Zedelijke verhaalen [by R. Feith].
Emjlia onherílel- - zonder eer , zon- ftaan moeten — baar rampzalig ! - der rust aan den rand van wan- hoop en zelfmoord en akijd de verlaatene , die voor eene aangebeden moeder mec eigen handen het mistroos- tig graf gedolven heeft , en onder niiamlooze ellende eene pijnlijk verteren- de drift in haar hart blijft voedcn , voor het beurteling vervloekte en ge- zegende voorvverp ^ dat alle haare ram- pen veroorzaakte í De Prins , bij de bcste opvoeding , bij de diepst geworťjlde gevoelens van eer en deugd^ een Verleider ! de Verleider van een onfchuldig , lieftallig fchepzel , dat in . haare pas ontloken jeugd op zulk een veelbeloovcnd verfchiet van vreugde en EMÍLIA 14/ biéden', is hem onmooglijk -— ^-. echter aanbídt hij 2e nog ^ aanbidt hij zc nog meer dan zijn leven . zon* der haar, be^it de geheele aar4e gee* nen enkelen droppel onvermengde vreug* de voor hém en deeze liefde, deeze wreede liefde ílak haar medogen- loQS den vergiftigden dolk in den boe^ zem , en werdt van dat oogenblik a£ aan voor zijn eigen hart tot hiertoe zulk een onbedorven, zulk eeu cdel hart ! eene woedende Beulin , die naberouvv , wroeging en wanhoop in haar gevolg fleept , en het voor eeu- wig tot haare onftuimige woonplaats kiest ! Ziet daar ^ nog eens , de Driften ! • . De driften , zo ús ze onder eene vermomde gedaante in verheven zielen fluipen ! Gelukkig hij , die vroegtijdig met haare verraderlijke natuur bekend , de onmerkbaarfte zinne- lijke neiging wantrouwt , tot dat hij haar onder de beftraaling der Deugd tot in haare laatfte gevolgen diep door- dacht heeft , om haar daar alieen toe te geven , waar deeze gevolgen even K a zo 148 EMÍLIA. zo onfchuldig , even zo onberispelijk zijn , ais de eeríle vonk, daar dezel- ^e uit gebooren ílaan te worden, en die 'er hier gewoonlijk onaffcheidbaar aan verbon- den is. Voor hoe veel ellende en misdrijf is hij op deeze waereld bewaard ! ^ D E HAZELNOOT-SCHAAL. :i, a .J/.AÍ13Í1" t j ^ D E HAZELNOOT'SCHAAL. JL/un en bijna oneindig teder zijn de draa- den der fpin, of het weefíel des zijde- worms; maar nog veel dunner , nog on- eindig tederer zijn de draaden, welke de menschlijke Lotgevallen hier aan elkanderén ketenen, hier verwikkelen. Lang zagen on- ze Gcfchied- en Romanfchrijvers dit over 't hoofd, en ook nu, daar zij er op beginnen te letten, kan het verhaal van eenen jonge- ling, wien eene Hazelnoot-fchaal in verach- ting en cUende bragt, niet geheel overtoUig zijn. Bendorf wavS ecn levendig, gevoelig Jongcling met onverbeteilijke beginfelen van Godsdienst en van rechtfchapenheid; de cdelfte Man tegen zijn' Vriend en zeer edel tegen zijn Meisje. Voor beiden had hij wil- K 4 lig 152 DE HAZELNOOT-SCHAAL. lig goed en leven opgeofferd; doch voor geenen altijd, voor dc^ze flechts geduurende eenen geruimen tijd, Vast en ftreng was hij tegen 2i:h zelven, maarach! nagevender dan klimop - ranken omírent hem, daar hij aan hing, en altijd hing hij aan eencn Vriend of aan eeň Meisje. Than$ kwara hij van -Gotting^n te rqg met een hoofd voí wetenfchap^ maar met een hart nog voliér van vervoering voor al wat fchoon en goed was. Zijn innige toon in de verkeering, de oorfpronglijke ílempel zijner woorden en handelingen, zijne vrij- heid in 't denken, en ziju moed om met verouderde vooroordeelen te fpotten, deeden hem fchielijk bemerken. Veel Mannen ^ vooral de ouden, fchudden zwijgend het hoofd; andQren, en voornaamlijk dezulken. I>E HAZELNOOT-SCHAAL. 153 dacht d^t bijwoord hiisterend\ want wie twijf- felt er wel aan, dat een bendorf eergie- rig zijn moest? Geheel anders ontving hem de fchootie Kunne. Er was in den voor hem voegzaa- men kring van gezelfchap bijna geene en* kele, die hem niet met haaren besten knik ontvingj geen Meisje, dat niet menigen ílij- yen Wel- en Hoogwelq;eboren , in wcérwil van zijn Galia - Uniform , ftaan liet, om met den jongen Supernumerair-Secretaris te fna* terén: geen Vrouwtje, dat niet den volgen* den avond zijn oordeel omtrent hec Tooneel- íluk en de Speelers napraatte; en geene Ma- tróne, die niet met waar medelijden uitriep: Een aartig jong mensch, wanneer hij flechts vlijtiger in onza Hofkerk ging! — In mee- nig. gezelfchap, daar men tot hier toe alleen ľHombre en Tarok gefpeeld had, werd hem ter licfde Whist móde, — In 't kort, bijna alles was hier met hem te vreden, — zo Isyig hij naamlijk ook van zijnen kant zich tegen alle even aartig eu even opmerkzaara gedroeg, Maar dat verwenschte Fantaseeren! — Hec is fomtijds fraai en nuttig, echter lijdt een gevoelig hart er al te veel bij , en ver- K 5 ki^sx 1^4 DE hazelnoot-scíiaal; kíest zicIi ras Hever vrijwillige flavemij dan ledige vrijheid. In eene ftad, als D** is, voor wier opluistering de goedige Na* tuur door zo meenig arntrekkelijk Meisjes- gezicht gezorgd heeft, kon een zo week, cen der liefde zo behoeftig hart^'als dat van BENDORF was, niet 1 ang geheel vrij blijvcn^ Twce Vrouwen ftreeden fpoedig cm deszelfs bezit^en hij waggelde taamlijk lang tusfcheii beidcn. Amália mildau, zapht, fchoon, jong, rijk, van onbefproken zedeň en eeňe nimmer miskendedeugd, dong naar de over- winning met julia hilmer, even rijk, veel fchooncr en veel minder zacht en goed. Waar geene roerde, rukte deeze weg; waar geene gevoelde, fpotte dee25e. Voor een ftil landleven fcheen amalia, julia daar en tegen voor eene Hofftad gefchapen. Gccn DE HAZELNOOT^SCIÍAAL. igS Bewonderaaren. Wanneer geene meer ge- viel, glanste deeze meer, en wanneer men geene meer prees , fprak men des te meer van deeze ; zeker nu goed , dan kwaad , maar genoeg voor haare eerzucht, dat zij zich bemerkt zag. Bendorf, zo als gezegd is, was lang onzeker; hij had gaarn, om de waarheid te bekennen, beiden, veelligt zo als Falftaf bij Shakefpear , de eene voor Zon- en Feest- dagen , de andere voor de overige Werkda- gen , bezeten ; ondertusfchen befliste toch zijn beter inwendig gevoel eindelijk voor AMÁLIA, Hij bekommerde zich om haare Vŕiendfchap , vérwierf ze ; bekommerde zich terftond daarop om haare liefde ; vérwierf ook deeze ; en werd fpoedig als haar ver- fclaarde Bruidegom aangezien , wien , ter ver* krijging haarer hand, enkel de dood zijnes voorgangers in de kanfelaarij en de inval* ling in deszelfs post nog mistte, Naauw- lijks had het aliijdvaardige gerucht dit hier en daar aan de toehoorigen of niet toehoo- rigen gebragt, of menigéen veranderde in zijn gedrag omtrent hem. Menig Vader eener huuwbaare Dochter ontving zijn be» 2oek thans koeler, en nodigde hem zcldzaa-* mei!' 156 DE HAZELNOOTSCHAAL. mer aan zijne tafcl; menig Moedertje fchuď de , met bedenkelíjke trekken , haar wagge- knd kopje , en riep : ^ De booze tijd ! Naauw zes- en- twintig jaaren oud,en reeds op vrijen gedacht / " Menig Meisje vond zijn' neus n u toch een weinig te veel ge- bogen , zijne leesd te rank, en zijn roon te waanwijs ; en menig heimlijk aanbidder van AMÁLIA verzekerde van hooger hand de narichten te hebben, dat bbndorf zijne amb:sbezigheden juist nief^met goedkeuring verrichtte, Maar bekdorf fcheen zo wéinig op dit alles te letten, als hij het duidelijk bemerk- te. Geheel aan amalia gekluisterd, kwam hem ieder gezelfchap verdrietig voor, waar- in hij haar niet aantrof ; fpande hij flechts Yoor haar én voor haare gunst elke kracht DE HAZELNOOT-SCHAAL. 15^ benoemen. leder zijner waare Vriendeň wenschte hem nu geluk , ieder zijner Haa- terén benijdde hem, en ieder meisjevan AMALiAAS kennisfen dacht heimlijk bi j zich zelve : Wie toch in amaliaas plaats ware f Het zij nn uít mistrouwen tegen eigeil , bem wel bekende , zwakheid , of uít ver- fchoonende achting voor amaliaas taam- lijk zichtbaare neigin^ tot ijverzucht, of uic waare koelheid voor alles wat niet zijVas, genoeg , hij had federt de eerfte duidelijke bekentenis haarer liefde terftond bijna elke verkeering met andere Vrouwen afgebroken, en met J UL T A geheel. Bij deeze daar en tegen wies even zo de gloed haarer werke- lijk ernftige neiging^als zijne koe'heid íleeg; hoe meer hij haar fcheen te vergeten , deíJ te meer dacht zij aan hem , ontwierp mee- nig allerliefst iiitgedacht pian , maar , trots elke list , telkens vergeefs , en werd het daarom eindelijk, offchoon laat,moede ^aan- lokkingen , die diiizend anderen met de ver- voering eens Amadis aangenomen , en met gouden kleinoodién , paarlen- en diamanten- fieraaden vergolden zouden hebben , aan eenen Ondankbaaren te verkwisten. Eene zins- ^58 DE HAZELN00T-SCHAAÍ2. Äinsverandering, met welke bendorf wel re vreden was. Eens als besdorf, moede van Refcrip- ten en Extrakten , op eenen zwoelen Zo- mernamiddag naar zijne uitverkorene ijlde, vond hij ze gantsch alleen voor 't open venster, midlerwijl ze ter zelfder tíjd in cen boek las, en zich met de openmaking van eenige voor haar liggende Hazelnooten den veelligt langdraadigen ftijl zocht te verkftrten- Zij ontving hem op het teder- fte; aan haaren arm geleund zat hij hier lang, en koutte van zijnen gloed en van haare waarde en aantrekkelijkheid , van dui- aend inwendige gewaarwordingen , van dui- Zcnd uitzichten voor de toekomendheid , en van alle de terugherlnneringen hunner eer- fte zich aanheffende kennismaaking. Zo ge- :h en ziiii gcfprek vcriorer DE HAZELNOOT-SCHAAL. 15^ veel fpoediger en ontílfelder te rug , want hij zag beneden eenige Vroiiwcn ftilftaan en ftijf naar boven kijken. Amália, aan welke zijné kleurverandering niet ontfiiapte, volgde hem even onbedagtzaam aan 't ven- fter na , zag juist het zelfde , en hoorde nog duidelijk de woorden : ,, Ik dank u 5, voor uwe hoflijkheid, bendorf ! Zij i$ ^y nieinvmodisch, maar juist daarom van den 5, fijnst mogelijken fmaak. Veelligt vreesdí „ gij , dat ik u anders naast uwe lievens- ^5 waardige Vriendin niet bemerkt zou heb- 5, ben." P, Dat was júli a hilmer!" riep ama- LiA vol van het bitterfte verdriet uit* 95 Daar hebt gij voorwaar wat fraais uitge- ,, richt, gij onbezonnen, immer beuzelende 55 knaap ! Zij haat ons buitendien „ reeds federt lang;zal het zeker voor eene ,, voorbcdachte belediging houdenjzal *' Hier volgde naar den gewoonen aart deí Vrouwen (die nergens angftiger dan in klei- nigheden zijn , of zij het fchoon door fpe- lende grootmoedigheid in wigtige dingen dikwerf weder gelijk maaken) eene gelieele menigte van onaangenaame vermoedens,dig- ter aaijL een geregen dan een granaatfnoer , tío DE HAZELNOOT-SCHAAK op elkanderen ; en het koste ^ den armetr B E M D o R F demostheňifche welfpreekendheid om haar flechts weder iets gerust te ílellen* Juist hoopte hij , dat het hem niet geheel mislukken zou , toen amaliaas kamer* meisje in. 't vertrek trad. ' Amaliaas drift fteeg met ieder woord ; maar toen zij eindelijk het boosaartig ver- im hazelnoôt-schaáL i^í thans voor 't eerst in 2ijn geheel levfen zij- ne zachte amalia haastig žag , door mé- nigerlei gronden den nog nimmer beftŕedei nen ftelregel: dat het eenmaal gebeufde toch gebeurd zij. Vergeefs verzekerde hij haar^ dat de ftem van zulk eene zoctin alá júli a voor niets te achten ware; zij voer in haa- ren ijver voort, en b^val hem eindelijk zo terftond naar júli a te gaan, zich dp het beste te ontfchuldigen ^ en met de onbepaald- íle oprcchtheid de fchuld des geheelen miŕ- flags op zich alleen té nemeň. Om de waarheid te zeggenj was iil eélié zo wellevende waereld, als de hedendaagfchií is^ waar men želfs den geenen^ die ons opi den voet treedt, of op het hoofd fpuuwt^ zodra hij maar aanzienlijk en rijk is, nog om vergeving bidt, de vordering om heť zelfde bij eene^ toch werkelijk zonder fchuld en oorzaak beledigde^ neus te doen^ geheel zo zeldfaam of onbillijk niet; maar de toon^ met welken amalia ze deed, beviel ben-» doŔf niet, die buiten dat, zo lang hem heugde, onbepaalde bevelen ongaarn geduld had. De gedachte, dat die, welke den Brui* degom al te toegevend vond, ook eens vm haaren man volh^^ding in deeze loflijke ge^ I« DEEL L woon^ i62 DE HAZELNOOT^SCHAAL. wopnte vorder^n kon , fteeg- allengskens iij hem Qp. Hij 4roug op de bepaaling van bij gekgenheid verfchooning te vraagen; zij bleef op haar* eisch,,dat het zo daadlijkge- íchiiédea jnoest, ftaan, en zo verlieten zij zich bQÍde eind^Iijk met misnoegdheid^en b b n d o r p i^de voor 't eerst treurig van AMALiAnaar zijne wooning. —r — Hier in zijn eenzaam Yertrek begon zijn kookend bloed zich te verkoelen; hijvond.dat hij te halstarŕig (de ijdele noemt het ftandvástig) geweest ware; de allerliefíle troost der mannen, dat men het.zwakkere geflacht toegeven moet, werd imnjer krachtiger in hem, en hij befloot ama- Ha in te willigen, onder beding, dat zij hQt,. nog. eens, en op eene eenigzins beter wijze^van hem begeerde. — Zo ging de korte zomeravond heenj hij beíliep zijn be- DE HAZELNOOT-SCHAAL, i6^ bezoeken wilde, het fpoedig doen moest, doch dat ook alleen maar onder voorwaarde van eerst verfchooning bij júli a verzocht te hebben, hem den toegang tot haar open- ftond." Welk^zonderiinge hoogmoedige fchepfe- len zijn wij menfchen niet! — r- Bení)orp was reeds vooxheeii volkomen bepaald ge- weest; maar de wederhaling van 't bevel^ de voorwaarde, daar het nu toe werd, er- gerde hem van nieuws zodaanig, dat hij, hoogst verftoord op zijne toch zo geiiefde AMÁLIA, naar haare voomiaalige medevrijs- ter ging. — Júlia fcheen in 't begin over zijn bezoek^ waaraan zij zich nu reeds fe- derd een' zo geruimen tijd had moeten ont- wennen, een weinig verbaasd te zijn,vooral daar zij het zelve thans op een eenigzins ongewoon uur (het was bijna anderhalf uur voor het middagmaal) ontving , maar als eene meesteresíe in de kunst van veinzen herftel- de zij zich fpoedig, ontving hem met de innemendfte vriendlijkheid, hoorde zijne ftot- terende verfchooning > wegens de op gisteren zonder voordacht gepleegde belediging, met een goedig lagchje aan; verzekerde, dat zij reeds half vergeten en voortaan geheel ver- L 2 ge. i64 DE HAZELNOOT-SCHAAL. geven ware; en bad hem^ nadat zij haar kamermeisje een paar woorden toegefluisterd had, zich bij haar neder te zetten. Wat vemuft^ invallen, en de ongekunsteldfte vrij- moedigheid maar immer vermogen konden^ dat voerde tbans jolia hem t€Ä ftrijde tegen, en bendorf, die zich voorgefteld had op de hoonendfte wijze ontvangen te zuUen worden, en nu tot zijne verbazing zo vriendelijk ontvangen werd; bendorf^ in wiens hart heden de liefde tot a mali a met eene eenigzins gematigderftenunefprakj, dic JÚLIA in langen tijd nietgej&íen had, en wiens tot hier toe onvergenoegde luim dee- xe haar zo toevallig voorkomende verílrooi- ing gcwillig aannam; bendorf, zeg ik,. vond juLiAAS geíprek thans zoaangenaam, dat zijn vernuft zich met het haare in dea DE HAZELNOOT-SCHAAL. 165 kenden ter middagmaaltijd ver2?ochť had, in de kamer zijner Dochter, vond ben- DORF daar, dien hij lang gekend en van den beginne aan.geacht had, en noodigde hem Gp -de gulste wijze om mede een van žijae tegenswoordige gasten te zijn, Op dit oogenblik dacht bendorf eerst, federd zijne komst in dit gevaarlijk vertrek, weder aan zijne a mali a, aan haare nabij zijnde reis, en aan zijne verpligting van haar nog vooraf te bezoeken en te bevredi- gen. Hij verontfchuldigde zieh daarom op het wellevendíle van de uitnoodiging des ouden hilmers, en beleed hem eenige zij- ner oorzaaken vrij uit. Maar júli a hielp zo fterk met bidden, nam tot fpotternijen over den tederen, al te naauwkeurigen Her- der, tot een listig twijíFelen aan deechtheid der geheele reis, tot voorftellingen, dat hem immers ook nog waarfchijnlijk na den maal- tijd tijd genoeg overig zou blijven, en tot andere diergelijke overredingen , haare toe- vlugt; en bendorf beging na eene lange teg^nkanting eene zwakheid, rfie in allen gevgl onze berigping verdient, dat is, bij liet zieh overhaalen en bleef er. Er kwamen fpoedig nog meer gasten; het L 3 ge- i66 DE HAZELNOOT-SCHAAL. gezelfchap was talrijk, vrolijk, en wel uit- gekozen, de tafel goed,de wijn kostelijk,en JÚLIA kwam, toen mén zich'plaatste^mast BENDORF te zitten. H^ar geest, die zich reeds een taamlijk vermetel pian ontwierp, had door vermenging van. waar en valsch vernuft nog nimmer zo held?r geblonken; alle jongc meisjes knaagden bij poofen nijdig aan haarc bleeke lippenj alle jpnge mánsper- foonen bewonderden en preezeji háar. M^ar ook bijna allen zag zij heden onv^rfchillig over 't hoofd; ieder haarer^ redenen was altijd hoofdzaakelijk tot b en do r F gericht; over elke íloffe vrieg zij hem naar zijn ge- voelen,en altijd trof het zonderlinggenoeg, dat het zijne ook volicomen het haare was* Natuurlijk, dat deeze alliantie hem ŕas be- nijders en regenkanterí veŕwieif;- maar. elk DEHAZELNOOT-SCHAAL. 167 Men kan licht denken, hoe wel dit alles aan den Eerzuchtigen beviel; hij werd zo vrolijk en vri j, zijne vleierijen werden zo warm ep talrijk, dat het beduidende fluisteren bij dee- zen en geenen zich vermeerderde, en dateia- delijk een van deeze jonge wijfje^j die-vcel^ ligt denken mogt, dat julta nu eenm^al genoeg geprezen ware, den halfdronfeeu Jongeling, met eenen middeltoon tusfchen fchalkheid en lagchen, vrieg: of zij wel al- le de gefprekken des tegenwoordigen maaí- tijds aan zijne amalia mildau weerom durfde zeggen? ■. Naauwlijks was deeze boosaartige vraag over de lippen v^n het nijdig vrouwtje, al^ juliaa^ oog BENDORF ftij£ aanfccek. Z'ii zag hem ploďeling bleek worden en even, zo plotfeling weder in roodheid met de Tur. beroos ora den prijs díngen j hij ftamerde met. eene naauwlijks zich bedwingen kunnende: verlegenheid een kort: Waarom niet, Me^i vrouw? en' fprak zo. terftond met zijne andere buuívrouw Over de gewigtige íloffe y dat.;. dat haar karmofijnrood kleed hem gantsch voor-»; treíFelijk beviel. — Níets van dit alles ont- fnapte aan jul i a a s oplettendheid, ook zelfs. de verlegenheid niet^ ii^et welke^ hij| het niet L 4 waag- i68 DE hazelnoot-schaal; waagde haar gedunrende eene lange wijl we- der aan te ípreken. Zij beviel haar meer dan het vleiendftecompliment; dehoop, datnog niet alles onheFÍlelbaar verlooien waar, be^ woog haar tot het beíluit om alle haare ge? vaarlijkfte wapenen tegen hem te gebraiken; en haare driemaal wederhaalde aanfpraak maakte hem van nieuws zo (piaakzaam en vrolijk, dat hij bij alle de verdere tafelge- fprekken de voomaamfte roI ipeelde. Eindelijk llond men van de taft;!, fchoon laat in den middag, op; behdorf dacht thjns weder aan amalia, en wel met dien emst, met welken hij het billijk federd lang had behooren te doen. Vergeefs verzocht men hem, na de koffij, aan eene kleene wandeling deel te willen nemeň, hij íloeg het met eene beleefde ihndvastigbeid af , en DE HAZELNOOT-SCHAAL. itfj hij voelde het voUe gewigt zijner huidige onbezonnenheid, en troostte zich even zo fchielijk met de hoop, dat zij hiets te be- duiden zou hebben; hij kwam geduurende deeze onuitgefproken alleenfpraak aan ama* I.IAAS wooning, vond een' wagen* aan de deur, en het Meisje zijner Bruid nog be- zig met iets intepakken. — ,, Goed, riep p^ ze hem te gemoet, dat gij toch nog ein- 3, delijk komt; mijne JufFrouw heeft reeds 5, pet fníart^ wie weet hoe lang, op u ge- ?? wagt; d? wagen ftaat ten minílen federd „ een uur voor de deur, en wij zuUen diep ,, in den nacht reizen moeten. . Ga maar 5, naar boyen, ik zou ipij i^eer moeten ver- ,, gisfen, zo gij ditmaal zonder eene duch- ^ tige beftraffing vrij komt." — Bendorf vloog de trappen op; bedwelmd door het evengehoorde naricht , hoopte hij misllag op misflag; uit vrees van voor den e^rílen te zyl- len boeten, befloot hij de waare oorzaak van zijn uitblijven onder eene wigtigeŕe uit- gedachte te verbergen, en trat juist daarom terílond bij den aanvang met eene eenigzins verlegen houding in amaliaas vertrek. Zij, reeds federd lang in haar reisgewaad, had hem door 't venster žien aankomen. Tu s^ en 174 D^ HAZELŇOOT^SCHAAL. vati hem te zeggen, dat ik naar huis wilde gaan. Ik weet niet, lieffte amalia! of gij hem van nabij kent; het is een braaf man, die yeel bij den Minister verraag, die zijne vxienden gaam, en dikwerf met eigen fcha- de verpligt, maar die ook eene voornaame feil, eene al te groote ligtgeraaktheid, aan zich heeft. Het afflaan der kleenfte aanbie- ding maakt hem Verdrietig, en offchoon zijn toorn juist niet al te lang duurt, zo is dezelve toch íbmtijds gevaailíjk.... AMÁLIA, Zoudt gij uwe karakterfchilderingen (met fpotachtige knikken) midlerwijl wel aan Bruije- r e willen overlaaten en in uw verhaal voort- gaan? Ik fta op den fprong, zo als gij ziet. DE HAZELNOOT.SCHAAĽ, 17$ tot heden, in weerwil vaň mijn dringen en drijven^ opgehouden. AMÁLIA, met den emftigften toon. BENDORF, zeidet gij niet dikwerf zelf tot mij, dat u geene belediging fmartelijker trof, dan wanneer men u vergen wilde, eene onwaarheid te gelooven? BENDORF, verlegen. Ongetwijffeld I Maar..,. AMÁLIA. Nu zo weet dan, dat ik hierln met u volkomen eenftemmig denke; dat hij mij fmartelijker, dan ik het vermag uit te fpre- ken, beledigt, die mij zijn fijn of niet fijn uitgedacht fpróokje zoekt wijs te maaken. — ô Vergeefs, dat gij mij zo, vreemd en ílijf verkiest aan te kijken. — Gij zijt het, BENDORF ! gij zijt het, dien ik meene; gij, van wien ik zeker weet, dat gij heden bij JÚLIA gefpijsd, bij wijn en fchérts mij vergeten, en u zelfs bloozende over mij ge- i?6 DE HAZELNOOT-SCHAAL/ geíchaamd hebt,. toen mijn naam genoemé werd. — Zekcr eene nietsbeduídende klei^ nigheid, wanneer ik het uit eenen anderen mond vttrname^ maar niet onbeduidend meeir) daar gij 't mij verbergen, mij met een* leu- gen misleiden wilt. Gaal — en kom mij Hftijnentwegen nimmer weer voor de pogenl (Zy wil yoort.^ BENDORF, haar tegeníoudendé. Amália, díerbaarfte amaliaI hoor mijľ Ik ben ftrafbaar; ik beken het; maarvergeef cene onbezonnenheid, die ik beging, als ik cene kleenere weder goed maaken wilde. AMÁLIA. pE HAZELNOOT-SCHAÄL. Í77 mij zelfs gaara ecn geheim van maaken. Wat zal de Man doen, als dit de Minnaar doet? Wat voor oorzaaken zoudt gij tot bedrog en kunstige uitvindingen kunnen hab- ben, indien uw eigen hart u niet zeide, dat gij onrechtvaardig omtrent mij gehandeld hebt? — , Vaar wel, en troost u bi j júli A geduurende mijne afvvezendheid; want ook ik wil alle mooglijke moeite aanwenden om met een koud hart te rug te keeren. Bij deeze woorden verliet ze hem fchielijk en i j Ide in eene nabuurige kamer. Vergeefs poogJe BBNDORF haat na te ijien , hij vond de deur gegrendeld; vergeefs bad en fmeekte hij voor dezelve , om hem alleen voor twee minuúten nog gehoor te verlee- nen ; 'er volgde ílem noch antwoord op. Hij zwoer, niet van dezelve weg te zuUen wij- ken; een bitter fmaadelijk lagchen, het lag- chen des fmartelijkften fpots, beantwoordde henl. ' — - lerwijl hij nog toefde en fmeek- te , hoort hij een gedruisch aan de voor- deur, ijlt naar 't venster, en ziet amalta, die door eene andere zijdeur de zaal en dé trappen afgefloopen was, fnel, als of ze zijil nakoomen vreesde, in den wagen ftijgen eh voortvaaren. • ' L PEEu M Het 178 DE HAZELNOOT.SCHAAi;: Het zou vergeeffche moeite zijn, ama- i^iAAS gedrag ten eenenmaal te willen veŕdé- digen; maar men ílelle zich een theisje voor ; dat voor 't eerst bemint; dat van minnenijd gloeit ; dat zich juist daar verzuimd ziet , waar zij het angstígst op haaren Bruidegom vertrouwt, en dat nog boviendien zich door eenc onwaarheid beledigd en misleid voelt; en men zal ze in dit geval verontfchuldígen* BENDORF daar en tegen, die zich ten minften de helfte minder ftrafbaar fcheen^ dan men hem befchouwde , ftond , toen hrj haar ontvluchten zag, in 't begin, eenige fekonden lang, ílijf als een zuil daar; wierp zich toen op eene nabijftaande Sopha , fprong even zo fpoedig weer op , en riep : 5, Nu , bij God 5 te veel , blijft eeuwig te yy veci ! Ik wil verdoemd zijn , als ik hier DE HAž:ELNOOt.SCHAAL. „ gelijk? U dat geene overvloedige roeping^ „ tot verftrooijing? Maar hebt gij dair „ reeds van am a i, ta affcheid genamen?*' Bendorf ftotterde een Ja! midlerwijl jULTA hem ftijf in de oogen keck^en ovei zijne verwarring lagchte ; hij werd vaiŕ nieu ws tot het gezelfchap verzocht^ en nam het met vreugde aan. De toorn tegen amat LiA maakte hem júli a thans dubbeld aan- trekkclijk; zij vatte hem, of fchoon zij reeds ecn' gckidcr had, met de andere hand, en haare gantfche fpraakzaamheid weiidde zich weder tot hem. TerwijI zij zo fpraaken en gingen , kwam een wagen achter hen aan- roUcn; zij. kceken om. • ,, Ei! dat is yy immcrs eerst uv/e míldau?*' riep jú- li a. ., Lustig, den hoed gezwaaid, Heer ,, skladon!'' — Eene nifiuwe verbaasd- DE HAZELNOOT-SCHAAL. i8i de" honendfte trekken, daar haar anders zo zacht gelaat maar in ílaat toe was, uit den wagen : „ Ik verheug mij , u in een zo^ 5, goed j^ezelfchap tc vindcn ; het blijft bij 5, onze affpraak!" riep ze, en voer voort : „ Stormt dan heden alles op mij aan ?'* brak bendorf uit, midlcrwijl Iiij zicli zel- ven vergaL », Op u aanftormen ?" vroeg JÚLIA haastig. ,, Wie doet dat dan, 5, lieve Vriend? Hebt gij mooglijk verdriet 5, met AMÁLIA gehad? Echcer niet mijnent- 5, wcgen, hoop ilc?'' „ Geenzins!" ^y Dat zoii mij ten uitcrften lecd doen ! 5, Wcrkclijk ik ken a mália op dit punt; „ zij is ijverzuchtig als een Spanjaard ; on- „ getwijflfeld uit loutere liefde , maar toch 5, altijd wat te ijverzuchtig, Zoude uw toe- ,, ven bij mij vceliigt — " ,5 In 't geheel niet ^ fchoonfte julia ! y^ Had ik twist met a mali a gehad , zo 5, moest ik toch een weinig vcrdrietelijk y^ zijn ; en ik herinner mij niet , dat ik ooit 5^ vergenoegder geweest ben. Gij zult het zelve ondcrvinden. ' .,, Goed, ik houde u bij uw woordf* En werkclijk hield zij hem. Haare fcherts. M 3 en í? l82 DE HAZELNOOT.SČHAAL. en geestigheid verjoegen fpoedig de nevelá^ die hem omríngden; hij gcraakte in die bui- tenfpoorige vrolijkheid^ dic wij meestäl ge- woon zijn , (wijl toch vermommiiig altijd gaarn een of twee fporten overfpringt) in de plaats eener verborgen kwelling te zet- ten. In val op in val , boertende woordwis- feling en iuidrUclitig gelagch volgdeň digt op elkander; ja^ hij werd eindélijk, Wat hij alleen had willen fchijnen — opgeruimd ; zo als 'er menfchén gevonden worden, die «in* delijk dronken worden , vvanneer ze zich een' geruimen tijd zo aangefteld hébben. Wat wonder, dat bendorf zich dus hc- den op nieuw de goedkeuring van al de Vrouwen verwierf , en julta met het ge* vestigde voorneemen bezielde , van uit al haare kracht om deezen vluchteiing te kam- DE HAZELNOOT-SCHAAL. 183 ge inval van júli a was aan zijn geheu- gen tegenswoordig 5 ieder haarer aantrekke- lijkheden was nieuw voor hem. „O, ,, het is een uitmuntend Meisjel" zo ein- digde elke alleenfpraak , die hij om haarent wil aanftelde. Zij had hem bij 't affcheidnemen ver- zocht , haar den volgenden dag in den Schouwburg te begeleiden. 5, Gij zijt, „ ja ! zo" voegde zo 'er lagchende bij , thans ^y een halve ftroweduwenaar , en wanneer de „ zon zich verbergt, durft de maan het im- ,, raers wel wagen voor den dag te treden/' ^^j^ O, ik verzeker u, fchooníle júli a! J, dat deeze maan Zeg mij dat mor- „ gen, lieve bendorf! met den klokílag ,5 van vijf uuren verwacht ik uj" — en wipl was ze weg. Niets bekommerde bendorf raeer, daa deeže laatíle woorden. Hij bemerkte deu Jxartstocht niet dan te wel, die bij hem op wilde fchieten^ en was zo eerlijk van zich te bekennen , dat hij denzelven , in weerwil van de kleine oneenigheid met AMÁLIA, niet op moest laaten fcliieten. Maar des niettegenUaande zegevierden zijne innerlijke verdrietigheid, zijne achting voor M 4 Uô 1«4 DE HAZELNOOT-SCHAAL. de wetten der wellevendheíd en zijne eigeň bcgeerte. Híj zag julta reeds voor vtjf uur weder , hoorde van het geheele ftuk naauwlijks anderhalf tooneel , voerde half bedwelmd zijne gezcUinne naar huis , en werd bij 't affcheidnemen weder , ofrchoon geheel onachtzaam, gevraagd: of hij bij cen tochtje op morgen mede van de partij wilde zijn? ^ Ik heb u eene pJaats in onzen wa- 5j gen bewaard," vocgde zij 'er bij, en vat- te hem ongcmerkt de hand; „ gij kunt toch ,5 rugwaards rijden ? want onder mijn op- ^, zicht moet ik u hoiiden , ten einde gij „ mij geene fchaade komt te lijden.^ Hij bejade het , beloofde het half , ging twee uuren in zijne kamer op en neer, zeide ein^ delijk tot zich zelven : ,, Alleen dit maal nog^ en fpeelde zo dat gantfche lieve fpel , of- DE HAZELN,OOT.'SCHAAĽ. iSs ken , en, door.- het laatíle voorval op de brug nog meer in haaren argwaan geílerkt, ftijf op haar trotsch boofdje bleef rusten* Een eerbiedige en met alle mogelijke kunst gefchreven brief, om vergifFeniSj welken hij haar door een eigen bediende had nage* íchikt, bleef zonder fchriftelijk antwoord ; een hoonend : zij liet hem voor het fchoo-^ ne gedicht bedanken: was alles wat zij den Bode tot een antwoord mede gaf, en wat BENDORF nog meer verbitterde: jíjliaas vernuft daar en tegen was zich altijd ge- lijk; haare aantrekkelijkheid werd hem daag- lijks gevaarlijker; dikwerf reeds zweefde op zijne lippen eene vuurigé , offchoon even zo dikwerf weer gefmoorde, liefdesverklaa- ring, en juist wilde hij 'er moed toe vatten en fpreken , als hij eindelijk hoorde , dat AMÁLIA weder in de ftad gekomen ware. Zijn goede Befchermengel ontwaakte nu met nieuwe kracht ; hij vloog 'er heen , maar werd niet aangenomeri ; hij herhaalde het driemaal, en telkeňs vergeefs. Het is hier onmooglijk omftandig voort te verhaalen , zonder wijdloopig , of veel meer zonder langwijlig te worden. Genoeg, dat nu reeds het onzalig Gilde van M 5 Tu§^ i86 DE hazelnoot-schaal: Tusfchenftookers, die pesvjjiičs menschlijken levens, zich ook hier had ingedrongen, en AMALiAAS gramftoorigheid door duizen- derlei vertellingen, hoe vaak en onder wel- ke bédenkelijke omílandigheden bendorf, geduurende haare afvvezigheid, bij juí.ia geweest ware, wist te vermeerderen ! Ge- noeg , dat zij hem nu voorbeeldig te be- pfocven beflootl Genoeg, dat hij dit fchie- lijk moede wierd en van eene deur geheel weg begon te blijven, welke hij buiten dien ultijd voor zich geflooten vond! Genoeg, áat dit bij AMÁLIA voor hoogverraad en meinced golt, en dat júli a zich fpoedig als de openlijke* beheerfcheresfe van zijn hart aanfchouwde, Hij beleed haar nu zijne liefde^zij hem haare wederliefde; haar vader verheugde zich hierover, en binnen wcínige weekcn wareii huniie hauden ver* DE HAZECNOOT-SCHAAL lif ,j MijN hebr! ,, '£r was eens een tijd, wáarin wij we- ^, gens zekere verbindtenisfen brieven te faa-» ,, men wisfelden. Deeze tijd is nu voorbij; 5, ik wil alles doen om u te vergeten, ett „ om niets meer te hebben, wat ml j daar- 5, aan herimiert, zende ik u uwe brieven te „ rug, terwijl ik van uwe edelmoedigheid ,^ ook de teruggave der mijnen verwachte. ,, AMÁLIA MILDAU. „ N. s. Een eertijds ,, ontvangen briefje van ,, uwe tegenswoordige „ Gemaalin is 'er inge- 5, flooten. Het is nu 5, immers even zo veel, „ als of gij het zelf ge- y, fchreven had/' Bendorf doorliep fchielijk al de brieven om dien van júli a te vindea; hij verftom- de, toen hij hem aantrof en het volgende las; ^, Ll£« IÍ8 DE HAZELNOOT-SCHAAL,; ?? LíEVE MILDAU! „ Gij hebt mij zeer overrascht, daar gij ,, mij wegens eene kleinigheid om verge- yy ving laat bidden, díe zich van zelf ver- ,, geeftj en nog meer door den perfoon J, óverrascht, aan wien gij dčeze taak opge- „ draagen hebt. Uw bendorf, die, ter- ,, wijl ik dit fchrijf , bij ons fpijst, en van yy wien ik mij alleen een paar obgenblikken ,, met moeíte weggeíloolen heb, doeťdoor ^y zijn ve nuft en door zijne vrolijkheid „ uwe keus eer aan , het gantfche gezel- yy fchap is vol van zijn' lof, Wij hebben yy hém zo even uwe gezondheid toegebragt,' yy en, denk eens! de bloode Herder werď rood en wilde zijne liefdé wel gantsch 99 yy nog loochenen. Vergeef het mij en „ mijncn Vader, wanneer wij u . heden een DE HAZELNOOT-SCHAAL. 185 J, N. S, Veelligt draag ^ ik BENDORF Wel Zcl- „ ven dit kuschje voor „ u op; durf ik dit? of ,, zijt gij ijverzuchtig, „ iieve Meisje?'' Tweemaal doorlas bendorf deezen nood- lottigen brief. Nu ílond alles, wat hem tot hier toe in amaliaas gedrag don- ker geweest was, zonneklaar voor zijne 00- gen; nu begreep hij haare ijverzucht en drift bij de laatfte onderhandeling ^ nu wist hij, wie hij het te danken had, dat hij van zijne onwaarheid overtuigd ware geworden; ook was hij fchrander genoeg om juliaas voormaiig doelwit, bij het fchrijven van dit brief je, te gisfen. De arme bendorf! flechts één ding wist hij niet : of hij toornig worden of te vre- den mocst zijn. Befchaaming over zijn ge- drag, gramftoorigheid over juliaas hin- dcrlaag en ftilzwijgen, fpraken aan de eene zijde; maar eene andere ftemme; dat amAt" líaas ijverzucht hem waarfchijnlijk onge- lukkig zou gemáakt hebben; dat juliaas heete liefde zich duidelijk in deezen ftap ver- ipo DE HAZELNOOT-SCHAAL^ vertoonde, dat hij aan denzelven alleen zijn tegenswoordig geluk te danken hadj kantte zich luid tegen derzelver inwerpfelen. Terwijl hij nog zo overleide en wankeí- de, trad zijne jonge Gemaalin in 't vertrek. Haare fchoonheid, door het vergenoegen de^ voorigen nachts wel iets verbleekt, maar eer vermeerderd dan verminderd, h^ar zwem- mend liefdevol oog , haar kusoh , de zich zo naauw en vuurig aan hem knellende arra ca boezem,' verdrongen thans aile andere ge- dachten. ^ ■ ' u.. Hij vertoonde haar wel den brief 5 maar haare vrijmoedige bekentenis, dat de tejeerte naar zijn bezit haar denzeiveu afgeperst hadde; haare half íbhertfende, half plegtige, verzekering, dat deeze ruil hem nimmer berouwen zou , maakten zijne ver- wijtingen ílom. Hij dankte haar mét hand- DE HA2ELN00T-SCHAAL. 15ÍÍ noeg de beurt ook aan de andere komt. AIs Bruidegom had hij dag bij dag, nu in dit, dan in dat gezelfchap,met júli a omgezwor- ven, en zich de menigte van Bekenden, die hij door haar verkreeg, recht wel laaten ge- vallen; den Echtgenoot vingen ze fpoedig aan tot . een' last te worden. Niet alleen , dát ze hem den tijd tot noodiger bezighe- den ontroofden, ô neen! de zo dikwerf uit- verzochte Heer Geheimfchrijver moest nu, daar hij, naar het fpraakgebruik, een eigeti huis uitmaakte , dikwerf ook weder verzoe- ken , en vond , dat hij weinig of niets uit- won, wanneer hij buiten 's huis at, en toch zeer veel verdeed , wanneer yreemden bij hem fpijsden. — Júlia kleedde zich met veel ímaak; de Bruidegom had haar hier over menige lofrede gehouden; de Gemaal zuchtte thans over de rekening van Snijder en Modckraamer, en beet zich nog meer in de lippen , toen hij haare neiging voor 't fpel ontdekte, welke vaak in eenen avond tot tieň , twaalf en meer Ducaaten door- bragt, als waren het even zo. veele pennin* gen geweest. Zijn huis was thans eene verzamelplaats van aanzienlijkc Lediggangers , van Speel* par- i9a DE HAZELNOOT.SCHAALu partijea en Soupees; en hij zelf , die nim* mer cene ílerke neiging voor de bezigheden van zijn ambt gevpeld had^ verzuimde de- zelve thans daaglijks meer en meer, en zijne uitgaven ftegen. Hij verftomde wel niet wei- nig, toen hij bij het einde des eerilen jaars rekening hield ; hij nam zich wel vast voor, op de bcíhoeijing van zijne huishonding te denken; maar het bleef altijd flechts bij den- ken; eene enkele bede zijner júli a, eene eenige bedekte herínnering aan haar taamlijk aanzienlijk ingebragt goed , en zijne eigen hclling íleepten hem weder weg; hij leefde gcduurcnde vijf jaaren zo treflíik, dat hij in het zesde,buiten de fpaarzame inkomflen zij- ner bedicning, niets meer om van te leven had. Wanneer hem het gebrek een heimlijk DE HAZELNOOT-SCHAAL. ipg overvloedig van rijke en ledige wellustelin* geh Voorzien, kati het eeňe jonge, fchoone, ijdele Vrouw niet lang aan geld ontbieken^ zodra zij het maar verdienen wiL Een ze- ker Graaf van starrberg bežocht en zag JÚLIA dikwerf. Hij had het geluk van zeer aan de Vrouwen, en vooral aan die van de hoogere foort, te bevallen; want wat hij fprak was perfifiage^ zijne complimenten waren laf ^ maar zoet; zijne klederen naar de nieuwíle fneede, en zijne goudbeurs rijkelijk gevuld. Hij had zich lang om júli A be-^ kommerd, maar altijd vruchteloosj thans fcheen men hem te wenken^ en starr- »ERO was de man niet, die zich tweemaal wenken liet. Prachtige gefchenken zouden hem de zege ligter maaken, en wie wist o£ niet de vesting werkelijk reeds op de overgave dacht — toen een onvoorzien toe* val alles op eenmaal vernietigde* Bendorf, hoe zeer hij het gevoelďe/ dat zijne gade alleen de ooržaak zijner el" lende was , voer niet te min voort haar met cene trouwe te beminnen, die anders^ gelijk men ons (waarfchijnlijk uit haat) nageeft^ juist het daaglijkfche erfdeel der Mannea luet zijn zou. De oogmerken van den Graaf L D£BL. N ont^ 194 DE HAZELNOOT-SCHAAĽ. ontgingen ajne fcherpziende Uikken niet, en zijne vrees verhief zich totargwaan, als hij zag dat men deszelfs gefchenken aannam. Met de Uefderijkíle tederheid beklaagde hij *er zich terftond bij zijiie júli a over, en zij was nog billijk genoeg van naar zrjne klachten te luisteren. Die DuizendkuDstenaares, die alles, maar niet fpaarzaam leven kon, wierp hem, toen hij geeindigd had, terftond op de tederfte wijze den arm om den hals, en zwoer^ dat haare trouwe jegens hem nimmer ge- wankeld had, noch immer wankelen zou. — „ Gij zijt mij nog altijd zo dier- „ baar, ak in het oogenblik, waar in het „ eerst de hoop van u aan a mália teont- ^ rooven , weder in mij ontwaakte ; gij zijt ^ mij alles, mijn roem en mijn geluk, en ĎÉ HAZÉLNOOŤ^SCHÁAL. i9|: ^ tikel mijns opfchíks en menígerlei andeťôí J, foortgelijke uitgaaven befpaareiii" ,, Neen, neen, lieve júli a! - Watiiieeť: ^ točh een van ons tot list eti bedrog we-^ ^, gens dit ellendig leveii zijnô toevlugt ne- J, meil moet, dan wil ik het zijm — Hier J, zijn vierhonderd daaldersj befchik daar-. ^, over ! Wend de €ene helfte tot uw ver- i, maak en de andere tot noodwendigheden J, aan." Júlia ílond verílddi tachtig helderblinkende Pistoolen was mcer, dan zij Tederd lang bij haaren Man gezien had, en veci meer, dan zij ten minften thans bij hem vermoedde. >, He, lieve allerlieffte Man! vaň waaí ^, hebt gij dan zo veel geld?", „ Laat dat voor mij over, juLia! tteem ^, en gebruik het. AUeen onder die voor-^ ,, waarde, dat van dit oogenblik af aan den ,) Graaf elken toegang afgefneden worde* ,5 Vaii harteň gaarn, mijn Engel! (met eene eenigzins harder ftemme) ^^ Jo-* ^, HA N I geef inkt, pen en papier hier!" — De goede Man, zonder op den langžaaäiért jaHAN te wachten, vloog zelf, haaldehet| en een hoonend briefjc zond den Graaf zijň laatfte gefchenk, met de verzekering^ dat c Na mert 19^ DE HAZELNOOT-SCHAAt:-- men zijn doelwit bcmerkte en verachtte, ta rug. — Deeze, die vol vertrouwen op zijne nabijzijnde zege, reeds aan een aantal van zijne bekenden de geheele julia, ftuk voor Huky naar heure bekoorlijkheden, zelfs boe- zem en heup niet vergeten, zo naauwkeurig afgemaald had^ als of ziy voor hem als mo- del gezeten bad, verftomde in ^t begm niet weinig over deezen onverwachten briefj maar hij herfteldt zich fpoedig. Met dea uitroep: die burgerlijke Canaille! vloog hij tot eene nabuurige Vriendin, wier platte. aantrekkelijkheden hem wel minder íchade- loos hielden, maar wier gunstbewijzen ^ de hoogfte en geringfte in de middellijn gere- kend, hem ook minder zwaar en kostbaar tz ftaan kwamen. Bendorf en zijne Vrôuw leefden intus- DE HAZELNOOT-SCHAAL. 197 zo ligt en, helaas! ook zo welgegrond ge- weest. Bendorf had wegens zijn ambt -eene zogenaarade fportelkasfe onder zicli ge- had, en dezelve tot hier coe met de mooge- lijkíle naauwkeurigheid*voorgeítaan ; zclfs de dringendfte eigen benoodigdheid zou 'er hem nimmer toe gebragt hebben om ze aan tc tasten; maar minnenijd was fterker dan ge- brek; onder nietige, bijna kinderachtige ontwerpen eener fpoedige wederinbrenging taste hij ze thans aan; de vierhonderd daal- -ders, welke hij aan julia gaf, vvaren uit haar genomen, en de termijn hunner uitbe- taaling verfcheen, zonder dat 'er een pcn- ning te rug gelegd was. — Ďewijl zijn ge- heel geluk en zijn goede naam van de ge- heimbhjving deezes ílaps afhingen, zo zag hij zich nu tot eenen anderen, niet minder gewigtigen, genoodigd. Hij had altijd niet3 ijveriger vennijd dan wisfelfchulden ; thans moest hij tot dezelve zijnetoevhigt nemeň, en daar zijn krediét reeds meer dan te veel gezonken was, viel hij menichen in han- den, aan welke, buiten hunne kleeding, .niets christelijks was, en die juist daarom des te meer aan de rente zochten te gewin- nen, wijl ze het geheele kapitaal waagden te verliezen* ... 