VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Uit zulke gevallen Кап ten overvloede blyken, welk een geduldig en vast befluit de vrees voor fchaamte kan doen neemen. Een jong ongetrouwd Vrouwsperfoon, haare zwangerheid verborgen gehouden hebbende ‚ verlost:e in den nagt zonder hulp. Меп had vermoeden op haar, zogt haare kamer door, en vond het Kind in haare doos їп natte kleederen gewonden. Zy bekende, dat het Kiud het haare was, maar ontkende hetzetve vermoord, of eenig voorneemen gehad te hebben , om dit te doen. opende het Kind met Mr. PINKSTAN, uit Ste Albansftraat, ep de Longen wilden niet in ’t water zinken, Het berigt, °t geen zy omtrent zig zelve gaf, was dit: dat zy, eene getrouwe en begunftigde Dienstmeid was in eene Familie, welke zy niet konde verlaaten, als шег de zekerheid , dat haar toeftand dan ontdekt zou worden 3 en zulk eene ontdekking zoude, volgens ħaare meening , haaren zekeren ondergang voor haar geheele leeven te weeg brengen. Onder deeze zielsangften, was zy beflui- teloos , en wankelde уап. дар tot dag in °t beraamen van een plan voor haar gedrag. Zy maakte eenige kleederea ter bewaaring van haar Kind Geene omftandigheid ‚ welke in haar voordeel was), en zy huurde in eene nabygelegen ftraat , eene kamer met een bed, die gereed moest куп, om, op 'ї eerfte berigt, oogenbliklyk eene Vrouw, die in Ara kd DER TRIERER VAN DOODSLAG, ENZ. 419 arbeid was, te kunnen ontvangen. Haar ontwerp was, om, zo als zy in arbeid kwam, na dat huis te loopen , ‘en. 216 daar door eene Vroedvrouw , die men haar brene gen aou, te Waren verlosfen. Zy zoude dan, oogenblik- lyk daarna, weder na huis gegaan куп, еп zig, op de best mogelyke wyze, over haar uitgaan veront{chuldigd hebben. Zy kad wel gehoord van Soldaaten-Wyven, die agter een heg verlost, en met het Kind haaren Man korten tyd daarna gevolgd waren; en zy hoopte dit ‚zelfs ook te zullen kunnen doen. Zy wierd іп den nagt, door een kolyk, zo zy meende, overvallen; deed eenige kleederen aan, '20 wel om zig warm te houden, als om gereed te-zyn om terftond heen te loopen, indien haar de arbeid overvallen mogt. Een weinig weder tot zig zelve komende, vond zy zig in eenen vloed van ontlastingen liggen , en Ter lag een dood Kind by haare beenen. Zy gaf het allereerst op haar Kind scht, en vond dat het zeer zeker dood was Zy lag eenigen tyd te bed, overweegende wat zy doen zoude , en daar ‘er eenige fchemering kwam. Попа op, leide alle de natte kleederen, en het Kind, in haare doos, maakte het vertrek en bed in order, en ging daar in liggen. — De Vrouw,van welke zy de kamer ge uurd had, en die eene kleine fom gelds te pand gekreegen had, hoewel zy niet wist wie zy was , zwoer dat dezelfde рег(ооп was, die haare kamer gehuurd had, en be vestigde dat gedeelte van haare historie. Mr. PINKSTAN en ik verklaarden, dat wy haar verhaal zeer geloofwaer- dig vonden , en bragten het, met de omftandigheid van het dryven der Longen, ten genoege van de Fury overe een. Zo als wy dit vervolgens voor den Leezer doen zullen. Zy wierd vry gefproken; en ik had het genoe- en уай te mogen gelooven , dat zy niet aan moord huldig was. (Het Vervolg т Slot hier na.) BE- aN 420 BESCHRYVING VAN EEN GROOT BESCHRYVING VAN EEN GROOT VIERVOETIG DIER, TOT HEDEN ONBEKEND BY DE NAPUURKUNDIGEN. Door J. C. DELAMETHRIE. - (Journal de Phyfque, Peer, 1793.) - Н" den Natuurkundigen nog onbekende Dier (zie nee vensgaande Afbeelding) is uit het binnenfte van Afri- _€a, zints twee of drie jaaren , in Engeland gebragt. De tee genwoordige Eigenaar laat het voor geld zien, en reist "er mede па verfcheide Steden van Engeland, Ну noemt het Lion-Monfter , of de Monlteragtige Leeuw, om de Nieuws- gierigen aan te lokken , hoewel dit Dier geene gelykheid altoos heeft op den Leeuw , noch wat de gedaante noch wat de geaartheid betreft. De volkomenfte befchryving , welke Jk "ег van heb kunnen magtig worden , komt hier op neder. | Het Dier gelykt wel eenigzins na een gemeenen Beer, doch is wat kleinder ; ook wel na een Das; doch is veel grooter dan deeze, ` In ongefchiktheid en lompheid van gedaante, is de over- eenkomst met den Beer groot. Het Lyf is overal met dik hair bedekt,. ° geen ruw, hard, en over ’t geheele . lichaam bykans twee duimen lang is : doch, °t geen dit Beest onderfcheidt van de Beeren en Dasfen, is een zeer groot hairbosch op den гор, welks hairen de lengte van tien of elf duimen hebben ; zy hangen te wederzye den neder, en laaten een {pleet in °t midden. 7 4 ре Staart is kort, en bykans geheel door het hair be- ekt. De Kop is groot, het Voorhoofd breed , en het. hair daar zeer kort. De Snoet is langwerpig, en aan ’t einde kraakbeenig; zich verder uitftrekkende dan de Neusgaten. De Lippen zyn zeer dun en lang, en voorzien van {pieren , die het Dier in {taat Dellen om dezelve voorwaards uit te fteeken. | | | Snytanden ontbreeken dit Dier; dan in elk Kaakbeen. heeft het twee zeer Йеке Hondstanden, en zes Maal- ' tanden. De Neusgaten zyn omtrent een еп een halve duim open; en zeer klein. бо 7 y- й ` VIERVOBTIG DIER. да Zyne kleine zwarte Oogen hebben geene leevendigheid ; hy heeft, even als de Beeren , eene byzondere wyze ощ. ze op de voorwerpen te vestigen. De Ooren zyn kort en bykans onder het hair bedob ven. ' De Pooten еп Dyen туп zeer kort еп Ќегк. De Vingers, niet van elkander gefcheiden, zyn in tal, gewapend met lange en kromme Nagelen; het Beest edient Ter zich van met eene wondere behendigheid, of уап alle te gelyk, of van eenige іп °t byzonder, om zyne {руге in kleine portien te verdeelen , en ze in den bek te brengen. Als het Dier loopt, komen de Pooten niet geheel op den grond neder. Hier in komt het met Beeren overeen. " De Kleur is donkerbruin en fchitterend ; aan den fnoet wat helderder. Boven elk Oog is een bleek geelagtige vlek. Onder den Hals en aan de Borst ziet men een witte vlek. Нег Dier is zagt van aart ; ‘doch, getergd , flaat het een rauw geluid, en maakt een gegrom niet ongelyk aan dat der Beeren. Het fchynt daar door klagte en ongeduld aan te duiden, Het voedzel beftaat in Vrugten, Nooten, enz. Меп heeft dit Dier gewend Brood te eeten , het zagte en het. vette van Vleesch; altoos weigert het °t magere en dor- re; zeer is het op Honig geeld; doch wil geen Wor. telen eeten. Dit Dier graaft gaten in den grond, en woont "er in. De Voorpooten zyn van zodanig een maakzel, dat het emaklyk gaten daar mede delft , ep het uitgegraafde tot eine hoogten opwerpt.. Men ziet uit deeze Befchryving, hoe veel dit Dier op een Beer gelykt. Men weet dat de Beeren zich eertyds in Lybie, en in Africa, onthielden; van waar, volgens MAR- TIALIS en andere Schryvers , de Romeinen dezelve deeden komen tot hunne Dierengevegten. Niet vreemd, dat шеп ze als nog in °t binnenfte van Africa aantreft. Nogthans , indien de opgegeevene Befchryving naauw- keurig is, kan men dit viervoetig Dier voor geen Beer of Das houden. I. Het heeft op den rug een verbaazend Hairbosch , welks baren de gemelde langte van ettelyke duimen heb- MENG. 3793. NO. 10. F f Ьер; 432 BESCHRYVING VAN EEN GROOT VIERVOETIG DIER ben р dit vindt men noch: by de Beeren noch by de . sjen. ` | ff a, Het heeft twee Hondstanden in elk Kaakbeen, en zes Maaltanden; maar geene Snytanden in ° geheel, —— De Beeren hebben zes Snytanden, twee Hondstanden, еп vyf ` Maaltanden aan wederzyden, = De Das heeft zes in elke Kaak, zes Hondstanden, twee Snytanden ; acht Maal- ‘tanden іп de bovenkaak , vier aan elke gyde, en tien Maal tanden іп de benedenkaak , vyf aan elke гуде.. ' 3. De Snoet is by de Beeren en de Dasfen veel lang- werpiger dan by dit Beest. эс 18 zeer te wenfchen , dat een Engelsch Natuur- kundige, die gelegenheid mogt hebben om dit vreemde Dier te zien, ons ecne volkomener Befchryving daar van geeve, dan wy in ftaat waren te leveren, VERSLAG VAN DE SCHRIKLTKE ORCAANEN, AAN WELKE | | ISLE DE FRANCE ONDERHEVIG D (Overgenomen uit de Voyage a Madagascar, par T Abbé - ROCHON.) | №2: » dan die het ongeluk gehad heeft van oogge- tuige te weezen , kan zich een denkbeeld vormen van де Orcaanen , die zomtyds ор het Eiland Ile de France woeden. Zodanig een Orcaan gaat meest altoos vergezeld van Regen, Donder, еп Aardbeeving; de Damp- kring ааг als in ‘vuur, en de Wind blaast, met woeden- de kragt , uit alle hoeken. Alles, wat in den weg van dit zamen vereenigd Onweer komt, fchynt met een onher ftelbaar verderf gedreigd te worden. | ’t Is daarom-, dat de Zeelieden, die dus een Orcaan van verre zien aankomen, zomtyds in Daat zyn, om het ge- weld van denzelven te ontgaan , door de rigting waar te neemen, en een anderen koers te houden, wanneer zy dikwyls voor ftilte dryven , op een kleinen afftand van de plaatzen, waar deeze vervaarlyke Stormwinden al der- zelver woede fpillen. Wanneer de kragt des Winds meet is dan 150 voeten in één feconde, kan niets deszelfs gë: weld wederftaan ; de grootfte Boomen worden, met wore tel en: alles, uit den grond géruke; de fterkíte Gebouwen о VERSLAG VAN DE ORCAANEN OP ISLE DE FRANCE, 42$ om ver terwyl noch de zwaarte der ankers, noch de beste ankertouwen, een Schip kunnen beveiligen , of verhoeden van op °t ftrand te geraaken, en in ftukken te ftooten. Ik zag de groote Mast van het Schip de Mars, een Oorlogfchip van vier=en-zestig. Stukken , afbreeken , en over boord waaijen , in den Orcaan van Maart MDCCLXXI, die egter in zwaarte op verre na niet haalde by die , welke , in February deszelfden jaars , zyne vernielingen aanrigtte. Kundige ieden weeten de kragt te berekenen, noodig om de groote Mast van een Oorlogfchip te doen fplyten, en kunnen oordeelen of ik vergrootende gefprooken heb, wanneer ik de fnelheid des Winds , in de hevigfte Stora шеп, їўо voeten in één feconde де. Ор reedten tusíchen де Ке gen is eene but, tengewoone verandering in деп (апа van den Barometer, de tot nog éénige aanwyzing van een naderenden Orcaan. Toen de Orcaan , in February des Jars MDCCLXXI, op Jsle de France woedde, опітизпе de fchielyke і van de Kwik шу, zo wel als деп Intendant des Е апаз, den Heer POIvRE, ten hoogften. Wy ontdekten dit ten vier uuren паа den middag. De Heer Poivre zondt om den Capitein der Haven, Deeze Officier, die ееп voori- п zwaaren Orcaan hadt bygewoond, ftondt op bet zien без laagen Barometers niet zo zeer verfteld, als wy; en zeide , dat Ter zekerder Voortekens waren : vier-en-twine tig uuren, voegde hy er nevens, vóór het uitbarften van den Storm , zult gy zien, dat de Zwarten van liet Gee bergte komen om denzelven aan te kondigen. Daar en boven zal de wyze, waar op de Zon ondergaat, my one derrigten, welke maatregels ‘er moeten genomen worden , om, zo veel mogelyk, de ongelukken, by zulke gelegene heden gevreesd, voor te komen. Noch de ernftige Vere maaningen van den Intendant , noch myne bygebragte Waarneemingen , waren fterk genoeg om hem van den aan- maderenden ramp te overtuigen; hy befloot niets te doen tot det hy de Zon zag ondergaan, ——— Пе Lugt was toen helder; doch de Barometer hieldt aan met zakken, fchoon de Zon zeer helder onderging. De Capitein, ‘die zeer veele Jaaren de Oost - Indijche Compagnie gediend hadt, ging van ons af, volkomen gerust dat му veilig waren voor alle de onheilen , waar mede wy dagten dat “het Eiland gedreigd werd d [у fcheen medelyden te heb- A "d l 424 VERSLAG VAN DE ORCAANEN ben met onze onkunde , die zo veel vertrouwen op ееп Weerglas ftelden. Нег, valc bezwaarlyk, iemand, die enkel in het daadlyk Bedryf eener Kunfte is opgetoogen , te overtuigen, dat де Weetenfchap van eenig gebruik is. : Ten zeven uuren, één uur naa het ondergaan der Zon- пе, beliep ons de Stormwind. Vóór negen uuren waren alle de Sehepen op ftrand gefmeeten, uitgenomen de Pink de Ambulante, еп de kleine Advysboot, de Verd-Galand eheeten. De Stroom dreef de Pink na Zee, en de Advys= t, aam dezelve vastgemaakt, zonk. De A nte, zonder Zeilen of Roer, zonder voor- zaad voor de Scheepslieden , en daarenboven bezet met Drogen van het Jersch Regiment vân CLapng , dreef meer dan twaalf иштей om , geheel op de genade van den Wind , die zo veel veranderde , dat de Pink het Eiland werd omgevoerd , еп eindelyk íchipbreuk leedt op het eenig gedeelte van de Kust, waar de Maníchap met mo- elykheid kon gered worden. — ’t Geen deeze onheie en te bejammerenswaardiger maakt, is de volf on- mogelykheid om den verlegenen eenigen ЬуЙапа of hulpe te bewyzen. Wy waren verpligt onbeweeglyk te blyven te midden van het verderf, dat rondsom ons woedde > wy moesten ons lot afwagten zonder de mogelykheid om het te voorzien, of voor te komen; de fterkte des Winds, °t geweld der Stortregens, fchrikten ons af, van de {chuilplaats, door ons verkoozen, te verlaaten 5 wy moesten blyven waar wy ons bevonden, toen de Oreaan zyne woede begon. Deeze Orcaan hieldt ten minften tien uuren, met gelyk geweld, aan. Noch de Stortregens, noch de Donderfla- gen, noch de Blixems , deeden де kragt des Winds af- neemen ; doch ten drie uuren "e morgens begon de Baro» meter , die vyf -en- twintig linien gedaald was, eenige mie nuuten te ftaan, en kort daarop te-ryzeú; zints dien tyd nam de Storm af, en de Wind blies beftendiger uit dezelf- de ftreek. Eindelyk was men ’s avonds ten zes murer in ftaat om eenige hulp toe te brengen аап de ongeluk- kige Schipbreukelingen. — Geduurende de Orcaan was alle gemeen{chap met de onderfcheide gedeelten des Ein lands afgebrooken door de watervloeden , en de ontwor- telde Boomen, —— Drie weeken verliepen ‘er, eer wy eenige tyding kreegen van de Ambulante , fchoon flegts zes mylen van Рич Louis op Ше de France vergaan. Door - agt OF (LE DE PRANCE., 425 te geeven op de Voorfpellingen van den Barometer vóór et aankomen des tweeden Orcaans, leden de Schepen op de Reede veel minder dan in den eerften. Së LEEVENSBERIGT ‚ . VAR DEN EERW. PHILIP DODDRIDGE, D. D. т. PHILIP DODDRIDGE ftamde af van eene aanziene lyke Familje in Devonshire. Zyn Over -oud -oom was Sir JOHN DODDRIDGE, Regter van ° Konings Bank, onder de Regeering van }лсовиз DEN 1. Zyn Groote vader JoHN , Rector van Sheperton in Middlefex , werd, іп den Jaare MDCLXII, door de Ate van Uniformiteit, afgezet (*). Mr. DANIEL DODDRIDGE , zyn Vader, een Koopman in Londen, trouwde de Dogter van den Eerw. JOHN BAUMAN, van Praag, die, ingevolge der uitdryvin- ge van den Keurvorst van de Palts, uit > in Engeland kwam, en, gunftige Getuigfchriften van. veele Duitfche Godgeleerden mede gebragt hebbende, de aane ftelling tot Leermeester verwierf in de Vryíchool te Aas, flon-upon-Thames (t). 2, | Mr. DANIEL DODDRIDGE hadt twintig Kinderen , die allen jong ftierven , uitgenomen eene Dogter en onze DODDRIDGE , die het twintigfte Kind zyner Ouderen was, en in Londen op den zes- en- гейлі Пеп van Juny des aars: МОССП gebooren werd. zeer ontbraken em, by zyne geboorte, alle tekens van leeven, dat hy, voor dood, ter zyde gelegd wierd, Maar eene der te- nwoordig zynde Vrouwen , vermoedende, dat zy eenig ven in het Kind beipeurde - kweekte de bykans uite gaan- «(*) Ten dien tyde hadt hy сеп Kinderen, van welken e geen bezorgd was; en desniettegenftaande , verliet Ву een post, die hem tweehonderd Ponden Sterlings Jaarlyks opbragt, om de voorfchriften des Geweetens niet te verkragten. (t) Deeze Heer gaf desgelyks een uitfteekend blyk van braaf- heid. Om de vrye handhaaving van den Protefkentfchen Godse dienst te behouden, уегііес hy het bezit van eene zeer voor- deelige ftandplaats, en trok heenen te voet in het gewagd vaa een Baer; niets met zich neemende dan henderd ftàkken Goudgeld іп een lederen gordel, en een Bybel naar LUTHER'S overzetting. l Ff3 426 _ LRERVENSBERIGT de leevensvlain , тес zo veel zorgvuldigbeid „ aan t dezelve brandend bleef. >> Van zyne kindschheid af, hadt DODÐRIDOR een zwak en een teeringagtig voorkomen ,’t geen hem, zo wel als zyne Vrienden, deedt denken , dat zyn leeven kort zou weezen. Те deezer oorzaake was hy gewoon, bye zonder by het verjaaren van zynen ‘Geboortedag , zyne verwondering en tevens zyne kbaarheid te betuigen , dat zyne dessen zo lang gerekt wierden, Zyne Ouders bragten hem vroegtydig op in de kennis чап den Godsdienst. Zyne eerfte kundigheden in de Ge- leerde Taalen deedt d op in eene School te Londen, In den Jame MDCCXI vertrok hy na Kingflon- upon- Thames, na de School van zynen Grootvader BAUMAN. За dezelve bleef hy tot het Jaar MDCCXV, en ftak uit door кузе Godsvrugt еп vlytige Letteroefening. In dit zelfde jaar verloor hy zynen Vader ; en eenigen tyd ge- leden. was һу Moederloos geworden. Dus een Wees ge- iaten di verwekte zulks in hem wele годе, а maar geene m е, gedagten; want hy zyn vru en berustend vertrouwen op de befcherming. der Voorzie iga heid te kennen. | - Naa zyns Vaders dood, begaf zich DODDRIDGE na eene byzondere School, te St. Albans, Hier maakte hy ge- lukkig kennis met een Heer, die hem met de vriende- Iykheid eens Bloedverwants bejegende, Mr. (naderhand .) SAMUEL CLARK, ееп Leeraar onder de Disfenters pen voortzetten. Staande Mr. DODDRIDGE’s verblyf te St. Albans , be- рп hy een Dagboek van туп leeven te houden ;. waaruit lykt , hoe bezorgd hy was om toe te neemen in Ken- nis, Godsvrugt, Deugd „ en Nutheid voor het Mensch, dom. Dewy hy het Christen- Leeraarampt op °t ooge Байг , іаѕ hy, behalven zyne neviytiging ор de Taalen, alie morgen en avonden, gedeelten der H: Schrift, met eene daarby gevoegde verklaaring ; en het was zeer zeld- í zaam VAN PH. DODDRIDGE. Aa? zaam dat Һу deeze taak liet vaaren, of om Schoolbe- zigheden , of het neemen van eene Uitfpanning. Ну maakte Uittrekzels van de Leerredenen, die һу hoordeg tekende op, welk- een indruk dezelve op hem maakten у als mede wat hem, in den gehoorden Leeraar, meest paavolgenswaardig dagt. De School te St. Albans verliet Mr. DODDRIDGE, ii den Jaare МОССХУШ, en begaf zich na het huis zynet Zuster, te er, in Ёу/ех. Hoe zeer zyne begeerte zich nitítrekte tot bet Leeraarampt , hadt hy , door de be- krompenheid zyner leevensomf{tandigheden, weinig uitzigt om dien wensch zyns harten vervuld te zien. Terwyt zyne hem aanbieden, dat, indien hy zyne Studien wilde voort- Kerk van Engeland den dienst waar te. en ns voor hem zorgen. Dit voorftel nam hy met dank ging аап; doch wees ber voldoen aan de hy op het denkbeeld om tot de Regten over te gaan , en ftondt op het punt om eene voordeelige verbintenis aan te gaan met Mr. EYRE, een Raadsheer, toen hy een Brief van Mr. CLARK ontving , met aanbod om hem Onder zyne befcherming te neemen, indien hy na het Leeraarampt ftoudt volgens Christelyke Beginzelen.: Dope DRIDGE merkte dit aanbod als eene tydige tusfchenkomst der Voorzienigheid. Diensvolgens keerde hy ‘weder па St. Albans, en onthieldt zich eenige maanden ten huize van gynen waaren Vriend, die туле Studien’ regelde e hem Boeken verfchafte , en alles aanwendde om de Gods- dienftige geneigdheden in °з Jougelings boezem aan te wee In den Jaare MDCEXIX werd hy befteld onder het opzigt van den Eerw. JOHN JENNINGS, die eene Acade- toie der Disfenters hadt te Kibworth in Leicestershire Aw (®) Оўйһейет van Two Diftourfes, on preaching Christ, and particula? and experimental Preaching ; die zo grooten WEE . 4 шаак» 428 LEEVENSEERET : Mr. ennes vertrok, іп den Jaare MDCCXXII, па Hinckley, te welker plaatze Mr. DODDRIDGE ‚ор den twee= en-twintigften van July, zyne eerfte Leerreden deedt. Van -dien tyd af dat hy eerst den Predikftoel beklom, was hy zeer aangenaam op alle plaatzen, waar hy zyne ga- уеп liet hooren. In ’t Jaar МОССҲХШ zette hy zich te Kibworth neder. Naardemaal hy zich in een onaanzien= lyk Stadje onthieldt, kon by bykans al zynen ‘tyd bee eedan aan het vermeerderen zyneg kundigheden. | п tyd naa dat hy zich te Kibworth met er woon begaf, beklaagde hem een zyner Academie- genooten, in eenen brieve - dat hy zich dus leevende begraaven hadt, Hier op fchreef hy dit aanmerkelyk antwoord: „„ Hier э» Zit ik bepaald aan die vermaaklyke Oefeningen, welke an de goede Voorzienigheid my ten Leevenstaak дерее» a ven heeft.” De eene dag loopt maa den anderen voor- ‚> by, en ik weet alleen dat dezelve voor my met ge- an noegen ten einde fnelt. Wat de wereld rondsom m э betreft, ik heb er zeer weinig mede te doen, ss leef bykans als een Schildpadde, in zyn fchaal gehuisv ps Vest, bykans altoos in dezelfde Stad, in °t zelfde an Huis, in dezelfde Kamer. Nogthans leef ik als een ss Vorst; niet in praal en grootheid, maar in vryheid ; аз Meester van myne Boeken , шеез!ёг van mynên Tyd,. oa еп, hoop ik ‘er te mogen byvoegen , meester чап туте en ven. Ik kan zeer gereed de bekoorelykheden van Lone a den, de weelde dier Stad , het СегеШсһар daar te vine s Чеп, afltaan voor de heimlyke genoegens van үеге - ээ ftandige bezigheid еп zelfgoedkeuring; verwyderd van an toejuiching еп van fmaad, van nyd en veragting, en з de. verdervende aanlokzelen van Gierigheid en Eerzugt. » Zo dat gy, in (tede van my te beklaagen over myn an lot, dat ik- op eene zo onaanzienlyke plaats leef, my an des geluk: moest wenfchen 5 als gy opmerkt dat het э, |ееуеп te deezer Stede my зо groote voordeelen ver: s fchaft , tot de gewigtigfte oogmerken van Godsvrugt an en Wysbegeerte, en ik mag er die van Nuttig te zyn, s» byvoegen.” Dr. кірріЅѕ merkt ор, dat hy deezen brief, met eem zonderling genoegen, heeft overgefchreeyen ; dewyl hy met eeni- maakten , dat ze door twee Ві«ћһорреп, by- het Beroepen bon, пег onderhoorige Geestlyken , hoogst werden. aaugepreezen. VAN PH. DODDRIDGE. 429 eenige maate van voldoening mogt opmerken , hoe het van een aantal jaaren, in ееп a'gezonderden Фаг, zeer gunftig konne weezen tot den aanwas van kennis, en om eene hebbelykheid van Letteroefeningen te vere krygen. Deeze Heer heeft een инпеетепа Leevensbee rigt van DODDRIDGE geplaatst voor de zevende Uitgave wan den Family Expofitor, waar men een omftandig be, rigt aantreft van de byzondere Onderwerpen der Jo- gien van DODDRIDGB, еп de wyze, op welke hy ze a zette , zo aan de Academie als in de eerfte jaaren van aynen dienst. Wy kunnen, volgens ohs bepaald Бейек, ons hier toe niet inlaaten, noch.ook fpreeken van de wy- ze, op welke hy zyne Leerredenen vervaardigde, en den aart ger Leerredenen, in dien tyd. ... Mr. DODDRIDGE begaf zich, in ’t Jaar МОССХХУ, na Market- Harboroygh:, doch zender af te zien van тупе betrekking tot de Gemeente te Kibworth. Omtrent deezen tyd, kreeg һу. dringende aanzoeken van groote Vergaderingen te Londen, Nottingham en andere plaat- zen. Maar hy bleef de voorkeuze geeven aan Kibe worth en Harboreugh. -In den Jaare MDCCXXIX verkoos „zen zynde, om, in deù, dienst, Mr, зом, Leeraar te Har- borough, te onderfteunen, predikte hy beurtlings te deezer plaatze en te Kibworth, | Mr. JENNINGS, die, іп den Jaare MDCCXXIII, over: leed, hadt eenigen tyd vóór zyn fterven verklaard , dat Mr. DODDRIDGE, van alle гупе Leerlingen , best gefchikt was om zyn plan van Academisch onderwys te agter- volgen ; veelen der Vrienden van poppRIDGE (tonden in эс zelfde begrip: waarop hy, in den Zomer des Jaars MDCCXXIX, een Academie te Harborough opende. In zy- ne eerfte Lesfe toonde hy zyne Kweekelingen, de rede- Iykheid en de voordeelen van сор in hunne Letteroefe- ningen te erkennen, In de tweede gaf hy hun onderrig- tingen hoe zy zich jegens hem, jegens elkanderen, en al- Деп rondsom hun, moesten gedraagen. Vervolgens hieldt hy de gewoone Lesfen. Zo vondt hy zich in ееп Leevens- ftand geplaatst, de hem een tooneel, om de grootfte nut- tigheden aan te brengen, opende (*). . о - p | (©) Weien de Eerw. HUGH FARMER, 20 wel onder de Dis- viewer" bekend, als een uitteckend Leeraar: als in de Geleerde ereld in "rt algemeen, van wege zyne uitgebreide geleerd. D ei An Lëtetgaegungg den vier -en - twintigften van December des Jaars XXIX, verplaacfte , DODDRIDGE zyne Acades mie na Northampton a ingevolge eener dringende noodi- ing om het Leeraarampt in de Vergadering te Ce И: ‚ in die Stad, te bekleeden, —— Twee maanden ter, werd hy aangetast door eene grake Ziekte, van welke hy, nogthans, gelukkig herffelde; en werd hy den entjenden van Maart te en ingezegend. - Dr. Kippis, van de bekwaamheden van Mr, DODDRIDGE; als Leeraar, fpreekende, drukt zich in deezer voege uitt an Hy was altoos vuurig en hartroerend in de Toe ss gen 2упег Leerredemen.” Zyne gevoelens op dit Йок, heeft hy, in deezer voege, uitgedrukt. „, °t Is, іп de an daad, het Character van een Mensch en een Christen a onwaardig , zich te beviytigen ой de Hartstogten in s» beweeging te brengen, als һу het Verftand onverlicht, ей am de Rede onovertuigd laat. Maar, zo verre het beftaan* as baar із met eene voeglyke inagtneeming van dit hoofd- » vermogen onzer Menschlyke Natuure , wil ik gaarne an Over Godlyke Waarheden, met ееп heilig vuur , fchry- уу) ven en fpreeken. En kan ik my niet verbeelden , dat э» men het belang van den ienst wel zou beharti- s, gen , als men poogde alle deeze Hartstogten te läaten an flaapen, welke cop zeker onze gemoederen heeft ange- э» plant , om dienstbaar te zyn , zo wel aan het S- an dienftig als Bargerlyk leeven, en die, wat men "er eok з» van moge zeggen, waarfchynlyk zullen befteed worden » tot zeer uisfteekende of zeer fchadelyke einden.” = s» Dit is,” merkt Dr. KIPPIS op, „, de taal der wysheid. an Wasre Welfpreekenheid beftaat in de vereeniging van », het redelyke, het dringende , het hartroerende: en zich со te vervoegen , zo wel tot de Hartstogten , als tot de s Rede der Menfchen , is het voorfchrift der gezondfíte s» Wysbegeerte. De koele en zwakke Toepasfingen vaa » veele Leerredenen, op den Predikftoel, zyn zo wam- з, fmaaklyk aan rechten fmaak, als onbevorderlyk tot Gods- yy dien(tige verbetering.” In den Jaare MDCCXXXVIH , haalde Mr. DODDRIDGE zyne Gemeente over, om met hem mede te werken tot het oprigten van eene Liefde- School, ter onderwys < | эе еп dierbaare Schriften , was ееп van рөррмірсез eecht Kweekelingen. · Е VAN PH. DODDRIDGE. i an &letding van twintig Jongelingen. ~ Hy zelve ging die School vaak bezigtigen, onderzoek op de vorde- Zingen der Scholieren; paarende zyne vermaaningen met де vuurigfte gebeden voor hunne Vordering en Geluk. . Met zodanige zonderlinge bekwaamheden , en zulke uitmuntende deugden is het geenzins te bevreemden, dat Mr. DODDRIDGE de ing en liefde zyner Gemeen- te bezat. In zyn uiterften wil gaf hy dit getuigenis van жупе Nerthamptonfche Gemeente: „‚ Dat hy де genoeg- ээ lykfte uuren Zens Leevens had doorgebragt іп het onder- a fteunen der Godsdienstoefeningen van een zo Gods ээ Vrugtig, als dankbaar еп verdienstlyk Volk, mogelyk an immer eenig Leeraar hadt mogen bedienen.” ` ‚ Dit Character ,” merkt Dr. upps OP, „‚ was over an t algemeen waar. Niettemin vondt Мг. DODDRIDGE, a in zyne Gemeénte gelegenheid om zyn geduld te oe- э» fenen. Tot dezelve behoorden lieden van een bekrom- as pen bygeloovigen aart, en zwakke Geestdryvers, die an hem zomtyds op eene verftandloose wyze lastig wiee ээ len. ` Ну gedroeg zich ,' egter , ten hunnen opzigte, . ээ met eene toegeevenheid en tederheid, de zy naauw- эу lyks verdienden , en waar van weinige Bedienaars van an het Euangelie in ftaat zouden zyn om een zo treffend ps voorbeeld te дееуеп.” ,. In ’t Jaar MDCCXXX trouwde Mr. DoDDRIDGE aan Mejuffrouw MERCY MARIS, van Worchester; eene Eege: note , die , niettegenftaande haare zwakke gefteltenis(e en ongezondheid, eene uitfteekende Huisvrouw was, еп fer vergeldinge daar van de tederfte blyken genoot van Huwelyksliefde. ` Dr. к1рріѕ heeft, in de Leevensbefchryving. van Mr. DODDRIDGE veele bladzyden befteed, in een belangryk vere fag, met eene menigte nutte bedenkingen doorvlogten , over de wyze, waarop DODDRIDGE zich als Beftuurder des Academie gedroeg. у moeten ons vergenoegen , ten dien opzigte , alleen aan te merken, dat гупе agting іп die hoedanigheid zo groot was , dat het getal zyner Kweekelingen uitftak; zynde het eene jaar door het-an« dere genomen , vier-en-dertig , ер ftondt dezelve fteeds toe te neemen. —- Geduurende de twee-en-twintig jaa- теп, welke hy deeze post bekleedde , hadt hy omtrent Sweehonderd Jongelingen onder zyn opzigt, van welken ‘er honderd- en- twintig tot den Predikdienst beyorderd wer, den, Veelen deezer kwamen uit Schotland en Holland. Й - | + еп 432 LEEVENSBERIGT VAN BE. DODDRIDGE. Een die ten oogmerk hadt om in de Kerk van Engelanä dienst te doen , verkoos сев of twee jaaren het onderwys ge hooren van Mr. DODDRIDGE , eer hy zich na de Univerfie teit begaf, Anderen , wier Ouders mede vaa de Enge che waren , genooten zyn erwys en 107, А kreegen vryheid om den Godsdienst іп de vastgeftelde Kerk by te woonen. De inrigting wan syne Academie was volkomen algemeen. (Vervolg en Slot hy ете nadere gelegenheid.) P mane SCHETS VAN HET LEEVEN EN DE VERRICHTINGEN x. - VAN DEN HEERE AART SCHOUMAN, ALS KONSTSCHILDER BESCHOUWD. Jr keym Oud Deken on Hoofdman der Confrere Ramer van : Piðura, in ° Hage; mitsgaders Oudfie Regent der Vrye ‚ Haagfche Taken- Academie , enz. ens. ‚ Medegedeeld ‚ Door den Heere. CORN. PLOOS VAN AMSTEL, Je CZ. e: Gedachtenisfe der uitmuntende menfchen van ong Vaderland , die door hunne bekwaamheid , niet al- leen. hier, maar ook elders, zich hebben beroemd gemaakt, te helpen bewaaren , bevordert, myns oordeels, niet alleen de achting , die wy rechtmaatig aan hunne perfoonen en werken verfchuldigd zyn ; maar inzonderheid verleeven= digt het den veer en lust om hen naar te volge, ter bereiking van het toppunt der hoogere volkomenheid - waar toe onze vermogens tot de Kunften of Weeten= fchappen zich zouden kunnen of: mogen verheffen. aar, gelyk, in alle voorbeelden, de fmaak met het ezond verftand gepaard moet gevonden worden , zo ient, in de naarvolging inzonderheid, het gevoel voor het bevallige, dat wy daarin vinden, door een juist oore deel beftierd te worden , of het wordt gelyk aan den wilde zang der Vogelen, waarin wel een bevallig geluid, doch, door gebrek van maat еп harmonie, geen Muziek їп ges hoord wordt. ! Deee BCHETS VAN HET КЕТЕМ, ENZ. VAN А. SCHOUMAN. 433 Deeze optherking oordeeide ik vooraf nodig te zyn, by het volgende dat ik tot aandenken van .wylen шупер ou- den Vriend, den Heere AART SCHEUMAN, nu Onlangs, 5 July 1792, in ° Hage, іп den ouderdom van 82 hz ren overleeden , voor de Kunstlievenden, en inzonderheid ten. voorbeelde van allen die de Teken- en Schilderkunst beoefenen , meende fchuldig te zyn. AART SCHOUMAN wierd te Dordrecht, den 4 van Lente- maand 1710, gebooren; zyn Vader was MARTINUS SCHOU- MAN , Schipper van Dordrecht op Middelburg ` zyn Moeder CORNELIA LUGTEN , die in 1734 overleden 15, en Weduwe bleef. van zyn Vader, die hem reeds vroeg door den dood ontvallen was. ‘Twee jaaren laater, in zyn 26fte jaar , trok hy naar ’s Hage, daar hy federt gewoond heeft. Ну had zyne Oefeningen ‚ іп de Tekenkunst, begonnen ‚ en zyne yverige ftudie tot de edele Schilderkunst, onder de leer- zaame Lesfen van zyn Meester Adriaan van der Burgh, te Dordrecht, in 8 jaaren, zo gelukkig volbragt, dat hy toen ` in Каас was, om zich, met ееп gewenscht gevolg, te kun- nen bedienen van het ftout, vloeijend en vaardig Penfeel , % welk het voorbeeld zyns Meesters hem zo gelukkig had leeren beftieren. | Hy beproefde daarmede- eerst гупе bekwaamheden tot het afbeelden van verfcheide perfoonen; waarin hy van ` tyd tot tyd zo wel flaagde , dat hy, reeds van zyn vroe- ge jeugd tot nog zelfs in zyn hoogen ouderdom , wierd aangezogt , en gebruikt is geworden , tot het afmaalen der voornaamfte perfoonen van rang en verdienften in ons Vaderland, | | Dan zyne vrye en onbedwongen fchilderwyze kon zich niet alleen bepaalen aan het afbeelden.van zo veele Per- foonen en Familien, als van zyne hand, zo in byzondere als openbaare Gebouwen , ter Vergaderinge van hoogere en laagere Collegien gevonden worden; maar zyn vlug- Re. eest verhief zich in het kuntftig afbeelden van nichen, Dieren, Planten, Bloemen en Gewasfen , tot in een hooger Luchtgewest , en volgde, in het ommerig Woud, de Zangerige Chooren van ’t gewiekte luimgedierte, Ну trof niet alleen de edele en beval. lige geftalte der Vogelen; maar de fchoonfte kleu- еп, waar mede de groote Schepper van alles hunne ederen verfierd heeft, wist hy, op de leevendigfte уге, naar.’t leeven af te maalen. Теп dien einde beltudeerde hy daaglyks de Werken van С. B. Woniz | en E Ee reese 434 SCHETS VAN HET LEEVEN , ENZ en Melch. de Hondekseter ‚ en nam waar, hoe zy, op een Die en е муе, hunne penceelsfl Бесы. hadden naar den aart, de gedaante en "rt bee оор, van de huid , van de Muske en haare wer , king, op welke het Hair, de Wol, de Vederen, gerigt waren. Hy vereenigde de naauwkeurigheden van de kennis der Natuurlyke Historie, in °t Dierenryk , zodanig met de be- valligheden ів de Schilderkunst, dat de waarheid der afbeelding niet in de kunst verlooren wierd, Hoe veel tyd en vlyt hy hier toe met oordeel gebezigd heeft, getuigen de menigte van Studien en Overblyfzelen , welke onder de Kenners en Liefhebbers als keurige Klei- nodien bewaard , еп nog in zyne nagelaaten Kunst(chate ten van zyn hand gevonden worden; als mede verfchei= de Zaalen , zo met Historifche Onderwerpen, als met Bosfchen, Hofgezichten, enz. geftoffeerd met Menfchen „ Dieren , Bloemen , enz. en inzonderheid Gevogelte, gefchile derd ; waarvan een uitmuntend blyk op het Vorftelök Depar- tement in e Hage , behalven zo veele andere plaatfen, te zien is; om nu niet te fpreeken van verfcheide te en klei- nere Kabinet- en Familieftukken, onder anderen, het Fa- milieftukje van beide de Heeren рк pisscHoP , voornaame Liefhebbers te Rotterdam. ` Tot uitfpanning en afwisfeling van aynen arbeid , Ver- koos hy altoos de beoefening van eenige Kunstmaatige proe- ven mm welke geftadig zyn vernuft opfcherpen , еп zyn Kunstryke hand meer beoefend, en vaardiger tot zyne oogmerken , maaken Коп. — Zomtyds begaf hy 21сһ ‚їп naarvolging van voorige voornaame Schilders, tot het et- fen, of het fchraapen in Zwarte-Kunstplaaten, waarvan Һу, zo door Pourtretten als andere Voorwerpen, naar zyn eigen of anderer Tekeningen en Schilderyen gemaakt (*) , veele fraaije blyken heeft nagelaaten , welke onder de Prentfchatten der Liefhebbers verzameld en bewaard wor- деп; zelf zyn ‘er verfcheiden Pocaalen en andere Glas- werken voor handen, op welken hy, in den trant van zyn Vriend Frans Greenwood, zeer kunftig gefneeden heeft, Hy (3 De Kunstfchilder С. Zeg heeft, in 1747, het Por- trait van A. sCHOUMAN ten voeten uit gemaakt; naderhand is zyn Portrait door den Heer J. Perkois , Discipel van scHou= MAN, in 1788, vervaardigd; beide zyn die in Crayon getekende VAN AART SCHOUMAN, 445 ‚ Ну bad in zyne vroege jeugd pas de gewoone wyze, om fiks met rood en zwart Kryt te tekenen, verkreegen , of begaf zich tot het tekenen, naar het naakte Mensch- beeld , op de publieke Academie, waarvan hy, in 1752, Regent geworden, en tot zyn dood toe gebleeven is, en van wier nuttigheid hy zo zeer overtuigd was, dat һу, tot maar kort voor zyn einde, de Haagíche Kunstfchoole , onder деп naam van Piura bekend, ten dien. einde bee 2087, en zich daar geoefend heeft. —— Doch, overtuigd zynde, dat deeze wyze van tekenen, alhoewel meest ge- fchikt tot deeze noodige oefening der Schilders , echter , ten ‘aanzien van het naakte Menschbeeld , niet algemeen toerei= ‘kende was, ter naarvolging van zo veele andere Voorwere реп, als zich in de natuur voor een Tekenaar en Schil- дег, daaglyks aanbieden, zich echter niet altyd of door de gelegenheid tot den ошПар by de Olyverw vereischt, modelleeren , of om den aart der Voorwerpen zelve, 20 gemaklyk als voor den Kunftenaar nodig is , ter naarvol- ging gebruiken laaten, ===» zo leide zich onze jonge Kune naar vlytig toe, tot het verkrygen van eene hebbelyk- ` ‘heid om in О. Ind. Inkt, met ’t penceel, nauwkeurig , kragtig , zagt, en met malsheid , maar ’t voorbeeld van Nicolaas Verkolje , te wastchen , of, in naarvolging van - F. de Bisfchop , met deszelfs Inkt, naar de Schilderyen van ‚ van der Ulft te tekenen. Hier door wierd zyn lust uitge- okt, om ook deeze en andere groote Meesters, in hunne Schilderyen met kleuren, na te volgen, en hy vond hier сое een middel uit, om in Waterverw , op eene wyze, die men tusfchen gedekte Verw en Sappen noemt, te eg дегеп; eene wyze , die, zo veel mooglyk , de flaaffche uit- fpaaring der hoogzels voorkomt, — het penfeel van den екепааг een vryer vlugt geeft, en in de Tekeningen een zekere fikfe bewerking doet zien , welk een kunstkun- dig oog, misfchien vergeefs, zoude zoeken in dezulken , die met ееп naauwkeurige voorzigügheid , hoe fraai an- derfints gemaakt, voltooid zyn, en welke daarom te ver- ` fchoonlyker geacht worden, om dat ze als naauwkeu- гіде:Соруеп, naar de uitvoerigfte Schilderyen gemaakt , moeten voorkomen. Deze manier {chikt zich byna tot allerlei wyze van nceels - oefeningen , zo wel in naakte als gekleede elden ‚ Zyden еп Satynen Stoffen, Meubelen, enz. als tot het vervaardigen van hair, en wolagtige Dieren , tot de pluimen en kleuren van °t Gevogelte , Bloemen , Planten , Boomen en Gewasfen , Ai niets uitgezonderd, tot welke het uitfpaaren, by de Sapverwen, anders een flaafagtige of pynlyke moeite baart, En deeze manier is, by de groote bekwaamheid, het wezenlyk en gepast middel geweest, waardoor de Heer SCHOUMAN 20 uitmunt, еп, meesterlyk , allerlei Schilderyen volgens hun aart en kleur, gecopieerd heeft, Waarvan. zo veelen der voornaamfte Liefhebbers de onwraakbaarfte bee wyzen, onder meer andere werken van zyn eigen vinding, bezitten : zo als hy gemaakt heeft voor den Heer HENDRIK VAN SLINGELANDT , Wylen den Heer VERSCHUURING ‚ bei- деп in °; Hage, wylen de Heeren DE BìsscHor, en den Heer JAN SNELLEN , te Rotterdam. Ook berusten, in myn eigen Verzameling, verfcheide Werken van zyn hand, die ik uit het Kabinet van zyn Hoogheid, Prins ушем V, (*) door hem heb laaten copieeren , als mede die naar (*) AART sCHOUMAN heeft voor my, uit het Kabinet van gee melde zyne Hoogh. de volgende Schilderyen in kleuren, туп- de 16 ftuks , gecopieerd. Ао. 1771 Een Italiaansch Landfchap, met Beesten , enz. ‚ nar К, du Jardin. 1772 Een rykgeftoffeerde Kamer,. waarin twee Vrouwen „en ееп Kind in de Wieg, enz. —— Ger. Douw. 1773 Een Landfchap met verfchei- de Beesten, enz. . mn Ad, van de Velde, 1774 Een Y-gezicht, met verfchil. lende Vaartuigen, enz. — ш, van de Velde, 1774 ken jong Dametje, voedende ' ° haar gevogelte ineenVoljeere — Fan Steen. 1774 De Vlucht naar Egypte — А. van der Werf, 1714 Frans van Mieris de Oude en Vrouw ‚met haar hond op den fchoot . e ` ess Fy, van Mieris de Oude. 1775 ҮАК AART SCHOOMAR à > ду par % fraaije Schildery van Adriaan van de Veldt , vere eldende een gezicht іп de Haagfche Koekamp, eertyds uit het Kunst-Kabinet van den overleden Heer DE BIg- ScHoP, te Rotterdam; ook twee fraaije Stukken van Ga- Ariel de Metzu , uit dat van den Heere JAN HOPE, welke laatíte Stukken hy , met een verwonderlyke vaardigheid van penceelsbehandeling , die hem byzonder eigen was, in twaalf dagen, aan ’t huis van dien Heer, voor my ge maakt heeft, | SCHOUMAN bevatte de waare Energie van ieder Tafe reel, dat hy, met verrukking, voor zig zag. Hy had daar by een vermoogen verkreegen , om, door zyne behandeling van de gemelde Verwen, de Schil- derffukken der beste Nederlandíche Meesters van deeze en de voorgaande Eeuw, op de meesterlykfte wyse naat te volgen, Ну was їп zyn foort, onder de Schilders, эс geen onder de Dichters de groote Eugelfche Pope, ten aanzien van Homerùs, en onze fchrandere Charles Seo bille, ten aanzien van den verfreeven Pierre Corneille wasg " de een heeft den Griekíchen Heldendichter geen heer- Aker Engelsch, de andere den Franíchen Toneeldichter geen krachtiger Nederduitsch, doen fpreeken , dan die in alle de deelen der Schilderkunst bedreeven SCHOUMAN , die de genie, het vuur, de Kracht der eerfte Nederlandfche Schilders, uit de taal der Olyvefwen , in de taal der - Waterverwen , heeft werten over te brengen, Behandelt hy Douw of Mieris, dan ziet men een edele uitvoerigheid , zonder баа сһе zwaarmoedigheid; volgt d Kaze Een Jongeling , die bellen Мааз, d 775 Ee] ш А e naar Ё van Mieris de Onde, 1775 Рош. van Ary de Vois, gekleed als een Jaager. іп een Landtch, — dry de Vois, 1775 Tt Graf van Prins Willem den I. te Delft. .. 1775 Zo de Ouden zongen , piepen de ongen. Д 1776 e. by ’t Hats Middagren, b —— Hoekgeesd. —— ап Steen. Dieren. . ede Ad. van de Ж И, 1776 Een Landfchap , met Beesten, Г by een fpiegelend Water, —==— Раш Potter.. 1779 Ada, Gravinne van Holland. =—— 9. Holbein. , : 1779 'tPouúitret van een Botanicus, „—— F. van Мез, de Oude. « 1780 Fen Muficeerend gezellchap, == (©. Мёд, “MENG. 1298. NO, 10. | Gg H t 493 SCHETS VAN НЕТ LEEVEN, ENZ. 