VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Op ve 532 - WERKORT BERIGT Op ‘dem veertienden keerde ARRA KOOK , de andere Broeder des Konings , na het Eiland, waar de Engelfchen zich bevonden, en bragt met zich een van ’s Konings Zoonen. Hy onderrigtte Capitein wıLson dat diens Broeder op de terug reize was ; doch doordien de Canoe, waarin hy zich bevondt, zo goed niet tegen den wind op kon als die hem voerde , nog niet opdaagde. Hy voeg- de "er nevens dat de Koning den Engel/chen vryheid gaf een Vaartuig te bouwen, of ter plaatve waar zy zictr be- vonden „ of op het Eiland , door den Koning bewoond , op °t welk zy zich onmiddelyker onder diens befcherming zoud: n bevinden. Korten tyd daar naa keerde Mr. wıLson weder, en gaf het volgend verflag van zyne bezending. ,, Toen de Canoe, met welke ik vertrok , het Eiland naderde , waar op de honing woont, kwam eene groote menigte In- boorelingen uit hunne Huizen om my aan land te zien ftappen. ’s Konings Broeder nam my by de hand, en leide my na de Stad, waar een mat voor my uitge lo reid lag, op een vierkant plein, en men verzogt my at ik daarop zou gaan zitten. Binnen kort verícheen de Koning my door diens Broeder aangeweezen. Ik ftond op , en maakte myne pligtpleeging naar de wyzt der Oosterlingen, door myne handen na myn hoofd te heffen en voorwaards over te buigen: doch hy fcheen "er geen agt-op te flaan. Ik bood hem daarop de Ge fchenken aan „ my door myn Broeder medegegeeven ; deze ontfing hy ap eene heufche wyze. Zyn Broeder tradt hierop met hem in een druk gefprek , ’t geen, 20 ver ik uit alles kon opmaaken , diende-om hem te op derregten van ons ongeluk, en van ons aantal; naa di gehoord. te hebben proefde de Koning van de Zuiker, eze fcheen hem te maaken: hy deelde een weinig uit aan de Hoofden, die hem omringden, en beval dat alles in zyn Huis zou gebragt worden. Dit gedaan zynde, liet hy my ververfchingen aanbieden. ’t Eerfte beftondt uit Kokusnootfchil met. zoet gemaakt warm water; dit geproefd hebbende, beval hy een kleinen Jongen , die agter hem ftondt, in een Kokusnootenboom te klimmen , en eenige verfche vrugten te plukken. De Koning ontbol- fterde ‘er een, en naa van de Melk geproefd te hebben, deedt hy my dien door den Jongen aanbieden; door een teken, aanduidende dat ik van de Melk zou drinken eu dan de noot hem weder geeven. Toen ik dit gedaan had VAN DE PELEW-EILANDENe 333 brak hy de fchil in twee ftukken , at een weinig van de Kern, en gaf my het overige om op te eeten. Eene groa- ‚ te menigte Inboorelingen ‘omringden my, allen even nieuwsgietig om myn Perfoon en Kleederen te zien, Maar, dewyl het donker begon te worden , ging de Koning , diens Broeder, ik en verfcheide anderen , in een groot Huis, waar het avondeeten werd opgebragt > beftaande uit Yams, geheel gekookt, andere gekookt en gebraaden : ook werden "er eenige Schaalvisfchen , doch die ik niet kon onderkennen , opgedischt. Naa het avondeeten eene vrouw my na een ander Huis. niet verre van her eerstgemelde. In °t zelve vond ik ten minften tusfchen de veertig en vyftig Mannen en Vrouwen, men gaf my een teken om te gaan zitten of leggen op een Mat, die efpreid fcheen ten einde ik op dezelve zou flaapen. Naa dat het ganíche gezelfchap zich verzaadigd hadt met my te bekyken, ging het flaapen, ik ftrekte my uit op myn Mat, eu lag myn hoofd op een blok, °t geen deeze Vol- ken voor een hoofdkusfen gebruiken: en trok een ande- re Mat, welke ten dien einde by my gelegd fcheen , over my heenen. —— Ik kon niet aapen. , doch lag geheet Stil; een. geruimen tyd naa dat alles in rust was, ftonden acht mannen op, en ontftaken twee groote vuuren aan elk einde van het Huis, ’t welk niet in kamers afge- deeld was ; doch eene enkele wooning vormde. it vuyr-ontfteeken beken ik , ontzette my zeer ! Ik dagt op niets anders dan dat zy my zouden willen braaden, en alleen waren. gaan leggen, op dat ik in flaap mogt vallen , wanneer zy my gereedlyk zouden afmaaken. Dan dewyl ‘er geene mogelykheid was om eenen kwaaden tocleg , zo men er een gefmeed hadde, te ontkoment, herzamelde ik al myn fterkte van geest, en beval mva lot in de handen des Opperbefchikkers aller dingen. Ik lag ftil, verwagtende elk oogenblik het gevreesde onheil: doch, tot myne groote verwondering en blydfchap, be- gaven deeze allen ‚zich gewarmd hebbende, weder op de matten , en bleeven er leggen tot den dageraad. Ik ftond toen op, ging na huiten en wandelde , omringd door eene menigte Mannen, Vrouwen en Kinderen. *t Leedt niet lang of ’s Konings Broeder kwam by my, die my in verfcheide Huizen bragt, in alle werd ik op Yams en Kookus-nooten onthaald. My geleidde hy vervolgens na den Koning, wien ik, door tekenen „te verftaan gaf dat ik zeer wenschte na myn Broeder te rug te keeren 3 hy ver⸗ E 334 VERKORT BERIGT VAN DE PELEW-EILANDEN, verftondt my volkomen , en gaf my, desgelyks, door te kenen te kennen, dat de Canoes. wegens den fterken wind , niet konden uitvaaren. Ik fleet het overige van dien dag met op het Eiland om te wandelen , de voort- brengzels van *t zelve na te gaan, die voorfaamlyk in Yamswortelen-en Kokusnooten beftonden ; de eerstge- melde kweeken zy met veel zorg in groote planteryen, alle in een zwampigen en waterigen grond , even afs de Ryst in Andie groeit. De Kokusnooten groeijen meestal omtrent hunne Huizen, zo doet ook de Betel, die zy als Tabak kaauwen.” Lee H REN FRAGMENT 5 BEHELZENDE HET SLOT EENER RE- DENVOERINGE , OMSTREEKS NISMES GEHOUDEN IN EEN VERGADERING DER PROTESTANTEN „ MET BETREKKING TOT HET EDICT, DE NIET CATHO- LYKEN BETREFFENDE, — Ô Yor: voorheen ongelukkig , dat éénsflags als uit het niet tot het beftaan geroepen wordt; Gy, die alle de Pligten van Burgers vervulde , zonder deel te hebben aan de algemeene belooningen daar aan ge- hegt; Gy. die , omdoolende in den donkeren nagt door de Wetten over u verfpreid, het beftaan genoot *t welk de Hemel u gaf, zonder dat die dierbaare gifte van wegen de Menfchen bekragtigd was ; welk eene dankerkentenisfe moet uwe Zielen niet vervullen ? De tyden zyn voorby, waarin de Verbintenisfen, door de Deugd gevormd,, de {chandviek der Ondeugd moesten draagen ; waarin uwe Kinderen , reeds misdaadig gehouden , eer zy het daglicht zagen, alleen tot oneere fcheenen gebooren te worden ; waarin de vrugt van uw arbeid en zweet in de han- den van Vreemden kon overgaan 5 waar in de ftefvende Vader. een oog vol traanen op zyne Kinderen flaande, niet wist of zy zyne Naalaatenfchap zouden erven. — Die rampzalige tyden zyn niet meer. De Vorst, dien met yver dient „ is getroffen geworden door uwen toeftand; en die vaderlyke Goedheid, welke hem aanzet om alle zyne Onderdaanen eene gelyke liefde toe te draa- gen, heeft hem bewoogen u de reetmaatigfte voorregten te verleenen. in een gelukkiger tyd, en wanneer die zee, door zo vec- le ftormbuijen opgeruid, niet meer dan een, dof en fcha- deloos geraas gaf, den Vorst zegenen, aam wien wy die gunftige omkeer, die zegeningen, verfchuldigd zyn; dat wy , op zyn voorbeeld , leereg elkander beminnen, ele UL DEEL. MENGELW. NO. 13. Qq kan- Dat wy, die gebooren zyn. Am + pá EEN FRAGMENT, kander verdraagen , gelyk hy gelcerd heeft alle syne On. derdaanen te verdraagen , naar het voorbeeld van den Barmhartigen Gop , wiens beeld de Vorften der Aarde zyn. "Y Naakomelingfchap , die wy verwagten , Kinderen , die ebooren ftaan te worden „ die , het feevenslicht aan- fehouwende , uwe plaats in de Maatfchappye vindt , de eerfte woorden , welke wy u zullen leeren uitftamelen, vullen de erkentenisfen van Dankbaarheid jegens uwen Koning weezen! Uwe Voorvaders werden te midden van de onrust en angst gebooren, uwe Geboorte zal bekend gemaakt worden door onze dankbetuigingen en l Zepezan- pen; de oogen voor het Daglicht openende , ooten wy. ze voor het ongeluk , een helderder dag omfchynt uw. geruste Wieg ; eene geduurisc onzekerheid belette ons de zegeningen van het ras voorbyinellend leeven te fmaaken , eene beftendige gerustheid vergezelt y op uwe wegen, en zal u tot het graf byblyven, Hoe verrukkend is het vertederende , *t welk zich in onze Redenvoering mengelt! Hoe gelukkig is het, in plaats van die klaagende toonen , welke onze Godsdienst- oefeningen bedroefde, in ftede dier treurgezangen, van welke wy de wildernisfen deeden wedergalmen , Zegen- liederen te mogen aanheffen! Welk een aangenaame last voor. de zodanigen , die tot u het woord moeten voeren, dat zy woorden te zoeken hebben, zints fang by ons ¡a onbruik 5 en om onze erkentenis te betuigen „ uitdruk. kingen moeten bezigen, die, eene Eeuw geleden, ons ‘alleen dienden om onze wensch en hoop uit te boezemen! Mogten die geloften, van de leevendigfte dankbaarheid, ‘tot voor den Throon des Souverains opklimmen! Mog- ten zy voor den Vorst eene waarborge weezen van den Eed eener eeuwige Trouwe , welke wy Hem zweeren! Dat onze Dankbaarheid de maatftok zy van onze Bewon: dering , van onze Hoogagting ! en dat alles rondsomire ons met onze toonen zamenftemme ! En Gy, die wy onze Broeders noemden , zelfs op dien tyd, wanneer eene vernederende Onderfcheiding ons dien aangenaam klinkenden tytel fcheen te ontzeggen 5 6y» die menigmaal ons de armen zaagt uitftrekken , om toe- gelaaten te worden tot het genot der algémeene zegenin- en onzes Vaderlands , voltooit Gy ons geluk, door m Zuse vreugde te deelen! Kinderen van denzelfden Vader, Kurgers van `t zelfde Vaderland , Aanbidders van don : i ‚zelf. EEN FRAGMENT. 537 zelíden cop, verlost door °t zelfde Bloed , uitziende na — dezelfde Erfenisfe, gehoorzaam aan dezelfde Wetten, te gader lecvende onder eene Lugtftreek , waar de ryke Goedheid des Scheppers ons tot het erlangen derzelfde aven roept, — welke fterke beweegredenen om elkan- der te beminnen ! Langen tyd hebben wy uw Me- delyden gefmeekt, thans verzoeken wy uwe Goedwillig- heid. Bekragtigt door de Broederlyke Gevoelens ; welke wy van u verzoeken, het gefchenk, *t welk wy van on- zen gemeenen Vader ontvangen hebben. Indien wy het -~ beftaan , °t welk hy ons met u in °t gemeen verleent , krygen , het is om onze gevoelens met de uwe te paa- ren; en, indien wy uit de duisternis , waarin wy om- zwierven, in het licht te vooríchyn treeden , zal het al- leen zyn om te meer glans aan onze Erkentenis by te zetten. | f - mennen a — BERIGT , WEGENS DEN GODSDIENST DER DRUSEN, EEN VOLK, HET GEBERGTE LIBANON EN AN- TILIBANON BEWOONENDE. ’ 3 pien tyd geleden , deelden wy onzen Leezeren we A zeer weetenswaardige Berigten mede wegens de an DRUSEN, een weinig bekend Volk, uit het geen de „ Heer VENTURE DE PARADIS , Secresaris en Tolk der an Oosterfche Taalen by zyne Allerchristiykße Majefteit, en »» veele jaaren diens Refident onder de Drufen , ons qes- „ wegen aan de hand gaf. Wat den Godsdienst deezes „ Volks betreft , vonden daar alleen opgemerkt, dat an Zy eenen even grooten afkeer hadden van de Beginze- on len der Mahomethaanen y als van die der Christenen; an dat hun Godsdienst een bezwaarlyk ontbindbaar raad- an zel was; dat zy hunne Heilige Boeken met de fchroom- an valligfte ftipthcid bewaarden , dezelve onder den grond >, verborgen ; en dat de Verklaaring hunner Verborgen- >, heden alleen bekend was aan een klein getal hunner an verftandige Mannen (*). In eene dit Jaar uitgckome- „ ne Esai fur PHiftoire du Sabeisme, van den Baron DE »» BOCK , vinden wy deswegen Ophelderingen , die wy oor- ; aa Offs (5 Zie onze N. Algem. E Letteroef. U D. 2de St. bl 454. q 2 — — — — -838 BERIGT , WEGENS DEN GODSDIENST en deelen ofizen Leezeren niet te moeten onthouden , ge- an Paard met Berigten, wegens dat Volk, die tot ophel- en dering of bevestiging kunnen dienen, van °t geen wy, p», ter bovengemelde plaaze, uit VENTURE DE PARADIS, an bybragten.” EH Y OH & De Heer DE GÉBELIN bewecrt in zyn Monde Primitif, Tom. VIII. p. 3, volgens het berigt eeniger Reizigeren, dat de Godsdienst der Drufen een Tak is van het oude Sabeismus. De weinige gemeenfchap , welke dit Volk tot nu-gehad heeft met de Europeaanen , ter oorzaake van de onvrugtbaarheid der omringende Bergen, heeft, bui- ten twyfel, gelegenheid tot die dwaaling gegeeven: maar een. gelukkig toeval heeft my eene foort van Catechismus ter hand gefteld , die de voornaamfte Leerbegrippen der Drufen behelst, en ik haast my ’t zelve mede te deelen. Ik ben dit keurlyk Stukje verfchuldigd aan myne vriend- {chap met den Heer HOLLANDRE, Directeur van het Ka- binet der Natuurlyke Historie van zyne Hoogheid, den Regeerenden Hertog van Zweebruggen ; die geleerde Man heeft het medegebragt van Cairo, waar hy, als Corres- pondent van de Koninglyke Societeit der Medicynen, den Heer Baron pe TOTT vergezelde op den Tocht, wel- ken hy, eenige jaaren geleden, deedt, om de Zeehavens in de Levant te bezoeken. De Heer HOLLANDRE laat deeze aanmerking zyner op- gave van dien Catechismus voorgaan. ’Er is in 't Ge- bergte Libanon een Volk , niet talryk , maar dapper, krygshaftig , °t geen, door zyn moed, de Vryheid heeft weeten te bewaaren , te midden van het Despotismus. Dikwyls, door de overmagt zyner Vyanden overvallen, heeft het zich naar de omftandigheden moeten fchikken ; maat, zonder immer het denkbeeld van Onafhangelykheid af te leggen , heeft het een haatlyk juk zo menigmaal afgefchu „ als deszelfs kragten zulk eene onderneeming ehengden. | Dit Volk „ onder °t bevel van een Emir uit hun mid- den, belydt een Godsdienst , aan ’t zelve byzonder ei- gen „en van welken het eene groote Verborgenheid maakt. Wel verre van zich toe te leggen, om Bekeerelingen tot denzelven te werven , verbergen zy dien met zo veel voorzorgs, dat nicts anders dan een toeval, vañ gelyken aart DER DRUSEN: . 539 aart alg eenigen tyd geleden heeft plaats gehad, iets van ` dien verborgen Godsdienst kan ontdekken; d De Drufen hadden , eenige. jaaren geleden, geweigerd aan den Grooten Heer de, Jaarlykfche Schatting te hetaa- len , tot welker opbrenging men hun gedwongen hadt. De Pacha van Seide vaardigde Troepen tegen huu af, om ze te beftryden, en hun Land te verwaesten. In de plun- dering van een hunner Dorpen vondt men een klein Boek- je , in °t Arabisch gefchreeven ,. 't welk de ontfteltenis en verwarring hun belette te verbergen. Dit Boekje ver» volgens aan den Pacha overgeleverd zynde , bevondt men een Catechismus van hunnen Godsdienst te weezen: Het Algemeen behoeft niet onderregt te worden de wyze, op welke ik dit Stukje heb gekreegen; maar kan ftaat ‚maa- ken op de nauwkeurigheid der Vertaalinge , welke ik hier aanbied (+). Vraag. Wie is cen Drus?.. ‚Antw. Hy, die het Verbond getekend heeft , en : ACHEM , den Schepper aller dingen , aanbidt. V. Zyt gy een Drus? A. Ja, door de genade van ACHEN, onzen Heer. | V. Wat fchryft u de Wet voor? NM "A, Zeven Geboden, de Aanbidding van ACHEM 3 de Waarheid; de Befcherming , welke men zynen Broederen verfchuldigd is; de Onthouding van het vleesch der, On- reine Dieren ; de Zedighetd in Kleeding ; de Opletten- heid, om zich niet te voeden dan met het voortbrengzol van wettig verkrcegen goed; en de Befpiegeling der Wys- Cid. . - . ‘ V. Welke zen de Werken van cen moeilyken en awaá- ren arberd, van welken ACHEM, uw Heer, u verlost heeft 2 "A. De (+) De volgende plaats, getrokken uit de Voyage en Syrie en Egypte, de M. VOLNEY, Tom. Il. p. 56, bevestigt, gelyk de Baron De Bock opmerkt, de Egtheid van den hier opgegeeven Catechismus. Het berigt van dien Reiziger is volkomen gelyk met dat van den Heer HOLLANDRE, die ons dit Stukje verfchaf. te. De Heer voLNEY drukt zich, ten opzigte van de Drufen, ‘in deezer voege uit. ,, Zy hebben één of twee Boeken, wel- „ ke zy met alle zorgvuldigheid verbergen ; doch hét- geval e heeft hunne jaloufy bedroogen : want in een Burger-Oorlog , » nu zes of zeven jaaren geleden, voorgevallen, heeft de Emir » YOUSEF "er gen, in het plunderen van een Bedehuis, gevon. p den.” Va: $40 BERIGT 5 WEGENS DEN GODSDIENST A. De Bedevaart na Mekka; de ftaatlyke Viering van den Vrydag en den Bairam; de vyf dagelykfche Gebe- den; de Aalmoesfen; en de Vasten van den. - V. Aan welk een teken kunt gy uzelven kennen voor een Drus, Aanbidder van één God? A, Aan de oplettenheid, welke ik heb, om my niet te voeden dan met Geoorlofde zaaken, en my te onthou- den van Ongeoorlofde. ` V. Welke denkbeelden hebt gy van ’t Geoorlofde en Ongeoorlofde ? | A. Het Geoorlofde is het goed der Geestlyken en der Aanbidderen; het Ongeoorlofde het goed der Afval ISCH, °. ev. Wanneer is ACHEM , onze Heer, op Aarde vet- fcheenen? ` ` A. In het Vierhonderdfte Jaar der Hegira van mano- METH. Ä V. Hoc heeft hy zich aan de Menfchen geopenbaard? A. Hy heeft zorg gedraagen om zyne Godlykheid te bedekken, zich enkel uitgeevende voor een Afftammeling V. Waarom heeft hy zyne Godlykheid verborgen? A. Om dat zyne Magt op Aarde nog niet wel geves- tigd was : en zyne getrouwe Dienaars weinig in getal waren. | - V. Op welk een tyd openbaarde hy zich aan de Men- fchen ? - A. In het Vierhonderd achtfte Jaar der Hegera. V. Hoe veele jaaren vertoonde zich zyne Godlykheid op eene blykbaare wyze ? - A. Geduurende het geheele Jaar Vierhonderd en acht. Zy verborg zich in °t Jaar Vierhonderd en negen : 't welk een tyd van ramp en beproeving was „om zich „op nieuw, ‘te ontdekken , ftaande het geheele Jaar Vierhonderd eu ‘tien; en, met den aanvang van het volgend Jaar; ver- dereen ACHEN eensflags, om niet weder te komen, dan - by ’t Laatfte Oordeel. V. iJZelke is de Dag des Oordeels ? A. Die Dag, op welken ACHEM pp Aarde zal weder- keeren, in eene menschlyke gedaanth, , om de Wereld te eordeelen, met het Zwaard in de hand. . V. Op welken Tyd is die Dag vastgefteld ? A. Die Tyd is niet bekend: doch dezelve zal wel te entdekken weezen aan eenige Tekenen. y wel DER DRUSENs $41 V.. Welke zyn die Tekens ? | A. Omwentelingen in de Koningryken; en de Overa hand der Christenen op de Mahomethaanen. `. V. Op welk eene wyze zal ACHEM zich wreeken op de Volken en de Koningen ? , - A. Hy zal op hun het Zwaard der Wraake laaten vald len, en ze alle uitdelgen , zonder "er één te fpaaren. - V. Doch wat zal ‘er gebeuren , na dat hy dus alle Menfcheñ zal verdelgd hebben ? - A. Hy zal ze weder voortbrengen door eéne tweede geboorte, en over hun eene Heerfchappy. voeren , welke geene andere Wet zal hebben dan zyn Wil, d V. Welke zal de Orde zyn, in dit Nieuwe Ryk vast- efteld | e 8 A. Hy zal aanvangen met de Menfchen in vier Rans gen te verdeelen , Christenen , puden > Afvalligen en Aanbidders van den waaren God. In den Aanhang der Christenen Zullen begreepen zyn. de Nu/aries en de Mur tuallis, en in dien der Fooden alle de Mufulmannen. V. Wat zal het lot zyn der getrouwe Aankleeveren van de Wet? | u A. Hy zal hun geeven Magt en Heerfchappy, Zilver en Gouds hy zal hun in de Wereld aanftellen tot Prine fen, Pachas en Souverainen. _ V. Hoe zullen de Afvalligen, de Verlaaters. van zyn Dienst, behandeld worden ?. A. Hy zal ze ftraffen met de zwaarfte ftraffen. Alles, wat zy eeten en drinken zullen , zal een galagtigen en bitteren fmaak hebben; en zy zullen de Slaaven der waai ` re Aanbidderen weezen; zy zullen, ten teken van. eeu». wigduurende veroordeeling , op °t hoofd cen muts draagen van Varkensborftels , een en een halve voet lang 5 aan hunne ooren zal een Ring hangen van Fact, die, in den Zomer, zal branden als Vuur, en, in den Winter, koud zyn als ys. De Fooden en de Christenen zullen aan des zelfde ftraffen onderworpen weezen ; doch met eenige kleine verzagtingen. ... V. Waar in beftaat het Geloof , *t welk de Drw/és belyden? >. - A. In alle Volken der Aarde voor Ongeloovigen aan te zien + dewyl wy de verdienften hebben van alles te gee looven , wat zy ontkend hebben, en alles te ontkennen, wat zy gelooven , (om my te bedienen.van de uitdrukkin des Briefs, van den "maner? HAMZAH, Zoon van Alis q4 ten 542 BERIGT , WEGENS DEN GODSDIENST en opfchrift hebbende: De Beloften en de Verbintenis. en. V. Indien onder de verbanne Volken iemand tot ken. nis kwame van onzen Heiligen Godsdienst, en de Een- heid van het Opperweezen , ‘t welk aanbidden , aan. nam, belecdt, en onze Wetten opvolgde, zou hy. be- houden, kunner worden ? ' ‚A. "Er is nooit heil voor hem te hoopen: d Poort der Barmhartigheid geflooten, en alles vol Z Wanneer hy fterft , zal zyne veroordeelde Ziel weder- keeren, om het Lichaam te bezielen van eenen Ongeloo- vigen, van ’t zelfde Volk en van dezelfde Belydenisfe. V. Wat mocten wy denken van het Euangelic der Christenen? ` A. Daar is een waar Fuangelie, °t welk onze hoog- agting verdient: dit is het Knangelie van den waaren Mesfias , die ook verfcheenen is in de dagen van ma- HOMETH , onder den naam van SELMAN „ die geen an- der is dan HAMZAH. V. Waarom heeft HAMZAH ons 20 fterk het geheim houden van onzen Godsdienst geboden , en bevolen dien aan niemand te ontdekken ? A. Om dat dezclve de Belofte behelst , welke onze Heer ACHEM zich verwaardigd heeft, tot ons byzonder Geluk, te doen; om dat dezelve de Verborgenheden der Wysheid bevat, welke ftrekt tot heil der Zielen, en ten leeven der Geesten. l V. Moet zodanig een geding niet ſtrekken, om ons te doen aanzien voor lieden , gierig omtrent het geluk der Menfchen, en Vyanden van ‘hunne Behoudenis? A. Waarom zouden zy ons befchuldigen van gebrek aan Edelmoedigheid ten hunnen aanziene : naardemaal van onzen kant een Yver, om dezelve mede te dee- Jen, hun van geene nuttigheid zou weezen? De Tyd der Roepinge is verftreeken : de deur der Barmhartig- heid voor altoos geflooten. Die Ongeloovig is, moet in zyne Ongeloovigheid volharden , en de Geloovige de belooning zyns Geloofs ontvangen. Dat wy in - vrede ons Geluk genieten. De Wetten, ons opgelegd, zyn niet hard: want onze Heer AcHeM, heeft ons ont- flaagen van alle Godsdienst-bedryven , in welke de be- droogene Menfchen zo veel ftellen „ en waar aan Zy 20 groote verdienften toefchryven.. . V. Strekt DER DRUSEN. 543 V. Strekt dit ontflag zich uit tot de Voorfchriften van Vasten en Aalmoesfen ? A. Ja, de Tiende is verboden , men is die niet ver- fchuldigd, noch aan Getstlyken , noch aan Iemand. — In ftede van de Vasten is ons voorgefchreeven de Kwel- ling der Ziele, door Afzondering en Stilzwygenheid. V. Wat is het oogmerk der Afzonderinge ? A. De Gunstbewyzen van ACHEM te verdienen , die, by zyne wederkomst op Aarde, zyne Belooningen even- redig zal maaken aan onze goede Werken en onze Deug- den, met ons de Ampten en Bedieningen in deeze Wee reld te geeven. DE MAN VAN CHARACTER. N (Uit het Fransch.) Een Mensch , wiens gedrag nooit met zyne beginzelen ftrydt, zelfs niet in allermoeilykfte leevensomftandigheden, die vole ftandig en beftendig is, in alles wat hy onderneemt, is een Mensch , die gezegd mag worden een Man van: Character te zyn : eene uitdrukking, gefchikt om kortbondig iemand aan te duiden , wiens Zielseene meer dan gemeene kragt en fterkte bezit. Deeze hoedanigheid is zo nuttig voor den Amptloozen Bure ger als voor den Amptenaar, cn verheft de deugden van den een zo veel als van den ander. Zy beveiligt den Magiftraats- erfoon voor de valftrikken der verleidinge en de laagheden van arty{chap ; zy verwydert den Geleerden van vleiery en he- kelfchriften, en verbindt hem altoos in zyn Gedrag, en in zyne Schriften , aan de groote beginzelen der Rede en Waarheid, door dezelve zal een verftandig en edelmoedig Man zyn rust, zyn geluk, zyn leeven , waagen, en zich blootftellen aan de - grontíte en onverzoenlykfte vyandfchappen, om onbekende , maar onfchuldige, flachtoffers der verdrukkinge te ontrukken. ` Maar die al te zeldzaame hoedanigheid verdient minder onze gevestigde aandagt, wanneer zy alleen werkzaam is ten aan- ziene van de geringe belangen des byzonderen leevens, dan wanneer hy, die dezelve bezit, de belangen eener groote me- nigte aan Zyn lot gehegt heeft. Uit dit laatfte gezigtpunt befchouwd, beftaat de vastheid van. Character in die beftendigheid en onontzetbaarhcid, welke eene verheevene ziel beloont in het velvoeren van groote en moei- ] y- ~ 544 DE MAN VAN CHARACTER. lyke ontwerpen : wanneer zy bet goede en braave bédoelt , is zy de hoogfte bewondering en de vuurigíte dankerkentenis des Menschdoms waardig ; wanneer zy picts anders beoogt dan de yoldoening van Eerzugt en Misdryf, wordt zy een geesíel des Menschdoms, die ’er beevende over verbaasd ftaat: dewyl kle- ne en zwakke zielen zich van zelve krommen vuor alles , wat groot is en fterk, De Zwakheid is niet meer tegen decze hoedanigheid over. efteld dan de Befluiteloosheid of de Onftandvastigheid. "De Man van Character onderzoekt, befluit, en blyft voorts onbe- weegelyk. Tegenheden doen hem fterker worden; ik zou by. kans zeggen, dat hy dezelve bemint; om dat ze veerkragt aan de ziel geeven , en voedzel aan den moed. - Hy alleen weet wat het zegt, iets te willen; dit is de acldzaamfte en moeilyk~ fte zaak voor ’t gros der menfchen: want om iets erfg te willen, moet men aan een voorwerp alle zyne genegenheden , alle zyne neigingen, tot de zugt voor het leeven toe, opoffe- ren. De moed , uit vastheid van Character ontftaande , veronder- fielt dat dezelve des noods den dood zal braveeren :' dan de dapperheid cens Krygsmans veronderftelt niet altoos een flerkte yao geest, deeze is menigmaal het uitwerkzel van gewoonte, van partyfchap , van vrees voor cene regtmaatige veragting De Man van Character zal dit betoonen, als hy een Krygsmea is, en het niet zynde; de Krygshelden kunnen verbaazen in die zeldzaame gevallen, waarin hy zich genoodzaakt vindt zya moed geheel aan den dag te leggen. | Men kan geen groot Character bezitten, zonder een wel. en diepdenkend Verftand. Dit doet ons het moeilyke van het on- mogelyke onderfcheiden. In de daad, halftarrig te willen, * een onze kragten volftrekt te boven ftreeft , is niet zich een Man van Character te betoonen, ’t is de rol van een dolleman fpeelen, als CAREL DE XII en CAREL de Roekelooze. — Dan, dikwyls zal de menigte de grootfte, de edelfte, oogmerkes voor harsfenfchimmig houden , om dat zy de kragt van geest niet bezit, welke dezelve ontworpen , noch de kloekheid van ver- guft, welke ze bedagt heeft. : In welke omftandigheden zich een Mensch van Character ge: plaatst vindt, zyne verbeelding verheft hem altoos boven alles, wat hem omringt. Hy zal nooit zich de wet laaten zeten, in groote noch geringe Zaaken : wykt by in kleinigheden , bet is uit veragting , niet door zwakheid. Hy beerscht om zyne Vrouw, zyne Beminde, zyne Vrienden; zyn haat is even (ierk als zyne liefde; hy vergeet nimmer eene belediging, zelfs dan wanneer hy het beneden zich agt des wraak te neemen. Hy heeft het voorkomen van een Hoogmoedigen, en by is het met t DE MAN VAN CHARACTER, SAS met de daad: dach niet op dle wyze als laage Zielen, wier Trots alleen gelegen is in een wederzin tegen allen die boven bun zyn; zyn Hoogmoed is het inwendig , en bykans t dank in hem opkomend, gevoel zyner daadlyke: meerderheid. - Vindt.hy zich niet in de gelegenheid geplaatst, om in ’ openbaar aller oog te trekken, hy zal niet gekend worden in eene beuzelende en oppervlakkig denkende wereld : zeldzaam gal hy daar die geestgefteltenis medebrengen, welke het ge. lukkigst flaagt. Inneemende bevalligheid vereenigt zich zelde zaam met fterkte van geest. Dikwyls geheel ingenomen met gyne cigene overleggingen , zal hy ftil en koel zitten , in een talryk gezelíchap. ver Tt algemeen zyn Mannen van-"t befchreevene Character geen groote fpreekers. Die Ziel laat zich cer uit door enkele gezegden , welke haar ontglippen , dan in breedfpraakige rede. gen. Zy weeten, dat men groote dehkbeelden kan koesteren , en een zwakke Ziel omdraagen. Wie heeft heerlyker gefproo- ken over de Vryheid dan Lucanus, die laaghartige Verraader, die de fchande pp zich laadde, van de medepligtigheid zyner Broeders aan de beulen van NERO te ontdekken? De Prefident DE THOU heeft fchoone verzen gemaakt tegen de gruwelen van den St. Bartholomeus Nagt. Was hy een Man van Character geweest . by zou CAREL DEN IX, kort naa dien fchriklyken amoord, in ’t Parlement niet gepreezen ; maar zich in de filte der algemeene verflaagenheid verborgen hebben. Doch als de nood: het vordert, zal het den Man van Cha, racter , hoe fpaarzaam anders in woorden, aan geene welfpree- kenheid ontbreeken : en, is hy gebooren in een Land, waar decze een noodwendig vereischte is om bevorderd te worden, gal hy de we nskunst aunlecren „ niet als zyn hoofddoel, «naar als een middel: de grootheid zyner Ziele zal ’er altoos in doorftraalen. Hy zal min uitvoerig dan kregtig weezen, en zomtyds zal al de kunst der grootfte Vernuften het tot de hoogte van dat kragtig verheevene niet kunnen apvaeren. Ci- cero heeft niet beter kunnen fchryven dan den beroemden Brief ‘dien BRUTUS hem fchreef. Die zelfde BRUTUS wilde, -dat “cicero de geheele verdeediging van MILO befloot, in het uitbreiden van dit éénig beginzel , dat het loflyk is een flegten Burger te dooden, Ziet men in deezen trek den Man niet, die eens den doodlyken flag aan cÆsar zou toebrengen. ìk befluit deeze weinige aanmerkingen, over dit breeder be. handclingswaardig onderwerp , met bet beantwoorden der Vraage: Kan men zich ‘tot een Man van Character maaken, zich die treflyke hoedanigheid geeven ? Helaas! wat kunnen wy ons zelven geeven ? Wy hebben alles ontvangen. Wy graagen in onzen boezem om, de zaaden van alle neigingen, vaa 546 DE MAN VAN CHARACTER, van alle deugden , van alle ondeugden. Toevallige , em van ons zelven onafhangelyke , omftandigheden brengen dikwyis veel toe, om eenige deezer, ten nudeele van andere, te ont- wikkelen , de aangroei van dceze wordt geftuit of vertraagd door de meerderheid , welke geene verkrygen, Misfchien kan eene onaflaatende waakzaamheid over ons zelven tot in zekeren trap ons Character wyzigen , ’t welk geheel te veranderen bo- ven ons bereik is. Veel zou men in de Jeugd kunnen doen; indien de Jeugd de tyd van Bedagtzaamheid en Opmerking was. Vast gaat net, dat die kragt van Ziel, die den Mensch den naam van een Man van Character waardig maakt, onder de noodzaaklykfte Deugden moet geteld worden , naardemaal zon- der dezelve de Deugden bykans geen invloed hebben op ons gelu , nn mn | BILLYKHEID VAN AUGUSTUS DEN J, KONING VAN POOLEN. (Uit de Pieces interesfantes ES peu connues, pour fervir à p Hiftoire EY à la Litterature.) J Auer DE I, Koning van Poolen, in zyn Ryk wederkeeren- de, en niet verre van Gornitg, een zyner Grensfteden, ‘voorby rydende , reeden de Postiljons, om een flegten weg te myden , over het bearbeidde Land eens Boers. Weeze, dit ziende , vatte de paarden by de teugels, en dreigde met een by! , dien hy in de hand had, de wielen van het Rydtuig te zullen in ftukken hakken, als men den gewoonen weg niet op- floeg , en zyn land verliet. Twee Pages van zyne Majefteit, die het Rydruig volgden, traden toe, mishandelden den Boer, en de Postiljons reeden voort ; wanneer AUGUSTUS , onderregt van de oorzaak des gefchils, niet alleen de Pages geboodt van den Landman af te laaten ; maar hem eenig Geld gaf, en de Postiljons gelastte den gewoonen weg te neemen ; zeggende: Die arme Man hade-gelyk, dat hy zyn goed verdeedigde; een Kr ning heeft niet meer regts dan de ger-nefte Ingezeten, om iemand, wie hy ook mag weezen, buiten noodzaake, eenig” nadeel toe is brengen. - u I ey `, ' * — nn — MENGELDWERK, { 7 . , . an -TDT FRAAYA LETTEREN, KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN, BETREKIELVI.. C - Pi ua “1 ` ' es -. VERHANDELING OVER SPREUKEN VII: 22, 23. | ` Door THOMAS HUNT, D.D. F. R. et A. ge ` | „Hoogleeraar in de Hebrceuwfche en -Arabifche Taalen te Oort, Hy ging kaar raks agter.na, gelyk een Os ter Slagtinge gaat; en gelyk een Dwaas tot de tugtiging der Boeijen, tot dat hem ep zyn lever doorfneedt; gelyk een Vogel sich haast na den Strik, en niot weet, dat dezelve tegen zyn n is. e | OM E P deeze twee Verzen (volgens de algemeen aangenome- ne -verdeding ,) ontmoeten wy drie Gelykenisfen: dere zelver :doelwit is , op de leevendigfte en treffendite wy» ze „ de dwaasheid en gevaarvollen toeftand eens jongen Overfpeders af te Schilderen , het hovfdbeeld in dit fchoo- ne Tafeseel. De meening van de eerfte cn.laatíte deezer Gelykenisfen loopt elk terftond int ooge „die van de tweede ‘geenzins , gelyk men zulks korme. opmaaken wit de verfchillende Vertaalingen en Uitleggingen , daar am gegeeven „ en de onderfcheide wyzen, waar op men ges poogd heeft deéze: met de andere Gelykenisfen. overeen te brengen: -—— :De woorden, op welke het aankomt, zyn, ‘Gélyk èen Dwaas tot de tugtiging der. Boeijen, tot, dat hem: de: pyl zyn lever doorfneedi. ` ` af ' Eer ik. overgaa ,.om deezen Text te toetzen aan den - Regel , om-het eene halve Vers tot verklaaring van de andere helft te gebruiken (*),.en. er zulk cene Verklaa- ring van te geeven, als deeze woorden tot een vobgdaam’ , , o. > ` ' Nea gu” ay , . i . . ‘ l , TI. (*) Deeze Uitlegregel hadt de Heer HUNT elders beweegen. dat in. de Verklaaring van het Spreukenboek Zeer te Rade, komr. Wy zullen, misíchien, vervolgens zyne Gedagten hier over mee gedeelen. . - u a h aaa HL, DEEL. MENCELW. NÒ. t4 Rr 38 of VERHANDELING el met den Zagrenh mááken „zal het niet oneigen Er te bezien wat de Schriftuurverklaarders Fi gen gezegd hebben. En, om hier den Leezer niet las- tig te valen mer hunne woord-verfchillen, kau de hoofd- fom van alles, wat zy met eenige fchyn bygebragt heb- ben omtrent deeze plaats, in deeze weinige woorden be- worden. Gelyk een Dwaas onbedagtzaam zo- an danige dingen uitvoert, als hem aan Schande en Straffe an bloot ftelleny zo vervoegt zich de onvoorzigtige Jon- a geling by de Vrouwe zyns Naasten , tof cen Pyl zyn An Lever doorfnydt z” dar is, gelyk zommigen het verklaa- ren, 5, tot dat de woede der Jalouly den Egtgenoot ver- an Vocre, om hem te dooden ;” of volgens anderen, ,, tot a, dat hy zich Ziektens op den halze laadde , hebbelyk aa onkuisch worde, en dus zich zelven in 't verderf van 9» ziel en lichaam dompele, door zyn laag en ongeregeld an gedrag. . ı Zodanig is de algemeene Uitlegging , aan deeze plaats gegeeven; doch, myns oordeels, de regte niet: want, om niet aan te merken, dat deeze Verklaaring den Dwaas t als gaande na de boeijen , wegens het b}- gaan van misdryven , die dezeive verdienen, eene vreem- v e veronderſtelling in de dead: om, zeg ik, dic niet am te merken „ mag men vraagen , waar is de kragt deezer Gelykeniste in gelegen? Wat is dit anders dan den ee- pen Dwaas by den anderen te vergelyken ; ja een grooter met een kinder : een Dwaas ¿ die dep doed verdient, (want Overfpet was by de Jooden een hoofdmisdaad, by cenen die de liktfte lichsamsftraffe ondergaat ? Te zeggen, gelyk het in den Zamenhang voorkomt , dat de edagte Jongeling ayn ongeoorlofden minnehandel voort- zet zonder agterdeuken , ‘even als een Os tes Slagting Saat, of ven Vogel zich haat tot den Strik, dit verlee- vendigt het denkbeeld, ’t welk hebben, zo. van zyne verdwaasdheid , ‘als van de vleiende (treeken des Verleid- éra 5 terwyl hem te vergelyken by een Dwaas, die tot da Tagtiging der Bocijen gaat, zo verre af is wan het denk- beeld dier beiden te vecleevendigen , °t zelve verzwakt en verdooft. Daarenboven , gelyk deeze betekenis zeer laag en onbeftaanbaar is , zo kunnen ook de woorden, waar mede de zaak wordt uitgedrukt, zonder veel ge- welds , miet in dien sin geduid worden. Vol de fehikking in het oorfpronglyke Cem 0 payo) is het niet, als een Dwaas tot de Tugtiging der Boeijen; maar , .. ` aon 4 OVER SPREUKEN VII: 40, 33 em uls de Boeijen tot de Tugtiging van cen Dwaas, En wie de minfte kennis heeft van het Mebreeuw/che Taaleigen , ziet met een opllag van het oog, dat. de woorden in die fchikking moeten genomen worden. Doch welk een zin zulen zy dan hebben?. enigen, de betekenis van het woord o»y (Ekes), hier Boeijen vertaald, uit Jesata III: 18 ontleenende, (waar het gebruikt wordt van de wellustige Dogteren van Zion, en door onze Engelfche Oversetters door klinkende cicraae den vertaald: by onze Nederduitfche het Cieraad der Kousfebanden,) zyn van oordeel, dat het hier desgelyks eer iets van ecn Opgierenden dan Strafenden aart bete- kent; ecr eene foort van Gewaad, waarin de Dwaas ter ftraffe tradt, dan een — aanduidt; daarenboven begrypende, dat de Osen by de Jooden, even als onder de Heidenen , na de Offerplaatze geleid wierden , met Kroonen en andere Cieraaden opgefchikt; hegten zy dit met het andere halve Vers in deezer voege zamen: „Ges as lyk de Os onbedagtzaam voorttreedt „ met een kroon. an Of een krans om den Kop, tot de plaats der Offeran- s, de; en een Dwaas met zyne klinkende cieraaden na de s, ftrafplaats wandelt, zo gaat deeze bedagtlooze Jonge- 9; ling , bekoord door de vleierye der lippen van eene a, hoeragtige Vrouwe, verlokt door de beloften van ver- * o> maak en veiligheid , onbezuisd het verderf in den mond a» loopen.” —— Maar deeze Uitleg is onderhevig aan dezelfde zwaarigheden als de voorgaande. Het byvoeg- zel van Kleeding verandert de onvoegelykheid niet van het denkbeeld; de gelykenis blyft vreemd en laf, en de woordíchikking - ftrydig met de taalregelen , welke dan zou weezen: En het Cieraad tot de tugsiging eens Dwaas zen: en niet, gelyk in de Overzetting, Zen Dwaas tot de tugtiging met een Cieraad. - Maar, behalven deeze zwaarigheden , welke dit: begrip der woorden gemeen heeft met het andere , wordt het door verfcheidc andere, daaraan byzonder eigen, gedrukt. Want, voor eerst, het woord ms (Pebahi) „ betekent elgenlyk Slagting in ’t’algemeen; en heeft de byzondere betekenis van S/agtofferande nooit, of de Zamenhang moet er blykbaar toe opleiden. Ten twecden heb- ben zy , die deeze Oplosfing aanvoeren , nooit aangee toond, of, dat de Séegtcfers onder de Fonden doorgaans bekransd na ’t- altaar’ geleid werden, of, dat de Misdaa- - digers, onder dat Volk, na de Boeijen, of ecuige andes r3 te 550 _ VERHANDELING re Tugtiging, Singen, met klinkende Cieraaden omhan- gen. Ten derden, het woord oop (Ekes) betekent ‚uit zich zelven zulk een Cieraad niet, gel k de Dwaas „hier veronderfteld wordt te draagen, gelyk ik vervolgens zal toonen. — Ten vierden, te veronderítellen, dat de Dwaas daadlyk'gaat na de Strafplaats » gelyk hy, die ‚Cieraaden aanhebbende , duidelyk doet , vernietigt geheel ‚en al de gepastheid der Gelykenisfe. Want indien hy er .daadlyk heenen treedt, moet hy waarlyk een Dwaas zyn, (of liever een Dolleman, en dus geen gefchikt voorwerp van ftrafoefening ,) als hy het nief bemerkt, en bemerkt hy het a/, dan wordt hy zeer ongepast „gerangichikt by -den Os en den Vogel, die hier inkomen Zinnebeelden ‚van den onbedagtzaamen Jongeling; dewyl zy elk hun onheil in den mond loopen, zonder het minfle bezef van het dreigend gevaar. | En Doch met dit alles hoe komt de Dwaas hier te pasfe ? Het oogmerk van saLono is blykbaar, om, op de leeven- digite wyze , voor te draagen , de dwaasheid en onbedact- zaamheid van den zich niet wederhoudenden jongen Zon- daar, door hem by niets denkende Dieren te vergelyken. Zyne eerfte gelykenis , derhalven, ontleend hebbende van den Os, die ser Slagtinge gaat, is het nu waarfchynlyk, dat hy tot eenig ander Dier zou.overgaan, en niet van een Dwaas en Boeijen gelprooken hebben, om vervolgens weder te gewaagen van een Vogel, die zich haast na den firik eens Vogelvangers. , Wat dit tweede Dier. zou mogen weezen , valt niet moeilyk te gisfen. ’t Is het Hart: een Dier, van ’t wel ke veel algemeener gelykenisfen in de Heilige Bladeren entleend worden, dan van cenig ander: en daarom zeer cigenaartig , om plaats-te vinden by denOs en den Vogel, mede zeer dikwyls door de gewyde Schryveren gebezigd; ecn Dier, daarenboven, meer dan eenig ander gefchikt, om ter deezer gelegenheid in aanmerking te komen, Want het gaat vast, uit de berigten , welke hebben van de oude Beeldenfpraaken, dat de gewoone afbeelding , onder welke de ["gyptenaars (*) een Mensch verbeeldden , door sleiery en fchoone woorden betoverd, ’t geval des Jonge- lings by sALoMo, de {childery was van een Hart, vr. Ze , i okt ⸗ - CP) Zie HORT APOLLINARIS, Hieroglyphica Kugyptiaca, Libe HH 87. Edit, Nic. GAUSSINI, Parif. 168 1., , OVER SPREUKEN VII: 22, 23. 551 kt en verfchalkt door de klank der Muzyk, eene der wyzen, om die Dieren te vangen. Voegt hier by, dat: ` de Gelykenis, waar van wy fpreeken, in dien zin geno- men, geene andere is dan wy in het voorgaande Hoofd- ftuk (*) ontmoetten , waar de wyze Man zyn Zoon raadt, dat hy, indien hy zich in ongelegenheden mogt vinden ingewikkeld, door zyn woord aan zyn Vriend te géeven , zich zou redden als een Rhee uit de hand \+\ des Faagers, en als een Vogel uit de hand des Vogelvangers. Hier wordt de Rhee met den Vogel voorgefteld, even als het Hart, daar mede gepaard in de woorden , welke wy thans over- „wecgen, ~ Nu is het bekend, dat het Hart en de Rhee ($) dikwylen in de Heilige Schrift zamengevoegd worden als Dieren, die, in verfcheide opzigten, cene groote gelykheid op elkander hebben, als fnelhcid, fchoon- eid, en dergelyke > ook is het zeken wit de Schryvers, over de Natuurlyke Historic , dat de wyze, om ze te van~ gen, volmaakt dezelfde is: (4). Naardemaal, derhalven, in het voorgaande Hoofdftuk, de Rhee eu de Vogel za~. 7 mena (*) Ser. VI: 5 «Cto Ja *t voorby gaan mogen wy bier aanmerken , dat de Griek~ fuhe Overzetting van het woord =" (Yad), ’t welk doorgaans Hang betekent, gelyk onze Overzctecrs het vertolkt hebben , hier ës zue is. chryvers toegepast wordt op de Rhee. als in Kamus, een Che vat by den Voorpoot. En indien ’t zelfde werkwoord oudtyds *. fy de, Hetreeuwen gebezigd werd, om zulk cen bedryf aan te quiden, gelyk waarfchynlyk is, waarom mag Ted v (Yad) dan het Werktuig niet betekenen? ` ` `. (5) Dar het Harr en de Rhee hier onderl Dieren van onderfcheide foort, fchoon met n'gheden begaafd, blykt hier ult, dat x C nos Cerva en moe Cerre zo wel als pi Rhee, niet alleen heeft Day, gz en ox zomtyds Vrouwlyk ma? Hinde, en nur H zaaklyke onderfcheiding wordt verder bekragtigd door DEUTRON. Xll: 15 enz. En daarom moet op. de onderfcheiding tusfchen deeze twee woorden, dikwyls in onze Engel/che Overzetting on- dereen gemengd, in ’t vervolg zorgvuldig gelet worden. 