Voorlezingen over handelsen zeeregt
Art. 741. Door tijdsverloop van 66ii jaar verjaart alle regtsvordering : I''. Tot betaling van scheepsvracht ^ gagien en soldijen van den schipper^ oflicie- ren en scheepsgezellen ; 2^ Tot betaling van levensmiddelen aan de officieren en scheepsgezellen^ op last van den schipper geleverd; . S"". Tot uitlevering van koopmanschappen ; 4°. Tot betaling van het door passagiers verschttldigde. AAT. 741-745. TB NIET OAAN D. VERBINDT. IN D. ZEEHAND. 333 Deze verjaringen beginnen te loopen, als volgt : Die van n"". 1 na het eindigen der reis; Die van n^ 2 na de gedane levering; Die vaD n^ 3 en 4 na de aankomst van het sehip. Art. 742. Door tijdsverloop van drie jaren verjaart; Alle regtsvordering wegens levering van noodwendigheden tot het uitrusten en provi- anderen van het scbip^ mitsgaders van hout^ zeilen ^ ankers en hetgeen verder tot het tim- meren en herstellen vereischt wordt^ en ein- delijk arbeidsloonen en het gemaakte werk aan het schip. Alle regtsvordering ter zake van schade door aanzeilen^ overzeilen^ aandrijven of aan- varen veroorzaakt. De eerstgemelde verjaring begint te loopen van den dag der levering van de voorwerpen , of van het voltooijen des werks^ en de laatst- gemelde van dien der plaats gehad bebbende gebeurtenis. Art. 743. Door verloop van vijf jaren ver- jaart : ^ 334 ART. 741-745. te nibt oaan d. vebbinbt. in d. zbehand. Alle regis vordering^ voortspruitende uit eenen bodemerij-brief^ of uit eene polis van verze- keriDg. Die verjariDg begint te loopen van den dag der geslotene overeenkomst. Art. 744. Alle aanspraak^ tusschen de be- langhebbenden ^ tot den omslag bij wege van avarij-grosse ^ vervalt twee jaren na het eindi- gen der reis. Art. 745. De voorrang op schepen ^ vracht- penningen en goederen^ uit hoofde van bo- demerij-sehuld ^ vervalt na verloop van zes maanden na de aankomst des sebips^ ter plaatse waar de reis eindigt^ indien de bodemerij- brief verleden is binnen de grenzen van £u* ropa^ na verloop van 66n jaar^ indien dezelve is verleden in eenige plaats op de kusten van Azie en Afrika^ gelegen aan de Middelland- sche zee en Zwarte zee^ en na verloop van twee jaren in andere gedeelten der wereld. Bij oorlog ter zee wordt de termijn verdub- beld. Art. 745 is te onderscheiden van art 743: er is een korte verjaringstijd bijgevoegd voor de in rem actio (zoo meet het woord voorrang genomen worden). A£T. 741-745. T£ NIBT OAAD D. VBHBINDT. IN D. ZKEHAND. 335 van den bodemerijgever; waar bij dient in het oog gehouden , dat de termijn niet loopt van den dag van het contract, maar eerst na de aankomst van het schip, zoo dat de correspondent van den geldschieter ten minste nog zes inaanden heeft, om de invorde- ring te doen, en dit artikel niet in strijd is met art. 581. Dat men in geval van verkoop het schip ook vroeger purgeren kan , hebben wij gezien in art. 316. Bij goederen wordt daarenboven vereischt dat zij na de lossing zich nog in dezelfde handen be- vinden, quia moHlia non habent sequelam, verg. art. 583, als mede art. 490. Overigens wordt hier niets gevonden dat niet even zeer, of gelijksoortig, in het Burgerlijk Regt wordt aangetroffen , of ons reeds elders is te voren geko- men; verg. met art. 746 art. 93, als mede art. 494 en volg. en 712 en volg. Art. 746 Alle aanspraak tegen den schip per CD de verzekeraars wegens schade^ aan de iDgeladene goederen overgekomen , vervalt ^ iDdien zij, zonder bezigtiging en begrooting der schade^ op de wijze bij de wet voorge- schreven^ zijn aangenomen^ of^ in geval niet uiterlijk van de schade bieek^ de bezigtiging en de begrooting niet heeft plaats gehad bin- nen den tijd bij de wet bepaald. Art. 747. De bepaling van artikel 2010 van 336 SCHEPKN EN VAAKTUIG. BINNEN-WATEREN BEVAEENDE. het Burgerlijk Wetboek is toepasselijk op de verjaring in artikel 741 , 742 en 743 ver- meld. DERTIENDE TITEL. VAN SCHEPBN BN VAARTUI6EN WELKE 0£ RIVIEREN EN BINNEN-WATEREN BEVAREN. Deze titel is eerst op het einde van 1834 voor- genomen, en diensvolgens den 16. Maart 1836 in de Staten-Generaal ingediend, zie art. 19 ^. der wet van 23 December 1834, Staaiablad n^ 44. Eene Memorie van toelichtitiff onder die dagteekening , en gemerkt n^ 3, geeft mmmatim rekenschap van den inhoud en van de beweeggronden der hoofdbepalin- gen; zie voorddin, x. p. 562. De buitenlandscbe literatuur, de riviervaart be- trefiPende, waar van men een goed deel vinden kan bij MiRUSS, ^ 78, is voor \iGt jtis privatum van geen gebruik. Bij ons vindt men dergelijke bepalingen in de Plakaatboeken en in de verzameUngen van Handvesten, waar van een gedeelte voor de dage- lijksche behoeften in het Boek der Zeeregten was opgenomen. De hoofdregelen van onzen titel zijn: SOHKPSN EN VAA&TUIO. BINNEN-WATERBN BBVABBNDE. S37 P. Dat alle schepen, varende op buitenlandsche wateren, schoon zij op de zee niet komen, als zee- Bchepen worden bescbouwd, en aan betzelfde regt vrorden onderworpen. Waar bij intusschen de clau- sule in het algemeen en naar de omstandigheden schijnt aan te duiden , dat aan den regter wel eenige ruimte gelaten is, om bier van af te gaan, niet enkel wanneer de toepassing ontnogelijk wordt, door dien bet object of bet factum anders is, (a) want dat spreekt van zelf, maar ook wanneer zoodanige toe- passing onverstandig en onraadzaam zoude wezen. w Wanneer bij voorbeeld , de scbippers tusscben Rot- terdam en Keulen niet gewoon zijn na volbragte reize eene scbeepsverklaring af te leggen, kan men art. 879 nog wel toepassen, maar bet is ongerijmd om bet te doen. Nog ongerijmder zoude bet zijn, om bet eerste lid van art. 316 aan te wenden bij een scbip dat alleen op den DoUard vaart, scboon zalk een scbip dagelijks van buiten 's lands komt: verg. art 750 f. De wetgever moet bet dus wel cum grano salts gemeend bebben. Nog is er bijgevoegd : behoudens de reglementen enz. De riviervaart beeft, gelijk bekend is, allerlei eigene, tot de politic, bet (a) Gelgk art. 757 en 768 schjjnen aan te duiden; verg. lipman. (b) Zoo namen het ook de HH. Staten , die telfii , quid ndrum , de clan- sole bedenkelgk vonden : »het geeft aan den regter (xeide men in de derde »afdeeling) eene mimte van beoordeeling , welke tot moe^el^ke procedures i^aanleiding geven kan." Proces-verbaal van 29 Maart 1836, geteekend VAN A8CH VAN WUCK ; verg. VOORDUIN, X. p. 668. in. 22 338 ART. 748-768. scmsp. en vaart. binn.-water. bevabende. tolwezen , en het volkenregt beboorende bepalingen ; indien het nu gebeuren mogt dat die in collisie met bet wetboek kwamen, zoo moet bet wetboek achter staan. 2"^. Een tweede regel is dat de binnenlandsche vaartuigen in groote en kleine ondei*scheiden wor- den: dat de kleine slecbts vervreemd en verpand worden als andere roerende goederen, en dat daar bij eene eenvoudige executie is vastgesteld, gelijk wij aan den ingang van dit boek voorloopig bebben doen opmerken. Voor bet overige evenwel, scboon bet wonderlijk wezen kan, staan zij met de groote gelijk. Zelfs schuiten en pramen zijn bier onder be- grepen: (a) waar bij dan wederom bet granum salts te pas komen zai; verg. art. 757. 3^ Dat het zeeregt op de groote binnenschepen in bet algemeen van toepassing is, beboudens wijziging en uitzondering. Welke titels en welke artikelen nu toepasselijk blijven en welke niet , is bijzonderlijk aangewezen. De uitkomst is, dat vele derzelven eenvoudig wegvallen zonder meer, bij andere wordt naar bet Burgerlijk wetboek, en bij eenige zelfs naar de plaatselijke gebruiken verwezen De toepasselijk gemaakte artikelen geene berhaalde verklaring beboevende, en bet Burgerlijk Wetboek niet tot ons bestek beboorende, blijft er voor onze tegenwoordige taak weinig over. (a) Dat dit zoo it bewgst (behalve de text celf)> de aanmerking van de tweede afdeeling; verg. met art. 750, n*. 4. ABT. 748-763. SCHEP. EN VAABT. BINN.-WAT£R. BBVAaBNDE. 339 Art. 748. Schepen en yaartuigeo welke de rivieren en binnenwateren bevaren^ en tevens van buiten 's lands komen of naar buiten 's lands bestemd zijn y worden als zeeschepen besehouwd , en mitsdien zijn ^ in het algemeen en naar de omstandigheden ^ op dezelve toe- passelijk de bepalingen in de voorgaande titels van dit boek vervat^ behoudens de reglemen- ten en verordeningen op de vaart van zooda- nige schepen en vaartuigen weltiglijk vastge- steld. Tot de in art 748 bedoelde reglementen en verordeningen behooren die op de Rijnvaart, zie woLTEBBEEK, Pro€ve eencT geschiedenis der scheep- vaartwetgeving op den Ryn. Amsterdam 1854; wijders de bepalingen omtrent de gemeenschappelijke vaart van Nederland en Belgie op den Rijn, de Schelde en de Maas. Art. 749. Ten aanzien van schepen en vaartuigen^ welke bij uitsluiting gebruikt wor- den tot de scheepvaart van eene plaats binnen 's lands naar eene andere binnen 's lands gelegen^ zoo wel op de stroomen^ rivieren^ kanalen en vaarten^ als op de binnenlandsche zeeen en meeren en langs de wadden , gelden de navolgende bepalingen. 22» 340 AET. 748-768. SCHEP. BN VAART. BINK.-WATEa.BBVARBNDB. Art. 750. De voorschriften van den eeraten titel van dit boek , zijn ook op dezelve toepas- selijk^ behoudens de navolgende wijzigingen: i^ Dat de bepaling van bet tweede lid van art. 309^ mitsgaders van art. 312, wor- den beperkt tot schepen en vaartuigen^ welke de grootte hebben van tien of meerdere lasten; 2^ Dat de bevoorregte sehulden welke op de opbrengst der in bet vorige artikel vermelde sebepen en vaartuigen kunnen worden verbaald^ zijn de na te meldene, in de orde waarin dezelve geplaatst zijn : a. De berg-^ bulp-^ en loodsloonen; h. De tonnen-, baken-^ vuur* en an- dere baven-gelden ; c. De legger-^ bewaarder- en sjou- wei^lden ; d. De huur van pakbuizen of van bergplaatsen ^ om bet Bcbeepstoe- bebooren en de gereedscbappen te plaatBen ; e. De gagien van den scbipper en bet sebeepBvolk. Het voorregt bij litt. a, b, c. AET. 748-768. 8CHEP. EN VAAST. BINN.-WATEIL BEVARENDR. 341 d en € verleend , kan niet worden ingeroepen na verloop van drie maandeD , te rekenen van den dag , dat de schuld is opvorderbaar ge- f. De Doodige leveringen en repara- tie aan het schip of vaartuig en deszelfs gereedschappen gedaan , gedurende drie jaren^ te rekenen van den dag dat de reparatie is volbragt : g. De schuldvordering wegens den aanbouw van het schip , benevens de renten van de drie laatste jaren ; A. De schaden en interessen van in- laders wegens het niet, of niet beboorlijk uitleveren van de door hen ingeladene koopmanschappen ^ en die welke^ door ontrouw of schuld van den sehipper of het scheepsvolk , aan de goederen ver^ oorzaakt zijn: 3^ Dat , indien de opbrengst van het schip of vaartuig niet toereikende is om de schulden in ieder der onderdeelen van 342 ART. 748-763. schkp. sn vaart. binn.-'Wateb. bbvabsmdb. de tweede pariagraaf van dit artikel respectievelijk. aangeduid, ten voile te voldoen, de laatslgemaakte kosten van elk derzelve den voorrang boven de vroegere hebben; 4^ Dat na de schulden^ in voorschreven tweede paragraaf vermeld^ mede op de bedoelde sehepen en vaartuigen^ voor zoo verre zij de grootte hebben van tien of meerdere lasten y bevoorregt zijn degene weike bij art. 316 zijn aange- wezen^ met inachtneming der bij dat artikel voorkomende bepalingen; 5°* Dat a He de voorregten^ bierboven ver^ meld^ verloren gaan, indien bet schip of vaartuigy aan een ander zijnde over^ gedragen y zonder protest van de bevoor- regte sehuldeischers ^ gedurende een half jaar^ ten name en voor rekening van den nieuwen eigenaar heeft gevaren, alles met inachtneming van bet tweede en derde lid van art. 316. In art 750 valt op te merken, dat de bevoor- regte scbulden dezelfde zijn, als bij de zeeschepeii; alleen zijn de buitendien gelijksoortige onder n^ 6 \ ART. 748-763. 8GHEP. KN VAART. BINK.-WATE&. BBVABENOK. 343 en 7 in een gesmolten, en de bodemerij is wegge- laten. De onderlinge verhouding tusschen schuld- eischers van dezelfde klasse is anders: de laatsten gaan voor de eersten, naar tijdorde, omdat men hier art. 314 niet bebouden kon. Voor bet varen van zestig dagen, in art. 316 , is een tijd van *seg maanden bepaald. Art. 751. De voorschriften van den tweeden titel van dit boek , zijn op de readers en eige- naars van de binuenlandsche schepen en vaar- tuigen^ hiervoren in art. 749 bedoeld^ alleen toepasselijk ^ voor zoo veel betreft de bepa- lingen van art. 320, 321, 322 en 323, het eerste lid van art. 325, art. 326, 327,328, 329, 330, 332, 333, 336, 336 en 337. Art. 752. De verpligting dea boekhouders tot bet doen van rekening, en die van elken reeder om dezelve op te nemen en te sluiten , en bet nadeelig slot daarvan voor zijn aandeel op te leggen , worden geregeld door de over- eenkomst en het gemeene regt omtrent last- geving, met dien verstande, dat de goedkeu- ring der meerderheid van de reeders, de minderheid niet belet hare regten te doen gelden. 344 ART. 748-768. schbp. bn vaart. binn.-watrr. bkvarendk. Art. 762 wil dat de boekhouder als een grewoon lasthebber zai worden bescbouwd ; waar bij ten over- vloede art. 340 is bijgehouden. Art. 753. De voorschriften van den derden titel van dit boek^ zijn op de schippers van de binnenlandsehe schepen en vaartutgen, hiervoren in art. 749 vermeld y alleen toepasse- lijk^ voor zoo veel betreft de bepalingen van art. 341, 345, 346, 348, 349, 354, 355, 356, 363 en 367, het eerste lid van art. 368, art. 382, 390, 391, 392 en 393 , behoudens hetgeen bij wettig bestaande reglementen en verordeningen deswege is bepaald. De verpligting van den schipper tot het doen van rekening, en al hetgeen daartoe betrekkelijk is, wordt geregeld naar de over- eenkomst , het gemeene regt en de bijzondere reglementen en verordeningen , daaromtrent wettiglijk vastgesteld. Art. 754. De voorschriften van den vierden titel zijn te dezen alleen toepasselijk voor zoo veel betreft art. 451 en 452. De regten en verpligtingen uit huur van stuurlieden, schippersknechts of ander scheeps- volk , voortvloeijende , worden geregeld naar AST. 748-76S.6CHBP.KNVAART. BINN.-WATK&.BBVARBNDE. 345 de overeenkomst^ naar de bepalingen van bet Burgerlijk Wetboek y omtrent huur van dienst- boden en werklieden^ en naar de bijzoDdere reglementen en verordeningen daaromtrent wettiglijk vastgesteld. Art. 756. De voorsebrifteD van den vijfdeD titel van dit boek y zijn niet loepaMelijk op de binnenlandsebe scbeepvaart. De regten en verpligtingen vodrtvloeijende uit bevracbting y den tijd van laden en lo^^sen y mitsgaders al betgeen daartoe betrekkelijk is^ worden geregeld naar de bepalingen van den vijfden titel van bet eerste boek van dit Wet- boek^ naar die van bet Burgerlijk Wetboek^ omtrent buur en verhuur; naar de bijzondere regiementen en verordeningen daaromtrent wettiglijk vastgesteld, en, bij ontstentenis van deze, naar de plaatselijke gebruiken. In art. 755 f. zijn de woorden: h^ ontstentenis niet alleen te verstaan waniieer er geene reglemen- ten op het stuk van bevrachting gevonden worden, maar ook wanneer er die wel zijn, doch die geenen leidraad voor de voorkomende omstandigheid aan- bieden. Art. 766. De voorscbriften van den zesden 346 ABT. 748-763. sohep. bn vaaet. binn.-watbr. bbvarbndb. titel van dit boek zijn op de binDenlandsche flcheepvaart loepasselijk, met deze wijziging, dat in de gevalleD bij art. 538 en 540 uit- gedrukt , elk achip of vaartuig , en elke lading , derzelver eigene schade draagt. Hetzeifde is ook toepasselijk op bet geval, dat bet eene scbip of vaartuig een zeesebip isy of daarmede volgens artikel 748 wordt gelijk gesteld, en bet andere tot de binnen- landscbe vaart beboort. Art 756 komt daar op neder, dat van de aanzei- lingsleer bet eigendommelijke hier voor een goed deel weg vait. Onzekere en toevallige schade wordt naar bet gemeene regt bebandeld , en de lading , zoo als wel altijd beboorde te wezen , heeft met de schade aan bet schip overkomen niet te doen. Het verdere minder anomalische is bij behouden. Art. 757. De voorschrifteD van den seven- den titel van dit boek zijn in bet algemeen, en naar de omstandigbeden ^ ook op de bin- nenlandscbe scbeepvaart toepasselijk. De gescbillen over berg- of bulploonen wor- den beregt door de arrondissements-regtbank , binnen welker gebied de redding of berging heeft plaats gebad. A.RT. 748-763. SCHAP. EN VAAAT. BINN.-WATSa. BKVARENDS. 347 I Art. 758. De voorschriften van den acht- sten titel van dit boek zijn niet toepasselijk op de binnenlandsche scheepvaart. Art. 759. De bepalingen van art 708 > 709 , 710, 712, 713, 714, 716, 716, 717,718, 719 en 721 zijn ook op de binnenlandsche scheepvaart toepasselijk. Art. 760. Indien , tot behoud van het schip of vaartuig en de lading, goederen worden geworpen, heeft de omslag plaats opdezelfde wijze en naar dezelfde regelen, weike ten aanzien van de zeevaart zijn voorgeschreven. Art. 761. Dezelfde bepaling geldt, indien tot behoud van het schip of vaartuig en de lading, goederen in de ligters of booten zijn overgeladen. De kosten daartoe vereischt, de schadeaan de goederen overgekomen en de schadeloos- stellingen aan de ligters of de booten verschul- digd, worden op den voet van het vorige artikel door het principale schip of vaartuig en de lading gedragen. Art. 762. De overige bepalingen van deu tienden titel zijn niet toepasselijk op de bin- nenlandsche scheepvaart. 348 ART. 748-763. sghkp. en vaaet. binn.-watbr. bkva&bndb. Art. 759—762. HeC stelsel hier gekozen, waar- omtrent de Memorie vau de regering eenig licht geeft, is in de volgende drie regelen begrepen: 1^ De avarij-leer in den tienden (moet zijn elfden) titel is hier niet toepasselijk. 2°. Behoudens de artikelen aangehaald in art. 759 » de bijzondere avarij betref- fende, weike door den assuradeur gedragen wordt. 8^ Avarij-gros bestaat hier niet; het werpen alleen uitgezonderd (waar mede ook wel het kerven be- hoort gelijk te staan), en het laden in de ligters uit nood. Art. 763. De voorschriften van den elfden titel gelden in het algemeen en naar de omstandigheden ook op de binnenlandsche scheepvaart. Art 763 volgens opgave van de Staten-Generaal, vijfde afdeeling, verbeterd, is alleen opmerkelijk ter zake van de reeds besproken clausule, welke hier wel de triviale beteekenis hebben moet, waartegen wij bij art. 748 geredeneerd hebben. Want eene verjaring, al of niet, naar de omstandigheden, toe- passelijk is nog erger. Zoo neemt het ook de ad- vocaat LiPMAN, op dit artikel; verg. nog art. 687. Voor elfden moet wederom twaalfden gelezen wor- den. De feil is wel door het inlasschen van den tienden titel te weeg gebragt; verg. Wetboek van 1830, en de wet van 26 December 1835, StaatH- blad n^ 48. LANDVBBZfiKBBINGBN. 349 En hier mede zouden wij het Nederlandsche baii- de]8- en zeeregt , als jus privatum , en het Procesregt niet mede gerekend, ten einde wezen, zoo niet de geintercaleerde landverzekeringen van den tienden titel uit bet eerste boek, die wij om redenen ver- scboven hebben, nog te behandelen vielen. Om van uitstel geen a&tel te maken, laten wij ze hier vol- gen , per aptmdicem. EEBSTE BOEE. TIENDE TITEL. VAN VBRZEKSBING TEGBN DB 6BVAREN VAN BRAND, TEGEN DIE WAARAAN DB VOORTBRENGSELEN VAN DEN LANDBOUW TE VELDE ONDERHEVIG ZTJN, EN VAN LEVEN8VERZEKERING. Toegevoegd tot het eerste boek werd deze titel, met den vorigen, bij de wet van 26 December 1835, Staatsblad n"". 45. De onmiddellijke bronnen zijn, behalve het Ont- werp van 1809 passim, het verhandelde tussehen de regering en de Staten-Generaal , even als elders; doch ten dezen niet overvloeijende. Meer verwij- 350 LANDVBfiZSKSBINGEN. derde bronnen zijn onze stedelijke verordeningen , in zoo verre daar van gebruik gemaakt is; sie van DKR KSK8SBL, Tkes. 716. De voornaamste is wel die van Amsterdam, van 81 Januarij 1775. Handv. rv., tweede vervolg, bl. 91 en 94, alwaar ook een Polis- formulier voor brandverzekering is voorgeschreven. Men kan voorts aannemen dat de gebruiken onzer assuradeurs , en hunne Polissen , ziiUen geraadpleegd zijn. Afzonderlijke geschriften over deze verzekeringen komen schier niet voor. Bij de Bngelsche assuran- tieschrijvers zijn brand- en levensverzekeringen twee gewone aanhangsels, zoo ook in navolging bij bs- NECKE; verder geeft nuttige inlichtingen het woor- denboek van maocolloch op de woorden:;fre insu- ranee en life insurance. Het is in Frankrijk, waar men de zaak het laatst gekregen heeft, dat men er het eerst opzettelijk is over gaan schrijven. Bebalve qu^nault, Traite des assurances terreatres. Paris 1828, (waarin de twee apendius van Marshall zijn overgenomen) , is te noemen het uitvoerige TVaite de P assurance cantre Fincendie, par p. a. boudous- Quii. Paris 1829. Men vergelijke mede persil, des assurances terreslres. Paris 1836, en laatstelijk mer- ger, des assurances terrestres. Traite theorique et pratique. VersaiUes 1858. Bijzonder nuttig voor de beginselen is een kort kapittel, bij PREifERY, Mud. bt. 342. LANDVSRZBKERmGBN. 351 Voor de beoordeeling van de voorschriften hier gegeven , kan de vergelijking van dienst zijn met de regelen die elders gevolgd worden. Men kan', om zich daar mede bekend te maken, raadplegen neue revidirie Hamburgische General- Peuer-Casse-Ordnunff vam Jakre 1883. Hamburg bij meisznbr, in de hooged. en hoogwijze raadsdrukkerij. De bepalingen van bet Fteu99%%che Lofidrecht zijn weinige ; van meer belang is : Brandvermherungtoesen in den SdcAsiecAen JBrdUmden. Leipzig » 1843. Onze wetgevers hebben geoordeeld dat slecbts drie soorten noodig badden bijzonder geregeld te worden; van daar de drie volgende afdeelingen. EERSTE AFDEELING. VAN VUZI&niNG TB&EN OBVABBN VAN BBAND. Geschiedkundig hieromtrent is niet veel te vinden. De scbrijvers komen daarin overeen, dat deze ver- zekering in vergelijking met de zee-assurantie nieuw te noemen is, en dat zij niet veel boven de hon- derd jaren is in zwang geweest; zie onder anderen BiiscH II. bl. 328. Convera. Lexikon : Feuerversicherung ^ iiARSHALL II. bl. 786. Verder weet men, dat zij hare groote ontwikkeling eerst door het oprigten, te dien einde, van groote couipagnieschappen gekregen h^^eft, 352 BKANDVBRZEKBRINO. ZOO als in LondeD PAoenuc, Sun, HaneUn-Hand, in Belgien Proprietea reuniea, te Parijs Compagnie royaley P/ieniWy Sokil, Union, enz. In Duitschland waren lang de gedwongen brandkassen van staats- wege heerschend ; doch worden de compagnieschap- pen aldaar, zoo als te Hamburg en elders, met regt voor begeerlijker gehouden. (a) Bij ons heeft men maatschappijen van verzekering en particuliere ver- zekeraars; gedwongen brandkassen hebben wij niet Daarentegen zijn de wederkeerige brand verzekerin- gen, in art. 286 vermeld, in dit land menigvuldig. In Kngeland noemt men die Contribution Societies^ van dien aard is de Hand-in- Hand zoo even genoemd. Over het wenschelijke van zoodanige zekersteUing is weleer getwijfeld, en de voorstanders derzelve ontveinzen niet, dat zij tot bedrog en zorgeioosheid aanleiding geeft ; niet te min heeft zich de pablieke opinie ter barer gunste sedert lang gevestigd, en uitgesproken met der daad. Tot het nut van de compagnien behoort, dat deze door haar groot geldvermogen in staat zijn, om ook tot het voorkomen en blusschen van brand , en tot het bergen van goederen , krachtig bij te dragen. Dit is met name te Louden het geval, waar die verzekeraars niet slechts hunne eigene blusschers, maar zelfs hunne omloopende agenten hebben, om op alles acht te geven. (a) Verft. de opgaaf der wetgeying in Duitschland omtrent bnndverze- kering bij obnolkr, Lehrbueh, p. 702, 708. AKT. 287. VERBISCHTEN VAN DB BRANDPOLIS. 353 Inhoad van deze afdeeling: Art. 287. Van de PoKs ; Art. 288 en 289. Tweeledige verzekering; daar bij van de waardering; Art 290—294 Risico; Art. 297 en 298. Beding ten behoeve van hypo- thecaire schuldeischers ; Art. 295 en 296. Brandverzekering van roerende goederen. Art. 287. De brandpolis moet^ behalve de vereisehten bij art. 256 vermeld^ uitdrukken: 1^ De ligging en belending der verzekerde vaste goederen; 2^ Derzelver gebruik; 3"". Den aard en bet gebruik der belendende gebouwen , voor zoo verre zulks invloed op de verzekering kan hebben; 4"". De waarde der verzekerde goederen; S"". De ligging en belending der gebouwen en plaalsen^ waar verzekerde roerende goederen zieh bevinden^ zijn geborgen of opgeslagen. Art. 287. Behalve de vereisehten. Onder die ver- eisehten is er een waarop hier bijzonder te letten staat, te weten, onder n°. 6, de tijd van de risico. Die tijd wordt hier niet door eene gebeurtenis van III. 23 354 ABT. 287. VEREISCHTEN VAN DK B&ANDPOLIS. onzekereD duur, zoo als eene zeereis, bepaald, maar als een vast quantum uitgedrukt in het contract: een jaar, of een zeker getal maanden, met bijvoeging veelal van dag en uur,(a) zoo wel van den aanvang als van het ten einde gaan. In de Amsterdamsche Polls heet het: „ aanvang nemende den (b. v. eersten „ Mei) , en eindigende den (b. v. eersten November) , „beide des middags ten twaalf uren.'' Zie ook bou- DOUSQUiE, bl. 192. Bij deze jaar of maandtermij- nen heeft verder eene gewoonte plaats, althans in Engeland, niet evenzeer in Frankrijk, Gaz. d. Trib. Junij 1849, welke met het vereischte n°. 7 zamen- hangt. Van jaar tot jaar wordt de verzekering van een huis vemieuwd, en ten dien einde is in de Polis bepaald, dat de termijn afgeloopen zijnde, de premie voor het volgende jaar moet betaald vforden binnen vijftien dagen, gedurende welke de nieuwe assurantie (zoo als het regt nu is) loopt, ofschoon zoo lang door geene premie gedekt. Komt daar- entegen de verzekerde zijne premie een dag later aanbieden, al virordt die aangenomen, is hij ge- durende deze zestien dagen onverzekerd geweest. Hetzelfde beding wordt ook dan gemaakt, wanneer de verzekering voor meer jaren wordt aangegaan. In stede van het begin der risico afzonderlijk te bepalen, wordt niet zelden gezegd, dat dezelve met de dagteekening van de Polis beginnen zal. («) MAB8HALL. bl. 800, i»cea8e at six o'clock in the evening." ABT. 287. VEREISGHTEN VAN DE B&ANDPOLIS. 355 zie hier over Marshall, t. a. pi. en BouBOUsquti, bl. 825. Van groot gevrigt is ook voor deze verzekering bet vereischte nommer 8: omatandigheden van belong voor den verzekeraar. In art 287 is daar voor ge- noegzaam gezorgd bij vaste goederen, onder n^ 1, 2 en 3, maar niet evenzeer bij de roerende goede- ren: daarop wordt intusschen met reden sterk gezien, en de assuradeurs zijn zelfs gewoon bepaalde goede- ren uit te zonderen, hetzij dat ze zeer brandbaar zijn, als hennip, vlas, teer, terpentijn, boskruid; hetzij bijzonder breekbaar, als glas en aardewerk. Het is uit dien hoofde virel zeker , wanneer er zulke goederen onder zijn, dat die de assurantie bezorgt, daar van verwittigen moet. Om zich hier van te overtaigen, behoeft men slechts een oog te slaan op de premie-tarieven der verzekeraars. Het wordt zelfs zoo naauw genomen, dat men de goederen in das- sen van matieres non Aasardeuses, Aasardeuaes, en doublement Aaaardeuses heeft afgcdeeld. Zie zoodanig tarief bij boddousquie , in den Jppendiw. De Fran- schen hebben dat uit Engeland overgenomen; zie MAC-CULLOCH. N°. 1 — 8. Bij gebouwen komt het aan op de lig- ging en op het gebruik. De ligging is juist niet zeer noodig voor de beschrijving en aanwijzing van het gebouw, hetgeen des noods met wijk en nom- mer, met den naam van eene straat is afgedaan; maar van de ligging hangt af de beoordeeling van 28* 356 A&T. 287. VERBISCHTEN VAN DE BEANDPOLIS. het gevaar. Of een gebouw ver van het water ver- wijderd ligt , of het in de nabijheid van eenen kruid- toren , of van eene met stoom werkende fabriek zich bevindt, met name welke onmiddellijke buren het heeft, is voor de verzekeraars van groot belang. Het is hier bij zaak om eer te veel dan te weinig op te geven. Op het gebruik van de perce]en wordt nog meer gezien. Ook hier bij kan men zich het best uit de tarieven onderrigten. Wanneer een huis een per mille betaalt , betaalt eene kerk maar %-. Woont er in het huis een bakker, zoo vordert men TA, is het een apotheker met een laboratorium , IVs, en zoo al voort. Eene derde omstandigheid , welke niet minder in aanmerking komt, schoon hier niet genoemd, is ge- legen in de hoedanigheid , dat is, in de sto£Pelijke bestanddeelen en het zamenstel van het gebouw: b. V. of het gewelven heeft, of het een stroodak heefty welke laatstgenoemde hoedanigheid in som- mige landen zelfs van regeringswege verboden is. Ook hierbij zijn klassen gebruikelijk , naar mate steen, dan wel hout het uitsluitend of heerschend bestand- deel nitmaakt Dewijl nu de assuradeurs ook hier mede bij hunne premieberekening te rade gaan, kan het geen twijfel lijden, of de verzekerde moet er, volgens art 261, ten minste opgave van doen. N° 4. De waarde der verzekerde goederen, Verg. art 273 en 274. De onderscheiding tusschen ge» ART. 287. yjSHEISCUTEN VAN DE BBANBPOLIS. 357 waardeerde en opene Polissen heeft dus hier geene plaats. Niet alleen is het algemeen gebraik zooda- nig, gelijk uit de Polisfortuulieren is te zien; maar ook de moeijelijkheid om naderhand, wanneer een gebouw is afgebrand, de waarde te weten (verg. art. 288, tweede gedeelte), maakt zulks noodzake]ijk. Bij koopwaren is dat niet het geval, doch wel bij meubelen; doch ook bij eerstgenoemde wordt het gevorderd, hetgeen althans niet schaden kan. Art. 288. Bij verzekering van gebouwde eigendommeD wordt bedougen ^ of dat deschade aan het perceel ovdrgekooien zai worden ver- goed^ of dat hetzelve^ uiterlijk ten beloope der verzekerde som, zal worden weder opge- bouwd of hersteld. In het eerste geval wordt de sehade opge- maakt door de vergelijking der waarde van het perceel v66r de ramp^ met hetgeen het overblijvende^ dadelijk na den brand , waard is; en de sehade wordt alsdan in gereedgeld voldaan. In het tweede geval is de verzekerde lot de wederopbouwing of het herstel verpligt. De verzekeraar heeft het regt om toe te zien , dat de door hem te betalen penningen, bin- nen eenen^ des noods door den regter^ te 358 ART. 288^ 289. beding yam wederopbouwino. bepalen tijd^ werkelijk tot dat einde worden besteed^ en kan de regter zelfs aan den ver- zekerde ^ op de vordertng van den verzekeraar ^ opleggen om > zoo daartoe gronden zijn y daar- voor yoldoende zekerheid te stellen. Art. 289. De verzekeriDg kan gedaan wor- den voor de voile waarde der verzekerde goe- deren. In geval van beding van weder-opbouwing ^ wordt door den verzekerde bedongen^ datde kosten , tot den weder-opbouw vereischt , door den verzekeraar zullen worden vergoed. Bij dat beding zal echter de verzekering nimmer drie vierden dier kosten mogen te boven gaan. Art. 288 en 289. Wordt bedongen enz. Hat eerste is een beding ten behoeve van den verzekerde, het andere ten behoeve van den verzekeraar. Dit laatste namelijk is eene beschermende bepaling, waar door men den verzekerde belet om zich van een gebouw, dat hem niet langer aanstaat, tegen de voile waarde te ontdoen, in alien gevalle om in den brand cam quo zijn voordeel te zien. Nu het weder opgebouwd wordt, komt een vierde gedeelte van die kosten ten zijnen laste. Deze bepaling echter neemt niet weg (gelijk de regering aan de HH. Staten heeft ART. 288, 289. BEMNG VAN WBDBEOPBOUWINO. 359 doen opmerken), dat de verzekering desniettemin voor de voile Tvaarde geschiedt; want het een vierde drukt slechts uit de verbetering van oud tot nieuw. In het aangeboden ontwerp was van twee derden gesproken; waarachijnlijk ait herinneringen aan het- geen men elders in een soortgelijk geval bepaald had; zie art. 713. Ook in de Fransche PoUssen is de clausule van weder opbouwen een beding ter keuze van de ver- zekerende Compagnie; zie bij boudousquie, bl. 509. Algemeen gebruikelijk is zij niet. Wbrdt de Bchade opgemaakt Hier mede is genoeg- zaam uitgedrukt , dat in dezen geen abandonnement geschieden kan. In het Freussische Landrecht is er bijgevoegd (^ 2331), dat wanneer de voile som betaald en aangenomen is , de overblijvende materi- alen den assuradeur toebehooren. De waarde voor de ramp. Verg. fb^mery, bl. 848. Het bedenkelijke hier bij is, dat men de waarde van het afgebrande gebouw tijdens bet ongeluk, moeijelijk schatten kan, en veel minder regelen vin- den, waarnaar die scbatting te doen. Doch wordt deze moeijelijkheid daar door weggenomen, dat de verzekering eigenlijk jaarlijks geschiedt en dat de verzekeraars hunne lieden zenden kunnen, om het perceel in oogenschonw te nemen , en zich van des- zelfs blijvende waarde te verzekeren, doen zij dat niet, zoo hebben zij in de vroegere waardering be- rust; gemeenlijk is dat de geteekende som. Het 360 ABT. 288^ 289. beding van wbdbropbouwino. ware is dat niet, en wij zullen straks zien, dat nog andere omstandigheden in aanmerking komen ; doch het is gerijfelijk. In Saxen (volgens het aangehaalde te voren), neemt men het naauwer. Men zegt: wat zoude het kosten om zulk een gebouw nu nieuw neer te zetten ? onderstelt / 20000 , verder : hoe veel kost het herstellen van de schadeP antw. /lOOO, een twin- tigste. Indien uu de geteekende som was/ 12000, zoo valt er / 600 , zijnde = '/» te vergoeden. Zie aldaar bl. 57. Wie de schade opmaken zai wordt gemeenlijk bij de Polis geregeld ; onze wet bevat daaromtrent geene voorschriften. Het behoeft geene herinnering, dat de grond als niet mede verzekerd zijnde, bij de schatting niet in aanmerking komen moet En de schade wordt alsdan in gereed geld voldaan. Wanneer de Polis het tegendeel niet bevat, moet derhalve de verzekerde som terstond worden opge- legd, zonder dat hier een termijn plaats heeft; verg. art. 721. Gelijk bij de zeeverzekering moet hier eveneens de regel gelden , dat ter zake van deze]fde assurantie de verzekeraar niet meer verliezen kan, dan de sora waar voor hij geteekend heeft Dewijl echter volgens deze bepaling de schade niet ua af- loop van de verzekeriDg, maar gednrende dat zij nog loopt, wordt opgemaakt en betaald, is de toe- passing eenigzins anders. Zelfs wanneer de verze- kering doorloopt, dewijl er jaarlijks een nieuwe ABT. 288. 289. BEDING VAN WBOEBOPBOUWING. 361 premie betaalt wordt, moet dezelve als onderschei- dene jaarlijksche verzekeringen behandeld worden, en de verzekeraar betaalt geene schaden in hetzelfde jaar gevallen , te zamen gerekend , boven het beloop der geteekende som. Zoo dat wanneer een huis het- zelfde jaar gebrand heeft en afgebrand is, bij de laatste vergoeding de eerste kan worden afgetrok- ken. In de Fransche Polissen is dit, niet zonder reden (verg. het voorgedragene bij art. 718), stellig uitgedrukt: „dans aucun cas la compagnie ne pent „etre tenue de payer au dela de la somme assuree, „et des frais d'expertise." In een Engelsch formu- lier bij Marshall, wordt gezegd: „make good and satisfy any loss or damage, which shall or may happen bij fire to the said goods, within the space of twehe calendar months, not exceeding the sum of " Aan de bedoeling en meening hieromtrent , het regt daargelaten , valt dus niet te twijfelen. Maar nu kan het gebeuren bij eene verzekering voor meer jaren, dat het perceel ter oorzaak van gedeeltelijke schade, van het eene jaar op het andere, meerder of minder waardig geworden is , naar dat de schade al of niet is hersteld geworden. Ongetwijfeld valt hier op bedacht te nemen, omdat in de eerste onderstelling de verzekering van eene totale, eene gedeeltelijke geworden is, en dus volgende schade niet ten voile zal behoeven vergoed te worden, terwijl in het omgekeerde geval, bij later voor- vallend totaal verlies, niet de voile geteekende som »> >» 9> 99 362 ART. 288, 289. beding van wedeeopbouwikg. zal kunnen gevorderd worden; verg. benecke, bl. 535. In den laatsten paragraaf drukken de woorden: de verzekeraar heeft het regt om toe te zien , de juris- tische natuur uit van bet daar besproken beding, het is een modus , geene conditio ; weshal ve de ver- zekerde niet verpligt is, eerst te bouwen, en dan om zijn geld te komen. Ja, men kan op regtsgron- deu beweren, dat het herbouwen casu onmogelijk geworden zijnde, b. v. omdat het bouwen daar ter plaatse sedert van staatswege verboden werd, de verzekeraar desniettemin betalen moet; volgens L. L C. de receptis, miihlenbruch , Doctr. Pond. ^ 340, nota 13. Art. 290. Voor rekening van den verzeke- raar zijn alle verliezen en schaden^ die aan de verzekerde voorwerpen overkomen door brandy veroorzaakt door onweder of eenig ander toeval^ eigen vuur^ onaehtzaamheid ^ sehuld of sehelmerij van eigene bedienden^ buren^ vijanden^ roovers en alle anderen hoe ook genaamd^ op welke wijze de brand ook zoude tnogen ontstaan^ bedaeht ofonbedaeht^ gewoon of ongewoon^ geene uitgezonderd. Art. 29 L Met sehade , door brand veroor- zaakt^ wordt gelijk gesteld die^ welke als een gevolg van ontstanen brand wordt aangemerkt^ ART. 290-294. AAAD EN OMYANG VAN DE KISICO. 363 ook wanneer die voortkomt uit brand in de naburige gebouwen^ als daar zijn^ bederf of vermindering van het verzekerde voorwerp door het water ^ en andere middelen totstui- ting of tot blussching van den brand gebruikt, of het vermissen van iets van hetzelve door dieverij of op eenige andere wijze gedurende de brandblussching of beredding^ alsmede de schade welke veroorzaakt wordt door de ge- heele of gedeeltelijke vemieling van het ver- zekerde^ op last van hooger hand gesehiedt^ ten einde den voortgang van den ontstanen brand te stuiten. Art. 292. Met schade door brand veroorzaakt ^ zal insgelijks worden gelijk gesteld die welke ontstaat door ontploiBng van buskruid, door het springen van eenen stoomketel^ door het inslaan van den bliksem^ ofdergelijke^ al had dan ook die ontplofiing^ dat springen^ ofdat inslaan^ geen brand ten gevolge gehad. Art. 293. Indien een verzekerd gebouw eene andere beslemming verkrijgt en daardoor aan meerder brandgevaar wordt blootgesteld ^ zoo dat de verzekeraar^ indien zulks v66rde verzekering had bestaan^ hetzelve of in het 364 ART. 290-294. aabd en omyang van ds usico. geheel Diet ^ of niet op dezelfde voorwaarden , zoude hebben verzekerd^ houdt deszelfe ver* pligtiDg op. Art. 294. De verzekeraar is ontslagen van de verpligtiDg tot voldoening der schade^ in- dien hij bewijst dat de brand door merkelijke sehuld of nalatigheid van den verzekerde zel- ven^ veroorzaakt is. Art. 290 — 294. De aard en omvang van de ri- sico is hier bepaald, behoudens enkele bijvoegingen , met de woorden van de Amsterdamsche Polls, en deze zijn wel zeer omvattende, in zoo verre hier een en ander voorkomt dat elders veelal bij de Polissen wordt uitgezonderd. Bene zoodanige uit- zondering was die van burgerlijke beroerte, civil commotion, in den beroemden casns van langdale te Londen, bij gelegenheid van het No^opery op- roer in 1780. Wij lezen bij Marshall, p. 795: y^New- ^.gate is burned down; the F/e^/-prison, the Kings- ,, Bench'^rv&ovL y the new Bridewell are burned down, „and all the prisoners set at liberty. The Bani „ attacked; the Ewcise and Pay-offices in Broad „ Street threatened. The houses of a vast number „of Papists burned and destroyed." etc. „But Mr. LANGDALE was not without remedy. He „ afterwards brought his action against the hundred , „upon the riot act, i. G. l c. 5. ^ 6, and recovered a ART. 290-294. AARD EN OMVANO VAN DB KISICO. 365 „fall satisfaction/' Van dien aard is mede de clau- sule vrij van vijandelyk geioeld, en militaire magt^ in de Engelsche Polissen ook nu nog gebruikelijk ; tenvijl wederom het Preusmc/ie Landrecht bijzondere bepalingen bevat betrefPende de scbuld van huisge- nooten , waarvan hier niet bijzonder v^rordt gewaagd , zie Landr. ^ 2237 volg. De Fransche Compagnies zijn gewoon uit te zonderen, hetgeen in onze oor- den niet zeer te pas komt, brand door aardbeving. Achter het woord onweder, dat ook in de Am- sterdamsche Polis bovenaan staat , lezen wij hier nog : of eenip ander ioeval. Welke toevallen daarbij be- doeld zijn, is moeijelijk te raden; misschien geene, maar alleen de mogelijkheid van nog andere. Niet zelden heeft men brand zien ontstaan door het in- storten van eenig gebouw; iets zeer bekends is brand door gisting van materialen , b. v. door het broeijen van het hooi. Men kan volgens deze artikelen de risico wel tot drie soorten brengen: a. brand, 6. gevolgen van brand , c, schade door vuur zonder brand. Bij welke drie dingen het een en ander valt te vragen en op te merken. Vooreerst, wat is brand? Niet eene vertering van voorwerpen, door de v^rerking van vuur: b. v. verpoederen of smelten; er raoet eene ontbranding, emdrasement, bij plaats hebben. Eene schade door bo- venmatige hitte wordt onder brandschade niet be- grepen, waarvan een voorbeeld te vinden is bij 366 ART. 290-264. aabd en omvang van de bisico. MARSHALL, II. bl. 790. Naar onze wet zoade men hetzelfde moeten zeggen, want in art. 292 is zoo lets niet genoemd. 6, Onder de gevolgen van brand komt voor de- derf door het waier, doch met bij voeging , en andere middelen tot blttssching^ dus bluschwater; waartoe niet behoort de schade door het hemelwater aan de goederen, die door den brand ongedekt gebleven zijn. Daarvoor echter is raad in de woorden: als daar zijn, welke aanduiden, dat de wetgever de gevolgen van brand niet tot de genoemde wil be- perkt hebben , maar de gevolgen in 't algemeen , met het onmiddellijke verteren door brand wil ge- lijkstellen. Het vermissen van iets door dieverij, of op eenige andere mjze, Het naast bij de dieverij komt, dat er iets verloren wordt, het wegloopen van levende have; verder bet uitloopen en uitstorten van goe- deren. Gedurende de brandbluaaching of beredding. Deze grensbepaling voor het stelen en vermissen was nood- zakelijk. Verg. L. 4. D. de furtis. Door beredding is het in veiligheid brengen der zaak te verstaan, dus onder eenige bewaring of beheer. Alsmede de schade enz. Dit laatste staat in de Amsterdamsche Folis niet uitgedrukt, doch behoort wel in de eerste plaats tot de bedoelde gevolgen. De Fransche assuradeurs zijn ook gewoon dit te beloven. Of zonder zoodanige belofte den verzeke- ART. 290-294. AAED EN OMYANG VAN BE RISICO. 367 raar deze schade zoude treffen , behoeven wij nu niet te onderzoeken. Zie hierover boudousquib, n°. 238, bl. 294, en touillier, Droit ctvil frangais , T®. xi. n°. 181. Hierbij moeten wij evenwel niet over het hoofd zien de woorden: op last van hooger hand. Wanneer het de verschrikte buren doen , is het om- verhalen geen gevolg van den brand, maar van d,e overijling van deze lieden. Zij mogen dat niet doen , al is het gevaar nog zoo dringend, en dus blijft bet altoos een culpa Aofninu?n, waardoor het gebouw is verwoest; de brand is onschuldig. Wij zeggen dat niet op grond van de Lea^ Jquilia, want daarin zijn zij inderdaad niet gehouden, volgens L. 49. ^. 1. D. ad L, AquUiam^ maar op grond van de L. 7. ^. 4. D. Quod vi aut clam: „privato non esse idem con- cedendum" en voorts op grond eener goede politie, welke niet toelaat, dat zoo iets op eigen gezag ge- schiedt van particulieren , zonder bevel van de Ove- righeid. («> c. De schade door vuur zonder brand verschilt van de twee vorige rubrieken daarin, dat het geen genua is, maar alleen drie species, die wij, omdat deze rubriek anomalisch is, niet met gelijksoortige mogen vermeerderen. Dat zij zoodanig is, bewijst, behalve de overweging dat voor brand- en niet voor vuurschade verzekerd is, het stilzwijgen van de Amsterdamscbe Polis , en de gewoonte van vele as- («) Zie mede L. 3, $ 7 f. D. 2>ff mcendio, ruina^ nanfr. 368 ABT. 290-294. aaed en omvang van de eisigo. surantien, om zicb daar niet aansprakelijk voor te stellen. Zie de Polis bij boudousquie , bL 518: „en ,,cas d'explosion elle ne repond pas des degats qui „ en resultent , mais elle garantit les dommages d'in- ^cendie qiii en sont la suite." In deze clausule is bet oordeel uitgesproken , dat uitbarsting op zich zelf geen brand is. De woorden in art. 292, of dergelijke^ moeten, naar spraakkunstige wetten, van den bliksem, en niet van alle drie de species wor- den verstaan. Wat er mede gemeeDd is, is zeker eene andere vraag. Men zoude aan het inslaan van houwitsers kunnen denken door den vijand geworpen, verg. art. 290. Eindelijk wijzen de woorden op het eind: geen brandy uit, dat de wetgever eveneens geoordeeld heeft. Uit het gezegde volgt, dat andere ontploffingen , b. V. van donderpoeder, of in een chemisch labora- torium, ander springen dan door stoom, wanneer daar geen brand op volgt, niet als schade door brand veroorzaakt, moeten behandeld worden. Art. 293 handelt van een geval dat de risico vermeerderd wordt door toedoen van den verzekerde , iets, waar door, volgens bekende regelen, de verze- keraar ontslagen raakt: art. 276 en 638, Code^ art. 351 en 352. Dit is echter hier wat onpraktisch voorgesteld. In de Polissen vt^ordt het veelal zoo bepaald, dat de verzekerde de verandering aandie- nen moet, en des gevorderd eene hoogere premie betalen ; bij gebrek vt^aarvan de assuradeur zich voor ABT. 290-294. AAED BN OMVANG VAN DE BISICO. 369 ontslagen houdt. Zoo even is gezegd door toedoen, en zoo moet de uitdrukking in ons artikel: indien een gebouio — verkrijgt genomen virorden. Niet al- leen wanneer eene gevaarlijkere nabuurschap is ont- staan, maar zelfs wanneer buiten weten van den verzekerde de bewoner zijn bedrijf verandert , ja zelfe tot behoef daarvan in bet gebouw bedenkelijke in- rigtingen maakt, blijft desniettemin de verzekeridg in wezen. Dit ligt in art. 290. Hierbij echter blijft de vraag over, of de veranderingen , die bet gevaar vergrooten, en bet contract niet benadeelen^ b. v. verandering in bet bedrijf van den buurman, den assuradeur ten minste niet bebooren te worden aan- gediend. Dit bgt noch in art. 251 en 283, nocb in art. 654 (a), welk laatste daarenboven alleen voor de zeeverzekering gescbreven is. Evenwel bij eene doorloopende verzekering zal bet er zeer op aan ko- men, of dezelve als verschillende assurantien kan worden bescbouwd, omdat de omstandigbeid tot de- gene beboort, welke in den aanvang moeten worden opgegeven, omdat alsdan art. 251 toepasseUjk wordt Art. 294 brengt mede: 1^ dat de eigen scbuld van den verzekerde bij brand verzekering niet naauw moet genomen worden, zoodat wel alleen dolus en culpa lata bem bezwaren zouden: daar voor bestaat eene goede reden: „quia pierumque incendia fiunt (a) Eene andere yraag is of zoo iets niet behoorde te wesen; veig. het gezegde aldaar. Ill U 370 ART. 296 . 296. veszekkr. op roerbndb oobdeebn. 