Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Ster Аш Е 1 2 T с waarin C = TET als tm de ge middelde uurhoek is uitgedrukt in tijdminuten. C = 15,27896; dX — d2 Is de breedtebepaling op de zon geschied, dan zijn de waarden van m en n op te zoeken met het argu- ment t' — t — 5, waarin 5 = 0,25465 == 4 COS. р соз. 20 A == fi]. - u sin. Z declinatie zon op den waren middag, А ò = verande- ring declinatie per uur, in Noordelijke richting veran- derend positief |. A? COS. 9 COS. до тов E sin. Zo ‚ waarin 20---- do [д = met Zo = ф — òo. o = 2, + y, waarin y = Am, pgi’ D zon Zuid. ) — zon Noord. LXIX ТК, . Соё. А = De correctie voor refractie en parallaxis aan Z' aan te brengen als bij de tijdsbepalingen. Is een tijdmeter gebezigd geregeld naar middel- baren tijd met dagelijkschen gang m, dan is [1] = 1 + 0,00002315 (m — g) : 8 А = [1 + 0,00002315 (m—g)] — En = : (waarin m dagelijksche gang van het uurwerk en g de verandering van de tijdvereffening in 24 uur). Is een tijdmeter gebezigd geregeld naar sterretijd met dagelijkschen gang m, dan is [1] = 0,994545 + 0,00002302 (m — 6); T А = [0,994545 + 0,00002302 (m—g)] = = % Ys . Zio с. AZIMUTBEPALINGEN. [In de nabijheid van den eersten vertikaal]. sin. р cos. t — cos. o tang. д sin. t í Daar voor de verschillende series eener azimutbepaling op eenzelfde ster cos. e tang. ò constant is, is cos. etg. j= B stellend, сою. А = вів, p Cos. t—B sin. t Voor de verbetering voor den invloed van de helling der 2° as en van de collimatiefout, moet Z’ worden berekend; : — eos. à gin. t ӨШ. Z EEn ? waaruit Z’ af te leiden door de astronomische refractie te berekenen. Correctie voor de helling der 2° as is i со. Z. de collimatiefout is — | C т gi sin. 2" = Bé 6 S 40. Differentiaalformules. а; ?8 COS. p соз. А í io c MP А cotg. Z. nn te. Z + sin. ç. ба — 008. p sih А 93 бон Z ` 5 41. Voor den invloed der dagelijksche aberratie is, indien groote nauwkeurigheid wordt verlangd, het azimut nog cos. 2 cos. А sin. Z te corrigeeren met 0,”32 $42. Is de azimutbepaling verricht op de zon, dan moeten bij de eventueel voorafgaande tijdsbepaling op de zon eerst worden in aanmerking genomen de correctie voor den gang ten opzichte van den waren tijd, terwijl verder eventueel is te corrigeeren voor de waarneming E d 2 van den zonsrand met + 2—. sin. Z $43. Voor de berekening der tijdsbepaling (S 28) en azimut- bepaling (S 39) zijn de goniometrische getallen te bezigen in 6 decimalen. Voor azimutbepaling is dus een tafel noodig, welke de tangenten in 6 decimalen bevat. Voor de berekening van A en B der breedtebepa- lingen (8 34) zijn noodig de goniometrische getallen in 5 decimalen. | De hulpberekeningen (differentiaalformules) zijn uit te voeren met goniometrische getallen in 4 decimalen. Met de bestaande tafels (voor zoover meer decimalen gevend dan noodig zijn, af te ronden) kunnen alzoo tijd- en breedtebepalingen geheel met de rekenmachine berekend worden; voor de azimutbepalingen is te wachten op tafels met tangenten in 6 decimalen. > $ 44. — 100 — Wanneer men echter in afwachting dier tafels voor- loopig als volgt te werk gaat: met de machine berekenen cotg. A, daarna opzoeken log. cotg. A en daarna A, dan geeft deze methode toch nog tijdbesparing vergeleken bij de tegenwoordige wijze van werken. LENGTEBEPALING DOOR OVERBRENGING VAN TIJDMETERS. Berekening van de correctie der tijdmeters. Is de aanwijzing van den observatie-tijdmeter: bij de vergelijking der tijdmeters vóór de tijdsbepaling U, » 7) ” ” ” па ,, ” 9 en het gemiddelde tijdstip der tijdsbepaling U, dan is м eerst te berekenen: К = eu Is de relatieve correctie van een willekeurigen tijd- meter bij de vergelijking vóór de tijdsbepaling С), bij die na de tijdsbepaling С’. en А = С’, — С), dan is C = Cı + КА, en is voor de tijdmeters geregeld naar middelbaren tijd, indien ook de standaardtijdmeter die regeling bezit: С = C + Cs, dus С = С’, + K À + С, (С; = correctie standaard). . Berekening van den gang (dagelijkschen). | Bes Be m = > X (С, — C,), waarin р de duur van de gangbepaling in dagen. In het schema worden voor elken tijdmeter ingevuld C, en C, en bepaald (С, — Cj). De verdere berekening geschiedt met de machine. $46. Berekening van de dagelijksche verandering q van den 1 gang q = (ш, — mj) 2 T = tijdsverloop tusschen de gemiddelde tijdstippen der beide gangbepalingen. =. — 101 — In het schema worden voor elken tijdmeter ingevuld m, en m, en berekend (m, — m,). De verdere berekening geschiedt met de machine. Berekening van het lengteverschil uit eene enkel- voudige reis. Ti = (a +m r + > q т O. C4 = correctie uurwerk ор het aanvangsstation A. Св = op het station В. (waarvan асот met % іе bepalen). т == dagelijksche gang op station A. bepaald. т = tijdsverschil tusschen de tijdstippen, waarop de correcties Са en Cp zijn bepaald. In het schema wordt voor elken tijdmeter ingevuld Ca en Cp. In de machine wordt ingesteld r en dit bedrag achtereenvolgens vermenigvuldigd met de ver- schillende waarden van m; de bedragen m 7 worden in het schema overgebracht. Daarna ingesteld 2 7^, dit achtereenvolgens verme- nigvuldigd met de verschillende waarden van q; de bedragen 2 q 7? worden in het schema overgebracht en verder in dat schema de waarden van т’! berekend. Moet het lengteverschil van de eindpunten van een traject worden berekend, dan is: еса аа ноен waarin: m het gemiddelde der beide gangbepalingen, waar- tusschen het traject gelegen is, т het tijdsverloop tusschen de tijdsbepalingen op de eindpunten van het traject. t de tijd verloopen van af het gemiddeld tijdstip der gangbepalingen tot het gemiddeld tijdstip van de tijds- bepalingen Са en Co (negatief te nemen, als dit laatste tijdstip aan het cerste voorafgaat). In plaats van -> т is nu in te stellen t т. — 102 — $ 48. Berekening van het lengteverschil uit reizen heen en Š + 9. weer. т" = ri + K (тә — zi, waarin K = TET) e D Я en 2, ziin de tijdsverloopen op de beide reizen, dat de tijd- meters іп toestand van transport verkeerden. In het schema wordt voor elken tijdmeter genoteerd 7T, en т’., daarin (T's — 7'1) berekend. Op de machine wordt berekend К, deze factor ingesteld, achtereen- volgens de vermenigvuldigingen uitgevoerd met (7'5—7';); deze resultaten in het schema genoteerd en daarin verder het eindresultaat berekend. Berekening van het gewicht eener reis. у enkele reis = n т ҰТ(1-92 CHOT ОЕ | у eindresultaat = yı + 72 n — aantal tijdmeters; т = tijdsverloop tusschen de tijdsbepalingen op de eindpunten van het traject; 2 T = tijdsverloop tusschen de gemiddelde tijdstippen der beide gangbepalingen met duur o en p2, waartusschen het traject is gelegen; t komt rn met t 47. De factoren (s Sech (=) en (= ) worden eerst met de machine berekend. De verdere bereke- ning met de machine wijst zich vanzelf aan. --------- С. Уооғ- еп nadeelen bij het gebruik. Het gebruik van rekenmachines voor de uitvoering van de geodetische en astronomische berekeningen geeft, zooals ook de beproeving met de Brunsviga heeft aangetoond, wel vermindering van hersenarbeid en eenige tijdsbesparing, doch — AC = uitvoering door 2 personen blijft noodzakelijk om zooveel mogelijk op betrouwbare uitkomsten te kunnen rekenen. Men heeft toch voortdurend de benoodigde goniometrische getallen in de tafels op te zoeken, waarbij in den regel interpolatiewerk te verrichten, terwijl in het bijzonder is te letten op de teekens, op de juiste werkwijze in verband met die teekens, op de plaatsing der decimaalkomma enz: bij dit alles is contrôle noodzakelijk, evenals bij de ver- zameling van de gegevens van uitgang, die der vereffe- ningen enz. Hoewel echter 2 personen voor juiste uitvoering vereischt worden, is het gebruik van 2 machines niet beslist nood- zakelijk. Bij het bezigen van de machine zoude de persoon, die de bewerkingen uitvoert, door de ander kunnen worden gecontroleerd. Wel is waar werken dan de 2 personen niet geheel onafhankelijk van elkander, doch men neme in aan- merking, dat bij de berekening met de machine de kans van begaan van fouten niet zoo groot is als bij gewoon rekenen. Het werken van elk dier personen met eigen machine verdient echter aanbeveling. Bij de coördinatenberekening bij voorwaartsche insnijding — het grootste gedeelte van het rekenwerk — met gebruik van richtingshoeken, heeft men als voordeel, dat de afleiding van hoeken komt te vervallen. Tegenover de voordeelen staan ook bepaalde nadeelen. Bij de machines zonder volledige tienenoverdraging bestaat kans op begaan van fouten als gevolg van constructieonvol- komenheden, terwijl de machines met volledige tienenover- draging zeer kostbaar zijn en door hun omvang en gewicht alleen geschikt voor gebruik in centrale rekenbureaux, doch niet voor gebruik in het terrein, zooals bij sterrekundige plaatsbepalingen. Ook de toestellen met voor het doel ruim doorgevoerde tienenoverdraging zijn, hoewel minder kostbaar dan de Millionair, toch nog steeds zeer hoog van prijs, zoodat eh aantal aan te schaffen machines uitteraard beperkt moet (ren, — 104 — Bij toevallige ophooging van rekenwerk zal dan slechts een beperkt aantal personen aan den rekenarbeid gezet kunnen worden, wat “bij het gebruik van logarithmentafels met behoud van de tegenwoordige wijze van berekenen niet het geval is. Wat in het bijzonder de veelhoeksmetingen betreft, valt aan te teekenen, dat, indien zich de omstandigheden mochten voordoen, waarin berekening gewenscht mocht zijn, dit reken- werk ook vrij gemakkelijk is uit te voeren met polygono- metrische tafels (b.v. F. G. Gauss, Polygonometrische Tafeln; Halle ?/,. Е. STRIEN 1893), zooals is geschied bij de veel- hoeksmetingen der Triangulatie Brigade voor de aansluiting van astronomische stations aan driehoekspunten. De inschakeling van berekende polygoonpunten zal boven- dien bij de hier gebruikelijke werkwijze te zeer uitzondering blijven, om alleen met het oog daarop rekenmachines aan te schaffen, terwijl van verdere berekening van veel- hoeksmeting op grond van verschillende redenen is af te zien. Bu de uitvoering van berekeningen voor sterrekundige plaatsbepalingen is de tijdsbesparing door het gebruik van de machine bepaald belangrijk te noemen. Men neme in aanmerking, dat de formules voor tijds- en azimutbepaling rechtstreeks uit den parallactischen driehoek gevonden wel geschikt zijn voor de machine, niet voor logarithmen, en de logarithmische geschiktmaking heeft ten- gevolge vermeerdering van het rekenwerk, terwijl ook het meerendeel der differentiaalformules een voor de rekenmachine geschikter vorm bezit dan voor logarithmische berekening. Evenwel is hier als ernstig nadeel te noemen, dat de machine tengevolge van het vervoer en voortdurend verblijf in het terrein — het grootste gedeelte der berekeningen moet toch bij de sterrekundige plaatsbepalingen reeds op tournée verricht worden — meer onderhevig is aan defect raken en in dergelijk geval het rekenwerk geheel stop zoude zijn gezet. — 105 — Verder geldt voor alle soorten van berekeningen, dat indien foutieve resultaten geconstateerd worden, het bij gebruik van rekenmachines niet zoo gemakkelijk is eene begane fout op te sporen als dit bij de tegenwoordige rekenwijze het geval is. Bij deze heeft men toch alle cijfers der achtereen- volgende bewerkingen op papier en kan door eenvoudig collationeeren de fout worden aangewezen. Bij de machine tusschenresultaat op papier; bij constateering van een fout zal de bewerking of een deel daarvan onder scherpe contrôle zijn te herhalen, wat tot tijdverlies aanleiding geeft. Werkt men met 2 machines en vergeleek men als regel elk opvolgend cijfer, dat de machine aanwijst, dan zoude de factor tijdsbesparing geheel komen te vervallen, wellicht langzamer gevorderd worden dan thans. [Het geregeld uit- oefenen van rekencontröle door toepassing der z.g.n. negen- proef, waardoor de kans op ongemerkt doorloopen van fouten aanmerkelijk wordt verminderd, leidt eveneens tot belangrijk tijdverlies]. Вегойпа Millionair АМ 05 c= s cnn eg ` = ео с-“ғч“екжә Milftonasr Braunsia Fig 2 E Fig 6 My F1 л. р n — С 4 *(Aad.-Ábd.)* —o (Aaa Abd) 9 - o см ` — AV рее 4 | H F - VULKANISCHE VERSCHIJNSELEN EN AARDBEVINGEN IN DEN Oost-Indischen Archipel waargenomen gedurende het jaar 1908 VERZAMELD DOOR HET Koninklijk Magnetisch en Meteorologisch Observatorium te Batavia. De groote nieuwe seismograaf, systeem Prof. WIECHERT, met een stationaire massa van 1000 K.G., waarvan in het voorgaande jaarverslag reeds is melding gemaakt, is op het Observatorium ontvangen en opgesteld en werkt sedert December 1908 zeer bevredigend. VULKANISCHE VERSCHIJNSELEN. I. Sindoro. Volgens bericht van den assistent-resident van Wonosobo, 44°. 10 Februari 1908, liet de vulkaan Sindoro van tijd tot tijd een dof gebrom hooren. II. Bromo. | Een verhoogde werking had, naar rapport van den con- troleur van Probolinggo, plaats op 12 Februari 1908 om 11% namiddags. Een aschregen begon op dat oogenblik te vallen en duurde zeven uren. De asch was met zwavel vermengd. Dikte der gevallen laag niet met juistheid op te geven, doch was zeer dun. De regen breidde zich uit over de dessa’s Poetoes en Sariwani van het district Tengger. — 108 — III. Петро. De controleur der Pasoemalanden rapporteert, dat op den namiddag van 16 Februari 1908 een verhoogde werking viel waar te nemen. Modder en asch werden uitgestooten. Een lichte aschregen daalde neer op de onderneming Pagir Alam, gelegen op de helling van den vulkaan. De gevallen laag was te dun om gemeten te kunnen worden. De verhoogde werking was slechts gering. IV. Boeboeslain. Naar bericht van den civiel gezaghebber aldaar werd op 16 April des namiddags om 6“ een uitbarsting waargenomen van den heuvel Boeboeslain, gelegen 3 paal ten noorden van Daoerendalé, de hoofdplaats van het landschap Landoe, het noordoostelijkste schiereiland van het eiland Roti. De uitbarsting ging gepaard met een twaalftal harde knal- len, als kanonschoten. Daarna werd de modder een tiental meters de hoogte ingeworpen. Verslaggever ging 18 April d.a.v. er heen еп zag uit den - gevormden krater op бодо каен nog modder (geen lava) opborrelen. De uitgetreden modder heeft zich verspreid over een lengte van -- 300 meter en een breedte van - 60 meter, bij een dikte van 2 à 3 voet. De grond vertoonde op vele plaatsen in den omtrek groote scheuren. V. Boekit-Toenggoel. Inlanders hoorden op 7 Mei 1908 omstreeks 11" 's avonds geluiden, als van donderslagen, komende uit-de richting van den Boekit-Toenggoel. Den volgenden dag op verkenning uitgegaan zijnde, bemerkten zij evenwel niets bijzonders. De drie uitgedroogde kratermeertjes waren met struikgewas begroeid en lieten niets van kort vooraf plaats gehad heb- bende vulkanische werkingen bespeuren. Ter aanvulling van dit rapport deelde de resident der Preanger Regentschappen mede, dat nog het тошо, ter zijner kennisse was gebracht. — 109 — In den ochtend van den 17% Mei — half vijf uur — werden te Lembang gehoord 2 donderslagen, komende uit het noord- oosten; het regende toen niet. In den avond van den 21° Mei tusschen 8 en 9 uur werden te Lembang 9 donderslagen gehoord, uit het noordoosten komende. Er viel toen een weinig regen. In den nacht van den 98% Mei tusschen half elf en twaalf uur werden te Lembang 9 donderslagen vernomen, komende uit de richting van den Tangkoeban Prahoe; het regende toen niet. In den nacht van den 109% Juni tusschen half elf en twaalf uur werden te Lembang 6 donderslagen gehoord, komende uit de richting van den Boekit-Toenggoel. Er viel toen geen regen. De redactie van de „Preanger-Bode” deelde onder 44°. 10 Juni nog mede, dat een gezelschap van vier heeren, den Boekit-Toenggoel bestegen hebbende, daar niets bijzonders zegt te hebben waargenomen. VI. Goenoeng Арі. De controleur van Banda rapporteert een verhoogde wer- king van den krater aan de westzijde van den berg op ongeveer 3/, van zijne hoogte gelegen. Terwijl een onder- aardsch gerommel gehoord werd, stootte de vulkaan witte rook — vermoedelijk waterdamp — uit. УП. Lawoe. Omtrent de verhoogde werking van den Zawoe op 9 September rapporteerde de assistent-resident van Sragen o.a. „Behalve de muren van de pasanggrahan te Karangpandan, die scheurden, en eenige pannen, welke van het dak daarvan afgeleden, is een gedeelte van het steenen graf van den prins Mangkoenagoro I op Srikaton (Goenoeng Mengadik) afge- brokkeld. Van beschadigingen op andere plaatsen wordt niet vernomen. ‘Verlies aan menschenlevens is niet te betreuren. Bij een onderzoek van den krater gelegen ten zuidoosten van den Lawoe (grens Mangetan — Soerakarta) heeft die krater geene verandering ondergaan, alleen hebben nu de — 110 — omringende gronden daarvan een meer schuine richting aan- genomen, zoodat wanneer een uitbarsting mocht plaats hebben, verwacht wordt, dat de lava zich een uitweg zou banen naar de zijde van Magetan, van waaruit de krater ook het gemak- kelijkst te bereiken zou zijn.” - In „De Nieuwe Vorstenlanden” stond het volgende bericht. Aardbeving. De Lawoe heeft teekenen van leven gegeven. Wel weet men, dat zijn krater, op de westelijke helling gelegen, steeds rookt, maar overigens heeft men in geen jaren iets gemerkt van eenige werkzaamheid onder den grond. 9 Sept. 1908? Woensdagnacht ДІ. echter bracht de berg schrik en ontsteltenis onder zijn bewoners aan de westelijke helling. Om half twaalf ongeveer werden de eerste schokken van aardbeving gevoeld, en die eerste stooten moeten de hevigste geweest zijn. Daarna dreunde en schommelde de grond nog een keer of zes, tegen vier uur in den ochtend voor het laatst. Vreemd, deze aardbeving schijnt zich maar tot in den naasten omtrek van den top te hebben uitgestrekt, ter hoofd- plaats Solo heeft men er niets van gevoeld. Zooals men weet, was de soesoehoenan met een groot gevolg te Karangpandan, waar Z. H. in de pasanggrahan van prins Mangkoe Negoro logeerde. Toen de eerste schokken werden gevoeld, liepen allen verschrikt naar buiten, de vrouwen onder luid gillen. De schrik sloeg allen om het hart; aan slapen werd niet meer gedacht; men bracht den nacht door op het erf van de pasanggrahan onder den blooten hemel. De pasanggrahan staat nog, maar ooggetuigen vertellen, dat op een meter hoogte ongeveer boven den vloer een horizontale scheur loopt door al de muren. Natuurlijk zijn deze overal verticaal en schuin gescheurd, terwijl groote brokken zijn neergeploft op de meubels. In de kamers ziet SE ee men gebroken marmeren tafels, kapotte stoelen, vernielde schilderijen, enz. Het dak lijkt een zeef. Reeds bij de eerste schokken schoven de dakpannen over elkaar naar beneden of braken en vielen in huis, maar onder den drup lijken de pannen wel op elkaar gestapeld. Eigenlijk zou de soesoehoenan Dinsdag pas naar den kraton zijn teruggekeerd. Daar is natuurlijk niets van gekomen. Donderdag om half acht "5 morgens is Z. Н. van Karang- pandan vertrokken en was om half tien al weer op de hoofd plaats. Nog vernemen wij, dat ook het landhuis Kemoening zwaar beschadigd is. VIII. Smeroe. Volgens bericht van den controleur van Toempang kwamen gedurende het geheele jaar 1908 aschregens voor en werden ook voortdurend knallen vernomen, terwijl door den contro- leur van Kepandjen het voorkomen van lichte aardschokken — gedurende het geheele jaar — werd gerapporteerd. IX. Goenoeng Soembing (Korintji). Naar bericht van den controleur van Korintji werd gedu- rende de maanden October en November 1908 een verhoogde werking waargenomen. Ook werden van 6 tot 11 November voortdurend aardbe- wegingen gevoeld, welke gepaard gingen met een onder- aardsch gerommel uit zuidelijke richting. De in den nacht waargenomen schokken waren zeer hevig. Aangeteekend werden: Op 7 Nov. ’s nachts 2 zeer hevige schokken. » 6 „ overdag 4 lichte en ’snachts 1 hevige schok. ” 7 D ” 5 ” ” n ” » ” 8 ” ” 7 ” ” 1 ” ” ” 9 ” ” 7 ” 12599 10 ” ” 8 ” 8 li. ^ vi 11 ” ” ” я Ў Richting der schokken kan niet worden opgegeven. ee De gezagvoerder van het S.S. van Swoll der Koninklijke Paketvaart Maatschappij, de heer Ј. v. р. Oorp, nam op 23 Maart een zeebeving waar. Het schip bevond zich op 9°5’ ZB еп 124°25’ OL, toen om + 8:42" waren tijd ('s avonds) het geheele vaartuig dreunde, en eerst het voorschip, daarna het achterschip aanmerkelijk werd opgelicht, bij een koers van WZW 5/, W magnetisch. De eerste gewaarwording was, alsof het vaartuig over den grond schuurde. Den volgenden morgen op Koepang komende, werd verno- men dat aldaar ’s avonds te voren op hetzelfde uur een flinke aardschok was gevoeld met hoofdrichting W —O. Ook op Rotti, Savoe en Endeh was deze schok waargenomen, terwijl nementsstoomer Spits over den zeebodem schuurde. | op laatstgenoemde plaats de ankerketting van den gouver- | | | Volgens ontvangen bericht werden in 1908 geen verschijnselen van verhoogde 4 vulkanische werking waargenomen in de volgende distrikten. AFDEELING GOUVERNEMENT OF OF EILAND. ONDERAFDEELING. RESIDENTIE. B т Anjer Kidoel. Bantam. Java. Bantarkalong. Preanger Regentschappen. D 3 Radjagaloeh. Cheribon. ” 1 Pekalongan. Pekalongan. ” 3 Pemalang. » „ E Poerwodadi. Semarang. " 3 Karimondjawa. т Karimondjawa | | Blora. Rembang. Java. Ñ Bodjonegoro. 2 » E Pati. » » 5 Sembilangan. Soerabaja. ” : Bawean. 5 Bawean. 2 — 113 — ÄFDEELING GOUVERNEMENT OF OF EILAND. ONDERAFDEELING. RESIDENTIE. Pamekasan. Madoera. Madoera. Sampang. ” ” Sapoedi. j Sapoedi. Pasoeroean. Pasoeroean. Java. Malang. a = Lawang. ñ э Loemadjang. я » Besoeki. Besoeki. ii Wonosari. Djokjakarta. 5 Wonogiri. Soerakarta. jj Madioen. Madioen. » Prambon. Kediri. e Banjoemas. Banjoemas. e лескен ОҢ | Padangsche Bovenlanden. Sumatra. Matoer. \ Sidjoendjoeng. á Ge Soeliki. S » Bengkalis. Oostkust Sumatra. » Karimon. Riouw en Onderh. э Djambi. Djambi. i Sarolangoen. н 7 Moeara Boengo. " » Moeara Tembesi. m н Bangko. ái 5 Moeara Tebo. p » Tandjoeng Pradja. Palembang. » Bajoeng Lentjir. n j Sekajoe. 5 5s Soengeiliat Banka. Banka. Koba. 2 » Toboali » М Djeboes > " — 14 — AFDEELING- OF ÜNDERAFDEELING. GOUVERNEMENT OF RESIDENTIE. EILAND. Merawang. Pangkalpinang. Tandjoengpandan. Ngabang. Soengei Kakap. Mampawa. Sambas. Dajaklanden. Boven Doesoen. Amoentai. Sampit. Kandangan. Moearatewe. Koealakapoeas. Boentoek. Midden- en Bovenl. Kapoeas. Pengaron. Marabahan. Makasser. Oosterdistrikten. West- Lombok Selong. Banka. ” Billiton. . Borneo. SE ” ” Z. O. Borneo. ” Celebes. ” ” ” Ternate. ” Amboina en Onderh. imor. Bali en Lombok. A Banka. ” Billiton. Borneo. = АЛБ Aardbevingen. Volgens ontvangen bericht werden in 1908 geen aardbevingen waargenomen in de volgende distrikten. ÄFDEELING GOUVERNEMENT oF OF EILAND. ONDERAFDEELING. RESIDENTIE. Anjer Kidoel. Bantam. Java. Pandeglang. e ^ Tangerang. Batavia. y Bandoeng. Preanger Regenschappen. 5 Radjagaloeh. | Cheribon. 5 Boomjeseiland. = Boomjeseiland. Poerwodadi. Semarang. Java. Karimondjawa. » Karimondjawa. Bodjonegoro. Rembang. Java. Padangan. qus a Sembilangan. Soerabaja. » Sidajoe. | e eg Bawean. у: Bawean Sapoedi. Madoera. Sapoedi, Pamekasan. i: Madoera Pasoeroean. Pasoeroean. Java. Lawang. » " Madioen. Madioen. р Prambon. Kediri. b Banjoemas. Banjoemas. 9 Batanghari. Padangsche Bovenl. Sumatra Alahan Pandjang. Danaudistrikten en Matoer. Sidjoendjoeng. Pajakoemboeh. Moeara Laboeh. Bangkinang. Solok. Loeboeksikaping. — 1416 — AFDEELING OF ONDERAFDEELING. GOUVERNEMENT OF RESIDENTIE. EILAND. Karimon. Sarolangoen. Moeara Tembesi. Moeara Tebo. Sekajoe. Bajoeng Lentjir. Pager Alam. Koeta Radja. Soengeiliat. Djeboes. Pangkalpinang. Soengei Kakap. Sambas. Sintang. Dajaklanden. Rantau. Bandjermasin. Amoentai. Kandangan. Koealakapoeas. Marabahan. Pasir. Long-Iram. Koeala Koeroen. Pengaron. Barabai. Saparoea. Sorong. Ilwakki. Selong. Riouw en Onderh. Djambi. ” ” ” Palembang. H ” Atjeh en Onderh. Banka. ” W. Borneo ” Z. U Borken: ” Amboina. Ternate en Onderh. imor. Bali en Lombok. Sumatra. ” Saparoea. Doom. Wetter. Lombok. AARDBEVINGSBERICHTEN, — 118 — E А в : Residentie of pr ; Lengte U ER ngte - Berichtgever. | Waarnemings- oost | Gouvernement | £ аса * plaats. Breedte.| van E Locale “ебі Š Grw. en Eiland. & tijd. Minuten = Јапиагі 1908. W. Jennissen. |Tandjong Sakti.| 4.2 Z.| 103.1 | Benkoelen, 3| 0u30m | +15 E Sumatra. . Kontroleur. Manna. 4.5 7.| 102. i 3| lu Üm » i i Patjitan. 8.3 Z.| 111.1 | Madioen, Java.| 5 | Зь 39m* = S Soekapoera. 1.9 2.| 112.6 Pasoeroean, 5| lu Om | — 23 le Luit. mare- | Redang Тай. | 5.4 N.| 95.9 | Atjeh, Sumatra. 13 | 919 15m | + 44 S chassee. _ Civ. gezaghebber| Posso. 1.4 Z.| 120.8 | Menado, Celebes|l3 | 17u 30m | — 56| 16w51m,0 | _ Kontroleur, Paleleh LLN | 122. а 13 |184 Om |. м im e š Gorontalo 0.5 N.| 123.1 š 13 116% Qm |—Iu 5m А. Limbur Tomohon 1.3 N.| 124.8 5 13 | 17% 45m | іа » Civ. сы Limbott OTN. HS 5 14 | 17" 30m tu 2m 3 pu chter. | Oedjoeng Soe- | 0.5 Z.| 100.2 | Sumatra's West-|16 | 6" 47m | -} 26 | поет Bramei. kust, Sumatra, | S » » e é > Lis 38а |, 3 ^ Reess Tondano. 1.3 N.| 124.9 | Menado, Celebes|19 | 6u 30m | —1а іт E — 2 aleleh. LLN: 1898. Е 20 | 17а Om |—tu іш Se Gorontalo 05 N I 123.1 * 20 4 --іп 5m Civ. gezaghebber Limbott 0.7 N. e » 90 | 16а Om |—iu 2m SE G. Bórg Sikakap. 9,8 Z.| 100.2 | Sumatra's West-|21 | 20u 45m | + 26 kust, Menta- e wel eild. | _ Lichtopzichter. Oedjoeng ee? 0.5 7, = Sumatra’s West-|21 | 8u 46m ii : r ngei Bram kust, Sumatra. Ass.-Resident. | Painan. 1.4 Z.| 100.6 Uer 2 Su 50m | + 22 . Kontroleur. ‘Balai Salasa. 1.8 7.! 100.8 | Pad. Beneden-|21! 8u30m | + 23 i anden,Sumatra : F. G. Bórger. |Sikakap. 2.8 Z.| 100.2 | Sumatra's West-|22 | 20u 45m | + 26 i kust, Menta- % e wei eild K Ass.-Resident. | Patjet, Pasekon. 6.8 Z.| 107.1 | Preanger, Java.|22 | 10% 57m | — 9 10" 49.23 Civ.gezaghebber| Bima. 8.5 Z.| 118.7 |Celebes en On-|23 | 17u30m | — 48 . derh., Soembawa " Liehtopzichter. |Java's le punt.| 6.7 Z.| 105.2 | Bantam, Java. |26 | 7"30- | + 6, 1% 38—94 | ident. | Tjikeujeup, 6.4 Z.| 106.: » 26 n » Rangkasbetoeng| = Mang anitoe, 3.7 N.| 125.5 | Menado, Groot |27 | 2uu Om | — 1115 > Taroena. Sangi. * Middelbare Batavia Tijd. — 119 — € D E — Bijkomende verschijnselen Duur nnn Intensiteit Richting. en 1 en aard der beweging. ki Конаев opmerkingen. Bien 1 ae 1 sterke en 2 lichte scho 5 ? Niet 1 ZW—NO Носот zwakke, schok. Zacht geruisch werd vernomen. 3 Z—N. 3 zwakke schokken U 2 --0. Lichte schok. Voorafgegaan door een dof geraas. ; 5 DÜ--NW. EE T 10 Ned. ры? s 60 0— Vrij hevig; golfbeweging. 25 Vertikaal Zwak, Een deur viel met een slag dicht. 5 — Vele krachtige schokken. ен Lichte horizontale schok. 2 N—4 Vrij hevig. Stukjes kalk vielen van den muur, deuren en vensters rammelden. | ' O—W. Eenige niet sterke schokken. Ес 10 Ma з 195 0: 40204 eI KE 30 > Vrij hevige golfbeweging. 6 я 6 krachtige schokken. 0 à 45 NO—ZW. 2 matige schokken 2 N—Z Vrij hevige schok. 1 0—W. Zeer lichte жо, 1 Z0—NW. "vm hevige schok. . 30 | ZZO—NNW. | Matige schok. x еее E 1 W—O Licht P 3 N—Z Twee schokken e pP o? WED ее Vijf minuten later ook te Pande ў gevoeld. ; 30 Z—N. Twee niet hevige schokken. — 120 — А в Leiste Residentie of | тй Seismo- Berichtgever. | Waarnemings- 008 Gouvernement | B | „lu. | van Ва- e plaats. Breedte.| ап g| Locale | tavia. ics en Eiland. |4) tüd M. T. Minuten Batavia. : Februari 1908. S Kontroleur. Alahan Рап- | 1.1 Z.| 100.8 | Pad. Bovenlan-| 1 | 1810) + 24 Я jang. den, Sumat _ Ass.-Resident. | Manokwari. 1.27. 134.3 | Ternate en On-| 1 | 14% Om | _tnigm d derh., Nieuw- = uinea. S Lichtopzichter. | Ро. Pandan. 0.9 Z.| 100.1 |Sumatra's West-| 2| 13" 45m | +27 kust, Sumatra. егет Soemedang. 6.9 Z.| 107.9 | Preanger, Java.| 2 | l4u35m | — 1| 1444242 Wedon Pandjaloe. 7.2 2. | 108.3 | Cheribon, „ 2 | 14" 30m 6 » Dibatri-Goeroe. Mangoenredja..| 7.3 Z. Ж reanger Regts,,| 2 | 14" 45m H » Java. | Е елеш. Manondjaja. 1.42 š s 2 | Lin 36m* » Wedono. Kawali. 1.2 2.| 108.4 en Java.| 9 |159 0m | —7 » — Kontroleur. Madjenang. 1.3 7.| 108.8 | Banjo 9 | tusschen | — 8 » 14° 30m en 15%“ Uum (verschil- lende iy : opgaven). . Wedono. Rantjah, Cheri-| 6.7 Z.| 108.6 | Cheribon, Java.| 2| 144304 | — 7 » Asp. Kontroleur| Tjilatjap. 7.7 Z.| 109.0 |Banjoemas, , | 8 | 15" Om | — 9 » District Adire-| 7.7 Z. » Ж 2 | 159 5m » » dja, Tjilatjap. Kadjin. 6.5 Z.| 109.4 | Pekalongan, „ | 2/14"45m**| —11 » Paklintingan, 6.5 Z, и pr 2 | 149 53m » ” Pemalang. Pekalongan, 6.9 Z.| 109.7 » 2 | 14" 55m » ” Doro. 1.0 2. = > 2 | 15% Om | —12 » Pekalongan. Бо s 9 | 14855 | --11 » Semarang Tijd. * Middelbare Batavia Tijd. ** — 121 — ж © D E E. ER Taelen Bijkomende verschijnselen Richting. en | еп aard der beweging. саи ей conden. I 180 0—W. Krachtig. Ө - Horizontale schok. 2 0—W Lichte schok. 6 ? Vrij hev B ode dd 2 nitie лал А, чы S е узт et eN 1 WO Twee lichte en een bheviger | Beide eerste schokken waren horizontaal, schok. de laatste vertikaal. 180 olvend. + 60 Z—N. (2) |9 à 3 matige schokken. 60 W—O Zwakke schok. ее Twee schokken 3 МУ — 70 Vrij ками, schokken. Hier en daar scheurden de muren. 2 ZW—NO 3 middelmatige schokken еп 2 W—O Twee schokken, de eerste licht, E е де tweede vrij эш B 3 4 2 hevige schokken Hanglampen slingerden. Klok met slinger - --2 stond stil; klok met slinger O—W ` liep door. = ? > 2 sehokken met Кое нов. den ZO—NW. |2 vrij hevige schokken Alles trilde, lampen slingerden, deuren ; еп ramen klepperden. Sé Een klok met slinger N—Z stond stil, ` een andere met “slinger O—W liep | door. т 4 — 122 — A B Residentie of Se Waarnemings er U . SBeriehtgever. = : 3 tg ас Бийн, 5 Gouvernement Ë зь Grw en Eiland. А tijd Februari 1908 (vervolg). Ass.-Resident. Keboemen. 1.1 2.| 109.7 | Kedoe, Java. 2 | 14" 41" . Kontroleur. Soebah. 7.0 Z.| 109.9 | Pekalongan, s 15". m = Java, — _ Ass.-Resident. | Poerworedjo. 7.7 2.| 110.0 | Kedoe, »|2|14* 420% » Wates. 7.4 Z.| 110.1 | Djokjakarta, „| 2| 15" Om Š Temanggoeng. | 7.3 Z.| 110.2 |Kedoe, Java. 2 14" gum Kontroleur. Magelang. 1.5 2.| 110.3 б 9 | 14 42” » > > > 2 144 5 Im > » » » 2 | 149 42m Djokjakarta. 7.8 2.| 110.4 | Djokjakarta, $15" 08 Java . | Semarang. 7.07 E Semarang, Java. | 2 | 14" 42m* . Willem I. 52 = ы 2 | 14u 40m mbarawa. » э” ” 2 > Afdeeling 6 2.| 110.6 | Soerakarta, Java. 2 | 14" 55m ojolali Klaten ТТА ж e 2 | 14u 53m. Wonosari 8.0 Z. » -| Djokjakarta, 2 | 14957 Jav Afdeeling 1.4 7.1 111.1 Soerakarta, , |91154 Om ragen Patjitan. 22. 5 Madioen, Java. | 2 | 14u 45m Goenoengsari, | 7.9 Z.| 111.5 б 2 | 14" 50m* Siman, E = 4 9 | 15% Om Ponorogo » т. T 2 » Kakasman, i es S 2 | 15" 30m* Ponorogo Badagan, = a u]l5m * Middelbare ER Tijd. — 123 — © D E Sk 3 Бе > RT Bijkomende verschijnselen Richting. en en aard der beweging. í EM TS opmerkingen. E--00 М—7. Golvende beweging, vrij hevig. + 25 pec. Bi aan Alles schommelde, de deuren rammelden ` zacht. | 30 0—W. 2 vrij sterke schokken 40 Z0—NO Twee vrij hevige schokken. 3 ZO—NW Licht. 4 en 6 ? Twee matige schokken, 13% ver- | Kort na elkaar. ee tikaal, 2de horizontaal. | 2 0—W. l liehte en 2 hevige snel ор | Het torenuurwerk op de hoofdwacht begon - elkaar volgende schokken. te slaan door de schokken E Matig. 2 schokken kort na elkaar, 1° vertikaal, 2е horizontaal. + 120 O—W, Vele harde schokken. De ie en waren we op elkaar en d n kort oogenblik uit de ` togeuovergedelde richte herhaald, ` Zij gingen gepaard met onderaardsch ge- | rommel. 2, 3 Z—N. Lichte schok. E A NW—Z0 Vrij sterke schok. ; 5 > 35 E) » * 2 6 ZO—NW. | Eenige schokken en voortdurende | Onderaardsch gebrom tusschen 14" 30" en ` trilling. 15" Om, s. 5 NW—Z20 2 schokken. 3 N—Z. 2 А p d ? Een schok. len? O—W, Twee schokken, de 2e zeer!Snel op elkaar volgend. Е. | voelbaar Sr 180 NÉ а е а аи Ook te Sambit, Sawo, Sooko, Djitis, Ka- rangan en Ngebel, Plaatsen 1 in Madioen x gelegen, waargenomen. 2 » 2 угі) hevige schokken s м > » » Lampen slingerden; deuren klepperden. 3 » 3 » > > ; 15? » 3 » ээ ээ re — 124 — A Residentie of Ж : Š Lengte : | Berichtgever, | Waarnemings- oost | Gouvernement | Ë Б plaats. Breedte.| гар £ = Grw en Eiland. |A F. 2%; Februari 1908 (vervolg). Kontroleur. Trenggalek. 8.0 Z.| 111.7 | Kediri, Java. 2 Н. А. Engelken. | Kemoenin 0 7. 112.3 |Soerakarta, Java.| 2 Lichtopzichter. | Oedjoeng Soe-| 0.5 Z.| 100.2 |Sumatra’s West-| 3 E: ngei Bram kust, Sumatra Е. G. Bórger. |Sikakap 2.8 Z » |Sumatra's West- | 3 x kust, Noord- „Resident. | Padang. 1.0 Z. | 100.4 | Pad neden- | 3 E landen, Sumatra. Kontroleur. . Balai Salasa. 1.8 2.| 100.8 Š 3 Lichtopzichter. | Oedjoeng Soe- | 0.5 Z.| 100.2 |Sumatra’s West-| 6 но ngei Bramei. ‚ Sumatra. G. Börger. |Sikakap. 2.32 » |Sumatra's West-| 6 kust, Noord- P Ass.-Resident. | Padang. 1.0 7.| 100.3 Pad. Вепейеп- | 6 : anden, Sumatra Kontroleur. Alahan Pan-| 1.1 Z.| 100.8 | Pad. Bovenlan- | 6 jang. den, Sumatra. » Balai Salasa. 1.3 2 Р Р eneden- | 6 landen, Sumatra š; Mokko-mokko. | 2.4 Z. 101.1 | Benkoelen, 6 Sumatra 4 Sandaran 2.1 Z.| 101.5 | Djambi, Agoeng. Sumatra 5 Benkoelen. 3.8 /.| 102.3 | Benkoelen, 6 А Tais. 4.1 Z.| 102.6 Š 2 Bangko. 1.8 Z » |Dijambi, 6 : x ‚Sumatra. = Manna. 4.5 Z.| 102.9 | Benkoelen, 6 ; umatra, Kontroleur Moearabliti. 3.2 Z.| 103.0 | Palembang, 6 _ Moesi-oeloe. |. W. Jennissen.| Tandjong Sakti. 4.2 Z.| 103.1 6 umatra. Benkoelen, Sumatr x > c Richting. D Intensiteit en aard der beweging. E _ Bijkomende verschijnselen en opmerkingen. ete see оаза в seen ve ette Tt ? Vertikaal. ZO—NW. 0—W. v» ts 49 ә » 9 ^ y оо уе Aanhoudend kn: Së sterk. sterke schok, Vier vrij hevige tie Matige schok. Zwak; horizontaal. Vrij hevig. Kort op elkaar volgende шар schokken. Sterke schok. Zwakke horizontale schok. Voortdurende hevig schokkende eweging. + 40 scho Акер, gedurende de PECH secunden hevig. Via hevige schokken. Hevig. Zwakke schok. Hevige schok. Horizontaal, lichte trilling. 3 schokken: no, - sterk, minder sterk, zwak. 35 den rammelen van ramen en deuren ruit bra Een ха liep op tot in de straat. | Enkele klokken bleven stilstaan. Onderaardsch gerommel. Geluid als van verren dorder. ging onmiddel Een dof gerommel vooraf. Tijd kan 1/,ю fout zijn. 126 == A B ; 2 rar Residentie of taats Seismo- ; — Berichtgever. | Waarnemings- nost берейш š голе уап Ва- 4 1 plaats. Breedte.| van B ocale | tavia. Batavia. | Gre. | en Eiland. || 44 a Minuten Batavia, Februari 1908 (vervolg). Kontroleur. Bintoehan. 4.8 7. | 103.3 | Benkoelen, 11450 | + 14| 51350]. Sumatra. 9 Kroë. 6.22. | 103.9 $ 6| $"25m | + 11 „ | > Moeara тағай. 3.0Z. | 104.8 | Palembang, 6 | 8u30m | + :9 я 4% Palemba Sumatra. _ Asp.- Kontroleur Pula E S 2 Su 41m Е _ Civ. gezaghebber| Poeloe Raja 48 N.! 95.4 | Atjeh, Sumatra. 11| 4" 0m | +45 _ Kontroleur. 5.22. | 103.9 | Benkoelen, 11 |14%®25® | + 11|  Menado, Celebes 12 | 6" 30,, | — 57 oli-toli ontroleur. Tampak, Kroé.| 5.27. | 103.9 | Benkoelen, 16| 1430 | +11 Sumatra. ; Soemedang. 6.97, | 107.9 | Preanger Regts., |93 | 17u45m | — 5| 1118732 _ ауа. d Wedono. Randjah. 6.72. | 108.6 |Cheribon, Java. |93 | 171 30m | — 7 5 Ass.-Resident. |Tawang-mangoe, 7.42. | lll.l|Soerakarta,Java.23 |. * » | Sragen. Kontroleur. Tjimatjan, Tji-| 6.72. | 107.2 | Preanger Regts., |24 | 17u lm | — 2 S oetri. ava. Ass.-Resident. |Tawang-mangoe, 7.47. | 111.1 |Soerakarta,Java.|24 | 2u Qm* ragen. Kontroleur van | Paleleh. 1.1 №. | 122.0 | Menado, Celebes|25 | +13u |—Iu im Bwool. щение, Oedjoeng Soe-| 0.5 Z. | 100.2 |Sumatra’s West- 26 | Tu55m | + 26 ngei, Bramei. ust, Sumatra s.-Resident. | Рада ang .0 Z. | 100.3 | Pad. Beneden- |26 | St Om » landen, Sumatra. | » subs icd 1.12. | 111.4 | Madioen, Java. |26 | 545m | — 19 aget htopzichter Oedjoeng Mos 0.5 Z. | 100.2 | Sumatra's West-|27 | 18u Im | +26 gei Bramei ust, Sumatra. * Middelbare Bat avia Tijd. = IY — 1 lichte en 1 hevige schok. © D E SC Bijkomende verschijnselen uur. E Intensiteit Richting. en en aard der beweging. Ў seid opmerkingen. 15 0—W. Vrij sterke schok. EB ee Zeer liehte trilling. Onderaardsch gerommel. ? ? Eén schok. + 60 —W. Lichte schok. Schommeling van meubelen. len 2 ZW—NO. |Twe ee schokken. Brenn Lichte trilling Onderaardsch gerommel ging vooraf. 1 0—W. Lichte «он 1 W—O Vrij hevi 1 O—W. Lichte ао айық; I 5 P Zeer voelbare sehommelende be- wegi 60 W—0. ak. BP f UR 5 IL PRECIOS ? NA ыы. рма у: Кез Бас л РЕ соға oorr Later op den morgen nog door een schok van 4 sec. gevolgd. 4 маны a ea 2 М—2 2 hevige schokken. Sterk rammelen van deuren en vensters. ` Far, P Horizontaal, licht. % | NW—ZO. |2 lichte sehokken. Ook te Maospati waargenomen. 3 Z—N. — 138 — r4 ОРЗ “ққ PER CES je Е : Sc, ET ies ap eh net REE a 5e. MN Е: ае a Ki WL TT ағы а и са Е". CH RER * Middelbare Batavia Tijd. A B Laot Residentie of ; S tangto Berichtgever. | Waarnemings- oost | Gouvernement | B | |, han jen ot Ж plaats. Breedte.| yan B ocale Mid Grw. en Eiland. А tijd. Minuten ‚ Maart 1908. — Ass.-Resident. | Manganitoe. 3.5 N.| 125.4 | Menado, Groot-| 1 | 5u54m | —tut5m b angi. . Kontroleur. Balai Salasa. L8 Z.| 100.8 | Ра. Beneden-| 5 | 64 20m +23 cum landen, Sumatra. _ Ass.-Resident. | Taroena. 3.7 N.| 125.5 | Menado, Groot-| 5 | 10" 20m | __tuf5m Р angi. is Talaud- 3.9 N.| 126.7 | Menado, Talaud- 5 | 10u 35m |__1u20m aU Eilanden. Eilanden. . Ass.-Resident. | Karang Pandan,| 7.4 Z.| 111.1 |Soerakarta,Java.| 6 | 934 Om* г ragen. ? . Manganitoe. 3.5 N.| 125.4 | Menado, Groot- | 7 | + 0" 30m |__1u {5m Asp.-Kontroleur| Tjilatjap. 1.1 2.| 109.0 Banjoemas, Java. 8 | tusschen| — 9 20u en 20u 30m Kontroleur Talaud- 3.9 N.| 126.7 | Menado, Talaud-|20 | 17u 20m | —1u20m Eilanden. Eilanden. Posthouder Bima. 8.5 7.| 118.7 |Celebes en On-|23 | 20u Om | —48 Ee rh., Soembawa| _ Civ. gezaghebber| Ваа. 10.7 Z.| 123.0 | Timor, Roti. 23 | 20u 30m |--із 5m : ue + » HI » » 23 | 20u 45m » _ Posthouder. Oesaoe (West-|10.2 Z. | 123.9 | Timor, Timor. |23 | 20u 30m | tu 9m = Timor). » Alor-Ketjil. 8.3 Z.| 124.4 | Timor, Alor. 29 | 20u 15m | Ча tim » Adaoet. 8.2 Z.| 131.2 | Ambon, Tenim- |23 | 21" 10m | —tu38m j ber- Eilanden. Ass,-Resident. | Merauke. 8.5 Z.| 140,4 |74, N.-Guinea, |23 | 21" 58m | 2ui5m SER ieuw-Guinea. Posthouder. Оезаое (West- |10.2 Z.| 123.9 | Timor, Timor. |23 | 22" 30m |. iu 9m D Timor). Alor-Ketjil. 8.3 7.| 124.4 | Timor, Alor. 99 | 99" (Qm?|. tuitm Kontroleur. Sawahloento. 0.7 Z.| 100.8 | Pad. Bovenlan- |24 | 14" 45m | den, Sumatra u I © D E E. че а ТУН verschijnselen Richting. en | en aard der beweging. e K... opmerkingen. 4 N—Z Niet hevige schok, 1 ZO—NW. | Lichte schok. Onderaardsch gerommel. 10 М Verscheidene vrij hevige schok- ken. 30 W—O Vrij hevige horizontale, daarna lichte vertikale schok. B Loves Heer Eén schok. 3/4 NO—ZW Begin vrij hevig. 1 schok. K 2 ? Zwakke schok, E 5 0—W. 2 уг) hevige schokken. | p3 » Lichte schok. . 120 New р, Over het geheele eiland waargenomen. _ 60 e Niet hevig. б E 10 W—O. Hevige schok, Volgens oudsten is dit de hevigste e 3 1881 waargenomen. 2 [ ein kwamen niet voor. p. 6 Horizontaal, |2 sterke schokken. elkaar volgend. | таня voorwerpen schommelden gedu- 3 rende 10 à 12 minuten heen en w y stoelen en en bewogen en en 3 delstokken vielen г 40 NW—ZO. |9 lichte schokken. Geringe schudding »r gebouwen. EN |. os Lichte horizontale schok. 1 du que ы. Minder hevige schok. E? ; Horizontaal. | Lichte schok, 3 E. 2 ae, LXIX — 180 — d A ' в er Residentie of Ы ings Seismo- erichtgever. | Waarnemings- , ur. | van Ва- е ашы plaats. Breedte. = стоне Е Locale | tavia. Batavia, n anvan; ; en Eiland. = tijd. М. Т. Ge E Minuten Batav Maart 1908 (vervolg). S Kontroleur.. Alapoepoe. 912.1 124.9 Timor еп On-|24 | 20" 40m |__1u 13m e derh., Timor. - H » > ” 2 2+ 22u 40m » + gie 2 ë 52 Talaud- 3.9 №. 126.7 | Menado, Talaud- 25 | 10" 10” | _1u20m Eilanden. anden. ja. 8.7 2.| 116,3 | Bali/Lombok, . |26 | 16" 55m | — 38 Midden-Lombo k ombok. 2 A. Limburg, Tomohon. 1.3 №. 124.8 | Menado, Celebes30 | 18u 38m |_ 1u 12m April 1908. Kota Agoeng. | 5,5 Z.| 104,6 Lampongsche 2| 9u 30, 4e B ; distrikten, Su- ' l matra. Tomohon. 1.3 N.| 124.8 | Menado, Celebes| 6 | 19u 30m |—1u12m r| Вай, 10.7 Z. |. 123.0 | Timor en $ 10 | 9u 50m |- tu 5m derh., Gadoengan. 7.4 Z. | 111.1 !Soeraka rix, ce all 14а .Qm*| ... ... х Loewoek. 0.9 7.| 122.7 | Oostkust Cele- 22 | 15а 30m |— iu im : bes, Celebes: CIE иста Ee E Tomohon. 1.8 N.| 1248 Menado, Celebes 23 | 17u 27m |— tutgm | 4-16" 22" Sambit, Pono-| 8.0 Z.| 111.6 | Madioen, Java. 98 |11u 30m | —19 Re: Togo. sce aa Pa Š Deene? DER, ZE ТА š А Тоегеп. 8.2 2.| 112.7 | Pasoeroean, „ !98 | 11а 9m | —24 * Middelbare Batavia Tijd. — 131 — © D E Bijk de verschijnsel Duur. i Intensiteit ee er Richting. en en aard der beweging. ki Кге. opmerkingen. 2 NN Zeer sterke schok. Langdurige trillingen, + 3 minuten. Een gedeelte muur van het fort stortte in over een lengte van 5 meter. Dik muur 8.5 d.M.; de binnenrand van 1.5 d.M. bleef staan. Verder groote scheu- ren. In de Chineesche wijk viel ook een muur om. Op het kantot vielen medicijnfleschjes van de planken. Op het strand pee qox een vijftal smalle scheuren, waarvan de langste 5 meter, die na een pas dagen ver- dwenen war Visschers verklaarden den schok op zee gevoeld te hebben; er ontstond een hevige deining, die echter niet lang aanhield. E ? ? Lichte schok. Lichte trillingen na. 5 O—W, Lichte schokken. len3 W—9O. le schok licht, 26 schok iets zwaarder. S 20 Vertikaal. |Lichte schok. Twee klokken slingerend O—W stonden stil. 6 | ZO—NW. |Vrij sterke schok. 5 | " Vertikaal. |Zachte schok. Een derklokken slingerend O—W stond stil. 1 P Vrij hevig. 3 №—2, Hevige schok. Өң Li uu ...| Zwakke, vertikale schok. 1 о On E 2 » Vrij hevige trillingen. Zacht gerommel. == 198 — А в Eat Residentie of are Berichtgever. Waarnemings- oost Gouvernement | 8 L | van Ba- plaats. Breedte.| van SR er € | tavia. Grw. en Eiland, & tijd. Я Minuten Mei 1908. Kontroleur. Gorontalo. 0.5 N.! 123.1 | Menado, Celebes| 4 | 14" 20m |—iu 5m S 5 Paleleh. 1.1 N.| 122.0 * 5 |140 30m |_{ц im Ass.-Resident. | Loewoek. 0.9 Z. | 122.7 | Oostkust Cele- | 5 | 169 30m? |. tu 4m bes, Celebes. Kontroleur. Limbotto. 0.7 N.| 123.1 | Menado, Celebes| 5 | 14% 15m tu 5m Tondano. 0.5 N.| 123.1 и 5 4% 0m |. 1ш1Зт an » DI » 5 14а 30m 5 Kotabaroe. 0.8 N.| 124.3 » 5 2 --іп10т Tomohon. 1.3 N.| 124.8 e 5 | 140 40m | tu12m Tagoelandang. | 2.3 N.| 125.4 | Menado, Sangi- | 5 141 Om? _ tudóm Ñ ellanden. Goenoeng 1.3 N.| 97.6 | Tapanoeli, Nias. | 7 198 Sm | +37 Sitoli. Baroes. 2.0 N.| 98.4 | Tapanoeli, 10| 4u4sm | +33 Sumatra. Tandjong 9.9 N.| 117.5 | Zuider еп Ooster|10 | 211 30m | — 43 Radap. eeling, orneo. Tandjoeng 2.8 N.| 111.3 Z & О, Afd.|11|21" 20» | —42 Selor. rneo, Borneo. Vahaai. 9.8 Z. | 129.5 | Amboina, Ceram 21 | 104 9» | — 91 Kroë. 5.22. | 103.9 | Benkoelen, 95 | 199 25m | +11 Sumatra. Loewoek. 0.9 Z. | 122.7 | Oostkust Сее- 196 | 10" Om |— 1u 4m : bes, Celebes. Paleleh. 1.1 N. |. 122.0 | Menado, Celebes|26 | 22u 30m | A9 im пе 26 [21u 40m** Limbotto. 0.7 №. | 123.1 ** Midden Java Tijd, — 183. — schokken, in sterkte госпо nd. 1 € D E | 7 hiinsel E D Е ENEE verschijnselen Richting. en en aard der beweging. : Кооз. opmerkingen. 2 W—O. 2 vrij hevige schokken. 30 ZO NW. T nn 2 N—Z. Hevige schok. 33 | eerst 5 sec. | Langgerekte trilling. Lamp slingerde volgens deze richtingen. 0 daarna NNW—ZZO. 2 ? Enkele niet sterke schokken. 10 Х--2. Eenige hevige schokk Eerst vertikaal, daarna horizontaal, 5 c Berst SA end en daarna hori- ruim NO—ZW, Pius pos een vertikale en|Klokken stonden stil, lampen slinger- d 60 daarna een horizontale schok. n geweldig, een beeld viel van een kast. Een uur na den schok waren de lampen о niet geheel tot rust goka а ено е сае E 10 0—W. Ongelijkmatig en-golvend. 30 ZW—NO. |3 schokken: le vrij sterk. |Kort achter elkaar volgend. 2e minder 120 NA Vrij hevig. 3 schokken, de eerste vrij hevig en - 2 min. duur; de andere minder en durende een paar seconden. ee Matig. 1 NA 2 schokken. 1 > Licht. 5 = Hevige schok. 20 dë KN Tanne л ei Vele krachtige aal; ee iets beter voelbaar. In hoofdzaak vertikaal, later ook hori Х--2 zwak, daarna О— MET re ЕК М e Жу SES == 184 — А в . ` f s d | E E, | Тер Residentie о | 5 BR Seismo- : | = Berichtgever. | Waarnemings-. oost Gouvernement | 8 t d -— В. i. plaats. Breedte.| van В | Locale via. Batavia. | Grw en Eiland. á tijd. "än : edd Minuten Batavia. | | Mei 1903 (vervolg). Kontroleur. Gorontalo. 0.5 N.| 123.1 | Menado, Celebes|26 | 23" 451? | —1u 5m | i Tais. 4.1 Z.| 102.5 | Benkoelen, 27 llu Om |. +17 Sumatra. = Simpang E 0.9 N.| 100.0 | Pad. Bovenlan- 23 | Ou 0m, +27 (Pasaman). den, Sumatra. Juni 1908. Kontroleur Kroë. 5.22.| 103.9 | Benkoelen, 8|15u45*m | +11 uma. > Talaud-Eild. 3.9 №. 126.7 | Menado, Talaud-| 9 | 23" 0m |— 1u 20m Eilanden » Temoeh. 0.1 N.| 109.7 | Westerafd. Bor- |l | 22u 15m | — 12 neo, Borneo © = Banda Neira. 4.5 Z.| 129.9 | Amboina, Banda!l5 | llu 40m !_1u33m Ass.-Resident. Manganitoe. 3.5 N.| 125.4 | Menado, Groot- |19 | 5u 30m |_1u15m 3 angi. iv. gezaghebber) Kampoeng 1.0 N.| 120.8 | Menado, СееЪез|21 | 6u 54m | — 56 nts dci ontroleur Toer 8.2 7,| 112.7 | Pasoeroean, Java|22 | 23u |0 | — 94 > re 0.8 N.| 109.5 | Westerafdeeling|23 | 9" Om 11 x orneo, Borneo. s.-Resident. | Loewoek, O. K. | 0.9 Z. | 122.7 |Gouvt. van Ce- [24 | llu 30m | 1u 4m| 10% ziel | Celebes. lebes, Celebes. 3 ontroleur Gorontalo. 0.5 N.| 123.1 | Menado, Celebes|24 | 11" 55m |— 1u 5m| 10" 542.1 а К гоё. 5.9 7. | 103.9 | Benkoelen 20u Om | +11 E Sumatra. 