Reize naar Surinamen, en door de binnenste gedulten van Guiana : Met plaaten en kaarten
< Den 9den , verkogt men de nagelatene gocde- ren van den Vaandrig strows aan de meestbie- : deu- Digilized by Google REIZE NAAR €o denden om op tyd te betaalen. De ongelukkige loldaten , zig beyverende , om zig eenige verver- fchingen en kleederen te bezorgen, betaalden ze- venmaal de waardy van het geen zy kogten ; en deezQ fchandelyke fchuld wierd van hun geld in- gehouden. Ik heb ’er ddn vyf EngelJ'che fchellin- gen zien geven voor een pond fnuif • tabak , die geen tiende gedeelte van dien prys waardig was. De zelfde perfoon betaalde voor flechte fchoenen het dubbeld van derzelver echte waarde. Een paar magere kuikens kostten een guinie voor een zicken. Deeze ongelukkigen wierden op die wy- ze geheel en al beroofd van hunne weinige over- gegaarde penningen , waar voor zy hun bloed en , arbeid hadden veil gehad , terwyl men hunnen dringenden nood had kunnen voorkomen , alleen- lyk door hun te geven het geen men hun verfchul- digd was. Een zee-foldaat zwoer toen in de drift van zyne misnoegdheid , dat hy den Colo- nel fourgeouo zekerlyk zoude van kant hel- pen, wanneer hy ’er de gelegenheid toe vinden mogt. Een getuige hoorde dit, maar ik haalde hem over , na dat de fchuldige berouw over zyne uitdrukking betoond had , om geene verklaring tegen denzelven te geven : dus redde ik zyn le- ven , het welk hy anders door de koord verloren zoude hebben. Digitized by Google SURINAM EM, XXL Hooftfl. 6 1 Alle menfchen zyti by gcluk zoo verregaande ongevoelig niet , als onze Colonel , want dien zelfden dag zondt de braave Mevrouw gode. froy een vaartuig, waar in een vette os, oranje- appelen en bananen voor de arrae foldaten geladen waren , en die vervolgens onder hen verdeeld wierden. Des avonds van dien dag , ontfing ik een weinig voorraad , en eenige ftesfen Porto- wyn, welken joanna my toezondt. Zy had eene veel grootere hoeveelheid afgezonden , maar dezelve was. gedeeltelyk geftolen , en gedeeltelyk bedorven. Dit maal gaf ik niets aan den Colonef. Wanneer ik van voorraad, in een dergelyk ge- val ontfangen , fpreek, bedoel ik fuiker , thee, _ koffy , Bostonfche bifchuit , een kaas , rhura , een ham , of eenig gezouten vleesch , alles in eene kleine hoeveelheid , want edn flaaf konde in de bosfchen geen zwaarder vracht dragen, en het was ons niet geoorloofd ’er twee te gebruiken. Onder de behoeften telde men ook hembden , kousfen fchoenen ; maar deeze twee laatsrgemelde artikelen waren voor my van geen nut, zedert dat ik de gewoonte had aangenomen om blootsvoets te gaan. Reeds zedert twee jaaren had ik my hier aan ge- wend : ik bevond ’er my wonder wel by , en wenschte ’er my zelven geluk mede, vooral wan- neer Digitized by Google Cz ' ' it E I Z E N A A E ncer ik zag, hoe myne ongelukkige tnedgezellett de beenen en voeten raec fcheuren en zweeren als bedekt hadden. Den i stden , toen de nieuwe flaven waren aan* gekomen , maakte men zig gereed , ora de muite. lingen des anderen daags te vervolgen , onzen vveg nemende naar den wachtpost , Jem] a tern genaamd , waar van ik gefproken heb, ter gelegenheid, dat ik by den rampzaligen toeht naai het bovenfte g©- deelte van de Cottica het bevel voerde. Dea igden, zondt men de krygsbehoeften en leger*- goederen te water derwaart , onder geleide vati de zieke Officiers en foldateu. Wy braken dus de legerplaats op, en verlieten Barb cut eba , om we* der de bosfchen te doorkruisffen , nemende geduu- rende den geheelen eerften, dag ortzen weg ten zuiden en zuid-oosten; wy bragten den nacht door aan de overzyde van de Casfipory - Kreek , alwaar wy ons ter nederfloegen. > De ongelukkige flaven onder von den op deezen tocht eene wreede mishandeling. Half uitgehon* gerd , waren zy niet alleen met pakken overladen , maar een ieder, wien het hoofd niet wel flondt, veroorloofde zig bovendien ftraffeloos om hen te llaan. Ik zag by voorbeeld des Colonels gunfle- ling, den Neger gousary, ’er den tegen den grond fmyten, om dat hy zyn pak niet fchiclyk ge- Digilized by Google SURINAME N, XXI. Ilooftfl. 6$, genoeg opnam ; de Colonel dqedt vervolgens van gelyken , om dac hy het te fchielyk opnam : de ongelukkige flaaf , met wetende wat te doen , riep op een beklaaglyken toon uit, .6 Masfera Jefus Christus , en toen k warn ’er een gee.stdryver, die hem op nieuw tegeu den grond fmeet , om dat hy eenen naam , welks heiligheid hy zoo weinig ken- de, had durven ontheiligen. Op den tocht van deezen dag, ontmoetten wy een groote troep wilde varkens. De foldaten dood- den ’er verfeheiden met fabel - ho u wen en bajom. net-fteken, maar op geene andere wyze , want de Colonel had verboden een enkel fchot met den fnaphaan te doen. Men flagte dezelven; en het vleesch, het welk op het oogenblik wierd rond gedeeld, was by alien zeer welkoom. Ik kan niet nalaten nog op te merken , als iets dat zeer merk- waardig is, dat indien de eerfle van deeze die*- ren , welke voor uit loopt , deezen of geenen weg inflaat , de anderen hem blindelings volgen , hopende even als hy het gevaar te zullen ontfnap. pen; het geen hun integendeel dikwils in handen van hunne vyanden doet vallen. Den i 4 d en , trokken wy naar het zuid-westen tot op den middag, wanneer wy te Jerufalcm aan- kwamen , alwaar de voorhoede zig reeds zedert een uur bevondt. Wy waren geheel en al mec flyk be. Digitized by Google 6 \ REIZENAAR bemofst. Ve^fcheiden foldaten vielen over wor- tels van boomen , of groote fteenen , het geen hun zelfs breuken veroorzaakte. Tot myne groo- te verwondering , vonden wy hier dien zelfden winsack , van wien ik hier boven gefproken heb , en die aan het hoofd van honderd andere Jagers was. Hy had hooren zeggen , dat de mui- telingen de Rivier Cottica aan derzelver bovcnfte gedeelte waren overgetrokken , en de Gouverneur had hem aangezogt, om het bevel weder op zig te ' nemen; dienvolgende boodt hy aan den Colonel fourgeoud op nieuw zynen dienst aan, die * zeer wel deedt met zulks aan te nemen. Onze legerplaats was byna gehecl en al ter ncdcr geflagen op een ftnk grond, dat met langwerpige en fteekende planten bedekt was. Een der Haven wierd ongelukkiglyk aan zyn voet geftoken door een ltleinc Hang, die in Surinamcn den naam van Oroucoukou (*) draagt, uit hoofde van deszelfs kleur, (♦) S te dm a n zegt in eene aanteekcning* , by deer ze gelegenhcid , tc gcloovcn , dat dceze flang tot het zelfde zoort bchoort , waar van Dr'. Bancroft fpreekt, die, in navolging van de Ind'tanen , dcnzeivcn de klcinc Labarra noenn, waar van de befchryving alhier volgt: ,, De kleine Labarra heeft ten naasten by de lengte van veertien voeten , en de dikte van een gewoone zwa- Digitized by Google I SURINAMEN, XXI. Eooftjt. 6$ kleur, naar die van een nachtuil gelykende. In minder dan ddn minuut begon her been van deezen y man zwanen - fchacht. Hy is bedekt met kleine blinkcnde ’ fchubben van eene donker bruine kleur , en eene mee- nigtc witte vlakken. Zyne ftaart is klein en fpitsachtig toeloopende j zyn icop een weinig plat, en grooter dan bet overig gedeelte van zyn lichaam. Een ongelukkig voorval, onlangs op de Plantagie la Conception , in de Volkplanting Demerary , gebeurd , bewyst de kwaad- aartigheid van het gift van deezen ilang. Hy , die daar van de doodelyke gevolgen ondervondt, was een Neger-flaaf, een timmerman van zyn ambacht. Aan zyn werk zynde , en een ftuk hout willende omkee- ren , beet een Jiang van dit zoort, die *er onder verbor- gcn lag, hem in den voorften vinger van zyne rechte hand. De uirvverking van dit vergift was allergezwindst. De Neger had naauwlyks den tyd gehad , om den flang tc dooden , of hy konde het niet langer op de been houden, maar viel op den grond ter neder, en ftierf in minder dan vyf minutcn. Het bloed , eene zoo fchielyke ontbinding ondergaande , liep uit de flagaderen , en dcedt op alle de uitwendige deelen van het lichaam pur- pcr- vlakken te voorfchyn komen. J Er volgde ook eene blocdftorting uit neus , ooren en mond , enz. Ik ben van dit geval geen ooggctuige geweest, maar ik vet- haale het volgens het gezegde van lieden, wier geloof- waardigheid niet in twyffel kan getrokken worden , ea die ’er by tegenwoordig waren, toenhet voorviel”. III. D E E L. E • Dc Digitized by Google 66 HEIZE N A A R man op te zwellen; vervolgens gevoelde hy vrees- felyke pynen, en verviel kort daarop in ftuiptrek- kingen. Een van zyne medgezellen , den flan g ge, dood hebbende , liet de gal van dit dier , gemengd in een half glas brandewyn , het welk ik hem gaf , door den gewonden inneencn. Toen (misfchien was het loutere inbeelding) fcheen hy een weinig verligtmg te gevoelen : maar het toeval kwam met een ongemeen geweld fchielyk wederom , en de ongelukkige wierdt dadelyk naar de Pfcmtagie van zynen meester gezonden , alwaar hy ftierf. Ik heb dikwils hooren zeggen , dat de gal van een ■ flang, uitwendig op de beetgelegd, in dit geval van zeer kragtige uitwerking is. Men kan zelfs in the Great Magazine van de maand April 1758 , een brief lezen , gedagteekend den soften Maart, en geteekend J, H. , waar in de Schry ver op eene ieerftellige wyze de naanier behandelt, op welke dit geneesmiddel behoort te worden toegediend. Maar ik laat voor lieden van de kunst over, om in deeze byzonderheden te treden , en ik zal my vergenoegen met in ’t algemeen op te mcrken , dat hoe De andere flang , waar van stedmanih het vervolg lpreekt , fchynt de Cenco te zyn , en met de evengemel-. de veel overeenkomst te hebben. jtunteek. v, d. Frattfchen Vertalsr* Digilized by Google SURXNAMBM, XXI.- Hooftjl. 6? hoe kleiner de flang is, ten minften in Guiana, boe doodelyker het vergift is. En dit is het, 't geen Thompson met zoo veel juistheid en kragt van woorden fchetst. ,, Maar de wreedfte , fchoon de kleinfte van „ alien, is fteeds die dienaar van den dood, wel« „ ke , zig in de fchaduw verborgen houdende, „ zyn ongelukkig flachtoffer beipiedt , en het zelve „ een fyn vergift mededeelt, het welklafigentyd in „ zyne aderen gekookt, met eene gezwiridheid, „ als die der blixemftraalen , zynen levenslbop ftuit”. In deeze zelfde Savane , doodde ddn der Jagers nog een inder dier van dit zelfde geflacht , ge- naamd de Zweepjlang , om dat by naar een zweep gelykt. Naauwlyks dikker zynde dan een zwaa- nen • fchacht , heeft hy de lengte van vyf voetert. Zyn buik is van eene witte , en zyn rug van eene lood-kleur: ik weet de gevolgen van zyne fteeken niet. De Negers hebben 'my gezegd , maar ik heb het niet gezien , dat hy met zyn ftaart een zeer har- den flag kan geven. Ik moet niet met ftflzwygen voorbygaan , een balfflachtig dier , het welk de Negers ook dien zelf- den avond doodden , en door hen Cabiai (*) ge- noemd (*) Men vindt van dit diet, onder deeze benaming, •ene befchryving in het DiQionn. O' Hist. Natur. Aanteek. v. d. Franfchen Fer taler, E a Digitized by Google 68 ~ ' REIZENAAR ‘ 1 noemd word. Het is een zoort van water -var- ken, van de zelfdc gedaante , als het land-dier van dien naara. Hy is met gryze borflels bedekt, fin met zeer fcherpe tanden gewapend: hy heeft geen ftaart. Elk van zyne pooten heeft drie klaau- - wen, met een vlies, even als de eend vogels Me? beweert, dat dit dier alleenlyk des nachts aan deu oever koomt, en dat hy zig aldaar met allerleije kruiden en plantgewasfen voedt. Zyn vleesch is, zoo men zegt, goed om te eeten , raaar ik heb het niet geproeft. Den i6den, zondt de Colonel fo urge oud twee aanzienlyke gedeelten zyner krygsbende af , om op kondfchap uit te gaan. Het eerfle beftond uit honderd mannen , waar over de Lieutenant Colonel de bornes het bevel voerde; hetzel- ve had in last , om zig van den kant van de IVa. , na - Kreek naar het bovenfte gedeelce der Cormoe- tibo • Kreek te begeven. Het tweede bedroeg een gelyk getal, onder bevel van den Colonel sey- BOURg; het zelve kreeg bevel, om naar de Pin- nenburg- Kreek , aan het bovenfte gedeelte van de Cottica , heen te trekken. Het laatstgemelde ' volk kwam omtrent te middernacht te rug, met twee kano’s, welken zy, aan de andere zyde der Rivier, een weinig beneden de Claas ■ Kreek , gevoaden hadden op ’t land gehaald te zyn. Hun .... be* Digitized by Google S V R I N A M B N, XXL Hvoftft. 6 9 bericht overtuigde ons van den aantocht der mui- telingen , die hunne ledige kano’s alleenlyk hadden doen afzakken , om dezelven , met buit beladen , te rug te zenden. Ingevolge van dit bericht , maak- te men dadelyk de noodige toebereidzels, om hens' met ernst te vervolgen. Onze oude Bevelhebber betoonde nimmer meerder moed, dan in dit oogen- blik. Hy zvvoer zig over alle de muitelingen, het koste wat het wilde, te zullen wreeken. — Maar men zal, in het volgende Hooftftuk, zien, of de bcktvaamheid van onzen Generaal met die van bonny gelyk ftondt. # # ❖ E 3 TWEE? Digitized by Google ftEIZE N A A R 70 TWEE . EN - TWINTIGSTE HOOFTSTUK. Byzonder zoort van Miercn. — Acajou • noo- ten. — Eta -appal. — Alarm dan da Per< 5 - C3. rrf. Hwderlaag. — Vrcemde uitwerking , door eeae Vlcdermuis veroorzaakt. — De Opposfum. — - De Agouti en da Paca. — De Dadel-boom. — Het krygsvolk kee/t naar de Cortnoetibo - kreek te rug. J)en iyden September 1775 , een oogenblik voor het opgaan der zon, begaf zig de Colonel seybourg, aan het hoofd van honderd Zee- foldaten en veertig Jagers , in aantocht. Deeze Officier deedt my de eer aan , zyne keuze op my te laten vallen, om hem te vergezellen; en hy was, geheel anders dan voor deezen , zeer befeheiden omtrent my, zonder dat ik de reden van die ver- andering bevroeden konde. Na de Cormoetibo - Kreek te zyn overgetrok- ken, gingen wy zuidwestwaarts ten zuiden, tot aan de Cottica , aan welkcr oevers wy ons ter ne- der floegen. Den eerften dag van onzen tocht za- gen wy niets merkwaardigs , dan een groot aantal mieren van ten minften een duim lengte, en vol- i ~ maakt Digitized by Google SURINAME N, XXII. Hooftjl. maakt zwart. De infeften van dit zoort ontblade* ren een boom in zeer korten tyd; zy fnyden de- zelven in kleine ftukjens ter groote van een zes ft ui vers ftuk , om ze onder den grond met zig te voeren. Het was alleraangenaamst dit mieren- leger te Zien, elk met een ftuk van een groen blad , onophoudelyk den zelfden weg volgende. Men is zoodanig genegen het wonderbaarlyke te gelooven, dat zommige lieden beweerd hebben , als of deeze vernieling ten voordeele van eeneit blinden flang gefchiede. Dit is ’er van de zaak , dat deeze bladen tot voedzel dienen voor de jon- gen der mieren , die nog geen kragt genoeg bezit- ten om zich zelven voedzel te bezorgen , en die fomtyds zes voeten diep in den grond woonen. Mejuffrouw de merian zegt , dat zommigert van deeze infetten zig tot een keten vormen van den eenen tak tot den anderen ; en dat de geheela troep vervolgens daar over als over een brug gaat. Zy beweert ook, dat deeze troep eenmaal ’s jaars van huis tot huis gaat, en aldaar al het ongedierte doodt, het welk zy vinden : maar ik ben veiv pligt te erkennen , dat ik op de plaatfen zclve geene van die omftandigheden vernomen heb: dit alleen kan ik verZekeren , dat het fteken van dit zoort van mieren byna even pynlyk is, als van de vuur*mier, welke ik reeds befchreven heb. .. E 4 Des Digitized by Google 72 REIZENAAR ¥ Des anderen daags trokken wy langs de oevers van de Coitica , tot dat wy in den omtrek van de Claas - Kreek waren, (dezelfde , die ik, met myn label tusfchen myne tanaen , had overgezwom- men ,) alwaar wy onze hangmatten opliingen. Men zondt my vervolgens met eenige Jagers af , om aan den mond van de IVana - Kreek tot aan den nacht in eene hinderlaag te gaan leggen. Ik ontdekte hier niets anders, dan dat deeze zelfde Jagers, even als de muitelingen, geloofden, dat hunne tooverbanden of obias hen onkwetsbaar maakten. Zy zeiden my , dat de laatstgemelden dezelven van hunne Priesters ontfingen ; en dat zy zelven die kogten van graman-qu ac y, een zeer beruchten en doorflepen ouden Neger, van wien ik op een gefchikter plaats in het byzonder fpreken zal. — Wanneer ik hun vroeg, ,, waar ,, het by toekwam, dat ’er iemand van hun,* of „ van hunne onkwetsbaare tegenpartyen gedood „ wierdt”? antwoordden zy my: „ Dit gebcurt , ,, om dat zy even als gy, Mafcra , op hunnen ,, tooverband , of obia , geen vertrouwen ftellen”. — Deeze trek van bekwaamheid van quacy bragt nogtans het goed gevolg te weeg, dat hy van zyne landgenooten zulke onvertzaagde folda- ten maakte, dat ik dikwerf over hunne ongemeene dapperheid verbaasd ftond; en deeze bedriegerye , be- Digilized by Google SURINAMEN, XXII. Hooftfl. /3 I behalven dat ze veel aanzien en eerbied venvekte, bezorgde aan haarcn uitvinder een gemakkelyk le- ven , het welk in eenen Surinaamfc/ien Neger niet zeer gemeen is. Ik zag , aan den mond van decze Kreek , eene groote rueenigte Acajou-nooten op het water dry- ven. By de befchryving , daar van door my reeds gegeven , moet ik nog voegen , dat de noot van deezen naam zig aan eene groote peer vormt , en dat deeze aan een boom groeit van middelmatige grootte, die een gryze fcttors , en dikke en breede bladen heeft. Men kan deeze uitmuntende nooten door alle de werelddeelen vervoeren ; want zy blyven eenen zeer langen tyd goed: zommige Schryvers noetnen dezelven anacardium occiden - tale. Uit den boom druipt eene doorfchynende gom, die, in water ontbonden zynde, de dikte van vogellym heeft. Ter deezer zelfde plaats proefde ik ook den Eta-appel , waar van de Negers ongemeen veel houden. De boom , die dcnzelven voortbrengt , is een zoort van palmboom met breede bladeren, maar minder dik , dan de Mauricy , of den berg- palmboom. Dcszelfs vruchten zyn rond , en groeien aan groote risten of bosfen , even als de druiven * trosfen : binnen in elken appel zit een harde noot , die een pit in zig bevat , en met een E 5 oran- Digitized by Google REIZE N A A R /4 oranje- kleurig vleesch , ter dikte van een halve duim, en van een alleraangenaamfte zuurefmaak, omgeven is. Men zaraelt deeze nooten zeldzaam op ; men wagt , dat de appelen ryp afvallen. De Indianen laten dezelven in water uitweeken , en maken ’er op die wyze een lekkeren en gezonden drank van. De Colonel fourgeoub zondt ons te water een bode , die den 21 (ten aarikwam, met bericht, dat het alarm- gefchut (*) zig van den kant van de Perica had laten hooren. Wy trokken dadelyk de Cottica over, op welkers westelyken oever de Jagers en eenige zee -foldaten last hadden, in eene hinderlaag te gaan leggen, in de hoop van den te rug tocht der muitelingen af te fnyden, wanneer zy deeze Rivier weder met hunnen bait zouden over trekken. Den zelfden namiddag wierdt ’er een Neger van de muitelingen gezien , een groene mand dragende , die de reuk van den tabak gero- ken hebbende, eensklaps flil ftondt, en den zelf- den weg te rug keerde. Een Jager en ik fchoten \ . da- (*} Men fchoot het kanon af by het aannaderen van het gevaar ; de nabuurige Plantagien herhaaldert telkens de fchoten ; het alarm verfpreidde zig dadelyk van wederzyden der Rivier, en de hulp kwam van all® kanten toefchietea, Aantcekt van den Schryvtr. Digitized by Google S U R I N A M E N, XXII. Hooftft. ?$ dadelyk op hem; wy raakten hem niet, maar zyn mand viel. Wy vonden daar in een dozyn fraaije fervetten , een opgetoomden hoed met een goude lis, en twee rokken van kostelyke chits. Ik nam de laatstgemelden , en liet het overige aan mynen medgezel. Op de tyding van het gevaar , het welk de Plantagien aan de Pereca liepen , trokken de Ne- g er ‘ J a g ers met een ongemeenen yver voor uit; en eenige oogenblikken na hun vertrek, verzogt ik aan den Colonel seybourg verlof, om hen te volgen. Deeze Officier gevraagd hebbende, wie lust had mede te trekken, boodt zig een groot getal aan; maar hy koos ’er alleenlyk vier uit, en ik was onder dezelven. Dwars door ftruiken en doornen , die als netten in malkander zaten , en die my de voeten op eene verfchrikkelyke manier van &n fcheurden, gegaan zynde, haalde ik deafge- zondene manfchappen in , op den afiland van een myl van de legerplaats. Kort daar op ontdekten wy dertien geheel nieuw opgeflagene hutten , en wy gisten , dat de muitelingen kortlings deeze plaats waren doorgetrokken. Dienvolgende zond ik aan den Colonel seybourg daar van berigt, en verzogt voor de Jagers en voor my bevel , om onverwyld naar de Pereca te trekken; maar zyn antwoord bragt flellig mede , om ons oogenblik- ke- R E I Z E NAAR kelyk by hem te vervoegen. Wy keerden derhal- ven laggs onzen voorigen weg te rug; het geen ons tot groot hartzeer verflrekte : de Neger-folda- ten waren vooral zeer misnoegd , en maakten dui. zend onaangenaame aanmerkingen. By onze aankomst op de legerplaats, vonden wy aldaar eene verfterking, van den post van Je- rusalem komende. Dezelve beftondt uit zestig mannen , zoo zwarten , als blanken , en bragt ons ftelligen last mede , om het leger op te breken , en des anderen daags morgens naar de P erica te trek- ken. Den geheelen nacht bevondt zig eene goede meenigte volks in hinderlagen. Den volgenden dag was ieder voor het opkomen der zon gereed , en echter verlieten wy onze le- gerplaats zeer laat. Geduurende dit onbegrypelyk verwyl vernamen \yy, dat men een kano, waar in alleenlyk ddn Neger was } de Rivier had zien overfteken. Het was waarfchynlyk . die arme fchelm, op wien ik des avonds te vooren gefcho* ten had. Ik kan niet nalaten alhier eene zeer zonderlinge omftandigheid te verhaalen. Des morgens ten vier uuren ontwakende, was ik uittermaten verfchrikt , toen ik my in geftolt bloed vond liggen , hoe zeer geene de minfte pyn gevoelende. Ik ftond oogen* blikkelyk op , en liep met een toorts in de hand naar I Digitized by Google SURINAM EN, XXII. Hooftfl. 77 naar den Heelmeester toe ; dit bloed , deeze toorts, myne bleeke kleut, myn afgefneden hair, rayne ontramponeerde kleeding, konden in hem deeze vraag doen opryzen : „ zyt gy een levendig fchep- „ zel , of een fpook , uit het graf opgerezen ? Is het zuivere hemel-lucht, die u omgeeft, of „ zyn het uitdampingen der helle (*)?” Het geheele geheim beftondt daar in , dat ik gebeeten of geftoken was door de Vampire, of het Spook van Guiana , 00k de vliegende bond van Nicuw Spanje , en door de Spanjaarden Perro ■ Volador genaamd. Dit dier is niets anders dan een vledermuis van eene monsterachtige ge- daante , die aan menfchen en beesten , wanneer zy flapen, het bloed uitzuigt, zelfs nu en dan zooda- nig, dat zy ’er van fterven. Dewy l de manier, waar op deeze dieren dit doen , in de daad ver- wondetenswaardig is , zal ik trachten dezelve op. zettelyb te befchryven. De Vampire , wanneer de geen , op wien hy het gemunt heeft , in flaap is , het welk hy uit zyne eigene oatuurlyke neiging weet te ontdekken , zet zig door- gaans by de voeten neder. Hy houdt zig aldaar in evenwicht door middel van zyne groote vlerken, wel- ke» ^ * C*) Deeze regels zyn uit het trcurfpel van Hamlet •vergenomen. V Digitized by Google 78 REIZB N A A R ken hy geduurig beweegt , en inmiddels doorboort hy de kop van de groote toon, maar het gat, het welk hy maakt, is zoo klein, dat ’er naauw- lyks de kop van eene fpelde door kan, en zulks derhalven geene de minfte pyn veroorzaakt. Door middel van deeze opening , gaat hy niettemin voort met het bloed uit te zuigen , tot dat hy ge- noodzaakt is het uit te fpuwen. Hy begint ver- volgens op nieuw , en gaat zoo voort met zuigen en uitfpuwen , zoo dat hy niet dan met zeer veel moeite kan wegvliegen , en dat zyn flachtoffer dikwerf van den natuurlyken in den eeuwigen flaap is overgegaan. De beesten fteekt hy door- gaans in het oor, en altyd op een plaats , waar het bloed een oogenblikkelyken loop heeft, mis- fchien in de eene of andere flagiider. Na dat men tabaks - asch op de wonde gelegd had , als het ze» kerst middel zynde, kwam ik te rug om my te wasfchen, gelyk ook myne hangmat, waar onder ik veel geronnen bloed gewaar wierd. De Heel, meester het zelve rraargegaan hebbende , oordeel- de , dat ik geduurenae dien nacht dertien of veer- tien oncen bloed moest verloren hebben. Ik heb naderhand gelegenheid gehad ddn van deeze vledermuizen te dooden, wiens uitgefprei- de vlerken eene wydte maakten van twee-en-der-. . tig en «en halve duim: men zegt, dat ’er zom- mige Digitized by Google SURINAMEN, XXII. Hooftjl . 79 rnige zyn van drie voeten in die zelfde rigting], Ichoon zy naar die van Madagascar niets hoe genaamd gelyken. De door my gedoodde vleder- muis had cene donker bruine, byna z arte kleur, maar ligter onder aan den buik. Over ’t geheel had hy een in de daad affchuwelyk voorkomen. Maar zyn kop was vooral vervaarlyk: men zag aldaar boven den neus een blinkend , ongebogen , rimpelig, en pumsgewvze toeloopend vlies. Zy * ne ooren waaren lang , rond en doorfchynend. In her boven lie kakenbeen had hy vier fnydende tan- den en zes in hct onderfte. Ik zagniet, dat hy een flaart had, maar een vel , in welks midden een pees was. Elk van zyne vlerken had vier klaauwen , van elkander afgefcheiden , als die der pooten van een eendvogel (*) , en met nagels ge- wapend; men zag ook nog een ander ter plaatfe, waar deeze zelfde klaauwen zig vereenigen. Alle dienen zy aan het dier om te klauteren op, en zig vast te houden aan boomen , rotfen of daken , alwaar hy hangen blyft, wanneer hy flaapt. Een (*) In het vierde deel der Natuurlyke Gefchiedenis tan buffon, pi. 83, vindt men 6en van deeze vle- dermuizen , die flechts drie klaauwen aan elke vlerk heefc. A«nteek. van den Schryvcr. Digitized by Google So R E I Z E N A A R Een dcr Zee - foldaaten v'ong dien zelfden dag ecn OpposJ'um of Sarigue. Dit dier verfchilt, in zojninige byzonderheden , merkelyk van de be- fchryving, welke ’er de beroerade buffon van gegeven heeft. — By voorbeeld, hy is veellig- ter dan alie de geenen , vvaar van deeze Schry ver fpreekt; en hy heeft den ftaart met hair, in plaats van met fchubben bedekt. Ik mcen dit ten min- ften, en, zoo myn oog my bcdrogen heeft, ben ik de eenigfte niet die met opzigt van dit dier in dat geval geweest is. Linnzeus, seba en vosmaar , befchouwen de OpposJ'um als een dier, zoo wel van de oude als nieuwe weereld, fchoon het echter zeker is, dat hy alleen in Ame- rica gevonden wordt. Linnmcus tast ook mis , wanneer hy verzekert , dat alle de vledermuizen vier fnydende tanden in elk kabenbeen hebben. (Zie buffon V. Deel , bladz. 282.) Deeze OpposJ'um was niet grooter , dan een groo- te muis. Hy was volmaakt zwart , uitgcnomen onder den buik , aan de pooten , en onder aan den ftaart, die de kleur had van een bafFels'huid. Boven elk van zyne oogen , vry veel naar die van ecn rot gelykende , had hy een vlak van deeze zelfde kleur. Zyne ooren waaren lang, rond en doorfchynend; zyne klaauwen bedroegen een ge» tal van twintig , zynde 6611 derzelven agterwaarts gc- Digitized by Google SURINAME N, XXII. Hooftjl . 8| geplaatst , en tot een duim dienende. Dczelvfi had tien of twaalf tepels,waar aan (zoo men zegt) de jongen, zoo dra zy gebooren zyn , zig vast- houden , zynde zy dan niet veel grooter , dan jonge Revets. Maar dit dier had den zak niet, welkcn andere Oppos/ums gewoonlyk hebben. In plaatfe van dien , zag men twee langwerpige plooi- jen aan de binnenzyde van elke dye , die even als de gemeldc zak gefchikt waren , om de jongen voor alle onheil te bcveiligcn , daar geene folte- Ting, ja zelfs hct vuur niet,de moederkandoenbc- fluiten haare jongen te vcrlaten. Ik zal by deeze befchryving voegcn , dat deeze diercn op liet land leven , en dikwils op de boomen klauteren ; maar dat zy zig , even als de muizen , met graanen , vruchten , en wortelen voeden. De befchryving van het andere zoort zal ik uitftellen , tot dat zig de gelegenheid my daar toe aanbiedt. Mejuffrouw de merian fpreekt van eene by- zondere Opposfum , die , in het oogenblik van ge- vaar, de jongen op haaren rug draagt; ik heb 'er in Surinamcn nooit van hooren fpreeken , en houde my verzekerd, dat ’er dit zoort niet is. Ik heb reeds gezegd, dat door eene vertraging, waar van my de reden onbekend was , de ogtend reeds verre gevorderd was , toen wy onze leger- plaats verlieten. Ik behoorde tot de voorhoede III. dee l, F met Digitized by Google met de Jagers en eenige Zee - foldaaten , die alien voor negen dagen mondbehoeften op hunnen rug droegen, Wy hadden nog maar een klein gedeel- te van den weg afgelegd , toen den der eerstgemel* den op den jagthoorn blaazende, de anderen uit elkauder gingen , en zig plat op den buik aan den grond nederleiden , hebbende den haan van hun geweer overgehaald , en zynde alzoo tot het gevecht gereed. Ik deed even als zy ; maar het was niet meer, dan een valsch alarm. Het was een hart, het welk in zynen loop de bladercn van ’t gc- boomte in beweeging gebragt had. Wy (louden derhalven weder op , en trokken door flyk en water been, tot drie uuren na den middag, wan- neer wy ons op hoogere landen nederfloegen , al- waar men geen water vinden kondc , dan door een put te graven; en dan nog was het water, het welk wy daar uit fehepten , zoo modderig , dat wy genoodzaakt waren , het door, ouze dasfen of hembds-mouwen te laten doorloopen. De Colonel seybourg kwam alhier by my , om my des avonds in zyne hut ter maaltyd te verzoeken , en behandelde my met eene beleefdheid , waar over ik zeer verwonderd was. Des anderen daags vcrvolgden wy onzen weg, neemende denzelven westwaarts ten noordwesten. Wy hadden zwaare flagregens , en moesten een moe- Digitized by Google i SURINAME N, XXIL Hcoftft. S3 moeras doorwaden. Ik voerde toen het bevel over de agterhoede , en had drie uuren noodig, om dezclve van deeze naar de overzyde te gelei- den, Deeze tocht was allerverdrietelykst. De flaven ,onder hunne pakken gebukt gaande , braken elk oogenblik de korst, die over het water lag. De Zee - foldaaten , met hunne mondbehoeften be- laaden , hadden zeer veel moeiten om zig op de been te houden, en ik zelf, door de grootemee. nigte bloed, welke ik verlooren had, verzwakc zynde, konde aan niemand van dienstwezen. Toen wy vveder den vasten grond bereikt hadden, zag ik aldaar de lyken van verfeheiden muitelingen verfpreid liggcn , aan elk van welken de regte hand en het hoof’d was afgehouwen. Deeze ly- ken waren nog niet verrot, het geen my deedt vermoeden , dat ’er in ’t kort eeniggeveent tusfehen de muitelingen, en het krygsvolk, aan de Pereca leggendc, had plants gehad. — Ik moet hier op- merken, dat, indicn men den 2 iften ? m plaats van my te gelasten om te rug te komen , en de Jagers weder mede te brengen , ons had toegeflaan voorwaarts te gaan, de muitelingen tusfehen twee vuuren zouden geraakt zyn , ’er zeer weinigen van hun zouden zyn ontfnapt , en wy hunnen buit zou4en hebben hernomen. De lezer zai zig hermneren, dat dit zelfde voorval plaats had, toen F J ik, Digitized by Google HBIZ£ N A A u *4 ik , twee jaaren te vooren , te Devil's Hanv'ar het bevel voerde. Indien ik toen een genoegzaam ge tal manfchappen en krygsbehoeften tot den tocht gehad had , zoude ik aan de Volkplanting den ge- wichtigften dienst gedaan hebben. Het fpyt my deeze twee wezentlyke misdagen te moeten aan- haalen; maar waarheid en onpartydigheid verplig- ten ’er my toe. Deeze aanmerkingen echter be- . hooren my niet van wreedheid te doen befchuldi- gen , want niemands hart was meer getroffen dan het myne , op het zien van zo veele jongelingen, die onder het ons omringende geboomte dood uit- geftrekt lagen. Myn oog viel in ’t byzonder op twee van hun , die zoo wel gemaakt waaren , als men ze met mogelykheid bedenken kan. Terwyl ik met het maken van -deeze en andere gelykzoortige aanmerkingen bezig was , bleeven verfcheiden flaven, die te zwaar belaaden waren , in het moeras zitten. De bevelhebbende Officier, met het voornaamfte gedeelte zyner manfchappen zig op een hoog ftuk land nedergeflagen hebben- de, konde ons niet meer zien, noch hooren; en door deeze fcheiding liep de agterhoede gevaar , niet alleen om haare mond- en krygs - behoeften te ver- liezen , maar om zelfs in de pan gehakt te worden. Geenen enkelen Europeaan vindende, die krag- ten genoeg had overgehouden, om het Volk, het \velk Digitized by Google surinamen, XXII. Hooftjl. 85 welk voor uit getrokken was , in te haalen , gaf ik het bevel over aan mynen Lieutenant d e los- rios, en waagde het om alleen dwars door het bosch te loopen , tot dat ik onze legerbetide be- reikt zoude hebben. Ik hield den Colonel sey- bourg de gefteldheid der agterhoede voor , en verzogt hem ,, om wat langzaam voort te trek- „ ken , ten einde aan die geenen , die in de „ modder gezonken waren , tyd te geven , om „ ’er zig uit te redden , zonder het welk ik voor de gevolgen met konde inftaan”. Zyn antwoord „ was , „ dat hy zyn leger zoude opflaan , zoo „ dra hy goed water ontmoette”. Schoon zeer vermoeit zynde, keerde ik dadelyk naar myne ag- terhoede te rug , waar van het grootfte gedeelte tot des nachts in den deemiswaardigften en gevaar- lykften toeftand bleef , want eerst des avonds ten zeven uuren redden wy den laatften man uit het moeras, en toen gingen wy langzaam voort, tot dat wy in de legerplaats aankwamen. Myne oplettenheid voor het behoud der man- fchappen , over welken ik het bevel voerde , my- ne zorge voor de befpaaring van krygs* en mond- behoeften, wel verre van my de goedkeuring te doen ondervinden van hem , onder wiens be- velen ik voor dit oogenblik ftond, van hem, die a J my nog kortlings met zoo veel befcheidenheid be- F 3 han- Digitized by Google 1 ..86 * • It E I- Z- E -‘N AAR- • V - handelde , wikkelde my integendeel in een ern- ftig voorval in, waar over ik zoo gevoclig- was, dat ik my naaowlyks wederhouden konde , om tot waii hoop te vervallen. Men kan myn verdriet beoordeelen , wanneer men weet , dat ik rtaauw- lyTcst in de legerplaats zynde te rug gekornen', irf arrest g'ezet vvierd, om dOor eenen kfygsraad, ter zaake van gepleegde ongehoorzaamheid , gevon- nisd te- worden. De Colonel seyboi/Rg en ik hadden nimmer met elkander in betere vriendfchap omgegaan; maar fehoon hy my in het begin van. den tocht met eene uiterlyke beleefdheki . behan- deld had, was het niet minder zichtbaar, dat hy, na een .dergelyken trek , zig bctoonde myn doode- lykfte vyand te zyn. Ik moet echter niet vergee- ten eene zonderlinge omftandigheid te verliaalen, . . » .. bier in beftaande, dat men - my , fehoon in gcvan- gettis gefteld zynde, tot riader orde myne wapens liet' behoucTcn. ' , Den 24 ftcn , vertrokken wy des morgens vroeg, en riariien den weg ten zuiden en zuidwesten. In deezvi laatstgemelde richting gingen wy voorby Pinrietihnrg , een verlaren gehucht dei: muitelin- gen , waar van ik gefproken heb. Ik bleef deeds gear reflect'd , en was uittermaten mismoedig. DeS daags daar aan volgende trokken wy zuid- westwaarts, en doorwaadden een zeer diep moe- ■ ras. Digitized by Google Sl'EINAMES, XXII. Hooftjl. 87 ras, waar in wy nat bezweet ingingen , vermits wy tot hier toe te fchielyk gegaan haddcn : maar de gezondheid van onze foldaaten was geen zaak , waar over men zig bekreunde , van hoe veel aan- belang zy 00k voor den goeden uitflag onzer on- derneniing was. Op nieuw een zoort van heuvel of hoog land bereikt hcbbende, was ik op het punt een onge- luk te ontmoeten , noodlottiger dan alle de fellen- de, welke ik tot dus verre ondervonden had. In eene diepe mymering als weggezonken , terwyl ik de agterhoede volgde, verdwaalde ik ongevoelig, en bevond my eindelyk alleen, in het midden van eene eindelooze woestenye. Zoo dra de arme <juaco bemerkt hadt, dat ik was afgedwaald, waagde hy dwars door het bosch been te loopen , om zynen meester te rug te vinden , en , by louter geluk, zag hy my, aan den voet van eenen boom zirtcnde in eene neerflagtigheid , die zig niet laat befchryven, en ten prooy van fmart cn wanhoop overgegeyen. Des morgens van dien dag mcende ik, dat myn ongeluk op het hoogst was, en in dit oogenblik zoude ik altes gcgeven hebben , om my nog in die zelfde gefteldheid te be vinden. Ik was in eenen ftaat van volmaakte gevoelfoosheid , te midden van een onmeetelyk bosch-, en*dbor verfiindende vyanden omringd; ftortrcgens vielen F 4 uit Digitized by Google 88 REIZE N A A R vit den hemel, en myn uitzicht was op tygers, op hongersnood, op alle onheilen, op alle gevaa* ren. Joanna moest ik voor eeuwig vaarwei zcggen ! — Dusdanig was de gefteldheid van my- nen geest, toen ik, eensklaps mynen Neger her- kennende, van den grond oprees, en als een ge- heel nieuw leven in my voelde ontvonken. Ver- volgens eenigen tyd te zamen zynde voortgewan- deld, zeide ik hem, dat ik een vyver zag, door welken ik meende, dat het krygsvolk was doorge- gian , om dat het water zig drabbig vertoonde. De Jongcling, het oog op dit water llaande , ant- woordde my met ontfteltenis ; dat deezc modder- poel door een Tapir a verborzaakt was (*) , en hy toonde my de voetflappen van het dier in het flyk, vervolgens berste hy uit in traanen , en riep uit ; Mafera , wy zyn ’er om koud ! wy zyti ’er om koud! In het midden van deezen angst herinnerde ik my .echter, dat de Pereca op de kaart wierdc aangewezen ten westen van de plaats , alvvaar wy ons bcvonden , .en ik befloot om oogenblikkelyk mynen weg derwaarts te nemen. Derhalven my. nen fnaphaan op nieuw geladen hebbeqde, gelastre ik (*) 7>ptnmige Schryvers noemen hem het Riv'ter- paard van ZuiJ- -America. Ik zal dit dier op een ge_- fchiktcr plaats befchryven. ^ianitek, v#n den Sckryver. Digitized by Google SURINAMEN, XXII. Booftjl. 89 ilc aan quaco om my te volgen; maar ’er was my nog 66n hinderpaal in den weg , ik had myn kompas niet by my , en de regen belette het door- fchynen der zonneftraalen. In deezen bangen nood , herinnerde my myn medgezel , dat de Ichors der boomen aan de zuidzyde doorgaans veel gladder is. Dit was waarlyk een goede in- val , en dienvolgende gingen wy naar dien kant been ; dan eens door een dik en donker bosch, dan eens door een zoort van kreupelbosch , tot dat wy , door vermoeienis en honger afge- mat, gingen nederzitten, zonder een enkel woord uit te brengen, en elkander aankykende als twee C* flachtoffers, die ter dood verwezen waren. Ons llilzwygen bleef nog voortduuren , wanneer wy een verward gedruis hoorden , als van lieden , di» hoestten , en van anderen , die met wapcntujg eenige beweging maakten. Gode zy dank ! het was ons krygsvolk , het welk zig nederfloeg op een veld, bevoorens door het volk van de Pereca bezet. In weerwil van myne ongelegenheid , be. 