VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Om dit te doen hebben fommigen aangeraaden, de hand terftond in te brengen; anderen hebben gewild, dat men aan den navelftreng moet trekken; anderen, dat men de vrouw moet doen niezen , hoesten, of braaken. | _ De tweede wyze is, dit geheele werk voornaamlyk aan -de natuur over te laaten. - De manier van de Placenta te verlosfen , onmidlyk na de geboorte. van het kind, door de hand in de uterus te bren- gen ‚om dezelve los te maaken en uittehaalen; welke veele ktizyns hebben gehouden als een goede en npodzaakly- ‘ke behandeling , is met groote руп en gevaar verzeld. Door zulks te doen moet de uterus dikwils beledigd wore den, en de-gevolgen hier van kunnen zeer ras zyn, ееп verfterving van het deel en de dood. Doch al gefchiedt er niet zulk een groote belediging, men heeft een anden, niet min gevaarlyk fchoon niet zo fchielyk , gevolg , te vree ‚zen ; ІК meen’ eene ontfteeking en de koorts welke hier door -veroorzaakt wordt; een’ koorts, inderdaad , zo gevaarlyk , dat weinigen dezelve overleeven , niet tegenftaande Ter, van E begin at, doer bekwaame Geneesheeren , alles tegen ane ‚gewend zy. "e “ "IK VAN DE PLACENTA. | 161 Ik ben altyd zeer ор myne hoede geweest voor iet te doen , waar van de geringíte ontttêeking іп de uterus kon volgen ; en uit zorgvuldige waarneeming van het gene im myn eige praktyk gebeurd is, kan Ik verzekeren, dat de vrouwen zelden of noit zo volmaakt wel-herftellen , als de hand ingebragt is geweest, ’t zy om de Placenta af te bag, len, of het kind te keeren, дап waar de natuur zelve haar werk heeft verrigt. : Al was met die maniere van doen minder руп en gevaar verzeld „?ег kan, in de daad , geen’ reden zyn, om. dezelve ten allen tyde te werk te (ellen, als of de natuur, na de verlosfing van het kind niets meer zou Коппёй doen. Het is ‘er anders mede gefteld; zy is meesteres over haar eigen werk, en laat zelden na het uittevoeren. Wy hebben der- halve reden om ons te vielen, dat deeze wyze van doen door den туа verworpen zal worden, gelyk Ik weet dat reeds door eenigen van de bekwagmften іп ons beroep gee daan wordt.. Deeze bewerking was door verfcheide vooroordeelen ine gevoerd. Sommigen zeiden: indien wy eenigen tyd, ftel een uur lang, op de nátuur wagten , zal de hand niet met zo veel gemak „ voor de vrouw of voor ons zelve , konnen ingebragt worden , als wanneer het onmidlyk na de verlose fing van het kind ware gefchied. ier op is ligt te antwoorden: gen vreemd lichaam, in de uterus onthouden , zal de fterke famientrekkfng belertene derhalve kan dit niet gebeuren zo lang de Placenta binnen ` is, zo дав, uit dit wagten, weinig of geene zwarigheid zal volgen. d Een andere reden , welke gegeeven wordt voor het іпЬгеп- gen van de hand onmidlyk na de verlosfing „is „от te wee- ten of er nog een kind zy: doch hier toe is het onderflaan met een vinger genoeg ; еп deeze behandeling is niet nood- zaaklyk , nademaal men de hand op den buik leggende , zo ет nog ееп kind is, het zelve ten eerfte ontdekt. Sommige praktizyns van deeze klasfe , meenen , dat hun werk, met het uithaalen van de Placenta, als de Lyderes Verlangt rust te hebben en van hunne pynigende handen bevryd te wezen , nog niet gedaan is,maar nog een andere wreede bewerking te moeten doen: naamlyk., de uterus te чейнреп : of met-andere woorden , de hand ten. tweedemaal in te brengen ‚om čenig geronnen bloed, welk er in mo түп, af te haalen. Dit zeggen zy te doen om dê:nawe veor te koomen ; terwyl dezelven hier door ällermeest. ver- өйтааїт worden, En 162 . J} HAR VIE En hoe kunnen.zy weeten of de vrouw naweën zal heb- ben of niet? men zegt, alle vrouwen hebben ze min of meer, uitgezonderd van het eerfte kind: de ondervinding deert ons , dat dit ongegrond is. Veele vrouwen worden "er van geplaagd by het cerfte en alle volgende kinderen; ter- wgl veel andere menige kinderen gehad hebbende , niet weeten wat naweën zyn. Maar gefteld, dat dit yslyk werk van reiniging dezelven voorkwam, in geftellen waar în ze gekerlyk in meer of minder trap zouden koomen, het zal echter een overbodig werk zyn in zulke geftellen , waar geene zouden volgen. - - ‘Men heeft reden te twyffelen of geronnen bloed, іп de holte van de uterus, en van tyd te tyd uitzakkende, alleen deeze pynen kan veroorzaaken ; want dan moesten alle vrouwen "er eenige hebben, °t welk wy weeten zo niet te zyn. ‚Ik verbeelde my, dat deeze pynen dikwils ontftaan van een ftaat der zenuwen, byzondere gefteldheden eigen; en dàt een’ vrouw welke ligt aandoenlyke zenuwen heeft , meer of minder рупеп kan hebben, niet tegenftaande alle voor- zorge gebruikt zy om dezelven te verhoeden. en ander nadeelige manier van doen , van fommigen aangepreezen en te werk gefteld , is, het trekken aan den navelftreng , om de Placenta af te haalen ; een’ behandeling - maar myn oordeel, zeer gevaarlyk , en ligt in аас om een” * somkeering van de шеги te veroorzaaken, г Dit moet natuurlyk gebeuren als de ftreng fterk getrok- Жеп wordt „ еп zal onvermydlyk гуп als de Placenta zeer vast zit; of als deeze kragt van trekking gefchiedt terftond ma de geboorte van het kind ; om dat, op dien tyd, de «terus in veele vrouwen weinig of geheel niet is ingetrok- ken , еп by gevolg een’ omkeering „ор deeze wyze veroor- -zaakt , gewis gevaarlyk, indien niet terftond doodlyk zal worden. | | Ik was in vroeget tyd zo verre van eenige hope van her- ftelling van een omgekeerde uterus te hebben, dat Ik my verbeeldde , een vrouw kon zulk een toeval naauwlyks ee- nige minuuten overleeven , al wierdtze met alle omzichtig- heid behandeld : maar het volgend geval heeft my doen aicn, dat het niet altyd onmidlyk doodlyk іа. uim een jaar geleeden werd Ik uit myn Бей geroepen -en verzogt met allen mooglyken haast te koomen by. Juf. :frouw С. die zo aanftonds verlost was , en men oordeelde te fterven. Zy woonde naby myn huis, zo dat ‘er weinig VAN DE PLACENTA. 163 tyds verlooren wierdt іп naar haar toe te gaan. De vroed» vrouw toonde my , met groote verbaasdheid , de reden waarom Ik met zulken {poed geroepen was. Ik zag de Baar- moeder omgekeerd , de Placenta overal vast aan haare fun» dus. Ik fcheidde terftond de Placenta af, en nam verfcheide fuukken geronnen bloed weg.. Hier na zette Ik de toppen van myx vingers , by malkander gevoegd, tegen het meest neerhangend gedeelte van de uterus, bragt dezelve eerst in de vagina, en drukte voorts met: de hand opwaards, tot dat k bemerkte dat de uterus volkomelyk wederom in haar piak was gebragt. Dewyl Ik eenige famentrekking voel» de, trok Ik myne hand met een halven draai te rug, waar door ze gemaklyk uit de uterus flipte. Nu zag Ik eens naar de geïteldheid van myn’ Lyderesz haare pols was niet te voelen, haar wezen zag doodsch en Беек ep was bedekt met groote druppen zweet, de lede- maten koud , de ademhaaling langzaam en bezwaarlyk , als van een mensch die fterft. Haar man en vrienden drongen zeer „te zeggen wat Ik ‘er van oordeelde. Ik zeide van де» degten te wezen , dat zy maar eenige minuuten meer kon leeven. Haare ademhaaling werdt rasfer, еп ten uiterfte moeilyk. Ik deed haar achterover leggen, en het aange- zicht met Eau de la Reine wastchen; kort hier ор kon. mer kare pols nu еп dan voelen, en zy nam een {tuk brood, ш wyn geweekt, door. kreeg hope dat zy niet zo fchielyk zou fterven , als Ik шу mt begin verbeeld hadt; zy bekwam allengs, en een vur hier na verliet Ik haar, ту verheugende , dat zy in Паар was geraakt; en zy was ten einde van de maand zo verre herfteld, dat zy weder kon uitgaan. Naderhand kreeg Ik berigt, dat zy op het land, waar zy zich, om de verfche lagt, opthieldt , omtrent vier maanden na haar kraam , een zwaaren hoest met uitteerende zweetingen hadt gekreegen, War aan zy was overleeden. Kk heb іо zt ontleedkundig Mufeum van Doctor HUNTER Reve een omgekeerde uterus, waar van de Doctor de ver- Klaarmg doet in гупе lesfen. De uterus was in de vagina geduwd, doch niet volkomelyk te rug gebrast, gelyk hadt moeten gedaan worden; zo dat de fundus uteri laag in de vagina was gelaaten. De vrouw hadt nag drie jaaren, na bet teeval, geleefd met een geftadigen afloop „ welke haar zwak en waterzugtig hadt gemaakt ; tot dat zy eindelyk fort, ‚ De Do&or zegt my , dat hy naderhand een andere vrouw , m dezelfde beklaaglyke gefteltenisfe gezien hadt, omtrent twee тб . J HARVIE: ' twee jaaren na haare bevalling , maar geen’ gelegenheid ge- had om het einde te weeten. Ik heb de omkeering van de uterus aangemerkt als ver- oorzaakt door onbehoorlyk te trekken aan den navelftreng 5 doch zy kan ook door andere onvermydbaare oorzaaken voortkoomen , als іп het geval te vore gemeld, waar de vroedvrouw my opregtelyk verklaarde den navelftreng niet ` aangeraakt te hebben dan om hem te binden, en het kind Zer van af te. {cheiden: en terwyl zy hier mede bezig was, fcheen de vrouw weën te krygen , zo fterk alsze kort па de werlosfing zelden zyn, en onder ееп van deeze was de om- keering gefchied. Dit ongelukkig toeval kan veroorzaakt worden door de volgende omftandigheden. et is bekend dat de navelftreng niet altyd even lang 15; fomtyds vinden wy hem zeer lang , еп op andere tyden wel zeer kort; en zo hy al niet van natuure kort is, kan hy het worden door eens, twee of driemaal om den hals van het kind geflingerd te zyn. | “ Laatenwe onderftellen dat de navelftreng kort, de Pla- centa aan den bodem van de baarmoeder heel vast, de vrouw van een flappe gefteldheid із „еп het kind met heftige weën fchielyk en met geweld verlost is ; dan zal deez korte {treng natuurlyk zeer ftrak wezen, en de Placenta, welke zeer vast gehegt is, in het os гіпсе dryven : dus zal er eene aanprikling gelchieden „en de Lyderes genoodzaakt worden te: ренеп 5 hier door zal nog een grooter gedeelte gedree- ven worden іп den mond van de baarmoeder, en de weën zuilen fterker en fterker worden, tot dat een’ omkeering gefchiede. - Door twee of drie Пегке weën kan dit, in zulke omftan- digheden, veroorzaakt worden ; еп 20 er al op deeze wyze geene omkecring volgt, Ik geloove echter dat ze Кап, en ook fomtyds їп de daad gefchiedt, fchoon er geen geweld „ met aan den navelftreng té trekken, gedaan zy. Wanneer ’er , derhalve , fterke weën , onmidlyk na de ge- boorte van het kind , bemerkt worden, moeten wy zeer oplettende zyn , en zonder tydsverzuim onderzoeken of de Placenta als іп een klomp еп met geweld ndar beneden koemt; en in zulk een geval moetze met de hand tegen- gehouden worden , met zo veel kragt datze de perfing we- ‚ Laat, terwyl dit gefchiedt , de andere hand van buiten op den buik gelegd worden, om te voelen wanneer de uterus : zic VAN DE PLACENTA. 165 zich int famen te'trekken; hier na zal ‘er geen gevaar van omkeeringe meer zyn, en dan kan men de Placenta gerustiyk laaten шїКоошеп. Om de Placenta na de geboorte van het kind te doen af- koomen , hebben fommige Schryvers geraaden, en het is, ach arme ! ееп zeer решёепе wyze van handeling , de vrouw te doen niezen, hoesten of braaken; en dit laatfte wordt zelfs fomryds gedaan door haar Tabak te doen rooken, Braakingen ‚ор deeze wyze verwekt, zyn dikwils gevaar- lyk, en IK heb ‘er, in de daad, onlangs de kwaade uit- werkingen van gezien. Men hadt een tedere jonge vrouw, by welke de Placenta hoog bleef, doen finooken ; hier door werdt een’ braaking verwekt, welke veele dagen duurde , met zulk een geweld ,dat zy niets in de maag kon houden , en in groot gevaar van haar leven was. De gewoone gevolgen van een verwekte hoest, niezing of braaking , Zyn , dat de omloop van het bloed, door deeze ftuipagtige werkingen wordt aangezet ‚еп ten zelfden tyde met kragt uit de vaten van de sterus uitgedreeven, En deeze ftrooming zal te meerder еп geweldiger zyn, nade- maal de Placenta de inkrimping van de uterus belet, en de monden der vaten open houdt. , Veele vrouwen zyn door zulk een verlies van bloed, іп een half uur weggefleept; maar nog veel meer zyn door uiteering , waterzugt en andere gevolgen van zulk еей groote ontlastinge geltorven. , Deeze zyn de verfcheide handelwyzen , waar уап gebruik wordt door dezulken , die denken dat men de na- таш baar eigen werk niet Кап aanvertrouwen; of meenen dat zy niet tn ftaat is om het uit te voeren. Ik zal nu overgaan om te toonen hoe de natuur de Pla- ege uitdryft, en welke de beste en уеШ Пе wyze is om haar te hulp te koomen. Kort па de verlosfing van het kind, fcheidt de famen- trekkende kragt van de uterus de fecundinen af van haar inwen= dige oppervlakte, en perst dezelve naar beneden op den mond vaa де baarmoeder} en deeze werking wordt zelfs geholpen door de zwaarte van de Placenta. In weinig tyds ier na glydt een gedeelte van dezelve in het os tinca , waar het eenige prikkeling en een wee verwekt , welke de vrouw noodzaakt te perfen. Dus wordt ze door eenige weinige ingen uitgedreeven; en dit gefchiedt gemeenlyk in den van vyf mimuuten , of in fommigen tusfchen deezen tyd eneen uur of zo omtrent na de geboorte van het kind. Il, DEEL. MENGELW. NO. 4. M ` 266 Je HARVIE Doch het is zeker , dat er gevallen ‘geweest zyn, en wees derom zullen zyn, waar in de Placenta veel langer zal ach- ter blyven , als men het werk alleen aan de natuur overlaat. . Somtyds heeft de natuur één, twee, drie dagen of Ian- ger tyd nodig om haar werk te volvoeren. In al dit verloop van tyd zal zy het veilig doen,en de vrouwen zullen fpoe- diger en beter herftellen , dan wanneer veel geweld tot de uithaaling is gedaan ; еп er zyn geene gevallen waar іп wy piet zonder gevaar kunnen wagten, dan alleen als ier een’ vloeijing ontftaat. Dit is een’ omftandigheid welke zelden voorvalt; doch alsze gebeurt , moet men de Placenta , zon- der uitftel en zo fpoedig als men kan, uit de uterus af haa- len; na dat men dezelve behendig en met gróote omzich- tigheid heeft losgemaakt. Hoe veilig nu de oefenaars der Vroedkunde deeze han- delwyze weten te zyn, zy fchroomen dezelve te volgen , om dat eenige vertoeving in de verlosfing der Placensa de baarende vrouw meer ontrust , dan eenig uitftel іп de vera losfing van het Кіпа: men kan de vrouwen beduiden dat de wetn noodzaaklyk zyn om het laatfte uittevoeren: maar aangaande het eer{te laakt men den Vroedmeester, als het niet terftond gedaan wordt 5. en hierom hebben veelen wel eenig geweld gebruikt om de Placenta uit te brengen , fpoe- diger dan zy anders zouden gedaan hebben. Ondertusfchen is ’er geen grooter zwakheid dan volftrekt tegen ons eigen oordeel aan te gaan , uit involging van een kwaalyk gegrond vooroordeel, nademaal een zagte over- geding en redeneering den nodigen tyd kan winnen; en ‘er geen groote moeite kan zyn іп zulks te erlangen, als de vrouw vertrouwen heeft op den genen die haar bedient. Koortfen , kort na de verlosfing aankoomende , ontftaan meer uit kwaad voedzel dan van de baaring zelve : maar als dit gefchiedt na eenigen arbeid , met hoe veel oplettendheid ook beftierd, als de Placenta is achter gebleeven, het zal daar aan toegefchreeven wordens hierom willen de practi- zyns haare achting niet waagen aan het achterlaaten угт dezelve ; maar zulk сеп? waaging moest van есп bekwaam еп eerlyk Vroedmeester niet in aammerking genomen worden. · In de meeste miskraamen voor de vierde maand , of zelfs heater, moet de bewerking van de Plasenta aan de natuur overgelaaten worden, anders zal het leven van de vrouw dikwils in gevaar raaken. Veele gevallen in myne praktyk hebber my de zekerheid en veiligheid van deezen regel bee vestigd. Ik zal ’er сеп tot een voorbeeld van opgeeven. d Ly / | - VAN DE PLACENTA: 167 juffrouw *** kreeg сереп het einde van de vierde maand pynen, welken fchielyk een miskraam van twee kinderen veroorzaakten : onmidiyk hier op werdt zy volkomen wel, zonder het geringfte verfchynzel van lochia; waar uit bleekt dat de Placenta nog wel vast waren. Ik wagtte drie outen, urende deezen tyd kwam er geen руп of verandering: yne Lyderes was ; wegens haar geftel ; als veel voors gaande miskraamert, zo ongemeen zwak , dat һай Ik eenig geweld gebruikt, Ik geloove zy zou onder.myne handen n zyn. Ik befloot het geval aan de natuur over té baten „ en hield de redenen , waarom , тупе Liyderesfe voor zen zy „een bekwaame vrouw zynde, gaf het ligt aan my overs Ìk ried haar zich ЁН in °t bed te houden; еп Kkhreef haar een behoorlyke eettegel voof. Ík verklaarde зап de Lyderes en haare oppaster, wat waarfchynlyk zou voorvallen als de Placente zouden afgefcheiden worden , met byvoeging dat zy zich dan niet verlegen moesten maa- ken, waar ten eerften om my zenden; zo verliet Ik haar, zonder руп еп wel te moede; l | ' Den volgenden dag kwam ’er geen’ véranderirig ; eri bag, te pols bleef goed; op den dag hier na was zy ook zeer wel „en hadt een natuurlyken ftoelgarg ; doch haate vriens den warèn zeer ongerust, en zeiden dat ?ег groot, gevaar moest wezen іп 20 lang een uitftel van de verlosfirig van haaren last. Ik poogde hunne vreeze te verdryven „en ver- zekerde hun dat Ik geloofde ‘er geen gevaar te wezen; еп dat het geval wel uitkoomen 200; Nog een dag hier na was zy zo wel, dat Zy eert weinig opzat, еп haar bed werdt vermaakt; еп zy ging zo voort geheele veertien dagen; op het eind Van deeze kwart, nd de rust vari беп goeden парт; fchielyk eene vloeijing. IK werdt terfbond gehaald, maar de Placente waren al uitges koomen, eer Ík nog aan het huis was. | Zy herftelde fchielyker en beter па deeze йай бетде тап haar vorige піѕКгаатеп, _ Opmerking en ondervinding hebber my geleefd, dat de Placenta gemeenlyk vaster zit їп vrouwen die voor haar vollen tyd verlosfen , ep de паїйиг gevolglyk meer tyd nos dig heeft om dezelve af те dryven. Ik zal hier één geval, waar van Ik veele zou konnen ор- geeven, aanhaalen „ош deeze wyze van doen te bevestigen. uffrouw *** werdt , omtrent het begin van de zesde maand, overvallen door een geringe bloedvloeijing uit de uterus, welke, niet tegenftaande al wat er tegen gedaan werdt , dikwils hervatte ‚na datze eenige dagen was geftopt geweest. Zy bleef in den zelfden ftaat tot aan het einde van de zevende maand, wanneer ‘er weën kwamen еп zo toenamen , dat Ik ontboden wierd, Het kind boodt zich aan met de billen, en zy werdt in weinige uuren verlost. Zy was па de verlosfing zeer flaauw , hadt geen’ руп, en de vloeijing bleef geheel achter. Van de Placenta was niets te bereiken, еп na twee uuren wagtens was er geen merk- Iyke verandering in eenige omftandigheid. Haare neerflag- tigheid verboodt my eenig geweld te gebruiken; Ik оог- deelde het veiligst de werking van de natuur af te wagten , en İk twyfelde niet, of zy zou het in weinige uuren ver- rigten. Agttien uuren na de geboorte van het Kind kreeg zy eenige geringe weën „en verloste van de Placensa eer Ik haar huis kon bereiken, fchoon het naby het myne was. Zy herftelde wel en in korten tyd. Myne leerlingen „ die veel arme vrouwen , niar myne onderregtingen , verlosfen „ hebben , federt eenigen tyd, het afkoomen van de Placenta aan de natuur overgelaaten. Door- gaans volgt dit fchielyk; maar als er па een uur wagtens geen meer dan gewoone vloeijing is, laaten zy de vrouw voorzichtig te bed leggen , en gaan heen. In zodanige vallen weet Ik niet dat de Placenta langer dan negentien uuren is binnen gebleeven , en alle vrouwen, zo behan- ‚deld, zyn gelukkig herfteld. Is het dan niet billyk, te gelooven, dat de natuur dit gedeelte van haar werk veilig zal volbrengen , zo dikwils , indien niet meermaalen, dan de verlosfing van het kind? Moet dit dan niet voor de redelykfte en beste praktyk ge- houden worden? Ontwyfelbaar. En alle fchrândere en er- vare praktizyns zullen door den tyd overtuigd worden, dat °ег maar cene tegenwerping tegen is; uaamlyk haare nieuwigheid. Пе vrouwen zyn er nog niet lang en іп ч algemeen aan gewend ; еп zullên’er hierom bang voor zyn; en als eens een geval kwaalyk mogt uitkoomen , zouden zy ‚єп haare, vrienden het uitfchreeuwen, Dit vooroordeel » L + VAN DE PLACENTA, t69 begryp ІК, is het nu al, waar wy tegen te ftryden hebben. Lang ingezoge vooringenomenheden maaken dit zeer be- zwaarlvk ; nademaal de vrouwen, als Ter maar een zeer gering gedeelte van de Placenta, of der zelver vliezen in de uterus is achtergebleeven, gewoon zyn te denken nog in het zelfde gevaar te wezen , als of zy van niets verlost waren. Ondertusfchen gebeurt het dikwils, dat een gedeelte van de vliezen , en deeze fomtyds wel geheel affcheuren en achter Ыутеп , zelfs in gevallen, waar de koek door de natuur alleen is afgedreeven , zonder dat Ik ier oit kwaade gevolgen van gezien hebbe. б. De natuur Кап op de volgende wyze merklyk geholpen worden, en zonder eenige vermeerdering van pyn. Als het kind verlost , de navelftreng gebonden , en het kind aan de Baker is overgegeeven, vat dan de ftreng met uw linker hand, trek het losfe gedeelte zagtelyk naar beneden, tot dat gy voelt dat het eenigen tegenftand biedt „en breng dan den voorften vinger van uwe regter hand langs den zelven: op deeze wyze zult gy doorgaans voelen dat een gedeelte van de Placesta tegen het os uteri is gevallen, en dikwils dat gedeelte waar in de ftreng ingeplant is. In zulk een geval, zal, door zagtelyk met den vinger te drokken tegen het gedeelte welk шеп voelt, en met die drukking voort te gaan іп de rigting van den as van ber Peois, datis naar beneden en naar achteren , de Placenta (chielvk vallen uit de uterus; en dan kan ze gemaklyk , met denzelfden vinger, uit de vagina buiten gebragt worden. Wegens de grootheid , dikte en gedaante van de Placenta , of om dat ze dubbeld in het os ілсе is gevallen , zou ze daar сеп merklyken tyd konnen biyven hangen, ten zy ze op de мүге, welke К nu voorgefteld hebbe, geholpen wierdt. Alsze in dier voege naar benede koomt, zal het nog in ’% byzonder nodig zyn, de top van den vinger іп te voeren tot boven den rand van de Placenta „еп dan den zelven naar beneden krommende dezelve tot malkander te drukken en kleiner te maken. Somtyds zal men den rand van de Pla- сета gemaklykst bereiken, door den vinger digt onder de es/a pubis te doen doorgaan, en op een anderen tyd door den zelven naar achter of het os facrum te doen gaan. Nog een andere veilige manier om de natuur te hulpe te koomen in de verlosfing van de Placenta is ‘er, welke Ik de laatíle vyf of aes jaaren bevonden heb, in * algemeen | 3 6e se Je HARVIE. elukkig té flaagen, Laat de Vroedmeester , zo dra het ind aan de baker is overgegeeven, zyne hand leggen op den buik van de vrouw, welke dan zeer Пар is, en hy zal gereedlyk voelen dat de uterus zich famentrekke; dan het vlakke van de hand hier over uitgebreid hebbende , laat hy dezelve ‚ ligt en zagtelyk drukkende , benedenwaards of naar de pubes doen voort glyden , hy zal de inkrimping vaa de uterus kenlyk gewaar worden, en dikwils dezelve reeds zo klein geworden voelen, dat hy zich verzekert dat de Placenta 15 uitgedreeven, Ор deeze wyze zullen wy dan zelden meer te doen hebben, dan haar door het es exter- пит te helpen, indien er anders nog zo veel ongedaan is gebleeven. | ` Als de Placenta dus afgekoomen is, kan het van dienst wezen de hand als vore, nog eens op den buik te leggen; als men dan bevindt dat de uterus nog te groot is, moet voorzichtig nog eens een gelyke drukking gemaakt worden, en deeze zal de meeste klonters, welken de oorzaak van deeze grootheid zyn, uitdryven, Dus zal de natuur op zich zelve, of op een’ van deeze twee wyzen geholpen, in hondérdmaal naauw eens in ge- breke blyven dit gedeelte van haar werk te verrigten 5 en als zy in dat één gevat uit zo veele , maar geheel aan zich zelve werdt overgelaaten ‚is het meer dan waarfchynlyk , dat haar werk op het einde veilig zou voltrokken warden. Door zulk eene behandeling zouden veele vrouwen behouden worden , die nu haar leven verliezen , door de Placenta met geweld en inbrenging van de hand af te haalen. Als de Placenta door de natuur alleen , of met zodanige hulpe als wy nu hebben aangeraaden , wordt uitgedreeven, koomt zy doorgaans omgekeerd af; dat is, de zyde waar mede ‘het kind in gemeenfchap was , koomt eerst; en de туйе welke aan de uterus was vast geweest, is met dë wliezen- gedekt ; dus wordt het kwabaatig deel glad go maakt, en flipt met gemak, en volmaakt geheel ий, Wanneer de Placenta door geweld afgefcheiden en met de hand uitgebragt.wordt, heeft het tegengeftelde plaats, dat is, de kwabagtige zyde koomt eerst uit; welke dan ligtlyk kan ícheuren, en dan zal een gedeelte achtergelaa- ten worden. ‚ Men raadt de praktizyns in de Verloskunde , doorgaans, de Placenta aan fommige der byzynde vrouwen te vertoas gen. Dit zal, ongetwyteld , genoegen geeven. Doch het 4 *- | ‚7 шур VAN DE PLACENTA; ` зп > zaak niet te leeren wat behoorlyke bezeffing of бех meene befcheidenheid en voorzichtigheid een iegelyk prak- tizyn kan zeggen (*). CH De Heer nar vie verklaart en bevestigt het gene pute CH ев тото, te vore, met veel nadruk, over dit Пок gefchreeven had- den. De eerte, Adv. Anat. 2. pag. 30,41. ddv. 3. р. 35- Тар. 3. fg. 1. Tratt, Anatont, de Blusculo in fundo Uteri, pag. 9. ОЙ. Апат. Chir. No. 10.'26. 93. Thef. 9. No. 15. De laante, Train Жез Accouehem. chap. їз. Malad: de la Matrice, ċbap. 2. _ —————_. NADERE AANNERKINGEN OVER HET ONVERBRANDRAAR HOUT, DOOR DEN HEER LE CLERC (*). ‚ Aan de Heeren Uitgeeveren der Nieuwe Vaderlandfcbe | etteroefeningens ` MYNE HEEREN, » M" Vertaaling der aanmerkingen vz э” LE CLERC over het Onoerbrandbaar 1 a, daloufie gekomen, hebt ge plaats vergunt, (t) »» derhalven , volgens myne belofte, verpligt э» dere Aanmerkingen van dien geleerden Heer » ten toekomen , ziet hier dezelve , terwyl ik n tere reken my te mogen noemen R UL, Begunftiger "Gë Meer dan eene tegenwerping heeft men my gemaaktover "t geen ik wegens het Onverbrandbaar Hout gezegd heb: ilk vind my verpligt dezelve kortlyk te beantwoorden en te wederleggen.. In де eerfte plaats brengt men in “midden, dat het geen ik genomen heb voor Hout van eenen onverbrandbaaren aart, mogelyk niets anders geweest is dan Hout met. Aluin beftreeken of van °t zelve doortrokken , als °t welke, gelyk bekend is, °t geweld des vuurs wederftaat. Ten bewyze hier van brengt men by een geval door AULUS GELLIUS aan. getekend (Lib. XV. Cap. 1.) waar hy zegt dat SYLLA , toen ү Bibliotbeque Choifie, Tom. XIII, р. 351. N, Vaderl, Leger Oe. eg › Бай. 476, H Е 4 EN Er. NADERE ONTDEKKINGEN һу Athene belegerde „ееп Houten Tooren niet in brand kon fteeken 5 naardemaal ARCHELAUS „de verdeediger dier Stad, den Tooren met Aluin hadt doen beftryken (omnem mates riam obliverat alumine.) Iets dergelyks wordt er by AMMIA- NUS MARCELLINUS gevonden , (Lib. ХХ, Cap. ult.) waar he, vermeldt , dat eenige Houten werktuigen, van welken men zich, in ’t beleg van Amida bediende, zorgvuldig met А- luin bevogtigd waren , ten einde het vuur dezelve niet zou befchadigen (aliis materiis unêlis alumine diligenter , ut ignis ón eas laberetur innoxius.) . - - Hier tegen heb (Kvertcheide bedenkingen. т. Indien men het Onverbrandbaar Hout kauwt , heeft het geen’ {maak altoos’, ° welk geheel anders zou weezen , wanneer het doortrokken was met Alum , die zeer {сһегр en zamen- trekkend is op de tong. 2. Men ziet geen ’t minfte teken van buiten of van binnen dat blyk van Aluin heeft. 3. Het binnenfte is zo onverbrandbaar -als het buitenfte, °t geen alleen die eigenfchap zou hebben, indien deeze hoedanig- heid aan dit Hout eigen was, door van buiten met Aluin beftreeken te weezen. 4. Stukjes van Dennen , van Eiken- hout, en van eene foort van Larix , vatten ‚паа vyftien da- gen in fterk Aluin-water gelegen te hebben , vlam ‚еп bran- den gelyk ander Hout, fchoon met wat meerder moeite. 5: Deeze ftukjes Hout dreeven , niettegenftaande ze met ша waren doortrokken, altoos op het water, daar de Larix: van virkuvius, in ’t water zinkt. 6. Eindelyk de Aluin fmelt op het vuur іп korten tyd, het Onverbrandbaar ` Hout blyft het zelfde.. Wat aanbelangt de bygebragte plaatfen uit AULUS .GEL- | LIUS en AMMIANUS MARCELLINUS > deeze bewyzen niets meer dan dat het bezwaarlyk valt Hout met Aluin beftree« ken te doen branden, boven al wanneer men geen tyd of gelegenheid heeft om door blaazen de kragt des vuurs te vermeerderen , ’t welk het geval was, by tin br ла ftee- ken van vyandliyke Toorens en werktuigen. Hadt men er ftukken van genomen , die in ° vuur geftooken en ’t zelve aangeblaazen, de Aluin zou gefmolten en verkalkt „ en 't Hout verbrand weezen. De Aluin doet niets dan de kragt des vuurs vertraagen , zy beneemt die geenzins: anders zou het onmogelyk geweest zyn de werktuigen іп belegeringen gee bruikt te verbranden; dewyl men ze altoos met Aluin be- ftreek , daar het zeker is, dat de Belegerden menigmaal de Houten-Krygstoerustingen der Belegeraaren verbrand heb- ben, gelyk wy, door veelvuldige gefchiedkundige bewy- “gen, zouden kunnen bevestigen. Vere OVER HET ONVERBRANDBAAR HOUT. 173 Verder heeft men tegen geworpen, dat het Hout, door my voor Onverbrandbaar Hout aangezien en als zodanig beichreeven , zeer wel Verfteend Hout kan geweest zen, `t Is bekend dat ?ег zekere bronnen zyn , die het Hout , daar in geworpen, als het er eenigen tyd in geweest is,. doen verfteenen. In Tburinge, een halve myl van Jena is een fontein, waar het Hout in ’t verloop van eenige wee- ken verfteent.. Maar men befpeurt , het Onverbrandbaar Hout fchraapen-- de of fnydende , geen zand of eenige buitengewoone hard- heid : met één woord „шеп wordt niets gewaar °t welk blyk geeft van verfteening. Dit alles overweegende , geloof ik geene reden te hebben om myne verwondering over de zon- derlinge eigenfchap der Larix van vITRUVIUS te verminde- ren. Men verzekert my dat op de Moluk/cbe Eilanden °t zelfde Hout ‘groeit; doch dewyl ik des geene volkomene ‚verzekering heb; zal ik er niets van zeggen. ‘ De Heer Le cLerc hadt, gelyk hy in eene Bekendmaa- king vermeldt (*) een klein endje draad gezien, gemaakt van de fchorsfe уап eene onverbrandbaare plant, gekomen ніс de badftoven van Barége naby °t Pireneefche Gebergte, : die һу houdt voor dezelfde. plant als hy te vooren van ge- fprooken hadt (t). Ook was hem een ander ftukje Onver- brandbaar Hout, gelyk aan °t zyne, getoond, ’t welk uit Коте kwam, zo dat dit Hout aan de Geleerden in Jolie art onbekend fchyne, Bibliotbeque Choifie , Tom. XII. dans Padvertisfernent. Zie gem. Letteroefeningen bladz. 485. BESCHRYVING VAN DE VOORNAAMSTE ZELDZAAMHEDEN ,. DIE, IN HET KABINET DES KONINGS VAN DENEMAR- КЕМ, VOORKOMEN. ag E zodanigen onzer Leezeren, die der Natuurlyke ээ Historie toegedaan zyn, of finaak vinden іп aarti- э» ES Kunstftukken , zullen, buiten twyfel, met genoegen ` 5 de verzamelplaats van de zeldzaamheden der Natuure en э der Kunfte des.Konings van Denemarken intreeden , еп. » er zich eenige oogenblikken bezig houden , om het voor- „ naamfte te befchouwen”” | Deeze Verzameling van Natuur en Kunst beflaat acht kamers beneden de oninglyke Boekery , die kostbaar еп 5 wel r 37% BESCHRYVING VAN НЕТ KABINET. wel voorzien is. Verfcheide Koningen Denemarken hebben ’t hunne toegebragt om deeze Kamers met zelde zaamheden op te vullen, | ‚ | Een der kameren bevat eene der volledigfte Verzamelins gen van Gedenkpenningen in geheel Europa. De oude zyn in eene nauwkeurige orde gefchikt. Меп ziet ‘er ook de naagemaakte , en onder deeze de, Padouaan/cbe , die, hoes wel voor valsch by alle Liefhebberen bekend, zo fchoon, met еп fraai zyn , dat ze de ooripronglyke zeer naby komen. Ну deeze gedenkftukken der Oudheid is eene volledige verzameling gevoegd van de Gedenkpenningeun der Europi- Jebe volken.. Onder de Zeldzaamheden der Natuure munt uit het vere fteende Кіпа waar van BARTHOLINUS, PARE’ en LICET EN veele andere Schryvers gewaagen. Dit kind is, zonder te- genfpraak, eene menschlyke vrugt; fchoon tegenwoordig volkomen Deen, еп zo hard als die uit de fteengroeven ge- haald-wordt, Eene Vrouw van Sens in Champagne is van deeze vrugt, naa dezelve één-en-twintig maanden gedraa- gen te hebben, verlost. — Verfcheide Doctors en Chirur- gyns zyn tegenwoordig geweest by het afhaalen van deeze vreemde vrugt , welke zich nog vertoont, gelyk zy ze be- fchreeven hebben. Het hoofd , de fchouders еп de buik zyn witagtig van kleur „en gelyken volkomen naar marmerfteen. De rug en de lenden zyn wat bruinder en harder, beneden de heup is het even als vuurfteen of liever gelyk de fteen., die uit °5 menfchen blaas gefneeden wordt, aan de beenen is het roodagtig van kleur. Het kind heeft de grootte van een kind van zeven maanden. · De man der Vrouwe, die deeze zeldzaame vrugt gedraagen hadt, verkogt het te Pa- rys aan een Juwelier van Venetien voor vier honderd Fran- /сре Livres. FREDRIK de ш, Koning van Denemarken, te Venetien zynde, kogt het van dien S uwelier voor twaalf honderd Livres, om °t in zyne Verzameling te plaatfen, Dit verfteende kind werd in den jaare 1582 afgehaald. ‚ Меп ziet daar ook. twee Olyphants tanden „ uit eene Steengroeve in Saxe gehaald , waar zy іп een blok fteen waren ingelyfd, zy weegen ieder twee honderd en vyfug ponden. Zy worden veronderfteld zedert den tyd der Zond- vloed verfteend te zyn. 5 Daar wordt vertoond есп Ey доог eene Vrouw gelegd: dit verfchynzel fchynt ongelooflvk voor hun, die de dier- lyke huishouding niet verltaan. Ondertusfchen komen vece- le Ontleedkundigen daar in over ееп „dat de Vrouwen gene i | oort „DES KONINGS VAN DENEMARKEN. „48 foort van Eijeren hebben, die egter in gedaante de andere ` Eijeren zo volkomen niet gelyken. Dit Ey heeft de groote те van een Ноепаег-еу, Eene Saxifche Vrouw, van een welgefchaapen kind іп de kraam bevallende , lag ook twee Eijeren , waar van dit er een is, In een ander vertrek zyn twee ftukken Zilver-erts, de grootfte die men ergens vindt. °t Eene weegt vyf honderd en zestig ponden, en wordt vyf duizend Lol R yks- daalders waardig gefchat,e1n het ander ,dat iets kleinder is wordt op omtrent vier duizend Ryksdaalders gerekend, Het grootfte haalt vyf voeten en zes duimen іп de langte, het andere maar vier voeten, de gedaante is als die van oude Stukken houts,ze zyn zo ryk geaderd ‚dat ze ‚ten minften, drie vierde gedeelke Zilver zyn ; breede ftreepen zuiver Maagden-zilver vertoonen zich op veele plaatfen als boom- takken 5 op eenige fteekt het Zilver een of twee duimen ‘buiten den fteen uit, die wit is, en naar Marmerfteen ge- kt , fchoon veel harder; deeze uitfteekende deelen hebben e gedaante van kleine boompjes. De Chymisten, die zo zeer ingenomen zyn met het Zilverboonmipje ,’t geen ze den oom van Diane noemen, om ’t welke te vervaardigen zy zo veel moeite aanwenden , zo veel oplettenheid belteeden jo het fmelten van Zilver , kunnen "er geene maaken , of ze zyn veel minder dan de natuurlyke , die zich op dit Zilver- erts vertoonen. Men vertoont er zeer groote ftukken Amber, waar van er eenige zeventig oncen weegen ; deeze zyn gevonden op oude Boomen, die bedolven waren in gragten rondsom de Пад gemaakt. | Daar zyn twee Schulpen van zekeren Schulp-visch 20 hard als Deen, die zamen vier honderd en tachentig pon- den weegen, en ieder twaalf pinten vogts bevatten. Zy komen uit Ġost - Indien, de Visch die ‘er in huishoudt is zeer lekker. Wanneer iemand, by ongeluk , met zyn arm of been bekneld raakt tusfchen de fchulpen , als de visch nog leeft; fluit hy dezelve , met zo veel gewelds Тое, dat het beklemde lid afgebeeten wordt! Twee dergelvke Schul» Le zyn er, in Engeland, op de Lustplaats Chiswick , den Id BURLINGTON toebehoorende, іп de Cascade ge- plaatst. , - Men bewaart in dit Kabinet „alẹ een over zeldzaam Пок, eene groote Marmeren Tafel, de aderen van welken fteen zeer natuurlyk een kruis vertoonen met een menschlyk lichaam "er op vast gehegt, Eenigen hebben gedagt dat KM 176 BESCHRYVING VAN НЕТ KABINET bedrog agter fchool; doch hoe nader, hoe nauwkeuriger, men TC (uk beziet, hoe meer men overtuigd wordt van de egtheid en natuurlykhbeid. Dan іп deeze fpeeling der Natuure is niet meer te zoeken dan in andere dergelyke. Elk weet dat het Marmer van Florence in diervoege geaderd is , dat het natuurlyk Boomen , Huizen , Rivieren , en Ruïnen ver- beeldt, en wanneer eene bekwaame hand ftukken van dit Marmer by een voegt, zou men, in den eerften opflage, ‘oordeelen , dat een Schilder het vervaardigd hadt. Te Lon- den heeft men iets van deezen aart gezien , dat nog veel ver- der ging, in een Egyptifcben Steen, die daarom ook eene plaats waardig gekeurd is in de Verzameling van den Heer н. SLOANE. De Heer FALKNIR, een bekwaam Steenhou- wer, een klein brokje van het einde diens Steens afgeflan- ` gen hebbende , om beter te kunnen voortwerken , zag met verbaasdheid , dat de aderen van den afgebrooken Steen, op die plaats ‚ een menschlyk gelaat vertoonden, en * уап nader by beziende ‚ ftondt hy verfteld over de vol- maakte gelykheid die er was tusfchen dit weezen , en dat van den ouden Dichter CHAUCER: deeze gelykenis is zo groot en doorftraalende , dat niemand , аіе de oude afbeeld- zels van CHAUCER gezien heeft , ze in twyfel trekt. In eene andere Kamer heeft men de Kunst-zeldzaamhe- den geplaatst , onder deeze ziet men ееп menfchen geraam- te van yvoor, volmaakt gelyk aan een weezenlyk geraam- те, en zo kunftig dat een ervaaren ontleedkundige °t voor natuurlyk zou aanzien: ’t is twee voeten еп een half hoog. Desgelyks befchouwt men daar een Oorlogfcheepje met al zyn toebehooren ook van yvoor gemaakt met zilveren ka- nonftukjes: en een uurwerk mede, in ’t geheel van yvoor ` vervaardigd , °t geen gezegd wordt zeer nauwkeurig te - aan , benevens veele andere Kunstftukken уап Hoorn, oper en Hout. et naastvolgende vertrek intreedenae vertoont men u ‚ de wapens ef de kleedingen van alle de Volken der wereld: als mede den grooten Deenfchen Hoorn van zuiver goud, wegende honderd twee en een half once; toevallig werdt denzelven gevonden , in den jaare 1639 in het Bisdom Rip- on in Jutland, Dit ftuk is zeker van eene zeer groote oud- eid , gelyk de beeldfpraakige tekens en de gedrogtlyke ge- daantens uitwyzen , welke laatfte waarfchynlyk de oude ‚ Afgoden des Lands verbeelden. Men mag veronderftellen , dat de oude Deenen zich daar van bedienden in hunne offer- anden , gelyk dit gebruiklyk was by de As/yriers en an- | | e- DES KONINGS VAN DENEMARKEN. 177 деге Heidenfchbe Volken , die ze in ftede van offerfchaalen en vaten bezigden. Te deezer plaatfe wordt ook de beroemde Hoorn van Ol- dembourg bewaard, deeze is van Zilver, verguld, en met verfcheide kleuren , als purper en groen befchilderd ; deeze Hoorn weegt omtrent vier ponden. De liefhebbers der Oud- heid vertellen elkander eene inenigte van fabelen aangaande dit оК, ел zouden het wel willen doen doorgaan als een ftuk van ?ї jaar 989; maar °t werk daar op, ‘t geen уап. veel laater {maak is, toont duidelyk de valschheid van dat denkbeeld. | Men ziet hier mede een Kersfenfteen waar op twee hon- derd en twintig koppen gefneeden zyn ; doch alles vry ruw „ zo.dat dit ftuk niet haale by een dergelyken fteen thans in Engeland , waar op honderd en vieren twintig koppen zyn; maar zo net, dat men de hoofden der Paulen, Koningen en Kardinaalen , door de driedubbelde kroonen , de vorst- tyke Kroonen en de hoeden kan onderfcheiden. Dit won- derftuk is door ееп ongelukkigen in de gevangenis te Dant- zie vervaardigd , een enkele flauwe ftraal lichts diende hem in dit werk. к kan niet nalaaten hier by аап te merken dat de Man wien dit meesterftuk van geduld en netheid in handen kwam, niet meer dan vier guinjes, by gedeelten , daar voor gaf. °t Geen nog te vreemder voorkomt als men aanmerkt „ dat hy het terftond аап een’ Engelschman voor zes duizend livres verkogt. ` Onder veele Lykbusfen van onderfcheidene Volken , hier а. zyn er zes van zuiver goud, in ’t jaar 1688 door een Landman, die zyn akker in het Landfchap Fruenen in Denemarken bearbeidde , gevonden. De grootfte weegt twee eneen halve once, allen waren ze met een weinig asfche vervuld. VorNius en eenige andere Schryvers hebben ftaande gehouden , dat het de gewoonte der Noordfche Volken was „ de doode lichaamen te verbranden ‚ en de азісће in gouden Iykbusfen te verzamelen: dit gevoelen heeft veel тедеп(ргаакѕ ontmoet; doch naa deeze gelukkige ontdekking lydt het geen twyfel meer, of men zou moeten Bellen, dat die Lykbusfen van de Romeinen herkom(tig wa- теп, die, fchoon in verafgelegene landen zich onthouden- de ‚de gewoontens hunnes Lands volgden. Ву deeze Lyk- · busfen vertoont men eene menigte Traanvlesjes. KOR- j 278. LEVENSBESCHRYVING KORTE LEVENSBSCHRYVING VAN TPRQUATO TASSO. Door den Heer HOOLE. It berigt wegens het leven van Tasso, geplaatst voor D het Werk van Mr. HooLE , ìs genoomen uit dat , het welk door GIOVANNI BATTISTA MANSO, een Napolitaan „ Heer van Bifaccio en Pianea, gefchreven 15; dek was ееп Boezemvriend van Tasso, en ooggetuige van verfcheiden byzonderheden , welke hy verhaalt. ` ToRrQUATO ТА$$О was een afltammeling van de edele fa< milie der TORREGIANI, Heeren van Bergamo en Milaan з welke door de Viscenti verdreeven zynde, zig in de gun- ftigfte deelen van den berg Tasso nederzettede , waar van de familie, van dien tyd af, haaren naam gekregen heeft. Hy was de zoon van BERNARDO TASSO , Schryver van verfcheide geestige Stukjes іп rym еп onrym , en van POR- TIA DE ROSSI, een Vrouw van eene doorlugtige familie in Napels. Hy was te Sorrento geboren op den den Maart 1544. De ongemeene agting en genegenheid der Itafiaanen , voor hunnen meest begunftigden Schryver, heeft te weeg gebragt , dat zy verfcheidene buiteníporige verdigtzelen van hem verteld hebben. Zy beweeren, dat hy zes maan« den oud zynde , niet alleen klaar en onderfcheidenlyk fprak , en zyne behoeften te kennen gaf, maar dat hy ook vraa- gen, welke men, eer ze hem voorgefteld wierden, over- dagt en beredeneerd hadt, geregeld beantwoordde. 