Maleisch-Nederlandsch woordenboek
S^-^v 49 U^ f c 4^^^^ • mentjanvai , ie gering achten, Ie licht achten. iXs::^ tjfth, inlerj. van verwondering, hc; hel — z. tjeli; mei]g*etjah, zijne verwondering door hel woord tja h aan den dag leggen, <^^Vw tjoli, interj. waarmede men de honden aanhitst; ]iieiig:etjoli, met het woord tjoli aanhitsen, iX^^ tjeli , interj. van verw^ondering (die ook af- keer kan zijn)^ he; hei; foei, — z. tjali en tjïtjik; nieno'etjeh, zijne verwondering (af- keer) door het woord tjeh aan den dag leggen, iV^^s^ tjahSri; z. tjari, mentjahari riziki of alleen mentjahari, zijn dagelijksch brood zoeken; den host winnen; trachten iets te verdienen; m. ''aki, een middel (redmiddel, list) zoeken (bedenken). f ^V-^. ''^ tjahaja — skr. tjhaja, — glans; licht; luister; tj. bagai diramas, licht, alsof het gekneed ware, d. i. stralend licht; bertjaliaja, schitteren, glans verspreiden, / ^^ (z. onder j^^^l); 2^. — oorspr. chin. — , zeker gewicht = Yio l^oen. ■^ / -.-I!^ !• tjija, achting hebben voor; ach- ting; genegenheid, — [M.]. *IL, musch, — [L.]; soort van kleine vledermuis. — [L. bew.]. / r^ , ^"^ I. tjïjoe, kleine vierkante eere-matras met boordsel inz., ook voor bruid en bruidegom bij de huwelijksceremoniën, IL, chin., gedistilleerd, MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL II. ^^oVa. ^^ tjijamau, naam van een* boom, welks spint, met water fijn gewre- ven, als een verkoelend smeersel gebruikt wordt; soorten: tj. k^remangka; tj. möê- djoer. i/wA-J^ z. tjetjïbang. ^ iA-A.,.^ tjêbon^, batav. (jav., T.), de eerste vorming van den kik- vorsch, — [B.]. l^_ jQ.j^-jL,,^^ tjĕbok, vat om te scheppen, zonder steel, inz. van den dop eener kokosnoot; mentjĕbok, met een tj. scheppen, ^ K^ ^ ^^ tjêbol, jav., dwerg; ook: tjabol; bcèdak tj., een mismaakt jongetje als soort van hofnar (bal. tjabol); bagai si tj. mejnjapai bclêlan, als de dwerg die naar de maan grijpt van een parvenu. — [T.]. I. tjïta — wijz. van tjitta. II., z. tjit. tjïti, naam van een' hindoeschen volkstam, in de mal. landen als geldschieters, woekeraars en rijke kooplie- den bekend. — z. ^5- (T.). (^ o*Zjl ^"s^ . meni^ĕt^k^ afdrukken; bedruk- ken; drukken, bv. een boek; pciitjëtak, wie afdrukt enz.; wiens beroep het is het te doen; drukker; gereedschap daarvoor; pertjétakan, afdrukking; hel drukken; plaats daarvoor, drukkerij. ^CSjj^ 50 •)<• ^^ xXjl_^-^ tjètèk, batav. (jav.), ondiep. — [T.]; ook soek. ^^ ^^ü^n JL ^*s^ L, nieiitjitjit, fjilpen (ook halav., B.); 7nel een sissend geluid uitspuwen, door de lippen op elkan- der te drukken en het speeksel met de tong voort te slooten; van een geladen vuurwapen uitbranden door het zundgat. IL, achterkleinkind. — De mal. noemen, lot eene niet te bepalen grens, wijder in de vorstelijke huizen, dan in de mindere standen, aldus ook iedereen, die in eene gemeenschappelijke afstamming drie graden lager staat, dan een ander, of diens echtge- noot; z. ook tjitjoenda. *III. of tjitjip (dit bal), batav., wordt gebezigd voor 't indoopen der vingers ergens in, om het te proeven. — [T.]. ^ Vli^-SSXAw^:^ » iiieiitjerètjèttaii , batav. , lekken. — [H.]; bal. p^tje- reltjet, druppelen, biggelen van tranen; z. tj^retjet (T.). ^«^gnj. /^ T. tjêtjer (men. tjitjir, T.),van eene menigte van dingen, zooals bv. graan, vallen uit iets, dat in beweging is, bv. een' zak, die gedragen wordt, en blijven liggen; op die wijze verstrooid raken (jav. ke- tjer, T.); ke^é^êrm, verstrooid geraakt zijn. *1I., mantjetjer, men., de tjanang en in 't algemeen instrumenten van een schel geluid doen klinken. — [T.]. , z. tjitjit III. en vgl. tj^ttjap. ^ ^_ Q^^^^^N^ tjïtjak en tjïtjali , spikke- len; sprenkelen. — [L. bew.]. -3f L-iLsA^O^, inantjitjik, men., zingen van kookend water, suizen van kogels. — [T.]. L-^x^^sttjl ^s^ . mentjitjik, verfoeien; een afkeer hebben voor iels. ^cXs;\/w«i^ tjïtjah, z. tjïtjak. <3c>%i;rijL <^^ tjêtjeli (gemeen), penis. tjêtje, batav., achterachter- kleinkind. — [B.]. tjetjei, w. sum,, de bekken bij de muziek. — [N.]. tjidi, w. sum., 07n iets geven; zich iets aantrekken; saja tra- da tjièi sama dij a ik geef niet om hem (fraai men.! T.); tjidikan, de tong achter iemands rug uitsteken, hem bespotten. — C ii\x ^^ . mentjêdok, eenig vocht scheppen (vgl. jav. tjedok; T.). I. tjïri — skr. tjiri — , beleediging; verkeerde handeling jegens iemand; fout; gebrek; 2"^. (jav., T.), teeken; blijk. ^11., kaarspeld. — [L.]. JL ^s^ I. tjijar, schreeuwend , jankend , zoo- als dwingende kinderen; mentjijar, schreeuwend janken enz. J 51 cM^ IL, aetheerische olie, zooals bv. die in de schil van een* oranjeappel. I. tjêret, dunne kak; spuit kak [inz. bij kleine hoeveelheden]; dunlijvigheid; buikloop, dunne kak; men- tjêret, dun en inz. bij kleine hoeveelheden kakken, uitkomen als dunne kak; van een vuurwapen nabranden; tj. darah, bloedloop; tj. b in tang, verschietende ster; sterresnuitsel; tjêretbêret, kakkerig te werk gaan; iets beetje bij beetje doen wat in eenen keer kon gedaan ivorden; met allerhande kak voor den dag komen; sammelen; pentjêret, wie of wat dun kakt enz.; wiens of welks gewoonte het is het te doen; zundgat van een vuurwapen. — ^tjirit of tjiriq, men., == tahi; tj. talinga, oorvuil; tj. kóêkoe, vuil onder de nagels; gagoek tj. ajam, zekere kleine zeevisch. — [T.]. *II., batav., gieter. — [B.]; kraan van een val. — [R.]. i^ S .^ JL '■N^ tjêrek, ketel, meestal van me- taal, met tuit en beugel, om er water in te bewaren of te koken, doch veelal ter bewaring van het water voor de verplichte of vrijwillige reinigingen. ,, tjeirej-beirej (slecht gehoord in plaats van- ^^y^ ,^^ ? T.), w. sum., door elkander; overhoop; tj.-b. d i hamboes toefan, alles werd door den orkaan overhoop geworpen, — [N.]. (^ ^^A.^^ (lees ^j^^ en z. onder tjê- ret, T.), tjirie kopi, w. sum., koffi-dik.— [N.]. meiitjêngeiig*, gedurig janken zooals kleine kinderen; bertjê- iigeng*, aan 't janken. >X\-£:iifc. tjïngam, naam van een boom, met fijn hout, waarvan vormen voor gebak gemaakt worden. C Qa. ^^ tjïjap, inlerj,, voor een piepend geluid, zooals bv. dat van kuikens of jonge vogels; zoodanig geluid (vgl. tjijak I., T.); nientjljap, piepen; tjïjap-mïjap, 'l zelfde met vesch^idenheid. ■)f C o^ ^^ tjljoep, soort van kleinen roei- spaan, — [C.]. ^ \^^^^ '"^ tjïpoet, batav., zeer klein schelp- diertje. — [B,]; is ook men., en wordt schertsenderwijs op de penis toege- past (T.). — z. sïpoet. I. tjêper, kleine vlakke schotel van metaal; klein presenteer-blad; mond- stuk van blaasinstrumenten, die tegen de lippen gezet worden, zooals trompetten, horens. — Op de tjêper worden de vorste- lijke brieven gedragen. — z. talam. *II., batav. (jav., T.), plat: ondiep [van een bord]. — [B.]. tjipok, soort van oostindisch batist, fijner dan asahan. 4* 'c/^ 82 ^aJors^ "^rj"^ ;> tjipen, slrijdbijL— [G.]. •5f / -Q^T, ^"^ I. tjipai, 7iaar iets (jrijpen, val- len,— [L. bew.]. — z. tjapai. ^ II., soort van zijdgeiveer. — [L. (s. s.)] ; volgens sommigen ook eene soort van schiet- geweer, — [R.]. * III., benk., soort van aap; z. simpai. — [C.]. *IV., aankomen enz,; z. sampai. — [R.]. * V., men., zekere slaksoort. — [T.]. Ui l, öx ^"Sw I. tjijak, interj., vooreen geluid, zooals Lv. dat van het gejank van kleine kinderen; zoodanig geluid (vlg. tjijap, T.); nientjïjak, het geluid tj. voortbrengen; tjijak-mijak, met verscheidenheid. *II., men., in opspraak brenging; man- tjijak, iemand betichten, — [T.]; timbang tjijakh, een bewijs in rechtszaken. — [N.]. L -^ Cjl >s^ I, tjïka, koliek met braking en afgang; tj. kQsijangan, koliek die * s nachts aankomt en doodelijk is, wanneer zij niet tegen den dag beter is. Men gebruikt dit ook als vervvensching; tj. k^dadak, ko- liek met braking, zonder dat er iets uitkomt. ^\\., batav., voortl toe, schrob je. — [B.]. -^ ,.>^JL <-N^ . batjikoen badag^a, men., in 't geheim den vijand toegedaan zijn. - (T.). * i^"^^ "^ • tjikoetau, batav. (bal., T.), den hik hebben. — [B.]- ^ ó^j^ ^^^ I. tjikar, cirkel; rad.; rond; omtrek, — [L.]; kring, — [G.]; denkelijk )y:^ (T.). ^f II. (jav.) soort van kar (T.). ■)f JS^x ^^ tjëker, batav. (jav., T.), met de poolen krabben (als kippen). — [B.]. ^ ^i5sA-J^h. tjikoeiig, zeker inlandsch vaar- tuig, — [R.]. ■X- L a_^A ^*^ tjïkak, men., zekere aaj)- soort met een wit gelaat. — [T.]. ^ / Kx ^"^^ tjïkil, van spijzen schadelijk; zwaar te verteeren, I. tjëkel, soort van zeer kleine piek. IL, meer dan zuinig; karig [inz. met het doel, om met iets, bv. een pond suilier, een' langen tijd toe te komen] ; gierig (minder dan kïkir). *III. (jav.) aangenomen naam van In o k^rta pati toen hij zich als een man uit 't volk voor deed; z. Pandji Djajeng tilam hl 60 r. 5 V. o.— [T.]. . êi >1jl ^^^ tjekej, w. sum., onderzoeken, * * *♦♦ »■ overal onder en in zoeken; orang tjekej koeliki, een kijk in de pot,— [K]. ü^. 53 i oJS^jL /^N^ I. tjeg^ak, vol beweging; leven- dig, vlug; vrolijk; iemand vol beweging, ^ IL, men., volkomen hersteld na een ziek- le.~[T.]. Vjl ^-^ tjili (zelden), spaansche peper {m^- lo-ind. c/u7/y, T.). — z. lada. tjĕleng (jav.) balav., het wild varken (men.: tjiling, T.); sawan tj., stuipen; zenuwtoevaL — [B.]; tjèlèngaii, batav. (jav.), een spaarpot van aarde in de gedaante van een varken, en die men in stukken moet gooien om 't geld er uit te krijgen. — [T.]. )f i_ oix ^^ of jiA^, maiitjïloq, men., = mentjöëri; katjilapan, be- stolen worden. — [ï.]. *é^ vAA«fi^, hind. ^^, z. tjöêlim. — [ï.]. ^ tjële, zekere kleine ruitjes. / ^Ajl. ^v>^ tjele, zekere katoenen stof, met rjL ^Vw tjijoeni, kus, zoen, — z. koetjoep; nieiitjïjoem, kussen; zoenen [eig. alleen door neus en mond tegen het voor- werp te brengen en met den neus op te snuiven]; ruiken; beruiken; roempoet tj. pantat of tj. böërit, naam eener soort van gras, dat zijn' naam te danken heeft aan de eigenschap van zijne uit verschillende blaadjes bestaande bloem, dat deze wanneer men haar verfommeld heeft en er dan mede op zij n'* achterste slaat zich weder in den vori^en staat herstelt. ,, mantjema, men., aanklagen van een diefstal, enz. — [T.]. ' V^jL ^y^ tjema, benaming van een' vechthaan wanneer hij de beste rijstkorrels op- pikt, met zijne schaduw vecht of tegen de menschen aanrent. — [P., volgens wien? z. tjëna, T.]. ^JL ^ tjëmer, van een oog sterk geschon- den, doch nog niet blind, I. tjïna — skr. tjïna — , chincesch; chinees; Ij. btêta (1), blinde chinees ^ ^^ j (1) Verb. uit skr. Ijihni-bhoila (wat ten teeken geworden Ls) = JJLslx) . — [ï.]. liet zou vreemd zijn, dat een mohammedaansch gebruik, dat eerst na de invoering van den islam bij de Mal bekend werd, door eene smst. van twee sanskrit woorden , waarvan men in 't mal. nergens anders een spoor vindt (z. Ijinaboekti, T.), zou zijn beteekend geworden. (Nog vreemder, dat men een afgodendienaar, als een chinees, bij den kraag pakt, om een legale fictie in 't Moli. recht uit te drukken; 't woord wordt buitendien in werken, die vroeger Ie Aljeh, waar geen chinezen waren , geschreven werden , zeer vaak gebezigd . Dat men bij tj i n a in plaats van tj i h n a , aan een chinees denkt, laat zich verklaren uit lloll. spreekwijzen, als „dat ruikt naar de mosterd," 't geen Amsterdam- mers, die Fransch spreken met „cela sent Ia moutarde" vertalen in plaats van met „cela sent Ie fagot" d. i. dat ruikt naar de mutserd of brandstapel, T.). 54 d. i. iemand, die met een driemaal verstoten vrouw trouwt, om haar, na verloop van een' dag en een* nacht, wederom te verstoten, als wanneer zij weder met haren vorigen man kan trouwen. De bijslaap van den blinden chinees, gedurende die 24 uren is, volgens de wet, eene vereischte, zonder welk de geheele procedure niet geldig is. Die wel, echter wordt veelal ontdoken; kajoe tj. of s^ntadoe, 7iaam van een' boom, soort van casuarina, welks vruchten gegeten worden en welks taai hout men voor kleine bootjes gebruikt; tj. göêri, z. tjel^göêri; akar tj., naam eener kruipende plant, zijnde een zeer goed bindsel; — * kajoe tj. of obat- radja, naam eener heester — smilax zeylot nica — . — [C], ^11., z. ^. — tjina boekti of tjina bèti, corpus delicli (bal. tjina wjakti, T.). i T^?^ tjëna, van een' vechthaan gewond geweest, doch weder genezen en tot gevecht geschikt (aguerri). ^i Q Ijl ^N^ of JAA^ tjiiiap of tjinoq, ** %* men., een jonge luis. — [T.]. UJ ^A^ij^ i. — oorspr. chin. — meiitjïjau, roeien met lange riemen, waarbij de roeier staat, met het gezicht naar voren, en dus niet aan den riem trekt, maar voor uil stoot; pentjijaa, die met lange riemen roeit enz.; gereedschap daarvoor. IL, tjïau, verb. van kipsïau. / f^, de letter U^, zijnde een in de keel gevormde h Idank, hier in de transscriptie uitgedrukt door b- — De mal. noemen haar ba k^tjil, ter onderscheiding van de j^. Als gelalletter heeft zij de waarde van 8 (z. ^ c t j^tj; in geschriften van godsdienstigen aard verk. van iul^. Vjs^, naam der letter Z' y >j\ji5i., plur. f^, rechter. \,;^^ plur. van Xss^is^. E V.^ (mal. badji), plur. ^^2^, tt^"^^ wie ter bedevaart naar en j^s-^s Mekka gaat of geweest is. — In engeren zin is alleen die b^dji, die den 9". der maand tex5:\!)^j, bij den berg L:i.;ldy:, geweest is, op welken tijd daar de duivel gesteenigd wordt. Uit beleefdheid geven de ar. die benaming ook aan een' Christen, die naar ;l^U ^U- Jeruzalem geweest is (z. ^^^U^); die wel is waar de heilige plaatsen 7vndom Mekka plechtig bezocht heeft, doch niet op den bepaalden tijd bij den berg Arafat geweest is; h. b^toel, die er wèl is geweest; Jjj ^, die voor een' overledene, welke de voorgeschreven bedevaart niet gedaan heeft ^ ter bedevaart gaat of geweest is; naïk h., ter bedevaart naar Mekka (van Christenen naar Jeruzalem) gaan; meng^ehddjikeii, een"" overledene, die de voorgeschreven bedevaart niet gedaan heeft, h. maken, door in diens plaats te gaan; geld of geldswaarde besteden ten behoeve van een overledene enz. LHJ^^r^Vr^ pulr. van i^U^. \ ^ y ^ -^fi i C ^y^y^ V ^"^^^ ^ plur. ij^rfow en l^^^, wie het gordijn verhangt; wie weder- houdt en afzondert; deurwaarder inz. van 'sKonings afzonderlijk vertrek, ^^^V ^^- plur. ^Uv, ^, cijUwU. en ^J^, noodzakelijk iets; behoefte (ook de natimrlijke) ; noodzakelijkheid; het gewenschte; ^^^^^U- (jj^ , uit nooddruft; uit noodzakelijkheid; h. b^sar dan ketjil, groole en kleine behoeften (kakken en pissen) ; ^ s^ L^' , het voldoen aan zijne behoefte, zijne behoefte (gevoeg) doen. y y j:^\::i>^. Hagar, y >I^Vj^, koppenzetter; wondheeler, barbier, / ^^^V-^^w ïiadjr, wijz. van ^U-. y <J1JÓ vJ^j nieuw; juist verschijnend; toeval- lig; gebeurtenis; toeval; wisselval- ligheid van het noodlot, In \ mal. ook nog: het nieuwe, als hoed. \ vJiiÉ., warm; van een werk moeielijk, zwaar. y U \Vr:5w, ph Iur. Li^Ls^, landbouwer. (J^ S V^^ * plur. ^j^)j:^ , ^js^) en Lj)^, wachter; stalknecht; z. aras I. y y <^AO \\^^ (mal. harisah), /mirftuonrfe .50?ï- der bloedstorting; schram, y O^AJuVi^, plur. <Lw:=v-, rekenaar; rekenkun- y w y dige. zm ^xii V^'s^ (mal. hassah), plur. (j**\^s^j zi\ (een van de vijf). cXwu vJ^s*) plur. ó^s^, jU^ en b'A/.j.rv, be- nijdend; met afgunst behandelen; vijand, y y ( yyA^s^ of UUw, wordt gebruikt als een wensch van verwijdering: het zij verre; of als adv., met uitzondering van, behalve; JcilUU-, ^dlUiU^ en ^\ ^U-, rf<7/ verhoede God. >c^ 56 J^U y ^^V^^ . verzamelend; verzamelaar; J:,\^), de verzamelaar bij uitnemendheid, een naam van Moehammad. ^aLV^v^ . nom. pr. v.; een Hasjini is de stichter van een' slam, naar hem Hasjimieten genoemd. w y ^ V^*^*^ . den slam der Hasjimieten bc- TT / / treffend; hasjimitiesch; Hasjimiel, y ^Xa^a^jI.^^ (mal. hasjimijah), fem. v an / / het voorgaande; hasjimietische m,\jl, van 3S00 ellebogen. ^jLxjuV^s^ . plur. ^^y^ï^, rand; zoom; boord; kant; witte rand i>i boeken of ge- schriften, kantteekening , glosse. y f MO w^> plur. (Jw^)^, te voorschijn ko- mend; voortspruitend; ontslaand; bestand hebbend; zichtbaar; openbaar; voort- brengsel {opbrengst, T.), resultaat; uitkomst, voordeel; nut (z. djaj^). — ^ men., gereed zijn; wel slagen, goed afloopen; ba r hasil, preparaties maken voor een féést. — [T.]. ^AO v.£^, plur.^-isw en ^^-iis-, tegenwoordig ; aanwezig; gereed; vaardig. Met plur. 'Si. > .Las^, inwoner; iemand, inz, Arabier, met vaste woonplaats, in tegenoverstelling van nomaden, inz, Badouienen. y V7 %V<'*s^ . plur. l?lL>- en i]^s^, bewakend; bewarend; waarnemend; van buiten LS onthoudend, inz. den koran of de zes voornaamste overleveringen aangaande Moe- hammad; wachter, waarnemer; wie over iets gesteld is; lails;!), de wachter bij uitne- mendheid, d. i. God; duidelijke, rechte weg; lailsJlJor, dienaar van den wachter bij uitnemendheid. ,ivj^^, een barrevoeter. v_^ V^^>^ . plur. -èLG^, rechter; scheidsman; \ y vorst; heer; bestuurder. V^^, plur. J)y^) en U^h staat; ge- steldheid; toestand; omstandigheid; wij- ze; zaak; ding; geval; in de gramm.: het praesens. Kan in 't mal. soms door dat (conj.) vertaald worden; hal aliwal, mal. pleonasmus, de omstandigheden; pada h., ook: terwijl toch (conj.); mengiialkeii, tot hal maken; van daar ook: belemmeren; terhal, belemmerd geworden zijn, kan soms ook vertaald worden door: er kwam iets tusschen; er kwam een kink in den kabel. y (\wiVf^ . lovend; prijzend [inz. God]. / y ÖCX^Vn^ (mal. hamidah) fem. van het y voorgaande; ook nom. pr. f. y y^V<v^. zwanger; h. dengngan, zwan- y ren. ger bij; uieng'haniilken , bezwangc- u^-i: 2^1^ 57 35^ ^/ó_> V ^si^ . plur. {j^^ en ^i^j^, de maand- stonden hebbend; maandsionden heb- bende vrouw. y ^^s^ . liefde; toegenegenheid; gehechtheid. / ., plur. ^Ürw, ^^^? ^^^ ^^ (jl^K bemind; geliefd; hoogeschat; beminde enz,; liefde; vriendschap, u; • iVa:::». pil O lur. van y 5> L^AA^h. plui'- vau Lo-. // ^>.^^">w (mal h i ba bah) plur. van l.. w !> ^^^*^ (mal. hoebbah), //a/Üe; beminde (masc); wat zich iemand wenscht; met plur. l^jo-, beminde (fem.). c / / hJ^A!^ (nial- babas), terughouding; ge- vangenhouding; opsluiting; inkerke- ring; kerker, ( Wsk-O^ ♦ pliir. jjU^xs»-, Abijssinièrs; Ethio- piërs, ^LU^a:^. plur. van J^}^^ / Av^^*^ , abyssiniërs enz. betreffend; abys- sinisch; ethtopisch; abyssiniërs enz. betreffende enz.; abyssiniër; ethiopiër. / I^O;^? plin^ J'^)? lichaamsvrucht (foetus). !> !> l-J^a:^ pi ur. van ii .'C ^^i 'c -^ o 'f , plur. ^Ad^), Ij^) en v—jU^-I, bemind; minnend; lief; waard; 6e- • o ^ mmrfö enz.; vriend; l^^aa^ ) , rfe beminde bij uitnemendheid^ d. i. Moehammad. y y <X^AA£5bfc. (mal. habïbah), fem. van bel voorgaande; nom. pr. f. y ( w^aI^, tot een godsdienstig gebruik be- stemd en daarom onvervreemdbaar. is ,Xi^ I., praep., tot; adv., tot iets, er onder begrepen; zelfs. — z. hingga en salang. II., eene verwisseling van het ar. met het skr. alha, dat eene part. van inleiding en aanvulling is, met de bet.: en; nu; toen; daarna: en in zoover = CS^, dat er veelal ook pleonastisch onmiddellijk opvolgt. — Soms heeft het ook de bet. van s^t(?lah, nadat, waarmede het dan ook weder een' zeer gewilden pleonasmus vormt. — z. ata-2; h. maka t^rd^ngngarlah chabar ïtoe, en dat bericht {dat bericht nu) werd vernomen; h. maka kata töêwan pdel^rï, toen (daar- na) zeide de prinses; l.i. kalakijan maka, een drievoudige pleonasmus: en toen nu; b. b^b^rapa Idmanjat ïjai b§rdjalan, nadat zij eenigen tijd gegaan waren; 1?. s§t§- lah söêdah, nadat dit gebeurd (gedaan) was. fm ^^O^ plur. van ^i^. f^^ ■ het ter bedevaart naar Mekka uu 9 ^j,jN», plur. van ^l^. f^ ^*- en ^\s^, bedevaart naar Mekka. S8 W 9 plur. van -U. L, JVrs^rv^v^ . bedekking; toedekking; verber- ging; tusschenkomst; afsluiting; uitsluiting; niet plur. L-...%2po-, voorwerp, dat een ander verbergt, afsluit, maskeert; sluier; gordijn; zedigheid; schaamte, —Xjs^k:::^ plur. van ^U.. \U5fc:vr!^ plur. van *rfo^. iJ 4 vJS^VJï^fc. (wal- bidjai^ah) plur van / j^- iu y r \jSiV£^> koppenzetter; wondheeler; barbier. c / . (mal. b a dj a b), bedekking; toedek- king; verberging; tusschenkomst; uitsluiting in 't algemeen; uitsluiting van eene erfenis, door tusschenkomst van een' ander. 4<.^^y^igrv»s^ badjib, w. sum., ongerust. — [N.]. <^a2^V£^ (lual. ha dj abah) plur. van i^r^^n^v^ (mal. baddjah), eene pelgrims- reis naar Mekka; i)cÜ}te^^, bij de pelgrimsreis Gods (d. i. die naar Mekka), soort van eed. <Xs^V£^ (ïual. hoedjdjah), plur. ^^^^e^, proef; bewijs; authentieke acte; certi- ficaat; ^^£^0 — . kenmerk van manbaarheid of van de jaren van onderscheid; patah h., ten einde met zijne bewijzen; vastgezet; niet meer kunnen antwoorden; m^n dirikan h., bewijzen bijbrengen. uu A>%iz-i^^ (mal. h i dj dj ah), plur. >a3^^, eene pelgrimsreis naar Mekka; te\:»!)^J, de 12^. maand der Ar. en Mal., zoo genoemd, omdat op den 10^. dag dier maand het groote pelgrimsfeest te Mekka gevierd wordt, waarbij men tegenwoordig moet zijn, om h a dj i te worden. t y 5> v^ü^n^ plur. van tev-s.. t o J^ ,Si\£^ plur. van toss-. . (mal. hadjar), verhinderen; ver- bieden; iemand verhinderen aan de vrije beschikking over zijne goederen; onder curateel stellen. J^ 59 ^ / y ,, plur. ,l::s\^), j^^^^) 9 jW^ ^*^ swarte steen in den tempel te Mekka, die door de Moehammedanen , inz. de bedevaart- gangersy gekust wordt. y >aM^ e (mal. hadja'm), koppen zetten [koppen); aderlaten; scheeren, plur. van ^l^. w / <^\^v^ » Iwgrenziiig; vaststelling door grenzen; straf; kastijding; scherpheid; zuurheid; bitsheid. Mei \)\m\ d ^Ss^, grens; grensschei- ding; definitie; h. böèdi, de grenzen van het verstand; kemcëdijan dari pada sampai kepada h. Ihahir möëloet, toen het gekomen was tot aan den zichtbaren rand van den mond; djikalau dataug kepada h. iijaw^ s^kalïpon, schoon het tot op het leven zou aankomen; k^niia b., straf krijgen, gestraft worden. / X^^s^ . gescheiden; afgescheiden; in de onmoge- lijkheid, goed of kwaad te doen; verboden; gescheidene enz.; aj^r, jaiig tijada \\. pada banjakiij^, water, dat ten aanzien van de hoeveelheid niet verboden is. y y I *♦ 3( y^y^ . plur. Li->tX^), begin; wat op de oppervlakte verschijnt; vuil, waar- door iemand verontreinigd wordt; staat van zoodanige verontreiniging, geduretide welken de Mohammedanen hunne gebeden niet ver- richten mogen; nieuws; nieuwe gebeurtenis- sen, c>^c\i^ plttr- van sL. y Li>ocXl^j nieuw; pas gebeurd. — Met plur. ^jUtXö-, ^Ujo^ en i±^)tXri^), fiieuwigheid; nieuwtje; gebeurtenis; voorraad; geschiedenis; overlevering (de laatste bet. gew. met belrekking tot de daden of gezegden van Moebammad); i_5^^AjJïc>ockai-, overleve- ring van gezegden van den proofeet zelven; ^jj4Ó^)\J:^s^ , overlevering van gezegden, die den profeet door den engel Gabriël zijn gebracht. y y «^JvOLX^^» fóïïï- ™c^ pJur. ^.Ud)^, nieuwe gebeurtenis. De plur., nieuwe ge- beurtenissen; nieuws. c ( y^s^ (mal. bidzir), behoedzaamheid; voor- zorg. y y ( y^y^ . behoedzaam zijn; bedachtzaam zijn; zich hoeden; behoedzaamheid; bedacht- zaamheid; voorzorg. o y (^ jcX^^ (mal. badzaf), wegneming; afsnij- ding; in de gramm.: eene letter of een woord onderdrukken; apaeresis; apocope. J- ^, warm of heet zijn; warmte; hitte. Met plur. .4^ en ,yU.!. "^ 60 ^j^ L, J 1 .'^s^ plur. van <)c-^^, LH-) w) -^^*^ plur. van ^L^a. LiJ J -.^"^ pliii'. van d^ls^. / / vendulie. 25 i) '^ (mal. hararah), warmte, hitte; geslachtsdrift. /W4)j:5*. plur. van (y~;U. (^^ ) ^^^ , beweging. ) ^^Vw . hi) de wet verboden; ongeoorloofd. Met plur. ^js^, vereerenswaardig ; heilig; bij de wel verbodene enz. In *t mal. ook nog: het bij de ivet verboden enz. zijn; ^ \j2^ \j^ S ) , c/e heilige maanden ï ^Xs^aJ )^ O , X:^\:^^)^J, ^^^) en l^^..n5.^j , waarin men het als eene zonde beschouwde, oorlog te voercji of iemand te dooden; ^)j^i)j^), de heilige maand, d. i. de maand ^j:^^); ^tysJltjJi), de heilige stad, d. i. Mekka; ^) .2^ IjcbTuo^^) , rfe heilige tempel, d. i. rf/e ran Mekka; anak h., ee/t onwettig kind; onecht kind, in 't mal. gew. als scheldwoord : hoerekind; h. patek tij ada mandi, ver- boden, ik heb mij niet gebaad, d. i. het zij voor mij iets verbodens (eene zonde) geweest, als ik mij gebaad heb; b. tijadgi akan mandi patek, verboden, d. i. het zal voor mij iets verbodens (eene zonde) zijn, wanneer ik mij zal baden; h. bagi laki-2 islam memakai ^mas, het is iets verbodens voor de mannen van den islam (het is den — verboden), goud te dragen; meng^haramkeii , verboden enz. doen zijn (maken); verbieden; heiligen; vervloeken; haram djadah — smst. van 1*)^^ haram^, en ^ó): — (inz. als scheldwoord) onwettig kindj hoerekind. c y L J ^^^^ (mal. barai)), oorlog voeren. Met plur. ^jys"-. > ^»*^ plur. van ^»^. dis^ ^^^^ (mal. ha r bah), plur. <^\js^, korte spies, jachtspeer; roof, plundering. Met plur. LiLjljjs^ en ci;Mj^, stekelvarken, / --> ^^*^^ (mal. ha r b i), den oorlog betref- fende; vijandelijk, vijandig. \ «^r^ (ïnal. hiriz), plur. :L:>-1, bevestigde plaats; veilige plaats; bewaarplaats; schuilplaats; toevlucht; behoedmiddel; amulet. c / u^y ^ (mal. ha r a's)/ lang leven. Met phir. ^^).5^), eeuw; gelegen tijd. y y y ó^) ^^ (mal, h aras ah) plur. van (^j^ ny^ o y (^_3 ^^s^ (mal. tiaraf), plur. ^f^> rand; zoom. — z. het volgende. 61 c y L 3 ^S^ (ïï^al. hara f), plur. ^^ eii '' ( >♦:>-), leller van het alphahel; partikel. De mal. gebruiken den plur. ^^j^ gew. ook als sing.; hoercëf jang ada hk- ginjfj m a' n a, harfen, die een zin hebben, d. i. partikelen; hoertëf jang tij a da ba- ginja ma'na; 13^1^) uJ^, partikel van ^ o'' o ^ J C/ ^ uitzondering ; J UiuL. ! < j *ry- , partikel van rf^w toekomenden tijd; l-jK^]» j»^, /^ar- /i/re/ van intrekking of herstelling; uJ.^s^ Ti^jüiH, partikel van aanvang, d. i. partikel, 'Waarmede men nieuwe zinnen begint; < 5.:=^ iJUcjLv 11 ) , verlengingsletter ; ^Uiu^ ï t < iy's^ , vraagpartikel; « — sUuju^ï \ < s^, partikel van aanvang^ d. i. partikel, waarmede men nieuwe zinnen begint; Sxs^xx^ ] < iy^ , partikel van verwijdering ; (J>i&jL! t < i ƒ>► , partikel van oorzaak; ^.wiulJ)( ? ♦^ , partikel van uit- legging; ^/iLajL!) uJ^:^^ , letter van uitzetting, d. i. rfc /e^/er ^;^JijU)( j^s-, letter van herhaling, d. i. de leller ^ ; ^xca-H L_i^5- , o Cj o ^*'' '' ) o ^ partikel van verlangen; jcajuuL! !< j.^, par//*- /re/ /er opwekking van de aandacht; uJ^ ftiy-S ), partikel van verwachting; .^^ )wJ^, partikel van beperking; <w-;lkiA. C^JC^ J c^ ^r partikel van aanspraak; * J J ) uJj^ , partikel tïzw terug stooting; ^>.;J j<^^, partikel van afkeuring; <^ókftJ)<-J>jw, partikel van over- helli7ig of toeneiging, d. i. conjunctie; aU }c-J^j j?ö(cA/e /e//er (zachte letters zijn de ^ en ^^, wanneer zij dienen ter vorming U-i A van diphthongen, bv. in ^aJ, ^jf")* i^JJÜluJ*rv, partikel van beklag; ( j^s^ Xxj^ , partikel van vergelijking; ^j^iJouJ^, partikel van troost of verlichting {uitstel); JoljL-j^, aanvullende partikel; (-Jys. ^^^^, J^r/*, ^te eew' jsm /lee/"/, d. i. partikel; L.j.^'viai; — ij^, partikel, die den conjunctief regeert; Tjuolli^, partikels van begin; CS )j ój<^ ï 1 li ƒ^- , partikels van verbetering ; *x,aiu! ) lip- , letters van verkorting of korte letters, de ) en ;_5»; LiLiï Iw-J,^, partikels r«n aanhechting; « j 1^;^ il ) uJj| .s>- , /e//er;y van afbuiging , d. z. de , en J ;. Lü ï ) uJ^^»- , partikels van afkeuring; l->U^ II ) i ?^^>- , partikels van bevestiging; JsxJU i^t^? letters van verandering , d. z. veranderlijke letters; ^jjJi^'XA ] ( jj ^s^ , partikels van over- tuiging; jjki'iaJ)( ?^j^, partikels van her- innering of waarschuwing; ^jJ^^aIÏuJ^^s-^ partikels van bevestiging; J.\liüJ ) u-i^ ƒ>. , partikels van oorzaak; j.sJ ) k^^a, partikels vnn aantrekking, d. z. rfe praeposiliên ; ^Jl^)( — '^r^' genitief-partikels; «^^.^ ^i «\i K /e//er5 rf/e me/ de punt van de tong of het uiteinde der lippen uitgesproken worden, d. z. de ^ , J , ij, ^, ^ ? (♦ » ^v=^ tiiljü), /e//er5 t'a>i vermeerdering of bij- voeging, d. z. de ), c-j, CL?, ^yA*, L-J, ^> J » /♦ > eJ o ' ^' zijnde servile letters, dienende Ier woordvorming of verbinding van woorden verbo7iden tot de kunst term, ■'^ c > > y» ^y^ Ci^ \^yA^ , volgens anderen alleen : ) , ^ , ^\ LjÜ ) (— i^^s- , partikels van voorwaarde: jkfuai ) u-5j^>., sissende letters, zijnde: ;, ^, ^^; Lift! )uJ^^, zwakke letters, d. i. de ), ^, ^ ; ^^„oaJ ) L-J^^ , Aor^e letters zijnde ) en v3» ; liiiJLiü ) <— 'jip- of iJiiAlJ ) uJj|^, trillende of klapperende letters, d. i. de l.-?, ^ , J , L , J ; js^ < u-i^ .5- , verlenging slet' yy y f C n* ) > > ters, d. z. de ), ^, (^; Xi:^ La^i ) uJ^^ , letters, dienende ter vorming van den aorist , d. i. de t , ci;, <j, v^, vereenigd in den kunstterm, jö ) ; ^«^^^ ) < ^3j^ ' ^^ '^^' /^r^ vaw het alphabet; l^^^^j»-, spel- letters, d. i. de letters van het alphabet; ifihic L^^js^ , partikels van toeneiging of sympathie, d. i. > ^ ^^s^ (mal bar fi), cfa letters enz. betref- y y y LllJO -t^^ pl^r. van ?i\3-. / / / *• y . y y y A«5 ^£^9 zich bewegen. Met plur. eL>l5^, beweging; in de gramm.: beweging: klinkletter; klinker. c / /:(raal. baram), wanhoop. r-^' / / yCt fm ^r^> plur. /♦js^h wa^ verboden is. Mei plur. ^.j>- en ^K^h w;a/ rf(? ^nan verdedigt en waarvoor hij strijdt, bv. zijn gezin, doch voorn, zijne vrouwen en dochters: heiligdom; wat niet voor een gemengd y y(^y gebruik is; éj^\) , het heilige grondgebied van Mekka: de omtrek van den tempel te Mekka. -'C» j^ ^^v>^ plur. van iU^. !> !> ^ -r^'^ I- plur. van f^j^- II. plur. van sy>-. III. plur. van (^,f>-' V/O -^^*^ plur. van Lo^>.. U y y Ox o ^i^, dual. van éj»- ; ^^U^^ ) , e/e 6e/rfe 5^erfen {Mekka en Medina), y c ;> A^ ^^^ - plur. ^ .5^ en luI<js^, wat geheiligd is en niet geschonden of ontwijd mag worden; gezin van een man, inz. zijne vrouwen en dochters; eerbewijzing ; eerbied; achting; eer; goede naam; reputatie. o y ^^T^ plur. van e^^. ui y t ^ j:s^ plur. van ^. c y /^,A^ ^ >fi^, ^oorl i^aw /ijmgie /?ap van meel ■^■j^ en fijn geplozen vleesch. r?^^ ciT^ / USU >-> j£5^^ plur. ^^, ^^) en ^^ ^ "^ verboden; ontzegd; geweigerd; wal de mensch verdedigt en waarvoor hij strijdt; heiligdom; de vrouwen; wat tot eene zaak behoort en er om heen ligt; omliggend toe- behooren; erf; grondgebied. c y r V , (mal. hazam), het voorzichtig, en tegelijk vast willend en volhardend zijn; standvastigheid; vastberadenheid; inspanning o ^ o .V, > ^ van een vast gemoed; ^isaH^jUjI, geloof door de inspanning van een vast gemoed ver- kregen, (L i. een vast geloof. w / O) , gevoel; zinnelijke waarneming. , barensweeën; pijn: verstandsver- mogen, \ H,xi^^s^ (de mal. zegt gew. hësab, maar schrijft het niet zoo), tellen; rekenen; berekenen. Met plur. ^^Ia^w^, rekening ; berekening ; i)^^ ) l--? L^js- ^ het aanwenden der letters in de rekening, volgens hare numerieke waarde: ahli h., reken- meester. ^\^jL^f^^ plur. van J^U-. c / t_^jjLv^>>^ (mal. lias ah), telling; rekening, berekening. — z. L-^w^. yy ^ " i^^AJu^^Vw . plur. u-?Uj5^^ hoeveelheid; maat; waarde; getal; cijfer; individueele waarde; eigen verdienste; h. apa kepada nj a ? wat waarde heeft dat voor hem? 'ala h., met betrekking tot, y plur. van Xju«j>u. y y y !> \.A.w.:v^ plur. van v-wr^. y o :> ^^/kaj^j^.^::^ phir. van «^C^. y y y <X\AAJw:^ (mal bas a bah) plur. vau l-^^^I^-. / c Aaa^£^ (mal. hisbah), tellen; rekenen. y berekenen. Met plur. ling; rekening. teU c y i Wj^^"^ (mal. tasad), benijden; met afgunst behandelen, y y (^X^LiJL^Sw. wyrf; wangunst; afgunst, (_\v^,^^ plur. van iX^Uv. y y y ÏcSm/s^^ (nial. hasadah) plur. van s^[^. y y y LLU)j.w.£b- Pluï*- van ü^^..^. y o y 8 wWuwT^» plur. cL^Jwg.^, jsmcA/, voorn. van iemand, die naar iels verlangt; en van daar: verlangen; begeeiie; feasrat- koe hendak beranak, mijn verlangen is een kind te krijgen. y y vy^/^ T schoon; sierlijk; schoone enz.; nom, pr. V.; ^jJt^^^**.^, nom. pr. v. 04 ,Ls^ c •> .^^jLi^^s^ (mal. hoesoen), plur. ^l^v^, schoonheid; goedheid; uitstekend- , heid; goede hoedanigheid; goede toestand: iools^t >>Arv, goed sterfuur, d. i. met bewust zijn in U ivare geloof. dlj^^vw^;^ (nial. Jiisnah), loon; belooning. y :> / C> 4A\A*Ii^» nijdig; nijdigaard. / ww».!^^ (mal. ha s si), zinnelijk. / ^^jLALj^^s^ . plur. Tju*.-!^, geleld; geacht; aan- zienlijk; ^....^sWsJt , de geachte enz. bij uitnemendheid, d. i. God; Lj^^v^^^Ijoc, dienaar van den z el v en. ^.^AJUL^s^ . demin. van ^j-^^^, nom. pr. v. / / V .^L^vw plm\ van ïa^s»-. Vv\ iLL^s^ plur. van ïaA^s-. c / ^iLl^s^ (mal. hasj ar), vergaderen; verzame- len; opwekken van de dooden. Met plur. J;*j>- vergadering; verzameling; op- wekking van de dooden; opstanding; schaar; J^K^l^^., dag der opstanding. c !> v*^ ^v (mal. tl O e sj oer) plur. vanyi^^s^. / / / y y y c UJ ) j^J:^ plur. van ü^ Z$ yww^Tüfci.? plur. ci^j^iils^ , klein dier; kruipend dier. De plur., klein gedierte, heizï} viervoetig of kruipend. y y y AalL^'^ en iuJirs. (mal. hasj a f ah enz.), gedeelte van het mannelijk lid, dat door de besnijding ontbloot wordt, d. i. de eikel, y o A ^ .*1\ ^>^ (mal. hisjmah), schaamte; ver- legenheid; eerbied; ontzag; van een* machtige barschheid, hardheid. y y i^*v,^v^ , coli., gevolg; trein; familie; personen , die tot iemands gezin of gevolg behoo- ren, waaronder ook wel de buren gerekend worden; naastbestaanden. y y y A,f>.w.^. (»ial- hasjamah), de personen, die tot iemands gezin of gevolg be- hooren, ivaaronder ook welde buren gerekend worden; gevolg, trein. AxiJv/'^ (mal. hasjijah), plur. IL^^ , matras; gewatteerd kleedingstuk. Met plur. GUU^, valsche boezem; valsche billen, y f xJskAAigJ^ j likkepot (electuarium) van fijn gemaakte drooge hennepbladeren, dat eene hevige opwekking der zenuwen veroorzaakt. Volgens anderen kan de hasjisj gedronken, gekauwd en gerookt worden. — z. gandja en bang IV. y 41 k>o^%w . belegering; sterkte, kasteel ^ y J^ 65 C. ^ c y ywQ!>i^ (mal. lia§ar), samendruk/üng , beper- king; omsingeling, insluiting, belege- ring; optelling. 2J (XywOTb^. soort van ingedikte pap (dodol), die met gebraden uien gegeten y y y ZJjAOSifc. (mal. badlarah) pliir. van^U., Sf ^ y wordt. \UwO£^ plur. ymjJi^ y y \Jw^:::^ (mal hidianah), uilbroeien; in de armen ontvangen; koesteren; op- voeden; koestering; opvoeding; XiU^f Jjt), iemand van opvoeding, y y o y y^iübh. (mal liadlar), bewoonde landstreek; vaste woonplaats (van nietnomaden; ^^:j> y<^\ yos^ (gew. uitspraak hadlramaut) landschap in zuidelijk Arabië, aan den in- dischen Oceaan. y^a£^, tegenwoordigheid. S^^^Ó^n, , tegenwoordig zijn; komen in de tegenwoordigheid van iemand; te- genwoordigheid; verschijning voor iemand. y ^-jL^^s^ plur. van i^jui^.. / / o ^i^A/wO^ > plur. *xi^ enyLas^, vereeni- g^mg^ van menschen van vier tot tien; klein detachement ruiters, dat een' inval doet. i^LfJaiS^ (mal. toetaniah), van vuur hevig, fel; hevig vuur, helsch vuur; de hel; eene van de zeven hellen, voor de christenen bestemd. w p y^vn^^ plur. van laiU.. o y y^aSs^ plur. van ^U. , y c y Sy^^, , tegenwoordigheid; majesteit; Heer e; ^)j ï^^^öd-J, in de tegenwoordigheid van den vorst; l,i. radja, 'sKonings majesteit; b. allah. God, de Heere; hi. marjam, • o ^ a<? vröwu;^ Maria; iJüyósu , m ^ijwe tegen- woordigheid, MAL.-NEDERL. "WOORDENBOEK. DEEL II. I yQAi^ (mal. liafa§), plur. ^^ en ^[k^), lederen zak, om modder uit eene put te scheppen; welp van een' leeuw; hyaena; nom. pr. v., inz. van een' man, die eene bijzondere wijze van den koran te lezen heeft ingevoerd. y Q y ^JkAodSik. (mal baf§ah), fem. van het voor- gaande; voorts: nom. pr. f., inz. van één der vrouwen van Moebammad. c y , %Ofl^ (mal bafadl), bijstaan; verlichten; verkwikken. 66 Xsis>^ c / l^n*^ (raal. bafadl), geheugen; mengeha- fadlken, onthouden; van buiten leeren, Un^y^ (mal. hifi dl), oplettendheid, zorg; he- / / / waring; geheugen. X / / itliftisÉ. (mal. bafadlah) plur. van ÜsU; Xlairajy, de waarnemers bij uitne- mendheid, d. z. de engelen, die de daden der dienaren Gods waarnemen en in een boek aanteekenen. ^ j,o^ plur. van ^jcsus^. . o^>.^ (mal. hafï), ee^^er zahe geheel kundig, Sr / Mi y ^ o^s^. plur. J^a^, recA/; voorrecht; goede zaak; wat iemand toekomt; wat gedaan moet worden; plicht; rechtvaardigheid; waar- digheid; waarheid; het moeham. geloof; wijsheid; verstand; benaming van God, als- dan waarschijnlijk met de beteekenis van rechtvaardigheid; waarheid; wijsheid; ver- stand. In 't mal. ook nog: iets waarop iemand recht heeft; eigendom; goed. UI ^ ^ (_ Q^s.^^ plur. van <Urv. (^ *jVn<s^ plur. van ^kks^. KU W / (^ q_Aq^v>^ plur. van iLü^. ei/ L5' ^Vo^^ (mal. hakkani), waar, waarach- tig; zuiver; belangeloos; ware enz. y ^\ % \ ft f^^ plur. van ós.s^. Ad^^ (mal. bak k ah), recht; voorrecht [meer bijzonder dan (j^]\ ware gesteldheid eener zaak; waarheid; onvermijdelijke zaak; toeval, ongeval. Aq/s^ (mal. hoekkah), plur. j,^, 0-'^, ^ULs-, (Jjyb- en ^['^ ) , kouten kastje, doos, kom; ongeluk; vrouw, wijfje van den kameel. — vgl. ^xiL=v. (T.), o iXa^Èm (mal. hikid), JJb- en ós^, haten, ^ door vijandschap te koesteren en op eene gelegenheid om te schaden wachtend; /cwaJe gezindheid; haat; Sjis^, plur. Jyb^-, jüU-w en i)lü^) , verborgen en onverzoenlijke haat. ]^ö»N^. lichtheid en vlugheid van het lichaam; wat zich veel beweegt. / !> y k.>-. [ oö^^ plur. van X-Ar- ^ 40^^^ plur. van Aa-^. {^^ (LÜr^ I. pl^ï'- van Q^^ CS ? II. plur. van ^Jls^. A n^y^ pers., kistje; doos; bus; indische ta- bakspijp, met een lang, buigzaam roer, waarin de rook eerst komt, nadat hij door koud water gegaan is. — vgl. Lüa- (T.). jAftjïi- 67 ^^)h. /" ^-/jii^» l(X(J^g, gemee7i; gering; van geringe afkomst, het laag enz, zijn. y / A' njLQ^s. . plur. J^.Ias^, waarheid; juistheid; wezenlijkheid; ware gesteldheid eener zaak; ware beschrijving eener zaak; wezenlijke beteekenis; zuivere taal, zonder tropen of figuren; wat behoort verdedigd te worden; heiligdom. / / -Q-^-Q^*v^ (mal. hakïki), waar, waarachtig, wezenlijk, eigenlijk. W^Vw plur. van ^--. r r uj 5 .W->^ plur. van J\:>^. y y wUjS^ plur. van L^lXrv. <^o\j.£:b^? verhalen; vertellen. Met plur. lh^ULG-, verhaal, vertelling; ber- hikajat, eew varhaal doen. y y j^/s£^, plur. >LG^^ rechter; scheidsman; regeerder. y >>s^^ plur. yan jujC^^-. ^wf5s,^fc. plur. van ^ajC^. ^ o y y ^^;>v*.4*>s,^bfc. ? «/^ A^ft uitspraak gedaan. — Met dit woord begint de rechter zijn vonnis, waardoor het in \ mal. de beteekenis heeft gekregen van vonnis, gewijsde. y o ^^iSsS^i^y weten; geleerd zijn, inz. in de philosophie of geneeskunde. Met plur. J^s^, wetenschap, kennis; wijsheid; prophetie; de koran; het evangelie; billijk' heid, rechtvaardigheid; wijsbegeerte. In 't mal. ook: geheime wetenschap, geheime kunst; toovermiddel, talisman; bekooring, betoovering; kunstgreep, kunstje, m,iddel; ^<«wC^> Jjt>), de wijsgeer en; mehikmatken, menghikniatken en mengeliikmatken, be- tooveren. / ^,4s5s.Nw (mal. hoekoemi), oordeel enz. betreffende. y y 5) :> <K>^oó\j^^ (mal. h o e k €ĕ m a h) , vonnis; rechts- macht; heerschappij, y y_x5^^s^ , plur. UiCrs- , wijze, geleerde; wijs- geer; geneesheer; -«.A^ij ) , de wijze enz. bij uitnemendheid, d. i. God; ^x^)ój^, dienaar van God, nom. pr. v. u; / Kr^? geoorloofde zaak; gewone levens toe- stand; vervulling van den eed. >j^3v]^\:s. plur. van ^ysóL.. y y , j l^^Aji^, geoorloofd; nielialalkeii, tneii^ha- lalken en itieng^elialalken , oorloven. y j ^A*"^ plur. van Xli-v. y y (^0^ ) I]^\s>^ plur. van ^)^. ö* Jo^]^\iii.'Plu^ van JaU. 68 O^ / / y^ / ^ xA^s^ (mal. hallabah), naam van zeker melkgevend kruid, waarop de geiten gaarne grazen, en welks peulachtige vrucli- len in de geneeskunde, bij buikziekten, en als specerij in de keuken gebruikt worden. In 't mal. ook: de vruchten. ^aAT^ (mal. hoelbah), naam van zeker gewas: grieksch hooi, fenegriek of bokshoorenkruid — trigonella foenum grae- cum (Lin.). — soend. koelab^t (dat in Geerding^s soend. w^oordenboek verklaard wordt met een soort venerische ziekte, T.). dCAjibh. (lïial. Ijioellah), plur. Jis- en J'H^, opper kleed, manteL o y L a_A^^ (mal. balak), plur. q^, keel. y / l ii^^Sw en ji>. plur. van iuL-. // / i *♦ jViJA^Vw en CU UU. plur. van iciïs».. /o / (mal. balkah), plur. (^, J^' ci;Ui>. en cl>UiL>., ring; poortring; malie; schalm, schakel. ** jÜAuS^j plur. f-^'^f keel, strot (Koe- taisch: de Adamsappel, T.); mal. verb. is: l^koem of l^koem. \it c y / JslaJ^^ (mal. balki), de keel betreffend; gutturaal. y ij o y <j^jlqA^^ (mal. halkijah), fem. van het voorgaande; voorts: ook van de letters ), — , ^, ?, f , ^; gutturale letter , keelletter. y p AXi^ plur. van XJb»-. / / ^A^^ . coll. (nom. un. jui^), teek, zeker insect. ^ !> yA^^. droom; gezicht; bijslaap in den droom; ^ onwillekeurige zaaduitstorting. c \^Xj^>^ (ïïial. hilim), het langmoedig en ^ zachtzinnig zijn; het verstandig zijn. > > ^ c ;? Met plur. éy^ en ^^h verdraagzaamheid met geduld; verstand, doorzicht. y !> V ^A^N^ plur. van fA»^^ y y y nom. un. van y o y \y<^^ z. L^y^ r^- y o y /.i) aAj^ü^? honorarium; geschenk. — z. ha- loewan en aioewan, in de bet. geschenk, als voorganger, waarvan het waarschijnlijk het oorspronkelijke is. (^ *j éAü^ plur. van ^^i^. J>- 69 r^ ^ 5) J aXi^^i van een gebod Gods het noodza- kelijk zijn, dat het verricht worde; van eene schuld of boete het betaalbaar zijn; het afdalen; het terug keeren van eene reis; het ingaan; het blijven; het wonen; verblijf, woning; offerplaats, }Xrv^ plur. van Jls^. r-^ o / f C A 1 ^^ . plur. uf^ll^, alle spijs j met suiker of honig toebereid; tot eene zekere lijvig h eid ingedikt zoet deeg (in die het = mal. dödol). In 't mal. inz. konfijt. Mal. verb. zijn: haloewa en aloewa; h. m^skat, ook dödol m.^ dik deeg van de stad Maskatf bestaande uit meel, suiker en boter. (Is bij de mal. bijzonder in aanzien). y c y (C, 4A£^> zoetigheid; suikergebak. / ^^^ (boela) en ^Jb^ (bila) plur. van y c <^Ar:^ (mal. biljah), plur. ^\^m^J^, y versiersel. y ^^^^AjibE.? van katoen gezuiverd (van de W ^ pitten), gekaard. /LsAiSfc., plur. Jjïs»-, echtgenoot (man en vrouw); iets geoorloofds. ^y y ^ÜovAj^ (mal. halilah) fem. van Joi^. / yjt^A^s*^. plur. UJb- en ièiU-), minzaam; ^ goed; tot jaren van onderscheid ge- komen; minzame enz.; nom. pr. v.; ^*jJi:^!h de minzame, goede bij uitnemendheid, d, i. God; f^As^ )ószy {dienaar van God) nom. pr.v. / / A^jlA ^s^ (mal. talïniah) fem. van>jkL>-; voorts: nom. pr. fem. y iUf.^^, ]Am\ j.^, j>^^, 'ij.^], jy^, yjLi^jA^ en Las^, ezel; wilde ezel. y L, ^ V-^O^ plur. van j.x>ew ]. y y y y J^^ y^^y^ (mal. gamakah), zinneloosheid , dwaasheid. J>l^s^ (mal. hoekoem), Ae^ uitoefenen van ^ 7?iacA/ en heerschappij; het uitspreken van een vonnis; het oordeelen tusschen twee partijen; — met plur. i*lC>.), oordeel; von- nis; heerschappij; wetenschap; rede; kracht; grond, oorzaak; beweegreden, inz. dreigende. In 't mal. nog: wet; bevel; besluit; straf; regel, inz. grammaticale; het regeeren van een woord; mehoekoem , meD^hoekoem en luen^ehoekoem, uitoefenen van macht en heerschappij over iets; regeeren; oordeelen; vonnissen; er voor houden; achten, in dien zin; h allah, het oordeel of de wet Gods; kenna h., gevonnisd worden, gestraft worden; m^ndjatohk^n 1?., een vonnis vellen; m^.- möêtoesk^n h., een vonnis uitspreken. I ^ ^ 70 ^il.«^ y / /gi\»rv en ^W piur. van ^y^\. ^ ,]\ f ,^ (mal. banialah), hei zich tot borg stellen. \ ^,fs^ ■ colL, duiven. <L y ^ ^^ \ -|- *N> ' plur. cljULLv, had] badplaats, y yy y w y L «*jV^V.^/V plur. van ^U^. y y y Jt,^v, ^^^^ ^ nom. un. van j^U^-. sV^^*^ plur. van hol^, ) ^4^:^, fem. vanyc^ y ^ v \^:iyS yJ^J::^^^ plur. van^Urs.. f^ o y {\ ^ ^%^ (mal. bamad), loven, prijzen; vergel- den; danken; prijzenswaardig vinden; lof, prijs; welbehagen; goedertierenheid; vergelding; ^iXo^l^ Gode zij de lof! een uitroep van vreugde, dankbaarheid, tevre- denheid of onderwerping aan den goddelijken wil, gewoonlijk ook uitgesproken door iemand, die geniesd heeft, als wanneer de beleefdheid vordert, dat één der aanwerigen dien uitroep beantwoordt met den wensch: JLiSfci^J, moge God zich uwer ontfer- men. ^^s^ (mal. Uoemoer) plur. van^^.«s2-K j^^ja^ P^"^' van^Uv. y o y y ^ y i ^4-^*^ (mal hamzah), naam eener 50(?rf van kool; een Hamzah was een dappere held en neef van Moehammad (zijn geschiedenis, in proze zoowel als in poëzie, zeer verspreid; op Lombok heet 't gedicht, zijn lotgevallen beschrijvende Amir, naar zijn titel, en op Java Menak, T.); iy^) , de leeuw, y y L_ i?.^,^ - wit vocht, dat uit de vrouwelijke schede vloeit, witte vloed. y L^ n.-j-.!^ ' zinneloos; dom, onnoo zei; dwaas. y ** * ' ( jl ^/v en ^^As^, zinneloos zijn; dwaas zijn. «. -- ^ -^ C a^fH^;^ plur. van <>^). y ^ y ,. \ p ,^,fv - fem. van ^>«^). y ^ y X o .? . n ^ ^^>^ (hamka), pliir. van 4>a^>. V ^^-s^ (mal. hamal), zwanger zijn; van een' boom het dragen van vruchten. y y \ ^ o s " c. ^ y^^^. plur. JUs^) en ^;5U>., lam; de ram (teeken van den dierenriem). o ^-fJÏ:*. plur- van jl^. / --^.JSiÉ. (hoemma), plur. ei^Uj^, hoorU, LHJwyfC^ plur. van ^r^. 71 5> ^ X C\a.4J^, geloofd, geprezen; lofwaardig^ prijzenswaardig; s>^ ), de geloofde enz. bij uitnemendheid, d. i. God; Sx^)sxz (dienaar van God) eigenn. / / ÏcXa^^^^ (mal. hamïdah) fem. van het voorgaande; voorts: nom. pr. fem. ,-^•4.:^, nom. pr. v. ^' \.XJ5>^ en i7U^, plur. ^jli=v.. z. ïnai. / is^vJLs^ z. Us^. ^= .\j^^ pi ur. van ^ 5»SU2^. y JbvJjifci. en loys^, alle specerijen en reuk- werken, die voor een lijk gereed gemaakt worden. /jVx£^, zeer barmhartig; zeer mededoogend; ^Us^!), de zeer barmhartige enz,, hij uitnemendheid, d. i. God. *£•! wO^ l)lur. van Us-, O / c / yKAXli^? iemand van korte lichaamsgestalte; dikbuik; nom. pr. v., naam van den stichter van de secte der Hanbalieten. — Zijn naam is voluit: Ahmad ibn Hanbal. / -Aa^j:^ (mal. hanbali), den stichter der secte of de secte zelve betreffend; van de secte der Hanbalieten, hanbalietisch , iemand van de secte der Hanbalieten, Han- baliet. y y o y 25 ys:\.x^:bi. (mal ^^^), plur. ^U^, strottenhoofd, \» y o y /C ^rs:VACiïfc. (mal. handjari), hei strot- '^ tenhoofd betreffend. \xj y o y Ajit ^rs^JOifc (mal. handjarijah), fem. '^ van het voorgaande; voorts: van de letters > , -, , ^ , ^ , i , ^ ; gutturaal; gutturale letter, keelletter, y c y kolokwint, Ai2A£:b^, coli., y y o y <A:,A.Wl^^^ . nom. un. van J^^L-, / y / ,0^^"^ (mal. hanafi), van de secte der Hanafieten, hanafietisch; Hanafiet. — Z. <L^JUi^. 5) / " yj^k:::-^ z- ^^^ y L, QjLA ^^^ . plur. Ui^, naar de eene zijde overhellend; van het eene geloof naar het andere, inz. naar het ware, overgaand; orthodox, rechtgeloovig. 72 ♦ ♦ i^^Jusj^S^^y fem. van het voorgaande. — Voorts: nom. pr. v.; aboe h., of a boe j öê s oef 1.1., is de stichter van de secte der Hanafieten. — z. ^^^aJ^. ) 4£v^ Eva) z. aw^a. / / (jL>t3 )jii5^ pliiï*' van c^.Jo-. (L i ) 4S^, plur. <jj^^)y^, oprecht vriend; '^ helper, voorn, helper der prophe- ten. De plur., inz. de discipelen van Christus, / M^i A^^ plur. van LjU-. y y / -#Cm ) %^^^ plur. van ixL^. / y ( MO ) f)^*^ I- plur. van J^l*^. II. plur. van lA^y:»^. y yy ^ J f j^^^ I-J lastgeving, inz. /er iwror- dering van schulden; overdracht van schulden. IL, procuratie ter invordering van schulden. y ' ,-^ ^^- plur. van hs.\L. \^a^ plur. van^^r^K w / Lf^ plur. van X^U.. plur. van ^.U-. visch, inz. groole; c:j^ ) , rfe dwcA (teeken van den dierenriem). y c JtJ^Ss^ plur van i 4ifc.5 populier, en bepaling, de zwarte populier. wel, witte; zonder verdere y c y ) i A^*^ fem. van .^K % (C)^2^, pers., paradijs. y y o y eene maagd Wï/ Ae/ ••1 oJ • o X ^ ^ ^L-Aj^ 4!^ en ^ül^^ï^, plur. J^)^, krop of maag van vogelen, — plur., plaatsen, waar de goederen opgeslagen worden, magazijnen. I \0 ^S^* plur. (^^Uö- en ^jo)^), waterbak; waterkelder; regenbak; groote steenen hak in de nabijheid van een' put, ter verga- dering van water, inz. om het vee te drenken. c y . J 4£^, het veranderd of omgekeerd zijn; verandering ; omkeering ; doorzicht ; scherpzinnigheid; macht, om naar eigen goeddunken te leven; macht; vermogen, om iets te doen; <)d!b 'i) 2y ï^ Jy^ï* ^^ is geen macht en geen kracht, behalve God. a plur. van XJua»-. / / -JS^j interj., welaan; kom; kom herwaarts; ^Ul) ^^ ^^, komt tol het heil! een gdeelte der woorden, waarmede de ^; Jj^ de geloovigen tot de vijf voorgeschreve- ne gebeden uitnoodigt; 'iy^A ) ^^ ^^, komt tot het gebed! een ander gedeelte daarvan. ^ o ^ ,^5^, plur. [xs^] , levend ; beschaamd; zedig; in deze uitdrukking is het eenige ar. woord, waarin de mal. altijd de nunnatie uitspreekt. Va^^j schaamte; eergevoel. LHjVaT^ plur. van ivs-. 75 ït^^ö- lah bairannja, rfa^ is het verwonderlijke van de zaak. y y ÖvjC^ 6^1 5?ykö-, /erew; ^ijrf mu leven; schaamte; zedigheid; ïUsJt^jU^, 6e- tüy5 i'ari leven; levensteeken. y . ^oV^ii^ plur. van ^^. y /jUUs^ plur. van cj^>-. y <Ly A'jL*^.^ . tet;ewrf wezen. Met plur. ci^Ur»- en ci^)^jk:v, ^/awgi; iLj»n, de draak (sier- rebeeld). o y (^^x^sw . waar (oü). y c y i ) -t.-*-^ > verbaasd; verwonderd. In 't mal. ook nog: verbazend, verwonder- lijk; verbazing; verwondering; mal. verb. is hêran; hairanlah akoe m^lïhat ïtoe, ik was verwonderd, toen ik dat zag; barang jang bairan^ verwonderlijke dingen; i tóe- 'j , verbazing; verwondering. y 5 v_a'^^ - verbaasd zijn; verbijsterd zijn; van het gezicht belemmerd zijn; — nom. pr., naam der stad Herat. c y yQjsS:^» f^^l hebben van de maandstonden; ^y maandstonden. ^/Ox»vw plur. van ^U-. c- y L JIa^ > onrechtvaardigheid. y KaJ2^ plur. van i-U^.. L *rj*^AjL>%^ plur. van XJu^. /^ / /^ Ax^^ . plur. J^v, cJ^i*^ en cj^, goed gezicht {goede oogen); scherpzinnig- heid; list; kunstgreep; voorwendsel; streek, die men iemand speelt; z. hëlat en ëlat of hëlah en êlah. ^1^^ -t^-^^^ himat, w. sum., inhalig; bi- mat beroewasa, buitengewoon inhalig. — [N.]. y y y L *vj ) 4a£:^ plur. van X-a^*-. \y y c;*^* 74 '^X \J>. / o^ /.4) êi>C^* plur. cdUJ^a^, levend wezen; dier; liaiwanau, de gezamenlijke levende wezens , dieren; dierenrijk. ^ y c y LrJo)^Aj::i». plur. van ^I^a--. / -— i ) ^^^^^ , de levende wezens enz. betref- f end; dierlijk. ^ieK^) ^\^^, fem. van het voorgaande. 