VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
In het Tweede Boek , zoekt ESTELLE › onderricht van de verwy- 5 ИІ 3196 RSTELLE, M dering van NEMORIN, dien beminden Herder, langs de oevers veh den Gardon. Zy ontdekt zyn verblyf; zy vertelt hem de aam- komst van MERIL , van haar aanftaande Bruiloft, en haar tegen- woordige fimerte. NEMORIN verbergt de zyue, en fcheurt zich wanhoopend van haar af. Zy keert te rug, en vindt wERIL, dien Zy weet over te haalen, om de opfchorting van hun Huwelyk , by haaren Vader, te verzoeken. : t Terwyl Ne~ ORIN zich aan de wanhoop overgeeft, ontmoet hem een knaapje van dertien jaaren , welke , тес een klaagende ftem, en betraande oogen, hem fmeekt, om een Wolf met hem te vervol gea, welke een Schaap van zyne Kudde geroofd heeft. Nemo- RIN , getroffen , vergect z; ne droefheid, gaat met het knaapje voort, en komt ongemerkt in het dal van REMISTAN 3 wiens bewooner een vreemdeling van //2пе zynde, hem tot zich ne.mt; еп, onder voor- wendícl , om nog eens voor zyn’ dood, zyn Vaderland te zien, hem doet zweeren, dat dal niet te verlaten vóór zyne terug- komst; zyne kudden te hoeden еп тулеп boomgaard te onder houden : en, wanneer hy in twee boren niet terug mogt туп, det alles dan, als erfgenaam, te wilten gebruiken. Waarna hy, zonder den dageraad af te wachten, ftillekens vertrekt. . Меви, heeft, in het Derde Boek, den ouden RAIMOND overge. haald, oin. het Huwelyk op te fchorten, tot hy van … aguelonne, daar eenige zaaken hem vereisfchen , zal terug gekomen zyn. Maar hy komt niet terug , want eenige Spaanfche Zeeroovers over- vallen Maguelonne, plunderen die Stad, en vermoorden de Inwoo- ners. RaAiMoND was niet meer te vinden, Dit bericht geeft мк R'L zelve, die met hem gereist had. „ Vaarwel, wyze Moeder!” Schryft hy aan MARGARETHA. ,, Vaarwel, en bedenk: dat gy eene an Dochter hebt, voor wie gy moet leven ; my blyft niets meet an Overig, dan myn verdere droevige dazen іп cen Woestyn doot ээ te brengens;en ver van u, ver van myn Vaderland , afte wachten, . », dat de dood my met mynen vriend vereenige.” Eenige maanden, na dit bericht, vol droef heid en traanen doorgebragt hebbende , dacht MARGARET іл, voor het eerfte , weder aan NE- MORIN, en veroorlooft ESTELLE, hem weder te beminnen, Dee- ze, en haare getrouwe vriendin Roosje, begeeven zich op weg, om zyn verblyt te zoeken. Hunne moeite loopt telkens op niets uit; doch eindelyk belooft een kind, gan, haar by hem te brengen. Zy komen in het dal van tEMISTAN, de twee gelieven onunceren elkander, en verneemen van HILARIK , (zynde dezelfde knaap; die NEMORIN na dit dal gelokt heeft) dat RAIMOND, ош NEMORIN's verlies te vergoeden, en deszelfs deugd te beloonen, met den ouden nEMIsTAN overeen was gekomen, om dit dal, on- der zekeren list, aan NEMORIN te fchenken, terwyl RAIMOND de waarde daar voor aan REMISTAN ter hand ftelde. Na dic dal en boomgaard aan HiLAmrik gefchonken te hebben, keeren NEMORIN s ESTELLE еп ROOSJE , naar Masfanne terug: met welke terugkeeriog het Derde Boek eindigt. | Ia DOOR M, DE FLORIAN. 19) In het Fierde Boek bepaalt MARGARETHA de Bruiloft па zes maanden te houden. De Zomer komt, en volgens een oud ge. bruik, worden al de Kudden der vlakten, naar het gebergte ге. dreeven, om een minder brandende luchtítreek en verícher Weide te vinden. NEMORIN zal de Kudde van MARGARETHA dryven. De finert der twee gelieven, op het zien van op nieuw van el ander gefcheiden te worden , is zonder grenzen; maar de welvoeg.yk- heid begeert deeze offerände. Naauwelyks is NEMORIN op de be. ftemde plaats, of roosje komt hem berichten, dat nAIMoMD, door MERIL van de flaverny afgekogt, en, van zyn verlosfer vergezeld, terug gekomen is. ,. Wanneer zult gy nu," vraagt RAIMOND aan тупе Dochter ; ,, wanneer zult gy nu mynen weldoener trou- » wen? —. — Morgen, antwoordt ESTELLE.” - Nemoein in fmart verzonken , verlaat (in het Vyfde Boek) de Kudde en het gebergte , en komt eindelyk, altyd voorwaards gaande , zonder een vasten weg te volgen, in de vlakten van Sainte Eulalie, Hier ontmoet hy 1srponEs, de vriend zyner jeugd, die ћу, zedert zyne eerfte afwezenheid van Masfanne , niet ge- zien bed. Zy verhaalen elkander de gefchiedenisfen hunner ramp- fpoedige liefde, en befloten hebbende elkander niet weder te vere baren , ftaan zy ор, en begeeven zich op weg, wanneer zy onverwagts een Krygsman agter de haag ontdekken, welke hunne fedenen heeft aangehoord, en hen met betraande oogen aan- fchouwt. Dit is GASTON DE FOIX , een Neef van den Koning, welke in zyn natuurlyk karakter hier verfchynt. De Herders wer- pet zich voor zyne voeten neder, zo dra zy zynen naam hooren. ө Want ‘er was geen Herder, die niet van GASTON had n s fpreeken. De Moeder die alleemorgen haar Kind leerde het » Opperwezen te danken , leerde het te gelyk , den naam van » GASTON zegenen.” De Herders verruilen den Herdersftaf voor de Lans, en volgen hem naar het leger det Franfchen; terwyl de ontrouwe Koning van Arragon dat Ryk beöorloogt, en MEN- DOZA Nimes reeds belegerd heeft. Het Zesde Boek vertoont RAIMOND, met verfcheiden zyner land» genooten , de vlugt neemende in Nimes, na dat hunne Hutten en mgaarden verwoest zyn. GAsToN befluit om iemand in die Stad te zenden, ten einde den Gouverneur te berichten, dat hy zich tot eenen aanval kan bereiden, die de overwimming zeker zal maken. NeMoRrIN en ISIDORES bieden zich daartoe аап, en worden afgezonden, doch zien zich beide van de vyandelyke Sol- daaten ontdekt: isipores fterft onder hunne lanfen, en NEMORIN wordt gevangen. Eene edelmoedige daad verfchaft hem de vry- heid. Voor MENDozA genaderd, en van alle kanten omringd, Кур hy den brief dien GAsroN hem toevertrouwd had; en den Spanjaard met eerbied en moed aanziende , zegt һу: ,, Myn Heer! » ik heb gezworen dat ik eer zou fterven, dan u deezen brief p Overgeeven; open dag myn borst, om hem te leezen." Dit ' zeg- 166 f ESTELLE, zeggende, verfcheurt hy den brief, en eet de ftükken op. Watmea duizend zwaarden tegen hem opgeheven, maar even zo veel we- der in de fchede geftoken worden , op het gezegde van MENDOZA 5 welke hem in vryheid (еіс, en te gelyk een Tweeftryd tus(chen de beide Legerhoofden voorftelt, om dus doende het noodlot der Stad, op eene min bloedige wyze, te beflisfchen. Doch eer Yer een hervatte aanval tusfchen de beide Legerhoofden plaats heeft, komt het bericht van vrede, (dat denkelyk meermsalen zou gebeuren , indien men de Vorften , alleen , tot zulke (tryden konde noodzaaken) zo dat de beide Legers vreedzaam de Stad intrekken. Nemorin brengt den geheelen dag door, om in Nimes naar zy- ne ESTELLE te zoeken; niemant weet hem eenig bericht van haar te geeven; en dus beeft hy byna alle hoop laaten vaaren , wanneer zeker toeval hem ten dienfte Gaar, Des avonds nog eens door de Stad rond dwaalende, bevind hy zich op eene algemeene begraaf- plaats, alwaar veele nieuwe graven hem de akeligheid der belege- ringe herinneren; hier. plaatst hy zich op een zark, en vindt ein. delyk ook dáár zyne ESTELLE. Меки, is, geduurende de Bele- gering, geftorven, en ESTELLE is haaren NzMORIN nog trouw ge. bleven. Niets kant zich nu meer tegen zyn geluk; en GAsTON zelv' overreed RAIMOND , om zyne Dochter aan den Herder te рее» ven, Binnen weinig dagen zien zy alle Mas/anne weder, en bouwen , onderfteund door GASTON, hunne verwoeste Hutteg weder op. Roosje woont by ESTELLE, en verlaat haar niet meer. MARGAR:THA en RAIMOND, van hunne kinderen bemind en ge- Сега а genieten een langen en, vreedzaamen ouderdom. De vrede, de vriendfchap, de liefde, waren het erfdeel dat zy hunne kinde- ren nalieten: en nog heden, zegt de Dichter, leeft hun nage- flacht in het fchoone land, ia het welk ik geboren bea, doch daar my de fortuin heeft uit verbannen. De Heer ре F orian heelt eene Proeve ever het Herder sdicht voor dit Stukje geplaatst, welke Proeve den weg aanwyst welken ceSchryver, in deezen, heeft bewandeld. ,, Ik heb altyd (zegt һу) op deeze foort van Gedichten hooren aanmerken, dat zy koel en. verveelend zyn; gebreken die nooit verfchoonbsar zyn , vooril niet in frankryk. Men bewondert de Herderszangen van THEO. CRITUS еп VIRGILIUS, men kent eenige Lieren-verzen van FONTE» NELLE van buiten, die men alleen fchynt geleerd te hebben, om de anderen niet te herleezen; en zodra men een werkje aankon- digi, waarvan de Helden Herders туп, fchynt het of deeze en- kelde benaaming den flaaplust opwekt.” ,, "Er moeten (zegt hy wat verder) zeker veele oorzaaken van verveeling plaats hebben , als de geheele wereld zamenfpant om te geeuwen. — ‘Ik ben van oordeel dat geen werk van finaak eenig duurzaam genoegen geeven kan, zonder belangrykheid: maar is het wel gemakkelyk, іо een tooneel tusfchen twee of meer zamenkouters, die allen vaa DOOR M. DE FLORIAN, | 189 van dezelfde zaak handelen, wier denkbeelden over het zelfde onderwerp gaan, die komen en weêr vertrekken zonder drangre. den, om dat belangryk te maaken? en evenwel is dat het Here dersdicht." — „ Het zelve heeft zeer bepaalde grenzen , die het naauwelyks mogelyk maaken om "er veel belangryks in te brengen; als dat belangryke verfchynt is het (tuk geëindigd, en men moet een an- der beginnen; eene verzameling van Herderszangen gelykt dan niet kwalyk naar eene verzameling van eerfte tooneelen van een Tooneelftuk, en de Leezer heeft geen groot ongelyk om het Boek neér te leggen, en tegen deeze foort van Gedichten vooringeno- men te blyven." Na verder aangevoerd te hebben, hoe GUARINI en Tasso het Herderdicht eene grootere ruimte gegeeven hebben, door het in- voeren van herderlyke dramas; na geleerd te hebben, door welk zeker middel men het Herderdicht belangryker kan maaken; wor- den de voordeelen overwoogen, welke in een Herderlyke Ro- man , zodanig als die met het Drame verbonden kan worden, plaats hebben, Меп heeft aan den inhoud van de ESTELLE gezien , dat de Dichter van dat ftuk alle moeite gedaan heeft, om dat belange ryke, dat hy in het romaneske meent te vinden, in zyn Herderdiche te.brengen: wy erkennen ook gaarne dat heczelve ‘et niet onge- valiig in is, en te meerder daar het zyn land raakt, en de Vader- landsliefde en moed overäl doorftraalt ; doch of men in Frankrjk Zo flaaperig is, by het zien van Herderdichten in °t gemeen , zul- len wy niet beflisfen. Die de Herderszangen van THEOCRITUS koel vindt, moet waarlyk al tot eene groote hitte ge(tegeu zyn. De fmaak van een enkel mensch kan aan de tafel van het algemeen niet beflisíchen , want indien dezelve door fterk gekruidde , of met fpeceryen verhitte, Ragouts, eens bedorven is: wie zal zich dan aan denzelven kunnen onderwerpen? —— Hoe veel veríchil zat een minder verhitte tong dan niet gewaar worden? Intusfchen willen wy de gsTELI.E van den Heere DE FLORIAN , om die weinige gezegden in de Praeve, die men, meb grond, ondoordacht kan noemen, geenszins veröordeelen. Voor gewoo- ne Leezers, die minder liefhebbers van Dichtftukken dan van Roe mans zyn, zal dit gemengd product een zeer fmaakelyk beetje weezen. Ook is het zo wel ingericht om het bevallig te maaken, dat het geene verdere aanpryzing dan het gezicht, en eenige blad- Zyden leezens , behoeft. De Druk is zwierig en zindelyk; de Ver- taaling is getrouw, en tevens vloeijend; en de Gezangen, die "ег telkens met veel fmaak ingelast zyn, en ‘er, volgens het doel van den Dichter, noodzaakelyk ingelast moesten worden, zyn, over "t geheel, zuiver en bevallig. Men oordeele uit het volgend je, waarvan het eéríte couplet, in "t Fransch, dus luidt Ce 199 ESTELLE, DOOR M. DE FLORIAN. Ce matin, dans ине bruyère Jallais dénicher ces oifeaux, quand un vienx berger en core est venu me dire ces mots: méchant , ton adresfe cruelle meriteroit qu'on la punit. Fai répondu: c'est pour Estelle; le vieux berger plus rien та dit. Ik vond deez’ morgen vroeg dit nestjen, Dit eenzaam nestjen, op de hei; Ik nam het —- toen een oude herder, Het ziende, toornig tot my zeis Мас doet gy, ongevoelig knaapje? Uw wreede daad verdiende ftraf : Ik antwoordde: ,, Acht °t is voor Estelle!” Terftond liet de oude herder af. De kleine moeder vloog, al beevend, My na, door bosch en veld — hoe teér Was haar gekerm! — zy klaagde en fchreeuwde: .. Ach! geef my toch myn kinders weer! Geef, geef ze weêr! het zyn de vruchten Die 'k van myne tedre min verkreeg! Ik antwoordde: ,, Ach! 't is voor Estelle: Еп zie, de droeve moeder zweeg. Schetst, lieve vogels! in uw zangen, Myn gadelooze en zuivre min: Helaas! een wreede wet belet my Te zingen voor myn zielsvriendin : Haar Nemorin bemint ftandvastig , Maar vreest voor Raimond; zwygt en zwicht; Zyn hart fpreekt altyd van Esze/fe, Al volgt zyn mond den ftrengften pligt. Dit lied'e zingt esreLLE in het Derde Boek , in het byzyn va0 Rovsje, en in het afzyn van haaren Vader, en van NEMORIN en MERIL. | ü е: TRGENW. STAAT VAN OVERYSSEL. 191 Hedendaagfche Historie , of Tegenwoordige Staat van alle Volkeren , behelzende de Befchryving der Vereenigde Nederlanden, en wel in "t byzonder van OVERYSSEL. Met Printverbeeldingen verfierd. Tweede Deel. Te Amfterdam by J. de Groot, enz. 1790. М gr. octavo, 533 blads. a een, ter volaekkinge van 't voorheen gemelde , wegens N de Staatsvergaderingen, afzonderlyk verflag van den Grif- fier der Staaten , de Griffie en den Provinciaalen Klerk ter Ge- neraliteit, geeft ons de Schryver een uitvoerig berigt van de Pro, vinciaale Domeinen, in 't algemeen , en wel byzonder van de Bentheimfche goederen , de Leengeregtigheid van 't Graaffchap Lingen, en, by die gelegenheid, ook van de Provinciaale Leen- kamer, W'yders is hieraan gehegt een gefchiedkundig verflag no- ens de invoering van de Сешеепе Middelen en de Provinciaale Quote; mitsgaders eene onderfcheidenlyke opgave van de Pro- vinciaate Schattingen van allerleie foort, en de verfchillende wye теп, op welken dezelven geheven worden. Berigten van die natuur zyn gemeenlyk het gevalligst en nuttigst voor de eigen Ingezetenen van zodanig een Gewest; edoch, fchoon dit ook hier plaats hebbe, kan men egter zeggen, dat er nog al enkele byzonderheden in voorkomen „ die eene uitgebreider nuttigheid hebben. Inzonderheid verdient het bovengemelde Gefchiedkuu- dige verlag , hoewel grootdeels betreklyk tot de Provincie Overysfel, de nadere overweeging van hun die het Finantie-wee- Zen beoefenen. De Ring, [een fchertzende Roman.) door den Schryver van sigG- FRIED VAN LINDENBERG. Vaar de laatfte Hoogduitfche uitaaave. Met Plaaten, Те Amfterdam by A. Mens, Jansz. 1790. Behale ven de Foorreden , 190 bladz. In gr. octavo. N” de beduiding des Schryvers is het byzonder beoogde van dit Gefchrift, den Leezer in een vrolyken luim te vermaa- ken, waartoe het ook, door een zamenloop van eenige klugtige voorvallen , vry wel gefchikt is. Het vinden van een Ring geeft "er aanleiding toe, het welk dan ook de oorzaak van den Tytel is. ie Spaanfche Donnas zyn ter kwaader uure getrouwd, met een fchraapenden vrek, een doorbrengenden kunftenaar, en een bui- tenfpoorigen jaloerfchen; het komt 'er ор aan om dien Mannen ееп trek te fpeelen, welke hunne verbetering ten gevolge heeft, Zy die zulks op de treffendfte wyze uitvoert, en 'er gelukkig in flaagt, zal den gevonden Ring, die ondertusfchen door den Mar- Quis van Castrqmonte bewaard wordt, ten eerprys haarer fneedig. heid erlangen. Ieder fpeelt haaren rol zo wel, dat het moeilyk 2y P sd aga DE RING. HAZEU, GESPREKJENS. zy te beflisfen , aan wie de voorkeur toekomt; het welk den Mae quis, die den gevonden Ring , welke een Familieftuk was, ter waarde van 200 Escudos, verlooren had, in deszelfs plaats , aart ieder Dame, een fchoonen Diamant. Ring doet véreeren, met de nevensgaande gift van honderd Escudos voor ieder, daar hy alleen honderd Escudos aan de overwinnaaresfe toegezegd had. —— De charaêters zyn in dit verhaal wel uitgevoerd, en de gefpeelds trekken, hoewel wat al te iterk voorgedragen, kunnen menigen Leezer, die fmaak in zulk Пар van vertellingen heeft , ееш doen lachen. Leerzaame Gefprekjens , of de Рг der Kinderen opgewekt, door Je HAZEU , Csz. Met Plaatjens, Te Amfterdam by М. van Vliet, 1790. dn octave, 44 blads. D inhoud van dit Stukjen is leerzaam en opwekkend voor de Kiti- dertjens , des het , nevens andere Gefchriftjeus van die foort, den Kindertjens met vrugt in handen gegeven kunne worden. Zie hier eene beknopte aanpryzing der Pergenoegimg ; welke deugd, van jongs af geleerd, vroegtydig aangewend, een bron van geluk is, door 't geheele beloop des mehschlyken leevens: weshalven men den Kinderen deeze taal wel in den mond moge leggen. Vergenoegt en vrolijk leeven ; Wel te vreden met mijn lot, Kan mij waare blijdfchap geeven; | Leert mij dankbaar zijn, voor Gode === * B 9 ‘© Vergenoegen geeft mij vreugden , Troost mij zelfs in tegenfpoed ; Wiji zij °t heil der uuivre deugden In mijn hart fleeds kweekt en voed, * = + Die vernoegt mag zijn op aarde, Leeft gerust en wel te vreb; En van weinig goed, of waarde , Dee hij toch den Armen mel, == ALGEMEENE VADERLANDSCHE LETTER.OEFENINGEN. Het Boek Genefis met de gewoone Nederduitfche Vertaling , hier en daar , volgends de nieuwfte Waarnemingen veran- derd, en met bijgevoegde Aanteekeningen opgehelderd, door E. SCHEIDIUS, Profesfor te Harderwyck. N. 11. Te Harderwyck by ]. van Kasteel, 1790. {n gr. octavo. aer luid van het Voorbericht is de Hoogleeraer Scheia dius , overeeukomítig met onzen wensch, op het doorbladeren van het voorige Stukje (*) , aengemoedigd, tot het voortzetten Уап zynen arbeid, ter ophelderinge уап het Dybelwoord , door het oordeelkundig gadeflaen en gea bruik maken van de nieuwere Waernemingen іп de Oos , ter(che Taelkunde; het welk, gelyk we diestyds aengeduid hebben , door den Hoogleeraer op zodanig ene wyze ges Ichied , dat het onbevooroordeelden Bybeloefenaren wezenlyk nuttig kunne- zyn. —— Een en ander voorbeeld, uit dit nieuw afgegeven gedeelte, (dat de Vertaling brengt tot aen Сеп, XXXV , en de aentekeningen tot op Gen. XXXII 2.) zal on$ toen aenpryzend gezegde bevestigen: теп Йа a leenlyk het odg op enige zyner aenmerkingen nopens het verhael van Babels Torenbouw , aefigetekend Gen. XI. 1— 9. In onze gewoone Overzetting vangt het vers r. dus den? Ende de ganfche aerde was yan eenerley Take, ende tenere dey woorden. Hiervoor heeft de Hoogleeraer: De gan/che garde nu was van eenerley fpraak, en eenerleije overleggin« рт. —— Het komt hem wat al te Out, en, tot begrip Van den zamenhang van "t begin des volgenden verhaels , min voldoende voór, hier te denken op een evengelyk dialect , of dezelfde uit/praek ; dat, behalve de onwaers fchynlykheid, ook niets doet tot het plan, om ene fiad of ютей te bouwen. Uit dien hoofde verkiest hy eerder de vertolking уап overleggingen of raedflagen ; in welken zin ook het Hebreeuwfche overgezet is, Ezech. XXXVII то, 1 Kon. I. 7. Het Hebreeuw(che C313") (woorden) Кап te eerder raedflagen betekenen, niet alleen om dat de fáed//a» $ (*) Zie A, Alg, Vad. Lett, IV. Deel. bl. 139. LETT. 1791. NO. 5. Q 194 X. SCHEIDIUS gen, daar woorden, over en weder. gewisfeld , beraemd wor. den , maer om dat het wortelwoord zo veel zegt , als byeen voegen, binden, koppelen; des het afgeleide moge aen- duiden beramingen, hoedanigen hjer plaets hadden , om, namelyk „ ene (Dad of toren te bouwen. Een plan, *t welk zy vormden , tóen zy , gelyk 's Mans Vertaling , vs. 2., luid, uit het Oosten opgetoogen , in den lande Sinear , eene roote vlakte, (een uitgeftrekt dal of ene valley, vergel. f. CIV. 8. Jez. XL. 4. Dan. Ш. 1.) vonden, en zig aldaar nederzetteden. Hier befloten zy, volgens vs. 4 ‚ ееп toren te bouwen, diens opperfte іп den hemel zy, of diens top tot den hemel reike. Deze vergrootende fpreekwyze heldert de Hoogleeraer op, door ene nog gewoone uitdrukking der Arabieren , welke, fpreekende van iemand , die zig zeer hoog boven zynen ftaet verheft, zeggen: hy heeft de neus in den hemel, em het onderlyf in den afgrond. Zulks wilden zy doen, om eenen name voor fich te maken, of liever, om een verheven teeken voor zig te maken , dat eigenlyk door ^t oorípronglyk woord DW te. kennen gegeven word. „ Dit woord toch, dat doorgaans door naam vertaald word, zegt eigenlijk , zo als de Hoogleeraer opmerkt , eens verheven teeken , gelijk zulks zeer fraai betoogd is, door den Heer Adam Lentz, in zijne Ob/ervationes Miscellanea ad fel. V. T. loca. Cap. Ш., alwaar hij, ор pag. 2-35, aanmerkt, dat de zeer vermaarde F. Perizonius, (in Origin Babyl. Cap. ХІ.) zeer klaar bewezen heeft, hoe Zeen (OU) eigenlijk zij een verheven of opgerecht teeken, gelijk bij voorbeeld Jef. 55. 13. 56. 5. enz. en dat dit zelfde woord ook, behalven de plaatzen, door Perizonius opge- noemd, elders door een teeken verklaard behere te worden, in twee anders zeer moeijelyke en onverftaanbare gezegden, 2 Sam. 8. 13. Ook maakte zig David EEN NAAM (liever een zegeteeken , dat is , hij richtte een trophee ор, ter duur- zame gedachtenis dezer groote overwinning ,) toen hij te rug trok, na dat hij de Sijriers in het zoutdal geflagen had: en Ezech. 23. 10. Zij, (te weten Ohola) werd tot _ een naam (beter tot een teeken van geduchte ftrafoefening) 20: een toonbeeld onder de wijven: na dat men gerichten aan haar geoefend had. Voeg hier bij nog eene derde fchoone plaats, Spr. то. 7. De gedachtenis (liever de gedenknaald) des rechtveerdigen zal tot zegening zijn, (die ziende, zal men hem, ook nog lange na zijn dood, zegenen ;) maar de NAAM, (liever, het grafteeken,) des godlozen zal verrot- ten: dat is, het grafteeken des godlozen zal, al ware t choon Se OVER GENESIS. | 195 fchoon van /ieen , of andere dergelijke duurzame ОҒ, echter gelijk zijn aan verrottend hout , en ras verteerd en vergeten worden. Met welke plaats van Salomo men ver- der vergelijken mag het geen de geleerde Perizonius p. 216. 217, over 't woord cpa zegt, als mede °t geen hij aldaar (uit Arrianus in Ener I. 19.) aanhaalt, van een zeer eere zuchtig en ydel mensch, die zich zelven vleide, indien hij flechts Priester mogt worden, dat dan zijn naam hiere door bij de nakomelingfchap zoude vereeuwigd zijn, en ten antwoord ontvangt; Schrijf uw naam op een Deen, ,, en hij zal blijven,” op Jleen, dat is op een (lapis fepul- thri) grofnaald › zegt Perizonius." Zodanig een toren nu begonnen of liever ondernamen zy te maken, welke laetfte betekenis ` zegt de Hoogleeraer , zeer wel flrookt, met het bovengezegde van eenerleije overleggingen. Dan deze onderneming verydelde de HEER , zeggende , volgens des Hoogleeraers vertaling vs. 6. 7. Ziet het is één yolk, en zij hebben alle eenerleij fpragk, en dit is het dat zij ondernemen te maken: en dus [voordgaan- de) zoude hun niet onmogelyk gemaakt worden , wat zij ook verder zouden ondernemen te maken? Kom aan, laat ons nederdalen en laat ons hunne fprake aldaar vermengen: op- ' dat niemand de fprake zijns naasten hore. Dit had, gelyk vs. 8, 9, verhaeld word, ten gevolge, dat zij het opgaven met de ftad te bouwen, en over de geheele aerde verftrooid werden, waerom men ook deze plaets noemde Babel, [dat is, vermenging :] want aldaar vermengde de HEERE de [prake der geheele aarde. . ,. et Hebreeuwfche woord, het welk de Onzen door ver- werren overgezet hebben, vertolkt men, naer "t oordeel van den Hoogleeraer , beter door vermengen; en hy beroept zich daeromtrent inzonderheid op ene Verhandeling van den Hoogleeraer Schroeder , in den jare 1752 gedaen, de confufione fermonis Babelica , uit welke Verhandeling, die geheel der lezinge overwaerdig i$, hy ons de kragt уап: t oorfpronglyke aldus opgeeft. | , De їргее wijs door Mozes , in het oorfpronglijke al- » hier gebezigd, beteekent geenszins eene woeste en van s, alle orde ontbloote, verwerring , maar zegt eigenlijk eene s GESCHIKTE MENGELING, waardoor by een en hetzelfde э, deeg , ANDERE , geheel en al daar van verfchillende э, SOORTEN BĲ GEGOTEN, en, met ene juist afgepaste > Íchikking, daar IN GEMENGD worden, en gefchikter p woord fcheen 'er mogelijk te zijn, om dat wondervolle Oa werk 196 F. SCHEIDIUS, OVER GENESIS. e Werk Gods uit te drukken , waar door Hij, als het ware, an het deeg dier {praak , welke het ganfche Menschdom, tot ` » dus verre, onder zig gemeen had, zodanig heeft veran- an derd, en gematigd, dat Hij, bij dezelve, meerder ande- an ге; geheel nieuwe, en in haaren aart hemelsbreed ver- as fchillende, talen BIJ соот, en, door eene allerwijste be- » fchikking, daarmede VERMENGELDE. Het welk men der- an halven begrijpen moet, dusdanig toegegaan te zijn, dat s, hij aan zommigen wel het volledig gebruik van hunne voe an rige aloude taal liet behouden ,:maar integendeel aan ап- e deren geheel NIEUWE VORMEN VAN gansch verfchillende. ээ TALEN INDRUKTE, еп dezelve, als het ware, in hunne s, gemoederen IN соот, en tevens het onmiddelyk gebruik э derzelver verleende.” Overeenkomftig hiermede is, naer het gevoelen van den Hoogleeraer Scheidius , deze vermengeling , (niet de verwar- ring) der talen derwyze geíchied, ,,dat, bij de toen in een an gemeen gebruik zijnde aloude Oosterfche taal, verfcheie » den geheel andere foorten van. talen zijn bij gegoten; ээ des alle de andere oude talen niet, uit het oude zoge- an naamde llebreeuwsch, bij verbastering, en na lang tijd- an Verloop ,ontílaan zijn , maar geheel bijzondere talen zijn.” . Wyders tekent hy nog aen, dat de Ridder Michaëlis, een zeer bevoegd konstrechter in dezen , dit gevoelen , (of fchoon hy de Verhandeling van Schroeder niet fchyne gelezen te hebben, ) zeer gaerne tocftemt en krachtig bevestigt. =. Men zie zyne Aentekeningen op Gen. Xl. 1—9, in zyne JNieuwe Overzetting des Ouden Testaments. | Gefchiedenis der Israëliten vóór de tyden уап jesus. Door 7. J- HESS, Bedienaar des Goddelyken Woords te Zurich. Uit het Hoogduitsch overgezet.. Negende Deel. Te Am- Јіетдат by de Erven P. Meijer en С. Warnars , 1790. Behalven het Voorwerk, 528 Байх. In gr. octavo. Ne het beloop dezer Gefchiedenisfe, in °t voorige Deel gebragt, tot op het einde der Regeringe van Salomo, vangt het tegenwoordige aen met de komst van Rehabeam tot den Throon, en den daerop gevolgden afval der tien Stammen , zins welken het Ryk in twee deelen gefplitst wierd; zynde voortaen onderfcheiden door de benaming van *t Koningryk van Juda en Israël. Het begin, den voortgang en de inftandhouding dezer fcheuringe ontvouwt de Eer- 2, waer- J- J. HESS, GESCBIEDENIS DER ISRAËLITEN. 197 waerde Hefs, tot op de gevanglyke wegvoering der tien Stammen na Asfyrie, welke een einde maekte aen het Ko- ningryk van Zsraël. By het nagaen dezer omwentelinge met .derzelver gevolgen , en het ophelderen der gewigtige ge- beurtenisfen, zo in 't ene als andere Ryk, vestigt de Au- theur, even als in het voordragen der vroegere gebeurtenis- fen, meermaels de aendacht op enige merkwaerdige onder- werpen ; waertoe hy, door deze of gene voorvallen, by- zonder geleid word; en die ter algemene ophelderinge van verwisfeling van omftandigheden dienen. —— Tot een voore beeld van die foort van befchouwingen verftrekke гупе overe weging, rakende den Profetenftand , in het laette тусре К hier voorkomende, — Volgens zyn inzien begon de (and der Profeten in deze dagen gewigtiger te worden, en wel zo, dat men dien tyd met regt een nieuw tydperk der Profe- ten zou kunnen noemen; overmits hun daer mede cene nieuwe en uitgebreider loopbaen geopend word. -Om ons dit onder ’t oog te brengen vind hy het dienftig, de zaek van wat hooger op te halen, en vangt daerop dus aen. ,; Elias en Elifa hadden het tooneel verlaaten ;- mannen , in wier trant en wys, om de afgodery te beftryden, zig alle de kragten van den Profeetifchen geest fcheenen vereenigd te hebben. Evenwel ontmoet men by deezen nog geen fpoor van in gefchrifs vervatte redenvoeringen , Godsfpraa- acn, waarlchuwingen, bedreigingen, beloften, dergelyken men, in deezen laateren tyd, zo menigvuldig vindt. In Juda ontmoeten wy, 't is waar, reeds lang voorheen , fchryvende Profecten, maar zy worden meest nog als Gefchiedfchryvers (*) aangehaald , welke de daaden en lotgevallen der Konin- en te boek ftelden. Zodanige waren 'er reeds ten tvde van avid en nog vroeger. Zy waren de bewaarders der regis- ters van [laat (1), van wier opftellen de nog voorhanden zynde Jaarboeken der Koningen gedeeltelyk affchriften, ge- deeltelyk uittrekfels , zyn. (Dit is de reden, dat deeze his- torifche boeken door de Jooden mede onder de Profeetifche eteld worden ($). Tusfchen deeze gefchiedenisfchryvende Profeeten ‚ en de anderen (Elias en Elifa) moet een merklyk onderfcheid geweest zyn, in opzigt van leevenswyze, let- ter- en Nathan, Gad, Iddo, Semaja, Jehu, de zoon van Hanani t) Archivarii, ($) De voorfte Profeeten van hunnen Kanon zyn enkel Ge. ' fchiedfchryvers. Te weeten, de fchryvers der Boeken: Jozua, Reehteren, Sàmuél en de Koningen. 3 198 . LL HESS teroefening , woonplaats , en dergelyke 'omftandigheden; De eerfte, die men tevens Ge iech vers van [laat noe men, of altans voornaamelyk in dat licht befchouwen mag , waren geen kluizenaars, ftonden in eene naauwe betrekking. met het Hof en de Regeering, waren voorftanders van het volk, patriotten, wier Theokratifche denkwys, ook buiten hunnen toeftand by de Godlyke ingeeving , aan de belangen van den ftaat, en den godsdienst, openlyk en op de werk- zaamíte wys deel nam. De laatstgemelde foort van Profee- ten, daarentegen, verwyderden zig meer van de famenlee- ving, dagt en leefde op de wys der kluizenaars. Zodanigen vond men inzonderheid in het Koningryk Israël, geduurende en na de vervolging, die Jefabel tegen hen aanregtte. Oor- Ípronglyk hadden wel deeze beide klasfen van Profeeten eenerlei oorfprong gehad 5 zy waren kweekelingen van Sa- . muéls fchool, daar muziek en godsdienítige digtkunst den geest tot verhevenheid opvoerde. — Maar kort na dien tyd vertoonde zig dit onderfcheid reeds fpoedig3 want van Sa- muéls kweekelingen kwamen reeds eenigen aan 't Hof, en vormden zig daar tot Profeeten en Schryvers van ftaat , (ook wel tot Godsdienftige Hofdigters ;) anderen van °t Hof ver- wyderd blyvende, volgden hunne neiging tot eenzaamheid , en zetten in {іе hunne geestelyke oefeningen voort. Dit was, na de fcheuring van 't Ryk, byzonder het geval van de Profeeten in Israël. Weinige Koningen der tien ftammen zagen gaarne, dat deeze mannen Gods te digt by hen woon- den: eenigen vervolgden hen zelfs. Maar juist deeze ver- volgingen vermeerderden de afgezonderdheid hunner lee- venswys. Wy ontmoeten ze in bergholen, in bosfchen , aan eenzaame beckeu. Zelfs, wanneer zy ergens in een huis of eene hut famen woonen, zyn zy grootdeels heremieten (*). (Dit had zekerlyk zyne uitzonderingen; ook in fteden van het Ryk der tien ftammen vond men Profeeten- fchoolen; Elifa woonde zelfs fomwylen te Samaria: maar de kluize- naars» (*) » En dit flag van Profeeten wordt ook wel 't meest, en met den meesten fchyn, als geestdryvers behandeld, offchoon zy zulks niet waren. Vergelyk NieMever’s Characteriftik Th. V. S. 304 . 305." Ze behoorden integendcel , gelyk mess meer dan eens opmerkt, onder de welgeoefendfte Leden der Natie, die 't 'er op toeleiden, om den Godsdienst den Volke in te boezemen, en, meer dan de Priesters, (die veelal op een enkel werktuiglyken Godsdienst, aendrongen,) zich benaerftigden om hunne Landgenooten diepe indrukzels van een meer verhe- ven, van den geestlyken, Godsdienst eigen te maken, GESCHIEDENIS DER ISRAËLITEN. 199 naars-leevenswys had egter de meeste aanhangers, ook zelfs ` onder dezulken, die fomwylen in fteden hun verblyf had- ep d onderfcheid vertoonde zig voorts, hoe langer, hoe duidelyker. Jerufalem kweekte in zyn midden mannen, die in de ftaatkundige belangen door en door ervaaren waren, niets minder als kluizenaars leefden, en egter daarby den Profeetifchen geest en waardigheid in eene uitneemende maate bezaten. ,; Deeze ftaatkundige Profeeten vestigden in hunne redenen en fchriften hunne aandagt, niet alleen op den Godsdien- ftigen en zedelyken toeftand hunner eigen Natie, op zig. zelve befchouwd, maar ook op andere Ryken; in zo verre dezelve eenige betrekking hadden tot hun Volk. Verbon- den, oorlogen , ftaatsomwentelingen, magt en zwakheid deezer landen, ——- alles befchouwen zy in het licht der Theocratie; еп fpreeken daarvan , niet flegts met yver en geestvervoering, maar ook met het diepfte doorzigt in het waare belang van den (taat. Hunne Redevoeringen еп Godfpraaken tot hun eigen volk zyn doormengd met veel- vuldige aanduidingen , en uitzigten in het toekomende , welke aan eene hoogere ingeving, toe te fchryven zyn. De Godheid fpreekt door hen. Een ftesk, dikwyls zeer ` fpreekend doordringen in het toekoomende , (niet enkel in een naby zynde, maar ook menigmaal in het verstafgele- e,) heldert dikwyls niet minder onverwagts, dan duide- ht, den loop der Goddelyke beftuuringen ор; maar mee nigmaal valt ook het gordyn weder plotslyk neder." Leerredenen over het Leven van DAVID. Door P. BONNET, Predikant te Rotterdam. Zevende en laatfte Deel. Te Rote terdam bij P. en |. Holfteyn, te Utrecht bij A. van Pad- denburg , en С. van den Brink fz., 179o. Behalven de Voorreden , боо bladz. in gr. octavo. | Hs mede voltrekt de Eerwaerde Bonnet zyne befchou- wingen over den Levensloop van Koning David ; welk onderwerp hy in een aental van LXXXVI Leerreden behandeld heeft, waervan de eerfte uitgefproken is, op den 34 van Bloeimaand des jaers 1768 , en de laeifle den 4 van Sprokkelmaend des jaers 1781. Zyn Eerwaerde gaet des in dit Deel nog na het geen de Bybelfchriften wegens 's Vor- flen bedryven, na zyne herftelling in ’t Ryk, tot op zynen 4 | 00 200 e. Pe BONNET: ` dood en begravenis, aengetekend hebben; waerin ene ruf- me verfcbeidenheid van (offen voorkomt, die den Leeraer overvloedig aanleiding geven tot verfchijlende foorten vam befpiegelirtgen en bedenkingen , zo betreffende het Gefchied- kundige en Leerftellige, als het betrachtlyke der God- zaligheid. En hiervan maekt hy, even als in de voorige Leerredenen , ook in dezen een oordeelkundig en leerzaem ge- bruik. Nadien wy reeds meermalen: voorbeelden van die natuur , in de ene en andere foort , uit de vroegere Leerre- denen opgegeven hebben, oordeelen wy °t niet noodig zulks nog weder їе doen; beter gevalt het ons, by het afloopen van dit onderwerp, den Lezer te melden, hoe zyn Eer» waerde, na de overweging van 's Vorften Levensloop , den beroemden David kenfchetst wacromtrent hy zich in dezer voege uitlaet. | 2, a Wat zijn perfoon betreft, wij kunnen hem geene af- komst uit Koninglijken bloede toekennen. Zijne grootheid was geen erfgoed, maar een Godlijk getchenk , en de vrucht van perfooneele deugd en dapperheid. um Dan rekende — het Paulus onder de dingen , op welken hij, zoo hij er ап» ders dwaas genoeg toe ware, roem. zou kunnen draagen, een Hebreeuw , uit Abrahams zaad, en uit Benjamins ftam te zijn (*) ; —- DAVID was niet alleen uit Abrahams zaad, maar uit Judaas ftam —— ftam, aan welken vader Jakob den fepter had toegezegd, en die door Israëls God met uit- neemende voorrechten begunftigd was. Zijn overgrootva- er was de vermaarde Boas. Zijn vader was Маі; wien hij menigmaalen gedenkt, en met lof vermeldt ——— gelijk ook 's Heeren Geest zijnen naam, op meer dan ééne plaats, inet roem vereeuwigt. — Met dit alles, was de afftand, tusfchen.zijnen burgerftaat, en den troon, welken hij ber klom „ verbaazend groot. En dit gaf zijnen vijanden aan- leiding, om hem, met verachting, den zoon van {fai te “noemen, Dan, even deeze verbaazende verheffing deed hem, Gods vrijmagt ten roem, den grondlegger worden van een Koninglijk Huis, welks vermaardheid de eeuwen ‚zal verduuren3 veele andere vorstlijke huizen hier in vere overtreffende, „„ Kn zouden wij in het lofwaardige van zijn karakter, hoe- daauigheden, deugden, en bedrijven uitweiden; welk eene overruime ftof was hier voor handen! — Een mensch was hij, en had zijne gebreken; welke hij kende, beleed ей (*) Fikppenfen UL $. 2 Korinthen XI, оз, BET LEVEN VAN DAVID. ог en beftreed. ——— Ten zwaaren val kwam hij. Doch zijne alom bekende boetvaardigheid , en bekeering , maakt hem zoo beminnelijk als leerzaam , voor volgende eeuwen. —— Zij- ye Ioegeevendheid jegens zijne kinderen íchijnt, ja, te groot geweest te zijn, en ontdekt eene tedere kinderlietde , der kloekmoedigheid meermaal te fterk. — Zijne ligchaams- gelteldheid wordt geroemd als fchoon; en van zijne buten, gemeene flerkte, leezen wij verfcheiden proeven, — Zijne zielsvermogens waren bij uitneemendheid groot. Zijn ver- ftand wordt geroemd ——— fchoon niet zonder vleitaal, — als dat van eenen Engel, De vaardigheid en kracht van zijn begrip blijkt uit zijn beleid, in ontelbaare bedrijven. Zijn moed en dapperheid was gepaard met groote Krijgskunde, En zijne diepe regeeringskunde heeft Kerk- Staat- en Krijgs- wezen op eenen voet gebragt, welke, waren dezelve ge- volgd, aan deze allen eene beftendige duurzaamheid en grootheid zou hebben bijgezet. —— Geen blijk van ijdele pracht of nutlooze verkwisting, vindt men in zijn’ geheelen levensloop ; maar wel, bewijzen van edelmoedige dankbaar- heid ——- niet van gierigheid, maar wel van fpaarzaamheid, ` beftuurd om groote dingen met groote kosten te kunnen uit- voeren. Geleerd, opgewekt, en gefticht te worden, en zulks an- deren te doen, was zijn groot vermaak. Om welk alles, hij als godvruchtig in Gods Woord gepreezen, en andereri ten voorbeelde van navolging gefteld wordt. " Drie Leerredenen, over het laatfte Oordeel, het Avondmaal, en op den dood eener jonge Juffer. Door y. HERVEY, Schryver van den Theron en Afpafia, enz. Uit 's Mans Hand[chrift nu voor het eerst in "t licht gegeven , door Je WATKINS van Bidefort. Uit het Engelsch. In 's Gra- venhaage by I. van Cleef, 1791. Behalven het F'oorbericht , 88 bladz. in gr. обауо. B gelegenheid ener vernieuwde Engelfche uitgave der erken van den godzaligen Hervey, heeft men de- zelve vermeerderd met een drietal van Leerredenen , nog na "e Mans overlyden gevonden. ’t Is dus niet oneigen, dat men goedvind dezelven insgelyks in ’t Nederduitsch het licht te doen ziens ten einde den hoogachteren der Schriften van Hervey gelegenheid te geven, om hunne verzameling des te meer volkomen te maken. Dit zal den zodanigen in dezen te gevalliger te zyn, daer het uit den inhoud ten klaerfte is, dat deze drie bovengenoem- de Leerredenen, niet ter loops opgefteld of fchetsgewyze ingericht, maer door zyn Eerwaerde wezenlyk uitgewerkt уп; en dus die innemenheid en kracht van tael bezitten, welke hem zo byzonder eigen was. Men flae, ten voor- beelde hier van, het oog op zyne aenjpraek tot jonge lie- den, in het toepasfelyk gedeelte zyner Leérreden , op den dood eener jonge Juffer, die, na een voorbeeldlyk leven geleid te hebben, aen cene uitterende ziekte, in het vyf en twintigfte jaer hares ouderdoms, overleden was. an Indien ik ooit, (dus vangt hy dit gedeelte aen ,) In- dien ik ooit op uwe aandoenlijke aandacht mag hoopen, dan moet het bij deze treffende gelegenheid zijn. Deze ontzettende flag heeft eene ftem ——- eene ftem tot allen, maar bijzonder tot wieden verheven. Gij hebt onlangs uwe laatfte achting bewezen aan de overblijffelen van uwe uitmuntendfte vriendin: Gij hebt bloeïende jeugd in het (Тоғ zien nederleggen; en zelfs uitftekende Godsvrucht · buiten ftaat, om van den dood te bevrijden. Gij hebt de brosheid van uwen toeftand gefchreven zien op de dood: | st$ Je HERVEY, DRIE LEPRREDENEN. . 203 kist; gefchreven in de asfche van deze jonge en leven- dige perfoone — en indien dit uwe ernltige nagedach- ten niet opwekt , indien deze ontzaglijke wenk der Voor- zienigheid іп u geene Godvruchtige verlangens еп Godza- lige voornemens gaande maakt, dan hebt gij reden, om te duchten voor een verhard geweten. an О komt herwaards, gij vrolijke en luchtige jonge lie- den, nadert tot den rand van dit graf, en leert wijs wor- den tot zaligheid! Laat de ongodsdienftige en dartele in dezen grafkelder nederzien, beeven, en vreezen: indien сор een’ zoo beminlijken en oprechten Christen niet fpaart „ hoe zal Hij u fpaaren! —— Indien ééne, die een voor- beeld was voor haare tijdgenooten, en een zegen voor de nabuurfchap , is weggenomen , hoe kunnen zij verwachten , lang te zullen overblijven, die anderen bederven en pes- ten der famenleving zijn? —— Ziet gij, dat eene zoo bloeiende en vruchtbare plant is afgemaaid, wacht u, gij, die den grond nutteloos beflaat, wacht u, dat Hij u niet wegneme, en uitroeïe uit het land der leevenden ! | s, Laat de ern[Ligen еп welgeftelden opgewekt en bemoe- digd worden door deze roepftem ! Laat hen zorgvuldiger worden, om hunne lampen te voorzien, en zich voor te bereiden tegen hunne verandering! Neemt haare deugd aan, na dat gij van haar perfoon beroofd zijt, en volgt haar meer gezetna, gelijk zij cHa1sTUs heeft nagevolgd ! — De Godsdienst kan naauwlijks zoo nuttige en veel beloo- vende jonge lieden misfen. O dat anderen komen en hunne plaats vervullen! Mogt haar wegnemen uit deze wc- reld een middel zijn, om uwe voortgangen naar de he- melfche te verhaasten! Mogt haar laatfte ademtogt ijver inblaazen, in alle onze Godvruchtige pogingen! En zien wij haar koud en roereloos, zoo laat ons werken, terwijl het onze dag toelaat, en alle naarftigheid aanwenden , om onze roeping en verkiezing vast te maaken. —— Mogt dit den ongodsdienftigen in ontzag houden, om niet. te zondi-' gen! Mogten de aandachtigen hunne lenden omgorden en waakzaam zijn! En mogten allen beweegd worden, om haare voetítappen te drukken! Gop gaf ‘haar vroeg zijne genade. De eerftelingen haarer jaaren waren aan de Gods- vrucht gewijd, en zij diende den HEERE van haare jeugd af. O dat elk jong hoorer ging, en deedt desgelijks. Dit zou het juk van cunisTUs zagt, en zijn last ligt maaken. Door deze middelen zou de heiligheid gemaklijker te be- reiken zijn, dan voorheenen, en ten laatften volmaakt ge- 204 J. HERVEY, DRIE LEERREDENEN. genoeglijk wezen. En welke bittere wroegingen en hart- rekende angíten zou zodanige befchroomde zorgvuldig- heid voorkomen ! Hoe rijk zoudt gij kumnen worden 10 genade , en hoe voortreflijk in heilige kennis, door de .posten der deuren van de Оррегйе ijsheid waar te nee- men van uwe vroege jaaren af! Dan zou de bloem uwer dagen niet ledig itaan; dan zoudt gij de lente uwer jaa- ten niet verkwisten in zwijmeling en ijdelheden, maar, met wijlen uwe voorbeeldige vriendin, ‘zoudt gij aan je- sus voeten zitten, en hemelfche wijsheid leeren uit zijn woord; gij zoudt u zelven onmiddelijk aan zijnen dienst toewijden, die, door de fterkte zijner magt, het kruis gee dragen en de fchande veracht heeft, voor u en uwe eeu- wige zaligheid. Nooit moet gij voorwenden, dat waare Godsdienst eene onuitvoerlijke zaak, of dat leevendwek- kende heiligheid een treurige ftaat is. In haar voorbeeld hebt gij gezieif, hoe het Christendom geöefend , en in blijdfchap genoten wordt, —— —— onder het geloovig leiden van dien algemeenen en onberispelijken levenswan- del, welke: haar cen fieraad maakte voor het Euangelie van cop, haaren Zaligmaakcr, еп die haar bekwaam ge- maakt heeft, om deel te hebben in de hemelfche ervenir der heiligen in het licht.” ` : Bundel van Godgeleerde , Wysgeerige en Zedenkundige Men- gelingen. Derde Stuk. Te Haarlem by Plaat en Loosjes, 1790. dn gr. octavo, 124 Байх. 