VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
(7) Twee Dogters, Adelheid еп Ada]. Te regt drukt de Chro- nykfchryver zig aldus uit. BEDA, in Chron. auct. 1. 57, heeft dic mede, en zo vindt men ’t ook by anderen, Edoch, nadien an- dere Schryvers flegts van ééne Dogter gewag maaken, en Ada, (hoewel wat laater,) de eenige Dogter genaamd wordt, zo zyn. zommigen van oordeel, dat beide deeze zogenaamde Dogters ééne enkele Dogter geweest zyn, die men nu eens Adelheid en dan Ada noemde; welke wel verloofd was aan Hendrik vau Gelder, maar, op deszelfs vroegtydigen dood, gehuwd was met den Graaf van Loen. Ор derzulker voetfpoor beweert ook gout. D COPkR, in Zyne aant. ор M. STORE, D. 11 vs. 1299, bl. 472 en vóigg., dat Graaf Dirk alleenlyk ééne eenige Dogter gehad ` zou hebben. Maar onze Gelderfche Gefchiedfchryvers hebben het voor geheel ontwyfelbaar gehouden , dat Adelheid niet al- leen aan Hendrik verloofd, maar ook met hem gehuwd is ge- weest; doch dat ze beiden, nict lang na "t voltrokken huwelyk geleefd hebbende , kinderloos-geftorven , en met eene treurige uitvaart in 't Klooster van Rhynsburg in Holland begraaven zyn. Zie PoNTANUS , Hist. Gelr. L. VII. pag. 119 & 204., en sLICHTEN- новѕт Geld. list. B. VI. $. 23. Waatmede onze Autheur, gelyk OOk VAN BERCHEM, Wat laager , volkomen over-enítemt, Men zie voorts KLUIT in zyne aant. op de Égzond/che Chronyk, bl. 165. n. 98. àlwaar hy uurDECOPER behoorelyk wederlegt. Intusfchen is HUIDECO?ER de eenige niet geweest, die ontkende dat 'er zwee Dogters geweest zyn, als blykt uit het geen Luiscius, in zyn HWoordenboek op het woord Ada, bl. 129, melde. Dat nu, dat onze Gelderfche Gefchiedfchryvers dit beter begreepen, en dat. zy 't geen ze van °t huwelyk van Hendrik en Aleid еп beider vroegen dood, te boek ftelden , hier aan toe te fchryven zy, ge. lyk коси ter aangehaalder plaatze gist, dat ze zig van Gelder- fehe Jaarboeken b.diend hebben, is thans in deezen genoegzaam blykhaar. (г) Hier is eene fchryffout; het moet zyn duizend één honderd en zeven en negent. (c) In 't Jaar 1197] of 1198, tot welk Jaar ander.u die se , Y 3) ээ KU 99 CHRONICON TIELENSE. 69 » heid , (do raavin van Hollend, aan Lodewyk yan 35 d Op eene dergelyke wyze gewaagt hy wat laager van °t Huwelyk van Aleid met Hendrik, Íchryvende: an In "t Jaar des Heeren duizend, één honderd em agt en » negentig, zyn Dirk, Graaf van Holland , en Otto, Graaf ,, van Gelder, mer aflegging van alle oueenigheid, onder- з ling in deezervoege verzoend‘, dat Hendrik, de Zoon van an Otto Graaf van Gelder, in °t huwelyk zou treeden met э» Adelheid , de Dogter van Dirk, Graat van Holland , maar an deeze beiden zyn, na een kort tydsverloop , kinderloos » geftorven , en met eene rouwvolle lykftatie in °t Klooster »» te Reynsberch ter aarde befteld (e)." Staat ` val brengen , gelyk ook onze Schryver wat laager doet. Zie mede KLUIT als boven, п, 97. (d) Lodewyk van Laen of Loon, Anderen noemen hem, en wel te regt, Losfenfíés of Los, naar 't Graaffchap Lei, in het Land en onder h:t Bischdom van Luik gelegen. Zie PoN- TANUs als boven, pag. 124. Ор den Капс van het oorfprong. lyke zie ik aangetekend: Regulo Losfemf, A. e. Graaf van Loon. (е) Dit zelfde (chryft ook VAN BERCHEM in 't opgemelde Hand. hip, De Graaven Ого van Gelder сп Dírk: van Holland, » zyn in dit zelfde Jaar [te weeten 1198,] met aflegging van s alle oneenigheid, welke ter oorzaake vau den twist over den » Bisfchoplyken ftoel van Utrecht ontítaan was , onderling in» s deezervoege verzoend, dat Hendrik, de Zoon van Graaf Otto, a in’tbuwelyk zou treeden met Adelheid, de Dogter van Graaf » Dirk. Maar deeze beiden, na een weinig tyds kinderloos gee » ftorven, zyn in het Reynsberchfche Klooster met eene rouwe ` » volle lykftatie ter aarde befteld." (Men vindt hier by van Berchem en den Tielfchen Chronyk- fchryver zo veel woordlyke overeenkomst, dat men in den eer- ften opflag ligtlyk denke, dat van Berchem hem nagefchreeven hebbe. Dan hier, en in meer dergelyke gevallen, komt te pasfe eene opmerking, welke de Heer van Leeuwen in zyn Voorberigt gemaakt heeft. ——— ,, Іп "t verhaal van zommige gebeurtenis- » fen is," zegt hy, „de Tielfche Chronykfchryver dikwils » Woordlyk gelyk aan векл, die voor zynen tyd gefchreeven » heeft. Mooglyk heeft hy ook deszelfs Handfchrift geleezen ; » of, by aldien hy 't niet geleezen hebbe , heeft hy toegan » gehad tot dezelfde bronnen , waar uit seka het zyne gehaal » had; verzamelende mede van rondzomme, het geen hem der s aantekeninge waardig toefcheen , uit andere oude gedenkftuk- » ken en fchryvers. En deeze waarneeming mag men mede E 5 » Wel — — ~ — — vo С. F. А. WENDEBORN, Staat van Regeering , Godsdienst , Geleerdheid en Kon[len in Groot- britanje , omtrent het einde van de agttiende Eeuw $ door Dr. GEBH. FRIEDR. AUG. WENBEBORN , Predikans te Londen. Uit het Hoegduitsch vertaald. Te Campen, zer Drukkerye van J. A. de Chalmot, 1790. Kerfle Deel, 523 bladz. behalven het Voorwerk. Tweede Deel, 352 | bladz. in gr. 8yo. | Srt van my zo als ik ben (*), is de Zinfpreuk, welke d de Heer WENDEBORN op het Titelblad van zyn Werk Heeft geplaatst; eene Zinfpreuk, welke ieder, die de ge- fteldheid van eenig Land, het character en de zeden van deszelfs Inwoonderen, of van cenige byzondere Perfoonen wit befchryven, tot de zyne behoorde te neemen, en altoos voor oogen te houden. Nationale hoogmoed, vooroordeelen, vleizucht, eigenbaat „ bitterheid, en zelfs de edeler aandoeningen van vaderlandse Жее, dankbaarheid еп erkentenisfe , beneemen menigen Schryver, zonder dat hy zelve zich des bewust zy , de ver- eischte onpartydigheid , of doen ze hem ten rhinften dikwyls uit het gezicht verliezen. Dan tot roem van den Heere WEN- DEBORN moet men erkennen, dat hy, in het doorgaande beloop van zyn Werk, niet min doorflaande blyken geeft van onzydigheid en eenen onbevooroordeelden geest, dan yan bedrevenheid en-kunde, en dus allezins toont bevoegd te weezen tot het uitvoeren der moeilyke taak , welke hy op zich heeft genomen. Terwyl hy den Engelfchen den lof niet » wel overbrengen op andere Schryvers , ook op dezulken die >» in laater tyd geleefd hebben; als, by voorbeeld, JOH. A LEYDIS ,. en anderen , wanneer dje met onzen Autheur woordlyk over- A eenkomen; van welken wy niet vermoeden kunnen, dat hun ›› Geeze Chronyk bekend geweest zou zyn; dan is het eer te ee denken , dat zy van dezelfde oude befcheiden gebruik ge- » maakt hebben." (*) Speak bf me as Г am, SHAKESPEARE'S OTHELLO. (t) Zie de Nagelaten Warken van razgDERIK DEN Ilden, 16е Deel, bl. 204. r STAAT VAN GROOT-BRITANJE. 71 niet onthoudt, welken zy verdienen, is hy ook geenzins blind voor de gebreken dier Natie, noch fchroomt zyne ge- dachten rondborílig voor te draagen. In de Voorreden, aan het hoofd des Eerften Deels geplaatst, belooft hy niet alleen eene onzydige behandeling van 2аакеп ; dit zoude ieder Schryver doen, zonder dat men zich altoos op die beloften zoude kunnen verlaaten; maar de herhaalde lee- zing van het Werk zelve overtuigt ons, dat hy zyn woord zo getrouwlyk gehouden hebbe, als men billyk mogt vere wachten. Dit ons getuigenis wordt bevestigd door het oordeel van zeer bevoegde Rechteren, welken men ten minften niet van voeringenomenheid tot ngdeel der Dritten, ef tot veordeel van eenen Vreemdeling, gelyk de Hear WENDEBORN in Engeland is, zal verdacht houden , de Schryveren van het Monthly Review. „„ Het penceel van an den Heer WENDBBORN ," merkt. de Nederduitfche Ver- taaler te recht aan in zyn Berigt voor het eerfte Deel, э» is boven alle verdenking van vleiery; en, dit niettegen- ss ftaande, vellen de Schryvers van een der geagtíte en ээ beste Tydíchriften, welken te Londen uitkomen, een a» meer voordeelig oordeel over deszelfs arbeid, dan аай de an meeste, ook voorname, Werken, die in den kring hun- nes letterkundigen rechtsdwangs komen , te beurt valt (*).' Hy brengt vervolgens een gedeelte by van het geen de ge- melde Engelíche Schryvers in hun Maandwerk zeggen, en het geen zo wel den Heere WENDEBORN , als hunner eigene onpartydigheid , tot eer verftrekt, Het Werk zelve is niet gefchikt am er een geregeld ep aaneengelchakeld Uittrekfel van te geeven, zonder zich in te laaten tot eene uitvoerigheid, welke ons meerdere ruimte zoude wechneemen , dan wy geyoegelyk daartoe kunnen be- (*) ВІ. XI. Wy bedanken den geachten, fchoon ons onbe- kenden, Vertaaler wel hooglyk voor de eere, én deeze woorden den Schryveren van het Monthy Review, en, in deezen, den Opftelleren van Letterkundige Tydfchriften in het algemeen aan- gedaan: doch moeten tevens betuigen, dat wy te nederig zyn om ons eenigen rec//sdwang aan te maatigen. Bericht te geeven van den inhoud der uitkomende Werken , met byvoeginge der re. denen van ons gevoelen over dezelve, op dat het Publiek vervol- gens, als Rechter, oordeele en uitkpraak doe , is onze post. De- zelve is ons aanzienlyk genoeg, en ons hiervan wel te kwyten bet uiteríle onzer eerzucht, іп de hoedanigheid van Schryvers der Lesteroefeningen. , \ | 72 С. Р. А, WENDEBORN, fteeden. Wy zullen ons daarom vergenoegen, met den in- houd der Hoofdftukken te melden, en vervolgens hier ев daar iets uitkppen, om den Leezer tot het beoordeelen van des Schryvers denkwyze en ftyl (*) in ftaat te ftellen. Het Eerfte Deet beftaat uit Twaalf Hoofdftukken , welke handelen van de Staatsgefbeldheid. — Van den Koning. — Wan het Hoogerhsis der Parlements, van den Adel, en van de Ridderorden. Van het Volk en van het Lagerhuis des Parlements. —— Aanmerkingen over de Engelfche Staats- gefteldheid. —— Van de Land- en Zeemagt. — Van de epenbare Belastingen en Schulden der Natie. —— Over het onderhoud van Armen. —— Over de Volkrykheid van Engeland. — Koo el. —— Van de Manufaktuuren en Fabrieken. — Over den Sluikhandel-op de Engelfche Kusten. * | In het Tweede Deel zyn zeven Hoofdftukken , en derzelver Opfchriften deeze. —— Van de Engelfche Regten , Geregts- hoyen en Regtsplegingen. —— Over de wyze уап Gerigt te den. onden. Aanmerkingen over Londen. — Wan de merkwaardigheden in Londen еп deszelfs omtrek. —— Over het Karakter der Engelfchen. ———- Onderrigting voor Vreemdelingen. e Uit dceze opgaave ziet men terftond, dat deeze twee Deelen geene volledige befchryving behelzen van het geen op den Titel gemeld wordt. Ook blykt, zo uit de Voorre. de des Schryvers, als uit het Berigt des Vertaalers, dat in het oorfpronglyke het Werk beftaat uit vier Deelen, betref- fende het derde den Godsdienst, en handelende het vierde of laatfte over Geleerdheid en Konst. De vertaaling deezer twee Deelen zien wy met verlangen te gemoet. Indien de Ver- taaler dezelve inrichte op dien voet, als hy. in deeze twee Deelen gedaan heeft, en in zyn Berigt ons belooft, waaraan wy niet twyffelen , zal hy de rechtmaatigfte aanfpraak heb- ben op de dankbaarheid van alle Nederduitfche Leezeren „ welken wenfchên eene meer dan oppervlakkige kennis te bekomen van een der magtigfte еп zenderlingfte Volken der Waereld, het geen in het byzonder altoos zo grooten їп- vloed gehad heeft, en nog heden heeft op de gefteldheid en den toeftand van den Staat der Vereenigde Nederlanden. y (*) Van deezen laatften fpreekt de Vertealer, in zyn Bericht, niet zeer gunítig, en betuigt "er, Aer en. gindsch, eene helpende hand aan geleend te hebben. Hien komt hy ons voor zeer wel geflaagd te zyn. ,. STAAT. VAN GROOT*BRITANJE. 15 Wy zullen nu eenige ftaaltjes geeven van des Heeren WENDEBORN'S Ichryfwyze, en dezelve zodanig trachten te fchikken, dat de Leezer tevens in ftaat geraake om over deszelfs wyze van denken eenigzins te oordeelen. Van de voorrechten des Konings fpreekende , zegt hy (*). a Indien iemand hier door zyns gelyken met een rechtsge- з» ding.... befprongen wordt, en de Aanlegger het ng aan verliest , moet deeze alle de kosten betalen , ten einde den, э» Gedaagden fchadeloos te houden; maar de Koning.... an betaalt, fchbon de zaak tegen hem gewezen- wordt, gee- „ ne onkosten, en is tot geenerlei vergoeding gehouden.... ээ Indien in één of ander kerfpel een ontvanger van de fchat- » tingen, die door de Kroon zelve aangefteld wordt, den э bedrieger fpeelt, en niet betalen kan, is zulk een kerfpel as verpligt het geld ten tweedenmale op te brengen, en den an Koning ales te vergoeden. Indien iemand oordeelt, dat an hy ten aanzien van zyn eigendom van wege de Kroon оп» a derdrukking lydt, moet hy by de Koninglyke Kanzelary an een verzoekíchrift inleveren, en wanneer hem regt we- ээ dervaart, moet hy hetzelve niet als iets dat hem toekwam ‚> aanmerken, miaar als een bewezen gunst (tł). De Duit- э» fchers, welken een hooghartig Engelschman gewoon is эз als rampzalige (laven te befchouwen, hebben in dit op- ээ Zicht meerder vryheid, enz.” Gewigtig zyn ook de Aan- merkingen , welke, op Ы. 64. , en elders „over des Konings gee zach en invloed op de beide Huizen van het Parlement en derzelver Leden , gemaakt worden. ШО Van den hoogen Engelchen Adel erkent de Schryver te recht ($), ,, dat velen onder hen zig als geleerden , als ` an fchryvers , en als begunftigers der Mufen beroemd gemaakt » hebben," maar voegt er by: Dan de tyden zyn ver- an anderd, en de Geleerden, zo wel als de Mecenaten , zyn „ onder den hedendaagfchen Adel zeer zeldzaam gewore э» den. De opvoeding van de jeugd is thans onder hen an misfchien kostbarer.... maar Geniën en groote Geesten an komen niet te voorfchyn , enz.” Daar de Schryver van de Land- en Zeemagt fpreekt , vindt men natuurlyk ook een bericht van het presfen WÉI a (*) Ite Decl, bl. 13, 14. (T) In eene Aantekening brengt de Schryver hier eene plaats by Uit den beroemdeén Engelfchen Rechtsgeleerden BLACKSTONE » Ne Ei nog ruim zo fterk uitdrukt. ` — . 35. 94 | €. №. А. WENDEBOEN, ` Мз елеп fot bemanning der Vloot. Na ‘het zelve bee fchrevert te hebben, vervolgt hy met deeze gepaste aan- merkingen (*).. ae D weet niet hoe dit Matroozen pres- ›› fen (1) op eenigerhande wyze met de zo hooggeroemde з» Engellche. vryheid overeengebragt kan worden. Niets 5» fchynt my harder en gruwelyker te zyn; dan op dien s, trant de Vlooten te bemannen. - Indien alleen ftraattly- 55 pers en lediglopers dus opgeligt „Wierden , om zig ten s, nitte des Vaderlands, zo als 't zeggen is, te laten dood- 5» fthieten, zoude men nog iets ter verfchooning van deze уу inbreük op de regten der vryheid zeggen kunnen: maar з» wanneer men, gelyk zeer dikwyls, zo ten platten Lan- an de als in de Steden, gebeurt, Vaders van een Huisge- уэ Zin uit de armen hunner Vrouwen en Kinderen, die zy „ door hunnen arbeid onderhielden, ziet: wegrukken , en ,, een Vrouw met drie of vier Kinderen tot den bedelzak 3, verwyzen; zo kan iemand , die eenig gevoel van mensch- 5» Iykheid bezit, niet anders dam verítomd ftaan, en zig ,, verwonderen, Hoe een Volk, onder "t welke toneelen zm van die natuur daaglyks in oorlogstyd vertoond war- den, zig nog immer durft verhovaardigen'op vryheids- , Voorregten, waarin, op deezen toon. roemt men, ook an de geringlte ingezeténen deelen. Меп hoert de onder- drukten fchreeuwen , de patriotten luide klaagen , en de », menfchenvrienden voorílagen doen om dit kwaad: uit 3, den weg te ruimen: doch niettegenftaande dit alles, an blyft het voortduuren." | , Zeer leezenswaardig is het zevende Hoofdftuk des Eer- ften Deels over de openbare Belastingen en Schulden de Natie; doch de vry uitgeflrekte еп zamengeftelde bereke» hingen , welke in hetzelve voorkomen, maaken het onvat- baar voor eenig uittrekfel, dan het geen voor ons bericht te uitvoerig zoude worden. Ook verdient het geheel in het Werk zelve geleezen te worden. Met één woord zullen wy melden , dat de fchuld der Natie by het einde van den Amerikaanfchen Oorlog geftegen was tot de verbaazende fom van 235 millioenen ponden fterling , zynde, door dien zo onftaatkundigen , als onrechtvaardigen, en naar ver- бепе ongelukkig uitgevallen, Oorlog, vermeerderd met 110 (*) BI. ga. ?. Hoe zwaare belastingen de Engelfche Natie, buiten bye zondere liefdaadige Geftichten, tot onderhouding der Ar- men opbrenge, zelfs tot drie millioenen ponden fterling toe, en hoe weinig nogthans. deeze verbaazende fom toen reikende zy tot het bedoelde oogmerk, wordt in het ach, fte Hoofdítuk voorgedragen.. Het geen van de Volkrykheid des Lands, van dea Koophandel, van de Manufakturen en Fabrieken, en van den Sluikhandel, gezegd wordt, lydt genoegzaam geene verkorting of uittrekfel, fchoon het veele, der- aandacht van den weetgierigen Leezer waardige zaaken, behelge, .. Doch wy mogen onderftellen , dat de Nederduitfche Les- zer wel begeerig zal zyn om te weetén, hoe iemand, die zo veele jaaren onder de Engelfchen verkeerd heeft, over het character van deeze onze Buurten en Bondgenooten” oos- deele. Over dit. (ok handelt de Heer WENDEBORN , bha- halven verfcheidere afzonderlyke aanmerkingen, welke Hier- endaar door het Werk verfpreid zyn, opzetlyk in het zesde Hoofdítuk des Tweeden Deels. Wy zullen trachten hiervan een zo beknopt en volledig verflag te geeven als ons doenlyk is. Na eenige voorafgaande aanmerkingen over de bezwaarlyk- heid van het charaéter eens Volks te {chetzen , en over de mise flagen van Vreemdelingen, welken zich eenen, dikwyls vry kor- ten, tyd» te Londen opgehouden hebbende „шг de zeden der Hoofdftad een voorbaarig befluit, tot de zeden des geheelen Lands opmaakten , zegt de Schryver ($) ,, Dit fchynt my als | „ ееп (*) In het Werk ftsat I Deel, Ы, 127, flechts 10,625,519: doch ё is duidelyk eene drukfeil, welke zich van zelve ontdekt by t ieezen. Ch Zie Nieuwe Alg. Pad. Lest, YVde Deel, 2de' Stuk, bladi, 302. enz. bl. 316, enz. 1 ' ($) Iide Deel, bl. 233e | 1% 0778, Р. А. WENDEBORN, ` эз Een-wtgemaakte zaak aangemerkt te mogen worden, dat an de Engelfchen onder alle Volkeren meest Menfchen zyn.? Wa hierdoor bedoeld worde, kan men zieu uit de bykans onmiddelyk volgende woorden. „‚ De opvoeding vormt » hier , zo wel als in andere landen, den mensch ; en an die, welke hier in gebruik is, veríchiit veel van die iu э» andere landen wordt -aangetroffen. Нег {chynt my toe , зэ dat "er vry veel overeenttemming is, tusfchen den {maak s, der Engelichen in 't aanleggen van hoven еп in 't 'opvoe* den. van kinderen. Men bemint.de natuur, men Komt dezelve hier en daar met cen.helpende hand te gemoet , ‘maar men ziet origaarne, dat de konst haar eenigermate benadeelt: en juist hierin ligt de oorzaak, waarom de Engelfcheu de waardigheid en beftemming des menfchen het meeste naderen (*).... Gelyk de mensch van na- tuur Vry is, zo wordt de vryheid: door de oorfprongly- ke Staatsgefteldheid van Engeland begunftigd. De boc- ren jonge gevoelt, en hem wordt ingefcherpt , dat hy een. vry man is. Met de kruipende eerbied voor rang en middelen, wordt het hart der kinderen hier niet der- mate vervuld als in andere landen... Over het geheel genomen, groeien de kinderen vau beiderlei kunne on- „s der groote toegevendheid op (+)... Eene toegevende opvoeding is wel de bron van vérfcheiden nadeelen , maar geeft tevens ‘aanleiding tot veel goeds. Jk heb menigmaal” gelegenheid gehad om op te merken , dat een Engelsch Jongeling , onder den uiterlyken fchyn vam woestheid en onbefchaafdheid, wanneer hy zyn vyf en twintigfte jaar begint te bereiken, tot bedaardheid komt , „en zig met eene vrymoedigheid en welvoeglykheid weet te gedragen, hoedanigen men onder andere volkeren op an die jaren dikwerf te vergeefs zoude zoeken (5). '. 3 De weinige dwang, die in de Engelfche opvoeding , ` an plaats ээ. (*) Tot de waardigheid des menfchen behoort wel een bezef van de waardye der vryheid, en eene ziel, af keerig van alle flaaf- fche onderwerpinge. STAAT VAN OROOT*BRITANJE. „9 » plaats heeft, is ongetwyffeld een hoofdoorzaak der vrye an denk- en handel-wyze, еп van dat gezond verftand , о an don fens, welken men onder de Engelfchen meer dan er- » gens elders aantreft. Ouders en Leermeesters verdragen » hier tegenfpraak als dezelve den fchyn heeft vau gegrond » te zyn, en men praat hier niet zo dikwyls als in anderc ,» landen op cen beflisfenden toon. a. Hieruit volgt even- » wel in gecnen deele, dat ieder hier werklyk deukt, veel an minder, dat ieder hier juist denke, of, gelyk BIELEFELD » Zig uitdrukt, dat England het land der Philofophen is; » Men vindt in de Kollegien*te Oxford en te Cambridge у aartspedanten , onder de Geestelykheid der groote Kerk s aartsorthodoxen, onder de Methodisten aartsdweepers , „ En onder de Tories liefhebbers en bevorderaars van hef as Willekeurig gezag, enz. (*): | | Hierop iets van de Huwelyken tusfchen Perfoonen vau ongelyken rang , welke in Engeland minder zeldzaam zyn dan elders, gezegd hebbende , ‚vervolgt de Schryver (1)1 » Na deze algemeene aanmerkingen te hebben vooraf ge- an Zonden, zal ik wat nader komen by het onderzoek van s, der Engelfchen karakter. Меп treft onder dezeive ting 4, hedendaags de zigtbaarfte fpooren aan, van de-zeden der ss aloude Romeinen en Saxers, De regeringsvorm ‚de vry- an heid, en de grondílagen waarop deze rust, zvn afkom- s, Но van de oude Duitfchers. Onze Voorvaderen , die wy s», Barbaaren noemen, kenden de regten des Menschdoms з» beter dan hunne verlichte Nakomelingen. ,. Ik ita s dikwyls verwonderd over de gelykvormigheid , dic in vele s, opzigten tusfchen de Romeirtche en Engelfchc gefchiede- aa nisfen is op te merken, et wenschte maar alleen, niet 5; gedrongen te zyn , от er by te voegen, dat.het karakter a der Romeinen , zo als het zig ten tyde der Driemauicliap- s pen vertoonde , zig het best op dat der hedeudaagfche s Engelfchen laat toepasfen. Voor lang reeds heeft men aans » gemerkt, dat het Engelfche Volk de geneigdheid tot alle a foorten van fchouwfpelen van de Romeinen overgeërfd s heeft: en .... men moet erkennen , dat die dagen, op » welken de misdadigers te Tyburn gehangen worden, » voor het Londenfche gemeen eene foort van feestdagen s, Zyn, Cnz. , Hinc rapti pretio fasces, fe&orque favoris » lpfe fui populus; letalisque ambitus urbi, » Annua vehali referens certamina campo (T)." Onder de meer byzonder nationaale charactertrekken , wordt door den Schryver, als ,, een der voornaamen, en die in der daad als algemeen befchouwd mag worden ," сс» Пса, ,, de eigenliefde van het volk, of de nationale hoog- an moed ($)." Ну erkent , ondertusfchen (1), dat men an den Engelfchen het regt moet doen van te zeggen, dat an Zy hunne eigene perfonen' niet zo zeer om zig zelven, als an wel, om dat zy geboren Britten zyn, hoogagten. . . .. » Een wel opgevoed Engelschman fpreekt van zig zelven , an van zyne verdienften en van zynen rang, met befcheiden- an heid, van zyne geboorteland met lofredenen en vervoe- 95 rin e э e 6 an Uit die zelfde eigenliefde, mag men de verkleefdheid ,, der Engelíchen, aan zekere oude gewoonten, afleiden, an nadien zy vau kinsbeen af niet anders hooren, dan dat эз "Ef, buiten Old Engeland , niets volmaakt te vinden is. an Van (*) Men verfta hier onzen Schryver niet verkeerd, als of hy et recht van zyne ftem te geeven, tot het verkiezen van Regec- rings- of Parlementsleden , hield voor eene zaak van weinig belange Dat recht is van de vryheid onaficheidbaar. Maar desze'fs mis- bruik , bewerkt door omkoopinge of door het ftreelen eener ydele eerzucht, fchendt de vryheid, en baant den wech tot derzelver geheele vernielinge, (t) ВІ. 213. ($) Bl. 244. (4). Bl. 246, enz, STAAT VAN CROOT-BRITANJE. 79 an Van hier is het, dat de meesten hunne burgerlyke inrig- э» ting, die, met veel goeds, toch zeer in 't oog lopende ge- э» breken heeft, voor onverbeterlyk houden. Van hier, ge- an looft de groote hoop, dat er op den aardbodem zulke an voortreffelyke dingen niet zyn, als een groot lomp (uk an half gaar gebraden Rundvleesch , en een Podding van ‚› tien pond gewigt, enz. ,, Uit de Engelfche eigenliefde ontftaat de veragting voor an Vreemdelingen, welke mede eene deg plooien in het an Britfche nationaal karakter uitmaakt, die zig niet eerst », van heden of gisteren geopenbaard heeft. Меп herinnere s zig de bovenaangehaalde plaats uit HoRATIUS (*), еп an voege 'er by het gene карім (1) van LONGCHAMP , den an guníleling van RICHARD DEN EERSTEN , verhaalt, dat an namelyk de Engelfchen denzelven niet konden dulden , zo ,, om dat hy zelve een Norman was, als om dat hy de Bui- an tenlanders beguníligde.... Тоеп ik voor eenige Jaaren , te Oxford was.... bewees men my veel beleefdheid en vriendelykheid : doch met dat alles moest ik dikwyls mis- „ gelden een Vreemdeling te zyn. In een gezelichap van an gelcerde lieden, maakte een zeer gefchikt en bedaard man an шту, na een lang eu vertrouwelyk gefprek, het volgende s» kompliment : Gy ziet e uit en denkt als een Engelichman, , het ís jammer dat gy niet onder ons geboren. zjt..... ›› Men zoude ook weinig dank behalen, indien men, in een » gezelfchap van egte Engelfchen, in twylfel wilde trek- » ken, dat hun Volk het geleerdfte, het dapperíte, het an grootmoedigfte ($) van allen, en hun Eiland, gelyk zy ‚> zelven zig uitdrukken , de Koningin des Aardbols is.” (Het Vervolg hierna.) (*) Te weeten: Pfam Britannos hospitibus feros, ——— Ву onzen Schryver ontmoeten wy meer dan eens aanmerkingen vau deezen аап. Zie hy voorbeeld, 109 Deel, bl. 203. en 240. CD, HR. of Engl. Fol. I. Fol 248" ($) ,. Een Schotsch Predikant heeft, in een niet lang geleden uitgekomen Werk, de Engelfchen in dit opzigt zeer naïf ge- » 8215р. ,› an Onze goede buuren, zegt һу, zyn altoos vry be- 99 ээ faamd geweest wegens de zedige deugd van zelftoeiuiching , » s En van hun eigen land, tcn allen tyde, en in alle dingen, a » 215 den maatftok van volmaaktheid aan te merken.” Remarks » оп Dr. SAM. JouNsoN's Journey to the Hebrides, By the rev. an Donald M, Nicol. London 1780." wë э 29 Ез Chris. 8o т. ун", d Christelyke еп Zeedekundige Opvoeding der Kinderen, briefs- ewys voorgefteld. ‘Door w. у. n*** A. L. M. en der beiden Rechten DoGor. Te Amfterdam, by Е. J. van Tetroode, 1789. Behalven het Voorberigt 331 blads. T het Voorberigt meldt ons de Schryver van dit Werk- je zyn bedoelde met deeze woorden. ,, Uit de roem- » waardige werken van etlyke menschlievende Schryveren , an heb ik getracht een ftukje famen te Teilen, gefchikt an voor alle rangen van Kinderen in het algemeen , en waar » in ik my toegelegd beb, om aan de Ouders de midde- an len aan te wyzen, om van hunne Kinderen Men/chen a en Christenen te maken ; zonder enig onderfcheid te ‚ maken, tusfchen de bezondere geloofsbelydenisfen." — Dit bedoelde heeft zyn Ed. by uitftek beftendig in agt genomen; en zyne raadgeevingen wegens de opvoeding der Kinderen, en als Men/chen en als Christenen, beftaan niet flegts in verftandige befpiegelingen, maar zyn wee- zenlyk van die natuur, dat ze door opmerkzaame Ouders daadlyk in betragting gefteld kunnen worden; des men dit Gefchrift, op goeden grond, voor eene nuttige handlei- ding moge houden, welke tot een heilzaam gebruik kan ienen. By manier van Inleiding handelt hy , in den cerften Brief, over de noodzaaklykheid van den Kinderen eene goede opvoeding te geeven; en fchikt de twee daar aan. ` volgende tot eene byzondere overweeging van de Opvoe- ding der Kinderen in de eerfte jaaren. Verder geeft hy, by gelegenheid eener ontmoetinge van Kinderen , die enkel voor de Waereld opgevoed waren, zyne bedenkingen op over het fpeelen en de uitfpanningen der Kinderen, mits- gaders over derzelver welleevende opvoeding ; met eene ontvouwing van 't geen verftandige Godsvrugt ons daar- omtrent leert gadeflaan. Hier op keert hy weder tot zyn voorige onderwerp, en vestigt bepaaldlyk de aandagt op Det onderwys der Kinderen; waaromtrent hy den zodani- gen, dien zulks gelegen komt, het huislyk onderwys boe ven dat in de openbaare Schoolen aanbeveelt; °t welk hem voorts aanleiding geeft, om te fchryven over de inrigting van zodanig een onderwys, en ’t geen verder nopens de opvoeding van dus meer gevorderde Kinderen vereischt wordt; dat Lem ook byzonder doet зап op de behan- deling van en de omgang met de Dienstbooden. ре Au theur OPVOEDING DER KINDEREN. 31 theur deelt vervolgens nog mede een ajgemeeu plan van opvoeding zo veel het zedelyke aangaat; en hervat, na deze uitweidingen,’ zyne voorige bedenkingen over het huislyk onderwys, en de daaraan verknogte inrigting der opvoedinge van de Jeugd tot ryper jaaren gekomen; wan- neer dezelve vatbaar begint te worden, voor bepaalder zedekundige gefprekken; 't welk hem eenige fchetzen van gefprekken маи dien aart aan de hand doet geeven. Na derzelver voordragt laat hy zig uit over °t geen men de Academifche opvoeding heet, ontvouwende het voornaam- fle dat zo omtrent de leevenswyze als de manier van oe- fening enz. in agt genomen behoort te worden. Daar nevens voegt hy een Brief aan een Vader, om hem ver giffenis te verzoeken , voor een Zoon, die, een ongebon- den leeven geleid hebbende, daarvan was te rug gekeerd; welke brief verfcheiden leerzaame opmerkingen over dit onderwerp behelst, En laatftelyk handelt opze Autheur nog over het reizen, waaromtrent hy den Jongeling zyne nuttige raadgeevingen mededeelt, ————- Hier mede is des Schryvers plan voor dit Stukje voltrokken , als behel- zende zyne bedenkingen over de opvoeding, van den tyd der. kindschheid tot den ftaat der Söngelingfchap у dan mo- elyk zal hy, indien de Leezers deezen zynen arbeid goeds euren, ,, voortgaan met alle de lotgevallen des. levens, з» tot den. men. beroemd zig, iemand, grondig in de religie, die mem belyd, onderwezen te hebben, als hy zyn vraagboek van, buiten weet, en op al de vraagen, dic hem zyn meester voorfteld , zoo, woordelyk, kan antwoorden: maar ik ben, van gevoelen, dat, zoo hy niets megr geleerd heeft, hy ЕЗ ше. 82 w.L.BHB***, niets weet. Tk onderwerp myn ftelling aan de proeve der ondervindinge: vraag zoodaanig een iets, dat niet in zyn vraagcboek ftaat; vraag hem maar met andere woorden, dan die zyn catechizeermeester gewoon is te gebruiken , hy zal verftomt ftaan, en, om zyn onkunde te verbergen, zal hy de fchuld op zyu meester leggen, met te zeggen, dat hy dat nooit geleerd heeft. —— Ziet daar dan, voor een meester, de vrugten van een langduurigen arbeid in eens verlooren : in plaats van een christen- mensch heeft hy van zyn'leerling een papegaai gemaakt, die niets kan zeggen , dan het geen hem is voorgeklapt. ‚ » Maar hoe zal men dan, vraagd gy megelyk , den leer- ling in den christelyken godsdienst onderwyzen ? == leer my cen ander, een beter middel. —— Welaan, ik zal rondborftig myn gevoelen uiten; maar betuïge voor een al- weetend God, dat ik daarmede geen aanval op de christely- ke onderwyzing wil doen, maar eenvoudig myn gevoêlen ter neder ЁсПеп, zonder my aan de vittinge te ftooren van zoodanige meesters, die den voorgemelden leertrant alken tot hun cigen gemak in gebruik houden. sn ІК zou dan den leerling geen catechismus, vraageboek з of iets dergelyks in handen geeven ; niet dat ik deeze boe- ken , als kwaad, zou verbieden; geenzints: zy zyn zeet goed, nuttig en noodzakelyk ; maar ik zou hem dezelve ont- heuden, tot zoo lang hy in ftaat zy, dit nuttig ‘er in te vinden. Ik zou alleen mondelyk, hem, ftuk voor (uk. de leerftellingen van den godscienst voorftellen, dezelve duide- łyk en klaar uitleggende, een en andermaal myn gezegdé „ en zulks telkens met andere woorden, herhaalende ; en voor&l in agt neeme, van ieder ftuk, onderícheiden, en niet ver- mengd met een ander, te verhandelen , en het geheugen met niet te veel gelyk te bezwaaren. Ik zou den leerling ook vraagen , of hy myne gezegdens begreep, еп hem ver- zoeken, zoo hy my niet begreep, zulks te kennen te ge- ven, om in (лас te zyn, my duidelyker uit te drukken. Hieraan zou ik den gantfchen tyd, tot de les bepaald, be- fteden, zonder iéts te vraagen , maar des anderen daags, alvorens tot een tweede les over te gaan, zou ik in het kort herhaalen al het geen ik daags te wooren verhandeld had; daarna met eenige weinige vraagen den leerling toet- fen, om te weten of hy myne lesfen had verftaan, en onthouden; en hier van overtuigd zynde, in myne onder- wyzing voortgaan. Eens in de week , als , des Satur- dags, zou ik vraagen voorftellen, over al het geen er in e. - OPVORDING DER KINDEREN. 83 de voorige zes dagen verhandeld was; en by het einde van ieder maand, in tegenwoordigheid van zyne, ouders, over alles, wat hy tot dus verre geleerd had. In dit maandelyk onderzoek, zou ik hem ook verlof geven , om alle zyne twyfelingen en zwäarigheden voor te ftellen, en ik my verleedigen, dezelve weg te neemen en op te los- fen: van tyd tot tyd zou ik ook, in 't kort, eenige vau „myne voorgaande lesfen herhaalen, om door dit middel het geheugen te bevorderen. — Op deeze wyze denk ik, dat ik myn leerling een beter begrip van den heiligen odsdienst zal inboezemen, dan met hem al de vraagboe- en van buiten te doen leeren, | » Na ik hem Чап zoo verre heb gebragt, dat hy, met oordeel, op alle vraagen, door wie die ook worden voor- gefteld, kan antwoorden, dan zal het eerst tyd zyn, hem den catechismus te geven: hy zal nu verftaan , wat bete- kenis de woorden hebben, die hy daar léest; hy zal, om zoo te fpreeken , met ееп opflag van ’t oog, by het min- fte articul, dat hy van een geloofspunt aldaar leest, zig aanftonds herinneren , al het geen zyn leermeester hem daarvan heeft voorgefteld en verklaard. Door s. С. vocEL, Hofraad en Hoogleeraar te Rostock. Naar den tweeden veel vermeerderden druk uit het Hoog- duitsch vertaald. Te Haarlem by A. Loosjes, Pz. 1790. Behalven het Voorwerk 195 bladz. in gr. oClavo. NS 't geef ons de Voorreden voor de Nederduitfche Vertaling van dit Gefchrift meld, is de fchandelyke en zo hoog heillooze ondeugd van Zelfbevlekking, in ons Vaderland, niet min heerfchend dan in Duitschland; des de eigenfte reden, die den Hoogleeraer Vogel bewoogen A | om - d J. С. VOGEL, | | vm dezelve openlyk tegen te gaen , insgelyks voldoende zyn, om het geen hy, deswegens, zo overtuigend voorge- eld en aengedrongen heeft, ook, in onze Tael, gemeen te maken. Jonge onbefmette Lieden vinden hier de hartlyke fte waerfchouwingen; en zy, die zich aen dat euvel reeds $chuldig gemackt hebben, de ernftigfte vermaningen, om tegen den verderen voortgang op hunne hoede te zyn, en de getrouwfte raedgevingen, om het onheil, dat hen anders zeker zal treffen, nog by tyds af te wenden. Bovenál ont- vangen hier dezulken, wien de Opvoeding der Jeugd is aene bevolen, de leerzaemíte lesfen , om het plegen van dit euvel voor te komen, of, heimlyk gepleegd zynde, ten Ipoedige fle te ontdekken , ten kragtigite te ftuiten , еп deszelís jammerlykite gevolgen ор de zekerfte wyze tegen te gaen. n 't een en ander opzicht is dit onderwerp op ene za treffende manier uitgevoerd , dat het alleszins recht ge- fchikt zy, om cen heilzamen invloed te hebben, op allen, die "er met oplettendheid een ernftig gebruik van maken $ 't welk de спе en andere foort van Lezers niet te flerk aene bevolen kan worden, ter ftuitinge van, en, ware "т mogee јук, ter geheele uitróeijinge van een wanbedryf, het welk niet alleen het lichaem maer ook den gecst bederft, en niet alleen den pleger, maer ook der Menschlyke Maetfchappye in 't algemeen ten hoogfte fchadelyk is, en de bittere uit- ^ werkingen te wege brengt, == "Er heerscht ongetwyfeld by velen nog ene bedenking, of het wel raedzaem zy, eeg onderwerp van dien aert zo opzetlyk opeubaer te behande Jen, daer dusdanige Gefchriften xo gerccdlyk misbruikt kunnen worden, — Пап deze bedenkelykheid verliest, zo niet geheel, grootendeels hare kracht, als men nagaet, dat dit wanbedryf zo algemeen geworden is, en dat ’er zo vele gedienttige geesten zyn, die het der Jeugd kens lyk maken, dat het nauwlyk kenbaerder kunne worden, door 'er openlyk over te fchryven 3 °t welk dan nog dit voordeel heeft, dat zulk een Gefchrift de fchandelykheid en fchadelykheid duidelyk voor oogen (сіс; daer de bo- ven bedoelde kennisgevingen alleen ingericht zyn, om een verterend vuur te fterker te doen branden, —— Меп Vind in deze thans uitgegeven behandeling van dit onder- werp, die bedenking ook wel ernftig overwoogen ; en Zy, Wier Sack het is de Jeugd op te voeden , erlangen "et lecrzame onderrichtingen, nopens het geen zy in agt ber hooren te nemen, om der Jeugd, by tyds, behoedzaem de vereischte kuudigheden, wegens het geno hier toe Sa 7, | тейт ONDERWYZ'NG VOOR OUDERS, OPVOEDERS, ENZ. 86 trekking heeft, in te boezemen, Ene omzigtige oplettend- heid daeromtrent zal den weg affnyden , tot het ое» ken van fteelswyze kundigheden; dic, in vroegere dagen, in toegenaaide boekjes, en thans, in opene dartele gee Schriften , de onbezonnen Jeugd , met wellustige aentok- kelingen , maer al te dikwils te levendig voorgedragen Zyn. | Werken van het Amfteldamsch Dicht- en Letteröefenend Gee sool/chap. Te Amfteldam by M. de Bruyn, 1750. 1s &r- 8yo., 118 bladz. Volgens het P'vorbericht , vóór dit Dicht- en Letterkundig Werk geplaatst, is dit Genootfchap zyne oprichting verfchuldigd aan de Heeren с, BRENDER à BRANDIS , te Am[leldam , en BERNARDUS BOSCH, eertyds Predikant te Diemen, welke te zamen, den 2s(ten van Wynmaand 1783, . een ontwerp van hetzelve maakten, met volkomen vertrou- wen, en eenen hartelyken wensch, dat de 2724 niet min- der begunftigers еп deelneemers in zulk eene Maatíchappy Zou. je vinden, dan 's Gravenhage, benevens de Rhyn- en Maasfteden gevonden hadden. Het gevolg heeft doen zien, dat men in deezen hiet te veel vooronderfteld heeft, bly- kende genoegzaam aan de bygevoegde Lyst der Leden, op welke verfcheiden beroemde Mannen voorkemen , vooräl onder de Leden van Perdienften; welke de Heeren FEITA , WYTENBACH , Ds. VAN ENGELEN , DE KRUYFF , VAN AL- PHEN, DE PERPONCHER , VREEDE , SELS, VAN LIMBURG, VAN HEEL , Ds. BUSSINGH, Prof, RROES еп Ds. A. VAN DEN BERG, uitmaaken. Eene volledige Gefchiedenis van alle de poogingen des Genootíchaps , benevens deszelfs opgegeeve- ne Prysítoffen , en den uitílag van dezelve, kan men, in het bovengemeld Voorbericht , omftandig aangetekend vinden. Met vermaak hebben wy daarin gelezen, dat het Genoot- fchap deeze uitgegeeven ftukken aanmerkelyk had kunnen vermeerderen ,. ten minften veel vroeger had kunnen uitgee- Yen, doch dat het daar geenzins zynen roem in ftelde. Ins tusfchen kan men hier niet uit opmaaken, dat het Genoot- ichap karig in dit Deel is geweest, Het getal der Dladzy- den, en de volgende ‘Lyst der Stukken, zal het tegendeel bewyzen. In de еегїе plaats deelt hetzelve vier Prysverzen mede, op de eerst opgegeeven ftof , de waare Christen; in- gezonden door PETRONELLA MOENS, DS, j. w. BUSSINGH, F5 ]- JOR- 86 AMSTERDAMSCH 1. JORDENS, en een ongenoemden; van welke de eerfte eere Gouden, de twee volgende elk een Zilveren , Medaille, ver- kregen hebben, en de laatfte als accerfit waardig gekeurd is, om gedrukt te worden. Daarop volgen twee Prysver- zen, behelzende: den Lof der Vaderland/che Zeevaart, van welken M. P. ELTER, geboren WOESTHOVEN , de Gouden „' en J. W. VAN HASSELT de Zilveren, Medaille behaald heb- ben; wordende deeze gevolgd door een enkel vers, behel- zende den Geweetensdwang , door L. VAN. OOYEN , AZ., Welke „ naa eene herhaalde opgave van die ftoffe, de gouden Eer- penning daar voor bekomen heeft. Deeze Stukken maaken te zamen 190 bladz. uit. | „Ор deeze Prysverzen volgen de Mengeldichten der Leden , als 1) Davids eerfle Zegepraal, dramatisch voorgefteld in drie Handelingen, door A. FOKKE SIMGNSZ. , een zeer goed Stuk, fchoon 'er hier en daar een zwak vers in voorkomt. a) Sauls Priester -moord, door M. P. ELTER , geboren WOESTHOVEN. 3) Het juichend Israël, by de opvoering der Arke, door j. E. VAN DE VELDE , geboren HELMCKE. Dit zyn zeven welrollende Zangen, by het offeren van zeven Varren, en zeven Rammen , welke men , uit vergelyking van 2 Sam. VI. en 1 Chron. XV., op zeven onderfcheiden tyden geplaatst heeft. 4) De Waereld een Traanendal, door j. VAN ROYEN. Dit Vers behelst zeker een bekende wáarheid , doch die de Dichter, mogelyk in een’ droefgeestigen luim , van een al te ongunftige zyde befchouwd heeft. 5) De Starren- hemel, door м. NIEUWENHUYZEN. б) Befchouwing van een flervend Goudyüschjen , door Ј. RosiERsZ. {9 Gedachten in Eenzaamheid, door M. NIEUWENHUYZEN. 8) Het Kerkhof, door Ds. B. BoscH. 9) De blydfchap van Allucius , Vorst der Celtiberiërs , door ADRIANA VAN OVERSTRATEN. 10) Brief van Fan van Oldenbarneveld, aan zyne Echtgenoote en Kinderen, door PETRONELLA MOENS. 11) Elza, eene Ro- mance , doof M. NIEUWENHUYZEN. 12) Damon, eene Dethyrambe , door denzelyen; en 13) de Drest en de Boer, doct A. DU san T. Wordende deeze Dichtftukken gevolgd van eene Verhandeling over de Allegorie , of het Leen/preukige in de Dichtkunst , door G. BRENDER à BRANDIS. Wy twyffelen niet , of de Am/teldam/che Kunstgenooten б Zullen , na men deeze hunne Stukken gelezen heeft, aanmoe- diging genoeg vinden , om hun ontwerp verder te voltooijen , en voort te gaan zo als zy begonnen zyn: al ware het zelfs dat men een aanmerkelyk verfchil in de innerlyke waarde der Stukken ontdekte, Wy voor ons, durven hen die geeven э : choon DICHT- EN LETT. GENOOTSCHAP. *$? fchoon wy hen tever raaden, zich nimmer te verhaasten, met het uitgeeven van Bundels gedichten ; en vrymoedi moeten verklaaren , dat wy het tiende Dichtttuk het treffend. fte , het twaalfde het vindingrykfte , en het dertiende het minfte yan allen gevonden hebben. Zie hier ten Proeve, e е. 7 E L Z A. (EE NE ROMANCE] Toen held Civilis ^t vrye land Der Batten nog regeerde , En geen roofzuchtig nagebuur Hun ve over a Was daar een Meisjen, zagt en fchoon, Zy had reads twintig jaaren , Van aanzicht bruin, gitzwart van oog, En even zwart van Aeren, \ Haar woning op een hoogte fond Waar langs een beekjen vloeide ; Van daar zy over de akkers zag, Hoe vlas en koren groeide. Heur Minnaar was een jongeling, Vol moed en hupsch van zeden, Een fraai geplekte runderhuid Bedekte zyne leden. Zyn muts had Elza зер” gemaakt з Van uitgezogte Zeenen, Schóón — kwam de blonde lok daar uit, En golfde zagtkens heenen. De werpfpiets en zyn teenen fchild Had hy aan darm — zoo moedig, Ну droeg den yaren ring niet meér, Geen flag was hem te bloedig. Reeds lang was anze jonge Heid Ten heirffryd uitgetoogen , En shans ziet Elza naar hem uit, Met zagtkens traanende oogen. \ Zy AMSTRRDAMSCK Zy treedt op "t laatst in °t Reilig woud, Geheel door liefde teder, De traantjens rollen, langs de wahbg , Op hagren boezem neder, Hoe wankelt zy by iedren flap? Het Zorten klopt van kommer : Wanhoopig zygt het Meisjen netr, Ferfchoolen onder "t lommer. » Neen, zucht zy. nooit zie ik hem wer, Dien roem der Batavieren: —— ` Myn oog zal nooit de wonden zien, Die zynen moed verfieren Г” » Ach! mogt ik flechts zyn edel bloed Uit уле wonden vangen, — E Zou lamm'ren wol, daar in gedoopt, Ор mynen boezem hangen!’ » Jk zoog zyn’ laatflen adem in; — "E Zou by hem nederbukken , Op zyn deorflooken koude borst, Myn -heete lippen drukken P £y plukt de geele boterblaem Ey f hdi der dalen, chynt , of [choon zy weenend plukt Toch ruina Cn te haalen. ` £3 gaat en ffort nu bloem en kruid Op "t heilig outer neder ; En gluurt, of haar ook iemand ziet, Angstvallig, heen en weder, » d Goden! roept ay, leef? hy nog, Of is hy reeds verfa ? UC Ziet ge ook zyn doo ek bleeke fchím Op ligte neevlen draagen?" 0» pA zwerft hy troostloos door het woud’, langs verlaaten firoomen ; ds, in de dorre duinvalei, Held ook omgekomen Sr » Ach! zo zyn [chim daar ergens. zweeft, E Zal nacht noch. flormen vreezen ;. Dat zand, met heidenbloed doorweekt, Aal oak myn grafplaats weesen" H Bes DICHT- EN LETT. GENOOTSCHAP, ‚ Dat dan der Barden klaagzang kink ' Hoe Ek: jammer groeide, H Мое zy het bloedig heldeniyk Met traan op traan befproeide,’” , En hoe zy eenzaam, treurig flierf, Zy, dfe in rampfpoed leefde, Hoe lang nog , op den heuveltop, э; Zagt jamm'rend. Meisjen zweefde Р" Zeo bidt het arm, zagtaartig kind, Toen eewsflags wapens klinken; Verfchrikt ryst ze op, en ziet, door "t woud, Der Batten (ieren blinken. Zy vliegt naar deezen dappren floes, Om naar heur Held te vraagen, En ziet van verre een’ jongeling, Gekwetst, op fpietfen draagen. a é — Roept 2y uit, — ja8,.-. JG Ay ds °t? Ну, met die blonde hairen; Wat vreugd! ik zie zyn heldenbloed, Het merk der krygsgevaaren P" Z3 dringt deer fpiets en helden hetn, En werpt zich op hem neder, De Held, doodbleek en afgemat, Bekomt, zo °t (chat, nu weder: » Ach! Elza! zeg? zyn bleeke mond, ’k Streed voor der Batten rechten, Ik trad in 't gudfend bloed van hen, Dien 'k moedig mogt bevegten." zn En ge overwont? — roept Elaa ий... » Ja, maar helaas! myn’ wonden! . . ." » Die zien der Batten Meisjens graag: Schóón is een Held met wonden!” Теп drilde elk moedig Batavier: De flompgeftreeden fbeere ; De Barden zongen "e heldenked, Dit edel paar ter eere, % Gejuich klonk voord, van fluip tot fluip, De grys geworden helden Verjongden, toen hen deeze maar’ Der Banden zangen meldden. 