Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 2. XVIII, 610 S
Mog. houdende, aan den ie a fonaris SCHIM- MELPENNINCK toezonden : Hooc Mocenpe HEEREN! >» Het was op den 27 December des jaars 1803, s dat wij de vrijheid gebruikten, aan Thefaurier s, Generaal en Raaden van Finantie der Bataaffche »> Republiek bij Misfive kennis te geeven, dat op s» den 10 November 1775 voor den Gerechte dezer » Stad, aan Mr. GIJSBERT Kraayvaneer, Ont- s» vanger der Annaten wegens den gewezenen Stad- sy houder dezer Republiek, wel en wettig was gé- ə transporteerd, zekere groote Huizinge Erve en » Grond, met deszelfs Tuin, Koetshuis, als mede » cen Boomgaardje daar achter gelegen; voorts s Stallingen, met een Tuinmanshuis, Schuur en Hof s, achter dezelven; mitsgaders nog twee kleiner Hui- ss- Zingen tegen over de voorfchr. groote Huizinge, ss aande en gelegen binnen de Stad Wijk pij DUUR- 99, STEDE in het Klooster , annex den anderen: en ein- >> delijk nog zekere Moestuin op de Bermen, tegen 2s den Stadsmuur op dezelve , gelegen achter of ter zij- » de van de gemelde groote, Huizinge. — En zulks 3 TEN BEHOEVE VAN,HET FONDS, STAANDE TER „> -DISPOSITIE VAN WELGEMELDEN STADHOUDER. — »> Wij voegdeu daar bij Extract Authenticq uit de 3 Re- BIJLAGEN. 181 >> Refolutien van Burgemeesteren en Regeerders de- zer Stad, in dato 12 Febr. 1776, met geinfereer- >> de Misfive van den gewezenen Stadhouder, den s» 10 Fulij 1773 de voormalige Staaten ’s Lands van Utrecht gefchreven, ten einde welgemelde Thefaurier Generaal en Raaden van Finantien 55 over de Aart en Natuur van dit Fonds zouden » kunnen oordeelen : tevens met kennisgeving van 3, de wijze van Adminiftratie van dat Fonds, en de » veranderingen daar in fucgesfivelijk gekomen, en s» van den deplorabelen ftaat waar in de voorge- >, melde Huizingen en Gebouwen, door gebrek aan >> behoorlijk toeverzicht zich bevinden. — Het „‚ heeft daarop aan ThefaurieP Generaal en Raaden >, van Finantie behaagd , ons bij Extract uit derzelver >> Refolutien van 17 Februarij 1804. No. 6. onder >, anderen kennis te geeven: dat onze Misfive voor- s» noemd, was gefteld in handen van den Znfpecteur s> Generaal E. TEMMINCK, met last, om zorg te s, dragen, dat de Gebouwen daar in vermeld, door >> den Rentmeester Mr. J. | s» Wij BILAGEN.. . 8 » Wij bevelen voorts U Hoog Mog. in de dier. s baare Protectie des Allerhoogften, en hebben de ə» ter met gevoelens van Hoogachting te zijn.” (Lager {taat) Uwer Hooe Moc. D. W. DIENAREN, De Leden van het Gemeentebefuur der Stad Wijk BIJ DUURSTEDE, Ter Ordonnantie van dezelve, Wijk BIJ DUURSTEDE CIs geteckend)) ‚den 5 Augustus 1805. L. van SCHAIK, Dan, ook deze alfints billijke en gepaste poging der Wijkfche Regeering, ten voordeele van hunne fteeds meer en meer vervallende Stad, en veelen van derzelver ongelukkige Ingezetenen , deedt hoege- naamd geen nut! Niettegenftaande het den Raadpen- fionaris, uit hoofde van zijne onbeperkte macht, ook in het fuk der Finantien, flechts éénen wenk be- hoefde te kosten, om aan den wensch der Wijk/che Regenten te voldoen, of tot het herftellen der zoo zeer vervallene Gebouwen de noodige bevelen te ge- ven, zij bleven aan verder verval blootgefteld , en de Burgerij der Stad verftoken van eenig foulaas in haaren bekommerden toeftand, daar zij tot hunne fmert aanfchouwen moesten, dat het Militaire Kweek- fchool, niet dan met verbazende kosten uit Zutphen naar hét naburig Amersfoort overgebragt wordende, ‘er ook’ om het ongelukkig Wijk, zoo min als om de ontredderde Gebouwen binnen deszelfs muuren gelegen , gedacht werdt. — Of dit veroorzaakt zij ge- worden door de opééngepakte werkzaamheden, wel- M 4 ke 184 BAL AG EN. ke het invoeren van een geheel nieuw frelfel van Be- lastingen, en meer andere nieuwe inrichtingen aan dien Minister veroorzaakten; dan wel, of zulks aau de fpoedige en overhaaste ontruiming van zijnen Raadsheerlijken Zetel zij toe te fchrijven, willen wij niet beflisfen; maar zoo veel is zeker, dat het tot op dezen dag, met die geheele zaak op den zelfden voet gebleven is, en dat de Regering en Burgerij der Stad Wijk BIJ Duursrepe, zich nu nog met de hoope vieijen, dat Zijne KoNINGLIjKE Maje- STEIT zich ook aan hunne Stad niet onbetuigd zal laten, door te bevelen, dat het door WILLEM DEN VIJFDEN bijééngebragte Fonps, overeenkoms- tig diens weldadige bedoelingen, ten nutte van ’s Lands Armée, en tot foulaas van het ongelukkig Wijk moge aangewend en gebruikt worden! —— Wie, die een regt Vaderlandminnend hart in den - boezem voelt kloppen, zou zulk een bevel niet aan- merken als daadzaak, EERE DOENDE AAN DEN KoniInGc , en te gelijk aan de Nagedachtenis van WILLEM DEN VijFDEN, na dat Hij in de eeuwige ruste is ingegaan!! — Niemand wraake intusfchen , dat wij, Zij wijze van Bijlage, tot dit gedeelte van des Vorsten Charactermatige Levensgefthiedenis, de- ze bijzonderheden, onder het oog va.: onze Lezeren gebragt hebben. Wij oordeelden dezelven, (in den Text niet wel gevoeglijk kunnende plaatfen,) te be- langrijk , en tot ons tegenwoordig werk, te naauwe betrekking hebbende, dan dat wij onzen Landgenoo- ten dezelven onthouden mogten. VIJF- VIJFDE AFDEELING. N aa dat wij (zoo wij vertrouwen) in de voor- gaande Afdeeling, Prins WILLEM DEN VIJFDEN in het /chijnbaar gelukkigst Tijdperk Zijnes Stad- houderlijken Bewinds, hebben doen kennen I. Als een’ doorzichtig’ en rechtvaardig’ Beflisfer van noei- gelijke en hatelijke gefchillen: II. Als een’ Voor- ftander van ’s Lands Onafhangelijkheid, in het weeren van vreemden invloed: III. Als een’ Vriend der Wetenfchappen , en een’ verftandig’ Voorftan- der en Befchermer van den Hervormden Gods- dienst: IV. Als een’ Vorst , onderwerpelijk aan het beftel der Hemelfche Voorzienigheid in onaan- genaame gebeurenisfen, en afkerig van openbaare M5 - Vreug- 186 LEVEN van Vreugdebedrijyen tot bezwaar van de Natie, zelfs bij de heugchelijkfte Evenementen, Zijn Huis en Geflacht betreffende: zoo moeten wij volgens ons gemaakt beftek, thans overgaan tot de behande- ling van het Vijfde en laatfte ONDERWERP door ons opgegeven, tot niets minder moetende ftrek- ken, dan om Z. H. te doen kennen: ,, Als een’ »» Stadhouder , bezield met eene heerfchende gezind- » heid om de Republiek gevreesd en geacht te »» doen worden bij alle de Kabinetten van Eu- » ropa, door op den duur aan te dringen op » Eendracht onder de Bondgenooten, opzichtelijk » het dadelijk herftel van de Zee- en Landmacht, » in een tijdftip dat de Republiek Vrede van „> buiten, en eene fleeds toeneemende Welvaart en „ Rijkdom van binnen genoot.” Belangrijk en gewichtig onderwerp derhalven, dat wij thans be- handelen moeten; dewijl eene behoorlijke en aan- dachtige overweging van het zelve, ons geleiden zal, tot de voornaamfte Bron van alle de ver- drieten en wederwaardigheden die WILLEM DEN VijrpENn, gedurende Zijn wisfelvallig en ramp- fpoedig leven getroffen hebben, en ons tevens den toetfteen in handen ftellen , om de waarde te beproe- ven van zoo veele ftoutgewaagde, tot walgens toe herhaalde, doch nooit bewezene aantijgingen, als aan dien Vorst, door Zijne cerst geheime, en daar WILLEM pen V. V. Afd. 187 daar na openbare Vijanden en Hateren, zon- der eenigen grond van waarheid zijn te laste ge. legt, even als was Hij verflaafd aan de belan: gen van het Britfche Kabinet ten nadeele van Zijn eigen Vaderland, en uit dit dat beginfel fteeds bedacht en werkzaam, ore de Republiek ten opzichte van haare NavaarE Macut in den weérloosten flaat te lrouden, en uit dien hoofde het geheele Vaderland, deszelfs kostbare Buiten- landfche Erablisfementen, ’s Lands Ingezetenen en hunnen Koophandel, in een’ ftaat van Afhang- lijkheid aan de Britten opderworpen te maaken, ter bevrediging van Zijne Yooronderftelde Heersch- zucht. Aantijgingen, met geen ander oogmerk _ uitgedacht, en op de openlijkfte wijze van mond tot mond voortverteld, dan om ’s Lanps Err- STADHOUDER en Zijn Besruur bij de Natie ver- dacht en gehaat te maaken, en dus doende, den weg te baanen, om beiden den voet te ligten. Wel aan, met de oorfprongelijke Staatsfrukken in de hand, het thans voor ons liggend pad der Gefchiedenis van ’s Vorsten Leven en Bedrijven opgeflagen en bewandeld, en bij het licht van de Zon der Waarheid, het gedrag van WILLEM DEN | Vijrpen van nabij befchouwd! Het zal aan het einde blijken y (hier van kunnen wij elk’ waarheid- lievend’ en onbevooroordeeld’ Lezer reeds vooraf ver- 188 LEVEN van verzekering geven) dat 's Lanps ErrstapHou- DER, te midden van de algemeene rust, waar in Europa in het algemeen, en dit Land in het bijzonder zich in dat tijdvak nog bevondt, niets onbeproefd liet, om het Vaderland in eenen be- hoorlijken ftaat van defenfie gefteld te krijgen, ten einde deszelfs Vrijheid en Onafhanglijkheid voor allen aanval, zoo ter Zee als te Lande, te handhaven en te verdedigen: het welk betoogd en bewezen zijnde, (onzes inziens) tot een on- wederlegbaar bewijs ftrekt voor de valschheid en onwaarachtigheid der zoo ftraks genoemde be- fchuldiging ten nadeele van den Held dezer Ge- fchiedenis. d E. Wanneer wij ons herinneren het geen wij in het voorgaande gedeelte dezer Levensgefchie- denis, aangaande den toeftand van ’s Lands Zee- macht, en den zwakken ftaat der Frontieren y Grensvestingen, en Magazijnen des Vaderlands gezegd hebben, (*) zoo weeten wij, dat dezelven zich (*) Zie ons I. Deet Bladz, 170-192, bevattende een fchets van’s Lands weérlozen toeftand zen tijde van de Vrou- we GOUVERNANTE en flaande des Prinfen minderjarigheid, Vervolgens, hoe het daar mede gelegen was fen tijde dat Z. H. in 1766 het Befluur van Zaaken aanvaarde, in het zelfde Dee. Bladz. 242—356. —— Onderwerpen, die bier WILLEM pen V. V. Afd. 189 zich ten tijde van WiırLem’s komste ‘aan het Roer van Staat, fints veele jaaren in eenen zeer. vervallenen toeftand bevonden hadden, en op dat tijdftip als nog bevindende waren: en dat de Staa- ten van den Lande, als toen in de blijde hoope verkeerden, jaa zelfs opentlijk hunne zekere ver- wachting te kennen gaven, ,, dat zij het oogen- „ blik van °s Vorsten meerderjaarigheid befthouws » den, als het tijdftip van waar men den aanvang 5, van 's Lands herffelde macht en luister tellen zoude.” Eene verklaring, die niets minder voor- onderftelde, dan dat ’s Lands Hooge Machten zich. overtuigd hielden, -dat de jonge Vorst over die belangrijke onderwerpen niet onverfchillig dacht, en te gelijk gezind en genegen was, om door Zij- nen invloed, door Zijn aandrijven op verbetering, aan dezelve een nieuw leven-en een dadelijk herftel te bezorgen. Dit was alles wat een Stad- houder volgens de toenmalige Conftitutie doen kon, en van Hem bij eenige mogelijkheid ver- wacht kon worden. Dit het geval zijnde, wat volgt daar uit? Naar ons inzien niets anders, dan dat zoo lang door de onwraakbaarfte bewij- zen kan bewezen worden, dat Z: H. aan die ver- wach- hier tot regt verftand-van zaaken, op nieuw de lezing van alle opmerkzaamen overwaardig zijn, -- 190 LEVEN van wachting ten Zijnen opzichte completelijk vol- daan hebbe, het ook de ongerijmdheid en onbil- lijkheid zelve is, de nadeelen door het verder en aanhoudend verwaarlozen van ’s Lands defenfie veroorzaakt, op Zijne rekening te fiellen. — De groote vraag:derhalven, waarop het nu aan- komt, is: Zoe dacht WILLEM pe VIJFDE over dat naodzaaklijk herfiel? Gaf Hij. zich des geene moeite? Stelde Hij die zaak (om zoo te fpreken)) op de lei, denkende: O! het ts nu Wrede van rondsomme! Wij hebben thans :geene Oorlogfche- pen, Soldaten, verfierkte Frontieren, noch wel- voorziene Magazijnen noodig: en als *er een rup- tuur ontfiaat, dan is het tijds genoeg daar aan se denken, of daor geld de hulp van machtige Bondgenooten te. bewerken? Alles behalven dit! Wie ook dus zorgeloos en, onftaatkundig over ’s Lands dierbaarfte belangen in die gulde dagen denken mogt, “Wittem pe Vijrpe. dacht ’er ge- heel anders over: want Zijn gantiche Ziel was doordrongen met het denkbeeld, van de noddzaak- lijkheid om nu, zu het een tijd van Vreede en Welvaart was, dadelijk handen aan het werk te faan, en „geen. oogenblik daarmede te vertoeven. En dit denkbeeld gaf Hij bij alle gelegenheden op de duidelijkfte wijze te kennen, zoo in Zijne bij- zondere gefprekken, als bij het raadplegen in de hoo- WILLEM pen V. V. Afd gt hooge Collegien over ’s Lands gewichtigfte aan- gelegenheden. Wij kunnen hier niet alles wat wij ter flaving van dit gezegde zoude kunnen zeggen, een plaats inruimen, dewijl het ons te uitvoerig zou doen worden, waarom wij ons al- leen bepalen zullen, bij het kortclijk fchetfen van het geene over dat onderwerp door Z. H. aan het hoofd des Raads van Staate, jaar op jaar, aan de Algemeene Staaten is voorgedragen, het geen door H. H. Mog. wel werdt aangehoord en toegeftemd, doch echter ten eenenmaale vruchte- loos bevonden is, zelfs tot op het oogenblik dat het vuur des Oorlogs rondom het Vaderland aan het blaaken was, en Z. H. den Bondgenooten ver- toonde, in welk een gevaar zich de Republiek bevondt, om door hetzelve aangeftoken en ver- teerd te worden. Laaten wij, ter bereiking van _ ons doel, niet de logenachtige exclamatien van overdrevene Orateurs , of gehuurde Dagbladfchrij- vers, maar de Petitien of Staten van Oorlog van die jaaren raadplegen, als. welken voor- ons het pleit: ten voordeele van den afgeftorvenen _ Vorst ten vollen beflisfen zullen, daar de door- gaande inhoud ons duidelijk zal doen zien, dat de Doorzichtige en Staatkundige Vorst, (die zulk een helder inzicht in de bedoelingen der Kabi- netten van Europa; in het waare belang yau Zijn 192 — LEVEN van Zijn Vaderland.en in de toekomst hadt ,) onophou- delijk gewaarfchouwd heeft, doch dat men Zij- nen welmeenenden raad, en Zijne beste pogin- gen in den wind floeg en ten eenenmaale verij- delde. Beginnen wij met de Zerfte Petitie, die Hij in qualiteit als ZErfffadhouder aan H. H. Mog. overbragt -bij het eindigen des jaars 1766. waar in de Raad van Staate in fubftantie dus aanving ’s Lands toeftand aan de Bondgenooten voor te dragen: „ De Raad verheugd zich, voor de eerftemaal © » Verciert en vereerd met-Z. H. aan haar Hoofd, » den Staat. van Oorlog te mogen overbrengen, sr én dat zij dit doen mag in een’ tijd van Voor- s> [poed en ongeftoorde Vrede. — Voorwaar een „ zeldzaam en onwaardeerbaar geluk! God geve, » dat die zegen Z. H. beftuur en gebied gefta: » dig vergezelle, op dat Zijne pogingen veeleer. „ de inwendige verfterking en beveiliging van den » Staat en haare gewichtigfte belangen, als over s winningen tot haar doelwit mogen hebben! God „ geve, dat de Bondgenooten, overtuigd dat » ieders welzijn van het gemeene welzijn infepa- „ Tabel is, met eene waare cordaatheid, ieder „ naar vermogen daar toe mogen medewerken. — „ Dus zullen de Petitién, door Z. H. geest be- », zield, kort en zakelijk kunnen worden inge- » richt. WILLEM pen V. V. Afd. 193 » Ticht. — Men zal zich niet behoeven te pijai- s» gen, om jaarlijksch een getal i Bladzijden te vul- » len, en de Raad zal mogen vertrouwen, dat :» haare devoiren vruchtbaar in goede gevolgen 3» zija zullen: immers dat haare aanmerkingen ten minften de attentie meriteeren zullen, dat men ’er op antwoorden, en zich rondborsug op expliceeren zal. — De zaaken van de Zee, hebben zoo groot een invloed op ’s Lands wel- vaart, dat Z. H. en de Raad niet kunnen af- zijn van ten minften twee flukken daar toe fpecteerende aan te roeren, te weeten: de Pe- titie van den aanbouw van 25 Oorlogfchepen; en het achterflallige, van de Equipagien van de laatfte Troubles”. Verder herinnerende > dat er naa 1761 buiten HOLLAND en ZEE- AND, geene fournisfementen waren gedaan: GELDERLAND , UTRECHT, e2 OVERIJSSEL wa- ren nog fchuldig: NVriwesLand had flechts in DE HELFT, doch STAD EN LANDE IN NIETS geconfenteert. Z. H. recommandeerde derhal- ven die zaak aan de ferieufe attentie yan de Staaten der defectueufe Provincien, op dat men eindelijk mogte weeten, wanneer aan deze REEDS 59-25 JAREN OUD GEWORDENE PETITIE, voldaan s 204 worden.” Billijker wijze zou men immers hebben mogen verwachten, dat, daar Z. H. voor I. Deer. N de 194 LEVEN van de eerftemaal aan het hoofd des Raads van Staa- te in de Vergadering der Bondgenootery ver- fcheen, en deze indedaad verwijtende aanvrage ge deedt, men ook voor dezelve een meerder attentie dan voorheen zou betoond hebben? Dan, het bleek weldra dat men 2 jaren achter een op even denzelfden tragen voet bleef handelen, niet- tegenftaande in dien tus{chentijd het Oorlogsvuur tusfchen fommige omgelegene Volken ten dake was uitgeflagen. Immers bij het overgeeven van de Petitie voor 1769, moest Z. H. berichten, „ dat HorLLAND zich wel verklaard had voor het „ jaarlijksch Equipeeren van 6 Fregatten, ja s» zelfs van 6 Linieföhepen van de minste Char- » er; zoo ook, dat OVERIJSSEL zich daar toe s> niet ongenegen had getoond: maar verder was ‚> men niet gevorderd: want GELDERLAND , hoe „ Zeer ruimfchotig op het fuk der, Augmentatie, » had gereferveert met opzicht tot de Equipa- » gie. — UTRECHT expligeerde zich op eene dela- p Poire wijze. VRIESLAND, cn STAD EN LANDE x» Expliceerden zich nier. » weêrhouden had in 1767 en 1768, van nieuws „ op de voorfchr. ftukken aan te dringen, en die s hem WILLEM pen V. FV. Afd. 195 >, hem als nog zoude gepermoveerd hebben, om » dezelven wederom met ftilzwijgen voorbij te > gaan. Dan, Hij vreesde, dat de Bondgenoo- » ten daar door (hoewel ten onrechte) in het » denkbeeld zouden kunnen vallen, afs of Z. H. »» en de Raad op het fiuk van de beveiliging der » Republiek , thans anders dagten dan te voren, »» daar ze integendeel als nog begrepen , dat de »» Republiek, zoo wel ten aanzien van haare » Land- = Zeemacht in beter postuur behoorde » te zijn.” ` » Was ZEELANDs Finantie in een voordeeli- » ger toeftand, Z. H. en de Raad zouden niet na- >» laaten van. fpecifiquer voorftellingen omtrent »» de voorgemelde twee Objecten te doen, en ur- 32 geeren op de verfterking van de Militie tat >» 50;000 Man of daaromtrent, het welk nit 3 meerder is, dan de Republiek tot haare gerust- 55 heid nodig heeft: en op een jaarlijksch Equipe- „ ment van ten minste zes Schepen van Linie s Zen kosten van de Provincien , boven en behal- s, ven de Fregatten, welken de Collegien ter Ad- » miraliteit uit hunne middelen er. zouden heb- s ben kunnen bijvoegen, hoedanig eene Equipagie » tot behoud van den naam van een Zedmogend- s» heid, en tot protectie van een geëxtendeerde 95 y Navigatie vereischt zoude worden,” — Thans N 2 ver- 196 LEVEN van vergenoegden Z. H. en den Raad zich, met de Bondgenooten plichtshalven te hebben gewaar- fchouwd , en. zij. wenschten vuriglijk, ,, dat een 5» meer eminent gevaar hun nooit mogt noodza- » Ken, om niet zoo zeer den toeftand van de Fi- »_nantien, dan wel het indispenfabel behoud van s alles wat dierbaar ts, in achting te neemen” Wanneer men het flot van deze voordragt. in- ziet, dan ontdekt men duidelijk, dat Z. H. hier reeds een nakend gevaar in het verfchiet plaatfte, ten einde daar door H. H. Mog. tot dadelijk her- ftel aan te fporen: dan, het deedt geen effect. Het was daarom , dat de Vorst bij den ingang des jaärs 1770, dat gevaar hun nader voor den aandagt bragt, in het navolgend uitmuntend Ver- toog, het welk de zaak nu van eenen anderen kant te bezien gaf, en naar ons inzien, te regt een meesterftuk van gezonde Staatkunde mag ge- naamd worden, wijl hetzelve nog heden ten dage ter verantwoording blijft, van hen die WILLEMS raad op eene onbegrijpelijke: wijze, te dien tijde in den wind geflagen hebben. „Gelijk ’er voor 5, een Land en -deszelfs Ingezetenen, (dus luid „ des Prinfen taal) niets dierbaarder kan zijn, dan »» t behoud des Vredes, zoo kan ’er ook geen 5 grooter verplichting op een Souverain liggen, » dan om ten vollen te contribuceren aan alles, 33 WAE WILLEM pen V. V. Afd. 197 » wat tot befcherming van dien vereischt wordt, » en te voorzien in alles wat nodig is om dezelve so Wrede, zoo lang mooglijk te conferveeren, » Het zal daartoe niet genoeg zijn, te fteunen » Op de fituatie waar in de Vrede tot dusverre » is gecontinueert; even of alle middelen hier » toe geëmployeerd, ook bij vervolg fufficient » Zouden zijn, Integendeel, hoe langer de Vrede »„ heeft gefubfifteert, hoe meerder redenen een » Souverain altoos zal hebben. om wel op zijne » hoede te zijn: dewijl buiten andere reflexien, » de onderfcheidene oogmerken en interesfen der s» LVatien, nimmer nalaaten, fleeds verandering » Yan tijden voort te brengen. jaar op jaar begeerde, De zoodanigen konden daar geen nut in zien, maar wel nadeel. Want volgens hun zeggen: , moest al dat werven van Soldaten, en het aanbouwen van Schepen, de jalouzij en argwaan bij andere Mogendheden in beweging flellen. — Men was in volle Vrede: en dus, waar toe WILLEM pen V. F. Afd. 199 »» naardien op die wijze niet gereflecteerd zoude » worden, dat men ten allen tijde niet kan doen sy En toe zoo veele fchatten verfpild? Het was veel beter dat men de Finantien herftelde, en de Provingiaale Schulden vermin- derde door Aflosfingen, Anderen gingen nog verder, be- weerende, ,, dat Z. H, niet zoo' zeer ijverde voor °s Lands » Welzijn, maar om daar door in de gelegenheid te komen » een groot getal afhangelingen te maaken, dewijl aan „ Hem de aanftelling der Officieren zoo van de Land- als » Zeemacht was toegekent, —— Waar toe (dus redeneer- » den zij,) zou het toch dienen om nog 15 a 20,000 man » in dienst te neenen? Wat hebben wij aan Soldaten? Daar » valt immers niet te vechten, nu wij Vrede van rondsomme » hebben? Zou men ook voornemens zijn, (vroegen anderen » die het op H. K. H. geladen hadden) om (even als in » Pruisfen,) de Steden met talrijke guarnizoenen op te vul- 4, fen, en de Vrijheid van ’s Lands Ingezetenen van lang- », zamerhand aan Militairen onderworpen te maaken? — » Waar toe kan ook in den tegenwoordigen vreedzamen toe- „ fland van zaaken in Europa, zulk een groote Zeemacht „ dienen? De Koopvaardij heeft flechts kleine Convooijen „ nodig. En als ’er een ruptuur te Lande onthaat, 9, dan kan men immers altoos MET GELD Soldaten van de „ Duitfche Vleeshauwers (de kleine Duitfche Vorsten) koo - s» pen, en Oorlog/chepen in dienst neemen van andere Zee- „ Mogendheden, waar mede wij in vriendfchap leven?” =- Intusfchen, na verloop van eenige jaren, toen de Keizer de Republiek ze Lande bedreigde, en Engeland dezelve zer Zee vijandelijk aanviel, toen bleek het, hoe ellendig het met het een zoo wel als met het ander afliep, en tegelijk de waare N 4 To 200 LEVEN van » Cn bijbrengen dat ter beveiliging zou nodig zijn. » Dat bovendien het minffe evenement het neemen » van de noodige maatregulen onuityoerlijk kan » maaken, en het zich te laat in flaat van de- >» fenfie fiellen , dikwijls tot merkelijk nadeel en » ruïne van het Land was uitgevallen. Al het »» welke te meer moest ftringeeren, als men con-. » fidereert hoe fchielijk een nieuw Evenement » kon opkomen, alwaar alles dependeert van de » goede of kwaade wille van Koningen en Prin- » fèn, die enkel te gebieden hebben, en wiens » Humeuren, Inclinatien, Interesfen @c., niet s altoos dezelfde blijven, maar zeer fubiet tot fa- » taale veranderingen kunnen gebragt worden, — » Om alle welke bijgebragte redenen en gronden » vertrouwd werd, dat dies te veiliger zal wor- » den vastgefteld en geconcludeerd, dat een Sou- s» verain ter voldoening aan zijne verplichting » tot behoud van den Vrede, met alle de voor- » deelen en aangenaamheden van dien, verobli- » geerd en verbonden'is, door alle tijden heen, » Een dus vooral in Vredenstijd, zich in zoodanig „ Postuur van defenfic te houden, en van zooda- 2 ni- redenen, waarom men des Vorsten geduurig herhaalden raad , op den duur in den wind geflagen had. Zoo als het ver- volg dezer Gefchiedenis leeren zal. WILLEM pen V. VY. Afd. sor >» nige macht te doen voorzien zijn, als waar >> door zich dezelve respectabel kan doen voorko- >> men bij zijne Nabuuren, en waar door hij in >» faat kan zijn, deszelfs Onderdanen bij kaare „> Bezittingen en Rechten te bewaren, en het ge- >> dreigd gevaar, immers het effect van een on- o> voorziene aanfieot , te kunnen afweeren of voor- >> komen. » Z. H. en de Raad hebben niet ondienstig » geoordeeld, de voorfchreven Principes te laaten voorafgaan, ten einde de gronden te doen zien, „> waarop zij, als die genen zijnde, die Eed- en >> Plichtshalven verbonden zijn, om op alles wat ə» tot de fecuriteit der Republiek ipecteert, ten » fterkften te moeten vigileeren , de tegenwoordige » fituatie van dien met alle applicatie nogmaals te „> hebben nagegaan , en waarop vervolgens aan haar „> was voorgehouden, dat ’s Lands Macht zoo » te Water als te Lande, gelijk dezelye zich al- » thans bevindt, ten voorfchr. einde geenfints fuf- » ficient kan worden geoordeelt, zelfs niet in » deeze volle Vredestijd. Men zwijge van de gene- » raale fituatie van zaaken in Europa. Dewijl, of- » fcheon daar in tot dus verre zich geen bijzonder » gevaar voor de Republiek mogt opdoen, ech- » ter niet zonder reflectie behoeft gepasfeert te » worden, veele omftandigheden die daar in voor- N 5 » ko- 202 LEVEN van „ komen, en inzonderheid, dat het Oorlogsvuur „ nog niet ts uitgeblust: dat ook van verfcheidene „ kanten de Commergie en Navigatie de eenige , bron van welvaart dezer Republiek, merkelijk ‚ wordt belemmerd, en aiffigiel gemaakt: en dat in , het algemeen de Conftitutie van zaaken in Eu- „ ropa, in veele opzichten als zoodanig moet voor- „ komen, dat zelfs het penetrantfte oordeel geen recht doorzicht kan hebben, wat daar van ein- „„ delijk zal moeten worden.” Naa hier op de noodzaaklijkheid van het aug- menteeren van de Landmacht betoogt te hebben,. vervolgt Z. H. op deze nadrukkelijke wijze: „En wat nu de tegenwoordige toeftand van » ’s Lands Zeemacht aangaat: (indien dezelve „ alzoo nog verdient genoemt te worden) waar » van oudtijds de reputatie en het aanzien van „ den Staat pleeg te dependeeren ; zoo zal het niet „ nodig wezen, daar van hier veel optehaalen , > als te zigtbaar en zeker zijnde, dat dezelve „> Zich bevindt in eene zeer beklaaglijke fituatie, s terwijl, hoezeer de Collegien ter Admiraliteit » uit haare Inkomsten, jaarlijksch nog al eenige Fregatten equipeeren, dezelven echter niet in »» ftaat zijn zoo veel te kunnen bijbrengen, als » abfolut vereischt zoude worden, om de Zee- » dienst in ftaat te houden, en de Commercie „> met w v ` WILLEM pen V. VY. Afd. 203 „ met effect te kunnen protegeeren, en de Vr. „ de, al was het alleen met de Barbarijfche Ro. s» vers, na behoren te doen respecteeren, zonder eens te denken op het geen de prudentie vor- dert, dat in allen gevalle, tot dekking der Kus- ten en Zeegaten, tegens alle voorvallen in gc- »» reedheid zouden behoren gehouden te worden, en verre van te fpreeken wat vereischt zoude worden, om de Republiek de naam van Zee- mogendheid met eenig recht te doen meriteeren. Voorwaar, daar met relatie tot de fecuriteit der Republiek wegens de zaaken van de Zee, de- »» zelve in veel zwakker gefteltenis als van die te Lands is: daar nogthans, bijaldien die ter Zee, als certijds de voorrang niet zoude verdienen ; _dezelve echter van zoo veel importantie voor °t gc- s» heele ligchaam van den Staat als nog te kou- „ den zij, dat dezelve in allen gevalle met de » befcherming van de Republiek te Lande, Pari „> Pasfu moesten gaan, en niet dan op de yer- „> flerking van beiden te zamen behoort gedacht » te worden, Als even gewichtige en wel gefun- » deerde redenen, dienende om de Bondgenoo- »» ten zoo wel het meerder Equipeeren van Sche- » pen, als het matig Augmenteeren der Militie o> te moeten aanraden.” > Uw Hoog Mog. weeten, en het is aan dẹ » Dond- 204 LEVEN van 39 23 23 Bondgedooten niet onbekend , Aoedazig deze twee poincten bij eenige voorgaande Petitien in confideratie zijn gegeven: dan het .geene daar van tot dus verre gekomen is,- beftaat enkel hier in: dat geen der Provincien zich daarop te zamen favorabel heeft geéxpliceerd: dat wei- nige van dezelven zich omtrent één derzelver hebben uitgelaten: terwijl de eene voor eene Augmentatie, en een ander voor de Equipagie zich verklaard heeft: en dat de meeste Gewes- ten daarop flilgezwegen , of zich niet anders dan op eene delatoire wijze geuit hebben.” 5, Ondertusfchen , daar bij Z. H. en de Raad het contribueeren van het voorfchr. tot befcherming en fecuriteit der Republiek, met alles wat daar in dierbaar is, nodig wordt geoordeeld, thans van geen minder noodzaaklijkheid kunnen houden, dan wanneer zulks bij vorige Peri- tien is aangedrongen: en daar benevens con- filereeren, dat of{choon het Finantiewezen van den eenen Bondgenoot in die favorabele, fitua- tie niet mogt zijn als die van de anderen, daar- om echter het gunt tot de gemeene defenfie behoort, en tot fecuriteit van het geheele lig- chaam van den Staat moet dienen, niet be- hoort te worden uitgefteld, en nog veel min- der behoort te worden nagelaten, als van de 33 ul- WILLEM pen V. V. Afd. 285 »s uiterfte gevolgen ten nadeele van den Staat >, moetende ftrekken; zoo is het uit dien hoof- >» de, dat Z. H. Wij hebben de moeite genomen om dit door- -wrocht Staatkundig : Vertoog, voorftellende de waare en eenige Conflitutioneele Middelen, waar door de Vrijheid en Onafhangelijkheid des Va- derlands, en tegelijk den: algemeenen welvaart der 4 WILLEM pen V. V. Afà. 207 der Ingezetenen, met medewerking van den God- delijken Zegen zouden kunnen vermeerderd en bevestigd worden, niet zonder het gevoel van zeer verfchillende aandoeningen aftefchrijven, ten einde daardoor, zelfs onze minstkundige Lezeren in ftaat te ftellen, om te kunnen oordeelen, hoe, en op welk eene wijze ’s Lands Erffiadhouder, voor ’s Lands dierbaarfte belangen zorgde, toen ‘er nog mooglijkheid was, om de gebreken ten aanziene van ’s Lands defenfie, fints meer dan 5o jaren aanwezig zijnde, radicaal te herftellen, en nu durven wij, in navolging van een weleer _ beroemd en kundig Vaderlander, (wijlen den Ad- vocaat Mr. E. Luzac) toen Hij in 1781 over deze Petitie fprak, aan onze Lezeren vragen: » Of een Stadhouder, en Leden van eene Hooge o» Regeering, die geene andere dan perfuafieve of s, overredende middelen kunnen gebruiken, om het oo geene zij tot het gemeene welzijn vermeenen te » moeten Worden in het werk gefteld, zich fler- s» ker, dringender, en gevoeglijker hadden kun- - gy nen uitlaaten? Z. D. H. en de Raad (zegt Hij, » en wij met Hem) hadden in deze PETITIE wel » is waar, geene Mogendheid met naame aange- » Wezen en genoemd, van welken de Staat eenen »» Vijandelijken aanval te vreezen had: maar die » niet geheel onbelezen was, en iets van de Van s> dere 208 LEVEN van „ derlandfche Gefchiedenis wist, kon ligrelijk op- „ maaken, DAT ENGELAND HOOFDZAKELIJK BE- »> DOELT WAS, als de eenige Mogendheid zijnde, » die door eenen aanval op onze Koopvaarders „ en Colonin, deszelfs vijandelijke desfeinen het »» [poedigfte ten uitvoer kon brengen, en wel in „zulk eenen tijd, dat alle de {chatten niet zou- „ den kunnen baten, om te verkrijgen, het gunt » tot tegenftand van zoodanig eenen Vijand zon » vereischt worden. Weshalyen men met waar- „ heid zeggen kan, dat Z. D. H. aan H. H. >» Mog. in den jare 1770 voorfpeld heeft, het » geen in 1780 en vervolgens gebeurd is. — De » Engelfchen zijn ons aangevallen! Onze zwak- > heid heeft buiten bedenking hen tot een Vrede- breuk te ligter doen overgaan! Zij zijn ons ‘5, aangevallen in een tijd, dat alle fchatten ons niet konden bezorgen, dat geene, het welk tot » tegenftand van zoodanig eenen Vijand yereischt » werdt. Onze Colonién waren weerloos. Onze 2» Scheepsmacht geheel vervallen: en de Admira- », liteiten buiten fiaat, om, al hadden zij alle » de fchatten-der aarde gehad, dat geene werk- >» fiellig te maaken, dat vereischt werd om eene 3» Zeemacht in Zee te brengen, bekwaam om tee »» gen die der Engelfchen eenigermaate zich te >» kunnen weeren.” Ontzettende, maar niet min ecu- 23 WILLEM pen V. V. Afd. 209 eeuwig zekere waarheden, die het menfchelijk begrip bijna te boven gaan zouden , wanneer de- zelve niet door de droeve ervaring ten volle wa- ren bevestigd geworden! Of, (dat hier nog meer, jaa alles, afdoet) wanneer het mangelde aan de on- wederfprekelijkfte bewijzen, dat ’er flechts- wei- nig jaren behoefden te verloopen; om zoo klaar als de zon op den middag te Kunnen zien, dat zij, die het meest en luidrugtigst hunne klaagfem- men ophieven, over het aanhoudend diep verval van ’s Lands Zeemacht, en over de groote nadee: len welken zij te gemoete zagen, wanneer Enge- land de Republiek vijandig mogt aanvallen, met _ dat alles, HUNNE VREUGDE EN BLIJDSCHAP OPENe LIJK BLIJKEN LIETEN, toen de voorzegging van WILLEM DEN VijFDEN na een tijdverloop van ro jaren in alle deelen tot vervulling kwam, daar Engeland den Oorlog aan de Republiek verklaar: de, en te gelijk zich in korten tijd meester maaka te van wel 80 MILLIOENEN SCHATS, door het ongehinderd wegnemen van eene menigte rijkgela= dene Koopvaardijfchepen, alleen, om dat men bij gebrek aan Oorbogfchepen de Engelfchen vol- firekte meesters van de Zee liet, en de Koop- en Zeevaardije van behoorlijke Protectie verfloken hieldt. Hoe onnatuurlijk en ongelooflijk zulk een onverklaarbaar, en tegen ’s Lands waar be» Il. Deer. O lang, 410 LEVEN van larg ten eenemaale ftrijdend gedrag ook {chijnen moge, niets is zekerder. ren, dewijl het ons thans te verre van ons tegen- woordig pad verwijderen zou. Intusfchen , daar het als dan middagklaar zal blijken, dat ’er in 1781 werkelijk Nederlanders (zoo zij dien naam nog waardig zijn) aanwezig waren. die zich over hunne eigene fehade, en ’s Lands algemeene Rampen verheugden, (*) dan | houdt (*) Volgens de verzekering van den VERVOLGER op Wa- GENAAR; (en wie zal aan het gezegde van dien Schrijver, die zich zoo zeer de BescHuLDIGER van WILLEM DEN VijFDEN; als de VERDEDIGER van zijne BITTERSTE VIJANDEN betoonde te zijn, twijfelen?) waren het KooPLiEDEN die dus dachten, toen de Oorlog met Engeland uitbarstte; wie, die eenig- fints menschkundig denkt, en met ons weet dat Eigenbelang bij Kooplieden alles afdoet, moct zich dan niet overtuigd houden, dat zij alleen verheugd waren, om het voordeel hun toegezegd, door zoodanige Regenten of Ministers, die van dien kant zich goudene bergen beloofden ? Menfchen, die in den volftrekften zin, zich tot een ftelregel {chijnen gefteld te hebben: Doe het kwaade, op dat ‘er goed uit voorkome! — Een regt verderfelijke Leer, aan welks Ôp- vol- WILLEM pen V. V. Afd. att houdt ook alle reden van verwondering op, dat al het waarfchouwen, vermanen, en bidden, zoo van den goeden Erffadhouder, als van de wel- meenende Leden des Raads van State, ten nut te van het weêrloos Vaderland, lang vóór, en nu bij den aanvang des jaars 1771 gedaan, geheel en al vruchteloos was. — Uit dat verblijd en wel te vreden zijn, OM DAT MEN MET ENGELAND AAN DEN DANS GERAAKTE, blijkt immers klaar, dat fommigen in Holland het Vaderland in dien weêrloozen taat laten, en niets genoegzaams tot deszelfs defenfie, zoo te Land als ter Zee, bewerk- {telligd hebben wilden, alleen om langs dien weg, de fchuld van dat alles op deri STADHOUDER te {chuiven, en hunne geheime desfeinen ten uitvoer te brengen, daar in beftaande, om WILLEM DEN VijrDenN en Zijn Befluur bij de Natie in den haat ve brengen, en Zijne pogingen nutteloos te maken? Wie aan de waarheid van dit gezegde twijfelen moge, fla zijne oogen op het geene ’er ra het inleveren van de Petitie des jaars 1771 in de Vergadering der Staten van Holland, ten hanzie- ne van dit onderwerp is voorgevallen, het welk wij hier kortelijk opgeven moeten, om dat het ons volging men dan ook de daar op gevolgde onheilen alleen hebbe toe te fchrijven. Oz 412 LEVEN van ons den fleutel in de hand geeft, door welken men tot het ware geheim kan doordringen. Wanneer men de herhaalde en dringende voor- ftellen, zoo van Z. #7. als van den Raad van Sta- te, (hier voren door ons opgegeven ,) inziet, dan waren dezelven indedaad niets anders, dan /rer- pende verwijtingen aan de Staten van alle de Ge- westen, over hunne onverantwoordelijke nalatig- heid, en verwaarloozing omtrent der Ingezetenen dierbaarfte belangen: en, daar die van HOLLAND meer dan twee derde gedeeltens tot de benoodigde geldfommen verplicht waren op te brengen, zoo laat het zich zonder onze nadere aanwijzing dui- delijk vatten, dat die verwijtingen ook op hun het meest hechten moesten, dewijl het verftan- dig en opmerkzaam gedeelte der Natie, op de zekerfte wijze kundíchap droeg, dat het den Hol- landeren in die dagen van Rijkdom en Voorfpoed aan geen vermogen ontbrak ; en dat °s Lands aan- houdende weérlooze toeftand derhalyen aan hun- nen wil voornamelijk was toe te kennen. Hoe dit zij, zoo veel is zeker, dat de dringende aan- zoeken van Z. H. en den Raad van State, zoo ftraks door ons opgegeven, eene gewenschte uit- werking fchenen te zullen hebben, daar de Sza- ten van Holland, bij H. H. Mog. op verbetering begonnen aan te dringen. Doch wel ingezien, was WILLEM pen V. V. Afd. 213 was het ook niet meer dan fchijn. Wij zullen om dit te flaven, Prins WILLEM DEN Vijrpen hier zelven laten fpreken, ten einde den minst- kundigen onder onze Lezers in ftaat te ftcle len, deswegens met grond te kunnen oordeelen. ee Eerlang, zegt de Vorst in Zijne Memorie, » (verhaald hebbende, wat hij fints zijne komst » aan het Bewind in dit opzicht verricht had ,) » werden de Bondgenoten gedrongen, eenigfints » voor de vervallen Zeemacht te zorgen , door den » Oorlog met welken de Keizer van Marocco » goedvondt de Commergie en Scheepvaart van ss de Republiek te belemmeren en te ontrusten. s» Want de Staten van Holland bragten op den s 24 Apri 1771, ter Vergadering van H. H. s Mog. eene Refolutie over , waar bij zij verklaar- s den, bereid te zijn, om tot het beter in flaat „> fellen van de LAND- en ZEEMACHT met ab >, haar vermogen te contribuceren; mits beide >> Pari pasfu, (dat is op gelijken voet) zoude ge- p [chieden.” — En zien wij die Refolutie zelve in, dan deden zij dat met een ernftigen aan- drang, die gefchikt was, om allen twijffel aan welmeenendheid buiten te fluiten, daar zij in dat ftuk verklaarden, ,, te Aopen en te vertrouwen » dat de Bondgenooten, overwegende de nadeelige » en fchramelijke gevolgen, die wit het verder O 3 a3 vere 214 LEVEN van » verval te duchten waren, niet langer vertragen » zouden. Zij waren, in dit vertrouwen, bereid, » cm met Hun zamen te lemmen, om Z. H. en » den Raad van State te verzoeken, om een Plan s» tot verfierking van de Landmacht, zoo als bij „> de Petitie van 1770 was voorgefield, aan H, » H. Mog. voor te leggen, om na genomen be- so fluit des Raads van State, daar toe eene Peo »» titie gedaan, en, overeenkomflig de orders van y»» den Lande, daarop befloten te worden” — Op- pervlakkig befchouwd , mogt men zich nu iets goeds voorftellen: dan een opmerkend Lezer van cat fluk, bemerkte fpoedig, dat het hinkende paard agter aan kwam, daar hetzelve b:floten werdt, met deze, deels bedreigende, en deels ge- heimzinnige verklaring: ,, Dat bij aldien de ge- » daane aandrang en aanbiedingen, tegen alle „> verwachting bij de verdere Bondgenooten geen s ingang mogten vinden, en dezen weigerig mog- »» den blijven, om tot het zoo noodig herflel van » de Zeemacht krachtdadig mede te werken, 3, zoodanig eene weigering invloed zou moeten „baren op de CONSENTEN die in het vervolg „ van hun zouden kunnen verwacht worden” Een befluit, waar over zich (wel is waar) veelen van de weldernkent'e Staatsleden zeer verheug en, Z. H. geluk wenfihende met het aanflaande goed fic WILLEM pen V. V. Afd. eis Succes van Zijne pogingen; doch volgens een thans voor ons liggend bericht, Aad de Prins er zeer geringe gedachten van. „ Men vraagd nu we- » derom op nieuw een Plan, (hoorde men Hem in fubftantie te dien tijde zeggen, tegen zeker’ Staats- man) ,, even of 'er nog geen Plannen zijn inge- » leverd. — Waar toe kan dat anders firekken » dan om den kostelijken tijd te verfpillen met » nieuwe debatten, die daar bij zeer zeker onte » faan zullen? — Zoo het den Heeren Staten » van Holland waarlijk ernst is, het gene zij » bij hunnen voordragt te kennen geven, dan » vinden zij immers genoegzame aankiding in » de reeds gedane voorftellen en overgeleverde Plan. » nen, om dadelijk handen aan het werk te flaan; » te meer, daar de leeren Staten van Gelder- ovk over dit onderwerp zeer gunstig denken. Wij zullen (voegde ce Vorst ‘er bij) aan die begeerte voldoen , en fpocdig een nieuw Plan in- leveren, maar ik vreze, dat het "er niet beter mede zal afloopen' dan met de vorigen , en bij- zonder met mijnen yoorflag van het jaar 1768, om jaarlijksch ten minflen Zes SCHEPEN aan te bouwen. Had men dat Plan toen gevolgd, welk „ cen beter aanzien had de Marine nu reeds niet „> kunnen hebben? Ec. Gc. — Dat de Prins, dus fprekende , glen bal niet misfloeg , leerde de onder- O4 Vine c16 LEVEN van vinding: want ’er verliepen flechts eenige dagen , toen Hij een Plan zot aanbouw van 24 LINIE SCHEPEN aan H. H. Mog. overleverde ; te weten, 6 Schepen van 60, en 18 dito van zo flukken Gefchut; het welk, volgens de daar bij overgeleg- de berekening van kosten, eene uitgave van f 45178,508-:-: voor het geheele Bondgenoot- fchap zou opleveren. — Zou men nu, het zoo evengemelde voorftel van Holland in aanmerking nemende, niet op goede gronden hebben mo- gen verwachten, dat (daar de Staten van Gel- derland: zich directelijk voor den aanbouw der 24 «Schepen verklaarden ,) des Prinfen voorftel bij de Algemeene Staten zou goedgekeurd en be- werkfteligd zijn geworden? Dan dit liep (naar ‘s Vorsten voorfpelling) geheel anders af. „ De » Gewesten (zegt de Vervolger op Wagenaar), » namen het Plan over, en deze zaak yan zoo » veel aanbelang werdt , even als voorheen , fleepen- » de gehouden,” terwijl Hij zijne Lezeren in het anzekere laat, door wiens toedoen zulks voor- namelijk veroorzaakt werdt. Het zal daarom noo- dig zijn, de zootanigen hier aan te wijzen, waar to? wij des ERFSTADHOUDERS eigene woorden in Zijne Memorie gebezigd, gebruiken zullen; de- wijl dezelven tot dat einde toereikende zijn, Dus luiden zij: ,, Maar de ijver der -kleeren Sta- „ den WILLEM pen V. V. Afd. a17 » Staten van Holland voor de vermeerdering der » Landmacht verflaauwde aanmerkelijk, wan- ə neer zij in 1772, op de verbetering der Navale » Macht inflemden, en in fpecie, op het Fournis- ss Jement van de Quotes der Provingien, in de o> Petitien van 1779 en 1771 tot Extraordinaris s» Equipagien gedaan, en op den gepetitioneer- s» den aanbouw der Schepen, thans alleen yer- » klaarden bereid te zijn, OM DE VOORZIENING » OP DE LANDMACHT OP GELIJKEN VOET MET » DE ZEEMACHT IN OVERWEGING TE NEMEN, » daar zij in het vorige jaar verklaard hadden: » BEREID TE ZIJN, OM "ER MET AL HUN VER- s» MOGEN TOE TE CONTRIBUEEREN.” Wie ftaat niet verbaasd over zulk een contras- teerend gedrag als.wij in deze pasfagie aantref- fen! Behoefd men, na dit gelezen en overwogen te hebben, angstvallig naar het antwoord te zoe- ken op deze twee vragen: Wie was hier de ver- dervende hand, om het Vaderland in den ouden weêrlonzen toefland te laten? Wie daarentegen was onophoudelijk en met een taai geduld werk- zaam, om het in eenen behoorlijken faat van defenfie te brengen? Indedaad, de beantwoording is zoo min moeijelijk , als het is, de waare reden te ontdekken, waarom de zaken tot in den jare 1773 in denzelfden toeftand blever , toen de uitzichten O5 voor 218 LEVEN VAN voor het behoud van den Vrede, in dien tusfchen- tijd langs hoe donkerder geworden waren, het geen aan even dezelfde Ho/land/che Staatsleden , wederom eene nieuwe gelegenheid aan de hand gaf, om ter Vergadering van de Algemeene Sta- ten, op de verzorging van ’s Lands aangelegen- heden aan te dringen, en de Bondgenooten aan te fpooren, om op dat belangrijk onderwerp ein- delijk eens met ernst bedacht te worden, even, of dezelven hen wel bijster zwaar op het harte la- gen. Een voorflag, welke ten gevolge had, dat H. H. Mog. (volgens het zeugen van den firaks genoemden Schrijyer,) het befluit namen; „ dij >, alle de Gewesten het hunne te zullen aanwen- den, om in de billijke eisfchen van HOLLAND „ toe te fiemmen; en verder goedgevonden Z. Doch die van ZEELAND betuigden , ,, dat hoe zeer > zij geene zwarigheid zouden vinden , om ten aan- zien van het herftel der Zee- en Landmacht 95 het gevoelen van HorLLAND te omhelzen; zij » Echter tot hun leedwezen betuigen moesten, daar „ în verhinderd te worden door den bekrompen toe- | » fiand van 24 Oorlogfchepen , berekend waren op f 4,178,538-:-: Wanneer men hier nu bijvoegd, het gunt Z. H. voor de Armée vraagde, ter fomme van f 2,214,641-:-: dan blijkt, dat ’er ter completering van de behoorlijke defenfie van het Vaderland, en de befcherming van de Colonien, en de Zee- vaardij en Koophandel der Ingezetenen nodig was, een Ca- pitaal van f 6,393,149-:-: Guldens. Was dit nu in een tijd van Rijkdom en Welvaart, als waarin de Republiek zich door het genot van eenen langduurigen Vrede te dien tijde bevondt, eene fom van dat aanbelang, om ‘er zoo veele jeren achter den anderen over te raadplegen ? Wie vindt zich niet genooddrongen, om het geklag over onvermogen aan Onwil, aan opzettelijk Verzuim toe te kennen? — WILLEM pen V. V. Afd. 21 s fand hunner Provingiaale Financien, welke 55 niet toereikende waren om de GEWONE UITGA- » VEN te kunnen dragen, veel min in flaat, s, 0m aan de importante BUITENGEWONE UITGA- s VEN tot den aanbouw van 24 Schepen en de » vermeerdering van ’s Lands Armée hun aandeel » op te brengen. Zij konden derkalyen tot geene »> toeflemming komen, welke zij met geene da- s delijke geldopbrengingen zouden kunnen bekrach- » tigen, ten zij dan, dat de Bondgenooten konden » overgehaald Worden, om ZEELAND daar toe » meer dan tot nu toe gefchied was, in flaat s te frellen. 