Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 1 Van de vroegste tijden tot op het jaar 900 na Christus
Aartshertogen opgedragen 3. Wat dus ten behoeve dier gevangenen werd ondernomen, moest men verkrijgen door zich tot de Aartshertogen te wenden. Aanvankelijk hadden zich de Staten-Generaal bepaald tot het verleenen van aanbevelingsbrieven aan bijzondere personen, die zich met dat doel bi het Hof te Brussel aanmeldden. Hadden zij bij vroeger gelegenheid geschroomd een brief van aanbeveling aan den Koning van Spanje te schrijven »om het respect van Hun Hoog Mogenden niet te prejudiciëren 4,” bij de Aartshertogen konden zij zich van de inachtneming der behoorlijke beleefdheidsvormen verzekerd houden. Welk een heuschen toon zij zelven tn hunne betrekkingen met de Aartshertogen wisten aan te slaan, kan uit het antwoord blijken, dat zij in de maand 1 Zie hiervoor, bl. 8. 2 Resol. Stat.-Gen. 15 Maart, 1619. 3 Resol. Stat.-Gen. 15 Sept. 1618, en vergel. hiervoor, bladz. 6. 4 Resol. Stat.-Gen. 11 Maart, 1618. III Deer, 5 Srox. ; 43 1618— 1621. 558 ALGEMEENE GESCHIEDENIS EG eeen a October 1618 hunnen Griffier aan den Audiencier vennerceen lieten schrijven. Deze had bericht gegeven, dat de Koning van Spanje eenigen tijd te voren (natuurlijk nog voor den val van Lerma) den persoon van zekeren CORNELIS RUBERTS, die zich aan groot gevaar van straf had blootgesteld, omdat hij eenige Katholieken had willen be- keren, maar aan wiens lot de Staten zich gelegen hadden laten liggen, door verbanning uit de hand der Inquisitie, aan welke hij hem volgens het Bestand had kunnen overlaten , gered had !, Op dit bericht nu werd de Griffier door de Staten gelast, den Audiencier van hunnentwege ten vriendelijkste te bedanken, en hem te verzoeken, hunne Door- luchtigheden te doen weten, dat die koninklijke genade, op hare vriendelijke tusschen- komst verleend, hun ten hoogste aangenaam was. Zij lieten er de ernstige bede bij- voegen, dat hunne Doorluchtigheden ook genadiglijk bij Zijne Majesteit geliefden tus- schen te treden ten behoeve der onderdanen van deze Landen, die reeds zoo vele jaren bepaaldelijk in Portugal gevangen gezeten hadden, van welke zij er eenen met name noemden, te weten MAARTEN VAN DOMBURG, VERREYCKEN antwoordde, dat men op het ontslag van DOMBURG en andere gevangenen zou aandringen, mits men van onze zijde vijf Spanjaarden los liet, die, in Oost-Indië gevangen gemaakt, herwaarts heen gevoerd waren, Eenige dagen later lieten de Aartshertogen bovendien weten, dat zij, » begerig alle goede nabuurschap in acht te nemen,’ over de aangehouden goederen van zekere Amsterdamsche kooplieden der Portugesche natie naar Spanje schrijven zouden 2, Zoo vriendschappelijk waren de betrekkingen met de Aartshertogen en door hen met Spanje, vriendschappelijker waarlijk, dan met de zoogenaamd bevriende Mogendheid van Engeland en vaak zelfs met Frankrijk, — totdat alles veranderde ten gevolge der party, die de beide Mogendheden, de Nederlandsche Provinciën aan de eene, en Spanje aan de andere zijde, in de Boheemsche zaak gekozen hadden. 3 Resol. Stat.-Gen. 19, 31 Oct.; 14 Nov. 1618. 3 Resol. Stat.-Gen. 9, 23 Nov. 1618. 15, 18, 21 Jan.; 1, 8, 13, 14, 22 Febr.; I, 2, 7, 15, 20 Maart; 18 April; 1 Mei, 1619. canrzrox, lll, p. 23, 24. DES VADERLANDS, 559 Wel werden zulke geruchten van oorlogstoebereidselen telkens wedersproken !; maaf het was er om te doen, de lieden hier te lande te doen begrijpen, dat er geen voedsel gegeven moest worden aan de hoop op vrede met Spanje. Werkelijk wilde men geen vrede (wij zagen het reeds), ten einde Spanje te beletten zijne gansche macht met volle gerustheid ter verdediging van het Huis van Oostenrijk aan te wenden; men wilde zelfs de hoop afsnijden dat de onderhandelingen over de verlenging van het Bestand met eenige kans van slagen opgevat zouden kunnen worden, en daartoe kwam men thans, juist op den dag, dat er met ophef van wege den Prins van ontzaggelijke krijgstoerustingen gewaagd was, met het voorstel voor den dag, om maatregelen te nemen ter vergoeding van de schaden door de kooplieden geleden, wier schepen en goederen in Spanje en elders aangehouden waren 2, Acht dagen later kwam er op dit voorstel een vertoog in van die van Holland, en het is duidelijk wat van deze zijde te wachten was in eenen tijd toen Axassuw in het Collegie der Edelen was toegelaten, en de oude leden van de Staten dier Provincie met hem ééne lijn trokken, terwijl de nieuwe leden niet op de hoogte waren om eene afwijkende meening te doen gelden. Het stuk moest een reden aan- voeren, waarom men diende af te wijken van de tot nog toe gevolgde manier en het niet langer aan bijzondere bemoeyingen overliet om de gewenschte vergoeding te bekomen. Zulk eene reden vond men hierin, dat het gevaarlijk zijn zea, zoo de onderzaten niet tot vergoeding van hunne gehoorzaarnheid. en trouw door hunne Overheid met de mid- delen, die haar ten dienste stonden, beschermd werden. — Zou men zich vergissen, zoo men hier den toon van Bewindslieden meende te hooren, die bij de uitoefening van hun gezag, op overweldiging gegrond, in de gehoorzaamheid en trouw der onder- danen eene hun bewezen dienst wanen te moeten erkennen? — Op dien grond dan moesten de klachten over de in Spanje geleden schaden niet meer overgelaten blijven aan bijzondere personen, met wier vertoogen men slechts den spot dreef, mear ter hand genomen worden door de Staten-Generaal, die het Traktaat van Bestand hadden ge- waarborgd. Diensvolgens moesten de Gollegiën ter Admiraliteit aangeschreven worden, naauwkeurige berichten in te winnen ter begrooting der geleden schaden. Daarna moest er een persoon benoemd worden, — wel zonder den rang van Ambassadeur, maar toch een man van ervaring en aanzien, opdat hij zich door de waardigheid van den Vorst, tot wien hij gezonden zou worden, niet mocht laten verblinden, — ten einde in het begin der aanstaande maand Maart den Aartshertog ALBERT en sijne gemalin binnen den tijd van vier maanden schadevergoeding te verzoeken. Was aan het verzoek binnen dien tijd niet voldaan, dan moesten de Staten-Generaal een zoodanig besluit nemen, als zij tot handhaving hunner soevereine rechten en tot bescherming hunner onderdanen 1 Resel. Stat.-Gen. 3, 8, Dee. 1618. 24 Jan.; 19 Febr.; 26 Maart; 23 Mei, 1619. 2 Resol, Stat.-Gen. 1 Febr. 1619. 43* 1618— 1621. Voorste] om vergoeding te vragen voor scha- den door de onzen in Spaansche ha- vens geleden. 1618 — 1621. 540 ALGEMEENE GESCHIEDENIS EE EE bevinden zouden te behooren. Voorts strekte het advies van Holland om van dit be- sluit kennis te geven aan de Koningen van Frankrijk en Groot-Britannsé, als borgen van het Bestand, met verzoek om ondersteuning van der Staten eisch. Eindelijk stelde men voor, ten einde de eer van het Land niet te laten kwetsen, na eene plechtige en laatste verklaring, en na ook den handel tijdig te hebben gewaarschuwd, tegen het einde van de maand Augustus de kusten van Vlaanderen met oorlogschepen te doen bezetten, en alle schepen, die ze bezochten, aan ie halen en op te brengen om aldus zich zelven recht en schadeloosstelling te verschaffen. — De Staten-Generaal, hoezeer, zoo het scheen, tegen den invloed van Holland in opstand gekomep, liepen thans met Holland zelve aan den leidband van één ingedrongen lid der Hollandsche Edelen, en vereenigden zich dadelijk met de eerste en voornaamste conclusién van dit adries, zoodat er besloten werd, de schaden te laten begrooten en een afgevaardigde naar de Aartshertogen te zenden. De overige punten zouden later in overweging genomen worden; alleenlik zou men reeds nu onze Gezanten LANGERAK en CARON van het ge- nomen besluit kennis geven, om er bij gelegenheid gebruik van te maken 1. — Het Hof van Engeland zou niet in het onzekere behoeven te verkeren ten aanzien der strekking van den maatregel; want reeds den volgenden dag schreef carLeron: » ik zie niet in, waarom men thans met zulk een drift handelt, zoo het niet is om de Spanjaarden in spanning te houden, en hen te beletten al hunne macht tegen de Bohemers te gebruiken 2,’ De Admiraliteit te Hoorn of Enkhuizen was het eerst gereed met de begrooting van de schaden, in Spanje geleden door kooplieden van haar ressort; zij bedroeg de som van 460,785 gulden ?. Terwijl de andere Collegién ter Admiraliteit met deze zaak nog bezig waren, verzocht men den Prins, zijde gedachten te laten gaan over den persoon, die den eisch der Staten aan de Aartshertogen zou overbrengen, en in het midden der maand April werd aan eene Commissie de taak opgedragen om met den te be- noemen persoon de begrootingen der schaden, thans door de verschillende Admiraliteiten ingezonden, aan een naauwgezet onderzoek te onderwerpen. 2 canLETON, III, p. 12, 13, 40, ál. 3 Resol. Stat.-Gen. 20 Maart, 1619. å Resol. Stat.-Gen. 11 Febr.; 9, 16 April; 26 Junij; 9 Julij, 1619. DES VADERLANDS, 941 CRANE HENDRIK ter verrichting van hoognoodige zaken, near zijn Prinsdom Oranje zou zenden, liet hij de Staten-Generaal vragen, of zij er ook bezwaar in zagen, niet alleen, dat zijn broeder deze reize ondernam, -maar ook, dat hij op zijnen doortocht de Aartshertogen in Brabant begroette. De Staten lieten een en ander aan ’s Prinsen eigen goeddunken over !, Van den anderen kant bleef bij de rechtsgedingen, die er nog hangende waren over eigendommen, welke Brebantsche onderdanen op Nederlandsch en Nederlandsche onderdanen op Brabantsch grondgebied bezaten, de gebeime Raad der Aartsherlogen sich geneigd betoonen tot het bewaren der goede verstandhouding 2, — In het begin van Augustus had var cRAKAU de opgaven der geledene schaden onderzocht; zij bedroegen 1,827,000 gulden, Doch noch was de zaak niet rijp om de aanspraak der kooplieden met eere. te kunnen laten gelden: sommigen, verklaarde de Commissaris, hadden eene veel te hooge som opgegeven; anderen geenerlei bewijs ingeleverd. Dus zou hij op de plaatsen, waar de verschillende Admiraliteiten gevestigd waren, de zaken in persoon nader dienen te gaan onderzoeken. Ruim twee maanden later kon bij den uitslag van zijn onderzoek mededeelen, waarmede de Staten-Generaal zich vereenigden, en nu schoot er niels anders over, dan te beslissen wien men nu de taak zou opdragen om met den gestelden eisch tot de Aartshertogen te gaan. Doch bij de zaak was geene haast: het was genoeg, dat zij nu zoo ver gevorderd was, dat men ze bij tijd en wijle als een struikelblok tegen den voorspoedigen voortgang der onderhandelingen over de verlenging van het Bestand kon laten dienen. Deswegens schroomden de Staten niet, de kooplieden, wier hoop op schadevergoeding thans was wakker gemaakt, te leur te stellen. Ten einde hunnen aandrang af te weren, en de geheele zaak tot nader order ter zijde te zetten, werden uit elke Provincie één Staatslid gedeputeerd om met zijne Excellentie en Graaf WILLEM LODEWIJK in overweging te nemen, wat verder te doen, en deze Commissie begreep de zaak te moeten laten rusten. Men zou zich voor alsnog tot een ernstig schrijven, door een expressen bode aan de Aartshertogen toe te zenden, bepalen. Dit voorstel werd echter eerst voor goed aangenomen, toen de vrees voor de komst van een buitengewoon Fransch Gezantschap ter vernieuwing van het Bestand, was geweken. Zelfs liet men caakau nu vertrekken, ten blijke dat men zijne dienst niet meer meende noodig te hebben 3. 1 Resol. Stat.-Gen. 24 Junij, 1619. carreron, III, p. 98, 99. 3 Resol. Stat.-Gen. 9 Julij 1619. 3 Resol. Stat.-Gen. 2 Aug.; 9, 16 Oct.; 26, 27 Nov.; 18, 20 Dec. 1619. 4, 8 Jan. 1620. Resol. Holl. 27 Nov.; 19 Dec. 1619. Volgens het bericht van carreton (III, p. 222) vergrootte men het bedrag der schaden, in eenen tijd dat men belang had om de verlenging van het Be- stand als uiterst bezwaarlijk te doen voorkomen, zoo zeer, dat men van wel 3 millioen guldens sprak. Trouwens er waren nog nieuwe opgaven bij craxav ingekomen (Resol. Stat.-Gen. 7 Dec. 1619). 1618— 1621. 1618— 1621. ALGEMEENE GESCHIEDENIS Ot = t9 Moest werkelijk in het gevaar van verdere schade voorzien, en aan de Provinciën, tegen het geval dat het op het sluiten van een nieuw traktaat zou aankomen, de kans op gunstige voorwaarden verzekerd worden, dan. kon niets doelmatiger en te gelijk waardiger wezen, dan dat een ontzaggelijke oorlogsvloot binnen en buiten de Straat van Gibraltar kruisend gehouden werd. Daardoor wekte men een hoogen dunk van de macht der Republiek, en men was in staat om Spanje bij de minste vijandelijke Betrekkingen vertooning van hare zijde dadelijk te bedwingen. De betrekking van onzen Staat met met Algiers. de Barbarijsche Staten gaf genoegzame aanleiding om aan dien eisch eener gezonde en eerlijke staatkunde te voldoen. In weerwil, namelijk, van het met Algiers gesloten Verdrag was er nog steeds geweld noodig tegeu de onderdanen van een zoo slecht ge- regelden Staat, en, tuchtigden wij het bedrijf van den een of anderen seeroover, dan liepen onze handelaars te Algiers of te Tunis gevaar van bij wijze van wedervergelding lot slaven gemaakt te worden. Ook was de toesland van onzen consul WIJNAND pe Kerzen te Algiers van dien aard, dat bij dringend smeekte, dat Hun Hoog Mogenden hem toch niet zouden verlaten, maar hem van daar souden helpen !, Daarom werden de noodige maatregelen genomen om een genoegzaam aantal oerlogschepen voorldurend in zee te houden en de beschikbare bodems tot een getal van dertig fe versterken, en het belang van pz kzYzzR, op wiens persoon de Algerijnen alle grieven verhaalden, werd den Prins en den Collegién ter Admiraliteit op het hart gedrukt ?, Maar wat voor hem te doen? Wat te doen voor de personen, die te Algiers gevangen gehouden werden? Zij zelven waren niet in staat zich los te koopen. Kon dan de Staat dezen last ep zich nemen? Daar gelaten de zware onkosten, die hij hiermede op zich zou laden, hoe kon de Staat aangespreken worden voor de schaden van personen, die hunne tochten op eigen gevaar, zonder eenigen waarborg van staalswege, ondernamen? Was het dan wellicht mogelijk de tot slaaf verkochte Nederlanders tegen gevangen genomen Barbarijsche onderdanen uit te wisselen? Doch daartoe zouden er gevangene Algerijnen en Tunetanen in onze handen hebben moeten zijn, en was dit werkelijk het geval, zoo streed het tegen de instructie onzer scheepsbevelhebbers, welke hun voorschreef, allen zeeroovers zonder genade de voeten te spoelen, dat is, hen te verdrinken. De Prins vooral drong er bepaaldelgk op aan, dat men aan dit voorschrift streng de hand hield. Geen wonder, dat de Staten Plannen tot bij zulke moejeljkheden tot nadenken kwamen, Was het raadzaam dien verdelgings- vrede met Algiers. krijg voort te zetten, en de bewoners der Barbarijsche kust steeds te beschouwen als buiten de wet gesteld en als onbevoegd om met christenvolken in gemeenschap te komen, en dat om den wil eener zeerooverij, aan welke zoo menig woesteling van 1 Zie hiervoor, bl, 3. Resol. Stat.-Gen. 7 Nov. 1618. 2 Zie hiervoor, bl. 259, 260. Resol. Stat.-Gen. 17 Sept. ; 4, 15 Oct.; 9 Nov. 1618, 19 Oct. 1619. DES VADERLANDS, 545 Nederlandsche of Engelsche afkomst medeplichtig was? Het was duidelijk, dat, alsmen 1618 1621. die wijze van zien en handelen bleef volgen, wij verstoken moesten blijven van de voordeelen, welke de. handel op die streken kon opleveren. Immers de in de havens van, Algiers en Tunis aanwezige Nederlanders moesten de straf misgelden, die de onzen de seeroovers lieten ondergaan. Was er dan geen middel om een degelijk verdrag met de Algerijnen aan te gaan en moest men zich door eene aanvankelijk kwalijk gelukte proef laten afschrikken? Was er, nu de Nederlanders, dubbel sterk gewapend, vrede en bond- genootschap zouden komen aanbieden, geene hoop, dat de Bassa en de Douane van Algiers rede zouden verstaan en des noods, zoo zij zelven geen gezag over bunne onder- danen hadden, onzen oorlogschepen zouden toelaten de tucht op zee te handhaven? Zulke denkbeelden bezielden thans de Staten, en zij besloten al vast, dat er een schip met witle vaan paar Algiers zou gezonden worden, met de gevangene zeeroovers, die wij wel in handen zouden weten te bekomen, aan boord, ten einde te beproeven, hoe ver men het met de voor te stellen uitwisseling zou kunnen brengen. Reeds werd besloten de smeeksehriften van de betrekkingen der in Algiers en Tunis tot slaaf ver- kochte ongelukkigen aan den kapitein guast op te zenden. Wat men meer bedoelde, hield men geheim wegens de groote ergernis, die het voornemen om op nieuw en degelijker met de zeeroovers te onderhandelen, ongetwijfeld bij de Mogendheden baren zou !, Van de zijde van Algiers scheen men ons tot de verwezenlijking van zulk een pie van Algiers schijnen vrede te plan te gemoet te komen. Ten minste verstond men eenen brief van den Bassa van verlagen, Algiers, in de eerste dagen van de maand Januarij, 1619, ontvangen, aldus dat men hem het verlangen toekende om een nieuw traktaat van vrede met bepaling van ver- giffenis van al het gebeurde te sluiten. Op dit schrijven was echter de Prins van meening, dat men de zaak voor eerst op haar beloop moest laten en nader bericht afwachten 2%, Immers daar men thans den strijd tegen de zeeroovers noodig had om een voorwendsel te hebben voor de uitrusting van eene geduchte scheepsmacht ten einde Spanje ontzag in te boezemen 3, zoo verloonde men zich alles behalve vredelie- vend jegens Algiers gezind. 3 Zie hiervoor, bl. 303. 1618— 1621. 944 ALGEMEENE GESCHIEDENIS aes? Nn A GE MCCC CM CENE, in zee waren, met het najaar terugkwamen, dadelijk een gelijk getal schepen in zee zou zenden; voorts nieuwe plakaten uil te vaardigen tegen hen, die krijgsbehoeften aan de zeeroovers leverden, onverschillig of zij landzaten of vreemdelingen waren, daar toch ook de vreemde Mogendheden dien handel verboden, hetgeen, zeer tot haar eigen nadeel, zoo luidde het rapport, nagenoeg het eenige was, wat zij tegen de zeeroovers deden. Eindelijk zag de Commissie gaarne de hand gehouden aan het plakaat van 1607, waarbij bevolen was, dat de koopvaardijschepen weerbaar moesten zijn, en zij verlangde het niet meer geoorloofd te zien, dat onweerbare fluiten in zee liepen, zoo als men dagelijks »tot groot verderf van den koophandel en tot vermindering van het zeevarend volk” zag geschieden !. Terwijl men aldus het voorkomen aannam, alsof men alles behalve op een verdrag met de zeeroovers bedacht was, zou toch de vredes- gezindheid, die er bij ons bestond en ook bij het Bewind van Algiers scheen te be- staan, niet lang geheim kunnen blijven, Sprekende bewijzen van de stemming te Algiers deden zich op, daar veertig personen, uit de slavernij losgelaten »ten teeken dat die van Algiers met deze Landen vrede verlangden te houden’, in het eind van Februarij in het Vaderland terugkwamen, De brief van de xzvzza, dien zijn secretaris JOHAN MAURICQUE bij deze gelegenheid overbracht, bevestigde, dat de Algerijnen aanboden, het traktaat, door de Staten-Generaal met hunnen Heer, den Sultan, gesloten, en waarbij de Porte de Nederlanders tegen alle geweld van hare onderdanen gewaarborgd had, voortaan stiptelijk te gehoorzamen, Wat de brief meer bevatte durfde men nog niet ruchtbaar maken: zelfs voor de Staten-Generaal werd het verborgen gehouden. Eerst later kwam het uit, dat pr xeyzeg werkelijk vrede met den Onderkoning en de Douane van Algiers gesloten had. De Staten achtten nadere onderhandelingen noodig, tot welke zij niet wenschten over te gaan, zoo de Algerijnen niet vooraf aan een tweelal eischen voldeden. ? Resol. Stat.-Gen. 27 Febr.; 0, 20, 28 Maart; 6 Ang. 1619. Resol. Holl. 19 Maart 1619, DES VADERLANDS, 545 | Mei al weder een losgelaten slaaf met nieuwe brieven van het Algerijnsch Bewind aan- 1618— kwam, en nu zelfs de Raad van Hamburg het verzoek deed, dat ook aan de burgers — uit hunne stad, die te Algiers in slavernij verkeerden, door tusschenkomst van Hun Hoog Mogenden de vrijheid mocht hergeven worden, Om tegen deze blijken van eene bestaande vriendschappelijke betrekking tusschen onze Republiek en Algiers op te we- gen, baatte het niet, dat van den kant der Admiraliteit te Amsterdam een voorstel inkwam, strekkende om aan den voorslag, vervat in het rapport der Commissie , die met de Luitenants-Admiraal beraadslaagd had, alsnu tot verdelging der zeeroovers gevolg te geven; noch ook dat er zekere ruchtbaarheid werd gegeven aan het bericht, dat een Nederlandsch zeekapitein nog in het eind van de maand Junij »een Turkschen zeeroo- ver veroverd en den bevelhebber met zijn volk de voeten gespoeld had volgens zijne instructie” 1, Toen zekere Kapitein nozst te Amsterdam binnengeloopen was met een io het Kanaal buitgemaakten Algerijoschen zeeroover *, met 68 koppen bemand, was het duidelijk, dat de in het leven gespaarde manschap zou moeten dienen om legen slaafgemaakte Nederlanders uitgewisseld te worden. Nog evenwel wilden de Staten het doen voorkomen, alsof zij aan de noodzakelijkheid geloofden om Algiers met eene geduchte macht te blijven beoorlogen, en zij ontboden eenige Gedeputeerden uit het Gollegie ter Admira- liteit te Amsterdam om dadelijk advies te geven »op de veiling (dat is, de beveiliging) van de zee tegen dat de schepen te huis zouden komen," doch eigenlijk om over de vre- desvoorslagen van die van Algiers te handelen. Maar er was genoeg uitgelekt om de Staten te nopen den noodigen stap te doen, ten einde te voorkomen, dat CARLETON (want Engelands oordeel was het vooral, dat zij duchtten) niet het eerst de zaak ter sprake bracht. Den 14% Augustus besloten zij aan CARLETON en tevens aan onzen Gezant te Londen mede te deelen, wat zij gelast hadden met die van Algiers te han- delen. Zij deden het met de verzachtende vermelding, dat niets anders bedoeld werd dan dat die van Algiers de capitulatie zouden nakomen, door den Grooten Heer aan de onderzaten dezer Landen verleend 3. thans beraadslaagden over de ratificatie van het traktaat, Hadden zij ie voren roem 1 Resol. Stat.-Gen. 15 Mei; 26 Junij; 25, 29 Julij; 8 Aug. 1619. 2 Het was een Hollandsch schip, van eene Enkhuizensche reederij, door de zeeroovers vermees- terd (Resol. Stat.-Gen. 10 Sept. 1619). 3 Resol, Stat.-Gen. 6, 6, 7, 14, 22 Aug. 1619, III Deer. 3 Srvx. 44 161S— 1621. 946 ALGEMEENE GESCHIEDENIS qu————————————————————————| ingeoogst door die vijanden van het menschelijk geslacht te bestrijden, thans zouden zij schande beloopen door met hen vrede te maken. Wat eer stak er in, vriendschap te sluiten met vijanden Gods en der menschen, zonder geloof of wet, gehaat en verfoeid bij alle Vorsten, Volkeren en Staten, zelfs gewraakt door den Grooten Heer, onder wiens bescherming zij beweerden te staan. — Na deze algemeenheden beijrerde zich de Gezant om te bewijzen, dat zulk een verdrag eensdeels niets baten zou, en anderdeels veeleer tot ons nadeel, dan tot ons voordeel zou strekken. Het eerste volgde daaruit, dat de zeeroovers toch hun woord niet hielden: deden zij zulks, dus spraken zij zelven, zoo zouden zij Christenen zijn en geene Muzelmannen. Bij gevolg zouden zij hunne roove- rijen, thans onbedwongen, voortzelten, en hun getal, bepaaldelijk door Nederlanders, op het zeerooversleven belust, aanmerkelijk versterkt zien. — Werkelijk was het ban- delooze leven van den Muzelman, op de wateren der Middellandsche zee voor menigeen verleidelijk genoeg. — En, ten bewijze dat het verdrag de Nederlandsche zeevaart zou benadeelen, hunne »tallooze? schepen in die wateren zouden voortaan door de zeeroo- vers óf nog altijd vijandelijk bejegend, of zonder overlast gelaten worden. In het eerste geval zouden geene vreemde Natiën zich meer van hunne schepen bedienen, en in het andere geval zouden alle Vorsten en Volken verplicht zijn, om redenen van staat, hun- nen onderdanen ten strengste te verbieden, zich van Nederlandsche schepen te bedienen, ten einde de gemeene vaart te handhaven, die de Nederlanders zich niet uitslaitend door zulk eene wijze van handelen mochten toeeigenen. — Hier vertoonde zich de eigen- lijke grond van die verontwaardiging van Engeland; men vreesde, dat de Nederlanders, wier zeevaart reeds nu die van alle andere natiën overvleugelde, door een verbond met de Algerijnen alle mededinging ten eenen male onmogelijk zouden maken. Nog dui- delijker verraadt zich de spreker, als hij zegt: dat de Nederlandsche kooplieden bloot zouden staan aan onophoudelijke jaloezij en achterdocht: men zou hen verdenken, dat zij aan den eenen kant de zeeroovers van krijgs- en mondbehoeften voorzien, en hun van den anderen kant, als er een prijs te maken viel, tot spionnen dienen zouden, opdat hunne vaart te meer sou bloeijen, naarmate die der andere natiën meer gevaren te verduren had. DES VADERLANDS. 547 Waren er op dat roofschip, gelijk hi vernam, Engelsche onderdanen, zoo mochten sij ze vrij naar verdiensten kastijden of ze naar Engeland opzenden, ten einde aldaar in de handen der Justitie te worden overgeleverd !, — Zoo werd in dezen tijd een streven van echte menschelijkheid, dat, ware het uitvoerbaar geweest, niet dan gezegend had kunnen wezen in zijne gevolgen, door de jaloezij der Mogendheden bestreden. — Het mondeling antwoord, dat canteron dadelijk in de vergadering bekwam, strekte om hem te betuigen, dat er nog niets stelligs besloten was, en, zeide men, het was zeer onzeker, of er wel iets van het verdrag zou komen, daar verscheidene aansienlijke kooplieden er tegen waren. Dadelijk na de vergadering ging canLertor den Prins van Oranje spreken. In het gesprek liet de laatste invloeijen, dat de Staten tegen het einde van het Bestand in de Middellandsche zee behoorlijk toegerust wilden zijn, en aldaar eene veilige haven wilden hebben voor hunne schepen: daartoe had men de zaak van Algiers thans ernstiger ter hand genomen, dan men anders zou gedaan hebben: werd het Bestand vernieuwd, dan achtte hi het sluiten van een verdrag met Algiers onraad- zaam, De Gezant antwoordde, dat de Staten, in geval van de hervatting der vijande- lijkheden, in plaats van op zulke bondgenooten als de Algerijnen, liever op hunne oude vrienden moesten rekenen 2, De Staten verlangden den vrede met Algiers, maar zij werden door de omstandighe- den genoopt om de grondstelling in toepassing te brengen: zoo gij vrede wilt, bereid u ten oorlog. Voor Engeland moesten zij den schijn aannemen, alsof zij den Algerijnen onaannemelijke voorwaarden zouden stellen 3 en het alzoo op een dubbel zware tuchti- ging der zeeroovers zou nederkomen; bovendien van de nog altijd bestaande gelegenheid moest gebruik gemaakt worden om de zeemacht in de Middellandsche zee tot schrik van Spanje te versterken. 3 canLETON, Ill, p. 127, 140. 44* 1618— 1621. 1618 1621. 548 ALGEMEENE GESCHIEDENIS heen en vandaar terug te brengen. — Recht behendig waren hier de maatregelen, die tol oorlog en die tot vrede konden leiden, dooréén vermeld, en de laatste vooral niet te veel in het licht gesteld, Bepaaldelijk die raad om den zeeroover met eene geheele vloot terug te voeren, was uitnemend: eene natie, die aan eenen zeeroover eene gan- sche oorlogsvloot ten geleide verstrekte, kon wel niet verdacht worden hem uit laakbare zwakheid ongetuchtigd te laten. — De Staten vereenigden zich met dit advies, mits de kosten van de uitrusting zouden gevonden worden uit de inkomsten van de convooijen - en licenten, en ten dien einde vermaanden de andere Provinciën die van Holland en Zeeland al vast een vierde van die rechten te laten verpachten !, — Men begreep voor het overige CARLETON in eene goede luim te moeten houden. Had men reeds een paar weken te voren besloten zijnen Koning door eenen brief te moeten bedanken voor de heuschheid, die hij bi de onderhandelingen over de vereeniging der beide handels- compagniën betoond had 2, — als het ware om hem door zijne eigene goedwilligheid te binden, — thans vaardigden de Staten twee hunner medeleden tot canteton af, om ook hem dank te zeggen voor den ijver door hem betoond, en den goeden raad door hem gegeven ten behoeve van diezelfde zaak, en hem tevens te onderrichten van hetgeen Hun Hoog Mogenden voornemens waren »te handelen met Algiers en Tunis tot handhaving van de capitulatie met Turkije’. Na zooveel zoete woorden van lof voor zijn persoon en zoo vele betuigingen betreffende de innigheid van den band, die de beide Staten verbond, te hebben aangehoord, kon canteron moeijelijk anders dan. de mededeeling omtrent Algiers »goed opnemen” 3, Het duurde nog langen tijd, voordat de Gezant een rechtstreeksch antwoord kreeg op zijne propositie. Vooraf wilden de Staten de zaak zoo ver brengen als zij wezen moest om hunne commissarissen, van goeden last voorzien, naar de Barbarijsche Staten te doen verlrekken. Slechts één artikel van den vredesvoorslag, in den brief van den Aga en de Douane van Algiers vervat, was onaannemelijk, Het bepaalde, dat Nederlandsche schepen met goederen van vreemde natiën, bij voorbeeld van Spanjaarden en andere vijanden der Alge- rjnen aan boord, door dezen onderzocht, die goederen zouden uitleveren. Dit streed rechtstreeks met de eapitulatie, in 1612 met den Grooten Heer aangegaan, als waarbij niet alleen den Nederlanders vrijheid was gegeven om de zeerooverij met geweld te keer te gaan, en den Algerijnen gelast alle slaven zonder losgeld op vrije voeten te stellen, maar hun ook verboden was goederen van natiën, met den Grooten Heer niet bevriend, op Nederlandsche schepen aan te slaan, of onderdanen van andere Mogendheden, op Nederlandsche schepen varende, tot slaaf "te maken. Bovendien was in 1617 door maca te Constantinopel, onder goedkeuring 1 Resol, Stat.-Gen. 24 Aug. 1619. 2 Resol. Stat.-Gen, 14 Aug. 1619. 3 Resol. Stat.-Gen. 20, 27 Aug. 1610. DES VADERLANDS, 349 Eee van den Sultan, met eenige afgevaardigden van Algiers nader bepaald, eensdeels, dat geene Nederlandsche schepen, menschen of goederen te Algiers mochten verkocht worden, en anderdeels dat de Algerijnen zich het recht niet zouden aanmatigen om schepen onder Nederlandsche vlag te onderzoeken, wanneer slechts de schippers zee- brieven vertoonden »van Graaf mavnitrus, die een heer en bezitter is van eer en grootheid onder het volk van Messia en Goeverneur te lande en te water van wege de Heren Staten-Generaal van Nederland.” Op grond van een en ander werd besloten, den Aga en de leden der Douane te doen verstaan, dat men geenerlei onderzoek van onze schepen zou gedoogen. Wilden die van Algiers dit punt opgeven, dan zou er vrede kunnen bestaan en DE KErzER zou zijne betrekking kunnen blijven bekleeden ; maar in het andere geval zou door onze vloot dadelijk aanvallenderwijs tegen de schepen van Algiers te werk gegaan worden. Daar men, alvorens een zaakgelastigde naar Algiers te zenden, het advies van de aanzienlijkste handelaars der voornaamste koop- steden wenschte in te winnen, zoo sloeg men daartoe, vermits de termijn, door die van Algiers gesteld, ten einde spoedde, den kortsten weg in, en droeg aan de Heren VOOGT, MUYS en BRUININK den last op om zich naar de zetels der Admiraliteiten en de voornaamste handelsteden te begeven, ten einde te vernemen, of de kooplieden met die bepalingen genoegen namen !. Nadat de adviezen der kooplieden gehoord en de Instructie bj de onderhandelingen in acht te nemen, was opgesteld, benoemde men, behalve wavnicQus, den persoon van JORIS VAN CATS, die reeds meermalen te Algiers geweest was, om met WIJNAND DE KEYzER aldaar over het uitwisselen der gevangenen en het sluiten van vrede te handelen. Ten einde, met een dergelijke zending belast, bij dezelfde gelegenheid naar Tunis op reis te gaan, vanwaar mede een aanzoek om vrede of wapenstilstand tot ons gekomen was 2, werden aangesteld CASPAR VAN AKEN, ANTONIE VAN ABT ED ALBERT ADRIAANSZ, VAN VELZEN, een schipper, die, als te Tunis bekend, zich zelven tot deze dienst had aanbevolen 3% De eerste dezer drie was met brieven van die van Tunis herwaarts ge- komen. Hij was opgetreden als met de bediening van Consul te Tunis bekleed; doch de Staten hadden verklaard hem als zoodanig niet te kennen. Daar men echter nog dienst van hem meende te kunnen hebben, en hij zich ter goeder trouw, als door WIJNAND DE KEYZER aangesteld, dat karakter toekende, zoo lieten de Staten zich de zaak welgevallen 4, — Eerst nu, tegen het einde van October, werd het antwoord op CARLETONS propositie van den 23sten Augustus ontworpen. Het was niet vrij van zekere 1 Resol. Stat.-Gen. 29, 80, 31 Aug. 1619. 2 Resol. Stat.-Gen, 16 Sept. 1619. 3 Resol. Stat.-Gen. 25, 30 Sept.; 4, 9, 14 Oct. 1619. á Resol. Stat.-Gen.  550 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ironie; immers was het van den volgenden inhoud: De Staten achtten de gronden, die volgens GARLETON tegen hel aangaan van een verdrag met de Algerijnen pleitten, van dat gewicht, dat volgens hen alle Christelijke Mogendheden daardoor gedrongen moesten worden om die vijanden van het menschelijk geslacht hunne zeeschuimerijen te beletten, Maar alleen konden Hun Hoog Mogenden zulks niet doen, wanneer anderen werkeloos bleren. Hoe het wezen mocht, een nieuw verdrag waren zij niet van zins met hen aan te gaan: slechts wilden zij hen dwingen tot trouwe nakoming der capitulatiën, tot loslating der gevangenen en (deze voorwaarde was zeker door de kooplieden gesteld) tot teruggave der geroofde schepen en goederen. Onderwierpen zich de Algerijnen niet aan deze eischen , hetgeen maar al te zeer te duchten was, dan zouden de Staten hen zoo fel mogelijk blijven beoorlogen, steeds evenwel ter handhaving der capitulatie van den Grooten Heer, welk doel die Christenvorsten, welke vrede met hem hadden, hun niet ten kwade konden duiden 4, — Wat dit antwoord scherps had poogden de beide Gedeputeerden , die het den Gezant mede- deelden, door hunne verplichtende bewoordingen weg te nemen 3, Tot in December 1619 Eene vloot werd de naar Algiers bestemde vloot door tegenwind in onze havens teruggehouden, Den 9% vertrekt met de onderhandelaars naar Algiers. dier maand zeilde zij uit onder het opperbevel van LAMBRECHT HENDRIKSZ., onder wien quasr den post van vice-Admiraal bekleedde. Men had er zelfs over gedacht om eenen der Luitenants-Admiraal als Commandeur over de vloot te stellen 3. Het door Kapitein ROEST veroverde schip ging mede: aan de renegaten, die met dat vaartuig in onze handen gevallen waren, had men de keus gelaten om vrij in Europa te blijven of mede te gaan ten einde in de uitwisseling begrepen te worden 4: de Turken gingen natuur- lijk naar Algiers mede 5. In het eind der maand Januarij (1620) was nagenoeg de ge- heele vloot te Cadiz aangekomen. Hier diende zich een Algerijnsche jongeling, thans als slaaf van eenen Franschman in die stad woonachtig, bij de onzen aan met het ver- zoek om mede naar Algiers te mogen varen, ten einde met de anderen uitgewisseld te worden: daar zijn ouders vermogende lieden waren, zoo was zijn bezit voor ons geen onverschillige zaak, De Commandeur voldeed aan zijn verzoek: zijnen meester zou men het verlies, dat hij daardoor lijden moest, wel vergoeden door hem eenen anderen slaaf 1 Resol. Stat.-Gen. 21, 23, 29 Oct. 1619. 3 canLETON III, p. 149, 8 Resol. Stat.-Gen. 4 Oct, 1619. Ook was wennen VAN BERCHEM »uit een zeer oud geslacht in Gelderland” als Commandeur der vloot aanbevolen (ald. 25 Oct.). 4 Resol. Stat.-Gen. 11 Oct. 1619. 5 Uit het Rapport van de zending onzer Afgevaardigden naar Algiers schijnt te blijken, dat VAN AKEN, met de vloot te Falmouth gekomen, aldaar met een Engelsche boot aan wal ging zon- der terug te keren, Zie dat Rapport op het Utr, Prov. Archief. DES VADERLANDS, 951 te verschaffen, of denzelfden jongen, zoo het niet tot de uitwisseling kwam, terug- bezorgen. Eene maand later te Alicante aangekomen, trof men daar drie schepen van de vloot aan, die uit den koers waren geraakt. Dezen hadden intusschen eenen Alge- rijnschen roover veroverd, het schip in den grond geboord, de 23 christenslaven „ die er zich op bevanden, in vrijheid gesteld, en den kapitein met 80 andere Muzelmannen 1618 — 1621. in het leven bebouden, ten einde des te meer gevangenen ter uitwisseling in handen. te hebben. Wanneer men van onze zijde dus te werk ging om te voordeeliger voor- waarden te kunnen maken, dan mag men zich niet verwonderen, dat ook die van Algiers zeerooverij bleven plegen in weerwil van het aangegane verdrag 1. Ja, bedenkt men, dat nog in Junij een Turksche zeeroover met schip en manschap door Kapitein THOEN te gronde was gericht; dat Kapitein Roest den bewusten prijs mede »na den gemaakten vrede” veroverd had, en dat pe Kerzen slechts gevangen was geraakt en zich voor veel geld had moeten vrijkoopen ten gevolge van het bedrijf van een Edam- schen Kapitein, die » na het sluiten van het traktaat” een Algerijnschen zeeroover ge- nomen en het volk over boord geworpen had 2, — dan waarlijk kan men niet zeggen, dat wij met een zuiver geweten tegenover die van Algiers verschijnen konden. — Toen de onzen, voor Algiers gekomen, aanvingen met den eisch, dat twee aanzienlijke leden van de Douane en een beambte van het Huis van den Bassa als gijzelaars op de vloot souden komen, kregen zij ten antwoord, dat nooit een lid van de Douane gijzelaar was geweest: lieden van het Huis van den Bassa konden wij krijgen, wel tien in getal. De onzen gaven hunnen eisch niet op, en drongen er reeds op aan, dat de Consul tot hen op de vloot zou komen, waarna zij dadelijk met hem zouden vertrekken. Wilde men tot eene uitwisseling der gevangenen overgaan, dit was ook goed, mits de Consul zich onder de eerst uitgewisselden zou bevinden. Niet gezind om den Consul te laten gaan, dien zij van het tijdstip af, dat onze vloot in het gezicht der stad gekomen was, als een gevan- gen man behandelden, getroostten zich de Algerijnen de verlangde gijzelaars te zenden. Zij deden dit evenwel slechts nadat de Consul met verpanding van zijn hoofd verzekerd had, dat zij goed zouden behandeld worden. Nu begaven zich wavnmicous en cars aan wal om de onderhandelingen te openen. Zij werden gehuisvest in de woning van den Consul; maar hier scheen men hen door gerechtsdienaren te willen laten bewaken. Dit verdroot hen, en zich uiterst vertoornd aanstellende, eischten zij onmiddellijk de wegzen- ding dier bewakers: later herhaalde zich dezelfde bejegening, maar de Nederlandsche Heren lieten ze zich geen enkele maal welgevallen. Toen de onzen des anderen daags in de Douane de vredesvoorwaarden gesteld hadden, kregen zij ten antwoord, dat men voortaan de capitulatiën wenschte te onderhouden, en ten bewijze der oprechtheid van dit voornemen de vloot tot slechts twintig schepen zou beperken, die in twee afdeelin- 1 Resol. Slat.-Gen. 28 Sept. 1619, 2 Resol. Stat.-Gen. 29 Julij; 6 Aug.; 19 Oct. 1619. De onderhan- delingen te Al- giers geopend. 161S— 1621. 362 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ————————————————————————m——————————" gen zouden uitzeilen met zulke goede orders, dat Hun Hoog Mogenden niet te klagen zouden hebben. Ook zou men de Nederlandsche gevangenen, die verklaarden Christenen te zijn, overleveren; maar wat de gevorderde schadeloosstelling aanging, het bloed der hunnen, die wij over boord geworpen hadden, eischte eene wraak, die met den buit, op ons behaald, naauwelijks voldaan kon geacht worden: van wederszijde was er kwaad gedaan: dus maakte het eene het andere goed en men moest daarvan verder niel spreken, De onzen verklaarden daarlegen aanvankelijk, dat zij niet kon- den afzien van den eisch om herstel der schaden, sedert de maand October 1618 aangedaan; maar later stelden zij zich tevteden met eene vergoeding voor de schaden, sedert Junij 1619 toegebracht. Die van Algiers voerden daartegen aan, dat Kapitein ROEST nog na dit tijdperk een hunner schepen genomen, en Kapitein KLEINSORGE (in de maand November laatstleden 1) het volk van een ander schip over boord ge- worpen had: daardoor waren hunne vijandelijkheden uitgelokt en gewettigd. Daar de onmogelijkheid om deze feiten behoorlijk te verantwoorden de onzen verleidde om uitvluchten te zoeken, zoo zeide pa KEYZER, dat van de Douane in geen geval recht en billijkheid te wachten was, aangezien de meerderheid dier Vergadering uit reeders van de roofschepen bestond; zelfs wees hij er enkelen met den vinger aan, dreigende allen te zullen aanwijzen, die alzoo de zeerooverij ondersteunden. Dit ver- oorzaakte een groot misbaar, en tot den cad: en mufti, daar tegenwoordig, schreeuwde men om vergoeding voor het door de onzen vergoten bloed, De Nederlandsche Gezanten toonden in hunne houding, dat zij zich om al dat geschreeuw niet bekreunden. Den volgenden dag, — want dat onstuimig tooneel had belet de woordenwisseling voort te zetten — zou intusschen ten huize van den Bassa de te vergoeden schade begroot worden: aldaar kwamen verscheidene Algerijnsche Kapiteins en de geschillen werden hevig. Het eenige wat men teruggeven wilde, was een tweetal schepen met eene lading van weinig waarde. De onzen volhardden bij den eisch om teruggave van al wat ons sedert Junij was ontroofd, en gedroegen zich aan de uitspraak van den Bassa: stelde deze ons in het ongelijk, dan zouden wij dadelijk afzeilen. Verder kwam men niet, en den volgenden dag (9 Maart) wierp de Douane een middel op om onzen eisch te ontduiken. k adibi |e SLA Tk FUD) uda m Bal: Rai ‘ok Ke Jd Brill det. U JF Heokleéun seul pa + M p TER 1 y, Rt l, 1 y 1 eh AY kx p ' | v A y T: A A A i 7] sd I, U | E, T 1 [ LANIDASUT \ NEEDS \ A PK e n . EE — * — Sa, OE AS a) Si os . 47 © ti c.. es D r E : . 1 * Ae Mss OQ ur A aan. tmo 000 . 4 1 av, A. tee Do a — + wil vd B Q6 dE QUO ^ 5 : D * . : Pe. ' - i " ` fay oo. ar ga. *i t 4 t9 T a "d ts » "e 2 d: ET. » 0X E A LE. »" t i3 A e 5 2 M > - * i w - - f Y 2 7 r CÓ eS . on ie is. e (9 : " *iÀ i A X 4 ” E * 354 u nD, ac e Ax ; . a sr 1 +» LI E t ra oA: Y Md . Y, s] te. »* "EI. cs vy ity A ‘ M ^ € pan S * D : í $ ; i ? A š ‘ OP on OY Wa pYA oU. ea fje cU xt eg ! UO 0008 " , k A oe 1 : "€ do aal ci o» EIS Orta: uli. tae 9 $ i i LES Sa / a T J 4 * ‚A x " a Ee Z aS: * my de Li Ja. Y x d. +43) ay i < ' ii (J P R cAÀ Caspr aeo us TE. U f rie ^ s « > I da C k^ Sigs ti : : ^m i. % na GOE LJ ` - ve i ue’ el: - é s ‘ à z : » i , 155 e ul etas. Ex IN ; " (^^ ' a n- verkort uoo a » r * T 7 D » , i 7 — iiie TE ig, *4 da. * T LI dae - €. 00 cuo Cas de d —* z. * ^ cT 4 E ITE sod us. D we ` *. re * 4g. t a $+ » , LE: à » h ‘œ e [2 f’ a DES VADERLANDS, | 555 voorwaarden, die zij aan CARLETON als onuitvoerlijk voorgesteld hadden !, en de bevel- hebbers van: de vloot voor Algiers, die toch wel met hunne bedoeling bekend zullen geweest zijn, gaven telkens te kennen, dat hen de voortzetting der onderhandelingen ver- droot, — Nu- echter de Muzelmannen zich die meening eenmaal in het hoofd gezet hadden, ontzagen zij zich niet onze onderhandelaars verachtelijk te behandelen en wier- pen hun, naar de wijze der Turken, de scheldoamen van Joden, vee en varkens naar het hoofd. Te midden van deze geschillen ontvingen de onzen een brief van den Krijgsraad op de vloot, welks inhoud medebracht, dat zij verzochten met den Consul aan boord te mogen gaan: immers kon men zich met elkander niet verstaan: de Alge- rijnen zouden hunne gijzelaars lerug bekomen, en daarna konden voor het vertrek onzer vloot de gevangenen uitgewisseld worden. Hiermede nam de Douane geen genoegen; men weigerde de onzen met den Consul te laten gaan, en toen de Gezanten waarschuwden, dat dan de gijzelaars ook niet aan land zouden komen, dreigde men den Consul als vleeschspijs te zullen kleinbakken. De onzen bedreigden de gijzelaars met geen zachter lot, en met verwenschingen tegen den Aga op de lippen verlieten zij op eigen gezag de vergadering. Den Consul hield de Bassa bij zich, hem ontradende zich uit zijne pabijheid te begeven, daar de leden der Douane hem anders om het leven zouden bren- gen. De Gezanten, niet zonder dwang teruggehaald, protesteerden wegens het bun aange- daan geweld, vragende wat dit voor eene manier van doen was, dienaren van den Prins, die gekomen waren om met hen over vrede te handelen, dus te bejegenen: men kon verzekerd zijn, dat zij er aan hunne Heren en Meesters bericht van doen zouden. Op deze hunne taal kreeg de Aga van den Bassa en de rechterlijke ambtenaren cene be- straffing, die hem beschaamd deed staan, In weerwil van dezen sland van zaken, gaven de Gezanten de hoop niet op om nog jets van de Algerijnen te erlangen. Zij wisten, dat dezen vurig begeerden, de Turken, die in onze macht waren, weder. Diensvolgens garen zij aan de uitnoodiging van den Krijgsraad,om aan boord te komen vooralsnog geen gehoor; maar rieden de vloolvoogden aan, de Algerijnsche schepen, die de haven zouden willen inloopen, te vermeesteren zonder dat men het van den wal zou kunnen merken, en dat met het doel om aldus de kans voor de onzen le gunstiger te maken, Voordat de vlootvoogden het bericht met dezen raad hadden kunnen ontvangen, liep er een Nederlandsch schip de haven binnen, Onze onderhandelaars vernamen, dat het reeds geen Nederlandsch eigendom meer was, maar verkocht 1 carLeTON III, p. 150. III Deer. 3 Sruk. | 45 1618— 1621. 1618 — 1621. 954 ALGEMEENE GESCHIEDENIS was en betaald. Hierover toonden sij zich, bij den Bassa ontboden, zeer ver- stoord, en zeiden, dat nu op nieuw bleek, wat de Algerijnen in het schild voerden: alles wat in hunne handen viel, maakten zij prijs, en zoo zij zulks thans durfden doen, terwijl er onderhandelingen waren aangeknoopt en onze vloot voor de haven lag, wat zouden zij dan niet doen buiten het bereik onzer macht. De Bassa verontschuldigde zich met de betuiging, dat men in de meening verkeerd had, dat het een Engelsch schip was. In het gesprek erkende die Vorst, dat de oorlog hem groote voordeelen opbracht: behielden de roovers in de gevechten de overhand, dan zag hij zijne onder- danen met buit verrijkt, en kwamen zij om, dan erfde hij hun goed zonder tot eenige uitkering aan de verwanten gehouden te zijn: ware, bij voorbeeld, de zeeroover, dien Kapitein nomsr genomen had, omgekomen, zoo zou hij er wel 20,000 dobbels (of 5000 stukken van achten) by gewonnen hebben. 