Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
Overlangsche radiate doorsnede. — De prosencliymcellen van het lioutligckaam zijn voorzien van hofslippels met sekuins staande spleelopeningen ; de inwendige verdikkingslagen he- staan uit eenen kreeden spiraalkand , waarvan de digt aaneen geslolen windingen dan eeus meer , dan eens minder sekuins, ten opzigte van de overlangscke rigting der cellen , loopen. Ter plaatse waar de prosencliymcellen door mergstraalcellen kegrcnsd zijn , kekben de spleetstippcls geen kofje. Tangentiale doorsnede. — De spiraalband in de prosenebym- ccllen verloout zicli gekeel als op de radiale doorsnede , dock de kofslippels worden in deze rigting alleen . doorgesneden waargenomen , even als kij Pinus silvestris. De doorgesne- den mergstralen bestaan uit een tot vier boven elkander ge- plaalsle cellen. R i c i n us c o m m u n i s. Dwarse doorsnede van een volwassen internodium. — De opperkuid kestaal uit kleine nagenoeg vierkante cellen met wa- terkelderen inhoud. Daaronder ligt eene rij dukkel zoo groote cellen , meerendeels met een rood sap gevuld. De daarop volgende kuitenste sckorsparenckymlagcn bestaan uit afwisse- lende groepen cellen met groen gekleurdcu en andcrc met waterkeldercn inhoud. De cellen die de eersle zamenstellcn kekben dunne wanden ; bet daarin bevatte ckloropkyl is vormloos ; de talrijke intercellulairc gangen zijn met luebt ge- vuld. De cellen , waaruit do daarlusschen liggende groepen (bet collenckym) bestaan , kekben rondo of elliptiscko ope- AS-OUGANEN i.'Elt DICOTYLEDONE PLANTEN. 107 openingcn ; dc wanden zijii vooral op de hoekcn sterk vcr- dikt ; bij genocgzame vergrooting en bchoorlijkc vcrlichting herkent men daarin (z. PI. II. lig. 12) streepjes , welko zoo- vele lagen aanduiden , en andere , ■welke deze kruisen cn de grenzen aanwijzcn , waar de nit dc celholten afgescheiden stof- fen elkander , tijdens de builenwaartschc wandverdikking , ont- moet bebben. Het getal der tusschencellige ruimlen is ge- ring , daar de meeslen , naar gelang liunncr vorming , door de uit de celholten naar buiten getreden stof zijn opgc- vuld 5 hier en daar zijn zij echter nog aanwezig , cn als- dan met lucht gevuld. De binnenstc groen gcldcurdc schorsparenchymlagen bestaan uit dezellde cellen,als de bo- vengenoemde chloropbylhoudcnde cellengroepcn , die tusseben bet collenchym zijn geplaatst. In sommige zijn , bchalve cldo- rophyl , ook kleine amylumkorrels bevat. — Aan de binnenste lagen van het schorsparcnchym sluit zich cen kring van bast- cellenbundels. Deze bebben slecbls weinig verdikle wanden , en zijn (op deze doorsnede) van de naburige parcnchymcellen , waarvan sommige cblorophyl , andere ecn rood sap bevalten , alleeu le berkeunen door hunnen waterhebleren inboud. — De tcellstreek is tamelijk breed \ de cellen daarin zijn bijna vier- kant , en op regelmatige radiale rijen geplaatst. — De hout- cellen in den vaatbundelkring bebben eene gelijke rangsehik- king ; ook vele der vaten liggen in zulk eene radiale rigting onmiddelijk achter elkander. Dc binnenste cellen in de vaat- bundels bebben zecr dunne wanden ; bij de mcer buitenwaarts gelegenc zijn deze mcer verdikt. De cellen, die de merg- stralen zamenstellen , zijn moeijelijk onderscheidbaar van de begrenzende boulcellcn — Ilet merg bestaat uit tamelijk rcgel' inalige zcsbockigc cellen met tusschencellige kanalen op de hocken. Dc wanden zijn weinig verdikt , docli van lalrijke 108 VOOlUJEIiLDEN TOT OEFENJWG. kleiue slippels voorzien. De inboud der meeslen is watcr- belder , doch ecnigen bevatten ccn rood sap. In sommigcn bevinden zich kristalklicrcn van oxalzuren kalk. Overlangsche radialo doorsnede. — Do oppcrbuid en dcs- gelijks de onmiddelijk daaronder gelegen laag verloont zich nagenoeg even als op de dvvarse doorsnede. De cellen van bet collenckym zijn vecl lunger dan breed , eenige door liori- zontale , andere door schuinsche dwarswanden vereeuigd. Deze dwarswanden zijn alle zecr dun in vergelijking met de diklc van den wand in de overige riglingen. De chlorophyl hou- dende schorsparenchymcellen zijn in deze rigling eenigzins vcrlengd ; in veleu zict men eenc kcru , cn de binnenblaasjes woi'den gemakkelijk geisoleerd \ de kringvormige aanhechtings- vlaklen zijn bij velen ziglbaar. — De baslcellen zijn lame- lijk lang en met scheeve grondvlakken op elkauder ingc- plant. Bij de cellen der teellstreek zijn deze grondvl kken liorizontaal. Zoowel bier ter plaalsc , als op bet reeds ver- boutc gedeelte der vaatbundels zijn de mergstraalccllen dui- delijk waarneembaar, als vierhoekige verlengde cellen, die, op het laatslgenoemde punt , van slippclkanaalljes voorzicne wanden bcbben. De wauden der prosencbymaleuse houtccl- len bcbben zecr kleine scbuins geplaalste spleelstippels. Do vatcu in de onmiddelijkc nabijbeid van bet merg zijn spi- raalvaten met cenen afwikkelbaren draad , die vvijd gewouden is 5 in de builenvvaarts volgende valen zijn de windiugen van den spiraalband naauwer. De nog verder buitenwaarls gclc- gen valen zijn geslippeld ; de lingvormige ovcrblijfselen bun- ner vroegcrc dwarswanden bcbben eeue bijna borizonlale rigling. — De gedaantc der mergcellen is zeshoekig, in de leng- lerigting afgeplat ; zij slaan in geregcldc rijen boven clkan- dcr. AS - OitfiANF.N 1>EK D1COTYLF.DONE PI.ANTEN. '109 Hoy a carnosa. Dwarse doorsneilc van cen geliecl volvvassen eenjarig inlcr- nodium. — Opperhuid bestaande uit klcine ccllcljes , met ccne knobbelachlig vcrdikle cuticula boven elke cel. Daaronder eene laag iets grootere cellen mede met waterheldcren inhoud (beginnende vorming der kurkcellen). — De schorsparenchyra- cellen zijn elliptiscb , met grootere en klcinere tusschencellige gangen op de aanrakingspunten ; de meeslen hebben duone wan- den , anderc groepsgewijs verspreid bezitten verdikte wanden met ruime slippelkanalen ; de inhoud der dunwandige schors- parenchymcellcn bestaat uit cblorophyl , zoowel vormloos als in blaasjes, kleine amylumkorrels en in sommigen groote kris- talkiieren van oxalzuren kalk. — Binnenwaarts in deze laag slaan groepsgewijs verspreid de bundels baslccllen , alle voorzien van dikke wanden ; hun doormeter is zeer verschillcnd , som- migen zijn zeer wijd , andcren zeer naauw. — De tceltccllenlaag beeft eene geringe dikte. — De vaatbundellaag vormt een’ digt geslolcn bring , met talrijke eencellige mergstralen , onrcgcl- matig vierkante boutccllen , en vaalopeningen , die slechts weinig in doormeter de boutccllen te boven gaan. Aan de binnenzijde der boutbundels beviudt zicb eene laag zeer dun- wandige en klcine cellen , overcenkomst hebbende met die der tceltccllenlaag. Daartusschen verspreid staan doorgesne- den , tamelijk dikvvandigc vezelcellen , in vorm bcanlwoor- dende aan de bastvezelcellen , en even als deze eon min of meer trocbcl sap bevattende. Ilet merg bestaat uit groote veelhockige cellen , de mceslc dunwandig , anderc , die groepsgewijs vercenigd zijn, hebben verdikte wanden met ruime slippelkanalen. Hun inhoud is walerhcldcr met zeer klcine amylumkorrels en in sommigen kristalklieren van oxal- zuren kalk. 1 ! 0 VOOBBF.EI/DEN TOT OEFF.NING. Over lang sche radiate doorsnede. — Opperhuid- eu schors- ccllen nagenoeg als op dc dwarse doorsnede , allecn iels verlengd. — Baslcellcn met zeer schuins geslreepte wan- den ; zij zijn plaatselijk buikig aangezwollcn on vernaauwd , sommige vertakt, hetgeen liet best na uitpluizing van bet met salpeterzuur gekookte weefsel vvordt gezicn ; liun inhoud is een eenigzins troebel sap , zeer kleinc doorschijncnde Iig- chaampjes bevattende. — De houtcellen zijn voorzieu van een of twee rijen ellipsoidische stippels. De geslippelde vaten ver- schillen daarvan alleen door lets grootere stippels. Aan de binnenzijde der vaatbundels bevinden zich zeer naauwe spi- raal- cn ringvalen. De laag tusschen de vaatbundels en bet merg bestaat uit zeer dunwandige verlengde cellen. — De raerg- cellen zijn zesboekig , op overlangsche rijen geplaatst. Wanneer men van eene jeugdige loot dezer. plant door- sneden vervaardigt van de internodia van verschillcnden leeftijd , dan beeft men de besle gelegenlieid , om de verdik- king van den wand der parenchymcellen in de schorslaag en in het merg in hare verschillende ontwikkelingstoestanden le onderzoeken. In de jeugdigsle internodia liebben alle de cellen wanden van gelijke dikle. Eerst in die , welke meer dan half vohvassen zijn , begint een onderscheid in de dikte der wanden van sommige cellen waarneembaar te worden. IVeemt men eindclijk doorsneden van eenen meerjarigen tak , dan zijn de wanden van dezelfde cellen zeer dik geworden , met diepe , zich vertakkende stippelkanalcn , lerwijl hunne holtc zeer verkleind is (1), (1) Zie PI. I, fig. 15 A, B, C, waar dezo cellen in verschillende ont- wikkelingstoestandcn zijn argeheeld. AS-ORtiANEN DER DICOTYLEDONE PLANTED. 1 I 1 P a u l o iv 71 i a imperial i s. Dwarse doorsncde van ecncn twee- of driejarigcn tak. — Kurklaag nit een aantal cellenreeksen bestaandc ; de buitenstc gebeel verdroogde zijn meestal onregeimatig tafelvonnig ; op sommige puuten bebben bunnc wandcn ecliler eenen slinge- renden loop. De meer inwcndig gelegene bebben eenen vcel- hoekigen vorm. — De hierop volgendc parenchymcellen bebben elliptiscbe doorsneden en , vooral in de boeken , verdikte wan- den. Zij bevatlen cliloropby 1 , even als de grootere eene taraelijk dikke laag vormende schorspareucbymcellcn. — In bet binnenste gedeelte der schors staan de baslbundels verspreid , bestaande uit groepen van een aantal cellen met zecr dikke wanden , waarin de verdikkingslagen ziglbaar zijn. Eenige der parenchymcellen , welke aan deze baslbundels grenzen , beb- ben mede sterk verdikte wanden met talrijke stippelkanalen ; de overige schorscellen zijn dunwandig. — De teellcellcnlaag is tamelijk breed en de cellen daarin duidelijker waarneembaar dan in vele audere dicolyledone slengcls. De tecltcellen der toekomstige mergstralen zijn des te breeder , in de rigting des omlreks, naar mate zij op eenen verdcreu afsland van de oude mergstraalccllcn gelegen en gevolgelijk jongcr zijn. De tecl Icellen der houtbundels zijn afgeplat in de rigting der middellijn van den tak , het meest die nabij de oude hout- laag. — In de oudere houtbundels zijn de houtcellen algemeen tamelijk wijd en bezitlen weinig verdikte wanden. Op de grenzen der jaarringen zijn zij het kleinst , inzonderheid die welke de buitenstc laag in den jaarring vormen. De valcn zijn wijd , bet talrijkst in bet binnenste of oudsle gedeelte van elken jaarring. — IIcl merg bestaal uit tamelijk rcgelmalig zeshoekige cellen, de builenste kleiner , met matig verdikte wanden en zeer talrijke stippcls ; de binnenste gvooter en met 1 12 Y00KBEF.1.DF.N TOT OFFERING. dunncrc wandcn ; die in hoi midden zijn het groolsl; allc bevalten lucht. Overlangsche doorsnede. — Kurkcellen als op de dwarse doorsnede. — De buitenste schorsccllen zijn vcrlengd , dc bin - nenste hebben denzelfden vorm als op de dwarse doorsnede. Zij bangen in de rigling van de middellijn slechts zwak ou- derling te zamen , zoodat zij bij het vervaardigen van over- langsche doorsneden ligtelijk vaneen gescheiden worden. Hicr en daar vertoonen zich lusschen hen ook in de lenglc loo- pende tusschencellige kanalen , met een dun vlies bckleed (melksapvalen ?). — De buudclsgewijs vereenigde hastcellen zijn lang , stijf en regt. — In de teeltcellenlaag heeft men , heter dan bij vele andcrc dicolylcdonen , gelegenheid de vorming van jeugdige cellen door verdceling waar te ne- mcn , als mode den eersten overgang der prosenchymateuse cellen tot gestippelde vaten. — De oude houtcellen zijn voor- zien van spaarzame , op eene enkele rij geplaatste , kleiue rondc slippcls. De mergstralen beslaan uit vijf tot zeven cel- lenreeksen ; de cellen zijn langwerpig vierkant , slerk gestip- peld. De vaten in de eerst gevormde houtbundcls nabij het merg zijn spiraal- of ringvaten , waar^nder zij , die het digst bij het merg gelegen ziju , de wijdste windingen liebbeu. De vaten in de later gevormde houtlagcn zijn voorzien van hof- stippels, deels ook van opcnc slippcls ; de ringvormige over- blijfselen der nagenoeg loodregt staaude dwarswanden zijn op vele punten waarncembaar. — De cellen van het merg hebben ongeveer denzelfden vorm als op dc dwarse doorsnede ; al- leeulijk zijn zij in dc lenglerigling iels afgcplat. Spar m a n n i a a /' r i c a n a. Dwarse doorsnede van een volwassen iuteruodium. — Op- AS - ORGANEN DEI! DICOTYI.EDONE KLANTEN. H5 pcrhuid beslaaode uit lamelijk groole elliptische ccllca met uiatig dikke cuticula ; vele met ccn rood vocht gevuld. De hicr en daar verspreide ccnccllige harea zijn aan hunne in- planting omgeven van ccne grocp opperhuidscellen , die zich iets boven de overige verheflen en bet bollc uiteinde van het baar insluiten. Onder de opperhuid liggen vier of vijf lagen elliptische parencbymcellen met kleine chlorophylblaasjes. De overige ineer binneuvvaarts gtdegen celleu van het schorspa- rcnchym zijn hoekiger en bevatlen slechts weinig chloro^ pliyl; ook zijn hunne wanden dunner. Op de grens dezer beide dcelen van bet schorsweefsel ziet men zecr ruime bolten , die met een kleverig voclit gevuld zijn. — De bast- bundels vormen eenen bring , verdeeld in groepen , welke op hunne beurt wederoin uit kleiuerc groepen bestaau, waar- in de bundels , zoowel in de rigling van den omlrek als van de straal , op rijen geplaatst zijn. De grootere groepen zijn van elkander, geschciden door grootc , de kleincre groe- pen door kleine parencbymcellen. In die , welke aan de bui- lenzijde dier groepen gelegen zijn, zijn krislalklieren van oxal- zuren kalk bevat. De oudere (builenste) bastcellen zijn tamelijk breed, zeer dikwandig , met verdikk'mgslagen , waarvan de buu lenste geelachtig , de binnensle helder wit zijn. De jongere bastcellen, die aan de binnenzijdc van den bring slaan , hebben merkclijk dunnere wanden 5 de allcrbiunenste zijn niet mcer te onderschcidcn van de overige celleu dcr teeltccllen* laag. Deze is breed en bestaat uit vrij groote afgeplat vier- hoekige cellen , in de rigting van den straal op rijen ge-j plaatst — De vaatbundels zijn vaneen geschciden door merg- stralcn uit twee of drie cellen rceksen bestaandc. Belial ve deze slaan ook nog andcre parencbymcellen te midden der vaatbundels verspreid. De houtcellcn zijn wijd , docli dun- S 114 voobbeelden tot oefening. wandig. Van dc vatcu staan vele op ccne cnkele rij achter eikandor. — Hcl mcrg beslaal uit groole veclhoekigc cellen , waarvan de wanden ondiep gestippeld zijn. Die in liet mid- den bevatten lucht , in die nabij de vaalbundels bevindt zich ecn helder vocht met eenige chloropbylblaasjes. Overlaiujsche doorsnede. — Opperbuidscellen en daarop- volgende scborsparenchymcellcn als op dc dwarse doorsnede. De bieronder gelegen cellen meer langwerpig. In de groote daartusschen gelegen holten zijn dunne tusschenscbotlen , die de overblijfselen van celwanden schijnen te zijn. — De bast- cellen zijn tamelijk koi't , zoodat men op vele plaalsen hunne puntig toeloopende uiteinden ziet. De daartusschen staande parenchymcellen zijn min of meer vierhoekig. De kristal- klieren van oxalzuren kalk zijn bevat in cellen, vvelke in rijen boven elkander staan. — In de teeltstreek bevat elke cel eene kern en scheidt zicb bet binnenblaasje gemakkelijk af. Men heeft hier gelegenheid de vermenigvnldigingswijze dezer cellen door overlangsche tusscbeuschotten in de rigting van den omtrek, bun overgang in bout- en baslcellen en in vaten waar te nemen. — De mergstraalcellen en de overige paren- chymcellen tusschen de vaalbundels verspreid , zijn langwerpig vierhoekig ; hunne wanden zijn voorzien van talrijke groole stippels. In de wanden der prosenebymateuse koulcelleu zijn schuins geplaatsle splectslippels. De vaten bezitten hofslip- pels , ter plaatse waar twee vaten elkander begrenzen , open stippels daarenlegen, waar zij door houlcellen of mergstraal - cellen begrensd worden. De dwarswanden zijn van verschei- dene elliptisclie openingen voorzien , en ccnigzins schuins ge- plaatst. De vaten nabij bet merg zijn ware spiraal- en nct- vaten. — De cellen , die bet merg zamenstellcn , zijn afgcplat reshoekig , in rijen boven elkander gcplaalst. Door bijvoeging AS - ORGANEN DER D1COTYI.EDONE PLANTED. IIS van iodiumtinctuur , drooging aan cle lucht , cn wcder be- vochliging met water, blijkt, dal de slippels der mergcellen doorborende openingen zijn. Hierdoor worden de wanden der schorsparenchym- , der leclt- en voor een gedeclle ook die van de mergcellen blaauw gekleurd. S emp erviv um arbor eu in. Dwarse doorsnede van het oudere reeds bruin gekleurde gedeelte des stengels. — Kurklaag bestaande uit verscheidene lagen zeer groole regelmatig gevormde op radial e rijen ge- plaatste tafelvorinige cellen met buitenvvaarts gebogen wanden ; de buitensle bruin en verdroogd , de binuenste nog onge- kleurd en een lielder sap bevattend. In de cellen op de grenzen der schorsparenchymlaag cn der kurklaag neemt men de pas gevormde peripherische tusschenscholten waar, waar- door zich de kurkcellen vormen. — De meer binnenwaarls gclc- gen cellen van het schorsparenchym zijn onregelmatig vcel- hoekig ; zij hebben iets dikkerc wanden met in deze rigling onduidelijk waarneembare stippels ; in sommigen zijn klciue chorophylblaasjes tegen den cclwand aangeplaalst , die dikvvijls ook de kern omgeven ; verders is het sap troebel door talrijke kleine moleculcn en eenige iets grootere amylumkorreltjes. — Aan de hinnenzijde van de schorslaag uabij den vaatbundel- kring staan op afstanden groepen van cellen (bastcellen ?) , wier wanden allcen op de hocken sterk verdikt zijn, cn ge- heel gelijken naar dergelijke cellen (collenchym) , die in vcle andere dicotyledone stengels aan de buitcnzijde van de schors- laag gevonden worden. — De vaatbundelkring is smal en bestaat uit digt aaneen gesloten vaatbundels , waartusschcn de mergstralen moeijelijk onderschcidbaar zijn , tcrwijl zij op af- standen binnenwaarls in het merg springen. In deze naar 8* MG VOORBEELDEN TOT OEPENING. binnen springende (oudcre) gcdeelten ziju talrijke vaten en dunwandige prosenchymcellcn bevat; de mccr builenwaarts gelogcn lioulbundcllaag bestaat uit dikwandigc houtcellen met plaatselijk daarlusschen verspreide vaatgroepcn ; de teeltcellen- laag is gering. — Hel merg bestaat uit groolc vcelhoekige cellen , met driekanlige tusschencellige kanalen op de begren- zingshoekpunteu ; him inhoud is , met uitzonderiug van het chlorophyl 3 dezelfde als van de schorsparenchymcellen. Overlangsche doorsnede. — Kurldaag als op de dwarse doorsnede. — De cellen van het schorsparenchym onregelma- tig langwerpig vierkant , met duidelijke groote elliptische slippels. — De aan de binnenzijde van de schorslaag gelegen cellen, met op de hoeken verdikte wanden (bastcellen ?) , zijn verlengd en met scheeve grondvlakken op elkander ingeplant. — Alle de vaten zijn spiraal- en netvaten. De buitemvaarts ge- legene (laatst gevormde) zijn het wijdst en de spiraalvezel is liier breed en sterk vertakt. De houtcellen met verdikte wan- den zijn voorzien van schuins staande spleetslippcls. — De cellen van het merg zijn zeshoekig , eenigzins afgeplat in de lengterigting ; hunne wanden bezitten talrijke groote elliptische stippels. Na behandeling met iodiumtinctuur , drooging aan de lucht en weder bevochtiging met water , nemen deze wan- den , en zoo desgelijks die der schorsparenchymcellen , eeuc lichtblaauwe kleur aan , en de stippels vertoonen zich nu op vele punten als doorborende openingen. In eenigen bevindt zich ecn netsgewijs doorboord vliesje , dat mede doch nog lichter blaauw gekleurd is , en waardoor de grootcre stippels in vier of vijf kleinere verdeeld worden. Deze plant , even als ook de overige Sempervivuin-soovtcn , biedt ecne zeer geschikte gelegenhefd aan , oin de ontwikke- lingswijze van de as en van de bladeren , alsmede van de AS-OIIGANEN I)EI\ DICOTYLEDONS P’lANTEN. ! 1 7 deze bcide zainenstellende wcefscls te onder/.oekcn. Do cind- kuop is namelijk dik cu vleezig , cn daardoor heeft Iiet mes eene groote snedevlakte. Men verwijderc daartoe eerst dc Imitcnste bladcren , dooi klieve vervolgcns den lop overlangs , cn vervaardige daarna eenige zeer dunne doorsueden , tot zoo lang , dat men cr eene bekomcn heeft, die juist door iiet midden gaat, dal is door dc uilerste spits waar de allcrjeug- digsle hiadertjes als kleine kuobbelljes zich aan bet uileinde der as bevinden. Deze doorsneden mogen nict met water bevochtigd worden , daar zij , ten gevolge van den slijmigeu iuhoud der cellen , daarin sterk opzwcllen. Het best dient ter bevochliging eene oplossing van arabische gom in twee deelen water. Op zulk eene doorsnede neeml men nu bet volgende waar. De kegelvormig toeloopende spits van dc as , cn dcsgclijks de ailcrjcugdigsle bladbcginsclen , beslaan uit zeer kleine digt aaneen geslotcn liggende veelboekige celletjes , met zeer dunne wanden en cenen troebelen iniioud , waardoor de kern , die elke cel bevat , min of mecr voor het oog be- dekt wordt. Op eenigen afstand van dc spits , dat is van dc cigenlijke leellstreek , berkent men de uit reeds ids groo- ter geworden veelboekige parencbymcellcn bestaande merg- cn scborslagen , met de zich tusseben die cellen verbreidende eu aan bunne zwarle kleur hcrkenbarc lucblboudende gangen. Deze ontbreken in de jeugdige boulbundels, die ter wedcr- zijde de sebors en bet merg van elkander afsebeiden , cu van daar eene groolcre doorsebijnendheid , waardoor zich bet jonge prosenchymweefsel van bet begrenzende parenchym on- derscbcidt. Op genoegzaam dunne doorsneden zicl men in ft deze eerslc beginselen dcr vaatbundcls , reeds op korlcn af- stand van dc spits , ccuigzins vcrlcngde cellen ; op eenigen afstand is bunne lcnglc nog toegenomcn ; nog ids verder 118 VOOBBEELDEN TOT OEFENING. bespeurt men bier en daar den ccrstcn overgang van som- mige dier verlengdc cellen in spiraalvaten. De vorming der- zclfde weefsels in de jeugdige zich ontvvikkelende bladcren geschiedt op gelijke wijze , doch in de tegenovcrgestelde rig- ting. Door achtervolgens doorsneden te ncmen van alle pun- ten des slengels , kan men alle de verschillende tijdpcrken van de ontwikkeling dcr onderscheiden weefsels nagaan. U le x europaeus. Dwarse doorsnede van eenen eenjarigen tak. — Kurklaag wit onregelmatig tafelvormige cellen bestaande 5 bier en daar nog overblijfselen van de vroegere opperhuid met de lamelijk dikke culicula. — Scborsparenchym gevormd door ellipsoidi- scbe cellen , waarvan sommige vormloos chlorophyl bevatten. — Baslbundels in twee of drie reeksen geplaalst. — Dunne teelt- cellenlaag. — Houtbundels talrijk , door een- of twcecellige mergstralen van elkander gescheiden. Bij eene geringe ver- grooting door de loupe gezien , vertoonen zich de houtbundels gevlekl , met witte en zwarte plekken . afwisselend naar gelang men op- of doorvallend lickt aanwendt. De plekken , die zich bij opvallend licht (ten gevolge van de aanwezige lucht) wit en bij doorvallend licht zwart vertoonen 3 bestaan uit vaat- groepen , daarlusschen liggen de houtcellenbundels , welkc bij doorvallend licht zeer doorschijnend zijn. De vaten zijn over bet algemeen naauvv , digt aaneen geslolen , met slechts wci- nige enkele boutcellen lusschen ben verspreid. De houtccllcu zijn zeer dikwandig , de verdikkingslagen zijn allecn bij sterke vergrooling zigtbaar. — Ilet merg bcslaat uit groote polye- drische cellen , waartusschcn drieboekige inlerccllnlairc gan- gen; de cellen bcbben tainelijk dikke wanden , waarin lalrijke londc cu langwcrpig ronde stippclkanalcn. Des winters zijn AS - OIUiANEN DER DICOTYLEDONE PLANTEN. 119 de mcrgccllen ea desgelijks de mcrgstraalcellen amylum- lioudend. Overlangsche doorsnede. — Kurk- cn schorsccllen bijna als op dc dwarse doorsnede. — Lange bastvezclcellcn. — Merg- slraalcellen vierkant, sterk gestippeld. — Houtcelleu met zecr kleine scbuinscbe splcelslippels. — Vaten met kleine hofstip- pcls in de buitcnsle en ecne spiraalvezel in de binnenste ver- dikkingslaag. De overblijfselen der vroegere dwarswanden zijn zeer schuins geplaalst, op vrij groote onderliuge afstanden. — Mergcellen onregelmatig langwerpig vierkant met groote cllip- lischc stippels. Euphorbia s p lc iid e n s. Dwarse doorsnede van eenen eenjarigen lak , vervaardigd na vcrwij dering van bet eerst uitvlocijend melksap ; de doorsnede wordt eenige oogenblikken in alkohol gelegd , alvorens met water bevochligd onder bet mikroskoop te worden gebragl. — Kurklaag uit versclieidene lagen tafclvormige cellen bestaande. — Breede scborsparcncbymlaag ; de buitenste cellen klein , ellip- soidiscb , tamelijk dikwandig , met cldoropbyl deels in blaas- jes , deels amorpb , en kleine amylumkorrcls ; de binnenwaarts gelcgen cellen grooter , met velc tusschencellige gangen , en talrijke openingen van de wijde dikwandige melksapvaten. Deze zijn bet menigvuldigst nabij bet binnenste gedeelte der schorslaag. Op lien volgen de groepen van doorgesneden bast- bundcls ; elke bastcel heeft ongeveer een vierde des doorme- ters van de melksapvaten. — De teeltcelienlaag is gering. De vaalbundellaag is digt geslotcn , met talrijke mcrgslralen en smalle vaatbundcls. — Merg uit onregelmatige cllipsoidischc cellen bestaande. Overlangsche doorsnede. — De kurklaag en bet schorsparen- 120 V00RBEELDEN TOT 0ETENIN6. chym verloonen zich nagcnoeg als op de dwarse doorsnede. — Do melksapvalen loopen mcerendccls overlangs , op afstandcn takkcn afgevende onder schcrpe hoekcn. In sommige ziet men nog het daarin bevaltc melksap , herkcnbaar aan do daarin aanwezige moleculcn on knodsvormige amylumligchaarnp- jes. Deze laatsto blijven nog dikwijls in bel vat achler, wanneer de fijnere deelen daaruit reeds zijn weggevloeid (PI. I. fig. 54). Op de randen der doorsnede verloonen zicb vaak naar builen uilpuilende geheel vrij Iiggende gedeelten van melksapvaten. Door behandeling van niet te dunne overlangscbe doorsneden met ebiorzure potascb on salpeterzuur , kan men de melksap- vaten over oene grootere uitgebreidheid isoleren. — De bast- vezelcellen zijn lang , slijf, niet vertakt en bevatten geen melksap. — De lioutcellen bebben kleine spleelslippels; de va- ten zijn naauw , met wijde clliptiscbe slippels.. — Op som- mige punten begoven zich uit den houlcyliuder onder eenen scherpen hock vaalbundellakken naar de doornen. De vaten in deze bundels zijn dunne ring- en spiraalvalen. De mecste overblijvende Euphorbiasoorlen komen , vvat de melksapvaten en Ininne verspreiding belreft , met E. splen- dens overeen. In de kruidachlige soorten , waartoe onze in-, landsche behooren , zijn deze vaten minder wijd en liebben dunne wanden , waardoor zij minder gemakkelijk op door- sneden gezien worden. C l e m a t i s V it alba. Dwarse doorsnede van eenen tweejarigen lak. — Dc bni- tenste lagen haugen zeer los te zameu ; bier en daar berkent pen nog dc overblijfselcn van dc vroegere opperhuid met de daayondor Siggende schorsparenchymlaag en de balvemaans-> \OVpige baslbundels , welkc do uitspringendo hoekcn dcs sten- AS - 0I5GANEN DER MCOTYLEDONE PLANTEN. 121 gels innemcn , cn medc afgestoten wordcn. Dc bruinc daar- onder liggende kurkccllenlaag bestaat nit verdroogde cellen van zeer onregelmatigcn vorm. — De daaronder gclegen schorscellcn hebbcn dunne wanden , die ten deele in de hol- len der begrenzende cellen inspringen , en daardoor zeer on- regelmatig van vorm zijn. — De leeltcellenlaag is breed , en bestaat , aan de buitenzijde der vaalbundels , uit vierkante op radiale rijen geplaatste cellen , onder welke sommige iets grootere toekomstige vaatcellcn. Aan de buitenzijde der merg- stralen zijn de teellcelleu grootcr en varmcn eenigzins diver- gerende rijen. — De boutlaag bestaat nil breedc wigvormige vaatbundels , afgewisseld door dcrgelijke breedc mergstralen. De vaten in de houtbundels zijn talrijk , grool , cn onregel- matig verspreid ; in velen ziet men de ringvormige ovcrblijl- selen der vroegere dvvarswanden. De daartusseben geplaatste tamelijk dikwandige boutcellcn zijn zeer onregclmalig van vorm en ook ongelijk van grootlc. — Dc mergstralen bestaan uit vier lot ticn radiale rijen van dunwandige min of meer ellip- lischc cellen, waartusseben zich intercellulaire kanalcn bevin- den. — Dc mergcellen zijn op de dwarse doorsnedc nagenoeg rond , met driekanle tusschencclligo gangen en gestippelde dvvarswanden , die bet dikst zijn in de nabijhcid der vaat- bundels. Overlanysche doorsnede. — De teellslreek biedt cone zeer gunstige gelcgenbeid aan lot bet onderzoek van den overgang der tceltccllen in verhoute cellen en vaten. — In bet reeds gevormde bout bevinden zich in bet binncnsle gcdeclle van elken vaalbundel , nabij bet merg , eenige spiraalvaten met afwikkelbarcn draad en des le naauwere windingen , boe vcr-. der het vat van bet merg verwijdcrd ligl. Alle dc overigo vaten zijn yan hofstippels voorzicn ; dc gedaantc van deze is. 122 VOORBEELDEN TOT OEFENING. elliptisch , korter of langer , somtijds slrecpvormig. Hier en daar herkent men hun inaaksel op dc loodrcgle doorsneden der wanden (PI. I. fig. 29). Behalve hofstippcls bespeurt men aau de binnenzijde der vaatwanden ook nog eene min of meer duide- lijke spiraalswijze streeping. Dc ringvormigc ovcrblijfsclcn der vroegere dwarsvvanden zijn op tamelijk korte afslanden zigt- baar , in eene bijna horizonlale rigling ten opzigte van de overlangs loopende wanden. — De houtceilen zijn moeijelijk onderscheidbaar van de kleinere vaten. Ook hunne wanden hebbcn slippels , die doorgaans van cen bof je omgeven zijn ; hunne dwarswanden ontmoelen elkander echter ondcr cenc zeer schuinsche rigting. — De vorm der mergcellen op deze doorsnede is die van lange vierhoeken ; bun ware vorm is derhalve cylindrisch. Hunne wanden zijn voorzien van ellip- lische splcetslippcls , die eene horizontale rigting bebben bij de middelste mergcellen , docli scbuins geplaalst zijn op de cellen , wclke zich meer in de nabijbeid der vaalbundels be- vinden. Hier heeft tevens eene kruising plaats van de slip- pels , die aan de elkander wederzijds begrenzende wanden toebebooren. Cana r i n a c a tn panulat a. Dwarse doorsnede van eeu volvvassen internodium. — Op- perlmid gevormd door kleine vierkante eenigzins naar buiten uitpuilcndc celletjes , met dunne cuticula. — Schorsparenchym bestaande uit veelboekige cellen met dunne op de boeken weinig verdikte wanden ; in sommigeu , bcpaaldclijk in die der builenste lagcn , is cbloropbyl , ondcr den vorm van kleine min of meer ellipsoidiscbe blaasjes bevat. — Tusscbcn dc binnensle scborscellen staan de met cen melkachtig sap gc- vulde bastcclleu vcrsprcid , zonder tot bundcls vcrccnigd te AS-OnGANEN ISElt DICOTYLEDONS PLANTEN. 123 zijn. Zij hebbea zeer dunne wanden en zijn moeijelijk van de omringcnde cellcn te ondcrscheidcn. — Dc vaalbundelkring is sraal en geslolen. — De mergcellen zijn lamclijk rcgelma- tig zeshoekig en bebben dunne wanden , met slecbts even ziglbare stippels. Overlangsche doorsnede. — De opperhuidscellen en schors- parenchymcelleu zijn zeer langwerpig. — De dunwandige bast- cellen zijn herkenbaar aan bet daarin bevatte troebele melk- sap. — • De mergstralen bestaan uit zeer langwerpig vierhoekige cellen met tamelijk dikke wanden , voorzicn van groote ellip- tisebe stippels, meerendcels schuins geplaatst. Waar twee wanden elkander begrenzen kruisen zich deze stippels. ~~ Dc houtcellen zijn wijd , hunne wanden weinig vcrdikl , doch mede voorzien van elkander ten deele kruisende , doch mcr- kelijk kleinere en schuinser geplaatste splcctslippels. De meest binnenwaarts gelegene en naauwsle vaten zijn ringvaten , bier en daar nog afgebroken spiralen bcvaltende ; de meest bui- tenwaarts gelegene zijn nelvaten en vaten met opeue splect- stippels. — De mergcellen , die de vaalbundels begrenzen , zijn verlengd en bunne wanden bebben schuinscbe spleetslippels ; naar binnen toe worden de mergcellen wijder en tevens korter , terwijl de stippels meer liorizontaal worden. P epero mi a obtusifoli a. Dwarse doorsnede van een volwassen interuodium. — Op- perbuid bestaande uit eene laag van tamelijk groote platte cellen met cuticula van matige dikte. — Daarop volgt eene uit 12 tot IS cellcnreekscn bestaande laag (collenchym), waarin de cellen ccnc clliptische bolte bebben met op de boek- punten sterk vcrdikle wanden. In deze verdikte plaatsen zict men hicr cn daar openc ruimten , klcincr dan de bollcn der m VOOKBEELDEN TOT OEFENINti. celleu , cn vvclkc doorgcsncdcn tusschencellige holten ziju , die vocht bevalten. In deze cellen zijn chlorophylblaasjcs in ge- ringen gelale bevat ; hun vorm is onregelmalig ellipsoidisch ; zij zijn scberp begrensd , cn elk hunner bevat een of twee kleinere ligcliaampjes. De holte van eenige dezer cellen wordl, ingenomen door eene bet iicht slerk brekende kleur- looze slof, welke eenigzins korrelig is, en zich in alkohol oplost , als mede in ether, doch langzamer , en derhalve van barsachtigen aard is. — Het inwendige gedeelte des slengels bestaat uit parenchym met verspreid staande vaalbundels. De parencbymcellen zijn grool, onregelmatig veclhoekig, en hebben slechts weinig verdikte wanden , met driehoekige lus- schencellige kanalen. Op vele punlen liggen twee cellen zoo aan elkander, dat zij blijkbaar vroeger slechts eene enkele cel vormden , die zich in twee cellen vcrdceld lieeft. Altijd is de later gevormde wand of het tusschenschol merkelijk dun- ner dan de overige wandgedeellen. In eenige cellen zijn nog kernen aanwezig ; andere zijn geheel of ten deele gevuld met dezelfde het liebt slerk brekende harsachtige zelfstan- digbeid , die ook in de buitenwaarts gelegcn cellen voorkomt. In alle , zelfs de meest binnenwaarls gelegene , zijn eenige chloropbylblaasjes, doch zij worden naar bet midden des steugels toe al kleiner en spaarzamer. — Alle de cellen bevalten een groot aantal krislallen (PI. I. fig. 25) ; deze zijn van tweederlei aard en bestaan uit oxalzuren kalk en uit zwavelzuren kalk. De eerste zijn slechts in gering aantal aanwezig cn hebben den vorm van quadraatoctaeders. Die der tweede soort zijn veel talrijker ; de meeste zijn korle door scheevc cindvlakken begrensde zeshoekige zuiltjes , die ook zeer dikwerf tot twee- lingen verbonden zijn. Men kan deze kristallen isolcrcn , door afschrapping van bet wccfsel met een mes cn daarna het aldus AS-ORGANEN DER DICOTYLEDONE PLANTEN. 123 vcrkregcn moes in eene niet te groote hocveelhcid water tc verdcelen , waarbij dan de krista lien zich op den bodem ver- zamelen. In azijnzuur blijvcn bcidc soorten van kristallen on- opgelost; in slap salpeterzuur verdwijnen de quadraatoctaeders dadelijk , de andere kristallen niet , doch deze lossen zicb op in bet geconcentreerde zuur. Wordt deze oplossing met wa- ter verdund en er chlorbariuui bijgcvoegd , dan ontstaat een uit kleine atnorphe moleculen bestaand praccipitaat van zwa- velzuren barijt. Door calcinatic dcr kristallen op een op pla- tinablik geplaatst dun glasplaatje , behouden dc kristallen hun- nen vorm , docli worden (door verlies van hydraatwaler) kor- relig. Zij lossen zich nu gemakkelijk in geconceutreerd azijnzuur op , de octaeders ondcr opbruising , de andere zon- der deze. Door verdamping aan dc lucht ontstaan in een droppel dier oplossing kristallen van het hydraat van zwavcl- zuren kalk. — De vaatbundels staan op tamelijk groote af- standen van elkandcr versprcid. Dc builensle zijn de grootsle en vorraen eenen kr'mg ; de plaatsing der meer binnenwaarts gelegene en kleine bundels is onregelmalig. Dc vorm hunner doorsneden is eirond , wat de grootere betreft , dc kleinerc zijn elliptisch of bijna rond. De buitenzijdc van elken vaalbundel bestaat uit zeer dunwandige kleine polyedrische prosenchym- cellen , tervvijl binnenwaarts de openingen der doorgesnedeu vaten worden gezien , met weinige daartusseken versprcid staande cellen. In vele der parenchymcellen , die de vaat- bundcls omringon , is dc bovenverineklc barsachtige stof bevat. Overlangsche doorsnedc. — De cellen der opperhuid zijn 5 in deze rigting gezien , slechts weinig verlcngd. — De daar- ondcr liggende scborsparenchyincellen , inzonderbeid die der buitenwaarts gelcgcn lagen (collenchym) zijn veel langcr dan breed. — De cellen van bet inwendige parcuchymweefsel 12G YOORBEELDEN TOT OEFENlItG. hebbcn ongevoer gelijkcn doormeter ais in de dwarse rigting. Ilunnc wanden zijn voorzien van loodregt op de]"as staando clliptische slippels. — Dc verlengde dunwandige ccllcn dcr vaalbundels zijn door nagonoeg borizontaal op clkander in- geplante wanden vcreenigd. Alle de vaten zijn spiraalvaten met afrolbareu spiraaldraad , welker windingen in de vcr- schillende vaten nagenoeg eenen gelijken ondeiiingen afstand hebben. Dicta m nu s alb u s. Divarse doorsnede van den wortel, zoo als doze in den handel voorkomt , bevrijd van peridermis. — Wit gekleurde scborslaag , bestaande uit polyedriscbe parenchymcellen met weinig verdikte wanden ; zij bevatten kleine , meerendeels ronde , ten dcele onderling zamenhangende amylumkorrels. Tussclien deze parenchymcellen bevinden zicli verspreid de builengewoon breede bastcellen , met zeer sterk verdikte wan- den , waarin men talrijke verdikkingslagen waarneemt (PI. I. fig. 14 C). De teellweefsellaag bestaat buitenwaarls uit jeugdige schorsparenchymcellen met vele holten , waarin kristalklieren van oxalzuren kalk ; binnenwaarls wordt zij gevormd door de jeugdige houtcellen en mergslraalcellen. — De geelachtig gekleurde bout- kern is zamengesteld uit digt aaneen gesloten vaalbundels , gescheiden door mergstralen, die uit eene cnkcle cellenreeks beslaan. De houtcellen zijn lamelijk wijd , niet zeer dik- wandig , de vaten wijd en op vele plaatsen ziet men de ringvormige, eenigzins schuins geplaatste overblijfselcu van vroe- gere dwarswaudeu. — Het merg is uit polyedriscbe pareuchym- cellen gevormd. Overlangsche radiale doorsnede. — De bastcellen zijn, in verhouding tot de brcodte , zeer kort , aan bcidc uiteinden AS - ORGANEN DEIl D1COTVLEDONE I'LANTEN. 127 spits toeloopcnd (PI. I. fig. 14 B). — Dc houtcellen zijn voorzien van schuinsche spleetstippels. — Nabij het merg bevinden zicb eenige naauwe spiraalvaten. De overige valen bczillen digt bij elkauder geplaatste kleiue hofstippels. De overblijfselen der oorspronkelijke dwarswanden zijn op gcringen afstand van cl- kander verwijderd. Deze wortel is inzonderheid mervvaardig uithoofde der zeer breede en dikwandige bastcellen. Hun dwarse doormeter ver- schilt van 50 tot 150 mmm ; de overlangsche bedraagt ongeveer bet viervoudige. Bij velen is de bolte bijna geheel verdwenen. Mij is geen geval bekend , waar de verdikkings - lagen zoo duidelijk waarueembaar zijn. Hun getal bedraagt sorns dertig en meer , en hunne dikte van 1 tot 8 mmm , terwijl doorgaans dc sterkste lagen zich nabij de bolte bevin- den. Daarentegcn zijn de daarin aanwezige stippclkanalen zeer naauw en weinig talrijk. Bij sterke vcrgrooting en aan zeer dunne doorsneden gelukt het in elke vcrdikkingslaag nog twee lagen te ondcrscheiden (PI. I. fig. 14 C). Behandelt men zulk eene doorsnede met iodiumlincluur en vocgt er vervolgens zwavelzuur verduud met | water bij , dan worden allc de schorscellen oogenblikkelijk blaauw gekleurd met uilzondering van het buitenste laagje , dat wit blijft. De bastcellen onder- gaan dan nog geene verandering , maar laat men nu gecon- centreerd zwavelzuur bij bet met een glasplaatje bedekt prae- paraal vloeijen , dan worden bunne wanden alleugs groeu , later blaauw. Ilierbij bespeurt men ecliter dat het inzon- beid het binnenste gedeelte van elke vcrdikkingslaag is, dal zich donkcr blaauw klcurt , terwijl daarentegcn het buitenste gedeelte slcclils weinig gekleurd wordt (PI. 1. fig. 14 D). VOORBEELDEN TOT OEFENINfl. I L>S As der Monocotylcdone plan ten. 97. Hel maaksel van den stcngel der monocotylcdone plan- ten is, over het algemeen , minder gelijkvormig dan bij de dicotylcdonen , zoodat er zich moeijelijk een beknopt overzigt van laat gevcn. In een opzigt stcmmen ecbter alle monoco- lyledoue stengels overeen , dat namclijk de vaalbundels niet in eenen enkelen kring , maar in verschcidene kringen zijn gerangscbikt , of ook wel meer onregelmatig door bet paren- cbym verspreid staan. Bij eenjarige monocotyledone stengels, waartoe alle onze inlandsche bebooren, hetzij zij zich uit zaad , uit bollen of door knopvorming uit overblijvende onder- aardscbe stengels ontwikkeld hebben, zijn alle deze vaatbun- dels gesloten en bcstaat cr in den stengel geene teeltwcefsel- laag , zoodat deze zich alleen verdikken kan door den groei der daarin reeds aanwezige cellen. In onderaardscbe overblij- vende stengels (b. v. van Iris , Asparagus enzv.) daarentegen en desgelijks in de stammen van vcle tropische monocotyle- donen (Tuca , Dracaena , de Aloineen enzv.) trcft men aan den omtrek van den buitensten vaalbundelkring eeue leelt- cellenlaag aan , welke zich voortzet tot in den cindknop cu onmiddelijk zamenliangt met de zich aldaar bevindende tecltslreek , waar de celvorming plaals heeft , waardoor de as in de lengte groeit en zich de jcugdige bladercn vormcn. Het is in deze teellcellenlaag , dat de nieuwc vaalbundels outstaan , Avelke de voorlzelting zijn van die der jeugdigste bladbcginsclen , en , daar de beide tceltslreken zich gestadig vcrnieuwen , en de vorming van vaalbundels zich daarin lelkens weder hcrhaalt , zoo is het noodzakclijk gevolg , dat deze zich bij hunnen overgang in de bladcren , of in dc likteckenen AS OF. II MONOGOTYLEDONE PEANTEN. 12'Jl van die , welke reeds afgevallen zijn , kruiscn , gclijk dit op overlangschc doorsneden vau zulkc stammen geinakkelijk kan worden aaDgetoond. De volgende voorbeeldeu ziju alien ontleeud aan eenjarige stengels. Zij ziju voldoende om cen algemeen deukbeeld tc I geven vau het maaksel der as van bet mcerendcel der rao- nocotyledone planten , eu van de wijze , waarop de haar zamenstellende weefsels daarin voorkomen. P hr a g mi t e s com m u n i s. Dwarse doorsnede van een volwassen internodiuin. — Op- perhuid bestaande uit zeer kleine min of meer vierkante cel- letjes met dikke wanden , vooral aan de cuticulazijde. Op de opperbuid volgen twee of drie lagen van desgelijks kleine cellen met verdikte wanden , welke zich van die der opper- buid onderscheiden door den rouden vorm liunner holteu. — De cellen van het schorsparencbym zijn aanmerkelijk grooler , veelboekig , met minder verdikte wanden , en bevalten chlo- rophylblaasjes. — Aan de binnenzijde vau het schorsparcn- chym bevindt zich een kring van luchtkanalen ; zij hebben de gedaante van onregelmatige ellipsen met de langste as in de rigting van den omtrek; liunne wanden worden gevormd door scliorscellen , waarvan sommige verscheurd zijn en bin- nenwaarls in de holte puilen. — Daarop volgt ecne tamelijk breede gcsloten laag van prosenchymcellen , met dikke ver- houte wanden. Zoowel aan de builen- als aan de biunen- zijde daarvan bevinden zich vaatbundels ; die van den buiten- sten en den binnensten kring zijn afwisselend geplaalsl. De eerste zijn de kleinsle. Binnenwaarls volgen nog twee kriu- gen van vaatbundels, mede tamelijk gcrcgeld afwisselend ge- plaatst. De zamenstelling dezer vaatbundels is algemeca 150 VOORREEf.DEN TOT OEFENIXG. dczclfde. Zij worden van buiten omgevcn door kleine dik- waudige prosenchymateuse cellen , die aan dc bcide uilein- den , wclkc naar den oralrek en bet middclpunt gekeerd slaan, bet nicest zijn opeen geboopt. Onder de mecsl bui- tenwaarts gekeerde groep dezer verboute cellen bevindt zich eene groep van cellen met zeer dunne wanden ; twee groole vaten liggen ter weerszijden in den vaalbundel , en een klei- ner in het midden. De vaalbuudels worden omgevcn door groote veelhoekige parencbymcelleu met walerbelderen inhoud ; die aan de binnenzijde , welke de bolle begreuzen , zijn mer- kelijk kleiner , en bevatlen groene kleurslof. Overlangsclie radiale cloorsnede. — De opperhuidscellen bebben nagenoeg gelijkcn vorm als op de dwarse doorsnede. — De daaronder gelegeu cellen zijn verlengd , met horizontale tusschenscbotten ; de wanden zijn gestippeld. Ook de schors- cellen hebben eene ongeveer viermaal grootcre lengte dan hunne breedte ; bunne wanden zijn voorzien van talrijke , groepsgewijs vereenigde kleine slippeltjes. — De prosenchyin- cellen zijn zeer lang , met zeer sebuins geplaatste dwarswan- den. De wanden bezitten kleine sebuinsebe splecfstippclljcs. De dunwandige cellen binnen in elken vaalbundel zijn tamc- lijk lang , en de dwarswanden zijn borizontaal geplaatst. De beide groole vaten zijn gestippeld ; de stippels zijn klein , rond of elliptisch , zonder bofjc , en min of meer op rijen geplaatst. Het binnenste klcinere vat is steeds een spiraal- of ringvat. Dc prosenchymccllen , welke dc vaalbundels om- geven , zijn langwerpig vierboekig , en bunne wanden zijn voorzien van zeer talrijke kleine stippels. J uncus co m in u n i s. Dwarse doorsnede. — De cellen dcr opperhuid zijn nage- AS DEK MONOCOT YEEDONE PLANTEN. 131 noeg vierkant ; dc wanden weinig vcrdikt ; de tamelijk dikke cuticula is geelachtig groen. — Onmiddelijk onder de opper- Jiuid bevindcn zich groote bastbundels , afgewisseld door chlo- rophylhoudend parenchym , bestaande uit vcclhoekige ccllen. Ter plaatse waar dit parcncbym ophoudl eene gesloten laag ie vormeu , bevinden zich de buitenste vaalbundels in cenen kring geplaatst. Binnenwaarts is bet parenchym afge- broken door zeer wijde luchlkanalen , bier en daar nog de overblijfselen van liet vroegere cclweefsel vertoonende. In de parenchymstrooken , die de luchtkanalen van elkander afschei- den , bevindcn zich de eironde vaalbundels; de binnenste zijn bet grootst , die , welke den buitensten kring zamenstellen , het kleinst. De builenrand van elken vaatbundel wordt iuge- nomen door verhoute prosencbymateuse cellen , het ineest op- eengehoopt in de naar het midden en naar den omtrek toe- gekeerde gedeelten. Dc buitenste dezer verhoute cellen zijn het grootst , zij worden binnenwaarts al kleiner en kleiner. De wanden van den binnenslcn kring dezer cellen zijn mecslal licht bruin gekleurd. Onder het incest naar den omtrek toe- gekeerde gedcelte van den houlkring ligt eene ronde of ellip- tischc groep van zeer kleine dumvaudige cclletjes met cenen digten korreligen inhoud ; het midden van elken vaatbundel wordt ingenomen door vaten, waarvan de buitenste het wijdst, de binnenste het naamvst zijn. Hier en daar bevinden zich daartusschen ook nog cenige dunwandige cclletjes. — Het .sponsachtige weefsel , dat het midden van het deel iuneemt , bestaat uit slervormige ccllen met vijf, zes of zeven stralen , waardoor driohoekige met lucht gevulde ruimten begrensd worden. Op de buitenste grenzen van dit weefsel kan men den allengschen overgang van de vcelhoekigc cellen in de stervormige cellen waarnemen. 9* 4-5S VOORBKEI.DEN TOT 0F.FEN1NG. Overlangsche doorsncde. — Dc opperliuidscellcn zijn lang- werpig vierkant ; de bovenvvanden zijn voorzien van ondiepe slippelkanaaltjes. Dc schorsparenchymcellen vcrtoonen zich nagenoeg als op dc dwarse doorsncde. _ De bastcellcn zijn zeer lang en ongeslippeld. — De houtcellen dcr vaaibundels stemmcn met ben in maaksel overeen. Onder de vaten zijn dc grootsle , die welke ter weerszijde van elken bundel liggcn , van zeer kleine spleetstippels voorzien , de overige zijn spiraal- eu nelvatcn ; in de naauwste vaten liggen de windingen der vezel bet digst bij elkander. — In bet sponsacbtige vveefsel zijn bier en daar grootere ruimten , waarin de stralen der begrenzeude cellen naar binnen puilen ; de gedaante der cellen in deze rigting gezien is niet stervormig , maar alle de stralen slellen vereenigd een net daar , met veelboekige mazen. L ilium M ar t ag o n. Dwarse doorsnede van een volwassen internodium. — De opperhuid bestaat nit kleine nagenoeg vierkantige cellen , met den langsten doormeler in de rigting van den straal. De cu- ticula is van matige dikte 5 de zijwandcn zijn dun ; de naar binnen gekeerde wandgedeelten der cellen, daar waar deze aan die der schorsparenchymlaag grenzen , zijn verdikt op de vvijze der wanden van de collencbymcellen (zie § 16). De schorsparencbymlaag bestaat uit zes lot acht cellenlagen. De gedaante der cellen is onregelinatig rond of clliptisch ; zij zijn door talrijke lusschencellige ruimten vaneengesebeiden , en bebben slechts weinig verdiktc wanden. Er zijn kleine cblorophylkorrels in bevat. — Op de schorsparenchymlaag voIgt een gesloten kring van bastcellcn met naauwe openin- gen en dikke wanden , waarin lagen en stippclkanaalljcs te herkennen zijn. — Het inwendige parenchym bestaat uit AS 17ER iUONOCOTYLEDONE PLAN TEN. 15i* yrij groole cellen van ocnen meercntlecls ronden vorm , met talrijke ruime tusschencellige gangen; in het midden des stengeis zijn de cellen het grootst en hier ook van meer bog- tige wanden voorzien. Daar ter plaatse zijn de wanden het dunst; buitenwaarts zijn zij dikker, cn bemerkt men aan som- migen eene netvormige verdikkingslaag. De inhoud is vva- terhelder, met eenige weinige kleiue amylura- en chlorophyl- korrels. — De vaatbundels staan op onregelmalige kringen in het parenchym verspreid; de hen begrenzende parenchymccllen zijn naauwer dan de verder af gelegene. Aan de builenzijdc van elken vaalbundel bevindt zich eene groep van zeer kleinc dunwandige met een troebel sap gevulde cellen ; binnenwaarls sluit zich hieraan de nagenoeg drichoekige groep van vaten , waarvan de middelste over het algemcen het wijdst zijn. 