Dierkundige beschouwingen, eeniger soorten van zeldzame dieren, door naauwkeurige beschryvingen, afbeeldingen en verhandelingen opgeheldert
Dewyl ik alleen een Mannetje heb konnen ontleeden, kan ik niets van de vrouwelyke inwendige Teeldeelen melden. - De Tong (fig. 4.) is zeer groot, plat, van onder glad, vanboven met een flaauw gootje en met zagte dubbele Tepeltjes gefchalied , deze zyn by het Tongbeen van aanmerkelyke grootte, maar worden allengs- kens kleiner naar maaten zy tot het kuiltje der ftrot naderen. Het pun^ tig uiterjle der tong heeft van boven kleiner tepeltjes, rén is aan weder- zyden gefnazeld, of met eenhairigen rand voorzien die dubbele Borjlel- heeft, welke agter over leggen, in dwarlTe dicht by elkander leggende reyen, en op de tepeltjes volgen, en allengskens kleiner wpr- dende verdwynen. Dit is klaar uit (fig. 5.) alwaar de Tong vergtoot afgebeeld is. Men ziet daar ook Qbj drie tweetandige Tepeltjes op het midden van den Tong alwaar zy dunder word. Aan de grond der tong by het Strotkuiltje ftaan groote platte knobbeltjes t'wee van boven en aan yder zyde een, De Gorgelpyp is kort en klein , de opening der Strot heeft twee lippen , en is ver na agter geplaatffc , in de Ipleet van het verhemelte. De hoornen van het Tungt/cQn lan^ , Uun on boogagcwya© , de Lon- gepyp is alö een dikke draad. De Longen zyn groot, de rechter is aan de onder- en binnenkant door een dubbele fpleet, driekwabbig en by de ruggegraat is een vier- rkant middelfchots Krabbetje byna geheel los hangende , de linker is wat kleiner en zeer vafl: , beide bevatten iii de boven holte , in een fpleet de uitkoomende Vaaten , en in een groote holligheid het Hart. Het Hart is zeer groot, byna als een groote Boon, midden in de long en in een dwarne fchuinte van het Middelrif af, geplaatfl, de holligheden zyn gelyk aan die van een Menfch. De floffe van de Longs holligheid is zeer groot en dun. Het Geraamte (fig. i. in zyne natuurlyke grootte) is zeer byzon- der door de lengte van het hoofd , en vooral der Kaakbeenen , door de breedte der borïl , en de lengte der agter leeden , als ook dat het een Kuitbeen (osFibulcej heeft en een zeer kort fluitbeen. Het Bekkeneel (fig. i. 2.) is door zyn holte gelyk aan dat der Muizen , en heeft eene zeer aanmerkelyke agterhoofds Kam , maar de Kam in de lengte, tulTchen de Opperhoofds-beenderen ontbreekt, de Jokheenderen , zyn regt en niet geheel beenagtig , maar van agter onvol¬ maakt, geen voorhoofds uitfleekzels boven de oogen ; behalven eene kleine verheventheid in het Zeef been , de Brug van het Verhemelte is zeer naauw en de wyd uitgeftrekte Beenderen loopen tot aan den Trommel. E 2 De C 36 ) De Kaakbeenderen zyn zeer uitgebreid , en het bovenfle zeer plat. De Neus- beenderen fchynen door een lange verheventheid gezwollen. ÜQt gaatje in het JoJécen is ver van de inplanting af. Het onder Kaak¬ been heeft zyiie tanden in het regter deel , en is aan de getande rand ge¬ golfd, en heeft behalven het platte Slaapsbeens Uitfteekzel ^ dat zeer dun is , en behalven de geleding, van onder nog eene hoekige lange, punt (lig. I.) • ■ ^ De vier boven Voortanden (lig. 2. a,j zyn lang, de middellle breed, die van ter zyden breed en (lomp , de onderjle (fig. 2. zyn vier in getal even groot, en^zeer plat, en tuflehen de Hondstanden ingellooten. De Hondstanden zyn elsgewyze plat, van boven wat grooter, aan de inplanting met een klein bytandje, en flaande dicht tegen de voor¬ tanden en zyn aan hunnen grond als gerond, (fig. 1.2.) in yder Kaak¬ been zyn twee by Hondstanden , die plat kegelachtig en zeer fcherp zyn , de onderfle zyn de grootfte. De Kiezen zyn drie in yder Kaakbeen , de onderfle zyn ver de groot- fle , zy hebben veele puntjes de bovenfle zyn fchuinfch geknot. (fig- 1-) De Hals heeft zeven Werupl-beenr^prpn , ppne zeer breede Atlas, De Eptjlrophceus is van boven als een Kam zaamen gedrukt , enger dan de overige, het geen ik in alle Vleermuizen waargenoomen heb. De Wervelbeenderen der rug zyn 12. en 5. der Lendenen. Het Heiligbeen As elsgewyze vierhoekig 5 en eindigt in een drie leedig Stuitbeen^ dat zeer kort is. ’Er zyn 12. Ribben waar van de eerfle mpt éen plat beentje in het Borflbeen ingeplant word; de andere zes, worden als met beenagtigp balkjes in het zelve gevóegdt. ♦ Met Breede eind van hetBorflbeen, is aan wederzyden met een uit- fleekzel gevleugeld, in het welke de eerfle Ribben en de. Sleutelbeen¬ deren ingeplant worden , en fl'eekt van vooreii met een breedè. Kam uit. Het Ltgchaam van het Borflbeen is vafl en plat vierkant, en van buiten met* de in lengte loopende Kam gekield, die naar boven dunder word, en naar het Maag s -kuiltje , verder dan de ribben uitgerekt , ein¬ digt het met een ftompe punt , die voor een zwaardsgewyze Kraak¬ been dient. Het Bekken is in dè Mannetjes van vooreh zaamen . gegroeid, docli in de Wyfjes los, ter gemakkelyker baaring. De Sleutel -beenderen zyn groot, en de agterleeden zeer lang, de beenagtige draad , welke by de Scheen - beenderen is , voldoet voor een Kuit -been,, die men anders in weinig Vleermuizen vind. In tegendeel in plaats van een hielpees, die van den Tarfiis af komt» is maar eene Peesdraad, die zeer dun is. Eene andere dikkere draad begin- Y '^LcuiLI o <r JS&^.ll. .^ . 'y'Cnfx^t^ dtL. <7. 7 .J^y^/rt.Jciu^ r I If i ' . >• - '"■:- , ..r* ■* ■ ■ »-f 1 , r7. «7 . <J^ytae.‘r(-,Jc.. . 0. C 37 ’> ■ ■’k J beginneo^e van de. buiging der Elleboog eniahet piidden van bet Arm- been ingeplant, is ’er in de''plaats yaa.een, tweede (gelyk ilf, hier boven zeidcj) de Heer d’Aübenton meende , dat ’er in de Vleermuizen ontbrak. s De ee^fte ftraalipf vingef-^er.jVlerken Heeft een borftdhaaig eenvbu- ;d_ig beeryye , dat; zeer dun fs,., eh een bèweegbaafè punt'HeeTt. De twee¬ de in tegendeel , mdien nieii deyMiterfte jbofHèlhVrige geleêding mêde ièld, heeft vier leedjes, 3e andere, hebbenVdf;egeledina:en en'de'DHim twee behalven den Ahgek* j,- -- - *) C . . DE .r. ; ,, ,. -* * • ALGE M E E NiEi M A A T E N V AJvN L'B ET ' G ’ 'm R t A . A ^ M» T tE ^ / Zyn hyna als volgt: De lengte van het Betóeneel'van de agterhoofds Kam- tot aan den tandrand van het boven Kaakbeen. * . . o' o' - — ^ - Kaakbeen van het geleedings uit- xlieekzel.  o - — - eerRe deel van 'het Borflbeen tot aan de geleeding der tweede Rib. . . / o o De breedte van het eerfte deel van het Borftbeen tufTchen de Sleutelbeenderen. . . .. De lengte der Beenderen van her Bekken. - - - Sleutelbeenderen. - Schouderbladen. 10 H 7 5f De breedte der - - - — — De lengte van het Schouderbeen. - den Voorarm. - - - — - - bet eerfte Lid des Dnims. - — - - het tweede Lid tot aan den Nagel. - - - de eerfte ftraal der Vlerken. - ! - de tweede Geleeding. , — de derde Geleeding. E 3 • * O 0 o « * .0 0 4 o o 5 * ■ 0‘ 0 0 o 2| / ft hf ■< o 0 10 0 I ^ 4 ’ 9 a 0 % 0 0 2“ 4 O • 0 I ‘V 0 4 0 o ó 4 0 0 D- (38? Deléngtft van de hairige punt of vierde 'geleeding - - ^ - het eerfte Lid der derde ftraal. _ 1 - de tweede Geleeding. • de derde Geleeding. — de eerfte Geleeding der vierde ftraal; de tweede Geleeding der vierde ftraaK — de derde Geleeding of punti — de Dye Beenderen. ^ i ; de Scheen. 'IV J _ _ den geheelen Voet van het lid van het Voet- been tot de punt der Nagel. .. fi.' I. -n: d >■* a j. T i van iet. / . TWEED/E STUKJE. < 0 0 0 I 2 0 o 5' o o 4^ P' I- li o o 4i ó d 4i o ó r 6f 0 o 8i 0 0 S I i' ril .^üdixy: sb rr^j b^rjivlefl jc,:f t rn Q3^rM[ n-.voc nri 1 r-" .f f ‘ ^ ' ■ U::J .i) /icjtiihoci d^hc'' 30f[ ir;?v / .diyi öUjOV'j ‘n.n-fol J. 7 J::;' H./' Qjbo^lcl ' T r :snIi-i7L.d r ^ .. ir' A ÜJi r^.j. i' sr- . 4- Ü1 ■- : 7r-,^r' « - • # ' . , t • f i , / "f ' • ' J > f , , i :rb:. ■ ». ■ .r 0 * - : 'j! :iC • I . \ D I E R K U N D I G E - \ B E SC HOUSING. Ill STUK, D È •Z“ E -E R U P S E N. ' J' i ’ ^ 'V'. ' * - 4 -> ) ZEE D E RUPSEN. Y kennen ter naauvvernood het duizendfte gedeelte der zagtfchaalige Dieren , die de Zee bewoonen , want daar heerfcht zulk eene verfcheidenheid , in hunne gedaante en zamenftel, en daar is zulk een verfchil tusfchen het eene geflagt en het ander niet alleen , maar ook tusfchen de uitterfte zoorten van het zelve geflacht, dat de erva- renfte Natuurkenners dikwyls twyffelen, waar toe zyeeii nieuw gevonden Dier zullen brengen en hoe zy het zullen noemen. Hier om heeft de fchrandere Bohadsch de meefte Dieren , welke hy zoo breedvoerig befchreeven heeft niet tot de gedachten van de Heer Lin- Qa') [De Heer Joan, Bapt. Bohadsch Hooglecraar in de Nat, Hifl, te Praag, heeft in zyne reizen langs de Italiaanfche Kuften , verfcheiden van de Zachtfchaaligen waar- genoomen en ontleed , naauwkeurig befchreeven en redelyk goed afgebeeld ; onder den tytel van Joann, Bapt, Bohadsch Phil, & Med, Doét, &c. de quibmdam animalibus tnarinis^t eorumque proprietatibus orbi litterario nondum vel minus noth Liber, Dresdie 1761. in 4to. In dit fchoone en te weinig bekende Werk: heeft de geleerde Schryver, de Zeehaas (^Lernaa^ of de Laplyfia van LiNNAius fSyfl. XII. p. 1182.)* de Fimbria of het Zeekonyn (^Tethys Linn. Syft. XII. p. loSp.j de Argo of tweehoornige Zeeilak (^Dorh Linn. Syft. XII p. 1383.) de H'jdra of Zeepolypus QHolothuria tremula Linn. Syft. XII. p. lopo.) de Syrinx of Doedelzak, ^ AJicidia hm^, Syft. XII. p. 1087.) de of Zeefchaft QPennatula Linn. Syft. XII. p. 1321.) HeiTethyum of Zeedarm, (^AStinia intefiinalis hmri, Syft. XII. p. 1087. n. 2.) De Urtica marina of Zeequal. (^Medufa Marfupialh Linn. Syft. XII. p. iop7.) naauwkeurig befchree- ven. Dit en het geen de geleerd de Heer J. Baster in zyne Natuurkundige Uitjpannin- gen , te recht zo geacht by alle kenners van waare geleerdheid , van de Zachtfchaaligen meld zyn de befte en eenige Schryvors , welke over deze bende handelen. B. ] • lil. Stuk. A s LiNNiEüs koTineti brengen , en aan alle nieuwe naamen gegeeven , de ver- fchillende teekens der zoorten voor kenteekens der geflachten aanneemen- de , dewyl hy niet wift , dat de kenteekens der geflachten in de zoorten der zagtfchaalige oneindig verfchillen. Ook fchynt het, dat de Heer Linn/EUS, die de Zagtfchaaligen (by hem onder den te byzonderen naam van Wormen voorgefteld) , in een rang- fchikking heeft zoeken te brengen ( ^ , het oogmerk der Natuur in het bepalen der geflachten , niet genoeg heeft ingezien , en vooral wykt hy verre af van de natuurlyke order der Zachtfchaaligen. Het is wel niet te denken , dat men in onzen tyd de natuurlyke order zal konnen bepaalen (^r), wyl ’er niet alleen oneindig veele zoorten, maar misfchien geheele geflachten der Zachtfchaaligen onbekent zyn , niet te min zal een naauwkeurig Waarneemer reeds heldere vonken zien , van de order die de Natuur houd. Doch het is hier de plaats niet om dit breeder te be¬ handelen. De Zeerups , de Zeeduizendbeen Nereis en de Zandpyp Serpula , zyn by LiNN/nus als drie geflachten van Zachtfchaaligen aangemerkt , die zeer zeer na aan elkander komen , en bygevolg wat de zoorten aangaat moeije- lyk te bepaalen, echter heeft die groote man, de Zandpypen (i) , als een ver- [De Heer Linn/eus bepaald de bende der Zachtfchaaligen aldus. Eenvoudige naakte Dieren, met leden voorzien, die geen Schulp hebben om in te woonen. Hier toe brengt hy de Slak Limax , den Zeehaas Lapl^jia^ de Doris, of Zee (lak , den Zee¬ rups De iVirms of Zeeduizendbeen, diH Jfcidia of Doedelzak, de Mini/i of Zeequal , de Teth'^s of Zeekonyn , het Bezaantje , Holothuria , A<^-Terehclla of Steen¬ worm, de Triton, de Lernaa of Vifchflak, de Scyllaa of Wierflak, de Clio, de SeptA of Zeekat, de Medufa of platte Zeequal, de Ajierias of Zeedar, en de Echinus ofZee- appel. Of nu de Zeekat , die in eene zoort van zak of fcheede woond , en van eene vafte vleefchachtige natuur is in den zelven rang met de geleyachtige Quabben , kan ge- plaatfl: worden ; en of de Zeedar en Zee egel , naakte Dieren zyn , en niet eer tot de Hardfchaaligen behooren gebracht te worden , zal ik elders onderzoeken. B. ] (c) [Lang reeds hebben de Natuurkenners van eene natuurlyke order gefprooken; en de Heeren Bradley (^IVysgeer, Verhand,') en Bonnet (^traité de Infeêtolog.) hebben den Schakel gefchetzt , volgens welke men dezelve in het algemeen zoude moeten vin¬ den, doch in het byzondere deel van het Dieren en Delfbaarryk weet ik niet, dat ’er fchetzen voor handen zyn, in het groeibaare heeft de Heer Linnaeus meer dan twee der¬ de der Planten , volgens eene natuurlyke order niet ongelukkig gefchetzt. Zie Philof, Botan. pag. ^7» hq- en zyne Genera Plantarum. 1763. pag. 60^, fqq, om zulk een or¬ der te vinden , moet men alle de geflachten en zoorten kennen , en deze moeten met in eenfmeldngen , om zoo te fpreeken, in elkander loopen; Doch het is niet te denken dat deze verdeeling, die zeker de volmaakfte zoude zyn, ooit zal gevonden worden; Doch hier van elders nader. B ] (^) [De Zandpyp is een Steenworm, die eene eenfchalige rolronde darin^gewyze koker bewoond , die dikwyls in kamertjes verdeeld is. Zie Linn. Syfi, JtIL p, 1 264., Gualt. ind. conch, tab. 10. fig. 5. 3. Seb. muf. 3. tab, 100. f. 3. Rumph. Amh, Kariteitk^ tab. 41. fig. H. I. 7. hier verfchillend geflacht van de voorige afgefcheiden , en om de Kalkkoker by de Hardfchaaligen gevoegd. Yder die zonder vooroordeel de bende der Hardfchaaligen , zoo als de¬ zelve by Linn^us en de Schulp befchryvers voor hem , nagaat , en niet blyft ftilftaan by de toevallige Èalkachtige Schaal , maar de Dieren be- fchouwt, die in dezelve woonen, zal ten eerften zien, dat deze drie ge- flachten van Zachtfchaaligen tegens de natuur aan zamen gevoegd zyn , en van yder zal hy zommige zoorten , die geen Schaal hebben , onder de Zee¬ dieren vinden (^), dus zien wy dat het geheele gezin van een fchaaligen, zeer na aan de Slakken (/),en Zeekatten (^) komt; en met dezelve eene natuurlyke order uitmaaken, daar waarfchynelyk de Zeequallen, Medufa by behooren ; de Doedelzak , van welke de Heer Baster eene zoort heeft (/;) , maar Bohadsch Ci') en Plancus (k) verfcheiden onder den naam van ru¬ bier by komt het naafle de Hout of Paalworm, Teredo , zie Zellius de Teredine , zoo dat de Zandpyp een middel geflacht is, tusfchen de Zeeduizendbeenen , en Paalwor¬ men. B. ] [Meefl: alle de tweefchaligen bevatten, een Teth^s of Zeekonyn, behalven de Steenfcheede Pbolas^ de baftaerd Mosfel (^Mya^ de gootdoiiblet Solen,') en de Mos- fel, welke een Doedelzak (^Afcidia) de Holfterfchulp Pinna) welk een Slak bevat. Onder de eenfchaalige , word de Zeiler Nautilus door een Zeekat, en alle de overige door Slekken bewoond , Zie Linn. Syji, XII. p. 1114—1263. d’Argensv. conchyol, part. lï. tab. 2—6. Adans coquill. behalven alleen de Zeetanden,Df«/^//tf wier gedaan¬ te hen by de Zandpypen brengt, maar deze koker is niet toevallig, de Dieren woonen ’er niet als het Soldaatje in verfcheiden Topjlakken , maar zy zyn met dezelve gebooren , in dezelve vaR, en de Schulp groeit met het Dier, dus maaken zy met hun Kalkachtige woonplaats den overgang van het Dieren- tot het Delfbaare-ryk even gelyk de Plant-die- ren, door hunne groeijende korft, de Dieren met de Planten verbinden. B.]. C ƒ) [ geflacht der Slakken , zouden dus de Zeeflak Doris en het Zeekonyn Te- thys van den Heer Linnaeus bevatten , en dus ook de Lernaa en de Argo. van den Heer Bohadsch en de Scyllcea van den Heer Linnaeus. De Schepper heeft zig op een ver¬ wonderenswaardige wyze doen kennen, in de verfcheidenheid van de Zee -dieren, hier¬ om moet men de kenteekens der geflachten hier ruimer neemen, de breede lymachtige voet der Slakken is eveneens ais de voor’ op den rug van de Scyllaa , een wezentlyk kenmerk van het geflacht en de verfcheiden franjes en cieraaden op den rug van verfchei¬ den zoorten, dienen voor kieuwen, welke zommige echter niet hebben zo min alsfprie- ten , een aanmerkelyke Slak van dezen zoort heeft myn veel geëerde vriend de Heer L. Bomme , Koopman te Middelburg gevonden en deszelvs afteekening en befchry ving my laaten toekoomen. B,] (g) [De bewooner van de Nautilus Crasfm of het Schippertje (Linn. Syfl, XII, p, 1161. Knorr conch, tab. I. verfchild dus alleen van den Zeekat, daarin, dat het Ligchaam bolrond in een vlies beflooten is , d’Argensv. conchyol, en die lange fprie- ten niet heeft, en de Zeekat wederom fchynt in eene Scheede, als in een Schulp befloo¬ ten ; deze overeenkomften zal ik breeder in de befchryving van het Kraakbeenig Schild¬ padje, uit het Cabinet van wylen den Heer Schlosser aantoonen. B.] (^h) [Baster. Uitfpann, I. Deel. p. 97. tab,. lo. f. A— D.] B. [Bohadsch de Animalibus marinis, p. 128. c. 7. tab. 10.] B. l^k) [Plancus de concb, min, not, Ed, II, append, p, 102. en Rondelet fpreekt IIL Stuk. re't*' Tethys, By deze order komt die, in welke ik oordeele dat de Schaft de Klipkleever (w), de Zeejïer (w), en ZeeappeJ (o) moeten gcplaatft worden. Als ook de Zee Lely (p) QEncrinus^. De Zandpypen eindelyk zyn van de overige Zachtfchaaligen onderfchei- den, (als wier Schulp hen voor beengeftel diend, en een gedeelte van hun Ligchaam uitmaakt) om dat zy niet aan hunnen Koker vaftgegroeid zyn; en komen met de Zeerupfen en ZeeduiT^endbeenen in hunnen aard en zamen- llel overeen, en moeten in denzelven rang, die tot de Plant-dieren leidge- plaatft reeds van de Tethys. Hier toe behoort ook dat allerwonderlykd: Plant-dier door de Heer Russel in de Philof. tranf. 17^1. (zo ik meen) befchreeven onder den naam van Pria- pus Pedunculatus ^ en by Edwards in de laatftc plaats van het laatlle deel zyner Glea- flings of Natural Hiflory ^ afgebeeld, het geen echter geen Schaft ïs, want de Schaf¬ ten hebben maar een enkele opening en deze heeft een kruisgewyze. Zie Robin, de la nat. torn. IV. p. 41. tab. ^ B.] (/^ [In de vierde en zesde iiitgaave van het zamenllel der Natuur had de Ridder LiNNiEus , de Zakpypen ( Zldliniie j onder den naam van Priapus voorgefteld , doch in de Xllde uitgaave plaats zyn Ed. Priapus onder de Zeekwallen (^HolothuriayuoemQwAo. dezelve Schaft wiens mond met vleesachtige tepeltjes bezet is , het ligchaam met rings- wyze Jlreepen, de kop met ftreepen die in de lengte hopen. Zie Syfi. XII. p. 1091, A- moenit. Acad. torn. IV. p. 255. Zy verfchild derhalven van de joden Schaft^ Aélinia Judaica; door dien zy geen ook een opening van agter heeft, ’t geen de Zakpypen'mQl hebben. Dit geflacht is gelyk de meefte der Zachtfchaaligen nog zeer duider.. B.] (w) [De Zeepokken^ Lepades^ by veelen te» onregte Klipkleevers genaamd, (tot welke eigentlyk de Schoteltjes , en de Cypraa behooren ) bevatten , de eigentlyke Zee¬ pokken^ Klokjes^ Zeetulpen en Eendefcbulpen, Deze Dieren hebben een kort, dik,zagt ligchaam , het hoofd met gekamde fprieten , die krom zyn , en eene zeer lange fnuit die geringd is, (Zie Baster. Uitfp, I.Deel p, 145. tab. 12. ƒ. 7—10.) meer dan eens heb ik met vermaak hen deeze fnuit zien beweegen, dezelve heeft eene flingerende bewee- ging, is van verw als hoorn, en met een rtcrk vergrootend glas gezien, flaauw ge¬ ringd. B.] («) [De Zeejlerren^ fchoon tot deze bende zekerlyk betrekkelyk, maaken den over- gang tot de Hardfchaaligen ; wyl de zagte Zeeflerren van onze Stranden het ligchaam le¬ derachtig, en met knobbels en fteenachtige korreltjes bezet hebben , de Heer Kade vond in het ontleeden , niet dan eene geelagtige witte blaas , die in eene lange buis , welke met kleine blaasjes uitliep , eindigde , voorts was het tegen de huid met Kraakbeenige wervelbeenderen bezet , en de Braaien , waaren van onder met zeer veele voeten of voe¬ lers bezet. ( Zie Kade Anat. Steil. Mar. by Linkens de Steil. Marin, p. 99 fqq. ) B. J (0) [De Zeeappels by den Heer Baster te recht Zeeklitten genaamd , om haar gely- kenis met de Zaadhuisjes der Bardana of Klisfenkruid , komen in hun zamenftel zeer na aan de Zeedarren. (Zie Baster Uitfp. I. Deel p. 129 fqq, tab. XI. f. 1—8. en de al- gemeene Oeffenfcb. Mengelw. II. Deel. p. B.] (p) [De Pleer Pallas haalt hier den Encrinus by welke ik Zeelely vertaald heb; ea zeer veel onderfcheiden is van den Encrinus van den Heer LiNNAius, als die een Zee- fchaft is; Zyn Ed. ten onrechte onder de Rader-dieren (^f^orticelUj geplaatd, als zyn- de de Noordfche Polypus van de Heer Pallas, zie de lyfl: der Plantd. pag. 455. en uit- gez. Derhalven zal ik de Zeerupfen , Zeeduizendbeenen en Zandpypen na elkan¬ der voordellen , op dat hunne juifte paaien , en wezentlyke kenmerken ge¬ vonden mogen worden , als het mogelyk is , en hunne verwandfchap blyke. Uit de vergelyking van de zoorten der Zeerupfen , die ik hier na be- fchryven zal, zal men het gellachts kenmerk redelyk vaft kunnen ftaaven. De Zeeduizendbemen , by welker gedacht Linn/-êus eenige Zeemuizen ge¬ voegd had, en van welke hy zommigen onder de Zandpypen en OrgeL Cê- raaien geplaats had , en de Zandpypen zal ik hierna verhandelen. Alle de Zeerupsen , gelyk byna alle de gedachten der Zachtfchaalige , hebben een lang Ligchaam , dat met dwarsfche infnydingen verdeeld is , en dus gelyk dat der gekorvene Dieren. De gedaante van het Ligchaam is vierkantig , aan beide eindens diomp, naar agter naauwer, en daar is eene kleine opening, die voor aars diend, in het voorde einde, komt de mond voor, als eene zeer losfe gerimpelde opening, die in eene zakje uitloopt, dat zoo het fchynt voor krop diend , in verfcheide zoorten ziet men aan den mond verfcheiden voelers^ byhangzels^ en andere (g). In byna alle Zeemuizen ziet men langs het geheele ligchaam eene vierdub- belde rei van Fine eelt j es , uit een bondeltje hairtjes of bordeltjes zaamen- gedeld. Aan wederzyden van den rug , loopt *er een , en een langs de zyden des buiks , en in yder rei , heeft yder fneede ( zelv de kleinde det üiterde eindens,) zyn kwadjes en yder kwadje heeft behalven zyn hairbos- je , een vleesachtig bordelhairtje. Behalven deze kwadjes hebben de Zeemuizen langs het ligchaam kieuwen, langs den rug nevens de rugs kwasjes geplaatd, by yder ligchaams fneede aan wederzyden een , op verfchillende wyze fraay uitgefneden. De gedaante en het getal der uiterlyke deelen , komt in de meede Zee¬ muizen redelyk wel overeen. Maar de Schepper heeft echter hier ook eene verfcheidenheid geplaatd en zy wyken , ( hoewel weinig ) van den gemee- nen Weinige Dieren zyn ’er, welker mond niet met het een of ander bycieraad om¬ geven is , dus zien wy de knevelbaarden in de viervoetige Dieren , welke in zominige langer dan den kop zyn en in den Springer byna zoo lang als het geheele Ligchaam , in het Raaven gedacht maaken de hairige vederen die over de neusgaten leggen het ge- Hachts kenmerk uit, en zyn in de Chmeas of Kaapfche Kaauw, zeer aanmerkelyk Czie Briss orniih. torn. II, pag. 33. tab. 2. d’Aubent planch. 226. Houtt. nat. hid. K Deel tab. XXXV.) in de Visfehen ziet men het zelve in de de vlinder Fisfehen^ en veele zoorten van Cabeljatm , Karpers , on?., met baardjes, de fnuit fcheeden van verfcheiden infe<den zyn met lange harde haertjes bezet, gelyk Reaumur in hec Doodshoofd getoont heeft ( Mem, des Sc. torn. II. tab. 24. /I 7. ) en in de Snuiivlin- der ten klaarden kan gezien worden ; zelv heeft de Heer Lyonnet dezelve in de Rnps gezien en afgebeeld. Zie Lyonnet. traité Anatom, de la Chen, tab. II, /I ö. B.] IIL Stuk. B ( 10 ) nen regel van dit geflacht af, en de zoorten zyn,zoo door bet maakzelder deelen , als door bet gemis van zommige werktuigen en uiterlyke deelen onderfcheiden , zommige hebben maar enkele voetjes zonder pene eelt jes^ zeer weinige hebben geen baardjes. Zommigen hebben alleen het beginzel VBn kieuvoen^ andere byzondere fchuhhetjes op den rug. Meer verfcheiden- heden zal men uit de befchryvingen der zoorten konnen opmaaken. Ook is de gedaante en evenredigheid van het ligchaam in verfcheiden zoorten zeer verfchillende ( r ). Zommigen zyn zamengetrokken en byna ei-rond, andere zeer lang, waarom zommige hen tot de Nereides of Zee- duizendbeen gebracht hebben , Dezelve verfcheidenheid heerfcht ’er in het getal der kerven of fneeden , niet alleen in verfcheiden zoorten , maar ook in byzondere Dieren van dezelve zoort. Men kan ook niet twyffelen , of ’er is eene overeenkomft , tusfehen de innerlyke deelen van verfcheiden zoorten van Zeerupfen^ maar zommige zeldzaame zoorten , welke my uit de Cabinetten der Liefhebberen geleend waaren ter ontleedkunde te onderwerpen, waare tegen de goede trouwe gezondigd. De zoorten echter welke ik ontleed heb , met elkander verge- leeken , toonden dat de Zeerupfen door het algemeene geitel der Ingewan¬ den , en zoo verre overeenkwamen , dat zy alle eene vleefchige , vertee- rende maag hadden, by de ingewanden^ die met een celachtig vlies, of be- hangzels voorzien zyn , dat de groot e ader aan de fpyshuis in de lengte vait- gehegt, allerwegen takken afzond, en dat het zenuw - en geitel, naby dat der Rupfen komt. In het algemeen komt het uiterlyk en innerlyk geitel der Zeemuizen , zoo na aan dat der gekorvenen , dat zy dikwyls niet ten onregte Zeerupfen en Zeeduizendheenen genoemd worden , en dus de gekorvene Dieren door de Zeemuizen y Zeeduizendheenen en Zandpypen tot de Typ-Corallynen^ Tubu- lariis overgaan , en dus in eene onafgebrooken rei i^et de Plant - Dieren zamen hangen, (j) Zy (r) [De Heer d’Aübenton en in navolging van hem, hebben de Heeren Pallas en Gronovius , by hunne uitvoerige befchryvingen ook de maaten van de befchreeven Die¬ ren ten naauwkeurigftenaangeteekend , behoudens de achting welke ik die geleerden toe¬ draag , wil ik gaerne bekennen , het wezentlyke nut van deezen arbeid niet te konnen zien, wyl men in geene bende een vaft punt heeft, waar men van afkan rekenen; want van yder Dier heeft men ’er groote en kleine , en ik geloof niet dat ’er twee Dieren van dezelve zoort , juifl even groot zyn, en men weet het uiterde groeipunt van een Dier niet zeker; Indien men dat konde nagaan, dan zoude het veel nuts konnen zyn. B.] (s) [ De verfchillen alleen van de 7.eeciuizendbeenen , door dien zy dien ïoeftel van kieuwen hebben, welke de Zeeduizendheenen misfen; (waar van in ’t volgen¬ de Stukje breeder) en deze verfchillen weder van de Zandpypen^ daar in alleen, dat zy niet aan hunnen koker valtgegroeid zyn; diO. Zandpypen verfchillen alleen van de Pyp~ Corallynen door hunne takkige gedaante, en groeibaar leven, dat hen tot de Plant-Die- ren brengt, (zie de Lyfi der Plant-Dieren p. 97.) Indien men nu van de Duizendbeen Jului Linn. Syfl, XIL p, 1064. tot de Zeemuizen overgaat, zal de rei van de Geror- VENR tot de PLANT-DiEREW onafgebrookeu voortgaan. B.] ( 11 ) Zy leiden in Zee een zwervend leeven , en hebben noch hooien noch kookers, gelyk de Zeediüzendbeenen, en vinden waarfchynelyk hun voed - zei in het Zeewier (^Fuchs'), Hunne voortteeling is tot noch toe zeer duis¬ ter , en het geen men in de Jluweele Zeeslak heeft konnen zien , maakt het onderzoek moeijelyk. Doch echter ziet men uit dezelve , dat zy bei- deiiey kunne dog yder byzonder in de Zeemuizen heerfcht, daar de Zeedui- zendbeenen QnZandpypen de Manwyfs natuur hebben, die zoo gemeen is on¬ der de Zachtfchaaligen , als ongewoon onder de andere Dieren (t). De meefte zooiten van Zeemuizen , welke my tot noch toe bekend zyn , geef ik in dit Stukje , weinige , welke echter aanmerkenswaardig zyn , zal ik in het vervolg geeven , met verzoek , dat in dien de Liefhebbers ’er ee- nige bezitten , welke hier niet gemeld zyn , zy my dezelve gelieve mede te deelen. I. APHRODITA ACULEATA. FLUWEELE ZEESLAK. De eerfte die van deze eene goede afbeelding gegeeven heeft is Olaus Jacob/®us (Deenfche Ferh. IIL Deel p. 88. tab. 88.) en noemde dezelve Gouden JVorm (^Vermis Aureus^ Men vind ’er ook eene ruwe Figuur vaii by Barrelier, Qicon» plantar, rarior. tab. 1284.) die haar grys bruins Zeeworm noemt. Swammerdam geeft ’er geen beter af beelding van QByb. -der Nat. pag. 902. tab. 10. ƒ. 8—16.) en heeft dezelve onder den naam van PhyfaliSy die Rondelet reeds gebruikt had, ontleedkundig befchree- ven , en noemd dezelve in het Hollandfch fluweele Zeejlak. Redi heeft het ontleedkundige van onze Zeejlak^ die hy Zee- egel QHyJïrix Marina) noemt y naauwkeuriger befchreeven. (Redi ohf. circ. anim. viv. intra. viv. Zie opufc. Vol III. p. fqq. tab. 25.) wiens waarneemingen , ikftrakshier en daar zal aantekenen. Eindelyk heeft Molyneux eene befchryving van deze Zeefnuis gegeeven. (^Philof. tranfadt. Vol. 19. n^. 225. p. 405.) De fluweele Zeeflak word ook by Ruisch ( Theatr. anim. L p. 23. b. 49.) aangehaald onder den naam van Eruca Marina ^ pilis lateralibus aureis y coe- TuleiSy viridibus iridis ïnftar fulgentibus prwditce Hyftrix Marina didtce ; dat is , Zeeworm met gouden blaauwe en groene zy hairen , die blinken als een Regenboog , en welke Zee egel genoemd word : en Dale noemd haar Zee¬ muis , en veele afbeeldingen van dezelve vind men by Seba ( Schatk. V il. I. tab. 53. ƒ g. 3. tab. 90. fig. i. 2. Vol HL tab. S* M- 7* ) Ein¬ delyk (/) [Zeer zelden, zoo ooit, ontmoet men onder de Viervoetigen , Vogelen, ViV fchen , of gekorvenen Dieren , die beiderley kunne in een ligchaam vereenigen , zoo na- mentlyk dat zy tot beiderley werk van Voortteeling bekwaam zyn zouden. B. ] lïl. Stuk, B 2 C ) delyk heeft de zeer geleerde Heer J. Baster dezelve onlangs befchreevenp cn afgebeeld. QOpufc. Subfec, torn. II, lib, IL p. 63 fqq, tab, 6. fig, 1. 2.) De geleerde Linn/eus , die aan dit gedacht het eerll den naam van A- phrodita gegeeven heeft , had in de voorige lütgaaven , alleen deze zoort onder den naam van Aphrodita Nitens of fchitterende Zeemuis befchreeven ; als ook in het regifter der Sweedfche Dieren (^Faun, Suec, L n. 1284.) in het Cabinet van den Koning ( Muf. Adolph. Fredèr, Vol, I, 43. in de Amoenit. Ac ad. Vol. I. p, 326. ) doch in de Xde uitgaave van het Syjl. Nat. heeft hy dezelve met den naam van Aphrodita Aculeata onderfchei- den (z/). Welke naam hy ook in de tweede uitgaave van Fauna Succica n. 2199. behouden heeft. By de geenen die aan de Stranden woon en ; heeft dit Dier verfcheiden den naamen. De Hollanders viOQmQn het Zeemuis by de Engelfchen word het met denzelven naam gedoopt ( Sea Moufe ') , in Noorweegen noemt men het Güld Muus , en de- liefhebbers noemen het Zeerups ( v f Deze zoort wotd in menigte op de zandige Zeegronden tusfchen Holland¬ en Engeland gevonden,^ en vooral aan de Weftkuften van Nederland al. waar zy in de Lente volwasfen zynde , onder de Plat- Visfchen met Netten, opgehaald word ,, men vind dezelve Zomers in menigte , Barrelier. en; Redi zeggen , dat zy ook in de Middellanfche Zee gevonden word , ech¬ ter fchynt zy meeft in ’t Noorden gevonden te worden. B E S, C H R Y V I N G V A N D E. FLUWEEL E Z E E S L A K. FIG. 27. 28.. « Het ligchaam is fcherp' toelbopend efrond', chic, van achter diindèr en fcherper , de grootfte lengte is 4 of 5 Paryfche duimen , de Heer Baster fpreekt van 7 duimen lang , welk ik echt^ onder zeer veele nooit gezien, heb. De buikzyde is platachtig , rimpelig,, en fcherp toeloopende en met voet¬ jes gevind. {^Fïg. 2.) Aan^ \ [Dus ook Syfl, XII, p, 10S4. BI] (i;) [Ik heb den naam van Zeerups voor de gefTachtsnaam gehouden^, en dè zoorr- Baamen dezer Dieren naar het Latyn gevolgd, behalven deze eerde,- welke volgens het: £atyn, gedoomde Zeemuis zoudQ zyn , doch hebbe onder de bynaameo-den naaiir^vani SwAMMERDAPJ behoudeu., B. ] I ( 13 ) Aan wederzyden heeft men gemcenelyk 40 of 41 voetjes. Dezer twee eerfle zyn klein, pkt, en wat ftomp, en als uit het gehemelte voortka¬ mende, eenigzins ruig, maar zonder borftel hairen of baardjes, de volgen¬ de aan wederzyden is met een groot baardje , en de toppen van pas uitko¬ mende borftelhaartjes voorzien , tusfchen deeze ziet men twee vleesachti¬ ge baardjes y alsfprieten, drie of vier lynen lang; ftaande op een rond knobbeltje, dat met een klein baardje van agter geteekend is. De overige voetjes zyn dik , kegelaehtig , en rimpelagtig in het onderfle middel met een baardje , of een kort , elsgewyfe vleesachtig doorntje met een ftomp puntje, Zy zyn ook overdwars gerimpeld , en uit de rimpels koomen borftel hairtjes. De borjlel hairtjes zyn hard, zwart, en zeer fcherp, maar van de ne¬ gende tot de elfde rimpel zyn zy dunner. De naafte plooy is met fes grooter en dikkere hairtjes bezet, van welke de agterlle de langde zyn. De groote der voetjes neemt tot het tiende paar toe , maar de zeven eer¬ de zyn de grootfte, en deze zyn platachtig en van de een entwintigde nee- men zy merkelyk af, zoo dat eenige der laatde ( zes of zeven } zoo dun als draadjes plat en zeer dicht by elkander. Vanhet twintigde paar tot het dertigde neemen de bordeltjes in grootte en getal, af, zoo dat ’er aan de dertigde zeer weinig zyn, maar de volgen¬ de nog minder en teerder, aan de laatde zyn zy zacht, en aan het uiterde is ’er byna geen ruwheid.. De Heer Baster fchynt de kleine laatde voetjes, die zoo zacht en naar den aars of het dund einde van het ligchaam daan niet te hebben medege- teld, en geeft dus maar 32 voeten aan onze Zeerups, Zomtyds ook is ’er een of twee minder, en dewylmen in volmaakte zoorten , eenige zeer fyne fprieten , op het ligchaam aan den aars vind , is het getal der voeten onze ¬ ker. — De fom der bordel haireu, by den Heer Baster opgeteekend,. moet derhalven , om de vermindering aan de laatde voetjes verminderd worden. De zyden van het ligchaam {Fïg. 28.} zyn boven de voetjes in zoo vee- Ie dwarsfche platte kwabben verdeeld. Een weinig boven de voetjes , ryd ’er uit yder kwab een agteroverleg* gend hêsje van zeer zagte hairen , die met een groene blaauwe koperglanli- ge verw fchitteren , en waar door de zyden der Zeerupfen zich zoo fchoon- vertoonem Dicht aan zulk een hairbosje, ryd eene vleefige fpriet,. die bordelhairig, is en lang , en gemcenlyk door het rugge vlies loopt. Al wat men tusfchen de kwabben vind, en tusfchen de bosjes en voet¬ jes, is als de huid der Haayen, met kleine fcherpe puntjes, ruw en deke* lig, door onregelmatig geplaatde zeer groote bordel hairen, die eenigzins- fchuinfch op den rug daan, van ongelyke grootte en koperglanfig de hor¬ deis langs» de verheven zyden der kwabben , opgaande ^ leggen eenigzins • m. StuL B 3. fchuinfchy. ( 14) fchuinfch, en (laan kamsgewyze in bosjes, waar van de-kleinfre het verfle af (laat , en met goud hairtjes hier en daar doorweven , de andere zyn in viiiie grysgeele dikke zydc als verward. Het bosje dat naait aan de rug is beltaat uit zes zeer groote en byna gelyke borllel hairen , en is digter en meerder dan de andere met vlasachtige zyde omzet. Dat vel van eene zydachtige natuur by de borllel hairbosjes , en vooral by de grcotlle kwabben beginnende en over den rug van het Dier uitgefpreid , maakt een taay en doorgaand bedekzel, gelyk van zeer dun zeem, dat den geheelen rug van het Dier bedekt, zoo dat ’er naauwelyks eene opening voor de fprieten in den aars is. Dit vlies in de lengte doorgefneeden en aan de zyden omgeflagen, Ichynt uit de kwabben, als uit zoo veel grond- lleunen te ryzen , als uit welke de zydagtige llofte door het geheele bedek- zel verfpreid word, en tusfchen welke ’er aan wederzyden een door¬ gang is. Dit bekleedzel weg genoomen zynde , komt de rug bloot , welke in ’t midden plat is , en na de zyden , door de verheven zyden der kwabben , ongelyk, deze verheven zyden, zyn overshands als tweelippig , de andere hebben een kraakbeenige fchub. De fchiibben zyn zeer dun, doorzichtig wit, kraakbeenig plat, met ge¬ heele randen, en met het middelpunt in den naad, die uit het middelpunt na den rand loopt, vallgehecht, van de zevende infnydinge af beginnen zy grooter te worden, aan de elfde zyn zy de grootlle, en byna rond; aan de veertiende neemen zy af, de vyftiende is lang en loopt met een punt uit, en lleekt met een punt boven den aars uit; en volgens de gewoone legging der fchubben , zyn zy aan wederszyden op elkander geplaatll. De gefchubde rug perken , komen met de takken , der voetjes van het rugdekzel overeen ; tusfchen de drie eerlle fchubben aan wederzyden , (die aan een breeder plooy valt gegroeid zyn , ) vind men geen dubbeld gelipde zakjes. De eerfle fchubben van het grondftuk, liaan over het tweede voetje, de tweede over het vierde , de derde over het vyfde , en van daar llaande dubbel gelipde zakjes over de voetjes , en derhalven de vierde fchub , over het zevende voetje, de vyfde over het negende, de zesde over het elfde, de zevende over het dertiende, de agtfle over het vyftiende, de negende over het zeventiende, de elfde over het een en twintiglle , de twaalf de het drie en twintiglle , de dertiende over het vyf en twintiglle , de veertien^ de over het acht en twintiglle, en de laatfte over het een en dertiglle. Deze fchubben zyn geen kieuwen , want daar zyn behalvcn deze , be¬ ginzelen derzelve. De beginzelen der kieuwen Haan als dwarsfche kammet¬ jes, die aan den rand ingefneeden zyn, tusfchen de fchubben, en zyn dus veertien paar , en in de dubbelgelipte zakjes naar achter en naar buiten ge- plaatft. Tusfchen de rug fchubben nellelen ’er dikwyls kleine Zeeduizendbeenen, en / ( 15 ) en andere Diertjes, Redi vond ’er ook byzondere Diertjes, die een hoofd, een fnuitje, en Iprietjes hadden, en van achter in eene verdunde ftaart uit¬ liepen. De mond van onze Zeerups is eene gerimpelde opening voor het derde paar voetjes , uit den mond komen ( gelyk boven gemeld is , ) twee paar heele kleine, en tusfchen deze ftaande fprietachtige voelers, en tusfchen de¬ ze Haat een loodrecht plaatje , als een hane kammetje , maar de rand is niet ingelheeden. De aars opening is klein , en aan het uiterHe van het ligchaam geplaatH. De opening der Teeldeelen^ heb ik, wat moeite ik ook aanwendde niet konnen vinden; en nooit heb ik een droppel van het water, het welkin de ligchaamen der Zeerupfen altyd gevonden word , en waar in de eitjes der wyfjes en de zaadmelk der mannetjes dryft, noch door den mond, noch door den aars konnen uitpersfen. Egter vind men veel levendige Zeemui¬ zen , die zaamengetrokken zyn , en geen water in zich hebben , zonder eenig teeken van kwetzing. ONTLEEDING. In geweekte kan het vel ligtelyk van de fpieren gefcheiden worden , vooral op den rug, als zynde aldaar teerder, en witachtig doorfchynende, aan de buik is het grover en lederachtig en ondoorzigtig , zy hebben eenen grooten toeftel van fpieren , vooreerft loopen ’er door het geheele ligchaam ' banden , die aan het zelve vaft gegroeid zyn ; aan de buikzyde is ^er aan wederzyden een by de voetjes, die breed is en dik, twee fmallere in het midden van den rug , Haan wat verder van elkander af. Boven de voetjes , tusfchen de diepe of hoog uitfteekende plooyen der zyden, ziet men korte fpieren^ die breed zyn en in de lengte leggen, en onder deze leggen dt fchninfche ^ die fmaller zyn, onder deze zyn hollig¬ heden in de celletjes der zyden , in welke een gedeelte van den blinden darm valt. Andere fchuinfche fpieren leggen "er tusfchen de voetjes en de buiks ban¬ den , welke in die banden ingeplant zyn. Voorts heeft men fpierachtige koorden , uit verfcheiden van elkander ftaande bondels gemaakt , van den rug naar den onderbuik loopende , en met lier aan den rand der buikfpieren vaft gemaakt , by yder voetje is ’er een, dit maakt den onderbuik als veelhokkig, tot plaatfing van den blinden darm. De voetjes hebben hun eigen fpiergeftel , en de borftelhairtjes van yder ftaan in bosjes als pinceeltjes , by den top van den langen elsgewyzen , ver¬ galden doorn , die met zyn ftomp einde in de holte van den buik ingeplant is, en de beweeging der voetjes beftuurd. Dezen doorn zullen wy den fprie^ der voetjes noemen» JIL Stuk. - Vau ( ) Van het (lompe eind der fpriet gaan ’er fpierkoorden , naar het vel , en worden op eenigen ailland ingeplant. Indien men de fpriet by een maft vergelykt zullen de koorden de touwen zyn. Door het zamentrekken van deze koorden , kan de fpriet opgerigt , neergeboogen , en na agter en naar voor getrokken , en dus worden de voetjes naar alle kanten bewoogen. Die het binnenfte einde einde oprigten, zyn de meefte in getal, en die trekken ook die voetjes naar agter , en zyn dus tot den gang van het Dier nodig. Waarfchynelyk is ’er een vleesachtige fcheede voor yder fpriet die de borftel hairtjes te rug trekt ; Een diergelyke fpriet is 'er tot de zylingfche borftel hairbosjes , maar veel kleiner , echter gaat zy ook in den onderbuik en heeft eenige fpierkoorden , ter beweeging der borftel hairtjes , een nauw¬ keuriger befchryving der fpieren zou meer tot een teeken van verwaand¬ heid , dan van nut zyn. De huid en fpieren doorgefneeden zynde , vloeid ’er in de meefte Zee^ rupfen , ten eerften een lymachtig taay : troebel vocbt uit. De rug in de lengte open gefneeden zynde , ziet men ten eerften de ypy r- hiiis , welke ik in de eene vol vochts , en in de andere ledig en zamenge- trokken , gevonden heb. De maag , in het voorde gedeelte des onderbuiks gelegen , word door eenen korten flokdarm^QdÏQ boven losis en een buik heeft, door middel van twee fpieren aan den mond vaft gehecht , en met eene fpierachtige band is dezelve van vooren aan de roggebanden vaft gehecht. De gedaante der maag is plat , van onder dikker en van boven ftomp gekield , de voorde opening gaapt , en gelykt zeer veel op den vin van een Grondeltje. De bovenlle rand heeft twee knobbeltjes , en is als een verwulf , de onderfte is vlakker en heeft insgelyks twee knobbeltjes, zy is van rondfom met het wit* te vlies der flokdarms overtoogen. Aan de binnen zyde , van boven en van onder, ziet men een lipje uit zagte hairtjes beftaande, tusfchen de fpieren en den (lokdarm. Van agteren word de maag platter en loopt in een darm uit. De dofte der maag is vleesachtig kraakbeenig , met dwarsfche vezelen , hier van daan fchynt zy van buiten en van binnen geftreept. Deze doffe is aan de zyden dikker, van buiten verheeven, vanbinnen een weinig hol, en van agter loopt het in het darmvlies uit. De holligheid der maag is ge¬ ring loodlynig , en vertoond zig als een fpleetje , met een vlies gedekt , dat na de zyden des darms met plooyen gerimpeld is. De hardheid der dofte, en eenige gelykvormigbeid , doet de Holland- fche Visfchers de maag der Zeemuis , het Zeemuize trulletje noemen ; en zommige hebben my verhaald , dat zy dezelve braaden en eeten. De darmen beginnen van het verlangde einde der maag en hebben de dik¬ te van een ganzen fchaft , rolrond en het agterfte eind loopt allengkens dun¬ ner, en den aars, beftaande uit een dun vezelagtig vlies. Het verdunde deel der maag, word in de darm gevat , even als' de mond der C I? ) der lyfmoeder in de fcheede , het begin des darms , word vooral in m- mengetrokken Zeemuizen in een dubbele kromte geboogeii , en deze krom¬ te legt tegens het agterfte der maag. In zommige onderwerpen, hebbe ik den darm dan eens in het begin, dan eens in het midden in eene groote zak zien uitloopen. In dezelve was zeer veel maagvocht , en de zamentrekking van het eene gedeelte des darms fcheen het ander dus uitgezet te hebben. De darm is in de lengte gevind, met kleine darmtjes, ten getale van 19. Redi heeft *er twintig geteld, misfehien is het getal onzeker. Aan de ag¬ terfte dunfte zyde word door het vliezige middelfchotjes aan de bekleedze- len ingeplant. De blinde darmtjes^ zyn in hun begin draadsgewyze , word daar na bree¬ der en dan weder takkig ingefcheurd , waar na zy weder zo dun als een draad worden , en aan hun top eindigen zy met een lang zakje , zy wor¬ den alle tusfehen de loodrechte fpieren ingeplant, en vullen de rugge zak¬ jes met een groot takje van hun middelfte deel , daar na loopen zy met een naauw halsje onder de korte zyde fpieren door , het overig gedeelte loopt in de zyde hollen tusfehen de fpieren. Van vooren komen ’er zeer veel uit het ingewand, en die hebben hun draadsgewyze gedeelte langer, dat ook zyn moeft , om zoo veel te beter in de zakjes holligheden , en in het dub¬ belt gelipte zakje aan de rug te kooraen. De middelfte zyn veel korter, wyl zy flechts , na de zyde holligheden loopen , en het laatjle blinde darm- tje, word in het eerfte ruggezakje, tusfehen de dertiende en veertiende fchub ingeplant. Verder heeft men flechts banden of dwarsfche vliesjes, by yder voetje, het maakzel en inplanting dezer darmtjes, zoo als Redi dezelve befchryft , is verzonnen en kan geen toets doorftaan. 