Historisch album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika
De Somerset Strand Kerk. í)0 Dc Gemeente Duttbanville E stichting van deze gemeente voor- heen “Tijgerberg” genoemd, dagteekent van het jaar 1825. Met goedkeuring van den Gouverneur Lord Charles Somerset kwamen de inwoners aan de Koe- en Tijgerbergen in dat jaar onder elkander overeen om een Kerkgebouw aan de “Pam- poenenkraal” te stichten alwaar zij niet alleen gezet ’s Zondags den openbaren Gods- dienst waarnemen konden, maar waardoor ook reizigers, daar ontspannende met hen gemeen- schappelijk den Heer zouden kunnen dienen. Gouverneur Sir Benjamin Durban. Met ijver begonnen zij aan het werk op den isten April, toen bij gelegenheid van het leggen des hoeksteens, een van de bewoners der Tijgerbergen de vergaderde menigte in nage- noeg de volgende bewoordingen aansprak “ Waarde Vrienden ! Niet dan met een dank- baar hart tot God is het, dat ik dezen steen ]rgge. Veelmalen verlangden onze voorouders naar zulk een tijdstip doch zij mochten hc t niet beleven. Wij, wij echter mogen den tijd zien geboren worden, dat ook aier in ons midden eene kerk worde gebouwd. Laten wij dan ook niet ophouden vurig te bidden dat de ware leer van Jezus onzen Verlosser onder ons moge bloeien en zijne gemeente hier worde gesticht. Wij kunnen niet nalaten bij deze gelegenheid onzen dank aan Zijne Excellentie den Gouverneur te betuigen, voor de ver- gunning ons verleend ; — vooral kunnen wij onzen waardigen Landgenoot en geliefden Landdrost, den WelEd. heer J. W. Stoll, niet vergeten, en met dankbaarheid maken wij gewag van de hulp en den bijstand welken hij ons in dezen heeft verleend. Wij danken de voorstanders, — wij danken allen die tot zoo een nuttig werk hebben willen, en nog zullen bijdragen. En nu voortaan heersche en huis- veste onder ons de broederlijke liefde ! Die God die ons tot hiertoe heeft geholpen helpe ons verder ! Hij beschikke ons een leeraar wandelende in Zijne vrees ! Hij schenke ons hetgeen wij behoeven ter eer van Zijn grooten en heiligen Naam.” Men ging toen ijverig aan het werk en binnen 15 maanden was het Godshuis gereed voor gebruik. Op Zondag den 6den Augustus 1826 werd het plechtig ingewijd door den pas aangestelden Consulent der gemeente, Ds. J . C. Berrangé, predikant te Kaapstad, die de inwij dingsrede hield over Mattheus 21 : 13: “Mijn huis zal een huis des gebeds genaamd worden.” De collecte bij de inwijding bedroeg 634 Rds. (£47 iis. od.) Dienzelfden dag vond voor de eerste een doops- bediening in den boesem der gemeente plaats. De naam van den doopeling was Johannes Jacobus, (geb. n Juli 1826), zoon van Johannes Jacobus Roeland en Maria Margaretha van Niekerk. — De eerste Kerkeraad bestond uit 6 leden, te weten : — Als ouderlingen, de heeren Gottlieb Andries Willer, en Albertus Johan- nes Meyburg ; en als diakenen, de heeren J ohannes Adriaan Louw (Ivassier), Sybrand J ohannes van der Spuy, Jacobus Wynand Louw, M.zri., en Stefanus Malan, jr De eerste aanneming tot lidmaten had plaats op den ipdeii Augustus 1827. Er was slechts. 61 een aannemeling bij die gelegenheid, te weten Frederik Jacobus Kotzé, die op den 20sten October 1827 door Ds. Abraham Faure aan de gemeente voorgesteld werd. De aller- eerste Kerkeraadsvergadering werd op Zondag den 25sten Februari 1827 onder voorzitting van den Consulent gehouden. Op die vergadering werd besloten de benoeming van den heer Hendrik Francois Mellet tot Voorlezer en Koster provisioneel vast te stellen tegen £30 per jaar en vrije woning. De Regeering werd op de Kerkeraadsvergaderingen vertegenwoordigd door den Landdrost, als Commissaris Politiek. Het duurde echter twee jaren voordat de gemeente haar vasten leeraar kreeg. Intusschen werd zij van tijd tot tijd bearbeid door den Consulent en andere predikanten uit de hoofd- stad. De naam van den eersten leeraar was Ds. James Edgar. Hij begon zijn dienstwerk in de gemeente in 1828. In het begin bleek er niet de beste ver- houding tusschen hem en de gemeente bestaan te hebben. In den Kerkeraadsvergadering den 5den Januari 1829 gehouden werd er door ouderling Meyburg, een vriendelijken en wel- meenenden brief den Eerw. heer J. Edgar x Handteekening van Ds. Edgar. voorgelezen “ zijnde van zulk een gewigtigen inhoud dat zijn Eerw. daardoor mag worden opgewekt, om toch voortaan door het maken van de beste vorderingen den bloei en welstand dezer gemeente te wiilen bevorderen.” De predikant was o.a. ontevreden omdat men geen Pastorie voor hem wiide bouwen. De Iverke- raad zag daartoe geen kans omdat er geen fondsen voorhanden waren en er nog een schuld op de Kerk rustte. Ds. Edgar beklaagde zich bij de Synode van 1829 die een commissie, bestaande uit Di. M. Borcherds en T. J. Herold en de ouderlingen G. J. Vos en M. Smuts, aanstelde om den vrede in de gemeente te trachten te herstellen. Aan dezelfde com- missie werd ook opgedragen om een bevredigend antwoord te geven op de volgende vraag door Ds. Edgar aan de Synode gedaan : “ Mag het godsdienstig zingen ín de Kerk ondersteund worden met muziekinstrumenten, daar er niets van in den Bijbel wordt gevonden? moet zulks niet, bij afwezigheid met voorkennis van den predikant geschieden ?” Voordat echter de Coinmissie naar den Tijgerberg overkwam om aan hare opdracht te voldoen, was Ds. Edgar naar Hottentots Holland (Somerset West) in 1830 verplaatst. En met zijn vertrek was de vrede in de gemeente hersteld. In 1829 ontving de Kerkeraad 2 zilveren Nachtmaal bekers voor gebruik in de gemeente van den heer Johannes Paulus Eksteen ten geschenke, terwijl uit den boedel van wijleri Ds. J. C. Berrangé in 1830 een zilveren Doopbekken ontvangen werd. Ds. JOHANNES JACOBUS BECK, M.A. Na het vertrek van Ds. Edgar bleef de ge- meente eenige jaren vacant. Gedurende dien tijd werd zij af en toe bearbeid door den nieuw- benoemden Consulent, Ds. J. Spijker, destijd? Ds. J. J Beck, M.A. predikant aan ’t Zwartland (Malmesbury). Eerst in 1834 kreeg zij weer een vasten leeraar in den persoon van den WelEerw. heer Johan- nes Jacobus Beck, M.A., die op den 9den Februari van gemeld jaar door den Consulent bevestigd werd. Het eerste verzoek van den nieuwen leeraar was om “ als predikant een vaste woning te hebben.” In de eerste Kerke- raadsvergadering na zijne bevestiging, den I7den Maart gehouden werd dan ook tot het 62 bouwen van een pastorie besloten. De eerste persoon die, wegens armoede geldelijke onder- steuning ontving was zekere weduwe P. de Villiers, ten opzichte van wie de Iverkeraad op den 2Ósten Januari 1836 besloot haar “ Kerk- geregtigheid ten bedrage van vier Rds. te betalen.” In 1836 gaf de Gouverneur Sir Ben- jamin D’urban gereedelijk zijne toestemming aan een Memorie van ingezetenen in de Koe- Eerw. (nu Ds.) J. W. F. Roth. en Tijgerbergen om zijn naam te geven aan het nieuwe dorp waar het Kerkgebouw stond. In 1886 besloot de Synode op verzoek van den Ring van Kaapstad tot de naamsverandering D’urban in Durbanville in onderscheiding van Durban in Natal. In 1836 werd besloten de betrekking van Voorlezer en Koster van elkan- der te scheiden. De heer Mellet bleef aan als Voorlezer, terwijl de heer Louis Mostert, Jan zn., als Koster werd aangesteld. In 1851 besloot de Kerkeraad tot de oprich- ting van een Zendings Genootschap in verband met de gemeente om namelijk de geestelijke belangen van de gekleurden in haar midden te bevorderen. Een Zending gesticht werd ge- bouwd en den ^den Mei datzelfde jaar plechtig ingewijd door Dr. P. Faure die hij die gelegen- heid over Matt. 28 : 19 preekte. De heer J. W. F. Roth werd aangesteld als oefeninghou- der. Hij bekleedde ook de betrekking van Onderwij zer, Voorlezer, en Catechiseermeester, en arbeidde te Durban tot 1860. Later werd hij Zendeling onzer Iverk en is nog in leven zijnde hij thans predikant te Spyk in Zuid Holland. Ds. Beck was een man die in onderscheidene opzichten van geheel andere gevoelens was dan de hem omringende maatschappij . Vandaar dat hij dikwijls heftigen tegenstand ondervond en niet zelden met andersdenkenden in botsing kwam. Zoo b.v. zag de Synode van 1847 z ich met groot leedwezen gcnoodzaakt om Ds. Beck in zijne dienst te schorsen voor den tijd van zes weken met verlies van tractement, en dat wel omdat hij herhaaldehjk geweigerd had om de hoogere Kerkelijke Vergaderingen bij te wonen. Reeds op de vorige Synode (1842) was hierover gehandeld. Een onaangename dis- cussie was bij beide gelegenheden het gevolg. Eenmaal moest Ds. Beck apologie aan de Synode maken wegens beleedigende uitdruk- kingen door hem ten opzichte van (vooral twee van) hare leden, Di. Heyns en Spijker, ge- maakt. Hij volhardde echter in zijn verzet, om, zonder opgave van voldoende redenen de Iverkelijke Vergaderingen bij te wonen. Eerst in latere jaren gaf hij in en verscheen hij ter vergadering van Ring of Synode. De Synode van 1852 nam dit in aanmerking en besloot met algemeene stemmen te voldoen aan zijn verzoek “ dat het door de laatste Synode over hem gevelde vonnis (van schorsing) mogte ver- nietigd worden.” Ds. Beck had het groote voorrecht dat niet vele evangeliedienaren ten deel valt, namelijk om in een en dezelfde gemeente, gedachtenis te vieren niet alleen van zijne 25 jarige maar ook van zijn 50 jarige bediening. Bij gelegen- heid van de 25 jarige feestviering in Feb. 1859 gehouden ontving hij als blijk van achting van de gemeente een beurs van £85 benevens een fraaien gouden horloge en zilveren snuifdoos. Op zijn jubel- (50 jarig) feest den ioden Feb- ruari 1884 gehouden, sprak hij de feestrede uit naar aanleiding van Ps. 103 : 1 — 5, een rede die menige geschiedkundige opmerking en merkwaardige gezegde bevatte in verband met den toestand der Iverk, de stichting der gemeente en de uitwerking van zijn eigene bediening ; zijne vrienden en weldoeners be- dankende, noemde hij in zonderheid de namen van wijlen Marthinus Laurentius Neethling en echtgenoote. Ook bij die gelegenheid ontving hij van de gemeente waardeerende adressen vergezeld van geschenken. Meer dan een dacht toen dat Ds. Beck van wege hoogen ouderdom den herderstaf zou nêerleggen. Maar hij voelde zich nog sterk en frisch genoeg om zijn werk voorttezetten tot 1886 toen hij herhaaldelij k van zijn voornemen sprak om wegens zwakke Jichaams- en geesteskrachten uit den dienst te treden. Vooraf wilde hij echter nog op raad van de doktoren beproeven of eene reis naar Europa hem niet zoude versterken. Op Zondag, 2 Mei 1886 predikte hij voor het laatst in zijne gemeente en wel twee dochters die in Engeland woonachtig waren. De dood stond echter op hem te wachten. Op den ioden Juli keerde hij oogenschijnlijk wel maar vermoeid van eene wandeling terug naar het huis waar hij logeerde en verzocht om een wcinig ijs. Terstond nadat hij het gebruikt had gevoelde hij zich onwel en stierf na weinige oogenblikken in zijn 79ste levensjaar aan kramp van het hart. Hij werd begraven te Kensal Green in een vreemd land in tegenwoordigheid van zijne familiebetrek- kingen en eenige Kaapsche vrienden. Ds. Beck was in 1808 in de Kaapstad geboren. Nederduitsch Gereformeerde Kerk, Durbanville. over Jeremia 22: 10: “ Weent niet over den doode, en beldaagt hem niet ; weent vrij over dien, die weggegaan is, want hij zal nimmer- meer wederkomen, dat hij het land zijner geboorte zie.” Na een preek over zulk een tekst is het natuurlijk dat hij in diepe droef- heid zijn vaderland op den 5den Mei vaarwel zeide. Tot eene hem liefhebbende bloedver- wante zeide hij bij zijn heengaan : “ Gij zult mij nimmer wederzien.” Tocli waren de eerste tijdingen uit Europa gunstig. Hij gevoelde zich versterkt door de zeereis en genoot zijn verblijf in Londen in de nabijheid zijner Hij ontving zijne voorloopige voorbereiding tot den Evangelie-dienst in zijn geboorte stad, ging op 18 jarigen ouderdom naar Scotland en voltooide zijn theoJogischen cursus aan de Universiteit van Glasgow waar hij ook den M.A. graad behaalde. Vóór zijn vertrek uit zijn vaderland in 1886 verzoclit hij drin- gend dat al zijne preeken en geschriften verbrand zouden worden indien hij niet terugkeerde. Gedurende zijne 52 jarige lie- diening was liij slechts weinige maanden ter vernieuwing en herstelling zijner lichaams- kracliten afwezig. 64 Ds. A. D. Luckhoff. Na den dood van Ds. Beck bleef de gemeen- te niet lang vacant. Zij beriep tot herdcr en leeraar den Wel.Eerw. Heer A. D. Luckhoff, predikant te Kaapstad, die tot haar groote blijdschap het beroep aannam. Zijne bevesti- ging vond plaats op den I4den December 1886. Wijlen Ds. Neethling (Stellenbosch) hield de Ds. A D. Luckhoff. Te Kaapstad, 1875-1886 Te Durbanville, 1886-1904. bevestigingsrede naar aanleiding van Rom, 15 : 29. De bevestigde hield zijn intree-rede naar aanleiding van hetzelfde tekstwoord en ver- meldde bij den aanvang zijner rede dat er tusschen Ds. Neethling en hemzelven geen afspraak was gemaakt betreffende den tekst. Het was hem iets treffends dat zij beiden geleid werden om denzelfden tekst te kiezen. Ds. Luckhoff arbeidde met zegen 17 jaren tot 1904 toen hij wegens klimmende levens- jaren en zwakke lichaamskrachten eervol ont- slag nam en emeritus werd. Gedurende zijn diensttijd werd het Kerkgebouw verbeterd en vergroot en Het Tehnis voor herstellenden en rust-behoevenden te Durbanville gebouwd. Hij werd bemind en hooggeac.ht door allen die hem kenden. Zijn afscheids-rede tot de ge- meente den 3isten Januari 1904 gericht was over de woorden uit Titus 1:4. In een adres den vertrekkenden leeraar aangeboden werd aangaande Ds. Luckhoff’s arbeid in de volgen- de bewoordingen gcwag gemaakt “ Veel is door U Wel.Eerw. tot stand gebracht in de gemeente gedurende de 17 jaren. Gij hebt Zondagscholen, Biduren, Jongelieden Ver- eenigingen opgericht. Door uwen onverdroten ijver staat in ons dorp een prachtige inrichting waar de vermoeide rust kan genieten en de Ds. D. Bosman. Te Buitenkant Straat, Kaapstad, 1890-1899. zwakke kracht kan inzamelen. Door uwe hulp konden wij een nieuw schoolgebouw ter. opvoe- ding van onze kinderen optrekken. De schuld die op de gemeente rustte is door uwe aanhou- dende bemoeiing afbetaald, en ons kerkgebouw aanmerkelijk vergroot en versierd van binnen en buiten.” Ds. Luc.khoff is thans woonachtig te Kaapstad waar hij in den dag zijns ouder- doms in verband met de Dorkas Inricliting onzer Kerk een gezegend werk doet. Hij is de stichter of medeoprichter van bijna al de lief- dadigheids inrichtingen op het Ivaapsche Schiereiland. Hij was te Colesberg, Ivaapstad en Durbanville tesamen 42 jaren in de be- diening van onze Kerk, die hij ook als. xActuarius Synodi en lid van verscheidene Synodale Commissiën gediend heeft. - De vacature te Durbanville ontstaan door het vertrek van Ds. Luckhoff werd opgevuld door den tegenwoordigen leeraar der gemeente, den Wel. Eerw. Daniel Bosman wiens beves- tiging den i^den September 1904 píaats vond. NEI). GER. KERK TE WYNBERG. Ingewijd door den Hoog-Eerw. C. F. J. Muller, B.A., op den iyden Maart, 1899. De Kerk van buiten. De Kerk van binnen Dc Gemeente LUynbemj ©EZE gemeente werd in 1829 gesticht. De moei'ijkheid waaraan het geregeld bijwonen van den openbaren gods- dienst in de Kaapstad voor de meeste ingezetenen woonachtig aan den Wynberg verbonden was, had reeds in het begin der vorige eeuw het denkbeeld teweeg gebracht dat de oprichting van eene afzonderlijke gemeente in dien omtrek zeer wenschelijk en noodzakelijk was. Op eene samenkomst van lidmaten den 7den Juni 1829 per plaatse Boshoff van den heer Alexander van Breda gehouden, werd besloten bij dcn Ivaapstad- schen Kerkeraad en bij het Gouvernement aanzoek te doen om toestemming tot zoodanige stichting. Toestemming werd gereedelijk ver- leend en de eerste Kerkeraad bestaande uit 6 leden aangesteJd. Hunne namen waren : Alexander van Breda, Sr., en Rijk Arnoldus Mauritius Cloete (OuderJingen); en Dirlc Gysbert Eksteen, Cornelis Mostert, Czn., Jacob Pieter Cloete en Willem van Schoor (Diakenen), De WelEerw. heer Abraham Faure, predikant te Ivaapstad werd tot Consulent.benoemd. De eigenlijke stichter der gemeente, de man onder wiens leiding de gemeente haar bestaan kreeg, was de Hoog Ed. Heer Sir John Truter, destijds Hoofd Rechter der Kaap Kolonie. De eerste openbare godsdienst-oefening van de nieuwe gemeente werd gehouden op Zondag, den 20sten September 1829, in het woonliuis van den heer E. A. Buyskes ter plaatse Onderschuur. Een treffende leerrede over 2 Cor. 4 : 5 werd uitgesproken door den Consu- lent, die ook bij die gelegenheid de eerste Kerkeraadsleden in hunne heilige bediening bevestigde. In denzelfden dienst vond oolc de eerste doopsbediening plaats. De naam van den doopeling was Oloff Johannes, een kind van Oloff Johannes Truter en Catharina Gertruida CJaris, en kleinkind van Sir Johan- nes Andreas Truter die samen met Anna Martha Horak als getuigen optrad. Na afloop van den dienst werd de eerste Kerkeraads vergadering gehouden. Zij werd bijgewoond ook door Sir John wien de Kerkeraad dringend verzocht geregeld de vergaderingen bij te wonen om hem met zijn advies, waarvan men een hoogen dunk had te dienen. De plaats waar de Kerk zou gebouwd worden was een punt van verschil onder de ledcn bij de stich- ting. Men besloot de keuze van de standplaats Sir Johannes Truter. aan de bepaling van de Synode die dat jaar (1829) zou vergaderen te Jaten. Zoo gebeurde lret dat op den 24sten Augustus 1831 de hoeksteen van de eerste, op het terrein van de tegenwoordige Kerk door Sir John Truter gelegd werd in tegenwoordigheid van den Gouverneur Sir Lowry Cole, de Consulent een gepaste leerrede bij die gelegenheid lroudende. De Bouw Commissie bestond uit de Kerlceraads- lcden bij bijvoeging van de heeren T. F. Dreyer, 67 Si\, H. Cloete, H.zn., en J. J. Cruywagen, C.zn. De inwijding van het Godshuis vond een jaar later, den 30sten September 1832, plaats. Het was een dag van groote blijdschap voor de jonge gemeente. Dr. A. Fáure hield de inwij dingsrede naar aanleiding van Ex. 20 : 24, “ Aan allc plaatse daar Ik Mijns naams gedach - tenis stichten zal, zal Ik tot u komen, en zal u zegenen.” Iemand die bij die inwijding tegen- woordig was, schrijft dat de redenaar zijn rede bij wijze van toepassing eindigde “met eene dankbetuiging aan de Engeische gemeente onder Eerw. E. Judge voor het gebruik van het schoolgebouw, waarin de openbare godsdienst tot hiertoe is waargenomen geworden ; eene aanspraak aan Zijne Excellentie den Gouverneur Sir Lowry Cole, die den grond waarop de kerk is gebouwd, aan de Ge- meente gratis heeft afgestaan ; eene toespraak aan dien edelen Grijsaard, Sir John Truter, die in de rust zijner dagen, zoo onvermoeid bezig is geweest om, door raacl en daad, de gemeente behulpzaam te zijn in liet bereiken van haar doel ; een betoog aan de plaatselijke overheden, bewijzende dat hoe meer aan de godsdienstige beschaving en verlichting der menschen door het evangeiie gearbeid wordt, hoe minder moeilijk hunne bediening zal zijn, en dat de middelen, daartoe bestemd, onder- steund behoorden te worden. Zij behelsde voorts eene korte ontwikkeling aan de opzieners der gemeente van hunne plichten, met een zegenbede en dankbetuiging aan hen en allen, die het huis hebben helpen bouwen en daartoe hebben bijgedragen — en een woord van ver- maning en opwekking in het bijzonder aan de hoofden van huisgezinnen, aan jongelieden, aan kindercn en aan heidenen, hoe zij allen zich hebben te gedragen, nu een gedenkplaats voor Jehova in de nabijheid humier woningen is gesticht, besluitende met eene bede dat dit huis in waarheid een huis des gebeds moge zijn, dat God daar komen en dezelve zegenen moge.” De eerste Avondmaa'sviering in de nieuwe kerk had plaats den 25 November 1832. De eerste uitbetaling uit de kas van de gemeente op last van den Kassier, diaken D. G. Eksteen was 6 Rds., “ voor huur van een kar tot het overbrengen van den eersten Voorlezer, den heer F. P. Smit.” Alhoewel de gemeente reeds in 1829 gesticht werd, was het niet voor 1834 dat zij eenvasten leeraar kreeg. Dit was toe te schrijvenaan de schaarschheid van predikanten in die dagen. De naam van den eersten leeraar was Ds. Philip Eduard Faure, D.D. Zijne bevestiging vond plaats den 7den December, 1834. De bevestigings-rede werd gehouden door zijn broeder, Dr. Abraham Faure, die naar aanleiding van 2 Tim. 4 : 2 handelde over den plicht en de wederzijdsche betrekking van leeraar en gemeente. Aan het slot van zijne rede sprak de bevestiger den jongen leeraar, pas 20 jaren oud, in de volgen- de bewoordingen aan : — “ Hartelijk geluk geliefde Broeder, met wien de banden, door de natuur naauw tusschen ons gelegd, nauwer worden toegehaald door die heilige bediening, waarin wij beiden door God zijn geplaatst. Zie ik u als Christen leeraar staande voor eene dierbare weenende moeder, wier hart aan de pijnlijkste wonde bloedt, daar zij de tegen- woordigheid van dien getrouwen gezel haars levens rnist, die den dag wenschte te aan- schouwen waarop uwe stem in de gemeente zou worden gehoord, hoe levendig herinner ik mij nu den last dien hij mij aangaande u gaf, voor wien zijne vurige gebeden tot God werden opgezonden zelfs in zijne hevige krankheid. Ja, nog klinkt zijne stem in mijne ooren ; nog gevoel ik de handdruk, waarmede hij mij den last opdroeg, toen hij stervende tot mij zeide : ‘ Zeg aan Philip dat hij getrouw zij in de be- diening welke hij op zich heeft genomen, dat hij Jezus Christus en dien gekruisigd predike.’ Dit was de last welke ik van uwen en van uwen onvergetelijk dierbaren Vader ontving, toen hij zoo gereed was de wereld teverlaten, en welken last ik u heden openlijk opdraag, geliefde Broeder ; kwijt u van denzelven, dan zult gij ook naar den tekst getrouw 1 het woord pre- diken, gij zult wederleggen, vermanen, be- straffen, tijdig en ontijdig, met alle langmoedig- heid en leere.” De geschiedenis vermeldt dat Dr. Faure zijn dienstwerk iti de gemeente aanvaardde in een tijd van lauwheid op godsdienstig gebied. Er heerschtte een groote mate van onverschillig- lteid die zich o.a. daarin openbaarde dat men 68 meer aandacht gaf aan de genoegcns des wereldschen levens dan aan de vervulling van kerkelijke plichten. DeWijnberg akker leverde veel moeilijkheden op. Toch wist Dr. Faure door zijne prediking en zijn omgang, door zijn ernst aan den eenen en zijne vriendelijkheid aan den anderen kant, eene verandering ten goede teweeg te brengen. Belangstelling werd gewekt en het kerkelijk en godsdienstig leven bevorderd en dat het meest door het stichten en onderhouden van kerkplaatsen en scholen door de lengte en breedte der uitgestrekte parochie — bij alle waarvan de leeraar de bijna alge- meene achting zijner gemeente won. Dr. P. Faure op 40 jarigen leeftijd. Dr. Philip Faure was een groote zending- vriend. Vele jaren lang hadden de gekleurden plaats in demoederkerk en genoten zij dezelfde kerkelijke voorrechten als de blanken. In het jaar 1843 werd het Iverkgebouw aanmerkelijk vergroot door het aanbouw van twee vlengels meestal ten wille van de kleurlingen wier getal steeds grooter werd. Tegen 1850 werd door Dr. Faure’s bemoeiingen een afzonderlijlce Zendingkerk gebouwd en een zendeling, Eerw. D. J. H. Ruytf.nbeek aangesteld orn onder de gekleurden te arbeiden. Den 24sten Novem- ber 1853 werd een Zendehngs Genootschap opgericht ter bevordering van het zendingwerk in de gemeente. De ledenvan dit Genootschap verbonden zich om tot de fondsen op eene ge- regelde en systematische manier bij wijze van penny contributies bij te dragen. Bij de eerste jaarsvergadering het volgend jaar gehouden werd bevonden dat op die wijze £116 14S. yd. bijeenverzameld was. En toen in 1894 het Genootschap ophield te bestaan bleek het dat gedurende de 40 jaren een groot totaal van £1,465 iós. 7d. ingekomen was, bij wijze van deze gercgelde penny contributies. Hierbij is natuurlijk niet gerekend de gewone Kerk Dr. Philip Faure. Predikant te Wynberg', 1834 1882. Moderator Synodi, 1847, 1857, 1867, 1873- Collecten en andere vrijwillige bijdragen voor de zending zaak. Maar dit toont wat in eene gemecnte gedaan kan worden als het (zending-) hart van den leeraar op de rechte plaats is. Geen wonder dus dat in 1880 toen de Synode overging tot de stichting van eene afzonderlijke ‘‘ Zendingkerk ” er te Wynberg een bloeiende gemeente gereed was om in die organisatie te worden opgenomen. In 1845 ontving de Wynberg gemeente een gevoeligen slag door het ontsterven van haai stichter en getrouwen vriend, Sir John Truter. Deze voortreffelijke persoon was de eerste Hoofd-Rechter van de Kaap Kolonie. Bij zijne groote * staatkundige en rechterlijke 69 bekwaamheden, paarde hij ware godsvrueht. Zijn vaderland diende hij getrouw en zijne kerk ook. Op de Synodes van 1824, 1826, 1829, 1834 en 1837 vertegenwoordigde hij de Regeering als Commissaris-Politiek. Daarbij stelde hij groot belang in de Zendingzaak. Het Zuid Afrikaansche Zending Genootschap, dat in 1799 opgericht werd en dat heden ten dage nog eene werkzaamheid in de Lange Straat, Kaap- stad, heeft, stond onder zijn Patronaatschap. Ook in de zaak der opvoeding stelde hij belang : hij was nrede een van de oprichters van het Zuid Afrikaansche College. Hij ontsiiep den 5den Junij 1845 in den ouderdom van 81 jaren. Zijne laatste woorden aan zijn ieeraar, Dr. Philip Faure, waren : “ Ik ben blijde n weer te zien en u te kunnen betuigen, dat ik ondei'vind dat Jezus een getrouwe Vriend is. Ik ga sterven, maar nog is Hij met mij . Ik bonw op Jezus en Zijn bloed aileen en op geen ander grond. Veel heb ik van deze werelcl genoten ; maar niets heeft voldoening gegeven aan mijne ziei. Ik verlang naar eene betere wereld, waar verzadiging voor mijne ziel is.” Bij de begrafenis die op Zaterdag den 7den Juni uit de Groote Kerk plaats vond, hield Dr. Faure een treffende lijkrede. De ter aarde bestelling geschiedde in den familie- kelder aan den Wijnberg. Dr. Philip Faure was niet alleen een be- kwame en getrouwe, maar ook een Kerkelijke leidsman, die door zijne bekendheid met de kerkelijke wet, door zijn goed hurneur en zeg- gingskracht, door zijne vaardigheid, en gevat- heid, door zijn tact en zakenkennis, en door de kracht der sympathie een invloed in de Kerke- lijke Vergaderingen uitoefende, welke bij dien van geen anderen leeraar achter stond. Zij waren hoedanigheden als deze welke hem keer op keer den moderatorsstoel (4 maal) en het assessorschap (3 maal) in de Synode be- zorgde ; die toen na den slag van Boomplaats in 1848 het gansche Transvaalsche gebied ge- gedesorganiseerd was, hem aan de Regeering zoowel als aan de Synode aanwezen als de man om samen met wijlen Dr. Robertson de deer- lijk bewogen gemoederen aldaar tot bedaring er. eenige mate van orde op kerkelijk gebied te brengen ; die hem het Curatorsschap van de Theologische Kw eekschool, waarvan liij een der stichters was, het questorsschap van het Syno- dale Foncls en het Predikanten Weduwen Fonds, het lidmaatschap der Synoclale Com- missie, het Scribaat van den Kaapstadschen Ring en de redactie van den Kerkelijken Almanak op de schouders legden. Daarbenevens bepaalde Dr. Faure’s belang- stelling zich geenszins tot het Kerkelijke. Hij was niet alleen predikant maar hij was ook burger en nimmer trachttc hij zich aan burge- lijke verplichtingen te onttrekken. Toen hij tijdens den Belgischen Oorlog te Utrecht studeerde, trok hij samen nret het Utreclrtsche Studenten Ivorps uit om de i'echten van zijn temporair vaderlancl tegen de opstandelin- gen te helpen verdedigen. Altoos was hij overvloeiende van anecdoten uit dat zijn krijgsmanstijdperk en bij feestelijke gelegen- heden prijkte het metalen kruis, dat hij als student had verworven steeds op zijn breede borst. Een echte patriot was hij. Met hart en ziel sympathiseerde hij met den strijd zijtrer Transvaalsche stamverwanten in 1880 voor vrijheicl en recht en met dien zijner mede kolonisten voor de rechten van taal en nationa- Jiteit. Ook als vriend en metgezel was Dr. Fanre zeer te verkiezen en te waardeeren. Zijn ge- heugen was een voorraadschuur van alles wat in het gezellig verkeer aangenaamheid kon verschaffen ; zijn liart deelde liefelij kheicl mede zelfs als hij rnoest bestraffen. Op ond en jong oefende hij invloed. Zijn vriendelijkheid en opgernimdheicl verschaften hem ingang tot alle harten. Hij arbeidde in de eenige gemeente die hij ooit heeft gehad tot het jaar 1882 den 7den December — dus juist den dag zijner bevestiging als leeraar 48 jaren te voren. Hij was omtrent 3 weken ziek. Op Zonclag 12 November vatte hij koude bij zijne terugkomst van den midagdienst te Rondebosch en kreeg daarop een aanval van bronchitis, welke hem zeer verzwalcte. Zijne laatste dagen waren zonder pijn of benauwdheid. Met volle bewust- zijn bijna tot aan het einde, vertrouwende op zijnen Zaligmaker, ontsliep hij zacht in den ouderdom van bijna 72 jaren. Zijne asch ruste zacht tot den dag der blijde opstanding ! 70 I)s. P. A. Strasheim, B.A. Ds. P. A. Strasheim destijds predikant te Philadelphia, werd tot opvolger van Dr. Faure beroepen. Hij nam het beroep aan en werd dcn 4den October 1883 door den Consulent, Ds. A. D. Luckhoff tot herder eu leeraar be- vestigd. Hij arbeidde in de gemeente elf jaren met ijver en getrouwheid. Hij was een be- gaafde prediker en onderscheidde zich vooral door zijne gaven om te organiseeren. Hij maakte Wynberg tot een middenpunt van opvoeding en onderwijs. De beroemde opvoe- dingsinrichtingen voor jongens en meisjes aan die plaats zijn monumenten van zijn ijver en bekwame administratie. Tijdens de Synode 'fj Ds. P. A. Strasheim, B.A. Te Philadelphia, 1882-1883. Te Wynberg, 1883-1895. van 1894 verklaarde hij zich gevvillig om naar Rhodesia te gaan om aldaar een paar jaren te arbeiden onder onze geloofsgenooten en waar het mogelijk was gemeenten te stichten en het werk te organiseeren. Daartoe nam hij 31 Maart 1895 afscheid van de gemeente in eene rede over 2 Cor. 13 : 13, ontving zijn demissie en vertrok, door de Moderatuur namens de Kerk afgevaardigd en na een plechtige dienst in de Groote Iverk, Kaapstad, op 25 April naar Mashonaland. Met zijn werk aldaar ging het wat het organiseeren en stichten van gemeen- ten betreft zeer voorspoedig. Hij zag zich in 1896 echter genoodzaakt om wegens uitgebro- Ds. D. J. Pienaar. Te Simonsstad, I887-1891. Te Wvnberg, 1900-1904. ken onlusten in die streken zijne werkzaam- heden in het Noorden te staken. In de Ivolonie teruggekeerd zette hij zich eerst te Wellington en later te Stellenbosch ter woon neer. Op laatstgenoemcle plaats behaagde lret den Heer hem in den ouderdom van slechts 4 7 jaren tot zich te nemen. Eene herhaling van de malaria koorts waaraan hij in Rhodesia had geleden, met andere kwalen, had het lichaam zoo verzwakt dat, eerder dan men het Ds. J. G. de Bruyn. 71 verwachtte hij aan eene dierbare gade, aan eenige kinderen, een grijzen vader en andere betrekkingen den 22sten Februari 1899 ont- rukt werd. Ds. Strasheim was op den 29sten Juni 1851 te Vlissingen in Zeeland geboren. Als kind kwam hij met zijne ouders naar Zuid Afrika. AJs jongeling onderscheidde hij zich door ijver in zijne studien en behaalde inhet Z. A. Ivollege, Kaapstad, de 3de en 2de Ivlas certi- fikaten in Literatuur en de Matlresis en een prijs van £30. Hij verliet liet College in 1871 toen hij aangesteld werd tot onderwijzer in de Mathesis en het Hollandsch aan ’t Paarlsch Gymnasium. In 1875 nam hij de betrekking van hoofdonderwijzer te Swellendam aan. Te SweJlendam waar hij zijn eerste echtgenoote en een geliefd lcind door den dood moest afgeven was hij werkzaam tot 1877 toen hij besloot evangelie-dienaar te worden en aan de kweelcsclrool te Stellenboscli ging studeeren. In November 1881 als proponent toegelaten werd hij den 5den Januari 1882 aJs predikant bevestigd te Philadelpliia waar hij tot October 1883 arbeidde toen hij naar Wijnberg ging. Ook als lid van verscheidene Synodale Com- missiën en aJs Scriba van den Ring van Kaapstad heeft wijlen Ds. Strasheim der Kerlce uitnemende diensten bewezen. Zijn laatste preelc op aarde hield hij in Simonsstad naar aanleiding van Openb. 22 : 8. Zijn gedachtenis zal lang gezegend blijven. De vacature ontstaan door het vertrek van Ds. Strasheim werd opgevuld door Ds. A. J. L. Hofmeyr, B.A., díe den nden Juli 1895 door Ds. C. F. J. Muller bevestigd werd. Gedurende zijn diensttijd werd de oude Kerk m 1832 gebouwd, bijna geheel en al afgebroken en een nieuwe, sierlijlce en vergrootte Godshuis in plaats daarvan ten koste van £4,000 gebouwd. Deze nieuwe Iverk werd den I7den Maart 1899, plechtig ingewijd door Ds. (nu Prof.) C. F. J. Muller, die de inwijdingsrede hield naar aan- leiding van Micha. 4:2. De leden der bouw- commissie benevens den pastor loci waren de heeren J. T. Jurgens, T. A. J. Louw, J. A. Louw, J. Versfeld, A. P. Lategan en J. A. de Koclc. Ds. Hofmeyr bleef tot 1900 toen hij opgevoJgd werd door Ds. Daniel Jozua Pienaar, R.zn., wiens bevestiging den 2isten Juni 1900, plaats vond. Lang mocht de gemeente niet Ds. Pienaar behouden. In 1904 nam liij een beroep aan naar Tarkastad. De tegenwoordige leeraar, de WelEerw. hepr Johan Gysbert de Bruyn, aanvaardde zijn dienstwerk in de gemeente den 2isten Januari, 1905. Hij arbeidt met zegen en wordt geholpen door Eerw. N. Smith, die in Juli, 1906 tot zendeling onzer Iverk geordend werd. 72 Dc Gemeente Simonsstad DE gemeente Simonsstad werd den i3den November 1855 gesticht. Vóór dien tijd maakte zij een deel uit van de gemeente Wynberg. Dr. P. E. Faure van Wynberg, die bij de stichting tot con- sulent aangesteld werd, kan de stichter der gemeente genoemd worden. Hij stelde op den gdetr December 1855 in den morgen den eersten Kerkeraad aan de gemeente. voor. Die Kerkeraad bestond uit de volgende Broeders : als ouderlingen, de heeren Jan George de Villiers en David Gabriel Malherbe ; en als diakenen : de heeren Jean Pierre Fran- cois Rocher, Jan Pieter de Villiers, Petrus Johannes Hugo en George de Stadler. In het begin vóór de voltooiing van een eigen Iverk- gebouw aanbad de gemeente in de Episcopaal- sche Kerk. Op den ioden December 1856 zag zij haar eigen Kerkgebomv voltooid waarvan precies een jaar tevoren de hoeksteen gelegd werd door H. M. Koningin Victoria Vlootvoogd Commodore Trotter, een man van groote bekwaamheid en diepe godsvrucht. De con- sulent hield de inwijdingsrede naar aanleiding van Ps. 27 : 4. Een correspondent van die dageri beschreef het Kerkgebouw dat heden nog bestaat als volgt : “ De Kerk is een sieraad voor de stad — in eenvoudig Gothischen stijl opgetrokken, met een keurig net voorportaal. De preekstoel van Spaansch mahonyhout, het- welk de gemeente nagenoeg niets kost, strekt tot eer van den vervaardiger, den heer Carr van den Wynberg, die denzelve in den tijd van veertien dagen gebouw heeft.” De gemeente, die bij de stichting slechts 175 leden telde, was in het begin zeer arm. Zij moest ondersteund worden door vrijwillige geldelijke bijdragen uit andere gemeenten. Hare armoede was waarschijnlijk de oorzaak dat zij niet gedurende de eerste 15 jaren van haar bestaan een eigen leeraar kon beroepen. Gedurende al dien tijd werden hare belangen zoo trouw mogelijk door haar consulent be- hartigd. Eerst in 1870 op den igden Mei v erd Ds. G. A. Maeder, 1870-1873. Ds. W. P Rousseau, 1874-1877. 73 Nederduitsche Gereformeerde Kerk, Simonsstad de Eerw. Proponent Gustave Adolphe Maeder, B.A., als eerste predikant door wijlen Prof. John Murray bevestigd. Zijn intree rede was over de woorden uit Rom. i : 14 : “ Ik ben een schuldenaar.” Ds. Maeder arbeidde tot 14 December 1873 toen hij zich een beroep als zendeling te Witsiehoek liet welgevallen. Hij was de allereerste predikant onzer Kerk die zendeling werd. Na zijn vertrek van Simonsstad hebben de volgende gemeente gearbeid : — Ds. Willem Petrus Rousseau .. Ds. Eclmund Z. J. de Beer Ds. Rutger H. van de Wall Ds. Pieter Schalk van Heerden Ds. Daniel Jozua Pienaar leeraren in de 1874 tot 1877. 1878 tot 1880. 1881 tot 1882. 1884 tot 1886. 1887 tot 1891, Ds. P S. van Heerden. i8?4-i886. Ds. G. F. C. van Lingen 74 Op den 2isten December 1892 aanvaardde de tegenwoordige leeraar, de Wel.Eerwaarde Gabriel Francois Cloete van Lingen zijn dienstwerk in de gemeente. Hij hield zijn intreerede over Matt. 17: 8. Gedurende zijn 16 jarige bediening werden de werkzaamheden aanmerkelijk uitgebreid en het schuldjuk dat de gemeente 30 jaren Dng heeft gekneld, afge- schud. Een fraaie Pastorie werd aangebouwd terwijl in 1905 het Kalkbaai gedeelte van de gemeente tot een afzonderlijke parochie werd gesticht. Op den ioden December 1906 vierde de gemeente gedachtenis van den ^osten Ver- jaardag der Inwijding van haar Kerkgebouw. Uit een interessante geschiedkundige leerrede door Ds. Van Lingen bij die gelegenheid ge- houden ontleenen wij de volgende bijzonder- heden : — Het Sacrament des Doops werd gedurende de 50 jaren aan 1,650 kinderen en volwassenen bediend; 965 werden tot lidmaten aangenomen ; en 312 paren in het huwelijk bevestigd. Er bestaan thans 5 Zondagsscholen. De Kerkeraad heeft steeds geijverd voor de opvoeding der kinderen, zoowel als voor het geestelijke welzijn der gekleurden, die alle Godsdienstige voorrechten sedert de stichting der gemeente met haar samen genieten. Dit Zendingwerk en de prediking in de Engelsche taal ’s avonds voor Presbijterianen die geen Hollandsch verstaan wrerd zonder tusschen- poozing behartigd. Op het lidmaten register komen deze twee namen het eerst voor : Petrus Francois Hugo en Anna Francina Gertruida Hablutzel, echtelieden. Eerstge- noemde was de eerste ouderling die vóór de stichting de Simonsstad wijk aan den Wijnberg vertegenwoordigdc. Hij mag terecht de vader cler gemeente genoemd worden. 'l'c-n tijde van de stichting was hij 70 jaren oud zijnde op verzoek en met toestemming van den Gouverneur verschoond van vei'deren dienst. In de eerste jaren dezer eeuw nam de Heere van cle meest welbekende kerkmannen uit ons midden weg. Wij missen Hans Jakob Hugo, die de Kerk met zijne gaven uitnemend heeft gesteund. Wij missen Plendrik Hablutzel, de eerste penningmeester der gemeente, wiens plaats in ’t Godshuis tot aan den avond van zijn leven zelden of nooit ledig stond. Als ons oog valt op de ouderlingsbank dan denken wij aan onze twee B.B. dienende ouderlingen die in den tijd van 30 dagen ons allebij ontvallen zijn — teweten : Frederik Hermanus Hugo en Iíendrik x\lbertijn. Hunne voetstappen wor- den niet meer onder ons vernomen en wij missen hen, doch ons verlies is hun gewin. Eens waren zij ouderlingen op aarde in de strij dende Kerk van Christus, nu staan zij in de rij der ouderlingen die rondom den troon dienen in de zegevierende Kerk daarboven. (Voor portret van Ds. E. Z. J. de Beer zie onder Drie Anker Baai.) De Gemeente $t. Stephen’s, Kaapstad. BEZE gemeente heeft een zeer interes- sante geschiedënis. In 1838 werden deWel-Eerw. Heeren Dr. G.Adamson van de Schotsche Kerk in de Ivaap- stad, en Ds. G. W. Stegmann, tweede leeraar van cle Evangelische Luthersche Kerk in de Strand Straat, door den Heer geleidommiddelen te beramen om de slaven die op het punt stonden om vrij gemaakt te worden bijeen te brengen onder behoorlijke godsdienstige be- arbeiding. Men maakte een aanvang met het werk op den dag der vrijlating — den isten December 1838 — en wel in de Schotsche Iverk waar Ds. Stegmann een godsdienst-oefening voor de vrijgemaakten hield. Het werk dat in gemelde Iverk door Ds. Stegmann die als zendeling ageerde voortgezet werd, werd door de Kerk van Schotland erkencl zoowel door hare uitdrukking van be'angstehing als door donatie Dr. G. Adamson. Ds. G. W. Stegmann, Sen. van geld. Ds. Stegmann was een man — een man van zulken ij ver en vuur en werkkracht dat hij bij alles wat hij in eigene gemeente te doen Het St. Stephen’s Kerkgebouw, Riebeek’s Plein, Kaapstad. Voorheen een Komedie liuis 76 had, het nog wist te schikken eenmaal ’s Zondags in de Schotsche Kerk voor de geklenr- den in vereeniging met Dr. Adamson tepreeken. Dit zal geschied zijn in die ure, wanneer zijn collega, Ds. Ivloek van Staveren dienst deed in het Lnthersche bedehuis, In 1841 gevoelde Dr. Adamson, die een man van groote geleerdheid was en eene betrekking van professor aan het Z. A. Athenaeum (het tegenwoordige Z. A. College) bekleedde, zich genoodzaakt als predikant in de Schotsche (St. Andrew’s) Kerk te bedanken. De gemeente had namelijk haar ongenoegen te kennen gegeven dat haar leeraar professor was aan’t College. Mogelijk meende men dat zijn her- derlijk werk er onder kwam te lijden. Hoe het zij, Ds. George Morgan, destijds predikant bij de Ned. Ger. gemeente Somerset Oost werd in 1841 tot opvolger van Dr. Adamson in de Schotsche Kerk aangesteld. Met die aanstel- ling om een of ander reden ontevreden, scheidde zich een groot deel der gekleurden die nog steeds hunne kerkelijke voorrechten in gemelde Kerk genoten van de Schotsche gemeente af. Zij verlangden onder de bearbeiding van Dr. Adamson en Ds. Stegmann te blijven en vereenigden zich tot eene gemeente in een op het boerenplein gehuurde gebouw dat als een schouwburg (theatre) ingericht was en aitijd dienst had gedaan. Dit gebouw — de tegen- woordige St. Stephen’s Kerk — werd later door Di. Adamson en Stegmann tegen £3,464 voor de gemeente aangekocht en in een Gods-huis veranderd. Het werd plechtig aan den dienst des Heeren gewijd op Zondag den 30sten April 1843, door Dr. Adamson die in den morgen in het Engelsch over Joh. 12 : 32 preekte en door Ds. Stegmann die in den namiddag eene inwijdingsrede in ’t Hollandsch naar aanleiding van 1 Ivon. 8 : 27, 88 hielch Het was een dag van groote blijdschap voor de gemeente. De collecte bedroeg de aanzienlijke som van £13°- De twee leeraren zetten het werk gezamen- lijk en geregeld zoowel des Zondags als in de week voort. Op den Zondag werden de vol- gende diensten gehouden : om 8 ure, een een- voudige uitleg van de Psalmen ; in den voor- middag een toespraak ; te 3 ure des namiddags, een preek ; en in den avond een toespraak met een Zondagschool in het midden van den dag. In de week had men alle^avonden school voor volwassenen vooral ter opleiding voor de doop- klas, waarin opgenomen werden diegcnen die tot leden der Christelijke Kerk wenschtten aan- genomen te worden. Vooral werd bijzondere aandacht gewijd aan het onderwijs van de kin- deren in scholen voor de jeugd en klein kinder (Infant) scholen. De Bijbel was het groote en bijna eenige leerboek. Het Infant Departement stond onder de bekwame leiding van zekere Mej. Asten die uit Engeland uitgezonden was door “ Het Dames Genootschap voor de opvoe- ding van vrouwen in het Oosten.” Vele jonge meisjes werden door deze dame opgeleid tot onderwijzeressen. Nog werd ook een soortvan Jongelings Vereeniging in verband met de ge- meente opgericht door welker middel, Bijbels en tractaatjes verspreid en gods- diensten gehouden werden in sommige van de meest behoeftige wijken van Me Kaapstad. Met verloop van tijd kwamen er van veraf- gelegene buitendistrikten dnngende aanzoeken van vrijgemaakte slaven die leeraren begeerden om aan hen het Evangelie bekend te maken, Catecheten ingezonden, eerstgenoemde in 1843 Twee van de broeders, teweten de heeren J. F. Stegmann en N. M. Smit die in de Ivaapstad als zendelingen werkzaam waren werden als naar Groot Drakenstein en laatstgenoemde in het zelfde jaar naar Augsburg in het Clan- william distrikt. Het werk breidde zich uit en het was spoedig blijkbaar dat de dienst van geordende mannen benoodigd was. Dr. Adam- son en Ds. G. W. Stegmann werden hierdoor in een moeilijke positie gebracht maar uit- eindelijk werden zij geleid om te zien, dat, daar zij zelven geordende leeraren waren, zij er toe konden overgaan om anderen te ordenen. Zoo kwam den 28sten Juli 1847 tot stand eene vereeniging die door de bovengemelde leeraren opgericht en genoemd werd : “ De Apostolische Llnie.” Door dien naam aan te nemen, gaven zij te kennen dat zij getracht hadden om op apostolischen grondslag voort te gaan, geleid door den Heiligen Geest, predi- kende Christus en dien gekruisigd. In verband met deze Unie werden de volgende Zendelingen geordend : — Eerw. J. C. Knobel (Caledon), Eerw, N. M. Smit (Ganwilllam), Eerw. J. F. 77 Stegmann (Pniel), W. D. Fleischer (Bainskloof, onder de bandieten), Eerw. A. E. Keet (Mal- mesbnry), terwijl de volgenden als oefenaars dienst deden : Meeser (Beaufort) en Searle (Klipfontein, Ivaapsche duinen). A1 deze arbei- ders, wier namen niet vergeten mogen worden, zijn reeds gestorven behalve de eerwaardige grijsaard Eerw. Jan Frederik Stegmann, clie samen met zijne echtgenoote.sedert 1843 te Pniel, Groot Drakenstein werkzaam en thans de oudste dienstdoende Zendeling in geheel Zuid Afrika is. Het werk in de oudste, de moeder-gemeente van de Unie, de St. Stephen’s, droeg gezegende vruchten. Het Kerkgebouw dat voor 1,000 personen zitplaatsen lrad was gewoonlijk goed gevuld. Het getal avondmaalsgangers bedroeg in 1853 drie honderd. De Avondmaalgangers werden tot de tafel toegelaten op vertoon van een eivormig van tin vervaardigde merkteeken, “ Tolcen ” genaamd, dat door den leeraar uit- gereikt werd. Tot heden toe bestaat dit oude gebruik nog in de St. Stephens gemeente. 