Geschiedenis van het buddhisme in Indië
2 Mém. I, 286. De reiziger heeft zeker op een verkeerd uur van de dag de grot bezocht; of men heeft hem wellicht verteld dat de schaduw, d.i. schim, van de Buddha nooit in het hol te zien was. 3 Travels 122. 4 Voy. des Pél, B. II, 458. DE SANGHA, te mogen aanschouwen. De Nāga, die volgens de sage steeds nog in het hol heerste, heeft hij niet ontmoet; hij zegt het ten minste niet uitdrukkelijk; toch mag men uit dat stilzwijgen niet afleiden dat de eerzame pelgrim de identiteit van de Nāga en de schaduw begrepen heeft. De bedoelde sage is een type van haar soort en levert zo veel punten van overeenkomst met de Oudgermaanse mythen van holen bewakende draken op, dat ze wel verdient medegedeeld te worden. Ze luidt dan ongeveer als volgt. Indertijd, toen de Tathâgata in deze wereld leefde, was er een koeherder (gopâla), die elke dag den koning rood en room leverde. Eens gebeurde het dat hij dezen plicht verzuimde en zich daarvoor een strenge berisping van den koning op de hals haalde. Vol wrok en wrevel kocht hij voor zijn goudstukken bloemen en offerde die in alle eerbied aan den Stûpa der voorspellingen. Hij legde de gelofte af, dat hij een kwaadaardige slang of draak wilde worden, ten einde het rijk ten gronde te richten en den koning te dooden. Straks daarop beklom hij een rotswand, wierp zich in den afgrond en stierf. Kort daarna betrok hij het hol en werd een vorst der Nâga’s. Als hij toen het hol wilde verlaten om aan zijn misdadige gelofte uitvoering te geven, ontwaarde de Buddha welke voornemens de Nâga bezelden, en door medelijden bewogen, zowel jegens de slang zelf als jegens de bewoners van het land, verliet hij ijlings Hindustân en zocht den Nâga in diens hol op, niet om als een tweede Siegfried of St. Joris den draak te dooden, maar om hem met zachtere gevoelens te bezielen. Nauwelijks zag het dier de verschijning van den Tathâgata of zijn zwarte plannen verdwenen als nevel voor de zon. Het nam het gebod, hetwelk moord verbiedt, aan, besloot zich aan de ingestelde wet te zullen houden en sprak toen met: Deze Stupa was opgericht ter plaatse waar de Bodhisatva, die eenmaal Cakya Buddha zou worden, de voorspelling hiervan uit de mond van Dipankara Buddha vernomen had. DE SANGHA. 203 tot de Buddha: "Sta mij toe dat ik voor eeuwig dit hol bewoon, en aan de Heiligen, uw Discipelen, mijne eerbiedige opwachting mak.!" "Als ik zal uitdoven", antwoordde de Heer, "zal ik u ter wille van mijne schaduw achterlaten. Ik zal 5 Arhats zenden die steeds uw hulde zullen ontvangen. Wanneer de rechte weg uitgedoofd is, moet die vrome plicht niet gestaakt worden. Indien uw zwartgallige geest u plotseling tot toorn lokt, bezie dan mijn schaduw; door de kracht van welwillendheid en deugd (die van mij uitgaat), zullen uw misdadige plannen zich dan in nevel oplossen. Als de Buddha's die in deze schepping nog verschijnen moeten, zullen evenzo medelijden met u hebben en u hun schaduw nalaten." Hier eindigt de sage, doch tot recht verstaan ervan moet nog vermeld worden, dat er buiten den ingang van het schaduwhol twee vierkante steenen waren, met ’s Heeren voetstappen, gekenmerkt door het rad. Het kan niemand die geen volslagen vreemdeling in de sagenliteratuur is ontgaan, dat de legende van de koeien- of stralenhoedende slang overoude bestanddeelen bevat. Het specifiek Buddhistische in de geschiedenis is de stichtelijke tint. En wat van de schaduwreliek geldt, is op alle overblijfselen van Buddha en de Heiligen toepasselijk. Dichterlijke beelden zijn verstoffelijkt, zijn wonderdoende fetischen geworden, welke men knielend aanbidt. Hand aan hand met de prozaïsche vertaling van de oude beeldspraak ging de prozaomwerking van de mythologie tot Indische philosophie, waaraan zich, om verklarbare redenen, de didactische neiging paarde om uit oude, later als fabelen beschouwde vertellingen nuttige leering te trekken voor het maatschappelijk-zedelijk leven. De wijzen eeren die verhalen, omdat en voor zover ze dienstbaar kunnen gemaakt worden aan de bevordering van deugdzame "principes", die zij wel is waar niet uitgedacht hadden — want de De Naga blijft bij daglicht altogether in zijn hol, doch 's avonds als de sterren aan de hemel komen ontsnapt hij, de duisterling, als het ware daaruit, om niet op het appel te ontbreken. Dat is de ware, bestaande Wet (saddharma). Natulijk de vijf planeten; de Maan is meestal te helder dan dat de Naga haar aan gezicht kan verdragen. De twee lezingen t. a. p. wijken in bijzaken van elkaar af. De Sangha. wijzen plegen niet bijzonder vindingrijk te zijn — maar toch onder scholse regelen brachten en dus met zekere fierheid als hun scheppingen konden beschouwen. Zij wisten ook tot op zekere hoogte het menschelijk gevoel te waardeeren, vooral de piet-eit jegens de doden welke zich in de oude heidensche wereld zoo schoon in de lijkplechtigheden afspiegelt. Zelven gevoelloos — ten minste wanneer zij op den hoogsten trap stonden — spaarden zij de menschelijke aandoeningen van lager ontwikkelden, op wie zij uit de hoogte neerzagen, en gebruikten zij ander soort piet-eit als een hefboom ter bereiking van nuttige doeleinden. Een beetje mythologie, een beetje filosofie, een beetje piet-eit; ziedaar de bestanddeelen van den relieken-dienst. Indien de Buddhistische relieken werkelijk dierbare overblijfselen van een gevierde leider waren, dan zouden ze niet alle zonder onderscheid monsterachtige afmetingen hebben. Wie zou, onmiddellijk na den dood van zekeren leeraar, hetzij aan gelovigen of ongelovigen, aan vriend of vijand, een stuk been of kleidingstuk of stok — om van de schaduw te zwijgen — hebben durven toonen als een overblijfsel van den Meester, terwijl iedereen zien kon dat het niet zoo was? Alleen door zulke Meester in ’t verleden te verplaatsen is het mogelijk bij de onnoozelsten, niet eens bij andere, geloof te vinden. Van dankbaarheid of piet-eit kan bij de eerste vertooners der relieken geen sprake zijn. Evenmin kan er sprake zijn van vervalsching of onechte relieken, want onecht kan alleen datgene heeten wat op het echte lijkt, zonder het te zijn. De tand, de oogappel, de bedelpot, de stok enz. enz. van den Buddha hebben nooit geleken op den tand, enz. van den zoogenaamd mensch Gautama of Câkyâ, en niemand wist dit beter dan degenen die het eerst met die souvenirs van den Heer voor den dag kwamen, en die natuurlijk gelovige Câkyâzonen moesten zijn of althans zich als zoo- danig voordeden. Om te besluiten, er ligt aan de vereering van relieken iets algemeens menschelijks ten grondslag; de exploitatie van dat gevoel is Buddhistisch. DE SANGHA, 205 1. KERKDAGEN. HOOGTIJDEN. VIJFJAARLIJKSE VERGADERING. JAARLIJKSCH CONGRES. De Kerk heeft van andere gezindten het gebruik overgenomen van regelmatig viermaal in de maand den Sabbath te vieren. Op twee van de vier Zondagen — gelijk men ze noemen mag — op den eerste of vijfde donderdag van de maandhelft, moet het Prâtimoksha worden voorgedragen, een plechtigheid welke louter voor de geestelijken bestemd is. Daarentegen mag op elken kerkdag gepreekt worden, en dit is evenzeer, zoo niet meer nog, voor de leeken bestemd als voor de monniken. De vier Zondagen zijn niet in alle Buddhistische landen gelijkelijk over de maand verdeeld; op Ceilon, in Burma en Nepal vallen ze op nieuwe-maansdag, op den Beie, op vollemaansdag en op den dag van 't laatste kwartier; in Tibet daarentegen valt deze op den 4de, 29de en 30de der maand. Waarschijnlijk hangt deze afwijking samen met enige onduidelijkheid in de heilige schrift. Uit den Pali-canon weten we dat de Uposatha door de Sakyazonen, in navolging der ketters, gevierd werd op den veertiende, vijftiende en achtste van elke maandhelft. Toen de Meester later vergunning gaf om op den of: een Uposatha het Prâtimoksha te behandelen, verkeerden sommige monniken in den waan dat er vergunning gegeven was om driemaal in de halve maand het reglement voor te dragen, namelijk op den veertiende, vijftiende en achtste. In 't geheel zou de voordracht dus zesmaal in de maand plaats hebben. Dit nu had volstrekt niet in de bedoeling des Meesters gelegen; om voor 't vervolg alle onzekerheid te voorkomen, verduidelijkte hij zijn woorden door uitdrukkelijk te verklaren: "Ik vergun u, monniken, eens in de halve maand, hetzij op den 14e of den 15e het reglement op te zeggen." Men had derhalve de woorden "op den veertienden, vijftienden" niet zóó op te vatten als waren ze in gedachte te verbinden door een koppelend "of", maar als gescheiden door een disjunctief "of'. Over den Sten 1 Volgens Koeppen, Rel. d. B. 564. 2 Mahâ-W. 2, 1. wordt gezwegen, en zodoende te kennen gegeven dat, op die dag in allen gevallen geen voordracht van 'reglement' mocht plaats hebben. Van de gewone Uposatha op de achtste behoefde niets meer gezegd te worden; daarover waren geen moeilijkheden gerezen; die dag van elke maandhelft stond vast. Dezelfde onbepaaldheid van uitdrukking, die de hoorders indertijd geheel op een dwaalspoor bracht, treft ons bij 't lezen van enkele volzinnen in een der edicten van Aoka, waar sprake is van 't vieren van hoogtijden en Uposatha’s. De bedoelde woorden luiden: "op de drie viermaandelijksche hoogtijden, op vollemaansdag van Pausha, drie dagen, de veertiende, vijftiende, nieuwemaansdag, en vast (of: geregeld) bij elke Uposatha." Iets verder treffen we aan "op de achtste der maandhelft, de veertiende, de vijftiende". Slaan we om tot een beslissing te komen de geschriften der ketters op, dan bespeuren we dat ook deze het niet in allen deele onderling eens zijn. De gewone rustdagen voor de leerlingen vallen op nieuwemaansdag, op de Seli, op vollemaansdag, en acht dagen later, dus op de tijdstippen van de Buddhistische Uposatha op Ceilon, in Burma en Nepal. Intussen stelt een der gezaghebbende werken als regel, dat er bij nieuwemaan twee vacantiedagen worden gehouden, en wel, naar de uitlegger: op de 1 Aden van de donkere maandhelft, en op vollemaansdag zelf; waar een ander wetboek veroorlooft, doch eist niet, twee rustdagen bij nieuwe maan. Van deze vacantiedagen vallen er in de regel slechts twee, die bij nieuwe en bij volle maan, samen met een godsdienstige handeling; hiermee mag men dus de twee Uposatha’s voor de behandeling van 't Pratimoksha vergelijken. Mahâ-V, 2, 4. | Bij Cunningham Corpus Inscri. het 5e edict van Delhi en de daarmee overeenkomstige. We zijn niet zeker van de vertolking van dAuwdye (of dhuwdya) anvposathain. Hoogst-waarschijnlijk moet men „drie dagen” bij de voorgaande voegen, want bij vallemaan van Pausha is er drie dagen vacantie. Zoo volgens Mann 4, 113, waar de term ashtakd in den zin van ashtamt te nemen is, gelijk blijkt uit vs. 128 en Yâjnawalkya 1, 146; de commentaar vat het evenzo op. Pastamba I, 3, 9, 28 en de aanteekening van Bühler in Sacred Books of the East II, 36. Gautama 16, 36. DE SANG II A, 207 De Janusnatur van den Darcadag heeft vermoedelijk aanleiding gegeven tot de uitdrukking »op den veertienden, vijftienden«, welke sommige monniken zo verkeerd begrepen. Er is niet de minste grond om te veronderstellen, dat het getal zondagen bij de Buddhisten ooit minder heeft bedragen dan vier. Eerder zou men het tegendeel mogen vermoeden; immers, de nadere toelichting door den Meester gegeven had oogenschijnlijk geen andere bedoeling dan om te voorkomen dat men in plaats van één dag bij vollemaan en één bij nieuwe, telkens twee dagen om die tijdstippen Uposatha zou vieren. De Uposatha is een dag van rust: handel en vertier, bedrijf en nering staan stil; jacht en vischvangst zijn verboden; scholen en gerechtshoven zijn gesloten. Het is tevens van oudsher een vastendag; wie streng den Sabbat houdt, zal na zich ’s ochtends ontnuchterd te hebben van zonsopgang tot ondergang zich van voedsel onthouden; er mag op den Sabbath niet gekookt worden, zoodat hetgeen men vroeg in den morgen of laat op den avond nuttigt, daags te voren moet bereid worden. Zoodra de leek zich ’s morgens vroeg op zijn zondagsch gekleed en iets gegeten heeft, gaat hij uit en vervoegt zich bij eenen monnik of eene non, of anders bij eenen schriftgeleerde onder de leeken, om te kennen te geven dat hij de gelofte wil doen de geboden in acht te nemen. Na dan het drievoudig geloofsformulier en de vijf geboden, of, zoo hij zich 1 Men vergelijke de Grieksche uitdrukking ënn xat véa, oude en jonge 3 Fa Hian (Travels 155) spreekt van #8, 14 en 15 der maand”. Klaarblijkelijk eeu lapsus, van wien dan ook, voor «der maandhelft”; de Mahâ-W. bestond lang vóór de komst van den Chinees op Ceilon, en in dat canonieke boek is er geen sprake zelfs van #maand”’. 3 In ’t zoo even aangehaalde edict van Agoka vindt men het verbod van op Zon- en feest- dagen visch te dooden of te verkoopen, eu andere dieren te dooden. 4 Vgl. Catapatha-Brâhmana 9, 5, 1, 6. ` 208 DE SANGHA. bijzonder verdienstelijk wil maken, de acht geboden opgezegd te hebben, begeeft hij zich weder huiswaarts, om den dag verder in stichtelijke overdenkingen door te brengen, of gaat hij de predikatie bijwonen. Het kerkgaan is iets zeer verdienstelijk. De Buddha hechtte er zoo- veel waarde aan, dat hij, gelijk men weet, expresselijk van den Gieren- top overkwam om Kappina den Groote onder ’t oog te brengen dat niemand zich boven 't kerkbezoek verheven moest achten en dat brahmanen daarin behoorden voor te gaan. De Singhalezen, in: wie de geest van ’t oude Buddhisme voortleeft, zeggen dat het loon van een behoorlijke Sabbathviering in 46 stukken begrepen is, waarvan elk weer gesplitst kan worden in 16 onderdeelen, en zo kan men voortgaan totdat men de verdienste in 16 X 16 X 16 onderdeelen gesplitst heeft. De preek of verkondiging der Schrift is geschiedde oudtijds, voor zo ver men kan nagaan, uitsluitend door monniken. Tegenwoordig komt het op Ceilon niet zelden voor, dat leeken van huis tot huis rondgaan om traktaties in de landstaal voor te lezen. Ook in Burma treden wel eens leeken als predikers op. In Nepaal, waar de broederschap reeds lang opgehouden heeft te bestaan, zijn alle predikers, de zo genoemde Wajracaryas, leeken en gehuwde personen. De geregelde prediktijd valt in het regenseizoen, wanneer de monniken vaste woonplaatsen moeten betrekken. Volgens Fa Hian was het te Mathura gebruikelijk dat in de eerste maand van den stillen-tijd de geestelijke lijken door de aanzienlijke geloovige families uitgenoodigd werden om hun herderlijk werk te beginnen. De eerwaarde Heeren hielden daarop een gemeenschappelijk maal en een groote vergadering om den prediktijd in te wijden. Na afloop hiervan trok men naar den Stupa van Cariputra. Hardy B. M. 237. Hardy E. M. 240. Bij de Singhalezen bekend onder den naam van bana, Pali bhāna, van waar bhānavadāra, kapittel der heilige schrift, eigenlijk "sprekbeurt". Hardy E. M. 235. Travels 58. DE SANGHA. , 209 Den patroon der monniken, om bloemen en reukwerk te offeren, en 'savonds was het groote illuminatie. Wat de reiziger van Mathurā zegt, was in hoofdzaak zonder twijfel van toepassing op Indië in 't algemeen en komt overeen met hetgeen thans nog op Ceylon gebruikelijk is, zooals we straks zien zullen. Is de wekelijksche Sabbath reeds een dag van rust en uitspanning voor het volk, niet minder geldt dit van de hoogtijden, welke Uposatha's in 't groot zijn. Reeds de oude Indiërs vierden drie voorname hoogtijden bij den aanvang der drie viermaandelijksche tijdperken van het jaar. Die met offeranden gevierde drie tijdstippen vielen op vollemaansdag van Phalguna, van Āśādha, en van Kārttika; soms ook eene maand later, in Caitra, Krāvaṇa en Mārgaśīrṣa. De drie feesten waren bestemd om lente, regentijd en winter in te wijden. Bij de Buddhisten vindt men deze hoogtijden terug; zij hebben de rituele verdeeling van het jaar trouw bewaard, in zo verre zij hun kerkelijk jaar ook in drie seizoenen verdeelen: winter, zomer en regentijd. Een Chinees bericht uit de 7de eeuw geeft de volgorde anders op, doch strookt voor 't overige met hetgeen we van elders weten. Het zegt: Overeenkomstig de heilige leer des Tathâgata's bestaat een jaar uit drie seizoenen: van den 45% der eerste maand tot den 45% der vijfde is het warme tijd; van den 46der der vijfde maand tot den 45de der negende, regenseizoen; van den 46%% der negende maand tot den 41st der eerste maand, winter. Indien men den Singhaleeschen kalender volgt en het warme jaargetijde laat beginnen met volle maan in Phalguna, dan begint het warme jaargetijde op 15 Maart en eindigt op 15 September. In het boven aangehaalde edict van Ashoka, waarin daarenboven als voorname heilige dag die van volle maan in Pausha vermeld wordt; op dit laatste tijdstip eindigt de Veda-cursus; er is dan enige dagen vakantie, Kersvacantie zou men kunnen zeggen; Manu 4, 97; Âpastamba 1, 3, 10, 2; vgl. boven de noot op bl. 139. Burnouf Introd. 569. Dickson in Journ. Roy. As. Soc. VIII, 127 (New series). Met dit laatste tijdstip begint voor de monnik een nieuwe jaarkring, de stille-tijd, en daarmee is een geheel cursus afgeloopen. De plechtige sluiting van de stillen-tijd, bekend onder de naam van Prawarana, Pali: Pawarana, geschiedt, volgens voorschrift, op een daartoe strekkend voorstel van een met redenaarstalent begaande monnik, in een kapittelvergadering van minstens 5 personen. Het voorstel wordt gevolgd door een nederig verzoek om discharge van de zijde een Seniors, ondersteund door een Junior. Wijders heeft de ceremonie, Pawarana-kamma, den bekenden stereotypen vorm. Op de kerkelijke oud- en nieuwjaarsdag wordt tevens Uposatha gehouden en het reglement voorgedragen. Het is groot feest voor iedereen: er wordt Kathina uitgedeeld aan de Congregatie; de monniken ontvangen uitnodigingen ter maaltijd; het algemeen vermaakt zich in de processies bij dag en in de illuminatie des nachts. Met dit Karttika-feest komt, behoudens een gering verschil in de datum, het Hindusche lampenfeest, Dipali, Hindi: Diwali overeen. In Hindu-staan wordt dit gevierd op de Juan der nieuwe maan in Karttika; bij de Mahratten gedurende de twee laatste dagen van Awal en de 4de van Karttika; bij de Tamils op de 4de na volle maan in Awal; in Skr. bronnen vindt men als tijd der feestviering zoowel de nieuwemaansdag van Karttika als die van Awal opgegeven. De wijze waarop de Hindus de Dipali houden, is bijna overal dezelfde, Vroeg in den ochtendstond, na zich in de Ganges of een andere rivier gebaad te hebben, trekken zij hunne mooiste kleederen aan, brengen een plengoffer aan de schimmen der voorouders en vereeren 'savonds de godin Sridevi (Fortuna), de gemalin van Vishnu, de god die op den datum van 't feest de demon Naraka verslaat. 2 Winslow Tamil Dict. i. v. De Mahratten hebben een tweede lampenfeest, een maand na het eerste. In Nepal wordt het feest op 15 Karttika gevierd; Wright H. of N. 39. DE SANGH A, 211 (d. i. helichicht) versloeg en daardoor op nieuw licht en leven in de wereld uitstortte. Des avonds worden in de huizen, op de straten en pleinen lampen en lantarens ontstoken om de nacht in dag te doen verkeren. Aan vreugdebedrijven van allerlei soort ontbreekt het niet; van grove gemeenheid, zoals die op Europeesche kermis meer dan genoeg voorkomt, is weinig te bespeuren; wel wordt er door menigeen op minder loffelijke manier aan de godin Fortuna geofferd, dat wil zeggen, gedobbeld door lieden die hun geluk beproeven. Bij de Tamils bestaat het opmerkelijk gebruik dat de lichten reeds vroeg in de morgen ontstoken worden; ter verheerlijking van Vishnu die uit zijn slaap ontwaakt en weer tot bewustzijn terugkeert. Men viert de terugkomst van het Grote Licht, en, van Buddhistisch standpunt, de terugkomst van de Meester uit de Elyseesche velden. Terwijl het kerkelijk nieuwjaar bij de Zuidelijken steeds gevierd is op vollemaansdag van Kartika, viel het bij de Noordelijken, althans in de 7e eeuw, op den dag van nieuwe maan, even als de Diwali. Dezelfde Chineesche schrijver, aan wien we dit bericht te danken hebben, vertelt dat op den dag der sluiting van den stillen-tijd Gayā bezoekt te worden door geestelijken en leeken, die na hun offeranden aangeboden en een of twee nachten vertoefd te hebben, van daar terugkeerden. Bij datzelfde Gayā werd er op den datum van het Nirwana een groot boomfeest gevierd. De heilige Pipal, die op dat tijdstip van bladeren wisselde, was dan het voorwerp der eerbewijzen van vorsten en burgers, geestelijken en leeken, die van heinde en verre waren samengevloeid. Men besproeide den boom met reukwater en welriekende melk; een welluidende muziek liet zich hooren; lange rijen van welriekende kaarsen en met bloemen getooide toortsen vervingen het licht van den dag, en een gelijk beijverde zich om offeranden te brengen. Aangezien men het niet eens was over den datum van het Nirwana - sommige stelden dien Voy. des Peint. B. II, 459. Voy. des Peint. B. II, 462. 14% op den 15e volle maan in Karttika, andere op den laatsten van Vaikakh! — is het moeilijk te bepalen op welken der twee datums het boomfeest te stellen is. Alleen mag men zeggen dat het wisselen van bladeren wijst op een vernieuwing der natuur, op een nieuwjaar. Ook de feestelijkheden welke de Malla's van Kusinara na het Nirvana van den Tathagata gedurende een week vierden met snarenspel, gezang en dans, schijnen beter te passen bij een vreugdevol feest, dan bij een droevige gebeurtenis. Het Indische lente feest, de Holi, Skr. Holaaka, met een anderen naam Dolotsawa genoemd, kan met één woord gekenschetst worden: het gelijkt sprekend op den Europeeschen vastenavond, ook in dartelheid en uitgelatenheid. Het wordt gevierd bij volle maan van Phalguna (16 Maart), dus op hetzelfde tijdstip als een der Caturmasya's. In Tamiland heet het feest gewoonlijk Kama-dahana, d. i. verbranding van den Minnegod, ter herinnering aan het feit dat Kama, vergezeld van Lente en Zephyr, eens bij de ontwaking der natuur een poging aanwendde om Siva in diens ascetisme te storen, doch tot straf voor dat vermetel bestaan jammerlijk verbrand werd. In 't nauwste verband met deze verbranding van Kama staat het gebruik in Hindustan en Bengalen om een Holika, stroopop, aan de vlammen prijs te geven. In Buddhistische phraseologie zou "verbranding van Kama" luiden: verdelging van Mâra; want Kama en Mâra waren immers de grootste vijanden van Buddha. Een derde gevoelen is dat van de Zuidelijken, volgens hetwelke die gebeurtenis op volle maansdag van Vaikakh, 's morgens vroeg, had plaats gehad; Suttavuth. 283. D. I, 228. Fahian (Travels 159) verhaalt dat een Koning van Ceylon na den dood van eenen aardse heilige "onmiddellijk de Schrift raadpleegde om te weten hoe de lijkplechtigheden overeenkomstig de voor heiligen bestemde regelen behoorden plaats te hebben"; wel een bewijs dat zulke vrolijke uitvaartfeesten anders niet gebruikelijk waren. * Eene goede beschrijving van dit feest vindt men in Wilson Works II, 222; vgl de noot van den uitgever Dr. Rost 236 voor andere bronnen. * Van daar de naam van ’tfeest, die reeds in den oudsten commentaar op Jaimini-Sûtra vermeld wordt. Holdka in den zin van een vuurtje gebrand uit mest, komt in Caraka voor. Dolotsawa is „kenteringsfeest;” dold is ook „schommel schommeling’, en er wordt op het feest veel geschommeld, doch het spreekt van zelf dat elke dag van ’t jaar al even geschikt is voor die vermakelijkheid, welke niets anders is dan de symbolische voorstelling van de kentering des seizoens. Het gebruik is oud, en komt o. a. voor in de MâlawikÂ, 8de bedrijf. DE SANGHA. 213 zijn synoniem, en dahana beteekent evenzeer verdelging als ver- branding. Het heugelijk feit van Mâra'’s verdelging, waardoor de Gotamide eerst Buddha werd, wordt bij alle Buddhisten jaarlijks feestelijk gevierd, en wel in Maart of April bij de Zuidelijken, iets vroeger bij de Noordelijken. De naam van het feest is op Ceylon Awarudu; in Achter-Indië Sonkran, een verbastering van Skr. sankrânti, d. i. intrede van de zon in een teken van den dierenriek (den Ram). Deze laatste term is op zichzelf volgens om den Hindustische, of wil men: brahmaanse, oorsprong van het lente feest in Siam in het licht te stellen, want het woord is Sanskriet, terwijl de kerktaal der Achter-Indiërs Pali is; daarenboven is de dierenriek door de Indiërs eerst geruimen tijd na Alexander de Grote van de Grieken overgenomen. Of de Siamezen hun lente feest onmiddellijk van de Hindu's in Voor-Indië hebben overgenomen, dan wel van de oude Khmerische bevolking van Cambodja, doet niets ter zake, hun lente feest is Hindustisch, niet Buddhistisch. Hetzelfde is van toepassing op andere delten van Achter-Indië: in Pegu worden er bij het feest mimische voorstellingen gegeven van den strijd tussen Râma en Râvana, evenals in Hindustân geschiedt. Zeven weken na vollemaan van Phalguna, op den Ddeep van de lichte helft van Vaicâkh, vierden de oude Indiërs een groot Somafeest (sâttâ) dat duurde tot na vollemaan van Vaicâkh. Op deze laatste datum valt een groote heilige dag der Vishnuiters, en hieraan beantwoordt de Siamese Boeddhabeeldende klooster, die op 12 mei 186 gewijd werd. Koeppen Rel. d. B. 575 maakt de opmerking dat de overwinning van Râma tevens ook van het brahmaanse (bedoeld is: Hindustische) standpunt als Sieg des guten Princips over het kwade gefasst worden kan. Ja, natuurlijk; alle mogelijke mythen waarin de overwinning van "licht over de duisternis beschreven wordt, kan men als tekst van een preek gebruiken, maar zulks neemt niet weg dat de Râma-mythe en de Boeddhafmythe verschillend zijn; de laatste is Boeddhistisch, de eerste is het "zet. 3 Kātyāyana-Gṛhya-sūtra 24, 7, 1. 4 Pāñcarātra 2, 7, 38 waar we lezen: „Bij volle maan van Āśādha, Kārttika, Māgha en Vaikāha zich op gewijde plaatsen te baden en giften uit te delen, is een uitnemend middel om de hoogste zaligheid te bereiken.” 214 DE SANGHA. volkomen de Vaikāha-pūjā (verbasterd tot Wisakha-buxa) in Siam en de Vesākha-pūjā eertijds op Ceilon gevierd. Bij de Zuidelijken is die datum de geboorte- en sterfdag des Heeren. Het is eenigszinds twijfelachtig of het feest van de »Beelden-processie’, dat jaarlijks op den Bien der tweede maand te Pataliputra gevierd werd, gelijk Fa Hian bericht, met de Vaikāha-pūjā in eenig verband staat. Neemt men aan dat de reiziger bedoeld heeft de tweede maand van den Buddhistischen kalender, dan viel de ommegang op 8 Vaikāha, dus niet op een der tijdstippen boven vermeld. Dan, het verschil is gering en kan licht een gevolg geweest zijn van plaatselijke omstandigheden. Hoe het zij, de beschrijving van de beeldenprocessie gegeven, toont dat het een hoogst belangrijk feest was. Voor den optocht of ommegang werden onderscheidene vierwielige wagens ge- bruikt, ieder voorzien van een toren van vijf verdiepingen, welk hoog gevaarte bestond uit een samenstel van bamboe. Ter bevestiging was in het midden een opstaande as aangebracht, gekroond door een voorwerp in den vorm van een speer met drie punten, dus door een drietand. Deze op een Dagoba gelijkende toren werd bekleed met wit linnen, waarop later allerlei afbeeldingen in de helderste kleuren geschilderd werden. Na de beelden van alle goden vervaardigd en die met goud, zilver en lazuur versierd te hebben, plaatste men ze onder troonhemels van geborduurde zijde. Aan de vier hoeken werden Buddhabeelden in zittende houding, met Bodhisattvas tot begeleiders, geplaatst. Er waren misschien wel twintig van zulke wagens, die alle een voor een statig de stad binnenrolden, omstuwd door geestelijken en leeken. Voor het volk waren er allerlei spelen en vermaken, terwijl de geestelijken bloemen en wierook offerden. Zelfs de Brahmacarins bleven niet achter met aan iedere voorbijkomende Buddha-beeld hun eerbied te betuigen. De ganse nacht branden de menigten lampen, zich met verschillende spelen vermakende en offeranden brengend. Pallegoix, Descr. p. 21, 28; 22, 60; Mahâvansa 212, 222. Volgens Lalita-V. 62 is 15 Waigâka de dag der ontvangenis. Dus van een Paçcaprâsâda. Travels 106. DE SANGH A. 215 brengende. Een soortgelijk feest, doch op een anderen datum, van 1—15 der vierde maand, woonde Fa Hian bij in het land van Kia-cha. Men zou verwacht hebben dat de Buddhisten, althans de Noordelijken, een feest zouden gevierd hebben in den loop van de 7de week na de verdrijving van Mâra en zijn gespuis, want in die week, welke met den Asien dag na ’t begin van het Buddhaschap sloot, had de heugelijke bekeering plaats der eerste leeken, Trapusha en Bhallika. Er blijkt intussen niet dat men bij de Vaikha-pûjâ de twee kooplieden herdacht. Eene flauwe herinnering aan het Vaticaanse Somafeest, dat een Turáyana was, is mogelijkerwijs bewaard in den naam van den boom waaronder de Buddha de zevende week doorbracht, namelijk Târâyana. De Tibetanen ver- klaren Târâyana als boom »der redding”; dat laat zich ook uitdrukken met pârâyana of parâyana, en dit woord wordt uitdrukkelijk gelijkgesteld met Turâyana, zoodat de oogenschijnlijke overeenkomst van Târa'yana en Turâyana wel niet toevallig zal zijn. De oude hoogtijd bij vollemaan van Áshâdha is nog steeds een groote heilige-dag, inzonderheid voor de Vishnuïeten. Bij de zonen Qâ'yâ's moet dat tijdstip dubbel plechtig wezen, vooreerst omdat de Meester de eerste preek hield over den middelweg, en ten andere omdat het de aan- vang is van den viermaandelijkschen stillen-tijd. Inderdaad viert men alsdan in Siam het feest Khoo-Wasa, of op Ceilon de Perahera of Achala-Keliya, d. i. spel van Áshâdha. Het is het voornaamste en prachtigste 2 De Noordelijke overlevering (Lalita-W. 493) stemt te dezen aanzien overeen met de inleiding op Jâtaka 80. In afwijking van beide stelt Mahâ-W. de gebeurtenis in de vierde week. De Zuidelijke overlevering noemt den boom een Râjâyatana, waarvan als synoniem voorkomt Khîrapâla, Singh. Kiripala, Râjâyatana beantwoordt aan Skr. rdjatana, rdjatana; dit laatste, alsook rájatanī, duidt verscheidene boomen aan, en is geheel of gedeeltelijk synoniem met Kshîravrksha, „melkboom”; ook in Lalit. W. t. a. p. wordt de Târâyana in onmiddellijk verband gebracht met de Kshîrak. Waarom men een van de vele boomen die smelkrijk” en rájatana heeten tot kenmerk van de zevende week gekozen heeft, blijft nog te onderzoeken. Pallegoix t. a. p. 946 DE SANGHA. Het viertigste aller Ceilonsche feesten; daarom des te vreemder, schijnbaar, dat het volstrekt niet ter herinnering van den Buddha gevierd wordt, maar gewijd is aan Vishnu, die, volgens sommige, op die dag zou geboren zijn. Hoe komen de streng rechtzinnige Singhaleezen aan Vishnu, mag men wel vragen. In de hele legende treedt Vishnu nergens handelend op; hij wordt niet eens genoemd, behalve in vergelijkingen en dan nog onder een anderen naam. Van waar die schuchterheid om den zachtzinnigen Daggod te noemen? Dezelfde schroomvalligheid openbaart zich op een zeer verrassende wijze in de Lotus. Daar, in het openings-taferel, troont Cakyamuni in alle majesteit op de Gierentop, omringd door Discipelen, Bodhisatvas, menschen, demonen, Nïsa, engelen van verschillende rangen en klassen, ook van voornamme goden, als Indra, de Zon, Brahma en Siwa, doch de naam van Vishnu wordt verzwegen. Aangezien Bhagawan Vishnu de schrijver van het boek niet onbekend kon zijn, moet hij zijn of onder een andere naam in de algemene vergadering op den Gierentop tegenwoordig zijn, hetzij als Zon of Indra bijv., of als Bhagawan Sakyamuni zelf. Neemt men nu in aanmerking dat het voornaamste aller Ceilonsche feesten, hetwelk gevierd wordt op den dag der eerste preek, toen de Dharma in gang werd gebracht, niet gewijd is aan den Gotamide, maar aan Vishnu, dan begrijpt men hoe het met de zaak geschapen staat. Het heiligste Buddhistische feest is niet eens in naam Buddhistisch; dat is ook niet noodig, want Buddha en Vishnu zijn één, of nog juister uitgedrukt, de eerste is slechts een verschijningsvorm, een deel van den laatste, dus in zeker opzicht minder omvattend, en daarom minder heilig. Wat het Vishnufeest op Ceilon onderscheidt van dat in Indië, is vooral dit dat daarmede de prediktijd geopend wordt. Van de predikaties en feestelijkheden in den stillen-tijd geeft een bevoegd ooggetuige een levendige beschrijving welke met enige bekortingen hier overgenomen is. Davy, Account 170. Het beeld van Vishnu prijkt nochtans in de Ceilonsche tempels naast dat van den Buddha, en de god zelf is de beschermer van Leland: Mahaw. 52. Hardy E. M. 232. DE SANGHA. 217 Het regenseizoen, wassa, is de tijd dat de geestelijken aan het volk de Schrift verkondigen. De plaats waar de predikaties gehouden worden, Banamaduwa (preekhal) genoemd, is gewoonlijk een tijdelijk opgeslagen gebouw, welks dak zich in ettelijke trapsgewijze in omvang afnemende terrassen verheft, in den trant van een pagode of trapvormige piramide. Zulke hallen vindt men op het terrein van de meeste Vihara's, doch ze worden ook wel eens op andere plaatsen opgeslagen om te gemoed te komen aan de wensen der lieden die ze om een goed werk te doen hebben laten oprichten. In het midden van de binnenruimte staat een stellaadje ten behoeve der monniken, terwijl het volk er rond om heen zit op matjes. De pilaren en het dak van de hal zijn bekleed met wit doek; lampen en lantaarns van gekleurd papier, ziet men er hangen in grote menigte en van afwisselend fatsoen. Het wordt als iets verdienstelijks beschouwd, wanneer de toehoorders een lamp in de hand of op het hoofd hebben terwijl de geestelijken aan het voorlezen zijn. De vrouwen prijken in den fraaisten dos, en de mannen zijn gekleed in hagelwit katoen. Vlaggen en wimpels, gebloemde zakdoeken en shawls hangen er van alle hoekjes naar. Nu en dan weerklinken eenige slagen op de tomtom; de trompet schettert; het geraas der muziek, het gebrom der menschenstemmen, het geknal van musketschoten, en het geflikker der lampen, dat alles maakt eenen indruk die weinig in overeenstemming is met de plaats en de plechtigheid. Niet zelden ontwaard men naakte boomstammen met zilverweefsel beplakt, de takken behangen met verschillende sieraden die op juweelen lijken. Die stammen moeten den Kalpaboom voorstellen, welke alles oplevert wat men wenscht; met dit onderscheid nochtans dat deze meer ontvangen dan geven, daar ze eigenlijk bestemd zijn om de offerandes der gelovigen te ontvangen. Op een of andere in ’t oog vallende plaats staat er een koperen pot waarin de aalmoezen der menigte vloeien. Bij een predikatie te Pantura, in 1839, waren er bijna 100 geestelijke tegenwoordig. Het spreekgestoelte was op een spil geplaatst, zodat het voortdurend in de ronde draaide. ’s Nachts werd er vuurwerk afgestoken. Een persoon die eenen bode uit het hemelrijk moest verbeelden, was gekleed als een opperhoofd van den hoogsten rang. Hij werd binnengeleid door twee personen in koningsgewaad met een kroon op het hoofd en een zwaard in de hand. Een volgeling, fraai uitgedost, reed op een olifant, en een ander te paard. Vijftig man, in Engelsche uniform, losten onvermoeid schoten uit hun geweren. Het gestoelte in het midden van de hal is soms wel van verscheidene monniken tegelijk ingenomen. Een van hen leest een stuk uit de Schrift voor op een toon die het midden houdt tussen lezen en zingen. Bij enkele gelegenheden leest de een de oorspronkelijke Pali tekst en vertolkt de ander in de landtaal wat er voorgelezen is, doch dit gebeurt zelden; gewoonlijk wordt alleen het Pali voorgedragen, zodat het volk geen woord verstaat van wat er gezegd wordt. Een groot deel der hoorders valt in slaap; andere kauwen genoegelijk hun betelpruim. Ofschoon men wel eens blijken ziet van weinig belangstelling in het hoofddoel van de plechtigheid, bespeurt men toch niets van die lompheid waarvan zulk een bonte vergadering van mensen meermalen in veel beschaafder landen blijken geeft. In de nabijheid van de hal zijn er kramen en stalletjes, waar rijstkoeken, vruchten en andere versnaperingen, soms ook kleedingstoffen en aardewerk te koop zijn. Arme blinden en kreupelen zitten langs den weg om aalmoezen te ontvangen, zodat de feestelijkheid beschouwd wordt als een gelegenheid evenzeer om pret te maken als om zich verdienste te verwerven, en vergeleken kan worden met een kermis. Zoo vaak de naam van Buddha door de prediker wordt uitgesproken, roept de gehele vergadering als uit één mond: Sadhu! (d.i. goed zoo). — De preek wordt het drukste bezocht op de avond van volle maan. Behalve de 3 viermaandelijksche feesten wordt in een reeds aangehaald edict van Asoka een vierde, bij volle maan van Pausha, vermeld. Hiermee laat zich vergelijken de viering van "het einde van de kortste dag, bij de intrede der zon in het teeken van den steenbok. De Buddhisten. DE SANGHA. 219 Als zoodanig, zouden dit feest niet te vieren. De Singhalezen erkennen wel vier hoogtijden, doch het vierde, Alutsaul Mangale, heeft, voor zover wij zien kunnen, geen kerkelijke betekenis. Ook in Siam worden jaarlijks vier grote feesten gevierd, doch er van valt in het laatst van December of het begin van Januari. De feesten der Tibetanen, Chineezen, Mongolen en Japanners, hoe belangrijk ook, liggen buiten ons bestek. Tot de ‘heilige dagen’ welke op Ceylon gevierd worden behoorde de 15 van de derde maand, als wanneer met veel plechtigheid de tand van Buddha werd ten toon gesteld. Tien dagen van te voren, — getuigt Fa Hian — werd van koninklijk bevel eene proclamatie uitgevaardigd om het volk voor de gewichtige gebeurtenis voor te bereiden. Een geschikt persoon, vorstelijk gekleed, reed op een prachtig opgetuigde olifant rond om met trommelslag het volk eraan te herinneren, hoe de Bodhisatva gedurende ontelbare eonen groote daden van barmhartigheid verricht had, totdat hij, eenmaal Buddha geworden, de Wet verkondigde, het menschdom bekeerde en uit de ellende verloste; hoe hij, na 49 jaren gepredikt te hebben, het Nirwana bereikt had, 1497 jaar geleden. Na deze herinnering werd dan bekend gemaakt dat over tien dagen de Buddhatand zou ontbloot en naar de Vihara van Abhavagiri gebracht worden, en werd iedereen verzocht de wegen te effenen, de straten te versieren en bloemen te strooien. Nadat op deze wijze de aankondiging der aanstaande plechtigheid had plaats gehad, werden op ’s konings last aan beide kanten van de grote weg afbeeldingen van de 500 gedaantenverwisselingen des Bodhisatva's geplaatst. Davy Account 169. 3 Pallegoix Descr. t. a. p. 3 Travels 155. 