Voorlezingen over handelsen zeeregt
Art. 636 bevat eene bijvoeging uit onze stedelijke verordeningen afkomstig. De regel, dat de assura- deur geene premie winnen meet , wanneer hij geene risico loopt, heeft tegenover zich een anderen, dat hij de premie gewonnen heeft, zoodra hij risico^heeft begonnen te loopen. Op dezen laatsten maakt ons artikel uitzondering , en kan als eene uitbreiding van het voorgaande worden aangemerkt. Er is wel gevaar geloopen, maar de reis was niet begonnen, en wordt opgegeven. Zoo wel regtens, volgens art. 624 en 627, als naar den aard der omstandigheid, is dat gevaar niet zoo heel gering: evenwel moet men het al vroeg hard gevonden hebben, dat iemand de premie zal te betaleu hebben, ofschoon de ge- heele ouderneming achterwege blijft, ofschoon schip en lading niet in zee gaan. Op dien grond is onze bepaling als een temperamentum aequitatis bestaan- baar. De verzekeraar krijgt het dubbele van het hem toegelegde in het voorgaande geval, en wan- neer de premie gering is, d. i. minder dan een pet., de geheele premie. Zoo als gezegd, is deze bepaling uit ons vroeger ART. 636. VAN HKT KISTOBNO. 131 regt af komstig , men vindt ze in de laatste Amster- damsche verordening, zie van der keessel, Thes, v^. 761; doch wordt ze evenzeer elders aangetroffen, b. v. in FreussiscAes Landrechty § 2839 en ^ 2340. , ofschoon anders gewijzigd. In Engeland daarentegen heeft men zich voor de gevallen bier bedoeld een ander beginsel uitgedacbt. Het gebeurde namelijk van tijd tot tijd dat het verzekerde schip eerst nog naar eene andere haven moest, om van daar onder convooi de reis te doen : dit onder convooi was bedongen ; kv^am men te laat aan voor het convooi, hetgeen vaak gebeurde, zoo hield de verzekering op; daar- over was ook nooit geschil, maar moest nu de as- suradeur de premie terug gevenP Het gevaar van Londen naar Portsmouth had hij toch geloopen , en als de risico eenmaal is begonnen, hoe kort, is de premie verdiend. Aan den anderen kant was het niet alleen hard, wijl het schip de reis naar Oost of West toch niet gemaakt had (waaraan men zich minder stoorde); maar men kende eene gewoonte, om in zulk een geval vermindering van premie toe te staan. Het kwam maar aan op een beginsel , en nu bedacht men deze leer : men zeide . het zijn twee reizen, eene reis van Londen naar Portsmouth, daar voor is de premie verdiend; maar van Ports- mouth naar Halifax is eene tweede reis, deze is nimmer begonnen , daar voor is de premie niet ver- diend; derhalve moet van de premie een goed deel worden teruggegeven ; men zal de risico van 132 APT. 636. VAN HKT RISTOENO. Londen naar Portsmouth waarderen , b. v. op r/a pet., en dat van de geheele premie, die wij on- derstellen 6 pet. te wezen , aftrekken. Om verder te bewijzen, dat het twee reizen zijn, zeide men: de eeue is onder eonvooi bedongen , en de andere zon- der eonvooi Wij laten deze uitlegging voor het- geen zij is. Gewijsden in dien zin vindt men vele bij MARSHALL, 1. c. Ook in Hamburg heeft, wan- neer een schip weder terugkeeren moet, Ristomo plaats, en het gedeelte der premie dan vel*3chuldigd , wordt, even als in Engeland, door waardering ge- vonden. Bij emibrigon, h. p. 155, kan men opmer- ken hoe nadeelig het gemis eener bepaUng als de tegenwoordige veeltijds werken moest Men heeft de geheele premie gevorderd, en kunnen vorderen, sehoon er in het geheel niet gevaren werd, alleen om dat er geladen was. Hier bij valt nog te be- denken : F. dat zulk een staken of terugkeeren in oorlogstijd veelvuldig wezen kan, en dat juist dan de premien hoog loopen; een streng assurantieregt strekt dus om de handelsondememingen te drukken ; 2°. dat de handelaar, die zich genoodzaakt vindt de reis te staken, reeds daardoor alleen groote schade lijdt. Dit zijn gronden welke voor art 636 sterk spreken. Wat daar bij gevoegd is in het alinea, drukt mede een erkend beginsel uit, doch behoorde wel op zich zelf te staan. Dat het hier aangehangen is, is te verklaren uit de beperking die er in ligt van ART. 636. VAN HET BISTORNO. 133 het voorgaande; te weten, die van het Ristomo gebruik maken wil, moet zicb wel wachten, om eenige vergoeding te vragen, hoe gering ook. De reden is, dat die door zijne daad het contract voor geldig verklaard, en alzoo erkend heeft, hetzelve Du niet weder nietig heeten kan, verg. L. ult D. de inoff, testam. Na dit bijzondere geval van Histomo, eenigzins afwijkende van de overige, gaan wij over tot de algemeene rubriek, volgens artt. 662 en 281. Om den grooten omvang dier rubriek aan te wijzen, is het genoeg de artikelen te noemen, welke onder art. 281 begrepen zijn, en waar naar stilzwijgende verwezen wordt: Hiertoe behooren: Art. 250. gebrek aan een interest; Art. 251. verkeerde opgave; Art. 252 en 266 , 277 en 278. verzekering van hetgeen reeds verzekerd is; Art. 253. verzekering boven de waarde. Hier bij moet komen , uit art. 597 , dolus van den assuradeur, die wist van de behouden aankomst,en echter de verzekering aannam , en zich eene premie liet geven. Twijfel zoude kunnen vallen over de toepassing ten deze van de artt. 258 en 280, omdat daar van eene overtreding van wettelijke voorschriften gehan- deld wordt, propter publicam utilitcUem gegeven, en omdat de verzekerde zich kwalijk op de nietigheid, die bet gevolg van zijne overtreding is, beroepen kan. Even wel wanneer de overtreding alleen het 134 AET. 637-641. aard van hbt osvaar. gevolg is eener iffnorantia juris , kan den verzekerde geen dolus worden tegengeworpen ; volgens art. 282 is het alleen „list, bedrog of schelraerij /' waar door de terugvordering van de premie verloren gaat. Het verlies van de premie wordt dan voor den verze- kerde eene poena, voor den verzekeraar is het zni- vere winst. Maar wanneer ter oorzaak van bloot verzuim of onwetendheid een contract te niet ge- daan wordt, om dat een hooger belang zulks me- debrengt, is dat voor den verzekerde reeds hard genoeg, en er bestaat geene reden om die hardheid met eene poena te verzwaren, zie ook L. 42 D. de poenis. Art. 637. Voor rekening van den verzeke- raar zijn alle verliezen en schaden^ die aan de verzekerde voorwerpen overkonaen door storm 9 onweder^ schipbreuk^ stranding, het overzeilen^ aanzeilen^ aanvaren^ of aandrij- ven^ gedwongene verandering van koers^ van de reis of van het sehip^ door het werpen van goederen, door brandy geweld, overstroo- ming^ neming^ kapers, roovers^ aanhouding op last van hooger hand^ verklaring van oor- log^ represailles ; alle sehade veroorzaakt door nalatigheid^ verzuim of sehelmerij van den schipper of de scheepsgezellen ^ en ^ in het al- gemeen^ door alle van buiten aankomende ART. 687-641. AAAD VAN HET GEVAA.R. 135 onheilen, hoe ook genaamd^ ten zij, door de bepaiing der wet^ of door beding bij de po- lls^ de verzekeraar van het loopen van eenige dezer gevaren ware vrijgesleld. Art. 638. Bij verzekering van het schip^ houdt de verpHgting van den verzekeraar op door alle willekeurige verandering van koers, of van de reis, en bij verzekering op vracht- penningen ^ door alle willekeurige verandering van koerSy van de reis of verwisseling van het schip, in beide gevallen door den schip- per uit zich zelven of op last der eigenaars van het sehip gedaan ; ten zij , ten aanzien van den schipper, die zulks uit zich zelven heeft gedaan^ het tegendeel uitdrukkelijk bij de polis ware bedongen. Bij eene verzekering op goederen geldt het- zelfde y indien de willekeurige verandering van koers , reis of sehip heeft plaats gehad op last , of met uitdrukkelijke of met stilzwijgende toe- stemming van den verzekerde. De reis wordt gerekend veranderd te zijn^ zoodra de sehipper dezeive naar eene andere bestemming^ dan waarvoor verzekerd is , heeft aangevangen. 136 ART. 637-641. AA£D VAN HET 6EVAA&. Arr. 639. De willekeurige veranderiog van koers bestaat niet in eene geringe afwijking^ maar alleen indien de schipper^ buiten erkende noodzakelijkheid of nuttigheid^ en zonder vol- doende aanleiding in het beiang van bet scbip en de lading , eene baven , buiten den koers gelegen^ aandoet; of eene anderestreek volgt^ dan waartoe hij verpligt was. In geval van versehil bieromtrent beslist de regter^ na verboor van deskundigen. Art. 640. In eene verzekering op bet scbip en de vrachtpenningen, is de verzekeraar on- gebouden de scbade te betalen y door de scbel- merij van den sebipper veroorzaakt^ ten zij anders bij de polis ware bedongen. Dat beding is ongeoorloofd , indien de sebip- per de eenige eigenaar van bet scbip is^ of voor zoo verre bij daarin aandeel beeft. Art. 641. In eene verzekering op goede- ren, toebehoorende aan de eigenaars van bet scbip 9 waarin dezelve geladen ztjn^ zijn de verzekeraars mede niet aansprakelijk voor de scbelmerij van den sebipper , of voor de ver- liezen of scbaden, welke door zijne willekeu- rige verandering van koers ^ van de reis of A&T. 637-64!l. AAftD VAN HST GEVAAB. 137 van het schip veroorzaakt worden^ al ware zulks buiten schuld of voorkenDis van den verzekerde gedaan^ ten zij anders bij de polis ware bedongen. Art. 687 — 641. Een groot gedeelte van de opsom- ming in art. 637, doch niet alles, is uit art. 350 van den Code de Commerce meest woordelijk overgeno- men. Ingevoegd is onder aDderen het woord over- strooining^ het welk van stortzeeen over het schip, doch evenzeer van instroomend water bij lekkaadje, kan worden verstaan. In den Code is het navolging van de Ordonnantie, en in deze denkelijk navolging van de PoUssen, welke zeer woordenrijk plegen te zijn , en dan eveneens met eene generalis olauaula te besluiten. In Engeland is de bewoording gemeen- lijk (volgens Marshall, i. bl. 209): „ adventures and „ perils of the seas, men of war, fire, enemies, „ pirates, rovers, thieves, jettisons, letters of mart „ and counter-mart , snrprisals, takings at sea, arrests, „ restraints and detainments of all kings, princes, „and people, of what nation, condition, or quality „ soever; barratry of the master and mariners; and „of all other perils, losses and misfortunes, that „have or shall come to the hurt, detriment, or da- „mage, of the said goods and merchandises, and „8hip etc. or any part thereof " welke hoe ruim en omvattende, echter, gelijk de ondervinding leerde, niet altijd voor den verzekerde toereikende bevonden 138 ART. 637-641. AASLD VAN HEX GEVAAA. werd , omdat men , ten onregte, de algemeene clausule op bet einde niet in aanmerking wilde nemen. Van dien aard was het in den grond schieten uit misver- standy en het bederf van de lading omdat men de bestemmingshaven gesloten vond. Tegen dergelijke chicanen behoort de verzekerde in ons art. 637 be- scherming te vinden. Verder is van groot belang de invoeging, (welke de Fransche wet niet heeft), van de schelmerij van den schipper, welke hier als regel, behoudens de uitzonderingen in art 640 en 641, wordt voorgedragen , waar over wij straks ban- delen zullen. De hoofdzaak is dat de verzekeraar elk zeege- vaar, dat toeval of casus heeten kan, althans ten aanzien van den verzekerde heeten kan, voor zijne rekening neemt. Door storm, ontoeder. Bij totaal verlies kan deze soort van risico weinig zwarigheid maken, maar bij gedeeltelijke schade kon het iemand invallen om te vragen, of, daar op eene reis van langeren duur nood- wendig storm, althans zwaar weder voorkomen moet, zoo iets niet tot het gewone behoort, w alzoo, even- min als de slijtaadje , den assuradeur moet bezwaren. Doch wij hebben reeds gezien, dat voor het aftrek- ken van de slijtaadje anders gezorgd is , zoo dat het verlies van eenige steng, spriet, ra of kabel, wel degelijk als buiteugewone schade is aan te merken, welke de assuradenrs vergoeden moeten. Het tegendeel wordt wel geleerd door valin, op A&T. 637-641. AABO VAN HBT GEVAAR. 139 art. 29 h. t en volgens hem door emerioon , en door POTHIER, doch met eene onderscheiding , welke in de praktijk niet dan groote moeijelijkheid hebben kan, en met de bekentenis, dat men toch in de geregts- hoven niet zoo oordeelde. Zijne onderscheiding is deze: door het slepen over de rotsen, zegt hij, breekt een kabeltoiiw en gaat een anker verloren, dat is geene fortune de mer^ maar een dienstge- volg, staat gelijk met slijtaadje, en behoort onder de uitdrukking der wet vice propre de la chose; de assuradeur behoeft dus dat anker niet te ver- goeden, verg. Code, art. 352. Hetzelfde beweert hij, wanneer aan de werking van den stroom, of aan het slingeren van het schip als middellijke oorzaak het verhes moet worden toegeschreven ; daar en te- gen wanneer geweldige rakwiuden, of eene hooge zee, den schipper noodzaken om een kabel te slippen, is dat iets anders. Men gevoeit hoe lastig die onderscheiding van gewoon en buitengewoon in vele gevallen wezen kan ; ook ontveinst de Com- mentator van de Ordonnantie niet , dat hij de arres- ten van het Parlement te Aix, en van dat te Mar- seille, tegen zich heeft. Bij ons acht ik dat door de bewoording: alle van buiten komende on/ieilen, tegen dergelijke calumnien is gezorgd. Tot de zeegevaren behoort nog: a. op rivieren en binnenwateren , 6. drijfijs, c, en zeker quantum landgevaar. ScAipbreuk, stranding, zijn zeer verschillende oa* 140 ART. 637-641. AA&D VAN HBT OEVAAR. sus, verg. artt. 663 en 664. Handelingen der Apos- telen, xxvii: 17, 40. Stranding naauwkeurig te bepalen is dikwijls noodzakelijk. Wanneer de assoradeur krachtens de wet, of naar inhoad eener gewone Polls, voor alle zeegevaar opkomen moet, doet bet er zeker weinig toe , maar het kan er toe doen , uit hoofde van uit- zonderende bedingen; met name van bet beding: Vfij van beschadigdheid buiten stranding^ verg. art. 646, eeue clausule vooral in de Engelscbe Polissen gebruikelijk ; „ warranted free from average , unless ge- „neral, or the ship be stranded" (Marshall, l p. 216). Heeft er nu stranding plaats, zoo moet het gedeel- telijke verlies, groot of gering, ten voile worden vergoed; weshalve de assuradeurs dan ook zeer ge- negen zijn om te be weren , dat de cclsu% geene stran- ding is, dat het schip maar gestooten heeft, of maar droog gelegen heeft, en niet aan den grond gezeten. Uitvoerig is hier over BfENNO-POHLS , ^ 598. {Ass, L p. 252). Dezelfde schrijver spreekt ook nog van het stooten, het geen somtijds maakt dat de lekkaadje vergoed wordt , met welke anders de assu- radeur niet te doen hebben wil. In hoe verre voor stranding kan doorgaan verg. Marshall, i. p. 231 £ en 225. Het overzeilen. enz. De Fransche text heeft: toe* vallige aanzeiling: abordage fortuit. Te regt is die beperking weggelaten, want ook voor den moedwil en de onvoorzigtigheid van anderen moet de verze- ABT. 637-641. AABD VAN HET GEVAAB* 141 kerde gewaarborgd wezen; daarenboven al is het des schippers eigen schuld of nalatigheid , zoo komt zulks nog ten laste van de assurantie, uit hoofde van het volgende: alle schade veroorzaakt enz. In FraDkrijk en in Engeland is dat zeker anders , Mars- hall, L bl. 495. GediDongene verandering van koers enz. Verg. in het volgende art. wiUekeurige verandering enz. Ge- dwongene verandering hier bedoeld is onder ande- ren, wanneer men om den vijand te ontwijken, of om nit het ijs te blijven , of om eene noodhaven te bereiken , van streek veranderen moet , verg. art 639. Voorts behooren hier toe de ziekten van het scheeps- volk , muiterij van hetzelve , en het bijstaan van een schip in nood: wanneer zoodanige oorzaak denschip- per noopt om van koers of zelfs van reis te ver- anderen, benadeelt zulks uiet alleen de assurantie niet, maar zelfs de schade daar door veroorzaakt moet door den assuradeur worden vergoed. Van groot belang is het veranderen van schip : doch het betreft alleen de goederen; geschiedt die verande- ring uit nood , zoo blijft de verzekering op de goe- deren voortloopen. Daarentegen, wanneer een ver- zekerd schip afgekeurd wordt, neemt de assurantie daar mede een einde , en gaat niet over op een an- der waar mede de reis wordt voortgezet. Wanneer b. V. schip en lading in eens verzekerd waren, en het schip onder weg door noodweer onbruikbaar geworden was, zoodat de verzekerde een ander kocht, 142 A&T. 687-641. aabd van het gevaak. waarmede hij dan zijne goederen verder vervoerde: dat nieuwe schip zoude onder de verzekering niet begrepen zijn. Bij goederen , als quantums, is het eene gewone zaak, dat de assurantie van de eene lading op de andere overgaat, of liever, in weerveil van het veranderde voorwerp blijft voortduren ; maar bij een schip, als cerium corpus, gaat dat niet aan. Overigens is het niet ongewoon, dat door eene clausule in de Polis, ook de ongedwongen verande- ringen ten laste van den verzekeraar gebragt wor- den. Al voor lang heette het: „dat het schip mag ,,zeilen voor en achterwaarts, ter regter en ter linker ,, zijde , in alle rigtingen ; dat de schipper alle zulke ,,haveneu mag aandoen als het hem gelieven zal; „dat de goederen verladen mogen worden op an- „dere, grootere of kleinere schepen, uitnoodo/met yytoil!' Zoo reeds in 1523, in het statuut van het HandelscoUegie te Florence, bij taroa, zie ook de fornmlieren in de Ordonnantie van Koning filips , en LAN6ENBECK, bl. 376 volg. Zoodanigc clausule is ook nu niet verboden, zelfs niet v^anneer de schip- per het beding maakte als reeder, voor zich, volgens art. 640 en om dat het geen dolus is: ook strijdt hier niet tegen art. 638 pr. f. Door het toerpen van goederen , en wat daar mede gelijk staat: kerven, strangen en prangen , het welk alles onder de groote avarij behoort, dewelke de assuradeur in de eerste plaats ten zijnen laste krijgt. Waar mede evenwel niet gezegd is , dat ander wer- ART. 687-641. AABD VAN HET OEVAAB. 143 pen niet zoade worden vergoed, b. v. om het ge- worpene den vijand niet te gunnen: onder het werpen behoort dat technisch wel niet, maar toch onder de algemeene rubriek van zeeschade, zie MARSHALL, L p. 213. Door brand. Het geen op allerlei wijzen voor- komen kan, b. v. uit heldenmoed van den schipper, om niet in de handen van den vijand te vallen; waar tegen de assuradeurs dan niet zeggen mogen, dat het niet noodig was ; dat bij het opbrengen nog de kans bleef om vrij gegeven te worden, enz. althans volgens de £ngelsche praktijk, en het oor- deel van emerigon, zie ook valin, ii. p. 75; schoon MENNO-POHLs daar bij onderscheidingen wil gemaakt hebben , ^ 602 , bl. 274. De neutrale schipper , zegt hij, mag dat niet doen, maar wel die zich van den vijand zijner natie benaauwd vindt. Bij ons zoude zich ook in het eerste geval de verze- kerde daar mede kunnen behelpen, dat indieu de moedige schipper al kwalijk gehandeld had, het toch maar cidpa en geen dolus zoude wezen; dat de assuradeurs voor de culpa van den schipper, volgens onze wet, aansprakelijk zijn, volgens art. 640 en 637. Hier mede is tevens in zekere mate de onzekerheid weggenomen, welke het gevai te weeg brengt van brand aan boord uit onbekende oorzaak. Het is, gelijk wij weten, eene oude strijd- vraag, wanneer een huis in brand geraakt is, of de bewijslast den huurder dan wel den verhuurder 144 ART. 687*641. AABD van HET OEVAAfi. bezwaren moet, waar bij wel de L. 10, § 4. D. locati de lueest bruikbare text te achten is. Die vraag zoude ook hier kunnen voor komen, te we- ten, wanneer de nalatigheid van bet bootsvolk den assuradeur niet treffen moet ; doch bij ons treft hem dezelve , ten veare het tegendeel mogt zijn bedongen. Is dat het geval , zoo behoeft evenwel de verzekerde niet te bewijzen, dat de casus onschuldig was. Het beding , van welks vervulling zijne aanspraak afhangt, is vervuld, en de exceptive hoedanigheid van dat beding, de culpa, moet door den excipient worden waargemaakt, verg. art. 648 f. en 294. Geweldy is ingelascht, en kan ook wel eenige toepassing vinden. Wanneer b. v. een schip aange- houdeu wordt , en met geweld van zijne manschap- pen beroofd: of wanneer het belet wordt binnen te loopen ; daaruit kan schade ontstaan , welke als dan door de assurantie te vergoeden valt. Neming , kapers, rovers. Van vrienden of vijan- den. Van de eersten, dat zijn de mogendheden waar mede wij in vrede en vriendschap leven, zegt VAN DER KEESSEL, dat hunnc vriendschap hodie wei- nig te vertrouwen is: doch ik vind, dat men reeds in de zeventiende eeuw zich tegen het molest zijner vrienden verzekeren liet. Over het geen bij het nemen en aanhouden verder voor komt, en de uit- zonderende clausule daar tegen, wordt nog afzon- derlijk gehandeld, hieronder art. 647 volg. Verklaring van oorlog kan maken dat men terug- A&T. 637-641. AABD VAN H£T GEVAA&. 145 keren meet, of elders binnenloopen, zonder de plaats der bestemming te bereiken. RepresaiUes. Wanneer joist geen oorlog bestaat tusschen twee magten, maar de eene der andere schepen aanhoudt, als zekerbeid voor de herstelling van bet onregt haar aangedaan. Door nalatigheid^ verzuim of schelmery van den 9chipper of de scheepsgezellen. Dit punt is bier ge- regeld geheel anders dan bij de vorige wetgeving, verg. CodCy art. 858, daarentegen met ons vroegere, schoon juist niet met bet oudere regt overeenkom- stig; zie VAN DEE KEEssBL, Thes. 745. Men is daar toe niet in eens gekomen, even gelijk men er niet in eens toe gekomen is om verzekering voor de voUe waarde toe te staan: doch de uitbreiding van den handel en van bet assurantiewezen bragt allengs te weeg, dat ook voor deze soort van de risico verzekering verlangt en verkregen werd- even- wel niet tacite ex lege^ maar ten gevolge van een mtdrukkeUjk beding. In Frankrijk is men bier bij bUjven staan, docb de onzen gingen verder. Wat men tegen zulke verzekering bad, en nog beeft, is ligt te bevroeden. De reeders bebben zelve den scbipper gekozen en aangesteld, en zijn voor zijne bandelingen aansprakelijk ; dit leidde tot de valscbe gevolgtrekking dat, gelijk zij den assa- radeurs niet de nadeelige gevolgen banner eigene daden aanrekenen kunnen, art. 276, zoo kannen zij hen ook uit de ongeoorloofde daden van den schip- m. 10 146 ABT. 687-641. aabd van H£t gevaar. per niet aanspreken, welke als het ware bunne da- den zijn, in zoo verre zij voorzigtiger in hunne keuze hadden moeten wezen. Zoo redeneert nog BiENNO-POHLs , ^ 618. p. 809. Hiertegen echter kan men met grond aanvoeren , dat een reeder bij alle vlijt en voorzorg tocb zich in deti gekozen scbipper ver- gissen kan , en dat een schipper tot bier toe als be- kwaam en eerlijk bekend, naderband wel anders worden kan. Voorts dat des scbippers roekeloosbeid of bebzucbt bet scbip in allerlei gevaren brengen kan , door bet niet acbtcu van de wetten van eenig land, of van bet volkenregt: wanneer bij sluiken wil , of eene blokkade overtreedt , zicb niet goedwil- lig visiteren laat, en wat dies meer zij. Wilde de reeder al te omzigtig wezen in zijne keus , bij zoude geen scbipper vinden die bem paste ; men moot de de menscben nemeu zoo als zij zijn h xKcLrei: volgeus L 18. pr. D, de aedil, ed. Wanneer het dus onmogelijk is oni zoodanige keus met zekerbeid te doen, waarom zoude men zicb tegen bet mogelijke nadeel van des scbippers wangedrag niet mogen ver- zekeren, even als tegen de onregtvaardigbeden of bekommeringen van prinsen en potentaten ? Het is tocb altijd eene aanbouding, of eene neming, of een zeegevaar, waar door de scbade ontstaat, seboon dat gevaar zijnen bijzonderen grond beeft in daden van den scbipper. Overigens bebben wij nog te onderzoeken, wat onder de bier besproken ^c^^/mer^' gemeenlijk wordt ART. 637-641. AARD VAN HBT OEVAiUl. 147 verstaan. In de MiddellaDdsche zee, in Frankrijk en in Engeland gebruikt men daar voor het mid- deneeuwsebe woord baratteria, dat eigenlijk ruilen, doch» in malem partem, kwanzelen of knoeijen betee- kent; chi batatta swAratta is een oud spreekwoord. Maar deze baralteria be vat in Engeland alleen dolus, in Frankrijk tevens ctdpa, zie Code de Commerce, art 353. Rij ons zeide men van ouds schehnerij, dat veel duidelijker is, waartoe dan imperitia en negligentia niet behooren, die ook in art. 637 af- zonderlijk genoemd staan. Betreft het nu de verzekering van een schip , zoo vergoedt de verzekeraar de schelmerij niet , volgens art. 640 , of het mocst uitdrukkelijk bedongen zijn ; de culpa vergoedt hij wel , art. 637 : van waar deze onderscheiding ? Daar van laat zicb goede reden geven. Wanneer nalatigheid en verzuim niet ten laste van den assuradeur kwamen, zoo zoude hij schier bij iedere assurantie gelegenheid hebben om des verzekerde aanspraak te betwisten , en om te beweren, dat de schipper toch nog anders en beter had kunnen doen dan hij gedaan had , te meer daar alhier de nalatigheid van de scheepsgezellen op eene lijn staat met die van den schipper; wanneer b. v. een schip was wieggenoraen of beroofd, kon de assuradeur wel zeggen , dat zich de matrozen niet zoo dapper ge- weerd hadden als zij behoorden , en dergelijken , waar mede een ruim veld voor chicane zou geopend wezen , en het genot van de assurantie onzeker warden. lo» 148 ART. 687-641. aard van het oevaab. Schelmerij, ja dolus in het algemeen is geheel lets anders: die laat zich niei zoo ligt voorwenden. Daarom mogteD ook eertijds. in Holland , toen ver- aekering voor de schelmerij van den scbipper, ten behoeve van de reeders, verboden was, die reeders zich wel laten verzekeren tegen de culpa^ zie van DER KEESSEL, T/ies. 745 en 746. Onze wet gaat nu een stap verder; een reeder mag zich, schoon ' het niet van zelf spreekt, ook voor de schelmerij verzekering bedingen ; voor de culpa is hij ipso jure verzekerd , zelfs wanneer de schipper niedereeder is. De schipper natuurlijk mag dat niet, (volgens L. 23. D. de reff. juris) voor zijn aandeel; art. 640 f. Betreft het de verzekering der lading, zoo heeft, behoudens de natuurlijke uitzondering in art. 641, deze ipso jure plaats, dat is, zonder uitdrukkelijke vermelding in de Polis, zoo wel voor den dolus ah voor de culpa, Eertijds mogt men zich daar tegen laten verzekeren, schoon het niet van zelf sprak, omdat dolus en culpa van eenen medecontractant geen toeval is, en geen zeegevaar heeten kan, en dewijl het meestal geschiedde, heeft de wet zulks als regel opgenomen. Vergelijkt men nu deze bepaling met de vorige, zoo is het onderscheid, dat de lading ook tegen de schelmerij ipso jure verzekerd is, en het schip alleen ew conventione. De reden is, dat de reeders den schipper gekozen hebben, en hem hun schip toevertrouwd op den duur; de bevrachters kie- zen den schipper niet, en zijn niet zelden in de nood- ART. 637-641. AARD VAN HBT OEVAAB. 149 zakelijkheid om de eerste scheepsgelegenheid , welke zich op doet, te aanvaarden: zoo dat de onzekerbeid, en in zoo verre de risico, voor hen veel grooter is, en het is natuurlijk dat zij daar tegen vroegtijdig eenen waarborg zochten. Het is ook wel van belang dat de reeders zorgvuldig willen wezen in de kens van hunne schippers; dat aan onbekwame of roekelooze lieden geene kostbare bezittingen en menschenlevens worden toebetrouwd; kwamen nu de gevolgen dier onbekwaaniheid of roekeloosheid zoo maar van zelf ten laste van den assuradeur, de reeders zouden er zich weinig om bekommeren. Zoo als wij reeds hebben opgeinerkt, de scheeps- gezeUen staan op dezelfde lijn, in art. 637; maar (hier op valt bijzouder te letten), niet evenzeer in art. 640; het gevolg is, dat de reeders, zoo goed als de inladers , tegen de schelmerij van de scheeps* gezellen ip9o jure verzekerd zijn , evenzeer als tegen hunne tekortkomingen. Op deze onderscheiding maakte reeds bijnkkrshoek opmerkzaam, t. a. pi. p. 553, te weten , in den zin van het toenmalige regt : tegen de schelmerij van den schipper, zegt hij, mag zich geen reeder laten verzekeren, wel tegen de schel- merijen van het bootsvolk , om reden dat de reeders wel den schipper, maar niet de niatrozen hebben gekozen en aangesteld; zie ook menno-pohls rede- nering, % 613 bl. 309 en 312. Maar welk wangedrag van de scheepsgezellen is hier bedoeld ? Door dienstweigering , door muiterij » 150 A.RT. 637-641. A.AaD,VAN HEX GEViLiR. door moedwillige verlating van het schip, zelfs uit verkeerde bevreesdheid (zoo als vermeld wordt bij BIJNKER8H0EK) , ook wel dooT lafhaitigheid, kunncn zij en schip en lading in gevaar en in schade brengen : over zoodanige valt ook geen twijfel. Bene andere vraag is van het gewoiie , van furtum en damnum injuria datum aan de lading; wanneer b. v. de nia- trozen van de brandewijn gezopen hebben. In En- geland heerscht in de geregtshoven de leer, dat dief- stal door de matrozen gepleegd , door den assuradeur niet wordt vergoed, „quia furtum non est casus fortuitus," en om dat het niet behoort onder bara- ierie, dewelke, volgens hunne leer, noodwendig is een vergrijp jegens den reeder , Marshall , l p. 236 en 338, en n. p. 527. Bij ons kan het geen twijfel lijden , om dat wij met dat kunstwoord niet te doen hebben , en aan de schelmerij , in zoodanig geval , wel niemand twijfelen zai. Het is wel waar, dat en de schipper en de reeders kunnen worden aange- sproken; doch de geassureerde bevrachter zal zijne actien tegen dezelven aan den assuradeur moeten overdragen. Nog eene andere vraag is van de culpa of dolus van de loodsen. Bij barels, l Adv. 13, wordt gead- viseerd, dat dit niet begrepen is onder de rubriek van zeegevaar, om dat het is menschendaad ; waar uit dan nog niet volgt dat de assuradeur zulke schade niet betalen raoet, in het daar gestelde geval moest hij betalen. Zoo leeren ook, op andere gronden, AKT. 687-641. AARD VAN HET OBVAAR. 151 EM^RiGON, I. bl. 408 en delvinoourt, p. 216 n° 2. Bij ons is het nu in het algemeen niet moeijelijk om dit den assuradeur te huis te brengen , want onze wet spreekt niet eens van zeegevaar (hetgeen de Fransche text van art. 850 Code de Commerce wel doet), zeg- gende veeleer met alomvattende woorden: „alle van ,,biiiten aankomende onheilen, boe ook genaamd/' waarmede vooral uitgesloten is de Engelsche bekrom- penheid om te onderscheiden: perils of the sea, en perils on the sea, Wijders komt zelfs het wangedrag van de matrozen, beide bij schip en lading, ten laste van den verzekeraar ipso jure, zoo veel te meer behoort zulks waar te zijn van de misdragingen van loodsen» die men als beambte personen wel voor bekwaam houden moet, en ze aan boord nemen zoo als zij zich voor doen. Doch bier mede is de zaak niet afgedaan. Wanneer eens de assuradeur, omgekeerd als bij barels, bedongen had om alleen voor zeeschaden te willen opkomen, en voor niets anders, en de loodsen door roekeloosheid of onbe- kwaamheid het schip hadden laten vergaan, zoude de verzekeraar dan aansprakelijk wezen? Inderdaad zoude den verzekerde bij ons het advies van ba- RKLS zeer in den weg zijn, onder anderen om dat het bij VAN DER KEE8SEL overgenomeu is , zie 7%es. 742. Met hetzelve stemt ook overeen het geen MSNNO-POHLs zegt, bl. 261 , ^ 597 : „im engern „Sinne, der z. B. in der Clausel: blosz fur Seege- yyfakr der herrschende ist, bezeichnet das woct See- 152 AftT. 687-641. aard van hbt gbvaar. y^gefahr nar die Moglichkeit eines Schadens durch „die Gewalt dea Meeres^ der Winde und dee Wet- yyteraP Naderhand evenwel vinden wij, dat deze zelfde MENNO-POHLS de aanzciling, ook de niet toevallige, onder de rubriek zeegevaar opneemt, in ^ 598, en wel zeegevaar in den engeren zin ; zoo doet ook de anders bekrompen Engelsche praktijk, Marshall n. p. 495. Daar bij heeft intusschen ook menscbendaad plaats, en wanneer men op de naaste oorzaak ziet, is bet ongetwijfeld zeeschade wanneer de loods zijn pligt niet gedaan heeft, en het scbip daar door ge- leden heeft. Overigens zal het er in regten zeer op aankomen hoe onze assuradeurs gewoon zijn assn- rantie bepaaldelijk voor zeeschade te verstaan. Ten slotte willen wij nog vragen, wat van pas- sagiersP Ook dezen zouden schade kunnen doen. Voor zoo veel het receptum betreft, zijn schipper en reeders voor hunne handelingen verantwoordelijk ; verg. L. 1. f. L. 7. D. Nautae^ caupones. Dit receptum onderstelt niet dat de schipper in culpa is, het is daarom aan geen twijfel onderhevig dat zoodanige schade kan verzekerd worden; even- wel of zich dit naar ons assurantieregt van zelf ver- staat, en onder welke bewoording van art. 637 deze species te brengen zij , is eene andere vraag. De Fran- sche wet is hier buigzamer dan de onze; want eene fortune de mer kan het nog even heeten, wanneer staande de reis aan bet goed schade of vermindering komt; „van buiten aankomend onheil" niet wel. Men ABT. 687-641. AARD VAN HBT OEVAAB. 153 beroepe zich derhalve bij ons op het arffumentum a fwHori^ dat zelfs het vergrijp van de matrozen, die men gekozen (art 343), althans in zijn dienst genomen heeft als ca»u% behandeld wordt, bet is toch veeleer ca;sus wanneer de passagiers scbade doen, die men niet heeft uitgekozen, L. 6. % 3. L. 7. D. Nautae , coup, zie ook emerigon i. p. 381. MRNNO-P0HL8, ^ 614 f. Onder de evengenoemde „ van buiten aankomende „ onheilen" kan zeer goed begrepen worden een cams eenmaal aan een Engelsch schip overkomen, zie MARSHALL II. p. 493, dat men zeide door de wor- men , waar van in de verzengde luchtstreek sommige rivieren wemelen , verteerd te zijn. Het oordeel van de Engelsche regters was, dat deze schade den as- saradeur niet betrof, dat het geen zeegevaar was, v^lgens de gangbare bekrompenheid aldaar. Dit zegt ook art. 544 van het ontwerp van 1809; zie daar tegen ons art. 249. Het zelfde oordeelde men van de rotten, die veelal in de schepen huizen, waar bij niet alleen de lading maar ook het schip gemeend is; Marshall 1. c: „the ship was destroyed by rats;** en jacobson zegt, wanneer die dieren geen water hebben, zoo vreten zij zich door het schip been, en brengen het in gevaar. Dit is nu eer een onheil van binnen dan van buiten aankomende, en schijnt mij daarenboven te we- zen een vice propre de la chose: eene qualitas ret, waar van men het schip niet zoo ligt bevrijden 154 ART. 637-641. aard van ret gevaab. kan, zie art. 249, dat derhalve den verzekeraar niet treft. Dus verre de voornaaoiste zeeraiupen onder de assurantie ipso Jure begrepen beschouwd hebbende, gaan wij over tot hetgeen, bij tegenstelling , van dezelve ipso jure en zonder beding , is uitgenomen. WUlekeurige verandering van enz. Wat dat is zegt de wet ; ons blijft alleen te vragen , in hoe verre zoo iets de assurantie bederft. Bij deze vraag doen wij opmerken de uitdrukking in art. 638 (welke de Fransche wet niet heeft) : „houdt de verpligting van „den verzekeraar op/' weike twee dingen bevat. 1°. Dat tot hiertoe geleden schade door den verzekeraar moet worden vergoed. Het contract wordt niet vemietigd, ex tunc, maar verliest alleen zijne wer- king ew nunc, De erkenning van dit beginsel ziet men in een gewijsde van den Hoogen Raad bij bijk- KERSHOEK IV. C. 10. bl. 606. 2*^. Dat voortaan de assuradeur van alle vergoeding ontheven is , de schade moge een gevolg der afwijking zijn al of niet: deze bederft van nu aan de geheele verzekering. In den- zelfdeu zin zegt de Ordonnantie: „les Assureurs seront decbarges des risques." Ook zal het er niet op aan- komen, of de schade staande de afwijking is voor- gevallen , of eerst nadat de schipper den regten weg weder had ingeslagen, gelijk in de zaak bij bunkers- BOEK mede erkend wordt. Het heet nujegens den geassureerde : „post hoc ergo propter hoc/' gij zijt van den weg afgeweken, de schade is awe schuld. ART. 637-641. AARD VAN HET OIVAAR. 155 Men ziet voorts dat de willekeurige afwijking des schippers veelal als baraterie behandeld wordt, en met de schelmerij gelijk gesteld. Wanneer het ver- zekerde aan de reeders behoort, is die afwijking evenmin als de schelmerij ten laste van den assu- radenr, doch kan bij bijzonder beding ten zijnen laste gebragt worden. Daarentegen is door wille- kearige afwijking altijd zoodanig beding volstrekt noodzakelijk , zie art. 688 eerste lid f. want onder de uitdrukking van schelmerij is de willekeurige ver- andering niet begrepen: neque naJuraliter neque ci- viliter, verg. art. 641; het kan zeer wel culpa zijn, doch eene culpa waar mede de assuradeur niet te doen wil hebben, ten zij hij daar bijzonder voor betaald worde. In het algemeen evenwel geschiedt hier niets an- ders dan de toepassing van het beginsel in art. 276, dat de verzekeraar geene schade behoeft te vergoeden , door toedoen van den verzekerde aangekomen: want zoo mim moet de uitdrukking aldaar, van eigen schuld, worden opgevat, verg. Code de Commerce, art. 851. Het uit den weg varen , zonder noodzaak , heeft in- vloed op de berekening van den aard en de maat van het gevaar, is alzoo strijdig met het contract, verg. art. 251. Men kan zich ook niet voor zijne eigene handelingen laten verzekeren, dat is geene risico. Maar wat wanneer, gelijk van ouds ge- bruikelijk was , en te voren is vermeld , in de Polis staat; „dat de schipper zal mogen varen voor- en >9 156 ART. 637-641. aard van het gevaab. ,, achter waarts , ter regter en ter linker; en naar ,,alle coursen of schalen, dat hij al zulke havenen mag aandoen als het hem gelieven zal, uit nood of met mlY' Verg. de Polls van N. v. E. in de Ordonnantie van Koning filips, en de Hamburgsche Polis in de Hamburgsche verordening , in het woord : Verseglung. De zin is, dat de verzekeraar wel de reis, maar niet den koers heeft willen bep^len, dat deze aan het goedvinden van den verzekerde is over- gelaten; en dat zulk een beding bestaaubaar is kan geen twijfel lijden. In Engeland staat het in de nieuwste Folissen (zie de formulieren bij Marshall) , dat het geoorloofd zal zijn voor het voorzegde schip: 9, to sail to ... . and touch and staj at any ports „or places whatsoever." Hetgeen als nu zoo ruim wordt opgevat, dat in zoodanige havens ook geladen, gelost, ja zelfs koophandel gedreven worden mag, zie MARSHALL I. p. 181. Evcnwel moet de verzekerde de ruimte van het beding niet misbruiken : zij geeft den schipper geen regt om te zwerven; de afwij- kingen moeten blijven ondergeschikt aan de bedoelde reis en aan de bedingen daar van; wanneer b. v. een schip onder convooi zeilen moet, mag het geene afwijkingen begaan, waar door het buiten convooi geraakt; men mag zelfs, zoude ik meenen, niet geheel en al uit den weg varen, maar moet na de afwijkingen den gewonen koers hervatten. Het kan toch de bedoeling van de assuradeurs niet wezen, dat een schip naar Batavia verzekerd, de ART. 637-641. AARD VAN UET GEVAAR. 157 straat in zal mogen zeilen , om havens van de Mid- dellandsche zee aan te doen (zie Marshall, p. 187). De woordei) op het eind van art. G38: zoo dra de schipper enz., zijn niet zonder beduidenis. Wan- neer de schipper een tijd lang daar henen vaart waar hij wezen moet, en vervolgens om elders te komen eenen anderen v^eg inslaat, voorts ter bestemder plaatse niet koint, is dadelijk bij het veranderen van koers de reis veranderd, en de assurantie be- dorven , de clansule van links en regts te mogen zeilen kan daar tegen niet baten, want die geeft geen regt om de reis te veranderen. Het zal in- tusschen hier bij zeer aankomen op de orders die den schipper gegeven zijn , om te weten of hij eene bloote afwijking maakte , dan of hij de reis veran- derde. Tevens zien wij hoe belangrijk het is dat in art. 358 n°. 6 bevolen is in het scheepsjournaal de koersen te bueken. Aan den anderen kant kan het gebeuren , dat de schipper juist vaart zoo als hij moest, maar op de hoogte b. v. van Pondichery, zijne bestemming, zijnde, daar niet binnen loopt, maar voor bij vaart, naar Macao. Komt hij nu naar Pon- dichery terug, en vaart van daar ordelijk naar Europa, doch met ongeval, zoo zal dat niet worden vergoed, want er heeft verandering van reis plaats gehad. Een voorbeeld van dezen aard en een advies in dezen zin is te vinden in de Casus-Positien n° 12, zie ook VAN DSR KEESSEL, 27168, 753, schoon aldaar koers en reis vermengd worden, wat men mijden moet 160 A&T. 643-645. aaild v. h. gevaab bu goedeben. het schip geldt dezelfde redenering niet: het voor- werp houdt niet op te bestaan door vertraging: deze is derhalve niet zoo gewigtig, en kan met ge- wone ctdpa worden gelijk gesteld. Uit het gezegde volgt, dat windverleggen , als culpa des schippers den verzekeraar van het scbip ipso jure bezwaart, zonder beding. £r was dus geene reden om hier de goederen te noemen , maar wel om de vracht afzonderlijk te vermelden. Art. 643. De verzekeraar is^ in gevai van verzekering van vloeibare waren, als: vfi^n, brandewijn^ olie^ honig^ pek^ teer^ stroop of dergelijke^ en van zout of suiker, niet gehouden tot vergoeding van eenige schade veroorzaakt door iekkaadje of smelting, ten zij uit stooten, schipbreuk, of stranden van het schip ontstaan , of doordien de verzekerde goederen in eene noodhaven zijn gelost en herladen. Indien de oorzaken, of eene derzelve, be- staan, uit hoofde van weike de verzekeraar verpligl is de schade, door Iekkaadje of smel- ting veroorzaakt, te belalen, moet daarvan zoo veel worden afgetrokken, als soortgelijke goederen, volgens oordeel van deskundigen, gevt^oonlijk verliezen. ART. 643-645. AARD V. H. GEVAAR BIJ GOEDEREX. 161 Art. 644. Indien^ in de gevallen^ waarin de ^et dit toelaat ^ verzekering is gedaan on- der de algemeene beoamiog van goederen of koopmanschappen ^ of in welke zaken ook het belang van den verzekerde moge bestaan, en het gevaar is geloopen op voorwerpen y welke ligtelijk aan bederf of verraindering onderbe- vig zijn J is de verzekeraar niet gehouden tot zoodanig beloop in de sehade daaruit ont- staande , als hetwelk ^ volgens de bestaande gebruiken^ op de plaats der verzekering, niet door de verzekeraars gedragen wordt. Bij verscfaily zal zulks door den regter, na ver-' boor van deskundigen^ worden bepaald. Wanneer er onder de voorschrevene goe- deren zoodanige waren^ die, ter plaatse al- waar de verzekering is gedaan, gewoonlijk niet anders verzekerd worden, dan vrij van besehadiging, lekkaadje of smelting, is de ver- zekeraar van die sebade geheel bevrijd. 