VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
IN H O U D VAN HET MENGELWERK, Tot Fraaije Letteren, Konften en Weetenfchappen be. srekkelyk , in het Zesde Deels, Tweede Stuk, Verandering over eenige Hoofddeugden der Nederlan- гел. Ы. 1. Onderzoek , wegens de Radix Colombo , door м. josse, Mr. en Pharmacie du College de Paris. Medegedeeld door М. ANDRY. Natuurlyke Historie van de Oever- of Strand.swalew ‚ en de Rots-swaluw. Volgens den Heer DE MONTBEILLARD. Medefchryver van den, Heer DE BUFFON. © ' пі Verflar van de Proefneenringen van den Heer QUINQUET , om Regen, Yzel „Sneeuw en Hagel , door middel der Elec- triciteit, te vormen. 17 De voornaamfte Leevensbyzonderheden van den Hoogleer- aar HIERON. DAVID GAUBIUS: 19 Kort verflag van het -Leeven des Heeren DOHAMEL DES MONCEAU. , 23 WASHINGTON. 22 Verhandeling wegens het ticht Tt welk ons de Oudheid verleent; ten opzigte van de Gefchiedenis. der woeste Volken, 29 Character van CONSTANTINUS DEN GROOTEN. Volgens E- GIBBON. 38 De Befchaamdgemaakte Ommeedogende, 41 Eenige byzonderheden , wegens. de bevordering van PETER SCHREUTSER , door den Koning van Pruisfen, van Ge- тееп Soldaat tot Luitenant Generaal verheeven. 42 Anecdote van den grooten MILTON. · Extra Waarneenfingen der koudíte dagen іп deezen wi ter, te Amfterdam gedaan. Regtvaardigheid de Hoofddeugd der „geren, of Reden- AM DEEL, MENGELW. NQ. 15e . VOC- -— —— Dn ——— — w -— м LNB Q:U D : voering over DEUT. XVI. 20. Door ALEXANDER GE- RARD. D. D. еп Pref.: е2 te berdeen. Waarneeming wegens eene langduurige Geluwe, die de het Oleum Кесірлі is geneezen. Door *** м. р. Natuurlijke {опе Кш: dà Gicrzwallh. Volgens: den Hér DÈ MONTBETLLARD. Ве аам der Bronnen van de Naptha уап Baku, by Derhens, aan, de ftho Ze, ,. 69 Bitef аап de. e Heeren hryveren der Algemeene Vaderland- fehe Letteroefeningen , behelzènde' eene Oudheidkundi- ge Ontdekking. 75 Kort eener Nieuwe- Roise nede Zuidzee, vangen onder Sr het bevel van den Ridder MARION, еп volbragt onder dat van den Ridder DE CLESMUR. F Ріхавсион.. de,- Gage e, E. 280. Zoon EUTYQHBS;. C- ch ‚ne Leerzaame ic denis. с 84 De: Gehogrte: van ‘Smaak; Eene dllegorie, .. . 89 De Leeuw en dè Vos. Eene Fabel. ‚А 9z Lugtsgefteldheid te Amflerdam, іп апиағу 1 ›84.. Redenvoering. {wekkende ten bewyze, даг de Waarheid ‚ des. Christlyken Godsdiensts ‘bevestigd wardt , door de wyze, op welke de Blykbaafpheden voor denzelven, worden. voorgelteld, . Door den. Hoog). ALEXANDER GI-. RA Brief, Lë Berigt, ‘wegèns de Afzetting eener Vrouwe Bant, . aan dep. Haer G. Greeve. доог e.. L VAN WY. Natuurlyke Historie van de Spechten, jn °t 96 eh ‚ van den, Green Specht in, ’t.byzender. Volgens den Heer DR RUFFON. De Uitwerking van de Vrugtbaarheid of Onsrugtbaart aid eéng Lende, op-den Staat: en het Character der Пу woonderen, . доог den Heer WILLIAM FALCONER, М. р, F. R. S. Benvoudiye Manier om vliezige Lughollen meg Eescht te vullen, Door w. VAN BARNEVELD. Twee Brieven, raakende den Dood van den: grooten Wis kusftenaar LEONARD EULER, Op den 7 Sept, O ‚8ш! 1783: te. Pesersburg overleeden | Bedenkingen over het zwsarwiguge van het Capiteinfchap ор de Oorlogfchepen, . 136 Befpiegeling owèr. den Watervloed , en de Doosbraaken der Dyken, in ў Ryk van Nymegen, de Ampten van tus- fcheb Maas en Waal en Overbetuwe, voorts verdere Plaatzen in het Quartier van Nymegen, voorgevallen den Jaar ` IN HO U D 1 Maart 1784: behevens het onheil voor de Stad Ny- megen, den aden daar aan volgenden, gebeurd. Door L. STOPPENDAAL. Р. 2. , ‚ 146 Zedelyke Bedenkingen. d 145 Lugtsgefteldbeid te Amflerdam in February, 146 Redenvoering:, @rekkende ten: bewyze,.dat de Waarheid des Christlyke Goesdiersts bevestigd wordt, door dé wyze, op welke de Blykbaarheden voor denzelven wor- deu vóorgeftéli. Door ALEXANDER ‘GERARD. Vervolg en Slot van Bk’ тоо. Ot, ' B47- Beriet van eeh Mari, dei in verfcheide tyden, vier, 20 arm, als beenbreuken onderging, еп van de laatfte ia de Dye, door één Verband, gepaard met:de fchuinfche lig- ging , fpoedig genas, Door С. ТЕМ Haapt, ` . 154 erflag van een Opimerkenswaardig. Verfchynzel , /waarge- - nomen іп de Veste'Star Algol, mz Hoofd van Meduza Door den Heer GOODRICKE. | 156 ` keevensbyzonderheden van den wydbervemden ALBERT VAN RAIER, cl ` о, > 164 Leevens- en Lotgevallen van den grooten. Americaanfchen - Veldheer GEORGE WASHINGTON.: ` | 17% De vergoeding. Ben'Zedelyk Verhaal, Naar ’t Franfohe van den Heer IMBERT. 178 Weelde, de Beul der Vermogenden. -` ` 18} De Geltrafte Gierigaard. sn 189 Lugtsgefteldheid të Amflerdans , іп Maart, зоё Verhandeling over de waare Troostgronden by treffendê Sterfgevallen. | 191 Proeven met de Nus Vomica in de vallende Ziekte, Door > SIDREN. - ` 199 Natuurlyke Historie van den Zwarten “Specht, als mede vah den Bonten, den Grooten en den Klainen, — Nolgege De Heer og BUFFON. Tafel de А pe ve en vergelykende Tafel van. de voornaamtte еп E, Oude pel Nieuwe Wereld. Eos Brief, aan den Schryver van het. Berigt, wegens eenige ` gevondene Oudheden. / CT: Leevensbyzonderhéden van den wydberoemden ALBERT VAN HALEER. Werwolg en Slot Ul. 170. 216 Aanmerkingen over de Geaartheid in het Huifelyke leèven byzonder met betrekking tot de Vrouwen, Door Meet. GRIFFITH. Фат EMILE. d ` asf Zedelyke Bedenkingen. | , - ооф . ж 4 Ver- = IN HO ор. Vervolg van de Extra Waarneemingen op de Koudfte en ‚ аартегкејук е dagen in deezen Winter, 230 Vyf Oorfpronglyke Brieven, gefçhreevęen aan een Vriend, dje tot Deïsiery overhelde, Uit he Engelsch. 231 Nader Derigt, over het zwellen, vergrooten еп uitzakken. van de Tong. Door JACOB VAN DER HAAR, 241 Natuurlyke Historie van den Draayhals, Volgens den Heer DE BUFFON. | 244 Weerkundige Waarneemingen te Padua genomen in Juny des Jaars MDCCLXXXIII; nevens eene · Verhandeling ‚ over den zeldzaamen Nevel, welke: zich, geduurende _.dien tyd, vertoonde. Overgezet uit het ltaliaansch van ‚ den Hoogleeraar roaLno. Vergezeld van nieuwe gedag- ‚ ten, over. den aart en Oorfprong deezes Nevels, door. deu Ridder De LAMANON. | 24 Aanfpraak des Markgraaven van BADEN-DURLACH, by ge- ` legenheid мап het afichaffen eeniger Slaaffche Dienften, ‚ еп van eenige Belastingen in zyn Markgraaffchap. 954 Het Character ‘van den Котеіпісһеп Gefchiedboeker Ta- Cru, met Cepige Aanmerkingen. - A 261 Dichtkundige Uitnoodiging na һе: Land, Uit het Hoog- ‚ duitsch van den Vryheer van CRONECK. loor 1. STOP- PENDAAL Р. 2. .. 265 Ds Edelmaedige Landman. Eene waare Gefchiedenis. оўо Over de warre Welleevendheid. ' 273 Lugtsgeheldheid te Amherdam, in April. 274 25 Merfchen Zedelyk Vermogen. Door den Bisfchop pe PORTEUS. | 275 Heelkuudiee Aanmerkingen „en byzondere Geneeswyze, van , eenige langduurige Gezwellen der Gewrichten, Door JACOB VAN DER HAAR. _ 278 Belchryving van den Vergif-Boom, Bolton 0205, op het - Eiland Java. Door N. P. FOEKSCH. ` 286 Nieuwe Gedagten. over den Aart en Oorfprong des zelde zaamen Nevels in den Jaare МОССЕХХХШ. Door den Ridder DE LAMANON. > > _ 9396 Ontwerp van een Middel om de Lugtbollen, naar willee … keur'te beweegen еп te beflierenl, uitgedagt door JoAN- NRS WIGert. А. L. М. Dh, Dr. en V.D, М. in de ‚‚ Beverwyk. | | 309 De Getchiedenis van ALSALER, een deugdzaam en geluk- kig, fchuon in. ongenade vervallen, Hoveling. 313 De Regtvaardige en Edelmoedige Коортап, 221 Lusisgelleldheid te Amferdamn, in Mey. 322 Drie d IN HO UD Drie Oorfpronglyke Brieven , gefchreeven aan een Vriend, die tot Deïstery overhelde, (Zynde het Vervolg en Slot der voorheen medegedeelde , ‘bl. 231 enz.) 32$ Bedenking over het nut van den Koortsbast met den Ant, ritus Vitrioli in den Scorbur. Door *** М, D. 329 Natuurlyke Historie der Zsvogelen. Volgens den Heer op ВОРРОМ. SOEK, 503 sgefteldheid te Amflerdam, in Juni. 3 iegeling van соп, als Schepper. | 467 Wonderlyke Heelzalf. Door M. SPLLEN. 375 Algemeene Aanmerkingen over de Watervogelen. Volgens den Heer DE BUFFON. , 377 . Berigt eener nieuwe foort van Vulcaan ; оЁ\\/дагпеетїпзеп der Verfchynzelen, welke zich vertoonen op den Berg ` Maccaluba in Sicilie, 387 Middel, om gebrooke Verfterkings-flesfen tot de Electri teit, te herftellen. Door JOHAN PIETER FOKBER. 306 Uittrekzel van eene Reize, door de Capiteins соок, CLER- BE, еп GORE па den Stilen Oceaan, in de Jaaren MDCCLXXVI, MDCCLXXVII, MDCCLXXVIIL, MDCCLXXIX , еп MDCCLXXX, met de Schepen de Refolutian en de Discovery, om ontdekkingen їп het Noorder Holfrond te doen. 398 Schilderagtig Togtje, van Nymegen naar Kleef. Door u. STOPPENDAAL P. Z. 410 Characterfchets des Hertogs van MARLBOROUGH. Door CHESTERFIELD. 412 Lugtsgefteldheid te Amflerdem, in July. 414 Befpiegelingen van соо als Schepper. Vervolg van Ы. Prosen еп Waarneemingen, omtrent den Braak-Wyn- Been, (Tartarus Emcticus.) Na- INHOUD Natuurtyke Historie-van den Oyevaar. Volgens den Heer ‚DE BUFFON, De onmogelykheid van eenen Doortocht, teu Noordwes- ` ten па den Stilen Oceaan, beweezen, 432 Aanmerkingen, ever den Invloed der verfchillende Stel- zels Kai Wysbegeerte ; in den laasften tyd van het Ro- ‚ meinsch Gemeenebest, op. de Characters des Volks byzonder op de Characters van CE$AR CO САТО. Boor А; FERGUSON. . 439 Leevensgevallen deere Ka деп Нгег йн. PRING- Le, Bart. Prefident van de Koningly Late der Weetenfchappen te Londen enz. enz. у . Gedagten over belanglooze еп onbaatzoekende Dee Een Fragment, 435 Zonderlinge Zelfmoord van een Slaaf, 459 De halfgefchooren Acteur. 1 Luetsgetteldheid ге Amferdam, і in Аш аии, 462 Зей van оор als Schepper (Varvolg ел. Slot van Verhaal aL van de ` Kunstbewerking, сп gelukkigen uida der Doorfnede van de Schaambeenderen. gedaan: in ’s Gravenhage, door den Heere J., С. AMEN; medege- deeld aan de Heeren Schryveren der Algemeene Va- derlandfche Letteroefeningen. Door- PETRUS CAMPER. 4 Leevensgevallen en Сһагайег van den Heer joun. be - ` сив. (Vervolg уап bl. 455.) 489 WË le Verflag van het Uiteinde des Grooten Zee- mans еп Landontdekkers Capitein james соок. Е. К. S., nevens eenige byzonderheden, zyn Lceven en с> rater betreffende, Door Capitein” KING. , - Proeve van Стоеіјіпр,. door de Electriciait ver wekt, Deer den Hoogleeraar MOSCATI. 5и De Teerhartige en Vergeeflyke Egtgenoote.. · 512 De Verwyling. Eene Chineefche Gefchiedenis, Verhandeling over de waare troostgvonden by verdes gevallen. Vervolg van bl, 198. Het! uitwendig Gebruik: en Nut van Уй Rottekruid, Ka een nieuw hulpmiddel tegen den Kanker in het- mp ziet. Door de Heer BERNARD, , IN Misfive aan-de Schrywers. der Algemene Zeien, gift tegen de beoordeelin- Practice van der Hoog- ` bet Antweord, `. 527 Proef ате чь en me" DÉI --| EN HOUD, Proefneeming , om Hagel voort te brengen. Door den Heer ; CORNELIUS PEREBOOM. М. D. 530 Brief van den Heer atPiNus, aan den Heer Saa, iige- ` volge van een Вегі, wegens ееп Vulcaan in де Maan - ntdekt. Door den Heer HERSCHELL , medegedeeld aan - de Keizer Academie des Weetenfchappen, door ‚den Heer de- MAGBLLAN , op den 4 Мау 1783. en Character van.jonN PRINGLE. ` Les, Leevensgevallen en . yolg: en Shot van bl. 496.), 536 eener Reize, door de Capiteins COOK; OLERKE 532 D H ki ей :GORE, па den Stilen Oceaan, om ontdekkingen ia - het Noorder Halfrond te doen. (Vervolg van A то.) s42 Beer, wegens KATHANIËL HENDERSON , in Noord-Carsli- Zedelgke Bedenkingen. 2, | 232 | Lagrsgefteldheid te Amflerdam, in. September. . _ 562 De. Inwendige v ykheid van den Christlyken Gods- без; Briefsuryze-door den grooten HALLER, voor : . r 76 Kosté Inhond eens Vertoogs, over het Eiland, °t geen in деп Jare MDCCL Ш, ten. Zuidwesten van Ysland omkfbond. Door: den. Heer раємскс. ` ` 585 Uittreksel eener Reize door de Capiteins соок, CLERK¢E ебгобкЕ na den Stilen Oceaan, om ontdekkingen in het Noerder Halfrond te. doen. (Keruolg van bl. 557.) 597 Wearneemingen over het Schilderfchrift. der Noord-Amc- vicaanfche Indiaanen. Door wiLLIAM. BRAY. 603 Byèonder Berigt van de aanleidende.Gorgaak tot het inpeci men van Brehuega, en het winnen. van den Veldflag , by Villa Viciófa , door den Hertog VAN VENDÔME. бод Cantate, ter viering van Cecilia, door het Maandagsch Mazyk-gezelfchap te Nymegen. Door L, STOPPENDAAL. . Ze бо Lugtsgefteldheid te dm/terdam, in O&ober, 615 Gefchiedkundig Verflag van °с geen de Christenen, in fte- de van Zedelyke Deugd, hebben zoeken te doen gelden. | | nt- INHOUD - Опйеепі nit. уоѕерн’ pamwsTLKY's History of che Cora ruptions of Christianity. - 4 s. Le , бїх Belangvolle Waarneemingen over den Leefregel , ten opzigte , van Spys en Drank. : Ontleend uit Dr. Porgeso te, Medical Oùfèrvations aud Enquiries. Об 3 Nieuwe Waarneemingen over Geng oude Fabelagtige Ver- telling als waar vermeld, door SIMON PAULI, wegens” eene Noorweegfche Plant, Gramen Ой алии Normen gicum, им. PAULI, geheeten, Door ‘den Heer crm DITSCH, ed, 6 Memorie en Raport, wegens de verrigtngen van den Neve zel-Moddermolen , geïnventeerd door w. vente: vel- gens de Lysten van den Stads Opzigter en Molenbaas у van de Maand May, tot de Maand October, Ao. 1784 5 gediend hebbende tot Berigt van de Wel Ed. Gr, Agthe eeren Burgemeesteren, en Thefaurieren,der Stad Am- Rerdam. e 635 Uittrekzel eener Reize door de Capiteins COOK, CLERKE еп GORE, na den Stilen Oceaan, om ontdekkingen in het Noorder Halfrond te doen. (Йегуо van bl. 603.) 638 Tegenoverftelling van een Heer naar de Mode, еп een ` ere fie Burger van d. ` 652 De Dwaasheid van zyne Schulden te betaalen voor Lieden van Fatfoen. _ 653 Zedelyke Bedenkingen. 657 Lugtsgelteldheid te Amflerdam , in November. Gefchiedkundig Verflag van ’t geen de Christenen in ftede ‚мап Zedelyke Deugd , hebben zoeken te doen gelden, Door . JOSEPH PRIESTLEY. Vervolg en Slot yan bl. 621. 659 Raadgeevingen voor de Bewoonders der Overftroomde Lan- den, en voor andere Landlieden, om bur tegen de Voors en Naajaar-Ziekten, Rot- en Gal-Koortzen , en Rooden- loop te behoeden , en ‘er zich van te geneezen. Door L . BIKKER. М. D. Zedelyke Bedenkingen. Е 675 Lugtsgelteldheid te Amfierdam, in December. 676 МЕМ. MENGELWE TOTFRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEETELN ВЕТ REKKELYK. VERHANDELING OVER ENIGE HOOFDDEUGDEN Da. NEDERLANDEREN. Е" Zedefchryver is verpligt zo wel de deugden, als de ondeugden , 2упет Landgenoten op te halen ,wil hy de · regte vrugten van zynen arbeid plukken „ en het ware doel van zyn fchryven treffen. . Deze waarheid kan van geen weldenkend mensch met enigen grond van re= de gewraakt worden 5 want, wanneer men aan de goede hoedanigheden der menfchen den verdienden lof niet wei- реп ‚ dan worden zy fterk dangefpoord, om dezelve ge. dig voort te zetten; dewyl tog de fcherpfte prikkel, om iemands goede hoedanigheden aan te kweken, is, denzelven den verdienden lof te geven. Onze Landgenoten , de Nederlanders, zyn gewis geenzins zon- der gebreken; теп heeft integendeel grote en veelvuldi- ge reden om hier over te ktagen, en hen deswegens te berispen. Ze zyn zeer genegen om die van anderen over te nemen , en daar mede hunne eigen te vermenigvuldi- gen. Iemand, die dit zou willen ontkennen, zou ene onuverfchonelyke eigenliefde voor zyne Natie betonen. Dan, als men regt zal fpreken , en zonder vòore oordeel vonnisfen , is ons Vaderland in de daad noch minder door buitenfporige gebreken befmet, dan andere Gemenebesten, of Koningryken; alwaar dezelve veelal tot ene veel grotere hoogte geftegen zyn, dan tot nog toe onder ons. Natuurlyke gebreken, die in ons Land geboren zyn , worden, ° is waar, door ene verkeerde zugt van navolging , door vele uitlandfche gebreken, ver- meerderd. Maar desniettegenftaande heerfchen ’er by an- dere Volken воб vele gebreken, die onder ons niet gea vonden worden , en waarvan wy natuurlyk afkerig zyn. Ieder Land heeft zyne byzondere Ondeugden. Deze zyn gewis maar al te veel ook onder onze Landge- noten, en worden , van de Ouders op de Kinders , als door de geboorte overgeplant. De geaartheid , de temperamenten ‚ fchynen voor dezelve gefchikt , om ge- VL DEEL. MENGELW. NO, I. A res DH VERHANDELING OVER ENIGE HOOFDDEUODEN redelyk mede te werken. Van dien aart is by zeer velen onzer de trek tot onmatig drinken. Het gemeen heeft veelal een te fterken trek naar drank, en misgaat zich al dikwils in dronkenfchap. Еагхоепіуке Lieden drinken dikwils onmatig Wyn, еп ondermynen daar door niet zel- den hunne gezondheid. Dit gebrek , fehoon het thans mogelyk tot een minderen trap by ons heerfche , dan wel in vorige dagen ‚ is en blyft nochtans een heer- fchend gebrek onzer Natie, Onze Lieden van Op- voeding beginnen het merendeels voor zeer onwellevend aan te zien, iemand meer Wen op te dringen, dan hy lust; en waarlyk het is een plompe onwellevenheid ‚. ie- maud tot iets minder dan een redeloos Dier, се willen ma- ken. Нег is te wenfchen, dat men hier omtrent meer en meer verlicht worde, om het fchandelyke daarvan regt te zien; еп dat ook het gemeen de verderfelyke fchade- Iykheid van zich, іп ’t drinken van fterken drank , te buiten te gaan, moge leren kennen, — —- Wat de ove- rige gebreken aanbelangt, als pragt, overdaad, ligtwaar- digheid , ongebondenheid , onkuisheid , brooddronkenheid , ongodistery , laffe fpotterny , vooral met geheiligde din- gen, en allerlei andere buitenfporigheden; van deze kan men met regt zeggen, dat ze meest'oorfpronkelyk by on- ze Naburen thuis horen; en door onze Natie, uit ene _ Routere zugt tot navolging, flegts overgenomen zyn. On- ze Vaoorvaders althans waren beroemd wegens hunne Lief- de voor den Godsdienst : toen zy voor Godsdienst en Vryheid hun goed en bloed ороҝегдеп, — En, naar het getuigenis van Tacitus en anderen, waren onze oude Batavieren zeer kuisch en ingetogen; ook hadden zy van pragt en overdaad enen volftrekten afkeer, Het tegen- woordig bederf der Zeden is des geenzins oorfpronkelyk by onze Nederlanders; maar grootlyks van den kant on- zer Naburen by ons ingeflopen. Het verkeer onzer Natie met vreemde Volken „ door het uitbreiden van onzen Koophandel en Zeevaart, heeft zekerlyk veel toegebragt' tot het bederf onzer zeden. Wy hebben niet ongefchikt geoordeeld deze aanmer- king, over de gebreken der Natie, vooraf te laten: gaan ; dan laat ons nu tot ons hoofdbedoelde. komen, еп de veornaamfte Deugden onzer Nederlanderen befchouwen ; ~ .- DER NEDRRLANDEREN. . 8 gaande inzonderheid het oog op dezulken, die onder ons oorfpronkelyk zyn; en waar door de Nederlanders al voorlang boven andere Valken hebben uitgeblonken. Hieronder verdient zekerlyk de eerfte plaats hunne ou- de Batavifche gugt voor de Vryheid, verenigd met hun- ne Vaderlandliefde , die hen kloekmoedig , lydzaam en ftandvastig, alles voor je Lands welzyn doet onderttaan. —— Hoe heerlyk blonken die aangeboren , die natuur- lyke deugden onzer Nederlanderen niet uit , toen, om van gene vroegere tyden te gewagen, een zwaar juk van verdrukking op hunne fchouderen gelegd werd, —- door de wrede еп ysfelyke bloedplakaten, van Keizer Karel, en zyn ontmenschten Zoon Philippus ; welken niets - minder bedoelden dan de Vryheid, ер in den Burgerftaat ; еп іп den Godsdienst „#volftrekt te onderdrukken ? Met welk een taai geduld verdroegen zy, een tyd lang, het gewigt van de knellende banden der verdrukking en 0 ? Tot деп uiterften trap van wanhoop ge- tergd , toonden zy zich nog onderdanig aan hare Over- heid, en waren beminnaars van den Vorst, die hen als een Tyran regeerde. Dan eindelyk , lang: getergd , wierpen: zy het juk eeng, klaps ven hunne fchouders , en betoonden een geduld en ftandvastigheid, in °t midden aller tegenheden, die noit weerga kende. — —- Noch ysfelyke bloedplakaten tegens de ketters ingerigt; noch wrede beulen, noch epgereg- te moordfchavotten , konden de ftandvastigheid der Ne- derlanderen doen wabkelen. Men mogt de Rechters tot de wreed{te en ongehoordfte vervolgingen aanzetten 5 nochtans bleef het hart der Nederlanders onbewegelijk, en weigerde te bukken onder den zwaardrukkenden last van geweld en tiranny. Ene onafbeeldelyke ftand- vastigheid bezielde aller harten. Goed en bloed was niet te dierbaar om opgeofferd te worden aan ’s Lands Burgerlyke en Godsdienítige Vryheid. Ook waren onze Nedenandfche Rechters veelal wars van die wreedheid, daar zy toe wierden aangezet door bloeddorftige 1 iran- nen; en wendden ae moeite аап om de vervolgden en Schuldig verklaarden te verfchonen : dés ontmenschte vreemden gewoonlyk die vonnisfen moesten uitvoeren , welken den Nederlander zo tegen de borst екеп. On- ze Vaderlandfche Gefchiedenisfen van die dagen leveren : een aantal van getuigenisfen van dit alles e en суеп za touen de datere Gefehiedfchriften, dat die zelfde zugt voor 2 Vrye 4 VERHANDELING OVER ENIGE HOOFDDEUGDEN Vryheid, die eigeufte Vaderlandliefde, met geen minder kloekmoedigheid, Iydzaamheid еп ftandvastigheid, door ` alle tyden heen, en ook nog in onze dagen , het gemoed van Neerlands Volk bezielde.. Naast deze opgemelde deugden voege теп wyders het loflyk character van onze Natie, met opzigte tot ha- ren gewonen levenstrein,. Nederigheid еп Spaarzaam- heid, Yver en Naarftigheid, ftraalden gemeenlyk in hare bedryven door. Aan die deugden onzer Voorvaderen zyn wy veelal onze grootheid, ons geluk, verfchuldigd. — Hier door is Neerland uit de laagte tot eene grote hoogte geklommen. Doch, zedert de weelde onder qns heeft beginnen veld te winnen, is deze hoofddeugd der Nederlanderen merkelyk verbasterd. Onze Nabu- ren hebben ons al veél van onze®Voorvaderen doen ont- aarten, еп by ons ееп levenstrein weten in te voerèn, te voren geheel vreemd onder de Nederlanderen. Echter is onze Natie tot heden zo ver niet уап ’t fpoor gedwaald, of de Nederlanders.zyn, over het algemeen gerekend, in vergelyking van andere Volkeren, nog de Nederigften еп de (paarzaamften: їп veer еп naarftig- heid munten ze nog fteeds uit. De wellust mag een groot deel hebben doen ontaarten; de Natie, over het algemeen, blyft desniettegenftaande de Nederigheid nog aankleven en beminnen. En wat de Spaar- zaamheid, den Yver en de Naarftigheid betreft; ze zyn en blyven, hoe zeer ook de verkwisting en de overdaad onder ons, door den wellust en de weelde ingevoerd , veld gewonnen mogen hebben, evenwel hoofddeugden onder de Nederlanderen; waar door wy, tot nog toe, van alle andere Volken in Europa ondet{cheiden worden, у, Nederlanders, worden nog allerwegen ge- roemd , als een naarftig en yverig Volk; terwyl wy, door onze Spaarzaamheid , het nuttig gebruik van onze vlyt en maarftigheid weten te maken. Laat ons nu verder ene aanmerking van ene andere natuur hier aan hegten; die ons het loflyke der Natie nog van ene andere zyde zal doen opmerken. Men is vry algemeen , en ор een goeden grond, van oordeel, dat men het heerfchend karakter ener Natie best Кап afleiden, uit de byzondere vermaken, tot welke dezelve gewoonlyk geneigd is. Helt ze over tot ruwe, wrede, of woeste vermaken, het geeft terftond een Ыук уап een ruw, wreed, of woest kter; daar integer- ee} -~ DER NEDERLANDEREN. $ deel de kiesheid in de vermaken, de verfyndheid van het karakter enes Volks aanduid. Is dit waarheid, dan heeft men zekerlyk een gunftig denkbeeld van onze Natie te voeden. ‘Er heerscht tog in de gewone vermaken van onzen Landaart op ver na dat ruwe, wrede, of woeste niet, °t geen men іп die van andere Volken ontdekt. De vermaken, welke het gemeen onder ons vers kiest, beftaan meest in rustige en kunftige oefeningen. Kaatzen en kolven, het hanteren van de Truktafel of ber Billard, en dergelyken, zyn veelal de geliefdfte fpelen der Natie- Oefeningen, die rustige menfchen voegen; uitfpanningen , waarin, terwyl ze voor het Lighaam nut- tig kannen zyn, tevens niet weinig kunst en behendig- heid Deckt, Ву andere Volken zyn de vermaken niet zelden wreed en bloedig; beftaande grootlyks uit geveg- ten van Dieren, welke niet dan ene ruwe, woeste, o wrede vertoning geven. In Spanje heeft men veel Lief- hebbery in Stierenegevegten, of die van andere verfcheu- rende viervoetige gedierten. In Engeland valt men fterk op Hanen-gevegten. Hoe bloediger deze tonclen zyn, des te meer vermaaks fcheppen de aanfchouwers. Een Engelsman is uit den aart wreed; en voelt gene aandoeningen, of hy moet bloed en wonden zien. - Zulks heeft niet alleen plaats onder het gemeen, {aar ftrekt zich verder, en bykans over de gehele Natie, uit. In hunne Tooneelftukken zelfs, willen ze beha- gen, moeten ysfelyke moorden aangerigt worden. Gemene ongelukken kunnen het hart van ееп Engelsman niet treffen. Hy moet bloed zien ftromen, of is niet voldaan. Hun fmaak is grof en тим; hunne gecs- ten hebben die fynheid niet, welke de Franfche, en an- dere Natien, waar onder med ook de Hollanders, met regt mag tellen, bezitten. | Het is ontwyffelbaar zeker, dat de Natien, welke in de gevegten der Dieren zo veel vermaaks ПеПеп, daarme- de ene woestheid en onmededogenheid van aart te kennen geven; die ligtlyk van ’t gedierte tot de menfchen overe flat. Ene wreedheid te doemenswaardiger; daar °t ons wel vry ааг de Dieren ten onzen nutte te gebruiken , maar niet dezelven balddadig te martelen, Voeg hier by dat de mensch, (het welk de zinnetoosheid van dit wreed vermaak moet doen opmerken ,) volftrekt geen deel aan de glory der overwinninge van enig Dier heeft; want dezelve hangt noch van гупе kragten, noch van zyn be- 3 id, 6 © VERHANDELING OVERWENIGE HOOFDDEUGDEN о, iss | ` leid, maar alleen van de fterkte van het beest, at, — Dit is het heerfchend denkbeeld onzer Natie, van daar vind men dit flag van vermaken nauwlyks onder de Ne- derlanders: zy fcheppen gemeenlyk meer behagen іп zul- ken, die bebeûdigheid en eigen oefening vorderen; die de fterkte van het Lighaam tonen, eu tot behoud der gezondheid dienen ; — maar geenzins den mensch tot. wreedaartigheid opleiden, — Uit deze algemene oefe- ningen mag men djerhalven ook gerust het karaéter der Natie opmaken; еп ‘er veilig ult befluiten, dat het karac- ter der Nederlanderen over het algemeen mededogend , en zeer meewarig, moet zyn, En dit leid ons als mer de hand tot éne der fchitte- fendíte Deugden onzer Natie, waardoor ze, op ene treffende wyze, boven vele andere Volkeren uitblinkt 5 te weten hare barmhartige mededeelzaamheid jegens be- hoeftigen. Is Ter ene geestgefteldheid den Nederlanderen by осек eigen, ’t is die van Mededogen еп Meewarig- heid: de Mededeelzaamheid is ene oorfpronglyke Deugd der Natie, waarvan ze, door alle tyden heen, de fchoon- fte blyken verleend heeft, en nog dagelyks blyft verlenen, Hoe vele elders verdrukten hebben by ons ene veilige fchuilplaats gevonden? Nederland was van oudsher de toevlugt der onnozelen, de herberg der ongelukkigen ; zy vonden de Nederlanders menschlievend , medelydend en herbergzaam. Welinzonderheid toonden onze Landgeno- ten dit hun voortreflyk karakter aan de zulken, die, in andere Gewesten , om den Godsdienst vervolgd, zich tot ons keerden, om onder ons het gerust genot ener zo wenschlyke Vryheid te erlangen. Hoe vele duizenden verdreven Vlugtelingen uit Piemont, Vrankryk en van el- ders ‚zyn by ons niet geherbergd „en hebben de voorregten van eigen inboorlingen in ons Vaderland genoten? Zulks heeft niet ‘alleen in vroegere tyden onder ons plàats gehad, maar ook in onze dagen, en zou, wanneer de hood het vorderde „ ook nog heden gezien worden: onze regt Vader- landsechgezinde Regenten hebben nimmer dit loflyk-grond- begiazel uit het oog verloren, en blyven het nog (еей beftendig gadeflaan. Van hoe vele ryke Aalmoesfen en milde gefchenken aan verdrukte Geloofsgenooten , aan el- lendigen уап allerleie Gezinten, aan verdrukte en uitgedre- ven ballingen, die de tiranny en ’t geweld hunner Vorften ontvlugtten, гуп wy in onzen leeftyd geen ooggetuigen geweest? In de meeste gevallen is zulks gefchied, zonder | enig DER NEDERLANDEREN. ` 2 enig uitzigt op voordeel, zonder enige Staatkundige - vogmerkens het was merendeels eniglyk de heilzame vrugt van Nederlands hoofddeugd, de Mededeelzaamheid omtrent den behoeftigen Evenmensch. Ons Gemenebest , “is waar, heeft er, in ’t vervolg уап tyd, grote voorde- len uitgetrokken. Меп vind "er alomme wel, geregelde Kasfen , behoorlyk 4 Et: 6 VRHANDELING OVER ENIGE HOOFDDEUGDEN | geftigte Gebouwen, waaruit, en in welke, de liefderyke Mededeelzaamheid den ellendigen en behoeftigen onder- houd en inwoning verleent. In geen Land ter waereld word ‘er meerder zorge, dan in Nederland, aangewend , ter onderfteuninge van oude behoeftigen , en zulken, die, door lichaamsgebreken of ziekctn, buiten (aart zyn, om voor zichzelven te kunnen zorgen, of, uit hoofde van. andere omftandigheden , ene medelydende behulpzame hand béhoeven. Zulke uitfchitterende bewyzen verlenen de treffendfte overtuiging -van de goedhartigheid van Nederlands in- woonderen; en tevens ftrekken zy ter kragtig(te wederlege ginge van de haatlyke befchuldiging enger Vreemdeêlin- gen, die tonen dat zy ons Nationaal karakter niet ken- nen, daarze ons durven nageven , dat wy gierig еп baat- zugtig zyn. ~ —— Ene befchulding die haren grond in wangunst en nyd, zo nietin ene volttrekte onverfchoonly- ke onkunde, moet hebben. De Meewarigheid, welke in ons Nederland zulke fchone vrugten heeft voort- gebragt, fpreekt ons vry van dien blaam. Gierigaarts in Baatzugtige menfchen tog kunnen even zo min bewyzen van Edelmoedigheid, van Medelyden, Ontferming, en Meewarigheid geven, als een Bedrieger bewyzen kan ge- ven van een deugdzaam eerlyk karakter. Een Baat- zugtig, een Gierig mensch geeft noit aalmoesfen, dan gedwongen en afgeperst, of uit inzigten van eigenbelang. De edelmocdige deugd van weldadigheid kan ge- ne heerfchende deugd wezen van een volk, verflaafd aan Gierigheid en Baatzugt: onder eene Natie, met de opgenoemde ondeugden befmet, treft men niet dan zeld- zaam enige bewyzen van weldadigheid aan. - —— De zwartgallige en onmedogende Engelfchen hebben ons dikwils van Baatzugt en Gierigheid befchuldigd ; dan ’% is juist het euvel waar aan zy het meeste mank gaan. Ze zyn doorgaans van ene phlegmatike gefteldheid; uit den aart onmedogend , wreedaartig „ en flaan niet zelden over ` tot wanhopige bedryven. De Gefteldheid van enen Nederlander is meestal geheel anders, en ftryd hier glad tegen. - De Nederlanders hebben aandoenelyke geftellen en zvn daarom medelydend. Hunne zenuwen en levensgeesten zyn niet flap en log; maar integendeel zeer gevoelig en levendig. Hieraan heeft men het grootlyks toe te fchryven, dat de Meewarigheid zo algemeen ons ganfche ` Neerland door befpeurd worde; ene hoofddeugd onzer Na- 4 ~ DER NEDERLANDEREN. 8 Natie, ene fierlyke Deugd, welke tevens ene ryke bron’ is van ene menigte andere uitfchitterende deugden; die, ook veelal het karakter van enen Nederlander verfieren. Mogelyk zal ik, by gelegenheid „ in ene andere Verhandeling , dezelve insgelyks voordragen. К. ‚Ce Ve D. Ge. ШЫ ( 2} i D WW L] ONDERZOEK WEGENS DE RADIX COLOMBO , HOOR M: JQS- sE. Mr. en Pharmacie du Coljége de Paris, МЕрЕСЕ-` ` DEELD DOOR M. ANDRY (*). D: Radix Colombo, by de Hollanders aldus geheeten „ en by de Engelfchen Coiombi, word door de eerstge- noemden „ die eenen zeer grooten handel ор, de Indiën hebben, tot ons gebragt : deeze W.rtel , elyk zulks de benaaming te kennen geeft, groeit, op verfcheiden plaat- zen, in Indiën, behoorende tot het grondgebied der Por- "We krygen деге! lyk in ronde, of lang Wy krygen dezelve gemeenlyk in ronde, of langwerpi vierkante ftukken, weègende ieder ftuk byna nf lood; het fchynt, dat mien dezelve in de lugt droogt, vermits men er nog de draaden aan vind, waarby men ze heeft opgehangen. De buitenfte korst is eenigzints gerimpeld , en van een donker groenagtige kleur, terwyl de inwendige zelfftan- digheid meer in het blcek geele valt, Wanneer men een van deeze (tukjes їп twee fpouwt, en door het vergrootglas befchouwt, vertoont zig de op- pervlakte glinfterend, еп men ziet duidelyk bundeltjes van houtvezeltjes. De fmaak is bitter, gelyk де Gentiaan-wortel , ‘dog meer doordringend. Tot poeder gemaakt, heeft zy de kleur van Ganzedrek', en fchynt, even als de Gentiaan, de vogtigheid der Lugt naa zig te trekken. Een halve once van deezen Wortel, gêduurende twaalf wren іп twaalf oncen Коокепа water laatende trekken, verkrygt het water een geele, groenagtige en troebele kleur, zo dat het, gefiltreerd zynde, niet helder word. Dit Atrekzel is aanmerkelyk bitter „еп heeft eenen walg- y- CO Histoire de la Societé Royale de Medecine. Auno 1779. А 5 е Г 4 Фф © ONDERZOEK. 7 Iykén fmaak. Men konde ор geenerlei wyze het zoge noemde fcheikundig t'zamentrekkende ` beginzel (principe) daarin ontdekken; het kalkwater wierd daar van niet troee' bel, nog de ontbinding van yzer-vitriool zwart. Ontbonden vast loog-zout , by dit aftrekzel gedaan „' maakte deszelfs kleur hooger en meer ondoorfchynend. Die aftrekzel , in een klein distilleer-vat gedaan, en аап eene hette van kookend water bloot gzfteld, ging "er een vogt over, welks reuk veel overeenkomst had met dag van overgehaalde melk; ten bewyze dat deeze Wortel niets {pecery-agtigs bezit , waardoor een gedeclte varr de barst kan vlug gemaakt worden, om eene weezenlyke Olie daar te (ellen, - ' Naa dat men dit Aftrekzel vervolgens op een zagt vuur bad laaten uitdampen ‚ verkreeg men twee en een halve drachma zoutagtig en zeer bitter Ext, van een hoog- geele kleur, ° welk zig in water, en ook gedeeltelyk in wyugeest, liet ontbinden. De halve once van dee- zen Wortel, welke door het water was uitgetrokken, en vervolgens met vier oncen wyngeest gedigereerd, gaf aan den wyngeest een fraaie geele kleur. …Geduurende de eerfte uuren van deeze digestie, ziet men overal in het vogt, eene menigte kleine blaasjes op= koomen , die zig naa de oppervlakte begeeven, zonder dat zy het vogt troebel maaken. Het vogt, gefiltreerd zynde , was nog zeer bitter , en wierd ,door het bydoen van water , niet van kleur veranderd. —- Naa dat Бег, boven een zagt vuur in een glazen vat, was uitge- dampt, bleef ’er nog twee fcrupel van eene ftoffe over, die zig zo wel іп water als wyn-geest liet ontbinden, Naa dat men het overblyflel van beide deeze Aftrekzels volkomen had gedroogd, bedroeg het te zamen aan ge= wigt een drachma. | en lood van deeze Radix Colombo „ een weinig ge- kneusd, liet ik met zes oncen wyngeest, іп een Sand-ca- pelle, waaronder een Lamp brandde, digereeren : het vogt wierd zeer bitter, en van een fraaie goudgeele kleur gefiltreerd zynde was het zeer doarfchynend , en dus gantsch verichillend van het hiervooren befchreeven Af. trekfel met water: —— om te ontdekken of het harstag- tig was, deed ik er water by, doch ik befpeurde geene de minfte verandering of nederploffing. | | ‘Een gedeelte van deeze Tinctuur van wvngeest, door ‚ де overhaaling fterker gemaakt, was niet bitter, of olie- 28- ° ( WL[GENS DE RADIX COLOMBO. IL ag, ten minften nog de fmaak, nog het water, onte. dekte Ter iets van, Нег overblyffel in een glazen vat, boven ееп zagte warmte uitgedampt , liet eene (offe over, die, gedroogd zynde, één drachma woog, van. een goudgeele kleur was, en op het oog overcenkom- fig , met het hier vooren genoemde Extract, en veel overeenkomst hebbende met het waterige Extract van de Gummi Сите ; dit Extraêt liet zig in water en ook іп. wyngeest ontbinden , zender eenigzints troebel te worden, Het overbiyfzel van deeze digestie liet ik, geduurene de twaalf uuren, trekken in kookend waters ber wate wierd Пек gekleurd, dog bleef , miettegenftaande het fterk belaaden was , zeer helder , Em wm zeer weinig bitter; gefiltreerd zynde, en boven een zagte warmte uits edampt , gaf een drachma Extract, °t welk veel heldere ет was, dan het voorgaande waterige Extract, en laatende. zig zo wel in wyngeest als water ontbinden. Het refiduum van beide Aftrekzels, zó wel dat met wyngeest, als met water „wel gedroogd zynde , woog t'zamen 1% drachma. Volgens dit onderzoek , dat ik meende niet verder та kunnen agtervolgen, voor zo verre het , naamenlyk ten aanzien ven de beoefenende Geneeskunst , nuttig is , blykt , dat deeze Wortel , even als de Gentiana en de Chas incedris , een principium , exträcto-falinum amarum bezit, ` KRATUURLYKE HISTORIE VAN DE OEVER- OF STRAND- ZWALUW, ЕМ DE ROTS-ZWALUW. (Volgens den Heer DE MONTBEILLARD, Medefchryver van Г den Heer DE воғғом.) De Oever-zwaluw heet in °t Grieksch, Serrans; in TE Latyn , Hirundo riparia; in ’t Fransch, Hirondelle de rivage ; in °t Engelsch, Bankenartin; in °t Hoogduitsch , Ufer Schwalbe; їп ’t Italiaansch, Rondoni еп Tartari, (even als ае Boeren-zwaluw)s in °t Poolsch, Jaskotka in ’t Zweedsch, Strandefwala; in "tr Deensch, Dig-fvale; in £ Noorweegsch , Sand-renne; ёп wordt. in Siberie Strefchis genaamd, Hebben wy gezien dat de twee laatst voorgeltelde foor- ten van Zwaluwen (*) veel overlegs en vlyts aanwendden , ои (*) Zie ons Mengelwerk , Vde D. bl, 627, enz. re » NATUURLYKE HISTORIE om zich een verblyfplaats te vervaardigen, en, als ’t ware ; een Nest te metzelen; wy zullen twee andere foorten be- fchouweg , die haar Broedzel leggen in gaten van muu- ren, in halle boomen, zonder zich veelmoeite te geeven om een Nest te vervaardigen ; het genoeg agtende voor haar Broedzel eene geringe bedding gereed te maaken, zamengefteld uit de gemeenfte ftoffen, en, zonder kunst, op elkander gehoopt. ‚ De Oever-zwaluwen komen in Frankryk , en vertrekken’ bykans op denzelfden tyd als de Boeren-zwaluwen. Ор °t \ einde der maand Augustus beginnen zy te naderen tot de plaatzen waar zy gewoon zyn te verzamelen, en, op het laatst van September heeft de Heer nEBeRT dikwyls de twee foorten, in grooten getale, vergaderd gezien op een huis hem in Brie toebehoorende (*), en, by voorkeus, ор de zyde van het dak na het Zuiden: wanneer de ver- gadering zich voltallig vondt , was het geheele huis bee dekt: ondertusfchen veranderen alle deeze Zwaluwen niet van Lugtítreek іп den Winter. De Commandeur DES- MAYRES verhaalt ту, dat men ze beftendig, іп dat Sai- foen, ор Malta zag, boven al in den tyd van het Пепе weer( t). Men moge hier, met regt, opmerken, dat men , ep dit Eiland, geen Meiren, geen Poelen vindt, geen ander water dan de Zee, еп dat, by gevolge, de Zwalu- wen niet veronderfteld kunnen worden, ten tyde van flegt weer, zich in ’t diepst des waters verborgen te hebben. De Heer neBERT heeft, in onderfcheide Wintermaanden , vyf of zes te gelyk in de lugt zien zweeven;,, in t.ge- bergte van Been ($), °t was digt by Nana, op eene (D, (*) Dit huis ftondt in eene Stad ; doch aan het einde; het Zag op eene Rivier, en veeler wegen heen op ’t Land. (t) Op St. Domingo zyn deeze Zwaluwen zeer algemeen in- den Regentyd. ARISTOTELES fchreef , reeds twee duizend Joaren geleden , dat de Oever-zwaluw , zelfs in den Zomer , zich niet vertoonde , dan wanneer het regende : eindelyk , ’t is'bekend, dat men ín alle Zeeën, by flormweer, Vogels van allerlei foort ziet, Watervogels en andere, die op de Bi- landen gaan rusten, of de toevugt neemen tot de fchepen : en dat derzelver verfchyning bykans altoos ftorm aanduidt. _($) Vo'gens deezén zelfden Waameemer , is het veel zeld- gaamer ze des Winters іп de vlakten te zien: voorts fchy- non de Zwaluwen, van welken hier gehandeld wordt, van dezelfde foort te weezen als die, van welken ARISTOTELES Zegt t VAN DE OEVER- ОР STRAND-ŽWALUW. . 13 middelbaàre hoogte , in eene engte van éen vierde ту! lang, drie of vier honderd fchreden breed; eene aange- mame plaats, meest ten Zuiden open , ten Noorden en сен Westen befchut door rotzen zo verre men zien kon, waar het gras bykans een geheel jaar groen en fris blyft, waar de Viotet in Реһгпагу bloeit , en de Winter naar onzen Voortyd gelykt. et is op deeze bevoorregte plaats, dat men deeze Zwaluwen, in den Wintertyd , ziet ресей , dartelen , еп de Infeéten vervolgen , welke "er niet ontbreeken. Wanneer de koude toeneemt , en zy geen meer vliegende едеп buiten vinden, neemen zy de wyk, in de gaten, waarin de koude niet doordringt, hier vinden zy aan de Infeêten die zich op den grond onthouden , en poppen, genoeg voedzel, geduurende dee- ze korte tusfchenpoozen van koude; en waar zy min of meer in dien ftaat van gevoelloosheid vervallen , aan wek ken de Heer GMELIN, en veele anderen, willen dat ту, geduurende de koude, onderhevig zyn; doch die de Heer COLLINSON „ door zyne proeven , toont, dat zy niet al- toos onderworpen zyn (*). De Landbewoonders verze. kerden de Heer HEBERT, dat zy "e Winters zich vertoo= nen naa dat de Sneeuw gefimolten is, als het weer wat zagt wordt. , | Deeze Oever-zwaluwen zyn verfpreid over geheel Furo- Beton heeft ze in Romanie waargenomen, die met de Ysyogels en Byeneeters nestelden aan de Rivier Maris- fe, eertyds de Rivier Heubrus (+). De Heer KOENING- VELD, in °t Noorden reizende ‚ ontdekte dat de flinker oever van een beek ,die vaorby het Vliek Kakut in Siberie loopt, ter uitgeftrektheid van vyftien roeden, vol gaten was , dienende tot verbiyfplaatzen van kleine grauwagti- ge Vogeltjes, Strefchis geheeten, (deeze kunnen geene andere dan: Oevyer-zwaluwen гуп.) : hy zag er vyf of zes honderd door elkander, rondsom deeze gaten, en in- - ‚ еп. zegt: Fam enim vife funt mulie Hirundines іп angustiis conval= liun. т Animal. Lib. УШ. Cap. XVI. (*) Kreis. Ordo Av. р. 202. 104. Tranfa&. Philofoph. Vol. ЛЇЇ. p. 101. Gazette Litt. Tom. V. р. 364. Magafin de Stralfund. р. 1. Zie ook SCHWENCKFELD, ALBERT, HEDE- LIN, en bet geen wy, van de Zwaluwen in ’t algemeen handelende , gezegd hebben. Zie ons Mengelwerk > Vde D. bl. 395, env. | (t) Obfervations de Belen. pl. 63. р. 10, D P | NATUURLYKE HISTORIE en uit vliegen, en altoos іп beweeging, even als Mage gen (*). De Zwaluwen van deeze foort zyn, volgens ARISTOTELES, zeer zeldzaam in Griekenland ; doch zeer gemeen in’ eenige Landen van Дайе, Spanje, lingeland „ Holland , en Duitschland (t). Zy maaken haare Gaten „ of neemen dezelve by voorkeuze, aan de kanten der dui- nen, dewyl zy zich daar het veiligst bevinden; aan den oever var (Ше waterftroomen, ош dat zy ‘er de grootfte menigte van Infeêten aantreffen; in zandige gronden ($). vermids zy daar haare kleine holligheden gemaklyker kun- nen maaken en fchikken. De Heer sALERNE ‘onderri ons, dat zy ор de boorden van de Loire nestelen іп de fteengroeven , anderen zeggen in de grotten, alle deeze gevoelens kunnen, op onderfcheide plaatzen , waer zyn. Het Nest deezer Oeverzwaluwen beftaat alleen uit een hoopje ftroo en droog kruid: van binnen voorzien met veeren waarop de eitjes gelegd worden: zomtyds maaken zy zelve de gaten, zomtyds bedienen zy zich van die der Byeneeteren еп Ysvogelen; de toegang is doorgaans achttien duimen lang. Men is niet in gebreke ge- _bleeven om aan deeze foort van Zwaluwen het voorbezef van Overftroominge toe te fchryven , gelyk aan de andere dat van Koude en Hette, alles even willekeurig; men heeft gezegd, dat zy zich nooit door het water laaten verrasfef; weetende ten rechten tyde te vertrekken en veele dagen ‘eer het water het gat nadert: doch zy heb- ben ?ег eene wys op, die ruim zo veilig is, en op beter getuigenisfen fteunt; naamlyk, zy maaken de gaten hoog genoeg om van den hoogften vloed des waters geen nood te hebben. Volgens den Heer frrscr broeden deeze Zwaluwen flegts éénmaal "e jaars: het broedzel beftaat uit vyf of zes witte. eitjes, half doorfchynend en zonder vlekken „' gelyk de Heer gon aanmerkt: de Jongen worden zeer vet - (*). Voyage de М. perisLr en Siberie. Hist. Gen. des Voya- ges, Partie Etrang. Тот. XVIIL р. 545. CH) Aan de Rivieren den Rhyn, de Loire, еп de Saône. (5) Del Heer LOTTINGER verzekert my dat zy zich neder. zetten in de openingen van groote zandplaatzen. De Heer нв. BERT heeft de gaten gezien іп zandagtige gronden, doorfnee- den om ‘er een weg door te baanen ; het lydt geen twyfel, of de oevers der Rivieren en de Zeekusten zyn zandig. VAN DE OEVER- OF STRAND-ZWALUW. - 1$ ж“ еп lekker. Naardemaal de Oever-Zwaluwen ееп veel ruimer voorraad van voedzel hebben dan de andere, en ’t zelve niet alleen. befaat in gevleugelde Infecten, maar ook in dezulken die op en onder den grond huishou den, kunnen zy de Jongen beter voeden dan de andere soorten, die, egter, gelyk wy zagen, dit (tuk zeer ge- trouw bezorgen. Veel deezer Oever-Zweluwen worden jet op verfcheide plaatzen деееп, by voorbeeld te Valence in Spanje: "rt welk my zou doen gelooven, dat zy, in die еп, wat ook FRISCH íchryve , meer dan ééns in ‘t en. ` П De volwasfene vervolgen haaren prooy over het water met zulk eene Gakkerheid, dat men zich veelligt zou verbeelden, dat zy in gevegt waren: zy vliegen dwars door elkander heen, dezelfde vliegen nazettende, flaande een fcherp geluid; doch dit alles is alleen de yverzugt, die keerscht onder alle foorten van Dieren, door dezelfde eerte gedreeven , het zelfde aas zoekende. 