Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
»Bravissimor riep de kapitein uit, »hoe voortref- »felijk hebt gij uwe taak volbragt. Bij Hercules ! gij »moogt u beroemen een ware Acteon te zijn ; gij »slingert uwe bliksems trots den besten dondergod ! »Wanneer Uwe Excellentie het verkiest, zullen wij u »naar de locanda terug geleiden , en daarna weder- »keeren om den jagtbuit te verzamelen." Alles, wat verder gebeurde, zweeft mij slechts als een' droom voor den geest. Ik klappertandde van kou- de , mijne tong was verstijfd , mijne ledematen waren gevoelloos geworden, en het gestrcmde bloed scheen naar het hart terug te vloeijen. Dit slechts kan ik 35 mij heriiincren , cbt ik na eenige iiren uit mijne ver- dooving^ ontwaakte , in het vertrek der locanda , uit- (jestrekt op eenige scliapcnvachten , die eene walgclijke IiicM verspreidden. Aaii den haard nedergehurkt , was RiGORNA onledig met het droogen mijner kleede- ren. Twee personen stonden aan de legerstede van mijnen knecht; de eene was de kapitein , de andere , een groote , magere man , eene soort van barbier , die in zich de betrekkingen van arts, vroedmeester, apotheker, heelmeester en veearts vereenigde. Deze veel omvattende man had eenen tinnen schotel in de hand , waarin het dikke bloed van den armen Joseph vloeide , die , op zijnen stroozak uitgestrekt , een af- schrikwekkend beeld van de treiirige gevolgen der dronkenschap opleverde. »Ik moet vertrekken!" riep ik, van mijne legerstede opspringend , vol vertwijfeling uit. »De signora j^ zeide ik , mij tot Rigorna wendende, »zal mij wel »een' kop koffij gereed maken, en den postilion zeg- »gen , dat hij oogenblikkelijk inspanne." »Hoe , Uwe Excellentie wil niet nog eenen nacht »overblijven , om het vermaak der jagt te genieten ?" »Een andermaal ," riep ik wanhopend uit , »wil ik »het met genoegen hervatten, thans is het mij onmo- ))gelijk; dringende bezigheden roepen mij naar Rome »terug." »Maar," merkte de barbier aan, »de knecht van »Uwe Excellentie ligt aan eene heete koorts; hij kan wgeenszins de vermoeijenissen der reis wederstaan." 3* 36 »Ik laat hem geheel aan iiwe verzorg^ing over," ant- woordde ik , hem cen goudstuk aanbiedcnde , »cn »verzoek u deze kleinigheid voor zijne verpleging aan »te nemen." Om geene afgimst te verwekken gaf ik aan den kapitein en Rigorna gelijke , handtastelijke bewijzen mijner mildheid. De oude, veiTukt over mijne groot- moedigheid , overlaadde mij met zegcnwenschen ; ik hoorde alien de betuigingen hunner dankbaarheid herhalen , toen de postilion de zv^^eep deed klappen om mij , in den galop , van de Pontynsche moerassen te verwijderen. In den avond van den volgenden dag zat ik , in mijnen gemakkelijken leuningstoel gedoken , in eenen gemakkelijken huisjas, met uitgestrekte beenen de warmte van een helderbrandend houtvuur genietende , terwiji op een klein tafeltje, in een' porseleinen scho- tel, heerlijke kastanjes van Lucca dampten, en eene flesch fijne wijn prijkte. Plotseling dreunen eenige zw^are slagen op mijne deur, en wekken mij nit mijne zoete mijmeringen; eensklaps stond de reusachtige gestalte van den kapitein voor mij. Ik vroeg hem , aan welke oorzaak ik zijn onver- wacht bezoek te danken had en tevens, in welken toestand mijn arme knecht zich bevond. »Jui8t hij is het , dien ik zelf bij Uwe Excellentic »terug breng, dewijl ik vreesde, dat hij op nieuw »eene domme streek zoude aanvangen. Er bestaat » scene ergere ondeugd dan de droukensehap ! Dit 37 »2eidc ik liem nog gisteren avond , toen ik hem eene »groote kom punch zag ledigen. Ik voegde er de va- »derlijke Termaniiig bij, om zicli voortaan van den »sterken drank te onthouden , welks misbruik den »mensch beneden het dicr doet dalen Zie ! »daar hoor ik hen reeds met hem aankomen." Naauwehjks had hij uitgesproken , toen de vrolijke snaken binnentraden. Vooraf ging de kolossale An- SELMus, die met krachtigen arm mijnen wankelenden knecht ondersteunde ; zijne roode oogen en drooge , zwarte lippen kondigden verregaande dronkenschap aan. Hij durfde zijne oogen niet opslaan, maar ver- borg zich sidderend in eenen hoek. Hierop trad de reusachtige Tuomaso met zijnen makker Leopoldo binnen, beiden van het hoofd tot de voeten met za- mengebondene eenden behangen. Trotsch op het aan- tal , spreidden zij dezelve op den vloer , de stoelen en de sopha ten toon; zelfs mijn bed bleef niet ver- sclioond. »Uwe Excellentie kan nu zien welk eene uitmun- »tende jagt zij gemaakt heeft !" riep de kapitein uit , terwijl ik verw^onderd om mij been staarde, en nicts dan eenden , overal eenden , rondom mij zag. wJa ! »honderd zeventien wel getelde eenden , dat is , bij »mijne zondige ziel , geene klcinigheid I" »Maar ik . . . . ik hcb toch al dat wild niet ge- »8choten?" stotterde ik. wStellig! bij den heiligcn Hqbertus ! dit is de '•>vrucht van uvve jagt; maar de iijd is kostehjk , dc 38 »goed€ RiGORNxi wacht mij ; zij zoudc zich over mijn Dlanger uitblijven verontrusten. Illustrissimo ! ik »wensch u duizend jaren levens I" Hierop drukte hij mij de hand , met zijiie gezellen vertrekkende. Mijne , door den handdriik des kapiteins verdoofde , vingers wrijvende, wierp ik eenen blik in het rond, half vertoornd op mijnen dronken knecht , half mis- moedig mijne kamcr in cene soort van poelierswinkel veranderd te zien. Ik had den moed niet de eendcn na te tellen ; het scheelde weinig of ik had ze , in mijne kwade luim , ten venster uitseworpen. Na de doorgestane tcleurstellingen en vermoeijenissen der treurige jagtpartij , bleef mij ook nog het aangenaam vooruitzigt over van tot walgens toe ecnden te etcn. EENE PARFOEOE-JAGT. Hit be bori0c eeiitu. (Uit de hcrinncringen van den pikeiir C, 1?auch; zic bladz 7.3 van den 3^" jaargang,) Het bezoek van den z wager Zijner Doorluclitigheid , den markgraaf van Schwedt, gaf aanleiding tot eene parforce-jagt. Zij zoude in het Mistelgauer-woud be- ginnen. Tevens sprak mijn vorst den wensch uit, dat het »hallali" op het hoogstc punt van den So- phlasberg zoude plaats vinden , zoo om zijnen zwager van de bekwaamheid zijner pikeurs te overtuigen , als omdat de koude keuken op den top van dien berg door hem besteld was. 40 Onzc chef gaf ons het verlangen van Z. D. te ken- nen , doch het was geene geringe taak ; hier gold het »ijzer met handen breken !" Intusscheii bewces het bevel des vorsteii het vertroiiwen , dat wij met onze goede paarden en honden het mogehjkc zouden be- proeven; doch onze genadige heer had geen' zijner jagtbedienden omtrent de gelegenheid van het terrcin ondervraagd , anders zoude hij de toestemmende bul- ging van onzen anders duchtigen, doch niet al te voorzigtigen , chef niet vertrouv^^d , en de jagt zeker- Hjk in ecn meer gunstig gedeelte zijner bezittingen gehouden hebben. Behalve dat hindernissen van verschillenden aard het aangewezen terrein doorsne- den , maakten eenige zeer moerassige beemden de jagt voor menschen en dieren hoogst gevaarhjk. Een kapitale , witte twaalf-ender, met prachtig ge- wei , het sieraad van bovengenoemd klein woud , was voor het aanjagen bestemd, ten bewijze hoe hoog onze vorst het bezoek zljns z wagers schatte. De aan- jagt ging met vijftig honden — cen gehjk getal was m relais geplaatst — vrolijk voorwaarts. Dc mark- graaf van Schwedt vcrvulde met veel geschiktheid de functie van pikeur , terwijl hij zelf het hert opdeed , en de aanjagt zoo bestuurde , dat het op 't vlakke veld bleef, en hij het den tcrngweg naar het bosch afsneed. Dc jagt ging door de akkers van Pcttendorf , alwaar de vette kleigrond den Snellen gang dcr paarden bc- Icmmcrde; doch zij hidden moedigvol, en het gelukte 41 ons bet lierl naar cen nabijjjelegen veldbosch le dn'n- gen , aan welks zoom bet eerste relais o'eplaatst was. Onze meute werd nii met vijf en twintig bonden ver- sterkt ♦ en wij bestegen versdie paarden. Het liert werd iiit het bosch gejaagd , en de mark^jraaf van Schwedt was met zijnen engelscbman de voorste onder zijne vervolgfers , tocn liet weder op bet vlakke veld verscbeen. Ik en een der pikeiirs moesten hem vol- gen. Hij beval mij regts vodr bet bert om te rijden, cm bet naar de boogte van den Sopbiasberg: te drin- gen , betwelk mij g:elukte. Docb op de linkerzijde za,«? ik nocb den markgraaf, nocb mijnen makker opda- {jen , ofseboon de meule bet bert vrolijk , tegen den berg op, vervolgde. Vreezende dat er een ongeluk gebeurd was , reed ik , zoo snel als mijn paard vermogt , naar de plaats, waar ik ben bet laatst gezien bad. Welk een scboiiw- spel ! In den moerassigen grond zag ik de paarden tot aan de koppen verzonken , terwijl de ruiters alles aanwendden om iiit bet gevaar te geraken; docb de grondelooze bodem verijdelde bimne pogingen. Ik sprong dadelijk van bet paard, vond gelukkigbjk eene steng, die ik den zinkendenden toestak, en waar door ik ben, met eigen levensgevaar , uit dezen poel trok. Terwijl ik bezig was met den modder , zoo veel doenlijk, van de kleeding des markgraven te strijken, kwam Z. D. , onze beer, met zijn gevolg aan. Hij zag de in bet moeras gezonken paarden , die zich zoo 4-2 afgctobt haddcn , dat zc naauw lijks mcer adcmdeii , en was gehcel verstomd door het voorval. Om de arme dieren te redden, wierp ik mij op het paard en rende naar Pettendorf, evcnzeer om lieden met touwen en sparren, als om drooge klee- deren en linnen voor den markgraaf te halen. Het dorp was nabij, ik kwam derhalvc spoedig terug. Kort daarna kwamen ook de boeren , die de paarden slechts met groote moeite en gevaar iiit den modder- poel redden konden. nGeef mij de kleederen aan", zeide de markgraaf lagchend, »opdat ik nog tijdig bij het »hallali" van »het hert aankome ; voorloopig dank ik u , dat gij my »uit dezen Charybdis gered hebt." Spoedig was hij verkleed , en stond daar zoo op- geruimd in eene hertslederen broek , scharlaken vest en blaauwen rok met groote knoopen , als of er niets gebeurd ware. Onmiddelijk besteeg hij een ander paard, en reed met onzen heer vooruit. Deze lachte, toen hij zijnen zwager in dit vreemd costuum nevens zich zag rijden. Dit scheen den laatste niet te be- vallen , en hij zeide: »die het mij op de eerstvolgende »jagt niet nadoet, is geen brave parforce-jagerl" Mijn vorst scheen over deze soort van uitdaging niet zeer gesticht, evenwel zeide hij »top!" Onze meute en de overige pikeurs waren het hert gevolgd , doch met het »hallali" zoude het misseHjk ge- slaan hcbben , wanneer onze kloeke , vorstehjke jager niet wedcr in den zadel gczetcn had. »Zwager," 43 sprak hij tot onzcn hccr, »wij moeteii rijden ai wat »wij kimnen , om de mente in te lialen." Do als boer verklcede markoraaf nam de leiding dcr jagt op zich , die wij spoedig inhaalden. Niet weinig ver- baasde de onverwachte gedaanteverwisseling het jagt- personcel. De maatregclcn van den vorstelijken gast, zijne bedrevenheid en zijn moed waren de oorzaak , dat het »hallali" jiiist ter bestemde plaats voorviel. Onze genadige hcer scheen genoeg van de jagt te hebben , hij kwam eerst met zijn gevolg aan , toen het hert reeds voor de meute stand hield. »Zv^ager," riep hem de markgraaf te gemoet , ))ik heb op uwe aan- ))komst gewacht. Wie van ons beiden zal het hert wafvangen en het »hallali" doen blazen ?" y>Eh Men mon cher/' was het antwoord, »eere wien »de eere toekomt I" »Meent gij mij ?" — »Gewis!" — In een oogenblik was de onvermoeide jager afgestegen en wilde het hert den vang geven ; dit liet zich evenw^el , trots dc onversehrokkenste pogingen , niet naderen , en de vorst liep gevaar , door het gewei te worden gewond , waarmede het zich woedende verdedigde. »Wij zullen de honden aanhitsen!" riep de vorst. »Neen , dat ware schande voor onze jagerij ," ant- woordde de markgraaf , gaf mij bevel om af te stij- gen , en met hem te beproeven om het hert de hessen af te houwen , terwijl de te paard bUjvenden het woe- dende dier van voren zouden bezig houdcn. Na vcle pogingen gchiktc mij dit , niet zonder gevaar , aan u den regter looper , terwijl eeii boiiw van den mark- jjraaf den linker trof. Oogenblikkelijk zonk het hert van achter inecn , de honden vielen aan en trok- ken het verder neder , terwijl de moedige jager het reeds had afgevangen eer ik het gewei konde grijpen. De trotsche twaalf-ender lag levenloos in den kring der jagers; ons »hallali" klonk over berg en dal. »In de zakken van dit scharlaken vest kan ik niets »voor u vinden , brave pikeurs ," zeide de markgraaf , »maar morgen zal alles te regt komen." Onze paarden en honden hadden zich deugdelijk gehoiiden , en , zonder het treurig tnsschenspel , was de jagt reeds vroeger geeindigd. Na de curee reed de held van den dag , den regter voorlooper van het hert aan de greep van den herts- vanger dragende, nevens onzen vorst den berg op, terwijl het jagtpersoneel volgde. Van deze met vruchtbare velden omgevene hoogte , overziet men twee vorstendommen en de in het verschiet liggende stad- Baireuth. Eene groote tent , waarop de vlaggen van Brandenburg , Schwedt en Baireuth wapperden , was nevens de bouwvallen van het oude slot opgeslagen, en noodigde de vorstelijke personen tot rust en ver- kwikking. Alvorens de markgraaf de tent binnentrad, bewon- derde hij het heerlijke vergezigt , en riep in verrukking uit : »de duivel hale mij , beer zwager, gij hcbt mij »op bet schoonsle punt uwcr bcziltingcn gobragt ; bij 4b >)dit prachtig tafcreel ver{jeet men alle vermoeijenis- »sen ! Schenker, ik verzoek om eeneii beker wijn." — Hij nam de met den eikentak versierde boerenrauts af en bragt , voor de tent staande , den voljjenden toast uit : nDer weisse Hirsch mit seiner Pracht nHat mich tief in den Schlamm gebracht ; »Doch mit diesem Humpen voll Burgunder yyBlick' ich lustig nach Baireuth herxmter , » Wo Schwager Alexander thront y>Und die Hebe Wilhelmine wohnt, y>Fiir beide sei dieser Trunk gebracht , ^So freudig y als die Sonne lacht P* Hij zwaaide zijne niuts en riep: » Leva Alexander en »zijne WiLHELMiNA !" Eene fanfare onzer hoornen be- gcleidde deze woorden. Onze vorst bedankte hem; de beide zwa{jcrs tra- den gearmd in de tent. De aankomst onzer vorstin met de beide princessen van Anlialt , beg^eleid door eenijje hofdames , veroorzaakte eene nieuwe verrassinjj. De rijtuigen waren in het hangcn des bergs achterg^e- bleven, waardoor men hare aankomst niet bemerkt had. »lk wil mijnen zwager met schoon linnen en eene »andere kleeding verrassen," zeide onze vorstin tot een' der jajjtjonkers; wik ben van het gansche voorval »onderri8t en weet dat de markgraaf , in zoodanige 46 »{jevallen , met weinig overleg te work gaat. Vol(j »mij oiigemerkt !" De beide vorsten waren door de aankomst der da- mes niet weinig verrast. Toen onze markgravin in de tent trad, sprak zij tot haren z wager : »vermitsu, »mijn lieve Hans, uwe hiiisvroiiw in den steek laat, »heb ik voor u gezorgd." Hierbij nam zij den jagt- jonker het pak kleederen af , en reikte het den mark- graaf over. »Dit is waarlijk te veel goedheid,'' zeide deze, »gij »weet, even als uw broeder, onwederstaanbaar aller »harten te winnen. »Dacht ik het niet,'' antwoordde de vorstin, »dat »gij mij met dergelijke loftuitingen zoudt willen afzet- »ten; doch zoo komt gij er niet af. Gij moet mij »omstandig verhalen , hoe het toegegaan is om u in »een' mijner waarde onderdanen herschapen te zien.'' Onze vorst zette een ontevreden gezigt; het was als of hij muizennesten in het hoofd had. Hij sprak zeer weinig. Men gaf met de hoornen het teeken om ter tafel te gaan; de Pettendorfsche boer scheen er niet aan te denken om zich te verkleeden. »Iedere minuut,'' zeide hij tot de vorstin, »waarin ik mij als een' »uwer onderdanen beschouwen mag, is mij dier- ))baar." Na afloop van het diner stond de vorstelijke zwager eensklaps, in een sierlijk jagtkostuum , voor onze markgravin , die het aanzienlijk gezelschap tot eene 47 waadeliiig op den berg uitnoodigdc. Onze vorst scheen vermoeid en nam daaraan geen deel. De markgraaf verhaalde onderweg zijn jagtavon- tmir ; dat hem zijn zwager had uitgelagchen , doch dat hij zich de revenge voorbehield. »Zijt gij zulk een slecht christen?" zeide de vorstin, »gij weet dat de Schrift zegt ; gij zult niet weder- »vergelden/' Be rijtuigen stonden gcreed; het gczelschap nam den terugweg naar dc residentie aan. ALLEHlEl Anecdote. Bij eene drijfjagt giiig een haas op tien passen voor een' der schutters — een nieuweling — - zitten; de schutter hem ziende, liep dadelijk terug; het haas insgelijks. — Nadat het drijven geeindigd was , werd de weggeloopene door zijnen nevenman , die de zaak gezien had , gevraagd : »waarom hij niet op het haas , »dat hij digt genoeg had, schoot?" — »Ja" ant woordde deze, die wel eens over het inschieten van buksen had hooren spreken, »verbeeld u mijne verle- »genheid : ik had mijn geweer op zestig passen inge- »schoten, en daar komt nu dat drommelsche haas ))zich op tien passen voor mij nederzetten. Nu bleef »mij immers niets anders over, dan vijftig passen te- »riig te loopen?" VERSL\G VAN DE JAGT EN VISSCHERIJ, n DE PROVINGIE GRONISGEN , OVER 1855. (*) Belangrijkheid is , gclijk vele zaken des Icvens , dik* wijls slechts lets betrckkelijks. Zoo is ook dc bekend- making met den toestand van jaijt en vissehcrij voor velen welligt minder, of in het geheel niet belangrijk) terwijl wederom een ander de zaak als in het geheel niet van belang onlbloot, of wel van zeer veel belang zal beschouvs^en. — Hoe dit zij, in een Nederlandsch tijdschrift voor liefhebbers der jagt en visscherij is zoodanige bekend- (*) Het is aan den steller van dit verslag, den Ilecr Inspecteur der Jagt en Visscherij in Groningen , dat wij het denkbeeld verschuldigd zijn, om aan zijne anibtgenooten dergelijkc medcdcclingcn te vcrzocken en die, in hot Tijd* fichrift op te nemcn. Onzes inzicns zya dezc bydragcn hoogst belangrljk voor onze lezcrs. Rr.r>. VIERDE IAARG\NG. ^ 50 maliinu, vooral wanneer ze algemcen, dat is van iedere provincie , mogt plaats hebben , zonder twijfel op bare plaats. lederen liefhebber zal ze belangrijk, en daarom welkom zijn. Een telken jare jjegeven verslag over hetg^een de jagt en visscherij aanji^aat , van iedere provincie , en dus van gebeel Nedcrland, wordt nerg^ens anders als een gebeel gevonden , en zou nergens anders zoo doel matig als een gebeel kunnen gevonden worden. Komt zoodanig verslag eenmaal gediirig voor , dan zullen de opgaven van wat in ieder jaar plaats vond , voldoende zijn ; in een eerste verslag evenwel mogen eenige algemeene bescbouwingen niet ontbreken. Mijns inziens mogen en moeten ze bier voorafgaan of tusscben gevlocbten worden , ten einde als bet ware tot inleiding te dienen voor bet gebeel , dat volgen zal , opdat de belangstellende moge weten , lioe bet eigenlijk ten aanzien van de provincie, van welke bem ieder jaar een verslag omtrent dit punt wordt toegezegd , opzigtelijk de jagt en visscberij gestcld is. En wanneer men dan in bet verslag , dat in 1854 door de Gedeputeerde Staten van de provincie Gronin- gen , aan de Staten dier provincie , van den toestand van Groningen over 1853 werd gegeven, wat de jagt aangaat , leest , dan zou men moeten gelooven , dat de jagt , boewel bet daar gebeel in bet algemeen wordt gezegd, ten minste in Groningen wijkt voor de bescbaving. Zoodanige uilspraak kan vcrscbillend worden opge- 51 vat , gelijk ze in verschillenden zin kan zijii tcr neder geschreven. Wanneer men de zaak wil beoordeelen in betrek- king tot de tijden , toen men het dierlijk voedsel slechts magtig werd door de jagt , dan zeker wijkt die jagt niet slechts voor de beschaving , maar is daar al lang voor geweken; doch indien men haar in be- trckking tot den tegenw^oordigen toestand van zaken beoordeelt , dan scliijnt de beschaving , — wanneer men , in algemeenen zin , daaronder ook meerdere wel- vaart en ontwikkeling en ook verbetering van ver- voermiddelen mag begrijpen, of wel als een barer gevolgen aanmerken — de jagt , zooals zij tegen- w^oordig v^ordt uitgeoefend, eerder aan te moedigen. Dc landbouwende stand, die toch in den laatsten tijd in beschaving inderdaad is toegenomen, neemt meerdere jagt-acten, en de raiddclen van vervoer, welke door meerdere beschaving ongctwijfcld worden uitgebreid en vergemakkelijkt , zullen meerder ver- voer, meer vcrkoop van wild, mcer broodjagers in het leven roepcn. De duurte der levensmiddclen , de grootere bevol- king, welligt ook hier en daar het gevolg van meer- dere beschaving , zal meer behoefte doen ontstaan , om magtig te worden , wat aan niemand tocbehoort , en uitnemend geschikt is om , of onmiddelijk te voe- den , of middelijk door vangst en handel daartoe te strekken. Menig jaglbcdrijf, bij voorbceld het vangcn van 5-2 walcrwild met netten, of van ccnilcn in hot bijzonder door kooijen, kan nog vecl wordcn uitgcbreid. Diiizcnden dezer dieren worden er gevangcn, en bij tienduizcnden keeren ze lelken jare uit de stre- ken, waar ze zeker ongestoord hunne eijeren leggcn en hunne jongen groot brengen , terug , terwijl hunne waarde tot over de hclft, van wat voor eenige jarcn er voor besteed wcrd, is gcklommen. Verslagen uit andere provincien leeren ons, wat zelfs in enkele strekcn uit het zoogenaamdc vinken wordt gemaakt; en er is geene reden om nict te kunnen aannemen, dat ook de loop der tijden en de menscheHjke vinding nog hoe langcr zoo meer midde- len ter verkrijging van wat aan niemand toebehoort zullen doen geboren worden, en dus ook de jagt de middelen van bestaan zal kunnen vermeerderen. Ook de visscherij werd uitgeoefend door de onbe- schaafde volken; evenwel is ze, als middel van be- staan of van voeding , voor beschaafden ook nict on- belangrijk. Grof wild wordt in dezc provincie niet gevonden; faisanten zijn er evenmin. Korhoenders worden in de heidestreken aangetrof- fen; zij beminnen de eenzaamheid en den woesten grond, en wijken daarom wel eenigzins voor bebou- wing en bewoning. In de streken , waar laag bosch wordt aangekweekt , blijven ze zich evenwel ook dan nog ophouden; en te meer naar de mate ze nict stcrk door de jagt ver- mindercn , daar zc dikwijls spocdig dc aannaderins des jagcrs wcten te bemerkcn, en te vcr wegvliigten eer hct schot is gewaagd. Wat liaas en patrijs betreft, zoo zoii men, wat doze provincie aangaat, bijna tot het besluit mocten komen, dat zij de bebouwing beminnen, missehien wegens den overvloed van koren ; ten minste wanneer zc voor de bebouwing weken, dan moesten ze sedeit lan^jen tijd uit onze noordelijke en oostelijke streken zijn verdwenen; en juist in dezc streken is {jedurig nog overvloed van dat wild en vooral van patrijs. Waterw^ild levert onze provincie niet veel op , dan in zoo verre hierdoor de telkens trekkende vogels worden verstaan. Minder evenwel worden dcze met bet geweer geschoten, dan wel in de kooijen of met slagnetten gevangen , hoev^el dit laatste bedrijf , ook in verhouding zoo als het konde plaats hebben , nog slechts op geringe schaal uitgeoefend wordt. Plevieren — dat is de soort, welke bier »wilster'* wordt genoemd — zijn in de lagere streken en op de polders dikwijls bij aanzienlijke vlugten aanwezig, en zouden hem ^ die zich hierop wilde toeleggen , zeker dikwijls eene goede vangst verschaffen. Ganzen komen dikwerf bij ontelbare scharen onze Ian- den bezoeken , en berokkenen nadeel aan den landbouw door het eten en uittrekken van koren- en graswortels. Houtsnippen bezoeken eenige streken dezer provincie soms vrij talrijk; anders dan met hct gcweer wordt er evenwel gecn jagt op gemaakt. 54 De floiiwen zijn hier tot nog? toe niet in gebruik, en ziillen dit ook te minder worden, naar mate men de nitgestrekte woudstreken meer mist. Het jaar 1854 was zeer voordeelig, wat haas en pa- trijs aangaat. In de meeste streken van Groningen was er overvloed van dit wild, en op het einde van dat jaar bleef er eene aanzienlijke hoeveelheid over. A an het goede vooruitzigt , dat hierdoor voor het volgend jaar ontstond, beantwoordde 1855 niet. De bouwlanden waren in het voorjaar meest vrij kaal, veel winterkoren werd omgeploegd en vooral het koolzaad. Ze leverden alzoo geen goede schuil- plaats op voor het wild, om ongestoord de eijeren te leggen , te broeden of jongen groot te brengen. Het natte weder, hoewel dan ook slechts gedu- rende korten tijd, en eenige zware onweders waren zeer nadeelig, zoo wel voor den broed als de op- groeijing der jonge patrijzen. In den herfst werden vele nesten met verslagen eijeren gevonden , en de jagers schoten vele oude pa- trijzen. In enkele streken was minder patrijs dan in het vorige jaar was overgebleven ; in andere, vooral de meer boschrijke en met heide bezette, leverden ook nu veel patrijs en haas op, terwijl daar de korhoen- ders ook eerder meer dan minder aanwezig waren. Over het jaar 1855 zijn in deze provincie afgegeven: 227 groote en 9 kleine jagtacten, 107 groote en 495 kleinc vischacten. 55 Hiervoor is ontvan(jeii cene som van f 4711,00 aan regt, /" 1555,50 aan zegel en /" 590,09 aan opcenlen. Er zijn geregistreerd 5 eendenkooijen , 166 duiven- tillen en 68 zwanendriften. Het getal bezoldigde opzieners der jagt en visscherij bedraagt in de provincie Groningen 13. Het getal onbezoldigde opzieners is in 1855 met 12 vermeerderd en met 5 verminderd, bedragende dit thans 42. Het getal der overige ambtenaren met het toezigt op de jagt en visscherij belast, beloopt ongeveer 375. De aanstelling der bezoldigde opzieners der jagt en visscherij , als Rijks veldwachters , werkt bij voortdu- ring niet ongunstig op de waarneming hunner andere werkzaamheden. De jaarwedden van den Inspecteur der jagt en vis- visscherij en der opzieners bedroegen eene som van /• 3504,00. In zake der jagt en visscherij zijn er 235 bekeurin- gen gedaan. Dit getal is kleiner dan dat van het vorige jaar; die vermindering is vooral het gevolg der mindere be- keuringen , welke hebben plaats gehad w^egens het in het veld komen met , of ongebungeld laten loopen van honden. Van deze bekeuringen betrofFen 55 de visscherij , 7 het vervoer van wild in verboden tijd, 18 het wiid- strikken , 6 het onwettig hoiiden van duiventiilen , 4 het rapen van patrijzen- of van kievitseijeren in 56 verboden tijil , de oveiige, anderc jastovcrtrcdingcn. Hiervan zijn er 3 onvcrvolsd ceblevcn we{jens de vcrklaring van eigenaar of regthebbendc , dat er {jeene vervolging verlangd werd > of vvegens vrijwillige beta- ling der hoogste boete , en 6 om andere redenen ; 10 bekeuringen zijn door vrijspraak gevolgd. 59 zaken zijn nog niet uitgemaakt , als hebbende nog niet gediend. In bet vorige jaar bedroegen de vrijspraken 38. De appellen zijn zeer verminderd. De jurisprudeniie begint zich ook in zake der jagt en visscherij eeni- germate te vestigen. De toegekende premien voor bekeuringen in zake der jagt en visscherij bedroeg eene som van /* 1127,00, bij welk getal men in bet oog dient te houden, dat natuurlijk een groot deel der premien betaald is voor bekeuringen, in bet vorige jaar bewerkstelligd , het- welk daaraan bijzonder rijk was. De ontvangst der bocten in zaken der jagt en vis- scherij bedroeg /" 1487, 50 , die der voor de verbeurd- verklaring in de plaatstredende gelden /305,70, dus te zamen eene som van f 1793,20. In 1855 is er wegens 149 bekeuringen geheel of ge- deeltelijk gratie verleend , waarbij evenv^ el altoos de geregtskosten ten laste van de veroordeclden bleven. Men houde echter hierbij ook in het oog , dat deze kwijtschelding of verminderingen , ofschoon in 1855 toegcstaan, ook vele bekeuringen in 1854 betreffen. Hot getal van bet schadelijk gedicrte , waarvoor in- 57 {jevolije dc wet prcmicii zijii iiitocreikt , is als volgt : 105 vossen. 11 marters. 142 bimsings. 11534 wezels. 1 arend. 193 valken. 1 havik. 3 sperwers. Voor dit gedierte is betaald eene som van /" 3661,00 aan premien, terwiji een no{j veel grooter gelal vier- voctig? gedierte werd gedood, hetwelk niet bekend is, dewiji daarvoor in de twee laatste en in de vier eerste maanden des jaars geene premien worden genoten; zoo bemagtigde b. v. de bezoldigde opziener te Vlugt- wedde alleen een 50tal vossen. De verbazend groote hoeveelheid w^ezels, in dit jaar vertoond , en de premien , daarvoor uitbetaald , zulien , wat geldelijke opbrengst aangaat, voor 1855 eene na- deelige uitkomst moeten opleveren, gelijk de laatste maanden van 1854, te dezen aanzien, ook reeds zeer nadeelig waren voor 1854. Naauwkeurig ingewonnen berigten hebben doen zien, dat werkelijk op het einde van 1854 en in het begin van 1855, een groot aantal wezels in vele streken on- zer provincie zich ophielden. Ooggetuigen, die wel zijn te vertrouwen, hebben den ondergeteekende ver- zekerd, dat door hen wel cens 7 a 9 wezels te gelijk en als bij elkander zijn waargenomen. 58 Naauwkeurig in het wcrk gcsteld onderzoek heeft evenwel tevens den ondergetcekende tot de overtuiginjj gebraat, dat niet in alle gemeenten de vereischte zorg is besteed aan het onderzoek, of wel alle die dieren in Nederland waren gevangen, en evenmin aan het geven der kenbare teekenen aan dezelve, waardoor het erlangen van twee h drie premien voor hetzelfde dier moet worden voorgekomen. Over het algemeen is zeker uit het oog verloren , dat volgens art. 30 der wet, geen burgemeester de premie behoeft toe te staan, wanneer hij de omstan- digheden, dat het dier op Nederlandsch gebied is gedood, en dat het gedood is op eigen grond of waar men bevoegd is te jagen of het gedierte te doo- den , niet als genoegzaam bewezen aanmerkt. Hoe toch is de inachtneming dier toch zoo noodige en voorgeschrevene naauwkeurigheid aan te nemen, terwijl op de staten van dat gedierte posten voorko- men van 100 tot 300 wezels , door een' persoon op hetzelfde tijdstip vertoond. Het onderzoek heeft nader- hand hier en daar het vermoeden bevestigd , dat het kenmerkend teeken aan het vertoonde dier, volgens de wet te maken , niet altoos volgens het voorschrift dier wet werd bewerkstelligd , maar wel eens aan een ander ligchaamsgedeelte werd gegeven, zoodat de vertooning van dit zelfde dier , als niet met het wettige teeken voorzien , b. v. in ecne andere gcmeente , zeor gemakkelijk kon plaats hebbcn, waar er dan weder eenc premie voor werd genoten. 69 En v\ aar i(i6 wcrd {jehaiideld , wordt men daar niet eveneens geneigd aan den invoer van wezels iiit het buitenland te gelooven? en hoewel het altoos moei- jelijk zal blijven deze omstandioheid bepaald zeker te weten te komen, zoo geeft het vertoonen van zulk een groot aantal dezer dieren tegelijk , toch altoos aan- leiding tot een zeer gestreng onderzoek. Ondergeteekende vond zich dan ook genoopt, aan den heer Commissaris des Konings in deze provincie mededeeling zijner opmerkingen te doen toekomen , hetwelk vervolgens het voorschrijven van eenige maat- regelen heeft ten gevolge gehad, aan welke het zeker is toe te schrijven, dat tegenwoordig de staten van het schadelijk gedierte op verre na niet zulk een groot aantal wezels bevatten. Tevens schijnt dit ge- dierte thans ook in het geheel niet in die mate, als in den vorigen vs^inter, aanwezig te zijn. De finantieele uitkonisten der jagt kunnen bij deze plaats gehad hebbende omstandigheden onmogelijk gunstig zijn. De hier achter bijgevoegde staat zal van deze uit- komsten een spoedig te overzien geheel opleveren. Klagten over schadelijk gedierte worden alleen, in deze provincie, ten aanzien van vossen vernomen. De wezel is zeer nadeelig voor de vv^ildbaan; eijeren zijn haar geliefkoosd voedsel, en in den tijd dat het wild broedt is de wezel deszelfs geduchtste vijand. Voor den landbouw is ze , vooral in de rijke streken , eerder voor — dan nadeelig. Zij maakt jagt op dc GO nmis en vernielt daaidoor ccn dcr schcpscls, welkc voor de landerijcn onder de schadelijkstcn worden gerekend. In de streken evenwel, waar de landbouw Ook nog op kleinere schaal wordt iiitgeoefend , en alzoo ook Hit eijeren van hoenderen en eenden een voordeel wordt gezocht, klaagt men zeer over dezen eijerdief en verlangt deszelfs verdelging. In 1855 werden er in deze provincie 403 magti- gingen verleend om schadelijk gedierte, door het hoiiden van vossenjagt en door middel van geweer of lionden, te bemagtigen. Sterk zijn overigens de klagten hier en daar aan- geheven over de schade , door de wilde ganzen aan koren en hooilanden veroorzaakt. Volgens verzochte en daarop in gezondene berigten mag men het er voor houden, dat in 1855 in deze provincie, op wettige wijze , ongeveer is bemagtigd het navolgende wild: 5000 hazen, 12000 palrijzen , 80 korhoenders, 250 houtsnippen, 300 watersnippen , 700 eenden. In de kooijen zijn ongeveer gcvangen: 4500 eenden, 3000 talingen, 3300 smienten , 700 pijlstaarten. 61 Met slajnctten zijn ongevccr (jc\^n{jcn : 800 ganzen, 200 eenden, 400 smienten , 260 kemphanen. De hazen zijn dit jaar op de markt te Groningfen voor f 1,00 tot f 1,60 verkocht. De patrijzen van f 0,35 tot f 0,80 , de korhocndcrs van f 4,00 tot f 10,00 het paar. De houtsnippen van f 0,60 tot f 0,90 , de eenden van f 0,40 tot /'0,80, de ganzen van /" 1,00 tot f 1,40. Wanneer de eenden tot f 0,70 en f 0,80 komen, gaan ze meest naar Engeland; in de eerste maanden heeft deze verzending om de warmte geen plaats. Het wild konijn komt in deze provincie weinig voor. De visscherij in de binnenwateren dezer provincie is, in verhouding tot vroegere tijden, niet voordeelig te noemen. Het lage waterpeil en de inpolderingen moeten hier- van als de eerste redenen worden aangemerkt. In vele streken behoeft de landbouwer het water in de slooten niet mcer tot afschutting van zijn vee , daar hij bij de toeneming van den graanbouw dat vee op de stallen voert; in het voorjaar wil hij gaarne hoc meer droogte hoe liever, op dat dit eene vroege bebouwing zoude toelaten. Die slooten evenwel waren de plaatsen , waar de 62 visch schaarde en Jle kleiiie visch zich aankweekte. De inpoldcring snijdt die kleinere wateren van de grootere af, zoo dat de visch zich niet meer vrij van deze in gene kan begeven , en die grootere wateren zijn wel voor de eenmaal grooter geworden visschen , maar niet voor de scharing en kleine visch voordeelig. Het sterk stroomen door het open en der skiizen , ten einde toch maar vooral laag waterpeil tc erlangen is, op zich zelf beschouwd, in het algemeen wel niet nadeelig voor den visch, daar deze in den regel tegen den stroom opgaat, maar het is zeer nadeelig, zoo als dit in het voorjaar geschiedt, — daar in dien tijd de waterstand het hoogst en behoefte tot droogte voor de bebouwing het grootste is — wanneer er bij water, dat met ijs bedekt is, of bij opdooi wordt ge- stroomd. De visch toch is dan flaauw en magteloos, kan alzoo niet tegen den stroom inwerken, maar gaat met denzelven de zee in , waar hij sterft , indien hij niet voor de sluizen bij ontelbare menigten wordt gevangen, als anders toch verloren zijnde. Deze zijn in het algemeen de redenen der vermin- dering van den visch; daar waar deze redenen min- der krachtig werken , zijn de klagten minder. De kunstmatige vischteelt is, schoon wel alhier beproefd, tot hiertoe niet met gunstig gevolg ben kroond geworden, en daardoor alzoo evenmin aan die vermindering van visch te gemoet gekomen. Hare voordeclcn zoiidcn buitendien ook mocijelijk 63 op de bovengenoemde bezwarcn de bovenhand kiin- nen hoiiden, tenzij in de meren, waar ook nu nog altoos eene niet onbelangrijke hoeveelheid visch wordt gevonden. Het getal groote en kleine viscliacten , in 1855 afge- geven , is reeds bij de opnoeming der jagtacten vermeld. Dit getal is kleiner dan in vorige jaren ; de reden ligt vooral in de verhuring der meeste wateren , die vooral sedert de invoering der wet van 6 Maart 1852, Staatsblad No. 47 , door de zijlvesterijen geschiedt. Die verliuring heeft dikwijis plaats onder de voor- waarde van b. v. niet meer dan eene vergimning te mogen afgeven , ook wel van niet met het een of ander visclituig te mogcn visschen. Dit heeft natuurlijk invloed op het nemen van ac- ten, daar men, zonder vergunning , bij de opheffing van publieke vs^ateren , aan dezelve toch niets hebben zoii ; evenwel geeft dit welligt ook w^eder eenige aan- leiding tot verbetering van den vischstand. Er zijn afgegeven 146 kostelooze vergunningen om de visscherij te mogcn uitoefenen met niet meer dan 6en vischtuig. Aan S8 personen werd door den heer Commissaris des Konings, ingevolge magtiging van hecren Gedepu- teerde Staten , toestemming verleend om in de pro- vinciate wateren te visschen. De plaats gchad hebbendc bekemingen in zake der visscherij, zijn bij die der jagt opgegeven. 64 De goUlelijke uitkomstcn in zake der ja<jf en vis- scherij over 1855 blijkcn uit den volgcnden staat. Ontvog. 1855 UlTGAAF. Opbrengst der jagt en Tischacten f Opbrengst der boelen na aflrek van het een derde voor het fonds der gebrekkige opzieners , hunne weduwen en wee- «en • • • / Opbrengst der ver- beurd verklaringen . / Opbrengst der zegels met opcenten, gevorderd bij de aanrraag om regi- stratie van zvranendrif- ten , eendenkooijen en duivenlillen, — oraver- gunnlng tot het brengen van honden voor het wild, — om magliging tot dejagt op schadelijk gedierte, en om toe- stemming tot het vis- schen in provinciale wateren f Totaal f G856 991 305 59 8! 66 70 8235 22 lukomen van den In- specleur der jagt en vis- scherij. / Rciskosten f Inkomen van 13 op- zieners der jagt en vis- scherij * • • / Kleeding voor die op- zieners / Premien voor gedane bekenringen. ..... y Premien voor gedood en vertoond schadelijk gedierte f Druk-vf erk, ongeveery 800 98 2704 211 1127 3661 90 Totaal f 8691 75 J)e%B uitkomsten zijn niet voordeelig voor 's Lands schatkisL 65 De redcncn zljn vooriiamclijk : het oroot getal prc- mien voor het schadelijk gedierte verleciid; de min- dere vischacten, welke om opgegevene redenen wor- deii genomen; het overgroot aantal bekeuringen in het laatst van 1854 gedaan, en waarvoor in 1855 de meeste premien moesten worden uitbetaald ; en het gedurig geven van gratie — alleen toch in 1855, zoo als wij opgaven , in 149 zaken — , terwijl voor de bekeuring , als zijnde wettig geschied , de premie wordt genoten ; waarbij men dan evenwel nog in het oog moet houden , dat voor geringe bekeuringen , b. v. wegens het ongebungeld loopen van een' bond enz. op verre na niet altoos premien werden toegezegd. Maar de rijke landbouwers, die zich het meest aan deze laatste overtreding en het komen in het veld met een' bond schuldig maken , verkregen meest altoos gratie tot op ftfiO boete, terwijl zij juist, bij het niet erlangen van gratie, niet door gevangenisstraf, maar natuurlijk door betaling de zaak zouden beein- digen. Deze nadeelige finantieele uitkomsten zljn tijdelijk ; 1853 had een meerderen ontvang van /" 3359,52, niet- tegenstaande er toen , aan groote jagtacten , ongeveer /" 600,00 minder werd ontvangen. Met het oog op het schadelijk gedierte, dat, na de plaats gehad hebbende en omschreven omstandigheden , thans op de staten der gemeenten voorkomt, zullen die uitkomsten voor een volgend jaar, alleen in dit opzigt, reeds aanzienlijk beter zijn. Sedert 1853 is, gelijk wij zagen, het getal VIERDE JAAI.GANG. ^ groote jagtacten, dat jaarlijks {jenomen vvordf , vcr- meerderd, en het is niet onwaarschijnlijk , dat, naar mate de landboiiwende stand vermogender wordt , deze zich eerder eene acte zal verschaffen, ten einde wettig te kunnen doen, hetgeen nu nog zoo veelsoor- tig en zoo dikwijls onwettig wordt bewerkstelligd. In velc streken toch kan men aannemcn, dat iedcr landbouwer , of zelf , of door middel van bedienden , wild stroopt. Met het oog op dit laatste wordt men daarom geneigd het volgende aan te nemen : Het jagen, het bemagtigen van wild (hetgeen men niet met geoorloofd jagen, dat is het nemen van eene acte enz. moet verwarren, want dit doct tot de eigenlijke zaak niets af) is eene ingeborene nei- ging van het landvolk. Hoe meer wild er komt, hoe goedkooper de acten worden, hoe gemakkelijker het jagen wordt ge- maakt, destemecr zullen de stroopers wettige jagers worden, ten voordeele van de wildbaan, ten bate van de schatkist. W. C. A. AlBET\DA VA\ EKENSTEm. ^.<N3^/g@.S^€/^-- Hoe het St. Hubertsreesl eindigde. (Zie bladz, 176 van den vorigcn jaargang ) Wij willen de St. HuBERxs-gasten dan weder gaan opzoeken bij den brouwer te B ; gelijk ik verhaalde , liep het gesprek over de heldendaden , die zij jagende hadden bedreven. Een van hen b. v. had, op een' St. HuBEiiTs-da{j , des morgens reeds voor acht ure, 10 patrijzen in een schot op eene rogge-vore geschoten , trof er dien dag nog menige andere, benevens een koppel hazen: van twee, drie, vier , zelfs van vijf hazen waren er verschillende ; ook waren alien het eens , dat zij nooit zoo onge- lukkig als dit jaar St. Hubert gehouden hadden , 5* 68 want hadden de eksiers en de kraai het niet goed {jemaakt, dan was hiinne jag^t letterlijk niets gewcest. Van lieverlede ging men over tot de zonderlingc toevallen , die ieder ontmoet had ; de zoon van den brouwer verhaalde , onder andere , dat hij eens ja- gende eene sloot wilde over springen, docli dat zijn voet uitglisseerde J waardoor hij alzoo zijnen sprong mankeerde en er tot zijnen centiiur in....in....inzakte ; dat hij er met formidable moeite uitkwam en , aan de overzijde gekomen, bevond, in zijne botten elf pond paling gevangen te hebben ! . . . . Een ander ver- telde dat het hem eens overkwam, met door een digt bosch te gaan, dat hem een tak in het oog sloeg, en wel zoo hevig dat er het viiur nit sprong , waarvan eene of meer vonken (dit durfde hij voor de waarheid niet juist te bepalen) op zijne pan vlogen , die zijn geweer ontbrandden, dat tevens een haas doodde! . .. De meester, die deze en meer andere met het ge- duld van Job had aangehoord, kon het nu niet lan- ger uithouden; hij stond plotseling op, en zeide, dat hij been ging, »want," voegde hij er bij, »gij begint »zoo goddeloos te liegen, dat ik het van gepaten- »teerde jagers nooit grover gehoord hcb." Buitendien moest hij , nog dien avond , zijn geweer iiitpompen en insmeren. Naaiiwelijks was de meester heengegaan of de eigenlijke stroopers, die zich cm zijnentwille niet durfden uiten, trokken eerst voor goed van leer. Wat deze in himne loerkuilcn, aau hiin mocs, met m hunne tirassen , strikken en klemmen uitgevoerd zou- tlen hebben, was zoo schrikbarend , dat ik het gee- nen liefhebber durf opdisschen ; als er slechts 5 p.c. van aan was, kon er geen stuk wild meer bestaan. Een enkel voorval was echter van dien aard, dat ik het niet mag verzwijgen. Een hunner , P. . . d. . D , wiens eenvou- dig uiterlijk alles behalve eenen strooper kenschetste, nam op zijne beiirt het woord en sprak: »Gij lieden »zijt alien zoo gelukkig geweest, en hebt in uw leven »zoo veel wild van kant gemaakt, doch ik, ik ben »een ongeluksvogel ! gij weet alien, dat toen ik het ))VOor de eerste keer probeerde om mijn varksken te »smokkelen, dat ik het geheele jaar heb moeten »smous leven (S); en even zoo ongelukkig ben ik ge- )>varen met de strooperij. Ik was eens met den riek (*) »in het veld werkende, toen ik , tegen eenen struik »van eene elzen haag, een haas zag liggen. Ik dacht »in mij zelven, dat toch mijn riek eens een ge- »weer ware! en legde aan als of ik wilde schieten. »Het haas bleef onbeweeglijk ; ik zette den riek nog »eens tegen den schouder, en zeide zonder erg: »ik »)>gaf wel eenen schelling aan den armen als mijn »»riek een geweer ware," ik mikte nog eens goed , en »paf.... het schiet! het haas valt in den sloot; ik » spring er bij en terwijl ik het opnam, zie ik den op- » passer met een geweer in de hand »Ha stroo- C§) Bij dc bckeuring wordt het stuk vee geconfiskecrd , en zonder gpek zijne maaltijd houdon, noemt men in B en omstrckcn y,smott$ leven." (*) Zoo noemt men in Noordbrabant een mistvoik. RED. 