Maleisch-hollandsch woordenboek
&&-(£ goijoh; menggotjoh, met de vuist slaan of met iets dat men in de vuist houdt; pa- toetlah digotjoh? moeloetnja dengan tempoeroeng nijoer\ ook van dieren: met de pooten slaan. ^>-fi goetjl, aarden pot of kruik. i dS goeda, verzoeking. .% *> jrdiS goedang, pakhuis, groote winkel. Zie gedoeng. *dS godam, een zware ijzeren hamer. jcjJ goedl, betelsehaal. - J y L/"Jl 8 ailr i®5 een kaurischelp. Zie gen- i/Mjy goeris, krab, schram y kras, streep, lijn. Zie garis en torih. ij»jj* goeroe»! bergoeroes r snorken,, ron- ken. ¥"$ goren g, gebraden, gebakken; peng- gorengan, braadpan. l— 3j}£ görap, het Arab. grorab. Ü\t S oera ^ = koerap. Ojjy gorek == korek. e*** goram , droog in een pan op het vuur roosten, bijv. meel of koffij. ij.ji goeron, een woestijn; penggoeroen, vrees aanjager, vogelverschrikker. *)^j£ goernador, Port. gobernador. )9)*r S° ernoer 9 Eng. governor. jj£ goeroe, Skr. id., leeraar, inzonderheid in de godsdienst; schoolmeester. Goeroe kakak, hulponderwijzer, eig. meester oudere broeder. ».y goeraii, grap, gekheid. Het wordt dikwijls verbonden met senda\ bersenda dan Ver- goerau menjoekakan hatinja. S.y> goeroeh, de donder, en in 't algemeen ieder dof, dreunend of loeijend geluid in de verte, zoo als van storm, geschut, een tierende men- schenmassa, vallende wateren enz. Gemoeroeh, zulk een geluid makend. y \S\fi ffoeri , klein aarden potje of waterkan- netje. Zie ook op tjina. tmf goes, afgedaan: sakali goes, in eens, op eenmaal, afgedaan, ook pada sakali goes; tiga kali goes, driekeer, afgedaan. y»*S goesar, boos, toornig. ft***? gosong = boesoeng II. fr»y> gosok, het met iets ergens langs gaan, iets inwrijven, afwrijven, schuren: maka digosokkan Emir Hamzah batoe itoe dengan iboe kakinja (hij ging er langs met zijn groote teen) sapoeloeh depa terhambalang ; menggosokmata, de oogen uitwrijven; maka baginda bergosok bau 2 an; maka sapasoe djedjebatan digosokkan pada koeda itoe. v*>»3 goesl, tandvleésch. è\S goeiig, de gong, een soort van meta- len bekken. , y <XJy goepoeh, gehaast, haastig; bijv. komen aankopen, Goepoeh gapah, versterkte sterkte vorm. J> Jf goegoer, voor zijn tijd afvallen, bijv. vruchten; goegoer anak, ontijdig bevallen; goegoe- ^ J ^ 109 ran, een ontijdig geboren kind; miskraam; segala boeroeng dioedara habis mati bergoegoeran kaboe- m%\ djika goegoer ija atau digocgoerkan koedanja akan dija. u-fti^ goeg oep = goepoeh. Goegoep goepoe- han = goepoeh 2 an. U»£y goegoes, groep, menigte, tros; ook een soort van koekjes ; goegoes poelau 2 , een archipel; boenganja api itoe djatoeh bergoegoes 2 , er viel een regen van vonken. (j&£ go gok, met de hand visch vangen, gew. door middel van een mandje, met een ope- ning van onderen, waar men de hand door heen steekt. *$*£ gogau, slokken, zwelgen, M. Aj* goela , suiker (Skr. id.): g. batoe, kan- dijsuiker; g. itam, palmsuiker; g. pasir, brood- suiker; g. moetija, suikererwten, muisjes; g. boe- nga, een soort van bloem werk van suiker, dat de Maleijers zeer fraai vervaardigen. Jji golir, een soort van spel. iaLi goeling, rollen; goeling gelentang , rollen en wentelen; ber goeling, zich rollen; rollen, heen en weer rollen (intr.); ber goeloeng 2 sendirinja, van zelf voortrollen, van een wagen. Kapala moesoehnja bergoéling 2 an ditengah medan; maka inangda poen ter goeling 2 dïloewar pagar, hendak poen masoek, ija takoet, zij draaide heen en weer voor de deur enz. HT. Tergoeling, ook: in elkaar gedoken zitten. Meng goeling, iets rollen, bijv. een vat, iets in een vat, de oogen, zich zelf voortrollen. Peng goeling = tenggiling, het Ja- vaansche schubdier, aldus genoemd om het op- rollen dat het dier zich doet. Zie ook golik en goeloeng. £!Jf goeloeng , een rol: tikar doewa goe- loeng , twee rollen matten; goeloeng , de bene- ste balk waarop een dak rust, mits hij rond zij, anders heet hij toetoep djenang\ papan goeloeng, de plank waarop de pas afgeweven stof wordt gewonden. Ber goeloeng , rollen, van de golven. Menggoeloeng, oprollen van een stuk papier, m. dĕngan permadani, in een tapijt rollen, EH. Van hier senggoeloeng , w. m. z. Menggoeloeng moesoeh jang lari, een vluchtenden vjjand vervolgen, SM. HP. Ook: tot iets overhalen. Göeloengan f een rol, bijv. papier. Goeloeng tjoetjoek, plumeria obtusa, zekere bloemheester. ijkjb golek, naar beneden hangen als een geknakte tak, C; liggen M. Crjr golik = goeling, Bantal golik, een rolkussen. ^jjy golok, een soort van houwer, van voren breeder dan van achteren. Jyf goelei , kerrie ; menggoelei , tot goélei bereiden. Goelei 'an, de ingrediënten voor .kerrie als kurkema, spaansche peper enz. +£ goewam, keelontsteking. <J»<fi goemal, kreukel, rimpel; menggoe- malkan y verkreukelen. {Ji<j* goemoel, worstelen, elkander om- vattende over den grond rollen. i_c*t* goemei, zie koemei. ^kS goena (Skr. goma, deugd) deugdzaam- heid, waarde, nut; toovermiddel; weldaad; goena pengasih, minnedrank; obat goena, toovermiddel; maling goena , een dief die zioh van toovermid- delen bedient. Tijada ber goena, onnut zijn. Mem" pergoenakan , zich van iets tot eenig doel bedie- nen, gebruik maken van iets (ook menggoenakan)^ in het passief van nut, van waarde zjjn. Penggoe- nadn, nut, voordeel. Van hier ook goenawan t w. m. z. iaiJf góenöeng, berg; goenoengan, gevaarte» Bergoenoeng 2 an , met verhevenheden uitgehouwen snijwerk. ^Jyf goeni, de plant, die het ju te- vla» levert, waarvan de goeni-zakken gemaakt worden, cor chorus capsularis; die zakken zelf. ajjf gojang; menggojang, heen en weer schudden; w. genta, eene klok luiden (ook meng- gerakkan genta), menggojang tjapeo, met den hoed wuiven. Bergojang , heen en weer schudden (intr.), <&y goenjah, zie koenjah. Vrg. ook gonjoh. <Juyf gonjoh, = gosok, 0. l^J goena (Skr. goeka), spelonk t grot. •l^j of )jj^ gahara, gahra (Skr. greha, de huisvrouw), de voornaamste, echte wouw; de voornaamste onder een troep veohthanen. Anak gara, wettig kind. 110 Vt* tf ïy^C* g&haroe, aloëhout, aquüaria sp. Skr. agaroe, Galagaroe, hetzelfde, zie gala. Zie ook kalambak. Soorten zijn: g. boewaja, g. me- dang en g. tandoe. Jf gl, zie op minjak. U^Ui gijab, het Arab. hajjab, bevreesd voor menschen. ^Ixo gebana (het Arab. heibdn, vrees- verwekkend) = risau, lichtmis, landlooper. LsjS gebang, bluffen, C. Vrg. het voor- gaande woord. gftan, zekere slingerplant, die een soort van gomelastiek levert, T. &*~ getek , het kloppen , van waar gale- tek w. m. z. (^j*? giras = doerijas, een soort van fijn wit katoen. ?*& 'giring, luid rammelen? mënggiring, opjagen, bijv. olifanten; g. landak, zekere plant, crotalaria retusa, waarvan de zaden in den dop rammelen, ook gising 2 an\ tëmoe gising , curcuma viridi flora. Giring 2 , kleine schelletjes, die voor sieraad gebruikt worden. %jj*f gerek, doorboord. Menggerek, met een priem (pënggerek) een gat booren, of derge- lijke gaten booren, als bijv., de worm in het hout. •AwJO gtsar; mënggisar, wrijven, bijv. van de voeten tegen elkaar; hard tegen elkaar bon- sen, zoodat de voorwerpen zich omkeeren. Vrg. kisar. j»*>f %l&\v 9 tegen iets strijken, schuren, strijkelings voorbijgaan, van schepen, menschen enz.; het tusschen de handen wrijven. &*>>*? gesek, ergens langs of tegen strij- ken» Pmggesek, strijkstok van een viool. ^>amX> glsll ; menggisilj iets tegen iets wrij- ven, bijv. twee drooge stukken hout om vuur te maken. * i4**tr 8^1 ==1 kisi ' Een ander gisi zie in het Aanhangsel. *j£ gijang, wellustig, C. Op Riouw niet bekend. }t£ frtJ ail v sikkel, C. Op Riouw niet bekend. (j&? gekok, gekko, klanknabootsende bijnaam van de tokek, w. m. z. ij^&S gigit, het bijten, van menschen en dieren. Mënggigit 2 giginja, de tanden knarsen (zie ook kërtak en kërot); meng gigit teloendjoek- nja, zich in de wijsvinger bijten (ergens over nadenkende ?). U™* S»*S^5 het bibberen van koude: de- mam gigil, koude koorts. Joi gigi, tand, snij tand , slagtand; g. sa- batoe, ééne tand; gigi oetan, een uithoek vaneen bosch, C; gigi oembak, de uiterste punt der gol- ven, waarmee zij het strand lekken en er een als 't ware getande rand vuil achterlaten. Geligi , klappertanden; ook: kilat meng geligi ajar, HT. Gërigi, getand, van een rand. Sj& geger, geraas en getier makend, zoo als bijv. een troep apen. (Jjdf gila, gek, zinneloos, ook bijv. van vreugde of verliefdheid; vergekt, verzot op iets. Gila bahi, toevallen habben; gila 2 bëhasa, gek- scheren. Juif gilir, vervanging, afwisseling; aflos- sing, inz. van de wacht; beurt: tiga gilir orang, drie menschengeslachten. Giliran, beurt, aflossing. 4Lo gllang , I. glinsterend van kleur (door- gaans gilang gëmilang), van het gelaat , dekleede- ren enz. II. = kilang , w. m. z. gelang, porselein, portulaca. aixi' giling, I. door rollen vermalen, zoo als in een molen; batoe giling, de steen, waarop de specerijen fijn gewreven worden; giling tjoe- wang, M., de spoelhoorn, fusus? Pënggilingan , handmolen; de onderste bamboes van een zeil, waar dit omheen gerold wordt. II. meng giling , met of zonder kapala, het hoofd schudden, van verbazing. c— aio gllap; gëmilap en gëmirlap, schitte- ren, van juwelen, sterren, witte muren. Vrg. kilat. i mm jódS gllip, bruineeren, polijsten. gïkïf I. gelek, ter zijde uitwijken om een slag te ontgaan. II. het in het langst wrijven van de handen. III. draaijen van een rad; digelek olih kareta, overreden worden. Jui' gilau, zie kilau. 'J* >s 111 f AjS gili , de nieren, r &XfS genang , een soort van drooge koek- jes van kleefrijst in olie gebakken. £~o glwang, paarlmoer. Vrg. kijoeny en zie ook het Aanhangsel. ) U L--JÏ laba, winst, gewin; berolih laba, winnen, voordeel trekken uit iets. r u r >ïlaba2, spinnekop; sarang laba 2 , spinneweb. ji'i laboer, I. bestreken: ada orang mem- baivakan dawat hitam, dilaboerJcannja dïbatoe itoe. II. pelaboer, spijs of geld, die aan iemand voor een bepaalden tijd verstrekt worden; rant- soen, loon. Men vindt ook belaboer: maka ija menjoeroeh mengaloewarkan bĕras akan belaboer segala ra 1 jat, SM. èi^ labang, spijker, nagel. Zie lawang. ysi laboe, kalebas, waarvan de volgende soorten: laboe ajar, laboe manis, pompoen, laboe merah, laboe kendi, beter laboe ajar pandak , fleschkalebas , en beligoe, w. m. z. &ï laboeh, nederhangen van iets; laboeh batoe, scheepsinhoud . ruimte; melaboeh, melaboeh- kan, laten vallen, nederlaten, zoo als een anker, een gordijn. Berlaboeh, geankerd zijn. Laboehan, pelaboehan, ankerplaats, reede. J>y labi 2 , I, een soort van oneetbare, vaal bruine zoetwaterschildpad; een soort van kleine tri- ang , die door de Orang-laut raauw gegeten wordt. CL>Ï lat, zie elat. l^jÏ lata; I. (Skr. lata, kruipende en slin- gerplanten); melata, door elkander kruipen, wrie- melen: binatang jang melata, kruipend gedier- te, zoo als mieren en dergelijke. Zie ook belar. lkan pelata, een soort van zeer klein vischje. II. orang lata, een slecht mensch, Skr. latta. III. = latih, in sjairs. £jpï latoek , zie op parang. &sl latah, zekere zenuwziekte, die zich daarin openbaart, dat men alles na moet doen. <3üï latih, verboden; onder bedwang gehou- den; melatih, onderrichten. r JU lati-, zekere vogel, M. j^Ü la dj oer, lijn, vore. ^s^ ladjoe, het snel vooruitgaan, inzon- derheid van een vaartuig: sampannja ladjoe sa- perti boeroeng; ladjoe terbangnja; terlaloe sakali ladjoenja. fc>)J lada , peper, l. soela en l. poetih, witte peper; l. tjina, lange Spaansche peper, tjabe; l. moetija, ronde spaansche peper; een soort van gebak in den vorm van balletjes. ëJÏ ladang, bouwland dat niet kunstma- tig bevloeid wordt zoo als de sawahs. Orang pe- ladang, landbouwer. ëó^ lading , een soort van mes; prahoe lading, een soort van praauw. % iSi ladoeng , op één plaats zamengevloeid, staande gebleven, bijv. regenwater in kuilen, tra- nen op de wangen, olie of kokosmelk op water. Batoe ladoeng, het lood aan een vischsnoer, waar- door dit op een en dezelfde plaats gehouden wordt. sJÏi ladlh, dadi. i^S^y ladi; orang ladi = orang sakei. d^J larat, I. zich langzaam verspreiden, uit een gaan, zoo als vuur, schepen of wolken door den wind; toenemen, erger worden; opzijn anker drijven. Orang melarat, een zwer- ver, landlooper; orangkoe akan melarat, mijn volk zal verloopen. Yrg. madlarat en het Jav. melarat, behoeftig, arm. II. bij machte zijn, vermogen; het kunnen uithouden, volhouden: doewa tiga tapak kahada- pan laloe singgah berenti, tijada larat rasanja hĕndak berdjalan lagi. /w*,ï laras, een lang doorgeboord roer? soempitan sapoeloeh laras, tien blaasroeren; — loop van een geweer. {/»\i larls ; larisan, gewild, goeden aftrek hebbend. PJ larang, I. verboden zijn; melarang , iemand verbieden ; melarangkan , iets verbieden. La- rangan, een verbod; een privilegie; taman larangan, II. Jav. = djarang. Qj] larik, I. draaijen, zoo als een schijf, een tol; mêlarik, op een draaibank draaijen. II. lengte in tegenoverstelling van breedte; lijn. *J laroe, bijmengsel, dat men in het ko- 112 !/» P kende rietsap of palmsap doet om het spoedig kristalliseeren te bevorderen of het te kif uren of te zuiveren, bijv. kalk, olie; aftreksel van nangkabast enz. 8.Ï larah = laris. Vrg. larat. *.ï larih; melarih, toedrinken: maka patih dan temenggoeng melarih of melarihhan (pada) Laksamana. ^.ï larl, hard loopen, inzonderheid hard wegloopen, snel weggaan, vluchten; melarihan istri orang, iemands vrouw schaken; melarihan tjoehei, de inkomende rechten ontloopen; melari- han kareta, met een wagen rijden; melarihan dirinja, zich uit de voeten maken; sahaja pelari, een weggeloopen slaaf; datang berlari 2 , hard ko- men aanloopen. Kalarian, vlucht. ^Cjï larei, afgetrokken: hatinja djangan larei; meïareihan, afscheiden, afzonderen, af- trekken. ê\*i laxam, Arab. vast, onafscheidbaar, onvervreemdbaar. t^JKjjï l ft2; e wardl, lazuursteen; hemels- blaauw. (M»ï lasa, verminkt: dengan anggota jang lasa , M. »*mÏ lasoe, verzuren, C. C^n^Ï langlt, hemel, uitspansel. Langit 2 , verhemelte van doek, ook tdbir langit \ gehemelte in den mond; tent; kap van een rijtuig; mela- ngit, hemelwaarts, hemelhoog; ook bijv. van ver- waandheid: tjongkaknja mĕlangit. •ei langir, een soort van welriekende bast, die fijn gemaakt het water doet schuimen en bij het baden gebruikt wordt. Melangiri, iemand met langir inzeepen; melangiri of berlangirkan kris, üg. een kris in het bloed wasschen. èc*i langang = soenji. *£Ï langoeng, in gedachten, nadenkend. yci langau, ook lalat langau, een soort van groote blaauwe vlieg. Ji lapar, hongerig zijn; honger; proethoe lapar, ik heb honger. Kalaparan, honger lijden; hongersnood. tmji lapis, laag, rij voorwerpen op of naast elkander; voering, bekleedsel. Berlapis 2 , in lagen op elkander gestapeld ; toedjoe lapis langit , de zeven hemelen; dalam toedjoe lapis koeta, in een zevendubbele vesting, achter zevendubbele muren; pintoe salapis dan pintoe toedjoe lapis, de poort van den eersten en de poort van den zevenden omgang; Allah membri hdbadjihan sam- pei toedjoe lapis anah boewahnja , Allah zegene hem tot in het zevende geslacht. Lapis of lapisan tembaga, koper beslag. Boenga ttga lapis, ca- lanthe veratrifolia; hajoe lapis 7 een soort van geneesmiddel; hoewih lapis, een soort van koek- jes, uit roode en witte lagen bestaande. AïS lapang, I. ruim, wijd open, bijv. een deur, een vlakte; opgeruimd, van het gemoed; kloof, bres; zeestraat. II. komkommer, M. ^Üï laplk, onderlaag, zitmat, voetstuk, lapih tijang, lapih kaki. Ijjsi lapoek, I. schimmel; beschimmeld zijn. IL = rapoeh, C. £j'ï lapah; melapah, afhakken van een dood of geslacht beest. UJÏ laka; hajoe laka, een soort van wel- riekend hout, myristica iners. d>ï lakl, man, echtgenoot; lahi bini, man en vrouw; berlahi, gehuwd zijn, van de vrouw. Lahi 2 , mannelijk; mannelijkheid, mannelijke moed, ook halakian: menoendjoehhan lahi 2 nja, toonen dat men een man is. Yrg. djantan. Sy lakar, grondvorm, model, natuurlijke of primitieve toestand, grondaanleg. ->X lakoer, dooreen, gemengd; lahoerbaoer, bijv. van legers die handgemeen zijn, zoodat vriend en vijand niet te onderscheiden zijn. Melakoerkan, vermengen, bijv. metalen onder elkander. -£ï lakin, Arab. evenwel. i^lakon, Jav., de gang van een verhaal, in sjairs. Zie ook lĕlahon. Js*i lakoe 9 I. gang van iets , wijs waarop iets gaat of gebeurt of zich voordoet; gedrag, handelwijs: tinghah lakoenja. Berlakoe, zich ge- dragen; in gebruik zijn, plegen te geschieden; gebeuren; van de hand gaan, gangbaar zijn, ver- kocht kunnen worden; verkocht zijn (ook alleen uA cT° ï 113 lakoe), van kracht zijn, bijv. een gebed voor j iemand; berlakoe pada hoekoem Allah, geschieden volgens, bepaald zijn in, den raad Gods; berlakoe dari nagëri jang fana kapada nageri jang baka, of ook berlakoe alleen, overlijden. Melakoekan, ten uitvoer, in praktijk brengen; invoeren , impor- teeren; melakoekan kasoekaannja , doen waarin men lust heeft; m. dirinja, zich gedragen. Sala- koe of ook saperti lakoe en saperti... lakoenja, zooals, gelijk, op de wijs van; salakoe ini , op deze wijs. Kalakoewan, handelwijs, gedrag, ge- draging; gebeurtenis; hoedanigheid; ook = la- koe: demikijanlah kalakoewan doenija ini', melïhat kalakoewan poelau itoe , hoe dat eiland zich voor "deed; kalakoewan si/at = si/at] saperti kalakoe- wan, ook = salakoe, saperti] angoes kalakoe- wannja (van een rivier , H. Isk.) = angoes adanja. II. daoen lakoe, een soort van klimplant met roode en groene bladeren, die door de Maleijers tegen de koorts gebruikt worden. Ljfi la ga, gevecht; berlaga* vechten, vooral van dieren, zoo als hanen, stieren enz.; sampan berlaga, een bootje voor een roeiwedstrijd. Berla- ga, ook: tegenover, bijv. Tandjoeng pinang ber- laga dengan poelau Penjengat. L-fy lagi, nog, nog steeds; juist; zelfs; en daarbij; ander, tweede; overig, bijv. jang tiga leksa dinar lagiitoe. Lag i poel a, daarenboven; tij- ada lagi, niet meer; tijada bersalahan lagi = soe- dah benar; tijada terkira 2 laai, ontelbaar. Salagi, zoo lang nog; laginja, in het vervolg. *jÏ lagam, een soort van boom. ^iï lagoe, een wijsje, een liedje: melagoe- kan lagoe, een liedje zingen; kitab poedji 2 an dengan berlagoe, op wijzen, om te zingen. .JÜ laloe, voorbijgaan; voorbij, gepasseerd; vervolgens; tot aan (met volgend ka)\ menjembah kapalanja laloe katanah, dari kapalanja laloe kakakinja; soerat itoe soedah laloe kapada ta- ngannja, die brief is in zijn handen gekomen ; ga- dei itoe soedah laloe, is verjaard; tengah hari laloe, namiddag; apabila laloe dari pada tengah malam, toen het na middernacht was ; salaloe , al- tijd; voortdurend; zoo dikwijls als. Melaloewi, voorbij gaan, overheen gaan; over: melaloewi goenoeng, over de bergen; melaloewi Utah, de bevelen niet opvolgen. Terlaloe, zeer, meer dan, bijv. terlaloe indah, meer dan mooi. Ul^Ö lalat, vlieg; tahi lalat, sproeten. üü lalang, I. alangalang, een wel bekend dun en lang rietgras met wollige bloempluimen , imperata arundinacea. II. de ronde doen; laloe lalang, op en neer loopen, heen en weer gaan. <x!ï lalah, vraatzuchtig: orang pelalah, vraat, iemand die alles eet, rijp en groen. Ook pelahap. <x!ï lal f h , droogen, zoo als visch of vleesch, M. JÏ lalei, I. ergens niet aan denken (tija- da latei dari pada, ergens aan denken); zich met andere zaken bezighouden, onattent zijn; staan te kijken naar andere dingen, lui zijn, zijn tijd verbeuzelen, zich laten aftrekken, afgetrokken zijn; bewusteloos (ook terlaleï). Orang pelalei, een leeglooper. Melakeikan hatinja dari pada doekatjitanja , zich zelf zijn leed doen vergeten, zijn leed vergeten, door bijv. te gaan zingen. II. brassen, ra- en zeiltouwen. *5f lama, lengte of duur van tijd; oud in tegenoverstelling van nieuw, vorig: satahoen la- manja, een jaar lang; satelah bebrapa lamanja, toen het eenigen tijd geleden was; koeta lama, djalan lama, de oude stad, de oude weg; bini lama, de vorige vrouw, of ook die zijner nog levende vrouwen, waarmee men het langst ge- trouwd is geweest; pakeian lama, oude kleede- ren, in tegenoverstelling der nieuwe; orang lama, de menschen van vroeger tijd; een oud-gast, eig. orang lama datang , in tegenoverstelling van orang baharoe (datang). — Salama, altijd; al den tijd dat, zoo lang als; dari salamanja, sedert lang; salama 2 nja, altijd; op zijn langst. Lama 2 en la- ma kalamaannja, eindelijk, ten laatste; langza- merhand. Beperlamakan , lang doen duren, doen voortduren. ^oï laman, blad van een boek, C. Ook = halaman. .^»51 la ml n (ook halamin en kalamin), een paar, twee; berkalamin, bij paren. Pelamin, ver- trek voor jonggehuwden. 15 114 ttf' ,ï <j>? -*ï lamoen, bijaldien, indien, mits. ^ï lana; keïana, Jav.? rondzwerven. sb)J lanang , I. melanang , een touw uit de hand draag en met een gewicht aan het eene ein- de, dat het touw gestrekt houdt en het, door snel te worden omgewenteld, tevens vast in el- kaar draait. II. Jav. mannelijk, dapper = lakt 2. Jï lanau = lenjau. Yrg. lanjak, danau. ^jJÏ lanoen, zeeroovers van het eiland Magindanau; zeeroovers in 't algemeen. Ul^ï laoet, zee, die bij de Maleijers ge- noemd wordt naar de aanliggende plaatsen, bijv. laoet Malakka, laoet poelau Pinang. Lautapi, de hel = naraka. Laoetan , de zee , in tegenover- stelling en naar analogie van daratan, de vaste wal, het land; de oceaan, de groote zee. Mela- oet, zeewaarts gaan, op het land zijnde; melaoeti, zeewaarts aanhouden, in zee zijnde. Timoer - laoet, zie timoer. l^j>.H la wat; melawat, visites maken , gaan zien, komen zien; ook melawati, iemand of iets komen of gaan opzoeken. .•ï la war, zie kala III. im*^ lawasj melaivas, niets voortbrengen, van gewassen, namelijk noch bloemen, noch vruch- ten. Yrg. Jav. lawas, oud; dus: te oud daarvoor. S.ï la wang, I. wenk, melaivang , met een wenk te kennen geven; toeroepen. IL langzaam, traag, C. III. Jav. labang, w. m. z.; boenga lawang, spijkerbloem, kruidnagel; koelit laivang , een soort van kaneelbast, die naar kruidnagelen riekt. IY. Jav. poort van een vorstelijk verblijf. (jji lawoekj toespijs bij de rijst; lawoek pawoek, allerlei soorten van toespijs. ^uJJ lawan , I. tegenpartij, tegenstander: kawan dan laioan, vriend en vijand; wedergade; (strijdende) met, lawan hoekoem, in strijd met de wet. Melawan, bestrijden (ook als tegenpartij in het spel); iemand aan kunnen; berlawankan, ook voor iemand strijden: koerang 2 ija berlawankan doelt jang-di-pertoewan , lebih ija berlawankan anak istrinja. II. pclawan, een soort van boom, die voor- treffelijk hard hout oplevert en waarvan er ver- scheidene soorten bestaan, zoo als p. betoel , p. boekit, p. paja, p. tada. Yrg. pahlawan. ^jjï laoen , zie lambat. Xyiï lawah , grap, scherts, verzinsel, C. i^S^ lawl 5 de twee langste staartvederen van een vogel; de langste haren van het hoofd, die men uittrekt en pleegt te bewaren; doekoeh laivi 2 melekap , zie doekoeh. J&ï lahar, een meertje. v— ft&ï lahap, zie lalah. •jÏ lajar, zeil. Berlajar, te scheep reizen. Melajarkan prahoe, met een schip zeilen, weg-, verder zeilen, van de stuurlieden. Pelajaran, scheepstocht, reis te water; een reis door de woestijn op kameel en; sadjam pelajaran, een uur zeilens: ïlmoe pelajaran, zeevaartkunde. S$ lajoer 9 verzengd, verschroeid: daoen terlajoer ólih angin timoer, melajoer tangan, M. Yrg. lajoe. /jwjï lajls; melajis, iets van zich afduwen. £j>ï lajang, I. melajang, in de lucht zwe- ven; zwevende vliegen of nederdalen, zoo als een vogel, een vlieger, een steentje uit een slinger; iets overdwars snijden. Lajang 2 , zwaluw; vlieger. Zie ook het Aanhangsel. II. Jav. m'élajangkan soerat, een brief zenden. IjSi la jak , het Arab. latk, betamelijk, behoorlijk, waardig. *.>ï la jam; berlajam, zwaayen met een zwaard, drillen met een lans. Si la ja il, I. melajan, melajani, bedienen, zoo als aan tafel of bij een offer. Pelajan , be- diende. II. pelajan, hut, tijdelijke loods , kraam. III. dieren lokken met aas en dergelijke, C. j*ï laln, een ander, anders, onderscheiden; onderscheid; behalve, zonder; buitendien: orang lain; lain 'adat orang poetïh, lain ''adat tnelajoe; lainnja pendjara jang daoeloe dengan pendjara jang ada sekarang , saperti boemi dengan langit. Berlaïnan, afgescheiden zijn van; onderscheiden zijn van. Kalaïnan: apabila sahaja katahoewi akan segala përbedaan dan kalaïnan (het ver- schil en het onderscheid) ''adat mëlajoe dengan 0» ü* 115 'adat inggris itoe. Melainkan , uitzonderen ; veran- deren; uitgezonderd, behalve; maar; dan... maar. j>ï la jon, Jav. vorstelijk lijk. Ook wel lajonan. Grw. is lajoe. yii lajoe 9 I. verwelken van bloemen; ver- vallen van het ligchaam; djikalau lajoe boenga digenggam Sjah alam, of djikalau lajoe roem- poet dihalaman Jang-dipertoetvan, indien de Yorst sterft, SM. II. melajoe, Jav. wegloopen (in 't Mal. alleen in sjairs; de Maleische vorm is ladjoe). Orang melajoe y eigennaam der Maleijers, eig. wegloopers , emigranten. Melajoe 2 ivan, zoo wat op zijn Ma- leisen leven. <Xj>)! la j all, sluijer: melajah, zich het hoofd sluijeren. £j$ la il jak = lenjau: tanah dilanjak 2 ga- djah, de grond werd door de olifanten tot slijk getrapt, HA. ^U! loeban, Arab. wierook; l. djawi, benzoë. C^aS lëbat , dicht van het loof der hoo- rnen, van regen, bloemen, vruchten, pijlen, kogels enz.; lebat boenga, zwaar in den bloesem, lebat boeivah, vol vruchten, zwaar beladen met vruch- ten; toeroenlah oedjan lebat. o! leboer, gesmolten van metalen; atjoe- tvan leboer an, vorm om gesmolte metalen in te gieten. Mëleboer, ook oplossen, te niet doen; pengadjiankoe jang daoeloe camoeivanja dileboer- nja, zoo als ik vroeger overluid las, leerde hij het mij alles weer af. P~fJ lab rang, het want van een vaartuig, doch niet met touwladder. Zie tani; ook de vlie- zen of het net van een klapperboom (Oud bota- nisch woordenboek). *a! lëbam, bont, gevlekt, bont en blaauw, vuil beduimeld: biroe lebam, bont en blaauw. -a! lëban, een soort van boom, vitéx pu- bescens. *a! lëbce, stof; een stofje. <u! leb ah, bij, honigbij: ajar lebah—ajar madoe; sarang lebah y honigraat. £a! lëbih, meer; over, te veel; overschot; lebih besar, barang jang lebih dipoelangkannjax lebih koerang , meer of minder; lebih 2 , ook: bo- vendien; (sa)lebih 2 , op zijn meest; lebih.... lebih, hoe meer... hoe meer; salebihnja, het overschot; salebih 2 nja, op zijn meest. Terlebih, zeer uiter- mate; ook zonder bepaling: schooner, erger enz. Berlebih 2 , meer van iets gebruiken; berlebïh 2 an, in te groote hoeveelheid zijn; in ovenvloed leven. Melebihj iets vermeerderen, ook: melebihi, bijv. harga; zich verheffen boven, ook: melebikkan dirinja. Kalebihan, meerderheid: tijap 2 benda jang moerah harganja dapat tijada adalah graib- nja, dan tijap 2 benda jang niahal itoe ada djoega sasoewatoe kalebihan (iets bijzonders, iets extra's). <Ka! lëboeh, markt met losse stalletjes, te- genover pasar, markt met vaste kramen, K. (? vrg. SM. leboeh tijada betoel , banjak kedei han- djoer mengandjoer; maka direntangi tali leboeh itoe)\ grond rondom de pasar, (C); weg, groote weg (waarlangs kramen staan?). -a! lëbel, mohammedaansch priester van minderen rang. C-£aaS labbelka, Arab. tot uw dienst! ik gehoorzaam !. L^J lat, zie elat. C^J 11 1 , zie lilit , alit , belit. C^o loet, zie eloet: apa djoega dipakeinja maka tijada loet parangkoe in-i, HT. (J.a! lëta, (Skr lata, fout, gebrek), gebrek, onvolkomenheid; zeer dikwijls verbonden met hi- na; ta-leta, zonder gebrek; membri leta, ver- driet doen; berolih nama jang leta, een slechten naam krijgen (beide in sjairs). /wil lëtls ; meletis, met een slappe hand besprengen. /w,a! lëtoes; meletoes, openspringen, uitel- kander springen, barsten, zoo als hout in het vuur, of een blaar. Vrg. letoep. u^ftü letoep; meletoep, ploffen, ontploffen; meletoep 2 , knappen van hout in het vuur (vrg. letoes). Letoep 2 , proppenschieter; kinder- speelgoed, bestaande in een klein, zeer dun gla- zen bolletje met een pijpje, waardoor geblazen wordt om het dunne glas met een hoorbaar ge- luid heen en weer te doen gaan. ^a! Sëtak, I. meletak, meletakkan, op den grond neerzetten (meletakkan anak, te vondeling ue r* «ICèJ leggen); vaststellen, bepalen, bijv. een verorde- ning, een straf. Yrg. ook het Aanhangsel op Utah. II. = retak, barst, vooral in verglaasd aar- dewerk: letak sariboe, slecht aardewerk, eig. dui- zendbarst, ook wel als middel gebruikt om on- heilen af te weren. Zie ook lekah en het Aan- hangsel op letih. +ti lëtoem, een bommelend geluid maken, C. <XÜ lëtili , uitgeput van vermoeijenis of ziekte: hamba soedah lelah dan tijada letih. Le- tah letih , versterking van het gw. teJ loedjah, Arab. oceaan. jjjj lëtjoer, nat om uit te wringen. Vrg. basah, lĕtjoeh. <fcs\l lëtjah, slijk, modder. Zie het volgende woord. <toS lëtjoeh, een weinig nat, zoodat er bij het uitwringen geen water meer uitkomt; slinken van groenten. Yrg. letjoer. i\^J laltad, Arab. nis in een grafkelder om een lijk in te leggen, ook lijang lahad. ^su lahak, Arab. belendende, aangren- zende. ïsi ladzah 9 Arab. wellust, genot; lekkere smaak; lekker. J llr, Jav. geheel als, gelijk. Sang Mr, ver- bastering van salir = lir: zie sari. u- sJ lërap, een soort Balineesche duiten met een vierkant gat in het midden. £jj lërak, de zeepvrucht, een ronde, door- zichtig groene vrucht, zoo groot als een okker- noot, die als zeep gebruikt wordt en even als deze schuimt. /jd les* lis, I. Holl. lijst; voege tusschen steenen; pengelis, voegijzer. Yrg. sija. II. leidsel. ^Ld llsan , Arab. tong; tongval, taal ; dengan lisan, mondeling. sLd lësoeng, rijstblok of vijzel om rijst in te stampen. c-jud lësap = lenjap. **d lësoei letih lesoe, .geheel uitgeput. Yrg. lesik. -*d lësl; poetjat lest, doodsbleek; tepoeh Usi, geheel verlamd. Yrg. lĕsoe. X£J laskar, Perz. leger; soldaat; scheeps- volk, matroos. < — &aLJ latlf , Arab. uitgelezen. (J»d la al , Arab. een soort van edelsteen , robijn. <Jud la'nat, Arab. vloek. <xd lo.f/rat; kitab lograt, woordenboek. £! lang, zie elang. Pisang lang, een soort van roode pisangvrucht. — Berlangan = bera- langan, zie alang. èl ling, een inhoudsmaat van 2 / 2 hoetoeh of 2 genggam. Al long, I. (Siam. doodkist), deksel dat over het lijk gelegd wordt. II. Chin. vuurpijl. lal lënga, een sooi*t van oliegevende plant, sesamum. Zie op bidjen. Ji lëngar, duizelig, half in zwijm. Zie ook het Aanhangsel /wJü lcngas , vochtig, bijv. van kleetling; melengas, vochtig worden, bijv. van de lucht. vj^wJal langsat, zekere vrucht, witg#el van kleur, klein, rond en met zoete vrtfêht en bittere schil en pit, wejke laatste tegeji de koorts gebruikt wordt, lansium domesticum % j^a\ llngsir , het dalen van de zon, ten avond neigen van den dag: sampei lingsir hari\ karena bajang'" itoe lingsir, de schaduw wordj langer, aan de schaduw te zien wordt het avond. Melingsirkan , de mouw laten neervallen , bij het eerbiedig aanvatten van iets, ook mengoeloerkan,KP. £^iü langsoeug, regelrecht door, regel- recht op iets afgaan, ook melangsoeng. wjiü loengsin , de schering van een weefsel. £s& lëngoek, droefgeestig, neerslachtig, C. ACso lan^kara, I. eig. lingkara (zoo als uit oude handschriften blijkt; vrg. ook singhara) schijnt zonder suffix alleen voor te komen onder den vorm halanghara en halanggara(o6k selanggara en selmgkar, vrg. langhar). Yan daar melangkarakan enz. , zorgen , zorg dragen voor iets ; zich bemoei- jen met iets; melangkarakan karadjaan of tahta karadjaan; tijada m. karadjaan f pekerdjadn, perkatadn enz. In de H. Atj. ook belingkaran, c^£»! *&■ 117 zich bemoeijeu met iets, er om geven. Gw. is lïhara, dat uit pelihara gevormd is. II. = nagara y de rijkstrom; vrg. Skr. op III. in. (Skr. alangkara, sieraad), onbestaanbaar, fabelachtig. U^s&y langkat, drie dagen later. SM langkar; melangkari, beschermen, C. Vrg. langkara. SM lingkar, kronkel, bocht; ineengerold als een touw of een slang; gekromd als een hoorn; de naaf van een rad; linglcar proet, de dunne darmen. Melingkar rotan, rotting vlechten tot een rond matje of bordje, ping g cm lingkar. 'jz.(M lëiigkang, scherp, bedwelmend, van stank. Vrg. loengkang. .»£&! lengkoeng, krom opgetrokken, zoo als hout door de warmte, deuken in den kant van iets. Vrg. lengkok. &.C.&J leiigkeng. (ook kalengkeng, zie boven op kalingking), zekere eetbare vruchten ; uit China ingevoerd, waar zij li-tji heeten ; nephelium litji. ïSsh locïigkang, poel; mesthoop; een soort van zeer stinkende visch, vrg. djahan, of ook van visschersschuit. jSM lengkoeng, halve cirkel, boog; ge- bogen, gewelfd; een soort van boog van roode zijde of katoen, die bij optochten boven het hoofd V van voorname personen wordt gedragen. Boelan lengkoeng, halvemaan; düengkoeng karang, door koraalriffen omgeven. Kalengkoeng, cirkel, perk voor ' hanengevechten. <_&&*! langkap, I. voltallig bijéén, kom- pleet; alomvattend, uitgerust; berlangkap, alles bij elkaar hebben, gereed, vaardig zijn. Salang- kap pakeia:i, een volledig stel kleederen, een kompleet pak. Kalangkapan, uitrusting; k. pra- hoe, of ook zonder prahoe, vloot; kalangkapan koeda, kalangkapan perang, kalangkapan kara- djaan = alat, perkakas k., oepatjara. II. een soort van palmboom, saguerus langkap. uJiCai Hiigkap, bederven, benadeelen, C. lj£M lëngkok, krom; belengkok, krom worden, krom trekken. Vrg. lengkoeng en het Aanhangsel op lèngkok en Ungkoe. J^al langkan, Chin. zolder, bovenkamer. /ywyC£! lëngkoewas, zekere medicinale wortel, alpinia galanga. iSM langkah, stap, schrede; stap over iets heen, overtreding; al te, over; tijada ter- langkah, geen schrede voorwaarts kunnen doen. Melangkahkan kakinja, zijn voeten aan wal zet- ten; melangkahkan prahoe, een schip onder ze- kere ceremoniën over de- bank brengen, die voor een riviermonding ligt. Pelangkah, het goede oogenblik voor de afvaart. SSM langgara, zie langkara. ^[{.hl langgana, (Skr. langghana), onwil- lig; weerbarstig. ^XiM lënggawel, een soort van groote beteldoos. SM langgar, I. tegen aan: langgar adat, L bahasa, tegen de gewoonte, tegen de welle- vendneid: melanggar , tegen aanloopen; een vij- andehjken aanval doen; melanggar kapal, masoek melanggar kadalam (t. w. om den vorst te doo- den); melanggarkan . tegen iemand of iets aan- loopen; tegen doen aanloopen; aan iets doen stil houden, bijv. een olifant met een gezant aan de vorstelijke balie; tegen aandruisen, te kort doen aan (zie bahasa)] een schip op het strand zetten; terlanggar y stooten; stranden, van een schip. Berlanggar an, elkander overzeilen. II. bidkapel. Jav. = Mal. soerau, bandarsah. XeJ loenggar, Job, ruim, van kleederen, los, van een spijker: banjak loenggar, ikatlah ter ik \ ^iM langgang, zie toenggang. jSM linggang, lenggang, slingeren, van een schip , van de armen : roemah itoe mëling- gang olih angin-, benljalan belinggang of meling- gang\ pelananja teling gang , raakte los. ^x£! lenggak, I. omhoog geworpen, C. In het Jav.: het hoofd achter ovor houden. II. schuur, korenschuur, CYrg.langgoeivang. /jXa! loenggoe*i, opgehoopt, in een hoop; nederhurken: samoewanja bh long gok diatas roem- 'poet. Vrg. loenggoeh. JHx.\ llnggam, rood; zie ook sadalinggam. JtM loenggoe, zie bëloenggoe. &£»] loenggoeh; meloenggoeh, in een 118 ü^ai e^i gemakkelijke houding zitten; zitten met de ar- men ergens op leunende en voor over gebogen, zoo als iemand die hoofdpijn heeft. Vrg. loenggoek. (j^X&l langgoewan, graansehuur. Singa- pore of Malakka? Op Biouw niet verstaan. Yrg. langkan en lenggak II. -&Ü llnggi, de hooge voor- en achterste- ven van een inlandseh vaartuig. A\ lëngan, arm, mouw. Yrg. tangan. Boeivah lengan 7 het dikst van den arm (vrg. betis). ^J& lëngel, traag, slof. <xij lëngoeli, hijgen van vermoeidheid; doedoek kalengoehan. kiJ lafat, Arab. woord, uitspraak; mela- fatkan , uitspreken. r^Ji! laplap, lap, vaatdoek. Ui lëpa, aard, karakter. C^viü lëpat, zie ketoepat. Jil lcpoer; mati lepoer, gestikt, ook mati lemas of m. modar. /wJü lëpas, los, vrij; ontkomen; voorbij ; om, na: lepas ïlohor, na 12 uur; lepasnja, daar- na; lepas dari pada doelapan boelan Ing gr is me- ngambil Malaka, 8 maanden nadat de Engelschen Malaka genomen hadden;... lepas satoe 2 , om den anderen, eig. de een voorbij, (dan weer) de an- dere, en evenzoo lepas saorang 2 , lepas saboewah roemah saboewah roemah. Berlepas met of zon- der dirinja, zich redden, uit te voeten maken; vertrekken; ook bijv. berlepas harta, bezittingen redden. Melepaskan, vrijlaten, loslaten; vrijheid geven om iets te doen; koe perlepaskan ëngkau dari pada mati, ik red u van den dood. Kale- pasan, ontkoming, ontsnapping, bevrijding. Pa- lepasan 2 , loslating, bijv. van hanen tegen elkander. £jü lëpang; boewali lepang, een soort van koekjes of versnapering: boenga lepang, zie op ombak. Ijju lëpak; melepak, uit elkaar, los en open, namelijk van den baard of van boomwol, die netjes en zuiver uitgekamd is. •ül lep au = selasar: naiklah tja kalepau, jrfni selasar astana, HP. *iu lëpoe, een soort van vergiftige zee- visch, waarvan verschillende soorten, t. w. lepoe beranjoet y die gewoon is als vuil op het water te drijven, l. karang en l. setoe. £.] loek , zie eloek, tuji\ laksa, een suort van macaroni of vermicelli, door de Chinezen aangevoerd en veel gebruikt. » /wJü lëksa, tienduizend, (Skr. laksa, hon- derdduizend). ^jLjÜS laksana, even als, gelijk. ^ly/^iü laksamana , eign. van den broeder van Rama; titel van den opperbevelhebber over het zeewezen. ^iül loeklck, het wilde rollen der oogen. Vj^£i lekat , vast tegen iets aan zitten, aan kleven; vast blijven zitten, overblijven, bijv. bijgeloof; memandang lekat , lang aanzien. Mele- katkan, iets aan iets bevestigen; m. gelar , een eeretitel verleenen. Pelekat, aanplakbillet, plak- kaat. C^j3 lëklt = lekat, in sjairs. J3 lëkar, een soort van mandje van rotan, om potten of pannen, die van het vuur genomen zijn, op te zetten. Lekar 2 , een soort van dui- zendpoot. Zie ook het Aanhangsel. /pXi lëkas, spoedig. k^AC lëkap = lekat: diambil perada ter- bang itoe düekap 2 kan. uJtiCS lëkoep; lekap-lekoep , het knappen of kraken der gewrichten. „ fj.i\ Ie kok, kuil; indruksel; oneffen, met kuilen, van den weg, van roestig ijzer; harten in het kaartspel; pipi lekok 7 wangen met een kuiltje; mata lekok, holle oogen; lekok mata, oogholte; pinggan lekok, een diep bo,rd. Lekak- lekok, overal of allerlei kuilen. Melèkok, kuilen krijgen. Melekokkan, induwen. ^£S lakoem , Arab. aan of voor u lieden. ^3 lakin = Jï. &fl lekali , spleet, opening, scheur; pintoe pelekah, luik in het dek van schepen, luik van een laadruim. Melekah = merekat, zie rekah, Zie ook letak II. en het Aanhangsel op meleka. Ü3 lëga, Jav. ? ruim, open. Os£! lëgat, snel van de vaart van een schip. Ook linjang. Zie ook ligat. ^ &o 119 j&\ lëgam (of logam); hitam legam, pik- zwart. ^SM lagoendl (ook langgocndl) , vitex trifóliata; daoen langgoendi, een soort van medicinale bladeren. ' £^X1 lëgak, borrelen, opborrelen, C. 50 51! lëlaboeng, schildwacht; kondschap- per (verschreven voor hoelocbalang?). 2% lel ft 11 gou, tuin, in sjairs. £ % lëlakon , Jav. een wajang, tooneelstuko yf$ lëlajoe, een vaandel aan een langen stok. C^J»! lëlat , zie sirih. /wfcl! lëlas , geschonden, bijv. kaal gewreven. öil lëlangr, staren, aanzien, C. c_ft!! lëlap, weg zijn, vast, diep in slaap zijn; melelap, booze geesten, spoken, doen ver- dwijnen. Kalelapan = kahüangan. jdl lëlah , vermoeid van het werken; mele- lahkan, zich op iets vermoeijon, moeite voor iets geven; iets bewerken, Kalelalian, vermoeidheid; het werk, do arbeid waarmee men zich vermoeit. Bërhentikan lelahnja, uitrusten. <XÜ lillafii, Arab. bij God! aan God. JJ lëlio opzamelen, C. *! lam; ajar lam, wijwater, water waar- over Koranspreuken gelezen zijn. L^^Ji loemba, wedijver, wedstrijd; ber- loernba 2 , om het hardst iets doen; bhioemba 2 kan koeda, een paardenwedren houden, ook berse- loembakan Jcoeda of koeda dengan koeda. Ikan loemba 2 bruinvisch. lLAaJ lëmbaga, vorm, stempel, gedaante; lembaga ijaitoe tijap 2 soewatoe jang dapat dilihat dengan mata\ adat lembaga, geschreven gewoon- ten (Skr. lambaka , sectie, kapittel). C^-fO lam bat, langzaam, traag, talmend; laat, te laat; lambat bangot of lambat laoen , \roeg of laat, ten langen laatste. Melambatkan , uit- stellen, vertragen. C^JkJ lëmboet, zacht, week, teder, zoo als aarde, hout, het hart, de wind enz. Dik- wijls verbonden met lemali. C^aJ limbat, een soort van visch. J^\ lëmbar, I. draden waaruit een touw is gemaakt; tali tiga lembar, driedraadsch touw. Ook als zamengesteld telwoord: boeloe salembar, één haar; melembar, touw in elkaar draaijen. II. Jav.? een blad, bij optellen van papier, stoffen enz. •xj llmboer, even zichtbaar, tusschen zichtbaar en niet zichtbaar, zie ook samboer. AxJ lëmbang, ingedrukt, bijv. van het hoofd; lëmbang sama tengah, tinggi kirt kanan, SM. (of is het Umboeng?) dal, vallei (dit is op Riouw lëmbaJi). Aa v S lëmbing, lichte lans, speer. axJ lamboeiig , I. de zijde van het ligchaam ; melamboeng dirinja, ter zijde gaan, bijv. om een steek te ontwijken; kapal Hoe melamboeng", dat schip gaat op en neer; mëlamboeng dirinja-, zich heen en weer wenden, zoo als bij een wapendans; mëmbalik lamboeng orang, zie op balik. II. nielamboengkan, in de hoogte werpen , bijv. een speer, een knods, zijn muts, een bal; bër- lamboen~gan, op en neer gaan, van takken. iiAyJ liiubaiig ; melimbang, rondslenteren zonder iets te doen. i4> v l llmbocng; limboengan, bergkloof, ra- vijn; een soort van melaatschheid, waarbij het ligchaam overal gezwollen is. èxj loemboeng, mijnput. Zie ook het Aanhangsel. i__aa v ! lëmbap, traag, van menschen; dof van klank (van ketelinstrumenten); vochtig van den grond; dompig van het weer. Vrg. lembat. <Jj.A v S lambak; tapet lambak = t. lembik? £.xjl lëmblk, zacht, week, bijv. klei; met water kneedbaar gemaakt, bijv. meel. ^.aJ llmbak; berlimbak'", voortschuiven , voortrollen, van geld dat geteld wordt. ^A v ! limboek, een soort van vogel, op Malakka dekoet genoemd. ^Ayl lëmboe, rund, koebeest. *^A r ! lëmboeroc, een soort van visch ak de spiering. <XA V ! lë in bah, dal, vallei; laagte, waar zich water verzamelt. Lembahan en pelëmbalian, plaats waar het vuile water uit de keuken gegoten wordt. Vrg. lembang, 120 usW JA\ -aJ lambel; melambei, zwaaijen, wuiven, wenken. cL&u^S lambega = rambega, w. m. z. (jt$^ lamëdoek , zie empis: />0 lëmas, verzinken? darasainja tanah itoe lemas kabaivah\ stikken, verdrinken, ook mati lemas en mati kalemasan. £J lëmang, een soort van rijstgerecht, bestaande uit kleef rijst en kokosmelk, in een goed gesloten bamboezen koker gekookt. ClAaJ lampatoe , een zekere plant. ^ililyJ limpagam 9 vliegende witte mieren. Op Riouw kalakatau. KS^siJi lampit, mat, zitmat. O^J loempat, sprong; het springen; meloempat, een sprong doen, bijv. van een paard; berloempat , springen, van een vogel. Terloem- paf 2 , van vreugde springen. •ügj lampar , zich verspreiden, van dampen enz.; besmettelijk. Ji v ! lampoer, een hoop koren. •üj lempar; melempar 7 gooijen; weggooi- jen; peti itoe bZrlempar 2 an sapandjang djalan\ batoe dan kajoe dïboewatnja peïempar akan dija. Jij loempoer, slik, modder. è&Ji lam ping = lampin. xaJ lampoeng, al wat op het water dob-, bert, zoo als bijv. de dobber van een net; me- lampoeng , in de verte opdoemen, zoo als- een dobber op het water: maka kaühatanlah poélau Seilan tneïampoeng poekat. jiftj lempeng, een sagobroodje; een rol Javaansche tabak (Men.?). Yrg. het volgende woord. &&J lcmping, een soort van gebak. Yrg. emping en zie ook het Aanhangsel. èsij lëmpoeng, week, zacht, bijv. van hout. k&J llmpang, vereenigd, verbonden; her- Umpangan, tot een hoopje. Apik limpang, zie apik. ii&J limpoeng, de zwemblaas van een viseh, C. Zie het Aanhangsel op kelĕmboengan. jaaj loempang, een soort van rijstblok. fjjLj l.mp.k.3 berl. dakinja pada segala toeboehnja, het vuil kleeft(?) aan hun geheele ligchaam. tjJlJi lëmpoek, een soort van gekookt vruchtensap, bijv. lempoek pisang , l. soekoen, l. doerian. Zie ook het Aanhangsel. Jij lampin, doek die men om iets heen doet, zwachtel. *&Jl la in pau, voorbijgaan, te bovengaan; terlampau dari pada adat, buitengewoon, veel meer dan gewoonlijk; djangan terlampau tiga hari; ajar jang lampau loetoet; kain jang lam- pau pada tapak kakinja; karoenija jang lampau. Yrg. limpah. J^ü v l lëmpoenel, een soort van bosch- boom, die brandhout oplevert* <_$>&*! lempoewl, een soort van plant. ftj&J lëmpoéjang, zekere plant, zingi- ber cassumunar\ l. oetan, globba marantina. <XiiJ limpah , I. de lever. II. overvloedig; overvloed; melimpahkan ka- roenija, overvloedige gunst bewijzen; m. tjahja- nja, overvloedigen glans verspreiden; dengan limpahnja, in overvloed, overvloedig. <xit v S loempoeli, verlamd, lam van leden. ^U lampel, slank, tenger: orang jang tinggi lampei\ melampei, over de schouders heb- ben hangen; heen en weer gaan, van de takken der boomen: segala dahan kajoe terlampei 2 , saperti orang mengipasi radja. Zie ampei en sampei. Lampei 2 an, aar, K. (liever stengel?) van graan of gras. ^] lëmak, vet van dieren; smeer; vet, machtig, van spijzen, zoo als alle die met kokos- melk zijn klaargemaakt. ^J lëmoek = lemak. ë^J lamidlng, zie op pakoe. <xj lëmah, zwak, zonder kracht; zacht, meegaand, ook met lemboet verbonden; lemah lemboet, zachtaardig, van iemands inborst, woor- den enz. Jwi lantar; terlantar, aan zich zelven over- gelaten, voor oud vuil weggeworpen. Ju! lëntoer, doorbuigen. Ju! lintar, zie halilintar. Ju! loentar I. = loetar. {J^ ia 121 II. een soort van waaijerpalmboom; borassus flabelliformis. êjuJX lantas, doordringen; verdergaan; verder: dari kanan lantas kakiri; tïkam lantas ', masoek nageri lantas kadalam koeta ; tijada dapat melantas dari sim. Yrg. lintas. /1M.XW lintas; melintas, voorbijgaan, door- gaan zonder op te houden; bajang 2 orang melin- tas, de schaduw van een voorbijganger (ook orang pelintas). Yrg. lantas. /«JU! loentas , Jav. = beloentas. iUAJ lantang, van verre zichtbaar zijn. öAÜ lantlng; melanting , wegwerpen. Lan- ting 2 , werpgeweer. Terpelanting , berpelanting en berpëlantingan, voortrollen, bijv. afgeslagen hoof- den op het slagveld; weggeslingerd worden: "ma- ka boejoeng poen djatoeh, maka Hanoeman poen terpelanting dari boejoeng itoe. lentang, gw. van telentang, w. m. z. axxi lënting, veerkrachtig; meienting , vee- ren, van een mes, een degen enz. ölui lintang , I. overdwars , in tegenover- stelling van boedjoer, overlangs; pandjang lin- tangnja roemah, lengte en breedte van een huis; lintang boedjoer, diagonaalsgewijs; lintang poe- kang , verward door elkaar, bijv. boomen in een bosch. Tërlintang, iemand in den weg komen; dwars over iets heen. Melintang , dwars over heen gaan; dwars in den weg staan. Melintanq- kan kajoe, dwarshouten aanbrengen. Zie ook rintang. II. Jav. = bintang. £ui llnting, zie djagoeng en ook het Aan- hangsel. £^u! lantak, L het inslaan, vastslaan, zoo als een spijker, of met een spijker, de la- ding met de laadstok, een paal met een heiblok; ëmas lantalc, goud in staven of andere vormen gegoten. ^,ju! Ia ii tik 9 het in het openbaar aanstel- len of benoemen; het wordt alleen gebruikt van den regeerenden vorst, den Radja-moeda, den Bèndahara en den Tèmenggoeng : voor de mindere hoofden gebruikt men gëlar. ^JküiS lëntik, I. lang en buigzaam van wa- pens, van de ledematen, van het hoofdhaar; meien- tik, ook besprengen, bijv. met een bundeltje natte bladeren. Pëlëntik, vliegenplak om insecten dood te slaan. Zie ook patah. II. kort afgebeiteld van de tanden. Mĕn.? qX& lintoek? mëlintoek, met het hoofd buigen als teeken van eerbied, HT.? <LU) lintah 9 (ook halintah), een soort van bloedzuiger. JuS lantei , vloer van een op palen staand huis, hetzij die van planken of van gespleten bamboes of niboeng is; papan lantei, planken; best lantei, smal plaatijzer. C^suS landjoet, langer dan gewoonlijk, zeer lang, bijv. het leven, een toon, een verhaal, een lijn, een weg, een naar beneden hangend. touw, hangende borsten. Boewah landjoet , een soort van langwerpige, zure vrucht, iets gelijkende op een groofce mangga. jsó\ landjoer. Fictief grondwoord, afge- leid uit telandjoer , zie andjoer. Bĕrapa pandjang landjoer (Dewall leest loendjoer), begitoelah seli- moet, een spreekwoord. jS& loendjoer. Fictief gw. afgeleid uit beloendjoer , zie oendjoer. ö^aS laiidjoeng; tëboe landjoeng, jong suikerriet dat oneetbaar is. A^vi! Ion dj on g, lang en smal naar boven, scherp toeloopend. Zie ook het Aanhangsel. r^ui lintja, van het eene werk aan het andere gaan zonder iets af te maken; van den hak op den tak springen. O^l lantjit; melantjit, opspringen van water uit een fontein, als het niet hoog is. Vrg. ook het Aanhangsel op lontjat. tji^s^a! lantjoet, I. mëlantjoet = melan- tjit, doch als het hoog opspringt. II. te vergeefs, zonder nut. •spd! lantjar, vlug vooruitschieten. Lan- tjaran, een soort van vaartuig. Yrg. lansar. yS\i\ la ii tj o er; berlantjoeran , van zelf uit een pijp spuiten of vloeijen. Yrg. pantjoer. ysal loentjoer; meloentjoer, van het strand in zee loopen, van een vaartuig; meloentj oerkan, van stapel doen loopen. 16 122 U"-^- a J ^sJl lóentjas, mis, niet geraakt, van een klap, kogel, bal enz. a^saS lantjang, een soort van vaartuig Port. lanchao, transportschip. 4sJJ lantjing, Jav. een soort van brcok. ft^vJj lantjoeng, valsch, vervalscht, van metalen, koopwaren enz.; emas lantjoengan, valsch goud. ♦ 4svü llntjoeng; melintjoeng, een anderen weg op gaan dan men zich eerst voorgenomen had; een verkeerden weg op gaan, in zedelij - ken zin. J2ca! lintjin = Utjin, &s\jA lantjib, kikvorsch. SjS lancla; melanda, tegen den wind op- werken. Jol I oen da, een soort van plant. <&\\ lendir, vet, bijv. van olie of van klei, slijmerig; fluim. Zie ook het Aanhangsel op tender. /AwJal landas; landasan, aanbeeld, blok. /aw4>Jü 1 In dis 9 rol om den grond gelijk te maken. PtXÜ lendoeng, een aal. Zie het Aanhang- sel op lindoeng. ëjJd lindoeng , achter iets verborgen, be- dekt; berlindoeng, verscholen zijn; berlindoengkan angin, zich tegen den wind beschutten; berlin- doenghan dirinja dari pada.., zich voor iets ver- bergen. Terlindoeng , verborgen, over het hoofd gezien; terlindoenglah pemandangan, het uitzicht is weggenomen. Ook salindoeng, bersalindoeng , tersalindoeng , beschut, bedekt, verborgen; ntenja- lindoeng kaïn, een kleed omslaan. Perlindoengan, geheim gemak, ook al is het een open put. uJijJd landap, scherp? Sïlandap, een soort van lelie, C. £&a\ landak, stekelvarken; boenga lan- dak, een soort van bloem, barleria prionitis. £j&J>\ landik, een kunstig gekrulde haarlok. •wjJd lansar, recht vooruitschieten, zoo als een slang. Vrg. lantjar. awJJ llnsoem, een soort van heester. ^wJd loensin = loengsin. <— JLui lënjap, uit het oog verdwijnen. ^JjuJ lënjak = lelap, diep, vast van den slaap; slingeren, niet stilstaan, van een tol (Pmen zou het tegenovergestelde vermoed hebben); vrg. megat II.). ol\ lëiijaii, slijk, diepe modder; modder- poel, modderbank. V^Jui loba, begeerig, inhalig (Skr. lobha): melobakan, iets begeeren. ji*\ loeboer; bilik berloeboer, verborgen kamer om schatten in te bewaren; pintoe berloe- boer, verborgen deur. Peloébcer, rijstpakhuis. Kaloeboeran, valput, valkuil, ook bijv. van een moeras, waar men onverwachts in valt. 5üJ loebang, gat, kuil; l. djaroem, het oog van een naald; l. htdoeng, neusgat, l. roeman, de poriën; loébang lahad, lijang lahad = lahad. Zie ook lijang. Peloebang, een gegraven kuil? £J^J lobak, een soort van radijs. ^J loeboek , een diepe plaats of de diepe kant, in de zee of van een rivier , in tegen- overstelling van een ondiepte. r^J lobi~, een soort van boom met eet- bare vruchten, flacourtia sp. Soorten zijn: lobi 2 asarn, l. manis, l. badak, l. sepat. C^Jj! loetoet, de knie; berloetoet, knielen, ook berteloet, zie teloet. 