VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
En, eindelyk , is het Opperhoofdig , vermids de Opper- daik ecn onbepaald en bykans volftrekt Gezag bezit, *t O 4 ‘welk DER INWOONDEREN VAN SYRIE. 187 hy voor een beginzel van alle deugd houdt; en dit voor- oordeel is niet ongegrond: want de ondervinding heeft hun geleeraard , dat gierige Shaiks nooit Mannen waren van wyd ftrekkende uitzigten; van hier by hun het juist en Laconisch Spreekwoord: Een Geflooten Vuist, een Be- krompen Hart. e Om deeze kosten goed te maaken, heeft de Shark niet dan zyn kudde , eenige plekken bearbeiden grond , de inkomst van den buit en de fchatting van de openbaare wegen geheeven : het geheele beloop betekent weinig. De Shaik, by welken ik my’ in het Land van Gaza bevond , omtrent het einde des Jaars MDCCLXXXIV, werd voor een der vermogendfte in deeze ftreeken gehouden ‚en nog- thans gingen zyne bezittingen, die van een welgezeten Boer by ons, niet te boven. Zyne goederen , beftaande in eenige Pelteryen , Carpetten , Wapenen, Paarden, en Kameelen , konden met elkander geen 50,000 Livres haa- len. Wy moeten, derhalven , van de Bedouinen fpreekende , aan de woorden Prins, of Opperhcer, de denkbeelden niet hegten , welke deeze woorden doorgaans mede brengen. Zy gelyken meer naar de Boeren , in berg- agtige Landftreeken , zo in de cenvoudigheid hunner Kle- dinge, als in hun Huislyk Leeven en Zeden. Een Shaik, die het bevel voert over soo Paarden , rekent het niet: be- neden zich, zyn eigen Paard te.zadelen en op te toomen, "er haver en gekapt ftroo aan te geeven. In zyn Tent. maakt zyne Vrouw de Koffy gereed, kneedt het deeg, en heeft het opzigt op het toebereiden der Spyze. Zyne Dogters en Vrouwlyke Bleedverwanten wasíchen het Lin- nen, en gaan, met kruiken op ’t hoofd, en fluiers voor het aangezigt , om water te putten. Deeze Huislyke Zeden komen volmaakt overeen met de befchryvingen vam die der Helden , welke wy by Homerus , en die der Aardsvaderen , welke wy by moses, aantreffen. De eenvoudigheid , of liever de armoede der laagere ran- gen, onder de Becouinen, is geévenredigd aan °t geen wy in derzelver Hoofden hebben waargenomen. Al de ryk- dom van een Gezin beftaat in tilbaare have, en -uit de’ volgende goederen: eenige weinige Kameelen , eenige Gei- ten cn Hoenders; een Merrie, met Toom en Zadel; cen Tent, een Lans, van zestien voeten lang, een kromme Sabel, een roestig Musket met een vuurflot of lontftok , een Pyp, een Handmolen”, een Kookpot, een Lederen Zak, een kleine Koffybrander, een Mat, eenige Kleede- 5 ren, * DER INWOONDEREN VAN SYRIE. 189 recht en buigzaam als een lans; hy vergeet haar gang niet, vlug als die van een Veulen; noch haere blaauw ge- {childerde’ lippen , noch haare.nagelen , geverfd met goud» kleurige henna, noch haare borften, twee granaatap len gelykende, noch haare woorden, zoet als honig. — Hy vermeldt het lyden van den jeugdigen Minnaar, der- maste uitgemergeld , door minverlangen en liefdedrift , dat zyn lichaam geen Ichaduw meer geeft. Eindelyk , nas het ophaalen van de veelvuldige poogingen , te werk efteld om zyne Zielsvoogdesfe te zien, de hindernisfen or de Ouders in den weg gelegd, de invallen van deg yyand, en het gevangen neemen der twee Gelieven, ens. , befluit hy, tot groot genoegen der luisterenden, met het Paar, vereenigd en gelukkig, na de Vaderlyke Tent te brengen en ontvan de tchatting, aan zyme red- heid verfchuldigd; zy roepen uit: Afaccha-allah, of heeft lof verdiend. | De Bedouinen hebben ook bunne Minnezangen , waar in meer gevoels en natuur is dan in die der Surken en der Stedelingen; ongetwyfeld, om dat de eerften , wier Zeden zuiver zyn, weeten wat Liefde is; t t de laate Den, aan ongebondenheid overgegeeven , alleen de voldoe» ing van Dierlyken lust Kennen,. anneer wy in opmerking neemen, hoe zeer de toe- ffand der Bedouinen, bovenal in 't diepfte der Woestyne , in veele opzigten, gelykt naar dien der Wilden in Ame- rica , moeten wy ons verwonderen, waarom zy dezelfde woestheid niet hebben ; waarom , fchoon dikwyls het rangen des nypendften hongers lydende, men nooit ge- oord heeft, dat het eeten van Menfchenvieesch by hun plaats greep; en waarom, met één woord, hune Zeden zo veel zagter en gezelliger ayn. Deeze zwaarigheid wordt, myns bedunkens , door de volgende bedenkingen; volkomen opgelost, Het {chynt, in den eerften opflag, dat America, ryk zynde in Weidlanden, Meiren en Bosfchen , meer dau eenig ander Land, gefchikt is tot het Herders leeven. Maar, indien wy opmerken, dat deeze Bosfchen , det Dieren ecne gerecde Ichuilplaets verleenende , hun te vei- liger befchutten tegen den Mensch, mogen wy befluiten 5 dat de Americaanfche Wilde, uit den airt zyner Landsgeftel- tenisfe , aangezet werd, om eer een faager, dan een Vee- boeder te worden. - In deezen ftaat loopen alle hebbelvk- heden zamen, om eene wreedheid van character te vor- men. DER INWOONDEREN VAN SYRIE. - 19% det heeft, naamlyk, dat dezelve alleen plaats grypt om- trent de zodanigen , die zy voor vyanden houden , en gevolglyk gegrond is op de erkende Wetten van bykans alle Volken. Onderling fteeken zy zo zeer uit in goede trou- we, onbaatzoekenheid en edelmoedigheid , dat het de be- fchaafdfte Volken eere zou aandoen. Wat kan edeler „ dan het regt van Vryplaatzen , zo geëerbied onder Stammen. Een Vreemdeling, , ja. zelfs een Vyand, bereikt de Tent van een Bedouin, en van dit oogenblik af is zyn Perfoon heilig. Het zou voor eene allerveragtlykfte laagheid en onuitwischbaare fchande ge- houden worden , ten koste der Herbergzaamheid, zelfs gene regtmaatige wraak voldoening te verfchaffen. In- dien een Bedouin toegeftemd heeft , om brood en zout met zyn Gast te eeten, kan niets op de wereld hem ver- voeren dien te verraaden. De magt van den Sultan zel- ve zau niet in Daat weezen, een Vlugteling aan de be- {cherming van een Stam te ontrukken, dan door de ge- heele uitdelging van den Stam. De Bedouin, buiten zyne Legerplaatze zo roofzugtig „ heeft "er den voet niet in gezet, of hy wordt gunstryk en edelmoedig. 't Weinige, 't geen hy bezit, is hy ge- reed met een ander te deelen. Hy heett zelfs de kiesch- heid , om niet te wagten tot het hem verzogt wordt. Wanneer hy den maaltyd neemt, gaat hy aan de deur zy- ner tent zitten, om de voorbygangers te noodigen , dat zy ‘er deel aan neemen; zyne edelmoedigheid is zo op- regt, dat‘ hy dit bedryf niet befchouwt als gene verdien- ; maar louter als een pligt: waarom hy ook gereedlyk dezelfde vryheid by anderen gebruikt. Wanneer men het gedrag der Arabieren onderling je- ens elkanderen befchouwt, zou men zich veelligt ver- elden , dat zy alle goederen in ’t gemeen bezaten. Nog- thans zyn zy geene vreemdelingen, ten aanziene van den eigendom ; doch dezelve gaat niet gepaard met de zelf- zoekenheid , welke de ingebeelde behoeften der weelde daar aan onder befchaafde Volken heeft bygezet. Men moge in °t midden brengen, dat. zy deezé gemaatigdheid hebben dank te weeten aan de anmogelykheid , om hun- ne genietingen grootlyks te vermenigvuldigen ; doch, in- en men toeftemt , dat de deugden van het gros des Menschdoms alleen moeten toegefchreeven worden aan de noodzaakiykheid der omftandigheden, zyn de Arabieren misichien, uit deezen hoofde, niet. min agtenswaardig. ` y DER INWOONDEREN VAN SYRIE. 7 103 s Waarom,” vroeg hy my, wenscht gy onder de Frar. aa ken weder te keeren? daar gy geen afkeer hebt van e onze Zeden; daar gy den fpiets weet te zwaaijén „ en 3» het paard te beryden als een gebooren Bedouin , blyf „ by ons. Wy zullen u Vellen, een Tent, een braaf en s jong Bedouinsch Meisje geeven, en een beste Merrie: s gy zult onder ons Huisgezin leeven.’ Weet gy niet, was myn antwoord , dat ik onder de Franken geboo- ren, in hun Godsdienst ben opgevoed? Met welk cen 008 zullen de Arabieren een Ongeloovigen , of die zy voor een Afvalligen houden , aanzien ?. o> Bemerkt zel- „ ve dan niet,” gaf my de Shaik te verftaan, dae de y Arabieren lecven, zonder zich met den Propheet, of e het Boek (de Aoran) te bemocijen? Elk onzer volgt » de infpraaken van zyn Geweeten. De Menfchen heb- „ ben regt om over daaden te oordeelen; doch het oora s deel over den Godsdienst moet côp alleen overgelaaten „ worden.” Een andere Shaik „ met my in gefprek treedende, fprak my aan, met gewoone ligtpleeging : » Luister, en bid den Propheet.” In ftede van het ge- bruiklyk antwoord , Jk heb gebeden , antwoordde ik ; glim- lachende , Zk duister. Hy bemerkte zyne misvatting, en lachte op zyn beurt. Een Turk van Jerufalem, by dit voorval tegenwoordig, vatte de zaak ernftiger op, zeg, gende: ,, Ô Shaik! hoe kunt gy de. woorden der waare on Geloovigen eem Ongeloovigen te gemoet voeren?” De Tong” antwoordde de Shaik, vergrypt zich Ket, laat het Hart maar zuiver weezen; doch gy, die de Zeden der Arabieren kent, hoe kunt gy cen Vreemdeling beledigen, met wien wy Brood en Zout geceten hebben? Zich daar op tot my vervoegende , vroeg hy: ,, Zyn alle die Stam- >, men van Frankefum, van welken gy my verhaald hebt, an dat de Wet des Propheets niet volgen, talryker dan » de Mufulmannen? —— Men heeft” antwoordde ik, gerekend , das ze vyf- of zesmaal salryker zjn, de Arabie- ren zelfs mede gerekend, —— Zyn eenig zeggen daar p was > GOD ís Regtvaardig , hy zal ze in 2yne weeg- fchaale opweegen CO | ver (t} De Heer NIEBUHA verhaalt, ia ne Defcriptien do l'Ara-. bie, Tom. IL. p. 208., dat in de.laatfie dertig jaaren een nieu- we Godsdienst opgeftaan is in de Wajd , welke begitzels zeer evereenkomítig zyn mer de gemoetisgefleltenisfen, bier “boven VERSLAG VAN DE BOREDRUKKUNST BY DE. TURKEN." 195 1 deeze Kunst, zo nuttig om de Afichriften te yermenig- yuldigen hadt opgericht, dat hy zelfs verfcheide .Wer- ken deedt drukken; doch die niet dan een geringen af- trek hadden, alhoewel hy dezulken hadt vitgckoozen , die den ` grootsten aftrek moesten belooven, Doch wat voorfpoed kon men zich in de daad van cepe Kunst beluo- ven, die de bekwaamheid van hun, die men als Geleerden aanmerkte, met den eerften opflag van het oog, tot uiet maakte? Zy waren rechter.en party. De Boekdrukkunst kon de, volmaaktheid der Lettertrekken niet bereiken, men verachtte ze, en IBRAHIM floot zyn winkel. (*)” De Abba GIAMBATISTA: TODERINI, die, in den voor- leden Jaare, in * lraliaansch een Werk hecft uitgegeg- ven over de Letterkunde der Turken, verleent ons van het belpop der Boekdrukkunst in dat Ryk,en van derzel- ver tegenwoordigen toeftand, het volgend verlag , *t.walk ter opheldering, verbetering en. aanvulling van DE TOTT’s Zeg han dienen , en waaruit wy voor onze Leeze. ren hetsgewigtigfte en wectenswaardigíte zullen trek! Men heeft in Confantinopole voorheen Boeken in. ver- fcheide Taaleu, als het Chaldeeuw ` WW bish, Hebreeuwsch , Grieksch en verfeheide deezer Boeken zyn zeer 4 q der Drukkunst. in Turhyen is “hunner Hegiras. ’t welk met het J: “set gewoone. Jrartellimge overeenko fendi, een Man. van veel vernufts y. Geweest zado om Staatszagkea-te prigter , hy werd: daar in gcholpe fendi „een Hungaarsch Ranegaat „er en uitfteekend Letterkundige, die, de ALDUSSEN EN STEPHANUSSEN U en Drukk<F35 Ay lict Land- Zec- en S Jorden » en goot. de. Drukletters : 1. rukkunst- by de Ottomanen, Far Het eerte Werk . was veen .allernuttigst, en, waar in men veel ftelde, cen Zurkseh en Arabisch Woordenbock Van WANCULI 5 Cn: hee ‚hatte, ’t welk, in djt-ecríte Tydperk der Turkíche Drukkarye. te. Conflantinopole het licht. zag, in den Jaare MDGCXLI gedrukt, was des- ke ke een Perfisch. en. Turksch Woordenboek in twee ukken in Fotto, ` ` R Die Drukkery geraakte in verval en oubruik: men . en: heeft, (*\ Gedenkfchriften van den Baron DE TOTT, I D. bl. 185. M. DEEL. MENGELW. NO. 5. | H BY DE TURKEN. 197 flester dan die van IBRAHIM Effendi, wiens Werken op fraayheid mogen boogen. Maar, wat hier van ook zyn moge, de Drukkunst is in Turkyen weder verleevendigd , en zal dezclve waarfchynlyk aan dat Volk gewigtige dien- ften doen: deeze Kunst alleen kari de Volken befchaaven en verlichten, door de vooroordeelen , welken dezelve verblinden , weg te vaagen. Le — — es wD— PROEVE, OVER DEN OORSPRONG, DEN PLIST, BN HET AANBELANG DER OORDEELKUNDE, (Uit hes Engelsch.) | Rechtíchaape Oordeelkunde is de Toepasfing van Smaak em Gezond Verftand ep de fraaije Kunften. Haar voorwerp in bet fchoone en: gebrekkige in elk voortbrengzel te onderfchei- den; van byzondere voorbeelden tot algemeene beginzels op te klimmen, en dus regels of befluiten te vormen, betreffende de: onderfcheide (oarten van Schoonheid, in de Werken van Ver- Du u \ 8 De Regels der Oordeelkunde worden niet opgemaakt, door eene aaneen(chakeling van afgetrokke redenkavelingen, onafhan- pelyk van voorbeelden en waarneemingen. Dezelve is eene unst, geheel op de Ondervinding gegrond; op de ontdekking van zoodanige fchoonheden als de maatftok van Smaak het naast by komen, dat wil zeggen van zodanige fchoonheden., als mea bevonden heeft dat de Menfchen algemcenst hehaagden. By voorbeeld, de Regels van ARISTOTELES, wegens de Eenheid var Bedryf in het Treurípel en het Heldendicht , waren geen Regels eerst ontdekt door redenkaveling en dan op de Dichtkunst toe- gepast; maar ontleend uit het geen HOMERUS en SOPHOCLES ge- daan hadden ; zy waren gegrond op het waarneemen van het grooter vermaak, °t geen Wy fcherpen uit het verhaal van cen xt welk één en geheel is, dan 't welk wy ontvangen van het ophaalen ceniger niet aaneen hangende gebeurtenisfen. Dusdavige waarneemingen , den oorfprong eerst ontleenende uit. evoel en ondervinding, bevondt men, by onderzoek, zo een- mmig met de Rede, en de beginzelen der Menfchelyke Na- tuure, dat men ze in vaste Regels veranderde, en ’er gebruik Van maakte in het beoordeelen van de waarde eens Opftels, —— Dit is het natuurlyk verflag van den eorfprong der Oor- deelkunde. | Een meesterlyk Vernuft ,’t is waa r ‚zal van zichzelven , zon. der aanleeren , lets ih ‘diervoége öpftellen, dm het met de wee- zenlykfte regelen der OordeeKunde overeenftemt : want daar 3 dec- ` OVER DR OORGERLKUNDE. 199 ` fegte Patisfophen of Redenkundigen, tegen de Wysbegeerte of de Rede déet Een ithynbaarder. tegenwerping kan tegen de Oordeelkunde worden ingebragt uit de tobjuiching, welke zommige- Werkeh enpunges hebben van het Gemeen , die, nauwkeurig bezien, bevonden worden, tegen alie Regelen, duor de Oordeelkunde vastgefteld, aan te loopen. — Het Gemeen, in de daad, is de » op welken men zich ten laatften s- m elk Week van Smaak, moet beroepen ; de maatftaf van den Smaak gevormd zynde op de Gevoelens, matuurlyk eigen en gemeen’ aan’ allen, Maar dikwyls oordeelt men te {chi meens. De egte Smaak des Gemeens blykt niet altoos in de de Panyíchappen , de Bygoloovige Begrippen , die „voor eeh wd, bekans com gebed Valk kunnen ‘beheerfthen.’ Hoewel, in zulke gevallen, het Gemeen moge. fehynen te-pryzen „ ware Oordcelkunde met rede: wrauken ;' en zat deeze eerd ar de overkand krygen en bebauden : want het vonnis der waare kunde , en de Dem des Gemeens,: edns: ofibevooraor. deeld en zonder drift wordende, zuilen, in rt einde, Zamıch- H. | "Er nya, "e ía. waar, cenige Werken, vol van groove Oval. weedingen der VoorfShrifcon, doer de Oordeelkunde opgeged. ven, en die, niet te min, ecne algemeene en zelfs fhandhoudena de bewondering weg draagen. Van dien Rempel zyn de Spelen VER MIAKESPEARE, die, ats‘ Tooneelfpelen aangemerkt, in hoogiten graad, ongeregeld zyn. Doch hier Gear ta jeten, d zy de gemeene bewondering verworven hebben, hiet door. dien ge-ongerogeld waren, niet om dat ze de Regels der Kuna Be overtraden ; maar dat men ge, ondanks deeze overtrediria gen, bewonderde. Zy bezitten, in andere opzigten, fchoontie. den, overeenkomftig met de nauwkeurigfte Kunstregelen; en de kragt van deeze Schoonheden ts zo groot geweest, dat za We berisping deelen zwygen, en het Geimcen eene maate vari voldoening fchonken , groster dan het ongenoegen, uit de ge breken ontíilaande, EunKEsPBARB behaagt niet, om dat hy de verrietingen van verfcheide jaaren in één en het zelfde Spel brengt, niet doot "de wanvoegelyke zamenmenging van het Trew- en Biyfpel in één Stuk, niet door de gemaakte gees- igheden, zomiyds te paske gebragt ; deeze zien wy als gebre- ken zan, en fchryveu ze toe en. de ruwheid der Eeuwe, in welke hy leefde. Maar hy behaagt ons door zyne bezietde en 3 maesa GEDAGTEN, AAN DE MONTESQUIEY TOEGESCHREVEN. 901 geweest tegen de onaangenaamheden des Levens: nooit heb ik eam hartzeer gehad of een uur Leezens kon het verdryven. Ee den loop myns leevens heb ik geene Menfchen dodrgaan- da weegt gevonden, dan die in tlegt Gezelfchap op den duur > ! ik ben omtrent zo wel te vrede by Gekken als by Lieden van Vernuft; 'er zyn weinig Menfchen zo verveelend, of zy hebben my dikwyls vermaakt. Daar is niets zo verlustigend ds een die zich belachlyk danftelt. | “Is my aam my by myzelven te vermaaken met de Menfchen die ik zie, en ik vergun hun, op hunne beurt, vaa te maaken wat zy willen. An myn vroegen leeftyd gevoelde ik voor de meeste Grooten eene kinderagtige Vrees; doch , zedert ik ze leerde kennen, is die vrees, bykans zonder eenigen tusfchenftand, tot Veragting . Ik ben ‘er genoeg op gefteld geweest van de Vrouwen aara tigheden te zeggen, en hun dienften te doen welke zo weinig kosten. Natuurlyk heb ik Liefde gehad voor het Welweezen en de Eer van myn Vaderland ,en weinig voor ’t geen men den Roem van "rt zelve noemt: altoos heb ik een heimlyk vermaak ge- voeld, wanneer men eene fehikking gemaakt hadt, die ten al- beste ftrekte. | Wanneer ik in vreemde Landen reisde, heb ik my aan de- zelve als aan myn eigen verbonden; veel belangs gefteld in derzelver welvaart, en gewenscht dat zy mogten bloeijen. Ik heb niet ontzien voor een Man te gaan die afgetrokken was; dit heeft my veele onagtzaamheden doen waagen, die my in ongelegenheid hielpen. Niets vermaakt my meer dan dat een langwylig Verteller een Gefchiedenis, met alle omftandigheden, ophaalt, en zonder ftoo- renis voortvaart: ik let niet op de Gefchiedenis; maar op de wyze van vertellen. —— Het meerendeel der Menfchen wil ik liever goedkeuren dan uithooren. Als ik iemand myn vertrouwen geef, doe ik het onbepaald ; maar ik vertrouw zeer weinigen. | _% Geen my altoos geen voordeelig denkbeeld van myzelven gegeeven heeft, is dat "er weinig Staaten in het Gemeenebest zyn tot welke ik recht gefchikt was. Wat myne bediening van Prefident aanbelangt, ik heb het hart geplaatst. Ik begreep genoegzaam de voorgeftelde Gefchilftukken zelve ; doch wat ber pleitgeding betreft, ik ver- ftond er niets van; ik had er my nogthans op toegelegd ; doch, *t geen my meest. mishaagde , was, dat ik in de beesten ’t zelf. de talent zag, die my, om gh fpreeken, ontvlooden. Nooit 4 AAN DE MONZEQQUIEU TORGZECHREVEN. 203 Deugden hunner.Voorquderen, en de Ondeugden hunner Tyd- . De vers, van Eeuw tot Eeuw, hebben ’t zelfde gedaan. Indien zy allen de waarheid gelprooken hadden, zou- den de Menfchen tegenwoordig reeds in Beesten moeten veran- derd weezen. Het fchynt mey toe, dat de Menfchen dus ge- redenkaveld hebben, om dat zy onze Guders. en onze Meesters kenden, die ons beftraften. —— Dit frt niet al. De Menfchen ben van hunne Tydgenooten zulke Neg:e denkbeelden, dat ze diet alleen hun aangemerkt hebben e als naar ’ Verftand en ’t Hart verflimmerd, maar ook naar den Lichaame, zo dat ze min kloek van gefigite zyn;.dit denkbeeld firekken ze oak tor de Beesten uit. —— Men vindt, in de Gefchiedenisfen, de Mone (hen op ’t fchoonst gefchilderd, die men ontmoet, weft men zodanig niet aan. |. Altoos was ik gefield op eenvoudigheid van Zeden „om zo min dienfien , als mogelyk, te ontvangen, en, zo veel my moge- lyk was, anderen toe te brengen. ue ,. “Be ongelykheden tusfchen de Menfehen zyn te gering, om zich, zo zeer als veelen, te verheffen: deeze hoef de Jicht, geene den Steen ; deercn fterven, anderen Zullen het welhaast ` doen. In de Eeuwigheid hebben zy dezelfde Ziel. Zy. ver- Schillen alleen een kwartier uurs, dat is te zeggen y Zo laag zy aan een Lichaam verbonden zyn. . l WEN ‘Het grootte gedeelte dor -Meníchen Ae ger bekwaam tot groote, dan tot gaede, daaden ` a De Grysaarts „diein hunne jeugd, zich op,de Lefteren- hebben wegelegd., hebben niets: mger noodig, can zich het opgezamel- date herinneren , en niet. meer aan fe leoran. Dat is acer. go- De rede; waarom de Gekken zo dikwyls in bunne ondesneg- mingen flaagen ‚is, om dat zy viet weeten ‘of voorzien Wapnger zy dol te werk gaan, en het vol houden., ,. e, Ik heb den Cardinaal IMPERIALI haoren ‚geggen: ’Er (ett geen - Mensch, of ’s Fortuin kope hem sms in ayn Leven ‚bezdekon : maan, wanneer dazelve hem niet gereed vind: om haar ta ontvanr gen, komt ze de deur in,en paat hes venjler tte , . , lo de meeste Auteurs zic ik den Man, die (chryft ; in MoN- acne den Man, die denkt. een —W Ik ben op geene kleine Ecrbetoopingen gelteld. Voor dat men deeze u toelchikie, kende men uwo yerdienften niet: die Eerberooningen maaken cone bepauling, ey: bellision hoe: "wegl men u waardig keurt. _ , A no. Men heeft. grooter Liefde voor zyne Kigin Kinderen y dan voor zyne eigene: dit ontftaat hier uit, dat men, ten naasten by, wert, wat men van zyne Kinderen te wagten heeft; velke verdienten zy hebben; terwyl men zich van zine, hlein-Kinde- ren nog meer verhoogt, en zich daar mede (reels, , Ze. TTT > — m EN 2ESRLYKE BEDENKINGEN. + Bog : Jiet is te bejammeren ; dat Oorlogzugtige ‘Vorften, en’ Hume : Raadsmanhen, te laat zien, hoe grüwelyk zy het menschdom’ verwoest hebben. — Zy zien het doorgaans eerst op “hun doodbedde, en dan-verteert hen het naberouw. — ‘Zy ge- ven doorgaans fchoone lesfen aan hunne opvolgers, hunne mon: den- zyn vol van Vrede, en zy wilden wel, dat, na hunnen dood, nooit geoorloogd wierd. =e Dan, waar vloejen deze vreedzame lesfer uit voort? Het is uit eene magteloosheid’; en dat, in het tydítip van fterven, de zaken ons in haren regten aart-en gedaante voorkomen ———— Voeg hier by, dat de Voren dan eerst regt ontwaar worden, dat zy niet meer dan menfchen zyn; en zoop het punt ftaan , ‘om rekeníchap te ge- ven van al het menfehenbloed, ber geen op de Wereld door bupne heerschzugt is geftort geworden, r ` De wreedaardigheid is eene ondeugd, wäarvan de natuur gru- wen moet. Kan een waar Kristen deze ondeugd plegen, daar onze ganíche Godsdienst niet dan Liefde ademt? —— Gee loof niet, dat hy een waar Kristen is, dié ‘er zith opzettelyk aan fehuldig maakt. ———— De Wreedaart moet zidderen, om voor zynen God: te: verfchynen! want hy zal zeker geftraft wora den. B Ven ontrouw mensch is het gevaariykgt'-Ichepzel op aarde. Een ontrouw Veinsiard ligt altoos te Joeren, om anderen te ver . — Van de opregtheid van Zynen evenmensch maakt het fnoodst misbruik; tot deszelfk verderf. Hy ont ziet niet de ongeoorloofde middelen daar toe by de hand te grypen, mits hy maar flagen kan in zyne gevloekte oogmerken, Het hart van eenen ontrouwen ís een diepe afgrond, die men niet peilen kan. - Zyne redenen fchynen opregt en zuiver; dan ze dienen nergens anders toe, dan om zynen naasten te vangen. Bed is zyn hoofdoogmerk, zyn voornaam doel, en daartoe wend hy weorden aan, die ver- momd zyn met den fchyn van waarheid en opregtheid, en heeft hy zynen evenmensch bedrogen, dan trompet hy de allerwege uit, en maakt hem by al de Wereld zwart. ——— Als hy van zyne oprechtheid zwetst, als hy voor een getrouw man wil doorgaan; dan heeft hy alreeds ontrouw aan u pe- toond, maak "er vast ftaat op. en zyn voornemen is, om het nog verder voort te zetten. Hy lagt om de onnozelheid dier meníchen, die zich aan hem vertrouwen, en roemt zichzelven over zyne loosheid, en .doortraptheid , ondertusíchen fchroomt by niet, een kwaad gebruik te maken van het‘ vertrouwen van zynen evenmensch. Een ontrouw man zal u met rad, en met vriendfchap, voorkomen —— duizend fchoone be- loften zal hy, doen Dan zyn raad zal van agteren bly- ken, dat een valfrik is, zyne vriendfchap in beloften louter bedrog. Mer één woord, geen fchadelyker Schepzel, dan een Ontrouw Mensch. D 0 H a U — — A Lee MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN, - J VETAEKKELYK. ES | . : PROEVE OVER DE WELDADÍGHEID. Wat eischt de Heere van uy als recht te doen, on welda-. digheid lief te hebben. MICHA, VI: 8. eugd alleen brengt waer geluk te wege, — Deugd. alleen doet Stervelingen naer ware grootheid ftrees ven, — en verichaft aen hare beoeffenaers het hoogfte enoegen. De befchouwing der Weldadigheid , ie groote cierdeugd van een mensch, van een Christen, zal zulks ten duidelijkfte ten toon fpreiden. ‚De Weldadigheid doet, door haer beminlijk vermogen , den mensch het. naest mogelijk aen zijnen Schepper ges lijkvormig worden , wanneer die uit de regte bronnen hervogrtkomt. Zij is voortvloeiende uit de liefde, de vervijlling der wet, om dat zij als °t ware de Godlij- ke liefde nabootst, en de pligten , aen zijn naesten fchul- dig, volbrengt, en dus aen den wil van God, den opper- Den Wetgeever , voldoet. De Eeuwige Godheid geeft aen het menschdom het treffendst voorbeeld van Weldadigheid, door de zending zijns Zoons, uit het Paleis zijner heerlijkheid , naer de rampwoestijne der aerde ; alleen om elendig gevallene Adams Kinderen tot het hoogfte geluk te brengen , ex hen de graotfte {chatten uit genade te doen deelagtig wor- den, zonder eenig belang of pligt. De gezegende en zegenende Jefus heeft, bij zijn vere keer deeze Waereld met woorden en daden beves- tief, da Weldadigheid een der hoofdpunten ZijnerEuan. , gelieleer uitmake. Herrinneren wij ons het ge- vaa den Jongeling (*), welke de wet meende ondere houden te hebben; maer Jefus alweetenheid zag hem tot in het diepfle dcs harte, en wist dat hij de voornaemste deugd (*) Marruaus XIX: 16 — 23, ML DEEL. MENCELW. NO. 6. Q ! OVER DR WERDAPIGHEID. . 209 en weldadigheid; maer hebben dezuiken wel immer. dat genoegen gefmaekt, om te kunnen zeggen, ,, dien heb a ik gered, of dezen heb ik den grondflag van zijn voor- 33 als een, middel in de hand der Voorzienigheid 3, gelegt” ? wat weerheud u hier van? veeltyds een be- ijding, dat zoo iemand u niet in goederen gelijk mogte worden „ of te boven.gaan : neen; hij moet klein blije ven; of gij keurt hem zulks onwaerdig , om dat hij in een rang verre beneden u geplaatst is. ——— Gij hebt veeler+ hande voorwenfels waerom gij.den Naeften volgens- uwen. pligt , en zelfs buiten wwe fchade , niet helpt :. mae intusíchen ziet gij uwe beftemming voorbij, en merkt niet op de wegen der Voorzienigheid. — Ik bedoe- le niet am zo maer ieder te helpen, ’t zij waerdig ofte niet, neen ik bedoele de geenen, daer gij betrekking op hebt, die °t waerdig zijns; — die daer door fomcijds de maetfchappije der t’ zamenleevinge nuttig zouden kun; nen zijn; daer voor uwen en hunnen Schepper’ verheer+ lijken, en u , als een middel , dankbaerheid bewijzen , — 6 dat genoegen , dat daer uit voortvloeit, hebben de zul- ke nimmer: gefimaekt ! zijt verzekerd , dat ‘er gevonden worden , die, fchàèrs bedeeld, wenschten: goederen te bezitten., om in (aer te zijn ongelukkigen te kunnen ` redden; eu die God bidden , hen. die denkbeelden te doen behouden , wanneer ‘2ij.’t eemiger tijd tot. dat vermogen kwamen. De rechte Weldadigheid: ſprut woort ult een bezef van plicht; niet om "er zig 'vendienftelijk door te maken; (neen , de beste: mensch doet niet-meer dan hij verplicht is 5) maer uit een, innig gevoel van gei noegen, dat men zoude fmaken, als men konde zeggen 4 >> de Voorzienigheid gebruikte mij als een middet:, om s mijn broeder, mijn medemensch, te redden. „-hem teg s ‘Cere? -—— En, gij. Rijke , die uw intrest zo fijn weet te berekenen , gij kunt veele helpen zonder u zel- ven eenigzánts te benadeelen,; gij kunt daer. toe wegen en middelen’ génoeg vinden , als het u waerlijk ernst is 5 het gevoel van zijn pligt gedaen „en zijn naesten van rame deezes leevens bevrijd te hebben , vergoed daer en wen in deezen alles. —-—— Dan hoe wéinige Rijken wor- den "er gevonden, die uit het regte grandbegiofel , en tot het rechte einde, waerlijk milddadig zijn! —- Gij, die onder die weinige recht weldadigen. behoort, volgt de Godheid nae; die , uit zijne onfchatbare rijkdommen , ‚ame zotidiren, alleen uit on gelukkig. maakt, —— ,. 2 God | L I | , OVER DE WELDADIGHEID. SEI. huishouding ontbreekt , hoe hare tedere leden niet ge- noegzaem tegens de koude en ongemakken der lugt ge- dekt zijn, hoe Keve kinderen, kleine wigtjes, de traen- tes, van honger „ uit de oogen geperst worden, terwijl ze hunne handjes -te-vergeefs naer hunne Ouders om le- vensonderltoud uitfttekken , zonder dat de ‘huisvader , hoe bereidvaerdig ook, gelegenheid kan vinden, om den zijnen , door naerftigheid , dit gebrek te vergoeden „ ont- dekt hij , dat zulk een huisgezin zo geheel, zonder de toereikende hand der menfchenliefde en weldadigheid , door armoede zoude omkomen 3; — dan is hij, van fonden aen ‘bedagt „ op middelen , om dit'gezin , zo veel mogelijk , zonder. zig bekend te doen worden , on- derftand te bezorgen 5 want zijn oogmerk is niet, om loftuiting of eerbewijzingen daer voor te ontvangen. — Dan hier bij laet hij het niet 5 hij bezorgt den huisva- der zo °t hem doenlijk zij, een middel van beftaen , ’t zij door zig zelven , of door zijne kragtige voorfprack bij anderen; zelfs bezorgt hij hem, is °t nood , gereede Penningen , zonder daer mede ziin eigen belang in ’t oog te hebben; neen! zijn oogmerk is alleen om dat ge. nocgen te kunnen hebben , wacr voor alleen weldadige en gevoelige harten vatbacr zijn, van ongelukkigen gered te hebben, en vau cen middel in de hand der zegenende Voorzienigheid geweest te zijn, ter redding van zijn na- tuurgenoot s van de zulken die naer den vleesfche zijne broeders en zusters zijn , maer alleen, door een alwijs beftuur, in bekrompene omftandigheden geplaetst waren. — Zijn genocgen fpruit daerenboven ook veort, uit een befef van zijn plicht gedaen „ van den wil van de hoogfte wijsheid en goedheid volbragt hebben , die aen hem de treffendfte blijken van menfchenliefde ten toon fpreide; en dat hij, fchoon van verre, de Godheid heeft mogen naervelgen. — En welke uitneemende genoegens fmaekt hij, als hij ziet, dat zijne aengewende poogingen wel gelukken; dat die door de beweldadigden ten nutte worden gebruikt, tot hun d hunner Kroost waer belang. 3 en OVER DE WELDADIGHEID. - 1 939 verdienften roemen , maer u alleen de eere werde wegebragt in Eeuwigheid! ` l P. — , - WAARNEEMING WEGENS EENE AANHOUDENDE DUÍZE- - LING , UIT EENE BEDORVEN SPYSVERTEERING VOORTKOMENDE , EN DOOR ZAGT VERSTER- ... KENDE MIDDELEN GENEEZEN. Door * * * M. D. Nimmer kan eert Geneeshcer, in de beoefenening zyner Konst, zyne aandacht genocg bepaalen tot de ge- fteldheid der eerfte Wegen, het zy dat deeze de. waare zitplaats der Ziekte uitmaaken; het zy dat de Ziekte op menigvuldigerlei wyze de Spysvertecring bederft, en daar door eene nieuwe oorzaak , tot vermeerdering der Ziekte , gebooren wordt. Dit heeft niet flegts plaats in hee- te Ziekten , maar dit vind men vooral in langduurige Ziekten , gelyk ik hiervan nog onlangs een zeer overtui- gend voorbeeld gezien heb. sen Heer, van cene vry gezonde ligchaamsgefteldheid , klaagde over eene aan- houdende duizeling , die dan eens heviger, dan cens min- der hevig, hem niet zelden belette zyne bezigheden te verrichten. Zyne eetlust was, zo hy zeide, zecr wel, de ftoelgang ongeregeld, doch daar by de pols zeer op- gezet. Myne eerfte gedachten vielen op eene verkoelende genees ze, en raadde hem zig eene aderlaating te laaten oen. Deeze geneeswyze fcheen in den beginne veel ver- ligting aan te brengen e doch de uitkomst overtuigde my van myne dwaaling3 de duizelingen wierden heviger, en de tong wierd meer en meer beflagen , nogthans bleef de eetlust zeer wel. Zagte buikzuiverende middelen gaven flegts eene kortftondige verligting; ondertusfchen wierd ik hoe langs hoe meer overtuigd, dat de waare oorzaak van het ongemak in de cerfte wegen moest gezocht wore den. Ik fchreef derhalven den Lyder eene geheel andere diëet voor, raadde hem alle onrype zuuren, en gis- tende fpyzen, te vermyden, veel ligchaams beweeging te neemen, en wel byzonder het paard ryden. — En hier by fchreef ik hem voor het Elixirium Vifcerale HOFMAN- nt; naa dat de Lyder omtrent een maand decze voor- e -Q4 _fchrife ee — — — — A MATUURLYKE MISFORIE VAN. DBN FREGAT-VOGEL. De Visfcken, die by benden aan de oppervlakte der. Zee zwemmen , als de Vliegende Eischen, begeeven zich in menigte na boven, en ftygen in de lugt, om de vyan- den, die hun in Zee belaagen en vervolgen, te ontgaan; doch zy vliegen dear door de Fregat-Vogels in den mond , die er fterk op aazen. Zy zien zeer van verre de plaat- zen, waar die Vischfchoolen zwemmen , welke zomwvlen zo zeer opeengepakt zyn, dat ze het water als doen koo- ken, en de oppervlakte der Zee doen fchuimen. De Fre- gary oscls ftryken dan uit het hooge lugtgewelf, door un berteegen, neder, en rigten de vlugt in dier voege in, dat ze langs het water fcheeren , zonder ’t zelve aan te raaken ; in het overvliegen vatten ze, met den bek, de klaauwen, en zomtyds met beide teffens , hun prooy, naar dat dezelve hun voorkomt, of by de oppervlakte des waters zwemmende , of zich daar boven verheffende. "t Is niet dan tusfchen de Keerkringen, of daar om- trent, dat men, naar het zamenftemmend getuigenis vec- ler Zeevaarenden , de Fregat-Vogels aantreft in de Zeeün der beide Werelddeelen. De Fregat-Vozel oefent, in de verzengde Lugtitreck, eene foort van heerfchappy, en dwingt veele Vogels, bovenal de Gekken, om hem ten voorraadbezorger te dienen; deezen met een flag van de vleugel, of een pik met den bek , dwingende , om de in- Boe (*) Lasat, Nouveaux Voyages aux Isles de D Amerique. Tom. VE (+) Voyage du Cap. WALLIS. Premier Voyage du Ca 'K, Tom. Lp 202. Q 5 VAN DEN ERMGAT-VOORLe az ja zomryds veertien , voeten vlugts:’t is ‘door middel dee- zer verbaazende vleugelen, dat hy den gemelden verren weg aflegt,en zich zo diep in Zee begeeft, dat hy menig- maal ‘het .éénig voorwerp is ,’t welk zich tusfchen de lugt: en den Oceaan , aan het van eenzelvigheid vermoeide oog des Zeereizigers , aanbiedt. Maar die ontzaglyke langte der Vleugelen belemmert den Krygshaftigen Vogel, en belet den Fregat-Vogel zo wel als den Gek, om, als zy zich, hebben nedergezet, de vlugt weder aan te neemen : in zo verre, dat ze, in ftede van op te vliegen y, zich-dik- wyls laaten dood flaans ,, Op Guadeloupe P fchryft pu- TERTRE » 53 ging ik op de jagt der Fregat-Vogelen y wy „ waren drie of vier Perfoonen fterk , en in minder. dan an twee uuren kreegen wy er tusfchen de drie- en vier- honderd ; wy verrasten de grooten op de takken of in „ hun nest, en, daar zy met veel moeite opvliegen , had+ » den wy tyd.om hun tusfchen de vleugelen met een {tok an te flaan ( A" De Fregat-Vogels verlaaten niet dan noo- de hunne eijeren, en zy laaten zich, daar op zittende, met een Dok afmaakens de Heer DR LA BORDE was hier van meer dan eens ooggetuigen , en aan die flachting handdaadig geweest (**). — — Een punt van een rots, de kant van een boom, heeft de Fregar-Vogel noodig om de vlugt Sp te neemen, en dan nog gefchiedt het met, moeite. e gepalmde Pooten , die roesten , zulks nict doen dan om te gemaklyker op te vliegen : want deeze gewoonte ftrydt met het maakzel hunner Pooten , en,’t is de vervaarlyke lang- te hunner Vleugelen, welke hun noodzaakt niet te gaan zitten dan op verheeven punten, van waar zy dic vleu- gels in valle werking kunnen brengen. Overzulks begeeven zich de Fregat-Vogels doorgaans na, ` en onthouden zich op ‚hooge rotzen, of met hout begroei- de Eilanden , om daar te rusten en te nestelen. DAMPIER merkt op, dat zy de nesten vervaardigen in de bonmen, op eenzaame Eilanden, digt aan Zee (tf). Zy leggen niet meer dan één of twee eijeren ; deeze zyn wit, ecnig=. zins vleeschkleurig , met kleine hoogrodde ſtipjes: de Jon- gen zyn in °t eerst bedekt met een bleek graauw dons: de Pon- (1) Dutertre, Hifl. Gen. des Antilles, Tom. II. p. 269. (**) Extrait des Obfervations communiqués, par M. LA BORDE, | Medicin du Roi & Cayenne. | (tt) DAMPIER » Noy. Voyage autour de Monde, Tom, I. p. 66, n mag zelfs gelooven, dat alle Vogels met ` — men — — e e "Se VAN DEN FREGAT-VOGEL. 219 ve veele overeerikomften. Een droevig voorbeeld in de Natuur van eene Dort van Weezens , die , gelyk wy, dikwyls hunne grootfte vyanden vinden. in die hun naast beftaan. BE 4 ‘ | WAARNEEMINGEN y DOOR DEN: HOOGLEERAAR DE SAUSSURE, OP DEN TOP VAN MONT BLANC, GEDAAN. Ten wy onlangs het Verflag mededeelden, van het 5) beklimmen des -hoogften Bergtops in Luropa, of „van Mont Blanc, door den Hoogleeraar DE SAUSSURE s ($), hebben wy, in ’t Slot, beloofd, de Waarneemin- „ gen, door dien welafgerichten Waarneemer op die ont- „ zettende Hoogte gedaan, vervolgens te zullen mede- „ deelen: wy kwyten ons van dit gegeeven woord; alleen „ aanmerkende, dat het een Kort Berigt is, °t geen hy belooft » breeder uitgewerkt, in het Derde Deel zynen cizen , te zullen geeven.” _ | u Oe ee de _Gedaante van den Top. Deeze is een fcherpe rug, van A Oosten tot het Westen ftrekkende, de helling aan den Zuidkant is langzaam, tusfchen de 15 en 20 Graaden y doeh aan de Noordzyde, tusfchen de 45 en 56 Graaden. De rand van dien rog’is aan den Top zeer fmal, aan de Oostzyde afgerond, en aan den Westkant gelyk een uit- fteekend dak. Die. rug is geheel bedekt met Sneeuw, en men ziet Ier geen Rots door heen fteeken , wanneer men op Go of zo Roeden beneden den Top is. - Sneeuw op den Top. De Oppervlakte van de Sneeuw ep den Top is oneffen , op eenige plaatzen met een wers Mis van ys overdekt: de Sneeuw zelve vast, nogthans kan men ‘cr, met moeite, een Dok in Decken, In de {chuinte van den Top beftaat de Sneeuw uit een bevrooze korst , die veelmaalen, afbreekt „en onder de voeten wykt: onder deeze korst vindt men zagte Sneeuw, en los lig- gende Sneeuw. Ñ ; Rotzen. De hoogfte Kotzen zyn alle van Granit, aan den Oostkant vermengd met een weinig Stealiten ; de Zuid- ` en «(MN Zie hier boven, bl. 115. or MONT BLANC OBDAAN. 223 Borden ze op x6 Duimen , o Linien , en j$4 van eent Linie ¿ de noodige verbetering gemaakt zynde , wegens de verity ving van de Kwik door de Koude, en het klein verfchit tusichen de twee Barometers. Ten zelfden tyde Rondt de Barometer wan den Heer SENEBIER , te Geneye, alle noodige verbetering gemaakt zynde, op 27 Duimen, a Linien, en ¿73 gedeelte. De Thermometer in de Scha- duw was, op Mont Blanc, a Graaden, en „3 beneden het Vriespunt, en te Geneve es en 6 daar boven. —— De Berekening gemaakt zynde , volgens den regel van den Heer Le LUC, geeft 2218 Roeden boven de Kamer wan den Heer sENEBIER ; en volgens dien van den Heer FREMBLRY 2272. - Men moet hier byvoegen de hoogte der Kamer van den Heer SENEBIER, boven het Meir vin Geneve, omtrent 13 Roeden, Derhalven zou de hoog- te van Moat Blanc boven het Meir a231 Roeden weezen, volgens den eerften, en 2285 volgens den. tweeden. — De Trigonometrifche Meeting van den Ridder scuycm- yoreH , meer dan 19 Roeden hooger dan die van den Heer PICTET, geeft aan Mont Blanc eene hoogte, tus- fier dee ze beiden inkomende , naamlyk die van 2257. Roeden boven het Meir. Hier, derhalven, gelyk door- gaans, Veruripdert de Regel van den Heer LE Luc al te zeer'de hoogte, did de Logarithmes geeven; indien die van den Heer TREMBLEY dezelve"nict genoeg vermindert: de redé hier. van. is, in dit geval, zeef, baarblyklyk , de boven Lugtbedding is veel kouder rondsgm Mont Blanc, dan rondsom andere Bergen, ter oorzgake van de Sneeuw en het Ys , die. denzelven als 't ware van den voet af . omrjagen. "Ex is , overzulks , ten aauziene van Mong Bhige , eene grootere verbetering, dan, ten opzigte van andere Bergen, noodig (+). Voor het overige heeft . de (+) Veele Wysgeeren..hebben , in de laate hondert jaaren» gich beviytigd, om de hoogten der Bergen, door Waarneemin- gen met den Barometer, te meeten. Dr. HALLEY heeft, in de Bhilofophicel Transactione „ van de Koninglyke Societeit, ge- toond , dat de hoogte van een Kwikkolom altoos geévenredigd is aan de digtheid der Lugt, en dat de Logarithmes der digt- heid: tot elkander dean als de Afſtanden van de Oppervlakte der Aarde. Deeze Leer veronderftelde de digtheid te weezen als «de zamendrukking „en: dat de Dampkring op alle hoogten de- ‚zeifde.Herte hadt, ` De Heer cassini en diens Medegenooten, in het afmeeten van den Meridiaan in Frankryk, vanden det D dee. é OP MONT BLANC GEDAAN. ai ep dezelfde plaats 1, 3, beneden *t Vriespunt in de Zon; en in de Schaduw 2, 5. - Hygrometer, Twee Hygrometers had ik medegenomen. Ik deed ze in een vogtige doos, zy kwamen, even als op den vlakken grond, tot het uiterfte punt van vogtig« heid. Vervolgens hing ik dezelve even als de Thermo» meters , de een in de Zon, de ander in de-Sehaduw van den ftok. Tegen het Zuiden in de Zon 44, in de Scha« -duw st, Dit verfchil is hier veel grooter dan het doot, gaans op den vlakken grond gezien wordt. Ten drie turen in de Zon 46, in de Schaduw 52. Te Geneve ftondt de Hygrometer op den middag 76, 7; en te Cha- Mount 73, 4e Electrometer. De Balletjes weeket 3 Linieti van elkari« der; de Electriciteit was pofitief. Ik verwonderde my dezelve niet fterker te vinden : waarfchynlyk ontftondt zulks uit de droogheid der Lugt. | Hel kooken des Waters. Het Water kookte op 68 Graas den en 993 duizendfte gedeclte van een Thermometer, met een Micromcter voorzien, waar in de Kwik tot 80 Graaden klimt , als de Barometer op 27 Duimen ftaat. Het Water is beflooten in een Ketel, heet gemaakt door een Lamp met Voorloop, gemaakt maar de beginzels van den Heet ARGAND. Op Mont Blanc hadt men een hal uur werks, om het Water aan °t kooken te krygen, tera wyl zulks te Geneve in 15 of 16 Minuuten gefchiedt 4 en aan den oever der Zee in 12 of 13 Minuuten. In dena zelfde toeftel nam het Water, den 22 April deezes Jaars, eene Hette aan van 81 Graaden en 299 duizendíte deelen y de Barometer verbeterd tot 28 Duimen, 7 Linien y °t welk 12 Graaden en 306 duizendíte deelen onderfcheids geeft. Kleur des Uitfpanzels. Ik had ftrooken papier, hemels blaauw geverfd , van zestien onderfcheide kleuren 3 van het donkerfte, No. 1 getekend, tot No. 16, het ligtfte. 