Spaansche spraakkunst
>vosotro9 eayereis, dnt gij zoudet Vallen. .*> i eUos cayeren. , ... d&t zij zotiden tallen. <' > • (En al de ztfmertgeslelde en%*edfrkeerende va& dit werkvedofcfy #»M ^acer;, j^n 9 maken. YERLEDEff DEELWOORD. ' Bebho, gfetfaati. De aaritoonende wijs\ . TEOEttW. TYD. • roArrg-a,! " Ik doe. fti haces, > gij doet. »■ i# Aace, ' „ v hij doet. nwtacmoV wijdoen. tw, tweets, j &»j doet.. ettds hacen. . zij doen. Onvolmaakt verleden tijd, regelfliatig. VOLMAAKT YERL. TYI>J Yo h\ze, Ik heb gedaati.* tu hiciste, ^ij hebt gedaan. d hizo, f hij h /eft gedaan. nos. Aictntot,' wij hebben gedaan. ww. h\cistei$ f < , gij hebt gedaan.' eWcw Mcieron* acij hebben gedaan* r. (178) • t. TOEXOMENDE TYD. To harSp Ik zal doen. £u Aanfr, gij zult doen* # fcird, k hij zal doen. 9iof. katernlos, wij sullen doen. ; vos.:harms, gij zult doen. itfo* &zr6tt. zij zullen doeo. Zfe gcbie&ende wfjs. HaztUy '■ Doe. /toga # f ' ' ' laat hem doen. fczgamos nosotros, laat otis doen. haced vosotros, doet. t : ' faigap etfc*. laat' hen doen, .De bijwtgende wijs. TEOENWOORDIGE TYD. * To haga, Dat ik doe. tu hagas, ■ dat gij doet. # Aagu, dat hij doe. nos. hugamos, dat wij doen., * •< v vox. tiogaist dat gij doet. .; v •..*■ ellos iwgan* fiat zij doen. «- • /v y * ORTOLJff AA&T VEUfc. TYD; Yohxciera, .. feritf, hiciese, *' Bit ik decfe. to hwieras, / . harius, .. f&cieses, •• dat gij dedet. A&ciegty.. ^ A»ri<jfi $ipt3*, 4 .> dat hij «tede. ; rids. h\ciSiramos 9 haviamos t h'ictisemos, ..dat wij deden. vos. hici&rais, harutis f • hicMseis, A dat gij dedet. ellos hwieran, Aaruz/i. ., Kxqiesen. . ■ dat zij deden. TOEKOMXWnE TYD. Yo hiciere, Dat ik zoude doen. to Kicieres, ' ■ ' dat gij feoudet doen. £2 hiciere, nrr dat bi j zoude doen. nos. hicieremos, « .dat wij zotiden doen. vos. hicUretSf .. dat gij zoudet doen. ellos hicieren. ' ,* dat zij zoudej? doen. (En al de zamengestelde en wederkeerende van dit werkvvoord), Querer, Aanstaan> beminricri] willen* De adntotiiien&e wys. TfcGUNWdORDIGE TYD. Yo quiero, l Ik wil. tu -quuerfsj > gij wilt. ;. .•; iiquiere, . i; .ijij wil., jvos> qucremqs, wij willen. vos. quereis $i *gij wiit. cUo* quicren* , zij willen. > ».. ■ j 6NV0LMAAKT VEHMDEN TSJ> 9 Regelmatig. TOLMAAKT VERLED. TY1>. Yoqmse, *. tu qmsiste, £l quiso, '-- 7*os. gtiisimos, ta». jruisisteis, c/Zoj yuisieron. Ik heb gewild. gij hebt gewild. hi) heeft gewild. wij hebben gewild. gij hebt gewild. zij hebben gewild gij zult Villen. hij zal willen. wij znllen willen. gij suit willen. zij sullen willen. TOEKOMENDE TYD. Fo querri, . Ik zal willen. ft* querr&s,, - £Z qtierrd, nos. querremos, . : vos. 'querreis, elks querrdn, De gebiedtnde wijs. Qmeretu, .^) ElitXS ttftM / rfl . * LlnhetNerfeiduitsehontbreela queramos nosotros, > . .. quered vosotros, J ' gtiieran e#<w. • J De bijvoegende wijs TEGENWOORDIGE TYD. To juiera, tu quieraSf tl quiera, nos. queramoj, vos. querais t ellos quxerap* :>i • Dal ik wille. t dat hij \v1Il9V dat wij willen. - dat gij willet/ dat zij willen. 1 gtiisten?, tu quisieras, el qumera, nos. qui&itramos, vos. quxsierais, ellos quisieran, ONVOLMA^XT VfcRLEDEN TT^w querria, querrias, querria, querriumcs, querriais, quertian, qm&iese, qwsieses, quisicse, qu'misemos, qu'isieseis, Quisiesen; r Dat ik wilde. dat £ij wildej. dat hij wilde. dat wij wilden. dat gij wildet. "' *iat zij wilden. ypjCEQWEIf OB TYP, Yo quhierq, Dat ik zoude willen; dat gij zoudet willen. dat hij zoude' willen. . dat wtj zpuden will^c. dat gij zoudet willen.' dat zij zouden willen. tu qu'isieres, % d qumere, vos. qu'w&remos f vos qiAslereis, ellos quisieren. m m * % m mm * m ( xw )• X)e adntoonende wij*. TEGHNWOORDIGE TYD* To *6, Ik weet* t *m 9abes % sij weet' 4l sabe, hij weet. Has. soltonos, wij* weteri. fuu, aifcet*, gij weet. e/2ot sahen. sij we ten. •f^ ♦ i onvouuukv v&klcdeh TYp f Regelmatig* ..'»■■« TOUUAXT VERLEDEIJ TTtB. Fojupe, . Ik hsb geWeten. tu juptjfe, gij hebt geyretejy # wpo, hij heeft g^weten. no*. aiptSmov* . wij hebben geyreteoi tw* supirteis, gij 'hebt geweteii. ellos supieron* zij hebben gewbten.. TOE*0*EJtPE TYD. To sabre\ Ilkyal-wgten. tti *z br4x t gij suit weteil. , 4/ sabrd, ' ]pj sal weten. no*, sabremoj, wij sullen wetpD, vos. sabreis^ ^ij suit weten. ellos sabr&n. zij zullen weten* * -• De gebi&knde toys* Sabetty ■ ■ m Weet. *epa #, bat heni wetpn. *epainat iioiotrot* laat ons wetepu sabtd vosotrost weet. . . v. *ep<m etfo*. . lazU ben wetQDr . t De hijvoegende wijs.*.^ t TEGENWOORDttftl TVt>. R sep<v Dat ik wete. tu scpas, dat gij wetet. £2 sepa, dat hij wete. nos. sepamos, . dat wij weted. W5. report?, dat gij wetet. ellos sepan, dat zij weten. \ ( W ) Yo supiera, tu supieras, A supiera, no5. supiiramos^ vos. supierais, ellos supierarif ONVOUCAAJPT .VPPJBPPV TIP. sabria, sabtias sabritu, sabriamosp sabriaU, 4ahrwn f supiese, siipteses, mpiese, suptesemos, supiteeis. V, TOEKOttCNbE TTO. Yo sxtpiere, Dat ik zoude weten. dat gij zoudet weten. dat bij zoude weten. dat wij zouden weten. dat gij zoudet weten. dat zij *ouden weten. Dat ik wiste. dat gij wistet. dat bij wiste. dat wij wisten. dat gij wistet. dat zij wiaten. tu supieres, tl supiere, nas. mpitremos, pox. sppi6reis 4 4fo* sytpiersH* Yq vcdgo, tu vales, & vale> no*, vakmos, vos.wleis, elks valen. Valer, Waetrdig zijn. De onregelmatigheid van dit Werkwoord beataat eerstclyk in de tyjvo^giag van eene g achter den woftel, aan de uitgangen, welke met eene a of o beginnen ; ten andere dat de eerste klink- letter van de uitgangen vdor eene r in & terandert, De aantoonende urijs. TEGENWOOfttKOE TYD. Ik ben waardig. gij zijt waardig. hij b waardjg. wij zijn waardig. gij zijt waardig. zij zijn waardig. ONVOLMAAKT VERLEDEN TVD. | ftenalmatiff YOI^IAAXT VERL.TYD. ) IX «8 Bfn, » l g ! * T0EKOMENDE TYD. Yo valdri, Ik zal waardig zijn. tu valdrds, gij %ult waardig zijn. H valdrd, hij zal waardig zijn. nos.valdremos, wij zullen waardig zijn. vos. valdreis, gij tult waardig zip. ellos valdrdn, zij zullen waardig zijn. De gebiedende wijs. Vide tu, Wees waardig. valga &, laat hem waardig zijn. * valgamos nosotros, laat ons waardig zijn. valed vosotros, weest waarcjig. valgftn eUos t laat hen \va$rdig zijti. (182) De bijvoegende urijs. TBGJENWOOBDIGE TYD. To volga, Dat ik waardig zij. tu votgas, dat gij waardig zijt. d taiga, dat hij waardig zij. nos. valgajnos, dat wij waardig zijn. vos. va&ais, dat gjj waardig zijt. ellos valgan. dat nj waardig zija. ONVOLMAAKT VKELBDEN TYD. Yovaliera, valdria, valiese, Dat ik waardig ware. tu valierds, valdrias, valieses, dat gjj waardig waret. il valiera, valdria, valiese, dat hij waardig ware. nos. valiSramps, valdriamos, valitsemos, dat wij waardig waren. vos. valitrais, valdriais, valiteeis, dat gij waardig waret. ellos valieran, valdrian, valiesen, dat zij waardig wareo. toekomende tyd, Regelmatig. Equivaleb, felijkwaardig zijn, wordt even als Valer vervoegd. TfUER, Brengetif Hecft de volgende onregelmatighpid, JQe aanfoonende uxjs. TEGENWOORPIGE TYD* To trdxgo, Ik breng. \, tu traes, gij brengt. 0, trae f ' . hij brengt* nos. traemos, wij brengen; vos. traeis, ^ gij brengt. ellos i/raen % zij brengen. 0NVouiaaxt verleden tyd, Regelmatig. VOLMAAKT VERLEDEN TYD. To tray, Ik heb gebfagt* tu trajiste, gij hebt gebragf.. tl trap, hij heeft gebragt. nos. trdyimosi, wij hebben gebrpgt. vos. tra\isteis, gij hebt gebragt. ellos tra\eron 9 zij hebben gebragt. tOEKOMENDi tyd 9 Regelmatig. De gebiedende wiis. Traetu, Breng. tr&iga il, laat hem brengen. ^traigamos nosotros, laat ohs brengen. traed' vdsotros, ' brengt. trtigah ellos, teat hen brengen. i, L ( 183 ) 9e fnjvoegende wij& TEGBNWOORDIQK TYD; To tr&iga, Dat ik brenge. fti tr&iga*, dat gij breoget. U £r4iga 9 dat hi) brenge. nos. tra\gamos 9 dat wij brengen. vos, traigais, dat gij brenget. tllos tr&igan, dat zij brengen. ONVOLKAAKT VEKJLEDE* TYD. To trajera, fraeria, tra tu trajeras, traerias, traieses, dat gij bragtet A tra}era f traeria, tra ese f Dat ik bragte. ese t dat hi] bragte. no*, trajtramss, traeriamos, trafoenws, dat wij bragten. vos. trajtrais, traeriais, trateseis, dat gii bragtet. ellos trajeran, traerian, trtqesen, dat zij bragten. TOEXOMENDE TYD, Yo tra^ere, Dat ik zoude brengen. tu trajeres, dat gij zoudet brengen. A trajere, dat Eij zoude brengen* nos. trafaemos, dat wij zouden brengen. vos. traftreis, •■ dat gij zoudet breogen. ellos trajeretr," ' dat zij zouden brengen. (En al de zaraengestelde ea wederk^erende van dit werkwoord), Ver, Zieh % Neemt eene e achter jeene t; iqzekere pereonen en tijdeo, ge» lijk de volgende veryoeging aantoopt ' VXJIIJBPEN DPBLW4M>RD. Vutv, gemn* .De qantoonendei junjs* ■ 7BGar<WO0{lDXGE *YD f , Yoyeo, lkzio. its ve* % « gij ziet. il ve t ,/ hij piefe • nos. vemos, wij zjen. yos.. wis, gij ziet. - ellos ven\ zij zien. ONVOLMAAKT VSRLEDEN TYD. To veta, Jk zag. tu veins, eij zaagt. il veia t . pij zag. r>05. t?efamo$ y wij zagen. voir, veiais, * gij zaagt. efliw uetan,' zij zagen. ( «*) Gebiedendc wij$. Ye tu 9 fete: yea dl 9 tart hem zien, veam^f nosotros, lmt oub nen. ittd wwtfro*, ziet. wan eUo9 9 laat hen aieik / JDe bijvotgenic wijs. TEOENWOORDIOE TYP. Yo vea, Dat ik «e. to veto, 4fet gij ttet. #uea, - dat brjxie. nos. veamef, dat wrj zien. VM. veou. dat gij ziet. Me* ttioit, dat sij zien. TOEHOMENDE * YD . J "**■** (En al de zamengestplde en wederkeerende vaa,4it «erk woord). Pober, Kttnnen, Is onregelmatig in de volgende fijden en peopjiea. De aantoonende iq^JL XEGJSffWOOpiHGE TJHfc . . Yojmedo, . Ik kan. *ii puedes, . gij kunt. tipuedc, " ; nijkan. not. podemesp wijkmrnen. vos.podt4*i gh faint. eUof proven, *jj Iran'nen. onvolmaakt vsftUDBN tyd, Regelmatig. TOUCAAXT VraidRDE* TYD. Yo pude, Ik heO%ekonnen. lu pudiste, * gij iiebt gekonnen. dpudo, • , hij heeft gekonnen. tiof. pudimos, wij hebben gekonnen* vos. pudieteb, gij hebt gekonnen. e//w pudi*ron t xij hebben gekonnen. ?OEKO*(EIfrtE TYD. Yopodrt, Ik zal kunncn. ft* podrAs t gij zult kutuiep. tlpodrd, hij zal kuiriien. no*, podremos, wij sullen kunnefc. vos.podreis, gij znlt kunoen. ellospodrdn, iy zullen kunnen* Geepe 'gehjedepde wija. TBafiffWQftRMCra Tt*. To piieda, tu puedas, el pueda, nas.podamos, vos. podais, ellos puedan, Dat it kiirine. dat gij kunnet. dat nij kunne. dat wij kunnen. datgij kunnet. -dat zij kunnen. ONVOLMAAXT VEBLEDEN TYP. poivia. pudiese, Dat ik konde. podnas, pndieses, dat gij kondet podrta, puduse, dat hii konde Z'^ZT*' *1n** fy**™*: dat^koaden. vos. padtirais, podriais, pxxditseis„ dat gij kond* ellos pvdvran, podrian, pvdiesen," Jat ^SSZ TOEKOMENDE TYD. v Yo pudiere, tu pudieres, Up\xdiere, nos. pudieremos, Yopudierq, tu pudieres, tijmdiera, vos. pudiereist ellos pxxdieren. Dat ik zoude kunnen. dat gij zoudet kunnen. dat hij zoude kunnen. dat wij zouden kunnen. dat gij zoudet kunnen. dat ?ij zouden kunnen. Ponbh, Stelien, Zetten, U onregelraatig in de vofeende tijden en personen. TERUBOBN DEELWOORD, Puesto, gesteld. De aantoonende wijs. TEGENWOORDIGE TYfc. Yopongo, Ik stel. tu panes, gij stelt. 61 pone, hij stelt. nos. ponemos, wjjj stelien. vos poneis 9 ellos ponen, ONVOLMAAKT VERLEPEN TYD, Regelmatig. VOLMAAKT VERU3DEN TYD. Yopuse, Ik heb gesteld. tu pusiste, gij hebf gesteld. tlposo, hij heeft gesteld. nos. pmimos, wij hebben gesteld. ww. pusisteis, gij hebt gesteld. ellos pusieron, zij hebben gest«14 gij stelt. zij stelien. . < (W) Yopuriera, tupugieras, ToraomrM i*w*. YoponAri, Ik zal aellen. tppandrds, gjj «uk sidJen. ilptmdr*, hi] zal stellen. no*. /widremoj, wij- strife* stellen. tw*. ptmdreu, gij suit stellen. ettoipondr&n. iij mfe* steilea. Pontes gtel. £»W» #> laat hem steilea. pongamos noMro$ $ laat on* stellen, jfon*a txwrtro*, stelt. pongandha, laat hen stellen, £fe byvoegende toys. pondria, pondrias, pottdria, nos. pxmtramos, pondriamos, w*.pu*i6rais, pondriais, Waspwieran, pondrian, paniese $ pUBteses, jwiese, pusitsemo*, puaitseis, wemwtep* x¥fc. Dat ik atelde. dat gjj steldet. dat hij s|e)de. dat wij stelden. d# gij steldet, dat zij stelden, To puuiere, tupusieres, ilputiete, nos. jmiiremoii vos. pusitreis, ellos pnsieren, Bat-Hi sonde stellen. dat gij. ioudet #e|len, 4ai;hi| zoiide stellen. daj wij aonden stellen. flat gij 20 »det stellen. dat sij louden stellen. «En al dc zamengestelde en wederkeewnde van dit werkwoord). JSntreulurX&a. j S °^ ner ' *** hmd ^ « Qnrtgelnidtige werktooarden van & dehrde vervoegtng. ftEciii, Zeggtn, DU werkwoord is onregelmatig in<te v&lgende wjwenefttyden, T£B£BBgtt DEBLWOOttD. Dicho, gezegd, D«? aantodiiencte wijs. TB0ENWOOR0IGE TTOt Fo Ago, Ik seg. t* rice* gij' iegf. -*icfce, > hij segt. * nofc decline*, wii tieggfeou ix»*.<fecp, " gjfzegt. ie22af dioee* zij teggeqw • VOlitii^T VEfcLtfQEN TTb. ' ' ' 1*0 rfije, Ik heb gezegd. .. tU diitsie f gV\ btebt gezegd J $l<Rfo *' hijlfceftgesfcg* ' no*, dyimtot, #y $eb^ett geitfjjjdt ; : "" voj. tfiitoeis, gjf hebt gezegd. ellos a\\er&n,- si] hablfcqi gesepdt Wfi«K>iltitt** 1*1). 6<t\ft t Jk zal zeggen* '. tu d\rds t gij zult zeggen. >-. A d\r&, nij sal zeggen* . ' rios. diremos, mi zuUeri zeggen,' ^ w. d'trets; gij suit zeggen. ellos d\t6n % xi^ ttillen zeggfeir.' ••<*•-/ Pe gebiefcndg wys, : JDite, Zeg. dig* if, feat hem zeggen, digamy ndsotro& % last ont zeggem. decid yo90tros f segt. digoh jrffo?, laai hen zeggen. De bijvoegende wijs. xa *Hga f Dat ik zegge. tu d\gas % dat gij *egget. 41 diga, dat fiij zegge. no*, ^igdmoi, dat wij zeggen. t)OJ. JigcnX dal gij zegge t. ( 188 ) CNVOUfAAKT VERLEDEN TTP. Yod\]era, difia, dyes*, Dat ikseide. tn diyer s as 9 dirias, d\}eses t dat gij zeideL el d\\era f d\ria\ ' dijese, dat hi] zeide. vos;.d^&ramas t : chriamos, dytsemos, * Bat wij zeiden. vos. dtvtrais, d\riais f , difaeis, •> dat gij zeideU ellos a\\eran 9 dirian, dissert, dat zij zeiden. TOEKOMBNPE TTD. - To dijtre, Dat ik zoudejceggen. tu rfijere*, dat cij zotftfet zeggen. ildijere, . . dat hij sonde, zeggen. no*, dyirtmost . dat wij souden zeggen. vos. d\\6reis 9 "..< dat gij zaodet zeggen* ellos cfijeren, . dai,iij zouden zeggen. ^ ^ f worden abr decir yervoegd, be- Contradecir, tegenapveken, j J halte in tten 2den persoon van de Desdecirse, onttonnen,. . ^ gebiedemle wijr; als : contradict Predecir, vootspellen. . j I desdke en predict De toek. tijd J vJ an de aant wys is regelmatig. Bendecib, Zegenen 9 en Mxhvmn, Vervloeken, Worden venroegd als Decir, behalve dat de toekoraende tijd ▼an de aanvotgende wijs, en de derde persoon* onvolraaakt ver- leden tijd van de bijyoegende \vys regelmatig zyn. Deze werkwoprien hebben onregelmatige en regelmatige deel* woorden, waarvan de eerste nitnn^r gebmikt women om de xa* mengeatelde tijden te vormen, maar alleenlijk als bijvoegelijke uaamwoorden, als; • ■ - Un hotnbre bendito, Een gezegeiid man. Unamujer behdita, Eene gezegehde vrouw. Maar moet men zeggen: rt hy heeft d<?n maa gezegend en de Troow vervloekt," dan gebruikt men <te« reg$lmatige deelwoor- den, als: . ♦ Ha bendecido at hotnbre, y roaldecido a la mujer. Tradtjcir, Vertalen, Heeft de volgende onregelmatigheid. De aantoonende wijs. ; '.- : * TEGENWOORDIGE TYD. ~ To traduzco, Ik vertaal. tu traduces, , gij vertaak. il traduce, hij vertaalti- nps* traducimos, wij verfaleh. vos. traducis, gij vertaalt^ ellos traducen 9 zij. yertal|ju ONVOLMAAKT VERLEDEN TYP,' Regelmatig. (180) tOLMAAKT VBRLKDkK TTp. To traduce, Ik heb vertaald. »» * tu tradujiste 9 .gij hebt vertf aid, £{ trtidtqo, hij heeft vertaald. new. tradupmos, wij hebbtfn vertaald. txw. tradu)istei* f gij hebt vertaald. cflo* tradu\eron, zij hebb$fl vertaald. TOEKOMENDE TYD, Kegel IB *tig. Z?e g^fnedende.vnjs. - Traduce tu t VfeHaal traduica el 9 • htefhem vertalen. traduzaunos nosotrQS f laalons vertalen. traducid vosotros $ , < • ,*eitaalt. traduican ellos, . . , , : laattau* .vertalen. 2?e bijvoegindezW&f* ■ TEGENWOOfDIOE TYP, Yotradmca, Dat Mc vertale. tu trdduzcas, ., ' ; dat gij vertalat. •.. e/ traduica, ' dat bi| vertftb. new. trdduzcarnqS, dat >vij v^rhilen. vos. traduzcqis, , dat gij vertatet. e^/of traduican, dat /ij vertalen. ONVOLMAAKT YKRLEDEN TYD. Fo *rflwJt*jer/i, tradujese, ' Dat ik vertaalde. fw tradujeras, tradu)eses 9 dat gij vertaaldet. eZ traduyra, tradujese. dat hij vertaalde. txw* tradnieramos f tradufaemos, dat wij vertaalden. raw. traduftrais, tradufaeis, dat gij vertaaldet. e//cw tradu]eran f tradtqesen, dat zij vertaalden. Traduciria, Regelmatig. TOEKOMENDE TYD. •• 1 o frafujere, ♦ Dat ik zpude vertalen. ftx tradu'yeres, . . dat gij zpudet vertalen. 12 tradu\ere 9 dat hij zopde vertalen. wos. tradujeremoSf dat wij zouden vertalen. vo5. tradu\ereis, dat gij, zoudet vertalen. e/fo$ tradujeren, dat zij zouden vertalen. TVerftiDoorflfen, weiie ab Tj&adjtcir wcrweg'd worden. Condurir, geleiden. X)educir f afleiden, aftrekken. Xnducir 9 aanzetten. Litroducir, inleiden. Prbducir, voortbrengen.*- Reducir, herleiden. (Alsniede derzelver ivederkeerende tverkiooorden). (190) ■ • Pfcim, Vragen, De e in bet lakeUjIr deel van die werkwoord wordt in i veraa- derd in de volgende wijten en4ijden : TMENWOOKDIG DBBLWOORD. Pidiendo, Vragende. De amtooneude xoijs. 9E6ETfWOORDIGE TYD. Yopido, Ik vraag. tu pides f ff ij vraagt iljnde, hij vraagt nps.pedimos, wij vragen. vos. pedis, gij vraagt. ellospiden, . sij vragen. owouujurr vbrledbn tyd, Regelmatig* VOLMAAKT VBRLEDEN TYD. Yopedi, Ik heb gevraagd. (if pediste, gij bebt. gevraagd. Hp\di6 9 hij heeft gevraagd. ms.pedimos, wij hebben gevraagd. . «o*. pedisteis, gt| hebt gevraagd. ellos pidieron, zij hebben gevraagd. toekomenpe t?d 9 Regelmatig. . J)e gebiedetide uiijs. Pidetu, t - Vraag. pidd # f laat hem vragen. fidpmos nosotros, laat one vragen. jwtftd txwctf rof, vraagt. jridan eifoj, laat hen vragen. De bijvoegende toijs. TBGENWO0RDIGE TTP. Jb /lirfa, Dat ik vrage. in jndo;, dat gij vraget dpida, dat hij vrage. nos. pidamos, dat wij vragen. vos. p\dais t dat gij vraget ellovpidan, dat zij- vragen. .ONVOHIAAILT VERXEDEN TYD. Yop\diera 9 ' pidiese, Dat ik vraagde. tupidiera&t pidieses, dat gij vraagctet. ilpidiera, pidiese, dat hij vraagde. nos. p\dt&ramos f pidtesemos, dat wij vraagden. vos* pidtiraisii "> j>\di6seis, ' dat gij vraagdeti fittos pidierah, - pldiesen, ' cjat zij vraagdeh.. Pediri&, Kegelnjatig. - ' ( »l ) TQE^QBOBIf I>E TYIK YojAdiere, Dat ik zoude vragen, tu pidierest dat gij zoudet vragen. dpidiere, dat Hij zoude vragen. nos.pjditremos, dat wij zouden vragen* va$.jndUreis 9 dat gij zoudet vragen. ellos pidieren, dat zij zouden vragen. Werkwoorden, voetke ah Pedir vervoegd warden. Empelir, ver^oderen. Investir, bekieeden. Medir, meten. Perseguir, vervolgen. tiejir, regeren. Reir, lagchen. Rendir, sich overgevea R&ir, ttviston. Repetir, herhalen.' Revestir, bekieeden. Seguir, volgen. &rt»r r dieaen. Tenir 9 verwen. VeHir, aankleeden. JLpercibir, bemerken. Cenir, omgorden. Cotejir, verzamden. Comedir, in beraad nemen. Competir, mededingeh. Concebir, begrijpen. Constrenir, Qoodzaken. Correjir, verbeteren. •• Derretir, amelten. DesUir y oploaaen (in vloeistof). EUyir, kiezen. Envettir, bekieeden. Estrenir, feinden. Espedir, ukrutten; Frei r,bakken. (verl.deel w. Frito) (En al de xamengestelde en wederkeerende van dit werkwoord) { Dorwr, Slapen. In dit weirkwoord wordt de o soma vervangen door u tu 10019 door ue. TEOENVrOORDIOB DEELWOORB. Durmiende, Slapende. Db aantoonende urijs* frfcOEffWOORDlOE TYD. To duermo, Ik staajh tt< rfuertfte* gij slaapt. tl duerme, hij slaapt. vos. dormitiwSi Wij slapen. :ty». dortnis, gij slaapt ^ effo5 duermen, zy slapen. onvolbuast verleden tyi>, Regelmatig. VOLMAAKT VERLEDEN TYD. Fo dormi, Ik heb geslapen. ft* dormiste, gij hebt geslapen. 1/ durmirf, hij heeft geslapen. Tioi. dormimos, wij hebben geslapen,. ww. dormisteiSy gij hebt geslapen. etfo* dumteron» zij hebben geslapen. T0BK0X9NDE TOvRegelraatig. * ( »»> GMeiehde wijs. Duerme tv 9 Slaap. ' duerma H 9 last hem slapen. durmamos vototros, laat otia tlap&f* dormid vosotros, • fffaapt. dvermen ellos, laat hen slapen. De bijvoegende ibijs. TE6ENWOORDIQE TTDl To duenna, Dat ik slape; its duermas, dat gij slapet. tfduerma, dat hij sfape. not. durmamos, dat wij slapefi, t»*. durmais, dat gij slapeU . ello* duerman, dat z ii slapen. ontoucaast vbrleden tt». To durmiera, durmiese, DattkaBepe. tu durmieras, durm&ses, dat gij stiepet. d durmiera, . durmie$e % dat bij «Hepe. nos. durmi6ramo* 9 durmUsemos, . dat wrj aliepsn, , ww durmtenais, durmiiseis 9 dat gij sliepet. ellos durmieran, durttiiesen 9 dat zij altepeii, Dormiria, Regelmatig.. V * TOBXOMENDE TTO. -• Yo durmiere, Dat ik zoude slapen, , *; • * tf ^ ur ^ ,cre *i dat gij aoudet slapen.. *erdurthiere 9 dat nij zoude slapen* ^ ^ nos. durmteremos, dat wij zooden slapet). uos. durmitreis, dat gij zoudet slapen. e//o* durmieren, dat zij zouden slapen. Morir, Sterven, wordt vervoegd als Dobmxr, deszelfs verle« den deelwoord is Jfrluerto* Ir, (raon, Heeft deze bijzondere onregelmatigheid c TEGENWOORDIGE . DEELWOORI). Yendo, Caande. De aantoonende wijs. TBOENWOORDIGE TTX>. Yo voy t Ik ga. *u vns t gij gaat. # va, . hij gaat. nos. \amos, wg gaan. •.. iw. vaw # . . gij gaat* • ellos ym 9 . zij gain. : ( 193 ) OMTOLKAAKT VEEIJtDEN TT». litba, •• Iltging. 41 tba, l,j gjng_ nos.d ) attMt i wj gingen. «*%«".;.. gi/gingt. eHw iban, zij gingen. VOUdAAKT TXKUBKV TTD. To tai, . I' - tu faiste, e 61 {a6, h WMI.'fofetei, gj ellot fiiertm, zi TOEKOMENOK TY J5te geltierfeiutt; wtjs. Yetu, :■ i<Ja/' ri : t«0"» 1 ^. laat hem rfaan. i: W»« nosatros,- latrt din gaan.' '■'* iivoiotros, gaat. - ■■ >* vaybiieHb*^ Uait fetftf^mi. - ; Ife byvoegende teijs. '.' * ''" TEGEMTVOORDIQE TVD. '" Tonya,- Datikga. tt«y*. drtgSgaat,! «.T*yo,,.. datgijga. ■ not. vayamos, dat wii gaan. WW. vayaui . . dat gij gaat. 4flo* v»ya», dat lijgaan. ONVOLHAAKT VERLEDSH -pyo.- ' - *™- J**. :. i . Dat lie ging. toiaera*, fate*, , d^ gij ginget, not. fotrames, {u&emos, dat wi, aiiieo wr. ftfrw, grtarir, , dat.eij ^glt. TOEKOM^HnB TVD. To ben, Dat ik.aoudegnan. ftjfuarn, dat ,ij iou<le(«Mp; « lucre, d M hij sou* gaan. nos. fuerema,, dat wij .ouden gaan,: •»s. fue>eu, , dat gij Mud,, g„an,. euottueren, dat *ij zoudea Kaan, , Do eente pennon moer.oud van do geblcdenda wra word! Vbnik, Komen % Word* op de volgend* wijae vmoegd. TEdWWOOBDIO DEEtWoOHD. fWnrfo, fopieftde. • De aantoonende toils. . TBeamrooBMBB jwft Fowcajg-o, Ikkonj. a* vicne», gjj koml. ««««».. , . JiilkomC tios, vemtiup, w Ij k<«nea» w».wc»J,, gi/ karat .e#» wenen, ; «j faMnen.. onvouiaakt yxmxTtat.Tm, Regelmatig. VOUtMET VEBUSDBff TTD. «fM»wtea, WW fc,, OT zijt gekomen. „«"?•• i •'-. ■" ^9»gekomen. no., xnnwios o mntmos, «nj tijn gekomen. ««w wnimwi, , . , , u , . ,, ;yj. ^ gekomen. TOEXOMENDE TYD. *««**A Ik zal komen, tu vmtrte,.;. p ij zultkomen. tfwnidf*- . h|j.Mlkoih«l. «<«, wndrcirtw, W jj M \i ea komeil| ww. wendrew^ gfj «,lt komen. e/to* rendni^ si j ,„„„„ komeiu • - De gdnedende toy*.. fcsnto, •'" Kom. . wn £« #. Jaat hem komfc,. vengamos nQS . feat ons Borneo. • venul vosotros, komt. ''''•' • ««^and&»; Jaat hen komen. De byvaegende wijs. TEGENWOORDIQE TYD. • Yovenea, Dat ik kome. . * tivenga, • . flat n j kome,. ^MVBMW, ; . dat w» komen. , vos. veneais, ; ' ' dat eii?k6met. ««» wi^g-oft, dat zii komen. • « « ( 195 ) ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD. 4 Yo tinier a 9 vendria, viniese, tu vinieras. vendrias, vinieses. & viniera, vendria, viniese, nos. viniiramos, vendriamos, viniesemos, vos. vinierais, vendriais, viniteeis, ellos vOmeron, vendrian, viniesen, Oat ik kwame. dat gij kwamet. dat hij kwame. dat wij kwamen, dat gij kwamet. dat iij kwamen. Yo viniere, Dat ik zoude koraen. tu vinieres, dat gij zoudet komen. ti viniere, . 4at *"J sonde komen. no* vinteremos, dat wij zoaden komen v .. V#r. vbritreis, ' dat gij zoudet komen* eUosvinieren, dat zij zoaden komen. Alsmedd de zamengefctelde en wederkeerende van dit werk- woord. Oir, Hooren. ] In dit werkwoord wordt soras ig en soms eene y gesteld ach- terdeo. r * «■ TEGJ2NWOORDIGE DKEJ.WOOR&* Qfewip, Hoorende.. - J)e cmfoonende wij*,' TEOSICWOOBDIOB TYJ*. ■ * » < 1 • K>oi#o, tu oyes, 4l oyt, nos. oimos, vos. ois t ellos oyen p ONVOLMM^T VERi. TYD. VOLMAAKT VERJU* TYI>. TOEXOMENDE TYD. Ik hoor. gij hoort. hij hoort. wij hooren, • gij hoort. zij hooren. r Regelmatig. «v De gebiedende tvijs. Oye tv& floor. tfiga £/, laat hem hooreiv oigamos nosotrot, laat ons hoojreg. oidyo$otros f hoort* tfigan e&tt, laat hen hooren;. ( io«) De bijvoegends wj*. TEGENWOORDIGB TYI*. . To 6iga 9 Dat ik hoore. ta 6\ga t . * dat gij hooret. ti 6\ga, . dat hij hoore, no*, oigamos, ' -dat wii hooren. vos. oigais, dat gij hooret. ellos rfigoo, dat zij hooren. * ONVOLMAAJLT VEIL T¥». ) t^^i^,,,;,. TOEKOMENDE TYD. \ «V>«^» Entreoir, onvolkomen hooren, wordt als Oir vervoegd. Adherir, Aankleven, De onregdmatigheid van dit werkwoord bestaat in de reran dering van den wortelklinker e in i in eepige personen en tijden ; ook neemt de e in sommige personen en tijden eene i voor TEGENWOOR0IG DBELWGORD. AdhiriendOf .Aankl^yende. De aantoonende twis.. . . % TEGENWOORDIGB TTD. To adhiero, Jk kleef aan. tu adhieres, gij kleeft aan. d adhiere, . r .hij kleeft aan. nos. adherimos\ ' wij kleven aan. t>o$. adheris, : :. gipkleeft aan. eHo* adhieren, ^ij kleven aan. ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD, Kegelmatlg. V OLM A AKT* VERLEDEN TYD.. Fo adheri, * Ik heb aangekleefd. ta adheriste, gij hebt aangekleefd. li adhirid, hij heeft aangekleefd. i?05. adherimos,' wij hebfien aangekleefd. WK. adheristeis, ' gij hebt aangekleefd. e/fos adh'irieron, zijliebbefi aangekleefd.' toekomende tyd, Regelmatig. ' De gebiedende wijs. Adhiere tu t Kleef aan. adhiera.61, laat "hem aanklcven. adh'irqmos nosotros, laat ons aankleven. adherid vosotros, kleeft aan. adh'ieran ellos, laat hen aan kleven. ( 197 ) De bijvoegende wijs. TEGEITWOOKDIGE TYD* Foadhiera, 1 tu adhieras, it adhiera, nos. adhiramos, vos. adhirais, ellos adf&eran, •v. Dat ik aankleve. dat gij aanklevet. dat hij aankleve. dat wij aankleven. dat glj aanklevet* dat zij aankleven. ONVOLMAAKT VERLEDEN TYD. To adhlriera, adhiriese, tu adhxrieras, adhirieses, & adkiriera, adhiriese, nos. adhirieramos, adh\riisemos % vos. adhxrieraiSp adhirieseis, ellos adhirieran, adhiriesen, Adheriria, Regelmatig. Dat ik aankleefde. dat gij aankleefdet. dat Ei| aankleefde. dat wij aankleefden. dat gij aankleefdet. dat zij aankleefden. TOEffOKENDE TYD. To adhxriere, tu adhirieres, 41 adhiriere, nos. adhirieremos, vos. adhiriereis, ellos adhirieren, Dat ik zoude aankleven. dat gij zoudet aankleven. dat hij zoude aankleven. dat wij zouden aankleven. dat gij zoudet aankleven. dat zij zouden aankleven. Werkiooorden, welke ah Adheeie vervoegd worden. Advertir, waarschuwen. Arrepentirse, xich berouwen. Asentir, toestemmen. Conferir, beraadslagen. Controvertir, woordenwiswlen. ^ Ditwerkwoord 1 heeft behalve Convertir, be- I bet regelmatige keeren. f een onregelma*- I tig deelwoord J converso. toeferir, opdragen. Dtferir, uitsteflen. Dijerir f verteren. Divertir, vermaken. Herir, kwetaen. ^ Dit werkwoord | heeft een rcgel- Inventir, om- ^matig en een on- keeren. i regelmatig deel- I woord inverso. \ liit werkwoord I heeft ook twee //yerir.ingrjf- }► deelwoorden, fen. I het onregelmati- J ge is injerto. Mentir, liegen. Preferir, verkxezen. Proferir, uiten. Referir, verwyzen. Requerir, eisschen. Sentir r gevoelen. (En al de zamengeatelde en wederkeerende werkwoordeo, afkomstig van de opgemelde werkwoorden). ( m ) Fluir, Vloeijen, - Wanneer de laatste wortel letter van werkwoorden van de derde vervoeging eene u is all in Flmr, dan neemt zij eene y acbter xich v66r die uitgangen, welke met eene <z, e, of o begin- nen, mits de gemelde u van het sakelijk deel van bet werkwoord, die niet zij, welke vereischt wordt achter eene^of joradenoor- spronkelijken klank door de geheele vervoeging te behouden, ge- lvk is opgemerkt geworden in de aanmerking volgende op de ta- fel der vervoeging van de regelmatige werkwoorden. TEGENWOORDIG DEELWOORD. Fluyendo, Vloeijende, De aantoonende wijs. TEGENWOORDIGE TYD. Yofluyo, Ik vloei. tuftuyes, gij vloeit. 4l ftuye, hij vloeit. . nos.fluimoe, wij vloeijen. vos.fluis, gij vloeit. ellosjluyen, zjjj vloeijen. ONVOLMAAKT VERL. TYD. ) VOLICAJkXT VER£; TYD. > Regelmatig. TOEKOMENDE TYD. ) De gebwdende wijs. Fluyeiu, Vloei. fluya d, laat hem vloeijen. fluyamos nosotros, Jaat ons vloeijen. fluid vosotros, vloeit. fluyan ellos, laat hen vloeijen. De bijvoegeiide wijs* TEGENWOORDIGE TYD. Yo fluya, Dat ifc vloeije. tu fiuyas, dat gij vloeijet. & fluya, dat hij vloeije. nos, fluyamos, dat wij vloeijen. vos. fluyais, dat gij vloeijet. ellosfluyan, dat zij vloeijen. ONVOLMAAKT VERI,. TYD. ) Vt e a e \ m ^\ 9 TOEKOMENDE TYD. ) » ^°* N. B. Eenige der tijden van dit werkwoord, welke regelmatig gevormd worden, nemen pok eene y achter de u even als in de onregelmatige iijden, als : I'luyo, Fluyese, enz. ; doch dit is we- gens hetgeiie aahgetaerkt is geworden ondef de tatel van de der* de vervoeging der regelmatige werkwoorden, en daarora wordea zij niet all ouregeltnatig beschouwd. ( 199 ) Werkwoorden, welke ah Fluir vervoegd warden. Argvir, redetwisten. Atribuir, tueschniven. ^ Ditwerkwoord I heefteenregel- Conduir, ■ be* I mattg en cen iluiten. { onregelmatig I deelwoord con- J cluso. Constituir, in de plaats steHen. Construir, bouwen. Contribuir, bijdragen. J3ert nitr, vermelen. Disminuir, verminderen. Distribuir, uitdeden. Huir, vlugten. Ijnbuir> ipprenten. ^ Ditwerkwoord * I bet bnregelma< Instifuir, instetfen. Iu&truir, onderwijzen. Luir, afschaven, (door wrijving, als twee kabels, ens.) Obstrtiir, beleriimeren. ProstUair, te *chande geven. Recluir, opsluiten. Restituir, tetug geven. Retribtiir, belonen. So8tihHr t de plaats doen rer- , . vancen, (En al de wederkeerende werWoorden hiervair afkomstig.) PoDRin t Vet 'rotten. r • * • • In dit werkwoord w6rdt de o >an bet fcakelijk deel Tan bet werkwoord in a verandterd in al de personen en tyden behalve in de derate en tweede persooft meervoud tcgenwoordige tijd en eerste persoon enkelvoud volm. verl. tijd van debahloonende wijs, de tweede persoon meerroud van de gebiedende wijs en in aide personen van de tweede vervgeging der pnvolmaakt verledeQ tijd, aanvoegende wijs. T K UK MWO QBMO DEELWOORD. Pudriendo, Verrottende. De aantpdnende wijs. TECfElWOORfclOE TtD. Yo pudro f. tu pudres, H padre, nos. podrimosp vos.podris, ellos piidren^ Ik verrot. gfj verrot.. hij verrot wij verrotteh. gij verrot. zij verrotten. QNVOlMAAJtT VERfcEDEN TYD, Regelmatig. V0LMAAKT VERLEDE2V TVI>. Yopodri, Ik ben verrot. tttpudristei g'f^j* verrot. ti pudrio, hij is verrot. nos. pudrimos, wij zijn verrot. yos. pudristeiSf gij zjjt verrot, ; . etfar pudrkron, zij sijn v?rro{. TOEXOBtENPE TVD, R^lflHltig- (200 ) De gebiedende wijf; Pu&re tu, pudra ti 9. padramos nosotros, podrid vosotros, pudran ellos, De bijvoegende voijsm TBGBNWOORDIGE TYD. Verrot laat bem verrotten. laat ona verrotten. verrot. laat hen verroUen. To pair a, tu padras, tipudra, nos. pudramos, vos. pudrais, eUos pudran, Dat ik verrotte. dat gij verrottet. dat hij verrotte. dat wij verrotten. dat gij verrottet* dat zij verrotten. ONVOLMAAXT VBRLEDBR TYD. To padriere, tu pnxdrieras, tipodriera, nos. pudri&ramos, vos. padritoretis, ' ellos pudrieran. podriese, padrieses, padriese, jnidriteemos, pudritseis, pudriesen, Podriria, Regelmatig. TOEXOlfBNDE TYD. Dat ik verrotte. dat gij verrottet. dat hij verrotte. dat wjj verrottedeo. dat gij verrottet. dat zij verrotteden. Topwlriere, tupudriere*, tipadriere, nos.pudriiremos, vos. pudriereis, ellos pudrieren, Datik zoude verrotten. dat cij ?oudet verrotten. dat bi| zoude. verrotten. datwij zoudea verrotten. dat gij zoudet verrotten. dat zij zouden verrotten. Saub, Uitgaan. De onregelmatigheid van dit werkwoord is d$zelfde ala die van bet werkwoord Voter. De aantoonende wijs. TEGENWOORDIGE TYD. To salgo, tu salts, $1 sale, nosi salimos, vo*> satis, * ellos salen, r 6NVOXJCAAKT VERUSDEN TYD VOLMAAKT VgRL.TYD. Ik ga ait cij gaat ait. hij gaat uit. wij gaan uit gij gaat uit. zij gaan uit* \ # I Regelmatig. (201 ) TOEKOMENDE TYD. To saldrt, Ik sal uif gaan. tu saldrds, gij zult uitgaan. 61 saldrd f hij zal uitgaan. nos. saldremos, wij zullen uitgaan. * vos. saldrcis, gij zult uitgaan. ellos saldrdn, zij zqllen uitgaan. De gebiedende ynjs* Sal*tu t Gauit.. .- saiga £l f laat hem bitgaan. salgamos nosotros, laat ons uitgaan. jtttid vosotros, gaat uit. stlgan elles, laat hen uitgaan, De bijvoegende wijs. tegenwoordigb tyd, Regelmatig. ONVOUKAAKT VEIU4EDEN TYD. < • Saliera, Regelmatig. 8alie*e\ Regelmatig. To wildrta, Dat ik uitginge. fa saldrias, dat gij uitginget. 1/ saldria, dat hij uitginge. woj. saldriamoS) dat vvij uitgingen. t;o*. saldriais, dat gij uitginget. e//o.5 saldrian, dat zij uitgingen. toekomende tyd, Regelmatig. Sobresalir, Uitmunten, wordt even als JSalir vervoegd. Asm, Aanhalen. Dit wcrkwoofd neemt eeneg- v66r die uitgangen, welke met a of obeginiien. De aantoonende wij*. tegexwoordige tyd. Yo asgo, Ik haal aan. tu rises, gij haait aan. & asc, hj haait aan. nos. asemos, wij Jiaien aan. vos. aseis, gij haait aan. ellos asen, zij haleu aan. \ OXVOLftlAAKT VERL. TYD. volmaakt verl. tyd. £ Regelmatig. TOEKOMENDE TYp. * De tweede persoon enkdvoud van de gebiedende wijs laat de e weg in dit werkwoord, terwyl in Yaltr de c behouden wordt. (202) De gtbiedendc wijs. Ase tu, asga il, asgamos nos % arid vosotros, asgan eUos, De byvoegende wjjs. TBGEftTtfOORDiGE TYD. haal aan. laat hem aanhalen. laat ons aanhalen. haalt aan. laat ben aanhalen. Yo asga, tu asgas, (1 asga, nos. asgamos, vos. asgais, ellos asgan, Dat ik aanhale. dat gij aanhalet. dat hi] aanhale. dat wij aanhalen. dat gij aanhalet. dat ay aanhalen. ONVOLMAAKT VERL. TYD TOEKOMSNDE TYD. ' | Regelmatig. Haber, Tencr, Ser en Estar sijn alle onregelmatige werk- woorden en reeds in den beginne venroegd, waarom aij hier weg- gelaten worden. ( 203) Bene Alphabetische Hjst van Heoblmatiox W* akwoorp^n pief Oif bjboelxatiob Dbblwoorbbn en van dtt , u*Me 6euk # eeft RBOELMATia en. een onrsqxlmatzo tract wooed hebben. ONBEPAALDB WYS. ilftrir ahitar compeler amfundvr convencer * ctfftrtr descubrir despertar elejir encubrir enjugar escrwir escluir espeler espresar estinguir fijar hartar imprimir hvcurrir ipjerir inserter juntar marckitar ortritir oprimir perfetcionar prender preseribit proscribir proveer recluir romper' suprimb openen ■ *!52T ' — noodzaken' HEGEL. D^ELW. QflREG. DEELW, abierto verwarren overtuigen dekkea enidekken wabkeii uitkiesen verbergeo droogen schrijven uitslaiten verbannen uitdrukken uitdoen vaststellen verzadigen drukken verbeuren ingriffen ipplaateen vereenigen verwelken weglaten .. yerdnikken volniaken vatten voorschrijven verbannen voorzien opsluiten breken Terbieden compftido confundid* converieido despertado eiyidd ■I ' \ I! tnjugdda y-.~ tScluido espelido espresado estinguido fjado liartada imprimido incurrido injerido insertado juntado - marchitada - omitido akito • compulto confum convicto tmbierto deec&bierto detpitrto etecto. encubierto erguto escrito tscluso espidso espreso estiiUo ■■ . harto imprest incurs? injerto insert* junto marchify omuo opreso oprimido perfecctoncido perfecto prendido preso prescribido prescrito ■■ ■ proserito proveido provisto recluido recluso • rompido roto suprimide supreso Bij het werkwoord Bendecir pag. 188 is aangemerkt gewor- den, dat de onregelmatige deelwoorden niet gebruikt worden nrn, de xamengeatelde trjden te voripen, maar alleen als bijvoegelijke, naamwoorden. Hctzelfde geldt leu opzigte van de #erkwoj>j£ (• 204 ) <Jen op de boTenstasn0e.ljj i at, v wellw %wte deetoooiden hebben, rtiet uitzotidering van de volgende : Ihjer&s '' '!ng6p^!Ifc , v v jfoscrttbf ; ' vooqgeschreven. preso f gevat. roto, gebroken. supresOj verboden, %. ONPERSObJJLVKE WERKWOORDEN, Zijn dezolken, welke gebezigd .worden slechts in den derden persoon enkelroud van al .de tijden, als : r , Amakeceb, /tog* worden. De <z<r ni. my*. Tcgenw. tijd. * Amanece, het wcrdt dag. * Onr. verl. tijd; Atnanecia\ hetwerddag. ' \ Vohn. verl. tijd. Amanecid, het is dag geworden. Toek. tijd, — Arnanecerd, het taf dag worden. De gebiederufe toy*. Atoianezca, laat het dag worden. De bijv* wijs. Tegenw. tijd. * Amanexca, dat het dag worde. ~ ( Amaneciera, } Onr. verl. tijd. < Amaneceria, > dat liet dag wferde. — \ Amaneciese f ) Toek. tijd. Amaneciere 9 het zoude dag worden. Anochecer, J Avond worden; wordt even als Amanecer ver- voegd. Amanecer en Anochecer vrorden somtijds met al de drie per- sonen, enkelvbud en meervoud, «n eveto als' Attorrecer vervoegd. Dit heeft plants, wanneef zij'alsonzijdige werkwoorden gebezigd worden, aandriidende de Figging* of toest and van de onderwerpen, waardooF zy beheerscht worden, ter tijd door het werkwoord uit- gedrukt, als*: ' ^ Caminarqps tbdo el diay apq- Wij liepen den ganschen dag chccimo^en jRI$drid 9 ; .. door en kwamen bij het vallen van den avond,.te Madrid- aan. Partiremb\. tempranp para t Wij.zullen v^oeg vertrekken, que llegjieniw ' jante^.que aho-. opdait wij aankomeo, : vo6r dat chezca, * .. ^ • * " ' . . \ A ., ;het avond n#rde. Apropfe. IddQijtara guepoda-) Ma?k alles gereed, opdat wij mospariir a\i$te amariezca, .'met ddn dageraad kunnen ver- "\ ,'•> < • : trekken. I Podremos apanecer f fn ra%; Zullen wij met het aanbreken ris? . % ■■■ .van den Ja^lel'ariJBkunntnzijn? Tome las pilaoras al onochev Neem de pillen des abends en cher y la purga al amanecer, ' ' de purgatie des morgens in. I A que hot* amaneciu K. e*- .Wanneer zijt gij deqen mor- ta viahana ?. ' . gen opgestaan f ' i EstabA ;V. hteno \cuando Waart gij wel, (oen gij dczen amanecto % t * (norgen opstond 1 ( 805 ) Helar, Vriezen. De aaaL wijs. Tegenw. tijd. Hida 9 het vrieit Onv. verl. tijd. Helaba, het vroor. Volra. verl. tijd. IfeW, het heeft gevroren. Toek. tijd. Helard, het sal vrieien. De gebiedende iqijs. Hiele, laat het vrieien. I>e fyijv, wijs. Tegemy. tijd* Ifiefe, dat het vrieze. f Helara, \ Onv. verl. tijd. < Helariq, > dat het vroor. ( Helase % ) Toek. tijd. Helare, het zoude vriezen. Nevar, Sneeuwen, wordt even ^1* Jfe/ar vervoegd. Trokar, Donderen. '- j aant. wijs. Tegenw. tijd. Truenq, bet dondert. Onv. verl. tijd. Troxwba, het dopderde. Volra. verl. tij<J. Trcmd, het beeft gedonderd. Toek. tijd. Tronard, bet zal donderen. De gebiedende wijs. Truene 9 laat het donderen. De oijv. wijs. Tegenw. tijd. Truene, dat het dondere. ( Tronara 9 1 Onv. verL tijd. < Tronaria, > dat het donderde. ( Tronase, ) Toek. tijd. Tronare, dat het zoude donderen. Relampaguear, WeerUchten, heeft regelmatige uitgangen. Llover, Regenen. De aanL wijs. Tegenw. tijd. IJueve, het regent. Onv. verl. tijd. Llovia, het fegende. Volra. verl. tijd. Hovi6 t het heeft geregend. Toek. tijd. Uovei% het zal regenen., De gebiedende wijs. Llueva, laat het regenen. De oijv. wijs. Tegenw. tijd. Uueva, dat het regene. f Uoviera, \ Onv. verl. tijd } Uoveria 9 > dat bet regende. ( Uoviese, ) Toek. tijd. -JUoviere 9 dat het zoude regenen. Gbanizar, Hagelerit heeft regelmatige uitgangen. De aarti. wijs. Tegenw. ti Onv. verl. ti Volm. vcrl. ti Toek. tijd. (206} Habeb„ Er is of Er zijn. d. Hat, er is of er zijn. d. Habia, er was ofer wareo. d. Hubo, er is of er zijn geweest. Habra, er zaf zijn of er zullea zijn. Xfe Gebiedende wiju Hay a, laat er zijn. De bijv. wijs. Tegenw. tijd. Jfcyo, dat er zij of dat er zijn. Odt. TerL tijd. J SmT j dat J! WaW ° /dat " "* fn i .-j ( nu ) dat er aoude zijn oj dat Toek.tijd. Jflaftiere, [ er .ouden *ijn. De zamengestelde tijden worden naar denzelfden regel ge- vormd ; als: ha kabido, er is geweest. De onpersoonlijke werkwoorden kunncn ook ontkennender of vragender wijs gebezigd worden, als : No hai luz alii, Er is daar geen licht I Habrd comedia esta noche ? Zal er dezen avond tooneel ver- tooning zijn f Dit werkwoord wordt somtijds gebezigd in tijdberekening even als bet onpersoonlijke- werkwoord Hacer, het is ; als: Hai dos anos que estdi aqui, Het is twee jaren, dat ik hier ben. Hacer, Het is. Deaant.wijs. Tegenw. tijd. Hace bet is. Onv. Verl. tijd. Hac\a % het was. Volm. verl. tijd. Hizo, het is geweest. , Toek. tijd* Hard, het zal zijn. De gebiedende wijs. Haga, laat het iijn. De bijv. wijs. Tegenw. tijd. Haga f dat het zij. : "( Hiciera,Y Onv. verl. tijd. I Haria, > dat bet ware. ( Hiciese, ) Toek. tijd. ' fficiere, dat het zoude tijn. Dit werkwoord zal doorde volgende voorbeelden opgehelderd worden:— .* ••.-.< .•> .• . . * c Hace veinte anos que se con* Het is twintig jaren geleden, cluyolapaz,: ' sedert het sluiten vain den vredel ' Hacia entonces un ano que no Het was toen eeu jaar, dat ik ie veia, •..#■..■ hem gefeieh had. ♦ El mernes harii cuatro meses Vrijdag 'zal het vier maanden quefaltode Espum* ' '■> zijn van mijne afwezigheid uit •t Sbanje. Hace frio esta mafiana, 'Het is koud dezen morgen. Si hioiere citlor mafiana. Zoo het iriorgeri warm zij. Hace mucfo sol, < Dei zon schijnt zeer sterk. Hace una nocfte estrellada f Het is eeh ster lichtende avond* Haci^ una bella lui*a 9 , . Het was schoone man&chijn. ! Persoonlijke werhvoorien, welkesotfitijds onpersoonlykge* bezigd warden* Het werkwoord Bastar, genoeg zijn f wordt somtijds onper* soonlijk vervoegd, als te zieft is in de volgende voorbeelden : — Basta que V. lo digapara que Het isgcnaez,da% gij het zegt ; yo lo area, op dat ik het geloove. Creo que bastarian dos cabaUos Ik geloof, dat twee* paardeq para tirar esa carga, . genoeg zullen xyn om dien last te trekken, • Het hulpwoord Ser wordt dikwyls ala een onpersoonlyk werk- woord gebesigd en vereenigd met c&woorden menester, preciso, neces&rio, indispensable, ens. ,.,..-.•* Het is noodig hier aantemerken, dat er een onderscheid bestaat tusschen de woorden menester en necesdrio en preciso en indis- pensable: de eersten duiden aan eene noodwendigneid, doch die ▼an onsen eigen'wil afhangt ; de anderen geven te kennen, dat de uitvoering van iets aonder uilstel of verandering moet plaata hebben, als : Serd indespensable hacerlo, Het moet oovennijdelijk ge- daan warden. Es menester verlos, Het is noodig hen te zien. Noser&i&ces&rioqueV.vat/a, Het zal niet noodig zijn, dat Es preciso que se haga Tm f Het meet heden volstrekt ge- daan warden. Het onpersoonlijk werkwoord het is wordt dikwijls in het Ne* derduiuch voor naamwoorden en voornaamwoorden gebeaigd zqnder met deselveo in geslacht overecntesteramen, als : "Het is de man, die het gesegd heeft. Het is de vrouw van bet hui#, Wat k <J*t soot een man ? Wiens hond is dat t enz. Men moet echter opleftend zijn t .wanneer het hulpwoord Ser onpersoonlijk gebecigd wordt, om het te dben oite'reenstemmen pet deagelf* ouderwerp in geial en pcrsoon, als : Soi yo quefui, Ik ben het, die gcgaan ben.. Son ellds* que vinieron, Zij zijn hett die gekomen zijn. Son ellos queganaron Id vio Zij zijn htt % die de overwm- tdria. ' 4 niiig behaald Uebben, ■■■■•»«- ; i ( 208 ) Er *tJQ eenige werfiwoorden, waarip eenige fiidep en perapnen ontbreken, welke in fact Spaanseh Verboi drfecfivos geniamd worden. Derselver vervoegtngen zijn a!s volgt :— * Placer, Bthagen. De aant yrijs. Tegenw. tijd. Place, het behaagt. Onv. verl. tijd. Plaew % het befiaagde. Votaa. verL tijd. Plugo % het heeft behaagd. De ftp* totp. Tegenw. tijd. Plegue, dat het behage. On* verl. tijd. J {JSiSJ ! dat het behaa 8 de - Toek. tijd. Pluguiere, dat het zoude behageo. . ♦ Voorbvelden : Mutho me place «i tnodb de Zijne handelwijze behaagt mij tratar, jseer. Pluguiera 4 Dhs que viniese, Gave God, dat hij kwame. Plegue 4 DioM que tm erocio* Geve God, dat roijne gebeden me$ teen rectfcdae* . verhoord vordaa. Soler, Gewoon zijn. Tan d'rt werkwoord wprden alleen de tegen woordige tijd en de oiivolm. verled. tijd van de aafttoonende wija en Set tegen- woordige deelwoord Soliendo gebezigd, als : De aant w*js. Tegenw. tijd. Suelq, v Ik ben gewoon* • Sueles, gij zijt gewoon. ' Suele, b»J w gewoon. Solemos, wij zijn gewoon, Soleis, gij lijt gewoon. Suelen, zij zijn gewoon. Ony. verl. tijd.. Sotia, Ik was gewoon, Solias, gij waart gewoon. Solia, hij wag gewoon. Soliamos, wij waren gewoon. Soliais, gij waart gewoon. jSbfarn, aij warm gewoon. * Yager, Bcgraven liggen. Slechts de derde peraoon enkelvoud en meervoud aantoonen* de wijs van dit werkwoord wordt gebezigd, en wel insonderheid in grafschriften, ale: Yace, hier ligt begraven. Yacen, hier Itggen begraven/ (sod ) OVER DE BTfWOORDEN. fjyw&ordeii aijn vvoorden, wefke bij werkwoorden geroegd \ve>ra6ti 6m eene hoedanigheid of omstandigheid der werking, lijV den of des bestaan*t uiUfedrukken, ais: es tarde, heft is vroegj es- cribe mal, hij schrijft slecht ; lee bien,h\j leest wel. la daze voor* stelien zijn tarde, mal, bien bijwoorden, welke bij de werk woor- den wezen of zijn, schrijvtfn-eo fezen gevoegd zijoom detiitdruk- k'mg te wijzigen. Het is eene eigenschap der bijwoorden om zich bij de work- *voorden te voegen, en wermeeriietzelve bij eenig ander deel der reden gevonden wordt, dan is het, om datnet werkwoord in het vooratel verzwegeo wordt eh er onder trerattan is, ah : de mensch natuurlijk goedaardig^ wordt gemakkelijk bedrogen, Het bij- woord natuurlijk schijnt hier bij het bijvoegelijk na&mwoord goedaardig gevoegd te zijn, doch het i&mot hut w&tk\w&rd>wezen r>f zijn, hetwelk er onder verstaaa wordt t ; he* meet aujn : de mensch, Welke "riatoiurlijk goedaardig is, enz. De bijwoorden worden in eenyoudige en tameogejitelde Ver- deeld. De eenvoud^e zijn : Mas, meer, menos, minder, lejos, ■*Gr, oerca, nabij, derArt, t: b\nhen,fuera, btiifen, mucho, veel>poco f weinig, bien, wel, mal, slecht, tarde, laat, temprano, vrbeg, cuando, wanneer, eit/dwcer, toen, siempre, allijdvritmda, nook, donde, waar* arriba, boven, abajo, benedeq, , aqu%, hfer, alii, daar, acd, hier, aculld, ginder, si, ja, no, neen, <w^ zoo, peor % erger* mejw, beter. De zamengestelde zijn amds, nog meer, demds, het overige, ademds, behalve, asi mismo, zoq. zQ\vQ,,adonde, waar, en fin, ein- deiijk, buenamente,gem<xkke\\}k, malamente, kwaadaardigiijk, en alie bijwoorden, welke op mente uitgaan. Er zijn ook bijwoorden, welke uit.Wree of tncer woorden be- jtaan, ais : de aqui of desde aqui, van hier, tie alii of desde alii, van daar, hdcia alii of hasta all% % daar na toe, tot daar, para acd of por acd, tot hier of hierdoor. De donde, van waar, desde donde, van waar, en donde, waaiyiu, ppr donde,, waardoor, wtiarom, para donde, waar na toe, hdcia donde, waartegen, hasta donde, tot waartde, de lejos, van verre, de cerca, digt bij, de re- jrente, onvoorzien, de veras, waarlijk, devatde, om nict^or Ven- tura, toevalliglijk, por arriba, boven op, por aba jo, onder aan,por delante, van \ovan, pOr detras, van acltter, d sabiendas, wetmg, d hurtaddlas, steelsgewijze, a diestro y siniestro, regtsen links. 4 row y velloso, in hat honderd. J2r zijn ondcrscheidene soorten van werkwoorden. Die, wel- ke aanduiden de plaats waar de zaak gebeurt of waar iets ge- daan wordt, worden by woorobx van plaats' genattind, als : a/ii 4 daar, aqui, hi*r,ucuUd, ginder, lejos, ver. Die, welke aanduidcif, wanned* iets gcbeurt, worden bvwoohdsn yaw tyij genaamd, als : hoi, heden, oyer, giiteren* temprano, vroeg, ntmca, nooiL— l>ie, welke aanduiden hoedanig iets gedaan wordt, worden by- woohdbn van HOEDANioHEiD genaamd, als : lien, wel, mol, kwa* lijk, <r*t, too, gttecfo, zacht, r£cio, luid, despdcio, langzaam, buena* tnente, gemakkelijk, malamente, kwaadaardiglijk, en alle, welkt op tnente uitgaao. Er zijn eenigen van hoevbelheid, als : mucho, veel, jueo, wei* nig, mat, seer, bastante, genoegzaam, tan, even, fonto, boo veel, cuanto, hoeveel. Er zijn anderen van yergblykxng, als : mas, meer, mmar, minder, fnepor, beter, peor, slechter. Anderen van bangschikxino, als: primeramente, eersteltjk, ultimamente t laalstelijk, sucesivamente, opvolgelijk, ante*, v66r, fle&pues, na. Anderen van bevestiging, als : si, j&,cierto,ze\ier,ciertamente, zekertijk, verddderamente, waarlijk, indubitaNemente, ontwijfel- lijk. Anderen van oimusitifBrG, alt ; no, neen. •'* Anderen vaYi ^wyfeling, als: itzcaso, bijgeval, quizd, roy- schien, enz. Aanmerkingen oven het gebruik van eenige bywoorden. ■ . Jamas, Nimmer.' 1>it bijwoord heeft deselfde beteekenis aid rtunca, nooit ; men 7egt daarom : jamais tt to/ c<w«, ik t)eb nooit zoodanig ietsgezien ; jamas lo pensara, ik zoude er nooit aangedacht hcbben. Het Jaat zich dikwijls met nunca, nooit, siempre, altijd,por sicmpre of para siempre, immer en altijd, vereenigen, ten einde meer nadruk aan de bntkenning te geven, als : nunca jam&s lo hart, ik zal het nimmer doen ; par siempre of para sjempre jam&s me acordari, ik zal het immer en uljijd herinneren. -Nunca, Nooit. Pe ontkenning door dit bijwoord uitgedrukt strekt zich uit tof al de tijden van het werkwoord, vvaarby het vereenigd wordt, en gceft nadruk aan het bijwoord jam&s, gelijk bo^en aangemerki is. No,' Neeju ,. Dit bijwoord dicnt nict altoos om te pntkenpen, maar ook om de bevestiging nadruk bytesetten en de aandacht 'te doen vestt- gen op een deukbeeld, hetwelk er tegengegteld wordt als in verge- hjking in^t eeri ander voorgaand denkbeeld, bij yoorbeeld : Mejor es el trabajo, que no la ociosidad, beter is de werkzaaihheid dan cie ledigheid ; mas vale ayunar,que no enfermar, beter is het vas* ten dan ziek worden. lit deze. \oorstellen kan het bijwoord no weggelaten worden zonder den zin te verandereq, (my Twee otttkeoBend* tyj wo^idep* <rf twee woor 4*", w£lko eene ontkenning te kenpen geven, ontkennen Qvet*meer nadruk in hat spaansch ; daarom zegt men :' no jwteronada, ik wil nieU bebben*; no saiga ninguno, niet 66n gaat er uit ; no sabe- nadie, niemand weet het. De genen, die deze uitdrukkingen niet kennen, kun- nen denken, dat twee ontkenning* woordtin eene bevestiging uit* drukken. Men moet op de vnjgen : j quien esta ahi T wie is da&r t jquien ha veriido ? wie is er geftpmen T antwpprden : xiq hai nin- guno, no ha venxdo ninguno. Zonder tegen het spraakgebruik te zondigen kan men van de twee ontkennings woortfjetf 'het blj» -woord no weg laten en het ontkennings woordje v66r het werkwoord plaatsen, als : nada quiero, ninguno Aat, n&die sabe, Dunca dir£, welke dezelfde waarde.hebben* als • no qlttero nada, no hai ninguno, no sabe nadie, no dirt nunca; alhoewel deze laat- iten nadrukkeiijker is. ■' ' Mas, Mbhos, Meer, Minder. Deze bijwoorden hebben behalvfi de eigeoschap om zich me| het werk woord te vereenigen, die 091 jeich.te voegeo bij de bijr voegelijke naamwoorden ter vorming van den vergelijkenden trap, at* 1 el mae'stro es mas docto que el discipuld, de meester is ge- ieerder dan de* leerling ; los ninos son menos prudentes que lo$ ancianos,de kinderen zyn minder vobrzigtig dan de grijsaardf. Ook laat het zich vereenigen met zelfstandige naamwoorden, als : este es mashombre que su hermano, dtie is martnelijker danzijn breeder ; la hija es mas mujer que su madre, de doehter is vrou- weKjker dan hare moeder. - Almedelaat het tick met werkwoor- den vereenigen, als: mas es haeer,que decir, het doen is meer dan het zeggen; menos es decir, que hacer, minder is het zeggen dan het doen. Doch in dezen zin worden de werkwoorden als zelfr standige naamwoorden gebezigd. Ook vereepigt het zich mej bijwoorden, of bijwoordeiijke tiiftdrukkingen, als: canta mas.bieii f of menos bien, hij zingt beter of niet zoo goad; oye ttras aienU« mente, hij hasten met meer opletteudheid. ; Mri, Zeer. Dit bijwoord, hetwelk gebezigd wordt om den pvertreflfeaden trap uittedrukken, heeft op zich zelve geene beteefceriis, maar inoet steeds met andere woordep vereepigd,g£an,als; muisanto, zeer.heilig ; mux docto^ zeer geleerd ; mux prudente, zeer voorzig- tig; mux hdmbre, zeer mannelijfe ; mux muestro r zeer mee^teriijk j mux amigp mio f zeer waarfie vriend m f mux, We/?, zeergoed; mux mal, zeer slecht ; mux sanamerite^ zeergezond ; muide veras, zeer waar ; mux de mala gand % met zeer veel tegen zin ; mux depriesq f zeer haagtig; muxpdr encima\ zeer oppepvlakkig, ligteliik. Donde i Cvando, Waar en VDQnneer. 