Reis door Noord Amerika
De Elzebomen bcgoimen den 13. te bloeyen, gelyk ook het Dra- ^'o^jen- tontiuM foetidunt ^ dat menigvuldig in de poelen wad. Dit is de,jjgjj|^ fttnkendfte van alle planten. De reuk was zo- fterk, dat ik nauw- lyks de bloem bekyken k(xi , en als ik 'er wat .te lang aan rook kreeg ik lioofdpyn. De Zwr^M noemen het Byorn' blad^ au 'nBerehïad^ en Byomntter ^åzt is Serewertel. De Engelfcben hcKnhet PoUcat- root oï PeUea/wertel, om dat het byna al zo ei^ fttakt ahåePoUcat. De bloe- men zyn violet Als de bloelfem in volle kiagt is beginnen de bladen »t den grond, te komen. In den zomer zal hec vee deze plant niet aimrakeiw Dr. CtideaKldt: my, dat hy den wcwiel in alle die gevallen gebniikte waarin men den ^rum vor tel vootCchryh, in zonderbeid te^ gens het blauwfchuit^ Den Zweedfthen naam heeft het gekregen om. dat 'er de Beren. in 't vooijaar, vranneer zy huntK winterwoningen ver- loten hebben , zeer gretig naar zyn. Het is zeer gnneen ia gantfcb) Noord jimerika^ De Draba vema was hior overvloed^ en Hond in bloeb De witte Nüswortel, of Feratrum album, was zeer gemeen m ^a- de poelen en natte plaatfen door gantfcb Noord Amerika. Het is ene '"*"* "^ vergiftige plant, welke het vee noit aanraakt, ofhet moeft in.'t voor- '' jaar wezen, wanneer het land nog kaal is, en deze plant reeds eenfchooQ groen loofheeft, en dit koft den heeften dikwyis het leven. Schapenengao- zen zyn 'er van geftorven. Men gebruikt den wortel om de iWais voor de Mïüsdieven te bewaren , gelyk ik reeds verhaald heb. Maar men moet voorzigüg zyn dat geen ander vee aan de daarin gedoopte korrels rake, want enoen ca ganzen worden 'er zeer ziek van en fterven als de hoeveelheid wat groot is. Den rauwen wortel zal geen beeft exen, dog gekookt wel. De honden heeft men 'erzeerüek van gezien, dog zy (*) LiNN. Turdus mipatoriüs. Men heeft 'er hiervan, neveia vau den Alockine-bird of Spotvogtl, ene plaat gegeven^ Ct) Carytut aveiiana. y Google y Google R A K o o N. 1749. 207 boekte op hebben, en houden äg dan dood M al raakc men z&aan. Leven(Ug in wyngeeft gelegd fterven zy in weinige minuten. De Vogel, door de Engelfcbett Robin red-breafi (*i genaamd, Robin wordt hier al het ja^ over gevonden. Hy is geheel onderfcheidcn r^ii- Tan dien in Engeland den zelven naam draagt. Hy zingt zeer iief- '"'^"fi' lyk, is niet zeer wild, maar huppelt op den grond digt by de hui- zen. De bloemen van den Haalaar (f) begonnen den 12. Maart open Haze- « gaan. Zy flagen het beft in ene vette tuinaarde, en de ZivedeM^'^^- -hielden het voor een Kken van enen goeden grond , als zy ze zagen fiaan. De Elzebomen bronnen den 13. te bloeyen, gelyk ook het Dra- ^'oeycn- tontium foetidam ■, dat menigvul^ in de poelen wtift. Dit is ^ x^f.^^ iünkendlte van alle planten. De reuk was zo- fteric, dat ik nauw- lyks de bloem bekyken koi , eo als ik 'er wat ,te lang aan rook kreeg ik fcooiUpyn. De Z-wtdenmxmsn het Byern- hïad-, dat is Berehlad, en Byornretter yåx(.\& Berrwortel. De Engelfchen hetenhetPo/rcaX-roo/of PoUeatwortei, om dat het byna al zo erg Itinkt vïsaePoleeat. Debloe- itim zyn violet Als de bloeüèm in volle kragt is beginnen de bladen «it den grond. te komen. In den zomer zal het vee deze plant niet aanrakeiu. Dr. C#£^» zehk my, dat hy den wortel in alle dtc gevallen gebruikte waarin men den ^rum wortel voorfchryft, in zonderheid te- gens het blauwfchuit. Den Z-weedfeben naam heeft het gekregen onb dat 'er de Beren, ra 't vooi]aar, wanneer zy hunne winterwoningen ver* laten hebben , zeer gredg naar zyn. Het is zeer gemeen in gantfcbi Noord jfmerika. De Draha vema was hier overvloedig en ftond in bloet De witte Uieswertel ^ of Vtratrum album, was zeer gemeen m Vtra^ de poelen en natte plaatfen door gantfch Noord Amerika. Het is ene "^'" •*'" vei^iftige plant, welke het vee noit aanraakt, ofhet moeft in.'t voor- *" jaar wezen , wanneer het land nog k^ is , en deze plant i^eds een fchoon groen loofheeft, enditkoftdenljeeftendikwylshetleven. Schapenengao- zen zyn 'er van geftorven. Men gebruikt den wortel om de IVtiis voor de Maisdieven te bewaren , gelyk ik reeds verhaald heb. Maar men moet voorzigtig zyn dat geen ander vee aan de daarin gedoopte korrels rake, want enden en ganzen worden 'er zeer ziek van en fterven als de hoeveelheid wat groot is. Den rauwen wortel zal geen beeft eten, dc^ gekookt wel. De honden heeft men 'er zeer ^k van gezien , dc^ (*) LiNN. Twrdüs migratarius. Men heeft *er hiervan, neVeia van deit Mocking-inTd o! Spolvog»., ene plaat gegeven^ Ct) Gtrylut äveliana. yGoogle y Google R A K o o N. 1749. 207 kx^ce op hebbeo, en houden åg dan dood ftil al raakt men zeaun. Levendig in wyngeeft gelegd fterven zy in weinige minuten. De Vogel, door de Engelfcben Robin red-bread (*; genaamd, Ä06;» wordi hier al het jaar over gevonden. Hy is geheel onderfcheidcn ^^d- van dien in Engeland den zelven naam draagt. Hy zingt zeer lief- ^^^^fi- lyk, is niet zeer wild, maar huppelt op den grond digc by de hui- zen. De bloemen van den Hszelaar (f) begonnen den i2. Maart open Hnze- « gaan. Zy flagen het beft in ene verte tuinaarde, en de Zivede»^^'^^ hielden tiet voor e«ii teken van enen goeden grond , als zy ze zagen flaan. De Elzebomen begonnen den 1 3. te bloeyen , gelyk ook bet Dra- ^loeycn- tontiuM foetidum , dat menigvuldig in de poelen waft. Dit is de ^^^^^ Ainkendfte van ^le planten. De reuk was zo fteik, dat ik nauw- lyks de bloem bekyken kon, en als ik 'er wat .te lang aan rook kreeg ik faoofdpyn. De Zwedtnnoemisn het Byorn- Had t &t is Berehlad^ en Byerarttter ^Asxis BereworteU De Engelfcben htxen\ittPoUcat-root oï Polecatworteï, am dat het byna al zo erg (Unkt 2\AåePolecat. De bloe- men zya violet Als de bloeilèm in volle kragt isbeginnen de bladen Hit den §K»d te komen. In den zomer zal hec vee deze plant niet aanrakeik. Dr. Ctiden zelde my , dat hy den wentel in alle die gevallen gebruikte waarin raen den Arum v/ortei voorfchiyft, in zonderheid te- gens het blauwfchuiu Den Zweedfcben naam heeft het gekregen on» dat 'er de Beren, in 't voorjaar, vranoeer zy hunne winterwoningen ver- kten hebben , zeer gretig naar zyn. Het is zeer gemeen in, ganücl» Noord Amerika. De Draba vema was hitf overvloed^ en ftond m bloeL De witte Nieswortelt of feraimm album , was zeer gemeea m ^o- de poelen en natte plaatfen door gantfch Noord Amerika. Het is ene """"^ "^ vei^ifcige plant, welke het vee noit aanraakt, ofhet moeft in.*t voor-*""'' jaar wezen , wanneer het land nog kaal is , en deze plant reeds een fchoon groen loofheeft, en dit koft den heeften dikwyls het leven. Schapen en gan- zen zyn 'er van geftorven. Men gebruikt den wortel om de Mais voor de Maisdieven te bewaren , gelyk ik reeds verhaald heb. Maar men moet voorzigtig zyn dac geen ander vee aan de daarin gedoopte korrels rake, want enden en ganzen worden 'er zeer ziek van en fterven als de hoeveelheid wat groot is. Den rauwen wonel zal geen beeft eren, dog gekookt wel. De honden heeft men 'er zeer ziek van gezien, dog- (*) LiNN. Tardus migratoriai. Men heeft 'er hiervan, nevens van den Mockir^-bird of Spotvogel , ene plaat gegeven». Ci) ÖF^iw avellana. y Google 14 N F. W- J K R S E Y. De SafläTriisboom ftond overal in bloei, dogzyne bladeren warei nog niet geheel en d ontwikkeld. De Sto- De Li^uidambar Styracifiua of de Storaxhoom waft in de bos- wAxbaom, fchen , vooral in enen natten grond , in en by uraterftroompjes. De Engeljebm noemen hem Sweet Gum-trte. De bladen liegonnen in 3iet bovenfte des booms uinerpruiten. Deze boom vrordc zeer zwaar, «n hy vyki in hoogte den grootlten fparren en eiken niet. Wanneer hy begint hoc^ re warden ftaven de onderile takken , vallen af, ea laten ten laatrten de* ftam gancfch glad en zonder takken , houdend^ A& boom alleen maar ene kroMi boven aan. De zaden zitten in ron- de hoekige huisjes, die in den Herfll afvallen; en dewyl de boom zeer hoOT is dryven de winden de zaden zeer ver heen. Men kan (Uc hout zeer glad maken , vermits deszelfe aderen ^eer fyn zyn, dog het is niet hard, zo dat men 'w met een mes letters in Van fnyden, die 'er fchynen in gegraveerd te zyn. 0e Heer Lrmis £- vans zcide my ondervonden te hebben, dat 'er in dit Latid geen beter hout is om gegoten metalm in te bearbeiden dim dit- Ik vroeg den Heer Bartram of hy de gom van dezMi boom gevonden had , die zo beroemd is in de Geneeskonft. Hy zeide my wx een zeer fterk rui- Vende gom altyd uit iedere fnede loopt die in den boom gemaakt wordt, dog dat de hoeveelheid hier te gering was aa\ de moeite van 't ver- zameloi te veigoeden. Deze ruikende gom heeft dm Emgflfeben naam voórtgebn^. Hoe meer men zuidwaards komt des ie groter hoe- veelheid van gom geelt de boom , zo dat ze daar ligt re verzamelen is. De Heer Bartram was van gedagte dat deze boom eigenlyk voor de lugtftrcek van Karolina gefdilkt is, dog door verfcheiden' toeval- len verder nowdwaards, tot in New Ier k toe, het welk zyne uiter- fle grenspalen fchynt te zyn , is gebragt geworden. In de zuidelyke geweften brengt de warmte de gom rykelyk wwn, dog zo gaat het niet in 't noorden. Reis naar Den 2. Mai reisde ik naar Salem met inagt om hot Land te zien. Seäem. J)e Sajafrashooni flond hier «1 daar in de bofichcn en om de rafte- J^**"™' ringen. Men -kon hem na van verre door zynen bloeifem ontdekken, , die nu open ^ode hem geheel geel maakte. Het blad was nog niet tót. Weiden, Op fomm^ VeSanden vm het gtas reeds tamelyk hoog; dog men moet aanmerken dat deze weiden moeraffig zyn , en dat 'er geen vee dit jaar was op geweeft. Deze weilanden worden tweemaal in 't jaar geraaid , te wetoi Jn Mai en het onde van Auguftus, Ik zag dezen dag enigen van deze weiden , waarop bet gras reeds bekwaam was om gonaid te worden , en vele weQanden in Z-wedeti hebben in den hoityd zo goed gras oieL Deze weiden lagen in vallyen £a by poelen» waar de y Google SALEM r749' 'S & Zcm grote kragc oefiènt. Het gras beftond voomamttyk uit dac (bon 't welk Carex genoemd wordt. De wilde Pruimbomea waren nu overal in bloei. ■ Zy waflen hier en Pniin> daar in de boflchen, dc^ gemeenlyk digt by moeraflèn op natte- gron- •wiQ'-""- den. Men kent ze van verre aan hunnen witten bloeifem. De vrugt is fchoon op 't oog, en wordt ryp zynde gegeten. De Cornus Fltnda of Kornoeljthoom wafl in de boflchen , «p de De (^oe- heuvels, op de vlaktens, in de dalen , in poelen en by beekjes. Dus "ot'^i'^" \3n ik niet zeggen welke zyn regte grond is; egter fchynt hy op enen ™°™- lagen dc^ niet vogrigen grond het beft te Hagen. Hy was nu verfierd. met zyne grote witte bekteedfels waarin de bloemen zitten , die den boom van verre doen in 't o<^ lopen. Hét is om dezen lyd een ver- maak door de bt^hen te reizen , zo fchoon worden zy gemaakt door ' den bloeUêm van dezen boom. De bloemen die in de b^eed&Is zyn epgelloten bronnen dezen dag open te gaan. De boom komt xat ge> ne grote hoi^ie of zwaarte , dog krygt omtrent die van onzen Sor- beboora. . Daar zyn drie foorten van dezen boom in de boflaien , ectt met grote wine btoembekleedfefó , een cwede met kleine witten. , en een derde met roodagiige. De boflchen waren Saxa vc4 vsa veilen. Ik eag, vooral de kleiff- Gevo- iet foorten, ovwat ep den grond hippelen, of oiidér 't fcreupelhour S*^'!*- kruipen , zonder zeer Ichuw te zyn , dus het den Hangen zeer ligt vdt ze te doden. Ik geloof dat de Ratelflang weinig meer te doen- Beeft dan ftft te l^en , eti , zonder dat zy lang behoeft te wagten ,. zal wel de een of de ander kleine vc^l hfór c^ 't lyf lopea en. gele-- genheid geven van liem zonder betovering te vangen.. Salem is ene tdeiite handel diyvende plaats, een ftuk wegg vän de ^oitm. Dellaware afgelegen. De huizen (laan ver van malkander, en zyn tett- dele van (leen en ten dele van hout. Een beekje loo}» langs de Stad en valt in de Dellaware. De Ingezercnen leven van den handel zo» goed als zy konnen. Iri de nabuuf^h^ vati SaJem zyn fommige la- ge en moerafCge welden ». en om die reden wordt het voor ene oD- gezonde plaats gehoudfen. De ondervindii^ heeft doen zien, dat zul- ken die zïg hier \m\ andere plaatièn kMramen nederzetten zeer bleefc. en ziekelyk wierden , fchoon zy in ene volmaakte gezondheid ware» en *er wel uitzagen c^ hunne aankcmid. Deze ^ekelyke toetland blyfr bun gemeenlyk altyd by. De Ichuld hiervan geeft men aan de lUnkeO' de uicwaailèmingen der moeraflèn , £e men ^1& van verre door den- leuk gewaar wordt. De a^aande koortièn- heerichen hier zeer üsrk. tegens den herill. Twee jonge lieden , die met my naar ^rnmis «aten overgekomen, gangen gezond en wet naar SaUmy dog faimiea wei»" yGoogle i6 N E W J E R S E ,Y. weinig weken vielen zy ziek, en eer de winter half om was vnna zy beiden dood. Saflhan. De Saffraan wordt hier veel geplant , dog zy is zoo goed en z» ' flerk niet als, de Engelfcbe en Franfcbe. MüTchien wordt zy beter als zy ■enige jaren , gelyk de Tabalc , gelegen heeft. Katoen h^t QBjfypium berbaceum , of de Kacoen die op ene plant gevonden ^ ' wordt, is een gewas van maar een Jaar, en velen van de IngcMrenen van Salem begonnen het ie zaijen. Sommigen kregen de zaden uit Ka- roÜna , waar grote Katoenplanteryen zyn , dog anderen hadden ze uïc de Katoen die 2e gekofi hadden ultgepluki en geplant. Men zeide dac men in 'i eeril moeite had om de zaden der hier geplant Katoen tot rypheid te krygen, vrant in Karolina^ vanwaar men ze gekregen had, zyn <fe zomers veel langduriger en warmer. Dog nadeitiand hebben de zaden ^ meer naar de lugtftreek gewend., en kom»! vroeger aan en tot lyphdd. JHakom. Des avonds keerde ik naar R»ko$n te rug. Ce Crab- Crabtree is de naam van een foort van wilde A|:g)dbOTien , die in '^*** de boflÜien groeyen, .maar vooral op kleine-heuveltjes by^ rivieren. (*) In Nfw Jerfty is de boom en^ms raar, dog in PeafylvatUe is hy overvloedig. Sommigen hadden enen ettkelden van deze bomen digt by hunne Landhoeven geplant, om den aangenomen reuk van zyne bloei? fems. Hy bad den 4. Mai leden een dag of twee begonnai te bloeyen. De bloemen zyn jiaft gelyk aan die van den gemenen Appelboom, uit- genomen dat die -van den Crabiree wat roder kleur hebben , fchoon op fonunige Appelbomen de bloemen al zo rood zyn. Dog de reuk on- derfcheidi ze volkomen, want deze wilde bomen ruiken zeer aangenaam. De Appelen van deze bomen ^n klein en zuur; £gt^ zeide men dat zy «etbaar waren. Zy blyven den gimtfchen winter ovfer onder den boom. le^en , :krygen dan ene |;ele kleur, eu bederven zelden eer dan in de lente. Aanmo- Ik kan nietvoorby hier ene aanmerking te maken. De Crahirees kiug. begonnen eerfl den 3. of 4. Mai hunne bloemen te tonen , daar inte- gendeel de ^mene Appelbomen, ttie uit Europa overgebragt waren, ^ hunnen Uoeifem kwyt waren. Zo begonnen ook & wilde Karfle- i)0men eerft den iji Md te bloeyen , en de tammen bloeiden reeds den 24. April. De zwane W^oten mt dit Land oorfpronglyk hardden nog bladen nog bloemen , fchbon de Earopifiben reeds grorc bladen en ■bloemen droegen. Hieruit blykt dat bomen uit Europa overgebragt, fchooi^ C) Mdüt Sjlvejlris, figribus «rfwotix. GaoNOV, Fl, Vitg. p. 55* ^yrui xa-mMTta, Linn. Sp. Fl. p. 480, yGoogle R A P A A P o. 1749. 17 fcboon vm den zeiven atird als de wilde Jmerikaanfebe»^ veel vroeger bloeyen dan de anderen. Ik kan de reden hiervan niet z^gnt, of net moéft zyn dac de Europi/ebt bomen aan 't bloeyen gaan zodra zy dien aap van warmte kiygen daar zy in hun vaderland aan zyn gewend. Zy weten niet , zou men zeggen , dac hier na zulk ene warmte een of meer koude nagten ftaan te wagcen, die hunne bloeüèma vernielen kun- nen, want ie de koude landen komen zelden na zo hete dagen zo kou* de nagten die den bloeifem kunnen befchadigen. C*^ lm^;endeel fcfay- iKn <te mide bomen van die Land geleerd te bebben zig op die vroege WarmK niet te verlaten , maar te wagten naar ene fterker hitte , wan- neer zy voor gene voiü meer te vrezm hebben. Hierom gebeun het dikwyls dac de Uo^em van de Europifcbe bomen dood viiä, daar de inlaadlchen niets lydec Wy erkennen hier de wysheid van den Sfchepper; Vroeg in den iiKn^;en van den 5. ^Iba ging ik naar Rapaapo, een Reis groot doip beftaande uit zeer verftroid legende landhoeven. Daar woon- naar den voKhekt niets dan Ztoedin, zo dat de Ingezetenen de Zivetdfcbe ^^P^' caat behouden hebben met maar enige Engel/cbe woorden vermengd.^' fiAyn'Ot^m^ was gedeeltelyk den oord^ iwzigt^en, kruiden en an- dere merfcwaan^ dingen te zoeken, en deels om de plaatlên ts vin- den waar de Witre Ceder, of Cuprtsfus tbyeides groeit Db MéibloenuHy zo als de Zweden ze noemen» waren overal men^- Pinxter. vuldig in de boflchen , vooral op droge of ten minften niet zeer .nac- bloemen, rc pkatfen. De Zweden geven haar dien naam om dac ze in Mai 'm vollen iuifter ftaan. Sommige Zweden en de Hollanders heten ze Pinxterbloemtn^ tMi dat zy wezenlyk om Pinxteren bloeyen. De En- gtlfcben Qo^nen ce Wild H$neyfuckUs^ en a^ -enigen aflhnd hebben zy wel wat gelyk«us naar de Kamperfoelie, (f) De bloemen waren nu open , en .gaven een nieuw lieraad aan de boflchen, zynde wein^ minder fchoon dan de bloemen van de Kamperfoelie en bet Hedyfa' turn, Zy acten rondom *c bovenfte van den fteel , en zyn of van ene donker rode of van ene levendig rode kleur, dog als zy enigen tyd ge- Ihan bebben worden :^ van de 2on gebleekt en allengskens wiL .Ik weéc niet hoe Colosn ze geel kan noemen. (§) Zy waOèn niec altyd even hoog. Sommigen waren zo grooc als een volwaOèn man , en gro- RT zel&, anderen waren laag, en fommigen kwamen niec boven drie of vier (*) Dit kan zo zyn in de noordelyker landen van Europa dan de Ntier- Jonden f dog daar gebeurt het dikwyls dat de vorft den bloeflèm vernielt. CP LiNNÄOS noeiBl ze Azalta m^fiora, ($) AzOta ereüa, fdOs vo»%s, itaegrü, alternis » fiore /««, P«e/è, pracoci. Cold. Ebor, as. » r j • ILDal C . ,■ y Google i8 NEW JERSEY. vier duhnen van den grond, eg«r wifen ze allen wd ran bteemen- Men heeft nc^ geen gebruik van deze pffflit wecen k maken , tlkai zet men de bloemen in potten tot fteraad. Zy hebben enigen geur, dien ik egter niet lieflyk vinden kan. Dog de fiiiibeid der iäieat maakt ze coe piaats in den bloemtnin waanKg. Rogge. Ik Z!^ (Ben dag voor het eerfï van het jaar enige aire» vm Jtfggf^ In Zweden begint ry omtrent den 18. Mai O. S. hare airen te venonen; Dc^ in Nieuto Zweden leide men aai men ze reeds in April plegt ic zien, zdfi al komt de lente laat. Deze lente wierd ovcnl voor ene van de laatft konftnden gehouden- BuUfrog. MANTESKcm is de naam dien dt Z-medin aan een foort vnn Kikkers geven. De Engelfcben noemen ze BuUfrogs^ (*) cX Buikikktrs. Ik rad dien d^ voor de eèriie maal gel^enheid ze lè hoim en te aen. Ik hoorde onverwagt onder 't ryden een gebulk, zo dat ik niet anders meende of 'er was een ftier in 't kièupelhout, dew}1 ik «n dezen Kik- ker niet dagt. Ik begon bevieefd te wedden dat mülchicn een lioosaar- dige ftier digt by my wezen mogt , Ictioon ik hem tuet zag^ Ik bleef ook ÏD die gedagte tot dat ik een dut of twee later met enige Zmeden over dit foort van Kücken in gef|)r^ kwaa , ea toen be^eep ik dat het 'er een geweeft moeft zyn dieo ik onder w^ so had bwm balken, w^t inen zeide my dat 'er ene menigte van hier in 't water varen. Ik vmg V vervolgens enïgcn. Hy is oniwyffidbaar de grootfte van alle de Kikkers hier te lah(te. Men zeide dw zy tegens den herfft , wan- neer het begon koud vs worden, zk- In d^ modder begraven , waar zy flapende den winter overblyvM. Maar zo fchielyk het begint warm te worden komen zy weder te yoorfchya en begtaien hunne ftemmen te laten horen. Als het ene vroege fcwe k vemeeiM taexi ze reeds op het einde van Maan O. S. Zy omhoudien zig voomamdyk in ftil- Aaandé poelen. Daar vindt men ze in tametyke menigte, dog niet vaËi in lopend water. Als 'er velen by een zyn maken zy een verfchrifc- kelyk geraas wanneer zy allen te gelyk aan 't fctaeuwen gaan. Hun fehtid is volkomen dat van enen (Kef die eai weinig heefch is. Men eeft fomtyds werit van malkander te veiflam als zyregt aan t fchreu- wen zyn. Zy bulken allen te gelyk , houden dan een weinig op , en beghinen weer op nieuw. IMten zwde ze^en dat zy enen Kapittin hadden^ zo dat als die b^int zy allen hunne kelen opzetten, en tls hy ophoudt zy allen flil tjn. Als de Kapitein het teken geeft van te zwygcn hoorc men hem een {^luid geven als dat van fuf. By dag g«aa C$> LiNNAus noemt dezen Kilier Rana, ^ans. S;[]L Kat.,T. 1. p. 358. Catesby Ai». Hi/1. of CarU. fol. a. p. ?a. heeft hem affeebeeld eu befchre- ven oodei dea naaoi van Rana maxin^.Amricana aiwüica^ 1 y Google R A P A A P o. 1749. 19 gaan zy selden zo vreedyk atui als bec geeti dcidcer weder is, dog des tu^ bxea zy 2ig vooral horen. Des svoods , ala het IIU is, \saa raea «e wel anderhalve Eng. myl ver vernemen. Zy zitten als zy Ichreu- wen aan de kanten van faet water onder hec hout, en (lekm de kop- pen boven. Dus kan men , alt men zagges gaat , Z0 zeer oaby ko- men, voor dat ze voortgaan. 2odni zy cnideT Water zyo agteo zy zig in veiligheid, al is het water nog zo klaar. SoMWYLEN zitten zy een eind wcgs van : 't water af* dog vernemen zo dra geen rairaad of zy fpoeden zig naar den poel. 2y fuionea Iterk ipringen, en doen in eiken Iprong fomtyds meet dan twee vadem. w^ af. Ik boorde de oude Zweden ent grappige hiOorie venell»] , die gebeurd Was toen de Zweden en de fFilden nog by malkander woonden. Het is bekead dat die raenfiäien zeer Oerk lopen kunnen. Ik heb ze by den Oouvemeur Jobnfon de befle paaiden in vollen loop niet all«ea dsn byhooden niaar zdfs voocby fiieQen. Om nu te tonen wat treffelyke ffatogers dezevorSchen zyn, Itadden en^e Zvitden tnet enen jongen Ameftkéo» gewed dac hy den Kikker niet zoude inha- len , mits die twee fprongeB voonüc ware. Men biagt dan «iosty\Builfrog t die in een naburig wanr gevangen was , zettede hem op den grond, en bfandde hem c^ den rug ; hec vuur en de jtmtrik**»'., die de Vorfch zo^ mtehalen , deden het dier zyne iprongen fterk wrdubbe- !en. De Amerikaan begon op den geftelden tyd te lopen, Óog bet ge- luid dat 'by ^aaF-dcRn- maakte deed den Kikker zig des te meer haaften, .20 <iat hy 't water bereikte eer hem de Amerikaan kon bykomen. Sommige jaren zyn zy talryker dan anderen. Men wifl: niet te zm;- •gen of de flaiigen oit dit foort van Kikvoifchen eten , gelyk zy alle S& Sileindere foorten doeo. Zy verflindm jonge gsnzen en endvt^Is, en lialen ook wel kieken* weg, die te digt by 'c waia: komen. Ik heb tiict gemerkt dat zy byten als men ze in de. hand houdt, (choon zy kleine ländges hebben; ds men ze flaat fthreyai zy gelyk kleine kin- deren. Men verhaalde my dat fcttnmige lieden de agtcrixmcen dezer Kikkers eten, en dat dit ene fnmkclyke fpys is. De fVitta Jeneverbeem , gelyk hem de Zweden noemen , waft In witte •de poelen hier en in andere geweften van Amerika. Zyn ftam ziec 'er Jenever- uit als die van onze zware Jeneverbomm, dc^ de bladm zyn anders. °'3<'^* De Efigelffben noemen hem den ff^itten Ceder, om dat de plai^ken ^ 'er van komen naar die van den Ceder gelaten. Dt^ de boom hoon eigenlyk tot hec foort der Cypieflèn, (*) zo dat nog de Zweed' fcbe nog de Engel/cte naam de regte is. Hy groeic akyd in jmtte C ft gnm- (^ Cfjpnffiii tbydides. Linn. Sp. PI. p. 1441. Cjprejfits AmtrUtm^frw* 1» ifNfnnw. MtLLEK's Gatd. Diäioo. y Google ao N E W J E R S Y. - gronden» dus is het tnoeilyk bjr hem te komen, zynde de grond tus* fchea de kleine beuvchjes gemeoilyk onder water. De boom wafl zo> wel op die heuveltjes als in het water. Zy ftaan digt by malkander > wordói hoog en hebben regte ftammen. Dog' men heeft hun getal fterk verminderd. Daar men ze laat Roeyen WOTden zy als de grootfte dennen; zy bewaren hun groen in dni wbter. De zwaarAeti- hebben gehe takken om laag. De poelen waarin zy waflèn heten by de £»> gelfeben Ceder Swamps, Dezen zyn talryk in New Jer/ey ^en 'm fom- raige gedeeltcns van Penjylvanie- eo New Tork. De noordelykfe p]ms daar men hem tot nog toe gevonden heeft is by Gosbtn in Nev/^ Tork , 41. gr. 25. min. N. geljdc He wm. De. Gtiiiea gehoord heb* ]\&er noordwaards wail hy tiiet in 't wild. Hy is een van- die bomea die 't meeft der «irottii^ wederftaan, en hy blyft langer goed boven dan onder de aarde. Om deze' reden gebruiln men hem tot verfchei-* den' eindens, als tot heiningen en païen, d(^ daartoe is ^ter de Rode CedM beter. Voor Kanoos is hy goed.. De joi^ bomen worden gebruikt tot hoepels om toimm en vaten ,. de zwaren^ tot dnimM'hout. Ook bouwt men 'erhtnzen van, die langer duren- dan, die van Jtnerir kaanfeb Eikenhout gedmmerd zyn. Vele huizen te Rapaapo waren van- dit hout ; åog het beft dar 'er van gemaakt wordt zyn betden voor 'de dakeiv, ös men voor de bellen, van allen houdt, om dat zy^ 't^duur-- zaamft zyn, uitgenomen alleen die uit het Rode Caderhout-, en om- (fct zy zeer ligt zyn , zo dat 'er gene zware fpaxren gevorderd _worden om het dak te fclvagen. Om deze reden bdioeven de muren.éok niec zwaar te wezen. By bond is 'er ook geen-groot gevaar van- het val- Ifen dezer berden te vrezen, dewyl zy zo ligt zyn; ook zuigen zy bet water in, zynde zy zeer fponsagtig , zo dat de daken in zulk een. gef 'val Ügt kuimen nac gemaakt worden ;: egter belet hunne veotgheid dat bet wuer ze zoude bederven. Als zg in. brandf ftaan, en de wind de brokken voortjaagt, vallen zy- byna ds dove kolen neder, en verfprei- dfen-den brand niet Ik^ verder. Ook kan men des noods zulke da- ken gemakkelyk doorfaouwen. Om deze hoedanigheden houdt men veel van dit hout voorde daken, als men hetkrygen kan. Dit .maakt ■ dat alle de kerken en de huizen der. beft gefteÜe borgers: daken- van berden hebben. lorNtw Tork waft wel dit hout niet, dog men laac bet vee! vanandere plaadcn komen. Velen van deze berden worden ten dien dnde jaarlyks \'an Eggbarhour en andere plaatfèn van New Jerfey naarde Stad iVira» Tork uügevoenJ,. van waar zy hetgantfche geweft over worden gezonden. Odï worden '«r velen naar de H^efi Indim gebiagt. Dus arbeidt men hier met alle magt om niet alleen deze bo- men te verminderen , maar zelfs om ze geheel uitteroeyen. IVIen denkt hier,, v^onl omtrent bet bout, maac om bet tegeowooidige, en g^- y Google K A P A A P a i;t4<;u »i fihs onr de mkomelingfchap. Dic is de oorzaak dat vele Cedtrpwumpt geheel van grou bomen oncbloot zyn , en dac men *er maar enige weini- ge kleine boompjes in vindt, en ik heb opgemerkt, door bet tellen rm de. houtkringen, dat zy niet fchielyk groeyen, en enen langen ^d nodig hebben eer zy voor dmmethout dienen kunnen. Sommigen g^nüken de fpaanders van dit hout als thee , en verzekerden my dat deae thee yeel gezonder was dan enige andarc Alle de Ingeze- tenoi hier waten van gedagte dat bet water in de Cederfwamps gezoiv- der om te drinken is dan enig ander; betverwekt enen groten eetliift^ bet welk men tiagtte met vofcheiden' voorbeelden te bewyzen. Men fchryft deze eigenfchappen ten dele aan het water zelf toe, hcc welk door den batft van den boom bezwangerd wordt, en ten dele aan de uit* waallèmingen van den boom^ die ag door dèn reuk doen vernemen: Ook dagt meo dat de geelagtige kleur van het water, dat tuflcben de b<«nen in (bat, van den haril der bomen komt, die uit de vvortels uit- fypert Ook kwamen zy allen hierin. overeen, åsx dit water aJtyd zeer koud is zelfs in 't heetÜe vaa den zomer, bet welk gedeeltelyk fchync te komen van de fdiaduw die de bomen maken. Ik kende verfchdden' Üc-- dendievo«neniens waren naar deze moeraflèn te gaan, om het water, ta- herftelling van hunnen eethift, te gebruiken. De Heer Sartram plant- te enen witten Ceder in enen dro^ grond, dog by wilde daar niet (la- gen. Hy zettede hem raen in ene moerasfige aarde , waar hy fcheen us te herleven en wel voort kwam, en , fchoon hy niet meer dan eens mans ho^te bereikte ,.was hy votvan zaadhuiqes. Ene zaak is nog.ten «Qzigtr van dezeo bcK>m merkwaardig.. De Heer Bartram bad twee C 3- r y Google =ï N E W J E R S E Y. jaren in de lente zyne takken aTgefneden en ze in de natte aaitk geft<»- Jcen , waar zy wortelen gefchoten hadden en voortgekomen waren. Ik heb die met myne ogen gezien. Rode Je- ^ ^^'^' Jenevtrhoom der Z'wetUm, dog hy åeZxgel/cBeii eixFrtii- nevtT- /cben Rodr Ceder geheten , is een boom daar ik al dikwyU van gewaagd iuom. iieb. De Zweedfcbe naam is de eigenlykfte, aangezien de boom tot het ^flagt der Jeneverfaomen behoort. (*) Als hy eerft begint te, wallen ge- Jykt hy veel naar den Zweedfcben Jeneverboom, ('t) dt^ naderhand Irygt hy geheel andere bladen. De bes geiykt volmaiktdyk die vaü den ^•meedfcben Jeneverboom , ten opzigte van hare kleur en gedaante, dog 2y zyn zo dikïiiet, fchoon zy zeerhot^ worden. Te RakooH flcmdeii 4Eze bomen verfpreid en waren niet zeer zwaar. Dog op andere plaac- fen heb ik ze op toflèn by malkander zien lïaan. Zy beminnen den zel- ven gTOTid als de Ziseedfcbe Jeneverbomen; vooral vindt men ze (^ de fchuinfchtens by de rivieren , in ena drooge en veekyds fchrale aarde. Ik heb ze 'overvloedig, zo zwaar als de gtootlte dennen, op droge en magere heiden zien groeyen. Naar den kant van Kaaada ofin de nc^ noordelyker dclon, waar ik ze ontmoet heb, zoeken zy de lleile kanten der bergen , en waflèn daar onder de gemene Jeneverbomen. De noor- delykfte plaats waar ik' ze in 't wild gevonden heb Isin £«n<ai^, agt- den Franfibe mylen ten zuiden van het Fort Saint J^an^ omtrent 4.4. jr. 30,«ï/«. N. Ook heb ik dezen boom zeer wel zien voonkomen op het Eiland^ van Magdalena^ (§) behorende aan den Gouverneur van Moiii- treal, den Baron X>e Longueil. Dog hy was uit meer zuidelyke 001- äen dcrwaards overgebragt. Dit hout is ontwyffelboar bet duunaam- fle dat dit Land oplevert. Om £e reden gebruikt men het in alle geval- len waarin inen voor bet rotten van het hout te vrezen lieeft, vooral voor pale», die in den grond moeten geflagen worden. Sommigen z^- 'gen dat als een yzcr nevens enen paal van dit hout In den gr<ma gefto- Iten wordt, het yzer al zo fcMcl^ door den roeA vei^aan zal als de pasi verrotten. Op vele plaatftn worden de heiningen, zo wel de palen ds ^cle balken , van dit hout gemaakt. Ook maakt men 'o: de befte kanoos van , die langft duren en Ugt zyn. Te New Tork heb ik tamelyk zware Jagten gezien die van dit hout gebouwd waren. Dog vele Jagten die vai iVW York de rivier Hudfon op naar Jlbany gaan zyn op ene an- dere wys gebouwd, gelyk ik voorheen al aangetekwid heb. TePèi- ladelpbié kan men van dit hout gene vaarmigen maken, omdat het ^daar k fchaarfch en niet zwaar genoeg is. Om de zelve reden ge- bnäa (•) ?wiipefiü P%rgimam* LDm. Sp. PI. p. 114» (+■) Yutwpenü communii. Linn. Sp. PI. p. 1470* ($3 ^c° iïilaud iu de BJvier St. Laurenee , by Mmnal in Kanada. y Google K A P A A P o. 1749^ 33: Ëniikt oien daar den Redtn Ctdtr qok oiet om de huizen te dek- ken, åog daar dit bout gemeeader is maakt men 'er zeer goede da- ken van. Het mei^ van dezen boom is van een fchooa rood » eo- al wac *er vnn gemaakt wordt is zeer fiai en geeft enen lleflyken en gezonden reuk. Dc^ de kleur verbleekt allet^kens; was dit zo mot 20 zoude 'er geen fchocHider hout voor fchrynwerk wezen. Ik zag. ene zaal len huize van den Heer .iVorr», een van de Penfylvflnifcbe Parlementsleden, zynde een Qi'd^fr, federt vele jaren met dit houc befchoten. Die Heer verzdterde my dac de Ceder in 't begin 'er zeer frai had uitgezien, dc^ toen ik 'er was was de kleur geheel veiblèekt» zo dat het zeer lelyk flond. Byzooderlyk had de zon by de venlters de kleur geheel doen verfchieten, zo dat men Mabegany in de plaats bad' moeten nemen. Evenwel wierd my verzekerd dat het hout zyne kleur' bewaan als 'er een dun vernis wordt opgelegd wanneer het nog nieuw, en maar kort van oe voren gefchaafd is, en men zorg draagt ^t het na- derhand niet gefloten of gewreven worde. Ten minflen doet het vemis dé kleur langer ftand houden dan anders. Om den aangenamen reuk die het bout heeft, le^en fommigen de fplinters en de krullen 'er van xm- fchen het wollen goed , om bet voor de motten te bewaren. Om die zel- ve reden maakt, meo 'er ook bureaux en ander werk van. Dog deze leuk gaat 'er van af, en dan dient het hout niet langer om bet oogediei^- le te werea. Soratyds wordt het naar £«grfiJB^ voor timmerhout ge-r zonden, en wel betaald. Op de laodgoe^ren der aan^enlykflc liedetv van Pbiladelpbia vindt men gemeenlyk ene laan van deze bomen , die- van den groten weg naar bet huis gaat. De onderite takken houwt mi^- af, en lüc alleen de kroon over. In den winter, als de meelte andere btnnen bun Uad kwyt zyn , ftaan dezen zeer fclioon. Deze boom groeit ook zeer langzaam,, want een ftam van denien duimen in 't kruis had honderd en agtentagt^ kritigen, een ander van agtiten duimen had 'er ten minften tweehenifcrd en vyftig, want velen van die kringen wareo zo fyn dnt men ze niet tellen koude. Deze boom wcu*di even als de ge- mene Jeneverboom voor^eplani , te wetendoor middel van de vogels^ die de beden opeten en åt zaden geheel onbefchadigd kwyt raken.. Ter aanmocdigii^ vao het aani^n van dezen nunigen boom heeft men iiï' 't jaar 1749. in enen Peafyhani/cben Almanak ene befchryving van dft wys waarop dit het beft gefchieden kan, door den Heer ^dr/rius opge- maakt, ingeiafcht. Db:s avonds keerde ik naar Rakma m rug. Rakom. Db Maerhezitbofm begon omftreeks den 6. ^H te bloeyen, di^zyn blad wSs nog klein. Men onderfcheidde dezie beunen ia raannelyken en^ w-ouwelyken , en hield c&e welken noit wugc dco^^ voor maooelyke ea dtandeiea voor vrouwelyke bomen. Dt yGoógle ï4 N F. W J E R S E Y. Smilax * De Smilax laurifolia was menigvuldig in de poelen HeromfbeeltB. liurifo- Hare blaiferen waren nu aan 't uitkoraen , want ^ laat die alle winter» ^' trallen. Zy tlinH op langs de bom«i en heefters, en loc^t vandenenen boom aaar den anderen, zo dat zy de doorguigen fluit tuflcben het ge- boomte* en bet zeer moeilyk maakt door de boflchen en moecallèn daar 2y veel waft doonekomen. Oe fleel is van oaåam vol lange fiekels, al 20 fterk ab die vao den rozeboom, welken utade klederen blyvca haken en ze doen fcheuren. Deze laitige pluit kan een menfch, dat naar kruiden zoekt of anders doOT het hout gaat, zeer in veri^eóbeid en in gevaar brengen, want bebalven de fdiade die zy aan de klederea toebrengt, die 'er geheel door bedorven wordes, zo maakt zy de bos> fchen zo donicer en ondoorkomelyk, dat men dikwyls op handen en voe- ten door de kleine openingen die zy hier en daar laat moet dooritniipen, en in dat geval kan men niet voorzigdg geno^ zyn om niet door en» Hang, waarvan hier te lande ene grote menigte is , ia 't aangez^ gebe- ten te worden. De fteel dezer plant heeft de zelve kleur als & jonge rozebomen. Hy is geheel ^oen en gUd tuflcbm de doornen in , zo dat een onkundige de plant in den winter , wanneer zy zotiäei bladeren is, voor een foort van doom nemen zoude. Rupfen. De bomen waren den 8. Rlai vol van Rupfen; waarvan een foortby- 2onderlyk opmerking verdienL Dezen maakten grote witagt^c webben tuflchen de ókkeo , zo dat men ze zelfs op enigen ^ïtand kcHi zien. In élk van deze webben waren duizenden van Rupfen, die naderhand z^ daornit over de Appelbomen veripreidden. Zy vraten de bladeren op,, en lieten 'er dikwyls niet een aan enen gehelen tak. Men veriiaalde niy, dat zy en^ jaren geleden zo veel &hade gedaan hadden, dat de Appel- en Perebomen nauwlyks enige vnigt voortlaragten , en dat zelft vele bomen ftierven. Om de Rupfen te vernielen ftaken zy ten bos ftroo op enen' ftok gelloken in brand en hielden die onder de webben of nellen, -waardoor een deel verbrandde en de overigen op de aarde vallen moeden. Egter kropen zeer velen van die Rupfen wederom in den boom, het welk men zoude hebben kunnen voorkomen als men ze dood getrapt had. ïk riq> de hoenders naar zulke plaatfen waar velen vai dit ongedierte kropen, dog zy wilden ze niet ean. Ook hielden 'er de wüde vogels niet van, wmk de bomen warm vol webben , fchoon enä grote men%te vogelqes in de tuinen en boomgaarden nedelden. De nagten bleven tot na het midden van Mai zeer donker. Een uur van zonsondergang was het onmogelyk een boek te lezen, hoe groot ook de druk mogt zyn. Om den uren was het zo duider als in Z^Dedet^ 'm de donkerde &og flarreligte nagtea van den heritt. Ook kwam het my voor,dac fchoon de oagten bader waren, de dar- rea y Google R A K o o /I, 1749. »5 va tgxt BD veel ligts niet given ab by <»is. En åau ^«s åt ■aedte nagten de lugt griieel betrokken was, konde ik ze vei^ely- kea by de r^enagdge winremagten van Ztoeden. Dus was het in dit jaaigety zeer bezwaarlyk van des nagc te reizen, daar menTchen nog paarden den w^ vinden kcndeo. De nagten kwamen my, die aan de heldere Zvtedfcbe zomemagten gew<etid was» lüer zeer oh' «ai^emam voor. Wy denken dikwyls, niet beter wétende, dat Zvte- dtn een niet 20 goed land is als anderen. Zo andere geweflen hun- ne voordelen, hebben, heeft Zwtden ook de zynen. En alles welge- w<^cn zynde , zo blyit Z-meden altyd een zo joed land als en% and^. Ik wii hier kortelyk aanmerken waarin & Zv/tden den voorraiig bo- Voorde- ven Netrd Amerika geven, en waarom ik, gelyk Ulxåt^ zyn /r«b>, len van bet oude Zwtden boven het JNieuwe ^pWtci zoude. , Z-weden Db nagten zyn hier den gebdlen zomer over zeer donker, en des ^^"l winrars ^n zy ruim zo dieter, zo luet duiflerder, dan de ^"^'"^'^^ÏZi. fcht winttmagten, want tma. aec lüer geen Noorderl^, en de fiai;-^ ren fchynen niet zeer helder. Het is iets baitet^jemeeos als men eens •oftweeinaalBieeDJaarketNoordeiligtziet. DeswintetsI^Vgeenlheuw dan roaar enke dagen, zo dat zy weinig toebrengt om de nagten opte- helderen, en het reizen gemakkelyk te n^en. En egterisdekoudedik- wylsal zo fcherp als 'iziZwtdtn. Definekendefiieuwreroorzaaktvèelnats. RatelQangen, HoomiUmgen, roodbuik^, groeneen andere SkuigoD,te- rs welkw beet däcwyls.geen middel IS', i^ >bjertalryk. Voeg daar Woudtuizen b^-, die m de bofTdKn veekyds zo menigvuldig zyadac men *er niet door gaan Vsa , zcmder vol van dat ongedierte te raten , en dat men niet durn te gaan zitten, hoe aangenaam anders de oord zy. Hoe lalUg ^ voor memchen en heeften zyn heb ik m de Verirandelin- gen dw Kan. Zwetdfebê Maatfchappy befchreven. Het weder is zo onbeftendig-, dat-als men den enen dag de bene nauwlyks verdurenkan* men den -anderan ever de koude klaagc Zelfs verandert het weder dik- wyls yerfcheidffl -raden ep «wndag. Dit maakt aeer vele zieken. De Itette is bier dés zomers fchrikkelyk, en de koude ^es winrers fomwylen dooidråigend. D(^ voor de koude kan men mkldeicn gebruiken , maar tegens de zware hette is niet veel te doen. Dikwyls is het gebeurd dac de menfchen op het veld van de hens dood z^ ter neder gerallen. Ook heerfchen hier vele ziektens, die jaaiiyks coeneraen. Inzonderïieid ,ont- Ihapt l^na niemant aan de anderendaagfche koorüèn, maar moet die, ne^ vens nog andere kwalen, meeft ieder jaar doorftaan. Erwten kan men hier niet telen, wegens de wormen die ze opvreten. In de Rc^ge en (^ de kaïftènbomen zyn ook vele wormen. De rupièn verteren dikwyls al het Joof op het ^boomre , zo dat bet dikwj-ls gene vnigc (Jtaagt , en 'er veeltyds van Aeift; Het gras wordt ook vó^ van' Ä DteL D *t '' Digiijzed by Google ï6 NEW j E a s E y; Laiul- büuw. 