VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
P H. Je SCHOUTEN, BEDENKINGEN ENZ. 465 Nevens de drukfeil, tegenover de eerfte bladzijde op- gegeven, had ook nog behooren vermeld te worden bl. 21, waar men, in plaats van areola, aureola leest , verg. ook bl. 58. De Verhandeling zelve wordt geopend met eene be- fpiegeling over de lotgevallen van menfchelijke leerftelfels en vindingen, en hoe het derzelver uitvinders en voor- ftanders is gegaan. Deze ftelling wordt met een groot getal voorbeelden geftaafd, welke men in de gefchiede- ` nis niet angftig behoeft te zoeken. Of echter hier de her- innering aan de lotgevallen van den Heiland wel zeer gepast is, geven wij in bedenking. En wat men nu verder van den Goddelijken (!) socrATES af tot den | laatften uitvinder in onzen tijd leest, het zijn niet an- ders dan de gewone lotgevallen der menfchen. Men doet best zich te fchikken naar hetgeen nu eenmaal niet te veranderen fchijnt, en zulks in fpijt van guafs Letter- oefenaren, Recenfenten , Kritikasters en het verder tal. - loos heir van bedillers, enz. bl. 8. Rec. zal het zich ook getroosten, onder welke benaming ook, zich hier eene plaats te zien aanwijzen. Wanneer het ook eenen SOCRATES, bij herhaling de Wijze genoemd, niet anders ging, wie zou dan op een beter lot durven aan- fpraak maken? En indien de Geneeskundige met zulke voorbeelden zich niet kon tevreden ftellen , hij leze, wat VAN HELMONT overkwam (bl, 9). Intusfchen heeft men thans minder dan ooit te klagen; de tijden zijn fe- ~ dert veel verbeterd; door de verlichting zijn groote vor- deringen gemaakt; de curatio magnetica onder anderen mag thans vrij en onverlet uitgeoefend worden; de ver- volgzucht moge gepoogd hebben eenen befaamden VAN DER LEE en beruchten MrijeRr te bemoeijclijken , de Regtbanken ftaan niet meer onder den invloed van den Aartsbisfchop van Mechelen (bl. 9) ; deze Mannen mo- gen, behoorlijk gepatenteerd, met en zonder magneet alles genezen , tot den bloesjenden kanker toe! Hoe het vroeger geweest zij, onze tijden zijn toch zoo erg niet BOEKBESCH. 1836, No. 11. Gg f 456 H.J. SCHOUTEN meer, dank zij den geest der eeuw! Hoe kan de Heer SCHOUTEN dien zoo geheel miskennen ? (bl. 11 en 12.) Dit betoog gaat vervolgens over de Geneeskunde, en komt eindelijk op de Koepokken neder , alles naar aan- leiding van het vermelde opfchrift, Hoe uitvoerig, ver- nemen wij hier echter niets, hetwelk niet reeds meerma- len gezegd en gehoord is. n°. 8, dat niets op deze wereld de proef der volmaakt- heid kan doorftaan; n°. 9, dat niets volftrekt goed , niets volftrekt kwaad is, enz. Van bl. 34 houdt de Heer SCHOUTEN zich met de inenting bezig. Tegen het geweld der kinderziekte werd eerst de vroegere inen- ting beproefd, en later de ontdekking van JENNER aangewend.: Met bl. 42 fchijnt hij eerst tot zijn eigen- lijk doel te komen,,en handelt over de voorwaarden , welke de koepokinehting vordert, waarbij hij zich tot 5 punten bepaalt. Het gewone wordt bl. 44 over het voorwerp gezegd; hetzelfde geldt van de ftof bl. 47— 49; de wijze van inenting bl. 49. Bl. 53 wordt de ontwikkeling der ware en valfche koepok nagegaan. Van bl. 6l worden. de voorwaarden behandeld, die de be» hoorlijke werking der koepok moeten waarborgen. Van hier tot het einde houdt de Schrijver zich nog bezig met befpiegelingen, waarvan vele op losfe gronden rus-: ten, andere nog veel tijds zullen vorderen, eer men met eenige zekerheid omtrent dezelve iets zal kunnen vast- ftellen. Over het algemeen mag men weinig van be- fpiegelingen wachten, waar alles op ondervinding berust. Ten opzigte der Koepokinenting is onze ondervinding nog van zoo weinig belang; in het geheel omtrent de fmetftoffen, hoe verre zijn wij nog gevorderd ? Och had de Schrijver vooral hier niet aan de Cholera , onder an- BEDENKINGEN ENZ. 467 deren bl. 82, herinnerd! Dit laatfte gedeelte eindigt wederom met 17 gevolgtrekkingen, waaronder ons vooral die getroffen heeft, „ dat het niet plaats hebben van „ reactieverfchijnfelen van eenig belang na de vaccinatie » geenszins bewijst, dat zij haar zedelijk doel zal mis- „ fen” (2!) Het flot der Verhandeling, bl. 95, her- haalt, „dat de Koepokinenting niet vrij kan blijven van » hetgeen alle uitvindingen treft; — dat zij echter geene » menfchelijke uitvinding is, maar door de Natuur, dat „is door Gods vinger is aangewezen, en de mensch » flechts deze aanwijzing van toepasfing heeft gemaakt.” Indien de bijgevoegde plaat wezenlijk nut zoude ftich- ten, had zij behooren gekleurd te zijn. hd Handboek der Analytifche Scheikunde van u. Rose, enz. ‚Alden Deels ifle en 2de Afleveringen. Te Rotterdam, bij P. H. van den Heuvell. 1836. Js gr. 8vo. f 2-80, Wi hebben reeds in een der vorige ftukken dezes Tijd- Cchrifts het eerfte deel van bovenftaand werk aangekondigd, en onze lezers met deszelfs trekking bekend gemaakt. Het zij ons dan nu flechts vergund, het publiek oplettend te ma- ken op den fpoed, waarmede de uitgave wordt voortgezet, en waardoor de vlijtige Vertaler en Uitgever beiden de be- langen der bezitters van hetzelve bevorderlijk zijn, Dit twee- de deel loopt over quantitatieve ontledingen, gelijk het eerfte over qualitatieve liep. Hetzelve handelt in ’t bijzonder over de bepaling van het potasfium en potasfa, over fodium , li- thium , baryum , firontium , calcium , magnefium , aluminium, beryllium, thorium, yttrium, cerium , zirconium, mangane- fium , ferrum , zincum , cobaltum , niccolum , cadmium , plum- bum, bismuthum, uranium, cùprum , argentum , hydrargy- rum, rhodium, palladium, iridium, osmium, platina, ag- rum, annum , titanium , antimonium, wolfranicum, molybde- num, chromium, arfenicum. De beloofde bijvoegfelen van Rose zijn. niet achterwege gebleven. Zij zijn in her eerfte deel zoowel in als achter den tekst geplaatst, In deze twee ftukken van het tweede deel zijn die bijvoegfelen op ver- ‚feheidene plaatfen in den tekst ingelascht. Men ziet hieruit Pi Gg2 LEN 468 H. ROSE, HANDBOEK. onder anderen ook, dat Prof. Rose over de uitvoering der vertaling tevreden is, en den Heere pe vrij dezen arbeid genoegzaam toebetrouwt, Wij verheugen ons, dat zich al- zoo bevestigt, hetgeen men vroeger heeft doen verwachten , dat namelijk de vertaling van Rose door DE vR eene nieuwe uitgave van het boek van Rose zijn zoude. Druk en papier zijn gelijk aan die der vorige ftukken, In deze twee laatfte vindt men drie zeer goede houtfneêfiguren. Verhandeling over het Rundvee, deszelfs aard en hoedanighe- den, verbetering van het ras, kweeking , en voorkoming of herftelling der ziekten, enz. Door j. L. BRUINZEEL, gebrevetteerd Veeärts, in het Land van Tholen, Te Rotter- dam, bij T. J. Wijnhoven Hendrikfen, 1834. Zn gr. 8yo. 136 47. f : - 90. Recentent zal beginnen met de verklaring , dat hij geen ge- brevetteerd of ongebrevetteerd Veeärts is, en dat hij vreest: onder die Geleerden te behooren, aan wier gevoelen de Schrij- ver bij herhaling in zijn boekje betuigt weinig gewigt te ‘hechten, Zoo dus deze recenfie bij geval onder het oog des Schrijvers kwam, legge hij dezelve gerust ter zijde, Maar Rec. meent toch niet geheel ongeroepen te zijn, om over dit werkje te oordeelen; want, daar geneeskundige en na- tuurkundige wetenfchappen hem eene reeks van jaren onaf- gebroken hebben bezig gehouden, kan hij eenigermate be- feffen, wat theorie van Veeärtfenijkennis wezen moet. Te- gen deze theorie tellen de empirici ervaring; en wij hebben voor ervaring zoo veel achting, dat wij haar niet tegen, maar naast of boven theorie plaatfen, met dat verftand even- wel, dat ervaring en #heorie nimmer ftrijden kunnen. Het was te wenfchen, dat de Schrijver, die een ervaren man fchijnt te zijn, uit zijn werkje veel onnoodig gepraat had weggelaten, zoo als zijne declamatiën tegen wetenfchap, waaraan hij vreemd is; dat hij daarbij zijne ervaring niet met verkeerd aangebragte, uitheemfche woorden ontfierd, en daar- door zich in het oog van kundigen benadeeld had. Zijne ge- tiologie is in het ééne woord verkoudheid opgefloten, en daaruit ontfpringen alle kwalen bij het vee, die hij, elf in getal, opnoemt en befchouwt; het gele water, de longziekte, Je Le BRUINZEEL, VERHANDELING. „A69 het bloedpisfen , de bot of leverworm enz, Op bl. 70 leeren wij, dat de vloeibare deelen, door welke het geheele dierlijke ligchaam gevoed wordt, uit bloed, weiftof en (!) lympha' beftaan; op bl. 71, dat de vulkanen verfteeningen veroorzaken (hetwelk tot betoog der mogelijkheid eener ge- neratio fpontanea der wormen wordt aangevoerd), Voorts ver- wart de Schrijver chijl met fpeekfel, en fpreekt over voe- ding, over uitwafeming (waarbij, volgens den Schrijver, zich zoutachtige, bitumineuze deelen uit de huid ontlasten) op zoodanig eene wijze, dat het duidelijk blijkt, dat hij zelf er geen regt begrip van heeft, Van dit woord Bitwmineus is, om het in °t voorbijgaan te zeggen, de Schrijver een groot vriend, en gebruikt hetzelve telkens, zonder, zoo het fchijnt, te weten, wát her eigenlijk beteekent, — Zoo lang men ons niet overtuigd heeft, dat de phyfiologie eene werenfchap is, die enkel tot het menfchelijk ligchaam moet beperkt worden, zoo lang zullen wij elken Veeärts alle theoretifche kennis ontzeggen, die niet regt weet, hoe het inwendig maakfel en welk het nut der deelen zij. Is daarom het boekje onnut? Wij gelooven neen! Het behelst vele goede, weldoordachte zaken, en draagt blijken van ervaring; maar het had beknopter en vooral eenvoudiger moeten wezen, zonder omhaling eener geleerdheid, die de Schrijver (zonderling genoeg !) niet fchijnt te achten en ech. ter hier en daar waant te moeten vertoonen, Bijzonder komt ons het eerfte gedeelte aangaande de aan- fokking van gezond vee en de verzorging der kalveren alle- zins aanprijzenswaardig voor, Had de Schrijver zich daarbij bepaald, zonder eene behandeling der ziekten van het vee, welke veel te wenfchen overlaat, al bevat dezelve dan ook eenig goeds, wij zouden zijn boekje onbepaald en met de meeste gerustheid hebben aanbevolen, Een aanhangfel over het fcheren der fchapen , hetwelk de Schrijver meent dat eerst in Julij behoort te gefchieden, de- wijl het vroeger fcheren deze dieren aan verkoudheid bloot- ftelt , wordt als een toegift achter de Verhandeling gevonden. Volledige Jagersfchool, of Kortbegrip der geheele Jagt. Een Hand- en Leerboek in alphabetifche orde voor Jagers, Voge- laars, Landbouwkundigen en Liefhebbers, van de Natuur- 470 , VOLLEDIGE JAGERSSCHOOL , ENZ. lijke Historie. Naar het Hoogduitsch van C. F. G. THON, door D. BOMHOFF, HZ. Te Arnhem, bij J. G. Meijer. 1835. In ki. 8yo. 588 BI. f 4-50. De kunst om op de jagt goed te fchieten. Mitsgaders aanwij- zingen omtrent de behandeling yan het jagtgeweer en wat daartoe behoort. Als Aanhangfel. De kunst om het wild uit de verte in de nabijheid te lokken. Naar het Hoog- duitsch. Te Arnhem, bij J. G. Meijer. 1835. In kl. 8vo. 103 B/. f : - 90. He ware, voor jagers van beroep en voor de menigvuldige liefhebbers van her edele (*) jagtvermaak, wel te wenfchen, dat eene bekwame hand zich verledigde tot het opftellen van eene volledige Jagersfchool voor onze gewesten, die, hoe- zeer, met uitzondering van Maltha, de meest bevolkte van Europa , toch altoos nog genoegzame bosfchen , velden, wa- teren en rivieren’ opleveren, om velerlei foorten van wild te verfchaffen, Zoo lang echter die wensch onvervuld blijft,’ moeten wij ons wel behelpen met vertalingen van werken, door onze Duitfche, Engelfche en Franfche naburen in het ticht gegevens en daaraan zijn dan ook de werkjes, welke wij aankondigen, de eer der vertolking verfchuldigd. _ De wijdloopige titel van het eerfte belooft veel, maar geeft niet alles, wat hij belooft, om op volledigheid aan- fpraak te kunnen maken, en bevat evenwel verfcheidere ar- tikels , die voor onze jagers volkomen overbodig zijn, Had de Vertaler kunnen goedvinden, dat overbodige uit te mon- fteren, dan zou het werkje even veel aan dikte verloren als aan bruikbaarheid gewonnen hebben. De woorden: Beer, Bever, Damhert, Eland, Gems, Steenbok, Wolf, Zwijn Cwild) konden voor Nederlandfche jagers gerust overgeflagen zijn; het wijdloopige artikel over Herten en Reeën is ook van weinig nut, omdat de jagt op dat vorftelijke wild bij Art. 13 van de Wet van 11 Julij 1814 verboden is, anders dan op bijzondere vergunning, die niet menigvuldig gegeven wordt. De geheele oppervlakkige befchrijving van het af- rigten der Valken kon ook wel gemist worden. Bij het ar- tikel Konijn had de Vertaler wel mogen voegen het nadeel, dat deze dieren aan onze duinen en zeeweringen doen, en de verordeningen tot uitroeiĳjing, dien ten gevolge gegeven. (*) In den zin van Adellijk misfchien? — Redact. VOLLEDIGE [AGERSSCHOOL , ENZ: 471 Wij meenen ook, dat de benaming van het moeder-konijn bij ons voedfter is. (*) Vruchteloos zochten wij naar ver- fchillende jagttermen en benamingen, die hier toch eigenaar- dig thuis hoorden, en vonden enkele, die bij onze jagers vergeefs op burgerregt aanfpraak zouden maken. Misfchien komen die termen vollediger voor in het Jagers-woorden- boek, dat wij, met den Almanak, in ons exemplaar niet hebben gevonden, offchoon de aankondiging van dit werk, achter No, 2 te vinden, dezelven opnoemt, als daarbij be- hoorende; ten zij dan, dat er nog eene andere vol/edige Ja- gersfchool bij den Uitgever te bekomen is, hetgeen wij be- zwaarlijk kunnen denken, hoezeer de titel, aldaar opgege- ven, eenigzins verfchilt met dien, welken wij aan het hoofd van dit verflag getrouw hebben afgefchreven. De geheele inrigting van het werkje is ten behoeve van Duitschland ; de afmetingen in duimen zullen dus ‘ook wel Duitsch zijn ; taal en ftijl dragen van dien oorfprong mede veelvuldige blijken, en op de correctie valt niet zeer te roemen, Indien men dus geen jager is, zal men het door de ftudie van dit boek niet worden; trouwens er is geen vak, waarvan de praktijk be- zwaarlijker door de theorie duidelijk kan worden, en zouden wij fchier aanraden, om bij de jagt de eerfte altoos grooten- deels de laatfte te doen voorafgaan. Ondanks alle deze aan. merkingen, welke wij nog met andere zouden kunnen ver- meerderen, is er veel goeds en bruikbaars in dit werkje, en kunnen wij de liefhebbers wel aanraden hetzelve te koopen en aan de praktijk te toetfen, waartoe het naderend jagtfai- zoen gefchikte gelegenheid aanbiedt, De geoefende jager zal altoos nog veel vinden, dat hij of niet, of zóó niet wist, als het hier geleerd wordt door een’ man, die, als voorma- lig Bosch-Commisfaris van den Groothertog van Saxen-Wei- mar Eifenach, voorzeker eene authoriteit is, welke mag ge- citeerd worden. Zes goed gefteendrukte tafels, met afbeel. dingen van herten-, beeren-, wolfs- , vosfen- en andere wild- fporen, eenige jagtgereedfchappen, en veelvuldige strikken, vallen, knippen en beugels, vermeerderen de bruikbaarheid van dit wat al te lijvige boekdeeitje, No, 2 kan op uitvoerigheid wel niet, veel min op zuiver- heid van ftijl of taal roemen, maar levert toch, wat het be- (*) Zie BIL DERDUK's verkl. Geflachtlijst der Naam- woorden, D. I, bl. 33. 472 VOLLEDIGE JAGERSSCHOOL , ENZ, iooft,. zelfs nog wel wat meer en overtolligs, alzoo het den jager vrij onverfchillig is, wie het buskruid heeft uitgevon- den, of uit welke beftanddeelen en evenredigheden hetzelve is zamengefteld. . Dat het werkje uit twee Schrijvers is bij- eengebragt en vertaald, blijkt, behalve uit het Voorberigt, uit bl, 48 en 99, waar de verhouding van het lood tot het buskruid der lading geheel verfchillend wordt opgegeven, en zouden wij de empirifche behandeling , die aan het einde der laatstgenoemde bladzijde wordt aangeraden, niet alleen voor enkele, maar voor alle jagtgeweren wel de beste keuren, _ Het werkje geeft zeer goede wenken omtrent het fchieten op fnelbewegende voorwerpen , de behandeling van het jagt- geweer, de beproeving der kracht en de bewaring van het buskruid, de kenteekenen, ook voor mingeoefenden, van de deugdzaamheid dier gevaarlijke , maar voor den jager onont- beerlijke ftof, en levert omtrent de geweerproppen een ver- toogje, dat der overweging wel waardig is, Wenken ter handleiding in de beoefening der Schilderkunst. (ita brevis, ars longa.) Te Utrecht, bij N. van der Monde. 1835. In gr. 8yo. 96 BI. f :- 90. De toenemende beoefening en aanmoediging der vaderland- fche Schilderkunst behoort onder de verblijdende verfchijnfe. len onzer dagen. Elke goede handleiding, om die beoefe- ning aan het groote doel dier kunst te doen beantwoorden, verdient aanprijzing en opmerking. De Schrijver van dit ftukje noemt zich niet, waartoe ook niemand hem kan verpligten; offchoon de daarvoor door hem opgegevene reden, dat hij zich niet fterk genoeg gevoelt, om bij eene-fcherpe kritiek koud te blijven, ons op zich- zelve niet genoeg afdoende toefchijnt, Dit daargelaten, wij vragen minder naar den perfoon dan naar zijnen arbeid, en deze getuigt, dat de Schrijver voor zijne taak berekend en met al de deelen van het vak, waarover hij fchrijft, bekend is, al mogt dan ook een of ander kunstbroeder met hem over ondergefchikte punten verfchillen, Wij ontvangen hier de opgave zijner meening , hoe de be- oefenaar der Teeken- en Schilderkunst trapswijze behoort op te klimmen, om eindelijk meester in het vak te worden; wel- ke hulpwetenfchappen hem daartoe noodig zijn; wie hij zich, WENKEN, 473 in de onderfcheidene vakken der kunst, tot voorbeeiden te ftellen heeft, en van welke werken , zoo oudere als latere, hij zich bij deze ftudiën met vrucht kan bedienen, Het boek- je, hoe beknopt, is rijk in goede lesfen voor den leerling , en zal ook, naar wij vertrouwen, den leermeester hier en daar niet overtollige wenken en herinneringen geven. ‚Rec. vereenigt zich o. a. met den wensch des Schrijvers, (bl. 7) dat bij de Schilder- en Teekenäkademiën in ons Va- derland oordeelkundige lesfen over de historile compofitie mogten worden gegeven, het gemis waarvan hij onder de voornaamfte oorzaken telt der, naar zijn oordeel, te menig- vuldige navolging van het romantieke genre, dat hem ftrijdig voorkomt met de kenmerkende trekken der Nederlandfche Schilderfchool , eenvoudigheid. en waarheid namelijk. De Mensch, de Wereld en het Leven, Befchouwingen en Op- merkingen, naar het Hoogduitsch van C. VON HACKE, Minister van Staat, enz. Te Amflerdam, hij G.J. A. Beijerinck. 1836. Zn gr. 8yo. VIT, 220 bI. f 2-10. Menig Vertaler van onzen tijd fchijnt zich meer op het veel, dan op het goed, toe te leggen. Het oude multum en multa! Gefchreven en vertaald moet er worden ; maar gaar- ne zagen wij, dat onze Boekhandelaars iets meer geleken op filtreermachines, dan op dakgoten, die dikwerf vuil en lood- water laten pasferen. Onder de kenmerkende eigenfchappen onzer eeuw behoort ook de vertaafwoede, Oud-Nederland ftaat tusfchen Frankrijk, Engeland en Duitschland, als een jarig kind, dat men van alle zijden de handen, rok- en broek- zakken met zoetigheden volftopt: het rijk begiftigde kind beeft het zoo druk met gedurig ontvangen, dat het geen tijd- heeft, om de eigene handen zelf uit te fteken, en onophou- delijk knikken moet, om de drie milde naburen vriendelijk te bedanken, De Vertaler van dit klein, maar rein boeksken heeft geene dwaze of overhaaste keuze sedan ‚ toen hij de, in Duitsch- land gunftig bekende, Auffätze aus den Papieren eines Ver- florbenen voor zich nam en in een Nederlandsch gewaad ftak. De Titel, door hem gekozen: de Mensch, de Wereld en het Leven, geeft ons eenigzins een begrip van den rijken voor- raad, hier te vinden. Maar, wat is hier dan te vinden? dd 474 l i C. VONHACKE vraagt de lezer, die gaarne, en te regt, bepaalde Titels leest. , Wij beroepen ons op den Vertaler, in zijn Voorberigt: „ De Schrijver behandelt in deze weinige bladen eenen fchat van de belangrijkfte onderwerpen, en toont eene meer dan ge- wone kennis van het menfchelijk hart te bezitten, Op eene eigenaardige, dikwerf oorfpronkelijke wijze, befchouwt hij den mensch in zijne betrekking tot de wereld en het leven, der menfchen deugden en ondeugden, hunne goede en kwade eigenfchappen ; met geestige fcherts weet hij zijne fchrandere opmerkingen te kruiden, en allerwegen ftraalt bij hem door eene waarachtige belangftelling in alles, wat ’s menfchen heil en geluk bévorderen kan. Men vindt in dit werkje alzoo een kort begrip van eenvoudige levenswijsheid, of, wil men het, eene handleiding tot levensgeluk, eene beoordeelende befchouwing van het belang en de waarde van menfchelijke en wereldfche zaken’ Wij moeten bekennen, dat de Ver- taler (de Weleerw, Heer MEPPEN, te Schiedam) ons hier niet, volgens gebruik der Voorberigters, iets op de mouw heeft gefpeld. Het werkje is inderdaad rijk aan kernachtige, grondige, geestige gedachten, — befchouwing van den mensch en zijnen verfchillenden taeftand, op eene oorfpronkelijke wijze uitgedrukt, waarbij de echt zedelijke en godsdienftige ftichting niet uit het oog is verloren, Inderdaad belangrijke onderwerpen worden hier in een helder en aangenaam licht geplaatst: de mensch, de befchaafde mensch, de vrouw , de meisjes, het huwelijksleven, de opvoeding, de liefde, de vriendfchap , de geestdrijverij, het Evangelie, de dood, het geluk, de behaagzucht, de burgerlijke vrijheid, de bedelaars, de rijken, en nog vele andere onderwerpen, worden ons, in 62 kortere en meer uitvoerige hoofdftukken , ter beoordeelen- de befchouwing aangeboden, doorvlochten met wijsgeerige bepalingen, treffende vergelijkingen en foms roerende gevolg- trekkingen. Het werkje is dus, in zekeren zin, eene nale- zing, een fupplement, een aanhangfel op de bekende prin- cipes philofophigues van den fchranderen Kolonel DE WEISS, met dit verfchil, dat men hier voor het Nederlandfche hart meer echt godsdienftige denkwijze aantreft, en eene meer kalme levensbefchouwing, zoo als men die gewoon is van den wijsgeerigen Duitfcher, Naar ons oordeel is dit kleine werkje de lezing en behartiging van ons befchaafd publiek overwaardig, en de moeite, door den Vertaler daaraan be- fteed, ‘achten wij niet voor verloren, De vertaling zelve is DE MENSCH, DE WERELD EN HET LEVEN. 475 buitengemeen juist en duidelijk, hier en daar zelfs wat al te fchroomvallig; doch zeer gelukkig zijn hier tevens de blinde klippen van het indringend Germanismus vermeden , en de Vertaler heeft het oorfpronkelijke meer na-gedacht, dan na-gefchreven, — Het zal onzen lezeren zeker niet onaan- genaam zijn, wanneer wij, als proeve, eenige gedachten uit dit werkje losmaken en mededeelen, waardoor deszelfs geest en ftrekking best zal kunnen gekend worden: „ De menfchen zeggen: het leven is kórt, en niettemin beiĳveren zij zich om het nog korter te maken. Niemand wil heden leven; niemand is tevreden met het tegenwoordig uurs allen vinden zestig minuten te lang.” » Die in ledigheid verteert èn doorbrengt hetgeen hij zich niet zelf verwierf, fteelt — en wien de Staat betaalt, om niets te doen, leeft, even als de roover, ten koste der voor- bijtrekkende reizigers,” „ De mensch is zeer fterk, indien hij zich vergenoègr te zijn hetgeen hij is, en zeer zwak, indien hij zich boven de menschheid poogt te verheffen. Overwegen wij den omtrek van onze fpheer, en houden wij ons in het middelpunt, ge- lijk de fpin in haar webbe,” „De vrouwen hebben eene zekere buigzaamheid van tong; zij fpreken gemakkelijker, vroeger-en aangenamer, dan de man- nen,- De man zegt hetgeen hij weet, de vrouw hetgeen haar behaagt.” | „ De mannen fpreken en philofopheren juister over het menfchelijk hart, de vrouwen kennen het beter en lezen er juister in. weten, maar die flechts twee vrienden elkander kunnen me- dedeelen,” „ Men legt bet Evangelie nooit uit de hand ,'zonder dat men zich door de lezing verbeterd gevoelt; en vervullen andere gefchriften ons met bewondering, de heiligheid van het Evangelie treft ons hart.” » God te dienen, wil niet zeggen: zijn leven knielend op een’ bidftoel door te brengen, maar de ons voorgefchrevene pligten te vervullen,” | „ De liefde tot God wordt voor den fchijnvromen eene verontfchuldiging om niemand te beminnen; ja, zij beminnen elkander onderling niet, Hoe meer zij zich van de menfchen losrukken, des te meer eifchen zij van dezelve; en men zoude bijna gelooven, dat zij zich flechts tot God verhie- ven, om zijne magt op aarde te kunnen uitoefenen” „ Men zag groote misdadigers tot de deugd terugkeeren , en in eene goede godsdienftige gemoedsgefteldheid hun leven eindigen, doch niemand zag ooit eenen huichelaar in eenen braven man herfchapen, Meén zou misfchien met gevolg de verbetering van eenen CARTOUCHE hebben kunnen beproe- ven en hopen; maar geen nadenkend mensch zou de vruchte- looze poging daartoe bij eenen CROMWELL hebben aan. gewend,” Geld en Geldzaken, voor jonge lieden uit den befchaafden fand. Door W. je OLIVIER, uit het Engelsch vrij yver- taald. Met 15 Platen. Te Amfterdam, bij Gebr. Diede- richs. 1835. Zn k/. 8yo. 85 bl, f 1-20, Een klein , net gedrukt boeksken , zoo als de meeste voort- brengfels der pers van den Heer c. A. sPIN; het neemt da- delijk in door het zindelijk voorkomen en de geheele behan- deling; de plaatjes onderfcheiden zich wel niet bijzonder, het zij door ordonnantie of uitvoering; zij kunnen ook als geen noodzakelijk vereischte tot dit werkje befchouwd wore den, ja zouden voor jonge lieden uit den befchaafden ftand zeer wel gemist kunnen worden; nogtans zijn zij niet zoo- danig, dat zij eene volftrekte afkeuring verdienen, Men kan met den Vertaler zeggen, dat de zaken, én dit werkje behandeld , de aandacht der jonge lezers (lezeresfen worden GELD EN GELDZAKEN. 47T immers niet uitgefloten ?) zen volle verdienen. De bewerking komt Rec. over het algemeen zeer doelmatig voor, inzon- derheid doordien de Vertaler door eene vrije vertaling haar voor de Nederlandfche jeugd des te gefchikter gemaakt heeft, Rec, bezit het oorfpronkelijke nier, en kan dus de meer- of mindere getrouwheid niet beoordeelen; over het algemeen komt de ‘overbrenging hem voor, vloeijende te zijn. Het boekje is in afdeelingen gefplitst: 1. Geld. 2. Ruiling. 3. Koophandel (zeer kort; beflaat iets meer dan twee bladzijden). hk. Muntfpeciën. 5. Waarde (in verfcheidene gedeelten be- handeld). 6. Werkloonen. T. Rijk en arm. 8. Kapitaal. 9. Belastingen (zeer uitvoerig, denkelijk om hare groote uitge- ftrekcheid , zoo wel in Engeland, als tegenwoordig ook in Nederland). 10. Verhuren en Huren. Het zijn eigenlijk meer losfe ftukken, die hier zonder- bepaalde volgorde worden behandeld, dan wel eene doorgaande ontwikkeling van het denkbeeld Geld en Geldzaken, Dit werkje is derhalve voor geene geregelde beoordeeling vatbaar, In het'algemeen zij dus gezegd, dat het onderhoudend gefchreven is, nuttige wenken bevat, een zedelijk doel beoogt, en fteeds op het goede aandringt naar de voorfchriften van het Evangelie. Tot eene proeve ftrekke: „ De eenige foort van armoede , „ die nimmer is te verhelpen, is de begeerlijkheid ; want re- „ delijke verlangens kunnen bevredigd worden, maar de be- „geerten der geldgierigheid zijn nimmer te voldoen. Een „ man, die niets bezit, kan mogelijkerwijze nog eenmaal „tijk worden; maar een geldgierig man, hoe veel hij ook „ verkrijgen moge, zal altijd inderdaad arm zijn, omdat hij „ bevreesd is datgene te gebruiken wat hij heeft, en altijd „ angftig haakt en zwoegt, naar meer. En, wat nog erger „ is, zulk een man „vergadert voor zich eenen fchat, die „alleen op aarde is,” en „is niet rijk bij God.” Onze „ Heer en Zaligmaker had dus wel reden ons te vermanen, „ Op onze hoede te zijn tegen de begeerlijkheid’’ Met deze proef zal men den Uitgeveren het welgelukken hunner po- gingen gaarne toewen{chen. ELEONORA VAN LICHTEVELDE, of de Blinde uit den Bouw- val. Eene oorfpronkelijke Nederlandfche Gefchiedenis uit de laatfte helft der zeventiende Eeuw, Te Alkmaar , bij J. A. M. W., le Ságe ten Broek. 1834. Zn gr. 8yo. 264 BI. f 2-75. 478 ELEONORA VAN LICHTEVELDE. Evenmin als de Schrijver beminnen wij verdichte verhalen , wanneer Zij, „ gelijk de producten van fommigen onzer na- „ buren, meer de verbeelding verhitten, dan wel eigenlik „ voldoen,” of wanneer het „ voertuigen zijn van eene uit- „ gerekte zedeleer, die vaak lezers en fchrijver zelve ver- „ moeit, en toch in een’ Roman meestal, als onbruikbaar, „ wordt overgeflagen ;” ‚maar evenmin wil het ons bevallen, wanneer een dikker of dunner boekdeel, wèl befchouwd, niet veel meer bevat, dan de rampen van een paar gelieven, die met allerlei tegenwerking te kampen hebben, doch einde. lijk , va dat alles in getrouwheid en deugd te zijn doorgewor- fteld, elkander door eenen zamenloop van zonderlinge ge- beurtenisfen krijgen, zoodat de zaak, even als eene uit het venfter geworpene kat, na eenige flingeringen, op hare poo- ten te land komt. Dit laacfte is van velen onzer hedendaag- fche Nederlandfche Romanfchrijvers het gebrek. Schilderen al enkelen (men denke -aan eenen Schildknaap, Pleegzoon en dergelijken) belangrijke tijdvakken uit de gefchiedenis des va- derlands, of de zeden en gewoonten onzer voorouderen , men zal moeten toeftemmen, dat dit uitzonderingen zijn, en dat — ook wat het fonds aangaat — dit vak van letterkunde nog op verre na niet bij ons taat op de hoogte, tot welke het door eenen WALTER SCOTT, SPINDLER, COOPER en ande- ren elders is opgevoerd. Onze Romans zweven te veel in denzelfden beperkten kring; en waarlijk! men behoeft nies te zoeken naar gelegenheid, om dien te verwijden. Welk eene verbazend rijke ftof ligt b. v. nog onbearbeid in de tog- ten, ontdekkingen en overwinningen onzer voorvaderen in Oost en West! . | Uit deze roemrijke herinneringen heeft de Schrijver van het voor ons liggende boek een gedeelte zijner tof genomen, Hij heeft daardoor eene rijke mijn trachten te openen; en waar. lijk! al ware het alleen hierom, zouden wij het niet van ons kunnen verkrijgen, thans een geftreng oordeel te vellen; maar pasfen, wat dit gedeelte van het werkje bertreft, gaarne het in magnis voluisfe fat est toe, van harte wenfchende, dat deze goudmijn door onze goede vaderlandfche Romanfchrij- vers verder worde bewerkt, waartoe wij bun lust en aanmoe- diging toewenfchen, en het grondig beftuderen van vAN KAMPEN’ s Nederlanders buiten Europa aanbevelen. Ook overigens heeft ons dit gefchrift over het algemeen wèl bevallen, en wij moedigen den Schrijver, die zich j. £. ELEONORA VAN LICHTEVELDE. 479 AZ. te dikmaar teekeat en door zijne vier dagen op reis reeds bekend is, aan, om op het ingeflagen fpoor voort te gaan, waartoe enkele aanmerkingen mogen ftrekken, om hem misfchien van eenige dienst te zijn, Hij heeft het gebrek, een al te veelvuldig gebruik te ma- ken van den eenen of anderen perfoon zijne losgevallen te doen verhalen, ten einde aan den lezer een gedeelte der ge- fchiedenis te doen bekend worden. Dit moge eene enkele keer gaan, maar het wordt ongevallig, wanneer het te dik- wijls herhaald wordt; terwijl, en dit is eene aanmerking, die daarmede in een naauw verband ftaat, het boek niet is vrij te fpreken van eene fout, aan vele nieuwere Romans. eigen, — te grooten overvloed van epifoden, die of op de hoofdgefchiedenis eene zeer verwijderde, zoo als bladz. 54 volgg., of in het geheel geene betrekking hebben, gelijk bladz. 88, 135 volgg. Datzelfde omne nimium nocet is ook op meer bijzonderheden van toepasfing. De befchrijvingen b. v. van eenen fchoonen morgen, verrukkelijken avond enz, zijn wat al te dik gezaaid, Op al te grove: onwasrfchijnlijkheden hebben. wij onzen Schrijver, vôor zoo verre wij ons kunnen herinneren, weinig betrapt. Dar evenwel een jongeling in een oogenblik beflo- ten is, om den anderen dag naar Oost-Indië te vertrekken, is, ook bij zijne vroegere neiging tot de zeevaart en in zijne omftandigheden zelfs, wat kras; zoo-ook, dat zijn vader dit zoo bijkans onmiddellijk -toeftaat; en of ook onze voorva- ders, die ja! vrij wat minder omlag op het lijf hadden dan. wij, echter in één uur tot zulk eene reis uitgerust en vol- komen reisvaardig waren, lijdt eenigen twijfel. Ook zullen geene twintig Romans ons overtuigen, dat een beeldfchoon Hollandsch meisje, door het befmeren van gelaat en handen met zeker kzuid, (aan boord van een fchip te bekomen) in eenen leelijken Mesties zóó te herfcheppen is, dat haar meester (zij voegt er een matrozenpak bij) er in geruimen tijd niets van gewaar wordt. „ Maar het moet ook niet al „ te alledaagsch wezen,” zegt de vrouw van Rec,, met wie hij onder heç fchrijven daarover praat; en daarom genoeg hiervan, Me 4 . Ro ú Rec. flootte op enkele anachronismen en zonden, tegen het kostuum, Het gefchrift, blad, 46 aangehaald, bootst de taal van het begin der veertiende eeuw flechts middelmatig na; en in de J7de eeuw werden bij het ledigen van eenen 480 ELEONCRA VAN LICHTBVELDE. beker de namen van Vorst en Vaderland zoo niet zämenge- voegd als in onzen tijd. Bovendien een Luitenant ter Zee aan boord van een koopvaardijfchip , bladz. 144. Doch dit zijn dingen, tot de kleinigheden behoorende, even als dat ‚de Moor, die bladz. 36 volg. murvyv heet, bij zijn we- der te voorfchijn treden, bladz, 246, murevy is gewor- den, en GROENENDAAL Op bladz. 176 GROENEN- BERG genoemd wordt. -Doch het lust ons niet, aanleiding te geven tot het vermoeden, alsof vitzucht onze pen be- ftuurde. In fpijt van den titel, is de hoofdperfoon niet LEONORE, maar DIDERIK MOLENVLIETS; gelijk ook de Alinde wit den bouwval mede eene plaats op den titel inneemt, dien hij waarfchijnlijk niet zou gekregen hebben, indien het niet zoo romantisch klonk, maar op welke hij meer regt zou hebben, indien hij of een meer werkdadig deel had aan de ontwikke- ling der gefchiedenis, of aan het einde bleek een meer inte- resfant perfoon te zijn, dan de voormalige bediende van Le o- NORE's grootouders, f Voorts is de uitvoering goed, en ftrekt den Uitgever tot eer. „ Eene koelte van de dandsijde „ bladz, 205, zal zee- zijde moeten zijn. Pandora. Lektuur voor den befchaafden fiand, Verzameld en uitgegeven door B. Te LUBLINK WEDDIK. Iden Deels lfe Stuk. Te Amfterdam, bij G.J. A. hennen 1836. In gr. 8vo. 104 BI. fl- 25. Å angemoedigd door het gunftig onthaal, aan Pandora's eer- fte deel te beurt gevallen, (blijkens het Voorberigt) vindt de geachte Verzamelaar, geholpen door vriendelijke Mede. arbeiders, zich aangemoedigd, op den ingeflagen weg voort te gaan. Moge de belangftelling van het befchaafd Publiek hem op dien weg vergezellen, en hem bevorderlijk wezen in het ftreven naar het voorgeftelde doel ! De Correspondentie, waarvan in het 3de Stukje reeds een en ander werd medegedeeld, wordt bl, 93 verder voortgezet. De drie brieven loopen over nog al belangrijke onderwerpen. Wij hopen, dat de Verzamelaar zich door den daar fchzij- venden Recenfent niet zal laten affchrikken, het Publiek meer van dergelijke Correspondentie mede te deelen. ` PANDORA. ; h81 De gefchiedkundige Portretten, ontìieend uit een gefchied. kundig werk van Prof. wACHSMUTH, (derhalve vertaald) zijn fiksch geteckend. De wijsgeerige befchouwing, de kern- achtige ftiji plaatfen ze echter wat hoog voor het gewone gezigtpunt. Zij kunnen welligt de zucht naar meer gefchied- kundige kennis opwekken, en het ware, onzes inziens, ge- lukkig, wanneer daardoor afbreuk werd gedaan aan het gretig lezen der zoogenoemde gefchiedkundige Romans. Indien deze ook voor de zedelijkheid minder gevaarlijk zijn, zij werken nadeelig op de vorming vån jongelieden; want de Roman van dien aard veroorlooft zich te dikwijls verplaatfing van perfonen en verzetting van tijd, (anders zoude hij ook geen Roman (verdichtfel) blijven) waardoor jongelieden op het laatst niet meer weten te onderfcheiden, wat verzinfel, wat waarheid is. Het Vertoog over de Taalzwivering is naar den tegenwoor- digen tijd ingerigt. Na verloop van eene eeuw is het nog ongeveer gefteld als ten tijde van onzen niet genoeg gewaar- deerden Spectator. Die lust heeft, dit ten onregte nagenoeg vergeten boek nog eens in te zien, kan uit Vertoog No. 5 van den 17 Sept. 1731 ontwaren, hoe het toen reeds gefteld was. Mogt ten regeì gelden, dat, terwijl het gebruik van uitheemfche woorden fomwijlen onvermijdelijk is, men deze evenwel nimmer buiten noodzakelijkheid bezigen moet ! Met genoegen zal men de Pleitrede voor de Barmhartigheid lezen. Voor de barmhartigen kan zij evenwel als overtollig be- fchouwd worden. Of zij veel zal vermogen op Eigenbelang , Gierigheid en Weelde? ... De ‘Pleitbezorger heeft wèl ge- fproken en verdedigd. Waar echter cen der drie genoemde vijanden in het fpel is, vreezen wij, of het niet voor doove ooren zal gefchied zijn. Met ruim zoo veel genoegen zal men van dezelfde hand lezen Albanos Boom, wit het Dagboek van eenen Menfchen- vriend. De zich noemende A/bano befchrijft, hoe het hem, den man, te moede was, toen hij na een aantal jaren de plaats wederzag, waar hij genoegelijke jaren zijner jeugd ge- fleten had; veel was er federt omgegaan! Over A/bano's vroege jeugd fchijnt een helder zonlicht geftraald te hebben; onder menige ftorm- en onweêrsbui fchijnt hij tot man gerijpt. Wel was het u, goede Albano, zonderling , onbefchrijfelijk wee- moedig , maar toch aangenaam te moede, (bl. 50) toen gij BOEKBESCH. 1836, no, Il, .- Hh h82 PANDORA. van die plaats moest fcheiden en van den man, die de leids- man en ook de vriend uwer jeugd was geweest. Wij ontvangen ook wederom eenige bladen uit het Dagboek wan eenen Arts, Ook in deze blinkt hier en daar luim; — over het geheel zouden wij hem eenen fcherpen vogel noe- men. Leefde hij nog, wij zouden zijnen Cliënten den raad geven, hem vooral niet ondankbaar te bejegenen, wilden zij op den duur op eene goede behandeling rekenen. Offchoon hij de geldelijke belooning niet uit het oog verliest (bl. 31), fehijnt dankbaarheid bij hem ook iets gegolden te hebben. Voóor eenen Arts toont hij meer geweest te zijn dan een am- bachtelijk uitoefenaar zijner kunst; getuige zijne bekendheid met goede gefchriften buiten zijn vak. Met eene Proeve van een menschkundig Woordenboek voor de negentiende Eeuw wordt eigenlijk deze bundel geopend. In een kort Voorberigt deelt de Schrijver dezer Proeve ons mede, hoe hij bij het opftellen van dit Woordenboek is te werk gegaan. Tevens verneemt men, hoe hij wenscht, dat van zijnen arbeid gebruik mag gemaakt worden, Het komt ons voor, dat, zoo voortgaande, deze aanteekeningen ruim zoo veel goeds voorfpellen als de Oogpunten, aân welke de Schrijver herinnert. Ten einde ook zonder ons praeadvie: (verfchooning voor dit woord, Mijnheer V, H. L., Schrij- ver vàn het iets over de Taalzuivering!) de zachtmoedige , Heve lezer (bl, Z) over deze aanteekeningen’zijn oordeel kun- ne vellen, fchrijven wij die over op het woord aanhalen : „ Aanhalen, b. w. Eigenlijk een woord voor geleerden en „ kommiefen — want beiden zullen. zonder aanhalingen niet „ ver komen. De aanhalingen der geleerden zijn fchitterende „ dauwdruppen, die zij, des morgens vroeg, als niemand „ nog wakker is, van de verfchillende bloembedden der ge- „teerde wereld afligten en op hunne fchriften doen kleven, „ Opdat menigeen dezelve voor parels houde, maar het be- „ drog komt vroeg of laat aan den dag; of, zoo gij wiit, „ gouden bakerfpelden , waarmede het papieren kind, dat de „ geleerden met moeite baarden, ín het doopkleed wordt „ vastgehecht, en alzoo aan het Publiek voorgedragen; meer- „ malen bladvullingen, waar de Schrijver liever zijne boeke. „tij, dan zichzelven laat fpreken, Wanneer da kommiefen „ enig verboden ftuk aanhalen, zouden wij hen met de Re- « cenfénten vergelijken, die fchip en lading onderzoeken. „ Jammer maar, dat er in de geleerde wereld nog zoo veel PANDORA. 483 » gefmokkeld wordt, en men fomtijds de kommiefen zelve » aanhaalt; dat noemt men dan, geloof ik, „ zich de han- „ den branden,” nn a en vn De Admirante van Castilië, Door Mevrouw de Hertogin D'ABRANTES. II Deelen. Te Amflerdam, bij G. M, P. Londonek. 1835. Zn gr. 8yo. 587 BA f 5-25. Ziet hier, lezers, eene vertaling van een der producten uit de nieuwere Franfche Romanfchool, door eene Schrijffter , die daarvan geen verwerpelijk deel uitmaakt, en die, met het Hof en deszelfs kronkelwegen niet onbekend, wel bere- kend is, om daarvan in eenen historifchen Roman gebruik te maken. Zij koos tot haar cooneel het Spaanfche Hof, kort vóór den dood van KAREL II, toen alle hartstogten in be- weging en drie partijen in werking waren, om, reeds bij het wegkwijnend leven van dien zwakken, fchier krankzin. nigen Koning, de erfopvolging in zijne rijken, over welke de zon niet onderging, voor Beijeren , Oostenrijk of Frank- rijk te verzekeren, Ieder, die in de Gefchiedenis bekend is, weet, op hoe veel bloeds en tranen de dood van dien Vorst Europa te ftaan kwam; hoe ook ons land rijkelijk deel had aan de algemeene ellende, en tot wat prijs de trot- fche LopewykK XIV eindelijk mogt zeggen, dat er voor zijn rijk geene Pyreneën meer beftonden. De voornaamfte voorvallen van dat tijdvak, tot in het begin der regering van PHILIPS VAN ANJOU, worden deels volgens de Gefchie- denis, deels volgens de Mémoires van dien tijd, en deels vol- gens de funtaifie der Schrijflter bewerkt, om daaraan het on- gelukkige huwelijk van een’ der jeugdige raddranijers der groote ftaatsmachine vast te knoopen, waarin het aan geen Moorden door vergift en dolk, echtbreuk en tweegevecht ontbreekt, met de noodige iĳfelijkheden en gruwelen over- faust, om den bedorven’ fmaak van het Franfche publiek door bijtmiddelen te prikkelen, zonder welke tegenwoordig geen tetterkundig onderwerp meer belang kan wekken- of opgang maken, , Evenwel is de Auteur eene Vrouw, en heeft alzoo te veel fmaak, om niet nog al fpaarzaam met die in- grediënten om te gaan; en wij mogen haar het getuigenis ge- ven, om met vATBL te fpreken: gw'elle n'a pas pousft le | Hh 2 er 484 DABRANTES, DE ADMIRANTE VAN CASTILIË. goût du poivre jusqu'à da fureur; ce qui est beaucoup dit, par le temps qui court. Het eerfte deel moet men als inleiding befchouwen van het vrij wat uitvoeriger tweede, waarin de handeling beter voortfpoedt en tot een tamelijk bevredigend einde gebragt wordt; offchoon er veel duisters op te helderen zou vallen, indien men niet wist, dat ook het donkere en onbeftemde tot den geest van die foort van gefchriften behoort. Met meer genoegen en belangftelling zouden wij dit ver- haal gelezen hebben, indien de Vertaler zich wat minder gehaast , en zich de moeite gegeven had, zijn werk nog eens over te lezen, waardoor verfcheiden’ volzinnen de noo- dige verbetering zou te beurt gevallen zijn, en het Spaansch, dat niet algemeen genoeg bekend is, kad kunnen vertaald worden, waartoe, zoo hij zelf die taal niet verftond, ge- makkelijk gelegenheid te vinden ware geweest. Wij hadden ook liever op den titel Admirant gelezen, als beter met ons taaleigen overeenkomende, daar men nu ligt op de gedachte komt, dat eene Vrouw de hoofdperfonaadje van het werk uitmaakt. Hoe dit zij, wij kunnen de lezing van dezen Roman wel aanbevelen, voor dezulken, die moeds genoeg hebben, om over de gemaakte bedenkingen heen te flappen, en meer, dan een gewoon verzierd verhaal, wenfchen te le- zen; maar of daaronder het grootfte deel van ons romanlee zend publiek wel behoort, durven wij niet verzekeren, en zal de Uitgever het best kunnen bemerken aan het meerder of minder debiet van dit gefchrift, dat met een fraai vignet voorzien is, Thomas Morus, Lord Kanfelier van Engeland, door Mevrouw de Prinfes DE CRAYON[CRAÖN]. Z Deelen. Te Am- flerdam, bij de Gebr. Diederichs. 1835. Zn gr. 8yo. 507 Bl, f à - 80. 