Beschryving van's Graven-hage
Buiten deze twee Willemen zyn ons geen andere bekent met denzelven naam onder de Baflaardzoonen uit den Huize van Beyeren, Of nu deze laatftge- melde IVillem Baftaard van Willem den V. tot dezen tyd ( 1436-1439.) geleefc hebbe , is ten hoogften twyffelagtig : Immers wy vinden vaij hem nergens on- treut 24 BESCHRYVINGE van 1 441. PIETERENGELSZOON, Bailliu van den Hage , vef- melt in eenc a61e van den Hove , waarby ecnige invvoonders van den Ilage door den gemelden Bailliu voor den Hove zynde aange- ]<laagt , provilionelyk ontllagen wierden onder borgtogte , den 14. junii veertien honderd ecn en vecrtig (/» ). Nog in eene uitfpraa- ke van den Hove over confifcatie van gocderen van iemand , die zig vcrhangen hadde , gedagtekent den 7. Julii veertien honderd drie en veertig (q). Wanncer in den jnare veertien honderd vyf en veertig eene lieylkin betigt wierd van haare Jonkvrouwe Jaco& Tan Groes^ccct^s wyt' met rottc-kruyd in bieren- brood te hebben willen vcrgeeven, beklced zy het gemckle feit in prefentic vanMr. Lodezz.yk zau der Eycke, Geryt Tetter-, Tieter Engelszoon Baill'm •van den Hage, en Dirk Bondynfz, van ZiJveten (r ■. Dezc Pieter Engcllzhadbyzyne commiliie verkregen , „ dat by ,, tot fynen proutiyte hebben zoude alle boeten, breucken en ver- „ valkn, die hy winnen, opbueren en crygen zoude in 'r voirfz „ Bailliufcip, niet vuytgefceyden, dan alleen confptracye of verga- „ deringe tegens mynen genadigen Hecre ofzynre '■T>icnres; en dier- halven wierd hem by bentemie van den Hove van den 22. Julii veertien honderd drie en veertig toegevveezen alle zodanige goe- deren, als by hem vvaren aangeflagen, van iemand die zig uit vvan- hoope hadde om 't leven geholpen , fchoon de Procureur Gene- raal beweerde, „ dat deze misdaed eene vuytgenomcn zake "wair in „ alle brieven, als betlaende in defperacie, en dat overlulks dezel- „ ve goederen by den Rcntmcelter Generael ten behoeve van den „ Graef moellen vverden ontfaen en genoten. Naderhand is hy gevveefl Bailliu van 'sGravenzande (j)i zynde hem in 't Bailliu- Ichap van den Hage gevolgt I ^48 _ Hecr E V E R T of E V E R A R D ( dien Vrou w Jacoba in een afte, in 't vervolg te mclden, noemt Edenaert , dat is, Eduard ,) Baflaard van Holland, Ridder, natuurlyke zoon van Hertog WH- km van Beyeren denzesden, en gcvolgelyk baltaard broeder van Vrouw Jacoba, eerlle Heer van Hoogwoude en Aartswoude. De- zen verbood het Hof van Holland by afte van den 18. April 1448. {t) aan iemand vry geleidete geven buitenHaag-ambagt,diefchuI- dig trenc den gemelden tyd gewaagt, 00k zoude hy zyn geweefl: een buitengemeen Olid man. En mitsdien hebben wy gecn zwarigheid gcmaakt , om vafl te ftel- len , dat deze fVillem de Baflaert gecn ander is gewceft , dan , gelyk wy rects hebben gezegt IViUein de Jkftaert van Holland , cerfte Heer van Schagen. (0) II. Memor. van Rofe A. 2. fol. 112. -jcrfn. xi. Mcmor. van Rofe F. J. fol. 52. verfo. (p) Vyfde Memor. van Rofc/o/. 174. vcrfo. iq) Ncgende Memor. van Rofe gcquot. E. i. fol. 14. (r) Zie hiervan breeder in 't agtfle Memor. van Rofe /o/. 112. en elfde Memor. van RoCcfol. 48. en 50. (s) Als onder anderen blykt uit eene Sententie van den Hove , gedagte- kent den 8. Maart 1448./. Cur. in de zaake van Pieter Engelfz. Bailliu van V Graz'cnzande centra Heer Evert de Baftaart Bailliu van den Hage ; geregiflr. in 't tweede Memor. van Boflaert/o/. 91. (f) Eerfle Memor. van Boflkrt /c;/. 71. verfo. ^sGRAVEN-HAGE, X.^VI. Hoofts, 23^ dig wos a.m doodllag of andere criminelc misdaadcn. Niettemin vvicrd hec gelei, 't geen hy als Bailliu van den Hagehaddevcrleent aan eenen Jan van Corel-, die naderhand door den Procureur-Ge-r neraal voor den Raade van Holland over een manflag wierd aange- klaagt, en vervolgens het gelei tegengefprooken , byuitlpraakevan den Prefident en Raaden van den xo. April 1448. («) goed en wettig verklaart, „ aengezien dac van ouden haircommen altyt die „ gelcyden der Heercn en Princen derzelver Landen en van hoe- j, ren Dienaren in hoeren naem gegeven , feer valt en van grooten „ wairde gehouden en gerekent zyn , zonder eenigzints by iemand „ geredargueert , gemynd of verbroken te wefen of dat yet anders „ dair jegens tcr contrarie gefocht is gevveell in eeniger manieren. In handen van dezen Heer Everts als Bailliu van den Hage , wierd by afte van den xo. Junii deszelven jaars veertien honderd agt en veertig gellelt, om op den Hove in den Ilage bewaart te v^'erden Mr. Goofwyn de IFilde (^'), Prefident van Holland , Zeeland en Vrieiland, na dat hy alvoorens by brieve van den ii. Mei (iy) door Hertog Thil'ips van zyn ampt was ontzet (;v}. De gemelde Heer Eduart of Evert had ter Vrouwe Jiitte van Kyfboec, aan wel- {n) Geregiflr. in 't Sententieb. van den Hove , gequot. A. ful. 67. (■u) Deze was een aanzienlyk man , geboorcn in Vlaanderen , hoew^el on- zekcr, of hy Ridder zy geweefl, gelyk S. van Leeuw. Bat. Ilhijlr. pag. 1385. hem titelc ; ja zelfs niet gelooffelyk , de\vyl hy in de Memoriaal-boeken van den Ho\'e den naam krygt van Do&em in Loyen , XI. Memor. van Rofe foL i ^feqq., dat is Do6lor in de Regten of Wetten: 't welk niet overeen te bren- gen is met den ftaat van een Ridder. Hy werd vermelt by I'Efpinoy Rccher- chcs des Aitiqiiitez de Flandre pag. 8i. Dog die Schryver vermengt hem tenon- rcgte met cenen anderen Gofe-iDyn de Wdde, een voornaam Vlaamfch Edehiian en Ridder, die in den jaare 1374. door Lodewyk van Male Graave van Vlaan- deren verhe\'en wierd tot het gewigtige ampt van Souvcrein BaUHuw van Flaan- dcren. Een ampt 't geen de Graaf als doen creeerde tot dempinge der boos- heden , die te dien tyde in Vlaanderen boven maaten fchynen in zwang gegaan te hcbben. Zyn wapen beflond iiit een goiid kriiis op een blaauw veld met twaalf goude Merlen. L'Efpin. ibid. De voornoemde Mr. Goofivyn de Wilde door Hertog Philips tot Prefident van Holland zynde verheven , in plaatze van Heer PFilleni van Lannoy , dien hy liet Stadhouderfchap van Holland , &c. had ontnomen , omzynegrootepartyfchap tegens de Kabeljaaufchen , quam in April des jaars veertien honderd vyf en \'eertig in den Hage, daai- hy minnelyk ontfangen wierd, dog kantte zig kort daaraan zoo zeer tegens de I loekfchen als zyne Voorzaat denzelve hadde be- gunfligt , waardoor hy alomme veele vyanden verwekte. Goudhoev. pag. 464. en 465. Ileemskerk, Bat. ylrcad. pag. 224. (w) Gercgifhr. in 't tweede Memor. van Boffacrt/o/. i. en 3. verfo. (.t) Dewyl dit eene zaake is van de uiterfle aanmerkinge, hoewel zeer dui- ller in zyne waare omftandigheden , werdende daarvan byna niets gevonden in onze gefchied-boeken buiten 't geen de zamenftelder der oude Hoilandfche Kronyk , en uit hem Goudhoeven pag. 465. ons daarvan mededeelt , zoo heb- ben wy goedgedagt dit geval, zoo als 't ons te vooren komt , alhicr tot op- heldering, zoo kort als doenlyk is, ter neder te flellen. Tultchen den voorn. Prefident en Benyacrt Secy Kaftelein van Medenblik , ecu ampt te dien tyd van ongcmecn gewigt , in den beginne goed verfland en vriendfchap zynde ge- weefl , gcraakten zy na verloop van eenigen tyd met den anderen in eene groote vyandfchap , en vervolgens in eenen onvcrzoenlvkcn haat , ongetwyf- //. T>ecl. T> ■ fdc 26 BESCHRYVINGE van vvelke hy den 9.Dccemb. 1432- de aan haar bcloofde duwarie aan- wees, ten oveiitaan van Vrouw Jacoba en diie Kaadcn van den Ho- felt nk partyfchap van Hoekfch en Kabcljaauws , dew^l de Prefident was een jjroot bceunfti^er en voorftander der Kabeljaauwichcn , en overzulks door zyn tcdras by de Iloekfchen in eencn bitteren haat. Bcnyaert Scey daarentegen omhdsdc dc zyde der Hoekfchen. De Prefident de fVilde om zig te ontdoen van zynen tcg"enftre\'er , den voorn. Bcnyaert Scey ^ befchuldigde hem van eenen ord be"-aan te hebben ; Scey in weervvraak betigde den Prefident van de gru- me ;clvke zonde van Sodomie. Dog andere Schry ven de oorzaak hieraan toe , wciv dat de voornoemde Scey , die geweell fchynt te zyn ecn man van harden en w'reveligen imborll in de poft hem aanbevoien , en overzulks zeer gehaat en befchukligt van doodflagen en andere quaade feiten , die de Prefident met crnft W'ik'e onderzoeken , zyne vrienufchap \'eranderende in haat , zwaare befchul- di-i-ingen enwel inzonderheid van Sodomie tegens den Prefident inbragt. lioe het zy , deze zaake baarde alomme door ganfch Holland groote opfchud- dingen en w^ierd cindclyk gebragt aan llcrtog Fbilips van Bourgondie , ter dier tyd te Brufll'l zynde , die daarop Meer Jan van Lannoy , by commiffie van 6en 22. Mei veertien honderd agt en veertig als Stadhouder van Holland , Zeeland en Vricfland na den Hagc zond , vernietigende met eenen by dezelve afte het Prefidentfchap. Heer 'jan van Lannoy in den Hage gekomen zynde, liet daar- op den 20. Junii daaraanvolgende den Prefident en Benyaart Scey gevangen ne- mcn ; fhelleiide den Prelident in handen van Heer Evert Bajlaart van Holland , Bailliu van den Hage, en Benyaart Scey in handen van Syinon Aerntfz BailHu van Schiedam , omze op den Hove in den Hage te bewaeren en des vermaent zynde weder over te leveren. Van daar wierden zy beide gebragt op 't kafi:eel van Heufden. Dog dew^l men den Prefident van dit gruwel-fluk niet konde overtuigen , wierd hy na anderhalf jaar zittens van daar gevoert op 't huis te Louvcfiein , alwaar men hem door dreigementen en belofte tot bekentenifie tragte te brengen. Men flelde hem dan op 't voorhof van 't kafteel op vrye voeten , buiten pyn en banden , onder den blaauwen Heme! , daarmen hem vertoonde een brandend vuur aan de eene zyde , en een rood kleed op de aarde geipreit aan de ande- re zyde ; waarop zyne onderzoekers hem aldus aanfpraaken : Ziet , Meefler Goofwyn , wilt ons niet Janger in t\vy ffel houden , uwe dood ziet gy voor uwe oogen , want wy in 't zeker weten , dat gy fchuldig zyt , en derhalven fterven moet. En nadien gy altyd een eerbaar perfoon zyt geweefl; , zoo willen wy U die gcnade doen , dat gy moogt kiezen zulken dood , dien gy gelieft. Is 't dat gv fchuld bekent , men zal U het zwaard geven ; dog zoo gy halfi:arrig zyt en zulks niet en doed , men zal U verbranden , dewyl wy U zekerlyk fchuldig houden. De rampzalige Heer dit hoorende en zynen gewiflen dood voor oo- gen ziendc, deed eene zoort van bekenteniife, die zyn Biegtvader hem als in den mond leyde. Waarop de ongelukkige Prefident terzelver plaatze onthoof c wierd, verliezende alzoo met eenen flag , uit enkclen haat zyner benyders, eer, aanzicn en ftaat , waartoe hy drie jaaren te vooren was verheven, te gelyk met zyn levcn. Benyaart Scey geoordeelt werdende flcgts eenen manflag te hebben begaan, wierd los gelaaten en in zyne voile waardigheid herltelt. zie IV. Mcmor. van BolFaart/o/. 53. en 151. verfo. Des niettemin wierd hy kort daaraan by Sententie van den 6. Decemb. veer- tien honilcrd negen en veertig voor al zyn leven gebannen uit Holland , Zee- land en Vricfland , en voor tien jaaren uit het Stigt van Utregt , mitsgaders verklaart , vervallen te zyn van alle zyne digniteyten en waardigheden , bc- houdens de penningen, die hy daarop fl;aande hadde, voor zyne vrouw en kindercn. Zonder dat nogtans in de gemcldc Sententie in 't minfl:e werd ge- waagt, of uitgedrukt eenig crimen of misdaad , waarover hy in diervoege wierde gecondcnmeert ; zynde dezch'c Sententie geweezen by den I leere van Lvmoy, Stedehouder-Generaal , Uudaert Chv.pcrcl en Loiiys DommeJJent P^aaden myns genadigen Hcere en zyne Ccmmiflariifen in deze zaake. Zie Memor. van Sentcntien van den Hove, gequot. B. fol. 16^. verfo. De 'sGRAVEN-HAGE, XXVI. Hooftst. 27 Hove; en 't is in die arte dar de voornoemde Gravinne die bewy- iins; gocdivcurende, hem notmi otife bajlaert Broeder Heere Edeuaert Bufiaert van Holland {y). Hy was in 1436. 00k Raad in den Hove van Holland (-s), dog werd zeer weinig vermeld, zulks hy dien flaat, vcrmoedelyk na de dood van Vrouvv Jacoba^ Ichynt te zyn quyt geraakt. Ook blykt het, dat hy het Bailjufchap van den Hage niet langer heeft waargenoomen dan tot den jaare veertien hon- Dc Heer Suiker , of wel eigentlyk zyn opvolger de Heer Ifaak Verburg in zyne algemccne Kcrkel. en JVerrcldl Cefchied. 3. dee/, pag. 544. die dit ge\'al van den Prefident eenigzints , dog zeer gebrekkelyk verhaak , tekent verders uit Renerus Snoys, de Rer. Batav. lib. X. pcig. 150. No. xx. daarop aan, dat niet lang daarna de zoon van den voorn. Kallelein gevat , en van diergelyk grii- welftuk overtuigt zynde , levendig verbrant wierd , 't welk van zommige wierd aangezien ah een regcveerdig oordeel Gods, om dat zy meenden, dat de voorn. Prefident onfchuluig was geweeft , en door pyn gedwongen zig fchuldig te kennen aan gruweldaaden , die nooit by hem begaan waren. Wy ziillen de eige woorden \'an den voorn. Ren. Snoys , als aanmerkelyk , hier by voegen : Ititerea, Baujardus prefe^iis arcis Medenblicce , Gnfiniim, velut alii volant , invicemobji- cere incoiicejfa Cmi'dorum furta. Vincii umbo , ^ per johannem Lanmiitm , ad Heiif- deni carceres rapti , iibi fefqidannwn ajfervati , pofi quod Gofiiuiniis Lebejtadii y capitis p(s- nam fubire. Credit um culpa vacajje , non crimhds convi&um , fed tormentomm magnitu- dine fuperatum^ utfateritale cogcrctur , cum dimijjiis Bauiardiis , quod plurimos male ha- bebat. Nam Pbilippus Bauiardi films imx teftimonio ejufce criminis convictus , vivus igne exwi , exclamantibus midtis Gofuuini infontis fanguinem , iftius fuppUcio Deum expiare whdJJ'e. Dog wy moeten hierop kortelyk aanmerken, eerftelyk, dat R. Snoyus wel zegt , dat die Philips zoude zyn geweeft de zoon van Befiyaart , dog dat zulks niet te gelooven is , vermits die zaak verkeerdelyk werd gebragt tot het jaar veertien honderd ncgen en veertig , daar ze nogtans eerft gebeurt is in veer- tien hondcrd vyf en negentig, uitwyzens het Regifter dercriminele fententien van den Hove van Holland , getekent D. fol. 97. 't welk wezen zoude zes en veertig jaaren na de dood van den voornoemden Prefident. Ten tweeden , dat het ook een misHag van alle de Schryvers is , datze van die zaak te vroeg fpreeken, gelyk uitde Memoriaaiboeken onwederfprekelyk is. En ten derden, het fchynt ook , datmen die daad , zoo veel mogelyk was , getragt heeft te verdonkeren , en dat mitsdien dezelve niet regt ter kennifle van de Schryvers is gekomen , nadien Pontus Heuterus Rer. Burgimd. lib. IF. Cap. IX. m fin. en Jacobus Meyerus, ad annwn 1445. /o/. 300. verfo, edit. Jnt-xerp. ijiJi., die zekerlyk verdienen onder de naaukeurigfle geflelt te werden, van deze , zoo gewigtige , als zeldzaanie zaake , alleen als in 't voorbygaan , en niet minder ais omftandiglyk gewagen. Wat nu verders belangt des Prefidents bedryf ; de Heer Mieris fchynt in zyne Hift. der Nederl. Vm'ften I. deel pag. 63., niettegenfbaande alle het vooren verhaalde en de zoo opentlyke getuigenifle van Snoyus wegens de onfchultvan den Prelident , egter vafl te ftellen , dat de gemelde Mr. Goofivyn de PVilde aan het voorverhaalde gruwelftuk fchuldig zoude zyn geweefl , en dat hy vervol- gens op de klaare be-ivyfcn , die 'er aan de band kv:amen , om de gemelde rede ontkooft zoude zyn. Daartoe op de kant eenig en alleen bybrengende denzelven Snoy ter even aangehaalde plaatze. Eene tegenftrydigheid zoo groot en doorlle- kent , dat wy ons des te gemakkelyker konnen ontdoen , van den groven mis- 11 ag by den gemeldcn Heer Mieris in deze begaan , nader en klaarder aan te toonen. (y) Zie ter Lecn-kamer van Holland hetboek, vanbuiten getekent , Hertog Janvan Brabant , Vrouwe Jacob en llcrtog Philips van Bourgoingne 1420-1433.&C. (z) Derde Memor. van Rofe, B. I. /;/. 99. //. "Dee/, © z 28 BESCHRYVINGE van hondcrd negen en vcertig, wanneer in zyne plaatze wierd aaii- gelleit 1449. JOOS DE BRUYNE, des Graafs Dienaav en Panetiei (a), by commifTic van den i8. September deszelven jaars. lier- tog Thilips beloofde hem by brieve van den x. Septemb. veertien honderd vyftig , (^) niet te zuUen ontzetrenuitdezenzynendienft, voor dat hy voldaan en vergenoegt was van alzulke gelde „ ter „ fomme van xiiijc. fchilden , geheten Clink aerts tot x8. groo- „ ten 't iluk, als Heer Everaert Baltaert van Hollant op den voorfz „ dienft verleyt en ftaende had , en hy aan Heer Everaert betaalt „ hadde by 't vcrlaeten van 't zelve Bailliuws-ampt. Tuflchende- zen Joos de Bruyne-, als Bailliu van den Hage en Geryt hotter van der Looy Raad in den Hove, hevig gefchil ontflaan zynde omzaken ''iSJille by den Hove bevolen , waerover de voorfz Geryt him beklaegde en recbt enjujlitie begeerde , verbood het iiof by ade van den 9. Novemb. veertien honderd drie en vyftig, (f) den een den ander met te mlsdoen aen lyf nocb aen goede^ op verbeurteniffe van horenly- ve engoede. Als in 'i einde des jaar veertien honderd vier en v\ ftig Joos de Bruyne uit penitentie en devotie eenen bedevaert wasgaandoen tot den grooten Heer Sint Jacob in Gallicie , wierd door Hertog Thilips het Bailliufchap van den Hage en Ilaag-ambagt in dientuf- fchen-tyd aanbevolen i^^^ DIRK JAN BROEDERSZOON, by commifTie van den 17 januarii veertien honderd vyf en vyftig (^), waarby de Graaf hem zelts de magt gaf, om eenen Subftituit te mogen aanflellen, als hy het goeddunken zoude. Dogdevoornoemde'D/r/^bekleed- de het zelve ampt niet lang ; vermits Joos de Bruyne om het mid- den des gemelden jaars vveder thuys gekomen zynde , denzelven dienit weder aanvaarde,zoo als tezien is uit eenappointementvan den Hove ten zynen behoeve als Bailliu van den Hage verleent den 16. Septemb. veertien honderd vyf en vyftig Qe ). Zedert heeft hy ( a ) Onze Graavcn volgden in den trein banner Hof houdinge , dien der allennagtiglle Vorflen. Fanetier was die Bcdiendc , die dc zorg had over het brood , dat tot 's Graaven tafel behoorde. Zie daarvan Ant: Matthaeus in zy- ne aantekeninge op het Ratimar. Juice &f imperil Caroli Audacis , /Inal. Fet. eevi Uiin. I. in 8. p^g- 466. behoorende tot Cap. V. pag. 363. Ende fyn ter rechtcr fyde de ly. Pamtiers ende de Wynwaerders Jimckers van dm Prince , ende ter luchter fyde 18. Jnnckers fnyders van der cfcuric enz. In Vrankryk was le grand Panetiei- , een van dc hooge bedicninge van 's Konings huis. Zie de lyfle derzelve by Ste. Martlie Hijt. Gencahg. de la Maifon de France, torn. II. pag. 1006. en volg, van 12 1 7. tot 1646. Van derzelver regtsgcbied over de Bakkers, en dc ge- fchillen daarover met den Provooft van Parys en den Lieutenant-Generaal van dc Politic aldaar. Ook dat liet zelve ampt is te niete gedaan, zie Furetiercfl?/ mut Panetier , Mr. de la Mare, traite dc la Policie torn. I. Liv. I. tit. 10. chap. 2. (b) GcregifT:rccrtin'tMcmoriaal-enSententic-boek,gcqiiot. C. ful. 6. verfo. Tc) Te vinden in 't vierde Memor. van J. BoiTaert fol. 200. (d^ Geregiftr. in 't Mcmoriacl- en Sentcnuc bock, getekent E. fol. 8. (c) Ibidem M 87. 'sGRAVEN-HAGE, XXVI. Hooftst. 29 hy het Ballllufchap nog eenige jaaren op rekenhtge bedient , tot dat hem in 't zclve ampt is opgevolgt. C L A E S D E G R E B B E R. Deze had tot Subflituk of Ste- 14^8. dehouder Geryt de Troeft, uitwyzens zekere adte gedagtekent den 13. Septemb. veertien honderd agt en vyftig (/}, waarby het Hofdenvoorn. Geryt de Troeji m zyne voorfz quahteit condem- neert, om aan den Cipier van de Voorpoorte van den Hove het koftgeld te betalen van eenen gevangen , dien hy hem hadde gele- vert , gereferveert nogtans desaangaande zyne'aftie tegens den Bailliu of den gevangen, zoo als hy te rade zoude werden. ARENT VAN II ODENPYL, Bailliu van den Hage. 'tHof 1461, verbood hem insgelyks by afte van den 19. Decemb. veertien hon- derd een en zellig (g)^ aan iemand , wie het zy, die binnen zyn Bailliufchap eenen doodllag had begaan, vry geleide te geven, ten zy met toeltemminge en bewilliginge der naalte vrienden en maa- gen van den nedergeflagen. PHILIPS RUYCHROK VAN DER WERVE. Dat 146.. deze Bailliu van den Hage is geweelt, kan men niet wel tegenfpre- ken: (/j ) dog 't is niet te denken, dat hy het langer kan zyn ge- weefl als tot veertien honderd drie en zeftig, dewyl hy den 7. Ja- nuarii veertien honderd vier en zellig als Raed wierd geintrodu- ceert (/). Niet, om dat het Bailliufchap te dien tyde incompati- bel was met het ampt van Raad ; want het tegendeel blyktuit deze lylle op veele plaatzen; maar om dat men zoo kort daarna van zy- ne Opvolgers gewaagt vind , gelyk weinige jaaren te vooren van zyne Voorgangers. Hy was de zoon van Jan Ruychrock* die van den jaare veertien honderd veertig tot in veertien honderd twee en zellig 00k Raad ( k^i en in veertien honderd vier en zellig Heem- raad van Delfland was (/}, Hy leefde nog in den jaare veertien honderd zeventig, nadien hy op den Z3. Juni deszelven jaars voor Leen- (/) Zie zesde Memor. van Boflaert, getekent J. 3. fol. 88- "oerfo. Ig^ Ibidem /o/. 260. veifo. ( /; ) Dat deze twee gebroeders Bailliuwen van den Hage ontrent dezen tyd zyn geweefl: , blykt uit een geding en daarop gevolgde fententie van den Ho- ve tuflchen de Magiftraac van den Hage en etntn Jacob Zantvoort, Raad myns genadigen Heere, over vrydom van bede , van den 24. Maert 14.J1. Jlilo Cu- r'lcE , alwaar die van den Hage bybragtcn , „ dat fyn poorterfchap ( van Haer- ,, lem) hem niet baten mogte, alfoe daer tot Haerlem geen laften betaelde, „ en wel veertien jaeren in den Hage domicUmn gehoiiden had , maer mogelyk „ tot nochtoe verfchoont waer, om dat fyne Vrouwe brocders Philips en Hee- „ re JVilkm Ruychrok van der JVerve lange in den Hage Bailliuwen waren geweefl:. Geregiflr. in het Memoriaalb. van Sententien gequot. N. /o/. 351-353. vei-fo. (i) II. Memor. van Zwieten /o/. 222. vcrfo. {k) IV. Memor. van Rofe/;/. 99. VI. Memor. van Boflliert /;/. 89. vcrfo 263. en 300. I. Memor. van Zwieten /a/. 3. en veele plaatzen meer tuflchen beidcn. (/) III. Memor. van Zwieten/;/. 50. dogwerdby S. van Leenw. Bat. Illnjl. pag. 1507. onder de Heemraeden van Delfland niet vermek. 1) 3 30 BESCHRYVINGE van Lcen Mannen van Holland (w), „ ten bchoeve van zyncn 7.oon „ Claas Riiychiok opdroeg zyn buys en hofllede Ten N erve, gele- „ gen in den Ambogtc van Ky(\vyc, mit denlingelcn, giaften en- „ de boomgaerden daer toe behorendc ende mit i6c. m:igenhnts, „ &c. Uit den brief deswegcns verledcn ziet men dat zyn huis- vrouw Hcilzoete genaamt Mas, ten behove van w elke hy op dat gocd icts bewezen had ; dat hy nog een zoon had Vranck genaamt, en dat hy gciondeert had een officie, om te bedienen in den Hage in Sinte Jacobs kcrke op Sinte Jans altaar; en nog een oiiicic, om te bedienen tot Ryl'wyk in de kapellc of anderswair, daer 't him bc- lieven zoude. Jan Rtiychrock liet veele zoonen en dogterenna(«}, en onder dezel. e dezen Thillps , waarvan aanltonds breeder; mitsgaders Joffer Margriet (o) , m elke trouu de aan Reynout Bait- aait/.oon van I'eer Reynout van Brederode. Th'tl'ips Riiyc brock van de IVerve in den jaare veertien honderd vier en zeilig, als gezegc is, Raad gewoiden, blcef dat ampt bedienen tot in veertien hon- de:d negen en negentig (/>) en ^\as ondcitiiirchen ook Bailliuvan 'sGravelande en deszelfs ambagt, { q^ mitsgaders Bewaarder van dc Chartres, Piivilegien, Leen-regillcrs , &:c. van Holland. Zyne huls^rou«^ V as Jonk^rouw Jennc van Schagen (r)y dogter van Hecr 'Jau van Schagen ^ den twceden zoon ^an ileer tV'tllcm den Eallaartzoon \ an Hcrtog Aelbrecht van Beyeren. Hy had een eeni- ge dogter, welke in veeitien honderd tagiig (j) gefchaakt wierd. Zy was de tweede Vrouw van Joris van Brederode {t'), Baflaard van Heer Gysbrecbt van Brederode , Domproofl totUtregt, diever- maard is in onze gefchiedeniiien, doordicn hy in den jaare veertien honderd \yf en ^yflig tot Biflchop van Utregt gekoren zynde, cg- ter den ftoel niet verkrceg, maar door 'David van Boitrgondie Balt- aard- f ?m) Verly-brief geregiftr. in 't Bock Cardlm A, 1467-1476. fo\. 19. verfo. (n) Jo. a Leydis de Orig. ^ rcb. gcjl. DD. dc Brederod. cap. 67. by Anth, Match, yjml. vet. cevi torn. II. pag. 400. in 8- (0) Ibid. Cap. 66. pag. 398. (p) Rcgiflcrs van Crimin. Sententien A. fol. 7. verfo, 15. 75. 97. C.fol. 1. verf), 28- 29. verfo. D.fol. 66. 102. en 121. In een Sententie gedagcekent 6. Mei. 1478. (te vinden in 't Memoriaalb. van Sententien van den I love geqiior. R./u/. 250.) werd hy genoemt Raed en van 't huisgczin viyns genndigen Hccre en Frotrjoe van Oijlenryk , en mitsdien verflaan , dat hy als man en voiclit van zyne vrouw en voor de fchulde van dezeive niet betrekkelyk was voor den Gerechte van den Ilage , dair hi woende , maer voir myncn gen. Hcere en Vrouwe of Avel voor den Hove. By de vernieiiwinge van de Raadkamer door Eertsher- tog MaxhnUJaan in 1480. wierd hy tot een der ordinaris Raaden aangeflelt. En iiic het Memoriaalb. van Sententien gequot. N. 24. beginnende dtrn 9. Jiinii 1497. en eindigende den 7. Aiigufl. 1499. blykt,dat hy in 't laatsgem.jaarnog Raad was. (g) II. Memor. van S\vieten/o/. 222. verfo. IV. Memor. van Swieten /o/. 208. verfo. V. Memor. van Swieten fol. 42. verfo en 250. (?) Goudhoven pag. in. 202. dog S. v. Leeuw. But. Illuft. pag. 1077. zegt, „ dat deze Jenne van Schagen abufivelyk by Gouthoeven gefteit werd , als een „ dogter \'an Jan van Scaghen en van Aafje van Berkcnroede , gclylc iiit oude gC' ,, rchre\e Memorien en aantckeningen klaarlyk confleert. (s) Regifler A. van Crimin. Sentent./o/. 94. verfo. ( r ) Jo. a Leydis van de Heeren van Brederode Cap. 67. pag. 400. 'sGRAVEN-HAGE, XXVI. Hooftst. 31 aardzoon van Heitog Thilips van Bourgonje daar uit gchouden V, ierd. Heer WILLEM RUYCHROK VAN DER WERVE, t^6., volgde zynen broeder den voornoemden Thilips Rtiychro':. , in 't Bailliufchap van den Hage ; welk ampt hy fchynt mede niet lang bedienc te hebben. WILLEM PIETERSZ, Bailliu en WiUem Engelbrechtz. Schout van den Hage vermek in een' uitfpraak tulTchen de Kerk- ^ ^' meefters van den Hage en de Kapelmeeflers van Schevelinge, ge- dagtekent den 2.9. )anuarii veertien honderd vyf enzeftigjhiervoo- ren (u) gediukt te vinden. Ofdeze in der daad Bailliu zy ge- weefl, dervcn wy met geene zekerheid ler nederltelien. Immers dat hy in veertien honderd twee en vyttig al Stedebouder des Ball- liiiws i-aii den Hage genoemt vvierd , blykt uit een appointement van den 28. Septemb. des gemelden jaars Qv) , vvaarby het Hof hem in die.hocdanigheid ordonneert,dat hy den gevangen, by hem op de Voorpoorte gehouden , „ bynnen huyden dages Sonnen- „ fchyn vuytter vangeniiFe leveren en laeten verborgenenhimvoirt „ ter naefter Vierfchaere die rechte van den Lande doen zal , of „ anders by fynen gebreke , foe zal 't voirfz Hofdairinnevoirzien „ als mogelicken dairtoe dienen en behooren zal. En zoo komt hy ook voor met den titel van Onder- Bailliu van den Hage., in een ander appointement van den Hove van den 26, Julii veertien hon- derd drie en vyftig (^w). Zulks datmen Meruit ligtelyk zoudekon- nen befluiten, dat hy het voorfz ampt niet voor zigzelven, maar in den naara en voor rekeninge van eenige der bovengemelde Bailliu- vven bedicnt heeft. Hoe 't zy, na hem vinden wy vermelt FLORIS GRYP, in eene Sententie van den Hove, gedag- j ,g tekent den 1 7. Decemb. veertien honderd agt en zeftig, (' x) waar- ' by hy gecondemnecrt werd in ix. Lyoenen (j/} tot vyf fchell. grooten , ten behoeve van de dienftmeid van Mr. Jan Stuwaert bang- (z<^ I. Decl. 2. Hooftft. pag. 41. Iv) Geregiftr. in 't iv. Memor. van Boflaert /(j/. 79. verfo en 80. tw) Geregiftr. in 't Memoriae! van Sententien,gequoteert.E./o/. 143. w/yo. (x) Te vinden in 't Memor. van Sententien gequot. M. fol. 172. ( 3/ ) Lyhoenen of Lyoenen is een fpecie van goude munte , anders genoemt goiide LeewJien , waarvan men in de Memoriaalboeken van den Ho\'e menig- uiaal vermeid vind. Eenen Jacob Jacobjz van Del/ op de Voorpoorte gevangen zittende, wierd by appointemente van den Hove van den 4. April 1462. Jl. Cur. teegelaaten op het Binncnhof te mogen wandelen , zonder daar biiiten te komen , en blecf Fbilips van Abmnde borge voor zyn eer tot vkr hondert Lyboenen. I. Memor. van Dirk Poes gequot. K. I. fol. 3. Eenen ander gecondemnecrt in diqfent goude Lyboenen tQ convener en ad pias caufas. Ibidem /o/. 31. Verbod gedaan van gcen Jiout te hacken in 't Goyersbofch op die verhuenjijje van twee hondert goude Lyhoenen, ibidem /o/. 56. 57. S9- 61. Zie mede I. Memor. van Theodoriis Poes gequot. G. 3. loco. fol. 11. alwaar IVilkm van Zivicten Procu- reur Generaal vj.n Holland, by monde van Mx.Jdrmn iLcffj^/zAdvocaatmyns 32 BESCHRYVINGE vaU Sangmeefter van de Hof kapcl , om dat by haar t'onregte op Ver- moedcn van dicfltal belchuldigt , gevangen en op dc Voorpoorte van den Hove gczet hadde. 1469. Hcer PHILIPS VAN WASSENAER, Ridder, Heer van Voorburch, BailliuvandenHage, SchoutvanIVledenb]ik(2;), Bailliu en Rcntmeefter van Amlteland, Wateiiand en Z,eevang,by aflland en overgit'te van Aelbrecht van Raephorlt (a). Hy waste gelyk Raad in den Hove van HoUand (2'j, en daarna Raad en c;enadigcn 1 Iccrc cohcludecrde , dat Burgemeefters en Schcpcnen van Meden- blik ziMden gecmdemnecrt ivcrdcn in dc fomme vanfes hondat gmide Lyocnen&.c. j.Dc- cemb. 1467. Ji. Cur. Staat aan tc mcrken , dat de gcmelde //dr. Lottynfz was Raad in den Hove van 1462. tot 1468. zie I. Memor. van Dirk Poes K. l.ful. 70. 79. I. Memor. van Theodoriis Poes G. 3. loco. fol. 11. vcijo. Memor. van Sententicn I. fol. 2. 10. en M. fol. 3. en verders 't geen wy hierna in de aan- merkinge op de Bylaage XXV. hebben aangehaalt. ( 2 ) Oude Chronyk van Holl. divf. 30. cap. 39. en Goudhdeven pag. 495. Hy had het Bailliufchap van den Hage en het Schout-ambagt van Medenblik in den jaare 1469. gepagt. Het Bailliufchap van den Hage voor den tyd van zes agtereenvolgende jaaren , jaarlyks ter fomme van zes honderd twaalf pon- den van veertig grooten 't pond , waarvoor aan handen van Clues de PYies Rent- mecfler van Noortholland ten behoeve myns genadigen Heere Hertoge van Bourgondie borgen waren gebleven Steven van Raephorjl zyne neve , Geryt van. der Burch, Jorys Janszoon ^ Jan Stark &n Jernt Groeninck , by a6le van den 26. September 1469. Want het was te dier tyde de gewoonte , dat deOfficienin Holland in 't openbaar by de brandende kaerfe aan den meefl daarvoor bieden- de in den Hage op de Zaal en in de Raadkamer verpagt wierden. zie Memo- riaalb. van Sententien gequot. M. fol. 347. en 349, 't Welk daaruit was ont- ftaan , dat het den Graave ondoenlyk was wel na te vorfen of hen deugdclyke rekeninge en reliqua gedaan wierden wegens alle het geene hen van de Bailliu- wen en Schouten quam , en wat in derzelver Vierfchaaren A-oorgevallen was. Goudhoeven getuigt in 't Geflagt-Regifter der Heeren van Waflenaer pag. 136., dat de voorn. Hecr Philips van fVaJfcnaer in 1471. te gelyk Rentmr. Ge- neraal van Noortholland zoude zyn geweell , waarin hy nogtans grofFelyk dwaalt , dewyl het zeker is , dat Jan van JJJcndclft het \-ooriz Rentmeefterfchap heeft bekleet van 1462. tot 1480. en ongetwyffelt langer. zie Memor. van Sententien gequot. O. fol. 204. en S. fol. 62. waardoor dan ook met eenen komt te vervallen het zeggen van denzelven Goudhoeven in 't Gellagt-Regiller der Heeren van Ajjendelft pag. 149., dat de voorn. Jan van j^Jfcndelft zoudc zyn geflorvcn in 1476. Wy zullen in plaetze van het bovenverhaelde met meer- der zekcrheid licver alhier nog aanmerken , dat de meergemclde Heer Philips van IVafjmaer in 1472. was ixaernemcnde die Houtvejhrie van Holland, als blykt uit eene afte gedagtekent den 24. Maert 14.j1.Ji. Cur. geregiftr. in 't Memor. van Sententien gequot. N.fil. 318. vers. Want met dit ampt was Heer Jnthonis Baftaert van Bourgondie den 2. Decemb. 1470. door Hertog Carel van Bour- gondie begiftigt , maer vermits de voorfz I leer den meeften tyd moefte afwe zend zyn , ter zake van den geduurigen oorlog , deed liy het Houtvefterfchap waarnemen door Heer Philips van l^FaJjenaer. S. van Leeuw. Bat. Ilhijfr. pag. 1 5 14. Dccz' laetftgem. Heer beweerde, over zeker gci'chW gerenvoyeert te ive- fcn tot Dclf dair hy poirtier was rf in den Hage, dair hy ivoonuchtig en huys en hof open 'hielde, als tc zien is uit eene adle, getckent den 10. Januarii 1469. ft. Cur. en geregiftr. in 't Memor. \'an Sententien M./o/. 271. (a) Zie mede het bovengem. Memor. M./o/. ';^c)6. vcrfo. (/)) Dat hy van 1470. tot 1491. Raad in den Hove is gewccfl , blykt uit menigvuldige aftcns , geregiftrcert in de Memoriaalboeken , als mede uit deRe- gifters 'sGRAVEN-HAGE, XXVI, Hooftst. 33 KameiTing van Kertshenog Maxm//}aau (c"). HoclnngdezeHeer hct gcmclde Bailliuvvs-ampt heeft bedient , is ter onzer kenniffe niet gekomen, maar alleen dat hy tot opvolgcr heett gehad LIE- gifters der Criminele fententien A-an den zelven Hove. Op de lyfte der Raads- ki'iden van Holland, ftaande op het eerfte blad van het Memor. van Sententien geqiioc. O. beginnende den 27. Junii 1472. werd hy genoemt, Jonkhcer Phi- lips brocder tot IVqlJcnaer. Volgens een Sencencie van den 17. Oftob. 1467. zoude hy doe al Raad zyn geweeft ; tc vinden by Soetcboom Saenl Acad. iK Boek. pag. 296. Ziet mede Goudhoev. pag. 493. en de Difpofitie van Eerll- Hertog Maxhniliaan op de Weddens van de Raaden van den i. Maarc I4"77. na ftylc van den Hove, gedriikt onder de Privilegien, en Handvellen van de Graaven van Holland in 4to. No. 5. en jaatflelyk het Memor. van Senteniien gequot. W. beginnende den 10. Januarii i486, fi. Cm: en eindigende den 28. Septemb. 1491. (f ) Hy werd in 't Handveffc van Hertog Maximiliaan op de Bcde , Confir- matie van Privilegien , Adminiftratic van Juftirie &c. verleent den 26. Mey 1480. (mede aldaar gedrukt te vinden No. 7.) van den zelven Prins genoemt oiife Raed en Kamerling. En gelyk hy in zynen tyd in groot aanzien en vermo- gen was , zoo was hy 00k geen van de gcringfte hoofden der Kabeljauwsge- zinden , en gaf in alle gelegentheden ten vollen blyken , dat hy geen minder vervolger en verdruldier was van de Hoekfchen ( die volgens het eenparig ge- voelcn der Schryveren wel de befte en regtvecrdigfte zaake voor hen hadden , maar verre de zwakfte waren) als zyn Oom Heer /iewrfnX-endeszelfszoonHeer Jan van Wqjfenaar ; gaande zyne partyfchap zoo verre , dat zelfs Zyne en zynes gem. neefs dienaaren zig niet ontzagen , om eerft des Stadhouders , I leer JVol- fert van der Veere , een beguftiger der Hoekfchen , dienaars en hiiisgenoten en daarna deszelfs Valkeniers op de Plaats in den Hage te befpringen en aan te vechten, (^qiiidDoinhii facient ,audent qimmtaUafitres'^) Jazelts, geholpen zynde door hunne twiftgenooten de Kabeljauwfche Edelen en onedelen, hen binnen 's Gravenhof te beftormen. Nauwclyks waren deze belegerden door die van Dordrecht en andere Hoekfche Stedelingen verlofl , en door tufTchenfpreken van Heer Fieter Lanckhah een verdrag tuflchen beiden getrotFen , of men zag de Kabeljauwfchen onder beleid en aanvoering van dezen Heer Philips en zy- nen ueci Jan van IVaJJcnaar met meer andere Ridderen en Edelen van die ge- zindheid vi^ecr hunnen voorigen gang gaan , haalende des Stadhouders hen "-ften met geweld van 't fhal , flaande de iloten van zyne kiften en koffers op , na hen nemende de kleinodien en andere juwelen , ja bedry\^ende allenthah'en groot geweld in zyne huizinge. De Stadhouder , hoewel anders een goeder- tieren en zagcmoedig man , hier over grootelyks vergramt , quam met \'cel volks van wapencn in allerfpoed in den Hage ; waarop deze Heer Philips met de zynen na Leiden vlugte , alwaar hy wederom zynen bitteren haat tegens zy- ne tegenzydigen oeffendde , helpende dezelve van 't kuffe en te gelyk de ftad uitdryven. Maar wanneer deze uitgebannene en verdrevene Hoeksgezinden in 't begin van 't jaar 148 1. onder geleide van Heer Reyer van Broekhiiifcn de Had beklommen en by verraflinge innamen , wierd onder de 50. Heer Philips hier door meer verbittert dan bedaart , woede des te felder tegens zy- ne tegenflianders en wierd daarom boven zyne twiftgenooten verkoren , om op 't blokhuis, 't geen de nieuwe Stadhouder , Heer Joojl van Laleyn, in denjaa- re 1482. na 't overvallen, innemen en deerlyk plonderen van de Stad Hoorn tot haaren onfchuld , onder dekzcl , dat zy den Prince van den Lande wedcr- fjiannig hadde geweeft , aldaar had doen bouwen, tot Overfte geftelt te wer- den met 40. of 50. knegtcn, om de ftad voortaan tebewaaren, deKabeljauw- //. "Dee/. £ fchen 1 54 BESCHRYVINGE van LIEV^YN VAN CATS, liailliu van den Hage. Hem wierd ^■^^''' door Stadhoudcr en Raadc in Confifior'ic Jittende gejegt en fpecialyk verboden by a(^te van den 2,2.. Octob. veertien lionderd zeven en 7.evcntig (^) eenige kenntife of bcrigt te ncmen van Snppoofi en en hoi- re dienacren, maer zoo hy iets op hen te /eggen of van hen te eif- fchcn hadde, dat by fchti dig ii.ai het zclvc te docn voor den Ho- ve. Na dezen is gevolgt 1481. TAN OEM VAN WYNGAERDEN, oudile zoon van * Codfibalk Oem vanlVyngaerden-> Heer van 't huis te Krooneflein. Het ecille, daar hy ons als Bailliu van den Hage te vooren komt, is in cene Sententie van den Hove gedagtekent den 25-. Mei veer- tien hondcrd een en tagtig {ey In deze hoedanigheid bezegelde hy met Claes IVillemfz Schout in den Hage in de jaaren veertien hondcrd vyf en tagtig en veertien honderd agt en tagtig verfcheide rentebrieven , die Schepenen van den Hage „ by oorloye en oc- „ trooi van Eertshertoge MaximiliaanvanOojlenryk, alsGraavevan „ Holland &c. en by conlente en believen van de gemeene Bue- „ ren , Vroedl'cliap , Rykheid en alle die ingezetenen van der Ha- „ ge en Hage-ambocht , om noot oorbaer van derzelveDorpe, en „ om die meelte fcade met den minilen te verhoeden , verlcoften „ op 't corpus van den Hage. Ook was hy in veertien honderd ne- gentig koper van zodanige renten , volgens den brief daarvan zynde van dato 1 1 . Mei veertien honderd negentig , werdende al- daar nog genoemt Bailliu van den Hage (/). 149.. DIRK OEM VAN WYNGAERDEN, Knaape, breeder \'xa.\\QQX Jacob 0 cm -> Ridder, Heer van Wyngaerden , Ruybroek, &c. was eerll Schepen te Dordregt, daarna Bailliu van den Hage en in veertien honderd negentig ook Bailliu van Zuidholland {g). Hv had ten wyve Adrianavan Nyvelt ■, dogter vanHeereGfrn/■^'tf« Nyvelty dog verliep zig zoo fchandelyk met eene Viichverkopers dog- fchen op 't kufTe tc flerken en geheel Weflvriefland in onderdanigheidtehou- di^n. Goiidlioeven in 'c Gellagt-rtgifter dcr Heeren van H'ajfcnaar zegt , dat deze Heer Philips van WalTenaar in den jaare 1484. de Stad Amersfoort hielp winnen , maar de zamenflelder van de oude Hoil. Chron. maakt van hem geen gewag , en verhaait in tegendeel , dat de hallingcn met Jonkhccr Jan van WaJJe- iiaar Hcere PhiUpszoune de gcmeldc Jlad bckhminen. Hy fbierf in 1493. zie Heems- kerk, Bat. Arcad. pag. 234-250. Orlers, Befchryv. van Leyden pag. 410-430. Oude Hollands. Chron. divif. 31. Cap. 21. 22. 23. 28. 29. 44- 56. Goudhoev. pag. 493. 494. 510. 518. 519- 531- 532. en 537. Velius , Befchryv. van Humi , lib. 2. pag. 62-66. (d) Geregiftr. in 't Memor. van Sentcntien gequot. R. fol. 95. (e) Geregiftr. in 't Memor. en Sencentie-boek van den Hove , gequoteert S. >/. 172. (/) Geregiftr. in 't klcine francyne Rcgifter van de gocderen den H. Geefl alhier toebehoorcnde/o/. 344. 346. en 348. verfo. als mede in 'c Regifter der Privilegicn en anderc aliens van 't St. Nikolaas Gafthuis alhier. (g) Goudh. in 't Geilagt-regiftcr dcr Wyngaerden p^if- 213. S. vanLeeuw. Bat. Ilbjlr. pag. 995. 1040. en 1407. J. van Eyck , en Oudenliov. Befchr, van Ziiid'holl. in dc iyfte der Bailliuwen van Zuidholland pag. 447. 