Geschiedenis van het buddhisme in Indië
Voorts is de berisping aan iemand toegediend omdat hij onwetend gezond heeft, in strijd met de beslissing in zaken van Dewadatta’s eis: »vleesch is geoorloofd, ongezien, ongehoor, onvermeld…« De man had niet het minste vermoeden dat hij menschenvleesch at, en al had hij het vermoed, hij miste de noodzakelijke ondervinding om het te onderkennen. Onmiddellijk aan het meegedeelde stuk sluit zich een reeks van andere vertellingen aan, welke strekken moeten om te verklaren hoe het komt dat geestelijken geen vleesch van olifanten, paarden, honden, slangen, leeuwen, tijgers, panthers, beren en hyena's mogen eten. Zij zijn, in het kort verhaald, als volgt: Eens, in de dagen van de Buddha, stierven er olifanten des konings. Koning Milinda maakt ergens (Mil. P. 158) de hoogwaardelijke Nāgasena opmerkzaam op twee uitingen van de Heer, welke lijnrecht met elkaar in strijd zijn; het ene is "onwetend zondigt niet", het andere "wie onwetend een levend wezen doodt bereidt zich een ahooge mate van zondigheid". De Kerkvader ruimt, op zijn gewone rabulistische manier, deze tegenstrijdigheid uit de weg met te zeggen: "Er is een onderscheid te maken, o Koning, tussen zondigen zonder opzet, en zondigen niet zonder opzet; van de zonde zonder opzet nu, o Koning, heeft de Heer gezegd: Onwetend zondigt niet." De Hindoe moet wanneer hij onwetend verboden kost geproefd heeft, boete doen door streng te vasten opdat hij leere voorzichtig te zijn; Manu 5, 20. DE SANGHA. 65 De mensen aten het vlees er van, daar er toevallig een hongersnood in het land heerschte, en verstrekten het ook aan de monniken als deze rondgingen om hun dagelijks voedsel te bedelen. De mensen — er wordt niet gezegd of het dezelfden waren als de gevers der aalmoezen — waren zeer verontwaardigd en konden zich niet begrijpen hoe asceten, als de Cakyamuni's waren, olifantenvlees konden nuttigen; immers, olifanten waren koninklijk eigendom; het kon dus niet missen of, zodan de vorst te weten kwam dat men het vlees van zijn overleden olifanten gegeten had, hij zou zeer misnocht zijn. Men deelde de zaak aan de Meester mede, die daarop verklaarde: olifantenvlees mag niet gegeten worden, monniken; wie zulks doet, maakt zich schuldig aan een overtreding. Te die tijd stierven er paarden des konings; volgt met veel letterlijk hetzelfde verhaal. Eens in die tijd dat er hongersnood heerste aten de mensen hondenvlees en deelden er van mede aan de monniken. Het publiek was verontwaardigd en kon zich maar niet begrijpen hoe de zonen van Cakyamuni's, hoe asceten, zulk walgelijk voedsel, als hondenvlees is, konden eten. De zaak wordt voor de Heer gebracht; hij is het met het publiek eens en verbiedt de monniken hondenvlees te eten. Om denzelfden tijd, onder dezelfde omstandigheden, werd er slangenvlees gegeten en als aalmoes verstrekt. Het publiek liet niet na, zijn afkeuring te kennen te geven, op grond van dezelfde overweging als hierboven. Er kwam evenwel nog iets bij. Supassa, de koning der Nāgas, begaf zich tot de Heer en verzocht op de eerbiedigste wijze dat het dezen behagen mocht het gebruik van slangenvlees te verbieden, aangezien er onder de Nāgas verscheidene gevonden werden die ongeloofig, ja den geloof bepaald vijandig gezind waren; dezulken mochten eens geestelijken die niet op hun hoede waren kwaad doen. Na zijn verzoek voorgedragen te hebben en door de Heer met een toespraak verblijd te zijn, vertrok de vorst der slangen. De donkere wolken zijn de vijanden van het zonnelicht; doch er zijn ook heldere, witte wolken. In die dagen werd er door enige jagers een leeuw gedood; zij aten het vleesch en deelden er van mede aan de geestelijken. Als nu deze, na dat vleesch genuttigd te hebben, in een bos wandelden, kwamen de leeuwen op de lucht van het genuttigde leeuwenvleesch op hen af. Men meldde de zaak aan de Heer, die naar aanleiding van het voorgevallen nu verordende dat de monniken geen leeuwenvleesch mochten eten. Dan volgt eindelijk m.m. hetzelfde in betrekking gebracht tot tijgers, panthers, beren en hyena's. In de wetboeken der Hindu's geldt als algemene regel, dat beesten behorende tot de klasse der vijfklauwigen niet eetbaar zijn, behoudens bepaalde uitzonderingen. Nu is er een schoolsche regel van wetsinterpretatie, welke door Patañjali, denzelfden dien we reeds als schrijver van het beknopt leerboek van den Yoga hebben leeren kennen, behandeld wordt in zijnen uitvoerige commentaar op Pânini. Hij drukt zich daar aldus uit: "Uit de bepaling van hetgeen eetbaar is, begrijpt men wat als oneetbaar verboden is; bijv. als er gezegd wordt "Vijf soorten zijn eetbaar", dan begrijpt men dat andere soorten oneetbaar zijn. Omgekeerd wordt door het verbieden van een bepaalde soort, als zijnde niet te eten, bepaald wat wel te eten is. Bijv. als er gezegd wordt "het tamme varken mag niet gegeten worden", dan begrijpt men dat wilde zwijnen wel gegeten mogen worden." Met gebruikmaking van deze stelregel zou men zeggen dat vleesch van olifanten, paarden, slangen, enz. begrepen is onder de algemene benaming vleesch en dat dus vleeschverbod in 't algemeen ook het verbod van olifantenvleesch, enz. in zich sloot. Doch de regels van het gewone mensengebied zijn niet toepasselijk op de hogere philosophie, Buddhistische of soortgelijke. Vijf zijn er uitgezonderd in Yājñaval kya 1, 177, te weten: hazen, schildpadden, krokodilene, egels en stekelvarkens; zes in Manu 5, 18 en Gautama 17, 27, namelijk de vorige benevens neushoorns; dezelfden, met toevoeging van een thans onbekend dier, in Âpastamba I, 5, 17, 37. Dit getal komt overeen met dat in Yājñavalkya, t. a. p. Inleiding, fol. 10, à (uitg. van Benares). DE SANGHA 67 Schijnen de zonen van Buddha een oud voorschrift in een nieuw kleed gestoken te hebben; zij hebben enkele vijfklauwige beesten uitdrukkelijk als verboden kost opgenoemd. Wat slangen, paarden en olifanten betreft, ook deze worden door de Hindu's oneetbaar geacht; wilden en Cândâla's mogen er gebruik van maken, zij worden beschouwd als buiten de maatschappij te staan, dus wetteloos te zijn. De mensen die het zo hoogs afkeurden dat de monniken het vleesch van zulke dieren aten, en wier gevoelen door de Buddha zoo ten volle gedeeld werd, waren klaarblijkelijk Hindus. Het ware wel het eenvoudigste geweest, indien de opstellers der canonieke geschriften gezegd hadden: "Wij, zonen van Çäâkya, beijveren ons het algemene aangenomen landsgebruik te volgen", doch op die wijze zouden geen dikke boeken met schijnbaar nieuwe innehoud hebben kunnen tot stand komen. Uitvoerigheid en langdradigheid wordt door de Buddhisten voor een groote deugd gehouden. In hoeverre uit dezen bijzonderen smaakgevolgtrekkingen zijn af te leiden ten opzichte van het tijdperk der Indische geschiedenis waarin de canonieke geschriften opgesteld zijn, zal later een punt van behandeling uitmaken. Het dagelijksche voedsel van de monnik moet hij zich verschaffen door eigen inspanning. Dit moet men in Buddhistischen zin opvatten, want anders zou men allicht onder 'inspanning' hetzij handenarbeid of geestelijk werk verstaan, niet het rondgaan om aalmoezen te ontvangen. De monnik mag niet met woorden om een aalmoes vragen, zooals de Brahmacârins bijv. doen; daar echter iedereen die hem 's morgens met de bedelschaal ziet weet hoe laat het is, mag de Câkyazoon met het volste recht een bedelaar heeten; hij bedelt in den geest. Er zijn er die met den Griekschen dichter van meening zijn dat het er niet zozeer op aankomt deugdzaam te schijnen, als wel het te zijn; maar de Buddhist huldigt een ander beginsel en verzekert dat het er niets toe doet of men een bedelaar is of niet, als men maar den schijn er van vermijdt. Het is niet fatsoenlijk rechtstreeks iets te vragen; dat heeft de 1 Oude, verstand, geeft Bier, Aeschylus. 2 Fatsoenlijke mensen beelden niet, Bedelen wordt door fatsoenlijke mensen afgekeurd; Fatsoenlijke lieden staan in (stille) afwachting: Dat is de manier waarop fatsoenlijke lieden bedelen. Daaruit volgt dat het bedrijf van de monnik juist eveneens fatsoenlijke bedelarij is. Het uiterlijk van de ware monnik moet kalm en bedaard zijn; het moet de afspiegeling als het ware vertoonen van den vrede die in zijn binnenste woont. Zulk een beeld wordt ons geschetst in enige klassieke regels van de Lalita-Vistara, daar waar ons verhaald wordt hoe de Bodhisatva, nog diep bedroefd over de sombere tooneelen die hij aanschouwd heeft, verrast wordt door de blik van eenen Bhikshu, die kalm en zacht, ingetogen en kuisch, niet met de blik trots in de hoogte, maar zedig voor zich uitziende, vol bevalligheid in houding, in gang, in blikken, in de manier waarop hij kap, nap en kleed droeg, zich op den weg bevond. Deze trekken van de Oud-Indische Bhikshu zijn slechts gedeeltelijk nog te herkennen in de Singhalese geestelijkheid. "In bijna alle dorpen en steden", zegt een betrouwbaar getuige, "kan men vaak de zonen van Buddha zien, terwijl zij van huis tot huis met de pot rondgaan om voedsel op te halen. Gewoonlijk wandelen zij langs de weg met afgetast tred, zonder veel acht te slaan op hetgeen om hen heen voorvalt. Zij gaan blootshoofds en meestal barrevoets. In de rechterhand dragen zij de asperkepel." Yugamtrapreksha en yugamtrapargin of yugamâtradrg, gelijk het in Caraka 1,8 heet, is een uitdrukking welke volstrekt niet alleen op geestelijken toepasselijk is; bij Caraka wordt ze van de welopgevoede geneesher gebezigd. De eigenlijke betekenis van yugamâtra kan zijn: de afstand van een juk of wellicht een juk of een paar (voet) afstands. Hardy E. M. 309. DE SANGH A. 69 zij eenen waaier, dien zij voor 't gezicht houden in tegenwoordigheid van vrouwen, ten einde het opkomen van zondige gedachten te verhinderen." In tijd van ziekte mag de geestelijke ghee, boter, olie, honig en suiker gebruiken; bij wijze van geneesmiddel. Ook heeft de Heer het geneeskundig gebruik van vijf vetten veroorloofd, namelijk berenvet, visch- traan, bruinvischvet, varkensreuzel en ezelsvet; evenzoo van verscheidene wortels die in de Indische apotheek een voorname plaats innemen, zooals gember, kurkuma, kalmoes, Andropogon. Het bereiden en toedienen van warme aftreksels of theeën, uit Azadirachta, enz.; het gebruik van geneeskrachtige bladeren, vruchten, gommen; van zout, van poeders, oog- zalf, zelfs van rauw vleesch en bloed; de aanwending van snuifmiddelen, en van pijpen om rook op te zuigen; dit alles heeft de Buddha toege- staan. Verder maakt, onder zijn toestemming, de geneeskunst gebruik van de volgende middelen: wrijvingen met zalf, drie soorten van laat- koppen; even veel soorten van zweetbaden; stortbaden, bloedlating; de aanwending van het lancet ter wegneming van gezwellen; bijtend vocht; mondspoelingen; zwachtels; wondzuiveringsmiddelen; bijtende alcalien; pur- gaties; klisteer, enz. Deze opsomming zal voldoende zijn om enigermate een denkbeeld te geven van de staat der Indische geneeskunst in de tijd, toen het canonieke geschrift, waaruit wij deze bijzonderheden putten, werd opgesteld. In Sutta-W. II, p. 88 worden vijf soorten van olie genoemd: die uit sesamum, uit mostaardzaad, uit Madhuka (Bassia), uit Ricinus en uit traan of vet. Mahâ-W. 6, 1 vgg.. Het rooken van pijpen en sigaren was bij de Indiërs in de oudheid reeds bekend, al gebruikten ze andere kruiden dan tabak. Eene uitvoerige beschrijving van pijpen is te vinden in het oudste Indische werk over geneeskunst, Caraka 1, 5. Mahâ-W. 6, 14. 70 DE SANGHA, HOOFDSTUK IV, Reglement van Orde. Het Pratimoksha, dat tweemaal in de maand in eene kapittelvergadering van minstens vier personen moet voorgedragen worden, is verdeeld in 10 afdeelingen of titels: 4. Voorloopig onderzoek, omtrent de vereisten voor het houden eener wettige vergadering. 2. Inleiding. 3. Over de hoofdzonden, welke uitstooting uit de gemeente ten gevolg hebben (parajita-dharmas, parajika-dharmas, Pali parajika dhamma), 4. Over zaken welke een tijdelijke uitsluiting van de gemeenschap (sanghavasesha, Pali sangha-disesa) ten gevolg hebben. 5. Over onbepaalde gevallen (aniyata-dharmas). 6. Over zaken waarop als straf staat de verbeurdverklaring van een voorwerp in ’t bezit van den overtreder (naissargika, * Pali nissaggiya pacittiya). 7. Over zaken waarvoor geboet moet worden (prayagcittika, Pali pacittiya). 8. Over zaken die men moet biechten (pratidekaniya, Pali patidesaniya). Pardjita betekent „weggejaagd; parajika wegjaging of verdrijving waardig”. De commentator aangehaald bij Minajew, p. 65, heeft geen flauw begrip meer van de betekenis des woords; de opsteller van Sutta-W. I, p. 28 geeft er ook geen verklaring van. 3 De verklaring van deze twee termen is onzeker. Om ze met elkaar in overeenstemming te brengen, dient men wel aan te nemen dat het Pali woord adisesa aan een Skr. atigesha beantwoordt; atigesha en avagesha betekenen overschot. Deze betekenis past niet recht; we wagen dus de gissing dat atigesha en avagesha ook de betekenis van afzondering, afscheiding gehad hebben; hoe de begrippen verwant zijn, kan op a. blijken uit vigesha, onderscheid; want de samenhang tusschen onderscheiding en scheiding, afzondering behoeft geen betoog. Aan een verbastering uit vigesha, afzondering, afscheiding, durven we nauwelijks denken. 9. Over zaken die tot een beschaafde opvoeding behooren (gaikshya, Pali sekhiya). 10. Over zaken die te pas komen bij het oplossen van geschillen (adhi-karana-gamatha, Pali adhi-karana-samatha). Alvorens het gehele formulier naar de Zuidelijke lezing te laten volgen, met aanstippen van de belangrijkste afwijkingen welke in twee andere redacties voorkomen, zullen wij, aan de hand van een ooggetuige, een beschrijving geven van de plechtigheid, zooals die heden ten dage op Ceilon pleegt gevierd te worden. De geestelijken beginnen met in paren terzijde te gaan, om dan tegenover elkander geknield, fluisterend, hun zonden te biechten. Zodra de biecht afgeloopen is nemen zij plaats op matten waarop wit calico is uitgespreid, in twee rijen tegenover elkander geschaard. De oudste monnik in rang van anciënniteit zit aan het hoofd van de een rij; de op hem volgende aan de spits van de tegenovergestelde rij; de derde in rang naast de eersten; de vierde naast de tweeden; en zo regelmatig verder. De senior blijft zitten, terwijl de overigen voor hem komen knielen en hun eerbied betuigen met de woorden: "Met verlof. Vergeef mij, Heer, al wat ik misdreven heb in daden, woorden of gedachten." De senior antwoordt: "Ik vergeef u, eerwaarde broeder; schenk (of schenkt) vergiffenis." Alle zeggen dan: "Met verlof. Ik vergeef u, Heer." Nu begeeft de tweede in rang zich weer naar zijn plaats, en knielen alle de jongeren voor hem om vergiffenis te vragen en te geven. Daarop herneemt de derde in rang zijn plaats, en zo gaat het voort, totdat eindelijk de allerjongste der broeders voor op één na de jongste geknield heeft. Het knielen, vragen en verlenen van vergiffenis wordt dus zo dikwijks herhaald als het geheele aantal der vergaderden minus 1 be­draagt. Nadat alle weer gezeten zijn, vallen zij op nieuw op de knieën en vereenigen zich in den gemeenschappelijken lof aan de Buddha toegebracht, in deze woorden: "Hulde aan de Heer, de Heilige, de Vol­maakte-Wijs! (driemaal op te zeggen). Ik geloof dat onze Heer, heilig, volmaakt-wijs, begaafd met wetenschap en goeden wandel, de volmaakte kennis der wereld, de onovertreffelijke temmer der menschenkinderen, de meester van goden en menschen, Buddha de Heer is. Daarom wil ik mijn leven lang tot aan mijn Nirvana toe in de Buddha mijn toevlucht zoeken. Aan de Buddha's van 't verleden, Aan hen die nog komen zullen, Aan de Buddha's van het heden Breng ik altijd mijn eerbied. Ik heb geen toevlucht anders, Buddha is mijn beste toevlucht ; Zoo oprecht als ik dit belijd, Moogt mij heil en zegen wachten. Met het hoofd buig ik mij neder Voor het stof van Zijne voeten; Heb ik jegens Hem gezondigd, Moge bij het mij vergeven! Ik geloof dat de Dharma door onzen Heer goed is ingesteld, voor alle duidelijk, niet aan tijd gebonden, overtuigend, de bewijzen (zijner juist- heid) met zich brengende, door alle verstandigen in hun eigen hart als waar te erkennen. Daarom wil ik mijn leven lang tot aan mijn Nirwâna toe in den Dharma mijn toevlucht zoeken. Aan de Dharma’s van ’t verleden, Aan die welke komen zullen, Ik geloof in de Gemeente van ’s Heeren volgelingen, die wandelt in heiligheid en gerechtigheid, op den rechten en den goeden weg, de Gemeente die bestaat uit de viermaal twee (trappen van) geestelijke wezens, uit acht soorten van geestelijke wezens, deze Gemeente die men moet aanroepen, gastvrij ontvangen, met offeranden eeren en met gevou- wen handen begroeten; het onvergelijkelijk veld van goede werken voor de wereld. Daarom wil ik mijn leven lang tot aan mijn Nirwâna toe in de Gemeente (Sangha) mijn toevlucht zoeken. Aan de Sangha’s van ’t verleden, Enz. enz. Buddha, Dharma, de Pratyeka’s En de Sangha zijn mijn meesters, Ik ben hun deemoedige dienaar, Hoog vereer ik hunne deugd. "7 Hoog vereer ik het toevluchtstriootal En de trits van eigenschappen, De onverschilligheid, ten slotte Het Nirwana, ook win ik 't drievoudige. Hoog gevierd zij het eerste drietal, Hoog gevierd het tweede tevens, Als ook de onverschilligheid; Hoog gevierd zij mij het Nirwana. Ik eerbied de goedertieren Buddha's, Dharma's en Pratyekabuddha's, En de Sangha's ook, in deemoed; Voor het Zienersdrietal buig ik. De mythologische grondslag van de Gemeente schemert hier zeer duidelijk door; de acht geestelijke wezens (purusha's) zijn de 8 Wasu's, de goddelijke wereldgeesten. Het is aardig te zien hoe de monniken de aanroepingen, offeranden, eerbewijzen voor de goden bestemd aan zich hebben getrokken, door 't eenvoudige middel dat zij de oude vormen van "TL volksgeloof in wezen lieten, maar des noodig den inhoud der formulen vergeestelijkten, of verzadelikten, of hoe men het noemen wil. De 8 Wasu's zijn bij de Buddhisten 8 soorten van Arhats of heiligen geworden, die niet dan in naam van de 8 Widyeçwara's der Giwaietische monniken verschillen. Dit koos, met nog twee volgende, komt m. m. met bovenstaand aan den Dharma gerichte overeen. Tot de Pratyeka-buddha's behoort, gelijk men zich herinneren zal, Devadatta. Namelijk het onwezenlijke, ellendige en onbestendige van alle dingen. Wie met de drie Zieners bedoeld is, is moeilijk uit te maken, zeker niet Paņini, Kâtyâyana en Patañjali, welke elders als zoodanig bestempeld worden. Misschien heeft men er onder te verstaan de verpersoonlijkingen van 't verleden, heden en toekomst, begin, midden en einde. Ik heb eerbied voor de woorden En de lessen van den Meester; Ik vereer de heiligdommen, Mijnen superieur, mijn leeraar. Moge de ernst van mijnen eerbied Mijnen geest bevrijden van zonden. Na deze lofzang rijzen de geestelijken op en hernemen hun zitplaatsen. De senior, of diens plaatsvervanger, gaat dan zitten aan het boveneinde der twee rijen, in het midden, op een kussen, hoger dan dat der overige. Tegenover hem plaatst zich een jongere. De laatste doet de vragen in de straks volgende eerste afdeeling van het formulier; de eerste beantwoordt ze. De Chineesche redactie wordt ook voorafgegaan door een loflied, beginnende met deze woorden: Ik buig mij in aanbidding neder voor den Buddha, Voor den Dharma, en den Sangha. Daarna wordt vrij uitvoerig de voortreffelijkheid van het reglement van tucht geprezen en iedere vermaand om de voorschriften daarin vervat te volgen. Aan het slot wordt verklaard: De Tathāgata heeft bepaald dat deze artikelen Tweemaal per maand openlijk zullen worden voorgedragen. 1. VOORLOPIG ONDERZOEK. Degene, die de vragen doet, zal aangeduid worden als B.; de andere, die de antwoorden geeft, als A. Beide spreken geknield. B. Hulde aan den Heer, den Heilige, den Volmaakt-wijze! Hoor mij, geëerde vergadering! Indien de vergadering het oorbaar acht, zal ik tot den hoogwaarder A. vragen richten. en einde, anders gezegd Brahma, Vishnu en (Indra: de Trimūrti. Aangezien Trimūrti ook een bijnaam van den Buddha is, kan men de drie Zieners beschouwen als drie zijden of fasen van één en hetzelfde wezen, den Buddha. A. Hulde aan den Heer, den Heilige, den Volmaakt-wijze! Hoor mij, geëerde vergadering! Indien de vergadering het oorbaar acht, zal ik de vragen, die de hoogwaarder B. mij aangaande de Discipline doet, beantwoorden. DE SANGHA. B. De bezem en de lamp, En water, benevens zitplaats; Dit heet de voorbereiding Tot viering van d’ Uposatha. Met verlof. De bezem. — A. En het schoonvegen. B. En de lamp. — A. En het opsteken van de lamp. Dewijl nu nog de zon schijnt, is er geen lamp noodig. — B. En water, benevens zitplaats. — A. Behalve een zitplaats (is ook noodig) dat men water om te drinken en anderszins te gebruiken klaar zet. — B. Dit heet de voorbereiding tot viering van den Uposatha. — A. Deze vier verrichtingen, het schoonvegen met den bezem, enz., moeten vóór de vergadering van het kapittel plaats hebben, en heeten daarom de voorbereiding van de Sabbathplechtigheid. Hiermede zijn de voorbereidende werkzaamheden afgehandeld. B. Stemming en verantwoording, vermelding des seizoens, Telling der monniken, en een toespraak, Dit heet het voorafgaande vereiste Voor de viering van d’ Uposatha. Stemming en verantwoording. — Een geval van stemming en verantwoording van stemgerechtigde monniken, van uitbrenging van stemmen. Wij geven de letterlijke vertaling, voor zo verre zulks mogelijk is. Dit toevoegsel is handtastelijk in strijd met de bewoordingen van het versje. De gewoonte der geestelijken op Ceilon om bij daglicht te vergaderen is een afwijking van het oude gebruik, zooals ook blijkt uit Mahā-V. 2, 26, 9, waar de lamp wel degelijk als een vereiste bij het vieren van den Uposatha vermeld wordt. Al het voorafgaande, maar inzonderheid de laatste zinzinje draagt het karakter van een handleiding bestaande uit tekst met verklaring, en lijkt volstrekt niets op een catechismus in vragen en antwoorden. Chanda-prajñāsuddhi. In Mahā-V. 2, 26 wordt een Sabbathviering door een onvolledige, maar door nood gewettigde vergadering Prajñāsuddhi-Uposatha genoemd. In 22 geeft een zieke broeder die de Uposatha niet gaat bijwonen zijn Prajñāsuddhi. In ’t laatste geval zou men ’t woord met ‘verontschuldiging’ kunnen vertalen, doch in ’t eerste laat zich dat niet wel doen; daar lijkt het eerder ‘verwettiging’ te beteken. In beide gevallen zou een verontschuldiging zich hier niet voor doen. — B. Vermelding des seizoens. A. Het seizoen vermelden door op te geven hoeveel tijd er reeds verstreken is van een der drie jaargetijden, winter, zomer, of regentijd, en hoeveel er nog verstrijken moet. Nu zijn er in onze Wet drie jaargetijden; in het nu loopende winterseizoen zijn er acht Sabbathdagen; van deze is er één voorbij, de tweede vieren wij heden, en zes blijven er nog over. — B. Telling der monniken. — B. Het aantal van monniken in dit kapittelhuis vergaderd bedraagt x. — B. Ken toespraak. — A. Er moet een toespraak gehouden worden tot de nonnen; dewijl er echter thans geen aanwezig zijn, komt er thans geen toespraak te pas. — B. Dit heet het voorafgaande vereiste voor de viering van den Uposatha. — A. Gezegde vijf handelingen, het uitbrengen van een stem enz. moeten plaats hebben vóórdat het Pratimoksha wordt voorgedragen; daarom heeten ze de voorafgaande vereisten voor de viering van den Uposatha. De voorafgaande vereisten zijn hiermee afgehandeld. — B. Een Sabbathdag, ’t vereiste aantal bevoegde Geestelijken; geen vergrijp waarin alle deelen, Is er; geen personen die men mijden moet, Zijn aanwezig. Zoo heet de vergadering wettig. Een Sabbathdag. — A. Er zijn drie dagen waarop Sabbath gehouden wordt; de 14e of 45e (van de maandhelft) of een dag van buitengegewone vergadering; van die dagen is het een Sabbath op den 15e, — B. Het vereiste getal bevoegde geestelijken. — A. Wanneer aan de Sabbathviering deel nemen zooveel geestelijken als noodig, niet minder dan vier, bevoegd en bekwaam, niet door de Kerk in den ban gedaan, en wanneer die geestelijken antwoorden niet volstrekt misplaatst zijn, Het schijnt dat men twee betekenissen van chanda-parisuddhi verward heeft; nl. „de (door iemand) afgelegde verklaring van goeden wil” en de verklaring (door iemand gegeven) van zijn gevoelen”, d. i. stemuitbrenging. 1 De vertaling is onzeker. Vermoedelijk is niets anders bedoeld dan: het geval dat stemgerechtigde monniken hun stem behoeven kenbaar te maken, uit te brengen, doet zich hier niet voor. 2 Samaggi (Skr. sdmagri). Dit woord beteekent zoowel "vereniging" als "voltalligheid". Deze omstandigheid heeft aanleiding gegeven tot de theorie dat een Sangha-upasandha een verzoeningssabbat is, doch dezelfde autoriteit die dit meedeelt zegt tevens dat bij de plechtige lijken in hetzelfde kerspel gevestigd zijn, niet verder dan 21,5 meter buiten de grens. — B. Geen vergrijp waarin alle deelen is er. — A. Er is geen vergrijp waaraan alle gelijkelijk zich schuldig gemaakt hebben, bijv. in zaken van eten op verboden tijden, of anderszins. — B. Geen personen die men mijden moet zijn aanwezig. — A. De 21 klassen van lieden welke men mijden moet en buitensluiten, op een afstand van 21,5 meter, zoals leeken, eunuchen, enz. zijn hier niet tegenwoordig. — B. Zoo heet de vergadering wettig. — A. Wanneer een gemeenschappelijke Sabbatviering aan deze vier vereisten voldoet, dan wordt de vergadering wettig genoemd. — De wettigheid is hiermee afgehandeld. Na de voorbereidende werkzaamheden en de voorafgaande vereisten behandeld te hebben, zal ik met toestemming van de vergaderde schare van monniken, die gebiecht hebben, het Pratimoksha gaan voordragen. Hiermee sluit de eerste afdeeling, wier inhoud in de Chineesche redactie iets korter is zonder in hoofdzaken aanmerkelijk af te wijken. Ter vergelijking zij het hier medegedeeld. "Zijn de geestelijken bijeen?" — Ja. — "Is alles in gereedheid (zitplaatsen, water, bezem enz.)?" — Ja. — "Laat alle ongewijde personen zich verwijderen." (Als er zodanige tegenwoordig zijn, moeten zij heengaan; zijn er geen aanwezig, men zegge het). Is er onder de aanwezige monniken iemand die om absolutie vraagt? (Zoo ja, hij zegge het). — Tot de nonnen moet een toespraak gericht worden. Sluiting van den stillen tijd eene vergadering wordt gehouden op den dag van Sangha-pava-rana (zie Minajew Prakt. p. 27). Hieruit blijkt dat de Sangha eenvoudig een vergadering in pleno is, welke niet om de 14 of 15 dagen, maar slechts nu en dan voorkomt. Sangha-pava beteekent eenvoudig: algemeene goedkeuring van het kapittel; Mahâ-V. 2, 36. Zoo is de geijkte verklaring, wier juistheid niet boven alle bedenking verheven is. De 21 klassen van personen die het profanum vulgus uitmaken worden opgesomd in Mahâ-V. 2, 36 en Minajew Prakt. p. 28; aldus: leeken, nonnen, aanstaande nonnen, mannelijke kweekelingen, vrouwelijke kweekelingen, personen die de geestelijke tucht verzaakt hebben, zij die eene doodzonde begaan hebben, zij die in den ban zijn wegens verheimelijking van hun overtreding, wegens onboetvaardigheid, wegens onwil om dwalingen te herroepen, zij die zich valschelijk als geestelijken voordoen, afvalligen die tot een andere gezindte zijn overgegaan, eunuchen, beesten, moedermoorders, vadermoorders, Arhatmoorders, nonnenschenders, scheurmakers in de gemeente, zij die bloed hebben doen vloeien, en hermaphrodieten. DE SANGHA. (Zoo er geen van vergadering zijn, men zegge het). »Zijn wij het eens over hetgeen wij te doen hebben? Wij moeten het reglement in eene wettige kapittelvergadering opzeggen. — Eerwaarde broeders, hoort! Heden den 453e der lichte maandhelft (of wel: den 443e der donkere helft) luistere de vergadering oplettend naar het opzeggen der Regelen.» Zoodra de vragen en antwoorden afgeloopen zijn, staan de twee knielende geestelijken op. B. neemt plaats onder aan, A. zet zich in het midden en begint dan op te zeggen wat hier volgt, "Hulde aan den Heer, enz. — Hoor mij, geëerde vergadering. Heden is het Sabbath op vollemaansdag. Zoo de vergadering het oorbaar acht, wordt de Sabbath gevierd en het Prâtimoksha opgezegd. Is aan de voorafgaande vereisten voor het houden eener vergadering voldaan? Eerwaarde broeders, verklaart gij zuiver te zijn, dan zal ik het formulier opzeggen." "Wij zullen altemaal bedaard zijn, goed luisteren en opletten." "Zoo iemand zich aan iets schuldig gemaakt heeft, belijdt hij het. Zoo niet, dan zwijgt men stil. Uit uw stilzwijgen, eerwaarde broeders, zal ik dan opmaken dat gij zuiver zijt. In eene vergadering als deze wordt elke vraag driemaal gedaan. Als iemand, nadat eene vraag driemaal is gedaan, willens en wetens zijne schuld niet belijdt, maakt hij zich schuldig aan een opzettelijke leugen. Een opzettelijke leugen nu, eerwaarde broeders, is een hindernis voor den Dharma, heeft onze Heer verklart. Daarom moet een geestelijke die zich van eene overtreding bewust is en zich daarvan wil reinigen, zijne schuld belijden; daardoor zal hij zich gerust gevoelen." De inleiding, eerwaarde broeders, is opgezegd. Ik vraag u dus, zijt gij zuiver? Ten tweede male vraag ik het u. Ten derde male vraag ik het u. Gij zwijgt stil, eerwaarde broeders; daarom houd ik het er voor dat gij zuiver zijt." De Chineesche redactie vertoont slechts onbeduidende afwijkingen; ze luidt ongeveer aldus: "Eerwaarde broeders, ik wensch het Prâtimoksha voor te dragen. Denkt alle na over deze voorschriften. Zo iemand een overtreding begaan heeft, toont bij berouw; zo niet, dan zwijg men stil. Zo zal het blijken dat je zuiver zijt. Indien een ander ons een vraag doet, zijn wij verplicht naar waarheid te antwoorden; als wij, in gemeenschap levende monniken, ons bewust zijn kwaad gedaan te hebben en nalaten bet te bekennen, maken wij ons schuldig aan leugentaal. Leugentaal nu is een hindernis voor de Dharma, heeft de Boeddha verklaard. Daarom moet de geestelijke die zich van een overtreding bewust is en absolutie verlangt, terstond zijn schuld belijden en daarna zal hij rust en vrede hebben. Na de inleiding opgezegd te hebben, eerwaarde broeders, vraag ik u al te maal af: is deze vergadering zuiver? (Tot driemaal toe wordt deze vraag gedaan). Gij zwijgt stil, eerwaarde broeders; de vergadering is zuiver. Zoo zij het! Ik ga nu over tot het opnoemen der vier hoofdzonden. Nu komen de vier hoofdzonden in behandeling. 1. Als een monnik die zich verbonden heeft te leven volgens de regels van de monniksstucht, zonder die tucht (vormelijk) verzaakt en zijn zwakheid openlijk verklaard te hebben, vleeselijk omgang heeft met een vrouwelijk wezen, van welke soort ook, maakt hij zich schuldig aan een doodzonde en wordt uitgestoten uit de gemeente. 2. Als een monnik zich uit een dorp of uit een wildernis iets wat hem niet geschonken is als een dief wegneemt, iets van dien aard dat de gemeente. Dit wordt gevolgd door discussie omtrent de interpretatie van de regels. De Boeddha wordt daarna gevraagd het oordeel uit te spreken over de vraag of de monniken die zich schuldig hebben gemaakt aan de vier hoofdzonden, al uit de gemeente mogen worden gestooten. De Boeddha antwoordt dat dit juist is, en dat wie zich schuldig heeft gemaakt aan een van deze zonden, uit de gemeente moet worden gestooten. Daarna wordt de Samenkomst ontbonden. overheden hem als roover zouden laten vatten om hem ter dood te brengen, gevangen te zetten of te verbannen, met de verklaring dat hij een roover, een sul, een dwaas, een dief is, als een monnik zulk een diefstal begaat, maakt hij zich schuldig enz. Als een monnik met opzet een mensch om het leven brengt, of eenen dolkdrager om iernand (te moorden) zoekt, of aan iemand den lof des doods verkondigt, of iemand aanmoedigt om dood te gaan, met de woorden: "Wel vriend, wat hebt ge aan dit ellendige, nare leven? het ware voor u beter dood te zijn dan te leven"; als een monnik met opzet en voorbedachte rade, op onderscheidene manieren, zoo den lof des doods verkondigt of iemand aanmoedigt om dood te gaan, maakt hij zich schuldig enz. Als een monnik voorgeeft bovenmenschelijke macht en het hooger inzicht van eene alomvattende kennis te bezitten, terwijl hij bij zichzelf bewust is die niet te bezitten, met te zeggen: "dat en dat ken ik, dat en dat begrijp ik", en als hij naderhand, hetzij bij een ingesteld onderzoek of anderszins schuldig bevonden, begeerig is om zich te zuiveren en aldus verklaart: "eerwaarde broeders, ik heb beweerd te kennen wat ik niet kende, te begrijpen wat ik niet begreep; ik heb ijdelklap en leugentaal gesproken", dan is hij, behalve indien hij in waan verkeerd is, schuldig enz. Hiermede, eerwaarde broeders, zijn de vier doodzonden opgenomen. 1. Satthahdraka, Skr. castradhdraka, een dolk- of mesdrager, een bravo. Dat Adraka "drager" betekent blijkt te overvloeien uit Art. 16 van de Geafdeeling. In Sutta-W. I, p- 68 komen zotte verhalen voor omtrent monniken die uit levensmoeheid zich laten ombrengen, doch het behoeft geen betoog dat in het artikel niets van dien aard bedoeld is. Blijkt uit de a. p. dat zelfmoord ten strengste afgekeurd wordt. 2. Volgens Sutta-W. I, p. 71 brachten de Zessen dit middel in praktijk. Zij waren eens — alle zes tegelijk natuurlijk — smoorlijk verliefd op de vrouw van een leek. Om zich van de man te ontslaan gingen zij naar hem toe en wisten met groot talent de ellende van 't aardse bestaan en de genoegens des hemels in zulke heldere kleuren af te schilderen, dat de ziel zich ziek maakte en weldra stierf. Intussen. 3. Ook volgens Manu 11, 56 is het een doodzonde als iemand zich valselijk voor hooger uitgeeft dan hij is. DE SANGHA. 81 De monnik die zich aan een van deze vier heeft schuldig gemaakt mag niet meer met de broeders samen verkeeren; hij blijft voor altoos een uitgestootene, met wie men niet meer mag samenwonen. Ik vraag u dus, eerwaarde broeders, of gij zuiver zijt. Ten tweede male vraag ik het u. Ten derde male vraag ik het u. Gij zwijgt stil, eerwaarde broeders; daarom houd ik het er voor dat gij zuiver zijt. De inleiding is opgezegd; de vier doodzonden zijn opgenoemd. Nu hebt gij wel gehoord, eerwaarde broeders, dat er zijn: 13 zaken die een tijdelijke uitsluiting van de gemeenschap bewerken; 2 onbepaalde gevallen; 30 zaken waarop verbeurdverklaring als straf staat; 92 zaken waarvoor geboet moet worden; 4 zaken die men moet biechten; de zaken die tot een beschaafde opvoeding behooren; 7 punten die te pas komen bij het sussen van geschillen. Dit alles, uit de lessen van onzen Heer geput en in den vorm van regels gebracht, komt tweemaal per maand in behandeling. Laten wij dus alle in eendracht, eensgezindheid, eenstemmigheid ons oefenen. A. OVER ZAKEN DIE EENE TIJDELIJKE UITSLUITING VAN DE GEMEENSCHAP TEN GEVOLGE HEBBEN. Nu, eerwaarde broeders, komen de 13 zaken die een tijdelijke uitsluiting van de gemeenschap ten gevolge hebben, in behandeling. 1. Vrijwillige masturbatie, behalve in droomen, is een overtreding die tijdelijke uitsluiting ten gevolge heeft. 2. Als een monnik, toegevend aan zijn lust en verkeerd van zin, er toe vervalt dat hij met een vrouwspersoon in lichamelijke aanraking komt, zoodat hij haar bij de hand of de haarvlecht vat, of eenig ander lichaamsdeel betast, is het een overtreding enz. 3. Als een monnik, toegevend aan zijn lust en verkeerd van zin, een vrouwspersoon toespreekt in wulpsche uitdrukkingen welke op het minnespel doelen, zoals een jonkman tot een vrijster spreekt, is het een overtreding enz. VAT. II. N 6. 4. Als een monnik, toegevend aan zijn lust en verkeerd van zin, bij een vrouwspersoon het als iets loffelijks voorstelt dat men zijn lusten dient, met woorden die op het minnespel doelen, en zegt: "Zuster, er is geen voortreffelijker dienstbetoon dan dat gij iemand die zoo zedelijk, zoo deugdzaam en zoo kuisch is, als ik ben, met bedoelde zaak dient," is het enz. 5. Als een monnik er toe komt de koppelaar te spelen daar een vrouw aan een man, of eenen man aan een vrouw te helpen, hetzij voor een wettig huwelijk of een onechtelijke verbintenis, al was het met een hoge doos, is het enz. 6. Als een monnik met gevraagden onderstand een huisje, voor hem zelf bestemd en zonder eigenaar, laat bouwen, moet het de vastgestelde afmetingen hebben. De afmetingen nu zijn: in lengte 12 span Sugata-maat; de breedte van binnen 7 span S.-m. Hij moet de broeders uit noodigen om de bouwplaats aan te wijzen. Het terrein dat zij te kiezen hebben moet zoodanig wezen dat het vrij is van overlast en dat eenige ruimte er om heen overblijft als wandelplaats. Bij aldien een monnik een huisje laat maken op een terrein dat niet vrij is van overlast en niet genoeg ruimte er om heen heeft, of zonder dat hij de broeders uitgenoodigd heeft om de bouwplaats aan te wijzen, of indien hij de vastgestelde maat overschrijdt, is het enz. 7. Als een monnik een groot klooster te zijnen behoeve, doch als eigendom behorende aan eenen heer, laat maken, moet hij de broeders uitnoodigen om de bouwplaats aan te wijzen, enz. (gelijk vorig artikel). 8. Als een monnik snoodelijk, uit haat en wrevel, een anderen monnik vervolgt met de ongegronde beschuldiging van hoofdzonde, in de hoop hem zijn kuischheid te doen verliezen, en als naderhand, hetzij bij een proces, hetzij bij een andere manier, zijn leven te vernietigen, is het enz. 2 In Sutta-N. I, p. 155 wordt verhaald dat zekere leek voor de Weleerwonde Channa een klooster wilde laten bouwen en dat Channa de onvoorzichtigheid had op eigen gezag het terrein te laten zuiveren en eenen heiligen boom omhouwen, hetgeen de verontwaardiging van het publiek opwekte. De afloop is dezelfde als in alle dergelijke verhalen. DE SANGHA. 83 ingesteld onderzoek of anderszins, blijkt dat de aanklacht ongegrond is, en de monnik zijn ongelijk bekent, is het enz. 9. Als een monnik snoodelijk, uit haat en wrevel, eenen anderen monnik vervolgt met een ongegronde beschuldiging van doodzonde, terwijl hij (de beschuldiger) louter voor de leuk een of ander punt van een kwestie van een andere categorie opraapt, met de bedoeling zijn kuischheid te doen verliezen, en als naderhand, hetzij bij een ingesteld onderzoek of anderszins, blijkt dat de aanklacht ongegrond is, en de monnik zijn ongelijk bekent, is het enz. 10. Als een monnik de eendracht der gemeente tracht te storen, of een punt van geschil dat tot tweedracht leidt aangrijpt, en daarin blijft volharden, dan moeten de broeders hem vermanen zulks na te laten, en er bijvoegen: "leef in vrede met de gemeente, eerwaarde broeder; want door eendrachtig en eensgezind te zijn, twisten te vermijden en dezelfde leer te volgen, woont de gemeente in vrede." Indien hij, zoo vermaand, in zijn opzet volhardt, moet hij tot driemaal toe vermaand worden het te laten varen. Laat hij bij de derde vermaning zijn opzet varen, dan is het goed; zoo niet, dan is het enz. 14. Als een of meer monniken zulk eenen monnik navolgen en zijn partij kiezen, en zeggen: „Eerwaarde broeders, richt geen vermaningen. 2 De toeleg is zóó ongerijmd dat zelfs de samenstellers van Sutta-W. I, p. 160 gepoogd hebben het art. te verklaren alsof er stond „hem zijn goeden naam van kuischheid te laten verliezen”. Doch dat staat er niet. Vermoedelijk is het art. uit een of ander rechtsboek overgenomen met zekere wijzigingen waardoor het allen redelijken zin verloren heeft. Stond er bijv. in het wetboek: „met den toeleg hem zijn bezitting of dgl. te doen verliezen”, dan zou het art. een gezonde verklaring toelaten. 3 Sutta-W. I, p. 166 geeft de volgende historische toelichting tot het ontstaan van dit artikel. Eenige monniken begeerig om hun broeder Dabba den smet der onkuischheid aan te wrijven, zagen eens eenen bok die zich in gezelschap eener geit oneerbaar gedroeg. De verstandige monniken kwamen op den inval den bok te bestempelen met den naam van Dabba, en de geit met dien van de non Mettiya. Gezegde non had namelijk een poos vroeger, op hun aanstoken, een valsche aanklacht tegen den vrome Dabba ingebracht, even als in der tijd de rampzalige Citica tegen den Buddha. Daarop vertelden de monniken met een gerust hart: „Nu hebben wij het toch met eigen ogen gezien dat Dabba zich in gezelschap van de non Metten oneerbaar gedragen heeft.” Jammer dat het verhaal niet strookt met de bepalingen van het artikel, waarin men een geval van schijnaanklacht of praavercatie herkennen kan. tot dezen broeder; hij spreekt overeenkomstig de wet en de verordeningen van tucht; hij handelt met onze goedkeuring en naar onzen zin; hij kent ons; wat hij spreekt, drukt ook ons gevoelen uit; dan moeten de overige monniken hem aldus vermanen: "Zegt dat niet, eerwaarde broeders; die man spreekt niet overeenkomstig de wet, noch overeenkomstig de verordeningen van tucht; verlangt niet, dat er tweedracht in de gemeente zij; leeft in vrede met de gemeente, eerwaarde broeders; want door eendrachtig enz. (als boven). Indien de monniken, zoo vermaand, in hun opzet volharden, moeten zij tot driemaal toe vermaand worden het te laten varen. Laat zij bij de derde vermaning hun opzet varen, dan enz. (als boven). Als een monnik ongezegd wordt, zodat hij, door de broeders vermaand om gemeenschappelijk met hen zijn plicht te vervullen ten opzichte der regelen van tucht in 't reglement vervat, zich aanstelt als boven alle aanmerking verheven, en zegt: "Gij, eerwaarde broeders, hebt mij niet te leeren wat goed of kwaad is; ik zal ook u, eerwaarde broeders, niet leeren wat goed of kwaad is; houdt op met mij te vermanen"; dan moeten de anderen tot hem zeggen: "Gij moet u niet aanstellen als boven alle aanmerking verheven, eerwaarde broeder; gij moet u voor goeden raad toegankelijk betoonen; en moet tegen de broeders spreken zóó als het broeders in den geloof past; ook zij zullen tegen u spreken zóó als het broeders in den geloof past; immers juist daardoor groeit en bloeit de gemeente des Heeren, dat men elkander vermaant en elkander sticht. Indien de monnik, zoo vermaand, in zijn opzet volhardt, enz. Als een monnik die in de nabijheid van een dorp of vlek zijn verblijf houdt, een slecht levensgedrag leidt en huisgezinnen schendt, der- mate dat zijn slecht levensgedrag openbaar en ruchtbaar wordt en de schande die hij in huisgezinnen gebracht heeft openbaar en ruchtbaar wordt, dan moet hij door de broeders aldus vermaand worden: „eer- waarde broeder, gij zijt een man van slecht levensgedrag, een schender van huisgezinnen; uw slecht levensgedrag is openbaar en ruchtbaar, en de schande die gij in de huisgezinnen gebracht hebt, evenzeer. Vertrek van deze plaats, woon niet langer hier”. Zegt nu die monnik tot de broeders die hem vermanen: „Sommige geestelijken geven zich over aan lust, andere aan haat, andere aan geestelijke verblinding, of aan vrees- achtigheid; om dergelijke feilen wordt de eene weggejaagd, de andere niet; dan moeten de broeders hem vermanen en zeggen: „zeg niet dat geestelijken zich overgeven aan lust, aan haat, aan geestelijke verblinding of aan vreesachtigheid, al zijt gij, eerwaarde broeder, een man van slecht levensgedrag, een schender van huisgezinnen, in die mate dat uw slecht gedrag en de schande die gij in huisgezinnen gebracht hebt openbaar en ruchtbaar zijn geworden. Vertrek van deze plaats, woon niet langer hier'. Als de monnik, zoo vermaand, in zijn gedrag volhardt enz. 