Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 2 Van het jaar 900 tot 1581 na Christus
Hij schreef daarin, dat zijn onthaal aan het Spaansche Hof zoodanig was, dat hij het niet eervoller kon wenschen. Dus hoopte hij spoedig een goed einde aan zijne zaak te zien. Niets echter zou hij laten bedingen dat tot nadeel of tot verkorting van de rech- ten der Staten zou strekken: integendeel hij zou toonen, dat hij Hun Hoog Mogenden steeds dezelfde toegenegenheid toedroeg, die hij van zijne kindsheid aan voor hen had ingezogen en aangekweekt 1, — Dus hadden wij onze belangen slechts aan den Prins te Madrid toe te vertrouwen, en te Londen zou men zich tegen ons niet meer vertoornd be- toonen. — Zij die het gevoelen waren toegedaan ‚ dat onze Staat zich niet aan het met Spanje verbondene Engeland gewonnen geven, maar zich aan Frankrijk houden moest, hadden alle reden om de uitwerking te duchten, welke die mededeeling van caRLETON maken kon. Aan de zucht om den gevreesden indruk dier voordracht tegen te werken mag Mededecling men het toeschrijven dat daags daaraan surgrano ter vergadering verscheen. Hij had te "*" SUMANO. zorgen, dat men zich tot aanbeveling van den stap, dien sacoBus van ons verlangde, niet beroepen mocht op het weinige vertrouwen, hetwelk de Ligue tusschen Frankrijk, Venehé en Savoye scheen te verdienen. Te voren had de Resident van Venetië met ophef medegedeeld, dat de drie Mogendheden het voorstel van Spanje om het geschil omtrent de Valtellina aan de uitspraak van den Paus over te laten, hadden verworpen, en van zins bleven Graauwbunderland in zijne aloude vrijheden te herstellen ?, Intus- schen was werkelijk het aanbod van den Koning van Spanje aangenomen, om de Valtellina en al de plaatsen, die hij in Graauwbunderland bezet had, voor een bepaal- den tijd den Paus in handen te geven. Deze zwakheid nu had surraxo te vergoelijken en tegelijk de overtuiging te wekken, dat naarmate Engeland en Spanje naauwer ver- bonden werden, de Ligue te krachtiger zou zijn, en wij te zekerder bij de voortzetting van onzen oorlog op hare hulp konden rekenen. Dus verzekerde hij bij deze gelegenheid, dat de Paus zich den tijd, dat hij Graauwbunderland in zijne macht had, ten nutte zou maken om aldaar alle forten te slechten en de vrijheid te herstellen, en dat middelerwijl de Ligue zich ten oorlog bleef toerusten, ten einde den Koning van Spanje, als hij trouweloos bleek te zijn, te doen boeten. Daartoe was wAwsrELps leger door haar in dienst genomen en door Frankrijk met vier regimenten versterkt. Ten slotte voegde de Resident er het bericht bij, dat de Gezant zijner Meesters te Parijs zich zeer be- ijverde, dat Frankrijk voort mocht gaan ons krijgsonderstand te schenken, en dat wij op de ondersteuning der Venetiaansche Republiek konden rekenen 5. Weldra werd ! Resol. Stat.-Gen. 23 Mei, 1423. 2 Resol. Stat.-Gen. 11 Apr. 1623. 3 Resol. Stat.-Gen. 24 Mei, 1623. UI Deer, 5 Srvx. 105 854 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1 m deze verzekering gevolgd door een brief van den Hertog van Savoye, die de betuiging bevatte, dat de bijstand, hem vroeger door Hun Hoog Mogenden verleend, zoo diep in zijn hart geprent was, dat het hem niet alleen onmogelijk was die weldaad te vergeten, maar dat hij niet rusten zou voordat hij eene goede gelegenheid bekomen had om ze te vergelden !, — Zulke betuigingen van eenen Vorst, die zich al naardat zijn eigen belang het hem ingaf, dan her- dan derwaarls wendde, konden niet veel afdoen, en de zekerheid, dat de Paus thans in Graauwbunderland heer en meester was, kon even- min strekken om ons vertrouwen te verhoogen. Niettemin, men gaf de verleidelijke stem uit Engeland geen gehoor. De overtuiging der staatslieden, die aansluiting wilden aan de tegen Spanje vijandige partij in Frankrijk, bleef ongeschokt, en de Prins wilde geenen anderen weg op: immers moest hij thans wel overtuigd zijn, dat zoo Spanje zijn doel door Engelands toedoen bereikte, die Mogendheid hem daarvoor geen dank ` zou weten noch belooning verleenen. Dus begon men met de zeekapiteins, in weerwil van den eisch van Engeland, op vrije voeten te laten. Canreron gevoelde, dat hij nog grooter schrik moest trachten aan te jagen. Hij maakte eenen brief bekend van corwar, 's Konings Secretaris, waarin de uitdrukking voorkwam dat het waarschijnlijk was, dat het tusschen de beide Staten niet alleen tot dadelijkheden, maar ook tot een volslagen vredebreuk zou komen. Dit bericht werd door brieven van caron ondersteund, die schreef, dat het verbranden van den Duinkerker voor Leith zulk een opschudding gemaakt en bij den Koning zoo veel misnoegen gegeven had, dat het evenmin te zeggen als te schrijven was. Zijne Majesteit had de zaak aan het oordeel van zijnen Raad overgegeven, en dit Collegie had de zaak zoo erg en zoo hatelijk als mogelijk was, ja als majesteitschennis uitgelegd. Op dit alles evenwel besloten de Staten niets anders, dan den Koning een beleefden brief van verontschuldiging te schrijven. Zelfs had het besluit geen gevolg om met den Prins in de Vergadering over de zaak te beraadslagen ?. Toch trotseerde men Engeland niet al te zeer. Eerst den 74" Julij was het antwoord gereed. Hun Hoog Mogenden betuigden daarbij, dat zij aangaande het geval, met leedwezen door hen vernomen, berichten hadden in- gewonnen, ten einde den Koning genoegen te kunnen geven en zijnen steun, hun zoo noodig, te mogen behouden. Dat geval was te wijten aan eene bloote vergissing van 1 Resol. Stat.-Gen. 8 Junij, 1623. 2 Resol. Stat.-Gen. 26 Mei; 12 Junij, 1625. 3 Resol. Stat.-Gen. 15, 16, 19, 21 Junij; 13 Sept., 1623. DES VADERLANDS. 855 officieren, die, vervoerd door te grooten dienstijver, hunne bevelen te buiten konden 1621— zijn gegaan, en zoo doende tegen den eerbied, dien zij Zijner Majesteits beambten verschul- TS digd waren, gezondigd konden hebben. Bovendien kon men hun gedrag verschoonlijk vinden, als men in aanmerking nam, hoe vurig zij wenschen moesten, het vijandelijke schip voor goed onschadelijk en tegelijk aan hunne verdrietige taak om het werkeloos gade te slaan, een einde te maken. Zoodanig was de oorzaak van het voorgevallene, en geenszins lag de vermindering van ’s Konings grootheid in de bedoeling: integendeel voor die grootheid hadden Hun Hoog Mogenden ziel en ligchaam over 1, — Omstreeks denzelfden tijd namen de Staten een besluit, dat door de omstandigheden meer gewicht had, dan daarmede anders verbonden zou zijn geweest. Op nieuw was voor het tin, uit de mijnen van den Prins van Wales afkomstig, vrije invoer in de Vlaamsche havens verzocht. Dit verzoek sloeg men af, hoezeer men uitdrukkelijk. erkende, dat men voor den Prins, » daar hij nu in Spanje was, groote voorkomendheid hebben moest, ten einde hem gunstig te stemmen.” Men zou de beslissing op dat verzoek uitstellen, totdat de Prins terug zou zijn, in de hoop hem dan genoegen te kunnen geven ?, — Dus gaf men te kennen, dat men de verbintenis van den Prins met de Spaansche Prinses nog niet als beklonken beschouwde, en dat het, als zij haar beslag gekregen had, tijds genoeg zou wezen om gunsten te verleenen. Werkelijk vonden de artikelen, aan welke de Paus zijne toestemming tot het huwelijk verbond, en die de Spaansche Koning door sacosus bezworen wenschte te zien, juist in deze maand (Julij) in Engeland groote tegenkanting. De Koning zelf was er bijna wanhopend over. Intusschen wilde 3Acosus met geweld een einde maken aan het nog voortgezet ver- blijf van twee Nederlandsche oorlogschepen voor de haven van Aberdeen. Hij zond der- Xoningsacosus waarts twee oorlogschepen om de onze te verjagen en den aldaar ingesloten Duinkerker j^ tt — eenen Duinkerker aan te verlossen. Daar men tot elken prijs een gevecht tusschen de onzen en de Engelschen de vervolging on- zer oorlogsche- voorkomen wilde, zoo was het thans de vraag, hoe onze wettige prooi met de minste Pen. beleediging onzer eer vrij te laten. Men kwam op het denkbeeld, den Duinkerker een paspoort ie verleenen om naar zijn vaderland terug te keren, en, daar men het aanstoo- telijk vond, dat hij door Engelsche oorlogschepen midder door onze scheepsmacht geleid zou worden, den Koning te verzoeken toe te laten, dat hij door onze eigene oorlogschepen naar Duinkerken gebracht mocht worden: des verkiezende, kon Zijne Majesteit eenig Engelsch volk op het Duinkerksche schip plaatsen, ten einde te meer verzekerd te zijn, dat wij het genoegzaam ontzien zouden. Naauwelijks echter had men dit hulpmiddel beraamd, of men kreeg bericht, dat de Duinkerker onder het geleide van de twee Engelsche oorlogschepen de haven van Aberdeen had verlaten. Tot Newcastle gekomen, had hij zich buiten de bescherming dier oorlogschepen begeven, en de onzen, zulks ! Resol. Stat.-Gen. 7 Julij, 1623. 2 Resol. Slat.-Gen. 14 Julij, 1623. 105 * 1621— 1625. Het Spaansche huwelijk springt af, 856 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ziende, hadden hem dapper beschoten, welke vijandelijkheid hij aanvankelijk kloek be. antwoord had. Niettemin, ziende dat hij de onzen niet zou kunnen ontzeilen, had hij zich weder onder de bescherming van ’s Konings schepen teruggetrokken, die daarop door fel schieten onze bodems op een behoorlijken afstand hielden !. — Hoe hagchelijk zich de zaak, nadat dit was voorgevallen, ook liet aanzien, liep zij rustig af: alleenlijk moesten wij dulden, dat een Engelsch oorlogschip den Duinkerker huiswaarts geleidde. Dit was een triomf voor den Koning. Hij liet dan ook carurron in de vergadering der Staten-Generaal verklaren, dat hij nu voldaan was. Bij deze gelegenheid (den 11i September) sprak de Gezant veel van de oude trouwe vriendschap en van de ongegrond- heid der vrees van Hun Hoog Mogenden aangaande zijner Majesteits bedoelingen. Hij was, betuigde hij, waarachtig bedroefd over den nood van onzen Staat, en bad God, Hun Hoog Mogenden uitkomst te schenken ?. — Uit dezen toon blijkt genoegzaam, dat hij onzen Staat thans als genoodzaakt beschouwde zich op genade aan hem over te geven, en van hem alle uitkomst af te wachten. Op dit tijdstip, namelijk, achtte hij zich van den goeden uitslag der huwelijksonderhandeling verzekerd. In weerwil van de wanhoop, aanvankelijk door hem aan den dag gelegd, had hij de voorwaarden, door den Paus voor het huwelijk gevorderd, bezworen, en bij die gelegenheid had hij gezegd: nu kunnen alle duisel: uit de hel het huwelijk niet meer keren. De verloving was reeds op 29 Augustus be- paald. Reeds voerde de Spaansche Infante den titel van Prinses van Engeland, en leerde zij de Engelsche taal. Toch zou de echt niet voltrokken worden. Bucxrsenax had lang genoeg aan het Spaansche Hof verkeerd om aldaar een levendig gevoel van afkerigheid van zijne zeden en manieren op te wekken, en wederkerig het verblijf al- daar van harte moede te wezen. Hij en de Prins waren vervuld van een onweerstaan- baar verlangen naar huis. Fries IV kon er niet toe besluiten hun zijne zuster mede te geven. Dus vertrokken zij alleen, en zij gevoelden zich als van een ondrageliken last verlost, toen zij weder een Engelsch schip onder de voeten hadden. Nog levendiger moesten. zij de onuitvoerbaarheid van het huwelijk beseffen, toen de Prins bij zijne terugkomst in het vaderland met de grootste opgewondenheid door het volk werd ver- welkomd als uit Egypteland verlost en uit den muil der leeuwen gered. Buckrmanax en hij hadden zich als met een zwijgenden eed beloofd, dat het huwelijk niet plaats zon hebben. 1 Resol. Stat.-Gen. 7 Julij; 5, 14, 15, 17, 18 Aug.; 24 Oct., 1023. 2 Resol. Stat.-Gen. 11 Sept. 1623. DES VADERLANDS. 857 den nieuwen Keurvorst van de Palts, maximmuan van Beijeren, van wiens jaloezij tegen het Huis van Oostenrijk hij zich wat goeds beloofde, de teruggave van de Palts te verkrijgen; doch de Katholieken verloren hier om bijzondere belangen het algemeene belang van hun geloof niet uit het oog. Jacosus pogingen bleven vruchteloos, en steeds werd het huwelijk onwaarschijnljker. Lang evenwel duurde het, eer de Koning van zijnen schoonen droom afstand kon doen. De Spaansche Gezanten bleven nog steeds zijne vertrouwden, en wat moest men hier te lande niet denken van de omstandigheid, dat toen de Prins van Oranje den 51% November met den Raad van State de aanneming der petitie van oorlog in de Vergadering der Staten van Holland kwam aanbevelen, zich onder de leden van dien Raad, nevens Prins nenpam, ook de Engelsche Gezant canr- Leron bevond 1, Dit was wel een teeken van de dubbelzinnigheid der houding van - den Koning van Groot-Britannië. Aan de eene zijde had de tegenwoordigheid van zijn Gezant bij die beraadslaging tot het vinden der middelen ter voortzetting van den oorlog de beteekenis eener bedreiging tegen Spanje, maar van den anderen kant was zij een blijk, dat hij zich het recht aanmatigde om zich in Hollands huiselijke zaken te men- gen. Een ander blijk van de ‘tweeslachtigheid van ’s Konings bestaan bepaaldelijk in deze dagen deed zich voor, toen hij de blokkade der haven van Duinkerken door een zijner schepen deed schenden om een Spaanschen Ambassadeur van daar naar Engeland af te halen, en zich later deswegens verontschuldigde met de betuiging, dat hij niet wenschte om zulk eene reden met Hun Hoog Mogenden in oorlog te komen ?. Doch waarmede en hoe lang sacosus zich nog vleijen mocht, de Nederlanders konden ruimer adem halen, nu de sints zoo langen tijd dreigende vereeniging van Engeland en Spanje duidelijk bleek niet tot stand te zullen komen. —— — — — ! Resol. Holl. 31 Nov., 1623. 2 Resol. Stat.~Gen. 17 Nov.; 11 Dec. 1623. 1621— 1623. PLAATSING DER PLATEN EN PORTRETTEN. Foris, Graaf van Kuilenburg. — . à ; . tegenover Bladzijde 52. ADRIAAN VAN MATHENESSE. .  . : ‘ i ; i ; i » ©» 99. DawrgL DE HARTAING, Heer van Marquette. . . f : ;  in de Gevangenis. à : ; » » 224. A. VAN DE WAEL, Heer van Moersbergen. . ; » » 254. Overwinning van een’ Franschen Roover, door Kapt. c. paniers. . » » 524. De Nederlandsche Gezanten te Algiers. i i ; ; » » 555. DIRK RAFELSZOON CAMPHUYSEN. : : : ; » » 984. ALBERT JOACHIMI. . ; : i i ; : i » » 401. Prins FREDERIK HENDRIK. i : ; » » 505. LAMBRECHT HENDRIKSZ. . f ON : ; ; : . » » 659. HENDRIK TUYLL VAN SEROOSKERKEN. re ; s ; ; » » 675. Dr. CORNELIS PIJNACKER. l i ; i ; i ' n » 726. Maurits ontzet Bergen op Zoom. i f i : » » 739. CHRISTIAAN VAN BRUNSWIJK. . à ; ; s ; i » » 820. NB. De Portretten van PIETER PIETERSZ. HEIN, THEODORUS VAN WAARDENBURG, WILLEM VAN LIER, Heer van Oosterwijk, weNpRIK LoNncg en de Plaat: Beleg van ’s Hertogenbosch, moeten in het volgende Stuk worden geplaatst. 499 o EN — Google i^ AA — Google — Google — Google — Google id E 17971 T | ar ham & "E — —* 1 = vert TTT ETET. 