VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Redevoering uitgefproken in de gewoonlyke Vergaderinge van de Koninglyke Academie der Weetenfchappen van Pruisfen, Uit bet Fransch vertaald. Te Zelt, by J. H. Schneider 1770. In groot oĉtavo 23 bladzyden. i E hoofdzaeklyke inhoud dezer Redenvoeringe is ene aenfpooring der Zedeleeraaren, om een ernftig ge- bruik te maken van de Eigenliefde, als de fterkfte drang- rede ter Deugdsbetrachtinge. De Autheur wil, dat men ` den menfchen ten duidelykíte onder 't oog zal brengen 3 ‚> hoe'thun waar belang is, goede burgers, goede vaders , goede vrienden , in een woord bezitters aller zedelyke deugden te zyn ; dat 's menfchen waar geluk beftaat in eene gerustheid der ziele, gevestigd op het vergenoegen van ons zelven , op het geen ons het geweeten toeftaat omtrent onze daaden goed te keuren, en in zo verre wy ons geene verwyten te doen hebben: en dat er geen ander geluk is dan deze gerustheid der ziele; weshalve het Ei- genbelang een ieder moet noodzaaken na zulk een dierbaar oed aanzoek te doen: en de driften , wanneer zy het ont- foeren, te temmen”. Ene leerwyze van die natuur komt Hh 5 hem . 479 SREDENVOERIN G. bem Krachtiger voor dan enige andere ; en hy vleit zich met het ftrelende denkbeeld , van een heilzamen invloed op het Menschdom; ja dat het gemakkelyk zal zyn ,, een Mensch, hier door bewoogen, om een leeven te leiden, dat hy overeenkomftig met de zedeleer des Evangeliums bevindt, te doen befluiten om voor de liefde tot Gad te doen , het geen hy reeds voor de liefde tot zich zelven verricht; en dus, gelyk de Godsgeleerden fpreeken, hei- deníche deugden in geheiligde deugden van ’t Christen- dom te veranderen”, ~~ Onze Redenaer ftelt deze denk- beelden, als Wysgeer, gelyk hy befchouwd wil zyn, in een vry goed daglicht, Dan "t komt ons vreemd voor, dat hy deze Leerwyze voordraegt , als ware dezelve, zo niet volftrekt „ten minfte byna geheel nieuw 5 daer ondertusíchen het verband tusíchen Deugd en Geluk , en?t onnadenkelyk groot aenbelang dat de Mensch heeft in ’t genot ener ge- ruste zielsgefteldheid, buiten welke hy niet gelukkig. kan zyn , door een aental van Zedefchriften reeds zo menig- vuldig is aeggedrongen. lets dat onder de Christenen te meer gefchied , nademael deze drangreden zeer wel ftrookt met de allerfterkfte drangreden , in "t Eugngelie afgeleid van Gods liefde jn J. Christus , en de daer in voorgeftelde kundigheden van een leven na dit leven 3 die gezamenlyk met kracht werken , om den Mensch te doen zien, dat het, terwyl de dankbaerheid hem noopt, tevens zyn belang is deugdzaem te leven. Dan ook hier van fchynt onze Rede- naer niet recht kundig te zen: dewyl hy zich denkbeelden vormt van de Euangelieleer, die hier en daer by fommige meníchen plaets mogen hebben, maer die het Euangelie zelve hem nooit aen de hand heeft gegeven. "Er fchynt in - dit Stukje ene opzetlyke onkundigheid en verwarring van denkbeelden door te ftralen , die den luister van °t voorge- ftelde hoofddoelwit niet weinig bezwalkep. RAADGEEVING AAN PREDIKANTEN. 4?1 Heilzame Raadgeving voor de Geleerden in ^t gemeen, en, in. xonderbéid voor de Predikanten, Proponenten en alle andere - Godgeleerden en Openbare Sprekers; om voor, in en na de waarneming banner Ampten , op bunne Gezondbeid beboorlyk "ech te geven, en dezeloe te bevorderen; door den SCHRYVER - van den ARTZ.. Uit bet Hoogduitsch vertaald, en met een Aanbangzel van verfcbeiden nuttige Voorfcbriften van Huis. ` middelen in velerlei Gevallen, voor die ten platten Lande -woonen , vermeerderd. Te Utr. by G. v. d. Brut, Jansz, 1720. Groot Octavo , 184 bladzyden. E Heer UNZER „door zynen vertaalden Artz, óok b: onze Vaderlauders bekend geworden zynde, is uit her gangenaame , behaaglyke en nutte van dit Werk een vry algemeene begeerte ontílaan om ook andere zyner Schriften te mogen leezen zen "t heeft nan geene Vertaalers of Drukkers ontbroken om deeze zugt te voldoen; gelyk men reeds andere Werken vah Hem onder onze Lands- fgnooren verfpreid vindt, en dit, waar van wy nu den 'itel gemeld hebben, hier van een versch blyk is. Waar- (clryniyk zal men ook hier mede voortgaan , zo lang de Heer UNZER aanhoudt met fchryven , en zyn vertaalde Werken gemoegzaamen aftrek hebben. .Men kan niet verwagten dar A het gene in dit voorkomt nieuw zal wezen, ook bekent de Schryver in het Voorberigt, dat 'er, voor het zyne „andere Werken van gelyke natuure het licht zien, er in welken in de daad veele regelen gevonden worden, wel» ken hier worden voorgehouden; doch hy-zegt een andere orde gehouden „en zyne befchouwingen énkel tot de vere fcheide Ámpts-verrigtingen der Predikanten bepaald té heb» ben sen het zyne hier in van voorgaande! dende te zyn, De Vertaaler zegt in het den Schryver ‚dat hy in het Aanhángzel v fcheide Huismiddelen heeft opgegeeven „ kleine Huis-Apotlieek te verftrekken; doct gedaan te hebben; immers men vindt or vry groote inlasfchingen tusfchen twee te flooten, welken uit zyne pen fchynen geh Dit zo zy&de was het billyk geweest hier ge melding te maaken, en den Leezer te | hy de woorden van den Schtyver of ván d zich-heeft, en zyńe vryheid hier in gebru' "Om tet het Werk- zelf. wat nader te k - b i e- 473 RAADGEEVING bevat in verfcheide Afdeelingen , aanmerkingen en raadgee- vingen, naar de omftandigheden ‘waar in de Schryver de Predikanten befchouwt; en eerst van de Levenswyze op de Studeerkamer , befchryvende de hoedanigheden welken dezelve behoort te hebben ; dat men er geene koolen, welken damp van zich geeven op moet hebben en houden; wat omtrent het licht van den dag en den nagt moet waar- genomen worden; de fchaadelykheid van by nagt te ftu- deeren; en ftaande te ftudeeren , om dat er het lichaam te veel door vermoeid wordt; eindelyk hoe men de ftudeer- kamet maatig moet verwarmen. Hier wordt ook bygevoegd welke fpyzen Predikanten onder het ftudeeren behooren te gebruiken 3 welke drank , wanneer wyn of brandewyn. en vindt hier regelen om het memorizeeren gemaklyk te maaken, waar by nog de zeven Gezondsheids Regelen van HOFFMAN gevoegd worden. Onder het doen of uitfpreeken der Predikaatfiën geeft de Schryver aanmerkingen over de maatiging der ftemme, en de ongemakken welken uit al te fterke verheffing kune nen ontítaan. Staande te preeken maakt ook groote vere moeijing , gelyk ftaande te ftudeeren , waar by nog ver- tnoeidheid en verhitting van het fpreeken komt, en de vit- waasfeming van een groot getal menfíchen, zyne toehoor* ders; waarom de Auteur het dienftig oordeelt eenige ven- fteren van de kerk , des zomers, en ook wel des winters, te doen openzetten. Wordt een Predikant op den Kantel door zwymeling of draaijing van hoofd overvallen , hy raadt eenige middelen tegen de Kramp en tot verfterking te ebruiken. Het menigvuldig fnuiven oordeelt hy de ftem chor te kunnen maaken en te bederven. Zeer bezweet zynde na de gedaane Preeke moet de Predikant zich , doch met alle voorzichtigheid, verfchoonen. Wegens vermoeide heid mag hy een half of heel uur flaapen ; doch niet aan- fonds wederom gaan letterblokken of terftond maaltyd ouden.. In de derde Afdeeling wordt gefproken. Over de nodige zorge der Predikanten voor hunne gezondheid in den Biegte ftoel. Doch om dat dit onder ons geen plaats heeft , zul- len we hier op niet ftil(taan. Vervolgens wendt zich de Auteur tot het gene Predikan- ten by het bezoeken van Zieken moeten in acht neemen. Hy raadt hun hunne komfte aan het huis van den Zieken vooraf bekend te laaten maaken , op dat men het vertrek, waar in de Lyder geplaatst is, wat kan reinigen of met | eci- AAN PREDIKANTEN. 473. tenigen wierook berooken. By het inkomen mag de Pre. dikant wat Myrrhe of iet anders in den mond fteeken , om zich voor befmetting te hoeden. Na het gedaane bezoek, zo hy den Zieken zyne hand heeft moeten geeven , moet hy zyne handen wasíchen, en zo hy denkt dat door het neder- flokken van het fpeekzel iet befmetlyks in 't lichaam mogt eraakt wezen, kan hy een pyp Tabak rooken. Hier b preekt de Schryver ook hoe tederhartige Predikanten zic zullen gedraagen by Lyders, aan welken zwaare en pyn- lyke Operatien moeten gedaan worden : doch dit onderzoek komt ons voor nutteloos te wezen , om dat geen Predikant by het doen van zodanig eene Operatie behoeft tegenwoor- dig te zyn, Gasthuis-Veld- en Leger-Predikanten worden onder de voorgaande betrokken , en hun gelyke voorzorge aangeraaden , ten zyze zo fterk, gezond en gehartigd mog- ten zyn van dit voor hen onnodig te achten. > ` Het bezoeken van Zieken is dan gevaarlykst wanneer *er befmetlyke Ziekten, en inzonderheid de Pest omgaat; waarom de Schryver hier toe een byzondere Afdeeling gefchikt heeft. Om zich voor de eerstgemelde te hoeden wordt geraaden zyn fpeekzel , als men by zodanige Zieken is, niet door te flikken, en om het zelve te meer te ont- lasten , wat Mastix , Pimpinel-wortel of iet dergelvks te kaauwen ; en als men denkt iet gevat te hebben moeten geneesmiddelen , waar toe hier eenige aanleiding wordt gegeeven, te hulp genomen worden. Nog grooter moet alle voorzorge zyn als de Pest regeert. Hier by wordt het middel opgegeeven onder den naam van Vinaigre de quatre Voleurs bekend, om den mond mede te fpoelen, Ter een lepelvol van door te zwelgen, in de neusgaten op te trek- ` ken, de flaapen van het hoofd en de lendenen mede te firyken. ` | | . Voorts is de zesde Afdeeling gerigt tot raadgeevingen onder het bezoek der Stervenden of Zieltoogenden. De Schryver de weekhartigheid en fchrik voor den dood der. Predikanten in aanmerking neemende , fpreekt hier in meer zedekundig dan geneeskundig, en gebruikt redeneeringen hoedanigen men van een Predikant aan eenen zyner Ampte genooten, of aan een jong Predikant, als minder hier ia ‘ervaaren , zou verwagten. Hy geeft echter nog eenige geneésmiddelen aan de hand als de fchrik wat diep gevat ` mogt hebben. | ' Nog wordt van het volgen der Lyk(taatfién, de Lyke preeken en het bywoonen der Lyk-maaltyden door Predíe "2 . are 474 . vw, DE LOOS kanten iet gezegd, 't welk op de gewoonten ir ons Land weinig betrekking heeft; en het Werk beflooten met een groot getal Voorfchriften van geneesmiddelen en aanwy- zing van het gebruik. Dit Werk voor Predikanten gefchreeven zynde , moeten zy het leezen , en zy zullen er wel iet in vinden , waar van zy eer nuttig gebruik kunnen maaken, Scheikundige Verbandeling over verfcheidene , zo gewone als ongewone Vochten, waar mede men Letters maken kan; of over eenige Symbatbetifche Inkten, Benevens eene V'erbari: deling over den Pyropborus of Vuurdrager , en deszelfs Kor- tere Bereiding. Door wILLEM DE Loos , Medicine Doctor en Chymist te Rott. Te Rott. by A. Bothal 1770, Otfavo 150 bladzyden. E Natuurkunde op wiskundige gronden gevestigd leert ons veele eigenfchappen dër licltaamen kenner, welken wy zonder behulp van dezelve niet zouden beñere ken, fchoon Zy zich voornaamelyk alleen tot het vitwér- dige der lichaamen bepaalt. De Scheikunde , welke ‘ook tot het inwendige der lichaamen indringt, de. groffte za- menftellende deelen van elkander fcheidt , met andere lichaamen zamenvoegt , en wederom vaueenfcheidt, levert een menigte van verfchynzelen op , waar voor men ver- baasd moet ftaan , en in geenen derzelver, op de bloote aanfchou wing , zou hebben konnen verwagten. Wy behoe- ven , om dit te ftaaven , geene voorbeelden uit eene menigte van Schryvers welken voor handen zyr aan te haaten , het Werkje welk wy nu voor ons hebben inziende , zal ons dit overtuiglyk doen bevinden. Het zelve beftaat, of is zynéri oorfprong , volgens het zeggen van den Schryver , ver- fchuldigd aan eenige lezingen in een Scheikundig Gezel- fchap gedaan , en hy was niet van voornemen dezelven door den druk gemeen te maaken, liet zich echter door eenigen zyner vrienden, en wel inzonderheid die Leden van het Gezelfchap zynde, zyne lezing gehoord, en zyne bewerking der proeven gezien hadden, hier toe overhad- len. Te meer, om dat men de Sympatbetifcbe en andere Inkten nergens by malkander verzameld of volkomelyk be- fchreeven vindt. Hy zegt alle proeven van de foorten det Inkten, welken hy uit natuur-en fchei-kundige Schryvers ontleend heeft , voor derzelver befchryving in "t werk ge- fteld, ° SCHEIKUNDIGE VERHANDELING. 475 fteld , en door dikwils herhaald onderzoek: ook eenige nieuwe Inkten gevonden te hebben, welken hy, zonder opnoeming , aan het oordeel zyner Lezeren overgeeft. Be- halven eenige foorten van Sympatbetifcbe Inkten, heeft de Heer pe Loos hier by gevoegd, eenige ontdekte fehei- en natuur-kugdige Vermaaklykheden , alle fteunende op de gronden van ontbindingen, betrekkingen en uitftootingen welken de lichaamen op elkanderen hebben. | De Inhoud en Verdeeling van het Werk wordt van den Schryver zelve dus opgegeven. an Ik heb deze myne Verhandeling in de vier navolgende Hoofdftukken verdeeld. Het eerfte Hoofd(tuk handelt over. den gewonen zwarten fchryf-inkt3 en vermits deszelfs kleur door de galnoten en het groene vitriool veroorzaakt wordt, heb Ik daar in eene korte befchryving dier twee ligehamen ingevlocbten. Het tweede Hoofdíluk handelt over de Sympatbetifcbe Inkten. Het derde Hoofdftuk vervat eenige Scheikundige Vermakelykheden, alle ftennende op de gronden van (ommige Sympatbesifche Inkten, Het vierde Hoofdítuk vervat in zich de Bereiding van de Vochten , als ook eenige waarnemingen, die men, in het gebruik der Sympatbetifche Inkten , in acht moet nemen. Eindelyk heb Ik achter deze gemelde ftukken geplaetst eene. Verkrandex ling over den Pyropberus of P'uurdrager, waar in Ik eene kortere manier om denzelven te bereiden mededeele ”, | . Het Werk geen doorgaanden zamenhang hebbende, kune nen wy niet anders dan eenige ftaaltjes uit een of adder Hoofdituk opgeeven, om onze Lezers te doen zien, dat het met nut, vermaak , en niet zelden met groote verwon« dering. ka: doorblnderd worden. Wegens het algemeen aanbelang zullen wy eerst verkiezen de befchryving van emeenen Inkt welken de Heer Dg Loos bevonden heeft, de allerbeste te wezen. » Neem Galnoten to oncer , Gemeene Rbabarber of Gras naetfèbellen i loot, Gekookt water 2 pinten. Wynazyn x pint. .- . se Stoot de galnoten en de rhabarber of de granaatfchel. - len tot een grof poeder. Doe deze twee inmengzels im eene. groote fles of aerden kruik , welke vyf pinten nafs houden kan. Giet den azyn boven op het water , en: laat de kruik, wel gefloten, drie of vier dageri zeer warm Daer trekken , niet vergetende dezelve dattelyksch twee of drie- malen om te fchudden. Neem vervolgens . ^ … hd an Ge- 476 * W. DE LOOS ° , Gemeene Vitriool 4 oncen. ,, Laat het wederom als voren nog twee dagen trekker, en doe daer dan by an Fyngeftootene arabijche gom 6 oncen. Zeer witte Juiker I once. ae Laat het dan twee dagen op eene warme plaets ftaen trekken, zonder het gedurige omfchudden van de fles of kruik te verzuimen: waer na het vocht bekwaem is om tot het gebruik bewaerd te worden", Wat ieder deezer inmengzels toebrengt om dusdanigen Inkt te doen voortkomen, wordt door de ondervinding eu naar ícheikundige regelen verklaard. ‚ Uit het Hoofdftuk van de Sympathetifche Inkten diene dit volgende: ,, Schryf op een ftukje wit papier, of hael met een penfeel eenige willekeurige trekken met loot-azyn op het zelve. Laet vervolgens het gefchrevene of getee- kende droogen , doch buiten de Zon en zonder vuur: want anders droogt het zelve met vlekken, en men kan, wan- ‚ neer men het papier tegen den dag of de zon houdt, de letters of het geteekende duidelyk zien, Vervolgens legt men dit papier, waar op de nu verdwenen of onzigtbaare letters zyn , op het voorfte blad van een klein boekje , ter dikte van 100 of 200 bladeren, en op het laetfte blad van het zelve een papier van dezelfde grootte, beftreken met het aftrekzel van kalk en auripigment. Wanneer men nu dit boekje toefluit, zullen , na verloop van drie of vier mi- nuten, de gefchrevene en te voren onzigtbare letters vol- komen te vooríchyn komen. an Wanneer men deze proef fchielyk en voor het oog doen wil, houde men bet papier, waarop de letters met loot-azyn gefchreeven ftaen, over den kokenden waesfem van het aftrekzel van kalk en auripigment , °t welk men ten dien einde in een kleen potje , op een kleen kooltje , te koken gezet heeft ". | Onder de Scheikundige Vermaaklykheder vindt men ook deeze: Om verfcheidene gekleurde letters, met een ongekleurd Vocht, van kleur te doen veranderen. Schryf , by voorbeeldt D op een dik papier een regel methetaftrekzel van rhabarber. Deze letters zullen geel zyn. Deletters van den tweeden re-- gel, met het aftrekzel van roode rozen gefchreven a zullen eene roodekleur opleveren. Eindelyk zal de derde regel , gefchre- ven met het koper, in fterk water ontbonden , groen wezen. Wanneer deze drieërlei gekleurde letters droog zyn, bee . ftrykt SCHEIKUNDIGE VERHANDELING; vil ftrykt men dezelven met een penfeel gedoopt in den vlug« gen geest van fal ammoniat, De eeríte gele letters, met het aftrekzel van rhabarber gefchreven, zullen ip rood verane deren. De tweede regel , die rood was, zal groen worden s en de derde, waar van de letters groen waren , zal hemels- blaeuw opkomen” Nog dient op deeze proeve: vm Neem deze letters, door den vluggen fal ammo geest veranderd, laet het papier droogen, en beftryk het zelve met een acidum of zuur in een fchoon penfeel ; gy zult de roode letters weder geel , de groene rood, en de blaeuwe groen doen worden”. In het vierde Hoofd(tuk worden eenige Waarneemingen en Bereidingen, betrekking hebbende tot de Sympatbetijcbe Inkten, opgegeeven, als: van Koningswater, Goud in Koa ningswater ontbonden , Zilver in [ierk water , of liever in fatpeter geest , ontbonden , Tin in Koningswater ontbonden , enz. En eindelyk volgt de Verhandeling over den Pyro- pborus of Vuurdraager , een zonderling voortbrengzel der Scheikonst, *t welk door toelaating aan de vrye lugt alleen ip vuur uitbreekt. Hier van worden de eerfte vinding en de verfchillende bereidingen , en de beste welke de Schry- ver volgt, voorgehouden. Dan deeze dingen , benevens de fcheikundige verklaaringen der voorgemelde verwondere lyke verfchynzelen , moeten in het Werk zelf geleezen worden; en de nieuwsgierigheid zal zich op een aangenaa- me wyze voldaan vinden, JOANN. BERNH. HULLESHEIM, Med. Dot, Ejusd. Facult; : in Gympaf. Acad. Lingenf. Prof. Publ. Ord, & Comit. Phyfici, Gemellarum Infantum a&dominibus connatarum Hise toria. Cum Animadverfsonibus tbeor. &$ prat. Gë adjunGia de duobus Monftris Appendice „nec non Morbi rarisfimi His- Befchryving der geboorte van twee Kinderen met de buiken aan malkander vastgegroeid „met een Aanbangzel van twee Wan- fcbepzels , en een Verbaal van een zeer zeldzaame Ziekte. Door j. B. HULLESHEIM. Te Zwolle, by S. Clement 1770. Octavo, 28 bladzyden, ' | ME vindt hier in. eene Afbeelding en korte befchrye - ving van twee kinderen welker buiken aaneengee groeid waren , van het zwaartswyze uitfteekzel van het. IV. DEEL, N. LETT. NO. Ile li Borst- 328 Je B. HUELESHEIM DE GEM. INFANT. Borstbeen tot aan den Navel, en vry ver in de breedte. Zy hadden maar eenen gemeenen Navel, waren leevende eg welgefteld gebooren , en zoogen elk eene borst van de moeder. Zy leefden tot den vyftienden dag, wanneer het een, en het ander vier en twintig uuren hier na, ftorf. In- wendige befchouwing der doode lichaamen werdt niet toe» aan. En het Aanhangzel wordt gefproken van twee monftess, waar van het eene met een Paards-hoofd „en het ander met een deel verkensborftels op het voorhoofd , en tot op de oogen afhangende geboorep werdt., De Schryver ftelt de borzaak hier van de inbeeldings-kragt van beider moeders. ` In het Verhaal van de zeer Zeldzaame ziekte is dit bye zonder, dat de Lyderes gedeelten van genome fpyzen en winden fomtyds door den Waterweg of de Scheede loosde, Het Werkje is van geen groot aanbelang , en klein, waar- óm het met weinig moeite geleezen kan worden, Befcbryving van een zeer fraaiën , zeldzaamen , of misfcbien gebeel onbekenden Amerikaanfcben Lang fraartigen Ys-vogel y aan den welken men twee voor-en twee agtervingers ontmoet. ` Herwaarts gebragt uit de Holland/cbe Volkplanting , de Berbice; en bewaard wordende in bet Mufeum van ZYNE ` DOORLUCHTIGSTE HOOGHEID DEN HEERE PRINSE VAN ORANJE EN NASSAUW , ERFSTADHOUDER Enz. Enz. der Wereenigde Nederlanden enz. enz. enz. Befchreeven en uit- egeeven door A. VOSMAER, Directeur der Vorftelyke Astur. en Kunst - Kabinetten, Lid der Keizeslyke Akar, - demië, en Korrespondent der Koninglyke Akademie der ‚Weetenfchappen van Parys. Te Amfterdam „by P. Meijer, ' 3768. Gr. Quarto. l It Werk, zo bevorderlyk voor de kennisfe der Na- tuurlyke Historie, 2 toe de uitmuntende Verza meling van zyn chti id gelegenheid vera D van tyd te tyd by kie Kleine Stukjes uitgegee- ven en vervolgd wordende, is hier doór by:veelen bekend: ook hebben-wy "er in onge Letter - Oefeningen voor. deezer reeds van gewaagd. Het gewigt cn.de aangelegenheid det zaaken , voor weetgierigen. aangaande de Werken der Na- tüure, vereischt billyk eenige nieuwe melding van laater. uitgekomene Deeltjes te laaten volgen. Wy zuilen trag- ten berigt te geeven van de-Defchryvingen eeniger Dieren, T"... n ^ a a rM ` s. in i A. VOSMAER MÁ'TTUURLYKE HISTORIE. 479 fh verfcheide Stukjes voorkoomende, zonder ons telkens kan de herhaaling van den Titel te binden; en beginnen met den /imerikaan/cben twee voor-en twee apter - vingers ‘bebbênde Lang ftaartigen: Ys- vogel. | ' In de Natuurlyke Historie van deezen Vogel toont de Heer vosMAER , dat de Schryvers verfthillen in de optel- ling van voor-en achter-klaauwen, het welk- hy oordeelt te ontítaan om dat ‘er uitlandfche Ys-vogeltjes zyn met twee voor-en eenen achter-vingef , en Amerikaanfchen met twee voor, en twee achter-vingers, De kenmerken van het geflacht , waar van hier | wordt , zyn, volgens den Schryver, deezen: ,, Het hoofd is groot in evenredigheid van het lichaam, de hals- kort, „de bek lang , breed , aan °t grondbeginzel meest regt en puntig uitlopende, doch fomwyl, gelyk in deezen, wel wat neergeboogen 5 van boven, daksgewys, of gelyk een omgekeerde A. De voeten zyn kort, en tot over de dyen en knién in de veeren verborgen. De klaauwen zyn langs en altoos, voor al de buitenften, Ct geen het beste kene merk van dic geflacht oplevert), twee of drie leeden ver aan elkander vastgegroeid, zo dat de voetzool zich aldaar breed en plat vertoond. In de Befchryving van het zelve zegt hy: „ De grootte van deezen Ys.vogel komt, na genoeg, aan die van onze gemeene, hier te Land vallende, foort, eer kleinder dan grooter. De bek, uit den hoek der kaak gemeeten, is een en vyf agtíte duim lang. De gedaante is, zo wel boven als van onderen , zeer fcharp, daksgewys , of gelyk als deeze (<>) twee tegens een gelegde letters V, en loopt uit in een regten en fcharpen punt. De Neusgaten zyn ovaal rond, en fchynen my (zoo ver Ik uit dit gedroogd en op, evuld voorwerp zien kan) ruim halverwegen met een dun f buins neerloopend vliesje bedekt. Zy ftaan digt by de voorhoofds-veeren, en zyn aldaar met drie fyne, zwarte, vooruitftaande, lange borftel-hairtjes gewaapend, Aan den hoek van het oog voorby den bek, ftaan meede vyf op een rei geplaatite leider orítelhairtjes ”. Voorts wordt de kleur der veeren, op de byzondere deelen van deezen Vogel ‚gemeld , welken by de verfchei- denheid een meerdere fchoonheid hebben dan door de ge kleurde Afbeelding heeft konnen vertoond worden. De af hangende rug- veertjes maaken een klein bewys van een rt. , . » De beenen zyn kort, met tot by den klaauw neerhar pende veeren bedekt, en met de klaauwen zwartachtig van leur, De klaauwen zyn hier meede voor en agter twee; de buitenfte voor-en agter-klaauwen zyn zeer lang, de naar binnen (taanden , in evenredigheid veel korter , en meer an i: -æ "HATUURLYKR HISTORIE, 2 abt. dan halverwege aan den anderen vastgegroeid, zoo dat de voetzool zig hier ook breed en plat vertoond, De twee: agter-klaauwen zyn los, De nagels zyn redelyk lang, ter zyde plat, krom, zwart en fcharp ”. Van den Amerikaanfchen Lyster ‚genaamd Quereiva merkt de Schryver, in het Stukje bier voor gefchikt, aan, hoe verfchillende deeze Vogel , fchoon maar ddor weinigen, afgebeeld en befchreeven is. Vervolgens zegt hy: De over, eenkomftige kenmerken , welken wy in deeze Vogelen-met de Lysters vinden , naamelyk de grootheid , de gedaante - van het lyf, de bek, (die genocgzaam als die der Lysters, het omgeboogen puntje heeft) de ftaart, de voeten, doet hem deezen Vogel, op het eeríte aanfchouwen , een Lyse ter noemen. Dees Vogel gedroogd in het Vorftelyk Kabinet gekomen zvnde , hebben deszelfs natuurlyke eigenfchappen niet konnen nagegaan, en ‘er alleen de volgende befchryving van gegeeven worden. . E m grootte van deezen Vogel is overeenkoménde met dieh Lyster, welke onder de benaaming van Krams-Voget bekend is. De Bek is zwart, het puntje van den bovenften eventjes over den onderften als omgeboogen, De Neusga-. ten half ovaal buiten de voorhoofds.weeren uitfíteekende. Dc veeren van het Hoofd , den Hals en den Rug zyn fchoon licht blaauw , met zwart gemengd. De flag. veeren der Vleugels zyn zwart, gelyk mede de fchoften der Vleugels, - . doch wat laager vertoonen zich ook eenige blaauwe veer- tjes. De Staart- veeren zyn mede zwart. De Keel is van onder den Bek tot op de Borst fchoon purperachtig rood, De geheele Borst en Buik, tot aan den Staart, zyn fehoomn Jichtblaauw. Dicht by de beenen en by den Aars vertoonen zich alleen een enkeld purpetachtig rood en zwart véertje. De Beenen, en de Klaauwen, die van vooren drie en ach- ter een zyn, zyn zwart, gelyk mede de kromme platache tige Nagels”, ` De .4merikaan/cbe Rotsbaan , waar van in een ander Stuke je gefproken wordt, is ook nog te weinig aangaande zyn natuurlyke eigenfchappen bekend, om "er een behoorlyk denkbeeld van op te maaken. . De vergelyking van deezen met den waaren Hop-vogel is gebreklyk, om dat in-deeze beiden geen andere gvereenkomst is, dan alleen dat zy elk een fraaije opftaande kuif hebben, nogtans in den Rotshaan van deeze befchryving zeer verfchillende van die van den Hop. De naam van Cog -dé- Roche, wordt hem , volgens li 3 BRIS« A. A. VOSMARR MNAZUWRLYEE HISTORIE. BRISSON » alleen gegeeven om dat hy zich op de Rode. o t. » Volgens de gefteldheid van den bek”, zegt de Heer Hits a zoude ik oordeelen dat h cen Vogel is, die weeke graanen of zaaden en dergelyke dingen tat voedzel neemt, of anderzina van gekorvene dieren leek. Bet ftelzel der klaauwen , naby die van den Ys-vogel koe mende, fchynt met dit gevoelen ook wel overeen te ftem- men. Dezelve is my voor een Surinaamfchen Vogel vere kogt ee zeer waarfchynlyk laat hy zich door geheel Guias vinden ’’. Deeze Vogel wordt voorts dus befchreeven 3 ,, Hy is een weinig kleinder dan de gemeene Duif, De Bek is lichte geel, kort, ter zyden plat , boven rond en naar het einde at krom nederdaalende; het onder kaakbeen wordt door bet bovenfte ingeflooten. De Neusgaten fchynen my ovaal en groot, en {taan in dic voorwerp, 't geen zeer wel is ope gezet, onder de voor-veeren van de Kuif verborgen". Het meeste gevederte , ook de Kuif- veeren worden gezegd oranje-kleurig te wezen. In de Vleugels zyn de onderíte groote flag-veeren vaal-zwart, hebbende omtrent het mid- n een groote witte vlak. —— De mindere flag - veeren zyn mede vaal-zwart, doch aan de buiten kant oranje-kleu- rig, en aan de einden vuil wit, met een oranje - kleurigen weeríchyn. ——- De wezenlyke ftaart- veeren , die redelyk kort zyn, zyn mede vaal-zwart, Aan hup einde, daar zy zich als regt afgefneeden doen zien, zyn zy verflaauwend erapje-kleurig, De Deenen gyn niet lang en licht geel. De eranje- kleurige Buik- veeren hangen in dit voorwerp tot over de Hielen. De Klaauwen zyn van voren drie, achter een, en met platte geele en vry groote kromme Nagels gewapend, en volgens den Heer BRISSON, de middenfte van de drie voorfte vingers tot aan het derde lid met den buitenften vereenigd , en met den binnenften tot aan het eerfte lid, 't welk in dit gedroogd voorwerp niet heeft konnen onderzogt worden. De ferlyke Afbeeldingen ver- meerderen de waarde van deeze Werkjes. Wy zullen in een volgend Stukje onzer Letteroefeningen van eenige andere Dieren uit de naauwkeurige Befchryvin gen vaa den Heer vosMAER verlag doen. - DE ARTZ OF GENEESHEER. 483 De Artz of Geneesheer in aangenaam SpeGatoriaale Vertot gen. Zesde Deel, Berfle Stuk. Te Amfi, by K. van Con- -gerlo 1770. ` N het tegenwoordig Stuk van dit alom bekende Werk worden de volgende Vertoogen gevonden, Het CCXI. Middelen om de gronde Vogten voor alle onzuiuerbeid te bes waaren , zonder bet gebruik van eigenlyk genaamde Bloedzui- 494 ‘DE ARTZ oan Wynpuisten te geneezen. CCXXXIX. Berigt van eene Spreekende Macbine in navolging van den Andros van Al bertus Magnus, M W y zullen hier op nog, tot een voorbeeld der Behan- deling, laaten volgen hec gene in. het CCXX Vite Vertoog by wyze van een Brief, over den invloed der Uitwaasfe- mingen op het Zedelyk Karakter der Menfchen voorgefteld wordt. sn Myn Heer! . y » Men leert altyd wat uit uw T ydfchrift, Inzonderheid heb ik zeer veel ligt gekreegen uit Uw CCHI Vertoog , welk my, naar ik geloove, nog zo ver zal brengen, dat ik zelve cen nieuw faamenftel zal uitvinden. Gy verhaaldet daar, hoe ons geheele Lighaam befta uit kleine buisjes , waar in vloeibaare ftoffen zig overal heen bewcegen, en in % volgende Vertoog bewyst Gy zelfs, dat deze buisjes ook op het: Vel openingen hebben, waar door zy uit de lugt die ons omringt, veelerhande dampen aantrekken, en naar allé deelen en Ingewanden des Lighaams brengen. Hier uit heb ik mu'begreepen , hoe het koome , dat de zeden en karakters der Meníchen zig regelen en veranderen , naat die foort van dampen, waar in zy meest leeven. Want vere mits deze dampen in de kunftige fpons onzes Lighaams , gelyk gyze noemt , overal naar toe gevoerd worden , zo moeten 'er ook, noodwendig, veele koomen in die kleine Vaatjes, welke de Levensgeesten voortbrengen; en dat de edagten der Menfchen van deze Geesten afhangen, is eene afgedaane zaak, Wy weeten, dat de meeste Lieden by nat en nevelagtig weder kwaalyk te fpreeken, dtoef- geestig en ongefchikt zyn om te denken. Bic komt van de nevelagtige dampen, die door de Huid náar de Hersfenen aan. Wy weeten, dat Lieden, welken in gemoedsneigin- gen zeer verfchillen, verdrietig en vyandlyk worden, als zy malkander in een gezelfchap ontmoeten. Dit komt van de uitwaasfemingen hunner Lighaamen, welke niet met -~ malkander vermengd kunnen worden , zonder oproer en sting te verwekken. Het is eene bekende zaak, dat de Lieden die Verkens mesten , nooit fyn leeren denken, en dat Ter onder duizenden niet dén Digter nog fchoone Geest is. Dit kan men niet wel van iets anders afleiden, dan van de uitwaasfemingen der Verkens, welke Dieren men weet dat eenige antipathie tegen den goeden fmaak hebben. Men ziet dat de enkele tegenwoordigheid der Doctoren - > even Of? GENEESHEER, - $99 ven zo verfchillend op de Zieken werkt, als de Artzenyen;- *vermids er zommigen op nieuw moed door fcheppen en vrolyk worden, anderen tot vrees en wanhoop vervallen ; eenigen de Koorts krygen, anderen aan ’t purgeeren geraa- ken, enz. Deze werkingen doen gedeeltelyk de uitwaase femingen der Geneesheeren , waar door zy den Zieken hunne eigene vrees of hoop inboezemen, gedeeltelyk ook de dampen der Artzenyen, welke zy uit de Apotheeken mede brengen, Men weet, dat geen flaap zóeter is dan. die in de kerk. Dit komt van de uitwaasfeming der Lyken, die onder den grond dezer geheiligde plaatfe flaapen. Men zegt, dat van twee egtgenooten natuurlykerwyze , de heerschzugtigfte Man door den tyd leert gehoorzaamen, en de toegeevendíte Vrouw gebieden. Door dien naamlyk de uitwaasfemingen uit beide Lighaamen in malkander overe gaan y, worden de karakters der Perfoonen verwisfeld. eele Lieden kunnen nooit iets overdenken, voor dat eene pyp gerookt of een fnuifje genomen hebben. Dit doen de dampen van den Tabak, welke, gelyk alle be- . dwelmende Artzenyen , in kleine Dofis de Ziel opwekken. Wat dunkt U „Myn Heer, van zulk een Systema? Zoudt Gy niet denken, dat het wel Lief hebbers zal vinden? Als Gy ’t my raadt, zal ik het eerstdaags lagten adverteeren. Ik ben enz - | 7 ZEE Zedenkundige Proeven uit bet Engelsch van de Heeren OLIVIER . GOLDSMITH en Dr. SAMUEL JOHNSON. Met een Aanbang- Jel over de Zedelyke Opvoeding, Eerfte Deel. -Te Deventer, . by L. Leemhorst 1770. In oCtavo 210 bladzyden. | En twaelftal van Spectatoriale Vertoogen , die leerzame Lesfen behelzen, ter beftrydinge van vooroordeelen, ter berispinge van gebreken en ter befchavinge van goede zeden ; waer door ze ene plaets verdienen, naest andere foortgelyke bekende Speétatoriale Schriften van onze da- gen. Men heeft er aen gehecht ene foort van Verhandeling over de Zedelyke Opvoeding , of ene Schets van een Fransch Werk De l'Education Morale, te Amfterdam 1768 gedrukt;'t welk te Leid. by P. van der Eyken D. V'ygbonlangs jn 't Nederduitsch is uitgegeeven. Deze Schets behelst. op zich zelve ene zeer wel gefchikte handleiding , die met vrucht gelezen kan worden ; en de, Nederduitfche Lezer kan er is zu . Wig H? ZEDENKUNDIGE PROEVEN. uit afleiden, dat dic Werk van ene wezenlyke waerde, en daedlyk nuttig moet zyn, voor ieder verftandig Mensch, dien de opvoeding der Jeugd toevertrouwd is ; die begrypt, dar men in zulk een geval niet voldoet, met de Jeugd te voeden en te dekken, en in {taet te ftellen,om,gelyk men zegt, hun Fortuin in de Waereld te maken; maer dat het ser boven al op aenkomt,om het zyne aen te wenden , ten einde waerlyk Menfchen te vormen. — Om. nóg iets uit de Vertoogen zelven te berde te brengen, zullen wy ons bepalen tot een gedeelte des Gezichtes van ASEM , ftrek- kende om te doen zien, dat bet zedelyk kwaed onvermydelyk és in. de Schepping , en dat ene Waereld zonder ondeugd met de Godiyke Wysbeid zou firyüen, l ASEM , door een ondankbaer en onbarmhartig gedrag zyner Landsgeneoten , een gansch haetlyk denkbeeld van *t Menschdom opgevat hebbende, verfchool zich in ene eene zame kluis 5 hier fpeelden zyne gedachten fteeds op het affchuwlyke van 't Menschdom 4 welks ondeugden, zo 't hem toefcheen , cen gedurig verwyt ftrekten voor de Wysheid van den Goddelyken, Maaker ! „ Eene wereld van zedelyke regtheid behoorde „ dagt hem, het meester ftuk te zyn van een volmaakt zedelyk werkend weezen ^, ——. Ín zulk ene mymerende omftandigheid beving, hem ene verrukking van zinnen , geduurende welke hem het volgende gezicht ter zyner onderrichtinge werd voor- efteld. m tom 0 | 8 De Engel der overtuiginge , aen hem verfchenen, gee leidde hem in een waereld, die ALLA gefchapen had, op bet verzoek , en onder het opzicht van MAHOMETH , by gelegenheid, dat die Propheet ook eens zodanige twyfelin- en voedde, Dit Land, door menfchen zonder ondeugd Bewoond ‚ doorwandelende, ontmoette hy wel dra roof gedierte, dat op het zwakker aesde; en eerlang dat ook de menfchen dikwils moesten vluchten, om door *t gedierté piet mishandeld te worden. en ik zal u grootelyks verpligt zyn, dat gy my in het ge. zelichap van eenige wyzen van deze wereld brengen wilte daar is by my nauwelyks eenig vermaak te vergelyken by dat, 't welk ik in den omgang en gefprekken met verftans dige lieden fchep; daar is niets, daar ik zo verliefd op bea als deugd en wysheid, Wysheid hernam zyn onderregter , welk een-belagchelyk voorítel ! . Hier is geene wysheid , want er is geene gelegenheid voor degelve; waare wysheid . Js flegts eene beredeneerde kennis: ongér pligten , en be trekkingen ; maar vap wat gebruik zoude hier zulk eene wysbeid zyn? Elk ziet, zonder redeneering of onderzoek, met den eerften opílag, wat hy aan anderen veríchuldigd is , en wat hy billyker wyze van anderen te vorderen hebbe; Elk volbrengt uit eene ingefchapen neiging, zonder eigene lyken wil of tegenzin, wat betaamelyk is, en verwagt dat met eene volftrekte zekerheid van anderen. By aldien gy oor wysheid ydele nieuwsgierigheid, en nuttelooze bee Ípiegelingen verftaat, gelyk het vermaak dar van zyn’ eoríprong heeft in verwaandbeid , weelde of gierigheid, zo begrypt gy weder ligtelyk ‚dat deze menfchen ve deugde ` . | | zaam 483 ZEDENKUNDICE PROEVEN, gaam zyn, om naar zodanig eene wysheid te ftaan. Dit alles is goed, zeide asem , maar my dunkt ik bemerke hier eene eenzaamheid, eene neiging zelfs tot eene eenzaame en afgezonderde levenswys, welke onder alle de leden der Maatíchappy plaats heeft , daar fchynt geene faamenleevin onder hen; yder huisgezin fchynt zig van de'anderen a te trekken, en zig binnen zyne eigen muuren te bepaalen; geene vriendelyke verkeering, geene opbeurende of leer- zaame gefprekken ! Dat is inderdaad waar , antwoordde de ander ; hier i$ eigenlyk geene Maatfchappy, en "er kan eene wezen ; alle Maatíchappyen zyn door vrees of vriend- chap aangegaan; maar de meníchen, daar-wy ons thans onder bevinden, zyn te goed om malkanderen te vreezen, en daar zyn geene beweegredenen voor byzondere vriend- fchap onder. lieden , daar allén gelyke verdienften , en de- zelfde geneigdheid hebben, om malkanderen wel te doen. Wel nu dan, fprak onze Wysgeer , indien ik hier myne dagen zal flyten; indien ik nog de fraeije konften tot myne uitfpanning , nog de vriendfchap tot myne vertroosting , nog de wysheid tot mynetrapswyze vordering zal hebben, zoude ik ten minften verlangen een gezel te hebben, die my zyne gedagten en opmerkingen mededeelde , en aan wien ik de mynen voorítellen konde. En waar zoude een . Nan die twee oogmerken toe dienen? Vroeg de hemelfche leidsmans nieuwsgierigheid om te ontdekken , om befchou- wingen te maaken, of de gemaakte aanmerkingen op te helderen 3 vleijery of believing om dezelve goed te vinden, ayn verboden beweegredenen , en wysheid , heb (Kg ftraks doen zien , koomt in geene aanmerking , om dat zy niet te pas koomt. , De bewooners van deze wereld, drong Asem aan, moeten evenwel gelukkig zyn; elk is vernoegd met zyne eigen bezittingen , en tragt uit geene hebzugt meer op te ftapelens dan hy tot zyn eigen beftaan van neoden heeft. an Hy hadt naauwlyks gefprooken , of zyne ooren wer- den getroffen door de jammerende toonen van een’ elendi- gen, die aan den weg zat, en in den beklaagelyk(ten Daat gagtelyk fcheen te kermen over zyn’ toeftand. ASEM fchoot aanftonds ter zyner hulpe toe, en vondt hem in het uiteríte van eene teering. Welk een vreemd verfchynfel , zeide hy, dat meníchen zonder ondeugd dus zonder vers troosting lyden, en zo veel leeds zonder byftand verduu- ren moeten! Verwonder u des niet, antwoordde de lyder, die byna zieltoogde ; zoude het niet de uiterfte onregt- EN Vaa- ZEDENKUNDIGE PROEVEN. 4% vaardigheid zyn, dat wezens, die alleenlyk de juiste mid. delen hebben, voor hun eigen onderhoud, en die te vre= den zyn met het geen volftrekt tot hun .beflaan vereischt „wordt, de beeten. uit hun’ eigen mond zouden neemen, om dezelve in den mynen te fleeken?zy hebben nooit eene enkele maaltyd. meer gehad dan zy noodig hadden; zy hebben nooit eenigen voorraad opgelegd, zullen zy dan my geeven, het geen zy zelve van nooden hebben? Zy moesten eenigen voorraad hebben opgelegd , riep AsgM uit ;; —— en evenwel, dus merk ik , dat ik my zelven wederfpreek in 't geen ik zo aanftonds tot myn leidsman zeide, Ik zie niets dan twyffelingen , verwarring, verle- genheid. Niemand is hier ondankbaar, om dat niemand eene gunst ontfangt, en het afwezen van de haatelykfte ondeugd maakt deze wereld niet deugdzaamer. Zy hebben evenwel eene andere deugd, denk ik, en welke in volle kragt in aller harten gloeien zal ;de liefde namelyk tot hun vaderland. Zagt AsEM , viel hem de Engel in, met eene houding niet minder deftig dan vriendelyk; dus redekave- lende zoudt gy alle uwe aanfpraak op wysheid verliezen z dezelfde baatzugtige beweegredenen , waar door wy ons eigen belang boven dat van anderen verkiezen, leiden ons tevens om ons vaderland boven andere landen te beminnen en wel te doen. Niets dan eene algemeene goedgunftigheid is vry van ondeugd, en die, ziet gy, wordt hier geoef- fend. Wonder vreemd , riep de te loorgeftelde Pelgrim, in - eene vervoering van mistroostigneid , uit, in wat (Sort van wereld ben ik-thans overgevoerd? Daar is nauwelyks eene ‚deugd, dan die van maatigheid te vinden; deze beoefenen Zy , en hier in zyn zy nauwe]yks boven het redelooze véé ; daar is nauwelyks eene verlustiging aan te treffen, nauwe- ]yks eenig vermaak of tydkorting te vinden., Dapperheid, milddaadigheid , vriendíchap , wysheid , verkeering , liefde . tot het Vaderland; deze alle zyn deugden hier onbekend. Dus fcliynt het, dat de ondeugd niet te kennen, mede- brengt onbekend te zyn met de deugd. Geleid my, ô he- melfche geest , weder te rug tot die wereld , welke ik VOOre ‘heen veragt heb; een wereld, die door ALLA gefchapen is „is veel wyzer geregeld , dan die, welke door MAHOMETH is ontworpen. Nu kan ik ondankbaarheid, veragting en haat verdraagen, want misfchien heb ik ze verdiend ; toen ik de aanbiddelyke wysheid der Voorzienigheid heb berispt, heb ik alleen myne onkunde en verwaandheid doen blyken ; ‘voortaan zal myn ernílige toeleg wezen , om my zelven E voor. 298 ZEDÉNKUNDICE PROEVEN. voor ondeugd te bewaren , en die, als ik ze in anderes aantref, medelydend te beklaagen. an Hy hadt nauwelyks vigefproken e of zyn geleigeest, eene houding van verfchriklyke believing aanneemende „ verzamelde alle zyne donders rondom zig, en verdween in een’ dwarrelwind, Asem, verbysterd door den fchrik dier vertooning , zogt naar zyn ingebeelde wereld , en zyne oogen rondom flaande , bevondt hy zig in de eigen gefteld. heid en op de eigen plaats, als hy was, toen hem deeze verrukking van zinnen bevangen hadt; in welke de Voor- zienigheid de gemelde opvolging van denkbeelden en ge, waarwordingen in hem hadt doen opkoomen. Hy ging nu met eene bedaarde zielsgefteldheid te rug na Segestan , zyne geboorteftad , alwaar hy zig zelven met ernst op den koophandel toeleide , en die wysheid in praktyk ftelde, welke hy in zyne eenzaamheid hadt opgedaan. De zuinig- heid en het goed geluk van eenige weinige jaaren bragten haast overvloed voort; het getal zyner dienstboden groeide gan; zyne vrienden kwamen tot hem van alle kanten ; hy ontving dezelven met heuschheid en dagt niet meer aan hun vorig onheusch gedrag; de gezelligheid en het vermaak verfterkten zyne gezondheid ;' met één woord, eene jeugd van verdriet wierdt beflooten met eenen ouderdom van ge- mak , vermaak en overvloed ". Nodig Onderricht aangaande den Scbryfirant van den Wil EL Heere GOODRICKE in zynen Brief aan den Bassel, Heere Profesfor BONNET.: Door MATTHIAS VAN OLDEN- BURG. Te Leid. by J. le Mair 1770. In gr. ofavo 28 bladz. ME de melding der uitgave van den hier bedoelden Brief, hebben wy aengemerkt, dat de Heer Goodric. ke den Hoogleeraer Bonnet, in dien /cberpen brief, op ene ory fterke wyze befchuldigt; waar by we tevens betuigden te weníchen, dat hy de zaek der Gematigden op ene gematig- der wyze mogte verdeedigen, dan by dezen Brief gefchreoën beeft; te meer daer de Hoagleeraer toont, (naemlyk in een daer op volgenden Brief, waer van we insgelyks gewag maekten, ) dat by in [taet ir om zachte woorden tegen ent Scherpe tael te eben Ca; —- Deere onze aitdrutkingen hebben den Heer van Oldenburg bewoogen ene Misfive aen | ons , (9) Zie boven y bladz, 297 , 296, ( > M. V/ ÓLDERBURG wie, — 49% Ons, met den hier bovenítaenden Tytel, in °t licht té gee ven, ten einde den Schryftrant van den Heer Goodricke in dit geval te verdeedigen? welke verdeediging hoofdzaek- lyk hier op uitkomt. - ‚Al de/fcherpe tael, welke Goodricke in dien Brief bezige , Ís overgenomen uit dei Verbandeling van den Profesfor; is dus ganschlyk van zyn Hoóggeleerden zelven ontleend s en *t oogmerk , iti 't overnemen of navolgen van de fcher« pe tael én de woorden zyns Tegenfchryvers is tweeledig. 