Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
Het is de praktijk, die bem bad geleerd, de vcrwikkelin- 143 gen der jagt te kennen, tusschen vervvarde sporen het regte te vinden en de listen van een' verniifiigen vlugte- ling te kunnen raden. Op een punt zijn zij echter, oiide en jonge, tamme en wilde honden , elkander gelijk, dat is: belangstelling in de jagt. De verschijnselen der voorbereiding daartoe, wekken steeds him levendig verlangen. De bond, wiens meester toevallig is ver- hinderd, aan de jagt deel te nemen, zal zich eenen naburigen jager kiezen, en voor dien dag in zijne dienst treden, ofschoon het vergeefsche moeite zou zijn, hem voor een ander doel, en langer dan de jagt duurt, te willen behouden. Zelf in het gezelschap van zijnen meester zal hij, zonder dat zijne trouw cr door lijdt, zich voor een oogenblik aan een' vreemden aansluiten, die welligt een beter schiitter is dan zijn meester. (VervoJg hierna). AlLEeiEJ. tolk lieb altijd ongeluk, niets dan ongeluk," klaagde een oude jager, »laat8t stond Juno voor eeii' kwartel; »de kwartel springt op, vliegt regt van mij af, laag *langs den grond en de bond loopt haar na. Ik schiet, Ddoor drift vervoerd; de bond geeft een' gil en appor- »teert mij zijnen voorpoot, die ik rits afgescboten »bad, — Zoo gaat bet mij altijd; ik speel alle avon- »den wbist en, zoo waar als ik leef, ik krijg nooit »eene enkele troef.'* »Maar, lieve vriend! als gij geeft, maakt gij uwe wlaatste kaart immers troef? »Dat is waar, maar ik vergeef steeds de kaarten! Op een' zondag morgen, v(36r omstreeks twee jaren, ^troomde de menigte uit bet Haagscbe bosch stad- waarts en bleef bij den koekamp stilstaan , ora te 145 zieii naar een klein zwart hondje, dat de damlierteit ijveris rond dreef, hetwelk ook mijne aandacht boeide, De herten bewogen zich veerkrachtig in dezelfde rigting, op twee kringen, waarvan de jons^en den mid- densten vormden en door de ouden omg^even werden; op welke laatslen het hondje het gemunt had. Ein- dehjk bleef een der groote herten stilstaan , met bUjk- baar doel om de vijand af te weren , daarbij de bon- ding aanncmende ran de horens te willen gebruiken, die op dat tijdstip nog in de eerste wording waren ; terwijl het hert, zonder te treifen, met de voorloopers sloeg en bij een der achterloopers werd gegrepen , van welken het , door heftig schudden , den aanvaller poogde los te maken. Dit gelukte eindelijk, doch onder het worstelen wist het hondje het hert bij den strot te vatten en daaraan te blijven hangen , hetwelk het hert angstig deed brullen en sprongen in de hoogte doen , die de aanschouwers niet weinig ver- maakten. Nn kwam een man in hemdsmoiiwen driftig aange- loopen , met een lang, roestig geweer gewapend, die op honderd passen reeds aanlegde , en in die bonding naderde. Ziende dat ik mij achter een boom verschool, vond dit navolging, terwijl anderen het met geschreeuw op een loopen zetten. Eindelijk ging het lange geweer met eenen kanonnadeslag los, en het hondje viel, van den hals van het hert, levenloos op den grond, waarna het laatste zich weer bij de andere herten voegde^ HO zondcr dnt ik bespeuren kon , dat bet veel bad j^clc- den ; between mij te meer verwondcrde , daar ik bet reeds als verloren bescbouwde. Wanneer mijne wandeling mij lan^js deze plaats voert, komt mij deze gebeiirtenis telkens in bet gebeu- gen , en wanneer ik daar nu ook gewone sebapen zie grazen , denk ik aan de varieteiten van , zwarte en witte kleur die men tegenswoordig onder de dam- berten aantreft; vooral ook aan de lama's en alcapa's , die men tbans in Frankrijk en Spanje met veel zorg poogt te acclimatiseren , en welke diersoorten zulks bij den Haag eenmaal werkelijk waren. Dan ontstaat bij mij de vraag : of zij , in den koekamp geplaatst , geene aangename en dankbare berinnering zouden hebben opgeleverd aan bet tijdstip, toen er, onder koning Wtllem II, zoo veel tot verfraaijing van den Haag gedaan w^erd? Jagerstaal. »^^^^ Op de helling van den Hollandschen spoorweg, in de nabijheid van Pietgijzenbrug , heeft eene patrijs, op ruim eene el afstand van de rail, een nest gemaakt en hare vijftien eijeren uitgebroeid. *«• m4»- Ten gevolge der uitnoodiging voorkomende aan het begin van dezen jaargang zend ik eenige bijdragen in, waaraan ik geen bijzondere waarde toeken en alzoo derzelver opname aan het oordeel der Redactie overlaat. Mijn overbuurman, de beer D. te Haarlem, was eige- naar van een Newfoundlandschen bond, het schoonste exemplaar dat ik van deze soort gezien heb, verstandig en vlug bij uitnemenheid , die uit eigene beweging te water ging, wanneer hij de deur uit kon komen, en met een welbehagen en kracht rondzwom, die voldoende was om eene schuit voort te slepen. Deze bond vatte alles aan wat hem aangeduid werd, en zoii ZESDE JAARG. 10 148 een kalf hebben geapporteerd. Te regt was hem de naam van Neptunus gegeven. Ik kwam op den inval N. op de eendenjagt te be- proeven; daar toch de poedel eene eeiiw geleden uit- sluitend voor de waterjagt werd gehouden, kon het zijn, dat de zwemhond daar ook geschiktheid toe be- zat. Hij werd ter mijner beschikking gesteld, en toen ik hem de lijn wilde aanleggen, werd dit onnoodig geacht, daar hij wel zoii volgen, wanneer het hem bevolen werd; en werkelijk liep hij mede als of wij ons lang gekend hadden. Zijn onhebbelijk spel en brommende toon schenen mijn' bond niet aangenaam te zijn; wij kwamen echter zonder gevecht ter bestem- de plaats aan en N. volgde mijn' bond in het water, zonder echter het waarom te begrijpen, vermijdende in lisch en rict te dringen; voor schieten maakte hij zich niet bevreesd, dit achtte ik al veel gewonnen. Het aanslaan van mijn' bond, maar vooral het appor- teren bleek hem te misvallen en wekte zijnen toorn op: hij viel mijn' bond aan en hield hem lang onder water^ op verdrinken af, dat waarschijnlijk wel het voornemen was. Na deze scene was er niets goeds meer te verwachten , en toen N. een' eendvogel in den bek nam, daarmede naar den kant zwom, en ik hem het jaagpad zag volgen , had ik er niets op tegen van zijne brutaliteit onslagen te zijn. Hij begaf zich stadwaarts, I uur ver, en zette zich op de buisstoep, steeds den eendvogel triomphantelijk om hoog hoiidende, tot dat het aantal toescliouwers aantoonde, dat er iets buitcnge- 149 woons op straat voorviel. Toen hem de deur geopend werd, liep hij overal in huis rond aan een ieder met zelfsvoldoening het resultaat zijner excursie vertoo- nende. Ware mijn hond eene teef geweest, misschien had N. daarmede beter gesympathiseerd ; doch wilde ik mijn' hond niet meer aan het verlies van een zijner le- dematen blootstellen , want had den aanslag niet in het water en onder mijn bereik plaats gehad, dan waren de gevolgen vrij ernstig geweest; was ik toen- maals bezorgd mijn' hond te bederven, thans zou ik bij eene eerste, eenige proef niet berust hebben II. Het behoort niet tot do zeldzaamheden , dat dieren zich naar de plaats hunner geboorte , of waar zij goed behandeld werden terug begeven en derwaarts, na aanmerkelijk tijdverloop, weten te regt te komen. Ook ziet men de dieren allerlei pogingen en midde- len aanwenden , om zich uit gevangenschap te bevrij- den ; het is zelfs gebeurd , dat honden de afgestroopte halsbanden weer wisten aan te leggen, om het voor- gevallen te bedekken , en zulks bij navolging of door afzien; zij schijnen te denken en te redeneren. Dat den olifant en den hond geleerd wordt de schel te trekken , wanneer het een of ander door hen verlangd wordt, is niet vreemd; sterker is het, dat de hond uit eigen beweging de gewoonte aanneemt, aan de bel- 10* 150 koord te trekken , die toevallig in de nabijheid van zijn hok hangt, wanneer het tijdstip voorbij is, waarop men gewoon is hem zijn voedsel te rei- ken. Hij moet zich dus rekenschap hebben gegeven van het middel, hetwelk de dienstboden aan de deur doet komen enz. Het volgende geval is nog al merkv^^aardig , omdat het doet zien, hoe na een mislukt plan, tot een an- der werd overgegaan, zonder de eerste gedachte te laten varen; bij het terug zoeken van zijne makkers , zien wij hierin eene verbinding van gedachten en het maken van gevolgtrekkingen , welke aanduiden, |dat het denkvermogen bij de dieren grooter is , dan het hen gewoonlijk wordt toegekend, en al ontberen ze de spraak en eene taalkimst , zij zich toch alles weten mede te deelen, wat hun oogenblikkelijk belang mede brengt. N. N. vervoerde, in eenen gesloten jagtwagen , waarin ieder zijne vaste plaats heeft, eenige stuifhonden, waarvan aan eenen meer bepaald den naam van brak kan gegeven worden. Na vijf uren afstand te hebben afgelegd , wordt de weg voor den draf der paarden on- geschikt en de honden geven alsnu duidelijk te ken- nen niet alleen, dat zij zich vervelen, maar uit den wagen willen en moeten. Dit had aan den avond plaats , en daar men het bestemde verblijf naderde , be- sloot men aan hun verlangen toe te geven ; men meende dat zij den knecht wel zoiiden volgen , dat echter niet gebeurde daar zelfs de beste vermist werd, die eerst den tweeden avond zich kwam aanmeklen, zijndc ver- 151 mocid en vermagerd , zonder uitcrlijke teekenen van door een' slrik te zijn bedwongen geweest. Later werd men gcwaar, dat hij den volgenden dag te huis was gezien, waar men verondersteld had, dat hij dc voorlooper was van het vroeger terugkeerend gezelschap , en reeds de deur van het koetshuis had ge- opend; vermits er echter geen rijtuig was komen opda- gen, was er twijfel ontstaan of het wel de veronderstelde hond geweest was, die den hondenstal had bezocht. Hier zijne makkers niet vindende, was de hond terug gekeerd naar het punt, waar hij het spoor verloren had, om van daar de onderzoeking verder voort te zetten, hebbende een' weg gevonden, dien hij nooit beliep , zelfs niet had kunnen zien , noch de voorwerpen daar langs kunnen opmerken; waar de reuk van rijtuig en paarden moet verondersteld worden door de lucht te zijn opgelost, met uitzondering van af het punt waar hij de lucht der andere honden heeft kunnen volgen. III. Ik had met een' landman te spreken. Diens woning betredende zag ik, dat er eene doodkist stond, waarop ik terug trad en de bewoner zich in den tuin bij mij vervoegde. Mijn' hond, van onderzoekenden, diefachtigen aard, zie ik tijdens dit gesprek de deur uitsluipen, met iets in zijn' bek, dat ik voor een rol stokvisch aanzag. Om den boer in het gelijk te stcllen en den hond 152 af te keuren, wilde ik hem bedoeld voorwerp onlnemen, hetgeen de man onnoodig achte, zeggende : »het kan geen kwaad, mijn heer!" Maar toen ik zag, dat het voorwerp veel inspanning vereischte om doorgeslikt te worden, hervatte ik, doch te laat, mijn voornemen. Het bleek een' lap van zwaar katoen te zijn, en daar ik de mogelijkheid aannam, dat daarmede iets schade- lijks voor den hond kon verbonden zijn, daar sterke middelen bij de beslissing eener ziekte worden toege- diend, en wetende dat blind geboren dieren ligtelijk kunnen worden vergeven, vreesde ik dat het welligt kwade gevolgen hebben kon. Ongerust, hoe die zaak zou teregt komen, bleef ik de manieren van den hond naauwkeurig gadeslaan, waarin geene verandering kwam, dan op den veertienden dag, toen, na een' moeijelijken arbeid, het verontrustend voorwerp ontrold te voorschijn kwam, zonder door het gewoonlijk bij den hond zoo werkzaam maagsap te hebben geleden, noch het dier te hebben geschaad. IV. Vreemd kwan het mij voor, bij zekeren poelier de hazen tegenovergesteld te zien opgehangen, dan men zulks gewoonlijk doet, namelijk met den bol omhoog; en daar deze man bekend staat, van ook buiten den jagttijd veel overleg te bezigen, vrocg ik hem naar de reden van deze handelwijze. »Dat ik de voorloopers te zamen bind, en daar den 153 Dbol tusschen druk, geschiedt voor de zuiverheid, het Dooglijke is voor mij veel waard; en dan wordt daardoor »tevens het uitlekken van het zweet belet, waar eenige »keukenmeiden zoo bijzonder op gesteld zijn.'* Hij beweerde ook dat bij groote hitte, de verzending van vliegend wild het doelmatigst in boekweiten dop- pen geschiedt; hij w^ees ook aan, dat hij het »versch zijn" beoordeelde door de opheffing bij de pooten, die door de zwaarte niet mogen buigen. Wat is het doel der zoogenaamde St. Hubertus-klaau- wen, die dikwerf aan de achterpooten der honden zich bevinden? Daar niet alle honden daarmede zijn voor- zien , zij niet als middel van verdediging kunnen wor- den aangemerkt, en eer als eene belemmering dan nuttig moeten worden beschouwd, zal men mij verpligten door bovenstaande vraag in dit tijdschrift te beant- w^oorden. Huis Vogelwijkj April 1858. Kraaskamp. ™*i^^^K^#§-— GESGHIEDENIS VAN DEN HOND, BIJ ALLE VOLKEN DER WERELD. (Venolg en slot van Much, ii^ J Bij andere volken neemt de bond de plaals van het paard in. Plinius verhaalt, dat de Kolophoniers bij hunne veldslagcn, lionden bezigden, die de bagag^e trokken. Eene dwaasheid van Heliogabalus bcstond daarin, dat hij in een' wagen reed, met acht honden bc- spannen. Bij de Eskimo's alleen vs^orden de honden, met iiit- zonderingf van alle andere , als last- en trekdieren gebruikt. Het bezigen van den bond tot een' arbeid, waartoc 155 hij naauwelijks door dc natuur bestcmd schijnt, gaat niet zonder groote moeite. Of, door de onweerstaanbare magt van eenen instinctmatigen aanleg gedreven, of ook door honger (want zij worden zoo slecht gevoederd, dat zij somtijds de lederen riemen, waarmede zij worden ingespannen verslinden, en wanneer zij daarvan bevrijd zijn elkander niet zelden opvreten) vervolgt somtijds bet wagenspan, dat gewoonlijk uit twaalf honden bestaat, bet spoor van eenig wild, zonder op hunnen voerman te letten, wien zij met gevaar van zijn leven, bals over kop voortsleepen. — Daargelaten, dat onwillekeurig de hon- den-natmir somtijds de overhand verkrijgt, heeft de mishandeling eenige van hen met zulk eenen baat je- gens bunne meesters vervuld, dat zij meermalen de slede trachten om ver te werpen. Dikwijls daarentegen brengen zij, met nimmer falende zekerheid, op elken weg, dien zij eenmaal hebben afgelegd, den reiziger door nevel, duisternis en stormen, en ontdekken, wat geen menscbelijk oog vermag, de in sneeiiw begraven hutten. In St. Johns, in Newfoundland, vervoeren twee duizend van de schoonste honden, die himnc namen aan het land ontleenen, zware lasten bout en voorraad, en tot dank daarvoor moeten zij de helft des jaars, als men hen niet noodig heeft, voor zich zelven zorgen, terwijl zij in de andere helft zoo wor- den veronachtzaamd, dat eene groote menigte hunner aan eene soort van schurft sterft. Als lastdier bc- wijst de bond den smokkelaars, op het vaste laud 156 soms gewigtige diensten, en spreidt daarbij eenc be- wonderingswaardige bedrevenheid ten toon. Met goederen beladen, begeeft hij zich des nachts op weg, riiikt de tolbeambten, grijpt hen aan, als hij bet met voordeel kan doen, en verbergt zich achter een boschje of boom, als hij niet kan ontvlugten. Het laat zich begrijpen, dat eene menigte tolbeambten weinig tegen ziilke smokkelaars \ermogen, die zich aitijd op nieuw verzetten ; die in stilte en duisternis de gren- zen overschrijden, en wier gangen door bosschen en velden loopen; die het gevaar, onder den wind ruiken, en zich, of door hunne vlugheid aan het gevaar ont- trekken, of in iederen hoek eene veilige schuilplaats weten te vinden. De herdershond is in zijne soort evenzeer een won- der van trouw, als van verstand. Hij verstaat de stem, den blik zijns meesters. Hij verzamelt de verstrooide schapen op het minste teeken ; zondert elk schaap, dat hem wordt aangewezen, van de overige kudde af; drijft ze overal been, waar men hen wil hebben, en houdt ze onder bestendig opzigt, door ijverig been en weder loopen , evenzeer als door de kracht zijner stem, die elken toon van zachte teregtwijzing, evenzeer als van toornige bedreiging kan uitdrukken. Dit zijn zijne gewone pligtsvervullingen, die men dagelijks op alle plaatsen kan waarnemen. Maar nog grooter won- deren vermag hij te doen. Op zekeren avond gingen zeven honderd lammeren, die aan de hoede van den herder van Ettrik warcn toevertrouwd, in drie partijen 157 op den loop^ over berg en dal. » Sirrah!" riep de her- der Hogg treiirig tot zijn' bond, »ze zijn weg!" Stil en buiten weten zijns meesters, want bet was te don- ker om bet te zien, sloop de bond van hem weg, terwijl de herder tot aan den morgen te vergeefs naar de hem toevertrouwde lammeren zocbt. Reeds was hij van gedachte, vol vertwijfeling naar zijn' meester te gaan, toen hij plotseling in eenen diepen afgrond zijn' Sirrah gewaar werd, waar hij niet een gedeelte, maar de gebeele verlorene menigte lammeren bewaakte. »Het was,'' zeide James Hogg, »het allerzeldzaamste voorval, dat mij in mijn berdersleven is overkomen. Hoe hij de verscheidene troepen in bet donker bad kunnen vinden, is mij onbegrijpelijk. Het opsporen en verzamelen bad hij van middernacht tot zonnenop- gang bewerkstelligd, en al waren al de herders uit den omtrek tegenwoordig geweest, om hem te helpen, zou het niet beter tot stand bebben kunnen komen." Een schapendief, die eindelijk ontdekt en met den strop gestraft werd, plagt, als hij eene kudde schapen, met bet schijnbaar voornemen om ze te koopen^ be- zigtigde, zijnen bond eenige schapen aan te wijzen, die de bond, later terug keerend, des nachts bij zijn' meester bragt. Zoowel Schott als Hogg verhalen deze bijzonderheid zeer iiitvoerig, volgens de Annalen van het Justitie-bof in Schotland. Sir Thomas Wilef kende een geval, van drie ossen, die, uit eene groote menigte, in eene andere drift ossen verloren geraakt waren. »Ga, baal zeT' was 158 alios, wat de drijver zijn' bond toeriep, en hij bragt terstond de drie verlorene den eigenaar weder. Een veehandelaar, die zijn vee negen engelsclie mijlen ver naar Alston in Cumberland plagt te drijven, zond ze eens, om eene weddingscbap, met zijn' bond alleen derwaarts. Het dier verstond zijne lastgeving volko- men. Hij bield ze juist op den weg ; liep, als bij bij eene vreemde drift kwam, aan de spits der zijne, om ze tot staan te brengen ; bragt de beesten , die den weg versperden, ter zijde; kwam dan weder achter aan loopen , om de drift voort te drijven, en bragt ze alzoo geregeld ter piaatse bunner bestemming, waar bij biinne aankomst door bet blaffen aan de buisdeur aankondigde. Ja nog meer, de bond bewijst in som- mige gevallen zelfs diensten, die men van bem niet zou bebben verwacbt. Een bond bad eens, uit eigene beweging, een vlugtend paard nagezeten, zijn' teugel gegrepen en bet dier vastgebouden, tot dat men bet meester was geworden. Toen, eenigen tijd geleden, een stal die vol vee was, in brand geraakte, en de dieren, zoo als gewoonbjk bet geval is, door scbrik als bedwelmd, niet van de plaats waren weg te krijgen, vloog des pacbters bond in den stal en dreef, door blaffen en bijten, bet grootste deel van bet vee naar buiten. Tweemaal berbaalde bij zijn' aanval, toen bij ten derde maal weder kwam, waren eenige nog acbter geblevene lammeren reeds door de vlammen omgekomen. Er zijn gevallen , dat de bond zicb de ondeugd beeft eigen gemaakt, om scbapen te dooden. De slimbeid 159 waarmede hij zijne schuld weet te verbergen, wordt door menschelijke boosdoeners niet overtroffen en zel- den bereikt. — Zekeren Thomas Hilde, had eens een ge- val te onderzoeken, waarbij de bond bet kunstje ver- stond, om zijnen halsband af te stropen, en weder om te doen, als hij van zijne nacbtelijke strooptogten tenigkeerde. — In een ander geval, bad bet dier nog de voorzigtigheid , zijn* bloedigen snuit in een' stroom af te wasscben, waarbij de vraag zou kunnen rijzen, of de dorst bem daartoe niet aandreef. Bewick ge- waagt, in zijne gescbiedenis over de viervoetige dieren , van een' bond, die drie raaanden lang dit beroep uitoefende, en zich aan alle navorscbingen wist te onttrekken. Hij was. gewoon op een' beuvel te zitten, van waar bij den omliggenden omtrek kon overzien en, bij bet naderen van gevaar, kon ont- vlieden. Op deze wacbtplaats werd bij eindebjk dood gescboten. Bij de Turken, die den bond voor onrein bouden, wordt bij nergens in buis opgenomen. Hij buist derbalve in verwoeste gebouwen, of in bolen onder dengrond. Zoo moet bij duszelfvoor zijn onderboud zorgen. Hij voedt zieb daarom met ingewanden en krengen , doode ja, soms levende menscben, wanneer zij onder omstandigbeden worden aangetroffen die bet vermoeden doen ontstaan, dat zij ongeoorloofde voor- nemens in bun scbild voeren. Dusdanig is de toestand van den bond in bet Oosten sedert vroegere tijden. »ln Egypte ," zegt een reiziger van de laatste tijden, 160 »is de groote menigte honden eene ware landplaa^j. Daar hebben zij zcldzame gewoonten. Zij maken een aanlal repiiblieken uit, waarvan ieder een eigen dis- trict heeft , met eene grenslijn , die door hen en himne naburen bijzonder in eere wordt gehouden; en wee den bond, die ze des nacbts, om te plunderen, of uit nieuwsgierigheid , of om andere instinct-behoeften waagt te overschrijven. Hij wordt met de grootste woede vervolgd. Is hij echter zoo gekikkig over zijne grens te ontkomen, dan keert hij zich terstond, met besef van zijn regt, om en trotseert alle verdere vij- andelijkheden met medehulp zijner verzamelde vrien- den. Egypte is derhalve bet land niet voor een' euro- peschen bond, die aan dit zamenwonen met andere honden niet gewoon is. Ik herinner mij van een' egyptiscben bcdiende gehoord te hebben, die door zijnen franschen beer met een' patrijshond uitgezon- den werd, dat hij met den achterpoot van bet ver- minkte dier, schreijende wederkeerde, zijnde dit bet eenige ligchaamsdeel, dat hij bij den bevigen aanval van zijne stamgenooten had kunnen meester worden. »Des nacbts trekken deze honden hunne verschillende stre- ken rond, en vinden zij een' man zonder lantaarn, dan wordt hij als een dief aangezien , en loopt hij ge- vaar verscheurd of geheel verslonden te worden. »Deze gevallen , zegt de beer Blaze ," komen in menigte in Constantinopel voor. In bet vorige jaar redde zich een engelsch matroos alleen daardoor, dat hij op een dak klom, waar bij bet grootste gedeelte van den nacht 161 doorbragt, om{]even van eene groote menigte honden, die, tot zijn geluk niet in staat waren zijn toevlugts- oord te bestormen." De ware hiiishond is beminnenswaardiger , en toch even moedig. Men beeft beweerd, dat zijne waarde klimt met zijne vreesacbtigheid , omdat hij des te meer built , hoe meer hij over zich zelven bezorgd is. Maar dusdanige bond is even zoo min briiikbaar , om gevaar aan te duiden , als eene alarmklok , die onopboudelijk wordt geluid. Hij blaft alles aan, den wind en de maan, even zoo goed als den dief, en bij verscbrikt iemand voortdurend, of brengt bet zoover, dat men zijne waarscbiiwingen gebeel in den wind slaat. Ook zijn er genoeg bonden , die veel geruebt maken en toch voorbeelden van dapperheid zijn. Over bet algemeen echter is de rustige bond , even als de rustige soldaat, het meest tot koenheid in staat. Zoo verbaalt Plutarctius , hoe koning Pijrrhus zijn le- ger voorbij een' bond liet benen trekken, die drie dagen, zonder eten of drinken te gebruiken, zijnen vermoorden meester bewaakte, en den scbuldigen ein- delijk aangreep, toen bij voorbij trok. Zeer bekend is de gescbiedenis van den bond van Montargis, die den vriend zijns meesters op de plaats bragt, waar deze begraven lag; den moordenaar overal aanviel. 162 waar hij hem oiitmoette , en hem eindelijk in een twee- gevccht overwon, dat op bevel van Lodewijk XIII plaats had. Eindelijk deelen wij twee gevallen mede, waardoor de waakzaamheid van den hond aan de gave van voor- zegging grenst. Een hond van Hendrik II van Frank- rijk, betoonde de grootste woede tegen den konings moordenaar Clement, toen hij ter audientie kwam, waarin hij zijnen koning ombragt, zoodat men hem met moeite in een naastbijgelegen vertrek raoest terug- houden. Welligt echter, dat het ongewone voorkomen van den monnik de gal van den hond tot gisting heeft gebragt. Er bestaat echter een niet minder beroemd geval, waarin een engelsche bulhond, die nimmer de blikken zijns meesters tot zich had getrokken, hem in zekeren nacht in zijn bed volgde, en, ofschoon hij meermalen werd afgewezen, geen rust liet, voor dat hij mogt blijven leggen. In dien zelfden nacht trad een italiaansche bediende in de kamer zijns meesters, met het oogmerk , om hem te vermoorden , waarin hij alken door de getrouwe schildwacht werd verhinderd, die hem op den grond wierp. De oplossing van dit verschijnsel is of in den scherpen blik des bonds te zoeken, waardoor hij omstandigheden bemerkt, die ons cog ontgaan , of in de meening van den heer Blaze, dat van het ligchaam eens menschen, die een misda- dig oogmerk in den zin heeft, eene eigendommelijke lucht uitstroomt. Dat de hond de beste bewaker van het eigendom is, 163 weet iedereen; hij bewaakt hct niet alleen, maar weet het ook weder te brengen , als het verloren is geraakt. Eene dame in Bath vond haren weg door eenen vreem- den bulhond versperd , die haar dwong cm te keereii , en zc naar de plaats bragt, waar zij eene shawl had laten vallen, die hij naauwelijks in hare handen zag, toen hij wegliep. De heer Bell verhaalt in zijne ge- schiedenis der britsche viervoetige dieren, dat een vriend des morgens bij hem geweest zijnde, bij het heengaan een louisd'or had laten vallen. Toen hij des avonds te huis kwam, vernam hij van zijn' bediende, dat de bond ziek was, en niets wilde eten. ))Het zon- dcrlingste echter, zegt de Heer Bell, dat hij niet alleen geen voedsel wilde gebruiken, maar met den neus digt bij den schotel lag, zonder het eten aan te roeren. Zoodra de vriend weder de kamer binnen trad , sprong hij terstond op en lei het stuk geld voor zijne voeten neder , waarna hij met gretigheid op het voedsel aanviel en het achter elkander verslond." Bij de oude schrijvers schijnt geen lid der honden-fa- milie meer verwondering te hebbcn opgewekt , dan de honden der blinde bedelaars. Montaigne zegt van hen : «Ik heb opgemerkt , hoe zij voor sommige deuren blijven staan , waar hun meester gewoon is aalmoezen te ontvangen; hoe zij koetzen en wagens weten te vermijden , zelfs in geval er ruimte genoeg is , om aan de overzijde der straat te komen. Zoo zag ik eens zulk een bond, bij de gracht eener vestingstad , den gebaan- den weg verlaten en eenen minder gemakkelijken kiezen, ZESDB JAARG, 11 1G4 om zijn' mecstcr ver van de graclit af te hoiulen. Hoc zbu ceil menscli dezcn liond hebben kunnen beduiden, dat het zijn pligt was, om voor zijns meesters veiligheid te waken, en daarbij volgens zijn eijjen overleg te werk te gaan ? En hoe kwam hij , anders dan door overleg:, tot de wetenscbap , dat de wcq voor hem , maar niet voor den blinde breed {jenoeg was?" Niet minder merkwaardijj is het dat, als de bond eene lijkstatie of eene andere verzameling in de nabijheid der straat bemerkt, waarbij zijn meester goede zaken kan maken , hij terstond den gewonen weg verlaat , om zich bij de volksmenigte te begeven. De heer Blaze zag den bond van een' overleden bedelaar, die het bedelberoep voor zijnc eigene rekening voortzette. Hij ging met zijn blikken schaaltje rond , en als hij een stuiver bij een had , Hep hij naar een bakkerswin- kel, en liet zich op het schaaltje een stuivers brood leggen. Edwin Landseer noemde den INewfoimdlandschen bond , een urtstekend lid der menschelijke zamenleving. Het element dezer dieren is het water, en bun beroep is diegenen te redden , die daarin niet zoo te buis zijn als zij. Dusdanige bond drijft zijne neiging som- tijds tot bet belagchelijliC. In Parijs was een Newfoundlander, die nieiiand vergunde om zich te baden. Hij wandelde langs den oever der Seine, sprong den zwemmers na, en maakle het bun lastig met zijne bulp. Zoolang men hem vrij liet rond loopcn, kon niemand een rivier-bad nemen^ 165 zonder met g^eweld naar den oever gesleept te worden. Van daar , dat zijn ijver geene aansporing behoefde, als er een werkelijk gevaar aanwezig was. Deze nei- ging is niet uitsluitend werktuigelijk. Hij heeft in menig geval hulp ingeroepen , als zijne elgene krachten niets konden uitrig^en, of wanneer niemand aanwezig was, om het voorwerp zijner zorg in het leven terug te roepen. Bij al zijne inspanningen acht hij zijn eigen leven niet. Hij beproeft van een zinkend schip een touw aa'n land te brengen , sclioon de zee in zulk eene mate hoi staat, dat hij naauwelijks den stroom kan wederstaan. Weinige gebeurtenissen, in de Odijssea verhaald, zijn meer bewonderd geworden , dan het herkennen van Ulusses, door zijnen getrouwen hond Argus, na eene twintigjarige scheiding. Homertis beschrijft dezelve als had zij oogenblikkelijk plaats. Walter Scott, bij de beschrijving van het wederzien van zijnen patrijs-hond, Morton , stelt die natuurlijker voor en als langzamer- hand geschied. Eerst blafte het dier, tegen hem als tegen een' vreemde, en eerst na lang beruiken begon hij zijne vreugdesprongen. — Zoo als de bond zijnen beer in zijn leven is toegedaan, zoo bestreurt hij hem na zijnen dood. Er zijn weinig slagvelden, waar men hem niet aan de zijde van zijnen meester ziet waken en rondkruipen. Mordsworth heeft een gedicht aan de trouw van eenen bond gewijd, dien men op het lijk van een' reiziger zag treuren, die, drie maanden te voren , in het gebergte van Cumberland was omge- 166 komen. Nog rocrcnder is het lot van cencn bond , iiit de jaarboeken van het schrikbewind in Frankrijk. Hij behoorde aan eenen ambtenaar, die in de gcvangenis was geworpen. Dewijl men hem niet in den kerker liet binnen komen , wachtte hij aan de deur der gevan- genis, tot hij de genegenheid van den cipier had ver- worven. Dewijl hij elken avond naar buiten werd gebragt, keerde hij iederen morgen weder. Hij verge- gezelde zijnen mecster bij de treiirige tooneelen van het verhoor; bij zijnen dood en zijne begrafenis. Na verloop van drie maanden weigerde hij te eten en begon de aarde, die hem van den geliefden meester scheidde, op te graven. Hoe meer hij het ligchaam nabij kwam , hoe meer zijne krachten afnamen ; hij huilde gedurende zijne pogingen om zijn doel te be- reiken , en bezweek eindelijk door uitgepulte krachten, zonder dat doel bereikt te hebben. Men heeft dikwijls trachten te bewijzen , dat de bond zelfs het gewone gesprek tnsschen twee menschen kan verstaan. Gall verklaart , dat hij dikwijls opzct- telijk van zaken had gesproken, die zijnen bond betroffen , zonder daarbij zijnen naam te noemen , of eenig teeken te Qcven, dat zijne opmerkzaamheid kon gaande maken, en dat hij niet te min door zijne bon- ding toonde, dat hij hem verstond. Lord Brugiiam zegt, dat een geloofwaardig persoon hem had verhaald, hoe zijne jagthonden, uit datgene wat zij hoorden , konden raden , dat hij den volgenden dag naar Not- tinghamshire dacht te gaan. Lord Broughvm racent, 167 ilat tie mikroskopische blik van den bond, voor alles wat om hem voorvalt, deze gevallen van vermeend begrip der menschelijke spraak doet verklaren, ofschoon dit tevens bewijst, hoe veel die dieren uit ervaring leeren , en hoe zij in staat zijn , uit opmerkingen juiste gevolgtrekkingen te maken. Echter schijnt bet, dat de bond ook eene voorstelling van bet tijdsverloop beeft. Als bij den zondag van de overige dagen onderscbeidt^ zegt dit weinig, omdat alles dan eene andere gedaante beeft. Een bond , die den breeder van sir Thomas Wilde toebeboorde , liep zaturdag avonds weg , en bleef tot maandag vroeg uit , om gedurende den zondag niet aan den ketting te liggen. — Southy zegt in zijne Omniana , dat bij een' bond bad gekend , die met een katboliek was opgegroeid , en , nadat bij aan een* protestant was verkocbt, vrijdags niet wilde eten. Zijn grootvader bad er een , die iederen zaturdag (den wekelijkscben slagtdag) een paar mijlen ver liep , om den afval van den slagersknecbt te balen. Een door Blaze uitverkoren bulbond , die op dezelfde wijze ge- woon was te werk te gaan , bield evenzeer den dag als bet bepaalde uur in bet gebeugen. Deze bond was altijd bij de gebeden van bet buisgezin tegenwoordig , en wanneer bet laatste Onze Vader was aangevangen, dan sprong bij op en plaatste zich bij de deur, om zoodra zij geopend werd er uit te komen. Wij ver- moeden, dat bij bier aan eene kleine beweging in den familiekring , of door eene verandering in de voordragt, bet oogenblik opmerkte, en niet, zoo als 168 de heer Blaze meent , door het getal paternosters. De hond keiit ook de kleuren. Gevangenen hebbeii , volgens den heer Blaze , brieven op geel , rood of blaauw papier geschreven , en ze door hunne honden verzonden , die aan de kleuren herkenden , aan wien zij gerigt waren. Het is zeker, dat de hond, met eene kleine afrigting, een goede bode kan worden. De heer Kirby verhaalt in zijne Bridgewater-verhandeling, dat een hond , die gewoon was paketten in zeker huis te brengen , zoodra hij zijnen last had afgegeven , in de keuken ging, om zich te laten voederen, en als hij gereed was , blaffend aan het venster kwam om te doen blijken , dat hij weder tot het vertrekken ge- reed was. Sommigen zijn zoo ver gegaan, dat zij aan de deur klopten of aan de bel trokken. Een, door lord Broughman aangehaalde spaansche schrijver verhaalt , dat een vriend , als hij een bezoek aflegde , gewoon was zijn hond aan de deur des huizes te laten wachten , en het dier, om bij zijn' meester te zijn^ dan aan de bel trok om ook binnen te komen. De hond eens winkeliers, die gedurende de week in en uit liep, bediende zich des zondags, als de deur toe was, van den klopper , om binnen gelaten te worden. De hond bezit het ons onbcgrijpelijk instinct , dat hij met alle andere dieren gelijk heeft, om namelijk op een' weg, dien hij nooit heeft afgelegd teregt te komen. De Heer Blaze verhaalt van een' hond, die over water van Londen naar Schotland was gezonden en over land weder in de hoofdstad tcrugkeerde. Boivrot 1(30 !)E LA CouR ecu fransch sclirijvcr over do jagt , nam €en dashond van Rochefort naar Parijs medc , en , ofschoon de bond de reis in een' wagen deed, en lien geheelen wegf over sliep, keerde hij toch, toen hij vrij w^as, tot zijnen vorigen heer weder. De heer Blaze noemt dit instinct een zesde zintuig, waarvan wij ons {jeen begrip kunnen maken. »De ervaring ecliter zegt bij , bewijst, dat bet werkelijk bestaat. De kameel voert zijnen beer drie bonderd mijien door de woestijn , waar geen spoor is , dat bem den weg wijst. De duif brengt brieven over door de iucbt, waar geen pad gebaand is. De in Europa geboren trekvogels reizen naar Indie, en, vvat nog merkwaar- diger is , zij reizen gewoonbjk zonder bunne ouders , die de reis vroeger bebben gedaan, Het paard vindt zijnen weg door de sneeuw; waarscbijnlijk bebben aiie dieren betzelfde instinct." Merkwaardig is nog bet navolgende geval , dat Dupont de Remours verbaalt in eene verbandeling , in bet franscbe instituut voor- gedragen. Zekere bond beboorde aan een laarzenpoetser tc Parijs , die bem in zijn beroep bielp , daar bij zijne poten in den modder stak en zoo doende de scboenen of laarzen der voorbijgangers morsig maakte. Als de voetganger zijnen weg vervoigde, bemorstte bij den volgende , als bij bleef staan om de vuil gemaakte scboenen of laarzen te iaten scboonmaken , dan bleef de bond riistig , tot zijns meesters werk met een' nieuwen klant was afgeloopen, en dan begon zijn werk weder op nieuw. Toen een Engclscbman bem 170 gekocht en naar Londen had medegenomen , wist hij , op de volgende wijze , zijnen weg naar Parijs weder te vinden. Hij ging in het logement , waar de koets , waarmede hij was aangckomen , had stil gehou- den , volgde die naar Dover en , nadat hij op eene paketboot naar Calais was overgevaren , volgde hij weder het spoor van een rijtuig naar Parijs. De ge- woonte der honden, om eene stad een of twee uren voor eene aardbeving te verlaten (welke gewoonte aan een zeer bijzonder, onbegrijpelijk instinct is toe te schrijven) is alleen , op de gewone ,wijze , door de scherpe zinsvermogens van den bond te verklaren. De doffe toonbereikt zijnoor, eereen ander dien verneemt en zoo doende sluipt hij weg. Bij onze beschouwing van den bond nemen wij te weinig in acht de fijnheid zijner zintuigen. Deze zijn zoo scherp, dat een slapende bond weet , of zijn meester of een vreemde hem aan- roert, daar hij in het laatste geval bromt en in het eerstc riistig blijft liggen. Een andere merkwaardige trek van den bond is de buitengewone kracht zijner aangeborene neigingen. Wij rekenen bier niet bij het verhaal, dat de jonge der , door Cortes en Pizarro , ter bestrijding der In- dianen afgerigte honden , de wilden met dezelfde woede aanvielen als hunne ouders, omdat die zaak niet behoor- lijk is bewezen geworden. Evenmin hechten wij er een groot gewigt aan , dat de jonge van chineesche honden , die aan de moedermelk gewoon werden , een' tegcnzin tegen dierlijk voedsel toonen, omdat de 17t plantaardige voeding der moeder op hare melk invloed kan hebben, en alzoo den smaak barer jongen kan bestemmen. Wij bepalen ons slechts tot bekende en onwedersprokene daadzaken , zoo als die , dat de staande bond, die, doorgaans zeer leerzaam is, zich altijd , van geslacht tot geslacbt , als zoodanig voor doet, of dat bet jong van eenen berdersbond , in werkelijke dienst opgevoed, instinctmatig de kudde bew^aakt, terwijl bet , wanneer zijn vader of grootvader aan bunne v^erkzaambeden werden onttrokken , de kunst vergeten beeft, en met moeite daarin onderw^ezen wordt. »Ik beb bevonden , zegt de beer Knight, die eene reeks van jaren acbtereen bierover opmerkingen beeft gedaan , dat een dasbond , w^iens ouders gewoon waren met bunsings te kampen, woedend werd , bij bet ruiken van bunsings ofscboonbijze zelf nietzag. Een jonge patrijsbond , die met den dasbond was op- gevoed, toonde geene onrust, bij bet ruiken van een' bunsing, daarentegen vervolgde bij eene snip, als bij ze voor de eerste maal zag, en sloeg er acbter aan. — Een jonge staande bond , die nooit een patrijs had ge- zien, stond sidderend van angst met starre oogen en gespannen spieren , toen men hem voor eene kluft dezer vogels bragt. En to eh is ieder dezer honden slechts eene varieteit van dezelfde soort , die van natuur geene dezer gewoonten bezit." Snippen nemen als bet vriest , tot stroomen en bee- ken , die onbevroren blijven , bunne toevlugt , terwijl de oude honden , die naauwkeurig den koude-graad 172 kennen , gedurende welken zij him verblijf verb ten , bij zulke gelegenlieclen het water opzoeken. De Heer Knight vond niet alleen , dat hiinne jongen het zelfde doen, maar dat himiie geschiktheid , door grootere of inindere ervaring, van hunne geboorte af aan , met die hunner ouders gelijk stond. De mexikaansche jagt- honden grijpen altijd van achteren nooit van voren het grove wM aan, hetwelk hen anders ter neder zoiide werpen , en den rug breken. Hunne afstamme- lingen erven den aard hunner ouders, terwijl alle an- dere honden de font begaan, het wild van voren aan te vallen, en zoodoende gedood worden. Een jong van het St. Bernards-ras , dat te Louden geboren was, plagt , als het winter werd en de grond met sneeuw bedekt was, voetsporen te volgen , naar de wijze zijner voorouders van de Alpen, hetgene hij in vorige jaren nooit had gedaan. De bond , die een gat in het zand op de zeekust groef, om zich voor de stralen der brandende zon te beschutten, terwijl zijn medgezel, in plaats van zijn voorbeeld te volgen , van smart hui- lend daar neder lag, was waarschijnlijk een afstam- meling van zulk eene honden-soort, die in den grond woelen. Wonderlijk, als alles in de oogen van het algemeen is, zijn de kunsten, die de honden van gochelaars hebben geleerd. Plutarciius zag eenen bond , die den vergiftigden kon spelen. Hij dronk den zoogenaamden vergiftigden drank en bootste dan de stuiptrekkingen tons stervendcn na ; het stervcu en het weder langzaani 173 herleven. De beer Blaze zag vele honden , die eene citadel stormenderhand innamen. Een deel speelde voor overwinnaars , een ander gedeelte voor de gesneu- velden ; andere deden zich voor als gewonden , en lie- pen hinkende weg. Men heeft ze zoo ver gebragt , cm twee of drie honderd woorden te spellen en de drie eerste regelen der cijferkunst uit te voeren ; kaart, dam , en domino te spelen , en wanneer een banner eene font beging, werd bij door de andere teregt ge- bolpen. Maar boezeer zij gesebikt zijn, om de verwon- dering der menigte op te wekken, kunnen ons toch al die aangeleerde kunstjes , die werktuigelijke oefe- ningen zijn , welke men den bond , met oneindig veel moeite en gestrengbeid inboezemt, en van wier ware beteekenis bij niets weet, tocb geen waar genoegen opleveren. Zoo boorde Leibnitz een' bond, op bevel van zijnen meester, meer dan dertig woorden, zeer ondiiidelijk iiitspreken. Kort daarop gaf zicb iemand in Berlijn moeite , om dit getal woorden te verdub- belen terwijl bij den bond knorren deed, en zoo zijn doel tracbtte te bereiken. Het kostte bem zes jaren tijds, om tot die ijdele iiitkomst te geraken. Nog bebben wij eenige woorden over de verhouding der bonden jegens elkander te zeggen , welke alles bebalve van zulk eenen vrienscbappelijken aard is, als die tiisscben menscben en menscben. Als vreemde bonden eenmaal elkander gebeten bebben kunnen zij nooit weder te zamen komen, zonder bunne vijandelijkbeden te vernieu- wcn. De beer Blaze verzekert , datbij eenen bond beeft U4 gekend , wiens vijandchap zich tot den meester zijner wederpartij uitstrekte. Zij behouden langen tijd het aandenken eener mishandeling, die zij van eenen ande- ren bond liebben ondervonden. Tallemand des Reaux verbaalt, dat, in zijn' tijd, de bisschop van Vence eenen kleinen bond bad , die , zoo dikwijis iemand den naam van een' bulhond uitsprak , die bem bad gebe- ten , blafte en den bisschop aan den rok trok , als of bij wraak wilde uitoefenen ; en bij ging voort dit te doen, twee jaren lang? na bet voorgevallene. Wanneer groote kracbt en goedaardigbeid verbonden zijn, dan zal de bond somtijds alleen eene spottende wraak nemen. De overste Hamilton Smith was getuige van een tooneel tusscben eenen boerenbond en een' berdersbond. De eerste bad een scbaap gebeten , en de laatste, om bem te bestraffen, trok dezen bij het oor naar een moeras , waar bij hem in den mod- der doopte. Eens was de overste getuige, hoe een waterhond, onbevolen in den stroom van eene brui- schende sluis sprong , om eenen daarin uit baldadigheid geworpen bond te redden. Als bonden eenmaal kame- raads zijn geworden , dan is bunne gehecbtbeid won- derbaar. Wordt de eene aangegrepen, dan springt de andere toe om bem te helpen ; ofscboon zij op bun voedsel zeer gesteld , en ijverzucbtig zijn , zijn er toch voorvallen, waarin de bonger plaats maakt voor de broederlijke liefde. Een Newfoundlander, die vrij rondliep, zag men dikwijis groote kluiven, die men hem bad gcgcven , bij een' jagthond brengcn , die I7r, in een' sCat tag vastgebonden. Bij gevaren looncn zij de meeste deelneming. Toen een bond in een' kuil bleef steken, bragten zijne kameraden er twee dagen me^ door om hem met bunne pooten op te graven. En Wordsworth verbaalt van eenen anderen troii- wen bond, die builend, met uitgestrekte pooten stond, toen een zijner kameraden , met wien bij gewoon was te jagen, onder bet ijs verloren raakte, waarop bij zich , door bet vervolgen van een' baas , bad gewaagd. 