Maleisch-hollandsch woordenboek
Dj oen gat; mendj oengat, in een schuinsche richting, onder een scheeven hoek opwaarts, bijv. van een schuit, waarvan het achtereinde te zwaar geladen is; het tegenovergestelde van mendjoerang , schuin naar beneden. Djoenoek; mendj er oen oekan, bij herhaling voorover vallen, van een beschonkene. Dj oer ing = pang sa. Djoesta = doesta. Djorok; djorokin, iemand een duw geven, dat hij valt, Dobelé, omgekruld, van de lippen. Doberak , met groote gaten of scheuren, van een huis of een heining. D ober ek; koeda mendbbrèk , het paard gaat aan de loop vóór dat de zweep gebruikt is. Dodor; mendodoran kainnja, het kleed past niet goed, gaat telkens los ; glijdt telkens af. Doe do el; mendoedoel , hengelen met een hen- gelroede met een touw er aan. Doek doek; mendoekdoek , op een hoop liggen , bijv. van waschgoed. Doe sin; mendoesin, ontwaken, wakker worden. Doet, dot, breken, van een touw. Doewet; kadoewat kedoewet, met inspanning van alle krachten, bijv. winst bejagen. Dongkek, iets dat in den grond zit er uit- halen, bijv. een steen of een paal. Dong kol; mendongkol of bedongkol atinja, boos zijn op iemand zonder zijn gevoel lucht te geven. D op ; didop , met boter gebraden wórden , van visch en eijeren. E. Ebet, zie mengebet. Ĕden, zie mengeden. Embet, zie bet. löö Ĕmbok, Jav. Balin., oudere zuster. Empëlok } de pit van de mangga. Empët; ëmpëtatinja, zijn gevoel lucht geven? Empbng; ihan saëmpbng , een bos, een zoodje visch. Empbs, 1. e. boewah, vruchten plukken door ze van den boom af te draaijen; 2. e. pisang, tegen onrijpe pisangs , die bijna geheel met aarde bedekt zijn, rook aanblazen om ze zoodoende rijp te doen schijnen. Zie ëmboes , in het Woordenboek. En dong; mëngèndong, buitenshuis, op de pasar slapen. Engga(h), neen zeggen; zeggen dat het niets is, dat er niets is; neen, niets. Ook kaga(h). Eng git = hïlit. Ook sènggèt. Engkëlèk, een kind dat schrijlings over de heup zit met de hand tegen de zijde houden, zoo als de baboe's doen. Ook sèngklèk en sangkil. Engkèt; engkèt 2 wordt gezegd van het ge- luid dat een draagstok al doorbuigende onder het gaan doet hooren. Entèng, Jav. licht te dragen. Entjok, Jav. jicht. Entot; mëngèntot , een vrouw verleiden. Ewa, Jav. een afkeer hebben van iets. O. Gaboeng 7 een bos, bundel rotting. Gadah; ifcan gadah, een soor^van zeevisschen. Gadang, waken, oppassen, C. (voor hadang?). Gado, toespys eten (niet van de rijst, daar- voor zegt men makan), dus gado ikan y gado sajoer enz. Gajam of gajëm; menggajam, menggajamin, herkaauwer. Gah, zie ënggah. Gandapita, een soort van gebak. Gandasëtoeri, een soort van gebak. Ganting; goela ganting , gestolde suiker; gantingin goela, de ruwe suiker koken, tot een pap laten verdampen. Yrg. gantoeng en gelanting. Gapa, knap, inz. in 't knikkeren. Gasir; mënggasir, inbraak plegen, van dieven, door een gat onder de muur te maken. Jav. gangsir. Gëbër 2 , wapperen van een vlag; vrg. kibër. Gëboer; gëboerin kbtornja, vuil dat op het water drijft weg doen drijven eer men een bad neemt. Gëbos, iemand toesnaauwen, afsnaauwen. Gëdèblak; djatah menggedèblak , met een smak op den harden grond vallen. Gëdèbloek; djatah meng gëdèbloek , neerploffen. Gëdëbongan; g. pisang, de stam van een pisangboom, waarvan het loof afgehouwen is. Ge dek, haten, een afkeer hebben van iemand of iets. Ge dik; dibërgëdèk .(sic!), gevangen genomen worden, in verzekerde bewaring gesteld worden, van een misdadiger. Gèdèng, zie tjaeng. Gëdiblëk; djalannja meng gëdiblëk, van den gang van een dik mensch, die met zware stappen, plof! plof! voortloopt. Zie gëdèblak en gëdèbloek. Gëgarasoï gëgarës, alles opeten , verslinden , van iemand waarop men boos is, of van reuzen. Gègès; mënggègèsan, zich krabben, jeuken. Gelanting ; tinggal meng gelanting — koental kantil. Yrg. ganting. Gëlèmbbkin , met drift om den hals vallen , zoo als een kind zijn moeder. Gëlintir, Jav. zamenrollen. Gëmbès of gombès, een matras, dunner dan een kasoer. Gëmël, Balin. in de vuist gesloten houdon. Gëm i n g ; trada gëming , ongeschonden , hecls- huidsch; ook van het hart: kalm blijven. Gèmpèl, dicht aaneengesloten, zonder tus- schenruimte; aan iets vastgehecht of vastgeplakt zijn, bijv. van het behangselpapier op de muur of van natte haren. Gënit; matanja gënit of begënit, oogjes geven, liebaugeln. Gèntèl; bëgèntèl, aan iets blijven vastkleven; digèntelin lintah, door een bloedzuiger gebeten worden zoodat hij aan het ligchaam blijft hangen, Gëntër, algemeen bekend, druk besproken, bijv. de komst Yan een verwacht schip. Gëntjër, dikwijls, bij herhaling. 1Ö6 Gent oer = gentoes. Q en toe s ; tegentoes djidatnja dipintoe, zijn voorhoofd stooten tegen een deur. Gépê; tangannja gépê, geen kracht in zijn hand hebben, als men bijv. lang daarop gelegen heeft, zoodat men niets kan optillen. Ge plak; koewê g., een soort van gebak. Gèpèng, plat geslagen; vrg. pèdèl. Gerambingan, gescheurd zijn van een kleed. Vrg. gerèmbèng. Gĕramsoet; badjoe g., een buis van een kostbare stof, dat de Arabieren dragen. Gerèmbèng ; gerèmbèngin , bij de kleeren vasthouden, zoodat zij scheuren, bijv. een debiteur, om hem te laten betalen, of zoo als een kind de moeder; gerèmbèngan, aan stukken gescheurd. Gerépé; mengrépé tangannja, in den donker rondtasten om den weg te vinden. Gerèpès, aan de kanten stuk , hetzij door slijten, bijv. de mouw van een jas van iemand, die veel schrijft, of door insecten enz., zoo als bladeren, kleederen. Jav. geripis. Gerètjbk; menggrètjbk, plagen, door bijv. met zijn handen overal aan te komen. Ger gelet of bergelèt, een glazen karaf. Portug. gorgoleta. Geridip ; mïngridip tangannja, zijn handen niet stil kunnen houden; rasanja mengridip, een kriewelig gevoel hebben, als liep er een beestje over zijn ligchaam. Gertfap ; mĕngrijap , half dicht , van de oogen , kleine oogen hebben van slaperigheid, of zoo als de Chineezen. Geriming ; mengrimingan , Jav. gringgingan —kasetnoetan , slapen , van een lid van het ligchaam. Gerinding , een mondharp; Soend. karin- ding, Jav. rinding. Gerbdbk; mengrbdbk, een ergen wrok hebben tegen iemand; grbdbkin, koude kofftj #©er opwarmen, = angetin van de rijst; Jav. godog. Geroedoek; menggroedoek , rommelen van de buik, als men honger krijgt. Geroempoeng, weggevreten door syphilis, van den neus. Gerohong, met gaten , inzakkingen , bijv. van den grond; vrg. Jav. growong. Gerombong; menggrombongan , te wijd , bijv. van de mouwen van een baadje. Ger ds; menggerbs , snorken van een slapende. Gerot; ikan gerot 2 , een soort van zeevisschen. Gerowak; sontak gerowak , met vele of groote scheuren , van een kleedingstuk. Ge so e, wegjagen. Getely Jav. = keret, doorsnijden, afsnijden. Gidoe; sakit gidoe = beroentoesan , kleine zweren hebben over het geheele ligchaam. Gil gil; menggilgilan , bibberen van koude, van iemand die de koorts heeft. Gisi, iemand met de knokkels tegen het lijf slaan. Gètvang, Balin. oorbel met een enkelen steen of versiersel. Gbbelbk, dom tot idiotisme toe. Jav. gebeleg. Gbbèt, in fijne plakjes schaven van vruch- ten, = seroet, van het schaven van hout; vrg. koebit. Gbdbg y naam van een soort van sambal, die vooral bij de ketoepat gegeten wordt. Gbdbty iets hards door heen en weer wrijven doorsnijden, zoo als het eene vliegertouw het andere of hard vleesch. Go eb o eg , Jav. , een wachthuisje op de sawahs. Goedel, Jav. een jonge buffel. Goed o e^ y een Turksche pijp met een water- bak, waaruit de Mooren rooken. Goempelek; begoemplek, opeen gestapeld, op een hoop , bijv. van waschgoed. Goendoe, een knikker van hoorn of ivoor van meer of min eironden vorm. Zie ook op perètja. Goenem; bergoenem tjatoer , met elkander beraadslagen. Goerem, half donker, zoo als om 5 uur 's morgens. Gombès, zie gembès. Gbngsèng; g. kelapa, een kokosnoot, nadat zij in tweeën gespleten is , in de braadpan heen en weer wrijven, totdat zij gaar (geel) is. Vrg. gangsi. G breng, Jav. = rendang. Gbtjan; tidoernja gbtjan, hij slaapt onrustig. 157 I. Iba = badan, ligchaam. Ija f alleen in ja, anders dija. Her, Jav. het speeksel dat iemand in den mond heeft , wanneer hij in iets trek heeft ; mengiler , watertanden. lies = gilmg , door rolling vermalen, fijn of plat maken. 27*>, de zeekant; milir , noordwaarts. Zie M/r , in het Woordenboek. Impak, Balin. = tjoebit, in het vel knijpen, maar met meer kracht en gepaard met draaijen. Imp a s , Soend. afgedaan , vereffend , van een schuld. In tip, Jav. gluren ; loeren bijv. om te weten wat iemand doet. Is eng, uit verveling iets ter hand nemen of doen, bijv. wajangpoppen snijden, van iemand die niet wil zitten niets te doen (doedoek meng angg oer). Moeloet nja iseng = kepèngin ma kan. Iso, Jav. de darmen van een beest. Itil, Jav. de kittelaar; itü 2 an, de huig. K. Kabang 2 y een spinneweb. Kabet, te naauw sluiten , bijv, van een saroeng, zoodat men niet goed loopen kan. Kagah, niet, geenszins. Ook = enggah. Kahar, het Holl. kar. Kair; mangga kair, een soort van manggas. Hetzelfde woord als kajer , kokosbastvezels voor werk, vloerkleeden enz. Kaja, Jav. gelijk, even als. Kakedji, wijnruit. Kalapesat = salapesat. Kal eng; boeroeng kaleng mas, een soort van vogel met gele pooten , die kan leeren praten ; b. ka- leng pèrak , een dergelijke vogel met witte pooten. Kali, Jav. = soengei. Kalimaja of kalimanja = kalamajar. Ka lisasoewan, een soort van wesp = angkoet. Kama, de beide touwtjes, waardoor het vliegentouw met de përètja van den vlieger ver- bonden is. Kamp er H\ boeroeng kamprèt, een soort van kleine vleermuizen. Zie ook in het Woord. Kant; madja kani, een soort van madja's. Kantjap, vol water, van een glas; op het punt van buiten de oevers te treden, van water. K a n tjoet (Jav. tjantjoet) , de saroeng tussohen de beenen doorhalen. Kaok — kaokkin , iemand schreewend roepen , zooals bijv. de bilal de meneehen tot het gebed doet. Kaponakan, Jav. neven, broeders of zusters kinderen; k. misan , kinderen van eigen neven, ook misanan. Ka roewan, Jav. ; tidak karoetvanan = tijada berkatahoewan. Kasih = bri. Kasijap; mĕngkasijap, schrikken van een treurige tijding of van een duivel of spook. Katjobélo, zie mengatjo. Kawakawa, spin, spinnekop. Kebat, een kleed, waschgoed uitkloppen, om er bijv. de kreukels (lĕtjek) uit te krijgen. Ook ampikin. Kèbat; mengkelèbatan, te zien zijn, zich vertoonen, wezenlijk of schijnbaar. Keben, een bamboezen rijstdoos, kleiner dan een kendaga, grooter dan een sbsbkan. Kebès; kebès 2 , met de vingers van malkaar trekken , uitpluizen ; vrg. Jav. bibis , katoen pluizen. K eb e sa, kembèsa, het tegenovergestelde van parkoe. Kebo^es; kebos , zich branden bij het gebruiken van heete spijzen of dranken. Kedjep; mengkeledjepan , knipoogen. Zie kedjap. Kedo e, kedo (Chin.), kop in den vorm van een mannen-stroohoed. Yrg. djemboeng. Kedo eng, een diepe plaats in een rivier, waar weinig stroom is. KedoeSy zijn hand branden aan vuur of heet water; mengkedoes (Balin.), dampen, wasemen; gaar, van rijst en alles wat in water gekookt wordt. 158 Kedoet; mata këdoetan , knipoogen, ook tnengkëlëdjïpan. Kèhèm; tëkèhèm, kugchen, hemmen; tëkè- hèmin, iemands attentie daarmee trachten op te wekken. Kekèntjèng , Jav. een diepe, ronde, ijzeren pan: vrg. këlakat. Kë lagëpan; mati kelagëpan , stikken. Këkolé, zoo heet de koewé wadjïh, zoolang zij nog week en in de kekèntjèng is. Kë lakat, een mandje van gevlochten hamboe , dat op een met water gevulde kekèntjèng gelegd wordt en waarin de visch door de damp van het kokende water gaar gestoomd wordt. Këlangkan en këlangkang, zie langkan. Këlantjëng , een soort van klein vliegje. Keieboe, Jav.; prahoe keieboe, de schuit krijgt, bijv. water, in. Keled of këlëk; keiekin (kelĕdin) ajam, een haan onder de vleugels wrijven om hem strijd- lustig te maken. Këlëmboengan, de blaas. Kei e pak, iemand met de vlakke hand tegen het hoofd slaan ; daarentegen këpëlak , aldus elders tegen het ligchaam slaan. Këlës; main këlës, een spel, waarbij de eene speler op vier punten op den grond, satoe , doewa , tiga en pora of tart genoemd, duiten zet en de andere een handvol duiten of steentjes neemt en die uittelt. Zijn er 12, 16 of 20, d. i. kapora of ketari, dan wint hij. 13, 17, 21 enz. noemt men kasatoe, 14, 18, 22 enz, kadoewa, 15, 19 enz. katiga. Këlètèk; dïkëlètèk, geboeid worden, van een misdadiger. Këletis; mëngkëlëtis, half gaar, van de rijst. Këlitji; boewah këlitji dienen ook voor knik- kers. Zie litji. Këlbdjbt; mëngkëlbdjbtan , stuipachtig de leden vertrekken, zoo als een geëxecuteerde. Këloemit; sëkloemit , een beetj e. Vrg. loemat. Këloemping, këloeping — këloepak; k.ka- lapa , de bast van de kokosnoot , waarvan men de tali api maakt. Kelombèng; koewé boeloe këlombëng, een soort van gebak. Këlongkang, zoo heet de bötör- vrucht , zoo lang zij nog klein is. Këlong tcongan, een kokosnoot, waar een eekhoorn in gebeten heeft. Këmadoewan, een ongesteldheid, bijv. aan oogen of buik, ten gevolge van de pokken. Këmbèsa, zie këbèsa. Kémpèk = kar pek. Kë mp ëlang ; koewé këmplang , een gebak van rijstemeel enz. Këmpès, Jav. geslonken, plat, dun geworden bijv. van een blaas, gezwel of zak. Zie këmpis. Këmpih, platneus, C. Këmpis, veldflesch. Këndaga, zie këbën. Këndali, Jav. teugels van een paard. Këndèka, een soort van boom, die aan het water groeit, en waarvan het hout voor brand- hout en de vruchten in snoeperijen gebruikt worden. Ken ja; sëkënja = sirih sëtampin, zie hier- onder op tampin. Ken tel; mëngëntU en mëngëntèlin, bij her- haling zuigen, van een kind. Kepang, vlechten, zoo als touw of het haar. Van een mat zegt men oélat. Këpangan ; matahari of boélan k. is ver- duisterd (eig. opgegeten, t. w. door «en booze geest: vrg. rahoe). Këpé, zie koepé. Këpëlak, zie këlëpak. Këpèngin, Jav. begeerig zijn, verlangen. Kèpèt, iemand die zich na het doen zijner behoefte niet afwascht; scheldwoord voor Euro- peanen. Kap o es = èmpbs. Kërah; beker ah , wanordelijk , rumoer makend, vooral ruziemakend. Zie het volg. woord. Kërahoe; bikin kërahoe , iets verkeerds doen of zeggen, bijv. zich vertellen, mistellen uit con- fusie of ook om confusie te veroorzaken en daar- van partij te trekken en te stelen. Kërèat; balé mëngkërëat-kerioet , kraken van de rottan van een balé waar veel menschen op zitten. Kërèdèp; mëngkrèdèp (sinarnja), glinsteren 159 van een edelgesteente of van zand; Jav. kedèp, de opslag van het oog. Kèrèk; goela sekerèk = ~ boengkoes — ^ kbdjbr. Keremeki, schilfers op het hoofd. Keren, Jav. een kleine anglo, w. m. z. Keren, Jav. wien het ergens naar jeukt om te doen. Kerepët; mengkrepet krepet, knappen, kra- ken, van een boom, die omvalt, als zijn wortels ten deele zijn doorgehakt. Kerepet; mengkerèpètan , knetteren, van de pit van een brandende lamp , waar water aan komt. K er e pot; krepbtin djari, aan de vingers trek- ken om ze uit te rekken (liever : te laten knappen?). Kerikit, zie kikit. Kerioek; mëngkrioekan ; aj am 2 m. , kakelen , van een menigte kippen , groot en klein (vrg. keroe- joek, koekoeroejoek , het kraaijen van een haan); peroet mengkrioekan = mĕnggroedoek. Kerk el ing, I. een soort van ijzeren of hou- ten handschoenen om er mee te vechten en door de Chineezen bij feestelijke gelegenheden gebruikt. II. roti kerkeling, een krakeling. Kermi; sakit kermijan, wormen; zie het Woordb. Ke roeb i ; toes kroebi ! scheer j e weg , marche ! Keroejoek, zie kerioek. Ke roepoek, dunne en lange stukken buffel- huid of visch in water gekookt en dan gesneden, om te eten; ook gebraden vischdarmen. Jav. toe- spijs van het binnenste vleesachtige gedeelte van buffelhuid of ook wel van visch, broos in olie gebraden. Keroeron, ontijdig bevallen; van roeroe , vrg. loeroeh. Kerbk; mengkerbk: kbdbk dongkang m., het geluid dat de kikkers maken als het sterk gere- gend heeft; vrg. gëroh. Kerbkbt (Jav.) of mengkerbkbt, aan een been knagen. Kesed, ruw, stroef, niet glad. Woordb. op kesat. Kesip; berkesip 2 en bekesipan, knipoogen. Zio kedjep. Kèsbt; tmngèsbt , Jav. = bedjalan dengan pantat. Keta', ketak, moeijelijk uit zijn woorden komen, zooals een vreemdeling die de taal van het land nog niet machtig is. Ketan, Jav. = poeloet. K e te kik, een soort van krekel, kleiner dan de djangkrik. Ketel, Balin.; sëkëtel, een drup, bijv. water; beketèl, druppelen; badjoenja beketèlan ajer, er is water op gedrupt. Ketil ; ketil ooewatannja, een fijn werk, dat met groote naauwkeurigheid moet verricht worden , bijv. van een horloge. Ketjiwa, teleurgesteld; vrg. het Woordb. Ketjoewa' j ketjoewak, een soort van groote kakkerlakken. Ketok; beketok, kakelen van een kip = ber- kokok. Vrg. het Woordb. op kakak. Kiber 2 , klapwieken. Vrg. geber 2 , en zie het Woordb. op kibar. Kijoek; mengkrioekan , kakelen, van een groote menigte kippen. Kik il, stukken gekookte buffelhuid om te eten. Vrg. keroepoek. K i k i t ; mengkrikitan , knabbelen en het geluid van het knabbelen van muizen. Kikoek; kikoek rasanja, bevreesd zijn dat men iets verkeerd zal doen, bijv. een werk ver- knoeijen zal; bang zijn voor den toorn van zijn chef uit een gevoel van onbekwaamheid; be- schroomd zijn om bijv. tusschen twee hoeren door te loopen. Kilajoe, een vruchtdragende boom, doch waarvan de vruchten zelden gegeten worden. Blijkens ki, een praefix voor namen van boomen, is het 't Soend. kilalajoe, vitenia sp. Kil ik; kilik koeping, in het por peuteren me,t een kippeveer. Kility vruchten met een haak of gal ah naar zich toehalen om ze te plukksn; op die wijs vruchten plukken. Ook ènggèt. Zie ook op kaït. K int ja, Jav. stroop. Kip er at; kipratin, iets, bijv. linnengoed, met de hand besprenkelen. 160 Kiping, het rad van een pedati. Kttoel, de pisangs aan de onderste sisiran yan een tandan, dat is, de kleinste. Ko b a , een soort van spel met centen , die in een gat in den grond geworpen worden. Kbbar, in vlammen uitslaan. Kbbes, iets waar een splinter of een klein stukje uit- of afgebroken is. Zie ook sompelak. Kbdjbr, zie op kèrèk. Kbdbng; badjoenja mengkbdong, sluit niet goed, zit hem hobbezakachtig (als de stukken waaruit het zamengesteld is niet even lang zijn: zie op ringkes). Vrg. het Wb. op kotong. Koebit; gambir koebit sedikit, er is wat af- gepeuterd, met den nagel afgebroken. Yrg. tjoebit , kbbès, gbbèt. Koet; bekoel, geknield; doedoek bekoeï, be~ djalan bekoeï = kèsot, w. m. z. Koempi, overgrootvader of moeder. Koentjoeng, een kuifje haar op de kruin van het hoofd bij jonge meisjes. Koental -kant il, aan iets al beijerende blij- ven hangen, van iets dat bijna geheel van iets anderö is afgesneden of afgetrokken. Zie ook het Woordb. Koepé, iets, bijv. gaar gekookt buffel vleesch, met de vingers uit elkaar trekken. Een gerecht van zulk vleesch, dat daarna gebraden wordt, heet dan sebit. Koer o eng ; koeroeng batang, een lijkbaar. Zie het Woordb. Koetang, een corset. Koet ih, de knikker van zijn tegenpartij trach- ten te raken, er op schieten. Vrg. moerê. Koetjapi, zekere zwaluwsoort. Koetjitja, een vogel, wat kleiner dan een perkoetoet. Koe toen g = koedoeng I. Zie het Woordb. Tje- lana koetoeng, een korte broek, reikende tot de knieën. Zie het Wb. op kotong. Kbkbk, zie ketok. Kb lak; k. pisang, tales, oebi enz., die in suikerwater kooken. Kblbk; soewara kolok, een geluid dat in de keel bl|jft steken en daardoor onverstaanbaar is. Kolong, de ledige ruimte onder een huis, een tafel enz. Vrg. het Woordb. Komperang; tjelana komperang, een wijde broek die tot op de enkels reikt. Kbpjbr; kelapa kbpjbr , een soort van kokos- noten, die veel overeenkomst hebben met de kelapa poewan. Zie het Woordb. op koepijoer. Korang, een vischmand, Soend. porang. K breng, schurft, Soend. Kbsen, dapper, moedig. Kot jol an; ikan k., de ïkan gaboes, wanneer hij jong is. L. Labé; boewat pelabéjan, voor de leus, het niet ernstig meenen of opnemen met zijn werken of spreken. Lade nip, te woord staan, te vreden stellen; ook oengkoelHn. Laja, een soort van rivierschelpje ? Lajang; lajangan, het vlieger touw in de uit- drukking mina, inhalen, of poetoes L, breken; maar oeloer tali lajangan, vieren. Lal er, Jav. = lalat. Lampij as, met een fikschen straal. L a mp ang ; pĕlampang , een tij delij ke atappen feestloods. Landjam, Jav. kouter van een ploeg. Landjang , zorgeloos , van jonge menschen ? Landjèr ; kelandjeran, gezwel onder den arm, aan den hals of aan de liezen. Lang kan (klangkan , klangkang , Balin. plang- kan) , pager langkan, een heining van ijzer hekwerk. Langs ing, dun , van het middellijf, het tegen- overgestelde van bebek. Lantjip, aangescherpt, aangepunt. Lantoet, langdurig, van werken. Lawa 2 = laba 2. La wak; temoe lawak , naam eener medicinale plant. Lawat, Balin. schaduw. 161 Lebaran, het groote feest na het einde der vasten. Leder èk, papperig , zoo als verrotte vruchten. Ledbs, zie mĕledbs. Legit, kleverig en taai, zoo als sommige vruchten, in tegenoverstelling van renjah. Legok = leTcoh. Lek ar, twee schuins aan elkaar verbonden plankjes om op school voor leeslessenaar te dienen. Lelangsê, gordijn , behangsel, draperie. Lelantjoer , half volwassenen, van een kip ; — , djedjaka, van een mensch. Lèlèt, traag om te vechten , van een haan , of, van een bediende, lang uit blijven bij het doen van boodschappen. Lel odé; sajoer l., een mengsel van kool, boontjes, kokosmelk enz. Leloewing; pohon l. , zekere vruchtdragende boom, doch wiens vruchten niet gegeten worden. Lĕmoesir, de nieren. Lemping ; kelempingan , glazen buisvormig speeltuig voor kinderen om op te blazen. Lempoek; ikan l., een soort van riviervisch. Lendèr, eenigzins vloeibaar, maar kleverig, zooals slijm van bloedzuigers, padden enz. Leng ar, kaalhoofdig, Balin. en Soend. Lengek, zie pelengek. Lengen, de arm = lengan. Lengganan, Jav. van wien men dagelijks koopt, de steeds beklante. Lenggoet; melenggoet, het hoofd van slape- righeid op zij laten vallen. Lengit; orang lengit, een luije bediende, die, om vrij te komen van zijn werk, ziekte voorwendt enz. Lèngkbk; belèngkbk = bèlok, rechts of links gaan of aanhouden: meUngkak tnelèngkbk, laveeren. Lènijam, zie Utjam. Lèpèk, door en door nat , van een kleedingstuk door den regen. Lèpbt; melèpbfian loempoer, geheel bedekt met modder. Lètak; menglètak , plat (op den grond) liggen, slapen zonder hoofdkussen. Letèk; melëtèk, barsten, van bamboe dat op het vuur ligt. Vrg. "Woordb. op Utah TL Lètjam, lèntjam; ikan L, een soort van zeevisch. Letjek, kronkels ; gefrommeld , van waschgoed vóór dat het gestreken is. Lètjèk, Jav. uitglippen, zooals een (niet?) ge- knoopt touw. Let jet, Jav. geschaafd, van een ligchaamsdeel. Lij 6, Soend. steenbakkerij. Lilégoendê, een boom , waarvan de bladeren als medicijn gebruikt worden en die op plaatsen staan, waar zich booze geesten, pedjadjaran, ophouden. Lilip; kalilipan, stof of zoo iets indeoogen krijgen. Yrg. kelip. Limboehan, een lange dikke stok, dien men tot steun en wapen bij zich draagt. Limpas, voor een tijd orerstroomen, bijv. zooals een rivier in den regenmoeson. Lindoeng, een soort van gele paling, = Soend. beloet. Lingga 2 , zekere visch. Linggis, Soend. en Jav., = poepoet Lingkoe; melingkoe, ineengedrongen zitten of liggen, van iemand die het koud heeft. Lingsoe, Port. lengo, zakdoek. Linoe, aardbeving: Jav. lindoe. Lint ing, versleten stof, waarvan men lam- pepitten maakt; en lampepit. Li ster o, kant en klaar zijn , wanneer alles wat er wezen moet er is, bijv. giften tot uitdeeling. Lodan, Jav. een walvisch. Liwaty overtreffen. Lbderbk, heel modderig , van een weg = belbk. Ook van oebi's, door lang koken verpapt, lodb. Vrg. lèderèk. Lodb, zie op het voorgaande woord. Loebèr ? overloopen, van een te vol kopje. Loekoe, Jav. weloekoe, ploeg; meloekoe, beploegen. Loei o er; beloeloer , zich het geheele ligohaam besmeren met beborê wangi, Loembi, Bal. loembih; meloembi, den grond uitgraven, opwroeten, zooals een wild zwijn. 21 162 Loemboeng, Jav. rijstschuur. Loèmèr, gesmolten, van lood, vet, was of boter. Loemoer, Holl. roemer, beker. Loendoe; ikan l., een soort van visch. Loentoer, verkleuren , van kleur verschieten. Loepis; ikan l. , een soort van zoetwater- ?isch; koewê loepis, een soort van gebak. Loewang ; sakit meloewang , pijn in een lid hebben zonder dat er een wond in is en dat dan door pidjitten genezen wordt. Lbksèk, geruïneerd, bankroet, van een toko- houder, wiens bezittingen door de schuldeischers in beslag zijn genomen. Lolontor, vreten, bij toesnaauwen, bijv. in „vreet je dik". Londjong , langwerpig rond, eirond. Zie ook het "Woordenboek. Lbnèng, Holl. leuning, bepaaldelijk langs een rivier. LongaP, een reusachtig spook , dat zich op den weg ophoudt; ook sétan longga. Long gong' 1 , grooter worden van een gat, bijv. van de moer van een schroef, door ouderdom. Lont jat, Soend. loentjat ; belontjat , springen , van een dier. Lopak*, een sirihdoos , die men bij zich draagt , in tegenoverstelling van de tèpak, die men altijd t'huis laat. Lbpot; melbpofian = melèpbftah. Loso; meloso, op den buik kruipen zoo als een slang (Jav. talbsbr nglbsbr); teloso, zich met moeite op den grond voortslepen, zoo als zieke eenden en jonge kinderen. Lotjo; lotjo tjoengkat, een vuilen stok met een stuk doek , met of zonder olie , opwrijven. Lotlot; melotlot, zich uitbreiden, al grooter en grooter worden, van een wond; ook van de tong, die bjjv. een hond uit den bek hangt. Vrg. Jav. selot. M. Maboer, Jav. wegvliegen, zoo als vlokken katoen. Ma dj ir, onvruchtbaar van een wijfjesbuffel, Soend. Madjoem, werk voor het kalf at eren. Madoe, zie kemadoewan. Ma gel, Jav. half gaar. Majoeng, manjoeng, een soort van zee- visch. Mal ah, Jav.; malahan, liever. M amant, een soort van slingerplanten. Ma nip ir, Jav. = singgah. Mampoe, in staat zijn. Man dar; boeroeng mandar, een soort van vogel, die op de béjo gelijkt. Mandjoer, vergiftig, invretende, van een vergiftigen dolk; doodelijk van een wapen. Manggar, een tak van een kokospalm, met de vruchten er nog aan. Mangsi (Jav. inkt), poeder van gebrande tamarindebast om de tanden zwart te maken. Mangsit, Balin. , baoe m. = b. pesing. Manjoeng , zie majoeng. Mantjoeng = keloemping. Man toe, Jav. schoonzoon. Marbot, Arab. de geestelijke , die op de bedoeg heeft te slaan. Marbk; kemarbk, veel eetlust hebben, van iemand, die pas van een ziekte hersteld is. Matakaó, gonorhee. Mat eng, Jav. gaar. Mëdjen, Balin. hardlijvige afgang ten gevolge van aambeijen. Medbk = berlobang, van brood waarin door het sterke rijzen gaten zijn, of van iets waarin gaten gedrukt zijn. Vrg. tjedok. Megar, zie mekar. Mègerèk = mêngkê, niet genoeg kracht be- zitten om het een of ander te verrichten , bezwijken onder een last. Mèk, de pols. Mekar of megar, Jav. zich openen, van bloemen, uitzetten, rijzen van meel. , Mei ar, Jav. zich kunnen uitzetten, ui trek- baar; melarin, iets in de lengte uitrekken, bgv. gomelastiek. Vrg. moeloer, Melatiy Jav. = meioer. 163 Mëlëdos, barsten, van een zak die te vol is, inzakken van een brug door een te zware last. Vrg. Jav. bëlëdos. Mëlèk, Jav. de oogen open hebben , wakker zijn. Mëlëkek , te zout of te sterk gekruid zijn. Mëlit = pëlit. Mëmbèl, meegeven, doorbuigen van een slappen draagstok of van een brug onder een zwaren last. Mëmëdi (Jav. gw. wëdi, bevreesd) een soort van sétan (duivel of spook), die zich op weg of in de huizen vertoont om de menschen bang te maken. Mina, goed toehalen van het vliegertouw, als de vlieger te hoog gaat. Men er of mënir (Jav.), het gruis van de ge- stampte rijstkorrels. Meng at jo; m. moéloetnja = katjobélo moe- loetnja. Zie atjo. Mëngëbët, steken van een gezwel of een pijnlijke plaats. Men ge den, drukken, persen, bij ontlasting. M engel? s , zijn woord breken. Mëngëntëk, steken, van z weeren in den nacht. Mëngèntjèl of mëngèntjèr, slap aange- bonden van een band. Mëngëntjit, zonder ophouden etteren of bloeden, nat opgeven, van een gezwel. Mëngëpi, stil t'huis blijven, van een zieke. Meng ga; tidak sëmëngga, niet heelshuids van iets afkomen. Mëngkasar; roemah m. , een hoog huis. Méngké = mègërèk. Men go el oen, schel klinken, van het geluid der stem. Mèngok = mèngor. Mëngolkol of mëngbkol, dikwijls hoesten. Mèngor, op zij zittende, scheef, van den mond. Mënjadik, reeds eenmaal iets gedaan hebben en het nog meer willen doen. Menjëlontjong, onbeschoft , vrijpostig han- delen , van iemand die zonder permissie te vragen tot aan de pangkeng een huis binnen loopt. Mënjénjé, steeds door nat opgeven, van een wond. Mënjesëp, ergens onder kruipen, zooals slangen, hagedissen. Mëntang 2 , terwijl, nu dat enz. m. loe kaja tra pëdoeli sama goewa. Ment ik, (Bal. hëntik) opkomen , groeijen, van jonge plantjes. Yrg. mëntis. Ment is, opkomen, groeijen, van plantjes, gezwellen enz. Vrg. mëntik. Mëntjerèt y dunne afgang hebben. Me ntjërètjètan, lekken , bijv. uit een karaf waar een gat in is. Mëntjërok, op een tak zitten, van vogels. Mërambang = timboel* Mèong; katjang m. een soort van oneetbare, wilde katjang. Mes o em, vuil, van kleeren of van het ligchaam. Mèwèk, den mond vertrekken, den lip laten hangen om te gaan schreijen. Mi de dar, zie bidëdar. Mijana, een soort van boom, waarvan de bladeren als geneesmiddel dienen. Milt = moeili. Milir, zie ilir. Min don, een halve neef, neef in den twee- den graad. Mintëloe, neef in den derden graad. Min tip = intip. Misan; misanan, Jav., zie kaponakan. Misëroe; badjoe misëroe, een buis van zijde met wat gouddraad er tusschen. Moe dik, zie oedik. Moedjoe; madja m., Balin. een soort van madja's. Moeili, een gordjjn aan de buitenkant van de deur der slaapkamer. Moejoek, den kop laten hangen, van een zieke kip , of van slaperigheid en moedeloosheid. Moelës, Jav. kramp hebben, maar minder erg dan mëngiloet. Zie Woordb. op poelas. Moeloek; soewara moeloek, hoog of ver klin- kend, van een krachtig stemgeluid. Mo el o er, uitrekbaar, van zjj den garen, gom- elastiek enz. Zie mëlar. 164 Moempat, een neef in den vierden graad. Moendjoeng, opgehoopt, vol. Moengkeroek, den kop laten hangen, van een overwonnen haan; het hoofd buigen, uit schaamte of beschroomdheid. Moentjoek, de jonge uitspruitsels van kokos- en andere boomen; moentjoekin, beginnen te spre- ken, van den dalang. Zie Woordb. op poetjoeJc. Moeré, op zijn eigen knikker schieten. Zie ook Jcoetih. Mbgbk, niet vooruit willen, zoo als paarden. Mblèr, er een vrouw op na houden; zulk een vrouw zelf. Mblbr, slaperig van aard. Monjet, aap; roemah tnonjet, schildwachts- huisje. Mbntjbl, een bolvormige knop aan het uit- einde van iets, zoo als aan een kris. Montok, Jav. frisch, stevig, van de borst eener vrouw. Montor; sahit m., een ziekte die veel op schurft, korèng, gelijkt. Mo sa, slavin van Europeanen, het Port. moc,a. N. Nalah, laadstok van een geweer. Nenampan, een presenteerbordje , van koper of zilver, maar niet van hout. Vrg. Woordb. op tetampan. Nèngnèng, een koperen tuig van marskra- mers om geluid op te maken. Ngètan, Jav. naar het Oosten. N gil o et; mengüoet, hevige kramp hebben; vrg. moéle», Wgoelon, Jav. naar het Westen. Njwiwing , janken, van een hond. Njajoe, een soort van groote tikoes. Njali, BaHn. de gal. Nj ander, aanvliegen en bijten. NjangMt, kleverig zyn, kleven, van gom, verniB, suiker enz. Njanja, Balin. njanjah; menjanja, iets roos- ten, zoo als koffijboonen. Njanjat, slib, dat van een overstrooming is blijven liggen. Njanjot of njanjoet, suffen, zoo als grijsaards. Njanjap, ijlen, in een koorts, enz. Njawan, een soort van gele bijen. Njelongtjong = menjelontjong. Njem, van het gevoel dat koud geworden rijst bij het eten in den mond te weeg brengt. Njèmbèng, een plant waarvan de bladeren voor groenten gebruikt worden. Njèrnjèr, niet dicht geweven en dien ten- gevolge doorschijnen, van een doek. Njingnjing , Balin. een muis. • 0. O belang; doeren dioblang, doerians waarop men kokosmelk en suiker doet, vóór dat zjj gekookt worden. O eb er, Jav. mengoeber, naloopen, nazetten. Oedak, Soend.; mengoedak, naloopen, nazet- ten om te grijpen. Oedani, zekere plant, quisqualis indica, Jav. wedani. O edik, de bergkant, het zuiden; moedik, bergwaarts, zuidwaarts. Zie het Woordb. O e doek; nasi oedoek, zeker gerecht van rijst met kokosmelk, erwten enz. Oedoel; roempoet oedoel 2 , een grassoort, waarvan de pitten als lampepitten (soemboe) gebe- zigd worden. Oei ai, vlechten, van matten of bamboes, daarentegen kepang van het haar of van touw. O el eg; méngoeleg , iets hard wrjjvende fijn maken, bijv. de rijst voor een klein kind. Vrg. olak in het Woordenboek. O e let, taai van hout, het tegenovergestelde van getas, broos. IC 6 O el o eng; batoe oeloeng , een edelgesteente dat door ouderdom donkerkleurig geworden is; boeroeng oeloeng 2 , een soort van roofvogel. Oembalan, passageloon op een schip. Oemboet; oemboet 2 an, bolvruohteu in 't al- gemeen, zooals gember, kurkĕma enz. Oempelek 2 in, opstapelen , ophoogen. Zie ook goempelek. Oengkoel; oengkoélin 1) te woord staan , een kind, dat lastig is, te vreden stellen; 2) boyen iets uitsteken, Jav. O en gk o et 2 , van zwakte krom en gebrekkig loopen, al knikkende voort strompelen. O en tal, Jav. mengoental, inslikken. Oentoesan; beroentoesan , vol uitslag, bijv. van iemand die aan de mazelen lijdt; ruw, van papier. Oenté, kokosnooten met suiker gekookt. Oen toet; oentoetin, oppeuzelen, zijn geld verteeren, langzamerhand er door brengen; iets tusschen de tanden (Jav. oentoe) houden om het te proeven; zeer weinig van iets eten. Oerangas, de mot. Oeribang ; kembang oeribang = boenga raja. O er o eng, Jav. niet geschieden, niet door- gaan. Oesam, een uitgeperste kokosnoot. O es er; oeser 2 an, het middelpunt ven een draaikolk; iets wat daarop gelijkt, bijv. de kruin van het hoofd. O es il; oesil tangannja, zijn handen niet stil kunnen houden, van iemand die graag plaagt. O et ja; mengoetjaïn, een hond op iemand aanhitsen. Zie Woordb. op oedja. O et j o es = Jav. en Soend. oesoes, darmen. Oetoe, gaaf, ongeschonken. O gil 2 , heen en weer gaan, van loszittende tanden, onder het eten. Ogbk, met iets, bijv. een stok, in een gat steken om een beest te dooden , dat er in gekropen is.' Ook rbgok en sbgok. Ojod, Jav. = akar. Ojong; pohon o. , zekere vruchtdragende boom. Ojbt; bjbtin, iemand iets te drinken, of ook wel te eten, geven. 01 eh; oleh 2 , de opbrengst van de oogst, wat men door oogsten verkrijgt. Olèsin, met den vinger of iets dergelijks langs iets strijken: vrg. tjblek. Otèl — ögèl. Otje, Jav. kakelen, piepen, klappen, van vogels. O nar, schade, leed; mengbnarin, iemand schade berokkenen. Oto, Jav. een borstlap voor kinderen, in 't Mal. baroet gantoeng. P. Pad et, Jav. ingehuurd; memadetin, stouwen, vast inpakken. Palé, Bterk gemaakt, van hanen, die men door hen de leden te wrijven voor het gevecht bekwaamt; lust hebbende om zijn krachten op iemand te beproeven ; palé bibir , soort van rozen- was om gebarsten lippen te genezen, of, volgens anderen, om het rood worden er van wegens het betelkaauwen te voorkomen; ajam paléan, een sterk gemaakte haan. Pal eng, Balin. paling, hulp woord om den superlatief uit te drukken. Pa milt = lelangsé, Pamit, Jav.; pamitan, afscheid van een meerdere door een mindere genomen; waarschu- wing van een mindere aan een meerdere, dat hij vertrekken zal. Pandjer, Jav. 1) wat op een paal of staak geplaatst is; 2) handgeld, voorschot. Pangan, zie kepangan. Pangkèng , Jav. en Soend. slaapvertrek. Pantjelbran, een zakdoek , wit van binnen , maar met bebloemde randen. Pantjer y Jav. de penwortel van een boom. Pantjing , Jav. vischhaak, zie doeéfod* Pap ah, Jav. bladsteel van de kokospalm. Papak, Balin. pakpak; tnëmapak, iets hards kaauwen. Yrg. mamak. lee Papar t de achtertanden van een oud paard, die geheel gelijk aan de voortanden zijn geworden. Zié het "Woordb. Papas; bepapassan sama sianoe, N, N. tegen- komen } ontmoeten. Par ap ara, een kleine zoldering of hordo boven de haard tot berging van kookgereedschap- pen, eetwaren enz. Parang y Jav. kembang parang ? zekere spons- achtige (?) en venerische (?) uitslag op de huid. Parkoe, even lang zijn, in den zin: tdli kama(nja) parkoe: de twee touwen, waarmede het touw van den vlieger op twee plaatsen boven en onder aan deperètja verbonden is, zijn even lang. Pasilan, zeker parasitisch onkruid, dat den groei der boomen zou beletten; scheldwoord van de Mohammedanen jegens de Christenen. Patapora } zie botapora. Paté-majang ; ramboetnja p., hij heeft krul- haar van natuur. Vr g.patah, Balin. opgemaakt haar. Patiky Balin. de scherpe stekel, die sommige visschen aan den kop hebben en waarmee zij een gevaarleken steek kunnen toebrengen. Pat o eng, door verschillende lieden bijeenge- bracht geld om iets te ondernemen of te kun- nen koop en. Patoky zie sbsbl. Pèdèly plat gedrukt, het tegenovergestelde van gèpèng, plat geslagen. PedeSy bijtend, op de tong; stekend van zweren* Zie Woordb. op pedas. Pedjadjaratty een soort van geesten, zoowel goed als kwaad, aldus genoemd naar het oude heidensche rijk van dien naam, even als perijangan (Jav. prajangan), insgelijks een soort van geesten en de eigenn. van de Preanger-regentschappen. Pègang = pegang. Pekak t pekek = toeli f zeer hardhoorend; daarentegen bangal of bengal , Oost-Indisch doof. Zie ook het Woordenboek. Pelampang, een t jj deljj k opgeslagen atappen feestloods. Pelangkiran, een soort van doos (kbtak) f waar men de bamboezen kokers in legt, die tot bergplaatsen van krekels dienen. Pelatoky speoht; haan van een geweer, Pèlèngatiy Jav. pilingan, de slapen van het hoofd. P el en gek \ tepelengek, van schrik verstom- men. Vrg. Soend. malengek. Pelènggèt, de kop van de penis. Pèlèt; p. tjapoeng, een tjapoeng mot lidi, waaraan getah gesmeerd is, aanraken om hem te vangen. Ook overdrachtelijk pèlèt sama akal. Pel int ir, een handdoek uitwringen, touw draaijen (kepang tali is touw vlechten). Vrg. gelin- tir en het Jav. poetir. Pelit, vrekachtig, van iemand die van zijn geld niet scheiden kan. Pélo, Jav. gebrekkig, van het spraakorgaan van kinderen. Pelodjok = pepodjok. Pel o e = Jav. peloeh. Pĕloksok = pepodjok. Pèlbr = peloeroe, kogel. Ook Soend. Pemadjikan, baas , meester , van ambachts- lieden. Vrg. het Soend. Woord. Pen gak, riekende naar uijen, Spaansche peper enz. Jav. sĕngak. Pentil; 1) mementil , iets, bijv. een knikker, met den duim en den middelsten vinger weg- knippen. 2) een pas uit de bloesem ontwikkelde vrucht. Vrg. het volgende woord. Pent o el, tepel, Jav. pentil. , Pepaja = betik. Zie ook kĕpaja. Pep es = senantijasa, steeds. Pèpès; memèpès, in een blad wikkelen, bijv. visch, om die in kolen of heete asch gaar te maken; pèpèsan, wat zoo in blad gewikkeld wordt. Soend. pats. Pepilis, Jav. smeersel voor het voorhoofden de slapen. Pepodjok, een hoek, pendjoeroe, bijv. van een kamer; een klamboe van een kind, als het slaapt, om de muskieten af te weren. Vrg. Jav. podjok. Pepondjèn, Jav. een groote buidel, bijv. voor geld. Per data; koerang perdata, zeer zorgeloos. 167 Perètja, de stok, die van boven naar bene- den aan een vlieger vastzit; perètja goendoe, de knikkers werpen naar de streep , v aar men bij het knikkeren (rnain perètja) het dichtst moet trachten vóór te komen. Perih = mengebêt. Perijangan, zie op pedjadjaran. Perkoetoet, Jav., ook berkoetoet, een soort van duif, de columba Bantamensis. Perséro,peséro,persiroe, Port. parceiro, deelgenoot, aandeelhouder. Pèsèk, plat, van den neus. Pesing, Jav.; baoe pesing = mangsit, de lucht van urine. Pètak, een afgehuurde ruimte of verblijf; petakkan sawah, een gehuurd sawahveld. Petindih, Jav., aanvoerder van een leger of krijgsbende. Pètjbk, gedeukt, zoo als bijv. een blikken trommel (Jav. pésok). Pi, een groote rivierschildpad 7 het Jav. boeloes. Pij ara = pelïhara; boeroeng pijaran, een huisvogel.. Pileg, Jav. verkouden. P indoe; memindoeïn, iets van iets anders voorzien , iets anders ergens in doen ; op de andere zijde van een bladzijde schrijven, zoo de eene zijde reeds vol is. Jav. pindo, pindbni. Pipit Jav.; pipitan, een houten perswerktuig om olie uit kokosnoten te maken. Pitak; koeda pitak, een paard , dat een witte plek , (tanda) aan den kop heeft. Heeft het een witte plek aan het lijf, dan is het koeda belang. Po, óp den eenen arm dragen. Vrg. poek. Poek, op de beide armen dragen of houden, bijv. een kind. Yrg. po. Poelen, Jav. vast en kleverig, zooals deeg; klonterig, zooals sago. Po el es, Balin. , slapen. Poel oen g ; memoeloeng, iets, bijv. kruimels brood, tot een balletje rollen; poeloengan, een balletje, pil. Poengki, een langwerpige, vierkante stal- mand om paardendrek op te ruimen. Poentoel, stomp, bijv. van een mes. Poepoek, Jav. een soort van trekpleister op het hoofd. Poe poet = linggis, een ijzeren instrument dat de dieven gebruiken om gaten onder in de muur te maken. Po es er, Jav. = poesat. Poe win, ons puin. Pblbs, glad, onbewerkt, nog onbebeileld, zoo als bijv. een plank. Pbnggo; konde pbnggo , een soort van kapsel zonder haarpen, bij Javaansche vrouwen in ge- bruik. Pongka, de snede van een kleedingstuk. Pbngkbt, het ondereinde of onderste van iets, dat waarmee iets op of tegen iets (van de boventanden, tegen het bovenkaakbeen) rust, het tegenovergestelde van oedjoeng. Vrg. Jav. bongkot. Pongpong , ledig uitgedronken, zoo als een kokosnoot, die door een gat uitgeslurpt is. Pbpbr, Jav. de kolf van een geweer. Pora, zie keles. Pbtjbng, zie op tjaeng. R. Radjoe: meradjoe, uit ontevredenheid over zijn superieur uit den dienst loopen, zonder er iets van te zeggen, zoo als wanneer men bijv. meent onverdiend berispt te zijn. Yrg. radjoek. Radjoengan, Jav. zekere gespikkelde krab- soort, portunus sexdentatus. Rajap, Jav. == aneiï. Rambat, Jav. omhoog klimmen, zoo alsklim- en slingerplanten, C. Rambon, hagelsteenen , C. Ran dja n g , een hoog ledekant , zoo hoog soms , dat men er met een trap op klimmen moet. Ook Soend. Vrg. pmtas. Rangginan, Jav. zeker gebak van kleefrjjst met inlandsche suiker, waarop de rijstkorrels afzon- derlijk zichtbaar zijn. 168 Rang sok, kerangsokan = ktrasoekan. Rantjak; rantjakin pohon , een boom snoeij en. Rantjoe, door elkander gemengd, niet uit- gezocht, bijv. van vuil goed of van een taal met veel vreemde woorden uit de moedertaal van den spreker. Het tegenovergestelde is rapt en bèrès. Rantjoem; rantjoem kalam of penna, ver- snijden, vermaken. Vrg. rantjoeng. Raoep, een handvol van iets nemen, bijv. duiten of steentjes, om uit to tellen. Zie ook op dat woord. Ra pi, de eene soort bij de andere, bij elkaar wat bij elkaar behoort. Vrg. bèrès en rantjoe. Rasija f Batav. uitspraak van roesija. Rastoeng, booze zweren, vooral in den neus. Jav. lestroeng y venerische neuszweren. Ra wat: rawattin, verplegen. Reak, Jav. rijak, slijm, fluim. Rébo: pakeiannja rébo, hij heeft veel (eig. dui- zend) kleeren. Rèjot; ook rèjat-rèjot, bouwvallig. Rèmbèt; merèmbet, loopen terwijl men zich aan iets vasthoudt, bijv. aan de leuning van een brug; w. saorang, iemand medeplichtig verklaren, bijv. aan diefstal. Vrg. rimbat. Rènda: pérak renda = p. toewa, fijn, mooi zilver. Renjah, Jav., gemakkelijk door te bijten. Rèrok, ter zijde zien, vandeoogen; merèro- kin, in gramschap van iemand de oogen af- wenden. Rèrot; merèrot, zich in een lange rij achter elkander bewegen , bijv. van menschen of rijtuigen. Rikoet = ikoet (uit berikoet). Ringkes, effen, gelijk van naad, van een kleedje, wanneer de aan elkaar gezette stukken juist even groot waren en niet het eene strak en het andere met ruimte zit. Rit ik; meririk, van ter zijde aanzien, Jav. Wik % een zgdelingsche, gluipende blik. Rob ah sss obah (uit berobah). Rbbek, verscheurd; terbbek, in flarden zijn; rbbek*an kaïn, lappen. Modja i tot ééne bloem (?) door een draadje zamengebonden bloempjes. Roendjah, Jav. bëroendjah, steigeren, van een paard. Roewah = aroewah; meroewahin sianoe , een doodenmaal voor iemand geven. Rb gok, zie bgok. Roman, uiterlijk voorkomen, = abèt. Rombeng-rambing, door en door in stuk- ken, overal verscheurd. Vrg. rompang-ramping. Rónjó; dironjo (= digosok) moéloetnja, bijv. de bek van een kat, die met tjabê wordt ingewreven. Rontak, steigeren, springen, zoo als een dartel paard; ook berontak en merontak, dat ook gezegd wordt van iemand die zich los maken wil. Vrg. rintak. Rbntog, Jav. afvallen, zoo als bloesems, vruchten. Rbrot; merbrot, == memboewang lilinnja, wanneer men batikt. Vrg. Jav. Ibrod. Rbsbt; mĕrbsbt (Soend. merbsbd), neer- glijden, bijv. langs een gladde vlakte. S. Saben, Jav. saben ari, dagelijks. Saboek, sjerp voor mannen. Sada*, meer of min. Salapesat, strikken van touwwerk om vogels te vangen. Ook kalapesat. S al ing, elkander; saling bèla, elkander hel- pen, s. toemboek, elkander met de vuisten slaan. Sambar, heesch, schor, C. Sambĕt, kasambet, zekere ziekte, waarbij het ligchaam verhit is, de eetlust wegblijft, de lippen droog zijn en men een bitteren smaak in den mond heeft. Samboek, Balin. de vezelachtige bast van een oude kokosnoot, = saboet. Sampah, vuil dat op het water drijft. Samping , Balin. zijde: bĕrkris disamping; djalan disamping, een voetpad op zij (van den grooten weg). 169 Sandoeng; kesandoeng, Jav., zich stooten aan iets. Sanga, verwilderd rondzien. Sangaoedi, Jav. stijgbeugel. Sangit, zie onder balang. Sang kil = èngklèJc. Sang si = Arab. sjak, twijfelzinnigheid, van iemand die niet weet wat hij wil, op twee ge- dachten hinkt. Sapi, Jav. = lemboe. Sar gal; tali sargal, grof, dik touw van ramê, grover dan tali kambodja. Sas ar; kesasar, Jav. ; verdwaald. Satang, Jav.; oedang s. = oedang galah. Sawang, I. Jav. roet. II. ; njonjah sawang , een Maleische boeken- verhuurster. Sawat, I. leidsel , C . Zie ook het Woordenboek. II. Balin., zeer ver verwijderd, bijna niet meer te zien, bijv. een vogel. Sawed, Soend. , een rotanhalsband aan het juk van een ploegbuffel. Sebar, Jav.; menjebar, zaadkorrels strooij en, zaaijen. Sebrbt; menjebrot = sembat. Sèbèt; menserebètan , te lang, van een klee- dingstuk, zoodat men er op trapt. Sebit, zie koepé. Sedal, scherp zuur, C. Sedoe, in het water dompelen, C. Seger, Jav., frisch, verfrisschend , van een drank; verkwikt, verfrischt. Sekbngkbl, helen, gestolen goederen be- waren; vrg. Soend. kongkol. Selar of seler, zekere zeevisch. S el dot 2 , zeer doen, van zweren; steken, van buikpijn. Vrg. Jav. sedot. Selèdèr, zijn tijd verbeuzelen. Selempang, ongerust zijn, bijv. wegens een afwezig kind; bezorgd, in 't onzekere zijn. Selepa, Jav. ronde plaat voor op het ceintuur om de einden daarvan bij elkander te houden. SelepaJia, de plaats tusschen den buik en de bil. Selèsèr, zekere kwaal van mannen. Seloeloep, duiken, zoo als eenden. Sembat; menjembat, iets met geweld of on- gemerkt wegnemen. Sembodja = kambodja. Semboeng, Jav., een soort van salie, Sĕtnĕk, begroeid met onkruid. Yrg. semak. Semoet; semoetan en kasemoetan , slapen , van - een lid; een gevoel hebben als van het kriewelen van ongedierte. Zie het Woordenboek. Slngget = alap. Ook ènggèt. Sènggotan, een hijschmaschine? Sengkelèk = engklek. Seni; beseni, wateren. Zie het Woordenboek. Senonoh; trada senonoh = tidah karoewanan. Sentagij C. = sentadji, Sentak = gebbs. Sentijong, Chin.? de Chineesche graven. Serani, een inlandsche christen; mangga serani, zekere rood e manggasoort met een dunne groenachtige schil. Sera iv at, duizelig, C. Serètnpèd en menjerèmpbd , Jav., rakelings langs iets gaan, langs den wal varen. Serep; menjerepin, iemand polsen, bijv. hem door een ander laten vragen of hij komen wil. Serijawan, spruw, scorbut; maar idoeng s., moeloet s., oetjoes s. weggevreten neus, mond, darmen, door syphilis of andere kwalen. Sering 2 — gentjer. Serod; meserod, indringen van iets zwaars in iets weeks, bijv. vingers in deeg, een steenen huis in den grond; glijden van een schip, dat van stapel loopt; menjerodin, van een helling langzaam afglijden. S er o et, hout in fijne plakjes schaven; vrg. gbbèt, koebit. Serojongan, ser aj ong-seroj ong , slinge- ren of laveeren van een beschonkene; waggelen, van iemand die zwaar gewond is. Sesep, zie menjesep. Seset, alleen; tnati seset, een zelfmoord be- gaan. Sétan, duivel, spook in 't algemeen. Sètèng; matanja setlng, hij heeft een puist op het ooglid. 22 170 'Ifè Setik, een span met duim en vinger, bij het knikkeren gebruikelijk: goendoe disetikkin. - Siber, in de kooi rondvliegen. Sibèt, vlug, flink in het bedienen of verple- gen. Yrg. bedebah. Sijal, omineus zijn, zoo als bijv. wanneer iemand 's morgens als eersten kooper iemand aantreft, die op crediet koopen wil. Zie ook het Woordenboek. Siloeman, Jav., geesten, die allerlei gedaanten kunnen aannemen. Zie ook het Woordenboek. Simbok; kasimbokan, zekere medicinale wor- tel, convolvulus foetidus, JavC sémboekan. Simpat; kesimpatan, iets in de verkeerde keel krijgen; simpatan, hoesten, als men iets in de verkeerde keel heeft of zich verslikt. Simplek, gekraakt, gebarsten, C. Si s ir ; sisiran , zie hitoet. Sobera, Jav. sobrah, soort van kapsel van valscft haar bij de publieke dansmeiden, waar van onderen een zilveren plaat aan is, die bij het opzetten van dat hooge kapsel op het voorhoofd komt te zitten. Sodja, buigen, bij het bidden voor een afgod, zoo als de Chineezen doen. Yrg. soedjotd. Soekak en kesoekakan, in den keel blijven steken. Yan een graad of been zegt men ook ketoelangan. S o el et, Jav, soeled; menjoelet, aansteken van een pit; menjoeïetin, laten aansteken. Soemboe, lampepit. Soempé, hoepel. Yrg. simpei. Soempoeng, Jav. = groempoeng. Soenglap, Jav. soélap, goochelen. S o ent ik, naar iets, bijv. een doorn, peuteren om het bijv. uit het vleesch te halen, soentik doerinja; vaccineeren, orang disoentik. S o enting, zie arkoe. Soeivap; soewapin, een kind eten in den mond stoppen. Soewara, de uitspraak van een woord. Soewit, ook Soend.; besoewit, fluiten met den mond; menjoewitin, naar iets, bijv. een vogel, fluiten. Sbgbk, zie bgok; sbgokin, omkoopen, „be- stechen". S bib kan, Soend., een grachtje, „slokgang". Sblbran, een slootje om het water van de velden af te leiden. Zie Woordb. op saloeran. Sompelak of som pel at, afgebroken, afge- splinterd, maar van een groot stuk; losgeraakt, bijv. van een blokje hout dat ergens aan gelijmd zit. Yrg. kbbès. Songkèt, Jav. = soengkit. Sontak; s. gerowah, met vele of groote scheuren, van een kleedingstuk. Soso, Soend. menjoso, de rijst wit zuiveren. Sosokan, Soend. soesoek, zie keben. Sbsbl; menjbsbl, pikken, bijten, van een gans of eend. Yan andere vogels zegt men patok of mematok. Sowangan, een soort van vlieger met een windharp. Yrg. Jav. satvangan, een fluitje aan de staart van een tamme duif, dat geluid geeft wanneer het dier rondvliegt. T. Tahak; betahak, een boer laten. Tahang, emmer; t. penjiraman, gieter. Takir y Jav. een schuitsgewijs gevouwd pi- sangblad. Talang, Jav. = abangan. Talenan, Jav. kerf blok. Talpa, een doek, die om Tiet hoofd wordt gedragen en veel op een tulband gelijkt. Tambal =. tampal. Tambang: bininja ditambang, niet meer za- men wonende, maar nog niet wettig gescheiden. Tamboes, Balin.; menamboes, iets ingewik- keld met heete asch bedelven om het gaar te maken. Tam eng, Jav. een schild om de slagen van de toja, batonneerstok, af te weren. Zie ook tètjok. Tampek, Soend. de mazelen. Tamp in: sirih satampin, een klaargemaakte sirihpruim. Tand jak, bergwaarts opgaan; tandjakan, steil opgaande weg. 171 Tandji, muziek; toekang tandji y muziekant. Taoen; boeroeng taoen, vertaling van ons jaarvogel, — b. ënggang. Tèkbrah, een op bijzondere wijs toegevou- wen pisangblad, zoo als die waarin men tape verkoopt. Tèmbang, zekere zeevisch. Tèmpbng, Soend. met een boom een zij waart- sche richting aan een schuit geven. Tètjok, een ijzeren drietand waarmee men tegelijk met de lameng de slagen van de toja pareert. Tik, zie setik. Tikil = kilcil. Timpal, Balin. — katvan, kameraad, med- T in dis, op iets liggen, bijv. een mes op een stuk papier, tegen het wegwaaijen. Tiras, knipsels; pluksel. Ti sik, stoppen met de naald, = djeroemat. Tjadik, Bal., kakebeen. Tjaèng: padi setjaeng — 40 sang ga — 200 gèdeng = 400 tjĕkel of potjong. Soend. tjaing — 20 sangga, Bal. tjèhèng ■= 2 kati = 400 duiten. Tjakiber, d. i. tjetjak iber, vliegende hagedis. Tjaktaï, een Chineesche stolp. Tjakalikang , een gebak van rijstemeel en suiker, bros, rond en met gaten doorboord. Tjaling, Bal., slagtanden van een wild zwijn of olifant. Tjamboek, Soend., rijtuigzweep. Zie tja- boek II. Tjémplingan: tangannja tj., hij kan zijn handen niet t'huis houden. Tjanggaivareng = nenek mojang: vrg. Jav. tjanggawareng. Tjapa, I. betjapa, zich aansluiten aan iets of aan elkander, bijv. van twee vlakke handen, die men tegen elkander houdt. II. de bepaalde plaats, waar de partijen van een tweegevecht staan moeten ; het punt van waar men in spelen moet werpen of beginnen te loopen , meet. Zie ook het Woordenboek. Tjedoky ook een gat in den grond — legok. Zie ook tjeloeng en medok. Tjekel, Jav. mentjekel, iets met de hand omspannen. Zie ook op tjaeng , hier boven. Tjeladi, Soend., zekere spechtsoort. Tjelalé, Jav. telalê = boelalei. . Tjèlèngan, Jav. een varken als spaarpot. Tjeloeng; mata tjeloeng = m. tjedok, diep liggende oogen. Tj el o er o et — tjeroeroet. Tj el os; mentjelos doeivit , op den grond vallen uit een zak waar een gat in is; ongemerkt weg vallen, mentjelos atinja, Hang pikiran. Tjendol, soort van drank bestaande uit water, suiker en soelasi-pitjes en in glazen ver- kocht.. Ook bekend onder den Chineeschen naam tjintjaoe. Tjèngèng, huilebalkig; Jav. tjinging. Tjeriak; tjeriakin, op een schreeuweriger toon toeroepen. Vrg. ter lak. 