VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
de. Wanneer, daarentegen, gelak der onderdanen de maate ftaf van het meer of min billijke eener bezitneming is, zoo had die van Egypte gewis veel vooruit. Ongelukkiger, daa zij thans waren, konden de Egyptenaren niet worden; ver- piet onder het'juk van vierentwintig kleine dwingelanden, de Beys, in-naam aan de Porte ondergefchikt, doch indera daad oppermiagtijg , en altijd onderling verdeeld, behatve wan- neer het op verdrukking des zwaar geplaagden inboorlinge aankwam. Daartoe hielden zij 8000 vreemdelingen ( Mame- Jeeken) , uit wier midden zij zelf afkomftig zijn meesten; eene rooverbende, die, bijna zoo erg als de Lacedemoniërs hunne Heloten, den Egyptenaar als lastvee, zich als de begunttige den des Hemels aanzagen, welke zich zonder arbeid mogten mesten van het zweet des landmans en ftedeliags. Zulk eeu gedrogtelijk beftuur over een der fchoonfte landen des aard- rijks, hetwelk ook vaak den Eurepefchen handelaar kwelde, ; iep inderdaad luid om verbetering; en wanneer men daarop, na twaalf eedwen, Europefche kundigheden, Europefche be- fchaving in de onde wieg der verlichting kon terugbrengen; wanneer men een middelpunt van gemeenfchap kon vestigen tusfchen Europa en Indië, nader en verkieslijker dan de afs gelegene Kaap de goede Hoop; wanneer men de veroverings. zucht der Bristen in Indië zelve door vroes kon bedwinzen; goð verdiende eene gemakkelijke bezitnéming, die eigentijk de Ottomannifehe Porte weinig of niet benadeelde, (haar ge- gag in Egypte beftond toch meer in naam dan in de dead) gewis den naam van eene der meest in °t groot overlegde, en voor de menschheid minst nadeelige plans.” Het volgende hoofdftuk verplaatst ons weêr in Zurepe, en met name in Jalil en Zwitferland; welker eerte, na de mislukking van de.verbindtenis der Mogendheden tegen Fresk- - ijk, geheel in gemeenebesten herfmeed wordt, tot dat daan ga ‘Osstenrijk en Rusland de Republikeinen daar en aan den . Rijs GESCHIEDENIS HER FRANSCHE HEERSCHAPPIJ. 448 Rijs de geduchtfte flagen toebrengen. Dit alles wordt nit de omftandigheden verklaard en ontwikkeld, met behoud Gechts van de donkere pumen; terwijl in den loop des vere beslis zoodanige belangrijke en fraaíje fchetfen — van de Zessaroni's, de Kozakken, su waRow in vergelijking met NAPOLEON == voorkomen, welke ons telkens in verzoe. king brengen, op nieuw aan het overfchrijven te tijgen. . Hoofd. V. Nieuwe worftelingen. Landing in JVoordhofe Jand: zeer belangrijk , ook. door grondige aanmerkingen over den geest des volks hier, en dien des bewiuds in Engekand. Overal, echter, keert de kans weêr voor de Franfchen. Zie hier een trek of twee van de vruchten dezes ftrijds: „ De {tand van Zwitferkand. werd door alie deze veldflagen bo- ven alle befchrijving elendig. Een groot gedeelte der be» volking was omgekomen, velen der overigen gevlugt,. Men vond verdwaalde kinderen bij duizenden, en kudden zonder meester, De legers moesten er alles brengen’, even als in woestijnen. In het Mutsterthal kostte een brood twee duka- ten.” Voorts wordt ons de inwendige toeftand van Frankrijk, geopend, en, als ’t ware, de ladder getoond , die Buon A- ARTE ftraks in de hoogte voerde; -zoo fchilderachtig als waar, ten minfte waarfchijnlijk, Wij voelen ons meer en meer geneigd, om dit werk des Heeren VAN KAMPEN onder de Stukken te rangíchikken, waarop onze natie mag roem dragen, Jammer, dat hier en daar een drukfoutje is ingeflopen. ‚In hoofdft. VI worden wij weêt in Aet andere, of eigene liik flechts andere werelddeelen overgevoerd, De verovee Tugen der Britten. in Indië leveren hier, bij de heerfchappig der Franfthen in Europa, mede een belangrijk tafereel. Van hen zegt de Schrijver: „ Regtvaardiger dan de Fran/che Republikeinen, of hun Keizerlijke opvolger, waten zij piet; maar zij wisten hun geweld meer door zachtere vormen, door ontzag voor zeden, taal en volksbegrippen te omfluijes ren, en bijna — zoo onregt'immer gewettigd kon worden ‘ae te wettigen door geluk en veiligheid hunner onderhoorie gen.” Voorts zijn de vermelde gisfingen omtrent BU ON A« PaRTE's veiligen terugtogt, zoo als dit geheele hoofdftuk , belangrijk. , _, Hoofd. VII. Geleidelijk: en kisar is, thans, het verhaal groote gebeurtenisfen, die Frankrijks-in- en uitwendigen . e moa . ' ” tud 444 ‚N. Ô. VAN BAMPEN ‘toeftand geheel veranderden, bij de bevordering van 5 CON a- PARTE tot Eerften Confuls . Hoofdft. VIII. Vervolg. Vrede van Luneville. Binnenlandfche zaken van Frankrijk. Oorlog ter. zee, — geeft, onder ande- ren, nieuwe bewijzen van des Schrijvers, wel eens becwijf-. felde, onpartijdigheid omtrent de Engêlfchen, daar hij zoo wel derzelver onedel gedrag omtrent Gibraltar, en omtrent de ongelukkigen, door den vijandelijken bevelhebber op Mak- . ha heengezonden, in het regte licht ftelt, als hij, vroeger, ‚de bedriegelijke ftaatkunde der Franfchen, door alle tijden heen, doet zien. Ter gelegenheid van het laattte, zou hee ons bijna toefchijnen, dat VAN KAMPEN oordeelt LODEWIJK DEN XIV te moeten befchouwen, als de hand gehad heb- bende in den moord der gebroeders DE WIT! Hoofdft. IX. Het Noordfche verbond ter handhaving var Europa's zeeregten. Pauru's dood. Bijlegging der gefchüten,s Preliminairen van Londen, Alles, vatuurtijk , hoogscbelangrijks Wij kunnen, echter, den mau,-bij zijne grondige. befchons wingen, niet volgen, Doch treffend is, onder anderen, hee contrast der luide vreugde te Londen, bij de onverfchiiligheid hier en in Frankrijk, op het gerucht des vredes. Bij qee kwam, te dezer gelegenheid, het denkbeeld op, hoe deze eu andere vegfchijnfelen te rijmên zijn met het denkbeeld , door zoo velen voorgeftaau, dat Engeland: niet kan bettaan zonder oorlog. Betreft dit dan, ten-minfte, het eigenlijke ‘volk, de groote masfa, wei? Wie moet hieraan niet twijfee len, en dezen twijfel zalig noemen, daar hij alzoo den vrij- ften en bloeijendften der Europefèhe fraten, gelijk men veelal foreekt, met geenen Bardarijfchen rooffcaac behoert te ver- gelijken ? » ~ Hoofdft. X. Gebeurtenisfen in Egypte, tot de ontruiming van hetzelve door de Fran/chen, Vrede van Amiens. Het eerte gedeelte dezer opgaaf is te belangrijker, omdat het ‘ons den man des gewelds, die thans in Europa zu\k eene Schitterende en misleidende rol fpeelde, atreeds ivister doet ‚ kennen, Het. laacfte deel vertoont ons, bij den vrede, eenen helderen hemel, na zoo lange, onophoudelijke en woedende ftormen. Doch de weêrkenner, fchudde daarbij het hoofd, als vreesde hij, dat de gistende (tof nog niet had uitwewerk:, en den onverdachten vervolgens met grooter gevaar dreigde. Helaas! zijne gisfing was al te juist. De bekwaamheden van deg GESCHIEDENIS DER FRANSCHE HEERSCHAFËJ. #4 den Hollandfchen. vredehaudelaar mogten, voor het oogenblik, - zegepralen — hij mogt daarvoor, thans, luiden dank inoogfted œ= Wij bezaurden deze gtoote vrengde, daarna, des të mecr: Ea zoo hebben wij dan dit boekdeel, door opgave , aan: haling en tusfchengezaaide aanmerkingen, eenigzins doen kens nen; misfchien, echter, even gebrekkig in den afgebroken vorm, als in het grondige der denkbeelden, Voor hen, dië het, aizoo, der moeite niet waardig mogten rekenen; dit mengelmoes. van onze en des Schrijvers gedachten na te gaan, zij hier nog, ten flotte, gezegd, dat wij het werk van on- Zen, landgenoot met klimmend genoegen lazen, en vooral id dit deel uicftekende voldoening hebben gevondem Er heerscht, ‚meenen wij, eene grondigheid en tevens losheid en naïviteië in hetzelve, die ons beurtelings aan ROBERTSON EN HUME deden denken, De aardige tafereelen, hier en daar zoo wél aangebragt, en waarvan wij het een en ander noemden, hele deren het geheel bevallig op. En, fchoon de fiji zichzele ven gelijk blijft, eenigzins onachtzaam, maar tevens buig: zaam en zuiver genoeg om alles uic te drukken, wat ’s mang goede fmaak en warm gevoel telkens aan de hand gevenj zoo achten wij, dar dit werk fpoedig onder de klasfieke van onzen badem zal gerangfchikt worden — ja voor alle volken eene der zuivere en aangenaam(te bronnen zal opleveren, om de hongstbelangrijke historie van onzen tijd, in hare volle viegeltrekcheid, te leeren kennen, Moge, toch, den onver- moeiden Schrijver haast eerde plaats in de maatfchappij té beurt vallen, die hem verheft boven allen gevadr, om, doof te veel, min volkomen voor de pers te werken! Mogen zijne veelvuldige kundigheden, door vlijt, oordeel en fmaak geleid, slle de vruchten dragen, welke een verftandig beftuur daarvari kan vergaren! WAGENAAR bleef uiet onbeloond. STUART ontving uit ’s Konings band dea vereerenden Îast om dieris taak te vervolgen. Meest alle onze uicftekende mannen; de pen ter bate van het publiek voerende, kunnen té vreden zijd fet hunnen, âchtbaren of onbekromipen, ftänd. En een van KAMPEN ging dog onlàungs rond om les te geven, of werk- te, onbekend, mede aan eene ftadscourant, tot hij eindes lijk... Lector iù de Haogduitfche taal aan Leidens hooges fchool is geworden! Wij vragen geen verfcliooning vaor deze aánnderkingen. tief dieht wel eenigzins te blijken, dat ef een vrije drukpets ti ‚ Holland beftait. BoraBascie 21818, NO, to, G é us arj pe Har Or Recherches hiftoriquet et titrériires fur ta langue Celtique, Gauloife et Tudesque; par M. J. DE BAST. CPeryolg en fot van BĲ. 403.) f. Niet minder befangrifk in zifhe foort is een Viashsch werk vam denzelfden Schifjver, waarvan wij, bij deze gelegenheid, mede eeng verlag willen geven. Hetzelve beftaat uit I1 Dee- Tèn Ín groot 8vo, en voert tot titel: Meiratien op den Ip Benden en Pervenden Jefus, uitgefproken in de Kerk van & Nicolnes tot Gend, teh tyde van den Vasten in *t jaer tiog, door M. je: DE BAST, Canunik der Cathedrale, Paster van Sr. Nicolaes, Fot Gend, by A. B. STEVEN, Boehdabter én Verkwoper. leder dezer belde Deelen bevat XVIII aedi- s&tlen over- deže of gehe bijzonderheid van het Hijden des Verlosfèrs, aften zoodanig ingerigt, dat, nà eene korte oat- vouwing der bijzonderheid, M den tekst vermeld, dasrok čene zedeles afgeleid en in het vervolg der meditatie toepas- felijk ontwikkeld wordt. Zoo heeft (om her gezegde door éen enkel voorbeeld op te helderen) de achte meditatie tot tekst Marc. XIV:44. Den werraeder had kun een teeken ge- gebven, beggende: Denwelken ik kusfen zal, dien is °8. Neemt hem vast en leyd.hem voorzigtighyk weg. De hieruit afgeleide zedeles is deze: Eenen boozen di ift, die het hert overheerscht, geleyd den: mensch tot alle flag van buytenfpoorighegd. Wier loopt het verband cusfchen het verhandelde gedeelte der Hf- densgefchiedenis en de zedelijke leering, tot welker voordragt de redenaar daaruit aanleiding neemt, terftond duidelijk in bet dog. Niet altijd intusfchen doet zich dit verband even gt» réedelijk voor; zoo als b. v. in de twaalfde ssediterie, tot tekst hebbende: Sy leydden hem eerst tot Annas, en waarvan de zedeles op de ydelheyd en vergankelykheyd der wereld be- trekking heeft, De redenaar weet echter ook in die gevallen de zedelijke leering reeds bij den aanvang met den tekst eenk germate te verbinden, zoo als blijkt uit de volgende kait{ inleiding tot de laatstgenoemde meditatie: „ Die wilt zien „'blydfchap veranderd ín droefheyd, de eer in fchande, dat „ tof in fmaed, de grootheden in kleynagting, den zege-pasf ” = gekeerd iT nederlseg, dat hy fyne oogen flae op den ge » Vangen Jefus.” —Voórts kunnen wij de altijd scjkmsgs, é P è ' % ad SUR LA LANGUE CELTIQUE, GAUKOISE ET TUDESQUE. det is, dezelve als een werk van godédienftige leering en Michting, -of als proeven van geestelijke welfprekendheid y aan te kondigen en te bedordeelen, dan wel om die als voorbeels eden van- een’ zuiverea en befchaafden Vlasmfcheh profaftijl mu onze lezeren bekend te mskan.: Wij 'omtlronden ons der- hatve vam:alle dadmerkingen ‘zoo. omtrent den voim als ine houd, ten‘senzien van den tastten ons: vergenoegende mec 'de verklaring, dat ovêrdl lene- zuivete zeägkande en beginfke tlen van echte godsdienftigheid gepredikt worden, zoodat niet ligt iemand, die in het lefen vah goede teerrédenen fmen ‘Windt, deze ftukken Zonder genotgen en ftichtiúg zal door: ‘bladeren. “War dan meer bijzonder ‘hét: toòrrame oogpunt: arngatt, _twaaruit wij deze meditatien aan onze lezers wilden voorftel- Jen, dezelve zijn uit: dat-oogpout hoogst: merkwierdig, voor Gg å 200 as RDE BAST zoo verre daeruit, volgens getuigenis: van daskeadigen, die tegenwoordige Vlaamfche taal en de daarin sangenomene Z fchaafde profaftiji in derzelver volle zuiverheid kunnen ge- kend. worden. Ook verklaart de Schrijver zelf in zijn voor. berigt, zich van eene regelmaetige Vlaemfche tael bedient ze hebben, om dit edel zielvoedfel, wel bereyd , in eenen zayverens goeffel op te disfchen. Wij hechten aan die getuigenis en ver- klaring te meer geloof, omdat de Heer nx BAsT, hlĳjkens zijn te voren aangekondigd werk, buiten twijfel tot de go teerd{te taadkenners in de zuidelijke proyincien behoort, en wij nog geen opftel in de Vlaamfche -taal onder het oog kregen, waarin wij zoo groote overeenkomst met de echt ‘Nederland. {che aantroffen, De Vlaamfche tongval doet zich.daarin voor, als, wel is waar, in fommige opzigten minder befchaafd, dea de aangenomene ‘fchrijftaal. in ‚de noordelijke provincies des - zijks, en zoo in (pelling als-andere grammaticale bijzondere» den en regelen, met name ook in de woordíchikkiog, van de-. zelve sfwijkende; maar wij zien nogtans duidelijk, dat de Vlamfngers hunne taal in geenen deele verwaarlaasden, en vaor de inftandhouding van haren. rijkdom en here wezenlijk- fte eigenfchappen zorg droegen,--„Het getal der basterdwoar- ‚den is niet noemenswaardig; de geflachten der zelfltandige naamwoorden vinden wij doorgaans zorgvuldig bewaard; de „Spelling, ‘hoezeer ook in vele opzigten van de onze verfchil- lede en, naar wij meenen, minder befchasfd, echter niet ge- heel weifelende „maar san zekere regelen verbonden; den ei genen agrd onzer woordvorming doorgaans in acht. genomes; ‘met één woord, wij erkennen daarin gereedelijk, wat het wezenlijkfte aangaat, dezelfde taal, als waarvan wij ons be dienen. De meeste afwijking, niet Rechts van ous gebruit, maar ook, zoo wij ons niet geheel bedriegen, van ber eigen aardige der Nederlandfche taal, vertoont zich ín de woord- fehikking, welke te veel naar die der Frenfche is ingerigt. Het zal, vertrouwen wij, onzen lezeren niet oumage . Zijn, dat wij de voorgeftelde bijzonderheden door eenige : voorbeelden nader voor hen ia het licht ftellen. Wat dan vooreerst de fpelling aangaat, wij vinden het sê- heemfche letterteeken y doorgaans gebruikt, niet enkel of, gelijk vooral ia de vijftiende en zestiende eeuw in zwsg raakte, de pleats der enkele f, of in den tweeklank ei, f8 | lettergrepen niet op eenen medeklinker fluitende, waar é | db v SUR LA LANGUE CELTIQUE, GAUKOISE ET TUDESQUE. 449 Gude en oorfpronkelijke uitfpraak de lange f deed hooren, maar ook om die der dubbele f in lettergrepen te vervangen, welke, uit hoofde van hare ftuiting op eenen medeklinker, volgens diezelfde uitfpraak, de. verdubbeling dier vokaal vere eischten, en waarin men zich reeds vroeg en ftandvastig van het ender ons algemeen aangenomene letterteeken jj bediende, Qok de verlenging. van a en w door achtervoeging der e fehbijnt, paar uitwijzing van dit werk, tot de eigenfchappen der Vlaamfche fpelling te behooren. Desgelijks ontmoeten wij daarin eene meer algemeene verdubbeling der vokaal tot Sanwijzing van den Jangen klank, dan federt eenige jaren bij ‘ons in gebruik is; waardoor dan ook de onderfcheiding der hard- en.zacht-lange*e en ø minder duidelijk in het oog loopt, dan bij de fpeling, welke onder ons is aangenomen. Dat echter die onderfcheiding, op een wezenlijk en in Vlaan- geren evenzeer als ergens elders hoorbaar verfchil.van klank berustende, aldaar in de fpelling niet geheel verwaarloosd wordt, blijkt uit de plaatfing van een fireepje boven de twee- de é of ó in verfcheidene woorden, en wel (’t geen velen met ons vreemd zal voorkomen) in zulke, die den zacht- langen klaenk der genoemde vokalen doen hooren. Dus b. v. vinden wij lebven, vebr, met een ftreepje boven de tweede e en o, maar integendeel leeren, oogwit, zonder een derge- lijk teeken gefchreven, — De z komt, als de zachte letter, meermalen voor in woorden, waar wij dezelve mede gebrui. ken, als zoet, zorg, zijn, werkwoord; maar in zij, zijne enz. , die volgens- onze uitfpraak, welke wij meenen dat de geweenlandf/che heeten mag, insgelijks zacht klinken, wordt beftendig de s gebruikt. ~= Van de ch vindt men, waar de fcherpere klank gehoord wordt, zelden gebruik gemaakt , mar daarvoor mêestal g gefpeld, als agter, dogter, dugten, 3ugten; alleen wordt het telwoord acht met ch gefchreven, gelijk dezelve mede in vereeniging met de s, beide als be- gin- en Muitletter, en in zich en Jichaem voorkomt. == Als eene afwijking van de gewone en van ouds gebruikelijke fpel- | ling verdient ook nog met een woord te. worden opgemerkt | hee fchrijven van vreede, vraeck, gevrongen , vroeging voor Breede, wraak, gewrongen, wroeging. „ Ook in andere gramaticale bijzonderheden doet zich eene ‚ Gootere of kleinere afwijking van onder ons aangenomene re- elen en vormen, of ook eenige onregelmatighèid voor. Zoo Ge 3 vin- {so ON T O RO DE ASP O TOONA sg vege vinden wij nog dikwerf veroúđerdè voriten ini gebruik, b. v? het ongelijkvloeijend deelwoord geplegen voor gepleegd. Riders ontmoeten wij wykte voor week van wijken, beweeg vo bewogen, welk laatfte, blijkens de voorbeelden, daarvan doot HUYDECOPER in zijne Prôeve van Taal. én- Dichtkande;, Ifte D. bl. 273—278, bijgebragt, té' voren niet ongemeen was. — Ook in verfcheidene, met voorzetfels zainengefielde werkwoorden worden die voorzetfels onaffcheidbaar gebruikt, ‘waar zij, bij ons, altijd fcheidbaar voorkomen. - Zoo vinden wij b. v. aenbeden voor aangebeden, aenfogt voor aang zocht, aenhoord voor aangehoord , aenkien: dit voor sie dk aan, Het laatstgendemde voorbeeld vertoont ons nog é&æte andere afwijking in de achtervoeging Vern, welke wij mede in den eerften perfoon der aantoonénde of bijwoegende wijst Ín het enkelvoud aantrèffen, âls ik sión, ik floes, ik ai- doen. — Het gebruik verder van dan achter: den vergrooten den trap is, blijkens dit werk, dén‘ Vlamingers niet vreemd, maar echter niet zoo ftandvastig bij hen aangenomen, of wi vinden daarvoor ook meermalen afs gefchreven, — Dan ouder alle grammaticate afwijkingen ís er geêne, welte dep Noord- Nederlander fterker moet in het oog loopen, dan het voegen ‘der » achter de lidwoorden, bijvoegelijke oeamwoorden én ‘betrekkelijke voornaamwoorden, bij derzelver vereeniging mèt ‘of betrekking tot een zelfftandig naamwoord van het manne- lijke gelacht, hetzij dit in den eerftén of in den wierd naamval voorkome. Wij zullen een paar voorbeelden tot op- ‘beidering bijbrengen. Op bł. IX van het voorberigt noesk de Heer DE BAST cenige fchrfvers, uit welke bij iexs otb leend heeft, en onder deze ook ANTONISTEN, En Iet daarop volgen: „ welken laeten onder de goede Vhemfeie „ Predikanten, die ñ onze tael zeer zeldzaem zijn, volgem » mijn oordeel, verre den wytmuntendffen is” Ev terftaend ‘in den aanvang van het werk zelve, bl. Doch het zou ons tet verre. leiden, indien wij dit breeder uiteenzetten en door vóldoende bewijzen ftaven wilden, Lie- ver gaan wH over; om. onze lezers nog opmerkzaam te mā- ken ‘op de ‘afwijkingen van -het eigendardige dér Nederland- Tche woordvoëging, welke, door eene te groote fchikking maar het Frenfche raaleigen, blijkens dit werk, in de Vlaam- . fche taal zijn doorgedrongen. Ziet hier eenige voorbeeldes uit vele ter bevestiging van ‘het gezegde. Op bi. 125 van het Ifte Deel zegt de Schrijver, naar zif- ne gewoonte de mediteérende Ziel aanfprekende, tot dezetve; onder anderen, ‘het volgende: „ Onder zoo menige vremdè » Zonden, met dewelke gy-u hebt befinet, uwen Jasterenden » Mond helft gefcheurt-de faem van uwen evenmensch® — voor: keeft uw hasterende mond enz., en een weinig verder op dezelfde bladzijde lezen wij: „ Uwe dertelheden, dewet- „ke zoo in uwe kleeding, als in uw gedrag uytfcheenen, » hebben ontfledken het viter van onzuyvere lusten in de teere „ herten der eenvoudige” enz. voor: hebben het vuur van onzuivere lusten ontfleken enz. — Een ander voorbeeld doet 2ich voor in de volgende woorden op bi. 208: „ Den oogen- „ blik, die slet vloegen -haere eerfte traenen, ziet deéze ook » fgedroogt worden door de betoofte van den Verlosfer” a voor: dfe hare eerfte tranen ziet vloeijen. — Geheel Fransch ie mede de volgende woordfchikking en wijze van uitdruk- king op bl. 875 en 376: „ Met blindheyd geflaegen, alte fy- „ ne gepeyzen en ontwerpen waeren doolingen; flaef der zin- n» nen, fyn verftand was uytgedoofd, en hy had zich gelyk » gemaekt aen de redelooze dieren,” … Hetzelfde geldt ome trent hetgeen wij lezen op bl. 30 van het Iide Deel: … dat » bet is eene waerheyd, dat God magtig is uyt fteenen Abra ‚hem kinderen te verwekken, word heden bevestigt” enz, voor: dat het eene waarheid is. Wat eindelijk het gebruik zelve der woorden en hunne beteekenis aangaa:, men vinde ook in dezen genoegzame overeenkomst, om de Vlaamfche. taal voor dezelfde met de Hollandfche te erkennen, maar te gelijk zoo veel verfchil, dat men den invloed der langdurige > Gg 4 af- 659 Je. DE. BAST -i ‚ affcheidiag der zuidelijke en noordelijke gewesten van Nedere Jand daarin mede duidelijk ontwaar wardt. les op de dood betrekking heeft, Ziet hier de bedoelde plaats , en daarin een bewijs, dat de redeiaar zich, waer dit pas geeft, tot den toon der welfprekendheid weet ce verheffen. » Myne ziel, hoe zyt gy verblind? Ziet gy niet de af- p beelding van de dood in alles, hetwelk u omrisgt? In de aerde, dewelke, als gy haer betreéd, haeren fchoot fchynt te openen, om u in dezelve te begraeven? In de graf- plaecfen, dewelke u vermaenen, dat gy Rof der aerde zyt, dat alles eenen rook en ydelheyd is, dat gy van alle uwe grootheden alieenelyk zult-agterlgeten eenen naem , die niet zal gefchreeven zyu als op d’ asfche vau uw graf, dat er op de wereld niets geftaedig is, als eene geflaedige wisfel valligheyd van alle fchepfelen? Ziet gy viet de afbeélding van de dupd ip uw eygen lichaem zelf, hetwelk gy oudere p vind ee usyueY 3 © -— SUR LA LANGUE CELTIQUE, GAUBOISR ET TUDESQUE. 453. » Vind dagelyks te verzwakken, wiens geesten gy gevoelt te „ bezwyken, onderworpen aen geduerige veranderingen en » kwellingen, voorteekenen van de dood? Leert u niet de | „œ Obdervinding, dat ‘er niemand vry is den laetften tol der __p natuer te moeten betaelen? De gedenk-fchriften, dewelke „ Vverbaelen de daeden van zoo veéle duyzende, die in de Voorgaende eeuwen geleéft hebben, eyndigen fy niet met „te zeggen, dat gy altemael geftorven zyn? Wat zyn ge- n» worden zoo veéle-magtige ryken, welkers gedagtenis door n de gefchied-baeken -onder de- menfchen word bewaert? _» Wat zyn geworden de volkeren, dewelke dezelve bewoon- |9 den, en de keyzers en koningen, dewelke daer het oppere .» gezag voerden? Wat zyn geworden die berugte ryken van ‚> Asfyriën, van Babyloniën, van de Meden en Perzen, van _» Macedoniën? Wat zyn geworden zoo veele al- oude volks- m Tegeéringen, dewelke doór haer wys beleyd fcheenen eeu- » Wig te zuilen ftaen? Wat zijn geworden d’ eerzugtige Ro- » meynen, die doór hun gezag en doór het geweld der wae- „ penen de geheele aarde deéden zidderen en onder hunne » dwingelandy verzugten? Deéze rykeu zyn verdweénen, de „ volkeren zyn geftorven met de keyzers, koningen en op- „ per-beftierders die over hun heerschten? Wat zyn gewor. „ den zoo veéle menfchen, die gy hebt gekent, en die zoo „ veéle ampten op het tooneel der wereld hebben bekleed? » Sy zyu geftorven, gy hebt den eenen voór, en den ande» „ren naer zien fcheyden hyt deéze wereld, en gy zult wel „ haest hetzelve lot ondergaen. Ecce quam nihil est homo, „sies den niet van den mensch. Het is dan te vergeéfs, „ dat men zoud willen opwerpen het oneyndig onderfcheyd, „ hetwelk de misleydende wereld zoud willen ftellen tustchen „ de ryke en tusfchen de andere ftervelingen. De onverbide » delyke dood fpaert niemand, fy werpt alles ter neder, fy „ verwoest alles, fy maekt alles gelyk. De blinkende rykse ” flaffen der magtigfte keyzers en koningen zyn by haer niets „ meer als de knellende ketenen der verworpenfte. flaeven, P Ta, fy ontfiet nog de verheventheyd der groote, nog de » welfpreékendheyd der redensers. De rykdommen konnen „ haer niet omkoopen, nog de wellusten haer verlokken; nog » > klagten, nog fmeekingen, nog traenen konnen haer tot deer. y pis verwekken,” Ggs De 454 | . Ve LOOSJES ae EISERES ENNE RO EO oa De Veldpag bij Waterloo en Dichtproeven, door vincent Loosjes: Te, Haarlem, bij A. Loosjes, Pz. 1817. Fw gr. 8v0. VI en 135 BI. f 28e: De veldûiag bij Waterloo, de grootfte gebeurtenis der niem. were tijden, het keerpunt. van volks- en despotendwingelsa dij, het begin (zoo wij hopen) eener nieuwe, betere orde van zaken, waarin ftaatkunde niet-meer tegen geregtigheid, -vrijheid niet meer tegen orde, noch ondergefchiktheid tegen de regten des burgers zal kampen, de zegevierende worte- ling fan het rijk des lichts tegen dat der duisternis, die io &énen dag voor Europa de.fchande van twintig fares beelt uitgewischt, het fchoone tegenbeeld van Cheronea, Pharfe- liè, Philippi , Fleurus en Austerlitz, — dezen wilde de Weer VINCENT Loosjes bezingen. Een heerlijk omderwerp gewis voor den Dichter, waarin hij, zoo ooit, zich op de vleugelen van gevoel en verbeelding tot de benijdenswaardig- fte hoogte kan verheffen, en niet flechts de dierbaarffe be- langen der menschheid omvatten, maar ook, zoo ver het den fterveling gegeven is, een klein gedeelte van den fluijer kan opligten, die de wegen Gods voor de menfchen ves- bergt. Deze ftrijd toch was meer, dan eene gewone men fchenflagting voor Vorften door Vorften, En nogtans het was eene flagting, wier wederga de lange lijst van moordtoo- neelen naauwelijks immer vertoond heeft, sangevuurd door alle hartstogten, die de menfchelijke borst doen gioeijen, belangrijk door kanswisfelingen, door onverwachte uitkom- ften, fchilderachtig zelfs in het eenvoudig verflag des Pruis fifehen. Veldheers, bijna dichterlijk in het verhaal onzes Ge. fchiedfchrijvers. Nog eens: welk een onderwerp voer den Dichter $ Uit zoo vele oogpuntén, die allen ineenfmeken Im hek groote. denkbeeld: Dis heeft God gedaan, en ket is een wone Wer in enze oogen, — kan men dezen veldflag befchouwen De Heer Loosjes heeft verkoten, zich tot het bioof gefchiedkundige te bepalen, en den Historiefchrijver op den voet te volgen. Hij. gevoelt zelf, (zie zijne voor rede) dit wat te veel gedaan te hebben, Inderdaad, ha {mart ons, dat wij deze eerfte proeve van den zoon eens t> ' ne maas, C a OE VELDSIIMO BĲ WATERLOO, ENZ, 453 mans ,' die were verdienftén omtrent onzen-Zangberg heeft, niet gunftig kunnen béoordeelen. Niet flechts is er genoege zaam geheel geéne vinding in het ftuk, maar, het éénige, ’t welk dat gebrek == hoezeer nog flanuwelijk — zou kunnes vergoeden, de dichtetlijke uitdrukking, het os magna fonia turunt, °t geen bier, zoo immer, te pas kwam, ook deze misfen wif hier bijkans geheel. Op vele, zeer vele plaaèfen is het proza, zwâkker dan sCHELTEMA’s tafereel, ’t welk flechts Geffkiedenis. is. Men vergelijke ! Loosjes, bl. 23. Het Leger mist zijn hoofd, en, mer verhaaste fchreden, Rept, wie nog vliedén kan, in ailerijl de leden; l Angst dringt hen op elkaar, men kent noch band noch tucht, _ En zoekt Aet lijfsbehoud in een verwarde vlugt. Dra wordt de ftraatweg te eng voor dezen vloed van menfchen, Die, wijl zij hunnen Vorst, hun lot. zich zelw’ verwenfchen, Wijl kille doodíchrik ’t fel beklemd gemoed beftormt, Met paarden, krijgstuig en gefchut een’ bajert vormt. Te laat! het ffrafzwaard blinkt in ’s overwinnaars banden, De wraak is in zijn oog vol hevigheid aan ’t branden: Zij volgt hen op den voet, zij achterhaalt hen reeds, En koelt een’ lust, getergd door twintig jaren leeds, ” Vereende Heer rukt voort; het kent geen hinderpalen; % Herkrijgt verlaren kracht bij ’t roemrijkst zegepralen ; Het nadert vol géjuich, dat rijst uit ’sharten grond, De Landhoef, prijkend met den naam van °t Schoon Verbond, SCHELTEMA, bl. 177, „ Nu zakte der Arasfchen hevigheid zoo log, als zij eèrst » tachtig fcheen; de aftogt veranderde in eene vlugt; het „ leger ontbond zich, en. alleg gelcek san eenen doorbreken- „ den vloed, De kanonniers verlaten de ftukken; de paarden .» > worden afgefheden ván de karren, en elk rède zich op het „ beste, zonder om te zien, wat of wien men vertreede, „ Het ilen dikt den drang: elk dringt baar den ftraatweg, „en hier wordt alles opgeftapeld; wagens, gefchut, paarden „» en menfchen. — Deze hoop wordt gevolgd van woedende » overwinnaars; geen kogel mist; geen flag wordt afgewend; „ wat valt, is dood; de ftapels lijken op Hougoumont worden „ met 456 V. LOOSJES. „ met nieuwe vermeerderd, en daar de krachten des over- » Winnaars op het punt zijn van te bezwijken, gevoelt ellis „ Zich als met een nieuw leven gefterkt. Nu is er ook py flechts één gevoel: voorheen was het zucht voor zelfbe= » koud; nu is het Qraf en wraak op de Franfchen.” Wie is bier Dichter? wie Prozafchrijver? Bij den een’ is het individuêle fchildering, bìj.den ander’ algemeene befchrij- ving. En waarlijk, bij het onmiddellijk volgende, vooral bif SCHELTEMA’s tafereel van het flagveld, (bl. 183) zou de Heer Loosjes niet winnen. ' De Lezer geloove niet, dat wij met opzet eene der zwak- fie plaatfen des gedichts’ hebben uitgekozen. Het gekek ftuk is*op dien toon, naauwelijks koog genoeg voor het leer- dicht. Daarenboven bezit het niet eens de verdienfle rea eenen FEITAMA cum fuis, de verdienfte der vloeibssrheid. Vele verzen zijn hard; en wij moeten een gebrek doen op- . merken, hetwelk echter de Heer Loosjes ook met andere, in ons oog grootere, Dichters gemeen heeft, de tegen elk- ander horting der £ en d, zoo als bl. 1. reg. I. Der Vaadren heldendeugd, die nijd noch wrek durft doemen. Reg. 4e SO. | i ' Zij de aangenaamfle pligt voor °t dankbaar Nagefacht. Waarlijk! wij voor ons zouden liever de es op de ij go- rijmd zien, dan deze botfing van harde medeklinkers. ` Hoe duister is, bl. 9. reg. 5. van onderen: Dat monfter rukt op eens de mom, die niets mogt baten, Van zijn’ bebloeden muil; en Neêrlands vrije Staekn, Dien aangellibden grond van °t Franfche rijksgebied, : Wenscht zijne klaauw terug, of dat die keer int ziet. Een leeuw- of tijgerklaauw vlamt wel op wild, maar uiet op aardkluiten ! Beide eigenfchappen, hardheid eu duisterheid, wereenigt bl. 2. V3. 13e De Vierfprong, hoe bet vist, wijl immer °t neodtij klom, DE VELDSL4G BĲ WATERLOO, ENZ. 457 De Dichter wilde aan onze Nederlandfche, zoo miskende, belden regt doen. Dit is goed en loffelijk: maar waarom moest dit gefchieden door een’ ongepasten fteek onder water op de Pryifen? (Bl. zo. reg. 9, 10.) Zij weken, jas maar duizenden en tienduizenden dooden getuigden, hoe zij voch- ten. Ons kwamen de Engelfchen ook te hulp, Zelfs eene grove taalfout heeft ons getroffen: (Bl. 11. reg. 6 van ond.) „ door wie, waar word’ bezweken,’ Bezwijken is een onzijdig, en heeft dus geen lijdelijk werkwoord. Ana ders is deze fchildering der uitwerking van BRUN sw Ij r's dood op zijne helden nog eene der beste plaatfen van het gedicht. Slechts merken wij gan, dat een held, die voor over. - magt wijkt, al wijkt hij als XENOPHON, MORBAU of BRUNSWIJK-OELS (namelijk in 1809), toch niet gezegd kan worden Ze flaan gelijk een ceder. Dan, genoeg; wij willen liefst geene ‘ganmerkingen, meer maken, noch bij BLUCHERSs proza-aanfpraak tot WEL- LINGTON vertoeven, wien, te midden van het vuur des gevechts, terwijl zijn hart boog klopte ‘door de zege, de Dichter in den mond legt: ontfleek vrij legervuren, Wij gaan tot een ander onderwerp over, * | De goede Genius van den Heer Loosjes gaf hem in, om achter dezen Veldfag vån Waterloo ook andere Dichtproeven te leveren. En waarlijk, hierin is bij ten deele gelukkiger geflaagd. Het losfe, kunftelooze, grappige kleedt hem beter. „En, fchoon hij nog wel geen ANACREON is, durven wij hem toch gerust aanraden, met dezen voortaan de helden vaarwel te zeggen, Want HERCULES En de Afriden willen van hem niet bezongen zijn. In de allegorifche vertelling en zedeprint munt hij daarentegen meest uit. Dus zijn b. v. De groote Mast en De flechte Vond, twee verhalen, regt ann- vallig en gepast, en De Dronkaard, zedeprint in den trant van HUIGENS, eene allergelukkigfte navolging van dien in- derdaad oorfpronkelijken trant. Wij doen onzen Lezeren met de mededeeling gewis vermaak. (Men bedenke, dat het Opa gegevene eindrijmen zijn.) i Hij is een almansdweil; een zoeker van den ‘doods Een volle maan bij dag; bij kan en glazen groot; | Een ftraat-komeet ; een held, die nooit den moed taat zakken; Een levend wijnvat; zwaar beladen, zonder pakken; Een 458 Vv. LOOSJES, DE VELDSLAG BIJ WATERLOO, Enz, Een handlaar op Schiedam ; een windlaar zonder doel; ° r Steeds dorftig als een eend, voor al wat droog is koel; ` Een fnoek bij tijd en wijl, die in den wijn wil leven ; Bejard een fchuddebol; wiens Itrammê leden beven ; Zijn: hemel ís de kroeg, een leêge flesch zijn hets ‚In alles even traag, fchijnt hij in alles (nel; Eor priktol voor de jeugd; karbonkels zijn zijne oogen; pfchoon hij kletst in ’t fop, nog vreest hij voor ’t verdrooges; … Een fteen des aanftoots voor arbeidzaamheid en wlije; „ Een koning, die zijn kracht aan loutre besfen wijde; Een ridder met kortjan, beroemd in °t bekken fnijden,- „Die meest zich zelven ftraft, doot andret te kastijden; Een zeug in menfchenfchijn, maar na zijn’ dood min goed; Een wentelaar in (lijk, befproeid met Bacchus bloed; Een kreuple danfer bìj het klinken van de fnaren , Die in de kroeg logeert, om eigen haard te fpareu 5 ‚ Een waggelende paal in kaats. en kollefbaan ; „ Eeu fteeds laverend fchip, nooit vreezend voor vergaan; Een dier, dat zich in ’t vuur, wat tijd of {mart moog’ leeren , Een’ falamander waant , maar eindlijk zal verteren. € b , Daarentegen is het vertelfel; Leder Vogel zingt , zoo als hij gebekt ís, Aaauw, zal door vele Lezers niet begrepen wot- „den, en is, als ze % uitvinden, der moeite niet waard, — ‚De twee Bloemen bevat niets dan algemeene waarheden, of ‚der een beeld, dat wat al te veel reeds gebruikt ís. — Hit Leven is een draom, draagt een afgezaagd, doch valsch dente ‘beeld voor, — De vertaling van KorzenBüeE's Gezelfihapslitd is wat lijf; doch de Parsdie vergoedt dit, en doet dès Dick- „ters verftand en hart eere aan. — Her Drinklied doet oš _ „haast, berouw, hebben over onze boven geplaar (te vergelijkidg „met ANACREON. . Zie daar dus zoo wel goed als flecht bij ekande, zóo ‚als doorgaans op de wereld! Naar welke ziide de evener overhelle, žal de Lezer nu wel zelf opmaken. Indien wij den Heere Loosjes een’ goeden raad mogten geven, zen het deze zijn: het talent voor de losfe itukjes in de Poëzi, vooral voor het fatirieke, hetgeen hij waarlijk bezit, bij vit- .fluiting van andere , hoogere genres, te befchaven en te Y maken; hij zou ons dan waarfchijnlijk eenmaat op eer a ‚Alle opzigten) min gemengden bùndel kunnen oïielhisten; -æ | e r LOUIZE AAN ELIZE; ` 459 $ ‚ wen, Naar heh Hoogduitsch. Te Groningen, bij J. Röme- Louize aan p zusterlijke Raad aan Meisjes en Vrou- . lingh. 4817. Zn ki. 8yo, 115 Blf s-15e-:. Een zeer goed boekje, hetwelk een goed ‘meisje gaarne en met wezenlijk nut lezen zal, Het bevat brieven van eene oude moederlijke vriendin aan een veertienjarig meisje, tot haar huwelijk, ja tot dat zij reeds moeder was, Het vele goede wordt. op een’ goeden toon gezegd; en- gelukkig het meisje, wie zulk eene moederlijke vriendin dat alles zegt met jdeelneming en hartelijkheid, en dat het met deelneming en ‘hartelijkheid hooren wilt De Schrijftter, die ĉit werkje ame ‘hare achttienjarige vriendinnen opdraagt, fchreèf alleen voor achtingwaardige ; de ijdele ‘ligtzinnige , de reeds nagenoeg vers dorvene, neme de moeite niet, het boekje in te zien; aan de zoodanige zal het zoo min vermaak geven, als verbetering werken, Maar het goede meisje is het welkom, en geeft het ftof tot nadenken, Het is niet geheel eigene vinding; veels zegt het. voorberigt, is ontleend vit ‘menig goed boek; en dit is ook goed, want hier vooral zou het nieuwe het oude niet verbeteren, Het fpreekt van zelve, daar het boekje zoe heel veel bevat, dat al het ware en goede hier niet uio voerig beredeneerd, noch door voorbeelden kan opgehelderd zijn. Dan, onze meisjes en jonge vrouwen behoeven ook zoo heel veel niet te lezen; en een goed meisje heeft in haar hart een’ zoo goeden fchat, dat haar enkele wenken genoeg ijn, Wij kunnen dit werkje alzoo van goede harte aanprijzen « Nieuwe Verhalen voor de Jeugd, ter vorming van het zedelijk ` gevoel, naar het Engelsch van MARIA EDGEWORTH en het Hoogduitsch van ERNST OLD. Met Platen. Te Rote |- terdam, bij J. Hendrikfen, (Zonder jaargetal.) In ki. 8yo, 156 BI. f :-183-: De Rraf, die op de luiheid en het ledigloopen zeer natuurlijk volgt, benevens de rijke zegen, die de arbeidzaamheid be- toont, worden In hét eerfte verhaal met fprekende kleuren gefchetst. * Het tweede, getiteld: Aes verjaardagigefchenk, heeft ‚46e NIEUWE VERHALEN vook Be jeucB. heeft een volftrekt bedorven humeurtje, van een jong, ass» zienlijk meisje, ter hoofdperfoon. Het derde: de armbanderd…, fchetst de bekeering van een onbezonnen, driftig en eerzuchi- tig meisje, in een vrouwelijk opvoedingsiuftituut; en bet vier- de: de appelboom, is de historie van eene verleidiig tot ap- peldieverij in eene jongensfchool, . o - Wij moeten de onnstuurlijkheid en gemeenheid laken, die „ de eerfte over ’t algemeen, de laatfte hier en daar, in deze merhalen heerscht. De houding der ouder(cheidene kinderen js excentriek, en de verhalen bebben niets vloeijends. Het gerfte is het beste; maar de koele, verschtendg toon, wamep $n den aanvang van het tweede eene moeder mec haar doek- tertje over verjaardagen, gelijk de vader over een verjaargee fchenk aan sfichtje, fpreekt, is noch de bij kinderen te pas komende, noch menfehelijke, De bizarre wijze, waarop Afe- hilde haar humeurtje openbaart, zal wel in de kinderwereld nooit vertoond zijn, zoo min als het dienstboden- verhoor in de zaal, waar een aanzienlijk gezelfchap vergaderd is, in cen ‚fatfoenlijk huis, — In het derde verhaal zien wij wel opbore relingen van een beter gevoel -bij haar, die, als bekeerde, gene der hoofdperfonen is; maar geene ware versvdering van hart, waartoe het middel door de Inflitusrice ook lechat ge- kozen is. — In het laatfte verhaal duwt een ondermeester eenen leerling maar zonder omflag in 's zwarte gat; beveelt den anderen morgen, nadat de kinderen knieleud gebeden had. den en weder .opgerezen waren, mes op de tafel te flass, ftiltes valt woedend op een’ der jongens aan, dien hij es- barmhartig laan wil, en faat op het plaatje, naast den ses de roede gereedftaanden Inftituteur Oswald, met welgevalien zijn fnuifje te nemen, | l Wij kunnen van dit boekje, waarin de verkeerde karakters de grootfte rollen fpelen, geene vorming van het zedelijk ge- voel der kinderen verwachten; te meer, daar de uitvoering overal ‘ftootend is. — De uitgever heeit van den fasat van het onderwijs in ons land weivig kennis gehad, of er zich miet aan geftoord; anders had hij zeker geene aanfpeling op de infame {traf met de roede opgedischt, en geenen zoodanigen ondermeester , als wij aanwezen, laren optreden, Deze omit ‘digheid maakte, dat het ons nog al fpeet, dat er geen jaargeul op den titel ftond; want wij zouden toch om de aardigheid gaarne eens gezien hebben, Koe nieuw deze verhalen waren, De plaatjes zijn beneden alle kritiek, BOEKBESCHOU WING: 3 Lĉerridinen over ` verfehillende Onderwerpen. Door EWALD US KIST, Predikant te Dordrècht. llde Deel. Te Dordrecht, bij. A. Blusfé en Zoon. 1817» ' dn gre 8yo. XXVIII, 357 BI. f 2-4-3. -5 E 1803 en 1803 had de Heer kris T, in twee deelen, _ eenige Leorradenen nitgegeven over verfchillendezondern werpen, en met dankbare erkentenis voor den bijval, ‘walken zij gevonden hebben, befloot zijn Weleerw. er. Rog twee deelen bij te voegen, van welke dit het eerfte is. Het bevat een twaalftal Leerredenen, die zich door verfcheidenheid van onderwerp, door klaarheid , orde, „warm gevoel, door ware populariteit, en door vloei. „baarheid van.ftijl, eenen iegelijk ter lezing aanbevelen. In eenen tijd, -waarin in ons vaderland zoo veel ge- “_decht en gearbeid wordt ter bevardering der ware kunst van prediken, is«elke bijdrage tot de theorie van-dezel- ve, door eenen daartpe bevoegden man geleverd, wel- kom zen wij vonden daarom niet ongaarne in de voors zede voor dezen bundel iets , hetwelk , bij wijze van aan wijzing, waarom de Redenaar bij-deze en gene tek{ten zoo en niet anders gehandeld heeft, zulk eene bijdrage oplevert. Het behelst zoo wel algemeene theoretifche beginfelen „als waarfchuwingen voor misbruiken , welke inzonderheid den jongeren Prediker, die nog veel ge- flingerd wordt, zeer nuttig kunnen worden; weshalve wij inzonderheid dezen de lezing der voorrede aanbe- velen.’ ' ` ‚De eeríte Leerrede , uitgefproken toen de verdrukking opder BUONAPARTE tot het hoogfte toppunt gelte- gen was, handelt over Ae verblijdende en troostrijke - voor. den mensch, dat er sen God ise Tekst: Pf. XIV: a, De dwaas zegt in zijn kartos daar is geen God. Nà TOEKBESCIT. 1818. NO. Ile H h eens 168 B KIST eene ater juiste opgaaf, wie die; dwaas, en: wat ht fprékerr én sijn härbe is, gaat de Leeraar over, om y bij uitnemendheid. yerblijdende. enz..aan te toonen , eeni- - ge tegenbedenkingen op te losfen , en het gebruik aan te wijzen, ‘hetwelk van deze: leer moet gemaakt wor- den. Die waarheid: daar fs eén God, is gewigtig voor het verftand, bevredigend voor het hart , en gerustftel- lend onder alles, wat ons bejegenen kan. De inhoud van het tweede ‘deel kwam, naar ons gevoel, minder te pas. De mensch, toch, die overweldigd: is -doot & blijde -overtuiging : daar is een God, komt aan zuike bedenkingen, als hiér geopperd worden ‚ niet toe. Zij -'woóronderftellen eene koele rederring, die zich met lat gevoel níet verdraagt. Wij verzoeken dèn Heere KIST,Zelf eens in overweging te nemen, of-dit twee- We deel er niet wat koud in komt, en of ’t niet beter ‚zoude : geweest zijn, b. v. eerst het ftandpunt aan te wijzen, waarop de mensch, die zich in Gods aanwe- -gen zal kunnen verheugen, ftaan’ moet, en den hoore der of lezer op hetzelve te brengen. De aangevoerde ‘bedenkingen , toch, kòmen uit gedeeltelijke onreinbeid -yin hart voort, en hadden bij deze gelegenheid zeer wel kunnen ontzenuwd worden. De tweede Leerrede' toont aande nátuur en de uft- nemende grootheid van het voorregt, een kind van God te zijn. Eigenlijk wilde ‘de Redenaar aanwij zèn, wat, daar God in het Evangelie wordt woorf® feld als Vader van alle menfchen, het kindfchap ê& geloovige dan bijzonders in hebbe ? — En hiermede “verdedigt hijin de voorredé de onevenredige Iebgte van het eerfte deel, ‘hetwelk de natuur aanwijst van bet voorregt ; kinderen van God genaamd te worden; tet- wijl het tweede de uitnemende grootheid ı van hetzelve , en LEEAREPENEN. 4% en dus de groote liefde des: Vaders in het geven daarvan g betoogt, en het derde den invlped, leert kennen „ welken het een en ander op hast en gedrag moet hebben, = Het kindfchap der geloovjgen tep aanzien van God vers Schilt van dat der menfchen ín ’t algemeen , en in. „eb tur en in gevolgen. Alle meníchen zijn kinderen van God, omdat Hij hun oorfpreng;is ; maar de geloovigen … zijn daarenboven naar den geest. uit God gebaren, det | Goddelijke nature deelachtig. Het kindfchap Gods in % algemeen kan de menfchen niet behoudens dat der geloovigen dezen wel, Dit kindíchap is een groot voorr _ Tegt, omdat het zoa: vereerend y zoo veilig en zoo zalig t $s, een kind van God te zijn, . Hetsmoet in. hen, die _ nog geene kinderen van God zijn „de werkzame begeer» te verwekken, om het ook te worden; en het moêt:de kimderen van God aanvuren , om aan de groote liefde van hunnen Vader, en aan hunne naruwe betrekking tot Hem, te béantwoorden. Deze uitnemend fchoone Leeg. zede , die wij niet alléen met gehoegen lazen , maar die ons door en door trof, heeft ten tekst. I Johe HI: :14. 