Maleisch-Nederlandsch woordenboek
/♦j*-4*^Xx/0 mentïmoen, minder gebr. hen- tïmoen en timoen, komkommer, plant of vrucht; m. atjeh (komkommer van Atjeh), soort meloen; ïkan m., naam van een' eetbaren zoutw^ater-viscb^ die op eene rijpe komkommer gelijkt. ^pS>yO L mandja, vertrouwelijk, gemeenzaam, ^-^ vrij, familiaar als kinderen tegenover hunne ouders, vrienden of man en vrouw onderling. IL, z. madja. >% \\S^i:x\^ mendjaroem^ naam eener hees- ter, welker bladeren in de geneeskunde gebruikt worden. ^.^yOXs^k^ mendjangan, batav. (jav., T.), herL — [B,]. ^ c^V-S^A/0 mendjangoeh (lees: j.^^:^, T.), w. sum., gewaar worden, ontdekken; bekijken, naar iets zien bv. wanneer er geklopt wordt, gaan zien wie er is.~ [N.]. /jVjs^A/C mendjana, z. m ^ dj a na. y c y ^ISAa/C, plaats, die hem, die er op losgaat, uil den rechten weg afleidt; rechte weg. •jf ^süL* 177 Üf^' \X^ •X- ^ISüxJL^ niandjoer, batav. (jav.), vergiftig; invretend van een vergiftige dolk; doodelijk van een wapen. — [T.]. i -^ ijSi:\X/^, penoeh moeiidjoeng, batav., opgehoopt vol. — [H.]. ^Cjixir^WO mendjingkoe, batav., de hand uitsteken , uitstrek- ken.— [B.]. jwL|^^ ^ i rszi ^JLo mendjingkat, w. suni., op de teenen staan, — [N.] ; ba-si-djingkat, z. djengket (T.). X^r^'sT vl^ mandjakani, z. bij ^li^. / C\ais^^/C mandjakaja, z. onder radja, i-/^ fpS^ mandja keling, z. madja. / Cfs^Vr^CL/O mandjalawai, z. mandja. / MsXlS^xX^ mendjelis, z. m^uljelis. w / ^ >S^Uw-0 , sterrekundige; sterrewichelaar. -X- ^-SixIeSi:cvO niendjindjing, iets m de hand dragen aan een heng- sel of touw zooals bv. een emmer (z. djendjeng, T.).— [N.]. o ^ ^ <j ^ /.1 %XjSX/^, i^/i^^^^ ^i^ c>y=f^' werktuig om steenen te werpen. y c / L-jiA^jsüx^^ > z- ioy^^- •• • MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL IH. ^ i^^ j^Nzxl^ nieiidjO^djing, eene huiging maken (misschien bedoeld mandjöëdjoeng vaak in plaats van m^n- djoendjoeng, T.).— [N.]. ^pS^ mentja, pentja, batav., batonneeren, ^^ dansende schermen. — [B.]; z. p^ntjak. -x-^^^JL^ moeutji, batav., eene kinderlijke ^^ benaming: tante; oudere zuster. — [B.]. ^ L_iL#..SxIL/0 nieutjamoek, men., iets een slag of zwiep geven; si-tjamoek bangkai, takje of lidi, waar- mede in de verhalen dooden in 't leven geswiept worden. — [T.]. (j;^/sjs;:\JL/0 mantjit en mantjoet, van vocht een oogenblik of bij tusschenpoozen naar boven spuiten. -X- ij^/s^S^vJL/O mantjit (^^io uitgesproken), men.,: tïkoes (bat. montji); öèlar sawa m., soort slang die op kikvor- schen en muizen aast. — [T.]. ^ ^2^\JL/0 montjor, batav., losUjvig zijn, dun afgaan. — [B.]. ^ LÜJ ^.S^Am^ moentjerat, batav. (jav., T.), spatten. — [B.]. -X- \JU YSiX>Oo mentjerèt, batav. (jav., T.), dun afgaan, losUjvig zijn. — [B.]. (^ ^JS^vJOo mèntjerok, batav. (jav, mèn- tjok), op een tak zitten als vogels, roesten.— [T.]. 'J^ij^ 118 Aju •x-z-TS^ ^ISixJoO meiitjaritjei, w. sum., schreeuwen als bevreesde apen; schreeuwen van kinderen. — [R.]; ook <^^f^j^^ (mantjarètjèq) en ei^xsxjt^xo (mantjarètjèt) en zelden mantjarètjèh, schreeuwen van vleermuizen en apen (T.). pi '"szxl^ L mantjoeng, scherp ioeloopend, zooals l)v. een stereometrische kant; van de neus of snuit scherp; vooruitstekend; lang; spils, IL (jav., T.), z. k^loempii]^. p ^s:n l>fl moiitjoDg^, snuitvormig; vooniUste- kend, spits toeloopend; pyramidaal^ kegelvormig, ^L-JLs^VA/O maiitjak (z. ^>sui, T.), w. sum., schermen op de wijze der inlanders hetzij met sabels of stokken. — [N.]. ^ ( , _ o ^■vn l>^ moentjoek, batav. (bal., T.), de kruin der palniboomen, kruin, top. — [B.]; de jonge bladeren en uilspruitsels van sommige boomen, zooals van den kokosboom ; moentjöèkin of moe- laïn, beginnen met iets, bv. met spreken, van een dalang of tópèng. — [H.]. . - -v- l^ Qpsm JLo mèntjok, batav.,: mèntj^- rok.-[B.]. -X-. LsiWO moentjoel, batav. (jav., T.), zich vertoonen, zich in beweging zetten. — [B.]. ^ Ais;:vJL^ mèntjèl, batav. (bal, T.), een bolvormige knop aan het uiteinde van iets; m. panding, van voren, m. k^ris, aan het uiteinde van het hecht. — [H.]. di^ j\,C^ii:\.JL< nientjelaki (men.: tjoema- lagi; bal. tj^lagi, oud-jav. kamalagi, T.), tamarinde (z. asam). ^ Vjl^ jSi^vJL^ meiitjampa (lees mantjam- paqkan, T.), vv. sum., een vischnet uitwerpen. — [N.]; z. tjampak. ^Lll^ S j^:^>^ mantjCèrat, men. (jav.), uitgudsen als bloed uit een ader. — [T.]. iKsixk^ montjeh, z. rentjeh en sïsa. ü^' > Q ^■■CT .l^o , nedergedrukt. ^A^daiSX/^» fem. van ^^/iü^NX^; van de letters ), <w-?, < ^, i^ nedergedrukt; nederge- J, drukte letter. iXX^ manda, naam van een landschap op de Oost'kust van Sumatra. (J^JOo mandi, zich baden; van een^ afge- schoten kogel, of dergelijke het water of den grond raken en daarna weder opvlie- gen, ricocheteeren; m. darah, over en over bebloed zijn; m. djanabah of djoenoeb, zich baden, na zaadstorting; m. wiladah, zich baden, na het baren; m. nifas, zich Jou 179 •X- .i^Xo baden, wanneer na het kraambed de bloed- vloeiing heeft opgehouden, al is dit op den 10** dag, doch gew. op den 40" dag; m. bakal, het voorloopig baden van een lijk, wanneer het eigenlijke baden (m. majit), nog niet kan plaats hebben. J^x/0 U^^^) moendoe, naam van een boom welks gom en vruchten in de genees- kunde gebruikt wordt. ^ JoL/O mendo, batav., van a ren -suiker vochtig, in een staal van smelting. ^{^^^)c}sX/0 mendadak, batav. (jav., T.), onverwachts; m. mati, komen te sterven; %"", zich ongevraagd moeite geven. — [B.]. ^ i^ JU/0 mendari, batav., garnalen van- gen met een net.— [B.]. -^ C \ jJU/^ meiidaring (klanknab.) , geluid ^ geven als een zekere vogel (had onder ^^J moeten staan, T.). — [N.]. ^/ kkkD^cXJL^ mcndangoes (had onder ^^j moeten staan; over de ingevoegde da of da z. Tub. spraakk.), w. sum., zwaar zuchten; ach en wee roepen; diep bedroefd zijn. — [N.]. ^ iÜ^JU/O mendanging, w. sum., suisen van de ooren {^^^^ T.). — [N.]. -^^\lXa^ (^. ^y> T.) mendaki, vv. sum., ergens uitklimmen, bv. uit een venster, put &». — [N.]. ^/-^)CXJL^ mendamei, w, sum., op iets gelijk; eveneens als iets anders zijn. — [N.]. ^ 4^) JU^> mendajoe-a, w. %v\m.,verrukt zijn y in verrukking zijn.— [ü.]. y o y l^ )(JOs/^> tranen; weeklacht; ^Sxdi)^^^ {straat der tranen), straat die de roode zee met den ind. oceaan vereenigl (ons Bab-el-Mandeb). 41 \ JU/0 I. mandar (niet in gevuld; eigen. van een staatje en de bewoners er van op Celebes, T.). IL, böêroeng m., batav., een vogel- soort, die op de beo gelijkt.— [H.]. j Ju^ mandor — port. man da dor — hoofd; opziener, opperknecht. ^ \cXa^ moendoer, z. oendoer, batav. (jav., T.), teruggaan, achteruitgaan, wijken. — [B.]. ) \ JWO mendera, langzaam in gang en bewegingen, dat bij de mal. vrouwen als eene bevalligheid wordt beschouwd; manis m., liefelijk en langzaam. UV JOc^ menderas en mederas, Ma- dras. ^ \cXa^5 moendar-mandir, heen en weder gaan; zich kronkelen als eene rivier. — [B.]. 12* 180 ^iSXa <Kj^ \cXJL/0 niendersah verL. van Saw.iXo. C*cXJL< menderany, z. b^nd^rang II. C: OJ^yC I. meniloenj (jav., ï.), van de lucht ^ betrokken; regenachtig, IL, bendoen^: (z. bondong. T.). ^ ocXa^? mendingan (comparalif vau 't ^ soend. monding, T.j, batav., befer zijn, — [B.]. ^ C^ *^ lXa/0 niendftk, van troebel vocht fte- zinken (z. ^ndap). -x-LJjlXa/^ mendek, batav. (jav., T.), ge- doken. — [B,]- (^ jcXa/^ nioendoek, moL ^C_j5cXa-^ mondok, batav. (jav., T.), logeeren: schieten; zich ergens ophouden. — [B.]. — z. pon dok. :»( ^ qjS (^\l.v) niendekok (vuig.), batav., slapen. — [B.]. jCXa/^ mandoel, van vrouwen en vrou- welijke dieren onvruchtbaar, ^ CJLX-JcXJL< mendelik, batav. (jav. en bal. d^lik, T.), staroogen,— [^.]. LiisAJcXJOo I. mendelïka, naam van een* boom — artocarpus rigida — welks bast in de geneeskunde gebruikt wordt; naam van een eilandje in de Java- zee (nabij Japara), soms het verblijf van zeeroovers. IL (in tik. en poëzie), titel van zekere hoofden: landvoogd , gouverneur. OsXé^ mendam, bedwelmd^ dronken, (JsX^ moendam, wan^ tobbe, kuip (spec.> om er kinderen in te baden); dircn- damk^nnja dalam ra. katja, hij doopte het in de glazen wan, — * w^ sum., een kom van koper of goud, bokor. — [N.]. ^/.jCXJL^, mendönan, batav. (bal. ngen- don, van elders komen, bv. om een hanege vecht bij te woonen, geld te ver- dienen, enz., T.), gast, logé, de gaandeen komende man; komen en vertrekken, — [B.]. ^/.iCXJL/O mindon, batav. (bal.), een halve neef, neef (cousin) in den 2*^ graad (jav. pindo).— [T.]. ^ ^JS:v>cAJL^ mendantjing*, w. sum., iets doen klinken dat een helder geluid geeft, zooals ijzer tegen glas of sommige houtsoorten tegen elkander, zoo ook de klank door het weefgesloelte bij het slaan voortgebracht; zoo zegt men bv. tegen eene vrouw die aan het weefgestoelte zit: mendantjinglali aga (l?), T.) sekali, laat uw weefgestoelte eens hoor en ^ doet eens een slag enz, — [N.] ; dit woord hebben we nu hier voor de 5^^^ keer, z. ^^^ en asvit)^; (T.). -r^i 181 t^yt,tX^ c\JL/0 , beweend, bejammerd; van daar bemind, {JsX/>0 mendcÈra, eigen van 't bekende eiland Madura. (J^js^ niendöra^ soorl siamesche dans, door mannen en vrouwen uitge- voerd; troep dansers en danseressen, die dien dans vertoonen; persoon van zoodani- gen troep. "^ *^lD ê^ÖsXé^ nieiidó&gang:, w. sum., zich verzetten tegen, stribbelen. — 2JC\a^> pers., soort waterkruik. •)(-2JcXa/ö mindeh, batav., netjes. / CcXJL/0 I. mandai, naam van een' boom, waarvan de bast als geneesmiddel tegen eene soort van spruw, löta mandai, gebruikt wordt. IL, w. sum., tante, ook moeder. — [N.]. -> lXa^ mendêra, z. bandera. ■X- / Njg w> cXa^ mendiroes, w. sum., 6e- gieten, zooals men bloemen doet; schrikken (z. djïroes, T.). — [N.]. c\}^ maiidijaiig*, men., ons wijlen bv. m. badji, wijlen de hadjimz. (T.). cXJL^ mendikai, kleine soort water- meloenen (z. t^mikai, T.). t'- ^. cXk< en JjJJu, tafelkleed; servet, handdoek; :^akdoek; van den gordel afhangen of om den hals geslagen; hoofd' doek, hoofdband; mantel. )f JL^ menlr, batav. (jav.), '/ gruis yan de gestampte rijstkorrels. — [T.]. ] 1JL/C> herberg; verblijfplaats, woning. yyo y <^-J lx/C> plaats, waar men afstijgt of halt maakt, wisselplaats; rang, graad, waardigheid. ^( v*JL/0 niausi, men. uitspraak van maugsi; maitsi-2, men.: soen- loeng.-[T.]. i^^wJL/C moensaiig en m(]^san«^, soort civetlcat, waarvan vier species: de eigenlijke m.; m. uk ar (lang, kort van pooten, de boomen beklimmend, en zonder civet) r m. t^nggaioeng, of eenvoudig t^nggaloeng; lil. pi^loet (civet van mindere kwaliteit), z, ook onder ^mpis. L^ xaju^I^. plaats, waar men godsdienstige handelingen verricht; zeer bezochte plaats; godsdienstige ritus. L ^ _j éJ^KJ^ y ^öt/i vaderszijde afstammend; verwant; bloedverwant; betrekking hebbend, betrekkelijk, behoor ende tot iets, afhankelijk van iets; is moe m., in de gramm. adjectivum relativum, gevormd van subslantiva of adjectiva, door de aanhechting viin (^ . — , met onderdrukking van den laatsten klinker van het stam woord, bv. van Ox ui Lty ^jcjc {aarde) y vormt men ^c^t^, aardsch. «^ÉAN^JL^^ uitgewischt, uit geschrapt; afge- 182 schaft, vervallen. c o f ^jii^Js>rO , samenstellend; schrijver van een Averk; titel van geletierden; taai- onderwijzer, 2A/0 , in de gramm., van een nomen t_v«. verbuiybaar, verbuighaar nomen, [^^j^X.-^ . bescheiden, billijk, verstandig. c 5> / 5> c / I, ^ éj^js^ , opgericht; in de gramm.^ van een woord: eene fath (— ) 6oven de laatste letter hebbend, d. i. in den accu- satief geplaatst, zoodanig woord. ) 4jwaA/0> bijgestaan, geholpen; verdedigd; zegenrijk; overwinnaar. \ _aV^J L>C, voortbrengen van gearticuleerde en beteekenis hebbende toonen, spre- ken; rede, redevoering; logica. / o ( oV^l vi. gordel, buikband, singel; min- takoe IboeroedJ, dierenriem. f^ cJatJOo , regelmatig verbonden; in versmaat of rhytmisch samengesteld; poëzy, vers. c y m^K/O, ook wel ^, weigering; verhindering, voorkoming; opsluiting; terugdrijving; verwijdering. t cJ^juL^ plur. van »5U. CU É..5LA^ . beschreven; in de gramm., van een substantief gequalificeerd door een daarop volgend adjectief; substantief, gequalificeerd door een adjectief. ^x/0 menang, winnen (overwinnaar zijn); winnen (in een spel enz.), vervoeren. iLx/O menoeng, z. tj^noeng. 4->\a-5LL^ nienaiig'kabau, naam van een vroeger rijk in de binnenlanden van Sumatra. ^ a dv^iiJL^ inenongkerong, batav., wer- ^ keloos zitten op de heupen. — [B.]. hoofd op iemands schoot neder- leggen en van vreugde weenen. Het komt van tangkoeh, voor overbuigen, eigenlijk in den zin bukken. — [N.]. ^ (Xj>>KJKk^ meningkah, w. sum., herhalen of echo van geluid wanneer zulks voor de eerste maal herhaald, of ook voor de eerste maal teruggekaatst wordt. — f^J^pj^ . geopend, open. iXsSi:\j<AXyC y fem. van ^-^^^^; ^an alle letters, behalve ^Ja, ^ji, )o en t, open; open letters. ^2Ji(5sJi,^^ menaugkoeh, w. sum., het djhXo 183 c:^^Ax« y c ^ (3 ^^^ i Meen; eenzaam; afzonderlijk; een» ^ voudig. f KA^iAJL/O , onderscheiden, afgescheiden, afge- zonderd; los. / /c / AjmxX? wm/, voordeel, baat; vruchtgebruik. w yc !> L x AjLo, verplaatst; afgezonderd, dtAÜJL^ , eigenschap, deugd, iets, waarop iemand trotsch kan zijn, talent, voor- treffelijke handeling. sc-klöJL/C , gescheiden, afgescheiden; gebroken, '^ zooals bv. een touw of dergelijke; afgesneden, a f geknot; gestuit, verhinderd verder te reizen. \uy !> kÜJOo, verplaatsend. I, fem. van JJüu; voorts van eene wond de beensplinters van hunne plaats stotend; zoodanige wond, van de eene plaats naar de andere brengende, \0 é Ji-A y^ y verminderd; beschadigd, defect; gebrekkig. a ^o y j aÜJL/C , overgebracht, overgedragen — ook van een nom. pr., 4at eene zekere beteekenis heeft, zooals bv. Moebammad (eig. te prijzen) — ; van een woord, de eigenlijke beteekenis verloren hebbend; vervoerbaar; roerend goed. y o ^ j oJL^ , goddeloos. y <j !> J 5sJLy< -> naam van een der engelen , die de overledenen in 't graf ondervragen (v. d. W. geeft wel ^xio op, maar niet dezen naam, zoodat het te vermoeden is, dat het woord is uitgevallen). c 5> J ^Tss/Ly^ , weigerend; iemand niet houdend voor hetgeen, waarvoor hij zich uitgeeft; niet vertrouwend; verwerpend, ontkennend, verloochenend (z. moengkir). / !> J S^Ky^ , onbepaald; in de gramni., van een nomen zonder artikel; nomen zonder artikel. -¥: ivk-^sA/O menoembang, w. sum., met de vuist ergens op slaan. — [N.]. ^ i^-f-JL^ menoembiiij, batav., met een trechtervormig net visschen. — [B.]. ijs^JLo menombeng, naam van een berg op Banka. ^ Ad^J^ menanipoeh (z. t^mpoh, T.), w. sum., voorbij trekken; over- trekken ^ overtreden; overschrijden; maka söèngei itoe telah menanipoeh, de rivier is buiten hare oevers getreden. — [N.]. y /♦JL/^ plur. van X-x<. {^^^^^Jk'/s^ menaiitoe, schoonzoon, schoon- dochter; m. tjöétjoe, echtgenoot van ♦^j^liii^ 184 iemands kleinkind (om 't Wdb. nog dikker te maken, bad men er nog katiesiaarty koestaart en andere staarten bij kunnen brengen, T/). ^ /.^ ^vJCJsJL^ menantSwan (?), batav. wa- jang, eigenn. van een zoon van Bima. ^ jaJCxA/C menantang; (z. tantang. T.), sa-AXA/C w. sum., legenover elkander; maka roemahkoe menantang; deng;an tangsi, mijn huis^ slaat tegenover de kazerne, — [N.]. ^ KjSiXAX^O menindjal, wr. sum., begluren, yc y r. handelen. ViZjL^O en -jp-^i«> groote weg: wijze van w y Lsy" , teelvocht, mannelijk of vrouwelijk (z. verder mani). y len, — [N.]. ajsxaJL^ menindjau, z. onder tindjau, w^aarbij ik 't jav. m ^1 i n dj o had moeten vergelijken. — [T.]. '^AJ^A^ menoetoeh (z. ^Jy, T.), w. sum., los snijden; afbreken; een gat in een dak maken, alleen in den zin van die bewrerking bij daken voorgeko- men.— [N.]. Zy o jy ,A^, verlicht, verheerlijkt, doorluchtig. wx :> JJT' , verlichlheid ; verheerlijkend. g i ^JL^, fem. van .yU, epitheton van stad Madinah (k\yuS)iuüJs^). de menOêmang, vyr. sum., bevreesd ijn; voornemens zijn iets te doen (dit laatste echter niet zeker). — [N.]. zijn; voornemens zijn iets te / -JL/0> naam van een dorp bij Mekka, waar de groote duivel met keisteenen (z. djoemrah) gesteenigd wordt. ■¥: LLi wJL^ (ontstaan uit Menaka, naam van een hemelnymph, vgl. f^y^, T.), sang Manijaka, naam van den 1". koning van Bentan. \^*^y>sjsX/C menït, z. mïnit. y^jji^f verlichtend; schitterend. ^ ^«.aJL/0 manïra (jav.), l^te pers. in den mond van Javanen, maar even als in 't oud-jav. jegens meerderen. ■— [T.]. •x^/.i waJL^ meniran of memenirau, batav. (jav., T.), naam eener plant, geneeskruid tegen den druipert, phyllantus sp.-[B.]. / Msüj^k/C menipis en penipis — verb. ned. — manifest (handelspapier). >^aJL/0 manikam, z. JoU. LvJL/O nienila, Manilla; rantai m., soort zware gouden halsketen, ^*yj<XyC, de ware spelling van ^, ^ mee, z. kamoe. ut 4^ mftwa, verhoogd (legend, van vernederd, l^sï); opgehemeld, lekker gemaakt, ^ ) 4/0 moi, batav., =« b^loet. — [B.]. 18S ^y* AuÜ) êf/0, overeenstemming j eensgezindheid; toestemming ; overeenkomst , af" spraak (z. onder pakat). / y/ iÖ<J{S%A plur. van Joj^. lur. van c: C>iyc. / X LHJiV^» /even/oo-^e ^oö/p; woeste grond y grond f die geen* eigenaar heeft. y / t a/O)^ plur. van J^- y Mi y y c> ) %/^> voortdurende toeneming; stof {materie in legenst. van vorm); artikel, alinea, paragraaf. y y f J^ 4^ pltir. van i^U. *> y y ) ^ moewaia, monding eener rivier; zekere uitgestrektheid water vóór de monding eener rivier. y y y yy <X.j:L.JWo plur. van ^j^. yy .•0 14/0 plur. van c;^^. L-Jl3 ) y^ pl^r. van c-a-ï^. y^ y y o gSj ) 4,^, vriendschap, wederkeerige verbind- tenis. !> y y *J\j/C plur. van ^y<. y y ^^ ^ ^\yO plur. van J^. /wO)4/0 plur. van U^^. r>o yo mCèboet (z. c>^^> T.), van touw, draden, geweven stoffen en dergelijke verlegen; licht brekend. cX-^ ^, ^Qvs., vuuraanbidder, magiër; pries- ter van die secte. y o y y y v y y ^ ^^ IsS^ 4/0 plur. van iir^. ]2jS^)yO plur. van Llir^. lX-> Y^ en tt;)*^^. pne^/er cfer Magiërs. o y ^**j ^ I. rn^toe, stom van iemand, die niet wil spreken; zich niet kunnende bewegen; radeloos; pat (in 't schaakspel); berhati m. IL, klein, rond goud- of zilverblaadje, met een gat in 't midden, voor borduursefe; bladachtige versierselen van gekleurd pa- c:^^^ 186 j^yo pier, goud- of zilverblik, op de punt van sommige nagemaakte boomen (z. g^ttar), van het stokje, dat door een hardgekookt en gekleurd ei wordt gestoken. III. en inetöê (Tamil niattoe, T.), woord, dienende, evenals ons karaat, ter uitdruk- king der hoeveelheid zuiver goud in eene goud-alliage, waarbij men zich echter de alliage, in stede van in 24, in 10 deelen verdeeld denkt, zoodat door goud van 10 m. zuiver goud uitgedrukt wordt. — De schrijfwijze m^töè is verkeerd. L "* J ^ L mota, soort gras met welriekende wortels, cipreswortel. IL — oorspr. onbek. — zeildoek, L** J A^ mcëwat, inhouden; bevatten; van een vaartuig geladen hebben; aan boord hebben; (ni§ moe wat ken T.), laden (iets in iets). ^ / c^**-^ moêtë (vgl. moetij a , T.), batav. (jav. of bal., T.), kralen. — [B.]. ■)t <^* É.X) möêtah, men. uitspraak van moentah (T.). f c / / -3 yo plur. van ci^^xo. -x--^ 4^, madja möêdjoe, batav., soort ma- C^ d/aY— [H.]. éJS^^ 1* mcèdjoer, (oningevuld; in tegenst. van malan^:. in dezelfde rigting als de weg, gevolgelijk niet dwars in den weg, T.), z. böêdjoer. IL, z. onder tjijamau. ^^ê«^, een* vooraf en onherroepelijk bepaalden termijn hebbend, ^ 5^». 5/O, gevonden; uitgevonden; ondervon- den; aanwezig; bestaand; gevondene enz. I, Z. l^uo. C-^' y o y o X ^ o • ( V«"^^ ê*/C en ó^s^yt tV3-^^ , telkens een , een voor een. cX^^ 4v^ ^^ '^'^i^? zeggend, dat er één (voorn, één God) is. (3 4^ moêda (ook öêda), jong, jeugdig; van vruchten onrijp; onvolwassen; door uitwerking der hitte niet genoeg of niet sterk gekookt, gebraden^ gebakken, gebrand, geblaakt, gezengd, geschroeid, gedroogd; van metalen niet fijn; sterk gelegerd; van kleuren licht; helder; bleek. il y y ISÖ V^ ^^ 'i^yc, lief hebben; beminnen; üJj^ en *iC^yo, liefde; vriendschap; verlangen naar iets; geschrift, boek, brief, brieven, Só ^ modar, van dieren, die moeten geslacht worden , om ze te eten gestor- ven, zonder geslacht te zijn. ^Oyc 187 fjy* C,<3 4/0, toevertrouwend, in bewaring gevend, C ^ lS k^ inöêdik, iii plaats van m^öêdik (is een gissing van v. d. W.; moe- dik is eigenllijk jav. evenzeer als mïlir, T.), eene rivier opvaren, opzwemmen enz., zich naar de bovenlanden begeven (te Batav.: zuidwaarts), j<3 ^/0 mödal (uit 't Tainil, T.), kapitaal, hoofdsom, inleg, fonds, 25<3 V^ mffidah, gemakkelijk, licht te doen; men construeert m. ook wel met atas, bv. maka m. atasnja b^ranaV, dan zal zij gemakkelijk bevallen, .♦Pcij.^ möêdin — verb. van ^jJ)^, geleerde der godsdienst. c t) / «jó 4X en ^ij-o, pubblieke roeper, die van een' man arah, of, waar die niet is, van uit de moskee, de geloovigen tot de vijf voorgeschreven gebeden oproept. i 4yC I. niö^ri, soort clarineL W., soort stoffe, -X" \ 4/0 mffiré, batav., een schot doen op zijn S' ^<3^ = ^^^ i É^, van het water, van een' volkshoop en van alle groote lichamen, bv. een palmboom, zich heen en weder bewegen; beweging heen en weder, i A/o I. mcêra, naam eener vergiftige slang. v*II., batav. (heng.), hals (mar.); m. da ma n ^ halzen en schooien, — [B.]. *JJ^ eigen knikker; z. koetih. — [H.]. \ A^ moewar (eigenn. van een rivier op 1 schiereiland van Malaka, T.). / ^ ) \ é./C , erfelijk bezit, tot erfgenaam gemaakt, iU \ 4/0, tot erfgenaam makend. en ^syo^ gedagieekend , gedateerd. yC en 7-f^j de dagteekening bij iets &^ zettend ; kronijkschrijver, geschied- schrijver, cy !> <3 S 4/0 j pers., mir te-boom en vrucht, / K^ \ 4,/0 möêris, soort van sloffe. C \ 4/^ I- inöêroeng, lusteloos, gemelijk, ^ zwaarmoedig. II. (port. murao, T.), lont (z. tösnam).- C \ 4/0 möroiig, soort pot, met een of twee ^ handvatsels. C^ 3 i yc, merah mo^roep, zuiver rooc (jav. möëroeb, vlammen, T.). ^ i ê^ mCëram, van het gelaat zonder glans somber; van den dag zonder zonne schijn, somber. vr» 188 JJ i ^/C mftrah, goedkoop, laag in prijs; overvloedig, menigvuldig; mild, mild- dadig, goedertieren, barmhartig, grootmoedig, edelmoedig; medegaande, gul, gulhartig (men. en koet. ook: gemakkelijk, vgl. onder mahal en z. mcëdah, T.). /C \ yC moèrai, naam^van een' zingvogel, soort van kwikslaartje; ëkor m., kort, stomp (als een m.-staart; aan hel einde wat breeder) afgeknipte strook van het hoofdhaar, van de slapen tot aan het midden van het oor, als opschik voor vrouwen en mannen. c / ) yO , banaan- of pïsangboom — musa para- disiaca — ; — als coU. (nom. unit. Sj^«), banaanvruchten, pisang. 2 \ yC en ^jy^ (pers. «j^-*), marokkijnen halve laars, ^a\ 4^, gewogen; compleet; van eene munt wichtig, van een* vevs juist afgemeten, JJ \ y^, pers., laars, hetzij binnen of over- laars; kous, C J^ ^ ^' möêsa — verb. van ^^*^j^. IL, in de taal der ra'ijat, = tij a da. / N^ V^ möêsi, naam der rivier van Palem- bang in haren benedenloop batang genaamd. ■^ C J^^y^ iMösa, batav. (port. mof a),^/at;w van Europeanen. — [T.] ; slaven. — [B.]. ywu É>ö , in welstand levend, bemiddeld, rijk. pj^ ^ mdfsan;, z. moensang. ^AM É^O moèsoei^, boeg., pantoens zingen, \uLvs> éyC, pers., muziekkundige, muzikant. / Jsu^ 4/0 9 pers., muziek. >^o é/Cj ^y^j waarop iets bepaalds plaats ^ ^ heeft; saizoen, moesson, jaargetijde; tijd, waarop de naar Mekkah ter bedevaart gaanden plechtig bijeenkomen, plaats dier bijeenkomst; de bijeengekomen menigte zelve; tijd van den jaarmarkt, menigte, die de jaarmarkt bezoekt. Eene mal. verb. is mcësim, met de verdere bet. hel verloop in tijd van het eene jaargetijde tot weder hetzelfde, d. i. een zonnejaar. <Xj^ 4/0 moesoh, z. s^t^roe. f -.*w 4/C , ook wel ^y<^ , Mozes, Mi P f -aO 4^0 , lastgevend, verordenend [voorn, bij laatsten wil] ; lastgever; testateur. s \0 ^/0 of ^^yo, het voorgaande. C^ 3 #AO V^ > beschreven; voorzien met iels; begaafd; verheerlijkt; geprezen; in de gramm. nomen substantivum. ' '^ \ 4AO V^j verbonden; in de gramm.: woord (nomen of partikel), dat ter verbinding van twee voorstellen dient; mau- soel liarf ïj , conjunctieve partikel (conjunc- tie); mausöêloe 'smïj, conjunctief nomen. UI / AO %^.^ verordend (voorn, bij laaf sten wil), gelegateerd; mcêwassa bihi, zaak y die gelegateerd is; m. lahoe, aan wien gelegateerd is; m. fïlii, zaak, ten opzichte waarvan verordend is, <XrSA^ yO, gapende wond, waarin men het been kan zien. o / m^AO V^ ' plaatsing; zitting: met plur. ^)yo , plaats, oord, f — I^ ^ 9 voorbereidend. 189 d/ r' y c / A I^Ql iuC, ^)y< en )ix^)yo, vermaning. i4/0 mSrol, verb. van J^. :)f C É-/0 ? möèwang biakan?, w. sum., den ^ rug toekeeren; vluchten, — [N.]. ^, \s^é^ mö^ngil, batav. (bal, T.), van wat Idein en mooi is dotterig, — [B.]. p. 4/C cn »^, pers., magiër; vuuraanbidder. w / 5> i o ^ .^, makend, dat iets goed uitvalt; besturend. C^ ^ É^ ni®wak, ivalging gevoelend^ zooals bv. na \ eten van veel vette kost. OaJ %^» plaats in tijd: bepaalde tijd, Ij^^aJ ém/C, bepaald of aangewezen, om op een zekeren tijd plaats te hebben; regeU matig; vast, ten opzichte van den tijd. [ o •> ^, standplaats: verblijf op de '^ heilige plaats, die men gedurende de bedevaart naar Makkah bezoekt, inz. op den berg "arafab; plaats van het laatste oordeel. ^ o y (^ ^ ^ ^ 4^, bestendigd; gelaten; zooals iets is; in het midden gelaten; opge- schorst; bestemd, tot iets, voorn, tot vroom of algemeen gebruik; vermaakt tot vroom of algemeen gebruik, d. i. als c-iJ»^; legaat tot vroom of algemeen gebruik; manko^f *alaih], aan wien iets vermaakt is. i^^ ^ mö^ka (skr. m o e kh a) , aangezicht, ge- laat; voorzijde; binne7i' of buitenzijde van een vel papier, dus de twee binnenste of buitenste bladzijden; van een ingebonden boek de twee bladzijden, naast elkander; zichtbare oppervlakte, bv. van de aarde; m. bantal, plaat van goud of zilver, of van borduurwerk, aan den buitenkant van de groote, vierkante hoofdkussens; m. pa- v» 190 pan (aangeziclit van planken), een onhe- schaamd bakkes; m, aj§r, de oppervlakte van het water; m. dj ala n , punt, waar meer wegen bij elkander komen, van waar men dus naar verschillende richlingen kan zien, wat er aankomt; menanti .dim(£ka djalan, op zoodanig punt wachten, om iemand niet mis te loopen; dimcêka, voor (en face); m^mb^rï m., toegevend jegens iemand zijn; m^mbcëwat m., iemand lekker maken; s.§b^lah m., bladzijde; m. mêdja, blad van eene tafel; beriU€êka-2) verschillende gezichten aannemen; huichelen; z. s^möëka. u/ / 5> cXj5 4/0 , bevestigd; vast; versterkt; herhaald; verdubbeld; krachtdadig; streng; be- vestigde enz. iXÓ ê^ » bevestigend; versterkend; herha- lend; verdubbelend; bevestigende enz. ^ wjO 4/^ mcjèkir men. uitspraak van .cU (T.). W / 5> /Ju 4/0, gesteld, om eene zaak als wakïl waar ie nemen; gestelde enz.; zaak- gelastigde; zaakwaarnemer; zaakbezorger; commissaris; de daemon, aan wien de bewaking der onderaardsche schatten is opgedragen; moewakkal f Tlii , zaak, waarin een wak'il is aangesteld. , iemand stellend^ om eene zaak waar te nemen; committerend; iemand stellende enz.; lastgever; committend. ■^y mcekiin, vcrb. van (^- ,*p 4/0 mcêkoen, soort van kom, met een deksel, waarop een knop, dienende ter bewaring van spijzen, voorn, op reis. <XÓ 4/0 möêkah, overspel, echtbreuk; de persoon, met wien men overspel drijft. C^ 4/0 I. mög'a, soort van neteldoek. IL, mögra-S (jav., T.), bij geluk (bij wenschen). ^ *-5 4/0 mögor, batav. (soend., T.), naar publieke vrouwen gaan, hoereja- gen. — [B.]. y- L i LS 4/0 mögök, batav., niet vooruit willen als paarden die af zijn (vgl. soend.).— [T.]. ^ \ 4^ manla, batav., preekstoel. — [B.]; au is onbataviasch (zal dus Jj^ moeten gespeld worden, T.). ^ j ^^m&il^(skr.), oorsprong; aanvang; begin; oorzaak; reden; moélaken, begi^men; aanvangen; s^möêla, van den beginne, van voren, op nieuw; niemoelaken, beginnen, aanvangen; semoèla, van den beginne, van voren, op nieuw; s. djadi, van af de wording; van af de geboorte; bermcèla, aanvankelijk; het dient voorts, in een verhaal, ter aanduiding van den aanvang van een' hoofdvplzin, in 't nederl. wellicht weder te geven door om weder te beginnen met iets anders, d. i. om voort te gaan. 191 •^a^^y^ voorts sem celaan, op een door s^moêla uitgedrukte wijs; inoêla-S, aanvankelijk; eerstelijk; in de eerste plaats; ten eerste. \ ^ mcêli (lamp. maagd, T.), naam eener soort van pisang, uil de Lampongs afkomstig. j 4^ moêwal, walgen; neiging tot braken hebben; misselijk zijn; m. lapar mis- selijk zijn van honger. vi J A^, z. onder ^^<. \^^ysj Lr^ liiteloet, mond; muil, bek, snuit; opening; gepraat, gebabbel (vgl. onder bêêwah, T.). ÜiJi A/C, geboortetijd, voorn, die van Moe- hammad; geboorteplaats. jj i^^ mo^loed, batav., de maand Rabi- ^ JyO oel-awal. — [B.]; z. ^^^. ;/ !> ) (L/O , in een ander land geboren; vreemd; geboren van een arabischen vader en eene vreemde moeder; geboren van een^ vader, die slaaf is; van een Mroord nieuwer" wetsch — ; van een geschrift apocryph. ■¥: y 4/0 mc&loer, batav. (jav., vgl. m^lar), uitrekbaar als zijdegaren, gomela- stiek enz. — [T.]; rekken, langer worden. — [B.]; — z. öêloer. ^ ^J 4^ mèlör, balav. (soend.), slaperig van aard, slaapzuchtig. — [T.]. ^ T 3^ ^' mèlèr, batav., pol, iemand die een ander's vrouw beslaapt, een vrouw die men er op na houdt, — [T.]; bijzit; hoer, par amour. — [B.]. *II., men. spelling van moelïja. — [T.]. / >>Üê./0 mïBlas, darmjicht; koliek. i^j É./0 mölong, naam van een' te Riouw onbekenden boom; alleen in böëw^ah m., soort van versnapering. {^^^^ É./0, gewennend; gewend; gewoon; vertrouwd; gemeenzaam; gewen- nende enz. (^ Q,j A/C, samengevoegd, samengesteld; uit- gegeven van een boek; uitgegeven boek. ^^ Q_J ^/C, samenvoegend, samenstellend; uitgevend een boek ; samengestelde; samensteller, schrijver van een boek, uit- gever. iXA^Jé^» verbondenen, bondgenoten. ^^^JiJj.^, batav. (jav., T.), soewara möèloek, hoog of ver klin- kend, van een stemgeluid, dat met veel krachtsinspanning wordt voortgebracht. — [H.]. L^r" 192 ^y^ c ö i %iO molek, fraai y mooi, sierlijk , bevallig. c3 y 4/^ > geboren; zoon; geboortedag (z. möêloed, T.). . J 4^ , Aeer, Aeere, landheer, huisheer; meester; rechter; vrijgelaten slaaf; maulana, onze heer, ook als titel, die men aan vorsten, hooge magistraatspersoonen en rechters geeft (Mijnheer). * ^ ^ 4/0 mömo (vgL momok, T.), batav., spook om kinderen mêe te verschrik- ken.— [B.]. ^j^^ A/0 meemoet (z. e:^^^, T.), van touw, stoffen, papier en dergelijken min of meer vergaan, verlegen. \^^^ys^ 4/0 mffimit, verb. van e:^vJU/«i ) t)ou:. L , J i/0 A/O mömok, s^pooA^ w^aarmede de kinderen bang maakt. men ^♦w^ ê^ momin, verb. van ^y^)d^. • *w^ 4/0 en ^^j^^ geloovend (aan God en aan Moebammad), geloovig, in dien zin; van God beschermend; geloovende enz.; ^j^t, de geloovende enz.; van God rfe beschermende; ^Ja!)«3j^, dienaar van den beschermende (z. momin). VA^ 4/0 ? mumie. ..4 4/0, bcèwali sekati mo^na, z. deel I., bl. 299 links. (,.i>0 ^ , in de gramm. feminini generis, femininum; kruiper, flikflooier; moe- annatz lafadlij, femininum naar de uitspraak (den vorm); moeannatz ma'iiawïj, femi- riinum naar de beteekenis. ♦ M^ * ^^ <X->4/0 mö&nah, verb. van ^yoj^. /.j m 4/0 möèoen, weenen (is dit ook al Rijow^sch? vgl. jav. möëhoen, T.). ^2$ 4/0 möèha, koet.,: mcëka (ook: p^möê- wan; bal. mowa, T.), •X- 2$ 4/0 möèhi, == bcevv^eb. — [M.]. -x- 25 4/0 moÈwah, w. sura., vragen, verzoe- ken.— [N.]. / j^^JbjyC, z. ^^^. . *.lè 4/0 , bermöèhoen, z. onder ^y (alwaar pohon wordt uitgesproken, T.). / ♦ ^X5 4/0 mfthin en mê^ïn , verb. van _^ 4^5 4/0, gegeven, geschonken. :? c / /^ 4X6 4-^> door de verbeelding gedacht, inge- beeld; ondersteld. f C 4/0 mö&wai, van deeg rijzen; van onder- scheiden dingen, wanneer zij gekookt worden, zooals bv. rijst, zich uilzetten. rc:^^ 195 'f^k< ■¥: <j>o 4^ möèjoet of sangga, soek.,: böêjoet (oudovergrootvader of moeder). — Onder b. staat een andere beteekenis op- gegeven (T.). cXJyC niöêïd, verb. van j^A^^jar. / KMO yC ïïioêïs en moèliis, verb, van ii.>4^ möjang, overgrootvader, over groot- moeder, overgrootouders. De mal. noemt in de vv^ndeling, t#t eene niet te bepalen grens, wijder in de vorstelijke geslacbten, dan bij den geringen man, möjang ook iedereen, die drie graden hooger, dan een. ander of diens echtgenoot, naar een' gemeenschappelijken oorsprong toestaat; nënek m., vooronders; möjangda, in de eerbiedige of hoffelijke spreekwijze. ■^L-Jl->^^ möêjoek, batav. (bal. ngöêjoek, T.), den kop laten hangen, van een zieke kip; ook door vaak of moedeloos- heid. — [H.]. /KJ 4^ m«ïli, batav., deurgordijn. — [B.]; mw-ili, mili of pamili,: l^langsé; moê-ili pintoe pangkèng, een gordijn buiten de deur van de slaapkamer. [H.]. •^U>OV^ «ïönjet, div., aap (batav., uit 't soend., de gewone kleine aap en slechts bij geëuropeaniseerden aap in 't algemeen, T.). MAL.-NBDEBL. WOORDENBOEK. DEEi;. lU. C/^.y^ mönjos en mönjes, van het aan- gezicht beschaamd, wegens het niet bereiken van zijn doel, dat een ander bereikt heeft; bekaaid van iets afgekomen; met ledige handen afgekomen. <^L-*^, z. onder lf<. -x- <K< niêh, batav.,: ^^.— [B.]; hoe de h hier gehoord is, begrijp ik niet (T.). \^ maha (skr.), groot, best, uitmuntend, luisterrijk; zeer, in hooge mate, ongemeen, in de hoogste mate. — In sommige uildruk- kingen wordt maha verkort tot mah (z. een voorbeeld onder J^^, T.) en vormt dan met het siibst., adj. of verbum, waartoe het behoort, één woord; maharadja, o/?/?erAeer, keizer, souverein; mahadëwa, godheid van de hoogere klasse, voorn. Sïwa; maharesi, aartsheilige; m. taulan, boezemvriend; m. besar, zeer groot; m. b^sar radja, zeer groot koning; m. b^sar tcëhan, zeer groot lieer, opperwezen; mahamoelija, zeer heer- lijk, heerlijkst; mahasc^tji, zeer rein, reinst; zeer heilig; mahatinggi, zeer hoog, hoogst. i, JVi,g/0, te vreezen, vreesselijk. ^OsA^^, uitgeweken, voortvluchtig; landver- huizer, vluchteling; voorn, wegens vervolging of algemeene ellende. ■^pV.^ tiiahakam, koet, hoofd- rmer in tegenst. van kadang. — [T.]. 13 / -lOVi2/0 mahaligai, z, m^lïgai. /^u2/0 niahani, nom. pr. f. 2JoVj2^> aangelegenheid f waaromtrent over- eengekomen is; aangelegenheid (iis- schen verscheidene personen geregeld. r ClXX^L^, wel geleid, inz. door God op het pad der deugd. /jV-S;iV^2/0 mahadjana (skr. mahadjana, T.) en mahdjana, groot man, doorluchtig man; deugdzaam man; koopman, / Ci\(l/C , aangeboden, ten geschenke gegeven, o y ,j2/0 ? bruidsgift, vóór het huwelijk vastgesteld; koopprijs eener vrouw, aan de ouders te betalen, waardoor hij eigenaar wordt van haar lichaam. In *t mal. gew. in de laatste bet. 194 *yU^ f -Jjg Jlf^ maharisjl of maharesi , z, onder maha. •K-/ )^^^0^ >^^ maliarcèngoes, w. sum., pruttelen, morren, — [N.]. jT , pers., zegelring, jsegeL ^ i^ J ) ^,^ maharabo, w. sum., zich buitengewoon vermaken, z. me- njarabo. — [N.]. f,—^ y&^> 55. onder maha. • ) ) y^/C maharana (skr. m a h a r a n a , T.) en mahrana [in feik. en poëzie], de ul)^- groote strijd. / / / is ^^/C plur. van JbU. •K- / ^JO *.^^o maharingei, w. sum., hinneken, zooals een paard. — [N.]. ■)t A/JfO ^^^ maharïngeih, w. sum., geluid door aanraking van staal te weeg gebracht, zooals wel gebeurt als men messen met de nagcjs probeert. — [N.]. ^ / ♦ wwy..^ mehsaii of maliêsan ; mësan. — [B.]. ^^ ê^Aj^^L^ mahasoetji, z. mah a. L^; J aS^^x? mahaköta, z, makota. L ^ /)A^2/0 mahlabi, soort versnapering. L^rjVi-X^ plur. van ^i^^. AÓ^J<^L< , plaats waar men kan omkomen; gevaarlijke plaats; zeer groote woestijn. /-IvaA^ malia%ai, z. m^lïgai. ^ i-\y|Nj2/0 mahimbang, w. sum., bevreesd zijn. — [N.]. ^ ^^^2^ mahambo, w. sum., brullen. — [N.]. ^ 4.A-4*^ mahomböè (lees ju^, T.), w. sum., iels te zien vragen en er mede wegloopen. — [N.]; z. ^a^) (T.). ^u5^^ l§ë mLu ^ . ^jf^f? ^ niahoembei (z. onder &j^) , T.), w. sum., iets ier leen vragen en het tegelijker tijd^ wegnemen (wordt veelal tesamen met j.j^^^, gebezigd en beteekent alsdan iemand door zoete praatjes op eene listige wijze bedriegen, — [N.]. y o o \,4-,IL< > verzuimd; verwaarloosd; onge- bruikelijk. y y o !> <^A^i2X), fem. van lW*; in de gramm., van eene letter zonder diakritische punten; letter zonder diakritische punten, \^i2/0, nalatig, zorgeloos, ) %jJ^Q^ •> in de gramm., van een woord: eene hamz (f) hebbend, woord met eene hamz, / KNiCXx^i-O^ meetkundige, voorn, voor on- ^ deraardsche waterleidingen en dergelijke werken. L , y 4i2/0, (e vreezen, vrees selijk. ^ él^ 4.^ mahoedjoe, w. sum., aan iets beginnen; mahoedjoelah deiio^an töëlis, kom, begin te schrijven, — [N.]; z. ^j^ en ^,) (T.). -X- IK 4 4/2/C malioerö, w. sum., met velen aanvallen, — [N.]. ^ /^ \ ^ĕ^' mahöêrej langkali (z. cerai, T.), w. sum., afdwalen, ver- dronken; op verkeerde wegen raken; zijn wil bot vieren, uilgelalen of vrolijk zijn &\ — [N.]. /.jCXa^*^ mahïdin, verb. van ^^ciJl^sN^. / jJsK^^/0 mahêsa en mcsa (in hik. en poëzie ) — skr. ra a h i sj a — buffel (zeer vaak als naam of titel van Javanen in verhalen en gedichten^ T.). ^/•vAw^A^L-0 maliiësan, z. mehsan. ^/-v^ I. niaï (mei), ned.. Mei, II., verkorting van ^ii^^cj^, c / -/O pi Lir. van LU. uV«>v^ pliir. van LU. LJiJU^ plur. van jllU). C i^N-^Vy^ plur . van jIaXo y y / iV.^^ plu 1 i V.-AX) piur. van , j.xo , gordel, 0^> \V,A^ plui'- van s-^Ua^. .«/.^\.A^ phir. van .^^ ^' ^^. /.w^La^ plur- van <d^xo. ^/.iV.A/0, pohon (1. poehoen, T.) miana, batav. (bal. T.), draagt geen vruch- 15* 6> 196 ten. De bladen dienen als geneesmid- del— [H.]. ^^^y^j>^ en (^::^nX«, dood, gestorven; lijk,; z. 111 aji t en ma j at. A^^^JjyO plur. van ^#^j. L , , ^ Vaa/O , verbond, overeenkomst, verdrag. . ^r^JüT VjL^ I. mĕdjan; dobbelspel met twee groote dobbdsteenen (böëwali m.), die op eene groote aclilkante tafel met hoogen rand, doch zonder voet (papan m.), gegooid worden. ^ II., w. sum., grafzerk der maleiers. — [N.]; z. mësan (T.). ^SiWC, pers., lens, iJ^jSiXA^ luëdjah (batav. mëdja) — porl. • •• meza — tafel (cf. ütiiT^). /j)cXa/^ ^^ d'*^? o/?e/i plein t plaats voor lichaamsoefeningen, renbaan, exerci- tieveld (mal. mëdan), (^ i c\a-^ mïdik, z. sïdik. /.iCX^^o mêdan, z. ^^ïjju. 2$lX/^ midali, verb. van üv\x«^. /.jCXa-^ midin, z, mahïdin. «A/O, pers., bevelhebber, vorst, aanvoerder, k >-A^ mira, balav. uitspraak van mïrah. — [B.]. LIU ) Y-^*^' erfdeel, erfenis. J ^ Z. -^);^. t> >->yO mêrad, z. ^)^^. ^ / fjsj wy^ miris, w. sum., doortrekken, doorzijpen als hel water bij pa- pier of bij slecht doorbakken aardewerk. — [N.]. ^/ fjg^^ mêres, batav. (jav. pèrès, T.), eene korenmaat a f strijken, gelijk strijken, — [B.]. C Y-A^ miring, op zij liggen, naar de ^^ ééne zijde overhellen, hellen, neigen, schuin afloopen, 2$ Y-A/^ mërah, rood, ros, bruin, tot een' zekeren, moeielijk te bepalen graad van donker. Men gebruikt dit woord van den blos van vruchten, wanneer zij van groen tot rijpheid overgaan, onverschillig welke andere kleur zij dan aannemen; m. menjala, vuurrood; m. t^lor (roode van het ei), de dooier; mêrah-mérahan, roodachtig, 25 >->yO mirah, robijn; karbonkel. c / , pers. (vgl. üJsJU), tafel , pers., vreemdeling, gast. 'Jljyo 197 Lh< y L—)) V-^s^O, goot, kanaal. y /*i ) V"^y^ ' ^^^B^chaal, balans; de weegschaal (teeken van den dierenriem); in de gramm. paradigma van een verbum. \ Ua^ ' gordel. / >>*vyO I. mësa, z. maiiësa; kaïn anak m., zeker kostbaar lijnwaad; eene halfzij den sarongsoort, zwart en wit geruit, met rooden kepala (z. ^^, T.). — z. het voorgaande. II., batav., naast tcêding. — [B.]. c y^ J „vsjsA^ 1 dobbelspel, hasardspel. y ^ yW»A^ niisir (van ^^ , waar het gefa- briceerd wordt? vgL ^^. , T.), w. sum,, galon (passement). — [N.]. 25 yW^yyO? welstand, rijkdom; linker zijde, linker vleugel (milit.). Li>A^JSA^ mïsik, naam van een* boom. ^ >w*>yO mêseni, balav. (jav., T.), glimla- \ chen, — [B.]. ^ /•wVj^A^ mïsan, balav. (jav. of bal.), neef (cousin). — [T.]; en misaiian; soe- dara m., neef, nicht. — [B.]. )f/«wwjy0 mèsan, batav., grafteken, van hout of steen, waar de naam van den overledene op staat; batoe m. — [H.]; z. mêdjan II; vgl. mak. mesang, ook nisan en ninsan iii 't men. mal. uit 't pers. nisjan, soend. paisan. — [T.]. cAU\A.A.^ mësah (zou mandarsch zijn en eene bij beteekenen — zoodat anak m, zou zijn: jonge bijen), tjorak anaV m., ook tjorak mata bïlis, zeker fijn geruit goed, met zwarten grond en roode of witte slreepen (z. onder mësa I, T.). ^XwiA^ mêsoli (vgl. o. pïsoeh, T..), met vuiligheden schelden (jav. pïsoeh, mïsoeh, T.). / <-A^A.A^ wiïsai (Tamil, T.), knevel (baard); m. lalat hinggap, knevel, bestaande uit een paar haartjes boven iederen mond- hoek, vergeleken bij eene vlieg, die zich daar nedergezet heeft. y o y ^JLisj^9 storax, mirrehars. Ui « i/^ mijan^, naaldvormige vezels, zooals bv. op de spruiten van den bamboe, bij sommige delfstoffen of houtsoorten op de breuk; eigenaardige krieweling, zonder dat iets te zien is (z. samïjang, T.). ^ oijc^ mèngèr of mön^èk, batav., m. mcêloetnja: is scheef, zit op zij. — [H.]; mêng^ok, scheef staan, scheef, bv. van gezicht. — [B.]. C a^/w-0 mijap, z. onder tjijap. l^i L-A^ mïjah, z. onder tjïjak. CSxs> 198 c;^ux^ (JfJv^ ïMïk? — smtr. van marëka?— prou. pers., sing. en plaats, gij, gijlieden. / K-^Qa^^ Michael. C. ^ \j^j<i mêg'a *(skr. megha, T.), wolk, inz. wille, waar geen regen in is; m. berarak, (rekkende wolken (z. awan). ^L3 J>s^/0 mègTèk, balav., naast nièngkè, nic^ genoeg kracht beziHen, om het een o ander te verrichten, bezwijken on- der een last, niel weder kunnen loopen. — [H.]. /♦ii^VA^ mëgaii, soort versnapering van eieren en meel, die bij de koffie gebruikt wordt. Het is eene soort van dodol. J^ , mijl, onversch. welke; mijlpaal; zuil, obelisk» ^, Mw^ ittïlij z. moe-ili. -¥: f \j</^ Mflël — eng. mail — mailboot; mail, ^ ^Aa/0 niilir, batav., zeewaarts of stroom- afwaarts, noordwaarts gaan, — [T.]; z. ïlir en möedik. i\/jljtAA^ mëlangkolïjah, z. ^aJ^^^jIa^. LLaAa^ milik, z. cSL, ♦♦ ^ vA/O > naam der letter é. •X- >A/^ mèmè, batav. (bal. moeder, T,), fca/r^r, ^ kindermeid, oude huismeid, — [B.]. ^(J^4^^ mïmis,. batav. (bal. of jav., T.), jachlhageL — [B.]. i^^/0 luëmang, van natuur, natuurlijk (het echt-mal. woord is s ah a dj a ; 't gebruik van m. te Rijow is weder een bewijs, dat het zeer afgeweken is van *t klassiek mal., T.), van ouds, van altijd, van zelf sprekend; uit den aard der zaak voortvloeiend; al vast, bij voorraad. Kan als een bevestigend antwoord soms door wel zeker, dat spreekt van zelf; altijd, vertaald worden; ambellah m., neem het al vast. C a.4ws^ mêmek, grijnen. ^ c\JLvjs,A^j rechter zijde; rechter vleugel (mi- lit.); geluk, voorspoed. /^ ê.^>yO, gelukkig; gelukkige. y 5> c X <KJ 4«4^a/0 (lïial. maimoenah), fem. van ^^y^, als eigenn. /♦ wA«^ I. mina (skr.: visch, T.), (mina gadjah volgens Klinkert zeekalf), g a dj ah -m. (olifant-visch), walvisch. *II., batav., een zwarte vogel, meestal beo genaamd (zeer te betwijfelen, T.). — [B.]. — z. tïjoeug. III. mèna lajangkan: het vliegertouw maar goed toehalen, als de vlieger te hoog gaat. Men zegt ook lajangan pöêtoes — voor het vliegertouw breekt, maar öêloer tali lajangan — vieren, — [H.]. ^^2>^A^ mïiiat, deelneming, belangstelling. {J^XX^ 199 ■^\x< l^^jvjs^ mïnit (en meiiit) — verb. ned. — minuut, ^^AAyC mïiioem, drinken (drank gebruiken); ^ iets drinken ; sommigen veronderstellen , een' stam woord pïnoem en van daar ook meminoem , en in der daad vindt men hier en daar sporen er van. c\JLa/^ mniah, verb. van LJu^). ■¥: O 3.^/^ 5 katjang mèon»', batav., soort van ^ erwten, in 't wild groeiende en niet gegeten.— [H.]. J^^, z. J^ (maula). ^ i^S 4.A./O nièwèk, batav., pruilen. — [B.]; möëloetnja m., den mond ver- trekken, van iemand die schreijen wil, de lip laten hangen, wordt ook gebruikt voor het stijf op elkander houden van de lippen.— [H.]. a 5 5» Ay^ plur. van J^. )j- V /j É^ plur. van LU. / 25 É.A.VO mewah, overvloedig, inz. van Ie- D^^ vensmiddelen. / -Ajs^ plur. van XjU. t, JIa«.a^ minjak, olie; vet; smeer; (hier ontbreekt een verbale vorm, T.), met olie enz. behandelen; olieën; m. tanah, aardolie, petroleum; m, ïkan, traan (visch- olie); m. p^kkat, zalf (z. ook onder ^^^^^ T.); semïnjak, vetblaasje op de stuit van vogels; naam eener kleine, zwarte en vergif- tige slang, die zeer glad en glimmend is; naam van een' eetbaren, zoutwater-visch, ook geroet- 2 genaamd; naam van een' boom, welks bladeren het voorkomen hebben, alsof zij met olie besmeerd waren, en de wortels waarvan als geneesmiddel tegen de kinderpokkeii gebruikt worden. ^ (^, )fc3 wk^ menjaclik, batc^v., iets dat men reeds een keer gedaan heeft, alweer en alweer ivillen doen, bv. opium rooken. — [H.]. ^ #) \\j^ menjaro of meiijaroli (manja- roe, of in *t noorden manjöroe, men. uitspraak van y^ju van 5^, T.), w. sum., iets aan de Godheid verzoeken; Gods hulp inroepen, — [N.]. ^p \\^ (z. saring, T.) menjaring, ^ w. sum., opvangen; grijpen; m. angin, naar den wind grijpen (vergeefsche moeite doen). — [N.]. ^^ ii«Jv*A.^ meiijalak, w. sum., plagen; kwellen, storen; anak m., plaaggeest, grondv. salak. — [N.]; en toch hier in plaats van onder salak; zulk een handelwijze is wel een bewijs, dat v. d. W. zijn Wdb. met opzet lijvig wilde maken (T.). ylri^ 200 r^^> U >) ^«A^ nienjarabö, w. sum., zich bui- lengewoon vermaken; luidruchtig, vrolijk zijn; slamw. rabo. — [N.]. -^ / J> 0\ >-A^ menjoeroeti, w. suni., iets ergens onder van daan halen bv. het vuur onder uithalen; van soeroet, — [N.]. ^iiliSijJjs^ menjeloiitjoiig (Mjeloiigtjoiig, T.), batav., onbeschoft, vrij- postig handelen, van iemand die zonder permissie te vragen een huis binnenloopt tot in de pangkèng. — [H.]. ^ y*Y^^ menjaii, batav. (jav.),: k^m^njan (koet. m^njin). — [T.]. ^ ^ jlIjl^ luaujinnjö, w, sum., afzetten; bedriegen, — [N.]. -X- ) \ ) 4A/C menjoewara, w. suni., komman- deer en; de kommando woorden bezigen, zooals bij het krijgsvolk, menjoe- wara-^n kommando; m. pengingatan, voaar schuwing skommando; m. p^ k ^r dj aan, uitvoering skommando, — [N.]. i/J Éjv»/0 menjcèling, v^. sum., iemand den rug toekeeren; opvliegend zijn (dit laatste onzeker). — [N.]. ^ \,^ ^-jsjk^O menjirak, w. sum., versprei- den; uit elkander sluiven; ver- strooid worden; laloe brasnja m. di tanah, en de rijst viel uitgestort op den grond (grondv. sïrak). — [N.]; z. sërak waaronder v. d. W. bet. had moeten plaatsen, naar hij was een liefliebber van omslag (T.). ■)(■ Z' C ^-AA^ menjirei, w. sum. (klanknab. woord), men gebruikt dit woord om aan te loonen, dat men een zachten regen hoort aankomen. — [N.]; manjèrejkau: iets strooien korrels die als 't ware onder 't vallen ritselen; sèrej manjerej, ritselen van bladen (T.). -X- 0^>^->^*^ menjênjè, batav. (bal. ni^nje- V •♦ V njèh, T.), bij herhaling wateren; nat opgeven, van een wonde. — [H.]; smel- ten, — [B.]. ..*, de letter nö&n, 20« van het arabisch en maleisch, en 30® van het door Marsden gewijzigde alphabet, luidende als de nederl. n.; als cijferletter z. abdjad; in geschriften van godsdientigen aard verk. van jJ. y Vj, possessief pron. suffix, 1. plur. masc. en fem., ons, in den gen. en ace. ^O na, batav.,: nah. — [B.]. "X- / js^>^ o naas, batav. uitspraak van ^u\-[B.]. ^u 201 ^j\j <^^\J, naM-3, naam eener groote soort van gamat ■J^^^^ o of ^^U nabo of naboeni, w. suui., • alle; een van beide is slechts goed; de onzekerheid is ontslaan doordien in hel handschrift de ^ eenigszins hoog geplaatst was en dus ook als de mini i m ala kon genomen worden. — [N.]. P^li, z. ^.U. d^o nata (in hik. en poëzie), heer; meester (meestal, als in 't jav., sang n.; skr. natha, T.). ^Jf'o liatar, effen; gelijk; tegelijk plaats hebbend, zooals bv. het geweervuur van een peloton; effen grond; grond van eene schilderij, eene stoffe enz. 20. z. latar. mj\j miang (in hik. en poëzie), klein venster (natang, siam., venster, T.). /^3^^^ s.:iJ\J nata köêtai en nag'a köè- tai, naam van een heidensche handeldrijvend stam van Voor-Indie, die door zijne vrekkigheid en rijkdommen bekend is. M /jo O natal, batav. (portug., T.), kerst- mis; hari n., kerstdag, — [B.]. / / f^4>S^O, van eene ziekte ongeneesbaar; ongeneesbare ziekte, ^ j^és^^XS nadjis, verb. van ^j*^. ^ ij>v.j:f^ o natjat of atjat, men.,, patjat (waarvoor Klinkert 't soend. patjèt opgeeft, zeggende, dat patjaA niet goed is). — [T.]. )cX::^o nachoda, z. anachöda. ÖjlX^O (pers. }$}jó^U), schipper; scheeps- gezagvoerder, ^Vi nadi (skr. nadi. T.), polsader; pols. civj? buitengewoon; bijzonder; zeldzaam. ZJ \c3o, fem. van het voorgaande; buitenge y y y wone zaak; rariteit. y e^vJ, berouw hebbend; boete doend; boe- y jf- y ,0 , zomerachtig; zomersch; heet; zomer- maand. teling, \\J I. nara (skr. man), in titels, bv. n. wangsa; n. adiradja; n. pati, heer der mannen, d. i. koning. II. nara setöë, naam van een' heester (z. l::^^^^U, T.); n. pöêsi, naam eener geneeskundige plant. j \3. vuur. c y \,^ iVi iiaraka, z. narakg. ^ </ v ^ 202 ^ i\j en narindji, oranjeappel; oranje- ^ kleur, UI c/ / p^j^T L^ iVj , oranjekleurig. /o/ / Li5^> \\j (skr. narangka) — pers. na- # rank — , oranjeappeL ^j;^^5 \\j narwastoe (Tamil? T.), uar- wastoe en narestoe (andropogon muricatus, jav. laraseloe. T.). — z. onder akar. / jggVj nasi) batav.,: nasi. ^^^^^..^^^VJ nasib, verb. van l^^^. >\j nasir, verb. van^U, als eigennaam. Vi, menschelijke natuur. eieren, in korrels gemengd; n. godak, rijst, met eene zekere saus gemengd (z. onder godak, T.); n. angkatan, rijst, voor gasten; n. cëlam, rijst, met allerhande soorten fijn gesneden groenten en fijn gesneden gekookte garnalen gemengd; n. niïnjak, rijst, met boter gemengd; n. l^mak, rijst in kokosmelk; n. b^sar, groote stapel gekookte en geel gemaakte póêloet, met rood geverfde eieren ingeval, die bij verschillende feestelijke gelegenheden verschijnt ('t zelfde onder adap te vinden onder een andere benaming, T.); nasf-S, z. bQtï-2. y O^AoVi, oprichtend; nederdruklcend (bv. ongeluk). ^j^\j nasi, gekookt graan, voorn, rijst; dagelijksch brood; n. adap-2 of adap- idapan, rijst, die, na het sluiten van een huwelijk, waarvan de bruid eene jonge dochter is, vóór de jonggehuwden geplaatst wordt, die daarvan elkander een weinig in den mond geven (vgl. onder adap, T.); n. köëning, rijst, met curcuma geel gemaakt; n. damai, rijst, die bij huwelijk met eene weduwe gegeten wordt; n. dagang, rijst in een blad, met een weinig visch, voorn, voor vreemdelingen; n. t^lor, rijst, met gebakken j^ i\j , helpend; verdedigend; helper; verde- 25 >AO diger. \j of ür^UJh Nazareth. .^i / J!^ ,Vj, bloeiend; glanzig; helder; schoon; levendig (van kleuren). ^ ^^\;^, door de spraakwerktuigen gewij- ^ zigde en beteekenis hebbe7ide klanken voortbrengen; sprekend; met spraakvermogen begaafd. J i3V.> , aanschouwend; beschouwend; toezien; / aanschouwer; beschouwer; opziener; inspecteur : rentmeester. (^U 503 JU y t^i3 vj , verbindend; ordenend; samenstellend; ^ dichtend; samensteller; dichter, y v^ O , van kleedereii zacht; van planten zacht; malsch ;.\din laai zacht, niet hevig, i\^,|,^ vj, fem. van het voorgaande; van eene vrouw een lekker en vrolijk leven leidend; zoodanige vrouw. l Q, -C V_^ iiaiig:ak, naam eener soort van palmgewas zonder stam, evenals de nïpah, / -ÜvJ iiangoei en nan^oêi, naam eener kleiner, rosachtige soort wilde varkens, ^ ^ V > . nuttig; voordeelig; goed voor de gezondheid. <XAu? o j buit; vrijvüillige gave; wat men vrijwillig op zich heeft genomen, h\, het preêken; wat men meer doet, dan waartoe men verplicht is, /Msi\j napas, z. jJ6. ( i»J4s3\J napis, vcrb. van het ook gebr. /^aü, alléén in Moehammad napis. VjV.) napal, soort van mergel, die onder water zoo glad en vast wordt, dat er soms geen anker op houdt. jVi napai, naam van een* boom. C5^ Lf' i\j, verminderd; onvolmaakt; onvolko- men; gebrekkig; in de gramm., van een verbum, welks eerste radikaal eene j of ^^ is, volkomen; zwak; zwak verbum. C /^5^^^ *^^^^ ^'^^^ ratel; klok; klokje. <Xj\j iiapoli, naam van een diertje, dat in gedaante veel overeenkomst met een hert of ree heeft — moschus javanicus — ; dwerg hert; dwergree; gazel letje, — De na- poh, is de grootste^ volgens anderen de kleinste van die soort. — z. p^landoek en kantjil. P o nakal, stout; ondeugend; moedwillig; baldadig. 