VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
‚ Het eerite deel’ dezes werks is minder uitlegkundig alleen geeft de verklaring der H. Schrift, dat één dag bij den Heer is als duizend jaren, en duizend jaren als één dag ‚den zekeren waarborg voor des Schrijvers bere- ` kening! En die nu lust en tijd heeft, meer dan wij, ‚tot zoodanige tijdreken- en fterrekundige nafporingen „ kan zich door den Schrijver in het werk zelve lateton-e derrigten „ hoe dit loopende j jaar juist het s998fte na de fchepping der wereld is,en het ware en eigenlijke tijdse ‚ BOEKBESCH,. 1818. NO. 3. bee $4 ' U NÜsz begin van alle dingen is geweest de 4de dag der maand Thisri, overcenukomende met onzen esften September, en wel op het midden van dien dag, dat is, des mid- dags ten 1a ure; dat de geboortedag van onzen Hei- land, de astte December, juist op zondag is ingeval- len , en , waar de lezers dezes boeks wel het meest naar zullen benieuwd zijn, dat wij van den afloop des tijds en de voleinding der wereld nog verwijderd zijn eenen omvang van rostr jaren; terwijl geen eerbiediger der H. Schrift zich behoeft te laten affchrikken dvor de verklaring van Jezus, dat van dien dag en die ure mió- mand weet , daar een jaar uit 365 dagen of 8760 uren beftaat , en men dus zeer wel het jaar, zonder daarom den dag of het uur, kan berekenen; noch ook daar- — goor, dat het den Discipelen niet toekwam „de tijden en de fonden te weten, die de Vader in zijne eigene magt gefteld heeft, daar de Apostelen, die het Evângelie `. moesten prediken, zoo veel ledigen tijd niet hadden, áls de Heer Nüsr; tot bemoeijingen , die -zoo veel ar- beids , kunde en navorfchens vereifchen: en waarom zou ook de Heer Nüse niet mogen weten, hetgeen den Apostelen niet toekwam te weten ? | Maar meer voor alle man, en alzoo met meer gezet. ten ernst te lezen , is hef tweede deel van dit werk ; en dit te doen, is inderdaad zaak, indien wij niet de veront: waardiging willen op ons laden , die de Schrijver duidelijk toont te voelen voor zekeren Kerkleeraar , die den Hee- re Nüse vermetel durfde vragen: Denkt gij, dat God bij de openbaringen, aan Joannes geëeven ‚om de Fran- fehe omwenteling gedacht hebbe? Deze vraag heeft hem dan fchrikkeltik geërgerd; hij komt er bij herhaling op, en geeft niet duister te kennen, dat deze vrager doof. eene valschgenaamde wijsgeerte is vervoerd, of uit de Schriften van „den beruchten VOLTAIRE, dien be- faamden Godverzaker „”” moet geput hebben. Dan, wij moeten het er op wagen, en hebben, gelijk Nüser van de Apostelen vermoedt, inderdaad geenen tijd, en geé- nen lust ook, tot °% mans liefhebberijen, en in ont ` l . 00$ -— =m —— - -m ee } SLEUTEL DER, VERBORGENBEID. KA og grootendeels onvruchtbare onderzoekingen 3 alhoe-. wel wij de Profetifche fchriften des O. V. en ook de Openbaring van Joannes, hoe duister dan ook in fom- tige opzigten, ongaarne uit onzen Bijbel zouden mise len; en vergenoegen ons met eenige ftalen op te gee ven der : fotfommen van ’s mans uitlegkundige oefe- mng. NAPOLEON heeft eenen arend met hangende vler- ken in zijne wapens ten voorfchijn gebragt , en ís dus de arend, in het beek der Openbaringen, die door hes midden des hemel}, d. i. de Kerk, vloog. De fprinkha- nen wit den put des afgronds zijn de Franfche Filozofen enz, „en reeds in Joër I en H is van dezen en van den - = val en ballingfchap van NAPOLEON geprofeteerd; zie vs. 20. Ik zal dien van het Noorden, mamelijk N A P O< LEON, Yer Van u verdrijven; ik zal hem wegdrijyon naar een woest en ongebaand land; zijn voorfle, zijne cerite ballingfchap naar Elba, naar de Oostzee, en zijn einde, zijne tweede ballingfchap s naar de uiterfte zee, Waar hij zich nu bevindt op St. Helena. Ovens. IX: 1. De flar, die van den hemel op dé arde vicl, is de Abt sieijes, die den as Julij 1789 de regten van den mensch, beftaande in vrijheid en gea lijkheid, aan de Nationale vergadering overhandigde, d. i. den fleutel van den put des afgronds; en er kwam uit dien put een rook op, gelijk de rook van eenen groo- ben oven, die de zon, de leer van het Evangelie, verd duisterde; en de fprinkhanen, uit dien put opgekomen 4 vs. 3, zijn de fekten des ongeloofs. Dit had ook reeds Joër gezegd, en dit moet NB. de Joden overtuigen; dat het N. zoo wel als het O. Verbond Gods woord is. De groote roode draak, opens., XII: 3, 4, zijn dè Jakobijnen, met hunne rooden mutfen. Die draak maakt, onder het zinnebeeld van zeven hoofden er.tien hoornen, in den Raad der Vijfhonderden het Fransch Jakobijnsch beftuur uit’, dat de vrouw tn barensnood (dè Kerk van Frankrijk) vervolgde, en XII: 4. zijn’ troon tn magt overgaf aan het BEEST, de i. NAPOLEON, G 3 De nand 96 - He NÜSE De daodelijke wonde, aan het Beest toegebragt, doelt op Spanje; maar door de geboorievan den zoogenoem- den Koning van Rome werd die wonde genezen. Het getal 666 wijst NAPOLEON aans tel maar, Lezer! a is 1, B 2,CS$ enz. en. lees dan: NAPOLEON, Eme” pereur des F rançais , Ré d'Italia , Protecteur de la Cone federation du Rhin; dit merkteeken des Beestes droeg ieder aan het voorhoofd of in de regter hand , immers de fchippers en reizigers, zee- en krijgslieden , op de gee wone patenten, paspoorten en certificaten, Wilt gij nog meer, Lezer? HaBaAk. III moet men lezen met de LXX (want zoo lezen ook twee R. Cath. Misboeken) : Heere! gij zult gekend worden in het mid» den van twee dieren, NAPOLEON en het Fransch Gous vernement ; en dit doelt op de gebeurtenisfen bij den togt in Rusland. Soortgelijke duidelijke en gezonde verkla= tingen geeft nüse ook aan den Profeet MICHA, VII. en HABAK. III, nog eens en uitvoerig aan joër Ien U. vergel. met amos 1—IX 5 en is het gevangen nemen van den Paus almede niet vergeten; trouwens geheel JE S. XXXIV voorfpelt de Franfche omwenteling ; Hoofd- ftuk XXXIIL. behelst de komst van Koning LoDE wijk DEN XVIIL tot den troon; en Hoofdft. XXXI fpreekt van MURAT en NEY, benevens den val van NAP Q- LEON. Ook de Profeet paniër heeft er niet van gezwegen; en men lette vooral op de curièufe bereke: ` ning, hoe precife die vaorzegging uitkomt op den sden of het begin van den óden Aug., de dag, waarop Na- POLEON in 18:5 aan boord van de Northumberland naar St. Helena onder zeil ging! En nu het nag toekomende ? Ach , Lezers ! verfchoout ons, en vergenoegt u met het berigt, dat de voorfpel- lingen van Nüse volftrekt op eene gelijke uitlegging der Profeten, als waarvan wij ftalen gaven, gegrond zijn, en dat, offchoon er dan nog vrij wat vreesfelijks en akeligs voorvallen moet , alles toch fpoedig afloopt en goed uitkomt, daar wi reeds Ao. 1824 alles te bo- wen zijn; want dan zijn wi aan den grooten dag des Coe `> SLEUTEL DER VERBORGENHEIDe 9» Heeren , bet duizendjarig rijk ‚wanneer alles zoo goed, z00 rustig, zoo zalig zal wezen. Maar vooraf, ja! zie bet in het boek, wordt het naar en akelig; echter zal ervóór 1819, verzekert Nüse, niets bijzonder merk- wardigs gebeuren. Wij gingen ééne gewigtige bijzonderheid voorbij : Paus mus pe VII is JOANNES DE DOOPER. — Neen? haten wij het wél zeggen: JoANNES DE DOOPER was welde ELAS, dien de Foden verwachtten, maar niet) dien de Profeten beloofd hadden ;en ye z u s heeft gezegd y men kon het toen goo wel aannemen, dat JOANNES de ELIAS was; maar die ELIAS, die al gekomen was j en dien zij niet gekend hadden, is niet die, van wien de Zaligmaker zeide: Hij zal koien , en alles herficllen, Hoe kon men ook zoo onnoozel denken! Hoe kon-joe ANNES de Kerk herftellen, die jezus eerst na dent tijd van JOANNES*ftichten zou? Maar Prius pe VIT is het, en zal dat doen. Vraagt gij bewiis? Hij heeft immers den Zan tegen NAPOLEON en zijne aanbane gers uitgefproken? en dezen Ban heeft de Profeet m as LACHIAS aan de komst van eLras Verbonden ! Alle deze nieuwerwetfche. vreemde wetenfchap en wijsheid heeft men, buiten inteekening , voor den fpot« Prijs van f 4-1o-:3en echter zouden wij zeer betwijfen len, of de geleerde Nūsg, voor de werken, die hij ons nog toedenkt , wel gemakkelijk eenen drukker vin- den zou, zoo ons de aanzienlijke lijst van veel meer dan zevenhonderd inteekearen (waarvan de meesten „ als wij wél zien, Rotterdammers zijn) daaromtrent niet gerustftelde, als {trekkende tot een alles afdoend bee: wijs, dat men, in Rotterdam vooral ook , in deze foort Yan calculatiën en Sneerpretatiën nog al f maak vindt. den ee a LEERREDENBN BIJ HRT DERDE EEUWFEEST DER HERVORMING. No. 8. Hes derde Eeuwftest van de Kerkhervorming, Gs - 6e „A 33.7 UEBRREDENER , gevierd to Loosduinen, door JAN VAN Ey Ks Bre ` dikant aldaar. In.’s Gravenhage, bij de Erve J. Thierrij en C.-Menfing en Zoon. 1817. I» gr. 8yo. ar Bh.fi-ge: j G elijk de Hervormers toen den Brijd aanbonden tegen Mes Bijgeloof, alzoo willen wij nw ons wapenen tegen het Ongeloof en de Ongodsdienfligheld , welke in. onze dagen ge Hervarming misvormt, en den geopenbaarden Gods dienst de hartader dreigt af te leken, Dit flot der eer- {te rede van den Eerw. VAN eyxK,en hier en daar nog een foortgelijk woord, heeft ons nièt gehinderd. Zoe-= danige wenken voegen wel; en over het geheel heeft deze Kerkleeraar de Feestviering zeer doelmatig inge- _tigt, te regt begrijpende, dat hij thans meer tot Zere dan wel tor Leer -dienst geroepen werd. De tekst voor de Redevoering , des morgens , over de uitnemendewaar-= dij der Kerkhervorming, ps. LXXXIX: 16, en die voor de Opwekking tot verheerlijking van God daarover, 7o% XXXVI: 24° , dienen enkel tot motto. De Leeraar hield zijne Gemeente, derzelver kunde en vatbaarheid, bij- zonder op het oog ; was‘voaral bedacht, om den Roomsche gezinden niet te ergeren ; en zijn toon is eenvoudig én hartelijk.” Op de: fpelling is hier en daar wel iets abn te merken, en ophet dari en als fchijnt de Eerw. v An ryK ook niet vast. Wat ‘den inhoud betreft: in de historifche rede zegt hij, 1) wat Kerkhervorming zj, 2) hoe de bedoelde zich- heeft toegedragen,.en 3) toont derzelver uitnemende waardij. Wij vonden, wat de gefchiedenis betreft, flechts deze misftelling: dat t u- TER $t Oct. 1517 het fehrift- wan den Paus openkik zou verbrand hebben. Dit is zoo niet; hij deed toen, door het -aanflaan zijner fteHingen, zijnen vroegereh, hoewel beflisfenden, ftap (*). Ook zouden wij den | we Wart- (*) Na de inzending dezer Recente, ontving de Redser DO a - ‘steur BIJ HET DERDE ERUWPEEST DER HERVORMING. 99 Wartburg, waar hij sinen Bijbel begon, liever zijn Pathmos, met zĳne eigene woorden, dan wel den kerker genoemd hebben, De namiddag was voor Feestzangen beftemd. Deze ‘ Gezangen zijn eenvoudig en goed, door den Leeraar zelven vervaardigd, en wel voor en op verzoek van de Gemeente- van Westzaandam , maar nu ook in °s mans eigene Gemeente gebezigd. Zeer kort, en naar den inhoud der beurtzangen gerigt, zijn de- toefptraken , Waarmede dezelve wetden afgewisfeld, Ziet. hier het beloop: 1) De hethaaide herinnering, dat de Hervor- ming Gods werk is. 2) De aanvankelijke grootmaking van dat werk Gods in dit uur. No. 9. Leerrede, over de gefehiedenis en de hooge waare de der gezegende Kerkhervorming; naar aanleiding Yan MATTH. IV: 16a. Door PETRUS VAN RAs DEN, Predikant der Hervormde Gemeense:te Breda, Te Amfierdam, bij W. Brave. 1817. In gr. Syo 36 Bi. f z-1o-s- ' Krmeia in At en uitdrukking fchijnt juist de zaak van den Eerw. VAN RADEN niet te zijn , wiens arbeid Overigens lezenswaardig is. Het eerfte deel zijner rede geeft de gefchiedenis; het tweede de hooge- waarde der Hervorming op : (gezuiverde kennis van God en Gods- dienst, — verbetering vári den witwendigen eerdienst , == bevordering van deugd , — heritel der regten van de burgerlijke magt, — - Christelijke vrijheid.) Het derde < dringt teur een fchrijven van den Eerw. VAN BYR, ftrekkende om dezen reeds door hemzelven ontdekten misflag te verbeteren; € dient deze aanteekening alzoo, om zulks, overeenkomftig des Schrijvers verzoek, den Lezer te melden, G4 200 LEERREDENEN. dringt op de verpligting : om nooit dit tijdftip te verge- ten, — aan de waarde der Hervorming te beantwoor- den, — en tot liefde jegens andersdenkenden. Onder aan de bladzijden zijn deze en gene aanteekeningen ge- voegd van meer- of minder belang. No. ro. Leerrede op het derde Eeuwfeest der Kerkhers, ‚ vorming , met Aanteekeningen. Door J. J. SCHOL- TEN, Predikant te Breda. Te Amflerdam, bij W. : Brave, en te Breda, bij W. van Bergen en Comp, < 1817. dna gr. vo. 46 Bl. f :-11-: O PENB. III: rib ziet daar den tekst, en het doel: - ‘onze verpligting , om den zegen der Hervorming te bee waren en moedig te handhaven. 1.- Die zegen beveelt hare bewaring en handhaving; want die zegen beltaat in godsdienftige verlichting, zedelijke verbetering, en ware godzaligheid. 2. De herinneringen, welke zij vere wekt , moedigen er ons toe aan: herinneringen aan God, aan de Hervormers, aan onze Vaderen. 3. Gunftige verfchiĳnfelen verzekeren ons het gelukkigst gevolg; deze zijn: de immer voortftrevende geest van godsdien* ftige verlichting; de meer en meer werkende kracht der Christelijke verdraagzaamheid; de algemeéne vestiging van Bijbelgenootfchappen. — Wie kent den Îofwaardie gen prediktrant van den Eerw. SCHOLTEN niet? — De Aanteekeningen zijn lezenswaardig , en derzelver jn? houd wordt door aanwijzing der bronnen genoegzaam gewaarborgd. No. 11. Leerrede, gehouden’ voor de Protestantfeht ` Gemeente van Zutphen, bij de viering van het derde Beuwfeest der Hervorming; door _G. DE SERIÈRE, Predikant bij de Walfche Hervormde Gemeente al- daar. Te Zutphen, bij Il. C. A. Thieme, 1817, In gr. 8yo. 45 Blf :-8-: Ean oordeelkundig Christelijk opftel, naar zo. I: 5a. ' Ie. Bf BIJ HET DERDE EEUWFERST DEK HE. 3. Er was duisternis op de wereld, 2. L ming fcheen licht in de duisternis: (de wa gende zin van Jezus leer werd weder bekend. » werd de Hervorming voor alle Christenen, « bijzonder voor ons , eene bron van rijken zegen. deze Leerrede de gefchiedenis moest opgeven, (x doet zij hoofdzakelijk , ordelijk en goed) is het la, te ftok flechts kort, en fluit ongedwongen, met.de ver- kondiging: Er is vergeving van alle onze zonden ie het bloed van Christus. , No. ra. Leerrede, bij gelegenheid der viering van het - derde Eeuwfeest der Kerkhervorming; door D. Js VAN BRANDENBURGH, Predikant se Delfshaa ven. Te Rotterdam, K M. Wijt. 1817. In gr. 8yo. 58 Bi. B; het afloopén van het Feest des avonds is deze Leerredé over 2 cor. IV: 6. gehouden. Zij is wet bewerkt. Ziet hier de hoofdftukken (een weinig be- kort): t.e Er is Zroote’ gelijkvoriniglieid tusfchen de in- voering van het Evangelie en deszelfs herftel bij de Her: vorming. 2. Weldädig is derzelver invloed, niet ‘alleen ‘op den Godsdienst , maar ook op de maatfchappelijke en burgerlijke betrekingen. 3. Even moedig als onze voor? “vaders tegen het bijgeloof, moeten wij ftrijden teged ‘het ongeloof. 4. En met hetzelfde wapen, d. i. derd Bijbel. | Soort gelijken hinder, als wij bij No. 7 gevoelden , gaf ons hier. de opzettelijke opwekking tot den noodige ftrijd tegen het.ongeloof niet: hier toch is de toon meet waarfchuwing ; daar had zij meer zoo iets van befchul. diging, ook voor de tot het Feest vergaderde menigte; mmers zoo werkte het op ons gevoel. Dan, over het geheel, zijn wij al fpoedig geraakt bij het vermoeden, dat men rede en wijsgeerte toch min of meer voor den Christelijken Godsdienst gevaarlijk houdt; daar wij ong: hoe langer hoe meer overtuigen, dat het Christendom > G5 `> exo LEERREDENEN,. en alzoo ook de Hervorming, inderdaad de triomf wag van echte zedelijke wijsgeerte en gezond verftand, en dat het allden eene trotíche, zich te veel aanmatigende, … xalfche wijsgeerte, en alzoo waanwijsheid is, welke de echte Christusleer niet verdragen kan, ~e i Beknopt Gefchiedkundig Tafereel der Hervorming, ook in ‘haren invloed op de Nederlanden befchouwd. Een eesboek vooral voor Protestanten, . Te Amfierdar, bij, A. B. Saakes. 1817. dn gr. 8yo. 153 Blf 1-5-3 KJ eknoptheid en maauwkeurigheid prijzen dit werkje aan, hetwelk in eenen goeden ftijl-en onderhoudend js. gefehreven. Die gich: de voorname en meest gewig= tigé gebeurtenisfen van deze belangrijke zaak. wil her- inneren, of, daar nog weinig van wetende, êr hoofd- zakelijk mede Lekend verlangt te zijn, (en wij vertrog- wen , veler hebben deze behoefte gevoeld , vóór , bij en na ‘hèt laatstgevierde Eeuwfeest) zal in dit klein ge- fehrift genoegzame voldoening vinden. Het geeft eerst eén kort gverzigé van de gefchiedenis der Christelijke. kerk tot aan de zestiende etuw; dan meer uiwoerig berigt van den loop der Hervorming in Duiischland , door LUTER, tot de inlevering der Augsburg/che Gen doofsbelijdenis ; voorts een geliĳjkfoortig nopens Zwitfer- fand er ZWINGLIUS, tot aan den dood van dien waardigen man ; aan het flot waarvan, in weinige blad- zijden, het gewigt der Hervorming in eenige hoofdpun- | gen wordt ‘aangewezen. Het laatfte hoofdftuk , eindes lijk, is geheel gewijd aan den invloed dier gezegende ge- beurtenis op Nederland, en den langdurigen worftel. Mrijd, tot de Unie van Utrecht. “De vele uitgegevene Leerredenen te dezer gelegen- heid noodzaken ons, in het aanmelden van alles, wat de Hervorming betreft, kort te'ziĳjn; en deze zullen ook alreeds den leëslust tot dit en foortgelijke werk- jes, waar men het gefchiedkundige uitvoeriger kan na~ zien, hebben uitgelokt, | o T a nn MAGAZIJN DER GENEESKUNDE. 103 Tevexparns. Magazijn, toegewijd aan den geheelen om- vang der Geneeskunde, enz. uitgegeven door C. A. 'L. SANDER ENG. H. WACHTER, PZ. Ilde Deel. 'Te Rotterdam, bij J. Hendrikfen. 1817. In gr. 8yo. 398 Bi f 3-14-: D: Magazijn verfchijnt , tegen de gewoonte var andere “geneeskundige tijdfchriftéen in ons vaderlandg vrij: geregeld. Ondertusfchen fmart het ons, te möt- ten zeggen , dat de inhoud van dit deel verre is van zó® belangrijk te zijn, als die der vorige. Hetzelve wordt ; voor meer dan.de helft, opgevuld met geneeskundige waarnemingen van den Heer J. DE BRA UW, Med. Dt. te Woerden, welke zeker verre zijn van alle belangrijke heid te misfen, mear, van den anderen kaut, algemeen bekende. ziekten met zulk:eene vermoeijende omflagtig- heid befchrijven, den lezer met zoo vele nietsbeduie dende gevalletjes ophouden, dat men al zeer veel gee duld gebruiken. of al zeer. weinig geneeskundige kennis bezitten ‘moet:, am: de lezing van zulk eene menigte lete teren te kunnen doerftzan. De Schrijver zelf zegt , (bl, 201.) dat bij eem: vijand is van zoodanige ziektehistoe. riën, waarin de: Gemeesheer alles , wat hij zag, of het vam. bedúidenis was of niet, of het afweek van den gee wonen ‘regel of miet, of het eenig lieht voor de ziekte. kunde gäf, of de. werking van een geneesmiddel: op- hekterde , of niet „even als- een- foldaat , die zijne bravoue Tes vertelt ‚ verhaalt „aan wie het lezen ‘wil. ‘Maar, eilië. vel wat leerzaams tach kan het verhaal van zeer gewone tusíchenpoozende koertfen , van eene alledaagfche borst- ontíteking , vam terhaakdd malen waargenomene en be- fchrevene gastrifche, rheumatifche en andere dergelijke ziekten opleveren $ Waarlijk „wanneer wij in het volgend deel een: even uitvoerig verhaal van de negen overige maan dandes jaars 18 16 moeten ontvangen ‚ zal dat deel wel voor . „den 104 , MAGAZIJN den boekhandelaar gevuld ,- maar vóor den lezer gród- tendeels verloren zijn. _ Wij meenden dit hier te moeten zeggen, omdat dit voorbeeld van den Heer DE BRAU w gevaarlijk worden kan. Waar blijven wij, wanneer alle Geneesheeren van ` dezelfde kundigheden en praktifche evaring hunnegdag- boeken in het Magazijn gaan overftorten? Deze rees doet ons wat dringender fpreken: want anders zijn wij verzekerd, dat elk der lezers van het Magazijn, met- qas, eene en andere aanmerking over de geneeswijze dee: &hronifche ziekten , vooral over de moegelijkheden , wel- ke hier de zieke den Geneesheer in den aveg legt enz. p alsmede deze en gene waarneming, b. v. over eene Jongtering door acetis plumbi genezen, over het regt gebruik van sitras bismuthi: in maagkramp, over de werking van Aydrofulfunetum ammoniat in catarrhusr Yeficac enz., met genoegen zal hebben gelezen. , Het tweede ftuk is van een’ meer gemengden inhoud dan cen der drie overigen. Wij vinden hier , 1°. Tets over de belemmering in de verlosfing door eene.te korte pavelftreng , met eene waarneming, welke deze belem- . mering bewijst, tegen het gevoelen van BAUDELOC- QUE,dOOrH.A.CALLENFELS. =—2®, Geneeskundige waarnemingen van J. R. L. KERCKHOFFS, Waaron- der eene over de Poolfche vlecht en eene over de gené-. zing der wintervoeten door den zwaveldamp vooral op- merkelijk zijn. De eerfte fchrijft KERCKHOFFS aan onreinheid toe, en brengt eenige gevallen bij, welke dit gevoelen gunttig zijn. Zouden echter ook luchtge- ftel en voedfel er niet iets toedoen? Immers weet men niet, dat onreinheid en te broeijende hoofdbedekking: elders deze ziekte veroorzaken. —, 3°. Berigt van eene’ met goed gevolg door kunst verrigte verlosfing eener’ hoogzwangere , (doch niet barende) tan hevige ftuipen lijdende vrouw, door w. EGELING; eene waarne- ming, welke ons leert, hoeveel de kunst, met beleid: aangewend , vermag. De {tuipen, door niets te beda- ten, verdwenen, na de door kunst, hoewel vrij moei- Je- MS aP to DER GENEESKUNDE. "305 ` ielijk , volbragte verlosfing. — 4%. Verflag van eene zeer aanmerkelijk vastgegrocide liesbreuk , door de operatie berfteld; door H. Je VAN MENS. Deze belangrijke , welbefchrevene waarneming ftrekt tot een nieuw bee wis van de weldadige fiulprijkheid der kunst, ook in mike gevallen, waar de uitflag meer dan twijfelachtig ġ. De lijderes was eene vrouw van jaren, de breuk vrij oud, de aanhechting van den uitgezakten darm aan den breukzak en aan den geheelen liesring aanmerkelijk „ er waren vrij (terke fporen van vuur, en echter werd, door eene doelmatige, vooral verfterkende behandeling , in weerwil zelfs van zware, bijkomende toevallen, de ‘tijderes gered. — 5°. Eene zeer opmerkelijke mededees. Jing van wijlen den kundigen Schoonhovenfchen Genees= heer KEUCHENIUS, over de weldadige werking der specacuanha, in kleine giften „in de ziekelijke braking, na bet gebruik van fpijze. De Schrijver gaf dezen wor- tel, tot z of 15 gr. °s daags, en herhaalde malen, met het gelukkigst gevolg. Hij verzekert, van deze genees- wijze geene melding gevonden te hebben, dan in ye BRANK’s Act. Inflit. Clin. Viln. Ook wij. vonden die werking van den braakwortel vermeld , noch bij de door KEUCHENIUS aangehaalde Schrijvers , noch bij H E €<- KER, JAHN Of SPRENGEE. Maar BÄR ur TY (Ma- tèrta medica antigua et nova , Londin. et Roterod. 1775, a°. page 250.) vinden wij, dat de ipecacuanha ; door haar zamentrekkend vermogen , de maag en ingewanden vera fterke, en derzelver veerkracht herftelt ; en nog bepaal- der bij voreTEL, (Wollflandiges System der Arzneye mittcllehre, Leipzig, 1817. 8vo. II B. a Abth. pag. 384.) dat onderfcheidene Geneesheeren dezelve, op de door den Schrijver opgegevene wijze, met vrucht gebruikt hebben in krampachtig braken, met hardneke kige verfloppingen gepaard gaande, ook ‘zelfs in klistee ten. Nu meen: Rec. te hebben opgemerkt , dat zulke braking, als de Schrijver bedoelt, meest -met verftop- Ping gepaard gaat. Zoodat dit geneesmiddel daaruit blijkt, meer wa dergelijke kwaal gebruikt geweest: te, zijn; 106 -` MAGAZIJN DER GENBESKÛNDE. zijn; hetwelk de waarde der waarnemingen van FR A NÉ EN KEUCHENIUS verhoogt. — 6°. Eene waarneming Eener op zichzelve ftaande dwarfche-fcheur in het fteen- achtig uitfteekfel van het flaapbeen, ten gevolge van een’ zwaren val, waarbij het bekkeneel op verfcheidene plaatfen gefcheurd was. De genoemde fcheur in het fotsbeen ging door het geheele uitfteekfel, zoodat er éene volkomene fcheiding plaats had. ‘In het derde ftuk vinden wij nog eene befchrijving em afbeelding van het, door den Staatsraad REAL uitgee vonden, en door den Hoogleeraar DÖBEREINER veel verbeterd, werktuig , zijnde eene foort van pers; . waarmede men, door de drukking van kwik, de oplos- bare beftanddeelen eener plantaardige, dierlijke of an- dere ftof, in de minstmogelijke hoeveelheid vocht , vol- Komen kan uittrekken, Ook voor de Genees- en Artfo» nijmengkunde i is dit werktuig, ter bereiding van krach- tige extracten, eene belangrijke aanwinst, Wij befchouwen de voortzetting van dit, over het geheel veelal zaakrijk , Magazijn zoo bevorderlijk voor de algemeene opklaring van ons geneeskundig publiek, dat wij het der aandacht onzer kunstbroederen allezins blijven aanbevelen. Befchouwende Vergelijking tusfchen de Watermolens met hellende en met flaande fchepraders, zoo als-dezelve èn deze landen gebruikt worden tot het drooghouden ven droogmaken van polders, waarin deze twee werk- tuigen getoëtst worden aan de wezenlijke vereischten, waaraan alle wgter-werktuigen behooren te voldoen, Tweede Druk, vermeerderd met verfcheidene belang- . rijke Stukken en Bijlagen: Met Platen. In ’s Gras venhage , de J. Allart. 1816. In gr. 8yo. XX, 143 BĲ. f 3°93- D. werk, hoe belangrijk ook in zichzelve, en hoé keu- VERGELIJKING TÚUSSCHEN WATERMOLENS. Toy ê keurig uitgevoerd , inzonderheid voor de daarbij gevoeg: de figuren, is, gelijk vele werken , die over Mathema tifche en Hydraulifche onderwerpen loopen, van dien ard, dat het moeïjelijk valt, daarvan eene eigenlijke en beredeneerde beoordeeling te geven, en dat den Recene feat zich bijna moet vergenoegen , met den algemeenen inhoud aan den lezer bekend te maken. Men weet in het algemeen , dat de Heeren Gebroes ders P. F. En A Je ECKHARDT reeds vijfenveertig jien geleden voorgefteld hebben, de watermolens met een hellend in plaats van met een flaand {cheprad te voorzien , en dat zij toen reeds aan dezen hunnen moè len verfcheidene voordeelen toefchreven ; dat in den tijd die zaak is onderzocht; dat dezelve molens inderdaad zijn vervaardigd; dat er op hooge Order verfcheidene proevén zijn genomen, rapporten ingeleverd, welke alı le ten voordeele dier uitvinding waren ftrekkende + /zoes dat de ftaten van Holland aan de geestrijke en kundige uitvinders octrooi verleend, en tevens dezelven met eert gefchenk van twintigduizend gulden hebben vereerd, De werken der Heeren Æ N£ æ en pooweEs,toen ten Ëde uitgekomen, konden allen, die belang in -deze werktuigen (telden , genoegzaam overtuigen „ welke dera zelver voordeelen zijn. Een ander, minder bekend werkje, doch dat wij om die reden oordeelen thans te moeten aanhalen, bevattede ook proeven (wel is waa? In het klein genomen) en redeneringen over de hellende fchepraden; te weten de Disfertatio philofdphica inari» guralis, Astens varias obfervationes hydraulicas, door wijlen den Heer NICOLAAS CALKOEN, Onder gee kide van zijnen beroemden leermeester, den Hoogleens Ur HAHN, opgefteld, en in 1773 te Utrecht gedrukt, Verfcheidene molens mer hellende fchepraden zijn iu den tid gefticht. De Heeren ECKHARDT, zich weja ` nige jaren daarna naar Engeland begeven hebbende , zijn envermoeid bezig geweest in het volmaken van die’ Werktuigen , hebber ook aldaar hellende fchepraden vers Vaardigd, en, naar de getuigenisfen onder de- bijlagen te ‘N 30$ . ' VEROELIJKING te vinden, met goeden oitflag. De Heer r, r, geru HARDT, de overgeblevene der beide broeders , federt eenige jaren weder in het vaderlánd teruggekeerd, zet zijne uitvinding woort; en. er worden wederom molens maar die uitvinding, en volgens de laat{te daaraan toege; bragte verbeteringen, gefticht. Tien Declaratoiren of. _berigten, van de meest bevoegde regters in dezen, zijn , ter ftaving van de voortreffelijkheid , die de Schrij. ver aan zijne molens toekent, achter het werk gee voegd. | _… In het werk zelve, na eené korte befchrijving der beis, de fchepraden , het fNaande, en het hellende, vergelijkt de Schrijver dezelven, en toetst ZE aan deze vijf vera eischten : , 1°. Dat het water opgenomen moet worden van de juiste diepte; d. i. Op zoodanige wijze , dat er zoo weis nig verval of verhang, als immer mogelijk zij, ontfta in het water, dat geligt moet worden: opdat de werk. tuigen in bunne grootíte vermogens, wanneer zij op. het fnelfte bewegen, den noodigen toevoer van water bekomen, en zich zoo fpoedig mogelijk laden. 2®. Dat het werktuig zich in zulk eene hoeveelheid met water belade, als welke hetzelve , door eene zeke re kracht gedreven, in ftaat is op te brengen. ' 3°. Dat het water opgevoerd worde op de eenvoudig. fte wijze, met de minfte fchokking; dat hetzelve den. minften tegenftand biede aan het werktuig, en daaraan de minfte wrijving in zichzelve veroorzake, - ' 4°. Dat het werktuig zich van het opgenomen water ontlaste in den kortíten tijd , of zoo fi poedig als hetzel. ve wordt opgenomen, alsmede zoo nabij op de bepaalde hoogte, of zoodanig „dat hetzelve niet over het buitens water geftort , maar alleen tot die hoogte geligt worde > dat- het binnenwater in het buitenwatèr kunnen drin. gen of infchuiven , enz, : EE -2 5°. Dat: de zamenftelling van het werktuig zoodanig Zijy dat hetzelve: zijne ‘werking het langst, of met de minfte flijtaadje, kunne uithouden, SU. dus de toettel „ , CR TUSSCHEN WATERMOLENS. 109 en het onderhoud van hetzelve, de minfte kosten vere eifche. Deze artikelen worden alle duidelijk en eenvoudig be- handeld; gelijk mede, in het aanhangfèl ,de vergelijking der beide molens, wanneer zij zeer r diep in hun ach- terwater ftaan. Dit werk, voorafgegaan door eene voorrede , welke blijken draagt van door eenen zeer kundigen uitgever gefchreven te zijn, is eene fchoone bijdrage tot de bes- te boeken over water- werktuigen, en verdient allen beoefenaren van dit zoo belangrijk vak aanbevolen te worden. Brieven, gefchreven aan boord van Z. M. Schip de Northumberland , en van St. Helena, waarin het gedrag en de gefprekken van NAPOLEON BUO» NAPARTUE én Sijn gevolg, gedurende zijne reize, en de eerfle maanden van zijn verblijf op het eiland, naar waarheid befchreven en verhaald worden; door WILLIAM WARDEN, Meelmeester aan boord der Northumberland. Te Dordrecht, bij A. Blusfé en Zoon, enz. 1817. In gr. 8yo. VHI, 226 BL f 3-4»: IN iertegenftaande het geroep, dat van deze Brieven was uitgegaan, hadden wij vóór de lezing flechts eenen „zeer middelmatigen dunk van dezelve, en befchouwden ze als eene bloote /peculasie op de beurs der lezers , ge= grond op de algemeene nieuwsgierigheid omtrent den held des verhaals. Wij bedrogen ons echter: in deze Brieven is veel, ’t geen het karakter van NAPOLEON kan ophelderen , en aan zijne daden, zelfs aan. zijne meestvermaarde , eenig licht bijzetten; hoewel die da- den, uit den mond van hem en de zijnen opgetee. kend, natuurlijk van de gunftigtte zijde voorkomen. De Heer WARDEN, zoo ’t fchijnt een brave, ronde, vrij onbevooroordeelde Engelschman, maar die met hart en DOEKDESCH, 1818, NO. 3. H ziel 308 VERGELIJKING te vinden, met goeden uitlag. De Heer r. F, EC Ke HARDT, de overgeblevene der beide broeders , federt eenige jaren weder in het vaderlând teruggekeerd, zet zijne uitvinding voort; en er worden wederom molene naar die uitvinding „en volgens de laatíte daaraan toege- bragte verbeteringen, gefticht. Tien Declaratoiren of berigten, van de meest bevoegde regters in dezen „ zijn, ter ftaving van de voortreffelijkheid , die de Schrij- ver aan zijne molens toekent, achter het werk gee voegd. . In het werk zelve, na eené korte befchrijving der bei- de fchepraden , het ffaande, en het hellende, vergelijke de Schrijver dezelven, en toetst ze aan deze vijf vere eischten : 1°. Dat het water opgenomen moet worden van de juiste diepte; d. i. op zoodanige wijze ‚dat er zoo wei- nig verval of verhang, als immer mogelijk zij, ontfta in het water, dat geligt moet worden: opdat de werk- tuigen in hunne grootte vermogens, wanneer zij op. het fnelfte bewegen, den noodigen toevoer van water bekomen, eu zich zao fpoedig mogelijk laden. 29. Dat het werktuig zich in zulk eene hoeveelheid met water belade, als welke hetzelve ,-door eene zeke= re kracht gedreven, in ftaat is op te brengen. ` 3°. Dat het water opgevoerd worde op de eenvoudige fte wijze, met de minfte fchokking; dat hetzelve den minften tegenftand biede aan het werktuig, en daaraan de minfte wrijving in zichzelve veroorzake. - 4°. Dat het werktuig zich van het opgenomen water entlaste in den kortíten tijd, of zoo fpoedig als hetzel. ve wordt opgenomen , alsmede zoo nabij op de bepaalde hoogte, of zoodanig ‚dat hetzelve niet over bet buitens water geftort , maar alleen tot die hoogte geligt worde , dat-het binnenwater in het buitenwater kunnen drins gen of infchuiven , enz. ` 5°. Dat. de zamenftelling van het werktuig zoodanig zij, dat hetzelve zijne:werking het langst, of met de minfte Nlistaadje, kynoe uithouden, ep‚dus de toeltel , CR -a mn TUSSCHEN WATERMOLENS. 109 en het onderhoud van hetzelve , de minfte kosten vere eifche.' Deze artikelen worden alle duidelik en eenvoudig bee handeld ; gelijk mede, in het aanhangfèl „de vergelijking der beide molens, wanneer zij zeer diep in hun ach- terwater ftaan. Dit werk, voorafgegaan door eene voorrede $ welke blijken draagt van door eenen zeer kundigen uitgever gefchreven te zijn, is eene fchoone bijdrage tot de bes- te boeken over water-werktuigen, en verdient allen beoefenaren van dit zoo belangrijk vak aanbevolen te worden. | -m Brieven, gefchreven aan boord van Z. M. Schip de Northumberland, en yan St. Helena, waarin het gedrag en de gefprekken van NAPOLEON BUO- NAPARTE en zijn gevolg, gedurende zijne reize, en de eerfde maanden van zijn verblijf op het eiland, N naar waarheid befchreven en verhaald worden; door WILLIAM WARDEN, Heelmeester aan boord der Northumberland. Te Dordrecht, bij A. Blusfé en Zoon, enz. 1817. In gr. 8yo. VHI, 226 BĲ. f 3-4»: N iettegenĝaande het geroep, dat van deze Brieven was uitgegaan , hadden wij vóór de lezing flechts eenen zeer middelmatigen dunk van dezelve, en befchouwden ze als eene bloote /peculatie op de beurs der lezers , goe grond op de algemeene nieuwsgierigheid omtrent den held des verhaals. Wij bedrogen ons echter: in deze Brieven is veel, ’t geen het karakter van NAPOLEON kan opbelderen, en aan zijne daden, zelfs aan. zijne meestvermaarde , eenig licht bijzettens hoewet die da- den, wit den mond van hem en de zijnen opgeteee kend, natuurlijk van de gunftigite zijde voorkomen. De Heer WARDEN, zoo ’t fchijnt een brave ronde, vrij Onbevooroordeelde Engelschuman, maar die met hart en DOEKBESCH. 1818, NO. 3. H - ziel 210 - W., WARDEN ziel aan Oud - Engeland hangt, „ Opgebragt in haat te- „gen BUONAPARTE, En wien geen bewijs voor de » echtheid def H. ' Schrift dieper ih de ziel geprent werd, dan het geloof aan de algemeen heerfchende » begrippen te diens opzigte „”’ (bl, 144.) — deze men na had in zijne ambtsbetrekking, als heelmeester op het fchip,’ welk den Ex-Keizer naar St. Helena bragt , weelvuldige gelegenheid om hem en de perfonen van zijn gevolg te onderhouden; hij- won het vertrouwen van BERTRAND in cehe hooge mate , én zelfs eene zekere mate van genegenheid bij den voornaamf{ten balling. Ook, zoo lang de Northumberland te St. Helena lag, werd de omgang met Longwood Chet verblijf der kleine gebar« nen Volkplanting) voortgezet. Wij zullen eenige bijzonderheden uit dit boekje aare tippen, om te doen zien, dat het belangrijke zaken bevat , die zelfs den toekomftigen Gefchiedíchrijver van put kunnen wezen. Het fchijnt, dat de afftand van NAPOLEON te danken is gan eene list van den dube belhartigen verrader Fouc HÉ, die (behalve zijne veele wuldige rollen in vroegeren tijd) tevens met, de zamen- zweerders van Maart 1815 heulde, en bij den Koning en de Verbondene Mogendheden een’. flag om den arm zocht te houden, terwijl hij nu ‚door beide partijen ver- acht, in zne eigene ftrikken gevallen is, (bl. 24.) Onder BUONAPARTE'’s gezelfchap werd FOUCHÉ nog meer verfoeid dan TALLEYRAND, en men be- Schouwde de galg, die beiden ontvangen zou, als eene weldoenfter der menschheid , (bl. 24») (Voor de wijf nog opene plaatfen aan dat werktuig van weldadigheid zon et an "OR (= N pas Bf ‘h, En Ü + BRIEVEN: … srt het. mede- dat goeme waardige Candidaten ontbeeken.y TALLEYRAND- WAS MEt NAPOLEON in geheime anderhandeling geweest , tijdens. desgelfs Jaatite rego» - jags (bl. 37:) MASSENA, en gewezen Schertomeess w, werd als den rijk(ten der Fran/che Veldheeren bes fchouwds MACDONALD zou het minke fortuin ges makt hebben: Da vous tT werd-zeer. geprezen 3 zelf ta gedrag te Hamburge (Natuurlijk, volgens de Mas pelantifche zedekunde, die onder het bereik der vuuta monden van Sé. Helena zeer onfchadelijk is!) Nap es Leon zedeneert daarentegen zeer ftichtelijk tegen dent zelfmoord, dien hij voor lafhartigheid uitkrijt: Zijn ges volg gaf boog op van zijne herhaalde pogingen; om meester te worden van zijnen onftuimigen aard {de bijs gebragte voorbeelden doen echter weinig af.) Hij zon (mede volgens zijne vooringenomene reis-en lotgenoten) galant jegens Dames, gehecht aan, zijne Vrouw, doct daarom geenszins een getrouw Echtgengot zijns ook ware vriendfchap gekoesterd hebben voor pügoc en LASNES. Zijn huwelijk met eene Prinfes van Rusland zon achtergebleven zijn door de bijgeloovigheid der Keip zerinne- Moeder, die eene Grickfche kerk in de Tuiles tiën wenschte te hebben. (Alsof NAPOLEON, wans neer het huwelijk met zijne ftaatkunde geftrookt had dit aanzoek zou hebben geweigerd! Hij had er, des Roode , wel eene Moskee of Pagade geplaatst.) Bu op NARARTB ZOU, VOÌgCDS BERTRAND, zeer zelden fpionnen gebsuiken. 103.) NAPOLEON geniet eene goede gezondheid, ed heeft razenden honger, (bl, 138.) Hij wil miet weten 3 dat bij voor den vijand vlugt, (bl: 439.) (O Jancis fima plicitas l} Het toeval regeett „volgens hem , -de wereld 3 bL :r5s.) Hij befloer , dan donder te fingeren op de DOURBONS, zelfs in de: hoofdfiad van het Brit/chë Hs : Rijke 31e w- WARDEN Rik. (Diesármourùus!) TALLEYRAND zon det moord «des: Hertogs VAN ENGHIEN ten fterkfte heba ben aangedrongen, en eindelijk (/) BUONA PARTE overgehaald, (bl. 156). De dood van P 1C11E GRU zout wezenlijk «een zeltmoord geweest zijn: het vermoorden van zulk een’. man, even groot in den kriig als Bu oe NAPARTE, en. dien men dus bezwaarlijk openlťk kon tcregtftellen , heet echter eene kinderachtige , herfenlooze dwaasheid, (bl. 157. BUONAPARTE heeft den toon nog niet verleerd, dien hij eens tegen den Graaf M A R- Korr en Lord wHITWwWOoORTH bezigde, ;} n'a rien oublid, ni. rien appris) De moord der krijgsgevangene Turken te Gaza, en der Franfche pestzieken te Jaffa s is deels regtvaardig geweest, (van 5oo gevangenen, die hun woord gefchonden hadden) deels onwaar. BUONAPARTE fprak gaarne en veel over de genees- kunde, en was zeer tegen de fterke manier der Engel- fechen, vooral tegen de aderlating. (Hij, die tot zijn oogmerk bloed bij ftroomen vergroot , wilde het niet tot behoud van een’ mensch geftort hebben!) Voor de op» pasfing van MARIA LOUISA bij de geboorte van den jongen NAPOLEON ontving de Geneesheer Con Vi- SART van den Keizer gooo Napoleons. (O, die milde $T. CRISPIJN!) Bij Toulon bekwam BUONAPAR= TE, door een toeval, het fchurft, (hij- zelf verhaale dit ,-bl. 201) werd herfteld, doch kreeg de ziekte vijf jaren later wederom. Het Fraa/che leger te Waterloop zou, volgens hem, 7r,ooo man bedragen hebben, ne een verlies van 10,000 te Linny en terwijl GROUCHY met 30,000 man BLUCHER in °t oog moest houden» het Engelfche (d. i. de vereenigde Britten, Nederlan. ders en Brunswijkers) 68,000 man. BUONAPARTE wilde zijn gevoelen over WELLINGTON niet uiten, Over den bekenden Abt De PRAD T, diens gefchriften en aanmatigingen, ging bij de. ballingen een algemeen gelach op. (Misfchien wel met regt.) Zijne nedera laag ‘te Waterloo fchuift hij, gelik trouwens reeds in ‚tin ofkcicel verlag, op NEY, en houdt zich; alsof | i D’ E R- _ BRIEVEN; ; ‚ I$ ÞDererLoN buiten zijnen last van Frasnes near Ligny was opgetrokken geene beweging , die den flag bij Qua- ére- Bras voor de Franfehen deed verliezen. In eenige aanteskeningen vinden wij onder anderen de merkwaardige en kenfchetfende- bijzonderheid, dat N 4- POLEON geene kinderen liefkoost, zelfs met geenen hond fpeelt , of een- paard ftreelt. BERTRAND(dieeen — geheel ander man moet zijn, wiens trouw , zelfs jegens _ €en NAPOLEON, wiens huwelijks- en kinderllefde wij hoogachten) moge dit bewimpelen en vergöclijken , zoo veel hij wil, — hý, die niets kinderlijks lief heeft, die op %ijn’ tijd niet weet bot te vicren aan fchuldeloo= ze kleine genoegens, aan de bemianclijke beuzelarijen der Natuur, (men vergunhe ons dit woord) is tot de grootte wandaden in ttaat, De overzetting van dit Rukje is zeer goed. d Vertaling der Opdragt aan den Koning der Neder- danden, van het Latijnsch Dichthuk : de Fransch- man, onder de ballingfchap van WILLEM V., den Jaatflen Stadhouder ontvangen, onder' de regering yan WILLEM I. verworpen, als zijnes ondanks aan- wijzer en getuige der Goddelijke deugdén, afgefcha- duwd. Met eene door de Haarlemfche Courant gea deeltelijk afgeperfle Voorrede, door Mr. PIER RE > JEAN VAN LELIJVELD, Oud -voorzittend Schee ` pen en Raad ín de Vroedfchap der Stad Haarlem, ens. Te Leyden, bij A. van Benten. 1817. In gr, 8yo. VI. 18 BI f:-3-; I, dit kleine’ ftukje is alles lang gelijk de titel, en -vôor het grootfte gedeelte onver(taanbaar. Er wordt althans eene ontzettende infpanding toe vereischt, om den Schrijver in zijne asfociatie van idéen te volgen. Hij is een man van den geest van P. VAN HOOGSTRA- TEN, wiens alle ware vaderlanders hoogst welkom ge- - H 3 Schrift z T4 P. Je VAN LELIJVELD . Schrift æ ware Vrienden, enz. (2ie No. L dee Zoe. Peroeff. van dt jaar) bl. 1I. dér Voorrede wordt aange. haald. Hij-:geeft deze Opdragt op ‘verzoek van goede, der Latijafche tale ‘onkundige „ vrienden. in het Neder- guitsch in het liche, verzekerd, dat Zij ter bevordering van het algemeen. welzijn enz, zal. rekken ; fehoon Mij zich blijmoedig getroost, bij: velen , diè: der widrheid miet het beste hart toedragen, geenen dank altoos te zullen behalten: Zijn boedel, beweert hij, tegen de <Haarlemfche Couram van 28 Oct. j. 1., is wel gefh- vadeerd en gedistraheerd geweest, (in dezen heeft hij gedeeld in het lot van onzen laatften waardigen Stad- ‘houder , bl, V.) maar nooit geabandonneerd of in/olvent, De Opdragt zelve begint met eene lange uitweiding over den verdienftelijken HIERONYMUS VAN AL- PHEN,'en uitdrukking van fmart over deszelfs afftere ven, daar hij zeker mede zich zoude onledig gehou- den hebben met het nafporen van de eindoogmerken aller beroerten enz. in Europa en elders; ondet welke ‘€indoogmerken dan ook behoort de verhooging van het Hnis van Oranje, waarmede de Schrijver onzen Koe ping hartelijk geluk wenscht.» Verder betuigt hij aan -Z. M. zijne vreeze ; dat fommége bewoordingen in zijn Dichtítuk hem nafpraak , berisping ef iets ergers zou- den kunnen verwekken, en verzoekt verlof tat eene uitweiding, ten einde die bewoordingen te- verklaren. Bij deze gelegenheid ontvangen wij een betoog, dat de in ’t werk geftelde pogingen van naar nieuwigheden ha- ‘kende burgers wel degelijk aan de nakomelingfchap gee meld erniet vergeten moeten worden, Ook kómt hee ons voor, dat de Schrijver eenig noodlottig voortee- en ziet, en vreest, dat er wel eens reden tot kla mogt plaats; grijpen over °’s Koantrigs raadslieden. Efn- delijk betuigt de Schrijver nogmaals zijne brandende be- geerte, om, zij het im eenen werkzamen ftand, of in een ambteloos leven, waartoe de nien wigheidzoekende Bataven hem, met velen, je zelfs met ’s Kanings Va- der. VERTALING EENER OPDRAGT. - 155 der, verwezen hebben, zijne innigfte verkleefdheid aan Koning en Vaderland te: bewijzen. — Het ontbreekt in ait Rukje din ook niet aan aller- li liefelijke benamingen, aan voormaals in het ftaat- kundige van den Schrijver verfchillenden gegeven. Doch wij zeiden ‘reeds: de geest is die van P. VAN HOOG= STRATEN, en dat is genoeg! — De lastigheid van den ftijl (veel langer inderdaad, dan ons geduld) kan beoordeeld worden naar de merkwaardigheid , dat , voor zoo veel wij hebben gevonden, nergens in de geheele Opdragt een punctum vootkottit, dan dáár, waar een nieuwe regel beginnen moet. Zoodat wij van dit ge- fchrijf , naar inhoud en vorm, wel mogen. zeggen , dat het zin noch flot heeft. OO ÁrisToPmaNise Plutus, ex editione BRUNEEII) in ufum lectióhum Academiearunr. Frajecti ad Rho- num, apud F. ditheer. 8vo. f z=15<t Da deze editie van ARISTOPHANES blijfpel, Plutus genaamd, alleenlijk voor de akademifche voors lezingen beftemd, en dus met geene aanteekeningen voorzien is, zoo is getrouwheid in het uitdrukken van den tekst de eenigfte verdienfte, die men hier eifchen kan. Gaarne geven wij dezen lof aan dit boekje, en bedanken den uitgever, dàt hij liever de ùitgave van BRUNC K, dan die van KUSTER gevolgd is, Deze laatfte heeft buiten alle tegenfpraak groote verdienften omtrent ARISTOPHANES „en zat wel altijd zijne waarde behouden, Maar nRUNCK heeft ons een” laauwkeuriger tekst geleverd, waarop het bij dit boeke je voornamelijk aankwam. u 4 Nieu- 116 Ia W. BILDERDIJK Nieuwe Uitfpruitfels , ygn Mr. WILLEM BILDERDIJE. Te Rotterdam, bij Je Immerzeel, Juu. 1817. Zw gr. 8yo. 202 Bl. f 3-: -s Loo dikwijls als wij een’ nieuwen bundel gedichten van den Heer BILDERDIJK ontvangen, gedenken wij, onwillekeu- rig, aan het eerfte zijner Dichtffukjens op Zee, bij zijne terag- reis naar het vaderland , in het voorjaar van 1806. Daarin zong hij wan zichzelven: . Europa heeft geen kruiderijen, Het Oost geen balsems voor mijn kwaaf. ° Daarin durfde hij, aan den oever van het graf, op geene verlenging zijnes levens meer hopen, en befchreef zichzél= ven, als een man met flechts een Aandvol graauwe haren, — een fpookfel, uit het graf verrezen, en een naauw levend ge- raamte: zijne levensvlam (verklaarde hij) had witgefchenen , en ket laatfte vonkje vloog daarhenen.. Hij zocht dan ook, in dit vaderland, geen. leven Terug te roepen, reeds vergaan, Want (voegde hij er bij) _ Den ftervende is nog hoop gebleven; Maar, die den geest heeft opgegeven, Dien zal geen heelkracht op doen ftaan, Helaas! (dachten wij destijds) moest de Grijsaard , na ve- le jaren het dierbaar vaderland te hebben moeten. misfen, dan nu alleen in heezelve wederkomen, om et begraven te wor- den! Dan, (wij loochenen het niet) ook toen reeds ver- beeldden wij ons, dat doorgeftaan leed en gevoel van toen- malige ongefteldheid den geest des Dichters -wat te veel kon- den hebben nedergedrukt, en hij zich, daardoor in grooter Jevensgevaar waande, dan waarin hij zich waarlijk bevond; omdat wij niet begrijpen konden, dat een man, zoo nabij den dood, a?/zo0 dichten kon, ten ware een of ander plaatfe. 