Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
109 De vorige hoed heeft, dat op de buitenlucht uitziet, daarvoor gebezigd worden, doch indien men de keuze heeft tussenunder onderscheiden vertrekken, of bij het daarstelen van een bijzonder aan mikroskopische onderzoeken gewijd observatorium, dan kunnen de volgende grondstellingen worden in het oog gehouden, waarvan de redenen gedeeltelijk reeds vroeger (zie § 198 en 200) ontvouwd zijn. Het verkieslijkst is, dat het vertrek aan twee zijden een of meer vensters bevat, die naar het Noorden en naar het Zuiden gekeerd zijn. Is zulks slechts aan een zijde het geval, dan verdient de laatste richting de voorkeur, terwijl dan door gepaste aangebrachte schermen gezorgd wordt voor het buitensluiten van bet het zonlicht, daar waar hetzelfde hinderlijk zou kunnen zijn. De beste kleur voor de wanden is wit, die voor de tafels, weike bestemd zijn om op te werken, zwart. Verder zij het vertrek zoodanig gelegen, dat de muren en de bodem zoodanig mogelijk de dreunende oudervinden van voorbijrijdende rijtuigen. Men vermindert dus zoodanig een, dat uitzicht op een druk bezochte straat, en kiest er liever een, welks vensters naar een tuin gekeerd zijn. Ook dezelfde reden, naar alle dreuningen te voor komen, is het wenselijk, dat de tafels, weike voor het dragen der mikroskopen bestaan, hetzij aan de muur zijn vastgeschroefd, of met de poten op afzonderlijke voetstukken staan, die geen gemeenschap hebben met de overige vloer, gelijk zulks in fig. 5 bij ppp is voorgesteld. Dit is inzonderheid een vereiste in een vertrek, dat tot mikroskopische demonstratie moet dienen. Ten einde het bij mikroskopische onderzoekingen vaak zeer hinderlijke in de lucht zwevende stof zooveel mogelijk te voorkomen, wordt een ventilatie met houten plaatjes, of beter met luchtroosters aan de onder- of bovenzijde van het vertrek aangebracht, gelijk zulks in fig. 6 bij ppp is voorgesteld. 109 voorkomen, behoort de zoldering met doek bedekt, en de vloer niet met een tapijt bedekt te zijn, maar uit goed aaneengeslijpte planken samengesteld, en met een donkere kleur geverwd, ordal bet daarbij gemakkelijker is, enige klein bij toeval op de grond gevallen voorwerp terug te vinden. Voor de verwarming des winters zouden daar, waar de gelegenheid zulks veroorlooft, door het vertrek geleide pijpen, hetzij met verwarmde lucht of met water gevuld, terwijl de eigenlijke stookplaats zich daar buiten bevindt, de voorkamer verdienen, omdat bij de verwarming op de gewone wijze, door kachel of baarden, altijd veel asch- en kooltjes in de dampkring van het vertrek zweven. Wat de grootte van het vertrek, het getal der tafels enz. aanbelangt, hangt dit, natuurlijk geheel af van de bestemming der inrichting, hetzij lot afzonderlijk gebruik voor een enkel persoon of lot openlijke demonstratie. Daar in het laatste geval ook van lid tot tijd van het beeldinsectenmust worden gebruikt geraakt, zo behoort de wand vier of vijf meters van het tegenoverliggend venster verwijderd te zijn, opdat het scherm op een behoorlijk afstand kan geplaatst worden, terwijl natuurlijk ook de breedte van het vertrek aan het verlichte veld, op het scherm moet beantwoorden. Voor een bijzonder persoon daarentegen is het kleinslag vertrekje, waar een tafel, een stoel en een klein kastje, tot berging der noodzakelijke zaken, kan staan, volkomen toereikend. Nuttig is het zich een kleine tafel aan te schaffen, welke opzettelijk is ingericht voor de vervaardiging van preparaten. De, waarvan ik mij sinds eenige jaren met voordeel bezig hou (z. fig. 5), is op de volgende wijze samengesteld. Zij is langverpigt vierkant, en de breedte van haar blad bedraagt 0,8 meter in de rijling en 0,6 meter in de andere rij. Op 0,45 meter afstand van het bovenste blad bevindt zich een tweede blad, hetwelk aan de vier hoeken is vastgehecht, en op welks midden een vierkante spiegel van 0,20 meter middelijn is geplaatst, die, even als een gewone microscoopspiegel, zich in een enkele beugel beweegt, en naar alle richtingen kan gekeerd worden. In het midden van het bovenste blad, vlak boven de spiegel, is een vierkante opening gemaakt, van 0,15 meter doormeter. In deze opening kan, rutsende op een spooning, een bakje van gelijke grootte geplaatst worden, van 5 centimeter diepte, welks zijwanden van blik zijn vervaardigd, terwijl de bodem uit dik spiegelglas bestaat. Dit bakje klient om zulke onderliggende leidingen, welke het best onder water geschieden, terwijl de van onderen geplaatste spiegel het noodige doorvallend licht verschaft. Voor andere gevallen kan, in de plaats van het bakje, een stuk dik spiegelglas of een houten plaatje, dat, even als het gehele tafelblad, dof zwart geverfd is, in de opening gelegd worden, zodanig, dat het oppervlak gelijk met dat van het blad komt. Ter zijde van de opening kunnen dan verschillende loerendragers geplaatst worden, belzij in daarvoor bestemde openingen, of, zodanig, dat ze op genoegzaam zwaar met lood gevulde velslakken rusten. Ook kan hier gevoeglijk een rechtkerend of ander samengesteld microscoop worden aangebracht, door namelijk een koperen staaf met dwarsarm in de lafel, ter zijde van de vierkante opening, te plaatsen, indien voldoende dat de staaf om een spil kan draaien, en de dwarsarm voorzien van eenen ring of een korte buis, waarin de buis van de microscoop moet op en neder kan geschoven worden, hetgeen hier volkomen toereikend is, daar men in elk geval deze uitrichting slechts nodig heeft. voor geringe vergrootingen zal aanwenden. Eindelijk is de zode tafel voorzien van een paar laden II, welke gedecllclijk in hokjes zijn afgedeeld, gescbikt voor de opname van enige lachjes, die gevuld zijn met de meest gebruikelijke reagentia. Gaen wij dan over tot de voor het verrichten van ontledingen bestemde werktuigen, waarbij wij echter hier geen melding maken van de zodanige, welke ook voor grovere dissectien gebezigd worden, waarmede de lezer voor onderteeld wordt genoegzaam vertrouwd te zijn. Als snijdende werktuigen worden vereischt: 1° Twee of drie kleine scalpellen van verschillende grootte en vorm. Die, waarvan ik mij bedien, zijn, in hunne ware grootte voorgesteld in fig. 4, en behoeven geen nadere verklaring. 2° Van veel nut is een gebogen lancetvormig mesje, in fig. 5 afgebeeld, bet welke aan de holle zijde (A) geheel plat, en aan de bolle zijde (B) in het midden dikker is. Bij C is het op den kant gezien voorgesteld. 3° Een scheermes met een brede en dunne kling. Daar dit een der meest gebruikelijke werktuigen is, zal men weldanen meer dan een voor handen te lieden, ten einde, gedurende een ouderzoek, door het gebruik stomp geregter worde mes met een ander te kunnen verwisselen. 4° Dubbelmessers. Het dubbelmes van Valentin is afgebeeld in fig. G, bij A van ter zijde, bij B op den kant gezien. Het bestaat uit twee dubbelsnijdende met de plakte zijden naar elkander gelijktlogekeerde klingen, die, op de wijze der bladen van een schuifpincet, door middel van het stiftje a, dat in de sluit c op een neder kan gischoven worden, tot elkander kunnen gebracht worden, terwijl een ander In hetzelfde blad, welke in het eene blaadje bevestigd is, onin in een daarop correspondeerende opening in het andere blad glijdt, de client of de twee klingen in gelijke zijding te bewaren. Het door Gerber aanbevolen dubbelmes is voorgesteld in fig. 7. In de hoofdzaak komt het met het vorige overeen. Alleen is de vorm der klingen een andere, en wordt het laatstgenoemde stijfje gemist. Bij de dubbelkussen, welke ik alhier beboekt hebben gedaan, heb ik de voorkeur gegeven aan een enigszins andere inrichting. Zij is afgebeeld in fig. 8. De beide bladen zijn gewone scalpelklingen, in die voege met elkaar verenigd, dat een scherpe kanleen (zie de doorsnede in e) altijd ics nader bij elkaar staan, dan de ruggen der scalpellen. Dit is een belangrijk punt, waarop bij de vervaardiging van een dubbelmes wel raak gerekend worden, dewijl, indien de onderlinge afstand op alle punten gelijk is, beter, bij de vervorming van een doorsnede, afgescheiden lapje moeten sleben de klingen beklemd raakt. Ook de ruimte tussen de klingen aan de spits grooter moeten zijn dan aan het tegengevestelde einde, gelijk zulks in B is aangeduid. Beide de klingen zijn bij de buitenwaarts uitgebogen, terwijl de ondersteuning door een schroef aan geschiedt. Eene der klingen is vast met het heft verbonden, doch de andere, korter dan de vorige, is met deze door middel van een schroef verbonden. Wordt de schroef aan verwijderd, dan kan daarvoor de korrelige kling terzijde geslagen worden, en heeft men gelegenheid, om de klingen beboorlijk te reinigen of te slijpen, zoo dit noodig mocht worden. Nog twee andere inrichtingen van dergelijke aard, maar eenigszins anderen vorm en bestemming, zijn voorgesteld in fig. 9 en fig. 10. Het eerste kan een dubbel lans, beter bekend als een, worden. Behalve in de vorm der klingen, verschillen deze van de dubbelmes nog daarin, dat de spitsen allerlei tot elkaar naderen. Een naderende beschrijving wordt door de figuren overbodig gemaakt. Alle deze afbeeldingen zijn op de helft van de ware grootte getekend. Wat betreft het gebruik van deze dubbelmessen enz. blijft daarover later, in de gevallen waarin zij van werkelijk nut zijn, de noodige aanwijzigingen geven. 5° Een of twee fijne schaartjes. Deze zijn voor vele fijne ontledingen, zoals van insecten, mollusken enz. volstrekt onmisbare werktuigen. Een schaar heeft het grote voordeel boven een raas, van de weefsels door te snijden, zonder dezelfde uit te rekken, of van plaats te doen veranderen. In plaats van een gewone schaar, kan men ook met veel vrucht de door Strauss en Durckheim beschreven microtoom aanvinden, welke veroorlooft met meerder gemak en zekerheid in alle inrichtingen te knippen, dan met een gewone schaar het geval is, dewijl de houding van de hand altijd min of meer bepaald wordt door die van de vleugels, welke door de oogkul zijn gestoken, zodat de knippende beweging dus, met genoegzame juistheid en vastheid, alle ten in een beperkt getal richtingen kan geschieden. Dit werktuigje (fig. 11, halve grootte) is in de hoofdzaak gelijk aan een gewoon dissectiepincet, doch waarvan de bladen in twee kleine schaartjes eindigen. Ter regeling van de beweging dient een schroef o, welke in de een enkel is gelegd. Onder den naam van microtoom zijn nog andere werktuigen beschreven, die, als minder van onmiddelijk nut voor het onderzoek zijnde, eerst later ter sprake zullen gebracht worden. SCHARPEN, MIKROTOOM, NAALDEN. Blad van het pincet is bevestigd, en door een opening in de achterkant gaat, waar zich een meer bevindt, die op de schroef past, zodat men hiermee, voor men een snede doet, de onderbrug afschraagt van de armen, dat is de ruimte van de beweging, naar willekeur groter en kleiner kan maken. Ten einde ook de binnenvaartsebe beweging, desverkiezende, te kunnen beperken, is een tweede moer aan de schroef tusschen de twee armen aangebracht. Eindelijk, daar het moeilijk is zoude de schaar te slijpen, indien de twee armen, zoals bij een gewoon pincet, aan elkander vast gesolderd waren, zoals is hier de vereniging door een schroef (bij d) daargesteld, welke veroorlooft de armen van elkander te verwijderen. Met gelijk voordeel kan men zich van de schaar bedienen, welke in fig. 12 (hierboven groot) is afgebeeld, waarvan de beide armen door een stolen veer d, bij c op de een arm bevestigd, terwijl haar ander uiteinde vrij over den lege arm glijdt, van elkander te verwijderd worden gebouden. De schroef a en de beide moeren c en d beantwoorden geheel aan de gelijknamige delen in het vorige werktuig. Van f tot j moeten de armen op de wijze eener vijl zijn ingesneden, om het uitleggen tusschen de vingers te verbinden. Beide deze werktuigen worden op de wijze eener schrijfpen in de hand gebonden. 6° Tot de voor zeer vele microscoopische onderzoekingen volstrekt onontbeerlijke werkligten, beveren naalden. Met een paar gewone naalden, in houten of beenderen besjes bevestigd, kan men reeds vele der belangrijkste onderdingen onder de microscoop verrichten. Zes- of ovaalvormige naalden hebben de voorkeur boven ronde, omdat zij minder tusschen de vingers rollen. De naalden moeten niet te lang zijn, omdat dit de bewegingen onzekerder maakt; de beste lengte is van 5-6 centimeters. Voor sommige gevallen is het nuttig een naald te bezigen die aan de spits omgebogen is. In andere gevallen komen naalden te pas die in een kleine, tweesnijdende spitse kling, of die in een kleine scalpelvormige uitbreiding eindigen. Eindelijk worden nog, ter vervaardiging van preparaten van harde wekstellingen, gevorderd: 7° een fijne zaag, van een uurwerkveer vervaardigd, alsmede 8° een of meer vijlen van matige fijnheid. 285. Het zal niet ongepast zijn, bier ook iets te zeggen over het scherpen of aanzetten der messen. Het spreekt van zelf, dat men, vanaf het moment dat deze gedurende het gebruik te veel geleden hebben, genoodzaakt is hen aan de instruktiewerker te zenden, terwijl het slijpen of scherpen der scharen en zagen wel altijd het werk van deze zijn zal; doch wanneer alleen de draad van een mes bot geworden is, dan moet men zelf in slaat zijn om deze weer aan te scherpen. Hoe gemakkelijk dit nu oogenschijnlijk is, zo zijn er weinigen, die zich hierop goed verslaan. Veel weg de meesten slijpen hun messen niet vlak maar bol, zodat de draad wel scherp is, maar tevens sterk wigvormig, waardoor het gelicete voordeel van een dunne, platte kling, hetgeen inzonderheid bij het vervaardigen van doorsneden van zeer veel belang is, verloren gaat. De oorzaak hiervan is tweeledig: vooreerst het niet geborrelijk vasthouden van het mes gedurende het slijpen, zodanig dat rug en draad te gelijker tijd met de slijpvlakte in aanraking zijn; en ten tweede het gebruik van de zoo genoemde oliesteentjes, welker oppervlakte wel aanvankelijk geheel plat is, maar gedurende het gebruik allengs meer en meer wordt uitgehold. Het is duidelijk, dat een mes, op zulk een holle vlakke geslepen, altijd bol moet zijn. Men ontgaat dit bezwaar, door als slijpoppervlakte een sink spiegelglas te gebruiken, hetwelk weinig uitslijt, en, zo dit het geval is, spoedig door een ander stuk kan vervangen worden. Als slijpstof dient dan fijn geslibd poeder van amalgaam. Omdat zich deze fijne geslibde amalaku te verschaffen, brengt men een hoeveelheid ruwe amalaku in een lamelijk hoog cyclinderglas, giet er water op, roert het mengsel behoorlijk door en laat het vervolgens gedurende enige oogenblikken staan, zodat de grovere delen zich afzetten, waarna men het bovendrijvende vocht afgieert, en afzonderlijk laat bezinken. Het bezonkene wordt daarna gedroogd en in een goed sluitende doos voor invallend stof bewaard. Natuurlijk kan men, door deze bewerking met het overblijvende nog een of twee keer te herhalen, zich amalaku poeder van verschillende lijnheid verschaffen. Een weinig van het fijne aldus verkregen amalaku poeder wordt dan met enige druppels boomolie over de oppervlakte van het spiegelglas uitgebreid, en nu het mes, met langzamerhand toenemende drukking, en terwijl rug en draad gelijktijdig met de slijpvlak in aanraking worden gehouden, in booglijke kringen been en veder gevoerd. Om aan de draad van een mes de grootste fijnheid en scherpte te geven, is het vervolgens noodig zelf te zetten, en, wanneer het niet al te heet is geworden, kan men hiermee alleen reeds volstaan. Het is bekend, dat men van dozen vele soorten heeft. Losse riemen, die met het een eind aan de muur bevestigd zijn. worden, terwijl "Let" anders in de hand wordt gehouden, als ook de zoodanigen, die door schroeven, ol op eenige andere wijze, worden gespannen gehouden, zijn af te keuren, om dat zij gedurende het strijken zich benedenwaarts buigen en gevolglijk de kling altijd bol maken. Veel beter is daarom een riem van zacht leer op een houten onderlaag bevestigd. Op zulk een riem wordt dan een mengsel ingesmeerd van enige vetachtige stof met een fijn scherp poeder, zoals bijvoorbeeld geslibde kolvenkoek. Als bijzonder hiervoor geschikt kan ik echter het voor korten tijd ingevoerde zoogenaamde diamantstof aanbevelen. Inderdaad verkrijgen de messen hiermee een uiterst scherpe snede. Bij hetbeen en weder streken op den riem, zij men bedacht het mes niet alleen zeer vlak en op alle punten gelijk en gelijktijdig daarmee in aanraking te houden, maar ook bij het omdraaien steeds de rugzijde naar den riem te keeren. Eindelijk moet de beweging, bij het aanzetten op den riem, in de richting eener diagonaal geschieden. Om de kleinere voorwerpen, die niet meer met de vingers kunnen vastgelegd worden, aan te vatten, bezigt men pincetten of tandjes. Gewoonlijk is zulk een van koper vervaardigd en in twee fijne punten uitlopend tandje bij elk microscoop gevoegd, en vereist dus hier geen beschrijving. Voor het verrichten van onderzoekingen verdient echter doorgaans een klein stalen pincet de voorkeur, waarvan de punten aan de binnenzijde even als een vijl zijn ingesneden. Dikwerker is het ook noodig, gedurende de ontleding van een dier, sommigen declen uitgespannen te houden. Voor grotere dieren bezigt men daarvoor de bekruikte bakken. Voor kleiner dieren, zó als insecten, als ook voor tedere organen, gelijk het oog, kunnen hier zeer gevoeglijk fijne spelden genomen worden, die men aan de spil haakvormig ombuigt. Vaak is reeds het gewicht, van zulk een speld voldoende, om de verlangde spanning te brengen, en is dit niet het geval, dan kan men om de knop van de speld een draad bieden, en aan het andere uiteinde van dezen een gewichtje bevestigen (z. fig. 19), dat vrijelijk handend over de rand van het bakje, waarin zich het voorwerp bevindt, het deel waar aan zich lootrekt. Om dan vervolgens, zoodanig, als noodig, de rigting waarin de trekking plaats heeft, nog te wijzigen, kan men stijke thee of iets dergelijks op de draad in het bakje leggen, of wel dozen door een daaronder geplaatst ligchaampje ondersteunen. Ook een haakje, gelijk men bij sommige oogoperaties bezigt (z. fig. 17), kan in enige gevallen met vrucht gebruikt worden. 287. Alle voorwerpen vorderden een onderlaag, waarop zij geplaatst worden, hetzij om onmiddelijk onder het microscoop te worden gebracht, hetzij om aan dezelve de vooraf vereiste bewerkingen te verrichten. Uit de grote verscheidenheid van voorwerpen en bewerkingen volgt reeds, dat deze onderlaag niet altijd dezelfde moet zijn, maar telkens gewijzigd worden overeenkomstig het doel, hetgeen men zich voorstelt. Van het algemeenste gebruik zijn echter glazen plaatjes, waarvan men derhalve altijd eenen tamelijk voorraad moet voorhouden. Zij behooren uit goed niet al te dun spiegelglas te bestaan, glad geslepen kunnen en een geschikte lengte en breedte te bezitten. Die, waarvan ik mij gewoonlijk bedien, zijn 20 millimeter breed, en 70 millimeter lang; in sommige gevallen is het echter noodig om breedere te hebben. Wanneer men zich bepaalt tot het doen van waarnemingen aan telkens verschillende voorwerpen, dan kan men zich een voldend aanleiding van deze glasplaatjes door elk glazenmaker laten vervaardigen; doch, indien men tevens een verzameling wil aanleggen van mikroskopische preparaten, en men dus laat voorzien heeft vele honderden of duizenden van dezelfde le zullen behoeven, dan is het wenselijk, dat men zichzelf tot hun vervaardiging in staat is. Ik meen derhalve den lezer geen ondienst te doen met hier de beschrijving van een glasnijplank bij te voegen, waarvan ik mij reeds sinds verscheidene jaren tot dit oogmerk bedien. Zij is overigens zeer eenvoudig, en kan door elk timmerman vervaardigd worden. Fig. 18a is een plankje van goed droog eikenhout, 0,5 meter lang, 0,2 meter breed, en 1 centimeter dik. In dessenzelfs midden bevindt zich een lat, waarin een sleuf gezaagd is, welke moet dienen om de beweging van den diamant te leiden, en dus wijd genoeg moet zijn, om het platte salon sink, waarin deze gewoonlijk gevat is, op te nemen; de randen dezer sleuf bebooren volkomen recht en vlak te zijn. Alleen bij e en f rust deze lat op de oppervlakte van de Plankje, bet overige van m tot n is bij van genoegzaam verlengd, om bet dikste glas, dat men verlangt te snijden, door te laten. Op eenen afstand van bet midden der sleuf, aan elke zijde is aan de breedte der verlangde glasplaatjes, is eene tweede kortere lat gehangen, welke evenwijdig loopt met de vorige. Verder zijn zich aan de andere zijde der brug een regel boek vormende plaatjes in en uit; terwijl aan het eerste nog een dunner plaatje sp bevestigd is, betwelft, even als het gedachte zich, de oppervlakte der plank met raakt, doch aan de zelfs uitlopende p niet onderschen is. glasnijplank. 113 Hier komt geen weg voor de kortere hier niet wordt vereist, en, zoo als direct blijken zal, bij het gebruik bindend zoude voldoen. De afstand van bet latje io, van den naar voren gekeerden rand van sp, moet ongeveer 2 millim. geringer zijn, dan die van g h tot bet midden der sleuf bij mn, terwijl de afstand van io tot aan deze gelijk is aan de verlangde lengte der voorwerpplaatjes. Deze, aldus ingereichte, snijplank dient, nu, om met behulp van een goed glazenmaker te vervaardigen. Men neemt daarvoor zulke stukken spiegelglas, welke als afval van spiegels gemakkelijk voor weinig geld bij elke spiegelfabrikant verkrijgbaar zijn. Is er geen regie aan het glas, dan maakt men die er vooraf aan, waarbij de plank als liuiaal kan worden gebruikt. Vervolgens brengt men de glasplaat onder de lat, zodat de rechtsgezonden kant tegen de lat grenst, en trekt nu, den diamant in de sleuf, een groeve op het glas. De aldus gevormde reep afbrekende, gaat men op dezelfde wijze voort, waarbij derhalve altijd repen van volkomen gelijke breedte worden verkregen. Verlangt men bredere voorwerpplaatjes, dan wordt de diamant niet in de sleuf, maar aan de voorzijde van het gehouden. Nadat nu de repen aan een eind behoorlijk rechthoekig zijn gemaakt, worden zij achtervolgens in kleinere stukjes gesneden, door ben en evenwijdig met het latje te leggen, zodat hun uiteinden tegen het latje stuiten. Voorwerpplaatjes van de gevordere lengte verkrijgt men dan, door den diamant bij de minst in de sleuf te brengen, terwijl voor het snijden der dekplaatjes de diamant langs de sp van het glas wordt gevoerd. Telkens wanneer een snede verricht is, wordt de glasreep naar het vrije gedeelte van de plank gebracht, en het stuk op den rand van de plank, tusschen de voor- en afgebroken repen. Het malen, vormen en slijpen van glas geschiedt op een ronden slijpstec, door een houten band in beweging gebracht. Achter het kan men, zulk een enkel stuk niet bezittend, zich ook zeer goed van een klep in dik spiegelglas en amalgaampoeder met water bedienen, op het einde van het slijpen het amalgaampoeder van het glas afspoelend, en nu dit laatste alleen als slijpoppervlak gebruikend. Vroeger is gebleken, dat het nuttig is de plaatjes van verschillende dikte te bezitten. Wanneer men spiegelglas bezigt, dan kan men zich een reeks van de plaatjes verschaffen van 5 en meer millimeter dikte af, tot 0.5 millimeter toe; doch hoevel genoeg deze voor de meeste voorwerpen, en bij objectiefstelsels van niet al te korte brandpuntsafstand, zeer goed aanwezen zijn, zijn ook men echter ook evenwel aan tal nog dunner de plaatjes hebben. Men kan bij de verkopers van microscopen tegenwoordig zulke plaatjes verkrijgen, welke niet meer dan 0.5 millimeter dik zijn, en deze zijn voor het grootste deel bruikbaar en goed, doch, daar elk plaatje apart geslepen moet worden, nog altijd te duur, om deze bij het vervaardigen van een aanzienlijk aantal preparaten, die bewaard moeten worden, aan te wenden. In dit geval kan men, in plaats van glas, mica bedingen. Deze zelfstandigheid komt in de dikte van de plaatjes voor; doorgaans is zij als zoodanig minder of meer roodachtig of geelachtig gekleurd, doch deze kleuring wordt in de dunne plaatjes, die men tot dekking van de voorwerpen gebruikt, geheel onmerkbaar. Het beste zal men doen er zich eenen tammeiken voorraad, in de ruwe vorm, van aan te schaffen, en het splijten van dunne platen zelf te verrichten. 123 Deze splitting moet onder gedestilleerd water geschieden, waarbij men zich van het platte heft van een scalpel kan bedienen, om de platen van een te schieden, zonder hunne oppervlakte te beschadigen. Zij werden vervolgens op een plaats gedroogd, waar zij voor slof beveiligd zijn, en tussen bladen papier bewaard. Voor het gebruik tot dekplaatjes, die gemakkelijk met een schaar kunnen geknipt worden, bezigt men dan alleen de heldere gedeelten, die zooveel mogelijk vrij van barstjes en andere oneffenheden zijn. Indisch voorwerp ondersteund bij het microscoop moet worden gebracht, of zodanig leder is, dat de allergeringste drukking van een glas- of microplaatje hetzelfde zou beschadigen, dan kan men zijne toevlucht nemen tot glasvlies, hetwelk bereid wordt, door een glazen buis voor de glasblazerslamp aan het een einde toe te smelten, en daarop, het gesloten einde sterk verbonden zijnde, met eenige kracht in het open uiteinde te blazen; hierdoor wordt dan een groote glasblaas gevormd, waarvan de wand zoo dun kan zijn, dat hij nauwelijks 5 micron dikte bezit. In dunheid en helderheid laat dit glasvlies derhalve niets te wensen over; het heeft echter het nadeel van niet volkomen vlak, maar altijd iets gebogen te zijn. Uit hoofde van deszelfs grote tederheid plooit het zich echter om de voorwerpen, en daar men slechts kleine stukjes bezigt, zodanig hindert de gebogen oppervlakte niet in verstaanrijke male. Voor het bewaren van voorwerpen is het evenwel geen geschenk, daar het hierbij veel te broos is. Dit is een nadeel betwektwelk altijd aan zeer dunne glazen dekplaten verbonden is, en daarom vermoedt v. Morgen (1), dat men volgens de methode van Schönlein doorschijnend gemaakt papier bijzonder voor de vervaardiging van microscopische dekplaatjes, geschikt zoude zijn. Daar deze methode echter nog niet volledig bekend is, zoo kan ik hierover geen oordeel vellen; echter komt het mij onwaarschijnlijk voor, dat dit glaspapier de ondoorlatendheid en bet weerstand biedend vermogen aan de werking van scheikundige agentia zal hebben, die aan glas eigen zijn, zoodat in elk geval deszelfs nullige aanwending zeer beperkt zal blijven, terwijl de voornaamste deugd, waarvoor het boven glas uit moet, de buigzaamheid namelijk, ook reeds door de mica in hooge mate bezeten wordt. Bij vele onderzoekingen worden bakjes gevoerd, hetzij om er de voorwerpen in te leggen, hetzij om hen, omgeven van een of ander vocht, onder het microscoop te brengen. Voor het eerste geval kunnen aarden borden of schoteltjes, en, voor nog kleinere voorwerpen, horlogieglazen met goed gevolg worden gebruikt. Om de laatste vast te houden, plaatst men hen in een daarvoor geschikte opening van een lood- of kurkje plaatje, waarbij men ten overvloede de randen der opening met een weinig was kan bestrijken. Voor de allerkleinste voorwerpen zijn men dikke glasplaatjes vervaardigd, met een of meer komvormige daar in geslepen hollen. In deze liggen de voorwerpen nu in een plat vlak, zoals voor een zuiver beeld in het gezigtveld vereist wordt, en men heeft daarom in later tijd terecht de voorkeur gegeven aan glazen ringen of aan glasplaatjes, die van een ronde opening voorzien zijn en door middel van een caoutchoucvernis, op voorwerpplaatjes bevestigd zijn. Beide, vooral die der laatste soort, zijn als een zeer nullig bijvoegsel lot een microscoop te beseiken. Men kan zelfs ook zelf vervaardigen, de ringen namelijk door. Afschrijving van de vanaigazen buizen op de draaibank en gladstrijping van de kanten op de vroeger vermelde wijze, en de doorboorde glasplaatjes, door een koperen buisje van de gevorderde breedte aan eenen drilboortoestel te bevestigen, onder aanwending van amalgaampoeder en water. Op een van de drie volgende wijzen kan men zich echter met minder moeite zeer bruikbare bakjes verschaft, 1° Caoutchoucbalen. In de huidige tijd komen tegenwoordig caoutchoucplaten van verschillende dikte voor. De dunste zijn ongeveer een millimeter dik, en uit deze kan men platen van elk willekeurige dikte zanen, daar de oppervlakten, vooral na een lichte verwarming, gemakkelijk aan elkaar vastkleven. In een vierkant stukje van gepaste grootte, waarvan zodanig een plaat wordt, dan een opening gemaakt, waarvoor men zich van een schaar kan bedienen, of een schijf-vormig stuk met eenen hamer en eenen daarvoor geschikt ringvormigen bijlel uitslaan. Ter bevestiging van de caoutchouc-ring op een glasplaat dient dan de volgende lijm. In 15 delen terpenthijnolie wordt 1 deel fijn gesneden gutta percha gebracht, en daar in, bij een zachte warmte, onder gestadig omroeren, opgelost. De oplossing wordt door een doek gegoten, ter afscheiding van enige onzuiverheden, die altijd in de ruwe gutta percha zijn ingemengd. Daarna wordt bij de gezuiverde oplossing gevoegd 1 deel schellak, en ditmaal, onder aanwending van een zachte warmte en gestadig omroeren, daar in opgelost. Men gaat vervolgens met de verwarming zo lang voort, tot dat een druppel, op een koude oppervlakte gebracht, nagenoeg hard wordt. De lijm is alsdan voor het bedoelde gebruik geschikt; moet deze later weer gesmolten worden, dan voeg men er voor de verwarming een weinig terpenthijnolie bij. TOEDELLING BEK MIKROSKOPEN VOORWERPEN. Om met deze lijm de caoutchouc ring op het glas te doen vastkleven, gaat men op de volgende wijze te werk. De ring wordt op de tafel gelegd, en bovenop dezelfde wordt het glasplaatje gelegd, zodat dit aan beide zijden even ver vrij blijft, en de ring in het midden komt. Nu strijkt men met een penseel de warme lijm op het glas, ter plek waar de onderliggende ring doorschijnt, zorgdragend dat de lijm slechts in een dunne laag uit blijft breiden, daar anders de overvloedige later aan de randen zou uitvloeien. Hierop neemt men de ring van onder het glasplaatje weg, en legt hem op de daarvoor bestemde en met lijm bestreken plek, verwarmt het glasplaatje even, door het bovenste vuur te laten gloeden, en legt het dan, met de ring benedenvaarts gekeerd, op een koud sluik spiegelglas, tot dat de lijm bekoeld en hard geworden is. Gutta-percha baljes. De gutta percha, welke, even als het caoutchouc, aan bijna alle scheikundige agentia weerstand biedt, heeft bovendien de eigenschap van in warm water week te worden en kuiken le te zijn, zodat men daar aan in die stand alle verlangde vormen kan geven, terwijl zij, koud wordende, weer de vroegere vastheid terugverwint. Voor ons oogmak wordt bet daarstellen van vlakke platen van onderscheiden dikte gevorderd. Deze platen verschaft men zich, door een stuk gutta percha in warm water te leggen, tot een bal te kneden, en deze, nog warm zijnde, op een houten plank met een rol tot een plaat uit te breiden, gelijkt op dezelfde wijze als de bankelbakkers bij het vervaardigen van taartenkorst te werk gaan. Indien de plaat nog te dik is, dan brengt men haar weder in warm water, en herhaalt de bewerking, zolang tot de gevorderde dikte bereikt is. Op deze wijze kan men een aantal platen van onderscheiden dikte bereiden, van millimeter af tot 5 millimeter, en daarboven, al naar gelang der diepte, welke men aan de bakjes wenst te geven. Deze platen worden vervolgens in vierkante stukjes geknipt, waarvan de breedte iets geronder is dan die der glasplaatjes, waarop zij zullen bevestigd worden. Ook hier kan de opening of met een schaar geknipt, of met eenen bijtel en hamer geslagen worden, waartoe het plaatje gutta percha op een kurkplaat gelegd wordt. Ter bevestiging van den guta-percha-ring op het glasplaatje dient dezelfde lijm, waarvan zooeven de bereiding is opgegeven, waarbij men op gelijke wijze als bij de caoutchoucbakjes te werk gaat, alleen met dit verschil, dat men na de laatste verwarming, waarbij de gutta percha weer week wordt, met een koud stuk spiegelglas daarop enige oogenblikken vrij sterk drukt, waardoor de oppervlakte geheel plat en glad wordt, zodat een later daarop gelegd deelpaatje op alle punten daarmee in aanraking is. Het is hierdoor dat de van gutta-percha vervaardigde bakjes boven die van caoutchouc uitmunten, welker oppervlakte altijd, vooral aan de randen, enigermate bolvormig is. Ofschoon bakjes, van elk van deze beide stoffen vervaardigd, zeker voor alle doeleinden volkomen toereikend zijn, zoo zijn er echter gevallen, waarin glazen bakjes de voorkeur verdienen. Deze worden even gemakkelijk op de volgende wijze daargesteld. Daartoe is het in de eerste plaats noodig, dat men enige glasreepjes heeft, welke een gepaste grootte, loodrechte kanten, en rechthoekige afgesneden uiteinden bezitten, zodat zij, de wanden van een vierkant uitmakende (z. fig. 26), behoorlijk aan elkander sluiten. Men trekt daartoe op een papier (z. fig. 27 aa), enige lijnen (z. fig. 27 bb), alle op gelijke afstand, welken men voor de breedte van de glasreepjes de geschikste oordeelt, bv. TOEBEREIDING DER MIKROSCOPISCHE VOORWERPEN. Van 5 millimeter. Loodrecht op deze lijnen worden andere, die aan de lengte der glasreepjes beantwoorden; deze moeten natuurlijk weer verschillend zijn, indien men nagenoeg vierkante bakjes verlangt. Daartoe richt men de afstand tussen de lijnen zodanig in, dat een koorrier afspringt, met eenen langeren afwisselt; deze voorzorg is niet overbodig, dewijl bet het meeste spiegelglas op bet een gedeelte dikker is, dan op bet andere, en men dus, ten einde aan het bakje een zo veel mogelijk gelijke oppervlakte te geven, tot deszelfs samenstelling telkens die reepjes moet bezigen, welke zich bet naast aan elkander bevinden. Met behulp van zulk een geïnticeerd papier, een liniaal en een diamant, is het dan niet moeilijk dezelfde lijnen op het glas na te trekken. Echter drage men bij het trekken van de beide klassen van strepen de tegenovergestelde oppervlakken der glasplaat te gebruiken, daar, indien men de dwarse strepen over de overlangsche beentrekt, men gevaar loopt, dat kleine glasplinterjes op de hoeken afspringen. Heeft men nu zulk een verdeelde glasplaat, dan kan men, met behulp van de boven gevoelde gutta-percha lijm, in korten tijd een groot aantal bakjes uit de afgebroken glas-reepjes samenstellen. Daartoe worden de vier, bet de dikste bij elkaar behorende, derhalve voor een zuiver vierkant bakje telkens twee lange en twee korte glasreepjes genomen; vervolgens brengt men op de ene oppervlakte, alsmetz op de punten waar twee reepjes elkander moeten raken, een weinig van de lijm, en voegt deze dan op een voorwerpplaatje tot een vierhoek aan elkaar. Om de verbreiding van de lijm volkomen te maken, wordt dan het gelieerde nog even verwarmd, en, zodanig, de Deze pagina is nog een eitje weg van een voldoende kwaliteit. Hierbij leg ik u een aantal aanwijzingen voor hoe u de pagina kunt verbeteren, zodat deze voldoende volledig, begrijpelijk en verifieerbaar is. 1. Verwijs meer naar bronnen. Nu is de tekst volledig gebaseerd op de bronnen die u aangeeft, maar de lezers kunnen u niet alle bronnen aanvragen, dus geef meer aanwijzingen. 2. Gebruik citaties. Nu geeft u alleen aan wat de bron zegt, maar lezers moeten weten of de tekst klopt, en als de tekst klopt waarom. Gebruik daarom citaties van de bronnen die u aan geeft. 3. Verwijs naar de bronnen in de tekst. Nu gebruikt u alleen bronnen in de voetnoot, maar lezers willen die bronnen direct in de tekst zien, vooral wanneer de tekst overgangen heeft tussen bronnen. 4. Verwijs naar de juiste pagina van de bronnen. Nu gebruikt u soms bronnen die op andere pagina's staan, maar lezers kunnen die andere pagina's niet vinden, omdat u de juiste pagina niet noemt. 5. Verbeter de structuur van de tekst. Nu is de tekst een lang vervelend stuk, waarin u allerlei informatie aan elkaar haakt, zonder een duidelijke structuur. Gebruik daarom koppen, onderverdelingen en puntjes om de tekst in grotere onderdelen op te splitsen en te ontscholen. 6. Verbeter de spelling en grammatica. Nu zijn er veel spelling- en grammaticamoeften in de tekst, die lezers irriteren en afleiden van het werkelijke belang van de tekst. Controleer daarom de spelling en grammatica en maak de nodige correcties. 7. Voeg afbeeldingen toe. Nu is de tekst volledig tekst, zonder enige afbeeldingen. Lezers houden van afbeeldingen, omdat die helpen de tekst te illustreren en te verduidelijken. Voeg daarom enkele afbeeldingen toe aan de tekst, zodat lezers beter kunnen begrijpen wat u beschrijft. 8. Voeg tabs toe aan de tabel. Nu is de tabel niet gemakkelijk leesbaar, omdat de kolommen samenvallen. Gebruik daarom tabs om de kolommen apart te zetten, zodat lezers de tabel sneller en beter kunnen lezen. 9. Voeg een index toe aan de tekst. Nu is de tekst erg lang en heeft veel onderdelen, maar lezers kunnen niet zien welke onderdelen er zijn en waar ze staan. Voeg daarom een index toe aan de tekst, zodat lezers snel en eenvoudig naar een bepaald onderdeel kunnen springen. 10. Voeg een samenvatting toe aan de tekst. Nu is de tekst erg lang en heeft veel onderdelen, maar lezers willen wel snel en eenvoudig weten wat de tekst over een bepaald onderwerp zegt. Voeg daarom een samenvatting toe aan de tekst, zodat lezers snel en eenvoudig weten waar de tekst over spreekt. Een groot deel van deze fijnere ontledingen, van insecten, ingewandswormen enz., moet onder water geschieden, en derhalve behoort de kurkplaat voor zulke gevallen op een loodplaat bevestigd te worden, hetgeen met gewoon pieterspik geschieden kan. In sommige gevallen zal men ook met vrucht van een ander, beter eerst, voorzover raad bekend is, door Strauss Durckheim aanbevolen hulpmiddel gebruik maken, namelijk van een mengsel van gips met water, in de verhouding dat het na eenige minuten vast wordt. Grootere voorwerpen kunnen in zulk een gipsbrei gelegd worden, zodat zij er door hun gewicht, of door een geringe drukking gedeeltelijk in zakken, en in de aldus gevormde holte, nadat het mengsel hard geworden is, vastliggen, even als een oester aan zijn schelp gehecht is. Voor kleinere voorwerpen, en dezulke die uitsteeksels of haren aan de oppervlakte hebben, is het voldoende een weinig van de brei op een glasplaat te brengen, en het voorwerp er op te leggen. Verder kan de gips, waar het noodig is, op onderscheidende wijzen gebruikt worden; zwart b.v., door in plaats van water inkt bij het mengsel te voegen, tenzij de ontleding onder water moet geschieden, in welk geval zwartsel beter is. Rusconi beveelt aan, bij de ontleding van tedere embryonen, deze op een dergelijke wijze in vooraf gezouten water te bevestigen. GLASSTAAFJES, PIPETTEN, en DROPPELFLESSCHEN. 1 51 291. Als verder nog voor raakmicroscopische onderzoekingen vereischt hulpmiddelen noem ik hier nog: Een aantal glazen staafjes, die men zich gemakkelijk verschaffen kan, hetzij door een glasplaat tot reepen van 2 of 3 millimeters breedte, en 10—15 centimeter lengte te snijden, en hun uiteinden in de glasblazerslamp stomp te maken, of door thermometerbuisen van gelijke lengte daarmee aan weerszijden dicht te smelten. Deze staafjes zijn van een zeer veelvuldig gebruik, vooral tot het brengen van vochtdroppels op de voorwerpplaatjes. Zij verdienen hierdoor de voorkeur boven alle andere hulpmiddelen, uithoofde van gemakelijkheid waarmee zij gereinigd kunnen worden. Voor sommige doeleinden zijn echter ook pipetten nuttig, zoals tot het opnemen van een gedeelte van enig vocht, waarin zich een of andere voorwerpen (kleine waterdieren, infusorien enz.) bevinden, welke men isoleren wil of indien men de overvloed van enig vocht, in een bakje of elders voorhanden, wil verwijderen. Dienoverig zijn de bovemaalheden vocht, waarmee men arbeidt, te gering, dan dat hun opname door een gewone glazen pipet, zelfs van de grootslend fijnheid, mogelijk is. Men kan alsdan een penseel gebruiken, en, het voorbeeld van Strauss en Durckheim volgend, de buis van de haartjes (z. fig. 20) voor een gedeelte wegknippen, waardoor de punt lijner wordt, terwijl de hoeveelheid opgezogen water groter is, dan indien men een penseel gebruikt, hetwelk over zijnzelf gemaakt dunner is. Voor het gebruik moet zulk een penseel altijd eerst nat gemaakt, en het overtollige water vervolgens de vingertegen er uit geperst worden. Ook kan men zich lot hetzelfde doel bedienen van een stijf opgerold stukje zuigpapier, waarvan het uiteinde dan in den droppel wordt gehouden, die men verwijderen of verminderen wil. Eene bewerking, die zeer veelvuldig voorkomt, inzonderheid bij mikrochemische onderzoekingen, is bet door spoelen van eenige voorwerp met water. Hiervoor kunnen de zooeven genoemde pipetten dienen; doch nog beter is bet hiervoor een droppelfleschje te bezigen. Men kan zich zulk een droppelfleschje gemakkelijk vervaardigen, door een dunne glazen buis met een nauwe opening (een thermometerbuis van kleine wijdte b.v.), door middel van een doorboorde kurk in een klein fleschje te bevestigen, zodanig dat bet een eind van de buis even onder de oppervlakte van de kurk in den hals van het fleschje uitkomt (z. fig. 5r). Indien zulk een fleschje, voor de helft of voor een derde met water gevuld zijnde, in de hand omgekeerd gehouden wordt, dan zal de lucht door de warmte van de hand uitzelten, en het water uit de opening drijven. Natuurlijk kan men zulke droppelfleschjes, behalve voor water, ook nog voor andere vachten inrichten. Voor alcohol, ether, olieën, waterige oplossingen enz., kan hier altijd de kurk gebruikt worden; doch voor zuren en alkalien moet men een eenvoudige stop vervaardigen, hetzij van caoutchouc, of van gutta-percha, welke laatste zelfstandigheid inzonderlijk hiervoor zeer geschikt is, omdat zij zo gemakkelijk, met behulp van warmte, alle verlangde vormen aanneemt. De tot hier toe opgenoemde werktuigen en hulpmiddelen zijn voldoende tot verrigting van het grooteste deel der microscopische onderzoekingen. De verder nog vereiste zullen vermeld worden bij de beschrijving der verschillende bewerkingen, die hierna volgen. VERVAARDIGING VAN DOUWE-ENDESEN. De doel van elke bewerking, welke men de voorwerpen bij microscoopisch onderzoek doet ondergaan, is datgene zichtbaar te maken, wat zonder zulk een bewerking onzichtbaar is. In verreweg de meeste gevallen is deze onzichtbaarheid alleen het gevolg van de ondoorschijnendheid der voorwerpen, terwijl deze op haar beurt veroorzaakt wordt door hun te grote dikte. Talloze lichamen, en bepaaldelijk alle organische, zijn, in den eigenlijke zin des woords, niet ondoorschijnend, dat is ondoordringbaar voor de lichtstraal, maar de enige oorzaak van dier, in eenen zekeren zin, schijnbare ondoorschijnendheid ligt alleen daarvoor, dat de vorm der kleinste deeltjes, waaruit zij bestaan, een zodanige is, dat wanneer de lichtstralen uit een andere middendef in hen binnentreden, deze oogenblikkelijk in allerhande richtingen gebroken en teruggekaatst worden, zodat zij door een laag van eenige dikte in hun verderen voortgang worden gestuit. Het hele gebeid, om de inwendige fijnere makkelingen der voorwerpen zichtbaar te maken, beslaat derhalve daarom: het in lagen te verdeelen, die dun genoeg zijn, om bij een zekere middendef, waarin zich het voorwerp bevindt, de lichtstralen door hetzelfde heen tot het oog des waarnemers te doen geraken. Het is om die reden, dat het maken van dunne doorsneden een der algemeenste bewerkingen is, die een microscoopisch waarnemer te verrichten heeft, en dat het elken aanvangster niet genoeg kan worden aanbevolen zich hierin de noodige vaardigheid eigen te maken. Wel is waar heeft men verscheidene (later te beschrijven) werktuigen uitgedacht, die tot dit doel bestemd zijn, en alle hoofdzakelijk bestaan uit eenen door een fijne schroef bewogen toeslel. waarin tie voorwerpen bevestigd worden, welker vrij uiteinde dan even boven de oppervlakte eener doorboorde plaat gebracht zijnde, aldaar door middel van een sleipersmes, dat over de plaat bewogen wordt, als een schijfje wordt afgesneden, waarvan de dikte geregeld wordt met behulp der sebroef, waarbij het voorwerp booger of lager kan worden gesteld. Doch, zonder te willen ontkennen, dat het met zulk een werktuig mogelijk is doorsneden te vervaardigen, die gelijkmatiger van dikte zijn, dan die welke uit de vrije hand zijn gemaakt, zo is het niet te min zeker, dat hetzelfde voor eigenlijk onderzoek weinig of volstrekt geen waarde heeft. Deszelfs eigenlijke bestemming kan alleen zijn, om kabinetpraeparaten daar te stellen, die men dan, om hunne sierlijkheid van vorm en maaksel, aan zoogenaamde liefhebbers toont, b.v. doorsneden van planleunsten en van andere dergelijke voorwerpen, waarvan het moeilijk is zich genoegzaam dunne doorsneden te verschaffen, die tevens in de geheele breedte van het voorwerp genomen zijn. Voor wetenschappelijk onderzoek heeft integendeel het vervaardigen van doorsneden uit de vrije hand een bepaald voordeel, daarin bestaande, dat juist de gedeeltelelijke kliefing van enig deel dikwerker gelegenheid geeft, om sommige bijzonderheden van deszelfs maaksel duidelijker waar te nemen, dan indien het in deszelfs geheel doorkliefd was. Zoo b.v. herkent men op zulk een gedeeltelelijke overlangse he doorsnede van eenen planleunstengel vaak met grote klaarheid, dat de stippels van vele geslippelde vaten, hoewel soms door verdunde plaatsen van het vlies ontstaande, ook dikwerker ware openingen zijn. Dit ziet men namelijk dan, wanneer door de snede een gedeelte van zulk een vat overhangs geldig is, en dit gedeelte zich aan den rand der plaat bevindt. 