Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
In den nacht van 17 op 18 Oetober jl. werden, aan de zijde van Tasikmalaja, in de hooger gelegen Dessa’s doffe slagen gehoord en in de richting van den krater op drie plaatsen vuurverschijnselen waargenomen. Het dof gerommel deed zich in den loop van den 18% telkens op nieuw hooren en door bewoners van de Dessa Soekaratoe boven Indihiang wordt verteld, dat niet minder dan 60 schokken van aardbeving werden gevoeld. Daar deze echter nergens elders werden waar- genomen, komt het bericht minstens twijfelachtig voor. Ook te Tasikmalaja werd van den top van den Missigit vuur gezien en te Singaparna werden de doffe slagen het eerst gehoord op den 184%, omstreeks 11 uur 's morgens. In de vlakte van Tasikmalaja werd op den 18% nergens aschregen waargenomen, maar de hoog gezwollen rivieren voerden veel asch en zand af. Vooral dit laatste verschijnsel wekte, in verband met het gerommel in het gebergte, herin- neringen aan de ramp van 1822 op en veroorzaakte eene paniek, waardoor in den loop van den 28% reeds verscheidene Kam- pongs leeg liepen. In den nacht van den 18%" op den 19%? October werden veel zwaardere en talrijker schoten gehoord, de aschregen werd nu ook in Tasikmalaja waargenomen en de buiten hunne ` oevers getreden rivieren waren in ware moddervloeden her- schapen. Dit verergerde de paniek en in den loop van den 191% ver- lieten meer dan 25000 menschen hunne woonplaatsen, om vooral naar de zijde van Mangoenredja een goed heenkomen te zoeken. Op den 20%" en volgende dagen werden geene verschijnselen — 433 — van beteekenis meer waargenomen; maar het heeft weken geduurd, voordat de vluchtelingen weer langzamerhand naar hunne Kampongs waren teruggekeerd. Naar de zijde van Garoet werden vóór den 18%" om 9 uur 's morgens geene verschijnselen waargenomen, die op eene uitbar- sting konden wijzen. Geen schoten werden gehoord, geen vuur gezien en daar de toppen van het gebergte in wolken waren gehuld, werden ook geen opstijgende rookkolommen opgemerkt. Tegen 9 uur kwamen vau het Oosten donkere wolken opzetten en tegen 9} uur begon een zachte aschregen te vallen. In den aanvang was men dan ook te Garoet onzeker of de asch van den Galoenggoeng dan wel van bovenvermelden Karaha afkomstig was. De eerste aschregen hield slechts tot 11 uur aan; maar tegen 12 uur viel er opnieuw asch en nu begon het spoedig te schemeren, zoodat de lampen moesten wor- den aangestoken; om 2 uur was het zoo donker als in een don- keren nacht zonder maan en met bedekte lucht; tegen 3 uur begon het wederom op te helderen en om ruim 4 uur had de aschregen opgehouden. ’s Avonds bleef alles rustig, maar in den nacht van den 18%" op den 19%" werden, vooral tusschen 12 en 3 uur, telkens zware donderslagen gehoord. Het neer- vallen van asch was duidelijk hoorbaar en de fijnste deeltjes drongen tot in geheel afgesloten vertrekken door. Op den 19% bleef het tot ’s middags 12 uur donker; toen begon het op te helderen, maar eerst tegen 5 uur was de aschregen geeindigd. Ook hier ontstond op den 19% een paniek en zochten vele bewoners een goed heenkomen naar elders; toen echter op den 20%" en volgende dagen de zon weer scheen, keerden de gevluchten hier veel spoediger naar hunne woonplaatsen terug dan aan de oostzijde van het gebergte. Uit het bovenstaande blijkt, dat er minstens drie erupties hebben plaats gehad, waarvan die in den vroegen morgen van den 19der de belangrijkste is geweest. Dit blijkt ook uit de hoeveelheid gevallen asch en uit de uitgestrektheid, waarover op beide dagen aschregen is waargenomen. LV. 29k — 434 — Te Garoet viel op den 18% ruim 3.6 KG per M? en op den 19% ruim 11 KG. Op de Onderneming Argasari aan de noordelijke helling van den Malabar viel op den 18%" per M? ruim 1.4 KG. en op den 19% bijna 3 KG. Op den 18%" heeft de aschregen zich oostwaarts niet veel verder uitgestrekt dan Tjibeber, een weinig ten zuiden van Tjiandjoer, terwijl op den 19% op Java's 1° punt zóóveel asch is gevallen, dat men een behoor- lijk monster verzamelen kon. Uit den vorm van het gebergte laat zich gemakkelijk ver- klaren, dat de lichtverschijnselen alleen aan de zijde van Tasik- malaja zijn waargenomen en dat het doffe gerommel ook het eerst aan die zijde is gehoord. De uitgeworpen asch werd echter, zooals verder beneden nader zal blijken, door den in de hoogere luchtlagen heerschenden Oostpassaat grootendeels naar de zijde van Garoet gevoerd. In de week van 18 tot 25 November werd de krater door mij bezocht en werden de nieuwe eruptiepunten opgemeten. Het bleek nu, dat de uitbarsting heeft plaats gehad uit 4 kraters, waarvan de grootste de eigenlijke kraterpijp aanwijst en dien wij daarom den centralen krater zullen noemen, terwijl de drie kleinere zijn ontstaan doordat de oververhitte stoom dicht bij de oppervlakte langs radiale barsten een uitweg heeft gezocht. De centrale krater ligt aan de binnenzijde van den boven- vermelden Warirang-dam en wijst ongetwijfeld ook de plaats aan van den ouden Warirang-krater, waarvan de vorm door de erodeerende werking van het in 1822 overgestorte water onher- kenbaar was geworden De nieuwe krater bestaat uit een trechter, waarvan de wan- den onder een hoek van 30° tot 55° afdalen en de bodem met water is bedekt, zoodat een klein meer is ontstaan, waarvan de oppervlakte 1155 M boven zee ligt en een diameter van ruim 200 M bezit; de rand ligt van 1180 tot 1235 M boven zee en heeft een Mande van 400 M. Op een enkel punt is de rand reeds door erosie vernield en hier watert tegen- woordig de vlakte binnen den grooten ringwal (den bodem van — 435 — het meer van vóór 1822), die ruim 1150 M boven zee ligt, naar het meer af. Langs den steilen binnenwand is de vroegere oneffen bodem van het terrein duidelijk terug te vinden, zoodat de dikte van de uit den krater opgeworpen stoffen direct is te meten; deze bedraagt gemiddeld 25 M Tijdens ons bezoek steeg overal langs den rand van het meer waterdamp op en zag men het water aldaar voortdurend in heftige draaikolkachtige beweging, die zelfs op de van het meer genomen photogrammen duidelijk zichtbaar is. De nawerkingen uit de diepte schijnen dus den gemakkelijksten uitweg te vinden langs de randen van den kraterpijp of tusschen de zijwanden en den prop, waarmede deze is opgevuld. De diepte van het meer kon niet worden bepaald, omdat het water nog te heet was om er zich met een broos bamboevlot op te wagen. Op een enkel punt, waar een klein beekje met koud water in het meer stroomt, had over eene lengte van 50 M geen dampontwikkeling plaats en kon men tot aan den oever van het meer naderen. De temperatuur van de lucht was 76°, van het water in het beekje 86°, van het water in het meer vlak bij de monding 98° en op 10 M afstand 1139 F. Dichter bij de plaatsen, waar damp opsteeg, was de ege blijk- baar nog belangrijk hooger. Uit eenige peilingen, langs den steilen oever gedaan, kon een diepte van minsten 20 M worden afgeleid, maar in het midden is deze hoogst waarschijnlijk grooter. Van de kleinere eruptiepunten bestaan er twee uit vlakkere trechters, waarvan de bodem met een ondiep meertje is bedekt. Zij liggen 200 M westelijk en 350 M zuidwestelijk van het middelpunt van den centralen krater; de diameters van de randen zijn respectievelijk 100 en 150 M en deze liggen bij beide hoogstens 30 M boven den boden. De zijwanden waren met asch en slik bedekt, zoodat de grens tusschen den ouden bodem en de jongste overdekking hier niet kon worden bepaald. Het derde kleine eruptiepunt ligt 400 M ten zuiden van het middelpunt yan den centralen krater en bestaat uit een drogen kuil met zeer steile wanden en slechts 40 M. mid- — 436 — dellijn. De diepte is ruim 22 M en langs de zijwanden kon men meten, dat de laag opgeworpen stoffen 17.5 M dik is. Volgens het gevoelen der Inlanders, dat echter niet op directe waarneming berust, is de eruptie van 18 October uit dit kratertje begonnen. Reeds bij ons bezoek was langs deze kleine kraters slechts ` hier en daar een weinig dampontwikkeling waar te nemen. Volgens bericht van den Adspirant-Controleur van Tasik- malaja, die op den 20ste" December jl. den krater op nieuw bezocht, was op dien datum ook de dampontwikkeling langs den rand van het centrale meer reeds sterk verminderd en op het midden van den dag nauwelijks merkbaar. Het niveau van het meertje was in vergelijking met vroeger een weinig gedaald. De directe omgeving van de eruptiepunten is door de uit- barsting in een woestijn veranderd. Aan de oostzijde van den krater is tot op een afstand van 2 KM en aan de westzijde tot op meer dan 2 KM geen boom gespaard gebleven. Langs den geheelen steilen wand van den grooten ringwal is van het vroegere bosch niets overgebleven dan enkele boom- stammen zonder takken, die als kale sprieten tegen de lucht afsteken. Door de regens is met de aschlaag ook de humus- bank weggespoeld, zoodat men de frissche breuk vlakte van het gebergte voor zich ziet. De uitgeworpen stoffen bestaan in de onmiddelijke omgeving van het meer uit zand en steenen, die de grootte van meer dan 1/, M? bereiken. Op grooteren afstand vindt men slechts zand en steeds fijner wordende asch. Onder de grootere stukken zijn de meeste glasachtig op de breuk en fijn poreus, maar nergens kon worden waargenomen, dat ze in weeken, min of meer plastischen toestand uit den krater waren geworpen, zooals bij den Bromo en den Semoeroe herhaaldelijk werd waargenomen, ook wanneer er geene over- storting van lava plaats had. Petrographisch bestaan de uitgeworpen stukken uit de- zelfde gesteenten, die men ook elders langs den Galoeng- goeng vindt: het zijn pyroxeenandesieten, die door een ede EE era GER be PR PURE, te PL Mia! 7 tt th RS Mea Ki rare n oA E ENIEM PO Se A I — 437 — meer of minder groot gehalte aan olivien tot de basalten naderen. Uit dit alles blijkt, dat het gloeiend vloeibare magma bij deze uitbarsting niet zeer hoog in de kraterpijp is opgestegen, maar dat het verschijnsel in hoofdzaak daarin heeft bestaan, dat zeer groote hoeveelheden van oververhitten stoom zich door de kraterpijp een uitweg naar de oppervlakke hebben gebaand en den vergruisden inhoud van het kraterkanaal mechanisch hebben medegesleurd. De groote stukken zijn in de onmiddelijke omgeving neergeworpen, maar het fijnere gruis, het zand en de asch zijn hoog in de lucht opgevoerd en door den wind ver weggedragen. Van het gloeiend vloeibare magma in het binnenste van den haard zijn geen grootere stukken aan de oppervlakke gekomen, maar de oververhitte stoom is toch waarschijnlijk uit dit mag- ma zelf opgestegen en een gedeelte van de uitgeslingerde asch kan uit de plotseling gestolde lavamassa bestaan, die zulk een interessant object voor den Mineraloog levert. Door een gede- tailleerd onderzoek van de verzamelde aschmonsters zal dit nader moeten worden uitgemaakt. Van eene instortig na de eruptie is bij deze uitbarsting geen sprake geweest; de nieuw gevormde openingen zijn als het ware uitgeblazen. De Duitschers zouden het een „Explosions Krater” noemen, welke naam echter te veel aan eene in één enkel oogenblik afloopende gebeurtenis doet denken. Hoewel deze uitbarsting in vergelijking met die van Krakatau b.v. zeer onbeteekenend is geweest, is toch de hoeveelheid uitgeworpen stoffen niet onbelangrijk en veel grooter dan ge- woonlijk door den Lamongan en den Semeroe worden uitgestoo- ten. terwijl de lava over den rand van den krater stroomt. Behalve door eigen waarnemingen in den omtrek van den krater en elders, zijn wij door de welwillende mededeelingen van meer dan veertig Ambtenaren en Particulieren in staat gesteld de uitgestrektheid van den aschregen en de hoeveelheid van de gevallen asch vrij nauwkeurig te bepalen. Neemt men als grens van den aschregen de punten aan, waar — 438 — nog een weegbaar monster kan worden verzameld, dan besloeg zijn gebied eene oppervlakte van 25660 KM? of bijna 500 C] Geographische mijlen. Dit terrein heeft den vorm van een eirond, waarvan de as volgens de streek 100° — 280° is gericht. Langs deze aslijn heeft de aschregen zich oostwaarts uitge- strekt tot even voorbij Bandjar of over 55 KM en westwaarts tot voorbij Java’s 1 punt of over bijna 350 KM. Langs eene lijn, loodrecht op de aslijn over der krater ge- trokken, heeft de aschregen zich noordwaarts uitgestrekt tot voorbij Tomo of over ruim 60 KM en zuidwaarts tot in den Indischen Oceaan bij Tjilaoet Eureuh of eveneens over meer dan 60 KM. De invloed van den in de hoogere lucht- lagen heerschenden zuidoostpassaat is hier dus verrassend dui- delijk merkbaar. Wil men de hoeveelheid der gevallen asch berekenen, dan stuit men op het bezwaar, dat gewoonlijk slechts de dikte van het laagje wordt opgegeven en men daaruit de hoeveelheid niet onmiddelijk kan afleiden, Bij een zeer dun laagje liggen de aschdeeltjes zeer losjes op elkaar en heeft het laagje als zoo- danig slechts een gering soortelijk gewicht. Wordt de laag dikker, dan wordt het soortelijk gewicht grooter, maar zelfs van de zandmassa’s, die een geheelen berg samenstellen, kan men het soortelijk gewicht bezwaarlijk hooger stellen dan 2.2, terwijl dat der samengestelde mineralen meer is dan 2.5. Eene zuiverder voorstelling zal men daarom verkrijgen door de hoeveelheid uitgeworpen stoffen te reduceeren tot kubieke me- ters van 2.2 soortelijk gewicht. Men moet daartoe het gewicht kennen van laagjes van verschillende dikten en daarvan bezitten wij de volgende gegevens. e Garoet was het soortelijk gewicht van een laagje van 20 mM 0.72, van een van 8 mM 0.45 en van een van 4 mM 0.36; JUNGHUHN bepaalde in Januaai 1843 het soortelijk gewicht van een laagje versch gevallen Goentoer-asch van 1 parijsche lin dikte op slecht 0.18. Voor de gevallen aschdikte hebben wij het gebied verdeeld — 439 — in 7 kringen, waarvan de inhoud, de gemiddelde dikte enz. in onderstaanden staat zijn opgegeven. Oppervlak in O Kilome - KRINGEN. Kub, Meters, Soortel. gewicht. nen Tonnen. ters, Volume bergmassa lioen Kub. Meter, Gem. dikte in Me- ters, Volume in millioen Gewicht in millioe- Au 9t I © 2 22 Zoo SH — Ot &g& C! [e] EH © 0 | J RZA o P o (on On © Hi W à Käl et pe 00 Hi D 8 © = me © Qt to of I uy © © =] — © 00 5 o Di © r2 c EM et go 3 bo w -1 Gde Kee eh 4272,000! 0.004 | 17 0.25| 43 19 Tde of buitenste kring.|18723.000! 0.004! 18.72| 045| 28 4.2 De gebergtemassa, waarmede de hoeveelheid uitgeworpen stoffen gelijk is te stellen, bedraagt dus ongeveer 22.000.000 M3, waarvan ongeveer !/. gedeelte in de onmiddelijke omgeving van den krater is neergekomen. Stellen wij nu ten slotte de vraag of de toestand van de bewo- ners aan den voet van dezen vulkaan door de laatste eruptie is verergerd, dan kan het antwoord, wat de vlakte van Tasikmalaja betreft, zeer geruststellend zijn. Er bestaat niet de minste aanlei- ding, om over korter of langer tijd voor eene herbaling van de ramp van 1822 te vreezen, want er is geen dam ontstaan, waardoor de groote vlakte binnen den grooten ringwal weder onder water zou kunnen geraken. Wordt het niveau van het kleine krater- meertje hooger, dán zal, nog vóór dat de vlakte geheel onder water staat, de waterscheiding metde Bandjaran worden over- stroomd en is dit eenmaal het geval, dan zal dit kleine stroompje zijn bed zóó spoedig in de losse zandmassa’s uitgraven, dat de vlakte spoedig weer geheel gedraineerd zal zijn. De toestand van de bewoners van het herhaaldelijk vermelde, — 440 — breede, trogvormige dal, is echter bepaaldelijk minder gunstig geworden. Door de groote hoeveelheden los zand en asch, die boven zijn opgehoopt, zullen de Tji Koenir en de Ti Bandjaran voortdurend veel zand afvoeren en zullen de toch reeds zeer ondiepe beddingen nog worden opgehoogd. Door de geheele vernietiging van den plantengroei in het hooge gebergte zullen de bandjirs spoediger afkomen en weldra zal de rivierbedding het water niet meer kunnen bergen en zal de troebele massa zijwaarts over de sawah’s stroomen en daarop groote hoeveel- heden zand achterlaten. Het is te verwachten, dat in de eerste jaren een aanzienlijk getal sawah’s op deze wijze voor langen tijd ontvruchtbaar zal worden gemaakt. BATAVIA, den 4% Januari 1894. De Hoofd-Ingenieur voornoemd, R. FENNEMA. Het laatste bericht dateert van 20 December 1894, toen de Aspirant-Controleur nogmaals het eruptieterrein bezocht. Daar- bij werd het volgende geconstateerd. „Dat op den Goenoeng Walirang, aan welks westelijken ,voet zich de onlangs gevormde kratermeren bevinden, nieuwe „waterloopen zijn ontstaan, die in de rivier Tjibandjaram „zich uitstorten. „Inden Goenoeng Walirang namelijk hebben zich, noordelijker „dan de kratermeren, twee geulen gevormd, een in noord- „westelijke en een in noordoostelijke richting, waarlangs eene „aanzienlijke hoeveelheid water, van het inwendige van den Goe- „noeng Walirang afkomstig, afstroomt. Dit water kan niet „uit de kratermeren komen, daar deze lager liggen dan de „oorsprong van het thans aan weerskanten van den Goenoeng » Walirang afstroomende water. Voorts werd opgemerkt: „dat het dien morgen en den vorigen avond niet geregend — 441 — „had, zoodat het moeilijk aan te nemen is, dat die waterloopen „hun oorzaak ingevallen regens éieren hebben; het water is „niet warm, maar bepaald kou De Tjamat van Tyibenti, die een week te voren het terrein bezocht had, verklaarde dat toen die beide waterloopen niet aanwezig waren. Het water in het grootste der kratermeren was iets gedaald De waterdampvorming was zeer verminderd en zelfs nu en dan in het geheel niet waar te nemen. De warme bronnen, genaamd Tjipanas Tjikoenir, die gelegen zijn tusschen den Goenoeng Walirang en de warme bronnen Tjipanas Tjiboekoe, doch dichter bij den eersten, vertoonden meer dampvorming dan gewoonlijk. List voorkom Berichten, = Ra” SE 34. M Banjoemas. Tjilatjap. E. A. Genie Of. der 2e Mil. Afd. op Java. „geene Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand mI > m d E uc MEO s — 443 — B. AARDBEVINGEN. ie Es "c D E e Residentie of Herlei- | 5 ding tot i EG Bijkomende verschijnselen 2: Beriehtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, | 2 Uur. — |gatavia-| Duur. Richting. Intensiteit J i U ga E d enen , v RER 55 en Eiland. a PCE |--I; en Gerd der, Kew MONE. opmerkingen. = Minuten.| Seconden. Aardbevingsberichten over Januari 1894. G. R. 5825/94. |Trong Solor. Timor en Onderh. 7 Ou 15m |— 65| 3 ‘W—ZO Horizontale schokken. Trong Eiland. G. R. 7865/94. |Endeh. Timor en Onderh.) 7| 8a — 5917 LN. Eenige lichte horizontale schok- - or en. G. R. 4560/94, |Elat, Afd. Gr. Kei. Amboin 12| 19u —105|+ 60 WW. Lichte schokken. Kei landen. b G. R. 1481/94. are NA a d Bandara, Java. 13 Bn 50m + 2| 1à2 P. Liehte horizontale schok. oedjang, Afd Lebak oen Dr, J. H. F. Kohl-|Tosari. Pasoeroean, Java. |18| 7u — 25| 142 EN. Lichte schok horizontaal. brugge. of —NW. G. R. 2900/94. — Kajeli. Amboina. 13 An Se: — Ae ANN ENN A . nige ; E. A. Genie Offi- Willem I. Semarang, Java. |14 5u J5m |— 14 A Zeer lichte schok. Afwijking der staafjes niet na te gaan. ier, G. R. 1480/94. |Ambarawa. Semarang, Java. |14 5u 23m |— 14]|....**** x Vertikale schok van aardbe- | Ge? ving, kort maar vrij sterk. G. R. 2900/94. Kajeli. Amboina (Boeroe) 15 gu — 81 |Eenige TW—ZO nd eeen dites E R. 3992/94. |Tifoe Amboina (Boeroe). 16| 8u — 79) 1 —0. Lichte schok. . R. 5825/94. — Maumeri. Timor e H 6u — 62| 5 1-2. Haran kale schokken. SC res. 19u 30m 2 G. R. 2075/94. |Djocjokarta. ee dava oti. a oroe ti E E WEE Merapi hevig aan het werken; van schade in deze Residentie nog niets gebleken ; nauwkeurige berichten ontbreken echter G. R. 6609/94 , EK an . R. /94. Elat. Amboina, Grt.-Kei.| 30 6u —105 ? T W. Twee lichte schokken. erden ontvangen van H.H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de Res. Semarang : Semarang. » Kedoe: Magelang. E ^ Bagelen: Gombong. A Dit bericht denke men geplaatst onder A. Vulkansche Verschijnselen, bldz. 441. E. A. Genie Off. der Ze Mil. Afd. op Java. jak AE 2 — 445 — ET D E Hs - i Herl FE xpi ding tot y Bijkomende verschijnselen GE Berichtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, z Uur. |atavia-| Duur. Richting. svi cuire en x a fu E Locale tijd. p i en aard der beweging. opmerkingen. E Minuten.| Seconden. Aardbevingsberichten over Februari 1894. G. R. 3393/94 Semangka. Lampongs, Suma-| 1 Qu 30m |H 9l...... FP Lichte aardbeving. ra. G. R. 5294/94. |Donggala. eni en RO ABEE, — 50| 20 10—ZW Hevize schok. G. R. 4557/94. |Tontoli. Globes en > Older 2| Ou25m | 56| 40 JO-ZW Zeer hevig. Celebes. | G. R. 3830/94. |Manna. Benkoelen, Suma-| 4| 1230» |+ 15 3 IN. Eenige lichte schokken. tra G- R 8887/94. Sejra. Amboina, Tenim-| 7 3u E Eenige ose à Lichte schokken. ber Eilanden. | G. R. 6077/94. — |Onder Afd. Redjong Palembang, Suma-; 14 4u + lee … NZ, Twee kort opeenvolgende, zeer en Lebong, Afd.| tra. sterke horizontale schokken. Tebing Tinggi. | | G. R. 4348/94, |Manna. Benkoelen, Suma-| 14 4u S R z. Eenige vrij hevige horizontale tra schokken. J. Bijleveld. Benkoelen. Benkoelen, Suma-|14| 4125m | 18|...... a EES tra G. R. 4348/94. |Benkoelen. Benkoelen, Suma-| 14 dn i5m |+ 18| 4 NZ. Eenige vrij hevige horizontale i , schokken. G. R. 4348/94, |Manna. Benkoelen, Suma-| 16 Ou 21m | 14|... ++ dy. Eén enkele krachtige horizon- tra. E tale schok. G. R. 4556/94, Makasser, Tello, |Celebes en Onderh.|17| 119 50m |-- 50! 10 — FZ. Twee horizontale schokken. Maros en n Takalar. elebes. 849 |A. Bax. Makasse Celebes en Onderh.|17| 11250» |— 50| 30 — "n NNW. [Lichte schok. Celebes. 12u gu |— 50! ee... Ee ques seconden ; lichte schok- 532 L. Wichers. Soekaradja (Tren-|Kediri, Java. 191 630m |— 20! FM... Een hilo schok. Vertikaal. Ramen en deuren rammelen. galek). 594 |4. F. A. van Scher- Bonet Ajoe, Ma-|Pasoeroean, Java. |19| 6x37m |— 23) 3 'N0—zw 4—5. penberg. | 591 OG Kaulbach. Soomer Agoeng,|Pasoeroean, Java. |19 Tu 40m |— 24| 40 — La Lë? vertikale. alang. + a J. H. F. Kohl- Tosari. Pasoeroean, Java. | 19 62 30m |— 25/142 3 ex Lichte horizontale schok, äer af i G. R. 1159/94. |Soekapoera. Probolinggo, Java.|19| 18u 30m |— 25 6 3 ZA Lichte horizontale schokken elkander met tusschenpoozen| van een seconde opvolgende. — 446 — E d ocu Ea € D E FE Residentie of Herlei- Bik 4 hünzel = ý ding tot i ai ijkomende verschijnselen si: Berichtgever. |Waarnemingsplaats,| Gouvernement, d Uur. |Batavia-| Duur, . Richting. n n SS = hen | > beweging Bs da hod E Lucile iyd. br > en aard der beweging. opmerkingen. Minuten.| Seconden. G. R. 5001/94. |Benkoelen. Benkoelen, Suma-|22| 18 HITS 12. Eenige lichte schokken. tra. Dr. J. H. F. Kohl- Tosari. Pasoeroean, Java. |25| 13u 15m Verder nog een schok EE = vroege brugge. 160 30m || Oi loa dees RER ochtenduren van den 26sten ; aar he 214 45m nog donker ee is het bte tijdstip on- bekend geblev E. A. Genie-Offi- Magelang. Kedoe, Java. 26 [+ 19u —18|... ml 30—ZW. deken RED RES KA AR CQ ATE NR Afwijking Ró A De belinrichting cier. ET heeft niet gewerkt. / K ee oe dat pene Aardbevingsverschijnselen ERBEN waargenomen in de maand Februari! verden ontvangen van H.H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de jst voorkom Res Banjoemas: Tjilatjap. Res. Batavia, 34. Bagelen: Gombong. v ; : » Tegal. 205. : Senarang: uM E. A. Genie Off. der 2° Mil. Afd. op Java. » Kedoe: Willem I. Aardbevingsberichten over Maart 1894. G. R. 6608/94. |Tontoli. Celebes en Onderh.| 1 Qu 35m |— 55] 20 30—zw. Vrij hevige schok. Celebes . W. Ottolander. |Besoeki. Besoeki, Jawa 111" 180 44m |. 29| 11 3 IW—NO, 3 schokken, niet zwaar. 5 R. 6244/94. ii cubes Afd. Djem-|Bali en Lombok, 11| 18u55m |— 32| 10 | UR A ali. E ; ; G. R. 5833/94. |Boeleleng. Bali en Lombok,11, 18234m |— 33 10 3 W. Verschillende schokken. G. R. 6609/94. Elat. Amboina, Groot! 14 gu 30m |—105|+ 20 E W. d hevige hokken: Kei. 42 hori A. A. Maas Gees-| Argasari, Ban- |Preanger Regent-|21| (än 27m |-- 3|.....M....., Kis EW ur eripe schokken. | De Chineesche faisanten gaven als gewoonlijk en doeng. schappen, Java. | | BC o. CHEN het alarm, de kippen nit ke M re ege Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand Mast", "Tden ontvangen van H.H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de Res. Banjoemas: Tjilatja : : + | Res. Kedoe: Magelan i i » Bagelen: Gombo a P-| E. A. Genie Of. der 2e Mil. Afd. op Java. — de Sarens Ra ANT Willem L|E A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. — 448 — | a MO - E C D E cl: Residentie of Dag ^ 2 x S ing tot E. sas ijkomende verschijnselen a Berichtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, |g Uur. — |Batavia-| Duur, Richting. "> en as E 4 schen , Ss en Eiland, = FO SIS LE mirc aoi: opmerkingen. z Minuten.| Seconden. Aardbevingsberichten over April 1894. 1G. Kaul bach. Soember Peting, |Pasoeroean, Java. | 3, 15u 5m |— 24| 10 |--Z. b Malang. : Harde schok. G. R. 7772/94. |Brebes, Bantar Ka-|Tegal, Java. 1| Ha — Slave „FN. 3 vrij hevige schokken. w : : G. R. 7998/94. |Benkoelen. Benkoelen, Suma-| 9 5u + 18]... ntm Lichte horizontale schok. A tra. : G. R. 9138/94. |Manna. en Suma-|10| 45 äs ir 15) 2 EN Eenige hevige horizontale 4 schokken. ` G. R. 9138/94. |Manna. Rr Suma-| 13 An „je 15]. 8 EN, Hevige horizontale schokken. | Ook te Loeboe Lintang gevoeld. tra G. R. 13748/94. [Eiland Engano. Benkoelen. 14| 2u10m | 19| ? SET Liehte schokken. 5|E. Goedbloed. Masarang. Menado, Celebes. |16 Qu 50m |— 72|.....:** INW. Een lichte ee G. R. 8798/94. [District Beber. Cheri ibon, Java. |16| 12u30m |— 71,.......l+.........Lichte aardbeving. G. R. 11769/94. |Atapoepoe Timor en Onderh.|24| 4:30» |— 78] ? Pe Ee esch vrij ghe aardschok- | ken G. R. 9533/94. |Kraksaün. |Probolinggo, Java.| 28 ju 45m |— og)... WZW. EE PU LR Eh Eu de ue ex Deze schokken zijn ook op andere plaatsen in de Sn r Kraksaän waargenomen, de deme langs de kust, mi i het meer zuidelijk à W gelegen Sech desit Afdeeling. A. Ameling. Poeloe Sapoedi. (Madoera. 28 + Qu — ŚNI NO. Een korte, doch vrij hevige SIĘ i aardschok. G. R. 9137/94. |Besoeki. Besoeki, Java. 28| Qu — 28| 15 4 = Horizontale schok. J. W. Ottolander. |Kajoemas Sitoe- |Besoeki, Java 28 qu 49m |. 29120 — ""—NO. Hevige aardbeving. Bij den aanvang ging de hanglamp over bondo. M van Z naar N daarna van tot O. De slinger van een groote hangklok, die tegen het Oosten hing, sloeg tegen ? de gewichten en het achterschot en ston a stil. Na 1" 51™ was er een trilling tot S 2u jm, rende met een lichte schud- ? nde er a a | dient misschien, dat wij in den loop v A 27 April zwaren regen hebben Ami a (70 van 11 af donder 4 achter of pue den Rawen en Idjen- Xy, 30' +2 CE B C ek Residentie of Herlei- D E aE ding to BE : ; : t se Ss à ET Berichtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, g Uur. Batavia-| Duur. | Richting Intensiteit Bijkomende verschijnselen © © | g. SĄ ງ = E schen E i en BE en Eiland. s demit qo. | ui | en aard der beweging. E A > Minuten.| Seconden. D gen, Krater. Dit was de zwaarste aardschud- ding sinds G. R. 10444/94. |Afdeelingen Pana-| Besoeki, Java. 27's Nachts. | lm nn han Goud ea gebouwen, bruggen ance A sa i Ka waterwerken is geen schade Pd mere Mesa alleen bij den poststal van Klampakan in : de A ing Panaro ijn de m Gloendang zijn tijdelijk naar Dessa Wono- boio verhuisd Blijkens nader ontvangen Rapport van den Regent alhier, werd in het District Allan- j fdeeli ki een aard wezig ravijn ter ende van eg Rijn- Kaze Roeden, en een nabij zijnde padi- aanplant, ter uitgest trektheid van E 17 nal landsche Roeden, werden bedolve G. R. 9716/94. IN a i — | egara er Lombok, 28 1" 50m 32 Eenige schokken. E Berichten, dat "m Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand m m Lijst voorkomen ontvangen van H.H, Medewerkers, wier namen onder de volgende r ummers in de Res. anna ie gelen: Gombong ap. | E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. Res.. Kedoe: er Semarang. | E. A. Genie Off. der 2° Mil. Afd. op Java. Willem I. ? Za | et Residentie of Herlei "E A U ding tot PE Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement, 5 as Batavia-| Duur, 3 = sch ES en Eiland. BI | ga adn Minuten.| Seconden. Aardbevingsberichten over Mei 1894. J. Bijleveld. Benkoelen. Benkoelen, Suma-| 5 2" 80m LE 18 |........ G. R. 8887/94. |Woelor. Amboina, Schild-| 13|'s Nachts. |— 85 |Eenige pads Hilanden. | op E. A. Officier van Lagoe Boti. Neger Suma-|21| 19u 30m |--31 |........ ng tra. G. R. 12222; Amboina. 25| 22u 4-98 l....ooo. G. R. 187 48/94 erent poen Benkoelen. 29| 11u 30m |-- 19 ? Berichten, vag geene Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand Mei, Lijst voorkom Res es. Bea: nr » Bagelen: Gombong | E. A. Genie Of. der 2e Mil. Afd. op Java. ot Aardbevingsberichten over Juni 1894. G. R. 15725/94. G. P. M. van Weel. A. > Maas Geeste- De atoriam. G. R. 12507/94. G. R. 12764/94. A. A. Maas Geeste- ranus. G. R. 13211/64. E. Goedbloed. G. R. 15725/94. G. R. 12691/94, Endeh. Tjiogreg. Argasari. Batavia. Moeara Doewa en renna Agoeng. Amboi Po Amboina. Tondano Endeh, Besoeki. Timor en Onderh., Flores. Buitenzorg, Java Preanger Regent- 8 pen, Java Batavia, Java. Palembang, Suma- ra. boina. Preanger Regent- se i die Java. mboin Menado “ce lebes. ege en Onderh., Risch j ava. e oc E 9 9 12 12 12 14 15 14u gu jm T" 45" 7u 52m 12u 50m ss... o ux 5 10 0 |+ 12 zc 8 plc. 0 «eer e*t ST S > 86 2 Kata 3 D se LUE 2 32 cessen — 59 PSA y à 3 TT NG i aan — 453 — € D E "o Bijkomende verschijnselen Richting. Intensiteit J m J en aard der beweging. opmerkingen. EEUU fc a o Lichte aardschokken 00 175 MBA BAN A AA Gepaard met onderaardsch gerommel. ? Lichte schokken. werden ontvangen van H. H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de Res. D pt TORO e a e cn e ZS eeeee ee eee ses ee Kedoe: Magelan Sem ara ng. ng: Semarang. Willem I. ||| p DEMaArTang. y E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. Eenige horizontale aardschok- ss se .|Vrij korte, hevige aardbeving. Geringe aardbeving. Een paar lichte schokken. .|Vertikale schok. Licht. Lichte schok. Eenige horizontale aardschok- ken. : Vrij belangrijke horizontale schok. Be sure door den Genie depende en door den Magnetomete — 455 — — 454 — F Residentie of Herlei "S AE i : i Uur ee ur Berichtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, =) : Batavia-| Duur, GK = > schen HE en Eiland. & | Locale tijd. | eu z Minuten.| Seconden. G. R. 13749/94. |Kota Agoeng, Afd. Lampongs, Suma-|16| Län 30m |+ 8|Eenige. emangka. 2 G. R. 15559/94. |Banda Neira. Amboina, Banda|17| 18u 30m |— 93|Eenige. Neira. G. R. 18676/94. |Groot en Klein Kei.Amboina, Kei-ei-|17| 17u 45m |—100| 14 G. R. 13289/94. |Besoeki. Besoeki, Java. |20| 2130» |— 27]....... G. R. 14734/94. |Saparoea. Amboina, Sapa- |24| 23u45m |— 27| 1 à 2. roea. Berichten, vat Lijst voorkom Ris 7 Ee » Tegal: 305. Banjoemas : eet Bagelen: Gom bon œ geene Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand Juni, |E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. ee 7 Aardbevingsberichten over Juli 1894, G. R. 14815/94, Besoeki, Besoeki, Java. 4 23u 50m serre E X Richting. india Bijkomende Nan nselen en aard der beweging. opmerkingen. NZ Lichte horizontale schok. IN. Hevige schokken. Beweging ging gepaard met onderaardsch gerommel. NO—ZW Horizontale schokken. 0—W. Twee vrij hevige schokken, met een tusschenpoos van 10 sec.;| Hierdoor zijn aan de poststallen te Man- horizontaal. ding sir Poetih, alsmede aan de rea aar is te Wri en aan de post te Mandingan belang- rijke scheuren ontstaan, terwijl het wachthuisje te al pn geheel is in- gestort. Ook eenige particuliere woningen ter EE hebben meer of minder ge- leden L—N. Lichte horizontale schok. E Res. Kedoe: M agelan "ng. =» Semarang: Semarang. Willem 1. |E. A. Genie O werden ontvangen van H.H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de ff. der 2e Mil. Afd. op Java. Hevige horizontale schok. Te half een werd weer een lichte schok ge- voeld, terwijl verder gedurende den gehee- len nacht en ook den volgenden dag nog eenige zeer lichte schokken werden waar- genomen. a. sschenpoozen werd onder- aardsch r Deeg geluid waargenomen. Bijna alle; zoowel Gouvernements- als par- ticuliere woningen, zijn tengevolge er deze laatste schokken te voren gerapporteerde aardbevingen we Ae digd, doordat de muren scheurden. Van het — 456 — — 457 — C D E B Residentie of Herlei- Berichtgever. | Waarnemingsplaats. Gouvernement, ; Unt fe ai Dede; Race Intensiteit Bijkomende verschijnselen en Nummer in de Lijst der Medewerkers. Datum se Locale tijd. | wd en aard der beweging, Minuten.| Seconden. en Eiland. opmerkingen. Residentie-huis is een muurgedeelte yan e bijgebouwen ingestort; eveneens een ge- deelte van een der zijvleugels van het huis, vroeger gediend hebbende als Logement. Ook werden nog beschadigd door scheuren vier wachthuisjes, een mijlpaal en een iker en de muren van de gevangenis in. De Europeesche ingezetenen van de Hoofd- plaatsen Besoeki, Sitoebondo en Bondowoso verkeeren, door de in a korten tijd zoo herhaaldelijk voorgekomen aard- bevingen, in min of meer angstigen ae? G. j 4 lichten graad is waar and G. + 1499594 Ti Amboina, Wetter. | 9| .14u — 79 4 L—N. Lichte schokken. re E pe en 1ji-[Banjoemas, Java. |10| 89 20m |— 10|Eenige. NW—ZO. |........................... Gepaard met golvingen en onderaardsch ge- E luid. G. R. / ; ; 9 T 16916/94. |Kajeli. Amboina, Boeroe. |20| Qu 30m = 81|Een paar. (Horizontale schokken. Beri richten, ved List voorkom den ontvangen van H.H. Medewerkers wier namen onder de volgende nummers in de geen | e Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand Ju EUER Teal: 8 5. » Banjoemas : os ita Res. Was? Magela ng. .. „ Bagelen: Gombon | E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. à. „ Semarang: + E. A. Genie Off. der 2° Mil. Afd. op Java. _—— L » 2 Aardbevingsberichten over Augustus 1894. : G. R. 17334. i + 4 Bima, gh en Sau 1| 10°30" |. 48| 3 4 Nz, fuss lui apte aui y schokken G. R. 17488/94. SH | Manna. Benkoelen, "da. 8 |--20u — Mis E IN. naue hevige horizonle schok-| — 458 — — 459 — SĘ | 8% Residentie of © D E ZE Berichtgever. |Waarneminesplaat G Uur. e data Bijkomende verschijnselen IE . gsplaats. | ouvernement, E Soen Duur, Richting. ntensitel œ se EE en Eiland. E Locale tijd. | wé en aard der beweging. EE Minuten.| Seconden. G. R. 17385/94. |Moeara Doewa. Palembang, Suma- 8| 8: TUE ....... .|Liehte schok. Ook te Banding Agoeng waargenomen. sp A. Maas Gees-|Argasari. Preanger Regent-| 11 dn 35m | — A... EM ....... .|Vrij hevige vertikale aardbe- EES chappen, Java. Yin 835 |E. Goedbloed. Masarang. Menado, Celebes. |14| 16" 48m | —72]......--T—Q, Een schok. Van den Lokon, die nog steeds aan het rooken is, breidt de krater zich meer en meer uit. Berichten > Lijst voorkom Fons Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand Augustus jerden ontvangen van H. H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de Res. Tegal: 305, Res. Bagelen: Gombon » Banjoemas: Tjilatjap. E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. » KB Sa? : Magela SE E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. e Semarang : Semarang. Willem I. one Aardbevingsberichten over September 1894. G. R. 18925/94. |Amboina. Amboina, Amboi-| 4| 22u 30m Telkens na. 22u 45m + EC Lichte vertikale schokken. 23u 5m |) —86| eenig? 23% 45m nden. ; 24" 35% 2 G. R. 18623/94. |Besoeki. Besoeki, Jaya. 10 3130m| —28 5 f ORW k G. R. 18623/94. |Besoeki. Besoeki, à . Lichte horizontale schokken. "e > Java. 11 3u —28| 5 SW. Administrateur. [Onderneming Loe- Tapanoeli, Suma-|22| 117 30m | -30|..--**** ...., Ro horiśontale vanne boe Raj Afd. tra | e ing. Berichten, dat iis Aardbevingsverschijnselen werden waarg Lijst voorkome Res. Teg 305. e Bien: Tjilatjap. E. A. Genie Off. der 2e al: — Mil. Afd. op Java. di ÉS Fe E ” Res. Pa Go ue : Magelang. » arm Semarang. Willem I. erden ontvangen van H. H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de | E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. 460 — 461 — = C D E EE Residentie of Horley SES Bijkomende verschijnselen HE U ding tot Richti Intensiteit di As Berichtgever. |Waarnemingsplaats. Gouvernement, | g TT: ` |Batavia-| Duur, Richting. ; A EE E jA schen en aard der beweging. opmerkingen. EE en Eiland, | 8 | Zoałetjd. | wa, a Minuten.| Seconden. Aardbevingsberichten over October 1894. G. R. 20585/94. (ran n Redjong PAW, Suma-| 4| 32 30m |+ 51|Kort. Le Korte, vrij zware schok. Lebong, Te- : , bing Tinggi, S G. R. 20659/94. |Benkoelen. Benkoelen, Suma-| 4|+ 3u + 18+ 5 -Z Lichte schokken. ra. |G. R. 21265/94. |Moeara Doewa. Palembang, Suma-| 7 9" 10m [+ 11,....... E Vrij hevige schok. ded le. po z. G. R. 20851/94. |Negara. Bali en Lombok, 9) 5 | > Schokken Bali. t i G. R. 22114/94. Kepahiang, Te- one a, Suma-|10| 20" + 15j..... Siw Db Ga bing Tinggi. i S G. R. 22946/94. |Banda. ene Banda |18| 11 25m Benge ow. Twee niet hevige op elkaar Neira, E —93 | volgende schokken. 19 's middags er c HMM Een schok. 20 i m "xm "SE o: T wee op elkaar volgende schok- Administrateur. [Onderneming Loe- en Suma-| 20) 17 + 30/....... | LS ein boe Raja, Afd. CS DCH . ge Mandheling en Angkola E : izontale schok- G. R. 23644/94, |Endeh. Timor en Onderh, 29 178 | og EA gres lichte Aatisontale s Zuid Flor == : Beri ; i . Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in ton, dat dat „geene Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand oie ontvangen van H.H. Medewe s GE i il. Afd. op Java. us Toc bis cin E. A. Genie Off. der 2* Mil. Afd. op E : LI s. re A ed | E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. D — 0. Semarang: Sege Willem I. Aardbevingsberichten over November 1894. % ee deeg ©. = Een zware schok. 835 |E. Goedbloed. 7 bn Tonda-| Menado, Celebes. | 4 4u 30m |— 72 |... a es Vrij hevig. A. a u Geeste-| Zwee Preanger Regent-| 8 3u 56m |— 3 |. E kz. Lichte horizontale schok. schappen, Java g De elkander volgende G. R. "22884194. Afd. Galoeh. Cheribon, Java. 8| An ees = E ES. ld schokken er G. R. 22587/94. rnes en Tji-| Banjoemas, Java. | 8 4u 55m atjap. 4 — > — 462 — © D p EE Residentie of zaę MA E d Bijkomende verschijnselen i E : 3 . Uur. Batavia-| Dy Richting, en aS Berichtgever. Waarnemingsplaats.| Gouvernement, E wer. ur en aard der beweging. opmerkingen. E = TE E P en Eiland. & DAMNA > z Minuten.| Seconden. PPE Horizontale schokken. G. R. 23643/94. |Mokko-Mokko. Benkoelen, Suma.| 8| 10° 20m |+ 23 4 tra E... Een schok van aardbeving. | Ook ter hoofdplaats berg SE G. R. 22588/94. |Tasikmalaja. Preanger Regent. 9| 4u — 61 wee Om half een, en daa o "a ek. gen Schappen, Java. een doffe slag van den Galoengg gehoord. (Es Lichte schok van aardbeving. G. R. 22413/94. |Manondjaja. Preanger Regent- 9| 4u50m |— 6 |...... .. schappen, Java. A .|Horizontale schokken. G. R. 23643/94. |Mokko-Mokko. rean Suma-|10| 22u 30m |-+ 28 6 |--Z. SC zeer sterke, maar vrij G. R. 23960/94. Kepahiang, Tebing Peu: Suma- 11| 201 30m |+-16 |........ langdurige aardbeving. inggi. i6 10—NW Lichte aardbeving. G. R. 24637/94. |Lais. Benkoelen, Suma- 11 |+19u 30m |+19 | 5 à ; tra. ESAE reser Hevige vertikale schokken. Met onderaardsch gerommel. G. R. 24891/94. |Banda. Amboina, Neira. |11| 21u15m |—92 |Eenige. Berner... Licht. A. A. Maas Geeste-| Argasari. Preanger Regent- 14| 16u 5m |— 3 |........ anus. schappen, Java.) | | T ME Licht. A. A. Maas Geeste- Argasari. Preanger uoc 17} 20u55m |— 3 |... nus. schappen, Java E 3 i > erden ontvangen van H.H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de Berichten, aw „une Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand November, Lijst voorkom Res. Kedoe: Magelang. | E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. _ Res. Tegal: y J aoe. k »__ Semarang: Semarang. Willem I. » Bagelen: Gombong. E. A. Genie Off. der 2e Mil. EE Aardbevingsberichten over December 1894, G. R. 25249/94, G. R. 856/95. G. R. 304a/95. G. R. 314a/95. G. R. 309a/95. Banjoemas en Tji- Jap. Kajeli. Laïs. Benkoelen. Manna. Banjoemas, Java. Am boina, Boeroe. Benkoelen n, Suma- Benkoelen, Suma- Benkocln, Suma- Tu 30m Aardbeving. Horizontale schokken. Lichte schok. Lichte schok. Vrij hevige horizontale schok. — 464 — — 465 — CE rE Residentie of Herlei- € D E S ding tot 75 RAA pU Berichtgever. |Waarnemingsplaats.| Gouvernement, | S Uur. laaste Dot Richting TEN Bijkomende verschijnselen as = 4 schen o en SE en Eiland. E Locale tijd. | tijd. en aard der beweging. ovmerkingen ei Minuten.| Seconden PENE ne: G. R. 571/95. iang. | i ne | [95. |Kepahiang Palembang, Suma-| 19) 8u30m |--22 |.... N-Z. oie ake EE CH A. A. Maas Geeste-|Argasari. Preanger Regent-|22| 3"30m |— 3 |....... . Vri hevi dbevi ranus, S happen, Javal | | | | ODE ree ry hevige aardbeving. E. J. Kerkhoven. |Sinagar. Preanger Regent-| 23 3u 37m O ferias + TM j schappen, Java ŻE Sterke aardbeving. G. R. 319a/95. |Soekaboemi. Preanger Regent-| 23 3" 35m |— 1. 445 dure a. schappen, Javad | |] er... rij hevige aardschudding; ver- G. R. 3240/95. |Pandeglang. ne Java. 23) 3u28m |+ 3 4à5 tikaal. 835 "x Ser : aus E Menado, Celebes. |23| 8u 45m |—72 |....... ;W—o scho Dave de BE a/95 oenoen entja-| Bant 4808 na. e i ei e > BT Nz. Hevige nene schok. G. R. 851/95. |Pontjokoe 0 Meg 7^ DRE, Ji s Nachts, |---- m Ben... Vrij hevige aardschokken. Te Toempang werden zij niet opgemerkt, pe zoodat 2 ze zich blijkbaar in de richting van Wadj (Toeren) zullen hebben voort- G. R. 850/95. |Afd. Besoeki, Bon-|Besoeki, Java. 57l gu 30m |--28 1.000008 : sę eegen n we owl dowoso-Djember. Din... Niet hevig, maar langdurig. Kë SE re BU oane Jama. at sabe poe E ZW—NO. Lichte golving. Omstreeks 3 uur werden in het magazijn de zageu en boren bewogen, zoodat zij rinkel- G. R. 1241/95. |Negara. Bali p 30 don: g Se Lombok,|27| än 32m |—32 e Nz. kai db warr: du Lijst voork due Tegal: 305. Bagelen: Gombong. E. A. Genie Off. der 2e Mil. Afd. op Java. oe Aardbevingsverschijnselen werden waargenomen in de maand December, LV, Res. Kedoe: Magelan Semarang : Pia SE Willem I. poten ontvangen van H. H. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de | E. A. Genie Off. der Ze mil. Afd. op Java. NOTULEN VAN DE VERGADERINGEN KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIK, gedurende het tweede halfjaar van 1595. Bestuursvergadering, gehouden op 11 Juli 1895. Aanwezig zijn de Heeren Dr. VAN DER STOK, SCHEFFER, Dr. VAN Deventer, Dr. Kroos, EYKEN, BERMAN en Dr. FIGEE. De Notulen der vorige Vergadering worden na lezing goedgekeurd en geteekend. L De Voorzitter doet mededeeling van het overlijden der Correspondeerende Leden A. C. OupEwaws en Tm. HUXLEY, welke dus als zoodanig moeten worden afgevoerd. . De Secretaris deelt mede, dat door den Penningmeester, den Bibliothecaris en door hem de Ledenlijst is nagezien en ver- geleken. Als gevolg daarvan wordt voorgesteld en aangenomen om de volgende namen van de Ledenlijst af te voeren: E A EN — 467 — G. A. van DELDEN, J. M. van BERCKEL, J. L. SARKIES, A. E. VAN Swieten, J. JuLrus, S. F. Boers, E. GIESBERGE, S. C. van MUSSCHENBROEK, J. A. OUDORP KORTEBRAND, H. W. VAN DALFSEN, I. S. Bowres, H. J. DUIVELAAR, B. C. ANDREAS, Mej. M. L. Scrärer, H. Kurr, J. K. van DER MEULEN, J.C. Bronk, G. M. JOHANNES, S. F. BURGERSDIJK, A. EKERMAN, J. D. Pasteur, G. YMLIER, Dr. 13. Hagen, VELIM BEY, A. C. ROEST VAN LIMBURG, P. F. AGANOOR, W. C. N. VAN GENT en B. H. MERGHART; terwijl nog de Heeren H. C. Soeters, W. BUURMAN VAN VREEDEN, A. CHARLIER en M. K. ENTHOVEN als Lid der Vereeniging op de Ledenlijst worden gebracht. III. Komt ter tafel het in de vorige Vergadering aange- houden voorstel, om de toelage per vel druks voor bijdragen aan het Tijdschrift van 50 gulden op 25 of minder te brengen. De Voorzitter meent, dat de proef nog niet voldoende is genomen, en stelt daarom voor, om de proef nog een jaar voort te zetten, maar dan ook meerdere bekendheid aan deze zaak te geven. Dienovereenkomstig wordt besloten. IV. De Heer SCHEFFER deelt mede, dat door hem de beide stukken van den Heer KOHLBRUGGE, in de vorige Vergadering ter tafel gebracht, in handen der Commissie van Redactie der Geneeskundige Vereeniging werden gesteld; dat een stuk, getiteld: Immunité phtisique enz. minder geschikt voor het Tijdschrift dier Vereeniging werd geacht, maar dat het andere zou kunnen worden opgenomen. Het eerstgenoemde zou echter gevoegelijk in het Tijdschrift der K. N. V. kunnen worden geplaatst. Wordt besloten hierover in de volgende Vergadering te beslissen, terwijl de Heer KoHLBRUGGE verder zelve zal moeten uitmaken, waar hij het andere wil opgenomen hebben. V. Komt ter tafel een schrijven van Dr. DuBors, waarin wordt kennis gegeven van de toezending van eenige kisten met naturaliën, welke deels aan de K. N. V., deels aan het Indian Museum te Calcutta en anderen toebehooren; verder zegt de Heer Dusors dank voor de hem bij zijne onderzoekingen verleende ondersteuning. — 468 — VI. Komt ter tafel een schrijven van den Gouverneur van Celebes en O. in antwoord op een schrij ven onzerzijds dd. 13 Juli a. p., inhoudende de mededeeling, dat niettegenstaande de daar- voor gedane moeite, het niet is mogen gelukken de daarin bedoelde Kuifbavianen machtig te worden en dat dus die soort zich vermoedelijk niet in dat Gewest ophoudt. De Celebes-aap, volgens Prof. M. WEBER, Macacus maurus, heeft geen kuif, wèl de Macacus-soort, die op Noord-Celebes (Menado) en op Batjan voorkomt (Macacus aveatus). Wordt besloten den Heer van BRAAM Morris dank te betuigen voor de genomen moeite en den inhoud van dit schrijven ter kennis van den Heer KOHLBRUGGE te brengen. VII. Komt ter tafel een circulaire, waarin wordt mede- gedeeld het overlijden van Dr. Franz Ernst NEUMANN. Voor kennisgeving aangenomen. VIII. Idem een schrijven van den Heer BosBoom, waarbij voor de Boekerij wordt aangeboden een exemplaar eener verhan- deling over de verplaatsing van eenige triangulatie-punten in de Residentie Tapanoelie van den Heer J. J. A. MULLER uit de „Verhandelingen der K. Academie van Wetenschappen” te Amsterdam. Onder dankbetuiging aanvaard. IX. Met een begeleidend schrijven wordt door den Heer Dr. J. F. van BEMMELEN aangeboden een present-exemplaar van een werkje: Uit Indié; verder vraagt de Heer v. B. nog of het Bestuur der K. N. V. zijn latere stukken over Indische Huisdieren, in de Java-bode verschenen, met aanteekeningen voorzien, in het Tijdschrift der Vereeniging zou willen opnemen. Tevens biedt Dr. v. B. aan een opstel, getiteld: Opmerkingen over de phylogenie der schildpadden, door hem voorgedragen. op het laatste Congres te Amsterdam. Wordt besloten den Heer v. B. te bedanken voor zijn werkje en hem wijders mede te deelen, dat zijne genoemde bijdragen gaarne in het Tijdschrift zullen worden opgenomen. X. De Redacteur, Dr. v. DEVENTER, zegt van Dr. KOHLBRUGGE: een schrijven over een stuk voor het Tijdschrijft te hebben ontvangen, waarbij veel gekleurde teekeningen zullen moeten „Wei ZE or QU” T NE p — 469 — vervaardigd worden. Dit zal hier slechts met veel moeite en onkosten kunnen geschieden. Daarom meent hij, dat het wen- schelijker is om den Heer K. te verzoeken, bedoeld stuk aan een Tijdschrift in Europa ter plaatsing aan te bieden. Wordt besloten in dien geest aan den heer K. te schrijven. XI. Daarop vertoont de Heer Dr. VAN DER STOK een album met photogrammen van diverse wolkentypen, door hem van uit het Observatoruim genomen als voorbereiding voor de Inter- nationale Wolken-Observatión, welke van Mei 1896 tot Mei 1897 over de geheele wereld zullen verricht worden. Deze photogrammen worden met belangstelling bezichtigd. 