Il consolato del mare : nel quale si comprendono tutti gli statuti, & ordini, disposti da gli antichi per ogni cosa di mercantia, & di navigare. Cosi à beneficio di marinari, come di mercanti, & patroni di nave = Het consulaat van de zee : waar in begreepen zyn alle de keuren, en ordonnantien by de Ouden gemaakt ... : nieulyks uyt het Italiaans in het Nederduyts vertaalt en doorgaans na het origineel Catalaans verbetert ... en met een nieuw register voorsien
1. Maar fa die geenen, die hem gebuurt badden > niet waren ^'^/^ nagekomen dat geene, dat fy hem ten tyde van de buurtoegefeyt,'^^^^^^^^'^^" en belooft hadden, en dat hy door toedoen, ofverfuym der voorfz. ^2/^/^" Koopluyden genootfaakt was fonder laading te rug te keeren, in wil, mag fodanig een geval fai de voorfz. Schipper niet gehouden zyn de reys ^^^ ^^^'^" te hervatten ; neraaar defelven fullen aan hem gehouden zvn de -Mt 11 1111 t « /- *' met pppO" vragt te betaalen > terwyl dat hy door toedoen der voorfz. Koop- feerent luyden genootfaakt is, fonder baar lading, te rugte keeren. En als fulks door toedoen der voorfz. Koopluyden niet veroorfaakt is^ en de voorfz. Schipper wel gewillig is om de reys te hervatten, ^ {en het Bootsvolh^Jtg o^pofeen^ en onwillig is om de reys te hervatten) fai bet felve fulks niet konnen, of vermogen te doen , met eenige rede- lykbeyd^ terwyl dat bet aan den Schipper , of aan de Koopluy- den niet geftaan heeft, en alleen (veroorfaakt is) door de voorfz, toevallen. Maar fo het fchip eenig gereetfchap ,, of volk aan die plaats, van waar bet genootfaakt wierd , door de voorfz. onge- vallen , te vertrekken , mogt gelaaten hebben , fai de Schipper gehouden zyn ander gereetlchap in de plaats van dat geene tebe- fchikken, dat hy agter gelaaten beeft 5 en ander volk in de plaats van die geenen , die aldaar gebleven zyn y en als de Schipper daar toe niet verllaan wil, fai het voorfz.. Bootsvolk niet gehou- O 00 2 decfe^ 47^ IL CONSOLATO DEL MARE. voranno', né il f airone della nme ^ o nmilio nen li puh cojlringere per aP cuna ragione 'j poiché lui non vorrà fare complimento di quello 5 che difo' pra è detto, GAP. CCLXXXIII. Di » conferva. SE patrone di nane , 0 nmìlio fari , e haura fatto €0?iferuaggio con aicuno^ 0 alcuni patroni di naue^ 0 di nauilii, Jìa^ che fi ano af fai-i 0 puochi^ 0 móiggiori, 0 minori^ 0 fimili alia fua naue^ 0 naui' Ho 5 tutto quello , che nel detto accordo fatto farà , per caufa del detto conferuaggio y debba ejfere ojferuato^ & compito, fia^ che il detto accor- do^ fatto per caufa del detto conferuaggio ^ fujfe fcritto ^ 0 fia^ che fujfe fatto di parola. Impero fia in quejlo modo intefo , che il detto accora do 5 fatto per caufi. del detto conferuaggio ^ fia ^ Cr p§jfa ejfere in ve" ro mejfo per tefiimonii^ 0 per fcritto^ che fujfe fatto per mano ^ di feri' tiano giurato , # per polizia fatta con volontà delle parti 5 nella quale polizia debba hauere anno ^ giorno ^ Cr hora ^ €^ fpecificato il loco^ doue la detta poliz,7^a fia (lata fatta *y €r nel fine della detta polizji.a li figilli delle parti , lequali il detto conferuaggio faranno , 0 accorde^ ranno , 0 haueranno fatto ^fe in loco ne faranno. Imperò fé lepartifopra dette nel locoj doue faranno^ quando faranno^ 0 accorderanno il detto conferuag' gio 5 O^ tutto quello 5 che difopra è detto , non potranno fare ^ fé non fola-' niente per parole (fé quelle faranno concede per tutte le partij che il detto conferuaggio faranno ^ a accorderanno) vagliono , C^ debbano hauer vaio* re tutto ^ Cr in tmto^ come fé fujfero fcritte per mano del fcriuano giurato^ C^ mejfo in polizie , 0 in cartolario di naue , 0 nauilio > con che per tefii' monti pof ano le dette parole accordate in vero ejfe mejfe^ fé alcuno contrafio ci interuenijfe, I. Et I Conferva) Dlcefi per compagnia ; del numero de' navllii di più padroni , che navigano in fieme , a confervazion l'uno dell' altro. Alejjmd, Taffoni Annotdx^lon, jppra il Vùcahul. dslU Crufca. Siet boven het ^4. Kap, z Mano di ferivano giurato) § iet boven Kap. jj. HET CONSULAAT VAN DE ZEE. 4^^ êen :zyn de reys tegens haar dank te hervatten 5 en de Schipper fai haar niet konnen dwingen, terwyl dat hy geen vervulling wil doen van het geen dat boven gefegt is. K A P. CCLXXXIIL I^a^ ' t^dmtraalfchap, ALs een Schipper Admiraatfchap fai hebben gemaakt met een of meer Schippers 5 moet al hetgeen, dat inhet voorfz.ak-, kord, ter faake van het voorfz.Admiraalfchap bedongen fai zyn, voldaan, en agtervolgt worden , fonder onderfcheyd, of 'er veeU ofweynigr ofgrooter, ofkleynder, of dicrgelyke fchepenzyn, als het fyne is \ en of het voorfz. akkord , hec welk fy ter faake van^ het voorfz.Admiraalfchap gemaakt hebben, fchriftelyk, of mon- deling gemaakt mogt zyn : behoudens evenwel, dat het voorfz. akkord , het welk ter faake van het voorfz. Admiiiaalfchap gemaakt fai zyn, met getuygen^ of m-et het geen, dat ^met de hand van dengefworeSchryver gefchreven is, of metde KdiZ'i die met be- williging van partyen daar van gemaakt is ^ fah en moet konnen be- wefen worden: in welke Ade het jaar, de dag ^ enhetuuruytge- drukt, en de plaats genoemt moet worden, alwaar de voorfz.Aóle gemaakt fai zyn 5 en onder aan de voet van de voorfz. Ade de Segels van partyen, dewelken het voorfz. Admiraalfchap kom.entemaa^ ken , en aan te gaan , of die het felve gemaakt fuUen hebben , fofe tegenwoordig zyn. Maar als de voornoemde partyen op die plaats 5, daar fy fig voor die tyd bevinden, en daar fy het voorfz.Admiraal- fchap, en al het geen dat boven gefegt is komen te maaken, of aan te gaan, niet anders als mondeling konnen akkordeeren, fai 5 en moetfulks (na dat al de partyen 5 die het voorfz. Admiraalfchap ilonden te maaken, of aan te gaan, daar in fullen bewilligd heb- ben) van de felfde waarde zyn, als of het met de hand van de ge- fwore Schry ver befchreven , en in Ade vervat , af in het Scheeps- boek aangetekent was : des nogthans , dat men , in cas van difput^,- infkatfal moeten zyn, om het voorfz, mondeling geakkordeerde met getuygen te konnen bewy fen. S.- Ei3^ 4S6 IL CONSOLATO DEL MARE. \. Et [e per auentura demo, delle dette farti venire contri i detti fatti ^ 0 accordi^ o contra alcuni di quei , p^r cau^a, del detto conferà uaggio fatti ^ 0 accordati'^ fia^ che fujfcro fatti per firitta^ o di paro^ la, 'Jtano tenuti di rejìittiire ogni danno , C^ ogni interejfo , che quella parte ^ alla quale faranno rotti i detti patti ^ né fiflenefe: in que fio mo- do impero , che il detto danno , Ct" interejfo , Jïa , C?" po^a effere in vero mefo. Saluo imperò in tutte cofe^ & per tutte ^ ogni giufio im- pedimento^ per ilquale il detto accordo , o patto , per caufa del detto conferuaggio fatto , o accordato non potrà ejfer ojferuato , ne compito 5 e?" fitto tal conditione , che il detto impedimento Jta , Cr pojfa effere melfo ^ non potrà , quello , 0 quei , che il detto impedimento diranno hauere hauuto , C^ in vero mettere non io potranno , fimo tenuti di fare tutto quello , che difopra è detto , fenzji contrajìo , a quello , 0 quelli^ li quali il detto interejfo^ C^ danno hauranno foflenuto per colpa di fopradetù, * Èn ver', e fi lo dit impeàime-at en veritM mes eJfer. (bevvefen, ca fohct voorfz* l>elet ni€t fai bewcfen wgrden) C A P. CCLXXXIV. Di «laue comandata per compagni ad alcuno. Q£ alcuni buoni huomini , 0 alcuni mercanti hauranno fatta parte ad ^ alcuno 5 in alcuna naue , 0 nauilio , & quando la detta parte , 9 parti hauranno fatte, Cr compiute , li detti buoni huomini , 0 mercanti comanderanno , 0 farannno comandita a quello , col quale loro hanno fatte le dette partij che nella naue 5 o nauilio luì per loro naui- ca 5 /^ quello 3 alquale la detta naue farÀ fiata comandata , ci haurk parte ^ 0 no ^ lui è tenuto di nauicare con la detta naue , 0 nauilio , C/* di guadagnare doue , C^ in tutte parti , lui guadagmire ne potrà : faluo impero tutto accordo , 0 comandamento , che -dalli detti buoni huomini ^ 0 mercanti li farà fiato fatto il giorno , che la detta naue li comandor' no , 0 dipoi. E fé il detto , alquale la deità, naue farà fiata coman' data , guadagnerà , lui è tenuto di rendere ^ O^ di dare a i detti buoni HÈT CONSÜLAAl^ VAN DË XEE 4rt I. En foieraant van de voorfz. partyen, tegens de voorfz. con- jyiehétp^ ventien, of akkorden, die terfaakevan hetvooiTz. Admiraalfchap convenieer^ füllen gemaakt, en aangegaan zyn, of tegens eenige poinóben van ^^^'«'.^ •de felven, het zy datfe in gefchrift, of mondeling bedongen ^^^'fcfyTl^ef' len zyn:, komt aan te gaan, fai defelve gehouden weefen alle fcha-»^j^öw??,« de, en intereiïen cebetaalen, dewelke die party, ten welkers op- 5^^o«^?» figce de voorfz. conventien niet nagekomen zyn, daar door fai ge-^^M'^^f^s leden hebben 5 mits dat men de voorfz. fchade, en intereflen fai ^^;; ^"X! konnen aantoon en, en bewyfen: behoudens nogthansalie fodanige/^;?/^»,^^ regtmatige beletfelen , in, en omtrent alle voorvallen , als waar ^^'^'*^^^'' door het voorfz.verdrag,of akkord,het welkter faake van het voorfz. ^^^^^f^^g^ Admiraalfchap gemaakt, of aangegaan is, niet heeft konnen vol- warlby daan , of agtervolgt worden : des dat het voorfz. belet fai , en moet ^^^ffg ^'•' honnen"^ {bewefen warden: en fi het voorfz.. belet niet fai kpnnen bewefen ruord^n) fullendiegeenen,deweIkenvoorgeeven dat fy het voorfz. belet gehad hebben , en niet in flaat zyn om fulks te konnen bewy- fen, gehouden wecfen al het geen, dat boven gefegt is, fondet tegenfeggen , aan diegeen , of die geenen te voldoen , dewelken de voorfz. fchade, en intereflen^ door toedoen der bovengemeldea fullen geleden hebben, KAP. CCLXXXIV. Vau een /chip, het welk iemant is aanbevolen door de Reders, ALs eenige Goede Luyden , of Koopluyden tiiet ien^iant part in een fchip fullen neemen, en de voorfz. Goede Luyden , of Koopluyden het voorn, part , of de voorn, parten genomen , en uyt* gemaakt hebbende, commiflie geeven aan die geene, met welke fy de voorfz. parten uytgemaakt hebben, ofte den felve beveelen, dat hy het voornoemde fchi^ voor haar rekening bevaaren fai 5 is defel ve ge- houden, na dat hy de commiffie van het voorfz. fchip aangenomen heeft, met het voorfz. fchip te vaaren , (h^t zy dat hy der pan in heeft, of niet) en voordeel te doen, overal, en op alle plaatfen , daar hy voordeel fai konnen doen 5 behoudens nogthans de ordre, en al hetgeen j dat hem door de voorfz. Goede Luyden, of Koopluy- den fai voorgefchreven zyn , het zy voor, of nadathydecommiflie van het voorfz. fchip aangenomen heeft. En fo de bovengemelde , aan welke het voorfz. fchip fai aanbevolen zyn, voordeel komt te Ppp doen. 4Ss IL CONSOLATO DEL MARE. ^Horii huomlni , o mercanti tutto il guadagno , che U detta naue , 9 n^ utlio haurk fitto : faluo lo diritto , che lui hauere ne douerk per la parte , che lui ci haueffi y C^ fé parte alcuna non ci haurà , lui ci ne può ritenere tutto quello , che a lui n^ appartenga, -y * per U fua per fona , tutto > Cr in tanto, come tocca a patrone di naue y 0 di nauilio. I. Et fé il detto patrone , 0 comandatario non porterà guadagno , anzS porterà confumamento , //' detti buoni huomini , che la detta naue li comandorno^ 0 li f crono parte , O* il fcrno Signore del loro , deb- bano riceuer a conto il detto confumamento j fé già prouare non li pò. iranno , che il confumamento fujfi fato per colpa fua : è da intendere 5 che lui lo hauejfi giuocato , 0 rubato , 0 male procurato : O" fé quefla frouato li farà,^ il detto Signore comandatario della detta naue^ 0 na* uilio è tenuto di tutto il detto confumamento a reflituire fenica contras- fio à * confcientia , C^ volontà de* detti buoni huomini , che la detta naue comandorono , 0 li f crono parte r O^ fé la detta colpa prouata non li farà , Cr lui bene , Cr folicìto haurk fatto tutto quello , che haurà^ foffuto^ O" per colpa di lui non farà rimafo , che non h abbia portato guadagno a quelli ^ che la detta naue ^ 0 nauilio li comandorono^ 0 li f crono parte , Cr il contrario prouato non li farà 5 tutto li debba ejfere riceuuto in corno. IL "Et fé il detto patrone , 0 comandatario porterà, a fé fcriuana ^ giurato 3 fé il detto fcriuano haura giurato , quando riceuè la fcriuania y fé non^ li detti compagni U poffono fare giurare , Cr dimandare fotta pena dd giuramento^ già quelle fpefe ^ o conrumatnento , che vi mette à conto 5 fé n'è in quello modo , che lui ha fcritto , Se meflb à conto , Cr fofra di quefìo il detto fcriuano debba ejfere cre- duto, fé il contrario prouato non li farà. Et fs il detto contrario pro- uato ti [ara , il detto fcriuano debba hauere la pena 3 che è pofta ' nel capitolo già detto difopra. Et il detto patron , 0 comandatario dellot detta naucj 0 nauilia è tenuto refiituire il detto confumamento à i detti buona "* §tjm degahmer (dat hymoct hebben) flet bovenKap. 207»en2l©. 1 Confcientia) Catal. Coneguda (kennis, oordeel }; 2 Giurato) Catal. De creenfa (van geloof) 3 Nel eaf itolo) Siet bovcn Kap. j^ en ^^. HET CONSULAAT VAN DÈ ZËË. 485 doen, faldefelvegehoudenzynaldewinit, diehymet het voorfz. fchip gedaan fai hebben, aan de voorfz. Goede Luyden, ofKoopluy- den uyt te keeren^en te verantwoorden^ behoudens het regt,dat hem daarvan competeert, voorhetpart, dathy der in heeft > enalshy der geen part in heeft , fai hy alleen konnen inhouden het geen , dat hy verdiend heeft j * {want hy moet) voor fy n perfoon fo veel , en niet mmdcv {trehken) als een Schipper. I. En als de voorfz. Schipper , of Commlffionaris geen winfl:,E^w Ow- maar fchade aanbrengt :, moeten de voorfz. Goede Luyden, die hem »^#'^'^«^'^^' het voorfz. fchip aanbevolen, of eenpartdaar ingegceven,en \\tm r^^^^^^_ over het haaregeftelt fullen hebben, de voorn, fchade in rekening ning -vol- ontfangenj ten ware dat fy konden bewyfen, dat defelve fchadev'^^^»^ ^^' door fyn toedoen veroorfaakt wasj te weeten, dat hy het o^ver-^.^^^^ fpeeld , of ter quader trouwe onder hem gcllagen , of verwaarlooil r^erlies had. En fo hemfulks fai konnen bewefen worden, fai de voorn, ambrengt. Schipper (als) Commiffionaris van het voorfz. fchip , gehouden wee- fen al die fchade, (agtervolgens de 'begroting, en deneyfchvandc voorfz. Goede Luyden, die hem het voorfz. fchip aanbevolen, of een part daar in gegeeven hebben) te betaalen , fonder tegen feggen : en fo hemfulks niet fai konnen geimputeert , of bewefen worden ■, en hy alles nabehooren enforgvuldiglyk, na fyn uytterfle vermo- gen, gedaan fai hebben , en 't aan hem niet geilaan heeft, dat hy die geenen , die hem het voorfz. fchip aanbevolen , of een part daar in gegeeven hebben, geen winft heeft konnen aanbrengen, en het tegendeel van dien niet beweefen word , fai hem alles m rekening validecren. II. En als de voorfz. Schipper, of Commiffionaris Qtn ^ gdoo?- xMn^tr de waardig Schry ver by hem heeft , fo de voorn. Schry ver beëdigt fai ^^-^^«^'^^f zyn, op den aanvang van zyn Schry verfchap j fo niet, fullen ^^^^InetT voorfz. Reders den felve konnen doen fweeren , en onder Eede fo- van den lenneel afvraagen, ofhn met de kpj^en^ enfchaaden^ die hy aldaar in Schryver rekening brengt:, fo danig is ^ als hy geschreven ^en in rekening gehragt heeft i_^'^''^^ en daar op fai de voorn. Schryver gelooft worden, voor fo verre, als hem het tegendeel niet fai konnen bewefen worden: en als hem het tegendeel bewefen word , fai de voorn. Schryver met die ftrafFe geilraft worden , die ineen voorgaande ' Kapittel daar toe gefield is. En de voorn. Schryver niet in ilaat zynde om te betaalen , fai de voorfz. Schipper, of Commiffionaris van het voorn, fchip, gehou- den zyn defelve fchade aan de voorfz. Goede Luyden , die hem het Ppp 2 voorfz. 484 ïï^ CONSOLATO DEL MARE. huo^i huomini^ che la detta naue^ onauilìo li comandorono -^ fé il dett» fermano non ha , di che fofa. reflmire \ Jìa^ che fuffi fatto il confuma- mento ver colpa del detto fcriuano ^ 0 per colj^a del detto patrone , 0 co* mandatario ; percioche il detto patrone haurk portato tale fermano , corno disopra Jl è detto. Et fé il dato contrario al detto fcriuuno prouato noti ùrÀ y il detto fcriuano non debba foflenere la fem [opra detta -, ne il detto patrone non è tenuto niente refituire a, i detti compagni del detta t confumamcmo , fé trouaxo ci farà , falche per colpa di loro non fra in* M te uenmo. ITI. Et fé ^er ventura al detto patrone mancale il fcriuano , ù non haura portata fcriuano giurato , Cr il detto ' fcriuano fcriua , 0 faccia fcriuere alcune fvefe , che lui haurk fatte ^ fé i detti compagni , che la detta naue , a nauilio li hmranno comandata , lo tener anno in fo [petto y loro ne fojjono hauere vn giuramento-^ che lui dica^ fé fono vere quel- le fpefe, 6c che ila in quel modo , come lui ha^ fcritto , o fatto feri vere 56c co me lui le mette aconto? e fé lui dira.^ che fiano giu- fle, êc vere, per il giuramento , che lui fa , debba ejfer creduto ^ fé il con" trarlo non li farà prouato. ^^^ O^ fé prouato gli è , debba rejìituire tutto il detto confumamento , che. trouato ci farà , a conofcentia , O" volontà de^ fo" i^ra detti y C^ fé il contrario prouato non li potrà ejfer , lui debba ejfer creduto y Cr accettato il detto conto , fa^ che porti guadagno ^ 0 perdita', poiché per colpa di lui non farà rimafto, ^ Et è ragione , che come i detti compagni hebber 0 fede in lui , quando, li ferona parte nella detta naue , ragione è , che rhabbino nel rendere de' conti , fé il contrario^ non li potranno prouare^ come fi è detto -y ^ Jìa che habbi portato feri' uano giurato , 0 no ^ non li debba nuocere per la. ragion fopradetta* impero tuttauia che patrone porti, 0 pojfa portare fcriuano giurato àfe^ è ajfai difcarico :. che ogni patrone di naue , q nauilio il debba portar^ fs fare il puh. I Scrivano) Catal. Senyor (de Schipper) 2f Et e ragione) Siet boven Kap. 177», ^ E axi (en.aidus) €AP. HET CONSULAAT VANDE ZEE. ^S'f. voorfz.fchip hebben aanbevolen, te betaalenj het zy dat defelve fcbade door toedoen van den voorfz. Schi-yver, of door toedoen van den voovfz. Schipper y of Commiffionaris mogt veroorfaakt zyn; door dien dat de voorfz. Schipper fodanigeenSchryver megenomen heeft 5 als boven gefegt is. En als den voorn. Schry ver het tegen- deel, gelyk gefegt is, niet bewefen fai zyn, fai de bovengemelde ftraffe den voorn. Schryver niet opgelegt worden > en de voorn. Schipper^ fai ook niet gehouden zyn, in casdat'er (gelyk als gefegt is) fchade bevonden word , eenige vergoeding, aan de voorfz. Reders te doen y terwyl datfe door haar toedoen niet veroorfaakt is. 111. En fo wanneer de voorfz. Schipper van geen Schryver voor- o/, ah'er fien fai zy n , of dat defelve geen gefwore Schryver fai meegenomen g^^^ Schry^ hebben, en de voorfz.* Schipper eenigeonkoften, by hem gedaan 5*^^^ "^^^. komtaantefchryven, of tedoen fchryven, fullen hem de voorfz. f^ff'X»* Reders, die hem het voorfz.fchip aanbevolen hebben,, ingevalle^f^ van dat fy hem verdagt houden, konnendoenfweeren, en verklaaren, ^^!^^^^^'. of die onkoflen deugdetyi^_ zyn j en of het daar mede fodanig is , als hyfchryft^ mtjjwmrt^: of doet fchryven , en in rekening brengt ? en fo hy onder Eede komt te ver- kh^Lven ^datfi detigdeljk^^en o^regt zyn^ moethy daar op gelooft v/or- den, voor fo verre als men hem het tegendeel niet fai konnen be- wyfen. Enfo hem fulks bewefen v/ord, fai hy gehouden zyn al de voorfz. fchade , die dér bevonden word, volgens den eyfch, enbe- grootinge der bovengeraelden te voldoen 5 en fo hem het tegen- Behoudei-is^ deel niet kan bewefen worden, moethy gelooft, en de voorfz. re- »^?^^^»^ kening aangenomen worden , fonder onder fcheyd , of hy winfl;,f^^^j^^^ of verlies aanbrengt > terwyl dat het aan hem niet gedaan hQtïi\ bl^h ,Xoor *Enhetis redelyk^ dat, gelyk als de voorn. Reders hem vercrouw->'7'^''^^/?fo den, toen fy hem portie gaven in het voorfz.fchip, datfyhemalfo-^^^-^''^^ mede vertrouwen in het doen van de rekening, voor fo verre ^^^cmtenm* üem hettegendeel, gelyk als gefegt is ^ niet fai konnen bewefen tmriete worden , ^{en aldus) moet hem , ingevolgen van het geen dat bo- ^ewyfiii.^ ven gefegt is , niet nadeelig weefen , of hy een gefwore Schryver fai megenomen hebben, of niet : hoewel het anderfints een groote omlafting is , als de Schipper een gefwore Schryver meê neemt, of kan meê neemen. En daarom moeten alle Schippers tragten fienmeê teneemen, fo het in haar vermogen is. Ppp ^^ KAE 4^6 IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. CCLXXXV. Se naue di mercantia fi rifcontrafle con 4iauc de' nimici. SE dlcrma nauCy o nauilis di mercantia fi rtfcontrera con alcuna àU tra naue, o altro nauilio de' nimici^ fì nella naue, o nauilio fi- tra detto della mercantia hauerà mercante , o mercanti , il detto pa^ trone della naue , o del n ami io li debba, dimandare , già loro fé vorranno, o vogliano 5 che loro afferrino 5 combattino , êc pigli- no quella naue, o quel nauilio de' nimici? Cr [e il detto mercan- te, o mercanti il concederanno^ tutti, o la maggior parte, il detto pa- tron della naue il può hen fare , che per danno , né fiondo , che i detti mercanti ne foflenghino , il detto patrone della naue , o nauilio non è tenuto di alcuna menda fare , ne di niente refituire del fopra detto danno , fé i tnercanti il foftenejfero > poiché loro il concejfero , ^ con loro volontà farà flato fatto. Impero fé il detto patrone dell a naue , & del nauilio farà quefo , che difopra è detto , fenz,a licentia , & volon- tà de"* detti mercanti, di tutti, o della maggior parte, fi i detti mef" canti ne fifeneffiro , o hauejfero a fojìenere danno , o interejfe alcuno , il detto patrone della naue , o del nauilio è tenuto di tutto il ditto danno , che i detti mercanti ne fofeneffero , o afpettajfero fiftenere , k 'f-^fìituire fen^a contrago , fi la naue , o nauilio ne fapejfero ejfere ven- duta , 0 i beni tutti del patrone , fé trouati faranno in alcune parti '^ pere io che il detto patrone della naue haurà fatto , cr cominciato quel- lo , che dtfopra è detto , fenz^a licentia de li detti mercanti di tutti , o della maggior parte. I. Et fi per auentura il detto patrone della naue, o del nauilio haurk t^uejìo cominciato con volontà de detti mercanti, o della maggior parte, per caufa del detto guadagno , che fanno , a intenderanno , ^ della naue , 0 nauilio , * attenda tutto ,fenz,a contrafo. Et fé per ventura tra il detto pa' trone della naue, o del nauilio, O^ li detti mercanti, dà tutti, o della maggior parte , accordo , ne patto alcuno tra loro fatto non farà, per caufa dello guadagno , che loro faranno , o afpettaranno fare , quel guadagno tale 3 che per tale ragione , come difopra è detto , farà (lato fatto , o Jl f ark, * Lo alt Stn'jor * es mefter ^mels hi {àzn Yoorfz» Schipper Is hat behoorlyk dat fyhec) ' HET CONSULAAT VAN DE ZEE. ^Sr K A P, CCLXXXV. kAIs eenKoopvaardy-fchip eent^jandlyk ontmoet. ALseenKoopvaardy-fchip een ander fehip van Vyanden kon:it te ontmoeten, en op het voorfz. Koopvaardy-fchip een, of meerKoopluyden prefentzyn, is de voorfz. Schipper fchuldig de- fel ven af te vraagen, of [j willen^ en verft aan ^ dathy het voorn, vjan* deljk. fthip ^^fi boort fai leggen , en tegen het felve fa^n , en het ver^ meefteren Ì en als de voorfz. Koopman , of al de Koopluyden, of het meerder gedeelte daar toe verllaan 5 kan de Schipper fulks uys- voeren , fonder dat de voorn. Schipper in het minft aanfpraakiyk fai zyn voordefchade,. en het ongemak, dat de voorfz. Koopluy- den daar door komen te lyden, ofte gehouden zyn defelvefchade, die de voorfz. Koopluyden mogten geleden hebben , te betalen ; nademaal dat het met derfelver toellemming, en bewilliging ge- daan is. Maar als de voorfz. Schipper het geen, dat boven gefegt ÌS5 fonder toeftemming, en bewilliging van alle de voorfz. Koop- luyden , of van het meerder gedeelte gedaan fai hebben , fai de voornoemde Schipper voor al de fchade , en intereffen, dewelke de voorfz. Koopluyden daar door lyden , of te lyden hebben, aan- fpraakiyk zyn > en al de voorfz. fchade, die de voorfz. Koopluyden daardoor lullen geleden, of nog te lyden hebben, gehouden zyn te vergoeden, fonder tegenfeggen, al moft het fchip daar voor vcrkoft worden, of allede goederen van den Schipper, fo menfe elders komt te agterhaalen> nademaal dat de voorn. Schipper het geen, dat boven gefegt is, befbaan , en uytgevoert heeft fonder bewilliging van alle de voorfz. Koopluyden, of van het meerder gedeelte. I. En fo wanneer de voorn. Schipper fulks gedaan fai hebben '^"^ ^^'"^ met bewilliging van alle de voorfz. Koopluyden , of van het meer- ^^^^^/^/^ der gedeelte, terfaakevan het verwagte voordeel , dat fy daar ìrìf^foet -d-or- beoogden, * [fullen defdven gehouden zjn aan den voorn . Schi^pr) hun den^het woord in allen deele te prelleeren , fonder tegenfeggen. En als 'er ^yJ^ tuffen de voorn. Schipper en Koopluyden, allen, of het meerder ^.^J^'^^.^ gedeelte , geen akkord , of verdrag , aangaande het voordeel , dat Koopviz^r- fy komen , of dat fy verhoopten te behaalen , gemaakt fai zyn, moet ^^-A^ dit fodanig voordeel o het welk in maniere voorfz, behaalt is j of be- ff/r^^^' ^n Jl> CONSOLATO DEL MARE. farà 5 debba efere * f redo in queflo modo 5 che il detto patrone della naue , o nmilio con il cor^o della nane , 0 natii Ho ne debba hauere , C^ riceuere vn terz,o 5 cr lì detti mercanti con le loro robbe infame ne debbono riceue^ re l'altro terdio ; Cr il nocchiero , ^^ & li marinari , Cr tutti quelli^ che fono obligati ^ cr riceueno falario della nane , 0 del nauilio lo altro ter* tÌ€. Impero debba e f ere canato de'' detti tre tertìi quello , di che debbano ejjere honoratiy C?^ migliorati quelli^ che della naue ) 0 nauilio fono obli^ gati'y O^ il detto miglioramento debba ejfere dato a confcientia de"* detti mercanti , Zjr dello fcriuano della naue , 0 nauilio , Cr del nocchiere^ '^ che fecondo il guadagno ^ ajfai, 0 poco fi debba e f ere partito. Impero fia il detto guadagno ajfai , 0 poco , tutta via ne debba hauere il corpo della naue^ 0 del nauilio con il detto tatron-e infieme il tertio , Cr il rimanente del detto guadagno debba e f ere partito per capi a cogncfientia de" fopra^ detti. ri. Et fé il patrone della naue , 0 nauilio farà , 0 comìncierà quello^ che difoprn e detto ^ (enz.a * licentia cr fenz.a volontà de* mercanti, 0 del* la maggior far te , fé danno alcuno ne fofterranno li detri mercanti , il detto patrone della Tiaue , 0 del nauilio non è tenuto di dare il tertio 5 ma è tenuto di dar quello^ che li farà fimile y a coììfcientia del nocchiero^ Cr dello fcriuano , Cr di dui prueri j C?^ quefii debbano partire quello , che ti detto patrone donerà dare a i detti mercanti 9 fecondo la robba , C^* fecon^ do ^ il valore, Cr la bontà ., che ciafcuno de* detti mercanti hauerà afe. Che ajfai è fimile a ragione , che aJfai ne habbino di quello , che il detto patrone della natte , 0 del nauilio dark a detti mercanti a conofcentia de* fo' f r adetti. 'j percioche il detto patron della naue^ 0 del nauilio era tenuto ^ & farla obligato a detti mercanti di tutto danno rejìituire, che lor foBeneffino ^ <^ af^ett affino fofisner^^ fé li dmi mercanti hauuto lo hauejfim, III. Et fé per ventura nella detta naue^ 0 nauilio mercante alcuno non ci farà ^ fé il detto patron della naue , 0 nauilio vorrà incomenz^are afar •quello 5 che difopra è detto , lui non debba fare , ne può , che non ha potere di fare, Cr di arijìcarcy e in quejìo non bifogna altro dire j che fé il pa^ tronfi 1 Predo) Catal. Part'a (verde&ld) "* E pa?2efos (en Officiers) "^ E del un deh Panefoi ^ e de dos proers {cn vanccnYandcOfEciers, cn vantwc igemeene Matroofen) * Sera (fai 2yn) z Licentia) Catal. Sahtda (kennlfle) j Jl valere) Slet boven Kap^ 120. HET CONSULAAT VAN DE ZEE. 4S9 haalt fai zyn^ in deefer voegen » verdeelt worden > namentlykdar-zt.^^^;-^^; de voorfchreven Schipper te gelyk met het corpus van het ichip .^em h met daar van fai hebben en genieten een derde, en de voorfchreven^^^/'^^^^'^'"^ Koopluyden te gelyk met haare goederen een derde, en de Stuur- iL^en^' man, ^ (en de Officiers)^ en het Bootsvolk, en alle die geenen, à\Q gejimgen loontrekken, en in dienft van't fchipzyn, het laafte derde. Dog^'^fi? van de voorfz. drie parten moet afgaan alhec geen, dat voor af ge- geeven, en vereert m.oet worden aan die geenen, die in fcheeps- dienflzyn: welke vereeringen gedaan en gegeeven fuUen worden terdifcretievan de bovengemelde Koopluyden, en van de Schry- ver, en van de Stuurman, ^(en van een van de Officiers ^ en van twe gemeene Bo otsge feilen ^ en fulks fai gereguleert worden na dat hec voordeel groot, of kleyn^ {fai zyn): maar het zy dat het voorn, voordeel groot, ofkleynfalzyn, fo moet het corpus van het fchip, tegelykmetden voorn. Schipper, alleszins een derde hebben j en het refteerende van het voorfz. voordeel moet, tenoverftaan van debovengemelden, hooft voor hooft verdeeld worden. lï. En de Schipper, hetgeen dat boven gefegt is, gedaan, tnWaxrinde ondernomen hebbende fonder * kennis, en toellemming van alle '^'^^'-^^jj^ de Koopluyden , of van het meerder gedeelte , fai de voorfz.Schip- f/^ °ahhy per niet gehouden zyn, in gevalle dat de voorfz. Koopluyden òz-xx [onder h- door eenige fchade mogten geleden hebben , een derde part over te "^vHUging geeven > maaralleen dat geen , dat hem goed dunkt , ter difcretie fj^ffy^^' van den Stuurman , en van den Schry ver , en van twee gemeene ^.^^^r^» Bootsgefellen : en deefen fuUen het geen , dat de voorfz. Schipper heeft ì fai afftaan aan de voorfz. Koopluyden , onder defel ven verdeden , na het beloop der goederen , en na de ^ ftrydbaarheyd , en bequaamheyd die een yder Koopman gehad heeft. En het is feer redelyk, dat fy niet veel voordeels genieten van dat geen, dat de voorfz. Schipper aan de voorfz. Koopluyden, ter difcretie derbovengemelden, komt te geeven: want fo de voorfz. Koopluyden eenige fchade quamen te iyden , fou de voorfz. Schipper daar voor aanfpraaklyk zyn, enhy fougehouden weefen al die fchade , die de voorfz. Koopluyden mogten geleden, of nog te Iyden hebben, te vergoeden. III. En als 'er by geval geen een Koopman in het voorfz. fchip ^^« ^f^^>- is, en de Schipper het geen, dat boven gefegt is, foude willen be-^^^^'^'^^^^^^'' liaan , kan nog mag defelve fulks niet doen -, want hy heeft geen dy'/chi^^' magtom het te doen, entewaagen> en hier valt niet meer van tem^gmai;* feggen. Want als de Schipper het waagt ^ en het vak wel uyt, isA^^^'^/^'' Q.qq ^ het^^^^^^'^- ^o IL CONSOLATO DEL MARE. trone di naue , o di nauilio arijlcauo,:, fé bene gli fie figHaJfe^ piria bon- tà , C^* 'valore fuo , [e ne remunerajfe li detti mercanti , che la detta rohha , o mere anti a haueranno nelU fua naue , o nauilio di alcuna cofa', (impero farà fua 'volontà di volerlo fare , o nò) ma fé ti contrario ce imeruenife in queflo , che il detto patrone della naue hauerk arifcato , O^ cominciato , il detto patrone della naue , o nauilio , O" ancora li beni di lui fino ohligAti alli mercanti , fé alcuno danno riceueranno , o fo^ Peranno^ e affettano fofener, come che difopra è detto -y percioche nella detta naue non erano i detti mercanti 5 ancora per altra ragione , per- cioche il patrone della naue , 0 à.el nauilio a tale cafo , come difopra è detto ^ non ha potere fenT^a licentia de"* dstti mercanti 'y ne è ragione^ che ne debbi hauere 5 che ajfai ha potere in la robba del mercante ogni patrone di naue^ 0 di nauilio j poiché ha potere in cafo di gietto^ Cr di naufragio , fé già li detti mercanti non fujfino prefenti nella naue , fé cafo di gietto , 0 di naufraggjo ci interuenijfe. Impero fé il detto patrone della naue potrà moftrare , C^ in vero mettere , quello , che di* fopra è detto , che per cafo di ventura li farà interuenuto (il cafo di ventura è tale^ che il detto patrone della naue , 0 del nauilio non lo potejfe frggire ^ O^ è da intendere , che la detta naue^ 0 nauilio ds* nimici li venijfe difopra^ O^ che Jì afferrale con lui) Cr fé periata'^ gione difopra detta i mercanti danno alcuno fofeneranne , il detto pa- trone della naue , 0 del nauilio non è tenuto di alcuna menda fare^ poiché il detto danno per colpa di lui non farà interuenuto , fa , che li detti mercanti Jtano nella naue , 0 no -y cr per altra ragione che à cafo di ventura non può rhuomo niente dire. Et perciò fu fatto qus^- fo capitolo. GAP. CCLXXXVL De accordo fatto per comandatario di naue. SE alcun darà in commdita , 0 haura accomandata la fua naue , 0 na- uilio ad alcun'' altro , fé quello , alquale la detta comandila farà fatta della naue 5 farà con alcuno , 0 con alcuni alcun* accordo , 0 prO' mejfa^ per caufa d'alcuna cofa^ che appartenga alU detta naue^ [e quello^ HET CONSULAAT VAN DE ZEÈ. 491 het maar een goedheyd, en een deugd van hem, indien hy eenige^^;^^^^!^^^ erkentenis geeft aan de voorfz. Kooplnyden, die de voorfz. goede- geen ander ren, of Koopmanfchappen in fyn fchlp hebben gehad ; dog hctf^^^P/^^^-> ftaat enkel aan fyn believen om fulks te doen , of ce laaten : maar als f^J^Z^, hem het in tegendeel in het geen , dat de voorfz. Schipper gewaagt, terftemod* en ondernomen fai hebben, komt te wedervaaren , is de voorfz. ^^^-^^ ^^^ Schipper , en deffelfs goederen voor de fchade aanfpraakly k , die de ^f'^^.H^' Koopluyden daar door komen te lyden , of geleden hebben , oït^^^%^ nog moeten lyden , gelyk boven gefegt is 5 nademaal dat de voorfz. Koopluyden in het voorfz. fchip niet tegenwoordig zynge- weeftj alsmede om een andere rede, namentlykomdatdeSchip« per in fodanig een geval, als boven gefegt is , geen magt heeft, fonder confent der voorfz. Koopluyden j gelyk het ook niet rede- lyk is 5 dat hy die foude hebben > want de Schippers hebben doorgaans magts genoeg over de goederen der Koopluyden, ter- wyl dat fy in afweefen der Koopluyden , als de noot vereyfchtjdat men moet werpen, of flrand kiefen, en magt hebben om te wer- pen, en om ftrand te kiefen. Dog fo de Schipper fai konnen aantoonen ,en bewyfen, dat hem het geen5dat boven gefegt is^ by on- geval overgekomen is> {Ongeval moet men verflaan als de voorfz. Schipper niet ontkomen kanj namentlyk door dien dat het voorfz. fchip der Vyanden hem fchielyk aan Boord komr, en overvalt) en de Koopluyden op fodanig een v/ys, als gefegt is, eenige fchade mogten geleden hebben, fai de voorfz. Schipper niet fchuldig zyn eenige de minile vergoeding te doen > het zy dat de Koopluyden aan Boord fullen gewceft zyn , of niet j nademaal dat de voorfz. fchade door deffelfs toedoen niet veroorfaakt is 5 en voorts om datniemanc tegens een ongeval difputeeren kan. En daarom is dit Kapittel gemaakt. KAP. CCLXXXVI. Van een conventie , die gemaakt is , door een CommiJJionaris vanH Schip. ALs iemantfyn Schip aan een ander fai aanbevolen hebben, en diegeene, aan welke het voorfz. fchip bevolen fai zyn, eeni- ge conventie, tereeniger faake het voorfz. fchip aangaande, met étt^z^ of geenenkomt temaaken, of eenige belofte te doen, fai diegeene, dewelke het voorfz. fchip aanbevolen heeft, fo 't fake Qjiq 2. was, 49i IL CONSOLATO DEL MARE. almde la detta nane farà fiata comandata^ C^ il dem accordo , o promejfa haurk fatto ^ fé lui^ ojferuerà cjuello^ che accordato ^ O" pra^ meffo haurk ad alcuno^ ò alctmì, fé quello , alqual il detto accordo^ 0 promejfa fatta farà , ne fofienerk danno alcuno , quello , che la detta naue^ o nauilìo Vhauerk comandato^ è tenuto di tutto il danno k re^ fiituire 5 fé la detta naue , o nauilio ne fa^effe effere venduta -, percioche per colpa di quello , alquale lui haurk la detta naue , o nauilio co- ìvandata, li fujfe imeruenuio il detto danno : in tanto impero^ che il detto accordo , o promeffa fujfe fatta per caufa di conto , che apparten* ga^ 0 appartenere debba alla naue ^ o nauilio. Impero fé quello^ che- La detta naue , o nauilio hauera comandata , ne fofienerk ^ o ne haurk k fofienere alcun danno , per colpa di quello , k chi haurk comandata^ U detta naue , o nauilio , fé quel haueffe alcuni beni , luì è tenuto di tutto quel danno k refiituire^ che per colpa di lui haurk fofienuto: €r fé quello^ alquale la detta naue^ o nauilio farà fiata comandata , non haueffe di che pagare , <cr fuffe aggiunto , Cr ti danno difopra detto pagare , ne refiituire non fotrk , lui debba effer meffo in potere della ^iufiitia^ CT* fiani tanto in quel loco per infimo che habbia fatisfatto ^ C paoato tutto il detto danno j o che fi fia accordato con quello , che il detto dmno haurk fofienuto per col^a di lui. Et quefio difopra detto Jta fatto fent^a fraude. Impero fé quello , alquale alcuno ha raccoman- data la fua naue , o il fuo nauilio.^ farà alcun' accordo.^ o promeffa con alcuni y C^ per colpa di lui non rimanerk , che lui non Vofferui.^ * ne quel* ioy che la detta naue^ o nauilio li haurk comandata^ non fino tenuti d'ai- cuna emenda fare k quei , k iquali la detta promejfa fark fiata fatta 5 poiché per colpa di lui ^ non Vhahbia offer uato. Perche ciafcuno fi guardi y k chi coma-nderk il fuo vajfello , Cr come , €r come no , pereto ^^ che danno alcuno non li pojfa interuenire, E per la ragion fopadttta fa fimo quc" fio capitolo. * No (niet) * FM (hy) * Rq ronjftndra, qm eli (niet agrergebkven fai z-yn^ dachy) GAP, HET CONSULAAT VAN DE ZEE. 4^5^ was 5 dat de voorfz. Commiffionaris, die devoorfz. conventie ge- maakt, oF de belofte gedaan fai hebben 5 het geconvenieerde, of beloofde =^(w>0 na en quam 5 endatdie geene, ten wiens behoeven de voorfz. conventie gemaakt, of de belofte gedaan was, eenige fchade daar door quam telyden, gehouden zyn al defelve fchade te vergoedenjal moli: gemelde fchip daarom verkoft worden : nademaal dathy devoorfz. fchade door misdryf van die geene geleden heeft, aan welke den ander het voorfz. fchip had aanbevolen: des moet de voorfz. belofte, of conventie gedaan, ende gemaakt zyn, aan- gaande iets, dat tot het fchip behoort, of moli behooren. Maar alsdiegeene, dewelke het voorfz. fchip aanbevolen heeft, eenige fchade door misdryf van den voorfz. Commiffionaris fai geleden hebben, of genootfaakt worden te lyden , fai defelve gehouden weefen al die fchade, die hy door deflelfs misdryf fai geleden heb- ben te vergoeden 5 voorfo verre als hy eenige goederen heeft. En als de voorfz. Commiffionaris geengoederen heeft, ende agterhaalt zynde , niet in ftaat fai weefen om de voorfz. fchade te konnen vol- doen, of tebetaalen, fai hy in gevankenisgebragt worden, en daar in blyventot'ertyd, dathy de voorn, fchade geheelyk voldaan, of anderszints-metdie geene geakkordeert fai 7yn , diede voorfz. fcha- de door fyn misdryf geleden heeft. En het geen , dat boven gefegt is, moet ter goeder trouwe gefchieden. Maar fo wanneer die gee- ne, aan welke iemant fyn fchip bevolen heeft , eenige conventie metdeefen, of geenen gemaakt, of eenige belofte gedaan fai heb- ben, welkers voldoeninge door deflelfs toedoen , of nalatigheyd niet agtergebleven is j fai * (defelve,) of die geene , die hem het voorfz. Schip aanbevolen heeft, niet gehouden zyn eenigevergoe- ding aan die geenetedoen, ten wiens behoeven de voorfz. belofte gedaan was: nademaal dat de voldoening door deflelfs toedoen, of nalatigheyd ^ (met agtergebleven is), Dienvolgende moet dan een yder toefienhoe,enaanwien hy fyn fchip aanbeveelt, of niet 5 op dat hy in geen fchade vervalle. Ën om de bovengemelde rede is dit Kapittel gemaakt. 