VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De uitkomst der Ziekte kan niet met zekerheid voorzegd worden; zy is altyd gevaarlyk, doch wordt ook dikwils geneezen. Van de geneezing volgt híer niets byzonders , maar de Heer Tissot wyst naar de Waarneemingen welken ` hy voor af en onder de befchryving der oorzaaken heeft opgegeeven. Hier achter volgen nog in deezen zelfden Brief eenige Waarneemingen van veríchillende natuur, en wederlegging der ftellingen van den Heer DE HAEN tegen de inenting der Kinderpokjes. | De tweede Brief is gerigt aan den Uitmuntenden HALLER , Prefident van het Koninglyk Gottingsch Genootfchap enz. en heeft tot onderwerp de Kinderpokjes , Beroerten en V 3 d Wa- m nn ` " Pd 306 $e A. P. TISSOT Waterzugt, drie bezwaarlyke ziekten. Hier in begint de Schryver met aanwyzing dat de Pokjes zelfs van de Ara- biers , die 'er eerst over gefchreeven hebben, als een heete ziekte zyn aangemerkt , welke verkoelende middelen en zagte voedzels eischte , en dit wordt door de geheele Ver- handeling gefteld de natuur der Ziekte en de vereischte geneeswyze te zyn. Het Opium en andere flaapverwekken- de middelen worden veroordeeld , ook in de nakoorts. venwel zondert de Heer Tissot eenige gevallen uit , waar in. dezelven met nut gegeeven kunnen worden. Bepaalt wyders waar Spaanfche-vlieg pleisters en andere blaartrek- kende middelen te pas koomen. Zuure geesten en dranken met dezelven zuur gemaakt raadt hy zeer aan, en al wat de verhitting tegengaat. De geneeswyze tegen Ontftee- king, meent hy, moet onder de behandeling der Pokjes geftadig gevolgd worden. De Kina heeft ook haar gebruik , doch niet in de nakoorts, maar waar de vaste deelen flap, en het bloed in een ftaat van fmelting en rotting is. De Kamfer kan ook , doch niet in alle gevallen, met nut gegee» ven worden. De aderlaating moet ook onder bepaaling van Lyder en ziekte aangewend of niet in 't werk gefteld wore den. De zieken moeten in °t algemeen , zo veel gefchieden kan, buiten het bed gehouden en van linnen verfchoond worden. ` Dat binnen in het lichaam, in de keel, lugtpyp en longen ook puisten zouden gevonden zyn, wordt door het onderzoek in doode lichaamen wederfproken. Van de. purgeermiddelen en waar dezelven te pas koomen heeft de Schryver de zagtflen oo, de beste gekozen, en zich daar by wel gevonden. mE mE Hier op volgen nu bedenkingen en aanmerkingen over de Beroerte, voornaamlyk de Apoplexia primaria, dat is, welker oorzaak onmiddelykin de Herfenen gezetenis. Voor af merkt de Schryver aan, waarom in de Herfenen ligter ophooping van bloed ontfta dan in andere deelen van het ichaam 3 en derhalven ligt Beroerte konne veroorzaakt worden.’ Op de voorafgaande en met Beroerte dreigende teekenen „ oordeelt by dat te weinig acht gegeeven wordt; {choon hy toeftaat dat ze wel zonder deezen en onverhoeds overvalt. De Ziekte, zegt hy, wordt ligt voorgakomen, maar bezwaarlyk genee zen, ‘De geneezing eischt den toe- vloed naar het hoofd te verminderen ; als'er volbloedigheid by den Lyder is, door aderlaatingen, zagte klisteeringen en buikopenende middelen , zuure of zuurgemaakte drank, een opgeregte plaatfing van het lichaam, ontbloot hoof SE Sr se GENEESKUNDIGE BRIEVEN... goy en weinige dekking, ook raadt hy banden te leggen om de dye boven de knie, en mispryst de wyze van de Lyders door prikkelende middelen te willen opwekken of by zich zelven te doen koomen; en de geneezing door heete middelen te willen bewerken, Spaanfche Vliegen meent hy dát ook in deeze Beroerte ligt meer kwaad dan goed zullen doen. Een fchraale levenswyze en gemaakte entlastingen moeten hier het voornaamfte verrigten. Grams fchap en overmaatige vreugde zyn beide kwaad en hebben dikwils Beroerte veroorzaakt. De Heer Tissor voegt hier egter by dat deeze Ziekte in waterige en flymige geltelleri op. een andere wyze behandeld moet worden; fpreekt ook ` van. Deroerte uit gebrek van dierlyke geesten , en uitputting yan kragten, waar in voedende en verfterkende middelen te pas koomen; uit zwakheid , door verftopping der inges ` wanden welke de verteer-kragt heeft bedorven 5 en uit Opftvging. Gaat vervolgens over tot de Verlamming wel- ke dikwils voor Berberte gaat of op dezelve volgt, en is zo verre van het rooken van Tabak hier in aan te pryzen s dat hy het zelve veel eer aanmerkt als een’ oorzaak, welke er aanleiding toe kan geeven , en toont datze in veele opa zichten met Beroerte overeenkomt; veroordeelt ook in dit geval de warme baden, de foppen van Addervleesch en de Eleftriciteit , welke laatfte hy oordeelt zo wel of ligter kwaad dan goed te kunnen doen. Eindelyk koomen hier nog eenige aanmerkingen vari den Schryver over de Waterzugt. Gelyk in groote hollighederr van het lichaam water vergaderd kan worden , als het door de wanden der flagaderen doorzypelt en niet weder inges flurpt wordt, zo ook op alle plaatfen in het celagtig weef- zel of vetvlies. De algemeene oorzaaken worden voor- gefteld , en de geneeswyze naar de verfchillendheid derzel- ven werden ingerigt; als ook wat gedaan moet wordenom dezelve te voorkomen, of de eerfte beginzelen 'er van te= gen te gaan. Dewyl onder de verhandeling van deeze en voorgaande ziekten veel fraaye waarneemingen gemengd, en oordeelkundige redeneeringen uit dezelven, zo wel als uit de natuurlyke gefteldheid en werkingen van het men- fchelyk lichaam afgeleid, gevonden worden, kan een Ies gelyk ligt begrypen van hoe veel nut dezelven voor de oe- fening der Geneeskunde zyn zullen. . Wy zouden gaarne eenige voorbeelden van beiden opgeeven, doch niet kun- nende verkort worden, en de bepaaldheid van ons beftek niet toelaatende 'er geheele y khen van over te neemen , , | l 4 | moe 408 6. A. D. 'TISSOT GENEESKUNDIGE BRIEVEN. moeten wy ons vergenoegen met onze Leezers te raaden het Werk zelf te doorbladeren, en zich ten voordeele te doen ftrekken. Wy zullen alleen nog met weinige woor- den melden welke kleine ftukken achterdeeze Brieven, by wyze van Aanbangzel , gevoegd zyn. Eerst komen hier voor Aanmerkingen over bet Kolyk uit Lood-floffen, te vore reeds in een Bernscb Journal opgegee- ven, nu herdrukt en aan dit Werk gehegt. De Heer zs, sor Delt hier dat het Kolyk waar op verlamming volgt , tot oorzaak heeft ommige wynen, vergiften en de Scheur- buik. By de heftigfte Kolykpynen uit andere oorzaaken betuigt hy noit verlammingen te hebben zien volgen. Hy geeft echter in eene Aanteekening te kennen, dat, aan- : aande de geftelde drie oorzaaken, nieuwe waarneemingen, edert tien jaaren, hem van gevoelen hebben doen veran- deren, waar van hy in een ander Werk welk hy onder hane den heeft reden zal geeven. Voorts vindt men hier ver- fcheide aanmerklyke Waarneemingen van het gemelde Koe ]yk, met derzelver behandeling ter geneezing. Hier, op volgt een ander Stukje over de Inénting der Poke jes, welke van den Schryver met kragt van redenen tegen den Graave RONCALLI, aan wien deze verhandeling is gerigt , voorgeftaan en verdedigd wordt. En laatftelyk over de onge- makken welken oniflaam uit bet eeten van bedorven Rogge, Secale cornutum , gehoornde Rogge, van de Duitíchers - Mutter- Korn, van de Franfchen Ergot genoemd. De toe- vallen , zo van ftuipen als van verfterving door Koud-Vuur en afvalling der ledemaaten worden uit waarneemingen van - vroeger en laater tyd, in deeze en geene Gewesten, ten . duidelykften aangeweezen; als ook welke geneeswyze door een en ander, in het een of ander Landfchap, hier tegen is aangewend; en hoedanige, naar de gedagten van den Heer TissoT, de beste zou zyn. Deeze verhandeling is y wyze van een Brief aan den Heer BAKER, in de Philo Jopbical Tranfuttions, (vol. LV) gedrukt, en hier uit overe genomen , by dit Werk herdrukt. . Dit Stukje is zeer aan- merkenswaardig, en verdient, gelyk als het voorgaande , van alle regtíchapene Geneeskundigen met opmerking ge» leezen te worden | | | Dee Js H. KNOOP VAN DE MOES-EN KEUKEN-TUIN. 309 mm Befcbryving van de Moes en Keuken-Tuin, zo van alle Vrug= ten, Planten en Kruiden die men in dezeloe plant , als van de Aardakkers , Aard- Amandelen , Aard- Appels. — Waar by derzelver diferente Benamingen, Groeiplaats , Zorten, Voortteeling , Cultuur , Broeijing , Vervroeging en Huisbou= delyk gebruik. als mede boe men dezelve inleggen kan, als ook derzelver Kragten in de Medicynen „en voor wie gemelde Vrugten gezond of ongezond zyn;en Waar agter nog gevoegt zyn verfcbeide Registers, als 1, Naamlyst van de Ke welke tot bet Keuken-en ander Huisboudelyk gebruik dienen en in dit Werk verbandelt zyn. 2, Naamlyst der Keuken- ` Géwasfen , volgens bet gebruik bunner Deelen, als Wortels , ` Kruiden en Vrugten, met de duuring der Zaaden tot Zaai- jing. ——- Door etn veeljarige Ondervinding opgefteld , door OHANN HERMANN KNOOP Hortulanus. Te Leeuw, by A. erwerda en G. Tresling 1769. Fol. 233 bladzyden, met een Bloemperk van een groote verfcheidenheid van Bloemen verfierd , geeft een aangenaame vertooning'voor het oog der eigenaars en aanfchouwers. Het fchakeerzel der menigvuldige fchitterende kleuren der zo genaamde Bloemgewasfen verwekt een verruklyke verwondering , zo’ dikwils men zyne befchouwing op dezelven vestigt. Ook weidt het gezicht door een groote reeks van vrugt- boomen en andere plantagie, met een behoorlyke fchike king geplant, in een’ aangenaame aandoening, en be- fchouwt dezelven niet alleen als een pronkítuk der na- tuure, maar de aanfchouwer of eigenaar bedenkt tevens hoe veel byzondere en fmaakelyke vrugten dezelven uit- leeveren. Het is zo, een Moes-tuin of Keuken:-hof geeft niet al dit vermaak aan het oog, evenwel, zeggen wy met den Auteur, is hy hierom niet minder nuttig, ja noodzaaklyk. Deeze verfchaft ons 't gene wy, om onze tafels met de nodige fpyze te voorzien volftrekt nodig heb- ben; waarom dezelve ook, met reden van veelen, met een minder vermaak en voldoening befchouwd wordt dan een Dloem- en Plantagie-tuin, inzonderheid als hy met orde verdeeld is, net en zindelyk onderbouden wordt, de Ge- wasfen neten metzindelykheid gecultiveerd worden, en de- zelven voorfpoedig groeijen;al het welk in de daad niet anders dan vermaak en genoegen kan geeven. Hecft men dan het voorgaandeStuk vau denHeer kNoo» , over deV rugt- enPlan- Vs tag ie- E Tuin met uitmuntende vrugtboomen beplant, en |. $310 , J He KNOOP tagie- Tuinen, met genoegen ontvangen , dit tegenwoordige zal dan waarfchynlyk een zelfde lot wedervaaren; en de Liefhebbers van Moestuinen (die zelden in alles kundig zyn) zullen zich verheugen een' bekwaame handleiding te vinden hoe zodanige Tuinen aan te leggen, en hoe de by- zondere Gewaflen-in dezelven te kweeken, waar toe dit Werk gefchikt, in een goede orde gebragt, en met alle behoorlyke klaarheid fchynt opgefteld te zyn. Ja men vindt 'er zelfs nog meer in dan bepaaldelyk tot het aanleggen van een: Moes-tuin en het kweeken van Ge- : wasfen behoort: wyl er de Schryver ook doorgaans het Keuken-en Tafel- gebruik van de byzondere Gewasfen , hoe dezelven tot bewaaring moeten gebragt of ingelegd worden, ja ook wel de geneeskragten voor ziekten en ge- breken heeft bygevoegd. In .de Inleiding geeft Hy eenige algemeene onderregting aangaande den aanleg , fchikkingjen bezaaijing van een Moes- tuin, Tot een voorbeeld hier van zy het gene hy van den Grond zegt: ,, De Grond moet niet taay en íftyf,. maar los en roerbaar, egter fubftantieus genoeg, en inzonderheid ook in de diepte wel gebroken en doordringbaarzyn, niet alleen voor de Wortels van (ommige Gewasfen die diep na beneden gaan, als D. V. van de Peen Pastinaken &c. maar ook op dat °t Vogt, inzonderheid °t Winter-Vogt na benee den tot in de Diepte kan indringen, waar door de Gewas- fen in de Zomer ‘t nodige Vogttot haar Voetzel ontfangen, voornamelyk in droge Gronden en droge tyden. Weshal- ven men zodanige Gronden die zulks niet-uit de natuur zyn, door de Konst te hulp komen en deze gebreken ver- beteren moet: gefchiedende het eerfte, namelyk de ftyve Gronden te breken , of de al te losfe fubftantieufer te ma- ken, door middel vin dezelve met bequame ftoffen te vermen- gen, als B. V. met oude Mest, Sand, Turfmot, Asch, - Bagger, Slyk &c. Hettwede, namelyk om de Grond in de diepte los en open te maken, gefchied door middel van del- ving; 't welk geenzints by het aanleg van nieuwe Moes- Tuis nenteverfuimenis , daar men het noodzakelyk vind , als men voorfpoed in den groei der Gewasfen wenscht. an De Grond moet ook niette nat en waterig, nog ook te droog van Natuur wezen; dewyl in ’t eeríte geval de Planten niet alleen daar in in het Voorjaar heel laat aankomen, maar ook doorgaans in dezelve van minder {maak zyn , en dikwils niet wel maar onvolmaakt groejen , inzonderheid in natte ja- renz daarintegen in het twede geval de droge Gronden , by. aan- `~ VAN DE MORS-EN KEUKEN- TUIN. . SEE aanhoudende Droogte , alte fterk uitdrogen en dus aan de Ge- wasfen geen genpegzaam Voedzel kunnen verfchaffen , waar door dezelve verdrogen en bederven, of ten miaften flegte voortgang maken , en klein en ondeugend blyven. Om 't eerste geval te verhelpen, zulks gefchied door verhoging des Gronds, of afleiding des Vogts, dat den Grond ab te nat maakt, "t twede wordt verholpen door vermenging des Gronds met zodanige Stoile die aan dezelve meer fubítantie byzet, waar door dezelve niet zo ras uitdro« gen kan.". _ Aangaande het vervroegen der Gewasfen wordt hier ook aangemerkt: ,, Dewyl men er zig in deze onze tyv den meer als ooit laat aangelegen zyn, om allerley Keu- ken-en andere Gewasfen in Broey-en Stook-kasfen te teen len, om ze vroeg voor de gewoonlyke tyt te hebben, zo is het noodzakelyk, dat men daar tóe de beste plaats van de Tuin uitkieze , die de meeste Zonne-warmte ge- niet, en voor de Winden gedekt zy, welke teffens zoe danig behoort te leggen, dat men de Mest en andere Broey-ftoffen gemakkelyk aanbrengen kan, weshalven die best voegd digt by de Stallen , indien "er zodanige by de Buiten-plaatzen zyn, Deze Broey-plaats behoort vervolgens met een bezonder Staket of Latwerk inge-. floten te zyn, niet alleen tot meerder af keering der Wine den, maar ooh em dezelve in het bezomdere vóor Dieren en roofagtige Meníchen te kunnen fluiten, om dus dik- wils niet quyt te raken, waar san al lang veel móeite en kosten gedaan is; welk ik door ondervindinge hier bybrenge. Wat verder omtrent °t broejen in ’t algemeen in agt te nemen is, dit kan mem nazien in 't Eerfte Deel, Hooftd. 1. IL Ill. ean bet vierde Boek, en het geen by yder zoort in het byzondere aan. te merken (taat, dic zal hier na duidelyk aangewezen worden." | Om nu onze Lezers ook eens onder 't oog te brengen op welk een? wyze van byzondere Gewasfen gefproken wordt, zullen wy hier toe eerst verkiezen de Befchryviag. van de Aard-Akkers, Na de naamen: van dit Gewas , in verfcheide Taalen opgegeeven, volgt. — De … Groey-plaats. Het zelve groeit natuurlyk, of van zelfs in * wild in veel Gewesten. van Neder. en Hooge duitscbland , Bobemen, Oostenryk, Frankryk, Jolie, En. geland, en elders, inzonderheid by ons veel in Gelder. land, Overysfel en Braband, naast en in de. Akkers tus- {chen de Granen, en op andere droge plaatzen, ` l » M lili AL A ~- s Grond 4142 J He KNOOP wn Grend en Standplaats, Het zelve bemint van Natuure een droge, liefst zandagtige Aarde, hoewel het in aller- andere goede Gronden ook niet bezwaarlyk groeit; het Kruid vergaat jaarlyks, maar de Wortels of Knob- bels blyven over, en verdragen alle Koude des Winters; fpruitende jaarlyks in 't Voorjaar van nieuws uit de Wortel, „> Cultuur. Des zelfs vermeerdering gefchied door "t Zaad, of beter door de knobbelagtige ‘Wortels, die aan lange dun- ne Wortel-draatjes op eenige afftand van malkander voort- komen, op de wyze alsde Aardappels, welke Wortels men in de t of in het vroege Voorjaar uitgraaft, en voorts weer op Bedden in ryen, op een Voet afltand plant, op dezelfde wyze als de Aardappels; waar doorze zeer ver- meerderen , en: overvloedige Knobbel- Wortels tot "t gebruik voortbrengen , en daar menze eens geplant heeft, behoeft men ze niet alle jaaren weer te herplanten, dewyl ze dus verfcheide jaaren blyven groejen en de Wortels verder voortkruipen ; dog men queekt ze by ons zelden ten ware uit Lief hebbery en verandering , dewyl die welke men tot fpyze gebruikt, van de Landlieden in Gelderland, Overys- fel, en elders, daar ze, gelyk gezegt is, veel in °t wild jen, in de Herfst uit de Bouwlanden gezogt , en overe al in de Nederlanden verzonden worden. Indien men ze van Zaad voortqueken wil, zo legt men 't zelve in 't Voorjaar op een Bed in Grebbels , die ri a 2 Voeten van malkander gemaakt zyn, op de wyze- der Erten , dog niet zo digt, maar omtrent een halve Voet van malkander, en een paar vingerbreed diep; op welke wyze ze overvloedig voortkomen zullen. Dog op wat wyze men ze cultiveert, men moet ze nooit omtrent eenig ander Gewas van belang, maar op een aparte hoek van de Tuin planten, want de Wortels geduurig verder voortkruipende, zo verfpreiden ze zig onder het ander nabyftaande Gewas, en daer sichen haare fteelen jaarlyks uitfchietende, die zig overal aan vast maken, zo verdrukken en bederven ze % ander Gewas; gelyk dit de Landlieden in de voorgemelde Gewesten, waar ze veel in de Douwlanden groejen, met . Schade gewaar worden, en 't zelve voor een Onkruid hou- den, dewyl het niet kan uitgeroeit worden daar ’t eens vastgewortelt is; want men de Wortels zo naauwkeurig niet uitzoeken kan, of daar blyft altyd hier of daar een Wortel in de Grond over, die zig weer op-’t nieuw over- vloedig ver(preid, 't welk vermeerdert word door °t jaar- Iykze roeren des Gronds der Akkers. s» Huise VAN DE MOES-EN KEUKEN « TUIN. 313 en Huisboudelyk Gebruik. Deze Aardakkers worden in Water met een weinig Zout gaar gekookt zynde, opge- discht, en tot Nafpyze of in Gezelfchappen met Boter gegeten, op dezelfde wyze als de Kaftanjes, hebbende ook na genoeg dezelfde {maak en Eigeníchap, ten op- zigte van de Gezondheid, —— maar toppen het Lichaam en veroorzaken Winden, weshalven ze in *t bezonder niet zeer dien(tig zyn voor Menfchen die van natuuren tot Win- den en Verftoptheden genegen zyn, inzonderheid als ze niet wel gaar gekookt of gebraden zyn. Dezelve worden, ook wel, na dat hare Schil afgeftroopt of afgefchiltis , gee kookt en met Boter toegemaakt op die wyze als Rapen , en aldus opgedischt. Men kan er ook Ganzen, Einden &c. met vullen, op die wyze als met Kaftanien gefchied.” Over de Meloenen is de Schryver tamelyk uitvoerig , befchryft der zelver foorten , Groei-plaatfe , Grond- en Stand-plaatfe, en inzonderheid de Cultuur, waar in hy onder andere onderregtingen ook zegt: ,, Voorts heb ik weegens het teelen der Meloenen, het welk voor een der grootíte konften des Hoveniers in deeze Landen geagt word, te zeggen, dat deeze konst hooftzakelyk beftaat daar in, om de Broei-bakken zodanig te bereiden en dan verder te behandelen, dat de Planten een bequame , niet al te flerke, en een egale warmte, in navolging der Natuur enieten; want de ondervinding leert, dat die Planten wel- ke in den beginne fterk gebroeit worden en daar na de no» dige warmte komen te misfen, en aan ’t ftil ftaan van groei — raken, ook zodanige die door verzuim van Lugtgeving vere broeit zyn , zeer dikwyls in haar fleur van groei , alvorens de Vrugten ryp zyn, fchielyk vergaan , of ten minften aan ’t quinen raken en geen rype of onvolmaakte Vrugten geeven 5 als meede die welke te veel droogte hebben geleeden, daar na fchielyken t’ onregter tyd (in de Zon) bevogtigd worden. Weshalven men,om in't teelen vanMeloenen gelukkig te zyn, op alles naùwe agt te (laan, niets verzuimen , en zig geen moeite verdrieten moet. Edog, ik moet hier by aanmerken, dat onaangezien alle oplettendheid, het nogtans de beste Meester misfen kan , als hy niet van *t weêr , en inzonderheid van de Zon begunfligt word, want het is de Zon die de groei en volmaaktheid geeven moet, als'er anders niet in de Cul- tuur verzuimt is." Van de Bloem-Kool zegt hy, aangaánde de Grond en Stand-plaats : ,, Dezelve bemint een goede losfe, vette, lyvige, met oude mest wel doormeste, en liefst een ver- . fche $14 Je He KNOOP / fche grond of zodanige: waar op het voorige jaar niets geteclt is: voorts een opene, dog warme zonnige plaats; en tamelyk veel vogt. an Cultuur. Dezelve word van het Zaad voortgeteelt, het welke van half Maart tot het laatst van May gezaait word ; hamentyk het eeríte zaaizel tot vroege, en de latere tot Herfst- en Winter-Bloem-Kool, moetende het eerfte Zaad ook in 't bezonder op een warme plaats, tegen een ftaket of muur gezaait worden, of men zaait hetzelve in een niet alte warme Broeibak onder glazen: Als vervolgens de planter bequaamlyk groot geworden zyn en het weêr gunftig is , wore den dezelve op Bedden in’t verband, op 1£ a» Voeten diss tantie, en tamelyk diep , gelyk met allerlei Kool gefchieden moet, verplant, en in *t vervolg van ’t onkruid wel zuiver gehouden, ook daar na in de Zomer een reis of twee aangee aard: ,» Begeert men de Bloem-Kool heelvroeg , zoo zaait men dezelve tegen het laatst van February in een nietal te warme Broei-bak , en verplant de jonge planten daar na in een andere Broei-bak dat wat hoog, of diep onder de glazenis, en ook niette fterk broeit , dezelve vervolgens met ligtgeving en dek- king op zyn tyd behoorlyk oppasfende , zoo zal men vroeg iri de May nieuwe Bloem-kool kunnen hebben: dog déwyl het weinig uitlevert, zoo is het de moeite bypa niet waardig , teri zy , als de kosten niet ontzien worden om groote Bakken té hebben. Men zaait de Bloem-Kool ook wel in *t begin van September, om ze in *t volgende Voorjaar tot vroege Kool te planten, het zy in de Broei-bak , gelyk gemeldis, of inde koude grond ; moetende deeze planten in de Winter zorg: vuldig voor de Vorst gedekt en bewaart worden. Aangaande de Zaad-winning wordt aangemerkt: ,, Zom: mige hebben voor dezen gemeent dat het Bloerm-kool-zaad dat hier te Lande gewonnen word zo goed niet en was als ?t Uitlandsch; dog de ondervinding heeft anders geleerd , en fchoon men Zaad komt te winnen uit zodanige Bloems die uit vreemd Zaad voortgekomen zynde de beste niet zyn, zoo zal men egter bevinden dat het zelve verbeteren en iù "t vervolg digter en grooter Bloemen uitleveren zal: hoe- wel het goed ie dat men zomtyds verwisfeld en vreemd Zaad zaait, als men maar verzekerd is dat hetgoed is; het Engelfe is het beste, als mede het opregte Cyperfe dat uit het Eiland Cyprus of” Kandien gebragt word; maar het Ita: liaanfche, geeft by ons meest doorgaans kleine , losfe di na - - -— m - AN DE MOES EN KEUKEN ° TUIN, $915 Bladen doorgroeide Bloemen , en fchiet ook dikwryls fchie- lyk in 't Zaad, inzonderheid met drooge Zomers. Het Zaad kan 4 a 5 jaaren duuren." Wy oordeelen genoeg gezegd te hebben om den Leezer eenigzins te doen zien, op welken leest dit werk gefchoeid is. Nuttige Aanmerkingen op de Rivierkundige Verbandeling van CORNELIS VELSEN, en verfcheiden Pofitien wegens de Ri- wieren in de Jaarboeken. Opgefteld door FREDRIK BEYE- RINCK. Gefwooren en door den Hove Provinciaal der Fura flendoms Gelre „en Graaffchaps Zutpben geadmitteerd Land- Meeter. Te Arnhem, by J. Nyhoff 1770. Bebalven bet Voorwerk 153 bladzyden $n groot oClavo, I Edge van den Heer Beyerinck in dit Stukje is, zyne bedenkingen tegem een vry algemeen ge- voelen in *t klaerfte daglicht te ftellen, en tevens ten dui- delykfte te toonen, hoe men, zyns achtens , behoorde te denken en te handelen, ter betere voorkominge veler on- heilen, door °t overtollige Rhynwater in onze Gewesten menigwerven veroorzaekt. Het is naemlyk een zeer alge- meen gevoelen, en *t heeft een grooten Voorftander aen den Heer Zelfen in zyne Rivierkundige Verbandeling, dat de oorzaek van het overtollige water, °t welk de Neder» Rhyn, de Gelderfche Ysfel en de Lek uit den Boven-Rhyn ontvangt, boven al te zoeken is in bet Pannerden/cben Ca- nael; en dat het 'er derhalve, ter afwendinge van de nar deelige gevolgen welken hier uit ontftaen, grootlyks op aenkomt, om dat Canael te beteugelen. Dit gevoelen on- dertusfchen is den Heer Beyerinck in genen deele aenneme- k: het komt hem in tegendeel voor, dat de oorzaek van len onmatigen toevloed van water alleen, en nergens ane ders, te zoeken is, dan by, in en omtrent den mond van den ouden Rbyn; en dat men gevolglyk daer ter plaetfe, en. niet in °t opgenoemde Canael, alles in "t werk heeft te fteħen, wat dienen kan om dézen zo fchadelyken toevloed afte wenden; ,,'twelk, naer zyninzien, ook zeer wel ter uitvoeringe gebrágt kan worden, — Om dit zyn gevoe» ` len, in tegenftellinge van ’t eerstgemelde, te ftaven , be- naerftigt hy zich, om onderfcheidenlyk te toonen , hoe de mond van den Rhyn ín voorige dagen geweest is; hoe de- zelvě zich thans bevind; aen welke oorzaken men die ver- andering heeft toe te fchryven3 welke kwade gevolgen daer | uit / 316 AANMERKINGEN VAN Fe BEYERINCK, ` uit ontítaen zyn; en'eindelyk hoedanige middelen tot Re. dres hier boven al in overweging behooren te komen. —— By dit algemene gaen hier verder nog enige aenmerkingen, zo met betrekking tot het gemelde gefchrift van den Heer Velfen, als ten aenzien van etlyke (tellingen in de Jaerboe- ken, rakende de genoemde Rivierens welker befchouwing ` ter ophelderinge en bevestiginge van het bovengezegde kan dienen, ——— De ongelukkige omítandigheden, waer in velen onzer Landsgenooten zich dikwerf by een hoog opperwater bevinden, maekt dit onderwerp der overwe- inge van alle des kundigen waerdig ; en de zodanigen ver, trouwen we zullen dit Stukje, fchoon ze zelfs rs Maus concept niet ten volle mogten toevallen, nog al met ge- noegen nagàen; voor zo verre hy als een kundig en op- merkzaem Man zyne gedachten deswegens geregeld voor- draegt. .. Openbaare Lesfen over bet vinden der Lengte op Zee, voore ` naamelyk door verbetering van bet gegiste Belek, gegeeven in bet Atbeneum Illustre, door P. STEENSTRA , KL. M. Pbilofopbie Door , Leor der Wiskunde , Zeevaart en Sterrekunde , en Examinateur der Stuurlieden van de E, O, 4. C. ter Kamer van Amft. Te Amft. by Yntema en Tie- boel 1770. Bebalven ene korte Voorreden 96 bladz den in groot ocavo, Entelle, op het lezen van dezen T ytel, den Heer Steene ftra niet, onder de onbezonnen zoekers van Oosten. West; ver vau daer! ’t Is zelfs zyn oogmerk niet de Leng- te volftrekt te bepalen, maer hy fchat het niet onmogelyk tot ene meerder maeuwkeurigheid , en gegronder verzeke- ring deswegens te geraken. Wel byzonder is hy van oor- deel, dat men ten dien einde den gewoonen weg niet zo. zeer heeft te verlaten, als van velen gefchied is; en dat het van ongelyk meer dienst zou wezen, de reeds in ge- bruik zynde handelwyzen , waer door men de Lengte ook ten naesten by vind, te verbeteren. Met dit byzonder oogmerk heeft de Heer Steen[ira. deze zyne Lesfen opge- fteld, terwyl hy tevens bedoelt te toonen, dat de he- dendaegfche Stuurmanskunst nog aen verbeteringen on- derworpen.is , die oplettende Zeevarenden in °t werk zouden konnen (ellen, zonder verhevener kundigheden te bezitten, dan ze nu dagelyks aen Doord bezigen. T er b, STEENSTRA'S LESSEN. dij. Ter meerdere aënfpooringe hiër van behelst dit Stukje in de eerfte Les, by manier van Inleiding , ene Verhande- ling over de Theorie en Prattyk, of het befchouwende en werkdadige van de Stuurmanskunst: ftrekkende ‚onder ’t tegengaen van verkeerde vooroordeelen en. averechtíche leerwyztns tef ontvouwinge van 't ware onderfcheid, dat *'er is tusíchen de Theorie en de Practyk; als mede om an- der °t oog te brengen, hoe deze laetíte wel te onderfcheie den zy van de. Ondervinding, die der Theorie grondtegely verfchaft ; welke de Pra&yk in acht neemt , mitsgaders hoe … ment een en tander heeft famen te paren , om de Theorie door de Ondervinding uit te.breiden of te verfterken ; er de Praétyk op welgegronde Regelen ; in ftede van by den tast, te oefenen. In 't voorftellen hier van, den aert en gefteldheid der Stuurmanskonfte beknoptlyk voorgedragen A en getoond hebbende; waer uit het voortfpruit, dat veld voortreflyke hulpmiddelen , die ter verbeteringe van de Zeevaert en Stuurmanskunfte. zouden kunnen ftrekken , dat nut niet te wege gebragt hebben, °t welk men er van zou hebben mogen verwachten , handelt hy in de vyf volgende Lesfen bepaeldlyk , ovet het naeuwkeuriger vinder der Lengte, door zich, op ene betere manier, van de reed$ in gebruik zynde handelwyzen te bedienen; by welke gele- genheid hy ook de gebreken aentoont ; welken hier omtrent veel al by onze Zeevarenden plaets hebben. van Tholen Zoon 1770. Bebalven bet Voorwerk en den - Inboud 690 bladzyden in octavo (*). Et overbekende Weck van den Heer de Pittaval, bes helzende een uitvoerig verflag van merkwaerdige Rechtsgedingen „in een aental van twee en twintig Boeken; heeft door zyne uitvoerigheid niet konnen behagen aer" gros der Lezeren; die wel gehegen waren, om de daer in gemelde Rechtszaken enigermate tè kennen , maer ier tegen op zagen , om dezelven in dien gantfchen omflag na te gaen. Dit heeft aenleiding gegeven tot ket opftellen vaneen Ver- kort Verhael , (nu ook in de Nederduitfche tale overge- bragt, ) waer in die merkwaerdige Rechtszaken , ontílagen van alles wat tot de uitvoering voor de Pleitbank behoort , alleen als Historten verhalenderwyze voorgefteld worden, Deze dus ingekorte berichten, hoewel min dienftig voor hun die de Pleitzaelen betreden , zyn echter gevalliger voor *t meerendeel der Lezeren ; die niet meer dan een geregeld ` gefchiedverhael en een oppervlakkig verflag van 't flot der Rechtspleginge begeren; waer aen de hier gehouden ma- nier van voorftellen. zeer wel beantwoord. De Opfteller dezer Verzamelinge heeft zorg gedragen om de voornaem- fte gevallen in orde van tyd na elkander te fchikken; en enige min aenmerkelyke berichten van Rechtsplegingen, insgelyks in tydsvervolg, aen °t einde van °t tweede Deel te plaetfen: ook heeft hy in de Voorreden een kort begrip gegeven van de voornaemíte byzonderheden , die in de Franfche Rechtsplegingen voorkomen , met verklarifige van . deze en gene fpreekwyzen daer in gebruikelyk ; *t welk den Lezer, ten rechten verftande van zommige omftandigheden en uitdrukkingen, in deze verkorte Verhalen zomtyds van wezenlyken dienst kan zyn. Men kan gevolglyk van dit in. _(°) In den Jaare 1737 zyn 'er reeds II Deelen van dit Werk uit gegeeven, vertaald door P.le Clercq. Doch die Uitgave is van deeze ze onderfcheiden , door dat 'er 78 zaaken minder in verhandeld wor- den: zo als de Uitgeevers ons hebben opgegeeven. + RECHTSZAAKEN, 919 ihgetrokken Werk van den Heer de Pittaval , *t zy men °t als een Uittrekfel, of als ene Verzameling van min of meer wetenswaerdige Gefchiedenisfen aenzie, nog al een nuttig of een aengenaem gebruik maken; te meer; daer de manier van verhalen, "t lastige der Rechtspleginge ‘er uit geweerd zynde, over "t geheel niet ongevallig is. ot een voorbeeld diene het volgende beknopte verflag der Rechts» zake van RENATA CORBEAU , die haren trouwloozen Mine haer, op °t punt ftaende van onthoofd te worden, door hare voorfpraek. van den dood redde. ‚> Een zeker Jong Edelman, wiens Gaam in het verhaal niet gemeld word, geboortig uit de Stad Sees in Norman- dien, te Angers in de Provintie van Anjou gekoomen zyn= de om op de Hoogefchool zig in de Rechten te beoefenen s kreeg kennis aan eene zekere Borgers Dogter genaamd Renata Corbeau. Dees was Jong, Schoon, Deugdzaam p en zeer verftandig , maar haare Ouders waaren door het geluk met geene groote middelen voorzien, » De Edelman wierd op haar fmoorlyk verliefd, en dee wyl zy hem met gelyke wedermin betaalde , kreegen zy dusdanig groot behaagen in malkanderen, dat hy zo verre kwam , om haar eene fchriftelyke Trouwbelofte te geeven. Maar zy op het laatfte aan zyne erkennelykheid te veel toegeevende, werd van hem befwangerd, Zy deezeti haan ren Daat niet lang konnende verbergen, werd genoodfaakt om met veel angst en droef heid dezelve aan haare Ouderen te openbaaren. Hier op werd naar eenig beraad onder hen driëen overlegd, dat de Dogter met haaren Minnaar een heymelyke byeenkomst zoude beftemmen, alwaar de Va» der en Moeder hen lieden , dus onder vier Oogen zynde, zouden koomen betrappen, met voorneemen om den fone geling , indien hy onwillig mogt weesen, te dwingen zyn woord te houden: maar zy hadden niet noodig tot eenige daadelykheid te koomen, want de Jongeling ftemde alles goedwillig toe, Een Notaris, die reeds te vooren daar ter plaats verborgen was , ftelde de Huwelyks- voorwaarden terítond op. Maar het fcheen, dat hoe meer de volkoome voltrekking van't Huwlyk naderde, de liefde van den Jong- man des te flaauwer begon te worden : want weinig daar na op een ftel en fprong zyne Vrouw verlaatende , begaf hy zi by zyn Vader naar huys, en verhaalde hem zyn voor. vl. e.Vader een ryk, doch inhaalig tnan zynde, keurde dit Huwlyk volkomentlyk af, en vond met der tyd het ge- heim om zyn Zoon in dezelfde gedagten te brengen, tot. 2 zo 920 ` 6 DE PITTAVAL zo verre, dat om een onmogelykheid te bewerken, om het ‘Huwlyk ooyt tot zyn volkoome beflag te doen geraaken , hy zyn Zoon overhaalde om het Geestelyk gewaad aan te neemen; het welk hy deed. ` ^ » Als Renata Corbeau zo wel als haare Ouders de droe- vige tyding hadden verftaan , dat haar ondertrouwde Man Onderdiacon was geworden , wierd haar hart met een doo- delyke droevheid overftelpt: maar haar Vader begon, om de gekwetfte eer van zyne Dogter te herftellen , daadelyker middelen in het werk te ftellen , en bragt te Angers tegens den Jongeling in een befchuldiging van Verleiding , en Maagdenroof , waar op de Jongeling by Decreet Gevonnist werd by de kop gevat te worden. De zaak door Appel aan de Tournelle of Halsgerichtkamer van het Parlement betrok- ken zynde, werd hy door dezelve veroordeeld om onthoofd te worden. De tegenovergeftelde keufe van met Renata Corbeau te trouwen konde hem niet.gegeeven worden , overmits hy zig tot den Kerkelyken Staat hadde verbonden, Het Vonnis ftond op het punt van uitgevoerd te worden , en hy begon al aan dat ongelukkig ogenblik te genaken , wanneer Renata Corbeau , wier liefde altyd de overhand boven de wraak had behouden, eensklaps fig in de raad- kaamer , alwaar de Rechters nog alle vergaderd waaren , vertoonde. Met een hart , dat door bittere Droef heid door- griefd was, maar met een tong die door de liefde welfpree- kend gemaakt werd, begon zy de zaak van haaren trouw- foofen verlaater te bepleyten, en bragt deeze volgende ree- denen tot zyne veríchooning in. ,, Zy vong aan met de Agtbaare Rechters te verzeekeren, dat hy haar verleyder enfints waare geweest; maar dat zy het felve was, die. hem aanleyding hadde gegeeven. En of fchoon hy by ver- volg het Geestelyk gewaad al mogt hebben aangenomen , zy. verzeekert was, dat hy zulks door dwang hadde gedaan , om dat hy een Vader hadde te ontzien, die heftig , ontaart en ongenadig was. deeze Dispenfatie te bekoomen. En eindelyk, zo de ge- ftrengheid der Wetten meer vermogt, dan de edelmoedig- heid van hun-lieder Ziel; en indien zy het leeven van haa- ten Minnaar haar weygerden te vergunnen, of op de ver- a Yoa. 20g- BECHTSZAAKEN, Ir zogte voorwaarde zyn Doodvonnis uit te fteifen ydat zy dan maar alleen deeze genade verzogt , dàt zy ljéden haar, die even zo fchuldig waare als haare Minnaar, met hem gelyk wilde doen fterven”, an Deeze reedenen , die door eene Jonge, Schoone en bitter bedroefde Dogter , wier bevalligheid door haare traa- nen , en bloedverwige wangen, nog vermeerderd werd, hadden die gewenschte uitwerking op de harten van de Rechters, dat zy de uitvoering van het Vonnis voor fes Maanden verfchooven ; en inderdaad kwam in dien tusfchen- tyd de Legaat , die van Rome verwagt wierd , te Darys aan, Deeze was de Kardinaal de Medicis,die naderhand den Pau- felyken ítoel, onder den naam van Leo de XI, heeft be- klommen. Maar deeze Legaat , (een Leviet van beroep,en derhalve even zo onmededoogend zynde, ) was zo onbarm- hertig , en zo verontwaardigt tegens den befchuldigden , om dat hy zig Onderdiacon hadde doen maaken, alleenlyk om niet verpligt te zyn, zyne Minnaresfe te trouwen , dat hy die dispeníatie , om dewelke hy zo zeer gefmeekt werd, volftrektelyk weygerde. ' ; Renata Corbeau zag toen tot hare dodelyke Droefheid geene uitkomst meer. Maar tot haar geluk zat op dien tyd op den Throon van Vrankryk ,den Allerdapperften en Gas lantften der Koningen , Hendrik de IV. Met haar verítand, en met haare fchoonheid, die door de Droefheid nog ver- meerderd werd, wierp zy zig voor zyne voeten. Een hart zo teder als het zyne, kon deeze bede niet weigeren, om by den Legaat de begeerde dispenfatie voor haar te verzoe« ken. Het gevolg kon niet twyfelagtig zyn; de toeflemming werd gegeeven, de gevangen geflaakt „en bet Huwlyk tusfcben de twee gelieven voltrokken , dewelke vervolgens in de als ervoimaaktite eensgezindheid met malkanderen geleevd ebben ", De Levensbefchryvingen der Nederland/cbe Konst-Scbilders en Konst- Schilderes fen enz, Door j. C. WEYERMAN , Konst-. Schilder. Vierde Deel, Te Dordrecht, by A. Blusfé en Zoon 1769. Bebalven een kort Voorbericht en den ‘Bladwyzer 567 ` bladzyden in quarto. ` : Et de uitgave van dit laetfte Deel konnen de Lief- hebbers, welken de drie. gen over de fcnilderwyze der zodanigen, die byzonderet overweging verdienen. De uitvoering hier van evenaert aen de (chryfwyze in de voorige Deelen gehouden , deg Lief hebberen te oyerbekend om er op ftaen te blyven „ of Ser ene byzondere procvé van mede te deelen, Liever be pâlen wy ons, om den Lezer nog uit dit Werk vnder’t oog te brengen, het hoofdzaeklyke van ’t geen ons de Autheur meld, wegens de Schilder- Akademie in *s Hage, by gelegen» beid der Levensbe(chryvinge van Mattbeus Terwesten , een beroemd Lid en Beftierder van dezelve, dien de Autheur, (om dit in t voorbygaen nog aen te tekenen ,) dus loflyk afmaelt. ,, Hy was zo vaardig als een Luca Jordano of een Pellegrino; zo fchoon van omtrek als een Hannibal Carats; zo zuiver van handeling als een Adriaan pan der Werf, alhoewel min net, en meer natuurlyk; zo manlyk in zyn Mans afbeelding als Pieter Paulus Rubens; zo bevallig in zyn Vrouwenbeelden als Anthony van Dyk; zo lieflyk. in zyne Kindertjes als Francesco Albano; en zo grootsch in Za ne ordonnantien als een Paulo Veronefe”, Van dezen Schils der fprekende, geeft hy tevens het volgende verflag van °t - Haegfche Schilderfchool, ME en De Hoogefchool der Schilderkonst in 's Gravenhage, wierd opgericht, in den jaare 1656 ; of liever geloutert van de Kladfchilders, Boekbinders, Stoelmaakers, en dierge- ]yke mindere beroepen (*). | an Dit Konstgenootfchap van de Schilderkonst bezit on ^ l efe (*) „ Die van de Hoogefchool der Schilderkonst in ie Hage een Uitvoerige Befchryving begeert, leeze J. v, Gools tweede Deel. U. Ge N KONST - SCHILDERS. $23 derfcheide fchoone Vertrekken , alle wélke gefchikt Zyn tot bun byzonder gebruik. De grootíte Zaal word gebruikt tot de Verkoping van Schilderyen „*t zy dat de konsttafereelen komen uit Sterf huizen , of by andere gelegendheden aldaar ten dien einde worden gebragt, uit welke Verkopingen het voorgemeld Konstgenootfchap zyne voordeelen komt te oogften, Die Zaal is waardig het bezoek der Konstkenners, als zynde rykelyk geftoffeert en opgeciert met konsttafe- reelen van veele uitmuntende Konstfehilders , wier konst niet alleenlyk de Nederlandfche Kabinetten heeft verheer. lykt, maar zelfs de Duitíche Hoven , en de Italiaanfche Konstvertrekken, door Sint Lukas geest-kleinooden. wn Het platfond van die Zaal vervat een rond in het mid- den, benevens vier hoekftukken , allen konftiglyk befchil- dert. Een hoekftuk is gefchildert by Tbeodoor van der Schuur ; en verbeeld de ‘drie Hoofdkoleuren. Een tweede is be- ‚maalt by Daniel Mytens „en verbeeld de Waarheid , dewelke op den rug des Tyds aantekent de Gefchigten , dewelke door de Faam , rustende op de Wolken boven de Waarheid, door eenige kupidoos en muziek konstwerktuigen verzelt, wore den uitgebszuint door de gantfche Weereld. Het derde hoekítuk is gefchildert by Augustyn Terwesten , waarop die groote Konítenanr de: Doorzigtkunde, benevens de Bouwe konst heeft afgebeeld, En het vierde {tuk is geordonneerd en gepenfeeld by Robert du Valy, waar op de Starrekunde en de Meetkunde izyn verbeeld. Het middenrond is befchil- dert by Willem Doudyns , en verbeeld de 's Gravenhaagfche Stede d, aan dewelke de Schilderkonst, de Douwkun- de, de Glasíchilderkonst en de Graveerkonst, hulde en manfchap komen aanbieden. Doch te zelver tyd heeft die brave Konstíchilder 'er de Godes- Pallas by geordonneert , met de Konstliefde:gefterkt, welk paar de fmeerige Klad- Schilders ; voorzien met Ladders en Verfpotten; de muffe Boekbinders, verzelt door Pars en Schroeven; benevens de onwaardige Stoeldraaijers en hunne Gereedfchappen nee ' derbonst uit -den Hemel der Konften en Weten(chappen. Het Schoarfteenftak is gefchildert door Mattbeus Terwesten y ga verbeeld de Jeugd by Merkuur opgeleid tot de School van de Schilderkonst, welke veilig gezeten onder de Be- Schutting van de 's Graavenhaagíche Overheid, de Jeugd ` blymoediglyk ontfangt, en tot aanmoediging de Beloonin- gen aantoont, onderwyl dat de Faam-Godes, zittende in het verfchiet op de wolken , bereid is om den Lof der Vere dengen op te bazuinen, ` X4 e» Het 824 Je C. WEYERMAN wf e eer: XONST + SCHILDERS. 35 Overheid van 'sGravenhage. De Konstícliflders , ten getalle van Achtsen-Veertig , hebbende aan het hoofd hunner Bes ` ing den Heere Diderik. van der Lis, beroemd Konst- fchilder , en toen ter tyd regeerend Schepen ; geleeken niet qualyk ns:de vergaderde misi Edelen, welke opdtyd& éen Verzoekfchrift aanboden, Margareta van Parma, Doch het flaagde de Schilders. r dan die Edelen „dewyl de eerstgenoemde:een genadig Fiat: verkregen, by een afs zonderlyken nieuwen Gildebrief,, gedagtekent op den zeen en twinti, van de Wynmaand deszelven Jaars , in welke Gildebrief veele voorrechten en waordelen wierden vergunt aan die Maatíchappy, of Konstgemootíchap van de Schil» derkonst ". ——. De Autheur de voornaemíte pointen hier van bygebrsgt hebbende , vervolgt «jn yerder bericht aldus, », Het Beftier van dit Kómstgenootíchap beftgat in een Deken , drie Hoofdmannen „en éen Geheimfchryver , welke, voortkomen uit de Meesters Konstíchilders on Meesters Konftenaars. Die vyf Uc Aworden. by de Overheid werkoren; op voorgaande berigeming , tien dagen voor:den, Feestdag van Sint.Lukas , dn 3angefteld Dë der eener, dewelke twee Jaaren dien dienst van de Broeder. chap hebben waargenomen. NE, «s» Om Au Piáura's Konstgengotfrhap ter. by te. zetieti, word "er insgelyks toeg gegeven aan alle Konstlievenden. Langs „is die Broeder(thap gefiegen tot een retrap, dewyl veele. Konstbeminnaaras. E boorte, i n,Rykdommen, ea enfchappen,, niet alleenlyk uitonderfehe teden , naár ook zelfs uit andere Provin begeeven in dat luisterryk Konstgenootfc gerkonst. Ook bevinden zich: doorgaans eenige aanzierielyke Leden wit de Overh: hage, by de voorgemelde Beltierdgers ve gemeene Radeh van die Konst-Maatfchap ven heeft dit Broederfchap zyn- eigen. Ac Teur, om, des:noods zynde , deszelfs bel vweóiílaan: én. verrichten voor'de byzop Justitie in ons Gemeenebest. WW . - -'» Wie lust heeft een Lid te worden van die Broeders, fchap; tekend zyn Naam in een daar tpe verordent Boek „ benevens eem zekere Semme Gelds, ieder na zyn welge- vallen, als een DaodSchuld, te betalen by zyne Erfgena- men pa zyn.oyerlyden, pur en boven is ieder Intekenaar " 5 " Do a26 REIZEN: noch gehouden Jaarlyks te betalen: een zilvere Dukatom ; ten behoeve van die Maatfchappy. Die konftige Broeders plagten eenmaal in het Jaar te worden onthaalt op een kos- telyke Maaltyd, welke loflyke gewoonte zedert een geruis me tyd de verduisterde digade Gastvryheid. is gaan opzoe» ken. De Zonnetaning wek die Maaltyd ontftaat uit een tweeledige oorzaak. VoOméerst, dewyl het Gemeenebest der Schilderkonst zeer ra grenst aan de Previntie van Weste Phalen , in welke beide Luchtftreken een prompte Wanbe- taling wel-zo kourást is als.een (chielyke:voktoening van een Wisfel op zigt. En Zen tweede, deveyl de Schilders zeer onderhevig valle aan een zwak geheugen, door welk gebrek die Jaarlykfche’ Erkentenis van drie Guldens en za veel Stuivers veeltyds komt te ftuiten in haar vaart, Echter komt die lekkere Maaltyd noch by wylen aanzetten , gelaarst en gefpeort, om de drie à vier Jaren, aclitervalgens de zwangerheid: van des Broederfchaps yzere. Geldkist ; alg wanneer ale de Broeders worden LA iit a ondaa iin Fond gaande brieveri , 50 op ber i ge van Sint Lukas vieren, met herhaalde ivreugdateugen,. - "PEEL 2s! a hri oc ts I ur. quar. 