Voorlezingen over handelsen zeeregt
Art. 264 — 267. Van verzekering voor vreemde rekening. Men kan voor een ander verzekeren als lasthebber, of negotiorum gestor^ hoedanige kwaliteit in de Polis moet worden vermeld , zonder dat even- wel het ontbreken dier vermelding het contract be- derft; ook behoeft de principaal niet genoemd te worden; het is voldoende om te zeggen: voor vrc'emde rekening ; alleen wanneer hoegenaamd geene vermel- ding van dien aard gemaakt is, heeft zulks gevolg, en wel dat de verzekerde voor zich geacht wordt verzekerd te hebben: blijkt het dan naderhand dat hij geen belang had, zoo is de verzekering nietig. Wat het gevolg zal zijn , wanneer de kwaliteit alleen verzwegen is, tegen art. 265, is moeijelijk te zeg- gen; alleen blijkt, dat deze bepalingen in het wet- boek van 1830 niet stonden, maar eerst later zijn ABT. 264-267. VEBZEKERING yOOR VREEMDE RBKBNIN6. 33 toegevoegd; daar en tegen handelt hetzelve over bet raium habere van den domintis, bet welk bier met regt is achterwege gelaten, omdat bij, wanneer er scbade te vergoeden valt , zoo dwaas niet wezen zal om zijne rati kabitio te weigeren; is er die niet, zoo zal de aard der zaak uitwijzen, of de verzeke- ring, als utiliter gestum te beschouwen is, naar bet gemeene regt, en of aan den verzekerde voor reke* fling de premie moet worden vergoed, art. 1893 Burg. Wetb. Wat, wanneer voor eigen of vreeinde rekening ver- zekerd is? of ook wel: voor rekening van men het aangaat? (a) Streng genomen zoude men moeten zeggen, dat zoodanige verzekering als voor eigen rekening moet worden bescbouwd, alzoo de vermel- ding bij art. 267 gevorderd, eigenlijk ontbreken zoude; docb laat zicb uit den gebeelen zamenbang ook wel bet tegendeel besluiteu', te weten , dat deze tertius cams, van eene altematieve clausule, in de wet niet begrepen is: waar uit verder volgt dat de- zelve door bet gebruik gewettigd, en bij de wet niet verboden, bestaanbaar is; verg. ook art. 657. Art. 268. De verzekering kan tot voorweq> hebben alle belang, hetwelk op geld waardeer- baar, aan gevaar onderhevig en bij de wet niet is uitgezonderd. {a) Hoedaoige reeds Toorkomt in Florence ten jare 1628. BALDAsssBONiy T. p. 293. IIL 3 34 ART. 268. VEBZEKBRINO VOOR ELK BELANO. Art. 268. En bij de toet niet is uitgezonderd. In- dien men maar eerst wist wat bij de wet al of niet is uitgezonderd. Aan art. 1356, n^. 4, heeft men niet veel. £en paar hoofdvragen komen voor bij de zeeverzekering , welke wij hier ten minste willen hebben aangewezen. De eerste betreft de verzeke- ring van goederen bestemd om in een ander land te worden ingesmokkeld. Belastingwetten van an- dere natien gelden niet bij ons, zij kunnen door onze regters derhalve op Nederlanders niet worden toegepast. Uit dien hoofde leerden in Frankrijk va- LiN en EMEBiGON, dat eene verzekering van zoodanige goederen, voor den assuradeur, die van de gevaar- lijke bestemming kennis droeg, verbindende is, en het is alleen pothier die op gronden van zedelijk- heid daar tegen redeneert, zich ook nog beroepende op de leer, dat men elders contracterende geacht wordt zich te onderwerpen aan de wetten van zoo- danig land; zie pothier, TVaiie du contrat d^asau* ranee y n°. 58, en de redenering er tegen van es- TRANGiN. De laatste bewijsgrond moge rigtig wezen , hij staat ten minste bij hdber en bij df. groot, maar is dezelve in dezen wel toepasselijk ? Indien degene, die, zoo als bij pothier ondersteld wordt, zijde uit Spanje uitvoert, geacht moet worden daar te contracteren , zoo volgt dat degene , die uit Fran- rijk verboden goederen in Spanje invoert, daar niet contracteert. Op zijn best past die grond dus maar half. De waarheid echter is, dat in het eerste ge- ABT. 268. VSKZEKBRING VOOR ELK BELANO. 35 val de kooper, in het tweede de verkooper in Frank- rijk gecontracteerd hebben. Het gevolg is, dat de assurantie van verboden goederen in beide gevallen bestaanbaar wezen kan , om nu nog van andere gron- den niet te gewagen , die men bij estrangin lezen kan. In dien zin ward ook in Prankrijk geoordeeld en geadviseerd. In Engeland is men nog veel verder gegaan. fiij Marshall, bl. 56, vindt men uitgespro- ken , dat al zijn er bij den verboden handel valsche papieren gebruikt, en al is de handel gedreven in strijd met tractaten tusschen het Brittenrijk en de benadeelde vreemde mogendheid, des niet te min de handel in Engeland als geoorloofd, en de assu- rantie als geldig moet worden beschouwd. Wij zullen gelegenheid vinden om hier op terng te komen bij art. 599, n° 4 en 5. De tweede vraag betreft de verzekering van zoo- genaamde contrabande waren. Kruid en lood, ge- weren, scheepsgereedschappen , en alles wat onder ammunitie begrepen is, is wel verboden geweest te verzekeren, doch sedert lang niet meer; zie van DER KEESSEL, Thes, 718, en de Hamburgsche A^se- kuranz-Ordnung , Tit iv. art. 10. Doch moet, het- geen reeds volgens art. 251 het algemeen beginsel medebrengt, van de gevaarlijke hoedanigheid aan- gifte gedaan zijn. M aar zal men , ten derde ^ ook goederen of sche- pen aan den vijand behoorende kunnen verzekeren? Dat deze niet kunnen verzekerd worden, is, bij ons 8* 36 ART. 269-270. verzekebino tboen wezenlijk oevaar. althans, nitgemaakt; zie bijnkershoek. Quaest Juris Publici , Lib. i. C. 21, waarmede zich vereenigt van DER KER88EL, Thes. 718. Hij voegt er bij: „«e quidem a scienie" Met deze drie voorbeelden van hetgeen bij de wet al of niet is uitgezonderd , willen wij ons voor- eerst tevreden houdeti; andere zullen ons nog te voren komen bij de bijzondere soorten van verze- kering. Art. 269. AUe verzekering gedaan op eenig belang hoegenaamd , waarvan de schade y tegen welke verzekerd is^ reeds op het tijdstip van het sluiten der overeenkomst bestond^ is nie- tig^ indien de verzekerde^ of hij die met of zonder last heeft doen verzekeren^ van het aanwezen der schade heeft kennis gedragen. Art. 270. £r bestaat vermoeden^ dat men van het aanwezen dier schade heeft kennis ge- dragen^ indien de regter^ met in achtneming der omstandigheden , oordeelt dat er sedert het aanwezen der schade zoo veei tijds is verloo- pen^ dat de verzekerde daarvan had kimnen kennis dragen. In geval van twijfel^ staat het den regter vrij om aan verzekerden en derzelver lastheb- hers den eed op te leggen , dat zij ^ ten tijde ■Ill- ,i^» _^^^mIi ■!<■ jtta^fc^"»..:mj ART. 269-270. VBRZBKBEING TBGEN WEZBNLUK GBVAAR. 37 van bet sluiten der overeenkomst ^ van het aanwezen der schade geene kennis hebben ge- dragen. Indien die eed door de partij aan bare we- derpartij wordt opgedragen , moet dezelve in alien gevalle door den regler worden opgelegd. Art 269 en 270. Hier bij behoort art. 597. Tot het wezen der verzekering behoort gevaar ; schade die bereids gevallen is moest dus in geen geval eene assurautie-vordering kunnen te weeg brengen; zie art. 306. Evenwei heeft in den zeehandel het ge- bniik al voor lang bestaan , om het niet weten voor het niet aanwezig zijn te laten gelden. De geassu- reerde weet niet dat zijn schip reeds is vergaan, en neemt verzekering; deze is bestaanbaar, en wanneer naderhand het berigt komt van het ongeval, moet de assuradeur vergoeden. Voor dien is het wel hetzelfde of hij teekent op een schip waar van men niet weet of het behouden is of vergaan , dan wel op een schip waar van men niet weet of het vergaan zal of behouden worden. AUeen heeft hij in het eerste geval wel eenige grootere kans om bedrogen te worden, en daarom komt de wet hem te gemoet met vermoedens van een bijzon- deren aard , waarover wij later bij de zeeverzekering zullen te handelen hebben. Hetgeen hier in art. 270 geschreven staat is geheel nieuw. De mogelijk- heid moet als de werkelijkheid aangezien worden, 38 ART. 271. REASSURANTIE. mits die mogelijkbeid , als een gevolg van tijdsver- loop, door een regterlijk oordeel erkend wordt, en wanneer de regter twijfelt, of de mogelijkheid er is, werkt dat ten voordeele van den geassureerde, die zich met eede zuiveren mag. Zelfs mag de regter oordeelen, dat de bedoelde mogelijkheid niet voorhanden is, ook zonder den eed op te leggen. Evenwel de gedefereerde eed moet gezworen wor- den, dien men in dezen, uit den aard der zaak, niet kan refereren. Of de kennis of wetenschap waar van bier ge- handeld wordt, alleen ex persona gerentia gerekend wordt, en niet ex persona domini, is op eene niet voldoende wijze nitgednikt in art. 598 f. „of diens lasthebber." verg. L. 51. D. flfe aediL ed. en voorts L. 5 pr. de irib. act. Art. 271. De verzekeraar kan altijd hetgeen hij verzekerd heeft wederona laten verzekeren. Art. 271. Van Beassurantie^ Reinsurance, Ruck" versicherung. Wij hebben reeds doen opmerken, dat om zich te laten verzekeren, men juist geen eige- naar behoeft te wezen, mits men maar een interest hebbe: zoodanig heeft wel voor alien de assuradeur. Wanneer die nu berouw krijgt van zijne assurantie, of van de wijze waarop hij die gedaan heeft , wanneer b. V. de omstandigheden in eens veranderen , of wan- neer de premien lager worden, en hij zich eene ze- kere winst verschaffen wil, zoo laat hij zich hetge- AiLT. 271. REASSUBANTIE. 39 vaar dat hij overgenomen heeft op zijne beurt verze- keren. Hij kau de clausulen veranderen, doch in dubio wordt de tweede verzekering geacht geschied te zijn op den zelfden voet als de eerste. In hoe verre die tweede verzekering den eerst verzekerde aangaat, moet naar het gemeene regt beoordeeld worden: als res inter aitos acta geeft ze hem geene regten; Burg. Wetb. n°. 1376. valin evenwel dacht hier anders over , meenende dat de geassureerde nu actie tegen de beide assuradeurs hebben zoiide, p. 66, V. o.; doch zie loorb, op art. 342 van den Code, In Frankrijk plaagde men zich met de vraag, of de Reaasureur niet van de som die hij geteekend heeft , waar voor hij zich nu weder verzekeren laat , de premie aftrekken moet: want die ontvangt hij in alle gevallen, of liever heeft ze ontvangen, en ver- liest dus eigenlijk niet de voile som die hij als ver- goeding uitbetaalt; zie hierover emebioon, i. p. 250 Wij knnnen dat veilig ontkennen. Men bedenke dat hij op zijne beurt ook eene premie, grooter of kleiner dan de eerste (want dat mag), uitkeeren moet Valt die kleiner uit, dan is het waar dat hij voor meer verzekeren laat, dan hij bij de uitkomst verliezen kan; maar dat is niet wel te vermijden, indien men niet redeloos verbieden wil , dat de tweede premie minder bedrage dan de eerste. Doch naar de uitkomst moet de zaak niet beoordeeld worden; de premie is geen minus van het kapitaal; zij is ge- woonlijk reeds lang betaald, en solutione tot een 40 ART. 271. REASSURANTIE. non-ens geworden. Het kapitaal is eene schuld op zich zelve staaode, sud conditione aangegaan door eenen anderen debiteur, dat kapitaal loopt in der daad de risico van de zee , of wat het zij , al is het dat vroegere winst het verlies voor den verzekeraar dragelijker niaakt Stellen wij b. v.:/ 1000, verzekerd tot 10 %, ge- reassureerd tot 8 o/^. In geval van verlies betaalt de assuradeur/lOOO, doch indien hij de genoten pre- mie aftrekt, verliest hij slechts/OOO. Daar en te- gen bekomt hij/ 1000, en de premie die hij betaalde bedroeg/80, dus blijft hem/ 920, en zoo doende gewint hij /20 zonder gevaar te loopen. VALiN en POTHiER sprekcn hier bij ook van het verzekeren van des verzekeraars gegoedheid: waar toe, schoon anders, mede behoort art. 280;zieook art. 285. Zoo iets grenst zeer aan eenen borgtogt, is echter niet hetselfde, v?ant de verzekerde moet het ongeval, in dezen het faillissement, bevirijzen, dat bij eenen borgtogt juist niet noodig is, althans niet in handelszaken ; verg. L. 116, D. de verb. obi. L. 21, D. de soluU. EBiERiGON, I. p. 253. De Fransche wet (in art. 342) gewaagt ter de^r plaatse nog van het verzekeren van de premie. Die eerst 10 % betaalt, en naderhand de waarde van het verlorene met /1 00 vergoed krijgt, verliest eigen- lijk toch bij het ongeval nog/ 10. Nu is de vraag of hij die/ 10 zich ook niet kan laten verzekeren? Jnristisch, zoude men meenen, ja, naturaliter, of ART. 272. OPZEOGING D£R VEBZEKEBING. 41 liever wiskunstig , zoude men zeggen neen, Dat men de premie mag laten verzekeren, bewijst art. 612, maar dewijl iedere verzekering wederom eene premie kost, en alzoo nimmer vergoeding ten voile aan-^ brengt, zoo schijnt het, dat men het doel al verze- kerende wel nader en nader komen, maar nimmer bereiken kan; zie hier over busch, ii. pag. 489. Zoo schijnt het; eigenlijk is het niet zoo. In het voorgestelde gepl late men zich verzekeren voor /llVi, en betale daar van 10% premie = 11%; zoo doende krijgt men de voile honderd vergoed. Over het juridische van deze premieverzekerin- gen; zie heisb und kropp, AbhandL ii. bl. 579. In Hamburg is de leer (niet ook in Frankrijk en in Italien), dat bij open polissen de premieverzekering zich van zelf verstaat, zonder beding. Art. 272. Indien de verzekerde den verze- keraar^ bij eene geregtelijke opzegging, van zijne yerpligtiDgen voor het toekomende ont- slaat^ kan hij zijn belang voor denzelfden tijd en hetzelfde gevaar andermaal doen ver- zekeren. In dat geval moet^ op strafie van nietig- heid^ in de nieuwe polls worden melding gemaakt^ zoo wel van de vroegere verzekering als van de geregtelijke opzegging. Art. 272. Wanneer de premie betaald, of ver- 42 ART. 273-275. bewus der waabdbindepolisuitgedrukt. schuldigd is, heeft de assuradeur verder bij het contract niets meer te winnen, maar wel veel te verliezen ; hij kan er derbalve , wanneer men hem de premie maar behouden laat, niet tegen hebben, dat bij ontslagen wordt, en de verzekerde kan van zijn regt afziende, bij een ander verzekering nemen. Doch onze wet verlangt in dat geval zekere voor- zorgen; er moet eene geregtelijke opzegging wezen, ook moet er op strafPe van nietigheid melding ge- maakt worden van deze opzegging, en, zoo doende, tevens van de vroegere verzekering. Deze voorzor- gen dienen om te verhoeden dat niet, in fraudem legis, dezelfde voorwerpen twee maal verzekerd wor- den voor hetzelfde gevaar, verg. art. 277. Het moet deugdelijk blijken dat de eerste waarlijk is opgeheven. Art. 273. IndieD de waarde der verzekerde voorwerpen niet door partijen in de polis is uitgedrukt, kan dezelve door alle bewijsmid- delen worden gestaafd. Art. 274. Indien die waarde in de polis is uitgedrukt^ heeft de regter nieltemin de be- voegdheid om aan den verzekerde de nadere regtvaardiging der uitgedrukte waarde op te leggen^ voor zoo verre door den verzekeraar redenen worden aangevoerd^ waaruit gegrond vermoeden wegens het bovenmatige der op- gave geboren wordt. ART. 273-275. B£WIJS DER W AARD£ IN D£ POLIS UITGEDRUKT. 43 De verzekeraar heeft in alien gevalle het vermogen om de bovenmaligheid der uitge- drukte waarde in regten te bewijzen. An. 275. Indien echter het verzekerd voor- werp vooraf is gewaardeerd door deskundigen , bij partijen daartoe beslemd^ en^ des gevor- derd^ door den regter beeedigd^ kan de ver- zekeraar niet daartegen opkomen^ ten zij in geval van bedrog; alles behoudens de bijzon- dere uitzonderingen bij de wet gemaakt. Art. 273 — 275. Hier vertoont zich het onderscheid, te voren vermeld, van eene opene Polls, en eene getaxeerde Polls. Bij eene opene Polls kan het be- wijs van de waarde der goederen In alle gevallen worden gevorderd, hetwelk dan door boeken, re- keningen, facturen, makelaars nota's, prljscouranten , (art. 622), enz. geleverd worden kan; is het daaren- tegen eene getaxeerde Polls, zoo komt het er eerst op aan, of de waarderlng door beide partijen Is geschied wederzljds, of eenzljdlg door den verze- kerde alleen: in het eerste geval kan de assuradeur niet opkomen tegen zljne elgene handellng , volgens L. 25 D. de adoptt. het geval van dolus ultgezonderd ; in het laatste moet hlj zich op vermoedens, tegen den verzekerde getuigende, beroepen, om nadere bewijzen te verlangen, of zelf het tegenbewljs op zich nemen. In de Fransche wetgeving heeft men 44 ART. 276. SGUADE DOOR DE SCHULD DE8 VEBZEKERDB. deze, in den grond slechts gemeenregtelijke, bepa- lingen niet; daarentegen bepalingen, in art 336 van den Code , voor een ander geval , te weten , dat na het teekenen van de Polis de assuradeur ver- moeden krijgt dat , het zij de waardering , het zij de opgegeven hoedanigheid der goederen ter k wader trouw is geschied: hij is door zijne onderteekening gebonden, en zoude naderhand, na dat het verze- kerde voorwerp was te gronde gegaan, meer rnoeite hebben , om het contract met goed gevolg te bestrij- den ; de wet vergunt hem , om een onderzoek omtrent de wezenlijkheid van de voorwerpen , en omtrent de waarachtigheid der waardering te vorderen. Zoo moet in den Code art. 336 worden opgevat; dit is echter niet de onderstelling van onze artt. 273 en volgende ; zie mede art. 622 hieronder. Met die van art. 336 van den Code houdt zich onze wetgeving niet bezig; verg. aldaar art. 358. Art. 276. Geene verliezen of schade ^ door eigen schuld van eenen verzekerde veroorzaakt ^ komen ten laste van den verzekeraar. Hij vermag zelfs de premie te behouden of te vorderen, indien hij reeds begonnen had eenig gevaar te loopen. Art. 276. Quod quis sua culpa damnum sentiiy aeniire non inteUiffitur^ zal men zeggen: de bekende regel^ waar van wij meermalen hebben gebruik ge^ AUT. 276. SCUADB DOOE DB SCHULD DRS VEttZEKBRDE. 45 * maakt, en hct zijn alleen minderjaiigen die zich , naar het gemeene regt, op hunne eigene culpa mogen beroepen. Doch hier tnede is de behandeling van dit artikel in het geheel niet afgedaan. Het is toch waar, dat men door beding schade, welke men zelf toebrengt, door een ander kan laten dragen, in zoo verre men over de ctdpae praestatio contracteren mag ^ volgens L. 23 D. de reg. juris en L. 5 , § 1 0. D. Ckmmod. Dat die uitspraken zorgeloosheid omtrent eens anders goed bctreffen maakt geen verschil , want als men verpligt is in het belang van een ander voor zijn eigen goed zorgvnldig te wezen, heeft die op onze zorgvuldigheid dezelfde aanspraak, niet nicer of min- der in het eene dan in het andere geval ; zoo praesteert b. V. de verkooper diligentiam et cusiodiam opzigte- lijk het verkochte en ongeleverde goed, waar van hij vooreerst nog eigenaar is, verg. art. 283. Op deze WLJze ontstaat hier de vraag, of aan dit artikel niet door een contrarie beding kan gederogeerd worden, dat de verzekeraar zelfs voor de schade, door verzuira of nalatigheid van den verzekerde ver- oorzaakt, opkomen moet. Doch ik zoude meenen, in weerwil dezer algemeene redenering, dat het hier anders is, en dat de wetgever zoodanig beding de diligentia non praestanda, in de verzekeringen als gevaarlijk heeft willen verbieden. Dit ligt, dunkt mij, in art. 638; alleen ten aanzien van des schip- pers y niet van eigen handelingen , mag men zoo iets 46 ART. 277-280. van dubbele verzekemno. bedingen; zie ook Code art 351 en 353. Bij brand- verzekering is deze vraag van bijzondere beteekenis, zoo als wij zien zuUen bij art 294. Art. 277. Indien verscheidene verzekerin- gen^ te goeder trouw^ ten aanzien van het- zelfde voorwerp zijn aangegaan^ en bij de eerste de voile waarde is verzekerd^ boudt dezelve all^^n standi en de volgende verze- keraars zijn ontslagen. Indien bij de eerste verzekering de voile waarde niet is verzekerd^ zijn de volgende verzekeraars aansprakelijk voor de meerdere waarde^ volgens de orde des tijds^ waarop de volgende verzekeringen zijn gesloten. Art. 278. Bijaldien op eene en dezelfde polis^ door onderscheidene verzekeraars, al ware bet op ondersebeidene dagen y meer dan de waarde verzekerd is^ dragen zij alien te zamen naar evenredigbeid van de sooq voor weike zij geteekend bebben, aileen de juiste verzekerde waarde. Dezelfde bepaling geldt, wanneer ten zelfde dage, ten opzigte van betzelfde voorwerp^ ondersebeidene verzekeringen gesloten zijn. Art. 279. De verzekerde mag^ in de ge- AET. 277-280. VAN DUBBBLK VEEZBKERING. 47 vallcn bij de twee voorgaandeartikeleD vermeld^ de oudste verzekeringen niet vernietigeD om daardoor de latere verzekeraars le verbinden. Indien de verzekerde de eerste verzekeraars ontslaat^ wordt hij geachtzich^ voordezelfde som en in dezelfde orde, in hunne plaats als verzekeraar gesteld te hebben. Indien hij zich laat herverzekeren ^ treden de herverzekeraars in dezelfde orde in zijne plaats op. Art 280. Bet wordt als geene ongeoor- loofde overeenkomst beschouwd^ indien, na de verzekering van een voorwerp voor des- zelfs voile waarde^ de belanghebbende hetzelve vervolgens geheel of gedeeltelijk laat verze- keren^ onder de uitdrukkelijke bepaling, dat hij zijn regt tegen de verzekeraars alleen zal kunnen doen gelden^ indien en voor zoo verre hij de schade op de vroegere niet zal kunnen verhalen. In het geval van zoodanige overeenkomst moeten , op strafie van nietigheid , de vroeger geslotene overeenkomsten duidelijk worden omschreven^ en zuUen de bepalingen van arl. 277 en 278 insgelijks daaroptoepasselijk zijn. 48 ART. 277-280. van dubbelb verzbkerino. Artt. 277—280. Van dubbele verzekering. Code art. 359. Bij ons, en in Frankrijk, is dat onbestaan- baar; de oudste verzekering blijft van kracht, en de latere zijn nietig; met andere woorden, wat verze- kerd is kau niet wederom verzekerd worden: t. w. hetzelfde object voor hetzelfde gevaar, ten zij dit object wel stofPelijk hetzelfde zij , niaar inteUedu niet hetzelfde , zoo als wanneer de eerste verzekering niet de voile waarde omvat. De wet zegt hierbij nog, ter goeder trouw: met dnbbele verzekering niet ter goeder trouw is het derhalve anders geiegeu. Men mag vragen , hoe dan gelegen ? Zouden in dat geval de beide verzekeringen nietig zijn? Dat kan men niet aannemen. Zulk een argumentum a contrario sensu is bedenkelijk, en het benadeelt de eerste niet, dat willens en wetens eene tweede verzekering genomen is. Bvenwel moet ik hiertegen doen opmerken, dat het ter goeder trouw uit de Ordonnantie af komstig is , artt. 23 en 24, en dat valin de bestaanbaarheid in- derdaad van de goede trouw afhankelijk maakt; doch onze wetgever heeft, indien al zijne woorden , zeker zijnen geest bier niet overgenomen; dit blijkt uit art. 252: „op strafPe van nietigheid der tweede ver- zekering." Ik geloof daarom als nu den zin te zijn, al is er ter goeder trouw gehandeld, zelfs dan is maar eene der beide verzekeringen, en wel de oudste geldig. Dit laatste lijdt voorts uitzondering in het geval van art. 266. De tweede verzekering door of van wege den dominus gedaan, gaat voor die door 1 /IRT. 277-280. VAN DUBBBLE VERZEKERING. 49 den neg. gestor bezorgd, schoon deze in tijdorde eerie vroegere is, wanneer de dominus van de in zijn be- lang gedane vroegere nog geene kennis droeg. Dat de tweede verzekering nietig is, hangt onge- twijfeld zamen met het beginsel in art 252; het is er echter geen noodwendig gevolg van, want dat beginsel (dat men niet boven de waarde verzekeren mag), wordt in Engelaud, voor zoo veel het hier besprokeue betreft, geheel anders toegepast. Men zegt daar: de assurantien zijn beide van waarde, alleen kan de verzekerde geen twee vergoedingen beiiren, diensvolgens heeft bij de kens, aan welken der verzekeraren hij zich houden wil, en die aan- gesproken wordt heeft aanspraak op evenredige te gemoet koming jegens de medeverzekeraren , verg. ANNESLET, p. 63. De nuttige zijde van dit regt is eenigermate in art. ^80 aangeduid. Wanneer bij de eerste verzekering de voile waarde niet verzekerd is, al had men ook de gedachte ge- had om de voile waarde te verzekeren, zoo worden de volgende verzekeringen in stand gehouden, en wel naar tijdorde , of wanneer zij gelijktijdig zijn , naar evenredigheid. Voor gelijktijdige worden ge- houden, zoo de verzekeraars op dezelfde Polis, de een vroeger , de ander later , geteekend hebben , art. 278. In dien zin, geloof ik, moet ook art. 277 worden opgevat, wanneer het beet veracheidene ver- zekeringen , te weten, op verschillende Polissen: wan- neer maar eene Polis voorkomt, gaat de oudste niet III. 4 50 AET. 277-280. VAN DUBBKLE VEEZBKERING. ^ voor, en er geschiedt op alle evenredige reductie. Hoe het ecn en ander overigens met art. 257 te rijmen zij, is eene audere vraag, waar over straks nader. Wanneer nu de voile waarde niet verzekerd is, en alzoo het tweede lid van art. 277 toepasselijk vvordt, betaalt de eerste verzekeraar in geval van totaal verlies de voile som waar voor hij geteekend heejft , in alien gevalle ; de volgenden , voor zoo verre het beloop van hunne onderteekeningen het bedrag van het onverzekerd gedeelte niet te boven gaat , an- ders naar tijdorde of met evenredige reductie. In geval van particle schade betaalt de eerste verzeke- raar die schade niet geheel, om dat hij niet geheel verzekerd heeft, art. 253 ; het evenredig gedeelte blijft ten laste der volgende verzekeraars. Wanneer echter een zoodanig beding gemaakt was als in art. 253 f. ondersteld wordt, zoude de eerste verzeke- raar de geheele schade raoeten dragen; de volgende zoude ipso jure ontslagen zijn, om dat anders de partiele schade twee maal zoude verzekerd zijn. Wanneer op verschillende Polissen ten zelfde dage geteekend is, worden de verzekeringen daarin ver- vat als gelijktijdig aangemerkt. Dit is evenwel al- leen een voorschrift om tot rigtsnoer te dienen in dubio; wanneer verschillende uren, of andere ge- deelten van den dag waren uitgedrukt, hetgeen na- tuurlijk niet geacht wordt vergeefs gedaau te zijn, zoude daar uit eene tijdorde geboren worden. Het- ARt. 277480. vaK dubbkle veiizeicertko. • 51 zelfde moet gezegd worden van mondelinge verze- kering, voor zoo verre daar van het bewiJ3 is toe- gelaten, bij art. 257 en volg. Art. 279 is eigenlijk een uitvloeisel van art. 277: de tweede verzekering is ipso jure onbestaanbaar , en kan niet in het leven geroepen worden daardoor dat de eerste ontbonden wordt, volgens L. 29 D. de reg, juris, Daarentegen voor zoo ver de tweede verzekering bestaanhaar was, om dat de eerste de voile vvaarde niet begreep, heeft het ontslaan der eerste er geenen invloed op; de toestand van den tweeden verzekeraar blijft dezelfde, als of nu de ver- zekerde zijn eigen assuradeur werd. Dit laatste is eeiie fictie (men kan zich zelven niet verzekeren, volgens art. 246) doch aan die fictie knoopt de wet een ge- volg; de zelfverzekeraar doet zijne verzekering aan een ander over, en die wordt daar door eerste verzekeraar, schoon veel later aangekomen dan de tweede. Onge- twijfeld is deze bepaling uit het gebruik , en uit eene praktische behoefte geboren , waarop art. 280 te dui- den schijnt. De verzekei;aar is in njiscrediet gekomen , of men heeft met hem onaangename ondervindingen gehad, en wil liever twee premien betalen, om naar wensch verzekerd te zijn; men ontslaat derhalve den eerste, en neemt eenen anderen in zijne plaats. Even- wel ook theoretisch is de bepaling noodzakelijk; de stand des tweeden of der lateren was, gelijk wij gezien hebben , van den stand des eersten verschillend , en kan eenmaal gevestigd zijnde, niet door hande- 4* 52 ART. 277-280. van dubbelb verzerering. lingen van den verzekeHe veranderen ; hij kan hen niet tot eerste verzekeraars maken : dus moet of de herverzekeraar , gelijk hij hier heet, eerste worden, of hij moet in het geheel niet toegelaten worden; dit laatste zoude ongerijmd wezen. Tegen art. 279 valt te herinneren, dat het in de twee voorgaande artikelen iets onderstelt, waar van in beide artt. niet gehandeld wordt, te weten, dat daar de vraag is van vroegere en latere verzekeringen , terwijl in art. 278 alleen van gelijktijdige gesproken wordt. Dit leidt tot de analogie, om van deze hetzelfde te zeggen: wanneer de verzekerde een der gelijktijdige verzekeraars ontslaat, treedt hij mede in de plaats van den ontslagene, of, casu quo, de herverzekeraar ; even als in het geval van achter- volgende verzekering. Art. 280. Verzekering kan geschieden sub condi- tione. In den grond is elke verzekering eene con- ditionele obligatio, si navis ex Asia non veniel dabis? Maar men kan bij deze zich van zelf verstaande conditio nog andere voegen: si navis non veniel, et TiTius {qui sub condilione debet) non sohet.tu dabis? Dit is nog geene verzekering tegen faillissement , waar van wij te voren gesproken hebben. Wanneer TiTius insolvent ge worden is, heeft de verzekerde nog geene vordering tegen den tweeden assuradeur, hij moet het vervuld zijn van de andere voorwaarde, si navis non veniei, ook waar maken , en den tweeden in alles als eenen assuradeur behandelen, verg. art. ' ■< M rP*** »«.-^«1^^^— mmijk^^ ART. 28 I, 282. TERUGG. D. PREMIR. AI^ D. VEKZBK. VERY ALT. 53 251 en 654, als mede 663 en volg.; zie ook art. 284, en uit het Rom. Regt L. 116. D. deverb. ohlig, Het tweede gedeelte brengt mede, dat in de la- tere Polls van de vroegere verzekeringen worde melding gemaakt, zoodanig dat de tweede verzeke- raar zijne eigene aansprakelijkheid, dewelke slechts voorwaardelijk is, beoordeelen kan. Art. 281. In alle gevallen in weike de overeenkomst van verzekering voor hetgeheel of ten deele vervalt, of nietig wopdl,en raits de verzekerde te goeder trouw hebbe gehan- deld, moet de verzekeraar de premie terug geven, het zij voor het geheel, het zij voor zoodanig gedeelte waarvoor hij geen gevaar heeft geloopen. Art 282. Bijaldieo de oietigheid van de overeenkomst^ uit hoofde van list, bedrog of schelmerij van den verzekerde ontstaat^ ge- niet de verzekeraar de premie , onverrainderd de openbare regtsvordering , zoo daartoe gron- den ziju. Art. 281 en 282. VV^anneer het contract onbe- staanbaar is ipso jure, ook wanneer het te iiiet gedaan wordt, heeft de assuradeur, die geene risico geloopen heeft, geen regt op de premie: want de premie, gelijk het woord uitdrukt, is het loon 54 ART. 281, 282. TERUGH. D.PilKMlK. ALS D. VERZEK. VEKVALT. voor het gevaar. Nu zoude men wel kunnen zeg- gen: het is des assuradeurs schuld niet, dat het gevaar niet geloopen wordt, en loon moet toch voldaan worden, koopprijs blijft verschuldigd , of- schoon de diensten door een toeval niet gepraesteerd kunnen worden, ofschoon het verkochte in ca9u te gronde is gegaan, volgens ons bekende leeringen, waaroui is dat hier niet eveneens? Ik zoude ant- woorden, wanneer een praedium voor vele jaren verhuurd, vroeger casu te gronde gaat, behoeft de huurder verder geen huur te betalen dan voor den tijd dat hij het gebruik van de gehuurde zaak ge- had heeft, volgens L. 9. ^ 1. f. locatL Doch deze reden is ontoereikend ; want veeltijds is het weg- vallen van het objectum contractus in dezen, te we- ten , van het gevaar , het gevolg van des verzekerde eigene handeling, al is het juist geen dolus; hij gaat dus zelf van het contract af, eenzijdig, waar mede de andere partij geen genoegen behoeft te nemen. Wij doen derhalve beter hier te verwijzen naar een afwijkend beginsel uit het Handelsregt. Handelscoiijuncturen zijn zoo wisselvallig ; een koop- man is ieder oogenblik genoodzaakt zijne specula- tien te veranderen, dat de wetgeving dat wel dient in aanraerking te nemen, en dat heeft het regtsge- bruik al voor lang in velerlei contractuele betrek- kingen ingevoerd. Wanneer de schipper de reis staakt, krijgen de raatrozen toch hun voile loon niet; wanneer de bevrachter niet laadt, betaalt hij ART. 281, 282. TERU66. D. PREMIE. ALS D. VSRZEK. VERVALT. 55 dikwijls geene of maar halve vracht; zoo ook hier, wanneer de verzekerde de reis staakt, kao de assu- radeur er zich niet op beroepen, dat de Polls reeds geteekend is: hij moet de premie terug geven, en krijgt voor zijne bemoeijenis slechts een half ten honderd, volgens art. 635: dit laatste echter alleen bij de zeeverzekering. Alleen in geval van dolw wordt de premie voluit betaald , om dat de frauda- tor het temperamentum juris onwaardig zijnde, summo jure de voile nakoming van het contract van hem geeischt wordt. Art. 283. Behoudens de bijzondere bepa- lingeo ten aaozien van deze of gene soort van verzekering gemaakl^ is de verzekerde verpligl om alle vlijt en naarsttgheid in het werk te stellen ^ ten einde de schade te voor- komen of te verminderen, en hij moet^ da- del ijk na derzelver ontstaan^ daarvan aan den verzekeraar kennis geven ; alles op straffe van vergoeding van kosten^ schaden en interessen^ zoo daartoe gronden zijn. De onkosten door den verzekerde gemaakt^ ten einde de schade te voorkoraen of te ver- minderen y zijn ten laste van den verzekeraar ^ al ware het dat dezelve, gevoegd bij degele- dene schade ^ het beloop der verzekerde som te 56 ART. 2,SS, 284. SCBBOGATIE DBS VERZEKEKAAKS. boven gingen, of de aangewende pogingen vruchteloos zijn geweest. Van het beginsel in art. 283 gelegen, hebben wij eigenlijk reeds gehandeld bij art. 276: de verzekerde is diligentia schuldig, waar van hem geen contrarie beding bevrijden kan. Deze diligentia strekt zich ook uit tot het verminderen van de schade, nadat zij gevalleii is. Maar daar bij komt iets het geen voor de verzekeraars van bedeiikelijke gevolgen we- zen kan. Zij kunnen in het geval komen om op die wijze boven de geteekende som te verliezen. Of dat algeraeen gezegd kan worden, en hoe ver het gaat, laat zich best bespreken, in concreto, bij de zeeverzekering: w'\] zullen er ons bij artt. 655, 657, 665, maar vooral bij art. 718, mede bezig houden. Art. 284. De verzekeraar, die de schade van een verzekerd voorwerp betaald heeft, Ireedt in alle de regten welke de verzekerde, ter zake van die schade , legen derden mogt hebben ; en de verzekerde is verantwoordelijk voor elke daad weike het regt van den ver- zekeraar tegen die derden mogt benadeelen. Art. 284 treedt in alle de regten. Wanueer de schade niet door dolus of culpa van den verzekerde veroorzaakt is, waarover de vorige artikelen hande- len, maar door daden van anderen, b. v. van den schipper in de gevallen waar in deszelfs schelmerij ART. £83, 284. SUBftOGATlU DES VfiKZEKBRAARS. 57 den verzekeraar treft, zie vooral ook art. 698, is de verzekeraar in de actien den verzekerde deswegens aankomende , ipso Jure gesubrogeerd , zonder bijzon- dere cessie, en zonder beding; en deze subrogatie is onafhankelijk van het abandonnement, waarover bij de zeeverzekering opzettelijk gehandeld wordt, en dat niet in alle gevallen kan piaats bebben, waardoor natuurlijk ook vorderingen kunnen over- gaan, art. 669. Doch moet men hier letten op de woorden: ter zake van die schade. Wanneer een fur- turn of een damnum , of ook wel eene vis major schade te weeg brengt, waar mede de assiiradeur, het zij volgens de wet, het zij volgens contract, niet te doen heeft, gaat de vordering deswegens op hem niet over; verg. hier bij art 648. Hiertoe behoort ook het geval van art. 280, waar bij te vergelijken is VAN DER KEESSEL, I%es. 717, n° 8. Art. 285. Indien^ gedurende deo loopeener verzekering^ de verzekeraar in staat van fail- lisseraent is verklaard^ heeft de verzekerde de bevoegdheid om^ het zij de vernietiging der overeenkomst, het zij voldoende zekerheid te vorderen, dat door den boedel aan alle de verpligtingen van den verzekeraar ten voile zal wordeu voldaan. Art. 285. Code art. 346, doch niet tiit de Or- donnantie overgenomen; het was slechts redenering 1 58 ART. 285. FAILLISSEMENT VAN DEN VERZBKKRAAR. van VALiN, welke den Pranschen wetgever van 1807 behaagd heeft/ De bepaling is niet uit het gemeene regt, gelijk verkeerdelijk delvincodrt dacht, die daar bij de leer van de conditio resolutoria, uit den Code Civil art. 1184, gebruiken wilde. Daar tegen zie PARDESSU8, n^ 886. Wat regt heeft toch deze verzekerde om er beter aan te zijn dan andere schuldeischers ? toch wel niet om dat hij creditor sub conditione is, en in zoo verre slechts eene ongebo- ren vordering heeft? Dat kan tegen hem spreken, maar niet voor hem ; ofschoon het waar is dat onze wet met de conditionales creditores in geval van faillissement genadig omgaat, verg. art. 779 en volg. Het is derhalve veel meer een anomalisch regt, het- welk den verzekerde gegund wordt, omdat demede- schuldeischers er geene schade bij hebben, dewijl zij verlangen kunnen om van de assurantie ontsla- gen te worden. De wet zegt dat wel niet genoeg- zaam , ook de Code niet , doch valin die hier fona juris maakt , meende het zoo , en zij zijn , tegen over den verzekerde, die de vordering doet, debitor es^ verg. L. 105, L. 112, D. de verb, oblig, L. 34, ^ 6 D. de contrah. empt. , zij moeten derhalve de keuze heb- ben. Hier bij echter ontstaat de vraag, hoe het in dat geval met de premie gaat? In het algemeen, warmeer eene verzekering, zonder schuld des ver- zekerde, te niet gaat, wordt de premie terug ge- geven, art. 281, doch de premie is betaald, en die ze ontvangen heeft is gefailleerd; dus moet de ver- ART. 286. VEUZEKER. OF WAARBORG-MAATSCHAPPUEN. 59 zekerde met zijne condicHo sine causa optreden in de faillite massa, en zich voor die premie laten colloce- ren. Het antwoord luidt diensvolgeus : de verzekerde heeft wel regt op de premie, maar hij krijgtzeniet. Art, 286. De wederkeerige verzekerings- of waarborg-maatsehappijcn wonlen door hare overeenkoQisteD eD regleoienteD geregeerd , eo bij onvolledigheid naar de beginselen van het regt. Het verbod in het laatste lid van art. 289 vervat^ is in het bijzonder ook op deze maatsehappijen toepasselijk. TWEEDE BOEK. NEGENDE TITEL. VAN VERZEKERINGEN TEOEN DE OEVAREN DER ZER EN DIE DBR SLAVERNIJ. EEESTE AFDEELTNG. VAN DBN VORM EN DEN INHOUD DER VERZEKBRINO. Over zeeverzekering in het algemeen vergelijke men: PARSONS, A treatise on maritime Law: including 60 ART. 592. POUS VA.N ZEE-VKRZEKURTNG. the Law of shipping ^ the Law of marine insurance and the Law and Practice of Admiralty. Boston 1859, 2 deelen. Wij bezitten hieromtrent eene verzameling meest scheidsregterlijke nitspraken : Verzameling van gewijsden in zaken van zee-assu- rantie sedert 1838, bearbeid door Mr. kuijper van HARPEN. Amsterdam 1859. Art, 592. Behalve de vereischten bij arti- ke] 256 yermeld^ nioet de polis uitdrukken : I"". Den naam van den sehipper^ dien van het schip^ met vermelding van deszelfs soorty en^ bij verzekering van het schip, de opgave of hetzelve van vuren bout is, of de verklaring dat de verzekerde van die omstandigheid onkundig is: 2^ De plaats^ waar de goederen zijn in- geladen of moeten ingeladen worden ; 3°. De haven, van waar het sehip heeft moeten vertrekken, of moet verlrekken; 4°, De havens of de reeden , waar het moet laden of onlladen; 5^ Die waar het moet inloopen; 6°. De plaats van waar het gevaar voor rekening van den verzekeraar begin t te loopen. ART. 592. POLIS VAN ZEE-VERZEKEKTNG. 61 7 . Be waarde van het verzekerde schip. A lies behoudens de uitzonderingen in dezen tile! voorkomende. Art. 592. Den naam van den achipper enz. Het schip te kennen is voor den assuradeur gewigtig, omdat het eene schip meer gevaar loopt dan het andere; dit is zoo waar, dat verandering van schip de assurantie bederft, art. 638, en om alle onzeker- heid deswegens voor te komen, is het goed dat de individualiteit van het schip worde uitgeduid,hetwelk geschiedt met den naam van het achip en van den schipper. Het kan echter zijn bij eene buitenlandsche bevrachting dat de assuradeur aan die beide namen niets heeft, dat hij dronning margretha en jensras- MUS8EN nimmer heeft hooren noemen; in dat geval is het hem nuttig te weten , welk soort van vaartuig het is , en daarom heeft de wetgever ook die vermelding eens vooral voorgeschreven. Zelfs moet uitgedriikt wor- den, of het schip al of niet is, gelijk het pleeg te heeten: een vuren blaas, en wanneer men dat niet weet dan hier van de verklaring, waarin onze wet- gever wat verder gegaan is, dan het vroegere Hol- landsche regt; zie van der keessel, T/ies, 717. Wat den schipper betreft , ook diens naam behoort tot de beschrijving. Doch weggelaten rijnde kan men niet zeggen, dat dit verzwijgen de assurantie benadeelt, mits het schip maar genoegzaam is uit- geduid. Wanneer echter (he naam uitgedrnkt is, 62 ART. 592. POLIS VAN ZEE-VERZEKERING. en naderhand een ander over het schip wordt ge- steld, is de gemeene leer, dat dit aau den verze- kerde kan worden tegengeworpen. Zoo leeren boulat- PATY, 111. p. 325 en BfENNO-POHLS , ^ 582, p. 191, ook p. 209 en volg. , ongetwijfeld op grond van den regel bij ons in art. 251 uitgedrukt. Indien dit op zich zelf aannemelijk is, moet men bij ons en in Frankrijk toch zeggen , dat die leer niet strookt met art 638; wel is daarbij verboden verandering van reis, koers en schip, maar niet verandering van schip- per. De schelmerij van den schipper blijft in Frank- rijk in den regel in alle gevallen, en bij ons in veel gevallen, ten laste van den verzekerde; hij moet zich dan toch ook van dien schipper kunnen ont- doen, en wel zonder zijne assurantie te verUezen. Dit zoo zijnde, acht ik, dat de schipper, zonder nadeel voor de verzekering, kan veranderd worden in de volgende drie gevallen : 1^ wanneer hij in de Polis niet genoemd staat; 2°. wanneer hij in de Polis slechts alternatief genoemd staat: schipper jens KA8MU88EN of een a7ider; 3°. wanneer hij wel een- voudiglijk genoemd staat, uit nood. In alle anderc gevallen mag de schipper niet veranderd worden, en waar hij veranderd wordt moet zulks den v^riQ- keraar worden aangeduid; art. 251 en 654. 