VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
in VAN HERODOTUS EN THUCYDIDES. 85 in de laagere beginzels van Vrees en Eigenbast Aleen zouden heerfchen. In de meeste Landen van Zwropa, heeft het eigendunkelyk. Oppergezag de openbaare Raads- byeenkomften іп Toneelvertooninge: hervormd: еп in die weinige waar de Ingezetenen niet kruipen voor één Heer, zyn ze Slaaven van Heerschaugt, Gierigheid en yfchap. | Trvcypipes hadt ongetwyfeld een voorbeeld in de korte en zydelings ingevoerde Aanfpraaken van HERODO- Tus:dech, in deeze byzonderheid , moet ћу gezegd worden zyn Voorganger verre te overtreffen. In de fchikking zyns Onderwerps , nogthans, moet hy deezen den voorrang laas ten. TrucYpivss, haakende na eene buitengewoone nauwkeurigheid , verdeelt zyn Werk in Zomers en Win- ters „en verhaalt de gebeurtenisfen,in ’ verloop van elke · zes Maanden voorgevallen , afzonderlyk. Maar dit Tyd- ` vak valt doorgaans te kort om Gebeurtanisfen , die de реп der Gefchiedenisfe moet optekenen, aan te vangen, voort te zetten en te voltooijen. Zyn verhaal is, uit deezen hoofde, fteeds afgebrooken: graagte der nieuwse gierigheid wordt opgewekt zonder verzadiging te erlangen, еп de Leezer wordt, als by betooveringen, van Athene naa Cocyra, van J.esbos naa Pelopounefus, van de Kust van „fa naa Sicilie gevoerd, THUCYDIDES volgt de tydorde, areroporTus de zamenhang ‚der Gebeurtenis- fen. Naar uitfpraak van een groot Oordeelkuudige , heeft de kunde en {maak van HERODOTUS, Van ееп zeer zamen- gefteld Пок, een geregeld еп welzamenftemmend geheel vervaardigd; en de verkeerde nauwkeurigheid van THU- Cynipms een zeer eenvoudig onderwerp іп veele deelen. gefplitst, en zodanig verftroaid, dat het bezwaarlyk valle ze tot één lichaam te brengen. Dezelfde Ooordeelkundie ge merkt aan, dat de Gefchiedenis van HBRRODOTUS niet ` alleen kunftiger is, voller van verfeheidenheid; maar ook bevalliger en grootfcher. Eene beftendig droeve betrok- kenheid overdekt de lotgevallen van деп Peloponneffchen Oorlog; doch wat is de Gefchiedenis van alle Oorlogen anders dan eene befchryvirig van misdryven en onheilen De ftrenge defiigheid van THUCYDIDES ftrookt wonder wel met zyn Onderwerp. Zyne ftaatlykheid is Athene waardig ‚ten суде dat het over duizend Schattingfchuldige Gemeenebesten het bevel voerde, Zyne beknopte, bone dige ‚terke en klemmende Йу! , гупе afgebrooken korth&id en bewerkte eenvoudigheid, vertoonen, ор eene wondere . IL DEEL. MENGELW.NO. 2. ° PF baa- $1 CHARACTERS VAN HERODOTOS ЁН THUCYDIDES. baare wyze, de lotgevallen van het daadlyk leeven, ен: de ongeftuimigheden van Volksvergaderingen. Demos- “EHENES, door Dionysius zelve boven alle Redenaars ge- feld , fchreef , achtmaalen „niet de cierlyke en zagtvloeien- de Gefchiedenis van нкворотиѕ uit, maar de volzinuige y harde en dikwyls duistere, Jaarboeken van THUCYDIDES. dae en | DE DANKBAARE EDELMOEDIGHEID EN WEDERZYDS BETOONDE VRIENDSCHAP. Eene gefchiedenis van twee Kooplieden. (Uit het Engelsch ) Cagptan en сокто, twee Jongelingèn, werden bragt in `: zelfde huis, ер gefchikt tot den zelfden Win- kel-Handel, onder den zelfden Heer; nochtans met dit aan- merkelyk onderfcheid , dat CLAUDIAAN de Zoon, en curio de Knegt, was van den deftigen мокшіиѕ; en de eerstgemelde een groot en onbezwaard capitaal te wagten Bond, en de laatst- genoemde niets dan zyn eerlyk vlytbetoon bezat. Motu ontviel hun, toen zy beiden genoegzaame bedree- venheid in den Handel verkreegen hadden: zy vonden zich aan atch zelven overgelaaten. CLAUDIAAN boodt Сомо Deelgenoot- fchap in den Handel aan, ’t geen deeze van de band wees, enkel om dat zulks veel meer was, dan hy met reden kon verwagten. Deeze edelmoedige belangloosheid trof CLAUDIAAN dermaate, dat һу curio eene (отте galds opfchoot, от af- zonderlyk den Handel te dryven. -Cuto, weetende , dat hy geheel met eens anders geld den Handel voortzette, kon niet anders, dan door vlyt en fpaar- zaamheid , zich van den last der jaarlykfche: intresen onthef- fen, en in een onbelemmerden Daat geraaken ; hy behartigde alles met den noestften vlyt „en verbondt zich ten naauwĝen з langduurige avondbezoeken , tot in den m den volgenden morgen te bedde: zjn roeger open dan die zyner buuren , сп half uur langer de klanten opwagten. inkel, еп vondt er alroos icts te doen: т altoos werk ; zyn heusch en verplig- ykheid zyns hándelbedryfs , bezorgden 3 die ééns by hem gekogt hadden, za. izo veel winst ‚dat ‘er merkelyk wat over- ` . hoat, Dt: DANKBAARE EDELMOEDIGHEL , ENZ. 83 fchoot ‚en. na verloop van het tweede jaar, was hy niet alleen ia Daat bet opgefchooten geld by syn edelmoedigen weldoener af w doen,en, met de vuurigfte dankbetuigingen, ‘tzelve орге bren- еп; maar had ook de genegenheid wan alle braaven , omftreeks woonende „gewennen ;en de gemaatigdheid zyner lèevens- жут prees hem dermaate aan by den Predikant тупог woon- plaatze, cen der waardigfte Bedicnaaren van za Ampt , dat hy geene zwaarigbeden ontmoette, wanneer hy de Dochter ‘van d'en Geestlyken ten Huwelyk vroeg. Zy bezat geene nve- menswaardige middelen „en dus kon onze jonge Handelaar geen Huwelyk met veel {chats verwagten. De goede genegenheid van haar Vader арте hy een genoegzaame Huwelyks-gave; dan het gunftig denkbeeld, г geen decze van zyn Schoonzoon vormde, was zo groot, dat hy gereedlyk toeftemde, om *г ` ` Huwelyk gaf‚in den Handel aan in faat ftelde, om met meer ruim- + liefde der Gemeente voor hunnen :rmeerdering des -Koopbedryfs „. тес le hem verpligten , door gunstberoon ` Echtgenoots. geene verandering in ғул gedrag: leevenswyze was het eigenaartig: ge- тупе Vrouw betoonde niet тїп voor. dan hy zeke, te bezitten; welhaast uitgaavên, bepaald binaen ber inko- berekenen , en zy beflnoten "et iets vermeerdering des Handels hun ій le jaaren,meer te verteeren, zonder w'sting geleek, over te (aan, ’t Valt alk een Gezin ’s jaarlyks geld moest zoofdfom zien verdubbelen. уле, гупе zaak met allen voordeel үм, wiens ryker omftandigheden bem van viyrbetdon verhieven , denzelfden rfchillende wyze. Wel dra hadt һу Handel aan te merken als есп ин- doch in het derfkbeeld, dat hy den. » hy teffens zich "er niet zeer over te bekommeren. Ну пат een bekwaam knegt, die alles waar. nam , gaf deezen een goed : jaarwedde, doch deel in de zaaken, behalven iets van de winst. э Ís eene zeer ge- vaarlyke, (сооп maar al te gemeene dwaaling, zich te verbeel- den. dat men met den Handel kan fpeelen, en doen wat ооз lust, terwyl men zaaken om handen heeft. "Er is geen mid- delftaar in de handeldryvende wereld; vlyt alleen brengt ryk- dom aan; ledigheid armoede. De Мап, die bet der moeite niet waardig agt, zich flipt by gyne zaak to bepaalen, dewi Au ` . DE DANKBAARE EDELMOEDIGHEID s by het zonder dezelve kan fellen , moet ‘er zich geheel van ontdoen. Le winkel vordert деп. meester, еп by, die, fchoon den winkel niet behoevende, denzelven aanhoudt , zonder het eigen oog ’er geftadig ор te flaan, zal ten eenigen tyde tot zyn had: handelen: en de bekwaamfte knegtis, voor zodanig iemand, niet zelden de tlegtfte. CLAUDIAA\, cgter, verzuimde гупе zaaken niet ten eene- maal: alle voormiddagen vertoonde hy zich in Ku winkel; doch "e middags at һу іп een Logement, en bragt den avond door, gesk hy dagt dat een Heer van fatfoen behoort te doen, — cete jonge Kooplieden verbeelden zich ongelukkig , dat, ge- zelfghappen by te woonen, de weg is om in het bedryf te ko- теп, en dat de avond-byeenkomften, gehouden. іп de meeste wyken der Stad, de helft opleveren van de inkomften der, Jeden. Allerdroevigst wanbegrip ! de Handclaar weete dat de Herbergier de eenige тап ів, wiens beurs verzwaart door dee- ze gezelfchappen, en das de meeste, діс "et komen, veelal Zo- danige lieden Zym, wier geineenzaame. verkeering сеп bedag zaam Koopman. moet уегтудеп. С. ALDIAAN was boven deez: foort van gezelfchappen: hy verkeerde met lieden van middelen, met jonge Heeren van fmaak, vernuft en zwier, en wel dra was by hun gelyk. Maar de ‚kleeding, noodig, om onder lieden van dat flag om te gaan, verfchilde 20 veel van de deftige burger -kleeding , dat deeze alleen, daar zy hem een voorwerp van bewondering maakte, onder Zyhe miedcwinkelic- ren „Zo zeer de gunst van allen in de nabuurfchap onttrok- ken, dat hy binnen kort bykans geen andere kalanten had, dag тупе vrolyke kennisfen. - ` Detze kwistige levenswyze, еп de benoadigdheden tot den Handel, vorderden veel gelds. CLAUDIAANs middelen befionden meest in banknooten: hy trok op zyn Kasfier zo menigmaal br geld behoefde: hy leefde wel ге vrede, (сооп bewust, dat hy wat тесг' verteerde, dan zyn inkomen van intrestgelden alleen oe- liet; en ’t geen in den Handel lag, verbeeldde Hy zich vast zou win t aanbrengen ; geen zwaarigheid altoos dat et geen geld in kwam ; еп, in de daad,hy wist niet voor het jaar ten einde was, of et in kwam, dan niet: hy hieldt het тоог eene ouverfchillige zaak, of iemand met gereed geld , dan over twaalf maanden, betaalde; еп leefde in het dwaas begrip, dat king credit iemand agting bı zet, а dat dg ed nooit zyn geld moet inroepen, zo lang hy het veilig agt; dewyl dit de lieden van koopen affchrikt. fa de daad, hy [cheen alle de 7 '“*3 begrippen van veelen onzer jonge Handelagren ааћдепо- е hebben; діс ‘er ook veelen ten gronde, doen gaan, ter- еп ze als geheimen des Handels elkander aanpryst. UDIAAN’s gaaken begonnen, zonder dat hy het wist, zeer teren .te loopen ; doch zt geen anderen als een laanst ` ` plegt- ER WEDERZYDS BETOONDE VRIENDSCHAP. ЫЗ {кке te baat neemen, wanneer hun-boedel dreigt fchip, te lyden, fcheen hý, fchoon des onbewust, ook te zull gebruiken. Eene jonge Juffrouw, op zekeren dag toevallig, i туп Winkel gekomen,nam het gekogte, maar ook het hart, den Winkelier mede, — — maakte 2упе opwagting b; haar; doch hadt voorzichtì genoeg, om, eer hy verder ging, te onderzoeken wie zy was; en bevond de Juffrouw van goeden huize, met tien duizend ponden aanbeftorven Capi- taal, CLAUDIAAN, een jong „ van een zeer, beleefd en inneemend voorkomen, vondt welbaas ` ` WW ‚ де Familie in te dringen; en dewyl hy middelen арте, was zyn еегће werk de der te befchikken.. Deeze hadt, wel is и Winkelbedryf van CLAUDIAAN ; doch zyne Патеп alle Zwaarigheid, wat het geld 1 en haalden den ouden Heer over, от bet my te befchouwen. Min zwaariglieids Be der Juffrouw dan die des Vader: tusfchen de jonge lieden één hart, één 21 te zyn Beminde ор, en ging met de Fän plaatzen van vermaak : zyn altoos vrolyke derboud, bragt te wege dat de oude F gefteld wierd als de jonge Juffrouw. Vryery is bykans ontwyfelbaar het jongen Handelaars, daar Їп gewikkel den, het onheil kàn niet agter be niet, en zelfs, wanneer "et nigts in t by verloren’, en het verzuim van: bi oorzaakt, zyn niet ligt te vergoeden CLATDIAAN fchikte zich ‘alles zo guni liep of de Trouwdag werd aanftaar Bruidegom maakten alle toebereidzels deedt CLAUDIAAN ten nader onderzoek dels. Zyne Bocken, wel Is waar, vo den ; het loopend gelde їп den Handel het geld by zyn Bankier meest opge! ` meer te ontvangen dan uit te keeren hadt, waren nogthaïs туц uitftaande fchulden des Hañdels niet gering. De oude Heer weigerde, иіс hoofde van dit alles, zyne Dog- ter. De verlegenheid en ontfteltenisfe was aan haar kant zo wel , als am dien van CLAUDIAAN , allertreffendst ; zy namen het hart- roerendst affcheid, en de ernftige aanzoeken der Ouderen Коп: den de jonge Juffrouw niet wederhouden, van zich, door de F3 pleg- YDE ‘DANKBAARE EDELMOEDIGHEID , binden , dat zy nimmer eenig andet p nieuw orde op zyhe Zaaken te Gei. nen; doch zyne Bedienden gingèn іп groot gedeelte van zyn gereed geld. п waren dood, meet nog zatod. ge- deifchers betopnden zich zeer gereed, m: zy hadden gehoord van ber mis, ormak daar van vernomen. 't Gevolg и zy aen hem teffens ор 't lyf vie- gebleeven goed, оГ van zyn perfoon » den ongelukkigen Man over, daf eeú телдеп zyner verwarde zaaken ter nen behoeve, by гупе fchuldeïfchers » барт hy in, deezen nood om Cerro, Imoedig bekandeld hadt;-om deczen r hem "gët Dm voor hem te han: vas het mogelyk, tot een verdrag te е verbond Жы, Zonder тоеуеп, om Зе zich borge voor de geheele (шп, 2, vorderde de fchulden in, en be- " шй zyne eigene middelen, rusten , maar (prak hem, óp zekeren » Myn waarde CLAUDIAAN, ’cr is gy, edelmotedig genoeg waart, om p» „welke ik. met geen grond mog: Myne zaaken ftaan thans zo, als daar gy my niets fchuldig waart, uldigd agten: Dankhaarheid (poort ieden dezelfde aanbieding te doen ту тоеп deedt. Neem, overzulks, cl van alles, wat uwe goedheid over te winnen.” поее overhaalen, om den voarflag ‚ch ten laatften bezweek hy voor л befloot , dit gefchied zynde, zich eder zag en bewonderde de goed- was getuigen van de verandering te wege gebragt, die welhaast zo vlytig en oppäsfend wierd, als hy voorheen traag en verwaar- loozend geweest маз. Een gelukkig flaagen in den Han- del was het natuurlyk gevolg van de vereenigde poogingen dier Kooplieden. CLAUDIAAN hadt zich tegenwoordig over niets te ‚ dan over het gemis van 'ї geliefde Voorwerp zyns harten , welks denkbeeld te diep in *t zelve geprent was, om ter immer uitgewischt te kunnen worden, Daar in beguftigde NN Е em EN WEDERSYDS BETOONDE VRfarDicHar. ` ` fe ` hem bet goed geluk desgelyks. Een zynes Bloedverwan:en Gert, en liet hem Erfgenaam van eene fom, tweemaal zo groot als hy eerst bezeten hadt. Verrukt over de gelegenheid, om op éénmaal zichzelvert, en bet voorwerp zyner liefde, gelukkig te maaken, vervoegde һу zieh, zonder. uitftel, by haar., hervate te zvn aanzoek, en verwierf gereedlyk de toeftemming haarcr Ouderen; ging den langgewenschten Echt аап, bragt 2упе ge- heele beztting іп den Handel, waar in Ctrro zyn deelgenoot beef. Diens en zyn Gezin maakten, om zo te (preeken, één Gezin uit, zy leefden їп de genoeglykfie eens:ezindheid voor, Zichzelven, cn tot een voorbeeld onder allen, rondsom hug. Leen SE EE ANECDOTE, DEN GROOTEN MUZYKANT HANDEL BETREPP: NDE, Gekoon de Heer HANDEL van cene zeer fterk gefpierde, grove en onbehouwen , lichaamsgeftalte was, hadt hy, egter, een zo zeer aandoenelyk zenuwgeftel, dat hy het hooren femmen der Muzyk-inftrumenten niet kon verdraagen, en daarom was dit altoos verrigt, eer HANDEL kwam. Een fnaakfche Mu- zykant wilde een pots fpeelen met HANDBL's ligt geraakten aart, wist heimlyk in het Orchest te komen ор een avond , wanneer de geweezene Prins van WALES tegenwoordig zou zyn by bet uitvoeren van een nieuw Oratorio,en ontftemde alle de Inftrumenten, zo dat eénige een halve, andere een geheele, laager ftonden dan het Orgel. Zo ras de Prins binnen ‚ gaf HANDEL het teken om соп fpirito te beginnen; doch zo groot was de fchriklyke wanluidendheid, dat HAN: EL ver- woed oprees , еп ссп dubbele Bas, die hem in den weg Копа, om ver geloopen hebbende, een keteltrom greep, dien by met zo veel gewelds den eerften Muzykant na 't hoofd {meet , даг, in dic beenen werpen, zyn dikke pruik van ‘t hoofd ftoof mmm zoeder zich tyd te gunnen om dezelve weder ор te zct- ten, tradt hy voor aan het Orchest, wraak blaazende ; doch dermaate door drift vervoerd, dat hy geen woord kon іргее! en. In deeze belachlyke houding ftondt hy met opgêfpalkte oogen en ftampvoetende, terwyl ?ет een algemeen gefchater opging ; men kon hem niet beweegen weder op zyn plaats te gaan, tot dat de Prins in perfoon. zich by hem vervoegde , от hem te zus- fen, 1 респ niet dar Aner de groo:f.e moeite geïchiedde. LUCHTS- ef LUOETSOESTELDEESD ze AMSTERDAM, JANUARI, 1787 Ber: Tb: Wind. Ber: Th: ‚(2 ‹ zytonker „ 1-4364) Z о - GER s| — mor. 179 — о|ю H — i "lait = — | „jew. nevel nad d H d 189 — H efnevelig — — ditt = {= i c| — vog — А rogzelnev.zb. ф— — i cb8 unevel CT — ‹ few. vevel — ef 2 |Чопкег afdonker mistig. lant mistizuo b, s d “ d : ` 2| — 1 юу t| donker 26 | on ijtelder el Beie? hen М = of— 4u nev ЗЧупе D, donker W 91— s Kc, be, Z 3— aj- , 21— siz. berr, iets fa лаф aad = # 3118, donker. «1 dn DER, д —1 D mnd 2 aldonker | "1-1 21—— 9 з. ' CH 3| —— Ó|donker mist. (DEA 41—30 52. betr. oheld. déene zlohelder Е =. heier UE Ali, mist. EM be helder Ё = afdonker | d — 7 2| — mist 1 [mist TT WEN Jo aal nt ée ау. 80. ag 4. 8. ТЬ den g'smideizu до, Th,'smo zu Bar, аа а ій, za u. ——6 1. тозам, 70.33. vg mid. ы и———3%. зз пат. 4u. Aë °з ave Si ; be й | | MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN BETREKKELYK, OVEREENSTEMMING DER VERHAALEN WEGENS DE IN- STELLINGE DES Н. AVONDMAALS, EN AANMERKIN- GEN OVER DEZELVEN. е Berichten der Euangelisten еп van PAULUS, wegens de Inftellinge des H. Avondmaals, met elkanderen ver- gelvkende, ziet men, dat dezelvenl, omtrent het zaaklyke, volmaakt éénftemmig zyn. Ten aanzien der byzonderhee den echter, еп in de opgave der uitgefproken Woorden , is er verfchil. Marrus ftemt hier іп meest over een met MATTHEUS, gelyk LUKAS met PAULUS. | Маттнвоѕ alléén verhaalt als oog- еп oorgetuige „en komt als zodanig meest in aanmerking. Markus heeft zyne. berichten van PETRUS, die mede aanzat , en buiten twyfel een opmerkzaam Aanfchouwer en Toehoorder was. — Bam o zegt de Gefchiedenis der Inftelling door ОрепЬа: ring te weeten, еп LUKAS ontleent zyn verhaal uit des- zelfs onderwys. Volmaakt gelykluidend zyn de berichten ten aanzien van het neemen, danken, breeken en omdeelen des Brondse Want zegenen en danken, woorden door de Н. Schry- vers afzonderlvk gebruikt, betekenen hetzelfde, en wor- den veelal verwisfeld іп de heilige bladeren (*) ; eynde ier (*) Dus zeggen МАТТНЕГЅ. XIV. 19, MARKUS, VI. 41, en LUKAS, IX. :6, in het verhaal van de vermenigvuldiging der vyf brooden en twee visfchen, dat onze Zaligmaaker opwaarts xiende naar den Hemel, dezelven heeft gezegend; terwyl JoAN- NES, VI. rr, bericht, dat Jezus gedankt hebbemie de den Dis- cipeien deelde. En in het verhaal der vermenigvuldiging van Zeven brooden en weinige visfchen, zegt MATTHEUS, ХУ. 36, dat Jezus redankt heeft, daar Markus, УП, б en 7. aantekent dat onze Heer over de brooden gedankt heeft, en van de vis-' fehen dat Не dezelven gezegend heeft. Even zo zeggen MAT- THEUS en MARKUS van den Drinkbeker des Avondmaals, dat Christus daar over gedankt heeft, daar Zy van het brood aange- П. DEEL. MENGELW. NO, 3 G Ta~ go OVER DE INSTELLINGE hier een dergelyk dankgebed, als de Jooden gewoon wa ren, by het gebruik der Paaschmaaltyd, uit te fpreeken. De drie Heilige Schryvers melden, dat de Zalig- maaker, by het omdeelen , gezegd heeft: Neemt, ect, dit is myn lichaam. Loukas heeft alléén, dit is туп lichaam, en tekent by de aanbieding de woorden neemt, ect, niet aan. Men moet hier aanmerken, dat het grond- woerd, door Zichaam vertaald, eigenlyk betekent, een dood lichaam , dat geen bloed meer heeft. Dus noemden de Jeoden het Lam, hetwelk zy op het Paasch.feest aten, het Lichaam van °t Lam. In de Syrifene vertaaling vinde men een woord dat Lyk betekent. Veele Ouden hebben bier gezet: dit ds myn Vleesch. Men ziet hieruit de dwaaling der geenen die den Wyn den Leeken weige- ren, onder voorwendfel, dat , waar een lichaam is, tevens bloed moet tegenwoordig zyn. Meerder geeven MATTHEUS еп MARKUS van de uitge- Гргокеп woorden niet ор; doch Lukas en PAULUS voe- gen ‘er by: '# welk voor u gegeeven wordt, doet dat to myne gedachtenisfe. Paurus heeft gebroken wordt, en verdient hier in den voorrang ,. om dat LUKAS zyn ver- haal opftelde uit het mondeling onderwys van PAULUS. Gebroken fchynt hier te zinfpeelen op de breekinge des broods. Des wy mogen (tellen, dat Christus de woor- den, by de omdeeling, heeft uitgefproken , volgens het bericht van PAULUS, die hetzelfde heeft als MATTHEUS, de oog- en ovrgetuige, doch meerder, dat deeze heeft achtergelaaten. In de opgave der woorden , by de omdeelinge des De- kers, uitgefproken, is meerder verfchil. Volgens MAT- THEUS, heeft de Zaligmaaker, dien overrcikende , ре. zegd: Drinkt allen daaruit. Dit wordt door geen der anderen gemeld: doch MARKUS zegt: En zy dronken allen daaruit. Markus (emt met MATTHEUS overeen, in de opgave van het geen de Zaligmaaker daarby voeg- de: Dit is myn bloed, het bloed des nieuwen Verbonds, het tekend hadden, dat de Zaligmaaker hetzelve heeft gezegend. Zeer blykbaar is de overeenkomst der botekenis deezer verwis- felde woorden, іп de betuiging van PAULUS, I Kor. ХІҮ. 163 Anderz ns, indien gy zegent ivaayuons mes den geest, hoe zal de geen, die de plaats eens ongeleerden vervult, Amen zeggen, op nwe daskzegvinge evy ерид. Ziet A. BYN&US gekruiste Christusp VHI. Hoofdft: 6. 8.. „і DES Н. АУОНОМААІ 8, 91 het welk voor veelen vorgoten wordt; en, naar het verhaal: van MATTHEUS, heeft Chrigtus, het voornaam oogmerk deezer vergietinge mede aangeweezen, door het byvoeg- fel, tot vergeevinge der zonden, — — Volgens PAULUS en LUKAS, heeft onze Heer gezegd: Deeze drinkbeker is het nieuw Verbond in myn bloed, welke uitdrukking den, zelfden zin heeft, als het gezegde, volgens MATTHEUS en MARKUS ; aanwyzende het deelgenootfchap aan het nieuw Verbond, door ‘s Heilands dood bevestigd еп in- gewyd. Daar de vergietinge van "o Zaligmaahers bloed dat oogmerk hadt, is het plechtig drinken ter ge- dachtenis, vit den Beker gevuld met den wyn, die dat Bloed aflchaduwt , zekerlyk een duidelyk en levendig aanwyzend teken van her deelgenootfchap: des geenen , die drinkt, aan het nieuw Verbond. Des men de woorden, volgens PAULUS, dus te omfchryven hebbe: „‚ Het drin- ae ken uit deezen Drinkbeker betekent het deelgenoot э» fchap aan het nieuw Verbond, door myn bloed inge- an wyd? ’'t Welk op hetzelfde uitkomt met het opgeree kende van MATTHEUS еп MARKUS: „‚ Нег drinken van s, deezen Wen betekent het deelgenootfchap aan de an oogmerken der vergietinge van myn bloed, — naamlyk an de inwyjing des nieuwen Verbonds.” Lukas meldt wyders, dat onze Heer ’er nog byvoegde: ’ welk voor U vergoten wordt; daar volgens MATI HEUS еп MAR- Kus dit gezegde luidde: °? welk VOOR VRELEN vergoten wordt. De zin is hier wederom dezelfde. Het verhaal Van МАТТНЕ'`5 verdient echter om meergemelde reden den voorrang. Doch men heeft hier nog aan te merken, dat het woordje veelen niet overftaat tegen allen, maar van dezelfde betekenis is, wordende deeze woorden veelal ver- wisfeld in de heilige bladeren, [Men zie ком. У. 15, 16 en 19. verg. met vs. 18, АП. s, I. көр. X. 17. нева. 1Х. 28, en MATTH. ХХ. 28. verg. mèt I. тім. П. 6, 1. Joann. П. al en het woordje veelen hicr gee bruikt, om de uitgebreide weldaadigheid deezer wergietin= ge aan te wyzen; ftrekkende niet flechts aan enkele Per. foonen of ééne Natie tot voordeel, als weleer de vergie- tinge des bloeds ter inwyjinge des ouden Verbonds, maar tot heil des geheelen menschdoms. Doch PAULUS heeft dit byvoegfel niet, maar іп deszelfs plaats deeze woorden: doet dat, zo dikwy/s ру dien zult drinken , tot myner gedachtenis. - Vermoedelyk heeft het zaak- Iyke door onzen Zaligmaarer » tet deezer gelegenheid , “ Q ` uit- Lra Pafcha met u te ecten, eer dat ik lyde: want i 93 . отк рё INSTELLINGE uitgefproken, hier in beftaan. Zeggende, by het overs geeven des Bekers, drinkt allen daaruit, waarop de Dis- Cipelen denzelven aannamen, zal Christus voortgegaan zyn, met te zeggen: „ Dit is myn bloed, ’t welk voor an veelen vergoten wordt; het bloed, dat ik uitftort tot an ftichting van het nieuw Verbond, ° welk vergeeving an der zonden verleent. Zo dikwyls gy uit deezen Beker an zult drinken, gedenkt dan myn lyden en fterven, °С an welk u volkomen verlosfing en zaligheid aaubrengt, Ge. aa denkt myn dood ter bevestiging myner leere, еп tot ` an Volmaaking der fchikkingen, welke God door my maakt, as tot uwe behoudenis; en welken u in (аас ftellen met an Hem verzoend te worden, en voortaan іп Zyne gunst a en vriendfchap te leeven, Herinner u, door dee- an ze plechtige handeling, uwe naauwe betrekking tot de an morzaaken en gevolgen van myn fterven : vertegen- an woordig u Gods Liefde іп myne zending en overgave, a En de zekerheid Zyner beloftenisfen door myne opwek- an King: maar ook tevens uwe verplichtingen, de voor- an waarden van uwen kant in het Verbond, het nieuw am Verbond, waarvan ik Middelaar ben, en ’t welk door %». Шуп bloed wordt ingewyd.” ‚ Hier voegen MATTHEUS en MARKUS verdere gezegdens des Zaligmaakers by, welke eenigermaate duister voorko- men, ер niet gemeld worden door PAULUS en LUKAS 5 als niet rechtftreeks behoorende tot de Inftellinge en het onderhouden der plechtige Gedachtenis= maaltyd. Zy ontvangen echter véél lichts uit de aantekeningen van Lue ` KAS, die ons bericht, dat jezus, het Pascha eetende, tot Zyne Discipelen zeide; Jk heb grootelyks begeert dit Zeg U, dat ik niet meer daar van сееп zal, tot dat °t vervuld zal zyn in °t Koningryke Gods. Wyders eenen drinkbe- ker genomen en gedankt hebbende y zeide Ну: eeng deezen en deelt hem onder u- lieden: want ik zeg u, dat ik niet drinken zal van de vrucht des wynfoks, tot dat het Koningryke Gods zal gekomen зуп. Waarop de Euangelist vaortgaat met de Inftellinge des H. Avondmaals te verhaalen. emelde woorden ftemuren byna overeen met het geen de Zaligmaaker , volgens MATTHEUS еп MARKUS , na het gebruik van den Beker des Avondmaals, heeft uitgefproken. Luidende het verhaal van MATTHE- Us, waarmede dat van MARKUS genoegzaam overeenftemt, aldus: en ik zeg u, das ik van nu aan, niet zal drinken , | - van А DES М. AVONDMAALS. 93 van DEEZE vrucht des wynftoks, tot op dien dag, wanneer ik met и deĝelye nieuw zal drinken in het Koningryk myns Vaders. Ter verklaaringe van dit gezegde , is с eenigzins noodzaaklyk, hect verhaalde, volgens LU- KAS, als vroeger gebeurd, vooraf op te helderen. — Het Koningryka Gods of des Vaders betekent in de Н. Schriften niet overal hetzelfde. Doorgaans betekent het de Euangelifche Bedeeling, of de Christelyke Kerk hier op aarde, еп fomtyds den bevestigden (taat der Vroomen in het sanftaand Leven. Ву Lugas wordt het, hier ter plaatfe , in den éérften zin genomen, "tr welk uit het Verbond blykt; daar ‘er gel roken wordt van eene plech- tigheid nog tot de oude edeeling betreklyk , welke door бе opoffering van Christus zou vernietigd worden, om s te maaken voor de nieuwe door zyn dood tot ftand gebragt. De Zaligmaaker zegt: dat Ну van ’t Paaschlam, betekenende de bevryding uit de flaverny van Egypte, niet meer zal eeten, Zoë dat Hy eene veel grooter еп ge- wigtiger verlosfiug zou hebben aangebragt door zyn fter- ven. Dit wil echter niet zeggen, dat de genietinge alleen: zo lang uitgefteld bleef, en daarna wederom zou plaats hebben: zulks is de betekenis niet van het woordje tot dat: rt zelve is eene Hebreeuwfche uitdrukking, welke niet aanwyst, dat iets nu uitgelteld, daarna weder zou voorvallen, of, ш gedaan wordende, op zekeren aangee weezen tyd: zou ophouden, om daarna niet weder voor te vallen. Die (trydt tegen het oogmerk deezer plaatze : Christus wil alleen dit zeggen: „‚ vóór myn dood zal ik s, niet weder Pascha houden ;” еп па denzelven kwam het toeh niet meer te pas; daar deeze plechtigheid tot de oude bedeeling behoorde, welke door zynen dood vernie- tigd wierdt, en flechts betreklyk was tot één Volk, daar onze Heer eenen algemeenen Godsdienst ftichtte voor het geheele menschdam; daartoe de vyand/chap der volken in zyn vleesch te nicte maakende , павтіуё de wet der geboden in inzettingen beflaande; — ор dat Ну die bei- den met God zoude in één lichaam verzoenên door het brut, de vyandfchap aan hetzelve gedood hebbende: вън. Ц. d en 16. Het is ook uit verfcheiden voorbeel. den blykbaar, dat de uitdrukking #04 dat gemelde bete- kenis niet heeft; waarvan wy flechts de volgenden zuilen bybrengen. PauLus fchryft aan TiMoTnEUS, І. В. IV. 13: Houd aan in "tr keezen, in 1 vermaanen, in °t lee. PEN, TOT BAT ik Коте. сше de Apostel echter 3 niel 94 OVER DE INSTELLINGE niet zeggen wil, dat zulks na гупе kovist niet -meer be- hoefde te gefchieden. De Zaligmaaker zegt tot Zyne Zendelingen, LUKAS, Laatst фар. vs. 49: Blyft gy in de Pad Jerufalem, тот DAT gy zult aangedaan zyn met kracht uit de hoogte. Dit betekent niet, dat zy ’er flechts tot zo lang еп пісі langer mogten blyven ; want de Apos- telen bleeven.’er nog zeer lang, zelfs volgens oude be- richten twaalf jaaren na dien tyd. Elders zegt onze Heer: MATTE. ХҮІ. 28. en MARK. LD. 1: Voorwaar ik zeg u, daar zyn fanmmigen van die hier faan, dewelken den dood niet frnaaken zullen, Tor DAT zy den Zoone des Menfthen sullen hebben zien komen in zyn Koningryk, Dat echter niet betekent, dat de bedoelde perfoonen (lechts tot zo lang zouden leeven, еп dan op dien tyd (terven. Zie ook MATTH. ХІ. 13, еп HAND. УШ. до, ав mede GENESIS XXVIII. 15, Deurer. XXXIV. 6, 1. sans. XV. 35, 11. SAM. VÍ. 23 en ps. CXI - De Zaligmaaker wil ter deezer plaatze dit zeggen: „ Dit э» is de laatfte Paasch- maaltyd: dezelve zal nimmer weer ‚› 215 eene Godlyke inttelling gevierd worden : de inwying an van het Nieuwe Verbond, de bevestiging der nieuwe s» bedeeling door myn bloed, zal nu welhaast gefchieden 3 an de tyd van Pafcha zal niet meer daar tustchen ko. „ men. Nu zal vervuld worden, wat de Profeeten voors was de gedachtenis-viering der verlosfing uit de (laverny van Egipte, doch nu zal ik - zelf geöfferd worden , ter ver- losfing uit veel grooter dienstbaarheid , де dienstbaarheid э der onweetendheid,des bygeloofs en der zonde. Bevryd- an de het bloed van °t Paaschlam de vaderen van den faan- s, den Engel; door myn bloed , wordt de heerfchappy. en s» vreeze des doods voor altoos vernietigd; ер gy overge- s bragt in het Koningryk vau waarheid, heiligheid en ge- an lukzatigheid , welks ingang open gefteld wordt voor ale an le volken. —— De Paa-clhh- maaltyd is пи voor altoos an afgefchaft”” -— Naar het heilig gebruik, by "tr houden van Te Pafcha, den Beker gezegend hebbende; en ome deelende, voegt er onze Zaligmaaker wederom һу: Jk zeg и, dat ik nict drinken zal van de vrucht des wynfloks , tat dat °t Koningryke Gods zal gekomen zyn. — A s, niet meer drinken van den Beker des Paasch-feests , an tot dat bet Nieuwe Verbond zal ingewyd zyn, De tyd an der vieringe van dat Feest zal voor myn dood niet ме. э der invallen: deeze plechtigheid wordt dus thans voor э» t laatst \ zegd hebben van "a Menfchen Zoon. —— Dit Feest ,. DES Н. AVONDMAALS. 95 „ °t laatst gevierd; naar dien de oude bedeeling nu afge- s loopen is, en plaats maakt voor de nieuwe.” —- Vol- gens сеге verklaaring, zal “t nu niet moeilyk гуп, den zin van ’s Heilands zeggen by MATTHEUS en MARKUS Tan te wyzen , wanneer men Uecht: їп het oog houdt, dat de uitdrukking Koningryke Gods of des Vaders, den volgen- den (taat van eeuwige zaligheid betekent: want dit wordt peze d by eene plechtigheid der uieuwe beieeling, welke et dus niet kan betekenen. — Onze Heer zegt: Ik seg e, DAT ik, vari nu af , niet zal drinken yan pesze vrucht des wynfioks , (of van den Beker des Nieuwen Verbonds 3 bot op dien dag , wanneer ik dezelve met и пісиу zal drin- ken in het Koningryk myns Vaders, °t ls toch buiten alle tegenfpraak , dat deeze nu ingeftelde plechtigheid flechts ftand zou grypen hier op aarde, in de vergadering der Ge- Jongen, die Hem niet zagen; en geenzins in den zaligen Hemel. Daar immers zal de zelve vervangen worden , door een flooreloos genoegen en eindelooze gelukzaligheid, in het gezelfchap des verheerlykten Middelaars; welke (аас doorgaans in de Heilige Bladeren , onder het zinncheeld van eeten en drinken , naar деп Oosterfchen Йу], voorgefteld wordt; en waarvan de zaligheid, die de Godvruchtige Dischgenoot hier geniet, een’ eigenaartigen voorfmaak op- vert. с. Je Ve Re’ Amfierdam , 17 Febr. 1786, OVER DE ADERLAATING IN DE VLIEGENDE JIGT. (Arthritis Vaga op Rheumatisimnus Calidus.) He fchynt by zommigen een algemeenen regel gewor- “A den te zen, mm deeze ziekte, een en meermaalen bloed te laaten, Men behoeft ook maar weinigen by ge- bruik van dit middel te geneezen, om den vooringenao= menen en lichtgeloovigen aanfchouwer te doen deuken, dat men het rechte geneesmiddel kent, en dat die zon- ‘der aderlaaren deeze ziekte behandelt, der waare genees- ze onkundig is, en zich aan verzuim fchuldig maakt. Tevens doch is waar, dat, onder den gemeenen man, en byzonderlyk ten platten lapde , alwaar deeze ziekte niet „Zelázaam is, de meesten, zonder eenig ander middel, al- 4 leen- 96 OVER DE ADERLAATING leenlyk door veel drinken; by voorbeeld, van kernmeik met vlierbloemen gekookt, of eenig ander uitwaazeming bevorderend aftrekzel geneezen worden. Wanneer nu ‘niet proefondetvindelyks meer van deeze ziekte bekend was, zoude men moogen befluiten , dat niet alleen de Aderlaating niet altyd noodig, maar zomtyds na- deelig is, en geenzints moet gedaan worden. Men heeft ook gezien , dat, na de Aderlaating , de ziekte verêrgerd еп ongelukkiglyk geëindigd is; еп ор een ande- ren tyd, fchoon de ziekte , acht of veertien dagen, eenen gewenschten loop gehouden had, heeft men moeten ader- aaten, zo men den Lyder niet aan een onvermydelyk ge- vaar hadde willen bloot ellen, Waarom men voor een algemeenen regel zal durven vastítellen , dat hier, gelyk in andere ziekten it ge. neesmiddel met onderfcheiding diende aangewend te wor. den: en dit word bevestigd door het geen de aanzienlyk- {е Schryvers ten deezen opzichte hebben aangetekend, De groote Waarneemer SYDENHAM was eerst gewoon tot viermaalen toe ader te laaten; maar na dat hy de kwaade gevolgen deezer geneeswyze ondervond, was hy fpaarzaamer meddeeze ontlasting, en genas dikwils zonder e zelve : welk laatfte , hy der moeite waardig geacht heeft,’ door eene Waarneeming te bewgzen еп aan te pryzen. Andere Geneesheeren, van den eerften rang, hebben cok ruime Aderlaatingen beproefd , doch zyn daarvan te rug gekomen, en om hunner verbeterde ge- neeswyze meer gezach by te zetten, beroepen zich op die in laatere jaaren, door SYDENHAM aangenoomen. De Keizerlyke Lyfärtz sTÖRCK maakte ook wel gee bruik van de Aderlaating ;doch"hoe zeer bewyst hy zulks met onderfcheiding gedaan te hebben, wanneer hy met ter zydeftelliug van alle ontlastingen den Koortsbast voare chryft. Niettegenftaande deeze op reden en ondervinding fteu- mende Voorfchriften ‚ treft men ‘er noch аап, die, aan eenen losfelyk opgevatten regel kleevende, ftoutelyk at. keuren, al wat met hunne denkwyze niet ftrookt, en zul. Jen daarom ook met деп oordeelkundigen' Leezer, over het volgende geval, misfchien nict eens zyn. "NN. een man vån so аатеп , hebbende, їп de koude dagen van den laatften November, eenen weg van an. ` derbalf uur te voet afgelegd z was fterk bezweet, ontdeed zich van сеп” dikken mantel, en bleef, maar zagr voort- Wale IN DE VLIEGENDE JICHT. ` e wandelende , aan de koude lucht blootgefteld. —— Den zelfden avond „en de twee volgende dagen, was hy door- gaans huiverig, had weinig eetlust, en bevond zich niet wel. Den derden дар, kreeg hy °з avonds hevige руп іп den rug, op de plaats van ber Heilig Been , welke den nacht door „en volgenden dag ‚in minderen graad geduurd hebben= de, zich ‘s avonds uicftrekte langs de dye en fchenkel van de rechte zyde tot doer deu voet. De руп hield een gedeelte van den nacht aan, bedaarde op den morgen van den vyfden dag; maar wierd ’s avonds op de zelfde wyze gevoeld in de tegenovergeftelde deelen. Ор den тезден дар, avonds , leed wederom de rechte zyde deor even hevige fchietende pynen, als twee dagen te vooren , terwyl de linkezyde bevryd was; doch bleef het deel, dat pynelyk geweest was , zeer gevoelig by de minfte aanraakiug : en zo waren beide extremiteiten op den zevenden dag, wanneer de bal en onderfte deel van den grooten toon „aan den linken voet, zich rood en gezwol= len opdeeden ; zynde tevens eenige zwelling door den ge- heelen voet verfpreid , welke ook eenigzins іп den rechten merkelyk was. — — De voeten, welke men zedert twee dagen met dekens omwonden had, waren , byzonderlyk de rechte , vogtig, en-waasfemden tamelyk uit. ’s Avonds was er wederom verheffing van pynen , die een gedeelte van den nacht, gins en weder van het Неі- lig Been, па, en door, de heupen bleeven aanhouden. Des anderen daags, deed zich op den gewoonen tyd een zoortgelyke рув ор, van de linke elleboog door den voorarm еп hand:en, іп den‘agtermiddag van den negen- den, was dat deel doofgaans rood en gezwollen „еп by het aanraaken zeer pynelyk. in den voornacht, op den tienden , was de Lyder on- rustig, doch in деп nanacht ftil, en Шер eenige uuren. ’s Avonds wierd ook de rechte arm aangetast, doch Bet minder hevigheid, was ook des anderen daags rood en gezwollen, en mede onbruikbaar, | u rees by het losmaaken des linkenarms een damp ор, en er was, over het geheele lichaam „eene zagte uitwaas- feming: de Leder kon, neerliggende, het onderfte deel van den rug verfchuiven ; over welk deel, ook in verfchei- _ de dagen, geene klagten gehoord waren. Ор den vyfden, zesden en zevenden dag, was de puls daags niet Deler dan natuurlyk ‚ verpoosde by ongelyke 5 tus- \ 98 OVER DE ADERLAATING IN DE VLIEGENDE JICHT, tusfchentyden, was week, niet vol, doch wierd dagelyks voller bevonden, еп op den negenden noch meer, ор den elfden vry ruim, groot en niet gefpannen. Daags was de Lyder zo weinig dorftig, dat men hem móest aanzetten om een kopje te neemen, g avonds wierd ‘er drinken verlangd, en den voornacht door vry veel ge- dronken. Wan den zesden dag aan, nam hy іп de 24 uuren. ten naastenby, ееп halve tot een heele drachma Salpeter, met een grein Braak - Wynfteen „іп gedisteleerd Vlierwater ont- bonden. | | De Lyder is niet fterk gefpierd, eer. vun een tenger en Schraal дап fponsachtig lichaam : heeft een onrustig leven , doet veel beweeging en moeijelyke reizen. Hy is geen- zins aan aderlaaten gewoon , uitgezonderd dat hem , ruim twee maanden te vooren, eenige oncen bloed, (het welk zander ont(teekings korst, zich in een koek en veel, wei fcheidde) zyn afgetapt, ter gelegenheid van een kêelziek- хе, meer hinderlyk wegens zwelling der klierachtige dee- len, dan pynelyke ontfteeking, die ook allermeest , na het aanleggen van een Spaanfchevlieg Pleister, en daar door bewerkte ontlasting, geholpen wierd. — Doch was noch eenigen tyd hierna eenige wankleurigheid re befpeuren , hy was minder levendig, kon niet veel vermoeijenis uit- ftaan „saf had weinig eetlust, het welk alles by gebruik wan een maagtintuur langzaamerhand verbeterd wierd. In het algemeen zyn dit jaar niet veel zieken geweest ёп de landftreek, alwaar de Lyder woont , byna geene ontíteeking-ziektens voorgekoomen , en maar weinigen, in welke een Aderlaating noodig is geweest. Was іп de eerfte dagen Aderlaating noodig? Zal eene ruime Aderlaating op den elfden. dag, de ziek- te verminderen en verkorten, of dezelve verzwaaren, vere lengen, en bedenkelyke gevolgen kunnen na zich Пеереп? ee NATUURLYKE HISTORIE DER КОЕТЕМъ. (Volgens den Heere DE BUFFON.) D: Koet droeg oudtyds by de Grieken den naam van @taagic, hedendaagsch dien van Aen: in ° Latyn heet by Fuksia; in ’t Jtaliaansch,, Follega; in ’t Ep. 7 l gelsch , NATUURLYKE HISTORIE DER KOETEN. 99 gesch, Koot; in °t Fransch, Foulque of Morelle ; in ’t Hoogduitsch, WWasfer-houn; in ’t Zwitfersch , Belchinen; in °t Zweedsch, Bluos-klacka; in rr Deensch, B/is-hone 5 mir Poolsch , Lyska, Men mag de Koeten met regt aanzien voor het Eerfte Gezin , waar mede het groote en talryke Geflagt der rechtfchaape Watervogelen eenen aanvang neemt. De Koet , zonder geheel gevliesde Pooten te hebben, be. hoeft voor geen der andere Zwem - vogelen te wyken , en ‘onthoudt zich zelfs beftendiger dan een hunner, de Duikers uitgenomen , in ’t water. Zeklzaam ziet men de Koet ор ’'t land; hy windt zich daar zo flegt ge- plaatst , dat hy zich dikwyls met de hand laat grypen, Den gantfchen dag onthoudt hy zich in Poelen, die b hem a voorkeus hebben van Rivieren ; het is bykans al, leen om van den eenen Poel na den anderen te gaan dat hy op °t land komt, еп dan nog moet de afttand niet groot weezen: want in dat geval verkiest hy te уйе еп, en vliegt zeer hoog ; doch deeze overtochten ge- едеп doorgdans by nagt. De kundige Heer нЕВЕАТ heeft my eene waarneeming medegedeeld, dat hy de Koes ten nooit over dag hadt zien vliegch, dan om den Jaa- ger te ontwyken; doch alle uuren van den magt hadt hy ze over zyn hoofd hooren heen trekken. Gelyk veele andere Watervogels, zien de Koeten zeer wel in ’t donker : de oudtten zelfs zoeken hun Voedzel by парс. Geduurende het gřootst gedeelte van den dag blyven zy verfchoolen in de biezen ,еп , wanneer men ze ftoort in hunne verblyfplaats „ verbergen zy ach, en zul- len liever in den modder wegkruipen dan heen vliegen. Het fchynt hun veel тоёіге te kosten tot het vliegen , eene beweeging, den Vogelen anders zo natuurlyk, te befluiten : want zy begeeven: zich niet van den grond of vit het water dan met moeite. De jonge Keeten, min eenzaamheid minnend , min fêkroomagtig, voor geraas , vertoonen zich alle ouren vanden dag, èn fpeelen met elkander, door sich recht regen elkander over te verbef= fen, boven ’t water uit te fchiëten, еп er, паа keim verheffingen , weder in neder te vallen, Gemaklyk baten deeze Jongen zich naderen doch houden het oog beftendig ор den Janger gevestigd , en duiken zo vaardig, op ‘t oogenblik dat zy het. vuur verneemen , onder het water, dat zy menigmaal het doodlyk lood ontwykens Doch, іп деп Naatyd, wanneer deeze Vogels, naa фе Jei- 100 | NATUURLYKE HISTORIE kleine Peelen verlaaten te hebben, zich in de gronte by een vervoegen, maakt men er jagr ор, waar in er ee- nige honderden (neuvelen (*). Jaagers begeeven zich ten dien einde in eene menigte van Schuitjes, die men in eene linie fchikt, en den Poel in de breedte beflaat ; deeze kleine Vloot, deezerwyze zamengevoegd, dryft de “bende Колеп voor zich heen, tot dat ze in eene engte gedreeven en opgeflooten zyn; als dan'door vrees en noodzaaklykheid gedwongen, vliegen alle de Vogels te elyk ор om in ’t ruime water-te komen , en boven het Kan der Jaageren zynde,maaken zy een algemeen vuur, en treffen eene groote menigte; men herhaalt dit zelfde bedryf aan een ander uiterften van den Poel, werwaards de Koeten zich begeeven hebben: en,’t geen zeer vreemd is, beftaat' hier in ‚dat noch het geraas van het fchieten, noch Lat gezigt van het vuur en der Jaageren, noch de geheele toeftel der fchuitjes , noch de dood van zo vee- Jen, hunner , deeze Vogels beweegt om de vlugt op "rt on- enblik te neemen; het is niet voor den volgenden nagt at zy de plaatzen, hun zo heilloos , verlaaten , en no vindt men er "es anderen daags eenige.agterblyvende. 