Reis door Noord Amerika
keurig naar zogc. Men vond deze fienen dootgams op bet dland Mè»- 4riaty zo dac in het graven men ter diepte \m ene balve of gehele et op å& zelven ftiet. Zy ]t^en in beddingen , waarvan elke (»ntrent een vierde of ene halve el dik is. Deze ileen wordt geagt den beften kalk te geven. T is waar» hy ié zo wie niet als die van het andere (bort komt , egter heett hy de dgenfcbap van de moren zo hard als een fteea zelven te maken , en dat hoe lang» hoe meer. Daar zyn voorbedden dat als men de muren wilde veranderen de keiftenea waaruit die gebouwd waren eerder dan de kalk zelf konden gebroken worden. Het andere foort was een grauwe en fomtyds een donker grauwe kalk> fteen. Hy beftond uit kleine digte dedq'es , vermaigd met grauwe (paath- korrels, fomtyds was hy ook viy grofkorrelig. Aan fhütken geflagen »ook hy fterk naar ftinkfteen. Dikwyls was hy geheel vol van PeBini- tes. D(^ de meeftoi van deze veriten ingen waren flegis indrukken van de bolle zyden der fdielpen. Evenwel zag Ik enige (hikken van de fchel- pen zelven, die in fteai veranderd waren , indien ik anders geloven zal dat deze fchalen vocwheen zelfs moflèlfchelpengeweeft zyn, en niet een byzonder foort van fteen; Want ik zogt op de oevers te vergeefs naar deze fchelpen. Ook fchynt het onbegrypelyk ce zyn hoe *er ene zo «igeloc^yke menigte van indrtikken van fchalen by een zoude geko- men zyn , want fomtyds kreeg 'ik grorc ftukken van dezen kalkfteen dié byna uit niets anders dan vlak by een leggende Pe^inites beftonden. De- zen fleen trof men op verfcheiden' plaatTen van het eiland aan, waar hy ook in horizontale bedeyngen een vierde of een halve el dik, ligt. Hy geeft zeer veel kalk; dog die wordt voor zo goed niet als de vorige gehouden, en men zeide dat hy by nat weder vogtig wordt, het geen de andere niet heeft. . j Het dennenhout werd het b^ gehouden om kalk te branden , en daaina het 'hout van de Tbuya. Dog dat van den fuiker&hom en die^Iyke bomen agtte men 'er niet goed toe, omdat bet te veel kolen geeft Grauwe ftukken van rots vertoonden z% hier en daar in het bofdi en op de velden. De bladeren van verfcheiden bomen en gewaflèn, gelyk als van den roden Abóm, de Rbus glabr», het Poïygtnum faiUtatum^ en de Va- ren, begonnen thans 'er geelagtig uit te zien. Een groot kruis ftond 'er op ene plaats nevens den weg. De jonge, die my voor gids diende , zeide dat daar iemant begraven hig die- grote wonderwerken verrigt had. De voorby reizenden groeKO het kruis. Op den middag kwam ik te Satit au Rectllet aan. S£ ^'^ *" RscoLLKT is een klwn kerfpel, leggende aan eneo ann van y Google SAUT AU RECOLLET. 1749. t9y de >^/. LaurencBy. (£e nwt groot geweld mOche» bet eiland van Mont- Ttal en hledejefus doorftroomt. _ Het heeft zynen naara gekregen van een voorval dat daar in 't jaar 1735. een Bedelmonnik, Nicelasf^tel^ beten , had. Hy was met enen bekeerden fJuro/i in een Ichuttjc ge- gaan om naar ^uehc te vaien, åog het fcbuiije üo^ om, en men <^ lat de fP'ildsn. met voordagt dit veroorzaakt hadden. De Monnik en oq Bekeerlii^ verdronken; maar- de IVÜden zwommen aan land, en berg- den het goed van den McMmik, dat vf voor zig behielden. Het land Weromftreeks is ftenig, en nc^ niet lang bebouwd geweeft. De oude leden, die hier woonden, verzekerden, dai in hunne jeugd byna overal «en zwaar geboomte Hond daar nu akkers en weiden zyn. De Priefters zeiden, dat hier voorheen een dorp ran Hur ons geweeft was, die tot den Chrillelyken godsdienfi bekeerd waren geworden. Dezen woon- den ten tyde van de aankomft der Fran/cben hier » lande op den ho- gen bci^, die op den aflland van de fiad Montreal lag ï>og de Fran-^ fcben bewc^ hen wegteirckken ,. en hnn het land te verkopen. Zy zct- teden zig toen hier netfer; en de kerk die 'er nu (bat is voor de JVilden gebouwd. Ook hebben zy daar vele jaren bunnen godadienft verrigt. Toen de- Franfcben op het eiland Montreal menigvuldiger wierden, wil- den zy alleen dat eiland beätten, en overreedden derhalven de fVilden bun ook deze plaats ie veritopen, en zig verder heen te begeven. Na- derband hebben de Franfeben , de ffiläett , om hun geweldig fuipen en. wild en woeft leven , niet gaam by zig willende hebben , hen nog eens bewogen te verhuizen, enzigby Lat des deux MenfagnesnecknezetKn , waar zy nog tegenswoordig zyn ,en «ie fraye ftenenenkerk hebben. De kerk te Saut au RicolUt was van hout, zag. 'er oud en vry bouwvallig uit, fchoon zy van binnen nog enigermate in (laat was, en van de Fran' fcbtH gebruikt werd. Men had reeds een deel fleens aangebragt, waai^ van men voornemens was in 't kon ene nieuwe kerk « bouwen. De knii&undige waaraemiDgcn die Bc hier maakte fpaar ikvoor een ander werk. SoKJON 'er in verftheiden* dagen geen reg«i gevallen was gaf Vogtig- ^ter de grond zo grote vogiigheid op, dat enige papieren, waarin ^i^- ik myne zaden vei^aderde, en die ik jn de fchaduw op de' ^e ge- legd had, binnen weinig nrinucen zo nat wierden dat ik ze niet ge- bnüken kon. Des niettemin had mea den gamfcben d:^ den klaar- ften zonnefchyn , en ene zo onverdraaglyke bette , ak was bet nog ni 't midden van Juli geweeft. De helft van de koonwelden Taat men by beunen braak l^en. Akkers.. De braaklanden wedden in dcnzomernoit omgeploegd, zo dat het vee *er op kan weiden. Al het koom is hier zomerkoom, gelyk ik al heb aangemeiit. Sommigen beploe^ de braaklanden la« ia 't najaar, an- y Google aoo KANADA. deren ftellcn clat uit tot in de tene; dog men «ge dat het eerfte beter is. De weit, de garft, de rogge en de haver worden geëgd, dog de erwten onder geploegd. Men mitgeraeenlyk omtrentdenis.April» en be^c met de erwten. Van alle de ioorani van erwten , die men hier heeft, geeft men de voodteur om te zayen aan degrooien. Zy vorde- ren enen hc^en , drogen, fchralen grond, vermengd met grof zand. De ot^ begint in 't midden of he: einde van Augulhis. De weit geeft gemeenlyk vyfiien en (bratyds twintig voor een , de haver van vyf- tien tot dertig. De oogft der erwten is fomtyds veertig-, en fomtyda maar tienvoud. Men heeft hier geen akkergereedfchap behalven den ploeg en de egge, en die zyn nc^ niet al te wel gemaakt. De mift wordt in de lente op het land gebragt. De grond beltaat uit ene grau- , we, ftenige, mee klei en zand vermengde aarde. Men zait maar wei- nig garil , en dat nog alleen voot het vee. Men maakt 'er geen mout van. De haver wordt fterk gezaid, dc^ alleen tot voeder voorde paar- den. Men wift hier de bladeren van 'tgeboomre niet tot voeder voor hei vee te gebriiukeq, Ichoon men g^ie andere bomen inde beflcbea vindt dan die bun blad laten vallen, en men het vee vyf maanden op ftal voeden moet. Ik heb reeds meer dan eens gezegd dat al de weit, die in Kanads gezaid wordt, zomerkoora is. By J^*w gebeurt het fomtyds dat, ala de zomer niet zo warm is, of de lente later begint, als naar gewoonte, éeo groot deel van de weit niet typ is voor dat de koude invalt. My wierd verzekerd dat fommigen op Isle de Jefus in den herfft weitzayeo, die beier en harder is, en enen jrykeren oc^ geeft don de zomerweit; dog zy wordt niet meer dan ene week voor de andere ryp. Om de akkers had men hier op verfcheiden* plaaden Henen betuinin- gen gemaft. De menigte van fteen die 'er k vinden was maakte dac dit weinig fcoftie. Beuken. I" ^ boffiäien vindt men veel Beukenbomen, welker zaden mi r^ waren. Men verzamelt die zeer fterk , droogt ze in huis , om des win* ters in plaats van wal- of hazelnoten tê erai. En aten zeide dac zy ia- melyk goed ünaakten. Zout- Daar is, gelyk my de hierftaande Priefterraiderrigtte, eneZontbron, bron. Kven Fr. mylen van hier by de Riviiri ^AJfomftion-, van welker wa- ter men in oodc^tydrai een zout gemaakt heeft dat volkomen met het /d(»»*«rg/flBw overeenkwam. Hei water heeft vry veel zouts in zig. Vnigtbo- SoMMGK foorten van Vrugtbomen nemen zeer wel op omflreeks Sdont- ^c"* reaU Ik heb '«r velerlei foorten van fchone spelen en perm gezioi. By Queiec willes de peren niet flagen , dewyl de winters ^ar te ft«k zynj ook vriezen die bomen by Montreal fomtyds dood. Pruun- bomen zyn hier oveigebragt en komoi zeer wel voort. In de bos- fchen y Google SAÜT Aü RECOLLET. 1749. aoi fdien groeyen drie fborten van inlandfche walnoten. Dog de notenbo- men die uit Frankryi overgebragt worden vriezen alle winters dood tot aan de wortels toe, en geven met het voorjaar nieuwe ui tfpruitfels. De perfdien nemen bier niet wel op, en mbéften des winters uit voorzoi^ gedekt worden. Kaftanje- mo^bezie- en diergdyke bomen had men nc^niet Gantsch Kanada^ zo ver als het bebouwd is, isdoordenKoningaan Lande- de Geeilelykheld ' of enige Heren van aannen we^fchonken. Waar lyen, het land nog onbebouwd is komt het geheel den Koning toe. Ook be- hoort de plaats waan^ ^uebec en Trois' Riviirts [tean den Koning; dc^ die waarop A/mrrM/ gebouwd is met het gehele Eiland van dien naam, liebben de Prielters van de order van St. Svlpiettis te Montreal in ei- gendom. Zy hebben het land aan boerea en anderen voor eae zekere jaarlykTche fom verhuurd ; en alles is zo wel verpagt dat 'er niets meer te verpagten over is. Die zig hier het eerft nederzetsden kn^en hunne landóven vooc' enen zeer geriogeo prys , want voor ene hoiltede van diie Arfents in de breedte en dertig in de laogte beftond de hele huur dikwyls maar in een paar hoendois. Anderen betalen voor zulkeen land dertig of veertig S«h in 't jaar. Die naderhand zulk een Huk ge- pagt hebben moeten tot twee Eens betalen. De huren zyn op deze wys bet .^bele land doOT zeer ongeIyk;-en de «ie nabour betaalt dikw^ driemaal -zo veel als de andere. De Dillcbopivan Kanaia heeft geen land. De 'kerken worden op kollen der gemeemens gebouwd en ont^houden. JSuitm den col der waren die hier worden ingefdieepc, trekt de Konit^ van Frsnkryk gene faikomlten wc Kanada. De Prieflcrs van M>/tfrM/hebben hier enen molen. Het vierde vindat Molens. 'er op gemalen wordt komt hun toe, dog hieiron heefi wedoom de Molenaar een derde. Op andere plaatfen 'heeft hyde helft. Somtydsver- pagi men ook wel den molen. Buircn hem mag niemand op het Eiland Montreal enen molen aanlagen. Volgens ené ovoeenkomft tullcheti de Priefters en de Inwo<x]ders van Montreal zyn de laioften veipligc al hun koom op de molens der eerften te laten malen. Men kookc in Kanada veel fuiker uit bet fap dat in *t vooijaar Suiker, uit de infnydingen ia den Suikerahom , den roodbloemigai Ahorn ^ en den Suikerbei^ loopc De fuikerahom wierd daar byzonder toe genomen. De wys van fuiker te bereiden heb ik breedvoerig in åa Ferbandeiiugen dtr Konh^lyke Maatfebappy voor *t jaar 1)751. be- fchreven. Dbn aö. September keerde ik weer terug naar il/w/rM/. AUesbegwi Temg- 'er nu herflhgrig uittezien. De bladeren waren geel of rood. De^'""" meefte planten waren hare bloemen kwyt. Ik tekende die weinigen rtai IL D*el. Cc aan, ' y Google aoft , KANADA. MD , welken iK^ fa bloei ftonden , en dezen waren de volgende : VerTcheidoi* ibCirten vm Afterei , witten en \>\iaxiKen,êit SoUiagines ^\AcbilUamil- UjviiuM, de Prunella vulgaris, å& Carduus erispui ^ieOenotbera bieu- ms , de Rudbecki» triloba , de Fhla Canadenfii , de GeMtiaaa Saponari». De wilde wyngoardeo waren hier talryk, en klommen boven op het geboomte. Spys der Ik vernam by velen , die ver ten noorden en ten zuiden onder de JrUåeiu ff^ilJtM gereifii hadden, waarin de fpyzen derzeiver voomamelyk be- {londen. Het antwoord was, dat zy die ver naar 't Noorden wonen noii iets planten, dewyl 'er van wegens de felle koude gene tuin- of veldmigten voort willen. Zy hebb^ geen brood, en eten niets het geen uit bet phmtenryk genomen wordt, maar leven alleen van vleefch en vifch, voomamelyk vanbevers, beren, rendieren, elanden, iuzen, gevogelte en allerlei nfch. Daarent^en planten die Huilde» y welken meer zuidwsaids wonen, nnis, verfcheiden foorten van wilde bonen, fcawoerden , fquafbes, watermeloenen, en meloenen. Alle deze ^ waflèn hebben zy reeds voor de aankotnft der Europers gehad. Behal- Ten dat eten zy verfcheiden foonen van vnigton die by hen in de bos- jTchen groeien. Van vifch en het vleefch van wilde dieren maken zy groot gebruik. Inzonderheid gevalt hun dat van wilde runderen, ree- bokken, henen, berm, bevers, en enige andere viervoetige dieren. Onder hunne lekkemyen behoon de Zizanie afuafica , die de fra/f- fibe» Folie avoiae noemen , welke overmoedig in hunne meren en zagtvlietende waterra waft. Zy verzamelen ze in Septonber en Oc- tober, en maken ze op meer dan ene wys klaar, zo dat zy weinig in fmaak voor de ryft wykt. Ook hebtien zy menigen goeden nwaf cyd van velerlei foonen van walnorcn , kaflanjes, moeibezien, oei' mine (♦) , cbhfuapins (t) > hazelnoten, perfiken, virilde pruhnen, . wilde druiven, braam, mispelen, en andere vrugten en wortelen, die men in de bcrficben vindt. Aanmcrkenswaardig is het dat ck in de «ude wereld gewfflie granen , als weit , rogge , garft ^ en zo ver- ders, vocH- de aankomft der Europers hier niet i>elünd geweeft zyn; en dk de fyildetty fchoon zy de voordelen voor hunne o^ zien, die de Europeanen van deze granen trekken , en zy zelven ^ame bet daar- van genuakte brood eten, niet de minlle moeite willen doen om dezel- ven aantekweken. <■ Bevers. Van Bevers wordt 'er ene grote menigte in Koerd Amerika ge- vonden. Zy maken enen van de gewigdgfle takken van den handel UIL De Wilden leven een groot deel van bet jaarallem van bun vleefcb. Ze- (*^ w^flfWM fvuricatii. (t) Toffu pimila. yGoogle MONTREAL. 174?; 103 Äker Is het, d»t deze dieren fterk vermeerderen. Maar het isnietmiä- der zeker, dat zy alle jaren Jlerk vernield worden, en dat de JVtidtn te- genswoordig genoodzaakt zyn veel verder te reizen en lai^r uitteblyven, wanneer zy q) de beverjagt gaan , dan voorheen. En merover behoeft men :dg niec te verwonderen. Voor de aankomft der Europeanen toi> gen 'er de ffilden niet meer dan zy voor hun onderhoud en hunne He- äng jaarlyks von noden hadden. Maar tegenswoordig wordt 'er fierke handel in bevcrhuiden gedreven, en vde fcbepen gaan 'er jaarlyks naar Europa , welker voomaamftc lading uit bevervellen beftaat. De Frän* fibtn en de Engtlfiben zoeken malkander dezen handel te ontdrayen, door de Wilden rykelyk te betalen. Dit moedigt hen aan om deze die- ren op allerlei wyzen te verdelgen. Oude menfclien m Kanada zeldeti dat in hutme kindlchheid alle de ftromen vol van bevers en beverdammea . waren, niet alleen rondom Montreal, maar overal in de nabuurfchap. I^og tegenswoord^ zyn zy daar zo uiigeroeid dat men enige mylen ver moet reizen om ze te vinden. Ik heb reeds aangemerkt, dat hoe meer noordwaards de bevers gevangen worden hunne vellen des te betw zyn. Het vleefch der bevers wordt niet alleen van de iVilden^ maar ook van de Europeanen^ inzonderiieid de Franfsben op hunne, \4ftendagen» veel gegeten, wanc de Roomfibtn hebben, gelyk velen uit de Ouden^ den bever otïder de viflchen gefield. Het vleefch wordt voor beter ge- houden als de tierer meeft van gewalTen geleefd, dan wanneer by veel vifch gegeten heefc Ik proe^ den 27. Septemtier voor het eerft vait deze Ipys. De meeften houden het bevervleefch voor een lekker gft- regt, en my dagt dat hetz% wel eten liet, doglekkerkonikhetniet^^ den. Gekookt zynde zag bet 'er vry zwan uit, en had enen vreemden fmaak, ikweet niet waarnaar. Om het goed te krygen, moet tiet zo als *c ia den pot komt in gedurig wrvarfcht water koken , om 'er den vreemden Tmaak dien het heeft aiïekrygen. Den ftaan difchte men eerft gekookt , en nai-. derhand gebraden, op enen byzonderen fchorel op. Maar hybeftond ge- noegzaam uit louter vet, fchoon men her zo niet noemen wilde, ea zeide dat dit den (hart eigen was. Het was zo wonderlyk van fmnakf dat iemani die 'er tüet aan gewend washethezwaarlyk kondebinnen kiygen. Aangaande de dammen oi andere werken der bevers is reeds zo veel gefchreven , dac wy het niet herhalen zullen. Somtyds, dog zeldoi, heeft men bevers gevangen die wit waren. Wyn was de enige drwik , welken alle menfchen die iets meer dan ge- meen willen zyn , gebruiken. T is waar, men brouwt hier uit een vvyn. foort van Iparreboom (_*) een jBiw, dat dés zomers gednraken wordt. C e 2 Dog C) Epinette blancbe. De wys van dit Bier te brouwen heb ik in de l^er» baih y Google %04 KANADA. Dog dit Bier wordt met van de aanzienlyklle lieden gebruikt. De rode Frati/cbe wyn wierd het meefte, de witte ook wel nu en dan, gedron- ken. Hier uit kan men ofunaken hoe veel Frankryk jaarlyks voor zyne wynen uit Kattad» trekt, dewyl men daar genen wyn maken Vsx\. De gemene man vergeno^ '2ig met zuiver water. Bier uit mout te brou- wen is hier nog niet in gebruik , en de apf>elboomgaarden zyn nog niet in dien ftaat gebrsgt dat men 'er cyder van maken kan. De een of de ander, die v^ appelbomen bad deed wel enigen cyder perlTen» dog al- leen maar voor ene aardigheid. Zulken, die zig van jong^afaan den wyn gewand hadden, zyn in oorlogstyden zeer in veri^enbeid, als de fchepen die wyn ovnbrengen onder w^ genomen worden. Op bet ein- de vati den vorigen oorlog gaf men voor een oxhoofd, oï Barriq»e^ tweehonderd en vyfiig Francs, of tweeh(Hiderd Eeut \ en mea bad nc^ werk bem daar voor te krygen. Prys van De prys van verfcheidrä dingen was thans gelyk ik ga opgeven, vol- verTcbei- geos ondenigting die ik by de voomaamfle kooplieden ontvangen heU. den' din- £en middelmatig paard koflte 40. Franei en meer , een goed pMrd 1 00. ^^"' Francs. Een koe werd gekaft voor 5cw Francs ; dog voorheen had 'men '«r ene voor 10. Eeus kunnen kopen. £^ ichaap kofhe na . 5. of 6. Livrés. Een jarig varken, van 150. tot 900. pond zwaar„ gold 15. Fränes. De Heer Couagne zeide dat by by de ff Uden een varken van 400. pond gezien bad. Een hoen koflte 10. of 12. 'Sols^ en een kalkoen ao. Een mmt welt wietd voorheen voor een Ecu^ dog nu voor 4a Soh vetkoft. De mais had denzeLven prys als de weit, vermits men 'er bier weinig van had, en zy door hea die onder de fVilden gingen reizen oj^koft wierd.- Een minot ha.* ver koftte fomtyds 15. of 20. Sels^ dog fèderc enige jacea ^6.. of 30. De erwien golden even zo veel als de weit. Voor een pond boter gaf men gemeenlyk 8. of 10. Sols , maar in het voorgmde par wel 16. Sok. Twaalf eyeren kolken gemeenlyk 3. SoUy dog nu 5- Kaas maakt nien bier niec, en men brengt 'er gene te koop^ ten zy men ze ontbiede. Ene watermeloen koftte gemeenlyk 5. of 6- en als zy groot is van 15. tot 2a Sols.. Hanj, Handwerken waren 'er nc^ niet in 't Land. Mïflchien wil Franje werken, f?^ dat voordeel voor zig, behouden. Dog in oorlogstyden bragc ^t de Franfcben hier te lande ,. zo wel als de fFiUeM hunne botd- genoten,. in groie vei^k^nheid. Houwe- Jonge lieden die ^ in 't buwelyk b^ven wülen moeten de toeftem- lyken. ming baideUng der Km. Maat/cbappy toot het 1751. W. 100. omfiandiglyk be- Jchnven. y Google MONTREAL. 1749- 205 Kh^ van hume ouders hebben. D<^ als de ouders om redenen die niet voldoende zyn zig 'er tegenftelleu , kan de Regter verlof om te nrouwen gev«i. Era mansperfoon van dertig en een meiqe van zesen- twintig jaar kunnen trouwen zonder de toeftemming hunner ouders. De Prieltér kondigt, gelyk by ons, drie zondipn de huwelyksgebodeninde kerk af. Als er getie htndemii^n komen vorigt hy de trouw in de kerk , in byzyn van meer of minder menfcben, naar welgevallen. DeFrie- ft«s ffauu) niet ligt toe dat de trouw in huis gelchiede. Dën 39. September, na dat de regen was opgehouden, ging ik na Reisje den middag op reis-naar de zuidweftelyke zydc van het eiland ^oiareal^ over lier ' om het land en de levenswys der menfchen daar te leren kennen, en ?i^"^ zaden te vergaderen. Even builen de ftad lagen fchone velden, die «r-j^ tyds bebouwd waren geweelb, dog nu tot weiden dienden. Naar het nourdweilen zag men den ht^en b^, die zen weüeavan MoafreallegCt en die van beneden aan de Rivier af tot op den top toe zeer vrugtbaarea geheet bebouwd is. Aan den zuldooflclyken kant Üep de St. Léutrewtfy éóe hier zeer breed was, en c^ welks oeverzigruimekoom- en weilanden, met fraye ftenen huizen, die op en^n aiïhiid witfchenen, vertoonden. Ver naar het zuidooHen kreeg men de twee hoge bergen die by Fort Cbamèiaisy en enigen die by het Meer Cbampiam leggen, in 't gezigt. Zy keken over alle de boflchói Eieen. ~ De weiden waren hi«-vry vol van grote en kleine rotfen, waarcKider men nu en dan enen zwarten kalk- ïteen vond. Omtrent ene Fr, myl van de ftad begon de grote weg ter Onkeiiiand langs de Rivier te Uipca. Aan de regier hand was het ktnd overal bebouwd en bewoond. De hoflteden^ lagen om- trent drie , vier of vyf jirptnts van malkander. De oevers waren merendeels hoog en'camelyk fteil, bdbande uit aarde, en onder dezel- ven was het vol van ftukken rots en zwanen kalkfteen. Twee mylen van de ftad fttoomt de Rivier zeer Ihel en is vol van ftenen. Op (ommige plaattèn gingen 'er zelfs flerke golven. ' Evenwel moeften zulken die mes fcbuiten naar de zutderdelen van Kanada gaan zig bier door arbeiden. DiGT by de flad ftonden twee windmolens. De boerenhuizen wamt in deze ftreek meefl van fleen, gedeehelyk van zwanen kalklleen, ge- deeltelyk van andere flenen, die men hier vindL De daken waren mèt berden of met ftroo gedekt. De gevel was altyd ho(^ en fteil , en de fchuren waren byna ahyd van hout. De wilde Gamea »1 Enden bronnen thans in gtx>te m>epen naar het zuiden te trekketi. Ik befteedde den cyd tt)! op den s. Oétober om zaden te verzamelen. De vorft van cuflTchen den i. en a. OAober had ene grote verande- ring aan vele bomen en gewafièn veroorzaakt De wilnootbomen lie- C c 3 tok y Google zo6 —K A N A D A. ten nu flerk hun blad vimlen. De bladen der tietels wuen ^en berrO' ren. Dac van ^ Ameriksanfebt linden was zeer befchadigd.. De bla- deren der kaiwoerden waren geheel bevroren. Dc^ de beuken, de ei- Icen en de berken fchenen jiiets geladen te hebben. Het veld was des moi^em (heuwwitvaa den ryp; m op fommige pltutden bad hec zo flerk gevroren dat men 'tt over gaan kon. Het ys in de poelen was an- derhalve lyn dik. Db Otmther* hiemis wies vry menigvuldig op de bofchag^ige hoogtens en. braaklanden. Een ouda Fraufcbmafiy die my begeleide, meende dat deze plant niet genoeg geroemd kon worden om hare wond* helende kragt. !N%i moeft^de bla^ren kneuzen en dan op de wond le^n. Seei^sde Een Toon van geeftelyke dc^ters, onderfcheiden van de Nonnen, Con^re- morden Sceuri de ceniregation genoemd. Dezen wonen in geen kloo- gatw». ^^^ maar hebben huizen in de tod of op het hnd. Zy gaan waar zy wil* len, en mo^n trouwen. De» dit, zeide m«i, gebetmle wein^ Qp verfcheidenVplaadên op het landwoondcntweeofmeervandezeZuflersby malkander, gemeenlyk dtgt by ene kerk, en zo dat den meeften tyd aan ^ den enen kimt de Priefler en zy aan den anderen woonden. Hare be- ^ zigheden waren jonge meisjes in haren godsdienft te on'derwyzen , te lerm lezen , en fomtyds ook fchryym , en verder aangaande allerlei vrouwelyk huidweik te ooderrigien. Bemit^lde Ueden gaven hunne dogters by deze Zuflers enigen tyd in den kotl» votu-enenredelykenprys; Het huis behorende aan de Gemeenfchap, uit de welke deze Zuflers naar het platte land gezonden worden, was te MoMtreaL Als ene Juffi^uw onder bet getal dezer Zufïers wilde aangenomen worden, moefl 'ereerft aan de G«neenlchap ene fomme gdds betaald worden, die fcnnmigea op vier duizend Livrés begrootten. LaChi- La CfflNE was een frai Kerfpel, drie Fr. mylen zuidweft van Mout' ne. nal , op het Eiland van dien naam y aan åe St. iMtrenet gel^etu De hoflleden lagen bier gewoonlyk langs de Riner vier of vyf Arptnts van malkander. Hier was ene fraye fteoen kerk met enen toren. De plaats was zeer aangenaam. Zy had, zeide men, haren naam daarvan ge- kregen, dat de Heer f«//r, die naderhand ia ongelukkig van zyn ei-> gen volk,dIeper in het land, vermoord wierd, en die zig zeer veel moei- te gaf om enen kcvteren.weg, dan de gewcme is, door de St. Laurew te naar Cbins te vinden, van niets anders Iprak dan van den konen weg naar China. Tiog toen hy bier gekomen was geraakte de gehele aanflag dooj een onvoorzien toeräl in duigen, zo dat hy noit in Cbina „ kwam. Deze plaats kreeg hier van da^ fpocsgeivyze den naam van refs'nMir ^ Cbine. Motürt' Des avonds van den s. OAober kserde ik naar Montreal te rug. - «^ Db yGoogle MONTREAL. 1749. 207 . Db Gouverneur Gtneraal le Quebtc is de voomaamfte perfoon Regee- in Kanada, die over alle de overigen het bevel voert. Na&ft in ring van rang aan hem volgi de Intendant te ^uebee^ en daa de [Gouverneur Kanals. van Montreal, en op dien die van Irois Rivières. De Intendant beeft een groot vermogen. Hy fchiec al bet geld der Kroon uit, en zie voor in den Raad der geldmiddelen en F^tszaken. Egter fhat hy eni- germatt onder de Gouverneur Generaal, wien hygeboc»7aambeidbewy- xen moet. Des nietteman kan by de zaak tm nauwer onderzoek oaarFrank- rjk overbrengen. In elke van de twee Hoofdfleden is AeGouvemeurdR eeifle perfoon, dan eenLfl//»a»xG0wr««/, daarna een ili«;or, en na hem de Kapiteins. De Gom^eroeur Generaal geeftzyne bevelen omctmtalles wat van gewigt is. Als hy te Montreal ofte Troit Rivières komt, boudt voor dien tyd bet gezag der Gouverneurs op. Hy gaat meed eens 's jaars Daar Montreal, en merendeels des winters, en gedurende zyne afwezigheid ce Quekec voert daar de Luitenant Generaal hec bevel. Als de Gouverneur Generaal komt te (terven of uitlandig is, komt de Gou- verneur van Montreal zo lang te Quebee zyne (lede vovutlai. En als de Gouverneur van Montreal m. de ftad is, gebiedt daar de Maj« der plaats. Alle jaren komt 'er uit Frankrfk een of meer van *s Koniags Sche- fchepen in Kanada , om nieuwe Soldaten, in plaats der verftorvenen,Pe" "'t of oilken die den dienft verlaien bebbai, te brengen. Geen jaar gaat i^^"** 'er voorby dat niet honderd of honderd en vyft^ manflen worden ^ * ove^ezonden. By die gelegenhnd worden 'er ook vele lieden, die lig aan 't invoeren van verbodene waren in Frankryk hebben fchul' dig gemaakt, herwsards gezonden. Voor dezen werden deze misda- digen op de galyen gebannen, dog tegenswoordig zendt men ze naar de Volkpfamdngen. Zo dra zy hier aankomen zyn zy vry , en kunnen zulk ene levenswys kiezen als zy willen, åog mogen zoif der 's KoBings veriof niet vraer naar Frankryk keren. Men laadt op de fcbepen ene tneragte vtn koopwaren voor 's Konii^ rekening, (»n ze onder eb IFilden nu en d^ uiitedelen. De Inwoonders van ToUen. Kanada betalen den Ktming genoegzaam niets. In 't jaar 1748. be> gon 'er' een tol van drie ten honikrd gevorderd te worden van alles wat tnc Frankryk benvaards gevoerd werd» zo wel als ene zekere fom voor al het bontwerk dat van hier naar Frankryk werd gezondeiL V>og van het geen van hier naar ene van de Franjcbe Volkplan* tingen , of van daar herwaards wordt gebragt , betaalt men niets. De Kooplieden van alle de Franfebe plaatfen hebben vryheid fcbe- pen en goederen hier naar toe te zenden; en die van Quebee mo- gen io^lyks homK koopwaiea naar- aUe Fraafcbe i^aatlèn yGo.ogle joS • ■ KANADA. voeren. Dog die van" ö*'*" hebben gemeenlyk wen!g Ichepen, dewyl het fcheepsvolk hier te hoge foldy eifcht, waarom de Koop- lieden in Frankryk zelven honne goederen hier naar toe zenden. De fteden in Frankryk die den meeften handel op Kanada dryven zyn RecMU en BaurJianx, en na die MarfitUe, Namis, Hawi dt Graci , St. Malt en anderen. De Komngsfchepen , die jaarlyics op Kanada varen, komen of van Brift of van Sctbiftrt. Dog naar de Fran/ibt eilanden in 'de K'ijl Indien zenden de KoopHeden van ij»»- hc lelven fchepen met meel,' weit, erwten, houtwaren, en dierge- hken. De muren om Montreal werden omtrent het jaar 1738. op 's Koning» koften gebouwd , dog onder beding dat de Äad den Koning van tyd tot tyd hei geld, terug bealen zou. Thans deed zy daarvan jaarlyks zes duizend Ltvres af, waarvan de Priefters tweeduizend Livrei , en het overige de andere Inwoonden opbiagten. Te Saeiee heeft de Koning de mwra op zyn e^ kollen doen opbou- wen zonder de Inwoonders daarmede te willen belaften, aangezien den ral 'dien zy betalen moeten, waarvan gefproken is. De handel in Be- veivellen behoort alleen der Inéifebe IVÉatfthappy in Frankryk toe, en niemant buiten hare bedienden mag dien dryven. Dog in ander "bontwerk heeft leder vryheid te handelen. Boven in het land zyn verfcheiden' plaatfen , Les Po f ei genaamd, waar de Fran/cben hun- ne pakhuizen hebben. De Koning heeft ■ gene andere Veftingen in Kanada, «Is Saeiec , Fort CbamHais, Fort Si. Jean, Fort St. Fredtric, M— treil , Frontiim en Niagara. De andere plaatfen behoren aan byzondere perfonen en kooplieden; De Koning dryft re Niarara zelf den handel Ieder mag niet naar de /Fildea rei- ïch om handel te dijven, maar moet daanoe verlof hebben van den Gouverneur Genetaal , voor welk verlof men ene zekere fora be- takn moet, naar male 'er op de plaats waar men wil gaan hande- len meer of min winft te doen is. Een Koopman die ene fchuit met vier of vyf mm , geladen met alleriel waren uitmft , moet vyf of zeshonderd Liiire! betalen. Ja, zelfs zyn 'er plaatfen, voor (Ie welken men tot duizend Livrés betalen moet. Oikwyis kan men , hoe veel men ook biede , geen verlof krygen , wanneer namelyk de Gouverneur Generaal zulk ene plaats voor enen zy- ner vrienden fchikt. De Gonvemeur Generaal trekt wel dit geld, dog het is een gebruik dat hy 'er de helft van aan de armen geeft. MMr of dit altyd zo nauwkeurig wordt in agt genomen, is my on- bekend, . r. f, ^ Gods- De GedidlmH in Kamia is de Roomfcbe. Geen andere woidt dienfl Mer geduld. En zulken die In Frankryk geweeft waira getuigden y Google M o W T R jE 'A W 1749. T SC9 dat bet votk bier veel yver^ in den godsdienfl vns dan ia Frtni- ryk. D<^ de ' gelige godsdjénft fcbe^ in tiiteilykh^en te beHaan. Geen ntmfäi verftcnd iets van den dienft, (^ in 't Latjm ver- ligt, en zo gerabbeld wordt dat lemant- die 't Latya m^tiz ia nauw- lyks een wocnd onderfcheideti kaa. Alleen de preek geirt£iedt in *c Fran/eb. Dehalven by de Geeftelyken van bet manne^ke Kfkgc beb ik In geheel Kdnadt niet e^iea Bybel , "'t % in 't lA^jn., 't zy in 't -Fronfcb gezifan', boe ik Vrtxik optoeäe. Dc Moagd Ma- ria wierd bier meer vereerd dan God zel£ :: T Il Vttl D d WAAR. yGoogle WAARNEMINGEN AANGAANDE' HET W E D E^ R IN PENSYLVANIE IN DE JAS. EN 1748. EN 174^ OP de eerfle Kolom nn deze Tafels zat men vinden den dag van de maand, op de twede bet nur van dm dag^ toeti de WsametniogeQ gemaakt wierden,, op de derde de hoogte van den Thtrm«meter y op de vierde den f^nd, en op de vyfde het fFtdtv 'm 't aigeroeen* als belder, betrokkea, regen, enz. De Thermometer åiea. ik gebruikt heb was (fie van Celsius, of dé 2(^;eaaamde Zweed/tbe tbernumtter. Om de graden boven het punt van Vorft te ondericheiden van die beneden het zelve , heb ik het vriespunt aan gewezen met 00. envoorelkengraaddaar(»deFa.gefteld. DegeiaUender Balven voorde welken geen o^ilmduidea de graden boven bet vrie^untaan. By voorbeeld: den 17. December 1748. is aangetekend dat de Thermo- tneter des morgens om 8. uur was op o 2. 5. Hy flood dan <^ o. gm- den en 1^ erf" i graad beneden het pnnt van Vorfi. Maar om s. uor na den middag was hy op 00. o. of (^ het funi van yorfi. Stond *er 00. 3. , zou het betekenen dat de ThermcHneter tot op ^ gnads beneden het Friesfiint gezakt was. Mur o, 3. zou te keti< nen geven dat de Thermometer ^ graads boven bet Vriespunt gerezen was. Dus , op den 18. De<%nd)er des morgens om 8. uur, vnl o 3. o. ze^en 3. graden beneden het vriespunt , en a. uur na den mkid^ wil 4. o. z^ni 4. graden boven het zelve. I^ getallen in de Kolom van den IVind betekenen als volgt. o. is flilte; I. eoi klein koeltje ; a. ene fiiflcbe koelte; 3. ene ft«-ke koel* ie ; en 4., enen &Qsm of oAagsu Als op fommige kolommen voor de yGoogle WAARNEMINGEN AANGAAr<ID£ HET WEI«R. «ft de fyindtm en bet fftder maar eens op enCD dag iets aangen* kend ftaat , Is bet een teken ctat de Wind en het Weder dien dag niet'venmArd zyn. Das, op~ deä »i. December ftaat N. o. Hel- der, Dit betekent dat de Weerhanen den gehelen dae Noordelyk ge- daan hebben , dc^ dat men genen wind den gehelea dag gevoeld heeft , en dat bet den gantfchöi dag Helder is geweeft. Voor èu ik in den zomer van 1^49, naar Kunads gkig, Teixogt jk den Heer Bariréum enige waaioeinii^en aaogaainde het weder m Penfylvante vt maken , xxa einde de bette van den Zomer in dat gewéft ie bamen bepalen. Met dit inzigt liet ik hem enen Ther* mometer, en wees ban boe by Vr mede moefi omgaan. Hy had de goedheid zyne Wu^nemingen <^ zyn Landhuis , omtreat fier Eng, mylen t^ zuiden vui PbUadeïfbitt gelegen ^ a«nKt^kenea. Men kao bet hem 1^ vergeven dat hy het uur, de ftnfete vwi dea Wind, en het Weder fomtyds nagelann beeft aanteibhryvenj vermits hy de banden met ene veel gewigtiger zaak vol tud , namelyk het doen bebouwen van zyne grwiden. Het geen hy gedaan heeft vol' doet om en dmkbeeld te fcrygea van'de wmnte der aniKn ia Put- • • « « • # * * « O d 9 éü* yGoogle •i* JTAARWMINGErt aangaande mr mEDER. A U G U ST V S. ■1748. ■ I^ Ü.. Thenu. | Wiai Weder. ■ I. 5. V. SÓ. 0. 0. z. 0. 2. Helder. Ln. »4- 5- ' 0. 2. a. s- v.. 12. 0. 0. 2." 2.N. "4- 5- 0. 2. " 3- S- V. 22. 0. 0. 1. ■ ■ ■ "■ .. N. 25. 5- Z. Z. W. I. Betrokken met wat regen. > 5- V. 22. 0. Z. t. ■ : 5- i.N. ftl. 0. Z. I. z; z. w. I. r^en. e- 7. v. 17; 0. Z. 2. Betrokken. ' ..N. 19. 0. Z. 2. Meeft helder, Jog fMlltyd» wm betrokken. 7. s- v. ÏS.'S' z. z. w. .. By buyen helder en betrokken. i. 5. v. ii. 1. Z. Z. W. Ó. Helder den gontfchen dig. 3-N 19. 0. Z. Z. W. 0. 9. fi. V. 17- 5- W.N.W.o. 4.N. 31. 0. W.N.W.I. 10. 6. V. ■ 8. 5. "-0. I. 3-N. 20. 5. 0. I." It. 6. V. 17. 0. 0. N.O. I. Wat betrokken. i. N. 18. 5. Z. W. 1. Helder. 4- — 22. e. Z. W. I. ■ 6. - 22, 0. W. 3. ^— - 12. (5. V. I«. 0. N. W. I. 4. N. 19. 0. N. W. I. regen. By buyen, helder, bemikken en ftofregen. 13' 6. V. 17. 0. W.N.W.i. Betrokken met wat regen, nevcl- 3. N. 18. 5. W. N.W.a. agtig, fomtyds helder. ' 14. 5- V. 18. 0. W. Z.W.O. Wat betrokken ; helder van 1 1 . V. lots.N. 4. N. 20. 0. W. Z.W.O. Betrokken. •5' 5- V. 18. 0. W.Z.W.O. Betrokken , fomtyds helder, 10. ä. N. ■9* 5* N. 0. 2. V. een diurae nevel. l«. 6. V. 18. 3. N. N. 0. 2. Wat betrokken , fomtyds helder. s. N. 19-5. Donker; 's nagts tegen. >?• 6. V. 18. 5. 0. N. 0. 2. Donker, met ftofregen. ■J '. S.N. 19. 5. y Google WAARNEMINCTN AANGAANDE HET WEDER. ■ A' Ü- O V S T U S. Däg.| »w- 1 TheSi I Wind. [ Weder. ; 6. V. a. N. 6. V. a. N. 6. V. 2. N. 6. V. ï. N. 5- V. i.N. S- ?• 2. 5- 6. 7- 9' 2. N. 6. V. JO, V, 2. N, «. V. 2. N 6. V. Il; — 1. N. 4- — 7- V, 2. N. 5. V. 1. N. 6. V. 2. N. «. V. «. N. 19. o. 20. 5. 20. o. <9. 5 21. j 20. 8. 2;i..3. 21. o. »3- 5' 22. 3. O.! 24. 3. 23. 5' 23.. ,5, "4- S- 23- 5' ■14. o. 24. 5' 34. - O. I. O..Z.O. i, z. o.~ w.z.wr2. w. ». W.RW.i. ..N. W-i. W. I. W.N.W.3. W. 2. Z. W. 2. Stofi^en den gantfciMn dag.'- Betrokken. Wolkig. ,. Helde? Wolkig, fomtyds regen. Watbeffokken, bel&oni!)! Dunne wolken. Helder. Om. 12. begon bet tebe- :?^". _ (.rekken. Wolkig, tegensdemvonddonker. Zware regen. Begon het op te klaren. Wolkig. i 5 23. o, 23. 5' "3- $■ =5- 5- '3- S 5 25. o. W.Z.W-i. Z. O, 2: 0.3. N. O. 4. N. I. z. w. .. N. W. 2. Helder. Om 11. was 'er een gro- te kring om de Zon. Donkeriby 'tcndergjnn derZ» de lugt zeer rood. Betrokken.. ,0m ro. regen ytvr . . .deo gehelen dag.! Wolkig. Wolkig. ! — — ^ Tegens den anml Ooi- regen en blixem. .Wolk^4 <|e Jogt jeer koel. 2. Z. W. I. Heldec;op den middagbegonhet betrokken te worden. Des avonds donder, blixem, en zware regen. <l 3 S S l^. y Google «4 WAARNEM1NGRN,AANCMI®E l«T WEDER. SEPTBiaaSR. tiag. Uur. ThOTi. ■ Wild. j-Weder. 1. ^■^- ao. o. N. W. 3. iWolItig. a. N. ai. 5- Dryvende wolken. Regen eafter- *e wind den gehelen namiddag. i. 6. V. 19. «. N. W. 1. Wolkig den gehelen dag. %. N. 10. 5. N. W. 0. 'sAvonds ten kring om <le Man. 3- & V. al. 5. W. Z.W.O. Wolkig. ». N. 03. 0. Z. I. Meer wolken. Des avonds een kring om de Zoo. 4- «. V. n- 3- 0. I. Wolkiiv ia. — "7- S- 0. Z. 0. I. 3. N. 34. 0. ■-^^. 5- «. V. a4. 5. z. 0. j. ia. — a«. 5. 1 1 «. «. V. 37. 0. Z. 0. 2. I. N. a8. s- ,, — Des avoodseengrote kring om den Mtoo', en delugi zeer rood. 7- «.V. V:S- 0.3. Betrokken; de Zon brak eglErnu en dan door.. 10, -.- •8.5. N. 0. 3. Wolkig. . 8. 6. V. I. N. atf. 0. N.N.O. a. Wolkig dan gmtfthen dag. a«. 5. 9- 6. V. a4. 5- N. I. Wolkig den gamfchen dag. I. N. 34. 5. 10. «•,x- »4- 0. N. N. W.i. HeMer. I. N. 34. 5. ■ 1 ri. «. V. aj. a. W.N.W.i. a. N. «5. 0. ■ Des avonds een kring on deMaan. II. 6. V. a4. 0. 0. Hddef, en teer heet. J.N. a6. 0. ^_^_ ■3- 5- V. as. 5. z. 0. 1. Helder. I. N. a6. 5. -«4. «.V. 25. 5. Z. 0. i. Hdder;-<logde.»ind desgehelen dagkocL i.N. .«.5. ■S- 5. V. I. N. 33. 0. Z. 0. I. Wolkig. Hoe langer hoe meer betrokken. Des avonds en des naets fterke "■ '■•' l y Google WAARNEMIN(5EN AANGAANDE HET WEDER. , i y S E P. TE M B E R. 1748. Dd üor TheTm.J Wmd | Weder. 16. 5. V. i.N. ïi. 5. N. N. 0. 1. 1 Sterke regen den gmtfdieo dag! ai. J. '7- 5-X- ï5' 5- N. W. li Betrotten. I. N. tl. 0. Wolkig. 18. «. V. 13- <=• 0. Helde? 30. I. N. «. V. H-S- 14. 0. N. N.O.i. N. 0. i' Helder den pmfthei! dag, Wolkig. SI. «. V. II. 0. N. 0. 0. _— .^^ I. N. »3- o- •Um».... S2. ''•iX- 10. 5- N. 0. I. Melder. i. N. 25^ 0. ' —l- ■ — - , »3- «. Vi ir. 0. N. N. G. I. HeldËc a.N äS. 0. 1 »4- «. V. 14. 0. N. 0. i. HeldöT «. N.- a8. 0. Betrokken } ^5 avonds en ''s vagp »5- 6. V. i.N. 18. 6. 2», a. N. W. 1. N.O. I. regen. Betrokken, om 9. mirwDlkk. Wolkig. .^ Helder. - ., 16. «. V. 'S- 5- N. N. 0. 1. ü. N. V- 5- —~rr- ^— >8. «. V. a. N. 14. 0. N. 0. I HeUer enbetrokten^beimelingi »9- '■Z- IS- 5- N. 0. 1. Betrokken. t. N. «0. 5. Fyne ftofregen. 30- 7. V, l«. 0. N. 0. 0. Helder en betrokken by boyeo; 0 C T 0 B E Jt. 1748. Dag. Uur. rhcm.\ Wind. jWeder. 1. s. 3- «. V. «. N. «. V. 6. V. I. N. 19. 0. Z. I. ,8.5. 18. 5. Z. W. 0. 15. 0. N. W. I. Helder. Om 8. wolkig. Wolkig. Tegens den «vond be- Betrokken. (tnokken. Betrokken. Wolkig. Des avonds laii een kling om de Mun, , oc y Google %,6 WAARNEMINGEN AANGAAND?- BgT, WEDER, O C T' O B EJL. is<48.; , D^. Uur. ■ITierm. Wind. We<to. 4. 7-V 6. 0. "N. W. I. Hdder.. . ,. I. N. 16.0. 5- 7-V. 2. 0. N. 1. ,H*er., ;, ■■ '.. « 7.V. s. 0. N.O. 1. Hdte. .. , i.N. 18. 0. Des avonds een grote kring om de iVhan. ' 7- «. V. 7. 0. a N. 0. 1. Betroldieo. Klaar om 9. en den ^ndclwn'dag. 8. «.V. 14. 0. O..N. 0. 1. Betrokken. Om S. wolkig. 9- 6. V. 3.N. 18. 0. Z. Z. 0. I. Regen den ganticben voormiddag. Beirokken.i. 13. 0. lOf 6.V. ao. 0. Z. W. 0. Nevel, en ftoiregen.' J.N. 23. 0. Helder; 11. 7-V. 20. 0. Z. W. I. Vallende Nevel. Om- 8. helder. i.N. s(S. 0. Helder. 12. «. V. 8. — n.N. «. V. 8.0. W.N.W.i. W. I. W.Z.W. 1. W. N.W.O. Helder, den ginlfchen dag. ^"* '3- 3. 0. Des morgens lag de ryp op. de bladeren der planKn. i.N. 17. 0. W. Z. W.o. Helder dengantfchendag. 14. 6.V. 5- <>■ Z. Z. W, 0. Helder. =.N. ai. 0. ■5- 6. V. 4- 5- Z. Z. 0. 0. Helder. 2,N. S4. 0. — — l<. (!.V. 11. 0. 0. N. 0. 0. getrokken* , '^v 6. V. 8. 0. N. 0. I. Betrokken, , ' i.N. 18. 0. -^— Des wonds tegen, die den gehelei^ nagt flerk aanhield. i8. «. V. ia. 0. N.W.o. WoUig. 5.N. 4. 0. Z. W. 0. 19. «. V. oc. 0. W.Z.W.I. Helder.--^ t.N. 9. 0. 20, ?:JJ- ol. 0. 9. 0. 00. 0. W.N.W.i. Helder. *i. 7.V. W.o. Des morgens n»s 'er ys opdeflü- {humde wateren, en de grond witvandenryp. 'Dengantfchen ■. > dag beider. 0 C- y Google .VMIU<EMINGEN AANGAANDE HET.WEDEB. tjf .0 C T: O..Bi;S.X>\i^.\\ Das. 1 Uur. ThernL Wini Weit I. N. 15. 0. Helfe. ■-- 93. 6. V. 00. 0. W. 0. Helder. 23- «. V. I.N. <. V. 4. S- !«. 0. 4- 5- N. N. 0. 1. Helder. '. »4- N. 0. Helder." a. N. 18. 0. »S- 6. V. 4. 5- Z. W. I. HeldeiV N> den middag mi de hm zeer dik. »6. «. V. 4. 0. Z. W, 0. Hel&. S-N. 19. 0. ■ ■ -^iv 1 «r- 6. V. 1. 0. HeWfï- ! . - VN. 17. 0. ■ . 1 s8. «. V. 9. 0. 0. 2. ■ '.Stelte »gen den ganticlién dag; »11. 6. V. 14- o. W. i: Helder. ' '■ ^ I. N. 30. 0. "— " Des avonds was 'er een lugtver- fchynfel , lopende «et ver van l •tN.W.naar'iZ.O: jo- 6. V. 3- 0. 