Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
&SY)(H~l\ ofasnasnobs 7 SB. wijze, waarop iemand zich gedraagt of die hij volgt bij het bestrijden van een vijand; iemands houding en bewegingen bv. terwijl hij te paard zit.> — • 2 . (Uiasn ab\ zie (&H. ruj n\ (ISY) (HI \ SB. iemands partii, dwz. iemand die te- a gen hem is opgeioassen of toaartegen hij is opge- wassen; de wedergade zijn van iemand of iets. - mw\ iemand of iets vergelijken met of in de weegschaal leggen tegen iemand of iets anders. — »n »pxn o-njf^ iemands gelijke zijn of iemand evenaren; de vergelijking kunnen doorstaan met hem of haar ; de wedergade zijn van iemand of iets. — an Si aw zmjj^ bv. de twee hanen, die men met elkaar wil laten vech- ten, met elkaar vergelijken, om te zien of ze gelijk Staan. \ouiasntHi\ of [OJiasn an <& (Hin\ tweegevecht, duel; vechten man tegen man. cm (hi (hi ap\ personen, dieren of zaken onderling vergelijken, om te bepalen welke tegen el- kaar opwegen, elkaar staan of gelijk staan. aSYfl /^^ — *^SN ^' iemand °P staanden voet de deur wijzen; uit den dienst zetten of jngen; iemand uit het gezelschap stooten of verdrijven, uitstooten. a (ISY) (Kl \ SB. collectief naam voor Europesche muziek, strijk- en blaasinstrumenten. Het is een afkorting van het Jav. ( asn i-m <w»,\ Port, tangedor, speler, muziekant voor Europe- sche muziek. Jav. wdbk.) QfJ (1ST) (HJ 2 \\ — (nasnanzaas S. asrianaia en o^n all ? fcig?(hn\ P. dsn(mtrui(Hi\ B. het iets zien van *u 0 n B. en d. <nanaog\ S. (Hiiciru/j van zich zelf sprekende tot een meerdere, ook in geschriften van een mindere, dan beleefdheids- halve tegenover hoorder oflezer. — wain am $\ (in de dorpen soms het B. woord) is ook P. en wet niet van zich zelf maar van een ander als men (rjaaam* niet mag gebruiken en Mianavi* te hoog is. (Maar het schijnt dat dit onder- scheid tusschen (Hia^(Wjjj\ en £i(ui2(£ni%\ niet altijd en overal wordt geobserveerd, en dat de twee P. vormen door elkander worden gebruikt; terwijl aatntart^s ook somtijds ge- bezigd wordt eenvoudig als een wat minder hooq woord dan ao^nrSw j — SixmrSi\ B. * <r\j J (f\j (sprekende van een aanzienlvjk per soon) zien, CY 305 asn(ih.*rti f\ iemand of iets zien, naar tefc'zieo, op iets £16H. — <Kn<nasn<Hit\ o. fKnebnxnnaaa^y en ihrn(cntuit(3?{\ P. (als boven) en <mnt>nxnri^\ i ft (tsnonasrita m^ onzigtbaa'r, 200 iw ge- *" <K^ a^/ ^'f D schriften . — *?'»^ «? * «•» ^ N #. iEji<ut«n2^<unMji^ P. Si«narviMJion^\ ooh geschreven cmxn rSnuui ffo^N P. zijn blikken zoekend rcaar iemand of iets laten rondgaan, er^ms ofm e^rc rigting ofwel over iets. Ben ander MfcunAit-uiHTjfs het P. VOOr cmrvumi chi/j\ zie dot bij ten ru im^wm <^ cm Mttmltcm^ S. iSiiUfim^ainton/i\ P. cmctTxrw itfndiHTjfs P. iets aanzien, naar iemand of iets kijken. — a^^^oa^^ £i<u?to*t ttfttt(Hiji\ en (&!io<mcr8i<hfti2tmp ten behoeve van iemand, voor iemand naar iets kijken. Een ander *»£r«i*8tf?i*nf> het B. voor aaaSirS tmQtmnsziedatbij mtru^*-*!*"*!***™* I <^s of i^™™™™^ B- tetgeen men voor oogen heeft; vreemde vertooning, vreemd dingo/voorwerp.- Verg.bij^t^ asWflCM&\\ — mm»> ^ van een paard: stei- geren, op de acbterbeenen gaan staan; w*?,^- t?a» <?*» hunstenmaker: op het hoofd gaan staan; met de beenen omhoog, op de ha^<fon gaan loopen. — • Mta9*8i«ys een lange stole, bamboeofpaal^bv.eenvlaggemast oprigten of plan ten. — Verg. *"§^'"l* asm {.chci (ten n \ &P. c^m.^insn(.(fn^riji^ men- schen, die geen trekvogels zijn, maar blijven waar ze zich eenmaal vestigden. Tegenover de *k<vim nsn (cm cmij staan de «* «a, asn (Hi (HVfl w — (M(Hi<KTiji\ SB. klimmen, stijgen bv. op een heuvel; en van een weg of pad: klimmen. — <is» cm imi cmj\ plaats waar bet klimt; een pad dat klimt. OSY) (Hi (KYI fl \\ 1. SB. zegen, fortuin o/geluk, dat iemand heeft of niet heeft met iets. — 2. zva. asi19ff)^ pan, asYl (HI (KYI fj\ 7. SB. c^^MiKnp een spa zooveel als men met duim en voorvinger kan overspannen.— Verg. cutak i emi rvijis ojkkh cmtcmyix enMiS^ruji^—II. Mai. ^^*™T ergens op wijzen, met den vinger wijzen op iemand of iets.— ^"S^g^SP elkaar wijzen op iets. OSY) 2 (HI 2 (KYI fl\ wztmtcrnip zva. ^^"^ metde vuist slaan.— wi«w?^ mvdsv. (herh.)-<&™s™*™'<™Jls *"»» flS«rS|«jg}»giv voorts an'tMtMij nog: schoppen met de voor- beenen van een paard; ^stooten o/steken 0$Ms-t- '"^:$i:- €; o 306 eipgn o met een bajonet of speer. — (mg&mtfniim^ een bajonet of speer steken bv, in iemands borst. (HJKrui/jw — (U^cwijis SB. alles, wat men plaatst op een ingeslagen spijker, een ajKMgunjs en derg., om die, door middel van slaan op de panoendjel, diep in te drijven. OSY)2 (hp 2 tfUlf/W — (Hiz(m?(ru)ji\ SB. hard naar buiten loopen bv. uit de kdmer ; vooruitschieten, voortrennen, het op een loopen zetten, terwijl men het bestijgt of er zich ops ling ert, van een paard; ook {van een paard: door over den ondersten boom, (de bovenste was weggetrokken) van het vak, waarin hij staat, heen te springen, ont- snappen uit den stal. K.) — asn 2 asn ? m ? ,ix? m n \ opvliegen tegen de tralies van de kooi, om er uit te komen, van een vogel. Verg . asm asti 2 <~n 2 (*k 2 OST) (tp \ naam van een boom met langwerpige bladen, kleine eikelvormige vruckten en wel- riekende bloemen (Mimusops elengi. Eg.). (hp \\ , — (Kioh\ SB. MdvjtKs hetz. of wat mooijer woord: met de voeten bv. naar het zuiden, van iemand, die ligt. — (uasnith(isnim\ liggc, met de voeten naar elkaar toege- keerd; worts mim\ SB. vloeijen of stroo- men bv. noordwaarts, van een rivier; en een gevoel van wrevel en wangunst voe- den jegens iemand, omdat men voor den een of ander arbeid, waaraan ook frij moest deelnemen, alleen moet opkomen. — asrj m ;ci (m^p naam van een onderdeel van het inl. weefgetouw. • — asn;(th(ti2(Ki;}\ S. asrt2<rito*:aji2(hnji\ B. voeteneind van een bed, rustbank of derg. ook van iets: zich bevinden aan het voeteneind van iemand. «/ OSY] (HI \ naam van een waterbioem, die slechts II Gl in sommige streken wordt gevonden; ze getijkt op de tjampaka. &SY) (HI ft \ Kw. (Hl(hqjl\ S. (HI Tt g oji Q 1 P. (ET-rKHll-ZfiS B. (van een aanzienli/jke) vragen, een vraag doen, iemand een vraag doen. — ^^i^S? O a n . , (Hl)\ (HI -n 2 CM 2 (Kip (ESI T) Mil -^? H112 (HI ,p lets YY&- gen of informeren, naar iets vragen of vernemen, aan iemand iets vragen. — asn &i<-n2 0j)jis P. vragen, een vraag doen. — aji(Hi(hqjj\ S. ajMHi-ngoj^p B. Vra8g. astiasn w\Jl\ S. nsnasnnrizajifls pm oji (ui *9i tun ^^^^ B. vragen doen, naar allerlei dingen vragen, vragen aan velen. — an§Qjj6^AiHi^\ SB. een vrouw of meisje ten huwelijk vragen; een huwelijksaanzoek rigten tot een vrouw of visje . Verg . ojw^w — ojkm <htj\ 6-yn <m .7 wat 'W 307 asn(K»(M/l\ ™AS tot onderpand gegeven wordt bij een hu- welijksaanvraag, bv. een karembong. Verg. (L/t (TL1 IE/I \ en mi (Eji w ?\\ — ihnihn(hnji<hcngtHyi\ ofw O a o a O (hq/iihniHyi'tfntiMi/i^ o. m^iw^tEinriiHw^afniMijl^ of tEitLvrKtrn^HttonHii^ B. (van een aanzien- lijke) iemand of lets door overal navraag doen, zoeken; iemand herhaaldelijk vragen naar iemand of lets. (HJJf ^\\ — iffiim/j^ SB. iets aanmengen met water ', wijn of welke vloeistof ook. (ISY) (HI (&) /} \ ong. nsnari^umjf^ SB. Gouver- nements aanplant, — asnan^jangi&s de Gou- vernements koffijaanplantingen. OSY) (HI om\ SB. kracht, sterkte, lichaams- Q asYt krachten. OSY) (HI \ Jav . tooverij, betoo vering . Jav. vodbk — c-.tnjiQ\9h\ tooverkunst. Ofi (1 (&Y)(H12W — (m£nt\ SB. iemand bv. een afge- treden wadana, niet kunnen vergeten, zoo groot waren zijn goedheid en braafheid; voorts: iemandniet uit de gedachten kuimen zetten; zoo'n indruk maakte zijn (hoar) scJioonheid. /n0SY)(H12\ en gew. ^asntqa^nahts SB. van bamboe gemaakte maud, met een deksel en doorgaans op een voet. QSY) (HI dSYJ \ en asniibiisntaJij\ Zie «sw«5^n\ asm (Hi (Hi [j x zie '3^*<*ji <Hy^ a/n\ SB. daarbij, en daarbij, terwijl, en dat terwijl; ook zva. xsnosnw OSY) ni\ I. SB. een nagenoeg vlak, bijna ho- rizontaal loopend of niet voldoend hellend dak hebben, van een gaanderij, een stal en dergm _ n. SB. niet, nimmer, nooit. — (is»ni(3iMoojs nooit van zijn leven.— III. Kw. o. a. (zva. tuahw — Skr. tar a, helder- stralend; zuiver; hoog, van een toon -in muziek; een ster. Jav. Wdbk) aSTTTjA (Ki^t^ Jav. — ttnrri\ iemand iets voor- stellen, proponeren, in overweging of in de keus ^even. Voor zoover mij bekena\ in het Soendasch slechts gebruikelijk in de spreekwijs: £iz to -$> aSii cm (vm an p SB. iemand totaal ver- waarloozen, naar iemand hoegenaamd niet omkijken. asn 07 \\ MTj^ SB. iets navolgen; den naam ontleenen aan iemand of iets; en van een naam: die zijn van iemand of iets. — cmn^imn^s gelijk doen of even zoo doen als een ander; iets nadoen; in zijn kleeding iemand, bv. een handelaar, nabootsen, dwz. zich kleeden, zooals een handelaar doorgaans gc- kleed is. - imniiimjfs zva. ™^ en ook wel <nasn<nr 308 <tswn^ a a a a a a ZVCb. (HTYICHTTIW (HI ni g thQ<ri g (HTjf \ ZV&. <H1 ^Tj HO nrtw {flsn-rizpriHTji\ B. VOOr aJitrSiitqiHi^w Reg. Tj.) — astiasnnit<HT/is navolging, nabootsing. dj QSY) OTI **>? \ S. Mrt(Vi(nji2(hnjj\ B. — (cncuitnasn *] ^ > S. — -n&HHUMirvntHip B. stief vader. — rt^7ffA^«5r?^^r7\ S. (iw(cri(HTi(V)(ru2(Hi/i\ B. Stief- * moe&er.- 6 -&on ay (may^n S. (Ut(tsn(Hii<v)(nj}2(Mj\ B. Stief kind. - <W .<na nj asn/rj t> \ S.oJKn&tffnnKH-naji (ru2iHiji\ B. stiefbroeder, stiefzuster. — (3^A.(K7i(qnmfq-r)\ S. c- clu mi <uj iru z an « \ B. stief- grOOtvader. — (wmj)(ui<nasiinjasn(nni\juiaans zjj die nog" (vJiorvjmnsiKrjni , nog (LJj(i\ja^(cnaji\ zijnde, enkel door het huwelijk van hun wederzijdschen vader en moeder in de be- trekking van halve broeders of zusters tot elkaar gekomen zijn. — Van wnj/aji^asti (^asn^iMj}(mji\ die aan elkaar getrouwd zijn, zegt men met een spreekw. fl3/rL?o&^n?e?v\ co OSYI 2 <rn 2 \ SB. of ajna^j(ts}i2ni2\ een soort van lange kiel, zooals o. a. gedragen wordt door de mannelijke bedienden van Buropeanen en ook wel van regenten. Buikband of g or del worden over de tbro niet gedragen. (Toro, Port, tronk. Jav. Wdbk.) OSYiniow _ (Hini^s SB. aftrekken, een getal verminderen met een ander. &nnj9\ SB. inzet. Mai. petaroeh. — asnasn Tiftuntmp wedden. — annri^frmanjjap^\ hefc leven er aan wagen, het leven op het spel zetten. (nasYi<rini9\ s. eL<mnjy\ B. spoedig, wel- haast, gauw, met spoed. &SYJ <ry) * \\ — /^-r>?\ SB. in iets snijden met de punt van het mes, die men er inzet en doorheen trekt; een visch, dwz. den buik van een visch zoo opensnijden. osy) 2 ^n P w — (Hi?ni^ SB. waarzeggen om- trent de toekomst; iemand iets voorspel- len, iemand waarzeggen.— asmasm-n^ajniKip zeggen zoo of zoo zal het zijn, terwijl men er nog niets van weet, omdat het nog moet gebeuren. Verg. aQjasnw d^l. *"*? ^^ (Ml fj \ naam van een insekt, dat zich vooral dan laat liooren als de Oostmoe- son aan liet doorkcmen is. a5li 'Vi (hnJ N s' "^ B' naar beneden ko" men, afdalen, afklimmen, afstijgen; neer- komen ; uit huis komen ; uitstappen uit een rijtuig; even naar buiten gaan, ten einde te voldoen aan een natuurlijke behoefte. — asii-r^n^nsijs en njirwiajis mvdsv. — Voorts* <tf^^\ SB. van em prijs: dalen, lager 309 geworden zijn. — ^^H^^-^^^r hunstterm voor het omstreeks halfvijf in den morgen verlaten van het huis, om zich met den persoon, die besneden moet worden, te begeven naar de rivier. — Zie ooh w^xm (rui6^A.Mj\\ en bij oji aaorw^w — - asn nr\ wnh op om % oTjffO\ berg Op, berg af. asn-ritKi^i^am^ uit en in het huis of ander gebouw, loopen. — <Ki-n^> SB. van den vorm of het fatsoen van lets: een nabootsing zijn v&neenderg. voorwerp. Voorts aarden naar i*mand; en lets afschrijven, copieren. Verg. m<n,iw — <NTjTTj7o<K^\ SB. hunstterm voor het begin- nen te snijden op een rijstveld; ooh: uit huis komen, buiten komen; en op ie- mand iets, zooals avnaKasn^ doen afdalen, dit van God gezegd. • — wnrifruihn^ SB. iets omlaag brengen , omlaag halen ; den prijs van iets lager stellen; den regen doen vallen, dit laatste van God gezegd. Voorts : een boot aflaten; en S. met <i7?<nw<w?<NT^ B. hunstterm voor het, gemeenlijh op den zevenden, negenden of veertienden dagna de geboorte, buiten brengen van een kindje, om er vijf of zevenmaal of het voorerf mee op en neer of wel mee om het huis heen te loopen; eindelijk nog: een kind er- gens van aftillen, bv. van em paard; iemand aflaten, bv, van een schip in zee."— "^^pf an/l^ SB. of S. £!(ln(^mJ|^ B. afstammeling, afstammen van; voorts SB. afschrift, copij, maar gewoonlijh zegt men ajinamofi^ — <*sh asr}irriP}Q£Jls £i?. een pad dat daalt; een pad, waarlaDgs men afdaalt, bv. in de rivier. Verg. asuoni^iKKi/iw — lui^nnnipichf^/js slechts in de vervloehing, waarmee men iets bezweert: <&ii<W(nA^<njifa<m^<uMinr*Manji\ d. i tot in het zevende geslacht. (Krijl\ B . van ouder tot voorouder. — ccmoji (i^^/mr(isi7-n*a^N de voorvaderlijke taal.— (3^Aajia^rn<tqa:nff\ zie bij 6^M(ru/j\\ (1ST) nr} (HI \ zie asnaa* OSY) TJ (HI \ SB. (St asnt-noa\ of (M zsn *~n ah \ naakt, geheel i aakt, moedernaakt. — oa-n (tb(m(Hi/)\ iemand ontkleeden, naakt uitklee- den; fig. een onderhoorige bij zijn vertrek, al de hem ten gebruike gegeven klee- dingstukken weer afnemen. (iSY) 2 0fJ<y) Ml ft ^ ong. — (uasmrq-n^^ en &* asngcnnitKfjjitrniimp zie (U asm t ^"n »QJ^ asn nrj nri (tn n \ zie ^^<^p asnnjtai/ls sr 310 rsii T\<H~nn\ 05Y) nr) (KY9 ft \ SR. hard van looptn; snel, met snelheid van vliegen; van het water in een stroom ofrivier: een sterken stroom hebben, met kracht stroomen; voorts: luid door mtzetting van de stem; en met een vaart van het met een aanloop stooten m£t de horens, van het schieten van een vogel door de lucht\ enz — «sn -n <*$? *™ -r) *™ -r> \ een enorme vaart heb- ben, Ijv. van een schip. — «sti ni *o? un het anker winden. — ane!niKn^\ iemand of lets trekken, slepen met of ergens heen ; aan lets trekken, een zwaard trekken. — &™<isn<-n^\ Jig.: ondergeschikt gemaakt aan of zich moeten voegen naar lets; er ingetrokken, er bij ingesleept. — wynrfim cmji \ de stem uit- zetten, ho' g uithalen. — Verg. (g,(uaj^\ en (cfidJiCM,^ 0577 ni aw ft\\ — (M -n wnji v lets zooals een bloem of blad afknijpen met den nagel. 0577 TJ 2 (KY7 ft \\ — (m-m<hmji\ SB. ieU bv. een Mapper of bamboe klieven, splijten ; iemand het hoofd, een dier den hop splijten. afri 2 cmH (Kn n \ SB, er in gaan, een kwetsuur toebrengen, van een homo- snijdend of steek- wapen, ook van een pijl en kogel; kwets- baar, te kwetsen. Uf 05Y7 nri (HY7 ft \ SB. steek met een naald of derg. — (m-n^mp zva. (Hia^n\ ook een gaatje boren of steken in het leer, zooals bv, de zadelmaker doet, of in hilik om die te km- nen aanbinden . — MiTt/un <K7 ^ \ mvdsv. « — m ^ (thnzm^ den naald icaarmee men naait of (H\, -<* J dat waarmee men toil niroek, steken door of in het goed, het leer, enz Verg. iKruiat?* 05Y) 2(n<y7 chyj ft \ SB. doof, hardhoorig. — ,kt? asn 2<r^nri im ihnj\ suizingen in de ooren heb- ben o/krijgen, zoodat men niet meer hoort. OSY7 (IJ) (KYI \ SB. vermoeden, verdenking. (Skr. tarka, vermeenen, vermoeden. Prof. Kern. Jav. wdbk.) imtuimns of m<hti\ it verdenken, betichten, beschuldigen. — (U!hniKn\ vermoeden, verdenking. 0577 OTj cyi (H77 P \ SB. iemands wijze van doen of handelen in een gegeven omstandigheid ; wijze, waarop iets moet worden gedaan; handelwijze; wijze van doen, die wordt voorgeslagen of aan de hand gedaan; hetgeen men, om tot iets te geraken, ver- zint en in het werk stelt of uitdenkt en toepast. (Jr. iLio^I?) (OSY) f (K77 (KY7ft \ klanknabootsing toor het tik- ken van een klok. fn(isnfn,ryifni^fn!rujf\ 311 (nOSY)(n<yi (Tl (ten enj) f\\ onvertaalbaar re- dewoord voor eenvolgend anc-.^^ waar dat laatste beteekent klimmen of klauteren in of op iets, van menschen en ook van dieren, zooals katten, apenenderg. — Verg. (Masnqw OSYJ ni (HH 2 enj) 2 asn fl \ SB. terrein waar men vroeger een dorp vond; het dorp in een distrikt, dat eertiids de distrikts hoofd- plaats was; volgens sommigens ook: plantsoen, veelal van vruchtboomen, dat, toen het dorp aldaar ophield te bestaan, aan zich zelf werd overgelaten en van lieverlede uitstierf. — Volgens den heer Holle is asn^amz^nasnji^ een zamentrekking van asntrwn en amttrun nsnnw — an -n am 2 cnji ? asiijj \ van een hoofd- plaats: beroofd van liandel en vertier. OSY) (KH (U) \ zie (M&j)% <n f OSYI OSY) n \ redewoordje voor m a Si mj \ .en dat vertaald kan worden met: beginnen met te schrijven, aan den slag gaan met schrijven. In plaats van (^{asiiasnp bezigt men ook wel ^3,K"/^ asYj nrf asn n\ SB. langs; volgen. ^-nfisni* od>\ ook: de buitenste strook van een aan- plant, en de strook grond langs een buiten- pager . — mrn ^jjis volgen , gehoorzamen, meegaan; doen, hetgeen wordt gezegd, handelen overeenkomstig een bevel. — ^-^ asn^m-nui^ meeleven met iemand, dwz. van hem hetgeen men noodig heeft om te leven, krijgen. — m ti «£# mi -■» ^^ ^ «*» ^ mee- rijden.— an -nasi) imp met iemand meegaan, meerijden enz.; iemand of iets navolgen; ook doen, zooals iemand iets deed of zooals iets werd gedaan; iemands wijze van handelen' volgen of navolgen; f^snaleven; van iets, bv. van een kleedingstuk, gemaakt op een zekere wijze . — an^asniHjarupns op de Hol- landsche manier. — an-yi^gan.p hetgeen iemand zegt of naar iemands woorden doen; een les, onderrigting of vermaning volgen; ten spel strekken van degolven; een weg volgen; iemands wenschen of begeerten inwilligen; zich regelen naar iets . — (m -n am pi ? any \ na vol- genswaardig ; ook de aangewezen persoon, om iemand te helyen i. d. z. van aan den kost te helpen, bij te staan. — asnasnni,M»n\ als een aap, d. w. z. zoo maar, zonder er bij te denken, het nadoende, iets doen; als een papegaai napratende spreken. amg&idtktf an nsri 1.1517 -71 am an\ van een kindje net zoo oud, dat het nadoet hetgeen het ziet doen. asnasns 312 a5hnr%<MfQ\ OSn OSY) \ SB. en toch, toch. Verg. <u(iji«jn<ruji\ en (untrue ASY1 T? en QSYI \ naam van een waterlelie met rozeroode bloem (Nelumbiam speciosum. Rg.); ooh benaming van een soort fluweelen of zijden hemdje of chemisette zonder mou- wen en reikende slechts halverwege den rug en de borst, dat gedragen wordt bij die gelegenheden dat men getooid is met een siger. dSYi <ry) dSYi (Kfl n \ grondv. asnasna^w — thnnnasn »^\ SB, bosck openkappen; het bosch openkappen ergens. Verg. annum ojyjw asrj en *>? ori asn twin \ zie ^asn^asnaj^w dSYi (IS7J nan n \ of asntuasuccri^ SB. vooraf zorg- vuldig en ordelijk het noodige doen ; de noodig e preparativen maken, alvorens lets te doen; alles, hetgeeri noodig is, men noodig heeft of noodig kan hebben, vooruit doen, vooruit klaar leggen of beredderen, bv. van iemand die op reis toil gaan, van iemand die het gebed toil gaan verrigten , van iemand die toil gaan schrijven; enz. (Ar. <^O^ij aSTi *Y) 2 (9>Ji /J \ (Hi'r)2(hJiji\ zie asnimnw &SX) *T7 9Ji ff\ 1. Moll, terras. Zie bij^aji^iKn aaij w II. Mai. zva. amiru^\ U.K. — III (fnnr)Qj)jis in het Buitenzorgsche (Rg. K.) zva. an ru *mt r> <u/l*~IF.(mniM^k(m/iy fatsoenlijke uitdruk- Jcing voor een meisje ontmaagden. — a^Qt^ asnni(M^A(HTji\ grond, waarop voor de eerste maal wordt verbouwd. ">7/M^N of {*srt 9j^\ SB. door, regt door doorheen, door en door; aan een stuk door; waar, juist, zonder afwijking, overeen- komstig de waarheid, van hetgeen iemand zegt of vertelt; overeenstemmend op een of meer of alle punten van iemands verhlaring met die van een ander. — asnnri wi(3~&(im \ komen uit het hart, van harten gerueend. — ihTri!fj}p regt toe regt aan loopen. — (mnriiKidtHip zva. (K\cnj)(uiM(Kii^ — {asti(oj)\ of t&nnrj(aji\ in alle opregtheid; zonder ietste verzwijgen of te verbloemen; regt voor de vuist; ooh zva. afrmn^ asrini OJJ n\ koud, het koud hebbeu. — <Hin)aji^(HTji\ de koude koorts hebben. en asr) ni 2 aJi,! w of ^-m^ SB. spits toeloopen. — ^onTtg<utimji\ lets z66 bewerken dat het spits toeloopt. asn nrj (Ml fl\ en gew. (masn'n(t^jl^ SB. staak of stok, zooals men bijv. bij ertoten plaatst, opdat de plant daartegen zal op- groeijen; boonenstaak. — M<ts»rnM-i**3f\ a o \fcn CKi \ 313 ^W staken o/stokken plaatsen bij planten, opdat deze daartegen zullen opgroeijen ofnietzullen neerslaan. — Verg. 6^*&^ ?S-t»n en <^ruii^\ bij r\JiiK\ II. (asn (3) \ SB. kopergroen, Spaansch groen. — Men wendt het aan teg en m mi g hv/jw aSYI 07 QJ1 \ SB. een zeer onwelriekend maar even wel smakelijk en bijna onmisbaar in- gredient voor de Indische keuken. Het zijn garnalen of vischjes, met zout behandeld en half gedroogd, die in den vorm van koekjes in den handel worden gebragt. OSY) ni cyj(U) o\ SB. bidden, met zijn velen en zoo luidruchtig mogelijk, in de vasten- maand, na het gebed Isa. Ook kinderen nemen er aan deel. (Ar. <^?j)j£j OSY) CT7 OJI (hJ) f) \\ — (hn'-nmajift\ in het Buiten- zorgsche: in bosch grond een plekje weg- kappen, ten teeken dat men dien grond in bezit neemt om daar een hoema te maken. Rg. K.) OSY) Hfl (U) \ (HTriaj)\ zie (tm (m mtjw OSY) *T) (U) (*J) \ naam van een muziekinstrument, een soort van groote Jcatjapi. asn nri cn/j cum fj \ zie ^ ^ ^^ w OSY} 2 cy) 2 OfUi 2 \ of ris»y.rb?\ SB. dravend tellen, van een paard. — amnmruttKntayi'* eenpaard laten tellen. Verg. a^^^-^^w (jvy<V*/j\ SB. collective benaming voor een zeher getal dor pen, onder een luinsiHam ver- eenigd, die zoo het hoofd was van de loeraks van die dorpen. Zie ook (U(v>nam\ bij (briamw OSY) nr) oji n\ SB. aanbrengen, plaatsen, in- steken,inzetten, toepassen, enz. Voorts:wi]ze van iets te gebruiken, toepassing, ookzva. ( oji :Hn/j w — ifn n iu) -1 m/j\ iemand straf opleg- gen; erg ens iets plaatsen, aanbrengen, in- steken, inzetten enz. — timi «j??^n iets aan- brengen, plaatsen enz.; ook leggen, bv. matten; een straf opleggen; een magt toe- schrijven aan iemand; een raad of voorschrift, bv. van een geneesheer opvolgen, toepassen. — wasnniiui^ uitwijzen, vonnis slaan, enz. — nQam-rxu^iw,^ het aanbrengen, enz. ook vonnis, uitwijzing. OSY) nr) (Ui\ SB. klaar, gereed, geheel in orde. OSY) <rY) aj) \ SB. Si-xamnui\ bezet met edelge- Steenten. Vera. aoasn^nitqasnaJiji^ OSY) <rY) 2 (U) 2 \ of <ism-m(U2\ maar het laatste in de Preanger minder gebruikelijk, SB. weversspoel. — im^^astu^igtuig^ een mang- gasoort. asng'~n(ij)n\ wyx 314 AST) 2 ^n (Ujn \ SB. kort, te kort, van de mouwen van een baadje en (van de pijpen) van een broek. Verg. :ui m (isn/f \ <u* ivi(hnyj\ en tVj (Ul (ISlt fl \\ asnma^\ I. SB. weegschaal, schaal. Port. tardzoe. — (f.-i nrj ihjt asti "n ae:\ jig. wikken en wegen. II. zie a^ntoKKiinw aSYtnri (n(l^\ SB. ladder. In ket Buiten- zorgsche ook stoep, trap. CISY1 2 ni 2 a& 2 oru) fl \ SB. met haastigen tred ergens uit of voor den dag komen; nit iets, zooals ten gat of holte, naar buiten komen loopen, van een muis of derg. — (K)2~>n^2(njip hard naar buiten loopen; hard naar de deur loopen, om zich naar buiten te beqeven. — <xs\i2^iznm\^i(niM!]s hard heen en weer loopen, bv. van een vogel in de kooi, ah men ket dier in de 'hand wil nemen. Vera. asngasngoadnJHmnw c^ <r\j -' asm 2<yi2d^2 am n \ SB. regtstreeks, re- gelregt. — omnium iCmji\ regelregt zich begeven of regelregt zijn weg nemen naar iemand of naar de plaats, waar iemand zich bevindt, d. w. z. zonder zich te taten aan- dienen, of hetgeen men te zeggen heeft of frengt door iemand, bv. een daar geposteerden gandek, doen voordragen of brengen. -~. 05112^^^2 aT^anjjs van ngawoela regtstreeks, d, w. z. zonder een derde als tusschen per soon die de bevelen van den heer aau hem, die ngawoela, of de verzoeken van laatstgenoemden aan den heer overbrengt. — (Knasm'm.t^g^njis overstelpt, bestorind door personen, die be^ stellingen doen, die komen vragen ofleenen, enz. (ISY) ^TJ Q£? \\ — (KT-ri;ik\ SB. aanvallen, aan- tasten; ergens inloopen of invliegen of overheen loopen.— */?^7>^^n overvallen of getroffen door iets; vervallen tot of in iets. (1ST) 2 (Ul 2 (UUIfj \\ — (tiiMgwqs SB. maar wig. Reg. Tj. S. met ina^M^ B. slikk -n, i m- slikken, doorslikken. — Verg. ^Wm^ en t^crnji* Mal.i^yXi telan, het in eens door- slikken, opslikken. P.) OSYI nrjt (UU) n \ SB. vruchttros van den pisang boom, oji^n^dvijjs een zoo'n tros. — Zie ook a a *> asrj ni ajv} \ SB. uitloopers van gesneden pare. Bg. K. (ISY) ni (E/9 tj \ in het Buitenzorgsche : <iS asn «r» ^\ zva. frj(m!Hrijj\ waar dat gebezigd wordt mum &n cm of M\\ Bg. K. — asnm(FJini<Bijis SB. be- ginnen afteweten van iets; beginDen er (1ST) TTj (El (J \ 315 nsn ti (eji ~^i? \ '1 iets van te kennen of er mee teregt te kunnen; er nog niet door en door be- dreven in zijn. OSY] nrj (&) // \ SB. de indigoplant. Indigo f era tinctoria. Rg . — F^. imivtw OSY) (LSI (&) ff \ SB. oester, oesters. asn ni (£J)\ Kio. SB. dank zeggen; dankbaar zijn ; dankbaarheid , erkentelijkheid. — ■isnrri,vi\ imrriici\ 1. S Tj | ^ <lj> ^,/\ B. erken- nen, belijden. — II. wT),'.n SB. er in berusten; verhooren (een gebed); dankbaar zijn, danken, dankzeggen, erkentelijk zijn.— HI. MTrtM\ S. anmiMi^ B. (van een aan- zienlijJce) met iets instemmen. — .kh.uh^^ S. M)f£i,M?\ B. tH-ncnia.™^ hetz . of wat hooger, aangenomen worden ; met welge- vallen aangenomen en geapprecieerd. — I V. asti *$) it. i \ (Hi ni <E? \ ZVtt. -ii'» 1 1 - 1 \ ki ,£? _ 1 \ ontvangen. Het B. dan ^azi^is (huli^iw ^a-9) mttfng (hnjj\ SB. dankzeggen aan iemandof voor iets; iets dankzeggend ontvangen. — ,isr)^^i^i\ S. TixtHLpojip B. erkennen. — mi (Hi *% m \ dankbaarheid, erkentelijkheid ; blijk of teeken van dankbaarheid; iets waardoor men van zijn dankbaarheid doet blijken.— (^i .ruasn^ <&?\ iemandhet go: de, dat Jiij beioees, vergelden. — ^(isn^^^^v dankbaarheid, erkentelijkheid. OSY) nri (FJl o/l o \ SB. een soort sandalen; t. w\ difcke leer en zolen, die aan de voeten worden gehouden, door een vrij breeden, soms fraai geioerkten leeren of ander hand, aangebragt over de breedte en nagenoeg in het midden van de taroempah. Twee riempjes , loopende van het midden van genoemden band naar Uoee plaatsen voor aan de zool7 scheiden den grooten en tweeden zoomede den tweeden en derden teen. Voorts: dunne leeren zolen, met een insgelijks leeren oogje vooraan, waar men den grooten teen insteekt. Met riempjes of touwtjes worden deze soort taroem- pah aan de voeten bevestigd of gebonden. asn nrj ce/j ~a chyi rj \ zie as^?^*™^ asn CH 2 79 (&1 ~n <&W fl \ Soil, trompet. OSY) 2rH2^2 MJI fl \ Boll, trommel. CO <Ul asn 2 CT? 2 em fl\\ — (Kit-niarnji^ SB. toegevenT bij een ruilhandel; en van een vrouw: om hem op haar verliefd te maken of te doen blij ven geld of goed geven aan een man. Verg. a (hJt (trn cm w OSY)mam\ zva. «»**|* (Port trigo, tar we.) asn nj am nrj am fj\ SB. daarbij, daaren- ^TB)0!^ 316 boven, daar kwam nog bij, de zaak (of het) werd nog erger, door (doordien). <asn nj cm cm n \\ — (yf]rr\°^)mi2l\s ##• mn een veelheid van geweren in den strijd: knette- ren. Voortsi iem. bestoken met geweren (ge- weerschoten), ook met steenen (steenworpen). Maar ook is het een redewoord, klanknaboot- send, voor ^?-n^i arnj)\ (te gelijk of successie- velijk) van een aantal voorioerpen, bv. van Map- pers uit den boom, enz . en een redewoord, om gevolgd door ny (them? ni^p het geluid van het vallen bv. van de steenen af te beeld&n. asr}2 c>7 2 cm 2 cm aw — ^--r^o™™^ SB. knappen van zwermen; ook iem. bestoken met geweren (geweersihoten) ; minder goed voor bestoken met ander wapens zoo ah lansen en derg. OSYI nn cm arm n\ SB. zonder complimeriten of pligtplegingen ; zonder omslag (van woorden) ; zonder voorafspraak of inlei- ding; regt toe regt aan. — (honimKrv^p iemand zonder voorafspraak of inleiding op het lijf vallen, met hetgeen men heeft te zeggen of wil zeggen ; regt toe regt aan op een vijand, mensch of dier, bv. op een wild varken, dat men wil bestridden, aanloopen. o o OSY) (U) cm OJI/J \ zie (vricrnojijiw asn nrj (imfj\ I. gew. asnKMn^xmjs SB. tent, bv. van mbta die men ergens opslaat, om onder dak te zijn. — II zva. vrfrt* w-n am ckij\ zva. cci(cn'r~h ozkkt/iw OSYI (Ul OZT) fj \\ — ^iiuaQi(Kijf\ SB. iemand of een dier ook iets onderdompelen; een mensch of dier %66 verdrinken. (ISY) 2 m (tm fj \ SB. boeren, zooals de gast doet uit beleefdheid, na a/loop van het maal; oprispen; hikken, als gevolg van te veel eten. Verg. aS?cS7^6^id(ho/j\\ asYj *ri (unjj \ SB. deksel, alles waarmee men iets toedekt df overdekt. — cvn-rimccni^s tafelkleed. — ^^^-T met het deksel er op, gesloten, van een wadah. — (hn-nxm(Hijj\ iets dekken, toedekken of overdekken met een toeroeb. o asrynifun 2 p\ (Hmitri?^ zie ^^V?^ (ISY1 HO (V71l(KYfl\ ong. — viiasn^azrijm^ zva. 6^t<mi(isr)j]\\ mjisriricisrithowirns in het Wa- ter springen. — cisn^n^!^(Kiin,^ip^iij\ in zee springen. OSYI en nri (tm (KYI fj \ naam van een hees- ter, die ook voor een zoogenaam.de levende pager wordt gebezigd. asncr)(i~nojtn\ ^ 317 QSW eyi KM (Ml /I W — oji nsn tict(M\ zva. m tun OSY) KM QJ1 [) \ de roode Arahische muts, de (tnn^ajKLut^ door den Meinen man in zijn omoetendheid dikwijls oQajia^o^ genoemd. Zoo luidt een aanteekening van K. — maar het woord unamojiji is mij niet voorgekomen. Verg. (Km^ajiw^ zoomede afiiiui(u^^\ en zie ook de Mai. wdbk. OSY) 0J1 (tm\ SB. tamboerijn, slechts nan S een kant met trommelvel overtrokken.— an Mich s de tarebang bespelen. OSr)<rh\ S. <isn&£\ B. VOOrhbofd.— <wi -n am om zie bij a-mcmw — asn-tnun^ en gemeenlijk in de Preanger, oji ash (un ^\ het plat van het fornuis rond een kookgat. « aSY)*f)\ SB. vechten, strijden, kampen. afri<fl\ ook ^ SB. helder, klaar; helder, helder zijn, in den zin van niet regenen; droog, in den zin van opgehouden hehben met regenen; ook: duidelijk, bewezen; en van een berigt of tijding : uit goede bron ; zeker, volkomen vertrouwbaar, omdat het uit goede bron werd geput ; voorts op last of met voorkennis van iemand; zekerheid heb- ben aangaande iets. — <*sn ™ &^ ook: ikbe- grijp het nog niet goed; het is mij nog niet duidelijk. En derg. — ojiakn^an\ zva. ^6^* anjj(3^aqnan\\ — amnshar.ianjjs opheldering, in- lichting, toelichting. — asnnh&ian^ het goed vinden; er niet op tegen hebben van een meerdere of aanzienlijke . — (ejkui^khi^i I (£n<-n\ kennis geven aan iemand van iets, van een meerdere. — <&i(unijmni\ ketz. en dit gebruikt de regent ook wel van zicli zelf schrijvende bv. ami een distrikts llOOfd. — an^iannnn^an^s S. an **) abn hhtjj (3^!fn2(K)n\ B. zich bekend maken. en (1ST) *>7 2 \ een soort klimplant waarvan tal van soorten en met eetbare vruehten (Sola- num melongeria). USD 2 *"*7 2 \ ong . — an 2^1 2 an 2^1 2 \ SB. opspe- len, geducht aangaan, maar zonder bepaald platte of mice woorden te bezigen ; — ook benoemt men met a<urniamrfi2\ liet zich ver- ontschuldigen door tegenwerpingen ma- ken of redenen optegeven, let raisonnee- ren, van een minder e, die door zijn meester of een meerdere over iets de les wordl gelezen. (uias}i2-ti2Mi2-n2^ elkaar geducht de waar- heid zeggen; tegen elkaar opspelen. osyi nrj ckyj ow/j \ zie ^^^yp asn(nniasn2\ 318 OSY) <n ni OSY) 2 \ SB. van groote steenen: ergens gezaaid liggen; van een roeg : vol liggen, of bezaaid liggen met groote steenen. OSY) m am P\ zie ashcm^w asY) nri am arm fj \ SB. met effen, ongelijk, met hier en daar kleine verlievenheden of hoogten, van een loeg of plein. asn nj on au)/j\ zie ^rm,^^ </ t/ (ISY) CT1 yam \ zie ashnm\ bij (i5rj(Ei^i(Hiijj\\ asrj nn as? \ zie «s»<8w (ISY) <rT7 (CTI &>J1 fl \ <nW? vna^p zie (tiidmrunnw OSY) am \ ong. Jav. komen. em. — M*w(ha(m/i\ SB. een verbindtenis of belofte nakomen. — HTKbntKTKHi^ S. <kv «-■» (Ci \ B. verhoord, toe- gestaan, van een verzoek of bede. <Z> a (1ST] 0<Y) \ naam van een grassoort. Rg. RSY) Q-cn \ zie «sn ap \ en zie aldaar 00k iu ^o/*™ \ dit laatste zie ook bij vmhnni.p 3. (n OSY) (KY) 2 \ SB. trekpot, waterkookketel.- Verg. <Ui(Hi\ ^>W)«rr)\ (Kniji2\ rn(KJtrnniasnn\ o / a trjMYjfrifisiinjijis en (istKKiinrnjiw ( aoj w 77 asn tun z \ %% ftet Buitenzorgsclie , Ohinesche panjawah van een Chinees, ook noemt men zoo elken landbouwenden Chinees. Rg. K.) (ISY) 2 OTj (KYI \ SB. de groote huishagedis, de gekko. — Jav. ^w)ot|\\ Mai. tokek. Platydactylus guttalus. — naiasm(n<tni\ naam vaii een goede koutsoort, o. a. voor meubelen geschikt. (ISY) 2 am 2 \ SB. winkel, gehouden door een Europeaan of Chinees. — Be winkel van een inlander, als men er allerliande artikelen en bep. ook Ukropesc/ie artikelerv lean krijgen, wordt ook wel toko genoemd. Verg. o-nw OSY) am o \ SB. niet aftebrengen van hetgeen nu eenmaal de gewoonte is; slaafsch ge- hecht aan gewoonten, regels als ander- zins en daarvan geen de minste afwijking gedoogend. (ISY) am 2 (Kl n \ Jav. vragen, een vraag doen, door vragen naar iets ofiemand vernemen. — (hnfmn(mj\ SB. iemand ondervragen, een vraag doen, tot iemand een vraag rigten. ten (Hi^i asm (hn asm (hnp Zie 01] nswnw OSY) am (KY n\ en in de Preanger ^*s9*£?(n^\ o Zie im (ismfhrn/jw OSY) (KYI (*J) (&) +J)\ zie M&i-jiw a O O . /* o / OSY) (KYI (*J1 (U1J \ zie faamw (ISY) &cn \ SB. maat, zva. /isji^^-n^N voorts de maat, dwz. de hoegrootheid of hoe- veelheid van iemands krachten; ook de maat, J oY asr)(Hri\ 319 asi)(KHzni2\ dwz. de geheele kracht van de stem. cv. M<H7i* iets bijv. zout^rijst, kojflj enderg. raeten. CY abii^nni(Kijj\ maat, inhoudsmaat, bv. een zout maat. as OSY) (Kn \ SB. een, in den vorm van een schuitje gevouwen en met een dun bamboetje aan weerskanten vastgespeld, stuk pisangblad ofa?(ui{\ waarin, bij wijze van kommetje vioeistoffen of vloeibare spijzen worden gedaan. — Very, ou^io^^ i (KT)2\\ — aa<Km\ SB. ruilen, wisselen. — MiKiwnKm^ van iets wisselen, ruilen van CY iets, bv. van werkzaamheden. (Hi^Lj^m^nK^^ •?. (van meer dan een per soon). — (mitim afni(hnjj\ iets, bv. geld wisselen, inwisselen ; lets verwisselen. (mn\^iKiigithu(HTjj\ enz. en (ISY) O/l CKYl \\ — (naarn(Hri\ SB. met iets, bv. met een stem, slaan, kloppen te.eri iets, bv. een kommetje of kopje . — Ook: vuurslaan . - (u<rjM(n(Kn\ vuurslag (steen, staal en lont). Vera, mi m to m \ zozmede (frutaKKn/is en ojhhi J CO <*>L ~ a (KV)(K11/)\\ flSfc, — '' GSY) 2 (Y) (KYI \\ — am*! run \ SB. iets op zijde schuiven met den voet. — asmasnari^ns achteruit schoppen, van ongeduld, van een paard en van een boeta. — Verg. ^(hi^i^^ asn (Kn 2C>72\ SB. strot, keelgat, luchtpijp. asn (ten nri aj) (Kn n \ zie ^ -najntni^w asn ((KncEJ) n\ SB. eerbetoon, respect (Jr. (ISY) (HYl (Hn n\\ — <in mi Mnjj v SB. een menscJi den nek breken; zijn prooi den nek breken, van een roofdier zooals de tijger. asn (KYl (KTJ ff\ SB. een klapperdop, gemaakt tot trekpot. — ^«s>» ».-«?. i-m ^j?*™^ hetz. (1ST) 2 (Kn 2 (KTJ f) \ a^j<uj.-3rn(L\Jit<iai2 3aiji\ zie bij (ISY) (KYl (Kn \ tortelduif. — Columba tigrina. Rg. asn 1 (Kn (Kn f) \\ — (mrKii»ni/i\ SB. een liond roepen, met Jiet een of ander eigenaardig geluid of bij zijn naam. asn (Kn (Kn f) \ SB. maar volgens den Reg. van Tj. S. met lj (to(hj}jj\ B. en volg. ander en met tutt nia£r\ B. Schoudei*. — OjH(hyi!KH2^12 iU)2(Hi/i\ I (lit' (HI, ^f benedenwaarts uitgezakte schouders heb- ben. asn 2 (Kn 2 (Kn f) \ SB. ket telwoord voor stuk- ken bamboe, brandJiout of suikerriet: stuk, CY stuks. Verg. bij tug ash ?\ en agrgaagw — rHigaQitKii^ 1. iets atsnijuen, afhouwen, afkappen, enz. — (kiganiga<nabakM\ een kortwieken, de vleugels korten. — ^^?? 320 (Kn(p^njj\ S. Marnrzifl&iiisrij)^ B. het haar knippen, dwz. van het lange haar een zekere lengte afsnijden, af knippen, zooals de vrouwen doen en de inlanders. Very, bij ^jjg^ — (kit Mi t !hy) -ntw (hi Si <8i\ spreekw . ongeveer zva. zich zelf in den vinger snijden, bij het bewerken van een andermans ongeluk. Zie OOk bij asn £1 (til w II. (zva. (kiasynhrnjiw Rg- tj. OSYJ (HYJ (HYJ /9\\ — ?/? tni nnin \ an m an tisti <kh/}\ Bant. zva. ^aorqiKn\ en ^^(ninrjunw K. OJ OSYJ 01 (HYJ (HYJ [J \ zva . <vi(ui asnjjw OSYJ (KYI (ISYJ (HYJ \ SB . op zijn hoede, op zijn hoede zijn. OSY) (HY) OJJ /} \\ — (Mifrnajijis SB. pareren, afw en- den. — <Li<hnafiiik.ip net pareren, het afwe- ren ; enz. OSYJ (HYJ ^fk\ 7. SB. nalatig zijn,te kbrt komen ; OOk ZVa. (TLiitwignis (Ar . VAAOiiSY — 77* SB. taxeren, schatten, waarderen, bevroe- den; vooruit zeggen; van iemand of lets lets meenen of lets er voor houden ; iemand ofiets meenen, oordeelen of gissen lets te zijn, bv. iemand te zijn arm. — (u,n(tw^Ani(m^\ taxering, taxatie, opinie, oordeel, mee- nmff. — ihqn(ung(isnfmi^ini(Hijj\ ft. op an <u) asr, i^rt trnaJt(riJiji\ 90fi%m<Kiji\ B. vooruit kunnen schatten, voorspellen. — <& niu asn <m ^*^ 9aji\ zva. cHi/ii rv)sim<nm\ zie bij a^zihizw OSYJ (HYJ (OJJ (HYJ 0 \ zie (hrn'(iJ7(tm/)\\ > (KYJ(&JJ (HYJ/) i&r (ISY) (HYJ \ of xninKasn*iP\ S. ^n tKti ^auii m ihrp \ B. baadje met lange motuven en lapellen. (ISYJ (HYJ 2 OTUJ (J \\ — m<KH2tujf\ SB. op iets kloppen of slaan met iets hards, bv. met een skik hout of bamboe; — slaan op een bekken, op de goong, de bedoeg, enz. — (to mm irQ dDjcrr^p de bedoegslaan, t. w. drie zioare slagen met of zonder volgend <m <uh fin g mtji* Verg. dat laatste bij asm &?> w — tu m <m ? <ru^\ hetgeen men bezigt om te nakol. — Verg. n:i ,ast )2ihrr}/j\ en ™ ™! ? ^ Q O a CI a OSYJ (HYJ OTUJ fj\ SB. dubbeld. — asnoain. driedubbeld . — ^« un »u ^*.? &i % \ een somah met een van zijn mannelijke onderhoorigen, een <m*k iemand anders van de zijnen. nmtfn itMonuix 1. naam van een plant, (a variety of Euphorbia Tirucalli. Rg.). — 77. zie onder (umsri^\ II. — anna! (tli f^\ het dubbelde zijn, dubbel zijn ; ook: verdubbeld zijn, zich ver- dubbelen, van het kapitaal waarmee men han- delt,enookvan een hoeveel7ieid\ voorts: omgebo- gen zijn, zich ombuigen, bv. van de punt van la&rtyx 321 een Jcris, en omgevouwen zijn, bv van een blad emhoek.— &<&'&* "IH^ iets omvouwen, (Kb omslaan. _^^^^ drievoudig. r«ry. fly *J<rip - uS*?^?™^ wm am*/ J^p, order het vallen, heelemaal omgevou- wen raken. astjawcnjip SB. streng van garen. Verg. vooruitbeschikken , vooruitbepalen door God (Ar. jJj>SS). ~ <®>%t& voor- beschikt.- oaXotiiiyi" iets voorbeschik- ken, vooruitbepalen door God. asn (KYlOuk\ SB. aanplant, aanplantingen van het een of ander, op sawah, hoema of kebon. Zoo zegtmenbv. &6^^^Qnxminmiisn^ un rui, vn n^i w asri CtOl (TUp\ --^ru^ SB. iets overnemen uit een boek ofgeschrift-^™^ hetgeen werd overgenomen; het overgenomene uit een boek of geschrift. aSYI (HTl <&l U \ «sn6^n.i<uji^ am Ai ^ of ^n fcfem SB. hoogachting, betuiging van respect {Ar . j^S)- - -^™,^T zie bij MtruMjiw (TfOSY) (HY}(Uifj\ I. zva. £ii,b»f-^^ ^n SB. iemmd afvragen of bij plegtig wil beloven en er voor instaan, dat hij de fouten en verkeerdheden, die hij beging, niet andermaal zal begaan. — U. (Ar. \\ ^rvS^ vjoatKnayi* SB. syn. met het Jav. Uw^anjis iets gewaagdso/wanhopigs on- dernemen, een ge waagd o/wanhopig besluit nemen;het wagen o/bestaan. Jav. Wdbk) OSY)(Kn\ SB. beschikking, voorbeschikking ; CJ i*f w Verg . m - w ? ■*- " ^ xx asn <nrr\ SB. God verheerlijken door uit te CO roepen: God is groot (Jr. jfJ&y Bij wijze van gezamenlijke Godsverheerlijking ooh met zijn velen. OSYJ (KYI am \ SB. L zwetsen, snoeven; hoo- vaardig, verwaand; van hart of gemoed: hoovaardig (Ar. J+&\ v«r9- %*Y2A* II. zva. -n .1-1 j .\ aSY](KTl\ I. SB. ambachtsman. Met ^n in zamenstelling tot de hemming voor een per- soon, wwdt heteekend: iemand, die iverkt in of met, wiens beroep of werh is, die ver- mardigt of wien de zorg is opgedragen, voor dat, tvaarmee ^h tot een zamengestelde henaming is verbonden. - ^^^ schoenmaker. — ^Wri^^ iemand, die er zijn bedrijf van maakt brandhout te verzamelen, om dat te verkoopen. 322 «*nN ^^■xnavinru^ikT^p visscher. — ,ctwjo(wt wtruji^ iemand, belast met den verkoop, (uitventen, rondventen) van een artikel. - asn<Kh (imo^p timmerman (baas ofknecht). - ajivm cm<n}<Myi\ iemand, die in hout werkt, bv. een meubelmaker. — Verg. (^-n* II. (isri^s S. dJi^\B.(ui^i\ BL. achter.- oo? BL. voorheen, vroeger,te voren. — <&asn<*fti\ mz. achter, achteraan, naderhand; te zijnent achtergelaten neb ben. -- ^^\ s. &tK?/\ B. (Est(Kn\ BL. den rug toekeeren aan iemand of ieU; ook bv. van een huis: staan, met het achterste gedeelte gekeerd naar bv. de rivier. (U(isrj<h™vnij<trh\ SB. van liuizen: staan, met het front van elkaar afgewend; van men- schen: in verschillende rigtingen uit een gaan of van elkaar gaan; voorts: met den rug naar elkaar toegewend, maar in de laatste beteekenis gebezigd wordende van zitten, ge- bruikt men wel als B. ^^*^^^x en als -nT G)CYG)CY a a . /" , A JtSL. (Uiui (Kii ^ (Hii \\ — (hn(istiaji(U}(Lj^rn\ aat We daar straks lieten rusten, van het verhaal van iemand of iets; zoo vertellenderwijs. — (UMibais SB. of S. met «j»^*tw\ B. zva. n^ajnaMasnjiW — (KJtcucKnniajj'-nasnji (of £n<frj)r~n «snjfy na het geschrevene; t. w. nahetop- schrift; zoo aan het begin van een brief. ^*^\ SB. ajnw^Y een bolstaart, een bolstaartkip. — Verg. lunajm^i^iajt (hhjiw ^tt^yi^Long.-Jav.zva. ^^^\n_g^^n SB. volgen met volkomen onderwerping, zoo als bv. de vrouw haar man behoort te doen; volgeling zijn van een profeet; belijder zijn van een godsdienst; ook: goed met elkaar kunnen, het goed met elkaar kun- nen vinden, van menschenen ook van dieren. w^Knp er bij, met, zoomede, met er bij.- m^mmji^ voorganger, leidsman, ook zva. ar^M\ ter betiteling van een vorst; en iemand tot voorganger hebben.— II zva. asn asn\ Etc. (Skr. tata, uitgespreid). SB. orde, regel, zeden, manier, manieren, gedrag; vorm, vormen, geboden door de wellevendheid. (ummj^^(unasnasn\ niet in de vormen. asnasn^Ms syn. met het Jav. asnasn^ms orde en beleefdheid, wellevendheid; ook zva. (en (En asn ,j\\ (vnM2(isnasii(ui(tj}<Hi(iJi2ccri\ geen boe of ba zeggeu; verder niets zeggen; zonder een woord te zeggen. — ooash^^n iets opsommen; menschen plaatsen, doen /*' iasn\ 323 asn asn %\ neerzitten, plaatsen in de orde voorge- schreven door het een of ander. — amisn ■tfnttHTp iets in orde of zooals datbehoort plaatsen; iets klaarzetten, schikken, rang- er chikken, ordenen; troepen opstellen, in orde scharen. — asn asn asn asn \ klaarzetten, klaar- leggen, in orde of naar behooren plaatsen. — iuiMvm\ wijze van leven, wijze van doen, zeden . Verg . mm 2 ru % \\ asn asn SB. wond; geblesseerd, gewond. - Verg. a nri \mi asn "7NN 057) (15Y) \ ong. (Jav. nauwkeurig.) — a?n n^ asn ihnj\ SB. nauwkeurig acht geven, nauwkeurig letten op iets..- anrnasnananji\ lets nauwkeurig waarnemen, op iets letten, iets met zorg observeren, zich op de hoogte stellen van een arbeidof icerk, door nauwkeurig achtgeven. asn asn w — (hoas7i\ SB. pare stampen in het rijstblok. — .mi.ww.isw> geraakt met den pare stamper . — an asn o anj \ iets , bv. koffij , stampen . — mw^\ I. rijststampster. — 2. ZVa. lvn ,rL/ ^ — (Kj1 H-i (lstl (un CLlVi fF1 ,l517 <*5W ^w ctr^ aw tti a O ijii it ~ - ^«sw^> er aan toe zijn als de kip, die em. dwz. terwijl men reeds onder een slag gebuht gaat, nog erger bezocht ivorden. aj asn arj asn \\ — ^^wh SB. klimmen, gaan staan of stappen op iets, om ergem bij te hunnen reiken; den voet plaatsen in den stijgbeugel, toillende het paard, — ooJc in de, in een boom gemaaJcte inkapping, wil- lende den boom, bestijgen; voorts: zich van den stijgbeugel bedienen, om een paard te bestijgen ; en den voet plaatsen tegen den schouder, dwz. tegen de ver binding van den voorpoot met den romp, — van een buff el, ten einde dien te kunnen bestijgen of dien wil- lende bestijgen. — Verg. ^lanrxjijw OSn OSn P\ SB. beitel. — asn asn ^ i/n arijf\ ooJc geschreven asn asn oju an ,p een met een beitel in een houtwerk, bv. in een stijl, gemaakt gat, noodzakelijk, bv. om dien stijl te kunnen verbin- den met een ander houtwerk; voorts: beitelwerk; en eindelijk nog ciseleerwerk op gouden ofziU veren vooricerpen. Verg. j? «w t> <ht^ w OSn OSn P \\ — an asn q\ S. 07} (^"ns P. &i(Ui^h\ B. iemand iets gelasten of zeggen te doen; lastgeven tot iets . — an ni asn { \ it? .i*c nri -n \ en i-iruu)h\ mvdsv.. — ■ anasyi^unan/j^ S. isniKnnvnanp maar getO. ariiiK'-nani2an^\ P. Si u) -n (a anj * B. een bode, berigt of tijding (door een bode), een plaatsvervanger, ook iemand voorzien van instructies zenden; o a 324 asnrnnsn (Hi, (qnsn (Hin\ demand zenden als plaatsvervanger; iemand zenden ergens keen, om daar Jiet een ofander te verrigten. — (tsi)(isnq(ij7}(Hyi\ S. (i£j;rri(M(hn/l\ P. (wwr»owj\ B. zendeling, bode, afgezant. 