Maleisch-Nederlandsch woordenboek
ijCJLvu sentoen*?, soort van wigge, waarmede de rebana gespannen wordt; nienjen- toeng^, tromachtige instrumenten spannen met eene s. fLXJLw senting*, naam eener soort van k a tj a ng, welker bladeren in de geneeskunde gebruikt worden. ^ i.AA^ soentoeng' = sö^toeng, (T ). ^Xa/W ï. soenting*, bloem, achter het oo4' gestoken (vgl. so emping, T.); bloem, als versiersel in het haar, oorhangsels of dergelijke gestoken; vuurmond, op de verschansing van een vaartuig of op de wallen, op een voetstuk (tjagak) geplant; nienjoenting*, achter het oor steken, bv. eene bloem, eene pen; als versiersel in iels steken; draaibassen en dergelijke vuurmonden plan- ten in iets, bv. in de verschansing van een schip — ; eene streek op het kompas rechts of links brengen van de streek, die men wil sturen; s. malai (de bet. niet ingevuld, T.); e^ 289 ^jjj^ barat disocniing kanan djaroem pan- djang, bretig het westen eene groole streek rechts^ d. i. stuur west-zuidwest half west, II., veelal andjing aër, batav., oller. — [B.]; V. d. W. bad moeten zien, dat B., evenals Klinkert wat hij zelf waarnam niet onderscheidde van ^t geen bij aan zijn bronnen ontleende en dan zou hij dit s oen t i ng,v weggelaten hebben, daar het een gissende uitspraak is \an &juu», ï.). iXJwi sinting, naam eener zoutwater-mossel (vgl simping, T.). ^JCJlvVJ I. senteng*, van kleederen, gordijnen en dergelijke hort of te kort naar heneden toe, d. i. niet lang of niet lang genoeg afhangend (z. laboh); z. sengkat; kaïn jang s., een kort kleedje. * IL, men., op raken, bijna op zijn (T.). •Xr L-^ttXJUg y menjantap (Klinkert door Pijn- appel een uitstekend beoefenaar der mal. taal genoemd, geeft santap op, T.), van vorslen nuttigen, hetzij spijs of drank. c aXJLw > nienjentap, rnet een* ruk aan iets trekken, inz. naar beneden, zooals bv. aan den staart van een' chinees; met een* ruk trekken aan iets, bv. aan de lede- maten, om de gewrichten te doen kraken; van visschen rukken aan den vischhaak. — z. rantap. L. ^axajü , nienjantak, stolen met de vuist of de knokkels; stompen, — z. tindjoe. MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL II, l,_ ilAX^jü I., menjentak, aan draad vormige dingen rukken, zooals bv. aan eene schellekoord, aan eene streng garen, om haar recht te maken; van dingen die open en dicht gaan, zooals bv. mosselen zich openen; van eene wond geopend worden, II. sentak, naam van een zoutwater-visch. "^ III., soek., iemand luidkeels en toesnau- wend in de rede vallen (jav., T.). ^ L-Ji^Jwi soentik, batav. (uit 't bal., T.), rkorèk, naar iets, bv. een doorn peuteren, om hem uit het vleesch te halen (soentik doerinja); in igIs peuteren , vacci- neren (bv. örang di soentik). — [H.]. ^ L-J^aJwj sontak, batav. (uit 't soend., T.), naast g^^rówak, met vele of groote scheuren , van een kleedingstuk. — [H.]. L-JiX/^vu sontok, van iels, in beweging, dat in^ door of töt aan iets moet aanstootend daar tegen zoodat het in die richting niet verder kan, zooals bv. met het hoofd legen den bovendorpel van eene lage deur, aan in dien zin; van een' tijd tegen den daarop volgenden tijd aanstootend, d. i. gansch; geheel; vol (z. s^ntoh); hari s., den ganschen dag, L, JiaJLajü sintok, naam van een' boom, met kaneelachtigen, tot medicijn dienenden bast, waarmede men zich ook het hoofd schoonmaakt — cinnamomum s^ntoe. 19 (JJ3m4 290 * <5UUUUw C^^^JiXJLw sentak, z. entak. / Kaa^mj menjental, hard of grof wrijven, bv. eene vlakte, waar iets taais op kleeft, den neus van iemand; hard wrijven; schuren; door wrijving afvegen; sintallah mêdja ïni, veeg die ia fel af; ^ngkau dis^ntal harimau k^lak, de tijger zal u aanstonds vegen. Aaxam seiitoel, naam van een' boo7n, met eene eetbare vrucht, — ^ batav., de boom en eetbare vrucht — sandoricum indicum. — [B.]. / KaXa^^ sentil, in eene opening vast zittend en daaruit gedeeltelijk te voorschijn komend^ zooals bv. een pruimpje ta])ak tusschen de lippen, een kogel in de mon- ding van een geweer. /JJC/mw sintal, van volle vormen niet mager en niet dik: wel in U vleesch [met het bijbegrip van vastheid]; van levende wezens of een lichaamsdeel vol van vormen, mollig, — z. gempal. . kXJLw sintoel, van levende wezens kort en dik, /.w-^^IaJUm sintalëna, 't eiland St. Helena (hoe jammer^ dat de stad Hamburg, die in een tikajat Robinson Crusoë, volgens den zeer bevoegden Inspecteur van U ini. Onderwijs in classiek maleisch geschreven, voorkomt — in 1875 zag dit meeslerstuk op 't Lands-drukkerij 't licht — door V. d. W. is overgeslagen! T.). /♦ wCx^g santan , uitgepersd sap van de kern der kokosnoot; kokosmelk; ook: a j er s. X * wCaaaj santoen , langzaam ; langduren d ; van liewegingen van het lichaam langzaam, manierlijk, deftig, aristokrat isch (z. katoen); söpan s., gemanierd en deftig; alab s, z; alab. — *w. sum., erharmen: medelijden hebben, — [N.]. /vj aAXw sentosa, sfntausa, tentösa en tentaiisa — skr. santosa — rust; vrede; veiligheid; gerustheid; in rust: in vrede: in veiligheid; veilig, niet in govaar; geen gevaar duchtend: in gerustheid; ge- rust. — z. aman. jl ^XxAAi sentölar, reep of touw, onivloch- ten, om de vlechting dikker te maken , zooals bv. in zweepen. (XjX\Ki sentoh, van lichamen in aanraking zijn met een ander licjiaam; aanraken; tot aan iets raken. cJCCaa^* nienjoenteh, kapot hakken of snij- den, — z. tJQntjang. /jgaV-A^ILvü sentijasa — smtr. van s(,^ne- tijasa. sèntijong*, batav., ~de chinesche graven; z. onder g r tja. — [H.]; ook s^ntijong (T.). ^ iLxXxw ^JwNM 291 ,t«>.JU» ^A/ju I. seiidja, voor eenige oogenhlikken ^-^ bij iemand aangaan; zonder daarvoor opzetlelijk Ie zijn uitgegaan (vgl. jav. san- dja, T.V II., — skr. s andlij a — , avondschemering; s. k a 1 a , rf^ tijd der avond- en morgenschemering. -^V-Sb^V-JLw sendjaï, naam eener plaats in het rijk Boni. c /c L jV ^■s^tlI.^ju , pers., hermelijn; grauwe eek- horen; de pels daarvan. ClJuSixJwj sendjata, iverklidg, middel, voorn, van aanval of verdedi- ging, wapen; klank-ieekens; schrijfleekens. m ^^'stlIaij seudjon^, metalen schaaltje met een' voet, om er een glas of iets dergelijks in te zetten. V ?> ^"«ii^n Ixxi sendjak, z. c^^^ j\aSiX>Lui sendjakala, z. s^ndja II. ;^SA>Lw soendjani, kop onder; kop onder ^ en loodrecht uil de lucht nedervallen; stooten van een^ roofvogel: kop onder duiken. aJLw sendjöloiiff of djöloiig-;^, naam van een"* eetbaren zoel- en zout- c 8^^ water-visch. ij 4£5fc^/w sendjöêloeng', naam van ee?i' boom. A ^^^tlI^j^ . menjindjoh, een ruk doen aan iets, bv. aan den arm van iemand. ^ cAJwj sandi, jav.^ heimelijk; ver stolen; dief.— [Q.]. OsX/^ I. sendoe, neerslachtig; naargeestig, bedroefd; bedrukt. — * soek., eenigszins bedrukt (söêsah sedikit) — vgl, jav. s§fi- doe (T.). cXaax) I-j nienjenda, den spot drijven met iemand, bespotten; honen; bersenda göêrau. IL, w. sum., verpanden. — [N.]; lees: sanda en verpanden is manjand^kan (vgl. bal. en Ngadjoe-daj. sanda en mak. san ra).— [T.]. cXJLw sendi (en sidi) — skr. sandlii — gewricht van het lichaam; gewricht; scharnier; beslag om iets; voetstuk van een pilaar (ook bal, vgl. (^Jjuj, T.); nienjendi, met gewrichten enz. voorzien; beslaan; beleg- gen: ontwrichten; geslachte dieren ontleden; k^nna s., geraakt zijn (inz. door tooverij) in de gewrichten, d. i. verlamd zijn; zich niet é^ kunnen verroeren; p^njakit s., jicht; bersen- di emas, met gouden beslag; menjendiken , tot beslag om iets maken, beslaan met iets. iSXjsj^f pers., koninklijk besluit; koninklijk bevel. iyX\^ senda, z, ^ I. ik)cXa^u I. sendawa (skr. saindhawa, T.), salpeter; buskruid. IL, z. bij <^óJ^. ' ■ ; ;.; 292 lÓJ^M CUlXa^w sendat, van voorwerpen, die in of door eene holte moeten, zooals by. een kogel m de holte behield, zoodat hij er niet in of door kan; van hoepelvormige voorwierpen, bv. een' ring, bekneld, bv, om den vinger; menjendat, bekneld in iets; zittende vast in iets, kunnende er niet door; van hoepelvormige voorwerpen bekneld om iets; zittende vast om iets; kunnende er niet af; van pijpachtige voorwerpen verstopt. i ** J ^AJLuj sindat, soort \2in platten armring, van slof met gouden hoepels, die, inz. door vrouwen aan den bovenarm ge- dragen wordt. \ cXJw^ sandar (lees: bersandar. T.), leunen; meujandarken , een woord zamen- stellen met een ander woord, zoodat daaruit één begrip ontstaat (bv. kal i m ah a j er disandarkan kepada kalimah laoet, m^ndjadi ajer laoet); persandaran korsi, rug-leuning van een^ stoel. \ cXam> sendar, een weinig snorken. ^ C\>Lw > nienjindir, zinspelen; ironie gebrui- ken y bedekt elij k spotten ; boert en ; steken onder water geven, '¥r \cX>^i bersender, batav. (uit 't sóend., T.), leunen (vgl. sendel, T.). — [B.]- s^ ^cXJjUXi jsenderiny, naam van een* boom. C--5\c\a/v»j senderik (mak. sonriq, T.), soort van k^ris, oorspr. van Mandar op Gelebes (vgl. jav. tjoendrik, T.). -X- #) \cXx/Wü sanderö, batav. (boeg.), /»ro/»o- dillen bezweerders- feest. — [B.]: Mak. en Boeg. san r o (T.). C J^ 5 ) lXa/w ^ sandarak. c ^ c J? / jws» cXa>vvj » pers., brocade; stof van zijde of fluweel y met goud- of zilverdraad doorweven; ar., soort van zijden stoffe met goud of zilver doorweven (z. s o e n d o e s i n , T.). è C.cXa/w I- sandang, schouderriem; draagband ^-^ om den schouder; bandelier; sjerp o\ev den schouder; band eener hooge ridderorde; menjandan<^, omhangen, bv. een belletje om den hals; aan een s. hangen; tegen den schouder dragen bv. het koninklijk zwaard; sajap s., zeker tooisel van den vorst, bij plechtige gelegenheden, bestaande in twee als bandelieren over de borst gekruisde gouden kettingen, met eene soort van vleugelachtige panden aan de einden. Dp eene van die kettingen heet g a dj a h g^möêloeng, de andere majang m^ngöêrai; scraridang, soort van gaffelvormigen bok, om masten en dergelijke op te richten. * IL, jav., kleedingstof , kleederen. — [C.]. CCXx^g^ menjandoeng', van de voeten, bij c het gaan of loopen aan iets blijven 293 JjJuj hangen, bv. aan een gespannen touw, een* boomworlel en dergelijke; tegen iels aan- slooten (jav. sahdoeng, T.); iiienjerandoeii^, aan iets hangen gebleven, zooals de voet aan een gespannen touw; in iets /langfc/i, zooals bv. een gebroken ar in in een' doek, eene sloep in de matten; over of op iets hangen, zooals bv. een doek over de leuning van een* stoel, de voeten .op eene tafel; tjampak of maïn s., zeker spel, waarbij men eltander een* samengewrongen doek toewerpt en de vspelers twee aan twee op elkander paardje- rijden (z. onder bantol). C.cXJ^ sendang, zeker gezang van de ^ ra^ijat van Riouw en Lingga, ter verheerlijking van hunne voorvaderen. CCXa/vj I- sanding, gemakkelijk verkrijgen c of wegnemen. II., naast; in de onmiddellijke nabijheid; rakend; scherpe zijde van iets; kant (vgl. sïding \\, T.); s. p^ndjöêroe, geometrische kant; bersanding, kanten hebben; kantig; b. m^ldekai, verwondende kanten hebbend [van iemand wien men niet vertrouwen kan]; menjandingken, dicht naast elkander plaatsen, bv. bruid en bruidegom, na de rondleiding. ■X- QcXavW sendoeng, slaak, om vee aan ^" vast te binden; kromhout in een vaartuig. — [C.]. C cXaaw soendang, soort van lange zware keris, C een oorspronkelijk soloksch wapen. ^ CCAx^M soendoeiig, batav., uit 't soend., ^^ een soort van bamboe vlechtwerk, om gras in te halen (ï,). CLXa^w sondong, mei voorover gebogen ^^ bovenlijf vooruitgaan; meiijondoiig, garnalen vangen door eene soort van zaknet voor zich uit te douwen, waarbij het bovenlijf voorover gebogen wordt; öêdang s., soort van zeer kleine garnalen (onder öêdang vindt men söéndoeng, T.). CCAaaaj sendeiig* (vgl. serendeng, ï.), van ^ • hoofdbedekkingen en dergelijke schuin (op één oor) slaan; nienjendeiig, schuin staan enz. — z. sïngit en tjondong. C^lXJLw sendok, potlepel, bv. om soep te scheppen; nienjendok, met een SQndok scheppen. ■X- C i cXJwi 9 ta-soendak, men., zich *t hoofd stooten; bv. (J*^ èxsjLo CS^ ^^X^ji JójS jLj' CS^ j^^^f (vgl. soend. soendek). — [T.]. ^L i (JsX/jj f sisondak, men., de kuif van een paard, mensch (T.). jcXvWvj? iiienjendal, vastzetten, door tus- schenvoegi7ig van iets, zoodat iets zich niet kan bewegen. ^ jJCLw sendeljjav. (sQndahT.),5cAfe%A; wegrukken. — [C.]. ) cXaaw soendal, onzedig; onkuisch; ontuchtig; lichtvaardig ; boeier end ; behaagziek ; vrij in manieren; persoon met die hoecj., J43JU 294 J^^ voorn, van het vrouwelijk geslacht; hoer, boeleerster (z. onder djalang, T.); coquetfe; s. malam, naam eener welriekende bloem, die zich alleen *s nachts opent — polyanthes tuberosa — ; s. gamit, naam eener soort van gras, welks bloesem of zaadkorrels zich aan de hleederen lyschlcn; ook: roempoet s^mcetjoep; menjoendal, zich als eene s. gedragen, hoereeren, boeleeren; cogueUeren, ]lX>nw sondol, mei nedergebogen kop voor- uitgaan, zooals bv. een stier vóór een' wagen; meqjondol, met nedergebogen kop tegen iets stooten, I jcXJwi sendel (bersendel), zich tegen iets aanleunen, zooals bv. een kind tegen zijne moeder; bersendel bahoe, schouder tegen schouder. JcXxvj: tiOUw. "^ #)CX>»uw sandau, sock., oogst. *j ^ cKJLvj sindau, w. sum., winden dieAiit de keel voortkomen; bersindaii) zulke winden opgeven (de d moet in de uit- spraak bijna niet gehoord worden). — [N.]; verkeerd gehoord en gespeld; het isjltiJM» (uitspraak sandaa), boeren, een boer laten, men. = s^rdawa (T.). ^^Xjl^vg sendft, z. j^ju.. ^/^ ihCNJ^w sendötjoiig", naam van een' zoetwatervisch. ( )5<3 ojCXavj sendöêdoeh, naam vaneen* heester (men. si-kadoekoek, bat. sandoedoek, bal. k^doekdoek, mal. van Koetai s^ndoeroc, heester behoorende tot de melastomaccae, T.). X ) ihCXvLw sendöeroe, z. scndoedoek. -x-p\rCXJUy sendöroiig^, w. sum, een ^ kunstlerm in het dansen nam.: wanneer men met den voet doet of men hem wil nederzetten en hein dan verder nederzet. — [N.J. ^ /♦^^AAi #\CXaaw soendöêsin (in plaats van ^^j^^sx^ van soendoes), soort van kostbare s tot; vgl. mak. soen- doeseng (T.). 25 ÖJ<AJ^ sondeh , naam van een' boom, ^r CcXJwj sendï, w. sum., stut; steun; de palen, waarop op Sumatra de huizen staan; batoe sendl, de steenen waarop de palen gewoonlijk staan om het doorzakken te beletten. — [N,]; v. d. W. had dit onder s^ndi moeten zetten, om zijn Woordenboek^ overigens dik genoeg, wat dunner te maken; het is sandi, de uitspraak van s^ndi (T.). ^ /♦w/OocX>wVü seiidijaman , w. sum., een soort van zeer fijne en fraai gewerkte matjes, — [N.]. .>cXaaa^ sendiri (z. dïri); s. datang, de persoon zelf kwam, hij kwam r^. ÓJ<m 295 ^^ m eigen persoon; sama sendirfiija, met zijn persoon alleen; met hunne personen alleen; onder elkander. ^-JCXJLw seiidïjani, z. dïjam. f" A\;,A/ww soiisaiig, z. songsai iAw.>Wj soiisong, z. songsong. i^w^A^M seiiseng, z. sengseng. c / y mjsjsisk •> schoonheid van het lichaam. i-AAAj senang, kalm, ruslig, gerusi; op zijn gemak; in vrede; tevreden, vergenoegd; den tijd hebbend tot iets, niet verhinderd zijnde om iets te doen; gestemd lot iets, iXJiLJUy scMOiiïgan? (van tonggang), naam van een* zoutwater-visch , die steeds het onderste boven slaat, y JlA^g senak, van rivieren geswollen door het opkomend tij, zonder dat hel water naar boven loopt; %^. naam eencr soort van maagkramp, waarbij de buik opgezet is. LiisA/vy. pers., steen. >^Jva^ L, bersenam, zich de ledematen uitrek- ^ ken; zich uitrekken, de spieren oefenen, gymnastieke oefeningen maken; andjing ba- ngoen tïdor b. dahtëloe, een hond die van U slapen opstaat, rekt zich eerst uit; tali s., stuk lijnwaad of iets dergelijks, dal boven eene kramende vrouw bevestigd wordt om er zich aan vast te houden, IL, ifidigo'blauw; indigo-blauwe , als hoed.; indigo-blauwe kleur; indigo-blauw; indigo in stukken. Li3 V-^Juu seiiamaki en soenamaki, naam eener heester, waarvan de vrucht sterk laxeert. r.w/vw plur. van iX^juw. fu}^KKKK^^ seiientljasa, z. ^xij^. ^O^KKAjsi senandong', in zijn eentje neu- ^' riën, y / y i *rJi A.XAJÜ plur. van «)uum. /*P (3 ^AAAi sanöèdïn, verb. van ^^.^^ ^^;*^^^' /.i A>Lw en ^^ plur. van iuu». A) (lJLvu senonoh, betamelijk, behoorlijk; kan niet gevoegelijk zonder tïdak ge- bruikt worden. <XJww senoli, van den buik oververzadigd van spijs; vol; ziekelijk opgezet; van daar van den bezitter van den buik benauwd, beklemd door veel eten, winden enz. iA êJwvj senöhong, naam van een* zout- water-visch. / -.A#wu scnai, nom. pr. fem. / -Jwj senï, van korrelige jdingen en van de stem fijn; urien (in plaats van ajer ^ (^)y*^ S.); oei a r s., naam eener onschadelijke kleine slang. \u y (y^ KMi, hoog, verheven; kostbaar, prachtig, schoon. K/^ , volgens de wet; volgens de Sunnah; LsT" TT y orthodox; een orthodox; Sunniet, y w :> ^<jS^sm9 f^ni. van het voorgaande; iuiJ), de / secte der Sunnieten, •H 0, *«/j<^w seiiiroe, w. sum.^ eenstemmig; ^Jtr^ verdraagzaam, — [N.]. y van .•^A-Uu en JJ^ plur, >/;/.AA^ , Z. ^w. 4,yj I. sau, uitroepende nabootsing van een ruischend geluid, als bv. dat van een* omvervallenden hamhoes, van de vleugels van een* grooten vogel, die opvliegt, van water, dat op gloeiend ijzer valt, en der- gelijke; zoodanig geluid. — z. d^ssau. IL, z. ^. III., batav. (had j^tw, moeten gespeld worden; jav. sawo, T.), boom, vrucht en deugdzame houtsoort van dien naam. — [B.]. 4,^ I. sffi, z. boengsoe. * II. of esoe, soort van vechthaan. — [T.]. uu A^^ söêwa (zelden), elkander ontmoeten, eenc ontmoeting hebben (men.: ha-soewa 't gewoone woord in plaats van h^rt^moe, T.); 2^ z. "51)^. c / ^ éjsM 9 f^oos doen; boos, slecht. s êiA^^ kwaad; onheil; slechtheid; gebrek; schade; zwakheid, y y L iL> > AAAi plur. van iiüL.. zSS %AA^ soewatoe (emph. en in den def- tigen stijl) en, bij smtr. sa toe, een; het getal een; de [het) eene; een ding, iets; s. pon tïdak, niets hoegenaamd; se- soewatoe (smtr. van het minder gebrui- kelijke soewatoe-^), eenig; een of ander; eenig ding; s. perkara, eenig geval; ba- rang s., eenig, ding, onverschillig welk; segala s., alle dingen, doch elk afzonderlijk gedacht. ■X- -^) 4.AAi soewadji, div., broek (mar.). y y \ ) %AAJ soewara — skr. swara — geluid in 'talg.; stem; klemtoon; bersoewara, geluid geven; menjoewdraï, tegen iemand zijne stem richten; iemand toeroepen. \} êfJSM soewari, z. chasoewari. ^ 6, A k.Aj4 soewarang, w. sum., nalaten- ^ schap, — [ia,], ( jsw I %Ay soewasa, goud gemengd met koper, in eene genoegzame hoeveelheid. vv 297 é^-T om het eene roode kleur (e geven; de ge- wone verhoudingen van het goud tot het koper zijn 2: 1 en 1: 1. -)f ..j.Ü)4^w sowangaii, halav., uit 't jav., een soort van vlieger met een windharp. — [T.]. LL3 )^/w soewaka (skr. s e wak a , T.), toevluchtsoord; huisvesting' bersoe- waka, een toevluchtsoord hebben zijn; als vreemdeling een vast verblijf in eene plaats of bij iemand hebben, •H- /♦ó ) iA^> siwakaii,jav.,t;t5cMaar (volgens wien?, jav., afgedamde plaats om visch te vangen, T.). ^ (r 'V^ sowakan, halav. (jav. soewa- ka n, T.), groot gat met water. — [B.]. t J^^"^' '^^^ vragen; vraag, -H- j ) 4AAi soewala, men./, teripang (soend. sawala). — [T.]. y ) 4AM séwaU (wijz, van siëwalah) — , verk. van td söêwalah — , nimmer, inz. hij eene weigering. ^'♦ÜW^w siwalan, halav., uit 'l jav., de vrucht van den lontarboom, — [B.]. a) 4/jj soewanii — skr. swami — echtge- noot; gemaal in de eerhiedige of hoffelijke spreekwijze. ¥r ^S' 4AAi söéoen en soewwoen (had^^, moeien gespeld worden, T.),jav., verzoeken; smeken. — [C.]. ^ i^ ) ^A^ I. scêbi , het sluitbeen (v. d. Wall had hier naar o 3* xLö, moeten ver- wijzen, Ï.).-[G.]. II., z. onder poelau (T.), i^^>v> ^^w I. söbat,z h^^ , vriend ; makker; gezel; kameraad ; aanspreekwoord jegens een Chinees. * 2^., halav., vrijer; vrijster in slechten zin.-[B.]. ^J> 4.yw soêboer, van planten en levende wezens weelderig groeiend; lichame- lijk ontwikkeld; frisch van voorkomen, zooals hv. een hoom, na regen, een gezonde jongen, na een had. ^ ) ^-> 4<w söbera, hatav. (jav. soh^rah), soort van kapsel of muts bij de publieke dansmeiden (ronggeng), van haar vervaardigd, dat in kokend water aan H krullen is geraakt. Onderaan is een zil- veren plaat, dat hij 't opzetten van dat hoogc, naar een hoed gelijkende, kapsel op 't voorhoofd komt te zitten. — [ï.]. m s 4.,vu söêbang:, oorsieraad, dat in he't oorgat beklemd zit en naar voren eene vlakte vertoont, bestaande vroeger voorn, uit rollen of schijven van verschil- lende stoffen (waaronder ook 't lontarhlad,. T.), en soms van een' vefhazenden omvang; óir* 298 JyM4 voorts, om de gelijkenis: schijf of kort stukje afgesneden suikerriet, om te kauwen; nienjcËban^) suikerriet, in schijven of korte stukjes snijden; s. babi, plank vóórineetie sampan, waarop de langhouten worden bevestigd, waartegen de matten (röébing) vast gebonden worden, waarmede de sampan opgeboord wordt. L Q.^> 4A^ 9 nienjöbok, onverhoeds ^ over- vallen, LJL5n-> 4yVü » inenjöêbik, een klein stukje van iets afscheuren. 2^. (zou oorspr. boeg, zijn), fijn met een stifl uitsnijden {im. gevesten van krissen en andere wapens); den stift maakt men gew. van grove zeilnaalden (z. cëkir). — vgl. mak. soebiq (T.). ^ LL5s.> 4AAJ 5 menjoêbek en so^wek, scheu- ren; verscheuren, — [C.]. / \j> LAJ^ sftbal, van eenig werk grof, niel tietjes. ^4 O ^^y Sflêbaii, splinter. JO ikjs^ sffiboeh, z. ^^> •X- L ** J %Aja söèta, men. uitspraak van soe- tra.-^[T.]. •X- L ** J aaju soewit (uit 't bal., T.), bersoe- wit, batav., fluiten met den mond. ~ [H.]; luenjoewitin , naar iets, bv. een vogel fluiten. — [T,]. iy 4vwy sö&toeng, naam ecner soort van zee- ^^ kat of inktvisch (z. soentoeng). /.o Y^ s®tan, z. s^tan. ^«y 4a^j söëtoli, Z. -^^2^. . 4^vM I- söèdji, borduurwerk; borduursel; ^" iiienjOêdJi, borduren; stikken; versieren mei arabesken; s. bilang, borduursel, mei grove steken, zoodat men die kan tellen: bor duurpatroon, II. of hati, binnenste, van alle kor si ontdaan, gedeelte van een graankorrel, ^ IIL, w. sum., gereed maken; gereed: klaar.— [N.]. ^ — - 4^w södja, batav., buigen bij 't bidden ^ voor een afgod, zooals de chinezen doen. — [T.]. p4V/Nw YM saudjana (en sedjauhana), verb. van ^^^yx^\ z. ^jU-^.. ^- cXiSh^ Y^ sftdjoed, ooksedJoed,batav.=: djj^^,— [13.]. ^ Aj^^i sotja, jav., edelgesteente; oog van ^^^ een' koning. — [C.]. Y^ söêtji — skr. coetji — zuiver; rein; ^-^ gezuiverd; gereinigd; vrij van gebreken ; van het gemoed oprecht [gew. in een' ze- delijken zin]; heilig (z. tjoêtji); s. hati, zuiver van gemoed; peiijietji, wie of Aval zuiver enz. doet zijn enz., heiligmaker; pesoétjijan, zuivering; reiniging; heiliging; heiligmaking. (^ ILVJ sö^da, soort van langen voetangel (z. s?r(êda); S€êda-3, puntige uitspruit- jy*i 299 jV sels aan den voet van gewassen, zooals bv. van de lalang, die, zeer scherp, bloole voeten en beenen verwonden. ó M^ sffidoe, Icpd, om er iets mede naar den mond te voeren, cellepel; snavel van eene eend, gans of dergelijke vogels; menjöêdoe, scheppen met een lepel; van eenden met den snavel opnemen; lepelen; s. hati, zwaardvormig uiteinde van het borst- been; S€è<loe-2, de pan van een geweer (z. tjopeng); ^ 2^., w. sum.^ eene plant met een breed lepelvormig blad. — [N.]. ó Y^ I- söêdi (zelden)— skr. soeddhi — zuivering; zuiverheid; verbetering; cor- rectheid; vrij zijn van fouten; bewezen onschuld; uienjoêdi, zuiveren, louteren; toet- seti, beproeven; onderzoeken, — z. öêdji. IL, genoegen nemen met iets; berusten in iets; goedvinden; verkiezen; gewillig zijn; inschikkelijk zijn; zich verstaan; sdêdi amas, met weiiiig genoegen nemen, \)(^é^<j saudara en sahoedara — skr. sahodara (waarom niet sodara, van één buik, zoodat dit dan fraai in overeenstemmig is met sapoepoe, van één dij, van 't jav. poepoe, dij F T.), broeder; zuster [volle of halve]. — De mal noemt, in de wandeling, tot eene niet Ie bepalen grens, wijder in vorstelijke familien. dan bij den gewonen man, saudar? ook iedereen, die even ver, als een ander of diens echtgenoot, van een' gemeenschappe- lijken oorsprong verwijderd is. ]Men noeml saudara ook een* vriend, of iemand, wiens naam of titel men niet weet, doch wiens voorkomen verraadt, dat hij zoo wat gelijk met ons staat; s. laki-2, broeder; s. p^r^mpööwan, zuster; s. s^pêêpoe, neef, nicht volle of halve; s. s^djalan dj adi, broeder of zuster van dezelfde ouders; s. a n dj ing (dit ware onder a n dj ing beter geplaatst geweest; z. aldaar, T.), broeder of zuster van dezelfde moeder, doch andere vaders, m> icSf'W saudag^ar, pers., koopman. — mal.: groot koopman; gevestigd handelaar, i ** 5lS ^/^ södot, hoek van vlakten, b v. van een schaakbord, of van vlakke voorwerpen, bv. van een zakdoek; hoek, door twee vlakten gevormd, bv. van een vertrek (z. p^ndjööroe). — ^spreek uit soedoei (lees soedwiq, T.), w. sum., hoek van een kamer ;pm/eener tafel enz.; soedoei mata, de buitenhoek van het oog, — [N.]; s. s^- b(?lah lööwar, de buifenhoek, \ó MA^ söêdoer, horizontaal vooruitstekend, zooals bv. de boegspriet van sommige vaartuigen. Jy*t 500 vr L—? ó 4^w soèdip of anak söèdip enz., hreede houten spaan, met een' steel, waarmede de gekookte rijst omgeroerd wordt; spaiel; menjö^dip, omroeren met eene s.; s. b^si, plat ijzer, met een steel, om iets, dat in de pan gebraden wordt op te lichten of te keeren; anal^ s., de jongen van den ikan parang-2. L^^ii^S^jua söèdoek, schoffel; menjöêdoek, weg schoffelen; opspitten, bv. aard- appelen; schuin naar boven steken; s. bïkang, soort van kleine keris. — ^ sodok, batav. (vgl. jav., T.), steken; doorsteken. — [Bj. •X-Gö^^w scëdong, w. sum., hut; stulp; ^' ivachthuisje in de rijstvelden. — [N.]; meestal scèdoen^-S en ook uit ne- derigheid van zijn eigen huis gezegd (ï.). ^jó^J^ s^din, verb. van , r»t3J) J[ Ü^ 1 /MK/O^Ai i (3^ sCËdali, z. ^^^. \ ^ArU scjera (in bik. cnpoëzi) — skr. ^oera — held, gew. als titel; — skr. soera — godheid. \ %j^ en .^^« plur. van i^^A^. skr. \ 4AM I. söêri (in l.iik. en poëzi) ïswarï — , meesteres, gebiedster alleen van vorstinnen. *1I., jav., kam. — [C], III., mati so&ri, z. lSjj^^ i ^A^i scfewar, sein met vuur; fanaal; lan- taren, zooals er op de schepen 's nachts ontstoken worden ; menjöêwar , een' bijennest door vuur verdrijver; de was der bijen inza- melen door de bijen met vuur te verdrijven; voorlichten enz. \ kAj^ söëwir, naam eener soort van geesten, lang s., naam eener soort van uil. L ** j\ ^ ^A^ söêrati en serati — pers. see- rat — naam der stad Suratte; VJ" itik s., n5am eener soort van eend (bal. bèbèk s^r|iti, de berg- of Manilla-eend, T.). is \ AAM ? cene ry of laag steenen in eene muur; eene afdeeling of hoofdstuk van den koran (sur e), waarvan er 114 zijn. Elke dier suren heeft haren bijzon- deren naam, ontleend aan een of eenige van de eerste woorden, of aan het een of ander onderwerp, waarover daarin gespro- ken wordt. Zoo heeft men bv. de suren: de vrouwen: Josef; Noach, aldus genoemd naar den hoofdinhoud daarvan. Dit heeft den Maleiers aanleiding gegeven, in den beginne elke verhandeling over een bepaald onderwerp, later elk geschrift in 't al- gemeen, en daarna een' zendbrief in 't bijzonder, waarvoor men echter ook wel s (era t kiriman bezigt, sïërah, doch met de uitspraak scêrat, en daarom- ook wel söérat te noemen (een afleiding, die zeer Jjy^ 3Ö1 .X i JO ijr* onwaarschijnlijk is, daar söërat ook in lalen, die door heidens gesproken worden, als 'l bal. en bat., gebezigd wordt; vgl. ook jav. s e r a t , T.) ; soératan , schrift. — *s. kondê, balav., hoofdgeldbriefje voor chinezen. U Sysj^ söèröet, van het water verminde- ren; afloopen; zakken; vallen; ebben, C* 4>vü? nieiijörong", schuiven; voorlschui- ven; doen vooruit gaan; voortduwen; toeschuiven; toesteken (bv. de hand); aan- bieden voorn, geschenken ter omkooping; voorstellen; luenjörono^ damai, den vrede aanbieden, vr edevoor stellen doen; k^nna s., omgekocht zijn; sóröllg:an, schuiflade, L ^ \ 4^y? bersorak, kreten van vreugde, aanmoediging of goedkeuring sla- ken; juichen; applaudisseer en; (de volgende bet. komen eigentlLjk aan menjoraki toe, T.), bejegenen met kreten van vreugde enz., toejuichen. C 5 )_3^ sörok (m^njorokk^n^ T.), onder iets stoppen of zetten, bv. op eene plank onder eene tafel, hetzij ter berging of ter verberging; (menjorok, T.), al bukkende en kruipende ergens onder gaan (men.: m^njöëroek, T.); sórökan, waar- onder of waarin men kruipt, inham; kreek; sörok-3, naam van een vliegend insect. cC^ \ AAW söêralaja — skr. s oer ala ja — godenverblijf, op den heiligen berg Meroe; die berg zelf. soérani, donker, duister; somher. söèriii, naam van een' boom. 9\ S ^AAJ söèrau, bidhuis, dicht bij iemands woning; huis, kapel onderscheiden van masdjid, die eea' predikstoel (yJu) heeft, welken de söêraii ontbeert. 25 ) >^ ' luenjöëroh, gelasten; bevelen; gebie- den; opdragen iels^ te doen — met 2 dir. obj., of ook met den pers. als indir. obj., voorn, als de zaak door een pron. dem. uitgedrukt wordt—; spec: gelasten enz. aan iemand, zich ergens naar toe te begeven; zenden; afvaardigen; sérohail, gezondene; afgevaardigde; boodschapper voor ééne keer. (C \ ^/Vü S€ĕrai, hoofdhaar (alleen van vorsten); de manen van een paard; nienjöêrai, ontwarren, zooals haar of vede- ren (de vogels doen het met hun' snavel); oneigenlijk scheiden, bv. twee vechtenden; menja'rai api, het vuur laten uitgaan, door de nog brandende stukken en gloeien- de kolen uit elkander te leggen. -x-^ \ 4^ sorê, batav. (uit 't jav., T.), achtermiddag; vooravond; avond (van 6 tot 8 uur, of van zonsondergang tot het zoogenaamde nachtschot). — [IJ.]. ^ LS } y^ sörej, w. sum., vrolijk; luchtig; hartelijk lachen enz. — [N.], ao ■jj^ 9 Z, Jt\MJ , {^y** 302 ^j^y^ f W4 4^w sö&soe, horst (vleezige hoogte); de borsten, voorn, van vrouwwen; boezem, in dien zin; xdjer; menjöÈsoe, zuigen van kleine kinderen en dieren; aan de horst zijn; (hier moest m^njöësoeï staan, T.), zogen; ajer s., ook wel alleen scèsoe, melk, zog; s, tadah ^mboen, borsten, die van voren eenigszins omhoog steken en daardoor een verdieping vormen, als ware het om den dauw op te vangen {dauwopvangertjes) ; soesCi&wan , zoogbroe- der, zoog zuster; anak s., ^oog'terf (ooK van den man, wiens vrouw een vreemd kind gezoogd heeft, daar hij, volgens het mahom. geloof, de eigenaar van het zog zijner vrouw is).' ^ ( /^ 3"^ ^^^^' batav. (soend.), nienjöso, de rijst wit zuiveren. — [T.]. /.tLw aaaj söèsani en sansani, z. sóéwasti. ^^^>/v»^w 4AAJ !• sdèsoet, verminderen, spil- /eere?i; menjftsoetken Cétan^, eene schuld doen verminderen, door betaling van een gedeelte. *II. (weinig bekend), batav., lek; lek- ken.— [B.]. V,;>N^w 4/w soewasti — skr. swas ti — - , zegen; zegening, — Men vindt dit woord door onkunde tot sausani of saöèsani, dat geene bet. heeft, verbasterd, onder anderen in den S^rï Uama. %/vy A.AAJ I. söèsoer, zoom niet van naaiwerk; nieiijffisoer, zich voortbewegen langs den zoom van iels; m. g al oer, iels van het einde tot den oorsprong vervolgen, bv. eene gebeurtenis (z. galoer, T.); Söesft- raii, werktuig of middel voor m^njöêsoer; tali s., valreep; penjcêsoer, naam van 6 eilanden (beter pQnjcësoek) op den zuide- lijksten uithoek van het mal. schiereiland genoemd tan dj o eng p.; z. onder ^Ju^,. II., batav. (jav.), tabakspruim; 2^. (weinig bekend), schoffel — [B.]. ^ i,vNj i^/w söèsaiig': tandock-2. — [K.]. LÜiw4.AAJ^ nienjcjesoep, zich bukkende of wringende ergens in- of door gaan; doordviiigcn door nauwe tusschenruimten of openingen; c/oor iels heen kruipen, onder iets door kruipen, onder iets kruipen; söêsoep- sasap. 'l zelfde naar verschillende rigtingen. L (ixju A.AJLi I., nienjöpsoek, aanleggen, bv. eene stad; iets op touw zetten (vgl. m^'njösok, T.). * II. sdêsoek, batav. (uit 't soend. of 't jav. soesoeg, T.), fuik; vangen met een fuik, — [B.]; vgl. sosok IlI. (T.). L., jLjü 4^y I. sösok, lis-; oog; knoopsgat; s, pQlïpit, schuif of holle zoom, waardoor een lint of stokje (g^llgin) gesto- ken wordt, om daarmede de stoffe uit te spanuen, bv. tusschen een i*aam, om er op te borduren. (J»NW^W 505 ""fr II., taillesnede; van een vaartuig beloop; menjösok (vgl. m^njoësoek, T.), opstapel zetten; opbouwen, * II f., ba tav. (vgl. sóêsoek IL, T.), soort van mand^ in den vorm eener stolp, om viscli te vangen. Men neemt er in iedere hand een; sosokkan' (z. sok, T.), een vierkante doos van bamboe. — [H.].' K*vj tLA^Ji menjöêsoel, iemand achterna gaan met het voornemen om hem in te halen; achtervolgen. -x^ AvgAAAj (hal. solsol, T.), meiijösöl, batav., pikken, bijlen, van een gans of eend; van andere vogels patok of mematok. — [H.]. /.^^^^ êi/Vü f^O^^oeil^ hoeveelheid van op, in of naast alkander geplaatste voor- worpen; stel van in elkander geplaatste voorwerpen, hv. van koffers, ijzeren pannen, die i\i elkander passen; nienjöpsoeii, op elkander zetten, zooals bv. boeken, borden: in elkander zetten, zooals bv. kommen, pannen, dozen (de kleinere in eene grootere); naast elkander zetten, zooals bv. boeken op eene plank; b (eng a s., gevulde bloem; s. kg- lapa, naam van een bloemdragenden struik. <K^sM A/W scèsoh, groote doren, zooals aan sommige boomen, bv. den kaboe-2;. natuurlijke spoor van een^ haan; groote houten pin, die men in de stijlen van een huis slaat, om er een' balk op te leggen. <Xajü ^aaj scJêsali, moeielijkheid; verlegenheid; verdriet; zorg; ongerustheid; drukte; beslommering ; in moeielijkheid enz,; verlegen; ongerust; niet op zijn gemak; van een werk moeielijk; niet gemakkelijk. f ^AS^ A.AAJ sosf, z. onder sok I. ^ p 4/vg söêwoeng, jav., hoorn, — [C.]; naar ^ \ Arab. schrift verkeerd gelezen in plaats van soengoe; asoengoe kantjana, jav., ~ bertandoek emas; ook: bersoe- ng(êk^n emas (Tjèkèl, T.). 2^., soengoe, koet.,: b^kkam (op de westkust van Sumatra geschiedt 't koppen meestal met een horen, z. Bataksch Wdb. hl. 381 linker kolom).— [T.]. C. 4<w I- söêwang, gemakkelijk, licht; zonder ^^ moeite; s, ih s., hetzij gemakkelijk of niet, *II., benk., schemerlicht. — [(].]. ^ o. 4./W soe wwoeng (zeer fraaie transcriptie ! ^ T.), jav., ledig; onbezet; onbewoond; verlaten, — [C.]. \^2^y^ ^\M scfengoet (b^rsoêngoet, T.), oiite- vreden zijn ; morren ; mompelen ; pruttelen; grommen (z. rótok en röêngoet). — * siS€&iig:oet, men., knevel (T.). J^ É.A^> songar, geaffecteerd in manieren en kleeding; kwasterig (vgl. jav., T.); z. tjanggeh. ^ ^C- ikvu sönger, batav., lachziek; speeU '^y^ ziek.— [K], ^Ji ■r' 304 lir r" *, K^ 4AW (slordige lezing van jXi., T.), ^ ^AU sü^n^oel en scèngoet, morren, söngll, gedeeltelijk uit steken, zooals bv. een pruimpje tabak uit den mond. .Cl i Aki sóêngai, rivier; anak s., z. onder anak; ba-scjêngai of kesoèii^ai , naar de rivier; en, daar de bestekamers zich gew. aan de rivieren bevinden, eene beleefde uitdrukking voor naar de beste kamer zijn, zijn behoefte doen, ontlasting hebben (vgl. ka-aj^r, T.); ka-s. oĕdang-2: ontlasting hebben bij kleine stukjes met bloed, C^ 3 4AM (hij verk. JA** , u-ö/^ en ^^) , partikel, slaande onmiddelijk vóór het ver- bum , waaraan het, onder zekere restrictiën, de bet. van een zuiver futurum .geeft. A'" L ^ é./^ soewap, wal men in ééiii in den mond brengt, om het te eten; mond- vol; aangeboden geschenk, om van iemand iets gedaan te krijgen; nienjo&wap, het eten in den mond geven aan iemand; het eten vóór den mond houden aan iemand en hena aanmoedigen om het te nemen; te eten geven op die wijze, voederen op die wijze; pluimvee mesten, door het voeder in te stoppen; omkoopen (z. óêpah); eene opening, ontslaan door het uit elkander . gaan van bv. twee planken dicht maken, door er een stuk in te zetten, sloppen. L JLj ^Ajü I- söpak, naam van een boegi- neesch rijkje op Celebes. II., naam van zekere huidziekte, voorn. aan handen en voeten, waarbij de huid door- boord en schubbig wordt — psoriasis-— ; met die ziekte behebt, als ware het sopakkig. * III., jav., in de richting van den draad splijten, — [C.]. * IV., batav. (uit 't jav., T.), verbinden: een verband leggen, — [B.]. ^^ V., s. dagoe, w. sum., benaming voor het snijden van een gevest aan eene kris, wanneer er namelijk een menschehoofd dat eenigszins met een krul voorover hangt is opgesneden. — [N.]. /♦**.? É./vy söpan, bescheiden; beleefd, welle- vend, hoffelijk; beschaafd; gemanierd. ^-3 LAKif menjöpoh, schrijdelings dragen. L i A.AAJ söèwak, kleine bocht of inham; s. kap ala, voorwandsbeen-hoek; nie- iijoêwak, in de kleine bochten of inhammen varen. i^ s AAM* wrijven; schoonmaken der tanden met een' tandestoker, i^ S (Lxg scjêka, naam van een' boom met welriekend hout. (^^ ^ A^y I- scèkoe, deel; onderdeel; afzonder- lijk deel; gedeelte; bestanddeel; tak van een* volkstam (z. onder bOêwah, T.); geslacht; spec. vierde deel (omdat ^t woord ^, 305 J. r* oudUjds even als nog in 't jav. beeriy voethe" leekende en men de 4 voeten van een dier tot grondslag nam, T.); en wederom spec. vierde deel van eene sp. mat of een' reaal (2 gulden) ; dus ook: V2 gulden; iti de gramm/. ajleU ding; segala jang b^samaan segala soekoenja, al wal uit gelijkaardige deelen beslaat; s. kalimah, syllabe; s.^mdiS, gouden tiengulden' stuk, eig. een vierde doublon van ongeveer veertig gulden waarde; s. n^g^rï, sladkwarlier; tïga boe wah s., drie stam- men of geslachten; pesdekdêan, in het voormalig rijk Djohor (thans Lingga en RTjau): de moh. bewoners der eilanden, omdat zij nog al scherp in volkstammen afgescheiden zijn; söekoe- sakat, volkstam, geheel op zich zelven, met zijne plichten en prerogatieven, *II., jav., been, voet; bodem, basis, — [C.]. L^ ^ êAW) menjöwek, scheuren, bv. linnen^ ^^r/S 4aw L söèkat, vat om drooge en natte waren te meten; elke inhoudsmaal; menjcèkat, meten met eene s. IL, onder voorwaarde; mits; ten ware; ten zij, D k/j^ sftkar, moeilijk; lastig; zwaar, netelig. — * sftk^r, jav., laagheid; snoodheid, — [C.]. P 4,^ soèkoer, verb. van ,y^ ) Jj^a] ) en^. JIAL.-NEDEEL. WOORDENBOEK. DEEL H. *^lS k/j4 L, mfqjökonif, iemand's gezicht met eene kleurstof bestrijken, inz. met houtskool, als eene onleerende straf. IL sokong, schuine stut, om het omver- vallen van iets te beletten, bv. tegen een* muur; schoor; = tombak sajang (de s. of tombaV sajang vervangt dus de boellijns der europ. vaartuigen) ; stang , zittende met het benedeneinde in een strop onder aan den mast en met het boveneinde aan het einde van de gaffel van gaiïelzeilen, tol steun van het zeil; menjökong, schuins stutten; schoren; een zeil aan de binnenzijde van een s. 'voorzien; s. barat, z. barat; tangga s., ladder, die tevens tot stut dient, bv. onder een hellenden boom, die dreigt omver te vallen; ladder van drie of vier stutten voorzien; la j ar s., zeil van een sokong voorzien, L,, 0.5 4>vu sokak, naam van een' boom, die veel overeenkomst met den bekenden m^nindjau heeft en van welks bast insgelijks touw gemaakt wordt. ^ L JL3 ^j^ scBkak, balav. (uit 'l bal, een steentje of graatje in de keel steken hebben, T.), zich verslikken, — [B.]; kasoekakan, in de keel blijven steken; vm. een graat of been zegt men ook katoelü- ngan (H.). ,*iD 4Ay sö&koen, naam van den brood- vruchtboom, wiens vruchten geene 20 c/ r' 506 ^:>i Y^ pitten hebben — artocarpiis levis — de vrucht zdtBfcu L^j éAM I- sffifi, borsteltje van een lot draden geklopt stukje van eene lak, wortel . of dergelijke, om de tanden te schuieren; iandenhorsteltje; inenjoêgl, door hor stelen of schuieren schoon maken, bv.de tanden; een kaars enz. snuiten. * IL, sdg^ilaodak, w. sum., de pennen van het stekelvarken, — [C.]; gewoonlijk: sikoelandak (T.). Ci5 eva soga, naam van een boom, wiens bast als medicijn gebruikt wordt.'* ^ É.^g, menjöèjar, het haar met de (gew. natte) vingers doorkammen. i-5 4^M sogaBj, palissaden, in eene hori- zontale of sterk hellende richting; stormpalen; lueiijögang, twee vaartuigen van elkander houden, door middel van eene stang, plank of dergelijke, waarvan een eind op elk der vaartuigen bevestigd wordt. i^ j3^ 4,^ I., menjolok, met een' wenk uit- noodigen, om iets te doen, bv. om iets te nuttigen, te gaan zitten of dergelijke. II. sog^ok, batav., naast ógók. p^vv* söêgael j verb. van J^«.^ (z. JiJ:. , ( * ^ J"^ ' ^f^i^S^^^ > ^^^^^ kracht en bij herhaling noi^r beneden douwen, zooals bv. het hoofd vanjemand waarmede men worstelt; herhaaldelijk met het hoofd naar beneden douwen, doch niet, dat het hoofd den grond raakt; z. tomoes. -)f Aj5 4yw scêgoeh, jav., onthalen; tractee- ren.— [C.]. <XÓ 4a^ I. sögeh, iets willen doen waartoe men niet geschikt is; knoeien. ^11., uitsnijden; graveeren, — [C.]. -)f ^ó ^^u scêgih, jav., rijk, welgesteld; welvarend; overvloedig. — [€.]. ) %^^ ^^\^ — skr. S(êla — , spietspaal of % werktuig om iemand ter dood te bren- gen (men. een werktuig om de bast van de cocosnoot af te rukken, T.); meujoêla, spietsen; eene vrouw in eene verkeerde positie beslapen. — * w. sum., steeken; s f ooien, doch met lange voorwerpen zooals een bamboe of schippersboom ; spietsen. — [iN.] ; soclagöèrai. z. onder sapoe. ) %/VW söèloe, bespieder; verspieder; spion; wie verkent; nienjöêloe, bespieden, verspieden; verkennen. ^, ] ftAu söêwal, w. sum., een knods; ook: een wapen in het algemeen. — [N.]. ^ O^-^ ^^ (j^^* soel^d), menjwlet, batav., aansteken een pit; nienjö^letiii, laten aansteken. — [T.]. (j>^J AAM I- söèlit, van eene plaats verborgen; moeilijk te vinden; geheim; afgezon- derd; zeldzaam (niet alledaagsch). II., naam eener plant. J^y^ 307 jJ^ * III., w. sum., gulzig^ inhalig, — [N.]. ^ AA^ I- sifeloer, spruit; puntig uitloopsel van sommige planten; rmik; wortel- ^spruit f die ter overplanting dient; ent stok; nieuw uiispruilsel uit het hart van afgeknotie gewassen, bv. een' pisangboom; verlengstuk; s. lijang, de steng van een' mast; s. gading, verlengstukken naar boven van de inhouten; s. batang, loten, die aan den stam uitkomen, zooals bv. van gcslekte rozen; nieiijöèloer, van planten voortkrutpen , hetzij over den grond, zooals bv. de aardbeijen, of langs iets in de hoogte, zooals bv. de wikken; z. ook onder sïreh. IL, sjnon (z. söëloe, T.). III., söèloer böèloer, ongerijmd en onbe- tamelijk spreken. ^ ^J MAJj sölöraii, batav., een slootje als die om 't water van de rijstvelden af te leiden. — [T.]. iaJ ^AJ^ > nieiij®lang, allerhande soorten van drank, inz. bedwelmende, in glazen, kopjes of dergelijke presenteeren op een blad, toereiken met de hand; personen herhaal- delijk bedwelmenden drank toereiken, om dronken Ie maken ; en van daar ook dronken maken door enz.; de rook van eene vlam, waaruit een rook opstijgt, den rook in den vorm van roet, aan iets hechten; berooken; van den wasem van kokend water of ander vocht, waaruit^ een wasem opstijgt in den vorm van droppels, aan iets, bv. het deksel van een' kelel, hechten; van rook, wasem, damp, opstijgende zich aan iets aanhechten. jlü ÉAu scèlocng' (gemeenzaam, bij benamin- gen van familiebetrekkingen en titels ook loeng), van een' kind eerstgeboren van beide ouders; van andere voorwerpen eerst; eerstgeborene enz.; eiersteling; eerstge- boorte (z. Qmboeng); aj^r s., het eerste water uit een watervat, eerste water, dat op een' dag uit eeti" put of wel gehaald wordt; böêwali söëloeiig', de eerste vruchten, die een jonge boom, of een vruchtdragende boom iu den mousson draagt. e ^ ^Aw Iv nienjöèling', welriekende oliën of wateren uittrekken; overhalen, II. sö&ling, z. s^r(Kling: ook: flageolet; piccolo, L^^JLJéjsM I- söèlap, van een' draad van de schering overgeslagen door den inslag. IL, goochelen; tooveren door oog verblin- ding (vgl. soenglap, T.). ^ C _ Q,..,J 4AA> scèloép , batav. , vergulden; verzilveren; met metaal beklee- den.— [C.]; s^loep? (T.). L.^-J ê^w sölök, geschenk bij wijze van hulp, ter gelegenheid eener feest- viering wegens eene heugelijke of treurige gebeurtenis, zooals bv" een huwelijk, eene geboorte, een sterfgeval en dergelijke. — 20* c^ \yM S08 ui*^ Voor geschenken bij een sterfgeval, bv. een mandje met bloemen, bezigt men liever LlS^ ^^JJ solek, zorgvuldig in /deeding en tooi, waaronder ook verfraaiing van het lichaam; houdende van opschik, 7.00 in kleeding als in andere dingen; pronk- zmhtig; prachtlieveM; keurig, elegant; zich opschikken; zich keurif of elegant Meeden, vJjAw * menjoèlam, borduren (op een raam). soèliwatang^ — oors^|>r. boeg. titel van een hoog staahbeambte, eig. plaatsvervanger. <Km) é.^J>4 scêloh, brandend lichaam , dienende om lieht te geven; licht; fakkel, toorts; tnenj^Ioh, met eene s. verlichten; bij ^Aicht vangen, bv. visch. iXj^^g L scĕlah, kaal van hoofd van natuur (z. böêtak); lada s., witte peper, * IL, jav. (solah, T.), gedrag. aJ IT" s{JËleh, naam ^mer plant — tiltius. ^ 9^ J^^ ^^'* ' ^* sum., een rivier takje (lees : ^\y^, bocht in een rivier, T.).— [N.]. Ui >% èj^ sffiwam, van een vocht lauw; s. kcê- koe, zoo warm, dat men bij het indoopen van de nagels, d. i. van de toppen der vingers, een gevoel van warmte heeft, dus, een* of eenige graden warmer, dan bloedwarm. ■^ (^.^X**^ •i^w sc&mit, soek., snorren, knevels. ^ y^Lf'^ sêèmoer, batav. (jav., T.),put.~ [B.]. ^(h^Y^ sömil, z. tjomil II. ^ <K^ ^A^ sömah, jav., een getrouwd paar, man en vrouw. — [C.]. ^ rj Y^ sêèni, men. uitspraak van söênji. — Vj>o ÉAu söêiiat, verb. van ^iX^. V^>o 4AAJ söènet, naam van een boom, zoo- genaamde g^ttah per tja van eene goede kwaliteit opleverende. ,• OjAM SGĕnan (smtr. van soesoehöênan), titel, aan een abdiceerenden vorst gegeven. IS ^ vScèwah — vuig. voor pernah — , im- mer, ooit. — • Het komt gewoonlijk met eene nagatieve partikel of in eene vraag voor; b^lom s., nog nooit: adakah s.? is er ooit K ^ jiÖj.A^ , kesohor, batav. (uit H jav., T.), geroemd; beroemd; vermaard; be- rucht, befaamd. — [B.]; z. j^^u^ (T.). /.wA 4A^ (z. ii)iy^), sekar sö&boen, de bo- venste bloem van het hoofdtooisel van pengantens (bal. njoe(fen: iets op 't hoofd dragen, T.). / c Aam gelijk, effen; recht; geevenredigd; y gelijke enz. ■'\Sy^ 309 «jW- *f^^AM !• soewe, benk., barsch; norsch. — [c.]. ^ IL, k^ringet s., batav., koud zweet, — [B-j- (C Y^ söêwai, van dingen, die op elkander gelegd worden jwiV^ van pas, bv. het deksel op eene doos; even groot, bv. twee vellen papier, wanneer het eene op h^t andere gelegd wordt; congruent, i^><s> 4AM sojat: sojak. •« L-Jl-J>É./vg ^ menjojak, de huid of andere bedekking van iets ruw afstroopen, bv. het vel van een' aal; afscheuren, bv. den bast van suikerriet; openscheuren, zooals bv. een tijger zijn prooi, verscheuren, in dien zin; z. sïjat en sajat. i\j 4AW !•? heer; heertje; heer-lief (term van tederheid). IL, zwartachtig; zwart achtige; >)43o^, fem., zwartachtige vrouw; het binnenste van het hart, voluit eig. L^^JiüU)<3o^w. / V) ^K^ sffinji — skr. s öê nj a -— , ledig ; eenzaam, woest, verlaten; stil, zonder gedruisch; onbewoond, memg bewoond, onbezocht, weinig bezocht; ontbloot; ontheven; vrij; vrijgesteld; ontslag [van iets]; s. dari pada p^k^rdjaan, vrij van werk; tïjad^s, ij? m^mb^rï nasihat kepada radja, hij is niet ontheven van den vorst raad te geven, d. i. hij is verplicht enz,; p^r^mpöëwan s. dari pada nikah dan 'iddah, vrouw die niet getréuwd is en zich niet in de ^ iddah bevindt; b^rjs(iènj{, in stilte enz, leven, zich afzonderen. ^^<js^ soeh, levenswarmte , eigen warmte. ^j^ soU, een' val afvieren, om het zeil naar beneden te doen komen, Aj2aj^ phir. van y^. J ^ i — .V^.^ sahadja — skr. sahadja (natuurlijke f ^' gesteldheid) — wil; voornemen; opzet^ willens; opzettelijk; alleenlijk; slechts; ecfi- voudig; eenvoudigheid (hoedanigheid van iets, dat geene versierselen heeft); nienjahadja, met opzet verrichten; op het oog hebben; L. sadja, s^ngadja, s^madja en nïjah; dengan s. -2., eenvoudig, zonder hlechtig- heden; zoo maar; bersahadja, tujfe/i^ 5^;M, voornemens zijn; zonder versierselen zijn, effen zijn m dien zin; inenjaliadjaken ^ tot een voorwerp van opzet maken; opzettelijk of vrijwillig aanbieden, f öl^lw sahada (in poëzig ook sahadoe). Z. <3^. / y V ^ V./2asj ? slapeloosheid. 25 yV-^^M saliarah, soort van fo>l> Vaarvan het dek^^el uit twee deejen bestaat; J' 310 het achterste, dat men zoo breed kan nemen als men verkiest en dat vastgespijkerd is, en het voorste met een gedeelte der sluiting en van twee naar achteren uitstekende, die onder het achterste deel gestoken worden , zoodat dat soort van deksels zöo stevig is als dat met scharnieren. ^ Vi^^M plur. van ^. f \^ g^w sahaja en saja — skr. sahaja—, slaaf; wordt ook gebruikt als pr. pers. 1., ik; s. töêwan itoe, of, bij smir., s. töêwan toe, die sJaaf van Mijnheer^ Deze uitdrukking gebruikte men in hel voor- malig rijk Djöhor tegenover alle personen van vorstelijke afkomst, van af den Ben- dahara afwaarts, ter aanduiding van een* derden persoon, aan wien men zelf geen' eerbied verschuldigd was; bersahaja, zich zelven willende noemen het woord sahaja "^ gebmken; m^BJahéjaken, zich selven willende noemen, tegenover een ander, het woord ^ngkau gehruiken. y . O Ulw sakajaö^ 4^d* b^ ^" poëzie) naam xnn'éen- /abelachtigmi vogd, 4X^8w> schoon; ^anvalliy; sierlijk; schoone enz. -^ De mat. hebben er sah a da van gemaakt, met de beteekenis, van personen volmaakt, alle goede eigenschappen beziilefid. iX^M9 ivd^ken, wakker zijn. ■X- ^««.1X5 )cXa^2^u sahedahan, w. sum., gelij- ken; collega's; van dezelfde soort,— [iN.]. Ki2^M 5 gemakkelijk. K^2AAi> ^"^el bekome het; 'JS^ ij^i*^ ^ wel be- kome het u; z. J.3>K / . t ^jLlga selialöêwan , z. ^JyJ ). c y v.|2w> P^jl^ w^6t plur. ^^i*^ en k^^^ , aan- ^ deel; aandeel in den buil; portie; lot, y ^ y ^V.^^ plur. van ^^^. y o >. iX4^/ja plur. van ^4^. ^ OsKCb^ sahenda,w. sum ;,//rac/i%. — [N.]. ■X- A>OLXAfi^M sahendiko, av. sum., gelijk zijn, even groot zijn, even , 'deugdzaam, in alles volmaakt gelijk,— [N.]. 