VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
was flechts- voor ryk gehouden geworden, zonder het in de daad geweest te zyn. Wat hy my naliet, waren fchulden, Toen ik dit ontwaarde, was myn eerfte gedachte niet op mye zelve, maar op mynen geliefden minnaar, gevestigd, Dan my- ne toenmalige bezorgdheid was nog uit ene dwaling ont- fproten. De verandering van. myn fortuin fchcen gene veraudering op hem te maken. Hy zwoer my dui. zend eden, dat hy my niet flechts gelyk voorheen , maar. nog oneindig vuriger, beminde, Alleen het onvoegzame, om vai myns vaders begrafenis zó ylend ter bruiloft te gaan , nam hy tot zyn voorwendfel, om de voltrekking van ons huwelyk nog enigen tyd te verfchuiven; maar intusfchen week hy van den vroegen morgen tot diep in den nacht nier van myne zy- de, Was het wonder, dat een onervaren meisie im ene van deze vele uren ftruikelde ? — dat zy den Geliefden harer ziele , den man , dien zy reeds als haar Gade befchouwde,„ wiens tederheid de hare aanvuurde, wiens vertoon van groot- moedigheid haar verrukte , mj was het te wadde: b t2 at slo AANMERKELYKE RECHTSPLEGING dat zy den zodanigen, op zyne dringende bede, weroorlofde , hetgeen zy eigenlyk alleen den Egtgenoot veroorloven mogt ? =—— Wie dit kan en wil, zie vry met verachting op my neder ! ik belyde het: deze boze verleider zag my des morgens in den vollen bloei der maagdelyke onfchuld, en ’s avonds verliet hy my , maar ik was niet meer dezelfde. ‚‚ Hoogfle Go heid, met welke onuitfprekelyke liefde be- minde ik hem nu! onder welken betoverenden fchyn van harte- Iyk-gemeende wedermin kon hy zyne faoodheid verbergen! Nog maar twe dagen moesten de voor ons bepaalde trouwplegtigheid voorgaan. Toen verdween hy. Toen verliet hy my op eenmaal, —— en verliet my in enen toeftand „ dien gy nu ligt raden kunt. Men zeide my aanftonds, dat dir gefchiedde op de aantokkeling van ene myner jeugdige Gefpe- len., de fchone AKME; maar ik kon van haar deze valschheid niet geloven. Lang had ik haar als myne eigen’ ziel bemind. Wel was ik haar door familietwist enigzins vreemd geworden ; maar niettemin zou ik nooit gemeend hebben, in haar myne vyandin te moeten zoeken. Dan heden, als myne enige, oog trouw gebleven, flavin my, tot ene morgengroet, het fchone nieuws mededeelde, dat osMAN, myn voormalige Bruidegom , de Gemaal van Akme ftond te worden, toen ...... toen! Dan waarom zoude ik my moeite geven de folteringen der vertwyfeling te befchryven, die ik ondervond, Wie zou daar- door getroffen worden? wie edelmoedig genoeg zyn, ene moorderes ce beklagen, welke men toch noodzaakte zulk ene te worden? Genoeg, ik omkleedde my ogenbliklyk met dit gewaad, dat nog de heerlyke kentekenen myner wrake draagt , en ik ylde zelve tot akKME. Met moeite fteide ik myzelve haar voor ogen. Ik vond haar juist bezig met zich op te fchik- ken. Ik zeide haar, waarom ik kwam, wat ik gehoord hadde , en welken fchat zy gereed ftond my te ontrukken. Met een koel, fpotachtig, lagchen beklaagde zy my, en ging voort met haren opfchik, Ik bezwoer haar by onze voormalige vriend. fchap , en zy verwonderde zich, dat ik aan zo lang verftorven ‘perfonen nog konde gedenken. Ik bad haar te overwegen, dat de man, aan wien zy hare hand wechfchenken zoude, een trouwloze ware. Zy antwoordde my, dat zy het daarop dacht te wagen. Ten laatfte bekende ik haar, in welken toeftand, in welke alleronzaligfte verwachting, ik my bevond. Lagchend viel zy my in: , In de daad? Zo heb ik voor het minst ook de hope, dat onze egt gezegend zal wezen.” Deze fchandelyke woorden , vergezeld door het gelagch ener ondeu- gende moeder, en van ene nog kwaadaartiger moei, die dit hieuw, door de verbreking ener eerstbezworen trouw misdadig , verbond gekoppeld had, bragten my tot ene woede , zo onbe- paald als rechtvaardige, Uwe egt gezegend! riep ik uit: Neen, by VAN DEN SULTAN MASSOUD. sêt by God, dat zal zy niet! Maar vervloekt, verbroken, zy de- zelve, eer ‘er nog enige zegen over uitgefproken , eer zy nog kan voltrokken worden. —=— Een dolk , onder myn kleed verborgen , en tot hiertoe voor myzelve beftemd, joeg ik, by deze woorden , de onwaardige in haren boezem, en dezelve trof, juist wat hy treffen moest, haar hart! trof het misfchien al te goed, want ftoot en val en dood waren flechts één ogen- blik, Ik had my nu dien gelukkigen dolk verder kunnen ten nutte maken. Ik had met denzelven kunnen voortgaan , mone fters , nog fchuldiger dan die ik getroffen had, aan myne bil- Iyke wraak op te offeren. Maar ik bezon my, en wierp den dolk voor de voeten dier flechte moeder. Wees gy ver- vloekt ten leven, gelyk uwe dochter ten dood! zo fprak ik, en liet my binden, en henenvoeren , werwaards men wilde. Nu kunt gy, Monarch , over my een doodvonnis vel- len , zo als gy dit geedvindt; ik onderwerp my aan hetzelve zonder morren , daar ik gewroken fterf : zelfs wanneer uw mond de geftrengfte ftraf uitfpreekt , zal myn hart my de ge. tuigenis geven: het onteerde , bedrogene, befpotte, aan de be- hoeftigheid en fchande geheel overgelaten, meisje deed wat zy doen moest.” Zo fprak ROXANE. Massoup en de Groten van zyn Hof za- gen haar nog lang, nadat zy reeds had ftilgezwegen , opmerk- zaam in ’t gezicht. Nooit zag men de fterkfte hartstochten in zulk ene zonderlinge verbinding zó hevig werken. Vertwyfe- ling , toom , vêrfmade liefde, geftilde wraakzucht, en daarby geheel bewustheid van zichzelve. Het was zichtbare woede, welke haar op dien heftigen toon deed {preken , en evenwel fprak zy met beleid van reden, en niet in die verwarring , welke de woede anders gewoonlyk doet ontftaan. Uit ontwy- felbare kentekenen kon men befpeuren , dat deze wreekfter, die thans over het bloed, dat zy had doen vlieten, zo har- telyk juigchte , anders een meisje vol zachtheid en liefde moest wezen ; een meisje, dat, wanneer een Afgodendie- vaar haar in haren tegenwoordigen toeftand aanfchouwd had, zeker by hem den uitroep verwekt zou hebben: de Godin der Bevalligheden en der Liefde is in Proferpina veranderd geworden. Massoup zette zich nu tot het verhoor der overigen, en ftelde hun, in de eerfte plaats, de vraag voor: of zy ook enige onwaarheid in de opgave van roxane bemerkt hadden? De beroofde Bruidegom erkende ieder punkt in’ het verhaal zyner voormalige Geliefde voor waarheid , uitgezonderd dat alleen, dat hy haar zonder wettige reden verlaten , veel- ligt alleen daarom zou verlaten hebben, wyl zy reeds alle zyne wenfchen vervuld, en hem gene begeerte naar enig nieuw genot langer had overgelaten, » Myne liefde,” fprak hy , s» groeide door het genot, waardoor zy anders by dui- zenden vermindert, of gehen: verflondea wordt, De bepaalde t3 dag, 582 AANMERKELYKE RECHTSPLEGING dag, waarop wy zouden verbonden worden, was door my we- zenlyk gewild. Maar een gerucht, my van ROXANE's ontrouw toegekomen; de verzekering van meer dan éne zyde, dat ik niet de ¿nige begunftigde aan haren boezem ware...” » Ha, onwaardige!” viel zy aanftonds in. Een blik van Massoup deed hier by roxane hetzelfde, hetgeen zyn verwyt te voren hy OSMAN deed; en de Jongeling voer voort: ‚… Dit deed myn vertrouwen wankelen, en máakte in myne ziel den minneyver gaande. Evenwel wilde ik nog in langen tyd tan zulk ene trouwloosheid geen geloof geven. Maar, toen men eindelyk een peffoon tot my bragt, die ce heel in RoxaNu’s vertrouwen deëtde,en alle hare geheimen vol komen wist; toen ik van dar mensch hoorde, dat zy, voor welke ik myn bloed en leven gewillig zou hebben wechge- fchonken , myne liefde flechts gegund had hetgeen anderen hade den overgelaten, en hetgeen eeù voormalige welgemaakte flaaf haars vaders neg fomwyle heimlyk genoot, toen ketide myne fimart gene palen meer. Eden, waardoor ik my te vorén rot ftilzwygendheid had verpligt, en de byzondere betrekking van de aanbrengfter , maakten het my onmooglyk R' Xante hare mis- daad voor te houden ; en, al had ik dit ook gedaan, wat zou het my hebben kunnen baten ? Ik verwyderde my des van haar; maar ook na myne verwydering heb ik haar niet geheel vergeten : meermaal trachtte ik door gefchénken vån &ne on- bekende hand hare nooddruft te verzachten. Door medelyden bleef ik alzo nog Aan haar verbonden ; maar myn huis en myn geheel aanwezen met Haar te bezoedelen , was ene dwaasheid geweest. Ik deed derhalve aanzoek by een ander Meisje, en was reeds na aan derzelver bezit, wânneer ROXANE ok deze my zó gruwzaam ontrukte.” Vol ernst, met een oog, dat verbazing en afkeer uitdrukte , maar geenzins gen, zich fchuldig gevoelend, geweten verraad de, had roxanr zyne laatfte feden aangehoord, Zodta MAs- soup haar viyheid gaf om zich te- verdedigen , bezwoer zy met duizend eden, dat osMAN’s befchuldiging, indien géén opteriyke laster, ten minfte dwaling uit onkunde wáte, en gy drong 'er derhalve ten fterkfte op aan, dat hy de onwaardige noemen zoude , die haar zulk éne fchandelyke ontrouw had aange- ticht. OSMAN beriep zich op zyne belofte, maaf Massoud gebood; en de Jongeling noemde toen de flavitt van Roxane , de énige, die by haar gebleven was, en wier trouw ży kort te voren zelve had geroemd. der en moei , voornaamlyk van deze laatfte verzonnen, het be- gin gemaakt hadden aan het gehele weeflel van ongelukken en misdaden. Zy beleden, dat de liefde der jeugdige AKME voor OSMAN, en ene eigen’ billyke afkêer van Roxane, gelyk zy zich geliefden uit te drukken , haar hadden aangezet om het hart des Jongc- lings van zyne Beminde af te trekken, Geruchten van de on- trouw van, zyn meisje, hem kunftig in het oor gefluisterd , hadden den minneyver van dezen ligtgelovigen gaande gemaakt, en, nadat hy gezworen had Roxane niet weder te zullen zien, zodra men hem bewyzen harer trouwloosheid zou gegeven heb- ben, zo moesten zy „om niet wêder terùg te gaan, ene flavin van ROXANE tot haar oogmetk gebruiken. Zy bekenden, dat deze handelwys niet in alie opzichten te billyken, maar meen- der, dat dezelve niëtemin zeer wel re verontfchuldigen wå- re, Wië had osman gedwongen zo ligtgelovig te zyn? Ook was all’, hetgeen op die wyze geïchied was, ten zynen beste ge- fchied , terwyl ROXANE, bovéndien, gêne gefchikte Gade voor hem- konde wezens; terwyl ook zy, volkomen rechtvaardig, voor hare wellust wierd geflraft, én axMe heren minnadr zeker zou hebben gelukkig gemaakt y had maar- niet deze boosaat- tige moorderes haar ontwerp van woede zo rampzalig vol- bragt. i es Zo dikwyls massoun op den Rechterftoel gezeten was, hoed- de hy zich zorgvuldig voor iedere uitlating van toorn; nog- «hans verried zekef gedwongen lagchen fomwyle zyn innerlyk ongenoegen. Met zulk een lágcheń, ’t welk diegenen , die hem meermaal waargenomen hadden , zeer wel verftonden , was ook deze gantche verdediging, welke men im de daad nog veel kunstmauiger wist voor te dragen, van hem gehoord ge- worden, ‚‚ Gy belydt derhalve ;’ vroeg hy nogmaals, „ dat het ge- rucht van de ontrouw van nROXANe een kunstgreep zy géweest, u door den laster toegevoerd?” Zy konden het niet lochefien. s,s En het eerte gedachte, gelyk het grootfte aandeel der uit- voering; van dit ontwerp behoort u toe, narra?”’ (zo heette de moci van rOxANE:) Gaarne had zy het ontkend , maar kof dit even weinig. „, Zo zy dan (voer de Sultan voort) dit myù Rechterlyk oordeel: over agkweE’s eigen hoofd kome haar bloed! Zy,die een verloofd man zyne bruid ontroofde „en het beledigd voorwerp wreed befpotte , Ee met een’ fpoedigen dood zweer ik tå ge- $ 584 AANMERKELYKE RECHTSPLEGING genoeg, maar niet al te zwaar; en ROXANE boet niet te lige, wanneer zy ‚voor ene daad, waartoe vertwyfeling en het gevoef van moeder te zyn haar aanfpoorden, waarby liefde en min- yver haar verontfchuldigden , twe maanden lang in ene tame- lyk-lydbare gevangenis moet doorbrengen. Na verloop der- zelve geve haar osMAN zyne hand, of een dubbeld huwelyks- goed. Want ligtgelovigheid beraamt den man, en zó rasfe trouwverbreking den bruidegom, vooral den verhoorden bruide= gom, in genen dele. De ftraf over Axme's moeder late ik aan een Rechter, geftrenger dan ik, aan haar eigen geweten, over. Hetzelve zal haar dikwyls genoeg het bloedig beeld hae rer dochter voorftellen; dikwyls genoeg haar in de oren don- deren: ziel hier waart gy de oorzaak van.” Na deze uitfpraak, hield hy , bykans ene gehele minut, ftil. Hy peinsde dien tyd, als vergaderde hy zyne krachten om verder te kunnen fpreken, en voer toen weder voort, op de- ze wyze: „ Maar gy, gy twe diep verachtelyke fchepfels, myne tee genwoordigheid en het aanzien van elk braaf mensch onwaar- dig, gy trouwloze flavin en gy listige kwaadfpreekfter, door welker verdichting minnenden gefcheiden zyn, en menfchen= bloed vergoten is; wech metu! Rechtsdienaars, grypt haar aan 4 voert haar op de naaste markt, en geesfelt haar daar, aan den fchandpaal gebonden, met alle mogelyke geftrengheid; de eer- fte, tot de adem haar ontvliedt; de twede enigzins miuder , ten einde haar nog een kommerlyk leven van enige jaren, in ene myner openbare werkhuizen, overig blyve.” Men hoorde by deze uitfpraak een dof gemor onder de menig- te , welke MassouD’s troon en den zetel des Gerichts omringde. „ Te ftreng! te ongelyk!” fluisterde men elkander van alle zy- den toe; en ABUKIN, een der grootte Rechtsgeleerden in geheel Peren, waagde het, voor te treden, en den Monarch tot weis nige woorden fprekens verlof te vragen. „ Dit verlof,” antwoordde MASSOUD, „, heeft de ervaren ABUKIN fteeds by alle myne openbare rechtshandelingen.”’ ‚ „ Zo vergeve het my,” fprak ABUKIN, ,, myn oppermagtige Gebieder, dat ik het wage, by uwe zo aanftonds gedane uit- Spraak, uwe wysheid te herinneren, dat menfchenmoord , naar ouze wetten, en. naar de wetten van byna alle befchaafde vol- ken, de zwaarte misdaad zy; dat laster, daartegen, algemeen voor een veel geringer kwaad gehouden worde, op heiwelk flechts ene kleine, willekeurige, ftraf getteld is, en waarvoor vrygeboren menfchen nog nooit met ene lyf{traf, veelmin met zulk ene zware, geboet hebben.” ‘ » Zo dank ik u, myn Getrouwe! (hernam MassouD,) dat gy my een zó wezenlyk gebrek in onze wetten hebt bekend ge- maakt. Laster gelde van nu af aan voor ene misdaad, welke ge VAN DEN SULTAN MASSOUD. 585 geftrenger ftraf verdient, dan roof, of onopzetlyke doodflag. Hoe! de ongelukkige, die, geprangd veelligt door de uiterfte armoede , zynen medemensch zyn geldbuidel, flechts hect honderdst gedeelte van zyn vermogen ,dikwyls nog veel minder, ontrooft, verliest den arm, die deze daad beging, of foms wel het leven: En de driemaal groter booswicht, die ons het heiligst goed, de ere, welke men maar eens verliezen kan „ ontrooft, die rooft, hetgeen hemzelven geen bate geeft, waar- mede geluk en zielrust, dikwyls ons leven zelf, verbonden is, zou niet zwarer, dan een ftraatrover, geftraft worden? Gy hebt gelyk, ABUKIN , aan zulk ene wet ontbreekt het ons nog. Mor- gen zal dezelve worden afgekondigd. Intusfchen nu voort met dezen tot de geesfeling!” De toon van mMassoup was veel te ernftig, dan dat iemand het gewaagd zoude hebben hem verder tegen te fpreken; en reeds legden de dienaars hunne handen aan de twe ongelukki- gen, wanneer nog één der omftanders,AMRU ESEN SAID, vryheid vroeg om een verzoek te doen. Deze man was een der aan- zienelykften aan he Perfiesch Hof. Massoup fchatte hem hoog , had reeds vele gewigtige posten in den kryg en in de landsza- ken hem toevertrouwd, zonder zich over zyn vertrouwen be- klaagd te hebben, Het trof zo, dat hy juist een nabeftaande van Hafrá ware, die nu daar ftond en fidderde. Hy verfoeide haar, maar fchonk haar niettemin zyn medelyden,en wierp zich des fpoedig voor den troon des Sultans neder. „ Wanneer ABURIN,” fprak hy, ,, uit medelyden voor ene ongelukkige, welke gy , Beheerfcher der Gelovigen! tot ene even pynelyke als finadelyke ftraffe, en nog daarteboven tot het rampzaligst leven voor het overige harer dagen, veroor. deeld hebt, zyne toevlucht tot de wetten nam, hebt gy hem wederlegd, op ene wyze, welke uw verftand en uw hart bei- den vereert. Maar veroorlof my nu nog ene toevlucht tot uwe genade! Laster is ongetwyfeld ene zo flechte ondeugd, dat daarvoor gene ftraf te geftreng kan wezen. Maar deze ongelukkige kende dezelve nog niet in hare gehele affchuwe- iykheid. . 'Er was ook nog gene wet voorhanden, welke den lasteraar konde affchrikken, Laat zy ,die tot deze wet aanleiding geeft, derzelver geftrengheid niet aanftonds geheel gevoelen! Dit, Grote en Allergenadigtte Koning! dit fineekt u één uwer getrouwfte onderdanen.” Moassoup. En wat beweegt den, my getrouwen, en zó waarden AMRU EBEN SAID tot voorbede voor deze misdadige? Amru. De bloedverwandfchap met haar. Zy is myne naaste moei. Hare ftraf ..... Massoup, (met den lagch, waarvan te voren gefproken is.) Wees deswegen buiten zorg ! Juist deze (traf wascht weder af, wat hare daad bevlekte, en by my zal de brave AMRU geen grein dier gunf en achting verliezen , welke ik reeds voor hem 536 AANMERKELYKE RECHTSPLEGING VAN DEN SULTAN MASSOUDe hem voedde, eer ik wist, dat zulk ene onwaärdige zyne moei ware. Amzu. Derhalve, Monarch se... Massovp, Derhalve zal dat, wat u tot gene Tchande ver- ftrekt, haar niet baten. Laat AMRU voor zichzelven vragen hetgeen heny billyk dunkt, en het zal-hem gefchonken wor- den; maar gene inbreuk op de uitoefening des Rechts! Wat hebben wy dáár gefchreven wetten van noden, waar ons ge- weten luid genoeg fpreekt ? En nu ten laacftenmaal, die- paars , brengt haar aan den paal, en verfchoont haar’ rug even zo weinig, als zy den goeden naam van haren naasten verfchoonde. Men kan ligt denken, dat dit bevel nu ftiptlyk wierd ten, uitvoer gebragt, hetgeen aan velen, in weerwil van MASsOUD’s gronden , nog al te Oostersch zal voorkomen. Althans de Hemel mag de kringen onzer befchaafde’ lieden , en onze Koffy -tafelen , wel genadig zyn, wanneer Laster zulk ene misdaad , en fnedige achterklap * welke alleen de eer van onzen naasten bevlekt, een ftraf bare ondeugd zal wezen! KLIKS VLEK CET ETE O MENDE TOOL e S. DET CEE ETE te nn IETS OVER DEN OORSPRONG DEK ALMANACHEN,. (Ontleend uit The Four Ages, by WILLIAM JACKSON , van Exeter.) | Ik vind ergens vermeld, ,, dat de oude Saxen gewoon waren op vierkante Stokken , omtrent een voet lang, ‚‚ korter of langer naar welgevallen, de Maansloop van een „ geheel jaar te (hyden, volgens welke zy altoos, met zeker- ‚… heid, konden zeggen , wanneer bet Nieuwe Maan, Volle „ Maan was, met de tusfchenvallende Maansveranderingen. „ Zodanig gefneeden Stokken droegen by hun den naam van „ Al-mon-aght, dat is Alle. maan-aanwyzing , of het in agt „ neemen van alle Maanverfchynzelen, en van hier is de naam » van Almanach ontleend.” | Dit aangehaalde is eene eenvoudige afleiding van de Benaa- ming Almanach, en wyst aan, den misflag der geenen, die dit woord van het Arabisch willen afleiden, alleen op den grond- flag van de eerfte Lettergreep Al ’Er is in St. Fohn’s College, te Cambridge, een Saxifche Ab anach, volkomen overeenftemmende me: de boven opgegeeve- ne befchryving. En ik bezit een Almanach, gemaakt onder de Regeering van EDUARD ven III, op pergament, niet in de ge- woone gedaante van een Blad of Boek; maar beftaande uit af- zonderlyke ftukjes, gevouwen in de gedaante van een platten ftok of lat, op de Saxifche wyze. Het ftuk is volkomen in zyn IETS OVER DR ALMANACHEN, 382. i + : zyn-geheel, en vertoont itet beste ftaal van de oude gebruik. lyke Tydrekeningen, welk ik immer zag, De wyze van het Jaar te beginnen en te verdeelen, zo als wy die in onze A/manachen ontmoeten, is zeker vreemd en mis- felyk genoeg. 'Er zyn ongetwyfeld veele tegenwerpingen in te brengen tegen het veranderen van de vastgeltelde wyze om den Tyd af te deelen en te berekenen; doch, indien ‘er ten deezen opzigte iets nieuws moest {tand grypen, zou ik als ten voorbeelde neemen het Drwidisch Jaar, ’t welk eenen aanvang nam by den Winter Zonneftand; wanneer de Dagen, den gehee- len loop der toe- en afneeminge ondergaan hebbende, deu loop- als van nieuws aan beginnen. Deeze zyn de perken, welke de Natuur zelve voor het Jaar aan de hand geeft. Ik zal niet op my neemen te bepaalen, wat aanleiding gegeeven hebe be tot de Franfche Jaarverdeeling; maar komt my dezelve, met, de oude Almanachen vergeleeken, in allen opzigte, verflimmerd Voor. ZEDELYKE BEDENKINGEN, Mes men deñ Godsdienst aanmerken als voordeelig, of als ANAfchadelyk, voor eenen Staat — als heilzaam, of verderflyk ? Zal het eene Maatfcháppy voordeeliger gaan , zonder, dan met den Godsdienst? Zal men ophalen de verwarriugen, welke toevaliig door den Godsdienst in de Maatfchappyen zyn ontftaan , en hoé dezelve veele Landen en Staaten tegens elkanderen in °t harnas. gejaagd heeft? Zal men zeggen: lees de Historien, zy zullen u leeren, welke verwoestingen , door de verfchillende Sodedtenis gevoelens, ‘ef op de Waereld zyn aangerigt. Dan, in een Gemeenebest zonder Godsdienst, heeft men deze gevaren niet te vreezen. — Doch ik vraag, op myne beurt, of eene Maatfchap- py die zelfde gevaren,en nog oneindig veel. meerdere, niet van de Staatkunde te wagten heeft? —- Hoe veele Landen, Ryken en Gemeethebesten, zyn ‘er niet beroerd en bedorven door eene verkeerde Staatkunde ! mmm hoe veel menfchenbloed beeft dezelve niet doen ftroomen! — Lees de Historien,zy zullen u leeren, wat ’er vaak aan der Vorften Hoven al gebrouwen wordt, welke verderfelyke befluiten genomen, welke ftrikken, om zo veele duizenden ongelukkig , jammerlyk ongelukkig , te ' maken,om zo veele Landen te verwoesten, om zo veele millioes nen menfchen te moorden! — Dan zal nu een Land zonder Staatkunde beftaan? Of zal men dezelve uit de Maatfchappy , als verderfelyk, verbannen — als fchadelyk , ten uiterften fchadelyk, voor den Staat? Wie zal dit durven beweren? Wie zal zeggen, dat een Gemeenebest in ftand kan blyven zonder Godsdienst, zon» der Staatkunde ? Het flegt gebruik, t welk bedorven menfchen van eene goede zaak maken, maakt een goede zaak nimmer kwaad, 2o t C. V. De G. BE orea M a $ i BERIGT, M” is overal druk bezig, om de Hervormden op te wek- ken ter gemeenfchaplyke behartiging der belangen van hun Kerkgenootfchap , en, in °t byzonder, ter oprichting van een „algemeen Fonds, waaruit de behoeften van den openbaaren Godsdienst, Traêtementen van Leeraars, enz. kunnen gevon- den worden , wanneer de drie jaaren, by de Staatsregeling bepaald, verftrekerr zyn: Intusfchen fchynen deze opwekkin= gen dus verre weinig ingang te vinden; veelen, ook yveraars voor hun’ Godsdienst, onttrekken zich openlyk, en begrypen , dat zy volftrekt moeten ftilzitten , en in geene werkzaam heid of pecunieele bydragen zich inlaaten, om dat zy die Leeraars, welke hunne verkleefdheid aan de op 3r Jan. 1795 gepromulgeerde Rechten van den Mensch en Burger aan den dag hebben gelegd, befchouwen als verbrekers van hunne plegtige verbintenis aan °t Hervormd Kerkgenootfchap. Zal men dan eenige hope hebben , dat voorz. opwekkingen van vrugt zullen zyn, om de eendragtige werkzaamheid te bevorderen , behoort men de zich onttrekkende Hervormden , welker aantal niet gering is, vooral onder de meest vermogende en kundige lidmaaten, te overtuigen, dat de Leer der Rechten van den Mensch en Burger niet alleen niet ftrydt met de Leer der Hervormde Kerk en haare Formulieren vaa Eenigheid , maar zelfs door onzen grooten Heiland gepredikt is, en dat men dus geen echt Discipel van fefus zyn kan, ten zy men de voorz. Leere van harte zy toegedaan, welk laatfte te betoogen zelfs des te noodzaaklyker is, om dat er nog verfcheiden Leeraars gevonden worden, welke. in hunnen afkeer van de Rechten van den Mensch en Burger volharden, en door hun’ invloed de kragtigfte opwekkingen ter vereeniging der Hervormden in ons Land ontzenuwen, ja eene aanftaande fcheuring tusfchen de verfchillend denkenden (wordt het niet by tyds afgewend) ip de hand werken. Het is zeker te bejammeren, dat de Burger ew. KIST, van wiens Vaderlandfchen yver, kunde en invloed, men alles goeds te wagten had, allerernftigst uitgenodigd, en als °t ware gepro- voceerd , (zie derde Brief van een rustend Opziener der Her- vormde Gemeente aan den Burger Leeraar EW. KIST , EnZo 1797) om de Rechten, van den Mensch en Burger in overeen- ftemming te brengen met de Leere des Kruiges en de pligten der Euangelifche Heiligmaking . aan dat dringend verzoek niet vol- daan, en, door zyn ftilzwygen, zelfs veele Hervormden in hun- nen afkeer van de voorz. Rechten geftyfd heeft, ` De nood der Kerke dringt, en het is meer dan tyd, dat een of ander kundig Vaderlander, der Hervormde Leer van harte toegedaan , zich hoe eer hoe beter aangorde, om dezen groo- ten hinderpaal uit den weg te ruimen, op dat alle de Hervorm- den, met‘aflegging van vooroordeelen, misduidingen en party- fchappeu , zich als één man vereenigen , om de belangen vin hun Kerkgenootfchap te behartigen. PATRIOPHILUS REFOKRMATUS. den 27 Nov. 1708, Anno Lib. Bat. IV, Es MENGELWERK, TOT FRAAIJE LETTEREN, KONSTEN EN WEETEN- SCHAPPEN, BETREKKELYK. NADERE OPMERKING OP LUK, II: 7, Aan de Schryvers der Algemeene Vaderlandfche Let» | r aiaa, MEDEBURGERS! 6 ied ftemt Gy met my in, dat zo zeer te fter- ke verkleefdheid aan het oude, even zo ook te grote ingenomenheid met het gene nieuw voorkomt, te wraken zy. | Zo dikwerf ook aan enige Bybelplaats „ in uw geacht Maandwerk, enig nieuw licht wordt bygezet, verblydt zig elk, die waarheidszin heeft. Hy beproeft het opge» gevene, en zoekt het goede te behouden, Dus ging het my ook, by het vinden ener Verklaring, wegens de herberg, en de kribbe, in welke de Here Jefus zou geboren en gelegd zyn, volgens Z. PEARCE, in het Mengelwerk van uw vorig Nommer (*). De achting, welke ik voor den geleerden en zelfden- kenden PrARCE heb, deed my dezelve met te meerder zorgvuldigheid proeven. et zal u, hoop ik, niet ongevallig zyn, dat een vriend van ’t geen waar en goed is de vryheid neemt te melden, wat hy hier by dacht 5; en u verzoekt, dit, als ene nadere opmerking, indien zy, voor een ogen- blik, de aandacht van uwe Lezers niet geheel onwaardig is, een plaatsje in uw volgend Nommer in te ruimen, Aan u, en myne Medelezers, zy dan de beflisfing geheel overgelaten. Vergunt my vooraf aan te merken, dat indien PEARCE dien hogen toon had aangenomen, op welken uw Corres- pondent (hy houde my dit ten goede) verkiest te e ens (© No. 13, bl. 497, en volg. MENG. 1798. NO. I5. Vy 590 NADERE OPMERKING ken, dit al terftond bedenking, of hy koelbloedig genoeg had nagedacht, zou kunnen baren. Dan, ik kome aanftonds ter zake. De geleerde man kan zig niet vergenoegen met de pe- wone gedachte, ‚‚dat onze Zaligmaker in enen beestenftal » zou geboren en gelegd zyn.” Het komt hem geheel onvermoedelyk voor, ‚‚ dat men, naar de toenmalige ze- s den, ligt daar toe zou gekomen zyn, om ene zwange- » re vrouw, benevens haar zoogkind, hoedanigen, door » alle vn heen, op de ontferming der menschlykheid » ene {terke aanfpraak maakten , te verftoten, en naar s Een ongefchikt verblyf heen te zenden.” Maar hoe komt de bedenking van verfloten of heenzenden hier in? Moest MARIA, in een vol vertrek zig bevin- dende, niet uit haar zelve zig van daar begeven, en, in hare omftandigheid , een ander verblyf kiezen? Of heb- ben alle de anderen, zo veel het nodig was, het vertrek geruimd? De tekst geeft gene de minfte aanleiding om dit te denken. Of zyn de aanwezigen maar gebleven by de bevalling ener jonge vrouw? Is dit niet, ook volgens de zeden der Oosterlingen, onwaarfchynlyk ? : Ware dit de enigfte aanmerking, zy mogt van wei nig waarde fchynen. Maar van meer belang komt my deze voor: ’Er is geen twyfel, of zaldavua is in den hier opgegeven en genoeg bewezen zin van gastvertrek te ne- men (*) 5 ook komt my de opvatting van Jarre voor kribbe, zo als dezelve hier befchreven: wordt, (bl. 504) waarfchynlyk voor: maar ik zie niet, hoe hier uit volge, dat de Zaligmaker niet in een’ beestenftal geboren of nedergelegd zoude zyn. De Euangelist zegt duidelyk, „ zy legde Hem neder é za parm (}) ‚ om dat voor hun lieden GEEN PLAATZE WaS ir tw xalariual:”” Waar was nu deze parm? Was die IN het gastvertrek opgeflagen 2 Dat zou ze moeten zyn, indien de opgegeven verklaring, of liever de ve gen ə waar op het hier eigenlyk aankomt , fteek zal houden. — Daar by zou LUKAS dan (*) Conf. & scHLEUSN. in voce. Van zulk een gastvertrek wordt voords te regt, bl. 503, gezegd, „ onzeker is het, of dat in », Enig vriendenhuis, dan wel in ene herberg , ja zelfs in een » der gewelven van een ruim en witgeftrekt onderäardsch hol, „ geweest zy.” (f) Hoe weinig gronds er zy, om 77 hier uit te monfleren , kau wen by GRIESD, zien. | oP LUK. dent, een vyand van geleerde twisten over het geen on- zeker en van en: belang is, het welk ik vooral niet pame op den Predikftoel hore : maar wenfche hartelyk ; at men, langs zo meer, in de Godsdienftige oefeningen, by het algemeen nuttige en ftichtende zig bepale, met voorbygaan van gn en letterkundige onderzoekin- en, welker plaats op de Studeerkamer, niet op den eerftoel , is. | Ik eindige met dezen wensch, ên bede tot God om zegen over alles wat deszelfs vervulling bevoorderen kan; terwyl ik fteeds blyve Uw toegenegen Lezer, ar December 1798. D. B. Vea BLAD: BLADWYZER D ER VOORNAAMSTE BYZONDERHEDEN, in het Mengelwerk voorkomende. A. Aor bodem. hoe veel goeds en zaligs dezelve oplevert. 28 „Aardsvaders, gedagten over de Jaartallen in derzelver gefchie- denis, 53. Zie verder jaarge- tallen. Afhangiykheid in de Zamenleeving, Proeve daar over. 76 Africa. (Berigt wegens het aan- weezen eener zeer groote Stad in) 273 ArserT, (VAN DER) hoe hy Mejuffrouw A, BEEN den toe- leg der Hollanderen, om de Theems met Oorlogfchepen op te zeilen, ontdekt. 324 Alcarazas „of Spaanfche Waterkrui- „ken , befchryving ‘daar van, ' 308. Waar gemaakt, 309. Ei- genfchappen daar van, ald, Hoe zy het Water verkoelen, de uitgegraavene) in het-Vore ftendom Bayreuth, 9. Meer als- omkorftingen aan te zien, dan als Beenderen van vreem- den oor{pronge, I0. Vraagen , of deeze Dieren daar kwamen en ftierven ? — of zy daar gebragt en aan de lugt bloot- gefteld. wierden? dan of men dezelve van verfcheide plaatzen verzameld heeft ? onderzogt, II. Aart deezer Beenderen „ 13. Of zy van den Witten Beer zyn, onderzogt, ald. Al- gemeene aanmerkingen op de Beenderen, dus bedolven op onderfcheide plaatzen gevon- den, 15. Wegens de Vischbeenen en die van Zee- en Landdieren , 17. Wyze om de beftanddee- len dier Beenderen te ondere zoeken. 18 ald. Nuttig gebruik, 310. EeneBran, (APHRA) haare Afkomst , andere foort vermeld. ald, Almanachen. (lets over den oor- fprong der) . 5 586 Anecdate. {Een Engelfche) 208 AreyLe , (De Hertog van) ge- troffen door het fnedig ant- woord eens Jongmans, bevor- dert hem. 8r E B. Beer (Over het gebruik der Laauwe) in Koortzige Zieke ten , en inzonderheid in de zogenaamde fleepende Koort- zen. IBI Bedenkingen, (Zedelyke) 123 , 246, 331, 54I, 587. Beenderen, (Waarnegmingen over 322. Verblyf op Suriname, ald. Schryft de Roman Ovreonoko , wat daartoe aanleiding gaf ‚323. Wegens haare verkeering met een Prins van dien naam, aid. Keert na Londen weder, trouwt, en komt in, agting by CAREL DEN lI, 324. Ontdekt den toeleg der Hollanderen om de Theems op te zeilen, ald, Hoe zy aan die kundfchap kwam, ald. Verflag van baare Minna- ryen te Antwerpen, 325. Be- lachlyke Brief eens Minnaars VAN BRUIN, 326. Befchryving van dien Minnaar, 327. Keert weder na Engeland, 328. Haar dood BLAD WY ZE MR. dood , en eenige byzonderheden, haar en haare Schriften betref- fende , 328. Haar Charaêter. 329 Bekommerdheid, (Angstvallige) te- gengaan in eene Proeve, 162 Beleefdheid , in het voeren van gefprekken, by de Andiaanen. 207 Bentheim. (Van den Droes-froel en Droes-kusfen te) 477 Bergen, (Aanmerkingen over de Koude, waargenomen door ru. LER, op hooge) 59. Over de - Wolken boven deeze Bergen, 62. Bedenkingen op EULER'S ftellingen. 63 Befluur, (Burgerlyk) Aanmerkin- - gen over de Godlyke Inftel ling, den Oorfprong en het Afdeelingen in dezelve ,- zo veele wooningen , 475. Hoe zeer men de Nat. Flist. dee- ` zer Dieren met vertelzeltjes heeft opgevuld, 476. Door. de gefteltenisfe van het Dier zelve gelogenftraft, 511. Vaar- dig in hun werk, 512. Wat zy met den Staart doen, 51. Voed- zel in den Winter en in den Zomer, ald. Hunne: leefwyze in die beide Saifoenen , ald. In hoe verre zy Maatfchappy- lyk leeven , s14. Uit welke bronnen de verkeerde berig- ten, wegens de Bevers, voort- vloeijen. ald. Hoe men ze aan een Huislyk leeven kan gewennen, SIS Einde van °t zelve, go. Mis. Bezige, (Een druk) gefchetst. 446 bruik der Leere. van rauLus ,Bherings Eiland, gefteldheid der Rom. XIII: 1. tegengegaan, Inwoonderen. 518 125. Wegens den OorfprongBiscaje, Byzonderheden deswe- en Rindoogmerken van het. gen, 565. ’EÉr heeft eene foort Burgerlyk Beftuur, 129. In- van Volksregeering plaats; ald. welk licht diensvolgens de Feesten van een oude Inftele Mayiftraatsperfoonen moeten ling. | alde befchouwd worden, 130. Heeft Bismuthkalk , Geneeskundige krage geen gezag altoos ten aanzie- ne van den Godsdienst en de Regten des Geweetens, 169. Met de Leer der Rede des- aangaande ftemt de Openhaa- ring overeen, 172. De Bur- gerlyke Magt, ongefchikt en òn- bevoegd om over Godsdienftige geknaagd. ten van dezelve, 38r. Byzon- der tegen de Maagkrampen , ald. Staavende voorbeelden , 382. Hoe dezelve bereid was. : 384 Boomen, (Geneeswyze der) wier bast door de Schaapen is af- 220 Gefchilftukken te oordeelen, Boter (Wyze om) te verbete- 173. Jammerlyke gevolgen uit ren. 259 ch het tegenovergefteld gevoelen Bouwkunde. (Over den: invloe voortvloeijende. Bevers , welke plaatzen zy be- woonen , 473. Hoe zy een Dyk aanleggen , en denzelven 174 van den Natuurlyken , Zede- lyken en Staatkundigen toe. and der Volkeren op hunne) 385 fchikken naar de verfchillende Braminen , hanne ftrenge Lees omitandigheden , 474. Ver- vensregels. I 54 < vaardiging hunner Huizen ;ver-BguINn, (VAN) een belachlyke keerde berigten, des veelal ge- geeven , 475. Onderfcheide. Minnebrief aan hem toege- fchreeven, 326 Vv 3 Bur- BLAD W Y ZE R, Burron, de Fonge, door het _ D. Schrikbewind in Frankryk om D's: dh eindigende) Een hals gebragt. 258 Fragment 37E ermen, Verflag van een ake- Deenemarken , “(De Kroonprins lig voorval met dezelve. 425 ein beloont edelmoedig de Byimiddel , (Het Bernardfche) edelmoedigheid eens ata aangewend ter geneezinge van _fchen Schippers. een kwaadaartig gezwel aanDemocritus, het denkbeeld, in bet voorhoofd. 299 hy tot -zyne Starrekundige | C. Waarneemingen zich van Ver- Crise. w weleer Cytherea, tegen- rekykers bediend beeft, be- oordige gefteltenis diens weerd. | 556 Eilands. 313 Diabete, Zie Pisvloed. CHILLINGWORTH , CWirLram ) Dionea Mufcipula, in bloei bee wordt Roomsch en weder Pro: fchreeven. 187 teflantsch , wat aanleiding tot Droes (Dat de) iemand mogt wd beide gaf, 430 Zyne gronden; len, van waar herkomftig, en weigert de XXXIX Artykelen. wat Droes in dien zin betee te ondertekenen, . ald. Onder- kene. 478 tekent ze, 431. Zyn gedrag ffe} en Droes-kusfen te ten deezen opzigte overwoo- Bentheim, van waar die benaise gen en verdedigd, ald. Wykt mingen herkomftig. 477 ‘er van af, welke: gevoelens Duivelsdrek,- met Osfegal verece- hem ten laste gelegd , ald. nigd, dienftig tegen het Maag- Braafheid zyns Charaêters. 432 zuur. 57 FONEM, CPHILIBERT) diens Duivenkhokken, derzelver menigte vroegtydige Letteroeffeningen , aan den Wył, rede hier van. 387 573 Gaat een Reistöcht ronds- Dumaeurin , (Jacques) als een om de Wereld doen, ald. Zyn valfche Munter befchuidigd , verblyf op dsez de Franoe , 443. ‘Haoge waarfchynlykheid werkzaamheden , onderfchei- des gevals, 444. Onfchuldig den lot „en dood, 574. Begeert bevonden. 445 by Uiterften Wille, dat zyn Ske- E. let op een Snykamer gezet Eseimoedigieid, (Staal van) van worde, 575. Zyne onvermoeide ™ en omtrent een Hoilandfchen arbeidzaamheid, ald. Plantver- Schipper. IĜI zamelingen door hem gemaakt, Alerictieit, Proeve daar in zon- ald. Beoefening van andere der Eleĉtrifeer - Machine. 19 iniga der Natuurlyke Histo- Engeland , agterlyk in de Schil- 576. Zyn plan om de derkunst. 146 anA A Hoofdfteden en Epirus, (Het Fransch) ee Ste- Hoogefchoolen van gelyke den het bevat. ZI Kruidboeken te voorzien. ald. Egzelsdistel , ( Onopordum Acan- Corcyra, of Corfu, tegenwoordige thium) voortrefiyke Geneeskune - ad ftaat diers Eilands. 312 dige Eigeníchappen deezer Cryptogamia, hoe men deeze Plant. 253 Planten in den Kruidtuin te Kew doet groeijen, 188 Fogas BLAD W YZER F. | Frankryk , welke vorderingen de Fezoree, (J.) wanneer, waar Schilderkunst daar gemaakt en uit welke Ouders geboo- hebbe, 148. Over den ftaat ren, 529. Wordt Leeraar, der Bouwkunde aldaar. 388 overwint een vooringenomen- G. heid tegen hem opgevat, alde falictaanen, welk dienstbaar Volk Doet zich als Schryver kennen, “ in Lisfalon, 489 53c. Wordt Do&or in de God- GaLıŁer, hoe hy tot het vervaar- geleerdheid , 531. Is een ge- digen van een Verrekyker kwam. zogt Leeraar, zyne bekwaam- 562 heden in dit vak, ald. MuntGaLLıio , diens voorbeeld, in het piet min uit als Schryver dan zich niet bemoeijen met zaaken als Redenaar, 532. Zyne vanden Godsdienst , aangepree- denkwyze in den Godsdierst, zen. 175 ald, Van Deistery befchuldigd , GARNERIN , diens. gelukte Proeve en van dien blaam gezuiverd, metde Párachute, 107. Befchry- ald. Zyne Godsvrugt, Huislyk _ ving van dit werktuig. 108 leeven , en Herderiyke zorg Gefchiedenis, (Verband tusfchen voor zyne Gemeente, 533. de) Godsdienst en Zedekunde, Zyn Godvrugtig affterven , vervat in de Heilige Schrift. acg 534. Optelling zyner Werken ,Gezwel , (Berigt, wegens een met de aanwyzing der Neder merkwaardig groot) aan het duitfche Vertaalingen, daara n - hoofd eener Vrouwe, 131. Vere > gemaakt. 537 geeffche poogingen om ‘t zelve Foster, (J.) hadt het in den te doen verdwynen te werk aanvang van zyn Predikdienst gefteld. 132 fchraal. 360 (Geneezing van een FRANKLIN , zyn ontwerp en kwaadaartig)aan het Voorhoofd, pooging om ter zedelyke vol- -door middel van het Bernardf-he komenheid te geraaken, Lia, Bvytmiddel. 299 Een dertiental van Deugden Graf. (Befchouwing by het) 339 met derzelver voorfchriften Gratiola, in de geneezing der opgegeeven, 233. Hoe beoe- Krankzinnigheid nuttig. bevon ‚fend en in ’t werk gefteld, den. 7 234. Dagboekje aangelegd, 235. Grieken, (Aanmerkingen over de Gebed, 237. Ontwerp van het Befchaatdheid en Zeden der gebruik der vier-en-twintig hedendaagfche) 160. Het voor- uuren van den Natuurlyken deelig berigt des Graaven pe - Dag, 238. Wegens de uitvoe- CHOISEUL GOUFFIER deswegen riog en de moeilykheden daar wederfprooken. , IGE in, 239. Welke voordeelen hy mm (Aanmerkingen over den ‘er van trok, 240. Hoe deeze bloei en bet verval der Bouw- bem in den ouden dag bybly- kunde by de) 39I ven, 241. Hoe door een Kwa- Griekenland. (Befchryving der nieue ker beduid dat hy Hoogmredig we Bezittingen van het Fransch was, en daarom rA Nederigheid Gemeenebest in) ZIE op de lyst zyner Deugden ftel., | de, 242 ee en Vv4 Haay, H.. He. (Fonas-) grootte en verflin- dendheid van dien Visch. 470 Haringen, wat men van derzel- ver gezelligheid te houden heb- be. A72 HassENcaMe , (J. M.) diens dood, en eenige byzonderheden hem betreffende , 43e Zyn werk- zaamheid en Zedelyk character, 433. Hoe hy als Godgeleerde dagt en fchreef , 434. Zyne Afkomst, en Letteroefeningen in zyne Jeugd, 435. Academie- Studien, 436. homt als Schry- ver te voorfchyn, ald. Wordt Candidaat, en toeft op de Hoo- gefchool te Gottingen; zyne Rei- zen, en welke voordeelen hy daar van trok, 437. Hoogleeraar te Rinteln, 438. Geeft verfcheide Stukken uit, ald. Verdere Reizen en Ge- fchriften, 439. Zyne werkzaam- heid. 44I Hedifarum girans, of Trillend Byb tjeskruid, befchreeven. 186 Omme Vefpertilionis, naar een Vledermuis gelykend Byltjese kruid , in bloei gezien. ald, Heiden, wat hunne gefchiedenis oplevert. 19I Hennip , (Chineefche) Befchryving deezer Plant , 255. Eerfte Proeve daar mede in Engeland genomen , ui Voorts geluk- - kig gefaagd in Frankryk, ald. Voortrefiykheid van deeze Plant. 258 HerscHeL, Befchryving van diens ` Ohfervatorium, 260. Hoe diens Zuster hem in zyne Waarnee- mingen belpt, 261. Verflag van de plaats der Waarneemine ge, ald. Van de groote Teles- coop, 262. Verfcheide waar- neemingen met dezelve gedaan, 263, enze Veiflazg van zym Wordt ` B L AD W Y ZE R, veertigvoets Telescoop, en wat hy 'er mede ontdekte. 2665 Hette, (Over de vermindering van) op onderfcheide Hoog- ten, 62. Gemiddelde Hette van Plaatzen waterpas met de Zee, door MEIJER. 63 Hindoos , welk Land zy bewoo= nen, 150. Naamsoorfprong, ald. Oudheid deezes Volks, 151. Oorzaaken van de duur zaamheid deezes Volks, ald. Staatsbeftuur, ald. Casten of Stammen onder hun,152. Dere zelver oorfprong zinnebeeldig voorgefteld, 153. Oorzaak van de beftendigheid des Ryks, 154. Hunne verdraagzaamheid in den Godsdienst, 155. Hun onwan« kelbaar Geloof in een toeko- menden Staat, 756. De Gods- dienst des gemeenen volks met Afgodery befmet, 157. Ge- fteldheid der Hindoos, voor zo ver zy onder de Heerfchappy der Engelfchen gekomen zyn, 158. Hoe zy de Eeuwen ree kenen en onderfcheiden, 193. Schets van den Christen - Godse dienst, door een Hindoo uit de Schriftuur, en de berigten der Engelfchen , opgemaekt, ald. enz. Voordeelig denkbeeld van de Christen-Vrouwen, daar uit,. en uit andere omftandigheden , opgemaakt, 198. Met het oog eens Hindoos de Zeden der Engel/chen befchouwd, 276. Byzonder hoe zy met Ja Bybel- handelen, 314. Hun Slaa- venhandel, 315. Hoe zy den Zondag vieren, en den open- baaren Godsdienst handhaaven , 318. Het Kaartípel geestig ge- gispt. -320 Hondsbeet, (Dolle) drie Gevallen van zulk een Beet breedvoerig voorgedraagen, 459, enz. Aan- mere B L A.D W Y ZER merkingen over den deels ge- zy in het voeren hunner’ ges lukkigen en deels ongelukkigen fprekken in agt neemen. 467 Indie, de Menfchen daar agterlyk in de Teken- en Schilderkun» de. “147 htalie, verre in de Schilderkunst. uitflag. Housfa, (Aanduiding wegens een zeer groote Stad „) in Africa, 273 J. en - Thn (Over de) der Aards- 207 148 vaders vóór den Zondvloed , Jupiter, hoe deeze Planeet zich In hoe groot eene on- zekerheid men deswegen ver- keert. 54 Jacosus I: 27, uitgebreid , 545. Aanmerkingen tot ftaaving van deeze uitbreiding. 6 540 Ildephenfe, berigt wegens deeze Kanaryvogel. (Verflag van een kur- 12E Vorstlyke verblyfplaats. 565 Indiaanen , (Noorder-) aan Hudfons K Baay, hunne Gewoonten en Ze- den, 66. De Vrouwen draa- gen groote lasten, en de Man- - pen zyn groote Worftelaars, ald. Zyn zeer hebziek; maar niet moorddaadig, 69. Verflag van de Vrouwen daar te lande, 71. 