Bijzonderheden [Byzonderheden] over Japan [engl.] Behelzende een verslag van de huwelijks plegtigheden: begrafenissen en feesten der Japanezen ... Uit het Engelsch. Met gekleurde pl. naar Japansche orig
Deze twee woorden bevatten dus den naam en de hoedanigheid van den vermoorden, zoo- wel als de plaats, waar de moord gefchiedde: want het Paleis van den Djogoun is op eene ‘hoogte in den laatften omtrek van het Kasteel. Sa wa gou fin ban. Eigenlijk eene nieuwe Mode , die veel opgang maakt : doch hier ‘(overdragtelijk) voor eene nieuwe wacht. Siro no okofode. Een wit hemd, of onder- kleed, hetwelk geen’ mensch regt heeft te dra- gen, behalve degenen, die den titel van Kami dragen, voorts Vrouwen en Priesters. A fou ma. Fedo is, volgens de verdeeling ‘des Rijks, op den Oostelijken weg naar Miya- ko, de oude en eigenlijke Hoofdftad. De oor- fprong van het oude woord /ouma wordt ‘door fommigen dus uitgelegd. Zekere vrouw, in gezelfchap met haren man te fcheep reizen- de, werd door een’ geweldigen ftorm overval- len. Om den Zeegod Riouka te verzoenen, wierp zij zich in de zee, en verdronk. Toen haar man aan land kwam, beklom hij den hoo- gen berg Oufouï, ten Oosten des Rijks, dacht | aan BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 237 aan’ zijne Vrouw, en riep met eene diepe zuchté Atfouma! (O mijne Vrouw !) — Van deze om- ftandigheid bekwam Japan den naam van Kifi- Kokf, of het Vrouwenland; {choon anderen be- weren, dat die naam reeds opklimt tot TENSIO? DAISIN, den ftamvader des Volks. Toen de Provinciën Odjo en Djewa, tegen- over het eiland Jesfo, nog onbebouwd waren 3 werden de inboorlingen Affouma- ibis, of ruw Volk, wilden, genaamd. Hetzelfde woord duide nog een’ lompen kinkel aan. - San-no is de naam van een dorp, door hèt- welk eene groote rivier ftroomt, met eene fchipbrug van aaneengeketende fchuiten. Het bezit een verrukkelijk uitzigt, en heeft aan verfcheidene Dichters de ftof tot fchoone ta- fereelen opgeleverd. Goncin gaf het aan een’ der voorzaten van sINSAYEMON, ter belooning voor dezelfs bewezene hulp gedurende de bur- — T anoma-ta, bouwland, nama of nouma, een poel of broekland. Wanneer er zich zulk een ftuk gronds nabij bouwgrond bevindt, fcheiden de landlieden het daarvan af door een’ dijk. Dit woord is dus eene toefpeling op YAMASSI- Ro’s Vader, die, uit hoofde der voorgenomene nicu- 238 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, nieuwigheden, met een’ poel of moeras verge- leken, en zeer verfoeid werd (1). (Yamasfiro is, zoo als gezegd is, de naam van een bergkasteel: een flot aan zee heet Ox- mi-firo, en in eene valei- — .. Het volgende - Couplet . ds eene wefpeling op de. volgende gebeurtenis. „Onder den acht. en tachtigften Dairi bloei- de het Rijk onder het opzigt der beide Djo- gouns van Kamakawa, YỌsi-TSOUGOU, en -Mou- NE-TAKA-SIN-0. Het Volk, gehandhaafd in her genot zijner regten, was te vreden en geluk- kig. De eerte Minister dier Vorften, Fosio» TOKI - YORI, vormde een plan, om het Rijk in het ftrengfte incognito te doorreizen, ten einde met eigene oogen te zien, of de hem overge- zondene berigten met de waarheid overeen kwa- men. Om alle denkbeeld van dic plan voor te komen, leide hij zijnen post, ten behoeve van zijnen zesjarigen Zoon, onder voogdijfchap van twee beftuurders, neder, en floot zich op in een a cca - (1) Deze toefpeling is hoogst ongelukkig. De dwaze aanbidders van het oude, omdat het oud is, verdienen bij ftilftaande wateren of moerasfen, die met fmerftof bezwangerd zijn, vergeleken te worden, An | | "Vert. BIJZONDERHEDEN OVER. JAPAN. 239 een vertrek des tempels van Sai-mio-/i, waar niemand hem naderen mogt (1256). :Na ver- loop van twee jaren deed hij het gerucht van _ zijnen dood verfpreiden , en, van dien eens Staatsraads, wien. hij: tot reisgenoot ‚had be- stemd. Dit nieuws ftortte het geheele Rijk in droefheid. en ropwe. Toen volvoerde, hij hei- melijk zijn ontwerp, en doorreisde het Land naar alle rigtingen, binnen drie jaren, met zij- nen vriend. NikAmmo, beiden als. Priesters ge- kleed, om geen’ argwaan te wekken. Kort nadat ‚hij. het dorp Sanno bereikt had, viel er een diepe fneeuw, en belette ‚hen ver- der te reizen. Hij klopte aan de deur van een rietendak » en fmeekte om huisvesting voor éénen. nacht. Eene goede Vrouw, die, de deur open. deed, heette hem welkom, nogtans met | bijvoeging , dat, zij daarover niets te zeggen had, dat baar Meester uit was, en zij hem wilde gaan halen. De Heer des huizes deed den Priester, bij zijne terugkomst, inzien, dat zijn. huis zeer klein, en in zulk een’ flechten ftaat was, dat hij er den nacht zeer onaangenaam zou door- brengen: hij-raadde hem dus, achttien ftraten (1) ver i -~ (1) De Japannezen gebruiken het woord han (matk- ché) ter; bepaling van affland, D4O BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. verder te gaan, naar het dorp Yama-matto’, waar hij verfcheidene goede huizen, en veel gerijf zou vinden. De Priester, daarentegen, beriep zich op den pikdonkeren nacht, op de onmogelijkheid om verder te reizen, en verze- ‘kerde, dat ook het flechtfte nachtverblijf hem aangenaam zou wezen. De vrouw zette daar- op gekookte gierst voor, met eene verontfchul- ‘ging, dat zij hem geene rijst kon geven, ‘gelijk ‘in hare betere dagen het geval zou geweest zijn. De Priester hernam, dat hij niets liever at dan gierst. Onder het praten viel de nacht, en het wérd koud: zij hadden in de hut noch een bed, noch hout om vuur aan te maken. In deze verlegenheid befloten zij de boomen omver te hakken, die in kasjes voor de deur geplant waren. Maar dit belettede de Priester, zeggende, dat iemand van zijn beroep niet van honger of koude moest weten, of zelfs; des noods, om in de opene lucht te flapen. Hý vêrlangde de boomen te zien; zijn gastheer bragt hem er bij. „ Dit is,” zeide hij, „ het overfchot mijner geheele bezitting. Ik had vele ‘boomen, maar toen ik tot armoede vervallen was, gaf ik die aan mijne vrienden, met uit- ‘zondering dezer drie, waarop ik den meesten prijs ftelde (het waren een pruim-, een: kerfen- en een pijnboom): maar nu zal ik ze hakken’, om BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 24t om u te verwarmen.” De Priester dankte hem voor zijne goedheid, maar ſmeekte hem nog eens, er toch niet aan te denken, om dit zijn laatfte goed voor hem aan te fpreken. Dan de eigenaar liet zich niet weêrhouden: hij kap- te de boomen, maakte een vuur aan, en noo- digde zijne gasten, bij het vuur te fchikken en zich te warmen. Toki-yorr betuigde nog eens zijn leedwezen voor het gebeurde, en vroeg, in den loop des gefpreks, naar zijn’ naam. Zijn gastheer verontfchuldigde zich een’ tijdlang, dien te zeggen, maar ten laatfte kon hij het drin- gende aanzoek des Priesters niet weêrftaan, en noemde zich sANNO-GEN-SAYEMON-TSOUNE-YOl s zoon van SANNO-SABRO-MASA-TSOUNE. De Pries- ter ftond verbaasd. ,, SANNO-sABRO,” zeide hij, sy was een rijk edelman: hoe komt gij zoo arm?” — Mijn Oom, sanno- Tova,” her- nam zijn, gastheer, , vermoordde in °t geheim mijn’ Vader, en deed den Djogoun gelooven, dat hij zich in eene vlaag van krankzinnigheid te kort had gedaan: hij joeg mij toen de deur uit, en daardoor ben ik zoo arm. Ik ben meer dan eens in de verzoeking geweest, om den moord mijns Vaders door zijnen dood te wre- ken: maar hij is een man van aanzien, en heeft altijd zoo vele bedienden rondom zich, dat men hem niet kan bereiken.” Dit zeggende, ftortte II, DEEL. Q hij 242 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. hij een’ vloed van tranen, gelijk ook de Vrouw. De twee vreemdelingen weenden met hem. To- KI-YORI vroeg, waarom hij zijne klagt niet ten Hove (te Kamakoura) had aangebragt. SANNo antwoordde, dat hij met groote fmart het over- lijden van ToKi-yor! gehoord had, en dat de andere Sraatsraden niet meer zoo billijk regeer- den, als deze. ,, Maar,” zeide hij, ,, al ben ik arm, zoo heb ik toch nog altijd een har- nas, een’ nage -nata (vrouwenfabel met een lang gevest) en een paard, waarmede ik, in geval van oorlog, den Djogoun ter hulpe kan fnellen.” De Priester, verwonderd over alles wat hij hoorde, vermaande hem tot geduld, en vertroostte hem met de hoop op betere tijden. Onder deze gefprekken verliep de nacht: en met het daglicht namen de beide reizigers af- fcheid van deze herbergzame menfchen, en zet- teden hunne reis voort. Na het afloopen zijner reizen verfcheen Toki- YORI op eens weder ten Hove van Kamakou- ra. Deze onverwachte terugkomst verheugde het Volk, dat hem dood had gewaand. Het eerfte wat hij deed, was, den armen man, en zijnen onregtvaardigen Oom te ontbieden. Na een naauwkeurig onderzoek bevond hij, dat de eerfte volkomen de waarheid gefproken- had, en hij deed sanNo-Topo en eenen van deszelfs bloed- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 843 bloedverwanten , medepligtig aan de misdaad, op het zeeftrand onthoofden. Hij gaf aan sane NO-GEN-SAYEMON al het vermogen zijns Vaders terug, benêvens de dorpen Oumeda, in de Provincie Kaga, Sakoura-t in Yetchou, en Matfou-Yeda in Kotfouki (1), als toefpeling op de drie boomen, die hij, tot verwarming Zijner gasten, had omverre gehouwen (2). Ten-meï. Wanneer iemand een ongeluk over- komt, (1) Kaga en Yetchou zijn twee Provincién op de Noordkust van Nifon, ten Zuiden van Kaap Moto, Kot- fouki ligt meer ten Zuidoosten, in het midden van dat eiland, (2) Oume beteekent namelijk eenen pruimen-, /akoura eenen kerfen- en mats eenen pijnboom, Pruim- en kerfe- boomen worden in Japan, vit hoofde van derzelver bloemen, zeer hoog gefchat. Achter meest alle huizen ziet men eenige dwergboomtjes van die foorten în hou- ten kasjes, en in de vertrekken van welgeftelde lieden eene porfeleinen vaas met een’ bloeijenden tak derzelve. De Dichter, die dic geval hier vermeldt, maakt eene toefpeling op YAMAssIRO , als wilde hij zeggen: Wie hakte den beminden boom van TONOMA om? — SANNO, de moordenaar, wiens naam ook toevallig met dien van den ouderen herbergzamen sanno overeenkomt. Ook de woorden: Sin fa ye mi mon, men heeft nooit gehoord, herinneren aan denzelfden SANNO SINSAYEMON , den dood. flager. | Q 2 244 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. komt, zoo is het de gewoonte te zeggen: ten mei. „ Het is eene ftraffe des Hemels!” Wan- neer men eene misdaad gepleegd heeft, die niet duidelijk bewezen kan worden, en den misda- diger komt daarna eenig ongeluk over, zoo ge- bruikt men dezelfde uitdrukking. Hier is eene toefpeling op het zoogenaamde misbruik zijner magt (de zucht tot verbeteringen) van YAMAS sIRO, en den tijd wanneer hij daarvoor geftraft werd: het vierde jaar, ten-mei of ten-mio. Andere Coupletten op heszelfde onderwerp. Tonoma Yamasfiro Fouka defya na i ga Afta mi tat fi Kira rete nizerarou TONOMA YAMASSIRO ontving drie houwen met eenen fabel. Hoewel de wonden niet diep waren, ge- voelde hij nogtans groote pijn, lyo fanno finfa Do tchouva fanfa Yo i kimi fiani iye. Growa Tonomo wo Ni kon mot fi a Na i ga fan fa Fitori i mous kmo Kouro fa re ta Iyo fanno finfa Do tchiwa fanfa Yo i kimi fiani iye. Hij had getracht zich te verde- digen: zijn bloed vloeide : het is eene gelukkige gebeurtenis, Wij zijn niet yerfioord op den ouden Vader Tonomo, al is zijn Zoon omgebragt. Zijn eenige Zoon is gedood. Sanno heeft zijn bloed. geftort : het is eene gelukkige gebeurtenis. De “BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 245 -` De volgende verzen bevatten de namen van alle de maanden van dertig- dagen, zoowel als dezulken, die er flechts negen en twintig heb ben. ` Si yo daf mi o Alle de Grooten des Rijks Mou fio ni nikou mo ou verfoeiden den beer (1) 3 Nanats ou bo fi | laat hem niet meer fchijnen: I ma fi kou ff re ba ~ het is eene gelukkige ge- Si mo no fi ya wa fi. beurtenis, zelfs voor de ge- ringfte bedieuden, In deze verzen zijn de maanden, die dertig dagen hebben, in curfijve letters, namelijk: mou, de zesde, fio, de eerfte, mi, de tweede, nanats, de zevende, ff, de vierde, kou, de negende, en fimo, de elfde. Alle de andere, in gewone letters, hebben flechts negen en twincig dagen (2). | Cou- (1) Namelijk den grooten Beer aan den Hemel , waar- mede het wapen van YAMAssIRO, uit zeven fterren be- ftaande , bedoeld wordt, (a) Woordfpelingen van dezen aard, die met onze logogryphen cn charaden kunnen worden vergeleken, zijn ook in de Chineefche dichtkunst zeer menigvuldig. Zij moeten blijkbaar zeer gemakkelijk zijn te vervaardigen in - eene taal, waarin elke lectergreep, op zich zelve geno- men, eene menigte verfchillende beteekenisfen kan heb- Q 3 ben. 246 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. Coupletten op de wijze van een oud lied, genoemd Outai, hetwelk gemaakt was op GEN- SAYEMON, wiens gedachtenis nog, uit hoofde zijner menschlievendheid, zeer in eere is, I de fo no to ki ni In illo tempore Fa fi no gi va Res magni momenti evenit, To no ma ya Sanno ni Tonoma a Sanno Kira reta yo ni Proftratus cecidit Sono fin pa o. Prope regiam. Kan no ni o-ota Kanno et Ota Yetchou ni fakou na da Et Yetchou ab ostio postico Cpalatii) , O-ote ni fougi yama Ad portam anteriorem, Sougi- yama, Ava fi te fanga Simul, pergebant. | Sio no fan ki fou Vulneratus est triplici loco Chi chi fan fa ni Pater ejus mier Ira rou ma de Fachis est hoc (cafu). So o mo a ri fo na Sic profecto, Zi zits no fio Ejus hora advenerat, Tango ni tori tfouki Tango fuperbiens Kago ni no ri te zo ro. Ad currum eum duzit. Op ben, De Japannezen vinden dezelfde gemakkelijkheid in het maken van calembourgs, door hunne uitfpraak van de Chineefche karakters te bezigen. Ook de woorden hun- ner eigene taal geven aanleiding tot mevigvuldige woord- fpelingen, blijkens de bovenftaande proeven. | Vert, BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 247 » Op dien tijd gebeurde een gewigtig geval. Tonoma werd door. sANNo verflagen; nabij het Paleis: hij ging met RANNO., O-OTA (1), YET- CHOU (2), en sOUGI-YAMA (3) van de achter- poort naar de voorpoort. Zijn Vader was daar- over diep bedroefd, Het was zoo befloten. Zijn uur was bepaald. Tanco  Vorst van Figo. (3) De bewaarder van de binnenfte kleedkamér van den Djogoun. (4) Ook een Staatsraad in buitengewonen dienst, (5) Deze ftaaltjes geven ons geen bijzonder groot denkbeeld van de Japanfche Poëzij. Waar dezelve, 2o- der verheffing van denkbeelden, zonder gevoel en’ echte verbeelding , flechts nietige woordfpelingen najaagt , daar is zij bij een Volk of in verval, of heeft nog nimmer op een’ hoogen trap geftaan, Uit de woordelijke bijge- voegde Latijnfehe vertaling te oordeelen, fchijnen deze dichtftukjes niet meer, dan Proza te zijn, maar fomtijds met eene dubbele beteekenis, ‘Het is metkwaatdig , dat deze Chineesch - Japanfche {maak zoo geheel verfchilt, van de Arabisch-Perzifche gezwollenheid , die men, gewoonlijk uitfluitend Oosterfche Poëzij noemt. Q 4 Vert, 948 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. Ill. Verdeeling des jaars bij de Japannezen. De Japannezen verdeelen het jaar in twaalf maanden, waarvan ieder rweé onderverdeelingen heeft, elk van vijftien dagen, onderfcheiden door verfchillende namen. Een ermaal wordt verdeeld in honderd deelen, en dag of nacht bevatten daarvan een grooter of kleiner geral, naar mate de dagen langer of korter zijn. Dus heeft, bij voorbeeld, in de lente- en herfst- nachtevening (21 Maart en September) dag en nacht elk vijftig deelen, maar in den zomer- zonneftilftand (in Junij) heeft de dag 60, en de nacht 40, gelijk in de winterzonneftilftand (in December) de dag 40, en de nacht 60 deelen; en dus naar evenredigheid. Van deze honderd deelen worden er twee voor de mor gen- en twee voor de avondfchemering gere- kend. De Fapanfche klokken beftaan in eene wa- terpas liggende balans, die zich op een pen- netje naar voren en achteren beweegt, met een gewigt aan wederzijden. Deze klok toont naauwkeurig de lengte van dag en nacht, door den voor- of achteruicgang dier gewigten. Ik zag eene dier klokken in het Paleis van den Gou- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 249 Gouverneur van Vangafaki, en daar de zamen- ftelling mij zonderling voorkwam, verlangde ik er eene naar Europa mede te nemen, doch de buitenfporig hooge prijs fchrikte mij af. Het jaar heeft dus, volgens de bovengenoem- de dubbele maandverdeeling, vier en twintig deelen, welke de vier jaargetijden uitmaken. De lente wordt voor het eerfte gerekend. Zij begon in 1783 op den 5 Februarij, en duurde tot den 7 Mei; de zomer van daar tot den 6 Augustus;. de herfst tot den 6 November. Daar de Fapannezen maanjaren hebben , zoo verfpringt de evenredigheid telkens. Na een tijdsverloop van drie en dertig maanden , komt er een jaar van dertien maanden, De twaalf — van den dierenriem heb- ben in 't Japansch de volgende namen: f 1. De Rat (ne), overeenkomende met onzen Ram. a. De Koe (ous), overeenkomende met onzen Stier. 3. De Tijger (torra), overeenkomende met onzen Tweeling. 4. De Haas (ou, verkort van oufagi), over- eenkomende mer onzen Kreeft. Q5 5. De 250 , II. I2. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, De Draak (tats), overeenkomende met on- zen Leeuw. De Slang (mi), overeenkomende met onze Maagd. Het Paard (ouma), overeenkomende met onze Weegfchaal. Het Schaap (fitfoufi), overeenkomende met onzen Scorpioen. De Aap (far), overeenkomende met onzen Schutter. De Haan (torri), overeenkomende met on- zen Steenbok. De Hond (in), overeenkomende met onzen Waterman. Het Zwijn (i), overeenkomende met onze Visfchen. De vier hoofditreken van het kompas komen met de onze overeen. De namen der zeven planeten zijn: Gouats, de Maan; Koua, Mars, of de vuurplaneet; Sout, Venus, of de metaalplaneer; Mok, Fu- piter, of de hourplaneet; Kin, Mercurius, of de waterplaneet; Do, Saturnus, of de Aard- planeet, en Nitji, of de Zon: Met uitzonde- ring van zon en maan, worden zij alle Kinde- ren BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 251 ren der Goden genaamd. Naar deze zeven pla- neten worden, even als bij de Latijnen en Franfchen, de zeven dagen der week genoemd, met bijvoeging der lettergreep yo, op deze wijze : Gouats-yo, . . . a . i . . a Maandag. Koua-yo, de dag van Mars of . . Dingsdag. T a , — Venus of . . Woensdag. Mok-yo, ssvessossssorrve Jupiter of . Donderdag. Kin-yo, a E Mercurius of Vrijdag. Do-yo, mn —— Saturnus of Zaturdag.. Nitji-yo, o ©... « « « « Zondag. Yo beteekent eigenlijk het Noordergefternte, of de groote Beer, Hunne vijf hoofdftoffen worden elk in twee- en verdeeld, onder den naam van ouder en jon- ger broeder; zij hebben er dus tien, die met de vijf planeten overeenkomen, namelijk: hout, ouder en jonger broeder; vuur, aarde, goud (of metaal) en water, elk weder in ouder en jonger broeder onderfcheiden. Door deze tien hoofdftoffen met de twaalf teekenen van den dierenriem te verbinden, geven zij aan elken dag 252 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. dag der maand, naar hunne wijze van rekenen, eenen onderfcheidenen naam. De elfde maand, waarin de zon in den win- terzonneftilftand treedt, werd oudtijds voor den eerten gehouden, omdat de zon alsdan in hec Noorden, en beneden de Aarde fchijnt. De- zelfde gewoonte had oudtijds ook in China plaats. Hun Cyclus of jaarkring begint nogtans met Torra-no-tfouki. Deze manier van jaar- rekening is in China door het thans regerende Stamhuis aangenomen (1). Hunne Almanakken bevatten, gelijk de on- zen, eene lijst van merkwaardige voorvallen, en den tijd federr dezelve verloopen. Dus vinden wij, in dien voor het derde jaar mengo, of het jaar ten-mi (1783) dat er toen verloopen wa- ren: Sedert den eerten Dairi, TSIN- MOU-TEN-O, - « » - « « « 2440 jaren Se- — (1) Ik heb gemeerd, den Nederlandſeſien Lezer geen’ ondienst te zullen, doen, met de lange vamen van den Cyclus weg te laten, waaraan hij toch niets heeft. De Heer TirsieH ſehönt mij wat al te kwistig met zijn Japausch, — — p ven Vert: BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 253 Sedert de verovering van Corea . . . 185 jaren. s den dood van TAIKO-SAMA .. 136 ss » de verovering der Lio-Kiou- eilanden, door den Vorst van SAIZOUMA, 600 bee dws … 198 y s de aankomst van het eerfte Hollandfche {chip (2 Junij, 1609) ee o's es eee ie > 174 s » den dood van den Djogoun, GONGIN-SAMA 3 « «3 «ee 162 ‘ss » de oprigting der Faktorij op het eiland Defima...... 144 s het vertrek der Hollanders van Firando ese ee ae 143° 95 » het begin der Regering van den tegenwoordigen Djogoun , YEYE-FAROU, « +9 ++ 222+ 24 gy De Almanak wordt altijd ten Hove van den Dairi, door den zoogenoemden Rek- Fakasfi, vervaardigd. De Fapannezen hebben Kompasfen met twaalf punten, overeenkomende met de twaalf teeke- nen van den dierenriem, en beginnende met de 254 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, de Rat (den Ram), dien zij zeggen, dat het Noordergebied voert. Hierin komen zij met de Chinezen overeen. Zij hebben veel bijge- loof omtrent de werking der gefternten. In den Almanak voor het jaar van den Haas vin- den wij de volgende behoedmiddelen aangepre- zen: . gy Al wat op het Noorden uitziet, moet dit jaar gefloten worden. Wanneer iemand, bij voorbeeld, ergens naar het Noorden heen wil, zoo moest hij zich eerst een weinig Oost- of Zuidwaarts wenden: dan kan hij zijn’ weg ver- volgen. „Zwangere vrouwen moeten zorg dragen, dit jaar niet tegenover het punt te bevallen, waar de Koe aan den Hemel geëerd wordt: daarentegen is alles tusfchen de punten der S/ang en van het Paard (het Zuiden) gelukkig: dus moet men zich in ’ bidden naar die twee punten wenden. In het zaaljen, moet de landman zich niet naar °t Noorden keeren. In het verhuizen hoede men zich voor het punt van den Haan (Steenbok ).”” Op den tweeden of derden dag der eerfte maan zetten de zeelieden in hunne vaten een’ pijntak, omringd met een ftroobandje, waaraan zij * BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 255 zij gras, krabben, rijst, zout, koren enz, vaste maken. Dit is eene offerande aan den God van het fchip, ten einde in den loop des jaars voor- fpoed te verkrijgen. Elk fchip denkt men, na- melijk, dat onder een’ bijzonderen befcherm- geest ftaat. Wanneer de Almanak iemand verbiedt, naar een of ander der twaalf punten te zeilen, zoo rigten zij eerst hunnen koers naar een ander punt; dic achten zij genoegzaam, om ongeluk- ken voor te komen; daarna vervolgen zij hun- ne vaart in welke rigting zij willen. Tot in de kleinfte, ja zelfs in walgelijke bijzonderhe- den treedt deze bijgeloovige voorzorg; niet al- leen mag men geene vrouw trouwen uit een oord, gelegen in de rigting van het punt van den Hond, maar ook mag men niet naar ’t punt van het Schaap fchieten, zoo min met boog ` en fpies, als met geweer; ja men mag zijne natuurlijke behoefte niet voldoen tegenover het punt van de Koe, Die Almanakken zijn ook opgevuld ‚met . weêr- en windvoorfpellingen, en teekenen van gelukki- ge en ongelukkige dagen, waarop men in alle zaken verpiigt i is te letten, STR IV. 256 BIJZOND ERHEDEN OVER JAPAN. IV. Japanfche gewigten en munten. In Japan wordt alles wat in- en uitkomt berekend naar balen, kokf en mankokf. Elke baal behelst 333 gantings, en weegt 82 of 83 caltis. De calti is 13 (gewoon) pond. De ganting is de eenige natte of droo- ge maat. Drie balen rijst, elk op twee tae/s gefchat, maken éénen kokf of koban. De volgende fom- men komen uit de tientallige vermenigvuldiging voort: Si-kokf oe... 10 kokf of kobans. Fiak-kokf.. . e 100 —ñ — Sin-kokf .... 1000 Man-kokf. ... 10,000 Siou-man . . . æ. 100,000 Fiak-man.... 1,000,000 Sin-man . .. . 10,000,000 De waarde der koban is aanmerkelijk veran- derd. Er zijn oude kobans van 24, en andere van 19 gulden. De Zounrok-koban ftaat om- trent met een’ gouden rijder, of 14 gulden 8 ftuivers gelijk, maar is fomtijds 15 of 23 ftuivers hoo- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 257 hooger. De. nieuwe koban,, thans in omloop, doet 12 of 13 gulden, volgens den. prijs van het goud: De zilveren tail is een ingebeeld ftuk geld, ter waarde van omtrent vier Engel- fche fchellingen. Vs Verklaring van. het Plan der Neder- landfche Faktorij te Nangafaki.- I. Faktorij der Olands (Hollanders) op het eiland Defima (vooruitftekend eiland) (1). 2: In het dertiende jaar kouan-young (1636) werd het eiland Defima afgezonderd tot het verblijf der Barbaren uit het Zuiden, die ver- lof bekwamen, om zich daar neder te zetten en handel te drijven. 3. De eerfte aankomst der Hollanders in Japan was in het zevende- jaar khing-tchang (1602). (1) Het eiland wordt dus genaamd, omdat het buiten Nangafaki uitfteekt. Zie het Plan dier ftad in Kämp- yer’s Hiftorie van Japan, IV. B. (bl. 181 der Neder- land/che Vertaling). Tl. peen. | R 258 = ‘BIJZONDERHEDEN OVER JAPAR. (1602). Hunne voorregten werdeh hun beves- tigd door GONGIN in 1609. Naderhand werd hunne Faktorij naar Nangafaki verplaatst, na- melijk in’ het achttiende jaar kouyan- young (1641). 4. Van den Ooster- tot den Zuiderhoek is de afftand vijf en dertig maten (van omtrent acht Japanfche voeten), van den Zuider- cot den Westerhoek honderd acht, van den Wes- ter- tot den Noorderhoek vijf en dertig, en van den Noorder- weder tot den Oosterhoek zes en negentig maten. (Deze maat moet wel omtrent van acht Fa- panfche voeten zijn, daar kämrrer meldt, dat het eiland Defima zeshonderd voeten lang, en tweehonderd veertig breed is. Hij verklaart , het zelf gemeren te hebben, en vond deszelfs grootfte breedte twee en tachtig gewone fchre- den, en de grootfte lengte tweehonderd zes en l dertig.) 5. Straat der Waterpoort. 6. Kantoor van den Onderbevelhebber. 7. Tolhuis. Poort van ecr. 9. Wa- we. a BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 259 9. Waterleidingen. _ 10, Bloembedden. xr Watérkommen. . ta. . Galerijen, om lucht te fcheppen. 13. Stallen voor rundvee. 14. Wandeling, met batoane beplant. 15. Huis van den Kwartiermeester. 16. Huis van den Tolk. 17. Defimna-mats , of ftraat van Defima. 18, Waschplaats. | 1 Q. Wachthuizen. ao. Waterpoorten. Het zal niet nutteloos zijn, deze korte ver- klaring te laten volgen door kamprer’s befchrij-, ving van het eiland Defima. Deze befchrijving ftrookt naauwkeurig, met het hier medegedeelde Plan, zoo als men gemakkelijk door de verge- lijking van beiden kan zien. Scnrucuzer,, die, KÄMPFER's werk, naar het Moogduisfche hand- fchrift, in 't Engelsch vertaalde, zegt daaren-, R 2 bo- 260 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. boven, dat er in het oorfpronkelijke Hoogduit- fche handfchrift overwijzingen waren, die hij wegliet, omdat zij betrekking hadden tot ecne fchets van Defima, die onder kämprer’s. pa- pieren niet te vinden was. Het zal dus niet overtollig zijn, bij het door den Heer TirsincH medegedeelde Plan, de befchrijving van kKämr- FER te voegen. „» De plaats, waar de Nederlanders wonen, heet Defima, dat is, het vooruieftekend ei- land, het eiland vóór de flad. Ook noemen de Fapannezen het fomtijds Defima-mats, dat is, vooreiland-flraat, omdat het onder de ftra- ten van Nangafaki gerekend wordt, en aan dezelfde bepalingen onderhevig is. Het ligt niet ver van de Zee, en is met kunst in dezelve opgeworpen, daar de Zee hier vol rotfen en zandbanken, en zeer ondiep is. De grondfla- gen zijn, van anderhalf tot twee vademen diep- te, van hardfteen, en, bij hoog water, omtrent een halve vadem boven de oppervlakte. In ge- daante heeft het eiland veel van een’ waaijer zonder handvatfel, zijnde een langwerpig vier- kant, waarvan de twee langfte zijden ftukken van cirkels zijn, met de ftad gemeenfchap heb- bende door -ecne kleine ftcenen brug, eenige fchreden lang, aan wier einde zich een goed wacht- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 261 wachthuis bevindt, altijd met fchildwachten be- zet. Aan de Zuidzijde van het eiland zijn twee’ ſterke poorten , waterpoorten genaamd , die nooit geopend worden, dan bij * laden en los- fen van onze (Hollandfche) fchepen, in tegen- woordigheid van eenen gelastigden des Gouver- neurs. Het geheele eiland is omringd met ta- melijk goede houten fchuttingen, met kleine daken voorzien, op wier top een dubbele rij fcherpe palen ftaar, gelijk de chevaux de frife in den vestingbouw; het geheel is over ’t al- gemee zwak, en, in geval vah nood, voor tegenweer niet beftand. In hee water ftaan,’ eenige weinige voerftappen van het eiland, der⸗ tien zeer hooge ftaken, op redelijken afſtand van elkander, met houten bordjes in den top, bevattende, in groote Fapanfche karakters , het verbod des Gouverneurs, met de fcherpfte ftraf- fen aangedrongen, aan alle vaartuigen hoege- naamd} om voorbij deze ftaken het eiland te naderen. Bij de brug, naar den kant der ſtad, is een hardfteenen plein, waarop de bevelen des Keizers, en de plakkaten van den Gouver- neur, óp houten bordjes, geplakt worden. Een dezer bevelen heeft betrekking tot de wacht, het andere tot de bevelhebbers, de ftraat ven Defina, en elk wie daar iets te doen heeft, ` en dien weg uit moet... Men rekent den plat- | | R 3 ten 263 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ten grond van, ons eiland gelijk met een ffa- dium, of 6000 voeten lengte en 240 breed- te... Eene wijde ftraat is zoo lang als het | geheele eiland: er is ook een pad om te gaan langs de fchuttingen, die het omringen. Dit pad kan gefloten worden, als.het noodig is. Het water der riolen loopt af in Zee door naauwe kromme pijpen, voorbedachtelijk zoo gemaakt, opdat er niets van het eiland zou kunnen uitgefmokkeld worden, °t welk zij mee-- nen dat ligtelijk zou kunnen gefchieden, als de pijpen rege waren. De ftraat, die in de leng- te over het eiland loopt, is de eenige, die aan weêrszijden huizen heeft. Dezelve werden door. fommige inwoners. van JNangafaki gebouwd, aan welken wij, volgens het oorfpronkelijke contract, 6,500 /iumome moeten betalen, het- welk veel te duur is. Alle de huizen zijn van hout, meestal van dennenhout , en verbazend lomp gebouwd. Zij zijn twee verdiepingen. boog, en dienen gelijksvloers voor pakhuizen, terwijl wij boven wonen, en ons op onze ei- gene kosten moeten meubileren met gefchilderd papier in plaats van behangfel, volgens de ge- woonte des lands, met matten op den vloer, en me: deuren en floten, indien wij veilig willen zijn. De andere gebouwen op het eiland zijn: drie wachthuizen, een aan elk cinde, en een in het BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 263 ‘het midden: eene plaats, digt bij den ingang, met de noodige gereedfchappen voor het blus- fchen van brand, en putten om water te fchep- pen, die echter met planken gefloten en zoo toegefpijkerd zijn, dat men ze, in- geval van nood, fpoedig kan openen. ‘Al het water,’ dat wij voor de keuken als anderzins noodig heb- ben, komt van de Rivier, die door de ftad Nangafaki loopt, en wordt met pijpen van ` bamboesriet aangebragt: het valt in een’ bak, binnen het eiland aangelegd. Voor dit water moet men afzonderlijk betalen. De Oostindi- fche: Maatfchappij heeft achter de groote ftraat, op hare kosten, een gebouw doen oprigten, gefchikt voor den koop onzer goederen, en twee pakhuizen, beftand tegen het vuur: want die ik boven noemde, dat men gelijksvloers vond, zijn noch tegen regen, noch tegen brand of dieven beveiligd. Het eiland bevat ook eene ruime keuken, een huis voor de Af- gevaardigden van den Gouverneur, om het oog op onzen koophandel te houden, een ander voor de tolken, die men alleen gedurende den tijd der verkoopingen noodig heeft, een’ keu- ken- en fpeeltuin, eene plaats om ons linnen en andere dingen te wasfchen „ eenige particu- liere tuinen, en eene badplaats. De ottona, of hoofdopziener der ftraar, heeft ook een huis en tuin 264 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. tuin voor zich. Er is nog eene ledige plaats opengebleven voor kramen , die er zoo lang ftaan als onze fchepen in de haven liggen. Er is ook een afzonderlijke hoek, waar de noodi- ge touwen en het paklinnen, om de goederen in te pakken, bewaard worden (1).” (1) In het Koninklijke Kabinet van Zeldzaamheden , in *s Hage, bevindt zich een uitvoerig en naauwkeurig „Model van het eiland Defima. Vert. í s P la ngasaki a CSLU by í Digitized by Google Digitized by Google COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES _ This book is due on the date indicated below, or at the expiration of a definite period after the date of borrowing, as provided by the rules of the Library or by special arrange- ment with the Librarian in charge. DATE BORROWED DATE DUE DATE PORROWED e Ze | c20(1141)m100 f | COLU | MBIA UNIVERSI IBRARIES je | | — — —— | 395.63 p am 4 9 1040 oe es Sua — bos nd ar ‘. trie sve © ta c+ = a inf trara % wet ib he. © z > — — ee > +e. — — — le eee ee er — ee a N a = a. 