Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
A k _____NEDERLANDSCHINDIË. ` A NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT °? NEDERLANDSCH-INDIR, KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERL.-INDIE ONDER REDACTIE VAN Dr. . VAN BEMMELEN. KINI NIKI — DEEL LIA. TIENDE SERIE. DEEL III. BATAVIA, G. KOLFF & Co. 1900. Mo Bot. Garden, 1902. INHOUD VAN DEEL LIX. Naamlijst der Leden van de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indië op 1 Maart 1899. Lijst van Vereenigingen en Genootschappen met welke de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in betrekking staat. Verslag omtrent de werkzaamheden en den toestand der Koninklijke Natuurkundige —€—À in Ned. Indié over het jaar 1898 Rekening en E E over т dis 1898 Kinalogische Studien X. Over den invloed die de Cinchona Suceirubra-onderstam en de daarop geënte Ledgeriana ten opzichte van het alcaloïd-gehalte wederkeerig op elkander uitoefenen, door P. van Leersum, Directeur der Gouverne- ments Kina-Ondernemingen (met Plaat). " Het klimaat der Minahassa, door Dr. J. P. van Den bead Twee lichtgevende visschen van Banda, Ikan léwéri batoe (Heterophthalmus palpebratus Lac.) en Ikan léwéri ajer (Heterophthalmus katoptron BLKR.?) door А. VoRDERMAN, Correspondent der Koninklijke Akademie van Weten- Е ee Vuleanisehe Verschijnselen en Aardbevingen in den О. Г. Archipel waargenomen gedurende het jaar 1898, verzameld door het Koninklijk Magnetisch en Moteorologisch Obser- vatorium te Batavia Inlandsche namen van eenige 8 СИКА en sim- plieia, door A. G. VoRDERMAN, Inspecteur van den Burg. eneesk. Dienst voor Java en Madoera. Met eene toe- lichting over de uitspraak van het Madoereesch, door H. N. KILIAAN, Contr. 1° kl. В. В. op Java en Madoera. Reglement voor de Bibliotheek der Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indiö оола іп de Be- stuursvergadering op 8 Juni 1899). BLADZ. 198. VI INHOUD. BLADZ. Java-Vogels II, door А. G. Уовревмам, Correspondent der Koninklijke dolose van Wetenschappen. . . . 201. Die Farne von Tegal, Mit 2 Tafeln, von M. 3 . 284. Opmerkingen naar aanleiding van Dr. J. Н. Е. KonLRRUGdE's Rapport betreffende een Geneeskundig-Topografisch en voorbereidend Climatologisch onderzoek van de Hoogvlakte van het Jang-gebergte en diens Verslagen betreffende de resultaten der Meteorologische Waarnemingen op het Jang- gebergte en de Meteorologische Waarnemingen te Tosari, opgenomen in bet Natuurkundig Tijdschrift voor Neder- landsch Indië deel LVII, vierde aflevering en deel MUN vierde aflevering (1898) door J. L. vas GENNEP . . 254. Verslag omtrent de Gouvernements Kina-Onderneming in de Preanger-Regentschappen over het jaar 1898, door P. vaN Leersum, Directeur der Gouvernements Кіпа On- derneming. . 298. Uitkomsten van аса, кые * in de: derlandsch-Indié €— à het jaar 1897 door Dr. 8. Fiore. . 391. al, Wi іна П, Regenwaarnemingen. Notulen van de Vergaderingen der Koninklijke Natuur- kundige Vereeniging in Nederlandsch-Indië gedurende 1899. 484. Begrooting voor het jaar 1900. . 527. Boekwerken (niet-periodieken) 5 о. әде helft van 1898 en gedurende 1899 door de K. N. V. ten анаша ontvangen en aangekocht. . . 529. E ~ Lon ah Гу N SR Е E KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERL-INDIË _ ONDER REDACTIE VAN _ PEEL ut | NAAMLIJST DER LEDEN VAN DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE op 1 Maart 1899. ` Dagteekening van oprichting: 19 Juli 1850, OPRICHTERS. Dr. P. Bleeker, + 1878; Dr. J. Н. Croockewit Hz., T 1880; Corn. De Groot, + 1896; P. J. Maier, T 1878; P. Baron Melvill van Carnbée, т 1856; C. M. Schwaner, t 1851; H. D. A. Smits, T 1855; Dr. С. Swaving, Т 1881. HONORAIRE LEDEN. Datum van benoeming. 1 W. Е. Versteeg, Amsterdam, 18 Mei 1866. 2 Jhr. Mr. J. Loudon, 's Gravenhage, 18 „ 1872. 3 F. ’s Jacob, ’s Gravenhage, 29 Juli 1881. 4 W. L. Janssen van Raay, Haarlem, 20 April 1882. 5 P. van Dijk, 16 , 1885. 6 Dr. C. L. van der Burg, Laag Soeren, 18 Februari 1886. 7 Mr. W. Baron van Goltstein van Oldenaller, 16 October 1890. 8 Jod. Heringa, Utrecht, | 14 Juni 1894. 9 Dr. A. W. Nieuwenhuis, 9 September 1897. LIX 1Е Te С BESTURENDE LEDEN. Datum van benoeming tot Besturend Lid. 1 J. J. A. Muller, Voorzitter, 6 Juni 1898. 2 Prof. Dr. M. Treub, Ondervoorzitter, 18 December 1884. 3 Dr. 7. George van Deventer, Secretaris, 12 Januari 1899. 4 Dr. J. M. Janse, Redacteur, 12 Februari 1891. 5 J. Berman, Penningmeester, 13 Juni 1859. 6 A. G. Vorderman, 20 April 1878.. 7 Dr. J. P. van der. Stok, 19 September 8 H. J. Hardeman, 17 Juli 1884. 9 Dr. S. Figee, 20 November „ 10 Dr. R. D. M. Verbeek, 18 December „ 11 Dr. J. P. Kloos, 8 Juli 1886. 12 Dr. W. Burck, 12 Juli 1888. 13 Dr. P. van Romburgh, 12 Februari 1891. 14 Dr. J. G. Boerlage, 9 April 1896. 15 A. P. Melchior, 11 Juni E 16 F. H. Roll, 11 Juni ^ 17 M. G. Hoekstra, 1 Juli - 18 J. W. van Eek, 13 Augustus „ 19 Dr. G. Grijns, 20 Mei 1897 20 Dr. Charles M van Deventer, 9 September - 21 Dr. W. van Bemmelen, 8 September 1898. 22 Dr. H. Onnen, 9 Februari 1899. ÜORRESPONDEERENDE LEDEN IN NEDERLAND. Maximum-aantal 30. Datum van benoeming- 1 Dr. A. W. M. van Hasselt, ’s Graven- hage, 28 Februari 1856. 2 Dr. C. A. J. A. Oudemans, Arnhem, 15 Juni 1808. 3 Dr. J. Bosscha Jr., Haarlem, 21 December 1872. 4 Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Utrecht, 21 - ” 5 Dr. Н. 6. van de Sande Bak- huyzen, Leiden, 21 a ” 6 Dr. J. W. Gunning, Amsterdam, 91 Maart 1878 бо ei олы «оо bi = Anais ы Datum van benoeming. Dr. J. A. C. Oudemans, Utrecht, 17 September 1875. Dr. C. Ritsema, Leiden, 17 September 1875. Dr. Н. С. Dibbits, Utrecht, 20 Mei 1880. Dr. Th. Mac Gillavry, Leiden, 20 Mei м Dr. Th. Place, Amsterdam, Ke $ Dr. E. van Rijekevorsel, Rotterdam, 20 „ á P. C. T. Snellen, Rotterdam, Ыл 1888. F. М. van der Wulp, 5 17 iW. Dr. A. A. W. Hubrecht, Utrecht, 20 1 1884. Dr. H. Wefers Bettink, Utrecht, 9 September 1886. Dr. P. P. C. Hoek, den Helder, 9 8 4 F. W. van Eeden, Haarlem, 9 ^ 4 Пт. С. А. Pekelharing, Utrecht, 11 Augustus 1887. Пт. Мах Weber, Amsterdam, 23 Mei 1889. Dr. A. Wichmann, Utrecht, 280.4 = Dr. K. Martin, Leiden, 9 Februari 1893. Dr. С. Ph. Sluiter, Amsterdam, 12 April 1894 Mr. М. С. Piepers, 's Gravenhage, 13 Juni 1895. Dr. J. Е. van Bemmelen, 's Gravenhage, 12 Maart. 1896. Dr. G. A. P. Molengraaf, Transvaal, 12 „ ы Dr. M. E. T. J. Dubois, Amsterdam, 12 „ * Dr F. A. F. C. Went, Utrecht, 20 Mei 1897. Dr. J. D. van der Waals, Amsterdam, 8 September 1898. Dr. M. Greshoff, Haarlem, 13 October , CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. Maximum-aantal 30. Datum van benoeming. O. von Struve, Pulkowa, 28 Januari 1865. O. Beccari, Florence, 15 Juni 1872. A. Russell Wallace, Londen, 20 December 1875. A. le Jolis, Cherburg, А а А. В. Међег, Dresden, 18 Ма 1878. Tommaso Salvadori, Turijn, 285 1880. Otto Finsch, Bremen, 19 Juli 1883. John Milne, Isle of Wight, 20 November 1884. A. ы 9 Michele Stefano Rossi, Rome, 10 J. H. Kloos, Brunswijk, 11 Wilhelm Blasius, Brunswijk, 12 Alesander Woeikof, St, Petersburg, 13 S. P. Langley, Washington, D. С. 14 Hermann Graf zu Solms Laubach, . Straatsburg, 15 Julius Hann, Weenen, 16 K. Goebel, Marburg, 17 E. Selenka, Góttingen, 18 E. Haeckel, Jena, 19 F. Montessus de Ballore, Nantes, 20 G. Haberlandt, Graz, 21 J. Wiesner, Weenen, 22 W. Schimper, Basel, 23 J. Massart, Brussel, 24 H. Kükenthal, Jena, 25 R. Semon, Jena, Datum van benoeming. 20 November 1884.. 9 September 1886. 9 4 ” » 11 Augustus 1887. 8 Maart 1888. 12 Juli 4 11 October > 23 Mei 1889.. 12 Februari 1891. 11 Januari 1894. 20 Mei 1897. 20 , А En. ; 20 „ i 20 , 4 20 e W ) Gewone Leden in Nederlandsch-Indië. Men wordt dringend verzocht onjuistheden in deze lijst ten spoedigste aan den Secretaris mede te deelen; ook wordt kennisgeving verzocht, wanneer men in Indië van woonplaats verandert, of Indië verlaat. 1 2 3 4 % % > 10 11 12 A. Dr. P. Anema, Leeraar G. W. III, Weltevreden, H. H. Austen, Geneesheer, Medan (Deli), Dr. R. Anema, Tandarts, vreden, Р. С. Arends, Dir. В. В., 3 В. А. М. J. Bolsius, Civ. Geneesheer, Garoet, Dr. W. Burck, Wetensch. Advis. Koffiecult., Welte traden, G. D. Bicüie; Tabaksplanter, Djem- ber, J. Berman, Hoofdinsp. P. & T., Wel- tevreden, P. H. Bilgen, Apotheker, Welte- vreden, В. С. Bakhuizen van den Brink, Dir. Financiën, A. F. Bouman, Koopman, Ambon, J. Bley, Soekoredjo, Semarang, Welte- Datum van benoeming. 13 October 13 Augustus 18 Februari 10 Februari 16 December 16 Februari 9 December 17 Februari 12 Mei 8 Maart 12 Juni 14 Januari 1892. 1896. 1891. 1898. 1816. 1882. 1886. 1887. ” 1888. 1890. 1892. 13 14 15 ~ -1 28 29 R4 г. W. H. Bogaardt, Insp. P. en T. (met verlof), Dr. W. G. Boorsma, Chef Pharm. Lab. (4* Afd.) Plantentuin, Buitenzorg, Dr. J. L. A. Brandes, Ambt. v/d beoef. v. Ind. talen, Weltevreden, Dr. J. van Breda de Haan, Chef Se Afd. Plantentuin, Buitenzorg, Dr. A. van Bijlert, 1° Chemicus b/d 8° Afd. Plantentuin, Buitenzorg, Пт. J. 6. Boerlage, Adj. Dir. Plan- tentuin, Buitenzorg, P. M. L. de Bruijn Prince, Resident, Magelang, Ј. J. Brutel de la Riviere, Comm.- Bibl. Plantentuin, Buitenzorg, P. J. Bertel, Ing. B.0.W.2 kl., Sragi, Pekalongan, Dr. W. van Bemmelen, Tijd. Ond. Dir. Kon. M. en M. Obs., Weltevreden, S. J. W. van Buuren, Makelaar, Wel- tevreden, W. Blok, Geneesheer, Singkep, C3. Ch. G. Cramer, Civ. Geneesh., Sid- hoardjo, H. M. la Chapelle, Lid Alg. Rekenk., Weltevreden, Concordia (Bibliotheek) Societeit, Wel- tevreden, I2. Dr. W. Dominicus, Civ. Geneesheer, Weltevreden, 7. Dinger, Chef N. I. Esc. Mij., Mr.- Cornelis, Datum van benoeming. | 23 Augustus 1892. 23 Augustus 1892, 13 October 1892. 12 December 1895. 12 - ” 9 April 1896. 8 October 1896. 10 Februari 1898. 10 м - 8 September „ 9 Februari 1899. $52 í 17 Februari 1887. 10 А 1898. 10 " е: 18 Maart 1880. в. 5 № Дир EN Datum van benoeming. Dr. D. P. Е. Driessen, Veearts, Wel- tevreden, 14 Juli 1887. H. van Dorp, Havenmeester, Muntok, 12 September 1889. J. К. Е. de Does, Veearts, Welte- vreden, 19 Maart 1891. M. van Delden, Dir. Landb. Ondg., Weltevreden, 9 Juli 4 Th. Е. А. Delprat, Hoofd-Ing. 8. 8., Padang, 9... е, Dr. J. George van Deventer, Leeraar G. W. ІП, Weltevreden, 10 November 1892. Dr. Charles M. van Deventer, Leeraar G. W. III, Weltevreden, 9 September 1897. M. J. Doppenberg, Leeraar G. W. III, Weltevreden, 13 October 1898. E. J. P. Ermeling, Gep. Gen.-Maj., Bui- tenzorg, 21 April 1876. H. A. Engelken, Administrateur, Solo, 8 Augustus 1889. J. W. van Eek, Mil. Apotheker, Wel- tevreden, 14 November 1895. Dr. L. J. Eilerts de Haan, Off. van Gez. le kl., Atjeh, 12 + 1896 F. F. Foringer, Buitenzorg, 17 Februari 1881. Dr. S. Figee, Ond. Dir. Kon. M. en M. Obs., Weltevreden, 18 September 1884. А. C. J. Fournier, Hoofdonderwijzer, Kendal, 13 December 1888. J. Fürth, Administrateur, Bandoeng, 13 April 1893. са. : D. J. Guykens, Makelaar, Semarang, 16 Maart 1882. K. E. C. Groen, Controleur 1° kl., Amboina, 23 Mei 1889. Пи us Datum van benoeming. 48 G. Göring, Koffieplanter, Malang, 7 Juni 1892, 49 Dr. G. Grins, Ond. Dir. Bact. Lab., Weltevreden, 13 Augustus 1896. 50 Dr. J. Godefroy, Geneesheer, Welte- vreden, 9 Februari 1898. A se 51 H. J. Hardeman, Gep. Dir. Gymn. W. III, Weltevreden, 17 Juli 1884. 52 Hoogere Burgerschool (Bibliotheek), 21 Mei 1885. Soerabaja. 53 Mr C. W. Baron van Heeckeren, Ad- vocaat en Procureur, Semarang, 12 Mei 1887. 54 J. C. Huijsman, Offic. v. gez. (met verlof), 8 November „ 55 S. P. Ham, Houtvester, Bandoeng, 11 Augustus „ 56 J. B. Hubenet, Ing. Spoorw. (met verlof), 12 April 1888. 57 P. J. Hijmans van Anrooy, Civ. Ge- neesheer, Semarang, 13 December „ 58 M. G. Hoekstra, Leeraar Gymn. W. III, Weltevreden. 7 Mei 1802. 59 J. Haak, Dir. Opiumfabr., Weltevreden, 10 October 1895. 00 Mr. A. D. B. Heringa, Alg. Secr., Buitenzorg, 14 November , 61 Jhr. L. Th. Hora Siccama, Lid R. v. L, Weltevreden, 13 Januari 189. 62 G. P. G. Harloff, Malang, 10 Februari ` „ 63 J. Hoek, Apotheker, Weltevreden, 13 October ” 64 Handels-Vennootschap (Moluksche), Menado, 14 April 7 ^ y 65 Mej. Charlotte Jacobs, Apothekeres, Weltevreden, 10 Juni 1886. 66 W. P. S. Jansen, Insp. 2* kl. P. en T., Weltevreden, 8 September 1887. Datum van benoeming. Dr. J. M. Janse, Chef 2de Afd. Planten- tuin, Buitenzorg, 13 Maart 1890. F. de Jong, Administr., Banjoemas, 13 April 1893. E. F. Jochim, Adj. Insp. Opiumregie, Weltevreden, 10 December 1896. Mr. M. de Мир. Off. v. Just, Wel- tevreden, 14 Juli 1898. P. Dr. J. P. Kloos, Geneesheer, Welte- vreden, 19 September 1870. E. J. Kerkhoven, Theeplanter, Tji- badak, 21 April 1876. D. С. J. Kool, Insp. L. O., Semarang, 21 „ 5 A. K. J. Kaffer, Ontv. In- en Uitv. rechten, Batavia, Av 1811. Dr. 8 Н. Koorders, Chef 74% Afd. Plantentuin, Buitenzorg, 16 1885. W. Kessler, Administrateur, Garoet, 11 oai 1886. Ko Mo An, Koopman, Djogjacarta, 17 Februari 1887. B. Kersjes, ER 1° Kl. В.О. Pro- bolinggo, 8 September „ M. Koperberg, Ing. Mijnw. 1* kl, Menado, 8 Maart 1888. P. Koefoed, Civ. Geneesheer, Soera- baja, 24 Mei a F. H. van Kooten, Ing. B.O.W., (met verlof), 29 а 1889. A. E. Kerkhoven, Administrateur, Bandong, 14 Oetober к. С. А. Kroesen, Ads.-Resident, Palem- bang, 9 Juli 1891. ep J. H. F. Kohlbrugge, Arts, To- 13 October 1892. E M. Kal, Adj. Insp. P. en T., (met verlof), 9 Maart 1893. — 18 — Datum van benoeming. 86 Dr. J. C. Koningsberger, Landbouw- Zoöloog, Plantentuin, Buitenzorg, 8 November 1894, 87 УУ. de Kempenaer, Koffieplanter, Ma- lang, 9 Januari 8961. 88 Dr. J. 6. Kramers, Chef 9de Afd. Plantentuin, Buitenzorg, 9 April 1897. 89 A. T. H. Küchlin, Malang, 10 Februari 1898. 90 H. J. Krugers, Controleur 2e kl, B. B., Kadjang (Celebes), 14 April 91 P. Landberg Jhr., Chef Handelshuis, Weltevreden, 17 Maart 1876. 92 P. van Leersum, Dir. Gouv. Kina- Onderneming, Bandoeng, 19 October 1882. 93 Mr. 8. J. Lagerwey, Dir. Justitie, Weltevreden, 11 April 1889. 94 K. H. van Leijen, Onderwijzer Зе kl., Saparoea, 23 Mei ” 95 J. Ch. Lapp, Administrateur, Bandong, 12 „ 1892. 96 M. Lüder, Soerakarta, 13 April 1893. 97 Dr. A. R. van Linge, Dir. Kinine Fabriek, Paroengkoeda, 10 September 1896. 98 Dr. J. P. Lotsy, Kruidkundige b/d Gouv. Kina-Ond,, Sindanglaya, 8 Juli 1897. 99 Lim A Ng, Luit. Titul. der Chineezen, Muntok, 8 September 1898. 100 N. І. Levensverzekering Mij., Wel- tevreden, 17 Maart 1876. 101 W. J. M. Michielsen, Lid Raad van Indié, Weltevreden, 21 April 1816. 102 R. Edwards van Muyen, Apotbeker, Padang, 104 J. P. Moquette, Adm. Kremboeng, Sidhoardjo, 15 April E) 19 Januari 1878. 108 J. B. Mack, gep. Lt. Kol., Mr. Cornelis, 18 Maart 1880. и = 4 ; ds 527 3 Ee re EE = 5 Datum van benoeming. С. Mullemeister, Dir. Houtaankap, Pekalongan, 17 Maart 1881. A. Mulder, Perkenier, Banda, 21 April $ Р. С. van Motman, Buitenzorg, 16 October 1884. A. C. O. Meine, Apotheker, Semarang, 9 December 1886. Dr. L. Martin, Arts, Langkat (Su- matra), 14 April 1887. C. D. H. Monod de Froideville, Re- sident, Palembang, i 14 Maart 1889. F. J. L. Mersen Senn van Basel, Admi- nistrateur, Indramajoe, 8 Augustus „ S J. Meyer, Administrateur, Tjipatat, 11 Juni 1891. A. Е; Melchior, Ing. BOW P Kl, Weltevreden, 12 Maart 1896. Mr. € Mulock Houwer, Lid Raad van Indié, Weltevreden, 11 Juni $ J. J. A. Muller, Maj. Gen. Staf, Wel- tevreden, 13 Augustus „ Dr. E. C. J. Mohr, Tijd. Chem. 8° Afd. Plantentuin, Buitenzorg, 14 April 1898. J. van Mens, Lichtopzichter 1° kl., Ondiepwater-eiland, 14 April 1898. О. Netscher, Insp. Financiën, Sema- rang, 12 Juli 1888. СУ. Н. F. P. Obertop, Ing. Sp. Mij., Klaten, 17 Maart 1877. T. Ottolander, Sitoebondo, 16 Februari 1882. б. А. Е. J. Oosthout, Ass.-Resident, Ambarawa, 11 Mei 1893. P. A. Ouwens, Gep. Maj. Inf., Soe- kaboemi, 8 Juli 1897. М. Е. Onnen, Leeraar H. B. 8., Soe- rabaja, 9 December „ CADET MOM Datum van benoeming 124 O. A. Oettinger, Photograaf, Welte- vreden, 13 Januari 1898. 125 S. B. J. Onnen, Insp. Stoomwezen, Weltevreden, 13 Januari 1899. 126 Dr. H. Onnen, Dir. Gym. W. IIL, Weltevreden, 9 Februari ” I. 127 Dr. P. A. Platteeuw, Off. v. бег, 2 kl., Soerabaja, 21 Oetober 1880. 128 H. C. Prinsen Geerligs, Dir. Proefsta- iion, Tegal, 22 Juli 1892. 129 W. W. Pasteur, Administrateur, Mo- djokerto, 13 April 1893. 130 J. A. Pecqueur, Gew. Seer., Rembang, 13 " » 131 C. J. van Putten, Off. у, Gez., Sam- bas (W. Kust v. Borneo), 10 Februari 1898. 132 Dr. C. N. van de Poll, Arts, Wel- tevreden, 10 у ” 7 | R. 133 J. C. Ribbers, Ing. B. O. W., Sidho- ard jo, 28 Juli 1877. 134 E. van de Roemer, Hout vester, Poer- woredjo, 9 December 1886. 135 Dr. P. van Romburgh, Chef. 3e Afd. Plantentuin, Buitenzorg, 13 Maart 1890. 136 G. Chr. Renardel dela Valette, Malang, 11 Mei 1893. 137 H. F. Roll, Dir. Bact. Lab., Welte- vreden, 10 October 1895. 138 Dr. М. Raeiborski, Kruidkundige Plan- tentuin, Buitenzorg, 10. November 1898. = 139 Dr. Ј. P. van der Stok, Dir. Kon. Magn. en Met. Obs., Weltevreden, 16 Juni 1877. 140 J. Schülein, Civ. Geneesheer, Cheribon, 9 Maart 1887. ADEL Datum van benoeming. 141 R. H. J. Spanjaard, Gep. Hoofdinsp. Stoomwezen, Weltevreden, 12 September 1889. 142 Z. Exc. L. Swart, Luit.- Generaal, Weltevreden, 9 April 1896. 143 Mr. J. Schoutendorp, Lands Advocaat, Weltevreden, 11 Juni e 144 J. A. Schuurman, Hoofding. Mijnw., Muntok, 18 Februari 1897. 145 J. Ch. van Schouwenburg, Adsp. Hout- vester, Bandoen 9 December „ 146 А. Sijthoff, Ing. B.O.W. 2e kl.,Se- marang, 10 Februari 1898. 147 J. van der Steichel, Lichtopzichter, Tandjong-Kalean, (Muntok), 10 x 9 148 J. J. Smith, Adj. Hortulanus Plan- tentuin, Buitenzorg, 10 * б * 149 G. Ch. Twijsel, Secr. Magistr., Muntok, 20 April 1878. 150 Prof. Dr. M. Treub, Dir. 's Lands Plan- tentuin, Buitenzorg, 16 December 1880. U. 151 Dr. H. W. C. Utermöhlen, Off. v. Gez. 2° kl. (met verlof), 17 Januari 1889. У. 152 А. G. Vorderman, Insp. Burg. Ge- neesk. Dienst, Weltevreden, 16 April 1873. 153 Dr. R. D. M. Verbeek, Hoofding. Mijnw., Buitenzorg, 16 December 1880. 154 Vereeniging van Djokjasche Landhuur- ders, Djokjacarta, 9 Maart 1887. 155 P. A. M. Vermeulen, Insp. I. & U. R., Weltevreden, 11 Juli 1889. 156 Dr. E. C. de Vries, Leeraar Н. В. S., Semarang, 14 Juni 1894. ТА o Datum van benoeming. 157 Dr. Th. Valeton, Kruidk. 7° Afd. Plan- tentuin, Buitenzorg, 12 December 1895. 158 Dr. J. H. Vernhout, Kruidkundige Plantentuin, Buitenzorg, 9 April 1897. 159 Jhr. W. C. J. Versluys, Administra- teur, Djember, 8 December 1898. 160 Н. В. de Vries, Dir. N. I. L. Mij., Weltevreden, 9 Februari 1899. ХАЛ. 161 Е. D. Warnecke, Koopman, Semarang, 17 Februari 1881. 162 C. Г.Н. Wertheim, Ing. mijnw. 2e kl., Banka, 9 Augustus 1888. 168 С. W. S. von Wedell, Civ. Genees- heer, Tandjong Babi, 11 April 1889. 164 C. W. Weys, Ing. 1* kl. BOW., Malang, 11 Juli ^ 165 J. P. Jannette Walen, Dir. N. I. Esc. Mij., Weltevreden, 13 Maart 1890. 166 J A. van ’ Wout Hofland, Adminis- trateur, Tjibeber, 9 Juli 1891. 167 Jhr. O. van der Wijek, Dir. O. E. N., Weltevreden, 9 Mei 1895. 168 A. A. de Wolff, Kantoorchef P,&T. Pamekassan, 18 Februari 1897. 169 H. J. Wigman, Hortulanus Planten- tuin, Buitenzorg, 10 s 1898. e 170 G. M. W. Zuur, Administrateur, Che- ribon, 17 Maart 1816. 171 C. Zweerus, Erfpachter, Malang, 11 Mei 1893. 172 Dr. Z. Zehntner, Proefstation, Tegal, 10 September 1896. 173 Prof. Dr. A. Zimmermann, Kruidkun- dige 8° Afd. Plantentuin, Buitenzorg, 10 December — — 16 ee GEWONE LEDEN BUITEN NEDERLANDSCH-INDIE. 1 Dr. C. Eijkman, Hoogleeraar, Utrecht, 8 November 1887. 2 Dr. Asajiro Oku, Hoogleeraar, Yama- gucho (Japan), 10 September 1896, LIJST VAN VEREENIGINGEN EN GENOOTSCHAPPEN, MET WELKE DE KONINKLIJKE NATUURKUN- DIGE VEREENIGING IN BETREKKING STAAT. 1. Nederlandsch-Indië. 1. Departement van Onderwijs, Eeredienst en Nijverheid, Batavia. 2. Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Batavia. 3. Nederlandsch-Indische Maatschappij van Nijverheid en Landbouw, Batavia. 4. Vereeniging tot bevordering der Geneeskundige Weten- schappen in Nederlandsch-Indië, Batavia. 5. Vereeniging tot bevordering van Veeartsenijkunde in Nederlandsch-Indië, Batavia. 6. Gymnasium Willem ІП (Bibliotheek), Batavia. 7. Mijnwezen in Nederlandsch Oost-Indië, (Bibliotheek), Batavia. 8. Koninklijk Instituut van Ingenieurs. Afdeeling Neder- landsch-Indië, Batavia. 9. Scheikundig Laboratorium (Bibliotheek), Batavia. 10. Militair Hospitaal (Bibliotheek), Batavia. 11. Algemeene Secretarie (afd. Statistiek), Batavia. 12. Kaiserlich Deutsches General-Konsulat, Batavia. 13. s Lands Plantentuin (Bibliotheek), Buitenzorg. 14. Proefstation „West Java”, Kagok, Tegal. 15. Proefstation „Oost-Java”, Pasoeroean. 16. Archief Java-suiker-Industrie, Soerabaja. 17. Koninklijk Magnetisch en Meteorologisch Observatorium, Batavia. го = » „У > aL. Topographisch Bureau, Batavia. 2. Nederland. Koninklijke Akademie van Wetenschappen, Amsterdam, Koninklijk Zoólogisch Genootschap „Natura Artis Magis- tra", Amsterdam. Aardrijkskundig Genootschap in Nederland, Amsterdam, Natuurkundig Genootschap „tot Nut en Genoegen”, Arnhem. Polytechnische School, Delft. Koninklijk Instituut van Ingenieurs, 's Gravenhage. Koninklijk Instituut voor de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indié, 's Gravenhage. Indisch Genootschap, 's Gravenhage. Nederlandsche Entomologische Vereeniging, 's Graven- hage. Universiteit, Groningen. Natuurkundig Genootschap, Groningen. Hollandsche Maatschappij van Kunsten en Wetenschap- pen, Haarlem. Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van Nijver- heid, Haarlem. Teyler’s Genootschap, Haarlem. Universiteit, Leiden. 's Rijks Herbarium, Leiden. Sterrenwacht, Leiden. 's Rijks Gevlogisch-Mineralogisch Museum, Leiden. Nederlandsche Dierkundige Vereeniging, Leiden. Bataafsch Genootschap van Proefondervindelijke Wijsbe- geerte, Rotterdam. Leeskabinet, Rotterdam. Koninklijk Meteorologisch Instituut, Utrecht. Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Utrecht. ок тт то to ra — 18. 19. S S e g E e Le AB un 3. België. Académie royale des sciences, des lettres et des beaux- arts de Belgique, Brussel. Académie royale de médecine, Brussel. Société entomologique de Belgique, Brussel. Musée royale d'histoire naturelle de Belgique, Brussel. Société royale malacologique de Belgique, Brussel. Société royale des sciences, Luik. 4. Duitschland. Königliche Bibliothek, Berlijn. Königlich Preussische Akademie der Wissenschaften, Berlijn. Archiv für Naturgeschichte, Berlijn. Physikalische Gesellschaft, Berlijn. Redaction der Meteorologischen Zeitschrift, Berlijn. Kaiserliches Gesundheitsamt, Berlijn. Naturwissenschaftlicher Verein, Bremen. Verein für Naturwissenschaft, Brunswijk. Verein für Naturkunde, Cassel. Verein für Erdkunde und verwandte Wissenschaften, Darmstadt. Verein für Erdkunde, Dresden. Naturwissenschaftliche Gesellschaft „Isis“, Dresden. Naturwissenschaftlicher Verein, Elberfeld. Physikalisch-Medieinische Soeietät, Erlangen. Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft, Frankfort a/M Frankfurter Verein für Geographie und Statistik, Frankfurt a/M. (Stadt-Bibliothek). Naturwissenschaftlicher Verein des Regierungs-Bezirks | Frankfurt а/0. Naturforschende Gesellschaft, Freiburg i/B. Ober-Hessische Gesellschaft für Natur- und Heilkunde, Giessen, RT us. Königliche Gesellschaft der Wissenschaften, Göttingen. Redaction Petermann’s Mittheilungen, Gotha. Geografische Gesellschaft, Greifswald. Verein für Erdkunde, Halle а/8. Kaiserliche Leopoldino-Carolinische Deutsche Akademie der Naturforscher, Halle a/S. Verein für Naturwissenschaftliche Unterhaltung, Hamburg. Wetterauer Gesellschaft für die gesammte Naturkunde, anau. h-Naturwi haftliche Gesellschaft, Jena. Universitäts Bibliothek, Jena Naturwissenschaftlicher Verein für Schleswig-Holstein, Kiel Königlich Preussische Physikalische-Oeconomische Gesell- schaft, Koningsbergen. Verein für Erdkunde, Leipzig. Naturforschende Gesellschaft, Leipzig. Königliche Sächsische Gesellschaft der Wissenschaften, Leipzig. Fürstlich Jablonowskische Gesellschaft, Leipzig. Geographische Gesellschaft und Naturhistorisches Mu- seum, Lübeck. Verrein für Erdkunde, Metz. Universität Bibliothek der Königlich Baierischen Aka- demie der Wissenschaften, München. Offenbacher Verein für Naturkunde, Offenbach a/M. Botanischer Verein „Irmischia” für das Nördliche Thü- ringen, Sondershausen. Verein für Vaterländische Naturkunde, Stuttgart. Nassauischer Verein für Naturkunde, Wiesbaden. Naturhistorische Gesellschaft, Hannover. Naturhistorische Gesellschaft, Nürnberg. 5 Engeländ. Cambridge Philosophical Society, Cambridge. Royal Society of Edinburgh. > ge = ©; о N De кы очо оњ Фо ©! => E Royal Physical Society of Edinburgh. Biological Society of Liverpool, Liverpool. . Royal Society of London, Londen. Zoólogieal Society (Librarian), Londen. Royal Astronomical Society, Londen. Linnean Society, Londen. British Association for the Advancement of Seience, Londen, Meteorological Office, Londen. Literary and Philosophical Society, Manchester. 6. Frankrijk. Société linnéenne du Nord de la France, Amiens. Société d'étude des sciences naturelles, Béziers. Société des sciences physiques et naturelles, Bordeaux. Société des sciences naturelles, Cherburg. Académie des sciences, arts et belles-lettres, Dyon. Faculté des sciences de Marseille, Marseille. Société des sciences de Nancy, Nancy. Société des sciences naturelles de l'Ouest de la France, Nantes. : Académie des sciences, Parijs, Musée d'histoire naturelle, Parijs. Société géologique de France, Parijs. Société académique indo-chinoise de France, Parijs. Société zoólogique de France, Parijs. Société philomatique, Parijs. Feuille des jeunes naturalistes, Parijs. Société astronomique че France, Parijs. Société d'études scientifiques de Paris, Parijs. Redaetion de la Revue Biologique du Nord de la France, Rijssel. 7. Italie. Museo civico di Storia naturale de Genova, Genua. Reale Academia della scienza e belle lettere, Napels, ею кез om Stazione Zoölogica, Napels. Reale Academia dei Lincei, Rome. Reale Comitato geologico, Rome. Museo Civico di Storio naturale, Triest. Reale Academia della Scienza, Turijn. Direzione del Cosmos, di Guide Cora, Rome. Osservatorio della Regia Università, Turijn. 8. Luxemburg. Institut royal Grand-Ducal de Luxembourg, Sciences naturelles et mathématiques, Luxemburg. 9. Oostenrijk. Gesellschaft zur Verbreitung wissenschaftlicher Kennt- nisse, Baden (bei Wien). Direktion der Gewerbeschule, Bistritz, (Zevenbergen). Naturwissenschaftlicher Verein für Steiermark, Gratz. Kön. Böhmische Gesellschaft der Wissenschaften, Praag. Verein für Vaterländische Naturkunde, Pressburg. Naturwissenschaftlicher Verein des Treneséner Comitates, Trenesén. Kön. Kais. Akademie der Wissenschaften, Weenen, Kön. Kais. Geologische Reichsanstalt, Weenen. Kön. Kais. Zoólogisch-Botanische Gesellschaft, Weenen. Verein zur Verbreitung naturwissenschaftlicher Kennt- nisse an der Universität, Weenen. Kön. Kais. Naturhistorisches Hofmuseum, Weenen. Ornithologischer Verein, Weenen. 10. Portugal. Academia real das sciencias, Lissabon. 11. Rusland. Naturforscher Gesellschaft der Universität, Dorpat. Administration de l'Industrie en Finlande, Helsingfors. Université de Helsingfors, Helsingfors. © wo ngo wm кі » е met орт мі — к r Se Société des Naturalistes, Kiew. Société Impériale des Naturalistes, Moskou. Société des Naturalistes de la Nouvelle Russie, Odessa, Académie Impériale des sciences, St. Petersburg. Jardin Impérial de botanie, St. Petersburg. Comité géologique (Institut des Mines), St. Petersburg, Physikalisches Central-Observatorium, St. Petersburg. 12. Spanje. Academia real das sciencias, Madrid. 13. Zwitserland. Naturforschende Gesellschaft, Bazel. Naturforschende Gesellschaft, Bern. Schweizerische Gesellschaft für die gesammten Naturwis- senschaften, Bern. Société des sciences physiques et d'histoire naturelle, Genève, Naturforschende Gesellschaft, Zürich. 14. Zweden, Noorwegen en Denemarken. Bergens Museum, Bergen. Bibliothèque de l'Université Royale de Norvège, Christiania. Videnskabs-Selskab, Christiania. Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, Kopenhagen. Naturhistorisk Foreningen, Kopenhagen. Université de Lund, Lund. Stavanger Museum, Stavanger. Kongelige Svenska Vetenskap Akademie, Stokholm. Institut Royal géologique de Suède, Stokholm. Entomologiska Föreningen Stockholm, Stokholm. Université d’Upsala, Upsala. Göteborgs Kungl. Vetenskaps- och Vitterhetssamhälle, Gothenburg. лю фр юр aco gg 2x 15. Noord-Amerika. Boston Society of Natural History, Boston American Academy of Arts and Science, Boston. Society of Natural Science, Buffalo. Harvard College, Cambridge, U. S. A. Field Columbian Museum, Chicago. Academy of Sciences, San Francisco. Connecticut Academy of Arts and Sciences, New Haven, Connecticut. Indianopolis Academy of Sciences, Indianopolis, Indiana. Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Letters, Madison. Meriden Seientifie Association, Meriden, Connecticut. Agricultural Experiment-Station, University of Nebraska, Nebraska, Lincoln. New Orleans Academy of Sciences, New Orleans. Geological and Natural History-Survey of Canada, Ottawa. Wagner free Institute of Science, Philadelphia. Academy of Natural Sciences of Philadelphia, Phila- delphia. Rochester Academy of Science, Rochester, New-York. American Association for the Advancement of Science, Salem, Massachusetts. Essex Institute, Essex, Salem, Massachusetts. Smithsonian Institution, Washington. U. S. Geological Survey, Washington. Anthropological Society of Washington, Washington D. C. Signal Service, Washington. Tufts College, Massachusetts. New-York Academy of Sciences, New-York. Journal of сотр. Medicine and Surgery, New-York. American Museum of Natural History, New-York, Missouri Botanical Gardens, St. Louis, M. O. University of Kansas, Lawrence, Illinois State Laboratory of Natural History, Urbana, Illinois, more сл ны poaae еме e щл ҥ coto >" эта Чун ~ m MAL ima 16. Zuid-Amerika. Instituto Geografica Argentino, Buenos Aires. Sociedad Cientifiea Alemana, Santiago, Chili. Academia naeional de cieneias dela Republica Argentina, Cordova. i Observatoire Impérial de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. Museo nacional de Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 17. Britsch Indie. Asiatic Society of Bengal, Calcutta. Geological Survey of India, Calcutta. Botanical Garden, Calcutta. 18. Japan. Deutsche Gesellschaft für Natur- und Völkerkunde Ost- Asiens, Tokio. Seismological Society of Japan, Tokyo. Imperial University of Japan, Tokyo. Zoological Society of J apan, Tokyo. Science College, Imperial University, Tokyo. 19. Australie, Royal Geographical Soeiety of Australia: а. New South Wales Branch, Sydney. b. Queensland Branch, Brisbane. Royal Society of South Australia, Adelaide. Royal Society of Queensland, Brisbane. Geological Society of Australia, Melbourne. Royal Society of Vietoria, Melbourne. Australasian Association for the Advancement of Science, Sydney. Linnean Society of New South Wales, Sydney. Royal Society of New South Wales, Sydney. = 26 = Australian Museum, Sydney. Colonial Museum and Geological Survey Department, Wellington. New Zealand Institute, Wellington. VERSLAG OMTRENT DE WERKZAAMHEDEN EN DEN TOESTAND DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIË, OVER HET JAAR 1898. Uitgebracht in de algemeene vergadering van 9 Februari 1899. ей M об. HH! Ons reglement, in vele opzichten verstandig, in andere echter, evenals alle pogingen tot reglementeering van zaken . die zich noode in een keurslijf laten dwingen, bezwaarlijk toe te passen, schrijft voor dat in de Algemeene Vergadering verslag wordt uitgebracht door hem, die gedurende het ver- slagjaar Voorzitter onzer vereeniging is geweest. Op grond van dit voorschrift vraag ik derhalve aan den President het woord om U in het kort mede te deelen, wat gedurende het jaar 1898 in en door onze Vereeniging is verricht. Personalia. De mutaties onder de besturende leden was, in tegenstelling met het vorige verslagjaar, niet onbelangrijk: de Heer Frere, die gedurende vele jaren zich als secretaris, later ook als bibliothecaris verdienstelijk had gemaakt, vertrok 12 Mei naar Nederland, terwijl ook de Heer HARDEMAN В4- tavia metterwoon verliet. = ге Daarentegen traden tot het bestuur toe de majoor J. J. A. MULLER van den Generalen Staf еп Dr. W. VAN BEMMELEN, waarnemend Onderdirecteur van het Meteorologisch Observato- rium. De Heer J. GEORGE VAN DEVENTER werd in de plaats van den afgetreden functionaris gekozen tot secretaris en zijne vroegere functie van redacteur van het tijdschrift werd over- genomen door den Heer J. M. JANsE te Buitenzorg; de Heer VAN DER Вток legde 12 December, met het oog op zijn aanstaand vertrek naar Europa, het voorzitterschap neder en in zijne plaats werd gekozen de majoor MULLER. Onder de eorrespondeerende leden in Nederland hadden wij het verlies te betreuren van den Hoogleeaar W. Е. К. SURINGAR, die sinds 1872 in die kwaliteit aan onze vereeniging verbonden was; tot nieuwe correspondeerende leden werden benoemd: de Hoogleeraar J. D. van DER Waars te Amsterdam en ons vroeger bestuurlid Dr. М. GRESHOFF te Haarlem; hier- mede is het getal der correspondeerendeleden in Nederland we- derom op 30 gebracht. Van de correspondeerende leden in het Buitenland ontviel ons GEORGE JAMES ALLMAN, de bekende zoöloog, die op 24 November in den ouderdom van 86 jaren te Londen overleed. In de aflevering van Nature van 29 December 1898 (vol. 59, no. 1522) vindt men eene uitvoerige beschrijving van het vruchtbaar leven en de verdiensten, ook als mensch, van dezen vriend van ALFRED RUSSEL WALLACE. Houdt men in het oog, dat de eerstgenoemde in de lijst der correspondeerende leden, nl. vox HAIDINGER, reeds een 25-tal jaren geleden is overleden, dan wordt het aantal corres- pondeerende leden in het Buitenland 25, zoodat gij nog aan een vijftal, liefst ook voor de studie van onze Bezittingen verdienstelijke mannen, het huldeblijk eener benoeming tot eorrespondeerend lid kunt aanbieden. Financien. De toestand der geldmiddelen moge U blijken uit het generaal overzicht, dat ter inzage ligt van belang- aam stellenden; ongunstig kan de toestand niet genoemd worden waar het saldo vrij wel constant blijft gedurende vele achtereenvol- | gende jaren; maar evenmin kan men juichen over den loop der zaken wanneer wij zien, dat sinds 1891 de contributies der leden (in ronde cijfers) van f 4300 tot f 2000 zijn gedaald. Tijdschrift. Zeer zeker kan deze achteruitgang der alge- meene deelneming (die trouwens een algemeen, geen bijzonder verschijnsel is) niet geweten werden aan de wijze waarop de vereeniging door middel van haar orgaan naar buiten optreedt. Ook in 'tafgeloopen jaar verschenen de vier afleveringen stipt op tijd en tabellen en platen toonen duidelijk aan, dat onze vereeniging veel geld en arbeid aan het tijdschrift heeft ten koste gelegd. Aanvragen tot ruiling van uitgaven werden ontvangen van de Missouri Botanical Gardens, de Kansas University 16 Lawrence en de Naturhistorische Gesellschaft te Hannover, zoodat het tijdschrift nu aan 217 vereenigingen of genoot- schappen wordt toegezonden. In het laatste, 58ste deel, zet de Heer VoRDERMAN zijne ornithologische studien voort; de rubriek „Meteorologische en Regen waarnemingen” geven eene welkome gelegenheid aan de planters om deze voor hun bedrijf noodige gegevens te leeren kennen ; de aardbevingsberichten vinden bij de hernieuwde internationale studie dezer verschijnsclen eene hernieuwde belangstelling in het Buitenland, en sluiten zich nu aan aan de waarnemingen, die door het Observatorium worden verricht. Voorts bevat het laatst verschenen deel: klimatologische studiën van den Heer Конгвковок te Tosari, Verhandelingen van den Heer J. J. Burn te Buitenzorg over Orchideön en een stukje over waarnemingen van aardtrillingen van den verslaggever. Gebouwen. Hieromtrent kan het oordeel niet gunstig of zelfs kleurloos luiden: niettegenstaande de groote onkosten, die wij ons een vijftal jaren geleden hebben getroost, staat ons рек: ON ea wederom te wachten eene groote reparatie aan het hoofdge- bouw, dat noodzakelijk zeer kostbare herstellingen behoeft. Het bezit van gebouwen behoort tot die soort van geld- beleggingen die aanvankelijk zeer voordeelig schijnen. maar op den duur — onze penningmeester heeft dit vroeger reeds meermalen betoogd — niet aanbevelenswaardig zijn. Zoo lieht wordt de noodzakelijke amortisatie van de koopwaarde over het hoofd gezien en gewent men zich aan de een tijd lang rustig vloeiende huurpenningen, zoodat de vraag gewet- tigd is, of wij niet verstandig gedaan zouden hebben door in 1894 het gebouw te verkoopen, toen er eene som van f 35000 voor geboden werd. Bibliotheek en Museum. De overbrenging der Bibliotheek naar Buitenzorg, waarover in het vorig verslag reeds gespro- ken is, werd dit jaar volbracht. Te Buitenzorg werden terstond maatregelen genomen om den boekwerken, naarmate zij werden overgezonden, hunne plaats aan te wijzen, zoodat het gebruik der bibliotheek door de overbrenging niet is onderbroken of bemoeilijkt. Het museum kan eigenlijk dezen naam niet dragen; het hebben en houden van een waarlijk goed museum zou de krachten van onze vereeniging verre overschrijden en het is de vraag of ook dan nog Batavia eene geschikte plaats zou zijn voor zulk een Museum, waar studiemateriaal voor vak- geleerden ter raadpleging wordt bijeengebracht en geordend. Eene collectie van Conchyliën werd ter determineering en rangschikking aan den Majoor Ouwens toegezonden; over de bestemming daarvan zal na afloop van dezen arbeid nader beschikt worden. Vergaderingen. Deze werden geregeld gehouden en waren eene welkome gelegenheid tot het bespreken van zaken, be- treffende wetenschappelijk onderzoek, het stellen van vragen en het doen van mededeelingen. Slechts ééne voordracht werd gehouden, nl. door den Heer J.G. e dif). VAN DEVENTER, die eenige proeven over elektrische trillingen deed zien. Natuurwetenschappelijk onderzoek. In het vorig verslag T kon ik het wetenschappelijk en politiek succes constateeren van den tocht van NIEUWENHUIS door Centraal-Borneo; hoe groot dit wetenschappelijk succes was, moge blijken uit het vleiend oordeel van den Directeur van het Ethnologisch Museum te Leiden, die verklaard heeft zelden eene ethnologische collectie gezien te hebben, die met zóóveel oordeel was bijeengebracht als de verzameling van ethnologica betreffen de Dajaks van | Midden-Borneo van Nıruwsxhuss. Het politiek succes heeft ten gevolge gehad dat NiguwENHUvIS van Regeeringswege eene opdracht heeft gekregen om, met den controleur BARTH, wederom Centraal-Borneo te bezoeken, ten einde de toestanden aldaar overeenkomstig de wenschen, zoowel van de Regeering als van de bevolking, nader te regelen. Deze opdracht mobi als een welkom bewijs gelden, dat natuurwetenschappelijk onderzoek, mits geleid met verstand en tact, zeker niet de slechtste weg is om beschaving en orde in het leven te roepen, | waar beide ontbreken, eene stelling, die dikwerf is verdedigd, maar niet even vaak werd aangenomen. Alleen Rusland, in zijn consequent oostwaarts voortdringen in Azie heeft altijd naar dezen stelregel gehandeld en weten- schappelijke explorateurs als éclaireurs gebezigd, ter voorloopige verkenning van terrein en bevolking. Het tweede merkwaardige feit is, dat de onderhandelingen | in het afgeloopen jaar gevoerd tusschen de Regeering en de M Maatschappij ter Bevordering van het Natuurwetenschappelijk onderzoek der Nederlandsche Koloniön, onderhandelingen waar- aan ook het Indisch Comité een werkzaam aandeel heeft ge- had, geleid heeft tot de volledige uitrusting der Siboga-diep- zee-expeditie, die, onder leiding van Prof. Max WEBER, ee daags een aanvang zal nemen. Hiermede is door de Regeering voldaan aan een grooten en 1 lang gekoesterden wensch van allen, die zich bezighouden met de K, 3 c 4 8 es ат oceanographische wetenschap, nl. dat zij, in navolging van het- geen door andere mogendheden geschiedt en gedaan is, onzen naam van oude zeemogendheid ook in dit opzicht hoog houde en het enorme veld van bearbeiding der Indische zeeën niet over- laat aan de, zij het ook faire concurrentie van vreemde geleerden. Eindelijk is het der vermelding waard, dat de questie van de bescherming van nuttige dieren, een onderwerp zoo dik- wijls in onze vergaderingen en ook meermalen in deze ver- slagen besproken, gedurende het afgeloopen jaar door de Re- geering in behandeling is genomen, zoodat spoedig afkondi- ging van de noodige beschermingsmaatregelen te gemoet gezien kan worden. Ten slotte zij het mij vergund Uw Bestuur nogmaals en openlijk mijn dank te betuigen voor het gedurende zoovele jaren in mij gestelde vertrouwen. In Juni 1889 werd ik tot voorzitter van Uw Bestuur geko- zen, zoodat er slechts weinig aan ontbreekt of het zou mij gegeven geweest zijn gedurende 10 jaen de vergaderingen te leiden. Bij het altijd ietwat weemoedig, maar in Indië niet te ver- mijden, losmaken der banden, waarmede men aan land en personen, maar bovenal aan een zoo vruchtbaar terrein voor wetenschappelijk onderzoek als onze kolonie aanbiedt, is ver- bonden, is het mij een troost te weten, dat het niet goed is indien één zelfde persoon te langen tijd de teugels in handen houdt en dat frissche krachten en nieuwe belangstelling dik- werf meer vermogen dan lange ervaring, die zoo dikwerf onge- merkt voert tot inactieve eenvormigheid. Februari 1899. VAN DER STOK. еен "— — enims Tee “493 ОЙЛ" eq Te IGEL 3“ <2870002, 1758 Gr YIGI 917006 “ « “ Е Е Е Е R ғ Б а "8681 лодшооо(ј owym do op[eg QUSE. t орат ao ONE CUT 19943919 -14 29р Solder UBA 19350 у „ * ецвшшошй 323 А J ae „ аеортеш пер uga uoorsuoq Et * порпотрод 08401 ^ pnoqzopuo “ --ест / Зшрподдол 100A :uoAnoqes дәр әләоцәд пој поледут op ш lee x * врпорв|еедА ләр UBA "ojeg shing пәҳәәјҳоәрәд зивторп Jord Aſiſqepinu ovp етшереяу exfippuruow orjuvingsu-put(q а ке цовривүләрә N ; ` пепоорщаар *uogur e uva пезоса ‘381804099 "oc зрацовр а, ' Х991101141Ң « .. XAAVDIIn «6681 uenuvef “maning ұна Jo. be, _ 0179 4 4 %  eruopexy exfipquruoy op 98˙29 * * әәц0Ц414 ләр Ви полалоло ор | 2008 Wann op ur 914091389 ве ` помподе8 лор йш A әр ПІ er BVR sadi тәр подварйд очову авер — 81 5 “Nggarap! ћ 944004494 uva 8901440 — 82 5 "порје 8 ордетед xyuegageds op ба uva ое — 000 5“ * упошеплолпор з9ц UBA orprsqng 969 / 8681 menuef 1 do sex ш opreg '868Т UVV£ LAH ATAO NT ФФ MAM ту шш. N NALSINVALNO DRINS AG Т bor Nat Ind. DL BIE Zonder Mengsel Mengsel Mengsel Mengsel Roodblad — No. 23. Rioeng боев. Rioeng Goen. No. 23. Rioeng Goen. Rioeng Goen. MP г 7 L4 o 2 | 0 ж LI 27 | 4 ° 2. | о Fe — И E Pd 2 "is jh mg ea ГА || “ 0 P4 4 s zu ka Ж. ШЕ + J^ ej 2 ге D МА о | 10 © | : с aE T Lie 3 E ru i eh s 1 S : | KINALOGISCHE STUDIEN. X. OVER DEN INVLOED DIE DE CINCHONA SUCCIRUBRA- ONDERSTAM EN DE DAAROP GEÉNTE LEDGERIANA, TEN OPZICHTE VAN HET ALCALOÏD-GEHALTE WEDERKEERIG OP ELKANDER UITOEFENEN. DOOR P. vaN LEERSUM. Directeur der Gouvernements Kina-Ondernemingen. Bij een onderzoek van kinabasten, zoowel van den Succiru- bra-onderstam, als van den daarop geönten Ledgeriana, was het BERNELOT Moens (De kina-eultuur in Azië, blz. 375) reeds opgevallen, dat het kinine-gehalte van den Succirubra-bast veel hooger was, dan gewoonlijk; en omgekeerd, dat de Led- geriana-ent veel meer cinchonidine bevatte dan het bast- onderzoek van den boom, waarvan het entrijs genomen was, geleerd had. Deze vermeerdering aan cinchonidine in de Ledgeriana-ent werd voorloopig toegeschreven aan de omstandigheid, dat bij toeval entrijs was genomen van cinchonidine-houdende boo- men, terwijl het hoogere kinine-gehalte der Swecirubra-basten ook kon verklaard worden, door dat voor den onderstam niet altijd zuivere Swecirubra's, maar ook dikwijls sterk groeiende hybriden waren gebruikt. Doch in ieder geval raadt BERNELOT Moens verder onderzoek aan van enten, die van onderzochte boomen zijn genomen, om met zekerheid uit te maken, of door den Succirubra-stam ook eenige invloed wordt uitgeoefend op het alcaloïd-gehalte der daarop geënte Ledgeriana. LIX 3k ши и ==. Dat onderzoek deed ik reeds jaren geleden en hieronder volgt, wat daaromtrent in de „Jaarverslagen over de Gouver- nements-kina-Ondernemingen in de Preanger Regentschappen” in de jaren 1885 en 1886, Hoofdstuk Scheikundige onderzoe- kingen, werd gepublieceerd. „200 vindt men іп het jaarverslag over 1885: „Ten einde meer zekerheid te verkrijgen omtrent den invloed van den Swccirubra-stam op de samenstelling van den basi | van de daarop gegriffelde Ledgeriana-ent, werd het product, | door afschaving en gedeeltelijk door schillen verkregen, aan chemisch onderzoek onderworpen. „Zoowel in het schaafsel als in de bast-reepen van de enten ( van No. 78 en 89 werd een belangrijk percentage aan cincho- nidine aangetroffen. Terwijl van den bast der beide moeder- boomen twee analysen de volgende resultaten opleverden: Moederboom No. 73. kinine | ZO kinidine cinchonine SPOR Totaal 1 in 1876 10.59 % — — 0.31 °/„ 0.43 % 11.88 % » 1881 979, — 0.05 % 0.55 „ 0.56 „ 10.9555 Moeder boom No. 89. | „ 1811 1019, — - 023,051 , 11.58 1881 1120 „111° — 0.57 „ 045, 13.39 „ wand de 3 van reepen bast, uit vijfjarige derer" dier moederboomen genomen, 3.30 % en 1.40 % cinchonidind | aan. „Із op grond dezer resultaten de invloed van den me ` ; stam op de samenstelling van den bast van de daarop gegriffel- ` de Ledgeriana niet te onkennen, ten overvloede werd nog de bast geanalyseerd van een ent van den bekenden moederboom No. 23, die nu ook 1.11°/, сіпеһопійіпе bleek te bevatten, | terwijl da bast van den moederboom bij twee analysen aangaf: : kinine — kinidine einchonine кун -— Totaal. | in 1874 9979, dn 1,00 v. 11.17 %% e 1381 110] | = — 0.59 % 018, 11.73 „ о uL En verder in dat over 1886: „Die analysen, waarvan de uitkomsten in bijlage C zijn be- kend gesteld 1), hadden voornamelijk ten doel den invloed na te gaan, die de Swccirubra-stam op de samenstelling van den bast van den daarop gegriffelden Ledgeriana uitoefent. „Was ook reeds blijkens het jaarverslag over 1885 die in- vloed door het voorkomen van min of meer einchonidine in den Ledgeriana-bast niet te ontkennen, de vraag, op welken afstand boven de aanhechting van Succirubra-stam en Ledge- riana-ent die invloed zich doet gevoelen, bleef nog ter beant- woording over. „De analysen werden vooral verricht van basten der enten van den bekenden rijken moederboom No. 23, welke moeder- boom ten overvloede nog aan een scheikundig onderzoek werd onderworpen (analyse No. 50). „Uit de verrichte scheikundige onderzoekingen blijkt, dat de invloed van den Succirubra-stam zich het meest doet gevoelen in het onderste gedeelte van de ent, terwijl die invloed reeds merkbaar afneemt op :/, М. boven de aanhechting, еп daar- van op $ M. zoo goed als niets meer wordt bespeurd (vergel. analysen No. 20—32). „Bij analysen der enten van den moederboom No. 89 bleek de bast eene vrij belangrijke hoeveelheid einchonidine te be- vatten (vide analysen No. 16—19), doch ook in den bast des moederbooms werd een zeker percentage, 0.97 , einchoni- dine gevonden (analyse No. 49). „Onverklaarbaar blijft het hooge gehalte van cinchonidine in den bast der enten van den moederboom No. 73 (analysen No. 10—15), tenzij men mocht aannemen dat in den bast van dien moederboom, die in 1882 stierf, ondanks de herhaalde analysen, waarbij geen einchonidine werd gevonden, dat alca- loïd toeh aanwezig was. „Het voorkomen van kinidine in den bast der enten van No. 23 (analysen No. 24, 25, 27, 28 en 30) doet vermoeden 4) Zie.alhier blz. 38-41, o ӨМ dat, in stede van Succirubra- typen, Succirubra-hybriden tot onderstam zijn gebruikt, en de analysen geven een nieuw bewij 5 van den invloed, dien de onderstam op de laagste deelen van de daarop gegriffelde ent uitoefent. | „Een drietal der grootste, bijna zeven-jarige enten van niet onderzochte moederboomen werden ten slotte nog aan een chemisch onderzoek onderworpen (analysen No. 37—48). | „Bij twee der enten, Lett. A еп С, bleek dat er van invloed | van den Suceirubra-stam op ; M. boven de aanhechting nog slechts sporen te ontdekken waren, еп op ®/, M. die invloed | in het geheel niet meer merkbaar was. 4 „Uit analysen van de ent Lett. B. zoude mogen worden opgemaakt, dat de bast van den moederboom ook zelf ein- 1 ehonidine moet hebben bevat. 1 „Op grond van gedaan scheikundig onderzoek mag alzoo ` worden aangenomen, dat de invoed van den Succirubra-stam — op de samenstelling van den bast van den daarop gegriffelden 4 Ledgeriana zich slechts op het onderste gedeelte van de ent | doet gevoelen.” E 1 E Een onderzoek naar het tweede verschijnsel, nl. dat het | kinine-gehalte van den Succirubra-bast zooveel hooger is, dan E onder gewone omstandigheden en dat Вевхегот Moens toe- 4 schreef aan het gebruiken van niet altijd zuivereSuecirubra's voor — onderstam, werd kort geleden gedaan. Uit de hierbijgevoegde | resultaten blijkt, dat deze afwijking niet toegeschreven moet worden aan het gebruiken van hybriden- onderstammen, maar een gevolg is van de Ledgeriana welke op de Succirubra geënt | is en waarvan het kinine-gehalte in den onderstam overgaat. | Voor het onderzoek werden van de Suceirubra-onderstam- | men van tal van enten stukjes bast genomen en deze geana- lyseerd. Voor de praktijk zijn deze onderzoekingen van eenig belang, in zoover zij den kinaplanter leeren, dat de Swccirubra-wortel- bast niet meer als waardeloos in de tuinen behoeft achter gelaten, maar voortaan ook geoogst kan worden. Bovendien is hooge totaal-alcaloïd-gehalte van dezen wortel- bast van geen geringe beteekenis voor de waarde als phar- maceutische bast. P. van LEERSUM. LEMBANG, October 1898. EPI. а Bist. 6. Overzicht der gedurende” [® | m 1 в Гоешршя| III Ida ж DO са г- со ~ = | эшрш | 8833585 9 ATASAN re Пе) | ATZARRE ошш им обоб 15 r- r- iG 06 gà E E < .. я > 5 5 = a селала б -- T Bei — um Ф = % B ES - са d o Я © Ka т S A 1 “о < №. Zi У — ee ee e а LOUD үү Overzicht der gedurend: j VA РА ЕРЕ CNS 144 códóoco-ooóocoocóooooooocoooioco 38:258584551488854511%518%БІ = SO 52 90 es en N sen Cl GG Gi mm Oo 2888 Le 20 ua u т т Ф 55555 15558 а= саз из б) #0 @) 3 55550535252 SSS Sers M UR EO OQ oo 05 96 r- об t- = Soekawana. Е @ “Мо ЖЕ НА АМО А А КН ЕКИН КА ЕН m" Е SG  e e e А e д д д д e Aa x "од == ichte alcaloid-bepalingen AANMERKINGEN, Ent van Хо 89 4% boom omwonden schilfers 5 jaar oud. SS e e e А e ee e А Пей Те му 100 iO а A ща 1-4 = 58 22-54 o шо — ара 84683 а Е j A 23523 8 4 Л дала л 2  rrichte alcaloid-bepalingen. » AAAAAA Ent van niet onderzochten moederboom. 2 2 o t S — D ee oa e e e 02 A20 Q tO со с ^poarot- — БААЋАЋА AAAAAAA е A A » 41e st. van onderen, 1/4 M. lang, van 4 boomen gemengd, А 9e >» » » e ZE), Zeg, e. H H » » » » AAA Bist. €. (Vervolg). 8 Overzicht der gedurende Ще SAMENSTELLING = © B - |. S Е KINA-SOORT. | GROEIPLAATS. 32 3 А 55 | = | ов | 1 du Ledgeriana. Tirtasari. 0—| 0.—| 04 » » 1.16 0-| 150 » » 0.80 0.— 4 || » » 0.98! 0.— 1.6 » » 0.70| 0-| 1.81 » » 0.29 — | 091 » » 0.180 о-| 082. » » spoor | 0.— | 0.8% 1 » » —| 0—| 0.84 4 » » 0. 0. Ха - » » 0.22) 0-| 08! 4 » » 0.1 0.— 0% М » » 042| 0. 0.8 4 » » 40| 0.— 07) 46 » » 094| 0.—| 080 ; » » spoor| 0.— | 0% 48 » » jt —| 00| 49 » Tjibeureum. 097| о-) 10» — 41 — errichte alcaloid-bepalingen. | AANMERKINGEN. Ent van No. 23 (Lt. B) 3e  је m "m niet onderzochten moederboom, 1 j » ч » P» » » » pou» р » » » I. B. » D » PD  jaar oud. 95 %757% » » » » ВУ ,» y aar oud, fest. van onderen, !/4  > БОО»! uw ou sg ww e e zi Se ~  Е ; der Cinchoni- Cinehonine Kinine, 2 Kinidine, + TOTAAL. dine. am. alc. 1 0.9 3.5 e 4.7 94 9 0.61—1.08 | 2.63— 4.23 3.48—6.73 |6.72—11.97 2 2-8 3.03 сы 5.19 14.— 4 2.86 3.02 . 5.99 14.90 5 9.64 9.85 Jen 5.24 10.70 6 017 2.10 — 5.43 10.30 7 3.00 aut Ga 4.93 11.64, 8 10.43 0.30 = 0.79 41.59 9 2.83 3.67 ас 5.25 44.75 10 9.96 0.53 = 0.98 10.07 44 9,54 TR — 5.06 10. 42 8.23 0.24 as 0.46 8. 