VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
lijk gebrek (waarvan wij niet wisten) hem in °t kort het ui- tere NIEUWE UITSBRUITSELS, tiz terte dreigde. Wij hoopten dan ‘ook, en wenschten hartelijk, dat het hem beter vergsan zou, dan bij zich fpelde, en dat het weder ademen van .de Hollandfche lucht, waarnaar zijn hart. zoo zeer verlangd had, hem regt goed doen, en nieuwe. gezondheid en krachten fchenken zou. Die wensch (dunkt os) is tamelijk vervuld. Wij zijn nu reeds twaalf:jaren vere der, en de Heer BILDERDIJK leeft en dicht nog, en dat wel zoo, det wij, buiten zijne eigene aanhoudende klagten — over ouderdom en zwakheid, daarvan uit zijne gedichten niets Souden opmaken. Het fchijnt, dat zijn Ed., die al zoo vroeg heeft begonnen te klagen, en zoo Yang klagend gebleven is, zich daarvan eene hebbelijkheid verkregen hğeft , welke nu, met het toenemen der jaren, (die thans bover de zes:ig geftegen Zijn) vermoedelijk niet zal verbeteren, en welke men hem ten goede houden moet. Men mag echter. twijfelen, of het niet een weinig ondankbaar zij, dat een man; die nog zutke geest» vermogens bezit, als hij hier weder aan den dag legt, en die dan, al vóór een dozijn jaren, den dood zoo nabij was, als hij -zich toen hield, zich zoo zeer in aanhoudend geklag toes geeft. Dan, dit daargelaten : men weet, welk een vloed van fchoone gedichten, die van niets minder, dan van een afge. fleten vermogen, getuigen, de Heer. Bir DER DIJK,-onder ` alle zijne klagten, heeft uitgeftort, en .dat-alleen het denke ‚beeld van afgeleefdheid , hetgeen hij fchijnt te liefkozen , hem de titels van Vajaarsbladen , WWinterbloemen en Afodillen , door hem asn vroegere verzamelingen gegeven, heeft opgeleverd, Denzelfden oorfprong heeft de titel van den bundel, dien wij nu voor ons hebben. Nieuwe Uitfpruitfels heeten het, en hoort, Lezers!-wat hij er, in zijn kort voorberigt, van zegt! = „ Zoo heb ik dan heel mijne lange Poëtifche baan volein- » digd, en ben, als Dichter, geweest. — Maar zouden door „ de reten des graffteend niet nog eenige lovertjens. wasfen? «e » Dus vraagde een mijner vrienden, en ftraks greep hij een » handvol nieuwe fcheutjens, die tegen den (de) zerk op- » worftelden en een weg zochten. De doode heft het hòofd » uit zijne. rustplaats, en ziet met verwondering , dat men p 20g aan hem denkt; hij fchenkt ook deze grashalmtjens , of „wat het zijn mogen, gewillig; en roept nogmaals VAAR- n WEL!” Wij twijfelen, of dit het laatst vaarwel nog wel zijn zal, en of den Dichter niet nog, even als aan Ulysfes of Enéas, een terugtred van of uit het fchimmenrijk vergund H 5 zal `s Da 1:8 WwW. BILDER DIJK zal worden, of ons ten minfte uit hetzelve nier nog wel eens zal toefpreken, — Het zij zoot Onder de zoogenoemde Jovertjens, fchentjens on srarhins- jens, die tegen de zerk opworfielden, ontvangen wij, in het certe deel van den bundel, drie waarlijk vrij gefpierde pisus- ten: het andere deel behelst Liersangen en losje fiuàken. Hee Schijnt, dat de vriend, die deze s3/praitfels uit: de reten fcheurde, ook eenen greep elders gedstn heeft; want ef is ge- was onder, al gegroeid , vóór dat de Afoutllen geplukt werden, Hiertoe bekoort al aanftonds , hetgeen wij hier allereerst ont- moeten, De Bruiloft van Peleus en Thetis, eeu gedicht vaat ruim vierhonderd rêgels, van 1810. ‚ De eerfte kiel, welke den Oceaan kiiefde, was die, waste mede de Argonauten vaar Colchos frevenden, om het gufden vlies te veroveren. Om dit vreemd vesfchijnfel ce befchou- wen, ftaken de Zeenimfen het-hoofd wirt de golven, ew, zie daar! bij die gelegenheid zagen Thesis en Peleas elkander, en werden fmoorlijk op elkaar verliefd. Hiermit. omftond ket huwelijk , dat hier bezongen worde, De Dichter fehitdert de sigemeene vreugd, de voorbereidfeten tot de Wrukoft, de bruiloftezaal met al haren pronk, en hoe 28 werd groen ge- maakt. Vervolgens brengt hij geheel het Godendom op bet feestmaal ,.Febas en Diana alleen uitgezonderd, als die den dienst der aarde aan eene bruiloft voortrokkèn, Als het ge- zelfchap gezeten is, en de Godesfpijzen zijn opgedischt, heffen de grijze Schikgodinnen, met beverid keefgeldid, den feestzang aan, Zij dragen [pille, en rok, bekleed met famm’renvlokken , En d’ eeuwgen arbeid, die fteeds voortgaat, nimmer ftaite. Heur linker houdt de fpil, heur rechterhand den draad , Die telkens zich verlengt in ’t grijpen van de vingeren , En door den zwaai der duim de klosfen om doet flingeren , Tot de altijd fcherpe tand hem affnijde t'elke(n) ftond „ Daar °t raaflen van de wol haar vastkleeft om den mond, Het zachte lammrenvel, in net gevlochten teenen, Blinkt, op haar fchoot geplaatst, door de ijle korfjens heneng - Zij heffen, en ’'t geluid beweegt de teedre draân , In heilig beurtgedicht, den ‘huwlijk(lotzang aan. Dees zang fpelt het toekomftig lot der Echtgenooten „ voor. al ee ef aM CI haf enkele woprden toquen, dat de Dichter deogzelt ise In éne BIEUWB UITSPRUITSELS, 119 ed de geboorte van Achilles, die uit hen zal voortkomen, en zijue heldendaden, waarvan, onder anderen, gezongen wordt 3 Hoe gal het wazeldrond van zijnen krijgsroem wagen, ‚ Dar elke moeder hem haars lievtings dood verwijt, Den poezem ‘opén, en, bet, bair san Aarden. riti (ls dat laacfte niet wat vreemd?) — en Scamander , fäaqw van moord, en ‘overdekt met dooden, Zl Hellas fnelle(n). vloed beftelpen door hun last, En wentlen in ket bloed, dat langs zijne oevers plascht, Het flot, dat: zeker hierop vreemd genoeg, luidt, vangt dus aans ; J a . ` Dus þad de orakelzang den teedren Echtgenooten De toekomst, door den mond der Zustrentrits, ontfloten. Want in dien vroegen tijd, als Gedvrucht bloeide op aard, Was ’t Godendom den mensch, de mensch den Goden waard,. En zelf de Hemel plach (er) bij °t vieren yau de altaren Te deelen in de vreugd van feest- en kerkgebaren,. a © w oe. 9 © © © oe QA 0,9 a ee o 9 Ls he + - - t ) hd 1. Vaak leidde Bacchus-zelf van Pindus fteile tinnen Den ongehulden ftoet def woeste wijnpaapinnen, . ee o © ‚ee © 4 © œa e b o y > œ. Vaak zag men Mavors - zelf zijn oortogsdrommen ftijven, En midden. io den ftrijd, tot moord. en flachting drijven, Met frenge Nemefis en woedende Belloon. > — Maar fints de onheilige- aard tot affchrik wierd der Goôn, o œ ọ > $ © è >» č ° >, e © © © 0G ee © d Sints toont geen Godheid meer het glinftrend aangezicht Aan 't wedesfpannig volk, vervreemd: van trouw en plicht, Nu, aan bet verlies van het evengemeld gezigt ‘van Bac- chus, Mavors en Belloon hebben we niet veel verloren y en wij fchenken aan Achilles en de zijnen gaarne de Godsvrucht, Men bewondert. in dig vers de, grondige kennis der oude Mythologie, waarin niet flechts het geheel, (dat ligt van el- ders ontleend kon worden) mmar fchier elke regel, ja honderd bij- 120 "We. BILDERDIJE bijzonderheid , echter, fchijnt zijn geheugen gefeild te heb- ben. Thetis is, volgens hem, dochter van Vader Oceaan ( Nep- unus) en Tethys; daar de fabelleer haar dochter van Neressg en Doris gemaakt heeft, Voor het overige komt ons de be- fchrijving. van het borduurfet op de fprei der huwelijkskoets. bijster lang voors zij belam meer dan de helft van het ge- dicht.. Men ziet er Thefeus in, door wind en ftroom gedreven, En Ariadne, die van Naxos bruifchend ftrand Hem naoogt, met de woede in *t blakend ingewand, Nu wordt hier de geheele gefchiedenis van Thefens togi maar het rijk van Minos, zijn dooden van den Mfinotaurus , zijn fchaken vau Ariadne , (waarbij echter aan Fedra, die hij ‚vervolgens huwt, niet gedacht is) zijn achterlaten van haar “op Chios, hare, zeventig regels lange, klagt daarover, en zijn ongelukkig thuiskomen, in verbijstering, welke aan zif- nen grijzen vader het leven kost, ingevlochtam Dit alles is, buiten tegenfpraak, onvergelijkelijk fchoon, maar, in evenre= digheid met het overige, door eene meer dan Ovidiaanfche weelderigheid, veel te uitgebreid. Nommer 2 in de en ‘bundel js een vers Aan de Moeder- maagd van bijna driehonderd regels, van 1817, Niet, als zich *t Heidendom de blozende Latoon Verbeeldt, wen: ze op d’Olymp haar fchutcerlijken zoom Van ’t Lyciaansch gebergt’ ter feestzaal in ziet treden, Daar `t kloppend moederhart van °t zielsgenoegen finelt, En, fier op zutk een fpruit, de' blanke borst ontz welt, Neen: zoo ftelt zich de Dichter María niet voor, maze wederig , met een zedig oog, hd Van 't fmachtende gevoel van eigen NIET doorzweven (door- weven.) En hij roemt haar niet, zoo als änderen, _ als Hemetkoninginne , Wie Jezus, a aan haar zijde, uit kinderlijke minne, Naar _ GUIRUWE UITSPRUITIELS. zat War de eogen ziet; wier hand met Jezus weldaÂn fpeelt, ' Ea, naar °t baar hart gelust, zijn Godlijk zoenbloed deelt. Der zulken dwaling is (zegt hij) mooglijk ònfchuldig , ja be- ainlijk ; doch hij wil daarin niet deelen, R breng u (zegt hij) hier, bij `c ruifchen van mijn fnaren, Geen bede of wijrook toe, geen offer op de altaren Aan God geheiligd, en outftoken tot Zijn hoon. U wonde ik, hoonde ik God in * honen van uw Zoon. %* Benge andre geuren (vervolgt hij) dan den waas(em van | . … gebeden Ji 'k zinge u, middelpunt van hemelzaligheden, | U, onfchuids toonbeeld, vreugd des menschdoms; maar als maagd, Als moeder , welker. fchoot het heil der wareld draagt, D'outzachbren Godmensch baart uit maagdlijke ingewanden; Met onbezwalkte berst en even zuivre handen Hem laaft, en koestert, en aanbiddingvol, gedwee, Naar `t vloekbre kruishout volgt door *t hartverfcheurendst wee. “ Dit wordt nu uitgebreid, en eerst de begroeting van Mas fia door den Engel, dan hare bevalling, de hemelvreugd, het bezoek der herderen en zoogenoemde wijzen, Herodes toeleg, de vlugt naar en wederkomst uit Egypte, de aandoe- singen van Maria onder Jezus opgroeijen, de prediking van Joannes den Dooper, '’s Heilands eigen openbare loopbaan, zijn lijden, zijn dood, en hetgeen María daarbij gevoelde, _ = dit alles (zeggen wij, en het verwondert ons, dat hier nu ts Heilands opftanding enz. niet is bijgekomen) wordt bezon- gen, en daarop, in het flot, de aanfprask tot Maria, als yerhemeld , en vervolgens tot den Heiland gewend, als de menfchen tot zich noodigende ; waarop het vers dus fluit: - Verlosfer! ja, wij naderen, Doth, trek ons! ftroome uw geest onze onmacht flechts doorde | | aderen! Zend ons den bellboô toe der heuchlijke eeuwigheid, Die ons, door °t duistre graf ‚tot voor Uw aanfchijn leide! Of, is de wareldagcht tot zoo verr’ reeds verloopen, En mogen we op het licht van uwe weêrkomst hopen, Ja, is zijn morgengraauw reeds vaardig op te gaan, Yerfchijn, O Heiland t kom! neem ’s aardrijks fcepter aan! ` ~ Als 134 wW. BILDER DIG Als wij openhartig zeggen zuilen, hetgeen bif ont ligt; ~u deze Roomsch- Protestantfche zang ter eere der Moeder waagd wil ons, hoe veel fchoops bij ook weder, wat de kunst betreft, moge bevatten, niet gevallen. De zoogenoemde Theologifche regtzinnigheid des Dichters, welke er in door- ftraalt, Stuit ons evenzeer, dls de aanroeping der Maagd on- der allerlei benamingen. Ook ftooten wij hier en daar op nief veel meer dam brommend non/fens, gelijk, bij voorbeeld p als, «op bl, 28, van Maria gezegd wordt, dat ze aan de voeten zinkt en aanbidt van haar Zoon, En op de vleuglen wiegt der Serafs wan sijn ‘throon4 Of, op bl. 33, van de | - - verdorven wareld, Die, trotsch op ’t waterfchuim, dat om heur lokken parett „ Zich - zelve tempels fticht, Voorts gelooven wij, dat, als fammige bijzonderheden veel verkort, en andere, naar evenredigheid, meer uitgebreid waa ren geworden, dit gedicht er zeer veel bij had kunnen winnena Het derde gezang is aan de Maan gewijd, ruim twechon- derd regels lang, en mede van 1817. Die gift des levens, die, bij ’s aanzijns wrange (mart, De foltring heelt, verzacht, en uicdelgt in het hart; Voof mn deken pe er … etn D nal, NIEUWE UITSFRUITSRLS, 123 Voor wie de zorgen vliën, de knellende angften wijken, En fterkte en moed herrijst, waar moed en kracht bezwijken, Vervolgens vraagt de Dichters ls *t waar, en ziet het oog, op ‘t Zilver van uw ftralen, Het zwervend Geestendom vertroostend nederdalen, Wameer het uit zijn kring, door teedre zucht geraakt, De banden weêr gedenkt, door ’t fterfuur los gemaakt? Ach} wederfpreek , (zegt hij) wiën °t lust, uw invloed , dierbre Schimmen! gu bide z Komt, blaast mij lieflijk toe, wanneer, bij *t eenzaam waken , Mijn hand de Dichtpen grijpt; of, luistrend ngar het kraken Der ftormbui, om mijn zoon, geflingerd op het meir, Den tasn eens vaders vangt, in °t afzijn dubbel reêrs Ea voert mija zacht tot hem! ooo; | se Kd e e e o 3 Dd e > o è (J a e © . e e Of, dealt ge uit hooger feer, Ô reikt mij, uit de handen = Dier kindren, die °k beween met bloedende ingewanden, Reu liefdeteeken ! Nu gewsagt hij van de verdichtfelen der ouden, die voor- gaven, dat men de maan, door tooverzangen , uit haren ftand rukken, ‘haar licht verduisteren kon enz., en zegt, dat, zoo hij in dat vermogen deelen mogt, hij de Naechtgodes bezwe- ren zou; om over wind en zee te gebieden, ter bevordering van -zijns Zoons reize, == Daarna zingt hij: Ook zee- en flraomdier tiert in 't golvend element, Zoo dikwerf gij ’t gelaat op °t vloeibre water wegdts ` waar (vervolgt. bij) gij keert ket aangezicht, En ’ vischjen krimpt van rouw bij ’t misfen van uw licht, En dartelt in geen vliet met blijd en fpartlend zwemmen: De fckaaivisch voelt geen’ kleed oni ’t flinkend lichaam klemmen, Maar fchokt in-d'oorlogsdosch , zijn meester thands te ruim, En fchuêls, als moedlous, weg in wier en oeverfehuim. Doch het zijn miet enkel planten en dicren, waarop de ` maan 124 W. BILDERDIJE, NIEUWE UITSPRUISSELS, maan hare kracht oefent, maar ook de mensch, en inzonder- heid zijn herfengeftel, Gewis. Een harder aart hoog dees uw macht beperken p- De zwakkre voelt door u °t gekrenkte hoofd bewerken, En wisfelt, met. uw licht, van denkbeeld , van gevoel. __Helàas! ook zelfs de ziel ftaat vreemd geweld ten doel! De Dichter befluit : me Ook ik, ik-fuf: de tiaatlijke ouderdom _ Befneeuwt mij ’t hoofd niet flechts, en buigt den hals mij krom 3 3 Hij heeft me een deel ontroofd der denkkracht , in ’t geheugen. Ach! is het Dichterswoord geen bloot belachbre leugen, Hergeef , hergeef het mij — ik fmeek het — dierbre Maan . Dan beffe ik, u ter eer’, volmaakter lofzang dan, Wij wenfchen dezer bede verhooring; doch hebben er niet veel moeds op. Overigens draagt dit vers van 's Dichters fuffen ook weinig. blijk. Het vloeit over van fchoenheden „ welke het ons leed doet niet verder te kunnen doen opmer- ken, =- Van de Lierzangen en losfe flukken zullen wij nader verlag doen, — Wij hebben hier en daar op hinderlijke -druie- fouten geftooten, zoo als op zingen voor zengen, deelen voor Zelen, Maria voor Marië, enz. Tegen de geflach- ten der naamwoorden zondigt de Heer BILDERDIJK veele vuldig. ‚Van hetgeen, in zijne fpelling, naar het algee meen gevoelen, thans onbetwistbaar gebrekkig is, ver- kiest hij nog niet af te wijken; fchoon zichzelven hierin niet geheel gelijk. Sommigen zijner kunltig te’ zamengeftelde woor- den bevallen ons niet, zoo als fArandro!sgrot, rietfluippoorte , Schatting - fchuld . betooning , fleenrotsklippen, glintwormgiim- men, enz. Bezwemen voor bezwijmd, en verfteven voor ver. flijfd, houden wij voor verkeerd. Schuchter is geen Neder- duitsch. Vereenen voòr overeenftemmen is zeer oneigen. Hier en daar is ook op den ftijl wel wat aan te merken, zoo als, bij voorbeeld, in de anders fchoone regels, op bl. 16, Zoo was het kleed gewrocht, dat de overfchoone Bruid Haar huwlijkspeuluw dekte, en om de fponde plooide En °t heerlijkst fchilderìj met gouden loofwerk tooide, . Maar: gòj plura non tantum, fed omnia fere nitent, non ggo paucis Pc. EEEN R O O O C. LOOTS, GEDICHTEN, 125 Gedichten van CORNELIS LOOTS, Ridder der Orde van. - den Nederbandfchen Leeuw, en Lid van het Koninklijk Ine fitout. IIIde Deel. Te Amflerdam, bij je van der Heg. 1817. da gr. 8yo. 182 BĲ. f 3-12-: i + Bafstouwing van Amjlerdam , 1803. Èr heerscht in dit gan- ` fche vers een geest, die veel en velerlei tegenfpraak en be- risping kan ondergaan, maar die ten minfte de verdienfte heeft ” waecht oud - Amfterdamsch te zijn. Het is, of wij de iteme me van een dier oude Aristocraten nog hooren, die, even hoog boven Vorst en gemeen verheven, hunne donderende | fem als beflisfend lieten gelden in *s lands algemeene verga- hirs » Wij vertegenwoordigen, wij zijn Amfterdam ~e- Ámfterdam is Nederland, en Nederland is de kroon (en de pil) van Europa” — zoo omtrent luidde deze hooge toon, Feilen was hier onmogelijk,,.…. Welnu, wij hooren dezen toon nog wel gaarne eens — hij herinnert ons zoo veel goeds en groots — van den Zanger aan.het IJ, die zeggen kan, naar geest en vleesch, alles aan Amfterdam verfchuldigd te zijn, Van den kant der. kunst moest dit vers, natuurlijk , groote verdienfte hebben, en heeft die inderdaad. De loop is oore fpronkelijk , en de afzonderlijke deelen hier en daar heerlijk. Leonidas in de engte van Thermopylé, 1804. Een zeer be- kend, misfchien al te bekend onderwerp, wél behandeld , het fiksch penfeel van LOOTS niet. onwaardig , val van fchoone partijen. Niet Grieksch genoeg, heeft men gezegd. En ze- ker was het niet wel mogelijk, dat iemand, in deze letter- kunde geheel onervaren, die eigenaardige tint daaraan zou me- dedeelen. Doch kunnen wij niet zeggen, op grove “vergrij- pen tegen ‘het plaatfelijke, het kostuum en de gefchiedenis geftooten te hebben, — Enkele regels- hebben den wensch bij ons vernieuwd, dat de Dichter zich een weinig meer op Zoetvloeijendheid toeleide, een weinig meer likte; b. ve Te hoog , dat bandloosheid de weegfchaal weer. zou dreigen. Wie kan alle deze op elkander ftoptende medeklinkers ge-. makkelijk ter kele uitbrengen ? Lofzang aan de Schilderkunst, , Uitgefproken bij de, uitdee- BORKBESCH. 1818, NO.3. ` J ling; t26 <: C LOOTS ling der Eereprijzen aan de Stads Teeken- Akademie te Am- fterdact, in het jaar 1807. In cientegelige coupletten, tos en meestel historisch beltandeld, voor de gelegenheid ia alien ép- zigte wél berekdnd, klaar, gemakkelijk, weliniderd, val an ongezochten lof op... de Schoonen en het- vadêrland „ bij dien op de edele kunst, ’s Mans verzen, trouwens, kun- nen, wat dezen ftaat betreft, als eene foort van thermometer. op deszëlfs totwis'el worden tangemerkt. Als een fehoone toou der menfchelijkheid klinkt ots uit dat jaar 1807 toe: Maar fchaars Co Schilderkunst!) betrede uw voet de velden „ Waar moetdzucht, waar verdelging woedt; - En fchilder, in den dosch der helden, “Geer dwingelanden, heet op bloed, Bij 't zien des-beelds vai ALEXANDER, Drift cesar woester d'oorlogsftander , En wijdt zich aan verntenwd geweld: De dreppel verw, dien) gij doet vloeijen, Kan tot een’ flroom van bloed dan groeijen, Die boven land en fleden zwelt. ` Overigens heeft ons Loots in later tijd zoo heerlijke brokken over de hier bezongene kunst geleverd, dat ket hem moeijelijk valt, ons door dit vroegere in geestverrukking te Drengen. Dit is het nadeel eener te lang vertraagde uitgave. Leydens Ramp. 1809. Dit onderwerp is destijds door ve- len, en op velèrlel wijze, bezongen. Wij gisfen, dat L ooTs geen der eerften is geweest, en dat hij, miet bijzonder dee tende in het onheil, en weltigt zelfs geen ooggetuige van het tooneel, meer op aanfporing van anderen, dan door eigen tandrift, gezongen hebbe, Geenszins, omdat het ftuk wezen. Tike verdiente zou misfen, maar omdat, in deszelfs geheele beloop, het vernuft fuim zoo veel dls het eefrvondige gevoel fpreekt, en dit In tégengeftelde omftandigheden niet wel mo- gelijk ware geweest. Ook de vorm zelf bevestigt deze ge- dachte, De korte regel, afwisfelende maat, en.het kunftige ‘Couplet, verraden geene diepe droefheid == ftemmen niet met haren toon, In zijne foort, echter, als kunstmatige befchou- wing der gebeurtenis, afs: fchilderij , niet flechts naar het uit- wendige, maar ook ten aanzien der gedachten, hierbij ligte- "ijk ontflaan, mét teregzigt vp en inmenging vaù de overige, àl-. GEGICATEN,:. tas dgefieëns tieigen des lands enz, enz., is het doof ons met goedkeuring en genoegen geleden: Alleen moeten wij berba- ku, wat wê, bif Mi weet niet welke gelegenheid, vroeger fetegd bebben, dát de geest yós het kwaad ons een flechte pPestsvervánger ván den Awaden geest voorkomt, in welken sientind; dè ie hif ook nog zoo zeer wijsgeer , de dicheet Raf weigeren te gelooven, ‚De Prouw. 1817, DR KURK vetitékte, om de Potjeuitdeeling … Wi de Midderehdppj Kunst sij ons doel) bij welke amar hes frouwetijk mraké wordt geteekend, meer lulstéf bij te zet ten, Hef werd voor eene vergädering viti vrouwen zoò wef ts mannen titgefproken, en Zülks weinige maanden nadat dd Diehtér zue jeugdige Echteenoote door den dood hid vers boren: Dit een en ander gaf eigenaardige aanleiding tot dd keuze der tofe, tot derzelwer bijzondere behbändeling ; €n tod onderfeheideri bijwerk, ám het hoofdtafereel toegevoegd: Onder het laâtfte tekenen wij de aanhef: Vrece aiet, geticfde fehim! dit ik, bet ronweù mol, Ken feeklied ftenmen dat, eer ik uwe ssch voldoe ame enz; door ons net goedkeuring eu treofig gehoegen befchonswd 4 ts ook die plaatfen, waar hij wederom geheel tot dit onder: werp wederkeert, en daarbij mischien wel eens wat langer vertoeft, den de koele toehoorder, ingonderheid de Kefheb= ber van kûnst en uicwendigen tooi boven onzigtbare gevoe- … lens des harte, met den tijd en de plaatfe beftâanbaar åchte Wij, echu, witten zoo nederig met zija, óm ons onder des zen te rangfchikken, Maar er ontftaat ligtelijk een andere MIL, over de behamicting zelve van het eigenlijk onder- Werp. Ter twee-en-tachtigfte verjaring van den Lt. Admiraal van KINSBERGEN, I Mei 1817. Allertraaist! Ieder eoupiet eene nieuwe bloem in den fchoonen meikrans! Gaarne fchreven wij er een deel van over; maar, waar zouden wij ophouden? Wij willen dus maar alleen op twee, drie blaadjes opmerkzaam. maken, die het menfchelijke in de kunst fchijnen tè verraden. _Votmaking toch, en geene volmaaktheid, is het, waarop wij» bij alle onze infpenning, hebben te oogen. Bl, 125. droge mend rouwgefchal; dit woord. doet onvermijdelijk san kwa- lijk gemeenden rouw denken, — Bl, 126. fcheutvrij , een zou derling woord, dat ligt iemand voor onkwetsbaar zou opvät= ten, en dat zeer wel gemist kon worden. =r Bl 127. . ,. En Geen GEDICHTEN, 829 Geen magebootst , gezocht geween Van koude levenlooze wichtjes, - Geteeld uit onbezielden fteen, Met uitgedoofde fakkellichtjes — enz. Een zeer natuurlijk verband der gedachten bragt ons hier in de Nieuwe-kerk te Amfterdam , bij het graf van DE BUITER ; en DU hinderde ons de begenflelling der fteenen pet de levende wichtjes. ` Be Rijmdrijs, Hekeldicht, De vorm, ain deze hekeling ge- geven, is misfchien min gewoon. Het volgehoudene beeld van zware buijen, en de verdichte gevallen, naderhand voor- 'gefteld , ftrooken welligt niet volkomen. Elk op zichzelve echter , en vooral het eerfte, is geestig, vol van allertreffend- fte fpetingen, b. Vv, ` Als °t fRormig tuchtgewest der rijmgezinde geesten s, Door honger en gebrek beroerd, als door teinpeesten, Gedichten uitftort, na een’ bangen barensnood , En °t rijm van zee en ‘Iuċht zich aan elkandren ftoot s Dan ftortef licrzang, leer- en heldendichten neder, Van ondren geeft de zee geboorte- en lijkzang weder; De treurtoon huilt er door, het draait, het ftuift door een, Een fterker hongerftorm drijft zwakker voor zich heen. De dichtkunst is ons toch altijd eene flechte kostwinning voorgekomen. Doch verder: Dees bui valt zachtjes! neér, met drupjes , fijn als ftof; ‚Die ftort met meerdre kracht, met ftralen, dik en grof; “Dees mengt er blanke (neeuw en zelfs wat hagel onder ; Een audre pronkt, heel grootsch , met blikfem en met donder; ‘En die, opdat hij ° fombre en '# fchrikbre #° zaam vereen’, Voert, in zijn’ nederkomst, een’ ftortvlaag meê van fteen. Ter eerfle verjaring van den Veldfiag bij Waterloo, Kort, maar krachtig. Wij twijfelen, echter, of de aanloop wel zoo duidelijk „ zoo juist gezet is, als de aard der zake vordert. Het volgende ftuk, Aan den Vorst, bij Zijn bezoek in het Ioftituut, is onzen lezêren uit eene4vroêgere uitgaaf nog ge- ‘Roeg bekend; en, al den lof, toen san hetzelve gegeven, herhalende, gaan wij over tot T3 Het ’ 189 £. LOOTO Het feestvlerend Amflerdam, bij de hooge tegenwoordigheid van hunne Koninklijke Miajesteisen en het Vorffelijk Huis, 1816. Met groot genoegen hebben wij dit Ruk gelezen, Het is een waar {childertafereel, der gelegenheid waardig, en zon als het ook maar door een’ ooggetuige te vervaardigen was. Wij ftellen gns voor, deze beoordeeling te verliefen met eenige coupletten uit dit ftuk , achtersangevoegd , waarbij ies ger over den trant moge oordeelen. Intusfchen zijn ons eenie ge aanmerkingen voorgekomen. De Dichter, b. V,, fpreekt ` van eene fpelevaart in den pacht. Wat zal bij hiervan ma- ken, die niet weet, of wat zal Aij zeggen, die weet, dag hierdoor ge groote menigte van allerlei vaartuigen — zolder Schuiten, twekfchepen enz. enz. zijn te verftaan, die de grache ten opvulden, om de illaminatie gemakketijk en volkomen te doen opnemen? Ook twijfelen wij, of het volgende çau- plet wel goed loslaopt, althans duidelijk genoeg zij: * Ja, * lot van Neêrland werd beflist , Haar hoon voor eeuwig uitgewischt; ‚ Van alle fmet gewasfchen In ’s vijands bloed, verkwist zoo rijk , Werd ze eerstgevallen fneeuw gelijk , Toen ze, in de breede plasfen , In ’t vocht, de landkeel doorgewoeld a Haar wimpeltip had afgefpoeld, | Toen moest Algiers °t. bezuren, Toen ’t eerfte fchot voor de eer der vlag, Die zeeën dwingt tot diep ontzag, Vloog door zijne ijsren muren, Moet er misfchien achter afgefpoeld, of vroeger na gelijk, ook een langer zinfcheidingsteeken ftaan? Hoe het zij, wij kunnen het niet regt volgen, Wijders wenschten wij, bl, 164, dat: van ons voldaan, noch regt Hollandsch, noch poš- tisch, wel gefchrapt. Aan Nederlanders. 1817. Lees; gan de ouverganoegden, de weuwige bedillers. Scherp, geestig, al te waar! Het eesko couplet op bl. 169 fchijnt ons wat duister.. De Zeefchuimers. 1809. Naar ftoffe en vorm voortreffelijke Smaad kleefde, is, echter, zeer hard. Glorie. 1808, Eene perfiflage, door dit flotvars genoeg verklaard ; we - == | GEDICHTEN, us Wat mag die zijn?., maar hoel waet ftem Klinkt in mijn oor? „ Aaùfchouw dan hem, p Den held, wel waard deze achtbre ftaatfies » Vereer hem! hem behoort dat paard 5 >n Is winner van een zweep verklaąrd; p En bij ontvangt voor °t beest den lof bij procuratie 1”, Als eene aardigheid laten wij dit cearwe gelden, ja zelfs als tene fatire op den dommen hoogmoed van fommige liefheb- bers van dusdanigen lof, Maar anders prijst Loors toch ook elders den Koning, om hetgeen zijne krijgslieden gedaan hebben; en is gene oefening, voor fommigen onzer provin- ciën, jn’ een’ tak van haar beftaan, nier onbelangrijk, en daarom door de pégering der fteden opéntifk aangemoedigd, even zoo mi, ag mischien minder befpottelijk , dan hetgeen ‚de Olimpifche helden , door Pindaren bezongen , eertijds ver- rigtten. In het Salon an Beekhuizen. 1816. Man wijlen }. H, LE- KIUS. 1817, Een paar kleine fukjes; het eerte vooral fraai, | In het laacfte westen wij niet, waarom „ Verdraagzaamheid jn’ vriendlijk sasolicht sedrziet,” Zie hier, ten flosté , de beloofde coupletten nit het feest- vierend Amfterdams Maar vruchtloos, windje! u opgewekt; Gij ; die, zoo mat ter rust geftrekt , ` In ’t Baddsend zeil blijft hangen; Een vuurgeest, die in golven leeft, (*} ’ In hollen .balg den ftroom dogrzweeft s- Zal uw geweld vervangen: _ Hij ‘flant de wieken, u ten fpijt, In % vocht, hij wendt zich wijd en zijd, ‘ Befpotténde uw. vermogen; _ En is, met Vorst en Hofgezin, “Dwars tegen dwang der ftraomen ja, , Verre ons gezigt ọùtvlogen.. De rookwolk, die zich bogtig krult, “_Met rollend zwart de lucht vervult, « ' -7 y are (*) De Stoomboot. l4 133 | C. LOOTS, GEDICHTEN, Vervangt nu °t helder blinken Des wimpels, die, ie top zoo hoog, Het kroonjagt wees aan aller oog, En nu in 't wand blijft zinken; ` Bedekt , verzwelgt dien koolmijnfimook, Door uw’ gevlamden blikfemrook , O zwangere kartouwen! Stort wolken gloeds uw keelen uitt Wij zingen, bij uw grof geluid: „ Withelmus van Nasfouweu! ® Uw dondertoon voegt op den vloed; Bij °t fneeuwwit fchuim past zuik een gloed, Voor ’t oor en oog der helden; Het zijn geen ijdle blikfems meér, - Neen, hooren wij den nágalm weêr, Die klonk langs Nereus velden, mn En dreunen. deed het roavrenflot 5 % Is ’t oopnen van den leeuwenftrot , % Is ’t opflaan van zijn blikken; Niet in de kooi, zijn’ moed te nauw, Maar zoo als hij, door tand en kisauw, Al °t woudheir doet verfchrikken. Kleine Romans en Verhalen yas A. F. Ee LANGBRIN Ie Haarlem, bij F. Bohn. Js gr. 890. 312 Bi, f 2-10.: Lang, c te lang, ; ons althâns.veel te lang, is de eerfte Ro- man uitgedijd. Dle beflaat 190 b:adzijden, en zal, onder den titel van: De Vreemdeling en het kleine Stadje, de groote gebreken eù befagchelijkheden van het: ik wil mededoen es | ŝk kan niet, in kleine ftadjes, moeten gispen: zoodat het dan eene fatire. — geworden is? neen, Lezer! een langgerekt en vervelend ‘verbal, dat, ja, hier en daar een’ lach op. wekt, maar dat dóörgaans het ware geestige mist, en dat miet veel ook van worden kon, ten zij het bij ecne nadere redaktie den’ naam van &lein bijzonder had gehandhaafd. De Dood te paard heeft de verdienfte van kort te zìjn; maar of het iets grappigs of aandoenlijks wezen moet, verklaren wij niet te bevatten, De Onverzoenlijke heeft dezelfde beknop,- heids â. F.B. LANGBEIN, KLEINE ROMANS EN VERHALEN. 533 heid, en is een treurig en nsgénoeg ongeloofelijk verhaal, dat echter van geheel de verzameling het meest nog leerzaam is. Bet onderwijs voor een’ Shaatsman teekent de hoven en hove- lingen, overdreven genoeg, van de ongunttigfte zijde, De Meizeval , of de preek voor Recenfenten, laten wij ter be- oosdeeling van het publiek; wij houden ons liefst neu- kai, De veolijke Hofnar is iets uitvoeriger, maar, buiten eun enkelen nog al geestigen zet, is het flot: De bladzij- den, voor hem beflemd, zijn vol, in ons oog het beste, De Kkresdere Man is cen waanwijze kwast, die, gelijk betame- ijk is, van zijnen waan van doorzigt en fchranderheid de - dope wordt. Zoodst wij noch den Lezer tot het koopen, noch den Uitgever tot het doen overzetten van meer foort- gelijke uitheemfche produkten zeer kunnen aanmoedigen, d School van Wijsheid en Deugd, Een nieuw Gefchenk voor de Jeugd, witgegeven door j. Le EWALD. Naar den tweeden druk, wit het Hoogduitsch. Te Amflerdam, bij J. van der Hey. 1817. Jn ki. 8yo. XIT. 174 Blf i-10-: ` Niet, dat de nam van EwaALD alléén ons bewoog; maar met volle overtuiging raden wij der jeugd, deze fchool van wijsheid en van deugd binnen te treden, en de lesfen, die aldaar gegeven worden, wél te onthouden ea te behartigen, Uit de aanprijzende woorden, welke ewaLDp der Hoogduit- Sche uitgave voorafzendt, en die ons in het voorberigt voor de Kollandfche vertaling worden medegedeeld, blijkt ons, dat deze verzameling van verhalen voor de jeugd van eenen man komt, die geld noch roem-begeert, ja zelfs niet eens ver- kiest genoemd te wordeu, maar (echts in ftilte en zonder tenige aanmatiging in zijnen kring goeds poogt te ftichten, Dit is nu wel geen voiftrekt belisfende waarborg voor de deugdelijkheid van het werkje; maar het bevat toch veel Goud rot aanbeveling. De ishóud van het boekje prijst zich intusfchen zelf aan. Hij beftaat uit fabelen en vertellingen, de onderwerpen meest Dit de natuur ontleend, Bij. de lezing ons getroffen gevoe-. lende. door de. eenvoudige voorftelling der waarheid, het lie- ` Ve van den fiji, en het gewig: der voorgedragene onderwij- zing, ` í 134 je Le EWALD zing, vrásgden wij BĲ Ons zelve, of het niet dé bere wen: Beveling voor werkjes van dezen derd zou wezen; winne ‚ Oók volwásfetren dezelve thet vermaak lezen. : Het is dan eeù Bewijs, dac de voorftellingen voor het menfchetijk hert bere kend; en vrij sijn van die lafheid, die wel: cens met gem ‚ voudigheid wotdt verwisfeld, Is niet, b. v., ook voor den fijperen ouderdom treffend het navolgend voeorftel van &f ‘Gitmuntendheid van den fflensch boven het redeloose diets „ Zie,’ zeide de vader tot zijn zoontje, bij de befchous wing van eem zûigend lammetje, „ toen gĳ geboren werde, faágt gij in den fchoot uwer moeder, en zuigdet asn hard borflen, even ais dit lam, en głj fwimerdet eenige maanden Tang. Maar tu ffaakt gij uw hoofd omhoog, zaagt van de borst opwaafts; en lachtet uwe moeder gan — daartoe is dit ' lammetje niet in (laat. En na verloop van eenige maanden herkendet gij de moeder boven alle anderen, lachtet haar toe, , èn Nrektet de handjes nesaf haar uit — ook zulks vermeg dit kmmetje nien En teen er weder eenige maanden verloopen waren; herkendet gij ook uwen vader, keerdet uw klein san- gezigtje van de moeder af naar hem toe, en zeidet nu: vas der! moeder! — daartoeris het lammêtje niet In fteats Het gaat met zijn hoofd naar den grond gebogen; maar gij zijs in faat, om niet alleen uw sangêzigt naat de aside de rigten, naar Het ook opwaarts haar den hemel te heffen, ew de ikels de groeit bij u aan: Zoo groeit ook de kennis aan. De ftukjes, getiteld: Het Koningsland, Het Testament, De Tuin, De Wetgeving, Het vaderlijk Gebod, en De goede Ko- aing, zijn zeer gefchikt tot kinderlijke voorbereiding op het bijbelsch onderwijs. Het laacfte geeft indrukken tegen den felttengeest. „ Ga ‘dan getroost” (zeggen ook wij den Hoogduitfchen Uitgever en den Vertaler na) „ ga dan getroost de wereld jo, eenvoudig, maar nuttig boekje! Onderrigt, vermaan, en waarfchuw overfl, waar gij komt! Dring in het hart "der moeders , čti dóor hetzelve in het hart der kinderen! Naar u taste het kind bij elken flillen avondftond, brenge het zijner moeder, om het daaruit iets te vertellen, en luistere met in- gefpannen aandacht naar het verhaal! Vermaak, terwijl gj ` onderrigt, en ondertigt, térwijl gj vermaakt! Hij, die het zaadkorreltje iń de aarde Zegent, zal óok het geestelijke zaad zegenen, dat gij in der kinderen harten hebt hitgefttooid.”. Wordt onze wensch vah een goèd onthaal van dit lieve, Fchoon vertaalde, boekje, hetwelk met eene ‘fraatje titêlprenc is vetfierd,- vervuld, dan zal er nog een tweede ftukje vol- gen, waarmede dit werkje, voor welks overbrenging in onze taal wij den bekwamen GOEDE hartelijk danken, compleet zal zijn. j Gebeden voor Kinderen , door den Seheolopaiener He WESTER. Te Groningen, bij J. Oomkens. dr kl. 87o. 20 BI, f z-as: Eenige korte ef eenvoudige gebeden, zoo wel voor huisfè- lijk alè fehoolgebruik. Het eerfte doet wederom aan de vraag denken: Moet men kinderen, voor zich, in het huisfelijk le- ven, leeren bidden? Moet men hnn daartoe Bepdalde voor- fchriften in handen geven en doen van buften leeren, cen einde ze woordelijk te volgen? Strekt dit, om hunne gedache te an, bunnen eerbied voor, hunne dankbaarheid jegens, hua 136 N. WESTER, GEBEDEN VOOR KINDEREN, hun gevoel der afhankelijkheid van, hunne liefde tot God op te wekken en levendig te houden? Gefleld, dat men de kine deren, tot hun tiende, twaalfde of veertiende jaar, geheel onkundig kon houden van hetgeen ooit emtrent een Opper. wezen gedacht en geleerd is, ten einde hun dan eenen ine druk door die welbegrepene ontdekking mede te deelen; welke niet zoo ligt weer vervloog; zou zulk eene bandel- wijze wenfchelijk zijn of niet? Het is waar, dat het flechts , eene vooronderftelling is. Kruid en onkruid gedijen al fpoe- dig even Zeer op den akker des kinderlijken verftands, en dien rein te houden, wordt vroeg der ouderen pligt. Hete. dan ook goed, den waren godsdienst bij tijds aan te kweee ken. Bidden is daartoe zeer gefchikt. Kon men het kind leeren, bij het eten, bij het ter ruste gaan, zijne gedachten waarlijk tot God te verheffen, zulks ware voorzeker wen- fchelijk. 'Maar bereikt men dit doel met formulieren? Of, leert men het kind — ze naderen met de lippen, terwijl het hart verre is? Het heeft zijn voor, het heeft zijn tegen, Het minst nog zouden wij aan de nuttigheid twijfelen bij het eten, Het kind ziet aan tafel eene plegtige handeling verrig- ten; zijne eigene nieuwsgierigheid lokt hem uit, naar de oorzaak te vragen, en het valt niet moeijelijk , hem een ant- woord te geven, dat gereedelijk tot waarachtig bidden op- leidt. Doch, ook deze bedenking neemt het nut der mede- gedeelde kleine gebeden niet weg. De meeste ouders zul- len — voor zoo verre.zij nadenken == toch wel voor de zaak zijn; en dan vinden zij hier een’ keurigen voorraad, meest van den bekwamen WESTER, doch ten deele ook van den Hoogleeraar TINGA. Men zou nog wel kunnenevragen, of het: om Jezus wil, door de kinderen verftaan worde. Doch anisfchien is het een voldoend antwoord, dat zij even vroeg moeten leeren aan Jezus. els aan God denken, en dat het miet verftaan de gereedfte aanleiding zal geven tot gewensch- te navraag, Dank hebbe dus de grijze kindervriend voor eenen arbeid, die gewis zijne moeijelijkheden heeft! Dank hebbe hij, boven alle bedenking, voor de fchoolgebeden, wier heil, als algemeene, in het oog loopende, hulde san de Godheid, wij niet betwijfelen! BOEKBESCHOUWING. Disfertatio inauguralis de Bileamo ejus histori et vaticiniis , quam — pro grado doctoratus — publie co examini fubmittit BARTHOLDUS REGNERUS DE GEER, AhenosTrajectinus. Trajecti ad Rhe- num, ex officinÂ F. Aitheer. Svo. form. maj. Eine fchoane Akademifche Verhandeling, den ede- len Schrĳver en zijnen waardigen Leermeester even vereerende, als zij den alouden vaderlandfchen roem, door bondige geleerdheid, ftaaft. De keus des onder- werps is zeer gelukkig. Alwie eenigzins met de Bijbel- Tche uitlegkunde en hare gefchiedenis bekend is, weet, welk eene ergernis velen aan Bileam’s gefchiedenis heb- ben genomen,en hoe vele pogingen er zijn aangewend, om het aanftootelijke , hetwelk men er in zochten vond , uit dezelve weg te nemen of te verzachten; alles op verfchillende. wijze , naar mate de Geleerden , welke de- ze gefchiedenis behandelden , minder’ of meerder’ eer- bied voor de achtbáarheid en het gezag des Bijbels had den. Niemand zal het dus voor noodeloos of overtollig verklaren , deze gebeurtenis op nieuw ten toets te bren- gen, en, in bare verdediging, de eer der gewijde oor- konden te handhaven tegen dezulken , welke mythe, fa» bel, droom en leenfpreuk noemen, wat hun niet behaagt. Maar ook als dichtftuk verdient Bileam’s Godfpraak al ler opmerkzaamheid. Hij moge, naar fommiger oordeel, de eenvoudige fchoonheid én waardigheid van. eenen Da- vid en Mozes, als Natuurdichters befchouwd, niet be- zitten , (hoewel anderen. hem geene dier eigenfchappen betwisten) echter heeft hij uitftekende verdienfte, en zijn dichtftuk is een der fchoonfte , welke de Hebreeuw- fche oudheid heeft nagelaten.. Er heerscht in hetzelve kracht en verhevenheid, een gang van denkbeelden en BOEKRBESCH. 1818, NO. 4e K „uits \ ê 138 B. R3) DE GEER +» uithoezemingen, dig 41 hooger en hooger ftijgen „ on, verre van te verzwakken, fmmer levendiger en fchooe per worden, den geest tat de hoogte verrukking Op» voeren, denzelven, als met een geopend oag, in de verfte toekomst doen lezen, en hare gebeurtenisfen treffend en heerlijk afmalen. - De Verhandeling is vervat in drie afdeelingen , van welke elke afdeeling. weder hare bijzondere hoofdftuk- ken heeft.: ` a a De eerffe afdeeling, welke over Bileam en zijne ge- Lebiedeni} tat aan zijne komst bij de. Dogbieten handels, verdeelt zich ip vier hoofdftukken, bladz. 1—48. I Israëls gefeldheid, welke met Bileam’s gefchiedenis in cen naauw verband flaag. In dit hoofdftuk worden kor- telijk Israëls lotgevallen, van het tweede jaar na den nittogt dezes volks, tot aan, het tijdftip van deszelfs veríchijning op Moabs grenzen, ontvouwd, en het ftandpunt aangewezen, van hetwelk de lezer deze ge- fchiedenis en Godfípraak befchouwen moet. II. Bileam, zijn naam: volkenverderver, of , nagr eene andere afs leiding „ groote verderver; een nagm, hem eerst daarna gegeven, om de hem taegekende kracht van vloekfpre- king. Zijn oor/prong : Begrszopu, onzeker wie die wart. Zijn vaderland: Pethor, in Mefopotamië aan den Eu- phraat gelegen. III. Bileam’s Godsdienst : een vereerder yan den waren, God, echter, met Pehoya's kennis en dienst, afgoderij , die altijd aan wigchelarij verbonden was , vereenigende. Zijn perfoons (post, bediening , waare digheid, perfona.) Sommigen bouden hem voor een profeet des Heeren, anderen vopr een’ waarzegger of wigchelaar, Hij fchijnt het laatfte geweest te zijn, hote wel hij, in deze gefchiedenis, als profeet des Heeren optreedt, voor een’ tüd met Jehova’s geest bezield. Zijn karakter: baatzucht en loosheid (Jist.) Van andere gebreken en ondeugden, welke NIEMEIJER in hem vindt, wordt het onzekere en onbewezene, met ee} enkel waord, vermeld. IV. Bileam’s lotgevallen tob gan zijne komst bij de Mogbieten. Balak's vrees voor DISSERTATIO DE RILEAMO. Dg kè. Isračliotássh, leger ; sijro. raadploging mot de Blidia nioten ; bezonning aan Bikam , en door rijke gefchenken asngadrengen Verzoek, om naar Moab te gaan, on den ek, waaraan meh groots kracht toefchreef , over Isa saäl te (preken! Jehova's verfchijning aan Bileam, kem den togt en de vervloeking verbiedende. Vorsrek der af. gevezane. Moabictifehe gezanten, en hunne wederkeering met aanzienlijke gefchenken. Bileam’s begeerte om aan da verzoek te voldoen. Fehova’s nieuwe verfchijning ; vergunning tot de reis , maar herháald verbod van vloche fpreking. Bileam’s afreize; zijne ontmoeting op den weg met de ezelinne on den Engel; zijne aankomst bij Balak. In deze afdeeling , welke als voorbereidende inleiding tot de volgende gefchiedenis en Godfpraak kan befchouved worden, (raten, aanvankelijk, groote belezenheid, feherpzinnig oordeel en uitlegkundige bedrevenheid door , die ter opheldering van menige duistere plaats, in het gewijd verhaaf voorkomende, gelukkig worden aange wend. Met vèle proeven, meer dan ons plan gedoogt „ zouden wij dit oordeel kunnen ftaven. Onder andere behaagde ons de wijze, op welke eene zwarigheid uit - H. XXH: 22, vergeleken met vers eo, wordt wegge- nomen. In het oofte vers wordt verhaald, daf Jehova aan Bilam de reis naar Moab vergunde; en in vers 22: das PFekhova's toorn: tegen Bilsam antflak , omdat hij hee nentoog. Deze fchijnbase tegenftrijdigheid was yoor fommige uielegwers , onder dezen voor E. F. C. ROSE Ne MULLER (n Scris ad V. T. Tom. IF p. 252) zoo gewigtig, dat Mj daarom mede JERUSALEMS Zevoce ler sanseamt, en het groate gedeelte dezer gefchieden Ris als eem werdiche{el van Bileam , door hem onder de Moabieten verfpreid en vandaar ter kennis van Mozes Kkomen, befthonwt. Doar onzen Schrijver wordt dc- æ zoogenoemde ftrijdigheit (door ROSENMULLER tene onoplosbete zwarigheid Cdificuas inexplicabilis) Beheeten) opgeheven ; door het geven eener andere overe zetting, en wel dezes toen, of als Bij op reis was, K 2 ‚werd - a 140 B. Ke DEGEER' * ` werd Jehova's toorn tegen hem ontloken ; eigenlijk : Pa hova's toorn ontfiak tegen hem op reis zijnde, (iratus. 