Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
x Kontroleur. | Selong. ‚Bali en EEN | 20; 9з 15m [39 | 5 : | mbok. | = | | і Liehtopzichter. | Poeloe-Pandan. ‚Westkust "ere | a 23" 0m | 97 | E ve umatra. | | | E — — Assistent-Resident. | Manok wari. | аким, |23| 22" 35m ;—109 1 - | Nieuw-Guinea. | | B- Е. 16425/06. | Кей. | | Kediri, Ja |25| Tusschen |—2] z = | | Dn Zum  R. 16866/06. Malan | Pasoeroean, Java. | 25 9" 30m | —23 .... 1 2 G. R. 16439/06. | Patjitan. Madioen | 26 9* 40m |—17 30 4 x A | Ardjosari. а  | t) ausm |g |... a p Kontroleur. | Tandjong-Redeb. |Z. en O. afd. Borneo, 6| 5280m |5 а Ge | neo, | — G. B. 24971/06. | Elat. | Amboina, Grt. -Kei. m Ou gm | —105/ Eenige а | Dobo | Amboina, Aroe-eil. | 18 | 0u 0 | —ui » > | » —|19|] ego ji | ©, R. 19108/06. | | Trenggalek. | Kediri, J Java. | 21 | 4"30^ 1.90 2 G. Е. 18871/06. | Mataram. | Bali en Lombok, 21 + 5" ung | Lombok. | | Kontroleur | Praja | | Bali en Lombok, д} ku 40m | Se 98 ok. | » | Selong. | Bali en L ombok, | " ne (ie go | mbok. | G. R. 19964/06. | Patjitan. | Madioen, dd. EI j" 9m 1-17 e = 19371/06 Poerwakarta. SE | 26 s 0m |. 8 Б 19107/06 Pandeglang, 26 5* Om |. 8 : R. 30147 /06. Tiiamis en u. Cheriben, 5 26 5" om |.— 6 . R. 19371/06. | Poerwakarta Batavia, БЕ беба ш | Ze ZS c p | Е ES | Bijkomende verschijnselen E Intensiteit Richting. en en aard der beweging. : : | opmerkingen. | E .. | Drie sehokken. NO—ZW. Horizontaal. VET V ss RN Ms Vrij hevige schokken. Ook gevoeld te Blitar, Toeloeng-Agoeng De Kloet vertoont op het gezicht niets onge- ы у el} Schokker. | 0—W. 5 " en ..... | Eenige hevige vertikale schokken. ge vm ips pp en te Tegalombo waar- Ode л: ... | Schokken. Ook = Ee waargenomen, ate р | Tamelijk. Seism. Ehlert, Batavia, aanv, 4" 38m.56 BT. Z—N. Eén schok. EE O MEET <n » » 33" 34m A W—O. Schokken. i OW. | Horizontaal. j i е у ? Twee liehte sehokken. Ze e I ede or Lichte schok. C DP HUE Twee schokken. O—W. Eenige lichte wed schokken. я » Lichte schok, ntaal. ое VE hevige вс dës ` ` МОУ. |Vrij hevige schok, rein, s 25e © OW. Twee snel op elkaar volgende vrij E hevige, icai schokken. e e 5u Lia 29 „ A | " | Residentie of | Lente | | Beriehtgever. Waarnemingsplaats. | Gouvernement B ivan Ba- Duur. 1 E Uur. tavia. | ; E. en Eiland, á | i | ‚Minuten | Seconden. — Aardbevingsberichten over Juli 1906 (vervolg). н. уап Meerten. | Buitenzorg.  2 | Eenige ident. Bandoeng. | Preanger, А  5 K. A. R. Bosscha. Malabar. | Preanger, й 126 5" 18m = $ 2 A i | | | 3 4 i ý | 27| lu 26m = 3. т G. R. 23140/06. | Taroena. Menado, Sangi en |30| 20u Qm Best Se | Talant- Aden | | | Aardbevingsberichten оусг Augustus 1906. Civ. Gezaghebber. [ote h. Atjeh, Sumatra. | 1| gu Qm R. 23141/06. mako. ‚Menado, Sangi- en) 3) 10" 30m Talaut- eilanden. | | Taroena. enado, Sangi- en) 3| 23u 20m e Talaut-eilanden Е. 20584/06. | Sanggrahan Agoeng. Dini Sumatra. |11] 11" 10m R. 34971/06. | Banda. Amboina, Banda. 12| 10" 45m obo. | Aroe-eil. |12| 11" Qm Sipetoeng. Pekalongan, Java. |20| "Län 59% ` Е. Bosscha. Malabar. Preanger, Java. " 13" 39m ipala. njoemas, „ 20 | 14" (m Kota-Baroe. | Menado, Celebes. |22| [0ч Om Limbotto. > 1 22| 10" 30m ota-Bar Я z 22| 15% 30m Tondano. M x. 22 ? obo. Amboina, Aroe-eil. | 28 9" 30m Limbotto. Menado, Celebes. | 29| 20" Om + AIR Ee SSS Кыры PT saa EEE чы sia N TI TUS C MERO QE D E — 15 — ї ch 3 pet Bijkomende verschijnselen a EE Intensiteit : S Richting. en ч еп aard der beweging. ; Ki opmerkingen. 3 = — E EVIL E Langdurige aardbeving. | Op den spoorweg Ggs de halten Massing Ke | en Batoe-Toelis een aardafschuiving ` ` plaats, welke dva. ook wel het gevolg `. kan zijn der langdurige regens. E. | ВИНА дуу, Lichte schok. E: KEE UE RU E Drie vrij hevige schokken. Ook te Tjiandjoer, Soekaboemi en Soemedang | gevoeld. E Z—N. Twee schokk B $c. гуы Hevig en langdurig. Om 5" 21m en 5" 23m gevolgd door hichte ` | schokken. p еа: Licht. Seism. Ehlert, Batavia, aanv. lu 252.93 B.T. _ DUM en шш VE eae EE n EN Ae Er N—Z. Drie zwakke golvingen Seism. Ehlert, Batavia, aanv. 9" 57™.72 B.T. Z—N. Vrij hevig. N—2. ТУГО AR ШО, NW—Z0 Twee golvende schokken Š E „ 11"29m07 , Wes, Fener be ome s RES PE $ Ф gu 99 15 A Schokken 0—W. Drie schokken, waarvan een ver- De waarnemers bevonden zich in de g- ticaal. grahan Sipetoeng, op den Slamat ter hoogte van 3250 voet op een der westelijke uit- loopers gelegen. EM. De stoelen, waarop zij g ders waren, wag- gelden. Lampen s slingerde r omg Ehlert, Pei, aanv. 18° 34m.83 BT. ENS. en Hevig.. ZO—NW. Vier lichte schokken. f MEAW N en EUN с. ш E у EE А » a gu 290.83 , O 2 o e rS e Lichte schokken Ook te Kakas gevoeld. N—Z. ken. Seism. Ehlert, Batavia. aanv. 7" 46m.92 B. ” severe se P Фф ee еөз өзә е? ee: V — ME ILLE | в D D | Residentie of | | а mote E Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement š бш. bor Ва- uur. n B | land. | "— ES | um Seconden. 3 Aardbevingsberichten over September 1906, | BR 23765/06. | Atapoepoc. E en Onderh., | lu 45m |—72 | Eenige й E "imo | і G. R. 2343906. Magetan. | dicen: Java, 4| 5u 30m | —18 I. 2 Kontroleur. istrict Magetan. | | 4 5ч 30m | —18 30 | б. Е. 23765/06. Atapoepoe. | Timor en Onderh., | 5 2" 30" |—72 | Eenige imor. | А. Limbur Tomohon | Menado, Celebes. 5| 10" 40m . Klerk bij de Civiel | Galela. | Ternate en Onderh.,| 6 5" 10m gezaghebber. ! almaheira. | G. R. 23048/06. Wonogiri, | Soerakarta, Java. DI tien mg G. К. 23439/06. | Parang. | Madioen, „ | 6| 10u 52m Kontroleur. Wonogiri. | Soerakarta, Т | 6| 119 om G. R. 25410/06 | Tamako, | Menado, Sangi- en | 13 ? | ' Talaut-eilanden. Kontroleur, | Moeara-Laboeh. м. Bovenla — 16 2u (m | matra. б. К. 24398/06. nei ‘Palembang, Sumatra 18| 14" 49m G. R. 25610/06. Kledoeng LEUR Jav 25 ? ы. Balong = (Ponorogo). Madioe 28| 10" Qm Babat | Palembang ‘Sumatra 28| 14u Om Aardbevingsberichten over October 1906. ouverneur Pare-Pare. | Celebes en Onderh., | 13 | i8" Om van Celebes, Celebes. | K A. R. Bosscha. | Malabar. Preanger, Java. 25; 22" 29m а й 27) Tu 55m Lichtopzichter Poeloe-Pandan. Sumatra's Westkust, 28 23u Om Bintoehan. Benkoelen, Suma 28| 23" 30m R. Bosscha, Malabar Preanger, Java. 28] 38" gm lijk Ternate. Ternate en Onderh., | 29 6* 10» . Secret Ternat Ea eT € | D E | E Bijkomende verschijnselen уыт. | Intensiteit - Richting. | en x en aard der beweging. RON SUR ? Eenige lichte horiz. schokken. | | : KR LAT Eenige schokken. | ` — ZW—NO. |Eenige lichte horizontale schok- | | Vertikaal Licht. — Kleine guise golving van | eringe intensiteit. oue Twee гәндә kort op elkaar volgende schokken D fe UT Eenige schokken Vertikaal. Twee vrij hevige schokken. Rammelen van deuren en vensters. i Dub: (quove 3 5 EC i173 $94 С Eén schok. NO— ZW. Horizontaal. Seism. Ehlert, Batavia, aanv, 15° 0.17 B.T. Praia edn Lichte aardbeving N—Z. Lichte schok. ZW—NO. |Zachte schommeling. Ook te Penoegoean gevoeld. сс ш. Vrij hevig. | "Ui PV ah Tamelijk. | NOM с л о таа е | Seism Ehlert, Batavia, aanv. 23" 0,03 B.T Z—N. Eenige liehte schokken. | ele RE amelijk. | W—O. Horton | we "E LL | A 5 | . Беашеване of мй Berichtgever. — Gouvernement á an Ва D WK E Uur tavia, Eiland. = | isis eg | Minuten | Seconde! Aardbevingsberichten over November 1906. $ Resident. Serang. | Bantam, Java. | 2|. 24 30m |. 12 8 | . Assistent- Resident. | Fakfak. prese, | 6 4" 39m | —103).....5 Nieuw-Guinea. | 1 Kontroleur. Balong “semasa kus Madioen, Java. 8 qu Om |—]19 ld | Posthouder. Maumer Timor en Onderh.,| 8| 14u 10m |..62 Teder 2 " Flore es, . Kontroleur. Krawang | Batavia, Java. 12 lu 11m . H. van Meerten. Buitenzorg. | Ы з 12 + 1" : A. R. а Malabar. Preanger, 13 lu 10m ots roleur. | Lamnjong. Atjeh en Onderh., 14 4u um | umatra. А. T Bosscha. | Malabar. Preanger, Java. 14; 18" 15m Resi den Badegan. Madioen, ,, 14| 18u 30m BE donis. Petani. Halmaheira, 15 Tu 40m Te rnate. Kontroleur. . |Balong (Ponorogo). Madioen, Java. 16 6" (m K. A. R. Bosscha. | Malabar. | Preanger, А 18 6" 50m A Kon troleur. itar. Ro 20 5u 30m аен E Resident Ponorogo Madioen, „ |20| 5" 25m Kont roleur. ontjol 3 3 | 20 5" 30m : (district Parang). | ssistent- Resident. Tjiandjoer. Preanger, „ = 9" qm АБ. зеһа. | Malabar. | s = 26 gu 5m ‚ontroleur. Gorontalo. Menado, Celebes, |27 lu 45m CHE Manoek. Madioen, Jav. 29 Ta om Aardbevingsberichten over December 1906, H. A. Engelken See Solo, Java 2| 4u 96m itroleur. Wii Kediri A 2| 615m ES Blitar. » 2 6u 15m + | kepandjen. Pasoeroean, „ | 2 6" 30m 1793, Tosari. > 2 2 6" 30m » Toeren. » » 2| Tu 30m — GO a Sec c | p E | iik d hii ] at | көн Bijkomende versehijnselen Riehting. | en | en aard der beweging. š opmerkingen. O—W. | Goed voelbare schok. Eveneens te Tjiroeas en te Kragilan waar- x | | genomen. i Kr E | Cen retis ш. esse. Беш. Ehlert, Batavis, aanv, Sw дт) BR N—4. | | Lichte schok. Z—N. ‚Twee schokken, de eerste zacht, | | de tweede vri sterk. | $ N E „729 4999 7 wees v6 6 oe ere Et | Tamelijk langdurige, regelmatige schomme- une p Ч de eer hevig. ' NO—ZW. | Horizontaal, vrij sterk. ‚De houten woning van den waarnemer schudde. — — Pe a таш melijk. | VERB LEN e Ced | Eenige schokken. | NO—ZW. Eén korte schok. Onderaardsch gerommel. N—Z. ‚Lichte schok. Re en т cht. | N—Z. ‚Vrij eo Garen schok. ‚Hanglampen slingerden. 3 ETE LS sl Pan bev E BN uu n n en Se: ? | Twee schokken, de eerste licht, EC le tweede iets sterker E hu dde s ‚Tamelijk | U NO—ZW, | Zeer dek horizontale schokken. | — | NW--20, | Zw ak. | ee АСУ ВЕРБА | i e W—O. Vrij hevige horizontale schokken. | Klepperen van deuren. OW, Twee horiz. schokken, vrij hevig. Š Een niet hevige scho 5 Een reeks schokken licht golvend. ue Wt. | Vrij hevige, ‘vertikale schok. Dof gebrom (gerommel). a NEE RE Un Lu M = B 1 | Residentie of | bet : Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement š van Ba- e S Uur. tavia. ! en Eiland. ë 3 d | Minuten | Secon Aardbevingsberichten over December 1906 (vervolg). | Kontroleur. rang. Menado, Celebes. |18 9" Om |—71 | 3 ent j Kota-Baroe. á 18 9" 0 —12., + 1 . Limburg. Tomohon. s? > 118 9" 40m | —72 | + Kontroleur Bantarkawoeng. Pekalongan, Java. |25| 0" 0 —12 L » » ; D » 25 20u Om —12 14 Lichtopzichter. Poeloe- Pandan. Sumatra's Westkust, 31 | 21" 20m | 27 2 umatra. | E e Oedjon Sumatra s Westkust; 31 |- 21" 23^ | 426 2 x LEE umatra. E Kontroleur. Padang. Sumatra e Westkust, 31| 21u 25m +426 6 ımatra, d Posthonder. Elat. Amboina, 21" 50m —105 2 Groot-Kei. | 4 am Wi == € D "E : ' Bij = = a Intensiteit ijkomende verschijnselen Richting. ; a en aard der beweging. ; | opmerkingen. E Twee Goce vertikale schokken. ika Bam ... | Vertikaal. Een vertikale schok. Klok met slinger O—W, stond stil, P Twee zwakke schokken. ? NZ, Twee оке x Vrij hevige schok. Önderaardsch gerommel. ` T E Gevolgd door eenige trillingen. ? | Horizontale schok. ? ` | Liehte schok. SE Dak van het huis teres doch de h lampen bewogen zich ж Zu MO SC Volgens ontvangen bericht werden in 1906 geen aardbevingen waargenomen in de hier volgende distrikten. AFDEELING OF ONDERAFDEELING. GOUVERNEMENT | OF RESIDENTIE. EILAND. Tjaringin. Noordwachter. Mangoenredja. Bantarkalong. Indramajoe. Koeningan. Boomjes-eiland. Bantam. "n Batavia. ” Preanger-Regentschappen. ” Cheribon. ” Pekalongan. ” ” Semarang. ” Rembang. ” 5” Soerabaja. Java. Edam. Noordwachter. Java. DI ” : ” Boomjes-eiland. Java. Java. на — AFDEELING » 0 ONDERAFDEELING. GOUVERNEMENT F 0 RESIDENTIE. EILAND. Pamekasan. Kraksaän. Tengger. Pasoeroean. Loemadjang. Lawang. Besoeki. Djember. Banjoemas. Goenoeng-Kidoel. Klaten. Patjitan. Madioen. Toelang-Bawang. Tanah-Datar. Soepajang. Pajakoemboeh. Boven-Kampar. Loeboe-Sekaping. XIII en IX Kotta’s. XX Kotta’s. Batang-Hari-distr. Loeboek Basoeng en Tikoe. Ophir-distrikten. Sawah-Loento. Ranaudistrikten en Matoe. | Angkola. Poeloe-Broué. Weh. Padang en Badagei. Serdang.. Siak. | | Madoera. Pasoeroean. ” ” 99 ”P Besoeki. ” Banjoemas. Djokjakarta. Soerakarta. Madioen. Lampongsche distrikten. Pad. Bovenlanden. Tapanoeli. Atjeh en Onderh. Oostkust Sumatra. ” ” Madoera. Java, ” ^3 Sumatra. ” Poeloe-Brouë. Sumatra. ofender ni a lt d u а CA R a Мв адо а ы асы ia ТД” Mind | == РЕЗА AFDEELING GOUVERNEMENT OF ОЕ EILAND. ONDERAFDEELING. RESIDENTIE. Karimon. Riouw en Onderh. | Sumatra. Lingga. » Lingga-archipel. Toengkal. Djambi. | Sumatra. Soeroelangoen. 5 | ” Bangko. и | F S jambi. | 8 | ^ Ogan, Komering-ilir en Blidah. | Palembang. | š Lematang-Oeloe. | и | S Ki im. | ” | ” Moeara-Tambesi. | S | 5 Moeara-Tebo. | а | i: Moesi-ilir. | 5 | š Nangka. | Bangka. Nangka. Soengei-Slan. | Š Bangka. 'Toboali. | si З Soengei-Liat. | wi ^ Blinjoe. | ү | i Djeboes | Р | к Merawang. ^ | z Boven-Kapoeas West. afd. Borneo. | Borneo. Soengei-Kakap. e | " ambas. D x " Pamangkat. Я а Mampawa. e | 3 Sanggau. > i Pajan. 5 d Boven-Mahakam. Z. еп O. afd. Borneo. e Koeala-Kapoeas. . y Marabahan. ` n e West-Doesoen. » ” mandit en Negara. » ^ Martapoera. ; AFDEELING ОЕ ONDERAFDEELING. GOUVERNEMENT OF RESIDENTIE. Benoea Ampat en Margasari. Pasir Amoentai, Alaboei en Balangan. Batang-Alai en Laboean-Amas. Midden- en Boven-Kapoeas. Riams. Moeara-Teweh. Bandjermassin en Ommel. Koetai. Berg-Regentschappen. Tello-Parangloe. Bikeroe. Kadjang. Noorder-distrikten. akasser, Pangkaldjene. d ar. Boni. Bonerate. Saparoea. Amboina. West-Ceram. Menado. Celebes en Onderh. ?? Amboina. » ” EILAND. Borneo. Celebes. » Saparoea. Amboina. Ceram. Tomboekoe Petani Manokwari Fakfak Ternate Galela Kedong-Kebo Djokjakarta Soerakarta Ngawi we M uu дееп aardbevingen in з ч ` ч з ч ` | » » » | Februari, Mei, Juni. ebruari, t/m. Juni. Februari, Mei, Juli, Augustus, September, November, December. Februari, Maart, Juni, uli. Januari, Februari, April, t/m. Augustus, October. UITKOMSTEN DER Aardmagnetische Waarnemingen BATAVIA en BUITENZORG gedurende het jaar 1905. ___— س Gemiddelde Oostelijke Declinatie 0° 54.'98. " Zuidelijke Inclinatie 30° 39.'73. ө Horizontale Intensiteit 0.366898. » N/Z. Component 0.366851. š 0/W. К 0.005879. а Verticale » 0.217520. = Totale kracht , 0.426539. Gemiddelde dagelijksche schommeling : in de Declinatie 3718. . „ lInelinatie 5.18. . » Horizontale Intensiteit 0.000479. „ » N/Z. Component 0.000480. o» OW. ti 0.000333. „. Verticale „ 0.000493. ME E Seculaire Verandering: 1902. 1903. 1903 1904. 1904—1905. afnem. 2.71 afnem. 2.18 afnem. 2.53 toenem. 5.'95 toenem. 9.67 toenem. 6.'55 afnem. 0.000211 = ^ 0.000205 » > 0.000291 afnem. toenem. 0.000730 toenem. ў 0.000191 x 0.0000 17 0.0004 REGEN WAARSCHIJNLIJKHEID IN DE ZEEËN VAN DEN NEDERLANDSCH-INDISCHEN ARCHIPEL DOOR P. J. SMIS, Eerste Rekenaar van het Kon. Magnet. en Meteor. Observatorium te Batavia. Gedurende het tijdvak Februari 1887— Januari 1902 werden aan boord der in Nederlandsch- Indië vertoevende oorlogsbodems, alsmede op enkele vaartuigen der Gouvernements Marine, drie maal daags waarnemingen verricht omtrent: windrichting windkracht (Beaufortschaal) temperatuur en aantal uren regen per dag, welke observatiën plaats vonden op de termijn-uren 7" voorm., 2" nam. en 9" ’s avonds. Eenmaal per maand werden de waarnemingsstaten aan het Koninklijk Magnetisch en Meteorologisch Observatorium te Batavia toegezonden, en daar ter bewerking verzameld. Na afloop van genoemd 15-jarig tijdperk was het aantal dier lijsten tot 2770 stuks aangegroeid, verdeeld over maand en jaar als volgt: с л CR с a cO) > 1887 260 1888 307 Jan 219 1889 302 Feb 233 1890 262 Mrt 241 1891 205 April 232 1892 181 Mei 207 1893 128 Juni 230 1894 130 Juli 228 1895 140 Aug. 933 1896 142 Sept. 930 1897 152 Oct 235 1898 147 Nov 233 1899 145 Dec 229 1900 121 2770 1901 145 1902 3 2770 Deze maandstaten liepen over totaal 84297 dagen, overeenkomende met 84997: 365 == 231 waarnemingsjaren voor één schip, of, daar slechts 15 jaren werden benut, met gemiddeld 231: 15 = 15 drijvende observatieposten gedurende dat tijdvak. De lijsten ter hand nemende, om na te gaan in hoeverre daaruit ten bate van de meteorologische wetenschap kon geput worden, bleek al spoedig dat de temperatuurwaarne- mingen minder geschikt waren tot dit doel. Iets nieuws steekt hierin volstrekt niet. Een onberispelijke opstelling van thermometers is aan boord vrijwel onmogelijk. Zelfs kan op de meeste vaartuigen nauwelijks een plaatsje gevonden worden, hetgeen aan nog slechts matige eischen voldoet. In verband hiermede bleef dan ook een bewerking dier — ê ratuuropgaven achterwege. Noteeringen van windrichting en kracht, reeds бозаны сл bij de samenstelling van het bekende werk !) van 1) Р. VAN DER Srox, Ph. D. Wind and Weather, Currents, Tides and Tidal xà eams in the East Indian Archipelago. Batavia, 1897. Dr. VAN DER Stok, beloofden geen resultaat in evenredigheid met de daartoe benoodigde hoeveelheid arbeid, want het ongebruikt gebleven gedeelte was slechts zeer klein in verhouding tot de enorme massa materiaal, uit talrijke zeejournalen opgediept, die door Indische vaartuigen gedurende de 19% eeuw werden bij- gehouden, en welke gegevens in genoemd werk zijn vastgelegd. Rest alzoo de derde groep, n. 1. die der regenwaarnemingen, waarvan de vruchten der bewerking hierachter te vinden zijn. Hoewel oorspronkelijk de bedoeling moet hebben voorgezeten om met behulp der drie maal per dag gedane opteekening van het aantal regenuren tot de kennis te geraken van de verspreiding der regentijden over het etmaal, was het spoedig duidelijk, dat deze hoop een ijdele moest blijven. De meeste maandlijsten toch gaven die waarnemingen niet voor de verschillende deelen van den dag afzonderlijk, maar maakten slechts voor iederen datum melding van het totale aantal regenuren gedurende het geheele etmaal. Bovendien bleef ook dit zelfs op talrijke staten verzwegen, en kwamen daarop eenvoudig mededeelingen voor, als: ,regen", „regenachtig”, „motregen”, „regenbui”, „een paar druppels regen", etc., alleen ruimte latende om te beoordeelen of de betrekkelijke datum een regendag was of niet. Om het toch reeds niet al te overvloedige materiaal voor verdere bekrimping te vrijwaren, werd besloten van het onderzoek naar de regenverdeeling over het etmaal af te zien en alleen de maandelijksche verhouding te bepalen tusschen waarnemings- en regendagen. In aansluiting met de voor de regenwaarnemingsposten op den wal geldende bepaling, dat namelijk dagen met minder dan 0.5 m.m. regenval als droge dagen worden beschouwd, zijn die datums, waarop van „een paar druppels” gesproken werd, of althans zoodanig, dat er reden was een regenval lager dan 0.5 m.m. te vermoeden, buiten het begrip ,regendag" geplaatst en als droge dagen beschouwd. Ook voor dit onderzoek konden niet alle 84297 waarne- mingsdagen dienen. Herhaaldelijk begaven zieh vaartuigen xc De = buiten het gebied van onzen archipel, zoodat de daartoe noodige reisdagen afvielen. Voorts bleken op de maandlijsten dikwijls de verblijfplaatsen der schepen óf niet, óf onvoldoende aangegeven en konden derhalve ook die dagen niet benut worden. Eindelijk bevonden zich meermalen drijvende obser- vatoria in elkaârs onmiddellijke nabijheid, terwijl dan toch de waarnemingen tegenstrijdig waren. Verwerping was hiervan natuurlijk het gevolg. Alleen wanneer van oorlogsbodems in elkaârs buurtschap de opgaven, zoo zij tenminste niet overeenkwamen, slechts weinig uiteenliepen, werden zij gemiddeld en aldus als bruikbaar aangenomen, waardoor intusschen opnieuw vermindering van materiaal plaats had. Na vorengenoemde schifting resteerden ten slotte 76994 observatiedagen, waarvan de verdeeling over maanden en jaren hieronder volgt naast de oorspronkelijk aanwezige en de daarvan verworpen dagen. Totaal. Verworpeu. Rest Totaal, Verworpen. Rest Jan. 6789 745 6044 1887 7913 929 6984 Febr. 6575 645 5930 1888 9363 1352 8011 Mrt 7471 712 6759 1889 9184 533 8651 April 6960 872 6088 1890 7969 285 7684 Mei 7037 590 6447 1891 6225 410 5815 Juni 6900 696 6204 1892 5518 540 4078 Juli 7068 460 6608 1893 3884 197 3687 Aug 7225 460 6763 1894 8955 234 8721 Sept 6900 558 6342 1895 4257 252 4005 Oct 7285 436 6849 1896 4331 338 3993 Nov. 6990 560 6430 1897 6495 309 4316 € 1099 569 6530 1898 4469 382 4087 84297 7303 76994 1899 4412 456 3956 1900 3683 401 3282 1901 4416 685 3731 1902 93 0 93 84297 1303 76994 ose‏ ا Het voorgenomen onderzoek kon niet ten uitvoer gebracht worden alvorens een bepaalde verdeeling van den Archipel in vakken was aangenomen, liefst zoodanig dat in elk vak de voorwaarden, waardoor het weder wordt beheerscht, als gemiddelden konden gelden. De in het reeds genoemde werk van VAN DER Stok gebezigde verdeeling in 41 afdeelingen kwam als de meest doelmatige voor, gevende tevens aansluiting met de daar vermelde meteorologische en oceanische factoren. Geheel Jndié is derhalve in 41 stukken gesplitst gelijk nevensgaand kaartje aangeeft. Alleen voor vak V, Poeloe Bras bij VAN DER STOK, is een uitzondering gemaakt en Poeloe Weh genomen, omdat deze plaats het in belangrijkheid wint. Bovendien zijn nog afzonderlijk gehouden de plaatsen: h-leh, Emmahaven, Djambi, Palembang, Pontianak, Tan- djong-Priok, Soerabaja, Bandjermassin, Makasser en Ambon. Al deze plaatsen zijn officieele regenstations, waar met een gouvernementsregenmeter waarnemingen geschieden, zoodat zij zeer geschikt zijn de scheepsobservatiën met die, aan wal verricht, te kunnen vergelijken. Evenwel houde men hierbij vooral in het oog, dat de eisch tot overeenkomst van scheeps- en landobservatiën niet al te scherp mag worden begrensd. Behalve toch dat de schepen soms vrij ver uit den wal ankeren en zich dan meermalen buiten de regenuitbreidingsfeer van landbuien bevinden, gaat voor den scheepswaarnemer menig buitje voorbij zonder op- gemerkt te worden, hetgeen aan wal niet mogelijk is, omdat het water, in den regenmeter opgevangen, daarin staan blijft totdat deze afgetapt wordt. In het algemeen moet men dan ook verwachten, dat het aan boord geboekte aantal regendagen iets minder bedraagt dan volgens bevinding aan den wal, welke afwijking echter niet groot kan wezen. De resultaten van het volbrachte onderzoek zijn in de achtervolgende tabellen neergelegd. Tabel I geeft aan, hoeveel dagen gedurende de 15-jarige periode door de gezamenlijke schepen op elk der genoemde = Qk с plaatsen en in ieder afzonderlijk zeevak werden doorgebracht, en hoe veel het aantal genoteerde regendagen bedraagt. In een andere tabel, hier niet gepubliceerd, zijn de jaren eerst ieder op zich zelf behandeld, doch daarbij bleek dat de verblijf- en reisdagen zoo onregelmatig over de vakken verspreid waren, dat aan scheiding der jaren niet mocht gedacht worden. Dientengevolge kwamen alleen de maandsommen van geheel de jaren-reeks voor nadere bewerking in aanmer- ing. De onregelmatigheid van verdeeling der bezoekdagen in verschillende streken van Insulinde spreekt uit tabel I zeer duidelijk. Bedroeg het voor sommige afdeelingen zelfs eenige duizendtallen, bij andere kwam de gelegenheid tot observatie nauwelijks voor, en zag zelfs één vak, No. XXXV, in Ч geheel geen oorlogsvaartuig op zijn wateren. Tabel II bevat voor de plaatsen en afdeelingen, waarvoor blijkens tabel I voldoend materiaal beschikbaar was, voor iedere maand de verhouding tusschen het aantal waarne- mingsdagen en het aantal daarvan bevonden regendagen, uitgedrukt in percenten, m. a. w. de regenwaarschijn- lijkheid. Deze tabel biedt een gunstige gelegenheid om over de waarde der onderhavige scheepsobservatién een oordeel te vellen. De regenkans van het zestal gegeven plaatsen kan daartoe, gelijk reeds hiervoren is opgemerkt, worden vergeleken met de resultaten, uit de waarnemingen met daar opgestelde regenmeters van gouvernementsmodel afgeleid. Dit is hieronder geschied, waarbij gebruik is gemaakt van de nieuwste gegevens. !) De kolom, ,schip" bevat de waarnemingen der schepen, die met het hoofd ,wal" de noteeringen der regensta- tions. Tevens is daar aangegeven, hoeveel jaren elk station reeds als zoodanig bestaat. 1) Regenwaarnemingen in Nederlandsch-Indie, 27ste jaargang, 1905. Bewerkt en uitgegeven door het Kon. Magn. Meteor, Observatorium te Batavia, Batavia, 1906. OLEH-LEH. Tg. PRIOK. SOERABAIA. BANDJERM. MAKASSER. AMBON. " ze E E E E d Wal. | A бы! Wal, | Д Schip.| Wal. | N Schip. Wal. | A Schip.! Wal. | A Schip.| Wal. A | | E E iu | Di | SS 1 й E | | 97 | Lehr. pa be ee E Januari. |37 35) 2|59 52 761 58 3|71 73 — 2| 70 | 81 |j—11| 34 | 45 | —11 Februari. |22 24 —2|55 | 74 —19| 53 | 61 | —8 | 61 | 74 —13| 68 | 75 |— 7| 39 | 49 | —10 Maart 21 | 25 | —4 | 41 | 47 |— 6146 | 51 | —5 | 54 | 65 |—11| 55 | 62 |— 7| 54 |50) 4 April 32 |31| 1]34|36|— 2 38138] 0|[51]51 | 0| 34 | 38 | — 4| 55 | 62 7 Mei 39 | 40 | —1 | 24 | 28 — 4} 16 | 23 —7|43 | 45 |— 2|33 | 25| 8] 65 | 74 — 9 Juni 35 | 82) 3/24 | 25 — 1| 19 | 20 | —1| 40 | 42 |— 2| 20 | 24 | 4| 63 | 81 | —18 Juli, 80 | 31 | 1] 20) 21 — 1| 12| 12 | 0|37,32| 5) 14) 15 |— 1] 59 | 74 |—15 Augustus. |.37 34) 3| 9 13 — 4| 8| 6 —1|39|32| 7| 6| 6| o|64|67/— з September.| 42 41) 1116 14 23| 5| a 1131197) 4| 7| 6| 149 |— 5 October. |44,45| —1| 18116 2/11/11) о| 40 38 2|17|14| 3| 35 | 46 —11 November. | 44 | 48 | —4|27 | 34 |— 7|32|28| 4|56 53| 3]45 | 37| 8|18 | 34—16 December. | 42 | 47 | —5| 44 |44| 0|55|51| 4|66 70 — 4| 74 | 73 1} 34 | 45 | —11 Jaar.  — 96 — De vroeger uitgesproken verwachting van een lager cijfer uit de scheepswaarnemingen te zullen verkrijgen blijkt op goede gronden berust te hebben, evenals de meening dat dit verschil niet groot zou zijn. De grootste afwijkingen komen voor bij Tandjong Priok en Ambon. De wal-observatiën van ' Tandjong Priok loopen echter pas over 6 jaren, een nog zeer kort tijdperk in dit geval. Vermoedelijk zijn hier dan ook de scheepswaarnemingen beter. De belangrijke verschillen voor Ambon zullen waarschijnlijk op rekening gesteld kunnen worden van den zeer steilen bouw van dat eiland, het groot aantal aldaar voorkomende kleine regenbuitjes en mogelijk voor een gedeelte aan het minder drukke bezoek door oorlogsschepen, zoodat het aantal observatiedagen aanmerkelijk minder is dan elders. Een niet te onderschatten factor is verder nog de omstan- digheid, dat waarnemingen over een ongelijk aantal jaren, dan wel over hillende tijdvakken, volstrekt niet gelijk- waardig zijn en wel altijd verschillen zalen opleveren. De gevonden gemiddelde afwijking van —8°/, (Ambon inbe- grepen) gaat de perken van den nauwkeurigheidseisch voorze- ker niet te buiten en stelt ten volle de bruikbaarheid der marine- waarnemingen in het licht, vooral daar het hier een zoo hoogst wispelturig en veranderlijk element geldt als den regenval, waar- bij droge en natte tijdperken soms zeer onregelmatig invallen. Het te verwachten aantal regendagen per maand en jaar, met behulp van tabel II berekend, is in tabel III ondergebracht. Vak XVII, Zwid-Oostkust-Sumatra, prijkt met het maximum van 215 regendagen per jaar, d. i van de vijf dagen drie met neerslag. De regenkans is daar dan ook zeer groot, n. 1. 58%, gelijk tabel II leert. Het is wel jammer, dat wij ter vergelijking geen regenstation op die kust bezitten. Menggala, waar tegenwoordig de regenval gemeten wordt, heeft als observatieplaats nog pas een kort bestaan; de naast- bijliggende posten Palembang en Telok Betong, met de niet lage kanscijfers 49 en 42, spreken intusschen die groote regenwaarschijnlijkheid niet tegen. 0 Datzelfde rijk besproeide vak XVII mag ook op de grootste maandelijksche regenkans bogen. De tabellen wijzen п. l. voor Juni 78%, of 23 regendagen aan. Een ander uiterste geven de maanden Augustus en October van vak XXI en September van vak XX met de minimale kans van 2%. Absoluut regenloos bleef geen enkele maand. Konden in tabel II niet alle vakken een plaats vinden wegens onvoldoend waarnemingsmateriaal voor elk der maanden afzonderlijk, wel is het mogelijk de regenwaarschijnlijkheid te geven voor groepen van maanden. Tabel IV dankt daaraan haar ontstaan. Men vindt daarin voor de halfjaren April- September en October-Maart achtereenvolgens het aantal observatie- en regendagen, benevens de halfjaarlijksche en bovendien de jaarlijksche regenkans. Deze splitsing brengt niet immer de droge en natte maanden bijeen en stelt zij dan ook niet juist de scheiding der moessons voor; om die te verkrijgen zou men immers de kansen der afzonderlijke maanden moeten kennen, hetgeen ons thans nog ontbreekt. De gekozen groepeering is derhalve min of meer willekeurig: zij is echter die, voor Java gebruikelijk. Tabel IV kenmerkt behalve het reeds genoemde vak XVII nog als regenrijke afdeelingen met een waarschijnlijkheid van 50% of meer: Djambi 58 9j, Pontianak Bä Vak V Poeloe Weh 52. „ VI Atjeh Westkust (Noordel.) 54 „ IX Sumatra Westkust (Zuidel.) 54 ;, XVI Java Zuidkust 53-4 en als droge met een regenkans van 25%, of minder: Vak XXX Soenda zee 95 XXXI West Kleine Soenda kild. (Noordel.) 25 „ a XXXI e 9 S š (Zuidel.) 90 . XXXII Oost - T М (Noordel.) 17 „ s еч» -y " Š (Zuidel.) 16 „ „ XXXVI Timor zee 22 LXVIL ТЕ = Oq ue hetgeen, voor zoover zulks door vergelijking is na te gaan, in de waarnemingen op officieele regenstations zijn bevestiging vindt. Niet onbelangrijk is de opmerking, dat de natte groep, behalve Pontianak en vak XVI, tot Sumatra behoort, waarvan ook de overige omliggende vakken hooge cijfers vertoonen, terwijl de droge groep, waarbij nog wel de vakken XX (26%), XXI (26%) en XXII (27%) zouden kunnen gevoegd worden, de Kleine Soenda eilanden en Zuid-Celebes begrenst. Men zou derhalve kunnen zeggen, dat het N.W.lijk gedeelte van Insu- linde dubbel zooveel kans op regen heeft als het Z.O.lijk deel. Hoewel in een archipel de regenval ter zee anders is dan het geval zou zijn, indien daar ter plaatse een eilanden- arme oceaan werd gevonden, zal de onregelmatigheid toch achterstaan bij de soms aanzienlijke wijzigingen, door den normalen regenval aan wal, althans op de grootere eilanden, ondergaan. Daar toch wekken allerlei oorzaken, als richting der kustlijn, hoogte, nabijheid van berg of bosch enz. storende invloeden op, die het plaatselijk klimaat beheerschen. Om hiervan een overzicht te erlangen is tabel V samen- gesteld. Voor de zeevakken, aan het hoofd der kolommen vermeld, is de regenwaarschijnlijkheid vergeleken met die, als gemiddelde afgeleid uit elk der plaatsgroepen, eveneens in die kolommen aangegeven, waarbij de regenkans voor het zeevak als de normale werd beschouwd. De plaatsen zijn zoodanig gekozen, dat zij alle aan of nabij die kust liggen, door het betrekkelijk zeevak bespoeld. De getallen in de onderhavige tabel geven dus aan, hoeveel de afwijking bedraagt van de gemiddelde regenkans der plaatsen, in de kolommen genoemd, van die, aangetroffen in het zeevak zelf. Gelijk men ziet laat zich een bepaalde gang niet aanwijzen, ook niet in die kolommen, waarvan een grooter aantal walsta- tions een ter vergelijking meer geschikt gemiddelde leverden. In bonte mengeling en zonder eenige orde wisselen plus- en minteekens elkaar af. Toch schijnen enkele kolommen, bijv. VI, ХП, XXIV en XXXI op een kleinere regenkans der kuststations te wijzen dan het overeenkomstige zeevak bezit. Voor zoover op deze weinig volledige vergelijking mag worden gebouwd zijn de jaarverschillen niet groot. Gemiddeld voor de gebezigde 13 zeevakken, leveren zij als afwijking slechts —2%,, hetgeen de regenwaarschijnlijkheid aan den wal zou verschillen met die ter zee. Voegt men nog daarbij de vroeger gevonden te lage schatting aan boord der schepen van + 3%, dan treedt de regenkans der kustplaatsen ongeveer 5*/ ten opzichte van die in volle zee terug. Schrijver dezes vond kort geleden !) voor het gemiddeld aantal regendagen van kustplaatsen 137, en van binnenstations 164 per jaar, overeenkomende met regenkansen van 38*/, en 45°/o. Meer binnenslands zou alzoo de regenwaarschijnlijkheid 29 Es grooter zijn dan die ter zee. Bison p e kuststations te zamen hebben een gemiddelde, slechts.1!/, °/, minder dan dat der zeevakken. Middelen we de waarden uit kolom „regenwaarschijnlijkheid per jaar" van tabel IV (de zeevakken alleen), dan blijkt dit 38"/, te geven. Deel 27 der Regenwaarnemingen in Nederlandsch-Indi? laat als gemiddelde regenkans voor de walstations 42°/, afleiden. Ook hier derhalve een gering verschil van slechts 4*/,, maar in dit geval is het cijfer voor de zee het kleinst. Met de gevonden getallen voor oogen lijkt het niet te gewaagd om aan te nemen, dat de regenwaarschijnlijkheid in Nederlandsch-Indië voor het land gemiddeld machen is als voor de zee. Kustbewoners zal misschien dit resultaat vrij onaannemelijk voorkomen. Gedurende een groot deel van den dag immers zien zij talrijke, door den zeewind voortgestuwde, cumulus- wolken ontzaglijke voorraden water landwaarts dragen, welke bestemd zijn hier of daar te worden uitgestort. De wal schijnt rijkelijker met regen te worden bedacht dan de zee. De verklaring ligt voor de hand. In zee is natuurlijk de verdamping belangrijk grooter dan op het land, zoodat een GD mes de kennis van den de coc in Nederlandsch-Indië. Zie „Hemel en Dampkring” jaargang 1906-07, pag 1 — 100 — aanzienlijke hoeveelheid wolken de kustlijn moet overtrekken alvorens de regenkansen gelijk staan. Over het algemeen loopen de moessonwinden in onzen Archipel in de richting der lengte-assen van zeeén en straten. Het overgroote deel van den opgenomen waterdamp kruist derhalve het land niet en valt weder іп zee meer. Voorna- melijk is het de zeebries, die de drijvende bronnen landwaarts blaast, een werkzaamheid waarbij echter ook de moessons ingrijpen. Eenige mijlen uit de kust is echter van land- of zeewind niets meer merkbaar, zoodat het alleen de kuststrooken der zeeën zijn waaraan waterdamp onttrokken wordt ten bate van den wal. Kusteilanden hebben daarom een geringeren neerslag dan kustplaatsen, en deze weer minder dan meer binnenwaarts gelegen punten. Een treffend voorbeeld hiervan leveren de waarnemingen op de volgende, in nagenoeg loodrechte richting op de kustlijn in klimmende hoogten gelegen regenstations. t | | Afstand — | Aantal Gem. | Regen- | v/d kust | Hoogte | Regenval | regen- (regenval | kans | in К.М. | in M. | m.m. | dagen. | per dag. | in %. Edam. 17(inzee) ` Ier 9 Ds 9 Tandjong-Priok. aan zee | — | 1847 | 193 | 16.1 34 Batavia. bet T | 1696 T DE 132 | 37 Ame и | ите | 19] | MB 36 Dew Aw Тоң | 95 | Hast De | py 37 Depok. 33 | 95 | 8096 | 166 | 186 | 46 Bodjong бей. 43 | 140 | 3556 | 166 | 214 45 Buitenzorg. | 54 | 966 | 4372 | 219 | 199 | 60 { | | | | Zoodanig lijstje zou allicht de overtuiging opwekken dat, daar de getallen naar buiten toe steeds kleiner same de regenval in zee niet bijster groot kan wezen. Wat daarvan zij, de ee leeren dat, mocht de на — 101 — gevallen hemelwater ook misschien geringer wezen, de kans op regen of regenwaarschijnlijkheid voor de zee gemiddeld gelijk is aan die voor den wal. Dientengevolge moet een kleinere regenval ter zee ook een geringere intensiteit bezitten, d. w. z. zwakker zijn. Omtrent de hoeveelheid neerslag in de wateren der Indische zeeén is maar zeer weinig bekend. Leveren de hier behan- delde waarnemingen nu ook al een bruikbaar overzicht betreffende het aantal regendagen, de regenval zelf is daaruit niet af te leiden, daar ook beider verhouding nog buiten onze kennis ligt. In een daarnaar. ingesteld onderzoek bleek die verhouding voor de eilanden van den Archipel vrij standvastig te zijn, zoodat mag worden aangenomen dat zij ook voor de zeeën, waar meer regelmatige toestanden heerschen, weinig afwisselend zal blij- ken. Gezegd onderzoek liep over 135 regenstations, waar gedu- rende 25 jaren onafgebroken was waargenomen. ?) In verband met de geografische ligging dier posten waren zij verdeeld in groepen, n.l.: West-Java. Midden-Java. Oost-Java. Zuid-Sumatra. Noord-Sumatra. Borneo. Celebes. Molukken, etc. Tabel VI, welke uit de resultaten van dat onderzoek is overgenomen, bevat voor die groepen de 5-jaarlijksche gemid- delden van regenval, aantal regendagen en het quotient dezer beiden, dus de gemiddelde hoeveelheid regen per regendag, ook wel dagelijksche intensiteit geheeten. Loopen de gemiddelde jaarlijksche regenmassa's in die groepen van 3141 tot 1662 m.m. uiteen, terwijl de regendagen D Bijdrage tot de kennis van den regenval in Nederlandsch-Indié. Zie „Hemel en Dampkring” jaargäng 1906-07, pag. 1. — 108 — tusschen 195 en 109 per jaar schommelen, voor de intensiteit bedragen de uitersten 18.2 en 14.2, hetgeen op grootere standvastigheid wijst. Voor de groepsgemiddelden der geheele periode bleken die cijfers slechts 17.3 en 15.8 te wezen, en voor den geheelen Archipel werd, evenals voor Java en de Buiten- bezittingen afzonderlijk, een bedrag van 16.5 m.m. gevonden. Op grond hiervan behoeft men niet te aarzelen om te besluiten, dat ook ter zee die gemiddelde factoren weinig veranderlijk kunnen zijn, mits dan over een niet te kort tijdvak loopende en voor een zeevak van eenige uitbreiding geldende, dus wiet voor een bepaald punt. Was nu die gemiddelde intensiteit bekend, dan behoefden daarmede slechts de uit tabel IV te vinden getallen, gevende het aantal regendagen per jaar, vermenigvuldigd te worden om de hoegrootheid van den regenval in elk zeevak vrij nauwkeurig te leeren kennen. Ongelukkig bezitten we de kennis van dit meteorologisch element niet, terwijl het zich evenmin laat benaderen, want al is hiervoren gebleken, dat de regenwaarschijnlijkheid ter zee overeenkomt met die van den wal, althans voor Neder- landsch-Indië, dan sluit zulks nog volstrekt niet de gelijkheid der intensiteiten in zich. 1) Ook leis Nederlandsch-ludië weet men van den regenval ter zee nog slechts weinig. Verschillende gegevens werden ge en uitgewerkt in Ocean Rainfall by Roi ios Olservations at Sea by W. G. Brack. Sehrijver  Regen- | "omg ZONE. | Breedte. | "®®® | regen- [ten һое-| val per val per | aantal | | miugs- | |veelheid | | la | dagen. | dag.  * 210 Zà Equatoriaal. | 00—50 | 29 | 15 | 186 | 12.2 | 2324 | 155 Zd Intra-tropisch, | der 14 | 10 931 | 260 | | і 36 | 3.6 | Deze getallen berusten op waarnemingen, gedurende de jaren 1864— 75 aan boord der „Northfleet”, Pearl”, , Hongkong" en „Sylvia? met regenmeters verricht. I i I = 103 — Toch zou het zeer goed mogelijk zijn, ja zelf mag шеп die gelijkheid als vrij zeker aannemen, want in een eilandenrijk als Insulinde, waar betrekkelijk weinig zee valt aan te wijzen, zonder als bezaaid te zijn met grootere en kleinere brokken land, zou men recht hebben zich te verwonderen, indien voor zee en wal, zoo bont dooreengemengd, sterk uiteenloopende voorwaarden heerschten. Intussenen is het materiaal, hetgeen ons deze opheldering kan verschaffen, nog slechts schaarsch. Het bestaat alleen uit de waarnemingen, aan boord der opnemingsvaartuigen „Makasser” en „уап Doorn" verricht. Eerstgenoemde bodem vond het volgende in straat Makasser (Noordelijke helft) en op de Noordkust Celebes: Regenval. Regendagen. Regenkans. Intensiteit. 1900 1669 m.m. 122 13.7 m.m. Jan. en Febr. Jan. en Febr. ` 1901 1303 ( ыен ) 119 ( mankeert ) 10.9 1902 1795 167 10.7 1903 1413 (фес. mankeert) 131 (Dec. mankeert) 10.8 gem. 1659 m.m. (herleid) 146 (herleid) 40% 11.5 m.m. De „van Doorn”, werkende in de Zuid-Chineesche zee tus- schen Sumatra en Borneo, verkreeg deze gegevens: Regenval Regendagen Regenkans Intensiteit Febr. 1904— Febr. 1905 1835 m.m. 125 14.7 m.m. » 1905— „ 1906 2164 138 15.7 „ 1906— „ 1907 1835 124 14.8 gemidd. 1945 m.m. 129 35°/,. 15.1m.m: r de FS uitgestrektheid van Nederlandsch-Indié, 79 N — 119 Z., zijn hieruit ۹ beke af te leide Regenval per jaar 2022 m.m. Regendagen SE Regenval 9, ` m.m. Regenwaarachijnlijkhe eid 58° Dit klopt weinig met de door mij weng ten maar bet totale aantal waarnemingsdagen voor nnm drie gordels, slechts 95 ragende, зан n zeker te gering ten opziehte dier groote uitzestrektheid om betrouwbare w op te leveren. — 104 — Voorts zijn van Discovery Oostbank, in straat Karimata vrij van walinvloeden gelegen, reeds de ondervolgende waarnemingen aanwezig: Regenval. Regendagen. Regenkans. Intensiteit. 1904 1635 m.m. 101 16.2 m.m. 1905 1594 121 13.2 1906 3041 179 17.0 gemidd. 2090 m.m. 134 ЭТ, 15.6 m.m. Eindelijk zond het misschien niet meer geheel ongestoord liggende Wangi-wangi deze observatiën in: Regenval Regendagen. Regenkans. Intensitiet. 1905 1626 m.m. 110 14.8 m.m. 1906 2371 155 14.8 gemidd. 1999 m.m. 135 37°/o 14.6 m.m. Regenval en aantal regendagen dezer vier reeksen loopen niet zoover uiteen als men gemeenlijk van walstations ziet, hetgeen pleit voor een meer regelmatige regenverdeeling op zee. De intensiteiten der laatste drie komen goed overeen en wijken ook niet zoover van het algemeen walgemiddelde, 16.5 m.m., af. Het sesio geeft eehter een betrekkelijk groot verschil. cd moet bij deb ling dezer cijfers evenwel niet vergeten: dat opnemingsvaartuigen meestal onder de kust verblijven, zoodat de waarnemingen niet vrij zijn van invloeden van land- en zeewind. dat enkele stations minder regelmatige gemiddelden geven dan geheele groepen van stations. dat de tijdvakken, waarover is waargenomen, nog veel te kort zijn om bruikbare gemiddelden op te leveren. Ten slotte zij nog opgemerkt. dat in een scheepsregen- meter minder hemelwater zal worden opgevangen, naarmate de snelheid van het vaartuig gedurende de regenbui grooter is. Het is namelijk een zeer bekend verschijnsel, dat sterke horizontale luchtstroomen over den opvangtrechter het daarin vallen der regendruppels belemmeren. Batavia, Mei 1907. bo T دن Ф‏ TABELLEN EE e N ee EE ЛКЫ ЧР E НУРАТ REESE. C E EE rE z. Ca ТЕ с С iru Пад». учка сс sss * e Hed a N E ed SCH 2 eae se 200 — — 107 — TABEL |. AANTAL WAARNEMINGSDAGEN BENEVENS MANTAL DAARVAN BEVONDEN REGENDAGEN. AANTAL OBSERVATIEDAGEN. AANTAL REGENDAGEN. 