VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
' » Deeze aanmerking „laat ‘er de Heer гв CAT op volgen, & vermindert misíchien den leeftyd van ons tweeflachtig » dier eenige duizend jaaren; dewyl de gemelde omme- , ө» keer en wording, der.rotfe gangen tyd, паз бе fchepping `oe 3 - p GEE t Éen LE САТ OVER LEEVENDE DIEREN > »» der wereld Кап voorgevallen weeen; èn men begrypt es ligt, dat wy hier, zo veel magelyk , den tyd moeten e bekorten; want hoe zeer wy dit ook doen, wy voeren э» Niets meer uit dan de zwaarigheid een weinig verminde an ren; een rots is altoos een oud ftuk der wereld, еп wy ээ Zyn weinig géwaon от de vaste lichaamen еп leevende э» fchepzelen als tydgenooten aan te merken : en dit is ss Waarlyk °t geval van de Padde te Ecretteville, Wan- ө» neer men eens Delt dat die (een niet onder was dan drie э» duizend jaaren, en дап zou dezelve тіѕ(сһіеп de jong- +» fte weezen van alle harde fteenen , hoe is °t іп dat geval aa 005 mogelyk te begrypen. dat een Padde, een Worm, ээ Wiens leeven doorgaans beperkt is binnen eenige maan- aa den, of ten hoogften binnen weinig baren, zo hoog ee- » men ouderdom bereike ? —— Men doet de onbegrype ээ lykheid wel eenigzins verminderen door aan te merken , э» dat deeze beflootene dieren zeer fober leefden , dat zy > weinig of geen beweeging hadden ‚еп dat dus hun groei, э» En de onderfcheide leefperken, die daar van afhangen „ э» Onverbéeldlyk langzaam voortgingen. Ook kan men b ээ de oprzaaken Уап dit lang leeven voegen , hunne bevryde s, heid van de lugt, of liever de ongenaakbaarheid waar in aa Zy waren „ voor alle de veranderingen dier hoofdftoffe,. ae die eene der werklyke oorzaaken is onzer ontbinding. s» —— Dusdanige reden, zegt de Heer Le CAT ‚zouden my es voldoende voorkomen , indien °t alleen te doen was om ` a ten Dier eenige weinige maalen zyn’ gewoonen leeftyd aa te doen leeven, misfchien zou ik ze voldoende agten э» Om ееп Worm , die natuurlyk flegts één jaar leeft , vyfti ээ јгагеп te laaten bereiken : doch twee of drie duizen en Bären dunkt my gaat de paalen der mogelykheid te bui- en ten: еп al het bygebragte dunkt my gcheel niet rer weg- ae neeming уап de zwaarigheid te dienen. Indien weinig э beweeging te maaken een middel was om oud te wore ээ den, hoe veel honderdjaarige menfchen zou men in dee- an ze eeuw , zo zeer ор de luie ledigheid gefteld , aantref- ee fen! De magtioheid is het allerzekerst br-waarmiddel deg gs gezondheid , doch ze heeft nimmer, den leeftyd van een as mensch tot eene 20 ongeloofiyke bngte uitgerekt, en sn boven °t gewoone tydperk doen volduuren, » De Oudfte Menfchen , van welken ik immer hoorde ` ээ Beftorven, пла 260 jaaren be te hcbben. JEAN Roe p VIN, geboosen te Sxatioua - Caraasberches, in Ч Сй» . 9 e WATEN HENRI JANKINS, éen Engelschman , in °t jaar 167a Cures IN HARDE STEENEN GEVONDEN, ` аф „ (пар van Zemeswar , die 172 jaaren haalde , еп z э» Vrouw , welke 164 jaaren telde, met welke hy 145 jaa- wm ten geouwd geweest was: de jongfte hunner Zoonen, y WaS у шеп ROVIN (Нет, 99 jaaren ; deeze , PIERRE ZORTEN- > genaamd, overleedt den 5 Jan. 1724, іп den ouderdom „ Var 185 jaaren 5 toen zyn jongfte Zoon 97 jaaren telde. Kaerkte PIERRE ZORTEN aan als de оррегйе der hoog. n kjarden , hy leefde van moeskruiden. Те Brusfel heb = & de afbeeldingen van de drie laatstgemelden gezien „ säs mede, in de Boekery van Prins KAREL, eene korte p befchryving van hun leeven. Eene maatige leevenswyze p gevoegd by eene goede lichaamsgefteltenis, fchynt veal „ toegebragt te hebben om het leeven twee ja driemaalen „ langer dan gewoonlyk te rekken: doeh wanneer men al » teus veronderftelt , dat een nog nauwer oplettenheid het з» nog veel verder , tot уісгтааіеп toe , zou brengen, wat „ zya dan nog twee of drie honderd jaaren van een e Mensch vergeleeken met twee of drie duizend jaaren vaa „ ееп Worm. °t Komt dan niet aan op een leeven twee of „ driemaal , maar twee of drie duizendmaal verdubbeld. э — Om de mogelykheid van dit foort van onfterfiyke „ heid te begrypen , fchynen de altoos brandende grafe „lampen, zo zeer van eenige Schryvers geroemd , vaa „ anderen als beuzelagtig weinig geloofd, doch „іп *t jaar „ 1756,te Napels door den Prins SAN-SEVERO, in haare „ tere herfteld „te kunnen dienen, Maar de dierlyke huise ээ houding, t branden van de lamp des leevens , verfchilg an te veel van °t geduurig aanblyven eener vlamme om hier an tot een bewyzend vergelyk te dienen ”. De Heer LE CAF toont hier іл "є breede de ongelykheid deezer twee ftukken , en hoe % veronderftel van eenen twee of drie duizendjaari gen Ouderdom der meergemelde Dieren ook , op dien voet, aan ovoverkomelyke zwaarigheden onderhevig blyft. Eindelyk zyn gevoelen desaangaande opgeevende, zegt һу. „ Om kort te gaan, °t is onmogelyk dat de Worm of » de Padde , in den Marmerfteen beflooten, dien verbaas Zenden Ouderdom bereikt hebbe , en waar toe is bet » noodig dit те Dellen? Volgt het, dat een Dier twee of n drie duizend jaar oud is, om dat het еу, waar uit hef » voortkwam „ zo langen tyd opgeflooten geweest 1$ 19 » den marmerfteen of de ftoffe die denzelven uitmaakt ? „ Heeft een bevrugt ey , ingewikkeld in de ftoffe , waar ult met den tyd eene fteenlaag gevormd is, moeten, heeft з» het kunnen uitkomen, omzet zynde met dusdanig е В 4 en korst ae LE CAT OVER. LEEVENDE DIEREN, ENZ. AN ээ OKKKKKEKKKEREKKEKEK korst? Wie bemerkt niet, dat het, in dien ftaat , búiten de mogelykheid was om uit te komen „dat het verfteend zou weezen met zo veele andere deelen van dieren, ala men dagelyks onder. den grond ontdekt, vereenigd met de {toffe waar in ze hangen bleeven. —- Gelukkig voor - dus een суе, wanneer het „by toeval , ten гуде dat de fteen door т uitwaastemen der wateragtige deelen zyne hardheid kreeg, eene zeer kleine opening behieldt , die. э bevrydde van mede te verfteenen ‚ en eene kleing dampkring aan °t zelve overliet, genôegzaam om het be- {таап van °t nog vlaeibaar Diertje te bewaaren, еп het beginzel des leevens te behouden. Die zelfde atfweering der huitenlugt en der warmte, welke, gelyk verondere fteld wordt, eenen langen reeks van jaaren de voeding en den gewoonen voortgang des leevens , te hebben kunnen vertraagen , heeft nog veel ligter °t beginzel des leevens eenige eeuwen in een eitje kunnen bewaaren s э welk aan geene beweeging was bloot gefteld, in Daat am dien leevendmaakenden geest te doen vervliegen o te doen werken. Кап een enkel vernis eenige jaaren de ээ Vrugtbaarheid der eijeren doen volduuren , kunnen de graanen voor lugt en vogtigheid beveiligd desgelyks lan- gen tyd vrugtbaar blyven, wat zal men dan niet mogen wagten van de bewaaring van een ei beflooten in °t bin- nenfte van ееп rots? Меп begrypt dus gerecd, dat het , in een’ ftaat van werkloosheid , duizenden van jaaren heeft kunnen beftaan zonder uit te komen, en dat dit niet kan gelukken, dan door verbaazende hitte veelvul- digmaalen herhaald, of tangen tyd agter een duurende, Brengen wy ons nu te binnen den langzaamen groei van э Ons uitgekomen Dieftje, hoe veel het dan ook te kort чеч ээ ээ 29 Íchiete am den ouderdom van drie duizend јаагеп te bee klimmen , zal egter die tyd lang genoeg zyn om te vere eorzaaken, dat wy, іп het groot getal van fteenen die doorgezaagd en gehouwen worden , zomtyds een dier eenzaam Woonende fchepzels aantreffen. Doet men dit te vroegtydig , wy ontdekken in de kleine holligheden der Reenen onder de ftoffen, die men daar gewoonlyk aantreft, geen eitje, х welk wy niet vermoeden daar te zullen vinden, en dat , deoreen vergrootglas alleen , gezien kan werden. Doet men ditte laat „zo zyn wy buiten (ааг om de overblvfzels van het verftorven Diertje te onders fcheiden van de andere ftoffe „die deeze holhigheden ver- оз Vult; wy verwagten niet iets zodanigs te zullen vinden; , YERA VAN BEN PERSOON IN BEN КОО МҮМ. ag VERHAAL VAN EEN PERSOON, DIE, IN EEN KOOL -MYN , _ NEGEN DAGEN BLEEF, ZONDER IETS TE NUTTIGEN DAN EENIGE DRONKEN WATER (%. О 17 December des Jaars 1760, waren negen ar- ` beiders aan ’t werk in eene Kool-myn, naby Charle- те, cen hunner maakte eene opening op een plaats, waar 2154 water van eene oude Myn, hun’ geheel onbekend , Ween verzameld was. Het water overviel hun zo fchie- ik en met zo veel gewelds ‚dat twee bunner nauwlyks tyd iden om het te ontkomen, door na de plaats te vlieden van waar men de kool ophaalde, hier werden zy opgetrok- ken in bert werktuig dat anders tot het na boven werken van de kool diende; de zeven anderen ftroomden weg met het water, en de vuiligheid daar mede voortgevoerd. Een hunner, met naame EVRARD , dertig jaaren oud, was ge- lukkig genoeg ош den dood te ontkomen , door ’t beklau- teren van eene verhevenheid naby de opening, die ftrekte om lugt beneden іп de Myn te brengen. Het water, ver- volgens, naa de benedenfte deelen gevloeid zynde , vondt EvRARD zich voor ’t zelve beveiligd, maar bepaald tus- {chen de twee openingen , ont{laan door °t inzinken van de bvgelegene deelen der Myn, nu van water ontlast. Zyne waren doornat, de bedorve lugt hinderde hem grooùyks,ook moest hy veel uitftaan door de kneuzingen , gekreegen, toen hy met het water wegftroomde ; їп deezen : toeftand fchreeuwde hy menigmaal zo luid hy Коп, en lang aan een, doch te vergeefsch; op ’t hoogfte gedeelte Van гупе vlugtplaats geklommen zynde viel hy door ver- moeidheid in (a р. Ontwaakende waren zyne kleederen droog, doch hy hadt niets by zich dan vier kaarfen , maar , met tegenftaande de dringende honger , kon hy niet beflui- ten om, geduurende zyn verblyf in de diepte, die walg- be Груз te gebruiken; zyn eenige toevlugt vondt hy ne- gen dagen lang in het water, dat zyn onheil eerst veroor- nkt hadt, hier van dronk hy drie reisen. Eene zo lang- durige en ftrenge vaste liet hem ертег genoegzaame krag- tenover om heen en weer te gaan „en zyn best te doen om , dien TC mogelyk was, gehoor te krygen: doorgaans was һу zeer Qaaperig, еп hy dagt een groot gedeelte van den tyd D Sie, de Гаа. de Sime, А.б. | 46 VAN EEN PERSOON IN EEN KOOLMYN. tyd flaapende doorgebragt te hebben ,’t geen , іп de daad , voor- hem best was. Zyne medemakkers , die meenden dat zy allen , die door den ftroom waren weggerukt , ook waren omgekomen , maakten ‘er geheel geen werk van om hun te zoeken : wes- halven zy niet voor den 26ften kwamen om de doode lichaa- men , waar °t mogelyk , ќе vinden. Evrard hoorde het ge= - raas , dat zy maakten, en verftondt voor een gedeelte hun gefprek , dit was genoeg om hem te doen roepen en te klop- реп met een hamer, die hy by zich hadt; doch dit bragt bykans te wege dat deeze zyne pooging ook vrugtloos af- liep. Zyne makkers hielden, ’t geen zy hoorden, voor de werking van een Spook, en hadden ‘t hart niet om met hun werk voort te vaaren. Gelukkig voor hem kwamen 'ег eenige anderen, die, een weinig befchonken zynde, wat ftoutmoediger waren ,deezen gingen onbevreesd voort , om by hem te komen. Zo ras hy eene genoegzaame opening zag ‚vatte hy een dier arbeideren om den hals „ев liet niet los voor dat hy zich uit die naare verdlyfplaats gered zag. Ну werd aan het huis van den Rector der Parochi gebragt, waar meer dan honderd теп(сһеп hem kwamen zien; hy hadt geen hinder van de lugtsverandering: іп huis komen- de zag hy drie appels by ‘t vuur ftaan braaden, hy at ze met groote greetigheid ор, men gaf hem drie kleine kelk- jes wyn. Vervolgens werd hy in een nabuurig huis gebragt, waar de Нест SANTORRIN , Chirurgyn Majoor van Cbarleroy ; hem onder zyne beftiering nam, en dagelyks zes komme- tjes foup met zes befchuiten liet geeven; en voorts eenig kalfs-en vogel-vleesch , tot dat hy aan °t eeten der ремоо- ne {руге geraakte: °t leedt wel zes dagen eer hy kon flaa- реп, en omtrent drie weeken voor dat hy in ftaat was na zyn huis ќе gaan, fchopn ’t flegts een vierde van ееп myl af lag van °t huis waar іп men voor hem zorgde 5 nog veel langer duurde het eer hy zich bekwaam bevondt om weder te werken. О, TREKKEN VAN НЕТ VERHEEVEN CHARACTER DES CORSI CAANSCHEN GENERAALS PASCAL PAOLI. ' | ge Р: grooten PAOLI, dien dapperen Voorftander van ss der Corficaanen vryheid, te leeren kennen, eenig ээ voldoenend berigt van zyn character те ontvangen, kan э niet wel anders dan aangenaam weezen voor onse Lee- aa Zee НЕТ CHARACTER VAN PASCAL PAOLI. ap „ rea. Om Den hier mede te dienen, wy їп (аа » door den Heer JAMES BOSWELL 74. die, in zyn van eene Reize па Corfica, ons ten dien ор» s, Agte bet volgende oplevert”. | бо, , WW anneer аго, Waar PAOLI zich onthieldt, in ’t gezigt kreeg, kon ik my niet weerhouden van eene groge te besngstheid ontwaar te worden. De denkbeelden die ik тесей van hem had opgevat, waren uittermaate vergroot door de Кеп ‚ met allerlei flag van Volk op het Eland gehouden: zy hadden hem befchreeven als iemand boven de menschlykheid verheeven. Ik brandde van ver- ingen om een 20 verheeven charaêer te zien, doch ik vreesde dat ik niet in (taat 200 weezen eene voldoende re- de te geeven , die my vrymoedigde om hem met myn bę- zoek lastig te vallen, als mede dat ik in zyne tegenwoor- digheid, myne geringheid , tot fchaamtens toe, zou bemer- ken. Ik wenschte bykans te rug te keeren zonder hem ge- zien te hebben. em alleen, en was verbaasd over zyn voorkomen. is kloek van geftalte, Пегк en welgemaakt, bevallig van weezen, vrymoedig van gelaat, manlyk en edel van hon- ding. Hy hadt toen veertig jaaren bereikt. Hy was gekleed in 7 groen met goud afgezet. Voorheen hadt hy altoos de gemeene Corficaanfche kleeding gedraagen ; doch - op de aankomst der Franfcben , dagt hy dat een weinig uiterlyk Cieraad kon dienen om aan het Gouvernement eenig аап» gien by te zetten, | Hy vroeg my wat de oorzaak van myne komst was. Ik Bf hem een’ Brief van den Graaf RIVAROLA, en als by dien geleezen hadt, boed ik hem eenen anderen aan vaa ROUSSEAU. Hy gedroeg zich beleefd, doch zeer omzigtig, ik had my in de tegenwoordigheid van veele Vorften bee vonden ; maar nimmer was ik 30 op de proeve als іп de tegenwoordigheid van РАОЫ. Naardemaal hy in geduurig [тыг leeft van verraaden of vermoord te zullen warden , hy eene hebbelykheid gekreegen om elk, dien hyde вебе maal siet, geer nauwkeurig weu to neemen. Wel оз = | 58 Hr T-CHARACTENR ` беп minuuten wandelden wy in de kamer heen en weder „ nauwlyks een enkeld woord wisfelende ; hy keek my fteeds aan met een keurig-en doordringend oog, als of hy my „ tot in de ziel, wilde door en door zien. | ( Dit onderhoud viel my wat ftreng. Ik was blyde toen тупе agterhoudenheid iets afliet , en hy meer begon te fpreeken. Ik waagde het om hem aan te fpreeken met dit kompliment voor de Corficaanen. Myn Heer, ik heb op a myn reis laatst Rome gezien. Ik heb dus de overblyfzels „э befchouwd van een dapper еп een vty Volk ; еп zie hier ə, de beginzels van een nieuw dusdanig Volk", - Paoi ontving dit myn zeggen op eene bevallige wyze 5 doch merkte aan „, dat de Corficaanen geen kans ftonden om , gelyk de Romeinen , een groot overwinnend volk te worden, °t welk zyne heerfchappy over den halven we- reldkloot uitftrekte. Hunne gelegenheid, en het tegen- an woordig ftaatkundig ftelzel maakte zulks onmogelyk: s, maar, liet hy "er op volgen , Corfica Кап een zeer geluk- „ kig land worden ”. Hy was een groot Verwonderaar van den Heer ROUSSEAU , dien de Heer BUTTAFOCO te Cors fica genoodigd hadt , om het Volk te helpen in ’t opftellen van een Wetboek. К. …_Ik vond my verlegen in zulk een kring van Helden. De Generaal fprak veel van ’t geen de Gefchiedenisfen еп de Fraije Letteren betrof. Wel dra bemerkte ik zyne bedree- venheid in de beste Schryvers, еп даг. 2упе Ziel verrykt was met eenen voorraad van kundighedens dit maakte zyn onderhoud aan tafel leerzaam en vermaaklyk. Voor het eeten hadt hy Frasseb gefprooken; doch onder den maal- tyd fprak hy /taliaansch , waar in hy zich op eene zeer bes vallige manier uitdrukt. _ i : y gingen na een andere kamer om koffy te drinken. Myne befchroomdheid verminderde allengskens.: Jk dagt niet langer op eene bedeesdmaakende жуге. ever my. zole Db ven, ээ 39 39 VAN-RASCAL=PAOLI 7 жеп, al- туя aandagt vereenigde zich om te luisteren na ‘fen beroemden Bevelhebber des yolks. Ik bragt myn’ tyd Мет op eene alleraangenaamfte муд door , en fmaakte , - ik herzo noemen, eene weeide van zuivere edelmoe- э. Bot werd gefpraakzaamer jegens- my. [к maakte bekend wie ik wassen, vergeetende het groot verfchil tuse {chen onzer beider ftaat en omftandigheden , had ik alle dages het geluk om eenige uuren in, zyn gezekchap doorte egen, en met hem te fpreeken. | Væ *t begin myner reize ‘af had ik ’savonds altoos op- d, wèt my ор den dag aanmerkenswaardig voor- : alles by еп door elkander voegende, met Уп het vervolgens „др, myn gemak „ te fchiften en te che ‘den. Van deeze aantekeningen fchat ik zeer hoog alles wat эдш, еп de gefprekken met hem gehouden , betreft, ik S rhaalen ‚en, wereld- H kende, zeide һу: :, zullen wy groote A worden 5 indien 1 elendige muitelin- de Corficaanen gee- Vy begeeren ze niet ‘ant dan hadden x egiment; пи is el ‚ Indien de Corficaa- xt wierden, zouden ттеп , die zulke daa- gt als in een ander beroemd gemaakt DEER KT By gelegenheid vroeg ik hem, hoe hy met mogelykheid eene ziel kon bezitten zo ver boven eigenbelang verheeven. n Zy is "er niet boven verheeven ,fprak hy ‚myn belang із „ten Naam te maaken. Ik weet wel, dat hy, die zyn » land goed doet „denzalven zal verdienen; en ik verwa, -» zulks. Коп ik nogthans dit Volk gelukkig maaken, -n zou het my getroosten in de vergetelnisfe begraaven te » worden „ ik heb een" onuit{preeklyken hoogmoed; doch ээ de goedkeuring van myn eigen ‘hart is daar aan vol- М By betuigde zeer fterke begeerte te hebben om de We- тей te zien, en de Geleerden en braave' Mannen van айе Ab OS HET ЄНАКАСТЕЖ' landen te bezoeken. Ik vroeg hém daar op, hee hy, met zulk tene neiging , ‘het houden op een Eitand at nog in een’ ruwen en onbefdfaafden (аах is,en befluiten „om p. in ftede van 16 gen с avonden tc flyten, іп еёпе geduurige zorg en altoos dreigend gevaar te leeven. H9 antwoordde met een regel uit VIRGILIUS. -© Finis anar patria laudumgue Zewen cupido. [De zuer voor "є Vaderland, en heete togt na Róem, ` Verwint al’ and're drift wmd i Deezen regel (ргак hy uit met een’ Jraliaanfcbhen tongval: en de bevallige deftigheid zyner houding was ten Konte edel. Ik wenschte dat er van hem een ftandbgeld gemaakt NO myne orange of hy Е gelseh verftondt;, begon hy he … Op-myne vraage of hy Engelsch verftondt, begon hy onmiddelyk te Гргеекеп „ dat redelyk wel ging. Те Napels hade Һу kennis gehadt aan eenige lerfche Heeren, die daat in krygsdienst warens en met veel gemak zich taaten eigen gaaakende , hadt hy het Engelsch van hun geteerd: doch na Ap eenige jaaren het niet- gefprooken hebbende, deedt hy het zeer langzaam, Men kon wel ontdekken dat het hem -gan geen woorden haperde: maar door gebrek aan ’t geen EK werktuigiyke oefening mag noemen, kon hy zich niet dan bezwaarlyk uitdrukken. d Ik moest lachen over zyn Engelfche Boeken, die befton- den, in eenige ftukken van den Speffasor en den Snapper. _sporg’s Proeve van den mensch. GULLIVER’s Reizen. Fene Mistorie сап Frankryk in oud Engelsch, en BARCLAY'S Ре ki van de Kwaakers. Ik beloofde hem eenige Kart, вфе еп te zullen zenden (*): Ну overtuigde ту hoe- wel bedreeven hy іл onze taal was: want ik пат де vry- heid om Бет een opftelletje te toonen, * geen ik gemaakt kad ‚om aante wyzen welke voordeelen Groot Bristanje zou tr (*) Ik heb hem de Werken van HARRINGTON, SIDNEY, ADDE- SON, TRENCHARD, GORDON , еп andere Schryvers voor de V heid gezonden ; als mede eenige onzer beste Werken over Ledekunde en boeken van fmaak.in t byzonder de Werken van „Мт. sAMUEL JOHNSON , деп Sp-Bator , den Snapper, en de Guardlaane voor de Hoogefchool van Corfica befchikte ik eenige Grirk/che en Latynfche Schryvers ; van de heeriyke uiegaave van de Heeren зойш te Сш. —— „= VAR PASCAL PAOLI H wekken van eene verbintenis met Corfica, enhy vertaalde dit opftelletje met gemak їп: Ztaldaansch. Маа dien tyd beeft hy my meer blyken gegeeven van лупе ervaarenheid in onze (prake , door te antwoorden op Brieven , die ik de eer gehad had от hem in ’t Engelseb te fehrijven , en wel breeder door eenige oordeelkundige en geestige aan- зве, op zommige ftukken van Swier; my te laaten № was Бедтеетеп in de gefthiedenisfen van Groot Brit- ик. Veele van de Aanfpraaken en gedinger van het Par- ак hadt hy geleezen „als ook een Nommer van tbe Noro Briton, Hy toonde ook kennis van dát land te hebben; ea dikwyis in гупе gefprekken iets van Mneeland te я of ontteende "er ee h nitik -à yn gwat ontwerp was , ge y zich vitdrukte:,, om a de Orficaanen in een wel gevestigden ftaat te brengen , we 20 dat ze zondert hem ‘konden ftaande blyven. Onze ээ Staat is nog in zyne kindsheid en heeft den leidband п en Boodig ik verlang zeer dat de Cor fscaânen leeren op zic ээ Zelen te loopen: wanneer zy derhaiven komen om m „te vraagen wie zy tot Regenten zullen kiezen, zeg ik. „ham: Gy kent beter dan ik де bekwaame en еегіуке уу Mannen in uwe nabuurfchap, wikt en weegt ter deege s» het gevolg uwer keuze, niet alleen voor u zelven in * by- у Zonder, maar voor het geheele Eiland mr algemeen. e Op deeze туг gewen ik hun om hunne eigene aangelo- ээ бее als en van den Staat ор te merken”. ` Маа den harden en elendigen (taat der verdrukkinge, Waar onder Cer fica zo langen tyd gezugt hadt, vermeld te hebben, verklaarde hy. „„ Het ftaat met опе Land ‚ gelyk » Met den Propheet LIZA, toen hy zich uitftrekte over » bet doode Кіпа @ег Sunamitifcbe , oog op oog, neus aan » Mus, mond aan mond. Het begint warm te worden en » te herleeven. Ik hoop het zal tot volkomene gezonde » heid en flerkte komen ”. ik merkte aan dat alles , misfchien , eenen fpoedigen ор» zou neemen , еп dat wy op Corfica alle Kunften en eetenfchappen în bloei zouden zien. —- „„ А! met den » tyd, langzaam aan, myn Heer, was zyn antwoord : in- » беп gy een man zaagt, die, in een’ heftigen туа ge- p Weeden , verfcheiden wonden bekomen ‚ en op den » grond neergeflagen gelegen hadt, en met veel moeite зә МЗ opgeftaan, zoudt gy met geen reden kunnen ver- q Wagten , dat hy zich vertoonde met kearig opgemaakt 99 e v» AR HET CHARACTER. „> hair, of net in-kosslyk gewaad uitgedost. Corfica heeft у een heftigen (туа geftreeden „15 gewonden ор den grond ээ nedergeflagen geweest , „en heeft met veel moeite zich э» weder op de been geholpen. De Kunften еп Weeten= ээ fchappen-zyn aan te merken als cieraaden en kleederen z з» in den 'eerften tyd, kunt gy niet verwagten dat wy daar as mede zullen pronken; maar kom een twintig dertig jaa- э» ren laater, dan zullen wy u Kunften en Weeteníchape= - aa Реп vertoonen „u Concerten en Asfemblees Jaaten zien , зу. dan zullen wy beroemde Schoonheden -hebben , en maar эу Кеп dat gy, myn Heer, onder ons in de ftrikken der ws Liefde verward geraakt”. | , Hy glimplachte, toen ik hem myne verwondering te kennen gaf, wegens zyne vriendlykheid beleefdheid en befchaafd- heid: want dat, fchoon ik wist een groot. Мав te zullen „zien ‚ myne verwagting geweest was iemand van een {trene „gen aart te zullen aantreffen, eenen ATTILA, Koning det „Gotben „of eenen LUITPRAND , Koning der Lombarden.. Ik heb waargenomen , dat hy ‚fchoon een vrolyk lachend -gelaad hebbende, noit hartig uitlachte. ОҒ luid lachen in een gezelfchap een teken is van een laagen geest , of boersch- heid, kan ik niet zeggen : maat de ondervinding beeft my ‚geleeraard, dat weezenlyk groote Mannen, Mannen van .verdienften , zelden zich daar in toegeeven. „ De vaardigheid en buigzaamheid van geest , mag ik ze zo -heeten „is in deezen Man zonderling en verwonderenswaare dig. Ор zekeren dag hem voor den middag bezoekende , vond ik hem zeer onthutst, vol drifts , omringd van zyne Edellieden, voor hem ftondt een Corficaan als een тіѕааа- -daadige voor zynen Regter. Paori keerde zich terftond -mywaards zeggende. „„ Myn Heer, ik ben verblyd over s» uwe komst ор dit oogenblik. Gy Peoteftanten hebt veel ээ te zeggen op ons Leerftuk уап de Zransfubflantiatie. Zie an het wonder der Transfubftantiatie, een Cor ficaan getransfub- s ftantieerd іп een Селиеег, Die onwaardige mensch, die „ээ hier voor my ftaat „is een Corficaan „һу heeft langen tyd vos Luitenant geweest onder de Genueefen , in Ca rə, ANDRIES DORIA, еп al hunne groote Helden , kon niet „ss meer voor dat Gemeenebest weezen dan hy geweest is y „ээ Zich tegen zyn eigen land aankantende ”. —- Hier ор keerde hy zich tot dien perfoon , met deeze woorden s ‚ ээ Myn Heer, Corfica heeft het voor een vasten zetregel - ә» om vergiffenis te fchenken aan haare onwaardigfte kin- -p deren з wanneer zy zich onderwerplyk gedraagen. dy у. | | n 26, D , A VAN PASCAL: PAOLL. 53 Zelf, wanrcer zy ‘daar toe genoodzaakt worden , gelyk ` wn DW geval 15. —— Gy zyt het nu ontkomen, doch — en draag zorg, —— ik zal een nauw waakend oog op u ээ gevestigd houden , en, wanneer ру immer wederom iets »› Onderzcermt om uwe voorgaande verraaderlyke handelin= ээ gea, op nieuw, aan te vangen, gy weet, ik kan my. wa Over п wreeken.” —- Dit {prak hy met de fierheid van een Leeuw , en uit den donkeren grimmigen opflag zyner oogen was te leezen „dat zyne denkbeelden van wraak vert, пук waren. Dit gedaan zynde, nam hy zyn gewoon vorkomen aan, en zeide „„ Kom'laaten wy gaan. fchikten ons aan tafel, en hy was onder den maaltyd 20 vnendiyk еп vrolyk , als of er niets van dien aart ware voore gevailen. | Zyne denkbeelden van de Zedekunde zyn verheeven ед. uitgeleezen „ gelyk ze voegen aan een Vader des volks. Was hy een Losbol,zyn invloed zoufchielyk ophouden ` want de meníchen ‘willen nimmer de hoogstaangelegene belan- gen der maatfchappye toevertrouwen aan iemand, van wien zy weeten , dat hy, ter voldoening van zyne eigene lusten , zich niet zou ontzien het algemeen welweezen te benadee- Jen. Hy verhaalde my , dat zyn Vader hem zeer ftreng hadt opgevoed, en dat het pad der deugd zeer zelden door bem verlaaten was; ° geen niet moest toegefchrêeven wor- Чеп aan koelheid van gefteltenisfe en ontbeering van drift, maat daar aan , dat, zyn ziel van jongs af vervuld zynde met groote. ontwerpen, zyne driften na verhevener zaaken dan wellsstige voldoeningen reikhalsden. · Ik leerde uit PAOLT'S voorbeeld de groote kunst om driftige en geestige jongelingen te bevryden van de befmetting der ondeugd, waar in dikwyls iets is, °t geen vernuftig fchvnt, en zeer Daa grenst aan deugdzaame hoedanigheden. Тооп ecn’ jon- geling dat ‘er meer weezenlyke geest gelegen is in deugd- zaam dan in ondeugend те leeven , dit zal hem „in de јаагеп van de opwelling der jeugdige driften , tot fterker breidel dienen , dan alle de indrukzels , die de Zedekundigen op Zyn oordeel Kunnen maaken. Op zekeren dag gaf hy ons , onder ôt middagmaal , de voornaamfte bewvzen voor het heftaan van сор en de Godlyke Eigenfchappen. Deeze bewyzen, met den beval- ligen nadruk in ’t fpreeken paorr eigen, te hooren орһаа- len, te midden van zyne heldhaftige Edellieden , hadt iets verrukkends in zich. Myn ziel werd noit meer aangedaan, noit fterker. opgewekt. 0. DEEL. MENGELW. NO. 1, С Ik Bt ‹ НЕТ СНАКАСТЕК Ik nam de gelegenheid waar om te (ргееКеп van de Schrif= ten des Konings van Pruisfen , en byzonder van zynen Brief aan den Veldheer KEITH. —— PAOLI, die altoos met veel verwondering {preekt over de grootheid diens Konings, in ftede van rechtftreeks te berispen ° geen hy voor ееп vlek aanzag іп een Held van dien rang, zweeg eenige oogen- blikken ftil; maar, ernftig ziende, zeide hy ’er alleen ops wa °t Is een fchoone troost voor ееп oud Veldheer, die op ə ‘tfterven ligt: Binnen kort zult gy niet meer zyn” Hy merkte aan dat de Epicurifcbe Philofophie maar één uitfteekend charaéter hadt voortgebragt ; maar datde Schoot der Stoïfchbe Wyzen een kweekichool van groote Mannen geweest was. Gevraagd zynde of hy het Eiland, welks befcherming hy op zich genomen hadt, zou willen verlaaten , wanneer eene vreemde Mogenheid hem Veldmarfchalk en Gouver- neur van een Landfchap maakte , gaf hy ten antwoord, an Ik hoop zy zullen my daar toe te eerlvk of te eerzugtig ээ aanzien : want de hoogfte waardigheden onder eene a, vreemde Mogenheid te bekleeden , is een ftaat van dienst- ə baarheid. -Een Colonel, Generaal of Veldmarfchalk te ə» Zyn , zou genoeg geweest hebben, voor myn tafel, an kleeding, еп om my eene Vrouw ‚ overeenkormftig met ә» myn rang, te doen zoeken: maar ° 200 nimmer hebben ээ kunnen voldoen aan dit hart, аап deeze verbeelding , " en hy wees, dit met nadruk zeggende, op zich zelven. Te midden van zyne Edellieden gezeeten ,fprak hy over het trouwen of niet trouwen van een Bevelhebber eeng = volks, in deezer voege: „, Is hy getrouwd, hy loopt ge- as Vaar om, door byzondere inzigten „ ten voordeele van э» zyn Geflacht , van het behartigen der algemeene belan- en gen, afgetrokken te worden. Is hy ongehuwd , het » ftaat te dugten dat hy , de tedere verbintenisfen van as Echtgenoot er Kinderen niet hebbende , alles aan zyn ei, · an gen eerzugt zal opofferen.” — - Wanneer ik hier op inbragt, dat hy behoorde te trouwen от een opvolger te verwekken , was zvn wederwoord , ‚‚ Myn Heer , welke an verzekering heb ik, dat myn Zoon zal denken en doen an gelyk ik, en dus myn voorbeeld volgen? Welk een Zoon an hadt cicero? En hoe gedroeg zich de Zoon van MAR- ss CUS AURELIUS?” = By my alleen zynde , zeide hy … Ik an Zal nimmer trouwen „ik bezit de deugden van een Echt- es genaot niet. Niets zou my tot het huwelyk kunnen be~ aa Weegen , dan eene Vrouw , die door haar ontzaglyk ^+ р, . . ээ We VAN PASCAL PAOLÚ 33. м huwelyks goed a my in ftaat (telde om myn Vaderland. » dienst te doen.” Egter 1ргак hy veel tot lof van lit: welyk, als eene inftelling, die, op de proef der eeuwen, bleek de beste тє weezen voor de menichen op zich zelfs , en in bereiking tot de Maatfchappye befchouwd, Was hy een aeptloos Heer geweest , hy was, naar alle waar- Ichegktbcid getrouwd ,еп ik hou my verzekerd hy zou de plg van Echtgenoot en Vader niet min waargenomen’ been dan hy nu die уап Opper-Magiftraat en Generaal 3 doch de netelige en kommerlyke omftandighee. dn, waar in hy zich bevindt, vergunnen hem die huisly-. ke geneugtens niet. Ну is getrouwd aan zyn Vaderland у en de Corficaanen zyn гупе kinders. — Dikwyls kwam hv, met my fpreekende, op het Huwelyks; hy fchilderde de опа geoorlofde minnaryen af als bedrieglyk en kortftondig, hy betuigde my, dat ik nimmer waarlvk gelukkig zou weezen’ zonder getrouwd te zyn, als-mede hoe hy hoopte kort naa myne aankomst in Engeland ееп brief te zullen onttvangerf dienende om hem te verwittigen, dat ik zyn raad gevolgd; en door de ervaarenis van deszelfs goedheid overtuigd was. Met zulk eene inneemende gemeenzaamheid voerden w9 euze gefprekken : kon ik zyne houding , 2упе Wyze van voorftellen befchryven, alle myne leezers Zouden met heat ngenomen worden. dÉi | ` 7 Zye ziel is niet min gefchikt en bekWaatn tot wysgecris ge befpiegelingen dan tot ftaatszaaken. Ор сеп’ avond onderhietae hy ons, geduurende den maaltyd , eenigen tyd met aruge aanmerkingen over de natuur en het vertand der Dieren, ten opzigte van welke de menschlyke kundig» beden nog zeer onvolkomen zyn. Hy fcheen byzonder zit te hebben om onderzoek те doen op de taal der Dierèn. Hy merkte aan dat zy elkander hunne denkbeelden mede: deelden, en dat eenigen, als de Honden , by voorbceld 4 geregelde klanken vormden. In verfcheide eeuwen zyu’er епісһеп geweest, die voorgaaven de taal van Beesten еп Vogelen te verftaan. Misfchien , zeide paoL1, kent men over duizend jaar die taal zo wel als wy nu dingeu weeten Swier kennis veel bezwaatlyker fchynt. Zints dit onderhoù heb ik my zelven dikwyls vermaakt. met zulke gisfingens Men lacht my mogelyk uit, Wanneer ik Zeg dat de kennis tan de taal der Dieten eene alleraangetaamfte vermeerdering fan de menschlyke kundigheden zou weezeri , als breidende &ulks den kring 2увег verkeeringe zeer wyd uit. ‚© Раем was ‘er acer ор gefteld dat ik my zoù d i. 3 36 HET CHARACTER vlytigen om het Character der Corfscaanen te leeren Кеппеть. э Gaa onder hun, zeide hy, hoe meer gy met hun fpreekt an hoe grooter plaifter gy my zult doen. Verban uit uwe s, verbeelding de geringheid van hun voorkomen , de flegt- ээ heid van hun gewaad ; hoor welke gevoelens hun bezie- э» len. Gy zult eerlykheid, vernuft en bekwaamheid on- an der deeze arme lieden vinden.” , Zyn hart vloeide over , wanneer hy van zyne Landge- nooten fprak : zyne eigene uitmuntende bekwaamhe en vertoonden zich met nieuwen luister , als hy de deugden ophaalde van hun, voor wier geluk hy zyn рапісһе levers befteed heeft. „, Indien ik, was zyn woord , een Leger Corficaanen te veld bragt tegen een Leger dat nog eens zo talryk was, en maar weinige woorden tot hun fprak ter herinneringe van de eer huns Vaderlands en van hun- ‚ne braave Voorvaders , ik zeg niet dat ik met hun de overwinning zou behaalen ; maar ik ben verzekerd dat niemand hunner zou bezwyken, of vlugten. De Corf- caanen hebben eene onwrikbaarheid van voorneemen,die u zou verbaazen. °t Fs onder de Genueefen een fpreek- woord: De Corficaanen verdienen de galg; maar zy vree- zen niet gehangen te worden, In dit zeggen is een kom- ‚ pliment begrecpen, Hy berigtte my, dat de misdaadigers op Corfica , vieren- twintig uuren na dat het doodvonnis over hen is uitgefpro= Кеп, ter dood gebragt worden. ,„, Deeze handetling,voeg=- an de hy ’er nevens, moge niet al te Catholyk weezen , ze ss is menschlyk” Verder gaf hy ту verfcheide ftaaltjes van der Corficaanen moed. a Een Sergeant, zeide hy, die іп een onzer ongelukki= as Ze togten fneuvelde , fchreef my, toen hy op ’t fterven ээ lag: Jk groet u. Draag zorg voor myn ouden Vader. Bine „ nen twee uuren zal ik my bevinden by allen , die dapper voor э, bun Vaderland geflorven zyn ! — Een CorficaanschEdel= wa man, door de Genueefen gevangen , was in een donker an hol geworpen, еп met ketenen aan den grond geboeid. » Terwyl hy zich in dien rampzaligen (ааг bevondt , zon- „> den de Genueefen hem een boode , met de verklaaring , a dat, indien hy іп hunnen dienst wilde treeden , hy zulks »» maar hadt te verklaaren ; doch hy antwoordde, Neen: ээ ham ik uwe aanbieding aan, bet zou alleen weezen met dat эз Oogmerk om de eerfte pelegenbeid ‚ die zich opdeedt от туя ә» Vaderland dienst te doen , waar te neemen; maar ik wil a bier van geen gebruik maaken; want ik kan de enkele gedag- | > t69 9% 99 э? 9? b VAN PASCAL PAOLI. 37 an ten niet verdraagen , dat myne Landsgenooten zelf zouden s, vermoeden, dat ik één oogenblik ontrouw aan myn Vaderland э» beb kussen Wweezen. En hy bleef in den kerker. Ik » daag, vervolgde PAOLI, ik daag Reme, Sparte en Thebe » uit om my een dertigjaarigen Patriottifchen yver te too» ээ nes, waar op de Corficaanen kunnen roemen. Hoewel з» degehegtheid der bloedverwanten aan elkander , onder an & Corficaanen , zeer fterk is, zullen zy „ ten beste des Lands ‚ hunne naaste bloedverwanten overleveren ‚ еп „ die tot de Genueefen zyn overgeloopen , daar aan opoffe- „ ГЕП. Ook hoorde ik uit zyn mond een treffelyke ЫуК van de Corficaan/cbe grootheid van ziel. „, Een misdaadige, zeide » hy, was ter doodftraffe veroordeeld ; zyn Neef kwam wn tot my met eene Juffrouw van aanzien , die vergiffenis з» voor hem zogt te verwerven. Des Neefs bekommering ss deedt hem vreezen dat de Juffrouw de zaak met geen „ genoegzaamen ernst aandrong. Hy tradt daarom zelve » Dader, tot my zeggende : Myn Heer , is bet my geoor= s fd, voegt бег my te fpreeken ? als of hy voelde , dat het » Oobehoorlyk was zulk een aanzoek te doen: ik verzo з» hem voort te willen vaaren. —— Myn Heer , vervolgde » hy met alle de tekens van de hoogfte belangneeming in з» de zaak , die hy voordroeg , mag ik 'u om't leeven van myn n Oem fmeeken ? Indien gy bet bem wilt vergunnen, zo zul. n len er Vrinden aan den Staat duizend Zecbins ten ре[сђеп- » ke gewen, en vyftig foldaaten ‚ geduurende bet beleg van эз Furiani, ів dienst neemen en betaalen. Wy willen toeftaan ss dat by van °t Eiland gebannen worde , еп ons verbinden, dat an OY 'er nois weder een voet zalopzetten. Ik kende dien Neef » voor een Мап van verdienften, en gaf hem te verftaan: an Gy weet volkomen alle de omftandigheden van het geval; „en ik durf zo veel ор u vertrouwen, dat, indien gy » durft zeggen, dat de vergiffenis аап uwen Oom te fchen- » ken regtmaatig, nuttig of bevorderlyk is voor de eer van s Сиса, dezelve aan hem zal verleend worden. De Neef aa keerde zich om, borst uit in traanen, en ging van my „af, zeggende: Ik wil niet, dat de eer van myn Vaderland э Voor duizend Zecbins verkogt worde. En zyn Oom onder- » gmg de ftraffe.” Na dus veel tot lof van de Corficaanen vermeld te hebben, zeide PAOLI „, Kom gy zult de proef zien van ’t geen ik u s» verhaalde: daar is een menigte volks in de naaste kamer, die my wagt te fpreeken. Ik zal den eerften, dien ik zie, C3 s bine vi ss „HET CHARACTER" ›„ binnen roepen, en gy zult hem hooren.” “t Geval wilde, dat de есте, die hem voorkwam , een eerwaardig oud man was, De Generaal vatte Бет by de hand, wenschte hem goeden dag, alles met eene vriendelvkheid, die den gryse aard bemoedigde om onbefchroomd zyne zaak voor te draar gen. Deeze Eilânders fchvnen, wanneer zy niet ten oorlog, of op de jaat zyn, ч meeste vermaak te vinden іп, ор hun egemak „їп de open lugt te liegen , om dits de braave daaden hunner Landsgenooten elkander te vertellen , liedjes tem у: „`2 ' Cere VAN PASCAL PAOLL sp eere van de Corficaanen, en. tot veragting der Genueefen te zingen. Tot laat in den nagt volharden zy in dit tydvere dryf, indien de regen hun niet noodzaakt in huis te gaan. Paouifprak „ met veel nadruks, over het bewaaren van de onafkanglykheid der. Corficaanen, „, Wy mogen, was a> Zyae taal „ buitenlandfche Mogenheden tot vrienden hebe ээ bet; maar wy moeten van elkander afgezonderd blyven. » Wy mogen verbintenisfen aangaan; doch wy willen ons „ miet onderwerpen aan de heerfchappy van de magtigfte „Natie in Europa. Dit Volk ,’t welk reeds zo veel gedaan a heeft voor zyne vryheid, zou zich eer, man voor man, » in tukken laaten hakken, dan toeftaan dat Corfica one der een vreemd bewind kwam. Wanneer eenige jaaren aa geleeden hier een gerugt verfpreid werd , dat ik ten oog» » merke had om Corfica aan den Keizer af te Таап. kwam » ten Corficaan tot my , zeggende , met de grootfte ontroee an Tenisfe: Hoe! zal bet bloed van zo veele Helden , die bun on leeven voor de vrybeid van Corfica bebben uitgeflort, alleen -limen om bet purper van een vreemd Vorst te verwen”! Ik (telde hem eene fchets voor van eene verbintenis tus- fchen Groet Brittanje en Соса. Paor.r wees zulks „ор eene beleefde en edelmoedige wyze, van de hand, zeggende : _ o Hoe minder byftands wy hebben van Bondgenooten , hoe » grooter onze roem is”. — Hy fcheen gebelgd over de handelwyze der onzen omtrent zyn Land , ophaalende , hoe, in de afkondiging van den laatften vrede, zyne braa- ve Eilanders Rebellen van Corfsca genaamd wierden ; hy her- „haalde, met tekenen van aandoening en ontroerenis: Bee deden! ik verwagtte zulk een naam niet van de Engel/ch Hy toonde egter groote agting voor de Engel/cbe Natie te bezitten „en ik kon befpeuren „dat hy zeer na onze vriende íchap wenschte. Toen ik hem vroeg: wat ik kon doen „ter erkentenisfe van 2упе beleefdheden зап my beweezen , was zyn woord. … Niets anders dan dat gy uw Hof het ver- » keerde denkbeeld, van de Corficaanen opgevat , ontneemt, e Verhaal ’t zelve wat gy hier gezien hebt. Zy zullen ` n nieuwsgierig genoeg weezen от u te vraagen. Fen Heer s die van Corfsca komt zal in hun oog zyn als iemand ; die » by de Tegenvoeters geweest is”. 