Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIE, KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING e ne IN NEDERLANDSCH-INDIE. ONDER REDACTIE VAN Dr. Н. ONIN EN. DEEL: X LIV. ACHTSTE SERIE. DEEL V. Mo. Ect. Garden; 1398. BATAVIA, | 's GRAVENHAGE, ERNST & Co. ' MARTINUS NYHOFF. 1885. TT сы ТА а ыы ERGS сөлін. " H NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIK. . Uitkomsten var” perche gedin ie INHOUD VAN DEEL XLIV. Naamlijst der leden van de Koninklijke Natuurkundige MEE in Ned.-Indië op 1 Januari 1884. . EE Geologische Notizen aus Central-Borneo. Ренан über die recente Bildung von Harzablagerungen von Dr. Тн. Розетта Over het waarnemen van aardbevingsverschijnselen, EN Door Р. vas Dik (Met eene plaat) Mededeeling omtrent het inslaan van in: bliksedi in een hodn op het erf van het Magnetisch en Meteorologisch Observatorium te Batavia door J. J. Роовтмах. (Met eene plaat) Nog iets over den Sondarie-worm (Megascoler musicus dn io A. G. VORDERMAN . EEE сла ERANT TR Loci van Aruba ds Dn. D. DE E an Krakatau door Dr. D. ре Loos € over een onderzoek van den iulii Mee in Ke 1884, door В. D. M. Уввввек (Met een kaartje). Over het waarnemen van "aul + илат} Seismologie. dor P. vay Dik. Naschrift. Geologische Notizen aus Central Bono, m ili eie iles беден) Pararawen von Dn. Tu. Posewrrz Geologische Notizen aus Banka, 1. Das ыенен Verhalten der Granitmassive und das оге von Dr. Tu. Posewirz (met ` een kaartje). : Uitkomsten уап қанатына іп 1889 еп 1883 in Ж illod Brapz. Bodjonegoro, Residentie Rembang, onder toezicht van den Heer d Assistent-Resident J. MULLEMEISTER gedaan. Medegedeeld door ` J. J. Роовтмах. waarnemend Directeur van het u en Meteorologisch Observatorium.. van de Heeren С. П. О. M. vox Уухх еп Е. N.A. эк Curven ` te ss sao op de MM van der DM T. INHOUD, Medegedeeld door J. J. Рооттмах, waarnemend Directeur van het Magnetisch en Meteorologisch Observatorium Таса “ағат” Verslag over de Gouvernements-kina-onderneming over het jaar 18835. door В. vax Rouuspe, Direct. der Gouvernements-kina-onderneming. 1. Weersgesteldheid. 2. Vermenigvuidiging 3- Ontginning en Onderhönd 4 4. Oogst van Kina 5. Personeel, саад. б. Verspreiding van Kina А 7. Kennis der op Java gekweekte кее 8. Scheikundige onderzoekingen Aantooning van den toestand der PREIS vk soenen op Java over het jaar 1883 Geologische Notizen aus Banka, ЇЇ. Die авро dd äi Natur der Flüsse, von Dn. Ти. Posewırz Opmerking omtrent de wijze, waarop het ver „chi van Ebe en Vloed in den Oceaan en in den м gewoonlijk verklaard wordt door Dr. Н. OxxEeN. . Es De Vulkaan » Merapi” ор Jk in ES 1884 do A. See. Ingenieur bij het Mijnwezen. List of the birds from Java, жы. А. G. балады, и baren. ment-Physician at Batavia. Rapaces; birds of prey; ее Aves insestores; perching-birds; (roestvogels). Grallae; waders ; (steltvogels) Natatores; swimming-birds боор) $ Bataviasche Vogels, door A. G. Vorverwan, VI. КР еп slot van Deel XLIH blz. 197). Falco communis (Alap- tus) Pernis cristatus (Oeloeng-oeloeng) .. Aethopyga eupogon (Djantiengan uidi Chalcoparia cingalensis эй | Pitta mulleri. Calobates bistrigata ( ee, Sturnopastor jalla (Djarak soeren). Munia maja (Bondol). š Munia ferruginosa (Bondol). Мита atricapilla (Bondol itam). Padda oryzivora (Glatik). Lonchura undulata (Peking). Danz. INHOUD. Pulopus melanocephalus (Katik). Carpophaga aenea (Pérgum). Turtur bitorquatus (Deroek). Turtur tigrinus (Tikoekoer). МШ Papi: Geopelia striata (Perkoetoet). . . . .. Gallus varius (Ajam oetan). Er Ardea typhon (Tjangak). . . .. Ardea purpurea (Djangak) . = . 2... Herodias garzetta (Koendoel). Bubuleus coromandus (Koendoel) Ardeola: speciosa (Blekok) . . .:. ..... Ardetta sinensis (Kokokkan). Melanopelargus episeopus. Leptoptilos javanicus (Bango) ааШпасо scolopacina (Blekek). S Rhynchea bengalensis (Blekek- gE Pelidna subarquata (Tiril Lobiovanellus tricolor. Pelecanus onocrotalus (Gangsa dini Pelecanus philippensis (Gangsa laut). i Geobserveerde doch niet beschreven soorte: Alphabetische index der in Deel XLI, ХШ. СИП: еп XLV van Ha " шко Tijdschrift beschrevene Bataviasche кы Чоог index "m Vilindsthe йыга: еп aan ш ee die hunne Ке А bij de wa aarneming van aar vings-verschijnselen hebben toegezegd. Voorloopige instructie omtrent de waarneming van aardbevings-ver- sehijnselen. door P. улх Disk, Lid der Commissie voor het orga- niseeren en verzamelen van aardbevings-waarnemingen Ke? van de werkzaamheden en den toestand der Koninklijke. Na- urkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indiö over het jaar 1883 ha P. vas Dux. Notulen van de vergaderingen de Koninklijke Natuurkundige Verdi Circulaire, 16 Vergadering der Directie, анада ор 17 Байы 1884. SCH Mededeelingen van Dn. vas per Bere en van Dm. ONNEN uns La жошо, deese van e? indicateur ba zl еси. че o 2 22 de Krakataweraptie ^ iv. INHOUD. Brapz. Mededeeling van Mr. Piepers omtrent de vlinders van het geslacht Callidryas Go 302. Vergadering der Directie, оа ор 21 gert 1884. ei UOS. Vergadering der Directie, gehouden op 20 Maart 1884. . . 307. Mededeeling van den Heer тех BnuwwELER omtrent het sys- teem Rijsselberghe en den telegraaf kabel tusschen Java en Sumatra. . . "m Vergadering der Directie, m op 25 dn 1884. 311. Mededeeling van Mr. Pıerers omtrent den vlinder SEN Tee | EE E EE, HP Voordracht van Dr. Treur over de voortplanting der Lycopodiaceën . pu мақа Vergadering der Directie. же ор EH Mei 1884. m 316. Mededeeling van Mr. Prerers omtrent het spinsel der rups van Bizone puella, Drum. . : Arp Vergadering der Directie, gehouden op 19 Jus 1884. SP 317. Mededeeling van den Heer Роовтмах omtrent eene methode van VAN DER Srok voor de bewerking der mag- Repo NN. iiA ED RE ARE Vergadering der Directie, gehouden op 17 Juli 1884. . . . 321. Vergadering der Directie, gehouden op 7 Augustus 1884. . . 324. Mededeeling van den Heer var Dijk omtrent een instrument ` tot het waarnemen van aardbevingen. . . 326. Vergadering der Directie, gehouden op 18 ы 1884. d EEN Mededeeling van Dr. Srurter omtrent den  van eenige monsters water en eenige mineralen. gezonden door den Heer G. pe Heer, Controleur van Ogan oeloe, Resi- dentie Palembang. e ns c Vergadering der Directie, gehouden op 16 October 1884. . 335. Mededeeling van Mr. Pıerens omtrent het verpoppen van vlinders . . E EE ML A C RA ge Б Vergadering der TER gehouden op 20 November 1884. . 337. Algemeene vergadering, gehouden op 18 December 1884. . . 339. Vergadering der Directie, gehouden ор 18 December 1884. . 340. Boekwerken, ter tafel gebracht in de vergaderingen van de Directie der Koninklijke bx cgo x vereeniging gedurende het jaar 1884. Januari-Juni . З en BAHR Жирдисенден ter се > ХШ XXVIII. ; H NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT NEDERLANDSCH-INDIË, KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE. ONDER REDACTIE VAN Dr. H. ONNEN. DEEL | X LIV. Eerste Aflevering. ACHTSTEF SERIE. DEEL V. AFLEVERING 1. Мо. Bet. Garden, | 1898. BATAVIA, | з GRAVENHAGE.. | ERNST & Co. | MARTINUS NYHOFF. | | : 1884. x 2% ra NAAMLIJST DER LEDEN KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE, op 1 Januari 1884, Dagteekening van oprichting 19 Juli 1850. OPRICHTERS. Dr. P. Bleeker, + 1878: J. H. Croockewit Hz. + 1880; С. de Groot: P. J. Maier, + 1878: P. Baron Melvill van Carnbee T 1856: С. M. Schwaner. + 1851; Dr. H. D. A. Smits, + 1855: Dr. C. Swaving, T 1881. BESCHERMHEER. Zijne Majesteit de Koning der Nederlanden. Hoxoraır BESCHERMHEER. Mr. A. J. Duijmaer van Twist. ВЕЗТОВЕХВЕ LEDEN. Datum van benoemiug. 1 Dr. N. KE Hoorweg , 2 Augustus 1362. 2 Datum van benoeming. 2 рг. L. W. б. de Roo, 27 December 1882. 5 Dr. €. L. van der Burg, 19 October 1867. 4 J. J. W. E. van Riemsdijk, 50 December — » 5 P. van Dijk, 17 Januari 1874. 6 Dr. G. Gutteling, EE Pe » 7 G. А. de Lange, 17 Maart 1576. & Dr. H. Creer, 16 September > 9 A. G. Vorderman, 20 April 1878. 10 Dr. H. Onnen, 19 September » 11 Dr. J. P. van der Stok, 19 » » 12 Dr. C. P. Sluiter, 15 Mei 1879. 15 Mr. M. €. Piepers, 16 September 1880. 14 J. Heringa, 20 October 1881. 15 6. W. ten Brummeler, 20 December 18853. Howonaig LEDEN. 1 Jhr. F. V. A. Ridder de Stuers, 7 Augustus 1857. 2 J. B. Ritter von Wullerstorff Urbair, 21 Mei 1858. 3 А. W. Р. Weitzel, 24 Februari 1859. 4 J. Groll, 19 Juli 1860. 5 M. Th. Beiche. 28 Maart 1865. 6 G. de Groot, 8 Juli 1865. 7 Mr. L. A.J. W. Baron Sloet v. d. Beele, 14 April 1866. 8 W. F. Versteeg, 18 Mei » 9 A. J. С. Edeling, 29 Januari 1870. 10 Mr. J. Loudon, 18 Mei 1872. 11 Z. E. de Gouv.-Gen. F. 's Jacob, 29 Juli 1881. 12 H. L. Janssen van Raaij, 20 April 1882. CORRESPONDEERENDE LEDEN IN NEDERLAND. (Maximum aantal 50). 1 Dr. €. H. D. Buijs Ballot, Utrecht, 17 Februari 1852. 2 Dr. P. Harting, Utrecht, м CÇ л der x= LO r$ LO H LE H bŠ$ si Q» © ч» Ot kŠ Ші Lë © © DO 5 Dr. H. Schlegel, Leiden. Dr. Е. С. Donders, Utrecht. Dr L. Mi Cohen, Groningen, Dr. A. W. M. van Hasselt, Utrecht, Datum van benoeming. 17 16 28 28 Februari Februari » Dr. €. A. J. Oudemans, Amsterdam, 15 Juni Dr. E. H. von Baumhauer, Haarlem. 24 September Dr. A. €. Oudemans, Dr. M. Salverda, 's Hage, Dr. F. W. R. Suringar, Leiden, Dr. J. Bosscha Jr., Delft, Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Utrecht, Dr. H. G. v. d. Sande Bakhuijsen, Leiden , Dr. P. d. Veth. Leiden, Dr. P. de Boer. Groningen, Dr. 1. W. Gunning, Amsterdam, Dr. J. A. €. Oudemans. Utrecht, Dr. C. Ritsema, Leiden, Dr. D. Bierens de Haan, Leiden, P. van der Burg, Nijmegen, Dr. H. C. Dibbits, Utrecht, Dr. Th. W. Engelman, Utrecht , Dr. Th. Мас Gillavrv, Leiden, Dr. A. Heijnsins, Leiden. Dr. Th. Place, Amsterdam. Dr. E. van Rijckevorsel, Rotterdam. G. Westerman, Amsterdam, P. С. T. Snellen, Rotterdam. F.  17 20 CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. (Maximum aantal 50). P. J. vau Beneden, Leuven, J. P. Dumas, Parijs, 28 Februari 28 » 1855. 1854. 1855. 1856. 1858. 1864. 1867. 1868. 1872. p 1875. 1874. 1875. 1880. 1856. ол OO Koe S A. A. Duméril, Parijs. R. А. Göppert, Breslan. 1. Нуги, Weenen, А. Mousson, Zürich. J. Steenstrup, Kopenhagen. J. K. Hasskarl, Kleef, W. von Haidinger, Weenen, Moleschott, Turijn, Hochstetter, Weenen, Strüve, Pulkowa, Beccari, Turijn, J. Whitney, San Francisco, von Müller, Melbourne, de Mielucho-Maclay , Russel Wallace, London, le Jolis, Cherbourg , . B. Meijer, Dresden, J. Allman, Londen, A. Daubrée, Parijs, H. Helmholtz, Berlijn, J. G. Houzeau, Brussel, Th. H. Huxley, Londen, L. Pasteur, Parijs , > Spencer Fulterton Baird, Washington, Tommaso Salvadori, Turijn, Dr. Otto Finsch, Bremen, GE > > > Z = g  21 » Augustus December December Mei Mei 90 » 17 Februari 28 Mei 19 Juli 1856. 1857. 1859. 1864, | 1865. 1872. 1881. 1882. 1885. Gewone Leden in Nederl. Indië. Datum van benoeming. 1 Dr. С. F. A. Schneider, 17 April 1851. 2 S. Binnendijk. 9 October » 5 G. J. Filet, 19 Juli 1854. 4 J. F. den Dekker, 11 Juni 1857. 5 P. W. A. Beijen, 27 November > 6 G. A. van Delden, 25 December 1858. 7 K. F. Holle, 50 Maart 1859. 8 J. C. Bernelot Moens, 9 Juni » 9 J. J. W. E. van Riemsdijk. 28 Juli » 10 J. G. F. Riedel, 6 December 1860. 11 Radh. Adipati Proto Noto Amiprodjo, 16 Januari 1861. 12 H.J. Staverman, 17 Juli » 15 Dr. G. L. van der Burg, 28 December » 14 Dr. N. J. Hoorweg, 22 Februari 1862. 15 Dr. L. W. G. de Roo, а... » 16 M. J. Schram, 2 Augustus — > 17 €. M. G. A. Ecoma Verstege, BON 1864. 18 W. H. van Waesberge, 14 October 1865. 19 Mr. М. С. Piepers, 28 Аргі! 1866. 20 J. Heringa, 15 December » 21 A. H. Hisgen, 16 Maart 1867. 22 E. Polak, 21 November 1868. 25 Dr. C. Gutteling, 19 September 1870. 24 Dr. J. P. Kloos, Ho fo» 25 Mr. W. Stortenbeker , 15 October » 26 H. G. J. G. Vriesman, 16 September 1871. 27 H. J. Wigman, 25 December >» 50 © QU SI OI OU QU or SI ш SO A On Er ve: CIO? = CH J. van Selms, W. Pontier, Mr. A. M. Oudemans, J. C. Kummer,. Th. L. K. von Kotsch, M. D. van Riemsdijk , b. Таль, Dr. H. Neubronner van der Tuuk, J. G. L. Ducker, W. van Voorthuijzen, Mr. N. P. van den Berg, G. W. ten Brummeler , А. G. Vorderman, C. Dietrich, J. Idsinga, C. F. Michielsen, P. van Dijk, J. Sturmer, S. J. Wolff, A. Mijer Pz., B. Fennema, І. А. Hooze, Dr. F. H. Bauer, І. А. Hamburg, Dr. С. Н. А. Westhoff, І. А. Huguenin, H. J. €. Вопетеіјег, А. 6. 6. Peltzer, W. F. Vogelsang , D. Ples, I. P. Sprenger van Eijk, A. J. Spaan, I. L. L. van Leeuwen, P. van Baak, Datum van beroeming. 17 Maart 1873. | 18 Mei » 18 > » 18 » Ж 15 Juni » : | 21 December >» I 19 April 1875. 19 » » 1 19 » » | 19 > > 19 Juli » 16 Augustus — » 16 » » 20 September » 20 » » 20 » » 20 › » 17 Januari 1874. 21 Maart » 18 April » 19 Juni » 19 » > 19 > » 10 Juli „» 10 > » 21 Augustus , » 27 Februari 1875. 19 Maart » 21 Mei » 21-3 » 16 Juli » 15 October » 17 December > 21 Januari 1876. Datum van benoeming. 62 W. de Boer, 18 Februari 1876. 65 G. M. W. Zuur, 17 Maart » 64 J. N. Zelisse, i V » 65 Е. А. Р. Wentholt, HU » 66 W. Veer, УЯА » 67 L. Н. N. Vriesman, 19 s » 68 K. L. van Schouwenburg, ps » 69 I. Schalij, Ke » » 70 Mr. L. J. Selleger, fona » 71 А. Seubert, | осу » 72 В. Е. de Seijff, ERO š 75 P. J. Siedenburg, 17 » » 74 Р. W. van Spall, tay » 75 Dr. G. B. P. de Ruijter, B 273 » 76 J. P. van der Ploeg, 17 » » 77 б. А. de Lange, RÉI н > 78 W. J. M. Linden, IT. » 79 H. Ludewig, Ey » 80 Dr. J. G. E. Machik, P. » 81 M. P. A. Mathes, ұза » 82 J. Milder, IT x » 85 Т. С. J. Kroesen, 17.25 » 84 P. Landberg Jr., 17 ^5 » 85 P. Houtsager Jz., 1257. » 86 B. Epple, IT » 87 E. Douwes Dekker, PE * » 88 0. Dürler, ДУ » 89 I. de Clereq Zubli, 17- ^5 » 90 P. L. Bakhuis, | М--» » 91 Jhr. С. 6. І. Barnaart, i y » 92 W. Buurman, гЬ. » 95 рг. А. К. W. Arntzenius. )97^ 5 » 94 Dr. J. L'Ange Huet, їр o = » 95 S. Bloem, 21 April , Datum van benoeming. ` ` 96 J. M. van Berkel, 21 April 1876. — 97 Mr. C. G. de Beus, 943 5» E 98 J. M. Bloemhard, i 91. га 99 А. de Bruijn, Mz.. 21 " 100 H. 1. G. van der Burch, 21 ` 101 L A. Coster, $i; à 102 W.. S. Cramer, 21 » 105 D. J. Crol, 41 ze 104 W. Daumiller , EL x. 105 E. Th. van Delden, 31 » 106 H. E. Dorrepaal, ЗЕ» _ 107 Mr. J. J. €. Enschedé, ТТ 108 J. P. Ermeling, 2b н.о 109 S. Everts, 21 » 110 P. W. б. Gout 21 » 111 5. L. Н. Hartog 21.; » 112 W. H. Heijtman, 04: 5 115 W. L. Homans, 21 » 114 С. A. L. 6. Jeekel, 21 » 115 F. Jellinghaus, ats = 116 E. J. Kerkhoven, 31 » 117 Mr. R. A. Kerkhoven, 21 „| 118 Мг. Н. Klein, 41. si 119 C. J. E. Klencke, 91... 120 A. M. P. Krijger, 231 3 194 D. €. 1 Кой, - ` 122 F. J. Knoops, 21 ^ 125 J. Leegstra. 241...» 124 L. В. A. T. H. P. T. von Littmann, 21 » 145 C. P. Lohr, 21 » 126 Mr. С. Н. Manuel, 21 » 127 А. G. L- Marx, 21 n 128 W. J. M. Michielsen, sA уй 129 E. G. R. Mosson, 2E va Datum van benoeming. 150 А. Muijderman , 21 April 1876. ESP А. Palm, i SZ mg » 152 Th. 5. Reijneke, 21.» » 135 J. H. D. L. Sänger, 13.35 » 154 John 5. Sarkies, 21 » » 155 J. R. P. Saijers, 31:5; >» » 156 J. W. Th. van Schaick, 21i » 157 Е. В. Scherius, 21 is » 158 Mr. Е. Н. E. Schüssler, 21 » » 159 E. Sieburgh, ФЕ; » 140 М. J. Snouck Hurgronje, 24. 5 0 » 141 Dr. J. H. Th. Sollewijn Gelpke, 21 » » 142 А.Р. С. Steinau, 1:23 , 145 W. W. С. Suringar, 21 » қ 144 P. Т. Laging Tobias, 31 5 » 145 H. R. А Vechtman , | 21 » " 146 T. Walter, 42.50 » 147 J. J. de Weijer, мо» » 148 А. F. Wiederhold, 345 ya » 149 Че Ми... 21 " Š 150 E. de Wolff, 5 zu » 151 M. Valk Lz., 19 Mei » 152 A. Schneider , 19 ы e 155 G. P. A. Renaud. 19 » » 154 W. G. Leeinbruggen , 19 » » 155 А. Graaf van Limburg Stirum. 19 » » 156 Mr. Т.Н. der Kinderen, 19 » » 157 A. Holle, 19 > » x 158 H. €. J. P. van Hardenbergh, 19 » » 222-1591. €. d’Engelbronner, 19 > , _ 160 C. H. de Braconnier, 19 > > 161 A. Feikema, LET > 162 J. Thie, 7 Juli » 165 Ј. №. С. Rüpert, deRi & » 03e Bn) lad pu tuae cad ehe eii oca cde c c re ЕЯ 10 Datum van benoeming. 164 L. W. D. A. Renesse van Duijvenbode, 7 Juli 1876. 165 J. H. Polman, 7 166 C. W. Palm, 7 167 С. A. Niessen, 7 168 Dr. H. Cretier, 2 » 169 P. P. du Clonx, 1 7 170 A. A. Bruijn, » » 171 A. Bommel, gu» » 172 J. F. van Lakerveld, 18 Augustus > 175 J. A. Kluijt, 28 October » 174 А. M. J. Bolsius, 16 December ° 175 Dr. Leo Moscovicz , 20 Januari 1877. 176 G. H. Blanken, 17 Februari » 177 J. M. van der Valk, 17 » » 178 J. В. Westenberg, 17 » » 179 J. W. Dersjant, | 17 Maart » 180 F. N. Knoch, 17 309 » 181 H. T. P. Obertop, 177 4 » 182 В. С. van der Palm, үрт» » 185 H. G. Stennekes, 17 24 » 184 E. Heijning Jr., 12:3 » 185 H. Pieck, 21 April » 186 А. К. J. Kaffer, 23: niw » 187 Dr. J. P. van der Stok, 16 Juni » 188 J. C. Ribbers, 28 Juli > 189 Dr. M. Albricht, 98 » » 190 Jhr. Р. W. Westpalm van Hoorn 19 Januari 1878. 191 Н. P. Julsing, 19 » » 192 Р. van Muijen, 19 » e 195 H. van Kol, 19 $ » 194 D. Kolling, kel ; 195 F. J. Visser, | 19 » » 196 Н. С. Soeters, 19 » » 197 J. J. Н. Smeenk, 19 » » Рет en hid sn ne et EE E ni р" 198 Р. Pels, 199 200 215 214 215 216 217 218 219 220 221 222 228 229 250 251 N. А. Ruijl, G. A. Hoogenstraaten , H. van Meerten, A. H. G. Fokker, H. B. Rijkens, A. d J. F. W. Wessels, L. J. баптап, L. H. Kramer, G. С. Twijsel, Dr. L. H. Mertens, Dr. С. P. Sluiter, J. Stormer, L. M. Beels, J. Heijnis, J. C. van Heukelom, H. der Kinderen, S. Wartena, Dr. Ph. Posewitz, F. G. C. Degent, Dr. W. Dominicus, A. P. Cameron, 5 €. Deijkerhoff, J. A. Schröder , 5 Dr. L. B. F. Ledeboer, y H. А. P. H. Ravenswaaij, A. J. ten Brink, P. A. Daum, J. Dinger, A. J. Walter, L. Klaas, Datum van benoeming. 19 19 19 16 Januari > » Februari November Es Maart 1878. » 1880. Dasum van benoeming. - 252 A. van Schermbeek , 18 Maart 1880. ` 255 J. Visser, | 18 5 E 254 Dr. S. Baczes, 18. x » 255 G. N. A. Volkert, 18 >» T 256 L. de Scheemaker , WM" Е 457 7. В. Mack, 18 » TE 238 J. K. van Haastert, а 452 259 L. V. J. E. de Sturler, 18 >» » 240 Dr. W. J. Krch, ІШ us » 241 Jhr. J. G. V. Boreel, 18 » 4% 242 J. J. J. Groos, 18 y "d 245 J. H. D. van der Palm, 18 > » 244 W. Godefrov, 15 April » 245 J. L. Moquette, 15 » » .246 H. van den Broek, 15 > > 247 J. C. von Herting, 20 Mei »; 5 248 G. А. Schouten, 20 2:9 | » 249 J. M. Baak, 17 Juni » 250 H. Demmenie, 12» » 251 D. Lucassen voor de Vereeniging der der Tegalsche Suikerfabriekanten, 17 > » 252 А. G. Hissink, 15 Juli » 955 Р. Так, 15.» a 254 N. J. Deltour, 15 » i 255 Dr. A. Prins, ib.» » 256 J. W. Zuur; 18.3 >. 257 €. J. van Motman, 19 Augustus > 258 W. Thieme, 19 » » 259 В. J. Blok, | 19 . » » 260 A. E. van Swieten. 19 » » 261 Н. А, Mehlbaum, 19 « » 272 Mr. H. D. Levyssohn Norman, 19 » ». , 265. W. J. J. Doeters van Leeuwen, 19 » » 264 W. E. M. S. Aernout , 19 e ж Datum van benoeming. 265 J. А.Н. Marx, 19 Augustus 1880. 266 H. J. M. van Belle, 19 » » 267 W. J. Geertsema, 19 » » 268 G. A. Bergmans, 19 » » 269 Е. Raat, 19 " 5 270 J. уап der Laan, 19 » » | 271 J. D. Kruseman, 19 » » | 272 P. J. van Houten, 19 » » | 275 J. C. L. J. van Deun, 19 » > | 274 A. E. van Riel, Ны» : | 275 А. D. Е. F. Boutmij. 19.7 4 š 276 F. W. Fabius, 16 September 277 A. Н. Hilling, 16 » » 278 J. D. Romswinckel, 16 » » 279 J. M. Verheij, 16 » » 280 H. A. Coblijn, 16 » e 281 Dr. P. A. Platteeuw , 21 October » 282 B. Blumenthal, 21 » » 285 В. р. М. Verbeek, 16 December » 284 H. С. Steenbergen, 16 » » 285 J. G: Tamson, 16 » » 286 б. Е. V. L. van Zuijlen, 16 » » 287 Dr. М. Treub, 16 ei d 288 J. E. Gribling, 16 » » 289 H. E. van Berckel, 16 » a 290 F. D. Wernecke, 17 Februari 1881. 291 J- S. Glaser, 17 » Š 292 В. W. F. Koopmans, 17- а » 295 Е. Bosch. 17 » Че 294 К. Foringer, 17 » » 295 W. H. van der Zoo de Jong, 17 > » 296 І. D. Maijer. ` 17 » » 297 W. F. Fels, 17:98798 » 298 М. ten Kate, kee » 14. 3 Datum van benoeming, : 299 H. Вой. 17 Februari 1581. | 200 Mr. J. N. A. Lion, 17 » e j 301 A. Bochart, 17 » » | 302 Th. J. C. Klaar, 17 » Р 505 Ј. Ј. Н. Woesthoff, 17 » e 504 J. Th. Hofland „ 17 Maart » 505 W. Г.С. W. Lutjens, Еж » 506 6. Plantenga, Hos. » 507 Г С. A. Scharff, f 3 "Га 208 G. Mullemeister , 17 » * 509 W. G. F. Vermansen , 17 ~ » | 510 С. С. Valker, tao e H 511 A. Boender, И ik » | 512 W. Е. Weehuizen , {7 > » | 515 М. А. Ё. Goossens, (KE > | 514 E. б. van Sehuijlenburg , 17 » » | 315 H. W. Pistorius, Ke IK 516 С. Schreutelkamp, y BRIT > 517 F. Twiss, > » x 518 G. Oostergetel , eus » 519 J. W. van Loon, IT E 520 V. Wellenstein, 21 April » 521 Н. J. Meertens, WE ӘЛІ » 1 522 D. Pluim Mentz, 21 » » 1 525 L. G. Coldenhoff, 44-4» » 1 324 L. Empting, 291 -» > | 525 A. Mulder, KE us » E 526 W. Georges, 19 Mei ° | 327 M. T. Н. Perelaer, 19 » > | 528 H. ГА. Eichholtz, 16 Juni » 529 €. Baumgarten, 16. > » 550 P. H. W. du Pon, IE i are 551 J. W. Hofman, ` ^s » 332 J. С. Bouman, 16 » » Datum van benoeming. 555 J. K. E. Triehart, 21 Juli 1881. 554 P. H. Kennis, 234 > » 555 €. J. de Waal Malefijt, 921. » 556 W. H. Neijs, 21 > š | 557 H. A. J. Valkenhoff, 21 » " 558 H € T. van de Wall, 15 September ` » | 559 J. Luijten, 15 » » 340 H. K. Mijer, T қ 541 P. С. E. Meijer, 20 October » 542 P. A. Engelbert von Bevervoorde, 20 ». 545 A. P. A. Varkevisser, 20 e » 544 €. H. С. Bijvank, 20 » 545 D. Brakel, 15 December » >46 H. C. de Vletter, 15 a. 547 Mr. H. van Dissel, | 16 Februari 1882. 548 Mr. A. A. L. G. Kleijn, 16 » » 549 H. J. M. Baumann, 16 » » 550 A. Р. Melchior, 16 » e 551 T. Ottolander, 16 » а 552 Н. Е. Prins, 16 » » 555 Н. J. 6. Ferzenaar, 16 B » 554 Dr. W. Burck, 16 " » 555 J. Groothoff, 16 Maart » 556 A. J. С. Hazenherg, CE » | 557 D. J. Guijkens, Lë e. | 858 Ant. C. Marcks, T а š | 559 J. Kreemer, 16 » » 560 Мг. Х. В.Н. Arriens, 16 » » 561 J. Julius, I See » 362 А. 1. В. ӨШ, 16 » » 265 W. Eekhout, 16 » » 564 А, Douw van der Krab, 16 >» » 565 A. Schmitz, I6 > » 566 H. F. J. Klatt, 20 April 2. Datum van benoeming, 590 S. Jacobs, 19 » » 591 T. K. van Velzen, 19 e » 592 Mejuffrouw Frederica Jacobs, 19 e > | 595 Dr. W. Pauw, 20 December » о 567 M. Caesar Voùte, 20 April 1881. 568 J. H. A. IJssel der Schepper, 90--» y c 569 P. La Tontaine, 20 » » 570 Mr. J. F. Krämer, 18 Mei à | 571 S. F. Boers, 18 > NE 572 H. J. E. van Gogh, | 20 Juli " 575 H. A. G. von Dentsch, 20 + e 574 Th. Piper, 20 >: i 575 T. H. Eijdman, 20 » » 576 Mr. S. J. Lagerweij, 21 September » 577 Mr. C. S. Buijs Ballot, 21 e e 578 P. Herbing, 21 » » | 579 J. van Zwieten, 19 October » ; 280 Р. van Leersum, NU » U 581 P. Leendertz, 16 November > 582 W. Jac. Rahder, 15 Maart 1885. 585 Dr. A. J. Verweij, 19 April e # 584 С. С. Prager, 17 Mei » ^ a 385 A. Mellink, 17 9 e F3 386 H. Ph. Th. Witkamp, - 21 Juni » 587 J. D. Donker Duijvis, 21 » » 388 G. W. A. Beijfuss, 19 Juli » 589 Dr. H. Breitenstein, 19 % » жел ШШШ NOTZEN AUS GENTRAL-BOANEN BETRACHTUNGEN ÜBER DIE RECENTE BILDUNG VON HARZABLAGERUNGEN. VON Dr. Th. POSEWITZ. Während meines Aufenthaltes in Borneo wurde meine Auf- merksamkeit erregt durch das Suchen nach Harzstücken seitens der Eingeborenen auf den zahlreichen, bei niedrigem Wasser- stande hervortretenden Sandbänken des Barito-Stromes , welches Harz züm Verkaufe gesammelt wird. Dies erweckte in mir den Gedanken die Art und Weise möglichst nachzugehn wie Harzablagerungen in der Jetztzeit sich bilden, um es dann mit analogen Bildungen, in früheren Formationen entstanden, vergleichen zu können. Unter den mannigfaltigen Baumsorten des urwaldreichen Borneo’s spielen die harzführenden Bäume eine nicht unbe- deutende Rolle, da deren verschiedenartiges Harz, unter den Sammelnamen »Dammar” bekannt, sehr gesucht ist. Sie gehören hauptsächlich drei Familien an: den Abietineön (Dammara alba Rumra.) den Burseraceën oder Amyrideën (verwandt mit den Terebenthiaceén und den Dipterocarpeen. *) Das Harz dieser Bäume sammelt sich an dem Stamme und den Ästen in Tropfen, welche letztere zusammenfliessend kleinere *) Aus Mangel an einer die indischen Gewächse behandelnden Botanik benützte ich während meines Aufenthaltes in Moeara-Teweh allein: Fuer, Plantenkundig Woordenboek voor Nederlandsch-Indië und ferner: А. Н. Віѕѕснор Greverisk, Bruikbare planten in Nederlandsch-Indië. 18 und gröfsere Klumpen hilden, selbst bis zu einem Gewichte 20 Kilogramm. In Folge der Schwere oder anderer Umstände, heftiger Regengüsse, starker Windstófse, ete. fällt das Harz zu Boden, wo es sich, mit Blättern und anderen herabgefallenen Pflanzenteilen und mit Humuserde vermengt, während sich verschiedene Tiere, besonders Insekten teils. eingeschlossen, teils angeklebt vorfinden. Die Ausbreitung dieser Harzablagerung auf primärer Lagerstätte (wenn man es so nennen darf) hängt natürlich ab von der Verbreitung der harzführenden Bäume, wird aber auch durch Wind und Regen weitergeführt. Jeder heftige Sturzregen, wie er in den Tropen die Regel bildet, übt eine nicht zu unterschätzende Wirkung auf die Verbreitung und den Transport der Harzmassen. Die Humus- schichten werden aufgelockert, teilweise weggespült und dadurch auch das einlagernde Harz weggeführt, und zwar in der Richtung der Vertiefungen des Waldbodens, in die oft ausgetrockneten Anfänge der Flussläufe, in das Bett der Waldbäche. Bei jedem neuen Regengusse wiederholt sich derselbe Process; Erdmassen werden mit Harzstücken nach den tiefer liegenden Flussläufen transportirt. Hierselbst bleiben sie aber nicht lange Zeit liegen: der oft zum reissenden Flusse angeschwol- lene Waldbach führt sie mit sich flussabwärts mit anderen »schwebenden Bestandteilen”, wozu sich nicht selten ganze Baumstämme hinzugesellen — worunter wohl auch manche Harz- haltende Stämme zu finden sind — die dann als »Treibholz” oft in grofser Menge den Strom bedecken. Die auf dem Transporte sich befindlichen Harzstücke erleiden nun nalurgemäss dasselbe Schicksal wie die anderen Schwemm- von 15 massen; an den concaven Uferrändern, wo eine weniger starke Strömung herrscht, lagern sie sich ab — nachdem sie sich mehr oder weniger abgerundet haben, oft zu wahren Harzgeschieben geworden sind —; und hier in den, oft mächtig in den Fluss hineinragenden, Sandbänken findet man sie eingebettet; hier азан ады end li сын ат аскан атыны T” 19 werden sie auch von den Eingeborenen zum Teile gesammelt; hier bilden sie secundäre Lagerstätten. In den nahe dem Aquator liegenden Gegenden, wo keine scharfe Absonderung zwischen Ost- und West-musson besteht, wo das ganze Jahr hindurch Regentage mit regenfreien ab- wechseln, wird je einer heftigen Regenperiode eine Ablagerung von Harzstücken entsprechen, es wird sich eine »Harzgeröll- schichte” bilden lagernd auf Sandmassen. Diese Vorauszetzung entspricht auch thatsáchlich den Verhältnissen, denn die Ein- geborenen sammeln stets nach heftigen Regentagen > Dammar” und finden es dann in reichlicher Menge. In Gegenden hingegen, wo der Ost- und West-musson scharf ausgesprochen erscheint, dort werden sich während der Regenzeit reichliche Harzablagerungen bilden: es werden weniger zahlreiche, aber mächtigere Lager sich bilden, getrennt durch abgelagerte Schlemmmassen. Gleichmälsiger verteilte Ablagerungen wird man schliefslich finden müssen da, wo die Ebbe und Flut sich stets geltend machen, wo stets Gelegenheit zum Transporte sich vorfindet. Nesterfórmige Harzanhäufungen wird man stellenweise in allen Schichten finden, indem die nach dem Transporte ahge- lagerten Harzführende Stämme verfaulen und das eingeschlossene Harz in Haufen zurückbleibt. Was die räumliche Verbreitung der Harzablagerungen betrifft, so kann man sie verfolgen tief vom Innern des Landes noch oberhalb Teweh bis an die Mündung des Barito-Stromes in die Java-see; überall werden die Harzgeschiebe von den Eingeborenen gesammelt; nur sind jene natürlich, je weniger von der ursprünglichen Lagerstälte enfernt, desto weniger abgerundet und besitzen desto grölsere Dimensionen, während je weiter stromabwärts abgelagert, desto kleiner, aber desto gerollter sie erscheinen. Es ist aber anzunehmen dass dieser Transport sieh auch bis in die See erstreckt, und dann müssen sich an der Küste Harzlager, wenn auch unbedeutende, bilden. 20 Was vom Barito-Strome gesagt wurde, gilt selbstverständ- lich auch für die übrigen zahlreichen Ströme, wo dieselben Verháltnisse herrschen, demnach die gleichen Ursachen gleiche Wirkungen erzeugen. In den.Küstenablagerungen, die mit der Zeit sich ver- gröfsern müssen, muss man zweierlei Faunen vorfinden; eine See- respective Küstenfauna, enthaltend die jetzigen Küstenbe- wohner und eine ausgeprägte gleichalterige Landfauna, beste- hend aus Tieren, besonders Insecten, vom Harze umhüllt , mit der resp. Flora, Baumresten und Pflanzenteilchen am Harze haftend — eine Harzfauna und Harzflora. Den Fortgang dieser Harzablagerungen kann man sich mil Leichtigkeit denken. Es ist Thatsache, dass die Südküste Borneo's sich durch die massenhaft angeführten Schlemmmassen langsam ausbreitet, wodurch die von der See noch bedeckten Küstengegenden allmählig in sumpfige Strecken umwandelt werden, während die bestehenden morastigen Teile nach und nach zu festem, trockenen Landstriche werden. Dies ist wenigstens der geologische Process, welcher sich nachweisen lässt. Die Harzablagerungen dauern aber ebenfalls fort, nur macht. sich der Unterschied bemerkbar, dass diese Striche, wo jetzt, an der flachen Küste, am Seeboden sich die Geschiebe ablagern, mit der Zeit morastig und endlich trockenes Land werden, wodurch man dann mit Süfswasserablagerungen zu thun hat: dann hat man an der Stelle der maritimen Fossilien, mit einer Süfswasserfauna, mit einer Landflora zu thun; und man kann demnach zweierlei Ablagerungen unter- scheiden, eine untere Meeres- und eine jüngere Süfswasser- ablagerung. Dieser so gedachte und mit den geologischen Verhältnissen im Einklange stehende Vorgang, hat sich in den Binnenlanden Borneo's schon abgespielt. Es ist bekannt, dass Süd-Borneo zum grofsen Teile aus ausgedehnten, mehr oder weniger sump- figen Ebenen besteht, die nur wenig über dem Meeresspiegel ` sich erhebend, vom tertiären Hügellande gürtelartig umgeben Ne edn a EEG M we Eide. ЕЕ НИИ he nd E] 1 = sind. Bis zum Beginne der Diluvialzeit bildeten diese Ebenen einen tief in das Innere der Insel eindringenden Meeresbusen , der dann allmählig durch Schlemmmassen | zurückgedrángt wurde. Derselhe Vorgang, wie jetzt an den Küsten, musste sich früher an den »alten Küsten" abgespielt haben. Von den Harzführenden Bàumen, zu Boden fallend , wurden die Harzmassen durch die zahlreichen Wasserläufe dem nahen Meere zugeführt, wo es in reichlicherem Мае sich ablagerte, da der Transport ein kürzerer war im Vergleiche mit dem jetzigen, ein kaum nennenswerther; und dieser Process schritt allmählig mit dem Zurückdrängen des Meeres fort. Est ist gewiss nicht uninteressant, die vor sich gehenden Ablagerungen mit ähnlichen aus früheren Perioden zu ver- gleichen, mit welchen sie manche Analogien zeigen. Da mir im Centrallande Borneo’s keine ausgebreitete Literatur zur Verfügung stand, und ich nur kurze Notizen über das Vor- kommen des Copalharzes in Ost-Afrika in tertiären Sanden und Thonen, so wie über das Auftreten des Kauri-gummi "" — Dammara australis — in Neu-Seeland vorfand, so musste ich mich darauf beschränken die berühmten Bernsteinabla- gerungen im Samlande zur, Vergleichung herbeizuziehn. Im Samlande findet man bekanntlich den Bernstein — vorwelt- licher Harz — in zwei Formationen abgelagert: in einer älteren Meeresbildung , der glauconitischen Formation (ligurische Stufe) und einer jüngeren Süfswasserbildung, der Braunkohlen- formation. In der ersteren findet man die »blaue Erde" oder Bernsteinerde, welche den Bernstein in grófseren und kleineren Stücken reichlich eingelagert enthält. Die Fauna ist eine Meeresfauna mit einer gleichzeitigen Bernsteinfauna, resp. Flora — zahlreiche Tiere, namentlich Insecten, und auch Pflanzenreste von diesem umhilit. In der oberen Formation tritt eine zweite Bernsteinablagerung unter der Erdoberfläche entstehn. ыы 29 auf mit abgelagerten Baumstämmen ; die Fossilien RI einer Landfauna resp. Flora an. Die übereinstimmung dieser Ablagerung mit der unserigen tritt sofort in die Augen. Die untere Meeresformation des Samlandes entspricht der jetzigen Bildung von fossilen Harz- lagern an der Meeresküste und den schon zum Abschlusse gebrachten in den Binnenlanden, in dem trockengelegten Meeresbusen. Die Fauna ist analog: Seetiere und Harzin- sekten, resp. Pflanzen. Der oberen Süsswasserbildung im Samlande entsprechen die jetzigen teils ebenfalls schon beendeten, teils noch im Bilden begriffenen analogen Ablagerungen. Auch die in der Braunkohlenformation eingelagerten Baumstämme finden hier ein Analogon in den massenhaften »Treibholzmassen. | Es sind die gegebenen Betrachtungen über die gegenwärtig sich bildenden, Harzablagerungen gewiss nicht ohne jegliches Interesse , besonders wenn sie mit analogen Vorgängen in früheren geologischen Perioden verglichen werden. Das richtige geolo- gische Verständniss der letzteren kann man doch nur im Ver- | gleiche mit dem jetzigen erhalten, und wird durch das Studium | dieser gefördert. Je mehr beide. mit einander in Einklang gebracht werden können, einen desto klareren Blick gewinnt man in die geologischen Vorgänge entwichener Zeiten. ү С жан арна a V id OVER HET WAARNEMEN VAN AARD- BEVINGSVERSCHIJNSELEN. SEISMOLOGIE. DOOR Р. van Dux. -mva c» oe Omtrent de vulkanische uitbarsting van het eiland Rakata of Krakatau in Straat Sunda — de eerste aanleiding tot het onderwerp, dat ik in deze bladzijden wensch te behandelen — zij hier alleen opgemerkt. dat zij onder de allermerkwaar- digste dezer soort van natuurverschijnselen verdient gerangschikt te worden. Immers, op een niet als krater bekend, laag en dicht aan zee gelegen punt, geheel onverwachts te voorschijn getreden, zonder aard- of zeebeving te veroorzaken, of door aardbeving le zijn voorafgegaan, maakte zij zich tot op zeer verren afstand bekend door het geluid van sterke, dicht op elkaar volgende, korte ontploffinzsknallen, en door eene zeer eigenaardige luchtbeving, die binnen een nog niet juist bekenden kring vensters en deuren in klepperende beweging bracht. | Deze eerste korte periode van hevige werking werd gevolgd door een tijdvak van kalmte, dat circa 5 maanden geduurd heeft, tot dat een nieuw knallen van schoten in de richting van Krakatau, en het alweer in beweging geraken van deuren en vensters, heinde en ver de mare verkondigde, dat de vulkaan 94 een nieuw tijdperk was ingetreden van intensieve uitbarsting. Gedurende een geheel etmaal brachten de allergeweldigste ontploffingen, die van den morgen van 26 Augustus tot dien van den volgenden dag over het geheele gebied van Ned. Indië gehoord werden, aller gemoederen in onrust, en was de indruk voor de bewoners binnen den kring, waartoe bijvoor- beeld Batavia en Bwitenzorg behoort, overweldigend; toen de onrustbarende nacht, in den morgen van den 27° Augustus, plotseling door eene doodelijke stilte en spoedig daarop door eene steeds toenemende verduistering van het zonnelicht werd opgevolgd. Dat die afscheidsgroet van den vulkaan, in den vorm van een in zijn doodsknál uitgestoten zand- en aschregen, binnen zekeren omtrek onheil zou hebben gesticht, werd algemeen door de шей ooggetuigen van het tooneel der verwoesting gevreesd, maar niemand was voorbereid op de eerst laat buiten dien kring verspreide ongelukstijding, dat de plotselinge | verdooving van den vuurkolk eene beroering van de zee had doen ontstaan, waarbij van den krater als middelpunt vloed- kringen waren uitgezonden, die, toen ze de in duisternis | gehulde kusten van Java en Sumatra bereikten, zoodanige hoogte en snelheid hadden verkregen, dat ze, als een zond- vloed werkende, in een oogwenk eene gedeeltelijk zeer bevolkte en gecultiveerde landstreek, van circa 100 vierkante Kilometers oppervlakte, schoon veegde, еп, er alle leven vernietigende, in een woestenij herschiep. Door dit onverwacht, allergeweldigst effect, dat niet ver- oorzaakt werd door aardbeving, noch door eene uit aardbeving voortgesproten zeebeving, maar door eene beroering van het zeewater, die van het oppervlak schijnt te zijn uitgegaan, en dat juist op het einde van eene der zeldzame uitbarstingen van Krakatau — eene uitbarsting, die zich overigens het meest door knaleffect had ‚onderscheiden — neemt het gebeurde op 3 27 Augustus 1885 een merk waardige plaats in de geschiedenis van het vulkanisme in. = TEEN Š 25 Dit allerindrukwekkendste natuurlooneel, met zijne schrome- lijke gevolgen, heeft meer dan gewoonlijk de aandacht van den denkenden geest op deze zoo zeldzaam in die woede heerschende natuurkrachten gevestigd en bij menigeen de vraag doen rijzen. of de in onzen tijd zoo veel vermogende natuurwetenschap dan niet in staat is geweest, zoo al niet den geheelen gang van het proces te voorspellen, dan toch, toen het eenmaal aangevangen was, er de slotscene van te voor- zien, en den argeloozen kustbewoner nog in tijds voor het naderend gevaar van zeebeving te waarschuwen. Die vraag scheen aanvankelijk niet geheel ontkennend beantwoord te moeten worden. Immers in den boezem der Fransche Academie zou blijkens de comptes rendues der op den 3den September gehouden zitting gebleken zijn, dat de uitbarsting van Krakatau als een der belangrijkste in 1885, op een paar etmalen na, op grond van wetenschappelijke beschou- wingen voorspeld zou zijn geworden. Bleek het al zeer spoedig, dat die geheele voorspelling terug gebracht moest worden tot eene in het jaar 1879 in de zitting van den 17den November door den ontwerper bekend gemaakte berekening, die, aan- gevuld en verbeterd in de zitting van 25 October 1880, niet verder reikte, dan dat het jaar 1885 door veelvuldige vulkani- sche verschijnselen gekenmerkt zou zijn, en dat de aanvang dier verhoogde werkzaamheid in de 5de maand, dus in Mei, 1885 een aanvang zou nemen, maar dat van aanwijzing der plaats, waar op de aarde de hevigste werkzaamheid zich zou doen gevoelen, nimmer sprake was geweest; werd zelfs kort daarop door eene commissie van academie- leden aan de berekening zelve, die op het schijnbaar samen- treffen van aardbeving met periodieke sterrenregens gegrond was, alle mogelijke wetenschappelijke grond ontzegd; ег bleef een ander belangrijker feit te weerleggen over, п. l. de aardbeving van Ischia, die іп den avond van den 28sten Juli de voorname badplaats Casamicciola en vele andere steden op 26 het eiland in puin had gelegd, zou door middel der seismolo- gische observatieposten van ltahë voorzien zijn geworden. De ligging van den Vesuvius, sedert de opening van het Suez-kanaal vlak aan de groote route van Europa naar Indië, heeft dezen sedert 1815 steeds werkzamen vulkaan zeker tot het meest van nabij bekende en meest bezochte eruptiepunt der geheele wereld gemaakt. En zoo is dan ook de obser- vatiepost van Prof. Parmer, hoog op den berg іп de nabijheid van den krater gelegen, bij naam van algemeene bekendheid. Omtrent de inrichting van zoodanig observatorium en omtrent de resultaten met die inrichtingen verkregen is het algemeen integendeel zeer weinig bekend. In de menigvuldige perio- dieke geschriften over geologie van de bibliotheek van het Mijnwezen heb ik, zoover ik mij herinner, er nimmer een uitvoerig beschreven gevonden. Handleidingen voor Seismologie zijn schaarsch. Het eenige mij voor het oogenblik nog slechts bij naam bekende is Rosert Marrer’s First principles of Observational Seismology. De oorzaak dezer weinige verspreiding van de hennie, die in Italiö door waarneming omtrent aardbeving en vulkanisme wordt opgedaan, is vermoedelijk daarin gelegen, dat de uit- komsten der italiaansche observatieposten in een eigen tijd- schrift, dat tot titel voert: Bulletino del Vulcanismo Italiano, publiek wordt gemaakt, en dat van dit tijdschrift in de litte- ratuursopgaven der duitsche, fransche en engelsche tijdschriften over geologie en aanverwante wetenschappen weinig of geen melding wordt gemaakt. 