Il consolato del mare : nel quale si comprendono tutti gli statuti, & ordini, disposti da gli antichi per ogni cosa di mercantia, & di navigare. Cosi à beneficio di marinari, come di mercanti, & patroni di nave = Het consulaat van de zee : waar in begreepen zyn alle de keuren, en ordonnantien by de Ouden gemaakt ... : nieulyks uyt het Italiaans in het Nederduyts vertaalt en doorgaans na het origineel Catalaans verbetert ... en met een nieuw register voorsien
K A P. CXCV. Van goed dat nat geworden is „ door onagtfaamheyd van de Schuytevoerders, DE Schuytevoerders, ofKnegts, die een Schip fullenlaaden, of ontlaaden, zijnfchuldigwel, enforgvuldiglijktelaaden, ente ontlaaden, op dat het goed door haar onagtfaamheyd niet nat worde, "bederve , of om hals raake : en als eenig goed buyten haar fchuld nat geworden, bedurven, ofom hals geraakt is, zijn fy niet gehouden aandeKoopluy den, welkers goed nat geworden, bedurven, ofom hals geraakt is , eenigc vergoeding te doen j vermits het felve door haar toedoen niet nat geworden , ofom hals geraakt, of bedurven fai zijn. Voorts fo , wanneer fy eenig goed fuUen kaden , ofontlaaden, . Iiethandvatfel, dat is de koord van de pakken, of de baaien, offtuk- goederen, die fylaaden, ofontlaaden, indehandkomttebreeken, en fy fulks konnen bewijfen , of aantoonen , zijn fy niet fchuld ig , by al dien dat pak , baal , of ander ftukgoéd , daar het touw aan gebroo- ken is, nat geworden, of befchadigt, ofom hals geraakt was, ee- nige vergoedinge te doen aan die geene , die het goed , waar aan het touwgebrooken is, toebehoort. I. Maar fo eenig goed door haar onagtfaamheyd in 't laaden , of lye ueefie ontlaad en , nat geworden , of befchaadigt , ofom hals geraakt was, van de 2ijn fy fchuldig al het felve goed aan den eygenaar te betaalen 5 en fo ^^^^y^'^ fy niet in ftaat zijn om te betaalen , is de Meefter van de Schuy t aan- JXil^ ipraaklijk , fo hy in ftaat is j en fo niet , fai hy gevat , en in hegtenis -volk aan- gebragt worden, en blijven, tot dat hy de Koopluy den voldaan fai i^^^^^^^- hebben, welkers goed door onagtfaamheyd van het Volk, dathyop fijn Schuy tgefet, of in fijn plaats geftelt had , nat geworden, be- fchadigt 5 orverongelukt is : aangefien dat hy fo veel ? en meer voor- Gg deel 2J4 ^^ CONSOLATO DEL MARE. con la fua barca , come lor medefmi^ Cr ancora ajfai pitt-y *^ ragte^ ne^ che chi vuol parte del guadagno , parte debba havere della perdi- ta. Perche ogni barchiere fi debba guardar , che huomini metterà, nella- (ha barca ^ <iT quali nò \ che fé quelli huomini faranno bene^ lui ne ha" vera, la fua parte , O^ fé gli detti huomini faranno male , tutto tor- nerk [opra di fe^ che fark Signore -y perciò che nejfuno non fida niente a=- quelli huomini^ fé non folamente a lui eh' è Signore»^ * ^ (cn.) * Per^o com negu m fahaquells homens qui fem ne qui not, perque quafcun barquer fi guari axi com defus es dit ( want niemant weet wat voor Volk dat het is , gf niet en is 5 daarom moet yder meefter voor hem fien gelijk boven gefegt is.) GAP. CXCVL Di barcliiero , die piglierà a precio certo caricare , ò fcar- ricare. S£ alcun barchiere^ è giovane di marina , piglierk a caricar * a pre-^ ciò certo , loro fono tenuti caricare , O^ fcaricare bene , er dili'»' gentemente , come più pre fio potranno^ O^ fé loro faranno bene , O* diligentemente y gli mercanti , ò il patrone della nme per li mercanti ^ fono tenuti pagar tutto quello , che promejfo hauranno , che in nientù non debbono contrafiare ^ cr* fé loro contrafio alcuno ci metteranno j O"* li barchieri , <^ giovani fopradetti ne haueffino a fare fpefa , o fofie^ ranno alcun danno , li mercanti , ò il patron della naue per li mer" canti fono tenuti refiituire ^ "^di dare tutta quella fpefa, , o danno , ò {concio , che per colpa di loro hauejfino havuto ^ Cr quefio fono tenuti di fare li fopradetti mercanti , h il patrone della nave , o navilio per loro fenzjt contrafio y fi tutti loro haurmn» fatto il firvitio , come di^ fòpra è detto^. I. Imperò fé ti detti mercanti y ò il detto patrone , ne patirà alcun dan- no ^ h ne hauranno a fare alcune fp e fé , per colpa de i fopradetti bar chieriy percioche loro non hauranno carico 5 ò * come promejfo hauranno , tutto quel ' danno .^ Cr quello fc ondo y cr quelle fpefe y che quei mercanti^ ò quel patrone per loro haueffino havuto^ cr per colpa de i barchieri fufft fiato ^■ fono tenuti dare^ e?" refiitmre a quei mercanti ^ ò al patròne della nave^ ò navilio 5 tutto il danno ^ cr fpefiy che per colpa di loro haueffino fat" * o defcarregar ( of te ontlaaden. ) * E (en.) * Vefcarregat (ontlaadsn.). tf- HET CONSULAAT VANDE ZEE, 235 deel trekt van de winft 5 die het Volk met fijn Schuyt doet, als fy felfsj *{en) het is regtmaatig , datdegeene, die deel wil hebben aan de winft , ook deel behoort te hebben aan de fchaade. Dierhalven mogen de Schuytevoerders toefien, wat voor Volk dat fy op haar Schuyt fetten, of niet > want fo dat Volk wel doet, ftrekt het tot haar voordeel , en fo dat Volkqualijk doet 5 ftrekt het tot nadeel van diegeene, diehaarMeefteris> dewijl dog niemantjets aan dat Volk vertrouwt, maaralleen aan de Meefter, *{wantniemant^ wat voor Voli?^dat het is , of niet enis ^ daarom moet y der Meefter voor hem pen ^ gel^k^hovengefegtis,) KAR CXCVI. Van een Schiytevoerder ^ die by de hoop heeft aangeno- men te laaden j of te ontlaaden. E En Schuytevoerder, of Sjouwer, die by de hoop heeft aange- nomen te laaden * {of te ontlaaden) is fchuldig wel, en vlijtiglijk te laaden, en te ontlaaden, en fofpoedig als mogelijk is, enfofy, ge- lijk gefegt is , haar dingen wel en vlijtig doen , zijn de Koopluyden, of de Schipper voor rekening der Koopluyden , gehouden het geen, dat fy belooft hebben , tebetaalen, fonder difputj enfofy eenig difput daarover aanregten, en dat devoorfz. Schuytevoerders, of Sjouwers daar door genoocfaakt wierden eenige onkoften te doen, of eenige fchaade quamen te lijden, zijn de Koopluyden, of de Schip- per voor rekening van de Koopluyden, alle kollen, fchaaden, en intereflen , die defelve door haar toedoen fullen geleden hebben, fchuldig te voldoen, "^ (en) tebetaalen: en dit zijn devoorfz. Koop- luyden, ofwel de Schipper voor rekening der Koopluyden, gehou- d en te doen fonder tegen feggen , indien fy alle haar werk fullen ge- daan hebben , gelijk boven is gefegt. ^^ ^^^^y^ I. Maar fo de voorfz. Koopluyden , of Schipper eenige koften , ^^ z^^ngehL- fchaade gedaan, of geleeden hadden , door fchuld der voorfz. Schuy- den de tevoerders, doordien dat defelven niet hebben gelaaden, *{ofont'fi^^^^^^^ laaden) fo als fy belooft hadden, zijn fy gehouden alle koften, fchaa-^^1^^^^^^^ den, en intereffen , dewelken die Koopluyden, of Schipper voor jcö^;»/»y- rekening derfelven , fullen geleden hebben , en die door onagt- den door faamheyd der Schuytevoerders fullen veroorfaakt zijn, alle fo-^T^^'. daanige koften , en fchaaden , die fy door haar onagtfaamheyd heydfalUn fullen geleeden hebben, aan defelve Koopluyden, of Schip- ^^/Wm, Gg 2 i^cx^ebbm. 1^6 IL CONSOLATO DEL MARE. to fenz.a commfio: ^ * lor non hanno ^ di che pò f ina reflituire^ né e* mendarey ^ fono giunti ^ debbono ejfer pigliati ^ ^ mejfi in poter del- la Signoria , ^ dar tanto in prigione , c'habbina fatisfatto a quei mer- canti ^ ^ al patrone tutto quel danno , che hauesjìno patito per colp^ di loro j ò che s'accordino con detti mercanti , ò con il detto patrone^. per loro, * Si (indien.) GAP. CXCVIL Di naui ormeggiate prime , ò ultime. NAve ) ò navilto , che primo fusft ormeggiato ^ in porto , in [piag- gia <f, in cofla^ ò in altro loco .^ ogni nave^ ò navilia^ che dopo quelli verrà ^ quella ancora fi debba ormeggiare per modo^ Cr forma ^ che non faccia alcun danno a quello , che in prima fuffe ormeggiato j ^ fé danno li farà ^ è tenuto "^mendare^ ^ refiituire fenza nejfun con^' trafo i faluo imperoche fé il navilio , à la nave , che dopo di quelle entrale , venire con fortuna di mal tempo , che non fi potere ormeg" giare , ^ facete alcun danno alla detta, naue , che in prima, ci fora y non è tenuto di mendare * il danno , che in queir hora , ò per tal cafo li hauejfe fatto ^ percioche non è colpa di lui •, * que fi o tal danno , che per fi-*- mil caufa fujjè fatto , debba effer me f a in mano di due huomini dell' arte' del mare, * Tot ( geheel. > * Tot (geheel.) * E 0xi (en dierhalven.) GAP. Gxcvm. Delle navi ormeggiate prime , & ultime. Quel legno ^ che prima farà ormeggiato^ ò in porto ^ ò injpiaggia^ o in golfo 5 ò in altro ^ ^ fé la faro, danno aW altra , che dopo gli è ve^ nuta 5 non fia tenuta di rifare il danno}, per que fi a ragione^ che fé la naue^ qual prima farà ormeggiata^ gli mancar a le farti y * o nonhabbi altra cofa^ con laquale gli posfino nuocere 5 fé non quel j che gli i din&nzj, , C?" che hah* * Loch (plaats.) T O non hahhi attrai., co fa con la quale gli pojjlno nuocere. Catal. o.mnhaiarmes y quen puga donar , fino aquella que da-jant tendra (en dai hy. niet meer heeft om 'er aan te doen als dat geene dat hy te voeren had) dat is, dat hy buyten het touw ^ dàthy had- eei het tweede Schip aanqu^m, geen ander touw heeft om hetyaft teniaakea; HET CONSULAAT VANDE ZEE. 237 per te voldoen, en tebetaalen, fonder tegen feggen : en* (/o) fy nietinftaat mogten 2,ijn omdiefchaade te voldoen, entebetaaleny fulienfy, fofyagterhaalt worden, gevat, en in handen van Juftitie gebragt worden, en fo lang in gevankenis blijven , tot dat fy aan die Koopluyden, en Schipper, alle de fehaadevoìkomentlijkfuilen heb- ben voldaan, diedefelve door haar toedoen fullen geleeden hebben j of dat fy anderfints de faak met gemelde Koopluyden, of met de Schipper voor rekening der Koopluyden, fuUen afgemaakt hebben. K A P, CXCVII. Van Schepen ^ die e er fi ^ oflaafi ten anker gekomen zijn. E En Schip in een Baay, of Have, ofaaneenKufl, ofandereplaats eerft geankert leggende , moet yder Schip, dat daar na aan-- komt, fijn anker fodaanig leggen, dathydiegeene, dievoorhem lege, geen fchaade kan doen > enfohyhemeenigefchaadedoet, is hyfchuldigde *(^^W^) fchaade te vergoeden, en te betaalen : ten waare nogthans dat het Schip, dat nahetfelve was gekomen, by ftorm ingevallen was, fo dat het nietkonde vafì: gemaakt worden , en dat het aan 't voorfz. Schip , dat voor aan lag eenige fchaade had toegebragt , die fchaade , dewelke het op die Hond , en in dat onge- val mogt gedaanhebben , is het niet fchuldig * (geheel) te betaalen j- terwijl dat het fijn fchuld niet en is j * (^w dierhalven) moet fodaanige fchaade , dewelke in fodaanig een gelegentheyd gedaan word , ver- bleeven worden aan twee goede Mannen 5^ die fig de Zeevaart ver— ftaan. K A P. CXCVIIL Van Schepen j die eer fi j oflaafi ten anker gekomen zijn: A Ls een Schip, dat eèril in een Have , Baay, Golf, of andere * {f laats ) geankert legt , fchaade doet aan een ander , dat na het felve is ingekomen, is het niet fchuldig die fchaade te vergoeden j het welk fo te verftaan is, dat, als 'er een touw aan '^t Schip , dat eerft ge^ ankert lag, gcbrookenwas, 'ofdathetgeenanderhad om'tvaftte maakeh, als alleen dat geen, dathettevoorenhad,. en dathetlijn beft gedaan had , of dat het aan een plaats lag , daar het geen touwen te huur, nog te leen had konnen krijgen ^ en dat het onweer fo fchielijk viel, dat hetonmooglijk kon vaft gemaakt worden, het- niet gehouden is , ^ (^inHen) het in fodaanig een gelegentheyd aan Gg 3 een 238 IL CONSOLATO DEL MARE. babbi fatto tutto il fuo potere , ò che Ufia in fané che non posfi trovare in pre ftito [arte , ne manco a nolo , C?^ venghi tanto prefto il mal temporale^ che la non fi fi a potuta ormeggiare , ''per lafimiglianu occafiione difopra ^ (6c) far agli il danno ^ non èohligata di nulla. Ma fé la trovara fané ^ (ò car- te) in prefitto ^ ò da nólo^ *che lafujfe in loco , doue che il patron latro'^ vafe da comprar , ò gli fujfe fiatò avifato da gli altri marinari la fortuna y il trifio tempo y che lor^ anche fi vogliano ormeggiare ^ €r che U prima na^ ve ricufi , €^ in quefio mezjo ven^i la fortuna , ^ f acci qualche danne air altra y di tutto il danno ^ e ohligata fatisfare ^ ^ per la ragione detta: ma fé la nane 5 che prima farà giunta , haurï dato tutta fua forzji , C?** hauerk fatta tutto il fuo potere ^ "^non è obligatA niente a fatisfare facendogli danno. ^(Ma fé il danno farà come detto difopra , ò per altra caufa , né per volontà del patrone , a tutto quefto è obligato , che fi è di- chiarato per il fopradetto capitolo.) * Si (indien.) * O (of.) * 'ì}atfia que eli fia en^och que troh rerohre de exarcia, on» (hetzy d« hetaaneea plaats mogt zijn daar touw ce krijgen was, of niet.) I Per la ragione detta] hoc eft , propter damni infeki denunciationem. a Ma [e il danno &c. C a t a L. car negu nos deupenfar, que fi lo finyor de la nan troba exarcia a manievar , o a kguer ^ o a venda , que eli vulla per dr e f o , que ha , per f er dan a altre ab fa voluntat , ne algu nou deu treur e ne pensar. E a que fi capii ol fon fetperfOy que defus es dit. (Want nietnant moet denken, dat een Schipper, fo hy touwen te leen, ofte huur, ofte koop vond, fijn eyge goed met opfet fou wil- len in de waagfchaal ftellen om een ander tebefchaadigenj dat moet niemant den- ken ofprefumeeren. En dit Capittel iy gemaakt om hetgeen dat boven isgcfegt.) C A P. CXCIX. Nave , Ò navilio ormeggiato. N^ve 5 o navilio che primo fuffe ormeggiato in deun loco , O^ quella nave ^ che dopo verro, ^ è entrerà^ fi dehhe ormeggiare per modo^ c?^ forma , che non li faccia danno ^C^fe danno li farà , ê tenuto del tutto ^ refiituire: ^impero è da intendere ^ che quelU nave^ ò navilio che in prima fi farà ormeggiata^ non mutaffe anchora , ò proijfoj che haueffe di dentro^ ne di finora , poiché la nave^ h navilio , che dopo leifujfe entrata , fé fuffe ormeggiata ^ c^ fé lui la muterà ^ ò la -cambiera dipoi ^ che quella naue uU timafara ormeggiata , C^* quella naue ^ che prima farà ormeggiata piglierk alcun danno , quella naue , che dopo lei farà entrata , non gli e tenuta di tutto * Segom que en lo capitol de/ufdit es CQntmgut (gelijk als in het voorgaande begrec- penis.) HET CONSULAAT VANDE ZEE. 239 een ander fodaanige fchaade , als boven , komt toe te brengen > maar fo het touw te leen , ofte huur gekreegen had , * {of) dat het aan een plaats was geweeft 5 daar de Schipper het had konnenkoopen, of dat hy door het andereScheepsvolk van het onweer gewaarfchouwt was, opdat hy fijn Schip by tijds fouvoorfien, en dat het eerfte Schip fulks had geweygerd , en ondertuflen van ilorm beloopen zijn- de, den andereenige fchaade quam toe te brengen, is het gehou- den al dcfelve fchaade te vergoeden, om de voorfz. rede. Maar fo het Schip , dat voor aan lag y al fijn ankers en touwen had uytgeworpen, en fijn uytterfte vermogen had aangewend is, het * (het ly dat het gelee- gen had aan een plaats daar touw te hrifgen wa^^ of niet) in de fchaade , die het komt te doen , niet gehouden. " ( Want niemant moet fig inbeel- den^ dat een Schipper ^ fo hy touwen te huur^ ofte leen^ of te koof kond-e krijgen , Jljn ey ge goed met voordagt fai in de waagfchaal ftellen , om een ander te hefchaadigen 'y dat moet niemant denken ^ of prefumeeren, Bn ony het geen dat hoven is gefegt^ is dit Kapittel gemaakt^) K AP. CXCIX. Van een Schip ^ dat ten anker legt. ALs een Schip elders eerfl: is ten anker gekomen , moet het Schip dat daar na komt , en binnen loopt , fijn anker fodaanig leggen,, dat het den ander geen fchaade kan doen 5 en fo het fchaade doet , is het gehouden defelve volkomentlijk te vergoeden , "" {indiervoegen als in het voorgaande Kapittel hegreepenis) hetwelk egter fo te verdaan is, namentlijk dat het Schip, dat vooraan leyt, fijn anker of touw niet binnen of buytenwaarts moet verlegt hebben, na dat het Schip, dat daar na is binnen gekomen , fijnanker heeft laaten vallen. En fo hyhet verlegt, ofverandcrd fai hebben, nadathetlaatfte.Schip fijn anker had laaten vallen , en het voorfte Schip eenige fchaade quam te lijden, is het Schip dat daar na ingekomen is, niet gehouden de fchaa- de geheel , maar ten deele te vergoeden , nademaal dat hy de ankers en touwen binnen en buytewaarts verlegt had : en die fchaade , de- welke het Schip dat laaft geankert lag, fai gedaan hebben aan dat geen , dat eer ft geankert lag , moet geftelt , en verbleeven worden aan 't oordeelvan twee verftandige Zeevaarende Mannen, en defel- ve zijn gehouden na hunne befte kennis , en na de raad der oude Zee-^ luyden fulks wel en naaukeuriglijk te verdeelen y op datter go^n:^ 240 IL CONSOLATO DEL MARE. tutto il danno emendare , fé non di f arte , percioche , lei haurk mutito anchore ^ Cr proijfe di dentro ^ C^frora: Cr (^uel danno ^ che quella ftaue^ che ultima fi fark orme^iata , hauejfe fatto a quella , che prima fifusfi ormeggiata^ debba efere mejfo in potere de favii huomini^ che fi ano ^ Cr fappino bene dell'arte del mare , Cr loro giu^a confcientia , O^ giufio <:on figlio 5 che haueranno da li antichi del mare , loro fon tenuti , che lo debbono partir bene ^ <jr diligentemente ^ percioche danno ^ ne faticha non pò f a ejfere , né crefi:ere tra i Signori delle navi , ò de* navilii. Impero fi nane , che prima fi fiark ormeggiata , non muterk , ne cambierk dentro , ne fuor a anchora^ è proijfo^ quella naue^ che ultima f*irk entrata ^ li è te* nut a di tutto il danno ^ che gli hauesfi fatto. 1. Impero fi quella naucy che ultima entrata^ ^ ormeggiata fark ^ O^ poiché quella ormeggiata fark , muterk anchora , ò proijfo , je per colpa di quelle anchore , ò proijfo , che mutati , ò cambiati faranno , queU la naue , che prima è entrata , €^ ormeggiata fark , fojìenirk alcun dan* m 5 la naue , che dipoi fark entrata , €7* ormeggiata li è tenuta di tutte il danno , che fatte li hauesfi , percioche haurk mutato le anchore , O^ proiffo : imperò fé non cambierk anchora^ né proijfo^ e?:' quella nave^ ò navilioy che prima fark ormeggiata la cambierk piìf entro ^ ò più in fuoraj O^ quella naue^ che ultima entrata^ €!r ormeggiata fark non fi muterk , non li è tenuta di emenda fare, * Imperò fi quella naue , che f rima fark entrata ^ O^ ormeggiata ^ piglierk alcun danno fenzA colpa di .quella^ che dapoi fark entrata.^ O* ormeggiata^ non gli é tenuta di emenda fare per danno , che Iti ne 'hauesfi , poiché fenzA colpa di queU la naue ., che dopo lei fusfi entratd^ <^ ormeggiata ^ ! hauesfi hai/uto. Et fu fatto perciò quefio capitolo , che ogn'uno fi guardi quel che fa , Cr come formeggierk ^ che ^ come lui fark ^ ^ fi ormeggierk , quel .merito , che fopra è detto ne li toccark , perche ogn'uno adverta , che faccia quelj che ha k fare^ bene. * Si no tanfilawent en axi, com tn lo capi tol defufdit es fiahlit y e eertijìcat (als al- deen voorfo verre als in hec voorgaande Kapittel vaft geflelr.j .en heveftigt is.) C A P. CC. Di ormeggiare. SE una naue, ò due^ ò quantitk di na^fe^ ò di navilii entreranno in porto y in fpiaggia^ ò in altro loco^ O" entraranno infieme ^ ^ fi crmeggiaranno , ognuno di loro fi debbe tanto di longo ormeggiare dair* diro 5 .che per niame non pos fino fare alcm danno l'uno all'altro^ im* pere HET CONSULAAT VANDE ZEE. t^i moeytc, offchaadeonderde Schippers riffen, of ontdaan fai. Maar fo het Schip 5 dat eerfl ten anker lag , fijn touw of anker binnen of buytenwaarts niet verlegt, of verandert had , is het Schip dat na het felve ingekomen is, de geheelc fchaade , die het veroorfaakt lal hebben, fchuldig te vergoeden. I. Maar fo het Schip dat laaft binnen gevaaren en ten anker geko- ^^'^ ^^et men was, fijn touw, of anker, na dat hetgewurpenwasgeweeft, ^'^ff "^''^ verlegt had , is het Schip , dat laaft is binnen gekonien , in gevalle ^adeTgeke- dat het Schip , dat eerft binnen en ten anker gekomen was , door die meft is , ankers of touwen, die verlegt , of veranderd fullen zijn , cenigcff^'^Jb'^ fchaade geleeden had , gehouden in ai de fchaade , die het felve ge- 'Jlt heT . leeden heeft , door dien dat hy fijn anker en touw verlegt had : maar schip , dut indien dat het felve fijn anker en touw niet verlegt had , en het Schip ^^^^^^fl ^^^ dat eerft ten anker lag, het felve meer binnen of buytewaarts gelegt '^^^^^z^^^' had , fonder dat het Schip , het welk laaft ^as binnen gekomen ^ fif^ ^^^r* benige verandering had gemaakt, is het in de fchaade ""(niet verder -verlegt gehouden , aIs in het vovrgaande Kafittel gefegt , en ter neer gefleh is,) ^^^t "^-' Maar fo het Schip , dat eerft binnen en ten anker gekomen svas , ee- scË)^m de nige fchaade geleeden had , fonder dat het Schip dat laaft binnen en gsLele ten anker gekomen was, daaroorfaak toegegeevenhad, ishetniet/^^^^^^^- gehouden de fchaade , die het felve fai hebben geleeden , te vergoe- ^^^^^' , den-, aangefien dat het Schip, het welk laaft binnen en ten anker hetlerfit gekomen was, totdefelve geenoorfaak fai gegeeven hebben. En Schip fijfi dit Kapittel is gemaakt op dat een yder in fijn doen voorfigtig {^l^^kersve^" 2ijn , en wel toeüen hoe dat hy fij n anker legt 5 want al na dat hy doet, ^/flJ^UM- en fijn anker legt, fai hy fchuldig zijn aan het geen boven gefegt is, y?ew^^r/;i daarom moet een yder tragten te doen gelijk behoorlijk is, ^^ ^^^^e, fchaade gehouden» K A P. CC. Van H Schip vafl te liggen. ALs een , of meer Schepen in een Have , Baay , of andere plaats binnen komen, en te gelijk binnenkomen, en mee- ren , moet den een meeren fo ver van den ander , dat fy malkan- der^geen fchaade konnen doen. Maar als het gebeurt datter on- weer opkomt, terwijl dat fy leggen aan een der voorfz. plaatfen, is een yder gehouden fig-^el, en terdeeg teverforgen, en al byte Hh fet- 24i IL CONSOLATO DEL MARE. prò fé per ventura flando loro in alcuni lochi fo f radetti fi metta C4t^ tivo temp a ^ ogn'un di laro fi debba ormeggiare bene, ^ forte ^ ^ fan tutto il fm potere , percioche neffuno di loro non pojfa pigliar alcu?9 danno y ZT perciò nejfun di loro poffa far danno all' altro : Cr fi per ventura fiante quel cattiuo tempo ad alcuna delle naui^ h nauilii man^ cherà exarciey Cr ander k fopra l' altre ^ Cr farà alcun danno ^ fé quel^ lo namlio ^ a chi la exarcia fark mancata^ haurk fatto tutto il fio por* tere di ormeggiarfe^ ZT la exArcia^ che lui haueua^ fujfi buona^ O"' fu jf dente a (juella naue y ò nauti io , C^ ancora a maggiore di quello y quel danno ^ che fujfi fatto^ non debba ejfer emendato a quello^ che hauut» lo hauejfe'y poiché per colpa di quello^ di chi la naue^ ò nauilio fuffe^ alquale la exarcia era mancata , 'non fark fatto j ancora pik per altrA ragione^ pericoche lui haurk fatto tutte le fue forile y e tutto il fuo po'* Ure di ormeggiar fé •;, ancora piùy che quella exarcia ^ che mancata lifit'^ m^ era buona y zy fuff dente a quella naue , ò nauilio^ C^ a maggio^ re di quello i Cr per la ragione di fopra detta non è tenuto emenda f Or^ r^ di quel danno 5, che fatto hauefe ad alcuno. Tmperoche fi quel pa^^ trone di quella naue^ ò nauti io ^ alquale Vergar eia fujfe mancata y non hauejfe fatto le fue forzje^ come far doueua^ Cr poteua.y C^ r exarcia y che lui haueua-^ non era fuffìdente a quella naue y ò nauilio y * ancora, a minore di quellay fi per quefte ragioni fopra dette quella fua naue fura dan-^ no a nejfunoy Lui è tenuto tutto quel danno refiituircy <cr mendare a quello^ che fojìemtohaueua per colpa di mancamento y ò negligentia di mala exar-^ eia 5 che con luiportaffe, Perche ogni patrone di naue , ò navilio fi guar^- di'y Cr fi. debba guardare, j che non manchi per negligentia d'ormeggiarfi t: €^ che non porti con fi exarcia , che non fiafuff.ciente \ pericoche U pena^., 0^ condnione<f. P Airone di nave y. l namlio. y che appigimera Jìiva di botts a: viàggim certo y ò atempo deputato y CT" il pigionante dice al paxrone.^ che lai lìonpor^i,, né tacci portare , né pigli,, né facci pigliare quella iliva^, fegiàuionli paga falario JJ& fé la piglia, che vadiarificojC a venturai deigatrone:. Z3:'fe.fipmqfefiaMndnÌQney chs. ilfigionanuli hanra det^ HET CONSULAAT VANDE ZEE. i^y fetten wat hy heeft, opdatniemant eenig ongemak mogt overko- men. En fohet indie ftorm quam te gebeuren, dat een derfelven Schepen van fijn touwen af dreef, en tegen den ander aanliep , en eenige fchaade toebragt , fai die fchaade , óie der toegebragt is, niet vergoed worden aan diegeene, die fe geleeden heeft, fo anders maar het Schip, dat los geraakt was, alles gedaan, enbygefethad om fig wel te voorfien j en dat de touwen van het felve goed , en fuf- ü^ant waren geweéft voor ,dat Schip , en felfs voor nog grooter als dat 5 alfofulksbydenMeefter van 't Schip, datvanfijn touwen ge- dreven is , niet fai toegekomen zijn > en te meer , vermits dat defel- ve alles gedaan, en bygefet heeft om het wel vaft te maaken > En eyndelijk omdat het touw, dat fig begeeven heeft , goed enfufE- ^antisgeweeftvoordatSchip, en voor nog grooter als dat: En om. de voorfz. redenen is het niet fchuldig de ïchaade, die het jemanc toegebragt heeft, te vergoeden, Maar fo de Schipper van het Schip, dat los geraakt was-, fijn beft niet had gedaan , fo als hy had konnen, en ttioeten doen , en fijn touw niet füfficant was geweeft voor. dat Schip , en felfs * (niet) voor een Schip, dat nog kleynder was , is hy fchuldig, indien 't door de voorfz. oorfaak gebeurt , dat fijn Schip eenander komt tebefchaadigen, alle fod aan ige fchaaden te beteren , en te vergoeden aan die geene , die defelve door fijn nala^ tigheyd, en door faute der touwen, diehybyfighad, falgeJeeden hebben. Daarom moeten alle Schippers haar wagten van nalaatig te zijn in het vaft maaken van haar Schip , en geen touwen mee neemen, die niet bequaam zijn, op dat fy in de pene, en conditièn daar toe geftelt, niet en vervallen, KAP. CCL Van VaatwerL ALs een Schipper Vaatwerk komt te huuren voor fekere reys , of , befprooke tijd , en de verhuurder tegen de Schipper fai feggen, (aat hy dat Fantwerh^ niet fai mee voeren , of doen mee voeren , of weg neemen^ af doen wegneemen , voor dat hy hem de hutir fai hebben betaalt -^ en dat het felve , fi hy ^t wil mee te neem^n , ten pericule van hem Schipper fai z.ijn) is de Schipper, indien hy 't op die conditie, die de verhuurder hem fai hebben voorgehouden, mede neemt, en het ' Hh 2 Vaat- 244 IL CONSOLATO DEL MARE. ^^5 fé la porterà ^ cr la ftiva fi perderà , ti patrone è tenuto pagare la ftiva 5 ò il predo di quella , O^ lo [alarlo , che haueua accordato ccl pigionante. Ancora piùj fé il patrone della nave terra, pin tempo la fiiva , che non haueua accordato col pigionante , h la porterà, in al' tra viaggio , il quale non fora accordato tra il pigionante ^ il pa- trone^ fé la fiiva fi perde in quel tempo , ò in quello viaggio , il quale tra loro accordtito non farky il patrone della naue è tenuto pagare U fiiva delle botte al fopra detto pigionante , ò // predo di quelle , e tutta la piaione di quelle , multiplicando di viaggio certo , o del tempo accor^ dato ) al vaggio ^ ò al tempo , che tra loro non fufe fiato accorda^ to, Ancora pm , fé il patrone della naue la giocava , ò harmaua y « la vendeua , ò fi perdejfe per colpa fua , fer quella ragion * che difo* fra è detta. 1, Imperò fé il pigionante non metterà que fi a conditione , che difopra è detta , al patrone della naue , quando la pigionera , o pigUcra la fiiva : O^ la fiiua fi perdeffe ^ debba ejfer perfa al detto pigionante , (&) * paghi la pi" giom ò nolo il detto patrone della naue , con che non fi perda per colpa fua 5 come difopra e detto * l'hauejfe pofia lo pigionante : falvo imperò la pgione 5 perdafi la fiiva , è non fi perda , tuttama fia falvo la pigione al fi" gionante. Et fé la ftiva fi perder a per le conditioni fopr adette , il patron della nave è tenuto di menda;re la detta fiiua -j cr fé il patron della naue^ Cr il pigionante non fi pojfono accordare , debba ejfer mejfo- in potere di doi buoni huomini maefiri di botte ^ O^ che hauefftno vifio quella fiiva ^ O^ che fujfero bene nel l'officio pratichi^ Cr qual fi vuole cofa , che loro ne diran^^ no per Uro giuramento , quello fia tenuto di mendar il fignore della na^e al detto pigionante : falvo impero che la pigione della fik/a debba tmtmia ^Jfer pagata. ■* Major (meerder.) 1 Paghi la pigione o nolo il detto patrone'] L. paghi la pigione ^ o no ^ lo detto pairenii. Catal. pag loguer o no lo Senyor. '^ j^?# la condicio quo defta es dita (nog de conditie die bov.en gefegt is.) GAP. HET CONSULAAT VANDE ZEE. 24^ Vaatwerk komt te verongelukken, fchuldig gelijke Vaatwerk te reftitueeren , of de waarde van het felve , als mede de bedonge huur tebetaalen. Voorts, fo de Schipper fig langer van het Vaatwerk bedient fai hebben , als hy met den verhuurder afgefproken was , of het felve op een andere tcgrgevoert had, als tufìen de Schipper en verhuurder geffcipuleertw^as 5 is de Schipper, fohy geval het Vaat- werk in die tijd, ofopdietogt, die niet geftipuleert was, komt te verongelukken , aan de voorfz. verhuurder gehouden gelijke Vaat- werk te refiitueeren , oF de waarde van hei felve, mitsgaders de volkome huur, te rekenen de geakkordeerde reys, of tijd, op die reys, of tijd, die niet geakkordeert was. En fo de Schipper het fel- ve verfpeelt, ofverfpilt, of verkoft had , of dat het door fijn toe- doen was verongelukt, fai het geen gefegt is =^ (des te meer) plaats hebben. ^ I. Maar fo de verhuurder de voorfz. conditien aan de Schipper, Ms het toen hy dat Vaatwerk huurde , of ontfing , niet voorgehouden had, ^^^j^'^^^ en dat het Vaatwerk verongelukt was, moet het verongelukt 2^ijn ^'^^/J^^ tot lafte van de voorfz. verhuurder, » 't zy datter de Schipper hum hlyven fin- van gaf, of niet 5 mits dat het felve door fijn toedoen niet veronge- ^eruedcen lukt fai zijn , gelijk boven gefegt is , en dat de verhuurder hem ^ (de ^^^f^^^ /^ 'Voorfz.. conditie niet) fai voorgehouden hebben : behoudens nogthansy^^/^y^Jr dehuur, dat,hetzydat het Vaatwerk komt te verongelukken, oïreiiemng niet , de verhuurder in alle gevallen fijn huurpenningen vry (al heb- '^'^^, ^^^ ben. En fo het Vaatwerk op die conditie, die boven gefegt is, ^2i\'^der ^Ten verongelukt zijn, is de Schipper fchuldig het voorfz. Vaatwerk it-walre dat vergoeden, en fo de Schipper en verhuurder malkander niet ver- ^^^ ''^^^'"^ ftaan konnen , moet het geflelt worden aà*n twee goede mannen , ^^^^"^^^ die kuypers zijn, en die de Vaaten fullen gefien hebben , en die goede kennis van het werk hebben , en de Schipper is gehou- den aan de voorfz. verhuurder te betalen, al het geen, dat defel- ve onder Eede voor uytfpraak fullen geevenj behoudens dat de huur van het Vaatwerk in alle gevallen fai moeten betaalt wor- den. Hh 2 KAP. t^4 IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. CGIL Di carico di vino. SE alcun patrom hmejfe noleggiato la fia nave , è fiavilio ad alcw ni mercanti^ fé quella nane doueua^ ò haueua a caricare di vino^ O" [e il patron della nane fujfe tenuto dare la ftivA a mercanti per tut* tó ti carico della naue , debba fare in que fi o modo 3 cioè far nettare le flive^ C^ le dehbe fare empire alli fuoi marinari^ ò a chi vorrà ^ in" ftaniti che la metta nella fua naue , <Cr cof piena di acqua la debba modrare a i mercanti ^ ò a huomo per loro , O^ dire , ò far dire a quei mercanti^ che ci fono ^ ò faranno^ già fé a loro appare quella Ul- va efìer buona? Cr fé faro, [incera^ cr fé vogliono^ che lui la met' ta nella naue^ €r fé i mercanti , ò huomo per loro diranno , che la tengono per buond , C^ che non faccia danno , O^ che la metta y 0 la faccia metter nella, naue^ fé ti mercanti la empieranno y o la faranno empire di vino , poiché fiiuata farà nella naue , fé di quelle fìive fi «- fcirk^ ò verferk alcuna quantità di vino^ che loro mejjo ci haver anno ^ ò fatto mettere^ il patron della naue non è tenuto nejfuna menda fare, percioche .non è colpa fua^ O^ ancora più^ percioche lui la mojlrò pie na di acqua 5 C^ con volontà di loro ^ ò di huomo per loro U mife nella naue^ (cr loro^ 0 huomo per loro la tengono per buona ^ C7^ ben conditionata. Imperoche i mercanti fono tenuti pagare tutto il nolo , che promejfo gli hauranno , tanto del vino , che verfato fi farà , come di i^uelloj che fi farà rifianrato^ poiché per colpa di lui non fi fark ver* fitto y ne perfo, I. E En Schipper hebbende fijn Schip verhuurt aan eenige Koopluy- den, indien dat het felve Schip foude 5 of moil gelaaden wor- denmet Wijn 5 en dat de Schipper aan de Koopluyden gehouden was het Vaatwerk voor at de laading van het Schipte befchikkenj moet hy aldus te werk gaan j namentlijk, hymoet de Vaaten doen fchoon-raaaken 5 endefelve^ voor d at hyfein't Schip brengt, door fijnBootsvolk, of door anderen, die 't hem believen fai, doen vul- len, en aldusmet water gevult zijnde, vertoonenaan de Koopluy* den, otaanderfelverCoramiffionaris, en de Koopluyden , die al- daar tegenwoordig zijn, afvraagen, ofdoenafvraagen,. ofhmrniet dmkt dat het F'aatwerk.geet is Ì enfo het goed is,^ en dat fy verftaan dat hy't in 't Schip fai brengen, en dat de Koopluyden ^ of haar CommifÏÏonaris , fai verklaart hebben, dat fy 't voor goed houden 5. en dat hy 't in 't Schip fai brengen , of laaten brengen , is de Schip- per, ingevalle dat de Koopluyden het felve, nadat het in 't Schip gebragt fai zi jn , met Wijn komen te vullen , of laaten vullen , ew datter een gedeelte van de Wijn, die fy der ingedaan hadden, ofio^ hadden laaten doen, uyt dat Vaatwerk uytgelekt, of uy tgcloopen was, niet gehouden eenige vergoeding van fchade te doen ^ om dat Bet door hem niet toegekomen is , als mede , om dat hy het felve vol water zijnde getoont , en met believen van haar 5 of van haar Gom- miffionaris in 't Schip gebragt heeft y en dat fy , of haar Commiffio- Baris het felve voorgoed, en wel geconditioneert gehouden hebben>, n^aar de Koopluyden zijn gehouden de volkome vragt, die fj hem belooft hebben , te betaalen , fo wel van de uytgelekte , als van de behoude Wijn^ mits dat dcfelve door fijn toedoen niet fai uytge- Mt, ofverloorenzijn. ^^£. I. Maar fo de Schipper het Vaatwerk , =* (gelijk ) bov^n is gefegt, uydekke^ aan de Koopluyden moft befchikken , en dat hy 3, of jemant van fy- "^^^ -^loey^ ïient wegen * het felve aan de Koopluyden, ofte derfelver Commif- f^^*!^^^^ fionaris niet vertoont had,, endathy het fonder order van haar, of^^^^^j^^ haar Commiffionaris in 't Schip brengt y of doet brengen y is d^-vm d& Schipper fchuldig,, fode Koopluyden eenige fchaade komen te ly- f^'^P"^^. den^, door dien dat hy haar het Vaatwerk. niet yertoonthad,, àie^^>^ fchaa^ 248 IL CONSOLATO DEL MARE. i mereami non fono tenuti pagar nolo di quel vino , che verfato pt" rk , percioche lui non mojìrò laftiuafe era buona , ò nò. Imperò fé il patron della nane non dark , né farà di fiiva tenuto dare a quelli mercan^ ti 5 che noleggiato hanno , C^ gli mercanti hauranno , h dover Anno haver U fliua , Jia buona , non (ìa buona , che verft il vino tutto , 6 in parte , gli mercanti fono tenuti pagar lo ?tolo di tanto , come nella nane fua , 0 fuo nautlio hauejfi wefjoj di quello , che fi faranno accordati , fenz^a contrago. Et per quello 9 che difopra è detto ^ fu fatto quefio capitolo. GAP. ceni. Di exarcìa appigionata. PAtrone di nane , 9 di nauilio 5 che appigiò-nerà exarcia per andat in vi" aggio 5 C7* quelle exarcie , che appigionate haura , fi perderanno fin'' ZA Colpa di lui ) non è tenuto niente emendar a quel , che appigionate ne Vhawra^ fé non folamente la pigione^ che tra di loro accordata farà, Im^ feroche fé la exarcia perderà per colpa del patrone della naue , e tenuto di far menda a quello , che appigionata Vhauera , tanto come V exarcia valea Àn quel tempo , che lui V appigionò ^ è di dare tanta exarcia , come quella era in quel tempo ^ che la pigliò, jincora più , fi quella exarcia fi rom* pera^ ò guafiera per colpa dd patrone della naue , è tenuto di emenda f a» re^ come difopra fi è detto. Feroche fi fi romperà ^ ò fi guaflera ^ per col' fa di lui 5 non è tenuto niente mendare fi non come difopra fi è dette. Salvo che fi quello , che la exarcia appigionerà , metterà predo , è condi- tione alcuna ■, C^ // patrone della nave riceuera quella exarcia fitto la conditione , che quello li metterà , il patrone della nave è tenuto di tutto quel predo 5 che lo pigionante detto gli hauera ^ ò di refiituire tanta exarcia come quella , O^ che vaglia tanto come quella. Imperò che fia in libeY" ta deir appigionante , pigliar denari , ò exarcie. Però fi il patrone del- la naue porterà quelle exarcie in altro viaggio , C^ non folamente in quel- lo , che tra di loro fora accordato ^ O^ la exarcia fi perderà in quel viag- I P^f] CATAi.y^»^ (fonder, buyrcn.) HET CONSULAAT VANDE ZEÈ. %A^ fchade te vergoeden 5 en de Koopluyden zijn niet gehouden de vragt van de uytgelckte Wijn te betaalen , alfoo hy de vaaten niet getoont fai hebben, oFfe goed waren , ofniet. Maar fo de Schipper de Vaa- ten niet fai befchikken , en niet fchuldig wefen defelve aan de Koop- luyden, die hem bevragt hebben, te befchikken, en dat de Koop- luyden die felfs fuUen moeten leveren, zijn de Koophiyden fchul- dig, het zy dat fe goed, ofquaadfullenzijn, datter de Wijn geheel wasuytgeloopen, oftendeele, de vragt van al dat fy in 't Schip fui- ien gelaaden hebben, te betaalen, fo als 't bedongen was, fonder te- genfeggen. En om het geen, dat boven gefegt isy is dit Kapit- tel gemaakt. 