VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Die onderwerpen nu, welke hier, na Voorrede en Inlei- ding, behandeld worden, zijn de volgende: Deugd , waar- heid , vooroordeclen , gevoelen, belangrijke eigenfchappen van den mensch, verdienfte, geluk, vertroostingen in het onge- luk, hartstogten, liefde, eerzucht, nijd, minnenijd, toorn, luiheid, trotschheid, gierigheid, fpaarzaamheid, gematigd- heid, gezondheid, voorzigtigheid, menfchenkennis, vrouwen, dieren, gezellige deugden, gemeenzaam: onderhoud, infchik- kelijkheid, vergevensgezindheid, zedigheid, opregtheid, ach- terklap , vriendfchap, kuischheid, lagchen , welvoegelijkheid, geestigheid, troost voor de zotten, goede toon, eerbaarheid, kuwischheid, (vóór deze beide laactte artikels ftaat: gisfingen)) huifelijk leven, het gelukkige gezin, (een verdicht verhaal.) — Zoo ordeloos en bont nu deze artikels door elkander 74 ' DE WEISS ftaan, even zoo weinig plan en zamenhang is er dikwijls in de behandeling van dezelve te vinden: het fchijnen veeleer losfe gedachten te zijn, van tijd tot tijd opgeteekend, en nu eindelijk aan elkander geregen, om uit te geven: waarlijk voor den Schrijver eene gemakkelijke, maar voor den Lezer eené niet zeer gelukkige manier, om een boek zamen te ftel- len, dat grondbeginfelen, vaste wijsgeerige grondbeginfelen van zulk eene belangrijke wetenfchap, als de Zedekunde is, zal mededeelen! — En wat nu de behandeling der onder- werpen zelve aangaat, het ontbreekt hier wel geenszins aan ware en goede, zeer ernftige en nuttige, al is het ook niet nieuwe en ongewone opmerkingen; maar het ontbreekt even min aan blijken van Franfche oppervlakkigheid, onnaauw- keurigheid en overdrijving, welke te wenfchen is, dat de degelijke Nederlander van den vreemdeling niet zal over- nemen. Nog een ander hoofdgebrek van dit werk is, dat er vol- ftrekt geen aanmerking in genomen wordt op de Christelijke Godsdienst, maar te naauwernood, en flechts hier en daar als ter loops, op de Natuurlijke, en zelfs maar al te dik- wijls dit hoogere, dat.nu en dan eens uitkwam, als ter zijde gefteld, alles genoegzaam buiten betrekking tot God en Goddelijke zaken befchouwd, en hoe, gelijk weiss zelf zich in de Voorrede, bl, 12, uitdrukt, „ de mensch „ âlleen door den fterken hefboom, het perfoonlijk eigenbe- „ lang, in beweging gebragt wordt?’ Of dit nu een gevolg is van des Schrijvers ongeloof aan ftellige Goddelijke Open- baring en Christendom, of eene fchikking naar zulke denk- wijze bij velen der, genen, in wier taal hij gefchreven heeft, willen wij niet’ beflisfen; (*) maar in allen gevalle is het jammer, dat een werk, waarin veel is, dat van des Auteurs gezond verftand, ervaring en welmeenendheid getuigt, door de genoemde gebreken, naar onze fchatting, in waarde zeer vermindert, ‚ Wilde nu Rec. alles behoorlijk uitwerken, wat hij om- trent dit eerfte Deel onder het lezen aangeteekend heeft, en zijn gevoelen over het een en ander naar eisch ontwikke- len, dan zou hij de grenzen dezer beoordeeling verre te bui-. (*) Waar hij al toevallig over de H. Schrift fpreekt , b. v. bl. 39, 40, ziet men duidelijk, dat hij met derzelver waren inhoud en aard weinig bekend is, ZEDEKUNDE EN WERELDKENNIS. 75 ten gaan: hij moet zich dus vergenoegen met flechts eenige weinige proevèn aan te ftippen, — Al terftond ftuit hij op eene ten minfte onvolledige bepaling van goed en kwaad, van deugd en ondeugd, bl. 29: deugd namelijk beftaat, vol- gens weiss, alleen in de beoefening van hetgene, dat het openbare geluk verhoogt; ondeugd in die van hetgene, dat hetzelve benadeelt: hieruit zou.dus volgen, dat geluk alleen de maatftaf van goed en kwaad, en wat niet tot openbaar geluk leidt, geen goed, wat hetzelve niet benadeelt, geen kwaad is, Ware het denkbeeld van ’s menfchen natuurlijke betrekking op het hoogfte redelijke en zedelijke Wezen, zoo wel als op zijne medemenfchen, en vooral het Christelijke beginfel van liefde hier meer in het oog gehouden, de be- paling kon naauwkeuriger en vollediger uitgevallen zijn, en de Schrijver zou niet noodig gehad hebben, bl. 31, 32, van een zedekundig oppergezag der verlichtte Wijsgeeren te fpre- ken, waaraan het algemeen de toepasfing van zedekundige grondregels zou behooren over te laten, — Is kennis fy- noniem met wijsheid? (bl. 47) kan zij eene bron van men- fchenkennis heeten? kan zij alleen toegevendheid, grootmoe- digheid, verdraagzaamheid, gehoorzaamheid aan de wetten te weeg brengen? (bl. 49.) — Het artikel over de verdien- fle (bl. 50 e. v.) bevat goede dingen over de zwakke gron- den, waarop men zich dezelve dikwijls toefchrijft; maar overdrijft de zaak weder, door het verdienftelijke te zeer te beperken tot het oogenblikkelijk en ftoffelijk belang, b. v, bl. 55, waar werss den uitvinder van het pottebakkers- rad en den invoerder van de aardappelen in Europa ver- dienftelijker noemt, dan den ontdekker der middelpuntskrach- ten: bepaalt dan alleen het voorwerp de verdienftelijkheid ? en hoe ongelijkfoortig zijn hier de voorwerpen! — Bl, 72 e. v. geeft de Schrijver nuttige opmerkingen en lesfen, ter vertroosting in het ongeluk, hier en daar zelfs niet zonder aanwending van het Goddelijke; maar waarom dan dit hoo- gere aan het flot van dit artikel weder ter zijde gefteld? — Bij het artikel liefde, bl. 93—112, zou men niet verwach- ten, dat het eigenlijk over de fekfenliefde handelt: hier en daar vindt men verftrooide goede opmerkingen’, offchoon uit- voerig genoeg, te meer daar de Schrijver naderhand op dit- zelfde onderwerp meer dan eens terugkomt; ook op het einde ernftige toefpraken aan jonge lieden: doch waartoe dient het, dat hij „ het geloof, dat men niet meer dan ééne vronw 76 DE WEISS __» tevens kan bemionen, een vooroordeel” noemt, en wat hij verder, bl. 101, 2, fraais daarover zegt? Niet anders, » js het te vreezen, dan tot begunftiging van openlijke of hei- melijke veelwijverij! Ook in her volgende over de onthou- ding, en in de toefpraak aan de Vorften over hunne wetten in dit opzigt, is zonderlingheid en duisterheid, — Over de voorzigtigheid, zoo als die hier behandeld wordt, meest met betrekking tot het uitvoeren van plannen, zou, ondanks de goede raadgevingen, die hier voorkomen, veel te vragen vallen: b. v. is hare definitie goed, (bl, 168) „ de kunst om » Zijn doel te bereiken’? is het (bl. 169) „ veinzerij, ver- »„ momming en kunstgrepen, welke zij vordert” ? is het waar: (bl. gunftige ondervindingen fchijnen hem dikwijls té verre weg. te flepen tot fombere en eenzijdige befchouwingen. Zoo zegt hij zelf b. v. bl. 45, dat het ongunftige gevoelen, welk anderen over onze daden en belangen denkelijk hebben zullen, bij ons menfchenhaat verwekken moet , en , zoo als hij er, zonderling genoeg, in: éénen adem op laat volgen, vergevensgezindheid, Zoo zegt hij, onder de rubriek Zag- chen, bl. 337, „ dateen der voornaamfte kenteekenen van „ 'smenfchen zwakheid en van zijne boosheid in de gewone „ uitdrukking zijner vreugde gelegen is. Men lacht zelden „ anders, dan uit ijdelheid, dwaasheid of boosaardigheid”’' ; en in dezen toon gaat dit verder voort. Zoo worden ook de artikels geestigheid en goede toon meest van de flechtfte zijde ZEDEKUNDE EN WERELDKENNIS. 17 voorgefteld, — Over het geheel mist men in dit werk eene ordelijke en grondige behandeling der onderwerpen; en, hoe veel goeds en menschkundigs het ook, als vrucht der on- dervinding en opmerking, bevatte, en welke hoog zede- lijke bedoeling het ook hebbe, (gelijk, b. v., in de gisfin- gen omtrent eerbaarheid en kuischheid) het is niet ge- fchikt, om duidelijke en geregelde denkbeelden te bevor- deren; en men moet het meermalen bejammeren, dat het goede zoo verward door elkander ligt, en alles waarlijk niet even proef houdend en onberwistelijk is. — Zoo moet men het ook jammer achten, dat in het laatfte verdichte verhaal van twee gelukkige echtgenooten zoo weinig godsdienftig- heid, bijna niet dan eenige regels aan het flot, veel min Christelijke godsdienftigheid inkomt. Rec. zou van het gezegde nog veel meer proeven kunnen aanvoeren ; maar hij acht het aangevoerde genoeg , om zijn oordeel , dat niet onbepaald gunftig zijn kon, te ftaven. Hij zou dus ook de vertaling van dit werk niet bijzonder ver- langd hebben; maar wie het nu lezen wil, die leze met voorzigtigheid, en met dat oordeel des onderfcheids, dat piet alles voetftoots van den vreemdeling overneemt en prijst, maar nogtans zijp nut met het goede. doet! Bloemlezing uit de dramatifche Werken van WILLIAM SHAK(E)SPEARE; în Nederduitfche dichtmaat overge- bracht door Mr. Ls. PH. C. VAN DEN BERGHS3 Lid van de Maatfchappij van Nederlandfche Letterkunde te Leyden, Te Amfterdam, bij j. Immerzeel, Jun. 1834. In gr. 8yo. XVI en 196 bl. f 3-: Oaze Letterkunde, hoe rijk ook aan vertalingen van ver- fchillenden aard, die haar niet altijd tot fieraad yerftrekken, is echter arm in goede overbrengingen: van de meesterftuk- ken der poëzij, waarop de overige volken van Europa met zoo veel regt trotsch kunnen zijn. Hoe gering is het aantal dichterlijke vertolkingen, waarin de Nederland{che lezer zich met de fchoonheden der uitheemfche vernuften bekend kan maken, zonder derzelver taal te leeren! Het is waar, er beftaan vele oude overzettingen ; maar, wie kan dezelve thans nog met genoegen lezen? Het is daarom te wenfchen, dat onze dichters, gelijk: de Duitfche gedaan- hebben, hunne PS L. PH, C. VAN DEN BERGH i pogingen aanwenden, om onze Letterkunde met de fchoonfte bloemen der buitenlanders te verfieren; en dat dit zeer wel kan gefchieden, zonder dat eigene oorfpronkelijkheid er bij ver- liest, is genoegzaam gebleken uit de vertalingsproeven, door. mannen geleverd, wier namen te gunftig en te algemeen be- kend zijn, dan dat wij dezelve zouden behoeven te noemen. De zwarigheden, welke met eene vertaling van dichterlijke werken gepaard gaan, zijn zeker niet gering; maar de buig- zaamheid en rijkdom onzer fchoone moedertaal ftaan bij het overbrengen, uit welke taal ook, den dichter uitnemend ten dienfte. Onder die Schrijvers, over wier verdienften en roem flechts ééne ftem is, bekleedt de alom vermaarde Engelfche SHAKESPEARE eene welverdiende eervolle plaats, Gansch Europa bewondert in hem den tooneeldichter, die met de diepfte kennis van het menfchelijke hart de treffendfte voor- ftelling en den hoogften dichterlijken gloed wist te vereeni- gen. Elk volk is er trotsch op, eene vertaling van hem te bezitten, Welke gebreken SHAKESPEARE ook mogen ontfieren , de lof, hem door zijne tijdgenooten toegezwaaid, is door de ftem der nakomelingen, door het eenparig ge- tuigenis der volken voor altijd bevestigd. Dat een dich- ter van die voortreffelijkheid tot nog toe bij ons zoo weinig naar waarde wordt gefchat, zoo weinig gekend is, kan niet anders dan de hoogfte bevreemding verwek- ken, en elke poging, aangewend om deszelfs verdienften in het regte licht te plaatfen, verdient: de meeste belang- ftelling en goedkeuring. Uit dien hoofde moest ons de aan- gekondigde Bloemlezing uit SHAKESPEARE's dramatifche werken, door den Heer VAN DEN BERGH, ten hoogfte wel- kom zijn. Wij hoopten, dat door dezelve in eene wezenlijke behoefte voorzien, en de krachtvolle poëzij van den En- gelfchen dichter in een waardig Nederlandsch gewaad ons pu- bliek aangeboden zoude worden. Met belangftellende nieuws- gierigheid openden wij het boek, lazen en vergeleken het- zelve met het oorfpronkelijke; doch, wij kunnen het niet ontveinzen, wij vonden ons zeer teleurgefteld, Waar wij geest en leven verwachtten, ontmoeteden wij een dor, ziel- loos geraamte; koude, gedwongene taal verving den gefpier- den, ftouten ftijl des dichters; in één woord, het ligchaam flechts, en dat nog niet eens ongefchonden, is overge- bragt, — den.geest zoekt men vergeefs. Om dit ons oordeel te regtvaardigen , zullen wij den lezer een kort verflag mede- BLOEMLEZING UIT SHAKESPEARE. 79 deelen omtrent het doel, dat zich de Vertaler voorftelde , en omtrent de wijze, waarop, en den vorm, waarin dezelve dit beeft trachten te bereiken. Inde Voorrede maakt de Heer VAN DEN BERGH, onzes inziens, zeer gegronde aanmerkingen op den tegenwoordigen toeftand van ons vaderlandsch tooneel, waar, bij weinig oor- fpronkelijke ftukken, vele mislukte vertalingen van Duitfche of Franfche dramata worden opgevoerd; terwijl oorfpron- kelijke ftukken zelve nog te veel op de oude Franfche leest zijn gefchoeid, waarin ftijve regelmatigheid en afgepastheid" de plaats van losheid en bevallige navolging der natuur be- kleeden. De nieuwere tooneelpoëzij der Franfchen , en ook wel die der Duitfchers ‚ vervalt weder in een ander uiterfte, en overtreedt alle wetten van goeden fmaak niet alleen, maar zelfs van het gezond verftand. Te regt wijst dus VAN DEN BERGH Op de heerlijke gewrochten van SHAKESPEARE, als een veel gefchikter voorbeeld ter navolging, dan de over-' Ípannen manier, waarop de genoemde fcholen de tooneelpoëzij behandelen, Om dus dezen hier nog te weinig gefchatten dichter nader aan den beoefenaar der dramatifche kunst be- kend te maken, kwam het den Vertaler niet ongepast of nut- teloos voor, eenige der fchoonfte plaatfen uit SHAKES- PEARE, als eene bloemlezing, in dezelfde versmaat als het oorfpronkelijke , over te brengen, om aldus, op het'voet« poor der Duitfche vertalers, den Nederlandfchen lezer de fchoonheden te doen opmerken, waaraan deze treurfpelen zoo bij vittek rijk zijn. Wij kunnen dit oogmerk des Heeren VAN DEN BERGH niet anders dan goedkeuren; maar de wijze, waarop hij het zoekt te bereiken, is, naar ons inzien, aân zeer vele zwa- righeden onderworpen, ja veroorzaakt juist het tegendeel van hetgene men beoogde, Immers, de fchoonheid van een treur fpel beftaat voornámelijk uit de fchildering der karakters en derzelver onderlinge betrekkingen, drijfveren, handelingen en bedoelingen, die, hoe verfchillend ook, toch allen daartoe medewerken , om het doel des treurfpels , het opwekken van vrees en medelijden, te bereiken, Om de karakters der per- fonen wèl te leeren kennen, en het geheel te doorgronden, is het volftrekt noodig, het ganfche tooneelftuk eenige malen te lezen, en over deszelfs doel, en de werking der handelende perfonen in verband met dit doel, na te denken. Alle fchoon- beden van een treurfpel, misfchien enkele détails nu en dan 80 L. PH. C. VAN DEN BERGH uitgezonderd , vloeijen daaruit voort. Hoe zuten dan enkele brokken, hier en daar uitgefcheurd , beroofd van hun nood- zakelijk verband, ongefchikt om belangftelling in te boeze- men, omdat men met de perfonen onbekend is, (hoe fchoon ook de poëzij moge zijn) het vereischte doelwit kunnen be- reiken? Zoude de Heer VAN DEN BERGH niet beter heb- ben gedaan, door een of twee der beste ftukken van sH A- KESPEARE in hun geheel te vertalen, en ons den dichter op die wijze in zijne volle grootheid te doen bewonderen ? Nu toch zijn het flechts disjecti ,membra poëtae, die bij gee- ne mogelijkheid tot een geheel te brengen zijn; het zijn pi- laren van een fchoon gefticht, die, hoe fraai op zichzelve ook bewerkt, echter nooit een regt denkbeeld van de gan- fche pracht en indrukwekkende ftoutheid van het gebouw zelve kunnen geven. Eene tweede aanmerking betreft den vorm, waarin VAN DEN BERGH Zijne vertaling heeft gemeend te moeten gie- ten, Hij heeft de Engelfche vijfvoetige jambus behouden, die ook, door de Duitfchers algemeen wordt gebruikt. Wij geven echter den fchrijver in bedenking, of deze in zich- zelve harde, van allen rhythmus bijna ontbloote versmaat, met al zijne onregelmatigheden en vrijheden, wel voor onze Hol- landfche taal gefchikt is, Even min als onze alexandrijn in Engelfche en Duitfche ftukken voldoet, kan ook de vijfvoe- tige jambus. in onze zoo regelmatige en voor weinig vrijhe- den vatbare verfificatie bevallen, Hij haalt het voorbeeld der Duitfche taal aan, om te doen zien, dat ook in de onze deze jambus wel ingevoerd zoude kunnen worden. Maar hoe veel vrijer en ongebondener is ook de Duitfche profodie , dan de Hollandfche! Zelfs de versmaten der Ouden kunnen op het Duitsch aangewend worden, en dit zal in onze moe- dertaal wel immer eene onmogelijkheid blijven, Wij ftemmen anders volgaarne toe, dat de eentoonige deftigheid der alexan- drijnen niet zeer aangenaam is, vooral in ftukken van lan- geren adem, Maar waarom zoude men zich altoos aan dezen rhythmus alleen binden? Kunnen niet de trochaeifche en andere Iyrifche maten even zoo goed tot afwisfeling gebe- zigd worden ?° Zoo veel over het doel en de manier, naar welke de Heer VAN DEN BERGH de vertaling heeft ingerigt. Op de Voor- rede volgt een kort verflag aangaande het leven, de fchrif. ten en de verdienften van SHAKESPEARE, ten dienfte van L] BLOEMLEZING UIT SHAKESPEARE. 81 hen, díe met dien dichter minder bekend zijn. Of het too- neel wel gezegd kan worden in de Middeleeuwen uit godsdien- tige feesten geboren te zijn, zoo als VAN DEN BERGH fchijnt te denken , meenen wij te mogen betwijfelen, als wij san de non RoswiTHA en andere kloosterlingen denken , die reeds zeer vroeg pogingen aanwendden, om TEREN- Tius na,te volgen; fchoon het niet ontkend kan worden, | dat de geestelijkheid aan het tooneel fpoedig eene gods- dienftige rigting gaf door bijbelfche gefchiedverhalen eúz, Kort, maar vrij volledig en juist, is de opgave van sn A- KESPEARE's levensomftandigheden, van de eerfte uitgaven zijner ftukken, en van de verfchillende vertalingen, die overal werden vervaardigd, Onder dezelve is eene der merkwaar- digte de overbrenging van Titus Andronicus door onzen be- kenden dichter JAN vos, onder den titel van Aran en Titus, welke echter niet ftrekte, om SHAKESPEARE alhier meer bekend te maken, De Heer VAN DEN BERGH geeft daarop een kort verflag van den inhoud der historifche tooneelftuk- ken en van de eigenlijk gezegde treurfpelen, uit welke hij zijne bloemlezing bijeenbrengt, zonder van de blijfpelen eenig gebruik te maken. Wij gelooven ook niet, dat $HAKEs- PEARE's blijfpelen, een paar uitgezonderd , hem dien groo- ten dichtersroem ooit gefchonken zouden hebben, De bron- nen, waaruit de dichter geput heeft, of liever, waaruit hij de veerfte aanleiding heeft ontleend, worden insgelijks in het voorbijgaan aangeftipt, en eindelijk de geest, die in de ftuk- ken heerscht, derzelver fchoonheden en gebreken, naar ons oordeel, juist en naar waarheid gefchetst. Groot, onnavolg- baar groot zijn de menigvuldige fchoonheden, waarvan elk tuk fchittert ; maar niet weinig ook de gebreken, die dezelve ont- fieren, Vele echter van dezelve vinden eene genoegzame ver- fchooning in den tijd en in de vorming, die den dichter te beurt viel, De fchuld lag aan hem niet, dat hij de volmaakt- heid van eenen sóPuocLeEs niet bereikte. Ware nu de vertaling even gelukkig geflaagd , als deze in- leiding van de bekendheid des Heeren vAN DEN BERGH met SHAKESPEARE blijken gêeft, dan zouden wij reden hebben, ons over eene aanwinst voor de- Letterkunde te verblijden; maar, op grond van eenige weinige, voorshands, uit eene menigte andere, opgenomene plaatfen, welke wij aan onze lezers, tot ftaving van ons reeds geuit gevoelen, zullen mededeelen, zijn wij voor het tegendeel beducht. Een BOEKBESCH. 1836, no. 2. F 82 L. Pil. C. VAN DEN BERGH tooneel uit het historisch ftuk, Koning Johan getiteld, waar eene moeder het verlies van haar kind beweent, is het eerfte, wat hier gekozen werd, Deze plaats is in het oorfpronke- lijke krachtig, maar, naar ons gevoelen, niet zeer natuur- lijk, vooral in het eerst. De Vertaler heeft dan ook eenige regels weggelaten, die al te ruw en fterk zijn; fchoon zij anders, Om SHAKESPEARE te doen kennen, misfchien wel hadden mogen worden overgebragt: O amiable lovely death! Thou odoriferous flench! found rottennesf! Arife forth from the couch of lasting night, enz. VAN DEN BERGH vertaalt: „ O minlijke geliefde dood ! Rijs op van ’t leger der oneind'ge nacht, Gij vrees en fchrikbeeld der tevredenheid ! En kusfen wil °k uw hatelijk gebeent |” Of iemand deze zoo ftroeve regels, zonder het oorfpronke- lijke te kennen, regt vat, durven wij betwijfelen, De za. mentrekkingen -oneind'ge, wil °k, en de woordvoeging, zijn tegen alle regels van onze taal. Prosperity is geen tevre. denheid, maar voorfpoed, dat hier alleen een’ goeden zin kan geven. — Wat is voorts eene gewoonlijke oproeping? Het En- gelsch heeft a modern invocation, — Bij het lezen der regels : „ Ik zou de wereld beven doen van wee, En fchudden dat geraamte uit zijnen flaap.” zoude men haast denken, dat de wereld hier door dat geraam- te wordt aangeduid, in plaats van den dood, — Onverftaan- baar is de vertaling der woorden, welke tot den Kardinaal worden gezegd, — Waarom heeft de Heer VAN DEN BERGH niet liever het gefprek tusfchen Arthur en Hubert gekozen, dan het volgende minder belangrijke tooneel tusfchen Koning Johan én Hubert ? | De brokken, genomen uit Koning Hendrik IV, zijn wèl gekozen, en het prozaïfche gedeelte in proza zeer goed over- gezet. Had de Heer VAN DEN BERGH toch níet die on- gelukkige manier gebezigd, om sHAKESPEARE's vijfvoe- tige jamben even zoo over te brengen! Elk, die de aanfpraak aan den flaap met het oorfpronkelijke vergelijkt, zal van BLOEMLEZING UIT SHAKESPEARE, 83 de verkeerdheid dier keuze overtuigd worden. ' De overzet- ting is woordelijk genoeg, maar de geest ontbreekt, en ge- durig ontmoet men plaatfen, waarbij men: zoude twijfelen , of de Verraler den waren. zin wel heeft gevat, Dat b, v. de naam S%a/low naar eisch door Schaal is * overgebragt , zouden wij niet gaarne toeftemmen, Wij zullen onze lezers niet vermoeijen met een ftukswijs onderzoek over ieder tooneelfpel, waaruit de Vertaler geno- men heeft. Ex uno disce omnes. Wij hebben overal dezelfde gedwongene ftijfheid, Engelfche woordvoeging , harde zamen. trekkingen, vreemde woorden, in één woord het geraamte: van SHAKESPEARE gevonden, Men vergelijke-eens de. vertaling der tooneelen uit Macbeth, die hier voorkomen, met die van SCHILLER, en wij vreezen: niet, dat iemand ons gevoelen zal wederleggen. Maar SCHILLER was dichter , en een hoog dichterlijk genie wordt èr vereistht, om een ander dichtergenie naar „waarde over te brengen, Het is miet genoeg, dat men de- woorden vertale; men moet zóó vertolken, als de dichter zelf gefproken zoude hebben, in- dien hij in de taal des overbrengers gefchreven had, Den-. genen, die SHAKESPEARE zelven niet kan genieten en den dichter toch gaarne wenscht te kennen, kunnen wij deze Bloemlezing niet aanbevelen; zij zoude hem averegtfche denkbeelden omtrent deszelfs verdienften inboezemen, Of: kan men zich uit eene flecht gedrukte plaat een juist:  van Pompeji: Naar het Engelsch van E. LYTTON BULWER, In IH Deelen, Të Amferdam, bij G. J. A. Beijerinck. 1835. In gr. 8yo, Te zamen 785 57. f'7 - 80. De verdelging der Romeinfche ftad Pompeji, in het 79fte jaar van onze tijdrekening, door eene vreefelijke uitbarfting van den Vefuvius, welker herinnering, federt het midden der vorige eeuw , verlevendigd is door de ontdekking en opdel- ving van derzelver merkwaardige overblijffelen, was zeer gefchikt, om tot ondêrwerp. te dienen voor eenen Roman, Ook was de bekende Engelfche Schrijver BUL WER meer nog dan anderen in ftaat, om met eene meesterlijke hand van F 2 84 , E. Le BUL WER deze ontzettende gebeurtenis een tafereel zamen te ftellen. De Schrijver bezocht in perfoon de Stad der Dooden, gelijk WescoTT haar noemde, en fchreef deze laatfte dagen van Pompeji te Napels, en dus in derzelver nabijheid, Bij het be- zoeken dier opgedolvene overblijffels eener aloude ftad, welke misfchien eerder nog, dan de verkwikkelijke koeltjes of de wolkenlooze hemel van het zuiden, den reiziger naar de ftreken van Napels lokken; bij het befchouwen van de levendigheid en frischheid der ftraten, huizen, tempels en fchouwptlaatfen eener ftad, welke in de oudfte tijden van het Romeinfche rijk beftond, was het niet onnatuurlijk , dat een Schrijver, die voorheen reeds in de kunst van te fcheppen en, te verlevendigen was werkzaam geweest, door een vurig verlangen bezield werd, om deze eenzame ftraten andermaal te- bevolken, hare fraáije puinhoopen weder op te bouwen, en de beendeten te bezielen, die nog voor zijne befchou- wing waren gefpaard gebleven; een tijdvak van achttien eeu- wen terug te gaan, en de Stad der Dooden tot een hernieuwd aanzijn in het leven te herroepen. — De fchoonheid der landftreek , het weelderige der leefwijze, de Godsdienstpleg- tigheden van het Romeinfche Heidendom, de geheimenisfen der Egypufche 1srs, die toen ook in /ralië zeer in den {maak waren, Romeinfche en Griekfche dichters , de invloed der Oosterfche en Griekfche wijsbegeerte, de reeds veld win- nende leer der Christenen , de Griekfche oorfprong der Pom- pejers; ziet daar zoo vele zaken, welke aan den Schrijver eenen rijkdom verfchaften, die inderdaad, om zijne eigene woorden te bezigen, „ als van eenen overloopehden ftroom toevloeiden,en als het ware bloemen aanboden uit den grond zelven geplukt, dien hij moest befchrijven.” Doch, al bezit ook een Schrijver de meestmogelijke ver. eischten van dien aard, die opvoeding en oefening hem kun- nen geven, zoo zal het ‘hem toch altijd moeijelijk blijven , om zich zoo geheel in een tijdperk, dat van het zijne vera fchilt, te verplaacfen, dat hij zich aan geene misflagen van onnaauwkeurigheid zal fchuldig maken. Hoe voortreffelijk in zijne foort dit werk moge zijn, levert het toch ook blijken op van deze waarheid, Als wij b.v. de menigvuldige ` kofijhuizen vermeld vinden, die te Pompeji, ten tijde van deszelfs bloei, de lediggangers naar hunne zalen lokten, dan zouden wij ons eerder verbeelden de befchrijving te hooren- van eene hedendaagfche ftad, dan van het oude Romeinfche DE LAATSTE DAGEN VAN PONPEJI. = B Pompeji. Ook hinderde het ons, eenen vrijgemaakten flaaf de Franfche fpreekwijze à propos te hooren gebruiken, Wan- neer men menfchen uit de klasfieke oudheid in eene der he- dendaagfche talen laat fpreken, mag niets verzuimd worden, hetwelk de illufie kan bevorderen. De taal behoort daartoe zuiver en eenvoudig te zijn, en vooral de bastaardwoorden der hedendaagfche zoogenaamde adden met zorg verme- den te worden.. Het is ons ook voorgekomen, dat BUL wer gelukkiger is geweest in de voorftelling der gevoelens van de Godverza- kende zoogenaamde wijsbegeerte van dien tijd, dan in die van het geloof der Christenen, zoo vroeg na de ftichting van hunne gemeente, Onder de Protestanten is het ten minfte genoegzaam bekend, dat het teeken van het kruis, oorfpron- kelijk een gebaar, hetwelk bij de Heidenen het eerbewijs aan de Godin ve Nus vergezelde, eerst veel later, met meer andere heidenfche gewoonten, opgenomen is onder de gods- dienftige verrigtingen der Christenen. Dezelfde aanmerking geldt ook omtrent de afbeelding van den Gekruisten, de ge- beden voor de afgeftorvenen , en de pelgrimaadjen, De Schrij- ver, die de hedendaagfche Jfalianen van nabij kent, zegt: „ De beeldendienst is nog tot op dit oogenblik in hun land niet geheel kunnen verdelgd worden; de voorwerpen der aan- bidding zijn er flechts veranderd; men neemt er thans zijne toevlugt tot even zoo veel Heiligen, als er te voren God- heden waren; en de wolksmenigte dringt zich op één voor den H. JANUARIUS of den H. DoMINIKUS, Zoo als voor- heen voor de beelden van isis of van APOLLO.” De Schrijver kent dus het onderfcheid tusfchen de heidenfche bijvoegfels en het zuivere Christendom, maar voert geen grond aan voor de waarheid zijner voorftelting der Christe- nen, als reeds zoo zeer befmet door het bijgeloof in de eer- fte eeuw, nog bij het leven van fommigen der Apostelen; Christenen, onder welke hij onderftelt, dat er waren, die CHRISTUS in perfoon gekend hadden, Evenwel het aangemerkte wijst flechts enkele vlekken in een geheeb aan, hetwelk van talrijke fchoonheden fchittert. Wegens de vele epifoden, die in het verhaal ingeweven zijn, niettegenftaande de Schrijver de verzoeking, om dezelve nog in grooter aantal op te nemen, zeer beftreden heeft, is eene fchets van het werk onvoldoende, om ons een juist denk- beeld van hetzelve te verfchaffen, Verlangen onze Lezers 86 E. L BULWER. echter eenig verflag, aangaande hetgeen zij in dit boek te wachten hebben, zoo diene daartoe het volgende. GLAUKUS was door den Hemel met alle mogelijke zege- ningen toegerust. Hij bezat fchoonheid, gezondheid, rijk. dom, geest, eene hooge afkomst, een vurig hart, eene dichterlijke ziel, Hij was te Athene geboren. Vroeg in het bezit zijnde geraakt van een aanzienlijk erfgoed, had hij zich aan de zucht van te reizen overgegeven, die der jeugd als ingefchapen is. Hij had een huis te Rome en zijn zomerver- blijf te Pompeji. Aldaar leert GLAUKUS een fchoon, aan- zienlijk en tevens deugdzaam meisje kennen, en vat eene vurige liefde voor haar op. Zij, JoNE genaamd, is, even als GLAUKUS, van Griekfche af komst, De liefde voor deze voortreffelijke maagd heeft op cLAUKUS den heil- zaamften invloed, Werden toch te voren zijne vele goede hoedanigheden door al te onmatig zinnelijk genot- beneveld , thans is het groote doel van zijn ftreven: door een edel en Ángetogen gedrag zijne geliefde waardig te worden. JoNe Stond met haren broeder APrarcipeEs ouder de voogdijfchap van zekeren ARBACES, eenen Egyptifchen zoogenaamden wijsgeer, die te Pompeji wel wegens zijnen rijkdom ontzien werd, maar die, als zich bezig houdende met geheime too- verkunften, nogtans bij het algemeen in geen goeden reuk ftond, Deze huichelachtige wellusteling, voornemens zijnde de fchoone jone te verleiden, tracht haren broeder APAE- CIDES tot begunftiging van zijne wenfchen over te halen, Eerst weet hij door zijne drogredenen den jongeling te be- wegen tot verzaking van alle Godsdienst en tot deelneming aan zijne geheime affchuwelijke verlustigingen. APAECI- DES, bedroefd door het troostetooze der Godverzaking, en beangftigd door gewetenswroegingen over de onreine genie- tingen, waartoe ARBACEs hem had vervoerd, nam zijne toevlugt tot de Nazareners, of Christenen, die zich toen reeds, gelijk elders in het Romeinfche rijk, ook te Pompeji begonnen te vestigen. De waarheid, welke hij vroeger te vergeefs, zelfs in de zoo hoog geroemde geheïimenisfen der Egyptifche 1s1s, gezocht had, vond hij in het onderzoek en de aanneming van het Christendom, tot gerustftelling van zijn gemoed. Arsaces, vernomen hebbende, dat Ap AB- CipEs een Christen geworden is, en vreezende, dat hij zijne bedriegerijen en geheime goddeloosheden zal ontdekken, ontdoet zich van den jongeling door eenen fluipmoord. Hij DE LAATSTE DAGEN VAN POMPEJI. dier veroordeeld was, ook nog opgeluisterd zou worden door den ftrijd der zwaardvechters. Nog laat in den nacht flik- kerde het licht uit de paleizen, „ De bloemfestoenen waren rondom de kolommen der zalen gevlochten: dáár klonk uit een prachtig gebouw het Epikuristifche lied van talrijke en vrolijke gasten: dáár rees, onder een a@nhoudend en dave- rend gelach , het geluid der muzijk en van den zang omhoog: » Wat ook de Priester moog’ verzinnen, Ons bang te maken is zijn doel; Wij lagchen om zijn Schrikgodinnen , Zijn noodlot en zijn helfchen.boel (poel?) „ Gaan wij door ’t leven vrolijk keen, En denken aan geen Hemelgoden: Voor de aarde, weten we, is er geen.” „ Hoe helder fchitterde het ftargewelf over de bevallige ftad! hoe (til rustten hare pilaarvolle ftraten in derzelver kalmte! — hoe zacht rimpelden de golfjes de donkergroene oppervlakte der zee! — hoe zuiver breidde zich de wolken- looze blaauwe. hemel van Kampanië over haar uit! — En echter — deze nacht was de laatfte voor de blijgeestige be- woners van Pompeji — de volkplanting der aloude Chal- deërs — de gewaande ftad van nERKULES — de oogappel der dartele Romeinen! Onfchadelijk, onopgemerkt waren er eeuwen over haar voorbijgegaan: en nu fchemerde de Jaacfte ftraal op den uurwijzer van haren ondergang !” De dag brak aan, Zoo groot was de toevloed der bevol- . king van Pompeji, dat reeds uren lang vóór het begin der fpelen het ruime Amphitheater opgepropt was van men- . fchen, Door eene federt jaren niet vertoonde verfcheiden. heid der verfchillende foorten van worftelflrijd werden de v 88 E. Le. BUL WER aanfchouwers verlustigd, Reeds waren eenige verflagerters uit het worftelperk in het fpoliarfum of doodenhok gefleept „ toen de leeuw losgelaten, en de ter dood verwezen GL A U- Kus, uit zijnen kerker gefleept, zonder eenig ander verdedi- gingsmiddel dan eenen korten dolk, aan den aanval van het roofdier wordt blootgefteld, Maar eensklaps overvalt den leeuw, offchoon hij zijne prooi voor zich ziet, en de tal- rijke aanfchouwers nu niet anders verwachten, dan dat hij zich op dezelve werpen zal, een zonderlinge angst. Vroe. ger nog dan de menfchen gevoelt hij eene ongewone druk- king van den dampkring. Met een klagend brullen, beant- woord door het nog woester en grimmiger geluid van eenen in de nabijheid opgefloten tijger, deinst de leeuw voor GLAU- Kus terug. Maar onverwachts trekt een ander verfchijnfel de oògen der talrijke vergadering tot zich. Een dikke rook ftijgt uit den top van den, uit het Amphitheater zigtbaren, Vefuvius. In dit oogenblik voelen zij den grond onder hunne voeten fchudden; de muren van het Amphitheater wankee len, en in de verte verneemt mèn het gekraak van inftor= tende daken, Nog een oogenblik, en eene: wolk, nu eens zwart, dan eens als door blikfemftralen verlicht en gloeijen- de, fchijnt fchielijk als een ftroom naar hen toe te rollen, Zij komt; en in hetzelfde oogenblik ftort er een regen van asch, vermengd met groote brokken gloeijenden fteen, naar beneden, Allen trachten te ontvlugten; de menigte ver- dringt, verdrukt, verftikt elkander. Achteloos, onder ker- men , vloeken, bidden en gillen, de gevallenen vertredende , ftormt de ganfche hoop de menigvuldige gangen door. Doch fteeds donkerder en wijder en dikker wordt de wolk boven hunne hoofden.: En nu zou weldra de fchrikkelijkfte nacht het gebied van den dag vervangen. Te midden van al de akeligheid, fpuit nu de vreefelijke berg ganfche kolommen van ziedend water uit. Vermengd en dooreengekneed met de half brandende asch, ftort die ftroom zich, bij gedurige tus- fchenpoozen, even als kokend flijk, over de ftraten uit, De wolk, die eene zoo diepe duisternis over den dag ver- fpreidde, heeft zich nu tot een’ vasten en ondoordringbaren klomp opeengepakt. Wij kunnen den Schrijver niet verder volgen in de befchou- wing van zijne verfchrikkelijk - fchoone fchildering der om- keering van Pompeji. Gedurende deze ramp, bij welke on- der anderen ook de goddelooze ArRBACES omkomt, tegelijk met eene menigte andere flagtoffers dezer akelige verwoes- ting, gelukt het aan crAUKUS, miet dan door de grootfte infpanning, zich en zijne jone te redden, Naar Grieken- fand overgeftoken, fmaakt hij met JoNe, als zijne echt- genoote, zoo veel geluk, als zijne nimmer weder geheel herftelde gezondheid na het doorgeftane lijden en de fombere herinnering aan den laatften dag van Pompeji toelieten, In zijne behoudenis van den leeuw en van Pompejis verwoes- ting leerde GrLAUKUS de hand erkennen van den onzigtba- ren God. Hij en jonge worden Christenen, Hunne weder- zijdfche liefde ontleent uit dit hun nieuw geloof eene nieuwe Skracht, en verfchaft hun de hoop, om dezelve mede naar de eeuwigheid over te voeren, Zoo verblijdden zij zich in hun aanzijn, en wachtten gerust den dood af, Wegens de belangrijkheid en de mentgvuldige fchoonheden van dit werk , hebben wij ons niet kunnen weêrhouden, van hetzelve een breedvoeriger verflag te geven, dan wij ge- woonlijk van Romans leveren. Maar het waas des levens, dat over alle gedeelten des verhaals verfpreid ligt, deed ons , gedurig den Roman vergeten, en het boek meer aanmerken 90 E.L. BUL WER, DE LAATSTE DAGEN VAN POMPEJI. als eene getrouwe en waarachtige fchildering der laatfle da- gen van Pompeji. Wij hopen, dat het ons gelukt zal zijn, onze aankondiging van dit werk tot aanbeveling van hetzelve aan ons befchaafd publiek te doen verftrekken, Ook de Ver- taling is gelukkig geflaagd, en het werk in zuiveren ftijl en taal voor onze Landgenooten overgezet, Pandora. Lektuur voor den befchaafden Stand. Verzameld en uitgegeven door B. Te LUBLINK WEDDIK. Tide Stukje. Te Amfterdam, bij G.J. A. Beijerinck, 1835. In gr. 8vo. 106 df. f 1-25, | Di: ftukje onderfcheidt zich van de voorafgegane door meer- dere verfcheidenheid en afwisfeling. Waarfchijnlijk hebben tot deze verzameling meerdere fchrijvers of opftellers mede- gewerkt; men zoude hiertoe door den, uiceenloopenden in- houd der bijdragen befluiten. Hieronder Schijnt ook een Arts te behooren, indien de inleiding op eenige bladen uit het dagboek van eenen Arts wezenlijk- van hem af komftig zij. Zijn deze mededeelingen eene navolging van die van eenen Engelfchen Arts, wiens opmerkingen, federt eenigen tijd, zoo wel in Franfche als andere tijdfchriften gevonden worden? In afwachting der voortzetting, fchorten wij ons oordeel op. Het blijkt dezen Arts niet aan luim te ontbre- ken, en hij fchijnt vooral niet blind voor de leemten zijner kunst; maar, er zelf voor uitkomende, zoude dit niet kun- nen aangemerkt worden, of hij wil voorkomen, dat anderen welligt de waarheid niet door nog fcherpere trekken zullen doen kennen? Men herinnere zich den Hooggeleerden Heer KATZENBERGER uit de Badereife van JEAN PAUL! — Gewis zaj de tijd meer leeren, het opfchrift boven het eerfte ftuk in dit bundeltje, Wat is er federt den wijzen Koning , bl. 203, niet al over den tijd gezegd! Hij heeft veel ge- leerd; maar de vruchten van dat onderwijs blijken nog niet, naar evenredigheid van zoo veel verloopen tijds. Wij hopen op beter door den tijd, maar wenfchen geen’ der broeders van Zwijndrecht met de Toga aan eene onzer Hoogefcholen behangen te zien; voor het tegenwoordige bepaalt men zich ook nog bij het doctoreren Konoris caufas — De ontmoe- ting op reis, bl. 221, had zij wezenlijk plaats, is treffend ; B. Te. LUBLINK WEDDIK, PANDORA, 91 is zij verdicht, zoo zoude men den fchrijver verzoeken, in het vervolg het gevoel zijner lezers te fparen. Wij zijn er niet genoeg van overtuigd, om hem een kijkje in onzen fchrijflesfenaar toe te ftaan, War de fchaar be- weft, zij kan hare nuttigheid hebben, zoo wel in de hand van den fchrijver, als in die der kritiek, In zekeren zin voegt echter den fchrijver beter een mes; de te welige loten worden immers met het fnoeimes weggenomen? Dit laatfte evenwel zonder toepasfing, even als wij de reuzenfchaar , bl, 261, ongemoeid op hare plaats laten, Ieder heeft zoo zijne wijze. De zoogenoemde ruine man, van wien men iets meer in den Siegfried van Lindenberg kan lezen, plagt boven zijnen fchrijflesfenaar een masker te hangen: dit kan op zijnen tijd ook nutte wenken geven, — Van o. G. HELDRING ontvangen wij de twee boomen in den hof Gods. — Het iets over de wijsgeerige Mythe van Pfyche, offchoon het blijken van eene vlugtige behandeling toont, is niet onge- vallig,. — Elk denkt, fpreekt of fchrijft over de opvoeding naar zijne wijze van zien; dit voorregt blijve ook JEAN PauL gegund. — De Correspondentie, wat men er onder ge- lieve te verftaan, bevat een en ander, hetwelk zich door geestigheid onderfcheidt. Indien de verzamelaar geene ftuk- ken van onbekende welwillende medewerkers verlangt, tot tene correspondentie fchijnt hij niet ongenegen, Wij willen dit hiermede ook ter algemeene kennis gebragt hebben, De voorwaarden, waarop. zulk eene briefwisfeling kan plaats hebben, worden gevonden bl, 287, 92 | $. F. PFEIFFER Befchrijving van den flaat van Algiers en deszelfs bewoners. Een Aanhangfel' tot de Reizen en vijfjarige Gevangenfchap in Algiers van S. F. PFEIFFER. Te Leeuwarden, bij L. Schierbeek, 1835. Jn gr. 8yo. 187 bl. f 1-20. Plaatsbefchrijving der Gemeente, Staphorst, Provincie Over- ijsfel. Met eenige oudheidkundige Bijvoegfelen. Door Fr. A. EBBINGE WUBBEN, Burgemeester en Notaris aldaar. Te Groningen, bij j. Oomkens. 1835. In gr. 8yo. IV en 66 54. f : - 60. Gefchied- en letterkundige Herinneringen, verzameld door Mr. G. W. VREEDE, Advocaat te Gorinchem, Ifie Stukje. Te Gorinchem, bij W. van der Wal. 1835. In gr. 8yo, VIII en 72 bl. f :-90. WILLEM LORÉ, en zijne Dijken en Sluizen; door Mr. Je We DE CRANE en W. EEKHOFF, Te Franeker, bij `G. IJpma. 1835. Z» gr. 8yo. VIII en 86 bl. f :- 90.. Magazijn, enz. Door T. L. SPANNENBURG, Predikant te Oosterhanle. Te Leeuwarden, bij H. C. Schetsberg. In kl. 8yo. XII en 228 bl. f :- 90. | In een onzer tijdfchriften heeft Recenfent, eenigen tijd ge- leden, een niet zeer loffelijk getuigenis gelezen omtrent S. F, PFEIFFER, den opfteller zijner, bevorens gunftig door ons aangekondigde, Reizen en vijfjarige Gevangenfchap in Algiers, en ook van de tegenwoordige Befchrijving van den flaat van Algiers, tot aanhangfel op het grootere werk, Doch, wat ook ten opzigte van het karakter en gedrag des ons geheel onbekenden Schrijvers waarheid moge zijn, er is ons niet gebleken, dat ’s mans berigten, voor zoo ver zij Algiers en deszelfs bewoners fchetfen, valsch of onnaauw- keurig zijn; en, zoo lang ten nadeele van het thans aange- kondigde vervolg op het grootere werk niets zal bewezen zijn, kunnen wij, die op geene onwaarfchijnlijkheden of blijkbare onwaarheden hebben geftuit, niet nalaten, ook deze Befchrijving als eene belangrijke bijdrage voor landen- en volkenkennis te befchouwen, * ALGIERS , ENZ. ENZ. 93 Voor den beoefenaar van Nederlandfche ftatistiek en oud- heden is de uitgaaf van de Plaatsbefchrijving der Gemeente Staphorst, in Overijsfel, een aangenaam verfchijnfel, en het welgefchreven werkje van den Heer wuBBEN laat zich met genoegen lezen, Den beminnaar van onze Gefchiedenis en die van ons Sraatsregt zullen de Herinneringen vanden Advocaat vrEEDE welkom zijn; en, bij de in ons land tegenwoordig, uit regt- matigen afkeer van her tegenovergeftelde uiterfte, min of meer veldwinnende zucht voor abfolutistifche denkbeelden, durven wij den bekwamen Schrijver wel aanmoedigen, dit eerfte ftukje door meerdere te doen volgen; terwijl de ver- ftandige lezer uit het eene en andere voor zichzelven het befluit wel zal opmaken, Van den boogstverdienftelijken, doch aan te weinigen be- kenden Wiskundige WILLEM LORÉ, te Leeuwwarden in 1679 geboren, en te Franeker, als buitengewoon Hoogleeraar in de Wiskunde, ten jare 1744 overleden, ontvangen wij eene levensfchets door den Oud-Hoogleeraar Mr. j, W. DE CR A- NE; en de Heer geKHOFF heeft er achtergevoegd eene gefchiedkundige befchrijving der voornaamfte dijk- en water- werken , die door genoemden Lor +é zijn daargefteld, In het levensberigt, bl. 25, ftaat bij vergisfing, dat Loré drieëndertig, lees drieënveertig jaren oud was, toen hij in het buwelijk trad, Deze aanwijzing ftrekke ten blijke on- zer aandachtige lezing. De Nederlandfche jeugd ontvangt in het Magazijn van den Eerw. SPANNENBURG eene goede verzameling van korte gezegden en fpreuken uit vroegere en latere Schrijvers, alle wel niet even belangrijk, maar in het algemeen leer- zaam eu behartigenswaardig. Amfterdamfche Studenten-Almanak voor het Jaar 1836. Te Amflerdam , bij R. Croefe, f 1 - 80. Wij verheugen ons, wanneer wij den broederlijken geest opmerken , die onder de ftuderende jeugd onzer hoofdftad zoo kennelijk doorftraalt, en zich vertoont in het opnemen van alles, wat ieder’ der ftudenten belangrijk kan zijn uiteen jaarboekje te weten, ’t zij hij zijne opleiding aan het Athe- 94 AMSTERDAMSCHE STUDENTEN-ALMANAK. ngum alleen, of gelijktijdig aan eene der kweekfcholen van de zoogenoemde Disfenters verfchuldigd is. Even ge- past komt het ons voor, dat het afbeeldfel van den man , aan wien allen de grootte verpligting hebben, aan het hoofd van dit bundeltje ftaat, en wij keuren alzoo de ge- heele inrigting van het- voorwerk bijzonder lofwaardig. Daar- op volgt eene korte Gefchiedenis van het Atheneum illustre en de Seminaria, en eene dergelijke Levensfchets van den on- langs geftorven’ Hoogleeraar wiLLMET, die echter in den bladwijzer opgenomen noch in, de paginering begrepen is; veelligt werd dezelve later eerst bijgevoegd. De Mengelin- gen bevatten een paar prozaftukjes , het eene ter gedachtenis van den waardigen overleden’ ftudent PETRUS ELIJAS, en het andere een gefchiedkundig verhaal; beide deze ftukjes zijn wèl gefchreven, en fommige der verzen verdienen allen lof; bijzonder beviel ons de Halskraag, ’t geen een keurig ftukje in het genre der vertelling is, en de Avondmijmerin- gen, die door meerdere kortheid en befchaving van wat al te eenvoudige bewoordingen nog merkelijk zouden gewonnen hebben, De vertaling van den Lijkzang van Koning Lo D- BROG ís niet onverdienftelijk, maar heeft bij de overgieting den Noordfchen gloed en tint verloren, die OLAUS WOR- mius in zijn fchier onverftaanbaar Latijn toch altoos nog behield, En daar het nu mode wordt, om die oude poëzij over te brengen, kunnen wij den jeugdigen liefhebber wel aanraden, het geheele doodenlied, waarvan hij nu flechts een fragment gaf, te bewerken, waartoe hij al de hulpmiddelen in de onlangs vitgegevene Bijlagen op de Noormannen in Neder- land van den kundigen Preceptor VAN BOLHUIS vinden zal. Een paar Duitfche en een Fransch versje getuigen van de oefening in die talen; maar waarom geene Latijnfche verzen, die toch in dit jaarboekje volkomen op hunne plaats zouden zijn? Ons vaderland heeft zich lang mogen beroe- men, de zuiverfte latiniteit aan te kweeken; en zou nu het Atheneum, dat bijkans eene Akademie mag heeten, achter- lijk blijven, den grooten voorganger VAN LENNEP, al is het dan ook maar in de verte, te volgen? De meeste der losfe Gedachten bevielen ons, veelligt om het piquante van de Latijnfche aanhalingen, Wij willen dan ook dit ons ver- flag met een drietal der geestigfte befluiten’; Casfino, Hedendaagfche Vrijstermarkt, Spectatum veniunt, veniunt fpectentur ut ipfae. O vip. AMSTERDAMSCHE STUDENTEN-ALMANAK, 95 Promotie-partij. Aurora Muis amica. Proponenten. Uno avulfo non deficit alter. Vira, (Helaas !)) Friefche Volks-Almanak voor het Schrikkeljaar 1836. Eerfte Jaargang. Te Leeuwarden, bij L. Schierbeek, f':- 75, Onze wensch is vervuld; de redactie van het jaarboekje, dat wij aankondigen, is in goede handen gevallen, en ruim- fchoots prijzen wij de welgelukte pogingen van den kundi- gen A. WASSENBERGH te Sf, Anna Parochie, die moeite noch zorg heeft ontzien, om den jonggeborenen in een voe. gelijk gewaad onder het oog van het publiek te brengen, Een uitvoerige kalender, met alwat daar in den uitgeftrekt- ften zin bij behoort, laat voor de inwoners van Friesland weinig te wenfchen over. De inleiding van het Mengelwerk is door w, EEKHOFF met warmte gefteld, en dat Mengel- werk zelf, waarin proza en poëzij zich afwisfelen, heeft ons wel bevallen, Daar er geen bladwijzer in het boekje voorkomt, willen wij onzen lezeren den korten inhoud opge- ven, Een fiksch gefteld Friesch Volkslied opent hettooneel. De overlevering omtrent BAUCK HEMMEMA is het welgeftelde eerfte prozaftukje, gevolgd door eene Legende van den be- kenden Dichter VAN HALMAEL, en eene Romance in de Friefche. landtaal. De Levensfchetrs van w. VAN HAREN, met keurig gefteendrukt portret, ftaat hier op hare regte plaats, en de bloemlezing uit zijne fchriften zal velen wel- kom zijn, alsmede het puikjuweel zijner poëzij, het Men- fchelijk Leven, dat, hoe bekend ook, nimmer te veel ver- fpreid kan worden. De daarop volgende dichtregels zijn aan den weldoener van het nieuwe Stads-Weeshuis te Leeuwgr- den, wijlen den Raad van: Zudië BALJeEÉ, gewijd. Dan volgen twee versjes van den eenigen BORGER, die, onuitgegeven, aan weinigen bekend zijn, en waarvan de mededeeling zeker onzen lezeren welkom zal zijn: Aan mijne Geliefde, op den dag van onze verloving. (1814) Voor ’t oog van God én de Englenkoren Zwoer nogmaals de verheugde mond Den Eed, door ’t hart reeds lang gezworen, Gegriffeld in des harten grond, 96 FRIESCHE VOLKS-ALMANAK, Geliefdet ik zal dien Eed volbrengen, En valt dit hart u immer af, ~ Dan moog’ de regterhand verzengen , Die ik u dezen morgen gaf! Mijns Vaders taak is afgeweven; Die u gebaard heeft, is niet meer: Gij hebt me een’ Vader weêrgegeven, En ik geef u een Moeder weêr, Graffchrift op de Vrouw van mijnen Vriend Ds. L. w. 