Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
2 En hy heeft my uitgeleid door den weg van de noordpoort, en hy heeft my gekeerd tot den weg buiten de buitenste poort, den weg die oostwaerts zag: en ziet de wateren waren overvloedende*aen de regter zyde. 3 Als den man uitging oostwaerts, die het zeelken in zyne hand had, zoo heeft hy ook gemeten duizend cubitus : en hy heeft my (loor het water geleid tot de enkelen toe. 4 Wederom heeft hy duizend gemeten, hy heeft my door het water geleid tot de knieën toe : 5 En hy heeft er duizend gemeten, en hy heeft my door hel water geleid tot de len- denen toe. En hy heeft er duizend gemeten, de beek daer ik niet door gaen mogt : want de wateren van de diepe beek waren op- heven, die men niet doorgaen mag. ' ü En hy heeft tot my gezeid : Voorwaer gy, zoon des menschen, hebt het gezien. En hy heeft my uitgeleid, en gekeerd tot den oever der beke. 7 En als ik my omgekeerd had, ziet zoo waren in den oever der beke uitermate veel hoornen aen beide de zyden. 8 En hy heeft tol my gezeid : Deze wateren die uitgaen tot de hoopen des oostzavels, en dalen 'neder tot de effen landen der woestyne, zullen in de zee gaen, en uitgaen, en de wateren zullen genezen worden. .9 En alle levende ziel, die kruipt werwaerts dat de beek komt, zal leven : en daer zullen veel genoeg visschen zyn na dat deze wate- ren tot daer zullen gekomen zyn, en zy zullen genezen worden, en zy zullen alle leven, waertoe dat de beek komt. 10 En de visschers zullen daerop staen, van Engaddi tot Engallim zal het eene droogingeder netten zyn : daer zullen vele gedaenten van zyne visschen zyn, gelyk de visschen der groote zee, van zeer groote menigte : 11 En in hare oevers, en in de broekach- tige plaetsen zullen zy niet genezen worden, want zy zullen tot zoutgroeven gegeven worden. 12 En op de beek zullen aen hare oevers van beide zyden allerhande vruchtdragende boomen opschieten : daer zal geen loof af- vallen, en zyne vrucht zal niet falgeren : tot elke maend zal het eerste vruchten voortbrengen, want zyne wateren zullen uit de heilige plaets gaen : en zyne vruchten zullen tot eene spyze wezen, en zyne bla- deren tot medicyne. 13 Dit zegt den Heer God : Dit is den pael waerin gy het land bezitten zult, in de twaelf geslachten van Israël : want Joseph heeft een dubbel koordeken. 14 Maer gy zult ze bezitten elk gelykelyk als zyn broeder : waerop dat ik myne hand geheven heb, dat ik ze uwen vaderen geven zoude : en dit land zal u vallen tot eene be- zitting. 15 En dit is des lands pael : aen de noord- zyde van de groote zee den weg Hethalon, als men komt naer Sedada, 16 Emath, Berotha, Sabarim, die daer is tusschen den pael van Damascus, en van de byliggende palen van Emath, het huis van Tichon, welk is by den pael van Auran, 17 En den pael zal wezen van de zee tol het voorhof Enon den pael van Damascus, en van het noorden tot het noorden : den pael van Emalh, de noordzyde. 18 Maer de oostzyde van het midden van Auran, en van het midden van Damascus, en van het midden van Galaad, en van het midden des lands van Israël is de Jordane scheidende aen de oostzee, gy zult ook meten de oostzyde. 19 Maer de zuidzyde is van Thamar tol de wateren des wederzeggens van Cades : en de beek tot de groote zee : en dit is de zuid- zvde ten zuiden. 20 En de zyde der zee, de groote zee van den byliggenden pael regt door tol dat men komt tot'Èmath : dit is de zyde van de zee. 21 En gy zult u dit land deelen, naer de geslachten van Israël : 22 En gy zult die u lot eene ertenisse maken, en den aenkomelingen, die tol u komen zullen, die kinderen winnen zullen I in het midden van u : en zy zullen u wezen 12 746 DEN PROFEET EZECHIEL, XLV1II. als ingeborenen onder de kinderen van Israël 1 zy zullen met u de bezittinge deelen in het midden der geslachten van Israël. 23 Maer in wat geslachte dat een aenkome- ling is, daer zult gy hem eene bezitting geven, zegt den Heer God. KAPITTEL XLV1I1. EN dit zyn de namen der geslachten van de noordpalen by den weg van Hetha- lon,als men gaetnaer Emath, het voorhof van Enan den pael van Damascus, noordwaerts nevens den weg van Emath. En de zee zal haer wezen de oostzyde, Dan eene. 2 En aen den pael van Dan, van den oost- pael tot de zyde der zee, Aser eene : 3 En op den pael van Aser, van de oost- zyde tot de zyde der zee, Nephthali eene. 4 En op den pael van Nephthali van de oostzyde tot de zee, Manasse eene. 5 En op den pael van Manasse, van de oostzyde tot de zyde der zee, Ephraïm eene. 6 En op den pael van Ephraïm, van de oostzyde tot de zyde der zee, Ruben eene. 7 En op den pael van Ruben, van de oost- zyde tot de zyde der zee, Juda^ eene. 8 En op den pael van Juda, van de oost- zyde tot de zyde der zee, zullen de eerste- lingen zyn, die gy uitscheiden zult, tot vyf- en-lwintig duizend van breedte en lengte, gelyk elke deelen byzonder van de oostzyde tot de zyde der zee : en de heilige plaets zal in haer midden wezen. 9 De eerstelingen die gy den Heere uit- scheiden zult : zullen wezen de lengte van vyf-en-twintig duizend, en de breedte van tien duizend. 10 En dit zullen de eerstelingen zyn der heilige plaets der priesteren : tot het noor- den van lengte vyf-en-twintig duizend, en tot de zee van lengte tien duizend, maer ook ten oosten van breedte tien duizend, en tot den middag van lengte vyf-en-twintig duizend : en de heilige plaets des Heeren zal in het midden van haer wezen. 11 Den priesteren zal de heilige plaets toe- behooren, van Sadoks kinderen, die myne ceremoniën bewaerd hebben, en niet ge- doold hebben, als de kinderen van Israël doolden , gelyk de Levieten ook gedoold hebben. 12 En de eerste gaven van de eerstelingen des lands zullen hun wezen het heilig der heiligen, naer den pael der Levieten. 1 3 Maer ook den Levieten desgely ks, naer de palen der priesters vyf-en-twintig duizend van lengte, en van breedte tien duizend- Alle de lengte was van vyf-en-twintig dui- zend, en de breedte van tien duizend. 14 En zy zullen daeraf niet verkoopcnv noch verwisselen, noch de eerstelingen des lands zullen overgezet worden, want zy zyn den Heere geheiligd. 15 Maer de vyf duizend die daer over en in de breedte door de vyf-en-twintig duizend, zullen de ongeheiligde plaetsen der stad wezen tot eene wooninge, en tot voor- steden : en de stad zal wezen in het midden van haer. 16 En dit zyn hare maten : aen de noord- zyde vyf honderd en vier duizend : en aen de zuidzyde vyf honderd en vier duizend : en aen de oostzyde vyf honderd en vier duizend: en aen de westzyde vyf honderd en vier duizend. 17 En de voorsteden der stad aen de noordzyde, zullen zyn twee honderd en vyftig, en ten z'uiden twee honderd vyftig, en ten oosten twee honderd vyftig, en ter zeewaert twee honderd vyftig. 18 Maer daterover is in de lengte naer de eerste gaven der heilige plaetse, tien dui- zend ten oosten, en tien duizend ten westen, zullen wezen als de eerste gaven der heilige plaetse : en hare koornvruchten zullen wezen tot brooden dengenen die de stad dienen. 19 En die de stad dienen, zullen werken uit alle de geslachten van Israël. 20 Alle de^ eerstelingen van vyf-en-twintig duizend, by de vyf-en-twintig duizend in het vierkant, zullen afgescheiden worden tot de eerste gaven der heilige plaetse, en tot eene bezitting der stad. 21 Maer dat er overblyft, dat zal den prins toebehooren, van alle de zyden der eerste gaven van de heilige plaetse, en tot eene bezitting der stad tegen over de vyf-en-twin- tig duizend der eerste gaven, tot den oost- pael : en ook aen de zee tegen over de vyf- en-twintig duizend tot den pael der zee, desgelyks zal het ook in des prinsen deel wezen : en het zullen der heilige plaetse eerste gaven wezen en de heilige plaets des tempels in zyn midden. 22 Maer van der Levieten bezittinge, en van de bezittinge der stad in het midden der deelen des prinsen : tusschen de palen van Juda, en tusschen de palen van Benja- min, zal den prins toebehooren. 23 En den anderen geslachten : Van de oostzyde tot de westzyde, Benjamin eene. 24 En tegen den pael van Benjamin van de oostzyde tot de westzyde, Simeon eene. 25 En naest den landpael van Simeon, zal Issachar zyn deel hebben van oosten tot aen het westen. 26 En op den pael van Issachar, van de oostzyde tot de westzyde, Zabulon cenc. 27 Én op den pael van Zabulon, van de oostzyde tot de zyde der z.ee, Gtd eene. DEN PROFEET DANIËL, I. 747 28 En op den pael van Gad, tot de zuid- zyde zuidwaerts : en het einde zal wezen van Thamar, tot de wateren des wederzeg- gens van Cades, de erfenisse tegen de groote zee. 29 Dit is het land dat gy ten lote zult stel- len den geslachten van Israël : en dit zyn hunne deelingen, zegt den Heer God. 30 En dit zyn de uitgangen der stad : Van de noordzyde zult gy meten vyf honderd en vier duizend. 31 En de stadspoorten naer de namen der geslachten van Israël, dry poorten van het noorden : Rubens poort eene, Judas poort eene, Levis poort eene. 32 En aen de oostzyde, vyf honderd en vier duizend : en dry poorten, Josephs poort eene, Benjamins poort eene, Dans poort eene. 33 En tot de zuidzyde zult gy meten vyf honderd en vier duizend : en dry poorten, Simeons poort eene, Issachars poort eene, Zabulons poort eene. 34 En tot de westzyde, vyf honderd en vier duizend, en hunne poorten dry : Gads poort eene, Asers poort eene, Nephthalis poort eene. 35 In het ronde, achttien duizend : en den naem der stad van dien dag, den Heer aldaer. DEN PROFEET DANIËL. KAPITTEL I. IN het derde jaer des ryks van Joakim, den koning van Juda, is Nabuchodono- sor, den koning van Babylonien, gekomen in Jerusalem, en heeft die belegen : 2 En den Heer heeft in zyne hand geleverd Joakim den koning van Juda, en een deel van de vaten des huis Gods : en hy heeft die weggedragen in het land van Sennaar, in zyns Gods huis, en de vaten heeft hy ge- dragen in het huis van zyns Gods schat. 3 Én den koning heeft gczeid tot Asphenez, den overste van de gesneden kamerlingen, dat hy van de kinderen van Israël zoude inbrengen, en van het koninglyk zaed en der prinsen, \ Kinderen, in dewelke geene smetten wa- ren, schoon van gedaente, en geleerd in alle wysheid, schalk door wetenheid, en geteerd door onderwyzinge, en die in des konings paleis zouden mogen staen, en hy hen leeren zoude de letteren en de tale der Clialdeen. ;> En den koning heeft hun hunnen jacr- lykschen kost gesteld alle de dagen van zyne spyzen, en van den wyn daer hy zelf af dronk, opdat zy dry jaren opgevoed zynde, daerna staen zonden voordes konings tegen- woordigheid. 0 Aldus zyn onder hen geweest van de kinderen van Juda, Daniël, Ananias, Misaël, en Azarias. 7 En den overste der kamerlingen heeft hunne namen ingesteld : Daniël, Baltassar : Ananias, Sidrach : Misaël, Misach : en Aza- rias, Abdenago. 8 Maer Danfel heeft in zyn herle een opzet gemaekt, dat hy niet zoude besmet worden van des konings tafel, noch van den wyn zyns dranks : en hy heeft den overste der kamerlingen gebeden dat hy niet zoude besmet worden. 9 En God heeft Daniël de gratie gegeven, en bermhertigheid voor het aenschyn van den prins der kamerlingen. 40 En den prins der kamerlingen heeft tot Daniël gczeid : Ik vrees mynen heer den koning,\lie u spyze en drank gesteld heeft : denwelken is het dat hy uwe aenzigten ziet magerder boven de andere jongelingen van uwen ouderdom, zoo zult gy myn hoofd voor den koning verdoemen. 41 En Daniël heeft gczeid tot Malasar, den- welken den prins der kamerlingen gesteld had over Daniël, Ananias, Misaël, en Aza- rias : 12 Proeft ons uwe dienaers, bid ik, tien dagen, en dat men ons geve grove potagie oni te eten, en water om te drinken : 13 En aenschouwt onze aenzigten, en der kinderen aen/.igten die met koninglyke spyze gevoed worden : en alzOO gy zien zult, zoo zult gy doen met uwe dienaers. 14 Denwelken alzulke reden gehoord heb- bende, heelt ze geproefd tien dagen 748 DEN PROFEET DANIËL, II. 15 En na tien dagen hebben hunne aen- zigten beter geschenen en vollyviger boven alle de kinderen, die met des konings spyze gevoed werden. 46 Maer Malasar nam de spyzen, en den wyn van hunnen drank : en hy gaf hun grove potagie. 17 En dezen kinderen heeft den Heer wetenheid gegeven, en geleerdheid in alle boek, en in alle wysheid : en Daniël heeft hy gegeven het verstand van alle visioenen en droomen. 18 Aldus toen de dagen verleden waren, na dewelke den koning gezeid had dat men ze inbrengen zoude : zoo heeft ze den over- ste der gesneden kamerlingen binnen ge- bragt in" het aenzigt van Nabuchodonosor. 19 En toen den koning tot hen gesproken had, zoo zyn er alzulke niet gevonden van allegader, als Daniël, Ananias, Misaël, en Azarias : en zy hebben in het aenzigt des konings gestaen. 20 En alle woord der wysheid en des ver- stands, dat den koning van hen gevraegd heeft, heeft hy in hen gevonden tienmael boven, alle de waerzeggers en wyzen die in al zyn ryk waren. 21 En Daniël is geweest tot het eerste jaer des konings Cyrus. KAPITTEL II. IN het tweede jaer van Nabuchodonosors ryk, heeft Nabuchodonosor eenen droom gezien, en zyn geest is verschrikt geweest, en zyn droom is hem ontgaen. 2 En den koning heeft geboden dat men te zamen roepen zoude de waerzeggers en de' wyzen, en de toovenaers, en de Chal- deen": dat zy den koning zouden zyne droomen te kennen geven : dewelke als zy gekomen waren, zoo hebben zy voor den koning gestaen. 3 En den koning heeft tot hen gezeid : Ik heb eenen droom gezien : en, verbaesd van herte wëet ik niet wat ik gezien heb. 4 En de Chaldeen hebben den koning geantwoord in syriersche tale : Koning, leeft in der eeuwigheid : zegt den droom uwen dienaren, en zyne beduidenisse zullen wy te kennen geven. 5 En den koning antwoordende, heeft lot de Chaldeen gezeid : Het woord is my ver- geten : ten zy dat gy my den droom te kennen geeft, en zyne beduidenisse, zoo zult gy vergaen, en uwe huizen zullen gemeen gemaekt worden. ''6 Maer is het dat gy den droom en zyn be- duidsel vertelt, zoo zult gy loonen, en giften, en veel eeren van my ontvangen : aldus zoo zegt my den droom en zyn be- duidsel. 7 Zy hebben ten tweede geantwoord, en gezeid : Den koning zegge den droom zynen dienaren, en het beduidsel van dien zullen wy zeggen. 8 Den koning heelt geantwoord, en gezeid : Voorwaer ik ken dat gy den tyd vertrekt, wetende dat het woord my ontgaen is. 9 Daerom is het dat gy my den droom niet te kennen geeft, zoo is er een vonnis van u, dat gy ook een bedriegelyk beduidsel en vol bedrogs versierd hebt, dat gy my zoudt mogen aenspreken tot dat den tyd voor- byga. Daerom zegt my den droom, opdat ik weten mag dat gy ook zyn waerachtig be- duidsel spreekt. 10 Hierom hebben de Chaldeen voor den koning antwoordende, gezeid : Daer is geen mensen op de aerde die uw woord, ö ko- ning, zoude mogen volbrengen : en ook zoo is er geen van de koningen groot en magtig, die zulk woord vraegt van allen waerzegger, en vroede, en Chaldeer. 11 Want het woord, dat gy koning vraegi, is zwaer : en daer zal niemand gevonden worden, die dat verklare in des konings aenzigt : uitgenomen de goden, derwelker wandelinge met de menschen niet is. 12 Als den koning dit gehoord had, zoo heeft hy in eene razende gramschap, en in eene" groote toornigheid geboden, dat alle de wyzen van Babylonien sterven zou- den. 13 En als het vonnis uitgegaen was, zoo werden de wyzen gedood : en Daniël en zyne gezellen werden gezocht dat zy sterven zouden. 14 Toen heeft Daniël gevraegd van de wet, en van het vonnis van Arioch den prins van des konings heir, die uitgegaen was dat hy de wyzen van Babylonien dooden zoude. 15 En hy heeft hem gevraegd, die van den koning magt ontvangen had, om wat zake dat zoo wreed vonnis van des konings aen- zigt uitgegaen was. Als dan Arioch de zaek aen Daniël te kennen gegeven had, 16 Zoo heeft Daniël, binnengegaen zynde, den koning gebeden, dat hy hem tyd geven zoude, om de verklaringe den koning te zeggen. 17" En hy is in zyn huisgegaen, en hy heelt Ananias, en Misaël, en Azarias, zynen ge/el- len de zaek te kennen gegeven : 18 Dat zy bermhertigheid zoeken zouden van het aenzigt des Gods van den hemel, op deze verholenheid, en dal Daniël en zyne gezellen niet zouden sterven met de andere wyzen van Babylonien. 19 Toen is Daniël de verholenheid door een visioen des nachts geopenbaerd : en Daniël heeft God van den hemel gebenedyd, DEN PROFEET DANIËL, II. 749 20 En sprekende heeft hy gezeid : Den naem des Heeren zy gebenedyd van der eeuwigheid, en tot in der eeuwigheid : want de wysheid en sterkheid behooren hem toe. 21 En hy verandert de tyden en eeuwen : hy verstelt de koningryken, en hy stelt ze : hy geeft den wyzen wysheid, en we- tenheid dengenen die de onderwyzinge ver- ^"hv openbaert de diepe en verborgen dingen, en hy weet de dingen die in duis- terheden gesteld zyn : en hel licht is met hem. 23 Ik belyd u, myner vaderen God, en ik loof u : want gy hebt my wysheid en sterk- heid gegeven Ven nu hebt gy my getoond hetwelk wy u gebeden hebben, want gy hebt ons des konings woord geopenbaerd. 24 Hierna Daniël ingegaen zynde tot Arioch, denwelken den koning gesteld had dat hy de wyzen van Babylonien dooden zoude', heeft hem aldus toegesproken : Wilt de wyzen van Babylonien niet dooden : leidt my binnen voor des konings aenzigt, en ik zal den koning het bediedsel vertellen. 25 Toen heeft Arioch haestelyk Daniël tot den koning ingeleid, en hy heeft hem ge- zeid : Ik heb eenen man gevonden uit de kinderen der overvoeringe van Juda, die den koning het bediedsel verkondigen zal. 26 Den koning heeft geantwoord, en ge- zeid tot DanieCwiens naem was Baltassar : Meent gv ook dat gy my waerachtiglyk moogt te kennen geven den droom dien ik gezien heb, en zyn bediedsel? ' 27 En Daniël antwoordende voor den ko- ning, heeft gezeid : De verholenheid die den koning vracgt, kunnen de wyzen, too- venaers en waerzeggers, en bedieders den koning niet te kennen geven : 28 Maer dacr is een God in den hemel, de verholenheden openbarende, denwel- ken heeft u, koning Nabuchodonosor, te kennen gegeven hetgene dat toekomen zal in de lactste tyden. Uw droom, en de vi- sioenen uws hoofds in uw bed zyn alzulke : 29 Gy koning, hebt begonnen te peinzen in uw bedde, wat dat hierna wezen zoude : en die de verholenheden openbaert, heeft u getoond, wat dingen dat er toekomende zyn. HO Ook zoo is my deze verholenheid geo- penbaerd niet door de wysheid, dieinmy is meer dan in alle levenden : maer om dat het bediedsel den koning zoude openbaer worden, en dat gy de gedachten uws herten weten zoudt. 34 Gy koning zaegt, en ziet dacr was als een zeer groot standbeeld : dat groot beeld, en hoog van lengte stond tegen u, en zyn aenschouwen was vervaerlyk. 32 Het hoofd van dit beeld was van den besten goude, en de borst, en de armen waren van zilver, maer den buik en de dyen waren van metael. 33 En de beenen waren van yzer, maer van de voeten was het eene deel van yzer, en het andere deel van gebakken aerde. 34 Gy zaegt aldus dat er een steen afge- houwen is van den berg zonder handen : en die heeft dat beeld geslagen in zyne voeten, die van yzer en van gebakken aerde waren, en heeft ze geheel in stukken gebry- zeld. 35 Toen zyn te zamen ook heel gebroken, het yzer, het gebakken aerdewerk, het metael, het zilver en het goud, en zy zyn verkeerd als slof van den zomerschen dorschvloer, dat met den wind weggevoerd is : en daer is geene plaets van die ge- vonden: maer den steen die het standbeeld geslagen had, is in eenen grooten berg ge- worden, en hy heeft het geheel aerdryk ver- vuld. 36 Dat is den droom : en zyn bediedsel zullen wy ook voor u zeggen, ö koning. 37 Gy zyt den koning der koningen : en God des hemels heeft u gegeven het ryk, en de sterkheid, en de heerlykheid, en glorie : 1 38 En alle de dingen daer de kinderen der menschen in wWnen, en de beesten des velds : de vogelen des hemels heeft hy ook in uwe hand' gegeven, en onder uwe magl heeft hy alle dingen gesteld : daerom zyt gy het gulden hoofd. 39 'En na u zal een ander ryk opstaen min- der dan gy : en een ander derde ryk van metael, hetwelk over de geheele aerde zal heerschappy hebben. 40 En het vierde ryk zal wezen gelyk het yzer : want gelyk "het yzer alle dingen breekt en temt, alzoo zal dit ryk alle deze dingen breken en vernielen. 44 Maer voorts want gy gezien hebt het eene deel der voetenven teenen van pot- bakkersaerde gebakken, en een deel yze- ren : dat zal een gedeeld ryk wezen, hetwelk nogtans van het spruitsel des yzers opstaen zal, dat gy gezien hebt, het yzer met den scherve gemengd uit den slyke. 42 En de teenen der voeten eensdeels van yzer, en eensdeels van gebakken aerde eensdeels zal het ryk vast wezen, en eens- deels verdorven. 43 En dat gy gezien hebt het yzer gemengd met den gebakken scherve van slyk : zy zullen voonvaer gemengd worden met men- schelyken zade, maer zy zullen malkander niet acnkleven, gelyk het yzer niet mag ge- mengd worden met den aerden scherf. 44 Maer in de dagen van die koningryken 750 DEN PROFEET zal God des hemels een ryk verwekken, dat in der eeuwigheid niet zal verdorven wor- den, en zyn ryk zal geenen anderen volke gegeven worden : en het zal verderven, en te niet doen alle deze ryken : en hetzelve zal in der eeuwigheid staen. 45 Gelyk gy gezien hebt, dat van den berg eenen steen afgehouwen is zonder handen, en dien heeft vernield den gebakken scherf, en het yzer, en het metael, en het zilver en het goud : den grooten God heeft den koning getoond de dingen die namaels komen zul- len. En den droom is waerachtig, en zyne beduiding is getrouw. 46 Toen is den koning Nabuchodonosor gevallen op zyn aenzigt, en heeft Daniël aenbeden, en hy heeft geboden dat men hem slagtofferanden en reukofferanden offe- ren zoude. 47 Hierom heeft den koning sprekende gezeid tot Daniël : Waerlyk uw God is den God der goden, en den Heer der koningen, en openbarende de verholenheden : om dat gy hebt kunnen ontsluiten deze verborgen- heid. 48 Toen heeft den koning Daniël hoog verheven, en hy heeft hem veel en groote gaven gegeven : en heeft hem gesteld prins over alle de landschappen van Babylonien : en overste der wethouderen boven alle de wyzen van Babylonien. 49 Maer Daniël heeft van den koning be- geerd : en hy heeft over de werken des landschaps van Babylonien gesteld Sidrach, Misach en Abdenago : Maer Daniël zelve was binnen des konings poorten. KAPITTEL III. NABUCHODONOSOR, den koning heeft een gulden standbeeld gemaekt zestig cubitus hoog, zes cubitus breed, en hy heeft dat gesteld in het veld Dura des landschaps van Babylonien. 2 Aldus heeft Nabuchodonosor den koning gezonden om te vergaderen alle de lands- heeren, regeerders, en regters, hoofdlieden, en vorsten, en bevelsmannen, en alle prin- sen der landschappen, dat zy vergaderen zouden tot de wydinge van het standbeeld, dat Nabuchodonosor den koning opgeregt had. 3' Toen zyn vergaderd de landsheeren , regeerders, en regters, de hoofdlieden en vorsten, en de edelsten die in magt gesteld waren, en alle de prinsen der landschap- pen, dat zy te zamen komen zouden tot de wydinge des standbeelds, dat Nabuchodo- nosor den koning opgeregt had. En zy ston- den in de tegenwoordigheid des beelds, dat Nabuchodonosor den koning gesteld had : DANIËL, 111. 4 En een uitroeper riep sterkelyk : Men zegt u gy volken, natiën, en talen : 5 ln de ure als gy hooren zult het geluid der trompet, en der fluite, en harpe, en schalmeije, en psalterspele, en der vedele, en van allerhande manieren van muziek- spelen, zoo aenbidt nedervallende het gul- den standbeeld, dat Nabuchodonosor den koning gesteld heeft. 6 Maer of daer iemand ware die dat niet aenbad nedergebogen zynde, die zal op dezelfde ure geworpen worden in het for- neis des brandende vuers. 7 Aldus nadezen terstond als alle de volken gehoord hebben het geluid der trompet, en der fluite, en harpe, en schalmeije, en psal- terspele, en der vedele, en allerhande ma- nieren van muziekspelen : zoo hebben alle de volken, geslachten en talen, nederval- lende aengebeden het gulden beeld, dat Nabuchodonosor den koning gesteld had. 8 En terstond in dien tyd de Chaldeeusche mannen aenkomende, hebben de Joden be- schuldigd : 9 En zy hebben Nabuchodonosor den koning gezeid : Koning, leeft in der eeuwig- heid : 40 Gy koning hebt een gebod gesteld, dat alle mensen die hooren zal het geluid van de trompette, fluite en der harpe, der schal- meije, en psallere, en vedele, en allerhande maniere van muziekspelen, zich zeiven zoude nederwerpen, en aenbidden het gul- den beeld : 11 En ware daer iemand die nedervallende het niet aenbade, dat men dien werpen zoude in het forneis des brandende vuers. 42 Nu zyn er dan joodsche mannen die gy gesteld hebt op de werken des landschaps van Babylonien, Sidrach, Misach, en Abde- nago : deze mannen hebben, ö koning, uw gebod versmaed : uwe goden eeren zy niet, en het gulden standbeeld, dat gy opgeregt hebt, aenbidden zy niet. 13 Toen heeft Nabuchodonosor met ra- zende gramschap en toorn geboden, dat men aenbrengen zoude Sidrach, Misach, en Abdenago : dewelke zyn terstond gebragl voor des konings aenzigt. 14 En den koning Nabuchodonosor uit- sprekende, heeft hun gezeid : Is het ook waer, Sidrach, Misach, en Abdenago. dat gy myne goden niet eert, en het standbeeld van goud, dat ik gesteld heb, niet aenbidt ? 45 Daerom nu is het dat gy bereid z\ i. 101 wat ure dat gy zult hooren hel geluid van de trompette, fluite, harpe, schalmeije, en psalterie, en vedele, en allerhande maniere van muziekspelen, zoo werpt u neder, en aenbidt het standbeeld dat ik gemaekt heb : en is het dat gy het. niet aenbidt, zoo zult DEN PROFEET DANIËL, IV. 751 gy op dezelfde ure geworpen worden in het forneis des brandende vuers : en wie is den God die u verlossen zal uit myne band? 16 Sidrach, Misach, en Abdenago antwoor- dende, hebben denkoning Nabuchodonosor gezeid : Hel is van geenen noode dat wy van deze dingen antwoorden. 17 Want ziet onzen God dien wy eeren, mag ons uittrekken van het forneis des brandende vuers, en van uwe handen, ö ko- ning, verlossen. 18 Maer is het dat hy het niet wilt doen, zoo zv u koning bekend, dat wy uwe goden niet eeren, en dat wy het gulden standbeeld dat gy opgeregt hebt niet aenbidden. 19 Toen is Nabuchodonosor vervuld met razende gramschap : en de gedaente zyns aenzigts is veranderd over Sidrach, Misach, en Abdenago, en hy heeft bevolen dat men het forneis zevenmael meer ontsteken zoude, dan men het plagt te ontsteken. 20 En den allersterksten mannen van zy- nen heire heeft hy geboden dat zy Sidrach, Misach, en Abdenago met gebonden voeten werpen zouden in het forneis des brandende vuers. 21 En terstond zyn de mannen gebonden met hunne nederkleederen, en hoeden, en schoenen, en kleederen, geworpen in het midden van den forneize des brandende vuers. 22 Want des konings gebod dwong ze : en het forneis was uitermate zeer ontstoken. Maer de mannen die Sidrach , Misach, en Abdenago geworpen hadden, heeftdevlamme *des vuers gedood. 23 En deze dry mannen, dat is Sidrach, Misach, en Abdenago, zyn gevallen in het midden van den forneize des brandende vuers te zamen gebonden. 24 Toen is Nabuchodonosor den koning zeer verbaesd geweest, en hy is haestelyk opgestaen, en heeft tot zyne edelsten ge- zeid : Hebben wy niet dry mannen gebon- den in het midden des vuers geworpen? Dewelke den koning antwoordende hebben gezeid : Ja wy voorwaer, ö koning. 25 En hy heeft geantwoord en gezeid : Ziet ik zie vier mannen ongebonden , en wandelende in het midden des vuers, en dacr is gecne verderfenisse in hen, en de gedaente van den vierden is gelyk den zoon Gods. 26 Toen is Nabuchodonosor bygekomcn tot acn de deur des forneis des brandende vuers, en hy zcide : Sidrach, Misach, en Abdenago, dienaers des hoogen Gods, gacl uit en komt. En terstond zyn Sidrach, Mi- sach, en Abdenago uitgegaen uit het mid- den des vuers. 27 En de drossaten, en wethouderen, en regteren, en magtigen des konings, te za- men vergaderd zynde, aenzagen de mannen dat het vuer geene magt had gehad in hunne ligchamen, en dat het hair van hun hoofd niet verzengd was, en dat hunne mantels niet veranderd waren, en dat den reuk des vuers door hen niet gegaen was. 28 En Nabuchodonosor uitberstende, heeft gezeid : Gebenedyd is hun God, te weten Sidrachs, en Misachs, en Abdenagos, die zynen engel gezonden heeft, en heeft zyne dienaers verlost, die in hem geloofd heb- ben : en hebben des konings woord veran- derd, en zy hebben hunne ligchamen gele- verd dat zy geenen god dienen zouden, noch aenbidden, uitgenomen hunnen God. 29 Daerom is van my dit gebod gesteld, dat alle volk, geslachte, en tale, zoo wie eene blasphemie spreekt tegen den God van Sidrach, Misach en Abdenago, die worde verdorven, en zyn huis worde verwoest : want daer is geen anderen God, die alzoo zoude mogen verlossen. 30 Toen" heeft den koning verheven Si- drach, Misach, en Abdenago, in het land- schap van Babylonien. 31 Nabuchodonosor den koning allen volken, natiën, en talen, die over het geheel e aerdryk woonen : Vrede worde u vermenigvuldigd. 32 Teekenen en wonderlyke dingen, heeft by my gedaen den hoogen God. Aldus heeft het my beliefd 33 Zyne teekenen openbacr te verkondi- gen, want zy groot zyn : en zyne wonder- lykheden, want zy sterk zyn : en zyn ryk is een eeuwig ryk, en zyne magt is van ge- slachte tot geslachte. KAPITTEL IV. IK Nabuchodonosor had ruste in myn huis, en floreerde in myn paleis : 2 En heb eenen droom gezien, die my ver- vaerd heeft : en myne gedachten in myn bedde, en de visioenen myns hoofds hebben my ontsteld. 3 En door my is dit gebod verkondigd, dat men voor myn aenzigt inbrengen zoude alle de wyzen van Babylonien, en dat zy het verklaren des drooms my zeggen zouden. 4 Toen kwamen daerin de waerzeggers, toovcnaers, Chaldeen, en bezienders des ingewands, en ik heb den droom verteld in hunne tegenwoordigheid : en zy hebben my de bediedenisse niet te kennen gegeven : 5 Tot dat Daniël den medegezel binnen is gekomen voor myn aenzigt, wiens naem was Baltassar, naer myns Gods naem, die den geest der heilige goden in zich zelvcn heeft : en ik heb den droom voor hem ge- zeid. 752 DEN PROFEET DANIËL, IV. 6 Baltassar prins der waerzeggers, want ik weet dat gy den geest der heilige goden in n hebt, en gecne verborgenheid is u onmo- gclyk : vertelt my het visioen van myne droomen, die ik gezien heb, en vertelt my hun bediedsel. 7 Hel visioen myns hoofds in myn bedde : Ik zag, en ziet eenen boom was in het mid- den der aerde, en zyne hoogte was uiter- mate groot. 8 Het was een grooten boom, en sterk : en zyne hoogte raekte tot den hemel : en zyn aenzien was tot de uiterste palen van geheel aerdryk. 9 Zyne bladeren waren zeer schoon, en zyne vruchten waren uitermate veel: en het voedsel van alle dieren was in hem, onder hem woonden de dieren en beesten, en in zyne takken verkeerden alle de vogelen des hemels : en van hem at alle vleesch. 10 Ik zag in myns hoofds visioen, op myn bedde, en ziet een heilig wachter is van den hemel nedergedaeld. 11 Hy heeft luide geroepen, 'en alzoo ge- zeid : Houwt af den boom, en houwt zyne lakken af : schudt zyne bladeren af, en verstrooit zyne vruchten : laet de beesten vlieden, die daeronder zyn, en de vogelen des hemels van zyne takken. 42 Macr nogtans laet het spruitsel van zyne wortelen in de aerde, en laet het ge- bonden worden met eenen yzeren en me- talen band, in de kruiden die buiten zyn, en laet dat met den dauw des hemels nat worden, en laet zyh deel wezen met de wilde dieren in het kruid der aerde. 13 Zyn hert laet veranderd worden van een menschelyk hert, en laet hem het hert van eene wilde beest gegeven worden : en laet zeven tyden op hem veranderen. 14 ln het vonnis der wakers is het ge- sloten, en het is het woord en de begeerte der heiligen : tot dat de levenden bekennen dat den Allerhoogsten heerschappy heeft in het ryk der menschen, en dat hy dat geven zal wien dat hy wilt, en den allernedersten mensch zal hy daerover stellen. 15 Dezen droom heb ik Nabuchodonosor koning gezien : daerom gy Baltassar ver- telt haestelyk de bediedenisse : want alle de wyzen van mynen ryke kunnen my het bediedsel niet zeggen : maer gy vermoogt het, want den geest der heilige goden is in u. 16 Toen begon Daniël, wiens naem Baltas- sar is, in zich zeiven stillyk te peinzen, byna eene ure : en zyne gedachten maekten hem verbaesd. En den koning antwoor- dende heeft gezeid : Baltassar , den droom en het bediedsel versla u niet. Baltassar heeft geantwoord, en gezeid : Myn heere, dezen droom zy dengenen die u haten, en zyn bediedsel zy uwen vyanden. 17 Den boom dien gy gezien hebt hoog en sterk, diens hoogte raekt tot den hemef, en zyn aenzien in alle landen : 18 En zyne takken de allerschoonste, en zyne vruchten uitermate vele, en de spyze van een iegelyk daeraen, en onder dien woonden de beesten des velds, en in zyne takken woonden de vogelen des hemels : 19 Dat zyt gy, koning, die groot geworden zyt en magtig : en uwe grootheid is ge- wassen, en gekomen tot den hemel toe, "en uwe magt is tot de palen van geheel aerd- ryk. 20 Maer dat den koning gezien heeft den waker, en heiligen nederdalen van den hemel, en zeggen : Houwt den boom af, en verstrooit dien, maer nogtans laet de spruite zyner wortelen in de aerde, en laet hem binden met yzer en metael in de kruiden buiten, <fcn laet hem gesproeid worden met den dauw des hemels, en met de wilde beesten laet zyn voedsel wezen, lot dat de zeven tyden over hem veranderd worden : 21 Dit is het bediedsel van de sententie des Allerhoogsten, die gekomen is op mynen heer den koning : 22 Zy zullen u verjagen van de menschen, en met de beesten, en wilde dieren zal uwe wooninge zyn, en gy zult hooi als een os eten, en met den dauw des hemels zult gy bestort worden : en zëven tyden zullen over u veranderen, tot den tyde dat gy weten zult, dat den Hoogsten regeert op het ryk der menschen, en wien hy will, dien geeft hy dat. 23 Maer dat hy geboden heeft dat men het spruitsel van zyne wortelen laten zoude, dat is des booms : uw ryk zal u blyven, na dat gy zult bekend hebben dat er eene hémel- sche magt is. 24 Waerom gy koning laet mynen raed u behagen, en verlost uwe zonden met ael- moessen, en uwe boosheden met de berm- hertigheden aen de armen : by aventurc zal hy uwe misdaden vergeven. 25 Alle deze dingen zyn gekomen over Na- buchodonosor den koning. 26 Na het einde van twaelf maenden wan- delde hy in de zale van Babylonien. 27 En den koning heeft geantwoord, en gezeid : Is dit niet de groote Babyion, die ik getimmerd heb tot een huis des ryks, in de magt myner sterkheid, en in de glorie myner sierlykheid? 28 En als de rede nog in des konings mond was, zoo is er eene stem van den hemel ge- vallen, zeggende : U wordt gezeid, Nabu- chodonosor koning : Het koningryk zal van u wegga en, DEN PROFEET DANIËL, V. 753 29 En zy zullen u van de menschen uit- jagen, en met de wilde dieren zal uwe woo- ning wezen : gy zult hooi als een os eten, en zeven tyden zullen over u veranderd worden, tot dat gy weet dat den Hoogsten heerschappy heeft in der menschen ryk, en dat hy dat geeft wiendat hy wilt. 30 En ter zelfder ure werd het woord vol- bragt over Nabuchodonosor, en hy is van de menschen verworpen geweest, en hy heeft hooi als een os geëten, en met den dauw des hemels is zyn ligchaem nat geworden : tot dat zyne hairen wiessen in de gelyke- nisse eens arends vederen, en zyne nagelen als der vogelen klaeuwen. 31 Aldus dan na het einde der dagen heb ik Nabuchodonosor myne oogen opgeheven tot den hemel , en myn verstand is my we- dergegeven : en ik heb den Allerhoogsten gebenedyd, en den' levenden in der eeuwig- heid heb ik geloofd en geglorificerd : want zyne magt is eene eeuwige magt, en zyn ryk is van geslachte tot geslachte. 32 En alle de bewooners der aerde zyn by hem als niet geacht : want hy doet naer zyncn wille, zoo wel in de krachten des hemels, als in de bewooners der aerde : en daer is niemand die zyner hand wederstaet, en hem zegge : Waerom hebt gy het ge- daen ? 33 In den zeiven tyd is myn verstand we- derom tot my gekeerd , en ik ben gekomen tot de eere en siertykheid myns ryks : en myne gedaente is tot my wedergekeerd : en myne 'edellieden en wethouderen hebben • my wederom gezocht, en ik ben wederom gesteld in myn ryk : en my is nog meerder iieerlykheid daertoe gegeven. 34 Daerom ik Nabuchodonosor loof nu, en prys grootelyk, en glorifiëer den koningdes hemels : want alle zyne werken zyn waar- achtig, en zyne wegen zyn oordeelcn, en hy mag degene die in hooveerdy wandelen, vernederen. KAPITTEL V. Iy\l/J'ASSAK, den koning, heeft oenen ) -moten maeltyd gemaekt, duizend van zyne alléredeïsten : en een iegelyk dronk naer zyncn ouderdom. -2 Aldus hy nu dronken zynde heeft gebo- den dat men halen zoude de gulden vaten, d ie Nabuchodonosor zyn vader weggedragen had van den tempel die in Jcrusalem was, dat den koning en zyne cdolstcn daer uit drinken zouden, en zyne huisvrouwen, en concubinen. 3 Toen zyn de gulden vaten gehaeld, die hy weggedragen had uit den tempel die te JerusaVem geweest was : en den koning, en zyne edelste mannen, zyne huisvrouwen, en concubinen, hebben daeruit gedronken. 4 Zy dronken wyn , en loofden hunne gulden, en zilveren, metalen, yzeren, en houten, en steenen goden. 5 In de zelfde ure zyn daer gezien vingeren als van eene schryvende menschen hand tegen den kandelaer op het bovenste van den wand der koninglyke zale : en den koning zag de ledekens der hand die daer schreef. 6 Toen werd des konings aenzigt veran- derd, en zyne gedachten maekten hem verbaesd : en de verzamingen van zyne nieren scheidden van een, en zyne knieën stieten tegen malkander. 7 Hierom heeft den koning luide geroepen dat men inbrengen zoude de wyzen, de Chaldeen en waerzeggers. En den koning uitsprekende heeft gezeid tot de wyzen van Babylonien : Zoo wie deze schrifture leest, en naer beduidsel my openbaer maekt, die zal met purper gekleed worden, en hy zal eenen gulden halsband aen zynen hals hebben," en hy zal den derden in myn ryk zyn. 8 En toen zyn alle de wyzen des konings binnengekomen, en zy hebben het geschrift niet kunnen lezen, noch de beduiding den koning zeggen. 9 Waeraf den koning Baltassar genoeg ver- baesd is geweest, en zyn aenzigt werd veranderd : maer zyne edelmannen werden ook verbaesd. 10 En de koningin, om dit ding dat den koning geschied was en zyne edelen, is in het huis" des maeltyds gegaen : en. uitspre- kende zy heeft gezeid : Koning, leeft in der- eeuwigheid : iaet uwe gedachten u niet ontstellen, noch uw aenzigt worde veran- derd. 11 Daer is een man in uw ryk, die den geest der heilige goden in zich heeft : en in uws vaders dagen zyn de wetenheid en wysheid in hem gevonden : want den koning Nabuchodonosor uw vader heeft hem ge- maekt oversten prins van de wyzen, der toovenaers, der Chaldeen, en der waerzeg- gers, uw vader zeg ik, ö koning. 12 Want een meerderen geest, en voorzie- nigheid, en verstandigheid, de beduiding der droomen, en de betooning der secrete dingen, en de ontbinding der beslotene dingen zyn in hem gevonden, dat is in Daniël : denwclken den koning heeft gesteld den naem Baltassar. Daerom laet nu Daniël roepen, en hy zal u de beduidinge ver- tellen. 13 Hierom is Daniël binnengeleid voor den koning. Totwien den koning voorspre- kende, heeft gezeid s Zyl gy Daniël van de kinderen (Ier gevangenise van Juda. die 32* 754 DEN PROFEET DANIËL, VI. myn vader den koning hier gebragt heeft van Judeen? 14 Ik heb van u gehoord dat gy den geest der goden hebt : en dat de wetenheid, en verstandigheid, en wysheid overvloedig- lyker in u gevonden zyn. 15 En nu zyn voor myn aenschouwen in- gekomen de wyze kunstenaers, dat zy deze schrifture lezen zouden, en dat zy het bedicdsel daeraf my te kennen geven zou- den : en zy hebben den zin van deze woor- den niet kunnen uitzeggen. 16 Maer ik heb van u gehoord dat gy moogt duistere dingen verklaren, en gebon- den dingen ontbinden : daerom is het zake dat gy deze schrifture kunt lezen, en haer bediedsel my te kennen geven, zoo zult gy met purper gekleed worden, en gy zult eenen gouden halsband om uwen hals hebben, en gy zult den derden prins in myn ryk wezen. 17 Waerop heeft Daniël, antwoordende, voor den koning gezeid : Uwe giften be- houdt voor u, en de gaven uws huis geeft iemand anders : maer de schrifture zal ik u lezen, ó koning, en haer bediedsel zal ik u toonen. 18 O koning, den allerhoogsten God heeft Nabuchodonosor uwen vader gegeven het ryk, en de mogendheid, glorie en eere. 19 En om de heerlykheid, die hy hem gegeven had, ontzagen en vreesden hem alfe volken, geslachten en talen : wie hy wilde, die doodde hy : en wie hy wilde, die sloeg hy : en wie hy wilde, die verhief hy : en wie hy wilde, die vernederde hy. 20 Maer toen zyn hert verheven is geweest, en zyn geest gevestigd ter hooveerdye, zoo is hy afgezet van zyns koningryks stoel, en zyne glorie is hem afgenomen : 21 En van de kinderen der menschen is hy verworpen geweest, maer zyn hert is ook met de beesten gesteld geweest, en met de wilde ezelen was zyne wooning : hy at ook hooi als een os, en van den dauw des hemels is zyn ligchaem nat geweest, tot dat hy kende dat den Allerhoogsten magt heeft in der menschen ryk : en dathy daerop ver- wekken zal wien dat hy wilt. 22 En gy ook zyn zoon Baltassar hebt uw hert niet verootmoedigd, als gy alle deze dingen wist : 23 Maer tegen den heerschapper des hemels zyt gy opgeheven : en de vaten zyns huis zyn voor u gehaeld : en gy, en uwe edcl- mannen, en uwe huisvrouwen, en uwe con- cubinen, hebt daer wyn uit gedronken : en uwe zilveren, en gulden, en metalen, yze- ren, en houten, en steenen goden, die niet zien, noch hooren, noch gevoelen, hebt gy geprezen : maer den God die uwen adem, en alle uwe wegen in zyne hand heeft, dien hebt gy niet geëerd. 24 Daerom is van hem gezonden het lid des hands, die dit geschreven heeft, dat er geschreven is. 25 En dit is de schrifture die daer in ordene gesteld is : MANE, THECEL, PHARES. 26 En dit is het bediedsel der rede. MANE : God heeft uw ryk geteld, en hy heeft het voleind. 27 THECEL : gy zyt gewogen in eene wage, en gy zyt gevonden te luttel hebbende. 28 PHARES : uw ryk is gescheiden, en het is gegeven den Meden en den Persen. 29 Toen is Daniël, den koning dat gebie- dende, gekleed geweest met purper, en eenen gulden halsband is om zynen hals gedaen : en van hem is uitgeroepen dat hy magt zoude hebben als den derden in het ryk. 30 Op den zelfden nacht is Baltassar den Chaldeeuschen koning doodgeslagen. 31 En Darius uit Meden is na hem geko- men in het ryk, geboren zynde twee-en- zestig jaren. KAPITTEL VJ. HET heeft Darius beliefd, en hy heeft over het ryk gesteld honderd en twintig drossaten, dat die zyn zouden in al zyn ryk. 2 En over hen dry prinsen, van dewelke Daniël den eenen was : dat de drossaten dezen rekening doen zouden, en dat den koning geene moeite hebben zoude. 3 Aldus heeft Daniël te boven gegaen alle de prinsen en drossaten : want den geest Gods was meerder in hem. 4 Maer den koning dacht hem te stellen over al het ryk : waerom dat de prinsen en drossaten eene oorzake zochten om legen Daniël te vinden van des rykswege : en zy hebben geene zake of kwaed vermoeden kunnen vinden, om dat hy getrouw was, en dat er geene schuld en kwaed vermoeden in hem te vinden wras. 5 Hierom hebben de mannen gezeid : Wv zullen tegen dezen Daniël geene oorzake vinden, dan by aventure in zyns Gods wet. 6 Toen hebben de prinsen en drossaten den koning loosselyk ingeblazen, en hebben aldus tot hem gesproken : Koning Darius, leeft in der eeuwigheid : 7 Alle de prinsen des ryks, en de wethou- deren, en drossaten, en raedsheeren, en regters, hebben eenen raed gesloten dat er een koninglyk gebod uitga, en een uitroep : Dat al dengenen die eenige bede bidt van eenigen God, en mensen, tot dertig dagen toe, dan alleen van u koning, geworpen worde in den kuil der leeuwen. DEN PROFEET DANIËL, VIL 755 8 Hierom dan, ö koning, vestigt het von- nis, en schryft het gebod : opdat men het niet verandere dat er geordineerd is van de Meden en Persen, en dat het niemand geoor- loofd zy dat te overtreden. 9 En den koning Darius heeft het gebod openbaer gesteld, en vastgemaekt. 