu- zelagtig, nutloos, vermaak verfchaffen —_- dat zy niet voornaamlyk moeten blyven hangen aan de fraatheid der Redenvoeringe , aan de bevalligheid der uitfpraake des Redenaars: dit, op zichzelve befchouwd , kan alleen de verbeelding treffen; maar het oordeel niet opfchrande- ren, noch het Zedelyk Charaäer verbeteren. Nog veel minder moeten zy de openbaare Godsdienstoefeningen en Onderrigtingen bywoonen om bot te vieren aan eene ee dilzieke geaartheid, om misfagen op te fpeuren en te be- Tispen, en met Hg te fpreeken van kleine misflagen en onnaauwkeurigheden, welke de Leeraar, in zyne voor- dragt; begaat: dewyl zulk een bedryf trotschheid en zelfben drog voedzel verfchaft, en een geest van twistgraagte teelt. 7 (*) HANDEL, XX: ao, ale (HD HANDEL. V: 42. (H) Hesr. X: 24, 25. | Hha 416 BEDENKINGEN OVER DE PLIGTEN teelt, — Bovenal moeten wy zorg draagen om ons zelven te ontdoen van. allen Vooroordeel, *t welk de ziel onvatbaar maakt ‚om het fterkfte licht van waarheid en baarblyklykheid in te laaten ; ’t welk elke menschljke zwakheid in eene hoofddwaaling herfchept, en zich door geene welfpreekenheid laat beweegen s noch door kragt yan reden overwinnen, Voorts is het een onvermydelyk gedeelte van den ‚pligt der Christen- Gemeeriten, den Leeraaren toe te ftaan, om met vrymoedigheid hun den geheelen Raad van GoD te verklaaren (*); dat wil zeggen, alles voor te draa- gen, ’t geen zy oordeelen eene belangryke waarheid of pligt van het Euangelie. der zaligheid te weezen; hoe zeer zulks ook moge afwyken en verfchillen van aan- genomene Leerbegrippen en vastgeftelde gevoelens. Des- wegen zy ’er geen bedwang, geen fchroomwekkende fchrik: maat men geeve alle mogelyke aanmoediging tot eene vrye en onpartydige beoefening der Heilige Schriften : naardemaal dit de éénige weg is, langs wel- ken een Leeraar voor zichzelven juiste begrippen van het Christendom kan vormen, en in ftaat weezên om ze anderen voor te draagen. De Christenen, in °t algemeen, kunnen geen voordeel altoos trekken van de geoefend- heid ` hunner Leeraaren, indien deezen zich bepaalen tot zekere geliefde Leerftellingen , als de maatftaf van waarheid , van welke zy nooit willen afwyken. _ Het Christendom is eene zaak, die, over °t geheel ges nomen, miet meer geleerd kan worden door den Pre- diker dan door de byzondere Leden der Gemeente. Men geeve hem derhalven al de ruimte ,, die rede , gewees ten, ern een vuurige zugt om de waarheid te kennen , vorderen ; on de zwakheid der menschlyke natuure, om alle waarheid te bevatten, altoos zal eifchen. Indien hy met de daad onfeilbaar was, ’t geen wy weeten dat hy niet is, zo wel als wy weeten dat wy zelven niet on- feilbaar zyn, dan gingen wy zeker; anderzins is het vol- ftrekt onmogelyk dat men van den eenen of anderen kant eenige vorderingen maake, Volgens die ongerymde ver- onderftelling zouden wy ons omfchreeven vinden binnen een kring van drieste onkunde, waar door Aede noch Openbaaring heen kan breeken, Doch (*) HANDEL, XX: 37. DER EUANGELIE -BEDIENAAREN) ENZ. 417 Doch bovenal wil ik den Christenen in °t algemeen ge- raaden hebben, niet trotsch en vermetel genoeg te wee- zen, om, ten allen oogenblikke , by elke gelegenheid, de brandklok van Kettery te kleppen 5 dit bedryf is, door alle de Eeuwen der Kerke heen, het werktuig ge= „weest van /chande en geweld, en de oorzaak van eind- looze fchewringen en de deerlykfte verwarringen, — Want hoe onverdeedigbaar is het deeze haatlyke Misdaad ten laste te leggen aan Mannen ván eer/yke beginzelen en een voorbeeldlyk leeven ; Mannen, die volftrekt het te- enbeeld uitmaaken van de Ketters in de Schriften des ieuwen Verbonds vermeld, en die, indien het gezag van Apostel PAULUS iets beduidt, met geene mogelyk- heid aan dat Misdryf kunnen fchuldig ftaan: immers die Kruisge zant befchryft de Ketters als lieden by zichzelven veroordeeld , gedreeven door eer-partyzugtige en zelfzoe- kende beginzelen. Een andere tak van den pligt der Leden eener Christ- lyke Gemeente is de gwnfliefte uitlegging te geeven aan de openlyke Gefprekken, en aan elk gedeelte van het ge- drag der Leeraaren. Duidt niets ten ergfien, °t geen in een gunffiger zin kan worden opgevat. Ziet kleine misflagen door de vingeren; bedekt, in ftede van voor ’t licht te haalen, de algemeene zwakheden der menschlyke Natuure, die beftaanbaar zyn met algemeene Braafheid. Verwagt niets van hun boven ’t geen de Wetten van Rede en Godsdienst vorderen 3 vormt geene Regels van gedrag voor de Leeraaren, ten aanziene van de gewcong en daaglykfche leevensgevallen , dan waar aan ook alle anderen onderworpen zyn. 