VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Streelde ik my al dien tyd met een ydelen droom, ik zou den Man, die my wakker maakte , een Boosaart noemen — hy doet my ontwaaken om de waarheid , maar tevens myn janmerftaat „te zien, om te weeten dat ik niets dan elende te wagten heb; hy verdryft myne onkunde ten koste van myn geluk, — Het eerst ’t welk ik van hem , naa deeze ontdekking zou verzoeken, zou een dolk of vergift Weee zen, om my te verlosfen uit den heilloozen ftaat waar in hy my gedompeld heeft, om my eenige vergoeding voor zyne wreedheid te doen. Om my hier van te wederhouden zoude Ongelaovige ; te vergeefsch fpreeken , van myn meer- der geluk in dit leeven; hy kon my niet weigeren gebruik te maaken van een middel, gefchikt om my van myne elen- de te ontheffen , °t welk zyne Broeders, in gevolge hunner eigene beginzelen , zo menigmaal hebben te werk gefteld. Indien uwe Oordeelkunde eenigen misflag ontdekt heb- be in de Geflachtrekeniagen , indien uwe Wysbegeerte u verhindert het gezag der Wonderwerken te erkennen, en in eenen toekomenden Staat te gelooven, en gy Oordeel- - kundige, en gy Wysgeer, daarom het billyk keure het Euaspelie van curisTus te verwerpen —— welke be- weegreden geeft uw geweeten, of de geest van liefde en toegenegenheid , aan de hand , om uwe ontdekkingen aan het enschdom mede te deelen E —— Ik vind vreugde en rust in het Euangelie te omhelzen. Ik gevoel my, door den invoeld der beginzelen van den Christlyken Godsdienst, vol van hoope op eene zalige Onfterflykheid. Ik fchep genoe- gen in het denkbeeld van cops tegenwoordigheid in deeze wereld, en verlang na zyne nabyheid in eene andere, —. Waarom wreede Oordeelkundige —— wreede Wvysgeer, men ? ~ waarom wilt gy my de ‚yreugde myns harten ontnee= SO 5 eee er - e X66 BESCHOUW, VAN BOLINGBR, ZED. CHARACTER., men? Waarom my wyzen tot de hoofdtoffen der Natuuie, tot de onzekerheden der Twyfelaarye , en het droefgeestig denkbeeld dat Ter gene Vaderlyke Voorzienigheid geen ver- Josfende Liefde is? mm Gaa heen , geniet alleen uwe fnoodheid, —— Gaa heen, geef u in eenzaamheid over aan uwe naargeestige begrippen. — Gas heen, {tort uwe klagten uit in digte bos{chen en op onbewoonde rot- fen, laaten de wildernisfen uwe grondregel® hooren; en bederf de wereld niet met het vergif uwer beginzelen. — Gaa heen, weid met de Dieren des Velds, wier neigin- gen met de uwe overeenftemmen „en wier dood gy wenscht te fterven $ bedroef my niet met uwe ontdekkingen, dood my niet met uwe waarheden | … O , trek my miet af van cop, den Rotsfteen op welken ik vertrouw, dompel my niet, voor den tyd, in den poel der verwoes- tinge : roostlooze Wereld ! naargeestige Natuur ! wanneer men de Voorzienigheid en de Onfterflykheid buiten fluit! — Hoe hard is de Storm? Hoe gieren de winden? Hoe hol ftaan en raazen de golven? Hoe zeer worde ik geflingerd op de zee der Wereld? — Daar ik geen kaart heb om op te zeilen, het ftuur mis, en geen haven kan bereiken dan aar > De droeve ftroom van Lethe vloeit! Waartoe heb ik my laaten beweegen en vervoeren 9 — Een saderlyk cop vertoonde zich in fchitterend licht , de winden en baaren gehoorzaamden op zyn woord; ik zeilde veilig op'zyn geleide , en zette den koers ná een kust, waar vei- ligheid en eere my wagtten. — Welk een booze geest heeft my dit gelukkig gezigt benomen ? De luistervole Godheid, het gezegend gewest ,is verdweenen — ik vin my omringd van fchriklyke rotzen en gaapende golven, al- ‘les grimt my eislyk aan , Duisternis en Dood omringen my ~—— ik word verbysterd door verfchrikkingen van boven en van onderen! | UIT” $ MARCHAN VAN CATARACTEN DÉR GEBOORTE. fo? . ` ` C UITNEEMING VAN CATARACTEN DER GEBOORTE 5 door den Heer MARCHANs Oculist. (Uit bet Fransch.) IN het begin van Maart 1769, kwam by my een Fean Levêque te Valogne, negentien jaaren oud , die op ieder oog een Cataract hadt van de geboorte af. Na gee daan gnderzoek bemerkte ik , dat die van het regter oog kasgtig en wit was: die van het linker oog fcheen my toe Aard, en van een ongelyke gedaante te wezen,en sy belloeg den geheelen oogappel niet. Deeze onregelmaae tigheid maakte my het gevolg van de Operatie twyfelag- tig: ik opereerde hem echter op den 4 van de gemelde maand, in het hospitaal van Valogne. Ik begon met de Cataraét uit het linker oòg te neemen; en de Lyder kon aanftonds met dit oog zien. fk ondernam ook het regter te bewerken , doch met twyfeling. Na dat ik het doore zichtig hoornvlies had doorgefneeden, maakte ik dé opea ning iw het bekleedzel van het kristallyne lichaam , er ` een maatige drukking om het te doen uitvallen; doch te. vergeefs , want de oogappel trok. zich zo geheel toe, dat er naauwlyks de kop van een kleine fpelde zou hebben kooren doorgaan, °t gene my aan den uitflag van de Ope- rate deed wanhopen. Ik bezogt evenwel de Cataract te breeken en by ftukken te doen uitkomen: dit hadt zyne moeilykheid $ ik kreeg echter al de verduisterde ftukken „ welken zeer vast zaten aan het vlies, Ik bemerkte dat de {rukken by malkander gevoegd geen geheel uitmaakten: als van het regter oog, en dat Ter een zesde gedeelte ontbrak °t gene ik niet uitgehaald had , om dat het niet Verdaisterd was. De Lyder was zeer verheugd over de Operatie, hy KC met dit oog zo wel als met het ander , en ondere fcheidde veele voorwerpen. Aanmerkenswaardig was het, dat het klein gedeelte van het zydiyke inwendige van het Kristallyne lichaam eenige lichtftraalen door liet, en hem m zekeren Gand en afftand eenige voorwerpen deedt zien , Voornaamelyk blinkenden ; doch dan moest hy zyn oog Nigten naar de tegenoverzyde van het gene hy wilde zien, Om dat hy alleen lichtftraalen van ter zyde ontving, wele ken niet zo veele waren van hem te beletten zyn aange zic 308 , MA HOH A NW zicht eens tegen een muurteftooten. Den agttienden dag, na de Operatie, nam ik hem den band af, in een wel ge- ftaffeerd vertrek,en in het byzyn van de Heeren de Colig- ni en de Colleville , beftierders van het hospitaal. De band afgenomen zynde kon hy in * eerst bezwaarlyk het licht verdraagen en iet onderfcheiden. Eenige minuuten hier na onderícheidde hy veele voorwerpen welken men hem vertoonde, Veelen kende hy niet, en kon ze op het gezicht niet noemen, Ik floot zyne oogen en zette hem tegen over een grooten fpiegel, waar door de voorwer- en in de kamer teruggekaatst werden; dit verwonderde hem. op een aangenaame wyze; en vestigde zyn aamdagt op het gene hy kon ontdekken. Wyl ik naby hem was, erkende hy my in den fpiegel;5 en het beeld neemende voor my zelven, Tak hy zyne-hand uit om my aan te raaken; deeze dooling. verwonderde hem, en deedt hem lachen. Men boodt hem verfcheide voorwerpen aan, en zeide dat hy ze zou aanvatten; dan, men zag met ver- wondering dat hy er zyne hand niet kon aanbrengen zonder dezelve van alle zyden te hebben doen rond gaan; waar uit bleek, dat hy de ftanden en afftanden niet on- derkende. Men toonde hem verfcheide ftukken geld, de kleuren wist hy te zeggen ,maar de waarde niet voor dat hy ze betast hadt. Uit deeze Operatie blykt, dat fchoon zich de kwaalen wat ongunftig voordoen om met goeden uitflag geopereerd te worden, men dezelve echter niet al- tyd aan haar eigen uitkomst moet overlaaten , en de oe- fening der konst dikwils een uitlag vindt in omftandig- heden, welken het niet {cheenen te belooven. den, Men vraagde aan dien te Coutanees, of hy zag na dat ik hem geopereerd had: hy zeide , neen; en verfcheie de perfoonen dagten in ’t begin dat de Operatie te vera geefs was gedaan; doch wederom gevraagd zynde gaf hy haast teekenen van het tegendeel, want ik zie, zeide hy, eenig licht en fchaduwe, Men zeide hem dat hy de fcha- duwe zou aangrypen. Hy ftrekte zyne hand in de daad nit op myn aangezicht. Men bemerkte dat hy de vingers zamsnvoegde als hy iet wilde aanvatten, eer hy ‘er aan toe was; en (omtyds (tak hy ene hand ter zydes tot blyk dat hy den afftand of ftandplaatíe niet kende van een voorwerp het gene zyn gezicht aandeedt. Twintig dagen na dat hy geopereerd was, nam ik hem _ den doek af by den Heer de Fallaru, Bisfchop van Cou- tanees, en in tegenwoordigheid van een groot getal van perloonen. De eerfte proeve, welke men nam, was , hem een vonden bal en een teerling of vierkant, byna even groot „welken hy betast hadt voor dat hy kon zien , voor te zetten; ’t gene het gefchil hadt gemaakt sichen de Heeren RHOKE en MOLINEUX, en door deëzen man beflist werdt op een andere wyze dan een van hun vermoed hadt, dat is te zeggen ,.hy kende, op °t gezicht alleen s den hal van den teerling. Deeze nieuw klaar ziende man moest leeren zien gelyk de kinderen leeren fpreeken; en het is alleen door den tast en de ondervinding , gelyk de Her JANIN gezegd heeft in zyne Pbenomenes fur la vifion , dat men van de ftandplaatfe , afftanden > gedaanten enz. kan oordeelen. ERN ZEER BVZONDERE ZIEKTE WAAR IN DE LYDER DE OPPERHUID VAN ZYNE HAND ALS EEN HANDSCHOEN KON AFTREKKEN. (Uit bet Engelsch.) d Ekere William Wriebt in °t Graaffchap Norfolk, eet, 4 tig baren oud, van zyne jeugd af van een zwakke gelteltenisfe , werdt, tien jaaren geleeden , voor de eeríte maal aangevallen door de volgende byzondere foort van koortze, De Geneesheeren, welken hy op verfcheide D . en P Wu gr ' 220 EEN ZEER BYZONDERR ZIEKTE. ` den hter over raedvraagde , wisten niet tot welk foort dezelve te brengen. Zy kwam veelmaalen eens, fomtyds tweemaal, in een jaar weerom, met dezelfde toevallen en omftandigheden $ doch federt het jaar 2764 niet tot den zelfden trap als te vore; en men ondervondt dat ze hem doorgaans overviel na eene belette-uitwaasfeming, als hy eenige koude hadt gevat, waar aan hy zeer onderworpen was, Behalve de gemeene koortzige toevallen by de aankomst deezer Ziekte , kreeg hy een algemeene jeukte van de huid, voornaamlyk omtrent de gewrigtens en de jeuking werdt gevolgd van veel kleine roode vlekken met eenige eringe zwelling. Kort hier op werden zyne vingers Gef, ard aan de einden en by de wortels der nagelen pynlyk, Na omtrent 44 uuren begon de opperhuid zich van de huid af te fcheiden , en in tien of twaalf dagen gefchiedde deeze affcheiding van het hoofd tot de voeten, en dan trok hy dikwils de opperhuid van het gewrigt van de hand tot de vingers als een volmaakte haudfchoen af, en ook zo tot bet einde van zyne teenen. Hier na gingen de nagels allengs van de wortels af, in °t eerst met eeni- e pyn, doch deeze verminderde, naar maate de affeheie ing der opperhuid vorderde, en de nagels werden door, gaans „in ongevaar zes maanden „door nieuwen afgeftaoten; De opperhuid verheft zich in de palmen van zyne han- den, en het onderfte van zyne voeten, als blaaren , zon- der dat Ter eenig vogt onder is ; en als se affcheidt laat „zy de ondergelegen huid eenige dagen zeer gevoelig. Somtyds heeft Wy , eenige koude gevat hebbende eer hy van de koortzige toevallen geheel vry was, een tweede Scheiding der opperhuid van de huid gekreegen; doch dan is de zelve zeer dun, ep dit toont de fchielyke vernieu- wing van dit deel, BEWEEGINGEN VAN STUIPEN DOOR WORMEN VEROOR- ZAAKT. Door den Heer SYLVESTRE , maitre-es-arts et en Chirurgie , Cbirurgin-major du regiment de Touraine. (Uit bet Fransch.) Arie Detrille ‚ tene weduwe van vyf en veertig jate | ren a Van de parochie de Baulei in het Franfche- ` Com- o \ SILVESTRE STUIPEN DOOR WORMEN VEROUKZAAKT: III Comté, wérdt aangevsflen door zulke fierke en buitengee woone Stuipen, dat men in en omtrent het Dorp geloof. de dat zy betoverd was. In het overval, wentelde zy zich, (Get en hieldt zich zo vast aan het gene zy aan- grypen konde - dat het onmogelyk ware haare handen los te maakéh van het gene zy hadt gevat. Somtyds hegtte zy zich san den haak in de fchoorfteen met de beenen om hoog , het zy ‘er vuur op den haard lag of niet, en maakte een groot gehuil. Ek werd geroepen o _ aantaading en de liefdaadigheid van den Priester. Ik deed - my osderregten aangaande het begin en den voortgang der kwaale. Ik was by een heftigen' aanval tegenwoors dig, en dit duurde een half uur, Bedaard en weder by eenig werftand gekomen nde , vraagde ik de Lyderes of zy het toeval eenige oogenblikken van te vore kor ` voelen aankomen? Zy zeide ja, door eenige pyn voor Se hart, en heftige fteekingen in de maag, dat zy vervol- gens eenig helder water overgaf, en eene beweeging als van eenige zwaarte voelde als zy at of dronk, en zelfs zonder dit, Ik bepaalde my hier op terftond tot het inə gewand welk my overlaaden fcheen; en door drie greinen Braak-Wynfteen , in twee glaazen vogt genomen , zag ik haar, een half uur hier na, zes leevènde wormen overs geevens het overige van het middel werkte naar beneden, en verwekte drie afgangen, met twaalf leevende wormen en veel van het binnenfte van het gedarmte met bloed. Des anderen daags gaf ik een drank tegen de Wormen, zynde een afkookzel van de wilde Cichorei , Varèn , Wormkruid en Zee-mosch, zoet gemaakt met de Syroop van Alst of Limoenen; ook met eenig bereid Hertshoorn er in gemengd. Vervolgens fchreef ik voor, een drank met den wortel van Mannetjes Varen en de asch van hop, in een linnen zakje, Eenige dagen na het gebruik van deeze middelen , waren de Stuipen de helft verminderd; Den vyfden dag gaf ik een buikopenend middel: zy loose zestig doode wormen , waar van zeven een knoop maakten, Den volgenden dag hadt zy nog aandoening - tot braaken. Ik bevorderde dit door het bovengemelde Braakmiddel; zy gaf een’ klomp over van twee en dertig wormen , welke haar byna deedt (tikken. Zy geraakte buiten kennisfe. Twee andere fchokken ontlastten haar nog al meer, de een van zeventien en de ander van vier en twintig wormen. Jk hield aan met dezelfde dranken, klisteeren en melk met honig; zy loosde by aanhou: end- D ee D EE TE D aa J12 SYLVESTRE STUIPEN DOOR WORMEN VEROORZAAKT, dendheid wormen, veertien dagen lang, en fnuitende loosde zy Ter een in drie ftukken, De Lyderes “begon allengs wederom: flaap te krygen, en kwam weder tot haar volkomen verftand, °t welk zy zelfs in de tusfchen- - poozingen van het overval niet hadt gehad; doch haare flaap werdt afgebroken , geduurende twee dagen en twee nagten, door een onverdraaglyke jeukte aan de onderfte leden , zo dat zy door het krabben Ter de opperhuid af- fcheurde. Ik liet haar de deelen voor een vuur met een flenelle lap wryven, en \men ontboodt my met haast om te zien hoe veele wormen uit de beenen en dyen kwa» men, en opfprongen: als ze in °t vuur vielen. Ik liet eeni- gen op myn’ hoed vallen om ze te befchouwen , ’t welk ik niet kon doen zonder behulp van een vergrootglas. Omtrent een halve minuut lagen zy DI. waar zy geval. len waren; en ik verbeeldde my in dien korten tyd te zien dat zy vleugels kreegen; en op het oogenblik ver- dweenen zy gelyk de vlooijen met een (brong, Zy ge- leeken naar de wormen welken men dikwils in de rottige kaazen ziet} dan,die uit de maage en darmen waren de gemeenen. De Lyderes was omtrent vyf honderd kwyt geraakt, zonder de kleinen te rekenen, welken ontelbaar waren. Zy heeft nog eenigen tyd met de zelfde midde- len aangehouden , en is hier na heel wel geweest. / DE WYZE , HOE DE KONINGIN UIT BENE BYEKORF MAGTIG TE WORDEN 3 EN EENIGE AANMERKINGEN OVER DE BEHANDELING BER BYEKORVENe. Myn Heeren! Yl. hebt reeds vroeger eenige nuttige nieuwighee den raakende de behandeling der Byëkorf in uw Mengel-werk medegedeeld; de volgende brief, voorleden najaar door den Heer JOSEPH ROMAIN JOLY, aan de Schry- vers van de Mercure de France, gezonden, zal ook niet ongevoegelyk een plaats in het zelve hebben.” Ik ben zeer verwonderd geweest in eene Noot onder de Franfche navolging der Landgedigten van Virgilius , te lee- zen, dat de Natuurbefchouwers geen middel weeten , om de Koningin van eene Byëkorf magtig te worden. Het is by na twintig jaar geleeden, dat ik de ftreeken van den erg 93 Cad VAN DE KONINGIN IN EENE BYKORF. itg berg Jura, die het Franche-Comté van Zewitzerland fechei- den,doorreizende, digt by de Stad Nozeroy, die konst of handgreep door de Geestelyken heb zien te werk Teilen, die ik-byna zeker durf zeggen , dat niet eens in °t hoofd kreegen om te twyffelen of dezelve ook elders bekend wa, re? Zie hier hoe het gefchiede ? Men legt op een komfoor , waar in men rookende ture ven of turfkooten , die nog niet doorgebrand zyn, heeft, een dun plankje, dat hier en daar met gaatjes doorboord is, om den rook in een maatige hoeveelheid door te laa- ten, e te beletten, dat dezelve;, al te dik en feck onbe- lemmerd opgaande , de Byëp niet verftikke , welke men al- leenlyk bedoelt te bedwelmen, het welk door den rook , die den de kleine gaatjes opgaat, genoeg gefchieden kan. Voor dat men met het komfoor tot de Byëkorf nadert, is het noodig de Koningin buiten dezelve te doen koomen, het welk gefchiedt door met een ftok de tafel , daar de korf op gezet is, zagtelyk te flaan ; de Schildwagt koomt aanftonds naar buiten , en, dewyl het geluid aanhoudt, verfpreidt zig de vrees welhaast tot onder de Lyfwagten der Koningin , die Ter hunne Souvereine ftraks kennis van geevens; men ziet daar op de Officiers van haar huis tot buiten de poort van -het Paleis of liever van de Stad te voorfchyn koomen , en zig fchielyk weder binnen in de korf begeeven,om aan haare Majefteit verflag van hun wedere varen te doen, Deze eindelyk , dewyl het geraas niet ophoudt, ziet zig gênoodzaakt, zelve naar buiten te gaan. Zodra zy verfchynt nadert men met het komfoor, en de rook houdt de goede Dame, die wel weder naar binnen zou willen gaan, tegen; zy wordt er eenigzints door be- dwelmd, zy waggelt, heeft de kragt niet om zig weg te begeeven , en wordt alsdan ligtelyk gevat. De Perfoon , wien ik het eerst deze proef zag doen, en die dezelve voor my deedt,nam de Koningin in zyn hand „ en zetrede haar in de myne, in en over de welke zy met veele ongerustheid heen en weder liep ; maar voor dat zy het gebruik haarer vleugelen hadt wedergekreegen, bragt men haar aan den ingang van de korf te rug, alwaar zy met een deftigen tred, en onder veele toejuichingen en vreugde betooningen binnen tradte Gelyk ik het voore deel niet had van by de Byën bekend te zyn, hadt men my, van het begin af , agter de korf geplaatst; zo' ik er vóór was blyven ftaan , zoude ik gévaar geloopen hebben van de aanvallen der Byën die uit het veld te ‚ V. DEEL. MENGELW, NO. Je I . rug 114 HOE DE KONINGIN rug kwamen ; maar de meester zelf die haar dagelyke bezogt „en dikwils behandelde , hadt zo vele voorzorg niet noodig, omdat zy hem kenden. Tot meerder zekerheid egter hield hy zig aan eene zyde , terwyl het geraas ge- maakt werdt. Dit Spel hadt geen ander oogmerk ‚dan om myne nieuws. gierigheid te voldoen , maar dit is geenzints altoos het geval, en de konst of handgreep , die ik de eer heb u thans mede te deelen, heeft zeer wezenlyke nutitigheden in de behandeling der Byën. Voor eerst zyn er gevallen waar in het toneel veel droeviger is, om dat men de Koningin , na dezelve ge- vangen te hebben, ombrengt. Dit is de beste praktyk , wanneer een zwerm te zwak is ow dien op zig zelve te baren, en wauneer men hem dus by eene andere wil voegen , die het zelfde gebrek heeft. Die Maatfchsppy kan geen (and grypen , ten zy men een der Hoofden verdelge. Na die droevige maar noodzaakelyke {lagting „ gaat men voort met rooken , waar door men de Byën doet overgaan in de korf die men wil verfterken , men vangt en vatze gemaklyk met de bloote hand, terwyl zy bedwelmd zyn. Na dat de vereeniging voltooid is, be~ dekt men de korf met een laken , dat tot op de Aarde nederhangt , en waar van men van tyd tot tyd een flip opligt, om te zien, of de oerlog,-die altoos op de eer- fte aankomst der vreemdelingen ontfteekt, nog duure? Die oorlog, zeg ik, mist nooit van te ontfteeken ; zo= dra de Byën van haare bedwelming herkoomen , tasten zy malkanderen wederzydsch vyandlyk aan. De nieuwe aan- koomelingen, als hebbende geen hoofd of geleide , zyn altoos de zwakften en onderwerpen zig hierom ten laat- Ben aan het gezag van haar, in welker korf zy overge- zet worden. Men moet "er zig evenwel altoos naar zet- ‚ ten om vericheiden lyken op het flagveld , dat iste zeggen voor de deur of den ingang van de korf , te vinden. Ein- gelyk begint egter die woede te bedaaren, en zodra mer bemerkt , dat de Vrede getroffen is, en dat de vliegen- de Esquadrons minder begeerte hebben om te vegten, dan om veldwaards te trekken , en voedzel, of bonwítof voor nieuwe wooningen te gaan haalen, neemt men het kleed weg. Eene andere omftandigheid , waar in men, met wezen- Jyk voordeel, de Koningin eener Byëkorf vangt, is, wan- wees men verpligt is den zwerm- » (hoon Desk genoeg, in j . e 2. : : Wi KI IN EBNE BYEKORF MACTIG TE WORDEN. IR ` in eene andere korf te doèn overgaan. Men weet dat de jonge Bye , als zy Zig van haar bekleedzel of omwind= zel ontdoet , hetzelve tegen de wanden van het huisje „ waarin 2y in. den ftaat van worm aan ’t{laapen gegaan , en vervolgens veranderd is,aanplakr. Het volgehde jaar, of by ten volgend broed, wordt daar door eene andere jonge Byë een gelyk velletje ingeplakt, en yder worm, die in het zelve tot den ftaat van Byë overgaat, mist nooit het zelfde te doen.. Alle deze velletjes nu , hoe dun ook 4 zo dikwils egter op malkanderen geplakt, vernauwen het Verblyf, en maaken het vertrek zelfs ongezond : daar worden Ínfeéten in geboren,én,na verloop van drie jaas ten, vervalt de zwerm , ten zy men de oorzaak van het kwaad wegneemt, en haar een nieuw verblyf verfchaffe. Men vryft dan een korf van binnen met welriekende kruiden, en men Zet ‘er de Koningin in overs vervolgens neemt men de korf op, daar men haar uitgehaald heeft ; èn de kleine kolommen rook , uit het komfoor door de gaatjes opgaande , dryven ‘er de Byën uit; dezen eert verblyf aantreffende; alwaar Zy in veiligheid hoopen.te zyn, en waarin zy door. den aangenaamen reüúk der krul- den gelokt worden , misfen niet van zig derwaards te bes beevent mèn fchut de hardnekkigen, en men dwingt ze bare makkers te volgen ; daar op overdekt men de ko meteen groot Lsaken, wagtende tot dat de nieuwe volke Hang zig naar haar nieuw verblyf leere fchikketì, Men bedient zig ook nog van gedroogde kluitjes adre €, met de wortels en uitfpruitzels der planten , waat Van de rook zagter en minder nadeelig is voor de Byëns dan eenige andere brandftoffen ; dit koomt inzonderheid te pas, als men wil dryven ‚zoals men het noemt, dat is te Zeggen , als.men de honing uit de korven wil haa- len, nadat men uit haare zwaarte heeft opgemaakt, dat er meer voorraad in is, dan de Byën noodig hebben. Men zet.de korf, die men dus wil berooven ; geheel “t onderst boven , en terwyl. men geduurig tookt om de ` yën te verdryven, neemt men de ftraalen of raaten ho- Ding, die zy te veel hebben, of die zy waarfchynlyk wel gelegenheid vinden Zullen te vervullen, weg ; deze máa hier van Werken laat evenwel niet na van haar te benadees len, en kost , behalven dat bet voor allen lastig is; veelen derzelver het leven. Men kan; en men moet hierom , tot ten zagter en eenvoudiger middel zyn toevlugt neemen A D dit beftaat in korven te gebruiken, die gaten ván bo- Ia ven ë j dë VAN DE KONINGIN Mt EENE BYKORF, ven hebben, welken men kan fluiten en openen naar web evallen. Men ontfluit dan de opening in geval men de vën wil berooven,en ten dien einde doen verhuizen, en. aanftonds zet men over haare korf eene andere ledige korf heen. De Byën, vindende, dat haar gewoon verblyf te vol wordt, gaan van zelve in de ledige korf werken „ en gelyk zy haaren arbeid van boven dan de korf begin- nen en naar beneden werken, zo neemt men die tweede korf weg, wanneer men bemerkt , dat dezelve: vol genoeg is, en men zet dikwils andermaal eene ledige korf op de onderfte, indien het jaargetyde niet te ver verloopen , of het weder regenagtig is. Men noemt hier te lande (rte Nozeroy) de honing die op deze wyze gewonnen wordt, Mill de Capote , kapot- of kap-honing , en deze is zeker- lyk de beste, het zy omdat de koeken , of raaten, die de- zelve bevatten , versch zyn, en niet voor geboortes of ver. blyf-plaatfen der jonge Byën gediend hebben, "tr zy omdat de Voorjaars-honing , geoogst op de bloemen der Lente, wanneer de Natuur met al haar kragt begint te herlee- ven, en een liefelyken geur aan alle haare voortbrengzelen medegedeelt, dezen meerderen trap van volmaaktheid aan de gemelde honing mededeelt. Ais de berooving zomtyds eens wat al te fterk: is ge- weest of dat de winter langer duurt dan naar gewoonte , wordt de zwerm gedreigd van door hongersuood. om te koo men. Men moet in dit gebrek wederom in tyds voorzien. Men onderhoudt dezelve met gekruimeld witte brood met honing vermengd, daar men een weinigje wyn by doet, om te voorkoomen , dat dit ongewoone voedzel haar niet eene Toslyvigheid veroorzaake , die haar doodelyk zou kunnen „wezen. Men geeft haar dit voedzel in zeer vlakke, on- diepe Schoteltjes, uit vrees, dat de Byën anders in die- per kommen verdrinken, of zig ten minften belemmeren zouden met Ter in en uit te koomen. Ook moeten de vaten zeer zuiver zyn, want zy fchuwen zeer alle foorten van onreinheid ; men bezoekt ze van tyd tot tyd, omte zien, of haar voorraad nog toereikende zy, of om dien te vere nieuwen, en tevens te verneemen, of er ook muizen zyn aan geweest, Ik ben enz. - , JOSEPH ROMAIN JOLY., EOS- WAARN, OVER DER MENSCHEN STERETYD, OUDERD. ENZ. 117. LOSSE WAARNEEMINGEN EN COEDAGTEN OVER DER MENSCHEN STKRFTYD> OUDERDOM EN DOOD. _ e laag de Oudvaders , volgens het onwraakbaare berigt der H. Schriften , geleefd mogen hebben, zeker fchynt het egter, dat der Menfíchen leeftyd, nadat de wereld eenmaalen een genoegzaame bevolking heeft gekreegen , om het gemelde buttengewoone hulpmiddel te kunen ontbeeren, in alle eeuwen ten naasten by de- zelfde is geweest; de gewyde en ongewyde Historie koo- men hier in overeen sen ik behoef ten dezen opzigte (eg eenige weinige van de bekendíte voorbeelden by te brengen of liever te herinneren. PraTo heeft 81 jaar ges leefd, en wierdt voor een oud man gehouden „en de voar= beelden van hoogen ouderdom, die PLINIUS bybrengt, koomen voor het grootfte gedeelte ook in de hedendaag-, fche Historien voor , en byzonderlyk in de Natuurlyke Historie van Door pLorTT. Hy {preekt onder anderen van twaalf Vafallen van een zelfden Heer, die, met hun twaalven , meer dan duizend jasren uitmaakten; om niet te melden „ van den ouden PARK, die 152 jaaren en oO maane den geleefd heeft, nog van H. JENKINS , van, Yorkshire,. die 169 jaar leefde, nog van de Gravin van DEMOND, of vanden Heer TEKLESTONE , beide leren, en beide over de 149 jaaren eer zy (tierven ‚nog van een Hongaar{che fa- milie, waar van de Portraitteu, levensgrootte , bewaard worden in het Stadhouderlyk Paleis te Brusfel , die vere fcheiden. generaties na malkanderen over de 140 en 150 jaas, ren leefden , tot dat de jongfte,dier (tamme in een oudere dom van 190 jaaren op Zee verongelukte, nog van zo veee len, als de Nieuwspapieren ons byna dagelyks berigten, dat over de honderd jaaren leeven, gelyk ik tot de reeds. voorgedraagene ‚en verder volgende waarmeemingen en aans merkingen gebragt ben. door het leezen van een berigt den 14 January dezes jaars (1771) uit Frankfort medege= deeld, wegens de Barones/ë ISABELLA SIDONIA WILHEL= MINA VAN LEIJEN, die toen in den ouderdom van ruim. honderd en. tien jaaren op bäar Slot overleedt, tot erfge= naam baarer goederen nalaatende een eenige zuster, de Ba- FOREIJE MARIA FRANCISCA THERESIA VAN LEIJEN, die thang. reeds ten naasten by den zelfden ouderdom bereikt, ` Tegen ber einde der vorige eeuw heeftde Hr. Got, ` 3 Pie HÉ `: WAARN,:OVER DER MENSCHEN STERRTYD ` PETIT- gepoogd de order tu den fterfryd: der=nrenfchen te bepaalen door middel der doodlysten van LONDEN en DUBLIN , thuar gelyk die tweé Steden fterken handel idryven, koomen er zig veele vreemdelingen nederzetten of "er zelfs maar voor een korten tyd hun verblyf neemen, en fter- ven daar; het geen te weeg brengt, dät men „uit de dood- Jaren dier glaaten, met geene genoegzaatme-naauwkerrige heid tot den fterftyd der menfchen kan bêfluicen , en die zelfde aanmerking geldt, byna met dezelfde ‘ kragv, tegen zeer veele andere gelykfoortige lysten, welk: menin de Nederlanden en elders vervaardigd heeft. Ony dezelve met alle uroogelyke naauwkeurigheid te kunnen, vervaardigen, én den fterftyd van het menfchelyk geflagt net te bepaalen zóu men plaatfen moeten hebben, daár niemandinkwam en daar geene menfchen uittrokken. Doctor. HALz EY. hadt de Stad BRESLAU uitgekoozen , Om eene tafel. van waar fchynlykheden van der menfchen leef. of fterf- tyd te maas ken, omdat ‘er weinig inbvorlingen'die Stad verlaten, of toen verlieten , en weinig vreemdelingen daar kwa- men. Maar veel volkottener iñ dat foort is het Werk van den Heer parcreux, Esfay fur les probabikités de la durée de la vie humaine, te Parys im 1745. în 4to gedrukt; die Schryver heeft zig byzonderiyk toegelegd om ‘deze Gg keningen ep de Tontihes toe te pasfen; - e Men begrypt ligtelyk / dát het van belang is de order in den ferftyd te kunnen bepaalen , in alle Contraften: van overleéving, in negotiatie;van Lyfrenten „het koopen of verkoópên-van goederen op jeäflykfche uitkeeringen voor een of meer- tyven , en gl wat van dien aare ł$. … STRUYK ef sUSZMIEGH hebben dit: onderwerp, fchoon dikwils met verfchillende uitkomften , met een onvermoeiden’ yver be- hartigd, en hunne voortreffelyke Werken zyn bekend. ‚ Myn oogmerk is niet dit onderwerp: te (erkandelen ; maar alleen een algemeen denkbeeld daar van te geëven, gan hen die “er geheel niets van weeten. De gemeene dòodlýsten leest elk in de Kouranten, en de rekeningen, die op ‘zulke lysteh gebouwd worden, kunnen be de ge- melde en andere Sehryvers worden nagezien, Eene bye zonderheid egter, die ongen Lezeren minder gemeenzaam zal zyn, moet ik aádroeren, ' Oe "De Hr, De: Parcieux‘heeft ook Tafels gegeeven van den fferftyd: der Geestelyken; en-uie dezelve blykts "ze -dat dé Geéestelyken thans wat langer leèven dan voorheen ; dat de Geestelyken van Sf, Génevicog in bet algemeen wak konet 4 OUDERDOM EN DOOD. ` mg teeven, dan de Benediktynen; en dat de Nonnen langer leé- ven dan de Munnikken” > het geen fchynt te bevestigen wat de Hr. KERSEBOOM zegt, dat een zeker getal van Vrouwen , groot of klein, met malkanderen leevende , een hoogtren ouderdom bereikt, dan een gelyk getal van Mane nen , en wel in de evenredigheid van 18 tot 17, Men denkt gemeenlyk dat de ouderdom van tusfchen dé ko of so jaaren, een kritieke tyd is voor de Vrouwen, ik weet nier of dit meer zodanig is voor haar dan voor de Mamen of meer voor de gehuwde Vrouwen dah voor de Nonnen „ maar wat de laatfte betreft , men bemerkt het niet dit haare fterflysten met andere gelyke lysten verge- lecken, , i - Het Werk van den Heer parcux was reeds op de Pers ` en ver gevorderd, toen de Curé van St, Sulpicius te Parys, de lysten van Gedoopten en Geltorvenen ván zyn Parochie , federt de laatfte dertig jaaren s heeft uitgegeeven. Men ziet hier uit, dat ’er jn het beloop van dertig baren, in de Parochie van Sé. Sulpicius orven zyn zeventien, "tr zy ongetrouwde Vrouwen, of Weduwen , ín deh ouderdom van pe Jaren, en dat er maar vyf Mannen vàn denzelf= den ouderdom geftorven żyn; dat er negen Vrouwen overe leeden zyn in den ouderdom van 99 jaareri, en flegts drie Mannen ;- Gg Vrouwen in den ouderdom Van 98 jaaren ` tn geene Mannen; eindelyk boven dé go jaären Zyn geftor= ven bonderd zer en twintig Vrouwen, en (legts negen en veera e Mannen. Vrouwen leeven derhalven langer dag de Mans, ge- bt KERSEBOOM heeft aangemerkt, zo als men kan optnaa- ken uit de fterfiysten der Nonnen met die der Munnikken vergelkekert 5 het geheele getal der Mangen, dát is te zeg- en, ongetrouwde en getrouwde Manspetfoonen, en Wee Anwerurs Se 394 minder dan dat der Vrouwspêrfoohen 5 en datrèyn „ beneden den ouderdom van ro jaaren , 996 meer Jones den Meisjes geftorven. De getalen der Vrouws- fomen, die in de ándere ouderdommen geftorven Zyhs Poeten derkalven grooter ayn dan die der Mansperfoonen , of, mét afiãére woorden , dè eerten moeten, doòr malkan= deren, langer leeven dan de laatften. Het gebeurt egter, dat ‘er iù ‘de volgende tien jaâren , dat is in den ouderdom van tsfchen ‘de 19 en go jaaren meer Jofgens of Jongmans bp de doodlystén gevonden worden dan jonge Dogters, en dat ber Jager levert der Vrouwelyke Sexe zig eerst in katere tydpetken openbaart, Ondertusichen blykt uit dêze - 4 Waara 320 WAARN. OVER DER MENSCHEN STERFTYD, waarnceming, dat de ouderdom tusfchen zo en oo jaaren 'niet gevaarlyker zy voor de jonge Dogters dan voor de Jongelingen, gelyk veelal geloofd wordt. Het blykt uit de lysten van den Curé van St. Sulpicius , dat men langer leeft in den gehuwden, dan in den ọnge- huwden ftaat. Het getal der ongehuwde Mansperfoonen , die na de 20 jaar geftorven zyn, is wat meer dan de helft grooter dan dat der getrouwde Mans en Weduwnaars, na dien zelfden ouderdom van 20 jaar geftorven. Aan den anderen kant zyn ‘er maar zes ongetrouwde Mansperfoo- nen, die den ouderdom van ge jaar overleefd hebben, en daar zyn 43 Mansperfoonen , getrouwde of Weduwnaars, ‘die dien zelfden ouderdom overleefd hebben, _ Ten opzigt van de. Vrouwelyke Sexe js dit even eens waar: hét getal der ongetrouwde Dogters, die na de ao jaaren geftorven zyn, is op deze lysten flegts het vierde gedeelte van de zom der getrouwde Vrouwen of Weduwen na dien zelfden ouderdom van eo jaar geftorven. Onder- tusfchen zyn ’er maar 14 ongetrouwde Vroywsperfoonen , die den ouderdom van oo jaaren overleefd hebben „en daar zyn er 112 getrouwde Vrouwen of Weduwen, die boven dien zelfden ouderdom zyn geklommen. ~. o, Deze waarneemingen.zyn opmerkelyk en gartigs dog in welke evenredigheid de algemeene Verdelger van Ales wat leeft , de Mannen of Vrouwen , de gehuwden of. ongehuws den, wegneeme 5 hoe veel fchielyker het noadigttige. tyd- Tip dezen overvalle, hoe veel langzaamer het by geenen nadere ; alles egter wat leeft, is der algemeene Wet der Natuur onderworpen , en de ouderdom , daat wy allen paar ftreeven , het lang leeven, dat wy malkanderen toe- wenfchen , is niet anders dan eene trapswyze vernieling ‘van Ons beftaan. | | DE De eerfte aanblikken van dit verval doen zig ig reeds voor de veertig jaar bemerken , zy vermeerderen langzaam tot aan de zestig , en fchielyker van dien tyd tot aan de zeven- tig. De zwakheid des ouderdoms.vertoont zig dan gemeen? fyk , en vermeerdert geftadig ; de afgeleefde oyderdom volgt daar op, en de Dood befluit- meestal ons tydperk voor de negentig jaaren, | A Wanneer men tot aan het laatfte Tydperk van zyn wase dom is gekoomen, wanneer de beenvliezen.geene rekbaare ftoffen meer verfchaffen, dan leggen de voedende (oppen zig binnen in de beenderen neder ; die beenderen warden dan vaster, fteeviger en foortelyk zwaarer ; eindelyk wordt "3" ` : e de OUDERDOM EN DOOD. ,. meeste buizen, om dat derzelver vezels te ftyf en Dom zyn, dienen zy niet meer even goed om het lighaam tẹ onderfteunen. Dus ontbreekt het voedend fáp op die Jaatfen „ die te voren rykelyk van het zelve, befproeid wier. den; het ontbreekt bykans allerwegen ; het uiterlyk voor- koomen zelf wyst dit aan, en toont. de natuurlyke oorzaa= ken van ’t verval des geheelen werktuigs. De Spieren vers liezen haare veerkragt, het hoofd knikkebolt , de band beeft, de beenen wankelen, het Gehoor , het Gezigt „ de Reuk. verzwakken , en het Gevoel zelf verftompt, , Wie herkent thans in dien Daat van veroudering en lelykheid , “jn dien Daat van onbarmhartige berdoving’ van alle’ bes koorlykheden , in die verggprikiyke yertoóning zelve, die verrukkelyke Schoone, o r welke voormadls alle oogen 8 ! l 5 zi iff WAARN. OVER DÈR MENSCHEN ÎTERFTYD, Zig verwonderden, aan welke alle harten hunne hulde be- Meezen ! Welk eene aandoening verwekt zy thans, nu het joed in haare aderen als bevrozen is, gelyk de Digters voormaals de Nayaden in den geftremden loop haarer was teren verbeeldden! Hoe veele andere redenen zyn ’er om te zugten voor die onbedagten, die de Schoonheid als het Éerrigfte gefchenk der Godheid, dat haare aandagt en zor- gen verdiende , befchouwd hebben ! Hoe veele redenen om ': te zugten voof haar, die vérzuimd hebben in tyds haar hoofd met denkbeelden , haar hart met deugden te verfie- gen, en haare geheele perfoon agtenswàardig en beminlyk fe maaken! Hoe veele redenen van beklag, zeg ik, nu een s hoofd zig vertoont in plaats van dat gitzwart hair, at zig van natuur in bokkels , als zo veele gevaarlyke Rrikken voor de harten, krullende, dan eens nedergolfde, fangs een albasten hals, dan eens voorwaards fpeelde over een bekoorlyken boezem, waar van nauwelyks de afzigte- Iyke overblyfzelen meer voorhanden zyn. Die oogen, die zó veele gevoelens uitdrukten „ zyn thans dof en ftom; het koraal der lippen is verdweenen; de mond is van zyn grootfte fieraad beroofd, geen voetftap meer vdin die bevâl- Tige houding , van diè juiste evenredigheid der jedemagteg vari de kleur „die den prys van gloed en lieflykheid tevens aan de Lelien en Roozen betwisten, dat vel voormaals zo Zagt, zo blank, vertoont aan het af'keerig oog niets dan Gene verzâmeling van fchilférs , rimpels , peezen en uit- Aroogende beenderen! Helaas! alles vertoont zig uitdroo- gend, alles is vol vreesfelyke rimpelen! ` ` NW ` De Harfenen zelve, op malkander nederzakkende’, laa- én uiet dan langzaam die ftraalen van Vernuft en Geest, A voormaals uwe Aanbidders fcheenen te verrokken , ô Schoonen, wanneer zy over uwe lippen vloeiden, door- adin; die flauwe ftraalen zyn verdweenen, gy zegt niets meet behaagelyks, om dat gy nooit verftandig hebt leeren fpreeker,. ` ` : Zie daar den Staat van den afgeleefden Ouderdom; die Staat ondertusfchen„ hoe vervaarlyk, vervaatt dé zulken Hiet , de in haar jeugd bedagt hebben, dat zy eenmaal ud, moesten en Säite wilden worden; die in den Zo- ther hunnes levens vóor een aannaderenden Winter ge- 2óôrgd „ en voorraad hebben opgelegd; de zulken, die adreti of hunnen geest, in tyds'mêt nuttige kundighe- en ‘verrykt , hun hart mer $ > HI jeugd gewapend, hunne tite Waarde m kun ‘beste leel- gezogt ; en bégreepén hee en e A ORP: OUDERDOM EW" en wb Mä, tass o A Hoa, 2 , t LC) hebbe zo wel eene ziel, eene rodelyké „eene onftérfiyite ziel, als een Hghaam, een:bras en vergarkelyk Tigbraam te besktens die dus den aunnaderenden dood rustig), blys hartig zelfs , te-geovoet gaan, en ,-tetWwyl zy mer alke : swakheden -vån -déh „Ouderdom «Hog -gelukkig in Gods gunst leeven , den jonge Lieden tot voorwerpen van geb bied, en voorbeelden ter opwekking en navolging verftreke ken; ja 'e- is op die eerwaardige- Eryze--hoolder; dat Rer Menschdom,door de Natuur zelve,genoodzaakt wordt , met virwondering té ftaareu y *t zyn de'lesfén , "Te zyn de fpren» ken over die: wyze Kippen vloeijentte „ die- wy uls Godipraa- ken inzamelen ; ’t zyn hunne voorbeelden van Deugd , wel- ke des te meer indruk op onze zielen maaken, om dat zien het welk een gemak en flandvastigheid zy de meid: Wie pligten wertigten. poogingen behoeven te doen om hun pligt te betragten , om; anne oude gewoonte te volgen. — ` "e, " Wenscht gy dàn eenmaal oud te worden , myne Lezers van beide Sexen , legt , van uwe vroege jeugd af, reeds de gron- den voar een gelukkigén:, dat is re zegger, voor een wyzen voor een deugdzaamen Ötrderdom; Delt niet uit regtvaardig te Worden , want dan ftàat te dugten , dat gy °t nimmer worden Zult; om te fterveii den dood des Restvdardigen e eneen Etude: teshebben,-getyk het zyne, moet gy van dit bogen , blik af beginués të leeven, gelyk hy geleefd heeft; neden a ' ` ` ` tere ) né DE ZEDEN: DER BRAZILIAANEN terwyl ik dit {chryf , heden terwył gy °t leest, gaat de om: loop onzer vogten voort, en neemt de gedrelgde erën, ying toe; en nog eens dan , om een gelukkigen Ouderdom te beleeven, laat ons in onze Jeugd wysheid opdoen „en, m eens wel te fterven, laat ons in tyds.wel tragten te GEVEN. … LN . , eg DR ZEDEN DER BRAZILIAANEN, BYZONDERLYK TEN op, ZIGT VAN VREEMDELINGEN. Door den Hr, vom ` PERNETY, (*) ` : E A ZDer Volk heeft zyne byzondere gezardheid en zeden; LI uit die verfchillende geaardheid en zeden worden yeelal verfchillende wetten gebaren, gelyk die wetten op haare heurt de zeden en gebruiken wenden, bepaalen en vestigen. De Lugtsgefteldheid heeft ondertus{cheneen merkelyk deel in dit alles, en brengt deze. en geene wets ten voort, om dat zy in die (treeken dienftig „zyn „ daar zy in andere niet te pas zouden koomen ; eene wet-kan dus Wys en nuttig zyn voor Noorwegen , die in Guinée be- gthelyk of nadeelig zou wezen. ` De kuandigheden, die wy gekreegen hebben by die volkeren welke wy Befcbaafd noemen „ en de begeerte om dezelve na te volgen, heb- ben insgelyks verfcheiden wetten voortgebragt, die niet bekend zyn onder de zulken , die het ons behaagd heeft met den ngam van Wilden te brandmerken. Onder de Braziliaanen leveren de jonge Dogters, vóór het huwelyk , zig miet alleen uit eigen beweeging, zon- der de minfte fchaamte of verberging, aan ongetrouwde pánnen over, Waar haare Ouders bieden haar ook gul artig aan den eerstkomenden aan, en liefkoozen haat minnaars op alle moogelyke wyzen; zo dat "er misfchien ijet eene zy,die, nog maagd zynde,tot den Huwelyken taat overgaat. ZO dra zy egter daar toe zyn overge wv. dat -is te zeggen, zo dra zy door wederzydíche beloften, den eenigen knoop, de eenige plegtigheid , die baar aan haare mannen vastmaakt, verbonden zyn , houdt men op haar langer aan te zoeken; zy laaten zelfs Dr i et. ' (*) Deze Befchryving is woordelyk genoomen uit bet Journal Historique (van gem. Schryver) aux Isles Malouines, 3. vol. von, Berlin, 1769. Men zie Tors. L pag. aps * b a'i ge TEN, OFZIGT DER VREEMDELINGEN. CG Het oor meer te-leenen aan de aanzoekingen tot onge: trouwheid, die haar gedaan mogten worden. | De eenige opvoeding welke de Braziliaanen aan hunne kinderen geeven , de eenige onderregtingen a die zy hun mededeelen , betreffen de Jagt, de Visfchery en den Oorlog. Voor het overige leeven zy vreedzaam onder malkanderen , en men hoort daar zelden van byzondere twisten of verdeeldheden. Zo zommigen eens verkiezen te vegten , men laat hen eene volkoomen vryheid van zig hier in te voldoen, maar gelyk de wet van wedervergel« ding hier geftrengelyk, en zonder genáde, wordt in agt genoomen , brengen de Ouders of Bloedverwanten van hem, die gewond is, de zelfde wonden toe aan den gees nen die dezelve aan zyn party gegeeven heeft ; en doo- den hem zelfs, zo hy zyn wederparty gedood heeft, Die alles gefchiedt met goedvinden zelfs der Ouders of Bloede verwanten van beide partyen , en zonder herroeping op eenig verder regt of ftraf. Deze wet is waarfchynlyk de oorfprong van dien onverzoenbaaren haat, dien zy tegen hunne openbaare vyanden behouden. Byaldien ondertuse fchen die regel ok onder ons werdt ingevoerd, zoude men dan wel zo rss befluiten om alle.beuzelagtige ge- fchillen door het vergieten van menfchenbloed te willen byleggen? Ik denk neen, en ftel vast, dat we zelden an- ders dan met de tong of de pen vegten zouden. 