Maleisch-Nederlandsch woordenboek
I^^^nSoÏLw II* senggot, voeg achter jav.: sènggèt. C^ senggegat, koet.: klimstrik A'KjL^ senggol, uil het jav. wXü.^ sanglar, zie onder salar alhier. ^L> vJUy sipadan, men.: sempadan. Jv>s,AAj sekalor, vgl. jav. en soend. C^\.>s^vg sekawang, eigennaam van een ^ plaats op de Westkust van Borneo, Europ. singkawang (van kavs^ang v. d. W. Vormverand. bl. 126). <JLSs^MS>>'J^ seksek, lees: houtmot. r.jj^suw seggan, hieronder had penjagan moeten staan. L3 S^^A^ sflarak, vgl. jav. ^^\aa> had ^^^tm moeten gespeld worden. yJ;^^\au selajoer, vgl. lajoer II. ^Xaj^j II. sflar, bal. s^l^h. / -i VJ2-A.A.M soeltani, zie ook onder badjoe. iL5^üiLX/w selangkang, staat te hoog. Vgl. voorts jav. s^lakang. ij>/vA^-AMW seloembat, lees: werktuig in plaats van voorwerp. / ^.a^^nJw^ s^l^mbai, zie onder simpoel I. AtAéé SS UL^JJU era, zie lêra en saliro. mjL^^i,.Jsjsj4 salèmpang, men. kruithoorn. wggg^A/jü selèsêr, het soend. saleser komt slechts bij Geerdink voor. iA^AAu selijoeng, dit had liever onder lijoeng moeten staan. iX^^A^u selêhah, zie Is^aIj. /j ^Dv.-4..^w sama'ftn, lees: ^^^^ in pi. V. ^JySlA^, ^\..4^j^ semama, koet.: kelemo^moer. \V.A^|MiM sembari, w^ordt als sambil ge- bezigd. {^^^y^j<^%.jsj^ samboet, zie ook onder bantal. y^,4„AJü semboer, voeg bij: ta-s^mboer, men.: stralen ^ bv. mantari djolog tas^mboer. ^^LK^^mj^ II* sambang, zie ook onder lilin. ^iLx^^AM samblng: of samin^, men.: sadja (bat. sambing). <Xjjc4.^iw uit ^t^*«^, bevestigd door het perz. b is m il. s^mbelijoeng, zie ook onder b^rau. ,^. 4A.4JW s^mbödja, batav. (jav.): k^m- ^^ bodja^ als bloemnaam. AAMHAXlOSJ&L*MAL.-NED£BL. WOOEDENBOEK. ij>Oi3 y4'J^ vgl. s^ri gading bij grading. iLf.,^ II. Indoeq saman^, men.: patroon, anaq samang: dient (vgl. bat.). ^.j>JiLk^ semlngkin, batav. (bal, s?- mangkin): makin. AiLf..^ sempal, vgl. ook onder dJambiS. <Xa£-|^^u beteekent in bet men. (sampo- lah) ook: het uitgeperste van sui- kerriet, enz. (bat. sampolaensimpola). <^iLf.AAi simpoeh, zie bersimpoli. C^ \ ^.4iAM semöroq, koet.: krekel. i^ ^^tu>*^» Sfmöèka, staat hier, hoewel s^pö^poe onder po^poe staat. 25 èi^'f.Mi semö^Iia, zie semo^wa. /Cl\an4*-*w semedi, zie onder sempdi. \ ivvJLiM sinawar, benaming van een bui- tengewoon groote en roode pinang» soort, die jeuk zou veroorzaken , en derhalve niet genuttigd wordt. c>vJuLw isfntadoe, vgl. tantadoe in het Aanh. c Q 2 jLé^ santik, san tik api naast tjgi- toes api; vgl. pantik. {^Xx,^ I. soendoet, men.: kippehok voor de hen en de kiekens. II. f generatie. 5 éSXm 54 \(JsXam sandar, alhier njand^r te plaatsen. C J lXjuljj lees: si-sondoq. C^t3^cXAxw sfnd(jfcdoe^^, lees: s i-k a d öe- doeq. rC)^cX>Uw sand®rej, men.: kolong: II. i^*«iAM ihCX>Lw soendftsln, lees stof in plaats van stot. l HJ Lajü S(na|^, lees: gezwollen in pi. v. geswollen. L.^ ^ V^^JLuLi s^namaki, beteekent: senna van Mekkah {^^J^ ^)- I %AM soewi, men.: kanan. C %) 4am soewarang, vennootschap. ( /jj) ^^^ soewasa, tamil: soghoesa, vgl. Goldwall, bl. 8, alwaar men zien kan dat de g of liever gh vaak in w overgaat. mJV^AAi soewalan;, men.: stjalan^. 4 4,gu soewir, zie ook onder lang: III. L*rj i 4AU II- soeroet, zie m^njoeroeti. 25 \ ^^M sffirih, men.: rfe a/^ streepjes zich voordoende indrukselen van een dui- zendpoot. %ivy 4AM batav.: soend. s os oh. <X-5 AAW uitspraak van «yi., zie aldaar. Lj 4AI0 sftjoeq, men. a/tfaA ter weerszijde van een huis; ba-t^doeh di ba- wah scèjöêq röëmah. CiJAXOwvu (oud-jav. si-amogha): naam van een door titans gebezigd wapen (jav. samogS, een Hs. van de Sri Rama leest lIAm* (^L#). ^ y^/ ^.AA^w (Tamil setti, koopman, en ma ir a m; diamant) batav. goudsmid. J^jy** Oj^ J^^ (J*^^ CJ-s^ ^y c:-^'^ j^tJÓS') ^^^ 0ji^, ^Ji^ (wetten van Patani) .^si^) y i^jiMj bandj. voorn w. 2® pers. jav. s i ra, vgl. bat. nasi da). y^^go sijar,N*s spelling s ij a is Europeesch; vgl. boven onder bij oer. ^ ■AA^^ ba-siroe, men. zich verspreiden van een glans. L j ^.js^gu sirlb, batav. (soend.) soort totebel. L** j >-AAM sirat, hier p^njirat te plaatsen. /C %-A.^ sirej , hier m^ njirej te plaatsen. ( q^y^A^.^ sisip, zie ook onder barali. {l;i>mAm S» «jy^ CijsjuuwAjuü sisi|L, zie ook onder barah. ^^^yJkj^Ajij II. sii^t, ba tav. (bal.) reeds aan het dalen, van de zon. ^_q flV.^v sèpak, zie ook onder njanji. <^^Ai.iAAM sêmah, vgl. onder lantjan; I. ÉAAM SÏJOy I^s gloejende in pL v. gloejgende. U^ y'" j? »^ 2J vjju perz. kostbare steen in den kop van een draak of slang gevonden; men schrijft er genezende krach- ten aan toe: vandaar in het jav. omschre- ven met: ratoening panawar. <XXbv.AAM soebahat, men. aan twijfel on- derhevig. dCsi^ JS^ vermeende spelling van Jbü>^^ , <\3 êjU> zie onder ^^. / C aJ ^^^ s^<^j' ^^1«- si jam. / —-> e^ ook naam van een paradijs- of hemelboom, uit een blad waarvan door Gabriel een koefljah voor Moebammad werd vervaardigd. IV / J' zie onder J3/^- 56 A^ e wordt ook bij wijze van kapitale letter bij het schrijven van uitheemsche woorden gebruikt; zie faliil en faljasa. CJ XS^ zie ^.ll. tJ' /.t \ VC ^ ngaran, bandj. (oud-jav.): nama. Ls^ ng^eboel, had onder keboel moeten staan. \^^^^ysj^ ook ïig^tnget^ evenals in het bal, zie onder Bgangei. i^3 wordt in echt maleische geschriften nimmer gebruikt: v. d. W. zelf bezigt 5n de Tjakap-2 de wi. P beweert de c-J in een zeer oud Hs. gevonden te hebben. io O lil. slpatoeng, men. naast sïboer-2 in gebruik; vgl. onder katoeng II. ^ S'Vjj patam, als benaming van een voor- ^ hoofdsieraad het tamil pa t tam (Sri Rama bl. 18, r. 1: waar het, evenals bij M. JlS gespeld wordt). Zie jJU. O patji, men.: de ijzeren punt van een ^ lans, een ijzeren stok (bat. pasi: steel van een wapen, het gedeelte namelijk dat in het heft zit; vgl. jav. p^si of p^ksi, bal. p aksi). O patjat, zie onder natjat. O^Ji padl, zie ook onder pisau. \Vj5 pari, zie ook onder kosta. . .j \ O I. paran, is tamil (paren) en beteekent muurplaat van een huis; Keasberry: p^ran {loft als in het tamil). Zie p^ran. i^yvjs I. pasang, zie ook onder bcêweh. bandj. (waar de e, evenals in som- mige men. tongvallen, a vrorii): sterk rieken (bal. pongah); bv. <üU Jl^ ^^L l\j y) ^y wjb ^J c:^J, Kroniek van Bandjar bl. 5. (^U 57 .b»* / uèsC.O n. oud-jav.: er waardig uitzien? •'• \ ••• É^O pangow, men.: diep gewond. pan^ej, men.: k ^pajang en naast kapètjong (boeg. en bah pangi, bat. pangé en pangi). 3\j II- papar, moest jèi gespeld worden; zie aldaar (bat. po p ar). /u pa^ar, zie ook onder lilit. 25 ^ VJj zakje van laken door de vrouwen aan den gordel gedragen, mak. pa- wo, jav. pa o 2; vgl. cBpaa. O paoen, staat bg vergissing beneden OJ> Ö ^vj? welke handschriften K. bedoelt, die de h weglaten, is onbekend. Het bat. en boeg. kunnen hier niets bewijzen, daar zij geen h als sluiter hebben, buitendien is het in het, bal.-jav. van Banjoewangi en oud-jav.: po h (algemeene benaming van de mangga), v. d. W. heeft Vormverand. bl. 127. als naam vaneen boom: pawah, en leidt hiervan mempawah af; Keasberry spreekt p a was in plaats van paoes uit, en geeft dus het vermoeden aan de hand dat pawah: paoeh is. '03 J> en poi, men.: p^r^i. ^vjj pajftran, men.: te samen gebracht fonds, als bv. om iemand te begra- ven, of wel om een moskee te bouwen. malapataka, beteekent bepaal- delijk den toestand van iemand, die ten gevolge van een vloek eene mon- stergedaante heeft gekregen. Zie rC^wat II, /% yL3 patjram, oorspr. tamil (patti- rSm): een kleine dolk, dien de vrou- wen dragen, en ook bezigen, als zij zich op het slagveld bij het lijk van hunnen echtgenoot doorsteken, (jav. patr^m), van daar pat^ram pembela (z, bela). mam^tlq, tokkelen, ba-p^tiq, ge- tokkeld ^ bv. van de genggong; pa- likan, men. de haan van een geweer (bat. potihan en patlhan). potloet, singap.: potlood (Swett.); zie Ju*^. zie onder patam in het Aanh. r^ j men. uitspraak en spelling van J^yiJ (vgl. onder bijoer). pat^le, zal wel geen mal. woord zijn. i patikan, vgl. patikkan. VjsÖ mamoedjarè, men.: o^ iets mik- ken; vgl. |^2jwo. V£»<«i 58 Of \;;y,SSS<3 padJit-1^, men. (Noord): pi^jat. Ci3>AJSSX3 padjikoe (?), uit het makas, (p a dj e k o), p/ocgf (Leyden), L ♦♦ j j y^gn % p^tjd^wat, batav. (bal.): cte w»/) van een put^ zijnde een staak^ aan het einde waarvan een steen. i\lSX9 pfttjah, hier s^m^ttjah en patjah te plaatsen. /C icXj* padfri, zie pad^ri. / KM cX3 2« pfdas, achter sipodèh nog te voegen: koet. p^m^das. JcAJ? padal, men. (Noord): kalang V; vgl. ^mpfdal. / jLXjï ba-pfdoel, men. (Noord): sodomie bedrijven (bat. marboedoel). Zuid: ba-rakan. w<0CX3 padam^ , zie onder padam I. UI ,.^ /jCX3 Pfddfna, deze betere lezing is van V. d. W. w>cX3 padyar, zie onder £Jar in het Aanh. (^(3) j3 piradan, vgl. kapStJon^. {^;yó) J> Pftagat, toestel, alles bv. wat bij een plechtigheid behoort. L ^ J Js c-y ftM* sedj. mal., eigennaam van een der mythische vorsten en evenals C/luU eigenlijk een hemelnymph. {<L^jAm). yÓJÜ Jj achter bal. te lezen: prabang- kara. LlU Jï p^rat, zie ook onder t^roen^. ^XJo J? pertanda y zie ook onder tanda. vgl. j^ySJ alhier, en mak. djamboe paratoegalSq, boeg. tjampoe paratoekalSq. ijS^:^ J> p^retjik, zie onder rettjik; me- m^rtjik spatten van vocht, me- m^rtjik: besprenkelen, tepertjik opspatten, bespat raken. met 4£>. ^ pertjan, K. verklaart ^j uitermate groot. f^ 3 P^r^d, zie pfret. ^i/j^ Jjpfrsih: bersih (Keasberry);böelan poernama jang amat p^rsih Hs. Roy. As. Soc. No. 63, bl. 140. p^ran^granp, (van panggang) a jam p.: een jonge kip (Keas- berry); de heer A. F. von de Wall houdt dit woord voor een fout van K. \^^y3 Jj PWPPat, vgl. onder bangboen^, alwaar p^r^bbat staat. (mak. pa- rapaq). C^/j 3 paralfL of p^rla^, men. tuintje, of beplant erf bij een huis (bat. pa r lak), Vi^-^aLÜ J)o a)^ JÏ, pantoen. Ji9 59 c>ll£&S , J O J> (welk mal. mij onbekend) is de benaming van zekere kleedingstof; onze oude schrijvers, zoo bv. Rumph. Herb. Amb. IV, bl. 55, spreken van perkallen (bat. parhala en parhalo: zekere roode lakensoort). iL-A5 %3 perk elang, hier is het mij ont- gaan dat onder b^rkelang hetzelfde é- staat. ) y5 pergam, zie ook onder bSgi|. \^;y</J Jj pfrlentê, had ^J^y moeten ge- ) ^ parla^, zie onder parak in het Aanh. speld worden; vgl. p^rlenteh. , J <>: telan, ji) ^^ a]^) jtUiyj cS^ /.j wO J? I., permana wat vaak voorkomt is vi^ULyiï jljo. C'J T^ Pf'*'*» ^^^ onder paran in het Aanh. .% ^ ^ . >^gn \ ^ p^randji, zie onder ^j^j^. /U4wwi yi Pfransis: ij^^y, v. d. W. ge- bruikt het steeds in de Tjakap-S rampai, bv. bl. 112. .♦ó 'W ^ Z. W.-kust van Sumatra, zooals te Benkoelen (jav. van Bantën: parawatin): vertegenwoordiger van het hoofd van een d (B s oen als onderdeel van een marga (eig. de rijken, ^^\S ^^^) JjL, batin in het lamp. rijk beteekenende). Vgl. lJ^UaJ en ook batin. \)e\ yS pprwar^, lees: skr. pariwara, / C Js Pfralj zie ook onder bawang, x-j^\-Aww3 Pfsamaii, hoe komt v. d. W. aan deze verkeerde Agamsche uit- spraak? Uit onze kaarten f \^^^y^J^M^ pesoet, koet. soort bruinvisch (oud- jav. naam van een grooten zeevisch). Ci5 VjUgJ? poestaha, lees: bal a (!b); de hamzah zou hier verward kun- nen worden met den vertegenwoordiger der opgeslikte k. A wywy^ pfsèrO, zie p^rsérO. 4^UuVji^ naam van een' bedwelmenden drank; K's verklaring is eene gissing. Cf pfügapa, had onder apa moeten staan. p^ngabatan, lees v^ji^oiTin plaats van c:^ji'. k^pingkal, is het jav. k^ ping- kei^ het bal. ingkël. p^nggalak, zie ook onder gala||L vermoedelijk het soend. lijang panggalak. J p& 40 poen^oer, zie ook onder bljawali. poeii;goe|L, zie ook onder rln- doe, alwaar p onggok wordt uitgesproken. J jSjlJ pengfftloe, de tweede der Pan- dawa's. (P's pang g o el is een gissing). ••• •*•. UL^ zie papar. UI ^jj/>J>0 Pfkkat, zie ook onder minjak. L^cLKj P?Uk, men. (Noord): panggil; vgl. jav. b^kik en b^rpakikakan. /^cX>L>0 pakoendan, naen.: kraier, pakanira, alleen tot hoogeren ge- p^llntlr, zie lintlr. pUantU|L, men.: belantik II. C, ^ lXJLaJ pflandok, zie ook onder boen- tiDg:. C 03 4^3 PplSpo^i, peld^poe^ is het men. woord. ^ %X9 PflO^poh, zie pöêpoh en ICBpoh. <>tA3 p?loeh, ranggas p^loeh men. rO(Kte hond. ^ pambarap, Z. W.-kust van Sum. , vertegenwoordiger van een hoofd (jav. pëmbarep?). \^^y\^4m3 pamèq, men.: vingergeleding ^ lengte. pamili, lees: l^langsè in plaats van l^langsé. \^^;y\X3 Pfnat, hier b^rpanê te plaatsen. \jiX3 panta, lees: ^Ijuli'. L 6j ijL3 pantik, waarom- niet CJ^ixi? Zie santifeL alhier. ^^jsJij pandji, men.: de kapokboom (bat. pon dj i). iLsixJo kepantjingan, batav. (bal. p^ton- tjingan), pijnlijk slikken, C^Xj m^minda, doet aan het eng. t o mend denken (pinda, m^minda-2 roepa, zegt men van een godheid die een andere gedaante heeft aangenomen; dit is jav.). x^jJftjcXo pendahan, van ^^)^? (vgl. de analogie van het bat. mallo-^ van m all o). » • •*• / jyyCXO pindis, lees schuitje in plaats van scheirtje. C J^'j^-'^^ pandoewasi, men., het donker vóór het opkomen der maan, of het aanbreken van den dag. ll/jjju 41 J^ LLS 0^ÖC3 ajam püèk pandöeki, men.: benaming van een klophaan met groen gevederte, witte schachten, zwarten sneb en roode oogkringen; vgl. pil a s (pilèh). 2$ c\a3 mamindah, men. besmetten, sakiq kapliidahan, besmettelijke ziekte. / C iXk3 pandai , zie ook onder lota en mandai. Voeg bij kapandajan men.: geheimmiddel , toovermiddeL /«taA^Jo pensan, waarom is pen^san minder goed? De n in plaats van de ng vóór een s is de men. uitspraak; zoo bv. van mansi. L Qj LJL^ pennjap, lees: p^njap. >) ) ^ poewalam, is uit het ïamil (pa- ^ walam). C. A ) 43 poewawang, (oud.-jav. poeha- ^ wang: schipper en tevens eigenaar van het schip), men.: het hoofd van een vischtocht (zie verder pawang); oiy J^so^ yb)y ^^)^j^, oendang-oendaug van de Z. W.-kust van Sumatra. (Het jav. dampoewawang, als naam van een mythischen schipper is een verbastering van dangpoewawang). L ♦♦ J ^ II. ba-si-poetoe, men,: kirren van tortels (bat, marsitöêtoe), zie^^^. 12>0 43 pötèt, batav. : stilletjes wegnemen , stelen [M]., vgl. jav. potèt dat vooral van Oemarmaja gezegd wordt, om- dat hij in den strijd gevallen wapens tot zich nam, en ook nu en dan andere dingen stal; in den Hamzah is dit woord vertaald met si-p^n tjóëri. i3 43 P®ting, zie onder belljoeng. Vji Li is het jav. pöétoel (verarmd), de beteekenis bij M. is te beperkt, R. V. Eijs.'s kommerlijk te schrappen: vgl. bal. potjol. L , ri ^*^^ ^ podjok, het jav. pödjok. m ^^ ^ II. pötjong, zie onder kapotjong. \ 43 I. p€&roe, zie ook onder kota]||L. i 4J boengkoeq pcèwar, men.: zeer krom in den rug zijn; ook sang k S (?) pöê- war. LIIJ ) %i pê^roet, is uit het jav. / ht4 43 pö&sl, zie onder nara II. \^^^^y^ 43 II. pöèpoet, zie ook onder hidjan. / W4JJ43 II. pftpoes, beteekent eigentlljk uitgeveegd van schande, enz.; zoo- dat I. en III. bij elkaar hooren. ^\3 II. bv. J.A Jif^ JU ^s^f\ poeupoen ab(£: een teeken van onder- 42 y^M werping, bv. lL^ ^^U ^j^ji ^) CJ^ ^U ^U cl;^U.^ ,^5^*, (bat. poen poen: ineffectief van hetgeen iemand schaden kan, zoodat poempoen abóë eigentlijk beteekent: hetgeen de verbranding belet der huizen van den overwonnene), ** \u *** (^J>^ II. pftwa^L, boeg.: aanspreek woord tot achtenswaardige lieden. fLÓ ó pökong en kompon^, men.: bena- ming van staartlooze hoenderen (jav. böêkoeng, daj. pöêkong, bat. pong- kèng), O ^ ^epoeyaran, men. zeer harde pinang- schillen ter ontroesting van wapens (vgl. bat. oegar). t- _ 05 4JJ pókok, zie ook onder badjoe. / S ó mamö&yé (?) visschen in het groot van de visschers hoopen om ze en détail weder te verkoopen. V2>J 43 P^l^loet, zie ook onder moensanp, J ^ I. pOèlaiu, vermoedelijk is hier pS- ^ lam bedoeld (Jy: ^^j^) Ar. Mal. Woordb.; batoe pölam zou volgens een te Singapore uitgegeven Woordenlijst marmer beteekenen. ü êJJ pffilau, achter Dj^madja een komma te plaatsen. ^ ö pon, V. d. W. houdt het voor een suilix en Iaat den klinker verspringen^ bv. ^^^ (Tjakap-2 R. bl. 180). ^^)clS (ald. bl. 216). In de geschriften evenals in het men. wordt dit niet gedaan. /-i^ p®nai, vgl. limboe^. ^^ pAwah, vgl. ook b^ndika. ^ .*♦ x»tJö 43 pohon, lees: hulptelwoord in pi. V. hulp telwoord. / ^Sb 43 pöhej , men. (Noord) : paran. /C 43 pftjoe, is de jav. b^tok. II. ang^in p(£joe, batav.: wervelwind. u^^^ VjJj pijawèh, men.: b ij awas. pitan^^ang plaatse men onder tanggang. ^j;^IS:v.a3 pidjat, Keasberry, pïdjat-2, koet. p ï dj i t (vgl. padjit en pigit hieronder). JkJ pijar, men.: onderlel van een haan. / M y-a3 pcres, zie mërès. l_ j LjulxJ pësak, zie ook onder badjoe. 5L>jiu3 Pijanggang, vgl. tjinganau. I. pikat, lees jav. pètak, en vgl. soend. p i keu t. ^M^/sJ^ij^ plyltj (serawak): pidjat 45 JS ^^^a.Aa3 püat, vgl. oost-jav. tjèlat. pilèh, men., benaming van klop- hanen, die groen geverfd zijn, maar rood bekringde oogen en een zwarten sneb hebben; vgl. onder pendü^ki hier- boven. C,, ^ bl. 469, rechts, r. 11, plaats achter CS een (. CJ ^ y^ eigennaam van een om zijne schat- ten bekend persoon, die met Mozes twist had en eindelijk door de aarde werd verzwolgen. P. verkeerdelijk: ^^15". 2JcX-3 zie onder ^j. ^ c •) jyy Tgl. ko^ra-^. ^^AuJy zie onder b^rkas^m. y c y y (C \V;>Sm4.-A3 te lezen in plaats van y v^^iLjI (vgl. bat. salak- kari). Vü.^*^ II., benaming van een wapen (jav. kamkam en kangkam, te Bjw. bekend als een soort pedang in de ver- halen); vgl. Niemann's Mal. Bl. I, bl. 123, y g^ IL, zie onder .1^. r CJ 1 , ^3 voeg bij: wordt als sluitletter bij sommige woorden, waarvan de laatste lettergreep i heeft, in plaats van o gebezigd. (CJ^l^, Ci^U enz.) v. d. W. zegt er in zijne Vormveranderingen niets van, en past den regel ook toe op Bataviaasche woorden (z. kAtlk)^ maar te Batavia wordt de k als sluiter, evenals in het soend., bal., en bat., altijd duidelijk uitgesproken. C^^JLS O kataIjL, bij katak pftroe te ver- gelijken het soend. bangkong boedoeq. Li5^A^ I. kattk, vgl. jav. k at ik. IIL katikan , bata?. : biting (bal. k a t i k : steel in het algemeen). F ,0 II- kat|a, hier b^rki^a te plaatsen. M 44 UW^ (j;^r:^0 katjlt, volgens Swelt.: katjlp; zie bij k^lati. C Q>-^ V^ katjlp, vgl. katjib. r (30 kadam, men.: betelkalkdoosje (ook lamp.); die van zilver hebben vaak de gedaante van een vrucht, bv. van de mai^gis. A^ I. kari, is Tamil. i ** j i o karit-J3, lees: ^ karet. C O karang tiga, men.: hanglamp met drie boven elkaar hangende oliebakken aan één steel. /.t yó karoen, uitspraak van ^j^j^. > uJ\S kasi, zie onder kaslm. ^2^am\S II. kasoet, brak van water. itAjüO I.» kasang, men.: droog, onvrucht- baar van land; II. is jav. r r O kasem, hier b^rkas^m te plaatsen. \5 kasim, II. of kasin, men.: luang^a- slm, castreeren, ajam kasim: Aa- po^n (men vindt ook kasi in geschriften: kambing kSsi). Jj\5 kapar, men. vuil dat op het water drijft (bat. hampar en hapar). VjJO I. kapal, in het men. (Noord hoort men ook kopal, zoodat de spelling (Ja^ bij P. gegrond is. (Tamil is kappa 1: vgl. bat. hopal). C_Jo o Hl- kakak, zie ngakak. j\^ II. kala, ook onder bintang, i^ a«J O mangaloek, men.: omhelzen, ba- kaloeq: in elkander gestrengeld, bv. slapen (vgl. mak.). J\£ L, g a VST a is uit de Hadramautsche uitspraak van «^ ontstaan. ik\3 kawoe, N 's b^rkoko is misschien ba-k 5 k oh. i^\5 kawi, zie ook onder b^si. /.i#)U kawan, vgl, onder merapati. / Jü^\j kais, alzoo te spellen om te ver- hoeden dat men la j in, k aji n enz. uitspreekt, (vgl. ook bat. ha is). ^^^ kaïl, K.: kajil; zie ook onder batoe. Vj\^ kajal, vgl. ehajali. /jj\^ spel: J\S. [^^y^jjj kfbet, hieronder moet m^ng^bet staan, dat abusivelijk onder fb^t staat. \^yjj^ II. kabat, hier p^n^abatan en kabat. Lo k?boel, hier ngeboel, berkeboel-3 van rook; is v. d. W's k^ppoel (ji^) hiervan een bijvorm? k^b^mbfin, batav. (soend.): bena- ming van een mang g a-soort. III. ^ . O ê^jsJsj^SS katimboelöèkan J men.: tembóêloek. ,^>0 kebjn, is uil het bal. / w^ vJo katatoes, zie onder halang i\jO kftarl, koet.: regenboog, J\j^ kftawa, batav.: t^rtav^a. L JlJ C^ II. katoe^, men.: een vogelver- schrikker. III., volgens K. in plaats van k^pok; P. volgt K. niettegenstaande uit den Pan- tjatand^ran blijkt dat ^ü' ook te Rijow in gebruik moet zijn. katllamboen^, men.: een ac- comont die geheel vol vleesch zit en als kiem geplant wordt. (Gerth van Wijk: talampoeng en kalampoeng. ^JO kettam, zie ook onder lampas en ^ l^mak. 0I\\ ^1 ^ kattmahar, is goed, en zoo- wel op West- als op Oost-kus^ van Sumatra in gebruik. JO uitspraak van ^^^ (mak. ka tang). Q^iX/Ji^ 2% katïdang, benaming van een ^ rijstmaat van 12 soekats (vgl. bat. takkiding). mJlAji^ ketèpèng, batav. (jav.).: g ^leng- gang. A ^^^rv ^ kadjarah, zie onder badjoe. r^^^jSj^ kadjedjer, Fs djadjar II. is een schrijffout. i 4.rsO volgens Gerth van Wijk is ka- dJO^ran: avondster. ketjC^pi) eene aanhaling zou hier zeer gevs^enscht geweest zijn, P ^lX-5 lïien. koed^rang (ygl. Rumph. ^ Herb. Amb. V, bl. ^3). / CcJO kedai, is Tamil. c\->JO kpdidi, vgl. kaki dïjan. y ( o s {\ ^ koedfja^L, men. het vuile zwart door betasting ontstaan. ( M tLJ> iXS kadiwas, zie ook onder bawal. ^*r/J\ D kfrabit, staat bij vergissing onder karaboet, vgl. rabit. i> ) o karabang, men. takarabang:; naar van een verlaten huis, eenzaam; JV 46 öM/ mSti ta-karSbang; dood gaan aan weemoed, vgl. iiifiigarabaiip, ^ JiS £ kf rapal, zie ^^rapai. i o V ^ k^rtl^, men.: kar^tiq. C, J)Vs ^ karadik, men. schriel, gierig. / C#)) ) y kararawej, men.: zeker stekend roodachtig insect dat zich gaarne in droge pisang-bladeren ophoudt; vgL y ^V.Mi y kfrsanl, uitspraak van ^t^Ui-» L^ Wi D kjrsik, alhier zou gr^mfr^ssik een plaats verdienen. C ^x ^ O koerli^gfi, men.: zekere heidenen met kroeshaar^ die op de West- kust van Sumatra bekend zijn om hunne paardenkennis; zij zouden van Karikal af- komstig zijn. f* j\J^ S karapati, is geen jav., maar denkelijk het soend. penti. ( ^ i O kfral nisl» naam van valleria pergulana, wegens de gelijkenis der bloemen met rijstaanbrandsel, zie aikar aidinir. mj 'S k^ling^, lees: tj^rling in plaats ^ van tjiflliig. ^ ^ kpram, in plaats van eram als stamw. van éfi^ vindt men in de Natural History, Singap. 1846, bl. 66. / u4s^ O mangaramasi, men.: iets bv. spijs, zoo betasten, dat het bederft. Lii ui/O y£ kfr^mpaki, lees tagaalsch in plaats van tamil. karampang, men. het kruis tus- schen de beenen. / -^^sX) O keremeki, is het jav. mr^ki. /j yS kpr^n, is uit het jav. of bal. iX> Y^ karoentang, men.: mandje of korQe om de gevangen visch in te doen. 5tA> %3 karoentoeng, men.: een meestal uit bamboe bestaande winkellade voor geld. n^ A ^ kfrö&bong: een ronde van boom- bast vervaardigde padi-bergplaats. (Swett.). 'H yS II* k^roh, in het men. ba-k^roeh. 7S Jj k^rèhy zie pfqgfreh. CjLjSOi) S zi^ karlt}oe, en vgl. kiiyip. C^^L)b S koerïdo|L, men.: zekere v^itte, vooral in de palmen zich ophou- dnde^ virorm. O'^J 47 cjïtf C *i Oo S koeridik, men. zekere wilte rups, die vooral de wortels van peper aantast. VJj o karïjal, men.: op de naden gestikt gouddraad. \^;yJ!ijS I. kessat, zie kesfd. y^^^yJjjS kesset, hier ware een verwijzing naar bfset voldoende geweest. L^A^fjuJJ kesoemba, limau k.: pompel- moes. ^ ilmO I- kesoma, anak k. koet.: anak g^hara. i^^^^aX ^am kasffimat, uitspraak van ho^^as»^. ^AA f J? kê&sïr, deze spelling is ongegrond. L , q y ^jJ^S kongkèk, men.: een pad. L q ^ .^ ^ kon^kok nijak, men.: de geest van een vermoord onecht kind (vgl. daj, kangkamiak), ook: kokoq ni- jèq,Gerth van Wijk: kang-kang ngéaq). / ^ ^pj> kafri, een neger (Swett.) anoma kafrï: de serikaja (Keasberry). ^.. c y SlD perz.: een schoenmaker. J0Ul3 kf pajan;, is de paugium edule, en ten onrechte wordt deze vrucht met de t^m pajang gelijkgesteld; tfmpajans^, is jav.-mal., een verbastering van m^rpa- jang (z. aldaar). ^^ CLiLD kfpok, bat. ook gopoeji, ka- poeq-S groole ronde van boombast gemaakte doos om tabak in te bewaren. KiO zie kapal I. , \slD keppoel, zie keboel alhier. koepM, (skr. k a pi la), men.: roodachtig wit als de zoogenaamde witte buffels (soend. k api la, jav» ook g^pilS). (JU ^y^ mangakar, men.: de padi, die Ie drogen gelegd wordt (dj^moer) uit elkander spreiden om de korrels even droog te doen worden (vgl. bat. h ar har). / iJé^s5 zie onder (j-i^l^. i '* }^K^ kflati, zie onder kalakati hier- onder. /jJÖ ^^\3 kflagfpan, batav. (jav. glag^- pan): stikkend? in het water, > J^\.^ koelall: boekoe lali. (^^^Jo zie kalab en b^rkalab. C.,_Q«A*X5 man^latUi, men.: spatten van een pen; kanej kalatiq dawat: met inkt bespot. 48 J J^s^ kelir 9 ba tav. (jav.): wajangscherm (C. ten onrechte; geler). iXj djamboe kalang, men.: tysiggiuni jambolanum, wegens de zwarte kleur aldus genoemd; vgl. ook onder djamboe* i^ggJlLLS II. kflongsang, zie onder Sf- loi^oi^r» \j>OILAJ> zie Mal. Leesb. 7^ st. Aant., bl XIII, en vgl. sen^^rf en sflenggara (P, zegt dat het volgens oude Hss. eigenlijk 1 ing k ara is; de 5« lettergr. van achteren met een i is meer Menang- kabauwsch dan Riouwsch). C qJ L^ lees: kalap, in plaats van kakap. / — a;JSJL5 kalakati, men.: pinang schaar, mak. kalakati, Swett. geelt k^lati op in deze beteekenis. (In het temat. en soemenapsch zou het tj a l a- kati zijn, men denkt aan tamil tjoul^- kati: scheermes). -^ \ js , ^A ^ kalimbadjoe, ^UJla^ c:A^a< ^ y^ji , van een donderslag, 1) $ Aift^ tr^^' "^^^' ^^^ llittbadjoe. i^^..|Jo kflombeny, ook k^Hmbin, dus onze colombijn. A ff , ^ is kalampajan, men.: nauclea yjL_^k> kflamkari, volgens Keasberry calico. ijCJL^*^ ba-kalimantang, men.: met kleur J C5^ orientalisf koelampej : g o e 1 a m p e j. schitteren of vlammen. >»JCjL|w\5 kalamantan, Serawak, naam aan het eilend Borneo gegeven. {^^^ySXXÓ keljntit, vgl. jav., P. ten onrech- te: kelintet en ook kal^ntoet. y c \ V..SX3L/5 perz. een krab. 1, Q^-'si- tlA^ men^klèntjakan , ba tav. (bal. m ^ k lè n tj a k a n) : schommelen, als water in een glas. jlXaJd K's kaiandra, ddii zeekaart zou beteekenen, is uit Abdoellah*s reis naar gissing opgemaakt, want A. gebruikt zelf kar (z. zijn leven, bl. 328). 4J0 ba-kalau-S, men.: onthutst komen op- zetten van een menigte. t i b ^)o ta-kal(febak, men.: afgeschaafd van de huid (bal. m ^kloe pa- kan: afschil f eren van de huid, de bast van een boom, vgl. k^löpaj^). Aaw 4J0 ta-kalCfesoeh, men.: afglijden van iets dat ergens om gespannen heeft, afgestroopt (van de botten) van het vleesch. K>^ ^Jo ta-kaloeloes, men.: neerstorten als een hoop steenen, neerglijden; vgL USloes* 49 «— J^aT /^ 4J5 kalffiwan, men.: kalü^ban: ring van rotan in den neus van een buffel ^ naast kalïkir in gebruik. f4:i^KJo is de guilandina bonduc; 't is volgens (V *' ^^ Rumphius en Valentijn (III, bl. 240) een Amboneesch woord, terwijl de laatste als Maleisch opgeeft kati-kati (sic) ; vergelijk biermede v. d. W's ka t ei of k^tï, P. denkt (en onrechte bierbij aan litjï. Ljfc\v-AD kelêdik, onder ci^jJb II. geeft V. d. W. g^lëdèk op wat aan b i da t a doet denken. J J>s^y\5 kellkir, zie ook onder jcK, en vgl. ^ bat. k a 1 i k i r. kaUma, zie ook onder seroe. "J5^ kaliji, of kalïjow? (M: klijoe), men. (Noord): buffelvleesch met cocos- nool gebraden. Q v.^ koemang:! , onder selaseh: k ^ m a ng i. / -J V.^ lamah koemalf, men.: verwijfde, maar voor fraai gehouden gang^ waarbij men de armen zachtkens doet slin- geren, bv.: cl;^ ^US' ju5 ^U^ AaI ook van boomen; bv. JUi* ^luj c^^ajU. (j;^V.A.45 Keasberry: vermillioen. AAMUANGSBL UAI«.-NEDEaL. WOOaDBNBOBK. ^V-M*^ kombali, vgl. jdlj xi^^ ^^. iLyi5 kambii^, zie ook onder mangkok en onder njïjoer. ii-A-^O kfmbang:, bij bcêwab tem pajan plaats: meestal: t^mpajang; vgl. alhier onder kepajang^. iA^ kemboeng:, zie ook onder bantal. /♦wv-45 amboen koeinaboen, men.: warre- len van rook, vgl. alhier kfboel en verder taboen. /.pcX^ Keasberry heeft: kemdijan waarmede bedoeld is k ^ m ^ d i j a n, eene uitspraak meer in overeenstemming met de Riouwsche. .^ kemar, vgl. 1,. J / >i.*wf5 berkemas, zich gereed maken om iets te doen, b^rk^mas-l^ peti: inimkken; Itifn^^mas: iets opruimen (vgl. mak. kaqmasaq). i^ kemang:, lees: magnifera k^manga. II., zeker spook dat iemand aan het dwalen brengt (vgl. lamp. en bat.); P. geeft een andere beteekenis en noemt zijn bron niet. C Q-45 kempa, (vgl. soend. kamp?). L^yUr 50 joT 2J Ji^ kampret, P. geeft het als Ri- ouwsch op; zeer Ie betwijfelen, want het is het bal. tj^mpiït (men den- ke er aan dat perli^ in het bal. piïug wordt). / xi^iL^O kempis, is uit het jav. (k^pis). ijiL^D kompong^, zie alhier onder pökon;:. iS;JL4i5 kaïupoeh, is de omslagdoek voor vrouwen. w>v45 jav.: zeker wapen, Indra Nata; vgl. ^ alhier >U^. V.^f^4^ kamkama, Maxwell spreekt koemkoema uit. / ^JLf^^ zie kambfli. ^•Ó\J^^ kemanakau, lees: kamanakan, en vgl. kaponakan. / J^cXa.43 (komaddikk&i) ook kau- dukai, vgl. t^mikai. ^«ijJL.4^ is de juiste spelling van kemenjan. (^ 3 i ^^|0 kamdtroep, ook tei^oeroep. iK^^ kamah, men. sperma, semen. iXK^ mfugomiAikfUf zie ook bij ka- ranfr II. | js,tj zie koemijan en k^mfBoJaB* !^p kenna, niet opgenomen is de vorm mfü^^iiaï. vJo zie kanak II. JÏLXJO koentang: kanting, vgl. poeataiu?- pantln^ (jav. kontrang-kan tri ng). koenting:, men., een vaartuig met vijf zeilen. Vgl. jav. K/LO koental-kantil, vgl. jav. (soend. goental-gantil). ^aJ> kandji, is tamil. ^2^xO I. kaïidjar, ook spelling van ysü^. IH., ta-kandjar, men. in eens opkijken van iemand die in gedachten verdie|>t is. j^' \Jo klntjlr, soend. spinnewiel! j^S klntjoeny, alpinia elalior. C^jisxO koen^oep, vgL lamp. Voor de beteeken is van zich sluiten van bloesems vgl. jav. Zie ook onder bfl^ng^. Lees: m^ng^oetloepkaii in pi. v. maiig:oen- tjoepkan. J(^S^\JO kaotjah, vgl. soend. <:J{j5Si\JO koeiifjah, Vs kojan, 800 gan- t a lig, zie Swett. onder c h upa k. Atjin. goentjah. J(JO kfndl, uit het tamil kuèdi. t \ lXO koendoer, zie tan^kwé. \l\j^ koeiidlr, zie keudijd^. Zie ook bCl^soek. /C\lXJL5 kfndjrï, vgl. koendir, lamp. kand^ri. cX>0 kandoeng, dezelfde overgang van beteekenis in hel boeg. taneepeeq Anaq kandoeng en boende kan- do eng, men. o,ÜC<D II. kendang, zie ladang. C^cXO kendiq, berdjalan terk^udiq-i^, to waddie (Sw.). ( Cc\>0 koendal, zie ook nanas. /->OlXJO kandikai, zie ^sx^i hier- boven. /•JsJLJO kinantan, zie tjenantan. /C i ) ^^ (Leyd.), mak. kuwarig. ib ^«5 kftboeng , lamp. idem. C a«^ 4^ kobakan, batav.: plassen van regen op den weg, /*r^ ^-5 köftbln, tjitjak k&bin: vliegen- de hagedis. 2J lS kftta, kêêta mara, bal. idem. kCètoeng, zie boentoeng. L-JlJ^ kC^tel^, vgl. bal. Aj^5 köfctil, vgl. jav. / ^^-^ I- kcètal, vgl. jav. Zie verder nat^ k(!^tai. —^43 I- kodja, hindust. s:^. ^:^:*.^^ kCèdjoer, bal. hoedjoer. O k®tji, zie r^stoeng. il^ ^3 koètjing, zie ook onder êkor, / jgsjti hD kö&dls, vgl. koeris. a (^ O I. kc&doeng, zie Upas. C3\> ^-^ kodak, vgl. bal. hoedoeq, mak. oroq. J ,3 ^-5 koedoel, geheel kaal op het hoofd. \ ^^ koera-iS, lamp en soend.: k o eja. \ ^^ II. kcÈwar, vgl. soend. koar, mad. koewèr: omkrabben. / K^i \ O kC&ris, vgl. onder parang II en kCMis. t^j^ kftroeng, zie ook onder badjoe. / jyy éJ> II. kó^soe, zie P. die in het alge- meen fluisteren heeft. jm^ j^ ^gg O^ kBsar^ batav. artocoepus echinala (lamp. lawan), bij Filet: soeii<l. l^V^ köêpi, vgl. jav. ij5 o kftpnn?» vgl. bal.; zie bCêsoeq. i^ ^3 kopong, chin.: zekere eiissooii, Crookewil, 41, vaUch linerls, Bli- toeng, liid. Gids, 1885, Nov. LJÜUJ> l k(i&pa|^, vgl. bal. II., ook: uitvallen van tanden. 'y^ jLJ a3 sfnapang kópak, achUrlader, Swetl. cO ^J> kd&lflh, roerende goederen in de familie gêerfd. . J O II- kcèlai, vgl. lamp. i^ ^3 konièng*, de holle onder de onderlip waar het haar spoedig groeit. A> 4j5 ba-koenoe, men. van hoorcn zeggen weten, {^ a> ^ kd^joek, bal. koeloek. <X} êJ> h^njah, bat. k oen ah. L-3 43 kftkoe, makan köêkoe, van fluweel gezegd, zóó fijn dat de indruk van een nagel niet merkbaar is. Si longgeh, 15. / mo L^ kókösan, jav., voeg bij: of soend. mj O III. kolong, uit het jav. ^^_JL) A^^ kólak, vgl. bal. koelak. L J lJ 4^ kftlaq, men. maat van vier gan- langs; vgl. soend. en lamp. L Q J %^ kffiliq-3, men. geluid van de alang- bat. koelis. dó ^ H. kcèleh, de h zal hier wel aan het perz. te wijten zijn. C. ^ L \a^ j menghendaki, (di kah^ndaki), iets begeeren, willen, / ->V.A-^ perz. achter singgasana, Am. Hamza. JA->^.3 kibar, zie ook onder bintang. II. kiting, ook batav. kramp in de vingers, L ^ juLk^ kètèq, sakètèq, een weinig, jSi^X^ kèdjèr, Vie reaal. Ci.XjSi\A-^ H. këtfek, lamp. k i Ij i q. dCsi^VA^ II. kêtfoh, zie Swetl. cXjSiXAO kitjoeh, (Ksb. k i tja u, Sw. ke- tjoh), zie het Aanh. op alb. ki^oe, het geluid van de m oer ai. ^JaS" 53 .1? C.cX>0 kidoeny, zei kakawin. 'J O mengerat, koet. van een kombang, doorboren, hel hout. C ^aJ> keroiig-3, bat. kirong, lamp. ka- ^ kiroeng. L^ ^* ^>0 I- kïrap, bal. kirap. II., jav. voeg bij: of bal. (^ j ^>0 I- kèrèk, zie onder gcèla, II., bij bal. voeg bij: of soend; in plaats van hijselen lees: hijschen. (C, ^\S mangirai, men. vgl. girej. / fcMsA^ kisi, vgl. soend. t^^ys^Aj^K/^ kêsoet, zie eiis:soet. kin^is, zie m^iijptigis. '^SLk£ kïping:, de T. achter Jav. Ie delgen. C •• / M^5s*>0 kikis, lamp. k^kis. ps.A-^ kikll, men.; bal. h il h il. ijLO këlong, volgens Teysmann ook een fuik in zee. C ilXj<£ I. knap, is bal. (^^ Ó,Xj<£ kêlo^, ook bochl, kronkeling van een weg. CiSsAa^ gelek , bal. k è 1 è k : oksel, vgl. jav. su^kD panyinang, vrouwelijke bediende die vorslelijken personen de beteldoos na- draagt. y/^ X. s kèhèm, bal. t^ngkèrèm.; vgl. ^ soend. èhèm. \js^ kfiijnjal, zie onder l^mboet. C^ / w^O ffaboes, achter ikan g. voeg in (batav.). / u^,;^V5 gadjoes, lamp. gadjoe. A^^O ?&4l&k, zie onder tfmpaJaB. L '^ L^ v5 nien. fallerig, kwaslerig (v. d. Toorn: Irotsch, verwaand). II., kin, zie dag^oe. i O gSnif vgl. onder .1^ hieronder. f.1l! ^ O ffiriny, jav. S4 e;**^ •V o ffSwa» zie kawa I, en zie gramsoet C .O garang, bal, uitstek vóór huizen, ^^ verwisseld met g^l^ja dat eigenlijk ramoan garang beteekent. /• \w ((*^^0 ^^ geestelijke beambte die op ^ de taboehan slaat, en de moskee schoon moet houden. cr \S II. gasang, ook: fel van de hitte, (bat. ga sang). ^.wC-U gai^ftn^ inen. (Noord f), koel. (oud- jav.): goelej. Doedoe (jav. doe- doeh) gangan, pal. toespijs met keri. Ci-5^0 gSgoe, ook stotteren. ) O galoe, oude tronken of overblijfselen van een boom in den grond; sawan gal o e, soort uitslag bij kinderen, puisten op hoofd en gelaat. yó II- gSll, uitspraak van ^jc\j. mjo I* galai^) zie ook bantaL II., zie onder badjau. i^ Q 1 Vl galak, vgl. bat. en soend.; hier pfnggala^L te plaatsen. ^ w galah, zie bij cadang sataug. m^\S gamang, pei^gamai^, een vreesach- tige; vgl. bat. J> hieronder. C^O gaoeng, vgl. lamp. gahoeng, ^ soend, gawang. ) i^O gawal, ook onbeschoft, ongemanierd, Meurs. Leesb. III: UI. ^O gSja, 2^ bat. ga ja. (^,;>^s5 gajoet, ba-sl-gajoet, men., Aaw^ew met beide handen aan iets. Aj> O gajal, zie tfrap II. 4;0 gaboewa, Baros, koraalrif in zee. \^^yó gpttoe, vgl. bat. g o toe k : zie gfitoe hieronder. \^^^S gatoe, men. op een jeukerige plaats tikken; bagatoe elkaar zachtjes met den nagel pijn doen op een jeukerige plaats. iIlkS pai^gatang, men. irommelvel. ^ )J^3 gfdabir, zie gelambir. (^cX5 g?doe^, pal.; jav. b^doeg. ^^;;,/v-^ ikcX-5 gadomat, gehoorzaamheid, verb. van ^i^d*. i-iLJcX-5 ta-gadipoq, men. uitglijdi in de modder. .«w|OCX^ goediman: boediman. ^^f 55 ^ ,• Jt^ ^ n. ^aran^B, zie onder garang II. \ K ba-tali^araa, men. den adem uitbla- zen (vgL bat. g^raha, lamp. ga- r a h a). ..tV> y^ Hadr. uitspraak van ^by, vgl. J\ï hierboven. 1^ »« j ^ geroet-3, zie onder minjak. J^ ^ ^fretih, men. g^retih loenaq, zachte gang van paarden. I. ^^rfn^sin^, soend. gèrèng- sèng. mj\J^ _5 garoügffong:, men., ontvleeschte schedel van een lijk. gron^^on^n , bal. krop in den hals van menschen en dieren. C^ y^ panifgaraq, het begin van een bui, pangg^raq rate voorgevoel, bv. van iemands dood. ^^^JUX) y^ goerambèq (?), bakkebaard. i^^^^^^^vus^ yS Hadr. uitspraak van cu-n***^/, zie b^r8:oe^ en gawa hierboven. ^roempoen?, bal. poe ng po eng. iXj %-J mangga rentang: vertoornd zijn. c I. goerandjanit naam van een steensoort ter slijping van staal. IL, het onderste in een suikerketel, de droesem van de suiker. ^ cX> O goerindam, een wijze van spreken in gelijkenissen; denkelijk hiermede bedoeld de o p pa m a der bat. (^ ft>^ ^ II. gffSbo^L, zie hel daarop volgende woord. i.X6 ^ y^ gfrèhèng, ook hol in een boom onder den grond. i^ Q> 3 ba-gargaq, men. in der haast gedaan. iXJ>L^ gonggeng, lees: ganggang. ,.j5oL^ ta-ganggang, wijd open staan, als een deur. /iga \\>0 gpffarps, soend. e>/C>0 g?gr?at, ook koet. JK-^ gfggar, ook; dof luiden, vgl. dfigar? LJL^J' mS^h bergcggak: to vibrate (Sw.)- LJó'^A^ I- g?lada¥f vgl. bal. A^ gflar, zie lantik. LlL^VisJUo galaufgatl, batav. zekere zeer groote spinsoorU iiü^ g^lfpoeng, (jav.) koet.: tepoeng. UVSsJd men. galigatS, soend. kali- gala. II., naast palipatl. LJi-^^^A^ g:?l?»?a¥> bal. goemoelak. 56 L/^ LJcXa-O gflêde^:, zie c^^b II J c^ gflam, vgl. bat. yv-,|^,A-5 glèmbèr, ba tav. de kwab vaii runderen, lel van hanen en kal- koenen. mang^oelampar, men. zich schud- den om zijn banden te verbreken, manggoelainparken ze verbreken door zich krachtig te schudden. iüL-LL5 galèntong; alarmklok gflintjir , vgl. lin^jir hieronder. i 4X5 ?alor&, g9lor& pan dj a ng, men. gestrekte galop. V.^^'vXaA^ yflcémat, daj. galomat, mak. djoeloema, <\x ^AJS mang^f alomèh , besmeeren met vet; zie lAmas. m^ ^Xd gflftmang, zie goelimanir in het Aanh. / w^ 5J0 ffalomej , zeker gebak. (^ JLaaAJj I. fflĕta|L, men.: galitiq. II., ook ritsig, geil, wellustig. en -fjv.A-5 ba-galêmèr, men. los zitten, van de huid van oude menschen. y b^r^oeliman^, d^^ngan da- rah, zie g^IoBinaii^. C Ai.f^J> si-gocniarany, eigennaam van ^^ een paard in de Tjandoe mata (jav. van een rund in de Manik Maja), naam, waarbij men den tijger aanroept. jwv^ gombala, tamil go bh a Ia n. ys.^ gfmboer, vgl. djfboer. b^ ,0 gffmb^ren^, zie bendin^. ix^^ goembang', vgl. bat. en mak. l. (Ijw^ 3 ^amboq , opgeblazen , de wangen van een vertoornde. ^ ,^.|0 gfmar, niet opgenomen is dikag:^- marl. C^Jigy^ V*^ goeniarisik, ritselen? jav. koemarisik. / jjéu^^jS gamaS) tagamas, men., onthutst bij de komst van een voornaam persoon. ( jtèKjfJj ffamis» men., zekere visch die zich aan de schepen vastzuigt. t>*4 S7 .^ L_iL |>^S man^^amak, men., aanvatten , omspannen mei de hand. vgl. bal. dj^mak, bat. gomak, dj a na k en dj^- mak. cr^ ^^man, zie geli. >aJL-4^ gementam, zie dentam, bal. ^ gatlam. JCJO gantar, hier pigaiitar te plaatsen. gantoeng, hier bfrgantoeng te plaatsen. is^ gantej, is: op zijn gemak loopen. ^^aJo foendja, sawahmaat: 10 nal i of 2 ^-^ pikoels; 1 nali: 16 ari's of bam- boe*s. ^pXS menjgondjakan, to laugh at (Mx), ^ vgl. bat. (JCO ffoendoe, tamil: goehdoe.^ vgl. soend. OÖsXS gpndai^, zie ook balai. pcX!o gendong anak, ba la v.: s i doe- ^ koe ng anak. ccXO gondang, ook pal. L3l\j^ gondo|L, men. goendoeq: krop^ jav. gohdok. ^cXJO gaiiduem, lees zijde in plaats van zijden. w3 ilD goedoe-2, vgl. lamp. gagoedoe. ö^^ ï'- goedi: koedai, G. j^ éJ3 gö&dèl, zie wadal. f^ó%^ godam, boeg. go d c lang. ) O gö&rl: duck (Mx). S goris api: match (Mx). C 3 \ %S goro^, (gorokan bal. strot, keel) Hier te plaatsen : mf nggdrok en t^nggorokan. O A-5 gö^goer, ook uitvallen van haar. yj ^ gogo, batav. (jav. of bal.), pi. kokok. ) O g®lftt oepama goela di moe- loet adanja, sprw.: van iets ver- zekerd zijn^ iets in zijn macbt hebben. jiu 4^ gctllng, zie ook bantal. v^ O manggoemam: besabhelen^ op iets ^ sabbelen, CjLib ^ gohok, batav, (soend. g o wok): in dichte trossen groeiende vrucht van de kleur en grootte van een kers. \\J2-5 aldus te lezen in plaats van .l^if , Bidasari, bl. 83, r. 4; 95 > r. 10; de spelling is te wijten aan de Hadr. uitspraak van Q. rL/^^ ffljat, zie bagrjjU. cAa-/ ffWöC, lichte opzwelling van de huid door inwendige hitle. U^j J gëras, is nieiK gèrai^, zekere vergiftige zeeslang, ook berang. CiSvwiA^ 11. vgl. ^^^ji berjêsej. / ^am^a3 ?ïsl-3ï latliceworf (Mx). jJSwO manggigfir, men. 6et;^M, huiveren van koorts of koude, bat. gir gir; vgl. gigil. s>sj6 gïgas, a moih (Sw.). si yiriq of soegrtrlq, men boor y bat. singirih. t^..JU^#,A3 menygèsoq: ^*cA aan iets schu- ren als buffels. ^^^^A-D grï?ll> vgl. gfgjr. / jsO ?ïïa> zie bakoel. r^yjs^ ffflan-S, halfgek. y laboe, zie tampok. "^ labl-2, vgl. lawl II. ^^ zie ^^ï. (^y lada, vgl. lajjina hieronder; loeni-* boek lada a very short daggar (Sw.). lida-^i men.; knoop, bat. ladi; T zekere zeewiersoort. {j:U\y laroet, vergevorderd van den nacht; laai van den dag; /aa« ergens toeven. Cj^yy ISJffts, ook ais hulptelwoord van geweren en blaasroeren; vgl. baj a'os. (^ }J ook, op zijn Javaansch, als Isidjim uilgesproken. S^j ISBfir, soend. angir, bat. pan^r. (j;^3 jj lapat, zeker gebak. II. lapai^i komkommer (M.) is het lamp. lapang, daj. en boeloesch I em- pang. LtS^y lapik, antoe lapik: spook dat iemand in den slaap doet spreken. a^i lapoeD, schepnetje om garnalen en vischjes meé te scheppen. jy 59 J^ ^j lapaw, zie leppau II. fiDj lagang: kasoet II. \,2:y\Jy n. lalat, zie onder mïsai. >^y lalim, men. uitspraak van Jlfe. ^-J^ tfrlalai, van de oogen. /•yy^y lamoen, zie namoen. 0.y lawi-;^ II. koet.: mi'2. /igsi^^ II. ba-lawas-3, uit elkaar gaan. III. koet.: la m bal (vgl. jav.). p 0^y n. lawang^, is Koet. / j^i^Sby lahèh, men., lallen dak (Hab- bema). ^^^ lajoe, mak. tajoe. .^j> j) II. nl. lajoer; vgl. ook bflajoer. i.-> j lajanp, vgl. majang. ^ ^ \^ malajap, men. zwemmen van een vogel, zwemmen van watervogels; basilajap, een steen over het water keilen. / ^aÜ Ipbai, in de H. T. schoolmeester. (j;,/0 H. lat, ook gast, bar^lat, feestvieren, par^latan, feest, gastmaal. yO malatoer, gebarsten van de voet^^olen, geblaard door branden; 1^^ de vingers doen knappen; balatoeran, vo/ ft/aren , ten- gevolge van brand. I^^JLaÜ letta|^, zie onder batoe, waar l^tal^ bedoeld moet zijn. <Ks^uJ lettjah, ook slik. latjini, zie onder lada. /m^ïlX-J of radawan, mes, bal. id. dada- wan, bidawan, pidawan en bidaban. / >>**—) loes, vgl. lamp. yvyj Ipsslr, bal. m a-d a si r. iLJ leng, zie ook t|ato|L II. CiSoiJ langka, hoornen plaatje mei figuren voor waarzegging. /^AiwJO II. langsai, afgedaan, betaald van een schuld. l^ng^n^ng, vgl. men. ij>sJn»aJ II. lanjpkat, drie dagen later, (Ksb.), zie nang^kat. e>/^j5vXj lonykot, pèrak b^lougkö- lan zie b^l^ngkötan. j .<AJ Ifng^koer, zie timan|;. )/&J 60 fiX^) ) ^sLi-J lliiflifra pfroet, naasl oesoes, pal : darmen. i^^^jtJKNiO langkap, zie bfrt|oerej. L^jïjN^iLJ bprlangkèq: to warp (Ksb.). f Jt«J loenf koeni , zie moei^koein, en schrap de verklaring. ixAS.Aj lai«kitai«, «c*ef/), vgl. baU é-WlAJx-^— j lan^kisan, ook naam van een droogen wind uit het Zuiden. /^ \ V^LiJ langgaran, zie hel Aanh. op togoq II. Bat. nanggaran. l^ngimang, zie r^ngkijang. ( li^SOiLj UnjSfis, lees: rambat in pL v. rembat. cP^ "■''*'• "' "■«"'• ijCjiU langgany, toenggaug laug- gang: hals over kop. iL^KjiJ lènjfjfang, eiei struif (mak. id.); tali lenggang: stag van een vaartuig. malènggoq, slingeren van de armen. linfgajftran, hal f stervende, kwijnende, van boomen. ojy %^j lai^lang, langlang boewana bijnaam van Batara Kala (m^i^i- dari djagat). n A_ ) 11. lapang, zie lapang II. l^^^jjj lok, zie f lok. t ^ -l - jW i fi } broeder van Hanoman. l iL5 s.-J malakaq, losmaken. Li5s-J lfïff?> zie lëga; koel.: löewas. >>LJ Ifgoem, vgl., dfgoem. c\Jj b^rlfUah, ^tcA vermoeien, moeite geven. II. men. naloopen, nazetten; ba-Ialah: zich vermoeien. e>sA ,^ lembat, vgl. bat. y^^^ malombari, men., /a^e» vterew een touw. y/^^ Umboer, overstelpen van den vloed/ opdrijven een schuit, van het water; Umboeran, van water dat op den oever gestort is. JJla^^iJ lamboeng, lees een vóór opspringen. jIla^ ui. lombong, lees gevonden in plaats van gezonden. ji^A^ loembong, anak loembong: a mtner (Sw.). aJu! ^^s^^J llmboeng:, zie onder kosta. c^ ,^ lènibian;, men., uitgerekt van de ooren, bat. lam b ing. C ÖA-f^J lamboeq, men. vruchtbaar, vet van den grond, malamboeq ; inesten pilamboeq: mest. \ ) ^A^^J lees 1^ m b u h a r a Aj<^ lembah, vgl. bal. l^bah. iV.iL|ül?*npSo^ï^» hidycarpiis caiiliflora. 61 ^ Li3 v-A«Jü men., r^nlaka, jav. kalam- taka. Ifntoet, koet.: lo&toet. lampir, koet. lang van borsten. Ji^ lampor, mak. la m po r 5q, soend. palamporan. / M*Ji-*J limpas, vgl. timpas. mjij^j lempeng:, soeod. of jav., in tegen- overstelling van bengkok. i^^JLcLfJ lampocq, boven het vuur ge- droogd vleesch van den doerian. ^iLfJ H. lampan, zie Ifmpoeli, en vgl. bal. / .Jl^J Ifmpai, zie ook onder lijoek. i^_jL#J vgU lamak, p^^^ 4-<J koet., de salakvrucht. ygu 4.4J IfmAsir, bat. ramoesir. / kmJCJü lintas, zie terlintas. ijCJo laiitinjf, lamp. la 1 1 ing. l. JL-a-Ju lintiq, men. opkrullen van de oogharen, wal voor eene bijzon- dere schoonheid gehouden wordt. L± Q LjS lantik, ook: buigzaam, lenig van ledematen. ^.wCJü palantan, men., hetgeen ter be- sparing van iets gebruikt wordt. . JJJj lantai, zie ook onder besi. ,\JL] II. landjoer, zie ook tfrlandjoer. ^^XaJ llntja, achteloos in het werk. (Ksb.). lèntfl, balav.: vrucht gelijk een ram- boetan: litji. Sj^l talantjar, men. geboren worden van e' een vorstelijk kind. 'SXÜ llntjir, glad, glibberig, vgl. g:fllntjir. '1 ^■sn lj lantlang:, men. basUant|an(f: basi- lajap. m rs^nlJ loeutfoenf , men. spits uitloopende, vooruitstekende als de snuit van een varken. t>«a 62 H ^ Q^'szi ll laiiQftq-lS: een watervogel die zich gaarne op den rug van buffels neerzet. L Q ^"s:n Ij lantjoek, koet.: dijam, maar in de hooge taal. (XJlindoer, koet.: gempa (jav. liüdoe), vgl. linoe. J ClVÜ I. loendai^, natuurlijke afdeeling ^ van vruchten, als den oranjeappel. t doerian enz. IL, naam van een plant. (JJ^ ÜBdoeng, zie ook b^rlindoi^:; ba- liBdMng» men. overlijden van vorste- lijke personen. /.iJw malèndan, rollen van meel op een bord. / CcXil landai, van borden: niet diep. ^Xj l^oe, pal. oorworm. Jb aJ loeboeh, vuil, ongemanierdf m3 4J lotoqfy lees: sijamang, II. i. pi. v. sijimaiig. ^^>^ U laté^wt^ zie dJfUmoer. ^j;,,/N.^ aJ II. IStlot, vgl. men. lamp. loe- tjoeq. t ^ lowèr, koet.: ilap van borsten, zie lokop. i ** 3 K ^J lorat, hevig, zwaar, van eene ziekte. C. y ni. ISron^, ook: lorong tanta- ngan: maloron^lian: iets iemand als taak of aandeel toewijzen. 2S t ^ III. IC^rah, vallei, dal (vgl. jav.). 2$ \ y Mfcrab, a pulley (Sw.). p 4J loewany, bergkloof. i> *<i_fij} löpa|L, bat. loepak. ^ ^ lApob, zie p^ld^poh. L ^ éJ IV. IC^wa^fi, verzadigd, zat, boordevol. y. rechts, als ploegterm tot de buffels. L Q 5 4J Wkop, koet. slap van de ooren van een hond. l ft o ^ malokoq, men. iemand op het hoofd tikken w3 ^ lö^m, hitam lögam: pikzwart ^ (Pavre). ) 3^ ^^^^' ^^'* ^^^' ^" men.; m^lAIl, ook: met olie draad besmeeren, om het zacht te maken. / amJ ^ II* ICI^loes, zie biloeloes; kaloe- tösan: ontijdig bevallen, een mis- kraam hebhen. mj 4J III. ISlong;, koet. kam van een haan of pauw. t/^y 63 IV., men., weg, straat, zie loeroeng. M^w/OêJ malomaskan , men. iets op iets smeeren, strijken. ^ 4 J iC^hóer, zie bajam. ^ AJ lahij&, men. (Noord): hallja. I^^^^^JLaaJ letök, zie pelet5kan. y^^jSAA.) lêtjet, balav., soend. i ó ^^g^r t ^ ] litjaq, men. platgetrapt als een vrucht, bat. lisat. . >^i^n x] lltji, zie Filet, en vgl. lèntji. g. ^ aJ 1. lerang, mak. boeg. i^rang-2. IL, zie biran;. UI., de woorden: zie onder selei rang te brengen onder II. IV., rijstveld-maat van 1000 koeiaq's opbrengst. V., malèrantf^, niet met de waarheid ronduit voor den dag komen. in vergetelheid brengen, malèi^h-lS poe- wasa, de vasten niet merkbaar doen zijn^ door zich bv. met iets bezig te houden. ij^jU ba-lèpoilg-3, men. kleverig als doeri- anpitten. L JLÜ aJ bf rlèpok-3, spilt in quantities (Sw.). ^ÜaJ naam van den wezier van den vorst van china. v:>x5>LJ likat, vgl. bcèkll; II. ^^;ySs,Aj balikoet, men. onder ietó verscho- len, als een kleine ondereen groote schuit, malikoety zich verschuilen^ bv. achter een boom. CIXaJ lëgra^ moet dit zijn If fa? {2y^^ ligat, lamp. U got. SkjJ ba-lig:ar, men. ronddraajen, vgl. begar II. / v^AaJ ba-lllisau, men. biggelen van tranen. ' i^^J lèsing: a f schampen van een kogel. | .,,,.4^ lemaii, zie onder telingy. AaisajJ lisah, zie b^Uüsah. j /m^aJ lïaoe, batav. (bal. linoeh): g^mpa; 1 lingar-]^, zeker gebak. vgl. lindoe. (_aJ lfnJa|L, zie njfnja|.. <KjKkJ ba-si-lèngfah, men., een* bekende op weg niet aanspreken, maleng^abkai V \ I |laJ Itjo, zie onder' J. n ^- ^ y^ 64 4.Jft( 'r I >V.^ mahan. si-mabau tonggal; lamp. de reusachtige wille geesl van een ongeleovige (van een Hollanderf). V^, ïU»H ^U pi, levenswater. ^OO mabir, hier bfrmabir te plaatsen. OC I. madja, vgl. jav. dj a kling, dja- ^ lawé, enz. r X^ madjoem, het tweede oakum te schrappen. y:>\^ zie ^^b. Js^ matfain, achter tamil voeg: matj- tjam^ staal van goed. L *r3 ^%V.>o madat, zie onder balai. r^ /•tO^M^ men. (Noord.): Ae priester die de besnijdenis uitvoort; vgl. ^j^yo. / hj^ \\yO jav. in de uitdrukking jdicU- J^\^ mapoer, pal. muskiet kleiner dan de a gas; vgl. kapoer-iS. mjS\^ nia^i^:, vgl. ook jav. boe qg gal A3 L/C mag^l, soend. bag^l, jV^ mailt is skrt. ^. JL^ malan, zie pemalan. c^V^ mamah, vgL onder biJa|L III. Q aV*^ I. maoeng^, ook: sterk riekend, van ^ olie, bedwelmend van den geur van een vrucht. II., lees: maoeiig:an, wordt meer gebruikt van goederen; van vruchten en spijzen zegt. men djamöeran. «bv^ majan?, zie ook onder bintang:. C ,»w5>*J«LXa./0 mSlatkan, lees: mahilak in plaats van mahilak. / JJi< matija, lag. mitay, matras, y ^ wgn ma. zie mal^mal. • •o )(JC^ de residentie van perz. vorsten, / ten onrechte in i3üj^ veranderd, in de Kal. dan Dam., uitg. Gonggrijp. qcX^ madang: ^erej, zie karat, III. mi^ng^oe, zie mrang^g^oe. L^A ) ^ rahap, de vlerken uitspreidende zich ergers neerlaten ^ van een vogeU marabapken, met de vlerken, of wel palm van de hand bedekken ^ in den zin van de hand op iets leggen. <o ^r* 65 ^V_> y/C nifrbah, zie onder barlk. ^>vD y^ men. mran^^oe, soort (lamp. anggau) kleine trom. (Jl5 y^ marga, pintoe marga poera, poort van een paleis. L , O -J w-o mergoq, zie bfrgoek in het ) w-o Aanh. m^rijang, jav. prijang. nierjam, zie balai. y (u y C i 'y/C zie onder J^Jy-j, (JLXaJUiu^ moestika, lamp. man tik a. J^j^ mis^rclB, vgl. misir. y c y ^^A\t^ zie onder badjoe. A^jw*^ mesoem, is soend.; jav. b^s^m. iii.Jt!/vw^ masijang, zie mansijaiig. LTJ >AJtX^ zie ^y^- i^ mong, vgl. bat. m^^\yJL/C mfnyarabaiig, zie karal het Aanh. / v«*s-jL-o mangsl, zie mansl-i^. C,iXX^ moengka: maka. \V5oL^ lees: mangkara, niet m^ngkara. .»S\^Jk/C mang-kin, zie onder makin. ilSsJL/C mangga, tamil manggaj, K^-fJi^ moekmoel, velvet, zie Jl^su». / c vgl. Soend. Wbk. onder m o ek^ na. k-s\^. y^^iéJs^/C valsch van munt, tegenover ^ L *; } ) 4-A/*0 malawatl : bastion , redoubt , Mxw., zie baloewarti. ij;>0 ^X/C mflftkoet, vgl. jav. loegoet? cKA^ m^lah, denkelijk het bat. ma, en het mal. lah. ^.j5sahA^ in plaats van ^<iU, eigennaam. C* ^>* Vx^f^ mfmbatjang, men. is aniba- tjang. C yw-|s^, ^ m barang is het koet., vgl. ^^ ^ngkoenang en ^nggelang. «.x-^lw^ moembang, zie njijoer. 25 #v\jL|w^ mfmpawah, zie pa wah. \^y3 é.d^/C mpmpö&loet, hout voor de dunne zeer elastieke circa drie voet lange steelen van een blijoeng. (Ind. Gids 1885, Nov.). AANHANGSEL MAL.-N£I>. WOORDENBOEK. JJÏyJU 66 i^ó) ywJL^ mjntfradoe^., zie tfradoek. Kjs;\JL^ mondjoel, rijzen van het beslag. t , Q^>-sin l>fl mf ntj^moek , slaat op een verkeerde plaats. 