Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
En dat de uitoefening van dit recht, en de af- zetting van Schouten, Gaardermeesters, Secretarissen, Gerechten, Heemraden, Polder- en Buurmeesteren, dus niet anders kan of behoord plaats te hebben dan om zodanige wettige reedenen als boven ver- meld, of om zodanige andere, die den toets der reeden en gerechtigheid konnen doorstaan, en die dezelve met grond het vertrouwen hunner princi- paalen of meedeburgers hebben onwaardig gemaakt. Dat om in alle die gevallen voordaan op een egalen geregelden voet te werk te gaan, de Re- præsentanten dezes Landschaps uit hun midden hebben benoemd en aangesteld сеп afzonderlijk Committé, ten einde een reglement op de admini- stratie der Politie, Justitie en Financie ten platten lande dezer Provincie te ontwerpen, om na inge- noomen consideratien en approbatie van het Volk dezes Landschaps, gearresteerd en geintroduceerd te worden. | Doch dewijl dit een werk van zeer veel const deratie is, 'twelk uit hoofde van de veelvuldige zaaken, hier toe betreklijk, niet zoo spoedig tot volkomen effect zal kunnen gebragt worden: heb- ben wij goedgevonden inmiddels te statueeren, gelijk gestatueerd word bij десте. 1. Dat alle zodanige remotien van Schouten, Gaar- dermeesters, Secretarissen en Gerechten ten platten lande, welke na de maand Januarij dezes jaars S LANDS VAN UTRECHT. alleen geschied zijn uit hoofde van het politieq ge- drag of denkwijze dier persoonen ten nadeele der vrijheid en gelijkheid, en der thans weder inge- voerde representative Regeeringsvorm, of ook uit hoofde dat dezelve zich buiten bekoomen permissie, of in weerwil hunner gerechten en opgezeetenen, zonder bekwaam persoon in hunne plaatsen te stel- len, geduurende de inquartiering der troupen, dezen winter hadden geabsenteerd, of anderzints om wan- gedragingen het vertrouwen des volks hadden ver- looren, en die dus bij behoorlijke oproeping der opgezeetenen en de stem der wettige meerderheid zijn geschied, alleen voor wettig zullen worden gehouden; en daarentegen alle zodanige aanstellin- gen van officieren of municipaliteiten, waarbij, in de plaats van goede bekende Patriotten, voorstan- ders en aanhangelingen van de zogenaamde oude constitutie en het Huis van Orange, in het bestuur zijn ingedrongen, of noch mochten gesteld of in- gedrongen worden, bij deezen verklaard worden onwettig, krachteloos en van onwaarde, en de bewerkers van zodanige remotien of regeeringsver- anderingen, verantwoordelijk gesteld aan onze ver- gadering of Gedeputeerden; of ook des noods, in cas van opzettelijke contradictie aan de gereïntro- duceerde gedeclareerde vrije Regeringsvorm, aan den Hove van Justitie dezer Provincie. 2. Dat met opzicht tot de remotiën der Schouten als Gaardermeesters, uit welken hoofde ook ge- schied, dezelve hunne manuaalen, rekeningen enz. niet zullen behoeven of vermogen af te geeven, ten zij dan na behoorlijke restitutie van zodanige restanten, als gemelde Gaardermeesters noch van de opgezeetenen onder die districten, zoo verre de јаагеп van preferentie aangaan, te vorderen hebben en dat alvorens door dengeenen die gemelde Ma- nualen, Rekeningen enz. overneemt, de behoorlijke borgen of cautie voor ‘s Lands penningen, het zij bij ons of diegeenen die bij ons daarvoor aanspraak- lijk zijn, ten genoege zullen gesteld zijn; blijven- de gezegde Gaardermeesters alleen aanspraaklijk voor gemelde "a Lands penningen, tot dat, als ge- zegd, ons of onzen Gedeputeerden of ook aan dien of diegeenen, die daarvoor bij ons aanspreeklijk staan, behoorlijk gebleeken is de overgifte en over- neeming der Manuaalen en borgstelling, en den persoon aan wien zulks is geschied. 3 Dat alle geremoveerde Schouten en Secretarissen, | welke zich de gedaane remotien, uit welken hoofde ook, hetzij uitdruklijk door zelf hunne deraissie te neemen, of stilzwijgende, zonder zich bij ons of onze Gedeputeerden aan te melden, hebben laa- ten welgevallen, verplicht zullen zijn, al is het dat zij, als in het vorig articul gezegd, de stukken, de Gaardering betreffende, noch niet behoorlijk hebben | kunnen overgeeven, de papieren en stukken, welke vereischt worden, zoo tot het doen der Dorps en Consumptie zettingen, als de schouwen van dijken, wegen, polders, wateringen enz., zoo wel als de, ordonnantien en resolutien daartoe specteerende, zoo ver ze niet hun particulier maar 'в Dorps of 's Polders eigendom zijn, op behoorlijke aanvraage 1. Boek. 1. Trr. ту. Deer. 195 bijzondere corporatien van eigenerfden betreffen, tegen behoorlijke recepis, en na inventarisatie zullen moeten overgeeven — of zo verre dezelve, ingevolge art. 2, noch niet kunnen afgegeven worden, visie verleenen, en de nodige elucidatien, des gevraagd, geeven, ten einde bij contrarie van dien, en daar uit vloeijend verzuim, den lande of de goede bur- gers en opgezeetenen en bijzondere eigenaren geen schade geschiede, voor welke in dien gevalle den geenen, door wien dit verzuun gepleegd wierd, aanspraaklijk gesteld wordt. 4. Dat de nieuwe Municipaliteiten zullen moeten zorgen dat zoowel de consumptie en dorps zettin- gen, als de aanteekeningen van de Dienstboden, het Hoornvee, de Boomgaarden, T'abak, Vlas en Henniplanden, ofte ontgronding der Veenen, aan- tekening van de veenderey en visitatie gelden enz., op de gewoone tijden worden gedaan, en de ver- eischte schouwen gevoerd, en daarvan de zettingen en memorien op den Landschapshuize geleverd, alles provisioneel conform de generaale ordonnantie van den jaare 1686 en andere in vigeur zijnde reglementen op de Schouwen, Reekeningen enz. en op de poenen daarbij gesteld in cas van verzuim of overtreeding. 5. Dat alle te vooren gedaane aanbesteedingen, contracten van leverancie enz., door de geremo- veerde Schouten of Gerechten, qq. aangegaan, van welke de termijnen bij dezelve bepaald niet zullen zijn geexpireerd, of het werk en de leveringen vol- voerd, van kracht en waarde zullen moeten blijven en de wederzijdsche Contractanten personeel daar voor verantwoordelijk; mits nochtans dat de nieuwe Municipaliteiten, zo ver hun, der Gemeenten, of Ingelanden en Geërfden betreft, dezelve in staat stellen, om overeenkomstig de intentie dier con- tracten, daaraan te kunnen voldoen — of dat zij in hunne qualiteit, bij wederzijdsche minnelijke overeenkomst, gemelde contracten voor hunne re- kening geheel en al overneemen, en de origineele Contractanten behoorlijk vrijwaaren. 6 Dat in zoo verre de particuliere eigenaren, Hee- ren of Vrouwen van Heerlijkheden, welke bij ons aanspraaklijk zijn voor de penningen proflueerende uit de ontvangsten der Schouten, Gaarders of Pen- | ningmeesters, te vooren door hun gesteld, bij bo- vengemelde aanstelling van andere Gaardermees- ters enz., door het ligchaam der Gemeente anderzins wettig gedaan, de voorgeeischte borgstellingen van de nieuw aangestelde Gaardermeesters weigerden aan te neemen, in cas als bij art. 2 vermeld, zo- danige borgstellingen voor ons of onse Gedepu- teerden zullen moeten geschieden, even als ten aanzien der dorpen, geen Heerlijkheeden zijnde, plaats heeft, T. Dat dit alles alleen gestatueerd wordende uit hoofde van het onbetwistbaare recht eenes vrijen volks, om deel te hebben aan de benoeming zijner Vertegenwoordigers, en op dat de administratie der Politie, Justitie of Financiemiddelen deezes Land- of requisitie der nieuwe Municipaliteiten of Inge- schaps niet zoude gestremd of gehinderd worden, landen еп Geërfden, zoo ver ze den Polders of ` еп zonder dien volgende eenige inbreuk te willen 196 doen op de particuliere wettige eigendommen der in en opgeseetenen, hetzij Heeren of Vrouwen en Eigenaaren van particuliere Heerlijkheeden, of zo- danige officieren welke hunne ambten gekogt heb- ben. Zoo worden alle Heeren, Vrouwen en Eige- naaren van Heerlijkheeden, of officieren enz. ten platten lande, welke zich bij voorgeroerde remotien zouden bezwaard of benadeeld oordeelen, hierbij aangemaand en uitgenodigd, om binnen den tijd van twee maanden na date deezes hunne wettige beswaaren, en de rechten waarop dezelve gefundeerd zijn, bij schriftelijke memorien, aan ons of onsen Gedeputeerden in te leeveren, ten einde daarop | zodanig te kunnen disponeeren of resolveeren, als overeenkomstig de vrijheid en gelijkheid der Inge- zeetenen, en behoudens het goed recht op elks bijzonder wettig eigendom zal bevonden worden te behooren. 8. Dat ook gemelde Repræsentanten zijnde voor- gekoomen dat zommige Dorpen of Gerechten, welke te vooren onder ééne administratie zijn ge- combineerd geweest, zich hebben gesepareerd — en wederom andere Gerechten, die te vooren se- paraat waren, zich hebben gecombineerd, zonder ! als noch eenige legale kennis, veel min de voldoende gronden waarop, ter Landschapsvergadering te beb- ben opgegeeven — waar uit nieb anders dan de grootste wanorde in de generale administratie van de zaaken deezer Provincie zoude moeten ontstaan; zoo worden alle zodanige Gerechten of Municipa- liteiten, ten platten lande deezer Provincie, bij dee- теп merde gesommeert, om binnen den tijd van eene maand na dato deezer de gemaakte verande- ringen en de gronden en redenen van wettigheid waarop en waarom, behoorlijk in geschrifte gesteld en gededuceerd, ter Landschapsvergadering in te brengen; ten cinde dezelve te vergelijken met de reeds ingekoomen en nog in te koomen bezwaaren desweegen, en dien overeenkomstig naar recht en billijkheid te kunnen beslissen — en in t vervolg bij de heffing der lasten zich te kunnen reguleren. H Dat alle nieuwe Municipaliteiten, welke reeds aangesteld zijn of noch mogten worden, voor niet minder, maar wel langer dan den tijd van een jaar die posten mogen worden opgedraagen en door hun aanvaard; en dus alle die geene welke als nog maar provisioneel of voor een bepaalden korteren tijd mogten zijn aangesteld, nog voor het uiteinde “van deeze maand zullen moeten worden bevestigd, of vervangen door anderen, welke daadlijk voor niet minder dan een jaar of tot den tijd der anders gewoone regeringsverandering moeten gesteld en bevestigd worden, ten einde zij behoorlijk zouden konnen verantwoordelijk zijn voor alle gewoone of buitengewoone acten, contracten, rekeningen, Schou- wen enz. die onder elk district of Gerecht in ieder jaar plaats hebben en moeten geschieden, en de verzuimen die daarin mogten gepleegd worden, niet door gedurige verandering van de een op den ander zouden kunnen worden geschoven, en zij zich daar door der verandwoordelijkheid en reparatie zoude konnen onttrekken. 10. Dat deeze tijdsbepaaling van ten minsten een VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT jaar ook vooral moet plaats hebben ten aanzien der nieuw aangestelde Schouten, Gaardermeesters en Secretarissen; zullende alle aanstellingen van deeze, vogr korteren tijd dan een jaar, zoo verre ‚ze voor het einde deezer maand niet zullen gepro- longeerd zijn, ten minsten tot May 1796 gehouden worden voor onbestaanbaar, wetteloos en van on- | waarde, en worden de laatst gefungeerd hebbende Schout of Secretaris bij deezen gelast, binnen ge- | melde termijn, voor het einde deezer maand, met | overleg hunner gemeente, bij behoorlijke oproeping, ‘te zorgen, dat aan deese onse intentie, die tot conservatie der goede orde en voorkoming van alle verwarring volstrekt nodig is, binnen gemelde tijd | worde voldaan, en bij contrarie van dien aan ons of onze Gedeputeerden kennis gegeeven, ten einde in dien gevalle door ons zelve in die gebreeken voorzien en den Lande en opgezetenen voor schade en verwarring behoed worden. 11. Dat om meerdere differenten in de veranderingen der Gerechten of Municipaliteiten voor te koomen, en na dato voorgemeld, namelijk na het eindigen deezer maand April, geene bwifengewoone verande- ringen van Schouten, Gaardermeesters, Secretaris- | sen of verdere leeden der Municipaliteiten zullen mogen geschieden, ten zij dan met voorkennis van | ons, of ons Committé tot de zaaken van het platte land, ten einde deeze belangrijke zaak op alle plaat- sen, zoo veel mooglijk, op een egalen voet zoude kunnen behandeld en gesteld worden. En zoo verre er nog andere fouten, abuizen of differenten, zoo ten aanzien van de remotien of aanstellingen van Officieren, Municipaliteiten, Heem- raaden, Poldermeesteren — of het doen van aan- besteedingen, reekeuingen, schouwen enz. mogten plaats hebben, welke niet in de bovenstaande ar- ticulen zijn gespecificeerd of beslist, en over welke de gemeente of geërfden het met den anderen door minlijke schikkingen niet eens konden worden, en waardoor gevaar zoude ontstaan dat eenige zaaken ‚van 't publicq bestuur of opzicht, welke geen uit- ‚stel konden of behoorden te lijden, zouden benadeeld of verzuimd worden, zullen diegeene, wien zulx ‚aangaat, daarvan aanstonds aan ons of onze Ge- deputeerden of aan het Committé tot de zaaken van het platte land, meede voor het einde deezer ‚maand April, behoorlijk kennis moeten geeven, ten einde daarin te voorzien, te beslissen en remedieëren; zullende bij verzuim van dien de gebrekige in dee- zen aanspraaklijk worden gehouden voor alle ge- volgen en schaden, die uit zodanige verschillen en nalatigheid zijn voortgevloeid en ontstaan. Gelastende vaords, dat ter voorkoming van alle desordres of stremmingen in het bestuur der open- lijke zaaken van Politie, Justitie en Financie, met alle verdere veranderingen in het publicq bestuur der zaaken ten platten lande, waar de bovengemelde remotien of veranderingen nog geen plaats hebben gehad, zal moeten worden gesupercedeerd, tot den tijd der gewoone jaarlijksche verandering, en de zelve als dan, om bovengemelde wettige reedenen, noodig mogte bevonden worden, ten waare dat'er pressante en voldoende andere reedenen daar toe plaats vonden of mogten voorkoomen, van welke alsdan aan ons, of onzen Gedeputeerden, of het «> эў 'S LANDS VAN UTRECHT. meergemelde Committé tot de zaaken van het platte land behoorlijk en vooraf: kennis zal moeten gege- ven worden, en zonder welke kennisgeeving en onse uitspraak, naar bevind van zaaken, zodanige verdere veranderingen als onbevoegd en onwettig zullen gehouden worden. Authoriseerende wij bij deezen het meergemelde Committé tot de zaaken van het platte land, over- eenkomstig onze speciale instructie aan hetzelve gekeeven, om behoorlijk onderzoek te doen en ken- nisse te neemen van den toedragt van alle zaaken im deeze geroerd, hetzij door speciaale informatien in loco, door enkele afgevaardigden uit hun mid- den gedecerneerd, met zodanige adsistentie als zij zullen nodig oordeelen, of om de verschillende par- tijen te hooren, of voor zich in deszelvs vergade- ringen op den landschapshuyse te doen comparee- ren, en van hun bevinden ter onzer vergaderingen te rapporteeren, en vermaanen dien volgende alle Officieren, Municipaliteiten en Gerechten, in dien gevalle, gemelden afgevaardigden van + Committé tot de zaaken van het platte land, na voorafgaande vertooning van hunne volmagt, zoowel de behoor- lijke adsistentie, des gerequireerd, te doen, en de gevraagde opening en informatie van zaaken te geeven, en verder zodanig te respecteeren en te obedieeren als aan afgevaardigden uit de vergade- ring van wettige Repræsentanten des Volks dezer Provincie competeerdt. En op dat niemand eenige onwetenheid in deeze zoude konnen voorwenden, zal deeze alomme wor- den gepubliceerd en geaffigeerd ter plaatse waar men gewoon is publicatie en affictie te doen. geng op den Landschapshuyze binnen Utrecht DEER Extract uit de Notulen van de Repraesen- tanten "a Lands van Utrecht. Veneris 24 April 1795. De burger de With Hoevenaar, gecommitteerd tot onderzoek der publicatie rakende de remotien 1. Bork. 1. Ter. 1v. Deer. 197 Litlera А. (Eerste rapport). Burgers Representanten! De Publicatie, ontworpen bij het Committé tot onderzoek der remotien en verdere zaaken ten platten lande, behelst gronden, zo heerlijk, zo lof- felijk, dat zij verdienen voor den nakomeling be- waard en door ons gewaardeerd te worden als de eenigste toevlugt van zekerheid, waarvan men niet wijken moet, om wat reden het ook zijn mogte, wijl in de bewaaring van dezelve alleen ons behoud gelegen is. Zij zijn deze drie: De remotien zijn geoorloofd en noodzakelijk, om de tegenstanders van het Patriotisme hunnen in- vloed te benemen. Van de bijzondere eigendom of rechten kan of mag niemand in een vrij gemeenebest, zonder an- dere bijkomende bezwaarende omstandigheden, en zonder gegeevene voldoende redenen, om zijne po- litieke denkwijze alleen, ontzet worden. Zonder wettige redenen kan het recht van de geheele maatschappij, om hunne bestierders aan te stellen, niet aan ieder individu, of aan de min- derheid worden toegecigend. De eerste en de laatste van deeze stellingen lijden onder ons geen discussie; alleen de middelste vereischt toelichting, met opzicht tot de remotien die noodzakelijk zijn — want is de possessie heylig, kan en mag niemand in ons gemeenebest, als vrij zijnde, van de bijzondere eigendom of rech- ten, alleen om zijne politieke denkwijze, zonder andere bijkomende bezwaarende omstandigheden, en zonder gegeevene voldoende redenen ontzet wor- den, hoe geschieden dan de noodzakelijke remotien van ampten, welke zoodaanige possessien zijn, in- ‚gevalle de gemelde bijkomende bezwaaren en rede- ‚nen of niet exsteeren, of niet wettig beweezen zijn ? | Om dit te ontwikkelen behoort men decze zaak, als van het uiterste gewicht, met aandacht te be- zien en te onderzoeken: 1". Of de bezitters der ambten in questie allen, geen één uitgezonderd, dezelve bezitten met zo een der Schouten en Gadermeesters ten platten lande ` wettig recht van eigendom, als wij, en ieder een, en der regten van de hooge Heerlijkheden, heeft ter Vergadering in scriptis overgelegd het navol- gende Rapport. Gelijk mede de burger Wester- wijck Porsborgh, met en nevens de burgers de With Hoevenaar, Camp en Pembroek ten voorz. einde gecommitteerd, ter Vergaderinge heeft voor- deszelfs consideratien omtrent bovenge- melde Publicatie, bij een Rapport hierna volgende. En daarop gedelibereerd zijnde, zijn gemelde stukken en rapporten gesteld in handen van het Coramitté tot de zaken van het platte land, ten einde de Vergadering te dienen van consideratien en advies. ' de allerwettigste bezittingen hebben, zo dat, wan- neer men deeze hunnen eigendom schenden kan en mag, even dan alle veyligheid van de aller- wettigste bezittingen eensklaps verdwijnt. 2. Indien evenwel, om het algemeen welzijn, de remotien noodzakelijk zijn, hoe worden zij dan mo- gelijk gemaakt, zonder eene zo openbare heilig- schennis, die alle gronden van zekerheid de onder- ste boven keert, en de uitvoerders een rang geeft onder een zoort van menschen die men niet noemt, om dat zij een afgrijzen zijn voor eerlijke lieden, maar vooral voor een vergadering van burgers, zo be- ` (Blijkens de notulen der Representanten ?з Lands van Utrecht, dd. 27. April 1795, hadden de Geeommitteerden der istricten van ’t Nederquartier, verguderende in het gemeene landshuis aan de Nieuwersluis, den 23, April 1795 о. a. aan die Representanten geschreven : „Eindelijk, Repraesentanten, insteert deze Vergadering dat de publieatie nopens de bepalingen van de Heerlijkheden en de „temotien der geregten ten platten lande zoo spoedig mogelijk voor den dag kome, waarbij aan die van het platte land, „conform de Regten van den mensch, de wettigheid wordt toegekend om hun eigene Schouten, Gudermeesters en Serreta- „timen, zoowel als van de Schepenen aan te stellen, terwijl bij langer dilai de verwarringen en onaaugenaambeden‘op vele dene? daaruit te spruiten anderzins aan UL, burgers Repreesentanten moeten toeschrijven en daarvoor verantwoordelijk » en. Veavoro Urs. Рів. I 50 198 VAN DEN STAAT EN kend van hunne goede trouw, dat het beste ge- deelte der natie haare zaak in hunne handen stelt. Wat betreft de wettigheid van de possessie der ambten en -bedieningen ten platten lande, десте | word gekend uit derzelver oorsprong, welke zon- der eenigen tegenspraak, door alle geleerde, in de oudheid bedreeven, gesteld word zodaanig te zijn als Pieter Bort, de vermaardste schrijver in deeze, en welke daarom in het stuk der hooge en Am- bachtsheerlijkheden algemeen wordt gevolgd, heeft opgetekend, te weten: De Staaten van den Lande hebben bij gemeene bewilliging zodaanige goederen van het land, die niemand toequamen of behoorden, tot de alge- meene goederen, daar af het gebruyk wel ieder een, maar de eigendom niemand toequam, gegee- ven en overgedragen aan de Graaven, Heeren of Princen van den Lande, om zonder groote prejuditie van de ingezetenen daaruit te kunnen vinden de gewoonlijke kosten der Regering, en met eenen ook te recompenseren haare voorzorg voor den Lande. Den zelven Heeren was bij de Staaten, nevens de Regeering, mede toegestaan de jurisdictie over den Lande, met alle de voordeelen en emolumenten, uit derzelver executie voortkomende, tot verval der lasten en kosten van de Regeering, om dat hunne middelen daaraan niet toereykende waaren, en om de redelijkheid der zaak zelve. Deeze Heeren hebben tot beleid en vermeerde- ring van haare krijgsmagt, de jurisdictie over eenige plaatsen ten platten lande aan hunne Officieren, ter belooning van hunne getrouwe diensten, ter leen moeten geven. , Ziedaar de eerste oorsprong van de Heerlijkhe- ' den, met de billijke redenen, waardoor zij geko- | men zijn in de possessie van bijzondere persoonen, van de welke zij door erfenis, gifte of koop afgedaald | zijn op de tegenwoordige eigenaars, en wie het ge- luste, zij het vergund op te geven, welke possessien met eenige mogelijkheid wettiger kunnen verkregen worden, als deeze verkregen zijn, en derhalven, welke bezittingen veylig gerekend kunnen worden, als men geen zwarigheid maakt deeze aan te tasten. Dit zij dan genoeg tot betoog van de wettig- heid der Heerlijkheden, of het recht van aan- stelling дег emptenaren en bedienden ten platten ` lande, want deeze zijn woorden van één en dezelve ! betekenis. Nu volgt de vraag: het algemeen welzijn vordert, ja! maakt de remotien noodzakelijk; hoe worden zij mogelijk? behoudens het heilige recht, dat niet geschonden mag worden, allerminst door voorstan- | ders van de regten van den mensch, op gronden van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Men zal zich doch niet willens en wetens veroorloven, onder den schijn van fraaije naamen, alles te doen waar een eerlijk hart zich voor schamen zoude. Dan gelukkig is het ligt deeze zwarigheid uit den | weg te ruymen, wanneer men hetzelve inderdaad en waarheid opzettelijk voornemens is te doen. Want alle possessien, alle eigendommen moeten aan het algemeene welzijn worden opgeofferd, mits dat dit geschiede op de wijze die de geregtigheid zelfs leert eu daarom aller gemakkelijkst en aller veyligst kan niet alleen, maar ook, wil men zich geen schan- de op den hals haalen, eeniglijk gevolgt moet worden. DE SOUVEREINITEIT Deeze wijze nu, is bij het geval in questie, even dezelve, als in alle andere gevallen, te weten van Landen, Huyzen, Schepen, en wat men verder noe- men kan, bestaande hoofdzakelijk hierin: 1’. Dat van wegen "es Lands Overigheid den sesseur te kennen word gegeeven, dat het Land dit of dat gedeelte van zijne bezittingen binnen zekeren bepaalden tijd nodig heeft, ten einde de eigenaar, zo veel mogelijk, tijd gegeeven worde tot schik- king op de ontruiming of afstand van zijn goëd, ter voorkoming van onnodige schade of verwar- ring in zijn zaaken. V. Dat men met hem eens worde over de re- delijke prijs, welke het Land hem voor zijn goed, dat hij afstaat, na reden en billijkheid behoort te betalen, en dat men bij onredelijke vorderingen het goed schatte na de rechte waarde, altoos liever iets te veel, dan te weynig, betalende. 3. Dat men de termijnen van voldoening op de zelve redelijke voet schikke, dat ook in deeze geene klachten overschieten. 4. Dat men aan het gestipuleerde getrouwelijk voldoe, alvoorens zich eens anders goed te eigenen, ten zij dan, dat de pressante nood, het zij van brand, een aannaderende vijand, geweld van water op de rivieren of dergelijke andere gewigtige re- denen, de afwijking in deeze vordert. Deeze manier, Broeders Representanten van een rechtvaardig en vrij volk, ook in dit bijzonder ge- val zorgvuldig behondende, zonder van dezelve om eenige reden, hoegenaamd, eenigzints af te wijken, zult gij lieden de laster den mond stoppen, en de goedkeuring der gerechtigheid verwerven — deeze vergadering zal een staatige deftigheid aannemen, welke haar eerbied, liefde en ontzach zal geven door het gansche land, bij alle standen, en elke partij — maar bovendien zal men er door voor- komen een aantal zwaarigheden, waar uit men zich ‚naderhand niet ligt zoude kunnen redden ; dit blijkt uit de toepassing van het gezegde op de zaak. Men kan doch 1". bij Publicatie alle bezitters van Hooge en Am- bagtsheerlijkheden oproepen, om binnen den tijd van 14 dagen, ter kamer van het Landschapshuys, specifiecq, en onder presentatie van eede, ter goe- der trouw op te geven het belang van dezelve Heerlijkheden voor hunne persoonen, en hoe veel zij jaarlijks daarvan beuren. 2". De Balluwen, Drosten, de Schouten en Secre- tarissen kan men op dezelve wijze doen opgeven voor hoe veel en wanneer zij hunne ampten hebben gekogt of verkregen, dan wel hoeveel recognitie zij betalen, en wat hun ampt opbrengt; waarbij zowel voor de Ambachtsheeren als de genoemde amptenaren gevoegd kan worden, dat zij gelieven op te geven voor hoe veel soms zij, % zij in eens of jaarlijks, hunne rechten aan den Lande zouden willen afstaan. 3. Bij dezelve Publicatie kunnen alle Municipa- liteiten, nieuw aangekomen zijnde, en alle geremo- veerde Scheepenen mede gelast worden binnen 14 dagen, als voren, kort en in scriptis op te geven hetgeene zij ten opzichte der remotien hebben voor te dragen, op poene van verstek van klagten voor degeene die niet voldoen aan deeze oproeping. & zullende dezelve gehouden worden te berusten m hetgeene gebeurd is. nn EN mnd PP e ^/ 'Б LANDS VAN UTRECHT. 4. Eindelijk kan gestatueerd worden, dat ter voorkoming van alle verwarringen, en conservatie van de goede order, alle en een iegelijk Gerecht of Schepen, dan wel Municipaliteit of Municipal, zich in der minne met elkander onderling kunnen verstaan over zodaanige veranderingen, binnen 14 dagen, als boven, te doen, gelijk zij te raade zullen | worden, doch dat na verloop van de gestelde 14 dagen alles bij provisie zal moeten blijven op den voet, als het tot op de expiratie van dezelve zal geweest zijn, dan, wat de ampten der Balluwen, Drosten, Schouten en Secretarissen aangaat, dat de dispositie over derzelver remotien bij provisie tot ultimo Junij zal blijven opgeschort, ten zij dan van de zodanigen, welke voor het einde der 14 dagen zullen verklaaren in dezelve te berusten, zullende in derzelver plaats tot op ultimo Junij mogen fungeeren de nieuw aangestelde, doch niet anders dan ten pericle van degeene, welke voor de administratie van dezelve posten aan den Lande mede in subsidium verbonden zijn. Gelastende allen en een ygelijk, ieder in zijn be- trekking, stil en gerust af te wagten de finale dis- positie van deeze Vergadering, en intusschen als goede en getrouwe burgers vlijtig en naarstig te voldoen aan hetgeen hun pligt vordert, op poene dat de nalatige, zonder oogluyking, na bevind van zaaken, zal worden gecorrigeerd. Op deeze wijze komt alles aanstonds in orde — is men 1 Julij niet gereed tot de finale afdoening, kan de termijn verlengd worden; dan het is te denken, dat wanneer men met een of twee plaatsen eerst te recht kan geraaken, de rest wel volgen zal, waarom men beginnen moet daar het minste werk en de minste oppositie te wagten is, Het spreekt van zelfs, dat de grootste zwaarig- heid is den prijs te vinden voor hetgeen men be- geert, en even dit is het dat in een regtmatig bestier altoos en overal de veyligheid der bezittingen uitmaakt, want buiten dien kan de sterkste zich zeer gerust van alles meester maken. Nochtans zal véel, zo niet alles, in deezen kun- nen worden te boven gekomen door de vaststelling , dat de betalingen of recognitien derzelve blijven moeten aan de zijde van de amptenaaren, en dat het Volk, welke dezelve aanstelt, dezelve verant- woordelijkheid hebben moet aan het Land, welke de voorige aanstellers hadden, gelijk het ook de- zelve borgtogte kan vraagen, welke te vooren van de begevers der ampten tot hunne zekerheid zijn genomen, of hadden mogen genomen worden — zo dat er veel kan gevonden worden met actens, waarbij degeene, welke hunne rechten cedeeren, verzekerd worden niet te zullen verliezen van hunne inkomsten, en welke actens altoos van waarde moe- ten blijven, onder guarantie van de Souverain, het gansche Volk, onverminderd het wederzijdsche recht, om dezelve hetzij in eens, hetzij bij termijnen, af te koopen. In deezer voegen krijgt het volk de aanstellingen, en geeft een acte — het stelt aan, en ontvangt den prijs van de ampten of bedienin- gen, maar betaalt dit geld aan den vorigen Heer — deeze op zijn tijd van het Volk geen betaling krij- gende, haalt zijn pretensie op één van 's Lands Comptoiren, en de Ontvanger maant zijn uitschot, des noods bij executie, in van het gerecht, dat т. Bork. 1. Тіт. rv. Deer. 199 ‚in gebreke blijft; op welke wijze zeer veel, zo niet alles, vereffend kan worden zonder onrecht of verwarring, en met bereyking van het doel, de vrij- heid en gelijkheid; verliezende de Heeren daarbij niets dan de waan van hunne meerderheid boven den medeburger, welke ijdelheid niet langer te dragen is, waarvan de waarde ook thans in de cours tot onder nul is gedaald, zo dat zij bij de- zelve niets verliezen, maar zelfs winnen. Dan daar alle deeze zaaken tijd vereischen, moet en kan men dezelve niet overhaast doen; vooreerst om dat daarvoor geen dringende reden is; ten an- deren, om dat het stukken zijn van eene blijvende duurzaamheid, en daar de eer van de leden der Regeering tot in het laatste nageslagt mede gecom- promitteerd is. Aldus heeft de ontwikkeling van de vraag, hoe de noodzakelijke remotien te doen, behoudens de onschendbaarheid der wettige possessien, aanleiding gegeven tot een volledig plan, hetwelk boven allen laster verheven is, alle zwaarigheden wegneemt en alle verwarringen voorkomt; terwijl het de or- der bewaart, ieder geeft wat hem toekomt, en deeze Regeering den luyster van voorzichtige rechtvaar- digheid geven zal, ten kosten van niet meer dan twee maanden uitstel, waarbij niemand eenig ver- let heeft. Alzo nu de Publicatie, ontworpen bij het Com- mitté, in het wezentlijke voornamentlijk daarin van dit plan verschilt, dat eenige, in derzelver omstan- digheden bepaaldelijk opgegeevene remotien aan- stonds bevestigd zouden worden, anderen niet, en het onderzoek, welke remotien, na den inhoud dier Publicatie, al of miet zouden moeten worden be- kragtigd of verworpen, eene nieuwe stof tot moei- jelijke discussien geven zoude, waar toe ook al tijd en moeyte vereischt word, kan de bovenstaande wijze die nieuwen omslag voorkomen, en daaren- boven noch afsnijden de deliberatien over alle de poincten der Publicatie, zijnde daaronder eenige welke bedenkelijk voorkomen, als daar zijn in het 1. ar- tikel, dat het politiek gedrag of de denkwijs om- trent het Patriotisme rede zoude zijn van remotie, daar het geen reden is om ook de andere pos- sessien van deeze of anderen verschillend denkende, zelfs onder de afgezette regenten, aan te tasten, volgens de algemeen aangenomene denkwijze, en volgens het geposeerde $ 1 van die Publicatie, zonder andere bijkomende bezwaarende omstandig- heden, en zonder gegeevene voldoende redenen, ge- ШК ook $ 1, daartoe vereischt worden oorzaaken, die den toets der reden en der geregtigheid kunnen doorstaan, en die Aug met grond het vertrouwen des volks onwaardig hebben gemaakt, welke bijko- mende bezwaarende omstandigheden, o vol- doende redenen, oorzaken welke den toets der reden en gerechtigheid kunnen doorstaan, en die hun met grond het vertrouwen des volke onwaardig hebben ge- maakt, dienen door hooren en weder hooren gewikt en beoordeeld te worden, eer men iemand daarom het zijne beneemt; derhalve schijnt het bedenkelijk in artikel 1, dat politiek gedrag of de denkwijze op zich zelfs alleen, te plaatsen onder de redenen ‘van onmiddelijke remotie, tegen de vorige gron- den aan. Noch staat in hetzelve 1. artikel de absentie 200 VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT geduurende de inquartiering als een reden van | lijke waarheid houde, geeft immers aan het Volk remotie — dog de wet van den 31. December sta- | de magt om zijne Vertegenwoordigers, lastheb. tueert daarop de poene van nadere dispositie, waar- | bers of administrateurs, onder welke benaaming van uit geen redelijk mensch de straf van daadelijke afzetting verstaan zal — insgelijks spreekt dat 1. artikel van wangedraagingen en wettig gedaane re- motien; beide onbepaalde termen, en die onzeker zijn waarin zij gerekend moeten worden te be- staan, behalve dat zij ook bewijs vorderen. Ar- tikel 2 wil het verzuym van aanmelding van de geleedene remotie ter deezer vergadering houden voor eene stilzwijgende vrijwillig genomene demissie, daar men geen bevel of opontbod, noch termijn van aanmelding kent, op poene van remotie. Artikel 4 demandeert het doen waarnemen van het werk der Schouten aan de Municipaliteiten, dan, zonder eene Instructie nopens de subordinatie der Schou- ten aan de Municipaliteiten, dat iets geheel nieuws is; dit kan niet gepubliceerd worden. Doch, om nu niet verder te gaan, deeze bijzon- derheden zijn genoeg tot adstructie van de beden- kelijkheden in de Publicatie, waarom dezelve, zo als ze is overgegeeven, niet zonder nadere rijpe overweging zoude kunnen worden gearresteerd; dit is dan ook de reden, dat de ondergetekende bij al het bovenstaande berustende, hetzelve ter be- oordeeling van deeze vergadering overlaat. Gerapporteerd den 24. April 1795. De With, Hoevenaar. Littera B. (Tweede rapport). Burgers Representanten! De Publicatie door uw Committé tot onderzoek der remotien en verdere zaaken ten platten lande ontworpen, en door ulieden in handen van de bur- de With Hoevenaar, Camp, Pembroek en van den ondergeteekende gesteld zijnde, ten einde deeze Vergadering te dienen van hunne consideratien en vis, Heeft den ondergeteekende nodig geoordeeldt, nogtans met dien schroom, die hem in zijne nieuwe en nog pas aangevangen loopbaan, als voor als nog door geene ondervinding gerugsteund, en het ge- wigt der hem opgelegden last gevoelende, natuur- lijk moet eigen zijn, vooral als hij het oog slaat op de Publicatie, door uw Committé ontworpen, en op het daarop door den burger de With Hoeve- naar aan hem gesuppediteerd en door denzelven zoo eeven voorgelezen rapport, in welkers vloeiende stijl en geschikte order hij gronden ontdekt, die zijne geringe vermogens en zijne pas ontwikkelen- de denkingskragt verre te booven streeven. Dan aan zijnen pligt getrouw, zal hij met ge- paste vrijmoedigheid de volgende aanmerkingen ter needer stellen, dezelve gerustelijk aan het broeder- lijk oordeel deezer Vergadering submitteerende. In het 27. articul van de regten van den mensch vind men: „Geen gedeelte van het Volk kan de macht van „het geheel uitoefenen; maar elk deel van den „Souverein vergaderd zijnde, behoordt het regt te „genieten om zijnen wil in volle vrijheid te kun- „nen uitdrukken” Deegen regel, welke ik voor eene onteegenzegge- Drosten, Baillawen, Schouten, Secretarissen, Mu- nicipalen het ook zijn moge, nadat dezelve hun het vertrouwen van het zelve Volk hebben onwaar- dig gemaakt, af te zetten en anderen in hunne plaats aan te stellen, en hoe kunnen zij ook ver- trouwen stellen in diegeene, wier politicque denk- wijzen met hunne patriottische gevoelens geheel en al strijdig zijn, of hoe kunnen zij de bevordering hunner belangens van de zoodanige verwagten ? Geene uitsluitende voorrechten, volgens het vijfde articul van dezelve rechten van den mensch, meer daar zijnde, °t geen zegt: „Alle burgers zijn gelijklijk geregtigd tot alle „publieque ambten; een vrij volk kend geene be- „weegreedenen tot voorkeur in zijne verkiezingen, „dan deugd en bekwaamheden.” Kan dus den eenen boven den anderen niet doen prævaleeren, en volgens het 28. artikel, { welk daarsteld dat „Een volk altoos het recht heeft zijne constitutie „te kunnen overzien, verbeteren en veranderen (en „dat) het eene geslagt de aanstaande generatien „niet aan zijne wetten kan onderwerpen.” Zoo kunnen ook gevolgelijk, volgens het 30. ar- ticul, „Openbaare ambten niet aangemerkt worden als »distinctien of belooningen, maar als pligten” En is dit eene waarheid, dan kunnen immers de gevoelens van den zeker alom vermaarden Pieter Bort alhier in geene aanmerking komen, die wel duidelijk den oorsprong en de wettigheid der pos- sessien van ambten en bedieningen ten platten lande, als belooningen voor getrouwe diensten en voor- zorgen voor den Lande, doet voorkomen. Dan de tijd, waarin Bort deeze wettigheid ver- onderstelde, is geheel tegenstrijdig met de teegens- woordige. Toen moesten de onderdaanen met beevende handen hunne smeekschriften voor den troon hun- ner dwingelanden nederleggen. Thans kan het Volk zijne representative Sou- verainen tot de verantwoording van hun gehouden gedrag voor de vierschaar eener vrije Natie dag- vaarden. En zoude zelfs uit deeze veronderstelling niet voortvloeien, dat alle de onder het vorig bewind aangestelde Schouten enz. als onwettig en onbe- voegd tot eenig factum moeten geconsidereerd wor- den, ter tijd en wijle dat zij door het Volk zelve aangesteld en daardoor gewettigd zijn. Ingevolge van welke dan ook natuurlijk alle præ- rogativen van Heerlijkheden en Proostdijen en de daar uit voortvloeiende Leenrechten, Thinsbesmet- tingen, Uitgangen, Recognitien, Nacoopen, Thinsen, Thiendrechten ,'s Heerenbeedens, Verpagten van vis wateren, even als het begeeven en aanstellen van Bailluwen, Schouten, Municipalen, Secretarissen, Bodens, Schoolmeesters, Veerschippers, approbatien van Predikanten enz. als overblijfzelen van het des- potisch gezag niet kunnen in stand blijven — masr ' geheel moeten vernietigd worden, daar van de- zelve regten van den mensch het zesde articul al- dus luid: 'S LANDS VAN UTRECHT. „Vrijheid is dat vermogen, 't welk een mensch „heeft om alles te doen dat de rechten van eenen „anderen niet benadeelt — desselfs beginsel is de „Natuur — desselfs regel is de Regtvaardigheid — „desselfs bescherming is de Wet — desselfs zee- „delijke grensen zijn bepaald bij deeze Leer, ket- „geen gij wilt dat u de menschen doen, doet hen „ook alzoo.” En in het 20. verder gevonden word: „Niemand kan van het geringste gedeelte van „zijne bezittingen beroofd worden zonder zijne toe- „stemming, ten ware de algemeene naadzakelijkheid, „wettiglijk beweezen, zulks volstrekt vordert en op „conditie van ееп voorafgaande billijke vergoeding,” Zoo kan ook dat zelfde Volk niemand, wie hij ook zij, het minste van zijne bezittingen ontnemen of berooven, ten zij den zoodanigen, wien zij dit doen, door zijne daaden onwaardig aan de Maat- schappij en strafschuldig aan de Natie geworden is; of dat hem zoodaanige schaavergoedinge werde gegeeven als met de billijkheid en regtvaardigheid overeenstemt, Diensvolgens moeten zij, die hunne ambten of bedieningen gekogt of op eene als toen wettige wijze ontfangen hebben, indien zij niet om de daar 200 сееп opgenoemde reedenen, maar alleenlijk om hunne politicque denkwijze afgezet zijn of zullen worden, behoorlijk gededomageerd en schadeloos gesteld worden. Deeze veronderstellingen tot een rigtsnoer voor het volgende aannemende, neem ik dus de vrijheid verder voor te dragen: Om de Publicatie, door uw Committé ontworpen, іп zoo verre te veranderen : Dat men in de motiven tot het arresteren dier Publicatie zoodanige argumenten avanceert welke, zonder præjudicie van de voorrechten die aan сеп. vrij volk, als de souverainiteit uitmakende, compe- teeren, bepaalen dat de remotien welke als strijdig tegen de rechten van den mensch, gegrond op vrij- | heid en gelijkheid, konden geeonsidereerd worden, moesten worden hersteld, en dat ten dien einde deeze Vergadering een Committé, ten minsten uit vier leeden bestaande, benoeme, omme op alle dor- pen ten platten lande te informeeren na den toe- dragt, den aart en de omstandigheeden der zaak die de remotien veroorzaakt of noadzaakelijk ge- maakt hadden, met authorisatie om zoodanige ver- | anderingen en verbeteringen te maken, als dat zelve Committé, naar bevindt van zaaken, zoude oordeelen te behoren. Ingevolge van hetwelk art. 1 van dezelve Pu- blicatie, zoo niet geheel, ten minsten gedeeltelijk vervalt, En wat art. 2 betreft, vermeend den ondergetee- kende te moeten remarqueeren dat de van hun post ontzette Schonten nonchalant omtrent hunne gaderingen kunnende geweest zijn, zoo van Pro- vinciaale als Consumptive, Dorps en Polderlasten, het van de nieuw aangestelde niet te vergen is dat zij, door de malattentie hunner prædecesseuren, in de veroorzaakte restanten zouden moeten lijden, veel min daar voor aansprakelijk kunnen gesteld worden, maar dat hieromtrent, eeven gelijk bij ver- 1. Вовк. 1. Ter. лу. Deen. 201 voor de helft van de Gaderpenningen of voor zo- danige arrangementen als zij onder den anderen zullen goedvinden, te qualificeeren en te authori- seeren om dezelve te innen en te vorderen; terwijl den ondergeteekende nogtans, als zeer noodzakelijk, de in dat artikel vermelde borgstelling, zoo omtrend de Provinciaale als Dorpslasten, volkomen approbeerd. Omtrent art. 7 kan den ondergeteekende niet af zijn aan deze Vergadering voor te draagen, dat hoe zeer het niet dan allerbillijkst is dat alle diegeene, welke onder het vorig, schoon allezints onwettig staatsbestuur, als individneele leeden op eene voor bun als toen wettige wijze in het bezit van zoodaa- nige ambten, als in dat articul staat vermeld, het zij bij koop of bij donatie zijn gekomen, zij egter, dezelve hun ontnomen zijnde, daar voor behoorlijk worden gededomageerd, en zij dus in den daarin bepaalden tijd behoorlijke opgifte van hunne scha- dens aan het Committé tot de zaken van het platte land zouden kunnen opgeeven; of het nogtans niet nodig ware omtrent die Schouten en Secretarissen , welke hunne ambten gekogt en van dezelve afge- zet waren, zoodanige bepalingen te maken, als het wijs en doorzigtig oordeel dezer Vergadering zal vermeenen in staat te zijn om te equivaleeren te- gens de nadeelen die zij door de voorengemelde remotien reeds ondervinden, en waartoe den onder- geteekende deeze Vergadering de twee volgende poincten in overweeging geeft: 1. Daar het onbetwistbaar waar is dat de Schou- ten enz de ambten gekogt hebbende, dezelve niet anders dan als eene lijfrente kunnen aanmerken, dat dus aan hun door de in hun plaats aangestelde en dus fungeerende, hun leven lang geduurende, werde betaald van het montant der zomma’s die ‚zij voor hetzelve (mits daarvan behoorlijke bewij- zen produceerende) gegeeven hebben, eenen intrest van 4! percento, of zoo veel minder of meerder als deze Vergadering zal oordeelen te behooren, 2. Indien men hierin niet konde treeden, dat ‚dan de van hunne posten ontzette Schouten of Se- | cretarissen, ter dedomageering van hunne schadens, | eene losrente van dertig jaren worde gegeven, te | reckenen na het montant van hetgeen zij voor hun ambt zullen kunnen bewijzen gegeeven te hebben, tegens den intrest van 2% of 3 percento in ‘t jaar, en te betaalen door de in hunne posten aangestelde en tot de expiratie der losrente aan te stellene Schouten of Secretarissen , en wel met dien verstande, dat dezelve losrenten niet eerder zullen cesseeren voor dat de genoemde dertig jaaren zullen geexpi- ‘reerd wezen, ofschoon de zoodanige Schouten of Secretarissen voor dien tijd kwamen te overlijden, zoo dat in zulk een geval zoodanige interessen als dan aan de ab intestato of daartoe ex testamento benoemde erfgenaamen zouden moeten worden vol- daan. 