VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
: moet hier nevens herinnercn, dat ik, in de aangetekende Som, 150,000 Poiiden, die in bet Jaar 1792 opgenomen zyn, influite, 90 Kde doe met de daarulirpniltende renten in de volgende para^raaf^ K bericht van het Commit^, zo als ik te voren aangccoond beb« der gaat dan tot den 5 Jarunry, 1782. te Graaf STM Rs , in zyn te voren gemeld gefcbrift ,p« 7o,(lclc deze Som op I^f99 P. Sterl. > CQ fttmt du» n« genoeg met bet bier geilelde in.. 314 OVER DE PUBLIQUE UITGAVEN EN SCHULDEW A Pond. Stcrl. Sdi. P. Intercsten dcr Annu'telten . . 150,616- 4-S . der Oost. Compag. . 127,687 - 10 - 0 der Bank . . 6,969,129- 9.0 m der Ziiidzcc Comp. . 794,642 - 9-5 8,042,075 . 13 . 1 B De Renten of Intercsten der Annuiicitcn 145,366 - 4 . « Die van de Oosiindifche Comp. . 1 2^^,000 - o-O Die van de Bank • . . 6,885,127- i-o Der Zuidzee Comp. . . 779,5-0 - lO - 9 7f93<5»c33 . 17.S C Voor dc Intercsten der Annuiteiten . 5*250 - 0-0 Der Oostind. Comp. . . . 1,657 - lo - 0 Van dc Bank . . . ^AfOo^ - 7-0 Der Zuidzee Comp. . • • 15,100 . 18 - S 106,041 - 15 - 8 De ongevestlgdc of unfounded Schulden wordcn in dat zdfdc Bericht van het Committee, tot den 5 January 1781, (f 23,184,254 Ponden Sterling, en de daar vim te beialcu to ten op 641,7^4 Ponden geftcld. De Graaf stairs fteltdco- gevestigde Schulden (*; in January 1703 op 37*766,338 Ptofco Sterl. ; ja , door gisfcndc iiitrckcningcn , brengt hy de pbdc Rationale Schuld , op gemeld tydftip , op 250 Millioenen (t)i doch hy bckcnd zelf, dat men met gcen zekerheid kan bqtf- len , hoe grobt de Schuld , door het byvoegen van de oogcvei- tigde Schulden van 't jaar 1782, aangcgroeid is. Jk km p- maklyk geloven , dat de ongefundeerdc Schulden tot W eindc van den oorlog tot omtrent veertien Milliocnen tOf^ • groeid zyn , zo dat men de gehele Nationale Schuld wd 235 Millioencn mag (lellea. De Renten, die daar van beoiU 000* Bladz. II. 12. ' (•) Zo als die ariikd dc rcis over Zee na de Drukkery zoii snranKit komt'cr ecu kicin gefcbriftje van Dr. trice, tc voorfchyn , ondcr den vol* ^ndcn ticel: The ftate of the public debts end finances . at te fignhi^tki preliminary articles of peace in January 1783. In dit percbrift bepailc,Fli« CE, bl. 8 en 9, den coelland der Financien, zo als die in Tanuar? was; op de volgendc wyze: de ongevescigdc Schulden bclopeh 3(5, 667^ P. Sterl., dc gcvcstigdc zyn ai5»7ir*709. le z^men 25:1,584986 P. ^ de Intcresfcn daar vnn met de kosten van betaiinj; zyn 9,008,931 ^ Sterl. cn dus is dc Schuld, na zync uicrckening, door dtn Oorlog vai Ji* aoary.!??^ tot Jtnusrj 1783, met 115,654,914 P* SterL vermeerderd* 1 DIR ENGELSCriE NATIE. 315 eten worden , belopen volkomentlyk negcn Millioencn. Op se wyze zou *er, volgens de bepaliiig van de Staats-mtga- 1, in den beglnne van dit Artikel bepaald , die het jaar 82 niet mede inlluiten , en cvenwel over de agt Millioenen eresten opgeven, niets van de inkomftcn van den Scaat, zo ze aldaar bepaald worden, overblyven: waarby nog komt, t men in het verlopen Jaar weder nieuwe Taxcn, vi^elker irlyks beloop, volgens opgtmaakte berckening,over de 900C00 Sterl bedragen meet, opgelegd heeft, en v^n zins is weder luwe belastingen op tc icggen. Zoude men nu by het nadenken van al het gemelde nict ec- bekommering krygen , dat de Engelfche Natie dezen fchul- nlast niet zeer laflg mecr zal konnen dragen, en dat het mo- rfj* het voorzigtigst zoude gchandeld zyn, zich daar hoe eer 3e liever uit te redden ? Men kan dan den voortgang der Nationale Schuld op de nt- olgendc wyze berckcncn. In het jaar 17O0 was zy omtrcnt 6 Milliocnen groot; de Oorlog onder Koningin Anna ver- leiwlcrde ze tot op 55 Milliocnen; een vrede van 25 Jaren cnnioderde ze tot op 47 Milliocnen : ten tyde van den Aken- *ea vrede was zy 78 Milliocnen; gedurende een vredestyd «niAt jaren, daaldc zy weder tot 72, en de Zesjarige Oor- ogfTO 1756 tot I763 ,deedt ze tot 148 Milliocnen ryzeu-.in ie twalf volgcnde jaren van Vrede nam ze niet ten vollcn 9 t^SBoeneo af , en deze laatfte Oorlog , die door den Paryfchen vre- geiiodigd is, heeft ze, zo als ik boven gemeld heb, tot IS MiHfoenen gcbragt. In het reeds zo veclmalen vcrmeld €!kht van het Ccmmit^c, heeft het zelve aan hot Parlemenc e niuwkeurige berekening der onkosren van dezen laatften Oiiog, weike met hot verlies der Colonifin , en van de Eilan- n Minorca en Tabago, gceindigd is, tot den 5 January J 7821, P^ivoJgende wyze voorgelegd. Vtottn en het Zeewczen hebben fetet. . . . 48,963,523 Pond. Srcrl. eArmeeSn 47,o7>',27o e Artillery 7*336,726 tezamen 103,375,519 « korot nu nog by de geldlcning 't jaar 1782, die 20,250,000 Pond. Stcrl. Mraa{t, en dan nog 15* ooc,coo, diegeefscht *1bi, cm de nog niet bekende, en nog niet opgegcven, BrtaBdH)8^^^ af te betalen. Stelt men nu, dat •er, in Vre. Pjif evenwel tot onderhoud van den Staat jaarlyks drie en 11 tatf Milliocnen vereischt worden, welke in acht jaren 28 lifoeotn uitmaken, en trekt men deze Som van de boven- lode tf, dan heeft deze noodlottige Oorlog i 10,625,579 4. SierL gekost. Wanneer men in ^ algemoes het getai der 3r6 OVER DB FUBL. UITGAVEN EN SCHULDtN DER EllG. M.iTlC. fchuldeifcners van (!en Swat op 25, coo rekent, die dc Rcnrcbne- vcn dcr Stnatsfchuldcn ondcr elkander vcrdelen , kaa men zon- der vcrgroting ftcllen, dai 'er ten minflen ccn vierde geJee/te van Uitlandcrs onder zyn; en dus zullcn'cr, volgens de bovea* gemelde berekening der Rentebrievcn , die dc Staat moet vol- doen, ten minften twee Millioencn 'sjaars uft het land gaan, om Buircnlandcrs te onderhouden ,* en dit is inderdaad een grooc nadcel voor dc Natie, en als de windcn van Koophandd en ManufaSurcn ^\^eggaan , zai zy fpoedig ophouden te beo/eo. {Het Vervolg en Sot ly^de naaste j^cUgenheidJ) ^ V3RKC£RINGS- KEGELS. (Ontlcend uit The OlUi Porida.) r^'A dc Vcrkccring beantwoorden aan dc eindcn tot welkcn ^ dezclve b.rtcmd is, dan moctcn de Panyen, die Vr dcel in zuilcn nccmcn, te zamcn komcn met hot bepaald beftuU otn te behaagen en gcnoegcn te ontvangcn. Jndicn. derhalven, ie- mand bevindt, dat hy, door eenige ongclleldhcid , uit wclkcfr ne oorzaak 00k herkomfiig, dof, naargeestig, cn ten gcacUchy ongcfchiki is,moct hy, tot dat die ongefchiktheld overgaa, tte biyven, en zyne \'rienden nict hstig vallcn. Dof- en nasfPff- tigheid is befmctlyk ; ccn (luursch gefronst aangezigt mnb *er veele, gclyk ccn vrolyk opgchcldcrd gclaat dc vergenocgfl»d in den gchcclcn kri. g vcnpreidt. llccfc icmand lust tot twiflcn en harrcwarren, liy doe het niet in ccn gczclfchap, zameMelo* men om dc gcncugicn der Vcrkceringc te fmaaken. •tZel^t is gccn plaats, voor hem gclchiku — Hier uit volgt ookommd. delyk, dat zy, die ccn Gezclfchap wiilcn noodigcn,zoig aw- ten draagen om de zodanigen tc vcrzoeken , die met cUaoder zamenftcmm.wn, of dezclfde begrippen hcbbcn ten opx^van het ondcrhoud , 't welk daar genootcn zal wordcn , m wair aan elk het zyne moet toebrengen. Met naargccstige Perfoonen zullen ook de naargcestif^e Gt* fprekken, als die over Kwaalen, Slegt Weer, Kwaad Nicuwit of de voorboden van 't zclvc, zyn uitgcflooten. Om eeobe. daarde en^ vrolyke geestgeflcltenis te bewaaren, is bet van eet onuitfpreeklyk bclang, dat wy ons zelven gewennen, om ilK» de dingen in de besrc vouw te (laan , cn van dc gunfligfle 9« de tc befcliouwen, en jndicrvoege aan andere voor te toudeD» tot onderlingcn troost en bemoediging. Weinig zaaken of 9 hebben een heldercn kant, Nafpeuring en geviroonte doeo oai den^elveQ ligdyk viaden« Mogclyk is 'cr oieu gefchikter d« WUCBERING8 MOBtf. Seese handdingen , oro de Verkeeritig bdiaagdyk, en teffens nut. tig, 16 maaken. Weest, in de Verkeering niet haastig met anderen in dc leden te vallen,en niet moeiiyk wanneer men het u doct; naardcmaal gy fpreit om het Gezelfchap te vennaakcn of te onderrigten , of die voordeelen van anderen te ontvangcn. — Gecft alien ed^enheid , om , op hunne beurt , tc fprcAen Hoort met geduld aan. Antwoord met naauwkeurigheid. Onopletten- ta'd ftaat zeer kwalyk , dceze vcrtoont vcragting , en veragting wordt nooit vergeeven. Vervedt het Gezdfchap zo min met uwe dgene byzondere zsa- keOf als gy verkiest door die van andere lastig gevallen to wor- <fen« Dc uwe bctckcnen voor hun zo weinig, als de hunne toor u. Gy hebt geen anderen Rc§d noodig , om over dit ftuk te oordedea Befchikt het zo , doch met beldd en vo^Iykheid, dat ieder ptribon des Gezelfchaps gclegenheid bckomt om over ecn onder- Wtrpy waar niede hy gemeenzaamst is, ic fpreeken. Hy zai ge- xxgen vinden, en gy leering raapcn. Door het waamee- nen van deezen Regel , is ieder in ftaat , om het zyne by te Irngen tot het veraangcnaamen des Onderhouds : dc\v7l ieder, miOQii hy niet verkieze of bekwaam zy, om zelve vecl tc ze^ gttiy vnigen kan voordraagen, aan de zoodanigen, die zc kun- len beuswoorden. Vcnnydt het vertellen van Historicn, of ze moeten kort en [eetdg weezen, en wcl ter fncde wordcn bygebragt.Wie *er zlch rtf?t^ ophoudt,moet , gelyk swnr zegt,of een grootcn voorraad, yf een ucrfc geheugcn, hebben, of vecl van Gezelfchap vcrwisfe- eo. Eenigen hebben een hoop Vertcllingcn zamengerist, als ecn isc aijcn ; zy maaken zich meester van 't Gefprek , door vroeft- ^ydBft 'er een op te haalen; en die hebbende, mocten alle de lyfenge volgen : men moet geduid neemcn om ze aan te hooren , l^liOQn ze voor de t\vintigfte kcer qpgeha^d wordcn. Spiod(t tUkwyls, doch niet long aanien, De bckwaamheid om e tedenvoeren , in byzondere gczelfchappen , is onverdraaglyk. In- lien het mecrendecl des Gezelfchaps uit den aart ftllzwygend is, al het Onderhoud kwynen , zo het niet opgcwakkerd wordt loor femand , die nieuwc onderwcrpcn tcr baane brengt. Wagt II , egter, indien het mc^elyk is, ecn t^^^eedc op te^vcrpefi, eer het eerfle is afgchandeld , op dat uw voorraad niet uitg^put g^- ra^t en gy genoodzaakt tot het oude wedcr te kceren. Daar is 'er^die by herhaaling dwars in 't vaarwatcr zitten, en een inenw ftuk opwcrpcn , tot zy ze allc aangcroerd , en gecn afgchan- deld hebben. Spaarzaamheid is hier voor de meesten noodzaaklyk. Lacfat nooit om uwe eigcne aartig- cn gccstighcden ; laat dit toor het Gezelfchap over, Vredct nooit , wanneer het Onderhoud over ict ernftigs cn nut. jy. DSEL. M£NG£LWt NO. 7. Y tijgi ^rt " TUKfiCRlNGS RfiGClA tigs loopt, nocit af , door ontydige boert. Dc ftroom wore wend , en kan niet ligt wedcr binncn de ocvcrs gebragt woi Sprcdct ninuner iluistercnde 9 of bcncdendeins , tot die i zit. Zulks vcrraadc eene flegtc opvoedlng, cii is, in zek fflgt, een onregt : hct Gezelfchaps-onderhoud is, gclyk i \vel liceft opgcinerkt , een algemecnc eigendora. Gaat in uwe aaninerkingen over Af'wcczigen nooit ver<ki als of zy zich tegenwoordig bevonden : „ JJc heb my voorao zegt de Bisfchop.BEVERiDGE ergcns, nooit van iemancu „ den in Z}'n aangezigt, en nooit van icmands Gcbrcken* aftveezen, tc fprcckcn!" Een gulden feegel ; het waara van denzclven zou 9 met ^enen flag , Vleijcry en Naamfi± van de aardc verbanncn. Op dc Verkecring hebben zomtyds Omftandigheden , c den ccrftcn ppHagc , bouzelingcn Ichyncn , «wncn aanmefteiyi vloed. Eeivgcn, die volftrckt zvvygcn terwyl zy aaen, n gcfpraakzaam als zy over eindc ftaan: andercn, d>Cf in 0 flooieii vertrck zuften, komen tot zichzelven, en wordm i naam voor andcren , als zy in de open lugt komen i een tuuiy of driemaal omgeloopen , verandert hun van mymerende % hoofden in lugtige gezelfchaps - vriendcn. Zomtyds fchyni** grootQ Gczelfchappen, een tovcrkragt te fpeelen, weike d ^len kring doct z\v7gcn ; nicts kan 'er gedaan » niets kan ' zegd ,wordcn, cerde Spedtafel dc betovering doet verdwyn de daar door bcvangenc Heercn en Dames, uit dicn lastigeo verlost. Een I'afel > onverfchillig wclk eene , mag aaqf wordcn als ccn middelpuiit van vereeniging , en is ten allM in de Verkecring, van grooten dienst. In eene Societdt (♦), om elkandercn met Gefprckken te ondcrhouden, ingepgjt men, naa veelvuldlgc proc\'cn, het invoeren van ten mial tafel, noodig govonden. Men w:J , dat, in decze Societdtj r\ecr het gczclichap te groot is, om een algcmeenen ood toe te laatcii, dc ijewoonte ftand grypt, dat ieder Heer,. ^ne intrede, eene Dame kiest , om mede te praaten, ed; "een Bal , eene om mede te danfcn : en , als het onderh'ng Gd afgeloopen , tot ccne andere zich vervoegt. 't Zy dit i« zy ,/dan niet , zeker is het dat de Heer of Dame, die \\ryze van Gefprekvoeren uitgedagt, zich verdienstiyk^gi heeft, door 't gcnot^en der Verkeering tc vergrooten. (•) Dczcfve draivi den iifiin van dc Blue- flocking Society. Zt dcels uit Gclier-ic Dames : Mcvrouw muntagub- eu MisC iiohBi c Vr Ltden va;i. MENGELTFERK^ OT FRAAYE LETTEREN, KONSTEIf EN WEETENSCIIAPPEN, liETRE&KELVK. r* ^ DE MF.NSCH, IN ZljNE WAF.RE GROOTHEID LESCIIOUWD. ' Hoc wondcrlijk is dc mcnsch, ccnc klcinc fclicts van volftickte Grootlic'd. YOUNG. Die over zijn Gecst hccrscht is bcter , als die ccn Stad innecmt. s A L 0 M 0 N'. Bft waere Groothcid vjin deii Mcnseh bcftact cenig cn iBccn in voortrciyelijke hfKidanigheden dcr Ziclc. Cod IS groot ,0111 dat hi] lict aldcrvolmacktllc Wcezen is. - De mcnsch is ziju Schcpzel dus cen voor- tirfeKjk Schepzcl , in Itaet , cm waere groothcid Joor lijnc handcHngen ten loon te fpreiden; fchoon, dw eenc afwijking van dat volmaekte weczen, verre Elacld, kan li j cgter tot waere groothcid gcrackeu • dit bevcsti,:^cn de Hcilige blaedercn, zo wel als on- Icvnjde Schrijvcrs. Dat vrij dc Iloogmocd zig groot noeme! de fterveKng moge door hacr tot de grootlle ecrc cpgevocrd ^*orden, hij zij bedecld met onberekenbaere Ichat- tea, oralluuwd met ccn aental zijiier afhangelin- Steydie^opcen cnkclen wenk , zi^nen wil gchoorzacmen ; hij bewoonc cen Paleis; hij wcrdc belonkt *oor hct acrdsch geliik; zo zijne ziclc ondcr dit ^lc8 geene dcugd bezit, zo hij van dccze Rijk- iommeii, van die verniogcn , allccn zig zclvcn doct iiit- ^DMcn, en met zijncn nacstcn door hiilp en weldaedig- icid van mute zij , kan hij met dit allcs zig zclvcn vcr- ^cgen, bcnedcn den minflcn rang dcr redch-)oze dicren, — • Achab Nero cn Philips dc ade waercn tl^^c; JJ&n dcr ondciigd, lucge ziclcn, in hunne waercldfchc iroothcid. Jofcph Phocjon dv* Ruitcr IV, 0££L. MENGELW. NO. 8. Z WaC-. / ^lO DE MENSCH BESCHOUWD. waercii HcUIcn, met waore groothcid bczield, in ds tlicpfte vcrnccdcring — in den \lood — cn *t driiigencbd gcvacr zelvc ! • Gecn lioogc ftact gceiic Wncrcldfche Magt, ho>^ uiigcbrcid, cn kruipcnd gcliourzacmd, on— hangcn met gloeicnd piirpor, gckruoud met Win.— kcnd Goud kunncn dcii mcnscli met wacre groothcid vcrcieren; zo hij dat vermogcn nict wcct tc gebruiken^ tot hcilzaome cindcns, vo<n" dat gcdecltc dcs mcnsch- doms, wions gcluk licm acnbevookM) is tc bcvorderen, — maer zo hct algcmccn gcluk zijn 'ougwit is, en zo Kj. zig van gcpastc i;clc:?cnhcvlcn wcct tc bcdicnen, omiul— kc cindcns tc bcrcikcn, is hij, in zijn kring, wacrfik groot. — — Men ftcUc (uit dit oogpunt bcfchouwa) hicr ccn Cab'gula tcgcns dc Antoniiisfcn ; eea wrccden (^inibylcs tcgcn ccn wcKlaaigcn Titus over; en hoc vcel bcminlijkcr zal dc groothcid der laetften bovcn die dcr ccrllcn uitblinkcn! -^^ Geen adcldom^ - - gcen trotfche wapcnlchildcn , gccvcn wacre groot- heid acn den mcnsch; neen! dc deugd alleen is dc waere Adeldom ! • wijdlchc pracht en trotfche pracl is hier ijdelhcid. . Dcngd blijft beftendig* cn verhcft den mcnsch tot cenii^c Godii kc gelijkta'J zelve! hoe vecl vcrhcevcner is de bocr Wdltemade, dc edclc vlcijer aan 't hof,\vcn men hen in'c waercHAi befchouvvtl De Mcnsch, tot zulke verheevcne cindcns gefchaepent beantwoord niet acn 't cinde cn oognicrk van denScnep- er, zo hij dat grootc cn verheevcne, dat van dc God- eid o]) 't Schcpzel is atgcdacld, niet door zijnc uitwen- dige gedracgingcn zoekt tc docn uitblinkcn. Zc- kcrlijk is dat verheevcne bcdckt en verduisterd door ncvels van tcgcnovcriicftLldc beginlclcn : maer dcugi blijft ovcral ,cn ,d(Jor allc ccuwen ,dczclfdc deugd.- — ' Dus, die hacr zockcn, kunnen hacr vinden, en diehacr voor zig bcgcorcn, cn, door hacrc bchaaglijkhcid bekoord-* haer een plaets in hct hart vcrgunnen, kunncn tot hct hoogftc gel Ilk wordcn opgelcid , wacr voor immer hct ■ fichcpzLl vatbacr wcs. Ja , dc wacrc Deugd leert I zelvkennis, urceft rcgte bdcircn der Oppcrftc i. Vojmaektheid, cn doct den fterveling, door d« f ijnfchuld van den Godmensch aen te grijpen , en tfl" ■ fffVulling van pigen gcbrek tc begecren, herftel beko? | vscni f ' DE MENSCH BESCHOOWD. n; welks gevolgen nicts minder dan ceuwig gcluk ten a^vit hcbben. ■ wie twijffelt, of de vermogcns dcr mcnfchclijke Ic, zo hij dczclvc weec tc bcftuiircn, 't zij in V^eoefFenen van Konftcn en Weetenlchappcn , 't zij in z ten toon fprcidcn van waere cierdcugden , tot nut I zig zelven cn zijn Natuurgenoot , en bovenal tot frlijkheld van de oorzaek van zijn beftacn , 'a van *t be- in van 't meetbaer Heelal, wie twijfidt, zeg ik, die vermoogcns liem tot waere grootheid opleiden. Hoe groot is de mensch, wanneer hij nic^t hct fterflijk J de onafgemeeten Hctrielkrcitfchen doorwandelt; > hij de groottc dor verbaezende HemelboUen met juist- id wect te bcreekcncn; - als hij den aflland van itumus tot de Zon kan bcpaelen , en den in- oal der Maen op 't vloeibaer Element wcet na tc x)oren ! Hoe groot is hij, in 't zcekcr bepaelen van hoogtens, a«tc en diepte , door onwederfpreckelijke bewijzen , — ft net bercekenen , laemenvoegen en verdeelen van ge- Mookt en moeiehjkc getallcn , — in 't vaerdig cn ge- ifflMjk beweegen cn verplaetfcn van zwaerc lichaemen, toorzijn verftand uitgcvondcn. Hoc groot is hij in de bcfchoiuving der Natuur , unneer hij de gcilagtcn cn den aerd der dieren nae« goort; als hij den oniloop der vochten, en 't dier- flklecven dcr Plantcn, ontdckt; als hij, uit de ade- •cn cn het hart der acrde , de metaclen doct hervoort- toomcn; — als hij het oog wapent, met ccn door hem vervaerdigd glas , dat de voorwerpen naderbi j brengt 50 vergroot , dacr hij een flaepend infekt op een Icrfjc ontdekt , en voor 't oog onzigtbaere voorwerpen , •Is *t waere , ccn beftaen geeft ; hoc groot is in Kt fak een BuiTon, een Lecuwenhoek, en zo veele als to loflijk voetfpoor drukten. Hij is groot in de ontleediging van zijn lichacm, de WoBplaets van den onftervclijken Geest, dacr hij to omloop des bloeds bepaelt, en de werking der ze- nnwen aentoonen kan. Hoc treffend wect hij de natuur na te volgen in cou- *urai cn gedaenten, door penfeel en teekenpen, zodat Jiet din het Iceven I'chijnt te ontbrecken. Ja de Khildcrkunst doet hct vcrnutt van den Itervcliiip: eere IttiJ- en gij Dichtkunde , hoe wect gij den niensch Z 2 bo. 522 DE WENSCII BRSCHOUWD. boven 't flt>f te verliefFen, en hct ziiirijke met het verhccv^ lie tc p:icrcn. En hoe verrukkcnd zockt hij de klanken der Enjclen nacr tc bootlcn , door den ilreelendften zang en melo& van Inftuumenten , door zijne lianden vervacrdigd. De nionsch is groot in lict doorkruisfen der aerdecB bevaercn der uitgebrci-^c Zeccn , met licgte Watcrkastee- len , door zijne ban Jen gomaekt, die hun koers, door zijne uitvinJ.ing van hct Compas. gorecdelijk vinden: — en hoc \vcL»t hij ziJne behoerten daer door te vcrval- len,wijl hij, langs dicn wcg, met de afgelecgenfte volkc- ren, wier landen hem door de acrdrijkskundc bekcnd zijn , .konphandel drijft, — en dus bet hem ontbreckcn- dc van hcii bcliomt , cn , ouigckecrd , het geen zij misfen, daer voor te rug gceft. Hoe edel , hoe vcrliccven , blinkcn de vermoogens van zijncn Gccst uit, als hij met ecn Wijsgecrig oog dfi ivcrken en dacden van den grooten maeker bcfcbouwrt: zo die begeerlijke wcetenfchap op de waerc gronden rust, dan word zijne ziele opgehemeld, zijnc dcnkbecl- den worden verligt — en zijne verbeelding word enkd Klaerbeid, Hoe groot is hij, wannccr hij de Godgeleerdhdd be» oeflcut cn lecraert; die verbecven weetcnichap, dicbcm opieid tot de kcnnis der hoogftc volmackthcid ; — wd- kc alle die verhccvenbeden bevat; die allc bcijjeerte oatt kcnnis en wijsheid lunncn vcrzaedigen , — die hcmdfli heilvoUen Jczus doet kennen; — dicn Godlijkcn pldt* bezorger, zonder wien -t vcrvallene meiischdom gccnEeu- wig geluk kan ycrkrijgen. De mensch is allergrootst, zo hij allc deere kaaSt heden doet uitloopen , tot hecrlijkheid van den w macktcn en allccn wijzcn God. Dan bcrdkt hij het waerc docleinde; — dan worden zulkc beoeftiutt** cieraedcn der Schcpping in ons oog; — dan leerco^^J de wacrde kennen van het vcrnuft van cenenNicuwennjd,p • — van cencn Gcnccflchen Bonnet » en anderen, die ooki na bun dood, door bnnne werken zullen leeven tot acn*^ cindc der rollende Ecuwen. • En boe groot is de mensch , wanneer hif allc de vcfr moogcns ?ijner ziele die richting gecve , dat zij in deO. Godsdicnst cindigen ; — zonder wclken geen iftenscbf I jreen mactfchappij , gcen volk , kan beftaen , of gelukkil 1 ^iin ; zo zecker als gcen Ilaet zonder XVetten ot K^f^ | DR MENSCH ErsCHO 'WD. S^J ; Van in wcezen blijven. Gcenc (IcrUc Ocestcn , voor wieu de Godsdienst door luiii gcvv;)e!ide groot- J een te gering onderwerp is , kiinncn otulcr de wae* racnfchelijke groothcid begvecpen wordcn. )c .mensch mag te rcgt groot ccnocmd wordm, wan- r hij over zijne Natuur-driftcri kan liccrfchcn, cii door de Dciigd kan overwiiinen. — II<»c :>root — ^ edel 5 is hij , daer hi j beleedigd en vcrvolg \ \vnn\ , dat hij nwel nog kan wcldoen , als hij zijn vijand ij;oed voor aed Vcrgelt; — als hij nog lief hceft die hem hactcn ; * ftls hij zo cdelmoedig is , dat het ecnige wapcn, T hij zijne vijanden mcdc te kecr gact, en zoekt te trwinnen , weldoen is. Omringd te zijn vp.n vijanden , I gerust geweeten te hebben, en zijn plicht te bctrach- I, dat heet wacre grootheid. tlij is groot, wanncer hij wcldacden bcwijst aen zijti 3itk h-jhbcnden evenmensch; — als hij van zijn ci- Q bchocfie zelf icts kan afftaen, wanncer dc Kood het Tdscht ^ om zijn broeder te behdudcn en vail 't nodige bttorgcni — zo hij de dankbaerheld als een noodzae- d^e dcugd cert ^n bemint, — kuisch en maetigleeft, * zijn nacsten, in ecr en gocd, nict alleen niet bent- J^It, maer ook deszelfs belangcn daerin bevordert. Hij is f^root, wanncer hij de plichtcn, die de liefde » vrieudlbhap hem afvorderen , nimraer ovcrtrced , maer aelve , rIs de gcheiligde banden der t'zamcnlccving , I wacrde hoiuh Schoon allc dcezc vermoogens dcr ziele, — dceze cjttiHjkc hoedanighcdcn -van 's menfchen geest , heitl w wacrdc medcdeclcn , waer toe hij acn deeze zijde s grafs kan gcraekcn, zijn het egter maermenrchelijkc, Jbrcklijke en zwakkc vermogens, cn alle zijne dciigd is «t mcer dan onvcrmijdclijke plicht. Eigcn roemirt ^ grootheid zoiuL* het menschdom zeer vcrliicgen , e\i Jfte cer in ichande vcrahdcren. — Nedrighcid is bok We groothcid. Hij is een te verheeven wcezen, om zig acn de ondeugd 5 wrflaeven ; — het feinde zijnfcr beftemming heeft hoo- ^ bedoelingen : — hij is cen pronk-werkduk van het jceien dat door hem moet vcrheerlijkt wordem ^ wgtc het menschdom zijne waerde eenmacl rcgt ken- ^1 dan zoiide 't zelve aen 't eigentlijk oogmcrk van * Alregeerder eerst regt kunncu bcantwoorden ! pi 2 9 wAAR<i WAARNEEMINO. WAARNEEMING WEGENS IIET NUT VAN DE IpCCaCU MET Opium ^ IN EEN LANGDUURIGE MAAGRRAl Door **% M. D. Ecnc andcrzints zeer gczoiidc Vrouw , van niim \ ren, kreeg, m dat zy aan eenc natte kouc blootgefteld ^ewecst , hevigc maagpynen. Men dec in den beginne aderlaaten , gaf zagte laxeermid doch te vergccfs. Ik gaf haar pynllillcnde en zu bctercnde geiieesmiddelen ; doch zontier vruclit. \ gens liet ik haar ccn Spaanfchc Vliegcnplcister maag leggen: dit ftilde vodr cenigen tyd de pynen; na vcrloop van cenige dagen , kccrdcn de pynen wed ik viol op het dcnkbeeld, om liaar de Ipecaaumhi Laud, te geeven; met dat dubbcld oogmerk, om dcels de Maagkramp wcg te neemen, en dan o6k. door eene hcrftelde uitwaasfcming , de verondei fcherpe llofFen van de maag te verwyderen. Zy gc te van de volgende poeijers, alle twe^ uurto R. Pulv. Rad Ipecac, dr. j. Laud. pur. gr. x. m /. N. xii. Reeds den tweedcn dag befpeurde zy ' ting , en , door het aanhoudend gebruik van decie jcrs , was zy binnen den tyd van drie weeken vol hcrfteld. NATUUIU-YKE HISTORIC VAN DE ZWAAN. (Volgens den Heer de buffon.) DC Z'tfaan hcct in 't Grieksch «v«w5; in *t Latyn( of Ohr; in 't Italiaansch Cino Cygno; te\ Cc/ano; in 't Spaansch Cisne; in 't Hoogduitsch Si in 't ftngelsch Swan , zo ook in 't Zweedsch ; Zwitfchirs Oclb of Elbsch ; in \ Poolsch Labcc ; Philippynfchc Eilanden, en bovenal op het EilandL Tagao (*). In alle Maatfchappijen , 't zy van Dieren of vaa C*) EuRiP. Orm- Act. V. NAtUURLYKE HISTORIE VAN DE ZWAAN. fcheii, maakt Gewcid , Tyrannen, zagtuitgeoefend gczag^ K6nlngen, Dc Lecuw en de Ty/jer op aarde , dc 'Arcnd en dc Gier in de lugt, hcerfchcn nict dan door den oor- log^envocren ecne Dwangregeeririg, allecn door ftcrkte eri wreedbeid: terwyl de Zwaan^ in tegendecl, op de watc- Tcn heerscht met alle de hoedanigheden , die ccner vreed- zaame Regeering ten grondflagc (Irekkcn , groothcid , ma- jefteit, zagtheid; voorzien mctkragt en mocd, en den wil om deeze vermogens niet te misbruiken , bedicnt it Zvaan 'er zich alleen van ter zyner verdeedigingc ; de Zvam weet te ftryden en te overvviiinen , zonder ooit aan ic vallen* Decze Vogel, de vreedzaamc Koning der Watcren , braveert dc Tyrannen der lugt , hy wagt dett Arend af zonder dien uit te taftcn , zonder dien te vree- wn ; hy weert diens aanvallen af door zyne vedereil tegen de aanvallende wapcnen te ftellcn , en de vaardigc flagcn zyner vlerken, die hem ten .fchild dienen, en ook nenigmaal bekroont de overwinning zyne poogingen. Voor 't overige hjccft hy geen anderen dan deezen ftout- ffioedigen vyand, alle andere krygvocrende vogels ontzicn liem;hy is in vrede met geheel de Natuur; hy leeft veel ccr als Vriend dan als Koning te midden van de talryke borden Watervopelen , die zich alle onder zyne wetten fchynen te vlijcn : hy is als 't ware hct Opperhoofd, dc Eerfte Inwoonder van ecn vreedzaam Gcmccnebcst^ Tot de Burgers niets te vreezcn hebben van cen Mees- ter^die niets van hun vordert, dan 't geen hy hun toe- ftut, en alleen rust en vryheid begcert. Dc bevallighedcn der gedaante, de fchoonheid van ge« IWtCjbeantwoorden in dc Zvfaan , aan de zagtheid van liMrcn aart t zy behaagt aan aller obg , zV vercicrt en verfraait alle pla'atzcn , waar zy zich onthoudt , zy wordt bemind , tocgejuichd , bewonderd. Geen Dier vcrdicnC 2ulks beter. ^De Natuur heeft , in daad , aan geen an* der «o veel van die edele en zagte bevallighcden gelchon- welke ons hct denkbecld van haare fchoonfte wer* «tt voor den geest brengen. Fraayheid van lyfsgeftalte, ^ luei xagt en rond afloopcndc ; ecne Ichittcrende en zui- n ^witheid ; vlugeic veclbeduidcnde bcwcegingeri ; nu cens cene volmoedige , dan cene gchecl kwyncnde, hou- ^ffl? aanneemende ; alles ademc in dc Z^-nan wellust; de bctoovering haarer Iclinonheid en bevaflighcdcii fchil- *rt haar ons. af als dc Vogel der liefdc , waarom zy ook de kar van venus gelpanncn wofdt , cn jupiter, Z4 ia •jatf natuurlvke iHstoric in i\c Fabcllcer,ons voorkomt, als dc gedaante van ceill i^iiv;;;// aaniicomciide om lkda tc bczwangcrcn , die Sloe* dcT WcTil van dc Ichounflc dcr Vroiiwcn,' HKLENA;door Krii[iMi)E> , icH'cns^ (•oclcnde op h:;arc Icboonhcid Cft lia.ire ulkcanst , bclclirccven als z^fuufKigH^ van gtjlai' Tic hoofvle van dc ligtbcid , do I'cmiiklykheid , en dc vrylicid liict Wvlkc de Zwtjufi in 'c water haarc bcwc^ grji^oii nia:ikt , mag zy niot :diccn cikcnd warden voor bct'cciitc dcr ^^a"V;;dcrilc z\\\jii.;'.i.;rs ; maar ffls bet fchooft- Ice m del, gccn de Natuiir uns heeft gcfchonkcni voor dc kunst dcs Schcc;':;b<»ii\v:\ llaur (ipgcfchooW lials , baar vcrbeven cii afgeivDvle borst , Icbynen in de daad de voorlleven af tc bcclden van een (chip , 't wclk de ^M.dven dooTklieft ; bet brecdc onderlyf vertoont de kiel en bodcm ; bet lyf , van voorcn breed , vernaamvt P'Ach na agtercn , en heft zkb op als cen agterftevcn; de ilaart is cen wcozcnlyk roer; dc pnr.ren zyn groore ricnien , on de grootc vleiigels , balf (>p'j;czct , en door den wind zagtlyk opL-cl^laazcn , zyn dc zeilen diehctlec- vend vaartui^ V()i)rilhivven : daar dc Z\\\:un cu fchip ca Ihuirnian levcns is. J)e Zwaan ^ trots op baaren adel , jalours wca:cnshaMC fclinonbcid , fcbynt alle die vooKleeien up de gunffijftc wyzc tc wiUen vcrtooncn. Zy bect't eon bonding, gclcfiit oiii de aandaclit te trekkcn, de (roeilkeurinu: ai' t'e vordcrcD* cn verwvrfc zc beidc. 't Zy \nen zc in bendcn op cctt ; Uland bci'eliouwt ic midden van g-ootc wateren, rood^ oni cone menigte zwenivogelen zwenunendc ; 't zy nnni zo allecn ziet aan den oever der rivieren up 't gcrocp a.v.ikoniende, nm zicb van naderby te doen bewoiideitf* iio«»r baare rcbuonhcdcn ten toun 'te Ipreiden , t\x\^ be- ( ■^Brf'Jnox, dc PL-nnajnin'Tcn vnn \}.-2 Zvvi op;;'j-3vcndc,»Si» d:'.r 'AC in 't f fjhreciiw.^cii Tiiifcluny't Ikv,:, vol ^ens' a ldro\WS« doi-ii Af.DR/.VAM'i s v.in;;r zyn eeific irx.rHUjk v;in de 2iW* nnn nxt v.-'ifirekc hot tc^ondcol te zegi^en : rchrv\'ende: JIchrjLiDvsch !ic:ft fr.cn \vmd 't ^vdk eigcfiiyk cfi thiidct^ ^ '/s'^ynn be\'keijt^ ji:K<»\iMus zjc Tinjcltemet do.>r Zwaan over- LXX vert'jiken Radia^ Z-ivaan^ cn cciien tefi'ons l\c Rachi, lie (jnrcjie V\).:c!en , ten blvke dat dcezc de Zwaan niet is. Pagmn vijkir de Zv/aan .]i\ het woord Kama; cn Rabbi KiMCKi* ilit woord, J')oi- l^jin Soatha uiigefprookcn , verkiaarende, verzitf* dat liCt Ceil ricjuiwus i*. ralligheden tc ontdekkcn doof duizend zagte, golveu-i f en aangcnaame bcwcegingeii. Slet de voordeelen dcr Natuurc vcreenigt de Zwaan der Vryheid. Decze Vogel bchoort niet onder de iven, wclken men kan dwiiigen en opfluiten (♦); vry ooze watcren , verblyft liy daar nict, dan onder het lot van zo vccl onathanglykheid , als alien dcnkbeeld 1 dienstbaarbeid en gevangenis uitfluiu Hy wil, naar Igcvallen , door lict water zwcmmen j aan den oever I^Kmraen , zich van dezelve vcrre verwyderen , of 'er ig« been roeijen , zich aan den kant onthouden of on- r de biezen Veifchuilen , en de diepfte hoeken op2oe- n,om, die eeuzaame wykplaatzen verlaatende, weder gczelliger oordcn te komen, en het vermaak te genie^ \ f *t welk hy fchynt te fcheppen in den mensch te dcren; mits Iiy in ons zyne gaatheeren cn vrieuden^ niet zyne mcestcrs cn dwingclanden , vindt. By onzc Voorouders , of al te eenvoudig of al te \vys tt hunne lusthovcn op tc vullen met de koudc fchoon* iden der kunst , in llede van met de lecvende fchoon- sdni der iNatuiire , maakten d^ Zwaancn het cieraad uit » aDe watcrwcrkcn ; zy vervrolykten de drocve gragten t hooge kasteelen , cn vercierdcn de meeste rivicren^ 4 die door Frarikryks Hoofdltad vloeit ; een der vcr- indigile en beminnenswaardiglbe Koningen van Franks ij FRANCiscus DE I , Tckende het onder een zyner tmaaken , de kommen der Vorstlyke verblyfplaatzen rtdie fchoone vogclen te bevolken , en nog kan men, iden ten dagc , die zelfiie tooneel zien op de wateren W Cttut:Hy\ waar dc Zvfaanen een gedeeltc oplcveren ID de cieraaden , dicr waarlyk aangcnaame plaauen , in ilke alios den cdelcn imaak des eigenaars aanwyst. De Zwaan zwcint met zulk ecu fnclheid , dat een Mensch [*) Een Zwaan , in c jn naaiUv bcpc?rkte plaats opgeflooten » *ltoos drocvlir , het trriiis bcTchadigt zyne pootcn ; zy doet al- ^ ha&r best ( m \vq% te vliegen , cn neemt met de daad de W» als men *ct nice op let bm by elke ruijing xie wieken te Ik hcb Vr ecu crczien , zegt de Hcer baillon , die drie **in deezen ftaat gcleefd hadt, zy was onrustig of fomber, *fniager, en (]t)ei; geen geluid altoos : het onibrak haar aan ^woedzel ; overvloed van brood , graan, van visch werdt haar 2Q>8d ; zy vlooi,' wej , zo ras men verzuimde de wieken te rten. Z 5 KATUURLIJKE HISTORIE Mensch op den oevcr j;aaiide , veel werk hccftomhaarbj tc blyvcn. Als alurrtus zogt,dat Ai^Zy^^aan goedsvcna^ fiegt loGpt^ en middelmaatig vlicgt ^ raoet dit laatfte allcen vcrftaan wordeii van Zw^aancn^ door ccn gcdwongen l^ venslland verbastcnl : want , vry op onze wateren zwemrocn- de , of in't gcheel in 't wilde leevcnde , hebbcn zy ccnc hooge cn zccr llcilc vlucht. Hesioous vocgt den Zm^ ncn liet bj'xvoord Imgyliegend toe ; homerus rangfchiktc 2C by de Votrclcn tlie groote tochtcn doen , en plutar- CHUS fchryft aan Vxi^ Z'svaaricn toe , 't geen pindahw vercicrt van twee /reudjn ^ die jupiter van twee tegen elkanderover geftclde zydcn der wercld dcedt komen, om het midden van dczclvc uit te merkcn, tcr plaatze war zy elkandcr ontmocttcn. De Z^'aaus in allc opzigtcn, den Gans overtreffende, welke laatstgcmclde allcen van kruid en graan leeft, weet zich een Ickkerdcr en min gemecn voedzel te bezorgen; zy locrt beftcndig om vischjes te betrappen , neemt on- telbaare verfchillende houdingen aan om wel te flaagea in de vischvangst, trekt alien mogelyk voordeel vanhaa- re behendiglieid en ftcrktc ; zy weet haare vyanden te ontwyken , of wcderftand te biedcn ; eene oude Z'hm fchroomt in 't water niet voor den fterkften Hond ; eea flag van baar vlcugcl , zo vaardig als geweldig , is p- noeg ©m eens menfchen been aan ftukken te llaan;iwt ddn woord , bet blykt dat de Zv:aan voor geen hinte* laagc of openbaarcn vyand fchroomt ; dewyl zy zo veel moeds als bchcndighcicfs , en kragts , bezit. „ Indien eea Roofvogel," fchryft de Heer baillon , ,9 de ioiig^ 5, Zwaanen dreigt , verdccdigcn bet Mannetfe en WjfW „ het Kroostmct onverfchrokkenheid; zy vervocgcniW rondsom 't zelve , en de Roofvogel durft niet ren; willen Honden de jongen befprino;en, zy ifcttca zich voor dezclve , en vallen op de Honden aan;voort» „ duikt de Zixaan , en vlugt , indien de magt taitS 5, vyands den wederftand, dien zy kan bieden, ovcrtidt^ „ 't gebeurt nogthans , dat , in de duisterheid des M|P ♦ 5, en onder den flaap, de Zwaanen door Vosfen en Wo** ,^ ven verrast worden." In groote bendcn vliegen de Tf^tlde Z^aantn^ cn3c Tamme zwemmen meest in gezclfchap; haar gezclligl^' Hindi vertoont zich allerwegen ftcrk. Dit Inftinft , 1*^ j zagtfte dcr Natnure , veronderftelt een onfchuldigcn aaft j en vreedzaame hoedanigheden , en die kiefche wndoc^" I VAN DS ZWAKS* Jf^ kbeid van gefteltenisre , weike aan de bedryven, door t gcvoel voortgebragt , den prys van zedelyke hoeda^ gheden fchenkt. Daarenboven heeft dc Zwdan voordeel , om haar fchoon en zagt beftaan tc genie- n, tot een zeer hoogen ouderdom. Het Wyfje broedt, volgens Wellughby, ten minften n wecken lang : het begint in dc maand February ; en ■tt, gelyk de Gans , ddn dag tusfchcn het leggen van fteyverloopen ;het legt 'er van vyf tot acht , doorgaans (es of zcven. Salrrne bepaalt het getal tot twee of Me, en ten hoogllen zes, Dccze Eijeren zyn wit en Bk na fchaal , en zeer groot ; het nest is nu eens op kioever des waters van drooge bladeren vervaardigd. In eens op een hoop nedergeflaagen riet , op *t water iggende cn zelfs vlottende. Het vcrliefde paar pleegt le ifatelendfte minnehandclingen , en fchynt , in die ver- mA, alles wat de wellust geevcn kan, te zoeken : het f^pel is het zamenftrengelen der lange halzen ; en ge- lifiten zy de dronkenfchap eener langduurige omhelzing; Bffcclen elkander het vuur, dat in hun brandt, mede; » unncer , in 't einde , het Mannetje geheel voldaan •fUaakt het Wyfje nog van minne;het volgt het Man- Jf^jtokkelt het aan, ontfteekt het op nicuw, en cin- W iet minncfpel , met 't zelve , haars ondanks , te verlaa- 6D, en de rest des minnebrands uit te blusfchen, door adk in 't water te wasfchen, Devrugten vau dievuurige Uefde worden tederbemlnd^ NATUURLYM HlSTORTE cn 2orgvuldig opgepast. De Mocder houdt dc nagt en dag onder haare vleugelen , cn de Vadi zich ouverlchrokken in dezelve tc verdecdigen t aanval. Zyn moed is in die oogenblikken al vergelyken met dien hy bctoont, wannccr ccn dinger hem komt ontruiten in 't genot van zyn b In die bcide omftandighcden zyn zagten aart verge wordt hy woest , en vegt bloedig ; dikwyls is een dag niet lang genoeg om dien hardnekkigen (Iryd cindigen: het gevegt vangt aan met een (Icrk flaan < ken , cn voorts zetten zy lyF tegen lyf , en het einc den dood van een van beiden ; want zy zoeken < tc fmooren , door den hals. De jongen komen zeer leelyk ter wercld , al dekt met een graauvv of geelagtig dons ; de vedc toonen zich niet dan naa het vcrloop van een ken , en zyn Van dczelfde kleuri Dceze flegte P (♦) Aristoteles, Lib. IX c.L (t) FwcH wil, dat dc Oude Zwaj?j^;j dcboosfte zyn, < gerc ohrustende mocite aandoen , en dat men , om d< broedingen te bcvorderen , het getal der oude mann< yerminderen. VAN DE ZWAAN. pmdcrt by het eerfte ruijen , in de maand van Septem- cir; als dan krygen zij veele witte veeren , en andere cr blond dan graaiiw , bovcnal op de borst en den rug : eeze veelkleunge Pluimadie valt ,by eene tweedc ruijing, i^eg: doch hct duiirt achttien niaanden, of ook wel twee 'oUe jaaren , eer decze Vpgels die gantsch witte cn gcr icel ongevlektc Pluimadie krygen; en *t is ook dan cerst [at zy tot voortzetting van finn geflacht in Itaat wor- len. Geduurende den ecrften Zomer,volgen de jonge Zwia- m de Moeder ; doch zy worden genoodzaakt die in de (Diaotl November te verla^ten ; de oude M^nneties ver- hyven ze alsdan , om met te meer vryheids by de Wyfr jcste zyn. Deeze jonge Vogcls, alle uit hunne Familie rdbanncn, verzamelen zich, door in een gclyk lot te dec- Icn", by een; zy zwcmmen in benden, en fchciden niet Eclkander dan om te paarcn , en zelve nieuwe Fami- op te regten. Jkyryl de Zwaanen zeer vecl Waterplanten eetcn , ti\ roomaamlyk op wier en kroos aazcn, onthouden zy zich Btfst op nviefen , die zagt ftroomen , en welkcr oevers mt m foort van plantcn ryklyk voorzien zyn. De ou- iik lieoben de Meander , de Mincio , de Styrmon , de ^kjjkr bpgehaald , als Riviercn , beroemd door de mc- toe van Z^vaanen^ die 'er zich onthielden, het geliefdc Sad van venus, Papho^^ was 'er mede vervuld; stra- nd ^eekt wtunSpaafifcncZ'^aamn^ en, volgcns ^elianus, 3 men ze yan tyd tot tyd op de zee van Africa. Hier »'is ipede uit andere aanwyzingcn , kan men opmaa- kea, dat deeze Vogelfoort zich na de Zuidelyke Gc* ir^^ begeeft ; niet te min fchynen de Noordelyke hc^ nittc Vaderland der Zwancn^ en de verblyfplaatzcn vai^ wKezing, te wcezenr naardemaal zy in die Noordelyke Cfcwesten nestelen en voortteelen. (^Hct veryolg en /lot by dc eerfte gelegenheid.^ IS- J3ft BERIGT VAN DC BANKEN BERIGT VAN DE BANKliN VAN NEWFOUNDLAND, EH VAN DE VISSCHERY OP DEZELVE. (Ontlccnd uit anburey's Travels throuh tJie Interior Pmts tf America.^ DC Banken van. Newfoundland mogen ondcr de vedvd- dige vcrbaazcnde en wondcrbaare werken der K*- tuur gerekcnd wordeii. Zy maakeii een gebergte ondcr 't water uit , gevormd door dc Slib , die fteeds vin hei Vasteland affpodt. De uitgeftrcktheid dcezer Banken is tot nog nooit net bepaald ; niaar wordt doorgaans geftdd op 160 mylen in de lengte , en 90 mylen in de breedtd Omtrent het midden is ecne foort van Baay, by de gelfchcTi de Ditch gehcetcn. De dicpte van het water is zeer ongelyk; op oenige plaatzen heeft men flechts yyf, op andere zestig, vademen. De Zon ziet men zcct'zd- dcn op deeze Banken : een koude dikke Mist beddi doorgaans den geheelen Danipkring , welke deeze plut! voor cene Vloot zeer gcvaarlyk maakt : zomtyds is dii Mist zo dik , dat het eene volflaage duisternis mag 1» ten; het beftendig fchieten met gefchut, het gedilHtl rocren van de trom , kan als dan dc fchepen aficen to hoedcn van elkander nict te overzeilen. Rondsom deeze Banken , waaijen de winden doorgaodj vry hard. De geduurig fterkc werking der golventbt rigtte men my, dat vcroorzaakt werd door de ongeitp!' de ftroomen uit Zee, nu eens van de cene, dan yfdB van dc andere, zyde komende,cn met Rroot geweUiV' vallende tegen de kanten van dcezc Banken , die own! bykans rechtftandig opioopen , en met gelyk geweld A»r dezelve worden te rug gekaatst: nogthans is het op* Banken zelve, een weinig van den kan t, zo ffilibin een Baay, uitgenomen wanncer een harde wind van 0| een grooten aflland komt aangiercn. 