Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
»Daar is hij weder !" riep hij op eens uit , en sprong zijwaarts. En inderdaad de pestvogel liet zich bemer- ken. Digt voor 's jagers voeten kwam hij uit het hoog opgeschoten gras te voorschijn. Het geweer ging als van zelf, door gcestenhanden bestuurd, los en er 272 vielcn twee pijnappels van den boom. De vogel zweef- de zegepralend in de Iucht; hij schudde ongestoord zijne redding aanbrengende vlerken , en vloog van het bosch naar den berg, van den berg naar het dal en van het dal over het meer. Onze jager volgde hem moedig en gelaten ; hij zag noch regts , noch links , de vogel in de lucht alleen wees hem den weg aan. Het was omtrent acht ure in den morgen. De vervolging werd hoe 1 anger hoe belangrijker , en meer en meer driftig. De jager wilde den vogel niet laten varen , en de vogel vloog bij voortduring duizend schreden, wel geteld , verder ; zette zich rustig op den heidegrond neder en wachtte tot dat de jager zijn geweer op hem aanlegde, om weder op te vliegen en te verdwijnen. Zoo legden beiden eenen langen weg af over vlakte en heuvels. De jager trachtte zijnen dorst te lesschen aan het wilde druivenloof, dat bijna drooger was dan zijne keel. Reeds had hij , nog altijd den vogel in zijne vlugt volgende , de helling der heuvel-keten onder zijne voe- ten , die van den top des bergs Puget tot aan kaap Montredan loopt. De beide avonturiers lieten Cassis en La Ciotat regts liggen , en volgden het wijde , lang uitgestrekte dal tusschen Signe en Saint-Cyr; beiden waren doodmoede. De nacht brak aan. Het nederige dorpje Saint-Cyr liet reeds zijne avondlichten door de vensterglazen flikkeren. Honger, dorst en vermoeid- heid , de gevolgen van den zoo ongelukkig doorgebrag- ten dag, hadden onzen vriend deerlijk gekweld. Dc 273 jager trad de deur eener herberg , de Zwarte Arend , in, waar men te voet en te paard kon onderko- men. Hij legde zijn geweer neder. Waar de vogel zijn nachtkwartier had gekozen , wie kan het zeggen? Voor den voetganger is een nachtverblijf een aardsch paradijs. De Heer Chay liet zich een smakelijk avond- eten voorzetten. Het was eigenlijk zijn ontbijt , mid- dag- en avondeten te gelijk. Daarop legde hij zich , verzadigd en welgemoed , in het zachte bed , en genoot eenen verkwikkenden slaap ; terwijl hij , niet zonder reden , droomde , dat hij den geliefden vogel met beide handen greep. Reeds vroeg , bij het aanbreken van den dag , was hij weder op de been , zoo als het een'jagerbetaamt; want voor den jager heeft , boven velen , de morgen- stond goud in den mond. Hij meende den terugweg naar Marseille in te slaan ; maar vestigde nog eenmaal zijne bedroefde blikken , onder het lozen van zware zuchten , naar de gezegende velden van het dorpje Le Castellet , waar de onbereikbare vogel , naar alle waar- schijnlijkheid , zijn nachtkwartier had gehouden. On- der zulke gedachten drentelde hij langs een' half in- gestorten tuinmuur voort , die met in het wild opge- groeid vijgenloof genoegzaam geheel was behangen. Speelsgewijze stiet hij met den loop van het geweer de op den grond liggende bladeren van elkander, terwijl zijne lippen, naar jagersgewoonte , een aanhoudend Rrrrrrr en Brrrrrr deden hoorcn. Op eens verhief zich , met vleugelgeklap en angstgeschreeuw , de be- 2?4 wiiste vogel van uit zijne rustplaats en fladderde voor- waarts in den koelen morgenwind. Achter hem ging het geweer los , maar in den wind , en onze jager strompelde en klauterde over het puin van den tuin- mimr en over den wijnherg , door den kruiddamp , den vogel achter na. En zoo vergat hij het hiuswaarts keeren. De vlugteling lokte hem van plaats totplaats, van dal tot dal den geheelen dag door verder , en met den avond bereikte de jager Hyeres , het kleine vrien- delijke Hyeres , in het genren verspreidende , met oranjeboomen beplant dal gelegen. Het was de eerste maal in zijn leven , dat onze avon- tnrier te Hyeres kwam. Hij hield onbegrijpelijk veel van oranjeappelen en den geur hunner lelie-witte bloe- sems: daarom deed hij nog laat in den avond, voor het te bed gaan , eene wandeling naap den bekoorlij- ken tuin der Hesperiden, die den Heer Filhe toebe- hoorde. Het geweer onder den arm , drentelde hij voorwaarts en bewoog de schouders zoo welgevallig , als de kloekste jager van geheel Provence. De voile maan deed hare heldere lichtstralen op de toppen der steekpalmen flikkeren , vriendelijker dan de middagzon hare glansrijke stralen op de kruinen der boomen , langs de boulevards te Parijs kan uitstorten. Onze jagtlustige musikus bezat , zoo als alle jongelingen van het zuiden , schoon hij het zelf niet bespeurde , een' rijken schat van poetisch gevoel in zijn gemoed. Hij gaf zich geheel en al aan het zoete genot der natuur- beschouwing over en verzonk in stifle behagelijkc ge- 27& dachten , onder het scheppen der aangenaamste drooffi- beeldcn. De zeewind speelde zacht en strcelcnd met zijne haarlokken , en drenkte zijnen adem met de geuren van mirthe- en oranjebloesems. »0 ! — sprak onze jager in zich zelv* — wat zou ik er om geven, als ik mijne violoncel hier had. Ik zou hier het lied der opera : Joseph in Egypte : »0 vaderlijke veldeil !" met vreug- de spelen. Gedurende deze gemoedelijke gedaehten, viel onze jager iets glinsterends in het oog; hij deed eene schrede voorwaarts. Het was eene kleine vijgcnbes- struik , die tegen een tuinmuur stond ; de keerzijden der bladeren blonken in het maanlicht met matten zil- verglans. De verrukte zwerver trad nader bij en bukte met zijn geheele ligchaam , in den vorm van een vraag- teeken , over de ritselende plant. Zij ruischte hem een zacht antwoord toe, en streelde hem door net voorover bukken , met zijne bladeren over het aangezigt. Maar de jager kreunde zich aan die liefkozingen niet : hij had iets anders gezien. Hij rigtte zich op, als eene kaars, in den vorm van een uitroepsteeken ; nam zijn geweer; laadde het en sloeg , in dreigende bonding, aan. Vijf schreden van hem af, zat op een' dorren, bladerloozen , vooruitspringenden tak , een vogel , die met zijne vleugels klapwiekte , zijne borst pluisde , en zich tot in alle vederpunten , met een zeker welbeha- gen , in cle frissche nachtlucht schudde. Reeds lag des jagers wijsvinger aan den trekker van het geweer, maar hij bleef daaraan leggen als een stuk lood ; want hij 276 kon het niet over zijn hart en geweten krijgen , om los te branden. Een arme , niets kwaads vermoedende vogel op vijf passen te schieten. — 0 schande ! welk eerlijk jager zou zijn voordeel aldus misbruiken. Het zou den ongelukkigen pestvogel, zoo na onder het schot , slimmer zijn gegaan dan wijlen Romulus , den eersten koning der Romeinen. Hij zou , bij leven- digen lijve , bij het onmisbare schot , geheel en al , in rook en vuur zijn omgekomen, verbrand en vermor- zeld ! Bovendien was het in de goede stad Hyeres , zoo goed als elders , verboden ter elfde nachtelijke ure een geweer af te schieten. Om al deze redenen ont- hield onze vriend zich van het schieten, en bleef dus onbewegelijk staan , met de monding van het geweer bestendig naar den vogel gerigt. Deze had geene zorg ; stak den snavel onder de vleugelen en sliep onbekom- merd in , als een kind aan den rand eener diepe wel- bron. Op zulk eene wijze , en met zulke voorstellingen be- vredigde hij zijne maag , die zich geheel nuchteren be- gon te doen gevoelen. Hij keek op zijn horologie , en 277 wel zoo dikwijls , dat de morgenstond zich eindelijk boven de heuvelen , ten Oosten van het stedeke , deed onderscheiden. Nu was het , volgens natuur- en men- schen-regt , geoorloofd te schieten. Onze held trad tien schreden rugwaarts en zong in ge&achten het toenmaals geliefkoosds lied van Berton : »Quand ou fut toujours vertueux , »Qu'on aime a voir lever Vaurore." Nu vestigde zich zijn oog scherper op den pestvogel, langs den geweerloop, en — hij trok af. Maar de steen knetterde vruchteloos op de pan , en de echo van bosch en veiden bleef stom. Het pankruid was, door de vochtige nachtlucht, nat geworden. De jager liet een luiden vloek zijn' mond ontglippen ; de vogel , uit zijn' slaap gewekt , rekte kop en vleugels uit , en — fladderde zuidwaarts henen. Mijn- heer Chay was hoogst verdrietig en riep alle oranje- boomen in den omtrek tot getuige van zijnen eed , dat hij den pestvogel , dood of levend , moest hebben , al zou hij ook zijne eigene jagersziel tegen de ziel van den vogel op het spel zetten. En hij was werkelijk, door jagtpassie , buiten zich zelven. Hij strompelde voorwaarts, langs de oevers van de rivier de Var; vertrapte of vernielde alle vijgenstruiken langs zijn' weg en liet zich de vruchten smaken. Op vijfhon- derd passen schoot hij naar den vogel, maar te ver- geefs , en hij dronk , als koning David op zijne vlugt , het water eener nabijzijnde bron. Hij ontwaarde niet, hoe zijne maag van honger in een kromp, en zijne VIJFDE JAARGANC. 18 278 ingewanden rommelden; hoe zijne voeten tintelden en opzwollen. Met bevende lippen , slapeloos matte oogen , de aderen zijner handen blaauw opgeloopen; de haren overend staande onder den vilten hoed; het voorhoofd door de zon verbrand, met zweetdroppels bedekt, en bloedrood opgezwollen , — zoo landde hij den volgen- den dag te Nizza aan; liep, zoo spoedig mogelijk, in het logement : de zwarte adelaar , en wierp zieh , nit- geput van krachten , ja sehier half dood , te bed. De weldadige natuur gnnde hem eenen verkwikken- den, achttien uren durenden slaap. Hij ontwaaktc; wreef zich de oogen en schelde , om een ontbijt te be- stellen. Een knecht verscheen, boog zich en sprak: »Che domanda la sua Eccellenza?" — »Wat koekoek, — riep de jager — heeft de verwenschte pestvogel mij dan naar Italie heen gevoerd, terwijl ik geen vvoord ltaliaansch versta ! zoo zal ik dan van honger moeten sterven!" In dezen hoogen nood, nam hij zijne toe- vlugt tot de algemeen verstaanbare gebaartlentaal , om den knecht den hongerdood begrijpelijk te maken : y>Brodo? manzo? vitello?" vraagde de knecht. »Brodo, manzo, mteUo,u antwoordde Chay, met het hoofd knikkend, daar hij in zijnen hongersnood met alles te vreden was. Hij stond op en kleedde zich. Toen hij naar zijn vest greep, overviel hem eene schrikkelijke , terneer- slaande gedachte. Zijn laatste vijf-frank-stuk had hij te Hyeres uitgegeven. Zijne benrs lag voor hem op -len schoorstecnmantel , nitgestrekt , plat en ledig. 279 Traneri kwamen in zijne oogen. Hij deed, wat men in znlke noodlottige omstandigheden , gratis, en het l>este kan doen: hij hield eene zwaarmoedige alleen- spraak. »0 hemel! — zoo sprak hij — hoe zal het mij gaan, mij, ridder van de droevige figuur? als de kastelein mij de rekening der vertering voorlegt, en ik hem in zijne taal geen woord kan zeggen ter mijner verontschuldiging?! Keen, liever als een eerlijk man van honger sterven, dan met schimp en schande als een insolvente te blijven zitten. Het is beslotenl Ik roer het onbetaald ontbijt niet aan, voor ik zeker ben van waar ik het geld voor de rekening zal beko- men !" Juist was onze held, door dit moedig besluit, eenig- zins met zichzeiven bevredigd , toen de knecht met een groot schenkbiad binnen trad, en een heerlijke geur van gebraad en smakelijke geregten zich door het ver- trek verspreidde. Onze doodhongerige vriend wa- pende zich met heldhaftige onthouding. Met trotsche, afwijzende gebaarden en uitgestrekte armen, wees hij den knaap met zijne schotels de deur. Deze zag hem met verwondering aan. »Hebt ge eene violcncel?" — vraagde Chay — un grand violino , una Cosa che fa cosi?" en ter verduidelijking , plaatste hij zich achter een' stoel , en streek met den laadstok van zijn geweer over een der voorpooten, even als speelde hij een' bas. — »Ah ah ! — riep de knecht — - una bassa cantante! un violoncello! ce n'e uno nelV osterial" Hij liep spoedig naar beneden, en kwam een oogen- ic 280 blik daarna met eenc violoncel terug, die hij voor de knieen van onzen vriend nederzette. Op het zien van het muziek instrument helderde zich plotseling het gelaat onzes lijdenden jagers op. Hij omhelsde het ; hij liefkoosde het , even als wan- neer men een' boezemvriend in een wildvreemd land wedervindt. In weemoedige verrukking riep hij uit: »0 hemelsche kunst! laat mij in uwe heilige dienst alle folteringen van gebrek en honger overwinnen ! Een lied van Mehul zal mijn ontbijt zijn !" Hij stemde het instrument ; het gaf een' zuiveren , krachtvollen toon van zich. Hij preludeerde met de solo uit het tweede bedrijf der Vestaalsche maagd , het tooneel, waarin het altaar-vuur uitgaat. Eigenlijk — dacht hij bij zich zelven — is de solo uitsluitend voor de klarinet gecomponeerd ; maar als ik Spontdji aantref, daar ik nu toch in Italic ben , zal ik hem raden , om ze voor de violoncel om te werken. Wclk eene betere uitwerking zal het hebben! Goed zoo — nu iets van Mehul, van den voortreffelijken Mehul; groote aria uit Joseph." De violoncel klonk , en deszelfs liefelijke , dieptril- lende toonen weergalmden door geheel het huis. Aan deuren, vensters en trappen stonden de toehoorders te luisteren. Men had in het stadje meermalen groote stukken uit fransche melodien gehoord , maar die nimmer zoo voortreffelijk hooren uitvoeren als door Chat's spel. Men stond met open monden te luiste- ren; riep gedurig »bravo, bravissimo /" en klapte 281 onophoudelijk in <le handen. Eer nog cen uur was vervlogen , wist de geheele stad reeds , dat Apollo des nachts was aangekomen , en eer de avond aan- brak waren er reeds , ter zijner eere , sonnetten in omloop, die met de woorden aanvingen: »0 Febe francese, Dio della musical" Maar Phebus had nog niets in de maag en was nog dood nuchteren. Eindelijk trad de logementhouder met de beleefdste eerbiedsbetuigingen de kamer binnen; naderde den kunstenaar , en gaf , in half fransche bewoordin- gen, de bede te kennen of la sua Eccellenza zijn huis de eer wilde bewijzen van in de groote zaal een concert te geven, de entree tegen twee francs. Het laat zich begrijpen , hoe dit voorstel onzen vriend opfleurde. »Met het grootste genoegen , — hernam hij — gij kunt het aankondigen en de groote zaal daartoe in gereedheid laten brengen. Meent gij dat het voordeel zal opleveren?" — »Voor 150 franes blijft ik borg!" — sprak de waard. — »Goed!" — zeide Chay — laat het tegen morgen aankondigen , en laat mij nu een ontbijt opdisschen." Na het ontbijt , maar tevens het middag- en avond- eten , zette zich Chay aan het zamenstellen van zijn concert-programma , als volgt: No. 1. Serenade uit Montano en Stephani ; No. 2. De pestvogel, een nottumo, nieuw thema met variation; No. 3. Het jagerfinale uit Hendrik IV 'sjongelings jaren; No. 4. Lied »Quand ou fut toujour s vertueux. No. 5. Groote aria »En vain Pharaon mz" uit Joseph in Egypte , van Mehul ; No. 6. 282 Afscheid van Nizza »Nice, miaNice, addio"; denkunst- vrienden dezer stad toegewijd , door Chat. De waard ontving het lijstje, en vraagde: »denkt uwe genade. lang in Nizza te blijven?" — »VoIstrekt niet, ik wensch dadelijk na het concert te vertrekken.1' — »Heeft uwe genade dan al hare zaken in dezen om- trek geeindigd?" — »Ja, bijna alle. Hoe kom ik langs den kortsten weg weder naar Marseille?" — »Daartoe vindt uwe genade overmorgen de schoonste gelegen- heid. Er vertrekt een schip naar Toulon , een nette brikschip: La merge des sept douleurs. Daarmede kunt gij vertrekken; het is eene speelvaart. Op mijn woord! ik raad u goed. Geloof mij en bcstel u eene plaats op het schip." — »Wanneer kom ik dan te Toulon?" — »Des avonds bij tijds, nog v66r den nacht. Om dezen tijd heeft men altijd goe- den wind derwaarts." — »Inderdaad, dat is mij aan- genaam. Dan heb ik, bij deze gelegenheid, het ge- noegen Toulon te zien , waar ik nog niet ben geweest." — »Komt uwe genade dan niet van Toulon?" — » Wei neen! ik kom regis en links over het veld; ik liep, met het geweer in den arm, eenen vermaledijden vo- gel tot hiertoe na; daar zal ik lang aan denken." Den avond van den volgenden dag kwam. Het con- cert ving aan, en liep ten einde. Het was eenigzins eentoonig, maar het bragt den kunstenaar toch een paar honderd francs op. Ah, dacht hij, het is twee- maal zoo veel , als ik voor de tehuis reis noodig heb , en dcrhalve vcrdcelde hij honderd francs onder de 283 dicnstboden van hct logement, die hem daarvoor met lofspraken en zegenwenschen overlaadden. Den vol- genden morgen, ter bestemden tijde, ging het brikschip, met onzen vricnd aan boord, naar Toulon onder zeil. Het gins nem > ^ bijna alle reizigers. Bij het af- varen had hij voortreffelijk weder. Voor zijne verrukte oogen breidde zich de zee langzamerhand nit , en ver- hief zich in ontelbare kleine, schuimende golven , ter- wijl in elke golf eene zonnestraal , als in ecnen gekleur- den spiegel flikkerde. De zeilen zwollen lustig door den wind; de kleine golven doken onder de gewelfde borst van het vaartuig , en deden een geruiseh en ge- murmel hooren , even als eene zachte Italiaansche al- leenspraak. Onze vriend ademde met gezwollen borst de frissche Iucht van het bruischende zee water in , den geur der mosselbankcn en dien vanhetteer, waarmede de scheepsplanken waren gesmeerd. Hij wandelde op het verdek been en weder ; inwendig gelukkig en ziels- tevreden , met opgeklaarden blik en juichend hart rond- ora zich heen starend. Der effene en bekoorlijke zee wierp hij vleijende groeten toe. »Hoe heerlijk is het hierl — sprakhij — gezegend zij de pestvogel en mijn beschermgeest , die mij herwaarts hebben gevoerd." De kapitein zat aan den voet der mast en nam zijn ont- bijt. Chay ging tot hem: »Heerlijk weder, kapitein! dat wij heden hebben; niet waar?" — »Landwind!" bromde de zeeman. — »Nu ja, en dan..." — »Nu, wat meent ge dan?" — »Ik meen, ik meen;" zei Chat, en mecnde verdcr niels, maar blikte naar den 284 hemel; floot een liedje en ging naar den stuurman. »Wij hebben landwind, oude, niet waar?" De stuur- man gaf geen antwoord, en onze praatachtige vriend begaf zich weder naar den kapitein. »Heden avond , kapitein ! — zei hij , zich de handen wrijvend — zijt gij mijn gast bij een' beker punsch." — De kapitein schudde het hoofd. — »Wat wij daar ginder zien is kaap Li- cie, niet waar?" Nu liet de kapitein zich hooren. »Duizend donders! — riep hij, en wierp zijn ontbijt in zee — al weer Engelschen !" Chay trad , van schrik , eenige schreden achteruit. » Engelschen! — riep hij — om 's hemels wil , zijn het werkelijk Engelschen , die gij ziet? Waar dan, waar?" De kapitein stampte woe- dend met den voet. » Vier , vijf , zes , zeven fregatten ; hel en duivel!" De arme musikant werd doodsbleek. »Zullen zij ons gevangen nemen?" — vraagde hij in stilte. »Voor den duivel niet; waarachtig niet! —riep de grimmige zeeman — veeleer zal mij..." — »Wat? wat dan?" — vraagde de kunstenaar, klappertan- dend. — »Eer steek ik de brandende pijp in het kruidvat, en jaag de brik met man en muis in de lucht!" De overmaat van schrik bragt onzen vriend tot zich zelven, zoodat hij weder begon te pra- ten. »Hoor, heer kapitein! hoor toch, — riep hij uit — hoor toch naar mij." — »Neen , ik hoor alleen naar hetgeen verstandig is! Hei daar, waar is mijne pijp?" — »Hoor toch , heer kapitein ? Bedenk toch , dat gij huisvaders aan boord hebt, mij, bij voorbeeld. Ik, ziet gij , hoort gij , ik heb eene vrouw en zeven kin- 285 deren te onderhouden ! Necm het ter hartc , heer ka- pitein ! Uwe vrouw , denk toch aan uwe gemalin V1 — »Och! voor den duivel! met je bedenken! ik ben cen jong gezel!" — »Heel goed, voortreffelijk ; maar be- denk toch..." — »Wat babbel je toch, mijnheer de komediant? ik heb alles reeds beslist. Ik heb geen lust, om bij die schoftige Engelschen op de roeiban- ken te zitten, en mij de ziel uit het ligchaam te roeijen, versta je me?" — »0 zeer goed, zeer goed, heer kapitein, ik versta u. Laat ons goede vrienden blijven !..." — »Basta, mijnheer de komediant, maak ons ruimte om te manoeuvreren ; scheer jenaarbeneden in de kooi en bidt. Voort, voort!" De morgen-nevcl was weggetrokken , en het eskader van sir hudson lowe lag nu duidelijk voor het oog der reizigers. Zeven fregatten en verscheidene kleine vaartuigcn vormden eene zoo wel zamensluitende keten voor de reede van Toulon, dat geen notedop er door kon slippen. Onze vriend leunde met knikkende knieen en betraande oogen op het achterdek. »Die pestvogel , die pestvogel !" riep hij , en zuchtte onder het uiten dezer woorden. De kapitein kommandeerde de 6ene manoeuvre na de andere , de eene nog vreese- lijker dan de andere. Eene sloep verlict het vlagschip en schoot op het brikschip toe, even als een kroko- dil op zijne prooi. Ja, mijn lieve mijnheer! bij Trafalgar, toen ik daar was op den Pluto , hebben we ticn duizend zulke noten present gekregen." — »En dat om een pestvo- gel !" — prevelde onze vriend , sidderend. — »Wat meent mijnheer?" — vroeg de oude. »Niets, goede vriend ; ik meen volstrekt niets !" »Bij je stukken , jongens! — kommandeerde de kapi- tein , met eene stem , als de brullende noordewind — bij je stukken !" Het was een oude zeerob die kapi- tein ! de kogels en hij waren reeds lang goede beken- den. Hij had wel van blijdschap willen opspringen , dat hij we6r kruid rook. Zijn hart was zoo vast en taai , als zijn geteerde scheepsmuts. Bij onzen beven- 287 den , neergezonken vriend , werd de nieinvsgierigheid meer en meer opgewekt. Hij rigtte zich een weinig op , om voorzigtig over boord te kijken, Welk een aanbhk? De haren stonden hem te berge! Honderd schreden voor hem , zag hij de sloep. Een wilte rook- wolk ging uit haar op , uit welker midden een rood- achtige bliksemstraal flikkcrde , en het volgende oogen- blik hoorde hij , aan het achterboord van het brik- schip, de planken kraken. »Dat was goed gemikt!" riep de stuurman. — »Nu, wat doet gij daar toch, mijnheer de passagicr — riep de kapitein — hebt ge uw geweer alleen voor de muizenjagt? Haalt het te voorschijn ! Ge kunt het hier gebruiken !" — Onze vriend beefde over al zijne leden , hij sloop , of beter gezegd , hij kroop , door het gat van het luik , naar beneden , en was bijna van den trap naar tusschen- deks nedergetuimeld. — Daar beneden in de kajuit stond het armzalige geweer , treurig en in een hoek leunend. »Daar is het !" zuchtte hij , en in die zucht lag de herinnering aan de geheele, lange lijdensge- schiedenis der laatste dagen , die hem bij het zien van het onschuldige moordgeweer , des te dieper door het hart sneed. De beenen wilden hem niet meer dragen. Hij wierp zich troosteloos in de hangmat , en beval zijne ziel aan God. Kunstenaars hebben — men weet het — een zeer ge- voelig zenuwgestel, en het is daarom geen wonder, als bij hen , na eene geweldige opgewondenheid , eene piotselinge neerslagtigheid plaats grijpt. Dan voeien 288 zij , in al hunnc ledematen , eene zekere vcrmoeidheid. De werkzaamheid der hersenen verflaauwt, en de slaap overmeestert hunne zinnen. Het ging hier dus zeer natuurlijk en volkomen physiologisch toe , zoo dat Chat, na weinige oogenblikken , in zijne hang- mat insliep. Zijn bed wiegde hem hcen en weder; van een onrustigen slaap verviel hij in een' won- derlijken droom. Eerst zag hij niets dan Engelschen , met pestvogelveren op hunne hoeden. Zij kwamen op hem toe; bromden: Goddam! Goddam! en wilden hem in eene violoncel opsluiten. Dan zag hij niets dan groote klokken rondloopen , en de klepel in elke klok was een zes en dertig ponder. Op eens liep eene Engelsche sloep , met voile zeilen , te Nizza de eoncertzaal binnen. Hij speelde , en boven op een tak hulst of steekpalm, zaten Pharao en Joseph, en rie- pen hem , in het Egyptisch : bravo , bravo ! toe. Dan kwam de geniale Mehul , maar in de uniform van een scheepskapitein , en kommandeerde eene cantate met drie rijen kanonnen op het dek. De hemel weet , hoe lang onze vriend zoo slapend zou hebben ge- droomd. Toen hij ontwaakte, was het donker om hem heen , en , hoe donker ? eene tastbare duisternis , zoo als de dichters zeggen. Hij luisterde, luisterde; maar — vernam niets, dan een stii, lang, aanhou- dend fluiten , en dat zoo hoi , zoo akelig , als of de zielen der afgestorvenen , op de vleugelen des winds , hem voorbij zweefden. Eene rilling overviel hem. »Waar ben ik ? — sprak hij bij zich zelven — ben 289 ik in het niet verzonken ?" Dit schrikwekkend vermoe- den werd hem , met elk oogenblik waarschijnlijker. Geen geluid deed zich hoegenaamd hooren. Alles was , als de stilte vanhetgraf; alles dikke, digte duisternis. In gedachten verdiept , hield onze held eene alleenspraak. »Zeker, zeker — zei hij — ben ik in het niet verzonken ; ik lig midden in het niet; wat zal ik aanvangen? welk leven kan ik Ieiden ?" Na rijpelijk overwegen , kwam hij op het denkbeeld , dat het beste in zijn' toe- stand zou zijn — niets te doen. Deze gedachte drukte hem hoe langer hoe dieper ter neder. Hij lag een' ge- ruimen tijd stil , als in het graf , en verroerde geen lid. Op eens hoort hij , niet ver van hem af , in het duister, eenige zware stappen naderbij komen. »Wie daarl" riep hij, met eene soort van doodenstem. »Ho ho!" — hoorde hij antwoorden — »ligt gij daar nog rustig en wel in uw slaapstee* , heer komediant ? Marsch , op de beenen , en er uit ; de reis is ten einde ; we liggen in de haven !" Chat sprong , verrast en opgetogen , in zijne hangmat op tegen de zoldering. »In de haven ? — riep hij — God zij dank !" Hij klapte in de handen , stak ze uit naar die zijde , van waar hij de stem had gehoord , en van waar eene flaauwe schemering van boven neder- viel. Hij vond eene ladder en klom naar boven ; en ziet , daar flikkerden de sterren boven zijn hoofd , en voor hem lag de verlichte stad ; terwijl hij de teer- en brandlucht der scheepswerven van verre rook. »God dank ! juichtte hij , uit de volheid zijns harten — wij zijn in Toulon !" 290 De oude stuurman zat op het dek. Chay groettc hem met een verruimd gemoed. »Nu , mijn vriend! wat zijn wij er gelukkig afgekomen !" — »Ja wel ge- lukkig — riep de oude — de heilige maagdheeft, ter liefde van haar schip , een wonder gedaan ! Juist op het oogenblik , dat de engelschman ons wilde nemen , zond ze hem een' storm op den hals , en die heeft hem den kop gewassen. Maar , hoe hebben wij ook gemanoeu- vreerd! Wat zegt ge van onze manoeuvre, heer ko- mediant? hee?" — »0, het was eene voortreffelijke manoeuvre!" — »En welk een storm! tien knoopen liep ons schip in een uur!" — Nu eerst schoot onzen vriend de schrik over het doorgestane gevaar in de beenen. »Om 's hemels wil — riep hij — een storm?" — »Hoe , wat duivel ! — zei de oude — ge doet even als of ge er niet bij waart geweest!" — »Ik, wel zekerlijk, wel zeker, de storm 0 hemelsche moeder!" — En nu daalde , stil en bedaard , onze held weder in de donkere kajuit, om te danken en zijn geweer te gaan halen. Eenige minuten later , sprong hij , met het geweer in den geweer-zak op den arm, luchtig gelijk hij was , in eene der vele booten , die ten dienste der aankomende reizigers gereed liggen. De boot gleed voorwaarts , en met drie roeislagen voelde de reiziger , tot zijne hartelijke blijdschap , den vasten grond onder zijne voeten ; hij stond op de stevig gemuurde kade. »God zij dank! — sprak hij — ik ben in Toulon; tien men van Marseille! Morgen kan ik tenuis zijn. Nuda- 201 delijk naar een goed kwartier , en te I)ed.,' Hij bcvond zich in eene regtlijnige straat. Ter beider zijden waren nog eenige winkels open en verlicht. Vdor het naast- bijgelegen huis brandde een groote lantaarn , en , bij zijn schijnsel , zag bij een' zwarten adelaar boven de deur. »Dit is nu de derde zwarte arend opmijne reis — dacht hij — maar dat zegt niets; wij zullen hem niet voorbij gaan. Gargon! riep hij binnentredend , eene kamer en een goed bed !" — Een lummelige knaap , die zijne witbonten slaapmuts over de ooren had, kwam , op het geroep van den aankomenden gast, te voorschijn; ging, als een stomme nachtwandelaar , vdor hem uit; bragt hem in eene kamer; zette het lichtop de tafel , en verwijderde zich , zonder goeden nacht te zeggen. »Lompert! — prutteldeonzevriend - maar, in- derdaad , zdd ontvangt men reizigers , wanneer ze niet , als groote heeren , komen aangereden. Omdat ik niets meebreng dan mijn geweer , beschouwt hij mij als eene nul in 't cijfer." Maar hij vond spoedig troost voor deze minachting. Hij wierp zijne kleederen nit, en stapte spoedig, met innig welbehagen in het bed, als in een verkwikkend bad. Hij genoot een' slaap , alsof hij al de slapelooze nachten zijns levens wilde inhalen; hij sliep zoo rustig en vast, als een kind; terwijl vrolijke droomen hem omzweefden. De volgenden morgen wa- ren de zon en onze vriend te gelijk op, als hadden zij , gelijk broeders , in het zelfde bed rustende, el- kander gewekt. Ciiay sprong op , kleedde zich , sehel- de ; en , toen de knecht binnen trad , wierp de gast 292 een vijf francs stuk op tafel, met de woorden — »Daar , voor kamer en bed; het overige voor u." Dit gezegd hebbende, nam hij het omwikkelde geweer onder den arm , en was in drie sprongen beneden en op straat. Hij zag om zich been. »Wel satans ! — sprak hij in zich zelven — er zijn prachtige straten in Toulon. Ik wenschte het arsenaal wei te zien , als ik er tijd toe had. Maar de hoofdzaak is , dat ik heden bij tijds naar Marseille kom , derhalve — voorwaarts !" Onder het fluiten van een vrolijk jagersliedje , kwam Chat op eene plaats, waar een aantal voerlieden met huurrijtuigen stonden. Hij ging tot hen, en vraagde of er ook gelegenheid naar Marseille was ? Een der koetsiers knikte , zonder te spreken , met het hoofd , en wees met zijne zweep naar eene kales , waarin reeds drie personen zaten, en op den vierden wacht- ten. »Vertrek je dadelijk?" vraagde Chay. De koet- sier knikte nogmaals en klom op den bok. Onze vriend sloop in het rijtuig; groette zijne drie reisge- zellen en zette zich op zijn gemak in zijn hoekje No. 4. »Ik moet zeggen, — dacht hij bij zich zelven, — dat het regt gelukkig uitvalt ! Sedert gisteren , is het toeval mij weder gunstig geweest; maar het was ook hoog tijd geworden." — De wagen reed vlug voort; de drie passagiers zaten stil en spraken geen woord. Er heerschte een slug, langwijlig zwijgenin de naauwe ruimte, en dat hield onze praatgrage vriend niet uit. Hij liet geene poging onbeproefd , om een gesprek aan te knoopen. »Het gaat goed vooruit," — zeide hij — 293 maar het hielp niet. »Het is een wonderschoone mor- een," zoo ging hij voort, — maar het was of hij tot dooden sprak. »Men reist te land toch geruster dan op zee;" — den drie overigen scheen dit volkomen onverschillig te zijn. Nu begon hij te begrijpen , dat hij het wat duidelij- ker moest aanleggen ; daarom wendde hij zich meer bepaald tot zijnen bimrman ter regter zijcle, »denkt gij, mijnheer, dat wij vroeg genoeg zullen aanko- men?M — »Alle venti tre" (ten 23 ure , dat is: een nur na zonnenondergang) antwoordde de buurman. »Alle venti tre? — hernam Chay — mijnheer is zeker een Italiaan, Signor Ilaliano?" — » Signor si." — »Uit Nizza?" — »2>i Firenze " was het wederantwoord ; y>de Florence? — nit Florence? wel duivels, dan zijt ge nog ver van huis ?" — Na dit kort gesprek , wendde Chay zich tot zijn overbuurman ; »vergeef het mij, mijnheer, als ik mij niet bedrieg, meen ik reeds crgens het genoegen te hebben gehad u te ontmoeten. Zijt ge niet van Marseille?" — » Signor , no! di Li- vorno." — »Zoo, zoo, nit Livorno; in Livorno ben ik niet bekend." — Nu nam ook de derde reisgezel , die tot hiertoe somber in zijn hoekje had gezeten , het woord op, en zeide : ?>Jo sono di Pisa." — »Zoo, waarachtig! — riep Chay en lachtte — dat treft al heel bijzonder; drie Italianen en een Franschman." — »Als het u welgevallig is — ging de Pisaner voort — ik spreek een weinig fransch." — r>Tant mieux — zei Chay — dan begrijpt gij ook , dat ik wel versta , wat men mij VIJFDR JAARCANG. id 294 in het Italiaansch zegt, maar zelf nieU meer dan efn paar woordcn kan radbraken. Als ik u in Marseille van dienst kan zijn , hebt gij slechts te bevelen." — »Gif zijt zcer vriendelijk , mijnheer," — antwoorddede andere. — »Inderdaad , — hernam Ciiay — ik kan mij best in uwe plaats stellen ; ik weet zeer goed , hoe men op eene vreemde plaats in verlegenheid kan komen. Zijt gij reeds vroeger in Marseille geweest?" — »Nog nooit." — »Dan znlt gij eene fraaije stad zien; fraaijer, ja veel fraaijer, dan Toulon. Gij reist zeker voor zaken naar Marseille?" — »Niet naar Mar- seille , maar naar Florence." — »Dat wil zeggen , gij zult van Marseille , per scheepsgelegenheid , naar Flo- rence vertrekken ?" — »De hemel behoede mij ! met rijtuig." — »Gij zijt dus, naar ik merk , bevreesd voor de zeereis/' — »Volstrekt niet ; wat denkt gij van mi]*?1' — »Nu ik meen, wegens de Engelschen...." — De Pisaner werd ongeduldig ; »wat praat gij van de Engelschen? ik begrijp eigenlijk niet, mijnheer, wat gij meent; ik zeg u, deze beide heeren en ik, wij gaan alie drie naar Florence." — »Zoo, zoo — sprak Ciiay — gaan de beide heeren ook met u naar Flo- rence ; nu , het is eene reis van tachtig of hondcrd mijlen." — »Ik zie wel , dat een franschman altijd tot schertsen gezind is. Honderd mijlen , zegt gij ? Met Gods hulp , zijn wij er heden voor den avond." — »Hoe, daar? in Florence?" — »Ja zekerlijk." — »In dezen wagcn?" vraagde Chay, wien het hoofd begon te dnizelen. Chat zag zijne reisgenooten met starende blikken aan. »Houd eens op! — riep hij —heidaar! koetsier, houd eens op !" De koetsier hield stil , ging van den bok en kwam aan bet portier. »Waar rijdt ge mij heen? — riep Chat hem toe — dove andate ? dove caminate ? mounte ana?' voegde hij er ontsteld , in zijn' pro- vencaalschen tongval bij. r>Eh, a Firenze ," bromdc de paardenmenner. »Wat, naar Florence? Wees zoo goed cr mij dadelijk uit te laten; zet mij hier in het dorp af. Dat dorpje moet ik kennen , het is le Bausset ! Daar heb je vijf francs , en ik ga te voet naar Marseille. Zoo gezegd , zoo gedaan. Hij wandelde met zijn geweer naar het dorpje. »Goddank, dat ik van dien kerel ben afgekomen !" dacht hij , en snelde de deur eener herberg binnen. »Garcon! dc la Mere," riep hij. Een jong, schoon meisje kwam te voorschijn , zag zijne gebaarden lagchend aan en sprak : »non c'e bicrra." — »Is dan een ieder hier Italiaansch ! — riep hij en werd hoe Ianger hoe onrustiger — hoe heet dit dorp? il 19* 206 name di quel vilagio?" — »Ponto d'Era^ hcrnam hef meisje. — »Van dit dorp heb ik in mijn geheele le- ven niet gehoord ; maar na Ponto d'Era , lief kind , che si trova?' dan komt toch le Bausset, niet waar?" — »Dopo ponte d'Eru, Empoli" — »En wat komt dan ; le Bausset immers?" — »Firenze " hernam het meisje. Dit antwoord trof onzen vriend als een donderslag. Zijne handen vielen voor hem op de tafel ; de tong in den mond was hem als verlamd; een kwartier lang stond hij als een standbeeld. Een teug bran- dewijn bragt hem eindelijk tot zijne bezinning. Hij liep de denr uit , om het dorp en den weg in oogen- schouw te nemen. Op het kerkplein vond hij , tot zijne groote vreugde , vier fransche soldaten. »Dat zijn landslieden , — dacht hij •— die zullen wei eerlijk met mij omgaan." Nog wilde hij niet gelooven, dat hij zoo ontzettend ver van huis was. Hij verlangde bewijzen , afdoende , handtastelijke bewijzen van zijne misvatting. »Brave kamaraden ! — riep hij den soldaten toe — ik ben een ongelukkige Franschman, en heb mij onderweg deer- lijk vergist. Weest zoo goed , en zegt mij , hoe heet de naaste stad aan deze zijde?" — nLivorno,'* antwoordde de sergeant. — »Och hemel , dus werke- lijk Livorno! en als men den gindschen straatweg volgt, waar komt men dan?" — » Te Florence — sprak de soldaat; wilt gij ook nog meer weten?" — »Har- telijken dank , sergeant !" antwoordde Chat. De sol- daten gingen verder. Onze vriend stond op den 297 Toskaanschen grooten weg, als vastgenageld en, even als de zoutpilaar op den weg naar Sodom, onbe- wegelijk; maar zijn binnenste was in eene harts- togtelijke beweging ; en toen hij , na eene lange tus- schenpooze , zijne voeten weder in beweging stelde , had men aan zijne fonkelende oogen duidelijk kunnen bemerken , dat hij van een wanhopig besluit zwanger ging. »Dat is te veel — zuchtte hij, terwijl hij de straat van het dorp uitging — dat is niet langer te verduren! De hemel vergeve het mij, maar als ik een einde aan mijn lijden maak , dan kome mijn bloed over den helschen pestvogel!'* — Reeds had hij het dorp ver achter zich; hij was midden in het veld, aan een water, dat nevens den Florentijner straatweg stroomde. Hij haalde zijn geweer uit den grijzen linnen zak te voorschijn : stootte het lood in den loop; bad den hemel nog eens om vergeving voor zijne zonden, zette het geweer op den grond, en plaatste zijn voorhoofd op de monding. — In deze houding, sprak hij nog, met gebroken hart, een kort latijnsch schietgebed, voor het laatste oogenblik zijns levens uit, en, bij elken regel, zei hij, zuch- tend: »0 die rampzalige pestvogell" — Reeds zocht hij met zijn' voet naar den trekker van het geweer, om af te drukken, toen hij op den weg eenige men- schelijke voetstappen vernam. Verdrietig over deze stoornis, rigtte hij zich op en zag twee jonge lieden op hem aankomen. In een oogenblik was de jager al zijn leed vergeten; sprong naar beneden over gras en riet, en bragt zijn buit zegcvicrend te voorschijn. »Dat was een schot! — 299 riep liij en dc vreugde blonk uit op zijn gclaat — dat was een heerlijk schot!" Hij laaddc het geweer op nieuw, en stelde zieh, in zijne opgewondenheid , verdere veroveringen voor. »Dat is hier een heerlijk jagtoord, eene ware verblijfplaats van waterhoenders. Voorwaarts, voorwaarts!" — Hij stapte met groote schreden voort, en de reiziger, met zijn zakboek nog in de hand , zag hem langs den weg , achter de olm- boomen en de frisch groene druivenranken , die nog heden ten dage , even als ten tijde van den iatijnschen dichter Virgilius , het sieraad der landstreek uitmaken , verdwijnen. Met vlugge schreden en een vrolijk gemoed, door- zweefde onze vriend het behoorlijke dal, waar Alfieri, in verrukkende dichterlijke vervoering, zijne gezangen vervaardigde ; het Val d'Arno, omringd door woeste bergen en langzaam zich verheffende heuvelen, waar de lagchende witte landhuizen uit het groen te voor- schijn treden; waar de heldere Arno, met zijne blaauwe- murmelende golven, den bloemrijken oever besproeit. Nu ging den wandelaar het hart open; hij juichtte het heerlijke landschap toe; in verrukking omhelsde hij de boomen en bad hun , in gedachten , om het zoo geiuk- kig verhinderde voornemen niet aan anderen mede te deelen. Zijn ligtzinnig en kinderlijk kunstenaars ge- voel gaf zich over aan den jagtlust, even als vroeger aan de vertwijfeling, en dat met geestverheffing en naive vooringenomenheid. De lucht weergalmde van oude en nieuwe jagtliedercn ; alie tien minuten vimrdc hij 300 zfjn geweer af , en het was hem hetzelfde of hij een7 vogel trof of niet, 166 groot was zijn genoegen, bij het schieten. Hij gevoelde zich, als in eene nieuwe wereld verplaatst, als in een nieuw leven, en, in zijne opgewondenheid zegendc hij duizendraaal den pestvo- gel, de Engelschen, den storm, den koetsier: alles, wat hem tot dit geluk had gebragt. 