Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Item zo waren mijne lieve heren vrienden die Oosturen om trent den dach van Mei anno xi? gekomen met xiiij roeijscpens in de Zuderzee om zijn onderzaten te beschaduigen, als zij deden, des zo worden zij zo ernstelijk verhoor van mijne voorste heren onderaten, dat zij weken tot Harderwijk aan de muur, des die schout van Enkhuizen met anderen personen eenwerken en anderwerken goedertieren aan de goede Joden van Harderwijk versochten en baden of zij met de Vriezen horen vijanden wilden laten begaan en des een gelijke hand dragen, dat zij in geen recht doen en wilden, maar zeiden, de Vriezen waren hoere vryende en zij wilden zich beschutten en bijstaan, en wanneer dat hem yet aldaar misdaan werd, zo wilden zij mijne heren vrienden daar voor vangen en met hem doen dat zij te raad werden, ondanks dat zij daar openbaar zeerouters en kwade onder waren, als hem gesegd was, des hem mijne heren vrienden deed ordineren en hadden geen hoop zijn vijanden gekrenkt, en als dat de van Harderwijk gewaarschuwd werden, schoten zij van de muren en uit de torens naar mijn heren vrienden aldaar met buksen en pijlen en quetsenden die, en hebben aldus mijn heren vijanden gestoken tegen mijn heer, die met zijn schade kwam, en die onthielden en met machten beschermd, dat 'mijn lieve heer meent dat tegen de vrede gedragen en geërt des richting. Item de van Gorinchem gebruiken die reigerslegge alleen, die tot het huis behoort en heer Jan van Heemsteden alleen te gebruiken plecht. 200 tentent en Heyn Claesz. van der Goude hebben die Gelressche Geeruliet des sonnendagen van Vastenavond anno xio aan xij cronen. Item Jacopsz. van der Goude hebben zij genomen op Nitschart des aanvonds voor Palmen sonnendag aan waar viij nobel. Item Jansz. vander Goude wordt genomen op mijnheer stroom van Hollen vanden Arkelschen des vridagen nachts voor Palmen sonnendach anno xiv, en wordt genomen met speer voor Grissoirt en wordt beroofd op huis tot Oeyen, en zij ontnamen hem en zijn kinderen al laken en al geld wie den sper voor de waarde van viij nobelen. Item zij komen in die laatste week van Aprille vandaag hoor ik drie van den dorp van Harwinen in het land en heerlijkheid van Hulkelum en hebben daar duergestoken een zeechdijk, dat een waterkering is, welke die van Hulkelum weder toegedicht hebben; kort daarna zijn zij weer gekomen noch hoor ik vierten of vijftien of meer bij nacht en hebben den tweeuen zeechdijk voorzien, daar weer duergestoken en meer gaten daar in gemaakt, des dat openbaar is, en hebben daar mee onder laten lopen drie honderd mergen land of daar om- ringen, daar Dirk van Hulkelum en die lieden uit het land van Hulkelum geen jaarschar of hebben en zullen, en diegene, die dit gedaan hebben, zijn wonachtig in het dorp van Harwinen. Dit is geschied binnen den vrede, die staat tussen mijn genadige heer en de hertog van Gelre, en des geweren die van Hulkelum richting hier of te hebben, alsmen dat van vredes wegen schuldig is te richten. Item zo is die tweeuen zeechdijk nog eens duergestoken vanden Gelresschen om- trent vijf of zes dagen nader daaruit, die bij mijn heer van Ludick en den raad van Kuelen te Utrecht gehouden was. 13de Stad, Item Hubert Clafhamer van Hulkelum is genomen achter den ... Hulkelum viij dagen voor Mei anno x, viij speer en waren wel waard viij kroonen. Floris van Scaliger is genomen anno xi des anderen dagen na ... dagen drie speer, die waren waar iiij nye gulden. Rijksmuseum Antsz. quam van Woudrichem om te Varen, daar hij achter Gorinchem in de Nieuwe Vaart genomen was van die van Gorinchem een schuit vol vijf kronen, een bedde en volgende, dat waardig was vier nobelen. Jan Antsz. tot Oisterwijk werd daar na in de herfst zijn kisten en koffers genomen, zo van leren, dat waardig was twee nobelen. Item werden Geryt de Knijf genomen ongeveer Sint Maartens dag in de winter vorige jaar van Woudrichem negentien ogen. Item Ant van Kampen genomen Sint Jans Misse vorige jaar van die van Gorinchem in de quelling en de na. Item Jan van Zutphen des gelijks en de na. Item de visser van Woudrichem genomen ongeveer Sint Maartens dag vorige jaar een zegen, die waardig was drieëndertig gulden. Jan Key tot Woudrichem hebben genomen die van Gorinchem en daar in gebracht een schip bier, en hebben hem gevangen, dit geschiede vijf dagen in Juni anno zeventig. Item... Bruin van Woudrichem is gevangen tot Gorinchem op Nieuwersant... zijn schip met zijn toebehoren ontnomen en tot Gorinchem gebracht. Item... Hoeck zijn genomen in de Monnikenhoop op Sint Jans avond in de zomer anno tien, twee personen van vijf nobelen, en de Directeur van Dijck een van vijf kronen, dat deden Geryt Defis, Ghijsbert Fey en nog een man. De visser van Woudrichem werden des andere dag na Sint Mauricius dag anno tien gevangen en geslagen beneden Woudrichem op mijnen heren aarde van Holland en een zegen genomen, die zij waardig vonden voor vier nobelen op hun eed en drie nobelen, deze tot Gorinchem voor hoor stromand gaven, en verteerden op diezelfde tijd ook gaven te meester geld vijf nobelen. Jan Cap Segersz. werd genomen voor die Isle van mijnheer Stroom van Holland ongeveer Sint Jacobsdag anno x^, en liet te schaden aan geld en gouden ij botter en ij nobel aan kleding en voort aan andere schaden ij kroon, en zij voerden hem tot Rossen, daar hij zich weer ontsnapte. Gerard de Knijf werd genomen drie dagen na Katherina's ontvoering en diere zenden Ot van Vueren weer xvi, en de andere xij schapen geloofde Ot van Vueren te gelden gelijk of zijn broeder verkoop had, alsof het voor een ij gulden of die schapen weer te geven, als hij een brief of heeft van Otten voor en geen betaling of gekregen en kan. Pouwels van Eecdonk werd genomen vijf verken van Sint Maartens avond in den winter anno x°, die waardevol waren ij nobelen en een lijn van vijftig vallen, die bleef tot Gorinchem, daar die ... genomen was, die waardevol was in Hollands guldens enz. Volgens opgaven van geroofd vischtuig, vee enz. van Peter de Neue, Willem vanden Zijl, Hendrik Creppelinc enz. Item, zo zijn poorters van Culemburg, die tot Nijmegen op een markt kwamen, genomen worden noch tot Nijmegen, en kunnen geen dag gekregen, waar de rentmeister van Gelre om gescreven is, dat hij hem dat geven zou na advies van de vrede, des niet geschiedt en mocht noch geschieden en is, des heeft hij sinds die tijd een van de genomenen, geheteën .... gekocht om 1$° guldens, en de andere blijven nog genomen. Het was een koosje met geluiden gekomen in het land van Kulenborgh binnen deze vrede, en hebben aldus genomen Geryt Wemmersz. en Hubert Pauwen twintig stuks schapen, daar de heren van Kulenborgh om geschreven hebben en zijn onderzocht vooruit, om gevoeld te hebben en niet weer te krijgen en te koelen, meer dan zestien stuks, en die mochtense kopen tegen Sander Bouwmans kinderen, wonende op Homoet voor twaalf gulden, en die andere vier stuks waren verstegen, dat hier daar niet aan gekomen en te koelen, en die vier stuks vooruit waren gewaar voor negen gulden, beloopt tot samen twintig gulden. Item doe Ghijsbert, bastaard van Culenburgh, te Utrecht inder venckensisse lach in Sinte Katherijnen poort, doe werd zijn goed inden land van Geldre tot Deylen aangesproken en recht daarop gevoerd, en doe Ghijsbert voorts, dat kreeg, doe gilde hij aan den amtmann Wouter van Ooijen, dat hij hem een geleide geven zoude, dat hij voort die banken komen mochte, daar gaf hij Wouter een geleide en zei hij dat kort weer op voort den dingdach, daar na zo gaf hij hem weder andermaal geleide op die andere zijde van de Linge te blijven en niet aan die zijde te komen, daar die banken gelegen is, zo dat Ghijsbert voorts zijn goed niet verantwoord en mocht, en Wouter voorts heeft gezien, dat hem heer Jan van Wyenhorst verboden heeft van des hertogens wegen van Gelre, dat hij Ghijsbert voorts geen geleide geven en zoude, en in deze mate is Ghijsbert voorts zijn goed afgenomen en daarvoor is Ghijsbert voorts afgedrukt 11 morgen lants ges... gegeven moet, en dit geschiede des donderdags voor Sinte... dag, doe die laatste dinxsdag tot Deyke was, en op diezelfde tijd is op hem vervolgt en af gewonnen als dat geboren zij... schilde, boven dat hij geen geleide krijgt en konde, als voorts is. Item des sonnedages na Sinte Odulfus dag anno xi waren getogen xij gesellen van Schoihoven tot Werkendamme tot een eerste misse, ende als si van daer weder om tot gingen ende over die Merwede tot Herdichuelt in Holland gekomen waren om huiswaar te trekken, kwamen hem over beter dan zijn gesellen Gelre uit Gorinchem en hebben sonder woord en wederwoord te bedingen en sonder Licht of aanpraken hem te doen, openbaarlijk met opzettende wilde boven den vrede, die tusschen mijn genadige heer en den hertog van Gelre staat, en van den xij gesellen voor geheten Ghijsbert Ghijsbertz van Ammers die geslagen, Keerntkin op een taler in de kerk aldaar xij wonden in zijn hoofd geslagen, Geryt Spechals door zijn arm geschoten, Hugo Jan Gerytsz. door zijn arm geschoten, Beernt Thomasz., uit zijn ranschen genomen xij R. gelden en xij botterd., Jan Claesz., Joortkin Ghijskin en Frank van Ammers gevangen, en de andere zeer geureerd, des mijn heer richting begeerd na inhoud des vreden. Item Fredericus Baertsz. en Reiner Meynersz. van Enkhuzen werden benomen voor Gorinchem een schip met oest geladen, dat als goed was als xij guldens, en dat werd genomen drie weken daarna dat mijn heer van Holland last van Gorinchem voer met zijn heer, en diegenen die schip namen, die kwamen uit Gorinchem en voerden met dat schip en goed weer in Gorinchem. Hendrik Jansz. baai tot Schoihoven zoude binnen desens vrede gereden hebben uit Holland van Moenreberch bij mijn vrouwe van Holland, van Kleef, en als hij kwam bij Rantwijk naast Wageningen over, daar kwamen tot hem twee gesellen, geheten Arent Hazen en Jan Lamp, en vingen en namen hem xij R. gelden en lieten hem in de stok zitten. Dit is als de beseroen en als de schade en gebrek als die heer van Vyanen en zijn dochter en hoorn onderzaten hem bekrond, dat zij geleden hebben en hem geschiedt is van den Gelre'schen en van den Arkel'schen uit den landen van Gelre en daar weer in en daar door, boven een goeden geheel vrede tussen den hooggeborenen vorsten den hertog van Holland en den hertog van Gelre en tussen den jongen van Arkel en den heer van Vyanen en zijn dochter, na inboeking der brief, daar en boven een goeden vrede, die die heren hebben aan te zien gegeven hebben en mijn liefde genegen heer van Holland mee aan den heer van Vyanen en Jan zijn dochter gegeven heeft, welke schade en gebrek hem nog den hoorn een of geen verricht en was. Inde eersten so was tusschen den heer van Vranen en Jan sin dochter, een gans vrede gemaakt, den die jongen van Arkel en die heer van Vyanen en Jan sin dochter melaatsden mede bezegeldd hadden, daar de heer van Vyanen en sin dochter en horen onderzaten binnen genomen werd aan peerde en aan beeste, dat die Gelressche en die Arkelsche deden, daar de schade of beloop bet dan 4 Gelre. gulden, daar die lude en die stukken opgenoemd en overgeleverd beschreven stonden in den boek van den becoen mijnheer van Hollands, daar zijn gebrek in stond, dat in de zelfde vrede geschiede, welke vrede inging anno 14 en acht des anderen zondag na de Heiligen Pasen, en van dessen voorafgaand schade en is de heer van Vranen nog sin onderzaten niet verricht noch weer gegeven, al is dat toch kenbaar dat die meeste hoop van den beesten voorafgaand in de keukende van Arkel en op de blokken tot Coelvliet stelschewieze verstoken en opgehaald zijn en dat ze de peerden, die daar van elk beschreven stonden, heimelijk in de land van Gelre verstoken en verhuld hebben, en ook die lude, die daar na verdacht hadden, gedreigd hebben te zullen of over de rivier te werpen, zo dat die lude niet en hebben dorpen vervolgen. Antwoorden op zulke edelen als die reden van Gelre overgegeven hebben. Item op het eerste punt roerende Lubbert Jans, bouman van Wyen, etc. ter antwoord daartoe, dat mijnheer aan heren Jan van Vranen geschreven heeft dat men hem daar heeft gegeven, gelijk de andere gevangenen na inhoud van zijn brief. Het thema van Jan Neve etc. daarop ter antwoordde, in zaak dat hij enige geld geleende had, niet betaald en was voor ingezien van de vrede, daar zal mijnheer aan Coenen van Oostwijk aan doen schrijven, dat men dat geld terug zetten zal, tijdens de vrede duurende en hem de voorzien dag gegeven. Item van Aernt den Neven etc., daarop ter antwoordde, gelijk als op de punt voorheen geschreven. Item van Heinr. Woutersz. etc. daarop ter antwoordde, dat mijnheer zal schrijven tot Liederdam, dat die leistening of zal zijn, alsof zij buigen den vrede geschiet zin. Item van Wouter van Neckenvelde etc. daarop antwoordde, dat die zelf Wouter gevangen wordt van een, genoemde Gherikin de Groot, en van zijn gezellen, die welke des hertogens vijand van Gelre was, lang tevoren, eer die hertog van Gelre vijand werd, mijn liefste heren van Holland, en is nog zijn vijand op zichzelf en heeft geen hulp geleverd, mijnheer van Holland, noch is ook zijn onderdanig niet, noch uit zijn land geboren, en als zoon jongheer Jan van Heemstede overgegaan, dat Elisabeth Boekel den voorstaande Wouter tegenover heren Jan voorgenoemd gekozen zoude hebben, daarop heeft die zelf heer Jan zijn antwoord gegeven voor mijnheer van Holland, dat hij onschuldig is en wil dat verantwoordelijk zijn. Item van die van Vyanen, die tot Haghenstein die muren zouden breken, daarom heeft mijnheer den heer van Vyanen ontboden bij hem te komen om hem daarop te spreken en daar in te doen, dat bescheidljk is. Item vanden coopers, en ballingen of zij mee jagen vrede te zijn etc., daarop ter antwoord, dat mijn liefheer uiteens clair en weet wie dat zij menen, maar die van Harlaar en Bron bij van Bloklaan met andere, die uit Gorinchem uit het land van Arkel, van der Lede en van Schoonreworden om zijn wil op deze tijd verdreven zijn, die hout mijn ongenegenheid met zijn hulp en onderscheid, en meent zich te verantwoorden als anders zijn ondersaten en hulpers en dat zij des gelijke ook in de vrede zullen zijn. Item vanden genen, die uit Gorinchem gericht zijn etc., daarop ter antwoord, dat mijn heer meent dat men daar mee doen kan, gelijk de vredebrief inhoudt. Item van Griete Williams dochter van Doorn, die van Amsterdam en van Enkhuizen gevangen is etc., daarop ter antwoord, dat mijn heer geschreven heeft aan de heren van Amsterdam en van Enkhuizen, dat men quittescheldt zal, zodra zij zulke bronken en misdaden gehad hebben, daar men zich biljekken om te houden mocht. Item van Jan Matte van Brussel, wonen dende tot Sliedrecht, etc., daarop ter antwoord, dat mijn heer niet en weet hier deze geloofsgedachte gedaan kan hebben voor ingang van de vrede of niet, en is die geloofsgedachte voor die tijd des vredes geselecteerd, zo wil mijn heer tot Woudrichem verklaren, dat men hem daarop heeft gegeven, gelijk anderen gevangen naar inhaal van het hout des vredebrief, als mijn heer weet wanneer hij die geloofsgedachten gedaan heeft. Item van Willem Janszoon en Hendrik zijn zoon, wonen tot Delft, etc. ter antwoordde daarop, dat mijnheer schrijver zal tot Leliedam, waar die voerdeziende personen voor ingang des vredes betaald hebben, dat zal betaald blijven, en waar het geld nog onbetaald is, seda de vrede in ging, daar zullen zij elkaar of hebben, gelijk anderen mijnheer gevangen, na inhoor des vredebriefs. Item van Hillijn Aerntssen, die heeft dat hem geschreven dat hij zoude zijn tot Veen, etc., daarvoor ter antwoordde, dat mijnheer die genen die hij zegt dat zijn renten aldaar op geboort hebben, die week van Paschen laat lezen, daar die dagen van betalingen of zijn zouden tot Pinksteren naastkomende, etc., zal doen vernemen en onderscheiden, en zoveel daar ingelegd is, dat is buiten mijnheer bevelen en weten gelegd, en is dat Hillijn begeert, mijnheer die zal hem naar zijn wens vandaan landen, daar die goede gelegen is, laten zien. Item van Aernt van Hamert, die cramer, die gevangen is tot Leliedammer, etc., daarop ter antwoordde, dat mijnheer niet claren verstaan kan hoe die zaak daarvan gelegen is, alsof hij vandaan voor en naar was en nog is tot IJsselstein, etc., maar mijnheer zal schrijven aan heren Jan van Vianen om al het bescheid daarvan af te vernemen en dan wil mijnheer daarvoor gaan in dien, dat bescheidenlijk geval moet. Item van Wouter Pelena en Hein Germans zoon, etc. daarvoor ter antwoordde, want mijnheer die zaak daarvan niet en weet, zal hij schrijven aan Simon Alferts zoon tot Enkhuizen, om die zaak claren te vernemen, en dat zal mijnheer doen verrichten als daarvoor behoort. Item vader scade, daar hem Hillijn van Aelst anderwaar of besproken etc., ter antwoord daar of, dat hem vol recht geschreven na rechte des lands van Hulst, daar die goede gelegenheid is, alsof in de eersten pondt voorheen van hem toegewezen is. Item vanden scade, die Lodewijk Maes zoon gehouden zoude hebben etc., daar op ter antwoord etc., dat in die cedule, die daar of overgeheven is, niet claren bewijs en is van wie, in wat mate, waar of hoe dat hij die schade gehouden zoude hebben, daar om en kan mijn heer op desen tijdt daar niet op antwoorden. Item des gehoors etc. mijn heer van Hollands antwoord van Otto Hacke van Beesd en Meeus, gebroeders. Hiermee soent mijn genoegen heer van Hollands antwoord, dat hij na inzicht der cedulen, die hier van overgeheven zijn, redelijk met goede bescheid wazal antwoord heeft, en waar dat sake datter enig gebrek in waar, als hij meent dat niet en is, dat schat hij en laat staan tot verklaring mijn heer van Gelders van inzicht des brief etc. Op de plakkaat. Bevestiging als mijn genoegen heer van Gelders ondersaten geschreven is binnen der voorraad, en een deel antwoord vander Hollander daar op, en ook besproken der Hollander vanden voorraad. Dit zijn gebreken der van Amersfoort. Item Gijsbrecht Hack besette van paarden met een wagen, die Heyman Claz, toe huren, die Heyman Claz weer ontsette en aan hem werd dag van recht gelecht, en daag werd Heyman en werd verlengd een weers, ander weers etc. waren tot zes reizen toe of meer, alsof Heyman niet te recht kom en kon hem te verantwoorden, des moest hij aan Gijsbr. Hack quittencepen, daar hij hem af loodde 3 gulden. Item Anthoni Jansz. Gisbrechtszoon, gaat is bezet van Gisbrecht Haack en dat is gelten, dat hierbij gelegen hoorschuldig is, en zij en moet dat niet ontsetten, om dat Gisbrecht Haack zocht dat verdient loon is, en aldus blijft hier goed daar staan. Item des gelijks heeft Gisbrecht Haack bezet een deel weids, die vroeten lande stond en Gobels is, dien hij niet ontsetten en moet, en hij en kan niet te recht komen zijn goed te ver- antwoorden. Item des gelijks zo heeft Gisbrecht Haack bezet een gulden, die men Gobels daar schuldig is, die hij niet ontsetten en moet, en die bijlage moeten dat geld tot Sint Maarten missie over geven Gisbrecht Haak, zodat zaak dat die ' staat van Amersfoort met hem deden. Item Willem Smit heeft zijn wagen gezonden naar Hoeflake om turft, daar kwam Schubbens en Maes Doel en namen den wagen midden turft en vervelden naar de Nyerkerc, en verkochten daar den turft en namen der tegelt af. Item Dirk Rouersz. is tot Arnhem bezet en en kan vandaan gerecht niet komen. Item sommen van den ballingen van Amersfoort liggen in den lande van Gelre en drieën zommen van onze burgeren van Amersfoort, dat zij hier goede buurgen willen, of zij willen dat geld af hebben. Item voort zo heeft Gisbrecht Haak veel meer van onze burgers bezet en ooit hier goed van hier beschreven is, die vandaan recht niet komen en kunnen en hem niet schuldig en zijn. Item Egbert Gerritsz. en Maes Daemsz. en veel andere hebben Gisbrecht Haak een Rijn guldens gegeven, om dat hij hun gegeven heeft. Item Agnes Herman Jacobsz. vrouw was heeft een stuk land verkocht in het kerspel van de Nyerkerc, des zij niet weersloos geworden en kan naar het recht van den lande. Item Jannes Lap, heeten Houten Nagel, ende zijn broeder Dove Coninc, Herman van Mekeren, Hendrik Botgin, Vrederik van Loen en Groeswin Cloet zijn gekomen door den landen van Gelre en hebben Jacob Gerits, hun gevangen en hebben hem geslagen in den landen van Gelre tot Veste, en namen hem aan waren ongeveer honderd gulden en hebben hem daar toe afgeschaft, 100 Rijns guldens. Item Herman van Eck en Woude Rutger Jacobsz. zijn hier niet laten komen in Betuwe, hij en moet hun geven van elke reis 1 Rijns gulden. Item deszelfde moet Lambert Zuermont denzelfde Herman geven een kroon en 1 Rijns gulden, of zijn hier en moet daar niet gaan. Item heer Willem Ysendoeren en Willem zijn zoon en willen niet laten dat die burgers van Amersfoort in hun huizen, bewijnden enig bier brengen of verkoopen, zij en willen daar af hebben. Item Wouter die Has heeft Jan Godertsz. genomen 11 vaten bier van Gisbrecht Hacken wegen, die moet Jan weer opkopen om 2 Rijns gulden en 1 vat bier. Item men is denzelfde Jan voorheen schuldig 17 gulden, daar Wouter die Has met besettingen voor gelegen is van Gisbrecht Hacken wegen, en is hem niet schuldig. Item Wouter die Has heeft van Lambert Zuermont genomen 1 kroon en 12 tonnen van Gisbrecht Hacken wegen, en is hem niet schuldig. Item Gisbrecht Hacke heeft besloten tot Arnhem Dirk Bouersz., Heyn van Zoeren en Gerard Petersz. van de Haar, onze burgers, van gebrek dat hij hebben zoude aanstaat van Amersfoort, als hij zocht, en die staat en is hem niet schuldig, als men hem na zijn aanspraken en na onze antwoorden wel bewijzen zal, en onze burgers en kunnen daar geen ongevoeld recht af krigen. Item Maes Daemz. en Egbert Grintjes. Moeten Gijsbrecht Hacken geven als j Ringstal, omdat hij hun dacht tot Meer toe, en zij en waren hun niet schuldig. Nog gebrek dier van Amersfoort. Eerst die gevangen, die onder veden binnen de stad van Amersfoort gevangen zitten tussen ons genedige heren gena- den van Holland en van Gelre, die dach gegeven werd en niet weer in en kwamen, daar Arnt Pieck, rentmeester die tijd, ons vrienden toe te segede, dat hij hun die gevangen weer in zou zetten, oft den cost, die zij vertegenwoordigd hadden, die beloop xxxvij kronen. Item deze met naam hier na beschreven zijn daar gevangen. Volgen de namen van 13 personen, waaronder Hans de Kock, Werner de Clomper, wonende ter Bronkhorst, Melis Jansz. van der Mosel, Wouter van Haren, Jacob van Kuilen, Hendrik de bastard van den Boetseleer. Item zo is Gobel ons burger genomen tot Ecke een guldener binnen de laatste opstelling, oft zijn bij, en moest daar niet duur gaan. Die geselen die Jan van Meerten gevangen heeft en uit het land van Altena zitten. Volgen de namen van 8 personen, waaronder Jan van Hees- wick, Hendrik de Kock, Jan Bruyninck, Rover Jansz. Gebrek Dirck van Hückelum. Item hebben Jan Petersz. en Roverken van Brakel genomen vijf landen van Hückelum xxv Zelandsche oeven, en duurden land van Gelre gedreven en te Drommel over en gebracht tot Oeven, kostend xxiij kronen. Item nog vijf morgen, die genomen hebben Gerhard Wolpertsz. van Gellicum en Harkem en, hebben tot Herwen overgedreven, daar zij een meer met een volle after tot Herwen voors., en die andere vier meer tot Batenborch verward, daar een knecht na gevolgd was van het land van Huelckman, die tot Batenborch geen gelegenheid en konde gebracht om daar die vier meer te vervolgen. Gebrek des heren van Cuylenburg. Item Jan Gisep betalde voor zijn paard xix Eng. nobel. Item Jan Bloemert gaf voor zijn paard xvj Eng. nobel. Item Fynaert van Huesden bleef schuldig naar zoenen, gelijk Everd van Balveren walg kundig is, x kronen, die gekomen zijn met zijn middelen werk, die daar op gegangen is, samen op xxiii nobel. Item neemt de jonker van Arkel heren Aernt van Lyenschot nog zijn goed tot Zoelen, en heeft hem nog een jaarpenning daar af genomen en onbetaald, zolang dat heren Aernt voor die rechtvaardiging in den Haag gescheiden, doe mijn genietende heer van Gelre daar was en daar op die tijd meer rechtvaardigingen gescheiden. Dit is als gebleken en achterwezen als dat kapittel van Gorinchem geleden heeft in den land van Gelre, in den jaartwisseling van 11 laat geleden, rijkend van heren Jan van Arkel. In de eerste so kwamen onze vier van het kapittel tot Middelen om onze tienden te verkoopen, alsof dat onder den misjes kwam een brief, besegeld van heren Jan van Arkel en verbiedt de leden en verbiedt hun dat zij onze tienden niet kopen en zouden, alsof wij daar grote kosten en schade namen, en niemand en durfde onze tienden kopen om des briefs willen, en zouden vijfhonderd, zilden of meer. Op dit hier na heeft geseindt heren Jan van Arkel, Bartout van Bake en Alert die Beer, en hebben onse tienden verkocht van heren Jans wegen van Arkel, en wij hadden onse gesellen geseindt tegen hem, die zij gevreest hebben, en hebben recht gegeert aan Bartout en tegen anderen, dat ons geweigert zou worden, en veel van den gebaarden hebben onse tienden thuisteverdacht tegen onsen wille, als Alert Riddersz., Bartout Bake, Corstiaen Vrederiksz., Alert Hack, Gijsbrecht Clais Herdelwiinsz., Jan van Yuen, Alert die Beer en anderen, die wij niet en weten. Item wij hebben verzoekt onsen schade op de heren dagen te Hattem, te Wiek, in den Hage, te Meteren, te Malsen en tot Boemel, daar wij om vertraging en verreizen hebben wanneer xl gulden. Item wij hebben geseindt onse recht tot Boemel tot de ambassade om der zelve zaken, en hier en heden niet op willen richten. Item Lange Rüever van Brakel, Henneken Petersz. van Brakel met zijn vierde, en plegen tot Oeyen te liggen, hebben genomen van de twaalf bij Gorinchem vier paarden, die waren Bloemkens en zijn broeder en een knecht van Rotterdam, en hebben die verkocht door den landen van Gelre tot Zevenwouden over verkocht en die tot Diënden verkocht. Item zijn gekomen Jans gesellen van Arkel na Corsantinden grote water en hebben ingesteken den dijk tot Kedichem, daar gekomen waren met namen Jan die bastard, Moert van Asperen en zijn zoon, Heinken Lambertsz. Sceel, Albert, Peter van Wetten, Lange Rührken van Brakel, Henneken Slabroem en Hein Soot en meer, die wij met namen niet en weten, daar zij den gemeinen lande wanneer aan geschaad hebben honderd duizend kronen en meer, dat men inder waarheid wanneer bewijzen zal. Item Jan Storm en Isaac Garters, hebben getucht en geboden met hunner ede te houden voor heeren Jan van Vyanen en andere goede kapen, dat Albert Heer, Moert 878 Peter van Wetten en Colenster in de jaren van 11 en in die Vasten namen op Oud Schadvliet bij Leiden op een snackt 9 stukken schep, die Zeger Sandersz. waren en scheidten ze bij de Hoorn over aan de Cuylenborghse sluis en vervolgens door de landen van Gelre op het huis van Oeyen. Item Jan van der Donck heeft liggen in de landen van Gelre tot Herwinen en Danckert van der Werken, herverzwaar en wittelijk beschermde heeft jaar en dag, want land Jan vooran getast had en zijn dikke muur verucht, des Hak van der Pollen is komen en heeft zijn burgers gedreigd te slaan en de dijk zelf gemaakt, om dat Jan vooran zijn brief daar af tot Gorinchem verloren heeft, dat hij wel bewijs zou met goede mannen, en aldus neemt Hak van der Poll voor Jan van der Donck vooran zijn land, boven dat Jan dat land volledig en wel beschermde heeft jaar en dag, als vooran is, eer Godfried van Druten uit de vrouw van Herwinen op Danckert vooran klaagde, en om des onrechts willens heeft Jan Dirk van Wy lxxx morgen land met recht af gewonnen, daar Jan zijn hand al te graag af wil trekken, als verre als Hak zijn hand trekt van zijn erve vooran tot Herwinen, en daar wil Jan bij onze heren raad van Holland en van Gelre altijd voor doen dat reden maakt. Item Dirk Jansz. van Giessenkere heeft betalen binnen de zoenen van nobel, daar heer Pieter van Zweten voor geloof had aan heren Jansz. van Arkel. Item Cooman Jan van Delft werd gevangen binnen vrede en is geschat en het heeft hem gekost, na inhouden den openen plakken van Delft. Schede, die ons lief genegen heren onderstan van Holland geleden hebben in den landen van Athena na der zoeten van- den Arkelschen, die gevuld en gebracht is door den landen van Gelre. Eerst worden Steffken Heinrich van Andel genomen iij peerde uit Monnikenland, daar hem af ontboden is van hemelijk vrienden, dat men hem geert daar af geven wil vij of viij gulden, alsof ver als hij zwaigen wil en den schade niet en wil aanbrengen, en die iij peerde waren wel waard vj nobel. Item Dirk Tielkenz. werd genomen vandaan den corenweert , die ligt Andel Legio een voortpoot, dat waard waart was iij nobel. Item Heinrichsken van Anker wordt genomen vandaan denzelfde weert twee merve peerde, die waard waart waren v nobel. Item Gerit Willemsz. en Willem van Oeyen werden van Andel genomen twee schieten, die samen waard waart waren iiij nobel. Item Jacob Claesz. van Andel wordt genomen vandaan den Middel- weert een koe en iij merve, die samen waard waart waren xiij nobel. Item op diezelfde tijd wordt Jacob Woutersz. van Andel genomen iij volkren, die waard waart waren viij nobel. Item op diezelfde tijd was Rutgert Laurensz. van Andel van denzelfde Middelweert genomen een os, die waard waart was iiij Hollandse guldens. Item Maria Dirks Noydens. vrouw van Andel werd op diezelfde tijd genomen een merve, die waard waart was iij nobel. Item Dire Heinrich, met zijn heren ondersaten van Drohken worden genomen op den weert bij Poederoyen drie merveelde peerde, met een volle en worden tot Oeyen op den huys gebracht, die waren samen waren zeven nobel. Item Jan Kuyist tot Giesen worden genomen op den Middelweert, veertig voel, die gebracht worden op het huys tot Oeyen, en Jan Kuyist zijnde lude van Poederoyen na om te koepen en die heer van Arkel en woudse niet laten verkopen, en die waren wel weer vier nobel. Item Jonge Dire Bommel tot Giesen worden op diezelfde tijd van denzelfde Middelweert genomen, drie merveelde, die op het huys tot Oeyen gebracht werden, die waren wel weer vier kroon. Item Mechtelt Heinrich Heesbeens wijf te Woudrichem worden genomen, een koey van het land van Dalem. Item Ghijbken die Greve en Brandken tot Woudrichem worden genomen op die tijd drie goede peerde van het land van Dalem, daar zij te koop gingen, die waren wel weer elf nobel. Item Wouter Petersz. tot Woudrichem met zijn gesellen worden genomen een goede zegen, daar men mee plecht te vissen, die was wel weer veertig nobel. Item Peter Wouterz. Andel werd genomen van den Middelweert, een jongen heintje volle, dat tot Oeyen gebracht werd, dat was wel weer vier kroon. Item de koster van Andel worden genomen vijf stukken Monnikenland en van den Middelweert, jonge voolen van drie jaar en veer, die tot Oeyen gebracht worden, die waren wel weer tezamen acht nobel. Item Dirc Reynersz. tot Woudrichem verloor boven Boemel twaalf pruiken, en die hebben lude tot Haarlem vonden daar een deel van de pruiken, die op het huis tot Haarlem gebracht werden, daar hem heer Otten van Haarlem voor gaf een nieuwe gouden, en die pruiken hebben zij onderlinge gebrach, en gaven hem zijn idielen kaer weer. Item Peter Willemsz. met zienen gesellen die hadden twee van mijns liefste genedige heren viande van Hollant tot Oeyen gevangen, daar zij van boven neder vallen bij Boemel metgekomen, alsof dat ze des amtmans knecht tot Brakel vervolgd eende, en nam hem den een gevangen met zienen hulpers en deze zelf Peter voorzien, die waren met een deel van zienen gesellen tot Boemel ingesekert en men hoopte van tij tot tij lopende, en zij en kunnen in geen weg daar af ontslagen worden. Item zo klaagt Jan Keye tot Woudrichem over Jan van Meerten, als dat hij op geboren is van nobel, min quarternobel, dat men hem tot Deyl schuldig was een jaar nader zoenen, en dat hij den luden af dwong een jaar te voeren, eer den dag daar af verschenen was. Voort klaagt Jan Keye voorzien, en Jan van Meerten voorzien, als dat hij tot Deyl verkocht anderhalve maal meer graan voor het veld, dat Jan Keye toe hoerde en dat zelf graan stond nader zoenen nog al ongekocht voor het veld, daar hij mijns genegen heren hoge raad vroeg om bij te staan, dat hem vijandeling daar af kon maken. Dit is geantwoord ons lieve genegen heren van Gulik en van Gelre op dergelijke gebreken als die hertog van Holland heeft gedaan overgeven van zijn rade en hulpers wegen elk. Lerst op dat punt dat aandacht: "Item Gijsbert Hack besette vierde met een wagen, die Heyman Claessen toebehoorde," antwoordde onze lieve genadige heer vandaag. En zijn vrienden van zijn weg, dat Gijsbert Hack met Willem van Odijk, rijder in dienst, in dien Betuwen beset heeft vierde en een wagen toebehorend aan Heyman Claessen om aan te spreken en toespraak te willen doen, dat hij heeft aan die stat van Amersfoort, daar Heyman die voorzien, zijn haak weerom, zodat hoen beide daar verscheidene waarheid hen rechtens te komen voor die bank, daar waren de partijen beide hoeren daags en gerichtswel tot vijf ronden en meer, want dat gericht als goed gevestigd was. Daar na een kwam de voorzien Heyman naar Arnhem in het wijnhuis met Brant van Delen en meer goede mannen, daar Gijsbert Sacce en Bert voorzien, midden onder de andere goede mannen baden Gijsbert, dat hij hoon des scheels tussen hem en Heyman voorzien wilde, want Heyman een arme man en niet van schade en was lang daarom te daggen; dat deden Gijsbert en geloofden Brant en de andere goede mannen des vergten om zijn rede te horen, zodat Gijsbert toegesprochen werd tien gulden." XV bl., gerekend voor de eerste goud, en daarin mee zoude hem Gijsbert laten genoegen, als hij deed. En onze genadige heer en wij van zijn weg zeggen vooruit, naar die diezelfde Heyman dat met meer wilde gedaan en zelfverdediging overtuigde zijn vrienden daarom te bedelen heeft, dat hij off iemand van zijn weg dat onbilleke daarom aanvraagt, want Gijsbert dit midden recht gedaan heeft, en die schakel daarom dat dit geschied is, voor den veden geschied zijn en van schade en schuld toe komen zijn, waarom dit om... 382 ...in deze richting niet treffen en zal, aangezien dat Gijsbert nog niet en gehoor anders dan lantricht. Item op zestig punten daar na, als hier aangaande: » Item Alida Jan Gijsselbrechts vrouw wijf is beset van Gijsbert Hacken wegen:” » Item desgelijks heeft Gijsbert Hack beset een deel wezig die op het veld stond.” » Item desgelijks hij ook beset een goul.” Item Wouter die Hase heeft Jan Goedartss." » Item men is de zelfde Goedarts schuldig." » Item Wouter die Hase heeft van Lambert Zuermont," antwoordde wij tot een maal om der cortinge wijle, wie welke die punten onderscheiden en tusschen de anderen inder aanspraken beschreven staan, dat Gijsbert Hack vroeg. gekomen is aan Willem van IJsendooren, amtmann in Nederbe- tuwe, daar deze vuren is aangesational sijn, en heeft hem aange- sogten eens vorderen hem daar mee te vorderen aan alle der gemeente burger en buurlieden goed van Amersfoort om te vuren, des is Willem daarvoor de zelfde Gijsbert een vorderen, die hem vorderen talen recht aan alle goed voorzien, en datzelfde goed heeft Gijsbert voorzien mitten landrecht van Nederbeetuw en met vonnis gewonnen, gesleeten en voorverkocht Wouter den Haze voorzien, die des brief, als recht is, van de amtmann gesonnen heeft en die hem worden zijn, en Wouter voorzien als een commando des bezette goeds heeft daar mee met vonnis, gericht en uitspraak gevoerd en gedaan naar inhoud van zijn brief, als recht is, en want dit alles, gelijk voorzeker is, mitten landrecht gedaan en gesleeten is, daar en boven niemand met recht gedaan noch gekomen en kan noch en zal, zo dondert onze genereel heer en ons van zijn wegen, dat men hem onbekend daaromme toespricht en dat zijn genade met recht daarop niet antwoordt en zoude, naar die, gelijk dat voorzien, alle mitten rechten geschied is. Item in Willem Smith's antwoord, dat dat met bezetting en naar het landrecht geschied is. Item als Derich Weerens schrijft, dat hij daar hem bezet is van Gijsbert Hacken en en kan van het gerecht niet gekomen. Autwoord daarop, dat Gijsbert zegt dat dat waar is, dat hij hoefde Arnhem bezet te hebben, maar Derich in zijn aanspraken. schrijft dat hij van den recht niet gekomen en kan, daarop segeert Gijsbert, dat dat niet en is, want hij zich buiten weten ende willen Gijsberts van den recht quitt gedacht heeft, daar aan hij meent ende hoopt dat hem te kort geschoten is, begeert hij dat men hem dat richten woude. Item op punt dat sommige van de ballingen van Amersfoort, inden land van Gelre liggende, de burgermeester van Amersfoort drieën zouden etc., antwoordt hij, wanneer onze genegenheid heer men bescheide daarvan dan nog inden zelf aan spraken, zeggen dat daarop vrolijk antwoordt wat zijn genaden dan daar (of naar binnen) gaan, dat zal immer gebeuren. Item op punt inhoudende: dat Gijsbert Hack nog veel meer burger van Amersfoort en hoer goede bezet heeft etc., antwoordt hij, zodanat wat des is dat hij dat midden lantrecht gedaan heeft, gelijk daarvan voor genoeg gecleerd is, om gebrekkenswil etc. Item op punt aangaande Egbert Gerits en Maes Daemsen en veel andere gesellen hebben Gijsbert Hack elke 5 R. gul. gegeven, antwoordt hij, dat Gijsbert zegt dat Egbert Gerits, noch Maes Daemsen, noch niemand hem enig geld gegeven en heeft en wilde men hem dat niet geloven, dat dan diegene voor ogen kwamen, die dat geld gegeven zouden hebben, Gijsbert wil zich tegen dat alles verantwoorden en daarvan ontschuldigen, dat men hem dat wel geloven zal en onttragen. Item opt punt aengaande Agnete … … Jacopsz. geantwoord hebben wij, wanneer die zelf Agnes komt bij de rechtbank van Veluwe, zo zal hij hoorn doen wat hij hoorn na de landrechter van Veluwe schuldig is te doen. Item opt punt dat aangaat alsdan: "Johannes Lap geheeten Houten Nagel etc., die Jacop Gerits Euertsz. gevangen en tot Vis gesloten hebben, antwoorden wij, dat die mensen, die dat gedaan zouden hebben en in de afspraken genoemd staan, onnutte sieren zijn en om die punten en om andere redenen wille in mijn genades genade land niet komen en mogen van wegen, dat mijn genadige heer zijn ambtsluden gedaan heeft, en komen zij daar in, men zou ze daar toe houden dat dat gericht wordt, maar geboden onze genadige heer daar toe anders in te doen na wijzen der soenen, dat zoude om meer geschien. Item op punt ruerende noch van gebreke etc. van Amersfort als van gevangen, die binnen Amersfort in als gehouden en hebben, antwoorden wij, dat men die mensen die dat zijn zouden daar om schrijven en manen mach, want zij daarop wagen antwoord te moeten den mensen, die zij daarom schrijven of manen, zich zo en treft dit als wij menen aan ons genadige heer niet, want of iemand niet gehouden en woude dat hij geloof had, dan zouden zich zijn genaden niet. " Item op drie punten neest daar nae volgende en alsus aangehende. »Item Herman van Eeck en Woude Rutger Jacobs hier niet laten gaan.” »Item desgelijks moest Lambert Zuermont." » Item heer Willem van IJzendoorn en Willem zijn nieuwe, » antwoordde wi tot eenmaal, dat onze genadige heer assisse op zijn bier en ook dat bier van Amersfoort door zijn lande te gaan en ook daar binnen te tappen heeft doen zetten, welke assisse zijn genade verpacht hebben heren Willem van IJzendoorn en heeft ook door schrijven aan Willem van IJzendoorn zijn amtmann, dat hij heren Willem aan den voorafgaande assissen te boeten bijstand en behulpzaam is, en want onze genadeogen heren onderschreven van hoeren bier deze assisse alsof ze betaald moesten als die van Amersfoort, zo en zou dat niet mogelijk noch redelijk zijn, dat die van Amersfoort daarom kronen en aanspraken maken zouden, meenende dat men daarom met innehoud van soort enkele richtingen en zal schuldig zijn te doen. Item op punt dat Gijsbert Hack beset heeft Derick Roeverss. te Arnhem antwoordde wi, zo wat desgeschreven is, dat dat met recht geschreven is om zijn zake volgens en als die aanspraken voor innehoudt, dat diegenen daar in genoemd enkele rechten gekregen en konden, daarop zeggen wi, dat die rechter te Arnhem gesproken heeft, daar hij ook bij blijven wilde, dat dezelfde niet rechts geweigerd en is geweest, en als men dingen zou doen, zo hebben zij alle weg met gevoegde zaken en geboden om verstandig te zijn. Item op punt aangaande Maes Daems. en Egbert Gerrits. is voor geantwoord in de vijf punten. Op alle gelijk die van Amersfoort, als die na een inhoud der aanspraken luden, antwoordde wi van onser genade heren wegen, dat onze genade heren hoewel na vervanging des verbonds daarom niet schuldig en zij te doen inden recht. Item, dat Gobert van Amersfoort genomen zoude zijn en een gouden, antwoordde wi als een antwoord is op drie punten te samen oogend daar af vreendelijk. Item, dat gebrek die Johan ambts van Meerten geschiedt zoude zijn en eerst van Peter Willemse, zegende Dericks en Jacob Gerits, etc. die Johan van Meerten voorzien heeft, antwoordde wi, dat die zelfde, die in de aanspraken genoemd staan, kwamen varen uit Holland des Waelstroom op en vingen een onze genade heren onderdanen, geheten Herman van Alfen, en kwamen daar met en een andere, die van Oyen was, neder, also dat die luiden dat vervolgen, want zij onze heren onderdanen gevangen hadden op zijn stroom, en hadden ook met hem drie onze genade heren vijanden, met naam Steepken Glymers, Gijzken Gijbert Peters zoon en Claesje uit den lande van Brabant, en toen zij te Brakpan kwamen, aldaar veel Rijksken des ambtman's knecht in een schip en een deel der huizen van Brakpan met hem om onze genade heren vijanden te behouden en zijn onderdanen te beschutten, en hieeten diezelfde gesellen uit Holland aan land leggen en sloegen hun hand aan die schuit, (Codex, 2. Serie, 8. Deel, 1. Afd.) 25 P 386 Wanneer onze genade heren en de zijnen dat gericht en gebeterd is, als zich dat geboort, wat zijn genaden dan voort wil behouden na vervanging der soenen, dat zal hij ook doen. Item op gebreke Derick van Hoekelem en eerst dat Jan Petersz. en Rouerken van Brakel genomen hebben uit den landen van Hoekelem xxv oorden, antwoordde wi, dat onser genadige heer der ghene, die dat gedaan hebben, niet machtig is, meer kon men der enige beteden, daar van hij zijn bevelen gedaan heeft, zo zal men die daar toe houden, dat zij die ogen richten, en gebieden onser genadige heer zich meer daar toe te doen na vyswazing der soenen, dat zoude om meer geschien. Item nog vanden vijf mersen eto. antwoordde wi, dat die ghene in den aanpraten genoemd of geschiet is, dat gedaan hebben bij nacht en tien tiende, en zijn daar mee over de Voeren zwomt, doch van veruitspraak onser genadige heer blijft daar een meneer met een vollen, die die ambtenaar het eerste over schikken Derick van Hoekelem, en mitten anderen zijn zij gelogen voor tot Batenburg, als die ghene zeggen die dat veruitschiden, en weer onser genadige heer daarom zich schuldig te doen na vyswazing der soenen, aan gezien dat dat bij nacht en tien tiende geschiet is, gelijk voorstel staat, en hij der ghene die gedaan hebben niet machtig en is, dat zal hij doen. Item op gebreke des heeren van Culemborgh, dat Jan Gijse heeft voor zijn peer xij Eng. nobel en Jan Bloemert voor zijn peer xvi Eng. nob., antwoordde wi, want die heer van Culemborgh enghene beschrijft en schrijft, waar of aan wie dat geld belast zoude zijn, of zich wie die zaken vertrouwen gelegd zijn, zo meent onser genadige heer, dat hem daar op niet en geboren te antwoorden, doch werd daar van verder onderwijsing gedaan, wat men dan daar toe billijk duet na vyswazing der soenen, dat zal geschien. 