VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
WW A BRIEF OVER DE BYEN , aan de Heeren Schryveren bah Det ` Journal des Sçavans, door den Heer BONNET, Lil der ` | Academien van Londen en-Berlin, ëc, ër, 7 ` T'Enige jaaren geleden is er; onder ’t opzigt des Reut votsts van Saxen , te Klein Bautzen , it den Opper: Lausnits , eene Maatfchappy van Natuúùrkundigen opge- zegt, welke eeniglyk ten oogmerke heeft — zich og Het beoefenen van dé-Natuurlyke-Historie Aer Byen toe: te- Hpi gen; deeze Maatfchappy heeft reeds verfcheide geoefende /aarneemers, Liefhebbers en Medeftanders , van allerlei rangen Seke. In'dezelve is geng zonderlinge Ontdekkirig ġe- ‘daan over de natuur van de Koningin der Byen; door den Heet SCHIRACH , Pastoor vain Klein Bautzen, en Secrètaris’ vah de - „Maatfcbappy der Byen; hy heeft nry des kundfchap aiten toekomen in een’ Brief , gedagtekend dent 16. O&tober 176 ; Ìk zal ier hee ‘hoofdzaaklyke van mededeelen, met eenige aanmerkingen my, te dier gelegenheïd, te binnén gefchoo- ten, "OVER DE Seet ` og: ten. Deeze bekwaame. Waarneemer dunkt my, eene der zeidaaamfte en gewigtigite ontdekkingen gedaan te heb- ben, welke men in de Natuurlyke en „Huishoudelyke Hise- torie kan verwagten.. “Is de vermaarde nm REAUMUR., aaf wien wy de zeker. Be kundighedea over de. Byen verfchuldigd zyn. Men kan „ in de Mémoires V, VIII, IX en XL van het V Deel, zyner Histhire des Infees, en zeer kort in de Voorreden zien , alles wat zyne:nafpeuriugen hem „ wegens dit onderwerp , geleerd hebben. Ik zal my bepaalen, om hier de gewige tigte en weezenlyk(te waarneemingen , beknoptiyk., op ta geeven , zy zullen genoegzaam weezen om ons te doen, oordelen over de nieuwe ontdekkingen , die het ondere werp van deezen Brief uitmaaken. De Heer DRRRLAUMUR Delt, dat men in elke Korf door- gaans maar één Wy/je heeft; deeze Bye is het aan welke de Ouden , min kuudig dan de bedendaagíche in de Naa tuuriyke Historie deezer Diertjes „den naam van Koning. gegeeven hebben ; terwyl zy eene Koningin, en, naauwe keurig gefprooken , de Moeder haars Volks is. Zy legt in een jaar, dertig, veertig of vyftig duizend Eitjes, ————m Dehalven deeze vindt men in eene: Korf twee andere foore ten van Byen, de Hommels en de Werkbyen , of Arbeidhers ; die men oak geenerleisn of zonder Sexe heet.. 5 Hommels zyn de Mannetjes; hun getal is zomtyds zes of zeven honderd, zy verzamtlen noch Wasch , noch Ho- nig, en de Heer DE REAUMUR heeft gedagt, dat zy alleen dienden’ om de Koningin en de andere Koninginnen , welke „ in den Voortyd uit haar voortkomen, te bevrugten. Hy befchryft, in °t breede, de minnasryen van de Koningin 5 hy flemt toe geene weezenlyke paaring te hebben kunnen ontdekken ; maar gelooft "er genoeg van gezien te hebben , om te mogen Dellen, dat de Koningin der Byen bevrugt wordt, door de Hommels, welker koelheid zy door haare liefkoozeryen heeft weeten te overwinnen. Hy wordt in dit zyn gevoelen verfterkt door het waarneemen van den grooten toeftel der werktuigen , tot de voortteeling degen, de in de Hommels , als mede door zyne nafpeuringen op de eigenlyke Hommels of Horfels , en derzelver weezenlyke vermenging. Het gros des: Volks maakt de Werkbyen uit, en zyn over Tt algemeen onder den naam van Byen bekend; zome ` tyds beloopt derzelver getal in eenige Korven op veertig of vyftig duizend. :Degze "oc den naam van Werkbyen ; 3 naar. aio BRIEF VAN BORNNÈT naárdemaal zy al den arbeid, die In de Korf te doefi eu ‘verrigten. Zy verzamelen Hontg en Wasch; zy zyn ket die de Honigraaten , waar in cese zo keurige wiskunde’ doorftraalt , vervaardigen; zy voeden de goner en drata n zorge voor alle behoeften. Mon heeft ze ook Ge. ien geliecten : dewyl men ís hun geene kenmerken vat eenige Sexe ontwaar wordt. ' ‚ Deeze drie foorten van Byen, welke mert in ééne Korf vindt, zyn alle onderfchaiden van grootte. De Wormpjet, waar van deeze drie foosten voortkomen, moeten , Ovér zulks, opgekweekt worden in celletjes daar san geëveire- digd. De Werkbyen vervaardigen, (e dier oerzaake, ces Jetjes van drieërlei onderfcheidene afmeetingen. De kieinke ` dienen ter wiege aan de Wormpjes , die Werkbyen moeten worden ; de grootere ftrekken om de Wo ‚ die Man: netjes zullen weezen, te huisvesten: want déeze Zyn lan: ger en dikker dar de Wer s nog veel grooter dan de Imatstgemside zyn de celtetjes, gefchikt om de Worp: jes te bergen, waar uit de Koninginnen (an voort te hon men: ook hebben zy eene andere gedaante en cen andered fand. - Het is bekend dat de gewoone celletjes kleine zes kante huisjes zyn, die, vatt drie raicen gevormd, fpits nita loopen; en bykans evenwydig met den gezigteinder Rian; doch de celletjes der aanftaande Koninginnen ziet gechtftandig geplaatst, en zweemen in gedaante gufen kleine peer. Zy zyn zeer fterk van maakzel, en dé Heet DE REAUMUR heeft uitgerekend, dat het Wasch , gebezigd om één celletje voor eene Koninginne te vervaardigen, 8e moegzaam zou weezen om houderd vyftig gewoone celle: jes të maaken. Men weet met welk eene warrderbait arzaambeid de Risiken het Wasch befteeder oat de zeshoekige huisjes toe te ftelleñ; in tegersdeet fclsynen 29 verkwistend , wanneer zy de celletjes voor de Koninginnen bouwen; deeze zyn na onderen opert,en de Worm, daal in Bereet, ligt met den kop na beneden. ` e geftalte of de onderfcheide grootte des lichaams, D de Sexe zyn de eenige kenmerken niét, die de drie foor- ten , welke het Gemecnebest , of , wil men ’t liever zo noe men ‚de Alleenbeerfeching der Byen uitmaaken , onderfeheia den. Men heeft lichaamsdeelen eigen aan een deezer rat gen, die men in de twee andere niet ontdekt, Men metke wel op, dat deeze de werktuigen 2yn , noodig tot het vor zamelen van Wasch en Honig , tot hèt vervaardigen det eetierjes, en den anderen arbeid Io dé Korf noodashik, Gs ` OVER DE-BIEN.' dir Deen weikaiigei , de aandagt ects kenrigen Natnuronder- zoekers zo overwaardig , zyn alleen verlèend aan de Werk. byn; de Koninginnen en de Hommèls, die niet arbeiden , hebben de werktuigen niet, welke bhun van geen nut Zoue den weesen.: —— "Er zyn deelen, diè men in alle de drie ringen vindt , doch in leg dezelfde evenredigheid niet Bebbens-de Tompen en de Wieken (trekken daar van ten vóorbeelde. De Wieken der Koninginne zyn niet groote éen die der -Werkbyen , Fchoon haar Lichaam veel: langer 3y3-ook is haare [romp veet kortef enż, Men kan in ¢ breede by den Heer pe REAUMUR leezen over deeze onders kié Tnerkrekens , welke tegenswoordig go weezen lyk miét eyn , als ze hem hebben toegefcheenen, elyi wy take zullen zien. Deeze Natnuronderzoeker ` at, dat de drie ondet{cheide rangen van drieërlei foorten voort- Kwamen van Eitjes, door de Koningin gelegd in cellétjes tandrie ondetfcheide afmgêtingen, in de keuze van welké zy zich nimmer bedroog. l ‚ Het Wach en de Honig, waar mede de Byen zich voe: ben , oapbeg. ber voedzel niet uit, °t welk zy aan dé Wormpjes geeven ; dic beftaar in eene foort van Iymeri togt, 't geen zy, zo ten aärtziene van de hoeveelheid al van de hoedanigheid , fchikken naar den ouderdom det Wormpjes.. Dit voedzel wordt gebragt in elk der celletjes , waar een Wormpje huisvest, dat altoos er penoegzaamen voorraad van heeft, — Doch thans ís veel opmer- Kenswaardiger, dan men voorheen gedagt heeft, het one — derfcheid ontdekt in het voedzel der Wormpjes , die id Koninginnen , en die in gemeene Byen ftonden te verande- Fen. Aan de éerstgemelden wordt dit Iymerig vogt, naaf evenredigheid , veel overvloediger toegedeeld dan aan dé laatstgenoemden. Ook verfchilt het zeer duidelyk in hot- éanigheid. De Heer DE REAUMUR, ontdekte "er eenen zui- Keragtigen finaak in, welken hy in het andere niet vondt $ doch hy dagt niet dat deeze geringe waarneeming „ teg eenigen dage , van zeer veel gewigts zou worden, | Het voornaam onderwerp der nafpeuringen van den Feet DE REAUMUR was ‚om het heimlyk beginzel van het Staatse betuar of van de Staatkunde der Byen te ontdekken. My heeft over dit aangelegen ftuk zeer’ beflisfende proeven edaan , en die een groot licht verfpreid hebben , over vers heide byzonderheden , door zyne Voorgangers in de Na tuorlyke Historie niet opgehelderd. Schoon, men doorgaans in ééne Korf maar ééne Koningin hebbe, is er een tyd, op welken men er meer in vindt, die is de Zwarmtyd. °t Is bekend , dat, in de Maanden Mey en Juny , uit elke Korf één of meer Volkplantingen trekt, die elders eene verblyfplaats zoeken , welke:de Landlieden voor „haar bereiden. Deeze Volkplantingen noemt men Zwarmen. Elke Zwarni wordt Aangevoerd door eene. Kr ningin , die haate geboorte verfchuldigd is aap -de Koningin van de Korf ‚-uit welke zy is uitgegaan. Deeze Konsngis brengt dus verfcheide Koninginnen voort , ieder gefchikt om een Zwarm te geleiden. Het gelukt., egter, ek haarer piet om een nieuw Gemeenebest op te rigten ; zulks hangt af van het getal der bewoonderen in de Moederkorf: wane neer deeze fterk bevolkt is, kan zy vericheide Volkplan- tingen uitleveren: doch anderzins komen ‘er maar één of twee Zwarmen uit voort. jJn °t laatfte geval gebeurt het zomtyds; dat "et veele Jongen in de Maederkorf blyven. De Heér pe reaumuR begeerde te weeten, welk het lot was dier Koninginnen, die zich niet aan ‘t hoofd van eenen Zwarm hadden kunnen plaatzen , en zyne waarneemingen, hebben hem geleerd, dat die overtollige Koninginnen altoos tot flagtoffers dienen: derwyze dat ier noit meer dan ééne in de Koif overblyft. Op verfcheide tyden heeft hy. de proeve genoomen om in. ééne Korf. , een, grooter aantal Onìnginnen te plaatzen , en fteeds bevonden hoe zy, naa % verloop van eenige dagen, verdelgd waren; doch niet kunnen ontdekken op welk eene wyze; en deeze byzon- derheid behoort tot de nog onbekende, . ` Men moest op de Byen nog eene hoofdproeve doen, door den Heer DE REAUMUR nog, niet te werk gefteld ; hier in be- ffaande, dat men de Koningin neeme uit een Zwarm,wel voor- zién van Honingraaten en Broed , (dus noemt men de celletjes „die de Eitjes of Wormpjes bevatten.) Ik heb deeze proeve aans ` at gee OWVER-DESBYEN. 7 $35 Vie het aeyE: èn- ewwinei ie Hoofdituk ween. heoBifde eci myner: Contemplation, de da -Nature (*):, vrdarsook es» nige andere deg my ays: opgegeeven / die phet ‘inin vers dienden genomen te worden. Ik heb het gewaagd, in dee Hoofdâuk „ eenige nieuwe inzigten, over e- Staatkunde der Ben, voor:te draagen:, entin het voorgaande haare Huishouding kortiyk-gefchetst. Ik wys den Lieezer der- waards en haast my om.tgt-de. ontdekking se komen „ welke ik. hier mededeel. = Gig de gt destarbeids van eene Maaffcheppy.eenig}jk -tot:deear foort van: waars peemingen gefchikt. Met welk een genoegen zou eem swame MERDAM ;:GEN MARALDI, CER REAUMUR , zodanig eene ope rigting aanfchouwd hebber „ de Ev zeker niet voorzagen 5. en hoe. zeer zo de Maatfchappy der Byen ’er-opgefteld gee weest Z%n g Om hunne berogmde naamen op de lyer dier nieuwe AKISTOQMACHUSSEN te plaatzen (T)? ‘Welke .voorta gången zou: de Natuurlyke Historie niet maaken , indien men zg dus in haare klefnfte byzanderheden naging, en bier en daar Maatfchappyen oprigtte, die bepaald bleeven by een enkelen dier takken! De Natuurkundigen , die te gelyk de hoofdtakken van dien onmeetiyk grooten boom poogen te omvatten, denken oiet dat zy geen honderd armige EGEONS zyn. De Eerwaarde SCHIRACH te. Klein. Bautzen , heeft toeval- lig geleerd, dat elk gedeelte des Broeds eene Koningin kare uicleveren „ zelfs dan wanneer men er geen Koninginscelletje in vindt hy dagt ook alraos'in elk gedeelte.des Brogde een Ei te zullen outdekken, ’t welk het beginzel van eene’ Kou vinginne Worm in, zich behelsde ; dat het Iuftinét der Byen dit Ei wist ge onderfcheiden. ` Om des verzekerd ‘te -wore den „ vervaardigde hy twaalf kleine houten kistjes ; hy {eedt uit eene Korf een (tuk Broeds:vier duimen iu ’t vier- kant, in-’t welke.zich Eitjes en:Wormpjes. bevonden. Dit kleine ftukje Broeds plaatite hy in een dier houten. kistjes - ` in zulker voege datde Byen het van alle kanten konden be- dekken , en eenigermaate de Eitjes en Wormpjes. broeden ; vervolgens floot hy eenige Werkbyen in dit kistje , em handelde met de elf overige op ‘dezelfde wyze…. _… | -= Twee (*). Dit- Hoofdftuk zullen wy den Leezeren “onzer Letteroefenin. gen, vervolgens, mededeelen, , dE t (t) Volgens het verhaal van cicero.en SU badr de Wysgeer- ARISTOMACHIJS „Zestig jaaren lang niets anders gedaan, dan zich op de Byen toegelegd, | Q e ` 5 - 354 BRIEF VAN BONNET ‚ Tace dagen hieldt hy diè kistjes gefloorens hý wist reeda dat dit kleine Volk, bezig omi cene veier Äere te verkiegen , opgefdaoten moest wetten op den derden dag opende hy ‘er zes, en zag dat de Byen in alle die kistjes eenen aanvang gemaakt hadden mer het bouwen van cel- Setjes voor de Koninginne; en in elk dier cehietjea een Wormpje vier dagen oud, en ’t geen zy niet hadden kuts pen kiezen dan uit de Wormpjes , gefchikt om in: Werkdyen te verandeten ; in eenige dier kistjes hadt men één, twee, ja drie celletjes voor eene Kewingin gefchikt. Op: den vierden dag deedt hy de overige kistjes open, en telde "er desgelyks één , twee , ja drie celletjes voor Koni in dezelve. In deeze zat een wormpje van vier of vyf dagen , geplaatst in °t midden van een grooten over: vloed van lymerig voedzel CA Het moeide den: Waamee- mer dat de Byen de wormpjes boven de Eitjes gekoozen ‚hadden, om zich Koninginnen te verwekken. Hy begeerde de Eitjes te kennen, waar uit de Koninginne wormpjes voort- kwamen. Hy plaatfte voor zyn Microscoop, eenige dier Wormpjes, die in Koninginnen ftonden te veranderen , en desgelyks ook Wormpjes , die, by hunne verandering, ges mecene Byen zouden weezen; hy nam zeer nauwkeurig de maat van beide, en deedt, wat hy kon, om, waar °t moe elyk , eenig verfchil tusfchen dezelve te ontdekken; doch Sr vondt het niet,.hy verzogt een zyner Vrienden , een atuurkundige ‚die twee foorten van wormpjes met elkan- der tè vergelyken , hy wendde alles aan; doch zag niets meer dan de Eerwaarde SCHIRACH. dE Weinig dagen daar naa nam die Heer uit de twaalf kist- jes de Raaten daarin opgeflooten, en zette er andere in gelyk aan de voorgaande, en floot ze weder der: naa t verloop van twee dagen , wilde hy zien of de Byen zich lie ver bediend hadden van de Eitjes, dan van Wormpjes van drie dagen ;doch hy befloot ze met werken te laaten voort- gaan, en vondt ‚Ha het verloop van zeventien dagen, D gyne twaalf kistjes, vyftien leevende en fchôone Konis. ginnen. | | , ` , Hy hadt. deeze proeve in de maand Mey gedaan , en liet : zy- C°) Die iymerig vogt was geelegüg , en gelyk wa" geen de Heer DE REAUMUR altoos in de celletjes der Koninginnen gevonden hadt, het ` fcheen zautengefteld nit Honig: en eene melkagrige zélfftandigheid » gelyk aan die welke men uit de lichaumen der grootte Wormen zie vóortkomen als men ze opent, ` OVBAT DE: EEN 215 myne Din éen groot gedeelte van den Zomer voort arbei den: by kon.eën voor een deeze zyne Byen tellen, en ont- dekte er geen enkelen Hommel of Mannetje onder, niet ta pin werden de Koninginnen bevrugt , en bragten, Jongen voort. ' aL i. - Onze Waarneemer herhaalde de proeve im zes andere kistjes aan de eerfte gelyk , Hy befcbeyft derzelver maakzel in ue Hoegduitfebe werkjes: eu dewyl hy zeker wilde gaan of de Byen zich Koninginnen konden verwekken , indien zy maag enkel. Eitjes hadden , droeg by zorg out in drie zyneg kixjes alleer ‘zodanige ftukjes Broed: te doen , in welke niets anders dan Eitjes waren, Wanneer be vervolgens deeze kistjes open deedt, zag by, dat de Byen geene fchikn king gemaakte hadden tot het-vooztbrengen eener Koningine gt, Dus was het niet gefteld met drie andere Kistjes, waan in hy Broed gedaan hadt, vervuld met Wormpjes van drie of vier-dagen. Elke kleine Zwar bevond: zich onder zyng Koningin , uit een dier Wormpjes voostgekotnen. De Eerwaarde SCHIRACH herhaalde deeze zonderlinge Doefneeming dle de maanden vah ’t Jaar, en Zelf in de maand November, wanneer men weet dat de. Buda noit warmen „ ers wanneer ay, gevolgiyk, geene Moeders of overtollige. Keningismnen noodig hebben, en telkens kreeg by de fchoon(te Koninginnen. Hy ging zelf zo vast op het wel geluieken deezer proeven, das hy zich door een zyner Vrienden één enkeld leevend Wormipje „ ia een. gewoon Cellerje opgeflooten , hebbende doen geeven , aan zynie Dag. door middel van dit ééne Wosmpije, eene Koningin vere zotgde, zy verdelgden alle de andere Wormpjes der gee Meene Byen, en alte de Eixjes ia dit ftuk Bfded begreepene De Heer De REAUMUR hadt gezegd, dat de Koningin der Ben, déén. vier; zee, ja tot vyftien Eve toe: lag, waar uit één of meer Koninginnen te voorfebyn kwamen, eù deeze bewyzen toonen , dat elk Wormpje van gemee- he Byens eene Koningin kan uitleveren. Dear benevens Verzekerde die zelfde Heer, dat de gemeene: Byen geheel geene Sexe hadden noch Mannetjes noch Wyfjes waren; En alle deeze Proefneemingen wyzen uit, dat. de Wormp=" jes, die In getmeene Bjen- zouden vóraaderd hebben, ook in Koninginnen kunnen veranderen, Indien deeze Byen zich fteeds bediend hadden van de Eytjes in de kleine ftukjas Bróed Opgeflooten, om één of - heer Koninginnen té verwekken, Son do- Heer -acmgaon aar 216 BREEF VAN BONNET daar uit‘hebben’ kunnen afleiden, dat de-Koningin, in een jaar tyds , een ‘groot getal Eytjes a tot Koninginnen, fchikt ,-voortbragt „en welke zy in gewoone -celletjes plaatfte, om er zich van te bedienen in gevalle van. nood, als de andere Koninginnen het leeven , door eenig toeval e verlootetr hadden; bovén al ‘wanneer’ menin: aanmerking neemt van hoe veel belangs het leeven van deeze ceniga” Bye is, voor het geheele.Volk, Maar be heeft ‘ten miu- fter honderd maalen ondervonden, dat de Byen een Wormp- je ven drie of vier dagen koozen , °t. welk, volgens. de gewoone wetten der geftaltverwisfelinge, eene gewoone Bye zou geworden zyn, was het opgevoed gelyk-de ane dere Wormpjes van zyne foort. E “Hier uit trekt de Heer scH1RAcH dit: gevolg, dat, Baardemaal er geen Wormpje van eene gemeene Bye is, t welk geene. Koningin kan uitleveren, alie de:gemeene Byen oorfpronglyk tot het Vrouwlyke geflacht behooren (®; en zeer in °t klein de lichaamsdeelen bezitten ,: die: ten kenmerke van die Sexe dienen; dat de ontwikkeling dier „Hchaamsdeelen.weezénlyk afhangt van een zeker gefchikt voedzel, toegediend in eene verblyfpiaatfe ruim genoeg dat deeze zich allerwegen kunnen uitzetten ;-das, indien, in tegendeel, die twee weezenlyke vereischten , het voed- zel en de ruime verblyfplaats ontbreeken-,.de gemeene Bye eene Vestaalfche non blyft , tot eene: altoos -duuren den Maagdom gefchikt. - EE ~ De Heer scumacu heeft: deeze zyne: proefneemiingen mét alle omzichtigheid en gansch. niet ftellig in mt licht gegeeven; en openiyk alle. Men ééu-woord: hier doet zich eene allerfchoonfte- overe eenllenrning op: want de:Heer HATTORS: heeft ten valleg beweezén… dat de Moederbye „ zonder. paazen , bevrugt wordt, Men heeft zyne verhandeling, daar over „ gevoegd in de HI. Verzameling van: Schriften. der Maatfcbappye van e Byene. OO er edn l Maar wat 28 dan de dengt der -Hommels ?, Waarom heeft de wyze: Natuur bun met zo. Soot een toeftel van ter bevrugting gefchikte lichaamsleden voorzien ?:Hier over kan men eenige opheldering.vinden in het’ aangetoogene Hoofdftyk van myne Conteinplation de la Nature, === Deeze nieuwe “waarneemingen’,-myne Heeren , kunnen ges degenhëid.geeven aan: veele.bedenkingen en byzondere. bee fchouwingen; welke. ik det vryheid zal neemen, in ’t vers volg , aan UE. mede te deelen: `. . o. i (t) Corps ỌOrganifés p. 303, 304. Contempiation de la Nature ` be, VIIL. Cap. VIJL Die gulen wy onten; Leezeren, mede, by Gelegenheid , onder °t oog. brengen. ° 0, > Afs GEDAGTEN OVER: DE VOLKRYKHEID -GEDAGTEN OVER DE VOLKRYKHEID DER NOORDSCHE LAN- _ DEN, IN OUDEN Ten, e, (Overgenomen uit MALLET% Introdulkien a l Histoire de ~ d Damemare) .. TNE Inwobhders van Duitschland en het Noorden waren . gewoon , alle Voorjzaren, eene algemeene Volks- vergadering te houden , op welke elk Vryman of Burger in vol kome wapenrusting veefcheen , en gereed om op een-kryge gogt ult te gan. Op deeze byecakomst pleegden zy raad in «eiken hoek zy den oorlog zouden'aauvangen ;zy onderzag- zen welke reden vari kiagter fer in gekomen waren van deeg, derfcheide Nabnarvolken , waar in banne magt beftoad;, en (huane rykdommen gelegen waren, hoe gemekiyk zy konden overwonnen worden, welk een bujt ‘er te. kalen ` was , of maar erg ongelyk te. wreeken fonds. Wanneer ` gy tot den-oorlog -bellooten , en het plan gg hunnen weldtogt- a toogen zy reeds op weg, elk met enoegzaamen voorraad van leevensmiddelen vooraien, by- ans elk Man, in ftaat om de wapens tè draagen , poog- de zich zo ras mogelyk: by: dit opgeraapt Leger te voc gen. —— Dit weetende , behoeven wy ons nief te verwon deren , dat "er uit het Moorden geheele zeen Kr, ` knegten. kwamen , 20 géet ‘door. hun getal:als door hennen krygemoed s-en . wy behooren Däer nic:niet voor baarig te befluiten, dat. Scandinavie certyds wget ‘Volkrye ker. was dan nawoordig. Ek weet wel wat, mien vere haald heeft van de ongelooflijk groote aseuigte Wolks nie dat Land trekkende; maar wien is °t onbewust hoe veele ` Volkén Gefchiedfchrgvers.; door alle. eeúwen, overhelden , _ om àit dtes zeer tè vérgróoten ; eenlgen-ter op. geneli om de magt van hun Land-ep te hemelen; anderen, wa neer ze hadden moeten bukken , wilden de eer van hun Land ophouden door te beweeren dat het alleen voor de overmagt van Volk hadt moeten onderdoen : dan het gert, ` endeel heeft zich aan die vergrooting fchuldig gemaakt, | enkel uit zugt voor het wonderbaare , gefterkt door de moeilykheid om iets zekers te bepaalen over een onder- werp , waar im de Menfchen dikwyls misflagen begaan. ‚ zelf naa lange opfpeuriungen. Daarenboven is het vry -2D waar- "DER NOORDSCHE LANDEN, ..: 219 waarfchyniyk, dat verfcheide byzondere ‘omftandigheden by deeze beroemde Krygstogten , door de Scandinaviers ge daan, veel hebben toegebragt tot het in fand houden van ` den naam Fagina Gentium, (Baarmoeder der Volken) wel. ke zeker Gefchiedfchryver aan dit Land geeft. Want daar deeze uittogten ter zee gefchiedden, kon de vaardigheid en {poed , met welken zy hunne verwoestingen van de eene tot de andere verfpreidden, zeer geroediyk de Le germagten: in de: oogen der. Volken , die zy aanvielen, ver» menigvuldigen „en van verfcheide invallen , bykans op den ` zelfden tyd , doen fpreeken, Indien zy, daar er tegen, te land voortrukten, vonden zy allerwegen „onder dem weg, Volken zo zeer op irygsroem en roof gefteld alis zy zeb ve, die, sich: by vervoegende , vervolgens gehouden werden voor Volk van den zelfden aorfprong als de eere fte Zwarni ,' die dus allengskens aangroeide, Men hebbe daar benevens, in aanmerktag te neemen, dat deege nit togten niet alte ten zeifden Ge voorvieten 5 en dat, naa ten Volk dus uitgeput was, 't golive. werkioos en in. rust bleef tot ‘dat het de vertoore kragten weder tserfteld hadt. En, deeg de groote uitgefirektheid van Scandinavia in deeze tyden: verdeeld was onder berfeheide Volken; dis weinig bekend ‘en alleen onder eegen algerheenen hoofde naam „ats die wan Getben of Normannen, (dat is Mannen uit bet Noorden.) begreepen waren kon men met: geen zekerheid.vastítellen uit welk Land elke hoop Volks kwam; en nog minder welk'eene maate vaii o g ieder Land onderging „ nau het verlies van zuik een groot getal ie woonderen. ` > Maar °t geen, myne oordeels, het best en meest dient em deeze talryke en geduurige overftroamingen der Noord: Sche Volken op te losfen, beftaat hier in, dat wy. reden hebben’ om ee gelooven, dát geheete Volken zich tot dit flag van heirtogten vereenden , zelf de Vrouwen en Kint ders tfokken met de Legers voort, wanneer een gansch Volk ; of door lust tot verandering gedreeven , of door be» hoefte gewoodzaakt, of door een zagter lugeftreek aanges lokt, befioot van woonplaats te. veranderen. Ontwerpen ` van. deesen aart komen ong thans, wel is waar, vreemd Voors Aen "ent vast, dat onze Voorouders de Gotben en Celten dikwyls dergelyke togten ondernamen. Ten tys de van oksar hebben de Helwetiers , de oude Inwoonders van Zwitzerland, zich in Gaalen willende vestigen, huns Re butzeg met eigenband in brand. geftooken, als mede ` ZU ‚220 GEDAGTEN OVER. DE ' VOLKRYKHRID zulk’ húisrdad °t welk niet kon ‘medegevóerd‘worden , en gingen, met Vrouwen. en Kinderen, óp reis met ‘oogmerk om het Land hunner geboorte nooit weder tè zien. Welk eene ‘menigte zou iemand niet: wel denken dat:-dus een geheel Volk uitmaakté ?. Nogthaos: merkt crsad aan, dat ‘zy, volgens de mon{terrollen der Helvetiers- zelve , in hun ne legerplaatze gevonden ‚in ’t-geheel niet meer dan. drie honderd en :zestig duizend úitmaakten ; éen; zeer kitin go zal, „zeker, in vergelyking met dae der Inweorderen van dat zelfde Land in den tegenwoordigen tyd.-'De optogt der (Care was ook eene geheele Volkverplantiog: want het .biykt „uit het verzoek: °t geen zy-den: Romeiaen de, den, dat hih oogmerk wasrom nieuwe landen. te bunner wooninge te zoeken: .-Zy, go; wel als de Hebvetiers, na men: Vrouwen en Kinderen met zich, en diensvolgens was Cimbria (shans Aen Futiand y) iiaa, deeten.uits togt ontvolkt; derwyze derer, ten einde, van: twee vol kome‘eeuwen, te weien in den tyd van wacrzos, niet in {taat geweest -was-zich te „herttellensr, — +: 5, ; « De ‘Uittogt der Angelfaxen-verfchaft ons. geen min, vol doende. bewyzen dan de reeds ‘gemelde: De merken Ai gelen :ofi.Engelfben ‚die onder bet geleide var prenaist en HORSA ; B£ Brittanje. gingen, maakten flegts- een: hand- je vol Valks pit. De. oude Saxifcbe Kronyk beet, ons, dat zy’ miet-meer dan drie Scheepen hadden, en:hét {chynt dát hùn ‘igäfal ‘maar. dmtxrënt: duizend beliep.’ ; Eenige andere Zwagnien in valgenden:tyd bui voatipoor bewans deld. hebbende , werd: hun Land eene: volffaage -wildernis ‘en bleef „ voor meer dan twee eeuwen , geheel op bloöt van inwoondérenS zeh. tyde. van mepa, van wien d: Schryver der Saxifobe Kronyk, dit (tuk ontteënt „ noch in dien daat zynde. NN : MEN - Laat iemand , ditaileg wel gewikt ep gewoogen heb- beude,- nu oordeelen 3 of: het -âlgoos- voortkwais:'uie over- vloed van Inwoonderen: , gelyk: meh doorgaans-wil, det de heirlegers. uit het Joor deg, voortkwamen 3 ep ‚als. voort rukkende flfoomen , de Landen „waer „in!:zy ‘werfchecnen, overdekteu. Wat, my: betweft ik; heb nimmer einige bee wyzen: kunnen aagtreffgn: dat chunue,.uittagten ooit on- ftonden uit gebrek añn plaats: in St dand- huns’ aarfprong Iyken ‘werblyfplaats. e en ei ot oseyi hay `" Wanneer ALBIN *het „ontwérp: meedde om de Zemberdt in. alie: té: brengen „verzogt hy hulpbendsn:van:de Saser zyne Böndgeadoten.: Cemgs Wad jaren. vergezelden: er H DER NOORDSCHE LANDEN. l Sar met hunne Vrouwen en Kinderen , de. Lombarden.na Ita- lie, en de Koningen van Frankryk zonden volkplantingen van Zwaben, om het Land, door de Saxen verlaaten, te bezetten. Dus zien wy dat de Saxén, die. men voor een van de talrykfte Volken van Duitschland hieldt, deeze zwakke. Zwafmen niet konden laaten uitgaan ,zonder hun eigen land te ontvolken ; doch dit is *t.nog niet alles. De twintig duizend Saxon, gericht krygende met de Lombars den, verlieten Italie, en keerden , (onverminderd in getal 3 in hun eigen land te rugge , ’t geen zy vervuld vonden met de bovengemelde Zwabifche Volkplanting. Dit. veroorzaakte tenen oorlog, in weerwil van alle de vertoogen der Zwas ben, dies gelyk een oud Gelchiedíchryver verzekert, de Saxen toonden , dat de beide Volken het Land onder elkane der konden. verdeelen, en ‘er te zamen gemaklyk met elkan= der Jegen, Ik twyfel niet of er waren door geheel Saxen , zo wel als Scandinavia, groote (recken lands nog nimmer óntgonnen of bebouwd. Laat iemand de befchryving lee- zen, welke ADAM VAN BREEMEN. opgeeft van Denemarken , in.de elfde Eeuw, en by zal overtuigd worden dat de kus- ten alleen bewoond , maar dat de inwendige deelen des lands geheel van ingezeetenen ontbloot waren. … Uit al het bygebragte.dunkt het my vrylyk te mogen be- fluiten , dat , daar allen.„onder de oude Scandinaviers , krygs- helden waren , zy geriaklyk geheel Europa met den fchrik hunner wapenen konden vervullen, en langen tyd groote gedeelten daar van verwoesten , fchoon het geheel getal der Inwoonderen veel minder geweest was dan tegenwoor- dig. — Indien het anders met de zaak geleegen ware, toeten wy bekennen, dat deeze overgroote volkrykheid niet wel kán overeen gebragt wordén, met het geen de Ge- fchiedkunde ons berigt, van de zeden, gewoonten en be- ginzels der oude Scandinaviers, of met de rechtmaatigfte begrippen van Staatkunde ten opzigte van ’t geen den wate ren voorfpoed eens Volks uitmaakt. Want wy kunnen hun zulk eene meerderheid in getal van Inwoonderen boven ons niettoefchryven , zonder hun, ten zelfden tyde , eene even- redige uitmuntenheid in gewoonten , zeden , burgerlyke inftellingen , en ftaatsbeftieringen , toe te kennen, als zo veele kragtdaadig werkende oorzaaken van de goede of fleg- te gefteltenis aller Maatfchappyen , en gevolglyk om hunne meerdere of mindere maate van bevolking. Maar wie kan zich diets maaken , dat in deeze woeste tyden , wanneer de menfchen weinig zaaiden en maaiden ‚wanneer zy geene andere keuze hadden, dan zich aan den verwoestenden Ve DERL. MENGELW. BRIEF UIT LYON VAN DEN 31 MtY ; AANGAANDE BEN DUBBELE MOORD TUSSCHBN EBEN MINNAAR EN 3Y- NE BEMINDE. (Gazette Litteraire, Juill, 1770,) ler i$ een zeer bekjaa yk voorval gebeurd. Een Itas liaan, met naame Faidani, een Schermmeester, aen geweldige infpanning van kragt gedaan hebbende in eene van zyne oefeningen , vermaanden de Heelmeesters hem. zich te bereiden tot den dood , welke niet verre af kan zyn. Dees ongelukkige was federt eenigen tyd driftig vere liefd geweest op een jonge Juffrouw, welke hem met ge- Iyke vuurigheid beminde. De uitfpraak der Chirurgyns verwekte terftond gendoeningen van wanhope tusfchen dee= ze twee geliefden. De Italiaan , jaloers p kon uiet gea doogen dat zyne wminnaares na hem overbleef ; en zy beruigde hem niet te kunnen averleeven, Op deeze verzekeringen Ímeedt Faldoni een alleryalykst voornemen 3 maar , voor dit ten uitvoer te brengen, wil hy eene proe{ neemen yan de opregtheid der gevoelens van ayne bemiue de. In een tedere en droevige inim doet hy baar verte fcheide reizen herhaalen, dat het leven zonder hem haatelyk zou wezen; bier. op. een flesje vil zyn zak lende, ‘tis vergif zegt hy en het terftond aan zyn mond, zettende , drinkt hy ‘sr vit. Zyne wriongares „verbaas d, Onis. rukt hem het overíçhot > en verzwelgt bet met DT OW n ie s Ks TÜSSCHEN EEN Ma EN ZYNE ÖEMINDE: êâd heidi doch hy bekent dat hy alleen haare moed en ot versaagdheid hadt willen beproeven. Wreedaartig voldaan ; erha hy aan een vriend de proeve welke hy genomen hadt, Dees vriend ontneemt hem zyne wäpenen, en poogt fem zulke akelyke denkbeelden uit het hoofd te praaten 5 dán dees verwoedde op zieh zelven willende wezen; al of hy hope hadt, tegen het oordeel van de Chirurgyns s zyn toeval te boven te zullen komen, maakt den {chyn van eene reize naar een’ ftad van Forêt, waar een Chifuts vn, zeide hy „hem beloofde het levén te zullen behoudens ige degen ‘hier na, verzoekt de jonge Juffrouw baare - ouders, die haaren droevigen (taat kenden, eenige vez- lugting te mogen neemen op hun Landhuis by het Dorp d'ivigay , aan de oevers van de Rhone, twee mylen van dar; de Italiaan vertoefde niet zich derwaards te begeg- ven met twee pistoolien, en {chryft, met haate toeftemi- ming, aan haate moeder haar rampzalig vaarwel, Na dë huisgenooten te hebben doen weggaan, flooten zy zieh op in de kapel van het huis. De beide geliefden , hier aan den voet van’ het altaar neergezeten , waten met den lins ker armi aan malkander gebonden door een band, zo, dat zy elk een pistool op het haft gezet hadden; én zich een weinig van elkanderen verwyderende , deedt de band de hanen, overgaan ; en beiden werden zy op het zelfde dogenblik gedood. Ondertusfchen hadt de moeder allen haast gemaakt om dit afgryslyk opzet te voorkomen; dan zy vondt alleen twee doode Dchaamen, Haare Dogter was ten de oogen toegebonden door een neusdoek; en het hoofd van Faldonie was ook overdekt. Dees ellendige 3 die tot zulk een wreed beftaan een flagtoffer vervoerd hadt welk een beter lot waardig was , hadt den oudere dom ven. 36 Joaren, en zyne Minnaares van byna sö. ’ DE EDELMOEDIGHEID OVER DE LIEFDE ZEGEPRAALENDEe Eene waare Gefthiedenis, 9 (Uit bet Engelsch) ` ` OO, Nder de regeering van Abdoumelik,den vyfden Caleph vañ der Stam der Omniades , woonde te Coufa , een ryk Koopman Djaber geheeten, hy hadt maar één Zoon. Hadjadi ‚Bevelhebber van Te Calephs leger ‚ging juist op dien tyd by den wal des lusthofs heen. Hy hoorde eene ftem, die hem deed ftil ffaan, en zich Verwonderende over de zoetluidenheid des zangi, ‘verbeeldde hy zich dat de Zangfter zeer bekoorelyk moest weezep. Hy wenschte haar aan zynen Meester te fchenken, en dagt, dat, im dien ze beantwoordde aan de {childery , welke hy van haar in zyoe verbeelding gemaakt hadt, niecs aangenaamer zou weezen voor 29- ‘nen Heer, Hadjadi deedt onderzoek wien de hof toebehoorde, en byzonder wie de perfoon was, welke hy, met zo veel vermaaks, gehoord hadt. `. " He kreeg berigt dat hy zich niet vergist hadt, in de verbeelding van haare fchoonheid; dat Zeineb met de daad een wonder det m- sure was, en het voorwerp van de tederfte zorgen eens ryken Min- naars , die haar ftondt te trouwen, als mede van den Vader des Min- naars , die eetie groote (omme gelds gegeeven hadt om haar tekoopen, | en eene opvoeding , zyns Zoons waardig , te verfchaffen, De hinderpaalen, welke de Bevelhebber voorzag, kwelden hem zeer; doch fchrikten hem niet af Van zyn oogmerk. Geen hoop kum- nende voeden om Zeine weder te koopen, befloot hy haar met geweld weg te voeren; doch in *t huis des Koopmans waren veele Elan en Slavinnen ; dus vreesde hy ook gewelddaadige middelen te werk te (tellen , waar over terftond zou geklaagd worden , en °t geen de Caleph , fchoon °t gepleegd was met oogmerk om hem te dienen, volgens de wetten, verpligt was ‘te ftraffen, Eene list ftelde hem in °t bezit van haar, die hy niet door geweld ` durfde weg neemen. Hr zyn te Cou/a , even als op. andere plaatzen, veele van die laage werktuigen der fnoodheid , die, naa de ee km ` ter OVER DE LIEFDE ZEGEPRAALENDE, age rerjeogd-fchandelyk bezoedeld te hebben, handel dryven in de be- valligheden der Sexe. Een deezer veragtlyke fchepzelen, in de kunse: der verleidinge bedreevèner dan alle andere van hare foort , werd dikmaals gebruikt door wellustige Knaapen, die zy zeer duur voor haare- dienften deed betaalen. By deeze looze feeks vervoegde zich Hedjadi. Zy ging in’topenbaar voor eene zeer Godvrugtige Vrouw, en onder dien dekmantel, met welke zy de andere bezigheid, waar aan zy meer was overgegeeven, bedekte, kreeg zy den toegang tat het Vrouwestimmer van Numan. Het bezoek van deeze fhoode Verleidfter hadt, binnen kort, ees nen zo fterken invloed op Numans Meestres, dat zy geloofde niets zonder haar te kunnen doen, Wanneer die geveinsde bemerkte welk een vermogen zy verkreegen hadt, begon zy te fpreeken van haare nieuwe bekeereling te zullen verlaaten. — „ Welk eene wreedheid, goede Moeder, fprak de misleide Zeineb, welk eene wreedheid, te denken cm my te verlaaten? Welk eene dringende rede noodzaakt u ons zo fchielyk te berooven van de zoetigheden uwer verkeerin. ge” ? Indien ik, antwoordde de Feeks, alleen met myne vriendfebap te uwaards te raade ging, ik zou geen oogenblik in foto bangen om al myn tyd aan u te Rost te leggen ; doch er zyn pligten van eene zekere natuur , die my alle menseblyke overleg- gingen doen ter zyde flellen. Daar zyn bier in uwe nabuurfchap: verfchesde Fongorouwen „die , door Godsdienflige beginzels gedreee ven, in een en bet zelfde buis zyn gaan woonen; zy betragten , in baare afgezonderde woonplaats, alle de deugden der Mufelman- nen , 37 basten niet alleen op de bevolèn vastendagen ; doch ook menig- maal enkel om bet vlecsch te tugtigen : met één woord bun ranfche tyd îs gebetligd aan't Gebed, aan't leezen van den Koran en an- dere goede werken in de wet voorgefthreeven. Haar voorbeeldhyk ` leeven de de Reun myner Zeden en zuivert ze, Deeze vroome Fong- vrouwen , fchoon op den weg des geesthyken leevens verder dan ik gevorderd , wenfchen zomtyds- aan myn zwak licht bet baare te ontfleeken. Zelf bebben zy my deezen morgen verzogt dat ik by baar zos komen, op dat zy met my magten raadpletgen over een Ruk der wer, wegens `t welke zy zich bewaard vóelden, Hoe kan R3 `~ ad NAE memmen aad ik baare Godurugtige verzoeken: afllaan „en € weigeren ‚Dy sik, dierbaare Vriendinnen te kamen? . e, De begeerte om met die , wegens baare vroomheid, ze beroemde. Jongvropwen in kennis te geraaken , ontbrandde wel haast in jr hert van de onvoorzigtige Zeineb. Zy drong by die gewaande goede Moe- der aan ,om haar in een gezelfchsp te brengen , Tt welk voor haar za nuttig en, heilzaam zou kunnen weezen. Die topwlooze wederftond haar begeerte om ze te meer te doen ombranden:, dan, opt Jg, haare verzoek involgende, beloofde zy haar na ’t.verblyf dies Hei, ge Jongvrouwen te zuilen geleiden, Zy kwam aan ’t huis niet vene van dat van Djaber gelegen; de Feeks liet haare Vriendin alleen Wi portaal, wanneer vier gemaskerde Kaerels haar aangreepen, en den zakdoek voor haar mond gebonden hebbende ‚om hex fchreeuwen t beletten , haar in een draagftoel (meeten, die terftand den weg m Damascus opfloegen, | | ` Men verbeeldde zich den yammerenswaardigen toeftand, was is de ongelukkige Zeineb zich bevond. Zy klaagde den Hemel de {noadheid der Stervelingen , en fchreidde bitter over de fmerten haan innaars , haars aanftaanden 'Schoonvaders „en ket geluk wear van ze zich verftooken vondt, De fchrik van haar naderend lot voegde vrees by `t hartzeer, en de zorg voor haar gedsaagen diende alleen bm haar leeven verdrietiger en ondraaglyker te maaken. : Naa eene vermoeiende reis van dertig dagen kwam, ay te De- masçus, en werd, door haaren Schasker , den Caliph aahgeboogder. In weerwil van haare {merten bleeven haare bevalligbeden aantrekke iyk, en by alle haare knaagende moeilykheden kwam „dat zy , haast ` Ondanks, behaagde, ` ui De Caliph, die verrukt ftondt op het zien van za veel fcheor heids , hoopte dat hy, binnen kort, in ftaat zou weezen- om de wolken van droefheid , die haar gelaat ovendeksten, weg te weeren. Mee alle de Schoonheden , die by in zyne magt gekreegen. hade, kwamen hem de eerfte keer bedroefd voor, en de neerflagwigbeid , welke hy toefchreef aan den affchrik van flaaverny , en de Seen. over het ver baten van teergeliefde Ouderen , maakte deeze Schoonheden by bem te dierbaarder, zon te vreezen. dat by te kort zou fchieten, in over haar te zegepraalen. | E De pragt van bet Vrouwentimmer, de dienstbetooningen van oi groot gantal Slaaven aan. haar, die de Voorkeur van den Vorst hadt, en zelf de verregaande genegenheid des Calipbs „ waren uiet gë haar hartzeer te verzetten ,'t. geen met den tyd dieper en diëper woe gels fcheen te fchieten, Wat zou de Caliph doen? Hoe groote gedag: ten hy ook van zich zelven hadt, vreesde hy met eene onbaweest lyke te doen tehebben; en, dit dugtende , masakre by zyne Zuse wt de Vertrouweling zyner liefde , en.telde by haar de bindergasieg ops die waarfchyulyk zyne maatregels zouden verydelen.. … - Abaza , (dit was de naam van de Zuster des Caliphs, A begeerd de hoogmoedige Schoone, die haaren Meester dys: wererftzeefde „te kennen, By de eerte zamenkomst kon. zy «niet nalaaten „gevoelig aangedaan te agn over eene jonge Pogues , die een, za base ? : De ` op > ge —"—- we -- OVER DE- LEE. ZEGEPRAALENDE, az opeg voorkomen hadt. En waarlyk de Prinfes, van cen meelyden- den aant zynde , bemerkte wel haast, dat het hagr van Zefneb niet vry was. Zy fchepte genoegen in haare getrouwheid, te meer dagr het verfehit te groot was, tusíchen eenen gemeenen Minnaar en cen pan- zienlyk Vorst. Welbaasst werden deeze twee Schoonen Vriendinnen ;. doch noit zo gemeeazaam dat Zeineb haar geheim ontdekte. AJAezeg, die niet tot het geheim kon doordringen „saadde haaren Broeder geen geweld skoos te pleegen; hem verzekerende, dat de tyd het eenig geneesmiddel was tegen de treurigheid van de neerflagtige Zeinek, ` ` Was deeze Schoone ongelukkig , men kan gereediyk nagaam det haar Minnaar, nu van hasr afgefcheiden, en onkundig. van het los, 'tgeen baar, die by meer beminde den syn keen, thans tof, aich in geen min deerniswaardigen toefiand bevondt, Op den noedlouigen ` ` dag banner fcheidinge , ftondt hy verflekd over Zeinehs afweezig- heid, en verwagtte , met het groote s haare wederkomst, en geene hoop meer overig zynde om haar weder te zien, wenechee hy ie terven. Het geweld ener wanhoope veranderde, nan veele dagen, in eene aanhoudende kwyning, JNuman's hartzeer was op zyn Gren gefchiëderd, en Lcheen van deg tpt dag dieper te worvelen, Zya Vader, even zeer ontroerd , vreesde bem ve verliezen. In ’t eerst verwagne hy van den tyd eenige veszagting, waar op by nu te ver geefsch hoopte; met Achaik voorziende dat hamtzeer en kwyuing hem wel haast van zyn eenigen Zoon zouden beroaven. | os la deezen weftand van zaaken, werd in de md verhaald , dat "e ten zeer bedreeven Foewsch Geneesheer was aangekomen. Deeg was zeer kundig in de Starsewichelaary, de Handkykkumst en alle de geheimen der Cabala. Maar wy zullen zien dat hy ervaaren' was in de unde, en desgelyks iss de kune, ome kuir ve bedriegen „ ruim ` Ze veel om zyn eigen dan om bum woordeel,. p Het duurde niet lang of hy ondekte: bet geheim. Hy overei by ` zich zelven „dat de kwyning van deezen Kranhen eene Zedelyke ogb- zaak badt, en niet mia listig dan geleerd zynde, wist hy het hars- geheim haast te. weeten te komen, Het was zo gemakiyk niet se onte dekken wat "er geworden was van de jonge Schoonheid , die door haare (chaakers, om hunne eigene veiligheid , verborgen werd gë honden, De Geneesheer, by een gelukkig toeval van al her gebeurde ` Verwinigd, bleef niet in gebreke om deeze ontdekking sam de kg … öner verborgene weetenfchappen toe te fchryven. Daar was ten dien - dage te Coufis eene Poodin, die als een Koopkandelaaresfe in As weelen door „fie gereisd hadt. De Vader, die zich geen onheil kon verbeelden, zo groot als het verlies zyns Zoons, ftemde toe in elken voorflag hem gedaan, die hoope Ki om dit dierbaar leeven te behouden. Hy liet den jongen Lyder, met zynen Geneesheer , vertrekken , en hadt hun zo veel gouds mede op reis gegeeven, als zyne rykdom en vaderliefde hem inboe- gemde, Te Damascus gekomen zynde, maakte de Geneesheer, kundiger en ftouter dan alle zyne Kunstgenooten , welhaast grooter opgang dan zy allen. Hy huurde een winkel, (wam in °t Oosten leveren de Geneesheeren ook de Geneesmiddels,) en vervulde dezelve met veele geneesmiddelen , zeer voordeelig voor hem, en die de Lyders geen kwaad altoos konden doen. Numan, die voor zyn Leerling ging, verkogt de geneesmiddelen , en zyne bevaltigheid diende- groot om het vertfer daar van te bevorderen. k Binnen kort werd °’s Geneesheers naam in "t Serail bekend. De Ci- Iiph hadte vergeefsch alle de Geneeskundigen der Stad te werk gefteld, en begeerde ten laatften ook raad te pleegen met zo bekwaam ect Man als onze Door gezegd werd te zyn, tot herftelling van eene hem zo dierbaare Slavinne. Hy zondt hem de Opzigtfter van het Sei, Razie geheeten, die Kem een breedvoerig berigt gaf van den toeftand der Gunftelinge van den Caliph. Deeze Food hadt by zich den eenigen Perfoon, die -haar kon geneezen; hy beval Numan een vies uit tè . zoeken , en deedt hem op een Briefje daar aan gehegt fchryvéb» hoe zy dien drank moest inneemen. Men mag veilig vastftellen , dat de letters van san niet geheel eeind waren by Zeineb, en ‘tis zeer bezwaarlyk haare- ontroering, gls zy dezelve zag, uit te drukken. Haare gemoedsbeweegingen Wi yen nog grooter als- zy hoorde dat dit gefchreeven was doar. ee Ga , ' . Chat OVER DE LIEFDE ZEGEPRAALNDE a fehoonen Jongeling van Cou/a, die in een kwymenden Gun Scheen, Het hooren deezer omftandigheden deedt Zeineb bezwymen ; en , door behulp vat Razie , en. nog meer door de kragt van het Godlyk vogt, weder bekomen zynde, verfaaden haare traanen haare (chielyke vraageu,en de vreugd , die haar , haars ondanks, ten oogen uitfchiter- de, haare hartsgeheimen. De medelydende Rasie befloot Zeineb, die zy altoos zo ongeluk- kig gezien en wier ongeluk zy ter harten genomen hadt, te bebon, den: want deeze Schoone maakte zich altoos bemind, Zy vervoegt zich weder tot den Geneesheer, en fprak in ’t breede met hem over de jonge Lyderesfe, Haare fchoonheid , droefgeestigheid „ de bevalligheden, die haar boven alle haare medegenooten dee- den uitmunten , en de liefde van den Caliph, welke tot nog onbea kond bleef, vermeld hebbende, bezweek Numan , die dit alles, met de uiterfte oplettenheid aangehoord had, op: zyne beurt, Razie, die ten oogmerk hade het hart van den Jongman te doors, gronden, was zeer in haar fchik dat zy het zo gevoelig vondt. Der Geneesheer geholpen hebbende in hem tot zich zelve te doen ko. 