Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 2. XVIII, 610 S
Opmerkelijk is het (en dit behoren wij hier niet ongemerkt te pasfeeren) dat ’er bij het nemen van het zoo ftraks opgegeven Generalsteits Befluit, omftandigheden plaats hadden, die ons duidelijk doen zien, dat het als met den grootften drift genomen, en uit dien hoofde in geenen deele als welberaden kon aangemerkt worden. Want niet a- dat van Bercxer C. S. in dat geval, door hunne Vrienden of Bloedverwanten zouden beoordeeld worden. Het was om die redenen, dat Wittem pe Vijrpe van oordecl was, dat het antwoord van H. H. Mog., de fchromelijkfte gevolgen hebben moest, en de duidelijkfle bewijzen met zich bragt, dat men geen oogmerk had, om zelf; door een behoorlijk on- derzoek van zaken, het ongenoegen des Konings van Enge- hand te doen bedaren. Hh 5 490 LEVEN van alleen weigerde den tijdelijken Preefident, zijnde de Heer vaN Citters, (die wegens de Provingie Zeeland festte had) de conclufie als een Raads- befluit te proclameeren; maar hij inhereerde op nicuw het gevoelen van Zeeland, hier in bee taande: dat men als nog de gerezene verfchillen met Engeland moest trachten in der minne te vin- den, en het antwoord aan den Koning op zulk eene wijze inrichten, dat daar toe de weg niet werde soegemuurd. Een gevoelen dat echter geheel in geen aanmerking kwam, daar de Heer QUARLES wegens Holland zitting hebbende, zich in den Præfidialen zetel plaatfte, en geene de minfte zwarigheid maakte, om door het vallen laten van den hamer een befluit te bekrachtigen, waar door men, volgens de gedachten van ’s Lanps ERF- STADHOUDER en alle weldenkende in den Lande, de onheilen van den Oorlog, over het weerloos en inwendig verdeelde Vaderland, zoo al niet verour- zaakte, ten minflen aanmerkelijk befpoedigde, derwijze, dat zij zelven weldra het roekelooze en dwaze van hun gedrag met de handen voelen en tasten konden. Hoe dit zij, de door Z. H. te regt gevreesde, doch door Zijne bittere vijanden begeerde flag , was nu door het befluit des Zngelfchen Cabinets, ca ielijk gegeven! „ Zou het, (dus vraagd een zeker yoor- WILLEM pen V. VI. Afd. agr voornaam Regent van dien tijd, in een aan ons toe- gezonden bericht) „ Zou het in Z. H. als een mis- » daad zijn aan te merken geweest, wanneer Hij s het opzicht over het op lager wal vervallen Schip » van Staat, overgelaten had aan die onerva- » rene Stuurlieden, die op de duidelijkfle wijze ` „ aan den dag legden, dat zij Hem het roer ont- »» weldigen wilden? Maar neen! (laat hij ’er op » volgen) Hoe zeer de Prins dien noodlottigen » flap in al deszelfs onvermijdelijke gevolgen zich >> voor den geest fielde, en zich vrijkende van »» daar toe eenige aanleiding gegeven te hebben’; » Hij trachtte echter dezelye zoo veel mogelijk » te verzagten, door zijne întergesfie bij YORKE, bij deze aanhoudende, om de Koning te bewe- » gen, dat Z. M., alvorens de Republiek den Oor- „ log te verklaren, bezien wilde, welk een Advis het Hor van HorLanp over het gedrag van » VAN BERCKEL C. S. uitbragt, en in hoe verre 9» men zich geneigd toonde, om des Konings wrake » te bevredigen?” — „ Het is waar, (gaat hij >» voort) dat Yorke, wit hoofde van zijne bepaal- „ de orders, aan des Prinfen voorftellen in het » geheel geen gehoor gaf; maar het is niet min- » der zeker; dat de Worst niets onbeproefd liet, „ om in die critique oogenblikken de oogmerken » der Engelfchen te verijdelen, zoo als uit de | » Open 492 LEVEN van „> openbare Staatsflukken ten duidelijkften blijken » kan.” Laten wij nu bezien, waarin die po- gingen beftaan hebben. Hier toe behoord in de Zerfle plaats, het voor- ftel van Z. H. en de Leden des Raads van State, aan H. H. Mog. deedt, om dadelijk en zonder eenig verwijl, alle Verlofzangers van ’s Lands Armée op te roepen, om zich bij hunne Regimenten te veryoegen,'en tot foulaas yan de Militairen, hunne Tractementen voor 3 Maanden te verhoo- gen met eene gratificatie uan 12 fluivers in de week. In de Tweede plaats, eene onverwijlde dade- lijke oproeping derzelyer, en tevens een bevel, om door eene Recruteering alle de Compagnien com- pleet en voltallig te maken. In de Derde plaats, het afkondigen van een Generaal Pardon. En eindelijk, de nieuwe aandrang die Z. H. op het ontvangen der Vredebreuk aan de Bondgenooten deedt, om als nog ’s Lands weerloozen toeftand verbeterd te krijgen. Eene poging, die wij ter verdediging van des Prinfen uitmuntend en va- derlandlievend gedrag, niet beter kunnen leeren kennen, dan door de mededeeling van de circu- laire Misfive van H. H. Mog., gefchreven den 26 Desember 1780 aan de Staten der respective Gewesten die ’er het gevolg van was, en in fub- ilanuie dus luidde: EDE- 33 23 33 2) WILLEM pen V. VL Afd. 493 EperE MocEnpe HEEREN! > Zijne Hoocnrip pe Prins VAN ORANJE EN Nassau in onze Vergadering gecompa- reerd zijnde, heeft aan ons voorgedragen , dat reeds op den ro Maart des voorleden jaars gemeend had, aan de Heeren Staten der res- pective Provingien, Hoogstdeszelfs gedachten te moeten mededeelen, omtrent de fituatie, waarin van begrip was, dat de Republiek be- hoorde gefteld te worden, om met effect des- zelfs wettige Rechten te kunnen befchermen, namelijk: dat daar toe nodig zoude zijn het equiperen van ten minften 50 a 6o Schepen , waar onder niet minder dan 20 a 3o van Linies en het vermeerderen van de Landmacht tot 50 a 6o,ooo Man: en dat de Frontierplaatfen in behoorlijken ftaat van Defenfie behoorden te worden gebragt, en de Magazijnen voorzien met de vereischte Ammunitie van Oorlog.” ` » Dat Z. Z. met veel genoegen had gezien , dat wat de Marine betrof, dezelve wel eenig- fints in eenen beteren toeftand was gebragt, door eene fterke Equipagie; doch dat Z. H. zich vleidde, dat de Heeren Staten van alle » de Gewesten van begrip zouden zijn, dat men 22 in de gevaarlijke omftandigheden, waar in de 23 Re- 494 LEVEN var » Republiek zich na het voorgevallene /its twee » dagen bevondt, niet genoeg op zijne hoede » kon zijn, en ’er dus geen zwarigheid zoude >» worden gemaakt, om in den voorgeflagenen » aanbouw van Liniefchepen, en in de Epui- » pagien voor het aanftaande jaar (welken niet „ zonder de Republiek aan de grootite gevaren te exponeren, konden worden nagelaten) gave confenten te dragen, en door Fournisfementen van Penningen de Admiraliteiten in ftaat te ftel- » len, om te kunnen presteeren hunne Quota’s in de te doene Equipagien. Maar dat Z. H. zoude denken nalatig te zijn in zijnen plicht, zoo nict te gelijker tijd verklaarde, dat het ook even nodig was de Republiek in een respecta- „ bel Postuur te Lande te ftellen. Dat Z. H. » met leedwezen had moeten zeggen, dat zijne » pogingen tot hier toe aangewend, om mede » de Landmacht van den Staat vermeerderd te »» Zien, van geene vrucht waren geweest. &c. — » Dat Z. H. geenfints kon inftaan voor de ge- volgen, aan welke het nalaten van het geene nodig is van de Defenfie van de Republiek zoo te Water als te Lande, dezelve zoude ex- „ ponneeten. Dat oordeelde Hoogst deszelfs 5, plicht te zijn, om de fituatie naar waarheid » aan H. H. Mog. onder het oog te brengen, en » Zulks 33 2 3? 23 39 WILLEM pen V. VI. Afd. 495 s zulks gedaan hebbende, zich van zijnen plicht „ hadde gekweten, en vertrouwde, dat nimmer 9» aan hem zou kunnen worden geimputeerd, in- » dien de Republiek , door het verzuim van het »» geene ter defenfie vereischt wierd, eenig nadeel s kwam te lijden, wijl meer als eens had gewaar- » fchouwd: doch dat nu H. H. Mog. moest ver- „ zoeken, om bij de Heeren Staten der respecti- „ ve Provingien , Hoogstdeszelfs Propofitie te » te willen appuiëeren , hoopende dat dezelve » in deze gevaarlijke omftandigheden meerder in- » vloed zoude hebben dan in vorige tijden, en 3, dat de Finantieele Confideratien niet zouden , weerhouden van te doen, het geene onvermij- „ delijk vereischt word, wil men het lieve Va- » derland niet exponezren aan eene vijandelijke » invafie. — Dat het nu weinig kon baten, om » te herhalen het geene bevorens zoude hebben „ moeten gefchieden, en men met allen ernst be- » hoorde te denken op het geene nu gedaan moet », worden: doch dat, zoo de Republiek zich had- » de gelieven in ftaat te ftellen, bij den aanvang: s dezer Troub'es, om derzelver aangenomen fy- ‚ thema van Neutraliteit met effect te kunnen „> fouteneeren, en Hoogstdeszelfs Propofitie van » den ro Maart 1780 ingang hadde gevonden, > 2 H. alle redenen had, om te denken, dat s Ge SS 495 ' LEVEN var ` » de Belligerende Mogendheden de Republiek » zouden hebben gemenageerd, en dat dus dezel- » ve zich niet in het actueel predicament zoude », bevinden.” Belangrijk voorftel in de daad, het welk niet alleen als eene korte herhaling van alle de bevo- rens door Z. H. gedane aanfporingen, en als een fnerpend verwijt over het langdunrend en onver- antwoordelijk verwaarlozen van ’s Lands dierbaar- fte belangen befchouwd moet worden; maar het welk in die bange en bekommerlijke oogenblik- ken, waar in de fchrik over Engelands Oorlogs- yer klaring, de zielen van velen overmeesterde , die nog kort geleden met zoo iets den fpot dreven, eene bekendtenis ten halze uitwrong, die met volle recht cene complete juftificatie van des Prinfen ge- dragingen geheten mag worden, en uit dien hoof- de hun nader aangeheven gefchreeuw over des Vors- ten voorgewende inäctiviteit, als kaf voor den wind -~ verfluiven deedt. Dat wij dus fprekende , niet meer dan de waarheid zeggen, kan best blijken uit het geene wij aangaande des Vorsten propo- fitie, en ter zijner volledige verdediging, aan het flot van deze Misfive vinden, niet minder dan dit volgende behelzende : „ UEd. Mog. zullen uit het geproponeerde ge- waar worden, dat Zijne Hoogheid altoos be- zield WILLEM pen V. VI. dfd. 497 „ zield met de zuiverfte liefde voor het Vader- „ land, aanftonds zijne gedachten heeft laten gaan » over het geene tot beveiliging van den Staat, » zonder tijdverzuim diend te worden gedaan; » daar de berichten uit Engeland ontvangen, en » het fchielijk vertrek van den Ridder Yorke, » het bekommerlijk uitzicht geven, van de Re- „ publiek eindelijk blootgefteld te zien aan het » voorfpelde gevaar, van in den heerfchenden en » Alvernielenden Oorlog deel te moeten nemen. — s Wenfchelijk ware het derhalven geweest, dat de » Bondgenooten in tijds het oor hadden gelieven s te leenen, aan de heilzame en trouwhartige » vermaningen en aanradingen, door ZIJNE »» HOOGHEID, verfcheiden jaren achter een, doch » vooral federt het begin der tegenwoordige trou- „> bles zoo omvermoeid, en met zoo veel ijver aan »» dezelven voorgedragen. — Dan, nadien een „ terugzien op het gepasfeerde niet als moeite en >» nebrflagtigheid kan verwekken, en den Staat >, thans alleen door moed en beleid kan behouden » worden, zullen wij daarom het oog liefst af- „ wenden van het geene gebeurd is, om nevens », Zijne Hoocneip, de aandacht der Bondgenoo- s ten alleen te vestigen op het geene nog kan en »» moet gedaan worden, zoo men zich niet in het p> Witerfle- verderf wil florten. — Met reden kan lII. Deer. Propofitie, zoo omtrent de hoogstnoodzaaklijke vermeerdering van ’s Lands Militie, als ten » Opzichte van den flegten ftaat van de Fortifi- „ catien en Magazijnen, met zoo veel kracht » word aangedrongen. — Het is eene onbetwist- bare waarheid , welke door de ondervinding van alle tijden, en misfchien door de tegen- » woordige fituatie van de Republiek zelve, be- » vestigd word, dat een Staat altoos gevaar » loopt, zich door die Mogendheden, teen » welke dezelve het minfte gedekt is, trapsge- lia s» Wij- 500 LEVEN vawn » wijze in den Oorlog te zien inwikkelen,” zoo » men derhalven volkomen onafhangelijk wil blij- » ven, is het volftrekt noodzaaklijk zich in troeble » tijden aan alle kanten te wapenen.” — Sluitende verder met eenen zeer ernftigen aandrang, om onverwijld, met cordaatheid en moed, en met ter zijde ftelling van alle bijzondere confideratien, de uiterfte efforts aan te wenden, om het lieve Va- derland voor deszelfs ondergang te beveiligen. Wij hebben, niet alleen om de zoo ftraks op- gegevene redenen , dit allerbelangrijkfte Staats- ftuk, dat bij velen, die zich tot het te boek ftellen der gebeurenisfen van dien tijd verledigden, of, zeer verminkt voorgedragen; of, met flilewijgen gepasfeerd is geworden, hier eene ‚volledige plaat- fing waardig gekeurt; maar ook, óm onze onbe- vooroordeelde en voor overreding vatbare Leze- ren in ftaat te ftellen, om te kunnen oordeelen wat men te denken hebbe van hen, die uit deze onwederfpreekbare bewijzen van een ware zucht voor het Land, zoo van Z. H. als van het meer- derdeel der Leden van ’s Lands Hooge Regeering , zelfs nog op dat outzettend tijdflip aan den dag gelegd, aanleiding genomen hebben, om WILLEM pe Vijrpe aan de Natie af te fchilderen a/s Aad Hij geen ander oogmerk gehad, dan de vijande- lijke Dritten in de hand te werken. Waarom? Om WILLEM pen V. VI. Afd. sor Om dat Hij onwrikbaar bij zijn gevoelen bleef, dat, zou men het Vaderland voor allen aanval dekken , men hetzelve niet alleen ter ZEE, maar ook TE LANDE, in eenen verdedigbaren Staat moest fiellen. Het groot getal van Pamfletten en Schotfchriften, waar in de Samenttellers zulks opentlijk te lezen gaven, laten geen twijfel over aangaande de zekerheid van dat onzinnige be- drijf, en niets trof ’s LANps ERFSTADHOUDER gevoeliger, dan dat hij moest zien, dat even dien zelfden toon, door verachtelijke en bezoldigde Pas- kwilfchrijvers opgeheven, in onderfcheidene Ge- westelijke en Stedelijke Raadzalen werdt opge- vangen, door zoodanige Leden, die hunnen haat tegen den goeden Vorst beftendig aan den dag legden, door het verwerpen van alle voorziening te Lande, en dus doende een fpaak in het wiel ftaken, waar door het een zoo wel als het ander onafgedaan bleef. Dit bleek zoo klaar als de zon op den middag, toen Z. H. benevens de Raad yan State, zich uit de zoo even opzegevene Cir- culaire Misfive van H. H. Mog aan de Bonde genooten , iets goeds voor het weerloos Vaderland voorftellende, eene Petitie overleverden, tot het uitrusten van 94 Oorlogfchepen, en het augmen- teeren van de Militie tot 50,000 Man, met aan- beveling, om tot het vinden van de noodige geld Ii 3 fom 502 LEVEN van [ommen eene Negotiatie van 14 Millioenen Gul- dens, tegens den geringen interest van 2% pCt. Eenige nadere voorftellen van Z.-H., om met de (*) Vier EN TWINTIG TONNEN Goups uit Sraps Kas!! Wie bedroefd zich (dit lezende) niet, wanneer hij in aan- merking neemt, dat fints die gulde tijd, de Finantie-ftaar van deze eerfte Stad des geheelen Vaderlands, door de on- heilen van den toen ontftanen Oorlog, en andere Rampen, zoo zeer vervallen is, dat ’er jaarlijks fints 1795 eenige Tonnen Gouds te kort kwamen, die door middel van ge-. forceerde Geldheffingen moesten gevonden worden. Men vergunne ons doze gepaste aanmerking. Ii 4 504 LEVEN van de voorhanden zijnde Militie, de kusten van Zo/- land en Vriesland, door het affteken van drie Campementen, voor alle invafiën der Engel/chen te verzekeren, daar zij geduurig voor de kust kruisten, en zelfs het Dorp Scheveningen befcho- ten, en nog meer andere, die wij om ons te bekor- ten hier niet opgeven, vonden almede geen guns- tiger onthaal, daar men met alle gevaar aan de Landzijde fpotte, en ten aanziene van de Zee- macht redekavelde, of een genoegfaam aantal Oor- logfchepen en Fregatten in weinig dagen als van de boomen te fchudden was, om de Zeegaten en Kusten te dekken, de Koopvaardij te befcher- men, en tevens voor de Colonien te zorgen. Op dien trant althans fprak Jonker vAN DE CAPEL- LEN TOT DE Marscu, toen de aanvrage des Raads van State om een Millioen Guldens, ter volvoering van des Prinfen voorftel, op den Gel- derfchen Landdag in overweging kwam: want na gezegd te hebben, „ dat er voor geen aan- „ vallen van de Landzijde te duchten was; dat », een Veldleger van geen dienst zijn kon; en dat „> het kruisfen van eenige Fregatten, alle bekom- ə» mering zou kunnen doen wegnemen, zoo wil- „ de hij liever voor het gevraagde Millioen, 2 of » 3 Oorlog fthepen gebouwd hebben. De Ingeze- „ tenen hadden billijke redenen, om van het Be: y flvur WILLEM pen V. V1. Afd. sos » fruur te vorderen, dat ’er geen penning onnut s» verfpild werde, en het Volk kon geen genoegen 9» nemen in de eigendunkelijke wijze waar op de » ganvrage gefchiedde, HET DADELIJK BEWER- » KEN, DAT DE VLAG VAN DEN STAAT IN DE » VIER WERELDDEELEN GEGERBIEDIGD, EN DOOR s» DE VIJANDEN GEVREESD WERDT, dit was het » daar thans op gedagt moest worden.” &c. Schoone woorden, met geen ander oogmerk ge- fproken, dan om alle des STADHOUDERS ijverige pogingen tegen te werken, en door het eis/chen van onmooglijkheden, de Natie in den waan te brengen, or: dat het flechts aan een wenk af hing om een Vloot te fcheppen en in Zee te bren- gen, waar door men zich allerwegen tegen den Vijand verdedigen kon: or, dat men met geld dezelve van elders zich kon aanfchaffen. ‘Toen Z. H. dit advis (het welk oogenblikkelijk door het gehele Land verfpreid werdt,) onder de oogen kreeg, zegt ons een zeer geloofwaardig bericht, »» merkte Hij het aan, als een nieuwe pijl bij de » vele anderen die dagelijks op hem afgefchoten » werden, om hem bij de Natie gehaat te ma- » ken; als eene poging, om des Ridders gelief- »> koosd fyflhema van eene volftrekte Volksregec- » ring door te drijven, niettegenfiaande het Va- » derland zich in de zorgelijkfte omfandigheden lis » b- 506 LEVEN van » bevondt; en als een gevolg van het blind ver- » trouwen op buttenlandfche hulp, van waar men „> alles verwachtende was, waarom velen zich over 3» het dreigend gevaar weinig bekommerden” — Opmerkelijk, (en wij {chromen niet te zeggen, tot eeuwige fchande van fommige zoogenaamde Nederlandfche Patriotten ,) is het geene de VER- VOLGER op WAGENAAR , over de aandoeningen die het uitbarsten des Oorlogs veroorzaakten , aan de Natie heeft opgedischt. Zeggende: „ in den be- s, ginne baarde het geene kleine verflagenheid on- » der de meeste Landzaten. Elk fprak ’er over 9 naar zijn inzien: groote kommer ging eenigen » aan, daar zij zich niets dan ramp uit die 5 vredebreuk voorfpelden. (*) Angst, was te lezen » op het aangezicht van fchat rijken, en minder »» vermogenden in den Lande, die hunne gehele »» Bezitting, of althans het grootfte gedeelte van >» dezelve in Engeland geplaatst hadden, en nu »» voor de betaling der jaarlijkfche renten, zoo 99 niet (*) Die eenigen, waar onder de Prins van ORANJE be- hoorde, waren niet zonder reden bekommerd, Hoe bejam- merend derhalven niet, DAT MEN DEN RAAD VAN DIE EENIGEN, door de onbetamelijke drijverijen VAN ANDEREN, die vrij minder in getal waren, dwarsboomen, en geheel verijdelen ze! tg ee WILLEM pen V. VI. Afd. 505 LEVEN var van dien Schrijver was verzekerd geworden, zeg» gende: „ Velen fchenen de anders onderfcheiden- » de en kenmerktekenende charactertrek der Han- »» delaren , EIGEN WINZUCHT, af te leggen , en be- s» toonden eene gereedheid om alles voor het Va- », derland op te zetten” Dan, hier bleef het niet bij; daar hij ‘er op volgen laat: ,, Zij VERHEUG- » DEN ZICH OVER DEZE VREDEBREUK, en {pel- » den, onaangezien de onmiddelijke fchade wel- >» ke hun dreigde, niet dan goede gevolgen uit » dezen Oorlog! Zij berekenden de voordeelen die » den Handel eerlang daar uit zou trekken , als zijn- » de dezelve een gefchikt middel, om alle de druk- >» kende bezwaren op den NEDERLANDSCHEN HAN- » DEL door de Engelfchen gelegd, en de belem- s» merende hinderpalen aan denzelven , reeds meer » dan eene eeuw geleden, gefteld, uit den weg » te ruimen, en den Vrijen Handel van dit pran- „ gend juk der nijdige Nabuuren te ontheffen.” Wie hoorde immer zulk eene Staatkundige Dwe- perij? — Te recht mogt daarom de Geleerde Kruit, over dat fchandelijk gedrag fprekende, aan zijne Lezers vragen. „ Was dat niet regt » Patriottisch van eerlijke en brave Kooplieden s gedacht, blijdfchap te toonen, over eenen Oor- a» log, die zoo vele verwoestingen aanrichten , zoo s» vile zielen ongelukkig maken, zoo vele verlie- s zen WILLEM pen V. VI. Afd. zog s zen veroorzaken, °t Land op zoo vele Millive- » nen, en de Burgers op zoo vele verzwaringen » van Lasten zoude te flaan komen?” Hoe dit zij, de Kooplieden en Regenten, die op het voetfpoor van eenen buitenlandfchen Jour- nalist zich verbeelden mogten, „ dat ‘er nimmer s voor de Ingezetenen dezer Republiek een tijd- s» fip zoo gunstig geweest ware dan het toenma- » lige, om alle de voordeelen wederom te halen, >> welken zij ongevoelig door zwakheid of nood- >, zaaklijkheid verloren hadden, daar zij thans » voor zich hadden, Vrankrijk, Spanje, Rus- »» land, Zweden en Deenmarken, die hen nu wel »» begunfligen en onderfleunen zouden,” zij onder- ` vonden met dat alles, hoe dwaas hunne opge- vatte hoop, en hoe nadeelig het op den duur ver- werpen van des ERrFsTADHOUDERS trouwhartige Raadgevingen was, daar men nu red- en radeloos naar verdedigings-middelen omzag, zelfs in 4m- fterdam, daar men zich meer dan elders, door de gasconnades van eenige weinigen, zoo deer- lijk om den tuin had laten leiden; en van hier ook, dat men Kooplieden en Regeering aldaar, in onderfcheiding van andere Steden zag wedij- veren, in het uitdenken van middelen, dienstig om de al vast vermeerderende onheilen van den uitgebarsten Oorlog te verminderen. Dan, het wa- 510 LEVEN van waren in vele opzichten, voor her weerloos V A- DERLAND vesgeeffche, en voor Z. H. fchadelijke pogingen. De KoorriepeN mogten hunne hulp aanbieden om Schepen ten Oorloge, en groote geld- fommen tot het aanwerven van Volk op dezel- ven in gereedheid te brengen, maar men kon met geld geene Schepen fcheppen, daar de be- noodigden nog aangebouwd moesten worden, En wat de Regering betreft, met even dezelfde drift als waar mede zij beweerd had, dat ’er van de toetreding tot de Gewapende Neutraliteit, niet dan de grootfte voordeelen voor den Handel, en eene dadelijke hulpe voor de weerlooze Republiek te wachten was, trok zij nu bij het achterblijven de alarmklok, om dezelve ter Staatsvergadering van Holland in te roepen, bij Rusland, Zweden en Deenmarken. Doch, helaas! met geen ander ge- volg, dan dat elk verftandig Vaderlander op de overtuigende wijze overreed werdt, dat ’er voor de Republiek, ook van dien kant geen heil te ver- wachten was, daar zelfs de Keizerinne van Rus- land (zoo als wij bevorens reeds aanftipten,) aan haren Admiraal, met eene Vloot te Cadix liggende, het noodlottig bevel gaf, om geene Hol- lundfche Koopvaarders onder zijne befcherming te nemen. Een bevel, dat (onzes inziens) ten fpre- kenden bewijze ftrekt, dat de Regeering van Am- fier- WILLEM pen V. VI. Afd. sir flerdam onkundig was van de ware bedoelingen dier Hoven, ten zij dan, dat men onderftellen wilde, dat zij tegen beter weten aan dien raad gave, om ware het mogelijk den neêrgeflagen, moed des Volks, door eene herfchenfchimmige hulp op te beuren, en zich bij de Ingezetenen met dat alles te doen voorkomen, als waren zij de wijze ervarene Stuurlieden, die, in onderfchei- ding van WILLEM pe Vijrpe, bij het barnen van den algemeenen nood, wel kans zagen om het flin- gerend Schip van Staat in behouden Haven te bren- gen, het welk, (wel ingezien) in de toenmalige _omftandigheden voor eene fchandelijke misleiding verdiende begroet te worden. — Duidelijker ech- ter bleek dit laatfte, toen zij op den 18 Mei 1781, in een fecrcet befoigne , bij het doen van een voor- ftel, den hang aannamen, als was ’s Lands weer- loozen toeftand althans aan hen niet te wijten, toen zij hunne Gedeputeerden in last gaven, aan H. Ed. Gr. Mog. voor te dragen. ,, Hoe zij » Zich gevleid hadden, dat eindelijk de pogingen 4, fints eenen geruimen tijd gedaan, om zooda- „ nig een aantal Oorlogfchepen in Zee te bren- » gen, als noodig ware om den Koophandel en » de Zeevaart der Ingezetenen van den Staat, » of ten minften eenige Takken van dezelve te » befchermen, eens van kracht zouden geweest ‚> heb- 512 LEVEN van » hebben: hoe zij te meer in die verwachting >, verfterkt waren, toen zij onderricht werden, : dat een tamelijk getal Oorlogfchepen gereed » was om in Zee te fteken, dan, dat zij tot hun- „> ne uiterfte bevreemding hadden verftaan, dat „ de Officieren, op het oogenblik dat zij de be- ‚‚ velen hadden behoren uit te voeren, kennis „ gaven van hun gebrek aan Ammunitie &c., en » dus voor eerst buiten ftaat om aan dezelve te „ gehoorzamen. Hier over waren zij getroffen , „ en zij konden niet nalaten rondelijk te verkla- „ ren, dat ’er redenen van vreze waren, dat door s» die werkeloosheid zich weinige hope opdeedt +» voor de zoo hoognodige befcherming van den » Koophandel en de Zeevaart, welks ftilftand , „ groote fchaarsheid en gebrek ten gevolge zoude » hebben, gezwegen van de onmooglijkheid , „ om den Vijand, die fints 5 maanden den Staat » Vijandelijk aangegrepen, zich reeds van een » groot aantal kostbare Oorlogs- en Koopvaardij- » fchepen, ja zelfs van eenige Buitenland{che Be- » Zittingen hadt meester gemaakt, eenige af- „ breuk te doen. Zij mogten derhalven niet lan- „ ger uitftellen, dat alles met gepasten ijver voor >» Hun Ed. Gr. Mog. open te leggen, benevens » de fchromelijke gevolgen die voor het Vader- „ land uit dezen bekommerden toeftand van za- » ken WILLEM pen V. VI. Afd. 513 » ken te wagten ftonden! &c. &c. Het was „ daarom dat zij, (ten einde zich voor ’s Lands » goede Ingezetenen verantwoordelijk te ftellen, » welkers bederf met räsfe {chreden naderde, en >> die tot hier toe de Lasten blijmoedig in ’s Lands » Schatkisten hadden opgebragt, en derhalven met » recht befcherming van ’s Lands Vaderen eisch- » ten) hunne Afgevaardigden wel expresfelijk had- » den belast, om ten fterkften aan te dringen op » een onderzoek, waar aan de plaatshsbbende » werkeloosheid en verregaande traagheid ware s> toe te fchrijven?” Befluitende dit alles met den raad, ,, dat men de zaken ter Generaliteit daar »» henen dirigeerde, 1. Dat aan Vrankrijk de » nodige voorftellen werde gedaan, om in onder- »» handeling te treden , over de wijze waarop men met mededeeling der Plannen van wederzijd- fche Krijgsverrichtingen , gemeenfchappelijk zouden kunnen en behoren te handelen, en a. Dat eenige weinige Heeren, gekozen uit de „> Onderfcheidene Gewesten, aan Z. H. den Heere », ERFSTADHOUDER zouden worden toegevoegd, ‚„ om het Vaderland bij deszelfs Vrijheid te hel- » pen bewaren!” — Recht tijdige, manlijke, welberadene, en wijze yoorflag, die den Engelschgezinden als een fchorre donderflag in de ooren klonk: zegt ver w ERVOL- Ii, Deen. Kk GER 32 22 >? 23 514 LEVEN van GER op WAGENAAR! Maar zeer ten onrechte, daâr dezelve als zeer bedrieglijk befchouwd moest worden in den mond van de Gedeputeerden eener Stad, welks Regeering zich zoo menigwerven beij- vert hadde, om de voorftellen door den STAD- HOUDER , fints vele jaren tot redres van zaken ge- daan, te verijdelen, of openlijk af te keuren, zoo als wij in den loop van deze Levensgefchiedenis bij de ftukken bewezen hebben! Was het wonder dat toen Z. H. » Het zou niet dan de hoogfte injuftitie zijn, » dat men aan ons attribueerde de weerloosheid Kk 2 » waar 516 , LEVEN van » waar in de Republiek zich nog bevondt, toert » het Britfche Manifest de harten der Vader- „ landlievende Ingezetenen van dit Gemeene- » best, koe zeer ook verontwaardigd over de on- » rechtvaardigheid van den aanval, met bekom- » mering vervulde, over de gevolgen van het ge- » rezen misverftand. — Ons inzonderheid (wij fchroomen niet zulks rondberstig te belijden) » trof de tijding van dien vijandelijken aanval » zeer levendig; niet, om dat wij, (zoo als men » Jedert eenen geruimen tijd, met een teugel- en „ ftraflooze ligentie getracht heeft aan de goede »» Gemeente in te fcherpen, en door allerhande » lasterlijke en onwaarachtige voorgevens te doen geloven) door een onbehoorlijk attachement aan Groot-Brittaunien , deszelfs belangen ftelden bo- ven, of zelfs nevens die van het Vaderland; maar integendeel, om dat, offchoon wij naar wraak verlangden, zoo zeer als iemand onzer Landgenooten, de liefde tot het Vaderland ons reeds deed gevoelen, de gevolgen van de ge- rezene onlusten, in dezelve voorziende impor- tante fchade voor de Ingezetenen ; een complee- te ftilftand, en mogelijk een gehele afwending van de fources van hunnen welvaart, door het verlies van de Commercie; een waarfchijnlijk verlies van een gedeelte ten minften van fommi- » BER >? 2 9 2 23 EE) 33 * 23 WILLEM pen V. VI. Afd. 517 » gen van ’s Lands Etablisfementen buiten Euro- pa; en een vrij grooter Epuifement van ’s Lands Finantien, dan dat, uit vrees van het welke » Men tot dien tijd toe belet was, de Republiek » in behoorlijken ftaat van defenfie en onaf han- » gelijkheid te ftellen. — Wij waren bij ons zel- ven overtuigd, dat de middelen die Æ. H. » Mog. in ftaat waren ons in handen te geven, » Op verre na niet konden toereiken, zazet flechts „ om. onzen vijand het hoofd te bieden, en hem » Zijne onrechtvaardigheid te doen berouwen; »» maar zelfs, om alle die Objecten, in welk de » Republiek en hare Ingezetenen zulk esfentieel » belang hebben, nog een éénig derzelver, be- »» hoorlijk en naar vereisch te befchermen, of >> te beletten, dat velen een prooi der vijanden » werden, zoo als zulks uit eene comparatie » van de Engelfche Zeemacht tegens deze onze » Marine nader blijken zou.” » Daar Wij echter ons bevonden in de onaan- 9 gename fituatie, van met ongenoegzame, en »» zeer ver te kort fchietende middelen te moeten » Zorgen voor de uitvoering van de nadrukkelij- »» Ke maatregulen en befluiten, waar toe de Hoo- » ge Bondgenooten, door den aanval van den Ko- » ning van Groot-Brittannien gedwongen werden: »» daar Wij ons derhalven gefteld zagen in de om- Kk 3 » ftan- 3> 518 LEVEN van » ftandigheden zoo menigmalen bij Ons voorzien, s» En bij zoo vele gelegenheden voorfpelt, van na- » melijk, met alle de fchatten van de Republiek » te zamen genomen, niet te kunnen bekomen » het gene er nodig was tot behoud van het Vader- » land, tot Protectie van de Navigatie en Com- 9» mergie, en tot Confervatie van deszelfs verafge- s» legene en wijdverfpreide Bezittingen; immers „ Niet zoo fchielijk als de nood het vorderde: zoo » begrepen wij voor eerst en bij provifie, ons s» te moeten bepalen tot het Defenfief ageeren, » cn tot het verminderen, zoo veel mogelijk, van » het gevaar met welk de Republiek van alle »» kanten, en in genoeg faam elk Werelddeel be- » dreigd werdt ; intusfchen alles wat mogelijk » was in het werk te flellen, tot volmaking en ` „ vermeerdering van die middelen, die Wij in „ handen hadden, ten einde met er tijd ook in » faat te geraken, om aan den Vijand te doen s, gevoelen dat men dit Gemeenebest niet ongewro- „ ken beledigd.” (*) Wij (*) Niets is algemeener bekent, dan dat het niet ontbrak aan Lieden, die van oordeel waren , dat men bij de uitbars- ting des Oorlogs, al vrij wat kon uitvoeren met ’s Lands Zeemacht, waar van men bij herhaling zeer uitvoerige lijsten in druk uitgaf, die het voorkomen hadden, of zij werkelijk om- WILLEM pen V. VI. Afd. ken onzer Lezeren die niet in de gelegenheid zijn geweest, om de nimmer wederlegde of gelogen- ftrafte verantwoording van WILLEM pe VIJFDE, berustende in de Registers van Staat, te lezen, (dewijl men om redenen het debiet derzelve zoo veel mogelijk heeft geftremd) deze regelen uit de- zelve af te fchrijven, om dat wij daar in ten al- len tijde gevonden hebben, niet alleen de ware ge- voelens van zijn hart, over het onrechtvaardig gedrag der Engelfchen; maar ook, de ware rede- nen waarom de Prins zich voor het DEFENSIVE verklaarde, hoe zeer zijne geheime en openbare vijanden op eene OFFENSIVE wijze wilde gehan- deld hebben. — Z. H. was niet (zoo als men al- go- omtrent de 100 Bodems bedroeg. Intusfchen was dit on- waar. Want volgens de echte opgave bevonden zich in actueelen dienst 27 Schepen, meest van 50 flukken, 35 Fregatten, en 2 Snaauwen, waar onder begrepen moesten worden, 6 oude Wacht- en Hospitaal-fchepen, en verfchei- dene anderen-die men nog bezig was te bouwen, behalven de Adviesjachten en Uitlggers, die mede nog gebouwd, gekocht , of gehuurd moesten worden, en tot welker be- manning nog veel volks ontbrak. De Engelfche Zeemacht daar en tegen telde 150 Liniefchepen, en een daar aan geëvenredigd getal van Fregatten, Katters, &c. die allen compleet bemand, en voor beste Zeilders gehouden werden. Kk 4 520 LEVEN van gemeen vertelde) vóór het Defenfive, om dus doende den vijand in de hand te werken ; maar om de pas ontluikende, doch echter zwakke Zee- macht van den Staat te conferveeren, en met de- zelve de Kusten, Zeehavens, en Stroomen te dek- ken, tot dat dezelve ten naasten bij tot zulk eene fterkte was gebragt geworden, dat men met vrucht — tegen den vijand iets ondernemen kon. Het Ofen- fief handelen bij den toenmaligen toeftand der Vloo- te, befchouwde Hij roekeloos, in aanmerking ne- mende de geringheid derzelve in vergelijking met de Engelfche macht, van oordeel zijnde , dat men niet alles, het geene met zoo vele zorgen en moei- tens bijééngebragt was, opofferen moest aan eenen meer dan viermaal fterker vijand, waar door men oogenfchijnlijk van alles zou zijn ontzet gewor- den. Een gevoelen, dat nog dies te aanneemlij- ker werdt, daar de Marine in weinig tijds, door ondericheidene defastres en ongelukken , een ver- lies ondervondt van niet minder dan 7 Schepen yan Linie en 4 Fregatten, welke verliezen alme- de grootdeels door des Prinfen vijanden op zijne rekening zijn gefteld geworden (*). In- (*) Te weeten: de Princes CAROLINA en ROTTERDAM ieder van 50; de Mars van 60; de Fregatten de Casror en Mars ieder van 36 ftukken, die door de Engelfchen wol fpoe- WILLEM pven V. VI. Afd. 521 Intusfchen zou men zeer verkeerd denken, wanneer men des Prinfen gedachten , om /lechts op eene Defenfive wijze te werk te gaan, in dien zin opvatte, (zoo als velen in die dagen deden, die alomme verraad meenden te ontdekken) als of Z. D. H. den Vijand in alles maar wilde laten geworden. Dit toch blijkt geheel anders uit zij- ne werkzaamheden, met overleg van de kundig- fte Scheepsbevelhebberen en de Leden van de Admiraliteits-Collegien, geen ander doel hebben- de, dan voor het welzijn des Lands te zorgen, en gemeenfchappelijk middelen te beramen, om de Britten op de eene of andere wijze af breuk te doen. Want toen H. H. Mog., ten gevolge van een verzoek om Convooy, gedaan door Di- recteuren van den Oosterfchen Handel en Rede- rijén te Amfferdam, op den 26 Maart het be- fluit namen , Z. H. te verzoeken, om zulks zoo fpoedig mogelijk te effectueeren, zoo beriep Hij fpoedig veroverd werden. —— Het Schip HorLLAND van 64 ftukken , zonk, —— De Prins Wirrem van 7o ftukken verzeilde op de Haax. — De FREDERICA Louize WILHELMINA van 50, en het Fregat de EENDRACHT van 24 ftukken, verongelukten beiden: terwijl men uit hoofde van ouderdom, het Schip de Maria Louisa van 5o ftukken, en het Fregat Brois van 24 ftukken , moest verkopen als niet kunnênde vertimmerd worden. Kk 5 522 LEVEN VAN. Hij op den 29 dito, tot het houden van een Be- foigne, de Heeren van LYNDEN TOT HEMMEN, VAN Breiswijk, Elf Leden of Ministers van de Admiraliteiten , drie Vlag-Offigieren, en den Rid- der VAN KINSBERGEN als Vlag Capitein, waar in onder anderen twee Vragen werden voorge- fteld en overwogen, die wij uit de antwoorden genoegzaam leeren kennen. Want op de Eerste werdt door de Admiraliteiten geantwoord : ,, daz » er nu 8 Schepen; binnen 4 weken 133 en in » de maand Met waarfthijnlijk 24 in gereedheid „ zouden zijn.” Die van Amfterdam zeiden ech- ter, maar te kunnen verantwoorden voor de Lig- chamen en de Toetakeling, en derhalven geenfints voor de bemanning, uit hoofde van de ongemeene fchaarschheid van Volk. Op de Tweepe werdt geadvifeerd: „ dat voor als nog met de actueele », Zeemacht geen Convoot kon worden verleent, „ maar dat ’er alvorens een meerder aantal moest » zijn.” De Prins kon derhalven, hoe zeer Hij ook het tegendeel wenschte, aan die Refolutie € niet voldoen, dus bleef het Convooy achter, en Hij moest zich om onvermogen bij het De- * fenfive blijven bepalen. Met dat alles, bleef Hij fteeds bezield met eene hartelijke zucht om aan alles behoorlijken fpoed te bezorgen, tot welk oogmerk buiten alle tegenfpraak behoord, de rei- ze WILLEM pen V. VI. Afd. 523 ze die Z. H in de maand April naar de Helder en Texel deedt, ten einde aldaar met eenige wei- nige Leden van Regeering, verordeningen te ma- ken, dat ’er voor ’s Lands Schepen van Oorlog een veiliger legplaats bij den winter in gereedheid gebragt werde. Eene reize, hoe zeer met het bes- te oogmerk ondernomen zijnde, echter voor Z. H., bij het dag aan dag toenemend gemor over Inäctiviteit en Werkeloosheid van ’s Lands Es- quader in Zexel leggende, van de onaangenaamfte gevolgen was, en daarom hier door ons eeniger- mate omftandig diend vermeld te worden, dewijl het algemeen, onkundig van de ware reden waar- om Z. H. derwaarts toog, verzekerde, dat zoo dra de Prins in Zexe/ zou gearriveert zijn, als dan het Esquader direct uitlopen zou, om den Vijandelijken Brit te beftoken, en een Transport van Hanoverfche Troupen, het welk men zeide dat van de Wezer naar Engeland ftond over te fteken, te onderfcheppen en op te brengen. (*) | | Zoo (*) Uit het geene ftraks in den Text volgd, zal blijken, dat het hoofdoogmerk van des Prinfen reize, niet zoo zeer was het uitlopen van het Esquader te bevelen, maar te bevoorderen: en meer bijzonder, de zaak om een veilige Legplaats aan de Schepen te bezorgen. Het maaken van fchikkingen om met eenige Schepen uit te zeilen, was een bijkomende omftandigheid, grootdeels veroorzaakt door losfe ge- 524 LEVEN van Zoo als gezegd is: Z. H. het voornemen op- gevat hebbende, om ter meerdere befpoediging van zeker Plan, door de Heer BrANDLIGT ont- worpen ter verbetering van het Zexelfche Gat, ge- geruchten, dat ‘er een Transportyloot met Troepen uit de Wezer komende; zoo ook een Convooy van 100 Engelfche Koopvaarders, naar de Zond moetende , zonder veel moeite zoude te overmeesteren zijn, wanneer “er flechts eenige Schepen in Zee ftaken. —— Intusfchen waren die berichten alles behalven Echt, en de exclamatien, die de Post van den Nederrhijn daar over gedaan heeft houden geen fteek, Zij dienden nergens anders toe, dan om de Natie te mis- leiden, en het morren en klagen te vermeerderen, — Onge- looflijk is het bijna wat ’er in die dagen al verteld, verze- kerd, en’ geredelijk geloofd werdt, vooral wanneer het maar dienstbaar geoordeeld kon worden, om de plaatshebbende argwaan, over het onderftelde verraad met Engeland aan te vuuren, of de hoop op krachtdadige hulp van eenen anderen kant te vermeerderen. Tot dit laatfte kan men betrekken, het geen Rennorp verhaald, hier in beftaande: Dat de Penfionaris Visscuer hem verzekerde, dat een zeker For- tuinzoeker, geheten Montacu, (door Renporp een QUIDAM genoemd) had aangenomen, om in weinig tijds 10 Engel/che Fregatten van Oorlog in Texel te leveren, voor 80,000 Livres. WILLEM pen V. VI. Afd. 25 gelegen tusfchen het Hoofd van de Helder en de zoogenaamde Hersfens van den Zuidwal, naar Texel te vertrekken, kwam aldaar ruim half 4pri/, met eenige weinige Leden uit de Vergadering van Holland aan, en had de Heer Renvorp, die des- tijds Regeerend Burgemeester geworden was, geïn- viteert zich ook derwaards te begeven, dewijl de Stad 4m/fterdam, bij het onderwerp dat aldaar ftond behandeld te worden, bijzonder geinteres- feert was, en welk Befoigne bepaald was te hou- den op Zondag den 21 April. Toen RENDORB aan de Melder kwam, was de Prins bezig met het infpecteeren van eenige Schepen, en dus niet aan de wal: doch een uur daar na aan Land flap- pende, luisterde de Vorst Hem in het oor, ,, daz » Hij tegen 6 uur een Befoigne belegd had, met „> de Heeren Hartzincx, Reinst, ZOUTMAN o> EN KINSBERGEN, tevens zijn verlangen te ken- „ nen gevende, dat ReNporP daar bij adfifteer- » de, dewijl in dat Befoigne eene zaak van aan- » gelegenheid voor den Lande, (namelijk het uit- lopen van eenige Schepen) ,, zou behandeld wor- »» den, en dat het Hem Stadhouder zeer aange- » naam zoude zijn, dat daar een Regeerend Bur- » gemeester van Amfterdam bij zijnde, getuigen » kon wezen, van het geene aldaar, ingevolge de »» berichten’ door den Admiraal HARTZINCK aan 39 la ~ 526 LEVEN van » Z. H. gecommunigeert, verhandeld en befloten » zoude worden.” Dien Vlootvoogd toch, had niet alleen aan de Prins verzekerd, dat ’er 4 Oor- logfchepen en 2 Fregatten compleet in ftaat wa- ren om dadelijk in Zee te loopen; maar propo- neerde aan Z. H. zelfs, „ dat zij zulks werke- » lijk ondernamen, dewijl hem bericht was, dat » een Vloot, beftaande uit 34 Transportfchepen be- » laden met circa 3000 Soldaten, uit de Wezer » naar. Engeland vertrekken zou, flechts geëscor- » teert door 4 Fregatten: en verder, dat ‘er bo- »» vendien nog binnen kort twee Koopvaardij vloo- „s ten uit Schotland, al mede met een onbedut- 3» dend-Convooy vertrekken zouden” En zie daar de ware oorzaak, waarom-de Prins dat Befoigne belegd had, en ReNpore (die na zijn zeggen fchroomvallig was) perfuadeerde, om het zelve bij te wonen. (*) Laten wij nu hem zelve hooren, om (*) Wanneer de in den Text gemelde bijzonderheid, (door den Heer Renporp publiek gemaakt) van eenen ande- ren kant gekomen was, men zou dezelve bezwaarlijk gelo- ven kunnen, dewijl daar in (naar ons inzien) een bewijs te vinden is, dat Z. H., ondanks de moeitens , onaangenaamhe- den en verdrieten, die Hem door eenige weinige Amfterdam- fche Regeringsleden fints verfcheidene jaaren aangedaan wa- ren, Hij echter geen wrok in zijne ziele betoonde te hebben, maar op eene Christelijke en waarlijk Vorstelijke wijze aane ge- WILLEM pen V. ‘VI. Afd. 527 om te weten wat ’er in dat Befoigne gebeurde, ` en op welk eene wijze Z. H. zich bij die delibe- ratien gedroeg. | » Deze tijdingen (zegt de Burgemeefter) waren Z00- gedaane beledigingen en tergingen vergeven kon. — Zoo Z. H. die Werkelooze, die Engelschgezinde Stadhouder ge- weest ware, als waar voor een VAN BERCKEL C. S. hem in de Raadzalen deden voorkomen; zoo de Vorst dat mouster geweest ware, als waar voor Hij dag op dag in een menigte van Dagbladen en Pamfletten, binnen Amfferdam gedrukt wordende , ten toon gefteld werdt, zou Hij dan begeerd heb- ben, dat een Amfterdamsch Burgemeester ooggetuige van Zij- ne verrigtingen in Texel was? Zou het in Renporp niet on- eindig prijsfelijker zijn geweest, wanneer Hij, weetende wat ‘er in Texel verhandeld was, als Burgemeester gezorgd had, dat Z. H. gedrag gejustifigeerd werdt, toen het Es- quader, naa een vergeefiche Kruistogt weder binnen viel, waar over dien Vorst zoo veel hoon en finaad moest onder- gaan? —— Moet men niet verbaasd ftaan, wanneer men ondanks dat alles ziet, dat dien man, in wien de Prins toen nog zoo veel fidugie flelde, zich echter gebruiken liet, om de Commisfie bij Z. H. te bekleden, waar bij men zich eenen directen aanval op Zijne Waardigheden veroorloofde, en de hooggeftegen ‘haat des “onkundigen gemeens voedzel verfchafte, door te eifchen, dat de Prins, als onbekwaam tot Regecringszaken, zich onder de Curateele liet ftellen, van eenige weinigen, wiens Heerschzucht geene palen kende, terwijl zij de hunne met het masker yan zucht voor ’s volks-. vrijheid bedekken wilden ? 528 LEVEN van » zoodanig aanmoedigend, om te trachten met » S Lands Zeemacht, (hoe gering dezelve ander- »» fints ook mochte wezen ,) den vijand afbreuk » te doen; dat, dewijl Burgemeefteren nu yer- » zocht hadden, dat bij aldien gedurende mijn » verblijf in Texel of aan de Helder, eenige ge- oy legenheid zich mogte opdoen, om daar toe aan » te moedigen, die niet te laten voorbijgaan, „ maar te zorgen, dat opgemelde Lands Sche- » pen van Oorlog, die gezegd werden in gereed- » heid te zijn, daar toe gebruikt mogten worden; „ tk vermeende, thans te moeten trachten aan dit » verlangen te voldoen” — Na hier op gemeld te hebben, dat Z. H. (tegen zijne gedachten) van oordeel was, dat de Commisfie van de Admira- liteit, die mede in Texel was, tot het Befoigne niet behoefde verzocht te worden, maar dat het alleen uit Z. H., Hem Burgemeefter, benevens de Heeren HARTziNcK, Reinst, ZOuTMAN, en KiNsBERGEN zou beftaan, verhaald hij: „ dat »» deze vraag: of men dadelijk Schepen zou uit- » zenden, of wel wachten dat men ‘er meerder » bij elkander konde krijgen? in deliberatie ge- „ legd werdt. Eenigen (zegt hij) waren volftrekt „ tegen het uitloopen, ‘en vermeenden dat de „ Schepen en het Volk in geenen genoegzamen „ flaat waren: dat de macht te gering was, en „ men WILLEM pen V. VI Afd. 529 onl »» men niet wagen kon om iets te verliezen, de- „>. Wijl het verlies niet geboet kon worden. — Dat „men geene genoegzaam kondfchap had van het „ geene op de Engelfche Kusten omging, nog » van de Schepen die de Engelfchen thans op » deze hoogte in Zee hadden. Eindelijk: dat s» men zelfs geene rechte en zekere kennis hadt „< van den ftaat, waar in zich het gemelde Trans- » port bevondt, en door welken, en hoe vele Sche- » pen van Oorlog hetzelve zou gedekt worden. — >, Anderen ontkenden wel niet de waarheid en „ gegrondheid van dat alles, maar waren nogthans „> van oordeel, dat men deze gelegenheid niet >» moest laten voorbijgaan. „ De Prins, (zegt Renpore) na alvorens de » onderfcheidene Ad:yfen met veel netheid ontleed », te hebben, trachtte het verfchil te middelen, „ en flelde Zijne gedachten zoo wel voor, dat de 5» gevoelens vereenigd wierden, en (zekerlijk over- eenkomftig des Vorsten preadvis) „ eenparig, » doch onder fecretesfe, befloten wierde, dat de „ Schout bij Nacht Zoutman , bijaldien zekere » Schepen (namelijk de 10 Engelfchen die -door > een Gelukzoeker beloofd waren in Texel te le-. „ veren ,) niet ingekomen zoude zijn, na den » 26 April zou witzeilen met 4 Oorlog/chepen, » 4 Fregatten, en 1 Cotter; met last, dat ZOUT- … MAN Aad te zorgen, door geen overmacht over- „ vallen, en van Texel afgefneden te worden: dat »» bijaldien Hij door het uitzenden van de Ajax, of a eenig WILLEM pen V. VI. Afd 531 „ eenig ander Fregat, zoude meenen zekerheid te », hebben, om voor geene vvermacht te moeten yre- „ zen, hij als dan zich zou kunnen verwijderen „ noordwaard aan ftevenende, en trachten het „ Convooy dat van de Wezer zeilen zou, te 55 onderfcheppen.” De Prins van al het verhan- delde een eigenhandig affchrifc gemaakt heb- bende, eindigde het Befoigne, en elk ging, naa het bepalen van {chikkingen, aangaande het aan- eggen van eene veilige legplaats voor de Sche- pen, zijnes weegs, Z. H. naar den Haage, de vier Scheepsvoogden naar hunne Bodems, en ReNporP naar 4mflerdam. —— Opmerkelijk is _ het, dat Renporp aan Burgemeesteren, (ondanks de aangenomene fecretesfe) van alles bericht gaf, het welk zeker de reden was, dat het in die bij- eenkomst gerefolveerde weldra bekent werdt; en nu vertrok hij den 25 naar Marquette, al- waar hij den 26, zijnde de bepaalde zeildag, met één’ zijner Vrienden, een glaasje dronk op het goed, fucges van het vermoedelijk uitgezeild Esquader. l Vermoedelijk (zeggen wij): want van het uitloo- pen kwam niets: en zie daar eene nieuwe reden tot gemor onder de Ingezetenen, buiten alle be- denking veroorzaakt door het niet in acht ne- men van de aangenomene fecretesfe. Men vertel- f Ll 2 de 532 LEVEN var de zonder eenigen fchijn van waarheid, dat het niet uitloopen veroorzaakt was, door het twisten der Scheepsbevelhebberen over den Rang, en dus befloot men geredelijk, dat ’er wederom verraad onder fchuilde, te weten, de Engelfchen eene vrije pasfagie uit de Wezer en uit de Schot{che Havens te geven, waar door het ongenoegen tegen den STADHOUDER tot tene onbefefbare hoogte fteeg. 