Bedenkingen en mededeelingen aangaande de oogspierdoorsnijding (myotomia ocularis), ter verhelping van het scheelzien ...
46 » denkbeeld van Dieffenbach het uit zijne slaapziekte » opwekte ; deze gebeurtenis bragt de geheele wereld »in verbazing, en als door betoovering zag men een «nieuw schitterend tijdperk aangebroken." De Schrijvers, wier namen thans opgelezen worden, hebben vervolgens , de eene meer , de andere minder , den uitslag der kunstbewerking toegejuicht : Franz , Lucas, Syme, Liston, Adams, Herbert Mavo, Attin- burow , Clay , Edward Guthrie , Middlemore , Neuber , Ruete, Langenbeck, Hocken, R. Hall , Bonnet , Peyne , Guislain , J. Guérin , Crommelinck , F. Cunier , Schoen- feld , French, Pétrequin, Amussat , Bouvier , L. Boyer, Rognetta , Carron du Villards , Sédillot , Roux , Vel¬ peau , Desmarres , Gairal , Buffin, Loser, Heyfelder, F. Pauli , Svitzer , De Nobele, Sotteau, Doubouwitzki, Alt , Flarer , Fabini , Simon , Edwin Lee , Post , Dufer , Mackenzie , Grand , Dufresne-Chassaigne , H. Curtis , Bertini , Sperino , enz. enz. enz. Verscheidene jaren zijn reeds verstreken , toen wij , in tegenwoordigheid van den Heer Jüngken en andere ambtsbroeders , geprotesteerd hebben tegen dit voor¬ oordeel , hetwelk des te belagchelijker is , omdat men , zonder het te weten , niets anders gedaan had dan oudbakken kool te stoven gezet. Toen wij evenwel in de Neue Litteratur Zeitung , onder redactie van Hand (1), lazen, dat de Akademie der Wetenschappen, te Parijs, in hare zitting van 26 February , 1844, den prijs Monthyon van 6000 francs aan Stromeyer en Dieffenbach had toegekend : aan (1) .Tena, 1844, 4°., N°. 104, 30 April, p. 414. 47 Stromeyer* uit hoofde hij de eerste geweest was , die op het lijk de kunstbewerking van het scheelzien inge¬ steld EN UITGEVOERD HAD , CU aan DlEFFENBACH , OUldat HIJ HET EERST MET EENEN GOEDEN UITSLAG DEZE KUNSTBE¬ WERKING OP DEN LEVENDEN MENSCH HAD TOEGEPAST ? kwam ons , in weerwil van ons zelve , de oude zinspreuk voor den geest : Amicus Plato , amicus Aristotcles , sed magis amica veritas . De verzen 14 en 15 van Sirach kwamen ons in de gedachte : Zoo gij verstand hebt , antwoord uioen naaste ; zoo niet , houd uwe hand voor den mond . Er is eer en schande in het spreken. Niets is schadelijker voor de waarheid en de eer der wetenschap , dan de valsche zedigheid om te zwijgen. En welk denkbeeld zoude de nakomelingschap zich toch wel van ons vormen , als het eens gebeurde , dat men op zekeren tijd de misslagen erkende als het gevolg van onze onkunde in het vak der geschiedenis ? Zouden onze naneven geen regt hebben ons te verachten , ons , die de ontdekkingen onzer voorgangers met voeten ge¬ treden en hen met vingers nagewezen zouden hebben , in plaats van hunne nagedachtenis te vereeren? Tot op dit oogenblik hebben wij aangaande dit onderwerp niets aan het licht gebragt; wij vatten de pen op, om te beletten , dat dergelijke beschuldigingen tegen onze eeuw gerigt kunnen worden , en om in hunne wezenlijke waarde de kreten van geestdrift te doen kennen , welke overal geslaakt worden. Ons voornemen is eene juiste en onpartijdige kritiek te leveren; verre zij derhalve van ons verwijderd het denkbeeld , om Dieffenbach de verdienste te betwisten , 48 van eene aloude kunstbewerking uit hare asch te heb¬ ben doen verrijzen. Maar wij hebben ons niet bezig te houden met Stromeyer, die door Dieffenbach (1) de geestrijke bevoorregte (2) wordt genoemd. Alvorens ons pleidooi te beginnen, zijn wij verpligt de zonderlinge redenering van Grabad (3) te wederleg¬ gen , die aldus schrijft : « De tegenwoordige medische «litteratuur schept behagen in het ten toon spreiden «van eene geleerdheid, die even zoo vermoeijend als « overtollig is , want het is nutteloos te herhalen , wat «reeds gezegd is. Er is weinig aan gelegen, te weten, «wat Pieter en Paulus gedacht en gedaan hebben ten «aanzien van de eene of andere zaak; maar het is «vervelend te vernemen, wat Pieter en Paulus heb- «ben geschreven. Waar zullen wij heengevoerd wor- » den , zoo wij ons laten afdalen in dat slijk van boe- «ken, te midden waarvan wij gevaar loopen te verstik- » ken ?” Wanneer evenwel de geschiedkundige geleerdheid meer in aanzien was, zoude het verwijt van Unna ongegrond zijn , en onze tijdgenooten zouden in de oogen der mannen van de wetenschap hunnen goeden naam niet op het spel gezet hebben. Berigten wij , dat Grabau, wiens uitmuntende rede¬ neerkunde men begint te bewonderen, tegenwoordig te Jena een Repertorium für die gesammte Medicin uitgeeft. Dit is eene soort van verzamelingen, waarvan (1) Ueber die Vurchschneidung der Sehnen u. Muskeln. Berlin, 1841. 8°. Voorrede. (2) Geistvollen Vorberechtigten. (5) Oppeniieim’s Zeitsclirift , Bd. XIX , p. 119. 1842. 49 wij reeds al te veel bezitten ; maar die van Grabau beeft evenwel eene bijzondere verdienste , die namelijk , om de andere uit te plunderen, ten einde in haar onder¬ houd te voorzien. Dat heet zich met zijne grondbegin¬ selen gelijk blijven! Berigten wij verder, dat, indien de Schrijvers, die zich met de behandeling van het scheelzien onledig ge¬ houden hebben, Pieter of Paulus bestudeerd hadden, of zich naar de bibliotheek hunner stad hadden bege¬ ven , zoo zij namelijk de geschriften van Pieter of Paulus niet bezeten mogten hebben , zij ons deze let¬ terkundige opwelling van toorn zouden bespaard heb¬ ben. Maar op dit oogenblik vinden wij ons in de noodzakelijkheid gebragt tusschenbeiden te treden, daar wij niet langer kunnen dulden, dat Dieffenbach (1) den spot met zijne tegenstanders drijft, zoo als hij doet, wanneer hij op deze wijze spreekt: » Ongelukkigerwijze » is het geschied , dat eene ligte voorhoede zich met ver- » metelheid op het slagveld der onderhuidschc orthopedie » heeft laten zien, als echte vrijbuiters tiraillerende, trach- » tende de eer van het gunstig oogenblik te winnen. Som¬ tijds valt zij ons direct of indirect aan, zoowel Stro- » Meyer als mij, met overmatige slagen; somtijds zoekt » zij ons tegen elkander in het harnas te jagen; op elk «terrein vertoont zij zich , nu eens in de journalen der «geneeskunde, dan weder in de politieke journalen.” En de kritiek juicht dit toe (2)! Wat dergelijke klagten moeten beteekenen, weten wij (1) TJeber die Durchschneidung der Sehnen u. Muskeln , 1844. 8°. (2) IIahescïie Litteratur-Zeitung , 1843. October, p. 211. 4 50 waarlijk niet , want lang voordat men wist , dat er een geestrijke bevoorregte bestond, wien de gave verleend was, vele pezen door te snijden, hadden Mekeren, Roonhuyzen, Blasius, Ten Haaf, Cheselden de door¬ snede bewerkstelligd van de sterno-cleïdo-mastoïdeïsche spier; in 1812 had Sartorius, en in 1826 Delpech , de achillespees doorgesneden; Weinhold, in 1819, de groote borstspier, terwijl Watmann zulks bij de del- toïdes bewerkstelligd had. Wij zullen Dupüytren en Astley Cooper niet aanhalen. Het is blijkbaar , dat de kunstbewerking , waarvan thans sprake is , op de nieuwe vorderingen in de akiurgie, die altoos iets nieuws ver¬ langt, grooten invloed heeft uitgeoefend; maar voor¬ namelijk heeft zij gewerkt op die personen , die het mes als een voortreffelijk geneesmiddel beschouwen , ten spot van de uitspraak van Hippocrates (1). Van tijd tot tijd hebben evenwel verscheidene Schrijvers beproefd , om den geestdriftigen ijver , die zulk eene ontploffing veroorzaakt had, eenigzins te matigen; hunne stem is echter door hunne landgenooten gesmoord geworden, terwijl de vreemdelingen zich doof gehouden hebben. Zoodanig lot heeft ook de wederleggingen getroffen van F. Cunier (2), die zoo veel voor de uitbreiding van de behandeling der oogziekten in België en in Frankrijk gedaan heeft, en die vermeldt bij eenen Ita- liaanschen Schrijver te hebben gelezen, dat het scheel¬ zien door de operatie te genezen was; de naam van den bewusten Schrijver was hem echter ontgaan ; hij voegt er nog bij , dat Doctor Baschieri , van Bologna (1) Apliorisme VI, Sectie VIII. (2) Annales d’ OculiAique , Vol. III, p. 122. Juin, 1840. 51 (thans te Milaan), dien hij in het jaar 1837 te Mont¬ pellier heeft gekend , onderscheidene malen zijne aan¬ dacht heeft gezocht te vestigen op de myotomie, door zijnen landgenoot aangeraden, en hem zelfs heeft wil¬ len overhalen, om dezelve op eene zijner vrouwelijke bloedverwanten, die met een binnenwaarts scheelzien (convergens) behebt was, toe te passen. Doctor Altwell (1), van Providence in de Vereenigde Staten , berigt , dat Professor Ingalls , van Boston , hem in 1810 de regter- inwendige spier heeft willen door¬ snijden, van gevoelen zijnde, dat hij, door zoodanig te handelen, hem van het scheelzien, waarmede hij aangedaan was , konde bevrijden. Altwell weigerde echter zich aan deze proef te on¬ derwerpen, uit vrees van ten gevolge daarvan het ge- zigt te verliezen. Een Beijer , zich teekenende J. M. G., heeft, drie jaren geleden, verklaard, dat hij in 1823 het scheelzien heeft geopereerd (2). Beger (3) zegt , dat deze ongenoemde in het belang der wetenschap zich bekend moest maken. Duffin (4) heeft geschreven , dat Ch. Bell deze kunstbewerking, verscheidene jaren geleden, heeft aangeprezen, en betreurt zeer, dat zijne landgenooten zich den roem dezer uitvinding hebben laten ontnemen. Zeis (5) zegt, bij het beoordeelen der (1) Medical Examiner . Philadelphia, 1841 , December. (2) Allgemeine Zeitung fiir Chirurgie , 1841 , N°. 15. Zie Ann. d’Ocul Vol. IV, p. 192. (5) Canstatt’s Jahresbericht , lev Jahrgang , Heft VI, p. 85. Erlangen, 1842. 8°. (4) Pratical remarks on the new Operation for the cure of Strabismus , or Squinting . London, 1840. (5) Schmidt’s Jahrbücher , Bd. XXXIV , p. 265. 1842. 8°. 4 * 52 brochure van Duffin : »Het is zeer te bejammeren, »dat Duffin niet heeft aangewezen waar en war¬ eneer Bell van deze ontdekking heeft gewag gemaakt, » want zoolang wij te dien aanzien niet juist genoeg «ingelicht zijn, durven wij Stromeyer niet betwis- » ten , het eerst op het denkbeeld dezer kunstbewcr- »king te zijn gekomen.” French (1) berigt, dat twaalf jaren geleden Anton White scheelziende dieren geope¬ reerd heeft. Jules Guérin (2) , deze onverschrokken Parijzer myotomist , beweert, door in 1837 aange¬ wende proeven bewezen te hebben , dat het scheelzien door operatie te genezen was ; zijne proeven hebben de ondernomene proeven op het levend ligchaam door Pauli van Landau (3) (in 1839), en de kunstbewer¬ king, door Cunier insgelijks op het levende ligchaam, den 29sten October, 1839 (4), aangewend , voorafgegaan. Eindelijk betuigt Mackenzie (5) , zonder echter in de minste bijzonderheden te treden, dat Taylor de oculaire myotomie in beoefening heeft gebragt. De geheele juist¬ heid , de geheele gegrondheid van het gevoelen van den President Arago , dat iets wat gedrukt staat alleen gel¬ dig en waardig is in aanmerking te worden genomen , erkennende , begeeren wij geenszins , dat er werk ge¬ maakt worde van de proeven, door ons in 1828 on (1) The British and Foreign medical Review , 18-41. October, p. 463 , en London medical Gazette , 1840, Sept., p. 327. (2) Gazette médicale de Paris, 1840, p. 424, en Annales d'Oculistique , Yol. Ill, p. 169. (5) Schmidt’s Jahrbiicher , Bd. XXIV , October , 1839 , p. 351. (4) Annales d’Oculistique , Yol. Ill, p. 96 en 124. (5) The cure of Strabismus by operation. London, 1841. 8°. 53 dernomen ; maar wij protesteren formeel tegen elke po¬ ging, die ten doel zoude hebben, om ons den voorrang op de intellectuële behandeling van het scheelzien te ontrooven. John Taylor, die beruchte Engelsche Oculist, is de uitvinder der behandeling van het scheelzien, en de eerste , die deze uitvinding in beoefening heeft gebragt. Deze kwakzalver bereisde Europa (1) , terwijl hij de ca¬ taract ligtte, de oogkwalen behandelde, en het scheel¬ zien opereerde. Hij maakte inzonderheid een geheim van de beoefening der laatstgemelde kunstbewerking, door de Geneesheeren te bedriegen, met hun te ver¬ tellen , dat hij eenige zenuwachtige draden doorsneed , terwijl hij , door middel eener schaar , de regter- in¬ wendige spier doorsneed , na voorloopig het oog naar buiten gebragt te hebben met behulp van een garen handvatsel dwars door het wit der oogen. Het voor¬ naamste Werk van Taylor draagt tot opschrift: F on der Kunst der hestandigen PF iederh ringung des Ge- sichts , und vom Strabismo , 8° Mayland, 1736. Wij willen over zijne andere Werken niet spreken ; zij zijn van alle wetenschappelijk belang ontbloot, en kunnen niet het minste kritisch onderzoek doorstaan • zij zijn altoos met het doel geschreven , om het publiek te be- (1) Zoo als vroeger geschied is door Ch. Phillips , te Luik , thans te Brussel , die door Sadler (* *) te Petersburg zoo fraai in een be¬ spottelijk licht is gesteld ; en zoo als nog tegenwoordig door Lusardi en andere Oculisten geschiedt. (*) Fricke’s u. Oppenheim’s Zeitschrift, Bd. XVI, p. 418. Het artikel van den Heer Sadler is in het Fransch verschenen in de Revue Médicale Frangaise et Étran- fjère , van den Heer Cavol (Mei, 1844) , en is op nieuws verschenen in de Ency- clographie des Sciences Medicates , uitgegeven onder directie van Doctor Florext Cuxier , 4e Série, Vol. VII, p. 168 , Juillet , 1841. 54 driegen* hij liet die Werken gedeeltelijk uitgeven te Londen en te Edinburg , gedeeltelijk te Parijs , Ham¬ burg, Leipzig, Berlijn, Frankfort, Koppenhagen , Vene¬ tië , Napels , Home , enz. Onder de achtingwaardige mannen, die de zaak we¬ zenlijk toegelicht hebben , bekleedt eene eerste plaats Eschenbach, Hoogleeraar in de Genees- en Heelkunde aan de Hoogeschool te Rostock. Eschenbach had de geheime listige handeling van Taylor nagegaan, en drukt zich in eene brochure, aan het onderzoek der genezingen door dien kwakzalver gewijd, aldus uit (1): » Oogartsen hebben gedroomd , dat het scheelzien te ge- »nezen was door de doorsnede van de eene of andere » oogspier * maar wat mij betreft , ik betuig nimmer » iemand te hebben gezien , die op eene dusdanige ma¬ tt nier genezen is. Taylor heeft hardnekkiglijk geweigerd » eencn enkelen scheelziende , gedurende zijn verblijf te » Rostock, te opereren, waarschijnlijk omdat de vast¬ heid zijner hand en zijns gezigts reeds begon te ver- » zwakken.” Eschenbach zegt elders (2): »Er zijn rond- » reizende Oculisten, die zich beroemen dit gebrek (het » scheelzien) spoedig te genezen , door de inwendige reg- «te oogspier, waarin de hoofdoorzaak (door verkorting) » gelegen is , door te snijden. Door het opsommen der «verschillende genoemde oorzaken kan men reeds na- »gaan, op welken grond deze opgeblazenheid rust, en (1) Bericht von dem Erfolge der Operationen des Englischen Oculisten Ritters v. Taylor, in verschiedenen Stcidien Deutsch° lands , namentlich in Rostock. Rostock, 1752. 8°. p. 100, 105 en 159. (2) Chirurgie. Rostock en Leipzig, 1754. 8°. p. 557 55 » hoe nuttig deze onderneming is ! ! Men moet deze )) kunstbewerking niet beschouwen , als ware zij met eene «onoverkomelijke moeijelijkheid gepaard, noch aan de » gevolgen der snede denken ; de onderneming moet als » mogelijk beschouwd worden.” Wij herinneren ons, tegen onzen zin, bij deze ge¬ legenheid de beroemde touriste, de Gravin Ida Hahn- Hahn , die, ten gevolge der kunstbewerking , welke door Dieffenbach aan haar verrigt werd , het gezigt verloor , en die een hoofdstuk harer Werken aan de behandeling van het scheelzien heeft gewijd. De tweede geldige getuigenis is die van Heuermann , Hoogleeraar in de anatomie, physiologie en cliniek aan de Hoogeschool te Koppenhagen. Op de volgende wijze (1) drukt deze Schrijver zich ten aanzien van Taylor uit, dien hij gelegenheid had in 1752, in de hoofdstad van ' Denemarken , na te gaan : » Taylor heeft voorgewend het «scheelzien door de sectie der pees van de bovenste » schuinsche oogspier te kunnen genezen • maar door «deze praktijk zouden de overige spieren eenen bepaal- » den beslissenden invloed verkrijgen , en er zoude een «scheelzien in de hoogte, in de laagte of naar buiten «door ontstaan. Voor het overige is deze kunstbewer- «king niet gemakkelijk, en daarenboven in zulk eenen «graad smartelijk, dat wij zeer betwijfelen, of de zie- «ken er wel gaarne toe zullen overgaan. ” Wanneer men zich den kwijnenden toestand der Heel¬ kunde op dat tijdstip voorstelt, zal men gevoelen, dat de behandeling van het scheelzien op geenen enkelen (ï ) Abhandlungen der vornehmsten chirurgisch en Operationen des menschlichen Karpers , Bd. II, p. 559. 56 vasten grondslag konde steunen, te meer daar reeds vóór Heuermann , Meester Jan en Palfyn zich tegen deze kunstbewerking verklaard hadden. Palfyn zegt : » Wan- 3> neer eenige spieren of zenuwen , die tot de beive- )) ging van het oog dienen , afgesneden zijn , gelijk » het zomstijds gebeurt in wonde?i , die doorgaan tot 3) den oogbol , of als ze verteert of iveg geknaagt zijn 33 door een etterige stoffe , gelijk door die van een et- » tergesioel in dit deel , zoo wordt de oog-bol getrok- 33 ken naar de tegenoverige zijde , gelijk dat geschiedt 3) in alle andere lidmaten , toanneer eenige spieren 33 of zenuwen teenemael af gesneden, of andersints ver- 3) nietig t zijn ’ (1). Eindelijk heeft de beroemde operateur van den steen Lecat in 1742 door Taylor het scheelzien te Rouaan zien opereren, en beschrijft op de volgende wijze de kunstgreep , waarvan de Engelsche Oculist zich bediende : 33 Door middel van een zijden draadje nam hij een ge 33deelte van het oogvlies van het scheele oog naar het 33 lagere gedeelte van den bol, en na van deze zijde een 3) hengsel gemaakt te hebben , bediende hij zich daarvan , 33 om dat gedeelte van het oogvlies , hetwelk zij bevatte , 33 naar zich toe te trekken, en sneed het met eene 33 schaar door.” Aan Rirail (2) hebben wij het dank te weten , dat hij deze aanteekening ontdekt heeft in (1) De besondere Heel- en Genees-Konst der Oog-Siehien , in 9 1 Frans beschreven door den seer ervaren lieer Mr. Antoine , Chirurgien Royal a Méry-sur-Seine , en vertaald door Johan Palfyn, Gezwooren Heelmeester , Ontleder en Lector in de Heelkonst te Gent. Leyden, 1714. 4°. Ille Deel, p. 4. (2) Zie de Annales d’Oculistique , ler Vol. , Supplém. , 1842 , p. 255 et 256. 57 het Précis analytique des iravaux de V Académie des sciences de Rouen , voor het j aar 1743; hij deelde die aanteekening aan Velpeau mede, welke dezelve aan de koninklijke Akademie van Geneeskunde te Parijs den 14den September, 1841, ter lezing heeft gezonden. Wij betuigen der Akademie van Wetenschappen te Parijs onzen dank, dat zij wel heeft gelieven te erken¬ nen, dat er aan de overzijde van den Rijn mannen gevonden worden , die haren grootsten prijs waardig zijn geacht. Dit heet edel handelen, want er is slechts ééne wetenschap , welke wij allen als broeders , als die¬ naars moeten beoefenen , en de eerepalm moet den waardigste onder ons toegekend worden. Vragen wij ons evenwel af, wien de voorrang , door de Akademie van Parijs vastgesteld, toekomt, zoo moeten wij betuigen , dat niemand onder ons dien kan terugeischen. Duitschers, Franschen, Engelschen, Italianen, Denen enz., allen moeten wij elkander broederlijk de hand rei¬ ken , en den Romeinschen wigchclaars gelijk , zullen wij elkander voortaan niet zonder lagchcn kunnen toespre¬ ken; allen hebben wij ons op eene zotte wijze laten beet nemen. Taylor was een geboren Engelschman , en wij heb¬ ben gezien, dat hij zijn voornaamste Werk in Italië het licht heeft doen zien; dit Werk trok geenszins de aan¬ dacht , en niemand onzer heeft er kennis van genomen. Taylor heeft het scheelzien in Frankrijk, Duitschland en Denemarken geopereerd , en zijne tijdgenooten, Fran- sche , Duitsche en Deensche Heelkundigen , hebben van zijne operatiën gesproken. De Engelsche Oculist heeft in het Hoogduitsch geschreven, en is door Duitschers 58 beoordeeld , en thans , nu wij de door hem aangewezene kunstbewerking hebben doen herleven , zouden wij ove¬ rige Duitschers het zijn, die den voorrang zouden ver¬ dienen. Men moet geenszins der wetenschap het verwijt toe¬ voegen , dat dit historische punt zoo laat opgehelderd wordt; alleen diegenen zijn schuldig, welke de weten¬ schap beoefenen. Wat ons betreft , wij hebben tot op dit huidige oogenblik onze stem niet in het openbaar willen doen hooren. Wij hebben die ijlende koorts zich weder laten verheffen, en zoo wij er eindelijk toe ge¬ komen zijn , om te spreken , is het alleen daarom , dewijl wij niet van onwetendheid willen beschuldigd worden ; omdat wij de eer der Duitsche geaardheid heb¬ ben willen redden , die welligt door al het plaats gehad hebbende geraas op het spel is gezet. De weg is door ons aangewezen, dien wij gevolgd hebben, om tot de kennis der waarheid te geraken; die weg is voor allen geopend , en zij , die hem niet gevonden hebben , had¬ den ondertusschen hooren zeggen, dat hij bestond (1). Wat wij vastgesteld hebben , zal in het vervolg de aan¬ matigingen der hierboven aangehaalde mannen doen tot zwijgen brengen. Wij hebben op eene stellige en duidelijke wijze dit historische punt toegelicht , en de beraadslagingen daar¬ van moeten eens vooral ophouden. De mannen van de wetenschap, van alle verwaand¬ heid, van alle makkerschap vreemd; de mannen, die er op staan, dat de Duitsche regtschapenheid nimmer (I) Zie hierna de aanteekening van den Heer Cunier. (De Redactie.) 59 in twijfel kunne worden getrokken, vormen hartclijke wenschen , dat Stromeyer en Dieffenrach , die bij lange na niet in geldverlegenheid zitten, aan de Akademie der Wetenschappen te Parijs den prijs Monthyon, welken dit Genootschap hun heeft toegekend , zullen terugzenden , zoodra zij zich van de dwaling zullen verzekerd heb¬ ben, welke te hunnen aanzien begaan is ten opzigte van den dubbelen voorrang der behandeling van het scheelzien, en dat zij zullen bekennen, dat, volgens de hierboven aangehaalde getuigenissen , zijlieden , wel¬ verre van de eersten te zijn geweest, die de eene de be¬ handeling van het scheelzien heeft aangetoond , en de andere in praktijk gehragt , niet anders dan de zeer zedige hernieuwers dezer operatie zijn geweest. Wan¬ neer de Akademie , hunne heelkundige verdienste in aanmerking nemende, hun op nieuws den prijs zal toekennen , zoo zullen wij niets meer te zeggen hebben , in tegendeel wij zullen er ons over verheugen. Maar welken prijs zal men toewijzen aan onzen nc- derigen persoon voor de psychische behandeling van het scheelzien , die , eigenlijk gezegd , den voorrang verdient boven de behandeling van het scheelzien met de hand , want de hand moet door het verstand ge¬ leid worden? Wil men weten welke onze belooning zijn zal ? Men zal ons met allerlei beleedigingen overladen ! Er bestaat in de maatschappij eene klasse , welker leden des te meer beloond en geëerd worden, naar mate zij meer vijanden verslagen hebben* anders is het in de wetenschap gesteld , waar de redeneerkunde geheel en al verwijderd wordt. Dit moet alleen diegenen verbazen , die vergeten hebben , wat Homerus zegt in zijne Ilias 60 V, 852 — 856: »Komt in deze streek een man aan, » die zich door zijne liefde voor de wetenschap kenschetst , » en die , even als Apollo , het licht op de aarde komt » brengen , en den chaos uit de war helpen , zoo verbrij- » zelt men op zijn hoofd de lamp , waarmede hij haar » wilde verlichten ! » Mundus vult decipi ƒ” Schiller heeft wel gelijk, als hij zegt: Es liebt die Welt das Strahlende zu schwarzen , Und das Erhabene in den Staub zu ziehn (*)• Het Grieksche schrikbewind heeft Socrates, die het bijgeloof wilde bestrijden, den giftbeker doen drinken; de middeleeuwen hebben niet minder gedaan dan het Grieksche schrikbewind; en wanneer men in de tegen¬ woordige eeuw de mannen van genie niet meer door het vergif of door het vuur laat sneven , men heeft voor hen eene veel wreedere en langzamere straf uitgedacht. Men veinst niet te weten , dat zij bestaan ; men loo¬ chent , men vervolgt hen , of men laat hen van zwak¬ heid kwijnen en sterven. Zoodanig is de verstandelijke dood , die den profeten onzer dagen beschoren is , en zij moeten dezen dood ondergaan , zoo zij begeeren , dat hunne overblijfselen door de nakomelingschap in eere worden gehouden. In waarheid, het is verbazend, dat wij te midden van dergelijke omstandigheden nog be¬ staan; intusschen is hier de vraag, of dit nog lang zal aanhouden ? Zal een goede boom goede vruchten vóórt¬ brengen , zoo is het niet alleen noodig , dat hij in eenen goeden grond geplaatst zij , maar hij moet ook nog met (1) De wereld houdt er van, zwart te maken wat schittert, en door het slijk te halen , wat verheven is. 61 zorgvuldigheid gekweekt worden , zoo men verlangt , dat hij de hoop , die men op hem gesteld heeft , regtvaar- digc * maar men laat hem met voordacht in eenen droo- gen grond versterven , ten einde hij des te spoediger drooge. Gij , mannen van de wetenschap , regtschapen mannen van Europa en Amerika ! duldt niet langer deze uw beroep onwaardige zamenzweringen , en verplant den boom , alvorens zijne gezonde leden , die goede vruchten dragen , in uwen onvruchtbaren grond weg¬ sterven. Redt hem en hoort onzen angstkreet; alsdan zult gij goede vruchten verzamelen: Prirmwi vivere , deinde docere. Na den dood heeft men aan niets be¬ hoefte. Jezus zegt (Mattheus VII: 7) : » Zoekt , en gij » zult vinden ; klopt , en u zal opengedaan worden De nasporingen op het domein van de geschiedenis der wetenschap hebben een onbetwistbaar nut , en zijn veel voordeeligcr dan de ontdekkingen der in verre Landen gezondene Natuurkundigen. John Taylor was een bekwaam en beminnelijk man , die zijne eeuw ver vooruit was. Wij begrijpen niet wel, waarom von Haller zijnen naam niet aangehaald heeft in zijne Bibliotheca medica et chirurgica , want deze Oculist verdiende wel eene eervolle vermelding in de geschiedenis van de behandeling der oogziekten. Taylor was zekerlijk een kwakzalver ; maar zijn al onze opera¬ teurs , tot op dit oogenblik , wel iets anders geweest ? Dat men zich de woorden van Sadler (1) herinnere : » Ook wij hebben gezien , dat de Heer Phillips de op- »gehevene spier op het haakje heeft vertoond aan vrou- (1) De la manie d’opérer et des Opérateurs ambulants . Loco supra citato . Zie de noot 4, hierboven, p. 244. 62 » wen , kinderen en aan personen , die onbekend met »de geneeskunde waren. Dat deze corypheën toch een- » maal inzien , om zich door dergelijke voorstellingen niet »te schande te maken, en derhalve ophouden om het )> ideaal , door Homerus in zijnen Odysseus IV , 233 , «afgemaaid, te verwezenlijken! Men krijgt geenen schit- » terenden naam door herhaalde sneden met de bistouri » in het lillende vleesch des lijders , door nutteloos eene » operatie te verlangen , evenmin als door eene roerende , «walgelijke vertelling van proeven, op het levende lig- «chaam ondernomen. De gemoedelijke Heelmeester ge- «bruikt al die middelen niet; in zijne kunstbewerkin- « gen tracht hij vooral zich naar de spreuk te gedragen : » Cito , tuto et jucundo ; hij vraagt zich gemoedelijk «af, alvorens het mes te nemen, of de operatie we- « zenlijk wordt vereischt; of zij onvermijdelijk is; hij «opereert niet, om het publiek te verblinden. «Lieden van smaak slaan geen geloof meer aan de «woorden dezer kwakzalvers; zij weten wel, dat zij er « van houden om te schitteren , niet gelijk de soldaat «door zijne uiterlijke dapperheid, maar door zich op «hoedanigheden te verhoovaardigen , die zij inderdaad «niet bezitten. Noch waardigheden, noch ridderordes, » noch titels , noch proefnemingen, geven den boventoon «in de wetenschap aan; maar het zijn veeleer de we- » zenlijke kundigheden, de verwijdering van alle aan- » matiging ; het is , voor elk individuëel geval de veiligste «behandeling en het zekerste geneesmiddel te kiezen. « Goethe heeft gezegd : Hij , die het best de kunst ver- » staat, welke h'.i beoefent , is de scherpzinnigste.” Het is niet voldoende , dat de Geneesheer al de aan- 63 winsten van zijn tijdvak kenne ; hij moet vooral in de archieven van het verledene rondschommelen, en er de verborgene schatten uit opgraven. Aan Mozes gelijk, die water uit den rotssteen in de woestijn deed sprin¬ gen, zal hij er kundigheden, daadzaken en overvloe¬ dige levensbronnen uit putten. Wie anders handelt , be¬ schouwt de kunst als eene melkkoe. Niets is zoo be¬ klagelijk dan te zien , hoe het grootste getal Geneesheeren de rijkdommen boven de eer en de wetenschap verkiest, terwijl men, in plaats van diegenen te beloonen , welke zich opofferen en voor gidsen willen dienen, hun het spreken belet. Men moet er waarlijk bloedige tranen om storten. A A NMERKING TAN Doctor F. CUNIgSR. De Heer Nevermann rangschikt mij , zonder reden , onder het getal der Schrijvers, die over de kunstbe¬ werking van het scheelzien zich verontwaardigd betoond hebben. Ziehier wezenlijk de wijze , waarop ik begonnen ben dit onderwerp te behandelen (Sur la myotomie appliquée au traitement du strabisme): » De dagelijksche » journalen heb ik daarin gezegd , oprijzen , sedert » eenigen tijd , hemelhoog de genezing van het scheel- » zien door de doorsnijding van eene der oogspieren ; » wij zullen zien wie den boventoon zal behouden , » ioie den uitslag daarvan zal uitbazuinen . Bij het » schrijven dezer memorie (Junij, 1840) is mijn doel , » om de waarheid der feiten in het licht te stellen , » en de beoefenaars te wapenen tegen die hoogdra- wende verhalen , welke hen ten onregte de toevlugt » zouden kunnen doen nemen tot eene kunstbewer- » king , die verre verwijderd is , om op alle mogelijke * gevallen van scheelzien toegepast te worden Ik 65 heb mij zoo weinig enthousiast getoond ; ik heb de keer¬ zijde der medaille, die de Heeren Dieffenpach , Philips, enz. enz. lieten zien , zoodanig ter bezigtiging gesteld , dat een Fransch Journaal zelfs zoo ver is gegaan, van mijne memorie te zeggen , dat zij » de vreugdestoorster »der operatie van het scheelzien was.” Men herinnert zich nog zeer goed de woede , waarin Dieffenbach op eenen fraaijen morgen tegen mij uit¬ gevaren is , als ook de grove bcleedigingcn , waarmede hij mij overladen heeft, tot eenig antwoord op de te¬ genwerpingen, door mij op zijne wijze van beschou¬ wing , en op den onafgebroken’ goeden uitslag , dien hij hoopte te verwerven, gemaakt (. Ann . d'Ocul . , Vol. V, p. 38). Men zal mij ook vergunnen te herinneren , dat ik van den beginne af staande gehouden heb, dat men van ouds had vastgesteld , dat de operatie het scheelzien konde genezen (zie Annales d' Oculistique , Juin, 1840, Vol. III, p. 122). Op den eersten Maandag van Maart , 1841, heeft Doctor Moeremans, uit mijnen naam, aan de Maatschappij der Geneeskundige en Natuurlijke We¬ tenschappen te Brussel de aanhaling der zinsnede me¬ degedeeld , waarbij Heuermann (1756) over de kunstbe¬ werking van Taylor heeft gesproken. Men vindt deze zinsnede vermeld op bl. 41 (April, 1841) van het Vde Deel mijner Annales , en ik heb haar letterlijk over¬ genomen op pag. 257 van het lste supplementaire Deel cïeszelfden Journaals. — Het is dus reeds lang geleden , dat ik door deze aanhaling en door eene andere , aan Veriieyden (1767, zie Ann . d'Ocul. , ler Vol. supp. , p. 258) ontleend , bewezen heb , dat men niets anders r* o 66 gedaan had dan eene 'vroeger gebruikelijke kunstbewerking aan de vergetelheid te ontrukken (1). In April, 1843, te Parijs zijnde , vond ik bij mijnen boekhandelaar , den Heer Cousin, rue Jacob , een pakket boeken terug , hetwelk ik hem uit Montpellier in 1837 toegezonden had , om door middel der Société encyclographique te Brussel , waarvan deze boekhandelaar op dat tijdstip agent in Frankrijk was, aan mijne familie te doen toekomen. Onder deze boeken, die ik verloren waande, bevond zich een klein Duitsch Werkje, hetwelk ik aan Aporie de la faculté te Montpellier gekocht had , en ten op¬ schrift droeg : Johann von Taylor , Ritters u . Doctors der Ar zney kunst , etc. etc. Neue Augen-Erhaltungs- Kunst zu allgemeinen Nutzen u. Uortheil so Ge- lehrter als Ungelehrter abgefasst , samt einer Un¬ ix.) Mijne aanhalingen zijn door een groot aantal Fransche , Duitsche en Engelsche Schrijvers overgenomen , die dezelve evenwel voor het grootste gedeelte niet gecollationneerd hebben , en mij nimmer de eer hebben aangedaan , om mij den lof toe te kennen , dat ik de persoon was , die dezelve geleverd had. In het afgeloo- pene jaar heeft een onbekende in een kort na de uitgave geschorst Journaal ( Revue scientifique retrospective. Bruxelles, 1843. 8°.) gezegd, dat Boerhaave (1708) de behandeling van het scheelzien gekend had ; hij beriep zich op den navolgenden volzin , dien hij aan den beroemden Leydschen Hoogleeraar ontleende : Ilaec sola species (strabismi) est curabilis , et quidem instrdmento ; de on¬ bekende wees de plaats niet aan , waaruit hij deze zinsnede geput had ; maar ik heb dezelve gemakkelijk kunnen wedervinden ( Prae ■ lectiones publicae de morbis oculorum. Venetiis, 1764. 8°. p. 174); het woord hoe , dat uitgelaten is , en het vervolg des volzins , be¬ wijzen , dat er hier volstrekt geene sprake van operatie is. In het oorspronkelijke staat: Haec sola species est curabilis , et quidem hoc instrumento. Daarna volgt de beschrijving van het instrument , dal voor deze genezing gebruikt wordt. 67 tersuchung der Fehler alter u. neuer Schriftsteller , in Heilung der Augen- Mangel. Frankfurt am May n, 1757, 12°. Te Brussel aangekomen, be\ond ik, bij het doorbladeren van dit Werkje, dat ik de volgende woorden tegenover het titelblad geschreven had ; Die 8te Vorlesung , bl. 19 von dem Anhang: Hij sneed eene spier door , Zie Morgagni ? Ik moet alvorens berigten , dat Taylor in den An¬ hang (bl. 16) vermeldt, dat hij binnen weinig tijd te Rome zal uitgeven eene Verhandeling over de behande¬ ling der oogziekten , die twee lijvige boekdeelen in folio zal beslaan , en in de Latijnsche taal geschreven zal zijn. Hij geeft den inhoud op der 30 lessen, waaruit dit Werk zal zamengesteld zijn (1); tot de achtste ge- (1) Deze opsomming moet dezelfde wezen als die, vervat in eene brochure in 4°. van 7 bladzijden , waarvan mij vde titel alleen bekend is : Eene proeve van eene analysis van 30 verschillende lessen , of akademische gesprekken over den aard en de gene¬ zing der oogziekten en van hare belendende gedeelten , hetzij door operatie als ander zins , gerangschikt zoo als zij in ver¬ schillende talen gehouden zijn, zoo als Latijn , Fransch , Ita- liaa?ischj Engelsch , enz., voor bijna alle Akademiën , Ilooge- scholen en Maatschappijen van Geleerden in Europa . Het in de Duitsche brochure aangekondigde Werk , hetwelk onmiddellijk te Rome moest verschijnen, heeft nimmer het daglicht mogen aan¬ schouwen ; hetzelfde lot heeft ook onderscheidene andere Werken getroffen, die Taylor op eene opgeblazene wijze heeft aangekon- digd , als op het punt zijnde , van ter perse bezorgd te worden. Eenige rondreizende specialiteiten onzer dagen doen zeer dikwijls dergelijke aankondigingen , zonder er ooit gevolg aan te geven ; wij kennen er , die deze kunstgreep op verschillende tijdstippen bezigen, welke een heerlijk middel voor de kwakzalverij schijnt daar te stellen. 5 * 68 naderd, tegenover welke mijne aanteekening gevonden wordt, drukt hij zich aldus uit (19): Die 8te V or le sung Handelt von den Kranckheiten der Musculorum in dem Mug -Mp fel , ivo er auch von dem erkannten Uebel des Strabismi , oder Schielung redet , und durch ein vor kurzer Zeit von ihm in den Druck gegebenes TVerck N°. 36 bezeuget ? dass dises Uebel in allen Begebenheiten unterschieden , von den Ge¬ neral- Meinung en aller und jeder , und dass es doch möglich seye durch seine neue Erfindung ein und andern Gattungen dises Uebels abzuhelffen (1). Wanneer men den Catalogus zijner Werken ter hand neemt: Neues Verzeichniss der gedruckten und theils schon Kundgemachten TV er eken , in unterschid - lichen Sprachen u. Theilen der Welt ? etc. von dem Ritter Johann von Taylor, dat den Mnhang uitmaakt, dan bespeurt men (hl. 9), dat het Werk N°. 36, naar hetwelk hij verwijst , tot titel voert : Dissertation von der Kunst der bestandigen W iederbringung des Ge- sichts , so aus Erkentniss eines Mangels herkom - 7nen , unter dem Titul Strabismi, unterthanigst de- (1) Ziehier de mogelijke vertaling van dezen volzin : » De 8e les » handelt over de ziekten der spieren van den oogbol (in dem Aug- » apfel), en hij spreekt er ook in van de ( Uebel voor de oorzaak , » zonder twijfel) erkende kwaal van het scheelzien , of Strabismus , » en bewijst door een boek , N°. 56 , hetwelk hij onlangs heeft » doen drukken , dat deze ziekte in al hare vormen moet ondcr- » scheiden worden van de algemeene gevoelens van allen en een » iegelijk , omdat hel door zijne nieuwe ontdekking mogelijk is , den » eenen zoowel als den anderen vorm der kwaal te genezen.” 69 diciret Sr. Königl. Hoheit dem Herzogen von Parma mit verschiedlichen Kupfern , etc. 4 Mayland, 1756 (1). In dezen Catalogus wordt niet van het Duitsche boek in 8° gesproken, dat te Milaan in 1736 is uitgegeven , en door Nevermann is geraadpleegd, en hetwelk door dezen Schrijver aangewezen wordt , ais tot opschrift dra¬ gende : V on der Kunst der bestdndigen Wiederbrin- gung des Gesichts , und vom Strabismo, Taylor geeft slechts den titel op van een enkel door hem in 1736 in de Engelsche taal (bl. 5) onder N°. 3 uitgegeven Werk : Kin anderer (Tractat) über die Kranckheiten der Kristallenen Feuchtigheit , in 8° Englisch, 1736 (2). (1) Van dit boek wordt op de lijst der Werken van Taylor, door Stricker [Journal für Chirurgie und Augenheilkunde , door de Heeren von Walther en von Ammon , Nieuwe Serie , Boek II , Stuk 3 , p. 283 — 288) , geen gewag gemaakt , Stricker geeft den titel op van Neue Augen-Erhaltungskun&t , welken hij betuigt niet te hebben kunnen raadplegen ; dit verklaart , waarom in zijnen cata¬ logus niet voorkomen de Dissertation von der Kunst der Wieder- hringung des Gesichts , so aus Erkenntniss eines Mangels her- kommend , unter dem Titul : Strabismi , enz. ; alsmede verschillende andere Werken van Taylor , niet op dezen catalogus voorkomen¬ de ; daarentegen levert Stricker de opgave van eenige Werken van vóór 1757 , welke in het Verzeichniss , aan de JSeue Augen- Erhaltung skunst toegevoegd , niet vermeld staan. — In het on¬ derzoek, hetwelk hij (1843) doet over hetgeen door Taylor over het strabismus geschreven is , maakt Stricker geen gewag van de heelkundige operatie , door den Engelschen Oculist aangewend , om dit gebrek te verhelpen ; intusschen heeft hij (zie p. 285 sub N°. 28) de brochure geraadpleegd , waarin Eschenracii daarvan spreekt (zie hierboven, p. 245, het artikel van den Heer Nevermann). (2) De Engelsche titel van dit Werk is : New treatise on the diseases of cristalline humour of the Eye , or on Cataract and Glaucome. London and Edinburgh , 1756. 8°, 70 Taylor vermeldt in zijnen Catalogus de taal , waarin ieder Werk geschreven is; deze aanwijzing ontbreekt slechts bij de nommers 10, 11, 12, 13 en 14, die, wat de vier eerste betreft , te Londen zijn verschenen , en het vijfde te Edinburgh, en die men weet, dat in het Engelsch geschreven zijn ; ook ontbreekt zij bij de N°. 25 , te Stokholm uitgegeven , de N°. 36 en 40 , te Milaan en Venetië verschenen, en N°. 42, te Rome (1757). Zoo men evenwel de lijst zijner Werken door¬ loopt, dan bevindt men, dat zij altoos uitgegeven zijn in de taal van het Land , waar hij zich ophield , en kon dit wel anders, daar zij de plaats van aankondigingen innamen ? Allen , die de geschiedenis van dezen gelet¬ terden en behendigen kwakzalver kennen, weten ook hoe kwistig hij de zoogenaamde verzoek- annonce bij wijze van brochures onder het gemeen in overdaad ver¬ spreidde. Dit voorbeeld wordt nog op dit oogenblik door zekere reizende Oculisten nagevolgd, die zich uit¬ putten, om Taylor tot model te nemen, en noch de certificaten van Bisschoppen, Aartsbisschoppen en Vor¬ sten , noch een enkel der middelen verzuimen , zoo behendiglijk in het werk gesteld door hunnen leermees¬ ter. Altoos heeft men gezien , dat die Oculisten , welke ons Land bezocht hebben , Braband en de beide Vlaan¬ deren met hunne in het Vlaamsch geschrevene voort¬ brengsels hebben overstroomd, die bestemd waren om zoowel hunne wonderdadige genezingen, als hunne bui¬ tengewone behendigheid en weidsche titels , zoo mede het hotel , waar zij afgestegen en de uren , waarop zij te raadplegen waren, te doen kennen. Zij nemen de Hollandsche of de Hoogduitschc taal aan, al naardat 71 zij, bij hun vertrek, óf de Hollandsche, óf de Pruis- sische grenzen overtrekken. Voor het overige ben ik meer geneigd te gelooven , dat de Dissertatie N°. 36 , als ook de N°. 40 en 42 , in het Italiaansch zijn ge¬ schreven geweest, daar het deze taal is, waarvan hij zich bediend heeft voor de N°. 