Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
Hij schreef uit zijn leger voor Rochelle, dat Hun Hoog Mogenden hem voldoening moesten geven. Evenwel, voegde hi er bij, verleenden zij veilig geleide aan de nog in hunne havens aanwezige Fransche schepen, dan zou hij zulks als een teeken aan- merken, dat zij zich door dien aanslag mede beleedigd gerekend hadden, verre van 2 Resol. Stat.-Gen. 27, 30 Aug.; 13 Sept. 1627. 3 Bij de Staten van Holland was daar werkelijk sprake van geweest (Resol. Пой. 9 Oct. 1627). 1027-- 1630. 254 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1 1 821-- medeplichtig te zijn aan eene beleediging, Ше de Koning nimmer ongewroken zou gelaten hebben, zoo ze niet in eene Nederlandsche haven ware aangedaan 1. Kon het zoo uitvallen, dat ook de pas uit Spanje in de Vlaamsche havens binnengeloopen sche- pen hunnen tocht ongemoeid naar Frankrijk voorizetten, dan zou de Koning dubbele reden hebben om niet al te verstoord op de Nederlanders te wezen. Voor de leus ten minste dienden de Staten iets te doen ten einde dien Spaanschen schepen het uitloopen uit Duinkerken en Ostende te beletten. In het begin van Oc- tober waren er bijna geene schepen op de Vlaamsche kust; wel elf toefden er in de haven van, Vlissingen, zoo het heette, om schoon gemaakt te worden. Doch de Hol- landsche haringvisschers toonden zich beangst, dat de Spaanschen, in zee opgedaagd, hunne buizen in den grond zouden boren. In grooten getale meldden zich de reeders rechtstreeks aan bij de Staten-Generaal, ten einde hen tot maatregelen tegen het gevaar te bewegen. Hun Hoog Mogenden lieten hen weten, dat zij zich voortaan tot de Col- legies ter Admiraliteit moesten wenden, in plaats van met zulk een ophef te ’s Hage te komen. Niettemin besloten zij die Collegies aan te schrijven, dat zij alle schepen, zelfs de groote convooischepen, behalve die naar de Weser en de Elbe bestemd waren, ten spoedigste op de Vlaamsche kust moesten zenden, om op het uitloopen van 75 vij- ands schepen te passen — en ze te vervolgen naar behooren. Opmerkelijk genoeg veronderstelde deze laatste bepaling, dat geschieden zou, wat vooral te verhoeden scheen, namelijk, dat de bewuste schepen uitliepen. Inderdaad de Staten zouden het zoo euvel niet duiden, zoo de Spaansche schepen uit de geblokkeerde havens geraakten, mits De in Duin-zij, uitgeloopen, slechts geen schade aan de onzen toebrachten *, Men wist reeds, kerken binnenge- ee . . ДА loopen Spaansche dat zij van zins waren onder Fransche vlag zee te kiezen 3, Hoe het zij, den 1892 schepen (таоце October (1627) verscheen de Luitenant-Admiraal var porr, in tegenwoordigheid van komen, om zich met de Franschen te vereenigen. als een voorbode, dat eenmaal het bericht zou komen, hoe de Spanjaarden de blok- den Prins en van Graaf exnst cAsrmrR, voor de Stalen, en zijne mededeeling klonk kade ontsnapt waren. Te Duinkerken, verklaarde hij, lagen 26, te Ostende 8 sche- pen gereed om met den eersten springvloed uit te loopen, еп daartegen konden wij slechts zeslien schepen en drie jachten overstellen, niet genoegzaam van mondbehoeften voorzien, en-niet sterk genoeg met soldaten bemand: kreeg hij geene versterking, dan zou hij het uitloopen van den vijand niet afwachten, maar zich met zijne schepen ter 1 Resol. Stat.-Gen. 6, 9, 11, 13, 14, 16, 26 Oct; 7, 12, 13 Nov. Resol. Holl. 16 Oct. 1627. 2 Resol. Stat.-Gen. 5 Oct. 1627. Resol. Ной. 5 Oct. 1627. De blaam op de vier kapiteins ge- worpen, alsof zij zich kwalijk te weer gesteld hadden, werd intusschen door het onderzoek ge- deeltelijk tot zwijgen gebracht. Van twee der vier schepen bleek ten minste, dat zij deerlijk gehavend waren geworden (Resol. Stat.-Gen. 11, 13 Oct.; 4 Nov. 1627). 3 Resol. Holl. 13 Oct. 1627. @ DES VADERLANDS, | 256 bescherming der visscherij begeven. Nu verordenden de Staten alle maatregelen om tegen 1627— het tijdstip van den springvloed onze scheepsmacht op de kust aanmerkelijk versterkt ie krijgen: Commissarissen vertrokken naar Tessel, naar het Noorder-Kwartier, naar Amsterdam, Rotterdam en Middelburg, om aan die bevelen kracht bij te zetten. Ook werd CARLETON van wege de. Staten verzocht, te willen te weeg brengen, dat er eenige Engelsche schepen op de Vlaamsche kust gezonden werden. Dit was eene schrandere handelwijze: immers, zoo doende, waarschuwde men de Engelschen te voren, en voor de uitkomst stelde men hen ten deele verantwoordelijk. Raakten de Spanjaarden de havens uit, dan kon men tot de Engelschen zeggen: waarom zijn uwe schepen ook niet beter by de hand geweest? CARLETON maakte genoeg haast ше! de zaak: hij schreef niet alleen aan den Koning, maar nam op zich, aan de vlootvoogden te Sandwich en te Duins te schrijven, dat zij ten spoedigste eenige bodems afzenden zouden: VAN DORP zelf zou СавівтОмѕ brieven naar hunne bestemming doen overbrengen. Werkelijk werd de scheepsmacht op de Vlaamsche kust uit de Maas en Zeeland versterkt; maar de Fransche Ambassadeur werkte er onder door zijn aandringen op bijstand tegen nieuwe aanvallen, door de Engelschen, zeide hij, tegen de uitgeruste Fransche schepen beraamd, en wat men van den Opperbevelhebber der vloot vernam, getuigde steeds van weinig vertrouwen en van veel onzekerheid. Hij liet vragen, ingeval de vijand, door mist of storm begunstigd, uit kwam te loopen, en het Kanaal was uitgejaagd, of hij dan verder gadegeslagen en ook in de Fransche havens, binnen welke hij mocht inloopen, geblok- keerd moest worden. Op deze vraag vonden de Staten niet geraden, dadelijk en dui- delijk te antwoorden. Zij verlangden het advies van den Prins. Zijne Excellentie ant- woordde ten deele eenigzins onbepaald: van ровр moest den vijand najagen (dus ook hij veronderstelde, dat de blokkade reeds doorbroken was) en zoeken hem alle afbreuk te doen naar zijn uiterste vermogen; in de bijzonderheden kon men hierop geenen last Ф ғ. Maar, voegde hij er meer bepaald bij, kwam de vijand in Fransche havens in te loopen, dan moest hij hem daar blokkeren, gelijk voor dezen altijd was geschied. — Dit laatste nu was het juist, wat de mannen van invloed іп de Staten-Generaal niet wilden zien gebeuren. Terwijl de Staten dus beraadslaagden, was er reeds iets beslissends op de Vlaamsche kust gebeurd. Daags na dat besluit kreeg de Vergadering door middel van eenen zij slagen daarin. 1 Resol. Stat.-Gen. 18, 19, 20, 21, 25, 26 Oct.; 11, 12 Nov. 1627. Resol. Holl. 16 Oct. 1627. 1627— 1630. 256 ALGEMEENE GESCHIEDENIS expressen bode bericht uit Boulogne van den 742 November, dat de vijand met 16 schepen was uitgeloopen, zonder dal onze Luitenant-Admiraal het gemerkt had. Alsnu besloten de Staten den Vlootvoogd aan te schrijven, dat, bij aldien de vijand noordwaarts gestevend was, hetzij om onze visschers te belagen, hetzij om verder naar de Sont of de Elbe koers te zetten, hij hem terstond najagen en hem alle mogelijke afbreuk doen zou, waartoe hij zelfs niet behoefde te ontzien troepen aan wal te zetten, zoo de vijand zich ergens op eene reede geborgen mocht hebben; maar, waren de ontsnapte schepen westwaarts gezeild, dan moest hij ze mede vervolgen, »zich richtende naar de order, hem gisteren aangeschreven, en naar hetgeen Zijne Excellentie hem voor dezen gelast Бад” 1, — Deze order was slechts voor de ingewijden niet dubbelzinnig: door ` hetgeen den Admiraal voor dezen gelast was, verslonden de Staten, dat hij den vijand slechts tot Engelands einde moest vervolgen, en dan terugkeren. — Drie dagen later besloten de Staten, »alzoo zekere berichten gekomen waren, dat de schepen uit Duin- kerken waren geloopen іп den nacht tusschen Dingsdag en Woensdag laatstleden *, en dat de Luitenant-Admiraal var ровр ze gevolgd zou zijo,” de Collegies ter Admiraliteit te gelasten, al de schepen die nog in het land waren, dadelijk in zee te zenden met last om te kruisen, ten einde de inkomende schepen te beschermen. Na verloop van de eerste helft der maand November (1627) had var pore nog niels van den vijand in zee vernomen, en werden er omtrent de toedracht der zaak van het uitloopen der Duin- kerkers inlichtingen ingewonnen van dien aard, dat de Staten raadzaam oordeelden, ze »tot nadere gelegenheid op te sluiten 3.” Toch schenen zij te verwachten, dat er nog iets tusschen onze vloot еп den vijand zou voorvallen, ten minste stelden zij eene beslis- sing uil aangaande een subsidie aan de Rotterdamsche Admiraliteit te verleenen, » toldat men tijding uit zee zou hebben van het gepasseerde tusschen de schepen van deze Landen en die van den vijand” 4, Maar in het begin van December was alle onzekerheid opge- 1 Resol. Stat.-Gen. 13 Nov. 1627. 2 Volgens deze opgave zou de zaak den 04% Nov. gebeurd zijn, en dus den 7а nog niet te Boulogne bekend hebben kunnen wezen. з Vergel. v. D. CAPELLEN, I, bl. 439 , 440, 442. Kapitein Басин, beschuldigd zich zonder weerstand aan den vijand te hebben overgegeven, werd met zijne voornaamste onderhebbende officieren te Rotterdam (niet zonder vrees dat het есп oploop onder de matrozen zou te weeg brengen) in hechtenis genomen. Hij bekende, na drie schoten op zijn schip gedaan, zich op belofte van kwartier te hebben overgegeven: over onwilligheid van zijn volk beklaagde hij zich niet. Dadelijk werd hij te ’s Hage met den zwaarde terechtgesteld (Resol. Stat.-Gen. 24, 26 Nov. 1627. V. р. caretuex, I, p. 440). 4 Resol. Stat.-Gen. 16, 20, 25, 28 Nov. 1627. DES VADERLANDS. 257 heven. Alstoen waren VAN ровр еп Quast terug: zij deden verslag van hetgeen zij gedaan hadden bij het vervolgen des vijands, en leverden een: memorie in, waarbij uit- eengezet werd, wat strekken kon om beter orde op de kust te houden en den vijand afbreuk te doen. Bewijs genoeg, dat den vijand tot dusver geen afbreuk gedaan was. Var ponr vertrok den 10den December weder naar de kust, zonder dat er ernstig ge- volg was gegeven aan de beschuldigingen, tegen zijn gedrag ingebracht. Later meldde hij, dat al de schepen van de kusten ontredderd binnengekomen waren 1,” Het gebeurde intusschen was wel geschikt om den Engelschen Ambassadeur het erg- ste te doen denken, Den 20sten November verscheen hij, op zijn verzoek in tegenwoor- digheid van den Prins, Graaf gansr castmm еп den Raad van State, voor de Staten- Generaal om hen rekenschap af te vorderen, of zij van zins waren bi de of- defensieve alliantie, met Engeland gesloten, te blijven, al of niet. Zijn Koning, schoon aangezocht het verbond met ons te breken, bleef daaraan getrouw, maar verlangde te weten, wat hij van ons denken moest 2, — Met dat beroep ор de alliantie had де Gezant het traktaat van Southampton op het oog. Op grond van dit traktaat beweerden de Engelschen, dat onze schepen hunnen Koning moesten ondersteunen tegen de Fran- schen, als die thans voor aanhangers van Spanje moesten gelden. Dit was het voor- wendsel, waaronder zij zich vaak aanmatigden onze schepen op te houden 3, — En nu scheen het, dat wij. Frankrijk op nieuw strijdkrachten tegen Engeland hadden laten toevoeren. Deswegens verzocht de Ambassadeur ondubbelzinnig antwoord op de volgende vragen: Houden de Staten schepen op de Vlaamsche kust om de havens gesloten te houden? Heeft hunne vloot onder van pore uildrukkelijken last, de Spaansche schepen, die uitgeloopen zijn, te vervolgen en te bevechten? Zullen hunne schepen de Spaan- schen vervolgen, ook als 24 den koers richten naar de Sont, de Elbe of de Wezer, of wel naar Hitland en Noord-Schotland, of eindelijk (еп hierom was het eigenlijk te doen) naar Frankrijk? Lullen zij, wanneer de Spaanschen in eene Fransche haven in- loopen, hunnen vlootvoogd last geven hen daar te blokkeren? Zoo de Spaanschen op nieuw uitloopen, zullen dan de Staatsche schepen ze bevechten, ook al voeren zij de Fransche vlag? Zoo de Spaanschen, met eene Fransche vloot vereenigd, de Engelsche vloot aanvallen, zullen zich dan de Staatsche schepen met de Engelschen vereenigen ? 1 Resol. Stal~Gen. 8, 10, 27 Dec. 1627. Resol. Ној. 18 Dec. 1627. v. р. c\reurex, І. 442. 3 Савівтохѕ optreden in dezen tijd was eene oorzaak van gedurige zorg voor de Staten. Hij putte zich uit om gronden opeen te stapelen, ten einde ons over te halen voor Engeland partij te kiezen. Dit werd, volgens hem, volstrekt gevorderd door de beginselen, op welke onze Staat gebouwd was. Zulke gronden waren wel geschikt om den onnadenkende te verblinden. Ook vindt men CanLeroxs rede van den Gia Oct. niet in де Resol. der Stat.-Gen. ingelascht. Ное fel zij was, blijkt uit de Resol. van Holl. 6, 8 Oct. 1627, Men vergelijke ook Resol, Holl. 30 Sept. 1627. 3 Resol. Holl. 9, 13, 15 Oct. 1627. ІП Deer, 4 Srux. | | 55 1627— 1630. De Engelsche Gezant vraagt re- kenschap van de en handelwijze der Staten in дегеп, 1627— 1680. 258 ALGEMEENE GESCHIEDENIS Zoo de vereenigde Spaansche en Fransche vloot de Britsche of Iersche kust bestookt, zullen dan de Staatschen de Engelschen helpen verdedigen? — Op al deze vragen be- paalden de Staten er zich toe, den Ambassadeur den brief te laten lezen, dien zij den 13den November aan van norr hadden toegezonden. Doch hiermede stelde hij zich niet tevreden, te minder omdat de Griffier de laatste woorden verzweeg, waarin te lezen slond, dat bijaldien de vijand om de West naar Frankrijk liep, hij zich zou richten naar den geheimen last, hem door Zijne Excellentie gegeven. Dus moesten de Staten beloven de vragen van den Ambassadeur nader te onderzoeken 1, Schriftelijk be- antwoordden zij ze echter niet. ,Ook weigerden zij hem kopij van de missieve aan var ровр geschreven. Maar met het antwoord, in overleg met den Prins, hem mon- deling gegeven, nam hij genoegen, en verzocht, dat van pore gelast mocht worden, de Spaansche schepen op weg naar de Sorlingen of naar andere streken van Groot- Britannië en Ге анд, werwaarts zij, naar men zeide, den koers gericht hadden, te vervolgen. Derhalve schijnt men слвъктом bevreesd gemaakt te hebben voor eene lan- ding, door de Spaanschen in erland of Schotland te ondernemen. Geen wonder, dat hij tevreden was, zoo de Staten hem beloofden, dat zij in dit geval hunne vloot tot Engelands beschikking stelden. Want op dat verzoek schreven 21) werkelijk aan vax DORP, dat, zoo hij te Dover vernam, dat de Spaanschen den weg langs Engelands kus- ten waren ingeslagen, hij ze met 25 schepen moest vervolgen: waartoe hij zich in Engeland van mondbehoeften en bij :олснімі van geld had te voorzien % Drie weken later verontschuldigden zich de Staten, bij gelegenheid dat zij verscheidene propositiën van CARLETON beantwoordden, nog bepaaldelijk wegens de uitrusting van Fransche schepen in hunne havens. Deze hadden zij toegelaten, wegens de verplichting, welke het traktaat van Compiègne hun oplegde. Te weten, reeds vóór dat dit traktaat ten einde was geloopen, was zij aangevangen: ор een tijdstip derhalve dat er nog geen misverstand tusschen Engeland en Frankrijk bestond. Voorts, voegden zij cr bij, was er nog geen nieuw traktaat met Frankrijk gesloten, еп kwam er op nieuw een тег- bond tot stand, het zou niels ten nadeele van Engeland bevatten 3, Tegelijkertijd deden de Staten ook den Franschen Ambassadeur bevredigende verzeke- ringen. 2 Resol, Stat.-Gen, 22, 23, 24, 25, 26 Nov. 1627. 3 Resol. Stal.-Gen. 6 Dec. 1627. DES VADERLANDS, 259 за gedurende vier winters alhier opgedaan. Zoodra dit beletsel niet meer bestaan zou, be- loofden zij het uitvaren der schepen te begunstigen; maar, zeiden zij, in volle zee gekomen, zouden zij ze niet verder mogen geleiden: dit verbood de plicht der onzijdig- heid tegenover Engeland 1, Nadat de moeijelijkheden, door de strijdige eischen van Frankrijk en Engeland ontstaan, eenigermate waren opgeheven en reeds vóórdat het zoover was gekomen, was het der Staten voornaamste bemoeijing door onderstand, aan Koning сивтзтгади verstrekt, te zorgen, dat de Wezer- en Elbestroom niet gansch en al aan het gezag der Keizer- schen onderworpen werden. | Het weigerend antwoord, dat de Koning van Denemarken ор zijn verzoek от troepen en schepen van onze Republiek ontvangen had *, en de ervaring, dat de oorlog tus- schen Frankrijk en Engeland hem alle hoop op degelijke ondersteuning van die Mo- gendheden benam, maakten dien Vorst gansch moedeloos, Niets schoot hem over dan alle wantrouwen ter zijde te zetten en GusTaaF ADOLF om bijstand te vragen. Hij deed dit bij een brief, geschreven den 124: September (1627), waarin hij zich beklaagde over zijne bondgenooten, die hem met groote beloften van onderstand in den oorlog gewikkeld en daarna schandelijk hadden verlaten 3, Ook de Keizer begreep, dat voor Denemarken voor het oogenblik geen krachtdadige hulp dan van die zijde kon opdagen. Daarom trachtte hij met de grootste toezeggingen Gustaar anorr tot bondgenoot tegen Denemarken te winnen, of ten minste te verkrijgen, dat hij zich bij Denemarkens tuchtiging onzijdig hield. Hij zou hem vrede met Polen en het bezit van Litthauen bezorgen, ja, alleenlijk de hoogheid over de Sont aan zich houdende, hem met de Deensche Kroon beleenen *. Doch de Koning van Zweden verkoos geen leenman te worden van den Keizer, zonder gezag over de Sont, noch zich, zoodoende, tot een werktuig te vernederen tegen zijne vrienden en zijn eigen welbegrepen belang. Daarom sloeg hij die aanbiedingen af. Maar dit gedrag gaf hem dan ook alle aanspraak op CHRISTIAANS vertrouwen, еп was meer dan iets anders geschikt om dezen Koning niet allen moed te doen opgeven. Daar alzoo de mogelijkheid nog bestond om Denemarken voor den ondergang, en de Weser en Elbe voor het oppergezag des Keizers te bewaren, zoo toonden zich de zeven Provinciën weder werkdadig in het toezenden van hetgeen gevorderd werd om Koning CHRISTIAAN de vaste punten, welke hij nog aan de Elbe bezat, te doen behouden. Wel hadden de Staten in September (1627) zich op nieuw van het zenden van soldaten en schepen moeten verontschuldigen 5: de staat van zaken op zee was niet van dien aard, 1 Resol, Stat.-Gen. 17, 20 Nov.; 16 Dec, 1627. | 2 Zie hiervoor, blads. 236. 3 Arrszua, I, bl. 642, 4 v, р, Саркен, I, Ы, 441, 5 Resol. Stat.-Gen. 2, 10 Sept. 1627. ol е ж 1627— 1030. Staat дег zaken van den Koning van Denemarken. De Staten blij- ven hem onder- steunen, 1687— 1630. 260 ALGEMEENE GESCHIEDENIS dat men aan het zenden van ееп eskader naar de Weser of de Elbe denken kon, еп het bezetten van eenige slad in Holstein met Nederlandsch krijgsvolk zou, vreesde men, een oorlogsverklaring van den Keizer uitlokken. Niettemin begon het gevaar, dat de vrijheid dier rivieren bedreigde, bij Holland al meer en meer te wegen. Deze Provincie wenschte het aantal der convooischepen op de Elbe en de Weser te versterken, voor alsnog met geen anderen last dan om onzen handel te beschermen, maar bovendien ver- langde zij door het aanleggen van een fort, zoo mogelijk, het bedwang over den mond der Elbe aan ons en onze vrienden te verzekeren. Daartoe had men het oog geslagen ор het eiland Krautsand tegenover Glächstadt, dat echter spoedig door die van Hamburg bezet werd 1, Arrsema moest Koning CumisTiaaN deswegens polsen en die van Hamburg aanmanen om de hand te bieden, ten einde de Noordzee, welke men nu ging bestoken, vrij te houden, volgens de strekking der alliantie, die in 1615 voor 12 jaren met de Hanse was aangegaan, en die men nu wenschte te vernieuwen. Wat de gevolgen zouden _ wezen, zoo de Keizer meester werd van Denemarken еп van die twee rivieren, еп ons en onzen bondgenooten de handel op Noord- en Oostzee werd afgesneden, moest den anderen Provinciën en tevens Ffankrijk en Engeland helder voor oogen worden gesteld 9, — Tot het einde van October (1627) evenwel bleven de zaken hangerrde : slechts verschafte Holland den Koning intusschen alle mogelijke gemak om over het Nederlandsche gel- delijke subsidie te beschikken 3, Maar alstoen noopten de belangrijke berichten, van AITSEMA ontvangen, lot meer veerkracht. Krachtig, zoo vernam men, werkten de Keizerschen den invloed der Nederlanders op de Hansesteden tegen. Zij riepen tegen den 10 December ееп Hansedag te Lubek bijeen, waarop zij АГТЗЕМА niet zouden dulden, wien zij zelfs het verblijf in Hamburg door de Regenten dezer stad ontzegd wenschten te zien *. Hierop namen de Staten het besluit om Gitickstadt met mond- еп krijgsbehoefien, en de soldaten aldaar en te Stade van soldij te voorzien, als het beste middel om het gewenschte doel te bereiken. Met allen ijver werd aan dit besluit gevolg gegeven. Maar Holland verlangde verder te gaan, en den Koning troepen aan te bieden tol verzekering van de Sont tegen mogelijke aanslagen van WALLENSTEIN. 2 Resol. Holl. 17, 23 бері. Resol. Stat.-Gen. 27 Nov.; 1 Dec. 1627. 3 Resol. Stat.-Gen. 21, 22, 25 Sept. 1627. Resol. Holl. 2, 8 Oct. 1627. 4 Resol. Stat.-Gen. 16 Nov. 1627. Arrsema, 649. De Staten besloten, dat airsema te Hamburg zou blijven resideren, en schreven aan de Magistraat, dat hem geen overlast of onbeleefde bejegening mocht worden aangedaan. 5 Resol. 54а4.-беп. 23, 27 Oct.; 2, 4, 22, 23, 24, 25 Nov. 1627. Resol. Holl. 8, 9 Oct. 1627. DES VADERLANDS. 261 tn nennen geheimhouding. Het was zaak dat het den Keizer niet ter oore kwam, wat. men hier 16297-- voor den Koning van Denemarken doen wilde, en hoe was dit mogelijk, als men 1080, daarover in de volle vergadering besluiten nam? Wel werd іп dezen tijd, zoowel in de vergadering der Staten van Holland, als if die der Staten-Generaal, geklaagd over de ruchtbaarheid, die alles dadelijk bekwam, wat in de eene zoowel als in de andere ver- gadering beraamd werd; wel werden daartegen zekere maatregelen genomen !; doch niets scheen te baten. Hoe het zij, in de Deensche zaak werd de Prins verzocht met Graaf квмвт Gasimin en eenige Gedeputeerden uit de verschillende Provinciën zonder nadere ruggespraak besluiten te nemen en uit te voeren 2% — In de maand December. (1627) kwam een Afgevaardigde van den nieuwen Bisschop van Verden en Coadjutor wan Bremen en Halberstadt, Prins ввкоквик van Denemarken, aan de toezending van krijgs- en mondbehoeften en geld naar de Elbeveslingen nieuwen spoed bijzetten. Het was de persoon van DETLEFF VON BUCHWOLD, krijgscommissaris van ’s Prinsen vader. Ook de Graaf van тновм kwam omstreeks denzelfden tijd in den Haag om voor den verleenden “onderstand te danken en tevens te verzoeken, dat er ook schepen aan Glächstadt mochten toegezonden worden. Onder den naam van convooijers ten geleide van eene nieuwe bezending benoodigdheden, gingen er twee schepen uit Amsterdam mede naar de Elbe, en de bevelhebbers dezer schepen kregen den geheimen last om als Glückstadt of Krautsand aangevallen werden, °з Konings volk bij te staan. Stade droeg men aan de zorg der Engelschen ор 9. Gaarne had men ook uit het Noorder-Kwarlier twee convooijers medegegeven; maar de Raden van het Collegie, aldaar gevestigd, be- grepen, dat het saizoen te ver zou verloopen om vóór de vorst iets op de Elbe te kunnen uitrichten %, Wel mochten de Staten, bij de hulp, die zij aldus bereid waren tegen de uitbreiding van % Keizers macht in Noord-Duitschland en Denemarken te bieden, beducht zijn, dat zulks door den Keizer als een openbare vredebreuk zou worden aangemerkt. Reeds trokken rruur’s troepen meer westwaarts op en bedreigden Oost-Friesland теі eene over- Staat van zaken rompeling. Dus was het zaak, de posten, die onze troepen in dit Graafschap bezetten, ш Coats Freese . niet op іе geven, maar veeleer te versterken, en toch waren, kort voor de nadering der troepen van TILLY, de partijen in Oost-Friesland het eens geworden om gezamenlijk te % Hage de ontruiming, thans niet alleen van Lieroord, maar ook van Embden te ! Resol. Stat.-Gen. 17 April, 1627. | 2 Resol, Stat.-Gen. 20, 22 Nov. 1627. 3 In deze dagen werd er een halsjuwcel van de Engelsche Kroon in Holland te pand aan- geboden, ten einde daarop een som van 160,000 Rijksdaalders ten behoeve van Denemarken te bekomen. Slechts als de Staten hun krediet interponeerden, kon men eenen geldschieter vinden (Resol. Stat.-Gen. 14, 16 Dec. 1627. Resol. Holl. 14 Dec. 1627). 4 Resol. Stat-Gen. 1, 4, 6, 7, 8, 10, 13, 18, 20 Dec. 1627, Resol. Ной. 13 Dec. 1627. 1627 — 1680. 262 ALGEMEENE GESCHIEDENIS a a) verzoeken. — Tegen het eind van Maart (1627) was de Graaf van Oost-Friesland uit den Haag vertrokken 1, zonder dat ег iets afdoends was verricht. Eene voltallige vertegen- woordiging toch der Oost-Friesche Stenden daar ter stede kwam niet tot stand, aangezien de steden Norden en Aurich en de Huismanssland zich door den Graaf, met wien zij het eens waren, genoegzaam vertegenwoordigd achtten en dus geene Afgevaardigden her- waarls zonden. De Staten bepaalden er zich toe, den Graaf acte van neutraliteit te verleenen, onder voorwaarde dat men van de Infante binnen drie maanden gelijke acte verkreeg, en te beloven, dat zij zoolang de beslissing zouden uitstellen, of zij de grenzen door hun krijgsvolk zouden laten bezetten, al of niet. Maar intusschen hielden zij binnen Embden hunne tegenpartij met geweld uit de Regering. Anders zouden °з Graven voor- slanders daar spoedig de bovenhand hebben bekomen. Zelfs werd zijne Genade den 28sten Junij (1627) in deze stad gehuldigd. Zoo scheen alles weldra zamen te zullen werken om de inmenging van Hun Hoog Mogenden onmogelijk te maken. Zelfs op de Staten van Groningen en Ommelanden schijnt omstreeks dezen tijd in den sin van den Graaf invloed uitgeoefend te zijn geworden. Tenminste verontschuldigden dezen zich langer voor het onderhoud der 300 man te zorgen, waarmede laatstelijk de bezetting van Embden versterkt was, en verzochten de krijgsmacht in hun Gewest te vermeerderen met eene Compagnie, daartoe uit die stad terug te roepen. Daarbij liepen er geruchten, dat een afgezondene uit Brussel de Oost-Friesche kust had opgenomen om een geschikt punt op te sporen, waar de vijand zich zou kunnen nestelen 9, — Toen nu gebleken was, dat de Infante de neutraliteit niet wilde verleenen, dan onder voorwaarde dat de Staatsche troepen Embden en het Huis Lieroord ruimden, еп de Graaf van wege den Keizer gedreigd werd, dat, zoo niet alle gemeenschap met de Sjaten werd afgebroken, hij als van het leen vervallen zou worden beschouwd en een ander‘ met Oost-Friesland zou worden begunstigd, liet zich ook. van de zijde van Embden zelve het verzoek niel lang wachten, dat de Staatsche troepen hare wallen mochten verlaten; anders, zoo zeiden hare Gedeputeerden in het midden van de maand December, zouden de strooperijen der sol- daten uit Lingen niet ophouden, die niet alleen het platte land uitmergelden, maar hunne stad als geblokkeerd hielden, hetgeen hunne burgerij wanhopig maakte. 2 Resol. Stat.-Gen. 27 Febr.; 2, 3, 23 Maart; 1, 3, 8 April; 13, 15 Julij, 1627. DES VADERLANDS. 263 Spaanschen moest verduren 1, Doch niet lang zou dit beroep op hunne menschlievendheid 1627-- der Staten geweten blijven drukken: want reeds vóór dat де Embdensche Gedeputeerden 1680, zich dus іе °з Hage hadden laten hooren, waren troepen van de Graven van Anholt 3 еп Тплу% troepen Furstenberg niet alleen in het Oldenburgsche, maar ook in Oost-Friesland ingetrokken, ың ын ant еп nu zouden ten minste die van Embden weldra geen heil zien dan in het behoud der Staatsche bezelting, en ег zou een eindé komen aan de kortstondige vriendschap met hunnen Graaf, die verdacht werd het inrukken der Keizerschen te hebben bevorderd. Dadelijk op het vernemen van het overschrijden der Oost-Friesche grenzen door die troepen verlangde de Staatsche bevelhebber te Embden, erExTRErrER, de noodige voor- schriften, hoe te handelen: of hij hun zou meeten toelaten de stad in- en uit te trekken, gelijk zij te Bremen еп te Hamburg deden, еп desverkiezende, Grietzijl te bemachtigen. Zonder aarzelen begrepen de Staten van Holland, met wier gevoelen de Staten-Generaal zich vereenigden, dat іп deze omstandigheden noch Шеғооға noch Embden dienden ont- ruimd te worden, maar dat de eerste dezer plaatsen in staat van verdediging gesteld en de bezetting der laatste, zoo noodig, met drie of vierhonderd man moest vermeerderd worden: er zou een verlrouwd persoon in die stad worden gezonden om »de goeden onder de ingezetenen te зщтеп” еп de Staten door zijne berichten op de hoogte der zaken te houden; maar Grietzijl of Norden te bezetten zulks oordeelde men, waar- schijnlijk ep den voorzichtigen raad van den Prins, onraadzaam, hoezeer sommigen in die plaatsen, 200 zij іп ’s Keizers handen vielen, reeds een ander Duinkerken vooruitza- gen. — Dat die van. Embden de Keizerschen niet zouden wenschen in te halen, bleek al spoedig, daar zij op het bericht, dat 600 man reeds Friedenburg bezet hadden en in het Graafschap te wachten waren, door hunne Gedeputeerden lieten verklaren, dat zij hunne poorten goed gesloten zouden houden, en aan de Staten overlieten, of Hun Hoog Mogenden van hunne zijde Grietzyl of andere plaatsen wilden innemen. — Wer- kelijk verzochten zij weldra onbewimpeld, dat de Staten hen thans niet zouden verlaten. Aknu werd ook het gedrag geregeld, dat ЕВЕМТВЕГТЕВ met de Keizerschen, als zij reeds op de grenzen van Groningen slaan zouden, in acht zou te nemen hebben: kwamen zij in geen grooter getal dan van tien of twaalf man onder het fort Lieroord, of bij Boertange, of bij де voorschans van Bellingwolde, zoo zou hij zulks toelaten еп de onzijdigheid bewaren ; maar naderden zij die plaatsen met meerder macht, of pleegden zij vijandelijkheden, of veroorloofden zij zich, al ware het met weinig volk, onze grensvestingen voorbij te trek- ken, zoo zou hij dit evenmin dulden, als dat zij met manschappen, veel of weinig, binnen ' Resol. Stat.-Gen. 1 Nov.; 14, 15, 17 Dee. 1627. 2 Het volk van den Heer van axnoLT was befaamd, Nog versch moest het in het geheugen liggen, hoe schandelijk het in het nabarige Graafschap Bentheim huis gehouden had in 1623 (Resol. Stat.-Gen. 15 Sept. 1623). 1697-- 1630. 264 | | ALGEMEENE GESCHIEDENIS Lieroord, Embden of onze grensforten kwamen. Het zou verboden worden, hun eenigen toevoer te doen, om hetwelk te beletten de Oost-Friesche wateren door uitleggers zouden bezet worden. Gaarne zouden die van Groningen en Ommelanden gezien hebben, dat ook Grietzijl en Dijle (aan de Eems tusschen Boertange еп Leer) dadelijk bezet werd; doch daartoe kon men niet besluiten. Nadat deze bepalingen getroffen waren, vertrok Graaf ERNST CASIMIR naar zijn Goevernement; de Heer Рети ging als vertrouwd com- missaris naar Embden, waar hem een gecommiteerde uit Friesland en een uit Groningen zou worden toegevoegd. 1, en de verschillende Oost-Friesche Deputatiën kregen haar afscheid met de boedschap, dat sedert haar laatst verzoek de zaken geheel van aard veranderd waren, en dat het er thans op aan kwam, Embden en Lieroord tegen allen overlast te verzekeren, waartoe Hun Hoog Mogenden steeds genegen zouden zijn ?. — Hoe weinig de Graaf in zijne gedragingen de Staten kon trotseren, blijkt uit de omslan- digheid, dat hij hen juist in deze dagen verzoeken moest, hem nog voor drie jaren hun krediet voor 60,000 Rijksdaalders, die hg schuldig was, te verlengen. Om hem van zich afhankelijk te houden, stonden de Staten hem dit aanvankelijk voor een half jaar, doch weldra daarna voor twee jaren toe 3, Naarmate de Keizerschen meer vorderingen maakten, scheen het gevaar van de oneenigheid tusschen Frankrijk en Engeland grooter, en bijgevolg de noodzakelijkheid dringender om door buitengewone Gezantschappen naar Parijs en Londen de verzoening dezer twee Mogendheden te bewerken. Daarbij kwam, dat op menig lastig aanzoek, in den laatsten tijd door Т” Е8РЕЗ5ЕЗ of cARLETON gedaan, het steeds een gereed ant- woord geweest was, dat de verklaringen der buitengewone Gezanten alles zouden ophel- deren. Dus diende de zaak dier Ambassadeurs wel ernstig ter hand genomen te worden. Vooral 2), die naar Engeland afgevaardigd stonden te worden, zouden behalve den algemeenen staatkundigen toestand meer dan één gewichtig belang te behandelen hebben. Nog altijd was de zaak van de tarra niet geschikt, noch de wensch van de merchants adventurers te Delft vervuld en de impost op de Engelsche lakenen afgeschaft *; maar vooral baarde de vervolging dergenen, die de Engelsche zamenzweerders te Amboina terechtgesteld hadden, bij voortduring en bijna bij tocneming de grootste moeite 5. Met ware jaloerschheid handhaafde de Oost-Indische Compagnie haren invloed en macht tegen een iegelijk, die zich op het gebied, dat zij zich toegeëigend had, eeniger-. 1 Uit Friesland voegde zich bij hem de Heer РВАМСКЕКА, uit Groningen de Heer numinca. 2 Resol., Stat.-Gen. 14, 18, 20, 21, 23 Dec, 1627. V. p. слрилех, 1, Ы, 443, 444. Aitsema, I, Ы, 592—598. 3 Resol, Stat.-Gen. 16, 21 Dec. 1627; 15 Jan. 1628. 4 Resol, Stat.-Gen, 16 Maart, 1623; 12 Julij, 1627. 5 Op welken voet de zaak thans stond, zie hiervoor, bl. 201. DES VADERLANDS. 265 mate wilde doen gelden. Toen er tegen het einde van het jaar 1626 sprake was van de 1637-- oprichting eener -Qost-Indische Compagnie in Frankrijk te Morbihan, en van de groote privilegiën, met welke zij van Staatswege zou worden toegerust, was men er dadelijk op _1J verzucht on- uit om die mededinging in de beginselen te sluiten. Men beschouwde de onderneming agian als eene zamenspanning van trouwelooze Nederlanders, en riep de hulp der Staten van Holland in, die, verlangde men, hunnen Ambassadeur in Frankrijk gelasten zouden die personen, door alle middelen, van hun voornemen af te brengen. Onder deze personen was een zekere SCHAPEKAAS van Alkmaar met eenen впоттг. Maar vooral ook vreesden de aandeelhouders der Compagnie, dat ново ре своот, de hoop opgevend om ooit in het vaderland terug te keren, zijne groote kennis van onze scheepvaart en koloniën zou misbruiken om die Fransche Maatschappij eene voorspoedige ontwikkeling te verzekeren, Liever zagen zij, naar het schijnt, den banneling in het land weder, dan dat zij hem in het buitenland tegen hunne welvaart lieten zamenspannen. De Staten echter begre- pen, dat het gevaar zoo groot niet was, en moeiden zich niet met de zaak 1, — Doch zelfs de Engelsche Oost-Indische Compagnie werd door onze Maatschappij, met welke 24 vereenigd heelte, binnen zekere perken gehouden. Zoo zag men, toen de Koning van Groot-Britannie aan de Compagnie van zijne landgenooten de vergunning verleend had om op Bantam handel te drijven, onze Oost-Indische Compagnie zich dadelijk daartegen verzetten *. En nu was de bekwame en stoutmoedige кокм sedert het einde van het jaar 1627 weder in Batavia gevestigd 3, Gaarne zouden de Engelschen de zaak Wederkerige van Amboina als het middel gebruikt hebben om dien Goeverneur-Generaal den voet ed van En- te lichten. Allengskens waren er al meer van de gewezene rechters der Engelschen op Amboina hier te lande aangekomen. Zij waren in huisarrest gehouden om ten allen tijde ter verantwoording geroepen te kunnen worden $. Toen zij zich nu nagenoeg allen, voor zoo ver 24 nog in leven waren, alhier bevonden, gaven de Staten den Ambassadeur слвіктоя in de keus, of de Hooge Raad, dan wel de Provinciale Raad van Holland in de zaak van Amboina recht spreken zou, tevens verzoekende, dat men in Engeland middelerwijl ор zou houden beslag te leggen op de schepen der Oost-. Indische Compagnie, een maatregel van weerwraak, die slechts te pas kon komen, als men den Koning geen voldoening zou gegeven hebben, terwijl men er thans op uit was om door eene onpartijdige uitspraak die voldoening te verschaffen. Daar de En- gelschen den persoon van KOEN іп de zaak mengden, zoo boden de Staten aan, door de te stellen rechters mede te laten onderzoeken, in hoeverre deze Goeverneur daaraan г Resol. Holl. 12, 21 Dec. 1626. Zie voorts het meermalen aangehaalde pamflet bij лгтзема, op bladz. 661. 2 Resol. Stat.-Gen. 14 Maart; 1, 4, 29 Mei, 1626. 3 Zie hiervoor, bl. 200. 1 Resol. Stat—Gen. 20 Julij; 22 Aug.; 15, 18, 25 Sept., 1626. 23, 24 Junij; 30 Jalij, 1627. ІП Deer. 4 Srur. , 54 1627— 1680. 266 | ALGEMEENE GESCHIEDENIS werkelijk mede schuldig stond. Intusschen zouden zij hem in zijne bediening laten, en hem niet, naar den eisch der Engelschen, dadelijk terugroepen. — GanLeror koos geen der beide Hoven, maar verlangde enkele leden uit hun midden tot rechters ge- delegeerd te zien, gelijk nu ook geschiedde. Maar in plaats van de zaak nu ook met vertrouwen over te laten, kwam hij in de vergadering klagen over langwijlige rechts- bedeeling en over de verklaring, door de Oost-Indische Compagnie aangaande конт gedragingen overgelegd: in die memorie noemde hij eenige punten valsch, andere be- lagchelijk: bij het lezen, zeide hij, zou de Koning in verzoeking komen om van de Compagnie zijne verontwaardiging over іе brengen ор dezen Staat. Hij verzocht als- nog, dat men koer terugroepen, en diegenen straffen zou, welke medeplichtig waren aan zijn vertrek 1. Deze toon van den Ambassadeur was in volkomen overeenstemming met de daden van zijn Goevernement. Drie onzer Oost-Indievaarders, rijk geladen uit Suratte gekomen, werden te Portsmouth aangehouden om reden, heette het, dat hier geen recht werd gedaan in de zaak van Amboina, en in plaats van ze op de vertoogen van soacuimi еп de klachten, alhier aan слвгетом gericht, dadelijk los te laten, gaven de Engelschen slechts hoop op het ontslag der schepen, op voorwaarde dat onze Compag- nie met de buitengewone Ambassadeurs onderhandelaars uit haar midden naar Engeland zou zenden, iets waarloe de Bewindhebbers niet wenschten over te gaan voordat de sche- pen ontslagen zouden zijn ?. — Bij dat geweld bepaalden zich de Engelschen niet: onder voorwendsel dat de Portugezen, te Amsterdam gevestigd, Spaansche onderdanen waren, hield men hunne schepen aan 8, Tegen het einde des jaars (1627) werd de schade, ons door de Engelschen aangedaan, begroot op 8 millioen, behalve eene schade van twee en een half millioen, welke alleen de Oost-Indische Compagnie had geleden +. Waarlijk het was tijd, dat men maatregelen nam om geweld met geweld te verzetten. Zoo Holland in dezen tijd zoo krachtig op versterking der scheepsmacht aandrong, daarmede was veel- eer eene bedreiging der Engelschen, dan de beveiliging der zee tegen de Duinkerkers bedoeld. Aanleiding om geweld ook tegen de Engelschen voor te schrijven, had men reeds in September (1627) ontleend aan het geval, dat negen boeijers, van Amsterdam naar Rouen beslemd, door een Engelsch oorlogschip waren genomen, zonder dat de. 2 Resol. Stat.-Gen. 6, 12, 23 Oct.; 2 Nov., 1627. Resol. Holl. 6, 7, 10 Oct. ; 9 Nov. 1627. 3 Resol. Stat.-Gen. 24 Nov., 1627. 4 Resol. Holl. 10 Dec., 1627. DES VADERLANDS, 267 met alle Soevereinen de verplichting gemeen had, om hare onderdanen voor aanranding van vriend of vijand te bewaren, dat de соптооцегз gehouden zouden zijn, onze schepen tegen een ieder te beschermen 1, Te midden van al deze onaangenaamheden tusschen Engeland en de Staten werd de buitengewone zending derwaarts en naar Frankrijk niet uit het oog verloren. Reeds in het midden van Junij (1627) was, op grond dat de oneenigheden fusschen de beide Kroonen gedurig toenamen, ‘tot die zending besloten en de instructiën: voor de te be- noemen Gezanten opgesteld 9, Men had toen van beide zijden de verzekering, dat de Am- bassades gunstig zouden ontvangen en hare voorslagen tot bemiddeling in overweging genomen zouden worden 3. Doch toen de oneenigheid tot dadelijke vijandelijkheden was uitgebroken, scheen elke poging tot verzoening vooreerst voorbarig. Niettemin werden van tijd tot tijd, wanneer de ongelegenheden, waarin wij door den strijd tus- schen de twee Mogendheden gebracht werden, zich recht levendig deden gevoelen, de instructies op nieuw ter sprake gebracht 4, Holland was in deze zaak het voortvarendst. Reeds in October (1627) ging deze Provincie tot de benoeming over van SOMMELSDIJK als buitengewonen Gezant van wege Holland naar Frankrijk, en van AnrrAan pauw Heer van Heemstede, in dezelfde betrekking naar Engeland. Zij besloot daarbij in de Generaliteit te bewerken, dat vosprnarn (uit Zeeland) aan den benoemden Gezant naar Frankrijk, en нлевѕоіте (uit Overijsel) aan dien naat Engeland mocht worden toegevoegd 5. Eerst eene maand later begonnen de Staten-Generaal de zaak ernstig ter hand te nemen, en sloegen ranpwi3K (uit Gelderland) voor от met sOMMELSDIJK naar Frankrijk te gaan, zich ten aanzien der keus van нлевѕоғтЕ met Holland vereenigend. Maar nu deed zich de moeijelijkheid op, dat sommerspnisk zich door geene verzoeken of aanmaningen liet bewegen om de taak te aanvaarden. Behalve dat de zending veel bezwaar en weinig voldoening beloofde moest hij zijne tegenwoordigheid alhier onmis- 1 Resol. Stat.-Gen. 10, 11, 15, 22 Sept., 1627. Resol. Holl. 10, 11, 15 Sept., 1627. 3 Resol. Stat.-Gen. 12, 18 Junij, 1627. 1627-- 1639. Пе buiteng wone Gezanten naar Frankrijk en Engeland be- noemd, 3 Resol. Stat.-Gen. 29 Junij; 27 Julij; 6 Sept., 1627. Canteton evenwel had verklaard, dat де“ voorslag tot schikking met Frankrijk niet van zijns Konings zijde kon uitgaan, omdat hij de belee- digde partij was; ook van Hun Hoog Mogenden kon die voorslag niet komen: zij waren daartoe te naauw met Zijne Majesteit verbonden; maar wilde de Koning van Frankrijk of zelf of door Пап Hoog Mogenden eenige opening doen, zoo zou hij toonen, dat ’talgemeene welzijn en de toestand van Duitschland hem ter harte ging (Resol. Stat-Gen. 15 Sept., 1627. Resol. Holl. 15 Sept., 1627). 4 Resol. Stat.-Gen. 30 Aug.; 29 Sept.; 21 Oct., 1627. Resol. Holl. 14, 23 Sept.; 6, 12 Oct. 1627. 5 Resol. Holl. 8 Oct., 1627. 544 ~ 268 ALGEMEENE GESCHIEDENIS | 1627— baar rekenen, by de gewaagde en toch voorzichtige en sluwe staatkunde, die wij, tus- 1630, schen Frankrijk en Engeland in het gedrang gekomen, in dit tijdsgewricht, en wel bepaaldelijk, zoo het schijnt, op sommetspisks voorgang, іп praktijk brachten: hoe licht kon de Engelsche partij alles bederven, en ons tot de machtelooze volgeling van En- geland makende, ons tevens in onverzoenbare onmin mel Frankrijk storten! — Sox- MELSDIJK. moest in den aandrang van sommigen het streven vermoeden om hem van het tooneel te verwijderen. Geen wonder, dat hij vooralsnog onwrikbaar was. Een bij- komende reden уап sommetspIskS onwil schijnt de benoeming van влмоуушк als mede- gezant geweest te zijn. Dezen Heer toch kwam, als uit Gelderland herkomslig, den voorrang toe, en in Frankrijk als tweede persoon op te treden, dit liet zijn karakter niet toe. Hoe het zij, ten einde hem, zoo mogelijk, nog over te halen, of een ander in zijne plaats te benoemen, werd in November in allerijl eene buitengewone vergade- ring van de zeven voorzittende Steden van het Zuider-, en van de drie voorzittende Steden van het Noorderkwartier van Holland opgeroepen. In de vergadering ontboden, deed hij zijne redenen van verontschuldiging gelden; doch de Staten namen ze niet aan, еп na eenige voorwaarden omtrent zijne geldelijke schadeloosstelling bedongen te hebben, liet hij: zich overhalen 1. — Ook нлккзо1тЕ verontschuldigde zich. Maar zijne weigering liet men zich te eerder welgevallen, omdat zij gelegenheid gaf tot eene schikking, die зоммвізмок aangenaam moest wezen. Ranpwisk, namelijk, wiens hoe- danigheid sommeLspisk in den tweeden rang zou geplaatst hebben, kon alsnu met Heemstede naar Engeland afgevaardigd, еп vosBERGEN aan зоммктзошк worden loege- voegd. Doch thans maakte ook deze laatste, als lid van de Staten-Generaal, aanspraak op den voorrang, terwijl sommerspijk lid was van den Raad van State, dat is, van een Collegie welks leden door de Staten-Generaal werden aangesteld. Dit bezwaar echter werd dus uit den weg geruimd, dat sommerspiskK voor den tijd der legatie ontslagen werd van den eed, door hem als lid van den Raad van State aan de Generaliteit ge- daan, en nu had hij als uit Holland afgevaardigd boven den Zeeuw ҮозвЕвсЕл den voorrang 9, Tegen het midden van December (1627) waren de vier Heren gereed om de гере „deels naar Parijs, deels naar Londen aan te nemen 3, Doch vóór hun vertrek zouden D'rspussrsstelt zich nog bezwaren opdoen. 2 Resol. Stat.-Gen. 10, 18, 27, 28, 30 Nov., 1627. 3 Resol. Stat.-Gen. 16 Dec., 1627. Resol. Holl. 11 Dec., 1627. DES VADERLANDS. 269 = - ------ ------- -т- -- -- --- -= — — 7, ---- --- onlangs door LANGERAK gesloten traktaat niet geratificeerd hadden, ja, dat zij dezen Gezant wilden terugroepen, om hem hun ongenoegen wegens het sluiten van dat traktaat te toonen 1. Dit vond Zijne Majesteit zeer vreemd, еп zoo de Gezanten: met voorstellen strijdig met dit verdrag mochten aankomen, zou hij ze met geen goede oogen kunnen aanschouwen. Bij deze gelegenheid kwam hij terug op de zaak van het door de Engelschen te Tessel genomen F ransche schip. Daarvoor had de Koning nog altijd geen voldoening ontvangen. Wat zou, dus vraagde hij, eenmaal de nakomeling- schap zeggen, zoo het heeten moest, dat in de havens der Republiek, die in het bezit was vanhet gebied der zee, schepen, uitgerust voor den eersten Koning der Christen- heid, wien die Republiek den grootsten dank verschuldigd was, niet veilig geweest waren? Het was bewijsbaar, dat de Staten te voren van het plan der Engelschen on- derricht geweest waren. Dus moest er voldoening gegeven zijn vóórdat de Ambassadeurs vertrokken. — Deze propositie scheen werkelijk hun vertrek te moeten verdagen. Van den anderen kant echter had zij dit goeds, dat zij den Engelschen Ambassadeur in de meening moest brengen, dat bij de Staten het voornemen niet bestond om de ratificatie van het traktaat door het buitengewone Gezantschap haar beslag te doen krijgen, en in het algemeen, dat aan de vriendschap tusschen Frankrijk en onzen Staat nog veel ontbrak. Dit was alles wat sommetspisx wenschen kon, ten einde het kwaad vermoe- | den van CARLETON en van de Engelschgezinden hier te lande af te leiden. Hoe het zij, hij schijnt zich om die voordracht van p’rsprsses niet te zeer bekreund te hebben. 