Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
<m<r\(ij\ tEJigtrvt/jw cm (HI 2 (UUI fl \\ — (cicmoogajui/is SB. gezwol- len, dik, van een lichaamsdeel, waarop zich kwade sappen hebben gezet. — Verg. <m<ncm ananjifis 2. CJ '-" 7 dm (HI 2 (UUI fl W — QcifncmcmgMJifis zva. <xn (J Ul 'co ^ CJ U{ am (HI (El ff\ SB. tarwe. Pers. gandoem. > (HI (El fl am (Hl](&) [f\ (Jav. crncmM/jx toovergebed tot bezwering). — omwi^ SB. iemand {met tooverkunsten) tot zijn wil brengen o/krij- gen; iemand verleiden, vervoeren, ver- strikken, aan zich onderwerpen. am (Hi (El fi\ SB. hardop droomen. am ai (Hi \ S. tcn-riMiM/is B. gehinderd of WW onaangenaam aangedaan worden door het leven dat gemaakt wordt, of wel door iets, omdat het leven of geraas maakt; ook {dan voor (Ejiam(Kr^(qi}h\ hinderen , onaangenaam aandoen; 't hindert. — <& cm ^ ah > <c? anj^\ S. (Mi7n'?iKmpi(mji\ B. hinder veroorzaken aan iemand door het leven of geraas dat men maakt. — imigthap^cmnrj^ihig^igcchx waarom zullen wij daar zooveel drukte of leven om maken? r- ".:■■■ ,r"£T 736 0 <5> cm (HI 2 \\ — xncmahz\ S. <ci9mtvn/i\ B. (slec/lts voor een aanzienlijhe drag 'en , tericijl de drager is een minder e) iemand of iets op den rug nemen of plaatsen en dan zoo dragen ; iemand of iets op den rug dragen. OT}/K7W — (KnchrtM\ zva. ^*fl*^»™^ zie blJ (hrn(^niK7i/j\\ En zie aldaar ooh ^^tyftf1^ <tn (H) \ SB. mooi gekleed, sierlijk uitgedost; ooh fatterig, kwasterig, pronkziek ; pron- ken. crn-yi£i\ mvdsv. — o™ am tHixn (htjj\ pron- CJ kerij, kwasterigheid. — ootimwwjn wedij- veren in mooi gekleed of sierlijk uitge- dost zijn; wedijveren in fatterig of kwas- terig zijn. cm 2 (HI 2 W — crmohdSitmis SB. lijden aan een klierachtige opzwelling aan den hals. — Om zoo'n opzwelling te genezen, bestrijht men die met warme rijst, welke rijst vervolgens aan een hond wordt te eten gegeven; men meent dat de hwaal langs dien weg op den liond zal overgaan. cm (HI \ SB. het bovenstuk aan het lemmet van een kris. (SJcr. goendja, festoen; goen- dja, naam van een sling >e? -plant . Prof. Kern. Jav. JFdbh.). <n cm (H) P\ SB. vroege, vroegrijp, van pare, ooh van (tKcmiw (Kntwuuin^amtm^ [in het Soe- hapoerasche itm<n.icui(t^d^ij\ een in het 4e of 5e jaar vruchtdragend, klein soorfc klapper- boom. Verg . m.tKm\ en ooh bij .**cTm\ cm (HJ &^\ naam van een varieteit van £?? asn t clvi ^ cm (to \\ — xncmM^ SB. schenken; iemand be- loonen, begiftigen, bescbenken. — odm^i (mjj\ loon, belooning; geschenk tot beloo- ning of uit gunst. cm 2 (ah \\ — «ncm2(ah\ SB. rammelen, bv. van een ijzeren ketiing; kletteren, van in een gevecM teg en elhaar ko)nende zwaarden of hrissen. asnam<njt(ah\ mvdsv. cm 2 (H) (HTJ fj W — <*zicrm»r>*fnji\ SB. iemand den gek aanscheren ; gekscberen , kortswijlen, gekheid niaken met iemand; ooh iemand de risee van het gezelschap maken, met zijn figuur verlegen maken. cm (HI nrui n\ SB. alles, wat onder iets ge- legd of daaronder geschoven wordt, om dat te doen vaststaan, om het den grond niet te doen raken of wet opdat het meer voor- of achterover helle. — <m am mom/i* onder iets eengandjel leggeno/schuiven.— (cicmMrffi£)ru/i\ fig. iemand, bij toien men 737 "IT inwoont, te gemoet komen, assisteren in de kosten van de huishouding; aan den kostwinner hulp verleenen, door ook wat in de huishouding te brengen; iemand, die nil (HJi-rmAJiG^Mm^ of (KJi(iJKKnq\ met geld, goed of handenarheidbij het arranger en helpen. Q (TO (hp (TU) fj\ zva. crhojiiru/jw */ cn cm (HI fj (l£\ 2 \ SB. slingeren, van eenprauw; heen en weer waggelen, van een steen, als men er op gaat staan, ook van een wadah die niet vaststaat, bv. van een Jclapperdop; voorts in onrust en ontroerd zijn, van de be- volking ergens, bv rdoordien de uitbarsting van een vulkaan wordt verwacht. OTI cm (H) W — o rj cm (th \ SB. iemand met zijn ttceeeh, drieen enz. aanklanipen en vast- houden. cm(Hl(E/)/j\ (Jav. ^mm^j/l^ meening, wat iemand dunkt; discours, gesprek, redene- ring over een onderwerp, door elkander zijn meening te zeggen ; discoureren, enz.) crn£i g£,ls^ S. arr^an&i^Kps B. beraadslagen; za- menspreken, discoureren; raadhouden met o een of meer personen . — crn $™ tmj \ hetz. 1 2 (HI \ en otjknio^/nt^n (in het Buitenzorg- Sckeook(rhgaa<miHijf\ Rg. K.). SB. krjkl zie! ook immers. — asn^amg^i\ zie! zie!; kijk! kijk! cm (HI \ SB. berg. — iu am ith (in anji \ bergstreek, gebergte, bergland. — oSoti^o^n hetz. g ^ °^ x bergme n sch , bergmenschen ; Soendanees, Soendanezen. — ' xmajicrnah\ de Soendasche taal, Soendasch, Bergsch; het Bergsch. ommasnim^iasrjasn(m(H^\ ajicmni asn(Hi^i(KrKhJi(LVianji\ (~Rg, Tj.) spreekw. het is een wanhopig of hopeloos bedrijf; het is he>t vullen van het vat der Danai'den. — awasn^n^crnith^ zie bij dsnoriqw CHI (HI Cm \ zva. cmruicrr>s\ K. cm 2 (H) (CI (H) <H) fj \ zie oSi^ Q cm2(*J)\ SB. aarden pot of kruik met wijden buik. Mai. goetji. cm 2 ®J1 2 \\ — (incm2(Kj)2\ SB. iemand aangrij- pen, bv. bij den arm, in dier voege, dat men den nagel van den duim in zijn vleesch drukt; fig. in de hoop hem aan 't praten te krijgen, iemand zeggen, dat hij het mis- drijf pleegde. — Voorts, maar niet in de Pre anger (zva. ^g*^* Bg. K.). cm (*J) 2 \ SB. pare snijden bij een ander, tegen een halve bos van de 5 gesneden bossen, of wel tegen Jj10 van het gesiifr- CY cms 738 cmfn\ dene als loon. — «i<mw»£?*»n^ ^re op dien voet doen snijden. — Verg. am^ss <TO\ SB. gelijktijdig beginnen, uitbarsten in lackey Mien enz. van velen, ook gelijktijdig beginnen zich te laten hooren, van allerlei muziekinstrumenten ; losbarsten, uitbarsten / CY van brand, twisten, enz. — cmam\ klankna- booUing voor afgescJioten worden van kanonnen: kraken. Verg. <*p cmnrj\ SB. eg, egge. <&™^ eggen.— wiowTjMMjfx hark, ook garoe in het klein, zooals Jcinderen wel maken of tot model. — (rro-rimjgiN zva. amn^w K.). — <xn cm -r^tai <m\ een stuk grond voor de eerste maal eggen. cm cy)2\\ — <Mcm<r,ts SB. zich krabben, bv. het hoofd. « oncT7 2\ SB. een schreeuw geven, een gil geven. — a^n schreeuwen, luid schreeuwen, 't luid uitschreeuwen ; hard roepen ook tot iemand; schreeuwend roepen; iemand toeschreeuwen; en, maar Jav. brullen, bv. van een tijger. — cmcmrn2(vi(hnjj\ hard roe- pen, uit alle magt roepen en schreeuwen; schreeuwen en roepen. — mtcm-ruviaojis ZVa. <cin£»'m en cmcm-ritVithnJI* cfftz<n\ SB. I. haastig, met spoed; haast hebben. — //. hulptooord on een imperatief uittedruhken; maar in Basa of de beleefde taal, met voorvoeging van dncm\ of o^mcm^ Voor is cmz^n\ ook zva. i»o»?oi\ eilieve; en eindelijk ook hulpwoord voor de concessieve wijze van spreken. ^2^^ "«n^W^ &B. aan zijn toorn lucht geven, uitvaren, half krijtende. emnj\ SB. leermeester, leeraar, onderwijzer; ook de houder van een school voor djam- pe's, dowa's, enz. (Skr. goeroe, zwaar, ge- wigtig, groot, uitstekend, eerwaardig, en leermeester, leeraar. Jav. Wdbk.). — ™^ ™N of ^^^ leeren, onderwijs ontvan- gen; onderwijs genieten in lets; dat doen van iemand. Die per soon dan Stan^^an^ door den moerid. — (ctot^tjowt^ les in tets nemen. / in cm(n<rn^ — ^<q(mtf'vl^ SB' uitPeuteren' het gebezigde stokje, de veer of wat ook tusschen de 7ingers heen en weer draai- jende; een kasir uit den grond peuteren. ^rm^n slagpen, ontdaan, vandeveer- tjes met uitzondering van die aan de punt; zoo'n veer tot oorpeuter. eft) «T? P \ wordt verklaard met ^^w n genoegen, 739 am i aji t un \ pleizier, in zijn schik zijn. — Simm %M(iK<KA(Kn(Mmni(im<7rirri ^ajuruiun ^a\ zie bij o ^7 nri 9 \ zijn mond roeren, babbelen. Verg. «w)wn?^N waarmee het wordt verklaard. Om2(UI2?\ zva. *i(ui<}W(Kr)Jl\\Bg.K. — anariiB cm2iuii^cn2(m/i\ SB. iemand, naar aanleiding van lets dat hij doet, interpelleren, inlich- ting vragen; berispenderwijze of om op lets te w(jze?i, zeggen tot iemand; iemand er op opmerkzaam maken of wijzen; op iemands fouten ofgebreken neerkomen, &releveren; aanmerkingen maken. CYY) <rY) P\\ omcrnni^ zie afn&l ft crnniPW — <ncrn-n^ SB. gedruis, leven of rumoer maken; zwaar of sterk ruischen; oolc een donderend geraas maken, bv. van een aardstorting, van <kj)G^\ enz. Voorts gonzen, van een muskiet; en het is (was) een leven , een geraas, dat of waarbij enz. Cm 2 cY)!>(l/n2 (Hlfl\ of cmt*rnunttmfl\ SB. I, zva. £ISi\ er maar goed aan toe zijn, in vergelijhing met een ander. — II. uitroep, en wel I. waar wij bezigen: 't mogt wat! en 2. voor ons: dat gaat mijn verstand te bo yen! — Tot versterking wordt asntxm\ dik- wijls acftter (fni^^iuntMJis of .<mniaJnt(Hi/f\ gevoegd. am 2 (U12(Lm\ zva. arum* (Skr. greha, huis, woning; en huisvrouw.) — crnt(ui2(uri(3^^arij^\ S r ° O <* /■ zva. am(tj)6j&{Kyi\> — iE/inn$(uit(un\ zva. (vktmuiw farnfUV (Hl\ zva. ojit&icmvn maar minder gebr. (SJcr. grahana.) am 2 en *T7 en curt orui n \ SB. in het oog ko- men, gezien worden, van lets kleins, dat ergens onder of in lag, of wel met iets was toegedekt, en nu wordt ontbloot. cm (HI (ISY)\ zva. (&iM~fns en *™?ro^\\ (oat. goernita, rollend.) cm <riH (HI nrui [j \ SB. ergens vol Hggen met groote steenen; ook van menschen en dieren, zoo als bv. wilde varkens: ergens zeer talrijk zijn. cm m (H)\\ (mcm'r>fii\ naam van een soort gras. cm *>7 (HI \ SB. draaislijpsteen. — Verg. <§^* b cj ojj^ajn(K)jf\\ xncm'?iM\ aan iets, dat bereids is afgewerkt, maar niet voldeed, eenige ver- anderiogen aanbrengen; een boek of brief herzien. en cm en m en (Hi enjin \ Holl. SB. grendel, en meer bepaald zoo'n grendel dien men op- schuift of laat vallen, dm boven ofonderaan CJ 740 o r> ie& zooals een deur,eenversterluikof derg. — Een grendel in de dwarste aangebragt, be- noemt men niet zelden met «sn<rui <ht^w — tqam nno(n(ha(r^6^(C7jzj)2Mji of 6 ^(Mtui (my \Sch.UlI den grendel omhoog ; laat den grendel vallen; schuif den grendel er op. <m<rri(Kl\ zie cmpiw (J a} <YV) (Ui (Hl\ — '■ an cm <ui aft \ ook am cm cm CKiim to ,i\ s a sco sco -' SB. van spre/cen: dof, hoorbaar maar onver- staanbaar, voor iemand, die zich bv. bevindt in de kamer naast die waarin wordt gespro- ken. — a?ricm(ui(hn\ mvdsv. als bov. van Jiet SCJ spreken of zamenspreken van twee of meer OY) (Ul (HI \\ — ceiomcui(Ki\ zva. (Worn cu(Hi2\\ s Qt sai sco ah OJt (HI 2 \\ — xncrniv)i>hi\ SB. van het ipre- s CJ ^ ken erg ens, zooals bv. in een kerk of in -een ander groot gebouw: ^galmend, met een galm; en van de stem, terwijl men spreekt als boven: hoi, hoi klinken. cm (Ul (H) arm n\ SB. voor het gevoel zich yoordoen als iets hards, gevoeld worden als te zijn iets. hards, bv. van de moentjang, die in een boentellan van buiten wordt gevoeld, als men de boentellan bevoelt. Voorts van ■ . . • den bulk: zdo zijn dat men bij be tasting waar- neemt dat er zich in bevinden harde zelf- * standigheden, hier en daar verspreid. - Verg . KmajKHinru/j.^ crrmn (K) arvt n\ zva. cm-h^mj^^ Eg. k. Q cm CT) (HI arm (I \ SB, ongelijk (van den grond) van een erf, van een plank, enz. Verg. am (u Cm ,ry) (HI Of\j} ft \\ — otm^M.rM^ SB. zich losrukken of losworstelen of wet dat trach- ten te doen, door een of meer personen onder of vastgehouden wordende. — xnarn^M (rSgan/js een of meer personen, door wie men onder of vastgehouden wordt, dwingen, om los te laten; zich aan hen ontwprstelen. -- Verg . am cm mm fo/v 2 ann w cm cyicri\ zie cm%w cm (Ul Ol \ zie cm%\\ s cm <ry) 2 (KYin\ I. S. pokdalig, geschonden van de pokken. Verg. (iTmn^^hcnjiw — II. e?l dan OOk cmcmr)2(tnijl\ 00k Wel cui am-nztKnjl^ SB. soort hark. — (cicmrid(UTyf\ iets zooals grint gelijk inaken, gelijk verdeelen, met behulp van een garok. Q Q cm °>7 (KYI n\ SB. L benammg van de ^H'^^A <rj*m\ die ieder loerah kreeg van zijn wa- dana, en die inhield het aantal bouws en 741 de tjoeke (tenzij het produkt minder mogt hedragen) die hij moest verantwoorden. — 2. benaming van het stukje bamboe {awi sapasi), dat de zoutpakhuismeester, als het heel druk loopt en om beter controle te kun- nen houden, geeft aan wie zout komt halen, fygen over gave van het geld en als bewijs dat de man zijn zout nog ontvangen moet. — Men heeft drieerlei soort .dergelijke giriks, een voor aj) e-.(rj asn \ een voor 9J)abncciie~.<nAsn\ en een voor ajKut-najKimjiw Maar slechts in enkele drukke pakhuizen is deze handelwijze in zwang. Foorts (in het Buitenzorgsche, alwaar de soerat tjoeke die de rijstplanter, na taxatie van zijn veld of velden, krijgt, en die hij bij de in levering van zijn tjoeke laot afleekenen, ook girik wordt genoemd, nog benaming van het awi sapasi, dat de landheer aan den rijst- planter uitreikt, ten beivijze dat hij zijn pare mag snijden. Op deze girik staat met inkt vermeld de naam van den man, van de kam- pong waar hij ivoont en het aantal van zijn petakkans. Rg.K.). Ferg. wxb^\ en ^nsftlaj}^ Q ornnrj (Kn fj\ zva. ^oov &*) 2 <ry) 2 (HYl fj \\ — cmcnu-mtMryis SB. iemand, of een dier, bv. een wild varken, met een am (Ul asrj/jw — xn(rnajidsnji\ SB. een merk- kris, piek of derg. wapen, bij den mond (bek, muil) in, in de keel steken. cm 2 *n 2 CKn 2 ckyi n \ SB. met gekraak , o/krakend breken (<ui2asht\- van een dikken tak, van een pamikoel enz. — ow^?^? lury ^ kraken, bv. van zoo'n brekenden dikken tak. nji(*shji\ teeken maken op of in lets. Rg. K. Voorts groeven maken op of in lets tot verfraaiing; en fig. bij het verzoeken om iets, precies opgeven hoeveel men verlangt, in plaats van, zooals de 7oellevendheid vordert, de hoe- veelheid overtelaten. cm °*7 (1571 fj \\ — tuicfn-nd.Tijp. SB. piepen van de as ( irncHKhn/i ) van een padati, onder het voor tg aan. am ^H 2 (iSY)fl\ /. icK&intasnjis SB. knarsen, knersen , kraken, van een deur en derg . — Li. crh''m(L>7i/)\ zva. ^ntnjitasnnuiasn runtime^. rhi(Hi\ van een lebe. — <uzaflj?*an<>7?<*irn0o«\ een uitgestrekt boscb, een woud. — (Leu- weung garotan (lees: leuweung gerotan. K.) a primeval forest. Rg.) — Ferg. bij (mrum a .. » asrijj\ >m,r)(iiu\ en om arm w crn <H asn fl \ SB. met inkt, potlood of krijt getrokken streep 0/lijn; kras. — xnonrpr}asn^\ o^-ntf^s 742 O^T^N zoo'n streep of lijn trekken; krassen. (cicmniitsrKho/is mvdsv . ook licieeren . — *<n (Ujcmnriasn(t5n\ (C)inji^amnna5Y)xm\ spreekw. het- geen men zegt te zullen doen, moet men ook doen. Q orn 07 asr)/j\\ — <e?<mrnK»^ &Z?. && bezm- gen; iemand of iets, zooals in een fabel, ver- telling enz. ten tooneele voeren; een wawa- tjan schrijven. — <Niroo7jj -h^t^n de dichter, de schrijver. Cftl Of? <r>9 O/l QSY) (KH ft \ zie n^amirfasnitm^w cm (Ul (ISY) (KYI fl\\ — <&chi(uasn<KriJl\ SB. iemand door toon van stem en snelkeid van spreken overdonderen of trachten te overdonderen, om lets uit hern te krijgen. klanknabootsing van het gestamp of dof gedreun zooals door het met de hoeven op den grond neerkomen van een hardloopend, bv. galoppeerend paard. cm (Ui (Ml n \\ — amamiuiMp zva. ornno? <Hnji\ vreten. — <& cm mi (Mjfs zeer plat: lets vre- ten, opvreten, en onvertaalbaar redewoord ■n o a o VOOr (C7}^<m(L7iit<HTyi\< — JSv. (MOMCBi^asnasntu} cm ni (h/lfl W — ow^m|\ SB. iemand of iets in het voorbijgaan raken; langs iemand of iets in het voorbijgaan schuren. cm n/l (hJl ff \\ — ooQ-tj^n SB. iets, zooals leer of een samping glanzen, glanzig maken, als volgt: nadat het goed op de (uamn^oj)^ (Hip de spiegelgladde plank waarop het goed de bewerking onder gaat, is uitge- spannen, wrijft men het met een kewoek, en wel met behulp van een langen veerkrachtigen of buigzamen stoic, waarvan het eene eind gestoken is in de kewoek, en het ander eind, met behulp van een £?^?~^^n gehouden wordt tegen de oji £1 cut asiyfw — Be stok is zoo lang, dat men dien moet bnigen, als men de kewoek over het gojd wil bewegen. Zie ook ^ny^^ &njl \ en w <&LM -s* (uyi ^ — cutarnnrt ojiji \ zie ondef (U)Zirj(U)(&nJI\\ cmnriOJlflS SB. wild, schuw, angstig; niet op zijn gemak, ook van iemand zva. (njjiunojyi* Verg. xm^xia^ji^ en cm en <yi ori (M otxa n \ zie ^n^^^w f a z" ° cm(U)\ zie c^^<i7i\ en m<eji<&<kwmji\ oij «*«* (hwjiw imo(3^\ en <St mi (vi \ zie onder e-. cmniajicm/}^ — ^-"^^^ zva. *" (Ea-AiMjis aldaar de eerste beteekenis. e^< cmtnnt(vtt\ 743 cm 2 <rY) 2 &JI 2 \ SB. hoi, raw **» foow; en van dakbedekking: met een gat er in, een opening hebben, open. Q Q Q CY1 OTUt (Ut ft \ aji(biiarnyKtvt(Uji\ en crrlorrl'' arm (ui ~ji (tofts zie ammjiajijiw <m 2 *>7 2 <M/I 2 \\ — <cirrm'm<rm* SB. voort- rollen, wegrollen, bv. van een ei, dat men op tafel legt, van een doedoekoej, die afwaaide, enz. Voorts: als van een leijen dakje, van spreken. — (orm?'>i?n>?»f»i?(K7^\ lets voort- rollen, ergens keen laten rollen. — crmomz^z trutxion^s heen en weer rollen, van een rond voorwerp. Verg. xnorm^id^w <m c^} CU} ft \ SB. snel, rad, van spreken. Verg. cm ru asnji w QfTI (U) 9 \ SB. vork, waarmee men eet. <m nrj (Ul\ of '£/"Kj5^'TJ5lJ,N &#• griffioen, draak (Skr. garoeda); in fabels en vertellingen voor lammergier, arend.— Verg. am njiti^w orn (Ml P\ SB. wachthuis, wachthuizen aan de wegen op een hoofdplaats. (waarsch. my *tf.\ of cmw verbast van H Tort, guar da, of het Fransche garde. Jav. Wdbk.). Verg. mi\asnt<ru4w — xnama^.^\ de wacht hebben, de wacht betrekken in een gardoeh. crnnriaJi crnn\ zva. ^^^^^ crn nj (tJf crr^ff N ^. redewoord voor het ho- men, aankomen (in &» \ 6^*tvu\ ) van een rijtuig of wet van een of meer personen. Ah rede- woord is het in het Hollandsch niet terug te geven; wordt het gehezigd als werkwoordy dan kan het van een rijtuig gebezigd, soms vertaald worden met voortrollen. Enz. — a7tcrriTi(iymyi\ daveren, van de brug, waar- over een rijtuig rolt; ook of wel daverend, van het geluid van het naar beneden komen van een grcot brok tjadas of wel van een stuk van een berg. Verg. cmrria^mrijf\ en «n cm en T7 Of? \ SB. kerk, kerkgebouw (Port. 1 igreja) — ^^^^^0,% :\ musch, mosch, 07 (LM \ Rg. guriang, the mountain genii; the spirit of the mountains. Aan K. en aan mij van elders onbekend. — orn -n ^ o aaj^ \ B. (van een aanz.) zwaarlijvig, corpulent, vet; voorts van een <*n.f<°)\ en van een <m* <£i2\ zva. oT?^^ji\ uitgestrekt; maar volg. K. in het Buitenzorgsclte gebruikelijk van een <g\t&\ of een a?)tajn\ die <njitKm<qaJiasn9a* — Verg . arharhtw cm 2 rH 2 (Hl/I 2 (HTI fj VS — <i7)cm?-n*£7fl?»o*0\ SB. iemand of iets omsingelen, omringen; M; T an mi <£>tJF\ 744 am "n (tji ok \ ooh iets, bv. een lord met rijst, omringen, om daarvan te eten, bv. van hippen. — Verg. <Ei,-n<MDp cm (LSI (&)/)\\ — (ncrriajiMCMjis SB. zich laten hooren (in ondersclieiding van verwoed brul- len), van een tijger of de tijgers ergens. Eg. K. Verg. c&amapw Mai. (menggeram, toornig worden; grommen, brommen van tijgers of varkens en ooh van menschen. P.) cm *Y) (&) ft\ en gew. irae/^ _ SB. benaming voor halfzijden stof, zooals men wel gebruikt voor een baadje of broeJc. CDfl <>7 Q/l (Efl \ SB. naam van een smahelijhe visc/isoort, die in vijvers wordt geteeld. am OJ) (&} OSY) /J \\ — cetcmajifolasnjis SB. van iemands gedachten of gemoed : steeds werk- zaam zijn, niet rusten; ooh geen rust hebben, omdat een. verlangen, dat men hoes- tert, nog onvervuld bleef; en steeds bezig zijn, steeds vervuld zijn met iemand, bv. met een beleediger, tegen wien men op wraak zint. wjtji^n maar Tiet is minder gebr. in de Preanger. am m (E/f QJi /} \ SB. stofregen, motregen; stof regenen. Verg. mjiniSiiMji^ am c^ van cm (Ei (ik \ zi? (*Jiz"n\ IJ GEJJ d^ \ mvasv. van cm amm am P\ zie cmcmfw Cim <rYJ am P\ mvdsv. Van cmcm^w am am \ zie cm* am c^l am m \ SB. voorteeken, bv. verschijnsel, dat lets voorspelt, bv. den dood of de aftreding van een zeer aanzienljjk ambtenaar; voorbeduidend of op iets wijzend teeken. Jav. (een buitengewoon oproer in de natuur, zooals bij storm met zwaar onweer, zware regen en overstrooming ', veelal toege- schreven aan den invloed van vorsten of heilige personen, bv. bij liun afsterven. Jav. Wdbh.). am m am nn \ SB. haastig, met spoed; haast maken, bv. om weer heen te gaan, weer* weg te homen. am nrj am asn rj \\ — mcm-ncma^ £Z?.knab- belen, kluiven aan een been, een djagong enz. am (Ui am aswfjw — ajicmMmvm^SB.koken, van Tiet gemoed, bv. bij de kerinnering aan een ontvangen beleediging. — cm (utam asm (htjj\ des duivels worden of zijn; van woede of boosheid koken; ooh iemand wel willen opeten, in iemand wel willen bijten, bijv. in Jtet hindje, dat men hust en liefhoost. Van (rncmasnji^ Verg. cmtcmiasn/i^ r. 745 inrnxmg\ ( crn cm (*J1 n w — MctA™^^ SB. <mm mi(*s^<™c$(K*£l2i>nji\ zekere ziekte, waarbij men a fen toe lijdt aan hevige hoofdpijnen-, ooh lijdt aan de oogen soms tot blind worden toe, maar die ooh dikwijls zijn zetel heeft in den huik onder dezelfde verse hijnselen ah bij het graveel. am 09 2 cm 2 (n^/i \ #Z?. een tijgerval. cm (Ul ccn o\\ — cniiunm^(LH(m/j\ SB. met zijn velen, van het iets, bv. een satvah, bewerken^ ooh van het aan iets, bv. aan een weg, werken. — (LncnKUKim^iLiKhn i <k^\ iets met zijn *velen bewerken; iets, zooals een weg, met zijn velen in orde maken. cm nri (in? cm fj\ SB. van bamboe gevloch- ten mat tot bewanding of wel tot zolder in een vertrek, ooh over de hap van een rijtuig tot bescherming daarvan en voor de hoelte. — Verg. (hmikw crn nrj tun W/J v\ — «$ (rn "n*™ ™^ SB. naar beneden rollen, in de diepte storten. Cm nrj (VHfj Cm fj \\ — (^crn-nn7ncrr^J|^ SB. op- springen, met een sprong op de beenen komen, zooals iemand wel doet, die terwijl hij zit, plotseling door een insekt wordt gebe- ten, of zooals een schrikachtig dier, bv. een hert doet, als het, liggende, verschrikt wordt door het een of ander geluid. f crn am 2 \ SB. soort overdekte draagbaar; de persoon die gedragen wordt ligt in een niet zeer diepen van bamboe of derg. gevlochten langwerpigen zak. cm 07 \\ — <niam'-h\ SB. hout, kleeren en derg. boven het vuur droogen; 00k eten, bv. (ui urn a-ji (C) *™ji\ om het wat drooger te laten worden of warm te houden, plaatsen op de tjatang hawoe. cm rf \ SB. droog, verdroogd, uitgedroogd. Verg. asn<un*. — (mTjTj"\ mvdsv. — Van hout han men en ^^ en om-n bezigen, maar van geroosterd vleesch of visch slechts het laatste. cm HO \ in het Buitenzorgsche : van een sawah of hoema: niets als onkruid vertoonen, doordien het veld niet werd schoongemaakt. Rg. K. Cm<ryi\ S. <£)(U\ P. «5n?oe\ en 00k cmiru^\ B. (van een aanzienlijke, maar niet sprekende tot iemand nog hooger als hij in rang) ziek, ongesteld, krank; ziek o/ongesteld zijn. — cmaji^i\ mvdsv. Vera, turvixnimjfs onder cfhttCigs 746 cfft 2 (Ul 2 \ SB. a worm, the common earth- worm. Rg . Het woord in dien zin onb. op Soemedang en op Bandoeng. — - t/nt^ui cm2cui\ een howe soort. s cm *Y) \\ — «ncfn-r\\ SB. brullen, van een tijger'* van een boeta, van een rund, enz. — un am wnn\ mvdsv. — oQnicm-n\ brullen en loeijen. cm *>? \ SB. boven ; elk punt van een rivier, en in sommige streken ook van het land, hooger als dat, waar men zich bevindt. <Hncm"n\ stroomopwaarts. — ^otj^v in sommige streken, bv. Galoengoeng {Reg, Soemedang) ZVa. asinqtutasnnr}^^ — am-ri(Hi\ ook het hooger eind van een tafel. — ajiam -n ^ \ van zitten : het hoogst ; ook de hoogst- gezetene aan een feestmaal of sidekah. (m^i(uapan/i^ (K.\ Rg. heeft girang puhun, het hoofd van de Badoej in Zuid-Bantam. am-hw T7 «sr? a \ de betiteling van het tweede hoofd van genoemde heidenen. — Verg. xmruw Cim <~*7 W — xncm%\ ook <tn(m%ttfnt(Hiji\ SB. vee drijven bv. naar Jiuis of naar de weide; ook wild drijven; en visck jagen naar de netten. — fm'rT(K7ffo/y\ kudde, door iemand gedr even; ook de troepen, het volk van iemand, door hem geleid of gecommandeerd. cm 2 OTj *>? \ I. S. Sj*.o?m^\ B. slecht, kwaad, leelijk, van geen goede kwaliteit; boos, gemeen, verachtelijk. — on^mopiN en cj~* ni(L»2(Ki/l^ mvdsv. <n) arm cm d tr^'-h \ of oon? (ri^h:Hngihnji\ iemand zwart maken, belas- teren; tegen iemand beschuldigingen in- brengen. — &i arm wti \ (ti6^n»2(hr^i hetz. — Verg. (okkjit} (KVjw — hmam2<r>'-h ccia<i^\ SB. of desverkiezende met (Kw6^«j)2(Ki(hnji\ B. boos- heid, slechtheid; ondeugden; vijandschap, slechte verstandhouding. — <& oaji tzi ^ thm an t a O (n^n&rxnMi? &-ji ov o? oaji (hh 2 ftqw i *"»') <e? MJJI n J 1J ver- eenigt alle ondeugden in je persoon. — ilji arm <n-r\ (ki \ S. het B. (ui<3^naj)t(Hi\ gemeen- Ujk niet van menschen: het (de) allerslechtste, het (de) alierboosste . <Lncmivfham*(irfr*(*n\ hetz. of met wat meer nadruk. — (E.t(utarmr^ <>> •v iemand verleiden. — 6^<u/?jo^M^<K?»o?rt\ 0f6^v)2(mim^wap(hritjci\ of wel n^aJinbi^i enz. ik acht mij verpligt ter TJwer kennis te brengen. II, M(rm<r}-n\ SB. iets braden of bakken met of in olie, boter of eenig vet. cm <rYl(M\ in het Buitenzorgsche zva. <bn*.i* Rg. K. cm n? aJi \\ — oww, SB. opligten, door y arm Tig Mi ^ \ 747 handel drijven met djampe's of elmoe's; iemand afzetten, geld afzetten voor een djampe of elmoe. cm 2 <">? 2 0n/? 2 \ SB. groote koperen pot, die den vorm heeft van een o-n^^w am nri am ni | \ zie drl^w t/ «/ am *>? am \ SB. een gepunte bamboe, waar- mee men wilde varkens bevecht en dolle honden afmaakt. am (KY) fl \\ — tm cm (Kg iK7i^\ SB. van lachen : met het geluid ha-ha!; schaterend. 01 am (KYI n\ SB. redewoord, eig. klankna- bootsend om te beteekenen het uit de een of ander houding overgaan tot het zitten, het zich zetten of het gezeten zijn : ging, gingen; ook redewoord voor CT«S<M/|<tf>i«<w70\ iemand- doen plaats nemen, zich doen zetten; het is dan niet terug te geven. am 2 (KYJ fl \ zva . (Ui(unrts>\ ook redewoord voor dat laatste en dan onvertaalbaar . Ferg. {OJidtKn^ am (KYJ \ SB. (geen minuut vrede kunnen houden, altijd mondvechten o/plukharen met broertjes of zusjes. K.) of speelkame- raads. om 2 OSYJfj \ Holl. goot; SB. duiker in een iveg, en onzigtbaar als zijnde gelijk met den weg en bedekt met aarde. am (ISY) \ 1. (Jav. belangrijk, van aangelegen- heid of aanbelang, van iets daar noodig voor gezorgd moet worden). arn&iKns SB. of volg. Reg. Tj. S. orn^iasniajijp B. zorg- vuldig zorgen of zorgdragen voor iemand of iets. — II. am asn \ in het Buitenzorgscke zva. rn un rn (Ki \\ Rg. K. am (ISY) o\ SB. bloed. — oW^mk^ met bloed zijn, bebloed zijn; bloeden. — (fniS^ :m ifj) ny ten <n asti (km \ ni &i asti m uru (Eji \ SOmS verlengd met <5-^» <&* ^n (Ki(m{K.Q(iJKEA\ vm zjt (hn m urn n>r \ is \ een formule, die men bezigt, in den brief waarin men aan den vader of aan - hem die dezen vervangt, mededeelt, dat men zijn dochter waar- mee men qehuwd was, heeft verstooten. Men toil met de formule uitdruhken, dat men, in alle opzigten afstand van haar doende, haar weSr overgeeft aan haar ouders, ten wier laste zij ook nu weer homt. am 2 &SYJ £ \ SB. gom, hars ; het sap, dat zich bevindt in de ranken of takken van sommige planten, ook wel in de steel tjes van sommige vruehten. — crhtnsn^ itm(nni(isn/j\ het sap dat uit den gome- V aha M«SIJ(K7/yN 748 martini asn itrnjl \ lastiekboom vloeit; gomelastiek. — Verg. mi cm g isn/i\\ cm cn asr) (Kl fl \ SB. zorgzaamo/metonver- droten ijver lets doen; ook (goed zijn voor zijn onderhoorigen of voor zijn beesten . K.) — cm^fnasni^irLimiisnanjls 2Va. itsnirhinasnon/iw cmanf\\ — xn™£»^ SB. rillen, beven, sid- deren, van angst, boosheid, schaamte of out- nc/ a c>cy roering . xncinasn(uniqasnoo\ IS. tnasnami&i (H^!(^a^ B. (van een aanzienlijke) inwendig sidderen, inwendig beven. <m(QSYl\ in het Buitenzorgsche zva. t&mw K. (Eg. gatrah). crn(asv)(Kn r)\ zva. awncm* am OSY) (KYI ft \\ — <&afhasn<uriji* SB. naam van een lekkernij, gemaakt van taleus of hoewi met geraxpte kokosnoot en suiker. — (U7or>.rm^»™^\ van taleus of hoewi gegetoek maken. OYI OSY) 2 (HY) ft \\ — xnc!HasntiKnj\ SB. iemand met een knokkel of de knokkels op het hoofd slaan. Verg. £7^^* crn &syi <kyj n \\ — &n <m an* mtiji* SB. slaan, een slag geven en wel met iets zooaU een stok, een JearwaU of derg. — Verg. oo#«ij cm^ en StQt^ — <M(mmi(ifn2<KTji\ van een meer- dere: aansporing en aanmaning rigten tot minder en, bv. den Jcleinen man, om lets te doen, bijv. om hun sawahs te bewerken; voorts een pamoendoet doen aan den kleinen man. en <rn <n asn aw n \ I. SB. jeuken, jeukte; het jeukt. — (m^i^i^N SB. wrevelig, wre- velig zijn; verstoord, knorrig, misnoegd, gemelijk. Verg. *oj^^i^^w — *a\cm«p-\ yamuncHi^ boosheid, wrevel, verstoord- . . i O a a. held. crnvfntnasniHytefcns c&i rn tmioji (tut aoryi vj(Kn(uni6^i™\ je maakt mij heel verstoord, zoo aanstonds enz* II. ncmna5ii<Knji\ SB. vlot. Verg. nnuti aaip\ cm (Y) OSYI RSYl ft\ I. naam van een boom . Ino- carpus edulis. Bg.— U. SB. is over, is er over, vaii een cent en van een halve cent, op Soemedang ook van een dubbeltje; i. d. z. dat men bv. een hwartje hebbende nog buitendien een cent of een halve cent heeft of wel dat men bv. een Hjksdaalder aan ieder man hebbende betaaldnog een dubbeltje overhoudt; voorts niet toerei- kende zijn om ieder een gelijk aantal stuks te .geven, van iets, dat verdeeld of uitgedeeld moet worden, bv. van de 5 vruchten die onder 3 personen of van de 6 dubbeltjes, die onder 7 personen moeten worden verdeeld. (Jav. cmnvKts^ oneven). Verg. mi^ru/j^ V 749 am asn (uui \ Cm OS*) 2 MY) OJ) \ Jav. n.Jupk(isi)M\ of not cm v (t{b J (rjnpd(isnaj)\ eigennaam van een zoon van Wre- kodara bij Arimbi. (Skr. Gfiatot katja). am (&n (Ml [)\ Jav. bros, breekbaar, van lets hards dat ligt breekt, zooals van gias of porcelein, ook van harde koekjes. Verg , TQ (C) W dp QUi % (V) dO? ^Tl 2 !W t (KYI —,12frmq(Um <HTJJ (YnasnM~niri(U(L,n2(Hyi\ zie bij ^idnwjiw am OSY) 2 (U* ft \ SB. de koningin van de W witte mieren. Jav. vjiruitrfopi* am (K>YI arm ft \ in het Buitenzorgsche, (a por- tion of paddy, levied as tax given to the village chiefs for their trouble in collec- ting revenues. Rg.). Waarbij K. aanteekent: lees: <Li(mamatn<ruji\ hetgeen in pare door ieder opgezetene, hetzij hij njaioah of nga- hoema of niet, boven de tjoeke, jaarlijks aan den landheer moet worden betaald, en wel 5 bossen. am asri arm n w — (ncmvnru/i\ SB. niet door- gaan, van lets, zooals een afspraak, een over- eenkomst enz. Ook: bezijden de waarheid zijn, van hetgeen iemand zegt of vertelt. O am OSY} 2 (TV) n\ SB. ijverig, vlijtig, arbeid- zaam; trouw, naarstig in het bezoeken van iemand of het komen bij iemand. — amasni apicm^xDi\ ijverig of vlijtig in zijn werk of beroep— warn asm wan/is ijver, vlijt, arbeid- *V«- zaamheid. OH OSY) OJlfJW — <rnasn<u>^i(m/i\ SB. schrik- achtig, spoedig schrikken van aard. am 2 OSY) 2 \\ — unarm Km \ SB. iemand of lets bv. een draagstoel of een vracht met zijn tweeen of meer dragen. arm ash z xn mji\ vracht, door twee of meer personen gedragen. am (Kl f)\ SB. als een maat gehezigde afstand van den top van den middelsten vinger tot aan de elleboog. — <^(m^\ een gas. — (j^S gaz, de eenheid der lengtemaat bij de Perzen=zl.ll meter. P. Mai Wdbk.) am 2 9Ji f)\ zie 6-Aarn2 0j)ji\\ ori2(^(3 -A arm (tJt^\ r> zie bij Q^fiamtajiji^ Zie ook aldaar armojiasns maar dit laatste is daar een misstelling en behoort onder G^amzM/j^ am (KH \\ — arnarnadi- SB. tand vleesch. am (Kfl P W — cmarr)(ut^\ ook a^i am (hit ^ ajn aru^\ SB. zich wrijven of zich schuren tegen iets, bv. tegen een pager, van een buff el, een rund enz. Pass . <wi cm oj) % (L7i (hnj w (n cm en (Ml P \ SB. verschillend, anders, ver- schillen, een verschil opleveren; verschil. (n am (Ml 2 P\\ — dnfqmitj)2^\ SB. gestampte V 750 °1 rijst, door middel van het regts en links uit, snel heen en weer draaijen van de njiroe, waarop ze zich bevindt, sehudden, ten einde de hoeoet aftescheiden, die zich dan aan een hoopjc op de njiroe verzamelt. Ook : sagoe kiraj of sagoe katcoeng, z6o draai- jend sehudden op een njiroe, om ze te doen korrelen. Verg. (hku\ bij asntus II. am 2 9J1 (Kl [)\ I. SB. ten behoeve van, voor, bestemd voor., om, met het doel om. Verg. bij ok* — II* zva. ^(m?«^\ of GJ^crm non-me^ajijs slaapplaats, bed; het is een dorpswoord. — tSiamitJiikii'^yi^ zva. arm cm hijj\ I. en zva. (3Acrmihn/j\ plaats, plek, in ,Strm2ctJ}Qg(hfirSiitnTji\ als men bv. zegt van lemand: (utiiG^MJicuamztMMithntnjjtKrijis nij heeft geen te huis komen. — Verder in (uicmtw&M&ifs plek om het hoofd neer te leggen. O C^ O • x I. Cm 2 (Ml 2 (Ml fl N zva. orrtiMCKiJ OS aS . a/ (YY) (Ml \\ — xn am ajt \ zva . «^ am oj) \n am(Ml\ in het Buitenzorgsehe zva. xnnrnaji'-n on/l\ Rg. K. OTY) (Ml \\ — (Lncrri(tJini(K}Ji\ S. fo <wn ihtji ^ B. iemand de tanden vijlen, de tanden stomp maken. — arnaJimtmjy S. (wiwnonjl^ B. net vijlen of het stomp maken der tanden.-— ocy o o Verg . xnamoJi\ en ki am ^<kt7^\\ cfn (Ml \\ — <Hicni(Kjj\ SB. iemand of iets voort- sleuren , langs den grond voortslepen. — a7icnicrrjo^ iemand of iets over of langs den grond heen en weer sleuren, heen en weer sleurende voortslepen. am ((Ml (KYI fl W — (& oil fyiKnjjs SB. ietswny ven, slijpen, afslijpen, met iets zooals een, steen, een stukje rac«m enz. am (Ml (KYI fj \ zva. <*£$}\ am (Ml (KYI [I V\ — (mcrnoS)(trnji\ SB. iets tusschen de handpalmen wrijven, bv. erg boos zijnde over den inhoud van een brief dien brief, tot dat die geheel verfrommeld is; voorts zich de oogen, ooren of neus wrij- ven met het platte, het zij binnen- of buiten zijde, van de hand of wel met de mouw. am 2 (Ml 2 (KH fj \ I. CT(m?M?^\ SB. iets schuren, wrijven, poetsen, oppoetsen door wrijven of schuren; ook zva. ^(c?^™*^ en voorts iemand aanzetten, aanporren, bv. nadat deze handgemeen is geweest, andermaal den tegenstander te Ujf te gaan . (In het Buitenzorgsehe zva . xncfhMw K.). — H • crri M \ Basil 751 <rr)9M2(uriji\ SB. naciM van een lagoe van o o liet (Hyjirut an <im/l\\ K.). — Verg . (ciamiLiihrnji^ a k/? «^ regent; in geschriften ook van een vorst. cffl (£fl \ titel of betiteling van God en van den Heer. <ui amtnaji t»aji\ hetz. maar niet van God. crnoji6^ArLi?\ de Heere God. — -rm^/j^n zva. cmOJI (t>Y) (uj asn n \ SB. vlug, met spoed; « ijlings, in allerijl. cmcui crvi the zva . cm TJ1 /} N in het Buitenzorgsch Mamji\ en am (hmru /j \ oneven. Eg. K. a cm 2(hJi arui\ SB. smidse, werkplaats van een smid. cm (KQ (im fj \ SB. ongeoorloofd vrij, zich ongeoorloofde vrijheden permitteeren, in dezen zin dat men zonder voorkennis van den eigenaar diens goed, ook een dier, bv. een rij'paard, gebruikt, diens kleeren gaat dragen, of toel ten eigen bale, diens geld gebruikt, diens goed verkoopt. — xnamiM3.rnji\ iets op dergelijke, ongeoorloofde wijze, voor zich nemen of gebruiken. 017 (Kfl \ zva. ^jJ^N \Verb. en Bijv.) en <rfcm<n<uh\\ crri2(Kfl2\ SB. langwerpige, van onderen rond toeloopende aarden wadah, waarin men 0. a. de suiker uit de SltaSitasnj^s laat bezinken. Maar ook wel eens benaming voor de wadah, die gemeenlijk met cm ah 2 \ wordt benoemd. o cm rn (U)\ S. a.a&i<ru<is B. werk. arbeid; iemands werk; verrigtingen, diensten of werk door iemand in zijn betrekking gepres- teerd; voorts nut, nuttig, noodig; en in het Buitenzorgsche zva. un^iftyiG^Myi^ — <i^?oj nm^(vi\ ook ten las te k omen van iemand. — (t^amnj(ui\ S,(St,t3nQ(ruji\ B. werken , arbei- den. ,v:n *ri am ny <w \ ojrnoo.ru^\ Jietz . in onbep . zin . — ajiamn,ui\ SB. dienstpligtige door het dorpshoofd verstrekt; ook dier, dat voor den veldarbeid wordt gebruikt; ploegbeest. — (&iam^-ui\ SB. een sawah ploegen of eggen. — a:-inrrtvf>tJtifhrig{mjf\ SB. v een dier, een buffet, als ploegbeest gebrui- ken, voor den ploeg of eg gebruiken. -Q. Verg. «a<m<n<ui<fin9<Hiji\ hier onder . — tutam <n tvi (ivi oaji \ s. <utiJK&i,rui<M/i\ B. werk, fee- drijf, beroep, beroepsbezigheden, post, be- trekking. (^unri,i^i(rii<r^iJUhUiMij^\ S. nru<£* <zi^i^iJiLlruji^ B. .dienen, in dienst zijn van den stoat . — tuicmtq(ui<Lvitiinj^\ S. <m<m» £}tiQiM/f\ B, nut, nuttigheid. — *o?rro^<o (uu<Hyi\ S. !Kr)nnki(rutt!Kiji\ B. werk, make- V 752 <nam(Ut\ lij# — wffn«jii\ SB. werk, daad, bedrijf. — Sicni^(V)\ S. (&i(inkfinjiji\ B . iets niaken, vervaardigen, verrigten, doen. — o(m^o »hi z <m/i \ S. (&(wt (eji aut g (Kyj \ B. iemand bezigen, gebruiken, aanstellen bv. tot mantri; een dier laten werken; een dier zooals een buffet of rund bezigen als trekbeest of voor den veldarbeid, in tegenstelling met het gebruiken van een dier zooals het paard, om op te rijden. (rYt^futcm^ivis SB. praatjes, verzinsel; uit den dllim gezogen. asrt ihi ^i cm rt iut S. (tsrt (Ki^t(iateitnjji\ B. zoo maar, zonderdathet iets geeft; ooh: zonder iets uit te voeren. cm 2 (U) P \ SB. benaming van dat gedeelte van een inlandsch huis, alwaar wordt gekookt; maar volg . sommigen benaming van de plaats, de localiteit waar de kook- gereedschappen worden bewaard, onder- scheiden van de keuJcen. cm QJ) \ SB. steilte; bergwand; hooge o/steile nvieroever. ^'WW1^^^ of ^^^^ bergwand van tjadas; tjadaswand. cm (LJ1\ 1. <c7or>«ji\ SB. uitpakken, uitpakken en bekijken hetgeen door iemand van de reis werd meegebragt of wel als t&t *j> it™ <isnji van een (ShQim^ Ki<ma^»mtMjf\ iets^ bv. het aan hoopen op den weg liggende grint uitspreiden. — II. ^w^^* zte. ^cmtutw rn cm (U) \\ — «niqcm(ci\ (onb. in de Preanger) ZVa. xnamviiMnJI* — cni (Vt vf cm <v) \ insgelijfa daar onb. zva. ^™##g^™^ cm (U) 2 (MHZ) \\ — iTtmu^ttrn^ zva. g^**™™^ fa- crn ftJI (HU f)\\ — ^ <rn (Si ttnijj \ schreeuwen, van een varken. Verg . bij oji pj? *™^ OTj cm (U) 2 (ten jl W — ^^cmtutatm/js SB. zit- ten, gezeten zijn, zooals iemand, die zich zoo klein mogelijk wil maken, omdat hij zich schaamt of wel vrees heeft voor iemand daar tegenwoordig; zitten, zoover mogelijk verwijderd; zitten in een hoekje of wel stijf teg en den icand. — o^(mo?Mjoe^ mi osn <Knji\ wonen in een heel klein huis; won en in een huisje, met zijn tweeen of drieen. cm 2 (U) (KYI n\ of cm 2 (3^(^i/i \ SB. uitbarsten, met een schreeuw uitbarsten in huilen.— nncm2t*Jttayi\ of xnamt^JAinri^ een gn OJ schreeuw geven, gillen, het uitgillen, schreeuwen. cm 202 (HT) fl \ SB. holte in een boom,, in em muurenderg. Verg. m-t^^w— xnarm^t^V <rh t <o asnji \ 753 in zoo'n holte of holligheid huizen, van een vogel. arn 2 (LJ) OSY) n \ of zooah men ook wel /wort: (m2*ji«snji\ SB. met spoed, haastig, gauw, zonder dralen, zonder vertoef ; als toeroep: gauw ! gauw een beetje ! en derg . — o cmz viasnji\ zich haasten of spoeden lets te doen. (S}(rmnJiasnji\ ook zva. cmtaJiosn^s MOOT niet als toeroep. o arn (U) (Ml fl \\ — <encrn<wojij\ SB. suikers troop, om ze te doen dik worden, ook het beslag van sommige soorten van gebak, om het <utruasn/[\ te maken, omroeren, klutsen. C^ o c^ cm (U) (Ui (HYJ/f \ SB. redewoord voor het bijten, voor het een beet geven van een hond: hap. Het toordt gevolgd door 0^071^ am <ru/jw Verg. cm 2 (Ui 2 (U) 2 (KY) ft \ zva. <Kmtvn<un\ en mm am (Uiz (ui i <un Mia \ ZVa. <H~ni txrit oi? cui 2 hci (htji\ (K.); voorts armtvigtuti omji \ nog on vertaalbaar redewoord voor tHyj^nrmmim^ waardoor het toordt gevolgd. cm (UJj (nJI fl\ SB . benaming van zeker toestel om visch te vangen, het toordt gesteld daar waar een sterke stroom is. &fl (Ul (&l fl \ SB. iets doen, een beweging maken. tun<mt(cri(Mcmajt<£jiji\ en asn&M <m (M gfl vi(vi\ geen beweging kunnen maken, geen vin kunnen verroeren, omdat men stevig wordt vastgehouden ; het laatste ook: alles met zich laten doen, geheel lijdelijk zijn, omdat men wel in ziet, dot verdediging hopeloos is. am dJl \\ — cm cm aj)\ SB. hangen, van em vrucht aan den boom, van een schilderij (aan een aan den wand; enz. — (*ncmn^(d)\ oji 05ii <mr~n(U)\ en (&" cmni(vi\ mvdSV. — arnajiam (Ui \ heen en weer hangen te bungelen. CYH(U)\ I. SB. paarlemoer. — (KnSicm(ui\ paarlemoeren knoop o/knoopje. — 77. In het Buitenzorgsche : oorknop, oorring met slechts een steen of derg. Eg. K. — Jav. ajnSimnSiw (Gewang, Balin. oorbel met een enkelen steen of versiersel. Mai. Wdbk. P. Aanhangsel. Bat. woorden). — Volg . K. worden slechts door getrouwde vrouwen en weduwen cm o \ gedragen, jonge meisjes drag en -rr OCl a (Knniamw — Verg. (Uiiui(nji{\\ cm 2 OTl (Ui \ 1. o cmi^fdi s SB. draaijen, rond- draaijen, van een *m««^ru^»oi\ vandewijjzers op een klok of horohgie, van een rod enz. — <ai cm t trf tut ofnt mjj \ iets omdraaijen, doen draai- ■n^x 754 cm rut \ jen, bv. de sleutel in het slot, het sleuteltje, waarmee men het horologie opwindt ; enz. II. <vncmt(rj(V)\ SB. ter waarde van een halven cent besteden aan of koopen van twee zaken, bv. tuigcud^ en xmafntw III. o(mi«]o\ SB '. iernand {een schuldenaar) geen rust laten, dwz. dat men hem voort- durend maant. cm 2 (nji fl v\ — xnamittu^s den riem, in eene lijn met de boot gebragt, in het water, even zoo als dat een Hollandsch roeijer doet, vooruittrekken, zoo dat het water wegge- stuwd wordt, in de rigtfng waarin de boot moet komen; ook achter in de boot gezeten die met behulp van een riem, waarmee men bet water van voren naar achteren weg- stuwt, in de regte rigting houden. — Reizen door Soekwpoera. ~K. — Pass. (L3»amttna^\ ook aJiG^Ji cm tnjtfltk Verg . (mamaAJiq\ 2. am (HJI w — cm cm rhi\ SB. de zelfstandigheid zooals hars, was ofderg. met behulp waarvan men een lemmet doet vastzitten in het hecht, het bv. houten handvat in het eigenlijke cachet; enz. cm <TUl 2 \ SB. goed door elkaar gemengd en vermengd, van de verschiUende ingre- dienten van een baksel; goed door elkaar ge werkt, van grond. — Kncmovwrtnz imjf \ lets zooals de ingredienten voor een baksel, goed mengen en vermengen; grond z6o bewerken dat die (d. w. z. de verschillende bestanddeelen) am (t\A % wordt. Verg . cut ixji (isnji w cm OHM 2 \\ — xncmirvii\ SB. iernand met mooije praatjes lijmen. — ^on/run met mooije praatjes gelijmd, bedrogen uitkomen; ge- lijmd. cm arm \ SB. gruwen, griezelen; en met betreh- king tot menschen zva. <& om g tm/jw — inncni cnji\ hetgeen iernand doet griezelen; ook Vrees . — rti n iwi thm cm 7 u ten z(3-zaim (H~n (kji iwi (hnjj \ nergens bang voor zijn; geen vrees kennen. O Q a a a ■ / Cm (tU) \\ — cm cm rui \ zva . (vmzmtm w asv cm crui \ SB. suiker {Shr. goela, ruwe, onge- raffineerde suiker. Jav. Wdbk). — cm>ru (CuasYjs klontjes. — cmirLtni(KD\ of crn<n/i»ji\ zie onder <u iG-xu asn/jw — anjiihcmrvi\ suiker- pakhuis. — w,£icmahcm<njt suikerpakhuis- meester. — cmciwcni(EJifth\ van de tanden: in dier voege zwart gemaakt, dat er bo- ven aan, vlak onder het tandvleesch, nog een randje wit is te zien. Aan de bent- dentanden toordt ook wet zooyn randje gelaten. "W 755 7^?N nri?l CnJIl ^ — ^ °1 ^^ »&iiMji\ SB. het sein geven, door er in voor te gaan, tot lets; voorgaan met voorbeeld en leering. cfYj (fUl 2 \ of (Kn(Eicrn<nji2\ benaming van een soort roode roos. (Tj am arm 2 \ SB. dwaas, mal; verstandeloos krankzinnig. — (H-n<rj<mrununm/i\ dwaasheid, dolheid. — nfjarnn^mi(rLi2Ui(Hiji\ zich gek h.OU- den; als een verstandeloos mensch zijn; ook voor gek spelen, voor hansworst spelen. (m(^am!ru2(^ar}i(rL)d(E,i(^!Hi^\ hetz. maar niet in de laatste bet. cm aui o\ SB. boom, lange bamboe ofstok, om een vaartuig mee voort te duwen. °^ 32 ^ ? N z™ ^^ NN Verg. omirSt^ I. en II. — (Uinn<mt%(ung(K)jj\ zie onder 6^A(uiujf^ — (a mKungqs (tr? am one ^un g ann\ en (^inrna^r^itrm(Hi/j\ Zie bij (imgruw — ^7i(m<m2^\ I. zie «3ir3e\ III- — 2. zva. of wat hooger als iktkekki^ waar dat is zva. (tmG^kcrmw — cmtmt{\ Jean ook den zin hebben van !Hvojt\ of <*™^?\ maar het wordt zoo slechts in enkele uit- drukkingen gebezigd. a am OfXJi o\ I, zva. <m(igrt$\ maar het woord wordt gemeenlijk slechts in tembang gebruikt. II. ook wel am<KTn>\ het hout van een boom, dat om het hart finnrfasn^ zit, het kern- hout. — Verg . ashTtaji^ cm aruj o \ naam van een regentschap in de resi- dentie Tjirebon. — Zie ook onder aQiuiajijiw (amorui^ Kw. zva. <^(^»* Skr. galoeh,een soort van edelgesteente. Jav. Wdbk.). am 2 017 2 P \ SB. afkeer of afschuw voeden van iemand of iets; verfoeijen; verbitterd zijn op iemand; ook walgelijk, smerig, goor, vuil. — *7tcrniizi9{(uritHTJi\ iets bv. den vijver, door er een hond in te baden, sme- rig, goor enz. maken. <toicrnga^g^(imihnjj\ de walgelijkheid; het walgelijke van iets; ook verontreinigd geraakt, in den toestand geraakt van cm * an? %\—<§i<Kn<mt mt ^ % iemand, een bepaald pe?'soon, verfoeijen. am ctUj P ern \ ook wel amnxacrns in het Buiten- zorgsche: benaming voor den kawoeng, nam. voor den eigenlijk gezegden boom, en dan hetzij levend of dood, hetzij overeindstaard of Omgevallen. Bv. ahgkngfma^imiii^itiiasnitncrn nuticrniHiw Rg. K. am (ru)t <§ Jfrcmnr) orui oji \ Zu °1 r ^ Zie amen(nji(U)t\i cm 01 orui (tJf w — xncmvi(rvKp\ SB. over stag gaan, zooals menschen doen als ze op weg zijn om op zijde te vatten. — cmrud^Km amin<nji<n!un\ fnamiriinjin^ 756 CJ <r}<nji<6,s al heen en weer, van den eenen kant naar den anderen, slingeren, zooals dronken menschen wel doen terwijl ze loopen, en men ook wel doet, zittende in een rijtuig of vaartuig . (&arnoy<ru(p(tfn2(Mji\ in het Bui- tenzorgsche (Rg. K.) zva. otm&^^w tn cmM/n^/n/i/ww — o^^^^n ook wel geschreven ^o^^^^n zva. ^^^ <r|nl^ maar niet voor z6o komen te liggen bv. tengevolge van een duw, dien men krijgt, terwijl men zit. <y?) 0?? <N7 \ SB. met een slag door gehakt, CfObs er afgehakt, er afgehouwen; ook, maar dan onvertaalbaar , redewoord voor een volgend aj) mi asnjfw ( stukken gehakt of gesneden, van een sink * o cm2 01(nJf^P\\ — <n cm t <q truant an p zva. xncrm^rui^Zntfnzn^Jl^ — aSiannn^rviiHVi zva. tSiamtcq <rw (Eft -Ji \\ <n Cm <V) CirVI (ft (HI \\ — ^^am^rvi^a^ SB. pare, om ze spoedig droog te krijgen, los uit- gespreid, na de talis te hebben hsgemaakt, in de zon te droogen leggen. Verg. • (H\j ^" (KLCCl (Klfl\ SB. in zijn geheel ge- cm oj(n/) (H12\ SB. de hampas, die men WW overhoudt van klappers, waarvan olie werd gemaakt. — Verg. «s7>^ *?j^»™,/\ en aril t it cm.)\> cm (TVltfh\ I. in het Madjalengkasche zva. 