Acta saecularia Academiae groninganae complectentia orationes et carmen in ...
Digitized by Google — 479 -^ ri (60) en NicoloM Tpey (61) onafgebroken heeft nitgomtint* Het vaderland 2$ aan deze Scbole eenen yan deszelfs eerAe yerdedigera yerfcbaldigd I Menno iKih Coehoorn (6a j, wiens naam met eeuwigen luister in de gefchiedenis zal pralen! wiens fcbrander vernuft, met dapperbeid gepaard^ de onregtvaardige aanyallen van den trotfcben Lodewijk den Veertienden beeft afgeweerd en Ne^rlands Vestîngbouw door geheel Europa beeft doen bewonderen! De befpiegeleitde Wijsbegeerle en Natuurkunde beeft grooten naam yerwor« yen door de ycrdienften yan Arnoldua f^erhel (65), yan Johannes Phocyli^ des Holwerda (64) , yan Johannes Schotanua a Sterringa (65) , Oosterdijk Schacht (66) , Samuel Koning (67) , Anthoni Brugmans (68) , en Johannes pan Swinden (69). Als belijders der Ootterfcbe Letterkunde zullen Johannes Drujius (70) , (6b) Te Leeuwarden geboren» leerliag van den jongen Rtllenim^ bijzonder gefchat door JPittem den Ficrdek^ Prinfe van Oranje ^ Nasfau ^ mec welken hij heeft gerelsd; îs ook door Wacerbouwknndige werken in Vriesland zeer nuttig geweesc. (61) Te Bergum^ in Vriesltnd, geboren: opvolger van I/h fi 9 bij den zoo even genoemden Prins ff^Uem den Wierden zeer in achcing* De verdienften van dezeii geleerden zijn nog versch in hec gebengen der Vriefen ingcprenc. (62) Men raadplege over dezea onfterfeiyken beld, geboren A"*. 1641 , op Lettinga State ^ biJ Leeuwarden ^ het Gedenkfchrifc der Daden van M. van Coehoorn^ door den Hoogleeraar N. Tpey^ A\ 177a uitgegeven. (63) Op l5 jaren cot Doctor in de Wţj^begeerte bevorderd, ook Doctor in de Regten, beroepen Hoogleeraar A®. i6i8, overleden oud zijnde 84 jaar, îs bekend door vele Schriften. (64) Bigenlijk Ja» FokleSp van Holwerdj în Vriesland, geboortig; ook Doctor in de Geneeskunde, was tevens groot in de Wis- en Sterrektinde. — Zljne werken zijn vele en zeer geacht. (65) De cerfte*Hoog!eeraar van dien naam was H. Schotanui ^ te Oldefchoot^ in Vriesland, geboren, van waar de naam van Schotanus is ontleend: — de tweede, B, Schotanus, is geboren ce Franeker ^ ook de derde , M, Schotanm; de vierde , C. Schotauus a Sterringa , is geboren te Schingen ; de vţ)fde is deze , zoon van den vierdeiî en geboren te Franeker^ heefc A^ 1678 geleerd en heefc vele Schriften nagelaten. (66) Hooglee» raar in 1727 , ook Doctor in de Geneesknnde. (jSy^ Beroepen A"*. 1744 , en 1747 Hoogleeraar in de Wijsbegeerte en hoogere Wiskunde. Zeer in gunst bij Prins fVHîem den Fierden^ dien hţj A*. 1749 iu ^sHage is gevolgd, onder den titel van Profesfor in de Wijsbegeerce en regt der Natuar, en Bi« bliotbecaris. (68) Mede in Vriesland geboren, ce Hantum^ beroepen A<** 1755, en naderhand te Grofiingen. HţJ was vader van den beroemden Profesfor S. J. Brugmans ^ dîe, na korten cijd hîer te hebben geleerd, federt 1786 ce Leiden met roem en luister uitblinkt. (6^^ A*". 1767 aan A. Brugmans opgevoîgd, federt 1784 Profesfor ce Amfterdam. ^ Deszelfs kiinde is zoo wel in het va« dorlaud, als buicen hcczelve coegejuichc en mec eerecijcels bekroonfi, (;o) As 1577 ^^ Leiden bc- . 6i Digitized by Google — 48o ^ Sixtirtus 'Amama (71)9 Johannes Coccejus C7O9 ^cu^cbi^^ Rhenferd (7?), nim« mtv worden yergetenf Nieuwen laister is aan deze belângrijke, en met de leerftellingen Tan den bestjcn Godsdienst zoo haauw verbondene^ lludien toe* gebragt door Albert Schidtens (jk)y Vriemoet (75), Manger (76), Ker-^ fchUur en Greve (77)* Ook de fohoone taal der Grieken , deze fleutel der Wetenfchappen ^ zoo rijk in meesterftukken yari Welfprekendheid en Wijabegeerte , door Petrejus Tia-- ra (78), Georgius Pafor (79), Nicolaus Blancardus (80}, LamberiUs Bos (81}, ei^anderen, met geestdriflb aangekvr eekt , heeft het toppunt yan glorie roepen, A°« 1585 naar Franeker^ waar hij gedurende 31 jaren heeft geleerd, Onder zijne lesfen heeft Franeker zeer gebloeid en hij beeft zeer vele en uitmuntende Schriften nagelaten. CzO Van Franeker geboorcîg, zoon van J0annes Amanta^ Burgemeescer en lid der Scaten, keefc ziJne (hidien bier voortgezec, voorcs te Lciden en in Engeland; was opvolger van Drufius exi door dezen aanbe- volen; werd Profesfor A% 1616 — heeft zeer gewîgtîge Schriften uitgegeven, (7a) Dezelfde waar- van reeds onddr de Godgeleerden is melding gemaakt , en eerst Profesfor In de Oosierfche talen is geweest, (73) A°. 1682 Profesfor geworden, ftierf 171Î, heeft zich door vele werken oVer God^ geleerdc en Taalknndîge ftoffen bekend gemaakt. (74) Van Groningfn geboortig, werd opvolger van Rhenferd^ en is vervolgens A°. 1728 naar Uiden beroepen, voorgegaau'door den biilijkenfoem door zyne hooge verdienften verkregen, waardoor Leiden meer enmeer in luistef is toegenomen. 'sMans Schriften zijn zeer menigvuldig en in de hoogfte achting. (j^$) K"*. 1730 alhier beroepen , dle zich «foor de beste werken over de Oosterfche tâlen zeer bero«md heeft gemaakt. Overleden 1760. {76) A**. 1760 Profesfor in de Oosterfche talen. A*. 1764 ook in de Godgeleerdheid, heeft A°. 1787. deszetfs ontflag bekomen. (jţ^ J. E. Greve beroepen A^. 1797 1 overleden A*. 181 1. Door zeer ▼erdienftelijke Schriften bekend. (78) Van fforcum geboortig, Petrejus Tjaerdsj was een man van iiitftekend vernuft, dle, uit zich zelven, in de Wis- Natuur- en Zedekunde, ook in de Werktuig- en Schilderkunde , grooce vorderingen heeft gemaakt 2 — is in Italien Doctor in de Geneeskunde gewor- den, was, eerst Profesfor te Leuven (waar Sufridui Petri z^n leerling is geweest) , naderhand te Douai^ vervolgens A^ 1575 te Leiden^ en A% 1585 te Franeker. De getuigenisfcn van Joh Meurfius en Suf- fridus Petri omtrent zijne verdienften en werken zijn uitftekend gunllig. (j$i) îs A*. 1623 aan Arceri- MS opgevolgd; heeft zich door vele werken over de Griekfche taal en Dichtors beroemd gemaakt. (8o) A*". 1669 beroepen, ook Doctor in de Geneeskunde. A^. 1^64 als Gouvemeur bij Vorst Hendrik Cafimiry te Leeuwarden^ aangefteld, en heeft Hoogstdeszelfs ftudien aan Franeker's Akademie beft^erd. Zyne geleerde werken zijn vele en zeer beroemd. (81) Te Worcum geboren; te Franeker onder % Sibranda^ J. Rhenferd^ Campegius Vttringa gevormd, v% een zeer groot man geworden, en hesft door zijne Schriften grooten roem behaald. Hij heeft A% 1697-^1717 onderwezen. Digitized by Google h — 48i — bereikt, onder Tiberius Hejn&terhuia C8^)f I^odemjh Caspar l^alkenaar (iS) f Gd. Koen (84)^ van Ltennep ^85) en Everwinus .Waajenberg (86)« De krachtige taal Aev L^yfiasfenj der Demosihenesfen $ de Aoute dicbterlijko beelden van Homerus^ ran Pindarua ; de teedere, fmeltende uitdrukkingea yan Anacrâon^ van Moschua ^ yonden nergena grooter bewonderaars en na* yolgera. Vriejilands Hoogefchool was het geliefd yerblijf der Attifcbe Muleni Geyoelîg aan de beyalligheid der Griekfche eanggodinnen , was ook de taal vaB het Latium , met hare bet'ooverende kracht ^ en wellaidendheid , het yoor«- werp yan den ijrerigften dienst: Quinciilianus^ Cicero ^ Liuius en Tacit us -^ Horatiua^ f^irgilius ^ Tibullua en Propertiual ook gi) vondet, binnen Frane^ îer^s yeaten^ een tweede yaderland, nwe altaren! uwe yurige bewonderaars! Eeuwige hulde sal de namen yan Fieriua /FinJemiusX^j^ y yanJacobus Pe^ rizoniua (88) | yan Petrus Wesfelingiaa (8g) , yan Petrua Burmannus den tweeden (90} ^ yan Johannea Arntzeniua (91) en Johannea Schrader (99) , doen C8a) Van Groningeny werd A», 1717 Profesfor în bet Grieksch, en 1738 înde Vaderlandfche Ge- fchîcdenis; doch 1740 naar Lesden bcrocpen. Zijne werken en roem zullen altoos in achting blijven. (83) Ţe Leewarden geboren, aan FranekerU Alcademîe gedeeltelijk ontwikkeld, is hij k\ 1741 aan Haniterhuii opgevolgd; vervolgcns A*. 1766 naar Leiden beroepen.* Heeft den grootflen roem door zijne mcwigvuidige Scbriften verworven. (84) Geboren te Harlingen^ beroepen A°. 1766, overleden 1767. (85)^^ede in Vriesland geboren, opvolger van Gd. Koen^ en overleden A^ 1771.- (86) Gebo- ren te Lekkuttty nablj Leeuwarden^ albier beroepen A"^. ^7709 en nog op heden, tot bijzouder voor- deel der Griekfche Letieren, aan het Athenaeum werkzaam.- De menîgvuldige voortrefFelijke wer- ken van dezen Hoogleeraar zţjn b^ de minnaren der Letteren in de hoogfte achting. (^7) '^^ Luuwârdin geboren, broeder van M^ IVinfemiut^ Profeifor in de Medîcijoen en Ontleedkun^e aan de* ze Akademie; te Leiden^ in Daitschiand , Zweeden en Fraokr^k in de Letteren en de Regten bevor* derd, is hQ A"". 1636 hier beroepen tot Profesfor înde Weifprekendheid en Gefchiedenîsftn ţ overle» den i<S44. Ms Historiefchrijver van Vriesland, en Hoogleeraar, zţfn vele voortrefieUJk« werken va» hem overgebleven. (88) Beroepen A% 1^81. A\ 1693 naar Leiden vertrokken. Z^ne menigvuldige werken zijn bţf nitnemendheid beroemd. (t^) A""* 1793 beroepen, heeft A"*. 1714 hier geftudeerd; werd opvolger van den Profesfor Rungy in de Gefchiedenisfen en Weifprekendheid $ doch begaf zich A"". 1735 naar Utreckt. Is door vele Schriften vermaard geworden. (90) Beroepen A"". 1735; docil verroepen naar Afkfierdam 174a. (91) Opvolger van P. Burmann, heeft zich door belangrijke wer- ken over de Ccfcbiedepis der Romeinen enas,, zcer veel roems verworven. (93) Van Ternaard^ în Vriesland, geboorti»-, heeft gedeeltelijk hier, ook te Leiden^ zijne ftudien bevorderd; is beroepen A% '744 > overleden A^ 1783 j heeft zich, door uitmuntende verdienften in Weifprekendheid en Gefchiede- Digitized by Google — 48â — onllerMijk worden; -^ Ook ulieder nagedachtenis cal geheiligd bUjren in dea tempel 4^8 geheugehsl M. Zie daar ^ toehoorders ! een vlugtig tafereel yan een gering aaiital groote manr nen, waarop Vrie^lands Hoogefchool dea beftendigften roem sal vesdgen! (gS}» Zie daar die yerdienfteny waaraan gijlieden de uitbpeiding van dit ^tAenae-* um zijt yerfchiildigd ! en^ waarop gi; den hoogften prijs oioogt ftellen, daar de« TO roem^ dese verdienften^ grootelijka aan /^riezen zijn te danken^ door uwe Landgenooten zijn behaald/ (g4}. Maar gijlieden yraagt, waaroim dan is die heldere zon verdoofd? vraarom 9i;n de laatfie jaren yan haren loop, door vlekken, beneyeld? • •;• •. De wetenfchappen , aan de edelfte kruiden gelijk , yereifchen , tot eene krach- tige ontwikkeling , niet flechts eenen yruchtbaren bodem, teedere zorgen en den weldadigen inyioed yan een helder licht, maar teyens aanmoediging en onderfcheiding f ••••• Gelijk Athene onder PSricles^ Rame ander jiuguatusy Egypte onder deszelfi Koningen y heeft ook Vrieslanda Hoogefchool ^ onder de Vorsten van Oranje^-NasfcuÂ ^ bij den weelderigften bioei, de Ichoonfte vruch* ten yoortgebragtl , Ook dit Alexandrien bad zi;ne Ptotomaeent Eerbewijzingen met weldaden vereenigende^ wâs dit Mufium het edele voortbrengfel yan yerlichting; eene inilellingi hunner grootheid waardjgl — Ook zij beminden dit beiligdom der Mur Bis» zeer vennsftrd gennurkt. C93) Hec zîj venre Tan mij, den irelveniseiideii rotai te eutze^eo aan die Geleerden» welke hier nlet zţfn genoemd: dan de tijd heeflt niet toegelaten allen op te noemen» en îk heb mij moeten bepalen I>iJ dengenen, welkers Schrifcen het meesc bekend v^xu Ecfater bekenoe ik: met leedwezea^ allen. niee ce hebben kunnen meldeuw (94) Uit het geleerde werk randenHeere Friisnoet^ ten tijtd voerender Athenae Ftifiaeaey blţ)kt» dac coc den jare 1755 cwee en zescig Vries^ fche Hoii^leeraren hebben oaderwezen, ailea mannen. vaa grooccn roem la onderfcheideBe takken vaa «elcardheid. Na den jare 1755 » cec de vernieciging der Akademîe» ia bec getal met tieo vesme^rdcrd» Zoo dat hec geheele gecal twte en zeventrg bedraagt. i / ^. Digitized by Google ♦ •^ 485 ~ TWEEDEAFDEBLING. :"'/■ ■ isJ ' ,"'.■,„■.. twT ok de fegenfpoeden hebben hore gnnftîge zîjde j zij beproeven den inensch , outwikkeien zi jne deugden , yerdubbelen zijne yeerkracht , en , na den gelQkki-* gen ftrijd, rîjst vaak zijne grootfaeid tot onverwachten luister. pat bok deze woorden op măatfchâppijen toepasfelijk zijn, leert de gefchie-i ' denis der volkeren. . • • • îs niet de hulk yan dezen Staat , door. ftormen zoo menigmaal geflingefd ^ telkehs , bij hare re jding , in krachten toegenomen ? — Zoo immer , is liier de Spreuk van Seneca te regt : Zonder tegenftreven iwijnt de deugdh Aldus , na de laatfte twintig jaren onheils rees Nederland tot grooter heeri lijkheid! — Echter behaagde het der Voorzîenîgheîd , bîj eene laatfte beproe- jing en de wonderdadigfte yerlosfing, de harten der onderdanen, door onver*: Jbrekelijke banden yan dankbaarheid aan derzelyer beyrijders te kluistereni ~ Immers^ terwijl de yaderlijfce zorgen yan onzen WUlem den Eerfien ăe dierbsLeiT^ te belangen yan den Staat bewaakten , heeft de Tweede Maurits^ aan db boor^ den yan den Taag, in Iberiens yeldcn, met latiT^ren^ en den mnurkranşi be-» kroond , Nederlands beftaan y * ten koste zijns bldeds y met onfterfelijken roem' beyestigdl (97). Ook onze Koning, der Mofen minnaar, heeft ^ op Het yoetipoot yaxi' den JEerJIen ff^illem y. nasLXxwehjks op der yaderen grond terug geroepen^ voor kerk en letteren bekommerd, cyertuigd hoe zeer Godsdienst en wetenfchap der men-^ fchen geluk beyorderen, de geftichten tot onderwijs en eerediensti uit derzel- ▼er bouwyallen , doeli herrijzen ! en , Toehoorders ! fchoon uwe wenfehen niet ieneenemale zijn be^redigd^ fcboon het laatfte zegel op de yolmaking der ftu- dien niet kan worden gedrukt , zal dit Athenaeum bloeijen onder de hoede yan den besten Vorst, door de yerdienften yan deszelfs Hoogleeraars , door den (P7) De fchitterende heldendaden van den Kroonprîns van Oranje-Nasfau ^ ender den orffterfelijkeu Wsllington verrigt, ziJn te menigvuldig otn hier te worden aangehaald. — Dat Zijne Koninglijke Hoog- heid , bij de merkwaardige bslegering {^au Badajoz^ hec eerst de tijandelijkc murea heeft beklommen, ii wcreldkuudig. ' / Digitized by Google - 486 — îjrer van deszelfs befcherraersf en, zoo Yrieslands ingezetenen, door aanmoe- diging , hetzelve onderfteunen ; zîch de kostbare gelegeobeid tot een yolledig on- derwijs ten nutte maken ! — Den^roenT hunn'er Toorouderen waardig , de -»we- tenfchappen met geestdrift beoefenen; — mogen wij ons dan niet vleijen ^ welr ligt eenmaal tpeder dezen zetel van geleerdheid tot hoogere beftemming te zien berleven? — Ook dan weder zoude Vrieslands jeugd zich mogen beroemen^ der« zelver talenten op Franeter^s bodem te hebben ontwikkeld en volmaakt I Eeuwigeri dank inmiddels zij den besten K.oning toegebragt, voor Hoogstdeszelfa gaoftige berobikking! voor de vleijende erkentenis van dit voormalig geAichtl voor de uitbrejding aan het Atbenaeum toegeftaan! Gelijk de ijzeren fchepter eeiis Domitiaans door de gulden dagen van Herva^s opvolger zi)n vervangen , aldus mag Nederland , in zîjnen Trajaan , het evenbeeld. van goedertierenheid ; van ftaat- en krijgskundige talenten j van wijsheid en God- vrucht bewonderenf — Gelukkig Yorst en onderdaneni in deze treffende overeen- komat 6ene dubbelde gelijkenis te ontwaren! Wie immers huldigt niet ^ met- den diep&en eerbied , de voortreffelijke gaven en hoedanigheden zijoer gade! welker glans, bovon den Koninglijken fchepter 9 zoo bijzonder uitmnnt 1 — Wie zal van deze Plot'ma^ met den jongen Plinius ^ niet uitroepen : dat zij tot fier aad en luiater pan den f^orst perftreht! .• . • Wie zal niet toegeven: dat geene ^rouwe heiUger ; geene in braafheid^ in deugden ^ in ouderwetfche zeden^ deze han ouertreffenl (98). En onder u, Sire! door de vroome wenfchen des vaderlands teruggeroepen,zal het Rijk gelukkig zîjn!'. • Wij kunnen voor uw heîI,voor het dierbaar heil van Ne- derland ^ geene aaliger wenfchen uitftorten , dan deze woorden van denzelven Plinius: Dent tibi Caejar^ ae totem Dli quam mererie^ Jerpentque animam quem dederunt! (99) Ik heb gezegd. (98) QuiiiiitM fanctiuit ^uUanfi^usP Al wac Plinms^ in het 83 kapittel van zijne lofrede, voor Trajaan uhgcfproken , aanvpert omuent de Keizerin Pktina^ zoo weluls in het 84 kapittel, omtrent de zUBter des Keizers is, tot Nederlands geluk, in het Konînglijk huis van Oranje Na%fau aanwezig. (99) Dat k: Mogen de goden Caefar^ het geluk uwer dagen na uwe deugden âfmetent — mogen zij 9 in uw gemoed^ die gezindheid doen ftand houden , waarmede. zij u begaafd hslfben ! Ziet het 28 kapittel van de lofŞ>raak aan Zr^r/^w;, waarvan het meeiste Cwij herhalen het met de uitbuodigfte vreugde) op onzen Koning toepasfelljk is. Digitized by Google ■^ 487 « DERDE AFDEELING; X hans tot d« plegtighedeii Tan den dag oyergaaiiâe^ wordt Vrieslands ing6^ zetenen aangekondigd ; 1^. Dat bij Zîjner Majefteita Befluit van den 9 Angustas IIQ. N^. i4» het jithenaeum tot uitbreiding van geleerdheid en het P€iWiiigen van het jitadşmisch onderwijsy ia gevestigd binnen JPraneierg 9^. Dat het booger onderwijs is nitgebreid: a. tot de Godgeleerdhţid ; b» tot de Regten; o* tot de Heel- Genees- en Ontleedkunde; d. tot de Schei- Kruid- en Artfenijmengkande } e. tot de Wis- en Natnurkande , en de berpiegelende Wijabegeerte } /• tot de Grjekfche en Latijnfche Letterknndoi en Gefcbiedenisren; g. tot de kennJs der Oosterfche Talen. 3^. Dat bij Zijner MajeOeits BeDuit van den 16 October lln« N8. io. tot Curatoren yan het Atfaenaeum şijn aangefteld: de Heeren Adriaan Gillea Camper^ Albertua Jacobue Conradi^ en Jonkheer Frâne Godart Ayzo Boelene van Lijnden. 4^, Dat tot gewoone Hoogleeraren zî;n benoemd en aangefteld: a. In de Godgeleerdheidj De Heer Weafel Alhertue van Hengely voormaala «aer bemind en boog geacht Leeraar bij de Herrormde Gemeente \^ Qroote^ broet. Aan jLeiden^a Hoogerchool in de letteren geyormd door de be« roemde Geleerden Lufac^ Bhunkeniua^ van der Palm en Rau^ ia jBijn Hoog^Eerwaarde tot de Godgeleerdbeid opgeleid door den yermaarden Hoogleeraar te Water en ulieder landgenoot van / Voorat. ' / De menigyuldige openbare geblijken yan ^s mana yerdienften wotden met roem beyestigd door het behalen yan oQdf rfcbeidene , 6a Digitized dby Google ^ 4«8 -• ^ £00 gondta als zilveron^ eereprijzen oYer de belşngrijkfte onder^ werpen van den Godsdienst (loo)* b. Tot gewoon Hoogleeraar in de Regten p De Heer ea Mr. Gabinus de fF^al^ yoormaaJU Ud der Regtbank Tan eerften iianleg ie Leeuwarden. .. Orafimgen?8 Hoogefchool heeft des^en Regt9geleerde& gerormd on«^. der het beleid >ran de ▼oortreffelijke Leeraars i^an Tufiet en S. Gratama. Deszelfs belangrijke en wijsgeerige yerhandeiing wer dâ pereeniging der voUseren tot eene eeuwige prede ^ iş eene blijk Tan groote yerdienllen. c. Tot gewoon Hoogleeraar in de Heelr Oeneed^ en Ontleediunde f De Heer Sicco Ens ^ yoormAals Hoogleeraar aan dese AkademiCi^ Wie onaer yerlieugt zich niet, dien voortreffelijken leerling ran den beroeinden en der wetenfchappen zoo Yroegtijdig ontrukten Mulder^ rooţ het onderwijs te zien herlteld? Hoe menig onzer is aan zijne kundoj aan aîjae roorbeeldige bandigheid en zorgen^ gewigtige dienOen verfchuldigd 7 d. Tot gewoon Hoogleeraar in de Scheikundei Planten en Artfenymengkunde ^ De Heer Chriatiaan Allardi. Ook deszelfs ' rerdienllen , als , Hoogleeraar ^ zijn met roein aan deze yoormalige Akademie bekend. Door eene yijftigjarige pfrak-; \ tijk als den kundigften Arts geaeht y hebben yelen onzer de her-i fielling yan gezondheid aan zijne talenten en deelnemende harte« ' Oo<5) Drîe verBandelingen zijn gckroond în het Haagfche Genooifchap , als : W Ovir tle opwekktngvan Lazarus^ A". i8oS , met zilver. r .s\ Over de Hemeivaart en Koninglijke waardigkeid yan Chriitus^ A®. 1809. met goud. . 3% Over de VQortduring 9en Doop en Avondmaal^ A*», igii, mcţ goud, 4% By Teijhrs Genoocfchap, over het geveelgn van Eberhard ^ tot wederleggîng tan zijne ftellitt- gen, bevat in deszelfs werk, getiteld: Der Geist des Urchistenthums ^ enz. A% tSia. 5*. Over den invloed der denkwijze en karakters der Ap9%telen op de uitiegkunde van hei Nieuwe Tesn r tament^ A?. 1813 , met gowd bekroond, ook bţj TeijlerU Genooifchap. Digitized by- Google . 480. lîjkheid te dank^n (loi). Vrieslands ^eugd mag sicK; ta regtî rar* blijden^ het oUderwija tot alia de takken der Heel- Ontleed- ea Geneeskande, door dezen" Hoogleeraar | en deazeliii Amb^enoot^ te zien uitbreiden» v ei Tot gewoon HoogUera^r in de befpieg^nde Wijshegeerte en f^isiu/tdâf De Heer /. Pier fon Tholen. ' AIs waardig leerling en opvolger ran den virmaardeiţ Nkolaaa Vpey^ m)n de82se|[fs yerdienften, gednrende eene lange redv tap jaren ^ aan deze Unirerfiteit met bijval toegejuicht» f. 2ht gewoon Hoogieeraar in de Griet/che- en Lăiijnfche letteren\ De Heer en Mr, Jan fFUlem de Crânei ' Door » eene oefening van zes en twintig jaren gewoon de La« tijnfche letteren an Gefchiedeniâfen met fmaak en eenen wijsge6^ rigen geest te beoefenen ^ flrekt het der jengd tot iSijsonder Toor^ regt^ deszelfs leafen te zien herratten. g. Tot gewoon Hoogieeraar in de Oaet4rfche letterisunde ; De Heer Hendrih Arend Hamaker. De bţroemde Amfl^rdamfohe Hoogleeraars pan Lennep en fFilli met^ hebben dezen in de Griekfchoi Latijafctie en Oosterfche let« teren berorderdl De gelnkkige vereeniging van den fmaak en fchoonheid der gewijde en ongewijde talen^ dar heilige en klas- fifche Schrijyers^ zal den rerhererien toom der roortreffelijklle gedenkftukken der Oudheid, te geUjk met d6n laat tot narolgyng op Yrieslands bodem doen herleven* Het heeft ook zijne Koninglijke Majefteit behaagd, tot emeritus Hoogiee- raar aan te ftellen^ met de beyoegdheid tot henratten ran onderwij^ ydep Oud- (loi) De Scbrjilver neemt deze gelegenheid waar.om den Profesfer ^/i^r^i, plegtig te bedanken Yoor de menigvuldige en gewigtigc dienften, gedurende negenden jaren, 200 belangeloos aîi volvaar- dig aan hem en zljne familie bewezen. HiJ is bijzooder gevoelig aan de edelmoediige beginfelen waar- op deze bewyzen van vHendfchap zyn gegrond.. Digitized by Google Hoogleeraar Epermnua FToâfenberg^ waardlgen erfgeftaam van den roem cn yerdienften der Hematerhuifen eai f^cdctenaara. Curatorcn achten het Athenaeum gelukkig, den Nestor dier Voortreffelijka Schoole , lleedfli met het ruur der ;eugd bezieid te mogen begrpeten I Dat gij , beroemde fTaafenbergl tot nut der ftudien, tot luiater van dit geOicht, nog Unge jaren moogt werkţaarn zîjn , is hunlieder opregte wensch. Thans vordert plîgt, dat ik ulieden, Hboggeleerde Heerenl dîc den eed van jgrtrouwhekl aan het vaderknd en den Koning , niet hebt afgelegd , daarloe plegtig aanroepe. Orergaande tot de benoemîog van eenen Voorasitter en provîlîoneelen Bi- bliothecarîs , gedurende het aangevangen jaar der iludîen, zoo wordt tot Baetor Magnificus en Bibliothecaria uitgeroepen de Hooggeleerde Heer en W. Jan WiUem de Crane y der Rţgten Doctor, gewoon Hoogleeţaar in de Griekfche en Latijnfche letteren, als mede in de Gefchiedeniafen. Hiermede i^erilare ii het dthenaeum wettig en behoorlijk te zijn gecon- eerd. Dan, ik vermag het geftoelte niet verlaten , aonder u, verdienftelijke jeugd! .dîe den baan der ftudîen zijt ingetreden; die, door de ontwikkeling uwer ta- lenten, heţ nut der Maatfchappij bedoelt, te begroeten; ~ De oudheid, zoo fchra^der in bare verdiditfelen , heeft den tempel der Mufen op eenen verhe- yenen berg geplaaUt, ten einde den mimiaren der letteren, door dit vernafeîg jBinnebeeld, te doen opmerken, dat zonder moeite ^ zonder aanhoudend fire* wuy de wetenfcbappen ongenaakbaar iXya. — Maar ook die tempel is de tempel dea roems^ en de zanggodinpen zijn met de bevalligheden , met de fchoonheîd der Engelen begaafd! Welaanl dit heiligdom is uwer dienst, die «anggodinnen uwer hulde waardîgl — Houdt dus moed! verdubbel uwen ijver! Ook immera is de gulden Spreuk dea oudilen Griekfchen Dichters u niet on- bekend: Dat door uliji en arbeid , bij de goden allea wordt perlregen : Ulieder vorderingen^ brave jonge liedenl zullen uwe ouders, uwe leermees- Digitized by Google • 491 - ^. ters , ook den yerzorgers van dit geAicht y eindelijk u zelren ; gelukkig mă- ken* De beate Koning heeft daartoe de voortreffelijkfie gelegenhieid gefchon- ken 9 maar ook hij yerwagt dat ^ door de beoefening vaq ver.fta^d en ;bart y yşsfL kennis en deugd , in ulieder gedrag de' yruchten ^ener befcfaaafd^ opvoeding suUen doorftraIeii« — Hij mag yertrouwen ^at ulleţler zeden na de yoorfehrif-« ten van wijsheîd en Godsdienst zuUen geregeid zijnl Tot volmaking van geleerdheid ia hier nieta yerzuimd* Yoor uitftekende ta« lenten blijfc ook, aan hooger Schpolen, ter uwer bevordering, eene onder* fch^ding open, en gijlieden kunt deelen in de eerepriîzen.^ tot aaţţmoedigiag der Akademl&he leeroefeningen , uitgelo'ofd. Ulieder gekroojţdenainen zuttea in de jaarboeken, in ona gelieugen, geprent blijvenl Ja^ wij vertrouwen blij- moedig, dat. gîjlieden u zult beijveren^ den naam van Vriefen op te houden en te doen eerbjedigenl ^ Achtbare Heeren i^evaardigden van het Stedelijk Beftaor Van Franekerl Sedert twintig jaren waa de wankelende toeftand van Vriealanda Hoogcfchool het voorwerp van ulieder bekommering. — - Gij hebt dien vermaarden zetel der letCeren^ door onkunde, door niiaverftand vernederd^ eindelijk^ onder de faocd- fie dwingefandij , zien ten onder gaan ! -«- Heilig dus ia voor ulieden de dag van heden, dle^ aan Vriealand de SchooUn y^n geleerdlţei4> aviFraneier dien rijken bron van welvaart wederfchenkt t Curatoren deelen hartelijk in uw geluk. Zij wenfcben, dat, onder ulieder gunflige medewerking ^ dit geflicht met deq bloei 4er gemeente meer en meer moge toenemqn. Voljjyerîg bieden sij ulieden daartoe huqne onvermoeide- pogoigen aan» ^j beloven^ daartoe niets onbeproefd te zullen laten* Ten laatften blîjft mij nog oyer, u^ mijnheer de Gouverneurl eerbiedig te bedanken voor den luiater, door uwe tegenwoordigfaeid , aan deze plegtige in- huldiging, bijgezet. Tuarchen den troon en de onderdauen geplaatat, eerUedigt Yriealand in tivr perfoon den waardi^en gnnateling eena geliefden Koninga , wiena inyloed op den Moei van dit gefUcht, de gelukkigfte gevolgen kan te weeg brengen: ook Cu^ ratoren zijn verzekeri van uwe gunftige gezindheid.; ^ Digitized by Google Hun is niet cnliekend datgi)% tot deuelfi uitbreiding, geone moeite» gaene pogingen hebt onbeproefd gelaten! — !8ij bedanken a plegtig yoor desen wel- 'd^dt Zij Tertronwen op u , als den • Maeceîiaa ^ onder wiens befcliermmg da \YoorIpoed en luister der wetenfchappen op de beste gronden zijn geyestigd. Zi; fmeken het goedertiel^en Opperwesen, dat gij Toor Vrieslanda heil, en Toor den bloei der letlerea^ nog lange jaren moogt blijren gefpaard! En im Terzoek ik den Hobgleeraar van Hengely verrolgens den Hooglee- raar Hamaher^ tot het nitfpreken Yan derzelrer inhuldigings-rederoeriogen , dit geftbelte te beklimxhen, Curatoren wenfcfaen liet Athenaeum geluk met ulieder benoeming. Zij hoa* den zich yerzekerd^ door derzelver kunde en talenten, de voortrefielijke Scho* len der Venemcfa en Schultenfen te zîen herleren. — Dat gîjHoden, în de uitoefening uwer eervoUe bedieningisn ^ de ineesfe genoegena moogt ondervisr den, ia honne hartelijke wenachi Deze rederoeringen habben ten onderwerp gehad: De eerfbi De etementU DiscipUncfe -Th^oîogicae bene ac diligenter per» tractandisf dat is, ovef de noodzaieiijkheid eener ijverige beoefening der grondbeginfeUn pan de Oodgeleerde fludien. De tweede , De Graecie Latinisque fcriptoribus medii Aei^i , ex Orientali'- umfontibuay illustrandia s dat is, over de noodtăkelijhheid om de Orielfche en Zjatijnjche Schrijpere der middel ^ eeuwen te verilaren door de vergelij- Ung der werhen van de OoeterUngen. Digitized by Google — 495 — BERSTB B0yOEGSBL« l JBlijben van qnderfckeuSngi aan da Akadâniie gageven daor de. Ormm 0n Vontein van Aet Doorluchtig Huis pan Oroi^e-Noafau^ i^; Onder Grave JFillem Lodewijh van Naafaul Ui. 4t de befcheideii ^ te Tinden ia het achttiende boek der J^ronijken ran VrieH land, door Winjemiua^ blijkt, dat reeds op den land^dagŞi gefţotea binnen Franeher den 8 April 'i584s het TOorJBbl tot opri^ing Tai) een. iStfmmâriiiiTi en koUegie door de Staten was aangenomen, en du» onder het Stadbou^erfchap yan Prina TFillem den Eerften. Het fchijnt echter dat de Staten , door het aannemen ran gemelde voordragt, door de Dienaren en Leeraara dfv kerken gedaaTiy niet coo mer het onderwija m He woicnrchappen in het algeinieen, dan wel het beoefenen der letteren en Godgeleerdheid h\\ uitnenienlţeid hebben bedoeld; Wanneer Zijne Voratelijke Genade Willem de Eerfte\^ op den io. Joii j i584^^ door het fnooâst beftaan , ran HoogstdeszeU^ d^n Nederlanderen zoo dierbaar levM werd beroofd ^ en GraaC Willem Ztodewyh van Na^/au^ TăoogstâeazdtB Bro^ders zoon, (voormaals reeds deszelfs Stedehouder) tot werkelijken Stad- houder van Yriesland; op den 16 October i584 was aangefteld, is reeda op- den volgenden dag het befluit , in April genomen , bekraohtigd en de aanwij^ jring der gelden tot onderHand yan het SenUnarium geregeld. Veryolgens fchijnt Zijne Doorluchtigheid , op het loffelijk roorbeeld van Prins Willem den Berjien , door zijnen inyloed en doorzigt het Seminarium te hebben doen nitbreiden tot het onderwijs în alle takken yan wetenfchap^ blijkens de acte yan Zijntf Excellentie en Gedeputeerde Staten , te yinden bij Winfenuue^.Qp bladzijde 75g« De letter yan deze acte, zoo wel als de woor» V Digitized by Google den in ^a Graven aanAelIing yan den i5 October i584 (i) , laten geenen twîj^ fel o?er aan de oppermagt Tan den Stadhouder ^ en , alzoo de Staten tot nietş hebben kunnen befluiten tusfchen den ongelukkigen io Julij voornoemd en de aanfielling van dien ab/oluten Stadhouder en Gouwrneur^ zoo blijkt^ dat de fiichting der Akademie wel deegelijk oan Graaf ff^illem Lodewijk pan Nasjaa 18 te dankeh^'ert mocft WMden befcfaoawd' als eene weldaad door Zijne £xcelr lentie aan Vrieăland beweaen^ Ook is de plegtige inbuldiging door voornoemden Stadhouder en de Heeren Gedeputeerde Staten verrigti.en werd Zi;ne Genade^ door den Profesfor jin* tonides Nerdenue , aldus aangefproken : Illuatriafime Comes , Generqfisfime Domine Praefecte! (a) Hoe yeel belangs deze roortreffelijk^ Vorst în de ftîchtîng eener Hoogefchool hebbe geileld en met hoe veel îjvers hîj în de beoefening der wetenfchappen decide y blîjkt uit den aaiidlrang waarmedey op eenen tijd toen Groningen nog in 's vîjands handen was , detf e School îs gevestigd. Ook door' den dnmiddelijken înrloed 'aijner £xcellentle îs uîtgewerkt^ dat^ bij befluit van den io April i586 , aan deze Akademie alle zulke rrijheden en priviiegien zijn gefchbnken, weike de Uniyerfiteit van Leiden waa genietende; en haar dczelve titel îs toegeftaan. De onToHedigheid ran Akademirchc cumteekenîngen ; het yerlies yan alle aclen en befcheiden bij het' Arehiey yan Curatoren tot den jare 1718, laten ona on« kundîg yan de yerdere blijken van gunst^ door Zijne Genade^ uit vaderijjke genegenheid^ âah deze Akademie bevrezen» Zijne liefde. yoor de wetenfchappen en achling yoor Geleerden , wordt door den beroemden Ubbo Emnuua dldus uitgedrukt in eene Latijnfcbe lijkrede : (3) CO Zîct by Wtnpmiuî^ pag. 751, alwaar ftaat de electie van un abfikiit Staăktmdir en Omner- neur yan dezen Landfchappe ^ en pag* 759 fbtat de naam van l^tUern Lodewijk^ Grave van Nasfau^ beven aan. — Zoo dat omcrent zijn oppergezag geen twijfel kan omlkau. ca} Zie deze redevoe- ri^g in het boek door denzelven uicgegeven, onder den titel van Iniţia Aeademiae Franequeranae ^ hP. 1613, t« Franeker. (3) Dat îs: Zqo zeer Oi^^S WtJlem Lodewijk een voorftander was van den Godsdienst, even zeer beminde hij de letteren en ^eleerdheid. Hij fchepte een bl^zonder genoegen in den oihgang en gefprckken met Geleerden, weshalvcn hij in groote achcing hteld dengeeneu dîe zoo wel den Godsdienst, door een pUgtmatig ondţrwlJSf met yver zochten te bcvorderen, als /)ea Digitized by Google , - «95 - ;îAtquQ ut religionem, ita bonas quoque lilteras et eruditiopem cum pri« ^yinis diligebat, eruditorumque fermone et colloquiis plurimum gauddtnt , . eaow l^que ob catifam^ qaemadmodum in Ecclefiia (ic in Acad^tniis et Scholia, fi- '^^deliter dooentes earos habebat et in parte aliqua felicitartis ftltte pbnebat i& 9, litraque provincia fua, fe Gubernatorei Aoademiăm a Prorindalibus esle „institiitaan.^^ ^. -. -Oofc becft Sibrandus Tetardas Siccama '4 Graven fchrandere beoefening deîr Ouden aldus vermeld) in zijne lofrede: (4]> 99 Memorabili cuţn fructu GuUelmus Ludovicus utriusque linguae Vetustot ^y Scriptores 9 eruditorum quorundam. iagacitate adiutus, tractaTit, aemulatus ^y est ac, inde nobilem et antiquariam militaria disciplinae novitatem gloriofo „eruit.^* (6> /Na dat op den 5i Mei 1620 deze Toortrefielijke befchermer der Akademie haar^ door den dood^ ontviel, is Hoogstdeszelfs nagedachtenia met dankbaren eerbted gevierd door het houden eener plegtige lijkrede , uitgefproken doar HenriciM Rhala^ Profesfor in de Welfprekendheid en Gefchiedenislen ^ terwijl rdaarenboyen aan een iegelijk^ bij befluit yan den < Senaat van den 19 Juni;, yrijheid ia yerleend dit yoorbeeld te yolgen, mits de wetten nakomendei (6} buiten publiek gezag, uit eerbied en oefeningshalyen. j4nno i69o» fl«>, Onder Ernst Cafimir^ Grave van Nasfau.. De onvolledigheid der befcheiden beroofd ons yan het genoegen, om de wel« Hooffleertren cn Meesterg der Scholen. Hij (lelde eene groote eer en bijzonder geluk in het voor- regc, dit hem wai te beurt gevallen, onder deszelfs Stadhouderfchap , ic beide gewesten Aktdetti£a ce hebben doen oprigten door de Statefl* : , Ziet Ubb$nit Etnmii GuUelmus Ludovicus id est, koy^ ariru^iof, pag. 230. - <4.) Ziec Jietgene U. Huber aanwţf st in de lijkrede op Prins ff^iUem Fredetik^ inzijne Opera Minora , T. I. p. f }6. (5) H^illem Udewijk heeft, met den besten uitflag en behulp van Geleerden, de oude Schrijvers in beide talen belludeerd, denzelven tot voorbeeld gcnomen en zich hiermede, tot zijnen nîtrteken* den roem, de voortreffelyke kftjgskunde der- Ouden eigen gemaakt. (5) Dtcretum uc permittacur 65 Digitized by Google dadien van dezen roortreffelijken broeder dea ftichters der Akademie ha behor ren te melden» Met dank echter wordt in de Boekerij bevraard de vereameling der werken ^an de Rerkyaders, oî Bibliotheca Patrum^ in vijftien deelen, in Folio ^ door Zijne Genade ten gefchenk gegeyen. Toen Zijne Excellentie in den jare iGso deszelfa dierbaar leven voor het Gemeenebest had opgeofferd , is zijne nagedachtenis vereerd gewarden door ioeno lijkrede van M^nelaus fFinJemUM^ ProiesEor in de Medicijneil. Anno i63d« S^« Onder Hendrik CaJinUr den Berften^ Qrwe pan Ncufau^ Schoon weinig bijzonderheden ^ aangaande dezen Stadhonder, zijn aangeteer kend , beftaat er nog | ten bewijze yan . de genegenheid des Grayen yoor de Akademie 9 de yolgende eigenhandige brief, ter beantwoording yan zekere ger Jokwenfcfaing^ met dit opfohrift: ... Den Edelen Cerntyesten | Hoog-geleerden en Wijze Heeren, onzen lie- yen bijzonderen^ den Rector en de Profesforen der Unîyerfiteit tot Franeher. •n yan dezen inhoud : EDELB EBRKynSTB, HO OG-OELBBRD B^ WI7ZB HBBBEN BN DB liXKys bijzobjdb&bI ' Derzelyer zeer aangenaame misfiye yan gelnkwenfchinge ende bygeyoecfade onnoodighe excufen , hebben wij zeer wel ontfangen ende niet naelaten mogen U. E. E. yoor de claere teekenen yan derzelyer goede affectie zeer diensti -• ende yriendelick te bedancken^ tot alle aengenaeme yriendtfchappe , die wij foo ttiam «liîs T>^. Gener. Comiţi Gulielmo a Nâsfau p« in. porencare f dum fecundam leges id fiac et citra auccoricatem publicaa, fed piecads ce exerciţii caoft» Digitized by Google — *97 --^ well dtr gantfchen Univerfiteit in gcmeen , als eenen ijegelycken ran dien int befonder, bij yoonrallende geleegenthedden zonden oonnen bewyzen^ ons hier- meede bereitwillick ojBereerende , met dien hertelicken wenscH dat Godt almach* tigh defelre teo dienat ende wellraeren Jyner Kercken ende des*gemeenen Ya^ derlanda, genaedelick wille fegenen ende alletyt houden in fyne Goddelicke be« fcherming , geeyen tot Leewarden den || December iQSji V. E, E, , Dienitwillige Henrich G. p. Nasjaw *^ Drie jaren Uter; dus A^ ]640| ftierf deze Triend der Hoogefchoole aan sij« ne Toor Huht bekomene wonden en zijne yerdienften zijn met treorJge dank« baarheid yermeld in eene plegtige lijkrede^ uitgefproken door den beroemdeii GefcbiedrchriJTer PUriua fFinJemiusy Profeifor in de Welfprekendheid (7)# Jtnno i64o. 4^4 ff^iUem, Frederit ; eerst Grape , naderhand Prince pan Nas/oui Wij yinden omtrent de elf eerfte jaren yan deazelfc Stadhouderfchap , in da Akademifche Jaarboeken niets aangeteekend* De betrekking tot Frederik Hendrik^ oudfle apon yan Frederik V, Kenr-î Torst van de PcUtz (die in 161 g Koning ya,n JBohemen ia geworden^ echter die kroon in het yolgende jaar weder yerloor) ^ welke Prins eene yoorbeeldigo opyoeding hebbende genoten , zich meer dan twee jaren aan het Hof yan Ern9t Cqfimir en Sophia Hedwig^ yolle nîcht cîjns moeders, bad opgefaouden^ jyas oorzaak dat Graaf fF'illem Frederik ^ in deazelfs jeugd, naar de Hooge« Icboole te Leiden ia gezonden, toen gemelde Boheemfohe Prins aldaari met deszelfs jongfle broeder, bunne ftndien yoltooiden; waarna de Vorst zich nog yoor eene wîjle tijds naar Groningen heeft begeyen (8), C7) Pane^ricus io excesfnm Henrici NasfauH ^ Franeiuerae i^i. (8) Zit U. Huter^ in Oraci* •ne de Gulielmo Frederico^ in de Opera Min. T* I. p. aâ4^« ^n ?• ^S^** Digitized by Google - 498 - Zolka editer heeft niet verhinderd , dat fFillem Frederih naderhand een uit- tiemend begunftiger der Vriefche Uoogefchpol ia geworden, coo ala Terrol* gens blijken zal. Dat ook dese Hoogefchool, bij het Nasfaurche Huis, buiten ^s lands, in bif*» zondere achting , Rond y kan worden bewezen uit eene rereerende brief Tan den ^are i643, in de Hoogduitfche caal gafcbreren, aan Rector en Profet* foren van deze Univerfiteit, uit Caajel den 27 Maart, door Amelia EUfabeth^ Ijandgrarinne van Heafen , Douariere van den Landgraaf fFilhelm den Vijfden , ' met het Naslaufehe Huis verwand, waarbij zekeren Ermt Reinhart^ uit Heu- Jen-Ccujel geboortig, ter bevordering zijner Aadien^ bijzonder aan de gunfti» ge beftiering der Frofesforen is aanbevolen* Als mede uit eene brief van den i Jnlij iGSi, in het Latijn gefcfareven , uit Hillenburgy door Lodemjk Henricky Gratie van Nas/au^ (broeder^ zoon van fFillem Lodewifi en Ernat Cqfimir) ter raadpleging over het al of niet aanne« men , of toelaten der toen in zwang gerakende ţ^arthefiaanfche Wijsbegeerte in deszelfs Schoole te Herborn. Doch met den jare i659, dus met de verbindtenis der Vrierche tak van het Huis van NmJou met dat van Oranje , begint de weldadige oplettendheid voor de Akademie uitteblinken. ~ Sedert dien tijd is deze gelukkige betrekking meer en meer aangekweekt^ en onafgebroken onderhouden^ zoo lang L/eeu* iparden de bellendige zetel van het Hof is gebleyen. Den 19 Juni) dezeB jaars werd eene Coramisfie^ uit den Rector en vier Pro« fesforen (g) beftaande , naar Laeuwarden afgezonden om het Doorluchtig paar over hşt voltrokken huwelijk en den aankomst in deze Provinţie geluk te Wen* fchen^ welke allergoedgunftigst is ontvangen. In het J4ar i653 vrerd ff^illem Frederih bi; Staatsbefluiţ als Curator Ma^ tiificentisfîmue , primariua , en honorarius ^ aan het hoofil der Akademie geplaatst* Toen in het volgend jaar 1654, de Graven van Ifaa/aUj door Keizer Fj^' dinand III tot den Vorsten ftand sijn verbeven, werd het Diploma bij deze Univerfiteit gezegeld O o). (9) Het was de Rector Acronius^ bcncvens de Hooglecrircn Arnoldi^ Cup, Frenceiius cu MoL <io) Zîe bec Albam der Akfldemie, Secţie I. f. 301. Hier ftaac, dtc dric exemplureo v«a dic Di- ploma met bec zegel der Akademie zţjn voarziea gtvordeiu Digitized by Google In den jare i65g Tereerde Prins Sohan McatiiU vtm Naajau deze Akademie met een bezoelu De bibliotheek levert nog de bewijzen op der milddadige zorgen yjin Ybrsjt Willem Frederih , dooi* het fdienfcen van tww en twintig kostbare. werkea in onderfcheidene yakken van geleerdheid, zoo voor aU na deszelfd benoeming tot Curator MagnificentUfimm aangeboden* -- * Met reden dus, wordt Toornoem* de YoFst in deU Catalogua meermalen genoemd^ Academiae Kuiua Maecena» JUaximus ^ of Munificentiafirhus. Yan het ongelukkig einde yan desen Yorst-, op den 9i Oetober i664, gdf ide Frinfesfe Douariere Albertina Agnes^ bij miflfiye, kenni» aan Rector en Senaat^ welke daarop door eene Comnuifie^ de Yorstiane plegtig hebben gos condoleerd (li}. Insgelijks heeft gemelde Yorstin eene misfiye yan nitnoodiging ter Injuronin^ der plegtige begravenis doen a&enden-^ waaraan door eene Comn^iie in het laatst van December iş voldaan. Vinn^ Johan Mautitz van NaafaUy volle neef des oyerledenen Yorsten, yan deze lijkOaatfie temg reizende naar Holland, door eetoen val met zijn paard te JFraneher^ zwaar bezeerd , maakte aldaar zijne mterfte wille en gaf dezolve ter bewariiig over aan de Akademie, hetwelke als een ontwijfelbare blijk van ach- ting moet worden befchonwd. ' In de plegtige Lofrede op den oyerledenen ^tadhoader i gehouden den 19 Mei i665, vindt men, onder andere blijkeii yan dea Yorsten zacht voor de letteren, het volgende: ^12) Inter Romanos Scriptores, quibus maxime gandebat Comelium Taciturn et *Moralia Senecae lion otinm modo dinrnum fed nocturnaa faepe Yigtlias eiua occupasfe, totumque fibi mancipavisfe accepimns» Als mede de volgende woorden : Amifit Academia Patronnm femper benevolum^, femper paratum contraque imperitorum invidiam amantisfimum a$fertorem (i3j. 00 Den d4 Occober door den Rector J. Terentiusy D. C. SchoMms^mifenhaek^ Matthaeus ta Mol. (13) Door den Prof. V. Huber. — Wy hebben vernomen» dat, onder de Romeinfclie SchriJ- vers, de Schriften van TiKîtus en de zedelijke werken van Seneea, niet alleen des daagg, maitr zdfa dea nachti, door dezeo Vorat werdeo gelezeo en bijna geheel in het gebtugen togeprent, (13) ^^^ Digitized by Google 6^i Onder Uendrih Cqfimir de tuteedei * Gelijk de Akâdemie sich oTer deaselfa geboorte (dtn 17 Jafi* 1657 in ^s Ha* ge) rerblijd had y mogt zij sich naderhand verheogen 9 dien jongen Vortt ali haren kwedLding te begroeten. ^ Anno 1671 ia Uoogstdeselve te Frcmeker gekomen^ door den lUctor en 4S0- natua ludiciaUa verweikonit, Terrolgens op de|i ia Mei plegtig.ontraj^gen meţ eene rederoering^ uitgefproken door N. Blancardus y der GefchiedeBisfen en ' Griekfche ietteren Hoogleeraar , , aaii wiep het bellauţ over de &u,dien van den jongen Yorit wat âanbevolen : ook heeft Z« Hd. op ^n zelfden. dag deazelif ^Jiaaai in het jilbum der Akadetnie ingefclireyen. In Junij des zelfden jaars werd aan Rector en Senaat , door Prmfesfe ^l* berlina f een ceer beleefiie brief gezonden ^ met dankbetuiging yoor bet onthaal jum den jongen Vorst, haren Zoon^ bewesen eu ter rerdere aanbeveliog vai| denselyen* Deze is gefchreyen uit JEmbe. den 1 — ^^ 1671. / a8 Mei Bij het eindigen der groote yacantie, op den 5o Augustus, en het be^in deţ lesfen^ irerd op aanfcbrijving yon den Rector Arnoldi en Senaat, door dea ProfeaTor in de Gerchiedenisfea eu Welfprekendheid MK Jiuech^ eene redeyoe^ ring aan den jongen Prins gerigt. Dau tu den jare 1679 aîjn de letteroefepingen yan den Yorst gellaakt^ doorr dien het yaderland deszelfs arm ter yerdediging benoodigd was. In den jare 1677 i« Z. Hd. tot Curator Magruficentiajimue primarius en honorariue aangefteld* :.. Ao. 1684 gehuiivd meţ 4melia^ Prîn&s yan Anhalty zijne yolie zusterlingv bntyîng bet Doorluchtig paar de gelukwenrchingeu der Akademie door eene Commislie, benoemd op den 16 Augustus. v A^ a685 gaf Zijne Dborluchtîge Hoogheid, bij eene misfîye van den a4 3u- uij, kennis yan de geboorte yan fFilţem Georg Frifoj en yeryolgens is dît telr kens bij iedere bevalUng der Vorstinne gefchied^ A^ 1686, 1687 , 1689, i6go^ is: de Hoogefcbool heeft eencn voorfttnder vcriorcn, die îitar altoos genagen, icveM tUoos bereîd 'was haar wel ce docn en tcgens de jaloufij der onkiwdigen op de mînneiykfte w^ze te vcrdedigeţ» Digitized by Google "w^ ' 601 • «— ^1699, l6g3 en i6g5^ ook telkens door plogtige gelnbrmfchiDgeii van de Aka« ^mie bedhtWboM. 7 A^« i685, zijnde het eeuwjaar Tan de flJchting der Akaderoie, heeft de Yorit in perfoon het fee^t, ie dier gelegenheid gehouden, bezoeht ea. de rede'- yoering Tan Nicol. JBlancărdus^ beneyens de H« H« Gedepvteerde Staten en XnratoreH bijgewoond. j ' A9. 1686- gaf de Vorat, U; miafiye, fce&nîa yan het oyeriijden y&n^den jon^ gen Prins fF'illem Georg Frifo^ en ontying deswegens de plegtige rouwbe- klagten, A^. 1687 ontTÎng de Akademie^ bi| misBve, nit Desfau yan den 4 AugnaH tns^ de heuchelijke tijding der geboorte yan den Prina Jan WilUm Frifoy ^vraarop yrengdfebedrijyen eîi eene Commisfie ter gelukVenfching u geyolgd; Onder de gedenkftnkken yan vriendfchappelijke betrekking wordt ook nog be^ waard eene brief uit LeeutParden yan den s4 Febr« 1694, ter aadbey^ng vafi eenen bekwamen en in de Geheeskunde seer erTarenen Heetmeeşter » dien^Zi|** ne Hoogheid wenachte in het Nederduitsch mogte worden ondervraagdi en.tot Meester bevorderd. iWaarin de Vorsl zegt te yertroftWen , '>lat „de Plrofesftl» 9, ren de bekwaamheid van saken aan eene particuliere taal niet oordedien zal* i^Ien dependeerende te Ajn.'^ : Ook van desen Vprst ia in >de Bodcerij .yoorhanâen,i de KjoningU|ke.yerzame^ ling van kerkelijke vergaderingen , in XXXVII Banden (i4}. 