Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
danig Lot of gedeelte van dien, aldas genommerd, | Ontbiedende en bevelende wij verders bij deze aan den Houder verkogt of verhuurd hebben; en | de Raden van den Hove van Utrecht en voorts alle dit met hunne ondertekening, gelijk aan die bij | Officieren, Schouten, Gerechtspersonen en Dienaren requeste gedaan, te bekragtigen. Alles op poene | van de Justitie, dat zijluiden de Overtreders van van niet alleen van hunne verkregene permissie tot ` dien aanhouden en jegens dezelven doen procede- het omlopen voor altoos vervallen te zijn, maar, геп, als voren gemeld, en dezelven straffen, zon- ook daarenboven arbitralijk gecorrigeerd te wor- | der eenige conniventie, want Wij hetzelve alzo tot den, naar exigeutie van zaken, zullende de Om- | dienste van den Lande bevinden te behoren. loper, even als de eerste Ondertekenaar, wanneer | Gedaan t Utrecht, den 21. April 1778. Was op zodanig Lot eenigen prijse of premie getrokken | geparapheerd. J. Н. Grave van Rechteren, vt. On- wordt, voor hetzelve Lot, of gedebiteerde gedeelte, | derstond. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde san den Houder in solidum aansprakelijk zijn. | Heeren de Staten. Was getekend. Milan-Visconti. EERSTE BOEK. NEGENTIENDE TITEL. Aangaande den handel en het opkoopen van Granen enz. 4. PUBLICATIE der Staten van Utrecht tegen het voor- of opkoopen van granen, 22 April 1789. ' D. Staten van den Lande van Utrecht, vernomen ` gevonden hebben van nieuws wel ernstiglik te ver- hebbende, dat niettegenstaande het verbod, bij bieden, zo als verboden wordt bij dezen, elk en differente Publicatien en Waarschouwingen daar- een iegelijk, van wat staat of conditie hij zoude tegens gedaan, verscheidene Personen wederom, mogen wezen, eenige van de voorsz. soorten van hebben begonnen ten Platten Lande dezer Provin- Granen, of ook Meel van dezelve, ten platten Lande cie te gaan voor- of opkopen allerlye soorten van bevonden wordende in Huisen, Bergen, Schuuren, Granen, als Tarwe, Rogge, Garst, Haver, Boek- Schuiten, Wagens of waar dan ook, hetzij gedorscht weit, Erwten, Bonen, Spelt, Kool- en Hennip-Zaad, of ongedorscht, te gaan voor- of opkopen om daar- en andere soorten van Granen meer, waardoor aan ` mede negotie te drijven, of ook aan zodanige Voor- de publieke Markten in de beslotene Steden dezer, of Opkopers te verkopen, of ook wel dezelve bij Provincie groot nadeel wordt toegebragt, mitsga-: monsteren te veilen om naderhand te leveren, of ders de goede Opgezetenen en Huisluiden konnen, оок op tijd te verkopen, terwijl Wij verstaan en werden misleid en benadeelt in den prijs derzelve, | ordonneren, dat alle Opgezetenen voorsz. zullen en oorzaak gegeven tot een verregaande steigeringe | gehouden zijn hunne Granen voornoemd te bren- van den Prijs der voorzeide Granen, wanneer dezelve | gen in de beslotene Steden dezer Provincie, om als uit de handen van de Voor- of Opkopers zou- | aldaar te verkopen of te markten. Blijvende nog- den moeten worden gebroken, tot beswaarnis van | tans gepermitteerd aan de Opgezetenen ten platten alle In- en Opgezetenen dezer Provincie, bijzonder | Lande, onder den anderen te kopen eu verkopen, bij de jegenswoordige duurte van dezelve Granen. | zoo veel zij tot subsistentie van hunne Huisgesin- Zoo is't, dat Wij na serieuse deliberatie, goed- | nen, of weder bezaijen van hun Land, en in zoo- * [Dergelijke publicatien, met wijzigingen naar gelang der tiĳdsomstandigheden, worden gevonden d.d, 4, Maart 1740, 5 October 1756, 24 Januarij 1758, 30 October 1771.) Varvora Urr. Pis, L ` 230 pn 918 VAN DEN HANDEL EN verre de Bakkers of Brouwers ten platten Lande | gebiedende ter contrarie alle die genen, welke ai, betreft, dezelve tot voortzetting van hunne Nee. En worden voorts tot de calange en executie ‘dezes geauthoriseerd, nevens de Schouten van Stad ‘en Steden, de Maarschalken, Drossarden, Bailju- wen, Schouten, Bodens en verdere Bediendens. En opdat niemand hiervan onkunde zal konnen voorwenden, gelasten Wij dat deze zal worden Leo еп geaffigeerd па behoren. Gedaan t' Utrecht, den 22. April 1789. Was geparapheerd. J. V. Westrenen, vt. , Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. H. A. Laan. 3. PUBLICATIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht tegen het voor- of opkoopen van Aardappelen. 13 November 1767. * D. Gedeputeerden van de Staten 's Lands van Utrecht doen te weten: Alzo Haar Ed. Mog. bij continuatie bedagt zijn om de goede Gemeente zo veel mogelijk te gemoet te komen, met zorge te dragen dat dezelve door kwaden handel van baat- zugtige menschen op eene of andere Wijze niet werde gedrukt of benadeeld; en Haar Ed. Mog. vernomen hebbende, hoe zedert eenigen tijd de Aardappelen, waarin de gemeene man zijn onder- houd en een groot gedeelte van zijn daaglijks voed- sel vindt, weder merkelijk in prijs gesteigert zijn, met reden vermeinen daarvan oorzaak te wezen, dat, gelijk voorheen meer geschied, en bij Haar Ed. Mog. tegengegaan is, zommigen ondernemen voorraad van Aardappelen in te slaan en op te leggen, met inzigt om die naderhand ten duursten uit te slijten, of zelfs, wanneer eenig voordeel daarin gevonden wordt, ten nadeele van de Inge- зеќепеп, buiten de Provincie te vervoeren. Zoo is't, dat Haar Ed. Mog. hierin willende voorzien, goedgevonden hebben, bij renovatie van vorige Publicatie, gedurende dit Saisoen en tot October aanstaande, te interdiceren en te verbieden, gelijk voor den tijd voorsz. geinterdiceerd en ver- boden wordt bij deze, allen en een iegelijk, wie het zij, eenige Aardappelen ten Platten Lande te gaan voor- of opkopen, of aan zodanige Voor- of Opkopers te verkopen, om bij dezen te worden opgelegd, op poene, dat die geenen, die op de daad zullen worden betrapt zich met voor- of op- kopen van Aardappelen op te houden, of met die aan Voor- of Opkopers te verkopen, de hand hjer- aan te leenen, vervallen zullen in eene Boete van vijftig Guldens, wederzijds te betalen; en te ver- deelen, een derde voor die de calange zal doen; een derde voor den Armen van de Plaats, en een derde voor den Aanbrenger, wiens naam, zulks begerende, zal worden gesecreteerd. Vervolgens worden alle die gene, welke, onaan- gezien vorige Publicatie, eenigen Inslag en Opleg- ging van Aardappelen, in veel groter quantiteit, voor hun eigen gebruik nodig is, en dus pre- sumtief ten voorsz. kwaden einde gedaan hebben, mits dezen als noch ten overvloede en wit pure gratie gewaarschuwd, zich daarvan voor een be- hoorlijken prijs te ontdoen, met die ter Markte te brengen, of onder de hand, volgens de Markt, te verkopen. Maar tegens alle zodanigen, die zullen worden bevonden, na het publiceren дегег, met een kwi- den toeleg, als boven, Aardappelen te hebben in- geslagen of opgelegd, zullen verbeuren de gantsche quantiteit van Aardappelen, die zij onder zich heb- ben, ten behoeve van den Armen dier Plaatse, alwaar de transgressie voorvalt, om daaraan te worden uitgedeeld, en arbitralijk worden gecorri- geerd, naar bevind en vereisch van zaken. Zonder dat evenwel hieronder begrepen zijn al- zulke Personen, die in Stad en Steden, of elders, daarvan, "1 21) apart, of met andere Groentens of Vrugten, Winkel houden, en daaglijks aan den gaanden en komenden Man verkopen. Zijnde de intentie van Haar Ed. Mog. alleen een kwaden handel, waardoor de Eetwaren tot hoger prijs, dan behoort, zouden gebragt worden, tegen te gaan. En worden om hierop agt te geven, daar aat de hand te houden, en tot de calange in dezen geauthoriseerd, nevens de Schouten in Stad en Steden, de Maarschalken, Drossarden, Bailliuwen, Schouten, Boden en Bediendens ten Platten Lande. En opdat niemand hiervan eenige ignorantie hebbe ‘te pretenderen, zal deze worden gepubliceerd en | geaffigeerd naar behoren. | Gedaan t Utrecht, den 13. November 1767. Was | geparapheerd. Н. van Asch van Wijck, vt, Onder- | stond. Ter Ordonnantie van de Welgemelde Hee- | теп Gedeputeerden. Was getekend. Milan Visconti ` [Dergelijk verbod, naar gelang der tijdsomstandighedon gewijzigd, is geschied bij publicatien d. d, 12 November 1156 en 24 November 1761.) HET OPKOOPEN VAN GRANEN. 3. PUBLICATIE der provisionele ten van Úlrecht tegen 1. Вовк. хіх, Ттт, 919 het der opkoopen welke door de Landlieden ter markt worden gebragt. 11 Februarij 1795. VRIJHEID, GELIJKHEID EN BROEDERSCHAP. dagen ter Markt gevoerd wordende, ergens elders te mogen verkoopen, hetzij in de Voorsteeden of D. Provisioneele Representanten ‘s lands van | voor de Poorten, op poene dat zoo de Voor- eu Utrecht, allen den geenen, die deezen zullen zien | Opkopers, welke die Waaren opkoopen, gelijk ook of hooren leezen, doen te weeten: Alzoo Wij heb- | de Huislieden, die dezelve verkoopen, telken reyse ben vernomen, dat sommige kwaadwillige, baat- | zullen verbeuren, die voor- of opgekochte Waaren persoonen zich niet ontzien, niettegenstaande ` en eene Boete van vijf-en-twintig Guldens, de Wetten eu Placaten van den Lande, tegens alle Voor- en Opkoopinge, ten uadeel van het algemeen, van tijd tot tijd geëmaneerd, om de noodadaklijkste Levensmiddelen, welke door de Landliedeu in de Steden zouden worden ter Markt gebracht, bij bet ter Markt voeren io de Voorsteden en tot voor de Poorten op te koopen, waardoor de goede Burgeren en Ingesetenen van de noodzasklijkste Levensmiddelen worden ontstoken, of genoodzaakt zijn dezelve tot zeer hooge prisen zich aan te schaffen, en bij verderen voortgang хар zodanige ongeoorloofde Voor- en Opkoopingen, vooral in dezen tijd van noodzaaklijkheid, weldra een gebrek aan de hoogstnodige behoeftigheden in de Steden moet worden gebooren. Zoo is't dat Wij, daarin willende voorzien, door de magt еп 't gezag Ons door onze Burgeren en Ingesetenen verleend, wel scherpelijk alle zodanige Voor- en Opkoopingeu En daar de Huislieden zich lichtelijk zonden laten afschrikken, hunne Goederen ter Markt te brengen, uit vrees dat hunne Wagens, Karren, Paarden en Schuiten zouden worden in requisitie genoomen, zoo willen Wij hen bij deeze hebben verzeekerd, dat geene Rij- of Voertuigen, van wat aart ook, noch ook de Paarden, waarmeede zij hunne Koopwsaren ter Markt zullen brengen, voort- aan in requisitie zullen worden genomen, door ` iemand, wie hij ook zij, noch in hunne Persoonen, eenigsints worden gemolesteerd, maar dat zij met hunne Wagens, Karren, Paarden en Schuiten ge- rust en veylig zullen konnen naar huis keeren, gelijk zij van ouds gewoon zijn. En opdat niemand hiervan onkundig zij, zal deeze worden gepubliceert en alomme geaffigeert. Aldus gedaan en geresolveerd ter Vergaderinge der Provisioneele Repraesentanten "e Lands van willen hebben verboden, gelijk Wij die verbieden | Utrecht, ор "a Landschapshuis, op Dingsdag den bij deeze, gelastende alle Huislieden, zonder on- 17. Februarij 1795. Het eerste jaar der Bataafsche derscheid, welke ор het Territoir onzer Provincie, Vrijheid. (Was geparapheert) S. Essenius, vt, (On- woonen, alle hunne Waren van Granen, Kaas, | derstond) Ter Ordonnantie van voornoemde Provi- Boter, Eyeren, Gevogelte, Wild en Groentens, naar ` sioneele Repraesentanten. (Was getekend) D. J. van de Steden deezer Provincie op de gewoone Markt- | Olst. Bij Vacature van het Secretariaat. 4 RESOLUTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij vergund wordt dat de bowwlieden hunne gewone leveringen van Koorn aan Browwers ens. mogen doen. 9 November 1156. І. ter Vergadering binnen gestaan Gerrit van | gevonden mits dezen te verklaren, dat zodanige Schaik, Bouman in den Gerechte van de Lage levering niet aanloopt tegen de meening van ge- Weide, te kennen gevende, dat gewoon was zijn Koorn te leveren aan een Bakker te Zuylen en te Maarssen, maar bedugt was, dat hem daarin ob- steerde de Publicatie, nu laatstlijk bij haar Ed. Mog. tegen het opkopen van Granen geëmaneert, versoekende daarop Haar Ed. Mog. goedvinden te seide Publicatie, en midsdien hem Gerrit van Schaik en alle anderen, sig in gelijk geval bevin- dende, gepermitteert is, hun Koorn зап Brouwers, Bakkers, of Molenaars, вап wie zij gewoon zijn hun Koorn te vertieren, tot hunne Brouwers- en Bakkersneering en uytslijting van meel bij vervolg verstaan, daarop gedelibereert zijnde, is goed- | te leveren als voorheen. EERSTE BOEK. EEN-EN-TWINTIGSTE TITEL. Aangaande het Veilen van Goederen ten platten lande. 1. PUBLICATIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij gemaakte raderen worden begrepen onder de goederen, wier invoer bij plakkaat van 15 Ме 1717 verboden ts. 15 Julij 1135. D. Gedeputeerden van de Staten °в Lands van | dat verscheyde uytheemsche Personen, buyten dese Utrecht, sijnde geinformeert ende voorgekomen, | Provintie woonachtig, haar niet ontsien, gantsche ' (Van den Twintigsten Titel, aangaande draperijen en linnenwevers ten platten lande, zijn geen nadere algomeene bepa- lingen aanwezig.) 920 Scheepsladingen met gemaeckte Raderen, om onder Wageus ende andere Rijtuygen gebruyckt te wor- den, te brengen in dese Provintie, ende deselve, niettegenstaende Haar Ed. Mog. Placcaet van den 15. May 1717", bij publicque veylingen, soo wel als uyt de hand, te verkopen, tot groot nadeel van de Ingesetenen deser Provintie. Hebben, om daer jegens te voorsien, goedgevonden ende verstaen te declareren, gelijk gedeclareert wordt bij desen, dat onder de woorden, bij gemelte Placcaet van inter- dictie van den 15. May 1717 gestelt, namentlijck van alle gemaeckt werck, зоо als het van de Mees- ter komt, mede verstaen ende begrepen worden het inbrengen in dese Provintie van gemaeckte Raderen, om onder Wagens ende verder Rijtuygh gebruyckt te worden, ende ander gemaeckt Rade- maeckers ende soort van werck, daerbij gemelt. VAN HET VEILEN VAN GOEDEREN Ende dat op de poene van alle hare waren te ver- liesen, tot behoef van den Maerschalck , mitsgaders Officier, ofte andere die de executie sal doen, ende den Aenbrenger, elks een derdendeel, ende daar- enboven noch op poene van arbitrale correctie, Ende authoriseren Haar Ed. Mog. daerbij de Of: ficieren, ende verdere personen bij Haar Ed. Mog. gemelte Placcaet genoemt, tot het doen van de beboetinge als anders. | Ende opdat niemand daervan ignorantie preten- dere, sal dese alomme in dese Provincie worden gepubliceert ende geaffigeert na behoren. Gedaen t Utrecht den 15. Julij 1735. Was ge- parapheert. J. A. van Renesse, vt. Onderstond. Ter Ordonnantie van de voorsz. Heeren Gedepu- teerden. Ende geteeckent. G. Voet van Winssen. 2. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij aan personen, van buiten de provincie inkomende, verboden wordt Raap- of Koeijenkoeken uit te venten. 16 April. 1737. D. Gedeputeerden van de Staten ° Lands van | dersints, eenige Raepen- of Koeyen-Koeken, in Utrecht, gehoort het rapport van de Heeren van Nellesteyn rende andere Haer Ed. Mog. Gecommit- teerden, interdiceren Jacob Sieke ende alle andere Vreemde Persoonen, van buyten de Provintie in- komende, met Wagens, Schuyten, Karren, als an- dese Provintie te venten of verkopen, op poene van de Waeren te verbeuren tot profijt bij den Placate van den 15. May 1717 vervat, boven ar- bitrale correctie. 3. PUBLICATIE der Staten van Utrecht tegen den invoer van vreemd Schoenmakersoerk. 30 Julij 1771. D. Staten van den Lande van Utrecht, in erva- | Huizen, Woningen of Pakhuizen op te slaan en ring gekomen zijnde, dat niettegenstaande de vo. {е verkopen, op poene van twaalf Gulden, voor rige Placaten, bij welke het debiteren van vreemde | ieder paar Werks, boven verbeurte van al hetzelve Handwerken ten Platten Lande dezer Provincie is | vreemde Werk, hetwelk bevonden zal worden ge verboden, eenige vreemde Perzonen zich niet ont- zien vreemd Schoenmakers Werk ten Platten Lande dezer Provincie in te brengen, te venten, en in Huizen, Woningen of Pakhuizen op te slaan en te verkopen, tot groot beswaar en bederf van de Schoenmakers in de Stad en Steden en ten Platten Lande dezer Provincie, die, door het debiteren van zodanig vreemd en dikwerf slecht en ondeugend Werk, hooglijk worden benadeeld, en van hunne Kost- winninge versteken; hebben, om daartegens te voorzien, goedgevonden en verstaan te ordonnee- ren, gelijk geordonneerd wordt bij dezen, dat nie- mand ten Platten Lande dezer Provincie zal ver- mogen eenig vreemd Schoenmakers Werk, hoe genaamd, hetwelk niet binnen deze Provincie is gemaakt, te veilen, uit te venten of in eenige veut of als voorsz. opgeslagen en vergaderd te zijn; te appliceren de voorsz. boeten en verbeurten, de eene helfte ten behoeve van den Officier, die de calange doen zal, en de andere helft, ten behoeve van den genen, die de aanhaling zal hebben ge: daan; wordende, behalven de Officieren en derzel- ver Dienaars, tot het doen van de aanhaling en beboeting mede gequalificeerd de Schoenmakers Bazen ten Platten lande en derzelver Knegts. En opdat niemand hiervan ignorantie pretendere, zal deze ter plaatze, waar zulks behoort, worden gepubliceerd en geaftigeerd naar gewoonte. Gedaan t Utrecht деп 30. Julij 1777. Was ge parapheerd. J. Н. Grave van Rechteren, м. Ou- derstond. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. Milan-Visoonti 4, AMPLIATIE van Bovenstaande Publicatie en verbod om binnen den afstand van een uur gaans van de stad Utrecht het Schoenmakersberoep ten platten Lande uit te oefenen. 1 Mei 1139. D. Staten van den Lande van Utrecht, gezien | nen Utrecht, aan Hun Ed. Mog. dezen aangaande de consideratien en ‘t advis van de Heeren Hunner | gepresenteerd; hebben, ter voorkominge van allen Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden, op de Requeste ongepermitteerden handel ten nadele van het voorst. door де Overlieden van 't Schoenmakers-Gild bin- ` Schoenmakers-Gild, na voorgaande deliberatie goed- * [Te vinden in Van de Waters plakkaatb. 1, 596.] TEN PLATTEN LANDE, gevonden, bij interpretatie van de Publicatie in dato 30 Julij 1777, aan allen en een iegelijk ten Platten Lande, binnen een uur gaans van dezelve Stad Utrecht woonachtig, mits dezen te interdice- - ren en te verbieden, de Schoenmakers functie te exerceren, ofte ook eenig Schoenmakers Werk te verkopen, ofte tot de verzendinge en verkopinge op te slaan, alles op de boete van ееп honderd Guldens, telkens bij de Contraventenrs te verbeu- ren, te appliceren als bij gemelde Publicatie; met dien verstande nochtans, dat hierdoor niet werde verboden het exerceren der genoemde functie bij de zodanigen, welke effective in de Dorpen woon- | 1. Вовк. хх. Tir. 921 die personen, welke binnen de voorsz. distantie en buiten de respective Dorpen gezeten, als nu dade- lijk dezelve functie mogten exerceeren, dat zijlie- den, binnen den tijd van twee maanden, na het doen van deze nadere Publicatie, daarmede zullen moeten ophouden, ofte wel van Woonplaatsen ver. anderen, op gelijke poene van een hondert Guldens bij ieder contraventie dezer, na laps van voorsz. twee maanden te zullen incurreren. En ten einde niemand hiervan ignorantie preten- dere, zal deze worden gepubliceerd en geaffigeerd daar zulks behoord. Gedaan t Utrecht, den 7. May 1783, Was ge- achtig zijn, ofschoon derzelver Woonplaatse geen ` parapheerd. J. Н. G. van Rechteren, vt. Onderstond. uur gaans van de Stad Utrecht af mogte gelegen | Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de zijn. En verstaan Hun Ed. Mog., in reguard van | Staten. Was getekend. Н. A. Laan. EERSTE BOEK. ZES-EN-TWINTIGSTE TITEL. Aangaande de Dienstboden. 1. ORDONNANTIE der Staten van Utrecht, rakende de Diensthoden ten platten lande. 14 November 1780, D. Staten van den Lande van Utrecht hebben goedgevonden, tot voorkoming van ongeregeldhe- den, welke gepleegd worden bij Dienstboden ten platten Lande, te ordonneren en statuêren als volgt: Art. 1. Dat alle Knechts, Dienstmaagden, Tuinlieden en Minnens, die zich aan een Meester of Vrouw ten platten Lande hebben verhuurd, en daartoe een handpenning ontfangen, gehouden zullen zijn binnen den gewoonlijken of bestemden tijd in hunne huur of dienst te treden, zonder dat dezelve zullen vermogen dezen hunnen dienst te verlaten, op te zeggen, ofte den handpenning weder te brengen, op verbeurte van 30 Guldens, en daarenboven evenwel gehouden blijven den voornoemde dienst te volbrengen. op poene, dat zij op de aanklagte van hunnen Meester of Vrouw, bij den Schout van de plaats, daar zij hun onthouden, tot hunne kos- ten zullen worden gehaald en tot hunnen vorigen of eerst aangenomen dienst genoodzaakt, en bij vorder weigering na decreet en op last van den Rechter, in ’t publiek Werkhuis binnen Utrecht gebragt, om aldaar met werken de kosten en boete, mitsgaders schade en interessen van hunnen Mees- ter of Vrouw, te verdienen. IL Insgelijks zullen de Meesters of Vrouwen, de voornoemde Dienstboden, als zij dezelven gehuurd hebben, niet vermogen de huur op te zeggen, maar dezelven op den behoorlijken tijd moeten inneemen, op poene van een sesde deel van het bedongen jaar huur, voor hunne RS te voldoen. Il De voornoemde Dienstboden zullen gehouden wezen zich binnen den derden dag, na de huur is ingegaan, in hunnen dienst te begeven, op poene dat de Meesters of Vrouwen aan het bedongen loon, zullen mogen korten een Gulden op ieder dag, die zij na den voornoemden derden dag uit den dienst zijn gebleven; zullende nogthans dezelve Meesters of Vrouwen niet verplicht zijn zodanige Dienstboden in den dienst aan te nemen. IV. De voornoemde Dienstboden zullen gehouden zijn hunnen dienst met alle getrouwheid en naar- stigheid waar te neemen; hunne Meesters en Vrou- wen gehoorzaam te zijn zonder moedwilligheid, ofte hunne voornoemde Meesters of Vrouwen kwa- lijk te bejegenen ofte te dreigen, op poene van naar vereisch van zaken arbitralijk te worden ge- straft, ү. De Meesters en Vrouwen, in den dienst van hunne Dienstboden geen genoegen hebbende, zul- len vermogen tallen tijde de huur aan dezelven ор te zeggen en ben te laten gaan, mits alsdan aan dezelven boven hun verdiend loon betalende een sesde deel van het bedongen jaar huur, en zullen de voornoemde Dienstboden, na het ontfan- gen van dien, aanstonds moeten vertrekken; doch zullen tot de vordering van het voornoemde zesde deel der bedonge huurpenningen, boven het ver- diende loon, alleen gerechtigd zijn zodanige Knechts en Dienstmaagden ten platten Lande, welke tot het verrichten van Boerenwerk door Huislieden, Bouwerij of Melkerij oeffenende, gehuurd worden, en blijven daarvan uitdrukkelijk uitgezonderd Tuin- lieden op Buitenplaatsen dienende, Minnens, als- * [De Stukken, tot den 22. 28, en 24. Titel behoorende, zijn te vinden bij die, welke over soortgelijke onderwerpen handelen en in het volgende deel van dit werk voorkomen. Zie aldaar IV, Boek, LI—VL en XIV—XV, Titel, De Stukken van den 25, Titel zijn aldaar te vinden in het IL Boek XVI. Titel VL Deel] VervoLo Urr. Рів, І, 251 922 mede Knechts en Dienstmaagden bij Meesters of Vrouwen ten platten Lande wonende, en tot geene Bouwerij of Melkerij gehuurd wordende, ten op- zicht van welken de Meester of Vrouw, in derzel- ver dienst geen genoegen hebbende, vermogen zal aanstonds de huur aan zodanige Dienstboden op te zeggen en hen te laten gaan, zonder gehouden ` te wezen eenige redenen te geven, mits alsdan aan dezelven betalende hun verdiend. Loon, alleenlijk te rekenen tot den tijd van derzelver vertrek; blij- vende evenwel alle Dienstboden, ingevalle zij hen moedwillig of onbetaamlijk omtrent hunnen Meester of Vrouw aanstellen, ofte zich aan Hoererij of Dron- kenschap schuldig maken, onderhevig de straffe hiervoor gemeld. De Dienstboden zullen hunnen dienst, zonder wettige redenen niet mogen verlaten, of voor den tijd daaruit lopen, op poene van te verliezen een half jaar huur ten behoeve van hunnen Meester of Vrouw, en op klagten van dezelven gestraft te worden, als bij het І. Artikel dezes is gestatueert. VIL Niemand zal een Knecht, Meid, Tuinman, of Minne, bij een ander in dienst zijnde, mogen huuren, zonder kennisse te hebben, ten minsten bij onderrichting van zodanige Dienstboden zelve, dat zij van hunne Meesters of Vrouwen ontslagen zijn, en dat de buur op den aanstaanden Vervaar- tijd zal komen te eindigen, op verbeurte van vijf- tig Guldens, en dat zij nochtans den dienst van zodanige Dienstboden niet zullen mogen genieten, doch zullen zodanige Meesters of Vrouwen, die eenige dezer Dienstboden hebben gehuurd, op hunne verzekering onder Eede omtrent de aan hun gegeven onderrichtipg door die gehuurde Dienstbo- den worden geloofd, en daardoor van dezelve boete van vijftig Guldens worden bevrijd; gelijke boete van vijftig Guldens zullen ook verbeuren de Dienst- boden, die zich alzo gedurende hunne huurjaren, zonder ontslagen te zijn, aan een ander Meester of Vrouw in huur verbinden, zullende oak boven- dien godanige Dienstboden, welke door valsche ouderrichting, en tegens de waarheid te verzeke- ren, dat zij van hunne Meesters of Vrouwen zijn ontslagen, tot het aangaan der nieuwe huur gele- genheid hebben gegeven, boven de gestelde boete van vijftig Guldens, naar vereisch van zaken arbi- tralijk worden gestraft, en zal ook eene arbitrale straf plaats hebben, ingevalle de Meester of Vrouw, of eenige der gemelde Dienstboden, uit onvermo- gen de hier bovengestelde boete van vijftig Guldens niet konden betalen. ҮШ, In gelijke boete en straffe zullen ook vervallen zodanige Dienstboden, welke zich aan verscheiden Meesters of Vrouwen, tegens denzelven tijd ver- buren, zullende ook de twede huurder eend boete VAN DE DIENSTBODEN. van 50 Guldens verbeuren, indien bewezen wordt dat hij van de eerste huur kennisse heeft gehad, IX. De Meesters of Vrouwen genegen zijnde hunne Knechts of Dienstmasgden in hunnen dienst te behouden, na het eindigen van het jaar of halve jaar, waarvan de huure is lopende, zullen gehou- den zijn, zulks aan hunne Dienstboden te kennen te geven, zes weken voor den gewonen Vervaar- tijd, ten opzigte van de Knechts of Dienstmaagden, tot de Bouwerye of Melkerye behorende, en ten opzigte van andere Dienstboden, Tuinlieden, of Minneus van half jaar tot half jaar, op den eersten dag van de maand Januarij, en op den tweeden Maandag in de maand Julij respective, immers binnen agt dagen daarna; zullende anderzins, in cas de huure binnen den gemelden tijd niet dade- lijk door het geven en ontfangen van een Nieuw- jaars of Kermis Gifte of anderszins is geconti- nucerd, of op nieuws aangegaan, het over en weder vrijstaan tegens den eerstkomende Vervaartijd van elkander te scheiden, alware geene opregginge van eene of andere zijde gedaan. A De gewoonlijke Vervaartijd zal wezen, met op- zigt tot Knegten of Dienstmaagden tot Bouwerye of Melkerye dienende, vaar de Knechts op Vrijdag voor den zogenaamden Boeren Zaturdag, en voor de Dienstmaagden op den eersten November in ieder jaar; en ten opzigt van andere Dienstboden ten platten Lande, op den eersten May en eer- sten November van ieder jaar, ten zij onderling anders ware bedongen. Het zal aan de Meesters en Vrouwen t allen tijden vrijstaan, zo wanneer eenige Goederen ten hunnen Huize vermist worden, om ten overstaan van den Dienstbode zelf, en van geloofwaardige Getuigen, derzelver Dienstboden Kisten, Koffers en Manden te doen openen en visiteren, zonder dat hetzelve zal mogen worden geweigerd, direct of indirect, op poene van arbitrale correctie. De respective boetens in deze Ordonnantie be- grepen, zullen geappliceerd worden, de eene helft ten behoeve van den Officier, en de andere helft ten behoeve van de Armen der plaatze daar dezelve verbeurd worden. Doeude hiermede te niet alle voorgaande Ordon- nantien ten opzicht der Dienstboden ten platten Lande, bij Ons geëmaneerd. En opdat niemand biervan ignorantie pretendere, zal deze alomme worden gepubliceerd en geaffigeerd naar behoren. Gedaan € Utrecht den 14. November 1780. Was geparapheerd. J. Н. С. van Rechteren, vt. Onder- derstond. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. ©, A. Vos. 9. PUBLICATIE der Gedeputeerde Representanten van Utrecht, aangaande de Dienstboden ten plalfen Lande, 17 Junij 1196. GELIJKHEID, VRIJHEID, BROKDERsCHAP! ` van Utrecht, ingevolge de authorisatie van voor- noemde Repraesentanten op den 7. April 1796 D. Gedeputeerden van de Repraesentanten'sLands | verleend, allen den geenen die deeze zullen zien VAN DE DIENSTBODEN. 1. Вовк. xxvi Tir. 928 of hooren leegen, Heil en Broederschap! doen te | stigheid waar te neemen, hunne Meesters en Vrou- weeten: Dat alzo dagelijks bij menigvuldige en | жеп gehoorzaam te zijn, zonder moedwilligheid of verschillende klagten van de Huysluyden en Op- ‚hunne voornoemde Meesters of Vrouwen kwalijk gezetenen ten Platten Lande deezer Provintie, ter (е bejeegenen of te dreigen, ор poene van naar Opzer kennisse is gekoomen, dat bij veele Knegts | vereisch van zaken arbitrair te worden gestraft. en Dienstmaagden ongeregeldheden en bedriegeryen worden gepleegd, door zig ten gelijke tijde aan meer dan aan een Meester of Vrouw te verhuuren, of die onwillig zijn om in de bij hen aangenoomen dienst te gaan op den beboorlijken tijd, of daarin gekomen zijnde, denzelve niet naar behooren waar- neemen, zulks hunne Meesters of Vrouwen daar- van niet hebben dat genot en dienst, waartoe zij zich bij het aangaan der huure hebben verbonden en hunnen pligt van hen eischt, of die, eer den ja voor welke zij hunne dienst hebben verbon- den, zonder eenige wettige reedenen en alleen, om meerder huurloon te winnen, verlaaten, al het- welke tot aanmerkelijke schade en prejudice van de Huyslieden moet verstrekken, waarom Wij, daarin willende voorzien, besloten hebben te sta- tueeren, gelijk Wij Te bij deezen. Art. Dat alle Knegts en Dienstmaagden, die zig aan een Meester of Vrouw ten Platten Lande hebben verhuurd, en daartoe een handpenning ontvangen | bebben, gehouden zullen zijn binnen den gewoo- | ү. Daar verscheidene Dienstboden tot de Bouwerye en Melkerye behoorende, zig schuldig maken om binnen tijds hunnen dienst te verlaaten, zonder eenige wettige of billijke rede,-en alleen om een bedriegelijk voordeel te bejagen, zullen de zodanige, welke bij het expireeren van het wintersaisoen hun- neu dienst verlaaten, niet meer voor de zes win- termaanden mogen vorderen dan een derde van bun jaarlijks bedongen huurloon, en voor de zes zomermaanden twee derde van dit hun jaarlijks huurloon, wanneer zij tot het verlaaten van hun- nen dienst wettige rede kunnen aanvoeren, doch ` verder en anders niet. VL De Meesters en Vrouwen in den dienst van hunne Dienstboden geen genoegen hebbende, zul- len ten allen tijde vermogen de huur aan dezelve op te zeggen en hen te laten gaan, mits alsdan | вап dezelve boven hun verdiend loon, betalende een zesde deel van het bedongen jaar huur; edoch zoodra de Meester of Vrouw van zoodaanige Dienst- pen of bepaalden tijd in hunnen dienst te treeden, knegten en Dienstmaagden wettige rede kan aan- zonder dat dezelve zullen vermoogen deezen hun- | voeren van deze binnentijdsche dienstopzegging , пеп dienst op te zeggen of den handpenning weder | al de Meester of Vrouw uiet verpligt zijn, dit te brengen, veel minder zig binnen dien tijd aan | gemelde zesde gedeelte boven het verdiende huur- anderen te. mogen verbinden, op eene verbeurte | loon aan hun te betaalen, en gulten dan de Dienst- van Dertig Guldens ten behoeve van den Lande, en daarenboven gehouden blijven in hunne dienst te treeden, op poene dat de onwilligen in degen ` op de aanklagte van hunnen Meester of Vrouw bij den Schout van de Plaats daar zij zig onthouden, ten hunnen kosten zullen worden gehaald, en tot hunnen voorigen of eerst sangenoomen dienst ge- noodzaakt, en bij verdere weigering na decreet en op last van den Regter in ’t publiek werkhuys ge- bragt, om aldaar met werken hun kost en boete, | mitsgaders schade en intressen van hunnen Mees- ter of Vrouw te verdienen. IL ` Insgelijks zullen de Meesters of Vrouwen der voorsz. Dienstknegten of Dienstmaagden, welke zij hebben gehuurd, verpligt zijn de bij hen gehuurde Dienstknegten of Dienstmaagden op den behoor- lijken tijd in te neemen, op poene van een vierde jaars huurloon aan dezelve voor hunne geleedene schade te voldoen, ten zij zij daartoe wettige ge- gronde reedenen konden bijbrengen. ш. De voorsz. Knegts of Dienstmaagden zullen ver- pligt zijn binnen den derden — of bij contract der huure bepaalden dag dat de huure is ingegaan, zig in hunnen dienst te begeeven, op poene dat hunne Meesters of Vrouwen aan het bedongen huurloon zullen mogen korten Eene Gulden op iederen dag, dien zij na den voors. derden of tus- schen den huurder en gehuurden bepaalden dag uit hunne huure zijn к De voornoemde Ne zullen gehouden zijn konnen dienst met alle getrouwheid en naar- ‚boden, na het ontvangen van dien, aanstonds moe- ten vertrekken, en zullen tot de vordering van het voornoemde zesde deel der bedongene buurpeanin- gen, boven het verdiende loon, alleen zodanige Knegts еп Dienstmaagden ten Platten Lande géregtigd ‚zijn, welke tot het verrigten van Boerewerk door | Huyslieden , Bouwerye of Melkerye oeffenende, | gehuurd zijn. VIL Niemand zal een Knegt, Meid, Tuynman of Minne bij een ander in dienst zijnde mogen huu- ren, ten zij zig eerst informeerende, ten minste bij onderrigting van zodanige Dienstboden zelve, dat zij van hunne Meesters of Vrouwen ontslagen zijn tegens den aanstaande vervaartijd of tegens dien tijd, dat zij zig aanbieden in die nieuwe huure te treeden, op еепе boete van Vijftig Guldens, welke ‘boete van Vijftig Guldens ook zullen incur- reeren die Dienstboden, die zig, zonder ontslag van hunne Meesters of Vrouwen, geduurende den tijd hunner huurjaaren, in eens anders dienst be- geeven, zullende, wanneer zij door valsche onder- rigtingen of verklaringen hunne nieuwe Meesters of Vrouwen in dezen hebben misleid, nog daar- enboven naar exigentie van zaken gtt wor- den gestraft. ҮШ. In gelijke boete en straffe zullen ook vervallen zodanige Dienstboden, welke zig aan verscheide Meesters of Vrouwen tegens denzelven tijd ver- huuren. Zullende ook de tweede en verdere huur- ders dezelve boete van Vijftig Guldens verbeuren, indien komt te blijken, dat zij van de eerste huure hebben kennis gehad. 924 IX. De Meesters of Vrouwen geneegen zijnde hunne Knegts of Dienstmaagden in hunne dienst te hou- den, zullen gehouden zijn na het eindigen van het jaar of het half jaar, waarvan de huur lopende is, zulks aan hunne Dienstboden te kennen te geeven | zes weeken voor den gewoonen vervaar- of verhuis- tijd, ten opzigte van de Knegts of Dienstmeiden tot de Bouwerye of Melkerye behoorende, en ten opzigte van andere Dienstboden, Tuynlieden of Minnens, van half jaar tot half jaar op den eersten dag van de maand Januarij, en op den tweede Maandag in de maand Julij respective, immers uiter- lijk binnen agt dagen daarna, zullende anders in cas de gemelde huure binnen voornoemde tijd niet dadelijk door het geeven van een Nieuwjaars- of Kermisgift of andersints is gecontinueerd of op nieuws aangegaan, het over en weder vrijstaan, tegens den eerstkomende vervaartijd van elkander te scheiden, alware geene opzegginge te voren van de eene of andere zijde gedaan. X. De gewoone vervaar- of verhuistijd zal zijn met opzigt tot Knegts of Dienstmaagden, tot Bouwerye of Melkerye dienende, voor de Knegts op Vrijdag voor den zogenaamde Boeren Zaturdag, en voor VAN HET IJKEN DER BIER- EN ANDERE TONNEN, November van ieder jaar, ten zij onderling anders ware bedongen. Het zal aan de Meesters en Vrouwen ten allen tijde vrijstaan, zo wanneer eenige goederen ten hunnen huyze worden vermist, om ten overstaan van de Dienstboden selve en van geloofwaardige Getuigen, derzelver Dienstboden Kisten, Koffers en Manden te doen openen en visiteeren, zonder dat hetzelve zal mogen worden geweigerd direct of indirect, op poene van arbitraire correctie. XIL De respective boetens, in deze Ordonnantie be- greepen, zullen geappliceerd worden de eene helft voor den Schout en Municipaliteit van het Dorp of District, alwaar de calange geschied, en de andere helft ten profijte van derzelver Armen, En opdat alle en een iegelijk, dien het aangaat, moge weeten Onze goede meeninge en intentie, en zich punctucelijk daarna reguleere, vinden Wij goed en begeeren, dat deeze alomme afgekondigd en aangeplakt zal worden daar zulks behoort, en te geschieden gebruiklijk is. Aldus gedaan en gearresteerd op het Landschaps- huis binnen Utrecht, den 17. Junij 1796, Het tweede jaar der Bataafsche Vrijheid. (Was geps- de Dienstmaagden op den Eersten November in | rapheert) Jac. van Pembroek, vt. (Onderstond) Ter ieder jaar, en ten opzigt van andere Dienstboden | Ordonnantie van voornoemde Gedeputeerden. (Was ten Platten Lande op den eersten Мау en eersten | getekend) Р. "Г Hoen. EERSTE BOEK. ZEVEN-EN-TWINTIGSTE TITEL. Van het IJken der Bier- en andere tonnen, maten, ellen en gewigten enz. 1. ORDONNANTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, rakende den IJk van ellen, maten en ge- wigten ten platten Lande, en van kleine maatjes van sterke dranken in de Stad, Steden en Lande van Utrecht. 18 Maart 1791. D. Gedeputeerden van de Staten °в Lands van Utrecht doen te weeten: Alzo Ons in verscheide gevallen is voorgekomen, dat de zaken van den Eyck, vooral van Maten, Ellen en Gewigten, ten platten Lande dezer Provincie niet in de vereyschte order zijn, en hetgeen daaromtrent in vorige tijden gestatueerd' en dagelijks te observeeren is, niet naar behoren word nagekomen. Zoo is't dat Wij, begeerig zijnde een zaak van zo veel gevolg als deze, tot meerdere consistentie en beter observantie te brengen, ingevolge en op den voet van onze Publicatie van den 12. April 1754, goedgevonden hebben bij renovatie te statueeren, gelijk Wij sta- tueeren mits deze. Dat niemand een Koornmaat, Oliemaat, Vaten, Tonnen, Quarten, Kannen, Bollen, Mingelen of andere Maten hoegenaamd, Ellen en Gewichten, in alle derzelver onderdeelen hebben of gebruiken zal, П. Dat alle zodanige, die eenige Maten, Ellen of Gewichten gebruyken om daarmede uyt of in te meeten, en tot noch toe geen behoorlijk geëykte Maten, Ellen of Gewichten mogten hebben gehad, zich daarvan zonder tijdverzuym zullen hebben te voorzien, of dewelke zij tot hiertoe gebruikt heb- ben, te doen nazien en op nieuw Eyken door de genen, aan wie en ter plaatze dezer Provincie, alwaar het behoord, of alwaar in de respective Districten dezer Provincie van ouds het de ge woonte is, Maten, Ellen en Gewichten voor zoda nig District te doen Eyken, en daarin van jaar tot jaar te continueeren, om jaarlijks op die Maten, Ellen en Gewichten het gewone Merk te doen slaan of branden, alles op de boete en poene, als hierna zal worden uytgedrukt. Ш. Wordende de respective Magistraaten van Stad om daarmede uyt of in te meeten, of te weegen, en Steden mits deze verzocht hieraan de hand te ten zij dezelve na behoren zijn geëikt. | houden, dat zulks in Stad en Steden met derzelver * [Bij Pahliestien der Gedeputeerde Staten, d.d. 12 April 1754 en 10 October 1755, die om hunne overeenkomst mét de tegenwoordige Ordonnantie hier niet zijn opgenomen.) MATEN, ELLEN EN GEWIGTEN ENZ, Vrijheden, of waar anders dezelve hieromtrent iets bijzonder competeren mogte, exactelijk nagekomen worde. En worden ook de Maarschalken van de respective Quartieren dezer Provincie, benevens de Drossaarden van de Hoge Heerlijkheden mits deze cok gelast, eens 'в jaars hunne respective Quartie- ren en Heerlijkheden door te reyzen, ten einde de Maten, Ellen en Gewichten en ook de Maten van de Gebrande Wijnen en Gedistilleerde Wateren, waarvan Art, IX, zal gesproken worden, te visi- teeren, of alle dezelve wel en na behoren geëikt zijn, en de Contraventeurs en gebrekigen te ca- langeeren op den voet, als hierna gesteld is. Wor- dende ook de Maarschalk van Eemland geauthori- seerd om in zijn Quartier de visitatie van Maten, Ellen en Gewichten, ten overstaan van Heeren Ge- committeerden uyt de Regeering van Amersfoort te doen. En word de Maarschalk van Montfoort mits deze geauthoriseerd den Eyck van de Maten, Ellen en Gewichten in zijn Quartier te doen, vol- gens een Lijst van Salaris, daarvan zijnde, en Hem ter hand gesteld. IV. En buyten en behalven de voorgemelde jaarlijk- sche Visitatie van den Maarschalken en Drossaer- den, hebben Wij goedgevonden een Persoon , daar- toe speciaal aangesteld, te authoriseren om ten allen tijde de Provincie door te reyzen tot het visiteeren van Maten, Ellen en Gewichten, en voorkomende contraventien den Maarschalk van het Quartier, of Drossaard der hoge Heerlijkheid aan te brengen. ү. Dat alle Kramers, Tappers en Uytslijters hoe- genaamd, die zich in het uyt- of inmeeten van kwade, valsche, of ongeëykte Maten, Ellen, of Gewichten bedienen, zullen incurreeren eene boete van vier Guldens op elk stuk van zulke Ellen, Maten, of Gewichten, met verdubbeling voor de tweede reyze, en arbitrale straffe voor die de derde reyze in zodanige contraventie vervalt, te applicee- ren de voorsz. boete ten behoeven van den Maar- schalk of Officier eener Hoge Heerlijkheid, die de calange doen zal, of de helft daarvan voor den Aan- brenger, die bij of buyten de jaarlijksche Visitatie eene contraventie aan den Maarschalk, of Officier eener Hoge Heerlijkheid, zal hebben aangebracht. ҮІ. Dat de Eyckmeester van Віег-, Воќег- еп Edik- Tonnen ten platten Lande dezer Provincie bij Ons aangesteld, deze zijne Functie, volgens de Ordon- nantie en particuliere Instructie zal waarneemen ten platten Lande dezer Provincie, in alle zodanige Gerechten, alwaar geen bijzonder Eycker is; en dat hij in Eemland, en in de Heerlijkheden en Gerechten, die een bijzonderen Eycker hebben, des niettemin eene algemeene Inspectie en Visitatie op het bedienen van den Eyck van de voorsz. Tonnen zal hebben, om van tijd tot tijd te zien, of dezelve aldaar naar de Ordonnantie en door een behoorlijk Persoon geëxerceerd word, buyten eenig Loon of ander Bezwaar van de Opgezetenen aldaar, en al- leen op het genot van de helft in de boeten van de contraventien, die hij den Officier-in eene Hoge Heerlijkheid, en anders den Maarschalk van het Quartier zal hebben aangebragt. Zonder dat hiermede word verkort het recht om Vanvoro Urn. Рав, L mmm 1. Вовк, xxvn. Ter, 925 een bijzonder Eycker aan te stellen en te hebben van zodanige Heerlijkheden en Gerechten, die daar- van in eene oude, en door geene andere Constitu- tien gecontrarieerde possessien zijn, of hetzelve van de Heeren Staten dezer Provincie verkregen hebben; mits dezelve deze Visitatie van den Provinciaalen Eycker subject blijven, en de bijzondere aldaar aan- gestelde Eycker geen Kuyper zij. VIL Vermits ons voorgekomen is, als of sommige Brouwers ten platten Lande de gewoonte hadden van hunne Tonnen te doen hermaken, invoege de bodems gehouden, en een of meer andere duygen daarin gestoken worden, zonder deze dus hermaakte Tonnen op nieuws te doen Eycken, daar nochtans de Functie van den Byckmeester, reeds bij Placaat van den jare 1599 vastgesteld, ook volgens zijne Instractie over de hermaakte zo wel als over de nieuwe Tonnen gaat, zo word de voorsz. Eyck- meester gelast in de Visitatie van de Brouweryen, die hij volgens zijne Instructie, conform het V. Ar- ticul van 't voorsz. Placaat gehouden is, en mits deze als noch geauthoriseerd word van tijd tot tijd te doen, mede acht te geven op de hermaakte Tonnen, om ingevalle daarin, zonder alvorens we- der geëikt te zijn, Bier uytgeslagen word, van zodanige contraventie kennis te geven aan den Of- ficier in eene Hoge Heerlijkheid, of den Maarschalk van het Quartier, om de calange van deze en alle andere contraventien omtrent de Bier-, Boter- en Ediktonnen ten platten Lande te doen. ҮШ Zullende van ееп ongeëikt, of hermaakt, en niet op nieuws geëikt zijnde vat, waarin Bier of Edik word uytgeslagen, voor boete betaald worden acht Guldens, en van een Vierendeel, waarin Boter is opgeslagen om fer Markt te brengen, en niet met 't teken van het lopende jaar geëikt is, worden betaald vier Guldens, minder Maat van beyde na advenant; in welke Boete de voorsz. Eyckmeester, zo hij aanbreng van de contraventie zal hebben gedaan, de helft profiteeren zal. IX. Alzo Wij mede in ervaring gekomen zijn, dat vele Tappers, Kroeghouders en Kleinverkopers van Sterke Dranken in de Stad en Steden, zo wel als ten platten Lande dezer Provincie, hunne Sterke Dranken ten gelage verkopen, of anders uytslijten met Glaasjes of Flesjes, ongelijk en merkelijk klein- der dan de geëikte Maten zijn houdende, en over- mits door zodanige ondernemingen en kwade Prak- tijken, niet alleen de In- en Opgezetenen dezer Provincie, ten gelage komende, of anders bij de kleine maat Sterke Dranken kopende, worden ver- kort, maar ook het inportant middel van de Ge- brande Wijnen en Gedistilleerde Wateren word ondermijnd en benadeeld, hebben Wij goedgevon- den te ordonneren en statueren, gelijk Wij ordon- neren en statueren mits deze, dat alle Herbergiers, Tappers, Kroeghouders en Uitslijters of Kleinver- kopers in de Stad, Steden en ten platten Lande dezer Provincie, gene Sterke Dranken of Gedis- tilleerde Wateren hoegenaamd, ten gelage zullen mogen schenken, of anders uytslijten bij meerdere of mindere quantiteyt, ten zij dezelve dranken ter praesentie van degenen, die ten gelage komen, of 232 926 anders zodanige Sterke Dranken bij de kleine maat koopen, met goede en volgens de Ordonnantie ge- äkte Maten worden uytgeschonken en toegemeeten, op poene van zes Gulden, telken reyze bij de Con- traventeurs te verbeuren, te appliceeren de voorsz. boete een derde voor den Officier die de calange zal doen, een derde voor den Aanbrenger en een derde voor de Admodieteurs van den Impost op de Gebrande Wijnen en Gedistilleerde Wateren; wordende voornoemde Admodiateurs, benevens de Officieren in de Stad en Steden en de Maarschal- ken ten platten Lande, en Officieren in de Hoge Heerlijkheden, mede bij deze geauthoriseerd tot het vigileren op deze Onze order, mitsgaders het be- boeten en calangeeren der Coutraventeurs. Zullende echter ten gerieven van de Opgezetenen, ten gelage VAN HET IJKEN DER BIER- EN ANDERE TONNEN, komende, met opzicht tot de kleine quantiteiten van hele, halve en quart Mutsjens, de Tappers, Herbergiers en Kroeghouders verplicht zijn, zich op gelijke poene, bij aanhoudenheid te bedienen van Drinkglazen of Roemers, houdende de preciese quantiteit van voorsz, kleine Maatjes, expresselijk daartoe gemaakt en gemerkt met het Wapen dezer Provincie, op den voet en ingevolge vaa de Pu- blicatie van Hun Ed. Mog. van den 13. Julij 1773, En opdat niemand hiervan eenige ignorantie hebbe te pretendeeren, zal deze worden gepubli- ceerd en geaffigeerd na behoren. Gedaan t Utrecht, den 18. Maart 1791. Was geparapheerd. Ј. J. van Westrenen, vt. Onderstond. Ter Ordonnantie van Welgemelde Heeren Gede- puteerden. Was getekend. H. A. Laan. 2. INSTRUCTIE voor den IJkmeester van Bier- Edik- еп Botertonnen ten platten Lande. Vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Utrecht. 3 December 1151. Instructie voor den IJkmeester van Bier- Edik- en Botertonnen ten Platten Lande, IV. 