Geschiedenis van het buddhisme in Indië
Op gelijke wijze werden achtereenvolgens de negen overige punten beslist, en daarmee al de tien dingen welke de Vaicaanse monniken voor geoorloofd verklaard hadden, veroordeeld. Aan dit concilie werd door precies 700 monniken deelgenomen; daarom is het bekend onder den naam van concilie van Zevenhonderd. Tot zo ver de canonieke lezing. Op geheimzinnige wijze is het conclave der Achten in den Zandhof overgegaan in een volledig concilie van Zevenhonderd. De jongere berichtgevers doen kennelijk hun best om deze phantasmagorie in een historisch tafereel te herscheppen, en hoe jonger zij zijn, hoe nauwkeuriger zij ingelicht zijn, misschien ten gevolge van bovenmenselijke wijsheid. Buddhaghosha vertelt dat in deze kerkvergadering de hele heilige schrift nog eens herzien en gezuiverd werd; handtastelijk in strijd met de uitvoerige beschrijving van het verhandelde, zoals boven medegedeeld; want daaruit blijkt dat geen tittel of jota van het Prâtimoksha, mitsgaders de Sutta-Vibhanga, sinds de dagen van den Meester veranderd was. In het tegenovergestelde geval had men zich niet eenvoudig daarop kunnen beroepen om de 40 punten der Vaicaanse ketterij te verdoemen. Genoemde autoriteit — uit de 5de eeuw na Chr. — weet ook dat het concilie gedurende acht maanden zitting hield; waaraan hij deze bijzonderheid ontleende, blijkt niet; in geen geval uit de oude heugers die hij zelf aanhaalt. Verder zou ook de door hem beweerde herziening des canons in den Zandhof plaats gehad hebben. De oudere kroniek zegt niet van den Zandhof en het daar gehouden conclave. De punten 2, 3, 7, 8 en 9 werden in strijd bevonden met Art. 37, 35, nog eens 35, BI en 89 van het reglement, Tit. Pacittiya; punt 10 met Art. 18, Tit. Nissaggiya; de punten 4 en 5 met hetgeen voorkomt in Mahâ-V. 2, 8, 3 en 9, 3, 5; tegen punt 6 was geen schriftuurplaats aan te voeren; het werd dan ook niet uitgemaakt, want er werd alleen gezegd dat het soms geoorloofd was, soms niet. Hoewel het canonieke verhaal de schrijver wel niet onbekend zal geweest zijn —, gewaagt alleen van de 8 maand durende vergadering der Zevenhonderd in de Belvederehal te Vaikali. De jongere kroniek splitst de kerkvergadering in twee stukken; de commissie van Achten, het conclave, laat hij bijeenkomen in den Zandhof; de volledige vergadering te Grootenbosch. De beuzelachtigheid van deze »overleveringen« springt in ’t oog als men zich herinnert dat het klooster te Grootenbosch, de Belvederehal, in handen was der Wrjizonen. Hoe zouden zij geduld hebben dat hun vijanden in hun klooster vergaderden? De schrijver van den Mahâvansa heeft iets van de zwarigheid gevoeld en het volgende verteselt uitgedacht of verder verteld. Nadat de Wijzonen, teleurgesteld in hun pogingen om Rewata te winnen, naar Vaicali teruggekeerd waren, begaven zij zich naar de hoofdstad Pataliputra om op de snoodste wijze den koning, Kala-Acoka, tegen hun tegenstanders op te stoken. "Wij", zeiden zij, "zijn, op Wrijzischen bodem, de hoeders van ’s Heeren salet in ’t klooster te Grootenbosch, en nu zijn er monniken van ’t platte land in aantocht, met het oogmerk om zich van ons klooster meester te maken. Wil hen stuiten, o vorst!" Na den koning aldus ongunstig jegens de rechtzinnigen gestemd te hebben, keerden zij naar Vaicali terug. Inmiddels was Rewata met de zijnen, ten getale van één millioen en 900 duizend man daar aangekomen. De koning — stellig wel om te verhinderen dat deze zwerm Grootenbosch zou bezetten — zond beambten af, die gelukkig door tussenchomst der goden onderweg verdwaalden. Tevens had de koning ’s nachts een droom, welke hem noopte den volgenden morgen naar Vaicali te reizen. Daar aangekomen, belegde hij een vergadering van het kapittel in ’t klooster te Grootenbosch, en na beide partijen gehoord te hebben, verklaarde hij zich ten gunste der rechtzinnigen. Na dezen excuus gemaakt en zijn verkleefdheid aan hunne zaak betuigd te hebben, liet hij het aan hen over, naar welbehagen de voorlichting te regelen; hij stond voor hunne veiligheid in. Daarna vertrok hij weder naar de hoofdstad. Dan volgt onmiddellijk het conclaaf waarin de 10 punten veroordeeld werden, en eindelijk de synode te Grootenbosch. De rol van beschermer des geloofs die Kāla-Asoka hier speelt is in strijd met die welke Buddhaghosa hem toeschrijft, want deze zegt dat die koning de partij der Wrrizonen begunstigde. Het verhaal van zijn tussenkomst is lijnrecht in tegenspraak met het canoniek verslag der zitting. Daarom behoeft de voorstelling van den Mahāvansa niet geheel uit den duim gezogen te zijn. Integendeel, ze is duidelijk de copie van de beschrijving der bemoeienis van Asoka den Maurya bij het concilie van Pataliputra. Kāla-Asoka spreekt in den trant van Dharma-Asoka in de inscriptie van Barabhum, en als men met dit feit in verband brengt dat het tweede concilie volgens de Noordelijke overleveringen onder Asoka den Maurya plaats had, wordt men geneigd deze overleveringen, in dit opzicht, voor oorspronkelijker en minder verdraaid te houden dan de Singhalese. In plaats van te geloven dat de Noordelijken twee Asoka's verward hebben, zou men veeleer mogen vermoeden dat de Zuidelijken, of voorzichtiger uitgedrukt: de monniken van Grootmunster, van één vergadering onder één Asoka er twee gemaakt hebben, telkens onder een koning Asoka gehouden. Schorten wij ons eindoordeel op totdat wij al de processtukken, voorzover zij ons toegankelijk zijn, doorgeloopen hebben. Het officiële bericht laat ons in 't onzekere aangaande het lot der Wrrizonen na de veroordeeling hunner stellingen. Tot op zekere hoogte wordt onze nieuwsgierigheid dienaangaande bevredigd door den Dipawansa. Dat er van verwarring geen sprake kan zijn, zal in 't vervolg aangetoond worden. Het feit dat twee opeenvolgende concilies onder twee koningen van denzelfden, zeer ongewone, naam gehouden zouden zijn, is op zichzelf reeds uitermate onwaarschijnlijk. KERKGESCHIEDENIS. Wij lezen daar hoe deze geestelijken, na door de Sthawira's veroordeeld te zijn, een tegenconcilie hielden, en merkwaardigerwijze staat de vergadering van deze afgescheidenen in de geschiedenis bekend als „de Groote kerkvergadering’, en zij zelfs als aanhangers van »de Groote synode” (Mahâsangîtika's) of van »den Grooten Sangha” (Mahâsânghika’s). De ongerechtigheden dezer afgescheidenen worden breed uitgemeten: zij maakten zich schuldig aan vervalsching der heilige schrift, deels door omzetting van teksten, deels door uitlatingen en toevoegselen, deels door het verwerpen van gansche afdeelingen des canons en door ’t samenstellen van nieuwe teksten; zij gingen zelfs zo ver, dat zij de oorspronkelijke termen, de geslachten der naamwoorden, de stijlregels en rhetorische figuren veranderden. Uit de Wrjizonen zijn dus de onrechtzinnige Mahâsânghika's voortgekomen, welke secte zich later weer in andere splitste. Ongelukkig somt dezelfde kroniek enige regels verder de Wrjizonen op als een onderdeel der rechtgeloovigen! In dat alles vermogen wij geen spoor van historische overlevering te ontdekken; het is niets anders dan een dogmatische fabel, opzettelijk uitgedacht ter verklaring van bestaande toestanden, wier oorsprong geen mensch meer wist. De Mahâsânghika's, de Grootkerkelijken, vormden nog ver in den historischen tijd een hoofdafdeeling der Kerk; zij onderscheidden zich van de rechtzinnigen’, die zich als oudgeloovigen, aanhangers van de Sthawira's voordeden, en op de een of andere wijze moest er dan toch een verschil tusschen de afdeelingen der Kerk ontstaan. Is eenmaal de tijd gekomen dat alle herinnering aan de feiten die Het eenigste tot nog toe uitgegeven boek van de Mahāsaṅghikas, onderafdeling Lokottaravādins, het Mahāvastu, is inderdaad in een potsierlijk jargon opgesteld, en in zo verre is er iets waars in de beweringen des rechtzinnigen kroniekschrijvers. Er bestaat een Chinese vertaling van den Vinaya der Mahāsaṅghikas (Beal Tripitaka XLIII). Zoo dit werk het reglement mocht bevatten, zal het kunnen blijken of de 10 veroordeelde punten werkelijk door deze onrechtzinnigen goedgekeurd werden. Zie 5, 45. Kerkgesciedenis, tot een scheiding aanleiding hebben gegeven vergeten zijn, dan kan men veilig tot de vervaardiging van fabelen overgaan. Eene andere redactie der fabel omtrent het ontstaan der Mahasangha's wordt door Hiuen Tsang medegedeeld. Hij stelt de Groote synode gelijktijdig met de eerste kerkvergadering onder Kasyapa den Grooten, en wel te Rajagrha. Den Stupa, die daar ter plaatse ter herinnering aan dat tegenconcilie door Asoka opgericht werd, heeft de reiziger met eigen oogen gezien. Aan die groote synode werd deelgenomen door geleerden en ongeleerde lieden, ten getale van eenige duizenden, welke van het concilie onder Kasyapa waren uitgesloten geworden. Omdat die vergadering zooveel leeken en geestelijken omvatte, staat zij bekend als de "Grote Kerkvergadering" of "Gemeente." De heilige boeken, daar vastgesteld, bestaan uit 5 verzamelingen, terwijl de Sthaviravast het onder voorzitterschap van Kasyapa 3 verzamelingen maakten. Deze fabel leert dat men alle herinnering aan den tijd waarop de Congregatie zich in twee hoofdafdelingen splitste, verloren had. Ze verdient verreweg de voorkeur boven de Singhalese, omdat ze voorzichtig het ontstaan der oudste secten naar den aanvang der dingen, naar den grauwen voortijd, toen Kasyapa regeerde, verplaatst. De afwezigheid van alle bitterheid in uitdrukkingen en van alle kinderachtige beschuldigingen tegen de Mahasangha's is voldoende om ons te overtuigen dat de fabel niet verdraaid is ter wille van sectarische doeleinden. Men mag ze dus gerust als ouder aanzien dan de Singhalese acte van beschuldiging, waarin de bedoeling al te duidelijk op den voorgrond treedt. De 3 Pitakas zijn een nabootsing van de 3 Veda's; de 5 Pitakas van de 5 Veda's, d.i. de vier bundels met het Mahabharata, voor een grooter publiek bestemd. Volgens het stelsel der Mahasangha's zelf in drie. In anderen vorm wordt hetzelfde gezegd in een Tibetaanse opgave der 18 secten. Daarin wordt als geestelijke stamvader der Mahâsâṅghika’s genoemd Kâcyapa zelf; Burnouf, Introd. 446 en 452. In onze taal zou men zeggen: „De Mahâsâṅghika’s zijn zoo oud als de nacht”. Er zijn andere Noordelijke berichten die de splitsing der Kerk in secten laten ont- staan 100 jaar na het N., onder Aśoka; Târanâtha 298. KERKGESCHIEDENIS. 263 Wat het tweede concilie betreft, daarvan geeft bovengenoemde reiziger de volgende lezing. Eene eeuw na IN. waren er te Vaicali monniken die zich van de leer des Meesters verwijderden en de regelen der tucht te buiten gingen. In die dagen leefde een eerwaardig grijsaard, Yacas, in Kosala; een andere, Sambhuta, te Mathura; een derde, Rewata, te Sahaja; een vierde, Kubja-cobhita genaamd, te Pataliputra; altemaal leerlingen van Ananda. Yacas zond boden uit om de heiligen ter vergadering op te roepen naar Vaicali. Er kwamen 699 monniken tezamen; om het getal vol te maken verscheen Kubja-cobhita, die met zijn hemelsch oog gewaar werd dat men over de Wet beraadslaagde, wonderdadiglijk te midden der vergadering. Hier deed Sambhuta het voorstel om de Vaicalische monniken, welke in zaken van de wet aan de verordeningen des Meesters ongehoorzaam waren geweest, te berispen. Diensvolgens ging de "grote vergadering" er toe over, hoezeer met weergazin en droefheid, om de overtreders gestrengelijk te straffen, hetgeen het gelukkige gevolg had dat de schuldigen hun kwade praktijken geheeligmeter opgaven. De voorstelling die de geschiedschrijver Taranatha van de gebeurtenissen geeft, komt op het volgende neer. De eerwaarde Dhithika, die gewoonlijk te Kaucambi verblijf hield, was ziekelijk. De monniken van Vaicali, oordeelende dat een ziekelijke stuwera niet meer geschikt was om aan 't hoofd der leer te staan, miskenden zijn gezag en verklaarden 40 dingen, welke in strijd waren met de Wet en de tucht, voor wettig. Geschiedenis van de Chineese vertaling van de 10 punten naar den Vinaya der Mahasaka-secte wijkt minder af van de boven medegedeelde authentieke verklaring, dan de Tibetaanse van den Vinaya-kshudraka, welke laatste blijk geeft het oorspronkelijke gebrekkig verstaan te hebben. Als staaltje strekt de vertaling van jalaru, versche palmwijn, met bloedzuiger, alsof er jalaru stond; nu luidt het artikel aldus: "rop de wijze van een bloedzuiger, bedwelmende drank opslurpen en op grond van ziekte verontschuldigen." Uit twee-duim is, ook in de Chineese vertolking, gemaakt "de spijs met twee vingers roeren"; angula betekent namelijk zoowel vinger als een duim (als maat); Taranatha 41; vgl. 288. Nadat de Arhat Yashas met 700 andere heiligen hun afkeuring daarover te kennen hadden gegeven, werd de tweede verzameling des canons tot stand gebracht in het klooster van Kusumapuri onder het patronaat van koning Nandin, die uit het geslacht der Lichchavis gesproten was. Ten tijde toen de grenzen der kerken van de 6 steden afgebakend werden, waren de 700 Arhats, alle behorende tot de diocese van Vaishali, behorend. Uit die hoofde is deze tweede verzameling slechts een partiële. Sommige willen dat de tweede verzameling van den canon tot stand kwam 140 jaar na Buddhas dood; andere geven op 210 of 220 jaar, doch in het laatste geval, redeneert Taranatha, moet men aannemen dat een half jaar als een vol gerekend is. Minder verward is het bericht in het aanhangsel op de levensbeschrijving van Buddha. Yashas en andere kweekelingen van Ananda, in 't geheel 700 Arhats, vergaderden 110 jaar na het N. te Vaishali en brachten een oordeelkundige tweede verzameling des canons tot stand. Weer eene andere overlevering leert ons dat de tweede verzameling plaats had 100 jaar na den dood des Meesters, onder Sarvakāma en 700 andere Arhats. Ook een Paliversje, door Buddhaghosa aangehaald, zegt dat op de tweede synode, die der 700, door de 8 Sthavirā’s, Sarvakāmin, Sādha, enz. de tweede verzameling is vastgesteld. Dat deze revisie van den canon niet in het verhaal past en in strijd is met het canoniek verslag, is reeds opgemerkt. Daargelaten bijzonderheden van minder aanbelang, komen de Noordelijke en Zuidelijke overleveringen met elkaar overeen. Het verschil bepaalt zich eigenlijk hiertoe, of een eeuw na Buddha Kāla-Acoka dan wel Dharma-Ācoka aan 't bewind was. Meermalen heeft men beweerd dat de Indische Buddhisten de twee gelijknamige koningen verward hebben; dan dit schijnt niet aannemelijk. Want verwarring veronderstelt een onwillekeurige vergissing en hiervan geven de Noordelijken geen blijken. Integendeel, wanneer zij Yācas behulpzaam laten zijn bij den bouw der 84 duizend Stūpa’s, dan kunnen zij niet den beroemden Ācoka met zijn voorzaat en naamgenoot verward hebben. Wanneer zij vertellen, dat de Buddha Ācoka als kind nog gezien heeft en dat deze Ācoka 100 jaar later op den troon zat, dan is het vertelsel ongerijmd genoeg, maar het wordt niet minder ongerijmd als men het op Kāla-Ācoka toepast; integendeel, het wordt nog een graadje onzinniger, als zijnde volkomen doelloos. Als de Noordelijke lezing van de apostel Madhyāntika in de tijd van Ashoka den Maurya stellen, dan doen zij hetzelfde als hun broeders in het Zuiden en blijven zij zichzelf gelijk met Madhyāntika een tijdgenoot van Candavasini en een leerling van Ānanda te noemen. Of men 8-Sthavira’s van 160 en 140 jaar laat leven onder Ashoka I of Ashoka II maakt geen verschil, omdat beide vertelsels gelijkelijk fabels zijn. Er zijn in het verhaal van de Culla-Vagga enkele trekken die uit het werkelijke leven gegrepen zijn. Dat bewijst niets voor het historisch karakter van het geheel, alleen maar dat het op synodes zo toeging. Dat er synodes gehouden zijn, wie weet hoe dikwijls, loochten niemand. In theorie moeten er minstens zooveel kerkvergaderingen gehouden zijn als het aantal secten — 1 bedraagt, want elke secte, behalve de oudste, ontstaat, theoretisch, door een scheuring, en bij elke scheuring behoort een herziening van de canon. De vraag is niet, of er af en toe kerkvergaderingen gehouden zijn, die min of meer tot model gediend hebben voor de beschrijving der twee eerste concilies; alleen maar of die twee vergaderingen, zooals ze in de berichten daaromtrent beschreven worden, historisch zijn. Wij vermogen in deze verhalen niets anders te ontdekken dan dogmatische ficties, waarbij gebruik gemaakt is van oudere didactische mythen. Bij de Noordelijke lezing kan men als 9° Pindola-Bharadvāja voegen, die ook nog in de dagen van Dharma-Ashoka in leven was; Burnouf Introd. 397. Eigenlijk drie, want de Grote kerkvergadering was er toch ook een. 266 KERKGESCHIEDENIS. Er zou nog veel tegen het historisch karakter der vergaderingen te Rajagrha en Vaishali aan te voeren zijn, dat wij opzettelijk ter zijde laten, met uitzondering van een bezwaar daartegen op grond der opgaven van de leeraarlijsten die we thans te behandelen hebben. A. STAMBOOMEN VAN LEERAARS. GESCHIEDENIS VAN DE OUDSTE VADEREN DER KERK. Gelijk iedere school of secte der belijders van den Veda haar eigen stamboomen van gezaghebbende leeraars heeft, zoo bezitten ook de Buddhisten lijsten van grootmeesters, die in een onafgebroken reeks de zuivere en onvervalschte leer voortgeplant hebben en gevoegelijk als patriarchen kunnen bestempeld worden. Bij de Zuidelijken bestaat de keten der overlevering, van Buddha af tot aan de bekeering van Sri Lanka, uit 5 schakels, welke zich over een tijdvak van 235 jaren verdeelen. Daar de vierde schakel door twee personen vertegenwoordigd wordt, bevat de lijst zes namen van patriarchen; te weten: Upali, Dasaka, Sonaka, Sigga, Candawajji, Tishya-Maudgalya. Met den laatste, die tot priester gewijd werd in ’t derde jaar van Candragupta, dus 344 of iets vroeger, is de reeks, wat het vasteland van India aangaat, gesloten, want Mahendra, die als Tishya's opvolger te boek staat, en de latere autoriteiten gelden alleen voor Sri Lanka, of wil men, voor de Zuidelijke afdeeling der geloovigen. Upali had een anciëntheid van zestig jaren bereikt in 16 na ’t N. In het boek aangehaald Sutta-W. I, 292, wordt de naam van Candawajji niet vermeld; wel in Dipavamsa 4, 46 en 5, 57. De Sanskriet vorm van Sonaka is waarschijnlijk Caunaka; van Siggawa, Caigrawa. Naar Justinus XV, A moet Candragupta kort na den dood van Alexander de Grooten zijne heerschappij gevestigd hebben. Dit wordt bevestigd door een ander feit: Acoka spreekt in een edict uit het 13e jaar na zijne kroning van Magas, koning van Cyrene, als van een levende. Magas stierf in 258. Telt men bij de regeeringsjaren van Candragupta en Bindusara (24 + 27 of 28) twaalf jaren van A., en voegt die bij 258, dan krijgt men 321 of 322 als het begin van Candragupta’s regeering. KERKGESCHIEDENIS. was dus bekeerd door den Buddha zeer kort na diens optreden. In datzelfde jaar 16 wijdde Upali den bekwamen Dasaka, wien hij de negen- voudige leer, bestaande uit 84 duizend afdeelingen en 3 Pitaka's over- leverde. Na Dasaka benoemd te hebben tot zijn opvolger als meester der tucht, overleed de patriarch in 30. Dasaka was al 40 of wel 45 jaren monnik geweest, toen hij te Giriwraja (Rajagrha) Sonaka tot priester wijdde. Die wijding wordt gesteld in ’t jaar 10 van Nâga-Dasaka, hetgeen bij uitkomst uitkomt. Hij stierf vier-en-zestig jaar na zijne wijding, dus in 80 na ’t N., na. Sonaka tot hoofd van de tucht benoemd te hebben. Sonaka had eene ancienniteit van veertig jaren toen hij Siggawa & Candawajjì wijdde; welke handeling moet gesteld worden 40 jaar na ’t jaar 10 van Nâga-Dasaka, dus omstreeks 400. De patriarch leefde tot 126 na ’t N., want er wordt gezegd dat hij stierf na zes-en-zestig jaar monnik te zijn geweest. Siggawa ging eerst op hoge leeftijd er toe over, Tishya-Maudgaliputra tot geestelijke te wijden, 64 jaar na zijn eigen wijding. Bij zijn overlijden, dat twaalf jaar later plaats had, liet hij Tishya als opvolger na. Tishya werd dan monnik 164 na 't N. en hoofd der tucht twaalf jaar later. Hij overleed 80 of 86 jaar (na zijn priesterwijding). Nemen wij het eerste cijfer, en veronderstellen wij dat Candragupta den troon in 164 N. besteeg. Het eerste getal opgegeven in de Dipawala is 85, het tweede 76. De patriarch Kācyapa wordt hier niet medegeteld. Het eerste cijfer opgegeven in de Dipawala is 4, het tweede 41. Oogenschijnlijk een vergissing is de vermelding van de Ceilonese koning Pakunda in plaats van Panduvassa. Eigenlijk 98; wij nemen gemakshalve het uit verkeerde becijfering ontstane ronde getal der kroniek over. Tweemaal wordt het eerste cijfer opgegeven, eenmaal het tweede, in één en dezelfde kroniek; 5, 94, 95 en 107. Kroniek over. De patriarch Kācyapa wordt hier niet medegeteld. Het eerste cijfer opgegeven in de Dipawala is 4, het tweede 41. Oogenschijnlijk een vergissing is de vermelding van de Ceilonese koning Pakunda in plaats van Panduvassa. Eigenlijk 98; wij nemen gemakshalve het uit verkeerde becijfering ontstane ronde getal der kroniek over. Tweemaal wordt het eerste cijfer opgegeven, eenmaal het tweede, in één en dezelfde kroniek; 5, 94, 95 en 107. Besteeg 320 v. Chr., dan moet de patriarch geleefd hebben tot 238, toen Asoka 32 jaar geregeerd had. In het voorgaande hebben wij stilzwijgend verondersteld dat de jaren aan de patriarchen toegekend, hun ancienniteit uitdrukken, omdat de kroniek in een dubbelzinnig vers na opsomming der jaren van upasampad spreekt. Rekent men de opgegeven getallen als jaren leeftijds, dan zal, vermits de wijding op 20-jarigen ouderdom geschiedt, in een vijfledige reeks het verschil 100 jaar bedragen, juist het bedrag van het overschot der Ceylonse rekening vergeleken met de gewone Noordelijke, welke Dharma-Asoka een eeuw, niet twee eeuwen, na de Buddha plaatst. Indien de vijfledige reeks van patriarchen geen verdichtsel is, kan de geschiedenis van het concilie te Vaikali niet waar zijn. Hoe toch zou het mogelijk zijn dat de patriarch van het jaar 100, Sonaka, niet eens onder de 8 Sthavirav's genoemd wordt, ja niet eens vermeld wordt onder degenen die het algemene concilie, waaraan de Oostelijke als de Paliya'schen deelnamen, bijwoonden? Hoe kon het hoofd van den Vinaya, waarover de strijdvraag juist ontbrand was, als niet bestaande aangemerkt worden? En hoe kon Sarvakamin op dat pas als kerkvoogd der aarde betiteld worden, alsof er geen Sonaka bestond? Het is duidelijk genoeg. Ald. 5, 95: „Upasampadā van alle”. Ook in de ongewijde geschiedenis wordt de rekmethode toegepast. Zo wordt het van Pakuuda, die, na 16 jaar het beroep van struikroover uitgeoefend te hebben, op 37-jarige leeftijd koning van Ceilon werd, dat hij 70 jaar regeerde, dus 106 j. oud werd. Niettemin had hij een zoon Mutasiva, die als zijn opvolger 60 j. aan het bewind bleef; de vier zonen van Mutasiva volgden elkaar achtereenvolgend op; de laatste, Asela, stierf 92, volgens andere, 102 jaar na zijns vaders dood. Derhalve tusschen de geboorte van Pakuuda tot aan den dood zijns kleinzoons Asela verliepen 258 (of 268) jaren; Dîpaw. 11, 1, vgg. 17, 98, 18, 45—48. Als men dit tijdvak van 258 (268) voor drie geslachten met 100 vermindert, is het nog lang genoeg. KERKGESCHIEDENIS. Vergelijkt men de stamboom der Singhaleesche Kerk met die van de Noordelijke, dan komt het apocryphe karakter van beide leeraarreeksen vóór den historischen tijd, d. i. vóór Asoka en vermoedelijk nog later, in het helderste licht. De twee stamboomen hebben namelijk geen enkel naam met elkaar gemeen, niettegenstaande hier geen sprake kan zijn van verschil van secte. De rechtzinnige overlevering der Noordelijken begint met Kāgyapa, die echter louter honoris causa als opvolger van den Buddha gelden kan, want hoewel van hem verklaard wordt dat hij het leeraarambt aan Ānanda overgaf, wordt toch tevens uitdrukkelijk verzekerd dat deze dat ambt van de Heeren overlijden meer dan 40 jaren bekleedde. Er is een bericht dat Kācyapa's meesterschap tien jaar zou geduurd hebben, maar dat is in tegenspraak met andere overleveringen en berust buitendien op gebrek aan juiste onderscheiding. Kācyapa bekleedde wel is waar den eerezetel bij de eerste synode, maar omtrent den Dharma en Vinaya konden alleen Ānanda en Upāli inlichting geven. Hij was voorzitter, had de Arhats ter vergadering opgeroepen, was echter niet de man om het licht des geloofs te ontsteken. Als men in de dagen van Hiuen Tsang deze patriarch als kenner en leeraar van den Abhidharma erkende, is dat wel te verklaren, want de Abhidharma houdt zich met duistere zaken bezig. Hij staat ook bekend als groot ascet, en heet, volgens het Chinese woord, hoon-boeddha. 3 Ánanda werd gelijktijdig met Upāli bekeerd, 45 jaren vóór ’t N.; dit gevoegd bij 40 geeft 85, doch dan is onder ouderdom ancienniteit te verstaan. Aardig is het dat volgens dezelfde Lebensb. Ánanda geboren werd tegelijk met Râhula, op den dag toen de Gotamide het Buddhaschap bereikte; hij was dus nog een zuigeling toen hij Discipel des Heeren werd. Uit Lalita-V. 177 en Lebensb. 238 volgt dat Ánanda van denzelfden leeftijd was als de Bodhisattva. Dat alles is historisch zoo ongerijmd mogelijk, zóó ongerijmd dat het de Buddhisten niet kan ontsnapt zijn. Toch hebben zij die opgaven getrouw overgeleverd. Wassiljew B. 38, te niet gedaan door 818. Eene kleine poos, zeker, heerscht de schemering; in zoover zou men den patriarch kunnen mee te tellen. 270 KERKGESCHIEDENIS. »de eerste van de voorstanders van de Dhutarnga-theorie«; dat stempelt hem tot een heremiet, die nog niet een groot leeraar behoeft te zijn. De enige die de Dharma naar den eisch kon overleveren was Ánanda, de zeer geleerde, in wijsheid met Brhaspati, den vermaande leeraar der goden, te vergelijken, en het is dus even verklaarbaar dat hij feitelijk de reeks van wereldverlichtende leeraars — na de grote Meester — opent bij de Noordelijken, als dat de Singhalezen zich op Upāli beronen, die zoo doorkneed was in den Vinaya. Na veertig jaren het leeraarsambt bekleed te hebben, droeg Ánanda het over aan Yacas en stierf op de bekende wonderdadige wijze door zelfontbranding. ? Bij die gelegenheid werd Madhyāntika (d. i. de Middagsche) een Arhat. Yacas was bij 't leven van den Buddha een zeehandelaar van beroep. En werd eerst na diens dood Ananda's leerling. Hij wordt ergens met Cânawàsika vereenzelvigd; het recht of ten onrechte, is moeilijk te zeggen. Misschien heeft men aan een tweemanschap in de geestelijke regeering te denken, zooals ook het geval schijnt bij Siggawa en Canda-wa. Hoe het zij, Yacas droeg het patriarchaat aan Upagupta over; deze aan Dhîtika. De stamboom naar de hier gevolgde overlevering is dus: Ananda, Yacas — Cânawâsika, Upagupta, Dhîtika. Eenigszins afwijkend is de reeks: Kâcyapa, Ananda, Madhyântika, Cânawâsa en Upagupta. Ze was meer bepaaldelijk bij de Kashmiriëzen aangenomen, die Madhyântika als den apostel van hun land eerdden. Moeielijker te verklaren is het hoe in een andere lijst van patriarchen Dit gebeurde kort vóór Ajâtavatru's dood, hetgeen niet strookt met de Singhalese tijdrekening en toch waar kan wezen. Want stel Ajâtavatru als den heerscher van 15—16 Kârttika of oud- en nieuwjaarsdag (kerkelijk) en Ananda als de volle maan, dan zullen beide ongeveer gelijktijdig sterven; de eerste om over een maand, de laatste om over een jaar wedergeboren te worden. De wedergeboorte van Ajâtavatru is behoorlijk gedocumenteerd; eerst werd hij in de hel wedergeboren, later kwam hij weer boven onder de goden; Târânt. 10; vgl. Lebensb. 309. Lebensb. 308. Wassiljew B. 225; Têran. 14. KERKGESCHIEDENIS. 274 zekere Uttara de eerste plaats inneemt; hij volgde onmiddellijk, nog vóór Kâcyapa, den Heer op en was de leermeester van Yacas. Bij al deze ere waardige overlevering eenige waarde heeft, moet men besluiten dat Uttara, de weggejaagde leerling van Rewata, met wie we vroeger kennis hebben gemaakt, een andere figuur is. Niet alleen in de volgorde, ook in de geschiedenis der vijf oudste kerkvaders heerscht enige verwarring. Yacas, van wie het een en ander al is medegedeeld, komt in alle ons bekende Noordelijke bronnen voor als tijdgenoot van den lateren, historische Aoka; niet, zoals in de Zuidelijke, van den vroegeren. Toch is het niet te betwijfelen dat steeds dezelfde persoon bedoeld is, want in de verschillende overleveringen treedt hij gelijkelijk op den voorgrond in zijn krachtig verzet tegen de nieuwigheden der Vaicâlische monniken en als bijzonder hoogbejaard. Hij verklaart ergens zelf "de alleroudste te zijn, met uitzondering van Pindola Bhâradwâja, die den Heer van aangezicht tot aangezicht gekend hadden. Aan de tovermacht van dezen erewaardige grijsaard had de vrome koning het te danken, dat hij in staat was allerwege in het rijk heiligdommen met relieken van den Tathâgata op één dag te laten verrijzen." Andere schrijven de verdienste aan Upagupta toe, zodat men geneigd zou zijn te vermoeden dat Yacas, Cânawâsa en Upagupta voor drie verschillende namen van één persoonlijkheid gehouden zijn geworden. Cânawâsa, wiens veelvuldige en wonderdade wedergeboorten reeds vroeger onze aandacht getrokken hebben, staat bij alle Buddhisten in nauw verband met Yacas eener-, met Ánanda anderzijds. Behalve door zijn periodieke wedergeboorten heeft hij zich door een ander groot wonder beroemd gemaakt: hij liet namelijk vanuit het hol waar hij gezeten had, een totempaal van zeven verdiepingen omhoog groeien. Aan de andere kant is Upagupta de geestelijke die den koning de ligging der heilige plaatsen aanwijst. was zulk een glans in alle richtingen van de ruimte uitstralen, dat het licht van twee dwerggeesten, die met hem wilden kampen, geheel en al verduisterd werd. Hij is ongelooflijk oud geworden, want onder eenenzoon van Acoka treffen wij hem nog aan als leeraar te Mathura, in het klooster Caravatï. Dat moet ons niet te zeer verwonderen, als wij bedenken hoe de zes dwaalleeraars, Purna Kacyapa en genooten, nog 500 jaren na 't Nirvana in onverzadelde kracht werkzaam waren. Als opvolger van Cânawâsa in het patriarchaat staat Upagupta te boek, een leerling van Yacas, en volgens sommige, ook van Madhyântika. Hij was de ervaren gids, die de vrome Acoka, toen deze Stûpa's ging oprichten, de heilige plaatsen, te beginnen met Kapilavastu en het park Lumbini, aanwees; wel een bewijs dat in die dagen geen mens in de landen — behalve Upagupta — van de ligging van Kapilavastu enige besef had. Upagupta is vermaard om zijn worsteling met de Duivel en de schitterende overwinning welke hij in een dispuut over de religie op dezen aartsvijand van het ware licht behaalde. Hij is ook de held van een stichtelijke legende die ons de rampzalige geschiedenis der courtisane Wasawadatta te Mathura leert kennen. De volgende patriarch was Dhitika, de zoon van een brahmaan uit Ujjain. Er wordt gezegd dat Acoka's jonge jaren met de laatste van de patriarchen van de Bhagavata sectie werden doorgebracht. 3 Dit leeuw wij uit Mil. P. 4. Het behoefte niet gezegd te worden, dat de schrijver van de Mil. P. door zulke fabels in een historisch gewaad te steken, duidelijk genoeg te kennen geeft hoe hij over het historisch karakter van de dwaalleeraars en den Buddha denkt. 5 Burnouf Introd. 382. © Als zeldzaamheid zij aanbevolen het verslag van den Heer A. C. L. Carleton, die niet alleen de geboorteplaats van Çâkyamuni, maar ook die van Krakucchanda en Kanakamuni gevonden heeft; zie Arch. Surv. XII, 108; 177; 184. 1 Târâ 16. In den loop van 't verhaal blijkt dat Upagupta niet tot degenen behoorde welke den Heer aanschouwd hadden; de oude geschiedschrijver Indradatta laat hem dan ook eerst 50 jaar na 't N. verschijnen; ald. 42. 8 De legende vindt men in vertaling bij Burnouf Introd. 146. KERKGESCHIEDENIS. 273 Deze kerkvader samenvallen, hetgeen niet best strookt met de tijdsbepaling ten aanzien van zijnen voorganger Upagupta, en nog minder met het bericht dat hij talrijke bekeringen wrocht in Tocharistan, waar toen ter tijd Koning Minara heerschte. Hetzij in Minara de naam schuilt van Menander, die in de 2de eeuw voor onze jaartelling leefde, of niet, van een prediking der leer in genoemd land kan voor de laatste jaren van Aoka nauwelijks sprake zijn. Dhîitika gaf het ambt over aan den Zwarte uit Magadha, en deze aan Sudarcana. Deze laatste zou Koning Kanishka bekeerd hebben. Na deze doorluchtige patroon van het Buddhisme in de eerste eeuw na Chr. leefde, moeten er ettelijke schakels ontbreken, tenzij men veronderstelt dat de geheele reeks van opperleeraars eene aaneenschakeling van dogmatische ficties is. Na vermeld te hebben dat Sudarcana oorspronkelijk als koning van Kashmir Sinha heette, hoewel hij ook wel eens een koopmanszoon van Bharoch heet, keeren wij, om niet te ver op de geschiedenis vooruit te lopen, tot Madhyântika terug, een allermerkwaardigste figuur, die wordt hij niet algemeen als patriarch erkend. Madhyântika of Madhyânta (d. i. de Middaagsche) is niet minder bij de Zuidelijken dan bij de Noordelijken bekend. Zijn naam leeft in de herinnering der Singhalezen voort als van degene die Mahendra, den apostel van Ceilon, tot priester wijdde. Hij was een van hen die door Tishya Maudgaliputra werden uitgezonden om in alle uiteinden der aarde het geloof te prediken. Zoo kwam hij in Gandhâra en Kashmir, waar hij eenen razenden Nâga of Nikker temde en aan talloze schepselen vergeving aanbracht. Buddhaghosa, die over die gebeurtenissen bijzonder nauwkeurig ingelicht is, vertelt dat er in Kashmir en Gandhâra zekere Nikkervorst, Arawâla heerschte, welke eens — het was in den oogsttijd — een hagelbui verwekte, tengevolge waarvan het te velde staande koorn. vernield werd en een plas zóó groot als een zee ontstond. De Sthawira Madhyântika verliet ijlings Pâtaliputra, vloog door de lucht en daalde bij Arawâla’s poel, in ’t Himâlayagebergte, neder. Eenige jonge Nikkers, bespeurende dat een kaalgeschoren vreemdeling, in lappen en een tandkleurige pij gehuld, op het water allerlei bewegingen maakte, nu eens liep, dan weer stilstond, nu eens zat, dan weer lag, welden naar den koning om die te melden, waarop Arawâla dermate in woede ontstak, dat hij een allergeweldigst onweer, van regen en bliksem vergezeld, verwekte. Noch dit allerhevigst onweer, nog de troepen welke de Nikkervorst tegen den kaalmonnik afzond, vermochten iets uit terichten. Madhyântika stoorde zich niet aan die machtelooze pogingen om hem van zijn plaats te dringen, en met bewonderenswaardige koelbloedigheid vergenoegde hij zich bedaard een versje op te zeggen, hetwelk een verpletterenden indruk maakte op den Nikkervorst, die over de mislukking zijner pogingen diep neerslachtig en treurig werd. De apostel greep het gunstige oogenblik aan om den vernederden geweldenaar met een rede te stichten en op te beuren, met dit zegenrijke gevolg dat de Nikker zich tot de leer van Buddha bekeerde, met 84 duizend der zijnen, die door Madhyântika alle als leeken geconfirmeerd werden. En daarbij bleef het niet: andere bewoners van ’t Sneeuwgebergte, zoals kabouters, geniussen en alven, namen blijmoedig het drievoudig heilformulier en de vijf zedelijke geboden aan, terwijl de kabouter Paficaka met zijn gade de kabouterin en hun 500 kinderen in genot werd gesteld van den eersten trap van heiligmaking. Voorts verbood Madhyântika aan alle nikkers, kabouters en reuzen om voortaan de menschen te benadeelen en den oogst te bederven. Hij prediktte daar te lande de gelijkenis van de giftige slang; bewoog een honderdduizendtal families het geestelijk leven te omhelzen, en liet 80 duizend schepsels de trappen van heiligmaking doorloopen. Een andere apostel, Madhyama (d.i. Middelste), die, ook in het Himalaya-gebergte, 800 miljoen kabouters de trappen van heiligmaking liet doorloopen, is blijkbaar slechts een variant van Madhyāntika; Dīpa-v. 8, 10; Sutta-W. t. a. p. Aan de Noordelijke overlevering, die ongeveer overeenkomt met de zuidelijke, hebben wij het bericht te danken dat de Buddha, kort vóór zijn uitdooving, aan Ānanda opdroeg om Madhyāntika en de andere apostel, hetgeen aan de zuidelijke overlevering, die ongeveer hetzelfde meldt, hebben wij het bericht te danken dat de Buddha, kort vóór zijn uitdooving, aan Ānanda opdroeg om Madhyāntika te volgen. Na diens wijding, naar Kashmir te zenden, ten einde de Nikkervorst Hûlunta te bekeeren en de leer daar te lande inheemsch te maken. Toen de dagen vervuld waren, toog de apostel naar Kashmir, fonkte Hûlunta en predikte de religie met zó uitstekend gevolg, dat in de eeuw na die daar te lande reeds veel kloosters bloeiden. Dit wordt bevestigd door Hiuen Thsang, die, met een nauwkeurigheid, welke de Singhalese autoriteiten hem zouden mogen benijden, ons weet te zeggen, dat Madhyântika, Ánanda’s leerling, de bekeering van de Slangenkoning in het jaar 50 tot stand bracht, en dat die vorst, na zijn poel verlaten te hebben, 500 kloosters stichtte. Voordat Madhyântika zijn werkzaamheid in Kashmir ontplooide, woonde hij te Benares. Wegens het gemor van de burgers had hij die stad verlaten met een gevolg van 10,000 heiligen, in wier gezelschap hij door de lucht naar de Noorderberg Ucìra vloog; vandaar ging hij later naar Kashmir. Men wil dat hij daar te lande 20 jaar lang tot aan zijn dood toe de Wet verkondigd heeft. Hij moet dus vóór zijn tijdgenoten Yacas en Cânawâsa gestorven zijn, hetgeen geenszins ongeloofwaardig is, wat men dan ook van het karakter deze persoonlijkheden denkt. Bedenkt men dat Madhyântika al reeds een ziener was, en dus zekere hoogte moet bereikt hebben ten tijde toen Ánanda zo prachtig uitdoofde, en legt men de Singhalese chronologie ten grondslag, dan moet de kerkvader een levensijd van meer dan 250 jaar bereikt hebben. Volgt men de meest geaccepteerde datum, dan moet de kerkvader een levensijd van 258 jaar gehad hebben. De legende uitvoerig beschreven in Târan, heeft veel trekken met Buddhaghosa's lezing er van gemeen. 2 Het middelpunt der wereld, op dezelfde wijze als Delphi, Rome, Jeruzalem. In zulk ben middelstad behoort de Middaagsche te wonen, en het spreekt van zelf dat alleen in die stad de Gotamide zijne preek over den middelweg kon houden. Tôran. t. a. p. > Târan. 9. 18% 276 KERKGESCHIEDENIS, bruikelijke Noordelijke telling, dan kan men het zoo becijferen dat Madhyântika omstreeks 100 jaar oud wordt. Anders is het gesteld met Yacas, Cânawâsa en Sarwakâmin; ten op- zichte van deze staan beide bronnen van overleveringen met elkaar gelijk; want of men honderdvijftigjarige Sthawira's laat figureeren onder Kâla- Acoka of onder Dharma-Acoka, maakt geen verschil. Welke deugden men aan de eene of de andere verzameling van sprookjes gelieve toe te kennen, één ding moet een ieder toegeven, namelijk dat beide overleve- ringen juist in datgene wat het geschiedkundig karakter van de eene boven dat van de andere zou kunnen doen uitkomen: in de opgave der levensjaren, gelijkelijk falen. Bij de onderlinge vergelijking der opgaven omtrent den datum van het 2de concilie bespeurt men wel dat er een verschuiving van datums heeft plaats gehad, zonder dat men vooralsnog met zekerheid kan beslissen welke opgave den ouderen vorm van het vertelsel bewaard heeft. Intussen is met sprekende cijfers aangetoond dat het tijdvak tussen de geboorte van Pakundaka en den dood van zijn laatsten kleinzoon Asela verloopen, door de Singhaleezen minstens 100 jaar te ruim is gemaakt. Vermindert men het onmogelijke cijfer met 4100 of iets meer, dan verschuift de datum van het tweede concilie nagenoeg zooveel als het bedrag uitmaakt van het verschil tussen de Noordelijke en Zuidelijke rekening. Veronderstellen wij eens, voor de leus, dat aan het verhaal der tweede kerkvergadering een geschiedkundig feit ten grondslag ligt, dan kan het niet lang aankanden zijn dat het concilie had plaats 6 j. vóór Pakundaka’s troonsbestijging. Tusschen het laatste tijdstip en Asela's dood verliepen 222 (volgens Mahâv. 232) jaar, zoodat Asela stierf 338 (of 238) j. na ’t concilie, en na aftrek van de overtollige jaren, 128 (of 138). Tusschen Asela’s dood en het jaar 18 van Dharma-Acoka liggen 92 (of 302) j. Volgens deze rekening zou Açoka het bewind aanvaarden hebben of wel gekroond zijn — met deze twee termen wordt in de Singhaleesche kronieken telkens gegoocheld — 110 (of 120) vóór Asela’s overlijden, en de kerkvergadering dus eenige jaren vóór zijne regeering gehouden zijn. Nu is 100 het allerminste waarmede men het monsterachtig gerekte tijdvak te verminderen heeft; neemt men 120, dan valt de tweede synode onder de regeering van Zijne vrome Majesteit. Zie Dîpaw. kap. 11; 17; 18. verslag, zooals wij het in verschillende redacties bezitten, niet dan geruimen tijd na de gebeurtenis zijn opgesteld. In nog meerdere mate is dit toegepast op de legenden van Yasas en Upagupta in betrekking tot de 84 duizend Stupa's van Ashoka. Vóórdat men zóó durfde overdrijven, moesten er toch, mag men veronderstellen, al veel Stupa's in India bestaan, en moest tevens de tijd van Ashoka tot een verleden behooren, waarvan geen der levenden meer enige herinnering had. Eerst in zulk een tijd kan men ook gerust aan allerlei heiligen, hetzij mythische figuren of dogmatische poppen, eene plaats aanwijzen onder een menschengeslacht, welks meest schitterende vertegenwoordigers, koningen, ministers en dergelijke nog in de herinnering voortleven, van welks toestanden en lotgevallen men anders nagenoeg niets meer weet. Valt de vervorming der van oorsprong overgeleverde mythen en sagen in zulk een tijd, dan zijn dergelijke verschillen als wij tusschen de Noordelijke en Zuidelijke redacties opmerken, niet geheel onverklaarbaar. De omstandigheden welke aanleiding hebben gegeven tot de vaststelling van twee zoozeer uiteenloopende datums voor het tweede concilie zijn onbekend; verschil van secte behoort daar zeer zeker niet toe. Want de grote meerderheid der Indiase Kerk erkende als richtsnoeren de besluiten der Ouden, der 500, met Kacyapa, Ananda, Upali, enz. aan het hoofd, en der 700, met Sarvakin, Yagas en de hunnen. Zij was dus oud en rechtgeloovig even goed als de Singhalese afdeeling. De theorie der Mahasanghika's blijft hier geheel buiten aanmerking; we kennen ze niet eens. 