Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
De vergunning van den jagteigenaar, om voor het sluiten der jagt ook met dezen vos af te rekenen, liet zieh te vergeefs wachten , hetgene wel te verwon- deren is om de ondervondene schade aan wild. En wat kan nu de op tweevoetige wild dieren gestelde premie baten , nu den viervoetige niet belet wordt luilp te vinden. Toekomende jaar zal er wel weer kans zijn om een' vos te schieten , maar met welke opoffe- ring gaat het niet gepaard. In waarheid, gij die in de vermeerdering van den wildstand belang hebt, wil u toch overtuigen, dat het sparen somtijds niet dan voor stroopers en roofdieren geschiedt! Met de studie der hazenlegers ben ik afgeloopen jaar niets gevorderd, ofschoon ik soms eene luxe van zeven legers op een kort bestek waarnam; zoo uit voorzorg gemaakt, als bewoond geweest. Wel vond ik nu en dan enkele individuen op de rog, maar ik heb het niet getroffen, dat ze bepaald op de rog za- ten. In het algemeen vond ik het haas minder vlak en op de lieide, dat het aanhoudend schoon weder en droogte tot grond kan hebben. Eenige hazen zon- der leger hidden op de heide ; anderen , ofschoon in een oud leger rustende, duldden het naderen niet, ofschoon opzettelijk tegen den wind jagende, en is voor als nog geene bepaalde reden op te geven, waarom 3* 36 de hazen op den eenen dag beter houden dan op den anderen. Op post staande, zag ik een haas van een bosch komeri door eene weide, waarin een ander haas zat gedrukt, die den voorbijsnellende eenige sprongen ver- volgde, daarna in zijne riisfplaats terugkeerde en ook gevonden werd, door hen die ik het opgcmerkte ver- haalde. Bij eene ander gelegenheid kregen op de heide twee honden den wind van iets, dat hen tot zoeken aan- zette. Een jong haas verliet een oogenblik zijn leger en zich niet opgemerkt wanende, keerde het, zich in een' kring bewegende, er weer in terug. IJe honden, die zich te veel vooruit hadden begeven, vonden het niet; waarna het zoo vast lag, dat ik er bij stil kon staan. Dit zijn alzoo twee voorbeelden van hazen, die roer (los) geweest zijnde , hun leger weder innamen , waarbij ik andere opmerkingen zou kunnen voegen , hoe ver- jaagde hazen een hen bekend leger innemen; verwon- deren moet men zich echter, hoe ze op eene uitge- strekte heide eene oude kast weten te vinden. Slechts eenmaal was ik in de gelegenheid een leger te zien uitkrabbelen ; het was den eerslen jagtdag , op het tijdstip dat het vuur van alle kanten losbreekt. Ik zag het niet lang vervolgde haas, op eene versche bouwveur halt maken en dadelijk zijn werk beginnen. Hierop lettende zag ik ook, dat de bouwman hem na- der was dan ik, en hem zoude opjagen, alvorcns ik isr genoegzaam kon nadcren om mijn schot te plaatsen; waartoe hij dan ook zijn best deed, denkende mij eene dierist te bewijzen, door het haas naar mij toe te drijven; om welke reden ik het afwerken van het leger, en de verdere toedragt niet kan me- dedeelen. Dit jaar is door mij voor het eerst gezien, dat een haas waarop geschoten was, onder het voortsnellen met bol en lepels schudde, bij wijze van afkciiring; zoo als men het door andere dieren ziet doen, wan- neer zij door insecten geplaagd worden. Het jongste jagtgenot gaf mij ook gelegenheid iiwe opmerking te staven, dat een haas van ondervinding, even als het grof wild, den wind raadpleegt alvorens uit te loopen^ waartoe men het aan den rand van een bosch of ruigte ziet halt maken, welk oponthoud hem dikwerf het leven kost. Tot nu toe had ik ver- ondersteld, dat ditophouden, waarop een kort- keert volgt, meer om te hiisteren geschiedde, wanneer het haas onraad vermoedt of de geringste beweging op- gemerkt heeft. Uit een bosch tusschen twee an- dere gelegen , door jagers bezet, nam steeds het haas bij voorkeur de vhigt aan de onder den wind gelegen zijde. Ge kent Frides en weet hoe ernstig hij de zaken altijd opneemt; dit jaar evenwel heb ik hem zien lag- chen: het was na het »blokkeren", gelijk hij het noemt, van twee hazen in een schot, die hij bij een tceder tite a Ute verrastte; ik riep hem een' hrarol 3S hrarissimo! toe, en het gebeiirde deed mij schertsend vragen: hoe hij het zoiide aangelegd hebben, als er drie geweest waren? Zonder aarselen ahtwoordde hij, terwijl zijn vergenoegde blik op de gesneuvelden nistte, »ik zou gewacht hebben tot dat ze alle drie op eene lijn waren!" En de bemerking, dat deze hazen, in zulk een gewigtig oogenblik, wel gespaard hadden mogen worden ! beantwoordde hij door te zeg- gen, »dat ze geen genoeglijker dood hadden kunnen verlangen." Het woord »blokkeren" , aan het billardspel ont- leend, is nog niet in het jagtveld bekend. Ik vind dezeti term niet ongepast om het »knal en val" neer- schieten van een haas uit te drnkken, die gehjk wij zeggen, »ats een bal rolt" en niet, zoo als de kruk- ken het meestal doen , van achtcren lam geschoten wordt en dan veel van een' wagen heeft, waarvan de achteras gebroken ligt , terwijl de voorwielen nog rond- draaijen. Mijn grootvader bediende zich veel van dergelijke gezochte woorden , b. v. het haas ween rad te laten slaan ," of bij beletzelen van den bodem , door een schot op den aanslag, »om ver te trekken," waaron- der hij soms moer dan een snuifje nam. Voor zijn einde beroemde hij er zich op, zijn geheel leven door , nimmer langer dan zes weken op dezelfde plaats te hebben vertoefd ; weike beweeglijkheid hem tot de Jagt bijzonder geschikt maakte ; indien die lust niet werd getemperd door verzwakt gezigtsvermogen , 39 ten gevolge der kinderziekte , die zijn aangezigt had omgewoeld, hetwelk hem bij sterken wind in het zien hinderde. Wanneer het verhaal zijn persoon be- trof, dan eindigde dit altijd met de woorden whet was een origineel heer !" — Hij heeft een Album nagelaten waarin zijne voornaamste jagtbedrijven ver- meld staan, zoo in dichtmaat als geillustreerd ; mis- schien deel ik later het een of ander daaruit mede. Jagerstaal. P. S. Op 11 Februarij jl. was de wind Noord en guur, de grond hard en met sneeuw bedekt; de patrijzen vlogen nog in vereende kluften. Op den volgenden dag, was de wind Zuid en de luchtgesteldheid ver- kwikkend; de patrijzen waren gepaard en, in den avond, werd alom hun kraaijen gehoord. Op 13 Februarij werden, op een ander punt, de patrijzen insgelijks gepaard gevonden. Mag nu, dit op zijn minst genomen veertien dagen vervroegd paren, als voorbode van een' geeindigden winter en van een vroeg en gunstig voorjaar aange- merkt worden? EM VAN Hn DUIYEL BEZETEN REEBOK. ( Verfaald.) De oiide onderhoufvester F. was een der iiitmuft- tendste buksschutters van den omtrek; een misschot op grof wild behoorde bij hem tot de zeldzaamheden , en bijna alle weddenschappen , b.v. een' over den ge- ploegden akker gerolden kegelbal te treffen^ werden door hem gewonnen. — Eens , in het laatst van Junij , ontving hij bevel om een' reebok voor de hofkeuken te leveren, en met het aanbreken van den volgenden dag bevond hij zich reeds aan de grenzen van zijn jagtdistrict , aan den rand van een opgaand bosch, waarin zijn geoefend oog spoedig eenen sterken reebok ontdekte. De weinige schuwheid van den bok liet den jager, zonder veel moeite, eenen dikken beuk bereiken, van 41 achtcr welks stam, met de gewone bedaardheid, een kogel werd afgezonden; doch, tegen alle verwachting^ de bok schrikt slechts en blijft staan. Spoedig was een tweede kogel in den loop gebragt; bet knalt: de bok schrikt, en blijft weder staan. Zoo ging bet ze- venmaal: de bok schrikte telkens en — stond; daarbij zag bij, zoo bet sebeen, gerust rondom zicb; ja, zelfs na ieder schot scheen bij , gedurende bet laden , nieuws- gierig nader te komen. Het geloof aan bekserijen en duivelskunsten was nim- mer in bet gemoed van den braven Nimrod opgeko- men, en boezeer zicb ook zijn verstand tegen den in- vloed van zulk bijgeloof verzette, dit was toch te erg; het ging te ver buiten den gewonen loop der din- gen ! Groote zweetdroppelen stonden op bet voorboofd van den boutvester; zijn gezond verstand poogde, met alle inspanning, een voorval te verklaren, waarvan bij tot nu toe geen denkbeeld bad en over bet bewe- ren van welks mogelijkbeid , bij een ander in bet aan- gezigt zoude bebben uitgelagcben. Nu was de achtste kogel , de laatste uit de weitascb , in den loop ; met alle zorgvuldigheid oog, visier en korrel in eene lijn brengend, liet de schutter baar de noodloltige baan doorloopen, en — de bok schrikte en stond, even als vroeger. »0, mijn Waldman!" mompelde de wanhopige ja- ger, »had ik u maar mede genomen; dan zoude ik » spoedig weten, of ik bchekst ben, dan of de duivel »zelve mij cene poets speelt." Doch daar de houtvester ^2 zijnen getrouwen bond zelden noodig: had, omdat hij gewoon was alles op de plaats ncer le scliieten , had hij hem to huis gelaten; eene omslandigheid , die hij mi des te mcer betreiirde, omdat de hond, die zelfs voor den diiivel niet bang was, spoedig bet raadsel zoude hebben opgelost. Met eene zonderlinge aandoening, waarover de anders zoo voortreffelijke schutter later veel van zijne vrolijke makkers te lijden had , verliet de houtvester de plaats waar hem zulke onbegrijpelijke dingen over- kwamen en bleek , met verstoorde gelaatstrekken , ver- scheen hij in den kring der zijnen. »Hemel, vadertje I »wat is u bejegent ?" roept de lief hebben de huisvrouw uit; terwijl de houtvester verdrietig de buks aan den nagel hangt. »Ik weet bet zelve nog niet; doch ik »geloof dat de duivel in eenen reebok gevaren is,'* antwoordt hij met gedwongene bedaardheid. »Waar »is Waldman?" vervolgt hij; »laat dadelijk den langen »molenaar roepen!" — De lange molenaar was de be- woner van eenen in bet bosch gelegen molen, een ware Hercules in gestalte en kracht ; een man die zich zonder aarsclen met eenen tijger zoude gemeten heb- ben, wanneer hij slechts den houtvester daarmede eenen dienst kon bewijzen; inderdaad, een zeldzaam exemplaar, gelijk het nog, bier en daar, de handveste bewoners der bergstreken kunnen opleveren ! De lange molenaar verscheen, de hond werd aan de leisse ge- nomen, terwijl de houtvester in kortc woorden het voorval verhaalde. Toen ging het voorwaarts. wMaar 13 »uwe bilks, beer boiitvcsfer!" rocpt de sterke uit. — »Mijne biiks?'' antwoord deze, »wat zal ik daarmede wuitrigten; gelooft gij , dat ik or dezcn morgen minder »mede te regt kon dan nu? — Kom!" Spoedig hadden zij de, door de ontmoeting des houtvesters , geheimvolle plaats bereikt en , o wonder ! de bok stond nog onbewceglijk. Men naderde hem zoo digt mogelijk en toen werd , onder een )>pakaan! »houva8t !" den bond liet wild gewezen. Aanvankelijk liep de bond voorzigtig , als wilde bij zijne nadcring Yoor zijnen buit verbergen ; maar toen bij zoo nabij gekomen was , dat ontvlugten onmo- gebjk werd, nam bij eenige kracbtige sprongen, en na een paar beten van den reusacbtigen bond, w^as de bals van den bok gebroken : zijne wonderbaarlijke levenskraebt was uitgedoofd. GeHjk iemand , die zicb van eenen aanval der nacbt- merrie bevrijd gevoeldt , even zoo ademde de boutves- ter weder ruim , en ofscboon bet bem nimmer belder werd , waarom bij den bok zoo dikwerf gemist bad , zoo bestaan er tocb redenen, die voor de mogelijkbeid van zoodanig voorval pleiten. Vooreerst , weet elk buksscbutter boe buitengewoon soms de stralen der op- en ondergaande zon op bet oog werken, en juist bier vielen die der opgaande , in scbuinscbe rig- ting , op de visierlinie; ten tweede, kon de eene of andere, den boutvester onbekende oorzaak bestaan hebben ; terwijl bet alien jagers bekend is , dat de beste scbutter een bijna gegeven stuk wild kan missen. 44 Bovendien kaii hier en het mischot , 6n de daarop vol- Sende vreemdsoorlige* hoiiding van den reebok, den houtvester zoo van zijn stuk gebragt hebben, dat hij de overige schoten miste. Veel bezwaarlijker is het , deze bonding te v^illen verklaren. Ik voor mij durf er mij niet aan wagen , te minder daar bij naauw^keurig onderzoek bleek , dat noch aan de gezigts- noch de reuk organen van den reebok eenig gebrek te vinden was; ofschoon hij zich bij het schicten gcdroeg, even als of hij stekebb'nd en stok doof was. Buitendien was hij goed in het vieesch. In den zamenloop van zoo vele buitengewone om- standigheden , mogen velen iets fabelachtigs vinden, en de goede houtvester kan niet meer getuigen , want hij is dood ; doch zijne zonen en eenige nog levende , geloofwaardige mannen hebben het voorval, even als de schrijver van dit artikel, iiit zijnen mond gehoord en kunnen voor de waarheid in staan. -— i^^^g*§— ALLEiilEI. In een gezelschap van jagtliefhebbers waar, onder ruimschoots genot van liet edel druivennat , allerlei wonderbare jagtavonturen verbaald werden en de eene al meerder dan dc andere , de zeldzame eigcnscbappen zijner staande bonden verbief, discbte de oiide gepen- sionneerde majoor X. bet vol^jende historietje op. »In bet begin van bet jaar 1816 vroeg ik een verlof aan , om een' engelscben edelman op te zoeken , wiens kennis ik op bet slagveld van Waterloo gemaakt bad en die destijds kapitein was; bij bad mij uitgenoo- digd eenige dagen bij bem, op zijn landgoed, te komen doorbrengen. Lord P. bezat uitmimtende setters , die alles wat ^6 ik ooit gezien had overtroffen , en schonk mij , bij mijn vertrek , een derzelve als cen bewijs zijner vriend- schap. Daar mijn verlofiijd nog niet verstreken was , be- sloot ik de reis over Frankrijk terug te nemen, om Parijs te bezigtigen , en werd steeds door mijnen fraaijen bond vergezeld. Op zekeren dag trad ik eene restaiiratie binnen en vroeg om de spijskaart; ik was juist bezig die te doorloopen, toen de muziek van een regiment kaval- lerie, dat voorbij trok, mijne aandacht vestigde. Ik begaf mij naar het raam , om dc troepen te zien voorbij marcheren , en legde inmiddels de spijskaart op mijnen stocl. Hoe verbaasd was ik toen , naar mijne plaats terugkeerende , ik mijn' bond onbeweeglijk voor den stoel zag staan , even als voor eene kliift patrijzen. Het raadsel loste zich evenwel spoedig op toen ik zag, dat juist op het gedeelte der spijskaart , dat van den stoel afhing , de woordcn nPerdreaux" en »Lievre'^ te lezen stonden, terwijl mijn bond op dat gedeelte zijne oogen gevestigd hield. Zoodra ik de spijskaart wegnam, ging de bond weder nevens mijnen stoel liggen; doch bet vreemdste van de gebeele zaak was, dat een bond die nimmer uit Engeland geweest was, fransch kon lezen." 47 Op den laatsten jagtdag van liet jaar 1855 veiioor de stukjager Janssen , uit Deventer, zijnen bond. INa vergecfsche pogingen om den lioud teriig te vinden , keert hlj verdrietig hiiiswaarts. De bond liet zich wacbten , en Jainssein dacbt niet anders of zijn bond was in eenen bazenstrik verbangen. Op den elfden Januarij daaropvolgende , boorde de opziener der jagt Straalman , vergezeld door zijnen zoon , een klagend geluid , toen bij aan eene konijnenwrang zijne frel- ten wible loslaten. Met veel moeite groeven zij een gat in den met wortels doorgroeiden grond , en von- den daar den bun bekenden bond van Janssen , die in de pijp niet voor of acbtervvaarts kon. — De bond was als een geraamte uitgcteerd, en zijne oogen waren digt door vuile stoffen. Na dat bij gedronken en w^at gegeten bad , was bij in zoo verre versterkt , dat bij zacbtjes naar buis konile sukkelen , en is tbans wedcr de scbrik der bazen en konijnen in de buurt. In bet begin van bet jaar 1856 , zag een arbeider , Reindert Slijkhuis genaamd , op bet boscb van den beer K. bij Appeldoorn, eenen valk van de groote soort jagt maken op een' door bem opgestooten kor- baan en dien , na eenige wendingen , vlak bij bem grypen. Korbaan en valk vielcn beido ncder , en 4S de arbeider was in de gelegenheid , den nog stuip- trekkenden korhaan aan den vraatzuchtigen valk te ontnemen en aan zijnen landheer ten geschenk te brengen. m-'^Mt In het markgraafschap Moravie zijn, volgens opga- ven uit eene goede bron afkomstig, in 1856 geschoten: 290 herten , 67 1 damherten, 179 wilde zwijnen, 15 auerhanen, 19,000 fasanten, 3,190 reeen, 217,000 hazen, 53,780 patrijzen, 42,990 ander vliegend wild, 32,682 viervoetig schadelijk gedierte, 73,168 roofvogels. as)(ss^ LEVE DE HOUTSNIPPEN-JAGT! — »^^^ — De houtsnip (Scopolax rusticola) behoeft hier zeker geene ornithologische beschrijving , als zijnde bij alle onze jagtliefhebbers , op weinige uitzonderingen na, genoegzaam bekend. Ik wil mij dus bepalen tot het beschrijven van de hoiitsnippen-jagt , zoo als ik dezelve begrijp, en den lof verkondigen van eene jagt, aan welke ik boven alle andere verreweg de voorkeur geef. Ik bedoel namelijk het jagen op houtsnippen in de maanden October en November, met nog een of hoogstens twee jagtvrienden, een of twee volraaakt goed gedresseerde honden en vier of vijf dito jongens om de bosschen uit te kloppen. De jagers moeten voorzigtige, bedaarde en tevens vlugge schutters zijn, die hunne honden volkomen onder appel hebben en ZESDE JAiRGAKG. 4 50 gccne moeite of bezwaren ontzien , om hun doel te be- reiken; zij moeten, in een woord, het ware, heilige vuur bezitten. De honden moeten bedaard zoeken , ver af, of onder het geweer, naarmate zulks noodig wordt bevonden; vast staan, niet op het schot van anderen loopen, niet op hazen of konijnen drijven en bovendien trouw en zacht apporteeren. De jongens moeten zonder struiken of doornen te ontzien, zelfs al is het hout ook nog zoo nat, alles uit eigen h'efhebberij onvermoeid, gelijkmatig en naauwkeurig doorzoeken; en die plaatsen vooral fiks uitkloppen, waar zij denken, en bij eenige ondervinding ook we- ten kunnen , dat de snip zich gaarne ophoudt , of na opgestoten te zijn w^eder invalt. Stel u nu, waarde lezer! een dusdanig persooneel voor, uittrekkende op een' vroegen, schoonen herfst- morgen. Nog hangt de graauwe ochtendnevel over bosschen en velden, doch het hier en daar flaauw doorbrekende zonlicht voorspelt eenen heerlijken dag. Alles is stil en geen wind beroert de reeds gedeelte- lijk dorre of met geele bladeren bedekte takken , der zich voor hun oog uitstrekkende bosschen welke dien dag moeten afgezocht worden. — Het is gedurende den laatsten nacht ruw weder geweest en het heeft hard gewaaid uit het N. W. ; er worden dus , niette- genstaande het mooije stille weder, snippen verwacht; (wij spreken hier van die jagten aan de kusten van Noord- en Zuidholland gelegen.) Jagers en jongens zijn vroHjk en vol verwachting , uitziende naar de 51 dingen die komen zullen; reikhalzend vcrlangende om de plaats te bereiken, waar de jagt dien dag eenen aanvang zal nemen ; terwijl, gelukkig, eene aange- name en geestige jagerkout hun den weg niet weinig verkort. Ook de trouwe honden loopen heen en weder, telkens bij himne meesters terugkomende en hen aanziende , als of zij vragen wilden : beginnen wij nog niet ? Eindelijk echter is men aangekomen , en een klein boschje , waar zich altijd snippen in ophou- den indien zij slechts in de bimrt zijn, wordt in alle stilte afgezet. De jongens, op eene lijn geplaatst, begin- nen hetzelve op een gegeven teeken langzaam , doch re- gelmatig uit te kloppen ; de honden , na dat hun de bel h aangedaan, in hethoiit gezondenzijnde, zoeken vlijtig en vlug.^ — De jagers staan in gespannen verwachting. — Niets doet zich echter aan him vorschend oog op , geen geluid dat eene opvliegende snip gewoonlijk maakt (wie onzer kent het niet?) treft hun luisterend oor, slechts eene onverwacht uit het hout opvliegende gaai , of hjster, doet hun onwillekeurig het geweer digter aan de borst rukken. Bijna is het boschje afgejaagd, reeds ontwaart men de jongens en honden , reeds wor- den de geweren in de rust gezet, om verder te gaan, toen op eens eene stem weergahut »mijnheerV., Nor- ma staat voor eene snip , ik zie ze zitten voor den bond !" de heer V. maakt zich gereed omzigtig te naderen, toen eensklaps een fladderend opvliegen en het ge- schreeuw van »kiro, kiro, daar gaat zij al!" dit plan verijdelen. De snip teruggeslagen zijnde, heeft men 4* 52 cr geen schot op, doch men hoopt dezelvc in een bosch, drie of vier bunders groot en een paar honderd passen verder geleg^en, terug te ziillen vinden. Met vernieiiwden moed wordt derwaarts getrokken. HuiBERT, nog eens: Leve de jagt, in het algemeen, en de houtsnippenjagt in het bijzonder! »Waarom de houtsnippenjagt in het bijzonder?'' vraagt ge welligt , » is dan de veldjagt op hoenders ook »niet aangenaam? en dan -de waterjagt, op die mooije »groenkoppige eendvogels en die snelvliegende water- »8nippen, is die dan zoo zeer te verachten?" Ik zou- de u hierop moeten antwoorden, dat alle jagt aan- genaam is, mits jagtmatig, dat is: volgens de kunst, bedreven. Het schieten van hoenders, of watersnip- pen, voor eenen volmaakt gedresseerden staanden bond, is zeker in vele opzigten het non plus ultra van het jagtvermaak, en toch — men houde mij zulks ten goede -— heb ik eene bepaalde voorliefde voor de hout- snippenjagt. Dit vsild op zich zelve heeft zoo iets ge- heimzinnigs, zoo iets jagtachtigs, hoe zal ik het noe- men ? zoo iets echt wild , dat , vergeleken bij de fasan- ten en patrijzen in onze goed behandelde privatieve- 54 jagten, deze ons meer aan tarn gevogelte cloen den ken, dat men eerst met groote moeite heeft aangekweekt en beschermd, om ze naderhand te dooden en op te eten. — De houtsnip echter, welke gij heden in uw jagtveld, misschien wel uit een hegge of boerentuin schiet, heeft mogelijk den vorigen dag nog gepierd in de eene of andere van die Duitsclieof Poolsche eeuwen- heugende wouden, op plaatsen waar nog nooit een menschelijke voet gezet , nog nooit een menschelijk oog doorgedrongen is. En dan , wie weet van waar zij ko- men, of waar zij been gaan, die vlugge lucbtschip- pers , en aan hoe vele gevaren en vervolgingen zij reeds zijn blootgesteld geweest , voor dat zij bet net van nwe weitasch versieren ? Dit alles moet deze jagt voor den denkenden jager, welke bet niet gebeel aan verbeel- dingskracht mangelt, belangrijker maken dan alle an- dere jagten met den staanden bond; voeg bier nu nog bij , dat geene andere zoo rijk is aan onverwacbte, verrassende tooneelen en gebeurtenissen , voornameUjk door de localiteit of bet soort van veld veroorzaakt , waarin zij wordt bedreven; — terwijl, in tegenover- stelling , de jagt op de vlakte als min of meer eentoo- nig kan bescbouwd worden. Eindelijk moet ik nog aanmerken , dat zeker datgene wat de meeste moeite en opoffieringen gekost heeft, ten slotte de meeste zelfvoldoening , en dus het grootste genoegen schenkt; dat dit ook voornamelijk op de houtsnippenjagt toepasselijk is, zal mij wel geen jager tegenspreken! In ruw en nat weder , als zijnde in den regel het geschiktste, in het vergevorderde najaar, ge- durende den ganschen dag, door digt kort hout of taaije doornstruiken te kruipen, die u gezigt en klee- deren opscheuren; steeds opmerkzaam op den arbeid van den hond , en elk oogenblik gereed om een moei- jelijk, somtijds onbegrijpehjk lastig schot, met goed gevolg aan te brengen, zie daar in korte hoofdtrek- ken, de houtsnippenjagt; terwijl grondige kennis van het terrein en eene gaaf van vkigge opmerking nog bovendien noodig zijn, om dezelve wel te doen gelukken. Mooi warm September-weder , een vlak en open veld, de meest gemakkelijke en vaste schoten; ziedaar de hoenderjagt! Wat de watersnippenjagt aangaat, de- zelve wordt natimrlyk zeer bemoeijelijkt , naar mate 56 van den min of meer zinkenden e^ moerassigcn bo- dem, waarop men jaagt; voor het overige is het ge- zigt vrij, en het komt er ook meestal op een paar snippen meer of minder, die wegraken of niet terug gevonden worden wanneer zij misgeschoten zijn, niet aan. Nu vraag ik aan mijne groene collega's: wat zij liever aan de weitasch hebben hangen, wanneer zij des avonds te huis komen, vijf of zes van die groote mooije uilbaarden, of een dozijn patrijzen, of water- snippen? Mogt een onzer geachte lezers, of medear- beidei*s, het hieromtrent niet met raij eens zijn, late hij dan de gelegenheid niet doen verloren gaan, om in ons Tijdschrift (dat, zoo als mijn geachte vriend de hoofdredacteur mij onlangs verzekerde , wel eenige op- beuring behoeft) zijne gedachten hieromtrent kenbaar te maken; want uit het verschil van gevoelens moet eindelijk de waarheid geboren worden, en bovendien »les gouts sont ditferents." — Voor mij , ik sterf als mar- telaar van mijne ideeen , zoo lang er niemand komt die mij van de valschheid mijner stellingen overtuigd, en eindig dit geschrijf nogmaals uit voile borst juichende : sLeve de Houtsnippenjagtr* S HET ICON UN. Onder dc soorten die het geslacht der hazen uitma- ken, is zeker het konijn eene der merkwaardigste. Hoewel in gedaante bijna aan den gewonen haas gelijk en slechts door zijne mindere grootte daarvan onder- scheiden, bestaat er een hemelsbreed verschil tiisschen hunne levenswijze, en «ene zoodanige, onderlinge antipathic, dat het tot de onmogeHjkheden behoort cm basterden van deze beide soorten te verkrijgen, ofschoon zij even na verwant schijnen als het paard en de ezel. De algemeene bekendheid der gedaante van het konijn, zal wel eene beschrijving van dit dier onnoo- dig maken; doch niet te min is zijne levenswijze en huishotiding aan velen onbekend geblevcn , en geen tvonder , want het brengt een goed deel van zijn levcir onder den grond door in kunstmatige holen, die het zelf uitgraaft en bewerkt, en wier uitgestrekheid ons verbaasd doet staan wanneer wij de korte, zwakke voorloopers van dit dier aanscliouw^en , die minder sterk zijn dan die van het haas, welke het alleen ge- bruikt cm de kleine holte, die zijn leger vormt, en eenige plantwortelen tot zijn voedsel uit te krabbelen* Een zoogenaamd konijnenhol is een werkstuk dat, in zijne soort, even veel geduld en arbeid vordert als een mierennest ; het wordt altijd in een' hoogen , meestal heuvelachtigen grond aangelegd. In den regel bestaat het uit twee of meer ingangen en eenige zoo- genaamde spiiitgaten , welke laatste steeds , tusschcn de ingangen, op het verhevenste gedeelte van het hoi liggen, naauw van opening zijn en alleen dienen om, bij het indringen van een roofdier in de woning, te ontvlugten. De uitgangen en spuitgaten zijn onder- ling door verscheidene , bogtige pijpen verbonden , welke alle in eene niimte , de kamer genaamd , uit- komen , waarin de konijnen , wanneer ze niet buiten zijn, steeds bij elkander zitten. In de wanden dezer ruimte bevinden zich andere pijpen , die slechts eenige voeten lengte hebben en dood loopen ; hierin vlugten de konijnen wanneer ze door roofdieren in hunne holen overvallen worden alvorens te kunnen ontvlug- ten , ofschoon ze dan meestal de prooi van hunnen vijand worden. Bij het naderen van eenig gevaar slaan de rammelaars met de achterloopers op den hi grond, en de hierdoor veroorzaakte dreuiiing dient ter waarschuwing van de overige bewoners ; men hoort het sein dikwerf in de nabij gelegen holen herhalen. Wanneer het konijn door eenen vijand overvallen wordt , of zeer in het naauw geraakt , laat het een piepend geluid hooren , dat eenige overeenkomst met het kla- gen van het haas heeft, maar veel zachter en tevens scheller klinkt. Het konijn is zeer wulpsch van aard ; reeds wanneer ze twee derden van hunnen wasdom bereikt hebben , beginnen de rammelaars de voedsters te dekken ; hier- door ontstaan hevige gevechten tusschen de eersten, die elkander hevig krabbelen en bijten , weike beten soms de ontmanning van eene der partijen ten gevolge hebben. De voedster draagt een en dertig dagen en vervaardigt, tegen het einde barer dragt^ een afzon- derlijk hoi , dat eenigzins met bogten loopt en hoogs- tens drie voeten lang is , om hare jongen te werpen. Aan het einde van dit hoi maakt zij eene kleine ruimte v^aarin zij droog gras, mos enz. te zamen sleept, waarvan zij een nest vormt dat van binnen ruimschoots met wol , die zij zich aan den bulk uit- plukt, wordt bekleed. In dit nest werp ze hare jon- gen, wier getal 4-7 bedraagt, welke zij gedurende vijf weken , alleen des nachts , gaat zogen en telkens de opening met zand verstopt waar op zij zich rugge- lings omwentelt, van waar het wwentel" genaamd wordt. Men wil, en te regt, dat dit verbergen der jongen in een afzonderlijk hoi geschiedt, om hen voor 60 de rammelaars te beveiligen, die de jongen vindende deze opvreten, gelijk dit bij meerdere soorten van knaagdieren het geval is. Het schijnt evenwel dat de rammelaars hunne vraatzucht slechts aan de pasgebo- renen uitoefenen, want naarmate deze groeijen laat de voedster , bij het stoppen van den wentel , een luchtgaatje open dat eindeiijk zoo wijd wordt, dat men de jongen , kort voor dat zij den wentel voor altijd verlaten, dikwerf voor de opening ziet buiten zitten. De pasgeborene jongen zijn — in tegen overstel- ling met die van den gewonen baas — blind , naakt , muisvaal van kleur en hebben hangende ooren, zoo- dat men hen eerder voor de jongen van een' bond, dan voor die van een konijn zoude aanzien. Wanneer de jongen de zorgen der voedster kunnen ontberen en in hun eigen onderhoiid voorzien, worden zij door deze, des nachts, een eind wegs van hun geboorte- oord weggevoerd en aan hun lot overgelaten. De sterke voortteling der konijnen is tot een spreekwoord geworden; ofschoon sommige schrijvers wel wat over- dreven in hunne berekeningen zijn, is het zeker, dat een rammelaar en een paar voedsters een duin van bonder d bunders, in twee jaren, zoodanig kunnen bevolken, dat het vele moeite en inspanning kost om ze weder uit te roeijen. Het konijn — het moge dan te regt of te onregt , bij de vigerende jagtwet ; van de lijst der wildsoorten geschrapt zijn — behoort ontegenzeggelijk tot het voor den landbouw schadelijk gediertc: steeds rusteloos 61 bezig met den grond om te woelen en allcs af t« knagen, rigthet,bij sneeiiwrijke winters, grooteschade aan in het hakhoiit door hct afknagen van schors , waardoor de struiken later verkwijnen of geheel af- sterven; daarentegen levert het vleesch, vooral der jongen , een gezond en smakelijk voedsel op , dat over het algemeen zeer gezocht is. Het voedt zich overigens met dezelfde plantstoffen als het haas. In de jagtverordeningen van het voormalige Holland en Westfriesland , stond eertijds het konijn als wild hoog aangeschreven : de edellieden en andere tot de jagt gequalificeerden mogten slechts eens of twee malen ter week , een of twee koppels konijnen vangen , en op het onbevoegd vangen van dit wild, met lange netten , stond de straf van het verlies van het linker- oog voor de eerste , en voor de tweede maal van het regter. Volgens Scriverius bragten destijds aldaar de konijnenvellen alleen , jaarlijks , eene som van zes dui- zend gulden op. Ook de verpachtingen der konijnen - waranden in de duinen der Grafelijkheid leverden voor dien tijd aanzienlijke sommen uit , terwijl de pachters bovendien tot de aflevering van konijnen , voor de hof- houding en de hooge ambtenaren gehouden waren. Zoo werd b.v.^ in 1503, een perceel, het Westduin genaamd, voor /* 69. — 'sjaars verhuurd, en had daarenboven de pachter nog jaarlijks 290 koppels konijnen te leven. Dat de opbrengst van konijnen duinen destijds vrij belangrijk was , blijkt mede uit een stuk van den 6'^'"' 62 Maart 1C€4, waarbij aan den toenmaligen Houtvesler JoHAN VAN DmvEsvooBDEN , als schadeloosstcUing voor het Keukenduin onder Lisse, groot 260 morgen, toen het aan Jonker Andries van Thienen c. s. ter ontgin- ning werd afgestaan , eene jaarlijksche som van /*450. — vverd toegelegd. Ook bij de oude schrijvers hebben de konijnen eenige vermaardheid. Plinius verhaalt immers, dat de inv^'oners der Balearische eilanden de hulp van Augustus inriepen om hen van de konijnen , die alles vernielden, te verlossen; en verder heeft hij opgetee- kend, dat de stad Tarragona, in Spanje, door die dieren gcheel ondermijnd en verwoest werd. Hoewel deze verhalen wcl niet van overdrijving zullen zijn vrij te pleiten , is het toch hoogstwaarschijnlijk , dat zij de waarheid ten grondslag hebben. Men wil voorts, dat de Caninefaten , een volkstam die vroeger onze zeekust bew^oonde, hunnen naam van de konijnen zouden ontleend hebben. Wanneer wij de tamme konijnen — die in verschei- dene kleuren en grootten, zelfs met monsterachtig lange ooren voorhanden zijn — aanschouwen , zal het welligt vreemd voorkomen , dat alle deze varieteiten van het wilde konijn afstammen : een enkele blik even- wel op de tallooze verscheidenheden van paarden, honden, kippen, eenden en duiven zal genoegzaam zijn om het raadsel op te lossen en den invloed eener langdurige domcsticiteit , op verschillende dier- soorten diiidelyk te maken. Desniettemin is het op- 63 merkeUjk, dat ccn wilde rammelaar, die opzettelijk, van Jongs af aan , met eene tamme voedster van ge- lijken leeftijd v^as opgekweekt en daarmede steeds in een afzonderlijk hok werd geliouden , nimmer met deze heeft willen paren, en dit ook later niet deed met andere jonge voedsters, die men achtervolgens bij hem zette , maar deze steeds aanviel en beten toebragt. Daarentegen heeft de ondervinding geleerd , dat van in de duinen losgelaten tamme konijnen , van verschil- lende kleuren, de roskleurige varieteit overblijft en zich zelfs met de wilde paart; en dat, niettegen- staande deze paring, na verloop van eenige jaren^ nog individus van die kleur in het wild voorkomen; terwijl de tamme van andere kleuren in korten tijd spoorloos verdwijnen. De konijnen , die uit het Zuidelijk Europa afkom- stig zijn , schijnen in het Noordelijk gedeeltc niet in het wild te kunnen leven ; althans zijn de pogingen cm hen b.v. in Zweden en Rusland over te plauten vruchteloos gebleven. Wie kan in dezen tijd van konijnen spreken, zon- der aan de konijnenfokkerij te denken ? — Het schijnt evenwel, dat deze Industrie — even als de piscicul- tuur — niet aan den ophef die men er van gemaakt heeft beantwoordt. Wat de laatste betreft, zij ligt geheel buiten ons bestek; maar de afnemende toe- stand der eerste kan wel in de misrekeningen te zoeken zyn, die men aanvankelijk omtrent den opbrengst 64 maaktc : men rekende toen elk konijn op ft — , en de ondervlnding heeft geleerd, dat men, door elkan- der , op niet meer dan 50 cts. kan rekenen ; wanneer men toch ziet , dat de wilde konijnen voor omstreeks 40 cts. worden verkocht, valt het moeijelijk te begrij- pen, dat men voor de tamme meer wil eri kan beste- den. Welligt zijn het de grootere levers der laatsten , die hen deze meerdere waarde geven ; en wie weet het , of ze niet als surrogaat voor de pates de foie gras moeten dienen? Hoe het zij : de lever van een gezond tam konijn , is zeker boven dien eener ziekelijke gans te verkiezen. Dat nogthans de bruiker eener uitgestrekte bouwerij, waar genoegzame afval is, met goed gevolg eene konijnenfokkerij kan aanhouden valt niet te betw^ijfe- len. De eenige uitgave , die hij zich heeft te getroos- ten , is de aankoop van zemelen ; want het is genoeg- zaam gebleken dat zonder dagelijksche toereiking van dit voedsel , de tamme konijnen niet gezond blijven en niet spoedig groeijen. Ook deze industrie is welligt nog in hare geboorte en kan , wanneer ze eenmaal den toets der praktijk zal hebben doorgestaan en daar- door van hare hersenschimmige winstberekeningen zal zijn gelouterd , misschien eene bijzaak voor den land- , bouwer worden, die eene matige bijdrage tot zijne winsten oplevcren kan, V. V. W. GESCHIEDENIS EENER ZWIJNENJAGT. B^4.^-.^8 De onderstaande geschiedenis , wensch ik als eene kleine proeve voor te leggen aan de lezers van het Tijdschrift voor Jagt en Vissclierij , niet met het doel om hun iets nieuws of interessants mede te deelen, maar alleen om, gelijk in eene aflevering van eenen vroe- geren jaargang gezegd is, den tijd tot de maand Septem- ber , die zoolang uitblijft, door te helpen komen. Het is eene eerste proeve ; wordt zij aangenomen , dan volgt er later waarschijnlijk , neen, stellig meer. De historic is ontleend iiit de Memoires d' Alexandre Dumas J die zoo als iedereen weet nog steeds een hartstogtelijk jagtliefhebber is. Het is een uittreksel lESDE JAARCANC. 5 uit het verhaal eener zwijnenjagt, gehouden in de bosschen van den hertog van Orleans, in 1816. Na verloop van 10 minuten stond ieder op zijn' post, en weldra sloeg de bond van Choron aan, op zoo hevige manier , dat men wist dat het zw^ijn in aantogt was. Er vielen verscheidene schoten : eindelijk verkondigde het geroep van y>hallali r dat de jager BoBiNO het zwijn geschoten had. Toen wij alien k warn en aanloopen zagen wij Boeing rustig op het zwijn zitten, zijne pijp aanstekende en tot ons zeggende: »Ja wel , zoo caramboleeren wij Provencalen , die »beestjes." Een knecht van den Heer Deviolaine , zeide tot BoBiso : »met toestemming van den heer Devio- »LAiNE zal ik u decoreren/' »Decoreer, mijn vriend , decoreer", antwoordde Bo- BiNO. Francois nam zijn mes, sneed het beest den staart af en stak hem in het knoopsgat van Bobiko; doch naauwelijks was die er in, of het zwijn nam een' sprong en Bobino vioog, tien tre^ ver, met zijn' neiis in het zand. Een algemeen geroep van »houdt hem bij den staart, »BoBiNor volgde op dezen sprong, en het beest zag men niet we^rom; overal werd rondgezegd, dat in- dien iemand een zwijn zonder staart schoot en hij den- zelve wilde hebben, die te vinden was in Bobino's knoopsgat. Een tweede zwijn werd door den bond opgedaan; 67 verschefdene schoten vielen. Eindelijk trof Francois het in de zij; het zwijn sloeg; om, en in een oogen- blik la^j hij en het zwijn op den grond; alien liepen toe, doch een gebiedende stem liet zich hooren: »schiet niet!" en Moinat, zijn geweer aanleggende op de ontzettende groep, scheen in een steenen beeld ver- anderd te zijn; het schot viel, en het zwijn, in het schouderblad getroffen, was mors dood. »Dankje, oude jongen, »zeide Francois" tiisschen ons »is het in leven en dood, dat begrijp jel" »0," zeide Moinat, zijn geweer bedaard ladende , »het is de moeite niet waard." W. — ♦»*A*5^^-^^ -«n»- Het geldt hier niet het vangen van bot in de Zui- derzee, met een staand- of sleepnet tusschen twee vischschuiten bevestigd, die voor anker liggen of zei- lende zijn; noch het bemeesteren van klopbot, de grootste dezer vischsoort , die gevangen wordt in onder het ijs gesteld netwerk, vraarop een molentje wordt geplaatst, dat door den wind in beweging gebragt een klappend gehiid veroorzaakt, hetwelk de bot, naar men beweert, aantrekt; waarbij het waar- schijnlijker is aan te nemen , dat die uitwerking meer- der door de veroorzaakte dreuning, dan wel door het klappend geluid wordt verkregen. Evenmin is hier sprake van het spietsen der bot bij laag water, wanneer hij in een' op den bodem uitgewoelden kuil stil hgt; e^ maar wel van de uitlegging van het spreekwoori »bot vangen". Het is de oude, bekende historic van Schrapmann of ScHRAAPMAjj , die wegens de vochtigheid der plaaU waar ze bewaard lag eenigzins diif is gevv^orden, even als de daarin voorkomende personen het waren, die afgestoft en opgeflikt hier weder wordt voofgesteld. Dat deze S. dezelfde is als hij , die zich met eene a en eene tweede n schreef , wordt door de keuze en het aantal zijner voornamen, die volgens de volstrekte behoefte van zijn' tijd zeven waren, genoegzaam aan- gewezen , als : Johan , Jodocus, Julius, Joseph, Jacob , Jeronimus en Judas, bij gebrek aan eenen meer aange- naam klinkenden. Na dezen S. hebben er nog ande- ren van dien naara geleefd, en vermoedelijk worden er nog aangetroffen ; zij behooren zich het verhaal nit het leven van hunnen voorzaat niet meer aan te trekken, dan het verhangen van een' spiegel, die voor hen onaangenaam terugkaatst, en buitendien zich te troosten met hetgene men thans meer ziet gebeuren , bij het uitoefenen der niet zeer kiesche broodwinning van reeds bij het leven van den naastbetrokkenen , diens levensbeschrijving in het licht te geven. De ware geboorteplaats van S. is onbekend geble- ven , alleen kan met zekerheid gezegd worden , dat hij in zijne jeugd, gelijk weleer zeker groot man der oudheid, in biezen gewikkeld aan de wateren van een' ouden stroom werd toevertrouwd. Men was toen bezig den IJsselmond onder eenen meer stompen hoefc 70 te brengen ; hier dreef hij aan , droogde en koesterde zich in den zonnenschijn , om zich later verder west- waarts te vestigen; blijkende dit uit den loop van het verhaal en de omstandigheid die zijnen dood verhaastte. 