Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
59 Omtrent eene ure daerna, bevestigde het nog een ander, zeggende : Zekerlyk LUCAS, XXIII. 893 deze was ook met hem, want hy is ook een Galileër. 60 Petrus zeide : 0 mensch ! ik weet niet wat gy zegt. En aenstonds, terwyl hy nog sprak, kraeide de haen. 61 De Heer, zich keerende tot Petrus, zag hem aen. En Petrus wierd indachtig het woord des Heeren, hoe hy hem gezeidhad : Eer de haen zal kraeijen, zult gy my dry mael verloochenen. 62 En Petrus, buiten gegaen zynde, heeft bitterlyk geweend. 63 Nu de mannen, die Jezus vasthielden, bespotteden en sloegen hem. 64 Zy verbonden hem de oogen, sloegen hem in het aenzigt, en vraegden hem, zeg- gende : Propheteert, wie is het die u ge- slagen heeft? 65 En zy zeiden vele andere blasphemien tegen hem. 66 Gelyk het dag geworden was, kwamen de ouderlingen des volks, de opper-priesters, en de schriftgeleerden byeen, en bragten hem in hunnen raed, en zeiden : Is het dat gy de Christus zyt, zegt het ons. 67 Hy antwoordde hun : Indien ik het u zegge, gy zult my niet gelooven; 68 En indien ik u ook iels vraegde, gy zult my niet antwoorden, noch laten gaen. 69 Doch voortaen zal de Zoon des men- schen zitten aen de njgter hand van de magt Gods. 70 Zy zeiden hem allegadcr : Zoo zyt gy dan de Zoon van God? Hy antwoordde : Gy zegt het, want ik ben het. 71 Zy zeiden dan : Wat hebben wy nog "getuigenisse van noode? want wy hebben het zeiven uit zyncn mond gehoord. KAPITTEL XXIII. A LSDAN geheel de vergadering opstaende, i\ leidden zy hem naer Pilatus. 2 En begonnen hem te beschuldigen, zeg- gende : Dezen hebben wy bevonden, dathy ons volk verleidt, en dat hy verbiedt de schattingen aen den keizer te geven, en dat hy zegt, dat hy Christus, de Koning is. 3 Pilatus vraegde hem dan : Zyt gy de Ko- ning der Joden? Hy antwoordde : Gy zegt het. 4 Pilatus zeide tot de opper-priesters en tot het volk : lk vinde geene schuld in dezen mensch. 5 Maerzy hielden nog sterker aen, en zei- den : Hy maekt het volk op, leerende door geheel Judeën, van Galileën af, alwaer hy begonnen heeft, tot hier toe. 6 Pilatus hoorende spreken van Galileën, vraegde of hy van Galileën was? 7 En verstaen hebbende, dat hy van het gebied van Herodes was, zond hy hem tot Herodes, die op dien tyd ook te Jerusalem was. 8 Herodes was zeer verblyd als hy Jezus zag : want hy had van over langen tyd ge- wenscht hem te zien ; omdat hy veel van hem had hooren zeggen, en dat hy hoopte dat hy hem een mirakel zoude zien doen. 9 Hy ondervraegde hem dan over vele dingen; maer hy gaf hem geen antwoord. 10 Ondertusschen stonden de opper-pries- ters, met de schriftgeleerden, hem heviglyk beschuldigende. 11 Maer Herodes, met zyn hof, verachtte en bespotte hem, hem een wit kleed aen- doende, en zond hem weder tot Pilatus. 12 En op denzelfden dag zyn Herodes en Pilatus vrienden geworden, want zy van te voren vyanden waren. 13 Doch Pilatus hebbende de opper-pries- ters, de hoofdmannen, en het volk doen byeenkomen, 14 Zeide tot hen : Gy hebt my dezen mensch aengebragt als eenen, die hel volk oproerig maekt, en gelyk gy ziet, na dat ik hem ondervraegd heb in uwe tegenwoordig- heid, zoo vinde ik geene schuld in den man, van hetgene daer gyhem mede beschuldigt. 15 Noch ook Herodes : want ik heb u tot hem gezonden ; en gelyk gy ziet, daer is hem niets *gedaen, als of hy de dood wcerdig was. 16 Ik zal hem dan kastyden, en laten gaen. 17 Doch hy moest hun op den feestdag eenen loslaten. 18 En al het volk begon eenpaerlyk te roepen : Maekt dezen van kant, en laet ons Barabbas los. 19 Deze was om zekeren oproer, in de stad gebeurd, en om eenen doodslag, in de ge- vangenisse geworpen. 20^ Pilatus sprak hun dan wederom toe, willende Jezus loslaten. 21 Maer zy schreeuwden er tegen aen : Kruist hem, kruist hem ! 22 Hy zeide hun voor den derden keer : Wat kwaed heeft hy toch gedacn? ik vinde geene schuld der dood in hem; ik zal hem dan kastyden en laten gaen. 23 Maer zy drongen aen, met groot geroep verzoekende, dat 'men hem zoude kruisen, en hun geschreeuw nam meer en meer toe. 24 EnPilalus vonniste, dat hun verzoek /.oude geschieden. 25 Hy liet hun dan dengenen, die zy ver- zochten, die om eenen doodslag en oproer in de gevangenisse geworpen was, vry gaen ; en hy gaf Jezus Over aen hunnen wille. 26 Gelyk zy hem henen leidden, grepen zy zekeren Simon van Cirencn aen, die van het land kwam ; en legden hem het kruis bp, om het achter Jezus te dragen. 894 LUCAS, 27 Hem volgde eene groote menigte van volk, en vrouwen, die hem bekloegen en beweenden. 28 Maer Jezus, zich tot haer keerende, zeide : Dochters van Jerusalem ! weent niet over my, maer weent over u zeiven, en over uwe kinderen. 29 Want de dagen zullen komen, dat men zeggen zal : Zalig zyn de onvruchtbaren, en de schooten die niet gebaerd hebben, en de borsten die niet gezoogd hebben. 30 Dan zullen zy tot de bergen beginnen te zeggen : Valt op ons ; en tot de heuve- len : Overdekt ons. 31 Want doen zy dit aen het groen hout, wat zal er aen het droog geschieden? 32 Daer wierden ook twee andere kwaed- doeners met hem geleid, om gedood te worden. 33 Als zy gékomen waren op de plaetse, genoemd Calvarien, hebben zy hem daer gekruist, en ook de kwaeddoeners, den eenen aen de regter hand, en den anderen aen de slinker hand. 34 En Jezus zeide : Vader! vergeeft het hun : want zy weten niet wat zy doen. En zy, deelende zvne kleederen, wierpen het lot. 35 Het volk stond daer, en zag het aen ; doch de overste met het volk te samen beschimpten hem, zeggende : Anderen heeft hy verlost, dat hy zich zeiven verlosse, in- dien hy de Christus is, de uitverkorene Gods. 36 De soldaten bespotten hem ook, en reikten hem azyn toe; 37 Zeggende : Zyt gy de Koning der Joden, zoo verlost u zeiven. 38 Daer was ook een opschrift boven hem geschreven, met grieksche, latynsche en hebreeuwsche letteren : DIT IS DE KONINCx DER JODEN. 39 En een van de kwaeddoeners, die daer hingen, lasterde hem, zeggende : Is het dat gy de Christus zyt, zoo verlost u zeiven, en ons te samen. 40 Maer de andere berispte hem, en zeide : Vreest gy dan ook God niet, daer gy in de- zelfde straffe zyt? 41 Doch wy regtveerdiglyk, want wy ont- vangen loon naer werken; maer deze heeft niets kwaeds gedaen. 42 En hy zeide tot Jezus : Heere! weest my gedachtig, als gy in uw ryk zult komen. 43 Jezus antwoordde hem : Ik zeg u voor- waer : heden zult gy met my zyn in het paradys. 44 Als het omtrent de zesde ure was, kwam er eene duisternis over geheel het aerdryk, tot de negende ure toe. 45 En de zon wierd verduisterd, en het XXIV. voorhangsel van den tempel scheurde in het midden door. 46 En Jezus roepende met luider stemme, zeide : Vader! in uwe handen beveel ik mynen geest. En dit zeggende, gaf hy zynen geest. 47 De kapitein, ziende wat er geschied was, gaf God glorie, zeggende : Waerlyk. deze man was regtveerdig!" 48 En al de menigte des'volks, die tot deze aenschouwinge vergaderd waren , ziende hetgene er geschiedde, keerden weder, slaende op hunne borsten. 49 Doch al zyne bekenden, en de vrouwen, die hem gevolgd waren van Galileën, ston- den van verre, en zagen het alles aen. 50 En ziet, een man, met name Joseph, die een raedsheer was, een goed en regt- veerdig man, 51 Dewelke in hunnen raed en daed niet had toegestemd, zynde van Arimathea, eene stad van Judee'n, en die ook het ryk Gods verwachtte ; 52 Ging henen tot Pilatus, en verzocht hem het ligchaem van Jezus. 53 En hetzelve at'gedaen hebbende, wond hy het in een linnen kleed, en legde het in een uitgehouwen graf, daer nog nooit iemand ingelegd was. 54 Het was alsdan de dag der voorberei- dinge, en de sabbatdag begon aen te ko- men. 55 De vrouwen, die met hem van Galileën gekomen waren, volgden van achter na. en bezagen het graf, en hoe het ligchaem daerin gelegd was. 56 En wederkeerende, maekten zy welrie- kende kruiden en zalven bereid; doch zy hielden zich stil op den sabbatdag, volgens het gebod. KAPITTEL XXIV. MAER de eerste dag van de weke, kwa- men zy tot het graf, zeer vroeg in den morgenstond, medebrengende welriekende kruiden, die zy bereid gemaekt hadden ; 2 En vonden den steen van het graf afge- wenteld. B Daer ingaende, vonden zy het ligchaem van den Heere Jezus niet. 4 Terwyl zy dan in het gemoed daerover verslagen waren, ziet, zoo^ stonden er twee mannen by haer, met blinkende kleederen. 5 En alzoo zy bevreesd wierden, en het aenzigte ter aerde sloegen, zeiden die tot haer : Wat zoekt gy den levenden mei de dooden ? 6 Hy is hier niet; maer hy is verre/en. Gedenkt, hoe hy tot u gesproken heeft, als hy nog in Galileën was. 7 Zeggende, dat de Zoon des menschen LUCAS, XXIV. 895 moest geleverd worden in de handen van de zondaers, en gekruist worden, en ten derden dage verryzen. 8 Zy wierden dan zyne woorden indachtig. 9 En wederom gekeerd zynde van het graf, verhaelden zy af deze dingen aen de elf, en aen al de anderen. 10 Die dit aen de apostelen verhaelden, waren Maria Magdalena, Joanna, en Maria, de moeder van Jacobus, en de andere, die met haer waren. ïi Doch deze woorden schenen hun als ydel geklap, en zy geloofden haer niet. 12 Petrus nogtans" stond op, en liep naer het graf; en zich voorover buigende, zag hy alleen de lynwaden doeken liggen ; en hy ging henen, by zich zeiven verwonde- rende hetgene geschied was. 13 Op denzelfden dag gingen er twee van hen naer een dorp, hetwelk zestig stadiën van Jerusalem lag, met name Emmaüs. 14 Zy spraken onder malkanderen van al deze dingen, die er geschied waren. 15 En het is gebeurd, terwyl zy te samen spraken en overlegden, dal Jezus zelf kwam genaderd, en met hen ging. * 16 Maer hunne oogen wierden wederhou- den, opdat zy hem niet zouden kennen. 17 En hy zeide tot hen : Wat zyn het voor redenen, "die gy met malkanderen voert al wandelende, en waerom zyt gy droef? 18 Een van hen, wiens naem was Cleophas, antwoordde hem, zeggende : Zyt gy alleen zoo vreemd in Jerusalem, dal gy niet weet wat daer deze dagen geschied is ? 19 Wat? zeide 'hy. Zy zeiden : Rakende Jezus van Nazareth, dewelke een groot pro- pheet was, magtig in werken en woorden voor God en al het volk ; 20 En hoe hem de opper-priesters, en onze prinsen geleverd hebben, om ter dood ver- wezen te worden, en hoe zy hem gekruist hebben. 21 Doch wy hoopten, dat hy het was, die Israël zoude verlossen : en na al dit, zoo is het heden de derde dag, dat die dingen gebeurd zyn. 22 Maer ook hebben ons sommige van de vrouwen, die onder ons zyn, verbaesd ge- maekt, dewelke voor den dag aen het graf geweest zyn, 23 En zyn ligchaem niet gevonden heb- bende, ons zyn komen zeggen, dat zy ook een visioen van engelen gezien hebben, die /eggen dat hy leeft. 24 En daer zyn eenigen van de onzen naer het graf gegaen, en hebben het zoo bevon- den, gelyk de vrouwen gezeid hadden; rnaer hem hebben zy niet gevonden. 25 Dan zeide hy tot hen : O gy dwazen, en tragen van herten, om te gelooven al het- gene de propheten gesproken hebben ! 26 Moest de Christus deze dingen niet lyden, en alzoo ingaen in zyne glorie? "27 En beginnende van Moyses en al de propheten, legde hy hun uit hetgene van hem geschreven stond in geheel de Schrif- ture. 28 Daerenlusschen kwamen zy aen het dorp, daer zy henen gingen, en hy geliet zich, als of hy verder zoude reizen. 29 Maer zy dwongen hem, zeggende : Blyfl by ons, want het wordt avond, en de dag is nu in het afgaen. En hy ging met hen binnen. 30 Als hy nu met hen aen tafel zat, nam hy het brood, zegende het, brak het, en gaf het hun. 31 Hunne oogen gingen open, en zy ken- den hem ; en hy verdween uit hunne oogen. 32 Dan zeiden zy tot eikanderen : Was ons hert niet brandende in ons, terwyl hy sprak op den weg, en ons de Schrifture opende? I 33 En opstaende ter zelfder ure, keerden zy weder naer Jerusalem; en vonden de elf, en die met hen waren, te samen verga- derd ; 34 Dewelke zeiden, dat de Heer waerlyk verrezen was, en zich aen Simon vertoond had. 35 Zy verhaelden ook wat er op den weg gebeurd was, en hoe zy hem gekend hadden in het breken des broods. 36 Terwyl zy deze dingen zeiden, zoo stond Jezus in het midden van hen, en zeide tot hen : Vrede zy met ulieden! ik ben het, wilt niet vreezen. 1 37 Zy wierden verslagen en verschrikt, en j meenden, dat zy eenen geest zagen. 38 Maer hy zeide tot hen : Wat zyt gy ont- steld, en wat komen die gedachten in uw hert? 39 Ziet myne handen en voeten, want ik ben het zeïf. Tast en ziet, een geest heeft noch vieesch noch beenderen, gelyk gy rny ziet hebben. 40 Als hy dit gezeid had, toonde hy zyne handen en voeten. 41 Maer gelyk zy het nog niet geloofden, en van blydschap verbaesd stonden, zeide hy : Hebt gy hier iets om te eten? 42 Zy stelden hem een stuk van eenen ge braden visch voor, en eenen honiggraet. 43 Als hy geëten had in hunne tegenwoor- digheid, zoo nam hy de overblyfselen en gal ze hun. 44 En hy zeide lol hen : Déze zyn de woor- den, die ik tot u gesproken heb, als ik nog hy ii was, dat alles moest vervuld worden, hetgene van my geschreven staet in de wel van Moyses, in de propheten, en in de psal- men. JOANNES, I. 45 Dan heeft hy hun het verstand geo- | 49 lk ga u zenden de belofte rayns vaders; pend, opdat zy de Schrifture zouden ver- j blyft dan in de stad, tot dat gy melde kracht staen; van hierboven bekleed wordt. 46 En hy zeide hun : Alzoo slaet er ge- 50 En hv leidde hen buiten naer Betha- schreven, en alzoo moest de Christus lyden, nien, en zvne handen opheffende, zegende en ten derden dage van de dood verryzen hy hen. (Psalm xviii, 6) ; 51 En terwyl hy hen zegende, scheidde 47 En de penitentie en de vergiffenisse der hy van hen af, en voer opwaerts naer den zonden in zynen naem gepredikt worden hemel. aen alle volkeren, beginnende van Jerusa- 52 Zy aenbaden hem, en keerden weder lem/ met groote blydschap naer Jerusalem; 48 Doch gylieden zyt getuigen van deze 53 En waren gedurig in den tempel, God dingen. lovende en dankende. Amen. HET H. EVANGELIE VAN JEZUS CHRISTUS VOLGENS DE BESCHRYVING VAN JOANNES. KAPITTEL I. IN den beginne was het Woord, en het Woord was by God, en het Woord was God. 2 Dit was in het begin by God. 3 Alle dingen zyn door hetzelve gemaekt, en zonder dat is er niets gemaekt van al dat er gemaekt is. 4 In hetzelve was het leven, en het leven was het licht der menschen. 5 En het licht schynt in de duisternisse, en de duisternis heeft het niet begre- pen. 6 Daer was een mensch van God afgezon- den, met name Joannes. 7 Deze kwam als getuige, om getuigenisse van het licht te geven, opdat zy allen door hem gelooven zouden. 8 Hy was het licht niet, maer om getuige- nis te geven van het licht. 9 Dit was het waerachtig licht, hetwelk alle menschen verlicht, komende in deze wereld. 10 Hy was in de wereld, en de wereld is door hem gemaekt, en de wereld heeft hem niet gekend. 11 Hy kwam in zyn eigen, en de zynen na- men hem niet aen. 12 Maer aen allen, die hem aengenomen hebben, heefthy demagtvergund van kinde- ren Gods te worden, aen hen, die in zynen naem gelooven. 13 Welke niet uit den bloede, noch uit den wille des vleeschs, noch uit den wille des mans, maer uit God geboren zyn. 14 En het Woord is vleesch geworden, en het heeft onder ons gewoond ; en wy heb- ben zyne glorie gezien, eene glorie als van den eeniggeborenen des Vaders, vol van gratie en waerheid. 15 Joannes geeft getuigenisse van hem, en heeft geroepen, zeggende : Deze was het, daer ik van zeide : Die na my komen moet, is voor my gesteld; want hy was voor my. 16 En uit zyne volheid hebben wy allen ontvangen, en gratie voor gratie. 17 Want de wet is door Moyses gegeven, de gratie en de waerheid is door Jezus Christus gekomen. 18 Niemand heeft ooit God gezien; de eeniggeboren Zoon, die in den schoot des Vaders is, die heeft hem kenbaer gemaekt. 19 En dit is de getuigenis, die Joannes gaf, als de Joden tot hem priesters en Levieten van Jerusalem afzonden, om hem te vra- gen : Wie zyt gy ? 20 Want hy beleed, en niet loochende, en beleed : Ik ben Christus niet. 21 En zy vraegden hem : Wat dan? zyt gy Elias? Hy zeide : Ik ben het niet. Zyt gy dan propheet? Hy antwoordde : Neen. 22 Zy zeiden tot hem : Wie zyt gy dan, op- dat wy antwoord mogen geven aen degenen, die ons gezonden hebben? wat zegt gy van u zeiven? 23 lk ben, zeide hy, eene stemme roe- pende in de woestyne : Maekt regt den weg JOANNES, II. 897 des Heeren ! gelyk de propheet Isaias ge- zeid heeft. (Isaias xl, 3.) 24 Doch die afgezondenen waren van de phariseën. 25 Zy vraegden hem dan, en zeiden tot hem : Wat doopt gy dan, ind'iengy de Chris- tus niet zyt, nochElias, noch de propheet? 26 Joannes antwoordde hun, zeggende : lk doope met water; maer midden onder ulieden is er een, dien gy niet kent ; 27 Deze is het, die na my komen moet, die voor my gesteld is, wiens schoenriem ik nietweerdig ben te ontbinden. 28 Deze dingen zyn te Bethanien gebeurd over de Jordane, daer Joannes was doo- pende. 29 Des andcrdaegs zag Joannes Jezus lot hem komen, en zeide : Ziet daer het Lam Gods, ziet die wegneemt de zonden der we- reld! 30 Dit is hy, daer ik van sprak : Na my komt er een man, die voor my gesteld is, want hy voor my was. 31 En ik kende hem niet; maer opdat hy aen Israël zoude kenbaer worden, daerom ben ik met water komen doopen. 32 En Joannes getuigde, zeggende : Ik heb den Geest gelyk eene duive van den hemel zien nederdalen, en hy bleef op hem. 33 Ik kende hem niet; maer die my gezon- den heeft om met water te doopen, zeide my : Op wicn gy den Geest zult zien neder- dalen, en op 'hem blyven, deze is het die doopt met den Heiligen Geest. • 34 Ik heb het gezien, en ik heb getuige- nisse gegeven, dat hy de Zone Gods is. 35 Den volgenden dag stond Joannes we- derom met twee van zyne discipelen. 36 En ziende Jezus daer wandelen, zeide hy ? Ziet daer het Lam Gods! 37 De twee discipelen hoorden hem dit zeggen, en zy volgden Jezus. ' 38 Jezus zich omkcerende, en ziende dat zy hem volgden, zeide tot hen : Wat zoekt gy? Zy antwoordden hem : Rabbi! (dat is te zeggen, Meester) wacr woont gy? 39 fly zeide hun : Kómt, en ziet het. Zy kwamen en zagen waer hy woonachtig was, en zy bleven dien dag by hem. Het was dan omtrent de tiende uer. 40 En Andreas, de broeder van Simon Petrus, was een van de twee, die dit van Joannes gehoord hadden, en Jezus gevolgd waren. 41 Deze vindt eerst zynen broeder Simon, en zeide hem : Wy hebben den Messias ge- vonden (dat is te zeggen, den Christus). 42 Hy bragt hem by Jezus. En Jezus hem aenziendc, zeide : Gy zyt Simon, de zoon van Jonas; gy zult Cephas genoemd wor- den (dat is te zeggen, Petrus). 43 Des andcrdaegs, als Jezus vertrekken wilde naer Galileën, zoo vond hy Philippus, en zeide tot hem : Volgt my. 44 Philippus was van Bethsaïda, uit de stad van Andreas en Petrus. 45 Philippus vond Nathanaël, en zeide hem : Daer Moyses in de wet, en de pro- pheten van geschreven hebben, dien heb- ben wy gevonden, Jezus, Josephs zone, van Nazareth. 46 En Nathanaël zeide tot hem : Kan er van Nazareth iets goeds komen? Philippus antwoordde hem : Komt en ziet het. 47 Als Jezus Nathanaël tot hem zag komen, zeide hy van hem : Ziet daer eenen opreg- ten Israëliet, in denwelken geen bedrog is.. 48 Nathanaël zeide tot hem : Waervan kent gy my ? Jezus gaf hem voor antwoord : Eer Philippus u riep, als gy onder den vy- genboom waert, heb ik u gezien. 49 Waerop Nathanaël zeide : Meester! Gy zyt de Zone Gods, gy zyt de Koning van Israël. 50 Jezus antwoordde hem : Omdat ik u gezeid heb, dat ik u onder den vygenboom gezien hebbe, daerom gelooft gy; gy zult al grootere dingen zien als deze. 51 Hy zeide hem nog : Voorwaer, voor- waer, ik zeg ulieden : gy zult den hemel open zien, en de engelen Gods op en af- gaen over den Zone des menschen. KAPITTEL II. EN dry dagen daerna, wierd er eene brui- loft gehouden te Cana in Galileën, en de moeder van Jezus was daer. 2 En Jezus was er ook ter bruiloft genood met zyne discipelen. 3 Doch alzoo er wyn ontbrak, zeide de moeder van Jezus tot hem : Zy hebben ge enen wyn. 4 Jezus zeide tot haer : Vrouwe! wat be- moeit gy u met myne zaken? myne uer is nog niet gekomen. ;> Zyne moeder zeide tot de dienaers : Doet al wat hy u zeggen zal. 6 Nu daer waren zes steenen kruiken gezet, volgens het gebruik dat de Joden hadden van zich te wasschen, houdende elk twee of dry metreten. 7 Jezus zeide hun : Vult de kruiken met water. En zy vulden ze tot boven toe. 8 Dan zeide hy tot hen : Schept nu, en draegt het aen den hofmeester. En zy droe- gen het. 9 Als nu de hofmeester het water, dat wyn geworden was, geproefd had, gelyk hy niet wist van waer het kwam (maer de dienaers wisten het wel die het water geput hadden), zoo riep den hofmeester den bruidegom, 10 En zeide hem : Alle man stelt eerst den goeden wyn voor, en als zy wel gedronken 38* 898 JOANNES, 111. hebben, dan stelt hy sleehteren; maer gy hebt den goeden wyn tot nu toe bewaerd. 1 1 Dit eerste zyner mirakelen heeft Jezus gedaen te Cana in Galileën; en hy heeft zyne glorie geopenbaerd, en zyne discipelen ge- loofden in hem. 12 Daerna trok hy al' naer Capharnaüm, hy, en zyne moeder, zyne broeders, en zyne discipelen ; doch zy bleven daer weinige dagen. 13 Alzoo de pasehen der Joden naby was, trok Jezus op naer Jerusalem. 14 En hy vond in den tempel, die ossen, en schapen, en duiven verkochten, alsook de wisselaers, die daer zaten. 15 En hebbende eene zweep van koorde- kens gemaekt, dreef hy ze allen uit den tempel, met de schapen, en de ossen ; en hy goot het geld der wisselaers uit, en wierp hunne tafels om verre. 16 En tot al degenen, die duiven verkoch- ten, zeide hy : Neemt deze dingen weg van hier, noch maekt van het huis myns Vaders geen huis van koopmanschap. 17 Alsdan wierden zyne discipelen indach- tig, dat er geschreven staet : De iever van uw huis heeft my verslonden. (Psalm lxviii, 9.) 18 De Joden dan namen het woord aen, en zeiden hem : Wat mirakelen toont gy ons, dat gy dit zoo al doet? 19 Jezus antwoordde , en zeide hun : Breekt dezen tempel af, en binnen dry dagen zal ik hem oprigten. 20 Waerop de Joden zeiden : Men heeft zes-eii-veertig jaren lang over dezen tempel gebouwd, en zoudt gyhem oprigten binnen dry dagen? 21 Maer hy sprak van den tempel zyns lig- chaems. 22 Daerom, als hy van der dood verrezen was, zoo wierden zyne discipelen indachtig, dat hy dit gezeid hadde ; en zy gaven geloof aen de Schrifture, en aen het woord dat Jezus gesproken had. 23 Terwyl hy nu op den feestdag van paschen te Jerusalem was, hebben daer velen in zynen naem geloofd, ziende zyne mirakelen, die hy deed. 24 Maer Jezus betrouwde zich zeiven aen hen niet, omdat hy. ze allen kende ; 25 En dat hy niet van noode had, dat hem iemand getuigenisse gaf van den mensch ; want hy wist, wat in den mensch was. KAPITTEL III. DAER was zeker man onder de phariseën, met name Nicodemus, een overste der Joden. 2 Die des nachts tot Jezus kwam, en hem zeide : Meester! wy weten dat gy een lèferaer zyt, die van Gods wege gekomen is; want niemand kan deze mirakelen doen, die gy doet, ten zy dat God met hem is. 3 Jezus gaf hem voor antwoord ; Voorwaer, voorwaer, ik zeg u : ten zy iemand op een nieuw herboren worde, zoo kan hy het ryk Gods niet zien. 4 Nicodemus zeide tot hem : Hoe kan een mensch geboren worden, daer hy nu oud is? kan hy dan weder in het ligchaem zyner moeder gaen, en herboren worden? 5 Jezus antwoordde : Voorwaer, voorwaer, ik zeg u : ten zy iemand herboren worde uit het water en den Heiligen Geest, zoo kan hy in het ryk Gods niet komen. 6 Hetgene uit het vleesch geboren is, is vleesch, en hetgene uit den Geest geboren is, is geest. 7 Zyt niet verwonderd, omdat ik u gezeid heb : Gy moet op een nieuw geboren worden. 8 De geest blaest daer hy wilt, en gy hoort zyne stemme wel, maer gy weet niet van waer hy komt, noch waer hy henen gaet ; het is even eens met dengenen, die uit den Geest geboren is. ,9 Nicodemus antwoordde, en zeide hem : Hoe kunnen deze dingen geschieden? 10 Jezus gaf hem voor antwoord : Zyt gy een leeraer in Israël, en weet gy deze din- gen niet? 11 Voorwaer, voorwaer, ik zeg het u : wy spreken van hetgene wy weten, en wy ge- tuigen hetgene wy gezien hebben ; en gy neemt onze getuigenisse niet aen. 42 Is het dat gy niet gelooft, als ik ulieden van aerdsche dingen spreke, hoe zult gy gelooven, als ik u van de hemelsche dingen zou spreken? 13 Ook is er niemand boven in den hemei geweest, als die van den hemel nederge- daeld is, de Zone desmenschen, die in den hemel is. 14 En gelyk Moyses hel serpent in de woestyne verheven heeft, alzoo moet de Zone des menschen verheven worden; 15 Opdat al die in hem gelooft, niet ver- loren ga, maer het eeuwig leven hebbe. 16 Want zoo lief heeft God de wereld gehad, dat hy zyhen eenigen Zone gegeven heeft, opdat al die in hem gelooft, niet ver- loren ga, maer het eeuwig leven hebbe 17 Want God heeft zynen'Zoon in de wereld niet gezonden, om de wereld te veroordee- len, maer opdat de wereld door hein zou zalig worden. 18 Die in hem gelooft, wordt niet veroor- deeld ; maer die niet gelooft, is van nu af veroordeeld, omdat hy niet gelooft in don naem van den eeniggeboren Zone Gods. 19 En de veroordeeling is hierin, dat hel licht in de wereld gekomen is, en dat de JOANNES, IV. 899 menschen de duisternisse meer bemind hebben, als het licht, omdat hunne werken kwaed waren. 20 Want al die kwaed doet, haet het licht ; en hy komt by het licht niet, opdat zyne werken niet bestraft worden. 21 Maer die de waerheid doet, komtby het licht, opdat zyne werken kenbaer worden, dat zy in God gedaen zyn. 22 Daerna kwam Jezus en zyne discipelen in het joodsche land, alwaer hy met hen ver- bleef, en doopte. 23 Ook was Joannes bezig met doopen te Ennon by Salim, omdat daer veel water was ; en het volk kwam daer en wierd ge- doopt. 24 Want Joannes was alsdan nog in den kerker niet geworpen. 25 Daer ontstond dan een geschil tusschen de discipelen van Joannes en de Joden over de zuiveringe. 26 En zy kwamen tot Joannes en zeiden : Meester ! degene die met u over de Jordane was, van denwelken gy getuigenisse gegeven hebt, ziet, die doopt nu, en zy gaen alle- gader tot hem. " 27 Joannes antwoordde, en zeide : De mensch kan niets ontvangen, ten zy dat het hem van den hemel gegeven is. 28 Gy zeiven geeft my getuigenisse, dat ik gezeid hebbe : lk ben de Christus niet, maer ik ben voor hem afgezonden. 29 Die de bruid heeft, dat is de bruidegom ; maer de vriend van den bruidegom, die daer staet, en hem aenhoort, is ten uiterste verblyd om de stemme des bruidegoms. Deze myne blydschap is nu vervuld. 30 Hy moet acngroeijen, en ik moet ver- minderen. 31 Die van hierboven komt, is boven al. Die van de aerde komt, die is van de aerde, en spreekt van de aerde. Die van den hemel gekomen is, is boven al. ' 32 En hy getuigt hetgene hy gezien en gehoord heeft ; en niemand neemt zyne ge- tuigenisse aen. 33 Zoo wie zyne getuigenisse aenneemt, die onderteekent, dat God waerachtig is. 34 Want deze, dien God gezonden heeft, spreekt Gods woorden : want God gééft hem den Geest niet met mate. 35 De Vader bemint den Zone, en hy heeft alle dingen in zyne handen gesteld. 36 Die in den Zone gelooft, heeft hel eeuwig leven ; doch zoo wie den Zone geen gehoor geeft, die zal het leven niet zien, maer de gramschap Gods blyft over hem. KAPITTEL IV. JEZUS dan vernomen hebbende, dat de phariseën gehoord hadden, dat hy meer discipelen maekte, en meer doopte als Joannes; 2 (Alhoewel Jezus zelf niet doopte, maer zyne discipelen) 3 Zoo verliet hy Judeën, en vertrok we- derom naer Galileën. 4 Doch gelyk hy zynen weg door Samarien moest nemen, 5 Zoo kwam hy in eene stad van Samarien, genoemd Sichar, by het erfland, dat Jacob aen zynen zone Joseph gaf. 6 En aldaer was de bornput van Jacob. Jezus dan, vermoeid zynde van de reize, zat zoo neder op den bornput. Het was omtrent de zesde ure. 7 Daer kwam eene vrouw van Samarien water putten. Jezus zeide tot haer : Geeft my eens te drinken. 8 Want zyne discipelen waren naer ere stad gegaen, om spyze te koopen. 9 Deze samaritaensche vrouw dan zeide tot hem : Hoe eischt gy, die een Jood zyt, van my te drinken, die eene samaritaensche vrouw ben ? want de Joden houden geene gemeenschap met de Samaritanen. 10 Jezus antwoordde, en zeide haer : Ware het dat gy wist de gave Gods, en wie het is, die tot u zegt : Geeft my te drinken ; zoo zoudt gy wel van hem geëischt hebben, en hy zoude u levende water gegeven hebben. 11 De vrouw zeide hem : Myn Heer! gy hebt niet om mede te putten, en de put is diep; van waer hebt gy dan levende water? 12 Zyt gy meerder als onze vader Jacob, die ons den put gegeven heeft, en daervan zelf gedronken heeft, met zyne kinderen, en zyn vee? 43 Jezus antwoordde haer wederom : Al wie van dit water drinkt, zal wederom dorst krygen ; doch wie van het water drinken zal, dat ik hem zal geven, die zal in der eeuwigheid geenen dorst hebben ; 14 Maer het water, dat ik hem geven zal, zal in hem eene fontein van water worden, dat springen zal ten eeuwigen leven. 15 De vrouw zeide tot hem : Heere ! geeft my dat water, opdat ik geenen dorst lyde, noch hier moet komen puiten. 16 Jezus zeide haer : Gaet, roept uwen man, en komt dan hier. 17 De vrouw gaf voor antwoord : Ik heb geenen man. Waerop Jezus zeide : Wel hebt gy gezeid, dat gy geenen man hebt : ' 18 Want gy hebt vyf mans gehad, en dien gy nu hebt is uwen man niet; daer zegt g\ de waerheid aen. 19 De vrouw zeide tot hem : Heere! ik zie dat gy een propheet zyt. 20 Onze voorouders hebben op dezen bera hunne aenbiddinge gedaen ; en gylieden 900 JOANNES, V. /egt, dat te Jerusalem de plaelse is, alwaer men acnbidden moet. 21 Jezus zeide haer : Vrouw! gelooft my, de uer komt aen, dat gy noch op dezen berg, noch te Jerusalem den Vader zult aenbidden. 22 Gy aenbidt dat gy niet kent; wy aen- bidden dat wy kennen : want de zaligheid komt van de Joden. 23 Maer de uer komt, en zy is nu hier, dat de opregte aenbidders den Vader zullen aenbidden in den geest en in de waerheid : zulke aenbidders zyn het, die de Vader zoekt. , 24 God is een geest; en die hem aenbid- den, moeten hem in den geest en in de waer- heid aenbidden. 25 De vrouw zeide hem : Ik wete dat de Messias komen moet (die Christus genoemd wordt); als hy dan zal gekomen zyn, die zal ons alles verkondigen. 26 Jezus zeide tot haer : Ik ben het, die met u spreke. 27 En terstond kwamen zyne discipelen, en zy waren verwonderd, dat hy met de vrouw sprak. Niemand zeide nogtans : Wat vraegt gy, of wat spreekt gy met haer? 28 De vrouw dan liet haren eemer daer, ging henen naer de stad, en zeide aen de menschen : 29 Komt en ziet dengenen, die my alles gezeid heeft wat ik gedaen hebbe. Zou dat de Christus niet zyn? 30 Zy trokken dan de stad uit en kwamen tot hem. 31 Ondertusschen baden hem de discipe- len, zeggende : Meester! eet wat. 32 Maer hy zeide hun : lk heb eene spyze te eten, die gy niet kent. 33 De discipelen zeiden dan tot malkande- ren : Zou wel iemand hem te eten gebragt hebben? 34 Jezus zeide hun : Myne spys is, dat ik doe den wille van dengenen, die my ge- zonden heeft, en dat ik zyn werk volbrenge. 35 Zegt gy niet : Het is nog vier maenden, en dan komt de oogst aen? Ziet, zeg ik u, heft uwe oogen op, en aenschouwt de lan- den, hoe zy van nu af al wit zyn tot den oogst. 36 En die maeit, ontvangt den loon en vergadert vruchten tot het eeuwig leven; opdat degene diezaeit, en degene die maeit, zich gelykelyk verblyden. 37 Want hierin heeft die spreuk hare waerheid, dat het een ander is die zaeit, en een ander die maeit. 38 Ik heb u gezonden om temaeijen, het- gene gy niet bearbeid hebt; anderen hebben den arbeid gedaen, en gy zyt in hunnen arbeid ingekomen. 39 Doch vele Samaritanen van die stad geloofden in hem, op het woord van die vrouw welke getuigde : Hy heeft my alles gezeid, wat ik gedaen heb. 40 Als de Samaritanen dan tot hem geko- men waren, baden zy hem, dat hy daer wilde blyven; en hy bleef er twee dagen. 41 En velen meer geloofden in hem, om zyne eigene woorden ; 42 En zy zeiden tot de vrouwe : Het is nu niet meer om uw zeggen, dat wy gelooven; want wy hebben hem zeiven gehoord, en wy weten dat dit waerlyk de Zaligmaker der wereld is. 43 En twee dagen daerna vertrok hy van daer, en ging naer Galileën. 44 Want Jezus zelf had verklaerd, dat een propheet in zyn vaderland niet geëerd is. 45 Als hy dan in Galileën gekomen was, hebben hem de Galileërs wel ontvangen, omdat zy alles gezien hadden hetgene hy te Jerusalem op den feestdag gedaen had; want zy waren ook op den feestdag geweest. 46 Hy kwam dan wederom te Cana in Ga- lileën, alwaer hy van water wyn gemaekt had. En daer was zeker koninglyk hoveling, wiens zoon ziek lag te Capharnaüm. v 47 Deze gehoord hebbende, dat Jezus van Judeën in Galileën kwam, ging tot hem, en bad hem dat hy af wilde komen, en zynen zoon genezen; want hy op zyn sterven lag. 48 Jezus dan zeide tot hem : Ten zy dat gylieden mirakelen en wonderheden ziet, zoo gelooft gy niet. 49 De hoveling zeide tot hem : Heere ! komt toch eer myn zoon sterft. 50 Jezus zeide hem : Gaet henen, uw zoon is wel te pas. De man gaf geloof aen het woord, dat Jezus hem zeide, en ging henen. 51 En als hy nu afging, kwamen hem zyne knechten te gemoet, en braglen hem de boodschap, zeggende, dat zyn zoon wel te pas was. 52 Hy vraegde hun dan de ure, op dewelke hy beter geworden was. Zy zeiden hem : Gisteren te zeven ure verliet hem de koortse. 53 De vader erkende dan, dat het dezelfde ure was, op dewelke Jezus hem gezeid had : Uw zoon is wel te pas. En hy geloofde, hy en geheel zyn huisgezin. 54 Dit tweede mirakel heeft Jezus we- derom gedaen, als hy van Judeën in Galileën gekomen was. KAPITTEL V. NADERHAND als het een hoogtyd der Jo- den was, trok Jezus op naer Jerusalem. 2 Nu daer is te Jerusalem by de Schaeps- poorte een bad, in het hebreeuwsch byge* noemd Bethsaïda, hebbende vyf gaende- t 3 in hetzelve lag eene groolc menigte van zieken, blinden, kreupelen, lammen, wach- tende naer de roeringe des waters. 4 Want de engel des Heeren daelde op zekeren tyd neder in het bad, en roerde het water; en die de eerste na de roeringe des waters in het bad ging, wierd genezen, met wat ziekte hy ook bevangen was. 5 Daer was dan zeker mensch, die acht- en-dertig jaren gelegen had met zyne ziekte. 6 Jezus ziende dezen liggen, en wetende dat hy nu langen tyd gelegen had, zeide tot hem : Wilt gy gezond worden ? 7 De zieke antwoordde hem : Heere! ik heb niemand, om my in het bad te dragen, als het water geroerd is ; en terwyl ik aen- kom, zoo gaet een ander voor my daerin. 8 Jezus zeide tot hem : Staet op, neemt uw bedde op, en gaet. 9 En aenstonds wierd die mensch gezond ; hy nam zyn bedde op, en ging. En die dag was een sabbatdag. 40 De Joden zeiden dan aen dengenen, die genezen was : Het is sabbatdag, gy moogt uw bedde niet dragen. 11 Hy antwoordde hun : Die my genezen heeft, heeft my gezeid : Neemt uw bedde op, en gaet. 42 Zy vraegdcn hem dan : Wat mensch is dat, die u gezeid heeft : Neemt uw bedde op, en gaet? * 13 Maer die genezen was, wist niet wie het was : want Jezus had zich vertrokken van het volk, dat daer ter plaetse was. 14 Naderhand vond Jezus hem in den tem- pel, en zeide tot hem : Ziet, gy zyt gene- zen; zondigt voortaen niet meer, opdat u niets erger overkome. 45 Die mensch ging henen, en bood- schapte aen de Joden, dat het Jezus was, die hem genezen had. 16 Daerom vervolgden de Joden Jezus, om- dat hy deze dingen op den sabbatdag deed. 17 Maer Jezus antwoordde hun : Myn Vader werkt tot nu toe, en zoo werke ik ook. 18 Om die reden clan zochten de Joden nog meer hem te dooden, dathy niet alleen den sabbatdag brak, maer ook zeide, dat God zyn Vader was, makende zich zclven aen God gclyk. Jezus sprak hen dan aldus aen : 19 Voorwaer, voorwacr, ik zegge u : de Zoon kan van zich zelvcn niets doen, dan hetgene hy den Vader ziet doen : want al wat hy doet, dat doet ook insgelyks de Zoon. 20 Want de Vader heeft den Zone lief, en hy toont hem al wat hy doet; en hy zal hem nog grootere werken toonen als deze, zoo dat gy u zult verwonderen. 901 21 Want gelyk de Vader de dooden ver- wekt, en levendig maekt ; alzoo maekt ook de Zoon levende, die hy wilt. 22 Ook oordeelt de Vader niemand, maer hy heeft al het oordeel gegeven aen den Zone ; 23 Opdat zy allen den Zone zouden eeren, gelyk zy den Vader eeren. Die den Zone niet eert, die eert den Vader niet, die hem gezonden heeft. 24 Voorwaer, voorwaer, ik zegge u : die naer myn woord hoort, en hem gelooft, die my gezonden heeft, die heeft het eeuwig leven, en hy komt in de verdoemenisse niet, maer is van de dood overgegaen in het leven. 25 Voorwaer, voorwaer, ik zegge u : de uer komt, en is nu hier, dat de dooden de stemme zullen hooren van den Zone Gods, en die ze hooren, zullen leven. 26 Want gelyk de Vader het leven in zich zeiven heeft, zoo heeft hy ook aen den Zone gegeven het leven te hebben in zich zeiven ; 27 En hy heeft hem magt gegeven om het oordeel te doen, omdat hy Zoon des men- schen is. 28 Zyt daerover niet verwonderd : want de uer komt aen, dat allen, die in de graven zyn, de stemme zullen hooren van den Zone Gods; 29 En die goed gedaen hebben, zullen te voorsChyn komen, en verryzen tot het leven ; maer die kwaed gedaen hebben, zullen ver- ryzen tot de verdoemenisse. 30 Ik kan door my zeiven niets doen. Gelyk ik hoore, zoo oordeel ik, en myn oordeel is regtveerdig; omdat ik mynen wille niet zoeke, maer den wille van den- genen, die my gezonden heeft. 31 Indien ik van my zclven getuigenisse geve, zoo is myne getuigenisse niet wacr- achtig. 32 Daer is een ander, die van my getui- genisse geeft, en ik weet dat de getuigenisse, die hy van my geeft, waerachtig is. 33 Gy hebt tot Joannes gezonden, en hy heeft getuigenisse van dewaerheid gegeven. 34 Voor my, ik neme geene getuigenisse van cenen mensch; maer dit zegge ik, op- dat gy moogt zalig worden. 35 Hy was eene brandende en lichtende fakkel ; en gy hebt u in zyn licht een weinig tyds willen verheugen. 36 Maer ik heb eene getuigenisse grootcr als die van Joannes : want de werken, die de Vader my gegeven beeft te volbrengen, die werken zelve, die ik doe, geven getui- genisse van my, dat de Vader my gezonden heeft. 37 En de Vader, die my gezonden heeft, heeft zelf van my getuigenisse gegeven. Zyne JOANNES, V. m stemme hebt gy nooit gehoord, noch zyne gedaente gezien. 38 En zyn woord vat in u geene piaetse, omdat gy niet gelooft aen dengenen, dien hy gezonden heeft. 39 Gy onderzoekt de Schrifturen, omdat gy daerin het eeuwig leven meent te heb- ben : en die zyn het, die van my getuigenisse geven. 40 En nog wilt gy tot my niet komen, om het leven te hebben. 41 Ik neme geene glorie van menschen. 42 Maer ik kenne u daervoor, dat gy geene liefde Gods in u hebt. 43 lk ben gekomen in den naem van my- nen Vader, en gy neemt my niet aen; is het dat er een ander in zynen eigen naem komt, dien zult gy aennemen. 44 Hoe zoudt gy kunnen gelooven, gy die de glorie van malkanderen ontvangt, en de glorie, dewelke van God alleen komt, niet zoekt. 45 En denkt niet, dat ik u by den Vader beschuldigen zal; daer is een, die u be- schuldigt, dat is Moyses, daer gy op be- trouwt. 46 Want zoo gy Moyses geloofdet, gy zoudt my ook wel gelooven : Want het is'van my dat hy geschreven heeft. 47 Maer is het dat gy zyne schriften niet gelooft, hoe zult gy myne woorden geloo- ven? KAPITTEL VI. DAERNA trok Jezus weg over de zee van Galileën, dit is, van tiberias. 2 En hem volgde eenegroote menigte,' om- dat zy de mirakelen zagen, die hy over de zieken deed. 3 Jezus ging dan op eenen berg, en zat daer met zyne discipelen. 4 En paschen, het hoogtyd der Joden, was naby. 5 Jezus dan zyne oogen opheffende, en ziende dat er eene zeer groote menigte tot hem kwam, zeide tot Philippus : Waer zul- len wy brood koopen, opdat dit volk moge eten? 6 Doch dit zeide hy om hem te beproeven : want hy wist wel wat hy doen zoude. 7 Philippus antwoordde hem : Om twee honderd denarissen brood is voor hen niet genoeg, opdat elk een klein stuksken kryge. 8 Een van zyne diseipels, Andreas, de broeder van Simon Petrus, zeide tot hem : 9 Hier is een jongsken, dat vyf gersten brooden heeft, en twee vischkens; maer wat is dat onder zoo velen? 10 Jezus zeide dan : Doet de menschen ne- % derzitten. Nu daer was veel gras op die piaetse : zy zaten dan neder, omtrent vyf duizend mannen in getal. 11 Doch Jezus nam de brooden, en de dankzegginge gedaen hebbende, deelde ze aen degenen, die nedergezeten waren; ins- gelyks ook van de vischkens, zoo veel als zy wilden. 12 En als zy verzaed waren, zeide hy tot zyne discipelen : Vergadert de overgescho- tene brokkelingen , opdat er niets verlo- ren ga. 43 Zy vergaderden dan, en vulden twaelf korven met brokkelingen, die van vyf ger- sten brooden waren overgeschoten aen de- genen, die geèten hadden. 14 Die menschen dan, gezien hebbende het mirakel dat Jezus gedaen had, zeiden: Deze is waerlyk de propheet, die in de wereld komen moest. 15 Doch Jezus wetende, dat zy komen zou- den, om hem met geweld te nemen en ko- ning te maken, vlugtte wederom naer den berg alleen. 16 Als het nu avond geworden was, gingen zyne discipelen af naer de zee. 17 En in het schip gegaen zynde, voeren zy over zee naer Capharnaüm. Het was nu al donker geworden, zonder dat Jezus by hen gekomen was. 18 En de zee verhief zich, door den groo- ten wind die er waeide. 19 Als zy nu omtrent vyf-en-twintig of der- tig stadiën geroeid hadden, zagen zy Jezus op de zee wandelen, en naby aen het schip komen; en zy wierden verveerd. 20 Maer h? zeide lot hen : Ik ben het, vreest niet. 21 Zy hebben hem dan willen in het schip nemen ; en aenstonds was het schip aen hel land, daer zy henen voeren. 22 Des anderdaegs, het volk, dat aen den overkant van de zee stond, hebbende gezien dat daer geen ander schipken was geweest, als dat een ; en dat Jezus in dat schipken met zyne discipelen niet gegaen was; maer dat de discipelen alleen vertrokken waren ; 23 Alzoo er nu andere schipkens van Ti- berias overkwamen , omtrent de plaetsr daer zy het brood, door de dankzegginge- des Heeren, genut hadden ; 24 En dal het volk zag, dat Jezus daer niet was, noch zyne discipelen, zoo gingen zy in de schipkens, en kwamen te Capharnaüm. zoekende Jezus. 25 En hem over de zee gevonden heb- bende, zeiden zy tot hem : Meester ! wan- neer zyt gy hier gekomen ? 26 Jezus antwoordde hun, en zeide : Voor- waer, voorwaer, ik zeg u : gy zoekt my niet om de mirakelen die gy gezien hebt, maer JOANNES, VI. JOANNES, VI. 903 omdat gy van de brooden geëten hebt, en verzaed zyt geweest. 27 Werkt niet om de spyze, die vergaet, maer om de spyze, die byblyft ten eeuwigen leven, welke de Zoon des menschen u geven zal : want hem heeft God de Vader met zy- nen zegel bemagtigd» 28 Zy zeiden hem dan : Wat zullen wy doen, om de werken Gods te oefenen? 29 Jezus gaf hun voor antwoord : Dit is het werk Gods, dat gy gelooft in dengenen, dien hy gezonden heeft 30 Zy zeiden hem hierop : Wat mirakel doet gy dan, opdat wy het mogen zien, en u gelooven? wat werkt gy toch uit ? 31 Onze voorouders hebben het manna in de vvoestyne geëten, gelyk er geschreven staet : Brood van den hemel heeft hy hun te eten gegeven. (Exodus xvi, 15.) 32 Maer Jezus antwoordde hun : Voorwaer, voorwaer, ik zegge u : Moyses heeft u het brood uit den hemel niet gegeven; maer het is myn Vader die u het waerachtig brood uit den hemel geeft. 33 Want het brood Gods is degene, die van den hemel gedaeld is, en die aen de we- reld het leven geeft. 34 Zy zeiden dan tot hem : Heere ! geeft ons altyd dat brood. 35 Jezus zeide hun : Ik ben het brood des levens ; zoo wie tot my komt, die zal gee- nen honger hebben, en die in my gelooft, zal nimmermeer dorst hebben. 36 Maer ik heb het u gezeid, gy hebt my gezien, en evenwel gy gelooft niet. * 37 Al wat de Vader my geeft, zal tot my komen; en dengenen, die tot my komt, zal ik niet verwerpen. 38 Want ik ben van den hemel ge- daeld, niet om mynen wille te doen, maer den wille van dengenen, die my gezonden heeft. 