Beschrijving der beenderen van het menschelijk ligchaam
Dezelve vormt de eigenlijke zoogenaarade heup , is aebterwaarts , waar zij over het heiligbeen been , uit- puilt, het dikstj in het midden, het dunst; voor- waarts eindigt dezelve in eenen stompen hoek of in den voorhovensien knobbel des darmbeens [tuberculum spina superior ilet). Van daar daalt de voorste, klei- nere rand in eene halvemaanswijze ingesneden lijn naar beneden en loopt in eene storape punt nit, spina inferior ilei of vooronderste knobbel des darmbeens ; deze steektover den bovensten rand vandeheupkom nit. Benedenwaarts , als ware het aan den voet van do- zen beuvel , sloot het heupbeen tegen het schaam- been , aan , en maakt op de plaats der vereeniging , een geheel vlak indruksel over hetwelk de Fallopiaan- sche of Ponpartsche peesachtige boog uitgespannen is. § 3i2. Het schaambeen is het tweede en kleinste gedeelte van het ongenaamde been, en bestaat nit een stevig, prismatisch dwarsstuk en een daaruit vlak naar be- neden dalend gedeelte. Hel eersle (j'amus superior s. transversalis s. horizon- tdlis') vangt aan de Toormelde voeg en aau den voor- sten rand "van de heupkom aan , en maak^ naar boven toe, eenen Tlak uitgeholden boog , welke voor- waarts digt bij de schaambeens-vereeniging , in eenen stomp uitpuilenden knobbel (iuberculum spinosum pubis) eindigt, tot vaslhechling dienende van de buitenste strook van den voorsten liesring. Van den onderkant des vennelden tuberculum spi- nosum daalt nu bet ander stuk naar beneden, waar- door de schaambeenderen gezamenlijk onder de syn- chondrosis, den grooten boog vonnen, welke in bet vrouwelijk geraamte, in een’ storapen hoek uitgehold en meer naar voren uitgebogen is , en tevens scherper randen lieeft , dan in bet mannelijke. Beide de scbaambeenderen zijn door eene twijfel- acbtige geleding met elkander vereenigd , welke den naam van symphysis of synchondrosis ossium pubis voert. Elk derzelve is daarom met eene vezelaeb- tig kraakbeenige plaat omkorst, die aan de eene zijde eene bolle, aan de andere eene bolle oppervlakte vertoont. § 3i3. Het derde gedeelte van bet ongenaamde been, bet- welk in grootte omtrent bet midden tusseben de beide vorigen boudt , draagt den naam van zitbeen, aan bet- welk men bet voorste, onderste en acbterste gedeelte kan onderscbeiden. Het voorste en verreweg kleinste gedeelte [ramus anterior s. adscendens) raakt aan den scbaambeens- boog, en is als bet ware eene verlenging van bet 1 4<> Termelde plalte, nederd.ilende sluk van het schaam* been. Het.onderste tuber ischii of zitbeensknohhel , is ii\i ^ knobbelig en het eigenlijke steunpunt des ligchaanis in de zittende bonding. Beide deze gedeelten zijn , even als dekamvanhet darmbecn , tot aan den volvyassen leeflijd toe , in eene lange lijstvormige epiphyse ingekast. Het achterste gedeelle {ramus posterior s. descendens'^ is het grootste en slerkste van alle. Zijn buiten- ste rand wordt van den zitbeensknobbel af , achterwaarts tot aan het achterste uiteinde van den grooten kam des darmbeens gerekendj dezelve vormt twee aanmerkelg- ke insnijdingen van ongelijke grootte en diepte. De onderste insnijding {luna alb. «. incisura ischiatica infe~- rio) is klein en vlak , en dient om de pees van den tn, obturator interims door te laten. Dezelve wordt door eenen scherp uitpuilenden hoek {spina) van de andere insnijding gescheiden. Deze incisura ischiatica supe- rior , welke echter eigenlijk tot het darmbeen behoort , en eerder incisura iliaca behoorde te heeten, is zeer diep, elliptisch uitgesneden, ligt tusschen de heupkoin en het achterste uiteinde van het darmbeen, en dient totdoor- togt van de groote zitbeenszenuw en van twee aanmer- kelijke slagaderen , de iliaca posterior {s. glutea'^ en ischiatica. § 314. De heupkom {acetabulum^ door middel van welke het geheele overig ligehaam op de dijebeenderen rust, en door dezelve gedragen wordt , ligt juist op deplaals, waarinde onrijpe vrucht de drie stukkeu van het ongenaamde been bij elkanderkomen. Harerigling is schuinsch , met den bovensten lamelijk sclierpen rand {superciliutn) naar builen uitstekende. Deze maakt tevens bet dik- ste gedeelte van het geheele been uit. De holte der heupkom zelve is op haren bodein en naar den binnensten en ondersten rand toe, door eene kleine maar diepe groef afgebroken , en hierdoor als het ware in twee ongelijke helften verdeeld. De bovenste en buitenste is van eene meest halvemaanswijxe gedaan- te, en van eene kraakbeenige geledings-oppervlakte voorzien. De onderste en binnenste is ruw, en loopt aan den benedenrand in eene diepe insnijding (incisura ace- iahult^ uit, welke achter het achtersle uiteinde van de- ze halvemaansvvijze kraakbeenige oppervlakte naar be- neden gaat en door vezelachtig kraakbeen bedekt wordt. Gelijk de buitenste kraakbeenige oppervlakte de ei- genlijke geleding uitmaakt, waarin het hoofd van het dijeheen zichbeweegt, zoo dient deruwe inwendige groef tot het opnemen van Haversiaansche klieren, welker geledingvet dezebeweging gemakkelijker maakt. Eindelijk is op den bodem van de inwendige groef benedenwaarts nog eene ruwe kleine dieple op te mer- ken, in welke de ronde band (ligamentum teres^ zit, welks onderst uiteinde aan het hoofd van het dijeheen bevestigd is. § 3i5. Naast de heupkom, naar voren en naarbeneden, -wordt, door de zamenvoeging van het schaam- met het zilbeen, het zoogenaamde eironde gat, foramen magnum ovale het groolste foramen proprium van het geheelen geraamte , gevonnd , hetwelk in het vrouwelijk bekken mecstal merkelijk grooter is dan in het mannelijke. Hel heefl omlrent de gedaante van eenen ongelijkzijdigen drie- hoek , welks langste zijde v66r de heupkora , de kort- ste echter onder de schaarabeenderen ligt. In den bovensten boek is tusseben beide zijden eene vlakke groef tot doorgang van den nervus obturatorius en van de bloedvaten van denzelfden naam. Het overige gedeelte dezer opening is door een vlies gesloten. TWEE-EN-DERTIGSTE liOOFDSTUK. OVER RET BEKKEN IN HET ALGEMEEN. § 3l6. De beupbeenderen voegen zicb met bet beiligbeen te zamen, tot vorming van bet zoogenaamde bekken. De darmbeenderen verbinden zicb daartoe tot eene twij- felacbtige geleding met bet beiligbeen en desgelijks de scbaambeenderen onderling. Het is eeneopene bol- te , welke in de darmbeenstreek breed aanvangt en zicb benedenwaarts kokervormig versmalt. Door de onge- naamde lijn wordt bet in bet grooie bekken (boten de lijn) en in bet kleine [onder de lijn'j verdeeld. § 317. Aan bet kleine bekken onderscbeidt men weder de eigenlijke bekkenbolte , de bovenste opening [ingang) en de onderste [uitgang). De bovenste opening wordt omscbreven door de ongenaamde lijn. De onderste door bet staarlbeentje , de beilig- en zitbeensbandenj de knobbels der zitbeenderen, den ondersten of neder- dalenden schaarabeenstak en den schaambeenshoek. § 3i8. De bovensle opening is of meer of min ovaal , bet zij in de lengte , bet zij in de dwarste , of rond , of bijna driekantig , somtijds zelfs , boewel xelden , bartvormig van gedaante. De onderste opening kan niet met eene bepaalde figuur vergeleken worden. In den verscben toestand is dezelve, met vrijlating van de natuurlijke openingen des ligcbaaras , door zacbte deeleu gesloten , dewijl de bovenste als voortzelting der buikbolte gebeel open blijft. § 319. Aan de bovenste zijn meestal de scbuinscbe en dwarse doormetingen de grootste en is de regte de kleinste; aan de onderste is de afstand tusscben den boek der scbaambeen- deren en bet teruggebogeu scbaambeen bet grootst , bet kleinst de afstand tusscben de zitbeensknobbels. Bebalve deze beide moeten als openingen van bet bekken nog de ziibeensinsnijding en bet eironde gat opgegeven worden. § 320. Tot onderling verband der beenderen welke bet bek- ken zamenstellen , dienen de volgende banden : I. tot vereeniging van de darmbeenderen met het heilig- beetim Drie aan de acbterzijde; I. Het ligamentum posticum longum (i) zicb van bet knoestig eiiide van den darmbeenskam tot aan bet vier- de wervelstuk des neiligbeens uitstrekkende. (i) weiterecht; 1. a. p. Tab. XVI , fig. 5i. f. 1 44 2. llet ligamenium posticum breve (i) vlak onder het vorige. 3. Het ligamentum posticum laterale (2) yan hetzelfde gedeelte van den darmbeenskam , dwars naar debovensle groote vleugelwijze uitsteeksels des beiligbeens gaande. Twee aan de voomjde. I Het ligamentum transversale superius (3) van den bo- venrand van den darmbeenskam , naar het dwars uit- steeksel van den vijfden en somlijds 00k van den vierden lendenwervel gaande. 2. Het ligamentum transversale inf erius (4) korter dan het vorige, maar steviger en een weinig lager; van het binnenst dwars uitsteeksel des ondersten lendenwervels zich uitstrekkende. II. tot vereeniging van het zitbeen met het heilig- en staartbeen. 1. Het ligamentum sacro- ischiaticum (5) hetwelk aeh- terwaarts van het vierde en vijfde wervelstuk des hei- ligbeens naar de binnenvlakte van den onderkant des zitbeensknobbels gaat. 2. Het ligamentum spinoso-sacrum (6^ korter dan het vorige en dwars vodr hetzelve zieh heenslaande van het vijfde wervelstuk des heiligbeens en het eerste staart- beenstuk zieh tot den zitbeensdoorn uitstrekkende. Deze beide banden zijn van groot gewigt zoowel tot ondersteuning der bekken-ingewanden , als tot bevor- (1) wEiTBRECHT : t. a. p. Tab. XVI. fig. 5i. g. (а) Idem ib. id. h. (3) Idem Tab. X. i. (4) Idem ibid. k. (5) Idem t. a. p. Tab. XVI , fig. 5r , k, d. (б) Idem ibid. Tab. XVH , fig. 5a. 1. i45 dering van de geboorle des kinds bij de baring ; vandaar de groote nadeelen , welke of te groote slijfheid of le groote slapte derzelven na zich slepen. III. Banden van het slaartbeentje, 1®. Het ligamentum posUcum coccygis longum ontstaat uit de onderste parabolische ruinate van bet heiligbeen en plant zich aan de punt van het slaartbeen in. 2°. Het ligamentum posticum coccygis breve onstaat aan elke zijde van het bovenst uitsteeksel des bovenslen staartbeenstuks, en plant zich in aan de onderste knob- bels van het heiligbeen. 3°. Het ligamentum posticum coccygis laterale bestaat uit vezelen van het lig. sacro-ischiaticum , welke zich aan weerszijde van het staartbeen uitbreiden. § 321. Het doel van het bekken behoort uit een Iweele- dig oogpunt beschouwd te worden. Als voorlzetting der buikholte ondersteuut het de buiksingewanden en beschermt het dezelve. Als punt van aanhechting voor de spieren der onderste ledematen , is het zoo- wel het middelpunt van hetwelk de beweging der on- derste ledematen uitgaat, als het middel , door het- welk de geheele tronk op de onderste ledematen uit- gestrekt gehouden wordt. Van daar staat deszelfs eigen- aardige gedaante in den mensch, met deszelfs opgc- rigten stand en gang in verband, en wijzigt het bek- ken zich in de diersoorten naar gelang der meerdere of mindere ontwikkeling van de achterste toestellen tot beweging. § 322. Het’ bevat de inwendige voortplanlingswerktuigen lO 1 46 en dient in de vrouwelijke kunne zoowel tot bewa- ring der vrucht gedurende derzelver ontwikkeling als tot derzelver doortogt , bij de baring. Hieruit laat zich ver- klaren , waarora het bekken in het vrouwelijk geslacht , eene andere gedaante heeft dan in het mannelijke en waarom deszelfs meerdere of mindere ruimte, en andere bijzonderheden eenen zoo gewigligen invloed op de verlossing oefenen. § 323. Behai ve de meerdere teederheid, die aan het vrou- welijk bekken even als aan de overige deelen barer bewerktuiging eigen is , laten zich de overige pun- ten van onderscheid hoofdzakelijk tot de volgende te— rugbrengen. In de vrouw is het heiligheen breeder , in de dwarste minder sterk gekromd , in de lengte regter afloopend en met staartbeentjes verbonden , welke smaller en bewegelijker zijn. De darmbeenderen overdekken het heiligheen aan den achterkant niel zoo verre als in den man. Zij gaan met eene grootere bogt in de schaambeenderen over en hebhen hierdoor eene grootere helling. De schaambeenderen steken minder vooruit , en de hoogte van hun gewricht is kleiner. Ter vergrooting van de hier benoodigde ruimte, staan de zitbeensknobbels meer buitenwaarts j desgelijks ook de randen van de onderste takken der schaambeenderen. De hoek onder den schaambeensboog is van 90° — 100° terwijl dezelve in den man slechts van 70° — 80“ is. De heupkommen zijn meer naar voren geplaatst ; de lendenen meer in- gevallen j ' de hoek van vereeniging mht den laatsten i47 lendenwervel is scherperj de helling des bekkens tot den horiEont grooter j de dijebeenderen aan de heup- gewrichten staan verder uiteen j derzelver halzen zyn •dwarser en hierdoor is de schoot wijder euz. § 324. Van deze eigenschappen , welke alle met de in het Trouwelijk ligchaam vereischt wordende meerdere ruimte in verband staan, grijpen somtijds afwijkingen plaats, welke nadeelig werken op de zoo straks opge- gevene geslachtsverrigtingen des bekkens en zich hoofd- zakelijk tot verwijding , vemaautoing en scheefwording bepalen. § 325. Deze misvormingen hangen af of van afwijkingen in gedaante van het een of ander gedeelte des bek- kens , of zij worden door oorzaken voorlgebragt , wel- ke oorspronkelijk buiten het bekken werken en het- zelve slechts op eene secondaire wijze aandoen. Hier- toe behooren: i**. de beenverweeking , zoowel aangeboren als t?er- kregen ; 2®. de krommtngen van de ruggegraat , hoewel deze van minderen invloed zijn; 3®. de ontwrichting der hoofden van het dijebeen, of de manke gang (claudicatioij , waarvan het nitwerksel verschilt naar mate of slechts een, of beide gewrichtshoofden ontheupt zijn. § 326. Ook verdienen onder de nil dit oogpunt belangrijke afwijkingen, de gewrichtsverslijvingen (ancyloses) ge- noemd te worden, hetiij van een , hetzij van alle ge- * 10 wrichten des beklcens, Onder deze is die van het darm- met het heiligbeen tnenigvuldiger dan van de schaam* beenderen met elkander, van het heiligbeen met het staartbeen, of van de staartbeensstukken onderling. § 327. Ten laatste gewagen wij met een enkel woord van het verschil der hekkens in de onderscheidene volk- stammen. Er schijnt volgens het scherpzinnig betoog van M. j. WEBER een bepaald verband le bestaan tus- schen de gedaante van den schedel en van het bek- ken (1); weshalve dan 00k de karakteristieke vorm der volkstammen niet minder in het bekken dan in den schedel is uitgedrukt (2). ' § 328. Tot bepaling der hierin gelegen kenmerken , heefl men te lelten op de afmetingen j op den omtrek van het kleine bekken j de helling der darmbeenderen; de plaatsing der heupkomraen j de gedaante van • den schaambeensboog j de grootte van den hoek onder den- zelven ; op de rigting der zitbeensknobbels enz. (1) M. J. WEBER : Ueher die Conformitat des Kopfes und Becitens in Yerkandlungen der Kaiserlichen Leopoldinisch-Carolinischen Aha- demie der Naturforscher , \\1 B, §4*3. Bonn, i8a3, 4“*» en nader aangedrongen in Journ. der Chirurgie und Augen-Heilkunde , her- ausgegeben von c. t. gbaefe und xh. v. waliher, IV B., 4 H», § 694 en volg. (2) Zie G. vrolik: Beschouioing van het verschil der behkens in onderscheidene volkstammen. Amsterdam 1826 met aclit platen 00k in de fransche taal , onder den titel: Considerations sur la diver- siti des hassins de differ mtes races humaines. Amsterdam 1826. i49 DRIE-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE RIBBEN IN HET ALGEMEEN. § 329. De rlbben zijn 24 paarswijze , boogYormige, dunne, elastieke beenderen , van een zeer poreus weefsel, van verschillende lengte , en geplaatst in eene meer of min- der sohuinsche van acbteren naar voren nederdalende rigting (1). § 33o. Zij zijn acbterwaarls met de rugwervelen geleed^ en van voren, onmiddellijk of middellijk met bet borst- been verbonden; hierdoor dragen zij bet meeste tot vorming der borstholte bij. § 33i. Hare verbeening begiut reeds in de nog teedere , ter naanwernood twee maanden oude vrucht, en is dan reeds zeer volmaakt , zoodat slechts weinige andere beenderen reeds v66r de geboorte eenen zoo volmaak- ten graad van ontwikkeling bereiken. § 332. Men verdeelt elke rib, gelyk alle dergelijke lange beenderen , in bet middelstuk en de beide uiteinden. Het acbterst uiteinde dient tot vereeniging der rib- ben met de rugwervelen , met welke zij zicb , door middel van twee bijzondere geledingboofdjes , gele- den (2), A. Het binnenst van deze beiden {capitulum articulare) (i) Zie VESAUTis , t. a. p. Tab.- XVIII, fig. i en 2. {2) visAUUs , t. a. p. Tab, XVIII, fig. 3 en 4. i5o ligt aan liet buileneinde der rib (helwelk echter, door de kromme rigting der rib, naar de borstholte gekeerd is). Het past volkomen. in de vroeger ver- melde geledingvlakten , welke of als eigene holten aan de ligcharaen der ruggewervelen zelve , of als gemeen- schappelijke aan den rand der voeg tusscben twee der- zelve te vinden zijn. In het eerste geval is bet geledingboofd van de daartegen liggende rib rondachtig j in bet tweede als in twee facetten gedeeld. Tot bunne bevestiging en vereeniging dienen de ligamenta capitelli cosiarum (i). B. De buitenste geledingknobbel van bet acbterst uiteinde der ribben (tuberculum articulare) is slecbts aan de tien bovenste paren duidelijk te bemerken. De- zelve past op de vroeger vermelde geledingvlakten van bet uiteinde der dwarse uitsteeksels van de ruggewervelen, en wel derwijze dat bet tuberculum der rib naar onderen gekeerd is, en tegen den boven- rand van bet daaronder liggend dwars uitsieeksel aanstoot. Hunne bevestiging gescbiedt door de ligamenta irans- versalia externa (2). Tusscben deze beide geledingboofden ligt de zooge- naamde bals {collum s. cervix'^ der ribben , welke in de onderscbeiden ribben van eene verscbillende rigting is, en aan welken 00k bijzondere peesacbtige banden be- vesligd zijn. a) Namelijk : de ligamenta transversaria interna, welke ( I ) Z. 'WEITBEECHT , Tab. XIII, fig. 4? (2) z. -WEiTBRECHT , Tab. XIII, fig. 46 a fig- 48 a. i5i naar de naburige dwarse uilsteeksels der ruggewervelen gaan (i) en b) Van de tweede rib af, ligamenta externa f welke naar de scbuinsche uitsteeksels been gaan (2). § 333. Het middelstuk, betwelk in bet algemeen bij den mensch sterker gekromd is dan bij de overige zoogdieren , kan in de raeeste ribben (de beide bovenste paren en het onderste uitgezonderd) , weder in twee ongelijke helften verdeeld worden , welke door eene achterwaarts merk- bare uilbuiging van elkander gescheiden zijn. De achterste helft is verre weg de kleinste meestal cilindriscb of prismatiscb , en loopt van het buitenste geledinghoofd schuins naar beneden en naar buiten tot aan de vermelde uitbuiging. De voorste veel langere helft is raeer platgedrukt met scherpe kanten , en maakt met de vorige eenen dubbelden flaauweja boek, vermits zij aldaar zoowel, een weinig sterker naar voren , als 00k tevens meer naar beneden dan deze gebogen wordt. Meestendeels is aan den benedenrand van deze lan- gere helft, digt bij de uitbuiging een snijdend uitsteek- sel , betwelk ten minste van de derde tot aan de tiende rib merkbaar is en eene sleuf vormt, welke echter niet (zoo als gemeenlijk gezegd wordt) tot het opne- men der tusscbenribbjge bloedvaten en zenuweu dieut. s 334. Het voorst uiteinde der ribben is een weinig steviger dan het naburige deel van bet middelstuk j het is (1) z. WEITBBECHT, Tab. XIII, fig. 47. b. fig, 48. b. (2) z. WEIXBBZCHX, Tab. XIII, fig. 48. c. rondaclitig en heeft eene ruwc, hoekige oppervlakle, aan welke de kraakbeenige verlengsels der ribben zit- ten; somtijds is bet Torksgewijz’ gespleten. Aan de zeyen bovenste paren strekken zicb deze verlengsels tot aan bet borstbeen zelf uit, en deze ■Worden daarom ware rihben {costae genuinae) genoemd. De verlengsels der vijf onderste paren daarentegen staan in geen onmiddellijk verband met bet borstbeen, en beeten daarom onware ribben {costae noihae s. spuriae.) VIER-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER HET BOVENSTE RIBBENPAAR. § 335. De bovenste rib beeft in baar gebeel veel dat in bet bijzonder opgemerkt verdienl te worden. In bet algemeen is zij de kortste van alle; tevens de breedste en bet sterkst gekromd. Ook ligt zij meestal borizontaal, met bare randen naar buiten en binnen gekeerdj niet zoo als de overi* ge, welke meer of minder verticaal en met bare rau- den naar boven en beneden gekeerd zijn ; zij beeft derbalve eerder eene seisvormige, dan (zoo als de overige ribben) eene boogvormige gedaante. § 336. De bals maakt aan zijn acbterst uiteinde eenen min- der stompen boek met bet ligcbaam, dan bij de overige ribben j dezelve is meestal een weinig meer te zamen gedrnkt en niet zoo rondacbtig als aan deze. i53 § 337. Het ligchaam is aan de bovenste vlakle gladder dan aan de ondersle, en heeft vooral in het midden, eene vlakke groef, tot aanhecbting van den m. scalenus medius, Zijne achterste belft heeft stomper, de voorste daaren- tegen scherpe randen. § 338. Het voorste uileinde bezit eene aaninerkelijke een weinig nitgeholde vlakte, waarin het kraakbeenig ver- lengsel vastzit, hetwelk hier een gedeelte van hetborst- heen schijnt uit te maken. Aan den bovensten rand van dit uileinde vormt bet daarop rustende sleulelbeen soms eene holte, en v66r dezelve zit gedeeltelijk de m. subclavius. Het voormelde kraakbeenig verlengsel onderscheidt zich 00k nog doordien het gewoonlijk overal van ge- lijke dikte en in het algemeen veel korter en sterker is dan bij alle volgende waardoor de rib zelve de minsl bewegelijke vvordt. VIJF-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. VAN DE OVERIGE WARE RIBBEN. § 339. De bijzonderbeden van de overige ware ribben ko- men bierop neder: Zij nemen naar rang van hare plaatsiiig van boven naar beneden , steeds in lengtc toe. i54 Zij zijn niet volkoraen evenwijdig geplaatsl , vermits do achterste uiteinden merkelijk digter bijeen staan dan do voorsto j do kraakbeenige verlengsels loopen uit doze weder convergeerend naar bet borstbeen. § 34o« Ten opzigte van baron vorm nadert do tweede rib tot do eerste on is bijna even zoo stork gekromd ; do rigting van haar ligchaam houdt bet midden tus- schen doze on do daarop volgende ribbon j en maakt hierdoor eenen zacht gewelfden overgang van gene tot de derde en volgende ribben. § 341. De kraakbeenige verlengsels nemen, naar afdalen- de volgorde , steeds in lengte toe , en in stevigbeid af. Zij loopen kegelvormig toe , en leggen zich in ver- schillende bepaalde hoeken tegen bet borstbeen aan. Terwijl namelijk de kraakbeenige verlengsels van bet bovenste ribbenpaar, van boven naar bet borstbeen afdalen , bouden die van bet tweede paar , meestal eene borizontale rigting; die der overigen rijzen van beneden naar bet borstbeen op , en bevestigen zicb met spitse boeken aan betzelve. Aan bunne punten eindigen zij als met een knopje, betwelk in de daarvoor bestemde groef van den kant van bet borstbeen past, en aldaar eene soort van ge- leding maakt , welke zoo wel door bijzondere kapsel- als 00k door de gemeenscbappelijke zich doorkruisen- de banden bevestigd wordt, waarmede bet borstbeen als bet ware overlrokken is. ZES-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. VAN DE VALSCHE RIBBEN. § 342- Terwijl de ware ribben naar volgorde in lengte toenemen , verminderen de vijf valsche ribbenparen weder allengs in lengte. Het bovenste paar is gemeenlijk bet aller langste van alle twaalf. Het onderste is kort. Somtijds , ecbter niet bij de meesle volkomenbeid van maaksel , is het zelfs korter dan bet bovenste paar der ware ribben. § 343. Voor het overige zijn zij minder sterk gebogen dan de ware ribben, Zelfs zijn de beide onderste paren slechts weinig gekromd. Ook hebben deze laatste aan bun achterst uiteinde geenen werkeliik te onderscheiden hals. s 344. Helgeen echler deze ribben het meesl kenschetst , is, dat derzelver kraakbeenige verlengsels het borst- been niet bereiken, maar dat de verlengsels van het achtste paar slechts tegen de verlengsels van het onderste paar ware ribben aanliggen ; desgelijks die van het negende paar tegen de verlengsels van het achtste , die van het tiende tegen die van het negende. De verlengsels van deze drie paren dragen daarom , ter belere onderscheiding van de volgende, den naam van iniinvloeijende {confluentes.) De verlengsels der beide onderste ribbenparen daar- entegen staan noch met de bovenste , noch ook onder- ling in eenig onmiddellijk verband , maar loopen slechls tusschen de naburige rug- en buikspieren. ZEVEN-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER HET BORSTBEEN. S 345.. Hel borstbeen {sternum^ os pectoris, os xiphoides) is een langwerpig smal been , eenigxins in gedaante naar eenen dolk gelijkende; voorwaarls is betzelve bol, achterwaarts een weinig bol; van een geheel eigen weefsel ; sponsachtig , maar tocb zeer hard en sle- Tig (O- S 346. Hetzelve sluit de borslholte aan den voorkant , en strekt zich van bet benedenst gedeelte van den hals tot aan de bartekuil nit. Het ligt wel is waar slechts tnsscben de vijf bovenste ribbenparen, maar is toch ook met de kraakbeenige verlengsels van het zesde en zevende paar en met de beide sleutelbeenderen ver- bonden. § Hi- De verbeening van het borstbeen heeft veel eigen- (i) z. VESAU13S , t. a. p. Tab. XVIII, fig. 6 en 7. aardigs. Dezelve neerat in de menschelijke vnicht , nagenoeg eerst in de vierde maand , eenen aanvang. Dan echter vertoont zij reeds , zoo als ook in haar’ langzamen voortgang , veel meet afwijkingen dan eenig ander been van bet geraamle. Vooreerst bestaat deszelfs oorspronkelijk kraakbeen somtijds nit een enkel stuk , gemeenlijk ecbter even als naderhand in den volwassen mensch, uit drie bijzon- dere stukken. Ten tweede verloonen bet aantal en de betrekkelijke plaatsing der onderscheidene beenkerntjes in deze kraakbeenige grondlaag vele verscheidenbeid , vooral in bet zoogenaamd zwaardvormig uitsteeksel. § 348. In de eerste levensjaren smellen deze kernen allengs meer en meer ineen , tot dat eindelijk , raeestal tegen den tijd der manbaarbeid^ nog slecbts drie stukken aan bet borstbeen te onderscbeiden zijn ; in welke bet ook bet voegzaamsl verdeeld wordt ; zij ontleenen bunne namen van de vroeger vermelde overeenkomst met eenen dolk , namelijk : I®, bet bovenste, breedste stuk, bet zoogenaamde handvat ; 2®. bet middelste , langste, bet lemmer; en 3®. de dikwerf slecbts kraakbeenige, somtijds been— acbtige punt, {zwaardswijz kraakbeen.^ Eigenlijk maken de beide eerste stukken slecbts bet ware borstbeen uit; zij zijn door een peesacbtigvlies, bet- welk bet gebeele been bekleedt, metelkander verbonden. S 349. Het handvat (inanubrium sterntj kan eigenlijk weder i58 in lijn grool beenachlig hoofdstuk en zijne beide, naar buiten en boven tot bet eerste ribbenpaar gerigte kraakbeenige verlengsels verdeeld worden. Aan bet beenachtig hoofdstuk zijn zes randen op te merken. De eerste namelijk boven in het midden , is halve- maansgewijs uitgesneden, afgerond, om de luchtpijp gemakkelijk achter zich door te laten. Van de punten dezer halvemaanswijze insnijding gaan aan weerskanten twee andere breede randen di- vergeerend naar beneden; met deze zijn de voorste uit- einden der sleutelbeenderen , door middel van eene daar tusschen liggende beweegbare kraakbeenige sehijf , ge- leed. Deze breede randen zijn boven en voorwaarts gewelfd, beneden- en achterwaarts uilgeholdj zij zijn even als de andere geledingvlakten, met eenen kraak- beenigen rand overtrokken. Van de buitenste hoeken dezer randen gaan twee andere convergeerend naar beneden, welke de lang- ste van alle zijn. Aan hunne bovensle dikkere helft puilen de gemelde kraakbeenige aanbangsels , even als een paar booms nit , de onderste helft is daarentegen dun en als het ware scherp. De onderste rand is eindelijk ruw , oneffen en door eene duidelijke en in de jeugd buigzame voeg, aan eenen dergelijken rand van het zwaard als vast- gelijmd. § 35o. Het zwaard is van ongelijke lengte, echter meestal omtrent nog eens zoo lang als bet handvat ; bet is echter smaller, en wel daar ter plaatse, waar hetzelve tegen het handvat aansluit, het allersmalst; benedenwaarls wordt het aan de punt weder wat breeder. De kanten van het iwaard zijn door boogvormige insnijdingen als uitgeslepen, tusschen welke, even als ook benedenwaarls aan de rondachtige breede punten, andere , veel kleinere maar ook diepere insnijdingen liggen, waarin de aanhangsels der ware ribben zich voegen. Die van het tweede ribbenpaar ntmelijk hevinden zich tusschen de voeg van het handvat met het zwaard. De insnijdingen voor de verlengsels van het derde , vierde en vijfde paar zijn nagenoeg op dezelfde breedte van elkander verwijderd. Die daarentegen der beide onderste paren liggen als in eene halve maan aan het ronde uiteinde van het zwaard; digt bij elkander. § 35i. Eindelijk puilt aan de vermelde rondachtige punt van het borstbeen , in het midden tusschen de nabu- rige kraakbeenige verlengsels van het laatste paar ware ribben, in de hartekuil, het zoogenaamd zwaards- wijz’ kraakbeen benedenwaarls uit (cariilago xiphoides s, ensiformis s, mucronata), Hetzelve is van onder- scheiden gedaante , dikwijls tongvormig j of naar den benedenrand toe breed afgeknotj of vorkvormigj of driepuntig. Het dient voornaraelijk tot aanhechting van de na- burige stroken van het middenrif , van de schuinsche huikspieren en van den triangularis sterni. § 352. Somlijds, echter vrij zelden, vindt men het on- onderste uiteinde van het zwaard met een gat door- boord , dat echter in zijne plaatsing en grootte zeer af- wijkt, en waarschijnlijk slechts toevallig ontslaat, als de oorspronkelijke naburige beenkernen zich onvol- komen aaneen sluiten. In nog zeldzamer gevallen vindt men een dergelijk gat in het zwaardwijz’ kraakbeen. ACHT-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE BORSTHOLTE IN HET AEGEMEEN. § 353. De horstholte (thorax) uit de zeven-en-dertig hierbo- ven vermelde beenderen zamengesteld , is kegelvormig van gedaante, met de punt naar boven, de basis naar beneden gekeerd, zijdwaarts gewelfd, van voren plat- ter , van achteren het breedst en door de uitpuilende wervelligchamen als het ware in twee gelijke vakken gedeeld. Hare welving , welke in geene diersoort in dezelfde male als bij den mensch aangetroffen wordt, slaat bij hem met den opgerigten stand en gang in verband. § 354. Inwendig is het eene holte, welke van boven het naauwst is , zich henedenwaarls allengs verwijdt, om geheel naar onderen zich weder een weinig te vernaauwen, Hierdoor slaat dezelve tot den om- vang der longen in eene gepasle verhouding. Ten cinde aan deze ingewanden het vermogen van uitzet- ting en zamenvallen te geven, is zij uit een’ bewege- lijken toestel van beenderen gevormd, welke ingerigt is, om zich bij de inaderaing te verruimen , bij de uitademing te vernaauwen. § 355. De ribben liggen om verschillende redenen niet evenwijdig , maar van achteren veel digter bijeen dan van voren. Ook zijn derzelver tusschenruimten niet overal even groot. Tusschen de tweede en derde rib is dezelve bet grootst. De daarop volgende nemen in breedte af, tot aan de tnsschenruimlen der drie laat- ste ribben , welke in bet algemeen zieb weder eenig- zins verruimen. § 356. Wegens bet verscbil in lengte, de rigting en de wijze van vereeniging met bet borstbeen is bet eerste ribbenpaar bet minst bewegelijk , en neemt de bewe- gelijkbeid der overige van boven naar beneden allengs toe, tot aan de laatste of voorlaatste. Dit alles staat met de verrigtingen der borstbolte bij de adembaling in een bepaald verband. Bij bare verruiming door bet oprijzen der ribben, vergroot zicb de voorste ruimte meer dan de acbter- stej van daar dan ook de meerdere breedte, welke de longen aan den voorkanl bebben. § 357. Uit de wijze, waarop de ribben-kraakbeenderen met bet borstbeen verbonden zgn, en uit de draaijing welke zij bij bet oprijzen, ondergaan, blijkt, dat de vernaauwing der borstbolte bij de uitademing , niet zoo zeer door spierkracbt voortgebragt wordt als we I een eenvoudig gevolg is der elasticiteit. 102 § 358. Hoewel zij de naam van horstholte voert, zoo moot ech- ter de zamenvoeging der ribben met bet borslbeen eu met de wervelen van grooten invloed op de buikholte geacbt worden, zoowel doordien zij gewiglige bulks- ingewanden bedekt en beschermt , als omdat zij pun- ten van aanhecbting verschaft aan verscbillende spie- ren op de buikholte werkende. Daar zij intusscben met de ademhalingswerktuigen in naauwer verband staat, zoo vindt men daarom ook eene gescheidene borstholte slechts in die dieren, bij welke deze de meest mogelijke volkomenheid bezitten. NEGEN-EN-DERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE BOVENSTE EEDEMATEN. § 35g. De bovenste ledematen maken minder dan de tot nu toe beschrevene beenderen, een zamenbangend ge- heel met bet overig geraamte uit , daar zij slechts door middel van de sleulelbeenderen en van zacbte deelen met hetzelve verbonden zijn. § 36o. In de menschelijke vrucht ontwikkelen zij zich vroe- ger dan de onderste ledematen. Hunne geheele ver- beening ecbter is eerst na de geboorte voltooid. § 36i. Men verdeelt ze bet voegzaamst in : i63 i”, den scbouder, nit bet sleutelbeen en scbouder- blad zamengesteld j 2°. den bovenarrn tot aan den elleboog ; 3”. den voorarm , van den elleboog tot aan den bandwortel; en in 4®. de hand zelve. VEERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER HET SLEUTELBEEN. § 362. De sleutelbeenderen {claviculae ^ claves , ligulae f fur- culae , ossa juguli) zijn een paar kleine, zeer stevige pijpbeenderen , welke aan bunne beide niteinden , in eene tegenoverstelde rigting , en zelfs bij mansperso- nen, sterker dan bij vrouwen gebogen zijn (1). § 363. Men verdeelt ze even als de overige pijpbeenderen, bet voegzaamst in bet ligcbaam en de beide niteinden. Het voorste uiteinde is binnen- en benedenwaarts gekeerd, en verschilt zeer in grootte. Het is als het ware dwars afgeknot en door eene bijna drieboeki- ge kraakbeenige vlakle in de daartoe besterade holte aan het handvat des borstbeens op de vermelde wijze geleed. Tusschen de voorste niteinden der beide slentelbeen- deren gaat dwars van het eene tot bet andere, bo- 1 1 * (i) VESALius: t, a. p. Tab. XX, fig. 1, 2, 3. 1 64 ven aan de halveraaanswijze insnijding des borslbeens bet ligamentum interclaviculare. S 364. Het ligcbaam korat in dikte nagenpeg met een’ klei- nen vinger overeenj is aan den bovenkant glad en cilindrisch ; aan den benedenkant vlakker, in de leiig- te stomp gesleufd , en naar de beide uiteinden toe , ruw en ongelijk. Hetzelve maakt , zoo als vermeld is , eene dubbelde bogt. De voorste of grootste is naar voren gebogen , en ligt meest midden boven de bovenste rib. Ach- ter dezelve loopen de groote sleutelbeensbloedvaten. Bij haren aanvang , achter het voorste uiteinde , ligt aan den benedenrand eene vlakke , ruwe verheven- heid,'Van welke een korte breede band, tot aan het voorste uiteinde der eerste ribben en derzelver kraak- beenig verlengsel gaat. Aan den bovenrand ligt om- trent in dezelfde streek, de sierno-cleido-masio'ideus. De achterste of buitenste bogt is korter , raaar sterk gekromd en naar aehteren gebogen, en ligt meest bo- ven het ravenbeksuitsteeksel van het schouderblad. Aan den voorsten rand van zijne insnijding is een ruw knopje, aan hetwelk de delta-spier zich vasthecht. Het been is in deze streek naar het buitenste uit- einde toe langwerpig platgedrukt, en aan den onder- kant ruw , hoekerig , tot aanhechting van het ligamen- ium trapezotdes, door middel van welk het sleutel— been met den processus coracotdeus bevestigd is. § 365. Het achterste uiteinde is naar buiten en naar bo- ven gekeerd , en heeft aan den buitenrand eene rond- i65 achtige kraakbeenige oppervlakte, welke meest door een’ verheven rug, als in twee facelten verdeeld is, en lot aanbechting van een^ kraakbeenigen band dieut , door welken bet sleutelbeen met eene dergelijke kraak- beenige vlakte van bet acromion des schouderblads ver- eenigd is. EEN-EN-VEERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER HET SCHOUDERBLAD. § 366. De schouderbladen {scapulae, scopiula celsi, homo- platae) zijn een paar vlakke, grootendeels zeer dunne en bijna doorscbijnende, ligte beenderen, welke huniien naam van hunne plaatsing ontleenen (i). § 367. Zij zijn slechts door middel der sleutelbeenderen met het geraamte verbonden. In den staat van rust zijn zij derwijze geplaalst , dat zij zich van de tweede tot aan de achtste rib uitstrekken, met hunne achtersteran- den, bijna evenwijdig naast de doornwijze uitsteeksels van de ruggegraat, twee vingers breed van dezelve af liggen. Deze randen naderen elkander schuins naar achteren , zoodat zij wel een duimbreed van de daar- onder liggende ribben afstaan, en over de puuten(der doornwijze uitsteeksels uitpuilen. § 368. Zij vangen in de menschelijke vruchl , zeer vroeg (i) VEsmcs : t. a. p. Tab. XIX , fig. i , 2 , 3. i66 met huime verbeening aan, en bereiken bij dezelve eene aanmerkelijke groolte. § 369. In bet geheel genomen heeft elk scboudcrblad de gedaante \an eenen ongelijkzijdigen driehoek en kan hierom bet Toegzaamst naar zijne drie randen , de bei— de groote vlakten , en zijne aan den buitenboek aanwe- zige drie aanmerkelijke uitsteeksels bescbreven worden. § 370. Vooreerst komen de randen in aanmerking. De achterste of binnenste randj is de langsle van allej dezelve wordt door een stompen boek weder in twee ongelijke belften gedeeld. De onderste en verreweg de langste , is zeer zwak , boogvormiguitgebold , en loopt in de onderste rondacbtige punt van bet been nit. De bovensle kleinste belft gaat van den voormelden boek scbuins naar boven en naar buiten. Aan den boek zelven ligt acbterwaarls eene kleine ruwe drieboekigevlakte , van welke de sobnins opwaarts stijgende graat, waarvan nader gesproken zal worden, baren aanvang neemt. De voorsie of buitenste rand, is de dikste van alle drie en maakt aan den voorkant als bet ware eene dubbelde lip , tusscben welke eene vlakke lange sleuf naar bene- den gaat. De bovenrand is de korlste en scberpsle, en beeft meestal aan zijn buitenst en onderst uileinde, als bet wa- re aan den wortel van den processus coracoi'deus , eene diepe balveraaanswijze insnijding, in welke een pees- acbtige band (bet ligamenium scapulae proprium pos- tcrius') uilgespannen is 3 deze is ecbter soratijds vcr- becnd , en dan alleen met eene kleine opening door* boord. § 37^- De voorsic vlalcte van bet scbouderblad is naar de ribben toe gekeerd vlak uitgebold , en als men den w. subscapularis gevuld , volgens welkshoofdbundels zich ellelijke schainsche lijnen van den achlerrand af naar den hals van bet scbouderblad riglen. De achterste vlakte wordt bovenwaarts door de dvvars over dezelve , naar buiten in de boogte loopende graat in twee belften , of zoogenaamde groeven va n zeer on- gelijke grootte verdeeld. In de onderste ligt de m. in- fraspinatus , in de bovenste de m. supraspinatus, § 372. De graat (spina) zelve , waardoor beide deze groeven gevonnd worden , beeft een’ Iweeledigen oorsprong, den eenen aan de voormelde kleine , drieboekige vlakte , den anderen naar buiten , acbter denzoogenaamden bals , onder bet acromion, betwelk zicb van daar in eene uilgebolde bogt verbeft. Van de eerste dezer beide plaatsen van oorsprong rijst de graat alien gsscbuins naar boven, baar bovenste rand wordt naar bet midden toe aanmerkelijk verdikt , en dan verliest bij zicb in een der drie gemelde uitsteeksels, namelijk in bet acro- mion, § 3,3. Dit laatste (ook summus humerus genoemd) is terstond bij den aanvang der verbeening eene ware apophysis , welke uit d6 graat ontstaat en als een zeer stevig ruw , aan bet uiteinde plat en naar boven gebogen uitsteek- sel acbterwaarts tot midden over bet oppcrarmbeen reikt, en lieUelve, bij het steunen van den ellcboog, tegenboudt. Bijna aan zijne punt, schuins naar binnen toe, is eene langwerpige kraakbeenige oppervlakto, met wel- ke, zoo als gezegdis, zichhet achterst uiteinde van het sleutelbeen geleedt. § 374. Het tweede groote uitsteeksel aan het schouderblad wordt wegens eene venneende overeenkomst met eenen ravenhek , coracoideus, oi unciformis genoemd. Hetzelve is in den aanvang, zelfs nog in de kinderjaren , eene epiphysis, Het verheft zich boven den hals met eene breede, korte, opgerigte basis, eneindigt dan bo- ven het opperarmbeen , voorwaarts in een smal plat- gedrukt uitsteeksel , hetwelk het sleutelbeen lot onder- steuning dient. § 375. Het derde uitsteeksel van het schouderblad is ein- delijk de korte, dikke hals, welke tusschen de beide vorige benedenwaarts ligt , en zich in een’ verheven rand uilbreidt , welke de platte geledingholte tot het opnemen van het hoofd van het opperarmbeen vormt. Dezc is vlak uitgehold, omtrent als een zeer vlakke kleine lepel , en heeft bijna de grootte en den omtrek van een’ groo- ten amandel, wien’s punt naar boven gekeerd is. 169 TWEE- EN- VEERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER BET OPPEBARMBEEN. § 376. Het opperarmheen f hetwelk het Iweede gedeelte van den arm uitmaakt, wordt 00k nog, maar niet juist, liet schouderbeen {os humeri) genoemd , en is het grootste en sterkste pijpbeen aan den geheelen arm (1). § 377- Hetzelve staat bovenwaarls met het schouderblad, be- nedenwaarts met de beide beenderen van den voorarm in verbandj voor het overige komt het, zoowel ten op- zigte zijner beenwording , als zijner verdeelingin midden- en eindstukken , met andere pijpbeenderen overeen, § 378. Aan het hovensi uiteinde zijn de groote kogelvormige geledingvlakte en de beide knobbels {iubercula), bene- vens de daar tusschen liggende spleet op te merken. De eersie bedraagt in omtrek nagenoeg het derde ge- deelte van eenen kogel , en is , als men de as van den— zelven door haar middelpunt trekt , met dezelve schnins naar boven en binnen gerigt , zoodat als de arm rustig aan zich zelven overgelaten , naar beneden hangt, alleen het onderste gedeelte van dit geledinghoofd van zijne denkbeeldige as af tot aan zijnen ondersten rand toe, tegen de vlakke geledingholte van het schouderblad te liggen komt. In het algemeen is de kogelvormige oppervlakle van (1) VESALius : t. a. p. Tab. XXI. het opperarmbeen bijna viermaal grooler dan de gele- dingvlalcte, in welke zij zich voegt, waardoor zij vele ruimte tot speling verkrijgt, en de volmaaktste ar</trodte Tan het geheele geraarate vorint. Van de beide knobbels (tubercula) welke naast den Toorsten rand van het geledinghoofd , naar voren en buiten liggen , is het binnenste het kleinste {tuheroulum minus'j ; het steekt echter taraelijk ver vooruit en dient tot aanhechting van den m. suhscapularis. Het wordt van het grootere door eene diepe en lange sleuf (semi- canalis alb.) gescheiden , welke van daar, langs het been , naar beneden gaat , en door eene soort van kraak- beenige korst bedekt is , om de beweging van de daarin liggende lange pees van den m. biceps, te verligten. - Aan het buitenst, of grootst tuberculum onderscheidt men drie storape vlakten, welke tot aanhechting van even zoo veel spieren dienen. De voorste, namelijk voor den supraspinatus ; de middelste voor den infra- spinatus ; de achterste voor den teres minor ^ § 379- - Het middelstuk is meest kokervormig, en naar de beide uiteinden toe, vooral naar het onderst , een wei- nig naar voren en naar binnen gebogen. Naar het bo— veneinde toe is aan den voorkant de voortzetling van de sleuf voor de lange pees van den biceps, en aan der- zelver beide kanten zijn een paar verheven lijnen (spinae) op te merken. De binnenste scherpe lijn iskorter en storaper; zij loopt schuins van het tuberculum minus naar binnen , en dient tot aanhechting van den teres major. De buitenste is veel langer en scherper j zij strekt zich van den voorsten rand van het tuherculum majus van voren langs het been, tot aan de katrol van den elleboog nit. Aan dezelve zijn de latissimus dorsi , de pectoralis en delto'C- dens bevesligd. Aan de achterste vlakte van het been is, omtrent in dezelfde streek , waar zlch voorwaarts het onderst uileinde der sleuf verliest, een zeer zwak, dikwijls ter naauwernood raerkbaar spoor van eene vlakke, schuinsche groef te bemerken , welke van binuen naar buiten gaat. Langs dezelve gaan de nervus radialis en de arteria profunda humeri been. § 38o. Naar het onderst uiteinde toe wordt het middelsluk zelf reeds breeder, en vormt het twee zijranden, welke in de nader te melden beide condyli zich verliezen. Benedenwaarts liggen, digt boven de katrol, in het midden , twee aanmerkelijke groeven , slechts door een dun meest halfdoorschijnend iniddelschot van el- kander gescheiden, waarvan de eene aan de voor- de andere aan de achterzijde van het been is geplaatst. De voorste is vlakker , en neemt als de arm gebo- gen is , de kroon der ellepijp op. Naast dezelve ligt voorwaarts nog eene andere , veel vlakkere en daardoor minder merkbare groef, welke in dat geval den rand van het bovenst uiteinde van het spaakbeen {radius) opneemt. De aehterste daarentegen is verre weg de diepste, daar in den uitgestrekten of regt hangenden arm het olecranon achterwaarts in dezelve treedt. Vlak onder deze beide groeven ligt de hatrol {trochlea, roiula alb:) wclkcr binncnste of achterste rand dikker is en dieper naar beneden gaal dan de buitenslc of voorsle , in welke zicb bovendien de ellepijp voegt. Naast haar’ kleinen rand, derhalye nog meer naar buiten en naar voren , is een kogelvormig geleding- boofd {tiiher alb:) langs belwelk bet einde ran het spaakbeen heengaat. Eindelijk bevinden zicb buitenwaarts aanbet breeder, benedenst uiteinde de beide condyli of gewrichtshoofden, De buitenste is kort en stomp. Aau dezelve zilten de strekspieren van den voorarm. De binnenste is veel grooter , en dient tot aanbecb- ting voor de baigspieren van den voorarm. Acbterwaarts beeft dezelve eene breede , vlakke sleuf 5 in welke de nervus cubiialis s, ulnaris naar be- neden gaat. DRIE-EN-VEERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER DE ELLEPIJP. S 38l. De voorarm maakt bet derde gedeelte der bovenste lederaaten nit, zicb van den elleboog tot aan den bandwortel uitstrekkende ; dezelve bestaat nit twee piji>- beenderen. § 382. De ellepijp {ulna, cuhilus s. focile majus) is bet langsle van beide , een weinig krom gebogen , aan bet bo- venst uiteinde zeer dik en bencdenwaarts zicb ver- smallende. 1^3 Het is zeer stevig met het opperarmbeen , en bet spaakbeen, maar daarenlegen sleclits weinig met den liandwortel verbonden (i). § 383. Zijn bovenst zeer stevig uiteinde vormt eene groole , halveraaanswijze insnijding , (^sinus lunatus , cavitas se- milunaris s. sigmoidea major^ , in welke de katrol van het opperarmbeen zeer naauwkeurig past ; soins is de- zelve aan bare onderste helft , door eene dwarsgroef afgebroken. Het bovenst gedeelte van deze halveraaan is bet elleboog—uitsteeksel {olecranon s. processus anconaeus"), een zeer slevig uitsteeksel, hetwelk in de achterste of diepere groef van bet opperarmbeen ingrijpt. Het benedenst gedeelte vormt de kroon [corone') , een kort uilsteeksel, hetwelk, als de arm sterk ge- bogen is, in de voorste en vlakkere groef van bet opperarmbeen te liggen komt. Digt onder deze groole uitsnijding, aan den voorsten rand van de kroon, is een vlakke met eene kraak- beenige korst bedekte boezem {sinus, cavitas semilu^ naris s. sigmo'idea minor^ , in welke de rand van het bovenst uiteinde des spaakbeens zieb voegt. Aan den buitensten rand van dezen boezem , onder bet olecranon, is eene scherpe, ruwe verhevenbeid , tot aanhecbting van den m, supinator brevis; en vlak midden onder de kroon is eene vlakkere ruwe slreek voor den m. brachialis internus. § 384. Het middelsluk is meestal van eene prismatische (i) VESALIOS: 1. a. p. Tab. XXII, fig. 5 en 6. gedaante j ecliter zoo , dat twee kanten van hetzelve te zamen een’ scherpen snijdenden rand, de derde daarentegen een’ ronden rug vormen. De scherpe rand {spina^ is naar voren gekcerd , en dient tot aanhechting van het ligamentum interosseum, Naast denzelven ligl , op den eenen kant naar den stompen rand toe , welke van het olecranon naar den processus styliformis afdaalt , en meer naar achleren en naar buiten gekeerd is, digt bij de spina, naar boven toe, de in, abductor pollicis longus. En daarnaast, meer naar beneden toe, de m. extensor major pollicis en de m, indicator. Op den anderen kant daarentegen , tusschen de spina en den derden rand, wdke van den achterslen hoek der kroon afdaalt, en meer naar achleren en naar binnen gekeerd is , ligt in eene sleuf de flexor pro- fundus , en meer naar onderen toe de m. pronator quadratus. § 385. Het onderst uiteinde is knobbelachtig afgerond. Zijne gewrichtsvlakte geleedt zich met het os trique- trum van den handwortel. Voorwaarts is aan den rand van deze vlakte een rondachtig vakje (crista s. capitulum) helwelk in de zijdwaartsche uitholing van het onderst uiteinde van het spaakbeen koral te liggen. Aan den tegenovergestelden achterslen rand dezer vlakte gaat een kort stomp uitsteeksel processus sty- liformis naar beneden , hetwelk als het ware de plaals van den binnensten enkel aan den voet vervangt. Naast denzelven, naar den rug van de hand toe, ligt itt eene vlakke groef de pees van den m. ulnaris externus. VIER-EN-VEERTIGSTE HOOFDSTUK. OVER HRT SPAAKBEEN. § 386. Het spaakbeen (radius s, facile minus) is een weinig korter dan de ellepijp, maar slevig, en in het alge- meen meer kokervormig , en niet zoo kegelvormig als dit been. Het maakt het hoofdverhand nit tusschen het opperarmbeen en de hand, $ 38,. Zijn bovenst uiteinde hezit eene bijna cirkelronde, vlak uitgeholde geledingvlakte , welke zich met den knobbel van het opperarmbeen geleedt. Deze geledingvlakte is benedeuwaarts in eenen rond- achtigen rand ingesloten , welke aan zijne aehterzijde eene gewelfde kraakbeenige oppervlakte heeft , in de voormelde uitsnijding van de ellepijp passende. Deze rondachtige rand zit op een’ smalleren hals, en onder dezen ligt eene langwerpige ruwe verheven- heid, aan welke de m. biceps vastzit. § 388. 