VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Hij was op het punt om van gebrek om te komen, toen een Koopman van het Kantoor zich over hem ontfermde, en hem in zijn huis nam. Na eenigen tijd zijn kunde en getrouwheid in een der geringste posten beproefd te hebben, plaatste zijn bevelhebber hem op een van zijn bureaux, en onderrichtte hem in de handelbedrijven van het Etablissement. Gedurende een korte beproeving in deze post, gaf de jongeling blijk van zoo veel bekwaamheid, dat hij in fait werd geoordeeld om een vrij aanzienlijke post op zijn tafel van dien orde te bekleeden. Aldaar vervulde hij met zoo veel beleid enige belangrijke en moeilijke zaken, en handelde, in netelige omstandigheden, met zoo veel rechtvaardigheid en bedaardheid van geest, dat hij het vertrouwen van het geheele kantoor won. Welhaast werd hij tot een ere en voordeel gevend ambt bevorderd, en begon zich te verrijken, met eenen spoor, aan dat land eigen. Het misnoegen, welke hem bezielde, toen hij zijn familie verliet, en de rampen, welke hij vervolgens leed, verdoofden langen tijd alle aandoeningen van ouderliefde in zijn ziel. Niet anders herinnerd hij aan het vaderlijke huis dan als een toonel van streng en onverdiende straffen, en besloot, daar waar hij niet terug kon keren, dan nadat men de onregelmatigheid van zijn wegjaging volkomen zou erkend hebben. Nogtens, naar gelang een fereelender vooruitzicht zich voor hem opende, werd zijn hart meer verzacht. Het verwarmde bij de herinnering aan de bestendige vriendelijkheid van zijn moeder, en de liefkozingen van zijn broers en zusters onder hun speels. Zelfs verkoos hij zijn vaders strengheid, en veroordeelde zijn eigen halftarigheid, als ten minste even bemoeilijkend. Deze bedenkingen werkten zo sterk in hem, dat de schitterende uitzichten, welke hij toenmaal had, hem niet konden bewegen, een zamenkomst met zijn vader later te verduurstellen. Hij maakte alle zijn bezittingen tot geld, en vertrok naar Engeland, alwaar hij, na een afwezigheid van negen jaren, aan land kwam. Voet aan land hebbende gezet, ontmoette hij eenen van zijn vroegere kennis, die hem de treurige verandering verbaalde, in de omstandigheden van zijn vader voorgevallen. Met een hart, door de teedere aandoeningen geroerd, ging hij op reis naar de plaats, alwaar zijn familie woonde. De dag was al aan het dalen, en de treurige echtgenooten, in neerbedrukkendheid gedompeld, zaten bij hun sombere haardvijver. Een brief, welke de Heer de vorige dag van de eigenaar van zijn kleine woning had ontvangen, bij welke hij met de huur een weinig ten achtere was, had de treurigheid en moedeloosheid van het gehele gezin vermeerderd. "Wat zal er van ons worden!" riep de ongelukkige vader, den brief in zijn hand houdende: "Hij dreigt ons van hier te verdrijven. Ongevoelig mensch! Maar ken ik van een vreemde meer medelijdend verwachten, dan ik aan mijn eigen zoon betoond heb?" Te pijnigend was deze aanmerking; dan dat Mevrouw den ring dezelfde kon verdragen. Zij vouwde haar banden samen, zuchtte en begon bitter te schreijen. Haar tegenwoordige toestand ging haar thans niet aan; zij voelde alleen de droefheid, haar zoon sinds lang te hebben verloren. VELOFER, de goede zoon, een schoonheid in het eenvoudige gewaad, vloog naar zijn moeder toe; en met haar schreijende, vatte zij derzelver handen in een van de hare, en ondersteunde met de andere haar hoofd. De vader zuchtte diep, en twee jongelingen, de oudste zonen, die hem nog overig waren, floegen op dit tooneel een treurig air. SPELT de jongste kinderen, voor hartzeer nog onvatbaar, zat op den deurdrempel. Zij kwamen zeggen, dat er een rijtuig voor het huis had stil gehouden, en dat er een mooi Heer uitgeklom was. De jonge BURGERS trad een oogenblik daarna binnen, en bij het zien van het tafereel, welke zich vertoonde, viel hij op een flinke manier neder, en bezweemde. Het gezin verzamelde zich rondom hem, en zijn moeder hem aandachtig aanziende, riep uit: "Mijn zoon! mijn zoon!" en viel buiten kennis naast hem neder. De vader stond eenigen tijd met gevouwen handen, en in een gevoelloze neerslachtigheid gedompeld; voorts op de knieën vallende, riep hij uit: "Hemel, ik dank u!" Straks vloog hij naar zijn zoon, greep hem in zijn armen, en zijn zorgvuldige omhelzingen herriepen hem in het leven. De jongeling was niet wederom bijgekomen, of hij wierp zich aan zijn vaders voeten, en smeekte hem om vergiffenis, "Vergeef me, KAREL!" zeide de Heer HURSTING: ", ik ben het, mijn kind, die u'om vergiffenis moet bidden voor het wreed ongelijke, welk ik u heb aangedaan!" Dit gezegd hebbende, doet hij hem opstaan, drukt hem van nieuws tegen zijn hart, terwijl de zoon de vaderlijke tranen langs zijn wangen voelt stromen. Inmiddels bleef de moeder bezweet in de armen harer dochter; de overige leden des gezinds, ontroerd en verschrikt, wisten niet, wat zij van dit tooneel moesten denken, en de kleine kinderen begonnen luidkeels te schreuwen op het zien van hunne moeder, die niet meer scheen te leven. Lang was zij zonder enige teekens van leven te vertonen, ondanks de gestaagde pogingen van haar zoon en echtgenoot; en toen haar oogen open gingen, en zich op het voorwerp vestigden, welk zij zoo gretig gezocht hadden, ondervond zij van nieuws een te hevige aandoening; zware stuiptrekkingen volgden op haar bezwijming. Zij werd, te bedde geholpen, alwaar zij allengs genoegzaam bedaarde, om haar zoon te kunnen aanzien en omhelzen. Alle de overige kinderen kwamen op hun beurt in de omhelzingen van hun broeder deel; de oudste dochter, die den geliefden medegenzel van haar kindsheid liet herkennen, gaf hem blijken van de teedere gevoeligheid. Na de eerste liefkozingen en de eerste vragen, vertelde KAREL, in weinige woorden, aan zijn ouders het lotgeval van hem bejegend. Niettemin verzachtte hij hetgeen zij konden bevatten, als wilde hij niet de reeds te pijnlijke gewaarwordingen vernieuwen. Hij besloot met hen te zeggen, dat al wat hij bezat, het hunne was, dat alles ter hunner beschikking stond, en dat hij zichzelf als erfgenaam nevens de andere kinderen aanmerkte. De edelmoedigheid van deze aankondiging, en de kinderlijke eer, welke daarvan de grond was, wekten de levendigste bewondering, en vernieuwden in de geest van de vader de spijt over de mishandeling, zulk eenen zoon aangedaan. Hij wilde de aanbieding in derzelver volle uitgebreidheid niet aannemen maar een aanzienlijk gedeelte van zijn zoons bezittingen ter Hr nemende, ging hij met hem een handelsgemeenschap aan hij hem in staat te delen, aan zijn andere kinderen een gelijke deelgenoot te bezorgen, en het overige zijner dagen in ruimte en gelukkig door te brengen. GEDACHTEN, OVERGENOMEN UIT HET ENGELSCH VAN DR. SWIFT. Als geven wij alleen acht op de voordeelen der voorwerpen, welke wij begeeren; doch wanneer wij die verkregen hebben, zien wij niets anders dan derzelvers nadelelen. De verschijning van een mensch van vernuft in de wereld Wordt altijd kenbaar, door de samenklanken der zotten, Foadom hem verzameld, Ik heb lieden gekend, welke duizend goede hoedanigheden bezaten, van Welke anderen alle de vrachten genoten, en die voor hunzelf van geenerhande nut waren. Het gaat hun als den zonnewijzer, tegen den gevel van een huis geplaatst, iedereen kan denzelven zien, uitgezonderd de eigenaar van het huis, De reden, waarom er zo weinige goede huishoudingen zijn, is, dat de jonge meisjes hun jeugd flijten met het maken van trokken, zonder aan het maken van kooien te denken. Indien iemand zich wil vermaken met het opmerken van het gelaat van lieden, die door de stad rijden, ben ik van oordeel, dat hij de vrolijkste troni in de Rouwkoepels zal ontmoeten, De invloed der Fortuin is alleen blijkbaar in de oogen der ongelukkigen; de gelukkige zien in hunnen vooruitzicht niets anders aan het werk der voorzichtigheid en het loon der verdienste, De berisping is een tol, welke de man van aanzien aan het publiek als den prijs zijner grootheid betaalt, Mocht Gedachten van Dr. Swift. Hoewel algemeen de begaafdheid van liegen is geworden en hoe gemakkelijk het scheinen te zijn, heugt mij, echter, niet, in mijn geheel leven twee goede leugens gehoord te hebben. De tong van eenen zot is zijn wreedste vijand: zijne lippen zijn een strop, waarin zijn ziel wordt gevangen. Zeker iemand had gedroomd, dat zijn Vrouw hem ongehoorzaam was, hij verhaalde dien droom aan zijn Vriend: "Een kwaad teken," antwoordde hij hem, "want vier gezonde vrouwen, allemaal hoge porta's, waarvan de ene naar de keel, de andere naar de verdeling van de schaduw toegewijd is. GELIJKAARDIGE GROOTMOEDIGHEID Enorme gewaagt van een Armenisch Vorst, die tevens met zijn Gemalin door Cyrus werd gevangen genomen, Gevraagd zijnde, of hij zijn Vrijheid, zijn Koninkrijk en zijn Gemalinne wilde weer hebben, antwoordde de Vorst: "Wat mijn Vrijheid en mijn Koninkrijk betreft, ik stel er geen prijs op; maar kon ik met mijn bloed mijn Gemalinne vrijkoopen, ik zou het gaarne afstaan." — Cyrus, volgens hem dit alles wedergegeven hebbende, vroeg zijn Echtgenote, "wat zij van Cyrus dacht?" Haar antwoord was: "Ik weet het niet; mijn hart was zoo geheel ingenomen met de Man, die zijn leven tot een losprijs van zijn Vrouwe wilde geven, dat ik op niemand anders kon denken." MENGELWERK: TOT FRAIJER LETTEREN, KONSTEN EN WETEN SCHAPEN, BETREKKELIJK OVER HET WEDERZIEN EN HERKENNEN, IN HET TOEKOMST LEVEN. leven in een kring van wezens van dezelfde soort maakt een groot deel uit van het geluk der levende schepseelen. Allen is een sterke zucht tot gezelligheid aangeboren; de opvolging echter die zucht wordt niet zelden gevoeld door scheidingen van vreemde lenden aard, welke meestentijds onaangename gewaarwordingen doen ontstaan. — Gelijk in vele andere bezettingen, zoo ook in deze; ziet men den trap van volmaaktheid; op welken de mensch boven de reëleloze dieren geplaatst is. Het reëleloze dier heeft niets; waarmee hetzelfde het onaangename der scheiding van zijn jongen kan verzachten; dan misschien het gevoel vermogen om zich voorledene voorwerpen voor te stellen; De mensch daarentegen kan het bittere van "iedere scheiding, hoe donker de vooruitziende voorstellingen ook mogen zijn, op een aangename wijze verzoeten door het denkbeeld: "wij zullen, althans wij kunnen elkander weerzien." Waar kan voor den krijgsman, wat voor de zeeman, wat voor iedereen, die zijn vrienden en familie voor eenen tijd verlaat, zoeter troost, streelender hoop zijn, dan de gedachte van weerzien? Wat kan ons het aangename, ja de behoefte aan gezellig leven sterker doen gevoelen, dan het weerkeren in de verdwijnende kring? Stroomen van blijdschap vervullen dan onze ziel. De leven, door de afwezigheid in ons gemaakt, worden geheeld door den verzachtenden balsem der vreugde. Onaangename gewaarwordingen wijken dan verre van ons; ja dan zoude men de afwezigheid welvorenlijken achten, om het verrukkelijke, het be doorende gevoel des weerzien te kunnen genieten. Bevat het denkbeeld van weerzien, bevat het zelfs weerzien zelf reeds in dit leven zo veel troost, zo veel geluk; hoe veel verhevener moeten dan de werkingen van dat denkbeeld zijn, wanneer wij het toepassen op de scheiding uit dit leven en het weerzien in het toekomende! De dingen toch van dit leven zijn kortstondig, tijdelijk, wisselvallig; die van het toekomende zijn eeuwig en onder geen tijd- noch lotwisseling onderworpen. Zal echter het denkbeeld van weerzien verhogen invloed hebben, dan moeten wij verzekerd zijn van, althans gegronde hoop kunnen koesteren op een gewenste uitkomst. woorden ik nu aanhangig heb voorgenomen, en eenige bedenkingen mede te delen. Raadplegen wij de geopenbarde leer onzes gezegde Verlosser, mij dunkt, dezelfde geeft ons gebrachte vertrouwen ter bevestiging der vraag. Ik sta toe, dat ons, rakend de bijzonderheden van den toekomstigen heerlijken staat, de Openbaring niets duidlijks aan de hand geeft; wij zouden ook daarvoor waarschijnlijk hier geheel onvatbaar zijn. Echter zijn de beschrijvingen, die wij hiervan bij de H. Schrift vers ontmoeten, niet alleen zodanig, dat zij ons alles grootsch doen verwachten, maar tevens van die aard, dat zij het weder -ontmoeten als veronderstellen. Zoo worden ons de zalige hemellingen beschreven als de gemeente der uitverkorenen Gods, die zonder vlek en rimpel is, vereenigd tot één lichaam, waarvan Christus het hoofd is; als erfgenamen van het Koningrijk, welks grondslagen hier gelegd zijn, doch hetgeen nammaals in luister zal bloeien, waarin de gezaligden in een nadere ge- Dit Stukje was bestdoeld, om in een Vriendenkring te worden uitgesproken; toen een onverwachte dood den jeugdigen Schrijver aan denzelven ontrukte, en dit voornemen verijdelde. En IN HET TOEKOMSTIGE LEVEN. meenfchap met God en J. C: zullen leven ; al het welk zich zonder naauwe verwikkeling der heiligen in de gewesten der zaligheid niet laat voorspellen ,-eén ’t in dus ook het blijde weder-ontmoeten van hun , die Door ons derwaarts vertrokken zijn, van zelfs fchijnt in te fluiten. Paurus kon op dezen grond de gelovige vermanen , zich niet onmatig te bedroeven over de af- gestorvenen, als zij, die geene hoop hebben: 'Hoezeer wij ook in dit algemene zouden kunnen vertrouwen, wil echter de bespiegelende Rede hierbij gaarne iets langer vertoeven. Om deze reden ik mijn best zal doen, kortelijk voor te dragen, ’t geen zij ons hierom. trent aan de hand geeft; hetgeen ik echter niet zoozeer Wil aangemerkt hebben als alles afdoende bewijzen, dan wel als een beschouwing der zwarten tegen het niet wederzien, voor zover ons kortzichtig verstand daartoe aanleiding geeft. Wanneer ik mijnen aanleg, mijnen stand in deze wereld beschouw, zie ik duidelijk mijn bestemming voor een toekomenden staat, mijn vatbaarheid voor meer en meer volkomenheid. Wanneer ik mijn hartstogten, mijn neigingen gadesla, 'bespreek ik een sterke zucht naar gezelligheid; dat geluk kan ik door gezelligheid meer en meer bevorderen, een gezelligheid, welke voor mij een behoefte is, tot welke vervulling ik door een aangeboren neiging gedrongen wordt. Wanneer ik tevens denk: het staat vast, dat met mijn hogere volmaking mijn grotere gelukzaligheid vergezeld gaat; hoe dan kan ik volmaakter worden, wanneer ik niet tevens gelukkiger worden? Hoe kan ik dat worden, wanneer ik iets ontbehr dat met mijn geluk onafscheidelijk verbonden is, wanneer ik de genoegens der gezelligheid misvaar, wanneer ik mijn vroegere vreuzelen niet zal wederzien, in welker omgang ik de reine genoegens der gezelligheid smaakte, welke ik nu misvaar, tot welke genot ik door eenere ingeschapen zucht gedreven werd? Mijn ouders, die mij door teder hartelijke zorg en getrouwe raadland op het onevenwichtige pad des levens voor struikelingen konden bewaren, daalden vroeg ten grave; vele mijnere weldoeners, mijnere deugdzame vrienden zijn voor mij in dit leven verloren; hen alle bevat het sombere graf; met het verlies van hen verloor ik niet alleen de zucht, om de genoegens, welke mij hunne omgang verschafte, maar ook diezelfde werd voor mij een pijnigend middel door het gemis, een vurige begeerte om hen weer te zien. Doch mogelijk ben ik, als Christen, door de verheerlijkende en beeldrijke beschrijvingen, die ons van het toekomend leven gegeven zijn, verlokt, en hebbe mijne verbeelding te veel den teugel gevierd? Mogelijk word ik meer door een grilligen hartstocht weggevoerd, die tegen het bevel der Rede aanduist, die in mij ontstaat door een verkeerde voorstelling? Mogelijk zijn andere mijner natuurgenoten niet in zulk een verwachting? — Doch neen; de denkbeelden dier volken, welke door het licht des Evangeliums niet bestraald waren, die ten opzichte des toekomenden levens flitsende hunne Rede ter leidsvrouw hadden; de denkbeelden dier volken overtuigen mij, dat de hoop op wederzien de mens is aangeboren, dat zij de neiging tot gezelligheid ten grondlage heeft, en dat zij zich niet alleen tot dit leven bepaalt, maar uitziet op het toekomende. Zoo getuigt de Romeinse Redenaar CICERO: "In dienst van de dood een verhuizing zal naar die gewesten welke de vervloekten bewonen; wat is dan welchrijver schelijker, dan tot hen te gaan, welke wij na hunnen dood zoo zeer beminden, en eeuwiglijk te leven met hun, die door lessen en voorbeelden getracht hebben ons te leren een lofwaardig leven te leiden. En getroost te vereren? Indien de dood den weg bane tot andere verblijfplaatsen; dan voorzeker schijnt mij niets, bekoorlijker, dan te komen tot en te leven met die genen, welke ik zoo zeer bemind, hebbe, en welke ik nooit kan nalaten te beminden. En te prijzen. Maar tot mijn bloedverwanten, tot mijn vrienden te komen, hoe zal mij zulks verrekken? Welke gesprekken, welke verkeering, welke omhelzing zal mij verheven genoeg, om zulps zuiver te scheinen? Ô Gelukkig zalig leven! Heilzame dood, die ons naar dat leven overvoert!" En op een andere plaats voert hij eenen Grieken dus sprekende in: "Ik reikhals van verlangen uw vaderen te zien, welke ik geëerd en bemind heb; doch niet vree het hen, die ik zelf gekend heb, maar ook die mij bij overlevering, bij geschrift bekend zijn, van welken ik zelf in mijn Schriften melding gemaakt heb, Ô! Heerlijke dag. In het toekomst leven, op welken ik deze wereld vol onrust en strijd zal verlaten, om te verschijnen in de Goddelijke vergadering der zalige geesten: want ik zal henengaan, niet alleen tot die voorstreflijke mannen, van welken ik gesproken heb, maar ook tot mijn caro, die allen in deugd en braafheid te boven ging. Manmoedig verdroeg ik de smarten, mij door zijn dood veroorzaakt; doch niet door een aangeboren lijdzaamheid van geest, maar wijl ik mijzelf troostte met de gedachte: wij zullen niet lang van elkander gescheiden zijn. Dit verlicht mijnen ouderdom, geeft denzelfde veel bekoorlijks. Hoewel nu kan men met mogelijkheid onderscheiden, dat de Alwijze en Algoede in den vervalen eene zucht zou scheppen, welke nooit voldaan wordt, welker niet-voldoening hem vele kwellingen veroorzaakt, en die hem alsdan te vergeefs zoude geschenkt zijn? — Te beleeft zijn zulke onderscheidingen voor de Goddelijke Wijsheid en Goedheid. Men zoude kunnen aanmerken: God kan het gemis van de genoegens der gezelligheid hier namens vergelden, door iets anders in de plaats te stellen; of ook de gezelligheid doen herleven door verkeering met afgestorvenen, schoon juist niet die genen, tot welkers weerzien wij door eene natuurlijke zucht in dit leven gedreven worden. Heeft het eerstste plaats, dan wordt het smartelijke geenszins weggenomen, dat wij in dit leven ondervinden van het niet voldoen eener aangeboren neiging en blijft ook die neiging voor ons even schijnbaar ijdel en te vergeefs; ja dan zoude het genot der gezelligheid in dit leven dikwijks eene bron zijn van vele onaangenaamheden en kwellingen, zodat men, van achteraf bekeken, zoude wensen, zulk eene zucht niet te bezitten. Sa-over het wederzien en herkennen Gebeurt het laatste, dat wij namelijk in het toekomstige leven wel met de afgetoverden, doch onbekenden verkeeren, zulks scheint mij een geringe voldoening voor mijn begeerte. Dan toch zoude ik mij moeten beschouwen als een geheel nieuw schepsel, dat als ware het eerst begint te leven, dat geheel nieuwe betrekkingen moet zoeken, waar door het de genoegen kan smaken, die de gezelligheid oplevert; — dan toch blijft mijn zucht tot wederzien onvoldaan, en dezelfde zwaredheden houden stand, die de vorige tegenwerping aan de hand geeft; — dan zoude in dit leven ons bijna als een vertroosting benomen worden bij het verlies van dierbare panden. Het denkbeeld, "hier naamelijk zullen zij gelukkig zijn," zoude ons wel eenigen troost geven maar de gedachte, "nooit zal ik hen wederzien, nooit het genot hun bijzijn weer maken, voor eeuwig zijn wij van elkander gescheiden" — deze gedachte, hoe sterker onze geest ook wezen moge, zoude ons dikwijks moedeloosheid veroorzaken, en tot onbetamelijke verwensen aanleiding geven. Is zulks ook wel overeen te brengen met de Goddelijke Liefde en Regtvardigheid? Zoude dan de moeder, die door den dood beroofd was van haar zuigeling, die zij onder het hart gedragen, met weinig en smarte gebaard heeft, die der moederlijke zorg nauwelijks met weinige lieve lachjes beantwoord heeft; zoude dan die moeder voor altijd van dat lieve wichtje gescheiden blijven, het kind haar onherstelbaar kwijt zijn? nooit haar moederlijke liefde en teederheid kunnen tonen, nooit meer het zoete der kinderlijke liefde gevoelen, zich nooit verheugen in het heil van haar kind. Zou dat omgekeerd, die zuigeling, zouden die allen, welke hun ouders nooit gekend hebben, dezelfde ook nooit leeren kennen, nooit hun kinderlijke liefde kunnen tonen? Zouden diezelfde hun als vreemd blijven, zonder aanmerking van de betrekking tussen ouders en kinderen? Zouden terhartige ouderen, die zich verheugen, dat zij de zaden van deugd en godsvrucht in het hart van hun zoon geplant hebben, die zaden eindelijk beginnen ontkiemen, en reeds een heilzamen invloed rondom zich verspreiden; zouden die ouderen, wanneer de dood vroegtijdig hun dienst jongeling ontrukte, diezelfde nooit weerzien, zich nimmermals nooit verheugen in het lot van hun sohn, nooit de gelukkige voldoening zien van de goede grondbeginstellingen, die zij hem ingeprent hebben? Zouden echtgenooten, die in armoedige omstandigheden verkeeren, hun kroost in kommer en ellende opbrengen, met velerlei rampen en wederwaardigheden te wortelen hebben, soms verflauwen, doch niet geheel bezwijken, maar standvastig volharden in den strijd, zouden zij hier nadermaals elkanderen, hunne kinderen nooit wederzien en herkennen, zich nooit onderling kunnen verheugen over hunne standvastigheid in het bestrijden van de verzoekingen der wereld? Zouden zij, die in dit leven deelgenooten waren in ramp en druk, die tezamen den bitteren kelk des tegenwoets tot op den bodem moesten ledigen, — zouden zij in een toekomstig leven nimmer deelgenooten zijn van hun wederzijdsch geluk, zich nooit in elkanders heil kunnen verblijden? Door dit alles schijnt het menschelijke toekomstige zaligheid zeer verminderd te worden. Ik voel de zwierigheid, welke men hiertegen kan inbrengen. "Zal de zalige hereniging van ouders en kinderen, van echtgenoten en geliefde personen, de vreugd der gezaligden vergrooten; moet dan hieruit niet volgen, dat het gemis der waarde panden, waaraan ons hart hier zoo zeer verknocht was, dat het ontwaarworden, dat zij, die wij zoo hartelijk beminden; en waarvan wij alles goeds hoopten, den weg des verderfs zijn ingelopen, voor de zalige hemelingen een bron van smarten zal openen?" - Ik acht mij niet in staat, dit volledig te beantwoorden. Wij zullen in dit algemene moesten berusten. Zucht voor het welzijn van hun, aan welke wij door banden van bloedverwantschap of vriendschap verbonden zijn, werkt soms veelsterker dan liefde tot hetgeen recht, billijk en betamelijk is, voorzeker; en er ontstaat strijd tussen beiden. Van onze grotere zintuigelijke lichamen ontbonden, is het te verwachten, dat onze gevoelens bedaarder zijn, en gewillig gehoor zullen pole aan de inspraak van recht en billijkheid. - Gelijk in alles, zoo ook hierin, zullen wij zekerlijk bevinden, dat de wegen Gods heilig, wijz en goed zijn; al hetwelk ons in zijne schikkingen zal doen berusten zonder enige klacht, niet alleen ten opzichte van onszelf, maar ook van anderen, hoedanig dan ook hun lot zij; ons met alle de geheiligden verheugende in de bedelingen Gods, vol van rechtvaardigheid en barmhartigheid. Wilde men liever aannemen, dat alle vorige betrekeningen dan geheel uit onze gedachten zullen zijn uitgewist; dan zou men moeten stellen, dat wij met onze intrede in de Eeuwigheid de bewustheid onzes vorige bestaan verliezen. Doch dan zou dit aardse leven voor ons wezen alsof het nimmer bestaan had; dan zoude er in het volgende leven geenerlei beloning of straf, gegrond op recht en billijkheid, kunnen plaats grijpen, wijl de voorwerpen derzelve geen kennis droegen van voorafgaand goed of kwaad, door hun bedrijven. — Maar zulk een onkunde van het voorledene kan men niet ontheften, uit hoofde van de nauwe betrekking, die er zonder twijfel bestaat tussen dit en het volgende leven, in hetwelke ons zekerlijk, voor zover zulks bestaanbaar is met deszelfs aard, die neigingen zullen volgen, welke hunnen grond hebben in onze natuur, als redelijk wezen. Bezitten wij dus hier na ook het vermogen, om ons het voorledene te herinneren; zou ons geluk alsdan niet zeer veel lijden, indien wij de voorwerpen onze liefde en genegenheid niet wederzagen? Wanneer wij ons dan bezig houden met de aangename herinnering van vorig goed door ons verricht of genoten, moeten wij ons tevens ook den tijd, plaats, omstandigheden en personen te binnen brengen, welke deelsgenooten of getuigen van die daden waren. Zoude met die herinnering alsdan deze smartelijke gedachte niet vergezeld gaan: "zij, die mij met teedere zorgen en zorgeloosheid hebben opgekweekt, = zij, met welken ik op het nauwst verbonden was, die mij met weldaden overladen hebben, die mij door lessen en voorbeeld geleerd hebben den weg der deugd te bewandelen, die mij van den rand des verderfs gered hebben, = zij, welker grote en schitterende bekwaamheden ik bewonderd hebbe, — zij, welke ik naar mijn vermogen ondersteund en gekoesterd hebbe, = zij allen, schoon zij zich in deze zalige verblijfplaats bevinden, zijn toch voor mij eeuwig verloren; nooit zullen zij, de deelgenoten van mijn vrolijke feesten, de spil van mijn lachen, de troost in mijn verdriet, de opbeurf en vriend in mijn ouddheid zijn. Indisch wij toch onze verbeelding de teugel te geven, en ons verplaatsen aan de andere zijde des graf, hoe heerlijk, hoe bekoorlijk is dan niet het voorgestelde wanneer onze vrienden en magen, verheugd over ons geland zijn in de gewesten der Eeuwigheid, ons zullen ontvangen en verwelkomen, ons toeroepende: „Welkom, vrienden, uit de werelds oceaan, waar voor ons vele gevaren ons omringden. Welkom in de haven! Kiest u welkom in de veiligheid; hier kunt u rusten van vreemde bemoeienissen. Hier zullen wij voor eeuwig verenigd blijven; Assez zal dood, tijd noch lot verhinderen dat wij ooit meer scheidende worden." Doch wat vermet ik mij een staat te schetsen, tot welken nimmer eenig sterfelijk oog is doorgedrongen, waarvan de beschrijving onmogelijk, de gedachte niet te bevatten is! Billijk derhalve kunnen wij vertrouwen op wederzien en herkenning in het toekomend leven. Dit denkbeeld zal ons de rampen dezer wereld met meer lijdzaamheid doen ondergaan, zal het aftreden van dierbare panden minder smartelijk maken, zal ons troosten en verlustigen doen aftreden van dit toneel der wisselvalligheid. Ware het ondertussen dat ik hier dwaalde, ô! dan zeg ik met den Romeinse Redenaar CICERO, „daar, als dwaal ik met vermaak; die verrukkelijke daling zal het mij nooit laten ontnemen." Malfen, oud 40 jaar, arbeidde voor twee jaar aan een zweren aan den hals. In het begin toonde het zich als een zeer kleine boon, geheel onpijnlijk; en daar het niet hinderlijk was, werd er door hem geen acht op gegeven. Bij gelegenheid dat zijn Edele mij bij een van zijn patenten gevraagd had, en wij te zamen deze lijdersfe behandelde, "liet hij mij het zweren eens zien (in juni 1506.) Ik zag het geplaatst aan de linkerzijde van den hals, zich uitstrekkende nagenoeg een duim van onder het linker oorschelp Procesus Daffodilus van het Os Temporum over dat gedeelte van den hals in de rondte, en hebbende de grootte van een groot ganzenei. Daar ik het meende te moeten houden voor een Tumor Cysticus, en wel voor een Atheroma, of soortgelijk zweren, raadde ik de Lijder, hetzelfde hoe eerder zoo beter te laten wegnemen, vreezende dat het anders tot die grootte zou toenemen, dat men naderhand of moeilijker, of zelfs geheel niet tot de uitroeiing zou befluiten, en het ongemak, ten koste van de Lijder, zou vergroot en meerder uitgebreid worden. Doch, om welke reden is mij onbekend, het wegnemen is verzuimd geworden. Het Zweren intussen liet niet na in alle opzichten in grootte toe te nemen, zoodanig, dat het ongemak begon te veroorzaken, en de Lijder ongerustheid over zijn toestand te verschaffen. Ik had hem aangeraden, om, wanneer hij het gebrek niet liet wegnemen, gebruik te maken van compressie, bevestigd in de gewone spirit, minder over het geheel aan te leggen. Gedurende deze applicatie is het gezwel genoegzaam verminderd. Voorzichtig in de zelfde toestand gebleven; maar elders het gebruik nalatend, is het zodanig in uitgebreidheid toegenomen, dat hij te raad geworden is, met deze en gene geleerde en voorname Kunstvrienden te consulteren; zoo als dan ook gewis is te Amsterdam, Utrecht en Arnhem. Verschillend waren de adviezen der Geleerden; zijnde sommigen er voor, om het Gezwel aan zichzelf over te laten, en er niets aan te doen; anderen, om er met de Troisquarts een opening in te maken, en naar omstandigheden te handelen; namelijk, ontlasten zich een bloedige zonde, moet men het zo snel mogelijk trachten te fluiten; zoo niet, men ontlaste zo veel men kan. Wederom anderen begrepen, om te openen, en zo mogelijk de radicale genezing te bewerken; altijd verkiezende, een twijfelachtig boven geen middel in het geheel te stellen. Over het algemeen bleek het, dat het grootste getal der geconsulteerde Geleerden, voor het onaangeroerd laten des Gezwels, adviezen gaven. Hoe zeer mijn gevoelen in den beginnen was, om het weg te nemen door de Operatie, was ik evenwel nu in zooo verre van mening veranderd, dat ik thans vreesde, uit hoofde der aanmerkelijke hoegrootheid des Gezwels, wel het ongemak te zullen wegnemen, maar de genezing of fluiting der wonde niet langer te zullen kunnen verkrijgen; de Patiënt, buitendien van geen sterke gezondheid, door een voortdurenden uitvloed of lekking van vochten, vermageren, uitdroogen, en, in plaats van het ongemak radicaal te herstellen, aan een kwijnende ziekte eindelijk zoude moeten omkomen. Dit een en ander vertelde ik onzen Lijder en Kunstvriend voor niets, niet voor hem verbergende, dat, zoo zeer ik in Juni 1806 voor de Operatie was, ik nu daarin, om der gevolgen wilde, zwarigheid maakte. De Lijder zelf, een echt navolger van het gezegde van CELSUS: "In dubio remedium anceps melius est quam nullum." In twijfelachtige gevallen is een onzeker middel beter dan geen middel. - verzocht mij van tijd tot tijd, de Operatie te ondernemen; tot dat ik eindelijk, ontwikkeld, dat het Gezwel zelfs nog kort nog aanmerkelijk in grootte was toegenomen, besloot, aan zijn verlangen te voldoen. "Nadien de Lijder, onder de door hem geconsulteerde artsen, x8-56 WAARNEMING Geleerde, mij de Heer van wie noemde wiens gevoelen vóór het openen des gezwel schijn te zijn, en ik de eer hebbe de geleerde Kunstvriend bekend te zijn, meldde ik zijn Edel den 12 Augustus 1807 per briefje den voorverhaalden toestand des Lijders, zijn Edel advies verzoekende, of hij in de daad nog van gevoelen ware, dat men er niet te veel bij waagde, wanneer men het gezwel opende? alsmede of bij hem voor waarschijnlijk werd gehouden, dat de gemaakte opening zich weer zou kunnen sluiten? "Is het," schreef ik verder, "niet een Tumor Cyficus? Zoo ja, zal dan de fascia in die uitgebreidheid, waarin men dezelfde moet vooronderstellen, gedesteurd kunnen worden, zonder overblijvende nadelige of ongunstige gevolgen? Of, zou de mijn gevoelen, dat een gedurige en nimmer af te doden uitvloed, het lichaamsgevoel ondermijnend, eindelijk een atrobie veroorzaakt zou, zoo geheel te verwerpen zijn?" enz. Hierop bekwam ik het navolgende antwoord; "Weledele Heer en Vriend! — De toestand van de Heer WILKENSON is, ja, ongetwijfeld bedenkelijk; zooo hebben andere beroemde Heelkundigen, zowel als wij er over gedacht, en zoodanig denkt er ook de Lijder zelf over. Maar (en hier komt het alles op neer) wat moet de arts in zijn geval doen? Stil berusten in de verderfelijk toenemende groei, door Vrouw Natuur roekeloos aan te wenden, en dus een langzame uitdrooging der overige lichaamsdelen en den zekerden dood trotseren? Dat kan er niet door! — Het spreekwoord zegt, (en dat is hier ook wel toepasbaar) die waagt die wint, namelijk door alles ter redding te beproeven; en hem, die geen vreemdeling in de Heelkunde is, zal altijd het zeggen van den waardegen-CeLsus navolgenswaardig en verstandelijk tegen een zekerden dood voorkomen; namelijk: Aan een is beter een ongewisse of gevaarlijke kunstbewerking te beproeven, dan een zekerden dood koelbloedig af te wachten. In die omstandigheden beschouwde ik het geval van de Heer WILKENSON; zoodanig declaratief declažeerde ik mij aan zijn Edel. — zoodanig oordeelde mijn Vriend, de Heer O." Arnhem, 15 Aug. 1807. G. J. VAN WILS. Een aantal. Uit hoofde der zeldzaamheid des gevals, zoo wel als om deszelfs belangrijkheid, had ik de Heer J. van BALEN, Tweede Stads Heelmeester dezer Stad, tot mijn aflictentie gevraagd, en werd dit door zijn Edelheid even bereidwillig aangenomen. Ik ondernam de Operatie 15 Aug. 1807, zijnde even twee jaren nadat er iets van dit aanmerkelijk Gezwel was beschouwd geworden. Ik nam alvorens de maat over de gehele uitgestrekte heid des Gezwels, en bevond het van zijn bovenste tot zijn benedenste punt (dat is, van even onder den rand des achterhoofdbeens, en manswijze of koetepelswijze uitgestekkelde van het slaapbeen, tot aan den gedeeltelijke rand van het fleurbeen) te zijn ruim 7 duim, en van zijn voorste tot aan zijn achterste punt (dat is, aan de zijde van de keel tot op de halswervel eindigend) ruim 5 duim Rhijnland, maat. Het Gezwel had dus in lengte de uitgebreidheid van ruim zeven en een half duim, en in breedte die van ruim elf duim. Neemt men deze hoogrethoudt in aanmerking, en aandachtig om hierbij, dat de Lijder tot de teder en kleine personen behoort, dan zal men ook zonder mijn verzekering wel willen toestemmen, dat dit als 't ware een tweede hoofd, aan den hals geplaatst, uitmaakte; en een ieder ligtelijk be- voelen het lastige en onaangename, gevoel van het zorgelijke van des Lijders tong — N ; . WAARNEMING Na deze meting gedaan te hebben, maakte ik een inslijting recht op van boven naar beneden over de geheele uitgestrekte heid des Gezwels, tot dat ik ruimte genoeg meende te hebben, om met den voorsten vinger van mijn rechterhand het Gezwel te kunnen bepalen; Hierin was ik evenwel bedrogen, en vond ik mij ges noodzaakt nog nader naar boven en beneden te verzoeken, ten einde mij van de hoedanigheid der daarin bevattende stof te verzekeren. Ik ontdekte nu een tamelijk vast substantieel lichaam, waaruit bleek, dat ik in mijn vorige gevoelen omtrent een Atheroma, of soortgelijk gezwel, niet was bedrogen geweest. Ik ontblootte met de voorste rechtervinger zoo veel mogelijk het gezwel met de faucs, ging voort met uit te pellen, en, na veel moeite, gelukte het mij, het complete Beursgezwel te ontwikkelen en naar buiten uit te brengen. Op de halsvaten genaderd zijnde, ondervond ik zeer aanmerkelijke vastere aanhang van het gezwel met de buitenkant oppervlakte der vaten; zodat ik zeer voorzichtig en langzaam voortwerkende, het mij eindelijk gelukte, het gezwel in zijn faucs nagenoeg geheel af te scheiden en naar buiten te ontlasten. Ik snede daarna aanmerkelijke losgevallen stukken van het cellulofa zoo wel, als van de faucs weg; vulde daarna, na zoo veel mogelijk alles gezuiverd te hebben, de wonde op met droog pluksel, en hierover een zeer goed, niet te sterk fluitend verband. Was de Liër kloekmoedig in zijn bestwil, om tot de Operatie over te gaan, niet minder kloek heeft hij de zelve doorgegaan. Naar mijne gedachten zal dezelve ongeveer 20 minuten hebben geduurd. Zeker heeft hij gedurende de Operatie geen twee onces bloed verloren. Vraagt men, waarom ik geen kruiswijze inhalatie gehad heb? Daarop heb ik alleenlijk te zeggen: "Wijl, naar de binnenzijde of naar de keel, een aanzienlijk bloedverlies liep, dat mij zekerlijk veel in de bewerking verhinderd zoude hebben, hetwelk ik liefst wilde mijden." Het gezwel, geheel genoegzaam in zijn zak omvangen, gewogen zijnde, werd bevonden ruim 49 lood zwaar te zijn, hoezeer men op het uiterlijk aanzien zoude gemeend hebben, vit hoefde der grootheid, van meer der. Ik bewaar het bij mij op Liquor. Het tweede verband geschiedde 48 uren nadat de Operatie; en WEGENS EEN GROOT BEURSGEZWEL. en was alles zoodanig doorgevloeid van een ichoreus vocht, dat het niet alleen door het vorige verband zijn aanhebbende kleederen, maar ook door al het beddegoed was heengedrongen. Dit verband vernieuwde ik echter alleen voor het uiterlijke: want de ingebrachte plukfellen liet ik geheel onaangeroerd blijven, tot op het derde verband, alles toen weg- en uitnemende. Ik vond de wond zoo zuiver als men na 4 etmaal zoude kunnen verlangen, verbindende met mijn gewoon ung. balf. fays Zoodanig ben ik voortgegaan met de Patiënt om de ander of derde dag te verbinden, tot de volledige genezing toe, welke op heden, dat ik dit schrijf, daar, of ten minste de wond bijna niet verbindenswaardig is. De Patiënt heeft gedurende de eerste tijden gebruik gemaakt van den Cort. peruv. rub. 'zoo in extract als decoctie ta, en voor het overige, behalve de wondkoorts, geen toevallen of tegenstellingen gehad; dankbaar erkennend den gelukkigen uitlaat eener Kunstbewerking, wier gevolgen, door vele in de daad groote Geleerden in onze Kunst, a priori niet zoo gunstig waren beschouwd. Thiel, den 31 October 1807. DE ZEDEN DER GRIEKEN, ARABIEREN EN TURKEN. Door den Heer DE CHATEAUBRIAND. (Vervolg en flot van bl. 39.) Al snel bevonden wij ons buiten Bethlehem, of wij hadden eene kleine schermutseling met een troep Bedouins. Kort daarop ons in de woestijn hebbende begeven, ontdekten wij hooge torens, uit het diepste eener vallei zich verheffende; het was het klooster van de H. SABA. Eene andere bende Bedouins viel op ons aan bij den voet van het klooster. Arr-Acad redde mijn leven, door zijne hand een dolksteek op te vangen, door eenen Arabier op mijnen rug gemikt. Geen oogmerk hebbende voor het tegenwoordige een beschrijving te geven van de platen, welke wij zagen, zal ik niet spreken van deze vermaarde wijkgemeente van de H. Saba, gebouwd in den hollen weg van de beek Kedron; om dezelfde reden zal ik zwijgen van de Doode Zee en de Jordaan, doch zoo diep is de indruk, welken deze plaken op de ziel verwekken, dat ik, in het oogenblik als ik dit schrijf, mij nog verbeeld de verbaasdheid en den schrik te gevoelen, welken dit door de hand van God geslagen land inboezemt. De groote rivieren van Amerika heb ik gezien, met het vermaak, welke de eenzaamheid en de Natuur aanbrengen; den Fibert heb ik met geestdrift bekeken, en met dezelfde belangstelling den Cephisus, de Eurotas en den Nijl; doch ik kan niet uitdrukken, wat ik bij het zien van de Jordaan gevoelde! Niet alleen herinnerde mij die stroom eene vermaarde oudheid; zijne oevers vertoonden mij nog daarenboven het tooneel der wonderwerken van den Godsdienst. Suleiman het enige land in de wereld, hetwelk den Christen-reiziger de herinnering aan de menschelijke zaken en aan de dingen des hemels voorstelt. Wij liepen op het zand aan den oever der Doode Zee. Ik nam er verfcheiden proeven, en hoorde haar opmerkelijk Gade, ’s anderen dag met het krieken van de dag. Van daar begaf ik mij naar de Jordaan. Ons Fransch gewapend bewaarde ons voor een nieuwen aanval van Arabieren; zij durfden ons niet naderen. Vool liegen werd ik gemeld, dat Al-Akrab geboren was in het Dorp Rihhas, het aloude Jericho, en dat hij daarvan Gouverneur was. Hij bracht mij in zijn Staten, alwaar ik noodwendig van zijn onderdanen heusch moest ontvangen worden: En inderdaad, zij kwamen hunnen Souverein te verwelkomen! Hij wilde mij in een oud vervallen huis brengen; hetwelk hij zijn kasteel noemde; ik wees die eere aan de hand, willen liever het middagmaal houden bij de bron van den Jordaans, vandaag Koningsbron genoemd. Door het Dorp trekkende, zagen wij een jong drabier, bezijden den weg zittend, het hoofd met vederen getooid, en als voor een feestdag opgezet. Alle voorbijgangers bleven staan, om hem op het voorhoofd en de wangen te kussen. Ik vernam, dat het een jong-getrouwde was, Wij hielden stil aan den oorsprong van den Jordaans. Men sloeg een schaap; hetwelk in zijn geheel gebraden werd aan een grooten houten paal aan den oever; een Arabier liet koorn-airen roosten. Toen het feestmaal bereid was, plaatsten wij ons rond-om een houten schotel, en elk scheurde met zijn handen een stuk van het offerschaf. Gaarne wil men in deze gebruiken enige sporen ontdekken van de zeden der aloude tijd, en bij de nakomelingen van ISMAËL de nagedachtenis van ABRAHAM en JAKOB wedervinden. 