Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
1918. 6 v.m.—12.| 12—6 n.m. | 6 n.m.--6 v.m. 6 v.m. 12 6 n.m April 7 KS 6.2 T4 OZO ZW 8 5.9 4.3 6.6 ZW ZZO 9 11.3 14.6 17.8 ZW ZZW 10 8.5 6.9 6.6 N NO 11 5.7 4.8 42 NNO NNO 12 4.1 5.6 7.4 NO O De maximale windsterkte komt voor in den nacht van 9 op 10 April. De windrichting verandert terzelfdertijd van ZW tot N. Het depressie-centrum heeft zich blijkbaar in westelijke richting voortbewogen en is waarschijnlijk op korten afstand ten Z van de waarnemingsplaats gepasseerd. Waarnemingen aan boord van den gouvernements- stoomer „Zeeduif”. De inlichtingen, mij verstrekt door den Heer van per Heme, gezaghebber van de ,,Zeeduif” leveren nog de yolgende gegevens. De Zeeduif bevond zich van 2 t/m 11 April te Larantoeka, den 124" te Ende en den 13%" en 14der te Koepang. De barometer vertoonde een duidelijke daling; het minimum, dat 2 à 3 millimeter diep was, trad in tusschen 11 April 4" n.m. en 12 April 10" v.m., waarschijnlijk in den voornacht van 11 April. De wind draaide (te Larantoeka) van ZO met sterkte 2 op den 74" tot Z met sterkte 3 op den 8sten en ZZW met sterkte 3—4 op den 10%". In den namiddag van den. Iden nam de windsterkte af, in den laten avond was de wind variabel en den volgenden morgen vroeg stond hij met een sterkte 4 door uit het NW (ZO-kust van Flores). — 204-— Dezelfde sterkte behoudende draaide de wind in den namiddag van den 124" (tusschen Ende en Koepang) tot NO en tevens klaarde de lucht op. Van den gsten namiddags tot den 12den "e morgens was het buiig weer. Op den 124" stond in de Savoe-zee een zeer hooge en krachtige deining uit het ZW. Het voorbijtrekken van het minimum heeft hier blijkens zijne mindere diepte op grooteren afstand plaats gehad dan te Koepang. Wind en barometerstand wijzen er op, dat het minimum zich op den kortsten afstand van den waar- nemer heeft bevonden in den namiddag en avond van den 11den, Dus later dan te Koepang het geval was. Hieruit en uit het draaien van den wind tot NO op den 12de" mag echter nog niet worden afgeleid, dat het centrum voorbij Koepang naar het NW zou zijn omgebogen. De harde W wind, die op Savoe, dat zich veel dichter pij het centrum heeft bevonden en daardoor meer gewicht in de schaal legt, op den 12den heeft gewaaid, geeft op ondubbelzinnige wijze aan, dat het centrum ten Z van dit eiland is voorbijgetrokken. Regenval. De zwaarste regens zijn gevallen in Midden- Timor, te Niki-Niki werden ’s morgens van den 11de" 330 mm. afgetapt. Te Atapoepoe werd geen neerslag genoteerd, en ook te Serwaroe, op Leti gelegen en niet ver van Maety Miarang verwijderd, viel tijdens het passeeren van het centrum geen regen. Oostelijk van Maety Miarang is de depressie aan de hand der regenwaarnemingen niet na te gaan, wel meer westelijk, zooals nit de onderstaande cijfers moge blijken. Niki-Niki Kapan Koepang Bai Waingapoe 1918. e 8 A (Timor) (Timor) (Timor) (Roti) (Soemba). Datum April 11 u 11 SE 12 _ Regenval in mm. 330 215 135 93 13 Ook in deze cijfers is een EEA van oost naar west te onderkennen. — 206 -— Van den 64" tot den 94" was het weer regenachtig te Banda, Serwaroe, Olilit (Tanimber-eil, Toeal en Dobo, zonder dat nog een voortplanting was te onderkennen. De onderstelling ligt voor de hand, dat de cycloon zich in dit buiige gebied gevormd heeft. Op grond van de windwaarnemingen te Maety Miarang, de barograafopteekening te Koepang en de bovenstaande regencijfers is de cycloonbaan geconstrueerd, die op het kaartje is ingeteekend. Het is een opmerkelijk feit, dat alle bovengenoemde storingen in de maand April zijn voorgekomen. Alle hebben een voortbeweging in westelijke (waarschijnlijk een ongeveer WZW-lijke) richting. De snelheid van voortbeweging bedraagt bij den cycloon van April 1908 per uur 10 tot 15 km., bij dien van April 1918 ongeveer 16 km. per uur, hetgeen overeenkomt met de snelheden van andere eycloon- centra in het begin van dit opstel genoemd. Dat April de cycloonmaand bij uitnemendheid is, is geheel in overeenstemming met hetgeen hierboven over de ontstaans- voorwaarden gezegd is. Het bewuste gebied bevindt zich te dien tijde in den kenteringgordel met lage luchtdrukking ; er heerscht onbestendig, buiig, weer en het systeem der ZO-winden van het zuiden is bezig dat der NW-winden van het noorden te overvleugelen, zoodat ook de voorwaarde der tegenzestelde luchtstroomingen vervuld is. De najaarskentering voldoet niet aan de gestelde voor- waarden, want boven het kenteringsgebied ligt dan in deze streken niet een strook van lage maar van relatief hooge luchtdrukking, gepaard gaande met tamelijk helder weer '). De vraag doet zich nu voor of zich behalve de hierboven vermelde goed geconstateerde gevallen nog niet van meer cyclonen de sporen in de waarnemingen zijn terug te vinden. !) Zie „De bee) in den Oost-Indischen Archipel”, dit tijdschrift, deel LXXIV, Afl. 1 — 206 — Bij nader onderzoek blijkt dan, dat er meerdere gevallen zijn op te sporen, dié hoogstwaarschijnlijk tot dezelfde groep van storingen behooren, al treedt het cycloonkarakter er niet zoo ondubbelzinnig aan den dag. 1 1+ Verdere storingen, die een cycl vertoonen. Wanneer men de regencijfers van den archipel raadpleegt met het doel een voortplanting van het regengebied op te sporen, dan blijkt dit bijna zonder uitzondering op teleur- stelling uit te loopen. De regenperiodes treden gelijktijdig over groote uitgestrektheden op, en van een voortgaande beweging is, evenmin als bij de barometerveranderingen, iets met zekerheid aan te toonen. Alleen in het reeds bovenbeschouwde zuidoostelijk deel werden mijn nasporingen met eenig succes bekroond, maar niet in alle jaren en dan nog bijna uitsluitend in de maand April. en onderzoek van de jaren 1908—1918 gaf het volgend resultaat. ` 1908. In de maand April van dit jaar schijnen de omstandigheden bijzonder gunstig te zijn geweest voor het ontstaan van atmosferische wervels. Behalve het boven behandelde bekende geval aan het einde der maand, zijn nog een tweetal storingen opgetreden, die, naar hunne voort- planting te oordeelen, geheel het karakter van cyclonen hebben. De data van maximalen regenval (data vau aftapping) zijn met die der andere gevallen in de onderstaande tabel vereenigd. ’ 1908. 1909. 1917. 1918. April | April Apr./Mei| Mei ')| April | April | April Dopo. - A8 1 28 Tees: itsa, 3k a 2 29 16 19 aoe 3 en Olilit . 3 20 30 17 15 19-20 SES + 21 1 15 20 den drei 5 22 2 17 18 21 se Koepang . — am 2 18 18 21 11 Waingapoe 7 7 24 3 18 18 22 12 1) Van poto e en Serwaroe zijn geen waarnemingen ontvangen. ‘— 207 — Ook de storing van 19 tot 22 April 1917 vertoont in zijne voortplanting goed het cycloonkarakter, maar die van Mei 909 en van 15—18 April 1917 schijnen meer overgangs- vormen te zijn tusschen cyclonen en stationaire regen- gebieden. De windwaarnemingen te Maety Miarang geven omtrent de storingen van April 1917 nog het volgende: __Windsterkte in meters — se per secunde. Weg 1917. 4 6v.m—12|12—6n m.| BD | 6 vm 12 |6 am. 6 v.m. April 15 5.0 93 |) MB OZO | 0ZO | OZO 16 | 15.6 md o (0) (0) 17 13.4 *) 10.6 | 8.4 OZO | OZO O is' 108 Ml F O O 19 10.2 9.0 9.9 O o O 20 18 oog 12.4 O O o 21 9.9 | 5.1 7.2 ONO | OZO | OZO 3 aa. Den 164" April is wegens den harden wind de windmeter tijdelijk buiten werking gesteld, zoodat het oogenblik van het maximum der windsterkte niet is aan te geven. Het ontbreken van een duidelijken windomslag, zoowel van 16 op 17, als van 20 op 21 April. wijst er op, dat de cycloon niet tot voldoende ontwikkeling is gekomen. De onderstelling ligt voor de band, dat, behalve in de gevallen van eind April 1908 en van 11 tot 12 April 1918, de storingen zich tot min of meer volledig gevormde afzonderlijke depressies hebben Ontwikkeld, maar dat hunne ontwikkeling niet tot het cycloon- Stadium is voortgeschreden. Andere cycloongebieden. Ook meer westelijk, ten Z. van de kleine Soenda-eilanden en Java, vormen zich een enkele maal stormcentra, maar door hunnen zuidelijken koers — 208 — zijn zij waarschijnlijk, voordat ze tot voldoende ontwikkeling zijn gekomen, reeds te ver verwijderd om een merkbaren invloed uit te oefenen. Ben beschrijving van zulk een cycloon, die van 16 op 17 April 1863 in de richting van NOEN naar ZWtZ ten noorden van de Cocoseilanden (di. op een afstand van 1000 km. van Java) is voorbijgetrokken, is te vinden in deel 28 van dit tijdschrift, p. 318. Wat het noordelijk deel van den archipel betreft, ligt het voor de hand na te gaan of de harde westen winden, die onder den naam van barat in de maanden November en December de reede van Menado onveilig maken, in verband staan met de typhonen der Philippijnen. De heftigste wen zéie die mij bekend zijn, zijn de volgende. 1. De barat van 10 tot 13 December 1859 !), die zoowel door den harden wind, als door de zware regens door de geheele Minahasa schade heeft aangebracht. Ruim 250 huizen zijn in de verschillende districten omgewaaid, de kerken van Remboken, Posso en Lilang zijn ingestort. die van Tondano is zwaar beschadigd. De kap van de nieuwe groote brug nabij Ratahan werd met stijlen en al weggerakt. 2. De barat van November 1889, toen de Thorbecke strandde, geladen met gouvernementskoffie. 3. De barat van het begin van December 1892, toen de „Annie Berner” en de „Nachtegaal” groot gevaar liepen te stranden. Laatstgenoemd schip had 75 ligdagen (25 vat T 9 Dec.) om 9122 pikol te laden. In November kon door het slechte weer slechts op 6 dagen geladen worden. 4. De barat van kerstmis 1916. Van 1859 staan mij geen gegevens ten dienste over het voorkomen van typhonen. In het bekende werk van ALGUE „Cyclones of the Far East” zijn voor November 1889 geen 'y Zie dit tijdschrift, deel 21, p. 404. — 909 — eyclonen vermeld, die den barat kunnen hebben veroorzaakt, Voor 1892 is echter in datzelfde werk vermeld een cycloon, die zich van 1 tot 8 December ten Z van Mindanao langs, door de Celebes zee en langs de noordpunt van Borneo heeft. voortbewogen en voorbij Menado is gegaan op een afstand van 400 km. Van 8 tot 13 November is een andere cycloon langs de zuidpunt van Mindanao getrokken, op een afstand van 500 km. van Menado. Neemt men in aanmerking, dat volgens Doprrck de cyclonen der Philippijnen gemiddeld op een afstand van 300 km. van het centrum een windsnelheid bezitten van 7 1 Beaufort, di. 12 meter per seconde, op 460 km. afstand cen snelheid van 6.3 Beaufort, d.i. 10 à 11 meter per seconde, dan kan men met vrij groote zekerheid het stormachtige weer te Menado in November en het begin van December 1892 aan deze beide stormcentra toeschrijven. In het weerbericht van Manila is geen typhoon vermeld omstreeks Kerstmis 1916. Wel is in die dagen een geringe drukverlaging op den barometer te Menado afgelezen: 1916 Dec. +25 26 27 28 29 Luchtdrukking in mm. 757.6 1) 756.3 757.0 757.5 Behalve goed ontwikkelde cyclonen kunnen ook andere depressies cen rol spelen, die ten noorden van Menado voorbijtrekken en die niet door het observatorium van Manila zijn vermeld, doordat ze van weinig belang waren, of reeds. na korten tijd zich hebben opgelost. Het is zeer wel mogelijk, dat de barats van 1859, 1889 en 1916 met dergelijke niet. nader bekende depressies in verband hebben gestaan. Uit een en ander blijkt wel, dat, ofschoon Noordoost- Celebes buiten het eigenlijke cyclonengebied ligt, het er toch nu en dan den invloed van ondervindt. De najaarskentering is hier, in tegenstelling met het zuid- oosten van den archipel de gunstige tijd voor het vormen dezer storingen. In Januari en Februari, wanneer de gordek nrs ') Barometer niet afgelezen. H — 210 — van lage luchtdrukking uit den archipel is verdwenen, zijn deze gunstige omstandigheden niet meer aanwezig. De west- moesson (of liever de N moesson) staat dan door; deze doorstaande moessonwind is in de Minahassa echter minder sterk dan de westenwind in de overgangsmaand December. Men zou in November en December zwakke veranderlijke winden verwachten uit een meer noordelijke richting. Het vermoeden ligt daarom voor de hand, dat de depressies, die ten N voorbijtrekken, betrekkelijk vaak hunnen invloed laten gelden. Ten slotte rest ons nog na te gaan in hoeverre een andere groep van krachtige winden met de stormcentra in de Zuid- Chineesche Zee en den Golf van Bengalen in verband staan, nl de winden, die over de hoogvlakten van Noord-Sumatra waaien. In hoofdzaak zijn zij het gevolg van een opstuwing van den moesson '), maar het zou kunnen zijn, dat door de voorbijtrekkende depressies toch een, zij het ook onder- geschikte, rol in dezen werd gespeeld. A priori is reeds te zeggen, dat die invloed niet groot kan zijn, want de afstand, waarop de zuidelijkste der Bengaalsche cyclonen ontstaan (ten W van de Andamannen) is ongeveer 1000 km, en dis van de Chineesche zee komen zeker niet dichter bij. Vergelijking van de periodes van harden wind met deze cyclonen geeft vaak coïncidentie, maar daaruit behoeft nog niet tot een verband te worden besloten, want vaak ontbreekt ook de gelijktijdigheid. Het stormveld van een sterken cycloon in den Golf van Bengal n heeft waarschijnlijk nooit een grooteren straal dan 750—900 km. Volgens Doskrmk is de afstand van het centrum van een typhoon, waar mooi weer begint, minstens 900 km. Van veel gewicht kan de invloed der cyclonen in het beschouwde geval daarom wel niet zijn. Zij staan in dit opzicht vrijwel op één lijn met de cyclonen van den Indischen Oceaan, die hunnen oorsprong ten Z van Java en ten ZW van Sumatra hebben. LN Zie: „De bohorokwind in Deli”, dit tijdschrift. deel 77, afl. 3 a dh a Het blijkt dus wel, dat, op een paar kleine uitzonderingen na, de Archipel gevrijwaard is niet alleen van den invloed der gewone depressiecentra, die in de gematigde gewesten zulk een grooten rol spelen en er den stempel van ver- anderlijkheid op het weer drukken, maar tevens van de stormwervels, die onder den naam van cyclonen hier en daar de tropen onveilig maken en die, hoewel betrekkelijk zeld- zaam in hun voorkomen, door hunne geweldige intensiteit een schrik zijn voor de streken waar ze thuis behooren. UITTREKSEL UIT DE NOTULEN DER VERGADERINGEN VAN DE : KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE gedurende 1918. <> Be Algemeene Vergadering op Maandag 28 Januari 1918. Aanwezig de besturende leden: VAN ALBADA, VAN ALPHEN DE VEER, VAN BEMMELEN (voorzitter), Borrema, BRAAK, DAMME, Drost, HouwiNk, van Last, (Secretaris), Mars, DE MEIJIER,. en het gewone lid pe War. Notulen. De notulen van de vorige jaarvergadering Wor- den gelezen en goedgekeurd. Jaarverslag. Hierna leest de voorzitter het jaarverslag voor, dat in het tijdschrift zal worden opgenomen. De Secre- taris voegt er nog eenige mededeelingen bij uit het verslag over de bibliotheek, dat eveneens in zijn geheel in het tijd- schrift zal verschijnen. Niets meer aan de orde zijnde sluit de voorzitter na rond- vraag de algemeene vergadering. — 213 — Bestuursvergadering op Maandag 28 Januari 1918. Aanwezig dezelfden als bovengenoemd en het besturend did pe Kar. Notulen. Na de bestuursvergadering onmiddellijk na de sluiting van de Algemeene Vergadering geopend te hebben, verzoekt de Voorzitter den Secretaris de notulen voor te lezen. Deze worden na lezing goedgekeurd. Verificatie commissie. De voorzitter verzoekt ook nog de heeren Houwing en Mars wel als leden van de verificatie ‘commissie op te willen treden; beiden stellen zich gaarne -als zoodanig beschikbaar. Reorganisatie commissie. Alsnu gaat de voorzitter over tot de uiteenzetting van alles wat aanleiding gegeven heeft, ‘dat het dagelijksch bestuur, waarbij reeds lang de wensche- lijkheid van eene reorganisatie gevoeld en de noodzakelijkheid ‘daarvan werd ingezien, er toe overgegaan is zich met eenige besturende leden, tot een officieuse Commissie te vereenigen om deze zaak nader onder de oogen te zien. Hiertoe was te meer aanleiding na het schrijven van Dr. Morr aan Dr. vax Bemmeten over de oprichting eener Chemische vereeni- ging in Ned.-Indië. De voorzitter zet de voordeelen uiteen, die zi, de samenwerking van de verschillende beoefenaars van “de natuurwetenschappelijke en technische wetenschappen kan hebben en meent dat, gezien de geneigdheid tot aansluiting bij de geologenclub en de heeren die de Chemische vereeniging Willen stichten, het oogenblik gunstig is om er toe over te gaan. Hij stelt dus voor een Commissie in te stellen voor het opmaken van gewijzigde statuten. ` De heer pe Kar wil er op wijzen, dat z.i. het nog niet is uitgemaakt, waarbij de beide nieuwe vereenigingen eigenlijk gezegd eerder thuis behooren, bij de Kon. Nat. Vereeniging — 214 — of het Kon: Instituut van Ingenieurs, hij geeft niet onduidelijk te kennen, dat z. i. de laatste vereeniging in de eerste plaats hiertoe in aanmerking dient te komen en vraagt of de Chemische Vereeniging eigenlijk niet hoofdzakelijk Chemisch- technisch zal zijn. De heer van ALPHEN DE Vans antwoordt hierop, dat naar aanleiding van het schrijven van het dagelijksch bestuur der Kon. Nat. Vereeniging aan de constitueerende vergadering, deze laatste geschorst is tot omtrent de mogelijkheid der aansluiting zekerheid zou verkregen zijn. De heer Damme heeft als voorzitter van het Kon. Instituut niets van de stichting van eene Chemische Vereeniging vernomen. Hij wijst er echter op, dat de mijningenieurs wel aangesloten zijn, doch dat met de geologen z.i. de kwestie anders ligt; de heer Houwiyk is het hiermede eens; de heer Wovpstra wijst op het feit, dat bij de Nederlandsche Chemische Vereeniging vele technologen aangesloten zijn. De heer Braak, die getoond heeft, dat de afdeelingen een gedeelte van de gestorte gelden uit de kas der vereeniging terug krijgen, vraagt waar dan eigenlijk het voordeel der aansluiting in zit. De voorzitter antwoordt hierop, dat dit gelegen is in de samenwerking, waardoor de vereeniging krachtiger naar buiten zal kunnen optreden. De heer Drosr zou gaarne vernemen of de reorganisatie van de statuten en eventueele aansluiting aan andere vereeni- gingen ook van invloed zou zijn op het tijdschrift. Hij meent dat hieraan ook wel het een of ander te verbeteren zal zijn. De heer pe Kar sluit zich hierbij aan en zou gaarne een algemeen tijdschrift op natuurwetenschappelijk en technisch gebied zien ontstaan. Alsnu verzoekt de voorzitter de heeren: VAN VUUREN, aos DIR Zeg met het dagelijksch bestuur zitting te willen nemen in de reorganisatie Commissie. De aanwezige heeren nemen de benoeming aan; aan de beide anderen zal van deze benoeming kennis gegeven worden. Zoo mogelijk zullen de voorstellen in de volgende bestuurs- vergadering ter tafel worden gebracht. Panama kanaal. De heer Damme merkt op, dat het Kon. Instituut van Isgenieurs van plan is te Batavia, Semarang” en Soerabaja Panamakanaal-avonden te organiseeren, waarbij de film van het Panamakanaal zal worden vertoond, terwijl er door een der ingenieurs een korte uiteenzetting van het ontstaan van het kanaal zal gegeven worden. Hij vraagt of de Kon. Nat. Vereeniging bereid is hieraan mede te doen. Na eenige diseussie, waarbij de heer Woupsrra opmerkt, dat te Soerabaja nog fondsen aanwezig zijn van de opge- heven afdeeling, wordt besloten wat Batavia betreft, mede te doen en naar Soerabaja over deze zaak te schrijven. De heer Woupsrra neemt dit laatste welwillend op zich. De heer van Lumen vraagt of de mogelijkheid bestaat ook voor de leerlingen der H. B. Scholen en dergelijken eene voorstelling te geven. Hij zal dit nader kunnen bespreken met den Heer Damme. Mededeeling Dr. W. v. Bemmelen. Niets meer aan de orde zijnde geeft de voorzitter zich het woord tot het houden van een mededeeling over de algemeene luchtcirculatie, zooals deze voornamelijk blijkt uit de loodsballon-waarnemingen en zet daarbij uitvoerig de begrippen passaat, anti-passaat, moessons enz. uiteen. Na eenige vragen omtrent het mede- gedeelde sluit hij de vergadering, Best Mee? M dagavond 18 Februari 1918. KERBER ax S EA H Aanwezig de hostarcade: Jeden VAN ÅLPHEN DE VEER, VAN BemmeLren (voorzitter), Boerema, BRAAK, Drost, ESCHER, Houwing, Hövie, pe Kar, van Lira, van LumMeL (secretaris) En VAN VUUREN. — Fig == Notulen. De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. Ingekomen stukken. 1) Brief v/h Hoofd v/d Dienst der S.S. en Tramwegen te Weltevreden: Aanbieding van een exemplaar praeadvies v/d Hoofdingenieur J. C. F. van SanNprok C. I. v/d 1° Zaid- Sumatra Conferentie, betreffende het verkeerswezen in Zuid- Sumatra. 2) Brief vi Dr. B.G. Escuar Verzoek uitschrijving van convocatiebiljetten voor de Vergadering op 13 Febr. ’18 voor 5 heeren v/d Bat. Petr. Mij. 3) Brief v/d firma Kourr & Co. Prijsopgave Monografiën I. H. 4) Brief v/h Algemeen Ingenieurs Congres te Batavia. Over het houden van Congressen in Indië. | Nieuwe leden: Tot leden worden benoemd de heeren: C. ARONSTEIN WELTEVREDEN B. M. Faras VLIELANDER Hrs id. Het eerste rondschrijven over het „Algemeen Ingenieurs Congres” zal nog nader worden behandeld. De voorzitter stelt voor met het oog op de mogelijke langdurige discussies bij de volgende onderwerpen, den heer Van VuureN eerst in de gelegenheid te stellen tot het doen van zijne, op het convocaticbiljet vermelde, mededee- ling over de nuttige gesteenten aan de Oostkust van het Tobameer, waartoe wordt besloten. Van de gelegenheid tot het stellen van vragen na afloop der mededeeling maakt de heer Escmer gebruik om nadere inlichtingen te vragen omtrent het verband tusschen het teekenen van de kaart van Sumatra en de opvatting der geologische vorming, terwijl de heer de Kar, twijfel uitspreekt of de oeconomische beteekenis van de vondst van Dr. W. ©. Kuer wel zoo groot zal blijken als de inleider zich voorstelt, hoewel hij niet wil ontkennen, dat deze van groot plaatselijk belang kan worden. — 217 — De heer Houwink merkt nog op, dat het brandstoffen- - vraagstuk in deze cen groote rol zal kunnen spelen, waarop de inleider moet toegeven, dat het hout schaarsch is in deze streken. Hierna wordt overgegaan tot de behandeling der Concept- Statuten. Concept statuten. De voorzitter zou gaarne eerst opmer- kingen van algemeenen aard bespreken en zal dus hierover in de eerste plaats het woord verleenen. De heer VAN Lummen vraagt of als een algemeene vraag beschouwd moet worden het principe van de bestuursverkiezing òf door de leden òf door het bestuur, zooals dit in art. 4 al. Ia wordt aangegeven. Na eenige discussie dienaangaande wordt besloten, de zaak bij de artikelsgewijze behandeling uit te maken. Alsnu wordt overgegaan tot de artikelsgewijze behandeling. Art. 1. wordt met een kleine redactiewijziging in alinea IL aangenomen. Art. 2. wordt onveranderd goedgekeurd. Art. 3. de Heer Escrer heeft bezwaar tegen de volgorde der opgenoemde leden en wil liever lezen: „De vereeniging bestaat uit bestuursleden en gewone „leden, cere-leden en correspondeerende leden.” De vergadering gaat met deze wijziging accoord. Art. 4. Hierbij komt het vroeger genoemde ter sprake en na „een vrij uitvoerige discussie waaraan o.a de heeren VAN BeuMeLeEN, Hivic, pr Kar, van Lira en Van Lummet deelnemen, wordt met 11 vóór en 1 stem tegen besloten de in dit artikel aangegeven wijze van benoeming te behouden. Naar aanleiding van een opmerking van den Heer VAN ALPHEN DE Veer, dat zi. in alinea I het woordje, „hetzij? dient te worden tusschengevoegd ontspint zich een uitvoerig debat over het al of niet noodige of wenschelijke daarvan, wat aanleiding geeft tot een reeks van voorstellen van redactiewijziging van art. 4 al. I, tenslotte wordt met meerderheid van stemmen — 218 — besloten al. I onveranderd te handhaven, echter zal in al. JII na ,,bestuursleden” worden bijgevoegd „en de verhouding van het aantal der volgens a en b benoemden”. De heer Drosr merkt op, dat hier in al. II en op alle andere plaatsen waar dit voorkomt „zal of zullen nader bij H. R. worden geregeld” moet vervangen worden door: „Wordt of worden nader bij H.R geregeld: De vergadering gaat met deze meening accoord, hierna wordt art. 4 in zijn geheel aangenomen. Art. 5. Wordt behoudens de in verband met art. 3 noodige wijziging in de volgorde der alinea’s, goedgekeurd. Art. 6, Ingevolge eene opmerking van den heer van ALPHEN pe Veer wordt in al. I toegevoegd „behoudens het in alinea III van dit artikel bepaalde”. Alinea Va wordt gesplitst in a: bij overlijden; b: bij definitief vertrek enz.; in verband hiermede worden b. en c. vervangen door c. en d. In al. Ve (nieuw) wordt „Bij Kennisgave” ver- vangen door „schriftelijke kennisgeving” en vervalt „vóór 31 December van het loopende jaar’ na cenige discussie over het al dan niet noodzakelijke of over- bodige van die toevoeging. Hierna wordt ook dit artikel in zijn geheel goed- gekeurd. Art. 7, 8 en 9 worden onveranderd goedgekeurd. Bij art. 10 geeft alinea I volgens den voorzitter een aan- leiding tot eenige discussie over het al of niet logische en het al of niet wenschelijke er van; nadat de heer Escher opgemerkt heeft, dat deze alinca eenige zin kon hebben bij de vroegere bestuursindeeling maar nu overbodig is, wordt besloten alinea I te schrappen. In verband hiermede wordt de nummering der alinea's veranderd en „Dit bestuur” in de nieuwe al. I vervangen door „Het Bestuur der Kon. Nat- — 219 — Vereeniging”; het artikel wordt nu in zijn geheel goedgekeurd. Art. 11, 12, 13 en 14 worden zonder verdere bespreking goedgekeurd. By art. 15 al. III wordt besloten het woordje meest" in den voorlaatsten regel te laten vervallen. Hierbij ontspint zich.nog een debat over de wenschelijkheid van de toevoeging door wie of de in deze alinea bedoelde vereeniging zal worden aangewezen, maar nadat men het er over eens geworden is, dat in al. VI duidelijk te lezen staat, dat de daarin bedoelde Algemeene Vergadering dit zal doen, wordt artikel 15 in zijn geheel aangenomen. Art. 16. Wordt onveranderd goedgekeurd. Art. 17. geeft weer aanleiding tot debat, daar sommige leden het overbodig vinden en de beperkende bepaling aangaande art. 15 al. III aan deze alinea zelf willen toevoegen, terwijl anderen de redactie minder juist vinden. Men komt ten slotte overeen, dat dit artikel zal luiden: „Wijziging van alinea III van art. 15, zoomede „van dit art. 17 is niet geoorloofd.” Art. 18. Wordt onveranderd goedgekeurd. Hierna wordt het concept in zijn geheel met algemeene stemmen aangenomen en besloten deze statutenwijziging zoo spoedig mogelijk in de algemeene vergadering te behandelen. De voorzitter stelt voor met het oog op het late uur—’t is inmiddels kwart vóór twaalf geworden —de vergadering te sluiten. De heer Van Lumen stelt voor den heer pe Kar te verzoeken een uiteenzetting te willen geven van den grondslag van de reorganisatie van het tijdschrift, zooals de tijdschrift-commissie zich deze denkt en na te gaan of de vergadering in het algemeen hiermee accoord gaat. Is dit laatste “t geval dan ware de Commissie de bevoegdheid te geven verdere stappen in de aangegeven richting te doen. De voorzitter vraagt den Heer pe Kar of hij daartoe genegen — 220 — is, doch deze geeft in overweging den heer vaN VUUREN — den opsteller van het tijdschrift rondschrijven — hicrover het woord te geven. De heer Van Vuuren zet nu aan de hand van het rond- schrijven, waaruit hij het een en ander voorleest de grondslag uiteen. Deze komt neer op het volgende. a) Kr zal samenwerking gezocht worden met het Kon. Instituut van Ingenieurs, de Vereeniging van Water- staatsingenieurs en de vereeniging van Spoor- en Tram- wegen-ingenieurs om te geraken tot de gemeenschap- pelijke uitgave van een tijdschrift, dat zoowel natuur- wetenschappelijke als ook technische onderwerpen zal behandelen, dus een algemeen tijdschrift voor zuivere en toegepaste natuurwetenschappen. Aan dit — halfmaandelijks te verschijnen — tijdschrift zal worden toegevoegd een revue, waarin behalve een min of meer uitvoerige behandeling van een verschenen boek of artikel, autoreferaten zulle worden opgenomen en een overzicht zal worden gegeven over de in de afgeloopen veertien dagen verschenen literatuur op de bovengenoemde gebieden, terwijl korte actucele arti- kelen er eventueel een plaats in zullen kunnen vinden. Na deze uiteenzetting wijst de voorzitter er op, dat het hem bekend is, dat sommige leden met dit idee niet mede kurnen gaan en er de ondergang van het Natuurkundig Tijdschrift voor Ned. Indië in zien. Persoonlijk loopt hij ook niet warm voor de samenwerking met de teehnische wetenschappen en voorziet er niet dat heil “in, dat de Commissie er in meent te mogen zien. De heer Escuer verklaart zich een absoluut tegenstander van de samenwerking en wijst ter verklaring hiervan z.i. op de mislukte poging van het Geologisch-Mijnbouwkundig Genootschap in Nederland. Hij voorspelt, dat de technische _ wetenschappen het leeuwenaandeel in de uitgave zullen hebben en de zuivere wetenschap, zoo al niet deod gedrukt, dan toch en San? — 221 — in den boek gezet zal worden. Hij wil liever de resultaten van de reorganisatie van de Vereeniging afwachten en zien of de aangesloten afdeelingen genoeg nieuw leven zullen aanbrengen om het tijdschrift te doen opbloeien. Hoewel vrijwel onvoorbereid — hij hoorde kwart voor twaalf eerst van deze plannen — meent hij wel icts gceds te zien in de door de Commissie genoemde Revue. De heer BRAAK verklaart eveneens een principaal tegenstander te zijn, terwijl de heer Boerema zegt steeds weinig voor het plan gevoeld te hebben. De heer pr Kar verdedigt het voorstel warm en wijst er op, dat er tegenover het voorbeeld van den heer ESCHER van slechte samenwerking tusschen zuiver en toegepaste wetenschap vele andere staan, waaruit juist van goede samen- werking blijkt, hij noemt hierbij met voorliefde duitsche tijd- schriften o.m. het Elektrotechnische Zeitschrift en het Zeit- schrift des Vereins Deutscher Ingenieure. Een gedeeltelijk samengaan, door bijv. in het Natuurkundig Tijdschrift ruimte aan de genoemde Vereeniging voor publicaties af te staan, zal — ook gehoord de inlichtingen van den heer DAMME — zeker geen kans van slagen hebben. Hij ziet in den tegenzin tot samenwerking een uitvloeisel van de zuiver Nederlandsche neiging tot splitsing, de splijtzwam, die maakt dat geen enkel Nederlandsch tijdschrift groote internationale beteekenis heeft weten te verkrijgen. De heer Van Vuuren merkt op, dat het hier in de eerste plaats gaat om het onderzoek van de mogelijkheid van samen- werking en de voorwaarde waarop deze zal kunnen verkregen worden, het zal dan alsnog in de hand van het Bestuur liggen hier al of niet op in te gaan. De heer Braak heeft uit wat op de vorige vergadering omtrent dit onderwerp besproken is niet den indruk gekregen, dat het hier ging om een zaak van zoo uitgebreide beteekenis, had hij dit ingezien dan zou hij zeker toen al gewaarschuwd hebben. Met het oog op het vergevorderde uur, meent de voorzitter, dat men tot een conclusie moet komen, hij zou dus gaarne zien, dat een der leden met een motie kwam, waaraan de HT ~ Commissie een zeker houvast bad en waarnaar zij haar gedragslijn zou kunnen bepalen. Geen der aanwezigen voelt zich echter geroepen een dergelijke motie voor te stellen. De heer vay Larru stelt nu voor in rondvraag te brengen „of de Commissie al dan niet op den ingeslagen weg zal voortgaan”. Bij de nu volgende stemming wordt met eeu betrekkelijk kleine meerderheid de wenschelijkheid van het voortgaan aangenomen, doch er wel op gewezen dat zij zich in geen enkel opzicht zal moeten binden. *De heer Escuer wil wel samenwerking, doch met andere natuurwetenschappelijke Vereenigingen, zoo die er zijn. De heer Braak waarschuwt nogmaals, dat het hem voorkomt, dat het rondschrijven, zooals het is opgesteld, z.i. verkeerde verwachtingen bij de geadresseerden zal wekken. De heer VAN Vuuren bestrijdt dit en leest daartoe de slotzin nog- maals voor. - Hoewel ook nu nog van een duidelijke opdracht geen sprake kan zijn, sluit de voorzitter met het oog op den tijd de ver- gadering, de Commissie verzoekende bij hare eventueele beslissingen en handelingen, de haar ter vergadering gebleken meening der leden wel in acht te willen nemen. Bestuursvergadering op Maandag 4 Maart 1918. Aanwezig de besturende leden: van ALBADA, V. BEMMELEN (voorzitter), Boerema, BRAAK, Escuer, van HoyrrMa, HOUWINE, DE Kar, van Lummen (secretaris), van Ove en het gewone lid SCHEPERS. Notulen. De notulen worden gelezen en na twee veran- deringen goedgekeurd. - Ingekomen stukken: 1. Schrijven van den Directeur van ’s Rijks Museum van Natuurlijke Historie. 2. Brief van Dr. G. Gryns. — 223 — Uit het onder 1 genoemd schrijven blijkt, dat de groote kosten van uitgave het onmogelijk maken verder present exemplaren van de „Zoölogische mededeelingen” te verstrekken, zoodat de toezending er van met 1 Januari 1918 zal worden gestaakt; wordt met leedwezen voor kennisgeving aangenomen. Uit het onder 2 genoemd schrijven blijkt, dat Dr. Gryys gaarne de benoeming tot correspondeerend lid in Nederland ` aanvaardt. Wordt met veel genoegen voor kennisgeving aangenomen. Nieuwe leden: Tot lid worden benoemd: Mevrouw A. Koorpers — SCHUMACHER. Buitenzorg en de heer J. V. van MARLE. Weltevreden. De voorzitter deelt nog mede, dat de stichting van de Chemische Vereeniging in Ned. Indié nog niet tot stand gekomen is, daar in de stichtingsvergadering te weinig belang- Stelling getoond was om daartoe te kunnen overgaan. De voorzitter stelt voor, evenals de vorige maal, eerst de mededeelingen te houden en daarna de kwestie van het tijd- schrift te behandelen, daar de mededeelingen z.i. de laatste tijd te veel in het gedrang komen. Alvorens het woord te verleenen aan den heer Mars, wil hij even mededeeling doen van het rapport over de Kawah-Idjen. - Kawah-Idjen. Hieruit blijkt, dat de Kawah verre van rustig is en dat er zelfs twee menschen omgekomen zijn, die het meer met een vlot wilden bevaren. Naar aanleiding van de in het rapport geopperde veronderstellingen, dat hier verstik- king door zwaveldamp heeft plaats gevonden, ontwikkelt zich eene discussie over de al-of niet bestaanbaarheid van deze dampen of van andere. De voorzitter zal ten deze advies inwinnen van Dr. Woupsrra. Mededeeling Mars. Hierna krijgt de heer Mars het woord voor een mededeeling over: „Vertraging in den gang van een Chronometer veroorzaakt door het brekingsproces van de Spiraalveer”’. — 224 — „In deel LXXV—tweede afl. van dit tijdschrift (1916) gaf ik eenige voorbeelden hoe reeds langen tijd vóór het breken der trekveer de invloed van het brekingsproces bemerkbaar is op den gang van cen tijdmeter. Kort geleden deed zich het gelukkig zeldzame geval voor, dat een tijdmeter bleef stilstaan door het breken van de palladium spiraalveer. Uit de Phillipsche gangformule T — w y ae, waarin M = elasticiteit der spiraalveer, volgt vertraging in den gang ` wanneer M. afneemt. In den toestand der spiraalveer, welke voorafgaat aan het breken, dus in het brekingsproces, zal de elasticiteit dezer veer steeds afnemen. Hierdoor zal gangvertraging moeten ontstaan. Uit tijdseinwaarnemingen aan boord genomen, bleek de gang van bovengenoemde tijdmeter te zijn: 25 Augs, m0 AR + 25.38 22 Sept. i det. 87 17 Oct. $ ~ 4.77 17 Nov. v + 8.53 1 Dec. E + 9.63 Spiraalveer gebroken 2 December 1917. Na eenige discussie hierover begint het huishoudelijk ge- deelte, daar Dr. Van Lummen zijne mededeeling gaarne wil uitstellen. De heer vay Braas wil in de eerste plaats in bespreking ` brengen de universitaire opleiding voor de jongelieden, die ` door de tijdsomstandigheden niet naar Nederland kunnen vertrekken. Hij vraagt inlichtingen of er voor de technische opleiding al iets gedaan is en zoo ja, wat, hoe en door wien, z.i. ligt het op den weg van de Kon. Nat. Vereeniging — als eenige algemeene vertegenwoordigster der Natuurkundige wetenschappen — zich met deze vraag in te laten. De ver- gadering is dit laatste met hem eens en de heer pe KAT stelt voor eere Commissie in te stellen, die zich hiermede aer ene zal bezighouden; de heer vax Hoyrema wil, naar het voorbeeld van het Kon. Instituut van Ingenieurs, de zaak zelf ter hand nemen, desnoods met Gouvernementeele hulp. De heer VAN BeMmMELEN wil liever eerst eens poolshoogte nemen bij de verschillende autoriteiten, wat zooal op dit gebied gedaan is. Hij wijst er nog even op, dat de noodige krachten in Indië aanwezig zijn om, desnoods tot aan het candidaatsexamen toe, in een tijdelijke opleiding te voorzien. Tijdschrift. Alsnu komt de kwestie van het tijdschrift ter sprake; de ter zake benoemde Commissie heeft nl naar aanleiding van de in de vorige vergadering gehouden be- sprekingen gemeend eene nieuwe alinea aan het rondschrijven te moeten toevoegen. De voorzitter verzoekt den secretaris dit gedeclte te willen voorlezen. Het luidt als volgt: „Eene andere groep leden van de Koninklijke Natuur- kundige Vereeniging, geleid vooral door een alleszins ver- klaarbaar piëteitsgevoel voor den arbeid dier vereeniging, welke zich uitte in het zoo goed bekende „Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indié” maar zeker niet minder door hunne overtuiging, dat het samenbrengen vande artikelen, welke zich uitsluitend bewegen op zuiver natuurwetenschap- pelijk gebied met die aangaande de toegepaste wetenschap- pen in één tijdschrift, niet alleen tot groote moeilijkheden aanleiding zal geven, maar ook ondoelmatig genoemd moet worden. Zij meenen een betere oplossing te zien in het gezamenlijk uitgeven van twee tijdschriften, het eene Technisch-cconomisch, het andere Natuurkundig. Wanneer dan de artikelen op zuiver w geheelt ge- bied, die in steeds ruimer mate van de hand der mannen van de toegepaste wetenschap verschijnen, opgenomen worden in het Natuurkundig Tijdschrift, terwijl iedere aflevering de hierboven aangeduide revue op eigen gebied bevat, dan achten zij een meer logische, meer in den natuurlijken ontwikkelings- gang passende oplossing gevonden te hebben, welke tevens 14 — 226 — de voordeelen der eerstgenoemde oplossing brengt, wijl geba- seerd op innige samenwerking.” Tot zuiver stellen van den toestand wordt daarenboven punt a uit de notulen van de vorige vergadering ook nog eens gelezen. ` Hierna ontspint zich een zeer geanimeerde discussie, z00- wel over de mogelijkheid als het wenschelijke van samen- werking tusschen zuivere wetenschap en techniek. Terwijl hierbij niet vele nieuwe gezichtspunten werden geopend, trad allengs de vraag op den voorgrond „waarom samenwerking, en wel voornamelijk is samenwerking noodig - voor de Kon. Nat. Vereeniging.” De heer Braak ontkende ten slotte ten stelligste, dat samenwerking noodig was en betwijfelt zeer of zij in het belang der Vereeniging zou zijn. De heer pe Kar verzoekt in dat geval te mogen weten, welke bedoeling ') eigenlijk had voorgezeten bij de instelling van de Tijdschrif missie als het niet was de algemeen gevoelde behoefte aan een reorganisatie, waardoor het tijdschrift beter aan zijn ee zou voldoen. Daar de vraag samenwerking of niet steeds sterker op den voorgrond treedt, stelt de heer van LumMEt voor, deze vraag in stemming te Konen hij wordt hierin gesteund door den heer ESCHER. De voorzitter brengt alnu in stemming de vraag vóór of tegen eit, deze vraag wordt met 7 7 tegen en 6 vóór Heer pr Kar te keunen joita ion te willen worden. De Heer van Hoyrema stelt voor een nieuwe commissie te benoemen, die verbetering zal zoeken in het eigen tijdschrift; de voorzitter merkt op, dat deze benoeming door het Huis- houdelijk Reglement aan hem wordt overgelaten. Alsnog is tijdens de vergadering binnengekomen het verslag van de Verifieatie-Commissie. In overeenstemming met haar D c.f Vergad. 28-[-18 bij X). — 227 — advies, wordt de penningmeester onder dankbetuiging gede- chargeerd. Naar aanleiding van een door haar gemaakte opmerking zal de hulp van een accountant wordeu ingeroepen tot samenstellen van een behoorlijk verslag, waarbij Winst- en Verliesrekening wordt overgelegd. Bestuursvergadering op Maandag April 1918. Aanwezig de besturende leden: van BEMMELEN (voorzitter), Boerema, BRAAK, van Lira, van Lumet (secr.) Mars, DE Meyer, van Vuuren, Woupsrra en verder de leden ARONSTEIN, Brey, Docters VAN LEEUWEN, POLDERMAN, SCHEPERS Cn DE WAL. Notulen. Nadat de notulen van de vorige vergadering gelezen zijn en goedgekeurd, begroet de voorzitter het lid Dr. N. Docrers van Leeuwen in het bijzonder en verklaart zich te verheugen in de gelegenheid te zijn hem in het open- baar geluk te wenschen met zijne benoeming tot Directeur van ’s Landsplantentuin, hij voegt hier aan toe, dat hij hoopt en vertrouwt, dat ook deze laatste inrichting hiermee geluk te wenschen is. Tevens maakt hij gebruik, van de aanwezigheid van het besturende lid van Lira om deze evencens geluk te Wenschen met zijn bevordering tot overste en hoopt hem in die kwaliteit nog dikwijls op de vergaderingen te zullen zien. Nieuwe leden. Als leden worden aangegeven: de heeren J. Kaap, L. H. Kron, J. E. Lorn, J- M. Sreevensz, H. vow Srereer en Mej. W. J. J. Vaux. Daarna zet de voorzitter uiteen, dat hem en anderen gebleken is, dat de beslissende stemming in de vorige vergadering op Voorstel van den Heer van LU NNER gonone, over de vraag menwerking of niet” door v hil overden aard van de vraag, niet juist geweest is. Verschillende spre- kers w.o. de heeren Boerema, van Lira, Mars, Braak beamen de mogelijkheid van een dubbele opvatting, terwijl van de — 223 — andere zijde er op gewezen wordt, dat de vraag opzettelijk zoo scherp mogelijk gesteld werd. Tot besluit van de discussie: wordt besloten de afdoening dezer zaak aan den voorzitter over te laten. Alsnu brengt de secretaris in bespreking de vraag over de beschikbaarstelling van de’ zaal, daar deze hoe langer hoe meer en voor allerlei zaken wordt gevraagd. Besloten wordt hier vast te houden aan de vroeger gemaakte bepaling, dat de localiteiten alleen beschikbaar zijn voor wetenschap en kunst, behoudens de reeds toegestaane faciliteiten. De lantaarn zal alleen uitgeleend mogen worden als er voldoende zekerheid bestaat van een oordeelkundige behan- deling. Alsnu leest de secretaris een rondschrijven voor van de uitvoerende Commissie voor het Algemeen Ingenieurs congres 1919. Hoewel dit schrijven voorloopig geen aanleiding tot verdere correspondentie geeft, stelt de voorzitter voor een schrijven aan de Commissie te richten in verband met de samenwerking met het congres op natuurwetenschappelijken grondslag. De heer Woupsrra vraagt eenige inlichtingen, waar de Chemische industrie eigenlijk thuis behoort. De voorzitter geeft alsnu cen korte uiteenzetting van de werkzaamheden van de Commissie ter oproeping van een Congres op natuurwetenschappelijken grondslag. Niets meer aan de orde zijnde geeft de voorzitter het woord aan den heer van Vuuren tot het houden van cen - mededeeling. ? De vraag of de voorbereidende studie voor de medicijnen hier, gezien de omstandigheden, zoo goed mogelijk geregeld is, geeft ook nog aanleiding tot bespreking tengevolge van een bezoek van de heeren van BrmarveN en Boerema bij Dr. Koen, den directeur van de S.T.0.V.J.A. Vooral de vraag of het hier gegeven onderwijs als voldoende kan beschouwd worden wordt uitvoerig besproken, doch er kan geen beslissing genomen worden, de Commissie zal echter de zaak nog eens nader overwegen. e 229 — Hierna geeft de voorzitter het woord aan Dr, J. BOEREMA tot het houden eener Mededecling over „de regenval in de maand Februari,” welke mededeeling opgenomen wordt in het tijdschrift. Daarna deelde Dr. vax Lummen iets mede over de afstanden in de wereldruimte in verband met nieuwe sterren van zeer kleine grootte. Buitengewone Bees? Vergadering 15 April 1918. Aanwezig de besturende leden: vay BEMMELEN (voorzitter), VAN LuMMeL (secretaris), Mars en van VUUREN. Gewoon lid: KELLING. De notulen van de Algemeene Vergadering van 28 Januari worden gelezen en goedgekeurd. De voorzitter merkt hierna op, dat het concept van de statuten is goedgekeurd op de bestuursvergadering van 18 Februari; de secretaris leest op zijn verzoek de daarop be- trekking hebbende clausule uit de notulen voor. De voorzitter noemt de commissie van samenstelling van de ontwerp- statuten, geeft een overzicht van den inhoud en wijst er op, dat de onderhandelingen van bet Comité voor de samenstelling van een Chemische-Vereeniging de onmiddellijke aanleiding geweest zijn tot de wijziging. De voorzitter wil in de eerste plaats het beginsel van de wijziging in stemming brengen en opent de algemeene be- sprekingen; daar niemand hierover het woord verlangt, wordt overgegaan tot de artikelsgewijze behandeling. ` De voorzitter leest artikel 1 voor en brengt dit daarna in behandeling. De heer Mars wil in art. 1 al. 2 afd. f. laten vervallen, het laatste gedeelte: „en in algemeenen zin het congreswezen te bevorderen” De notulen van de vergadering op 18 Februari bevatte geen nadere aanwijzingen daaromtrent. De heer van Vuuren wijst op het verband met art. CW A de secretaris wijst op de meening van den heer Drost. — 230 — Bij stemming blijken 2 stemmen voor en 3 tegen de voor- gestelde weglating te zijn. De heer Kerrine vraagt inlichtingen omtrent het woord’ Natuurkundige Wetenschappen; naar aanleiding hiervan wordt. deze uitdrukking veranderd in Natuurwetenschappen: Alsnu worden met algemeene stemmen aangenomen ` art. I, art. 2 en art. 3. Bij art. 4 vindt veel discussie plaats over het al of niet. gewenschte van het groote aantal bestuursleden; dit debat. geeft echter geen aanleiding tot wijzigingen; art. 4 wordt. vervolgens evenals art. 5 met algemeene stemmen aangenomen, nadat de heer Mars had voorgesteld in art. 5, al: 1. „die belangstellen in de natuurwetenschappen” te laten vervallen en de heer Kettine nadere inlichtingen had gevraagd. over „benoemen of toetreden”. S Nadat op voorstel van den Heer Mars jn art 6 al. HL „van één” gewijzigd is in ot" worden art. 6 en 7 met. algemeene stemmen aangenomen. Nadat de heer Mars er op gewezen heeft, dat art. 8 al. IL z.i. onduidelijk, is worden art 8 en 9 met algemeene stemmen. aangenomen. Bij de behandeling van art. 10 vraagt de heer KELLING of het niet wenschelijk is deu penningmeester ook in- het dagelijksch bestuur op te nemen? Hij wil er echter. geen voorstel- van maken. Op voorstel van den heer VAN VUUREN wordt besloten bij al. IIT te voegen „of hunne vervangers”. Hierna worden de artikels 10 — 14 met algemeene stemmen: aangenomen. Bij de behandeling van art. 15 merkt de heer Mars op, dat. een groep van leden zich in het bezit van het gebouw zou. kunnen stellen; de overige leden meenen echter, dat met het oog op de volgende artikelen dit bezwaar denkbeeldig mag genoemd worden. Alsnu worden de art. 15 — 18 zonder verdere discussie- met algemene stemmen aangenomen. — 231 — Hierna brengt de voorzitter de artikelen en bloc in stem- ming, waarbij de statuten met algemeene stemmen worden goedgekeurd. De vergadering draagt de verdere afwikkeling aan het dagelijksch bestuur op en geeft dit vergunning ter verkrijging van goedkeuring de eveatuce! noodige wijzigingen aan te brengen. Wat de samenstelling van het Huishoudelijk Reglement aangaat, wordt besloten de voorbereiding eveneens aan het Dagelijksch Bestuur over te laten. Na rondvraag wordt de vergadering gesloten. Bestuursvergadering op Maandag 10 Juni 1918. Aanwezig de besturende leden: van BeMMELEN (voorzitter), Borerrma, BRAAK, VAN Hoyrema, HOUWINK, VAN LUMMEL. (secretaris) en van VUUREN. de gewone leden: Maas, Sunier en pe War. Notulen. De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden: Als nieuwe leden worden aangenomen H Carpentier Aurine Dir. v. BB. Weltevreden. Jodiumfabriek N. V. „Gedangan”. Jhr. F. C. van HEURN. Deli Medan. Monument Zollinger. De secretaris deelt mede, dat er van het Gewestelijk Bestuur van de residentie Besoeki een aanvraag van steun is ingekomen voor de oprichting van een monument op het graf von Zoumineer. Het dagelijksch bestuur meende hiervoor f 50 te mogen beschikbaar stellen. Tijdschrift Commissie. De voorzitter geeft een overzicht van den stand van zaken, wat aangaat de reorganisatie van het tijdschrift. De Commissie nu met meerdere leden uit- gebreid zal na afloop der verschillende vacanties en verloven haar taak opnieuw beginnen, nu er gebleken is dat er eigenlijk ten algemeene overeenstemming bestaat. — 983 > Congresoproep. Hierna worden ter tafel gebracht de beide circulaires uitgegaan van de Commissie tot Congres- oproep. De voorzitter zet uiteen wat verder de beste wijze zal zijn en dat op 22 Juni as. het Congresbestuur zal worden benoemd. De heer Sunir wijst er op, dat in de 3° Afl. van deel 77 op bl. 234 in het verslag van de Bestuursvergadering van H Juli 1917 cen onnauwkeurigheid voorkomt en verzoekt deze bij de eerste gelegenheid te herstellen, wat gaarne door het Dagelijksch Bestuur wordt toegezegd. Dezelfde spreker knoopt hieraan vast een opwekking tot het meer geregeld houden van mededeelingen op de bestuursvergaderingen en voor- drachten met debat. De secretaris zet uiteen, dat er zooveel mogelijk naar gestreefd wordt iedere riant 2 vergaderingen maar ook niet meer dan 2 vergaderingen te houden, daar er anders vrees bestaat voor te weinig belangstelling. De vergadering gaat hiermee accoord. Lityave Koorders. Alsnu wordt in besprekking gebracht de kwestie over de uitgave van Mevrouw KoorDERS — Scuumacner. De redacteur maakt bezwaar tegen de uitgave met het oog op de groote kosten en het zeer speciale van de bewerking. Hij meent, dat hierdoor een veel te groot gedeelte van het totaal bedrag zal worden vastgelegd. Na een vrij geanimeerd debat over deze zaak, waaraan vooral deelnemen de heeren, Van BEMMELEN, Borrema, VAN LUMMEL SUNIER en VAN VUUREN, wordt op gesch van den voorzitter besloten het advies in te winnen van cen bevoegd beoordeelaar en wel den nieuwen Directeur van ’t lands Plantentuin. Medeleeling Van Bemmelen. Hierna neemt de voorzitter het woord om het een en ander medetedeelen over zijn tocht op Sumatra's Westkust, waarbij de Piek’ van Korintji door hem werd beklommen. Na een aardrijkskundige inleiding deelt spreker het een en ander mede over de beklimming van den vulkaan zoowel uit eigen ondervinding als historisch. — 233 — Zooals gewoonlijk worden vele opnamen getoond, die cen duidelijk beeld van het land geven. Wegens het late uur zal de heer Vas Lummen zijn mede- deeling liever uitstellen. Bestuursvergadering 0 ae 8 Juli 1018. Aanwezig: De besturende leden : van BeaarveN (voorzitter), Drost, Escuer, HouwiNk, van Lira, VAN Lumen (secretaris) VAN Vuurex, Woupsrra, SCHOUTEN het lid Sunrer en als gast de heer van BREEMEN. Notulen. De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en goedgekeurd. Nieuwe ep Als lid wordt benoemd de heer: . LAMSTER. Weltevreden. T ` Lv D Fae si Ingekomen stukken. 2. Brief van den heer BARTELS. 