Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
Nancy! Hoe menig stuk wild hebt gij mij in de handen gebragt, dat ik met een' gewonen hond nooit hadde gekregen; en nu te bezwijken aan eene hart- kwaal, misschien omdat ik geen' zoon van u bezit ! ! ! Ik dacht mijn geweer en jagtgereedschap met Nancy te begraven,.. cloch daarvan iiet ik mij terug brengen , doordien ik een reserve- geweer bezit, van volkomen dezelfde afmetingen als dat, waaraan ik sedert vele jaren gewoon ben, aan hetwelk eene gedachtenis is verbonden, en dat ik dus niet mede in bet ongereede zou mogen brengen. Der waarheid getrouw, moet ik hier bijvoegen, dat een verloop van acbt dagen en de levenswijsheid van vader Cats mijn gevoelig verlies aanmerkelijk hebben gelenigd, en ik berustte bij de mogelijkheid, van bet eerst volgend jagtsaizoen geene acte te nemen. Bijaldien dit in handen eener Nancy mogt komen, die de persoons-aanduiding te diiidelijk vindt, die niet gaarne in dezelfde reden met een' hond voorkomt: zij gelieve zich met de toevallige gebeurtenis gerust te stellen, dat de beide hier bedoeldc Nancy's op den- zelfden dag betreurd zijn geworden. 408 Het hier medegedeelde is, wel is waar, slechts een potpourri j waaruit de inzender hoopt dat — in der- gelijke voorkomende omstandigheid — nut zal kun- nen worden getrokken , zoo als hij zich voorstelt met loodwit, als opdroogend middel, nadere proeven te nemen. Jagers-taal. CSX2P A i. I E R I E J. De jonge heer was gepromoveerd van de studie te huis gekomen; hem bekroop weldra de lust om eens te gaan jagen. De huisknecht werd hem nagezonden , met uitdrukkelijken last van hem niet uit het oog te verliezen; welke, zoo als anderen in die betrekking, nooit verlegen was en aan zijne zending eene gunstige wending wist te geven: zich aanbiedende om al de hazen te dragen , die Mr. schieten zoude. Daar hij achter zyn' jongen meester bleef , ontving hij de teregtwijzing, dat dit wel bij het gaan langs den algemeenen weg behoorde te geschieden , maar nu , in het veld, naast hem op puimen afstand; ook datwan- neer hij een' haas zag loopen, hij roepen moest » war- toe" en bijaldien hij patrijzen zag vliegen , had te waarschuwen met »kiro." 110 Nil gebeurde het weldra, dat Jan patrijzen zag loo- pen en bleef staan overdenken, hoe hij zulks kenbaar had te maken. Toen dc patrijzen opgevlogen en misgeschoten wa- ren , vernam de jager dat hij met meer kans van treffen in de zit had kunnen schieten; waarop uitdrukkingen volgden , die voor Jan alles behalve aangenaam waren , en beantwoord wcrden met de bewering, dat de »ki- ro's" hadden geloopen, in welk geval, bij de gegeven onderrigting , niet was voorzien. A . . . k. Een venetiaansche gezant in Frankrijk ontving van een' vorstelijken persoon een' kostbaren , afgerigten valk ten geschenk. Dc italiaan, die niets van de valkerij verstond, en die den vogel voor een stuk wildbraad aanzag, verwees hem aan zijnen kok om te bereiden. Na eenigen tijd vroeg de voormalige eigenaar den gezant: »hoe hem de valk beviel?" De gezant antwoordde: »hij heeft goed gesmaakt, doch hij was vreeselijk ma- ger." »Is dat uit blijven, trage lummel!" zeide een jager knorrig tot zijnen jongen, »ik zend u om een half »pond kruid naar den winkel, die geene vijftig passen 111 »ver is, en gij laat mij zoo lang wachten." — »Voor »een half pond," antwoordde de jongen, »is het wel »wat lang; maar ik moest immers een heel pond ha- »len." EEN IEDER WACHTE ZICII VOOR SCI1ADE ! Aan het slot der »Bijdrage tot de studie van het • jagtveld", door den heer Mr. H. Sassen, Inspecteur der Jagt in Noordbrabant — 4de jaargang , bl. 251 — , wordt melding gemaakt van het aanwenden van ver- gif, ter bemagtiging van patrijzen; het volgende stuk- je , ons van eene geachte zijde ingezonden , geeft eenige bijzonderheden omtrent dit onderwerp op, die wij onzen lezers gaarne mededeelen , en die aanleiding kun- nen geven om dergelijke schandelijke praktijken te ontdekken. — Gelukkig dat bij het slot van art. 15 der vigerende Wet en van het aanhangig ontwerp daarin voorzien is. Red. In de maand February 1853 bragten twee onbezol- digde jagtopzieners, van eene tournee terug kee- rende, mij twee van potscherven vervaardigde , platte pannetjes, ter grootte van een theeschoteltje , door 112 hen op de heide, in de onmiddelijke nabijheid van eenig bouwland , gevonden ; zij waren gevuld met eene breiachtige meelpap, met eenige geweekte boekweit- korrels doormengd. — Het gevoelen der opzieners dee- lende, dat die voorwerpen tot lok-aas voor wild be- stemd waren, deed ik een der pannetjes eenen ouden haan , die in een ruim , afgesloten hok geplaatst was , voorzetten , met dat gevolg , dat hij binnen vijf uren na het gebruik stierf. — Het overige is door den heer Brtjinsma , te Leeuwarden , scheikundig onderzocht , en toen gebleken met wit rattenkruid (acidum arseni- cosum) vermengd te zijn. — Gemelde scheikundige hield zich overtuigd , dat het gebruik van op die wijze gevangen of gedood wild de noodlottigste gevolgen moest hebben. Later zijn nog wel dergelijke potscherven gevonden, doch ze waren ledig. Jagerswijkj Z Maart 1857. F. T. H. Verslag m de Jagt en Yisscherij in de provincie Utrecht, over 1856, MEDEGEDEELD DOOR DEN HEER INSPECTEFR Mr. A. G. J, BARON TAETS VAN AMERONGEN. -»*h Ten opzigte der werking van de wet van 6 Maart 1852 (Slaatsblad No. 47), zal ik kunnen volstaan met te vermelden, dat dezelve gunstig is, en, naar mijn oordeel, nog veel gunstiger uitwerking had kunnen hebben , indien niet oorzaken van verschillenden aard , reeds zeer kort na de invoering der wet , goede resultaten hadden belemmerd, en tegen gewerkt. Onder dezelve zal ik alleen opgeven als de meest nadeelige, de onzekerheid waarin men verkeerd heeft en nog verkeert, ten opzigte van het bij voorlduring V1JFDE UARGANG. 8 114 bestaan der wet, waarbij voornamelijk op den voor- grond staat, de onzekere positie van de opziencrs der jagt en visscherij. Mijne , van den aanvang der invoe- ring van de wet van 6 Maart 1852 (Staatsblad No. 47) , herhaaldelijk uitgedrukte meening , dat de wet , behoudens eenige geringe wijzigingen , zeer goed zoude werken, is door de ondervinding bij mij versterkt, en, indien hier en daar klagten en bezwaren tegen dezelve worden ingebragt, moeten die meer aan de verkeerde uitvoering der wet dan aan de wet zelve geweten worden. TOEZIGT OP DE JAGT EN VISSCHERIJ. Het is mij bijzonder aangenaam te kunnen mede- deelen , dat de bezoldigde jagtopzieners uitmiinten door getrouwe nakoming hunner dienstpligten. Ten opzigte van hunnen dienstijver en bekwaamheid kan ik de lorTelijkste getuigenis afleggen. De aanstelling tot Rijks veldwachters, en de in die betrekking door de bezoldigde opzieners gedane diens- ten, hebben geenen nadeeligen invloed uitgeoefend op hunne dienst als jagtopziener. De burgemeesters der gemeenten, alwaar bezoldigde opzieners gestation- neerd zijn, bebben echter zeer gunstige rapporten uit- gebragt, betrekkelijk de door de jagtopzieners als Rijks veldwachters bewezene diensten. Zeer ten on- regte zoude het echter zijn, om nit deze stelling, dat de beide belrekkingen zeer goed door de jagtopzieners 115 kiinnen worden waargenomen, af te Ieiden, dat ook de Rijks veldwachters goede diensten als jagtopziencrs zoiiden doen, dewijl die ambtenaren, naar mijne meening, voor die betrekking in den regel geheel ongeschikt zijn. De onbezoldigde jagtopzieners hebben goede diensten bewezen, en werken mede, om een goed en doeltreffend toezigt op het jagtveld nit te oefenen. De overige ambtenaren, met bet toezigt op de jagt en visscherij belast , hebben , in 't geheel genomen , vooral in het te keer gaan van stroopcrij zeer weinig dienst gedaan ; — de door die ambtenaren gedane bekeuringen zijn meestai van weinig aanbelang. STAAT VAN HET JAGTVELD EN DER VISSCHERIJ. Het jagtveld is zeer ruim van wild voorzien , vooral van hazen en fazanten. De meerdere zorg, aange- wend om het veld van onkruid te zuiveren , het betere ophalen en schoonhouden van gruppels en sloten, zijn niet voordeelig voor het broeijen der patrijzen, en vele nesten worden daardoor gestoord; — ook is de weersgesteldheid van eenige opvolgende jaren voor de "vermenigvuldiging der patrijzen zeer ongunstig geweest. Evenwel zijn de vooruitzigten thans vrij goed, en het is te verwachten, dat er in het volgende jagt- saisoen meer patrijzen dan in vorige jaren zullen zijn. In de geheele provincie zijn gedurende den jagttijd buitengewoon veel hazen geschoten , zoodat er veel 8* hazen naar het buitenland van hier zijn vcrvoerd, en daarin een niet onbelangrijke handel is gedreven. Het wild heeft zich sterk vermenigvuldigd , en heeft zeer weinig van koude of sneetiw geleden. Er is be- trekkelijk met hetgeen vroeger plaats had, zeer wenig gestroopt , en bij een aanhoudend goed toezigt zoude , naar mijne meening , het stroopen meer en meer zeldzaam worden, vooral indien de stroopers meer moeijelijkhetd ondervonden in het verkoopen van wild , hetgeen vooral zoude bereikt worden door het koopen van wild strafbaar te stellen. De nadeelige toestand, waarin de visseherij zrch heeft bevonden , is verbeterd ; de vischvangst is gunstig geweest , en zal in het jaar 1857 waarschijnlijk nog gunstiger zijn. OPBRENGST EN GETAL DER IN 1856 AFGEGEVENE JAGT- EN VISCHACTEN : Voor 294 groote jagtacten f 6235,74 » 28 kleine » » 197,96 * 196 groote vischacten » 1385,72 * 461 kleine > » 1168,63*. Met inbegrip van zegel en opcenten dus te zamenr f 8988,055. Wanneer daarmede de opbrengst van het Jaar 1855 vergeleken wordt, welke f 8705,09 heeft bedragen , dan blijkt het, dat er in 1856 eene meer- dere opbrengst heeft plaats gehad van f 282,96*. Er zijn 31.3 kostelooze vergunningen om te visschen 11? afgegeven , zoodat het aantal dier vergunningen , het- welk in 1855 310 heeft bedragen, bijna niet is ver- meerderd. Evenwel zoude, naar mijn oordeel, het aantal der kostelooze vergunningen wel voor vermin- dering vatbaar zijn, 6n in het belang der visschery 6n der houders van vischacten wenschelijk. SCIIADELIJK GEDIERTE. In 1856 is in de prov. Utrecht het navolgende scha delijk gedierte gedood en vertoond, waarvoor aan premien de som van f 433,15 is uitbetaald. 2 Moervossen , 5 niet volwassen vossen , 3 marters , 371 bunsings, 2 hermelijnen, 477 wezels, 1 arend, 92 valken , 27 havikken , 357 sperwers , 28 wouwen , 61 buizerden. Hierbij moet worden opgemerkt , dat , krachtens de laatste alinea van art. 30 der jagtwet, voor het viervoetig gedierte (met uitzondering der wezels) slechts premien worden genoten, voor zoover het is gedood tusschen den 1 Mei en den 1 November van ieder jaar, en dat door sommige jagtliefhebbers in deze provincie, voor het dooden van schadelijk gedierte, niet bij de wet opgenomen , (als kraaijen , exters , enz). eene niet onbelangrijke som wordt besteed. RELAZEN EN VONMSSEN. In 1856 zijn 236 relazen en vonnissen ingekomen, welke door eene uitspraak des regters, of door vry- 118 willige betaling van het maximum der boete getermi- neerd zijn. In het geheel zijn , ter zake van overtreding der wet van 6 Maart 1852 (Staatsblad No. 47), 247 vonnissen geslagen , namelijk in de kantongeregten Utrecht 33, waarvan 5 vrijspraken, Amersfoort 47, » 4 » Wijk bij Duurstede . . 19, » 2 » IJsselsteijn 27, » 1 » Rhenen 21, » 8 » Loenen . 32, » 3 » Maarssen 38, » 7 » In hooger beroep zijn geweest , bij de Arr. regtbank Utrecht. . . 8 vonnissen, waarvan 1 vrijspraak. Amersfoort. 18 » » 0 » Bij het Provinciaal Geregtshof van Utrecht 3 von- nissen, waarvan 0 vrijspraak. Terwijl een veroordeelend vonnis door den Krijgs- raad in het Provinciaal Kommandement van Utrecht is gewezen. — Hieruit blijkt, dat slecht twee derbehan- delde zaken definilievelijk vrijspraak ten gevolge heb- ben gehad. <££W GO ft? TOB3AS. hmk»« Op bladz. 184 van den 3Jen jaargang de beschou- wingen lezende over het verhuizen der vogelen , waaronder de zwaluwen vermeld worden, had ik gewenscht meer te vernemen van de vier soorten dezer lieve diertjes, die hier te lande voorkomen. Het vol- gende moge ter aanvulling van het gezegde dienen. Van jongs af wekten deze kleine vogels mijne aan- dacht, die later vermeerderde door de kennismaking met iemand , die er bijzonder veel werk van maakte , en wien zoo wel hierom, als om zijne edele hoedanighe- den en andere bijzonderheden , welke hier volgen zul- len, in stilte de bijnaam van oom Tobias was gegeven. Vogelaar was oom T. niet , en evenmin jager in de volstrekte beteekenis van het woord, ofschoon hij 120 vroeger vrij zeker een stuk wild kon schieten; een en ander vermoedelijk tegen gewerkt , doordien hij van natuur zeer zindelijk was en gaarne altijd kraak- netjes voor den dag kwam; wat knutselachtig van aard, stelde hij zich te vreden met te doen vooron- derstellen, dat hij vogelaar , jager en tevens visscher was. De baars was 6f te groot of te klein en nooit vet en lekker genoeg; zijnde het eenigste punt waarin hij moeijelijk te voldoen bleef. Ofschoon het bijna eene halve eeuw geleden is, dat die zachtaarclige man leefde, heb ik hem nog dage- lijks voor oogen: hij was niet lang van gestalte, had fijne gelaatstrekken en zeer beschaafde vormen , die zich in de minste zijner handelingen uitdrukten , zelfs tot bij het rooken, waarvan hij een groot minnaar was , ofschoon er hij nooit een ander mede hinderde; het gevolg was dan ook dat zijne pijp buiten zijn' wil zelden uitdoofde en veel langer brandde , dan zulks bij de gewone rookers meestal het geval is. De meer- schuime pijp was toen in de mode ; er werd een gedeelte van de nachtrust opgeofferd, om die op eene bepaalde plaats in kleur te doen afscheiden , waarmede het afkoelen strijdig was en waartegen de zijne steeds met zeemleer was omwonden, terwijl in het deksel een vreemd muntstuk was gewerkt, dat als iets buitengewoons een ieders aandacht trok. De mededeeling dezer bijzonderheden zou overtollig zijn , zoo zij niet strekte om net tijdstip, waarin hij leefde aan te duiden, en zich den persoon beter te kunnen 121 voorstellen, in eenen tijd, waarin men bijna geene menschen meer aantrcft, die zich niet volgens alge- meene opvoedingsregelen bebben gevormd; zooge- naamde typen, die de sclierpte van den stempelslag hadden behouden , origineelen , zoo als men ze le regt noemde, die steeds volgens eigen begrip en in- borst leefden. Oom T. sehoor zich tweemaal daags en duldde niet dat zijn hoofdhaar de lengte van twee nederlandsche duimen overtrof; het was altijd keurig gepoederd en boven de slapen met hoekjes weggenomen, tegen welk wit zijne ebbenhoutkleurige tanden afstaken, verhoogd door de helder witte das zonder strik. De kraag van den rok was hoog genoeg om het achter- lioofd tegen elke soort van togt te beschutten; de poeder, die er op gestoven lag , werd niet als onedele stof beschouwd; de rok was bestendig van eene kleur: koornbiaauw met glimmende knoopen, van voren te kort en van achteren wat lang; men zou gezegd hebben nit voorliefde als eenen zwaiuwenstaart uit- loopende, die bij het gaan eene vleugelbeweging maakte. Zijn vest was altijd van zwarte zijden stof; ofschoon vrij lang , kon men daaronder fijn wit linnen opmerken; de onderkleeding , van dezelfde grond- stof, maar ingevolge de jaargetijden in kleur afwis- selende , reikte niet hooger dan op de heupen , waar zij spande. Onder het vele goeds , dat ik van oom T. weet , behoort te worden onthouden , zijne meening om- 122 f rent tie broekdraagbanden, die bij als eenc docl- matige toevoeging aan onze kleedingswijze beschouwde, daar sedert bet gebruik daarvan minder mannen gebro- ken zouden zijn; tot grond voor deze bewering voer- de hij aan : dat door de drukking van den broeksband de onderbuiks ingewanden omlaag worden gedrongen , waardoor , bij onverwachte schokken , bet net , dat hen omvat , scheurt , en die hinderlijke uitzettingen ont- staan , die van de plaats , waar zij gevestigd zijn , bun nen naam ontleenen. Twee lange kettingen, van verscbillend metaal en vorm , gehecht aan twee voorouderlijke horologien , waarvan het kostbaarste in een tweede omsluiting werd gebouden, versierden de onderkleeding. De laarzen waren met eiwit en zwartsel gevernist en werden nooit zonder gele, verlakte kappen gedragen, waaraan onderscheidene stroppen, zoo tot aantrekken derzelve , als om het afzakken te herstellen , en hier min of meer gewoonte geworden , als het geheugen faalde , of het noodig werd aan de gedachten eene anderc wending te geven ; Hep iets te hoog voor zijn begrip , dan trok hij de kappen tot over de kuiten, daar nie- mand bijzonder acht op gaf , omdat destijds alle men- schen kuiten hadden. Oom T. hecft het langst oor- ringen gedragen als middel tegen het knippen met de oogleden. Wie er op den Zwaluwenburg te gast kwam , zulks l)ragt geene verandering in de plaats van oom T. aan tafel , het overgangspunt van de gouvcrnante tot 123 andere personen. Zijn verzet tegen liet wettig gezag, dat hij bier stookte , was niet gevaarlijk , en bepaalde zich bij bet breken van ecu glas, en daar hij opge- ruimd van aard was, deelde hij de vrolijkheid aan anderen mede, bij het drinken van welkom en ge- zondheden der bezoekers. Het slot Zwalnwenbnrg had dubbele grachten, met eene voorpoort , waaronder vele zwaluwen bun verblijf hielden, en cr niet verstoord werden , zoo lang de mus- schen tiit limine nesten konden geweerd worden , uiter- lijk kenbaar aan witte vedcren uit de opening der wonin- gen zigtbaar. Het gebeurde niet zelden dat een door die poort gaande persoon, op deze nesten lettende, aan den vroegeren , bijbelscben Tobias dacht. De minste onaangename gewaarwording werd minzaam verholpen , en voor wien het noodig had, bestond hier onschade- lijke raad tegen vele kwalen; hij, die over maagpijn of iets dergelijks te klagen had, kreeg tot radicaal herstel een glaasje »pop ," zijnde bittere krniden afgetrokken op jenever, in eene flesch, wier vorm veel van een blaasinstrument had, gelijk dergelijke vreemdc vormen nog heden , onder gastvrije gewel- vcn, worden aangetroffen. Bij onstentenis van een' plattelands heelmeester , was de huisapotheek hoogst eenvoudig : het potje No. 1 bcvatte hypericum ; de bloem dezer plant werd van de watersnippenjagt medegebragt en dan op olic gezet , vervolgens geplaatst op een voor een ieder toegangbaap pnn( , en als gencesmiddel voor 124 brand — en gestokene wonden, vooral ier genezing van ribbenbreuk geroemd. En te beschrijven hoe de Hjders hicr van de vallende ziekte, door middel van het drinken van het bloed van een' witten eendvogel en nog zoo wat, ontwijfelbaar genezen werden, zoude te ver van het onderwerp brengen , te meer daar het als een familiegeheim werd bewaard. De muren van het reeds vermeld gebouw waren zoo dik , dat men op de vensterbanken 9 even als in de tegenswoordige rustbanken, een vertrouwlijk tete a tete kon maken; de ruime vertrekken waren altijd warm en frisch, wegens doelmatig stoken in open schoorsteenen , wraartoe tegen den avond, op een vervoermiddel nieuwe brandstoffen werden aange- bragt. De vuurspatten werden tot den haard bedvvon- gen, door een laag hekwerk, waarin lofwerk van koper en eene inkeeping, om de lieve kleine voeten voordeelig te plaatsen. 0 , gelukkige oude tijd ! De muren waren met tapijtstof bckleed in de man ier der Gobelins, wraarop voorstellingen van jagten en ridderbedrijven ; voorts was het er een goed en lustig leven; men schonk uit kruiken, waarop »credens" te lezen stond, afgeleid van het oude »credensen." In een der hoeken was een prieel voorgesteld, nagenoeg door een groot wijnrankblad gesloten, waarin een paar verliefden zaten, die met groote oogen onder snarenspel tot elkander spraken. In een' langen gang, die naar de kamer van oom T. 125 lcidde , hingen schilderijen en portretten , die ofschoon er geen voldoend daglicht was, de verhalen nit fami- ne gebcurtenissen moesten verduidelijken , waaronder schrikbarende voor diengene die hier des avonds de kaars uitwoei. De kamer van oom T. maakte op dit geheel weinig uitzondering ; bij het opencn van de deur viel het oog op eene schilderij, een' man voor- stellende, die bij zijn werk poosde, de hand latende rusten op eene spade; welk doek wegens de houding de naam van »de luiaard," was gegeven. Verder cntdekte men een' nageboosten hertenkop, en aan de enden van het zwaar gewei hingen, met meer andere voorwerpen tot het jagersleven behoorende , drie gewe- ren, waarvan het eerste als een Le Clercq van 1740, aan het meer dan gewoonlijk terug geplaatst , smal vizier kenbaar was; later veranderde het woord, bij verbastcring , in »T eclair," dit was grootscher, war- mer en voordeeliger bij meerdere kracht ; een tweede , korter van loop , droeg met groote , gouden letters het woord Versailles , terwiji het derde een enkelioop was , een echte Don Diego Esqcibel , van ouden datum en op bijzondere-wijze gedamasceerd , bczittende den roem van altijd doodelijk te treffen; waarom het dan ook steeds den voorhang behouden had. Ofschoon oom T., wegens een' ligten aanval van beroerte niet meer joeg , hield hij zijn' Esquibel stof- en roestvrij , zag men nu en dan den langen loop uit een der ramen te voorschijn komen, de zwaluwen in hun vliegen volgende , en na eene beweging , die tevre- 126 denheid aanduidde terug trekken, waaruit men wilde afleidcn, dat oom T. de zoete overttiiging genoot van nog te kunnen treffen. Waar de kamer niet mecr voldoende bekleed was, werd dit verholpen met veelsoortig netwerk: om te sicken, te slaan, te strijken en te lalcn zinken, benevens andere voorwerpen tot tijdkorting voor icmand, die niets bepaalds te doen heeft, en wiens gezigt en band niet meer de volkomene vaslheid hebben. De trompetflcsch was gcborgen in een zwarthou- ten, met jagtsnijwerk voorziene kast, waarin tevens de vreemdsoortigste dingen werden bewaard als : eenc roos van Jericho, zeekoraal, zeldzame hoornen en klaauwen van vreemde dieren, die men moest voor- onderstellen van een museum afkomstig of van eene verre reis mede gebragt te zijn , als getuigen van jagt- bedrijven. Hoe dit ook zij , ze bleven bestemd om te dienen als voorbehoedmiddelen in de wieg van eenen opkiemenden jager tegen: stuipen, kinkhoest, douworm en andere kwalen, waar de lieve jeugd verder al niet aan te lijden heeft; ik, die de eer heb van tot u te spreken , verzoek te gelooven dat ik hier- door van die kwalen ben verschoond gebleven, en door toevoeging van een stuk van een' helm , later op de jagt steeds gelnkkig ben geweest, van letsel spoedig hersteld en voor ongelukken bewaard ben gebleven ; en daar deze voorwerpen bij oom T. wel werden geleend maar het niet altijd der moeite waard geacht werd 127 om ze terns' te bezorgen, zoo was het aantal allengs minder geworden. Voorts viel op te merken, dat de gordijn de boe- kenkast, die eene bibliotheek moest voorstellen, niet voldoende dekte, eene aanmerkelijke aanvulling in ponden afgewogene tabak en kistjes van verschillend formaat zigtbaar liet , die , tnsschen de wetenschap- pelijke folianten geplaatst, de waarde der oudheid moesten deelacbtig worden. — Op den vloer zag men , naarmate dat bet aangenaam of nnttig zijn kon , bereide hniden van dieren gelegd. In het midden der kamer was nog plaats voor ecn disteleertoestel , ver- mits oom T. , die na verloop van zeven jaren van smaak veranderde , in plaats van bitter , zoet schonk , en lust kreeg de anisette en curacou zelf te stoken, in welke tijdkorting hij niet werd tegengewerkt , daar zulks bij dag en open raam plaats greep, waardoor men minder bezorgd was voor brand, noch voor vuil in de kamer, die meer nuttige, dan nette voorwerpen bevatte. Integendeel men schepte er behagen in, hem in de disteleerkunde aan te moedigen, hetwelk ver- der aanleiding gaf om goede likeuren uit Amsterdam te bekomen , die men in het toestel goot om oom T. in den waan te brengen, dat hij werkeiijke slaagde. Alvorens werd zijne mixtura in de gracht gestort , waarover men zich nog des te meer vermaakte toen men zag, dat de groote karpers er eenen zwijmel van kregen. Een zwaluwen paar had zijn nest op een' glasrig- 128 oliel gebouwd, waartloor oom T., van uit zijn bed, in de gelegenheid was hun doen en laten waar te nemen; hetzij voorbedachtelijk of bij ongeluk, bij het scboonmaken der glazen , raakte dit nest weg : »Leiden in nood,1' maar er kwam uitkomst; de zwa- luwen bouwden een nieuw nest tegen de kruk van de schop, waarop »de luiaard" rustte, het was als of hij het nest in zijne hand hield , waaruit de zwaluwen af en aan vlogen; dit werd stil gehouden, tot dat iedereen het geheim wist, toen liet men het wonder aan de vertrouwden zien, en daar de raraen geopend bleven, vonden de makke zwaluwen ruimschoots gelegenheid om de hoeken te doorzoeken en verder, bij uitbreiding der familie, in den hemel van het ouderwetsch ledikant een nest te bouwen, waartoe de damasten gordijnen, met dikke, gele zijde gevoerd, vrijheid lieten, en waarbij zich spoedig andere kolo- nisten aansloten. Wie zou het gelooven, dat die zonderlinge man zijne rust hield in zulk eene slaapplaats^ overdekt door een zeildoek , als oversprei , zich niet roerende en gelukkig door de gedachte , dat hij altijd getracht had kwaad tegen te gaan , goed te bevorderen , en in deze wereld niemand hinderlijk te zijn. — Hij was ongehuwd en bezat voldoende middelen om vrolijk gedeeld achter te laten ; bovendien leed hij aan alle zwakheden , eigen aan die jaren , waarin de mensch merkbaar tot de kindsheid terug gaat. Zijn overgang tot een nog ge- lukkiger leven stelde oom T. zoo veel mogelijk uit, 129 even als hij, die de oplettendheid z66 ver drijft, dat hij den slentel van zijn horologie in een papier wik- kelt, opdat er geen stof in het pijpje en vervol- gens in het raderwerk dringe; die de zorg voor zijn ligchaam zoo ver uitstrekt van aan de houtblokken een nummer te geven, om steeds het droogste paar het eerst aan te doen. Voor het aanbreken van den dageraad ontsloot oom T. zijn raam voor de vrije vlugt der zwaluwen, en zooclra hij de laatst vliegende niet meer zag, ver- geleek hij het eene horologie tegen het andere, klopte de assche uit zijne pijp , en verliet de lange brug voor het huis, van waar hij gewoon was zijne waarnemingen te doen ; waar men hem niet terug zag voor den vol- genden dag. Golden de opmcrkingen alleen de zwalu- wen, of meer bepaaldelijk zijne zonnewijzers ? Ze zijn hclaas niet opgeteekend, of welligt verloren ge- raakt. Wanncer oom T. op zijnen post was, knoopte ik dikwerf een gesprek met hem aan, dat ik onmerk- baar op de zwaluwen overbragt , zijnde juist het onder- werp, dat hij zoo veel mogelijk vermeed, begrijpcnde dat zijne genegenheid en studie voor en van de zwalu- wen door anderen belagchelijk gevonden moest worden. Hiervan is mij bijgebleven, dat men het niet genoegzaain eens is, waar de zwaluw de zeven maanden van het jaar doorbrengt, gedurendc welke wij haar niet zien; en daar zij dus meer afwezig dan hier is, kan zulks doen veronderstellen , dat zij elders te huis behoort en VJJFDE JAARGANG. 9 130 de groote hitte ontwykt, evenzeer als onze koude, met gebrek aan voedsel gepaard gaande ; en zoo zij el- ders ook broeden , dan moeten er op reis vele veronge- lukken , of voor hen vele vijanden bestaan, die zij hier nict hebben ; immers men kan niet aanncmen , dat deze vogelsoort moeite zou hebben de reis gelukkig te volbrengcn, als men dezelve vergelijkt met andere soorten, die talrijker tcrug keeren in verhonding der vertrekkende, bij mindere begaafdheid in het vliegen. Deze vogeltjes schijnen groote reizen te maken , want het voorval met Tobias en de zwaluwen had plaats te Ninive, hoofdstad van Assyrien; men verhaalt ook nog dat een schrijven aan eene zwalnw werd mede gege- ven, bevattende: »hirondelle qui volez si belle, ou vas ta ?" Waarop in 't volgende voorjaar het antwoord terug kwam: »d Athenes chez Pierre, pourquoi t en informes-tu? Dit hecn en weer schrijven kon ik als mogelijk aan- ncmen , b;j de herinnering aan den gelnkkigen tijd waarin ik er vermaak in schepte, de musschen kam- mcn van rood laken met pik op het kopje te beve»li- gen , haar roode lellcn gaf, om ze het voorkomen van haantjes te ^c\eh, en daarna de vrijheid schonk; tocn ik eene zwaluw magtig kunnende worden, die eene wittc veder in den staart bond, en dan een ge- deelie van den zomcr met welgevallen mijn werk aan- schouwde, de veder, steeds in drillenden toestand, met de oogen volgende. Het sprcckwoord zcgt : »twee zwaluwen maken nog 131 geenen zomer;" Qien kan echter a]s regel aanne- men dat na haar terugkeeren geene nachivorst meer plaats grijpt, welk terugkeeren gewoonlijk na regcn, bij zuiden wind, plaats heeft; (*) ingelijks kan men aannemen, dat de eers'e rijp haar doet vertrekken. Zij broeden in een' zomer meer dan eens in het zelfde nest; dat der boeren- en huiszwaluwen wordt ge- bonwd door, langs regenplassen , met het bekje natte kleiaarde op te nemen en die vast te hechten tegen het punt, waar zij hun verblijf witlen vestigen, daar- mede in den vorm van eenen lialven of kwart hollen bol voortwerkende , en slechts eene opening latendc nict ruimer dan noodig is om, bij het in- en uitslui- pen, aan het ligchaam ongehinderd doortogt te ver- leenen; hierdoor is het kopje der broedendc zwaluw zigtbaar. Hoe gering de speekselafscheiding bij de vogels zij, is het niet onmogelijk dat deze tot de eerste aanhechting medewerkt , daar, na het droog worden der aarde, het nest vrij vast zit. Het inwen- dige van het nest is slechts met eenigc drooge vezels bekleed ; het getal der daarop gelegde eijeren bedraagt vier, hoogstens vijf, zijnde wit met eene ligt blaauwe tint. De nesten bevattcn kleine , zwartachtige parasi- ten , die men ook op het lijf der zwaluw kan waar- nemen , zonder dat zij daarom in ongezonden toe- sland verkeeren; hiervan welligt het sprookje, dat deze nesten het daarzijn der wandluis bevorderen. (*) Dit jaar lewamen ze hier later dan in andore min guustijre jareu teruj , of^choon haar tcrngkoor in het zuiden van Frankryk reeds lang gemelj •H'xs. 132 Onder de nesten worden met goed gevolg, ter op tanging der uitwerpselen , plankjes bevestigd ; ook kan men de zwaluwen hokjes doen bewonen, die zij bij het terug keeren zoo vertrouwelijk niet zou- den innemen, bijaldien zij daarmede niet vroeger be- kend waren geweest. Zwaluwen , die niet broeijen , vergenoegen zieh met een half nest , waarvan de bovenste helft niet afgewerkt is , tot rustplaats. — Wanneer de zwaluw hoog vliegt, voorspelt zij droog, schoon weder; vliegt zij daarentegen laag, dan voor- zegt men dat het regenen zal. De zwaluw drinkt en reinigt zich onder het vliegen, door nu en dan het water aan te raken. Zelden zet zich de zwaluw op den grond of op een' tak, liever op een dak of den rand van eene goot; zij verplaatst zich altijd vliegende. De boeren zwaluw is de algemeenste soort, waar- mede de niet zoo talrijke huiszwaluw in Ievenswijze en uiterlijk voorkomen zoo veel overeenkomst heeft, met uitzondering van eene witte croup , in het vlie- gen duidelijk te onderscheiden , dat de niet naauw- keurige toeschouwer slechts eene soort gelooft te zien. De eerste onderseheidt zich ook door de rood- bruine vlek aan het voorhoofd. Wanneer de zwaluwen van den omtrek zich zingen- de te zamen voegen, om zich gezamelijk in het vlie- gen te oefenen , dan nadert de tijd van haar vcrtrek , en men ziet alsdan die afzondcrlijke vercenigingen tot een lecjio aangrocijen, hetwclk des nachts, in het 133 laatst dcr maand September, in de rijswaarden aan de rivieren, voor dat jaar eene laatstc rustplaats neemt. Even als zulks bij meer trekvogels het geval is , komen de zwaluwen afzonderlijk terug, dat de reden van het gezamentlijk vertrek niet diiidelijk ophel- dert, ten zij het geschicdt om diegene den weg aan tc duiden, die nog niet bereisd zijn. Voor het vertrek maken zij meer geluid, welligt door het genoegen , dat zij zich voorstellen , van vreemde landen tc zien, of uit weemoed van haren geboortegrond te moeten verlaten. Eenmaal was ik toeschouwer van het jagt maken van een' sperwer op eene zwaluw; deze vloog niet sneller dan gewoonlijk , en poogde zich door korte wendingen aan de vervolging te ontrekken, maar de sperwer Met niet af; zij vlogen Iangs en onder eenT onbespannen wagen door, waarbij de zwaluw angstig piepte, en toen zij het rijtuig verliet, was ze onmid- delijk gepakt en even snel de roover met haar ver- dwenen. Het verwonderde mij dat , gedurende dit voorval, de andere zwaluwen bleven rond vliegen, even als of zij het niet bemerkten. De meest gewone of boeren zwaluw werd eenigc jaren geleden op het kerkhof der gemeente Reijen, in Noordbrabant , met het net geslagen; dat kost weinig moeite, als er slechts eene gevangen is, aan welke de anderen hulp pogen te verleenen; de smaak van haar vleesch werd geroemd , en kan , als 134 cen extract van insectcn, aan de Uefhebbers aange- naam zijn. De geer- en oever zwaluwen hebben andere gewoon- ten , dan de reeds beschrevene ; de eerste zijn grooter, bebben volstrekt geen wit, vliegen hoogcr, vertrek- ken vroeger en komen later terug ; zij bewonen de hoogste punten als : torens , ruinen en rotsen ; zij vlie- gen gczamelijk , schreeuwende in bet rond , even als of zij twist hadden, en rustcn nooit aan den grond, op een' tak of een dak. De laatste soort is de kleinste; bet wit aan bet on- derlijf der boeren- en huiszwaluw, bij bet vliegen zoo zigtbaar, gaat bij haar meer in bet grijs over, en de overige vederen zijn ook minder glanzig; zij vliegen niet zoo snel , en doen dit nicest boven het water. Zij maken uitbollingen in de steile rivieroevers en zanderijen, waarin zij hunne nesten plaatsen. Waar zij zicb vestigen willen , kan men dit bevorderen , door den grond steil af te graven , als wanneer zij , met ge- ringe tusschenruimte, daarin holletjes boren, terwijl haar gedurig af en aanvliegen, even als bijen aan den bijenstal , vermakelijk is om te aanschouwen; zij ma- ken daarbij geen geluid. De kamer van oom T. bleef gedurende den zomer, waarin hij bij zeer schoon weder voor altijd zacht en zalig insliep , te zijner gedacbtenis , tcr bescbikking der zwaluwen; maar hoeveel moeite deze het volgende voorjaar zich ook gaven om weer binnen gelaten te wordcn7 de ramen, de blindcn zelfs blevcn gcslotcn. 135 Huidelijker kon men haar met zeggen , dat zij over het verlies van haren beschermheer had den (e treu- ren , en elders haar heil te zoeken. Dat het gelnid der flesch met dien langen hals , en de hartsterkende chemicalien van oom T., in het te- genwoordig tijdstip , aan eenige mijner lezers onaange- naam kunnen zijn , kan ik mij duidelijk voorstellen ; men gelieve echter den werkelijken van den schijnba- ren pietist te onderscheiden ; een, die de praktijk uit- oefende , zoo als oom T. het deed , van hem , die zich met het honden van lange redevoeringen te vreden, of deze enkel ten doel stelt. En om het gebruik van geestrijk vocht onder de jagers te zien afzweren, daar zijn wij geloof ik nog niet aan toe, men oordeele. In de maand December j.l. hadden wij eene bijeen- komst afgesproken , om zeker eiland te bejagen ; de morgen begon met zware mist, die verder op den dag in eenen zoodanigen regen overging , dat de eendvogels er niet door konden vliegen. Wij waren twee uren van huis , buiten de mogelijkheid tot schuilen , en daar- enboven een uur te vroeg op het punt, waar eene roeiboot ons innemen moest. Ik achtte het doelmatig eene afsehaffings-redevoering te houden, maar het bleek weldra, dat ik daarvoor het gunstige oogenblik niet gekozen had ; de af keuring was zoo algemeen, dat ik niet ligt eene tweede proef ondernemen zal, wanneer er meer dan twee personen vereenigd zijn. Het was alsof ik het was , die misbruik maakte , en men opperde de vraag : of het voor het 136 vervolg wel geraden ware , aan mij , als zwak van hoofd, eenc acte en een geweer toe te vertrouwen. Zoo als vroeger is opgemerkt , vermeed oom T. bepaald te spreken, zelfs ten opzigte zijner erva- ring, waarom zijne voordragten steeds bij wijze van raadgeving geschiedden. Eene der laatste, die ik van dezen braven man hoorde was deze: »als het acht dagen voor den jagttijd is, haal dan den halsband van uwcn hond een gat strakker aan," Iatende het aan zijnen toehoorder over om over het » waarom" na te denken. (Wordt vcrvolgd). ALbEHLEL Mr. Schrijfmax, had zich, na voleindigde zitbaan, op het land gevestigd, waar het hem niet wel moge- lijk was andere kennismaking aanteknoopen , dan met jagers, die hem de jagt als uitspanning, vermaak en gezondheidsterkend middel aanrieden. Ofschoon liij nooit een geweer in handen had gehad, vermeende hij dat het voldoende was eene actc te nemen, om insge- lijks jager te zijn; voor de rest zou wel gezorgd wor- den. Hij toog met de spotvogels te veld, die er zich op toe legden om hem te vermoeijen en, uit vrees van bij abuis door hem getroffen te worden, hem op een der vleugels plaatsen. Ze zien hem eene afwending maken, langs eene haag sluipen, en schieten: waarop* 138 cen kakelend oproer onder de kippen volgde, dat den eigenaar luid schreeuwende voor den dag deed konien , vooronderstellende dat het sehot zijn gevogelte betrof. Hierop sloot Mr. Schrijfman zich weer bij de jagers aan, die zich ten zijne kosten begonnen te vermaken; toen zij den boer met eenen haan in de hand zagen volgen. — De schieter wilde zich verontschuldigen , bcwerende op eene kraai te hebbeu geschoten ; waar- tegen de opmerking werd gemaakt, »dat het nog te »vroeg in den tijd was, voor den trek van roode »kraaijen." De zaak veranderde aanmerkelijk van gedaante , toen het duidclijk werd, dat het een schoone fasanthaan was, waarop Mr. Schrijfman had geschoten. De grappenmakers stonden verstomd langs hun' neus te kijken, en wat voor hen erger is: sedert dit ge- lukkig schot is Mr. S. een gevreesde, onzigtbare mede- dinger geworden ; overal in het veld is zijn voetspoor versch te vinden, men hoort hem steeds in alle hemel- streken schieten , zonder hem te kunnen ontmoeten. Lodewijk. Is de reuk der guanomest op de landen van na- deeligen invloed op het geregeld broeden der patrijzen ? wie wcet hiervan ? Uitvorscher. WET van 1857, TOT REGELING DER JAGT EN VISSCHERIJ. WlJ WILLEM HI, BU DE GRATIE GODS, KONING DER Nfi- DERLANDEN, PrINS VAN OrANJE-NaSSAU , GrOOT HeRTOG van Luxemburg enz. enz. enz. Allen , die deze zullen zien , of hooren lezen , salut ! doen te weten : Alzoo Wij in overweging genomen liebben, dat het nood- zakelijk is de wet van 6 Maart d85<2 (Staatsblad No. 47) te lierzien en door eene nieuwe wet tot regeling der jagt en visscherij te doen vervangen , Zoo is het , dat Wij , den Raad van Slate gehoord en met gemeen overleg der Staten-Generaal , hebben goedgevonden en verstaan , gelijk Wij goedvinden en verslaan bij deze : Art. 1. Ieder die zijn eigen grond of water, of de gron- den of wateren van anderen , waarop bij jagtregt heeft of waarin hij tot visscben geregti^d is, bejaagt of beviscbt, moet voorzien zijn van eene daartoe betrekkelijke acte, op de eerste vordering te vertoonen aan de met bet toezigt op de jagt en visscherij belaste ambtenaren. 2. Om eens anders grond of jagt- of vischwater bij ver- gunning, huur of pacht te kunnen bejagen of bevisschen , moet men daarenboven voorzien zijn van een schriftelijk bewijs van den eigenaar of reglhebbende , overcenkomstig het vorig artikcl te vertoonen. 140 Deze bepaling is niet tocpasselijk , wannccr bet jagen of visschen plaals grijpt in gezelschap van den eigenaar of regt- hebbende , nocb ook op pachters of liuurders , ten ware bet jagt- of viscbregt bij de overeenkomst van pacbt of huur zij voorbeboudent Ten aanzien van de gronden en wateren , vermeld in artt. 577 en 579 van het Burgerlijk Wetboek, wordt de Siaat als regthebbende beschouwd. Tot het visscben in deze wateren, met den hengel in de band, wordt nocb acte noch vergunning vereiscbt. Het scbriftelijk bewijs, in het le lid bedoeld, is, even als de verdere in deze wet gevorderde schriftelijke vergunningen van eigenaar of regthebbende, vrij van zegel en registratie. 5. Het jagt- en viscbregt, dat derden op gronden of wa- teren van anderen hebben , kan door dezen worden afge- kocht, al ware bet tegendeel uitdrukkelijk bedongen. Het bestuur der domeinen is tot dien afkoop bevoegd op de voorwaarden, door Ons vast te stellen. Bij geschil over den afkoopprijs, wordt deze door de regtbank van bet arrondissement , waarin de gronden of wa- teren zijn gelegen , na verhoor van deskundigen , bepaald. Bij vervreemding kan het jagt- of vischregt niet van den eigendom van den grond of het water worden afgescbeiden. 4. Behoudens de regten van derden, wordt aan Ons de beschikking opgedragen over de jagt : der beerlijkheden bet Loo en Borculo, van Naaldwijk en den Oranje polder , zoolang de afkoop van het jagtregt, waarop art. 3 toepasselijk is, niet zal zijn geschied; en voorts op de volgende domeingronden : a. de zeeduinen van den Hoek van Holland tot aan het dorp Noordwijk aan Zee; b. de Kroondomeinen. 5. De jagt- en vischactcn worden , bij verzoekscbrift op on- gezegeld papier, aangevraagd aan Onzcn Commissaris in de pro- vincie, waarin de vcrzocker woonacbtig is, en door dicn Com- 141 missaris , volgens het door Onzen met de zaken der jagt en visscherij belasten Minister vastgesteld model, uitgegeven. Voor minderjarigen worden de verzoekschriften ingediend door hunne ouders of voogden. De acten gelden van den 1 Julij tot en met den 30 Junij van het daaropvolgend jaar en zijn voor geheel het Rijk van kracht. 6. Onverminderd het zegelregt volgens de wet , hetwelk , ook bij niet-af haling der eenmaal aangevraagde acte, ten laste des verzoekers blijft , wordt betaald : voor eene groote jagtacte tot alle geoorloofde jagtbedrijf dertig gulden ; voor eene groote jagtacte als boven, met uitzondering van de lange jagt en de valkenjagt , vijftien gulden ; voor eene kleine jagtacte tot dejagtbedrijven in art. 15 litt. ey f en g genoemd, vijf gulden; voor eene groote vischacte tot het gebruik van alle ge- oorloofd vischtuig, vijf gulden; voor eene kleine vischacte tot het gebruik van een ge- oorloofd vischtuig in de acte te vermelden, een gulden en vijf tig cents. Het blijft aan Onzen Commissaris in de provmcie voor- behouden , aan daglooners of arbeiders voor de uitoefening van het jagtbedrijf, vermeld bij art. 15 lit. gt en aan ken- nelijk onvermogenden voor de uitoefening der visscherij met een vischtuig , koslelooze vergunning te verleenen , mils van het onvermogen voldoende blijke, en door belanghebben- den de schriftelijke toestemming der eigenaren worde over- gelegd, waarvan in de vergunning melding wordt gemaakt. De kostelooze vergunning wordt aan de ambtenaren, met het toezigt belast, op de eerste vordering vertoond. 7. Eene acte dient alleen voor hem , op wiens naam zij is afgegeven. De meester kan echter ook eene acte bckomen ten be- hoeve van zijn jager of visschcr. m Inwonende zonen beneden den ouderdom van achltlcn jaren, mogen, zonder acie op eigcn naara , hunnen vader of diens jager jagende vergezellen. 8. Eene groote jagt- of groote vischacte geeft de bcvoegd- heid tot uitoefening van alle jagt of visscherij, niet verbo- den bij deze wet of bij de verordeningen , bedoeld in de heide volgende artikelen. 9. Voor zooverre daarin niet reeds voorzien is, wordt voor elke provincie door de Staten , onder Onze goedkeu- ring , een reglement op de uitoefening der jagt en visscherij vastgesteld lot aanwijzing : a. van de plaatsen voor de uitoefening der afzonderlijke jagten op waterwild ; b. van den tijd , waarop bet jagen op grof wild zal zijn tocgelaten ; c. van de soort der visehluigen en de groolte van de mazen der vischuetlen ; en d. van de breedie, vereisebt voor de grachten bedoeld bij art. 42. en 4 5. 40. De wijze van uitoefening der zalmvisscherij wordt door Ons, na de Gepdepuleerde Staten gehoord te bebben , geregeld. j 4. Gedepuleerde Staten bepalen jaarlijks den tijd van ope- ning en sluiiing der jagt en visscherij, mitsgaders de dagen in de week , waarop de korte of de lange jagt mag worden uit- geoefend , en Onze Commissaris in de provincie doet daarvan aankondiging, ten minste acht dagen voor deopening en sluiting. 