Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
1* Embryo's van Laelia (1), welke eenige weken in absoluten alcohol hadden gelegen, vertoonden geen olie meer in den kiemdrager, terwijl die stof in versche kiemdragers over- vloedig voorkomt en terwijl de kiemkogel van het alcohol- materiaal wel veel olie bevatte. Een aannemelijke verklaring is deze, dat de alcohol gemakkelijker, sneller, door de cel- wanden (cellulose) van den kiemdrager naar binnen kon dringen dan door den buitenwand (cuticula) van den kiemkogel. 2° Een embryo van Orchis latifolia (3) werd ееп paar minu- ten іп 1,9); overosmium gelegd, daarna snel afgewasschen met water en het praeparaat in het zonlicht geplaatst. Пе oliedroppels in den kiemdrager bleken nu reeds alle zwar! geworden te zijn, terwijl de olie in den kiemkogel onveranderd (onontleed) was gebleven. De meest aannemelijke verklaring is ook hier, dat het reagens gemakkelijker, of althans sneller, was doorgedrongen door de wanden van den kiemdrager dan door den buitenwand (cuticula) van den kiemkogel. 5° Een levend embryo met kiemdrager van Epidendron ciliare werd onder het microscoop met een 207); oplossing van salpeter in aanraking gebracht. Het protoplasma in den kiem- kogel contraheerde zich nu eerst veel later dan het protoplasma van den kiemdrager. Ook hier is een aannemelijke verklaring deze, dat het water gemakkelijker door de celwanden van den (0) ` Embr. Orch. |. c. p. 28. 8) Embr. Orch. 1. c. p. 16, 195 kiemdrager naar buiten treedt dan door de cuticula van den kiemkogel. 4' Een embryo (met drager) van de zelfde plant werd in een zeer verdunde jodiumoplossing gebracht. De inhoud van de kiemdragercellen was dan reeds gekleurd vóór zulks met de (buitenste) cellen van den kiemkogel het geval was. Ook hier leidde het verschijnsel tot dezelfde aannemelijke verklaring als bijv. de osmiumzuur- en de ајсоћојргое!, Hoewel nu de argumenten voor de mindere permeabiliteit van een kiemkogel-cuticula boven die van een cellulosewand van een kiemdrager naar mijne meening door deze proeven reeds voldoende krachtig zijn en hoewel wij hier reeds van ^bewijzen" kunnen spreken, zoo is het wellicht niet onbelang- rijk om bier nog te vermelden, dat ik bij dezelfde proeven met kogelembryo's van Tectona tot dezelfde resultaten kwam. Slechts een paar eenigszins andere, zij het ook van de bovenstaande experimenten weinig verschillende, proeven , welke ik bij Tectona nam, wil ik hier bijvoegen. 5° Een paar Tectona-embryo's (met drager) van het kogel- stadium werden in een jodium-oplossing gelegd en daarin ge- sloten, totdat de celinhoud van kiemkogel en kiemdrager beide nagenoeg gelijk bruin waren. Daarna werd het prae- peraat in glycerine gelegd. Пе dragercellen waren dan reeds ontkleurd, voordat zulks met de (buitenste) kiemkogelcellen het geval was. Door ontkleuring met zeer verdunde kaliumhydroxyd-oplos- singen werd hetzelfde resultaat verkregen. | 6° Wanneer ik embryo's met kiemdragers, waarin zetmeel Was, in een zeer verdunde jodium-oplossing onder het micros- соор bracht, slaagde ik er niet zelden in om waar te nemen, hoe achtereenvolgens, te beginnen bij de bovenste cellen (van het meercellige kiemdragerdeel) en zoo cel voor cel naar be- neden toe, de zetmeelkorrels door hun violette kleur zichtbaar werden. Пеле proef was daarom zóó leerzaam, omdat hieruit bleek , 196 dat de bovenste celwanden, dus juist diegene, waar de zuig- blazen vooral geinsereerd zijn, en welke steeds het fraaist de cellulose-reactie vertoonden, het minst wederstand boden aan de naar binnen dringende jodium-oplossing. Jammer genoeg bevond zich in de embryokogels van die onderzoehte stadiën geen zetmeel en kon dus de proef niet tevens dienen om de mindere permeabiliteit van de cuticula van den kiemkogel te bewijzen, maar alleen voor de onderling verschillende mate van permeabiliteit van de kiemdragercellen. Nu wij uit het bovenstaande weten, dat bij de onder- zochte Orchideën en bij Tectona de kiemdragerwanden ge- makkelijker -doordringbaar zijn voor de gebezigde stoffen dan de wanden van де kiem (kogel), zoo is de vooronderstelling, dat die betrekkelijke doordringbaarheid wel eveneens geldig zal zijn voor koolhydraten, olie еп eiwitstoffen , zeker niet zeer gewaagd. En. wanneer wij ons verder in het geheugen terugroepen, dat bij Tectona in den kiemdrager van een kogelvormig embryo steeds een groote hoeveelheid zetmeel of olie of beide tege- lijkertijd aangetoond kon worden, terwijl die stoffen in het omringende ` endospermweefsel òf minder overvloedig waren (b. v. meestal de vette обе), òf zelfs geheel ontbraken (dit is b. v. steeds met zetmeel het geval), terwijl verder één dier stoffen, de olie, steeds in buitengewoon groote hoeveelheid in den kiemkogel gevonden werd (fig. 95—95, 85, 107, 110) “terwijl eindelijk geconstateerd werd, dat de kiemdrager nage noeg niet meer groeit en daarin geen nieuwvorming Van ellen plaats heeft in een tijdperk, dat in de kiem zelf krachtig nieuwe celvorming plaats grijpt — dan wint zonder twijfel de overtuiging bij ons veld, dat: de: voedingsstoffen in den kiemdrager te beschouwen zijn.als daar in transitorisch , door dezen opgenomen uit het endosperm en op weg naar den kiemkogel. Speciaal moet ik hier nog de aandacht vestigen op figuur 85. In die figuur is een-kiemdrager afgebeeld van een 045: | Р i i 197 dige kiem. Het eencellige draadvormige bovendeel van den kiemdrager was niet meer waar te nemen en was waarschijnlijk reeds verloren gegaan. Al de overige cellen van het meer- cellig kiemdragerdeel zijn, zooals wij zien, volgepropt met zetmeel en olie. En hierbij merken wij op, dat naar onder, d. i. naar de kiem toe, het zetmeel afneemt en de olie in gelijke. mate toeneemt. Wij kunnen, na de microchemische reactie, droppel voor droppel en korrel voor korrel vervolgen en zien, hoe de eene stof op weg naar de kiem door de andere wordt vervangen (omgezet?) еп verkrijgen hierdoor als het ware een beeld van het voedseltransport naar de kiem. Slechts moet ik hier nog opmerken, dat de zetmeel- kleur na de jodium-behandeling iets meer violetachtig was dan in de teekening is aangegeven. En roepen wij ons thans kort in het geheugen terug, wat wij omtrent de natuur en de plaats van voorkomen der » zuig- blazen” hebben medegedeeld n. l.: uiterst fijne uit cellulose bestaande wanden; constant optreden van droppels vette olie in deze blazen: op dàt deel van den kiemdrager geinsereerd Тіп, waar de celwanden het fijnste zijn: gedurende een zeker tijdperk van de kiemontwikkeling krachtig gespannen celwanden en rijkdom aan protoplasma met veel oliedroppels; het vast vergroeid zijn aan den kiemdrager ; het opdrogen , verschrompelen еп verdwijnen van den inhoud en daarna verslijmen, tegelijk of iets vóórdat de kiemdrager zelf ophoudt te functionneeren, 612.; — en beschouwen wij deze eigenschappen van de door mij bij Tectona gevonden »zuigblazen” in verband met hetgeen wij toeven omtrent den kiemdrager geleerd hebben ; — dan mogen Wij het hoogstwaarschijnlijk achten, dat deze kiemdragerblazen bij Teclona een zeer belangrijke rol bij de kiemvoeding spelen, in. lien zin, dat deze blazen, als zuigcellen van een fungus , uit de Omringende endospermeellen voedingsstoffen (vooral eiwilstoffen en olie) opnemen en dan deze stoffen afgeven aan den kiemdrager, lie op zijn beurt die stoffen weer afstaat aan het embryo, dat ge i 198 zelf gedurende het kogelstadium geen of bijna geen voedsel direct uit het endosperm opneemt. Raadplegen wij thans een veel oudere kiem, b. v. eene die bijna volwassen is. De kiemdrager is reeds half verslijmd , de kleur van zijn celwanden is bruinachtig-geel geworden en de inhoud — vooral olie en protoplasma — zijn beide geheel daaruit verdwenen. Van de vroegere blazen is geen spoor meer te ontdekken. Пе drager schijnt dus opgehouden te hebben te functionneeren vóór nog de kiem geheel volwassen is. Deze moet dus nog groeien еп resorbeert daartoe nog een deel van het endosperm en waarschijnlijk den verslijmden drager. Dezen toch kon ik nooit in volkomen rijpe zaden terugvinden. De voedingsstoffen, ook thans nog vooral eiwit- stoffen en vette olie, moeten dus nu wel door de kiem zelf geresorbeerd worden. d. w. z, door haar buitenwand naar binnen treden. ІК herinner hier, dat wel bij kogelembryo's en zelfs bj | iets oudere stadiën (b. v. fig. 86) de kiem met een duidelijke, vrij dikke cuticula omgeven is (die o. a. tegen geconcentreerd zwavelzuur weerstand bood) maar daarentegen de epidermale buitenwand van bijna volwassen embryo's nooit merkbaar gecuticulariseerd is, althans niet in dien zin, dat deze buiten- wand noemenswaardig wederstand biedt aan geconc. zwavel: zuur. Mocht er dus in dit laatste geval toch nog een uiterst fijne cuticula zijn, dan zou de physiologische waarde van zulk een cuticula zeker zeer gering zijn en kan ons dus in zooverre de voedselopname door de kiem zelf — gedurende dit bijna volwassen stadium — door haar geheelen buitenwand en vooral door haar cotyledonen geenszins verwonderen. Het laatste nu, n. 1. па de kieming absorbeeren van voedsel uit het endosperm direct door de cotyledonen, is vooral door de onderzoekingen van De Vries met zekerheid bekend (!) bij (4) Voorst door De Vries (Ново) Landwirthsch. Jahrb. (1878) Beiträge zur ее Physiologie landwirthschaftlicher ME Separ. Abdrucke: »Zuckrrübe” p. 22 und > Kartoffelsamen" 199 planten, waar йе wortel reeds geheel uit de zaadhuid is getreden, terwijl de согуједопеп met een laag endos- perm in de zaadhuid besloten blijven. Dat zulks ook kort voor de ontkieming in het rijpende zaad plaats grijpt, kan ons nu evenmin verwonderen, al kunnen wij niet verklaren, waarom de kiem zulks doet, waarom dus de kiem later begint af te wijken van de oorspronkelijke wijze van voedselopname tijdens het kogelstadium. Wij kunnen hier alleen het feit constateeren. Dit feit is bij Tectona vooral daarom merkwaardig, omdat de jongere kiem in het kogelstadium zelf evenmin direct voedsel opneemt als een Orchideeën-embryokogel, maar dit ontvangt van den kiemdrager, welke bij Тесіопа gedurende dat jonge stadium en bij Orchideeën naar het schijnt gedurende de geheele ontwikkeling, tot aan het rijp worden van het zaad, met die opname belast is. Hierbij komt, dat bij beide de kiemdrager zelfs ie!s later daarin gesteund wordt door eigenaardige blaasvormige zuigcellen, welke bij beide physiologisch gelijkwaardig zijn. Vatten wij alles omtrent de kiemvoeding kort te zamen, dan blijkt het ons dat: de wijze, waarop de djalikiem zich de voedings- en reserve-stoffen verschaft, verschillend is naar den leeftijd, dien de kiem bereikt heeft. Achtereenvolgens kunnen wij voor de kiemvoeding binnen het rijpende zaad van Tectona grandis de volgende drie phasen Onderscheiden : 1° de kiem zelf neemt geen voedingsstoffen direct uit het endosperm op, maar dit geschiedt door den kiemdrager, welke die voedingstoffen naar de kiem voert; 2° de kiem zelf neemt direct geen of weinig voedsel uit het endosperm op, maar die opname geschiedt vooral of uitsluitend door den kiemdrager en de aan den laatste gezeten »zuigblazen"'; 5 de kiem neemt zelf direct alle voedingsstoffen op door haar geheelen buitenwand en waarschijnlijk vooral door de согуједопеп, 200 Het eerste heeft plaats van het kogelstadium af tot het begin der cotyledonenvorming en het laatste alleen kort vóór het rijpen van het zaad. De onder 2 bedoelde phase beantwoordt aan het ontwikkelings-stadium, dat tusschen die beide gren- zen gelegen is. Burrenzore , 7 December 1890. ъа Е H H. D PM 4.1.4, „ө, ai AN ж%% МЕН S * * МІЗ A мүл egt Nas Бр Ж. Ap % + Ma чач MD * nt Dé? R ANDIS TECTONA G eA gri, d | | d СТЕ ДО? тА ү жы. | Sa SE aman 72 (2 О: «0 d 0? > K Фб A dee 95 SE S A : < УМ Së EE SE = 5158 AN а VERKLARING DER PLATEN. N.B. De achter de figuren tusschen haakjes geplaatste cijfers geven de diametrale vergrootingen aan. Fig. 1. Bloemknop, van ter zijde gezien (natuurlijke grootte). » » » ш > = 2. Bloemknop, overlangs doorgesneden (+ 16). 3. Bloemknop, van ter zijde gezien (7). +. Open bloem, iets van boven gezien (5). 5, 6. Jonge, met opgeblazen kelk omgeven, vrucht (nat. gr). | 7. Шіре vrucht, van ter zijde gezien; de helft van de kelk is weggenomen (nat. gr.). 8. Rijpe vracht met kelk, overlangsche doorsnede ; aan den top is de kelk eenigszins scheef getroffen (nat. gr). 9— 14. Rijpe djativruchten, dwarsche doorsneden (nat. gr.). i 15—18. Rijpe zaden, van ter zijde gezien; de raphe | is door een zwarte lijn aangeduid (nat. gr.). 19, 20. Volwassen kiem, van ter zijde gezien (nat. gr.). 21, 22. Cotyledonen van een volwassen kiem met plu- mula en wortel (nat. gr.). 25. Stamper met kelk uit de pas geopende bloem fig. 4 ; een weinig van boven gezien nadat de bloemkroon en de meeldraden duidelijkheidshalve zijn wegge- nomen (5). 24, Deel van de bloemkroon met twee meeldraden, van binnen gezien (5). 25. Еіегѕіок, van ter zijde gezien; kelk, bloemkroon en meeldraden zijn weggenomen; de stijl is afge- sneden (10). 26. Diagram van een bloem met 5 meeldraden (schema- tisch). 27. Dwarsdoorsnede van een abnormaal ovarium; eenigs- zins schematisch (+ 15). 28, 29, 51. Jonge vruchtbeginsels in overlangsche doorsnede: fig. 28 (76). fig. 29 (58). ба. 51 (76). Kal m аз т з = . 50. Zeer jonge bloemknoppen in overlangsche door- snede (7). 52—58, 41. Witjes in optische leugtedoorsuede; fig. 52 (58), fig. 55 (260), fig. 54 en 58 (350), fig. 55 (270), fig. 56 en 57 (76), fig. 41 (900). 59, 40, 45, 44. Bovendeel kiemzak met eiapparaat, in op- tische overlangsche doorsnede; fig. 59 en 40 (586), fig. 45 en 44 (559'. 42. Voorkiem met verslijmde synergiden in overlangsche oplische doorsnede (559). 45. Top van een jong eitje in overlangsche optische doorsnede (900). 46. Overlangsche doorsnede van een eitje met draad- vormige voorkiem (11). 47—49, 56. Overlangsche doorsnede van het bovendeel of van den geheelen kiemzak met voorkiemen ; fig. 47 (550), fig. 48 en 49 (390), fig. 56 (595). 50--55, 51a. Onderdeel van de voorkiem met in alco- hol gecontraheerd protoplasma еп één celkern; ig. 50. 51 en 51a (900), fig. 52 en 55 (415), fig. 54 en 5% (590). 57. Als figuur 50, doch па de deeling van de kern en voor het ontstaan van het eerste tusschen- schot (590). 58, 59, 62, 64—66, 71, 72, 75. Optische lengte- doorsneden van jonge embryonen met een deel van den langen kiemdrager; Fig. 58, 59, 62, 64—66 en 75 (415), fig. 71 (590), fig. 72 (200). 60. Zeer jonge vrucht, waarvan de bevruchte eitjes een kogelvorminge kiem bevatten, van ter zijde gezien; de kelk is ten deele weggenomen (nat. gr). 61. Overlangsche doorsnede vau het ondereinde van een bevrucht eitje (80). 65, 67, 75, 74, 77. Overlangsche doorsnede van rijpende zaden met embryonen ` fig. 77 (11), fig. 65, 67, 75 en UC с И. . 68, 70. Kiemkogels met kiemdragers, van boven gezien (415). 76, 78. Bijna volkomen ontwikkelde kiemen, van boven gezien (11). 79. Abnormale jonge kiem met 5 cotvledonen , van boven gezien (11). 80. Kiem met kiemdrager in overlangsche optische doorsnede (76). 81. 84. De kiem van fig. 80, na behandeling met gecon- centreerd zwavelzuur: eenigszins schematisch (76). 82. QOverlangsche mediane doorsneden door het onderste gedeelte van een rijpend zaad (90) 85. Kiemdrager met zetmeel en olie na behandeling met jodiumtinctuur,: in overlangsche doorsnede (550). 85. Een der bovenste cellen van een kiemdrager van een vrij oude kiem, na behandeling met chloorzink- 22 jodium, in overlangsche optische doorsnede (900). 86. Kiem met kiemdrager na behandeling met kalium- ћудгохуд ` overlangsche doorsnede (76). 87. Ердегшаје cel van het bij fig. 85 behoorende embryo na behandeling met chloorzinkjodium ; de cuticula is hier donker geteekend (586). 88— 90. Drie embryodragers, waarvan één met den embrvokogel geteekend is. Fig. 89 en 90 zijn zeldzame abnormale gevallen en fig. 88 is een algemeen ` voorkomende vorm. Fig. 88 en (153), fig. 89 (76): 91. Rijp zaad іп overlangsche doorsnede (11). 92. Optische overlangsche mediane doorsnede van het worteleinde van de kiem (200). 95. Kiemkogel en kiemdrager met in alcohol gecon- (гаћеега protoplasma en zetmeel na behandeling met joodkalium; van ter zijde gezien (559). Overlangsche doorsnede van het onderste gedeelte van een jong rijpend zaad met kiem en 2 soorten van endosperm, па behandeling met overosmium- zuur (120). 94. D - Fig. 95. 287 » 98 » 99 » 100 » 101 » 105 » 104 » 105 De kiem van fig. 94 еп een deel van den kiem- drager , sterker vergroot (559). - Abnormale kiemdrager van een bijna volkomen ontwikkelde kiem in overlangsehe doorsnede van boven gezien; slechts een klein deel van het worteleinde van de kiem is hier aangeduid (11). Kiemdrager met eenige nog niet vergroeide blaas- vormige cellen van het onderendosperm: de inhoud van de dragercellen is weggelaten (415). 102. Kiemdragers van vrij oude kiemen met function- neerende zuigblazen, van hoven gezien (415). Kiem en kiemdrager met functionneerende zuig- blazen, van hoven gezien: de celinhoud is weg- gelaten (90). Optische overlangsche doorsnede vau de bovenste cellen van een zeer ouden kiemdrager, waarvan de inhoud is weggelaten (550). Bovendeel van een zeer ouden kiemdrager mel in ајсћоћо! gecontraheerd protoplasma еп verslijmde tusschenschotten (550). Kiemdrager met ledige verschrompelde zuigblazen van een bijna volkomen ontwikkelde kiem, van hoven gezien; de inhoud der dragercellen is weg- gelaten (175). Insertie van een zuigblaas op een kiemdragercel , in overlangsche optische doorsnede: de celinhoud is weggelaten (550. Vier schijnbaar onderling samenhangende celpro- toplasten van den in fig. 101 afgebeelden kiem- drager, nadat deze mel geconcentreerd zwavelzuur is behandeld geworden: optische overlangsche doorsnede (900). > 106—114. Schematische afbeeldingen van de versprei- ding van zetmeel, glyeose, vette olie en eiwil. Deze zijn naar een groot aantal met de c? mera lucida gemaakte schetsen vervaardigd €" geven dus het gemiddelde weer van een groot aantal waarnemingen. Evenals in de vorige ti- guren 85 еп 95 wordt zetmeel door blauw , glycose door oranjebruin, eiwit door rose, en vette olie door zwarte kringen of stippen aangegeven en wijst een donkerder tint of dichter geplaatst zijn der stippels of kringen op een meerdere hoeveel- heid dier voedingsstoffen. OPMERKING. Alleen fig. 7 (plaat I) is een copie van een afbeelding van Branpis: de figuren 5,4,25,24 en 25 (plaat 1) zijn onder mijn leiding door een inlandsch teekenaar vervaardigd (naar de natuur). Alle overige figuren zijn door mij zelf geteekend naar de natuur en met behulp van de camera lucida. OVER EENE COLLECTIE VOGELS LAMPONGS (ZUID-SUMATRA) А. 6. VORDERMAN. Corresp. der Коп. Абай. van Wetenschappen te Amsterdam. Een mijner vroegere jagers heeft zich sedert eenigen. tijd in de Lampongs gevestigd en houdt zich in. де omstreken. van Beniawang bezig met de pepercultuur. Gedurende zijn verblijf aldaar maakte hij tevens eene collectie geprepareerde vogelhuiden, die thans in mijn, bezit is en waarvan de opsomming of de beschrijving hieronder volgt. Op eene enkele uitzondering na zijn het Lampongsche vogels , waarover in dit opstel gehandeld wordt. De vogel hiermede bedoeld, de Onychoprion lunatus. Prag. aan het slot dezes beschreven, is bemachtigd op den vuurtoren, die aan den vlakken hoek van Sumatra dicht bij de Lampongs is gelegen; doch ongetwijfeld komt deze soort (een zeevogel) ook in de Lampongbaai voor. De diagnose van enkele vogels, die te Batavia, door gebrek aan ter vergelijking dienend materiaal. onmogelijk. was, dank ik aan de welwillende medewerking van den heer J. Bûrrikoren, conservator aan het Leidsche museum voor Natuurhistorie, terwijl deze ornitholoog bovendien mijne diagnose уап de Palaeornis luciani (Vern) gecontroleerd heeft. Aldus zijn: 202 Hierococeye fugax, Hierococcyx sparveroides , Hemichelidon ferru- ginea, Hemixus cincreus еп Lanius lucionensis bestemd geworden. Met een anderen vogel ondervond Dr. Ватткогев moeielijk- heid, en eerst nadat het exemplaar ter vergelijking naar het Britsch Museum was opgezonden kon met zekerheid uitgemaakt worden, dat het eene nieuwe soort van Trichastoma was, die ik, uit erkentelijkheid voor de bewezen assistentie in het weten- schappelijk onderzoek, naar den heer Bürrikorer heb genoemd, daartoe gewettigd door zijne verdiensten op ornithologisch gebied. Behalve de hieronder beschreven vogels bestond de collectie uit exemplaren van: Palaeernis longicauda, Bovo. Callolophus malaccensis , Пати. Meiglyptes tukki, Less. Micropternus brachyurus, Viena. Zanclostomus javanicus , Honsr. Ramphococeyx erythrognatus, Wan. Hydrocissa convexa, Темм. Ceyx innominata , Sary. Caridagrus concretus, Teun. Lacedo pulchella , Honsr. Eurystomus orientalis, L. Cymborhynchus macrorhynchus , Gu. Cypselus infumatus, Scrar. Dendrochelidon longipennis, Bum, Hirundo javanica , Srannu. Prionochilus percussus, Темм. Dicaeum trigonostigma , Scor. Aethopyga eupogon, Can. Anthreptes malaccensis , Scor. Brachypodius melanocephalus , Uroloncha leucogastroides , Moore. Oriolus indicus , Bris. Rhynchea bengalensis, L. en Dendrocygna arcuata, Соу. — w = 205 Aangezien de beschrijving dezer soorten reeds vroeger door mij in dit tijdschrift is gepubliceerd en bij de aanwezige exemplaren geene afwijkingen werden gevonden zoo zijn nadere details achterwege gelaten. Пе Lampongsche collectie heeft als. nieuw voor Sumatra doen kennen: Hierococeyx sparveroides , Vio. Cypselus infumatus , Sorar, Hemichelidon ferruginea, Hopes. en Lanius lucionensis, L. terwijl Trichastoma büttikoferi nieuw voor de wetenschap is. 1. MIOROHIERAX FRINGILLARIUS [Drar] Van dit kleine valkje, dat niet grooter is dan ееп Serindit , is een exemplaar aanwezig, geschoten bij Ветатапд. Het geslacht Microhierax wordt vertegenwoordigd door M. caerulesceus L. uit Britsch-Indië, Burmah, Siam en Cambodja, door М. melanoleucus Buerg. uit Assam, door M. erythrogenys Visors uit de Philippijnen en door bovengenoemde soort uit Malakka, Sumatra, Borneo en Java. Onderling bieden zij- weinig verschillen aan. De soort is in mijne lijsten van de vogels van Java, Borneo en Sumatra, Hierax caerulescens Horsr. genoemd. Beschrijving : Bovendeelen effenzwart, flauw met eenen donker blauwen gloed bedeeld. Het middelste paar staartpennen effenzwart. De overige, zoomede de slagpennen, zwart met witte dwars- banden aan de binnenvlag. Flanken, scheenvederen, achterste gedeelte der wangen zwart; voorhoofdsvederen en een breede streep, die achter het oog begint en ter zijde van den nek eindigt, wit. Evenzoo de binnenste vleugellekvederen. Кіп, keel, krop en borst wit met eene okergele tint bewasschen. Buik en onderste staartdekvederen okerbruin. Bek en stevige pooten zwart. 204 Afmetingen : Totale lengte van het оче individu. . 0.148 M. Start. . . : ооа GNE з ее | 52 а туа сада а LEGS BORE . «а СЕКА Tarsus. . лы rox se НОУ Middeltoon iet CSC a ИА Aecterted met 2-2; ме Әс» 2. BAZA SUMATRENSIS [Larr. |. Deze buizerd, die tot dusverre slechts van Sumatra bekend is, is niet opgenomen in mijne lijst van de vogels van Sumatra. Eene fraaie afbeelding dezer soort is op plaat XI te vinden in het 1° deel van het bekende werk van Bowprer Smanpr: Cata- logue of the birds in the British Museum. Een exemplaar van dezen vogel trof ik aan in de collectie uit де Lampongs. Beschrijving : Bovenkopsvederen sepia met lichte rosachtige boordsels, waar- door donkere overlangsche vlekken op dat deel ontstaan; de achterhoofdsvederen tot eene lange kuif verlengd, zwart met lichtokergele uiteinden. Zijden van het gelaat en den hals lichtokerbruin. Kin en keel van dezelfde kleur doch nog lichter getint. Teugelvedertjes zwartachtig. Nek lichtokerbruin. Zijden van den hals donker- okerbruin, hier en daar met breede sepia schaftvlekken; krop en borstvederen lichtokerbruin, iets donkerder op de achterste helft en met fijne donkere schaftjes geteekend. Baik, flanken en onderste staartdekvederen wit met breede lichtokerbruine dwarsbanden. Mantel- rug- en buitenste vleugeldekvederen umberkleurig, het donkerst op het achterste gedeelte van de veder, die soms van een rosachtigen lichten eindzoom voorzien Tertiaria en secundaria met breede afwisselende sepia- 205 kleurige en lichtgrijsbruine dwarsbanden geteekend еп in wit eindigend. Buitenste paren primaria zonder witten eindzoom doch overigens als de andere gekleurd en geteekend. Staart- pennen lichtgrijsbruin met donkerbruinzwarte dwarsbanden en lichtere eindzoomen; de middelste het donkerst getint, de overige iets lichter. Tarsi voor de bovenste helft bevederd. Pooten geel; nagels, bek еп washuid zwart. Afmetingen : Tue lengte eN En Vleugel. . Ое EE E Culmen rostri i (ne yu. oc. c. ФОО» Jens. . - Qut UM uc p ZS Middeltoon met pe аео, Aehfibrioon met ilim. — o = e — 0.054 » 3: MICRONISUS SOLOENSIS [ Honsr. |. Een volwassen individu met eenige restanten van het eerste kleed. Beschrijving : Bovenkop en пек grijszwart. Mantel-, kleine buitenste vleugeldekvederen. schoudervederen, rug- еп stuitvederen leigrauw, met donkerder randen. Tusschen de aldus ge- kleurde vederen komen enkele voor, die rosachtig-grijs zijn en. nog tot het eerste kleed bekomen. Пе verlengde schouder- vederen bezitten een groote witte vlek, die tot aan hare basis reikt. Slagpennen en buitenste groote vleugeldekvederen rook-zwart. De binnenvlaggen aan het basaal gedeelte wit met 5 à 4 smalle rook-zwarte dwarsbanden , welke bijzonderheid het best uitkomt aan den binnenkant van de vleugel. Groote binnenste vleugelvederen wit met rook-zwarte vlekken; kleine binnenste, vleugeldekvederen lichtisabella-kleurig. Middelste 206 staartpennen nagenoeg effengrijszwart, de andere lichtrosachtig- grijs met 5 donkere dwarsbanden en de basis der binnenvlaggen wit. Zijden van den kop aschgrijs, kin en keel isabella-kleurig met fijne grijze schaftstreepjes aan de middelste rij vederen ; krop, borst еп voorbuik rosachtig, op den achterbuik en de onderste staartdekvederen іп roomkleur overgaaude. ІМүуейегеп grijs- achtig en wit. Washuid geel, snavel zwart. Pooten geel. Nagels donkerhoornkleurig. Afmetingen. SEERE С о шс ы Жа ды Vleugel. . . қ e 004889» Culmen гоз met inbegrip dbi ићи. сз ИЕ» Tarsus. . ы ENT 25, ОДА s Middeltoon met ise: SU DEP MU Ка» Aomertoon- met Hb Ds 4... Я э 4. NINOX SCUTULATA [Rarri.]. De Кор, nek еп bovendeelen vau den romp zijn donker sepia. Evenzoo de secundaria, tertiaria, schoudervederen еп buitenste vleugeldekvederen uitgezonderd de groote der primaria, die zwartachtig zijn. Enkele schoudervederen bezitten groote zuiverwilte vlekken nabij haar uiteinde, doch om dit te zien moeten de bedekkende vederen worden opgelicht. De slag- pennen der 1° orde hebben zwartachtige binnenvlaggen donkersepia uiteinden en dito buitenvlaggen. De vier buitenste aan de achterste helft lichtokerkleurige randvlekjes ten getale van 2 of 5. Alle hebben op de voorste helft van de binnen- vlag witte dwarsbanden op onderling regelmatigen afstand. Zijden van het gelaat als de bovendeelen; voorhoofdsvedertjes grijs. Kin grijsachtig. Overige onderdeelen kastanjebruin met witte vlekken afgewisseld, vooral op den buik en langs de flanken. Het wit ontstaat daar door een dergelijk gekleurden breeden dwarsband, die over het midden van de veder loopt. 207 Onderste staartdekvederen уап witte en sepiakleurige af- wisselende dwarsbanden voorzien; vederen van de tarsi bruin. __Staartpennen rosachtig-grijs met 5 zwartachtige dwarsbanden en eenen lichten terminaal-zoom. Pooten geel met fijne stekeltjes als behaard; nagels en bek zwart, de laatste heeft een gele culmen en gele punt aan de onderkaak. Afmetingen : Totale lengte van het geprepareerde individu. . 0.250 M. SWEO ee а ы но р Wal о о ВИТ СОО төн, S пет  SCOPS RUFESCENS |Honsr.]. Vederen van bovenkop, nek en verdere bovenste bekleed- selen sepia, afgewisseld door okergele en zwarte vlekken of wel rosachtig-grijze stippels. Vooral op de schoudervederen komt de okergele kleur helder uit, maar ook op den mantel en op de oorpluimen springt zij in hetoog. Kleine buitenste vleugel- dekvederen met zwarte vlekjes, doch overigens sepia. Пе groote, die de primaria bedekken, zwartachtig, de andere EEN vederen als de bovendeelen gekleurd en geteekend. Voorhoofdvedertjes rosachtig-okergeel; die, welke als stralen om het oog voorkomen, rosgeel met sepia of zwart onderbroken. Кіп okergeel; om den hals een collier van roestkleurige vederen, die pikzwarte eindzoomen bezitten. Buik, borst en flank roest- kleurig okergeel met uiterst fijne donkere puntjes als bespikkeld, waartusschen in enkele overlangsche zwarte schaftvlekken voorkomen, die eenen I-vorm bezitten. · Tarsi bevederd tot aan het uiteinde. Bek geel, donkerhoorn- kleurig aan de punt; pooten geelachtig. - 208 Slagpennen donkersepia, aan de basaalhelft van де binnen- vlag van witachtige dwarsvlekken voorzien. Buiteuvlag fijn | grijsgeel bespikkeld, waartusschen randvlekken van rosachtige ` tint, die met zwart omzoomd zijn еп op onderling regelmatigen afstand. voorkomen. Staartpennen sepia met fijne geelgrijze lichte Wiese, Ше zich gespikkeld voordoen: Afmetingen : TL eier ee E а SEENEN НИ ШО FOR o — a , . ... Aw EE Таи. о о ИН Grootste toon met diel 22 daesu tem gooi MEN Кларе ^. met id. . _ eg E ФО 6. BUBO SUMATRANUS (Каре... In de 54% aflevering van Deel L van het Nat. Tijdschrift voor Ned. Indië werd deze soort beschreven naar een vol- wassen exemplaar dat Cart Воск in де bovenlanden van Koetey machtig was geworden. Uit de Lampongs kwamen twee exemplaren in mijn bezit waarvan het eene volwassen is en het andere nog het eerste kleed heeft. Het volwassen exemplaar gelijkt op het Koeteyneesche, doch is op de bovendeelen en den kop donkerder getint, terwijl. de donkere dwarsbandjes op de borst wijder uit elkander staan, en zich ook breeder voordoen. Ook de donkere dwarsbandjes, ор Чеп buik zijn bij den Sumatraanschen vogel breeder. Afmetingen van den volwassen vogel. Staart . nee Mn у MI M. И ооо о И Culmen rostri 0.059 » | | | |  NEN ари Бе зна БАНА AUOD ROBORE И IN WAREN Ee EE БАР US ONBUT Beschrijving van den jeugdigen vogel: . De grondkleur van de boven- en onderdeelen van kop en ` romp is zuiverwit, dat afgebroken wordt door golvende sepia- . klurige dwarsbandjes, die het fijnst zijn op den Кор, alwaar zij tevens het dichtst bij elkander візап, en het sterkst ontwik- keld op den rug en op de buitenste en middelste bovenste vleugel- | dekvederen. Die, welke op de borst, den buik en de flanken _ voorkomen, zijn flauw getint. Groote buitenste vleugeldekvederen Zwart. Slag- en staartpennen als bij den volwassen vogel. 7. PALAÉORNIS LUCIANI [ VennEAUX. ]. Algemeene kleur grasgroen, op den rug, de flanken en den | buik met eene heldersmaragdgroene tint; aan den halsen _ ор de vleugeldekvederen met eene flauwgeelachtige tint. De . Veugelrand is lichtgroengeelachtig. . Eerste slagpen zwart met geelachtig-groene bies aan den buitenrand. Пе overige zwart met grasgroene buitenvlag. В) die der 9% orde zet het groen zich gedeeltelijk op de | binnenvlag voort. Binnenvlakte van den vleugel grijs. Binnenste . Vleugeldekvederen smaragdgroen. De staartpennen zijn grooten- _ deels grasgroen met zwarte schaften. Uitgezonderd het mid- delste paar, dat zeer puntig uitloopt en verlengd is, hebben de . Slaartpennen een binnenrand die geelgrijs is. Het uiteinde „van de middelste staartpennen is blauwachtig getint, de Ondervlakte van alle geelachtig. Pooten geelgrijs, nagels _hoornkleurig. . De bovenkop is bruinroodachtig; bij het voorhoofd gaat - die tint in groen over. Een zwarte streep loopt van de neus- | gaten tot aan het oog. Ор den achterkop gaat де bruin- | Toode tint geleidelijk in grasgroen over. NO _ • E. Van de onderkaak uit ontspringt een donkere knevelstreep, die 2 gedurende het leven donkergroen was maar na den dood zich | zwartachtig voordeed. Tusschen beide donkere strepen, die even- % wijdig aan elkaar loopen, is de zijde van den Кор rood gekleurd. | Dit rood is vrij intens maar trekt toch naar het vleeschkleurige, en is van achteren op de oorstreek door enkele vedertjes begrensd die een blauwgroene tint bezitten. De bek is bij dit individu nog zwart, alleen de snavelrug begint rood door te schemeren. De iris is tweekleurig. Een breede geelwitte buitenrand en een smalle bruinachtig-grijze binnenrand. Afmetingen : Rute Ий е 6. поз, BO e пода ян 02.250.250 00 Middelste staartpennen . . И Buitenste id. . 0087 И | Afstand tusschen het пык Ke samenges  на И Culmen rostri . . . dli du uem с Hoogte bovenkaak aan %  а c Grootste voortoon ET Ed oe лама а ` Kleinste achtertoÖn . - a.. s ia d- NET Tot dusverre was de herkomst van dezen vogel niet mel zekerheid bekend. Sen rer. had vermoeden op Sumatra, welke meening de ware blijkt te zijn, daar ik onlangs twee exem- plaren machtig werd, die met eene inlandsche prauw uit де Lampongs waren aangebracht. Beide vogels, die in over- gangskleed waren, zijn vermoedelijk primitief uit hetzelfde nest afkomstig. Kort na hunne aankomst vermagerden d 211 еп stierven zij achtereenvolgens. Deze soort is nog zeldzaam in de Europeesche musea. Synoniemen zijn: Palaeornis erythrogenys, Faas. Palaeornis fraseri, Moore. Palaeornis barbatus Waer. en nog eenige andere. In ScurnEcgL's dierentuin: N. А. Magistra staat op pag. 72 eene beschrijving met afbeelding van dezen zeldzamen vogel. 8. CHOTOREA MYSTACOPHANES. [Темм. | Van dezen baardvogel, die tot Malakka, Borneo en Sumatra beperkt schijnt, komen goed geslaagde afbeeldingen voor in het bekende werk van Sarvaporr »Catalogo sistematico degli. uccelli di Borneo”. Zij hebben betrekking op den kop van den vogel in verschillende stadia van bekleeding. | In де Lampongsche collectie zijn 6 exemplaren voorhanden, die onderling niet alleen in grootte verschillen maar ook in het vederenkleed van den kop. De beschrijving, die hieronder volgt, is van eenen vogel in het volkomen kleed. Voorhoofdsvederen tot aan de kruin oranjegeel en helder glan- tend; van de kruin tot den nek is de kop bekleed met scharlakenroode vederen, die eveneens glanzen. Teugels rood. Een zwarte breede streep strekt zich uit boven het oog ter zijde tot boven de oorstreek, die geelgroen is. Onder het oog wordt eene min of meer driehoekige plek aangetroffen met lichtblauwe vedertjes. Eene knevelvlek , die aan de basis van de onderkaak begint, гейі even ver als deze naar achteren doch is. geel gekleurd. Kin en keel scharlakenrood , van achteren begrensd door eenen lichtblauwen band. Тег zijde van den hals komt afzonderlijk eene kleine roode vlek voor; overigens zijn de kop, de hals en de пек met bladgroene vederen bedekt, die heldere zoomen bezitten en daardoor die deelen een geschubt voorkomen seven, Bovenste bekleedsels van den romp, schoudervederen 219 еп voorste gedeelte van den buitenrand der slagpennen grasgroen. Het achterste gedeelte van dien buitenrand is flauwoker- kleurig. Overigens zijn de slagpennen vaalzwart met licht- isabella binnenvlag voor het voorste gedeelte van dit deel. Bin- nenste vleugeldekvederen lichtisabella met groen afgewisseld. Staartpennen van boven grasgroen van onderen verdigris. Borst, buik, flanken en onderste staartdekvederen heldergroen. Naakte huid om het oog neutraaltint. Bek zwart, aan de basis wit afschilferend. Pooten en nagels bij het gedroogde exemplaar zwartachtig. De afmetingen zijn genomen naar het grootste exemplaar uit de collectie. Deze vogel heeft de voorhoofdsvederen nog groen met lichtblauwe boordsels en ook bij de keelvederen is het licht- groen nog niet vervangen door rood. Start . . . . хал nav лие орални ШШ Wiendels 1 500925 D up. зле ој O KOUME RO E Сө rostri Аш чи овоо Jour 22100099. Ји TOME... S. . c. Hek  TUNE 9. GECINUS PUNICEUS [Honsr.]. Van dezen fraaien specht in een mannelijk exemplaar in de collectie aanwezig. Beschrijving : Ws Mantel en scapularia helderolijfgroen. Rug en stuitvederen ` olijfgroen met citroengele uiteinden. Bovenste staartdekvederen zwart met olijfgroene uiteinden. Wangen, zijden van den hals, borst, krop en buik vaalolijfgroen. Flankvederen vaalzwatt met witte dwarsbanden, die aan de grens van borst en buik ` met olijfgroen zijn bewasschen. Onderste staartdekvederen vaal- zwart met olijfgroene tint. Kin en keel okergeel met groene tint bewasschen. Teugels zwart. Terzijde naast de mondopening ontspringt eene donkerroode knevelstreep, die tot aan den onderkaakshoek reikt. Naakte huid van het oog neutraaltint. Bovenkopsvederen donkerrood, op het achterhoofd in ponceau- rood overgaande; verlengde nekvederen citroengeel. Buitenste vleugeldekvederen еп slagpennen voorzooverre zij in toege- vouwen staat aan het licht blootgesteld zijn, donkerrood, de uiteinden echter donkersepia, zoo ook de 1° en 2° slagpen. Overigens is de grondkleur der overige slagpennen sepia met witte ronde vlekken aan den rand van de binnenvlaggen. Binnenste vleugeldekvederen vaalzwart met witte ronde vlekken, Ше een weinig groen zijn bewasschen. Staartpennen zwart. Randen van den bek en voorste gedeelte van de onderkaak geel. Culmen en basis van de onderkaak zwart. Pooten donker- grijs: nagels donkerhoornkleurig. Afmetingen : ERE OPT оно ЗВАНИ da үа АН DES, и VIL EON арына TERU AE TANT иу И а а А УК. качы вео + Ч Ц О Оо л ИА  = Kleinste achtertoon » 10. THRIPONAX JAVENSIS [Honsr.]. De bovendeelen, slag- en staartpennen zijn effenzwart; 200- mede de krop, het midden van de borst en de binnenste vleugel- dekvederen van de slagpennen der 1° orde. Пе overige binnenste vleugeldekvederen, de flanken, de zijden van de borst en de buik zijn geelwit. Vederen van de schenen zwart met geelwitte harige boordsels. Onderste staartdekvederen zwart. Kin, keel еп zijden van het gelaat zwart met witte schaftvlekjes. Achter- hoofdskuif vermiljoenrood. Pooten, nagels еп bek zwart; de laatste lichthoornkleurig aan de punt. 14 Afmetingen : | CT et па a о с Жыға. 25 ы а EAE бөтен rostri ; 2.2 отоо  П. HIEROCOCCYX FUGAX (Honsr. |. Het vederkleed van dezen koekoek doet, wat teekening en kleurverdeeling betreft, denken aan dat van eenen roofvogel. De bovenkop is donkerleigrauw, welke kleur ter zijde van het gelaat geleidelijk eene lichtere tint aanneemt en op de teugels en wangen hier en daar door wit wordt afgebroken. De kin is over eene kleine uitgestrektheid donkergrauw doch de keel is wit. Krop en verdere onderste deelen zoomede de flanken wit, hier en daar rosachtig bewasschen. De vederen van borst en buik bezitten zwarte overlangsche schaftvlekken, die aan hunne uiteinden reiken en daar eenigszins naar het rosachtige trekken, terwijl die, welke op de vederen terzijde van den krop voorkomen, bovendien door helderbruin omgeven zijn. Onderste staartdekvederen grootendeels wit; slechts de langste vertoonen spaarzaam donkere smalle dwarsbanden. Nek, шай- tel, rug en buitenste vleugeldekvederen donker-vanDijck-bruin met lichtbruine boordsels of dwarsbanden aan de vederen. Аша zwart met witte dekvedertjes, waardoor nabij den vleu- gelhoek eene witte vlek ontstaat. Bovenste staartdekvederen zwartachtig met rosse dwarsbanden en dito eindzoomen. Slagpenuen donkersepia met heldere dwarsbauden, die op de buitenvlaggen klein en rosachtig zijn, doch zich op de binnen- vlaggen groot en wit voordoen. De staartpennen zijn fraai geteekend: zwart met drie rosachtig-grijze dwarsbanden, die aan de voorzijde scherp be- 215 - grensd zijn maar aan de achterzijde geleidelijk in het zwart overgaan; terwijl de vederen zelve in eenen breeden rosachtigen zoom eindigen. Aan de basis der vederen treedt wit op in de lichtere dwarsbanden. Bek zwart aan de punt en de basis geelachtig. Pooten okergeel. Tulle маме |... ее асыла GAM eg аа» BENE. aud dno учу соо 00 лаа UNE тош 2.2. ..7 о АРЕНЕ A C о о Am Ине wetten ео wo em 0527-6000 s Көнө dehtertoor: odp. ы oar dette оро 12. HIEROCOCCYX SPARVEROIDES. (Vic). Kop en nek donkeraschgrauw. Mantelvederen donkerbistre met aschgrauwe randen. Lijden van het gelaat grijsleikleurig. Kin en keel eveneens doch met drie overlangsche witte vlekken. Кгор- еп borstve- deren lichtbruin van donkergrauwe puntig eindigende schaft- vlekken voorzien. Borst-, buik- en flankvederen wit, de grootste slechts hier en daar met een smal bistre dwarsbandje geteekend. Rug bistre- kleurig. De staartvederen evenzoo doch met smalle lichtrosse lerminaal-zoompjes. Аша zwartachtig met witte dekvederen, Waardoor ook hier even als bij de vorige soort eene witte vlek nabij den vleugelhoek ontstaat. Buitenste vleugeldekvederen donkerbistre. Slagpennen evenzoo echter met fijne lichtere lerminaalzoompjes aan de punt, spaarzaam rosachtige rand- vlekjes aan de buitenvlag en overeenkomstig geplaatste breede Wille dwarsbanden aan de binnenvlag. De staartpennen zijn bruingrijs met drie donkere sepia dwars- banden, waarvan de achterste het uiteinde van de veder uit- maakt en het breedst is. 216 Aan den achtersten rand van iederen dwarsband grenst een rosachtig ‘gekleurd gedeelte, dat voor twee hunner ge- leidelijk in het grijs overgaat doch voor den laatsten dwars- band tevens de eindzoom van de veder vormt, die wit is aangelipt. Bek zwart; voorste gedeelte van de onderkaak geelachtig. Pooten okerkleurig. Wall. oee о СИИИ ҮРЫП . o е $4 od c E Sa Dr 595103 Қаз ии MEE Cun FORUM. 8. 01.5 2. oa. s а у а REM TEE ре 5з. uos AO ДЕШЕ Grootste voorloon. : .. .-. . . , 95, UU S Kleinste achtertoon =., < р узуу. сз. т 13. RHINORTA CHLOROPHAEA |Бағғі..|. De onvolwassen vogel in het eerste vederkleed verschilt van den volwassen (beschreven in het Natuurk. Tijd. Ned. Ind. Dl. L pag. 584). De deelen, die bij den volwassen vogel grijs gekleurd zijt, bezitten in het eerste vederkleed eene sterk geprononceerde ros- achtige kleur, het donkerst op den kop en nek, het lichtst op de borst en keel, terwijl de zijden van het gelaat en van den hals een geleidelijken overgang vormen in tint. Ook de staart- pennen verschillen. Zijn deze bij den volwassen vogel kastanjebruin met witte uiteinden, die van het bruin zijn gescheiden door eenen zwarten band, bij de jeugdige individu’s zijn zij zwart met witte uil- einden, doch het zwart is, afgebroken door eene menigte grijsachtige dwarsbandjes. Ook de stuitvederen en de boven- ste stąartdekvederen zíjn geelgrijs met zwarte dwarsbandjes, | terwijl de onderste staartdekvederen eene rosachtigzwarte kleur hebben. 217 М. RHOPODYTES DIARDI [Lzss.]. Te recht merkte Bürrikorer in zijne Contributions to the Ornithology of Sumatra op, dat $снькск in zijn catalogus van de Cuculidae van het Leidsche museum deze soort verkeer- delijk als eene variëteit beschouwde van Rhopodytes sumatranus DÉI Van de exemplaren, die ik van beide soorten in mijn bezit heb, zijn die van R. diardi iets kleiner, ook in de afmetingen van den culmen rostri. Beschrijving: Bovenkop еп nek donkergrijs: zijden van het gelaat eveneens. Eene groote naakte wrattige streek van bloedroode kleur strekt zich uit van achter de neusgaten tot ver achter het oog. Kin en keel lichtgrijs. Zijden van den hals, den krop en de borst grijs als de bovenkop. Ruik, onderste staartdekvederen en scheenvederen dofzwart (in tegenstelling met В. sumatranus , waar die deelen kastanjebruin zijn). Mantel, rug, bovenste staartdekvederen, vleugels en staart zwart met sterk geprononceerden zeegroenen melaalglans. Пе slaarlvederen bovendien met witte uiteinden. Bek bij de vol- wassen vogels geelgroen, bij de jeugdige individu's donkergrijs- groen. Afmetingen : | AE оо E Vleugel 0.139 » Culmen rostri 0.028 » Tarsus duet 0055 » Grootste toon met nagel RN 0.028 » Момын ton sas. ныл noh (o hond A 5 15. OENTROCOOCYX JAVANENSIS [Dcw.]. Van dezen kleinen spoorkoekoek werd onder den naam 218 Centrococcyx rectunguis (Ѕтмскі.) een exemplaar beschreven in het Nat. Tijds. voor N. Ind. Dl. L dat restanten bezat van het eerste kleed. Een volwassen individu is in de Lampongsche collectie aan- wezig, waarvan de beschrijving is als volgt: Kop, nek, mantel, rug, stuit, onderdeelen en flanken zwart met blauwachtigen metaalglans en glimmende schaften. Staartpennen zwart. Kleine buitenste vleugeldekvederen licht- rosbruin met witachtige schaften.” Achterste mantelvederen en scapularia sepiakleurig met eene tint van brownpink. Groote dekvederen der primaria en slagpennen rosbruin met dito schaften, de laatste bezitten sepia uiteinden. Groote binnenste vleugeldekvederen rosbruin, overige donkersepia met bruin afgewisseld. Bek en pooten zwart. Afmetingen : TOM Енде E M PENET ANN M. бан... (ма НОВ DA ВИЗЕ ИМА Vieulle ET ENOR TANTE Soo TUM е ^ WR СӘРЕ 02996 ny nues dones e  LOCUM Grootste vaorloon. cart. uos tua ӨТЕН id. met MEE. . 24% 0.040 » Grootste тол... с об id. met pagel. ou cu do DUM 16. HYDROCISSA NIGRIROSTRIS. (Beyra. | Нег vederkleed van dezen neushoornvogel is effenzwarl; dat op de bovendeelen, de slag- еп de staartpennen een groen- achtigen gloed heeft. Een geelachtig-witte superciliairstrook ontspringt boven het oog en reikt ler zijde van den kop tot achter іп den nek. 219 Het zwart van de kopvederen reikt echter tot aan де neus- gaten. | Uitgezonderd het middelste paar, dat tevens over de andere heenreikt, zijn de zwarte staartpennen voor hun achterste gedeelte wit; zuiverwit bij de nieuw uitgekomene, geelachtig- wit bij de oudere pennen. De bek en de casque zijn zwartachtig, hier en daar afschil- ferend; pikzwart achter den helm en langs den achterkant van boven- en onderkaak, grijszwart op het overige gedeelte. De bek met helm komt in vorm overeen met dien van Hydrocissa malayana (zie Natuurk. Tijds. Ned. Ind. Deel L pag. 587). Afmetingen: Totale lengte van het geprepareerde individu . . 0.588 М. Middelste staartpennen. „+. sons o s + 0.298. » Vleugel: … . . 0.285 >» Culmen rostri van adio het itus tot e 4 van den bek. . . . 0.119; » Afstand van den а бе casque tot es punt van den bek . . . . "hnc xh c; AE CS Hoogte van de onderkaak aan dé kee E МИА s Idem van de bovenkaak > » » „0.026 » Hoogte van het kamvormend uitwas op di ной  Middeltoon met Sm icon us а њи новце M › Achtertoon met id. . Оа Lengte уап den Wen "ted GéqUe -a 2.2. 200.» 17. DICHROCERAS BICORNIS |1... De neushoornvogel met den dubbelen helm schijnt in de Lampongs niet tot de zeldzaam voorkomende soorten te be- 220 hooren, in tegenstelling met де Padangsche hooglanden, waar Dr. kat 8 andere soorten verzamelde doch niet de onderhavige. Behalve Sumatra zijn ook Malakka en Britsch-Indie opgegeven als streken, waar deze soort inheemsch is. De vogel is gemakkelijk herkenbaar aan den dubbelen helm en het eenvoudige vederkleed (wit en zwart). Beschrijving : De zijden van het gelaat, de kin en keel benevens een smalle strook van het achterhoofd zijn zwart gekleurd. Nek en hals wit met okergele tint. Borst. voorbuik , flanken, mantel, rug en stuit effenzwart. De bovenste en onderste staartdekvederen, zoomede de achter- buik, wit met flauwgele tint. Middelste еп kleine bovenste vleugeldekvederen zwart. Groote zwart met geelwitte uiteinden. Slagpennen zwart, de basaal-helft en de uiteinden echter wit. Staartpennen wit met breeden zwarten dwarsband nabij de uiteinden. Pooten geelgrijs. De onderkaak is over het grootste gedeelte ivoorwit , aan den hoek van de onderkaak echter zwart gekleurd. Bovenkaak aan den oorsprong zwart. Verderop oranjegeel tot nabij de punt, waar het geleidelijk in oranjerood overgaat. Snavelrug zwart. Op de achterste helft van de bovenkaak bevindt zich een sterk ontwikkeld plat uitsteeksel, dat aan iedere zijde een afgeronden kam vormt, van voren scherp afgesneden en aan den snavelrug grenzend; van achteren als helmvor- mend uitsteeksel afgerond еп zwart van kleur. De zwarle kleur van den snavelrug zet zich naar achteren voort tot achter SE den voorsten hoek van den zijdelijkschen kam en vormt aldus eene zwart gekleurden driehoek. Overigens is de kleur van den helm lichtgeel ter zijde en van voren en oranjerood in het midden. Afmetingen van een geprepareerd individu: ДСА аа Seth langie oren wu. sov ние ol NM. КО он шета ое И + Vleugel: . : . 0.465 » Afstand SERI ge E уап dei рај ‹ en deg achterrand van den helm . . . 0.517 » Afstand tusschen de punt van de рек. ей ge voorste grens van den helm . . . . 0.179 » Lengte van den helm langs een der ian gemeten . . TUM -oL . . 9460» Grootste benik van pe hels сч. VON s Hoogte van den helm in het midden : Hoogte van de bovenkaak aan de basis. . . . 0.052 > Hoogte van de onderkaak aan de basis. . . . 0.025 » Tarsus . ££ 2-22 uon ин >» Шы. d ees err nM uin пета Блан ОЈ» Mehtertoan zonder id. ot once motel el. «0030. а Nagel van den middeltoon . . . ; . . Cni ORD > , Ле dia OMA Breedte van. de voetzool |... 2... . . 0.088 » 18. MEROPS BICOLOR |Бор».|. Twee exemplaren zijn aanwezig, waaronder één van een jeugdig individu, bij hetwelk de middelste staartpennen nog niet ontwikkeld zijn. Het andere iu full dress verschilt van het javaansche ехеш- plaar dat door mij in het Nat. Tijds. v. N. Indie DL XLVI is beschreven, doordien de: bovenkop, nek en mantel effen- donkerkastanjebruin zijn: de kin en keel en het gedeelte der. wangen zeer lichtblauw ‚zijn en de borst en buik effengroen. Het beschrevene javaansche Seen was іп overgangskleed. Afmetingen : Middelste. staartpennen 2222.22.22. 0447 М. 222 Overige staartpennen. ..-....-.-... 509 9070 M, Vbüdbl. У ЕУ ИО ПРОТЕ Сабо ТӨН ee Farsus. oi ca AON deb о Middeltoon met nage... . . 2075.77 ғана Achtertoon met id. 0:009 » 19. NYCTIORNIS AMICTA [Темм.]. 