Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 4. VIII, 663 S
<56627025210019 <36627025210019 Bayer. Staatsbibliothek Digitized by Google VIERDE DEEL. Digitized by Google … GESCHIEDENIS VAN HET „LEVEN, CHARACTER, EN LOTGEVALLEN VAN WIJLEN WILLEM pen VIJFDEN, PrinsE van ORANJE en NASSAU. DIT ECHTE BRONNEN EN BESCHEIDEN BIJEENGEBRAGT, EN IN EENE VOEG- ZAME ORDE OPGESTELD DOOR C. VAN DER ÅA, VIERDE DEEL, Te AMSTERDAM, ry * JOHANNES ALLART, MPCEGCVIEL en eden * p“ E an ' TN, Digitized by Google VOORBERICHT AAN DE INTEEKENAREN OP DAT WERK. Lie hier, GEËERDE BEGuNSTIGERS van mijnen Letterarbeid! het VIERDE en Laatste Deer der Charactermatige Levensbefchrijving van wijlen den Doorluchtigen Vorst en Heere , Prinfe WILLEM DEN VijrpenN, in Uwe handen gefteld, en aan Uwe mij zoo vaak te kennen gegevene begeerte naar de uit- gave van hetzelve, voldaan! — Heb ik, in weerwil van de driefte en vinnige aanvallen die fommige waanwijze Bedillers en Vorstenhaters op deze Le- vensgefchiedenis gedaan hebben; bij vele gelegenheden Uwe goedkeuring over de vorige Drie Deelen mogen ontwaren , ik vleije mij, dat ook dit Wierde en Laatfle Deel, uit hoofde van deszelfs interesfanten inhoud, door Ulieden met genoegen zal ontvangen en gele- zen worden, dewijl hetzelve in zich bevat, een ver- haal van des Vorsten Lotgevallen , fints het aanvan- gen van eenen volflagenen Binnenland/chen Burger- oorlog hicr te Lande, in de Maand Mei 1787 (ten einde Hem van het wettig verkregen Bewind te ont- zetten), tot op het tijdflip van Zijnen Dood, voor- gevallen op den 9 April 1806. — Een negentienjarig Tijdvak dehalven, dat zich aan Uwe opmerkzaam- beid bijzonder aanbeveelt, vermits bij de befchou- Es wing vi VOORBERICHT. wing van hetzelve in dit Vierde Deel, U bij de ftukken blijken zal, dat alfchoon de toenmalige ta- ning van WitLem’s Gelukzon, door de Herftelling van ’s Lands Oude Conftitutie, en door Zijne glorie- volle terugkomst in den Haage aan het Roer van den Staat, en tot Zijne Wettige Eigendommen, door eenen helderen glans vervangen werdt; dat heuchlijk licht echter kort van duuring was, en gevolgd werdt, door eene gehele verduistering, en de cindelijke vere dwijning beneden de kimmen, uit welken hetzelve voor dien Worst op deze Wereld nimmer wederom ten voorfchijn kwam, daar Hij, na Elf Jaren lang, door de woelingen van eenige Verwoesters van Zijn Ge- luk en van den Welvaart des Vaderlands, als een Balling op de Aarde gezworven te hebben, verre afgefcheiden van het Land Zijner geboorte, door den Dood aan al Zijn harteleed onttoogen werdt, en binnen Bruuswijk’s Hoofdkerk, in het zwijgend graf ter ruste werdt gebragt. | Gebeurenisfen , die (wel is waar) gedeeltelijk onder Uw oog zijn voorgevallen; doch het is niet minder waar, dat een aanmerkelijk deel, en vooral de ware boedragt van dat alles, voor U is onbekend gebleven, door de afzichtelike pogingen van een groot aantal Lieden, welken het zich, in de nu voorbijzijnde dagen van Volksverblinding en Misleiding, tot eene hoofd- bezigheid ftelden, om WILLEM DEN VIJFDËN, On- danks Zijne Deugd en Braafheid, als de Oorzaak van de door Hun zelfs bewerkte Rampen én Onhei- len des weleer gelukkigen Vaderlands, aan de Natie voor te ftellen, ten cinde langs dien weg, den fchijn van a VOORBERICHT. vit yan billijkheid aan hunne onbetamelijke Handelwij- zen bij te zetten : maar maakte dit dezen arbeid onnut of fchadelijk? — Zoo lang toch, als die onzâs lige geest der tijden, geboren door de kracht der vooroordeelen, zoo algemeen. Hem (als °t ware) zelve te hooren fpreken na dat Hij geftorven is, in zoo vele Voordragten, Declaratoiren. Advyzen, en vertrouwelijke Gefprekken, als wij in den loop dezes Werks hebben te boek geflagen. Verkiezen nu fommigen na dit alles, (om Zij hun alleen geldende redenen ,) deze Levensgefchiedenis van den braafften Vorst op den duur tot het voorwerp van hunne verachting te ftellen; oordeelen zij zich bij aanhoudendheid bevoegd en gerechtigd, om mij, tot het doelwit van hunne zoutelooze Schimp- en Hekelzucht te ftellen; ik zal mij des niet aantrek- ken! Genoeg, ik heb den mij voorgenomen taak ondanks der zoodaniger lage bedoelingen, naar het mij voorgeftelde oogmerk volbragt , hetwelk ik bij den aanvang des Werks reeds opgaf alleen daar in te beftaan, om eenigzins bevoorderlijk te mogeu zijn, tot vereering van de Nagedachtenis van den nu Za- ligen Vorst; en tot uithreiding van eene grondige kennis onzer Vaderlandfche Gefchiedenis ! Hoe aan- genaam zal het mij zijn, ook na de uitgave van dit Vierde Deel, even als van de voorgaanden, te mogen vernemen , dat ik bij velen die oogmerken hebbe mogen bereiken, en dus een taak volvoerd, van welken ik nogmaals (in fpijt van den ftoutften Be- fchimper deszelven) van heler harte kan betuigen, dat ik in de uure mijnes doods, bij het behoud mij- ner verftandelijke vermogens, op deuzelven zeer ze- ker met genoegen zal terugge zien! C. VAN DER Aa. Amfrerdam den 1 December 1808. IN- I N H O U D DER AFDEELINGEN YAN DIT EERSTE DEEL. EERSTE AFDEELING Gefchiedenis, fints des Vorsten Geboorte ten jare 1748, tot op het Afflerven van Zijne Ko- ninglijke Vrouwe Moeper, in het jaar 1759. TWEEDE AFDEELING. Gefchiedenis van des Prinfen Opvoeding, en Lotgevallen, geduurende de Voogdij van den Her- TOG VAN BRUNsWIJK, tot aan de Aanvaarding yan IN H OU Do _ van Zijne Erfftadhouderlijke Waardigheden, op den & Maart 1766. DERDE AFDEELING Vervolg der Gefchiedenis, zins des Vorsten kom- fe aan het Roer van den Staat, tot even na Hlongstdeszelfs Echtverbindtenis met de Kroon- princesfe van Pruisfen. ne -i x~ TWEEDE DEEL. VIERDE ÅFDEELING Befchouwing van des Prinfen yoornaamfle Staat- kundige Werkzaamheden, geduurende het geluk- kig Tijdperk Zijner Regeering, ter bevoordering van de inwendige belangen van het Vaderland. VIJFDE AFDEELING Vervilg van de befchouwing des voorgaanden Onderwerps , met betrekking tot het herftellen van $ Lands vervallen Zeemacht, fints Zijne komst aan het Dewind, tot aan het begin der Onlusten, OKE INHOUD. gyer het al of wiet verleenen van Convout aah deñ Houthandel, in 1778. ZESDE AFDEELING Gefchiedenis van des Vorsten Lotgevallen, fint! het jaar 177%, tot aan het bloedig en roemruch- tig Leegevecht tegen de Engelfchen, op den Dog- gersbank, den § Augustus 1781. = DERDE DEE Ll LEVENDE AFDEELING: Vervolg yan Wiems Lotgevallen, fints het Zeegevecht op den Doggersbank, tot op het fluiten van den Vrede met Engeland te Parijs, tn het jaar 1783. Å CHTSTE AFDEELIN G. Vi ervolg der Gefchiedenis , fints den aanvang der openbare aanvallen op het LErfftadhouder- Schap , tot op het tijdftip, dat de meerderheid der Staten van Holland het opzet nam, om Z. H. voor I N H O UD. voor zoo verre hun Gewest betrof, als Capitein Generaal te fuspendeeren, in het jaar 1786. NEGENDE AFDEELIEN G. Vervolg van des Vorsten Lotgevallen, fints Zij- ne Suspenfie als Capitein Generaal, door de Sta- ten van Holland; tot aan het Publiek maken van Zijn uitmuntend Declaratoir, wegens Zijn Gedrag en Gevoelens, gegeven te Nijmegen den 26 Mei 1797. VIERDE DEEL. TIENDE MFDEELING. Gefchiedenis van des Prinfen Lotgevallen, fints _ het aanvangen van eenen openbaren Burger-Oor- fog, door de Ondermijners van ’s Lands Conftitu- tie en het Erfftadhouderf{chap in 1787, tot aan de Herftelling der Oude Conftitutie en het Erf. fladhouderfchap, in September deszelven jaars. INHOUD, ELFDE AFDEELING. Vervolg van des Prinfen Levensgefchiedenis, fints de Herftelling der Conftitutie en van het Erffiad- houderfchap, tot aan den aftocht des Franfchen Legers onder Dumourier, in April 1793. TwAALFDE AFDEELING Vervolg vnn des Prinfen Lotgevallen, fints het openen van den Veldtocht in 1793, door de Ge- codlifeerde Mogendheden, tot aan des Vorsten Af- frerven en Begraving te Brunswijk, in de maand April 1806. BIJ. BIJVOEGSEL | TOT pe DRIE VORIGE NAAMLIJSTEN DER INTEEKENAAREN OP DIT WERK. = eend mn en e -a a Mr. P. VERLOREN, Advocaat voor het Hof van Juftitie , te Utrecht. Apopa van Hoey, Schildhouwer van Oostéé; tot 1795 dienstdoende Capitein van een Com- pagnie Rijdende Artillerij , en Commandant van de Tweede Brigade, in dienst van den Staat der Vereenigde Nederlanden. J. H. Wartyouw, Schoolhouder te Leyden. = P, W. Poppen. T. P. Geb. B. te Haarlem. ARENT JAN Avinck, te Rijswijk. Jouannis Kraan, te Rijswijk. Mejuffr. de Wed. C. Swart, te Rijswijk. BEREKENING van de Inteekenprijs voor dit IV. Deel. 42; Bladen Letterdruk à 2: ftt. . f5-6-: GE. GESCHIEDENIS VAN HET LEVEN, CHARACTER, En LOTGEVALLEN VAN WIJLEN WILLEM pen VIJFDEN, Prinse van ORANJE en NASSAU. IV. Dreri. A ` Digitized by Google TIENDE AFDEELING Nie wij ons bij het famenftellen van het voorgaande Derde Deel dezer Charactermatige Levensgefchiedenis van WILLEM DEN VijrDEN, in de onaangename verplichting, om aan ons vere haal den vorm eenes afzigtelijken Tafereels, van de grootfte mishandelingen en grievendfte beledi- gingen dien Vorst aangedaan, te geven; en ein- digden wij hetzelve, met de mededeeling van | Hoogstdeszelfs grootmoedig en Vaderlandlievend Declaratoir van den 26 Mei 1787, aangaande Zijne gezindheids om met ter zijde ftelling van alles wat Hem was aangedaan, als nog te willen A 2 me- 4 LEVEN van medewerken tot het herftel des beroerden Vader: lands; thans eischt de order der Gefchiedenis van ’s Vorsten Lotgevallen, dat wij aan onze Lezeren verflag doen, van de gevolgen die deze welmee- nende poging van den goedhartigen Vorst op de gemoederen van Zijne doodvijanden, die het op Zijnen ondergang, en die van geheel het Oranje- huis, en ’s Lands wettige Regeringsvorm toeleg- den, te wege bragt, waar toe wij nu zonder eenig verwijl zullen overgaan. Naauwlijks was des Prinfen Declaratoir, inge- richt aan geheel de Natie, en bevattende eene onbewimpelde voordracht van Zijne Denk- en Handelwijzen in de plaatshebbende omftandighe- den van het deerlijk beroerde Vaderland, ter 47- gemeene Staatsvergadering gelezen, of de Afge- vaardigden van de Provincien Gelderland, Zee- land, Vriesland, Utrecht, Overijsfel; en Stad en Lande, namen hetzelve over, om aan de Heeren hunne Pringipalen ter kennisfe te brengen, en de- zer gevoelens daar op inteneemen; maar wat de meerderheid der Szaten van Holland betrof, de- zen namen het flechts aan voor Notificatie, als behelzende hetzelve near hun oordeel, klachten over Behandelingen en Befluiten van hunne Sou- yeraine Provincie, die ter Vergadering van H. H, Mog. tot geene voorwerpen van Deliberatie gefteld kon- WILLEM pen V. X. 4fd. 3 konden worden: en toen het ftuk bij Holland in- kwam, vergenoegden de Leden zich met hetzelve eenvoudig overtenemen, en dus werdt het, (om zoo te fpreeken)) aan den fpijker gehangen, dat is: als van geen aanbelang gerekend wordende, buiten deliberatie gehouden en aan een zijde ge- legt. Hoe onbetamelijk dit ftilzwijgen van de Le- den dier Vergadering op zich zelven befchouwd ook zijn mogte, en hoe zeer zulk eene handel- wijze, als °t ware, het zegel der waarheid op des Vorsten rechtmatige klachten drukte, het gedrag van vele wraakgierige en toomelooze Vorstenha- teren, was nog oneindig erger en verfoeijelijker, toen zij de overgave van dat Declaratoir tot eene voegzame gelegenheid bezigden, om den geduldi- gen en goedhartigen Vorst in openbare Dagbla- den, uitgegeven wordende met toeftemming der Geconftitueerde Machten, en voorzien met de W apens der Steden en Plaatfen waar dezelven ge- drukt werden, wederom op nieuws te grieven, en Hem als het înooâfte Monfter dat ooit de aarde betrad, aan de wereld ten toon te ftellen. Reeds op den 30 Mei, en dus twee dagen na dat des Vorsten Manifest ter Ssaatsvergadering van Hol- land ingekomen was, verftoutten zich de Schrij- vers van de Nederlandfche Courant, zijnde de beruchte TEGELAAR en Nomsz, om de Natie daar A 3 te- 6 | LEVEN vaN tegen optchitfen, door deze fchandelijke taal; » H. H. Moc. de Heeren Staten Generaal, als », mede Hun Ep. Groor Moc. de Heeren Sta- » ten van Holland en Westvriesland, hebben ieder 2» în °t bijzonder eene Misfive van de Prins ont- » vangen, waar van den inkoud ALLERINPERTI- NENTST en HOONENDE fs. Dezelve involveert niets minder dan eene OORLOGSDECLARATIE. WILLEM de GELDERSCHE Despoot, keurt in dezelve alles af, wat Holland ten opzichte yan Utrecht gedaan hecft, en nog doet, met »» bedreiging, van de Amersfoort{the Staten en » Gelderland met alle Zijne macht te zullen »» mainteneeren. &e.” En of dit nog te weinig gezegd was, het Orakel van dien tijd, de Pose yan den Nederrhijn deedt dat ftuk voorkomen, p» als eene Despotieke Oorlogsyerklaring , °t welk ps niets dan hoon voor de Vrije Natie; las- » ter voor de braaffie Staatsleden; en beledigin- p» gen voor den Reprafentatiyen Souverain der p Provincie Holland ademde, en waar van bijna » ieder woord eene firaf bare misdaad medebragt, ps dewijl WILLEM DE VIJFDE zich niet ontzag, p» bij hetzelve het Volk te beroeren , en tegen zijne vo weldenkende Vertegenwoordigers op te ruijen ; v> Zijne Heeren en Meesters, de bitfie en onge- 5, grondfle verwijtingen te doen; en den Soure- - rain, 29 WILLEM pen V. X. Afd. ? rain, waarvan Hij den Dienaar was, en den „> Burger die Hem hadt grootgemaakt, en uit wiens s, zweet en bloed Hij onderhouden werdt, de wet 5, voortefchrijven? &c. Tenzelfden tijde, tegen de meerderheid der Hollandfche, der Gelderfche , der Amersfaorifche, en Algemeene Staten , zoo ook tegen die des Raads van Staten, welken geen deel in die booze bedrijven nemen wilden, de {chandelijkfte lasteringen onbefchaamd en ftraffe- loos uitftotende. Handelingen, die de allerver- derffeli.kfte gevolgen voor Z. H. en geheel Zijn Huis ten gevolge hadden, en de tegen Hem reeds zoo hoog opgedrevene haat, tot eene nog aan- merkelijker trap van hoogte ftijgen deedt. Onbefchrijffelijk groot, was volgens het getuige- nis van verfcheidene geloofwaardige ooggetuigen het verdriet, dat de brave Vorst te dien tijde in Zijve grootmoedige ziele ondervond. En wat HK. H. Zijne Gemaalinne betreft, ook deze was over dat alles niet minder ten fterkften met verontwaardiging aangedaan. Echter dachten Zij beiden over de keuze van middelen tot redres zeer verfchillende. De Prins van Zijne onfchuld en van de zuiverheid Zijner oogmerken ten vol- len bewust, en wetende dat het grootfte gedeelte der Natie, de tegen Hem uitgeftoten wordende lasteringen verfoeide, was van begrip, dat de A 4 yoor- 8 LEVEN van voornaamfte bewerkers van al dien euvelmoed, Zich eindelijk genoodzaakt zouden zien, om het kwaad zelve te fluiten , en tot inkeer te komen: en dat overzulks het veiligfte middel ware, om Zijn zaak en lot aan het Goddelijk Albeftuur over te laten, en geene vreemde macht ter redding van den Staat in te roepen. Maar H. K. H. was van begrip, dat “er van ’s Vorsten beftrijderen geen heil te wachten zijnde, geen beter middel was, dan aan het Pruisfifche Hof van alles wat ’er in den Lande omging volledig verflag te geven, en tevens den raad haares Broeders in te nemen; Een advis, hetwelk goedgekeurd en ten uitvoer gebragt zijnde, ten gevolge had, dat op raad van den Minister HERTZBERG, zoo bij den Koning als bij Hunne Doorluchtige en Koninglijke Hoog- heden , goedgevonden werdt, dat H. K. H. in ei- gen Perfoon (vermits Z. H. in de plaatshebbende omftandigheden, op het Hollandsch Territoir niet veilig komen konde,) zich met een zeer klein gevolg naar den Haage op reize begeven zoude, ten einde met de Leden der Hollandfche Staats- vergadering, was het mooglijk in onderhandeling te treden, en door minnelijke {chikkingen de hoog- gaande verdeeldheden en twisten te termineeren, van welk oogmerk dan ook hoegenaamd geen ge- heim werd gemaakt, vermits H. K. H. alvorens op WILLEM pen V. X. Afd. 9 op reize te gaan, door eene eigenhandige Misfive , van dit Haar voornemen , aan den Prefident van de Heeren Gedeputeerde Staten van Gelderland en den Raad der Stad Nijmeegen in dezer voegen kennis gaf: ,, dat Zij voornemens was voor eenige » Weinige dagen naar den Haage te gaan, de- » wijl zij een en hetzelfde belang met Haaren >> GEMAAL Aad, enz Hoogstdexelye om bekende » redenen niet gevoeglijk in den Haage komen »» konde. Dat (*) Het is bekend, dat het niet ontbroken heeft aan de zoodenigen, die op het gezach van den befaamden gelukzoe- ker Manpritton, ten fterkften beweerd hebben, dat de Pruisfilche Staatsminister VAN HERTZBERG , die reize voor- namelijk heeft aangeraden en doorgedrongen, dewijl hij wist, dat l1. K. H. de terugreize wederom zou moeten aan- nemen; in welk geval de Koning van Pruisfen met dies te meer recht Zijne Troupes naar de Republiek zou kunnen zenden, (zoo als dan ook bij de uitkomst gebleken is het geval geweest te zijn,) en dat de Pringes/e van dit oogmerk zoude ziin onderricht geweest: waar uit de zoodanigen een bewijs voor de Haar aangetijgde wroakzuchtigheid hebben afgeleid, Dan, wie gevoelt niet, hoe mank het laatfte ge- decite ven dit voorwendftel gaat, wanneer men in aanmerking neemt, dat H. K. H. nimmer eenige blijk van wraakzucht be- toond heeft, zelfs op het tijdftip, dat Haar de gelegenheid daertoe werdt aangeboden! Wij houden ons daarom op. goede gronden verzekerd, dat Zij met goede oogmerken de reize ondernam, en dat we zeer het Pruisfifche Hof verklaarde dat de aanmarsch van Troupen alleen gefchiedde, om den keon die Varstinne aangedaan te wrecken; dien aanmarsch ak WILLEM pen V. X. Afd. xr Dat dit laatfte echter het geval was, leerde de ondervinding reeds in den namiddag van dien zelfden dag, want het reizend Gezelfchap tot in de nabijheid van de Goejanverwellenfluis genaderd zijnde, {prongen eenige in hinderlage liggende gewapende Goudfche Auxilliairen voor den dag, welken na het aanhouden der Rijtuigen , aan H. K. H. te kennen gaven, dat Zij hare reize niet voort- zetten mogt, en dus geleidden deze gewapende Hel- den, alleen om dat geval niet ondernomen is geworden, waar dat dezelve het gevolg was, RENSDEELS, van de violente maat. regelen die de gewapende en ongewapende Genootfchappers, met hunne aandrijvers in de maand Junij begonden uit te voeren. ANDERDEELS: van de onverzettelijkheid der Hol- landfche Minderheid, om ter nederlegging van de droevige verdeeldheden, en het doen eindigen van eenen Burgeroor- log, met den ERFSTADHOUDER ín onderhandeling. te treden. En Epek: Van de geheime Overeenkomst, tusfchen de Cabinetten van BERLIN en VERSAILLES, waarbij het laatst- genoemde zijne toeflemming aan het eerfte gaf, om door het doen aanrukken van een Corps Troupes, het aanrichten van een Bloedbad voor te komen, en den STADHOUDER in Zijne wettige Erve terug te brengen, met belofte, dat het gulks niet beletten zou, Dat dit laatfte werkelijk plaats had, leerde de ondervinding, want zoodra de Pruisfifche Trou- pen naderden, verliet den Franfchen Gezant de Refidentie, en lict zijne Vrienden aan de wraak der Pruisfchen bloog- geteld, 12 LEVEN VAN den, de Vorstinne met haar gevolg naar de zoo evengenoemde Sluis, alwaar Zij in eene Boeren- woning moest intreden, en na aldaar een uitvoe- rig mondgefprek met de Leden van het Defenfic- wezen (die intusfchen van Woerden aldaar aange- komen waren) gehouden te hebben, genoodzaakt werdt terug te keeren, de reize op Schoonhoven nemende , alwaar Zij haar intrek in den Stads Doelen nam, aldaar vernachte, en na het fchrij- ven van twee brieven aan den Grifter Facet, en den Raadpenfionaris van BreiswijK, in den vroegen morgen van den 3o dier maand, de terug- reize naar Nijmegen aannam. Het is hier de plaats niet om over dit onftaatkundig en onbetamelijk bedrijf, de Perfoone van H. K. H., ter eerfter in- itantie, door den Heer pe LANGE van Wijn- GAARDEN, in kwaliteit als Commandant van de Goudfche Auxilliairen, aan de Goejanverwellen- fluis in bezetting liggende, aangedaan; en door het Woerd/che Defenfiewezen geapprobeert, in het brede uit te wijden, waarom wij van het verhan- delde in de Boerenwoning , niets aanvoeren zul- len; van meer belang en meer overeenkomende ‚met ons tegenwoordig oogmerk zal het zijn, hier na te gaan, in de Eerste PLaats: Hoe Hunne Doorluchtige en Koninglijke Hoogheden, over dat geval dachten? In de Twerepe Paars: op welke yere WILLEM pen V. X. Afd. 13 werfchillende wijzen over hetzelye geoordeelt werdt, zoo door de Leden van de Hooge Staats-Collegten ; als door de onderling verdeelde en in beweging zijnde Ingezetenen? En eindelijk in de DERDE Praats: Welke gevolgen hetzelye voor het Vader- land in het algemeen , en voor ’s LANDS ERFSTAD- HOUDER en geheel Zijn Vorstelijk Huis en Ge- flacht te weege bragt? Wat het EERSTE dezer vraagflukken betreft : Daar de aanhoudingen de terugzending van H. K. H., en derzelver gevolg, als een Heldendaad van den eerften rang, door de uitvoerders derzelver uit- gebazuind, en door allen die met dezen eenitem- mig dachten, met de uitbundigfte loftuitingen toe- gejuicht werdt, zoo verfpreidde zich de tijding dier arrestatie met de fnelheid van het licht, over de uitgeftrektheid der geheele Republiek, en dus ook tot binnen Amersfoort, alwaar de Prins ERF- STADHOUDER zich ten dien dage bevondt, bij het Legercorps in den omtrek dier Stad gecantonneerd liggende ten einde, ingevalle van eenen naderen vijandelijken aanmarsch van Zroupen en Awxilliai- ren uit Holland en de Stad Utrecht, op alles een wakend oog te houden, en dezen het verder door- dringen te beletten. ’Er zijn er onder des Prin- fen hevige beftrijderen, die den Vorst hebben na- gegeven, dat Hij de tijding der arrestatie van H. IA LEVEN van H. K: H. met eene uitbundige vreugde , en de opens lijkfte blijken van genoegen zoude ontvangen heba ben, zich kittelende met de aanflaande wraakne- ming des Konings van Pruisfen: dan, ten bewij- ze van de hatelijkheid dier aantijging, kunnen rijkelijk opwegen , de onderfcheidene pogingen zoo door Z. H. als door Zijne Gemaalinne, bij H. H. Mog. en de voornaarmfte Ministers aangewend, ten einde de minderheid der Holland/che Staatsleden te bewegen, om door het dadelijk herftellen van den aangedanen hoon, dat uiterfte te voorkomen, de- wijl men oordeelde in dat geval de gevolgen niet te kunnen berekenen. Immers Z. H. de mare te Amersfoort vernemende, vatte dadelijk de penne op, en fchreef aan de Algemeene Staten deze na- volgende misfive. Hooc Mocenpe HEEREN! » Zoo op het oogenblik worden - Wij in het ` » zeKere onderrigt, dat H. K. H. Onze dierbare » Gemaalinne, op Hare reize van Vijmegen naar » 5 Haage, bij en omtrent de Stad Schoonhoven , » door een partij gewapende Burgers en Militai- » ren is aangehouden, en dat vervolgens Hoogst- » dezelve uit naam van de Heeren Staten van » Holland word opgehouden en bewaard, — Wij s be- WILLEM pen V. X. Afd 15 p, behoeven U Hoog Mog. niet onder het oog te s» brengen, hoe zeer Wij getroffen en gevoelig »» Zijn aangedaan, over eene zoo geweldige daad s, tegen eene Doorluchtige Perfoon, die Ors zoo » dierbaar is, geattemeerd. — U Hoog Mog. be- » grijpen ligtelijk, dat Wij Ons niet ongevoelig >> Kunnen toonen over eene fletrisfure, Ons en » Ons Huis, en 24n de Perfoon van eene Koning~ a lijke Pringesfe aangedaan: en Wij verwachten » dus met eene volkomene filugie, dat U Hoog s Mog. zoodanige maatregulen wel zullen willen >> nemen, dat H. K. H. zoo fpoedig doenlijk uit »» Hare detentie ontflagen worde. —- Wij ver- „ wagten ook, dat U Hoog Mog. als niet onver- s fchillig kunnende zijn omtrent de belangen en 5» de eer van Ons, van Onze dierbare Gemaalinne s, En van Onze Kinderen, wel zullen willen mes » dewerken, dat de fletrisfure aan de Perfion van 92 Onze Gemaalinne aangedaan, ten fpoedig fien oo gerepareerd worde, terwijl Wij ook niet kune s» hen verwagten, dat de Koninglijke Huizen, aan ». dewelke Onze Gemaalinne en Wij zoo na ge- >> Parenteerd- zijn, onverfchillig kunnen zijn, aan ə, €ene zoo geweldadige Handelwijze.” Waarmede &c. (Geteekerd) W. Pr. VAN ORANGE. Amersfoort den 29 Junij 1787. Een # 16 LEVEN van Een fchrijven, dat zeker geen zweem van wraakgezindheid in Z. D. H. opleverde, en even zoo was het ook met de brieven die de Pringes- fe dien eigen dag des morgens ten $ uuren aan de Heeren van Breiswijk en Facer, uit Schoon- hoven gefchreven had, in de eerfte zich dus uit- drukkende. ,, De vurigfte wensch van mijn hart » in dit hagchlijk oogenblik, waarin zich de Re- » publiek bevindt, om, daar de Prins Erffiad- » houder verhinderd is zelfs in Holland te ko- »» men, door Mijne tusfchenkomst, zoo mogelijk ‚ mede te werken ter verhoeding van eenen drei- „ genden Burgeroorlog, en ter vereffening der » gefchillen, op gronden van de welgevestigde „ Conftitutie, zijn de eenigfte redenen geweest „ van mijne reize naar ’s Gravenhage, dewelke ik mij geflatteerd had, geheim zoude zijn ge- » bleven, tot na mijne aankomst op de Oranjezaal , » van waar ik dadelijk mijn oogmerk in dezen s» zoude gecommunigeert hebben aan Hun Ed. Gr. Mog., als mede aan de Staten Generaal, » Nimmer had ik gedagt dit heilzaam oogmerk » eenigzints te zullen zien verijdelen, voor dat ik » in ftaat was gefteld daartoe alle mijne pogingen »» aan te wenden. Het is U Weled. Geffr. be- „ kend, dat ik belet worde mijne reize voort te s» zetten: Lk hoop evenwel niet, dat dit uitftel de | „ zaak WILLEM pen V. £. Afd. 17 > Zaak uit haar geheel zal brengen: maar ik > heb nodig geoordeeld aan U Weled. Gef?r. ken- >> nis te geven van de ware redenen mijner aan- ə» komst in Molland, met verzoek dezelve onder » het oog van Mun Ed. Gr. Mog. te willen » brengen.” &c. Terwijl Zij zich in de tweede dus hooren liet: ,, Het fingulier geval, dat mij 95 van daag gebeurt, heeft mij doen fchrijven den „ nevensgaanden brief aan den Heer Raagpenfio- „ naris van Holland, inhoudende de redenen van s mijne aankomst, hem verzoekende, dezelve >>, onder het oog van Hun Ed. Gr. Mig. te wil- s len brengen. Ik heb het te gelijk van mijn | » plicht gerekend U Weled. Geftr. daar van ken- » nisfe te geven, om denzelven in ftaat te ftel- » len H. H. Mog. daar van te verwittigen, het » Zij in het Befoigne, of in de Vergaderirg, zoo s» Us U Weled. Gefir. het gefchiktst zal oordeelen. s Ik zal mij niet inlaten in eenige reflexien om- >> trent het gebeurde, Ieder een die mij kent zal s» ligtelijk begrijpen, hoe diep ik moet getroffen » Zijn, over eene gebeurtenis, zoo weinig overeen- » komende met mijne gevoelens en oo:merken: » hoopende in flaat gefteld te zijn, de laatfle te , vervolgen, met allen den ijver en getrouwheid, s die de ware belangen van het dierbaar Vader- » land en van mijn Huis, de bevestiging van de IV. Deer. B 22 Con- 18 LEVEN van » Conftitutie, en het herftel van de rust en vre- às de van mij verlangen. &c.” De groo'e zaak insusfchen waarop het nu aan- kwan, was, op welk tene wijze het ¿ebeurde ten opzichte van H. K. H. in den Haage zoude op- genomen worden? Of men aldaar het gedraz van de Commisfie te Woerden afkeuren of approbee- ren zoude? Had het écrite. algemeen plaats ge- had, gewis ‘er wate veel onheils verhoed gewor- den; dan, daar de bekende doordrijvers en voor- ftanders van de plaatshebbende Twisten en Ver- deeldheden onder-de Hollandfche Staarsleden, te- ‚gen het gevoelen van hunne Medeledén , en de Ge- d: puteerden ter Generaliteit van zes Gewesten , het gehouden gedrag van het Defenfiewezen als loffe- lijk adnmerkten , zoo veroorzaakte zulks het nemen van zeer verfchillende befluiten , waar door de zaak van langs hoe erger natuur werdt, zoo als uit de beantwoorJing van het door ons opgege- ven Tweed Vraagfluk , duidelijk blijken zal. Nauwlijks was de brief van H. K. H., gericht aan den Heer Raadpenfionaris VAN BLEISWIJK 5 door dezen ter Vergadering van Holland ingele- verd, of de meerderheid der Leden namen den in- houd derzelver blozelijk over, ven einde dezelve ter kennisfe van hunne Principalen te brengen: van welk befluit de Princesse na haar vertrek uit Schoon- WILLEM ven V. X. A/d. 19 Schoonhoven , en wel bepaaldelijk te Leerdam , legaal bericht ontving; waar uit zij duidelijk be- merken. kon, dat den uitflag aldaar niet gunstig zoude uitvallen. . Doch wat de brief van H. K. H. aan den Griffier Face, en die van Z. D. H. aan de Algemeene Staten betreft, beiden vonden al- daar een veel gunstiger onthaal: want zoodra de zoo evengemelden Minister de Misfive ontvangen had, deedt-hij het volgende antwoord aan H. K. H, afgaan. \ Mevrouwel » Deze morgen mij vereerd gevonden+hebben- ‘55 de, met eenen brief van Uwe K. H., gedagtees s kend te Schoonhoven den 28 dezer, waarbij »» een affchrift gevoegd was, van Hoogstderzelver » brief aan dén Heer Raadpenfionaris, wegens >> het zoo onverwagt als bijzonder geval, hetwelk >> Uwe K. H. gebeurd was, heb ik’het van mija 9» Plicht geoordeeld, dezelve te moeten mededee- » len aan H. H. Mog., bij wien het befluit ge- o» nomen is, om deswegens aanftonds aan de Mee- » ren Staten van Holland te Schrijven, en hen a» te verzoeken, van zoo ras mogelijk te zorgen , » dat men Uwe K. H. Hare reize zonder eenige s» verhindering late vervolgen, om aan de heilza- B 2 99 me 20 LEVEN van p me oogmerken, welke Hoogstdezclve bij deze reize » gehad heeft, te kunnen voldoen. Met verdere kennisgeving , ,, dat de Hollandfche Gedeputeerden » de zaak hadden overgenomen: en dat, vermits : er derhalven eenige dagen verlopen moesten » eer men den uitlag zou vernemen , door H, H. » Mog. befloten was: dat in afwachting van na- dere informatien, nopens dit zoo onverwagt als fingulier geval, waar over H. H Mog hunne uiter fie aandoenthg betuigden , Copie van de Misfive en Bijlage, ftaande de Vergadering zou afgezonden worden aan die van Holland, » en dat deze daar benevens per Misfive zouden x worden verzocht, om ten fpoedigften, en zonder eenig eenig verwijl, de nodige orders te ftellen, ten einde H. K. H. in deszelfs voorgenomene reize geen verder oponthoud ontmoete, en dat alle verhinderingen die daaromtrent plaatfe hadden, aanftonds werden geremoveert” Een verzoek, dat tot tweemalen toe, aan die van Hol- land door H. H. Mog, nog nader herhaald en aangedrongen werdt, doch dat aldaar geene veran- dering in het provifioneel genomen befluit tot overneming, te wege bragt. Bleek uit het tot hier toe verhaalde hoe zeer H. H. Mog. over het werk dachten, nog fterker bleck dit in hunne Refolutie genomen den 3 Julij, {trek- 232 >> 2 2» 22 33 2 WILLEM pen V. X. Afd œ ftrekkende tevens, tot beantwoording van des Prin- fen Misfive uit Amersfoort, die wij zoo ftiaks hebben doen kennen. Want na dat dezelve in deliberatie gelegd was, werd in fubftantie geed- gevonden en verftaan: „ dat de inftantien op eer-- » gisteren bij die van Holland gedaan, nogmaals >» bij eene nadere Misfive, met allen aandrang »» En befcheidenheid zouden worden gercitereert, „ ten einde het leed H. K. H. overkomen, op s tene alfints billijke wijze werde gerepareert, >> door H. K. H. te verzoeken, om Hare reize » naar den Haage te volvoeren. Met uitdrukke- » lijke verklaring, dat H. H. Mog. aan de eene » Kant de komste van H., K. H befchouwden als s ten zeer gepast en bekwaam middel, waardoor » onder Gods zegen, de zoo verregaande oneenige s» heden en verdeeldheden, met de akelig fle gevol- » gen die dezelyen reeds gehad hadden, en bij » voortduuring nog verder te duchten waren, en ə» waar door de Republiek zich op den rand van os het verderf gebragt zag, nog voorgekomen, en » voor deszelfs gewisfen ondergang zoude kunnen » bewaard blijven; dewijl H. H. Mog. aan den s» anderen kant, ten flerkften appraehendeerden, » de rampzaligfte gevolgen die uit eene langere s» VerWijiing voor de Republiek zouden kunnen y oniftaan, en waar aan zij nogmaals moesten B 3 23 here 2e LEVEN van „ herhalen geen het minste aandeel te willen heb- >» ben of nemen, maar bij verder dilay of wei- „ gering om aan Hunne inftantien gehoor te >, verleenen, dat alles zouden moeten overlaten » voor rekening en verantwoording van die van » Holland. — Dat voorts aan Z. D. H. zal wor- » den gerefcribeert, en te kennen gegeven, de » gevoelige impresfien die dit zoo onverwacht eye- a» nement op de gemoederen van H, H. Mog. „ H. te willen voldoen. &c.” Met welk befluit niet allan Z. D. H., mar ook de Princesse volkvinen genoegen namen, zich als nog vleijene de, dat de Sezen van Holland de weg hun door WILLEM pen V. X. Afd. 23 door H. H. Mog. aangewezen, wel fpoedig be- wancelen zouden. Dan, de ondervinding kerde weldra dat die hoope ijdel was. Want hoe zeer het bericht van de aauhouding der Vorstinne, in het eerfte oogen- blik door de Leden ter Vergadering yan Holland was overgenomen, om de zaak ter kennisfe van hunne Principalen te brengen, en ‘er mitsdien geen legaal befluit, het zij ter goed of afkeuring kon of vermogt genomen te worden, vóór en aleer de Refolutie van de Vroeafchappen der ficmmende Steden waren ingekomen; zoo bektte zulks ech- ter niet, dat de voornaamfte doordrijvers van de violentite maatregulen en befluiten, Aer gedrag door de Leden van het Defenfiewezen te Woerden gehouden, volkomen approbeerden, en dat dezen hier van flechis afs van ter zijde, en geenzints op eene legale wijze door een wettig genomen Staats- befluit geinfurmcert waren gew rden , zoo als bleek uit het bericht dat die van het Defenfiewezen, aan H. K. H. te Leerdam, op Hare teruzreize deden toekomen: en het was om’ die reden dat Hoogstdezelve te Nijmegen gearriveerd zijnde, noodzaaklijk keurde, deze navolgende Misfive aan de Staten van Holland te doen afgaan. B 4 EpE- 24 LEVEN van EDELE GROOTMOGENDE HEEREN! » Hoe groot ook onze bevreending was, toen » Wij op Donderdag den 28 laatstleden, op order » van Gecommitteerden van UEd. Gr. Mog. ter >, defenfie van Uwe Provincie en van de Stad » Utrecht zijn aangehouden, en door dezelve zijn » verhinderd geworden op Onze reize naar de „ Oranjezaal; en zulks niettegenftaande Wij de >, gemelde Gecommitteerden op het nadrukke- >. lijkst en naar waarheid verzekerd hadden, dat s, Onze reize geene andere, dan rust en vredelie- » vende bedoelingen had, en zelfs, ter voorko- » ming van alle opfchudding, vooraf zoo veel » mooglijk geheim gehouden was; kunnen Wij s evenwel aan VEd Gr. Mog. niet ontveinzen , dat s> Wij nog veel fterker getroffen zijn , over de wijze s» op welke deze vreemde {tap bij UEd. Gr. Mog. » Opgenomen en behandeld is, — Toen Wij van » de plaats daar men Ons eerst had aangehouden, » tot binnen Schoonhoven teruggekomen zijnde, » aan UEd. Gr. Mog. , gelijk ook aan Æ. A. Mog. »» kennis gaven van die zonderlinge gebeurenis, » en te gelijk op de zachtfte wijze vertoonden , » hoe weinig diergelijke behandeling met Onze „> gevoelens en oogmerken overeenkomftig was; », En hoezeer Wij verlangden door het voortzet: s ten WILLEM pen V. X. A/d. 28 » ten van Onze reize aan dezelve te kunnen vol. » doen; toen vleiden Wij Ons in de daad, uit a hoofde van de attentie welke Wij meenen van » UEd. Gr. Mog. ve mogen verwagten, dat UEd. » Gr. Mog. het gedrag door Hunne Gecommit- » teerden gehouden, nimmer goedgekeurd , al- >» thans op het bericht daar van, door eenige ver- >» haasting hunner Vergadering, allen mooglijken », fpoed zouden gemaakt hebben, om Ons nog 5, inftaat te ftellen, van Onze goede oogmerken „ ten nute van den Lande, door het voortzetten 5) Onzer reize te kunnen bevoorderen: en het 5, heeft Ons daarom te meerder bevreemd, dat s Uw Ed. Gr. Mog. Ons niet alleen tot Zatur- s» dag ’s morgens den 39. dezer, te Schoonhoven 9) naar derzelver anrwoord hebben doen wagten, »» maar Ons daar en boven bij dat antwoord niet 9, anders gemeld hebben, dan dat op Onze Mise » five voor als noch geene Conclufie had kunnen s> Vallen, terwijl Wij bovendien door eene Mise s five van derzelver voornoemde Gecommitteer. 9, den bericht ontvangen hebben, dat 4unne ge- »> houdene Conduttes door UEd. Gr. Moz. zijn „> geapprobeerd. —— Deze approbatie Ed. Gr. >, Mog. Heeren! van Onze ophouding, en de zwa- >» Tigheid, die niettegenftaande Onze mondelinge p en {chriftelijke opening van Onze bedoelingen, B 5 ‚ Ch hd 26 LEVEN van 33 en niettegenftaande de nadrukkelijke inftantien van.de Heeren Staten Generaal, evenwel bij de meerderheid Uwer Vergadering, door der- zelver overneming gemaakt is, om Ons een doortocht naar de Oranjezaal vrij te laten, heb- ben Wij niet anders kunnen opnemen, dan voor een openbaar blijk van mistrouwen op Ons Vorstelijk woord en verklaarde Oogmerken , en te gelijk voor eene beradene en geweldige be- lemmering in die Vrijheid, welke aan Ons, in Onze betrekking , vooral tot deze Republiek in het algemeen, en tot Uw Ed. Gr. Mog. Pro- vincie in het bijzonder, niet kan gewijgerd worden. Wij hebben daarom ook niet geaar- zeld, om op het ontvangen dier berichten, uit Uwe Provincie terug, en weder herwaarts te keeren, en na dat UEd. Gr. Mog. Onze goede en vreedzame oogmerken, door deze hunne handelwijze hebben doen mislukken, vinden Wij Ons niet alleen aan Onszelven verplicht, om op het ernftigst eene openbare en genoegza- me reparatie te vorderen, wegens den hoon wel- ke Ons daar door is aangedaan; maar ook, om op het nadrukkelijkst ze protefteeren, dat Wij ‚ van nu af aan, alle gevreesde gevolgen der te- genwoordige verdeeldheid en zelfs van eenen drci- s» genden Burgeroorlog, (die wij door Onze tus- » fchen- WILLEM pen V. Z. Afd. 27 s {chenkomste hadden trachten te verhoeden) al- », deenlijk laten voor rekening en ter verantwoor- 9» ding van die geenen, welke die geweldige belem- s mering Onzer pogingen door hunnen invloed »» hebben doorgedrongen: verwijl Wij nimmer zul- „ len ophouden, met allen ijver de ware belan- „ gens te helpen bevoorderen van eene Natie, „ van welke Wij, zelfs in het midden van hare „ verbijstering, en van de belediginzen Ons door ,, UEd. Gr. Mog. aangedaan, over het algemeen „ meer blijken van eerbied en liefde hebben ont- 5. vangen, dan men na zulke verrederende be- 55 fluiten en handelingen van UEd. Gr. Mog. zous 3, de hebben mogen verwachten. Pruisfen zou befchouwd worden, en dat het Hem niet weérhouden zou, om door middel van het zenden eener Legermacht, eene fatisfactie aan H. K. H. te bezorgen, die men aan Hoogstdezcl- ye, ondanks Haaren eisch, en de inftantien der Algemeene Staten, weigerde te geven. Op deze wijze althans befchouwden de Leden van de Hol- landfche Ridderfchap , deze roekelooze en onftaat- kundige Conclufie, door de geringe Meerderheid genomen, in het mannelijk Advis, dat zij op den 7 Julij aan de Vergadering voordroegen, bege- rende, dat hetzelve ter hunner Decharge in de Notulen werde geinfercert, in fubftantie behel- zende: „ dat zij zich verplicht vonden, uit hoof- „ de van de aangelegenheid der zaak, het ge- „ Wicht der gevolgen, en het verre uitzicht der- zelver, onbewimpeld voor te dragen: dat zij „ niet dan met de witerfte aandoening en veront- „ waardiging, de verregaande infulte aan H. K. „ H. vernomen hadden; dat de confequentien der- „ zelve van oogenblik tot oogenblik hagchelijker werden, en van dien aart waren, dat zonder » een allerfpoedigst redres niets minder was te » voorzien, dan het uitbarsten van cene allerbloe- » dig- 40 LEVEN van 32 2) 33 33 t v 22 3? »9 digfte fchéuring in het hatt van de Provincie Holland, en het verwekken van de gegrondfte verontwaardiging der grootfte Hoven van Eu- ropa, welke niet tegen de Republiek, maar alleen tegen dat Gewest, eclateeren moest.” „ Het was genoegzaam békend, hoe verfchil- lend de denkwijze der Ingezetenen was, en dus behoefden de Orde zich daar over niet te elargeeren; maar men kon tevens niet minder verzekerd zijn, dat het afffont H. K. H. aan- gedaan, het juiste middel was, om het groot- fte medelijden te verwekken bij de voorftanders van het Stadhouderlijke Huis. Dat even dit eene uitbarsting kon veroorzaken, welke, hoe zeer ook door overthagt, zoo van Burger als Militaire Wapenen geftuit wordende , echter een bloedplenging onder Burgers en Burgers van een en hetzelfde Gewest zou veroorzaken, waaraan men niet dan met afichtik denken kon. — Zij oordeelden integendeel, dat het toelaten van eene ongehinderde pasfagie aan H. K. H., en eene betamelijke zorg voor Hare veiligheid, ingericht op eene decente wijze, alle oorzaak van oproer zou hebben voorge- komen. Aan H. K. H. competeerde naar rech- ten een veilig transport in een Vrij Land naar Haar eigen goed. ` Zij had niet, dan met de » DES- WILLEM pen V. X Afd. 31 5 beste inzichten, Zich derwaards heen begeven, „ en niet gefchroomd, om Haar eigen Perfoon „ tot waarborg voor die inzichten aan het opper- » gezach van H. Ed. Gr. Mog. aan te betrouwen, > en Zich derhalven als in gijzeling, tot een onder- „ pand van Hare oprechthcid, en afgefcheïden van „ Haren Gemaal, begeven, Hare Kinderen en 3, alles wat Haar dierbaar was, ftellende onder „ het bereik van de directe Vergaderplaats van 5, den Souverain, voorzien van eene genoegzame 5 Militaire Macht, om alle tumulteuze b-wegin- > gen tegen te gaan, die toch alleen maar van 3, een Ongewapend Graauw te duchten waren, », en waar van H. K. H. Haren af keer altoos had » gemanifesteerd. 3» hadden geconfilercert, or, als eene Vijandin 5 van den Staat: or, ten minften als een /u/pecs s Perfoon.” » De 82 LEVEN VAN „ De vrees voor de gevolgen, welke die roe- „ keloze flap naar zich moest flepen, kon der- ,, halven niet ontveinsd worden. De grootfte „ Huizen van Europa, namelijk de Keizer, En- » geland, Pruisfen, &c. moesten zich gevoelig „ toonen, over eene behandeling, die zelfs ten „ Opzichte van een Privaat Perfoon, in de daad „ wederrechtelijk zoude zijn; en die ten opzichte van een Perfoon van eenen verheven Rang, en aan eene Kunne, welke altoos eene verdubbeling van egards vorderde, ongeacht Hare ron ibors- „ tige verklaring, en zonder .Confideratie van Haar Vorstelijk Woord, alle gegronde aanlei- ding moest geven tot het vorderen van eene volledige Reparatie, vergezeld van zoodanige „ verklaringen, die den ongelukkigen toeftand van eene weleer rijke en bloeijende Provincie, „ nog zouden moeten verergeren, de droevige „ tweefpalt en bittere verwarringen vermeerde- „ ten, de geöberreede Finantien onherftelbaar „ maken, en de kwijnende, ja zieltogende Ne: » gotie, den laatften doodfteek toebrengen zou- p den. » Om alle welke redenen, de Ridderfchap als » nog van Advis was, dat de Leden op de be- „ leefdfte en dringendfte wijze H. K. H. behoor- „ den te verzoeken, Hare reize naar den Hage » te WILLEM pen V. £. Afd. 33 » te willen hervatten, en Hare pogingen aan te >> wenden tot herftel van de rust. En wijders ə» te verklaren: dat zij het overijld en onvoor- > Zichtig gedrag van de Commisfie, zich noemen- >, de dat ter Defenfie van deze Provingie en van » de Stad Utrecht, disapprobeerden en disavou- » eerden. Wijders Heeren Gecommitteerde Raden ə te gelasten, bij H. K.-H. te vernemen; of Zij ə» Haresreize te water op de riviere, of: wel te » lande zou verkiezen te doen, en naar díe kcu- a ze de nodige orders alomme te geven tot Hare >» veiligheid, en eene alomme degente regeptie. >, Als mede, om voor de Confervatie ‘van de » rust onder de Ingezetenen te zorgen, zoo door » het emaneren van fcherpe Publicatien tegens de >> Stoorders derzelver, als door het ontbieden »» van genoegzame Escortes, om dézulken, zon- » der aanzien van Perfoon, binnen de palen- van » behoorlijke ftilte en goede order te houden. — >> Betuigende eindelijk, tdat Zij Leden van de » Ridderfchap , dit Advis.in gemoede en naar hun » beste: weten befchouwden, als het gefchiktite „» middel, om het dreigerid gevaar des Vaderlands > aftewenden. Zij hielden zich voor God en aile 3, de Iggezetenen van Holland onverantwoorde- » lijk en onfchuldig voor alle de gevolgen, wel- „ ke het pousferen van een tegenovergefteld fy- IV. DEEL. C >» {thes $4 LEVEN van s flhema onvermijdelijk naar zich moesten fle- » pen, waarvan zich het fchrikbarend Tafereel » aan kundige oogen niet verborgen kon blijven, s» Maar voor rekening komen zouden, van alle de » geenen, welke de Provingie Holland, en alle s deszelfs Ingezetenen, zonder onderfcheid van » denkwijze, zouden dompelen in eene gronde- » looze poel van alle die rampen, die aan eenen > Binnenlandfchen Burgeroorlog, en aan het zich „, roekeloos op den halze halen van Buitenland- s» {che Vijanden, altoos verknogt waren. &c.” Het is zoo, dat deze ronde taal der waarheid van de Hollandfche Edelen, niet weinig tot op- beuring van den ERFSTADHOUDER , (die het Hoofd van de orde was) verftrekte; en dat dit hun Ad- vis, ter hunner decharge in de Notulen van Staat geboekt werdt: maar wat kon dit alles baten „ bij hen, die zich ter bereiking van hunne oogmerken , de ongehoordfte ftappen veroorloofden , opentlijk den fpot drijvende, met de heilzaamfte raadgevin- gen tot voorkoming van het inrukken eener vreem- ` de Legermacht, welks aankomst en verblijf de — Republiek welligt op Bloed, en zeer zeker op groo- se Schatten zou te ftaan komen ? Niets! Integen- deel, het vervoerde velen tot nog dolzinniger ftap- pen. De Burgerkrijgsraads- Leden en Geconftt- dueerden der Stad Amfterdam , door de gewelda- di WILLEM pen V. X. Afd 38 dige Remotie van eenige Regeringsleden die hen in den weg flonden, volkomen meesters gewor- den zijnde, om de Vroed{chapsbefluiten naar hun- nen zin te doen nemen, hadden naauwlijks het gebeurde met H. K. H. vernomen, of zij lever- den op den 2. 