Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Deze commissie gaat op den door de HH. van Disk en PooRTMAN aangewezen weg voort met het bijeenzamelen en rangschikken der talrijke berichten van HH. Medewerkers, die voortdurend ` ` bij den Secretaris der Koninklijke Natuurkundige Vereeni- ging inkomen, Zij zal, zoodra daartoe aanleiding bestaat, de resultaten daarvan publiceeren, hetzij in den vorm van een overzicht der ingekomen berichten, hetzij als afzonderlijke kleine monographiën, waarin die waarnemingen, welke blijk- baar op een zelfde aardbeving betrekking . hebben , tot ei · geheel vereenigd worden. T zn © Vooral voor de bewerkingen van aardbevingen, die zich over ` een zekere uitgestrektheid hebben doen gevoelen, is het van — veel belang, dat het aantal bericbten groot zij en dat vanalle — bijzondere verschijnselen, die zich hebben voorgedaan, melding | А „gemaakt worde, terwijl het bovendien noodig is, zooveel mo- — - gelijk plaatsen te kennen, waar zulk een aardbeving niet is ` waargenomen, ten einde over de uitgestrektheid der werking ` Ip ` Es n^ i ` 254 te kunnen oordeelen. De commissie verwijst daarom nogmaals naar de door den Heer van Disk opgestelde »voorloopige in- structie”, die voor eenigen tijd aan HH. Medewerkers werd toegezonden, en waarin ook verzocht werd, om van het niet voorkomen van aardbevingen gedurende eene maand bericht ; 2 te geven. De commissie voegt hierbij eene lijst van alle Medewerkers, met beleefd verzoek, om van eventueel daarin voorkomende onjuistheden mededeeling te doen. Gelijk blijkt is deze lijst in vier afdeelingen gesplitst en heeft elk medewerker een volgnummer, te weten : ; I West-Java.......... No. 1—100: ‘totaal 100: II Midden-Java........ » 200—548; » 149; ПІ Oost-Java » 500—654: » 155; IV Buitenbezittingen.. » 700—864; » 165; zoodat het aantal Medewerkers in het geheel bedraagt 349. De commissie richt thans aan HH. Medewerkers het verzoek, dat zij op elk door hen in te zenden aardbevingsbericht het volgnummer plaatsen, dat elk hunner in deze lijst voor zijn naam vindt. Daardoor toch wordt het rangschikken en inkaart brengen der ingekomen berichten zeer veel gemakke- lijker gemaakt, aangezien het lezen van de namen der waar- nemers en het opzoeken der waarnemingsplaatsen, dat bij het bewerken van een groot aantal berichten een tijdroovende arbeid is, er nagenoeg overbodig door wordt. Bij verandering van woonplaats gelieven HH. Medewerkers hiervan zoo spoédig mogelijk kennis te geven. De Aardbevingscommissie : Dr. S. FIGEE, | Secr. der Kon. Nat. Ver. Dr. H. ONNEN. Red. van het Nat. Tijdschr. J. A. SCHUURMAN, Dirigeerend lid. AG LIST VAN Medewerkers tot het Verzamelen van Aardbevings- waarnemingen in Ned.-Indié, | I West-Java. RESIDENTIE BANTAM. AFDEELING SERANG. EN Burk. Landhuurder......... Tjikandi llir. 2. W. E. Kimball....... Particulier Tjikandi Oedik. AFDEELING ANJER. 9. G. A. Mangold........ Chef P. & T. dienst. Nieuw Anjer. 4. H. Lente Lichtopzichter ...... Eiland Gr. Merak. AFDEELING PANDEGLANG. = -H. J. G, Ferzenaar. Chef d. opn. brigade. Pandeglang. AFDERLING TjAnINGIN. ; 6. J. J. Feijtes Burgerl. ambtenaar. Menes. AFDEELING LEBAK. 7. J. W. R. Borgerhoff van den Bergh......... Assistent-Resident.. Rangkasbetoeng. - - P, J. F. van Heutsz. Controleur B. B.... Maliemping. SC 9. P. E. van Oven...... Particulier ....... ... Rangkasbetoeng. — 10. б. J. Kruijff....... … Administrateur...... Kosala. oe RESIDENTIE BATAVIA. ÄFDEELING Strap EN VoonsTEDEN BATAVIA. 11. Jhr. C. G.J. Barnaart. Havenmeester,........ Molenvliet. 12. M. J. van Bosse..... Hoofd Ing. B. 0. W. Kebon Sirie. 256 15. H. van Sprang....... Ing. b/d. Spoorweg. Hotel Cavadino. 14. E. M. Collard Ch. exp. v/d. Spoorw. Pasar Baroe. 15. J. W.O. Н. Bueninck. Rooimeester........... Petodjo. 16. A. S. J. van Kesteren. Kolonel . ............... Weltevreden. oC OE SG EY: ET Majoor der Genie.. » e IB. B.C. Е. Meijer...... Ch. v/d. Top. dienst. Goenong Sahari. - 19. W. F. Batenburg.... 2° Luit. der Genie. Waterlooplein. 20. W. F. Baumann..... Lichtopzichter........ Sawa Besaar. E d D. Hoi. s Lichtopz. Jav. 1°pt. › 22.-M. van Mens.......... Lichtopz. Eil. Edam. Kebon Sirie. 25. J. С. van der Meulen. Lichtopz. Eil. Noordw. > ÄFDEELING MEESTER CORNELIS. : C. D. Schuckink Kool. Off. v. Gez. 1* kl. Meester Cornelis. AFDEELING BUITENZORG. ~ 25. О.А. Burnaby Lautier. Assistent-Resident ... Buitenzorg. 26. Mr. D. H. van Gelder. President v/d. Landr. » 27. R. D. M. Verbeek.... Mijningenieur ........ » 28. Dr. F. H. Bauer...... Dir. Krankz. Gest. » 29. Mr... JG Pott: as Recht. Ambtenaar... » ^ 80. A. F. van Beck, Jr. Stat. Chef 1* kl. S.S. » 31. P. van den Blijk..... Maj. Mil. Command. » 75%. B. Sahuwat Ond. Comm. 2 КІ. S.S. Batoe Toelis. д 55. Р. С. van Motman... Landeigenaar … … … Sading Djamboe. 54. H. C. van Amstel.... Administrateur … …. Tjogreg. 55. J. K. Kievits Dir. Tjitraplanden … Tjitrap. 56. J. M. Bik zever Landeigenaar......... Tjiseroea. - 37. E Heijning........... Dir. Pondok Gedeh. Sisepan. 38. Jhr. P. W. Westpalm van Hoorn van Burgh. Administrateur....... Tjicoppo. RESIDENTIE PREANGER REGENTSCHAPPEN. ArDEkELING BANDOENG. . №, Munniksde Jongh. Chef v/h. Kadaster. Bandoeng. ' 40. Р. Е. Sijthoff Jz^...... Administrateur...... Tjilaki. Tjitjalengka. Tanah Goba еп Tegal Padoeng. .. Daradjat. .. Tjikembang. .. Siti-ardja. .. Tjiandjoer. Patjet. : Goenoeng Melatti. Tjiseureuh. Boenga Meloer. Soekanegara. ` Soekaboemi. Tjiboenger. Tanisari of Mang- naa linggoet. ... Manglingoet. ‚ Parakan Аико c —X гс" ae Sinagar. е 237 . E. N. A. de Cuijper. Administrateur...... Rar WiUDwiss. 2............ Administrateur...... 45. А. E. Kerkhoven..... Theeplanter . ........ 44. R. E. Kerkhoven..... Erfpachter........... 45. €. J. Almerood....... Administrateur...... 46. A. Н Berkhout....... Houtvester .......... ELE W. Fabios......... Administrateur...... 48. P. C. Philipsen........ pole AFDEELING TJITJALENGKA. 49. G. van der Kieft..... Stationchef 50. E. Kwierie...... ...... Administrateur... ... SL J. Willem van Loon. » 52. M. Koch » 55. J. Н. Stuffken........ » AFDEELING TJIANDJOER. 54. J. L. G. le Rutte..... Civiel Geneesheer.. 55. P. W. Hartelust...... Controleur B. B.... .56. D. Burger Dzn … … Administrateur...... 57.. V. W. van Gogh.... ko T EA Ot... Erfpachter ........... БШ 4 Dake ушы Controleur B. B.... : AFDEELING SOEKABOEMI. 60. J. D. Harders..... ... Assistent-Resident … 61. Dr, L Weiss..,...... Civiel Geneesheer.... 62. W. F. N. Sijnja..... Stationchef...... .... 65. H. van Son Landeigenaar........ NE ONE Ho. Administrateur... ... "65. E. HS. Mulder. … Geömployeerde.. 66. G. C. E. W. Mundt. Administrateur. .... 67. G. W. Eekhout....... » 68. E. J. Kerkhoven...... Planter 4:3...» оя 69. J. G. N. Willemsen.. Ond.Comm. t*kl. 5.5. a оаба, 2 258 Directie v/h. Militaire Gezondheidetabliss. Selabatoe. V P. Zeper. 421. ......: Erfpachter.......... Aardenburg. . С. Н. W. v. d. Moore. Administrateur..... Sindangsarie. . R. A. Eekhout ....... Administrateur..... Soekabrentie. . €. W. Wallbeehm... » ..... Goen. Malang. CX, Brodui d... e... Chef P. & T. dienst Soekaboemi. AFDEELING SOEMEDANG. | а З -s Zendeling ............ Soemedang. PUR P. J. Bk Controleur b/h. B.B. Tjibeurem. . J. €. Westenenk.... Administrateur..... Sarang Halimoen. CAS d. Oyuk. >... it Administrateur..... Tjihoe-oet Marga- pala. J. K. H. Phitzinger.. Administrateur..... Djattie Nangor. AFDEELING TASSIKMALAJA. D. C Ue. er Assistent-Resident . Tassikmalaja. J. J. K. Enthoven.. Ch. d. Opn. Brigade. » AFDEELING LIMBANGAN (GAROET.) . Anton J. Kessler...... Administrateur.. ... Tjikorai. T MTS MEE AE Ch. d. Opn. Brigade Tjikadjang. ÄFDEELING SOEKAPOERA (MANONDJAJA.) E. Ketjen Assistent Resident. Manondjaja. AFDEELING SOEKAPOERAKOLOT (MANGOENREDJA.) . A. Knoote Administrateur..... Tjikadjang. . Willem Kessler....... d Tjampacca Warna. RESIDENTIE CHERIBON AFDEELING CHERIBON, Р. J. A. Spaan. ..... Resident. ............ Cheribon. . S. A. Spaarwater.. Chef v/h. kadaster. » br Wartet: siinse Civiel Apotheker.... » . P. La Fontaine..... Controleur bh. B.B. Ploembon. SS A. D. Gonsalves..... Fabrikant .. ..:...... Tjigobang. 259 94. J. Merghart.......... Fabrikant. ......... Palimanan. 95. J. W. A. Doorenbos. Civiel Geneesheer.. Cheribon. AFDEELING INDRAMAJOE. Oe. E V. Huijs .......... Chef P. T. dienst... Indramajoe. 97. F. J. L. Mersen Senn v. Basel Administrateur..... Indramajoe West. 98. G. J. de Groot...... Lichtopzicht. t° kl.. Boompjes eiland. AFDEELING MADJALENGKA. 99. б. M. W. Zuur. ... Suikerfabrikant.… Djattiewangi. 100. A. v. Polanen Petel. Administrateur, .... Tedja. 11. Midden-Java. RESIDENTIE TEGAL AFDEELING TEGAL. 200. 5. H. A. Begemann. Civiel Geneesheer.. Tegal. 201. P. C. van Vrijberghe = de Coningh.......... Controleur b/h. B.B. — » 202. M. Th. J. A. Keus. » » » . Protjot. 205. J. L. Wiselius....... Administrateur. … Maribaja. 204. J. E. v. d. Linden. » . Kemantran. 205. G. Stoll » . Pagongan. 206. J. F. van Benthem van den Bergh...... » ‚.... Doekoemingin. 207. J. Н. W. Surie... Houtvester .......... Tegal. AFDEELING BREBES. 208. J. J. Meijer Controleur b/h. В.В. Boemiajoe. 209. Th. H. Ovink...... » » ^» Lebaksioe. 210. E. N. Varlet....... Administratenr..... Djattibarang. AFDEELING PEMALANG. ; 211. E. H. Burnaby | | Lautier Administrateur..... Bandjardawa. 212. E. M. Poortman... Controleur bih. B.B. Мода. RESIDENTIE PEKAKONGAN. AFDEELING PEKALONGAN. vr one 215. E. A. C. F. v. Essen. Ingenieur... Pekalongan. 938. 214. SS E _ 216. - 917. 255. 355. | 356. 257. L. van Hengel...... fib Schstel......« Я sd. : 0. 2. Scliarft.... -P H ee » . P. Kamp... ; » EA: Monod ae . К. A. Schneider. sz 5. J. A. Wijnmalen.... ~ 8. Ebeling....-..—... RESIDENTIE BANJOEMAS. . Mr. L.J. Selleger... . G. van Nouhuijs.... do H. Tielman......, . J. W. А. van Soest. Suikerfabriekant ... 240 Becki We A. М. J. Bolsius.... Geneesheer .......... J. H. v. Blommestein. Administrateur..... J. G. d. Kinderen M”. » AFDEELING BATANG. Administrateur. . … Landhuurder. . ...... Assistent-Resident.. Controleur b/h. B.B. Administrateur..... Froideville AFDEELING BANJOEMAS. Rondent. oen у; Civiel Geneesheer... Chef P. & T. dienst. ArDEELING TJILATJAP. H Н. 6. Franssen. Majoor d. Inf....... . J. A. B. Masthoff... Off. van Gez. 1e kl. A Beers л; Havenmeester....... . J. Th. Warnars..,. Comm.-Chef P. & T. 7. П Lebaar.. Controleur В. B.... Lichtopzichter ...... AFDEELING PoERWOKERTO. Mr. €. W. Kist...... AFDEELING BANDJÁRNEGARA. W. P. D. de Wolff van Westerode...... Poet? BB: v. Dijk. Controleur b/h. B.B. Assistent-Resident.. Assistent Resident. Paninggaran. Pekalongan. Wonopringgo. . Pringombo. Karang Mego. . Pandansarie. . Simbang. Plelen. Batang. Bandar. Pagilaran. Banjoemas. Kalibagor. Tjilatjap. Madjenang. Tjemiring. Poerwokerto. Karangkobar. Bandjarnegara. 241 RESIDENTIE BAGELEN. AFDEELING PoERWOREDJO. ‚ J. W. Th. E. Sikkes. Officier v. Gez. 1 kl. . H. W. Tijdeman.... Chef P. & T. dienst. AFDEELING KoETOARDJO. . H. J. Tijdeman...... Assistent Resident. CH 6. Heijting... AFDEELING KEBOEMEN. (4. de Crane. ans: Assistent Resident. AFDEELING KARANGANJAR. - Dr. J. M. E. Kunert. Off. v. Gez. 1° kl. ... . J. М. Sweep......... Ing. 2° kl. b/d. S. S. А.Н. F. J. Zeijdel... Chef P. & T. dienst. . P. L. A. Collard.... Kapitein der Inf.... ‚B. Marcella . ......... Kapitein der Genie. RESIDENTIE SEMARANG. AFDEELING SEMARANG. 249. F. G.A. van Delden. Ass.-Res. vid. Politie 250. A. Stoop Mijningenieur ....... 251. L Blanckenhagen.. Controleur B. B.... 252. C. б. H. Coster... Rooimeester ......... 255. E. Polak Milit. Apoth. 1° kl. 254. W. L. Landman... Lichtopzieht. 4° kl. 255. A. Oltmans Voorz. Comité N. I. Spoorw. Maats. 256. J. C. van Berg.... Administrateur. ... 257. D. Н. Buijs......... Havenmeester ....... 258.(W. Buurman....... Houtvester ........... 259. (zie ook No. 265, 301, 502, 505, 504, 360.1 552 en 333.) - H. A. б.у. Dentzsch. Kapitein d. Genie. ‚ К. L. van Schou- wenburg ............. Dir. Н. B. School. Kedong-Kebo. Poerworedjo. Koetoardjo. » Keboemen. Gombong. » D Karanganjer. Gombong. » Semarang. Tjandi Penawangan. Semarang. — Semarang. Kedoengdjattie. Tlogo Gedong. Semarang. - Semarang. 242 AFDEELING SALATIGA. _ 9635. W. Buurman........ Houtvester........ ... Andon Njemoro. - (zie ook No. 258, 259, 260, 501, 502, 505, 504, 332 en 353). _ : 264. E. A. Staél van Hol- du stein van Vloten.... Assistent-Resident.. Salatiga. 265. P. A. Giesbers....... Off. v. Gez. 1° kl. » 366. рг: DK Sulzer.... Off. v. Gez. 2° kl. » 303. H. G. -Lorch gg Administrateur..... Tlogo. AFDEELING AMBARAWA. 268. W. H. van de Pol. Kolonel d. Inf.... Willem I. 269. G. W. A. Beijfuss.. Off. v. Gez. 1* kl. Oenarang. 270. P. Montanari......... Commissionair ...... Ambarawa. : 271. Н. D. Mc. Gillavry. Administrateur.. ... Djatie Roengo. ` — 272. A. A. J. Nagel... , ..... Kalisidie. 4 275. Jhr. J. P. de Ѕегіёге. > Л... Langen Ardo. - 274. P. J. van der Leeuw. » .. Geboengan. 3 375. F. van Gelder........ Dir. ОТ. v. G: 2* kl. Willem I. a 276. L. J. Resner....... Luit. Kol. d. Genie. » E ArnkELING. DEMAK. » 277. J. H. C. Blaauw...... Controleur B. B... Godong. 278. S. E, um . Rooimeester. | ...... Demak. AFDEELING GROBOGAN. 279. F. J. Е. Marty...... Opzichter B. 0. W. Poerwodadi. 280. E. Sieburgh.......... Controleur B. B... Wirosari. AFDEELING KENDAL. "m 281. Dr. €. Weintraub.. Off. v. Gez. 1° kl. Pelantoengan: 282. J. Bleij … Administrateur.... Seen 265. S. Вов... " we Steg d : $84. J. C. David...... көз > _.... Trisobo. E . 285. We van Heel....... ^ „<e Sringin. 245 RESIDENTIE JAPARA. ArpkELING Pari. 286. H. P. van Thiel.... Controleur B. B.... Pati. 287. Mr. J. P. Metman.. Resident............. Pati. AFDEELING JAPARA. 288 K. van Schmid...... Administrateur..... Pandansili. 289. W. P. Th. Martens. Assistent Resident. Japara. AFDEELING KOEDOES. 290. J. L. Jarman, Jr. Assistent Resident. Koedoes. 291. D С. G. Dumas...... Chef P. & T. dienst » 292. J. D. Heijning...... Particulier. ......». Rendeng. RESIDENTIE KEDOE. AFDEELING MAGELANG. 295. H J. Bijleveld . ...... Landmeter..........-. Magelang. ES LUC Eras.......... Rooimeester .......... » 295. W. F. M. Straeter... Controleur..........- Moentilan. ` 296 -. 297. C. J. Hasselman.... Ambt. ter besch.. Grabak. - AFDEELING TEMANGGOENG. 298. A. J. Veenhuizen. Chef P. & T. dienst. Temanggoeng. — .. 299. J. de Kock Controleur B. B... Soemowono. ! EUR. E. Bog ios. oer Administrateur .... Gembang Walah. _ RESIDENTIE SOERAKARTA .- AFDEELING SOERAKARTA. 501. ‚ Tampoeran. - Ww ig | 502. Buurman re Houtvester ....... + Gedongan. «d (zie ook No. 258, 259, 260, 265, en 304. 332 en 555 ) Telawa. 305. G. van Beuningen van Helsdingen ..... Particulier ........-. Solo-Djebbres. —_ 206. F. Gessner.......... Administrateur. ... Tjandi Sewoe. 244 507. H. B. Cayaux...... Milit. Apoth. 2° kl. Solo. 508. H. N. Kuijpers.... 1° Luit. der Art. » 309. J. W. Harmsen.... Landhuurder . ...... Mangies. 010. А. 7. Spaan... КОБЮ, Solo. AFDEELING KLATTEN. 511. S. de la Parra..... Kapt. d. Infanterie. Klatten. 312, Jhr. A. L. van der : ОИК eg Administrateur ..... Wedie-Klatten. 515. P. W. Henning Hor- ; nung Chef P. & T. dienst. Klatten. 514. F. Roorda v. Eijsinga. Administrateur.. ... Gemampir. 915. W. Berretty ,......... » Terban. 516. Н. Heijmering...... Landhuurder........ Demangan. ArbnEELING Bosoraut. — 817. J. A. A. v. d. Bor. Assistent-Resident.. Bojolali. $19. A Gout oon Chef P. & T. dienst. Bojolali. 590. D. H. Snel 1e Klerk » ; 521. W. L. Мејјег....:, Administrateur..... Soko Djenkilong. E R. W. R. Francke. » Ngassinan. 523, E. K. H. A. Hamming. Beh. v. Landerijen. Soekaboemi. 594, kod Boérs... A... Landhuurder ....... Ketilang. 525. J. N. van der Palm. Administrateur..... Bradjan. AFDEELING SRAGEN. 526. Jhr. W. D. v. Nispen. Landhuurder . ...... Modjosragen. 327. Ch. Ed. Ploem.... » GE Mataran. " 528. S. de Kanter....... Administrateur..... Kedoeng Banteng. — 349. W. К HWaijs....... Emplové............ Modjosragen. ` AFEEELING WOoNOGIRI. 550. Н. A. Engelken... Administrateur..... Kemoening. ‚ 551. A. €. Schepper.... Assistent-Resident.. Wonogiri. 359. ca 245 RESIDENTIE DJOKJAKARTA W. Buurman....... Houtvester....... (Goendih. (zie ook No. 258, 259, 260, 265, 555. 501, 502, 505 en 304). (Sepreh. 554. B. J. Eekhout.... mm Luit. Kol. d. Art. ee СА. Fo Hell... Off. v. Gez. 1° kl. 556. 397. G. C. P. Poelman. 1° Luit. d. Art... » 558. C. van Delft......... Chef P. & T. dienst. » 559. Н. E. Dorrepaal.... Landhuurder........ Soro Gedoog. 940. A. P. Dufour....... Administrateur ... Rewoeloe. КОЕ. A. dach .......... » ... Sewoe Galoor. 342. L. C. van Nouhuijs. » ... Moedja Moedjoe. 345. F. A. Einthoven … » ... Getiekan. 344. W. F. Salomonson. » ... Mendiro. 545. L. Karthaus.......... » ... SempoeenPakem. 346. W. A. Schmilau... Luit. Kol. d. Inf. Djokjakarta. 547. J. M. Pijnacker Hor- dijk Landhuarder........- Beran. 548. A. Enklaar van Gue- ricke , Administrateur..... Bedojo. IM, Oost-Java. RESIDENTIE REMBANG. = AFDEELING REMBANG. 500. H.C. J. Th. v. Harden- bergh Civiel Geneesheer.. Rembang. 501. J. Boode Chef P. &T.dienst. >» 505. C. F. Krijgsman... Ontv. in- en uitv. R. 304. W. G. Mulock van Rembang. . der Vlies Е ATgBOW > _ 506. M. J. A. Masthoff, Jr. Controleur B.-B... Lassem. 524. 525. 246 ÄFDEELING TokBAN. 507. Mr. J. W. van Goens. Voorz. Landr..... Toeban. 508. С. Arntzenius ....... Controleur B. B.. » 509. R. H. Ebbink....... » » ».. Djatirogo. 310. J. J. A. le Clercq. Rooimeester.......... Toeban. AFDEELING Bopsonecoro. eit. G. E Blume.......... Assistent-Resident. Bodjonegoro. ` 512. A. E. Dudok van | Heel Houtvester ............ » RESIDENTIE MADIOEN. AFDEELING MADIOEN. 515. J. Schülein Civiel geneesheer.. Madioen. 514. A. Seubert ............ Houtvester............ » 515. A. van Ophuijzen.. Chef P. & Т. dienst. — » 516. H. P. M. Moulijn.. Predikant..... ........ » AFDEELING Neawt. 517. L. Th. Maijer......... Controleur B. B... Ngrambee. AFDEELING Parsitan. bie. Mr. P^ A. L Mc Lean President Landr.... Patjitan. 519. J. P. Overdijk....... Chef P. & Т. dienst »› 520. J. Hofland ............. Controleur B. B... » Es AFDEELING PONOROGO. 521. W. = M. Ingenluijff.. Assistent-Resident. Ponorogo. . J. A. Е. Gortmans. HE Contr. B. B. > vd. P. J. Cabri ..... Chef P. & T. dienst. » AFDEELING MAGETAN. Ad. Walter. Suikerfabriekant..... Redjosari. RESIDENTIE KEDIRI. AFDEELING kennt F. K. W. van Catten- burch Controleur B. B... Kediri. 550. H. H. Donker Cur- stius Assistent Resident. Toeloengagoeng. 551. P. Schippers.......... Hoofdonderwijzer. . » AFDEELING TRENGALEK. 532. L. Wichers Administrateur. . . . Soekaradja. AFDEELING BLITAR. 555. A. Ph. W. Segond van Banchet.......... Stationchef S. S... Blitar. 354. Н. Vrendenberg...... Erfpachter . .......... Karanganjar. 555. A. Н. Hilling......... » Djabon. 556. F. W. Morren....... Administrateur..... Bantaran. 537. J. J. Geul » Sikenem. 538. F. L. van der Vinne. » Karangnongko. 559. E. du Bois Jz....... » Loengoer Redjo. 540, H. H. T. van Lennep. » Karang Redjo. 941. F. Walter Civiel Geneesheer.. Blitar. 542, A. M. Courier dit Dubékart Particulier ............ ys 545. J. J. Louwerse... Administrateur... .. Kali Lessok. 544. J. F. P. A. Abbema. > Аш.. 545. A. de Bem. » Branggah. 546. B. D. v. Rietschoten. » Rata Redjo. 547. H. Stap » Soemba Wader. AFDEELING BERBEK. 348. C. J. Vermeijs....... Stationchef S. S..... Kertosono, 549, H. E. P. Nolthenius 247 H. Ypes Ingenieur B. O. W. Kediri. . P. G. Neeb Oud Dir. off. v. Gez. » .J4. €. G. S. van Kraaijenoord .......... Resident a...» » ). J. A. Schreiner...... Tabaksondernemer.. Djambean. AFDEELING Nerowo (TOELOENGAGOENG). de Man = Ngandjoek. 248 RESIDENTIE SOERABAJA. AFDEELING SOERABAJA. 550. H. A. Sirks Dir. Fab, Mar. Stw. 551. P. W. A. Beijer...... Dir. Off. v. Gez. 1* kl. 552. P. H. v. d. Wedden. Havenmeester........ 555. A. de Jong............ Houtvester 5* kl... 554. A. C. Burgemeestre. Commies P. & T... 555. I. A. К. Marta: Administrateur...... 556. P. M. Ockerse...... Kolonel der Inf...... 557. 0,.C. Н. Musch...... Haltechef S. S...... 558. H. C. Pennink...... Ingenieur Scheepsb. 559. W. van der Rest... Ingenieur Kadaster. AFDEELING GRISSEE. 560. 561. F. Schmidgall....... Chef P. & T. dienst. 562. P. W.J. v. d. Broek. Civiel Geneesheer... ArDEELING MoDJOKERTO. 565. 1. Reinking.......... Administrateur...... 564. J. van Lennep...... us 565. Mr. A. L. C. Kleijn... Be AFDEELING SIDOARDJO. 566. E. Gordon Controleur B. B.... 567. S. Verweij... Adj. Ing. 1* kl. S. S. 568. G. Е. Eijlbracht.... Administrateur...... AFDEELING DiowBANG. 569. C. H. Ketting Olivier. Assistent Resident. 570. L. Breedveldt...... . Haltechef S. S...... RERIDENTIE  Sentanemlor. Waroe. Sidoardjo. Popoh. Djombang. Tjoeramalang. Pamekasan. - 949 — AFDEELING Maporra (BANGKALAN.) 572. A. Schultz Civiel Geneesheer.. Bangkalan. 575. B. Douwes Jzn.... Commiesf!.Havenm. 574. A. Danekes - depi 2° kl. RAN 575. J. C. d'Engelbronner Assistent Resident. Bangkalan. 576. F. €. H. Cramer... Controleur B. B... » 577. J. H. Damman...... Hoofdonderwijzer .. » EL 4, Bonner......... Controleur B. B... Blega. AFDEELING SAMPANG. 579. J. Lublink Weddik. Assistent Resident. Sampang. 580. H. de Vogel......... Controleur B. B... » RESIDENTIE PASOEROEAN. —— AFDEELING PASOEROEAN. 881. J. C. Bertsch......... Landmeter 1* kl... Pasoeroean. 582. N. J. J. Marlier de Routon Chef P. & T. dienst. » 585. K. A. C. W. Lieder. Lichtopzicht. 3° kl. » 584. J. W. Ottolander.. Chef Cultures Pangonan Djem. 585. Dr. C, F. S. Kraintz. Civiel Geneesheer.. Pasoeroean. з AFDEELING MALANG. STE 586. M. Wiedemaun...... Mil. Apoth. 2° kl... Malang. . 987. G. A. F. J. Oosthout. Controleur B. B... » ме . 588. W. A. Wolters...... Administrateur..... Petoeng Omböh. 589. J. A. Nohr............ Ses Sengoeroe. — 590. A. de Stoppelaar Jr. » Seember Telogo, —. 591. 6. Kaulbach......... > Soember Peting. ` giele ee Erfpachter. Soember Aroem. = 805. GC Lagerweij.... » ; Soember Soeka. en A. F. A. van Scher- cea | penberg....... so E Boemie Ajo. — — 595. R. W. Jee. „ Jee E Soember Nongko. — — 47 250 596. J. Н. ten Hoet....... E. A. Genie officier. Malang. 597. Е. б. Steck......... Сер. Majoor.......... 598. Ј. L. Leefers. Administrateur... … Gloensing. < $99. J. M. W: Francken. » » = 600. J. Kreemer............ Zendeling.............. Kendal-pajak. 601. J. К. Engelhard.... Administrateur...... Kali bakar. 602. J. H. F. ter Meulen. Controleur B. B... Toeren. ArDEELING BANGIL. 603. J. W. Gunsch... .... Chef P. & Т. dienst. Bangil. 604. G.J.C. v. Vollenhoven Administrateur. ... Wonoredjo. 605. J. Collard Controleur B. B.. Kasri. 606. P. H. van Andel... » Poerworedjo. RESIDENTIE PROBOLINGGO. AFDEELING PROBOLINGGO. 607. Mr. J. B. Burger. Voorzitt. vid Landr. Probolinggo. - 608. J.B.F.L.Molenbroek Ingenieur B. О. W. » 609. J.G.R. de Lavalette Rooimeester........... » 610. Jhr. P. D. J. Burry : de Maurignault ... Fd. Havenmeester. » 611. P. Schuitemaker.... Uitgever ............... » 619. А. шит... Chef Р. & Т. dienst. » 615. B.-L. Repelius....... Controleur В. В.. Soekapoera. AFDEELING LOEMADJANG. 614° J. L. L. Berghuis.. Tabaksfabriekant .. Limpeni. 615. M. A. Schrader.. .. » Djendjie. - _ 616. C. M. €. Leuring.. Administrateur.... Djoho Semeroe. 617. Н. Е. Geraerds Thesiügh.............. eeh Waderan. . 618. L. J. Stoerhaan. ... » Kali Bening. 619. C. б. Kolff Dzn... » Alas Petoeng. _ . 620. A. yan. West.‘..... » Soember Sarie. AFDEELING KRAKSAáN. 621. W. G. van Daalen. Administrateur .... Seboroh. 351 622. W. van Swam.... Machinist .............. Seroboh 625. Н. C. Diemont::.- Employé........... … e 624. Mr. G. P. H. van Maarseveen............. Voorzitter v/d Landr. Padjarakan. 625. H. W. Wegman... Administrateur...... Gending. 626. C. H. Jeltes » Bagoe. 627. M. Herz........ … … Controleur B. В... Gending. RESIDENTIE BESOEKI. AFDEELING BESOEKI. ; 628.- D. J. Visscher....... Civiel Geneesheer.. Besoeki. . 629. H. J. E. Wilten... Milit. Commandant. » AFDEELING PANAROEKAN (SITOEBONDO). 650. G. J. Cambier........ Asp. Ing. B. 0. W. Sitoebondo. 651. J. D. Matthieu....... Civiel Geneesheer.. » > 632. F. Ottolander......... Administrateur ...... Pantjoer. ` ÄFDEELING Bonpowoso. 35. W. J. Geertsema. Mede-eigen. v. fabr. Bondowoso. 654. W. S. Cramer. Civiel Geneesheer.. Bondowoso- ` | Маёѕап. IV. Buitenbezittingen. PADANGSCHE BENEDENLANDEN. ArnkELING PADANG. ` 700. Vereente. voor Wetensch., Hand. en Nijv. Padang. 701. E. Roelofs Havenmeester ........ » ТОЌ. A. Appel. se Geémpl. b/d. Triang. » 705. Н. Quadling........... . Particulier ............ » И Chef d. Triangulatie, > 705. F. Hamwijk........... Lichtopz. P. Pandan. He 706. J. van Oldenborgh. Controleur B. B... Loeboeq Bega- — loeng. K ArDEELING AjEnBANGIS EN Rav. Tate POW Uko. = E. A. Officier v. Gez. Rau. 708. W. J. Rahder........ Controleur B. B... Ajerbangis. 252 ArbEELING PaiNAN. 709. H. E. van Swieten. Controleur B. B... Indrapoera. 710. F. von Faber....... Assistent Resident. Painan. RESIDENTIE PADANGSCHE BOVENLANDEN. ArpEELING ТАХАН Daran. 711. Е. Twiss Controleur B. B... Si-Djoendjoeng. 712. P. J. M. Meijboom. Asp. Controleur B. B. Padang Siboesoek. 715. J. van Weert... ..... Ambt. t. Besch. B. B. Fort v.d. Capellen. II 4 8. Schot. ia Controleur 2°kl. В.В. Singkarah. 715. M. M. Craandijk... Ambt. t. Besch. B. B. Tandjong Bonet, Auer. 116. A- M. Joekes......... Controleur B. B.... Boea. Я ADEELING ХШ EN IX KOTA's (SoLok). 717. J.P. v. Harencarspel. Assistent Resident. Solok. 718. A. E. Albrecht...... Milit. Commandant. » 719. F. G. A. Huber...... Officier van Gez... » 720. 0. Hoffmann.......... Landbouwer........ Madjoe. 731. 3 Stebler.c... ТА Erfpachter........... Oeloe Selitie. - .722. L. Stibbe..... Adm. Barisan Mij. Loeboe Selassi. 725. H.J. A. v. Maarseveen Erfpachter....... Loeboe Sampier AFDEELING BATIPOE EN X KOTA'S. 724. б. Н. Berenschot.... 1° Luit. d. Infant. Padang Pandjang. ` ` TANE AP Gul... 1° » > “ta 726. Dr. G. A. v. Geiten- beek Officier v. Gez.. ... » 727. J. W. Alting Siberg. Partieulier............ » . RESIDENTIE TAPANOELIE. ArDEELING SIBOGA. 728. EF. J.A: Waszak …… Officier v. Ger... EE 729. F. Cormane Ontv. in- en uitg. n. 790. W. Butin Bik.;..... Ch. P. & T. dienst. Singkel. e 751. P. A. Ph. Vermeulen t° Luit. der Inf..... Goenoeng Sitoeli. 753. J. В, Neumann...... Controleur 1° kl... » Toewa. 253 en ad AFDEELING MANDHELING EN ANGKOLA. 755. N. J. Stadlmair.... Mil. Commandant. Padang Sidem- - 734. E. Е. L. J. Н. van poean. Кешесе: a5: Controleur B. . B..... Si Pirok. RESIDENTIE BENKOELEN. AFDEELING BENKOELEN. 755. H. van Dorp......... Havenmeester ... ... Benkoelen. 756 F.C. A.J. Schnelle... Kap. Mil. Comm.... » 757. Е. €. A. Vemer. Kap. der Genie. … » EE VIOE en Officier van Gez. … » 739. W. K. L. Kratt van REAL. S orent Controleur B. B.... » AFDEELING OMMELANDEN VAN BESKOELEN. 740. J. Ph. van Driest... Controleur B. B... Tabah Penandjoeng. AFDEELING Lais. E AA Н Westra... Controleur B. B... Lais. ArbpEkELING Мокко Mokro. 742. Н. F. den Hartog... Ch. P. «Т. dienst... Mokko Mokko. 749. C. A. Young. » Seblat. 744. F. A. Bol „ Controleur B. B.... Mokko Mokka, ArpEELING МАХА EN Pasoeman Uetor Mana. 745. W. N. P. R van Beu- Би sichem | Controleur 1° kl... Mana. AFDEELING SELOEMA. u Т6. G. Е. de Bruijn Kops. Controleur B.B.... Loeboe Lintang. ` | Arpeetine KavER. | | | 747. J. J. F. Schreuel. Controleur B. В... Bintoehan. AFDEELING КОЁ. . 148. Dr. D. W. Horst. Controleur 1° kl... Kroé. 749. 0. Ы. Helflrich.... Asp. Controleur. Argara Batin.. 254 E) RESIDENTIE LAMPONGSCHE DISTRICTEN. AFDEELING Terror BETONG. 780. Dr. B. C. Stort... Officier v. Gezondh. Telok Betong. AFDEELING ÜMMELANDEN VAN TELOK BETONG. 751. D. K. A. v. Logchem. Controleur B.B... Tandjoeng Karang. AFDEELING TorLanG BAWANG. 752. W. A. de Kanter... Controleur B. B.... Menggala. 753. C. L. Thieme....... » de m » AFDEELING KETIMBANG. 754. J. G. W. Lux.... Controleur B. B... Kalianda. RESIDENTIE PALEMBANG. S AFDEELING PALEMBANG. 755. J. €. van Zuijlen.. Fd. Havenmeester. Palembang. 756. H. Mitrea E. A. Off. v. Gez. » 757. C. W. Hoffmann . Kapit. der Genie. » 408. 3. B. Mack........ . Luit. Kol. der Inf. » . ArpEELING Tesine Tincer. 759. P. L. Ch. leSueur. Controleur B. B... Moeara Bliti. 760. A. J. Helfrich“..... Officier van Gez... Tebing Tinggi. 761. 0. Th. v. Cattenburch Ch. P. & T. dienst. » » 762. Н. van der Wolk... Controleur В. В... Talang Padang. AFDEELING LEMATANG ÜkroE, ILIR, km EN DE PASOEMA-LANDEN. 63. J. Peelen verse: Controleur B. B... Bandar. 764. Dr. W. Stammes- haus Officier van Gez... » 765. €. A. Niesen....... Assistent-Resident.. Lahat. 766. L. Prochnik......... Officier van Gez.. » AFDEELING Komering, Ocan OELOE EN Емм EN DE RANAUDISTRICTEN. 767. G. A. Schouten.... Controleur B. B... Banding Agoeng. ` ÄFDEELING DJAMBI. ey 768. G. Salomon......... Off. van Gez......... Djambi. Р 255 RESIDENTIE OOSTKUST VAN SUMATRA. AFDEELING DELI. 769. W. J. M. Michielsen. Assistent Resident. Medan. 770. J. G. Kerlen E. A. Genie offiicier > { 771. Е. Gramberg..:...... Secretaris Deli Mij. » 772. G. Meissner Administrateur.... Bekalla. 775. D. E. J. Boulet..... Hoofdadm. бий dam-Deli Maatsch. Padang Boelan. AAN d. A. vpn ae van Alkemade...... Controleur B B.. - Laboean Deli. 15. 4. A; бдан . Luiten. d. Infant. > Ha... de йай Milit. Commandant. Pangkalan Siatas. ER KS Blauw... > » Seroewaij.. 778. D. Wafelbakker.... Officier van Gez.. » 779. G. Sieburgh .......... Controleur B. B.. Poeloe Lawan. 780. J. Ј P. Camber » » Tandjoeng Poera. 781. M. Cohn Off. v. Gez. te kl. Medan. GOUVERNEMENT ATJEH EN ONDERHOORIGHEDEN. e 786. 787. . 788. 789. - 790. AFDEELING GROOT ATJEH. . H. Demmeni......... Civ. en Mil. Gouver- Kota Radja. 5. W. van Geer. Dir. Off. van Gez. » . Jod. Heringa ......... Mil. Apotheker...... » . L. V. Dingemans... E. A. Genie-off. .. » E. M. A. A. K. Vrai: kers Kapt. d. Infanterie. Olehleh. H. D. A. de Wolff. Ch. P. & T. Dienst. Kota Radja. ÄFDEELING Noorp- EN Oostkust. VAN ATJEH. ab Tal... Kapt. der Infanterie. Segli. As A Grondhout … ОЁ. van бе2,........ Edi. RESIDENTIE RIOUW EN ONDERHOORIGHEDEN. AFDEELING TANDJOENG PINANG. — oe Н. ter Poorten...... Havenmeester...... . Tandjoeng Pinang. s 2 791. ^ 793. 295. | 256 W. P. Stutterheim. Milit. Commandant. Tandjoeng Pinang. С. Schippers.......... 1° Luit. der Art.. » » ArbEELING KARIMON. C. H. M. Le Roux. Controleur B. B.... Tandjoeng Balei. RESIDENTIE BANKA EN ONDERHOORIGHEDEN. District MusTOK. 795. F. H. ter Poorten. Havenmeester...... Muntok. 796. J. van Vuuren.... Lichtopzichter..... Tandjoeng Kalian. District BLINJOE. 797. J. K. v. d. Meulen. Wd. Administrat.. Blinjoe. District SOENGEISLAN. 798. J. Britt 1* Luit. der Infant. Soengeislan. District Kosa. 799. IJ. Meester Eléve Administrat. Koba. ASSISTENT-RESIDENTIE BILLITON. ÖNDERDISTRICT TANDJOENG PANDAN. 800. J. D. ten Bosch...... Mil. Commandant. Tandjoeng Pandan. 801. D. Wesdijk Ontv. In-en Uitvoer, » » 802. Dr. Н. Theunissen. Civiel Geneesheer.. » ko 803. H. J. Martijn Jr... Lichtopzichter.. .... Tandj. Pandan en ; Eil. Langhoeas. 804. A. Wijkman.......... Оа в Тапа]. Pandan en — | Eil. Mendanau. 805. С. Doting ge К as Tandj. Pandan en | SE Ei. Mendanau. —. 806. A. Bergmann......... „оо i uds Tandj. Pandan. RESIDENTIE WESTERAFDEELING VAN BORNEO. ` ` AFDEELING PONTIANAK. 807. F. Rogier Officier van Gez... Pontianak. 808. A. Wijbrandi......... 1° Luit. der Infant. Nanga Badan. AFDEELING SINTANG. 809. J. Bijker Officier van Gez... Sintang. 257 ÄFDEELING MONTRADO. 810. A. A. Gersen Officier van Gez... Singkawang. 811. .... Logeman Fd. Havenmeester. » 812. M. M. J. v. Swighem. 1* Luit. der Infant. Bengkajang 815. M: K. W. F. Scheurer 2° » » » Singkawang. 814. K. M. de Jager...... X „ж, с ж с 8 » 815. C.-J. van Schelle.... Mijningenieur ........ » ÄFDEELING SAMBAS. 816. C. Th. Toorop........ Assistent Resident. Sambas. 817. K. A. van der Hart. 1* Luit. der Infant. » AFDEELING SOEKADANA. 818. E. E. Klerks Controleur B. B.. Soekadana. RESIDENTIE ZUIDER- EN OOSTERAFDEELING VAN BORNEO. AFDEELING DANDJERMASIN. 819. J. A. Almerood.... Kapt. der Art....... Bandjermasin. 820. A. Н. Rombouts... Officier van Gez. » | 821. В. Frijlink - Mil. Apotheker.... Se 822. D. W. F. van Langen. Mil. Commandant. Kendangan. 825. Н. R. de Vries...... Kapt. der Genie.. Bandjermasin. : AFDEELING AMOENTAI. ‚824. R. J. Koppenol....... Officier van Gez.... Amoentai. 825. J. B. Heesen......... » » » Barabei. ÅFDEELING MARTAPOERA. 826. J. A. Hooze Mijningenieur. ....... Pengaron. 827. Н. Е. Hesselaar...... Controleur B. B.. » 828. Dr. A. E. F. Grip- peling Officier van Gez, .. >» 829. A. Visser … … Mil. Commandant.. » 850. W. P. v; Berckel Bik. Controleur B. B... Bati Bati. 851. AFDEELING Dorson EN DAJAKLANDEN. 5 м. ¥an Berckel. Assistent Resident. Marabahan: 856. 859. 840. n 358 . Н. J. N. Simons... Controleur B. В. Kwala Kapoeas. ` AFDEELING SAMPIT. . G. F. P. v. Emmerik. Controleur B. B.. Sampit. 4 RESIDENTIE MENADO. AFDEELING MENADO. ‚Н. G. Bartelds. ... Gouv. Landmeter. . Menado. AFDEELING TONDANO. . E. Goedbloed.,,....... Administrateur. ... Na Lewet. AFDEELING AMOERANG. E. J. Jellesma. .... Controleur B. B.. Amoerang. ‚ J. Alb. Th. Schwarz. Hulpprediker......... Kalongan-atas (Sonder). | . P. von Strachwitz.. Administrateur... . Baijong di atas. ` AFDEELING КЕМА. RF. Rijkschroef . Administrateur. ... Talisseh. AFDEELING GORONTALO. G. A. Sedee .. Controleur B. B.. Gorontalo. GOUVERNEMENT CELEBES EN ONDERHOORIGHEDEN. 849. - ÄFDEELING MAKASSAR. A. M. Bressler. Militair Apotheker. Makassar. Р... ІК, Opzichter B. 0. W. » F. Wijnveldt.... Assist.-Res. v. Pol. » Zell Lichtopzichter … … » ArDEELING NoORDERDISTRICTEN. ` ` . E. W. E. Burger. Assistent Resident. Maros. . J. de Gruijter......... Asp. Control. B. B. » . J. H. Simon Thomas. Controleur B. B... Tjamba. AFDEELING ÜOSTERDISTRICTEN. . J. van Nieuwkuijk. Assistent Resident. Balangnipa. AFDEELING SALEIJER. A. Bax Posthouder ............ Bonerate. 259 RESIDENTIE AMBOINA. AFDEELING AMBOINA. 850. H. E. P. B. C. Baer- mayer von Barienk- миз сыту Officier der Агї.... Amboina. 851. J. С. Н. Fischer.... Eerstaanw. Gen. Off. » 852. H. J. van der Weide. Dir. Off. van Gez. » 855. А. L. F. Jansen.. Administrateur.... Awaija. AFDEELING KarnATOE. | 7 eee. J. Berkaian............ Posthouder ............ Kairatoe. ; AFDEELING АМАНЕІ. 855. L. A. van Gent...... Posthouder .. … … … Amahei. | 856. S. van Rosmalen... Milit. Commandant. » AFDEELING. МАНАА. 857. F. P. A. Mollinger. 1* Luit.Inf. Civ. Gez. Wahaai. RESIDENTIE TERNATE EM ONDERHOORIGHEDEN. | 858. M. Steensma......... Officier van Gez... Ternate. 859. Н. €. Paulus......... Fd. Havenmeester. » 860. W. G. G. Wiggers. Posthouder ............ Galela. RESIDENTIE TIMOR. AFDEELING Timor. 8. A. J: Dróher......... Havenmeester..... Koepang. AFNEELING Born EN SAVOE. 862. B. Winters Civ. Gezaghebber.. Baa. = ÄFERELING SoEMBA EN ÜNDERHOORIGHEDEN. É 865. F. S. van de Graaf. Posthouder … …… Waingapoe. RESIDENTIE BALI EN LOMBOK. AFDEELING BOELELENG. 864. Н. F. E. Jacquet. Klerk v/h. Res. Kant. Boeleleng. ` . 260 Onder het afdrukken dezer lijst hebben zich nog vier per- sonen aangemeld, die onder de volgende nummers als Mede- werkers zijn opgenomen: - Р 101. J. Langenbach... Postcommandant..... Palimanang : Res. Cheribon. 794. б. Hoedt....... Lichtopzichter ..... . Eiland Mendanau — Res. Billiton. 000269. Бах... Deurwaarder........ Maros Gouv. Celebes en Onderh. 866. C. Е. Pietersz... Posthouder... ... Тера Res. Amboina. A dat de Ms N NOGMAALS OVER AARDBEVINGS- VERSCHIJNSELEN. SEISMOLOGIE. DOOR P. VAN DIJK. INLEIDING. Na de lezers van dit tijdschrift met de beschouwingen over aardbevingen en met de voorschriften van Prof. Миле te Tokio in Japan tot de waarneming er van bekend te hebben gemaakt, laat ik hier, volledigheidshalve, en niet minder om een belangrijk verschil van inzicht tusschen twee bevoegde vakmannen te doen uitkomen, de vertaling volgen van het voornaamste gedeelte eener voordracht over hetzelfde onder- Werp, door den verdienstelijken ijveraar op het gebied van Seismologie, Prof. M. S. pr Rosst te Rome, laatstelijk ge- _ houden te Amsterdam bij gelegenheid der internationale Kolo- ? niale Tentoonstelling van 1885, en tevens de vertaling van ten belangrijk opstel over aardbevingen en aardbevingswaar- hemingen in Japan door Prof. J. A. Ewine, thans te Dundee. Op het bedoelde verschil van inzicht zal door mij terug- gekomen worden aan het eind dezer mededeeling , maar ik roep al dadelijk de aandacht van den lezer in voor het feit dat, Wat de geachte Prof. pe Rossi ook moge zeggen van het Schitterende der reeds verkregen uitskomsten, het uit den Sezamenlijken inhoud der door mij weer te geven en reeds geplubliceerde beschouwingen duidelijk genoeg blijkt, dat де ` 262 seismologie, voor zoover de kennis der wetten betreft, die x de aardbevingsverschijnselen heeten te beheerschen, nog zeer ` zeker in het stadium van kindsheid verkeert en dat er, voor het tegenwoordige althans, bij alle beoefenaars der seismologie , welke van die studie de oplossing van het vraagstuk verwachten, om het intreden van vernielende aardbevingen tijdig te kunnen voorspellen — of slechts, om uit de aardbevingsverschijnselen de ware ligging van het meest dreigende brandpunt of de toenadering van den vulkanischen haard tot het oppervlak te | bepalen — nog vrij wat optimisme heerscht. Immers het zoolang gekoesterde vertrouwen, om het in- treden van aardbevingen in verband te brengen met andere buiten de vaste aarde of aan haar oppervlak gelegen , periodiek terugkeerende, natuurverschijnselen te verbinden, heeft door nauwkeurige waarneming stuk voor stuk fiasco gemaakt. In deze bladzijden zal men er weer een merkwaardig voorbeeld van aantreffen in de uitkomsten door Prof. Garzı te Velletri verkregen, waaruit blijkt, dat zelfs het aardmagnetisme met de daarmede in verband staande electrische aardstroomen geene bijzondere afwijking ondergaat en alzoo geene afhanke- lijkheid vertoont van den invloed eener aardbeving. Van uitnemend practischen aard schijnt mij daartegenover het streven van Prof. Ewine te wezen, om de aardbevingswaar- nemingen te doen strekken, om van elk bevolkt gedeelte der aarde, dat blijkens de geschiedenis aan vernielende aardbe-. vingen onderhevig is, den graad van gevoeligheid, alzoo de snelheid en hoegrootheid der beweging van den bodem, te leeren kennen, ten einde aan den bouwkundige de gegevens te verschaffen om te kunnen berekenen, welke graad van E veerkracht of wel van absolute vastheid aan de bewoonde gebouwen gegeven moet worden, om tegen de plaatselijk voor- — — komende aardschuddingen voldoende veiligheid op te leveren ` E voor den bewoner. Overal, waar aan die voorwaarde wegens te hoogen graad van onrust in den bodem, practisch althans, niet voldaan mocht kunnen worden, zal die plaats geen vol- "RSV E 265 strekte veiligheid opleveren en zullen geenerlei middelen in staat zijn, er het intreden van groote onheilen te voorkomen. Als waarschuwing en vermaning tot het nemen van voor- zichtigheidsmaatregelen en voor de kennis van het terecht . verdachte centrum van elken door aardbeving getroffen kring, zijn de seismologische waarnemingen bovendien van niet te mis- kennen direct practisch nut. | Nog zullen deze bladzijden, in verband met de reeds verstrekte over hetzelfde onderwerp, allen, die hunne medewerking tot het waarnemen van aardbevingen aan het bestuur der Koninklijke Natuurkundige Vereeniging hebben toegezegd, kunnen over- tuigen, dat er vooralsnog alleszins reden bestaat , om met de keus van nauwkeurigheidsinstrumenten zeer voorzichtig te zijn. Voor- shands bestaat er mijns inziens alleen behoefte aan een instrument, dat op de allereenvoudigste maar op onfeilbare wijze het plaats- grijpen, met de tijdsaanwijzing , van elke beweging in den bodem kenbaar maakt, vooral van die bewegingen , welke aan het directe Waarnemingsvermogen van het meerendeel der menschen en vooral aan slapenden en aan in beweging zijnde personen in den regel ontsnappen. Het hoofddoel der waarneming moet zich aanvankelijk bepa- len tot de ontdekking der begrenzing van elken door eene werkelijke aardbeving getroffen kring. lk laat thans de toegezegde vertaling volgen. VERTALING VAN HET IN DE FRANSCHE TAAL GESCHREVEN GEDEELTE UIT HET: PROGRAMMA DELL'OSSERVATORIO AD ARCHIVIO GEODINAMICO PRESSO IL R. mee HOLT D'ITALIA DAL CAV. МЕ нне STEFANC DE ROSSI. | OME: 1884. 1° HOOFDSTUK. INLEIDING. Ofschoon het eerste Italiaansche gedeelte van dit programma alle voorafgaande bemerkingen bevat, die vereischt worden, alvorens tot de practische instructie voor het doen van waar- nemingen over te gaan, zoo vermeen ik ze in dit tweede Fran- sche gedeelte kortelijk te moeten resumeeren. Uitgenoodigd, vooral door het congres der » Association Fran- çaise pour l'avancement des sciences" te Algiers, om deze. practische instructie in het Fransch te schrijven, laat ik hier. bij wijze van inleiding mijne stellingen op het gebied der endogene meteorologie, zooals ik ze ter zitting van 16 April 1881 aan genoemd congres heb onderworpen, voorafgaan. »Ik heb de eer de aandacht van het congres op een onder- werp te vestigen, dat door den Heer p’Assapie reeds in 1872 aangeroerd is geworden op het congres van gelijken naam te Bordeaux, en wel ter zake van zekere door hem gedane waar- _ nemingen, die in den grond niets anders zijn, dan de inleiding tot een nieuw veld van studiën, welke zich sedert in /falié snel ` hebben ontwikkeld. Het betreft de studie der veranderingen ` en der phasen der inwendige verschijnselen van de aarde, en T. die door mij Endogene Meteorologie is genoemd. | slk heb reeds de eer gehad het internationale Congres van P ; MT te Home voor deze nieuwe studie belang in te | 265 boezemen, dat dan ook wel haar verlangen te kennen heeft gegeven om deze soort van onderzoekingen voortgezet te zien, in "t bijzon- der wijzende op de afhankelijkheid, die er zou kunnen bestaan tusschen de inwendige verschijnselen en die in den dampkring. »Ik zal u bijgevolg nagenoeg dezelfde overwegingen blootleggen, die ik aan het congres te Rome onderworpen heb, alleen meer uitgebreid, ten gevolge der bijna wonderbare ontwikkeling , die deze tak van studie sedert dien tijd in Italié verkregen heeft. »Ten einde U niet te lang bezig te houden, bepaal ik er mij toe, U in weinig woorden te herinneren, dat de dynamica der verschillende verschijnselen van inwendigen oorsprong nim- mer het onderwerp is geweest van geregelde en afzonderlijke navorsching en bijgevolg nimmer een bijzondere tak van we- tenschap heeft uitgemaakt. De aardbevingen en de vulkanische uitbarstingen werden steeds als toevallige verschijnselen be- schouwd, en zijn als op zich zelf staande en alleen uit hunne gevolgen bestudeerd geworden. -~ »De warme bronnen, de gasontwikkelingen, de loop der on- deraardsche wateren, de aardsche electriciteit, zijn wel het onderwerp van afzonderlijke studiën geweest, toevertrouwd aan geneesheeren, hydrologen en meteorologen, maar eerst in de laatste jaren heeft men er aan gedacht om al deze endogene verschijnselen aan een dagelijksch en vergelijkend onderzoek te onderwerpen, even als dat sedert lang geschiedt voor de atmospherische meteorologie. _»Deze methode van voortdurende waarneming, op mijn per- soonlijk initiatief in //alié ingevoerd, heeft ons onder medewer- king van geachte collega’s al dadelijk het bewijs geleverd, dat de endogene verschijnsels, eveneens als de atmospherische, Phasen doorloopen, die zich tusschen een minimum en een maxi- Mum van werkzaamheid bewegen, en dit niet alleen wat de intensiteit, maar ook wat de topographische uitbreiding betreft. "De Rev. P. Вектешл te Florence , die de reeds vermelde proe- m van den Heer р”Аввхш® op eene verschillende meer uit- gebreide wijze heeft voortgezet, heeft het bestaan bevestigd 18 ES - 266 van microscopische bewegingen van den bodem , in den vorm van menigvuldige vlagen of buien. Ре studie dezer microseismologie , verbonden aan en vergeleken met die der werkelijke aard- bevingen en met de waarneming van alle andere endogene eruptieve, thermische, hydraulische en aanverwante verschijn- ` selen, heeft dien bijzonderen tak van natuurkundige aardrijks- kunde doen geboren worden, dien wij thans Endogene Meteoro- logie noemen. De schitterende uitkomsten, die wij aanvankelijk door deze methode verkregen hebben, zijn in verschillende brochures openbaar gemaakt, maar vooral in mijn werk geti- teld: »Meteorologia endogena? en in het »Bullettino del vulca- nismo italiano", dat ik in 1874 gesticht heb. e Men kan de verkregen resultaten in "t kort samenvatten door te zeggen, dat de uitingen der inwendige krachten eene voortdurende verandering van werkzaamheid ondergaan, die zich nu eens binnen een beperkte ruimte en dan weêr over een uitgestrekt gebied zooals geheel Ifalié, de Alpen, de Py- reneën en de Jura doet kennen. > реге werkzaamheid neemt den vorm aan van dynamische stroomen, die zich in de breuken van den bodem bewegen, soms snel soms langzaam, en die altijd een werkzamen vulkaan tot punt van uitgang of tot centrum hebben. »Wij hadden het geluk bij deze studiën voordeel te kunnen trekken van den grooten vooruitgang op het gebied van natuur- en werktuigkunde, waaraan het ontstaan te danken was van zeer eenvoudige, zeer gevoelige en tevens zeer practische waarnemingsinstrumenten. Zoo is bij voorbeeld een nieuw veld van ontdekkingen geopend door de toepassing van den mi- ^Dank zij het gebruik dezer twee instrumenten nemen wij .. thans de inwendige werkzaamheid, wat hare bijzonder leerzame = variaties betreft, met het oor waar. »Op deze wijze gaan wij met groote schreden de oplossing D van het tegelijk wetenschappelijk en menschlievend vraagstuk ` tegemoet: het vooruitzien van verwoestende aardbevingen. EN erophoon en van den telephoon op de waarneming van den bodem. — »Gij ziet aldus, dat de pogingen onzer Italiaansche ver- eeniging reeds meer hebbeu voortgebracht, dan hetgeen men van haar mocht hopen. Zij heeft den grondslag gelegd eener nieuwe wetenschap, die thans meer algemeen verspreid en op grootere schaal georganiseerd moet worden. »In alë heeft de nieuwe meteorologische Vereeniging de endogene meteorologie wel gelieven op te nemen in het pro- gramma harer studién. »Het centrale bureau voor meteorologie van het Italiaansche Gouvernement heeft zich voor de ontwikkeling van dezen nieuwen tak van physische aardrijkskunde geinteresseerd en in haar Bulletin plaatsruimte beschikbaar gesteld voor de vermelding van den toestand der endogene werkzaamheid, zooals die uit mijne waarnemingen wordt afgeleid. »In Oostenrijk zijn door verschillende observatoriums seis- mische en microseismische waarnemingen ingevoerd. »In Zwitserland heeft de Société Helvétique des sciences na- turelles” een afzonderlijke dienstregeling ingevoerd , en een com- missie benoemd voor de studie der inwendige werking der aarde. »Een gebied, dat één enkel tooneel van onderling afhankelijke endogene werkingen oplevert, is tennaastenbij begrepen bin- - nen de Appenijnen, de Alpen, de Jura, de Pyreneén; en zelfs ` neem ik een groote verwantschap waar tusschen de aard- bevingen van Algiers en van Griekenland met die van Italie. „Bijgevolg is het van Frankrijk en van hare wetenschap- pelijke instellingen, dat wij eene belangrijke aanvulling ver- - wachten ter geregelde organisatie van waarnemingen in de Jura, in een gedeelte der Alpen, in Auvergne, in de Pyreneén en in Algiers. Ik stel derhalve aan het tegenwoordig congres van — Algiers voor, om, in navolging van de Italiaansche meteoro- - logische Vereeniging, tot de oprichting te besluiten van ob- servatieposten voor endogene meteorologie overeenkomstig het = programma, aangenomen door de gelijknamige Vereeniging in Joie" 268 2° HOOFDSTUK. ~ INDEELING DER WAARNEMINGEN EN TOERUSTING DER OBSERVATIEPOSTEN. Toen de Italiaansche meteorologische Vereeniging in September 1882 te Napels bijeen kwam, moesten voor elk onderdeel der studie, opgenomen in het programma der vereeniging , de grondstellingen worden ontworpen. ‘Tot rapporteur benoemd van de afdeeling voor endogene meteorologie, heb ik, tevens in naam van het geodynamische centraalobservatorium en van het archief van liet geologische Genootschap, de volgende stellingen aangeboden. De proefondervindelijke methode, die tegenwoordig gevolgd ` wordt om de endogene verschijnselen der aarde te bestudeeren , bestaat in hare toepassing op de atmospherische meteorologie, d. w. z. in het voortdurend waarnemen, met hulp van instru- menten, van elke variatie, ten einde de maximum- en minimum- phasen te leeren kennen. — De waar te nemen M dan kunnen onis vier groepen worden gebracht: 1°. verschijnselen van den onderaardschen loop van het water. 2°. electrische en magnetische verschijnselen , beschouwd als de uiting van de inwendige werkzaamheid der aarde, of als gevolgen er van: . 5°. eruptieve en microöruptieve verschijnselen; 4°. seismische en microseismische verschijnselen. Het is duidelijk dat de waarneming dezer vier groepen ~ van verschijnselen in twee reeksen verdeeld moet worden, en ` _ dat sommige, zoo als eruptién en onderaardsche waterver- deeling op de plaats hunner uiting zelf waargenomen moeten worden , terwijl de waarneming van andere , vooral der seismische - en electrische verschijnselen, overal kan geschieden en meer > bepaald in het observatorium te huis behoort. Eveneens moet de behandeling der aanteekeningen omtrent de verschijnselen in twee, reeksen verdeeld worden: want men + M 269 zal die waarnemingen en aanteekeningen overeenkomstig de tegen- woordige toestanden moeten bijeen brengen en tevens nioeten trachten de geschiedenis te schrijven der verschijnselen van het verleden. Bij gevolg zullen wij ten dienste van allen, die aan de onderneming, die van het centraal archief te Rome is uitgegaan, wenschen mee te werken, de volgende punten formuleeren : 1*. alle plaatsen, waar voortdurende uitingen, zelfs zeer geringe, van inwendige werking voorkomen, opsporen en aan het centraalarchief bekend te maken; 2°. omtrent deze verschijnselen dagelijksche waarnemingen trachten te organiseeren ; | 5°. de geschiedenis dezer uitingen opsporen; 4°. in den kring waar men zich bevindt al het bekende omtrent buitengewone natuurverschijnselen van elke soort, maar vooral van aardbeving, afstorting van rotsen, ontploffingen _ van mijngas, enz., bijeen brengen ; 5°. geregelde waarnemingen trachten in te voeren om- trent de veranderingen in het niveau van het water, in put- ten, bronnen en meren; 6°. in alle meteorologische observatoriums , physische kabi- netten en beter nog in de mijnen geregelde waarnemingen trachten te doen plaats hebben omtrent de seismische en en microseismische verschijnselen met de toestellen, die daartoe hierachter zullen worden aanbevolen ; _ 7°, meteorologische observatoriums, die gewoon zijn bulletins uit le geven, worden uitgenoodigd er het dagbericht aan toe te voegen omtrent den staat der geodynamische werkzaamheid , afgeleid uit de genoemde instrumentaflezingen ; 8°. meer in ^t bijzonder moeten wij de opvolging dezer voorschriften aan alle geleerden aanbevelen , die zich in oorden be- vinden, waar meteorologische inrichtingen nog geheel ontbreken. In overeenstemming met de vermelde verdeeling der waar- nemingen in twee reeksen, zullen wij de vaste observatieposten en de plaatselijke dende van endogene uiting Water bespreken. 270 Van elken observatiepost moet voor alles de statische , geolo- gische en topographische ligging worden hepaald. Men weet reeds, dat de voorname bezigheid in het observatorium aan de waarneming der seismische verschijnselen is gewijd; bijgevolg moet een innig verband tusschen den bodem en de instrumenten worden tot stand gebracht. Merk daarbij echter op, dat het gebouw als een gedeelte van het seismische instrument kan worden beschouwd. In de hoogere verdiepingen toch van een huis worden de seismische schuddingen, zooals aan ieder waarnemer bekend is, vergroot en vermenigvuldigd, maar daarbij allicht in richting en in hoedanigheid der golven, door den stand der muren, gewijzigd. Daarentegen heeft ` in de lagere verdiepingen en beter nog in kelders geene wijziging der oorspronkelijke beweging plaats, maar is er de gevoeligheid geringer. Men moet observatieposten in zeer hechte gebouwen aan- brengen ten einde plaatselijke trillingen, die door wind, rijtuigen en dergelijke oorzaken ontstaan , te vermijden. Elke observatiepost moet zeer toegankelijk en geschikt gelegen zijn, ` opdat de waarnemer door niets in het veelvuldig waarnemen belemmerd worde. Instrumenten moeten zeer stevig met de wanden verbonden worden of beter nog op voetstukken worden geplaatst, die, in den vasten bodem (of op een rots) gefundeerd, geheel op zich zelf staande, zijn opgetrokken. Het beste zou zijn om een gedeelte der instrumenten onder den grond onmiddellijk op het natuurlijk gesteente te plaatsen en het andere gedeelte in de bovenverdieping van een zeer stevig gebouw. Eerst . wanneer wij in bijzonderheden de wijze van waarneming en de hoedanigheid der verschillende instrumenten beschreven zul- len hebben, zullen wij aan het slot beter alles kunnen formulee- ` ren, wat tot de statische oprichting der observatieposten behoort. Ziehier, na de vermelding dezer statische voorwaarden, een en ander omtrent de geologische en topographische. 