VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
’t Is onmogelyk, alles te befchryven wat wy gezien hebben in deeze Zaal, en in de omgelegcne kleinder Zaa- len, -geduurende. de tien uuren, welke wy doorbragten jn ’t afklimmen en bet waarneemen. Verfcheide (lukken, waren.zo Íchoon, zo ‘geregeld, zo gelukkig gevormd ,, dat wy des verfteld ftonden-, en "er hulde aan beweezen ; de ‘geestdrift verontfchuldigt alles, en, inde daad, "er ‚waren verfcheide voorwerpen, welke wv niet kunnen be- fchryven, en die ons verrukten. De Kalkagtige Spath, in deeze Grot, is van de fchoonfte foort, en zou een kostlyk Albast opleveren. Men zou alles wel hebben willen medeneemen; en wy verdienen berisping, dewyl wy zo veele ftukken, van onze eerbiedige bewa ing, verwoest hebben: dit misdryf is te grooter: dewyl-die itukken cc helft van derzelver waarde verliezen , als ze verplaatst worden. De vogtigheid, welke in: dit ondere aardsch verblyf heerscht „ fchenkt aan;deeze- voortbreuge zels der natuure cen .zagt vernis , °t ‘welk , ten aanziene van de tederheid, best kan.vergelecken worden by de waas der vrugten, die, op °t miufte aaaseaken , "er af aat. Ä | es , ` j Aan. ale kanten zagen wy onze touwladder, waar me- de wy ter meeste diepte daalden , en decden dit niet dan ` rr, met "VAN REN GROT» * 323 met touwen onder de armen, en veel moeite: wy durfden niet opzien na de plaats, die weder moesten beklim- men, zo verbaazend en verf: lyk kwam ons de hoogte voor : het fchynzel van de zwaarfte toorts was oct Rerker dan van een gewoone kaars De grond, waarop meu: treedt , is vol brokken van Stalactiten 5 groote Ichud- diagen moeten ’er in dit onderaardfche hol voorgevallen weezeu; voor onze oogen viel er een rots neder, die Negts even was aangeraakt. Het Vrouwlyk Standbeeld, zo even vermeld, was van verftheide plaatten zigtbaar; en dit was geen uitwerkzel der verbeeldingskragt: de gelykenis trof de Boeren, die ons vergezelden, °t was één ftem , die het voor eene Vrouw verklaarde’, één ftem van verwondering : een, on- der anderen, verrukt door alles wat hem omringde , door alles wat hy zag, riep uit: Dat men my brood brenge, ik blyf hier eene geheele maand! Wy aten beneden; alles hadden wy, zo veel doenlyk was, in een zo wyde ruimte, verlicht. Het water, door ons gevonden in een kleine water-verzamelplaats , digt by onze touwladder, was, naa de eerfte reize, toen wy het brak vonden, goed en drinkbaar geworden. Naa het eeten ftelden wy een Verhaal op van onze ne derdanling, en van de middelen , gebruikt om tot die diepte te komen: wy deeden het in een welverzegelde vies: en plaatften dezelve zodanig, dat ze niet wel kom breeken; in een blikken doos waren onze Naamen: in het diepíte van de Grot, by een fchoone gaandery ($), maakten wy een looden plaatje vast, waar op onze Naa- men gefchreeven ftonden. Men zal zich niet verwonde ren over deeze kleine genoegdoeningen aan onze Eigen- liefde, als men bedenkt, hoe veel gedulds , moeds en voorzigtigheids wy hadden moeten gebruiken, om dees ze reis zo verre te volbrengen. De ten einde rakende fakkels raadden ons te vertrek- ken, wy deeden het met tegenzin.. Men denke niet hier _ de taal van Geestvervoering te hooren 5 durven ver- zekeren , dat men er een geheelen dag zou kunnen door- brengen , zonder tyds, genoeg te hebben, om alles te zien. ——— De befchryving van de Grot van Antipa- Sy ($) Deeze Gaandery gisten wy veertig voeten hoog en twin- tig breed: agter aan zyn twee ryen Stalactiten, die eene twee- de fchynen te vormen, waar van de eerfte het portaal is. d a Aa 3 824 BESCHRYVING VAN BEN GROT. ros, die men voor fabelagtig in de Reis van TOURNEw= FORT heeft aangezien , en die nog fraaijer befchreeven wordt in de Reizen van den Graaf DE GOUFFIER , is ee- ‚ne zwakke afbeelding van de Grot van Ganges. De af- ftand is niet groot, om zich van de waarheid met eigen oogen te verzekeren, en wy noodigen de Reizigers y Lief- hebbers van deeze foort van zeldzaamheden , uit, om deeze Grot te bezien, en dan vleijen wy ons , dat zy ons regt zullen doen, en toeftemmen dat wy niet te veel gezegd hebben. ` Omtrent twaalf en een half uur, zo in deeze als in de andere Zaalen , doorgebragt hebbende , traden wy ’er uit, zonder eenig ander- ongemak dan groote vermoeidheid. De ecnigzins vogtige lugt is niet fchadelyk ; en zelfs goed voor lieden , zwak van borst. Wy waren afge- mat, doch verrukt, en het daglicht weder aanfchouwen- de, fcheenen wy uit een droom te ontwaaken, dien het ons fpeet dat een einde nam. De weg, om weder op te klimmen , is veel gemakly- ker dan die om af te daalen : daarenboven zyn de yzeren pennen nu gezet, met een welgemaakte touwladder , en eenig ander touwwerk : op de moeilykfte plaatzen kan men nu, zonder vreeze , overal gaan. In den omtrek vindt men den onverfchrokken PIERRE, die de nieuws- gicrigen derwaards zal brengen ; hy is geheel yver, fpreekt by de gevaaren moed in, en geeft de fterk(te verzekeringen aan de onbedreevenen. De Heer LONJON , daarenboven , die te Ganges woont, en wiens bekwaam- heid , bedaardheid, en heuschheid , boven onzen lof is, ‘zyne Zoonen , in alle opzigten eenen zo braaven Vader. waardig , zullen niet weigeren alle noodige onderrigtin- - en te fchenken aan die zich by hun vervoegen, en mise chien treffen zy rechtfchaapen Liefhebbers aan, die hun wel willen vergezellen, Ik wil wel gelooven , dat men beneden den grond een Grot zo fchoon kan vinden; doch ik hou my verzekerd, dat het onmogelyk is er een aan te treffen die deezen ‚te boven gaat: en is dit de eenige beweegreden, welke my heeft aangenoopt , om deeze Befchryving, voor wel- ker nauwkeurigheid en egtheid ik borg blyve , openbaar te maaken, BRIEF nnen — -u REGELS VOOR EEN GELUKKIG HUWELYK. 325 Aaa BRIEF AAN EEN HEER, BY GELEGENHEID ZYNS HU- WELYKS, VERVATTENDE EENIGE REGELS TEN GELUKKIGEN HUWELYKSLEEVEN. (Overgenomen uit the Collection of Letters to and from the late $. JOHNSON, L. L. D. by Mrs. THRALE, now Mrs. PIOZZ1.) Waarde Heer! Ä D: tyding van uwe Egtverbintenisfe heb ik, met een onuitfpreekelyk genoegen, ontvangen, en ik hoop, dat de opregtheid, met welke ik u Geluk toewensch, de vryheid zal verfehoonen die ik neem, om u eenige weinige Regels op te geeven , door welker opvolging gy te zekerder °t zelve zult verkrygen. My dunkt, ik zie u lachen over myne flegt te pas gebragte bezorgd- heid; my dunkt, ik hoor u, ftaaroogende op de bekoo- relykheden uwer Bruid, in verrukking uitroepen , dat gy, zonder myne Regels, gelukkig genoeg zt k weet , gy zyt het; doch, naa één der veertig jaaren , welke ik hoop dat gy genoeglyk met den anderen zult flyten , voorby is, zal deeze Brief een beurt kunnen kry- gen; en zult gy de Regels tot Huwelyks-geluk niet on- noodig vinden, fchoon gy eenige onvolvoerbaar zult mogen keuren. Kon die foort van Liefde , welke de bekoorlykheid van Eén enkel jaar uitmaakt , gaande gehouden worden door geheel het Huwelyksleeven heen , het hoogfte goed o Aarde zou men niet lange zoeken: want in de Vereeni- ging van twee getrouwe Gelieven zou het gevonden weezen ; doch de rede der zaake toont dat het onmoge- lyk zu: de ondervinding leert ons dat het nimmer plaats ‘vondt : wy moeten, derhalven, dat Geluk zo lang be- waaren, en °t ontbreekende daar aan zo veel aanvullen, als ons mogelyk is. Wanneer de hette uwer tegenwoordige Liefdedrift af- neemt, eene koelder en bedaarder genegenheid de plaats daar van inneemt, wees dan niet te haastig in u zelven te befchuldigen van onverfchilligheid , of u zelven te beklaagen als ongelukkig : gy hebt alleen dat geen vers looren , °t welk voor u onmogelyk was te behouden; en het zou zeer verkeerd weezen , te midden van de ver- maaken eens vrugtbaaren Zomers, zich te bejammeren Aa 4 over 326 . REGELS over °t gemis van de bloezems eener veel beloovende en ras voorbygaande Lente. Veroordeel nimmer onbedagt een zekere Smaakloosheid, welke gy in uwe Vrouwe vindt; doch bedenk eerst, dat geen voorwerp hoe verheven , geen toonen hoe wel- luidend , op den duur , tot verrukking kunnen opvoe- ren, wanneer het treffende der Nieuwigheid er af is. De kunst, om het vermogen van te behaagen te vernieu- wen, worden zommige Vrouwen gezegd in eenen uitnee- menden trap te bezitten 3 maar de afgerigtheden der ry- pere jaaren zict men zelden met de onfchuld der jeugd ecpaard. Gy hebt uwe keuze gedaan , en behoort ze goed te keuren. Voldaanhcid volgt het bezit ras op de hielen 5 en, om gelukkig te weezen, moeten wy altoos iets in het voor- uitzigt hebben. De perfoon uwer Beminde is thans ge- heel de uwe. Ik twyfel zeer „ of zy wel bekoorelyker jn uw oog zal worden, {choon de overigen van uwe Sexe, naar myne gedagten , haar het eerfte twaalftal jaa- ren fchooner zal vinden. Wend , derhalven , al uwe “aandagt op haaren Geest, deeze zal, van dag tot dag, bevalliger worden door befchaaving. Leg u met elkander toc op ecnige gemaklyke weetenfchap , en verkryg eent gclvkheid van fmaak , en gy zult gemeenfchaplyke ge neugten fmaaken. Door dit middel zult gy veele voor- werpen gemeen hebben , en bevryd zyn van de droeve noodzaaklykheid , om tot het vinden van uitfpanning van elkander te feheiden. Niets is zo gevaarlyk voor Huwe Iyksliefde als de mogelykheid, om een van beiden geluk- kig te weezen buiten des anderen gezelfchap. Tragt, derhalven , de tegenwoordige hartlyke deelneeming if elkanderen van wederzyden te bevestigen. Hou uwt Vrouw niet onkundig van uw inkomen, van uwe uitge ven, van uwe genegen- en afkcerigheden : laat zy zelfs uwe gebreken kennen; doch maak ze draaglyk door uwé deugden : merk alle bedekking aan als cene verbreeking van *t vertrouwen: laat zy nimmer in uw Character iets uit te vorfchen hebben ; en bedenk dat, van °t oogen- blik , waar op Egtgenooten verfpieders van elkander worden , een ftaat van vyandfchap tusfchen hun aat „vangt.. Zoek geen geluk in byzonder te weezen , en fchrik voor eene te verfynde Wysheid, als aan Dwaasheid gren zende. Luister niet na de taal dier Wyshoofden, dief 7 ` a H A ` WM A e VOOR EEN GELUKKIG HUWELYK. 327 aanraaden altoos den raad eener Vrouwe te, verwerpen ; en u, als gy aan haare verzoeken. voldoet, van de. Hen gepikt noemen. Agt geen gemis, uitgenomen een ftellig kwaad „ eene uitneemendheid, en wensch u zelven geen geluk, om dat uwe Vrouw geene geleerde Dame is, dat zy nimmer op de Kaart fpeelt, en geheel niet weet van de Keuken. Weetenfehap, Kaartfpel, Kookkunst, zyn alle, ter gepaster tyde, goed, en, kunaen met voordeel aangewend worden. En:. Wat de uitgaven betreft „ ten deezen opzigte kan. ik alleen aanmerken , dat het Geld , bekleed pm dat geen voor te koopen, °t welk ons onderfcheidt wan andere, zelden of ooit met voordeel wordt, uitgegeeven. Wy leeven in eene Eeuwe , waar: in cen fehjtterende toeftet van huishouding, en in °t oogloopende leevenstrein, al te gemeen. zyn, om de kennisneeming te trekken va den geringften aaníchouwer; en, wat de grootere lieden be- treft , zy zien onze veripillende dwaasheid enkel aan met eene ftilzwygende veragting , of eene openlyke ver- fmaading. - Dit moge eené: u mishaagende gedagten zyn; doch de volgende bedenking zal dezelve goed maan ken. De dagen, waar in wy leeven, flagn byzonder agt op de hoogere onderfcheidingen var Geest, Kunde, en Deugd, — onderfcheidingen , op welke wy ons veilis ger, goedkooper, en met meer tofs , magen tocleggen.- ` Ik heb zo even opgemerkt, dat de perfoon,uwer Vrou- we voor u niet bekoorelyker zal worden; maar ik bid u, draag zorg dat. zy nimmer bemerkt, dat die bekoorelyk* beid by u afneemt. Dat eene Vrouw cen hoon , haar Verftand aangedaan, weel gereeder zal vergeeven dan die men haare Schoonheid doet, is eene bekende waarheid 5 en niemand onzer zal dezelve Jochenen. Alle onze aan- trekkelykheden, alle onze -kunften, worden te werk gc- Beld om het hart: der Mannen te winnen en te behous den; en welk eene kwelling kan de telcurftelling evenaa- gen, indien dit bedoelde einde mist? "Er is geen beris- ping hoe fcherp, geen ftraf boe ftreng, die eene Vrouw van geest niet licver zal ondergaan , dan zich het vaors werp van veragting te vinden. ’t Is geenszins myfi denkbeeld, dat eene jonge Vrouw opgevolgd moet worden in alle wilde wenfchen van haar: wuft hart en grillig hoofd; doch weigering kan dik verzoet worden , door huislyke toegenegenheid ; ftille vermaaken kunnen de plaats vervangen van luidrugtige. Openbaare vermaakivkheden by te woonen , valt in de daad zo kostbaar niet als men zich zomtyds verbeeldt ; doch zy ftrekken om de harten der Getrouwden van elk- ander te verwyderen. Een wel uitgekonzen Gezelfchap van Vrienden en Bekenden , meer uitfteekende door Deugd en Verftand , dan door Lugthartigheid en Praal, waarin de voorvallen van den dag het onderhoud des avonds kunnen opleveren, dunkt my een der redelykfte vermaa- ken , welke 'deeze groote Stad kan bezorgen: en aan dit Gezelfchap zal het Kaartfpel , nu en dan, een bykomend genoegen kunnen verfchaften. Dat gy uwe Meerderheid altoos laat zien, en nimmer gevoelen; dunkt my, is een voortreffelyke Regel. Eene Vrouw moet haaren Man nergens in overtreffen , zelfs niet in haare Kleeding. Indien het mogt gebeuren, dat _ zy fmaak heeft in de beuzelende ondericheiding , welke uit kleederdragt ontftaat, laat zy dan voor geen oogen- ' blik zich verbeelden > wanneer zy in ’t openbaar ver- fchynt, dat Sir EDUARD , of de Colonel, meer de Heer is dan haar Egtgenoot. — Een van de oorzaaken der verbanninge van Huwelyksgeluk , onder de Mannen in dè Stad, is daar in te zoeken, dat zy, zich onbekwaam tot eene befchaafde verkeering vindende , het vertoon van pragt aan hunne Dames overlaaten , haar veroorlo- ven zich cierlyk en bevallig op te kleeden , en in de galante wereld laaten verkeeren , terwyl zy Mannen zich onthaalen op Portwyn, Punch , zomtyds in ruw gezel- fchap, naa dat zy hunne zaaken hebben afgedaan : zoda- nig eene handclwyze heeft hun, zints den bloci des . . Han "U VOOR REN GELUKKIG HUWELYK. ` 349 “Handels , tot- voorbeelden geteld van ’t belachlyke in Biyfpelen en Romans. Daar ik zo naby den rand deezes onderwerp gekomen ben, kan ik niet nalaaten een woord of twee te zeggen van de Jaloufy : want, fchoon deeze geen vrugt is, in de tegenwoordige Eeuwe, van fterken groei, zyn nogthans de zaaden. van dezelve , maar al te zeker, in elk aan- doenlyk hart geplant, om geheel over ’t hoofd gezien te worden, als een misflag van geen opmerkenswaardig ge- volg. ——— Indien gy immer in verzoeking komt om jalours te worden , let dan nauwkeurig op uwe Egtge- noote, —— doch plaag haar nimmer. . Vermeld haar uwe Jaloufy, maar bedek uw vermoeden ; laat haar met één woord in het denkbeeld , dat het alleen uw misfelyk hu- meur , of zelfs uwe fterke verknogtheid, is, die u aan- zet haar nauw in 't oog te houden; laat zy nooit zelfs droomen , dat gy een oogenblik in ernst haare Huwe- lykstrouwe verdagt hieldt. — Helt zy, ten uwen op- zigte, tot Jaloufy over, ik bid u, wees altoos openhartig by haar, nooit agterhoudend ; fchep genoegen in haare bezorgdheid; laat, in het verrigten uwer zaaken, in het afleggen uwer bezoeken , geen zier van bedekking door- ftraalen: als uwe daaden voor de geheele wereld ten dee- Zen opzigte weetbaar mogen zyn. Dan , ik wil beter dan dit hoopen van uwe. tederheid en van uwe deugd , en u niet langer ophouden met het leezen van lesfen, welke gy zo weinig behoeft; en het geeven van welke uwe zeer jonge jaaren , en myne ongemeene be. zorgdheid voor u, alleen kunnen verfchoonen. Vaar wel; myne dienstaanbiedenis aan uwe Egtgenoote , en wees zo gelukkig als uwe Vriendig u wenscht. — ———— — — ANECDOTE VAN JEAN BAPTISTE PIGALLE (*). EAN BAPTISTE PIGALLE hadt twaalf Louis d'Or verza- meld tot zyne reis, van Lyons na Parys; doch eer hy op a Lé Men vindt een Berigt van den Perfoon, en de voornaam. e erkftukken diens beroemden Beeldhouwers , in ons Men- &ciwerk, van het voorige Iide Deel, bladz. 261 en 313. 330 ANECDOTE VAN JEAN: BAPTISTR PIGALLE. op weg toog, Zag hy een’ Man wandelen , die de diepst. gaandíte tekens van hartzeer op zyn gelaat omdroeg; hy ` nam de vryheid hem aan te fpreeken, en te vraagen, of ” prak de ongelukkige Vreemdeling, ,, uit gebrek aan tien Loui hy hem kon helpen? -—— an Ach, myn Heer! an d'Or, zal ik deezen avond in de gevangenis geworpen, an van eene lieve Vrouw, en talryk Kroost, afgefcheurd | Is das het alles, hernam de mensch- lievende Kunftenaar, gaa met my, ik heb swaalf Lan Ae worden!. d'Or in myn beurs, en ze zyn alle tot uwen dient, — ’s Anderen daags ontmoette PIGALLE een Vriend, die, dit voorval gehoord hebbende, hem vroeg, s, of het wa, de heid was, *t geen het gerugt openbaar te Lyons ver. ' s meldde, dat hy , PIGALLE , gisteren eenen behoeftie s gen, door het fchenken van twaalf Louis d’Or, uit so diens deertyke verlegenheid gered hadt ? myn Vriend „ antwoordde PIGALLE > welk cen Jekkeren avondmaaltyd deed ik gister avond met Brood en Kaas, gezeeten te midden van cen Gezin, t geen my, by elke kein, ayogligd met traanen van Dankbaarheid, zegende! “xk ke S sk Ach! ` — — — MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN, KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN, BETREKKELYK. en DE STREKKING DER GESCHIEDKUNDE, OM DE GEVOE- LENS VAN DEUGD TE VERSTERKEN , DOOR VEELE TREFFELYEB VOORBEELDEN OPGEHELDERD. COvergenomen uit Dr. PRIESTLEY’S Lectures on Hiftory.) DS de Strekking der kennisfe van de Gefchiedkunde lient om de Gevoelens van Deugd te verfterken , zal terftond openbaar worden , wanneer wy in aanmerkin, neemen , in, welker voege Deugdzaame Indrukken daad; E op de Ziel gefchieden. Hoe verkrygen wy eene Liefde tot de Deugd, dan door dezelve dikmaals te befchouwen uit die gezigtpunten , waarin ze ons begeerlyk voorkomen, en in eene Zielsgefteltenisfe, waar door wy geene over- helling tot de Ondeugd krygen ? Het kan niet gelochend worden door iemand, die be- weert, dat de Deugd haare eigene genoegzaame Belooning in dit leeven medebrengt , dat zelfs eene rechtmaatige en welaangelegde Wereldkennis deeze gezegende uitwerking zou te wege brengen. ’t Is alleen uit hoofde van eene edeeltlyke kennis aan dezelve, van het befchouwen der 'oorwerpen in een ungunftig licht, en met Zielen voor- ingenomen, met vooruitzigten op vermaak , belang , of fche denkbeelden van Eer, dat dit gelukkig gevolg niet algemeen ftand grypt. De Gefchiedkunde beoefenen. de, verkrygt men Wereldkennis in de gunftigfte omftan- digheden. De Gefchiedfchryvers zyn de beste Gidfen, welken wy op de leevensreize kunnen neemen. Zy vere toonen ons het geheel van de Verrigtingen en Characters yoor dat een gedeeltlyke befchouwing van dezelve tyd gehad kan hebben, om eenige ongunftigeind * * Ziele te veroorzaaken ; en alle de bedenkir maaken op Menfchen en Bedryven , wo voorgefchreeven door een gevoelen van 1 MachiaveL zelve, fchoon zyn naam het debrengt van laagheid en fchurkagtigheid JIL. DEEL. MENGELW. NO» 9. Bb kun äng ` DE STREKKING DER GRSCHIEDENIS, kuodige’,. ontdekt , volgens de waarueeming van’ HUME, waare gevoelens van Deugd , in zyne Ge/chiedenis van Florence. Wat reden hebben wy, om, in zulk een gezelfchap, en in de handen van zulke bekwaame en getrouwe Lei lieden „ opze Vrienden tot de kennis van het Menschdom - te zien inleiden? Zeker is er een groot onderfcheid tus- {chen het befchouwen van ALEXANDER DEN GROOTEN,» of KAREL DEN ZU, aan ’t hoofd hunner zegepraalende heitlegcrs ; van het Hof van eenen DIONYSIUS , van eenen NERO, of van cen LODEWYK DEN XIV, in al deszelfs luister, en tusíchen het befchouwen van de figuur , .wel- ke hun geheele Leeven maakt in de Jaarboeken- der Ge- fchiedkunde. In het eerfte geval, zou de onbedagtzaam-' heid eens Jongelings gevaar loopen, om verrukt te wor- den door de bekooringen van Staatzugt , Wellust , of Praalzugt: doch dezelfde Voorwêrpen beziende in dert voordeeliger ftand, waarin de Gefchicdkande ons plaatsty moeten wy. even zeer ons getroffen voelen door hunné Trotsheid en Dwaasheid, een wederzin tegen en een af keer: van hun opvatten. 't Is met de Wereldkennis een eens gelegen als met de Geleerdheid , waar van Pors zegt:. … d. Here fmaller draughts intoxicate the, brain, I But drinking langerly feber us again. Een Heite dronk bedwelmt en maakt het brein ontfteld, Een grooter teug doet flraks de dronkenfchap bedagren. De eenige rede, waarom men een Jongeling niet veilig H -. kan toevertrouwen, de Ondeugden zo wel als de Deug- den te zien, beffaat hier in‘. dat hy, in het daadlyk leeven aan zich zelven overgelaaten, gevaar loopt, om de On- deugd in zodanige omftandigheden aan te treffen, dat ze maar al te uitlokkend word voor zyne Onervaarenheid. Maar in de Gefchiedenis komt de Ondeugd nooit verlok- kend voor. In de daad, welke ook de guaartheid der Ge- fchiedfchryveren zelve moge weezen, kunner zy een gee trouw verhaal der dingen, zo als "re gebeurd zyn, ople- verende , niet nalaaten de Deugd in éen gunftig Ircht te zetten, Zo beftendig en beftaanbaar met zich zelven is de Orde der Godlyke Voorzienigheid, dat wy, indien Ket tooneel getrouw en geheel geopend wordt, Ter ftaat op-kunnen maaken, dat het niets zal opleveren, dan waat . ~ men . .. e, uit OM DE DEUGD TE VERSTERKEN, OPGEHELDERD. 333 uit wy veilig mogen beftuiten,-dat de Ondeugd over ’t gehee vêrkieslyk is. In tegenoverftelling , derhalven., van t geen gedugt mag worden het gevolg te zullen weezen ` van eene vermengde verkeering in de Wereld y kunnen. in den Spiegel der Gefchiedkunde de Ondeugden even veilig als de Deugden, befchouwd worden. Ja zy beide leeraaren even zeer Wysheid en: goede Zeden. reds ‘zelfs onmogee lyk te bepaalen, welke van beiden de gewigtigfte les met den meesten klem indrukken. De buitenfpoorigheden van eenen dwinglandíchen nero, en de goeddaadizheden van eénen MARCUS AURELIUS, doen in de Gefchiedenis denzelfden dienst. -. a ` Dus blykt, van vooren de zaak beredeneerd zynde , uit het licht, waarin Characters en Gebeurtenis: in. de -Blade- ren der Gefchiedenisfe voorkomen, dat dezelve eene uit-- werking, ten voordecle -van de Deugd, moeten baaren. Ik zal nu voorts dezelfde ‘zaak meer byzonder bewegen. door aan té toonen, welke tooneelen de Gefchiedkunde met de daad oplevert, die deeze gelukkige ftrekking heb- en.”. De Gefchiedenis ; de gevoelens en gedraagingen van waarlyk groote Mannen, en die yan een tegenovergefteld Character, ten toon fpreidende, ftrekt, om ens met een fmaak. voor waaren Roem en weezenlyke Grootheid te : bezielen, en overtuigt ons, dat deeze niet beftaan in dat geen, °t welk het gros des Menschdoms met‘zo onvera zaadelyké gretigheid‘ zoekt. o ‘Wy konnen ops nimmer verbeelden , als wy ons:onders . s uit de School der Gefchiedkunde haalen, dat waare Gfootheid in °t bezit van’ ‘Rykdommen: gelegen is; wan. neer wy zien, dat eenige der uitfteekendfte Characters in de Jaarboeken der Wereld, in armoede ; gevormd wierden en leefden; wanneer wy ‘Mannen aantreffen ,-die hunne verfmaading der Rykdommen betoonden, door het weige= ren om zich te bedienen van de voorkomende gelegenhea deri, om fchatten op een te ftapelen. Om niet te reppen van CINCINNATUS „ FABRICIUS, en andere Romeinen, in de: vroegfte Eeuwen dier Wereldítad geëerd om hunne: Are moede, doch die zich niet in de gelegenheid bevonden, om dat geen te verkrygen, wat wy sigentyk Rykdom zou- den heeten; SCIPIO AMILIANUS , die bykans al den fch van het ryke Carthago hadt kunnen verzamelen ,, bediende "er zich nimmer van. De groote PHILoPaMEN ging meest altoos in een cenvoldig gewaad a Zonder eenigen bag 334 . DR STREKKING: DER. GESCHIEDENIS, =, of.lyfwagt. De Keizers NERVA, TRAJANUS, ANTONINUS en AURELIUS. verkogten hunne Paleizen, hun Goud en Zilverwerk, en kostbaaren toeftel, en alle overtollighes den, welke zy konden misfen, en door hunne Voorzaa- ten waren opgehoopt ; en verbanden , met de uiterfte ftrengheid , alle kosten en Jekkernyen van hunne tafels. ` Deeze Vorften , als mede VESPASIANUS , PERTINAX » ALEXANDER SEVERUS, CLAUDIUS DE II, en Tacitus, door verdienften ten Keizerlyken zetel verheeven , en door alle Eeuwen bewonderd als de grootíte en beste Vorften ; waren zeer gefteld op de grootíte eenvoudigheid in hun voorkomen , toeftel, en hofhouding. De ruïnen van ’t Landlusthuis van: HADRIANUS zyn nog te zien, en "E blykt, dat het, ¡in grootte , geen onzer gemeene Landlust- huizen overtrof. AucusTus zelve verancerde, in eene bykans vyftigjaarige Regeering , zyn Huis of Huisraad niet. Wy ontmoeten dezelfde juiste wyze van denken by de beroemde CORNELIA , Dogter van den grooten scipio. Eene. Romeinfche Vrouwe van haare kennis, by haar zeer fterk aandringende om haar Toilet te zien, ftelde zy het voldoen deezer nieuwsgierigheid uit, tot dat haare Kin- deren, de vermaarde GRACCHI, uit. de School kwamen, en toer was haar woord: En! hac ornamenta mea Junt, . y» Deeze zyn myne Cieraaden.” Wanneer Maatighejd , Spaarzaamheid , en een juist be- grip van Grootheid, met zulke naamen » als ik zo even vermeld heb, praalen , zullen wy dan gevaar loopen van ons aan buitenlpoorigheden over te geeven, in naavolging van een fchandiyk berugten nero, wiens Gulden Paleis, naar ’t zeggen van HERODIANUS, ZO groot .was als het overige gedeelte van Rome , en wiens overdaad in andere opzigten geëvénredigd was aan de grootheid deezes ge- bouws? Zullen wy de voetfkappen. begeeren, te. drukken van eenen CALIGULA, van een beestagtigen COMMODUS , of Awaazen HELIOGABALUS? Bewonderen wy eenen LU- cutLLus te meer om het denkbeeld, ’t welk cicero ons geeft van de kostbaare tafel diens Slempers? . Of Kunnen wy denken dat MARCUS ANTONIUS zich aanpryst, dewyl hy eene onafgebrooke opeenvolging van Tafelgeregten fteeds in gereedheid hadt, ten einde hy nooit een half uur zou behoeven te wagten, wanneer de cetenslust hem ‚ bekroop. Kunnen wy denken, dat Eerbetooningen en Verhefingen waare Grootheid uitmaaken, als wy in de Gefthiedens- , o, 7 ` ` en OM DE DEUGD TE VERSTERKEN, OPGEHELDERD. 335 fen ontdekken, dat de waardigfte Mannen ze doorgaans : verfmaad hebben? Tacitus en PROBUS, die aan hunnen hoog verheeven ftaat zo veel eers aandeeden , werden beiden , tegen hunne verkiezing , tot de Keizerlyke Waar- digheid verheeven ; en in hoe veel fchooner licht praalen hunne Characters, dan die der veragtlyke Zoonen van Staat- en Heerschzugt , die °t niet ontzagen door een zee van bloed zich den weg ten Ryksthroon te baanen ? - De buitenfpoorigheden van ALEXANDER DEN GROOTEN, - in het dooden zyner beste Vrienden ; de wreedheden, daor de Spanjaarden in America gepleegd; de verwoes- ting van Zweeden, door den oorlogzugtigen CAREL DEN XII, zyn zeker gefchikter, om ons de dwaasheid en dol- zinnigheid te toonen van onbegrensde Staatzugt , dan hunne Overwinningen , om ons oog door derzelver ver- blindenden glans te doen fchemeren. — — Hoe zeer bejammeren wy die ongelukkige wending van den geest, als wy ovérweegen, welke dierbaare Leden van den Bur- gerftaat , JULIUS CASAR en POMPEJUS , met hunne be- - kwaamheden , zouden geweest zyn , hadden zy dezel-. ve vereenigd gebruikt, om den roem huns Lands te vere meerderen ? Als wy bedenken , dat de onkosten van’ LODEWYK DEN XIV, in *t maaken van toebereidzelen tot *s Ryks bederf, meer dan genoeg zouden geweest zyn, om verfcheide Volkplantingen aan te leggen, en in den: bloeiendften ftuat te brengen. Ä Niets geneest den Mensch kragtdaadiger van den dwaa- zen Trots, op Geboorte en Familie, dan het inzien der Gefchiedenisfen , als dezelve ons eenige der grootíte Man- nen, gelyk een TAMERLANE , Cardinaal ximengs, Paus SIXTUS DEN V, voor oogen houdt, die uit eenen zeer laagen ftaat tot die hoogte van Waardigheid en Vermaard- heid opklommen. Ook bekoort het ons altoos, wanneer waarlyk groote Mannen , die de voordeelen.eener. aanzien- tyke Geboorte bezaten, allen eisch op verdienften, uit dien hoofde , van de hand wyzen. Zelfs VESPASIANUS lachte om de zodanigen, die hem van HERCULES wilden doen afltammen. . Een overmaatige zugt tot Vermaardheid , die het hoofd- doel van iemands bedryven. wordt, doet een Mensch in de Gefchiedenis zeer laag dnalen. Hoe zeer doet de Brief, welken cicero [chreef aan Luccius, en die ongelukkig voor hem in weezer is gebleeven , (waarin hy hem aan- maant, om hem, ten koste der waarheid , te pryzen, in l „~ ` A. 336. _ DE STREKKING DER GESCHIEDENIS, … de gefchiedenis van zyn Burgemcesterfchap.,) dien g¥00- ten Man in onze agting daalen? Integendeel, hoe zeer klemt het Character van caTo by ons,..door de weinige woorden van sALUSTIUS, Maluit efe. quam videri, bo- nus! Hy wilde liever goed zyn dan fchynen!” De rys, dien Nero ftelde op het uitmunten in Muzyk, en ' de begeerte van COMMODUS, om gepreezen te worden, van wegen zyne hehendigheid in het dooden van wilde Dieren , legt op °t volkomenst aan den dag de gemaakt- heid om uit te munten in iets, 't welk buiten onzen kring loopt. Die zelfde grondregel wordt ons ingefcherpt ` door PHILIPPUS, toen hy zyn ZOON ALEXANDER vroeg, of hy zich niet fchaamde, zo wel op een Muzyktuig te fpeelen als hy deedt. po, - In hoe verfchillend een licht komen ons in de Ge- fchiedenis voor, de zodanigen , die gretig alles zamen- haalen tot eigen lof, en die van harten alles toebrengen tot het vermeerderen des roems vau anderen? Een voor- beeld van de eerstgemelde foort ontmoeten wy in CLAU- plus, die een niets beduidenden krygstocht .deedt, om de vermeestering van Brittanje te voltooijen; een voor- beeld van de tweede fchenkt ons M. AURELIUS, die zich zelven het genoegen ontzeide, om zyne Zuster LUCILLA (die hy aan L. verus uithuwelykte,) in het Oosten te vergezellen, ten einde zyne tegenwoordigheid geen krak zou toebrengen aan de groeiende hoagagting zyns Schoon- zoons , en hy niet mogt fchynen de eer van het eimli- gen eens gewigtigen .Oorlogs zich aan te maatigen , tot king van eens anders roem. De Gefchiedenis ver- Schaft de ruimfte vergelding.aan Mannen , die edelmoe- dig hun eigen roem aan: ’t algemeen welweezen opoffer- den. Zo verloste FABIUS MAXIMUS, niettegenftasnde de tergende beledigingen , welken hy van MINUCIUS ontváne gen hadt , deezen uit de handen van HANNIBAL 3 zyne evoeligheid ter zyde zettende, en.alleen te. raade De met synen yver voor ’t belang zyns Vaderlands. Wy bezeffen klaarder, wat waare Grootheid van Ziel is, wy worden daar over met grooter bewondering aan- gedaan , ‘en branden door. een fterke drift; om daar: na te ftreeven, op ket enkel verhaal van eenige Gevallen in de Gefchiedbladen opgetekend, dan door de uitgewerkte ſte en wysgeerigfte befchryving van die Zielsgefteltenis- fe, Wat kan ons een duidelyker denkbeeld geeven van de edele gevoelens van ftrikte Eerlykheid en Braafheid,. , dan A bh OM DE DEDOD TE VERSTERKEN, OPCEHBLDERD. $3? dan- dat de Marfchâlk TURENNe eene fomme Gelds , hem-aangebooden , indien hy met zyn Leger door zeker Landfchap niet. wilde heen trekken ,. weigerde, om dat hy geen oogmerk hadt dien weg te neemen? Gevoelt niet ieders boezem de gevoelens van Goeddaadigheid:gtoeis jen , als hy een: weldaadigen rırus hoort uitboczemén : Myne Vrienden , ikheb één dag verlooren! dewyt hy. op denzelven niemand eenen goeden dienst gedaan hadt ?— Indien iemand in ftaat zal zyn, am zich een denkbeeld te vormen van Grootheid van Ziel, in ’t vergecven van verougelykingen , hy zal het doen, als hy het antwoord leest , 't geen LODLWYK DE XII gaf aan: een-Hoveling , die: hem aanfpoordde, om een Perfoon, die den Vorst, eer hy den Throon beklom, beledigd hadt: ,, Het voegt an een Koning ‘van Frankryk niet ,. de beledigingen, den Hertog van Orfcans aangedaan , te wreekent” ——— Wat, eindelyk , kan ons zulk een juist denkbeeld. fchens ken van de Grootmoedigheid eens Krygshelds , als het antwoord , door den Burggraaf porée aan Koning CAREL DEN: IX gegeeven, als hy van dien Fran/chen Vorst he- vel kreeg , om de //ugenooter te. verdelgen: ,, Ek wensch» an te dat uwe Majefteit my wilde gebruiken in iets dat sn mogelyk wis EEE! Dit laatfe voorbeeld brengt my tot eene, andere Waari neeming, hier in beftaande, dat de Gefchiedenis- ons “in ftaat ftelt, om regtmaatige begrippen te vormen van: de Waardigheid en Zwakheid der Menschiyke Natuure , die ons beide van zeer veel diensts kunnen weezen in dit leeven. De eerfte vervult ons met'eene edelaartige Eet- zugt, om ons boven het peil van het gros onzer, Natuur» genooten te verheffen. De.laatfte maatigt die Eerzugt, zonder dezelve weg te neemen , met een behoorelyke maate van nederigheid, en zelfsmistrouwen , en we zy beide tót het zelfde einde. Eenige weinige voorbéeb den ‘zullen myne gedagten breeder ontwikkelen. Ik zal niet reppen van de tabelagtige Gefchiedenis- van CURTIUS „ dien men wil dat in eene vuurpoel {prong „ noch van copnis, die, om Zyn Land te bevryden, zyn eigen doud zogt , naardemaal voorbeelden van gelyken Moed, in het braveeren van den dood, niet zeldzaam zyn in de hedendaagíche Gefchiedenis. By de belegering van TURIN, ftak een mica een Myn aan, waar door hy wist dat hy met den vyand teffens zou omkomen ; en hoe veele. Scheeps - Bevelhebbers hebben liever ’t kruid van hun eigen Schip aangeftooken , om in de lugt te vliegen, dan dat zy hun vlagge ftreeken. — Men zal zeggen y dit zyn de uitwerkzels van een verfynd gevoel van Eer, alleen verkreegen in een ftaat van verre gevorderde be- fchaafdheid. ch wy kunnen de aangeboore kragt der Ziele ontdekken in de Noord-Americuanfche Indiaanen, die, gevangen genomen zynde , zich onthouden van de handen aan zich zelven te (laan, ten einde zy gelegen- heid mogen hebben , om de Eer huns Vaderlands te handhaavén , door het uitharden der fchrikiykfte pyni- gingen , welke zy weeten dat voor hun bereid zyn. Daaden, gelyk deeze ,. gepaard met die der uitgebreid- heid van ’s Menfchen Verftand vertoonen in zulke Man» nen, als ARISTOTELES, ARCHIMEDES en NEWTON, gee- ven ons hooge denkbeelden van de Waardigheid der Menschlyke Natuure , en de uitgeftrekte vatbaarheid: van "e Meníchen Ziel. Maar de andere zyde der Schilderye, welke de Gefchiedenis met eene gelyke maate van ge- trouwheid ans voor oogen houdt, fchenkt ons een aller- gandoenlykst, doch teffens leerzaam , onderhoud, we- gens onze droeve zwakheid en broosheid , zieh wertoo- pende in anders groote Manuen. | e Nauwlyks kunnen wy een treffender blyk aantreffen van de. zwakheid en onbeftaanbaarheid met zich zelven, waar voor °t Menschlyk hart vatbaar is , dan wanneer wy ontdekken , dat Mannen van een gezond en opge- _ kláard Verftand, in de meeste opzigten , en met het bes- te hart, tot gevoelens vervallen , welke aanleiding 'gee- ven tot. groote en fmertlyke Bygeloovigheden. Een al- levopmerkenswaardigst voorbeeld hier van levert ons sed . PAS« ‚OM DE DEUGD TE VERSTERKEN) OPGEHELDERD. 339 PASCAL , een der grootíte Verftanden en beste Menfchen , die ooit den aardbodem betraden. Hy vormde zich een begrip , dat cop de Menfchen hier op Aarde elendig maakte, om Ze, in een ander leeven, tot des te hooger trap van geluk, op te voeren: uit deezen hoofde lag hy zich zelven de onaangenaamfte zelfplaageryen op. Hy gaf last, voor de venfters van zyn Studeerkamer een muur op te metfelen : dewyl hy oordeelde daaruit een fraay gezigt te hebben. Hy droeg een gordel, vol fcherpe pun- ten, op zyn bloot lichaam , en wanneer hy iets at of dronk , “geen hem wel maakte, prikte hy, by aanhoudendheid , zich zelven , ten einde hy die aangenaame aandoening niet mogt hebben. Zyne Zuster, eene Vrouwe van Verftand en groote Godsdienftigheid , ftierf van Dorst, gelyk zy dagt, tot Eer van cop. °t Was zeker, door eene zwakheid van dezelfde natuur, in den verftandigen en vitmuntenden FENELON, dat ny zich, zonder eenige bepaaling, onder- terp aan het willekeurig vonnis van den Paus y als deeze een Boek door hem uitgegeeven , veroordeelde. Hy pre- dikte zelfs om zyn Boek te veroordeelen, en verboodt zyne Vrienden *t zelve te verdedigen. Niet alleen zien wy braave Mannen, die een waarlyk Godsdienftig hart in den boezem omdroegen , overgegee- ven aan zulke ongegronde Bygeloovigheden , maar ook de {noodfte en gruwzaamfte booswigten. Beiden toonen zy de zwakheid aan, voor welke onze natuur bloot ftaat. Doch, daar een braaf Man, aan Bygeloof verflaafd , ten voorwerp ftrekt van hartlyk medelyden, is de fnoodaart, in den- zelfden toeftarid , veeleer belachenswaardig. Wat, by voorbeeld , kan belachlyker weezen', dan dat LODEWYK DE XI, Koning van Frankryk, een Man, die geene zwaarig- heid maakte, om fchandelyke ftukken te pleegen, áltoos overlaaden gig van heilige overblyfzels , en een looden Beeldje , van de Maagd MARIA, in. zyn hoed droeg , aan "t welk hy gezegd wordt vergiffenis verzogt te hebben, van zyne moorden , vóór dat hy dezelve volbragt. Die zelfde Vorst maakte een Overdragt , van het Hertogdom Bolloigne , aan de Maagd MARIA. | - Zelfs de gevoelens van Zedelykheid , die wy zonden denken, dat van allen het onveranderlyksten onbedorvenst zouden blyven , heeft men grootlyks bedorven gevonden , en vermengd met denkbeelden, die geheel vreemd en ftry- dig zyn met Zedelykheid , by geheele Volken. Dus agten de Tartsaren , die, gelyk VOLTAIRE fchryft , het cen Ta oe e B b 5 - de à \ 340 DE GESCH. OM DE DEUGD TE VERSTERKEN, OPGEHELD. hoofd-misdryf rekenen , een mes in ’t.vuur tehouden , op Een zweep te leunen, een paard met den teugel te flaan, òf het eene been met het ander te breeken, het geen zon- de agten „in, zommige gevallen, hun woord te breeken, te plunceren en te moorden. — De zelfde Arabier, die u, aan zyn deur om Herberg verzoekende, als zyn Broeder Zou ontvangen » en in den volgenden dag veilig geleiden, eic zou niet gelchroomd hebben u te vermoorden als zya prooy, hadt hy u één uur te vooren in de woestyn ont- moet, — Meer voorbeelden op te haalen van de zwak- heid, en met zich zelve onbeftaanbaarheid, van "e Menfchea hart, welke de Gefchiedenis ons oplevert, zou cen einde- loos werk wgezen. De bygebragte zyn genoegzaam, om ons een begrip te geeven, hoe treffend en nuttig zulke befchouwingen zyn, en teffens hoe vol onderhouds voor een doordenkend, Verftand. N WAARNEEMING WEGENS DE NUTTICHEID VAN GROOTE GIFTEN OPIUM, IN EEN Zethnus en Trismus Maxille, Door E. KNAVEN. d WW A u D: beroemdfte Geneesheeren zyn het daarin volkomen eens, dat, in de klasfe der Krampftillende Middelen., CAntifpasmodica y) het Heulfap de voornaamfte plaats be- kleed, en de ondervinding heeft dit reeds zeer lang beves- tigd; veele Geneeskundigen hebben ons ook dit Middel, met. zeer veel lof, zo in de Tetanus es Trismus Maxillac, als andere Krampgebreken , (zonder aanmerkelyke ontttee- king) aangeprezen , terwyl anderen wederom wat minder vertrouwen , in dergelyke ziekten „ op-dit middel ftetlen. Herhaalde Waarncemingen , egter, hebben my geleerd, dat vecle mislukte proeven, met dit veel vermogend Ge- heesmiddel in Krampziekten, moeten toegefchreeyen wot- den aan de kleine hoeveelheid , die men.daarvan toedients ganmerkelyke Giften kunnen de lyders in dit geval, (al waar het geheele Syfema Nervofum , zo hoog gaande ge- prikkeld, en in beweeging gebragt is,) verdraagen.. Myn oogmerk is niet, alhier eene befchryving deezer Krampziekten te doen , of van de bekende werking des Opiums veel te zeggen, als aynde dit door de Schryvers reeds genoegzaam gedaan, maar alleen door de wolgende aar- IE on Wi WAARN. WEGENS DR OPIUM, IN EEN TETANUS, &c. 4: W'aarneeming te toonen , dat groote Giften Opium , in dee- ze gebreken, niet alleen veilig kunnen, maar ook aller- noodzaakelykst moeten , toegediend warden. Het was den 16den October 1786, dat ik gehaald wierd by de Vrouw van P..... D......., welke in de zesde Maand haarer Zwangerheid was; deeze Vrouw had reeds Zeven Dagen aan een Zwismus Maxille gele- en; na dat een Geneeshecr deezer Stad haar een ader» aating en blaarpleisters had voorgefchreven , liet men het daar by berusten; voorgeevende , dat "er niets meer aan te doen was, vermits: zy, hagr mond geflooten zyn- de, geene Geneesmiddelen konde gebruiken. By haar komende , yond ik haar in de volgende omftan- digheid: haar Kaaken waren dermaate op elkander gefloo» ten, dat ik naauwlyks in ftaat was, een zeer dun en plas gefneeden houtje tusíchen haare voorfte.tagden te brengen y terwyl haare lippen insgelyks , by uitftek , vast tegens de tanden aangetrokken wierden; de Spieren van haar geheey le lichaam: waren verftyfd; behalven deeze algemeene ver- ftyving , wierd zy nog door menigvuldige. Spiertrekkingen gefolterd „ inzonderheid der yitftrekkende hoofd-, häls-en rugfpieren , waardoor dus een akelige Krampachtige ag- terwaardstrekking (Opi/thotonos). gebooren wierd; de Pols was {nel, zacht.en-zeer ongelyk ,.zy zweette fterk, zon- der de minfte verligting, en haar benaauwdheid was ders maate groot, dat ,. wanneer zy de bedlakens konde vatten, dezelve met een fchrikkelyk geweld., onder een gillend ge- luid, verfcheurde. . . _ De hevigheid deezer algemeene Kramptrekkingen, ( Tes tanus) had reeds twee dagen geduurd. . . E In deeze allerdeerniswaardigften toeftand wierden dus {poedige Hulpmiddelen: vereischt 5, Geneesmiddelen naam- - lyk , welke» door een fpoedige en kragtdaadige werking „het gevoelend. vermogen der Zeauwen verzwakken , en gevolge yk ook die hevige Krámptrekkingen , (door een buitenge- woone prikkeling des Zenuwgeltels veroorzaakt, )- tegen gaan. En —W my `- Niets kwam my voor, dat, in dit geval, beter aan het gogmerk zou voldoen y dan het Heulſap, in: een ruime oeveelheid toegediend. o , Na dat ik een C/ysma Laxans et Emolliens, had Daten appliceeren , (dat haar een ruime Sedes verfchafte ,) fchreef ix het volgende voor: | et ` Rec. 342 ` WAARNEEMING WEGENS DE OPIUM, ENZ: * Rec. Opii. pur. gr. IX. | Solve in | Ag. Cinnam. f. vino unc. IM. * fon.” adde, | Syrup. flor. Rhead, unc. Ye ? M. D. S. waarvan alle half uuren een halven eetlepel vol, het welk door een opening, door twee. vermiste tanden der boven- kaak veroorzaakt, in haar mond konde gebragt worden ; gelastende de lyderes , wanneer haar iets in den mond ge- goten wierd, het zelve door te flikken , dat ook zeer ge- redelyk gefchiedde; dit ‘was ’s avonds negen uuren: ten twaalf uuren "e nagts de lyderes weder bezoekende , fcheen de hevigheid der Kramp- en Stuiptrekkingen merkelyk te verminderen 5 ik liet het voorgefchrevene op den zelfden voet voort gebruiken, tot dàt er zig tekenen van flaap vertoonden. | ' | Den 17den, ’s Morgens zes Uuren, by haar komende had zy het voorgefchrevene reeds geheel gebruikt ; ik von haar in een zachten flaap, de tocvallen waren geheel be- daard , deeze flaap duurde egter niet langer dan vyf Uv- ren; want dien zelfden Morgen, tien Uuren , haar weder be- zoekende, vond ik haar in een aangenaame verkwikkende ontwaaking , zy was van die yslyke folteringen geheel be- vryd, begon haar mond allengs wyder en wyder te ope- nen, en haare leden , fchoon door de Krampen zeer ver- zwakt, te beweegen , het fterke zweeten was over, en de Pols vry natuurlyk, doch zwak. Ik fchreef haar een zacht Ontlast-Middel, uit de Zort, Solub. voor; de toe Vallen bleeven weg, de nablyvende zwakheid wierd door ‘het opvolgend gebruik der Koortsbast, met de Valeriaan- Wortel , ipocdig herfteld, met dat gevolg, dat zy, naver- ' loop van ruim drie Maanden , een gezonde en welgefcha- pen vrugt ter Waereld bragt. =» Ik zoude aan myn pligt te kort doen, indien ik niet, door de mededeeling_myner ondervinding , de aandacht myner. Konstgenooten, tot het heilzaam gebruik van een ruime hoeveelheid deezes middels , in de bovengemelde gebreken , meer bepaalde, REN SCHY IB. DOODE, DOOR DE ELECT RICIT. HERSTELD. 343 peee EEN SCHYNDAAR DOODE, DOOR DE ELECTRICITEIT, TEN LEEVEN HERSTELD. © (Gazette de Cologne, y Mars, 1788.) Order de merkwaardige en belangryke Ontdekkingen voor het Menschdom , moet men, buiten twyffel, de volgende tellen, die men, gelyk veele andere „ ver- fchuldigd is aan den Baron van HUPSCH. Veele Geleer- den hebben zich, met voldingende Proeven , verzet , tegen het fchielyk begraaven der Dooden ; de ondervinding heeft veelmaalen , en frog onlangs in Frankryk , (gelyk de Nieuws- apieren aankondigen ,) beweezen , dat een Mensch , chynbaar dood, op ’t oogenblik dat hy ter aarde zou be- fteld worden, weder ten leven bekwam. Hoe veelen zyn "er niet in den Grafkuil bygezet , die, door Zenuwkwaalen of andere zonderlinge toevallen , dood fcheenen , en die, ondertusfchen, weder bekomen zouden weezen , indien men niet al te vaardig met dit werk ware voortgevaaren, of, indien men omtrent elk geftorvenen een middel te werk ftelde, °t welk zeker de goedkeuring van geheel Europa moet wegdraagen. 