Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
2 Register v. Brieven enz. ingekomen uit Frankr. іп 1629—1632, fol. vee 655. sqq. Resol. Stat.-Gen. 11, 17 Dec. 1632. 3 Resol. Stat.-Gen. 12 Deo. 1632. Ш Deer. 4 STUK. | | 82 1630-- 1634. 650 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ‚де onderhandelingen opgegeven dan, eensdeels, den voorlang bestaanden wensch naar vrede » tot de meeste glorie van God, vader, auteur en beminder van den vrede, en tot verlichting van al degenen, Ше van wederzijde de onheilen van den oorlog waren lj- dende,” en, anderdeels А de omstandigheid dat de » бейершеегдеп van de Staten тап de Provinciën van Nederland, tegenwoordig binnen Brussel vergaderd,” kennis beko- men hadden van de genegenheid der Staten van de Vereenigde Provinciën om in on- derhandeling te treden 1. Den 15den December dan had de eerste zitting plaats. Na eene korte toespraak van den Aartsbisschop, en een even kort antwoord van deze zijde, was het eerste werk de wisseling der Procuraties. Dadelijk merkten de onzen aan, dat die der Gezanten van de andere zijde niet uitgevaardigd was op den naam der Staten-Generaal, maar op dien der hijzondere Staten van de Provinciën, als het ware toevallig en zonder band тап eenheid te Brussel vergaderd, en dat zij dan ook alleen was geteekend door den grifher van de Staten van Brabant en met het zegel van Brabant gezegeld. Zoo hal men dan, meenden de onzen, niet met één ligchaam, maar met elk der Provinciën te doen, die wat er verhandeld zou worden, allen afzonderlijk zouden moeten bekracht- gen. — Ор de aanmerking antwoordden de Afgevaardigden van de andere zijde, dat 1] inderdaad geen Collegie van Staten-Generaal hadden noch gehad hadden, sedert zi onder den Koning van Spanje hadden gestaan: ja zelfs ten tijde van Karel Vv had er geene formeele Vergadering der Staten-Generaal plaats gehad. Maar, hoe dit ook wezen mocht, zij namen op zich, dat al wat er verhandeld zou worden, door elke Provincie іп het bijzonder zou worden bekrachtigd. Een tweede aanmerking van de onzen betrof de bewoordingen, waarin gezegd werd, dat de Gedeputeerden der Staten te Brussel ker- nis bekomen hadden van de aan onze zijde bestaande genegenheid om in onderhande- ling te treden: immers was het aanzoek niet van onze, maar van de andere zijde ge- ‚daan. Dit erkenden de Brabantsche Heren gereedelijk, еп met deze hunne erkentens, meenden zij, was het punt van eer van onzen Staat genoegzaam voldaan, — Doch ook de Procuratie der onzen bleef niet vrij van de aanmerkingen der andere partij. Vooreerst stiet men zich aan de uitdrukking vervolgens, alsof het aanbod van onderhandeling een gevolg ware geweest van de manifesten van Mei en September door de Staten-General tot de Belgen gericht. Dit was, zeide men, zoo weinig het geval, dat die twee man- festen in de Vergadering te.Brussel niet eens ontvangen, noch immer gelezen waren Dit bezwaar hieven de onzen op door de verklaring, dat het woord vervolgens sléchis een tijdelijk later en geenszins het gevolg eener oorzaak moest aanduiden. Een tweete _ bezwaar gold de herinnering, in de Procuratie der onzen voorkomende, dat die van de andere zijde beloofd hadden, al wat er gehandeld zou worden, te zullen presteren. DES VADERLANDS. 651 zeiden de anderen, was niet geschied, еп zij hadden het niet vermocht te doen: zij wa- 1030-- ren vasallen en konden hunnen Koning de wet niet voorschrijven; bijaldien zij zich zulks versloutten, zoo zouden zij zich zelven in groote ongelegenheid brengen, en Hun Hoog Mogenden zouden er niet mede gediend zijn: immers waren zij in geenen deele in staat zonder den Koning waar te maken wat men in de onderhandeling aangaande Lijne Majesteit zou mogen bepalen. Hunne Principalen hadden hen dan ook noch gelast noch kunnen gelasten, den Koning te vertegenwoordigen: reeds nu meenden zij meer te doen, dan zij machtig waren. Hierop betuigden de onzen, niet beter te weten, of te Maastricht was werkelijk zulk eene belofte afgelegd. Doch men bleef van weders- zijde niet op zijn stuk staan. Vermits het echter te veel tijd zou gekost hebben, de Procuraties naar beider zin te wijzigen, zoo werd van wederszijde eene acte gesteld, onder voorbehoud van welke men, onaangemerkt wat er in de Procuraties staan mocht, tot de onderhandelingen zou kunnen voortgaan. — Alsnu verzochten de Gecommitteerden van de andere zijde, daar zij zoo wel bestand als vrede hadden aan te bieden, wat van beide de onzen aannamen. Op deze vraag gaven de onzen geen bepaald antwoord: men zou later zien, waar de zaak op zou uitloopen. Daarmede namen de anderen genoegen, zeggende, dat, had mén in het jaar 1608 naar vrede getracht en slechts een bestand kunnen treffen, men wellicht nu, een bestand beoogende, den vrede treffen kon; waarop zij voorstelden het traktaat van Bestand van 1609 tot grondslag der onderhandelingen іе nemen. Hiertegen herinnerden de onzen, dat er te Maastricht negen Punten waren De Negen Pan- (еп уап Maas- tricht ter zijde. wel waren, zeiden zij, te Maastricht eenige » discoursen gevallen,” waaruit die Punten Besteld. ontworpen 1. Doch van deze negen Punten wilden die van de andere zijde niet hooren: waren voortgevloeid, maar er was geen formeel voorstel gedaan: trouwens de toenmalige Gemachtigden waren niet bevoegd geweest, om alreede tot het ontwerpen van zulke artikelen mede te werken. Zij achtten die niet meer dan als een vliegend blaadje, en wie ver- langd mocht hebben op die artikelen last te bekomen, zou gevaar geloopen hebben van versmading van ’s Konings gezag verdacht te worden. Evenwel, wilde men die negen Punten hier van nieuws te berde brengen, zoo waren zij bereid er kennis van te nemen, en ze tot het onderwerp der onderhandeling te maken. Dit geschiedde. Het eerste punt ` werd overgeslagen, omdat daarbij de vraag ter sprake kwam, of men“een vrede, dan wel een bestand zou sluiten, eene vraag, wier beantwoording men besloten had aan den loop der zaken over te laten. Maar bij het tweede punt stuitte men op het reeds ver-. nomen bezwaar, dat de andere partij niet bij шасМе was om de uitvoering van еепіре bepaling, waarin de Koning van Spanje betrokken was, te waarborgen. Om deze moeye- lijkheid echter voor het oogenblik te boven te komen, sloegen de Brabantsche Heren voor, dat de Koning eenen bepaalden persoon, of wel hen zelven zou machtigen om -- | Zie hiervoor, bi. 612, 613. 89 * 1630— 1634. 652 ALGEMEENE GESCHIEDENIS Lijne Majesteit bij de onderhandelingen te vertegenwoordigen, of dat alles op voorbehoud van ’sKonings goedkeuring zou beraamd worden. Hierop vraagden de onzen, of zi niet alreede eenige volmacht van den Koning hadden. Het antwoord luidde, dat er ecne volmacht des Konings was; in 1629. op de Infante verstrekt 1 en later door har Hoogheid op naam van rusens gesteld. Deze overdracht was van nog latere dagteeke- ning, dan de machtiging door Zijne Majesteit aan den Koning van Groot-Britannië pe- geven om.met ons over vrede te handelen * Op welke wijze de Koning in de teger- woordige handeling gekend zou worden, bleef echter nog onbeslist, evenzeer als eene andere vraag, op welke die van de andere zijde gaarne dadelijk bescheid zouden gewenscht hebben, namelijk, welke steden in het laatste der negen Punten waren bedoeld, waar gezegd werd, dat eenige plaatsen aan de Staten-Generaal zouden worden ingeruimd. . Dringender was de beantwoording dier andere vraag: welke zekerheid men hebben zou, dat hetgeen zou worden beraamd, ook bekrachtigd zou worden, en gedurig aangemaanl om zich daarop te verklaren, zeiden de Brabantsche Gecommitteerden, dat zij den Ko- ning wel meenden te kunnen verbinden ten aanzien van zaken, die hunne Prosinciën raakten, maar niet ten aanzien van de zoodanige, die ’s Konings andere Rijken betroffen. Ook zouden zij den Koning eenigermate kunnen dwingen door het weigeren van de gelden, die zij hem tot voortzetting van den oorlog toestonden; maar hem te verbinden om zich te kwijten van hetgeen men uit zijnen naam zou beloven, да! vermochlen zi niet. Deze verklaringen gingen met betuigingen gepaard van hunne goede trouw en oprechte liefde voor den welstand der Nederlanden. Daaraan twijfelden de onzen, gelijk zij eenigzins scherp verklaarden, volstrekt niet: immers was het (zeiden zij) niet meer dan natuurlijk, dat zij meer liefde hadden voor den voorspoed der Nederlanden, dan de Spanjaarden, die hier vreemdelingen waren, — Ten laatste kwam het woord er ait, dat zij of eenigen uit hun midden zich naar Brussel zouden moeten begeren om me! de Infante en haren Raad te overleggen, ten'einde de vereischte volmacht te verkrijgen. Onze Gecommitleerden ontveinsden hun leedwezen niet, dat men, zoo als nu bleek, nog niet verder gekomen was, en men ging wiléén zonder te bepalen, wanneer men weder bijeenkomen zou. | Тоеп de zaak 200 stond, werd ter vergadering der Staten-Generaal beraadslaagd, wal nu te doen. Zijne Excellentie was tegenwoordig, gelijk telkenmale als er verslag van ` де conferenties werd gegeven. Hij verklaarde, dat de Gecommitteerden van de andere zijde te Maastricht gansch anders hadden gesproken, dan zij thans deden, en dat zj rugwaarts schenen te treden, Hij kon hier met volkomen kennis van zaken spreken, aangezien zijne bemoeijing bij de onderhandelingen te Maastricht zoo ver gegaan was, dat hij de negen Punten, waarover nu zoo wegwerpend werd gesproken, eigenhandig 1 Zie hiervoor, bl. 386, У Zie hiervoor, Ы. 483. DES VADERLANDS. | 655 had opgeschreven 1. Dit zou men hun in een volgende zitting te gemoet voeren, er 1680— bij voegende, dat wij de onderhandelingen hadden toegestaan op de verklaring’ hunner- 1084. zijds, dat men als Staten met Staten zou onderhandelen en genoegzaam gelast komen zou om waarborgen te kunnen geven voor de uitvoering van hetgeen er ontworpen zou worden. Van deze voorwaarden konden wij niet afgaan, en, waren zij nog niet genoeg- zaam gelast, zoo moeslen zij zich den vereischten last gaan verschaffen: de nieuwe ре Gecommit- Procuratie, die zij medebrengen zouden, moest door де griffiers van al de verschillende andere zijde a Provinciën geteekend zijn. Bovendien besloten Hun Hoog Mogenden, dat een zekeren machtiging aantal punten op het papier zouden gebracht worden, die men aan de Gecommitteerden cho Bewind gaan van de andere zijde ter hand zou stellen, ten einde zij zich daarop binnen 15 dagen mochten laten lasten. Intusschen zou men hier alles ten oorlog toebereiden. — Met dit besluit konden de Provinciën Friesland еп Slad en Landen zich niet vereenigen 9:7 zij verlangden, overeenkomstig hunne gedurig herhaalde verklaring, dat de onderhandeling werd afgebroken: immers was het alsnu genoegzaam gebleken, vooreerst, dat wij met de Zuidelijke Nederlanders niet als met vrije Staten konden onderhandelen, maar ‘dat de Koning er in gekend zou worden, en ten tweede, dat geen vrede met uitsluiting van Spanje, maar slechts een bestand met bewilliging van die Mogendheid, zou kunnen verkregen worden. De Prins en de andere Provinciën zagen dit voorzeker evenzeer in; maar op gronden van staatkundige wijsheid achtten zij den tijd niet gekomen om de onderhandelingen onherroepelijk af te breken 3. ; Volgens het genomen besluit werden 21 artikelen ter overhandiging aan de andere Een en twintig tikelen te - partij ontworpen. Het eerste hield in, dat де Gecommitteerden van de andere zijde zoo handiging aan die van de andere zijde ontworpen. door hunne lastgevers, de Staten te Brussel, als door den Koning van Spanje gemachtigd zouden worden om te beloven alles te volbrengen, wat, zoowel de Nederlanden als de andere Landen binnen en buiten Europa betreffende, beraamd zou worden. Het tweede | bepaalde, dat het traktaat van bestand van het jaar 1609 vernieuwd zou worden, be- ; houdens de vereischte wijzigingen en de toevoeging van den inhoud дег па dit tweede volgende artikelen. Het derde dan waarborgde aan onze Provinciën de soevereiniteit en de vrije beschikking, zoo in het kerkelijke als staatkundige, over het platteland, behoorende aan de steden, kasteelen, vlekken en heerlijkheden, die onder de gehoor- zaamheid van onzen Staat waren gebracht, of bij dit traktaat aan onzen Staat zouden toegewezen worden. — Dit artikel vloeide daaruit voort, dat, gelijk in het vierde arti- ı Notulen, enz. 12 Nov. 1632. 2 Ook de Stad Utrecht, dit vernemen wij uit АІТЗЕМА (1217), was van gevoelen, dat de onder- handelingen moesten worden afgebroken; doch de twee eerste Leden der Staten ’s Lands van Utrecht hielden het met de meerderheid in de Staten-Generaal. Notulen, enz. 13, 17, 18 Dec. 1632. 1630— 1084. 654 | ALGEMEENE GESCHIEDENIS kel herinnerd werd, de Regering der Infante, ook na de verovering van den Bosch, aanspraak op де soevereiniteit over de Meijerij bleef maken, en door hetzelve verlangde men dergelijken strijd te voorkomen ten aanzien van de onderhoorigheden der door ons in het Overkwartier van Gelderland en in het Hertogdom Limburg veroverde en ‘elders aan te winnen steden 1, Het vijfde hield in, dat de Schelde, het Zwin en andere zeegaten, met de Schelde in verband staande, onder geene andere voorwaarden bevaren zouden worden, dan gedurende het Twaalfjarig Bestand, met dien verstande (voegden het ге еп het zevende Artikel er bij) dat de schepen, varende uit de Vlaamsche havens, ше! geen mindere lasten zouden bezwaard worden, als de schepen de Schelde op- en afra- rende, en dat met name het gezuiverde zout ter wederzijde met gelijke lasten zou wor- den bezwaard. Het achtste gewaagde van onze Oost- en West-Indische Compagnie, en stelde, dat zij zouden behouden wat zij vermeesterd hadden, en het gebied van haren handel zouden mogen uitbreiden over alle volkeren, die haar toegang zouden willen verleenen. Het negende verlangde, dat onze koopwaren aan de andere zijde niet hooger belast’ werden, dan hare eigene goederen of dan die van de minst belaste naburen, en daarenboven dat zij in alle landen van het Spaansche gebied niet hooger belast werden, dan die uit Vlaanderen uitgevoerd. Het tiende, dat de hier gevestigde Portugezen in alles deelen zouden wat dit Verdrag bedong, en alom in het Spaansche gebied bejegend zouden worden als de andere inwoners dezer Provinciën. Het elfde, dat er tusschen de beide deelen der Nederlanden eenparige order op de munt zou gesteld worden. Het twaalfde, dat alle Spaansche krijgslieden al de Nederlandsche Gewesten voor goed rui- men zouden. Het dertiende, dat alle krijgsvolk van de Provinciën der andere zijde in den eed zou zijn van de Staten dier Provinciën alleen, en van niemand anders. Het veertiende, dat in de Vlaamsche zeesteden geen krijgsvolk уап de Staten aan weerszijde zou gelegd worden, dan met gemeen overleg. Het vijftiende, dat Rijnberk, met de schans daartegenover, door het Spaansche garnizoen ontruimd, de plaats ontmaniell, onzijdig verklaard en aan den Keurvorst van Keulen teruggegeven, en Breda en Gelder aan ons overgeleverd, en het fort Zandvliet geslecht zou worden. Het zestiende, zeven- tiende, achttiende en een en twintigste artikel voorzagen in de spoedige uitwijzing van hangende of toekomende rechtsvorderingen. 2 In het vorige jaar (1631) was de zoou van den Raadsheer vax рех HONEAT nog te Genua, ali Hollander en ketter, door een nietswaardig persoon (schreef onze Consul aldaar, нера ипин" DES VADERLANDS. 655 om het te sluiten traktaat gehandhaafd en gewaarborgd te doen worden tegen allen, die het zouden willen verbreken. — De president der Staten gaf, nadat deze Punten ter Generaliteit ontworpen waren, in overweging, of niet de Keizer bij de onderhandeling gekend zou dienen te worden, ten einde wij langs dien weg tegen vijandelijkheden uit Dustschland gewaarborgd mochten worden: 78 Keizers tusschenkomst zou in dat geval door die van de andere zijde bemiddeld moeten worden. Op dit punt sprak de Ver- gadering echter haar gevoelen ‘niet uit 1.. Bij de eerstvolgende bijeenkomst, het was de zesde, herhaalden de onzen, ingevolge van het besluit van Hun Hoog Mogenden, de gronden, waarop zij vermoedden, dat de Brabantsche Afgevaardigden hunne uiterste aanbiedingen nog terughielden in de hoop (zoo het scheen) dat de sedert den dood van den Koning van Zweden voor hunnen Koning zoo veel gunstiger toestand van Duitschland hen ontheffen kon van de nood- wendigheid om daarmede voor den dag te komen. In dat geval, zeiden zij, moesten zij hen waarschuwen, dat van onze zijde geene nadere inwilligingen te wachten waren, daar alhier_nog verscheidene, moeijelijk te overwinnen. bezwaren tegen de aangevangen onderhandelingen bestonden. Gij, mijne Heren, voegden zij er bij, hebt voorzeker te veel wijsheid en kennis van slaatszaken om verzuimd te hebben u van een naderen last, dan tot nu toe geopend is, te laten voorzien. — Het antwoord was zoodanig, dat onze Gecommitteerden niet langer twijfelden, of werkelijk. waren die van de andere zijde tot niels naders gemachtigd, dan zij tot dusver verklaard hadden: Immers betuigden zij nogmaals, dat, wanneer de negen Punten als een grondslag der onderhandelingen werden erkend, den Koning niets dan zija titel zou overblijven benevens de eer om geld naar de Nederlanden te mogen zenden tot onderhoud van soldaten, en al wilde men die stoutheid wagen, het zou niets baten, daar de Koning niet gehouden zou zijn tot iets dat men. hem aangaande bepalen mocht. Zelfs al werd het traktaat van het vorig Be- stand tot grondslag genomen, en tot iets anders (zulks moesten Hun Hoog Mogenden niet kwalijk nemen) waren zij niet gelast, moest toch nog de machtiging des Konings verkregen worden, wilde men zeker zijn van de bekrachtiging van hetgeen men beramen zou. Hun Hoog Mogenden moesten niets onredelijks of onuitvoerlijks van hen eischen, bij de Inquisitie verklaagd en in een klooster vastgezet, onder cautie van 10,000 dukaten. De Staten schreven aan den Doge en Raadsheren dier Republiek, dat zij hem zonder kosten zouden ontslaan. Doch er kwam bevel uit Rome, dat men hem onder borgtocht zou loslaten en op voor- waarde dat hij zich te Rome vervoegde voor de heilige Congregatie van het бал? О зо. Op nieuw schreven alsna de Staten aan de Genueesche Regering, dat zij zorgen zou, dat de gevangene niet naar Rome werd opgezonden, maar onvoorwaardelijk losgelaten zou worden. Ook de Fransche Gezant te Коте trad voor den Hollandschen jongen man tusschen beide (Resol. Stat.-Gen. 1630— 1634. 1680— 1684. 656 ALGEMEENE GESCHIEDENIS en hen in de gelegenheid stellen, de bedoelde machtiging te bekomen, hetgeen in weinige dagen kon geschieden, aangezien zij meenden, dat de Infante, op grond van vroegeren last uit Spanje, in slaat zou zijn om die te verstrekken. — Na deze verklaring te hebben vernomen, kwamen de onzen, aangezien de negen Punten nu geacht moesten worden voor goed ter zijde te zijn gesteld, met de 21 Punten voor den dag, evenwel met uitlating van het achtste: men wachtte, namelijk, nog inlichtingen af van de Oost- en de West-Indische Compagnie om ten volle in staat te zijn hare belangen te doen gelden 1. Alsnu werden die Punten achtereenvolgens nagegaan. Op het eerste hadden die van de andere zijde zich reeds genoeg verklaard. Het derde lieten zij gaan. Op het vierde betuigden zij, dat de Meijerij niet aan de Stad ’s Hertogenbosch onder- hoorig was; doch daarover zou men nader kunnen spreken. Hierop merkten de onzen aan, dat de Meijerij van die slad onafscheidelijk was, en dat zoo zij niet dadelijk aan onzen Staat was aangehecht, dit geschied was uit mededoogen met de arme onderdanen, die anders dubbel bezwaard zouden geworden zijn, daar de Spanjaarden, als vreemde- lingen, die zij waren, geen mededoogen gebruikten. — Dat de punten, welke over de vaart op de Schelde en de convooigelden en belastingen, aan de Vlaamsche schepen op te leggen, handelden, als strijdig met de vrijheid van den handel, en als strekkende от den Koning de maat der door hem te bepalen lasten voor te schrijven , aanmerkingen uitlokten, spreekt van zelf. Evenwel toonden de Brabantsche Heren zeer goed te be- grijpen, dat de te bedingen voordeelen en veiligheid van onzen handel datgene was, waarop het den onzen voornamelijk scheen аар te komen. Het tiende punt vonden 1 redelijk; het elfde dienstig; maar op het twaalfde merkten zij aan, dat als de Koning zijne soldaten moest verwijderen, hij ook geen geld zou zenden, hetgeen zij toch noodig hadden om hunne grenzen tegen Frankrijk te beschermen: de Franschen, zeiden zi, waren hunne bedekte, wij hunne openlijke vijanden; maar genen deden hun meer 02 deel met het opruijen hunner landgenooten, dan wij met de wapenen. Als een middel om overeen te komen, sloegen zij voor, dat men van weerszijde een gelijk getal troepen hield en alzoo het evenwicht: bewaarde. Het dertiende punt, eindelijk, gaf weder aar leiding tot de betuiging, dat zij niets konden inwilligen, wat ’s Konings hoog gezag 2 zeer te nakwam 2, Over de overige artikelen was het, naar het schijnt, overbodig alreede woorden te wisselen. — De overhandiging van deze Punten beantwoordden de Brabantsche Heren met de inzending eener Memorie van den volgenden inhoud: De van onzen kant zoo zeer gewenschte waarborgen van veiligen handel іп °з Konings Rijken konden nit! toegestaan worden, dan door den Koning zelven; doch de door ons gedane eischen waren niet bestaanbaar met de van hunne zijde aan den Koning verschuldigde gehoorzaamheid, van welke zij niet wijken wilden, en, stonden wij daarop, dan was het wel zeker, dal 1 Notulen, enz. 21 Dec. 1632. 2 Notulen, enz. 23 Dec. 1632. DES VADERLANDS, | 657 de Koning de verlangde waarborgen nimmer verleenen zou. Trouwens ook zonder dat aan zulke eischen ‘voldaan werd, konden wij genoegzame zekerheid bekomen: of hadden wij niet mogen vertrouwen op hetgeen by het traktaat van het vorige Bestand was be- dongen? Om nu de in allen gevalle vereischte machtiging des Konings te verkrijgen, docht hun het geschikste middel, dat eenigen uit hun midden die machtiging en met dezelve de belofte van bekrachtiging uit Brussel gingen halen; dan kon men tevens last op de 21 Punten bekomen,-ten einde de, onderhandeling tot Gods eer en ’s Lands welvaren op het spoedigst tot een goed besluit te brengen 1. — De Gecommitteerden, die met dat doel naar Brussel vertrokken, waren de Aartsbisschop, de Hertog van arr- вснот, de Pensionaris BDELHBER, WILLEM DE BLASERE en de Heer van MARCKE. Aan- vankelijk had men goed gevonden, dat de hier blijvende Gecommitteerden intusschen eene reize in deze Provinciën zouden mogen doen, werwaarts zij verkiezen zouden; doch toen zij zich aanmeldden om daartoe de vergunning te bekomen, begreep men hun zulk eenen tocht te moeten ontraden 2. Г Ное weinig kans ег ook was, dat de onderhandelingen tot vrede zouden leiden, het- vertrek van een deel der Brabantsche Deputatie om naderen last te verkrijgen, gaf aan de zaak het voorkomen, alsof er eene ernstige hoop op ееп gunstigen afloop kon ge- koesterd worden, ep de bezorgdheid van den Franschen Gezant deed blijken, dat.hij in die meening verkeerde. Reeds den 1791 December richtte saver tot de Staten-Generaal 1680— 1684. Ontevredenheid van BAUGY over het verzoek om te mogen weten, wat er reeds tusschen de Gecommitteerden tot de де geheimzinnig- onderhandelingen was verhandeld. Hij hield, zeide hij, een opzettelijken bode op en handelingen wenschte dien niet zonder dat bericht naar zijn Hof te laten vertrekken. Terwijl de Staten raadpleegden, in welke mate теп hem het voorgevallene zou kunnen mededeelen , herhaalde de Gezant telkens zijn verzoek. ` Eindelijk werden den 2ásten eenigen van de aanzienlijkste Heren der Staten tot hem gezonden om hem te kennen te geven, hoe het noodig was bevonden, dat dè Gecommitteerden van de andere zijde naderen last en mach- tiging gingen halen; zij voegden er bij, dat men hun eenige verdere punten had ter hand gesteld, » het stuk van commercie en verzekerdheid van dien rakende, zonder dat er voor alsnog iets substantieels was verricht.” Met deze mededeeling stelde saver | zich ganschelijk niet tevreden. Hij wist, zeide hij, dat er vrij wat meer was voor- gevallen: dat had hij wel van anderen vernomen, en zoo verstoord stelde hij zich aan, dat hij zich ontvallen liet, dat, zoo men niets meer te berichten had, men wel weg had kunnen blijven. Hierop werd besloten, dat men den Gezant mondeling den hoofd- inhoud der 21 Artikelen en der Memorie, door de andere partij ingeleverd, zou mededeelen. Hiermede пат saucy nog geen genoegen. Hij begeerde die Punten zich schriftelijk medegedeeld te zien. Reeds had men goed gevonden daartoe over te ' Notulen enz. 27 Dec. 1632. aitsema, 1219, 1220. 2 Resol. Stat.-Gen. 24, 30 Dee. 1632. ПІ рве, 4 Sruk. | 85 658 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1630— gaan, toen men op dit besluit terugkwam en hem slechts voorlezing van de Роше, 1084. in het Fransch vertaald, verleende. Ook dit voldeed geenszins. De Gezant klaagde, dat zijn ouderdom en zwak geheugen voor hem de vracht der voorlezing verloren deed gaan. Men verontschuldigde zich, verklarende, dat de, Provinciën op die Artikelen nog niet waren gehoord, em de Ambassadeur troostte zich mel de hoop, да! als de Prosin- ciën daarover geraadpleegd zouden hebben, зе hem zouden worden medegedeeld. Trou- wens aan menig teeken en duidelijke verklaring bleek het in deze dagen, dat de onder- handelingen geene kans hadden om tot vrede of bestand te leiden, en saver nam кейіп een geschenk aan van 6000 gulden in gouden riders, als erkentenis voor de goede diensten, door hem bewezen, ten einde onzen Staat de ontvangst van het derde millioen te bezorgen 1, Meer dan de verstoordheid van den Franschen Gezant was de taal, door cameram: | gesproken, bekwaam om de Staten de verplichting op het hart te drukken, van ор dil De Zweedsche oogenblik den strijd niet te staken. реп 29sten December verscheen deze Zweedsche Gezant spoort de Ambassadeur in rouwgewaad voor de Staten-Generaal, ев in eene Latijnsche rede liet | Staten tot voort- durende. beharti- hij zich, kort en schoon, over het geleden verlies hooren. Door 5 Konings, veor ons wel Біз тап 4 Бе droevig, maar voor den gesneuvelden zelven zalig verscheiden, had God willen toonen, -dat die held den hemel meer verdiende, dan de aarde hem. Alleen wilde hij de ver- zekering geven, dat de Staten eenen Vorst verloren hadden, hunner Republiek те! de oprechisle genegenheid toegedaan; eenen Vorst, die onzen voor- of tegenspoed als zijn eigen geluk of ongeluk aanmerkte, еп, zoo hij langer had geleefd, bewezen zou heb ben, hoe veel belang hij steeds stelde in onze veiligheid en bloei. Doch men moest de Goddelijke Voorzienigheid niet met klachten vermoeijen, maar veeleer met gebeden aan- roepen, dat zij een anderen Josua verwekken. mocht om de bedroefde Kerk op te beuren, en voorts moest men zich met alle Vorslen en Stenden beijveren, dat er geen grooler. nadeel uit den dood des Konings mocht voort vloeijen. Vooral zoo de Staten het aan hunne macht niet lieten ontbreken, was het beste te bopen °. Zoo werkten de Zweedsche en de Fransche Gezant zamen om ons aan te sporen, van geen vrede te willen hooren. Te midden van zijne gemelijkheid wegens onze geheim zinnigheid ten aanzien van den staat der onderhandelingen, sprak BAUGY in vol ver- trouwen mel onze Slaatslieden over de maatregelen, gemeenschappelijk in Duitschlard 1 Resol, Stat-Gen. 17, 18, 22, 24, 28, 30 Dec. 1632. 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 24, 27 Jan. 103 2 Resol. Stat.-Gen. 30 Nov.; 6, 29 Dec. 1632. DES VADERLANDS. 659 | te nemen, еп deelde hij mede, hoe de Koning van zijnen kant eenen afgevaardigde, 1880--- den Heer DE LA GRANGE-AUX-ORMES, derwaarts gezonden had om de Duitsche Vorsten eendrachtig te houden 1, Tegelijk schreef rancenax, dat de Koning beloofd bad met een leger op de grenzen van Lorraine en den Elsass te zullen komen, ten einde de zaak dezer Vorsten te handhaven 2. | Wel was ег beradenheid еп standvastigheid noodig: anders zouden Spanje en het Huis van Oostenrijk licht de hoop vervuld gezien hebben, welke de val van den Koning van - Zweden hen deed scheppen. De verliezen, in den zomer van 1652 in de Nederlanden geleden, hadden in Spanje slechts den toeleg teweeg gebracht om „ in weerwil van de weer- barstigheid van het volk іп de Provinciën Biscaye en Câtalonië, aan geld te komen, ten einde wraak te nemen: daartoe was de Raad van Spanje vast besloten, en om Oostenrijk 101 nog openlijker medewerking te winnen, ging men от met het denkbeeld om den Prins Don rerpinann aan ’s Keizers dochter uit te huwelijken en hem de Nederlanden ten bruidschat mede te geven, op dezelfde voorwaarden, als de Infante ze vroeger aan- vaard had 3. Doch пи de tijding van den dood van cusraar Apour het Hof te Madrid met de grootste blijdschap vervuld had *, vleide men zich met een volkomen zegepraal еп met de uilroeijing lot zelfs van den wortel des tegenstands toe. Geene Mogendheid, die eenig belang tegen dat van het Huis van Oostenrijk had te doen gelden, kon zich van nu aan met de inwilliging harer begeerte vleijen. Dit begreep de Koning van Engeland, en weder poogde hij door de medewerking vande Buitengewoon l Gezantschap тап Vereenigde Provinciën den geheelen ondergang van het geslacht zijner zuster in de Palts te den Koning van voorkomen. Met dat doel verschenen alhier in de maand Januarij twee buitengewone Engel- 70% Brifann. sche Ambassadeurs, de Graaf van aronpeL, еп de Ridder amstruptTex, de laatste bestemd om, na zijne zending alhier volbracht te hebben, zich ter behartiging derzelfde zaak naar Duitschland te begeven. Bij hunne verschijning voor de Staten-Generaal voerde BoTHWELL het woord. Op grond der betuiging van onze ministers in Engeland hield, zeide hij, de Ko- ning zich verzekerd van de goede gezindheid van onzen Staat jegens zijne Kroon. Hij dankte voor hetgeen de Slaten gedaan hadden ten behoeve van wijlen zijnen schoonbroeder en van zijne zuster, wier zaak hij ten hoogste ter harte nam, en thans waren deze beide Gezanten overgekomen om over eenige punten van gewicht te handelen. — Gelijk daarna uit het rapport der Gecommitteerden bleek, verlangde de Koning de erkenning van den oudsten zoon zijner zuster als Keurprins van de Palts. — Ook bij den Koning van Frankrijk drong de Engelsche Agent daarop aan 5, — Gedurende zijne minder- jarigheid zou de Hertog van ѕгммекх als Administrator der Palts optreden, en intusschen ` ' Resol. Slat.-Gen. 1, 6, 7 Jan. 1633. 2 Dépéche van 7 Jan. 1633. 3 Depéches van LANGERAK van 26 Nov.; 16, 30 Dec. 1632. 4 Dépéche van 7 Jan. 1633. > Depéche van ъдксввак van 24 Jan. 1633. 7 85% 660 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ee 1630 zoowel van de Zweden, als van den Hertog van Beijeren, teruggave verzocht worden van die plaatsen, welke zoo deze als genen іп de Palts bezet hadden. Eindelijk zon men de aanzienlyksie Vorsten en Stenden, met name den Keurvorst van Saksen, voorde zaak van den Keurprins trachten te winnen. Ten einde zijn doel te bereiken , verklaarde de Koning te wenschen, de handhaving der gemeene zaak in Duitschland met de me- dewerking der Zweden bevorderd te zien. — In hun antwoord deden de Staten de Ambassadeurs gevoelen, dat dit werkelijk de hoofdzaak was, en het herstel van het Hox van de Palts daaruit alleen en van zelf zou voortvloeijen : dus moest de Koning, wanneer hij zijn oogmerk bereiken wilde, mede de wapenen opvatten, en party trekken, eensleek van de goede gezindheid van den Koning van: Frankrijk, anderdeels van de volharding der Staten, daar, zoo zij de Spanjaarden in de Nederlanden niet bezig gehouden hadden en bezig bleven houden, de Palts door de Spanjaarden zou worden ingenomen en reeds voorlang ingenomen zou geworden zijn. Dus was nog herstel mogelijk, mits de Koning krachtig partij koos: anders was niets dan de volslagen ondergang der zijnen te wach ten. — Nevens de sterkste uitdrukking hunner erkentelijkheid wegens het door dit hoog aanzienlijk Gezantschap aan hunnen Staat bewezen vertrouwen, weerhielden Hun Hoog Mogenden hunne klachten niet over de begunstiging, die de Duinkerkers in "5 Konings havens ontvingen. Niettemin, zoo besloten zij, bleef de persoon des Konings het toor- werp hunner hoogste vereering, en van hun vertrouwen gaven zij gaarne een ШЕ, door zijnen minister alhier mededeeling te doen van hunne geheimste zaken. — Іме- daad hadden de Heren, die met de buitengewone Gezanten handelden, in ks, dezen aangaande den waren slaat der onderhandelingen met die van de andere zijde ш te lichten; maar van den anderen kant moesten zij vok weder bij hen aandringen 9 de eindelijke afdoening der geschillen tusschen de Oost-Indische Compagnién der bere natiën. — Met zoodanig antwoord toegerust, en begiftigd met een gouden ketting ler waarde van 2000 gulden, vertrok Lord aRuxpeL spoedig weder naar Engeland 1, Tot zelfs den Koning van Polen moest het overlijden van zijnen mededinger, den Koning van Zweden, die slechts eene dochter in den tedersten leeftijd achterliet, met nieuwen moed en groote verwachtingen vervullen. DES VADERLANDS.. | 661 Leiden, door zijnen Koning met eene boodschap aan Hun Hoog Mogenden b belast was, 1630— krachtens een open brief, gedagteekend van den -20sten November (1652), luidende aan 1994. meest alle Christenvorsten en Koningen 1. Den 154" Januarij kreeg hij gehpor bij de Staten, еп -hield eene Latijnsche rede, waarin hij den dood van Koning sicisuunp en de, volgens zijn zeggen, met ongemcene eenstemmigheid tot stand gekomen verkiezing zijns zoons vLApIsLAUS mededeelde, en Hun Hoog Mogenden uitnoodigde, zich bij de begrafenis en bij de krooning te Krakau te laten verlegenwoordigen. Doch zijne boodschap bestond niet alleen in plichtplegingen: hij verzocht voorts de Staten, de hangende ver- schillen tusschen Polen en Zweden te willen bemiddelen, en den Moscoviet niet te willen ` veroorlooven in hun land, hetzij volk te lichten, hetzij wapenen te koopen; integendeel, dit voorrecht, met uitsluiting van dien trouweloozen tiran, wiens bondgenootschap wij beneden ons moesten achten, aan den Koning van Polen toe te slaan, met welk hoofd van het groote Noordsche Rijk wij van ouds, zeide de Gezant, door de groolste weder- zijdsche toegenegenheid verbonden waren. Beaumont, de uitstekende Latinist van de Vergadering, stelde ор deze toespraak het antwoord , hetwelk, na de -beleefdste plicht- plegingen, den Koning onze handelsbelangen еп den vrede, met zijne naburen te hou- den, bepaaldelijk met den Moscoviet, aanbeval. Wegens de kortheid van den tijd konden de Staten zich van de bijwoning der begrafenis en krooning verontschuldigen 2. De betrekkingen, die er tusschen onze Republiek en den Grootvorst van Moscovié bestonden, verboden ons in den vijandigen toon in te.slemmen, dien de Gezant van Polen had aangeslagen. In den zomer van 1650 waren de Heren ALBERT COENRAADS Onderhandelin- BURCH еп VELTDRIEL als Gezanten van hier naar Moscovié vertrokken, en in de laatste Бев der Neder- вспе ezan- dagen van Augustus daarna waren zij voor Archangel aangekomen 3. Hier werden 21) ten іп 1631 in . . . Moscovië, in het hof van zekere Amsterdamsche kooplieden, aldaar woonachtig, gehuisvest: want het Russische huis, aanvankelijk voor hen bestemd, was hun te morsig voorgekomen. Op dezen brief werd hij met al de eer ontvangen, die het reglement voorschreef aan de Ambassadeurs van Koningen te bewijzen. Doch de Gecommitteerden der Staten, die hem ver- welkomd en des avonds den maaltijd voor hem aangericht hadden, beklaagden zich, dat hij hen noch aan de deur had ontvangen, noch tot aan de deur weder uitgeleid, eene eer, welke zij door de Ambassadeurs van den Koning уап” Frankrijk en van de andere Koningen gewoon waren zich bewezen te zien. Hierover onder de hand onderhouden, verontschuldigde hij zich ten vrien- delijkste op grond van zijne onbekendheid met het bestaande gebruik, en nam de hem gegeven gelegenheid waar om de fout te herstellen (Resol. Stat.-Gen. 12 Jan. 1633). Na ontvangst van een gouden ketting ter waarde van 2000 gulden, werd варшчи, met ееп oorlogsjacht naar Lilloo gebracht (Resol. Stat.-Gen. 16, 18 Jan. 1633). 2 Resol. Stat. _Gen. 5, 7, 13, 14, 20 Jan. 1633. Airsema, ПІ, p. 2, 3. $ Lie hiervoor, bl. 529. De beweegredenen tot het Gezantschap zijn vermeld, bl. 526, 527. 1680— 1634. 662 „ALGEMEENE GESCHIEDENIS Van den aanvang aan van hun verblijf ор Russischen bodem werden zij van °з Grool- vorsten wege van spijs en drank voorzien; doch de winzucht der beambten bracht teweeg, dat er maar al te veel aan de hoedanigheid ontbrak. De eigenbaat, dus vernamen de Gezanten van de vele Hollanders te Archangel, was in Rusland algemeen, en zij konden niet verwachten, iets zonder vele en groote geschenken tot stand te zullen brengen, zoodat zij al dadelijk op de vermeerdering der vereeringen, die zij medegekregen hadden, bedacht waren, Den dertienden October kwamen zg te Vologda aan, alwaar hun alweder door Nederlandsche en daarnevens door Lijflandsche kooplieden beleefdheid werd bewezen. Hier hield de waterweg op, die hen, langs de Dwina еп де Suchona, zoo. ver gebracht had, en moesten 21) tot omstreeks het midden van November wachten, totdat er uit Moscou machtiging kwam tot de voortzetting hunner reize, Den elfden December op korten afstand van de hoofdstad genaderd, stapten zij in kei- zerlijke sleden over, en werden door eene menigte Edelen te paard ingehaald en door keizerlijke Gecommitteerden begroet. Tot die begroeting verlieten de beide partijen de sleden en naderden elkander met ontdekten hoofde. Zij bestond voornamelijk in een verhaal van de vele titels van den Czar, hetwelk onze Gezanten met de namen van al de Heerlijkheden van den Prins en met de vermelding van al de Provinciën en Genen- liteitslanden, en van de Staten-Generaal als beschermers van de landen van vele hunner naburen en als bezitters van vele Gewesten en Koninkrijken in Oost- en West-Indië, alsmede op de Kust van Afrika, beantwoordden. Te Moscou, waar het bij hunne intrede niet aan toeloop, noch aan verteon van krijgsvolk ontbrak, werden zij gehuisvest in bet Hof van Perzië, waar gewoonlijk de Gezanien van gekroonde Hoofden verpleegd werden. Door drie Hollandsche kooplieden, te Moscou gevestigd, hielden de Gezanten zich op de hoogte van hetgeen zij le weten hadden: want hunne prestaven of keizerlijke opwachters, hoezeer door Nederlandsche tolken verzeld, hadden niet veel mede te deelen: in bet begin ging hun niets zoo zeer ter harte als de lijst der door de onzen medegebrachte geschenken te bekomen. Bij den optocht ter eerste audiëntie werden deze geschenken door een schaar van dragers ten toon gespreid. Bij de ontvangst zelve ontbrak het niet aan Oostersche staatsie. Des Keizers goedgunstigheid jegens de Nederlandsche kooplieden, zoo spraken onze Gezanten Ы) deze gelegenheid, еп laatstelijk zijn geschenk van 3000 pond salpeter, hadden de Staten en den Prins doen bespeuren, niet alleen dat Zijne Majesteit de oude vriendschap wilde aankweeken, maar ook dat hij hen wilde begunsligen in een tijd, dat de Koning van Spanje door zijnen invloed het verbod van toevoer van salpeter uit Polen had teweeg gebracht, ten einde hen onbekwaam te maken tot den oorlog, dien zij nu over de zeslig jaren legen zijne tirannij en de door hem beoogde algemeene monarchie met groote zegepralen tot verwondering der geheele wereld voerden. De triomf, door de verovering van ’s Hertogenbosch en Wezel bevochten, had hun eit- delijk de gelegenheid gegeven om met deze Ambassade niet langer te dralen, en door DES VADERLANDS. | 665 haar den Keizer alle geluk еп voorspoed tegen zijne vijanden toe te wenschen, en hem een nader verbond en inniger verkeer voor le slaan ten genoegen en ter vermeerdering ‘van de welvaart der: wederzijdsche ingezefenen. — Na dankzegging voor deze toespraak bij eene volgende audiëntie benoemde de Czar eenige aanzienljken tot Commissarissen om met onze Gezanten te onderhandelen. Reeds op de -eerste conferentie werd door den Vorst, eersten Commissaris, gevraagd, of Hun Hoog Mogenden en de Prins van Oranje ook gezind waren den Grootvorst met krijgsvolk en geld bij te staan tegen den Koning van Polen. Dit moest hem niet anders dan natuurlijk en redelijk voor- komen, daar de Nederlanders immers volgens hetgeen de Gezanten zelven zeiden, tegen al de aanhangers van den Koning van Spanje in zijn streven naar de algemeene monarchie verbonden waren met al zijne tegenstanders, die den Paus niet als het Hoofd der Kerk wilden erkennen, zelfs met den Sultan, hetgeen vooral een goeden indruk maakte, vermits de Keizer van Turkije aan het Russische Hof in groote achting stond. De Czar, zeide de Vorst, had van den Koning van Polen geen geringer ongelijk erva- ren, dan zij klaagden van den Koning van Spanje te verduren te hebben, zoodat zijn verzoek om bijstand billijk moest schijnen. De onzen antwoordden, dat zij geenen last hadden om over dit onderwerp te spreken, daar men bij hun vertrek ‚niet anders wist, dan dat de Czar met niemand in oorlog was: bovendien, de zware strijd, dien wij te voeren hadden, zou ons buiten staat stellen in dezen tijd hulp in krijgsvolk en geld naar het buitenland te zenden. De tweede grond der alliantie, welke zij met zoovele natiën hadden, was in de uitoefening van den vrijen handel gelegen, waardoor de vol- ken, elkander vriendelijk hejegenend, de waren wisselden, die zij wederkerig behoefden , en dit was het doel waarom de Staten een verbopd zochten met Moscovië, ten einde door de gunst van den Czar en den Patriarch nevens andere natiën en personen, behou- dens de gevorderde tolrechten, de vrijheid te bekomen om in Rusland te koopen en te verkoopen, hetgeen een onberekenbaren aanwas van welvaart door de uitbreiding van den landbouw en de nijverheid in Zijner Majesteits Rijken ten gevolge moest hebben, vooral zoo des поодз aan Hollanders werd toegestaan het voorbeeld der bebouwing van de vele woest liggende gronden te geven. Voorls verzochten zij, dat hun іп het bijzonder en uitsluitend naar de Nederlandsche havens de toevoer vergund werd van het koren en salpeter, dat Zijne Majesteit goed zou vinden uit zijne Landen te laten uitvoeren: immers waren de Nederlanders nagenoeg de eenigen, die den handel in koren over zee dreven. Stond de Czar аап anderen den uitvoer toe, dan kwam het koren niettemin in handen van onze kooplieden, en genoten slechts derden een voordeel, dat de Czar of zijne on- derdanen onverdeeld zouden genieten, zoo zij den Nederlanders den uitvoer toestonden. Dat den Russen alle vrijheid van handel ten onzent gegund werd, sprak van zelf; ja den vrijen inkoop van allerlei oorlogsbehoeften was men hun geneigd te beloven, terwijl aan andere Mogendheden die inkoop verboden was. In één woord, trad Zijne Majesteit 1630-- 1634. 1630— 1634. 664 i ALGEMEENE GESCHIEDENIS in het voorstel, niets zou het Russische Rijk voordeeliger en zijnen vijanden schadelijker kunnen wezen. Kwam de overeenkomst tot stand, zoo zouden Hun Hoog Mogenden eenen Consul of. Resident te Moscou toegelaten wenschen te zien, niet alleen om de tolk van Zijner Majesteits behoeften en begeerten te zijn, maar ook en voornamelijk om te zorgen, dat het boren uit het Russische Rijk recht door zee naar de havens der Vereenigde Provinciën gevoerd werd. — Het omslachtige antwoord, op deze voordracht gegeven, hield, ten eerste, in, dat aan de Hollandsche kooplieden in onbeperkten getale geen vrije toegang kon verleend worden, aangezien zulks tot schade zou verstrekken van Zijner Majesteits Hofkooplieden: aan niet meer dan 25 Engelsche Hof kooplieden werd de handel binnen het Rijk toegestaan. Dus werden onze Gezanten verzocht het гені en de namen der kooplieden op te geven, wien de verlangde vrijdom zou kunnen ver- leend worden. Ook tegen het toelaten van Hollandsche arbeiders en landbouwers bestond onoverkomelijk bezwaar, daar het tot achteruilzetting van деп Moscoviet en tot oneenig- Бедеп tusschen menschen van verschillenden landaard zou leiden. Evenmin kon aan de Hollanders de uitsluitende uitvoer van koren worden toegestaan, vermits de Koningen van Engeland; Denemarken en Zweden wegens de bij hen heerschende schaarschte om koren hadden laten verzoeken, hetgeen hun zonder gevaar van onmin niet kon genei gerd worden en ook reeds vergund was. Wat den uitvoer van salpeter aanging, bj den weder aan te vangen oorlog tegen Polen zou de Czar zelf dit artikel in die mate noodig hebben, dat de handel daarin verboden diende te worden. Evenwel, zooveel koren 0! Rusland in dit en volgende jaren gemist kon worden, zouden de Hollanders te Archangel, waar het gereed zou zijn, mogen afhalen, waartoe voor ditmaal de Gezanten zich mel den aangewezen Vorst ten aanzien van den prijs zouden hebben te verslaan. Daaren- boven veroorloofde de Czar den onzen, even als den Engelschen, eenen bestendigen Agent te Moscou te houden 1 , die dan met de Russische kooplieden in onderbar- deling kon treden ter-levering van al zulke koopwaren als men verlangde. Ook ket. hout, dat aan de oevers der Dwina wies, zouden onze handelaars mogen uitvoeren, mits zij tot het kappen Russisch werkvolk gebruikten. 1 In Maart 1632 meldde zich zekere 20057 WitLemsz. NIEUWNERK tot deze betrekking aan. Doch LAMRERT мазза schijnt er mede begunstigd te zijn geworden (Resol. Stat.-Gen. 17 Maart; 6 Mei, 16%) DES VADERLANDS. 665 Hierna maakten de Gezanten zich hun verbkjf іп Rusland ten nutte om de belangen 1630— van eenige bijzondere kooplieden voor te staan, en de Regering te verzoeken, in het algemeen een beter order op den handel te stellen, opdat onze kooplieden niet langer aan de willekeur en de knevelarijen van allerlei hooge en lage beambten overgeleverd mochten zijn, en in het bijzonder eenige ongelegenheden en misbruiken, die le Ar- changel plaats grepen, te verhelpen.. Den 1440 Maart (1651) kregen zij van den Grootvorst hun afscheid, waarbij zijne ` Majesteit de overkomst van een Rusisch Gezantschap herwaarts aankondigde. Nu begreep VELTDRIEL zich te kunnen verodrlooven de reize huiswaarts te aanvaarden; doch вовсн meende nog nadere bevelen van Hun Hoog Mogenden betreffende het koopen van koren te moeten afwachten. “Те voren waren reeds eenige edellieden en andere jonge lieden van het gevolg vertrokken, » omdat zij de reize moede waren.” Niet lang echter duurde het, of ook вовсн vertrok mede uit Moscou; doch te Vologda aangekomen, ontving hij eene boodschap van de Staten-Generaal- met last om voor ERNST PHILIPSEN еп zijne ge- associeerden voor den tijd van 50 jaren, tegen niet onbelangrijke baten aan den Groot- vorst beloofd, met uitsluiting van alle anderen octrooi tot vrijen doortocht door het gebied van den Grootvorst over de Kaspisthe Zee tot in Perzië, en beveiliging tegen alle geweld op dien weg te bemiddelen 1, Hierop keerde hij naar Moscou terug, waar hij den ВЧе Junij (1631). aankwam, om vrij spoedig, na deze zaak aanbevolen te heb- ben, de terugreize op nieuw te aanvaarden. Den 13den Augustus was hij te Archangel, vanwaar hij met een convooischip huiswaarts keerde ?. 