Geschiedenis van het buddhisme in Indië
2 Dit liedje en de twee volgende zijn, zooals uit de fouten tegen de maat blijkt, niet in oorspronkelijken staat tot ons gekomen. De tekst in den Mahâwagga is een en al corruptie ; jets beter in het Jâtaka. — De dubbelzinnigheid der gekozen uitdrukkingen verdwijnt in de vertaling; dánta is „zachtzinnig, ingetogen’ en getemd” en ween makke stier”; in de laatste opvatting hetzelfde nagenoeg als „de gehoornde”. Dit laatste woord mag ook uitgelaten worden. DE BUDDHA. 04 gebied der duisternis, aan °t einde van den nacht gekomene) met de over- gestokenen.” Voorts zong hij: „Hij die tien * verblijven, tien krachten heeft, Tien geboden kent en van tien vergezeld is, Hij, de Heer, is van tienhonderd vergezeld, Räâjagrha binnengetrokken. De schare, die getroffen was door de luisterrijke verschijning van den jongen student, zeide: "van waar is deze gekomen en wien zou hij behoren?" Dit hoorende zong de student: "Hij, de alwetende Wijze, de zachte, De Buddha zonder wedergade, De opperste Meester van goeden wandel In de wereld — dieus dienaar ben ik." Nadat de hemelkoning op die wijze voor den Meester ruim baan gemaakt had, hield deze met eenen stoet van 4000 monniken zijn intocht in Räjagrha. Bij deze gelegenheid was het dat koning Bimbisära aan de Congregatie, wier (zichtbaar) hoofd de Buddha is, een belangrijke schenking deed in deze bewoordingen: "Buiten de 3 Kleinooden, Heer! zal ik het niet kunnen stellen. Ik zal niet kunnen nalaten te tijd of te ontijd bij den Heer te komen, en vermits het bosch Yashttwana al te verre is en het park Wenuwana dichter bij ligt, wil ik dit laatste, hetwelk mij een geschikt verblijf voor den Buddha toeschijnt, afstaan. Door de aanneming van deze gift zal de Heer mij zeer verplichten." Hierop had de plechtige overdracht plaats: de koning nam een gouden kom gevuld met welriekend water en goot, ten teken dat hij den lusthof Wenuwana aan den Buddha overdroeg, het water op diens hand. Voor dit merkwaardige rechtssymbool, dat wij later wederom zullen ontmoeten, zou men niet licht een verklaring vinden in het Sanskrit of Pali. Maar onze eigen taal geeft die verklaring, want schenken vereenigt de beide betekenissen in zich. Elke overdracht heet... DE BUDDHA. Terwijl op deze wijze de lusthof in ontvangst werd genomen schudde de aarde, omdat de leer van de Buddha nu wortel had geschoten. Daarom heeft zich dan ook dit natuurverschijnsel in Indië nooit bij een andere overdracht van goederen aan de Kerk voorgedaan, en wat Ceilon betreft, ook daar heeft zich het verschijnsel alleen maar vertoond bij de inontvangstnemming van de Mahâvihâra (d.i. het Grote Klooster). Nadat de Meester de koning voor diens gift had dank gezegd, rees hij op en begaf zich in gezelschap van de congregatie van geestelijken naar den lusthof Venuvana. 15. BEKEERING VAN CARIPUTRA EN MAUDGALYANNA. GEVAL MET MAHA-KACYAPA. Te diep tijde leefden in de nabijheid van Râjagrha twee monniken, van gelijke bekwaamheid, gelijke genoegens; wat de eene deed, deed ook de andere; ze waren, in één woord, onafscheidelijk. Zij heetten Cariputra en Maudgalyâvana; en zochten beide naar onsterfelijkheid bij de leeraar Safijaya. Eens gebeurde het dat Cariputra de eerwaarden vader Acvajit zag, daarenboven ook thans nog bij ons verclonken te zijn, omdat overdracht en wat in den grond hetzelfde is, een plechtige koop, geschiedde met schenking. Vandaar dat in het oud-Zweedsche recht gesproken wordt van „med vin ok vitni koöpa”, „met wijn en getuige koopen”; zie Grimm Deutsche Rechtsalterthümer 608. Het Sanskrietse woord voor „schenking” is atisrjati, dat oorspronkelijk ook overschenking, overgieten moet hebben betekend, want srjati is ook „gieten” en „schieten”. ’t Pali ongjeti (Mahâvagga 1, 22) is verbasterd uit Skr. awanejayati, iemand handen of voeten wassen. Het symbool zelf, — daarover kan geen twijfel zijn — is overoud en algemeen Arysch geweest. In Pali Sâriputta en Moggallâno. De eerste heette eigenlijk Upatishya, en werd naar zijn moeder Gâriputra genaamd; daarenboven is hij bekend als Garadwatîputra en later onder de bijnaam van Dharmasenâpati, d. i. raadvader der Orde (?). De tweede, later vermaard als Maudgalyâvana de Grote, heette ook Kolita. Meer van hun vroegere geschiedenis te vinden bij Schiefner 255. Bij de Noordelijken Safijaya. Toen hij op sterven lag, verzocht Upatishya hem om de onsterfelijkheidsdrank, doch Safijaya verklaarde die niet te bezitten en verwees hem naar de Buddha; zie de Tibetaanse levensbeschrijving bij Schiefner 256; vergelijk Hardy 195. DE BUDDHA. 93 rondgaan om voedsel te bedelen en hoorde hij 't formulier »ye dhammâ hetuppabhawâ’’ enz. opdreunen. Door ’t hooren van die woorden werd Câriputra zóó getroffen, dat hij in ’t genot kwam van den eersten graad van heiligmaking. Dadelijk zocht hij nu zijnen makker Maudgalyâyana op, die hem van verre ziende aankomen, riep: »wat zijn uw zinnen blijde! wat ziet gij er blinkend uit! hebt gij de onsterfelijkheid (of: on-sterfelijkheidsdrank) gevonden?’ »Ja”, antwoordde Câriputra verheugd en verhaalde hetgeen er gebeurd was. Zoo gingen ook Maudgalyâyana’s oogen open voor de waarheid. Beide besloten nu met hun talrijke leerlingen tot den Buddha te gaan, en noodigden ook Safijaya uit om den Heer te dienen. Doch deze weigerde en zocht ook de twee makkers van hun voornemen af te brengen door hun aan te bieden in companie met hem de schare te hoeden. Zijne poging leed schipbreuk op hun standvastigheid; heet bloed vloeide hem uit de mond, maar zij ijlden met de hunnen naar den Buddha. Reeds toen deze hen van verre zag naderen, zeide hij tot zijn jongeren: "Monniken! deze twee zullen het gezegende span uitmaken dat aan de spits van al mijn discipelen zal staan." Om kort te gaan, Maudgalayana de Grote ontving in een week het Magisterschap en Cariputra in veertien dagen. Over het toenemend aantal van bekeeringen begon er onder de bewoners van het land Magadha een gemor op te gaan, want zij duchtten dat weldra alle fatsoenlijke jongelui den monniksstaat zouden omhelzen en wie monnik wordt is voor zijn familie verloren. De discipelen trokken 1 Dit bekende Buddhistische formulier zal te zijner plaatse behandeld worden, Hier zij slechts terloops opgemerkt dat het eerste woord ye geen deel van de oorspronkelijke formule kan gemaakt hebben, want het zondigt tegen de maat. De zin blijft evenwel dezelfde. 3 Sañjaya zal nog later voorkomen als een van de 6 dwaleraars, en niet alleen in de Zuidelijke overlevering, maar ook in de Noordelijke. Zulks schijnt in strijd met hetgeen in eene vorige noot vermeld is, maar in werkelijkheid behoeft er geen tegenstrijdigheid te bestaan. In de taal der mythologie kan bijv. zeer wel gezegd worden: vandaag is de Maan uitgedoofd (heeft het Nirvana bereikt), maar morgen, overmorgen, enz. zal hij weer leven." Zo ook van de planeten. 94 VAN DE BUDDHA, zich dit gepraat aan, maar de Meester stelde hen gerust met te zeggen dat al dat gemor over een week gedaan zou zijn. En zo geschiedde Gedurende het verblijf van de Heer in het Bamboebosch had hij een ontmoeting met zekeren Kâcyapa (later bekend onder de naam van »Grote Kâcyapa“), waarvan een der overleveringen * gewag maakt. Zekere brahmaan, Nyagrodhaketu (d.i. komeet of baken van de bananenboom), wonend te Baniaansdorp, had eenen zoon Kâcyapa, welken hij tegen diens zin in de echt deed treden met een brahmaansch meisje uit Waigâlì. De echtelingen leefden twaalf jaren in één huis zonder zich ooit te vermengen. 3 Na den dood hunner ouders verkochten zij de boedel en gingen geestelijken worden. De vrouw liet zich opnemen in de sectie der Naaktloopers, * onder Pûrana-Kâcyapa; 5 haar man werd een volgeling van de Tathâgata en ruilde met deze van gewaad. Na negen dagen werd hij Magister. De Heer noemde hem de voortreffelijkste dergenen die aan onverschilligheid voor de wereldse (eigenlijk: kleurloosheid) gelouterde tevredenheid verdienen. De Burmeese levensbeschrijver (bij Bigandet 1, 162) verhaalt dat de bevordering der twee nieuwbekeerden tot den voorrang de ijverzucht onder de overige discipelen gaande maakte, zoodat sommigen zelfs zo ver gingen te mompelen van partijdigheid. De Buddha wees hen terecht en openbaarde het feit dat de twee reeds in het verleden de grootste vereering getoond hadden voor de toenmalige Buddha. Bij Schiefner 257. dit schijnt een andere vorm van den mythe van Yama (de schemering, het tweede donker) en zijn zuster Yamî (de nacht) in Rigveda 10, 10. Yamâ wil dat haar broeder zich met haar vermengt, maar hij weigert omdat zulks tegen de eeuwige wet der natuur is. En zo blijven broer en zuster naast elkaar voortwandelend. Deze verklaring is zeer onzeker. Zoo Kācyapa de Maan is, moet zijn vrouw Rohinî wezen. Digambara’s, een der Jaina monnikenorden. Van 't bestaan van "naakte" nonnen is niets bekend, doch wellicht zal niets anders bedoeld zijn dan een bedekte uitdrukking om te kennen te geven dat Kācyapa's (der Schemering, Yama’s) gezellin de Nacht (Yamī) is; de woorden voor nacht en naakt zijn namelijk etymologisch verwant. Purāna-Kācyapa zal later in onze geschiedenis, zowel naar Zuidelijke als Noordelijke bronnen, voorkomen als een der 6 sectiehoofden. DE BUDDHA. 95 46. DE BUDDHA BEZOEKT ZIJNE VADERSTAD. Terwijl de Tathāgata zich nog te Venuvana ophield, kwam het Koning Cuddhodana ter ooren dat zijn zoon, na 6 jaar lang een leven van penitentie geleid te hebben, de hoogste wijsheid bereikt had, voor zijn leer propaganda maakte en thans in 't Bamboebosch bij Rājagrha verwijlde. Ten gevolge van deze tijding riep hij een zijner hovelingen en sprak: "Ga, als ik u verzoeken mag, met een gevolg van duizend man naar Rājagrha en zeg uit mijn naam aan mijn zoon, dat zijn vader hem verlangt te zien." De hoveling nam eerbiediglijk op zich het vorstelijk bevel te zullen volbrengen en reisde met gevolg naar de plaats zijner bestemming. De afgevaardigde hoveling trad het klooster binnen terwijl de Meester, juist bezig was te midden van 4 groepen toehoorders gezeten een rede te houden. Meenende dat ’s konings last wel enige uitstel gedoogde, bleef de aangekomene buiten den kring der vergadering staan om te luisteren naar het sermoen, hetwelk hem zoo boeide, dat hij, mitsgaders de 1000 lieden in zijn gevolg, bekeerd werd en verzocht in de congregatie te worden opgenomen. De Heer strekte zijn hand uit met de woorden: »komt, monniken!« en op datzelfde oogenblik werden alle voorzien van door wondermacht voortgebrachte nappen en gewaden, en zagen zij er uit alsof zij oudere priesters waren met honderdjarige dienst. Eenmaal Magister geworden, deelde de afgezant van Cuddhodana de boodschap niet meer aan den Buddha mede, omdat de heiligen onverschillig worden voor de zaken van deze wereld. Koning Cuddhodana, die inmiddels zijn afgezant niet zag terugkomen, noch enige tijding van hem ontving, zond een anderen hoveling met dezelfde opdracht af. Met deze ging het echter evenzo als met zijn voorganger. Hetzelfde feit herhaalde zich negenmaal. De koning verwonderde zich niet weinig dat geen onder zijn afgezanten zich de moeite getroost had ter liefde van hem bericht te zenden, en dacht er rijpelijk over na, wie hij nu tot boodschot zou kiezen. Zijn oog viel op Udâyin, ook wel Kâlodâyin genaamd; want deze genoot zijn volle vertrouwen en was op denzelfden dag geboren als de Bodhisatwa, wiens speelnoot als kind hij geweest was. De koning sprak hem in dezer woede toe: »Mijn beste Kâlodâyin! uit begeerte om mijn zoon te zien heb ik 9000 personen uitgezonden, doch geen enkele van hen is teruggekomen, ja, zij hebben zich niet eens de moeite getroost mij bericht te doen toekomen. Ik ben oud, en het is moeilijk te voorzien hoe lang ik nog leven zal. Toch wenschte ik nog zo graag voor mijn dood mijn zoon te zien. Eilieve, zou er een middel zijn om hem te zien?” “Zeker, Sire!” was het antwoord, “mits het mij vergund is den geestelijke stand te omhelzen.” “Dat laat ik geheel aan u over, beste vriend! indien gij maar bewerkt dat ik mijn zoon zie.” De afgevaardigde vertrok naar Räjagrha en kwam daar ter plaatse aan juist terwijl de Meester aan zijn preeken was. Het gevolg was dat hij met zijn gevolg in ’t genot trad van den rang van Magister en in de congregatie werd opgenomen. Hier zij opgemerkt dat de Meester den eersten stillen-tijd nadat hij Buddha geworden was doorgebracht had te Rshipatana bij Benares en dat hij na het einde van den regentijd zich opgemaakt had naar Uruvilvà. Hier vertoefde hij 3 maanden, totdat hij de drie Kācyapas in de leer had ingewijd en van duizend monniken vergezeld op vollemaandag van Pausha! Het midden van Pausha (thans Dec.— Jan.) valt twee maanden na half Kārttika. De stille tijd gedurende het regenseizoen kan hier dus onmogelijk op 4 maanden berekend zijn, zooals de Z. Buddhisten thans plegen te doen. Volgens Mahāvagga 8, 1 werd het houden van den stillen-tijd eerst ingesteld tijdens het verblijf des Meesters te Rājagraha om te voorkomen dat de monniken, gelijk vroeger, ook in ’t regenseizoen rondzwierven, hetgeen tot gemor onder de mensen aanleiding gaf. De bewoordingen zouden derhalve als minder nauwkeurig kunnen beschouwd worden, want men leest er onwillekeurig uit dat de stille-tijd reeds van den beginne af een instelling was. Doch dit daargelaten, blijft nog de tegenstrijdigheid tusschen den drie- en den viermaandelijkschen duur. Nu zegt Mahāvagga 3, 2, dat er tweeërlei stille-tijd geoorloofd is: 1. begint op den dag na vollemaan in Âshādha; 2. begint een maand later. Er zijn dus twee groote vacanțes in zwang geweest, een van 4, de andere van 8 maanden, maar de laatste, durende van half Grāvāna (één maand na half Âshādha) is niet dezelfde als in ’t Jātaka bedoeld, want deze moet geduurd hebben van half Âshādha tot half Āgwina; immers alleen door den Buddha tegen half Ācwina uit Benares te laten vertrekken, krijgt men 5 maanden tot half Phālguna (d. i. 3 tot aan half Pausha + 2 tot aan half Phālguna). DE BUDDHA 112 Hem hare opwachting maken. Nadat de Heer haar door een stichtelijk verhaal onderricht, verkwikt, gesterkt en opgewekt had, noodigde zij hem met zijn discipelen voor den volgenden dag bij zich ter maaltijd, en de Meester gaf stilzwijgend zijn toestemming te kennen, waarop Wicākhā na eerbiedigen groet vertrok. Nu trof het zóó, dat op het einde van die nacht een groote regenwolk, die zich over de vier werelddeelen uitstrekte, begon te regenen. Toen zeide de Heer tot de monniken: »Gelijk het thans te Jetavana regent, monniken, zo ook in de vier werelddeelen. Laat uwe lichamen nat regenen, want dit is de laatste groote regenwolk die zich over de vier werelddeelen uitstrekt.« De monniken gaven gehoor aan ’t bevel van hun Meester, wierpen de kleding af en lieten zich nat regenen. Inmiddels had Wicākhā keurige gerechten laten gereed maken en zond een dienstmaagd naar het klooster om te zeggen dat het tijd was en het maal gereed stond. De meid ging naar het klooster en zag in de hof hoe de monniken na de kleding afgeworpen te hebben zich lieten nat regenen. Meenende dat die naakte monniken geen Buddhisten konden zijn en ze daarom voor Âjivakā’s aanziende, keerde zij naar haar meesteres terug en zeide: »Mevrouw! er zijn in het klooster geen Buddhistische monniken, wel Âjivakā-monniken die zich het lichaam laten nat regenen.« Doch Wicākhā, die slim, knap en schrander was, dacht bij zichzelf: »zonder twijfel hebben de eerwaarde heeren hun kleding uitgedaan om zich te laten nat regenen, en daarom heeft die domme meid ze voor Âjivakā’s aangezien.« Zij zond de meid dus weer met dezelfde boodschap naar het klooster. In de tussentijd hadden de monniken zich verfrischt. Omstreeks het jaar 400 vóór Chr. moet de Zon bij de nachtevening der lente gestaan hebben ongeveer op gelijke lengte als van den Ram; na 6 maanden dus 180 graden verder; nu ligt Wicâkhâ nagenoeg zooveel verder. Als de zon in Wicâkhâ staat, stel op 21 September, kan de heftige regentijd als bijna geëindigd beschouwd worden. Misschien zijn deze de Gymnosophisten der Grieksche schrijvers, hoewel de Griekse term misschien ook op de Jaina Nirgrantha's toepasselijk is. De Buddha, en waren zij, na de kleederen weer aangedaan te hebben, hun cellen binnengegaan. Toen de meid nu op nieuw kwam en geen monniken in den kloosterhof zag, meende zij dat het klooster verlaten was en ijlde terug om hare meesteres haar bevinding mede te delen. Doch Wicâkhâ, die slim, knap en schrander was, dacht bij zichzelf: "zonder twijfel hebben de monniken, na zich verfrischt te hebben, hun cellen binnen 't klooster weer betrokken en daarom heeft die domme meid gedacht dat het klooster leeg was". Zij zond nu de meid voor de derde maal met dezelfde boodschap, die nu behoorlijk werd overgebracht. De Heer gaf nu order aan de monniken om zich met nap en kleeding uit te rusten, daar het etenstijd was. Hij zelf maakte zijn morgentoilet, nam nap en pij, en met dezelfde vlugheid waarmee een krachtig man den gebogen arm uitstrekt of den uitgestrekten arm buigt, verdween hij uit het Jetawana en kwam voor den dag in de kamer van Wicâkhâ. Zodra hij op den aangewezen zetel had plaats genomen met de schare van monniken, kon Wigand zich niet weerhouden uit te roepen: Wat een wonder! wat is de macht van den Tathâgata toch groot! terwijl de waterstroomen zoo hoog staan dat ze ieder tot aan de knieën, ja tot aan de heupen reiken, zijn van geen enkel monnik de voeten of kleding nat geworden! Verrukt over de eer zoo'n hoogen gast te mogen ontvangen, bediende Wigand eigenhandig de congregatie wier hoofd de Buddha is en na afloop van den maaltijd zette zij zich op eerbiedigen afstand. Zoo gezeten sprak zij tot den Heer aldus: „Ik smeek den Heer om acht gunstbewijzen.” De Tathâgata's zijn over gunstbewijzen? heen, Wigand! was het antwoord. Het Pali samveedit is het Sanskriet samwedit; de verbastering mrwede voor wrwede komt reeds een paar maal in den Rigveda voor. De dubbele mm in 't Pali mag eigenlijk, niet een verbastering genoemd worden, want de w is in m overgegaan tengevolge der voorgaande letter m. De uitdrukking komt overeen met ons vroef, roef, of hocus, pocus, pas! Het woord in den tekst beteekent ook: „over alle hinderpalen heen”. De opzettelijke dubbelzinnigheid gaat in de vertaling verloren. Ik wensch dan levenslang aan de congregatie te mogen geven: een regenmantel; eenmaal voor de komende; eenmaal voor de gaande; eenmaal voor de zieke; eenmaal voor de oppasser van een zieke; geneesmiddelen voor de zieke; rijstepap op vaste tijden; een badhemd voor de nonnen. Nadat Wichana haar achtledig verzoek had voorgedragen, richtte de Meester tot haar de vraag welke redenen haar tot zulk een bede genoopt hadden. Zij bleef niet in gebreke die achtervolgens te ontvouwen en begon met te vertellen wat er met de meid en de naakte monniken gebeurd was. Om zulke tooneelen in ’t vervolg te voorkomen, achtte zij het wenschelijk dat de monniken een regenmantel bezaten. Verder betoogde zij dat het in alle opzichten oorbaar zou zijn indien aan de komende en gaande monniken, alsmede aan de zieke, behoorlijk voedsel door haar verstrekt werd. Dat ook de oppasser van een zieke goed eten kreeg, was toch ook wenschelijk, want anders kon het lichte gebeuren dat de monnik die de zieke had op te passen, in het geniep de spijs voor de zieke bestemd zelf kaapte en niets meer overliet. Het nut van geneesmiddelen voor zieke monniken behoefde nauwelijks enige betoog, en wat het verstrekken van rijstepap betreft, de tien deugden daarvan had immers de Heer zelf, te Andhakawinda zijnde, geprezen. Eindelijk en ten slotte, ter zake van ’t geven van badhemden aan nonnen, verklaarde zij tot haar verzoek geleid te zijn geworden door het volgende voorval: "Eens baadden er in de rivier de Ajirawati eenige nonnen naakt bij" Van Andhakawinda maakt zich de Groote Kâgyapa op. Omstreeks 500 v. Chr. stond de Zon in dat beeld tegen half Mei en was zij 6 maand later in oppositie, tegen vollemaan in Mârga-girsha; doch de mythe kan wel ouder zijn. In allen gevalle staat de Zon vroeger in Andhakawinda dan in Wigâkhâ. Daarom kon de laatste op het gebeurde in de eerste als een antecedent wijzen. De loftuiting op de 10 deugden wordt vermeld in Mahâwagga 6, 24. Pali: Aciravati; ze stroomt langs Grâvasti. Dezelfde kade waar ook hoeren een bad namen. De laatsten dreven den spot met de nonnen en zeiden: „waarom, Dames, leidt gij toch een kuisch leven, terwijl gij nog zoo jong zijt? Waarom niet liever de geneugten der min gesmaakt? Als eenmaal de ouderdom komt, gaat dan een kuisch leven leiden; zoodoende zult gij dubbel profiteeren…” Over deze spotternijen van den kant der hoeren werden de nonnen zeer wrevelig. Het is niet te ontkennen dat naaktheid van vrouwspersonen onzindelijk, afkeerwekkend en stuitend is voor 't gevoel. Om die reden zoude ik gaarne levenslang een badhemd aan de congregatie van nonnen willen geven.” „Mijnheer, wat voor goeds verwacht gij er van, Vicaakha, als die gunstbewijzen u te leen worden?" vroeg de Heer. Wel", antwoordde zij, "stel eens dat monniken, na den stillen tijd ergens doorgebracht te hebben, hier te Crâwasti komen om den Heer te zien en hem melden dat de monnik N. N. het tijdelijke met het eeuwige verwisseld heeft en daarop vragen in welken staat de overleden broeder zich bevindt en welke staat hem wacht. Dan zal de Heer openbaren dat de monnik in ’t genot van den Ashta, 2den, 3den of hoogsten graad van heiligmaking gesteld is. Dan zal ik de monniken vragen of hun broeder ooit te Crâwasti geweest is; zeggen zij ja, dan heb ik de overtuiging dat de overledene op de eene of andere wijze mijne gaven genoten heeft. Die zalige gedachte zal mij een gevoel van vreugde geven; daaruit zal tevredenheid voortvloeien, en hieruit kalmte des lichaams. Als ik kalm van lichaam ben zal ik mij genoegelijk voelen, en daardoor zal mijn geest vatbaar worden voor devote inspanning. Goed zoo, goed zoo, Wigâkhâ’, riep de Tathâgata, ik vergun u al wat gij verzocht hebt.” Nadat hij in verzen hare handeling geprezen had en zij vertrokken was, richtte hij het woord tot de monniken en gaf hun de vergunning gebruik te maken van de goede gaven van de rijke Wicâkhâ'. DE BUDDHA. Er waren onder de Cākyapriksen twee broeders, Mahānāman en Anuruddha. De laatste was zeer teergevoelig en leefde, naar gelang van het jaarlijkse getijde, in een van zijn drie paleizen. Zijn broer Mahānāman vond het niet behoorlijk dat er van hun huis nog niemand het voorbeeld van de Heer gevolgd en den monnikszwerftocht aangenomen had. Hij deelde deze zijn gevoelens aan zijn jongere broer mede en raadde hem monnik te worden, of anders zou hij zelf er toe besluiten. Toen Anuruddha liever te huis te blijven, achtte zijn oudere broer het raadzaam den onervaren knaap te onderrichten in de veelvuldige en geregelde werkzaamheden welke aan het bestuur der landerijen, aan ploegen, zaaien, oogsten enz. verbonden zijn, en vooral hem op het hart te drukken dat de bezigheden van iemand die zijn goederen goed wil beheeren, nimmer rusten. Deze welgemeende lessen hadden een andere uitwerking dan Mahānāman bedoeld had, want Anuruddha werd door de opsomming van die verschillende beslommeringen zoo afgeschrikt, dat hij op zijn vorige besluit terugkwam en nu verkoos in den geestelijke stand te treden. Aanstonds begaf hij zich naar zijn moeder om haar toestemming te vragen, doch ze was er niet bij. De zaak is eenvoudiger dan ze schijnt: Cuddhodana, Dronodana, Amrtodana en Guklodana zijn A namen voor verwante verschijnselen. In plaats van Anuruddha hebben de moderne Buddhisten gewoonlijk, niet altijd echter, Aniruddha. De Tibetaanse levensbeschrijving (bij Schiefner 266) verklaart de naam met iemand wien alles wat hij denkt lukt; dit past beter bij een ander naam, namelijk Amoghasiddha, een van de Buddhas die bij Schiefner 244 vermeld wordt. DE BUDDHA kreeg tot tweemaal toe een weigerend antwoord. Bij een derde poging zocht de moeder een uitvlucht. Er heerste namelijk te dier tijde over de Câkyas Bhadrika, de koning der Câkyas en een makker van Anuruddha. De moeder achtte het ondenkbaar dat iemand ter wereld zijn koningschap zou willen verwisselen met het monniksleven, zeide: „kind lief! indien Bhadrika het huis verlaat om als monnik de wijde wereld in te gaan, zult gij het ook mogen doen. Al dan krijgt gij mijn toestemming.” Anuruddha ging nu terstond zijn makker, koning Bhadrika, opzoeken en slaagde er in, hoezeer niet zonder moeite, om dezen te bewegen over een week de regering over te dragen aan zijn zoon en broeder en in den geestelijke stand te treden. Toen de termijn verstreken was, namen de twee vrienden Anuruddha en Bhadrika, vergezeld van Ânanda, Bhrgu, Kimbila, Dewadatta en anderen, de us voeten aan om de levensles van de 'Bodhisattva te beluisteren. Pali: Bhaddiyo. Hij is volgens de Tibetaanse levensbeschrijving bij Schiefner 236 de zoon van Guklodana en heette ook Tishya, omdat hij onder de ster Tishya zou geboren zijn. Deze rationalistische verklaring of aardigheid is taalkundig onberispelijk, maar feitelijk stellig onwaar. Bhadrika of Bhadra (Schiefner 266) is hetzelfde als Tishya, kan dus zijn de ster van de Kreeft of de genius ervan, Brhaspati, die ook als de planeet Jupiter optreedt. Dat dit zoo is, schijnt bevestigd te worden door het feit dat de genius der ster in een der Brâhmana's uitdrukkelijk genoemd wordt, "de beste der goden"; welnu Bhadrika heet ook "de Leste der Çâyâ's"; Schiefner t. a. p. En verder, terwijl de Buddhisten de tegenwoordige wereldreeks aanroemen, heet zij in het Mahâ-bhârata "doing", Evenwel staat hier tegenover, dat Bhadrika later de plaats van Mars schijnt in te nemen. Zoowel Bhadrika als MahânÂâman hebben wij reeds leeren kennen in een andere functie, namelijk als leden van de Vijven of ’t vijftal eerbare vaders. In de mythologie kan één en hetzelfde wezen zeer wel in dubbele functie voorkomen. Dezelfde Brhaspati, die als planeet voorkomt, is ook heer van sterrebeelden, tijdperken, enz. Bij Schiefner t. a. p. is Cuddhodana nog steeds koning. Bij het uittrekken van Bhadrika en de overigen waant hij de laatste samenkomst der Câkya's te aanschouwen. Volgens Indische theorie begint een nieuwe wereldperiode op het tijdstip wanneer alle planeten volgens naberekening ongeveer in hetzelfde maanhuis staan op 21 Maart. Dit is een welbekende naam van de planeet Venus. Dewadatta komt bij de Z. Buddhisten voor als zoon van Suprabuddha en Godhi, bij de N. als die van Amrtodana en Dewadatta. Tevens heet de Buddha Dewadatta’s oudere broeder. Nu is het verkleinwoord van Dewadatta Dewaki. Vermits Dewaki de moeder is van Nârâyana (Krishna) en Dewaki hetzelfde is als Dewadatta, zoo volgt, in verband met de medegedeelde feiten, dat Dewadatta dezelfde is als Dewî Mâyâ, en dat de Buddha, haar eenige, d. i. weerloose zoon, één is met Nârâyana. De Indiërs hebben dit altijd wel geweten. Over des Buddha’s jongeren broeder Dewadatta later meer. DE BUDDHA. 4149 De barbier Upâli nam de tocht aan naar Anupya, waar de Buddha zich destijds bevond. Op eenigen afstand buiten de stad gekomen ontsloegen zij hun gevolg, ontdeden zich van hun sieraden en gaven die, in een bundel gepakt, aan Upâli met de woorden: "Ziedaar, Upâli, dat is voor u; het zal voldoende zijn om u het noodige levensonderhoud te verschaffen; keer nu terug." Doch de barbier dacht: "Vals ik hiermee in de stad terugkom, zullen de Câkya's, die zoo kwaadaardig zijn, mij vermoorden. Zoo deze prinsen hun huis hebben kunnen verlaten om monnik te worden, moet het mij nog makkelijker vallen, hetzelfde te doen." Hierop hing hij de bundel met sieraden op aan een boom en ging de prinsen achterop, die zijn beweegredenen moesten billijken en hem naar Anupya medenamen. In tegenwoordigheid van de Meester toegelaten, verzochten de prinsen in de orde te worden opgenomen, en daar zij zichzelf wel bewust waren van hun diepgewortelden hoogmoed — die een karaktertrek aller Câkya's is — verzochten zij dat Upâli de barbier het eerst zou gewijd worden, want dan zouden zij wel verplicht wezen hem de voorrang te gunnen en zodoende zoude hun trots gefnuikt worden. Hun verzoek werd gereedelijk ingewilligd. De nieuwelingen maakten verrassend snel vorderingen: Bhadrika bracht het in één cursus gedurende den stillen-tijd tot het meesterschap in de drieledige kennis; Anuruddha verwierf de onfeilbare en bovenzinnelijke gave om alles te kunnen zien wat er in de wereld gebeurt; Dewadatta de hoogste kennis die een onheilige wereldling bereiken kan, en Ananda trad in de vijfde stand van wijsheid. Een aardige trek in de Tibetaanse levensbeschrijving is de volgende: "Aan Bhadrika en de overigen werd door de waarzeggers een gelukkige tocht voorspeld. Doch een valk roofde Dewadatta het kruinhelmjuweel ten voorteeken dat deze wegens zijn oppositie tegen den Heer ter helle zou varen. Daar balkte een ezel en aan Tishya (Bhadrika) en de vier overigen uit de Vijven werd voorspeld dat zij dezelfde straf zouden ondergaan, omdat zij de voor-naamste discipelen zouden lasteren." Deze trek vormt als het ware den overgang tot het vijandige karakter, waarin dezelfden later als de zes dwaalleeraars zullen optreden. Eigenlijk waren er vijf planeten, doch de Indiërs rekenen vaak de maan als zesde mee. Op Upali den barbier, d.i. Rahu, de eklipsbewerker, komen wij later terug. Volgens de kerkelijke theorie: de kennis der 3 waarheden: van de onbestendigheid, onafhankelijkheid en ijdelheid aller dingen. De Buddha toog van Anupiya naar Kausambi, waar hij een tijd lang vertoefde alvorens de reis naar Rajgriha voort te zetten. In de nabijheid van laatstgenoemd oord sleet hij in het Bamboebosch bij den Kalandaka-nivaap den tweede stillen-tijd. 20. ANANDA'S VERZOEKING. Gedurende den stillen-tijd kwam Ananda in de verzoeking om zijn gelofte te breken en in de wereld terug te keeren, zodat hij het voornemen opvatte om naar zijn bruid Janapada-kalyani terug te keeren. Zijn plan bleef geen geheim en kwam de Meester spoedig ter ooren, die om het onheil te keeren de toevlucht nam tot een mirakel. Hij nam Ananda met zich in de lucht op om hem in het paradijs te voeren. Onderweg wrocht hij een wonder: hij tooverde een brandend bosch voor en op een verbrande boomstronk het beeld van een afgrijselijk verminkte aap. In afschuw wendde Ananda het gelaat af. Daarop tooverde de Buddha een ander tafereel voor de oogen zijns leerlings: 500 onvergelijkelijk schoone hemelnimfen kwamen de Heer hun hulde te bieden. Terwijl Ananda met verrukking op dit schouwspel staarde, richtte de Meester deze vraag tot hem: »vindt gij dat deze schoonen uw bruid?« De verklaring van dezen naam is onzeker. In ’t Pali wordt kalandaka opgegeven als te betekenen 'eekhoorn'; niyada zou kunnen betekenen „plaats waar men voeder strooit”. De N. Buddhisten hebben Karandaka-niwas, wat nog minder duidelijk is, en Kalandaka-niwas, eekhoornwoning, ofschoon zij kalandaka voor eenen vogel houden. De eerste grote vacante had de Buddha, gelijk men zich herinneren zal, te Benares doorgebracht. Met deze bovenstaande lessen hebben wij deze bruid van Nanda, die niet volkomen dezelfde is als de bruid van Nanda, nogal verward worden, zal dit straks nog duidelijker blijken. DE BUDDHA. Evenaren?” En Ananda antwoordde: „Met deze hemelse wezens is zij in schoonheid evenmin te vergelijken als de aap die wij straks gezien hebben.” „Welnu”, hernam de Heer, „deze hemelse nimfen zal ik in uw macht overleveren, mits u belooft in het klooster te blijven.” Op zulk een voorwaarde nam Ananda gaarne het voorstel aan, waarna beiden naar het klooster terugkeerden. De monniken vernamen weldra wat er gebeurd was en schepten er behagen in, Ananda met zijn zwak voor de hemelnimfen te plagen, waarover hij zoo beschaamd werd, dat hij in stil afzondering zijn zondige lusten trachtte te overwinnen. Toen hij den inwendige strijd zegevierend volstreden had, kwam hij berouwvol tot de Tathâgata en verklaarde zich bereid, voor goed zijn monniksgelofte te stand te doen en alle onkuische neigingen te onderdrukken. De Buddha, zeer verheugd over den gunstige keer dat de zaak genomen had, riep zijn jongeren bijeen en sprak: „Vroeger, monniken! geleek Ananda een slecht beschut huis, waarin de onreine neigingen als gudensende stroomen binnendrongen, maar nu is hij een goedgedekt huis gelijk, ontoegankelijk voor verderfelijke invloeden van buitenaf en de Meester putte uit het gebeurde aanleiding om een geschiedenis te verhalen uit een zijner vroegere existenties, toen Ananda op aarde verwijlde als ezel, zijn bruid als ezelin en hij zelf, de Buddha, als ezeldrijver. Andere verhalen! Nagenegen hetzelfde van Nanda. Toen deze na reeds monnik geworden te zijn eens aan zijn vrouw dacht, kon hij zich niet weerhouden haar evenbeeld op een marmerplaat af te malen. Kâcyapa de Groote, merkte dit en meldde het aan den Heer. Om Nanda van zijn liefde te genezen, liet de Meester hem den tips van zijn gewaad vasthouden en voerde hem aldus naar den berg Gandhamâdana en zond hem van daar naar het paradijs. Daar aanschouwde Nanda in een verlaten hemelwoning een beeldschoone nimf. Op zijn vraag wie de schoone was, klonk het antwoord: »Indien Nanda, de broeder des Heeren, de gelofte van kuischheid houdt, zal hij na zijn dood hier wedergeboren door ons ontvangen worden.” Op het hooren dezer woorden ijlde hij terug naar den Meester, en Sundarikâ, zijn vrouw, vergetende, besloot hij ter wille van de hemelsche schoone kuisch te leven. De Heer keerde met hem naar Jetawana terug en verbood den monniken, alsook Ánanda, met Nanda om te gaan. Toen vroeg Nanda aan Ânanda: »waarom mijdt gij mij toch? wij zijn immers zoo na verwant.” ! »Omdat wij over het Nirwâna mijmeren, terwijl gij aan de hemelnimf denkt", was het antwoord. Droefheid maakte zich van Nanda meester. Om hem te genezen voerde de Heer hem thans naar de onderwereld, waar hij den gloedende ketel en andere verschrikkingen der hel aanschouwde. Op de vraag waarom de groote ketel ledig was, antwoordden de hellewichten: »Nanda, de broeder des Heeren, zal na zijn dood onder de goden wedergeboren worden, en daarna in deze ketel geworpen worden.” Met ontzetting keerde Nanda terug tot de Meester en weende. »Het was zondig van u, Nanda, te verlangen onder de goden wedergeboren te worden”, zeide de Tathâgata tot hem, en beiden begaven zich nu weer naar Crâvasti. Naderhand bereikte Nanda aan de oever van den Garga-vijver het grootmeesterschap. 21. GESCHIEDENIS VAN JIWAKA, Ten tijde dat de Buddha in het Bamboebosch nabij Râjagrha verwiilde, was de stad Vaicâli in het land der Malla’s vermaard om haar enge grachten. 1 Zelfs zonder deze toevoeging is die nauwe verwantschap in 't oog vallend, zooals wij reeds ter loops opgemerkt hebben. Daar Ananda en Nanda één wezen moeten zijn, in verschillende fasen gedacht, kan men Ananda als eenen broeder van de Buddha beschouwen. Nanda-Ânanda moeten tegenover hem in de oude mythen dezelfde plaats ingenomen hebben als Baladeva (Râma Halâyudha) tot Nârâyana. Inderdaad heet Baladeva ook Kâma, en in betekenis vallen Kâma en Ananda (Nanda) weerom samen. „Over het Nirwana mijmeren” is een zinnebeeldige uitdrukking voor op 't punt zijn van onder te gaan. De schoone nimf is Aurora, die echter ook Rohinî heet, evenals de ster Aldebaran. Rohinî, de geliefde des Maangods, wordt gehouden voor de ster, doch in den oudsten vorm der sage zal wel Rohinî-Aurora bedoeld wezen. 2 Zonder twijfel dezelfde als de vijver Gargarâ (Pali: Gaggarâ), welke volgens Mahâvagga 9, 1, bij de stad Campâ ligt. Het is niet zeker of de geschiedenis van Jiwaka moet geacht worden te vallen in het 3de of 4de regenseizoen, die beide door den Heer te Rajagrha werden doorgebracht, of later. In... DE BUDDHA. Bloei en haar weelde. Er bestond grote rivaaliteit tussen Rajagrha, dat onder den scepter stond van eenen machtigen alleenheerscher, en Vaicali, welks regeeringsvorm oligarchisch was, in zooverre de heerschappij berustte bij het riddergeslacht der Lichavis, waarvan geregeld één lid om het jaar de teugels van 't bewind in handen had. Van den omvang en rijkdom van Vaicali zal men zich eenigermate een denkbeeld kunnen vormen, wanneer men weet dat er 7707 prachtgebouwen, 7707 hooge koepels, 7707 lusthoven en evenzooveel vijvers waren. Het grootste sieraad der stad echter was de courtisane Amrapali, die aan buitengemeene schoonheid en bevalligheid grote muzikale talenten paarde. Eens gebeurde het dat zeker voornaam burger uit Rajagrha om aanlegenheden te Vaicali vertoefde en aldaar de glorie der stad, de schoone courtisane, aanschouwde. Zoodra hij weer in zijn woonplaats was teruggekeerd, haastte hij zich om den koning van Magadha, Srenika Bimbisara, mededeeling te doen van hetgeen hij te Vaicali gezien had en is zulks ook een onverschillige zaak, omdat de opmerkende lezer spoedig zal ontwaren dat gebeurtenissen, welke op zijn minst 25 jaren van elkaar gescheiden zijn, voorgesteld worden als afloopend in een punt des tijds of binnen een paar dagen. Dit volledig gebrek aan tijdelijk perspectief zou reeds voldoende zijn om den zuiver mythischen aard van 't verhaal in 't licht te stellen, want zelfs de onhandigste verteller van aardsche gebeurtenissen neemt het tijdverschil in acht; en de Buddhistische vertellers waren volstrekt niet onhandig, maar konden niet het onmogelijke. Bij Schefter 268 heet het dat de stad in drie afdeelingen gebouwd was; in de eerste waren 7000 woningen met gouden borstweringen; in de middelste 14000 met zilveren; in de derde 21000 met koperen. Ook Amrapali, Pali: Ambapali en Ambapalikâ, d.i. behoeder der mangobomen, genaamd. Daar de mangobladeren - wij zouden zeggen appelbloesem - onafscheidelijk verbonden is met de lente, moet Amrapalikâ de lentegodin zijn, vermoedelijk de Sûryâ der Weda's. Enkele trekken heeft zij met Aurora gemeen, maar dat is natuurlijk omdat het begin van den dag en van 't jaar met dezelfde kleuren door de mythendichters geschilderd zijn. Ook in de etymologische betekenis der woorden ligt zulks reeds opgesloten, want terwijl in het Sanskriet vasanta dag betekent, is het in het Perzisch sālinta, en zoo ook in het Sanskriet wasanta. Meer over haar later. Bij de N. Buddhisten is Amrapalikâ de moeder van Prins Abhaya, dien wij zoo straks zullen ontmoeten, bij Bimbisâr; zie Schefter 253. De Pali-vorm van Crenika, waarnevens ook Çreniya voorkomt, is Seniya. De Buddha veroorloofde zich bescheidenlijk de koning te betoogen hoe wenschelijk het zou zijn voor de eer van Râjagrha, indien de hoofdstad zou kunnen bogen op het bezit van een courtisane die met Amrapalikâ zou kunnen wedijveren. Hij stelde dan voor, dat men ook in de koningsstad een courtisane zou opkweken. "Gij kent dan hier in de stad een meisje dat de vereiste eigenschappen bezit om die plaats te bekleeden?" zeide de koning. Nu was er inderdaad om dien tijd te Räjagrha een meisje, Sâlawati ! genaamd, dat uitnemend schoon en bevallig was. Haar besloot de voor- name burger tot courtisane op te kweeken en zijne poging werd met den besten uitslag bekroond, want de talenten van Sâlawatì werden door het goede onderwijs, dat zij in muziek, zang en dans genoot, ten volle ontwikkeld, en weldra kwam zij zeer tot aanzien, ja zij overtrof daarin Ámrapâlika, want terwijl deze zich voor elken nacht vijftig goudstukken liet betalen, inde Sâlawatì het dubbele van die som. Het gebeurde niet lang daarna, dat Sàlawatì zwanger werd. Om zulks geheim te houden — hetgeen raadzaam was, wilde zij hare minnaars niet van zich afkeerig maken — veinsde zij ziek te wezen en verbood haren portier voortaan mannelijke bezoekers bij haar toe te laten. Toen de dagen harer zwangerschap vervuld waren, baarde zij een kind van het mannelijk geslacht. Aan een harer dienaressen droeg zij op het pasgeboren wicht in een oude wan naar buiten te dragen en ergens op een vuilnishoop te vondeling te leggen. Toevallig ging omstreeks dien tijd ’s konings zoon Abhaya? langs de 1 D. i. rijk aan Sâlaboomen (Vatica robusta), De naam is duidelijk een tegenhanger van „mangoboombehoedster’’ en moet in verband staan met een seizoen of maand. Mogelijk is zij één met Amrapâlikâ, zoo deze tevens de bedekte naam van een maanhuis, vermoedelijk Rohint, mocht wezen, maar in andere verbinding gedacht, éénmaal met de zon, een ander- maal met de maan, hetgeen een verschil van 6 maanden kan geven. In den tijd waaruit de meeste mythen der Buddhalegende vermoedelijk dagteekenen, was Rohinî reeds lang niet meer de eerste zonneherberg (nakshatra). 2 Bij Schiefner 253 vernemen wij dat de prins den wagenbouw leerde, hetgeen hem stempelt tot Skanda, den krijgsgod, den zoon der Pleiaden, Krtikâs, daar dit woord ook "wagen" beteekent, of tot Rauhineya, den zoon van Rohinî, welke sterrebeeld ook een wagen heet. Volgens Hardy M. of B. 237 is hij de eigen vader van ’t kind; dat wordt in Mahâ- plek waar het kind was nedergelegd. Ziende dat een grote zwerm van kraaien daaromheen vloog, vroeg hij aan de lieden van zijn gevolg wat het toch wel wezen mocht dat de kraaien zo aantrokken. Men zei hem dat het een pasgeboren wicht was. "Leeft het kind nog?” vroeg hij. "Ja, Hoogheid!" "Nu", vervolgde prins Abhaya, "dan zullen wij het medenemen en in ’t paleis laten opvoeden." Zo werd het kind gered, hetwelk den naam ontving van Jiwaka, omdat de prins gevraagd had: "leeft het (jîwati) nog?". Men noemde hem ook wel Kaumârabhrtya, omdat een prins (kumâra) hem liet grootbrengen. Toen de knaap de jaren des onderscheids bereikt had — en dat geschiedde zeer spoedig — ging hij tot zijn pleegvader en vroeg hem wie zijn ouders waren. "Uwe moeder, Jiwaka, ken ik niet, maar ik ben uw vader, want ik heb u opgevoed." Toen begreep Jiwaka Kaumârabhrtya dat het wenschelijk voor hem was een beroep te leeren en daarom vertrok hij, zonder prins Abhaya verlof gevraagd te hebben, naar Takshacilâ in de Panjâb om er zich bij een alom vermaard gewag te gaan maken, niet gezegd, maar zou toch wel waar kunnen zijn — in mythischen zin namelijk. Bij Schiefner t. a. p is het kind de vrucht eener verbintenis van Bimbisâra en de vrouw eens koopmans, klaarblijkelijk dezelfde die Sâlawatî opkweekte. 