Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Gedaan CL echt den 24. November 1670. Johan van Reede, vt. Onder stont: Ter Ordonnantie van | de Heeren Staten "a Lands van Utrecht. Was on- derteeckent: W. v. Velthuysen. Extract uyt de Resolutien van de Ed: Mo: Heeren Staaten ‘в Lands van Utrecht. Jovis den 24. November 1670, Ende is noch vorder goet gevonden, dat copye van de voorsz, missive sal werden gesonden aan de Heeren Raden des Furstendoms Gelre ende Graafschaps Zutphen, ende haar Ed: Mo: daar ne- vens versocht, ten eynde door der selver Gecom- mitteerden ter Generaliteyt ons voorschrijvens, ende tgene daar by versocht wert, moge werden bevor- dert, ende met yver by de handt genomen. On- der stont: Accordeert met de voorsz. Resolutie. Ende was geteeckent: W. v. Velthuysen. COPIA. N°. 3. AAN DEN RAAD VAN STAATEN. Edele Mogende Heeren. De Heeren, die op onse commissie in Gelderland zijn geweest, hebben ons gerapporteert, hoe dat aldaar seer wierde gedoleert over het verval en | slechten toestandt van de Fortificatien, groot ge breek en schaarsheyd in de Magasijnen, als oock het kleyn getal van de Militie in de Steden ende Forten, op en aan de Frontieren gelegen, ende dat niet tegenstaande menighvuldige ende gereïtereerde versoecken, ende aanmaningen van wegen de Staa- ten van die Provintie aan U Ed: Mo: gedaan, tot noch toe daar inne niet en wierde geremedieert; waaromme wy nodigh geacht ende goet gevonden loge, tot esgualisatie van yders contingent nopende ` hebben, met communicatie van de welgemelte Hee- de versterckinge van de Compagnien zijn aange- ren Staaten van Gelderlandt U Ed: Mo: op het schreven, dewijl de betalingh van de Militie die | allerernstighste te versoecken , ende te recommande- de andere daar jegens wort geassigneert prompte- telijck moet geschieden. Doch hebben met groote verwonderinge ende geen minder bekommernisse | ren, dat in desen pressanten ende genoegsaem præ- senten nood sonder het minste uytstel of tijdverlies alle de Fortificatien behoorlijck mogen werden ge- uyt de Heeren onse Gedeputeerdens ter Generali- | repareert, de Magasijnen van alle nootdruften ende teyt verstaan, dat op onse welgemeynde intentie | Krijgsbehoeften voorsien, mitsgaders de guarnisoenen ende missive tot noch toe niet reëels is gevolgt. En ` met meerder Soldatesque versterekt: Ende wy zijn konnen daarom niet nalaten U Ho: Мо: noch an- | bereyt (gelijck aan haar Ho: Mo: op dat subject dermaal by desen te recommanderen, dat doch met ` meermalen schrijvende hebben nengeboden) daar еп yver ende promptitude de wercken aan den toe met betalinge van Werckluyden en Leveran- S LANDS VAN UTRECHT. L Вовк. m. Тет. т. Deen. 261 ciers ор U Ed: Мо: actens te doen, oft оок br) COPIA. N°. 5. pt furnissement de somme van veertich duy- sent gulden op te brengen. Wy willen niet twijffelen Hooge ende Moogende Heeren. of U Ed: Mog: sullen eenmaal de sake haar be- hoorlijk ter herten laten gaan, ende metter daad | Na dat het Leger van den Staat den Yssel ver- de gerequireerde ordre, tot verbeteringe van alle | laten en tot in onse Provintie afgesackt sijnde, sich defecten, op het spoedigste stellen, doch konnen | bewesten de Stadt Utrecht hadde gecampeert, heb- niet naar laten daar by te voegen, dat indien buyten | ben му aanstonts onse Gedeputeerden derwaarts vermoeden het selve langer mochte werden gedi- | gesonden, omme met de Heeren Gevolmachtigden layeert, wy geresolveert zijn, gelijk оок aan haar ќе Velde en sijn Hoogheyd den Heere Prince van Ho: Мо: al op den 24. November voorleden heb- | Orange te beraatslagen, wat tot defensie van de ben gepræadverteert, nevens de Heeren Staaten van | Provintie, en voornamentlijck tot conservatie van Gelderlandt, het werck selve by de hand te nemen, | de Stadt Utrecht, by de hand soude konnen wer- ende voor onse gemeyne securiteyt ende defensie, | den genomen. Ende hebben sijn Hoogheydt doen ten besten van den gantschen Staat te vigileren, | versoecken dat deselve sich in de Stadt van Utrecht mitsgaders de penningen die wy daar toe sullen | wilde begeven, op dat de ontstelde en ontroerde moeten employeren, op onse quotes in de posten | gemoederen der Gemeente door desselfs presentie van Fortificatien en andere, daar wy hetadvantagieuste | en aanwesen gerust gestelt, en tot het innemen sullen oordeelen te rescontreren ende in te houden, | van een sortable Militie mochte worden gedisponeert. maar wy willen hoopen ende verwachten dat U Ed. ` Waar ор des anderen daags, sijnde den % deser, Mog: ons die redenen en noodsakelijckheyd niet ` ern Hoogheydt sich uyt het Leger in de Stadt en sullen geven, ende veel eer alle t geene wert | van Utrecht getransporteert hebbende, des selfs gedesireert, selfs doen effectueren. Hier mede etc. | aankomste van soodanige operatie ende succes is Gedaan t'Utrecht den 26. Januarij 1671. Was | geweest, dat de Borgerye tot stilte gebracht is ge- geparapheert: Jaspar Schade, vt. Onder stondt: | worden, en vervolgens by ons met eenparige toe- Ter Ordonnantie van de Heeren Staten a Lands | stemminge van de drie Leden, in ‘t bywesen van van Utrecht. - Ende was geteeekent: С. у. d. Poll. | de Heeren Gevolmachtichden te Velde en sijn Hoog- heyt, geresolveert is een genoegsaam Guarnisoen van Regimenten so te voet als te peerd binnen de Stadt van Utrecht in te nemen, en goet en bloet ten uytersten ter defensie op te setten, zijnde by ‘sijn Hoogheydt voorgeslagen, dat tot vordere be- Myn Heeren. Gister avond omtrent ten acht scherminge van de Stadt d'eene helfte der Caval- uuren is ons noch te Woerden zijnde, door een | lerye aan de Vecht, ende de andere aan den Vaart- Trompetter toegekomen een missive van de Heeren | schen Rhijn gecampeert, ende ‘t vordere gros van `t Staaten van Utrecht, met een ingeslotene Copie van | Leger omtrent de Stadt geleyt en geretrencheert d'Acte die den Coninck van Vranckrijck tot secu- | soude worden; waar op wy in vérwagting sijnde, riteyt van onse vordere reyse hadde doen depeschee- | dat tot executie van 't gene voorsz. is de beloofde ren, soodanich als U Ho: Mo: uyt deselve Copye | Regimenten binnen de Stad den volgenden dag synde hier nevens gaande sullen konnen sien; dese noti- | den "йт deses souden worden gesonden, is sijn Hoog- ficatie heeft ons desen morgen herwaarts doen ko- | heyd des e morgens omtrent ten tien uyren, geac- men, alwaar wy den Capiteyn in de gedachte acte | compagneert met de Heere Ripperda Tho Beurse vermelt, met sijn byhebbende Ruyters hebben ge- | wederom personelijck in onse vergaderinge erschee- vonden, die nevens ons jegenwoordigh gereet staan | пеп, ende heeft aan ons bekent gemaackt, dat al- om de reyse te vervoorderen, naar dat wy alvoorens | vorens de Militie in de Stadt te konnen laten ko- met de Heeren Gedeputeerden van de Staaten van | men, by ons soude moeten worden geresolveert, desen Lande, door de Vergaderinge tot ons geson- | aanstonts en sonder tijdtverlies, de bemuerde Weerd den, hebben gesproocken , ende uyt deselve verstaan, | en de vier andere Voorsteden te doen afbranden, hoe dat ву van alle hulp verlaten sijnde (ende sijnde | "{ welk by ons geconsidereert zijnde te wesen van de Stadt van Arnhem, ende die van Amersfoort all | een seer dangereuse executie, en de Gecommitteer- in handen van den Vyand en verscheyde andere | den van de Stadt Utrecht seggende het selve de in staat om die haast te volgen, onder welke sy | Heeren hare Principalen te moeten communiceren, die van Naarden al mede rekenden) geresolveert | is zijn Hoogheyt uyt de vergaderinge gescheyden, hadden eenige Gedeputeerden af te senden, om | aangenomen hebbende 't gene voorsz. met de Hee- den Coninck te versoecken deselve onder Sauvegarde | ren Gevolmachtichden te Velde ende de Generaals te nemen. 262 | VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT maecken, omme in de voorsz. hare beraatslaginge | geobtineert hebbende, senden wy desen morgen mede te worden gebracht, hebben wy met groote | onse Gecommitteerdens aan sijn Alder-Christelijcxste alteratie vernomen dat by U Ho: Mo: was gere- | Majesteyt omme Sauvegarde te bekomen, waar toe solveert, en sijn Hoogheyd gelast, het Leger uyt | wy te meer geparst zijn geworden om dat ons op deze Provintie na Holland te trecken; welcke resolutie | gisteren namiddagh in't seecker bericht is, dat den ook aenstonts ter executie is geleydt. U Ho: Мо: | Marquis van Rochefort Sondagh namiddagh laatst- konnen seer lichtelijk beseffen, hoe groote conster- | leden ten twee uyren de Stadt Amersfoort met een natie sodanige resolutie onder ons gecauseert heeft, | considerabel gros geoccupeert, ende de Steden daar deselve ons noyt gecommuniceert ofte daar van | Rhenen en Wijck alvoorens particuliere Sauvegardes eenige notificatie gegeven was; te meer, dewijle | hadden verkregen. Но: Mo: Heeren, wy hadden by de executie van de voorsu. resolutie, ons selfs | noyt gemeent dat den yver-die wy tot conser- geweygert is de Regimenten op de repartitie van | vatie van de gemeene saacke soo in't consenteren onse Provintie staande en om onse Stadt leggende, | van ordinaris en extraordinaris middelen, ende het tot onser defensie alhier te laten verblijven, onaan- | promt furneren van de selve, als mede de vrywil- gesien uyt de inkomende kondschappen men ons | lige leeninge van soo veelerhande behoeften van betuygde dat den Vyand in weynigh uyren voor | buspoeder ende anders, tot besorginge van de de Stadt van Utrecht soude konnen wesen; waar | Steden aan den Yssel, Rhijn еп Waal, en oock door wy dan gebracht zijn in d'uytterste ongele- | het Leger, by ons soo liberalijck gedaan, ende gentheyd, als zijnde van het Leger van den Staat | waar in wy veele onser Bondgenooten, volgens de verlaten, van ons eygen manschap en Borgerye, } meenighvuldige getuygenisse van U Ho: Mo: selfs soo door vorige wervinge als uytsenden van vry- | hebben gesurpasseert, in deser voege aan ons en willige, grootelijx ontbloot, het platte Land onser | onse Provintie soude hebben worden gerecompen- Provintie door geëscarteerde troupes van 't Leger | seert. ons van soodanige middelen te bedienen, als wy | Was geparapheert: P. Ruysch vt. Onder stondt: na de tegenwoordige constitutie van tijdt en saac-| Ter Ordonnantie van de Heeren Staaten "e Lands ken de bequaamste konnen uytvinden, en dien- хап Utrecht. Ende was onderteeckent: С. v. d. Poll. volgende een paspoort of saufconduit versocht ende 3. REGISTER der secrete resolutien van de Staten van Utrecht, tijdens de bezetting der provincie door de krijgsmagt van Koning Lodewijk XIV. (Met daarbij behoorende stukken.) 29 Juli) 1672—30 Junij 1678. Lunae den 29. Julij 1672. tot bevorderinge van't gunt voorsz. is nodigh of dienstigh sal oordeelen. Te vergaderinge voorgedragen sijnde, dat, soo| Ende is goedgevonden ende verstaan, dat dese in reguard van de petitie, wegens sijn Alder-Chris- | resolutie by alle en een igelyck der Leden van haar telijckste Majesteit tot onderhoud van des selfs | Ed: Mo: vergaderinge geteeckent, aen den Heere armee, jegenwoordigh gedaen werdende, ende ten | van Dijckvelt, sulx vereysschende, tot sijn decharge prothocolle van haer Ed: Mo: resolutien genotu- | sal worden ter hand gestelt, leert, tot remissie van de selve petitie, of een ge- deelte van dien, immers tot surcheantie van de Veneris den 16. Augustus 1672. verhaeste voldoeninge, mitsgaders in vordere dier- | | gelijcke voorvallen lichtelijck door een of meer be-| Ten aensien van de grote clachten van Predi- quemé personen, soo omtrent den Heer Intendant, | canten, Costers ten platten Lande, en diergelijcke als in't Hof van sijn Alder-Christelijckste Majesteyt, | personen, welcker gagie, vermits het bederf van het eenige goede devoiren, met hope van succes, sou- | platte Land, uyt de incomsten van haerl. respective den connen werden gedaen, ende uytgewerckt. Is | comptoiren niet betaelt connen werden, is goedge- naar vernieuwinge van den eed van de uytterste | vonden de nabenoemde Ontfangers ende rentmees- secretesse, by alle ende igelyck der Leden van de | ters te subsidieren, als volght: vergaderinge gedaen, den Heer van Dijckveld уег- Den Ontfanger van de gebeneficieerde goederen socht, ende geauthoriseert, om die saecke ten | met acht duysend gulden. meesten dienste van den Lande aen te leggen ende | Den Administrateur der Abdye St. Pauls, met te dirigeren, belovende haar Ed: Mo: mits desen | ses duysend gulden. Е den Heere van Dijckvelt te guaranderen van alle ` Den Rentmeester van de Carthuysers met drie het geene hem ter dier cause soude mogen over- | duysend gulden. comen. Den Ontfanger van den xx. en xl. penningh, met Sijn mede geauthoriseert de Heeren van Someren, | acht duysend gulden. van Wulven ende Burgermeester van der Dussen, | Ende den Administrateur der Abdye van Oost- omme op het versoeck van den gemelten Heer van | broeck met ses duysend gulden. | Dijckvelt, soodanige ordonnantien te doen depesche- De kinderen ende erfgenamen van Lucas van ren ende gelden te doen uyttellen, als sijn Bd. ` Voorst, met de somme van vier duysend gulden. г ЕСН kaken д 8 ЕБ — E SS BS cx ES RR Ss EE. fr = е P № 'SLANDS VAN UTRECHT. - 1, Вовк. п. Trr. 1. Deer. 203 Vergunnende respectivelyck tot de selve SS Ledit sieur Robert promet ausd. sieurs Estatz men behoorlycke ordonnantie. Ende is mede goedgevonden dat de respective ontfangers en rentmeesters van dese, noch van eenige andere subsidien, haerlieden eenigen tijd herwaerts toegevoeght, ende die haar toegevoeght souden mogen werden, niets sullen profiteren. Martis den 17. September 1672. Voorgedragen sijnde dat den Heere Hartogh van Luxemburgb, Generael van de armee van sijn AL der-Christelijckste Majesteyt, in de Provintie van Utrecht gecampeert, seer grote genegentheyd voor dese Provintie, ende de ingesetenen van dien, was betonende, ende oock door anderen aen % Hof van que les soldats et cavalliers logez, soit dans la ville et fauxbourgs d'Utrecht, soit dans les autres villes ou lieux dependans de ladite Province, ne se- ront aucunement a la charge des villes et habitans, sinon pour la simple fourniture du lit, feu et lu- | miere, et quils seront du surplus payez de leur solde des deniers du Roy aussy bien que les of- ficiers. ue les habitans ne seront point obliges de four- піг aucune sorte de Vivres ny boissons aux soldats, Quil fers severement punir ceux qui pourroient troubler et molester leurs hostes pour les obliger de se faire traitter et nourrir. Quils ne seront obligez de payer aucune somme | d'argent, grande ny petite et qui que ce soit, sol: Vranckrijck veel goede devoiren conde doen; — dat | dats, officiers ou autres. sigh jegenwoordigh gelegentheyd op dede, ош te| Quil donnera tous les ordres necessaires et dont connen becomen eenige japansche costelijckheyd (hoedanige aen't gemelte Hof alderaengenaemst sijn) sullende omtrent twee en dertigh hondert guldens mosten costen. Waar op gedelibereert, is goed- gevonden de selve te doen incopen, ende welge- dachten Heere Hartogh te doen vereeren. Mercurii den 25. September 1672. Op 't mondelingh desen aengaende geproponeerde, is goedgevonden mits desen tot een vereeringe aen | il sera requis, pour le restablissement de tous les droits ordinaires de la Ville et Province d'Utrecht et villes еп dependantes. Que tout ce qui se levera et recevra desdits droits ordinaires sera a la disposition desdits sieurs Estatz, lesquels pourront les faire recevoir et re- cevoir et гесцеШег en la maniere quils estimeront mieux estre. Que personne de quelque qualité et condition quil puisse estre, soit soldats, officiers ou autres, ne seront exempts d'aucuns desdits droits ordinai- N. N., bediende aen % Hof van Sijne Alder-Chris- | res, exceptez pour les seuls Bledz du Roy qui telijckste Majesteyt, uyt insichte van goede devoi- | debyront estre exemptz des droits de Moulage, et ren by hem ten dienste van dese Provintie te doen, te vergunnen ende accorderen de somme van drie hondert rijxdaelders. Solis den 29. September 1672. Omme te voldoen den eerst pay van het geene, Oetaber volgens de Conventie van den A? w En ten prothocolle op den .... geregistreert, aen den in- tendant tot redemptie van het onderhoud van Sijne a condition aussy que lesdits sieurs Estatz tien- dront la main quil se debite de Ја Biere Moyenne a bon marché pour les soldats. Et finalement qu'a l'esgard des mois d'Aoust et Septembre pour lesquels ledit sieur Robert avoit fait une demande dont lesdits sieurs Estatz n'ont rien payé, quil n'en sera point parlé presentement pour leur donner le temps d'attendre la Reponce aux Remonstrances quils feront a la Cour. Et Lesdits Sieurs Estatz promettent et s'obligent Мајевіеуіз troupes moet worden betaelt, bedragende | de payer dans les coffres du Roy pendant le pre- deselve eerste paye ter somme van acht duysend rijxdaelders, is goedgevonden en verstaen dat de- selve penningen sullen werden uytgetelt door den Commis Beusechem, ende dat Johan van Heurn, ontfanger vant huysgeld, sal worden geordonneert sen den selven Commis daar toe te betalen thien duysend gulden; van gelijcken Cornelis van Veld- huysen, gewesen ontfanger vant selve huysgeld Vier duysend gulden; Gerard van den Helm, ge- wesen ontfanger van het Schellinghgeld, vier duy- send gulden; ende den Domheer Egbert de Leeuw, jegenwoordigh Ontfanger van het anderdeel der gene- rale middelen, twee duysend gulden, maackende te samen de voorsz. acht duysend rijxdaelders, (Folgt de hierin vermelde Conventie.) Aujourd'huy quatrieme Octobre mil six cens soixante douze, Monsieur Robert Conseiller du Roy ta ses Conseils, Intendant de Justice, Police et dans toutes les Places et Pays conquis | Par sa Majesté en Hollande, et Messieurs des Estatz la Ville et Province d'Utrecht sont convenus de te qui ensuit, sçavoir. sent mois d'Octobre, la quantité de vingt cinq mil Escus sur l'assurance qui leur a esté donnée par ledit Sieur Robert, quil s'employera pour faire agreer au Roy quil ne leur soit rien demandé da- vantage pour le passé, et que des susdits vingt cinq mil Escus, il ny en aura que vingt un pour le present mois d'Octobre, et que les autres qua- tre mil Escus quoy que payez dans le present mois leur soient deduitz et passez en compte sur ce qui pourroit leur estre demandé pour les mois suivans. Moyennant quoy lesd'. sieurs Estatz promettent de payer presentement huit mil Escus, d'en payer encore huit le quinzieme du present mois, et de payer les derniers neuf mil Escus qui parferont la , Spa, somme de vingt cinq mil Esous le vingt cinquieme du present mois precisement et sans aucun delay. Lescht. Sieurs Estatz consentent en ontre de payes a leurs frais et despens douze cens Keppel d'avoine qui ont deja esté consommez par les trouppes sans estre payez et promettent en outre de fournir en- core huit cens Keppel d'avoine a leur despens, pour les gardes, Escortes et gens commandez de la cn- vallerie, ij 264 VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT Et a l'esgard des fourages lesd’. Sieurs Estatz ne pouvant pas sobliger d'en faire aporter dans les villes, tant a cause du manque de Barques et de Chariots qu'a cause du desordre que le long sejour d'un si grand corps de trouppes a causé dans le pays, Ils laissent а la disposition de Mes- sieurs les geueraux de faire ce qui sera necessaire pour le service du Roy, esperant quils donneront si bon ordre aux choses que cela se fera avec le moins de dommage quil se pourra pour le pays. Et de tout ce que dessus ledit sieur Robert, stipulant pour le Roy, et lesd". sieurs Estatz sont convenus reciproquement et seulement pour le pre- sent mois d'octobre, sans que cela puisse tirer а consequence de part ny d'autre pour les mois sui- vans. Fait double a Utrecht les jour et an que dessus, Robert. Veneris den 11. October 1672. | Alsoo volgens de Conventie met den Heere In- tendant, over de redemtie van № onderhout van Sijne Majesteyts militie, den -5 Soave deses jaars aengegaen, den tweeden termijn, om te betalen de tweede paye van de beloofde penningen ter somme van acht duysend rijxdaelders, ор den "4 der lo- pende maand al is verschenen geweest. Is naar gehoort advis der Heeren tot het examineren van de betaelingen der huysgelden, den 24. September jongstleden versocht ende gecommitteert, die de respective uytmaenders van't huysgeld over de stad Utrecht, mitsgaders den ontfanger van't selve huys- geld, hadden gehoort, ende den staat tot betalinge der inwoonders der gemelte stad, in conformité van de waarschouwinge van den .... binnen Utrecht, gerapporteert, goedgevonden, de voorsz. tweede paye, in voegen als de eerste, door den Commis | Beusechem, ten overstaen van den Secretaris van | Staeten te doen aentellen, ende daertoe te depe- | scheren ordonnantie ter somme van twaelf duysend | guldens, tot laste van Doct. Johan van Heurn, | ontfanger van't huysgeld, mitsgaders van acht duy- send gulden tot laste van Abraham van der Dus- | sen, Ontfanger van't eene deel der oudschild gelden. ` Veneris den 22. November 1672. | | Den derden termijn van " geene volgens деп | Heere Intendant Robert belooft, op ordre van den selven Heere Intendant aen Mons Du Mee, extra- ordinaris commis van oorloge, tot betaelinge van sijn alderchristelyckste Majesteyts troupes, gecom- mandeert door den Heere Hartogh van Luxem- burgh, door handen van den Commis Beusechem waren getelt, van welcke betalinge den gemelten Du Mee hadde gepasseert de volgende quitantie. Copie. Је soubz. principal Commis de l'extraordinaire des guerres au paiamen des troupes commandées par monsieur le Duc de Luxembourgh, reconnois avoir receu de Messieurs les Estatz de la Pro- vince d'Utrecht, la somme de vingtcincq mil Es- cus, qu'ils devoient fourner au Roy pendant le mois d'octobre dernier, suivant le traicté fait avecq Eus par monsieur Robert, Intendant des troupes et conquestes de sa Majesté en Hollande, pour jouir de l'exemtion de la nourriture des soldats et cavalliers, qui sont en quartier d'hiver dans la dite province. Fait a Utrecht le 3. Decembre 1672. ` Signé: Du Mee. (plus bas) Accorde avec son prin- cipal (signé) C. v. Poll. (au plicque) Pour quitance de vingt eincq mil escus, Welcke gesien sijnde, is deselve aengenomen, en geen verder resolutie daerop gevallen. Extract uyt de secrete resolutien van de Heeren Gedeputeerde Staten ’s Lands van Utrecht. Jovis den 20. Februarij 1673. Vermits het vertreck van den Domheer Egbert de Leeuw, Ontfanger van het anderdeel der gene- rale middelen, is naar deliberatie daarover gehou- den, goedgevonden ende geresolveert dat den Se- cretaris van Staten uyt de penningen, bij den selven ontfanger alhier gelaeten, soo veel sal overtellen aen de erfgenamen van den Ontfanger Lieftinck, als hij Secretaris, naar verhoor van de Collecteurs, bevinden sal den gemelten de Leeuw, van wegens de impositien over de jongstleden maend Januarius en Februarius nieuwen stijl noch onder sigh te hebben gehad, ende ‘t vordere (afgetrocken het geene de voorz. de Leeuw mochte hebben betaelt, welcken de Franschen op de impositien over die accoorde den ue jongstleden met den Heere аерде behoort, de kinderen ende erfgenamen Intendant Robert opgerecht, by haar Ed: Mo: is | werden aengereeckent), van deselve penningen in een verschaldight, bedragende negen duysend rijxdael- | kiste bewaren in een der cameren van de Secre- ders. Is goedgevonden deselve somme ten over- taryen van haar Ed: Мо:, ende werdt de weduwe staen van den Secretaris van Staeten door den | van den gemelten gewesen Ontfanger Lieftinck mits Commis Beusechem te doen betalen, ende daartoe ` desen geauthoriseert tot het ontfangen van alle pen- ordonnantie ter voorsz. somme te doen depesche- ningen, dewelcke op het comptoir van den Ont- * теп tot laste van Doct. Johan van Heurn, ont- | fanger de Leeuw souden moeten wesen gebracht, fanger vant huysgeld. waar toe deselve verleent sal worden behoorlijcke acte: Jovis den 28. November 1672. | De Gedeputeerden van de Staten Зз Lands van. | Utrecht authoriseren de weduwe, erfgenamen ende Rapporteerde den Secretaris, dat, ingevolge van | kinderen van den Heer Jacob Lieftinck, in sijn haar Ed: Мо. succesive resolutien van den 20. leven Raad in de Vroedschap der Stadt Utrecht, September, 11. October ende 22. deser, de drie | ende Ontfanger van het eene deel der generale mid- payen van de vijff ende twintigh duysend rijxdael- | gelen, uyt crachte deses, vermits het vertreck van ders, volgens contracte van den ZZ sen den | den Domheer Egbert de Leeuw, tot den ontfangh S LANDS VAN UTRECHT. 1. Вовк. п. Tir. 1. Deer. Ende sal dese missive afgaen sonder resumptie. Iek ben genoodsaeckt de vrijmoedigheyd te ge- bruycken van UWelEd. mits desen te versoecken Martis den 15. April 1678. de goedheyd te willen hebben om de coopmanschap van het leywaet, UWelEd. bewast, ten spoedigh- | Hebben de Heeren, by resolutie van den 29. sten te doen voltrecken, ten ware van omtrent drie | Julij 1672, hiertoe geauthoriseert, goedgevonden duysend gulden. aen N:N: voor sijne goede diensten, albereyts ge- Ick bidde nevens dien, UWelEd. gelieve die voor- | daen, ende noch vervolgens te doen, te vereeren sorge te dragen, dat het immers van de alderfijn- | met twee hondert rijxdaelders, ende noch aen N: N: ste sorte sy; de penningen daartoe gerequireert, | voor extraordinaire moeyte, met sesthien silvere sal Baltassoon op UWelEd. ordre uyttellen, dewelcke | ducatons; omme door den Secretaris van Staten, uyt daartoe oock aenschrijvens sal hebben ontfangen. | de penningen onder hem van't anderdeel der ge- Het sluyten van dese partye vereyst te meerder | nerale middelen berustende, betaelt te werden. spoet, om dat den geenen, door dewelcke het te | | sijner plaetse sal werden verhandrijckt, daar al be- Jovis den 17. April 1673. reyts kennisse van heeft, en licht in weynigh dagen herwaerts staet te comen. Onderwijl recommandere | De Heeren Hartogh van Luxenburgh, ende Gou- ick my aen UWelEd. gunste en genegentheyd, ende | verneur Stoupa, haar Ed: Mo: meermalen hebbende sal naer ootmoedige presentatie van mijn geringe | doen weten dat den Heere Prince van Condé ende dienst aen alle de Heeren vrienden, etc. des selfs soon den Hertogh van Anguin in wey- | nigh dagen binnen Utrecht soude comen, ende dat Mitsgaders aen den Ontfanger de Leeuw, mede | vereyst soude worden dat haar Ed: Mo: hare Hoog- aldaer, als volght: heden met de meeste soorte van eerbewijsinge gin- gen verwellecomen ende feliciteren, waar op gede- Mijn Heer, libereert, is goedgevonden met redenen daer toe applicabel de saecke, was "1 doenlijck, daar henen Den Heere Ruysch sal van U Ed. vereysschen on- {ouder de hand te dirigeren ende onderbouwen, gevaerlijck drie duysend gulden, omme geemplo- | dat haar Ed: Mo: mogen volstaen met sulx te doen yeert te werden ten fine als by seecker versoeck, op de geretireerste wijse, immers niet buyten ge- ‘twelek ick op heden aen sijn Н: Ed: hebbe gedaen, | woonlijcke forme, voor desen by haar Ed: Mo: in U Ed: gelieft in conformité van dien de penningen ` soodanige voorvallen gebruyckelijck. ten eersten te doen uyttellen, sullende de selve | U Ed: uyt crachte deses by de compagnie in ree- Solis den 20. April 1673, ckeninge gevalideert werden. Waar op my verla- tende, ende mijnen geringe dienst aen U Ed. ende Post prandium hora quarta. de andere Heeren ende vrienden presenterende , sal ick verblijven. Mijn Heer, etc. | Den Heere Gouverneur Stoppa ter vergaderinge hebbende doen aendienen dat, dewijle de Heeren Jovis den 10. April 1673. Prince van Condé ende Hertogh van Anguin de Provintie van Utrecht seer naderden, dat derhalven Uyt crechte ende vermogens haer Ed: Мо: resolu- betamelijck ende behoorlijk soude wesen dat haar tie en authorisatie van den 29. Julij 1672, is by Ed: Mo: de selve Hoogheden buyten de stad Utrecht, de Heeren, in de selve resolutie genoemt, goedge- «ende wel op de grensen der Provintie in't gemoet vonden door den Secretaris van Staten aen den | gingen, ende aldaar complimenteerden ende ver- Heere van Maerssenbroeck te schrijven als volght: | wellecomden ; waar op gedelibereert is goedgevonden den Heer van Dijekvelt te versoecken ende com- Mijn Heer, mitteren omt selve by de Heer Hartogh van Lu- | xemburgh, en Gouverneur Stoppa, ingevolge van Het geene waar van U Ed: voor dee is gead- | haar Ed: Mo: resolutie van den 15. deser, met Venvoro Urs, Рів. І. er 266 alle bedenckelycke redenen op 't bescheydenste te сан ende ор t min aenstotelijckste te de- neren. Veneris den 9. May 1673. Is gelesen een missive geschreven by den Heere van Maerssenbroeck tot Parijs den “ deser maend, luydende als volght : Parijs 13 Маў 1673. Mijn Heere, Volgens den last ende authorisatie van haar Ed: Mo:, hadde ick Madame Stoppa bekent gemaeckt, dat al over lange genegen waren geweest haar Ed: iets toe te senden tot een kleyne erkentenisse van de groote diensten, die den Heere Gouverneur Stoppa dagelijx continueert de Provintie ende borgerye van Utrecht te bewijsen, dogh overmits het oversenden van soodanigh present, ter oorsaecke van den te- genwoordigen oorlogh niet sonder pericul can ge- schieden, hadde haar Ed: Mo: goedgevonden my te lasten alhier iets te copen, 'twelek my dachte meest nae haar Ed: sin ende genegentheyd te we- sen. Waar naer ick over eenige dagen haer Ed: vertoonde een schone diamant, omtrent ter waerde van 12 a 13 hondert escus, dogh seyde my dat wel wenste een collier perlen te hebben, dat oock een wiste waer in grote sin hadde, ende men haar een groot plaisier soude doen, wanneer die wilde copen, waar op antwoorde geen andere last te hebben als om haar Ed: sin te volgen, ende my daar nae reguleren, dogh dat omtrent de prijs ge- limiteert was, haar Ed. vraegde my tot hoe verre my dorste inlaten, dat niet twijftelde of soude het yde snoer voor vier hondert gouden louisen connen hebben, waar op ick dan vervolgens repli- ceerde dat het voorz. collier tot die summa soude betalen, dat men maar soude trachten de koop te sluyten. Des anderen daeghs ‘smorgens vroegh send haar Ed: hare Staetjuffrouw, my seggende dat geen middel siet om op die prijs te connen de coop concladeren, dat evenwel niet gaerne dese occasie soude willen laten voorby gaen, dat der- halven maer wilde seggen tot hoe verre my wilde engageren, dat sy de rest daarby soude doen. Weleke boodschap шу vremt voorcomende, ant- woorde dat tegens thien uren my d'eere soude ge- ven om Madame selfs te spreecken; ondertussen vonde my becommert hoe my daer omtrent soude comporteren, het different bestaet in twee hondert escus, soo dat eyndelingh resolveerde het collier in't geheel te kopen, niettegenstaende tot soo verre geen last hadde, want па de kennisse die ick van het humeur van de welgedachte dame hebbe, soude VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT het niet dienstigh wesen op sulcke maniere te han- delen; іск wil hopen ende vertrouwen dat haar Ed: Mo: mijn doen niet qualijck sullen afnemen, hebbe daarom mijn wedervaren wat omstandiger geschreven, dogh, indien het mondeling mochte doen, soude noch veel circumstantien daar соппеп bijvoegen, die tot mijn justificatie souden strecken. Haar Ed. sal haar Ed: Mo: selfs schrijven, ende voort present bedancken,' sal oock op allerley manieren, % sy hier te Hoof, ofte elders, trachten de Provintie en hare ingesetenen dienst te doen, is noch van meyninge over te comen, dogh heeft den tijd niet gedetermineert, versoeckt my seer dat daar nae wilde wachten, dogh hebbe geseght dat precise ordre verwachte, dewelcke gecomen sijnde, ick haar Ed: sal bekent maecken, ende my daar na moste reguleren. Overmorgen sal ick naer het leger gaen, en aldaar de voorz. ordres afwach- ten, die geaddresseert connen worden aen Mons. de Tourmont, premier Commis de Mons". Pompone en cour. Ick hebbe tot betalinge van het bovenge- noemde ontfangen van den banquier alhier vijf duysend guldens, bestaende in vier hondert louisen ende twee hondert escus, sijnde hollands geld 4100 gulden. Hebbe derhalven genoodsaackt geweest tot voldoe- ninge vant geen alhier schuldigh was, ende om mijn equipage te maacken ende de reyse nae 't Hof te doen, noch te lichten negentigh louisen, ende thien gulden, alle die sommen sullen sommigen dencken wat hoogh te lopen, maer meyne op mijn wedercomste pertinentelijck te connen aenwijsen waar toe geemployeert sijn, sullende my gaerne onderwerpen het royeren van alle t geene geoor- deelt sal worden buyten noodsaeckelijckheyd uyt- gegeven te sijn, Het nieuws 't welcke hier passeert hebbe sen den Heer van Sandenburgh geschreven, waer aen my referere. Bidde U Ed. sigh verseeckert te houden dat met alle eerbiedigheyd ben, Mijn Heer, U Eds, ootmoe- digen ende onderdanigen dienaer. Waar op gedelibereert is goedgevonden den inkoop by den Heere van Maersenbroeck te approberen. By een van de leden van de Vergaderinge сош- municatie gegeven sijnde van een discours met den Heer Gouverneur voorgevallen, ende daar op ge- delibereert sijnde, is goedgevonden den Heere van Dijekveld te versoecken ende te authoriseren, om te besorgen dat eenige rare porceleynen , ter somme van drie a vier duysend gulden, ten minsten prijse mogen worden ingecoft, om aen den Heer Inten- dant te worden geoffereert, Lunae den laesten Junij 1673. De Staten authoriseren by dese derselver Secre- 1 Dit is geschied bij den hier volgenden eigenbandigen brief. De Combreux ce 19 May. Je navais pas besoing mesieurs des dernier marque que mr. Godin madoné de vos honettetes pour estre persuade de vas generosittes mais puisque que vous aves encore voulu absolument joindre а toute les sivilittes dix colier de реге de 5000 H. je vous assure que je le garderay come une chose que jestimeray infiniment, Je souhaitterais mesieurs quil se pressenta quelque ocation pour vous faire coguoître combien je vous considere et les forte inclination que jay de vous rendre en tout rencontre mes tres heumble service puisque je suis tres beumble tres affectione servante. A mesieurs les betats dutrec. Stouppe. S LANDS VAN UTRECHT. 1. Bork. п. Tir. т. Degi. 267 taris Wernard van Velthuysen, omme in de admi- ` heyd van onse Provintie, ende de redenen van nistratie ende het houden van de reeckeninge der ‚mijn overcomste onderricht hadde, met versoeck penningen, by den overleden Secretaris Mr. Cornelis, om sulx aen sijn Excellentie preallabelyck bekent van de Pol, soo van de ontfanger van't anderdeel te maecken, hebbe ik den Wa, dito audientie by der generale middelen Egbert de Leeuw, als van | welgedachten Marquis gehad, ende naar overleve- de gewesene pachters van de brandewijnen ont- ringe van UEd: Mo: missive, nevens die van den fangh, ende die by hem Velthuysen noch vorder Heer Intendant, hebbe ick den deplorablen staet souden mogen werden ontfangen, te continueren. ‘van de Provintie voorgedragen, om daarmede te Gelijek den selven-noch geautoriseert word, omme | bewijsen dat derselver ingesetenen tot het fourne- te continueren in't houden van de secrete notulen. | ren van de geeyste sommen gelds niet suffisant | waren, waar over eenige discourssen met sijn Ex- Verbaal van Joan Louis Godin, Heere van ` cellentie gehouden hebbende, beloofde my dat daar Maersenbroeck, van sijne reyse naar Vranck- van met den Coningh spreecken soude, ende my rijck, als Gedeputeerde Commissaris van, binnen twee dagen bescheyt geven, blijvende al- de Edele Mogende Heeren Staeten ’sLands | tijd persisteren (gelijck mede in verscheyde andere d van Utrecht by sijn Alder-Christelijckste audientien dede) dat de bovengenoemde provintie van Utrecht niet soo seer te beclagen was als hare naburen (denoterende die van Holland) ende ten anderen dat Sijne Majesteyt geld van node hadde. ‚_ De volgende dagen heb ick successivelyck over- Om U Edele Mogende cortelijck te dienen van | gelevert U Ed: Mo: missiven aen de Heeren Mi- rapport, sal U Ed: Mo: herinderen dat het de nisters le Tellier, Colbert ende de Pompone, de selve belieft heeft my, op den 14. October 1672, | selve op het iverighste versoeckende, dat met hare de eere aen te doen van uyt derselver naem te de- | crachtige intercessien my wilden besorgen een favo- puteren naer den Coningh ende het Hof van Vranck- rabile audientie by sijn Majesteyt, ende voorts de rijck, om aldaar voor te dragen soodanige saecken, ; saecke van de Provintie aen den Heere du Lou- als het U Ed: Mo: soude believen my by instructie | vois (tot wiens directie mijne negotiatie behoorde), aen te bevelen, dewelcke my oock vervolgens des | recommanderen, waarop my alle met veel beleeft- anderen daeghs is ter hand gestelt, nevens eenige | heyd bejegent hebbende, betoonden sigh tot mijn stucken tot verificatie van de poincten daar inne | versoeck genegen te sijn. vermelt dienende. Den tijd van twee dagen my door Mons". du Voorts hebbe ick met goedvinden van U Ed: Мо: | Louvois geprefigeert, den 22. geexpireert sijnde, kennisse van mijn reyse gegeven aen de Heeren ` versochte ick sijn Excellentie dat de goedheyd wilde Gouverneurs deser Provintie ende Stad, mitsgaders | hebben om my aen Sijne Majesteyt te presenteren, oock aen den Heere Intendant van den Coningh, waarop my repliceerde dat noch geen gelegentheyd binnen Utrecht residerende, die my oock brieven | gehad hadde om den Coningh diesaengaende te van voorschrijvens heeft ter hand gestelt, om (ge-! spreecken, dat derhalven wat patientie moste heb- Шек my seyde) soo veel in hem was, de saecke | ben, want de expeditien van't Hof soo spoedigh te helpen faciliteren. piet waren, als men wel in onse quartieren ge- Onder en tusschen sijn eenige dagen doorgelo- | went was. pen, soo met het vervaerdigen van, de nodige de-| Met welck antwoord my verscheyde malen uyt- pesches, als met het bestellen van mijn equipagie, ` gestelt heeft, totdat eyndelingh den 30. denselven tot dat eyndelijck, (alvorens mijn afscheyd behoor- | my beloofde dien morgen audientie by Sijn Majes- lijk genomen hebbende), my op den 23. derselver | teyt te procureren, gelijck oock de eere gehad maand op reyse begeven hebbe, den wegh nemende ` hebbe omtrent den middagh om U Ed: Mo: mis- over Holland, achterlatende, uyt verscheyde rede- sive in eygener handen van den Coningh over te nen, alle mijne papieren, om door de ordinaris ` geven, voorts naer gedane reverentie, ende bekent- post op Parijs naergesonden te worden; alleenlijck maeckinge van mijn commissie, begonde ick den by my behoudende twee blancos, om volgens U deplorablen staat van de Provintie ende hare arme Ed: Mo: resolutie van den 22. dito, daar mede tot ` ingesetenen te vertonen, implorerende de goeder- Parijs comende, te doen vervaerdigen een missive tierentheyd van Sijn Majesteyt voor deselve. aen den Coningh, ende een aen den Heere Marquis Waar over eenige verwisselinge van woorden ge- du Louvois, in soodanige woorden ende expressien houden hebbende, betoonde Sijn Majesteyt wel ge- als hun, des verstaenden, aldaar het alderbehae- negen te sijn om de Provintie te soulageren, maer gelijckste aen Sijn Majesteyt, ende dienstighste voeghde daarby dat de tegenwoordige toestand van voor 't verhoopt succes deser commissie souden ad- saecken penningen waren vereysschende, dogh dat viseren te moeten geschieden. op gedane versoeck soude dencken. Mijn reyse alsoo over Holland, ende van daar Een quartier uurs daar nae wierde ick gesocht door de Spaensche Nederlanden genomen hebbende, | van een van des Coninghs Edelliede, die my seyde arriveerde den 6. November tot Parys. dat den Marquis du Louvois my begeerde te spree- Mijn eerste occupatie was te vullen de voorz, | cken, waarop aenstonds by sijn Excellentie comende, blancos, ondertusschen my op de gelegentheyd van | gaf deselve my wederom den brieff van U Ed: Mo:, het Hof ende de Ministers, sooveel doenlijck was, | die іск even te voren in eygene handen van Sijn informerende. Majesteyt overgelevert hadde, seggende dat 't op- Naerdat dan den Heere du Fresnoy, eerste Com- | schrift niet na behoren gecoucheert was, overmits mis van den Marquis du Louvois van de gelegent- | het inhield Au Roy Tres Christien, sijnde geen on- Majesteyt. Edele Mogende Heeren, 268 dersaten gewent anders te schrijven als Au Roy, tout court, t welck van my met verscheyde rede- nen geexcuseert wordende, versochte dat desemael sulx mochte passeren, dat wy in't toecomende daar wel op letten souden, dogh conde niets obtineren, maer wierde genoodsaeckt den brieff over te nemen, | ende U Ed: Mo: toe te senden, om het opschrift te redresseren. | Wijders op mijn nader instantien dat dogh wilde seggen of den vorderen inhoud ende de manieren van my in de aenspraeck van den Coningh ge- bruyckt, wel waren, seyde sijn Excellentie alles seer wel te sijn, dat sulx oock de versochte saecke niet soude verachteren. Voor mijn afscheyd bad ick welgedachte Mar- quis dat dogh de goede ende oprechte meninge van U Ed: Mo: by sijn Majesteyt mochte ten beste worden uytgeleght ende verdedight. Van alle 't voorschreven, ende '{ geene my vor- ders van tijd tot tijd voorgecomen ende bejegent is, hebbe ick den Marquis de Pompone t'elckens | kennisse gegeven, soo ten reguarde dat sijn Ex- cellentie door de Ambassade die voor desen hier te lande wegens den hooghstgedachten Coningh becleet heeft, goede kennisse van de constitutie deser Provintie, en van de humeuren der ingese- tenen is hebbende, als oock om dat een grote me- dedogentheyd over hare miserien betoonde, hadde my oock altijd belooft, dat, wanneer de saeck in den Raad gebracht wierde door Mons: du Lou- vois, dat als dan, sooveel in hem was, tot soula- gement van de provintie arbeyden soude. Ick hadde noch verscheyde considerable Heeren VAN DEN STAAT EN DE SOUVEREINITEIT | oorsaeck was dat Mons”. du Louvois naer de Vlaemse steden vertrock, om nodige ordres te stellen. ` Waar op dan oock het Hof naer Compei vertrocken is, alwaar naer eenige dagen de tijdinge ‚quam dat de belegeringe van Charleroy verlaten was, ‘twelk my dede resolveren om den 28. De- cember nieuwen stijl, derwaerts te gaen, op dat door die tijdinge het Hof verblijd sijnde, eenige goede inclinatie voor de Provintie mochte ver- wecken. Daar comende den 29. vonde geen Ministers als Mons, de Pompone, wien ick versochte dese oc- casie wilde waernemen, om sijn goede gunste voor onse saeck te betonen, waarvan my soo dickwils verseeckeringe gedaen hadde, dat nu het selve wel ‚doen conde, vermits d'absentie van andere Minis: ters de saecke in sijn handen gevallen was, dogh conde daertoe niet resolveren, maar raede my al- leenlijck dat patientie tot de wedercomste van Mons, du Louvois nemen soude, Onderlingh den 4. Januarii 1673 tot St Ger- ‚main sijnde, hadde den meergedachten Marquis ‚du Louvois de goedheyd om de voorz. missive aen te nemen, met toesegginge dat die in handen van sijn Majesteyt soude overleveren, ende my binnen vijf a ses dagen antwoord doen hebben. Ondertusschen wierde ick beraden my te addres- ‚seren aen den pater Confesseur van den Coningh, om te sien of door sijn intercessie Sijn Majesteyt miet conde informeren van den staat van de Pro- ‚vintie, weshalven door adres van mijn goede be- | kende wierde ick den 6. dito by den voornoemden | pater gebracht, aen wien int langh ende breed de | van't Hof aengesproocken, ende derselver voor- | ongelegentheden van de Provintie uytleyde, daarby | k versocht, onder anderen den Cardinael de | voegende soodanige argumenten ende beweeghre- Bouillon, den Hartogh van Montausier, gouverneur | denen, als by soodanige personen meest ingressie van den Heere Dauphin, den Marquis de Roche- hebben, ‘twelck met goede patientie sengehoort fort, die in den beginne van ‘t overgaan deser Pro- | hebbende, ende met compassie aengedaen sijnde, vintie gouverneur van de selve is geweest, ende beloofde geen occasie te versuymen, maer veeleer meer andere, doch gelijck іск U Ed: Mo: meermaels die te sullen vlijtigh ѕоескеп om Sijn Majesteyt hebbe geadviseert, wil sigh niemand interesseren daarover te mogen onderhouden. 