VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
aangezien dit (uk betrekking heeft tot-een gedeelte der gewyde Gefdhiedenisfen , wordt het voor ons van nog grooter afngelegenheid: Herhaálde reizen trok het ook de: dandagt van geleerde en fchrandere Mannen, Dan de ver- - fcheidéne oplosfingen , dáaromtrent ; tot hier toe; gegee- ven „ fchynen zo onvoldoende geweest te zyn, dat hee reeds eenigen tyd aangezien is als een dier onderwerpen „ welke wy nimmer zullen weeten „ uit gebrek aan gronde om onze redenkaveling op te vestigen. De Heer Е. В. ФЕ (*Y; niet afgefchrikt door den ongelukkige uitflag van ` den arbeid zyner voorgangeren , heeft op nieuw dit (uk ónder handen genomen, en іп °t brèede verhandeld. Heg hoofdzaaklyke zyner aanmerkingen overde eerfte bevolking van America deelen oy hier onzén Leezeren mede. | De Heer E. В. d'E. begint met aan te toonen , dat het; volgens den tegenwoordigen ftaae der aarde , zeer onges iooffyk is, dat Merfchen of Dieren-uit andere deelen der Wereld: naar America gegaan zyn, ёп tragt de onvoldoe= néndheid van verfcheide ftellingen , om dit opte losfen , піса pedagt, te bewyzen. Hier uit befluit-hy-, dat dit Wereld deel voor den Zondvloed moet geweest zyn, en hy agt het hoog маайсһуніуй, dat America тоеп gan de anders Werelddeelen väst geweest is door ftreeken Lands, die ira Eevolge van tyd door den Oceaan bedekt zyn. —- Оп fir gedeelte zyner verondérftellihg te ftaaven , brengt һу '® verhaal ‘by, ° geen‘PrATO ons gegeëven heeft van het Eia fand Adantides geraamd ‚еп ’t'welk“hy befchryft als eert wyduitgeftrekt Кук, улп. grootte als Efbie еп Klein Afle, Begende іп dèn Atlantifben Ocèaan, cen weinig ten wess ten van de Pilaaren van Hercules , dat van dit Eiland de overtogt paar de andere Eilanden kort was ,- еп °t gemaks gief om van-deezen op'het vaste Land „aan de overzyde bren ‚ te konien ; éi tot de Zee , met welke dat vaste Land mr 8.700 о, ' | SEN befchryving Baftwoordet, volgens het denkbeeld e P PNL ир... КО. van ч >@) Eu er cette Quisti ` Quang GP «димен Г Aneri "ай же pen Ze F'ufnhaats у $ ve in samo, Ки , "A VAN АМЕ®Ї@ёл, ` ту van den ОрћеПег deezer Proeve ; go nauwkeurig aan de: рквейед van America еп de Али Rilanden , dat hy- onmogelyk agt , dat iemand , die toen leefde , et zulk- eene beichryving van zou hebben kunnen geeven , of hy moest dezelve ontleenen uit.oorfpron; ‘verhaalen , op- fteld wor dat de gemeenfchap met America was afgefnee= ES Overeenkomftig hier mede vêronderftelt Һу , dat de Сейнеп der Egyphijche Priesteren , van welken Pat vermeldt dat зоо dit berfgt-ohtving , egte уегһаа- Teo behelsden: van "jr" geen foor ‘den Zonge was voors Ek verhaalen , die in-dat algemeen- verlies overge= > еп in de oorfpronglyke taale , lang na SOLONS tyd, вор in weezen waren. Uit dit alles beflúit de Schryver , dat, ‘voor den Water- vloed, door moses vermeld , (ор welken hy denkt det deeze plaats toepasfelyk is,) de overgang naar America, door middel van deeze lange ftreek Lands , die byna de twee waste Landen aan cen hegtte, gemaklyk en gereed viel. =- Dur benevens agt hy het zeer waarfchynlyk , uit de weint, p omdekkingen э tot nog toe gedaan op de Landen ‚ tusa Afa еп Zuid- America gelegen, ‘er eertyds eene was aan die туйе , fchoon deeze mede door den Zondvloed is weggenomen. Betreffende hee van gevoelen, dat ?ег voorheert ntfcbatka en Korea naar Noorda En dat, langs deeze onderfcheia Volkplantingen gemaklyk in die m-kunnen Котеп. ’t Is waar, меп te geeven van de verfpreis hts over den aardbodem. — het fchynt hem toe veel redelyt п, dat zy, evén gelyk de Plans Landen behooren waar zy ges nderftelling , die, zyns inziens) verhaal ‚ ’ geen Moses van де waarlyk', шеп moet bekennen ne т ftelzel, zeer bezwaarlyk, zo Wer volftrekt onmogejyk , is, reden te geeven voor die ver: Gheidegheid van Dieren, wolke in alle gedeelten van den gevonden worden , waas onder veelen, gehen ` Р в. GISSING OVER DE BEVOLKING pen naar de byzondere lugtftreek onder welke zy 1еетеп у niet in ftaat zyn еспе groote verandering uit te ftaan : om niet te fpreeken van anderen , wier beweeging en voort- ` "Va zonder tusfchen- merklyken weg kun- it onze Schryver den it (*). En overeen- dat dezelve zich niet welken America, voor der gefteld hebbende „ der inboorlingen van - uit het een еп ander „ dat гупе ftelling begunftigt, te ontleenen. Met dit inzigt verzamelt hy de onvolledige berigten, welke, de Spaan/che Schryvers ons hebben laaten toekomen van de oorfprong- lyke inwoonders van Mexico en Peru: waar uit blykt dat EN Mezicaanen, die by de aankomst ken magtig en be- fchaafd Volk uitmaakten , aldaar weinige eeuwen gewoond, hadden, afkomftig zynde uit dat gedeclte van America, °С geen nu den naam van Nieuw-Mexico draagt, dat de oude inwoonders , die zy uit hunne bezitting dreeven, Cbicbimechas genaamd „ en geheel ruw еп onbefchaafd wa- теп. — Een dergelyk befcheid krygen wy van de Peru- viaanen , voor dat de familie van de Yncas daar kwam. MANGo-CAPAC ; de eerfte пса, vondt ze in een’, zeer ru- wen Daat gedompeld, zonder Godsdienst , zonder Regec= ring. Maar uit verfcheide overblyfzels van oude gebouwen en ftandbeelden , door een’ der Tacas in een nabuurig Land, tot het welke hy zyne heerfchappy шекеге, ont- dekt , befluit onze Schryver, dat de gedaante der zaaken , onder dit Volk , in vroegeren tyde ‚ geheel anders moet. geweest zyn; dewyl de overblyfzels blyk gaven van eee ne vry groote vordering in de bouwkunst. Deeze ge- denkftukken der oudheid, verhaalt men , behoefden niet te zwigten voor de beroemde ruïnen van Palmyra, Tothet zelfde oogmerk brengt de ОрйеПег deezer Proeve het ver- haal by „’t geen GEMELLI CARRERI gegeeven heeft, wegens twee groote Pyramiden ten Noorden van Mexico , op wek er ~ 6% De Aanmerkingen van den Beer E. В. d'E. over dit (її, swaar van hy veel werks gemaakt heeft, zullen wy, mogelyk ‚bs nader gelegenheid, plaats. етеп» А © ; ы ^ " VAN AMERICA. Ah ker eene de beeldtenis der Zonne en op welker andere: de afbeelding der Maane te zien was: daarenboven wordt е vermeld, dat te zelfder plaatfe de overblyfzels ontdekt. ` waren van ееп zeer groote Stad , met eene menigte van kleine hoogten ter eere der afgoden opgeworpen. Uit de aanzienlykheid deezer gebouwen , en andere omftandighc= den, leidt onze Schryver af, dat zy het werk niet kunnen weezen van de Mezxicaanen, als mede dat wy , дету! het’ Volk, oomiddelyk voor hun dit Land bewoonende , onbe= Сї! was, mogen (ellen, dat ze geftigt waren door cen’ zee oud Volk , onder ’t welke de Kunften tot dien trap van’ volmaaktheid waren opgeklommen. б» Теп opzigte der Yncas van Peru, уап wier Godsdienst en Staatkunde onze Schryver een gunftig denkbeeld opgeeft, gst hy, dat zy afkomftig moeten geagt worden van de oorfpronglyke änwoonders des Lands, dat hunne Voorva- ders, door eenig woest Volk uit hunne bezittingen gedree- теп, zich agter het gebergte Andes verfchoolen , daar de i ə wegens welke de geheele Natie eertyds be= roemd was , bewaard , en vervolgens weder meester ge- worden zynde „‚ door hunne bekwaamheid de woeste Vol- ken befchaafd hebben. Doch fchoon hy veronderftelt dat zy in Peru kwamen uit Landfchappen , niet ver afgelegen , gist hy nogthans, dat zy, en het Volk, waar van ze еег- tyds een gedeelte uitmaakten , een Volkplanting waren, voor den Zondvloed gekomen uit die Landen, welke , vol- gens de boven vermelde onderftelling , eertyds Afis en A- merica , zo naby elkander bragten. Om dit denkbeeld re ftaaven toont hy uit de verhaalen van Reizigers,- die de Kusten van het Zuidland bezogt hebben , dat de inwoon- ders van zommige Landítrecken nu nog vry befchaafd wa- теп. deu weg.naar’t Zuiden kunnen gevonden „еп dus het Zuid- land bevolkt hebben : dat de inwoonders van °t zelve , na % verloop van tyd , door den Watervloed Afia van dat Land afgefcheiden zynde , voor een gedeelte hunne oude gewoonten behouden, en verfcheide nieuwe kunften uit- gevonden еп tot volkomenheid gebragt hebben. ‚In ’t algemeen merkt de Heer Е. В. d'E. aan, dat deeze uittogten uit zulke wyd van een gelegen Landen , dat deeze verfcheidene ftaatsverwisfelingen van het zelfde Volk. nu Gens van een’ ruwen іп een’ befchaafden „ dan weder van gen befchaafden in een’ woesten ftaat , een langer tydver- oop vorderen , dan de eeuwen na den Zondvloed kunnen opleveren. Hy is daarom van meening, datde Voorvaders der Americaanen , niet alleen voor den Zondvloed, zich var Нес overige gedeelte des meuschdom$ afzonderden ; maar dat deeze.afzondering tecftond па den dood van ABEL ee- йеп aanvang nam: die gruwzaame doodflag , merkt hy aan „ moest een onverzoenlyken baat tusfchen zyne naakomelin= gen en die van сліх te wege brengen, ’t geen natuurlyk aanleiding gaf tot de verwydering dier twee geflachten. Deeze gisfing wordt, zyns inziens, bekragtigd „ door de algemeene onkunde der Americaanen wegens `t gebruik vaa 720г. °t geen wy verzekerd zyn dat TUBAL-CAIN zeer wel Lende a еп gevolglyk lang voorheenen moet uitgevonden cweest zyn. ‚ Verder leidt hy een bewys af voor. deeze Volkplantingen voor den Zondvloed uit de langleevenheid der oude Aarts- vaderen, waar door de wereld veel {poediger moest bevolkt worden dan in deeze laatere tyden ‚ °t welk gelegenheid gaf om deeze verhuizingen van de eene naar de andere plaats algemeener en veelvuldiger te maaken ; daar het in den tegenwoordigen (аас der dingen verfcheide eeuwen zou aanloopen, еег een Volk zo zeer zou aangewonuen wee- zen , dat de Volkplantingen zich uitftrekten op eenen merklyken а апа „ veronderftellende dat zy te land reis- den, еп geen ander oogmerk hadden dan om eene gemak- Iyke verblyfplaats te vinden. Door het tydperk deezer groote fcheiding zo vroeg te ftellen , vindt onze Schryver tyds genoeg voor die Volkplantingen om zich in verfcheide gedeelten uit te breiden: еп. na zich eerst nedergezet te hebben op de grenzen van bet Land hunner afkomfte , ver- _ volgens ід getal toeneemende , verder en verder voort te gaan, tot zy eindelyk het vaste Land van America bereik- Ken. | | TWEE TWEE BRIEVEN VAN DEN BARON DE BieLFELD. $8 K eege . TWEE BRIEVEN VAN DEN BARON DE BIELFELDi Aan den Heere JORDAN., ’s Konings Gebeim-Raad te Ветіућ. deeze twee volgende Brieven van den bovengemelden Baron, uit Londen „деп 26 Maart en den a Apfil 1741. efchreeven „ wordt het voordeel dat de Beféhaafdheid , de шп еп Weetenfchappen , den Mensch toebrengen , beweerd, tegen de ftelling van hun „die woestheid en dom- heid, als de (aart der Natuure , roemen еп verheffen”. МҮМ HEERI By ons zyn de Hoogleetdats іп de Geneeskunde gewoon А òn, ter aanfpooringe hunner Leerlingen , deeze {preuk te gebruiken , dat GALENUS 0реѕ, [GALENUS maakt ryk], еп m de daad, zy mogen dit, met regt doen: naardemaal in Duitschland de Zoonen van HIPPOCRATES en GALENUS, dé éenigen zyn „ die ryklyk betaald worden. Een Protestantsch Godgeleerde heeft maar ееп zeer middelmaatig inkomen, еп geen oitzigt om het verder te brengen. Een Regtsge- leerde moet ‚ om aan de kost te geraaken , zich dagelyks ver- vloeken. De Wysgeer fterft van honger en gebrek; terwyl hy zyne medemeníchen onderwyst, ch de middels , om tet gelukzaligheid te geraaken , aan de hand бесі. In deezer voege is het niet met de zaak gelegen in Engeland. Het verftaudigfte en verlichtfte gedeelte des menschdoms wordt daar niet het minst bevorderd, elke bekwaamheid brengt "er haar loon mede. Een gemeen Kerklyke kan De- ken, Bisfchop en Aartsbisfchop worden ; een Regtsgeleerde tot Regter , Opperregter en Rykscancelier , opklimmen ; ten geoefend en bekwaam Wysgeer wordt tot де aanziene. ү Staatsampten verheven , en verkrygt hy die niet, of ke ’er niet na, hy kan, met fchryven , fchatten over- ‚ Van goeder hand ben ik verzekerd, dat de Heet WMETON dooreen enkel werk, Het Leven van CICERO, ееп umelyk gegoed Man geworden is. Dit ftrext zeer ter aanmoedeinge der Weetenfchappen; weshalven veele jons ре lieden zich daar op toeleggen. _De Wysgeerte in °t algemeen is de meest geliefdfte wee- tenfchap, onder de Engelfchen: hier ziet шей Wysgeerer van allerlei foort, omhelzers en aanhangers van alle ver- Kchillende Stelzels. De Newkroniaanen hebben den voors Dag: doch zy zyn verdraagzaam. deeze groote menigte van Philofoophen „hebik ег з 854. . TWEE BRIEVEN eenigen aangetroffen , die eenen byzonderen aanhang fchy- nen uit te maaken, en "er opgefteld zyn om anders te den- ken dan de rest des Menschdoms ; zy beftryden , onop= houdelyk , de gemeenst aangenomene denkbeelden , en de heerfchende gevoelens. Een hunner {prak my, onlangs, іп het Koffyhuis van Slaubters „ op deeze wyze , aan. Mys Heer ‚ik zal u, zo zeker en duidelyk, als twee maal twee vier maakt, bewyzen ,„ dat een woest еп wild Volk oneindig gelukkia ger еп veel booger te agten is,dan eene befcbaafde Natie; dat e Kunften, Weetenfebappen en den Koopbandel niets anders ge- daan bebben, en tot dus lang niets anders doen, dan de flerve- lingen ongelukkig maaken, als mede dat de fiout der Natuure de eenige is die een mensch voegt , bier voor kan ik een overvloed van voldingende redenen bybrengen. Hierop bragt'hy een vloed van drogredenen voort , getchikt om my eenige honderd mylen van de waarheid af te voeren, — Langen tyd hoor- de ik hem, met het uiterfte geduld , maar dit begon my , eindelyk , te ontbreeken ‚ en ik gaf hem ten antwoord. s Mvn Heer, ik zal u „zo vast en klaar als tweemaal twee vier maakt, betoogen , dat de derdendaagfche Koorts beter is dan de gezondheid, als ge °t my wilt vergunnen om uwe bewyzen te gebruiken „еп die аап tevoeren, gelyk ру ge- daan hebt”. Hy ftondt verfteld ,fronfte zyne breede wenk- brauwen, еп vroeg, of ik dan zo veel ор тупе redenkaveling avist te zeggen „of dezelae ту zo gebrekkig en onvoldoende voor- kwam? Op het oogenblik dat ik gereed was hem te ante woorden „ kwam ’er een marskraamer binnen treeden, en boodt zyne koopwaaren aan , en de Philofooph kogt cenige fnuistery , waar іп hy zeer groot behaagen vondt. Wanneer de eerfte vervoeringen zyner vergenoeginge bedaard wae теп, vervolgde ik, op deeze wyze myn begonnen gefprek. an Om de vreemde ftelling , door u geopperd , те bewee= ren, hebt gy, myn Heer, u toegegeeven іп wilde befpie= gelingen ‚ afgetrokkene redenkavelingen , en die onders chraagd , door byzondere voorbeelden , die, ten opzigte , van de zaak in ’t algemeen ‚ niets bewyzen, еп ook met geen de minfte nauwkeurigheid op het onderwerp pasfen $ maar gy wilt nimmer de Natuur raadpleegen , еп, om zo te fpreeken , den mensch ontleeden, om zyne Ziel, zyne ei- genfchappen en eigenaartige neigingen, na te gaan en te onderzoeken. Wy hebben eene hoedanigheid onaffcheidee lyk van ons weezen, eene foort уап drift, die wy inge- ‚ {сһаареп kunnen noemen, en beftaat іл een afkeer van de eenzelvigbeid, en eene neiging tot de verandering. ° 15 cer | men sche VAN DEN BARON DE BIELFELD. 85 benschtyke nâtuure eigen, 't behoort tot ons weezen , dat wy verdriet vinden in het aanhoudend gezigt van dezelfde. voorwerpen „in het genot der zelfde zaaken, en in de her- haaling van gelykfoörtige verrigtingen , wanneer ze niet volftrekt modig zyn ot opze behoudenisfe , als eeten , drinken, гареп, enz. Ja іп veele deezer behoeften is de eenzelvigheid nog onverdraaglyk ; deeze plaagt den mensch bykaas т alles. Hoe grooter maate van vernuft hy van het OpperstWeezen ontvangen hebbe „hoe meer hy zich bloot- Фо vindt аап verdriet , en verdriet is ееп knaagende wom, die niet aflaat van dieper en dieper іп te vreeten , dir doet den mensch kwynen, en berooft hem, ten min- fen, van *t vermaak en genoegen des leevens. » De ondervinding van alle eeuwen, en ook de dage- Iykíche ervaarenis bevestigt % geen een Philofophisch one derzoek ons aanwyst. Verbeeld u een Paradys ‚ zo vere maaklyk als uwe verbeeldingskragt het kan begrypen , plaats daar onze сете Ouders, in hunnen oorfpronglyken аас, en zie of zy het daar kunnen houden. Men heeft niet zona der reden aangemerkt, dat ’er geen altoosduurende Lief- de is, de fchooníte Vrouw verliest haare aantrckkelykhee den in onze oogen, zo ras wy haar dagelyks den, ent пос haarer bekoorlykheden by aanhouden eid hebben. De- zelfde fpyzen worden met den tyd fmaakloos, en wy zou- den wel dra walgen van al den dag patryzen te eeten. Laat ееп mensch , geduurig dezelfde Opera, het zelfde Concert booren , laat hy, aan dag, het zelfde Treur- of Blyfpel zien, het zal hem, hoe fchoon en heerlyk ze ook mogen weezen , doodlyk verdrieten, Even zo is het gelegen met. de vermaaken van den Geest. Het land-en buiten-leeven , anderzints zo vol uitnoodigende aanvalligheden , wil afge- wisfeld worden door Letteroefeningen „door het (pel, door gezelfchap en een tusfchenbeiden komend verblyf in de (tad. aglyk zyn, zonder de veran den gloenden Zomer, hoe be- ~ Herfst , den Winter еп de te agtereenvolging der $айое- а Schepper , die , onder den £, regentyden aan de Inwoon- le hitte der Lugtltreeken af te wistelen. - » Кое1гїппїде Zedekundigen, en vuurigé Dichters , heb- ben het herders leeven als het aangenaamfte еп begeerlykfte keven afgemaald еп opgevyfeld. Doch de Dichters zya 3 - bee 4 OEWEE BRIEVEN bekwaam om ons in alles te bedriegen , en altoos het {poos byster wanneer zy „door APOLLo aangeblaazen, philofoo- phisch willen {preeken. Dit herderlyk leeven , "(geen in der waarheid den ftaat der Natuure ’e naaste komt; is de zielloosfte, de ongelukkigfte leevenswyze, die men zich kan verbeelden : het toppunt van verdriet voor een denkend weezen. Men moet wel zeer gefteld weezen op eeten en drinken , het voldoen van de noodzaaklyke behoeften, ае. voortteeling van ons gelyken, еп de vadzige luiheid еп de onkunde, om °t weezenlyk geluk in een ledig gaand leeven te zoeken, hoedanig °t zelve zou weezen , indien de Kun- ften, де Weetenfchappen en de behoeften ons niet te Һи1- pe kwamen om die doodlyke eenvormigheid te verdryven. ә. Volgens uwe ftelling, шуп Heer, zyn de Wilden de elukkigfte ftervelingen › ED, by wettigen gevolge, zyn zę hoe onbefchaafder hoe gelukkiger. Maar welk flag van weezens maaken die Wilden uit? welk eene rol fpeelen zy op deeze wereld? Ik zal ’t u met een kort woord zeggen, Zy zyn een foort van werktuigen, die gebooren worden, groeijen ‚ vermenigvuldigeu ‚ eeten , drinken , Паареп en erven, zonder eenig weezenlyk vermaak in de wereld ge- nooten te hebben, zonder hoop, zonder agting , zonder het ftreelend denkbeeld van eenigen, roem naa hunnen dood, Wonderbaare gelukzaligheid ! » Neen, туп Heer, zy die de behoeftigheden der mene fchen vermenigvuldigden , zyn grooter Philofoophen geweest dan gy u verbeeldt, zy hebben den mensch en de mensch- lyke natuur beter gekend дап gy denkt. Een mensch, eene maatífchappy,een volk is niet gelukkig dan naar maate van de veelvuldigheid en verfcheidenheid zyner behoeften , en de landen die des het meeste benoodigd zyn, cn te gelyk de meeste middelen bezitten om daar aan te voldoen, moeten zeker voor de gelukkigfje gehouden worden. Ziet daar, іп э korte, hoe veel het invoeren der Киойеп en Weeten- ® {сһаррер te wege gebragt heeft om het verdriet te verban- пеп, en hoe veele weezenlyke voordeelen „ daar uit zyn voortgefprooten. ' an De denkbeelden van сор en Godsdienst, en van de natuur zyn veel verbeterd en opgehelderd, naa dat wy de fchryf-en drukkunst bezeten hebben, De mensch heeft over. die aangelegene onderwerpen , еп alle andere verfchynzels, die hem omringen „niet flegts гупе eigene waarneemingen , en weinig beduidende ervaarenis. Door de boeken over allerlei Rofen , vindt hy zich versykt. met de denkbeelden И | van VAN DEN BARON -DE BIELFELD. 9 van de zodanigen die voor hem geleefd hebben; wy heb- ben tegenswoordig in eene Boekery, niet alleen den geest van een enkelen geleerden, van eene eeuw, maar de uit- werkzels des verftands van alle geleerden van alle eeuwen , als in ееп kort begrip gebragt. Deeze opeenvolging van denkbeelden is tot ons gekomen „еп wy kunnen beginnen , waar anderen het gelaaten hebben. s Wyders vermeerdert ieder kundigheid , elke bekwaam- heid, die wy verkrygen, ons vermaak , еп, by gevolge, ogs geluk, Ieder voorwerp °t geen wy іп de wereld zien еп recht kennen „ fchenkt ons een onvergelyvklyk veel grooter vegenoeging dan aan eenen onkundigen. Een Schilder Pakt duizendmaal meer genoegen іп het befchouwen van ten tuk van RAPHAEL Of RUBBENS, dan iemand die geen denkbeeld van de fchilderkunst heeft: de verrukkende tooe pen der Muzyk doen kenners veel fterker aan дап onkundi- gen. En dus is het gelegen met alle Kunften en Weeten- ichappen, men moet ze kennen, om ‘er over te oordeelen. De wame fchoonheid bemerkt een onkundige, een Wilde niet. Hy beeft derhalven zo veel minder vermaaken , en is „ naar evenredigheid , zo veel minder gelukkig. Еп naarde- maal de kunften en weetenfchappen’ veel in getal zyn, èn nog dagelyks vermenigvuldigen ‚ 20 wordt oòk het vermaak , en het genoegen van een befchaafd volk , іп °t oneindige vermeerderd. De behoeften doen Kunften еп Weeten- íchappen gebooren worden, de ‘Kunften en Weecten(chap- pes veroorzaaken , op haare beurt , behoeften , die geduu- rige werking en wederwerking houdt de wereld gaande , en` ftrekt ten oorfpronge van het geluk des menschdoms. „ Ik weet wel dat alle zaaken, op deeze wereld, haare fchoone en leelyke жуде hebben; *t is my niet onbekend , бах er ten allen tyde Philofoophen geweest zyn , of ten minten mannen , die zich dien eernaam aanmaatigden , die de ongemakken, aan de Kunften еп Weetenfchappen ge- begt, boven maate vergroot „еп , ten koste van het gezond verad, gezogt hebben de bekwaamheid van hun vernu te vertonnen , door veel fchynende drogredenen aanneemlyk te maaken met alle de bevalligheden eener inneemende fchryfwyze, Doch indien gy U verledigt, myn Heer, om hunne fchriften ; in den grond, te onderzoeken, gy zult bevinden dat de rede op elke bladzyde ftruikelt, еп naa het. leezen befluiten „ dat het invoeren van Kunften en Weeten- fchappen, in eene Maatfchappye з zeer groote en теегеп- 4 Ay Pal 28. TWEE BRIEVEN - lyke voordeelen toebrengt „еп maar zeer geringe ongemak- ken veroorzaakt”. Op het aanhooren deezer redenkaveling fchudde тут Philofooph het hoofd, en betuigde na zyn kamer te zullen gaan om aanmerkingen op het voorgeftelde te maaken, еп at hy ’s anderen daags ter zelfder plaatfe weder zou ko- men, gewapend met duizend bewyzen van het tegendeel der ftellinge door my beweerd, Hy vertrok met de daad „ maar verfcheen den volgenden dag niet weder. De zugt tot nieuwigheid, waarde Vriend , en om zeld- zaam te weezen , om anders, en ‚zo men waant , veel dieper te denken dan andere menfchen , doet, ongetwyfeld, der- gelyke wonderlyke (tellingen gebooren worden. Indien ik een Wetgeever ware, ik zou ‘er my tegen aankanten. Laat ` een Philofooph , over onverfchillige onderwerpen, op de vreemdfte en ongcehoordfte wyze denken, geen nood, het kwaad is van geen gevolg. Maar wanneer iemand eene ftel- ling beweert , ftrydig met het geluk van den Staat, еп van het menschdom in ’t algemeen , cene ftelling die aangeno- men wordende niet weinig nadecls zou baaren , moet hem het zwygen voor altoos worden opgelegd. Ik heb „паа U allen heil gewenscht te hebben, de eer “с. TWEEDE BRIEF. Zeer waarde Vriend, De bewuste Philofooph is weder voor den dag gekomen , en heeft my een bezoek op mynekamer gegeeven , om over het voorverhandelde onderwerp breeder te fprecken en ons gefchil te vereffenen. Ik agt my gehouden, myn Vriend, u te berigten hoe het met die zaak afgeloopen is. Hy beweerde, met kragt, en zo welfpreekend, als hem mogelyk was „ dat de grond van de geheele redeneering , die ik in het Koffyhuis met hem hieldt, fteunde op het aan- neemen van °t geen nog beweezen moest worden; dat de Schepper den mensch fcheen gefchaapen te hebben voor den Staat der Natuure „en niet om in eene Maatfchappye te leeven; dat hy nimmer dien wederzin tegen de eenzelvige heid „en die neiging tot verandering , zou opgevat hebben, ndien hy dien eerften en natuurlyken ftaat niet verlaaten hadt om zich te begeeven tot eene gedwongene leevens- wyze, die den wederzin tot een natuurlyk gevolg heeft ; dat onze geheele wyze van denken, en alle onze driften ‚ ' uite VAN DEN BARON DE BIELFRLD. s4 uitwerkzels zyn onzer Opvoedinge , en daar van alleen af- hangen ; als mede dat, indien de Maatfchappy, in welke wy met andere menfchen leeven , ons eenige geringe voor- deelen verfchaft , de (ааг der zuivere Nature ons andere en weezenlyke voordeelen , zou hebben opgeleverd, voor- deelen die ons meer dan fchadeloos zouden ftellen wegens het gemis der geenen, die de Zamenleeving verzorgt , als , by voorbeeld , gezöndheid, fterkte des lichaams enz. Ik erken, myn Heer, dat ik voor een oogenblik verbysterd was door den glimp zyner drogredenen; maar eenigen tyd mybedagt hebbende ‚ ftond ik hem te woord , еп dit vol- gende is de korte inhoud van ’t geen ik dagt ter wederleg- gnge van zyne ftelling , te moeten zeggen. ээ Ik hield het, in geenen deele, voor beweezen „ dat onze opvoeding ons een wanfmaak tegen de eenzelvigheid deedt opvatten ‚ en {maak krygen іп verfcheidenheid van voorwerpen „ en dat dus daar aan die verdrietlykheid moest worden toegefchreeven 5 dit bewys is °t aanneemen van ° п nog beweezen moest worden. Ву ’t opmerkend be- chouwen van de gefteltenis onzer ziele ontdekte ik , dat wy met eenen natuurlyken en onwederftandlyken trek om wyzer te worden ter wereld komen „еп alzins poogen onze ontdekkingen verder voort te zetten. Dit verlangen nu zou onvoldaan moeten blyven , indien geene nieuwe en vere fchillende voorwerpen zich onophoudelyk aan onzen geest en zinnen opdeeden. De wilde man , die in den zuiveren Raat der natuure leeft, wordt even zo wel van de verdriet- lykhéid aangevallen als de herder , de landman , de ftede- Вов, en die zich fteeds aan ’t hof onthoudt. Het wilde mensch , °t geen men eenige jaaren geleden in het bosch van Hamelen vondt, temde en leerde fpreeken , zou in zyn hol еп in °t woud zo wel verdrietlykheden gevonden heba ben als hy die nu ontmoette іп de burgerlyke zamenleeving… Alle mogelyke opvoedingen , van den Prins af tot den Os- fendryver тое, zouden, het zelfde uitwerkzel voortbrengen en het verdriet even zeer aan elken ftaat verbonden wee zen, wanneer de verfcheidenheid en nieuwigheid der voor- werpen geene afwending maakten, s Daarenboven is het niet mogelyk om zich een’ vol- ftrekten natuurftaat te verbeelden , een ftaat waar іп de mensch volkomen alleen en op zich zelven ftaat. Eene al- lerpatuurlykfte aandrang zou hem terftond aandryven om gezelfchap te zoeken, hy zou kinders teelen , en die kin- 8 | 5 ers. - r ^ go ТҮКЕ BRIEVEN ders zotiden rondsom hem kruipen , hy zou ze opvoeden 4 ten minften op de wyze der beesten. Ziet daar terftond een gezin, ° geen zich begint op te rigten , den aanvang eener Maatfchappye , en als men, hoe de zaak befchouwd worde, toch іп eene Maat{chappye moet leeven , is de vol- maaktte ongetwyfeld de beste. De oprigting zelve van de Burgerlyke Maatíchappy , die ontftaan is uit eene opeen- volging en natuurlyken zamenhang der zaaken , bewyst , myns inziens, genoegzaam ‚ dat de mensch door den Schep- per daar toe gefchikt was, en datde Burgerlyke Maatfchap= py noodzaaklyk is in de beste Wereld. an Ten anderen dunkt het my geheel van de waarheid vere vreemd, te ftellen dat de mensch, in den ftaat дег Natuue те, meerder lichaamskragten zou verkreegen hebben dan in de Maatfchappye. De Ondervinding , geloof ik, bewyst het tegendeel onwederfpreeklyk. Alle Wilden , die men ontdekt beeft, en nog zomtyds ontdekt, alle de minst be- fchaafde Americaanen , alle onze herders, bewoonders van bosfchen en velden , zyn die zo veel fterker дап, by voor- beeld, de oude Romeinen, dan onze foldaaten in den kryg groot geworden ‚dan onze kruiers , timmer- en handwerks- ieden ? Нег tegenovergeftelde is zeker waarheid. De gefteltenis daar benevens van onze beenderen en {pieren wyst zelve uit, dat wy juist niet gefchikt zyn om veel groo ter fterkte te verkrygen. —— Еп eens gefteld zynde dar wy het in dit ftuk wat verder bragten , zou zulks ons in ееп? ftaat van grooter veiligheid brengen, en ons bekwaam maa- ken om de behoeften, de gemakken еп geryflykheden des leevens te verzorgen? Zouden wy zo fterk worden als de Olyphanten, de Tygers еп de Leeuwen , die ons zouden omringen , of als de wilde Paarden „ de Stieren en andere vreeslyke Dieren, die dan by ons zouden weezen ‚ en die wy nu weeten te temmen ? Ное veel gronds zouden wy piet moeten inruimen aan bloedgierige en wilde Beesten , indien de Menfchen in geene Мааксһарру leefden, indien 2y zonder Kunften еп Weetenfchappen waren? - on Wat voordeel zouden уу er van trekken, als wy door de kragt onzer armen een tak van een’ boom konden af- Scheuren, of dien met wortel еп al uit den grond rukken ? Wy bereiken °t zelfde einde, door behulp van een kunftig werktuig, zonder geweld. Zouden wy, in den ftaat der Natuure , een Leeuw, die °t op ons leeven gemunt hadt, өр de vlugt hebben kunnen jaagen ? of een’ Vogel. die de 1 | ugt VAN DEN BARON DE BELFELD. ‚ vestigdfle en de meest befchaafdfte Maatfchappy den voors ` Tang niette geeven. Welke nuttigheden , welke vermaar ken, welke bekoorlykheden hebben de Kunften en Weer. teafchappen niet verfpreid over °t menschlyk even? "e Meufchen nasunslyke woestheid is getemd „ дуне zeden | $8 TWEE BRIEVEN zyn verzagt, еп, door meer gebruik te maaken van de vere mogens zyner ziele dan van die des lichaams , verheft hy zich meer en meer boven de beesten „ош naar zynen Schep= te zweemen. · | a Met één woord , neem den arbeidzaamen mensch , den mensch befchaafd door Kunften en Weetenfchappen „ van deezen aardbodem weg , gy zult terftond ontdekken „. dat de Natuur een woest, wild en onbevallig gelaat аап" neemt, dor en onvrugtbaar wordt ; ten duidelyken blyke gy, dat de befchaafde de geoefende mensch tot het plan der féheppinge en de huishoudinge der Voorzienigheid be- hoort. Alle geheel onbebouwd gelaatene landen , alle lan- den waar zulks niet wel behartigd wordt „ ftrekken tot Spreekende bewyzen van deeze waarheid. з» Daarenboven is het klaar , dat de voortplanting des menschlyken geflachts er veel’ by zou lyden, indien de menfchen alleen en op zich zelven leefden: of als , van den anderen kant, де menfchen, іп den (ааг der Natuure hun- ne dagen flytende, veele kinders teelden, zouden die kin- ders de behulpzaame hand hunner Ouderen behoeven „ dit zou-grooté huisgezinnen vormen ‚ en deeze huisgezinnen zouden zich wel draa уегеепісеп; en zou het dan niet zelf door de aantreklykheid der liefde ‘zyn , dat de Maatfchap- en hervoort kwamen. Eene Maatfchappy nu zonder екеп. zonder Orde , zonder Кипїеп en Weetenfchap- ‚ zou flimmer weezen dan een hoop wolven of andere _ verfcheurende dieren: want wie den mensch kent zal toe»: Stemmen dat hy, in den Daat der Natuure , zeer boosaartig en woest 15, eene boosaartigheid en woestheid , die hem zou vervoeren tot fchriklyke uiterften, wanneer hyindien - Daat verbleeve. °t Zyn de Kunften en Weetenfchappen Jr îs de ommegang, waar door de mensch befchaafd en tot de zamenleeving gefchikt wordt. De mensch komt niet ter wereld gelyk de beesten, terftond vlug en vaardig , en , by de eerfte intreede , in Daat om т noodig onderhoud te zoe- ken en te gebruiken ; maar , gelyk het teder gevogelte, zonder gebruik van’ handen of voeten te kunnen maaken, „door de Natuur als aanbevolen aan de zorge der geenen,. die hem voortbragten. Deeze zorge boezemt hun erken- tenis , verknogtheid en liefde іп. Zie daar terftond het beginzel van alle Maatfchappyen. Waarom , myn Heer, zoekt gy zo zeer te verheffen een (ааг, die niet mogelyk , die hiet natuurlyk is, fchoon gy "er dien naam aan geeft? Erken veel eer , ‘dat "e menfchen Natuurftaat is іп VE 27 date VAN DEN BARON ВЕ BIELFELD. gg, Маз у te leeven, en dat де Maatfchappy Orde , Wet-; ten, К п еп Weetenfchappen vordert. | Wyders „ en dit is myn derde bewys , hoe aandagtiger- men den mensch befchouwe, hoe duidelyker men ontwaar worde dat hy voornaamlyk gefchikt is om zyne ziel te vol- - maaken. Hy heeft vermogens en bekwaamheden boven die der beesten uitfleekende , en die vermogens, die be- kwaamheden , zyn hem niet vergeefsch , maar tot een zeker einde gefchonken. Het zou belachlyk weezen , tgeenone ` ze ooren dagelyks hooren , еп onze oogen dagelyks zien, te bochenen „ of zich in allerlei bogten te wringen om gis- fragen en gedrongene drangredenen te verzinnen , ter be- weeringe van het tegendeel, Die aankweeking nu der ziels- bekwaamheden kan die met vrugt gefchieden buiten de 2а- menleeving? Agtervolg, myn Heer „ dit myn denkbeeld door uwe eigene aanmerkingen ; "zou te lang vallen het uitte breiden. Mogelyk dient myn byweezen, op ditoo= ` enblik, om uw verftand te verlichten en u te verbeteren. De is het allerklemmendst bewys voor myne еі, >: э» Is het, verder, het (tuk enkel met een Philofophisch befchouwd zynde „ wel beweezen „ dat wet gew e zyn voor een ander leeven , voor een veel duurzag- тегеп volmaakter ftaat , om een veel grooter rol te Їрее- len, dan die wy op deeze wereld uitvoeren. Ik weetniet dat eenig Philofeoph van naam reukloos genoeg geweest is om dit {tuk volftrekt te ontkennen. °t Licht der rede is met in Daat om ons ten deezen opzigte de шіре zekerheid te verfchaffen. Verre de meeste waarfchynlykheden doen my denken dat onze ziel niet ophoudt уап beftaan, wanneer ze van het lichaam fcheidt. Wie zal derhalven (ellen, dat het aankweeken van de zielsvermogens іп deeze wereld „ het vermeerderen van haare vatbaarheden еп kundigheden , ons niet volmaakter en gefchikter doet zyn tot de volgen- de? Zou dit alles kunnen gefchieden „ in gevalle wy ons willens еп weeteos aan een beestagtig leeven overgaven y op kaden еп voctgn kroopen. — Deeze laatfte reden- kaveling, myn Heer, is flegts eene gisfing „ ik geef ze niet hooger op; doch de voorgaande fchynen my volftrekt be- toogende,” De Philofooph begon hier op te glimplachen, en gaf my niets anders теп. antwoord. ik twyfel zeer of ik hem heb overgehaald: want men brengt een Philofooph zo fchielyk niet van zyn eens omhelsd ftelzel af. Hy verzogt met my. Роль te drinken, een keurlyke drank, waar in de voort. ` reng- o . HÉT SPE brengzeis ván alie de vier werelddeelen Котеп; Hy dronk 3 nam zyn affcheid, en vertrok. Ik heb hem nog niet weder zien. | ` Geloof my ; myn Waarde Vriend ; geen dier praaters , ‚ dier denkbeeldige menfchen , zou acht dagen willen leeven in dien ftaat der zuivere Natuure , waarin zy het toppunt van volmaaktheid Dellen, , Zy brengen hunne dagen door от den kring hunner kerinisfe uit te breiden , en zich irr alles te oefenen; zy zoeken roem door iret uitventen varr wonderfpreuken еп ongehoorde ftellingen in de zamenlce- ving, en zelf in ’t gemeenebest der Letteren , ° welk zy veragten. Wat my betreft , ik gevoel ееп afkeer van lic- деп, die den mensch in een ftaat willen brengen „ waar iri zy hem alles ontneemen ; ja de hoop van gelukkig te Кап< nen worden ontzeggen. | Ik zal zeer gelukkig zyn; geachte Vriend, wanneer het юг ons weder by elkander brengt; ор dat ik met u myne dagen mag flyten: want niemand bemint u meer dan ik 3 niemand is opregter de uwe dan hy die zich tekent , &c: НЕТ SPE Ls Fr Man „die kingen tyd op reis geweest, eti de wereld omgezworven hadt ‚kwam - ten laatften ‚ weder in zyn vaderland by, zyne vrienden. Deeze verfcheenen , gelyk die gemeenlyk toegaat, in groote menigte om hem te zien, ep wegens zyne behoudene thuiskomst, geluk te wenfchen. Welk een vermaak, zeiden zy, welk een genoegen is bet voor ons и bebouden bier weder te ziens zekerlyk brengt ру ons veet nieuws mede; kom vertel ons °t een en ander van uwe ontmoe- singen. — - Eene menigte van verhaalen volgde ter vol- doening van dit verzoek, en onder andere {prak hy hun ir deezer voege aan. „„ Myne Heeren! weet gy hoe ver ons land van dat der Hurons in Noord - America afligt? ° Zal omtrent twaalf honderd mylen weezen: hier zag ik een zeer zonderling flag van menfchen. Zy blyven menigmaal tot laat in den nagt rondsom eene tafel zitten; dezelve is niet gedekt, ook verfchynt er niets op om aan de tanden werk te geeven. Schoon de donder over hunne hoofden folt, of twee legers, op eenen kleinen afltand , vegten , ja Schoon: de hemel op hun dreigt neder te ftorten; zy blyven onwrikbaar ap:hunne plaats, en worden ; door dat alles; бо, niet НЕТ SPEL, 95 niet afgetrokken : want zy losen doof en Dom, Alleen hoort men nu en dan eenige afgebrooken klanken uit hun mond komen; deeze klanken hebben geene zamenhang met elkander „en kunnen niet wel iets van aanbelang beteke- пеп; en nogthans brengen zy te wege, dat de oogen op eene vreemde wyze in t hoofd draäien. Ik bekeek hun dik- wyls mt verwondering ed vezbaasdheid у want het onte breekt іу hun nimmer aan toekykers , die waarfchyniyk , ге ik, door nieuwsgierigheid uitgelokt worden зеп, ge- loof my, myne Vrienden „ik zal noit de verfchriklyke hou- dogen, de eislyke gebaarden vergeeten , die ik , by die ge- legeaheden zag , wanhoop , woede „ kwaadaartige vreugde, en ongerustheid ‚ waren , Beurtlings a ор de aangezigten , се kezen. Nu zag men de raferny van EUMENIDEs , dan het етпе gelaat van de helfche Regters , op eenen anderen tyd de bedeesdheid van eenen misdaadiger, die ter ftraf- plaatfe gefleept wordt | - Maar, zeiden de Vrienden des Reizigers, hem in de re- den vallende; Wat badden die elendigen tog op °t oog 7 bedoeh. den zy iets ten algermeenen nutte uit te werken? — … Niets yks”. — — Zy zoeten dan, misfebien , na den [ее der ? —— Zulk eene dwaasheid. kwam hur noit ш беп zm”. —— SH «varen zy bezig om °t vierkant vas den cirkel te vinden ? — „„ Neen, met dergelyke ойор» loslyke voorftellen hadden zy nimmer iets ор”. — Zy deeden dan „ iÈ zal bet zeker raaden , boete voor bunne zonden, — Gy hebt het geheel mis”, — Wat voerden. zy dan tog uit? want zy mosten een Jammerlyk figuur gemaakt bebben, daar ру bun befchryft , als zondêr geboor „ zonder fpraak, zon- der gevoel, ven … ZY SPEELDEN, DAT IS °Т AL”. äu A | ` М - WAARNEEMINGEN, ‘omtrent de LUGTS-GESTELDHEID , WEDER ЄП WIND, (E AMSTELDAM > . in April 1768.. Barometer. Therm.) Winds Streek. | Weder. D.l'smerg. 'smidd, °sav.\mo.mi.av,|’swor; ", Gejleldbeid v на amm l ln 09. 3330: also, 33139|5о43] О | О | О Gelder, 21—46 [3 3 AS mj | A 2—1 CG орин и 429. 11 |29. 04129. AIS iz Sa зев зә. вааз zw jz w Ai? —10о |4115 NO NO 1103—1011 —:ораа IJ SL 10 SEENEN 50 МО: 930. о |30. о зо. о [334 В О | O ' — 2 |384 mj 34-38|so|gol—:Z t О 2 |42157|522:0) Z — о |51]66$;) Z rz |— [5460|50] W | W t — 14505747 — | 29.112 49,65|55|—— |. 2, GH 12 № |7, М 1 Än |—— 19—10 8 | VW 7. 20—10 |—1о |— —| w Bil 7 — 6 — Zw ZW mj 720—7 |—— | |+ 231—7 |— 7 — Im Je a Tj |— di — 2sj—lof— gr INW NW 96.— 8 — Bär —|—- || Stormig. zij 9 |— ә |— jm |— |—— Reg. Held. 98|— 10 |— то |= 1 |—— |—— | Helder. ` 2o— 2 6 |— 12 O |2 О |Z М|Кев. Held. al 7 kan ke | o [— | w |deldre— Hoo fte Barometer d. 30. 4 тае Barometer d. 29. 6 j middelb. d. 29. rr Hoogfte Thermometer gr. 66 Laagfte Thernlometer gr. 33 J middelb.gr. 49$ MENGELWERK, TOT РАААТЕ LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN ` BETREKKELYK, i - в BEDENKINGEN OVER DE EENZAAMHEID EN-AFZONDERINGE, Die zieh afzondert ‚ tragt па wat begeerlyks , by vermengt zich а sle befdendige Wysheid. SALOMO, zen en Dwaazen zyn beiden ор de Eenzaamheid ge, (teld , maar deeze hunne neiging ontftaat uit zeer ver- Kchillende beweegredenen: аап den eerstgemelden verfchaft де Eenzaamheid een ruim veld om in befpiegelingen uit te Weiden , aan den laatstgenoemden verleent zy eene fchuil- plaats tegen de veragting en verfmaadheid. De Vergenoeg- den {maaken de vrugten der Afzonderinge, de Onverge= den zoeken ze. De Schuldigen hebben de Eenzaam- heid noodig, de Onfchuldigen beminnen ze. De fchaduwen der Afzonderinge te begeeren, om, in [Ше en kalmte van geest, zich over de heerlyke werken der Scheppinge te verwonderen, en daar door, mogen wy die uitdrukking gebruiken, gemeenzaam met сор te ver- keeren, om de Ziel, fteeds bezig met de befchouwing der natuurlyke fchoonheden, op de zedelyke fchoonheden te doen verlieven , om eenigermaate de heilgoederen des He- mels reeds op aarde, by vervraeging , te genieten, ís eeh belluit waardig aan een Weezen , wiens Ziel een uitvlocizel is van den eeuwigen Oorfprong des leevens, den Maaker aler dingen. Maar ik vrees dat de algemeene neiging tot de Eenzaamheid uit geheel andere oorzaaken ontftaat еп dat die verblvfplaats , gefchikt voor waarlyk groote en brada ‚ve Delen , dikmaal betrokken wordt door lafhartigen , gie- gen en kwaadaartigen. ——— Wat doen veelen, die zich te leur geteld vinden in ’t bereiken hunner tydlyke oag- „merken? Zy neemen de toevlugt tot de Eenzaamheid, als ‚de gefchiktfte plaats tot het verbergen hunner laaghartig- ‚beid, oubekwaam om de flagen des tegenfpoeds te verduu- леп. —- Is geldzugt iemands overheerfchende drift , waar Кар hv voegzaamer plaats vinden „ош iu de aarde , gelyk een Mol, te wroeten, dan in de Eenzaamheid ® — Daar d | , JL DEEL. MENGELW.NO. 3. ` A: ger — wg gd e — -© BEDENKINGEN hetook, datde onvergenoagde еп murmureefende: mensch zich heen begeeft, om tegen de fchikkingen des Hemels te morren, en voldoening te verfchaffen aan de angftige onge- rustheden zyner nydige Ziel. En indien wy geloof willen ven aan eene menigte van hedendaagfche Schryveren , е, op eenen verzekerenden toon „ЇргееКеп over dingen , die zy niet verftaan , zou men haast іп de gedagten Котеп, dat het eenig middel ter befcherminge Van onze vryheïd , en ter bewaaringe van ons geluk , beftaat in eene onnatuur- lyke Afzondering van onze natuurgenooten. | Is ?ег wel iets klaarder, iets dat zich tastlyker opdoet аап ‘ек mensch, dan dat сор de menfchen oorfprongzlyk fchikte.om in eene zamenleeving hunne dagen te dyten, 2 Welke rampen en ongemakken zyn Ter niet verbonden aan een wild en eenzaam leeven? Welke tallooze voordeelen hebben wy hiet aan de Maátfchappy te danken ? Zy,die geme- lyk van aart zyn „of, доог gebrek aan zamenleevings deug- den, zich ongefchikt voor dezelve vertoonen , worden daar van uitgeflooten, en tot de Eenzaamheid verweezen, ter- “wyl braaven en deugdzaamen de voordeelen en zoetighe= den van de Zamenleeving fmaaken. De groote eerbewyzen , aan de eerte Wetgeevers betoond, eerbewyzen die zom- tyds tot vergoding opklommen ‚ toonen middagklaar hoe dank-erkentelyk men de nutheid van de oprigting der bur- gerlyke Maatfchappye door alle eeuwen beantwoordde: ja zelf in deeze dagen, nu wy de fabelagtige verhaalen der oudheid verwerpen , hooren wy , met eenige eerbiedenisfe , na’tgeen men ons heeft nagelaaten van AMPHION , ÓRPHEUS en anderen , die de menfchen ‘uit holen en fpelonken gelokt en aangemoedigd hebben om іп Steden te woonen , ende ge- lukzaligheden te genieten die uit de onderlinge Zamenlee- ving voortvloeien. Met welk eene geestdryverye voor de ‘Eenzaamheid vervuld, willen veelen nu tot die fpelonken en wildernisfen wederkeeren! Met welke loffpraaken ver- eeren zy de oorfpronglyke ruw- en beestagtige woestheid ! Met welke fmaadheden bejegenen zy de befchaafde Kun- ften ! Hoe finaalen zy onophoudelyk op de weetenfchappen! „Dringen wy dieper іп tot ееп nader onderzoek van de weezenlyke gevoelens dier Leeraaren der Afzonderinge , wv zullen bevinden , dat hunne welmeenendheid en kunde nog veel minder en bepaalder is dan zy met woorden te kennen geeven. 