Het Museum-Boijmans te Rotterdam
In de groote teekeningenzaal werd het middenraam veranderd in een spagnoletraam, en voor dat raam werd in een bak geplaatst een sterke linnen zak, die uit het raam tôt de straat reikt, en breed genoeg is om de portefeuilles met teekeningen en prenten ongedeerd buiten het gebouw te brengen. 357 De Directeursbetrekking. Burgemeester F. B. s’Jacob had gezorgd dat het Directeurschap geen bijbaantje bleef en de beheerder der Verzamelingen zich geheel daaraan kon wijden. Op zijn aansporing zond de Commissie voor het Muséum den 23sten April 1895 aan B. en W. een voorstel, om de jaarwedde van dep Directeur van/ 600 te verhoogen tôt /2500, met de toelichting: De jaarwedde van f 6oo is meer eene tegemoetkoming in de aan dat ambt verbonden uitgaven dan eene belooning. De betrekking brengt toch als vanzelf met zich het bezoeken van tentoonstellingen in binnen- en buitenland, de aanschaffing van tijdschriften en boekwerken, het ontvangen van vreemdelingen, enz., en wij voor ons zijn van meening dat er althans in de laatste jaren eene wanverhouding heeft bestaan tusschen de daardoor veroorzaakte uitgaven en de aan de betrekking verbonden wedde. Dit heeft, het behoeft nauwelijks gezegd te worden, de beide volgende nadeelen. Vooreerst wordt de positie tegenover den titularis, die feitelijk een eereambt bekleedt, niet een zoodanige als zij behoort te zijn, maar in de tweede plaats, en dit is wel het grootste bezwaar, wordt de kring van personen, waaruit eene keuze kan worden gedaan, ontzaglijk beperkt. Zelden zal den Raad de door de Verordening voorgeschreven voordracht van drie personen zoo kunnen worden aangeboden, dat hij inderdaad vrij is in de benoeming ; in den regel zullen onder de drie voorgedragenen minder ernstig bedoelde namen moeten voorkomen. Het belang der zaak vordert daarom naar ons oordeel, dat de wedde inderdaad worde eene behoorlijke belooning. Verder schreef de Commissie, dat het aangewezen tijdstip voor deze herziening was het openkomen der betrekking. [Op den i5<ien Juli eindigde het vierjarig 358 tijdvak, waarvoor benoemd was de in functie zijnde titularis, die den 3^611 April had bedankt voor eene benoeming tôt Directeur van het Stedelijk Muséum te Amsterdam]. ledere gedachte aan een bepaald persoon moest, volgens de Commissie, daarbij ter zijde worden gesteld en de zaak geregeld alsof de betrekking voor het eerst moest worden vervuld. Zij zelve dacht niet aan een bepaald persoon, en uit het indienen van dit voorstel kon dus hoegenaamd niets worden afgeleid ten opzichte van haar oordeel omtrent den in functie zijnden titularis. Ten slotte deelde zij mede, dat zij een belooning van y 2500 voorstelde, „die Zeker niet in wanverhouding is tôt den omvang der werkzaamheden „en de zaakkennis, die van den Directeur van ons Muséum gevorderd „worden, en de groote verantwoordelijkheid, die op hem rust, ook door „in aanmerking te nemen, dat de beide Onder-Directeuren van ’s Rijks- „ Muséum in de Hoofdstad met f 2000 worden bezoldigd.” Het voorstel werd door den Gemeenteraad op den 30sten Mei aangenomen, zonder discussie en zonder hoofdelijke stemming. Voor den i5den Jup moest nu de Commissie bij den Gemeenteraad indienen eene voordracht van drie personen. Zij wilde daarop plaatsen den in functie zijnden Directeur, en zocht twee andere stellig geschikte personen, ook omdat haar niet onbekend was gebleven de polemiek tegen den Directeur gevoerd, hoofdzakelijk om zijn ad vies betreffende het door de Academie aangeboden schilderij van Stroebel. Twee 359 personen gepolst, of zij op de voordracht wenschten te komen, weigerden omdat zij de meening van den heer J. Veth deelden, dat een Directeur „zonder „goedigheid of aanzien des persoons, naar plicht en Igeweten (dient) te handelen en te weigeren, wat naar „(zijne) overtuiging beneden het gewenschte gehalte „blijft.” Door zich candidaat te stellen, zouden zij de Lrbenoeming van den Directeur, die zôô gehandeld had, wellicht in gev'aar brengen, en dat wilden zij niet. Dientengevolge was de Commissie niet op tijd gereed met de voordracht, en moest zij voorstellen den fungeerenden Directeur twee maanden te conti- nueeren. Op den iiclen Juli werd dit voorstel goedgekeurd door den Gemeenteraad. De Commissie verzocht nu den Directeur nogmaals uit te zien naar twee geschikte candidaten. Hij meende te mogen aanbevelen den heer A. Fit, Commies bij de afdeeling Fraaie Kunsten en Wetenschappen aan het Departement van Bmnen- landsche Zaken, en overreedde den heer E. W. Moes, Adsistent-Bibliothecaris van de Amsterdamsche-Uni- versiteits-bibliotheek er in te berusten, dat hij op de voordracht werd geplaatst. Den 3^^" September zond de Commissie aan den Gemeenteraad de voordracht, waarop stonden: de fungeerende Directeur P. Haverkorn van Rijsewijk, de heer A. Fit en de heer E. W. Moes. Op den igden September had de benoeming plaats. Van de 34 aanwezige Gemeenteraadsleden stemde een blanco, één op den heer Moes, 1 5 op den heer Pit, 17 op den heer Haverkorn van Rijsewijk. Mag de uitslag van deze stemming beschouwd worden als bewijs, dat de zienswijze van den heer Veth over de roeping van een Museum-Directeur gedeeld werd door de helft der Gemeenteraadsleden, dan werd de moreele positie van den Directeur gelijkelijk verbeterd als zijn financieele positie door de verhooging van het salaris. Nog een verbetering bracht Burgemeester s’Jacob in de Directeurs-betrekking. Volgens de Verordening werd de Directeur slechts voor vier jaren benoemd. Op zijn initiatief stelde de Commissie den Gemeenteraad voor, deze bepaling zoo te wijzigen, dat de voordracht moet bestaan uit ten minste drie personen „tenzij de aftredende titularis opnieuw wordt aanbevolen.” Voortaan zit dus de Directeur niet meer om de vier jaren op den schopstoel, en als de Commissie besluit tôt een voordracht van drie personen, dan is dit voor hem een zachte wenk om heen te gaan. Tevens verzuimde de Commissie niet in de Verordening op te nemen de reeds vroeger gemaakte bepaling, dat de Directeur zijn vaste woonplaats moet houden binnen de Gemeente. Deze wijzigingen werden door den Gemeenteraad goedgekeurd op 18 Juni 1903. De Directeurs-betrekking te Rotterdam was nu in menig opzicht geworden een begeerlijke betrekking voor mannen, die van hun jeugd af getracht hadden de voor dergelijke betrekking vereischte kennis en oefening te verwerven. Zulke mannen waren niet de vier Directeuren, die het Muséum beheerden van de stichting tôt Juli 1908. V/etenschappelijke studie der kunstgeschiedenis bestond niet, toen de heeren Lamme Directeur waren, al hadden zij door hun kunsthandel van jongs af zich geoefend in het waardeeren van kunstwerken. Trokken^ zij naar het buitenland, dan was ’t om veilingen bij te wonen, niet om in Muséums en Archieven te studeeren, De heer Obreen was een van de eersten in ons land, die de kunstgeschiedenis kozen tôt studieveld, en besteedde veel meer tijd dan zijn voorgangers aan het Muséum, al den tijd hem vrijgelaten door zijn betrekking aan het Gemeente- archief, maar deze betrekking belette hem om in binnen- en buitenlandsche openbare en bijzondere verzamelingen de beeldende kunst te bestudeeren en zich te oefenen in het picturale zien. De heer Haverkorn van Rijsewijk begon als dilettant in kunstgeschiedenis en kunstkritiek, bleef in Archieven en Muséums studeeren, 00k in het Buitenland, maar kon eerst in 1901 zich geheel wijden aan het Muséum en de studies van een Museumdirecteur. Toen de laatstgenoemde, op verzoek, den i5tien juli 1908 eervol ontslagen werd, kreeg het Muséum — overeenkomstig zijn voordracht — in den heer F. Schmidt-Degener een Directeur, die van jongs afzich had toegelegd op de wetenschappelijke studie der Beeldende kunst, eerst te Berlijn en daarna te Parijs, 3Ô2 waardoor hij de voor een Directeur van een Muséum dezer kunst onmisbare gaven : plastische memorie en ^ picturalen kijk, tôt aanmerkelijke hoogte ontwikkelde. Van die gaven en van zijn grondige beoefening der kunstgeschiedenis getuigden de studies, die hij had geschreven. DE TOEKOMST. Uitbreiding van het Muséum. Van den herbouw af hadden de verzamelingen te weinig ruimte, en die kwaal verergerde ieder jaar. Ook het Archief en de Gemeente-bibliotheek kregen het te benauwd. Het Archief verliet ’t gebouw in 1 904, en de zaal aan de Boijmansstraat, waarin de Oudheden waren geplaatst, kwam aan het Muséum. Bovendien had de Gemeenteraad besloten, dat ook de Gemeente-bibliotheek weldra een eigen huis zou krijgen en de door haar ingenomen ruimte het Muséum ten goede zou komen. T wee verdiepingen met veertien vertrekken — nu kon- den de verzamelingen behoorlijk worden tentoongesteld. In den katalogus van 1892 waren reeds de schilderijen uit de i6de en de eeuw gescheiden van die uit later tijd. Het lag voor de hand de onvoldoende schei- ding van die kunstperioden in de lokalen te verbe- teren en de werken beter en mimer te hangen. De Oude kunst zou blijven op de eerste verdieping; 364 de kunst uit later tijd zou komen in de benedenver- dieping. Daarheen werd die kunst in 1904 dan 00k ^ overgebracht en, in aansluiting bij de zoogenaamde Portrettenzaal, geplaatst in de vroegere Oudhedenzaal van het Archief. ’t Waren wel wat veel schilde- rijen, maar twee, tusschen de ramen gezette schot- ten, gaven wat meer ruimte en de Bibliotheekzalen zouden weldra openkomen, terwijl de werken uit de Romantische période zouden overgebracht worden naar de zaal aan de Pauwesteeg, tôt dusver voor teekeningen gebruikt. Denkende, dat de Bibliotheek verhuizen zou met den bekwamen spoed, waarmee de zaken te Rotterdam gewoonlijk worden behandeld, begon de Directeur de eerste verdieping in orde te brengen, maar de Bibliotheekzalen werden niet ontruimd met den be- kwamen spoed, waarop hij gerekend had. De teeke- ningen konden dientengevolge niet verplaatst; slechts enkele schilderijen uit het begin der igde eeuw konden aan één wand van de teekeningenzaal opgehangen worden. De werken uit de Romantische période, zooals de kolossale doeken van Arie Scheffer, moesten blijven waar zij waren, met het treurig gevolg dat de twee zalen met hedendaagsche kunst er uitzagen als een pakhuis, en die jammerlijke toestand duurde bijna vier jaren door verschil over de 365 Inrichting der zalen van de benedenverdieping. Nu deze verdieping bij het Muséum kwam, achtte de Directeur een betere inrichting der zalen aan de Boijmansstraat en de Pauwesteeg wenschelijk. De zijmuren van die middenzalen staan, zooals men weet, vlak bij de ramen en loodrecht op de buitenmuren, zoodat het licht meer langs dan op de schilderijen valt, die tegen de zijmuren hangen. Verbetering hiervan kon licht verkregen worden door aan deze zalen den vorm van een trapezium te geven, waarbij de zijwanden schuins toeloopen naar den achterwand. Daartoe was slechts noodig ijzeren schotten in de gewenschte richting te plaatsen voor de zijmuren. Het was volstrekt geen nieuwigheid. De trapezium-vorm was als de beste voor zalen met voorlicht sedert jaren toegepast in ver- scheiden buitenlandsche Muséums, en ook in het Rijks- museum te Amsterdam bij de zoogenaamde Kabinetten, waarin de kleinere Hollandsche schilderijen uit de zeventiende eeuw zijn geplaatst. Die kabinetten zijn echter te klein, zoodat de schilderijen er verduisterd worden door de op hen vallende schaduw van den bezoeker. Voor dit euvel behoefde men echter in het Museum-Boijmahs niet bevreesd te zijn, omdat de hier bedoelde zalen diep genoeg zijn en de schaduw van den bezoeker niet verduistert de schilde- ') Zie bl, 127. 366 rijen op den tegenover de ramen staanden achterwand. Dat gebrek is echter eigen aan de twee kleinere vertrekken in het Muséum aan den Schiedamschen Dijk, en moet ook eigen zijn aan de twee kleinere vertrekken aan het Hogendorpsplein. Het bestond in ’t vertrek op de eerste verdieping aan den Schiedam- schen Dijk, v66r dit van bovenlicht werd voorzien. De heer J. van Harderwijk Rz. klaagde er over in zijn beschrijving van het Muséum, die verscheen in de Kunstkrontjk van 1850. Om het eenigszins te keeren in de Portrettenzaal, werden daar de schilderijen op den tegenover de ramen staanden wand erg voorover gehangen, en toen in 1906 de prachtteekening van M. Maris werd geplaatst in de eerste teekeningenzaal, moesten de ramen gedeeltelijk geblindeerd worden, daar anders dit meesterwerk niet te zien was. Men had reeds getracht dit euvel te verhelpen door draaibare chassinetten voor de ramen aan te brengen, maar dit baatte weinig, en de chassinetten roofden te veel licht. Wat nu te doen? De ramen in den voorwand blindeeren ; een raam maken in den muur tegenover den ingang, en de dan gevormde zijwanden een schuine richting geven? De Directeur wist geen ander middel ter verbetering. Een en ander stelde hij voor aan de Commissie. Op haar uitnoodiging kwam de Directeur van Plaatselijke Werken met den Adjunct-Directeur en den Hoofd- opzichter den 8sten December 1906 een onderzoek 367 instellen in loco. De uitslag was, dat zij zich in beginsel konden vereenigen met het voorstel om aan de midden- zalen, uitziende op de Boijmansstraat en de Pauwesteeg, den trapeziumvorm te geven. Ten aanzien van het voorstel betrefFende de kleine vertrekken op de hoeken van den voor- en den achtergevel werd het bezwaar geopperd, dat de in de zijgevels te maken ramen de harmonie in die gevels zouden bederven. Een derde voorstel van den Directeur, dat wij vergaten, om aile schuiframen te veranderen in spanjoletramen, tôt gemakkelijker redding der kunstwerken, werd goed- gekeurd. Op de Gemeente-begrooting voor 1907 werd pro memorie uitgetrokken een post voor het veranderen der Bibliotheekzalen in Museumzalen. Den 2 2sten Januari 1907 werd van den Directeur van Plaatselijke Werken ontvangen eene raming van de kosten der voorgestelde veranderingen. Het afbreken der gaanderijen en kasten, het leggen van parket- vloeren in de drie Bibliotheekzalen; het blindeeren van acht ramen in de voor- en achtergevels ; het maken van vier ramen in de twee zijgevels en van twaalf schotten tegen de zijmuren in zes lokalen ; ailes te zamen, met bijkomende zaken, zooals behangsels, enz. zou kosten y 15.000. Nog vier maanden duurden de overwegingen. Eerst op den 2den Mei zond de Directeur van Plaatselijke Werken de stukken terug met een schrijven, waarin 368 O ver de wijziging der middenzalen aan de Boijmans- straat en de Pauwesteeg werd gezwegen, en als afdoend bezwaar tegen de voorstellen werd aangevoerd, dat zij ontsiering of disharmonie der gevels ten gevolge zouden hebben. Negen ramen op de eerste verdieping waren geblin- deerd, zonder voor- en achtergevel te ontsieren; zou het blindeeren van vier ramen in den voorgevel en van vier ramen in den achtergevel op de beneden- verdieping het gebouw wèl ontsieren ? En dan de sierlijkheid en de harmonie der zij gevels ! Op de eerste verdieping acht blinde vensters, die de harmonie met voor- en achtergevel jammerlijk verstoren omdat zij hooger en lager zijn dan de ramen in die gevels. Acht doode vakken, en daaronder, op de beneden verdieping, vier ramen, aan weerszijden geflankeerd door twee blinde vensters. Op de grondverdieping aan de Boijmansstraat, onder het tweede raam in de beneden- verdieping een deur; links van die deur drie ramen, rechts twee ramen en dan een blinde muur tôt den hoek. Wie kan die zij gevels aanziend, spreken van sierlijkheid en harmonie? Zeker, de twee ramen op de benedenverdieping, wat kleiner en breeder dan de daar aanwezige ramen, zouden de gevels niet mooier maken, maar zij zouden hun sierlijkheid en harmonie niet bederven, omdat deze toch reeds ontbraken. En wie hierover anders dacht, moest toch overwegen of het verschaffen van beter licht in vier Museumlokalen 3^9 niet een ofFer waard is in die gevels, waar niemand naar kijkt. Dat beter licht is toch hoofdzaak, en of dit op een andere wijze kon verkregen worden, hiervan werd niet gerept in het schrijven van Plaatselijke Werken. De Commissie overwoog een en ander den zçsten Mei, en besloot eene perspectievische teekening te laten maken van den voorgevel en den zijgevel aan de Pauwesteeg, waarop de twee voorgestelde ramen in den zijgevel zouden aangebracht zijn. Drie maanden verliepen eer die teekening van Plaatselijke Werken ontvangen werd. De Commissie onderzocht haar op den 2den September en besloot een proef te nemen. In het leeg staand vertrek der Bibliotheek, op den Zuid-westelijken hoek van het gebouw, zouden de twee ramen aan het Hogendorpsplein geblindeerd, een raam in den zijgevel gezet, en de hierdoor verkregen lange wanden schuins toeloopend naar den tegenover het raam staanden binnenwand geplaatst worden. De proef werd echter uitgesteld. Op 15 Juli 1908 zou de Directeur zijn betrekking 25 jaren vervuld hebben, en hij deelde aan eenige leden der Commissie in het najaar van 1907 zijn voornemen mede om dan zijn ontslag te vragen, wegens zijn gevorderden leeftijd en zijn overtuiging dat jonger kracht voor het Muséum wenschelijk was. Dientengevolge antwoordden B. en W. op het besluit der Commissie van den 2 den September den 24sten November 1907, dat de plannen van ver- 24 370 bouwing bij hen het onderwerp van verdere behandeling hadden uitgemaakt; dat zij zich nu geplaatst zagen voor het bericht dat de Directeur zeer eerlang zij ne betrekking wenschte neder te leggen, en dat het, nu dientengevolge het beheer van het Muséum in handen van een ander zou moeten overgaan, beter zou zijn met de bedoelde veranderingen te wachten totdat de nieuwe Directeur zou zijn opgetreden en men zeker is dat ook deze daarmee instemt. De toekomst moet dus leeren, of de schuiframen zullen vervangen worden door spanjoletramen, of de middenzalen op de benedenverdieping aan de Boijmans- straat en aan de Pauwesteeg den trapeziumvorm zullen krijgen, of de vier vertrekken op de hoeken van het gebouw in de benedenverdieping zijlicht in plaats van frontlicht zullen ontvangen, hetzij op de wijze door den afgetreden Directeur voorgesteld, hetzij op andere v\^ijze. Het in 1904 geopperd plan voor centrale verwarming bleef liggen. Zoolang niet beslist was over de plaatsing en het aantal der ramen op de benedenverdieping, kon het niet worden uitgewerkt. De Verordening op het Muséum. Op deze Verordening hebben wij eenige aanmer- kingen gemaakt bij het verhaal van haar vaststelling, 37 die plaats had op lo Juni 1852. In 1879 werd zij eenigszins gewijzigd, omdat toen eene Instructie voor den Directeur werd gemaakt, geheel in den geest der Verordening, en vier en twintig jaren later werd zij nogmaals herzien, om één artikel te wijzigen, betreffende de benoeming en de woonplaats van den Directeur. Overigens bleef zij onveranderd. Ailes wat het karakter, de bevoegdheid en /de samenstelling der Commissie aangaat, bleef zoo als het was. De Verordening nog eens nagaande en vrij wat bepalingen aantreffend, waarvan wijziging wenschelijk scheen, vroegen wij, uit vrees om voorstellen te doen, die met de Gemeentewet in strijd konden zijn, het advies van een in het publiek recht ervaren rechtsgeleerde. Deze antwoordde: Wanneer men raadpleegt een autoriteit als Professer Oppenheim en opslaat diens Het Nederlandsch Gemeenterecht, tweede uitgave bl. 173 v.v., dan is de indruk moeilijk te weren, dat inderdaad de bestaande regeling niet geheel overeenstemt met den wil van den Gemeentewetgever. Deze kent slechts Commissies van bijstand, gevormd uit leden van den Gemeenteraad (dus niet geheel of ten deele uit de burgerij), onder den Burgemeester of een Wethouder als voorzitter. Aan een Commissie het zelfstandig beheer eener gemeente-instelling, gelijk het Muséum is, op te dragen schijnt de wet uit te sluiten. Evenzeer acht de boven geciteerde schrijver uit wettelijk oogpunt minder gewenscht, dat de Burgemeester- Voorzitter tevens lid der Commissie zij. Wellicht ware in deze wettelijke bezwaren te voorzien, indien een nieuwe Verordening werd gemaakt, die 9 Bladzij 69 v.v. 372 I ° het beheer in beginsel laat daar, waar het door de wet is gelegd te weten bij Burgemeester en Wethouders; 2” den Directeur aanwijst als den aan Burgemeester en Wethouders verantwoordelijken ambtenaar, die dit beheer waarneemt; 3” eene Commissie van advies schept, met den Burgemeester of een Wethouder als Voorzitter, wier advies de Directeur verplicht is in te winnen voor belangrijke zaken en die anderzijds 00k voor het Gemeente- bestuur het aangewezen adviseerend lichaam zou zijn. Bij nadere uitwerking van deze denkbeelden zouden wij in overweging geven om niet meer de fout te maken, voorkomend in artikel 3 der bestaande Veror- dening, waar eerst de aftreding en daarna de benoeming van de leden der Commissie worden behandeld, en om te schrappen de bepaling: „De aftredenden zijn herkiesbaar. ” Vervalt deze bepaling, dan kan de Gemeenteraad de aftredenden herkiezen, indien hij dit dienstig acht voor het Museumi, en hij kan, in het tegenovergesteld geval, anderen kiezen, zonder de aftredenden te krenken. Bij behoud van deze bepaling worden de aftredenden gemeenlijk herkozen, tôt zij dood gaan of zich niet herkiesbaar stellen. Beleefdheids- halve blijven dus somtijds jaren lang personen in de Commissie, die hoegenaamd geen belang stellen in het Muséum, en in elk geval wordt de keus der leden noodeloos beperkt. Van beperking der keus gesproken, herinneren wij aan hetgeen wij over artikel 2 der bestaande Veror- dening reeds in ’t midden hebben gebracht. Daarom keurden wij de benoeming van twee Wethouders en 373 van twee Raadsleden af; ambtshalve benoeming, die geen waarborg geeft voor geschiktheid, en die de benoeming van werkelijk geschikte personen te veel beperkt. De Commissie voor het Muséum te Leiden, die vroeger alleen uit Raadsleden bestond, voelde dit bezwaar, en stelde den Gemeenteraad voor dat te veranderen, zooals ook geschiedde. Hoe groot zou de Commissie van Advies moeten zijn? Naar onze overtuiging zoo klein mogelijk. Het Koninklijk Kabinet van schilderijen heeft in ’t geheel geen Commissie; het omvangrijke Rijksmüseum heeft een Commissie van vijf leden. Naar onze meening nog te veel. Deze quaestie werd in Engeland grondig onderzocht in 1904. De beeldhouwer-schilder Sir Francis Chantrey vermaakte in 1843 aan de National Gallery te Londen ;C 150,000 om, na den dood van zijn weduwe, uit den interest van dat kapitaal voor de National Gallery te koopen de beste, in Engeland uitgevoerde kunstwerken, en benoemde tôt beheerders van zijn legaat het bestuur der Royal Academy, dat bestaat uit tien schilders. Zooals meestal ’t geval is bij een bestuur van schilders, hetzij omdat zij zelf liefst niet in de schaduw worden gezet of omdat zij werk van vrienden en leerlingen licht voortrekken, kocht dat bestuur van 1877 af ettelijke schilderijen en teeke- ningen, maar zelden iets van de beste kunstenaars. Eindelijk werd men dit moe. D. S. Mac Coll schreef erover in The Saturday Review twee artikels, die in 374 April 1904 als brochure verschenen onder den titel: The Ad^ninistration of the Chaiitrey Bequest. De feiten \in deze brochure verzameld, baarden zooveel opzien, dat Lord Lytton het Hoogerhuis voorstelde te benoemen een Commissie van onderzoek. Dit voorstel werd aan- genomen den zosten Juni 1904, en de Commissie werd benoemd. Deze vroeg het advies van 3 1 kunstschilders, kunstgeleerden en kunstkritiekers. Het is ondoenlijk, hoe wenschelijk ’t 00k zou zijn, de adviezen 00k maar van de voornaamste adviseurs mee te deelen. Het advies der Commissie volsta. Daaraan ontleenen wij het volgende: It seems certain that a Committee of ten men, actively engaged in the exercise of their profession, cannot possibly give the requisite tirae or attention to the search for the particular three or four works of art, which it may be considered désirable and possible to buy in any given year . . . Expérience lias also shown that so large a selecting body, even though changing in composition, is likely to fall into a beaten track of taste and inconsciously to limit encouragement to the more conventional expressions of artistic feeling. After careful considération, the Committee recommand the appointment of a Committee of three . . . The elected members should be appointed to hold office for five years and should not he eligible for immédiate re-election. Het Hoogerhuis vereenigde zich met dit advies, en sedert bestaat de Commissie voor het Chantrey Bequest uit drie leden, die na de vijf jaren, waarvoor zij aangesteld zijn, niet dadelijk herkozen worden. Zou 00k Rotterdam’s Gemeenteraad met dit advies zich kunnen vereenigen ? Zou de Commissie voor het \ 375 Museum-Boijmans daartoe het voorstel kunnen doen? Eene Commissie van drie leden : Vobrzitter, Secretaris en Penningmeester, is voldoende. Zij behoeft slechts voor belangrijke zaken, niet van zuiver artistieken aard, maar voor verbouwing en verwarming van het Muséum, en dergelijke den Directeur en den Gemeente- raad van advies te dienen, de financiën van het Muséum te beheerer), de correspondentie te voeren. Wil de Burgemeester het Muséum de eer bewijzen voorzitter te zijn, twee personen, die hart hebben voor de Beeldende kunsten en willen optreden als Pen- ningmeester en Secretaris, zijn onder de Wethouders, Raadsleden en Ingezetenen licht te vinden. Dan zal het Muséum ailes hebben wat het, ook tegenover den Gemeenteraad, noodig heeft met den deskundigen Directeur. Aan dien deskundige moet gelaten worden de vereischte zelfstandigheid in het beheer der kunst- verzamelingen ; in het plaatsen, belijsten, restaureeren, in Depot stellen en aankoopen van kunstwerken, binnen de grenzen der hiervoor op de begrooting van het Muséum beschikbaar gestelde kredieten. Slechts wanneer hij ’t een of ander wenschelijk acht, dat die kredieten te boven gaat, dient hij advies te vragen aan de Commissie. Het zou mij verwonderen, als de doortastende, breed- ziende Burgemeester, dien Rotterdam bezit, en de praktische koppen van den Gemeenteraad niet weldra bernerken, dat de verouderde Verordening vervangen 376 moet worden door eene die beter past bij onzen tijd en de Gemeentewet, en dat hetzelfde geldt voor de, in de praktijk reeds afgeschafte Instructie van den Directeur. Het bezoek van het Muséum. De belangstelling in het Muséum vermeerderde niet weinig. Het aantal jaarkaarten, de aanvragen om toegang voor i cent door Onderwijzers en Vereeni- gingen, de legaten en geschenken bewijzen dat genoeg- Ook in het buitenland wordt Boijmans meer en meer gewaardeerd. Dat blijkt uit de steeds talrijker bezoeken van Museum-directeuren, kunsthistorici en kunstver- zamelaars uit aile landen van Europa en uit Noord- Amerika. Daarvan getuigen de aanvragen om repro- ducties van schilderijen en teekeningen voor Muséums en werken over beeldende kunst. Toch nam het aantal bezoekers uit de stad niet toe in verhouding tôt de vermeerdering der bevolking. Dat getal bleef vrij wel stationnair, ondanks de verlaging der toegangsprijzen, de aan Stoomboot-reederijen, het Leeskabinet en de Gemeente-bibliotheek verstrekte biljetten met opgaaf van de dagen en uren, waarop het Muséum open is; ondanks ook de ieder jaar gehoudene, talrijke tijdelijke tentoonstellingen, waarvan de dagbladen kennis gaven. Het aantal bezoekers bleef altijd beneden de 25.000, 377 en blijft steeds het grootst op Zon- en P'eestdagen. De heer D. Vis Blokhuyzen schreef in het Jaarverslag van 1855: „De bezoekers van het Muséum bepalen „zich, vreemdelingen uitgezonderd, voornamelijk tôt „den steun der Burger Maatschappij : de middenklasse „en handwerkslieden. ” Dat geldt nog: vele meer vermo- genden, om niet te zeggen meer ontwikkelden, be- zoeken het Muséum te weinig, komen slechts wanneer zij gasten hebben, die de merkwaardigheden der stad willen zien. Hun aantal is en blijft echter te klein dan dat hun onverschilligheid zou verklaren het ver- schijnsel, waarover wij spreken. Veeleer zal de verklaring hiervan te zoeken zijn bij de goedkooper en talrijker middelen om uit de stad te gaan ; bij het toenemend aantal forensen ; bij de talrijker geworden Muséums, de tentoonstellingen in den Kunstkring, de Vereeniging Voor het Volk, en de kunsthandelaars ; bij het toenemend Sportvermaak, dat zooveel beslag legt op den vrijen tijd van het jonger geslacht. Rotterdammers doen zaken. Dàt is hun lust en glorie. Gelukkig, staat het Museum-Boijmans in hun midden, als een herinnering aan ’t woord: A thing 0/ heauty is a joy for ever ; als de gelegenheid om te genieten de hoogste schoonheid, de heerlijkheid der kunst, die het edele leert verkiezen boven het onedele, bij ailes in het leven. V-. 