VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
458 ‚DE EENZELVIGHEID EN ZATHEID dekker vari een nieùw Vermaak? En {trekt het niet tat een -verwyt voor de vindingryke Eeuw, welke wy belee- ven, dat dus eene ‘belooning nooit gevorderd is, fchoon veelen die met de gulfte handen zouden uittellen? Is het geen fchande voor den fmaak van geldverfpillende Lieden, dat zy, hoe onbegrensd ook in hunne vertee- ringen , elendig bepaald zyn ten aanziene der voorwer- pen? Moet men zich niet verbaazen, dat, wanneer wy een Meisje van plaifier — een Paard — een Speelbord =- een fpel Kaarten , opgenoemd hebben, wy ons aan het einde van de Naamlyst vinden ? Menfchen, die hun hoogst geluk in het bezit van Ryk: dom ftellen, moeten eigenaartig de fchielyke verkryging daar van aanmerken als den grootften zegen; dewyl die niet vergezeld ging met arbeid of moeite, en voldoet voor de veronderftelde gebreken van Geboorte: maar dat weinige Menfchen de bekwaamheid bezitten om dien lot- wisfel te verdraagen, leeraart de ondervinding met ontel- baare voorbeelden. De meerdere voordeelen en het mindere gevaar van langzaam verkreegene Rykdommen behoeft geen betoog: wy zullen alleen, ten befluite van deeze Proeve, verkort; bybrengen de Gefchiedenis van oRTOGRUL, uit het Zee defchrift the Idler ontleend. — - » ORTOGRULS; eenige á vuren getleeten hebbende in diep gepeins en afwisíe- s ling van gedagten, viel in flaap. Hy droomde dat hy » Omzwierf in een woest eenzaam land, zoekende na ies s mand, die hem den weg zou aanwyzen. om ryk te á worden, Staande op een heuvel, befchaduwd door cys s presfen, in twyfel welk een weg hy zou opflaan, ver- ýs toonde zich zyn Vader op ’t onverwagtst aan zyn oog. ss — ORTOGRUL , zeide de oude Man, ik weet uwe ver. s legenheid, luister na uwen Vader! Wend uw oog na het s, gindfche gebergte. ORTOGRUL gehoorzaamt: hy zag een ey waterftroom , van de rotzen ftortende, nedervallende met s» het geraas des donders; {chuim verfpreidende over de » omftaande houtgewasfen. — Slaa nu, vervolgde de s» Vader, uwe oogen op de valei tusfchen de bergen geles æ gen. ORTOGRUL zag om, en ontdekte eene kleine wel „ s die eén waterftroompje voortbragt. —- Zeg my, voer á de Vader ‘voort , wenscht gy om fchielyken Rykdoms ss welke u ten deele valt even als het water fchuimende van ás de hoogte nederfiort ; of om een allengskens langzaam. s voortgaande toeneeming, gelyk het laatst befchouwde beekje. En l k S 99 ust EENIGER MODE- DWAASHEDEN. 450 o uit de kleine welle vloeijende? — Lait my fchielyk » ryk worden , zeide ORTOGRUL , laat de -Goudftroom 5 fnel en geweldig zyn. —— Zie nogmaals rondsom us 5, zéide de Vader. ame -ORTOGRUL keek om, en zag dé 5, bedding van den voorheen hevig nederttortenden Stroont s» droog en woest; maar het. beekje van de Wel naaoo- a geide, deedt zich-aan zyn oog een wyd Meir op; „ door den geftadigen fchoon langzaamen aanvoer fteeds ss vol gehouden. —— ORTOGRUG ontwaakte, en. befloot » Tyk te worden dbor aanhoudend vlytbetoon , en in ftilk a te behaalde voordeelen,” \ Pm mand ne nn dn Aan de Schryvers der Algemeene Vaderlandfche 7 Rr Letteroefeningen: ane MEDEBURGERS! De 15. April des voorleden jaars, des avonds laat buiten komende, wierd my berigt, dat den vorigen dag drie kinderen van een Landman, een half uur gaans van- Steenwyk, door een dollen Hond gebeten waren. Ik gaf hiervan aanftonds kennis aan myn’ Vriend, den kundis n: Geneesheer SCHUURMAN te Steenwyky en verzogt em den volgenden morgen deze kinderen met my te gaam bezoeken , het welk egter niet voor: dien namiddag: konde gefchieden. Wy konden van de kinderen alleen, ‘tr worden, dat zy door een kleinen Keeshond, wel- den vorigen dag, om dat hy beesten gebeten had, op Rwuineriwolde vastgelegd, en van het touw was losge-. ` broken met veel woede gebeten waren; dat dit zelfde hondje «des morgens te Westerbeekfloot heen en weer gelos, pen had , zonder iemand te beledigen , en van daar was: weggejaagd.. Naderhand vernam ik, dat hetzelve, na. nog een kind, °t welk ook aan de watervrees geftorven is ṣ4 gebeten. te hebben, op de Oldemarkt, drie uuren van Steernwyk, is doodgeflagen. Nadat de wonden wel met: azyn en water waren uitgewasfchen, zyn ze alle met de grootfte zorgvuldigheid gefcarificeerd en zo veel doenlyk uitgefneden. —_ Daar ‘er geen Belladonna- wortel te be- komen was, raadde ik Boom-olie met azyn te geven, welk middel my door alle Groninger Artzen. berigt was nog nimmer gefaald te apposita t meêr , daar ik zelve in vyf 4,8 4 BE 45o $ DRIE GEVALLEN gevallen gezien had, dat, na den beet vàn een dollen Hond, door bet gebruik van dit middei, geene ont- ftaan waren. DRIE GEVALLEN VAN DOLLENHONDS - BEET. Door den Med. Dr. SCHUURMAN, te Steenwyke e Dogter van HENDRIK KLAASSEN, op Eesveen, oul r4 jaaren, werd, op den rg April 1797, door cen dollen Hond in het linker been gebeten, met een wonde van 1 duim lang en & duim breed, aan de buitenzyde van het fcheenbeen , een handbreed boven den voet. Den 16 April, heb ik de wond, na dezelve met water en azyn afgewasfchen te hebben, langs de randen na bin- nen gefcarificeerd, benevens deszelfs oppervlakte, be- ftrooid met pulvis Cantharidum, en een Spaanfchevlieg- pleister daar over heen gelegd. = Inwendig gebruikt zy dagelyks agt lepels vol boom-oly en vier lepels azyn, in vier giften egaal verdeeld. 17. Bevind zig welvarend; de blaarpleister ms gen de blaren doorgeknipt, de E/cara in de laten blyven, en met balfamus Arcæi verbonden. 1 Bevind zig welvarend ; de pols regulier; de won de fuppureert, en geeft (tank; de zwelling der wonde is nu verdweenen ; gebruikt van een mixtura oleofs VIEI maal daags twee lepels vol. _Bt OL olivar. iij. iji Vitell. ovi K Syr. commun. Zi. dg. ana 5viij. Ga VAN DOLLENHONDS: BEET, 46I „ee. Bevind zig wel; de wonde fupputeett goed, en geeft weinig ftank ; continueert den drank. 22, Bevind zig wel; pols en afgang regulier, de tong en mond zuiver — de wond fuppureert fterk „ en gee t weer ftank van zig, word nog als te voren met baham. Arcai verbonden, tot dus ver de drank gecontinueerd, 22. Bevind zig wel ; de wonde fuppureert wel, geeft weinig ftank ; gebruikt nu van denzelfden drank viermaal daags een lepel vol. | Pe 24. Bevind zig wel; alles als de vorige dag. ‘ag. Bevind zig wel; alles als de vorige dag; doch een weinig diarrhée, driemaal in de 24 uuren, misfchien ver- oorzaakt. door het gebruik van nugteren kalfsvleesch. — < Ook is 'er nog een opening gekomen of opengebroken aan de zyde van de wonde, een duim daarvan af, juist op het fcheenbeen 3 ook met bal/am., Arcæi verbonden. 8 27. Zeer welvarend ; de diarrhée gister opgehouden; de eerfte wond ettert wel, de tweede fluit een weinig; beide met bal/. Arcai verbonden. ——— ıı ag. Zeer welvarend; de eerte wond blyft etteren, en matig diep, geen flank, de tweede gefloten. Den ı Mey zeer welvarend; de wonde fuppureert goed; gebruikt nu dagelyks twee lepels vol van de miss hura olcofa. é 3. Zeer welvarend ; de wond blyft goed fuppureeren als te voren , de opening op zyde nog gefloten, maar: in den omtrek is een weinig zwelling, en fchynt wat ont- ftoken te zyn; geen ftank. | ‚5. Welvarend; de wond als te voren. 7. Welvarend ; de wond als te voren , doch de om. trek meer ontftoken, de wond blyft even diep als te, _ voren, met bal/. Arcei verbonden; gebruikt geen mixtura oleofa meer. l > ‚9. Welvarend; de. wond als te voren, de omtrek meer, ontftoken, breekt hier en daar met een klein oppervlak- kig gaatje open, loost een dun vogt, de geheele omtrek » word met droog plukfel belegd, en de wond als te voren verbonden. ’ ‚ 11. Dezen namiddag, na ’s morgens en ’s middags veel geëeten te hebben, heeft ze fterk gevomeerd , is nog walgagtig, de tong wit en een weinig geel beflagen, de ols fnel, en-fterke hoofdpyn; de wond word voller, de- omtrek minder ontftoken; als te voren verbonden, 12, Bevind zig zeer wel; heeft weer goeden eetlust ; na i 'LI 5 , tong , id 45s “T. DRIE GEVALLEN ” tong, fmaák in den mond , pols en alles, weer nátuur- Iyk 5; zekerlyk is het toeval van gister door een overmà- tig gebruik van Aardappels ontftaan ; de wonde als de vorige dag, en alzo verbonden. - 14. Zeer welvarend ; de wond word kleinder en meet- der vol, van tyd tot tyd vertonen zig in den omtrek der wonde kleine zweertjes als kinderpokjes, die fpoe« dig doorbreken, een weinig etterachtig vogt loozen, en met het opleggen van droog plukfel weer fluiten; nog* thans blyft de omtrek der wonde drie vingers breed dia- meter in het ronde altoos nog rood, en met korstagtige lekken 3 de wond word nu alle dagen, om den door e warmte veroorzaakten ftark, met baam, Arcei ver: bonden. ; „17. Zeer welvarend; de wonde een weinig kleinder dar te vooren, de omtrek minder ontftoken. ‚ar. Zeer welvarends de wonde als te voren, loost ma- tig veel etter, de omtrek word beter; alle dagen vere bonden. Eu i 24. Zeer welvarend ; komt by my te Steenwyk om de wond te vertoonen, die nu maar de grootte van een ftuivet heeft, en byna met de huid gelyk 3 loost zeer weinig et- terachtig vogt ‚doch een weinig dunner ; met bal/am, dArcai verbonden, en geeft geheel geen reuk meer, is «27. Zeer welvarend; de wond byna geneezen. so. Zeer welvarend; de wond is nu gefloten. De Dogter van HENDRIK KLAASSEN, op Eesveen, oud 8 jaaren, werd, op den 14 April, door denzelfden dollen Hond gebeten in het regterbeen, met agt wonden, groot en klein; alle om het enkel en op den voet. Den 16 April gelyk de vorige gefcarificeerd, met pul- yis Cantharidum bettrooid, en met emp. veficator, bedekt3 gebruikt boom -oly en azyn, dagelyks zo veel als het oudfte Dogtertje. | | 17. Is zeer welvarend ; doch kan niet gaan om de zwel- ling -der wonden en voet, boven en onder, dezelve; de pleisters alle afgenomen en met Zalf, Arcaei verbonden} de kleine wondjes, die niet veel fuppureeren , worden met pulvis Cantharidum beftrooid. . 19. Bevind zig in alles zeer wel; de wonden fuppuree- ren alle zeer veel; als te voren verbonden ; gebruikt de~ zelfde mixtura oleofa, éven zo veel als haar Zuster; de wonden ftinken.… IE PEE eed innn de ao. Zeer VAN: DOLLENHONDS «BEET. AG ‚ 20. Zeer welvarend; de wonden fuppureeren- goed, een klein wondje. mert gu/y. Cantharid. bettrooid, en met halfs Arcai verbonden; continueert met den drank. 22. Zeer welvarend ; de wonden fuppureeren tamelyk fterk, en flinken meer; alle Z/care zyn nu afgevallen.. 23. Bevind zig wel; de wonden etteren wel, behalven een klein wondje, dat ik met pu/vés Cantharid, bettrooid heb, en na gewoonte alles verbonden; een wond, die ik vóór vier dagen met pulvis Cantharid, beftrooid -heb, is. nog vol met een witte korst, aan. fpek gelyk 5 ettert weinig, ook met alf. Arcei verbonden ; gebruikt nu viermaal daags-een lepel vol van den drank. 24. Bevind zig wel; alle wondeú tuppureeren wel; na gewoonte verbonden. — E Tare 25. Zeer welvarend ; de wonden. fuppureeren wel, en als te voren verbonden; een weinig diarrhée ; heeft nugter kalfsvleesch gebruikt. v r _ 27. Zeer welvarend; geen diarrhée, de groote wonden fuppureeren wel, de kl:ine zyn droog; een weinig pulvs Cantharidum in de bal. Arcai gemengd, en daarmede . 29. Zeer welvarend; de wonden blyven nu alle matig fuppureeren;s met bal/. Arcai verbonden; geeven geen ftank meer. — Be a Den r Mey volkomen welvarend ; de wenden etteren zo goed niet meer als te voren, except de twee groottke 3 alle met puly. Cantharid, in de balf. Arcai verbonden.» gebruikt twee lepels vol van den drank. 3. Zeer welvarend; de wonden zyn nu alle goed open, en blyven etteren. EE: g. Zeer welvarend 5 de wonden met bal. Arcai en pulv. Cantharid. verbonden. -7.a Welvarend; de wonden als te voren verbonden ; ge- bruikt verders geen mixtura oleofa. : . 9. Zeer welvarend; na gewoonte verbonden. l ‚xr. Welvarend; daar het weêr nu warmer is ,,geevem de wonden wederom ftank,en jeuken fterk ; heb den voets het been en derzelver wonden met warme karnemelk en water doen afwasfchen; de wonden zyn. alle nog open, en als te voren verbonden. 3 12. Welvarend ; de wonden na gewoonte verbonden, de kleine wondjes moeten met pulv. Cantharid. open ge». houden worden, de jeukte is nu minder. 3 < 14. Welvarend; de wonden ais te voren behandeld, 17. Zeer i 464 DRIE GEVALLEN 17. Zeer welvarend; de kleine wonden zyn nu byna gefloten; de ‘groote zyn vol met de huid gelyk, en be- ginnen te fluiten; alle nog met bal/. Arcai verbonden.. ar. Zeer welvarend; de wonden zyn nu alle volkomen geneezen. k i - Den 15 Juny, als het kind niet ver van huis een bood- fchap gedaan had , en op den weg na huis zynde, ont- moette het-een Hond, byna als die, door welken het ge- beten was,en voor welken zy fterk fchrikte. Tot dus ver was zy volkomen gezond; doch een weinig te huis ge- weest zynde, klaagde zy over pyn in ’t hoofd en bee- nen , die al telkens erger wer tot op Zondag. Nu fcheen ’er koorts te komen, die fchielyk afliep en door een andere vervangen werd; nu was zy brandend heet en dan huiverig; de keel en borst werden vol met flym. De Vader kwam my zulks op Zondag berigten ; doch ik konde, door andere bezigheden volftrekt belet, de Ly- deres niet komen -zien. Ik liet een fterke Spaanfche- vliegpleister op de geweezene wonden leggen; doch de radix belladonna konde ik niet magtig worden om een proef daarvan te neemen. De benauwdheden werden ieder blik immer; zy kon Zondag avond niet meer drin- ken ; had eb he geen vrees voor water; doch zeide niet te kunnen doorflikken; een weinig dunne gekookte karne- melk kon zy nog drinken. Op Maandag morgen was zy aangedaan door de Zonneftraien, en kon ze niet verdragen; de benauwdheden werden al flimmer, de koortsbrand hes viger, als deeze nu afgelopen was, fprak zy zeer wel, en was haar verftand magtig ; de keel was met veel taaije flym bezet; zy fpoog geduurig van zig af, en is denzelf. den avond omtrent negen uuren geftorven. De Dogter van JAN FRENS, op Eesveen, oud ruim 13 jaaren, werd door denzelfden dollen Hond, op den 14 April 1797, in het regterbeen, boven op den voet, gebeten, met een groote wond, langwerpig, ongeveer een duim lang, en zes kleindere wonden. Den 16 April, gelyk de vorige kinderen gefcarificeerd en behandeld ; gebruikt hetzelfde middel inwendig als de vorigen. 17. De Spaanfchevliegpleisters afgenomen en met dal. Arcai verbonden ; de wonden zyn ook als die der an- dere Lyders gezwollen. 19. De pols is irregulier, en weinig eetlust; kan niet | gaan VAN DOLLENHONDS-BEET. _ 465 an om de zwelling der wonden, die alle fuppureeren, ehalven een klein wondje, dat met bal/am, Arcai en puly. Canthar. verbonden word; gebruikt van dezelfde mix- tura oleofa als de vorigen. 20. Bevind zig beter dan den vorigen dag; de pols is meer regulier, de tong weinig beflagen ; de grootfte wona den etteren wel, doch de kleine niet veel; worden be- ftrooid met puly. Cantharid., en met half. Arcai vere bonden ; continueert met den drank. | 22., Bevind zig gezonder dan de vorige dagen, de èet- lust is beter, en de pols regulier 5 de groote wonden. worden diep, en etteren fterk, de kleine zyn droogagtig, worden zeer dik met baf: Arcæi verbonden; de zwelling van den voet houd nog aan; heeft deezen dag voor het eerst door de kamer kunnen wandelen ; de wonden geeven nog ftank van zig. | 23. Bevind zig wel; de voet nog gezwollen; het vere band was van de wonden gezakt; alle kleine wondjes waren zeer droog; alle met puly. Cantharid. beftrooid, en met balf. Arcei verbonden; geeven geen ftank5 gebruikt nu viermaal ip een lepel vol van den drank. | 24. Welvarend; de wonden, den ep 245 dag droog, etteren uu zeer wel; na gewoonte met bal/. Arcæi ver- bonden. ag. Welvarend ; de wonden na gewoonte verbonden als de twee andere kinderen ; nugteren kalfsvleesch ge- dn ‚ En daarvan misfchien diarrhée; doch niet extra erk. 27. Zeer welvarend; meer appetyt dan de vorige da- gen; de diarrhée houd aan, drie a viermaal daags; de groote wonden etteren wel, de kleine droog; met pulv. Cantharid, en balf. Arcai verbonden. | ag. Zeer welvarend; gister is de diarrhée opgehouden; de wonden etteren matig, doch beginnen zig een weinig te fluiten, daarom met alf. Arcat en precipitat. rubr. daar br verbonden; de wonden geeven nog een weis nig ftank. | Den 1 Mey zeer welvarend, namiddag ten vier uuren 5 doch ’s avonds ten zeven uuren een zware huivering als een koude koorts, egter zonder dorst of gevolgd zweet, of fterke warmte ; maar een ongeruste nagt, zo als my berigt is ; de wonden kunnen met geen merc. precipitat. rubr. open gehouden worden ; een der grootfte is geheel gefloten; alle met puly. Cantharid, en bal. Arcai y: | e: 365 "TU DRIE GEVALLEN. kelyk verbonden; gebruikt twee lepels vol van den oly« drank. | | “-3, Zeer welvarend, en is gister ook wel geweest, zon: der koorts of huivering ; de wonden zyn nu matig open, ester nog miet pulv. Cantharid. én balf. Arcei verbonden, en al het wit opgetrokken vel, door de Cantharides , met de fchaar afgefneden, zo dat bloed te voorfchyn kwam. 5. Zeer welvarend; de wonden matig open; met puive Canthar.en de balf. Arc. gemengd verbonden. N 7. Welvarend; de wonden na gewoonte verbonden; tot dus ver de oly-drank gebruikt. ; g. Welvarend; de wonden geeven dus ver nog ftank ; fa gewoonte verbonden. 11. Welvarend5; door het warme weêr meerder ftanks en het been met roosachtig. uitflag , voornamentlyk om het enkel, bezet, dat fterk jeukt; met warme karnemelk en water het been ‘en den voet, en alle wonden , gewas« fchen, en na gewoonte verbonden. | 12. Zeer welvarend; de wonden met af. Arc. en priv. Cantharid, verbonden ; nu minder ttank en jeukte; ook uog met warme karnemelk gewasfchen. | 14. Welvarend ; de kleine wonden worden met veel moeite opengehouden. 17. Welvarend; de kleine wonden beginnen al meer te fluiten, en de groote worden meer vól en kleinder, geeven geen ftank of jeukte meer. er. Zeer welvarend 5 de kleine en groote. wonden byna alle geneezen; nog met half. Arcæi verbonden. 24. Zeer welvarend ; alle wonden zyn nu volkomen geneezen. i > Dên 23 July 1797, is het Meisje, van Steenwyk komens de, zeer nat geregend, bevind zig den 24 niet wel, men ‚denkt een weinig koortzig,’t geen aanhoud , en dagelyks erger wordt. | | 27. Klaagt over fterke heete Koortzen, en voornamelyk over een belemmerde pislofing 5 nu komt men my raad vragen; de tong vuil geel beflagen, kwaden fmaak, geen afgang. Ik bezorg haar een infufio laxans van Tamarind, fol. fenn. © fal Glaub., waarvan veel ontlasting. 28. °s Morgens tusfchen zeven en agt wuren: zy legt op het bed, het uitzigt wild, fpreekt weinig , de tong een weinig beflagen, heeft een weinig pis geloosd, was als troebel dun bier, de pols klein en fnel , een weinig /ub- fultus-tendinum, verfchrikt fchielyk, flaapt weinig, droomt B On- VAN DOLLENHONDS-BERT. `. 467 Ongerust, kan wel eeten gebruiken als altoos ;doch deezen morgen, zedert vier uuren, heeft zig de watervrees ver- toond ; kan uit geen ‘Fheefchoteltje drinken, probeert met een eijerlepeltje, heeft geen vrees voor. water, doch maakt finguliere figuuren en draaijingen by het doorflikken , als of het veel pyn in de keel doet; flikt egter een lepeltje vol door, vreest voor een zagte lugt die de deur in- komt, en voor de zonneftralen ; deezen morgen ten 1g uuren gebruikt zes greinen puly. radicis Belladonna. — ' ’s- Avonds ten zes uwren; heeft fterk gezweet, en conti- nueert nog 5 blyft te bed leggen, eet van tyd tot tyd „kan nog viet drinken, de benauwdheid is niet beter, de pyn by het wateren flimmer; heeft den ganfchen dag nog niet gewaterd , of misfchien onbewust, het geen men voor zweet aanziet; heeft tot dus ver geen de. minfte pyn in de plaats der lidtekenen gevoeld, het grootfte lidteken fchynt een wei- nig gezwollen, waarop en op alle een fterke blaartrek: kende pleister gelegd heb; de beenen zyn nu koud. ag. Is deezen nagt zeer onrustig geweest; telkens yene nign van koorts, verzeld van. een fterk delirium, by tusfchenpofing prefent en haar verftand volkomen mag- tigsheeft in den morgentyd een weinig gewaterd, had by- na de couleur van dun bier en een geelagtig: /edimentum ; de keel werd al in den voornagt fterk met ilym bezet; fpuwt fomtyds van zig, kan geen vogt gebruiken, hoes genaamd, wel vaster fpys, als brood en koek; heeft dee- zen morgen ten vyf uuren zeven greinen Bellad. poejer met fyroop ingenomen; een half uur daarna een weinig ge- braakt ; ten zeven uuren, was zy nog prefent ; om agt uuren werd de benauwdheid in de keel erger, die telkens toenam, zo dat ‘er fomtyds veel fchuim op den mond kwam 5 de ftuiptrekkingen door het geheele li- chaam werden nu meerder en fterker , de pols geheel niet te vinden, de armen en beenen koud, en nog hat van zweet; de ademhaling met geluid verzeld ; een fterk gerommel in de keel; het regter ooglid begon ten negen uuren te zwellen , het. oog byna gefloten; en is ten tien uuren, na dat alle ftuipen en verdere toevallen afnamen, geftorven. - ek ke ed Uit deeze drie Gevallen fchynt men te kunnen befluit ten, dat, hoe beter de wonden etteren „ hoe minder gevaaf de Lyders hebben van de Watervrees. By het eerfte Meisje behoefde ik geen pulyis Cantharid, te neemen: om er ‚en won 468 _DRIEGEVALLEN VAN DOLLENHONDS- DEET. wond open te houden; de ba//. Arc, was zeer voldoende; het gift fcheen zig van zelven te willen ontlasten; de as was niet alleen meer ontftoken dan by de twee an- dere kinderen , maar derzelver geheele omtrek met veele kleine Zweertjes bezet, waaruit een geel etterachtig vo liep by het doorbreeken., Dit kind blyft gezond, en de ‚ twee andere kinderen, welkers meeste wonden moeijelyk tot de ettering te houden waten, zyn aan de Waters vrees geftorven. Een opwekkende oorzaak e excitans) fchynt in ftaat , iemand Cte voren den Dollenhonds- beet geleden heb- bende) de Ziekte en Watervrees te doen overkomen; z0 als blykt uit het tweede -kind van HENDRIK KLAASSEN, ’t welk voor een Hond, haar op den weg ontmoetende, efchrikt heeft, en daar op is ziek geworden, en aan de atervrees geftorven. Opwekkende oorzaken (caufæ excitantes) fchynen niet „in ftaat te zyn door de inbeelding eenige toevallen der Ziekte te doen geboren worden 5 de woorbefchik- kende oorzaak (caufa aders moet wel degelyk aanwezig zyn: dit blykt uit het eerfte kind, dat nog gezond is; haar Zuster is aan de Watervrees geftor- ven , door welke oorzaak zy haar dienst by den Boer heeft moeten verlaten; men zeide tegens haar, dat zy ook wel dol zoude worden , en daarom moest zy weer na haar Vaders huis keeren , eer haar die Ziekte in des Boeren dienst overkwam. Vervolgens is het kind van JAN FRENs geftorven , ’t geen haar weder- om fterk aangedaan heeft, en blyft met dat al nog gezond. BYZONDERHEDEN, BETREFFENDE DE NATUURLYKE HISTORIE DER VISSCHEN. Getrokken uit een Werk van den Heer LACEPÊDE, over deeze ftoffe, D: Visfchen verfchillen van alle andere Geflagten 2 der Dieren, door de by hen plaats hebbende veret- niging van rood bloed met Kieuwen; deeze byzondere werktuigen, die aan alle Visfchen eigen zyn, bevinden zich aan weerskanten van den kop; doch verfchillen in getal, van drie tot vyf: ook verfchillen zy in de ri) C » NATUURLYKE HISTORIE DER VISSCHEN. 469 fcheidene Geflachten merklyk in maakzel, fchoon zy hier in overeenkomen, dat zy het werktuig der Ademhaaling uitmaaken, welke de gewigtigfte en weezenlykíte wer- king is van alle dierlyke fchepzelen, l De Ademhaaling is by die Dieren, die met Kieuwen begiftigd zyn, eveneens als by hun, die daartoe van Lon- gen gebruik maaken, die werkdaad, waar door een meer of min aanmerklyk gedeelte van het beginzel der le- venslucht, °t welk zich op alle diepten, ook in het wa- ter, bevindt, met het bloed vereenigd wordt. Het is dit levensbeginzel, °t welk, zich ia de Kieuwen vereeni- gee met het bloed der Visfchen, aan hetzelve zyne hel- erroode kleur mededeelt, en teffens, door het ontwik- kelen der warmteftoffe, die in de zuivere lucht verbot- gen ligt, aan die dierlyke vloeiftoffe dien graad van warmte mededeelt, welken de aart van ieder fchepzel vordert. | | De Viísfchen bezitten de gewoone zintuigen der Land- dieren; {choon zommige, vooral het Gehoor, merklyk van het gewoon maakzel verfchillen. Ondertusfchen fchynt de Reuk by de Visfchen over °t algemeen het volmaaktíte zintuig te zyn, en een ontelbaar aantal waarneemingen bewyst overtuigend, dat de Visfchen, met dit zintuig, van. zeer verre als te zamen worden geroe. pen door de riekende uitvloeizels hunner prooijen; ter- wyl hunne vyanden zich door den Reuk reeds van verre doen kennen, en hen de vlucht doen neemen. De Reuk is, als °t ware, het waare oog der Visfchen; hy be- ftiert hun weg in de duisternis der grootfte diepten , niettegenftaande de onftuimige oppervlakte der golvende Zeeën, en de volkomene ondoorfchynendheid van troe- bele ftilftaande wateren. De Voortteeling is by de meeste deezer fchepzelen zeer verfchillende van die der andere Dieren. Tegen het einde van het Voorjaar begeeven zich de Wyfjes, dikwyls door de Mannetjes verzeld, naar de ftranden 5. terwyl andere zoorten de rivieren opzwemmen, en door- dringen tot aan de kleinere beeken. Aldaar vinden zy de zandgronden en fteenachtige plaatzen , die zy noodig hebben: door het flaan met hunne ftaarten. maaken zy het hun fchadelyk flyk los, en ontlasten zich, na vee- lerleye beweegingen en wryvingen hunner lichaamen, van hunne eijeren, die daarop met het mannelyk zaad befproeid worden. Indien de Mannetjes hunne Wvfjes MENG, I79Ö, NO, I2. | M m piet 470 NATUURLYKE HISTORIE niet derwaards verzeld hebben, ontdekken zy het ge- beurde van verre door den reuk, en komen ’er ftraks op af, zelfs van zeer groote afftanden, Ondertusfchen beftaan ’er ook talryke Geflachten van Visfchen, in welke de Eijeren binnen in het lichaam der moeders tot volmaaktheid komen, of in een zak, die buiten aan het lichaam der Wyfjes vastgehegt is; by “welke voorwerpen ook eene voorafgaande liefdesomhel- -zing der beide fexen plaats heeft. Zodanig wordt de Dh: volbragt by de Rochen en Haaijen „ en on der de laatften dus ook by den verfchriklyken Jonas-Haay (Carcharias) , welk ysfelyk fchepzel, na de met vergit- tige werktuigen gewapende, wel het verfchriklykfte en “gevaarlykfte van allen is; want, met eene grootte, ge- noegzaam , om een mensch, ja zelfs een paard, geheel- enal in te zwelgen , en een gewigt van meer dan tien- duizend ponden, heeft het eene groote fnelheid in het zwemmen, en een vel ’t geen beftand is tegen genoeg- zaam allé kwetzende werktuigen ; zo dat men dit fchep- zel bezwaarlyk kan vangen, dan door middel van yzeren ketenen. Daarenboven is hetzelve met een wydgaapen- den bek voorzien, waar in zes fyen lange zeer fcher- “pe tanden , fteeds gereed, om alles, wat hun voor- komt. te verflinden, en de fteeds hongerende maag te vullen: zynde de gulzigheid van dit wanfchepzel zo groot, dat het noch fexe, noch gezin van Dieren, ja niet eens zyns gelyken, zo het die meester kan worden, ontziet, ` Ondertusíchen is dit Dier, als men het gevangen heeft, nog van eenig nut ; dewyl ’er veel traan, vooral uit zyn Lever, kan getrokken worden: terwyl- het vel alle de eigenfchappen heeft van het gewoon Haaijevel. Het zwemmen der Visfchen gaat ook gepaard met by- ‘zondere omftandigheden. Behalven de fnelle -voortítu- wende beweeging in eene horizontaale richting, veroor- ‚zaakt door hunne fpieren, en beftierd door hunnen ftaart en vinnen, hebben zy het vermogen om hunne uitgebreidheid merklyk te vergrooten, en dus met eene aanmerklyke {nelheid naar boven te ryzen of naar bene- den te daalen. Dit vermogen wordt voortgebragt -door de werking hunner zogenoemde zwem- of luchtblaas , die eene luchtftoffe van een byzonderen aart ontvangt , door een kanaal, de Luchtbuis genoemd, Wanneer de fpieren, die deeze buis drukken , ontfpannen ‘worden , zet zich dezelve danmerklyk ‘uit , vergroot daar door Te ` DER VISSCHEN. | 471 lichaamlyke uitgebreidheid van den Visch, en: doet. hem , nu zoortgelyk ligter geworden zynde dan water, in de hoogte ryzen, eveneens als een luchtbol in „den. damp- kring naar boven ryste Wanneer daarentegen de genoem- de fpieren zich zamentrekken, wordt die lucht verdikt, de omtrek van den Visch kleiner,en hy zakt door de ver- ‚ meerdering der eigenaartige zwaarte naar beneden. Wat de natuur dier luchtttoffe betreft, het. is thans eene beweeze- ne zaak, dat dezelve, ten minften in verfcheiderie‘zoorten van Visfchen, beftaat in Stiklucht, (Gas dzòte). Schoon de Visfchen door de beftiering hunner Zwemblaas zich in het water, op verfchillende diepten, in evenwigt kunnen houden, geraaken zy echter by dage zelden in flaap, of zy moeten op zeer diep water in ttilte kunnên neder- zinken , of ergens in eene onderaardfche holte kruipen, om dat hunne oogen door geenerlei zoort van oogleden gedekt zyn, en zy dus de duisternis tot hunnen flaap volftrekt noodig hebben, ij 0 Het Voedzel is by alle zoorten niet het zelfde, Zom- mige Geflachten vergenoegen zich met Zeeplanten en an- dere voortbrengzels van het Groeijend a Doch het grootst getal geneert zich met Wormen, Infe&ten, Eije- ren door hunne eigene wyfjes gelegd, jonge Dieren van hun eigen geflacht; en in ’t algemeen vwerflinden deeze alle Dieren, die zy kans zien te vermeesteren. Over het algemeen kunnen de Visfchen in een korten tyd veel voedzel verzwelgen ; doch zy kunnen ook lang zon- der fpyzen, en zommigen hunner niet alleen weeken, maar zelfs een geheel jaar lang, in het leven gehouden worden, zonder dat zy ander voedzel behoeven dan fchoon water. Men kan tegenwoordig ook nagaan, dat het water, door verfchillende zoorten van ontbinding en zamenftelling , in eere voedende ftoffe: kan overgaan 5 doch over het algemeen is dit voedzel niet toereikende om den honger van deeze Dieren te ftillen. De prikkel des hongers kwelt voornaamlyk de grootere zoorten, die een overvloediger en kragtiger voedzel behoeven, dan zy langs deezen weg kunnen bekomen. Deeze behoefte is de oorzaak van den {teeds duurenden oorlog, die onder deeze Dieren plaats heeft; waardoor talryke Geflachten altoos in een geduurigen ftaat van aanval of verdediging zyn, waardoor zy op hunne beurt dwinglanden of flagt- offers worden, en het uitgeftrekt gebied der wateren als tot een geduurig flagveld maaken. Hierom vindt men Mm a ock A72 NATUURLYKE MISTORIE DER VISSCHEN, ook Visfchen, die met zeer byzondere aanvallende wape- nen voorzien zyn; gelyk de Zwaardvisfchen , de Een- hoorns enz. ja zelfs zommigen verdooven hunne vyanden, door middel van eleêrifche fchokken. Zommige zoorten zyn wel niet eetbaar, wegens hun vergiftigen aart doch geene worden ‘er gevonden, die met in de daad ver- giftige wapenen voorzien zyn. _ De Visfchen behoorén.niet tot de waarlyk gezellige Die- ren. Alles, wat de Voortteeling aangaat, behoort by hun onder de behoeften; zo. ras aan dezelve voldaan is, ken- nen zy elkander niet meer. Zy betoonen geen de min- fte liefde aan hun kroost, maar verflinden hetzelve meer- maalen. Zelden gaan zy jaagen in gezelfchap. Het geen -men verhaalt aangaande -de-groote verhuizingen en zee reizen der Haringen , inzonderheid dat zy zith ten dien einde Opperhoofden en Leidslieden zouden verkiezen, is geweldig vergroot. Daar hunne eenige bezigheid beftaat in aan te vallen of zich te verdedigen, en ‘er geene re- denen voor hun zyn, om hunnen prooi van hunne aan- nadering , of hunne. vlucht, kennis te geeven , hadden zy die zoort van onvolkomene fpraak niet noodig, waar mede de meeste overige-Dieren elkander hunne behoeften te kennen geeven. Zy zyn dus volkomen ftom, gelyk ook buitendien uit hun maakzel natuurlyk voortvloeit, de- wyl zy geen Longen bezitten, noch iets der overige dee- len die tot de fpraak vereischt worden. Met dat alles zyn zy vatbaar voor eene zekere- verbindtenis met de. menfchen; en zo zy, op zekere tyden, onder zekere ge- luiden, eenig vdedzel ontvangen, komen zy voor den dag, zo ras zy dit geluid weder hooren. Daar is geen byzonder gedeelte van een Meir, Poel, Rivier of Kreek, ’t welk de Bevers boven andere ver- kiezen, omi ’er te bouwen: want nu eens doen zy zulks op den uithoek, dan eens in het diepfte, van een Baay, en dikwyls op kleine Eilanden. Altoos, nogthans, ver- kiezen zy zodanige gedeelten, welke zulk eene diepte van water hebben, als den wintervorst wederftaat, en niet tot den bodem toe bevriest. | | De Bevers, die hunne wooningen in kleine Rivieren of Kreeken ftichten, waar het water gevaar loopt om op te droogen, wanneer de toevloed van achteren door de vorst Mm 5 ge- A74 DE HUISHOUDING geftremd wordt, zyn door een Inftin&t, tot verwonderens, geleerd om tegen dien ramp te voorzien, door een Dyk of Dam dwars over de Rivier te leggen, op eenen gepas- ten afftand van hunne wooningen. Deeze Dyk of Dam zie ik aan als het keurigfte van alle werkzaamheden door den Bever verrigt; niet zo zeer ter oorzaake van de keu- rige netheid des werks , als wel om de fterkte en den weezenlyken dienst, welken zy daar van trekken: en dewyl het teffens zulk eene maate van fchranderheid in dit Dier ontdekt, om naderende gevaaren te voorkomen, dat de- zelve weinig voor die der Menfchen behoeft te wyken, en zeker byzonder is in deeze Dieren. In gedaante verfchillen deeze Bever- Dyken of Dammen naar den aart der plaatzen, waar zy dezelve aanleggen. Indien het water der Riviere of Kreek niet veel ftrooms heeft, is de Dyk bykans regt; maar, in gevalle van fter- ker ftroom, maaken zy den Dyk altoos met een zeer kromme lyn, met de ronde zyde na den ftroom gekeerd. De ftoffe, van welke zy zich in het vervaardigen bedie- nen, zyn dryvend hout, Willigen, Berken, of Populie- ren, als zy het kunnen bekomen; voorts van modder en fteenen, in zulker voege gemengd als tot de meeste fterk- te kan ftrekken: dan in den aanleg deezer Dyken vol- gen zy geene andere bouwwyze, dan dat het werk voort- aat in een ee rigting, en dat alle deelen eene ge- yke fterkte hebben. Op plaatzen, waar zich de Bevers lang ongeftoord onthouden hebben , worden hunne Dyken, door veelvul- dige berftellingen, een vaste bank, in ftaat om een groot eweld van Ys en Water te wederftaan ; en dewyl de ilig , de Berk en Populier veelal wortel fchieten en opgroeijen, leveren zy allengskens eene foort van gere- geld geplante hegge op, welke ik, op zommige plaat- zen, zo hoog gezien heb, dat de vogels in de takken nestelden. , Schoon de Bevers, die hunne wooningen in Meiren of andere ftilftaande wateren bouwen, een genoegzaamen voorraad genieten van hun geliefde Element, zonder het behulp van een Dam, moet de moeite, welke zy hebben, om hout en de andere noodwendigheden tot hunne woo- ningen, zonder,het behulp van ftroomend water, te be- komen, eenigermâate de andere voordeelen, welke zy van zulk een {tand trekken, opweegen: want men hebbe te bedenken , dat de Bevers , die in Rivieren en Kreeken i (le VAN DEN BEVER, 475 bouwen, altoos het hout boven hunne woonplaatzen af- knaagen, derwyze, dat de ftroom, met weinig moeite, het ter begeerde plaatze voert, De Bever-huizen worden vervaardigd van dezelfde Bouwftoffen als hunne Dyken, en zyn altoos in grootte geëvenredigd aan het getal der Bewoonderen, die zeld- zaam meer zyn dan vier ouden, en zes of acht jongen : {choon ik, by toeval, het dubbele van dit getal wel eens heb aangetroffen. Deeze Beverwooningen , fchoon niet geh&el onzer be- wonderinge onwaardig, fchieten verre te kort by de al- emeene daar van gegeevene befchryvingen: want, in ede dat er orde en geregeldheid in is waargenomen , zyn ze van een veel ruuwer maakzel dan hunne Dam- men. Zy, die het ondernomen hebben het binnenfte van de Weooningen der Beveren te befchryven, en dezelve voor- ftellen als hebbende onderfcheidene vertrekken, veror- dend tot verfchillende gebruiken; als eetzaalen, flaapka- mers , voorraadverzamel- en oplegplaatzen, en één tot een heimlyk gemak, enz. moeten weinig des onderwerps kundig geweest, of, °t geen nog erger is, zich fchuldig gemaakt hebben aan eene pooging om het ligtgeloovig gemeen te bedriegen, door de grootfte valschheden als waare daadzaaken voor te ftellen, —— Een veeljaarig be- ftendig verblyf onder de Zndiaanen , geduurende °t welk ik gelegenheid had om veele honderden van deeze Be: verwooningen te zien, ftelt my in ftaat, om, met volkomen zekerheid, te zeggen, dat alles, wat men van dien aart vertelt, volftrekt valsch is; want, niettegenftaande de fchranderheid deezer Dieren , heeft men nimmer opgee merkt, dat zy na eenig gemak of geryf in hunne woo- ningen zoeken, uitgenomen eene drooge legplaats: daar ook eeten zy gewoonlyk de fpyze , welke zy in het wa- ter hebben opgedaan. Het gebeurt dikwyls, dat eenige van de groote Bever- wooningen een of meer afdeelingen hebben, als men ’er dien naam aan wil geeven; doch dit is niets meer dan een gedeelte deszelfden gebouws, door de fchranderheid des Bevers gelaaten om het dak te onderfchraagen. In dus- danige gevallen ziet men doorgaans, dat die onderfchei- dene vertrekken, (gelyk het eenigen gelust ze te noe- men.) geene gemeenfchap met elkander hebben dan door het water: zo dat zy, met de daad, dubbele of driedub- | Mm 4 bee 476 DE HUISHOUDING g bele Huizen mogen genoemd worden , eerder dan onder- fcheidene vertrekken van ’t zelfde huis. —- Onder an- dere heb ik eene groote Beverwooning gezien, gebouwd op een klein Eiland, waarin omtrent een twaalftal ver- trekken, onder één dak, zich opdeeden; en , twee of drie deezer alleen uitgezonderd, hadden zy geene gemeenfchap altoos met elkander, dan alleen door het water. Dewyl %er Bevers genoeg waren om ieder der vertrekken te be- woonen , is het meer dan waarfchynlyk , dat elke Fa- milie zyn eigen vertrek kende, en altoos zyn eigen deur inging; zonder verder eenige gemeenfchap met de buu- ren te hebben, dan eene vriendlyke zamenleeving : en dat zy hunnen arbeid vereenigden in het oprichten der bye zondere wooningen, en het aanleggen van dyken, waar dezelve noodig mogten weezen. Het valt moeilyk te bee paalen, of hun belang by andere gelegenheden eenigerwye= ze wederkeerig werkte. —- De Andiaanen, die, ten deezen tyde , by my waren, doodden twaalf Bevers, en vyf- en-twintig jongen en half volgroeiden, uit het bo- ven befchreeven Huis; en by nader onderzoek bevonden Zy, dat veele Bevers hunne wakkerheid ontfnapt waren, en niet konden gekreegen worden dan ten koste van meer moeite, dan ’er noodig zou weezen, om dubbel dat getal, op eene min bezwaarlyke plaats, magtig te worden. — De moeite , op welke ik hier doel, ontftondt uit de on. telbaare wykplaatzen welke de Bevers hadden aan de kanten van deezen Poel, en uit de dikte der gebouwen in eenige gedeelten. Reisbefchryvers, die beweeren, dat de Bevers twee deuren in hunne Wooningen hebben, een aan de landzy- de en een aan den waterkant, {chynen nog minder met deeze Dieren bekend, dan zy die hun eene menigte van vertrekken, ten byzonderen gebruike gefchikt, toekennen. Zodanig eene fchikking zou geheel aanloopen tegen hunne leevenswyze, en teffens hunne wooningen geheel ten on- bruike maaken, ongefchikt om hun te befchermen tegen hunne vyanden, of te befchutten tegen de felle wine terkoude. Ik kan my van lachen niet wederhouden, als ik de Schrif« ten lees van veele Schryveren, die over de huishouding der Bevers de pen op ’t papier gezet hebben: dewyl zy elkander den voorrang in het verzinnen van veel fabelag- tigs fchynen te betwisten. Maar de Verzamelaar van een Stukje, Over de Wonderen van Natuur en Kunst, fchynt;, in VAN DEN BEVER, ` 477 in dit tuk, allen voor te ftreeven : daar hy niet alleen verzamelde alle de vertelzeltjes, welke men by Schry- vers over dit onderwerp ontmoet; maar dezelve zodanig vermenigvuldigd heeft, dat ’er weinig aan de Natuurly- ke Historie van den Bever 1e toe te voegen, dan een Woordenboek van hunne ‘Taal, een Zamenftel van hunne Wetten, en een Schets van hunnen Godsdienst, om de volkomenfte Natuurlyke Historie van dit Dier te le- veren, welke immer, met mogelykheid, kan worden aan- geboden. In de daad, ’er kan jn grooter bedrog, geen groo= ter hoon voor ’t verftand der Leezeren zyn, dan de poo- ging om hun eenige byzonderheden, aan den Bever toe- gefchreeven, te doen gelooven; en, fchoon het niet te veronderftellen of te eifchen is, dat de Opfteller van een algemeen Werk door en door kundig is van elk onder- werp, °t welk hem in de afwerking zyner wyduitgebrei- de taak voorkomt, en waar over hy niet voorby kan te fpreeken, is egter eene zeer middelmaatige toedeeling vah verftand genoegzaam toereikende om hem te hoeden van geloof te flaan aan zulke wonderbaarlyke verhaalen, hoe zoetlyk ze ook mogen verteld , en hoe fterk zy mogen , verzekerd worden door den zich in verciering toegeeven- den Reisbefchryver. | CHet Vervolg en Slot hier naa.) mn jn ne ee UITLEGGING VAN DEN DROES-STOEL EN DROES- KUSSEN, TE BENTHEIM, Aan myn Vriend **** M“ genoegen voldoe ik aan uwe begeerte, om u eenige uitlegging van den zogenaamden Droes- toel en Droes- kusfen, te Bentheim, te geven; dan alvorens daar toe te treeden , verzoeke ik, zo ik al iets ftelligs deswegens mogt onderneemen op ’t papier te brengen, het flegts als gis- fingen aan te merken, die ik u niet behoef te zeggen dat fomwylen het gevolg der oudheidkundige onderzoe- ken in die en nabuurige Landftreeken zyn. Aan de Noordwestzyde van de hooge muuren van het overoude Slot te Bentheim vindt men een regt opgaande, Mm 5 | doch 473 UITLEGGING VAN DEN DROES- STOEL doch zeer fmalle, Steenrots, van ouds genaamd de Droes. floel, waar op een ruim driemaal grootere ligt, die de be- naming draagt van Droes-kusfen, en den nieuwsgierigen Reiziger onder den thans bekenden naam van Duivels-oor- a be » zonder eenige uitlegging, vertoond worden. et Slot, (zo wel als de Stad van dien naam , op Steenrotzen, welke aldaar in menigte gevonden worden, geftigt,) is, naar het algemeen gevoelen, vóór de ge- woone tydrekening, gebouwd door Drufus Nero Germa- nicus, Stiefzoon van Augustus, en van denzelven der- waards gezonden om alle die en aangrenzende Landen tot aan de Noordzee toe onder de Romeinfche Heerfchappy te brengen, op dat Romen van de eene Zee tot de andere heerfchen zoude, en één van die Kasteelen, welke hy aan de Eems, Lippe, Rhyn en Elbe, en landwaards in, tot in toom houden der overwonnen Volkeren heeft aan- gelegd, en zynde deeze Sterkte aan de aldaar zig neder- puga hebbende Tubanten den naam verfchuldigd van ntheim, :famengetrokken van Tubantheim (*) , Land der Tubanten. Deszelfs geheele bouworde toont duidelyk aan, dat het van eeuwen herwaards en wel Romeinsch is, uitge- zonderd- eenige kleine gedeelten, welke men gist onder de Frankifche Regeering gebouwd te zyn. Suetonius, in het Leven van Tib. Claud. Drufus, heeft aangetekend, dat hy was wreed van aart, mishandelende die geenen, die hem eenigzints in °t oog waren ; zo dat de enkele naam van Drufus genoeg was om onze aldaar woonende Voorouders, hoe onvertzaagd ook, vreeze aan te jagen, en aanleiding te geven, dat zy, zynen naam in dien van Droes (t), en namaals Duivel, verdraaijende , den geenen, dien zy iets kwaads wenschten, toewierpen, dat hem de Droes (Drufus) mogt halen. Uit deeze naamsverandering zoude men kunnen opma- ken, dat deeze Droes of Drufus, op.den onderften fteen ( Droes- floel) zittende, misfchien denzelven tot zynen Zee tel, voor of na het aanleggen dier Sterkte, gebruikt a o (*) Heim, een oud Duitsch woord , betekenende zo veel als Land, b. v. Heim-wee, ziekte van een die naar zyn Land verlangt. (t) Vaernewyk , Hist. van Belgis, fol, 90 vio. — Picard, Drentfche Oudheden, p. 177. EN DROES - KUSSEN. 479 of tot het doen van aanfpraken-aan zyne Krygsknegten, of tot ‘het uitfpreeken van vonnisfen over de door hem ten onder gebragte Tubanten, die hem, om zyne aan hun gepleegde wreedheden, den naam van den Droes agterlie- ten, en daarvan genoemd word de Droes-ffoel, en dus vereischt de benaming van Mroes-kusfen, als het ruga fleunfil des geenen op den Droes- froel zittende, gelyker- wyze afgeleid , geene nadere verklaring 5 hoe ook het Droes- kusfen op den Droes - ftoel gekomen zy , is een vraags welke in allen deele gelyk (taat met die over de omge- legene Huinebedden. Zie daar, waarde Vriend! uwe vraag, wat of de zoge- naamde Droes-ffoel en Droes-kusfen zyn, zo verre my . mogelyk is, beantwoord. — De weinige oogenblikken , welke ik by myne reize in 1792 aldaár vertoefd heb, hebben my. buiten-de mogelykheid gefteld u een afteke- ning of juiste bepaling der hoogte te kunnen medee deelen. | a Het ware te wenfchen, dat de vroegfte bebouwers en Inwooners dier Landftreeken den \Nakomeling een grón- diger en uitgeftrekter kennis van hunne bedryven hadden medegedeeld 3 „zeker zoude men dan, de menigvuldige Oudheden in die en omgelegene Landftreeken befchouwen- de , geene verkeerde denkbeelden hegten aan het geen : misfchien gewoonten van eeuwen herwaards hebben agter- gelaten. … den Haag, den N. 28 Augustus 1798. mmm nn D BERICHT, AANGAANDE DE VERMAARDE ROMEINSCHE TAPYTEN) GEWEEVEN VOLGENS DE TEKENINGEN VAN RAPHAËL. 