Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Het is dus naar Onze gedagten eene onteegen- | spreeklyke waarheid, dat de Delatie van het Stad- het verzoeken van ontslag van den Post, dien hy | houderschap aan wylen Onzen Heer Vader, benee- meent niet langer naar zoodanig een voorschrift | vens desselfs opgevolgde Erflyk-Verklaaring, na voor- Veuvora Urn, Рів. L 92 366 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT gaande onderhandeling en overeenkomst, wettig ‘door den Souverein der Provincie is gedaan, en door denzelven Onzen Heer Vader en door Ons by Onze meerderjarigheid aanvaart; dat zulks is geschied op een Reglement by dienzelven Souve- rein Staatsgewys gearresteert, en seedert deszelfs oprigting gedurende den tyd, dat de Provintie eenen Stadhouder gehad heeft, bestendig naargekomen; mitsgaders zoo wel door Ons, als door ieder Re- gent in het byzonder, met de plegtigste Sanctie, die in de menschelyke maatschappy plaats hebben kan, bekragtigd, en gevolglyk dat dit Reglement als de vaste norma der regten en pligten voor Re- genten en voor den Stadhouder, buiten eene geza- mentlyke bewilliging, en zonder de allergewigtig- ste oorzaak, niet kan aangetast ofte veranderd worden. En Wy mogen dus uiet twyffelen, of Uwe Ed. Mog. zullen, by eene aandagtige overweeging van deeze gronden, niets van meer aanbelang en nood- zakelykheid oordeelen, dan om in de vindicatie van dit Reglement zig Zelve in Hunne Hoogheid en gezag, en Ons, beneevens Onze Erflyke opvolgers in der tyd, by Onze daar by voorgeschreevene Geregtigheden en Preeminentien te maintineeren. Dit Ons vertrouwen is te sterker, omdat aan de eene zyde Onze Stadhouderlyke Waardigheid zoo- daanig met het voorsz. Reglement is geconnecteert en daarop gebouwd, dat hetzelve gealtereert, en daarvoor een ander in de plaats gesteld wordende, Wy eeven daardoor niet langer dezelfde Stadhou- der zouden blyven, die Wy uit hoofde van een Wettig Erf-Regt gebooren zyn, en Ons dus op eene indirecte wyze ontzet vinden van deeze Onze Waar- digheid; en dat Wy aan den anderen kant uit ver- scheide omstandigheeden, en byzonder ook uit het nu onlangs ter Staats Vergadering van Uwer Ed. Mog. geresolveerde, met opzigt tot de voorsz. ge- beurtenisse in de stad Wijck, met een waar en zeer gevoelig genoegen vernoomen hebben, dat Uwe Ed. Mog. de existentie en de actueele werking van het meergemelde Reglement, niet alleen tot op heeden toe hebben blyven erkennen, en 't zelve willen doen observeeren, maar ook getoont hebhen overtuigd te zyn, dat de dadelyke infractie daar van, als den grondslag der qualificatie van de respective Leeden van Regeering zynde, niet anders dan als een ar- bitraire en onbestaanbare daad kan worden aange- merkt, en eeven daar door met Ons te begrypen, dat zoodanige willekeurige veranderingen wordende geadmitteert of gedoogd, eene volstrekte Regee- ringloosheid zoude moeten na zig sleepen. Voor het overige hebben Wy de Eer ons te re- fereeren tat de gronden, by Onze Missive van den 24, February des voorleeden Jaars breeder opengelegd, en die Wy als nog vertrouwen, de wettigheid van het voorssz. Reglement, en van Onze daarby ge- stipuleerde Rechten, volkoomen te justificeeren. Inmiddels gaan Ons de zoo zeer toeneemende verwarringen en de hoogst zorglyke toestand van Uwer Ed. Mog. Provincie ten gevoeligste ter harte; en het is uit dien hoofde, dat Wy, Ons verplicht vindende om met den nadrukkelyksten ernst by Uwe Ed. Mog. te insteeren, om door eene prompte en gepaste voorziening de verdere losmaking der Con- stitutie voortekomen, teffens gaarne declareeren in dien gevalle bereid te weezen, om met al ons ver- moogen meede te werken tot redres van alle zulke billyke bezwaren, als door de respective Burgers en Ingezeetenen zouden mogen worden opgegeeven. Wy verlangen niets opregter dan den Luister en de Hoogheid van Uwer Ed. Mog. Vergadering en be- sluiten te helpen maintineeren, en het aanzien van de respective Leeden van Regeering te doen re- specteeren , terwyl het Ons teflens zeer aangenaam weezen zou, al wat in Ons is te kunnen toebren- gen tot den welstand en voorspoed van Uwer Ed. Mog. Povincie еп in byzonder van hun, die Wy als het bestendig Lichaam der Maatschappye, en het onveranderlyk voorwerp van Onze zorg en af- fectie moeten aanmerken, en uit dien hoofde altoos een billyke aanspraak hebben op Onze meedewer- king ten hunnen goede. Wy zullen vervolgens, zoo dra Wy daartoe eene gepaste geleegenheid zullen moogen ontfangen, met empressement alle middelen, die er voorhanden mo- gen zyn, amplecteeren om hunne gegronde klagten te doen ophouden, en de bevordering van glle hunne ware belangens te helpen ondersteunen. En daar wy overtuygd zyn, dat ееп wel gevestigd vertrou- wen van een vry en geliefd Volk op zyne wettige Overheeden de beste band van vereeniging, en het duurzaamst middel tot zynen bloey en geluk is, zullen wy Ons eevenzeer verblyden, wanneer er, al was het zelfs ten koste en met opoffering van | eenige personeele genoegens en agrementen van Ons bestier, in zoo verre met Onzen pligt, en met ‚de bewaaring van de op het Reglement op de Re- | geeringe gestabilieerde Constitutie bestaanbaar is, zoodanige schikkingen zouden kunnen worden ge- | vonden, waardoor de algemeene harmonie spoedig wierd hersteld, en de band eener vertrouwelyke communicatie tusschen de Leeden van Staat en ‘tusschen Ons nader toegehaald, en waar door tef- | fens de goede Burgerye en Ingezeetenen van de ‚voorzorg voor hun welzyn duidelyker onderrigt en ‚in staat gesteld konden worden, om ook in hunne kring op een welgereegelde en legaalen voet aan de Provincie en het Vaderland nuttiger te weezen. Eindelyk moeten wy met alle sinceriteit betuy- gen, dat deeze Onze Consideratien en Protestatien eeniglyk zyn gedicteert door het hoogwigtig aan- belang der zaak, en door het gevoel van Onze | geheiligste pligten jeegens Uwer Ed. Mog. Provin- cie en Ons en Onze Nazaaten; en gelyk Wy uit ‚dien hoofde daarop Uwer Ed. Mog. aandagtige overweeging instantelyk verzoeken, vertrouwen Wy te gelyk, dat Uwe Ed. Mog. niet langer zullen gedoogen, dat Wy in de exercitie van die regten, welke ons by het meergedagte Reglement zyn geconcedeert, voortaan verhindert of belet zouden worden. Waar meede, Edele Mogende Heeren, Byzondere goede Vrienden, Wy Uwe Ed. Mog. beveelen in | Gods heilige Protectie. Uwer Ed. Mog. Dienst- willige Dienaar. W. Pr. v. Orange. Ter ordon- nantie van Zyne Hoogheid. Р. J. de Larrey. In a Gravenhage den 8. Augustus 1785, SS ge =з сп Së: gp 3 єз 5 CG Be sg SE Soa P SE SG sm к E = SS" — sr т к т зө тож эзы zo E: эр 2. F бю ep re чү ж г 'SLANDS VAN UTRECHT. 1. Вовк. ип. Tir. 1. Deen. 367 39. RESOLUTIEN der Staten van Utrecht en daarbij behoorend Rapport ten betooge hunner Souve- reiniteit over de Stad, Steden en Lande van Utrecht. 9 Februarij, 20 April 1781. B, extract uit de Resolutien der Heeren H. Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden, van den 2. der loopende maand, is ter Vergaderinge alhier overgebragt het am- pel en gedetailleerd Rapport van de Heeren van Ster- kenburg, van Lunenburg en Kolff, houdende con- sideratien en beredeneerd advis nopens de suste- nuen, welke inzonderheid by de Stad Utrecht nopens hare als nu gesustineerde Souvereiniteit als anders sedert enigen tijd zijn verspreid en publiek gemaakt, dienende verder ten betoge van der Heeren Staten Souvereiniteit over de Stad, Steden en Landen van Utrecht. En teffens opening zijnde gedaan dat Heeren Gedeputeerden, wegens de extensie van het- zelve rapport en aangelegenheid der daarinne ver- handelde materie, goedgevonden hadden hetzelve ten spoedigste te doen drukken, om daarvan Exem- plaren aan de respective Staatsleden uit te reiken, ten welken einde de Secretaris was geauthoriseerd om naar cene bekwame gelegenheid uit te zien, en naar een vertrouwd persoon te informeren, om zulks conform hunner Ed. Mog. intentie op de beste en spoedigste wijze te effectueren: hebben de Heeren van de twee voorstemmende Leden, na voorgaande deliberatie, het voors. overgelegd rapport gehouden in advis; zullende de Heeren Gecommitteerden van Utrecht zich hier op nader verklaren; dan is hetzelve bij de Heeren Gecom- mitteerden der Steden Amersfoort en Rhenen over- genomen, en is voorts het verrichte van de Heeren Gedeputeerden en het doen drukken van het rap- port voorz. by hun Ed. Mog. geapprobeerd. Veneris den 20, April 1787. ` By extract uit de Resolutien der Heeren Ordi- naris Gedeputeerden, van den 13. dezer, is ter Vergaderinge alhier overgebragt eene concept-cir- culaire missive aan de Hoge Bondgenooten, ten einde het gedrukt rapport, dienende ten betoge van de Souvereiniteit der Heeren Staten over de Stad, Steden en Landen van Utrecht, den 2. Fe- bruarij ter Vergadering van Heeren Gedeputeerden uitgebragt, aan Hoogstdezelve te zenden, zijnde gemelde concept missive van inhoud als volgt. Edele Mogende Heeren! De Heeren onze ordinaris Gedeputeerden, voor eenigen tijd eene Commissie uit hun midden gede- cerneerd hebbende, om te dienen van consideratien nopens de gevoegelijkste wijze van rescontre van het thans openlijk gevoerde Systema van Souverai- niteit, inzonderheid by de Stad Utrecht, directelijk sanlopende tegen de oude, zo wel als de heden- daagsche constitutie dezer Provincie, z0 als dezelve zedert de Translatie der Temporaliteit aan Keizer Karel, maar bijzonder zedert de afwerpinge van het Spaansche juk, na het aangaan der gezegende Unie van Utrecht gevestigd is, hebben dezelve Heeren Gecommitteerden te dier Vergaderinge over- gelegd een ampel rapport, dienende ten betooge van de Souverainiteit der Heeren Stalen over de Stad, Steden en Lande van Utrecht, waar in dezelven hebben aangetoond, dat nimmer de Steden dezer Provincie, t' zy onder de Bisschoppelijke Regeering, t'zy na de Translatie der Temporaliteit onder Kei- zer Karel, 'tzy na de afzweringe van Koning Phi- lips tot beden toe, eenige jura majestatica majora hebben bezeten proprio nomine en qua summi im- perantes, en wel degelijk afhankelijk zijn van de oppermacht der Heeren Staten dezer Province, waar van hunne Magistraten, als representerende het corpus der Ingezetenen der respective Steden, qua tales integrerende Leden zijn. Welk rapport, door de Heeren onze Ordinaris Gedeputeerden ter onzer Vergadering in deliberatie zijnde overgebracht, hebben wy gemeend, uit aan- merking van de Publiciteit, welke men heeft kun- nen goedvinden aan verscheidene stukken en bro- chures, tot staving van de erroneuse pretensien der Stad Utrecht in ‘t bijzonder, te geven, en den iever waar mede men dit gevoelen heeft getracht door te drijven, om, ware het mogelijk, in onze consti- tutie min ervarene voorintenemen, het effect van onze deliberatien daarop niet te moeten afwagten, maar daar wy de mediatie van alle de Bondgeno- ten op gronden der Unie hebben aangenomen, (en de prestatie daar van binnen kort te gemoet zien) niet alleen tot herstellinge der ruste en goede or- der, maar ook tot wegneminge van alle differen- tiale pointen, waar van deze verhandelde materie een zeer voornaam object uitmaakt, het welk meer- maal voedzel tot oneenigheden heeft gegeven, aan U Ed. Mogende, gelijk ook aan de Heeren Staten der andere Provincien, eenige exemplaren van dit rapport zonder uitstel te moeten doen toekomen, vertrouwende dat U Ed. Mogende daar uit van de wederregtelijkheid der gevoerde sustenuen over- tuigd, met ons daar van convenieeren zullen. Ende hier mede, enz. Waarop gedelibereerd zijnde, hebben Hun Ed. Mog. voornoemde concept circulaire missive geap- probeerd en verstaan dat dezelve, met het gedrukt Rapport, ten spoedigste aan de Hoge Bondgenooten zal worden afgezonden. (Volgt het Rapport) Edele Mogende Heeren! Het heeft U Ed, Mog. behaagd by derzelver Re- solutie, in dato den eersten December des afgelo- penen jaars, te verzoeken en te committeeren de Heeren van Sterkenburg, van Lunenburg en Met- horst, in wiens plaats vervolgens gesurrogeerd is de Heer Kolff, om na te gaan op welk eene wyze gevoeglykst zouden behooren gerescontreerd te wor- den de sustenuen, welke inzonderheid by de Stad ‚Utrecht, wegens derzelver alsnu gesustineerde Sou- verainiteit, als anders, zedert eenigen tyd zyn ver- spreid en publiek gemaakt, ten einde by U Ed. Mog. deswegens aan de Heeren Staten zoude kun- nen worden geadviseerd. Omme waaraan, zo veel de kortheid des tyds heeft toegelaten, met alle mogelyke naauwkeurig- 368 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT heid te voldoen, en geene losse gezegdens, of on- | al in dezen laatsteu tyd, aangenomen en opentlik gefundeerde raisonnementen, maar klaarblykelyke ` verdeedigd is, dat de drie Staten dezer Provincie gevolgen, uit vaste beginzelen afgeleid, aan U Ed. | niet zo zeer de eenige en hoge Overheid dezer Pro- Mog. voor te dragen, zal het nodig zyn het een en ander præallabel te overweegen; ten einde alzo, vaste gronden gelegd hebbende, over te gaan tot een nader onderzoek nopens de afzonderlyke Sou- verainiteit der byzondere Steden dezer Provincie. Heeren Gecommitteerden rekenen dit te meer nodig, daar het onderzoek, waartoe U Ed Mog. Hun hebben gelieven te verzoeken, niet minder is dan eene uitvoerige ontwikkeling van een voornaam gedeelte der Staatkundige gesteltheid dezer Pro- vincie; terwyl het hun in de behandeling van dit onderwerp gelukt is zodanig support te erlan- gen, waar door dezelve te eerder in staat geraakt zyn, om aan bovengemelde Uwer Ed. Mog. Resolutie, ‚ ор eene satisfactoire wyze, zo zy vermeenen, te kunnen beantwoorden. Voor eerst komt dan in aanmerking, op wat wyze men deze Provincie of dit Gewest beschouwen moet; of men, namentlyk, hetzelve als één Staat- kundig en Souverain Lichaam moet aanmerken, welks verschillende Leden te samen niet meer dan één Souverain Lichaam uitmaken? — Dan wel of hetzelve een Genootschap of Maatschappy is, bestaande uit verschillende Leden, van elkanderen onafhankelyk, en welke ieder afzonderlyk, ofte wel, sommige derzelver, op zig zelven, Souverain zynde, alleen in zo verre in betrekking tot elkander staan, als het noodig is om zekere belangens gemeen- schappelyk voor te staan en te behartigen. Even gelyk de zeven Veröenigde Gewesten, als elk in den haren Souverain, wel geenen algemeenen Sou- verain boven zich erkennen, doch niettemin met elkander één Staatkundig Lichaam, het Gemeene- best, namentlyk, der Vereenigde Nederlanden, uit- maken, zonder dat een dezer Gewesten van zyne afzonderlyke Souverainiteit afstan, zig alleenlyk, in deze en geene poincten, aan algemeene, en voor het belang des algemeenen Lichaams, noodzakelyke wetten, vrywillig onderworpen hebbende. Men zal zig mogelyk over deze Vraag verwon- deren, en meenen dat het eene uitgemaakte zaak is, dat de onderscheide Leden van dit Gewest slegts één Lichaam uitmaken, en geene associatie | van Souverainen zyn. Dan het is egter nodig dit : grondig door te zien, uit hoofde, dat veele dwaa- vincie, dat is, van de Stad, Steden, en Landen van Utrecht зуп — maar dat derzelver Leden, of ten minsten sommigen derzelven , als Souverainen in den haren moeten geconsidereerd worden. — Daar er пи geen twee Souverainen in ééne Burgerlyke Maat- schappy kunnen zyn, zonder openbaare tegenstry- digheid, zo moet noodwendig volgen, byaldien by- zondere Leden dezer Provincie Souverain zyn in den haren, dat men de drie Staten dezer Provincie, Staats- gewyze vergaderd, niet zoo zeer beschouwen moet als cen Staatkundig lichaam, dan wel als eene Vergadering, welke, door onderling consent en overgave van de byzondere, en daar onder souve- raine Leden, deze en gene jura majestatica uit- oeffent, Zo draa men tog aan een Lid van een souve- rain Lichaam toekent eenige Jura Majestatica, ofte Regalia Majora, proprio nomine , en dienvolgens ge- heel en al independenter, en niet nomine summi Im- perantis, zo moet men ook te gelyk, consequent (en niet, volgens de absurde gevolgen van de Leen- regeeringen, die altoos imperia in imperiis veroor- zaakten) redeneerende, toestemmen, dat men zulke Leden, als Souverainen in den haren, erkennen moet. Maar nu is bet wederom eene tegenstrydigheid, zelf Souverain te zvn, en te gelyk, benevens an- deren, over een Lichaam, waar van men zelf een gedeelte uitmaakt, het summum Imperium te exer- ceeren. ' Maar wanneer men nagaat, op welk eene wyte deze Provincie gebragt is in den Vorm van een Staat, zo zal men zelf ras ontdekken, dat geene der verschillende Leden derzelve immer, op zig zelf, Souverain geweest zvn, en dat alle de Jura Majestatica, of Regalia Majora, welke door de by- zondere Leden mogten geëxerceerd zyn, nimmer nomine proprio, maar nomine el concessione Princi- pis zyn geexerceerd geworden. In de oudste tyden toch was de Stad Utrecht onder het oppergebied der Frankische Koningen en Duitsche Keizeren, zo dat zy zelfs, vóór de der- tiende Eeuw, geen Vroedschap of Raad had, maar alleenlyk door Schout en Schepenen, die zonder eenige bedenking, toen ter tyd overal bedienden | of Amptenaaren van den Vorst of Landsheer waren, lingen en verkeerde opvattingen van onze Staats- | en geenzins stedelyke Magistraten (dat is, die door gesteldheid, еп de onafhankelykheid van zommige de Steden zelf aangesteld worden, en van dezelve Leden van dit Gewest, behoorlyk ontwikkeld, moe- ` hunne magt ontleenen) bestierd werd. ten uitloopen op het denkbeeld, 'twelk ook door! De Bisschoppen van Utrecht, die zo wel het sommige Voorstanders der Stedelyke regten, voor ' wereldiyk als geestelyk gebied voerden, en door 1 Men beeft nog onlangs in de stukken, uitgegeven door + Genootschap, onder de zinspreuk: Tot Aert der eensgeriat- heid en bwrgerregten te Utrecht, I. D. bl. 196 en vervolgens, staande gehouden: Dat Stads Sonverainiteit geen imperiu m imperio veroorzaukt, en zeer wel overeen kan gebragt worden met de Souverainiteit van de Ed. Mog. Heeren Staten ’s Lands van Utrecht. Ook meent deze Schryver, dat het ongerymd is, te stellen, dat de Raad der Stad Utrecht, in dezelve oprigten, als onderdaan der Staten of van den Souverain, eu in een ander opzigt, als cen Lid van het Lichaam van дзеле деп Souvernin zoude kunnen beschouwd worden. Dan dat dit zo ongerymd niet is, en het raisonnement van dien Schryver een louter sophisme uitmaakt, blykt genoegzaam, om dat het zelfs geen de minste ongervmdheid is, dat een Inwoonder van eent Stad of Provincie, in zeker opzigt, Burger en Onderdnan, en in erg ander opzigt, een Lid der Souveraine Ve rendering zynes Gewests is Maar dnar en boven: wie beeft immermeer de Souverainiteit der Hollandsche Steden gesustineerd? (De nangehanlde schryver zeker hiet, V. М. 206). En wie із zo onkundig, dat hy niet weet, dat elke Hollandsche Stad een integrerend Lid van de Souveraine Vergadering dier Provincie uitmaakt, en egter der geheele Vergadering onderdanig is, еп dus een onderdaan van den Souverain, wiens Souverainiteit by mede over zich zelve helpt uitmaken? Dergelyke dingen зуп in eene persona moralis, zo als de Souvernin, naar onze Constitutie, is, in Ч geheel geene ongerymdheden , en alleen maar als zodanig voorgesteld, om by gebrek van dugtige raisonnementen en bewyzen, gyne zwakheid te verbergen. WE dr fm pa wn mur re wn e e ëm Se Et FU 'SLANDS VAN UTRECHT. uitstekende giften van de Vorsten en andere groote Heeren, magtig waren gemaakt, hebben in het begin door Advocaten, maar daarna meer in Per- soon het wereldlyk bestier uitgeoefend, gelyk ver- volgens in de byzonderheden nader aangetoond zal worden. De Stad Utrecht heeft vervolgens, benevens A- mersfoort en Rhenen, behalven haare stedelyke regten, eenig deel gekregen aan de souveraine Regeering van dat gedeelte dezer Landen, het welke toen het Stigt genaamd en onder de bezittingen der Utrechtsche Kerk gerekend wordt, en wel door den vermaarden Landbrief van Bisschop Arnout van Hoorne, in den jaare 1375, Waarna ook Wyk te Duurstede, door den Bisschop, verheven is tot een Lid des Gestigts, en mede ter Dagvaart geroe- pen; zynde te voren, gelyk ook Rhenen, ja waar- schynlyk ook Amersfoort, eene byzondere Heerlyk- heid geweest. Want ofschoon Heeren Gecommit- teerden wel weeten dat by sommigen in twyfel getrokken wordt, of wel Amersfoort ooit eene by- zondere Heerlykheid geweest is: zo moet doch, m allen gevallen, zeker blyven, dat Amersfoort door den Bisschop tot een Stad verheven, en van Hem stadsregten ontfangen heeft. By aldien men nu dezen Landbrief inziet met naauwkeurigheid, zo is er geen schyn of schaduw te vinden van de souveraimteit der byzondere Ste- den, maar veel eer het tegendeel; namentlyk, dat toen ter tyd het summum imperium begon te be- rusten in den boezem van den Bisschop, benevens de Geestelykheid, Ridderschap en Steden; hetwelk te voren zo niet geweest was, maar veel meer by den Bisschop als Leenman, en den Keizer als Leen- heer, alleen berust had, doch vervolgens, door den aanwas van de magt of invloed der byzondere Le- den, deze verandering onderging. ' Zo min zig derhalven de Bisschoppen, na Arnout van Hoorn, die allen den Landbrief bezweeren moesten, voor onafhankelyke Heeren konden hou- den, maar integendeel, onder veele bepaalingen, Heeren van Utrecht waren, afhankelyk van de Ec- clesien, Ridderen en Steden: zo min konden deze laatsten, bet zy te zamen, het zy ееп of meer van hun afgonderlyk, pretensie maken op eene zoda- nige onafhankelykheid, welke een gevolg der sou- verainiteit is, ofschoon zv deze en geene Jura Ma- zelf hun niet kon verhinderen, uit hoofde der door L Вовк, п. Ter. 1. Deer. 369 legien van de byzondere Steden des Gestigts be- zwooren, was: „Dat wy alle hoir brieven die ‘tge- meen roeren, Privilegien, Rechten, Vryheden, Wil- koren ende Koren, die zy hebben of verkregen hebben, van Keiseren, van Roemsche Koningen ende van Bisschoppen t Utrecht onsen Voirvaderen, so wie zy geweest hebben, ende alle hoer oude heercomen, die zy by onsen Voirvaderen ende by hoerre oude tyden hair gebracht hebben tot desen dage toe, confirmeren, vast ende stade geloven te houden, sonder enige wederwoirde ofte wercken mit goeden truwen. * Waaromme ook de Raad der Stad Utrecht, met Bisschop David van Bourgonje over inbreuk op haare Privilegien twistende, en haare regten des- wegens rigoureuselyk maintineerende, zig niet be- roept op haare onafhankelykheid ofte souveraini- teit, maar alleenlyk op haare Privilegien; schry- vende san den Hertog van Kleef en aan den De- ken van Xanten: „So wy dan — onsen gnedigen Heer van Utrecht in synre jurisdictien ny hinder, let- sel noch achterdeel gedaen en hebben, ende harde noide doen zouden, mer hebben die altoes ghe- eert ende gevordert na onsen vermoigen ende want wy dan, mit onsen gnedigen Heer van Utrecht anders niet en begeren dan minne ende vrunt- scap, ende synen Gnaden mit live ende goede te doen alle ‘t goent wy konnen ende moigen, ende goede ondersaten hoeren lantsheer sculdich zyn van doen, als men dat in ‘teynde in der waerheit bevynden zal, behoudelicken onser Rechten ende Privilegien.”* Waaromme ook Utrecht en Amers- foort in den jaare 1463 zig zamen verbonden, om elkander in de handbaaving hunner Privilegien te ondersteunen, maar egter beloven dit alles te gul- len doen, onverminderd hunne verpligting omtrend den Bisschop; zeggende: „in den eersten, dat wy Steden voersz. onsen ghenedigen Heer van Utrecht doen zullen eude willen alle dat wy А18 cuepe ONDERSATEN ONSEN Нека всишрїб zvn te doen ende hem in syne rechten laten. * By de translatie der temporaliteit heeft daarom ook elk der byzondere Leden, niet alleen voor zig zelf, maar ook voor zyne Medeleden, in dezelve translatie geconsenteerd, en dit, ofschoon de Ste- den Amersfoort, Rhenen en Wyk niet tegenwoor- dig waren, dewelke naderhand afzonderlyk hebben verklaard dat zy den Keizer voor hunnen Heer erkenden; het geen te voren ook, uit hunnen naam, jestatica exerceerden, in welker exercitie de Bisschop | Hem bezworene Regten en Privilegien; het welk | door de tegenwoordig zynde Leden Stantsgewyze zelf veronderstelt, dat de exercitie der Jura Ma- | geschied was. ` Zynde het zelfs aanmerkelyk, dat Јемайса niet voortsproot uit eene eigenmagtige | de Prelaten, Dekenen ende Capittulen der vyf Gods- Souverainiteit, maar uit gegeven Regten, Vryheden, | huizen, capitulariter vergaderd zynde, op den 13 Privilegien, het zy van de Bisschoppen, het zy van | Augustus 1528, by eenen afzonderlyken brief, heb- de Roomsche Keizers. ‚ Bumaax, Ur. Jaar, D. Ш. bl. 345. ‚ Burman, Utr. Jaarb. D. Ш. bl. 359—362. | Van Bruwer, Безйе, oan Amersfoort, D. ЇЇ. bL 874, Vax pe Waren, D. I bl. 3, 13, 16, 22, 33, Venvorc Urr, Рав. 1. 93. 870. VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT ten erkennen, dat de Provincie van Utrecht, na de translatie der Temporaliteit, en vooral by ge- legenheid van den Spaanschen Oorlog en de af- Amersfoort, Rhenen, Wyk, ende alle andere Ste- ` zweering van Philips, meer dan ooit zig tot één den, Slooten, Blockhuysen — insgelyks alle de | Lichaam veréenigd, en hare belangens, die te voren, lyke Majesteit zoude transporteeren en overgeven, Hoogheyden, Heerlykheyden ende Jurisdictie, hoge, | zo door den woelzieken aart der Bisschoppen, de niet alleen de zogenaamde Kerkengoederen, maar expresselyk „die Stad van Utrecht, die Steden van middel en laghe, ende in effect alle de tempora- | Geestelyke Jurisdictie, de Stedelyke Privilegien, en liteit ende waerlyke Jurisdictie en allen anderen | de gedurige gelegenheid tot schending derzelve, diensten ende rechten, hoedanich die zyn, van voorsz. | als ook nog van wegen de tegenstrydige belangens Stad van Utrecht ende van den anderen Steden, | der byzondere Leden, van een gescheiden waren, Slooten, Stercten ende andere Viecken `” enz., ten | als % ware, in een gesmolten heeft, ten einde, door bewyze dat men toen het Stigt, als één Lichaam, | eene sterker verüeniging, het Provincaal geluk des uit verscheide Leden bestaande, afhankelyk van — | te meer te kunnen bevorderen. En ofschoon by en verbonden met — elkander, beschouwde. Gelyk | het 9. Атеш van de gemelde Satisfactie uitdruk- men ook nog in die zelfde denkbeelden verseerde, | kelyk bedongen is: „dat zyne Excellentie die Stad, toen men in den jaare 1590 Staatsgewyze verga- | Steden en Landen van Utrecht, mitsgaders de In- derd, na het overlyden van den Grave van Nye-|gesetenen van dien, soo geestelick als weerlick, naar, zyne Excellentie Prins Maurits verklaarde | respectivelyk zal maintineeren ende handhouden in gecommitteerd, geördonneerd, ende gesteld te heb- | alle hare Rechten, Privilegien, Exemptien, Vry- ben, „tot den Staat van Gouverneur ende Capi- | heden ende Gewoonten, die zy van allen ouden ty- tein Generaal over die Steden ende Lande van | den gehadt hebben, volgende den Eed, henluiden Utrecht, hem gevende volkomen magt, authoriteit, | by syn Majesteit gedaan;”* zo is de intentie nim- ende sonderling bevel, van den voorsz. beleyden en dirigeeren, ende zulks regt ende jus- | De aart der zake brengt ook mede dat de drie titie te doen administreren alle den geenen, die ` byzondere Leden van dit Gewest, na de afswee- des verzoeken ende van doen hebben zullen, alle | ring van Koning Philips, nader samen verbonden provisie van justitie te doen expedieeren, depechee- | еп in groter afhanklykheid van den anderen ge- ren ende executeeren, die Magistraten ende Wet- | komen zyn; want zo groot of klein men ook de ten van de voorsz. Stad en Steden te doen ver- | seculaire regten van den Bisschop zig wil voorstel- nieuwen en veranderen, de voorsz. Stad, Steden en ‚len, dit is zeker, dat dezelve, na de afzweering Sterkten, insgelyke ook ten platten Lande, soa by | van Philips, in den boezem der drie Leden, en dage als by nachte goede wacht te doen houden — | wel pro indiviso zyn gekomen, waar uit van zelfs beveelende daeromme den President ende Raden, | voortvloeit, dat alles, wat de Bisschop kon en ver- ende allen anderen Officieren, Justicieren ende in- | mogt te doen, met opzigt tot de byzondere Leden woonderen van de voorsz. Stad, Steden ende Lande | des Gestigts, zulks nu kan en vermag te geschie- van Utrecht — dat zy zyne Excellentie houden ende | den door de drie Leden Staatsgewyze, en dus, kennen voor Gouverneur” * enz. Wanneer men zoort- | in één Lichaam veréenigt. ‘ gelyke uitdrukkingen naauwkeurig naleest,en daar- | Het steunt derhalve op de onwrikbaarste gron- mede vergelykt, het geene in de satisfactie met Prins | den dat deze Provincie één Souverain Lichaam is; Willem den I, byna in elk Articul, of stellig ge- ` dat er in hetzelve geen Imperia in Imperio te vin- zegd, of voorondersteld wordt, dan zal men moe- | den zyn, en dat alles, wat voor het laatste soude +, p Warez, Placaat), D. 1, bl 1 en 3, * v, p Матев, Placaaté. D I bl. 747. t y, p, Матев, Placaatd, D, I. Ы. 48. * Dit blykt nog klaarder, wanneer men nagaat, dat zedert het Stigt, de Steden daar onder begrepen, heeft opgehouden een Leen van het Roomsche Бук te zyn, de Regten, welke te voren den Keizer віз Leenheer competeerden, insgelyks wedergekeerd туп in den boezem der Hoge Overheid, dat is, van de Drie Staten ° Lands van Utrecht, en wel pro indiviso; waar door zeker de Magt van de tegenwoordige Hoge Overheid veel groter en uitgestrekter is geworden dan die der Bis- schoppen en der Staten te samen waren ten tyde der Bisschoppelyke Regering en der Leenroerigheid van 'tStigt. Hetgeen ia het verschil over de nfbankelykheid der Steden van de Ed, Mog. Heeren Staten van de allersterkste adplicatie is, еп nimmer, gelyk meestal geschiedt, uit het oog moet worden verloren, vermits hetzelve de grond is waarop veele regten aan Han Ed. Mog. moeten worden toegewezen, zelfs al was het, dat noch de Staten, noch de Bisschoppen, dezelve ten tyde der Leenroerigheid bezeten hadden. Dit zy, onder anderen, tot antwoord op het geen de hier voren gemelde Schryver, be: horende tot het aldaar genoemde Genootschap, vraagt, D. I bl, 138. „Waren de Staten geene Staten ten tyden der Bis schoppen, van Carel den V. en van Philips?” Ja. Zy waren toen ook Staten, maar hadden op verre na die magt niet, als toen de temporaire regten van den Bisschop, en de regten van den Dominus directus, in hunnen boezem zyn wedergekeerd. en en re e E E E Hm щщ = Een о БП] a В EE. S Sg Se KE 'SLANDS VAN UTRECHT. L Вовк. п, Тут. L Dre. 871 kunnen worden aangevoerd, als of byzondere Leden | kan het niet anders zyn, of staatkundige stelsels van dezelve, op zig zelf, Souverain waren, behoor- | van eenen verschillenden, ja tegenstrydigen aart, Лук onderzogt, daar op uitloopt, dat sommige | vinden in deze en geene gebeurtenissen, bedryven, Leden vele eminente regten bezitten, en veele Jura | charters, brieven enz gronden voor zig; het geen Мајевіайса, оће wel Regalia Majora exerceeren, wel eens den onpartydigen onderzoeker in veele nomine Principis. — Se SSC moeyelykheden dompelen kan, wanneer S hem Papeete нрави јез pezen me Фавти а раза нй умео alhoewel de Souverainiteit ofte de Hoge Overigheid | wat in dezen waarheid, wat Regt is. van de Provincie van Utrecht is by de drie Staten | Те meer is zulk een onderzoek moeyelyk, daar van den Lande van Utrecht, dat dezelve evenwel | men, bevindende dat deze of geene stedelyke Vry- zodanig is gelimiteerd о era ч deg de ` heden of Regten niet in die eztensie, ofte uit die absolute Regeering van de Stad van t, en | source zyn voortspruitende, als naar de intentie derzelver Borgeren en Ingezetenen, is by de Ma- | dier Steden wel behoorde te geschieden, en door gistraat derzelver Stad”' Dan niets is zekerder, sommigen, dien het meer te doen is om particu- dan dat die sustenue nooit Staatsgewyze, of door | liere belangen te ineeren, dan om de een- de andere Leden toegestemd is, integendeel heb- | voudige waarheid hulde te doen, waarlyk geschied ben de Voorstemmende Leden, in zekere Deductie, | is, zeer ligt, vooral in den tegenwoordigen tyd, ter Staten Vergadering ingeleverd op den 27 July ! verdagt raakt van ор de Borgerlyke Vryheid en 1780, het tegenovergestelde van die sustenue ten йе Stedelyke Regten en Privilegien te empiëteren, klaarsten aangetoond. En het is zeer moeilyk de | еп ten koste van dezelve de andere Provinciale bovengemelde resolutien te expliceeren, zonder da- | Leden te willen verhogen. delyk een imperium in imperio te avouëeren; want | Dan de Heeren Gecommitteerden, welke zig tog, beteekent de absolute Regeering, aldaar ge- alleenlyk toegelegd hebben, om te onderzoeken wat ned niet anders dan af erde му, mei | ogend is, e zal wat Ака deze of „ешн = is ve, immers van de recht, naait | worden byge ‚ zullen nu vervolgens, w „ontkent, doch dan blyft het zelve altoos minder aan den eenen kant met de meeste naauwkeurig- dan de Souvereiniteit; maar moet die absolute Re- ` heid en onzydigheid, maar ook aan den anderen ën egen de D Orhan vn Dode, ege van de Provincie is by de drie Staten van den | niet om aan UEd. Mog. een nieuw systema voor- Lande van Utrecht, terwyl, indien dit waar was, testellen, maar om het oude systema aangaande de Utrechtsche Burgers twee Souverainen hebben ` de waaragtige Staatsgesteldheid dezer Provincie, dat, zouden; en dat zy egter aan de Staten gehoorzaam- | namenlyk, de Souverainitet over de ` Stad, Steden beid verschuldigd zyn, en in hunne daden door ех Zande van Utrecht pro indiviso berust in den de Wetten der Heeren Staten bepaald worden, zo in ‘teiviele als in 't politique, crimineele enz., be- wyzen de Placaatboeken met ontelbare voorbeelden, waar van Gecommitteerden in ‘tvervolg deze en geene zullen moeten aanbaalen. Dan, om het geen Gecommitteerden zo even ge- boezem der Drie gezamentlyke Leden van Staat, na- der te bewyzen en te bevestigen, terwyl zy Heeren Gecommitteerden teffens de vryheid zullen neemen, gelyk in deze præmissen ook reeds geschied is, sommige aanmerkingen, die of tot nadere adstructie van het door Hun ter nedergestelde, of tot weder- zegd hebben, dat, namentlyk, de eminente regten, | legging van contrarie allegatien in uitgekomen stuk- die sommige Leden bezitten, en de Jura Majesta- ken, dienen kunnen, en niet gevoeglyk in den Text tica, of Regalia Majora, die zy exerceeren, door | konden worden ingelascht by wyze van aanteke- dezelve niet anders bezeten of geëxerceerd wor- ` ningen daar onder te voegen. den, dan nomine Principis, in byzonderheden aan Er is veel omzigtigheid nodig от een regt ge- te toonen, met de nodige bewyzen te staven, de tegenwerpingen, daar tegen ingebragt, grondig en naauwkeurig te wederleggen, en zo veel mogelyk een nieuw en helder licht over de waare Staats- gesteldheid dezer Provincie, met opzigt tot dit stuk, te verspreiden, is een werk zo moeilyk als belangryk, vooral in een tyd, waar in veele ver- schillende gevoelens voorgesteld, en elk voor het zelve deze en geene gronden weet voor te brengen. En geen wonder, daar een Gewest, het welk oud- tyds onder de Frankische Koningen en Duitsche i ‚ vervolgens meer onmiddelyk onder Bis- schoppen, naderhand onder de Vorsten nit den Huize van Oostenryk, en eindelyk onder eene Vrye Staatsregeering geweest js, veele wisselvalligheden, aanwassen, verminderingen, beroeringen, invallen, verdrukkingen enz. ondergaan en geleden heeft, ‘bruik te maken van die bronnen, uit welken de waare kennis der staatkundige gesteldheid van dit Gewest moet geschept worden, ten einde zich niet door tegenstrydigheden omgeven en in duisternis- sen ingewikkeld te zien, maar uit vaste beginzels te kunnen redeneren, en behoorlyk onderscheidende, ‚de verschillende bronnen slegts in dier voege te „gebruiken, als geschikt is, om eene waare en ge- | gronde kennis te verkrygen, en tevens zulke zwa- righeden te kunnen ontwikkelen, die den voortgang ‚en helderheid der vereischte kundigheden, buiten | dat, stremmen zouden. Het is bekend dat de bronnen, waar uit de staatkundige gesteldheid van een Gewest, zoo in het algemeen als met opzicht tot deszelfs byzon- dere Leden, moet worden afgeleid, zyn 1) De geschiedenissen van den eersten tyd van ' Vroedsch. resol, van 4 Febr. 1645, 3 Decemb, 1731 en 13 July 1739, en het Groof Stadereyt (uitgegeven by Wild) Ы. 127, 198, DÉI VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT zulk een Gewest af, tot op den tegenwoordigen, en de byzondere wisselvalligheden, veranderingen, omwentelingen, welke, het zy meer op eens, het зу meer ongevoelig en langzamerhand, zyn voor- gevallen; al het welk in zyn onderling verband en betrekking beschouwd en met elkander vergeleken, aanleiding geeft tot het deduceeren van zekere al- gemeene waarheden of principes, welke tot funda- ment van verdere nasporingen, ontdekkingen en ophelderingen dienen, en daarom niet naauwkeurig genoeg, met een staatkundig oog, kunnen worden opgespoord. 2) Costumen, usantien, chartres, verbonden, pri- vilegien, zo algemeene als byzondere wetten, zo Ste- delyke als Provinciale grondwetten, verdragen , zoe- nen, handelingen en soortgelyke authentieke stukken. Dan deze alle zyn niet van even groot ge- wigt en van een gelyk gebruik; sommigen zyn zelfs, of door tegenstrydige gewoonte, of door ver- oudering, of door andere middelen afgeschaft en buiten gebruik geraakt. Anderen zyn alleen voor sommige tyden en gelegenheden gepast geweest, en kunnen, by eene veranderde Constitutie, niet meer van applicatie zyn. Anderen bedoelen meest byzondere voordeelen, maar zyn naderhand, door samenvoeging van meer en verschillende belangens, of geheel, of ten minsten voor een gedeelte, of in sommige gevallen, nutteloos en schadelyk geworden. Wie zal, om te zwygen van alles wat de Gees- telyke Jurisdictie betreft, b. v. hedendaags sustineren dat de Utrechtsche Burgers minder dan die van Amersfoort, verplicht zyn tot defensie van de ge- heele Provincie, — daarom, dat oudtyds de Utrecht- sche Burgers niet verplicht waren den Bisschop buiten de Stads muuren ter heirvaart te volgen; daar integendeel die van Amersfoort, by het ver- krygen van Stadsregt, daar toe verbonden bleven? ' Om derhalven in dezen altoos met behoorlyke onder- scheiding te werk te gaan, moet men de onderschei- den staat van dit Gewest, in verschillende tydperken, nimmer uit het oog verliezen. En deze verschillende tydperken kan men gevoeglyk tot deze vier brengen: 1) Van de Stichting der Stad af tot op den jaare 1375, als wanneer, gelyk reeds voorheen is aangemerkt, de byzondere Leden, door meer deel te krygen aan de Provinciale Regering, nader on- der elkander verëenigd zyn. 2) Van den jaare 1375 tot op de Translatie der Temporaliteit op Keizer Karel den V. in den jaare 1528. 3) Van den jaare 1528 tot op de Unie van de vrye en onafhankelyke Staats-Regeering tot op den tegenwoordigen tyd. Wat het eerste tydperk betreft, men vindt niet dat zig de Bisschoppen by de eerste invoering van het Christendom veel met het burgerlyke bestier van Utrecht bebben bemoeid. Die Stad, of Vlek, of wat het ook geweest zy, schynt ook van niet veel aanbelang geweest te zvn. Volgens den be- kenden brief van Bonifacius aan Paus Stephanus * (over de echtheid van de welke hier niet van no- den is nauwkeurig onderzoek te doen) gaf de Bis- schop van Keulen voor, dat de Frankische Koning Dagobert hem de Burgt Jrecht en de vernielde kerk aldaar geschonken had, mids dat hy de Vrie- zen het geloof verkondigde. — Deze voorwaarde was by hem niet nagekomen, en de Vriezen wa- ren Heidenen gebleven, tot op de komst van Wil- lebrord , die daar een kerk stichtte, aan welke Karel Martel in den jaare 723 schonk alles wat de Ka. ninklyke schatkist aldaar bezat, zo binnen als buiten de muuren van de Burgt gelegen, of gelyk de woorden van het charter zelve luiden, „donatum in perpetuum esse volumus, hoc est ad Monaste- пиш, quod est intra muros, in Trajecto castro si- tum, constructum, ubi et Apostolicus Vir D. et in Christo pater noster Willebrordus, Archiepiscopus, sub sanctæ conversationis coenobitali ordine, cus- tos præesse videtur, omnem rem in Fisci ditioni- bus quidquid in ipso Trajecto castro, tam intra muros quam a foris, cum omnibus adjacentiis vel appenditiis, cum Шо pascuo Graveningo, vel quidquid ibi Fisci ad præsens habere videtur, omnia et ex omnibus, totum et ad integrum, cum omni re quæsita et inquisita, et similiter villa vel castro nuncupante Fethna — omnes adjacentias vel appen- ditias — una cum mansis, terris, casis, domibus, ædificiis, accolabus, luitis, mancipiis, campis, pra- tis, pascuis, silvis, aquis, aquarumque decursi- bus, greges cum pastoribus utriusque generis et sexus, mobilibus et immobilibus totum et ad inte- grum, ad ipsum Monasterium vel ad ipsam casam Dei tradimus atque delegamus. * Welke gifte daar- na, in den jaare 753, de Frankische Koning Pe- pijn, en vervolgens Keizer Lotharius in den jaare 846, en by vernieuwing in 861, gelyk ook Koning Zwentibold in den jaare 896 bevestigd hebben; * voegende Lotharius in zyne confirmatien er by: „Jubemus ne quishibet ex judiciaria potestate, ad causas audiendas, vel freda exigenda , ingredi audeat; sed liceat Præsuli res prædictæ Ecclesiæ cum omni- bus sibi subjectis, sub tuitione ac immunitatis no- Utrecht in den jaare 1579, of, wil men liever, tot | stræ defensione, quieto ordine possidere et nostro op de afzwecringe van Philips in den jaare 1581. 4) Van den jaare 1579 of 1581, en dus van hie parere imperio. * Niettegenstaande deze zo uitgebreide giften, schij- 1 Verg. bet geen door Breuer ad Ней, р. 219, Матти. de aalt І, IL с. 14 en Burs. Uir. Jaar D. 1. bl 499 gezegd wordt, met het geen men vindt by van BEMMEL, Besch, van Amersf. D. II. Ы. 858. Ook deze verpligting, zoo wel als het ontslag daar van, was een gevolg der Leenregering. Alle de Leenmannen moesten met hunne onderhorigen den Landsheer ter heirvaart volgen; maar de bewaringe der Steden, als die met Vesten voorzien waren, werd van dat belang gerekend, dat derzelver inwoonders geoordeeld werden, krygsdiensten genoeg te doen, by aldien zy deze bewaakten en ver- dedigden. Houdt nu het leenregt op, zoo vervalt ook dit voorregt der Steden; even als in Holland de vryheid van schat- tinge voor de Edelen, om die reden, na de oprigtinge der Republiek ophouden moest. Men ziet ook hier uit dat sommige dier voorregten, welke met de Leenregering stonden, met de vernietiging daarvan uit haren aart ook vallen moeten; dit moet men altoos wel onder bet oog houden, * Zie Kerkel, Oudk, D, I. Ы. 21, Ed, in fol. * Zie Mim, Charter, D, 1, Ы. 1. * Mats ald. bi, 5, 13 en 16, * Mazars ald. bl, 28, en em rm e mm rm nd a ww P ыз Ы 'SLANDS VAN UTRECHT. nen die Bisschoppen weinig met het wereldiyk be- stuur op gehad te hebben; immers men vindt daar van geene sporen, tot op Bisschop Baldrik, die tot den Bisschoppelyken zetel verbeven, in dat tydperk, waarin ook de Steden in Duitschland in aanmer- kinge begonnen te komen, meerder aandacht op Utrecht schynt gevestigd te hebben. Hy verwierf van Keizer Otto verscheide voorregten en de be- vestiging van alle de vorigen, en begaf zig daarop naar zyn Bisdom, doch vond den Zetel van het zelve door de Deenen geheel verwoest. Hy bouwde de Stad op en voorzag die van Poorten, Muuren en Bolwerken, ten einde dezelve tegen den inval der vyanden te dekken. „Urbem cum portis et murum cum propugnaculis contra hostium insul- tum construxi et erexi” zegt hy in een charter van den jaare 934.' Hy handelde hierin dus als een Oppermagtig Vorst en bewees alzo zyn wereldlyk gezag over de Stad. * Voor den jaare 1278, dat is zelfs tot tien jaaren na den inval der oproerige Kennemers, onder Gys- brecht van Amstel, vindt men nog geene melding van een afzonderlyk Collegie, eenen Raad of Vroed- schap uitmakende, maar alleen van Schepenen, die in gewigtige gevallen, met eenige aanzienlyken uit de gemeente, Consules, Raadsmannen, naar de be- tekenis van dat woord in dien tyd, * te rade gin- gen, en aan welke Schepenen toen ter tyd het Burgerlyke Stadsbestier toevertrouwd was, ofschoon niet onafhankelyk van den Bisschop, zo als dit on- der anderen blyken kan uit de schikkingen van Bisschop Godebold over eenige markten en markt- pleinen binnen de Stad Utrecht, ten verzoeke der Burgeren in den jaare 1127 gemaakt.* Even als de Bisschop de administratie der wereldlyke justitie, door de by hem aangestelde Schout en Schepenen, onder het opzigt van den Roomsch Koning uitoe- fende. Het privilegie toch de non evocando, insge- ! Minis ald. Ы. 34. 