Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?IndieI? / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?IndieI?.
GEMIDDELDE DAGELIJKSCHE REGENDICHTHEID BIJ TE HOOGE OF TE LAGE PERIODEN VAN VERSCHILLENDEN DUUR. | TE HOOG. TE LAAG. PERIODE. Jan. | Maart| Mei Juli | Sept. Nov. | Nov. | Mei Jan. | Maart Mei | Juli | Sept. | Nov. Nov. | Mei Febr. | April. | Juni. | Aug: | Oct. | Dec. o | April. Sept. Febr. Usi Juni. | Aug. | Get. | Deo. | April. | Sept. S "uo ci Dim | Oo | joo | 0/00 | 9/00 üm | Ooo | Moo | Owo | Mon | “se | Yoo | Wo 1 dag 713 eli 358 192 | 246 | 635 657 269 597 | 484 | 282 | 1511 188 | 493 | 527 | 214 2 dagen 726 | 621 411 | 329 579 448 266| 91| 171 |482 | 508 | 191 3 * | 742 | 616 495 312 | 348 | 653 | 616 | 386 562 467 227 | 101 | 151 | 432 | 483 | 166 | & 5 (150 615 482 | 320 375 | 674 679 1394 | ^ |504/391 236 | 106 | 144 | 369 | 436 | 154 2 6 3 159 | 634 | 533 359 | 357 | 663 | 681 | 399 | 480 403 | 200 65 | 114 | 432 | 438 | 127 | 6 0 767 | 700 | 533 | 319 | 329 | 691 | 715 | 390 | 490 392 | 173 73| 59|424,439 | 107 iih 794 | 690 | 462 | 342 | 346 | 659 | 723 | 393 467 393 | 296 81 | 119 | 346 | 403 | 139 MS 770,671 514 325 | 372 | 605 | 678 | 434 | 468 | 351 | 136 | 50 | 102 | 287 379, 112 dik 761,763 | 512 | 335 418 | 715 | 749 | 435 | 495 | 448| 97| 81} 89|282|393, 89 46 1s 781 | 687 | 531 355 | 391 | 662 | 748 | 436 542 |377 155 | 63| 44|487 | 432 | 96 LE 35 755 | 705 | 465 | 366 | 560 681 | 714 | 476 394| 319 | 145| 79| 170 368 353 | 120 A ERES 798| — |527 | 387 | 388 | 705 | 720 | 434 522,281 103, 25| — |343 | 382 87 1B 4 758 | 756 | 516 | 447 457 | 725 | 743 | 484 — | — |165| 65| 156 | 346 | 346 | 114 if 54 764 | 7701525 | — | 358 | 731 | 757 | 441 — |329| 95| 69| 47,299 321; 70 15 p. AFWIJKINGEN VAN DEN GEMIDDELDEN REGENVAL VOOR ELKE MAAND EN VOOR  | 61.9 156.4 | 91.9 $3.4 | 17.8 | — 36.7 600.0 — 44.1 | — 272 44 | 25.3 | — 211 15.5 | 41.8 6.1 | 54.9 7146 — 77 15.6 204.1 26.6 | — 378 | — 46 19.3 | — 573 29.5 |.— 37.9 | — 55.6 | — BAM Te 244 | — 10.8 — 282.1 — 19.7 | — 965 | — 29.6 | — 27.1 49.0 155.3 | 79.8 | — 7.9 | 16.9 80.6 ` 39.8 —114.6 187.9 87.0 | — 419 | — 98.1 | — 487 | — 417 | —115.3 || — 749 | — 231 | — 956 | — 110 33.1 — 32.7 — 442.9 342 | — 13.1 30.9 | 56.6 EES | 007 | SER 152930 | — MIO | — 466 45.1 | -— 90.9 - 61.8 a 1505 119,9] 649 | — 245 | 06.| —197.6 |— 7182 | — 489 | — 512 | — 833 | — 32 29.6 — 203.4 - 89 | 71.1 74.1. | 50.2 | = 116 | — 36.1 | — 53.2 8.7 | — 363 110.0 83.8 86.5 345.5 PK B59 | o E RES 9 Bl 85.5 | 198 + 154 | — 190 | BL 375 38.6 65.9 131.2 47.7 | — 508 | 49 | 67.6 | 22.2 | — 808 ||— 788 | — 19.3 | — 239 | — 83.1 | —1145 21.6 — 987.2 Srel T eC IE 0.9 90.7 151.0 | 66.1 Ka 25.8 | 66.8 56.3 |t- B0 T 499.4 — 188 | — 723 | — 466 | — 75.4 | 47.5 | 644 | 25.9 | 219 | 81.1 844 | — 2.4 | — 441 4.9 — 86.5 i4 | tu 10 | 11 | dba ee oe DEO | — B5 | —143 | — 8891 | 682 — 123.1 44,1 | — 21.6 | 13.2 | 62.5 | 0.8 | — 43.7 | 137 | 57.7 | 23.8 112.4 48.2 | — 70.6 240.6 10.1 | 263 | — 982 | — 60 | 33.9 | 22.0 | — 40.4 35.8 55.3 | — 20.2 48.2 15.4 71.5 46.7 | — 133 | — 22 | 164 B5 | — 680 |} 61.6 | — 395 BL 59.0 22.4 15.0 47.3 60.9 | — 59.4 43.0 | — 81.5 40.4 21.0 243.1 13.9 | — 55.6 — 358 — 55.6 50.8 ' 202.1 21.6 | 34.6 158 | "JA95B8 | ^: 108 | etor ¿85666 | — 493 | 6 = 947 — AL 51.9 — 116.8 = BAB 59.6 | — 30.1 | 60.4 | —.98.1 | —109.4 | 8.3 | — 342 | — 15.6 38.7 | — 35.1 | — 221 — 240.4 = 65.8 | + 417 | — 044 | — 313 | 194 | — 12.7 |: 40 | — 178 | 33.1 109.0 33.8 65.5 13.7 — 16.4 | 53.5 | — 97.2 | — 35.6 | — 69.0 39.3 |:— 43.1 17.8 12.1 58 | — 796 | 81.1 — 131.3 Wila ra 343 | 33.0 48.4 105.4 | BAB |. AFWIJKINGEN VAN DE GEMIDDELDE REGENDICHTHEID VOOR  | Augustus. September. October. |  304 162 17 | 13 | —23 131 1880 — 21 — 22 1k 61 = 178 al 102 17 126 164 | 10. 32 54 1881 61 —19 | — 10 |j 5 77 75 — 47 — 129 —108 —228 | | 6 — 35 1882 9 — 41 — 53 | —36 119 238 184 11 35 185 | 7 | —189 39 1883 3 muc — 65 --196 — 933 —154 — 70 — 85 u | el — 74 1884 38 6 | 16 | 86 80 —164 — 69 — 97 — 35 — 74 | Mi — 96 a 1885 16 u7 | 60 — 25 — 8 — 258 —165 —119 —100 —153 | — 30 | 44 — 52 1886 — 31 / 88 85 97 — 20 = 7] — 91 13 — 64 158 94 | 117 31 1887 — 68 — 33 | 15 48 143 53 — 5 — 25 129 — 1 5 | 92 34 1888 107 — 79 — 14 110 59 —199 —158 — 23 = 90 —146 — 201 14 — 4d 1889 — 23 33 | 29 45 180 285 97 — 6 58 102 97 18 69 1890 =t ca eh —119 74 121 48 78 124 155 69 te M 31 1891 —126 ==. a — 94 —941 —129 | —152 —119 —131 — 195 —119 | — 86 — 116 1892 54 — 48 | 23 108 — 46 cn A 18 124 63 139 a | 89 27 1893 — 12 17 | —198 — 9 64 98 | — 63 74 76 — 18 62 66 19 1894 49 16 | 11 — 14 — 8 —124 | —120 — 55 113 I 30 | 6 — 2 1895 WA o su M o —lis 79 o o EI —H18 Ni bk |. November—April. Mei—October. fond | | | Regen | Dichtheid | Regen |Dichtheid va ! a B. | ie ee | | | Zonne | Pare 0% van | vlekken. lafwijking.  | | | 1879—1880 |— 3.6| 2.2 184 —0.44 1879 1.07.90 BIA 1880-1881 | 0.3, 2.1|.422 | 0.62| . | 1880 | 3834| 398 1881—1882 |— 5.2 — 9.9; 633 |—0.22) | 1881 |—49.4 —35.7 | | 1882—1883 |—12.9 —13.3| 598 —0.15 | 1882 | 604, 535 | 1883—1884| 58, 69 836 | 0.33) | 1883 —48.2 —41.9| | 1884—1885| 10.31 5.0| 505 | 0.38| | 1884 |—32.2|—199| 1885—1886| 11.9 7.1) 383 0.08. 1885 —65.1,—55.6 1886—1887|. 48 48; 79 |—0.50 1886 |— 2.9|— 5.4| 1887—1888| 93| 7.8| 101 | 0.88| | 1887 | 17.6| 203 1888—1889 — 3.7|— 3.1 63 | 0.73| | 1888 —43.5 —38.2 1889—1890|—15.7|— 7.1! 33 |—0.65! | 1889 | 664, 494 1890—1891 |— 7.1,|— 5.2 140 | 047 1890 53.6| 415 1891—1892|— 3.5! 0.2) 564 —0.26, 1891 |—80.0 |—66.8 1892—1893 — 5.3 — 5.9 743 —0.27 ÓN 4 973) 1730 1893—1894 an 54 784 —0.07 1893 | 125| 15.7 . 1894—1895 |— 0.2 — 12) 642 0.09 1894 — 6.2|— 8.7 . 1895—1896; 13.9| 10.0| 508 | 0.05 | 1895 40.1| 21.1 1896—1897; 22 0.7) 351 0.20 1896 —64.9 —55.2 1897—1898 —14.7 — 8.1 269 —0.49 | 1897 |—34.7 |—38.9 1898—1899 — 0.1 — 2.6 174 —031, 1898 | 194| 13.7 1899—1900 | 44| 24| 110 | 0.51 1899 |_ 6.1,— 2.9 1900—1901: 0.2|— Lë 20 | 0.03 |. 1900 | 57.0| 36.9 h 1901—1902) 3.2/— 22| 42 | 0.26 1901-4006 | | | 1902 —65.5 —54.4 | | Gemiddelde| 300.7. 579 | 340 — 70 — | ‘Taser VIII. l VERBAND TUSSCHEN REGENVAL EN ZONNEVLEKKEN. (Java). Aantal malen. Sommen regenval. tege ZONNEVLEKKEN SECH a ; GETAL. November Mei | November| Mei November Mei April. | October. | | ape A "CC 1E | veve ON m.m. m.m. m.m. UN Ooo 0/00 1 0— 5.0 21 19 40 50 2661 315! 115 475 590 5.1— 10.0 21 19 40 |—136 560| 494|— 14| 1160) 1146 10.1— 15.0 15 11 96 |-—184 196 12|—331 318— . 3 15.1— 20.0 5 7 12 |— 51 39| — 12 23 59 82 20.1—25.0 5 9 14 62|— 50 12 69|— 14 55 25.1—30.0 7 6 13 107 |— 162| — 55| 118|— 309|— 191 30.1— 35.0 7 8 15 |— 72 30| — 42 | —123 16— 107 > 35.1—40.0 5 2 7 |— 76 — 14) —916|— 82|— 253 — Hof 40.1— 45.0 9 5 14 | —144|— 163 — 307 | —218|— 240/— 458 45.1—50.0 6 10 16 |— 50 1600 110|— 7 104— 29 50.1 —55.0 1 6 13 52 |— 376! —324 47 |— 102,— 655 55.1— 60.0 4 6 10 147|— 106, 41, 163,— 196— 33 60.1— 65.0 3 6 9 142 |— 114 28 82 |— 143— 61 65.1— 70.0 7 7 14 |— 59 78 19|— 24 191 167 70.1—75.0 4 4 8 206 ill. 8171 205 Hi 316 75.1— 80.0 6 8 14 |—102|— 88 — 190 | —174 — 223|— 397 80.1— 85.0 6 4 10 74 |— 190| —116 89 |— 337 — 248 85.1— 90.0 3 2 5 Bee IND 3 73 35| 108 90.1— 95.0 2 + 2 50] — 501. 104| — 104 95.1—100.0 1 1 2 |— 97|— 68 — 95|— 36|— 124 — 160 100.0— — £l 4| + suU dali 70 10.4 0—25.0 67 | 65 | 132 |-260| 1010 750|—128| 1998 1870 ` 25.1—50.0 34 31 | 65 |—235|— 275| —510 | —380 |— 682 —1062 50.1—75.0 25 i9 cr 64 488 |— 407 81| 473|— 739,— 266 © 15. b. — 18 19 | 37 7|— 328| —321 56|— 579— 523 — A ss TABEL IX. VERBAND TUSSCHEN ZONNEVLEKKEN EN REGENVAL. (Andere Landen). PRUISEN I PRUISEN II OOSTENRIJK ITALIE JAVA, CELEBES, ete. SUMATRA Zonnevlekken (20 stat) 34 jaar. (20 stat.) 34 jaar. (20 stat.) 29 jaar. (13 stat.) 40 jaar. | (66 stat.) 16 jaar. (20 stat.) 16 jaar. eta POS | ; : Aantal malen. | Lie Aantal n malen, Gemia. Aantal Tae. | Gemidd, ‚Aantal malen. Gemidd. Aantal malen Gemidd. Aantal malen. Gemidd. en en EU | a == = === m juo cg = Sr  | eog 8m o 0m — 82 | 108 35 31.77 35 13.90 & | 25.1—50.0 46 | —186 46 —1.87 | 39 — 0.94 56 3.48 19 | —16.14 19 — 14.25 3 | 50.1—75.0 35 — 1.86 36. | —s.él.. SL. #16, 44. |. 200 3 | —19.96 | 23 — 6.90 E lpi 46 2.06 d | 20 €! 31 —4.52 58, | 490 19 — 19.09 19 — 8.95 Peet win} u | 1960 Ss 67.6 Se 918 | — 65.8 ue 120.9 = 211.5 ES ee a m4. 48 Re. & 1251-500 | 49 —1.78 | 49 918 | 4l —2.33 53 HM 3 | — nas 20 — 4.50 i£ ]501—750 | 33 — 3.58 33 —3.32 | 24 —5.49 46 —1.92 19 9.56 19 6.75 | Br | 48. | —0,38 | 48 135 | 35 —1.58 61 0.13 17 4.00 17 1.70 Ge . E Ii ” di - | pano = — SE PRISE, coe € - sc degens pi \ | ug | 35.3 | | 51.9 | | 541.9 13.8 283.2 288.5 0—95.0 | 181 | 1.85 ui | n ded i 162 —1.05 75 13.42 75 5.65 = | 25.1—50.0 95 | —1.82 9% |. —203 | 80 | —1.65 109 2.70 39 —11.62 39 — 9.30 = | 50.1—75.0 68 | —2.69 68 | —347 | 55 | —0.06 w 1.31 42 — 6.23 | 49 — 0.15 15.1— | 94 0.82 94 | 316 | 66 —2.96 119 | —202 | 36 — 8.18 36 — 0.95 Gemidd. maandelijksche " SE | 46.6 SS BOB | — | 14.5 — | 698.  —15% 6.6%. 23*4| - 2.7% 95.1--80.0 | | x48. E ue | —29 39. —5.8 —3.7 | —25 501-7150 | | —5.8 | —58 | (SP | 19 | | CAT | (^ —0,3 —2.2 75.1— | po AB ER | | se —29 | —40 | ((—04 | —07 zw oque TADEL X INVLOED DER MAANSPHASEN. Regen val. Regendichtheid. MEI--OCTOBER. NOVEMBER—APRIL. MEI—OCTOBER, NOVEMBER—APRIL on de anand 1879-1801 | 1891—1902 | 1879—1902 | 1879—1891 | 1891—1902 | 1879—1902 | 1879-1891 | 1891—1902 | 1879—1902 | 1879—1891 | 1891—1902 | 1879—1902 EN ] 3. | H4 .. oe: | .*9 a EC WEN SS Y EA IA | 74. 158. 76 | 68. | 144. — ; i | m.m. | m.m. | mm. m.m. m.m. | m.m. MI MIT | Din "loo 9 loo | foo 0.57 | 0.16 | 0.86 0.34 0.16 | 035 27.8 5.9 Wo) << 57 23 -| ^c N. M. 0.21 019 | 0.0 0.09 Ql 032 25.0 2.3 13.7 6.6 23.7 | MN GD y al | 069 — 0,22 0,13: | 2005 34.5 16.1 25.4 -— 16.8 59 | — 0 049 | 0.72 0.56 —0.58 0.14: |. — 0.94 32.0 22.9 27.6 104 — 3.8 | — 1° OCTANT. 0.18 | 0.49 0.33 —0.13 ONT] 0.10 4.5 34.8 19.2 —14.3 ui | — 2 0.03 | 0.53 0.97 —0.20 038 | 0.08 — 16.3 30.0 6.1 — 67 93 4 LO 007 | 038 0.11 — 0.45 0.16 —0.16 —10.6 25.4 6.9 — 96.0 — 19 | M LE — 0.69 | 0.95 | —0.24 —0.46 —0.99 — 0.35 —95.1 29.3 14 Md —18.6. |. M —0.44 O37 | —006 0.94 —0.15 — 0.95 — 18.0 30.3 5.4 184 DN -i —0.30 —0.14 | —0.23 —0.39 0.23 | —0.31 — 5.0 38 = 38 — 31.3 — 62 | 3 2° OCTANT. 0.15 “O05 F 008 0.42 —0.06 | 0.19 12.1 —16.3 100 1.4 — 39 | — 125 0.20 —0.51 | —0.14 | —0.10 614 | 0,02 8&0 —18.0 — 4.5 — 4.7 11.8 | 3.0 9 —0.24 008 | —0.11 0.52 0.20: | 0,87 —15.0 5.2 — 5.2 7.8 iL 1 9.6 4 V. M. 0.10 —0.48 | —0.04 0.40 0.40 | 0.40 1.3 08 1 46 14.1 18.5 | 164008 0.31 1048 | —005 0.32 0.86 | 0.58 — 9.8 —998 1 —16.0 18.2 191-8 | 0.38 0.38 | 0.88 0.99 —090:. 008 16.6 — 96 4.0 14.7 v 25 4 64 ` 3* OCTANT. —0.20 037 | kho 0.76 003: 619 m 09 — 97.6 —18.4 32.4 —117 | 1 —0.97 -0,77 | 51 0.49 —0.15 0.19 —18.8 — 35.2 — 26.7 29.0 er 613 an | 048 | bo 0.69 —0.19 0.94 —29.3 —28.8 —29.0 25.4 — 36 | 1M LE 0.41: | -0 AA — 0,24 — 0.75 — 0,48 — 95.6 —119 —19.0 1.3 — 94 | — NM 065 | Oe | -ip | 0n (05 —008 | 19.9 ar id 93 | —119 | — M aan | 00 |. REGENVAL (in m.m.). | REGENDICHTHEID (in */,,). Maans- Mei Nov. | | Mei |. Nov. | declinatie. _ | °_ | Jaar. 1190230 230—990 — 7 x Jaar. 190—230 230—290 UE Oetobor.i April. | — | ie E o E — |] 8 | | | | (Max)N. 1 —0.15,— 0.13 0.14 — 0.06 |— 0 26 — 6 | —2!—4 —3|—T— 9 » 2| 021] 0.83); 038. 0987 010 o 4 1j 7 6 » 3| 048|—0.09, 0.19| 018| 0.28 olen AB AY 10 » 4| 651! 0082| 097) 0541 038 sid | 14.187 4 » 5! 045| 0.28| 0.37| 0.48| 041 34 | 13 | 24) 26 24 » 6|..0.451:.0,39/-.0,42!..0.53.1..0.36 26 | 7 17 12 21 0 7|.045| 0.15| 0:15! .0.08| 0.21 9 1 bid 7 Z. 8| 0.09|—0.21|—0.07|— 0.25 0.04 81 — 8 0 — 4 3 » 9/—0.21/—0.21|—0,21/—0.35|—0.15 1 0 ki <&i 4 „ 10|'0.16|—0.39|—0.11|—0.42| 0.05 19.4. 10 Li 6 , 11) 0.60/|—0.45 | 0.08 (0.37 0.49 17 | — 10 4 |.—13 21 » 12::0.38|-006| 0.18; 0421... 0.25 13 1 J0.| "A8 8 , 131: 0.09} 0,37| 0.23| 0.34| 0.15 8 16 le | n GE ‚14 0.16| 0.84| 0.50). 0.38| 0.56 12 26 19; ni „15 0.33} 0.75/,0.54| 0.54| 0.50 12 18 5) 16, 5 » 16/—0.07|..0,02/--0.02|--0.13| 011 j 11 Hi ae » 17—0.34| .0.38| 0.02| : 0.06 | 0.01 —20) A m Bet ell y , 18/—0.35| 0.24 |—0.05 |—0.03.|- 0.07 |. |, —19 Els Alon „ 19 —0.46 |— 0.27 |—0.37 |— 0.38 |—0.26 —23 | —11 | —17 | —19 | —13 » 20 |—0.68 |—0.52 |—0.60 |— 0.71 |— 0.28 —95|-—-19| —19 | —-26 | — 7 0 21 —0.06 |—0.05 |—0.05 —0.03 | 0.05) | — 6 2|-2|—1| 0 N. 22 |—0.25 |—0.18|—0.21 |—0.12|—0.18|.. | 11 21-4 -6 —2 » 23| ..0.02 |-—0.18 |—0.08 |—0.31| 0.23 Ad oR om | 18 | — È „ 24 —0.05 |—0.23 |—0.14 —0.16 |—0.19 —7|—6|—6|/—5|—8 » 25 |—0.40 |—0.48 |— 0.44 |— 0.28 |— 0.70 2-90 1-94 | | —16 | —-36) » 26|—0.41|— 0.36 mO moo —0.91 —18 | —17 | —17 | —10 | —34 » 27|—0.42| 0.22 —0.10 0.13 |J— 0.58 zu Be —1]| —98 » 28|—0.28|—0.03 |—0.16| 0.02/—0.45 |. | — 9| —3| — 6| —5 | —18.- Aantal Lun. | 161 | 159 | 330 | 168 | 168 | | 161 | 159 | 390 | 168 | 168 Gem. —— — EERSTE MEDEDEELING, Voor de kennis van den aardmagnetischen toestand der aarde, waarmede, zooals meer en meer blijkt, vele uiterst belangrijke geophysische vraagstukken nauw samenhangen, is het een vereischte de gemiddelde waarde der magnetische elementen over het geheele aardoppervlak voor een bepaald tijdstip nauwkeurig te kennen. Naar dit uit den aard onbereikbare ideaal dient gestreefd te worden; maar het moet bekend worden dat betrekkelijk weinig pogingen hiertoe in het werk zijn gesteld. Wanneer nu evenwel, door samenloop van omstandigheden, binnen een kort tijdsverloop in onderscheidene streken magnetische waarnemingen zijn verricht, zal het een werk van dadelijk wetenschappelijke waarde zijn, het bijeen- ‚gebrachte materiaal zooveel mogelijk door waarnemingen in eigen gebied uit te breiden. De aanvang dezer eeuw mag nu zulk een tijd genoemd worden. In Europa toch hebben onlangs verscheidene staten hun ` gebied magnetisch opgenomen, en andere zijn daarmede nog bezig; evenzoo de Vereenigde Staten, Britsch-Indië, Philippijnen, ieuw-Zeeland en Japan. Behalve op de pool-expedities der laatste jaren hebben kortelings geleden ook reizigers in Afrika en Azië op vele punten waargenomen, terwijl de marine van sommige rijken het hare heeft bijgedragen. Helaas is het verrichten van waarnemingen op onze, wel alle. oceanen doorkruisende, maar van ijzer gebouwde oorlogsschepen en mailbooten nutteloos. De opneming van onzen Archipel, die in een 10-graad breede strook, niet minder dan over één achtste van den evenaar zich uitstrekt, mag ongetwijfeld een gewichtige bij- drage genoemd worden, en daar het doen van een voldoend aantal bepalingen een taak is, wier uitvoering binnen het bereik der beschikbare krachten van het Observatorium te Batavia valt, werd in 1903 aan het Gouvernement een voorstel daartoe gedaan. Hierop werd gunstig beschikt en de moge- lijkheid tot het volbrengen der noodige reizen gedurende de jaren 1904, 1905, 1906 en 1907 geschapen. In April en Mei 1903 waren evenwel door schrijver dezes magnetische bepalingen op Billiton en aan den Zuid-Sumatra-wal verricht en om nu het reeds aangevangen werk niet te onder- breken, werd door het bestuur der Kon. Natuurkundige Vereeniging in Nederl.-Indié een geldelijke ondersteuning ver- leend, met behulp waarvan de waarnemingen in datzelfde jaar over Java, Bali en Lombok konden worden uitgebreid. In de jaren 1874—1877 werd onze Archipel door Dr. vax RIJCKEVORSEL opgenomen. De seculaire variatie, waaraan de elementen der aardmagnetische kracht zonder ophouden onder- - hevig zijn, maakt het bezwaarlijk de uitkomsten dier opneming op onzen tijd te herleiden, maar omgekeerd maken zij het mogelijk die verandering zelf grondig te leeren kennen en zoodoende bij te dragen tot de kennis van dit voor de scheep- vaart van zulk ingrijpend belang zijnde verschijnsel. Talrijke waarnemingen in de jaren 1847—1849 door den Engelschman Eruor in den Archipel verricht (gelukkig dat wij tegenwoordig zelf die taak ter hand hebben genomen) zullen de studie van dat vraagstuk ongetwijfeld steunen. Door de welwillendheid van den chef van den dienst der opiumregie, den Heer A. A. pe JonGH, kon de waarnemer een drietal dienstreizen der bewakingsschepen ,,Cycloop” en „Argus” medemaken, wat ongetwijfeld de opneming zeer ten voordeele is geweest. e AA un De waarnemingen werden verricht met: een nieuwen theodoliet-magnetometer van ELLIOT— BROTHERS N°. 94 en een inclinatorium van Barrow N°. 36, welke instrumenten met de standaard-instrumenten te Welterreden vergeleken zijn. Een apparaat, volgens des schrijvers aanwijzingen wel- willenderwijze door den Heer LasH, directeur der N. I. Electriciteit-M?., vervaardigd, dat hier in 't kort beschreven zal worden, is gebleken een hoogst doeltreffende aanvulling te zijn voor de uitrusting van den waarnemer. Het bestaat uit een kistje (24 X 16 X 14 cM.), dat 6 K.G. wegende, gemakkelijk aan een hengsel meegedragen kan worden. Het bevat in de eerste plaats een accumulator van het lichte soort bij automotoren in gebruik, met 2 cellen, verder een «lraadklos, waarin van buiten af een houten laadje kan geschoven worden. In dat laadje is een gleuf, waarin de inclinatie-naald gelegd kan worden, terwijl het nu voldoende is den stroom gedurende een onderdeel van een seconde te sluiten om de naald om te magnetiseeren. Deze werkwijze is oneindig veel handiger, sneller en veiliger dan het bestrijken met groote hulpmagneten. Verder bevindt zich in het kistje een schijf met lange soupele toeleidingsdraden, waarop twee draadwindingen ziju bevestigd, onderling tegenovergesteld gewonden en ieder met een drukcontakt. Deze solenoide dient tot het dempen der slingeringen van den collimator-magneet en heeft het voordeel, dat men geen hulpmagneet daarvoor behoeft te gebruiken, welks aanwezigheid altijd een gevaar voor de ongestoordheid van het aardmagnetische veld is. Ten laatste bevat het kistje nog een klein eleetrisch hand- lampje (4 volt); ook aan een langen buigzamen draad, met een drukcontakt. Dit lampje geeft niet alleen een uitstekende verlichting als bij donker weder onder de tent de verdeelde cir- kelranden bijna niet af te lezen zouden zijn, maar maakt het ook mogelijk ’s nachts te arbeiden; een vereischte, waar de waarne- mer, zooals in deze streken, voor zijn werktijd geheel van de bestaande scheepsgelegenheid afhankelijk is en het korte Re. verblijf van het schip op een of andere zelden bezochte, ver verwijderde reede geheel moet benutten. Het stroomverbruik is zoo gering, dat eerst na een paar waarnemingsmaanden een nieuwe vulling van den accumulator noodig is. ` De onderstaande waarden der magnetische elementen op de verschillende stations, zijn met behulp van de zelfopteeke- nende magnetische instrumenten, tegenwoordig te Buitenzorg in werking, op het jaargemiddelde van 1903 herleid. Evenzoo op de standaard-instrumenten, waarmede te Batavia de abso- lute bepalingen worden verricht. Voor deze laatste herleidingsgetallen werd gevonden : Horizontale Intensiteit — 0.00040 c.g.s. Oostelijke Declinatie —1.7 — Zuidelijke Inclinatie +1.’3 Epoche 1903.5. lijk | Hori | | STATION. ice Zuidelijke aa Ke Hike es, os i Breedte. .. + | Declinatie. | Inclinatie. Greenwich. Intensiteit. | “a = Kota Agoeng. . .|104° 36' 2011 Be 29’ 0” 0.36506 | 0° 50.47 | 29° 59.00 Telok Betoeng. . .|105 15 54 |5 27 20 6727 | 0 40.2 |29 41.2 | Kalianda -= .. LES 36. 0. D 44 p 6786 — 30 91 |... Ondiepwater-Eiland . 107 12 15 |3 19 10 7629 | 1 6.2 |24 53.7 ! Tandjong Pandan. .|107 37 5 |2 44 20 7108 | Lb. 22.0 1233 35.8 = Dendang . . . .|107 pSr SB 139.5 2% 7600 1 22.124 20.6 |. Boeing . . .. .|107..59 20 |9 49 0 7751 | 1 23.2 |23 31.0 | Gantoeng. . . 4108. 9 30 [2 58 30 7670 | 1, 20.9 |94 1.8 , Manggar 108 15 40 |2 52 20 7695 | 1 24.8 |23 47.4 Kebatoe . 108 3 50 |3 47 30 7434| 1 18.5 |25 47.3 Weltevreden . 106 50 20 |6 11 0 | 669 | 1 0,0 |30 23.8 Bulmeoy. ioan A106 X 15 |6 34 44 6614 | 0 37.3 130 10.4 Sod... 210). 54 M-|17 ad 6584 | 0 47.1 [32 20.6 — TR — | | | | t ) Jo nd CD OD m EA et id iri Tana | Zuidelijke |Horizontale) Oostelijke | Zuidelijke x  108 22 35 |5 56 0 6955 | 1 46 29 33000 KarimonDjawa . Ho 26 15 |5 52 50 7013 | 1 25.8 |29 18.91 Japara. . (110 40 10 {6 35 10 6866 | 1 9.1/30 39.00 Poeloe Pandje 110 38 12 |6 34 27 6901 | 1 16.6 an 32.0 Maos . 1109 8 47 37 09 6611 | 1° 4.9 32 46/40 Ngoepit |110 35 45 |7 39 40 | chi | | Lela 14 | | | ) 6746 f! 2 Soerabaya (Oedjong) JEM 11.7 139 0 6947 | 1 310/31 8 oespo . Jus 83. 0 |7 50 40 he ag "E Tosari . [112 55 0 |7 53 50 — 89 . 4 Branta. . < ns 99 90 |Y 19 54 1086 1 ate ist B Banjoewangi . . .|114 23 3 (8 12 28 6895 | I 33:3133 Q Boeleleng . e E Be Ik 5 40. 6864 | 1 44.21/32 27 Ampenan . (116 4 9 8317|. 6816/92 5.1|32 23 „Laboean Hadji . .|116 84 16 8 | | 1 38.933 56.6 | | | | Op de meeste plaatsen is dubbel waargenomen, zooveel mogelijk op twee verschillende punten. De overeenstemming was meerendeels zeer bevredigend, alleen niet te Ngoepit en op Boompjes- Eiland, Te Ngoepit waren de twee waarnemingsplaatsen enkele honderde meters van elkaar; gevonden werd: Ngoepit I. Ngoepit 11. H 0.36619 0.36758 D PC ro r L5 I. 32° 18.14 32° 15.'5 Daar de declinatie en inclinatie overeenstemmen, is wellicht de onopgemerkte aanwezigheid van een vreemde magneet tij- dens één der H.- bepalingen de oorzaak van het verschil. | 1 i È «x NE SL Op Boompjes-Eiland is eenige honderde meters oostelijk en noordwestelijk van den ijzeren vuurtoren waargenomen. Boompjes-Eil. I. Boompjes-Eil, II. H. 0.37033 0.36941 D. - 0%. 57.13 12. 14.1 I 39" 19,9 39" 38.'9 De gevonden afwijkingen zijn moeilijk te verklaren door de onderstelling dat de toren als een lange, vertikale magneet te beschouwen is, terwijl aanwezigheid van magnetisch ge- steente niet waarschijnlijk is. EICH TIENDE METEOOR; WAARGENOMEN OP DE BANDA-EILANDEN. De Resident van Amboina rapporteert, bij zijn schrijven van den 4° Februari 1904 N°. 591 (G. B. 4662/04), het volgende: Ik heb de eer Uwe Excellentie beleefd mede te deelen dat, volgens bericht van den Assistent-Resident van Banda op den 23°" Januari jl., 'savonds omstreeks ten half zeven ure, op de Banda-eilanden een sterk lichtende meteoor met een schijnbare middellijn van ongeveer twee decimeter en voorzien van een lichtenden staart van oogenschijnlijk twee meter lengte, is gezien, die, komende uit het zuidoosten, zich al wente- lende evenals een uit een kanon afgeschoten lichtkogel door het luchtruim voortbewoog en in zuidwestelijke richting verdween. = Ongeveer drie minuten later werd, in de richting waarin de meteoor verdwenen was, een doffe knal gehoord en van tijd tot tijd volgende daarop een duidelijk waarneembaar onder- aardsch gerommel. Sommige waarnemers verklaren den meteoor in zuidweste- lijke richting uit elkander te hebben zien spatten in meerdere kleinere bollen van de grootte van een rijksdaalder en bij die gelegenheid den knal te hebben gehoord. MAGNETISCHE OPNEMING VAN NEDERLANDSCH 00ST-INDIÉ DOOR Dr. W. VAN BEMMELEN. TWEEDE MEDEDEELING. Als eerste reis in 1904 tot voortzetting der magnetische opneming van den Archipel, is een Sumatra-rondreis volbracht. De keuze is op dit deel van den Archipel gevallen, ten eerste om eene aansluiting tusschen de Java-waarnemingen en die in het Britsch-Indische gebied (waar de opneming reeds verder gevorderd is) te verzekeren, ten twcede, omdat in Straat Malakka en Noord-Sumatra de voor de waarnemingen gunstige weersgesteldheid in Februari en Maart heerscht, ten derde om in de gelegenheid te zijn de ringvormige zon- eclips van den 17%" Maart te Sabang waar te nemen. Met het oog op de bestaande scheepvaartverbindingen is de residentie Palembang voor later bewaard en is Singapore als aanvangsstation gekozen. De uitkomsten zijn niet, zooals die in 1903 verkregen, met behulp van de photographische opteekeningen der magnetische elementen te Buitenzorg, op het jaargemiddelde van 1903 herleid; de nog onbekende seculaire variatie in Noord-Sumatra verschilt zonder twijfel te veel van die te Batavia om dit toe te laten. Voorloopig zija de gevonden waarden alleen, met behulp der Buitenzorgsche opteekeningen, voor de dagelijksche schommelingen verbeterd, en verder op hun onderling gemid- delde teruggebracht. | De instramenteele verschillen met Batavia (zie 1° mede- XIV. 6k wa BF cu deeling) zijn alleen voor de declinatie en de horizontale intensiteit in rekening aangebracht, daar die voor het incli- natium, bij het groote verschil in inclinatie met Batavia niet meer mogen aangenomen worden geldig te zijn. De hieronder volgende uitkomsten gelden dus voor 1904.2, het midden van het waarnemingstijdvak en zijn verder dadelijk vergelijkbaar met die voor Java en omringende eilanden in de eerste mededeeling opgenomen. Terwijl de gevonden waarden der magnetische elementen op Java zeer wel overeenstemmen met die op de magnetische kaarten der Britsche Admiraliteit voor 1900, zoo zijn in het nu onderzochte gedeelte vrij belangrijke afwijkingen gevonden. De agone of lijn waar de afwijking nul is (en van oostelijke in westelijke overgaat), loopt op de Engelsche kaart nog 1400 K.M. westelijk van Atjeh, maar werd in 1904 aldaar aangetroffen; in plaats van de te verwachten afwijkingen van ongeveer 2° oost werd een bijna rechtwijzend kompas gevonden. Te Olehleh, Melaboeh, Singkel en op Nias werden zelfs westelijke afwijkingen aangetroffen. Dat de seculaire variatie in 4 jaren tijds 2° zou bedragen hebben, is niet aan te nemen, zooals de waarnemingen op naburige plaatsen leeren. Aan locale afwijking door magnetisch gesteente mag niet gedacht worden; ten eerste toch verloopt de gevonden ‘declinatie over west- en oostkust van Sumatra zeer regelmatig en ten tweede zouden de lijnen van gelijke horizontale intensiteit en helling in dit geval een onregelmatig verloop moeten vertoonen, wat niet zoo is. Wel vinden we ook, evenals bij de declinatie voor de horizontale intensiteit vrij groote verschillen met de Engelsche kaart, die in Atjeh tot 2% klimmen, terwijl de intensiteit tot in 0.02 % nauwkeurig wordt gemeten, maar de af te leiden isodynamen en isoclinen vertoonen een regelmatig verloop. ‘ Voor de inclinatie bedraagt het gevonden verschil in Atjeh 3°. - Deze verschillen zijn daaraan. toe te schrijven, dat bij het + a co opmaken der Engelsche kaart recente gegevens voor deze streken ontbroken hebben, alhoewel dit voor de afwijking vreemd schijnt. Vooral bij het aanloopen van Straat Malakka, door zooveel snelloopende mailstoomers bevaren, is het van belang de afwijking van de kompasnaald nauwkeurig te kennen, want al kan niet tot op graden nauwkeurig worden gestuurd, zoo zal toch een: afwijking van 2°, dat is op 100 mijl drie en een halve mijl, invloed kunnen hebben. | | Ligging der Stations: Lo aem os M STATION. | ae Declinatie.| zontale. Fao | Breedte. | dan Down: eat | | Singapore . I 18’ 0"N 103° SU" 30''|1° 5.'2 E.|0.38488 | 16° 1/1 Djohore Ji 48 0 „1108-4720 (1:43, |. 8090: | 1b 00 Ban. a, 0 47 30 e 3 30 |0 27.3 „ 8271 | 17.866 Laboean Bilik. . .2 50 10 „/100 1 30 |0 14.4 ,, 8612 | 13 57.5 Tandjong Balei . d 57 30 „| 99 49 0 |0 34.6 „ 8697 12 55. 2 ` Belawan Deli. .la 46 20 , 98 42 0 |0 30.3,,| 8836 | 11 9.8 Seroewai . a 21 30 „| 98 12 30 |026.1,| 8795 | 955.4 Pinang .5 97 0 Ie 19 9 10.4% L, 9169 1-3 NL. .4 87 50 „| 97 42 90 |0 5.6, 9151 | 8 36. 3 Samalangan .15 13 10 „| 96 20 45 |0 15.5 ,, 8842 | 8 1.0 Olehleh ‚Js 33 45 „| 95 17 0 |0 7.9 W. 8788 px ON bang. . ls 53 55 „| 95 18. 0 .|0 26.9 E.| 897 | 652.1 Melaboeh . la 935 „| 96 7 30 |0 45W. 8683 | 10 50.4 Sinabang . |a 98 0 „| 96 23 30 |0 2.6 E.| 8348 | 14 15.9 Singkel lg 16 85 | 97 46 50 |0 2.6, | 841 | 14 53.8 - Goenoeng Sitoli «li i7 20 „ 97 37 0 |0 9.9 W. 8130 | 16 46.0 Telok Dalam. ‚0 32 40 «| 97 49 50 |O 14.6 ,| 7987 | 18 19.1 djo lo 36 30 S| 98 21 30 |0 4.2E.| 7707 | 20 42.8 Padang lo 56 23 „100.22 49 |0 15.6 „| 7584 | 21 35.9 Pajacomboh lo 15 0 ,|100 37 10 |0 26.3 , | 8062 | 19 29.7 Benkoelen 13 47 28 ,|102 14 49 |0 25.9 ,| 6863 | 27 18.4 roë ‘lp 11 0 -|103 56 0 [035.6 „| 6689 | 29 33.9 Meteorologische Waarnemingen VERRICHT AAN H HET  Barometer-Druk | Yu. gereduceerd op 0° C. | 12u. (in m.M.) IA id. Gemiddelde. id. Maximum. id. Minimum. Luchttemperatuur | Fea (in graden Celsius) | bo: id. Gemiddelde. | id. Maximum id. Minimum. | id. Gemiddeld maximum. | id. Gemiddeld minimum. id. Laagste maximum. id. Hoogste minimum. id. Gemidd. | dazetifksch id. Saar A id Klein to | schommeling. Gem. wind-snelh. in K.M. p. uur 760.22 759.29 157.63 159.05 762.91 154.82 25.1 30.4 29.5 28.5 32.5 21.5 Febr. | Maart.| April. 760.72| 758.86! 759.20 759.86 159.84. 758.05! 758.37| 759.03 758.22 756.44 756.79) 757.46 159.59| 751.19! 758.12 758.78 762.44 760.19 761.69! 761.16 756.87 Bog 155.17 24.2 | 24.2 | 24.0 | 93.5 | 30.2 | 30.2 | 30.4 | 30.3 | 97.9 | 28.3 | 28.6 | 29.1 | E | 27.4 | 27.6 |. 97.7 | 27.6 | 32.5 | 32.0 | 32.0 | 31.5  93.6 | 93.3 | 229 | 29.5 | 98.5 | 29.5 | 29.0 24.5 | 24.5 | 245 | 94.5 | DLF T) 11 1.6 9.5 | 9.0| 9. | 10.5 | 5.5 5.5 | 6.0 5.0 2,05 sal 1.37 1.84 21.9 30.3 2.16 760.14 759.39 751.94 759.16 761.58 756.62) 756.74 | 759.91) 760.94 758.93) 759.86 757.34) 758.10 758.73| 759.63 761.29) 762.26 755.84) 756.74 99.8 | 31.9 29.8 | 30.3 29.4 | 29,9 27.1 ; 274 32.5 | 32.5 20.0 | 19.5 30,5 | 31.2 21.8 | 21.3 29.0 | 30.0 24.5 | 23.0 761.00 160.081 759.68| 758.37| 759.91 759.751 758.79 757.83) 757.16 759.53) 758.66 762.09) 761.72 756.67) 755.14, 23.0 | 948 | 30.9 | 31.6 | 30.2 | 30.6 | | | 28.0 | 99.0 | 33.0 | 33.5 20.5 | 21.5 31.7 | 32.3 29.1 | 23.3 29.5 31.0 24.0 | 26.0 9.6 9.0 12.0 | 12.0 1.0 | 60 2.72 2.90 758.45| 757.36| 758.92 756,85) 755.86) 757.30 758.33| 757.19 758.71 761.74| 761.61) 762.91 1755.69 753.62| 753.62 | 95,1, | 93.7 | 23.54 31.0 | 29.2 | 30.38 29.9 | 26.9 | 29.12 28.7 | 26.6 | 27.72 S 33,5 | 32.0 | 33.5 : 22.5 | 21.5 | 18.5 98.5 | 26.0 | 26.0 95.5 | 94.5 | 96.0 8.2 | 7| 8.18 10.5 | 9.5 | 19.5 55. 3.04 9.0 2.13 1903. Betrekkelijke vochtigheid of . der lucht in procenten Usu id. Eiemiddelde, i Maximum id. Minimum. S Spanning van den water- Ké damp (in m.M.) id. Gemiddelde.! id. Maximum. id. Minimum. f | Tu. Verzadigingsgebrek (in u) fizu 5u. id. Gemiddelde. Verdamping | m.M. RENE Tu. Bewolking (10 — bedekt) 412u. > bu. id. Gemiddelde. _ Hoeveelheid regen m.M. -Grootste ESL. p. din: s 12u. 12u. lu Jan 89 66 21.22 21.88 21.22 21.44 24.17 -17.73 . 9.50 11.41 9.55 7.82 0.80 | ^ | E vo 94 | 65 | 17 80.0 | 96. | 60 20.99 23.00 21.42 21.47 24.13 19.43 1.43 9.89 6.56 5.96 0.55 148 59 13 Las? 303 89 20.97 22.23 21.82 21.67 25.27 19.47 1.43 9.61 6.75 5.93 323 62 ET IS TT Maart. | April. | | ES 93 71 74 21.32 24.30 18.14 1.58 10.33 7.75 171 52 19, 21.07 21.10 20.59 23.75 16.23 1.89 10,77 8.89 7:18 Juni. 18.62 22.17 13.87 2.18 12.95 10.73 a | | | Léi | Juli. | Aug. si 12.21 9.57 1.15 AH mp dd Sept. | Oct. | Nov. | Dee. | Jaar 80 77 86 | 93 87.6 53 55 61 71 62.8 56 59 65 80 67.4 63:0. 637. rte 33 726 92 89 94 98 98. 41 45 53 58 40 16:63) 18.20! 20.27) 20.32 19.07 17.68! 19.20! 20.45| 20.93! 20,18 18.65 19.09 20.17) 20.89| 20.00 17.65| 18.83) 20.30! 20.71| 19.75 20.09) 21.19 22.63, 23.27) 25.27 14.58| 15.68| 18.60 17.65 13.81 | d 499 5.01 3.07, 1.43) 2.63 15.50) 16.13) 12.91 98.80, 12.19 14.41 13.29 11.11 5.56 10.03 11.38 11.48 9.03. 5.96| 8.28 1.51 141 102 048 0.92 9.9 3.9 | 5.2 1.8 4.1 Et 8.2 | 54 7.6 3.9 3.1 5.0 | 8 1 9.9 6.3 43| 401 ea 89 4.17 CS 9. 74 ar 3 | 99 nm RETE T E iur nafs vineta mi 1903. Jan. | Febr. | Maart.| April. | Mei. | Juni. | Juli. | Aug. | Sept. | Oct. ¡ Nov. | Dec. | Jaar. 