Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
a . O * e~ zii -^7 \ (ten ru q \ tut asn \ itm 2^1 2 on (hnjj \ ojii art m op j ^ en rn &i —0 2 osyi w — xm am (Tin 2 osi cmfl \ de gegraven kuil voor een huis, dien men laat volregenen en waarin men de voeten wascht of afspoelt. — ( d-n xm ria t\ in het Buiten- zorgsche: een saw ah, onmiddeh'jk na het ge- sneden zijn van de pare vol laten loopen met water en zoo laten, totdat men het veld op nieuw gaat bewerken. Zodn oj)(m^\ wordt oji(vi%xfn<njit\ genoemd. Rg.K.). Op Soemedang is een ojKuntxnaruiz^ een m <ut % <uh<riA\ 836 ft^cmiff^N d. i. een sawah die lager ligt als de andere, als het omringende terrein; zoo'n sawah beplant meno)l ^gaamemetvisch. KM cnJ) \ BS. bont7 gevlekt, en wel wit en rood of wit en zwart. — Verg . tonruw (Eft <n/i \ SB. scherf, scherven van glas, aar- dewerk of porcelein: maar ooh verglaasd aar- dewerk, porcelein; en van verglaasd aar- dewerk of porcelein. (Elf) OfUl \\ Snrui\ en xna.-mirCi\ SB. tellen, men- schen, dieren of voorwerpen tellen. — a^™ icKhnp getal, verkregen door telling stuh voor stuk; voorts: het getal der genoodigden, bij een offermaaltijd of derg. ooh het getal der personen, die aangewezen zijn of in de termen vallen, bv. om iets te krijgen; en van zaJcen: het gekochte, bepaalde, ge- geven enz. getaL. — Nog am <ru m ^^ zva. ofnasnnitM\ ressorteert onder, behoort tot. OSijfClw _ cci<cri(ih\ SB. staren, staroogen, zitten te staren; staren naar o/zijn oogen onafgewend gevestigd houden op iemand of iets. (Eft 9 (HJ) \ naam van een soort asn^a^w — <*qj) (V7) 2 OIXA 2 \ Jav. gat. ong.- xzntarCn^na^ji^ aan de beenen en voeten, lijden aan zekere kwaadaardige ongesteldheid, waarbij zich openingen vormen, waaruit etter vloeit. Als geneesmiddel bezigt men gestampte biroe bast die na toevoeging van water op de wonden wordt gesmeerd. (im CCl 2 (UYI \ zie (i$i<vn\\ (E7) arUI (Ml (KD fi \\ m?rL~r><m^?*7i^\ SB. het zuur en moeijelijk hebben; met allerlei ontberingen en wederwaardigheden heb- ben te worstelen, hem zwaarvallen; een hard of kommerlijk leven hebben, bv. van een arme. — <mKun/njK>j)(KTi(Hi/)\ nood, nooden, ontberingen, kommerliike of moeijelijke omstandigheden; ook zva. ihndTntrCichJiim^^w (V7) arm (Ml (UUI \ (voor het ong. cwhoji(iM\) SB. er op uitgaan of zijn om het noodige voor zijn bestaan te zoeken, of wel om te zien of men wat kan verdienen. nzn cnji (inn arm (Knn\ %n (taw^tcrivutrnp zie dit bij ™rLi(Kn(n.iMrin\ onder xm<nji<Knq\i (Cn oTLfl (Un \ naam van em boomvrucht . Aver- rhoa Carambola. (tm arvj (Cn\ SB. diepe greppel o/slootron- dom een »flo?^\ om de wilde varkens uit (&i(riji(uh\ 837 (tmMosn\ "I het plantsoen te houden. Verg. (u-Qcmw Ooh (te Bandoeng zva. (uicrnxMaziartji^ K.) en in het Buitenzorgsche, (Rg. Jieeft balumbang), zva. (Cn <U7? (TU 2 (C7 (HI/) \\ H^ (C vn anuj azn w — mam™^ SB. met een pad er door been; platgetrapt, zoodater een weg of pad ontstond, van de hash, man dj aft enz. Voorts van een weg: open, niet bedekt. Verg . <trn ? «vw i w azncnj) 001 ?\ SB. niet gced uit- of toekij- ken, niet opletten, cnattent zijn, bv. van den hoetsier van een rijtuig oficelvan iemand, onder het loopen. — Verg . atzruxm^ am 2 (TU) 2(CH 2\ SB. zonder klankteekens, van Arab, schrift. — Verg, ^^l*™^ azn(U)\ en <^ S. 6j**ji\ B. vader. Nevens 6-&(zi\ als B. in gebruih ti &i \ maar dit laatste slechts in geschriflen en in het dagelijhsch leven niet of zeer zeldzaam, sprekende tot den vader. Ooh van zich zelf qebruiht men ~tti(Eji\ niet, wel a<hnr,<EA\ maar dat ooh slechts in brieven. Met ecu cm \ wordt, bij den min- der en man, in zamenstelling met den naam van een hind ooh iemand benoemd. Gewoon- Mjh met den naam van zijn . oudste hind, maar dit is niet verpligtend . En iemand, die geen hinder en heeft neemt wel eens den naam van het hind van een under, om zoo zijn hinder- naam hwijt te rahen.- .ct <u oji iwi \ pleegvader. (en cm on asn onii \ zie fnasnffi^nw Verg. Ooh 6-&-(lvi q \\ tuicniuis uitermate gebecbt zijn aan zijn vader, van een hind. — £kciku}\ iemaud beban- delen en bescbouwen als vader. azn OJI asn \ Kw. (Shr. bhoepati, vorst, uit bhoS, aarde en pali, heer.) SB. of met vmcuiasniajip als mooijer woord: titel van een regent; regent. Verg . ojj^^w — tKnurnaji .i3?/(lm<k7^\ regentscostuum . Verg. •m-na*- 6-zA(Hyiw — itrnvrrj(u)fri(uri(HTji\ regentschap. (CYj dJ) &SY] 2 (M) fj\ zie het voorgaande woord. OZT) CUI \ SB. metalen plaat, zooals door de op- * passers en voor op hun bandelier bevestigd, wordt gedragen. — 77. (urjajiqiTnojis een /<iang- gasoort. (tni 2 01 (Ui \ SB. van de pokken gescbonden. (Lm2^(u(hj}'ri\ als voren, maar in ligten graad. 077) 2 (LI 2 \ SB. valkkleurig,ra» een paard; ooh, of welitmanxmtnjits valkpaard, valk. — cum oji 2 am-n\ zeer vaal geel of vuil wit, als de hleur vaneenpaard. — Verg. rr)mamji\ H* (V11(IJ1\ I. ooh wel geschreven <ud^>n SB. na, na afloop van, nadat. (K»(vm<u>\ hetz. (dr. 838 jjC>\. — II. (cum \ SB. niet doorgaan, niet laten doorgaaD, van iets zooals een /coop, een ruiling enz. azn &JJ \ I. Kio. SB. dolk, de inlandsche dolk, gemeenlijk slechts gedragen door hadji's en santrVs, maar door ambtenaren ook wel, gaande naar en zich bevindende in de moskee, bij Jiet (grxmni(tnji\\- JJ. (ktki7iki$)\ SB. geraakt zijn onder den, onder zekere omstandigheden, ver- derfelijken invloed van. lets, en daardoor bezoclit met zieMe of een kwaal, bv . bij het graven van een put, onder den invloed van dien put, zulks door het raken, treffen van of stooten op een djoerig, bij Jiet graven . {Mai. badi, de verderfelijke invloed, die van iets uitgaat; smetstof eener ziekte. P.). III. xm(hji\ in het Buifenzorgsche, nog in de spreek- .. / O a a O o WllS. [(K>ii2(xy}(Lrni'(iziccY}(iji\ zva. asrt g (ho/j i/m (U) op -Yioji^ian/iw Rg. K. Enkel in gebruik om te beknorren . K.). (EM OJ (U) \ zie wri2\ (U(^»gan/j\ cun tj qji /j \ en <cn thrnirui/iw — a<ini(ruiixrnm(tJ\\ zie (Wiarui^ — vm fn(ui(cioJi!Kn2i^a\ zie tn'^HK^n/jw — a7)nzn<n(W)\ ZVa. <Htcm^\ zie (bticrn^\ II. OZn(lJ}\ SB. verstand, oordeel, beleid, ver- nuft; geaardheid, inborst; ook uiterlijk, voorkomen, gezigt, wezen (Skr. boeddhi, verstand; wetenschap; meening enz.). Verg. oo» (Eji w — col m(u)(M)\ of G-sa <£■» <*>i <w> > vnende- lijk, lief of zoet van uiterlijk of wezen. — tun m 2 a-jK&i \ het tegenovergestelde. — hth azn<3i \ verstandig. OTI (Cm (tJ) \ S. <nim£l(Kij\ B. onderscheid, ver- scliil; verschillend, anders, onderscheiden (Skr. bheda, verdeeling, scheiding). — rjim (un.Kn(LM\ of a.™ "n (hw aw \ SB. dat zou gaan, als; dat is te zeggen, als. (UY) 2 (W) 2\ I. SB. onervaren, onverstandig, onnoozel, dom, onwetend; ook zva. (Knx-mz xjit(U)(hn/i\\ am n:n z a<n ? aj) an fi \ onverstand, domheid, onervarenheid. — xnx7nncwaau\ bedrog plegen; iemand beetnemen, fop- pen. — (uaztu(uu<m\ de alleronverstandigste, de allerdomste. — II. (irmtms SB. rivier- visch, die werd in gezouten. Alvorens ze te eten, wordt ze, in een blad gewikkeld, in de heete asch gebraden. — warm new \ bddo maken. — Verg. miastdji^ en <u>(U)(isri/}\\ (UT) (U1 P \ SB. gescheurd, van een dam, dijk, ook van een baadje en derg. — xna^Kun^\ sawah maken van een stuk grond, grond ont- ginnen tot sawah, sawahs aan leggen; CI0.U.?x 839 arn^fcr/^Jjx een stuk goed of stof knippen, met het doel er het een of ander kleedingstuk van te ma- ken. ( <ci &) -in ? \ bl. 127. Sp. d. J. past aldaar niet) . — a^i &ji { ten ifn (in^un anjf \ benaming van een nieuw ontgonnen sawah, gedurende de drie eerste jaren. — xn^nx^^nrman^ een b along , sitoe en derg . laten leegloopen. (Vm (UJ P \ SB. schuim. — Kiajnw ? \ sclmimen. (E7) (U) ft (§ ^kP \ SB. van een han deling ofver- rigting: niet steunen op of niet oorsprong vinden in een bevel of uitspraak van God of den profeet; kettersch, ketterij Ar. (&£j^J. (Vnn (UJ (HI ft \ ^. mti%\ B. (van een aanzien- Q c_^ n lijke) lichaam, lijf ; SB.Wfi van een kleeding- stuk. Verg. 6^*^»o^\ en wnw (IZY) (UJ \ I. zva. a:nasn,iu/iw K.— II. in het Bui- tenzorgsche zva. G-zammm^miiw Zoo bv. am (LZ) arrjnirniEi\ zva. 6^a.an<i£n'rntn(?:j\i Rg . K. (1X1 (UJ 2 \ zva. rhu(Lui2\\ OTj (IZY1 (UJ 2 \ SB. de ijzeren spits van een pijl. — Verg. (unim^w (IZYJ 2 (UJ 2 \ SB. potsenmaker, clown, palj as. 07i (unt not t\ potsenmaken, voor clown spelen. (VHl (UJ €H\ zie (UKutniw Verb, en Bijv. (Vm (UJ <ryi \ zie (Sidctniw Verb, en Bijv. OZn (UJ nn OSYJ ft \ zie <w> -ri amqw ^ (UTJ (UJ (HU /} \ SB. rhinoceros. — xmxmajjnnri^\ een bijzonder soort van dam, en wel aileen, van steenen, die tusschen ticee heiningen van bamhoeworden opgestapeld. Zie ook fa <m ihtiji^ (im (UJ (HYJ ft \ I. S. (E,pi(KY)7u$\ B. knaap of meisje; kind, f tun tiw aw/is en ^-nV)*™ rL/ ^ \ mvdsv .). — ivm&n ^m ru mi \ knaap, jon- gen. ,imxj}<irn/j6^k(U}ganfi\ lierdersjongen . am (L^nnn(3Jdt(r)<iJirn7j)\ meisje. fo» ninccnizt *™Jl^ S. asn (hj\ t*> <k>j av) ^ (hi nrj <myi rn on ^ \ B . (van een aan- zienlijke) van kind af aan; van jongs af aan.' — II. «ma.aMnj\ SB. bediende. De mvdsv. icn-niuiihrn^^ icordt in sommige streken ook bep. gebruikt, als men (een aanzienlijk inlander) zijn volgclingen, ook al heeft men slechts een bij zich, roept, lot zich roept, om een bevel te ontvangen. ami<n<mru»ni\ man- nelijke bediende. — ^ri^tm^,^^^,?^ vrouwelijke bediende, meid. urn an <t<m ah &u aSi\ of iuna.^shiifirunLLiari^\ 00 k Wel kortweg arnasJXKTys straf. o^^aa* turn (Mfls terilgge- kaatst beeld van een raensch in iemands oog. (V7) (UJ 2 OS?) ft \ of (s^iEJiamdJtiasn/is zie bij (ii* ot(f/»w — . (cntun(W}t<isn<m/i\ (naam van een stin- (Lm(UKtJi/i\ Wr 840 o kende grassoort, anders aK(tnfinsn^i\ gehee- ten. Eg.). am (U1 OJ1 n \ SB. het staat precies gelijk; even goed als of. — am^oi^ wordt altijd achteraan geplaatst. (Un (Ml (Kl fl \ SB. sterk, krachtig, veel spier- kracht bezitteud, (verg. <n(uhtn*ai); voorts luid, hard, hard op, met een forsche stem. — »mcun(ui(Kjj^i(Kiji\ sterkte, kracht. — ani^ri(iJ)(tJ}?ani\ de stem uitzetten. — cciajn oji (K\j — ' O a O wm^wi^ door van zijn krachten het alleruiterste te vergen, ze als het ware verdubbelen. am 2 (Ul (Kl fj \ SB. wit; blank. — Kmnnnaw/i^ mvdsv. am(tJJ\ of xm<iy.<&^ Jr. <JjC£ of <Jj^^ Bedoeien , woestijnbewoner. — Verg. am (U1 (U) \ SB . een soort van groote poppen, ze worden icel in een optogt door personen die er onder loop en en er heelemaal door bedekt zijn, gedragen. am (UJ cnj) a \ SB. vuurwapen, geweer. — <cix^lff%(rwji\ op iemand of iets schieten; iemand of een dier met een schot treffen, doodschieten.-a?>)<t^<iS<ru^\ op de jagt gaan, jageD met geweer. — asntKn eaten an <tl?^\ schutter. — isn^ixTna^rvijis hetz. en zva. dm nia^; iu Hsu \ ook geweermaker. am (VJ] (TV) ft \ SB. varken, zwijn. — Verg* mn xin \ en cm am z \ am (U) 2 crut ff\ (in het Buitenzorgsche zva. arming Rg. K.) xn ten zn t ayiji\ ZVCL. (Ciafnasnt *snj\ ook iemand van de plaats waarhij zich bevindt, bv. zit, wegtrekken. am (U) (njl n \ Mai. vingerhoed. (Port. dedaly vingerhoed. P.) — Verg. G-xKhoztrn/jw am (U) (tru) n\ SB. weggaan, zich verwijderen> opbreken, uitrukken, van vele*>. ozn -r><w> trujj\ hetz. — mnzntinttwz (Hijp troepen doen uit- rukken of opbreken; enz. — ^/jrwxn^ overkoken, van water. Verg. aj)rnzasn^\ oj> in d/h \ en (Ci cm z orui ikt)j \\ (VX) (U) (UU) fl \ (de klemtoon valt op de eerste leltergreep), naam dien de Moh. bevolking gee ft aan een klein overblijfsel heidenen, afgezonderd levende in Zuid- Bantam. K. Verg. (cnx%^ am (U) (LM \ SB. dan seres van een regent. Ze zijn vier in petal. — Verg. ^nznrfcrh^ am dJI (El \ zva. (uwriw Beg. Tj. amOJI (EJ}\ SB. overleggen, delibereeren, afspreken. Mai. ity^S^ dameit vrede, a7n(W)am/)\ 841 (cnajiiamjl\ wapenstilstand . -P.). — (C7rcrj«^^?^>??^\ lets bespreken, over iets beraadslagen. am &J) om ff \ SB. ruw, grof; niet iijn, groot van stuk; en van een dier zva. cm^djiw (cnnKKnarryi^ mvdsv . — Verg. tejitrn\ en <m (eh osw^w — (Li cm m (Vi <tw an &ji cm/j\ grof Werk J het grove werk in tegenstelling van het fijne werk, bij een ambacht; ook werk, zooals het werk van een ijzersmid, is mi cm ay <ut ma an &ncmn\ maar dat van een goudsmid IS ajiam <n vi clui £n '^ asr^fjw Voorts arm &ji cm/j \ nog Van menschen, bv. van de koelies, die iemand ver- langt: niet nog boedak, maar volwassen en in verband daarmee krachtig. am &J* amfjW — aoiooT)|\\2fffl. azunjidJicm/iw am (W1 2 Om ff \ ZVa. (uiww (Clamant amji\ zva. (&i >im v O o _ o Om (LJI Om fl W (LmaridtKnajnancm/jS ££« 5. uitdrukking voor (itntxmtcm(ui(Siasn^ ik kan bet niet bekostigen, Zie ook asmaaKcy^ bij «TjTjti ft;/* ftJ* OT? tf \ SB. de groote trom bij of, in de distrikten, in de moskee, en waarop o. a. ge- stagen wordt om de gebedstijden aan te geven ; ook: midden op den dag;middag. — ^g^ tusin^(Kri(m<wcmji\ zva. o^«a^>^'M»n^w ((Sit mji (un t (Si aSay cm/j ^ spreekwijs van toie 6M pi cu o^i (hi ^A.ri (En omoaji (eji oj) cm nsnji\ wij zoudenzeg- gen die nooit een voet in de kerk zet. Eg. K.) — (LnafndJicrnjjs kunstterm voor het bewerken (wieden of beplanten) van een sawah, tegen een zeker loon, van 's morgens zes tot 's middags twaalf uur. — oa,i|!(m^\ een sawah in (mi:ii(i^cm/i\ laten bewerken. — (iKi&tzia^wcmcmp op den VOet van (marm (ioicmjf\ gehuurde arbeider. am (Ul 2 cm a \ SB. kapmes. am (W) om f)\ in het Buitenz. zva. *njTp II. (Bg. K.J. am OJ) om fl \ L SB. schurft, schurftig. — II. ocriofmM|\ strootjes, de strootjes, die men bezigt bij het strootje trekken, bv. om als men wil (pwapchsiaziariji^ uit te maken, wie het eerst voor kat zal spelen. (V) am (W) 2 om f)\ SB. door den neus spreken; en van iemands spreken: door den neus. — 77- a & verg. xmon^ am QTI (Ul om\ zva. ajiariMr>(ui(m/i\ en 7 a am (Ui omorv) jj\ SB. ongezeggelijk, niet willen luisteren ; voorts van een dier zooals bv. eenpaard: langzaam in zijn bewegingen, no * 842 droomerig en niet geven om aansporing, hetzij door slaan hetzij met woorden. azn (W) cm 2 \ zva. (wiafitarnruys ongezeggelijk, niet willen luisteren, onvatbaar voor goe- den raad; ook: met betrekking tot <& ru «j) ihtjj\ zva. met hard tegen hard. KM (Cji 2 \ /. in het Buitenzorgsche zva. <o? <*n oji^fE/icrryi (zie bij vri nsn\ en dan ook wel voor het geheele cjdntuur. — II. aldaar, de benaming van een soort (uyw* Eg. K. (Cft (IJ1 2 \\ — xnaSl<uit\ SB. een orok zoo in- bakeren dat de armpjes tegen het lijf en de beentjes aan elkaar sluiten. — Men wikkelt het kind in een sarnping, en bevestigt die door banden er om heen, in dier voege dat /let kind armen en beenen niet kan bewegen. Een zoo als het ware gebonden kindje slaapt rustiger. — xn^Scihicoaop mvdsv. (pieer dan een orok). (En(WI\ SB. theelood. — Verg. «sSo^n\ CCY) Q£? \ S. *" tKri^Aitm an/} \ en in sommige streken ook »<n(ij)!Luji\ B. baadje, buisje, jakje. (mMjvmajiiHTjix lang, soms van zijde, op de voeten neerhangend, gekleurd kleed zon- der mouwen, zooals de hadjis dragen. Verg. (KnSiajifjw — (Lmafjojiojts soort korte kabaai, voor mannen. — ama^(i<rirrk\ zoo noemt 'de Soendanees het Ian ge baadje zonder kraag en met nauwsluitende mouwen der Javaan- sche vrouwen. Verg. d7H(iK(K7i(tsh\ bij n<n ashw — (vjt(i7iito*:\ enz. met een baadje aan. — co(cr)(ur:(iJianji\ iemand een baadje aantrekken. cmza^xm^ SB. de regte persoon zijn voor lets of om iets te zijn; ook: verslaafd zijn aan; hem tot een tweede natuur geworden zijn. Ql(V7)(l&\ S. tutasmiMjf\ ook <wn<LMt<M/l\ B. berigt, tijding, gerucht; het zeggen; wat verteld wordt. - i^m^:(m\ en «-» (*snt j^N Of chj}^(LU20^\ naar men zegt;^ zooals het ge- rucht gaat . — £l t w <n xm ax \ S. <^^n icitu) isr? ? ihj)fi\ of (n(wx?i(}j)rri(uui2(uiji\ B. vernemen. — «ni«icnK\ vn£i(M\ P. cm s oji z (ta cku^\ B. (van een meerdere) berigten, berigt, kennis of tijding geven, tijdingbrengen, vertellen. — aji(rj!un^6^icmlfj\ S. anitriiKn6^HHTjj\ P. (Z/iitut <uw*qcHiji\ B. berigt, tijding brengen aan iemand ; iemand iets berigten, mededeelen, vertellen .— KnmxmaKMn *n/i \ S. vn, mcj^j mji \ P. ^uiuii(Lhidn2iHTjj\ B. iets berigten, mede- deelen, vertellen; van iets de tijding of het berigt brengen, van iets mededeeling 843 xmn^ru^s doen ; van iemand iets berigten ; voorts : houdende berigt of mededeeling, van een brief; en van den inlwud van een brief: is. — aj)iri<imc^:(Hmpi(ri(K} %\ er nevens : (Ei <uj (i\j}^ahfi2 mi<y)mh\ S. en van een aanzienlijke .• tnjj'Q (LU2(KnitHin6^A.CHld(Hyi\ OOlc <&* Z (U 2 (Lht (M ft <N7y?(3_b* aat<M/l\ B. zich openbaren; zeggen wie men is; zich verklappen. — ajnci£i<m\ P, en B. berigt, mededeeling. — <ui<&it<ut (WKKyis B. Jietz. — (uin nil (i^:6^i 2 (hn/j\ S. tuiikri oj)6S2tHij}\ B. iets om te berigten o/mede te deelen. — xnnxmit^tnxma^-^yigon^ iets overal rond vertellen ; iets {fig.) ronddragen. (l?n 2 (IK \ ftrfa7nta^\ Kw. Skr. hhodjija, eetbaar, spijs. Jav. Wdbk.) ong. — arm ax; ^m iei \ zva. (uitn^ir^aj) ^\ 2. (tni 2 (IK 2 \ zie iweiK«oj^\ bij (uhl^^/jw o a (HI JCJ (&) OK (Klx (vn/J \ Boll. SB. bajonet. dm (IK \ oo k (&i«&\ bB . onvruchtbaar, van wijfjesbeesten IT OS a a Zie Kmniasn^w a a (un OK orut fl \ SB. naar buiten komen, voor den dag komen; gaan naar buiten; komen, te voorschijn komen uit een sckulplaats; uiten; opgaan, van zon of maan. — <t£ic& <nji<mji\ vloeijen, naar buiten komen, van bloed, water of etter. ccnnnSruimjis (uit meer dan een plaats). — (i^(vmn^(njj?im^\ iets ergens uit voor den dag doen komen, uit nemen, uitdoen ; voorspoed geven, doen geboren worden; geld uitgeven; maken winst of een winstje met iets. — c8ixm<&(njit (m/j< zullen naar buiten komen; om naar buiten te komen. (en OK (tut n\ S. iu)(Srvijf\ B. navel. Verg. CY (Ul(tJl\\ (CH (IK (U)/f \ SB. uit zijn verband; gescheurd, gespleten; scheuren, splijten. (L7) (Tj (IK Om ft W — aTntvm^^crnjis SB. de plaats alwaar zich de Achillespees be- vindt, de Achillespees; en, bij een vier- voetig dier, de plaats aan de achterpoo- ten waar die een hoek maken; maar volg. Beg. Tj. en danS. (vi(S)(th\ B. (Jav. <^m&dh\\ dat gedeelte van den achterpoot van een viervoetig dier, dat zich bevindt onmid- delijk boven den hiel. azn(*K\ SB. eekhoorn. (ED (IK 2 \\ — xnxmakt\ SB. iets in groote hoe- veelheid inkoopen, koopen, om het weer te ver koopen. — Verg. <w7£m&^\\ (tm OK \ SB. ongetrouwde jonge man; jong- (?) 844 azn<n(LM\ gezel, jongman; bediende, daglooner. (m(crj<ik\ boedjang zijn of worden; zichals boedjang verhuren; ooJc in een afgeschre- ven koffijtuin, met het doel den grond zoo lang mogelijk te benutten, in het snijpunt der diagonalen van ieder vier boomen een jong koffijboompje planten. Dergelijke boompjes noemt men owg<uxmak^ — (crj(L~nak<Ki(Hiy\ ongetrouwd. (trn 0£\ \\ — VKtmtfcs amaznci&\ enz. Zie <^7^ en (aidrm\ I. 071} 2 (&\ 2 \ of ccmn7ni(i£2\ SB. landtong. Verg. as: 2 (iz: 2 co i w am 0£\ cm \ SB. dichter, schrijver (Skr. boe- djang ga^ slang). — (&(i;n(ikam\ zva. ^iom asnaw — (&(cn(ik<rn(3^i(Hyi\ de foutieve of GOT- rupte plaatsen verbeteren, herstellen, al lezende; die plaatsen of woor den verheter en. (Uil(UUl\ Kw. Jav. moeijelijkheid, hagchelijk- heid; nood, gevaar; ongeluk, ongeval. (Skr. bkaja, vreeselijk, dreigend, gevaar- lijk; vrees). — Verg. (ummjivn* am (UUI \ SB. krachten, levenskrachten, adem. inri(ui(^<3^^(^(^(Lji(Uj(nji(uujitn\ er uitzien als iemand, die met een voet in het graf staat. £tDasnam\ den adem inhouden. — ajimnoAj aji!Kyi\ vrouw, kinder en en boedjang of wel een of meer bloedverwanten, zooals bv. een broeder of zuster, den kost geven, onder- houdenj maar volg. somm. wordt eaten oaa,v» an/I met betrekking. tot vrouw, kinderen en boedjang niet gebezigd en slechts voor den kost geven aan personen, andere, als die men verpligt is te onderhouden. (UTi OTI (UUI \ SB. zacht, van iets zooals bv. klei. O (UUI2\ SB. pas, zoo even, < ■rr a a verg. astidj}\ en »Jivi^niqim^y\ (Ull (UUI 2 \ SB. pas, zoo even, daar juist. — en am (UUI \ SB . belasting, zooals bv. de be- lasting op de rijtuigen.{Skr. wjaja, uitgaven, onkosten. Prof. Kern. Jav. Wdbk.). en am (UUI 2 \ naam van een vogelsoort, die kan leer en praten. Ret is een soort ekster. Verg . cwajuiw am (UUI 9 \ SB. de longen . — Scheldenderwijs gebezigd^is amt<nrri«mcuiJi^ao\ zva. cmirn^i6-i# am ^?^r (■ urn cum 2 q am) g % \ Beg. Tj.j zva. (rh((?.v\\ am (UUI 2 (HI P \ naam van een grassoort, die even Jwog wordt als de 3^*?^\\ K. aZTI (I \\ — urn/jtumnis zva. iccrnaAAgnis zie 01J O CO (en 2 T> w amoM\ 845 amajuanyi\ am (Wl \\ — (Maws SB. betalen; iets betalen; een schuld voldoen of betalen; betalen met lets. — (eji (lvi (unt (htji \ iets in betaling geven voor iets anders. — ojkbioms hetgeen strekt tot betaling. — Verg. (wki2tnji\ bij amtauw — a /'a a ajn asn (Wj.tvi asn (tJi, (Eji ami ay. oji asnji \ am asn oji asn orn ay seji ivui oji asn\ is een spreekwijs. /IS?? (UVJ \ zva . am \ waar dab is een redewoord XUUI* i o CY VOOr a/namw s JV71 (Lfl/I \ SB. scheiden, uiteengaan; afgeloo- pen,geeindigd. — oji am aw \ van elkaar schei- den, zich scheiden. <V) azn (UU)\ SB. kruimelig, kruimelen, in kruimels of korrels vallen, bv. van rijst of pasir; worts ruim, opgeruimd, verruimd; van hart of gemoed\ en vriendelijk, van iemands /a r Q a wezen. — <n xm awimaji an \ zva. 6^*<&imkijioo\ n am am of toel zva. oimmiaji^iajianw — nmrj nmn/i^ opgeruimdheid. rtST? 2 QJUI 2 W oti am d ati t arnaji am \ zva. s - t" ' aM2anfiajiam\ Zie OIJ cmiavitw 071) (Wf (HTJ ff \ a7iazYiau*mj\ SB. in menigte liggen erg ens, bv. van de vruchten onder een boom, van boehen op een tafel; enz. En van menschen in groot aantal zitten (UT) OAJf (KYI fj \ SB. stank, stinkend. — Verg. am ap^ am aim am oji anjf \ peststank. OTj con (UlA (KYi [J \ S. ^(kjic^ojiji\ B. op, ver- bruikt ; weg , allemaal weggenomen of weggehaald; voorts: vol, onbeperkt, van vertrouwenj om, uit, verstreken, acliter den rug van een tijdperk, ook in allendeele, van in zijn schik zijn met iemand of iets, en rijpelijk, in allendeele, van iets overdenhen. Eindelijk nog: met in het werkstellen of toepassen van alle mogelijke kunstgrepen, vernuftiqe vonden, enz. — tnamaMafnajicSi^ zonder iets door de vingers te zien of te Vergeten, Van anjj viniam an/j \\ — an ash (kyi (n am (qxmwiiisntmjis zoover zijn van geen cent meer te hebben, van letterlijk niets meer, lietzij geld, hetzij goed, te bezitten. — ^? aui !trn z an/) \ ook <£ion im ooji a<m an >^\ S. onanjic- ^?^\ B. iets opmaken, uitputten; aan iets toegeven, den vrijen teugel laten;. het overdenhen van iets doen van alle kanten; VOOrts nog on oeji aw ajrn i anjl S. OOJc on MV)£-. oji ? anjf \ B. het laatste zijn; het laatste zijn, dat er nO£C van OVerschoot. on t&i lvi on am avi unman anam\ zijn uiterste krachten inspannen, zich uitputten i.d.z. T*$*ar 846 ten (lm (V) aa}/! \ 2T can (LM OSY) n \ I. SB. overgrootvader, over- grootmoeder; achterkleinkind. Een boejoet spreeht men veelal aan met ^tuuiasn^w — thaiamaAjjnsniKijis van geslacht tot geslacht, overgegaan van geslacht op geslacht. — (M^w^a^M^ of ^?™^^'g»W erfvijand. — ajiaM<mtim<tAA>isn imj^\ erfzwaard. — II. (C71 tl/Ui IbTl/l \ ZVa. ffO)<lA»\\ OZn 2 (LM 2 (ISY) ft \ SB. van een lichaamsdeel, bv. van Jut been: krampachtig pijnlijk, een rheu- m at is eke aandoening, naar liet sckijnt. (Vn (LM (Ml ft \ (Mai. bijas, met den wind af- drijvenj enz. P.) ong. — wn nsn a_m oaji a^\ ook tmevm °i (mi cm/is uit zijn koers geslagen o/ge- dreven worden, van een vaartuig. Jav. asndm (iMOjyjw — In het Buitenzorgsche, 9mi*n<LM0Jiji\ den weg kwijt; en in die sireken ook: (doo- delijk schrikken, maar slechts van osiiKnG-uk en am (LM (hJl fl\ SB. ontbolsterde rijst.- Verg. miKnoKdw — (ui(n(cn(vu)aji^Limjj\ de zijn vaste plaats hebbende, bak of derg, waarin men de mtur) (wi ajyi\ bestemd om rtS^om^N in bergt. /K7| /| 9Ji \ zva. «^> m» m w ASH (LM (M) \ SB. gewoon aan of met iets; door oefening vertrouwd met iets (Skr. abhjdsa, oefening, geweonte, ervaring, opvoe- ding. Jav. Wdbk.). — m ten im m \ ook <m#™ (&1 tun ecu oaji cki \ ZOOals geWOOnlijk. — (untuui ,-m <Ki\ doorgaans, gewoonlijk. (UT) (LM (U) (HYf f) \ SB. leguaan. ^ Q (107) (LM OTU) fi \ naam van een martersoort . — Verg. ajuuitqw am (LM \\ — o?wn^\ SB. aangeschoten (van een hert ook gekapt) maar daarna weer aan den loop gegaan, van een wild, bv. een banieng, hert enz. — Ook zoo'n aangeschoten enz. wild, bijv. hert. (tm (LM \ Jav. moeder, ook gebr . in het Soen- dasch maar altijd met voorgevoegd m(m<]w — Zoo zegt men bijv. (M6^AiKiasn^ji(iJt(tJivfnii^nM an \iffi (uui an \\ VoortS is 6^Atu»^itnrKiM\ een uit- roep van verbazing of bewondering, maar ook van smart, pijn enz. (OY](WJ\ SB. aarden pot, met buik. qj (Vffl (LM 2 \ en gew. fnumfrj^iojims naam van een riviervisch. WW 2 (LM 2 W — mien mam \ SB. zich van iemand meestermaken, iemand krijgsgevangen ma- ken, als gevangene meevoeren. — ojiwj «nooji\ krijgsgevangene, gevangene; ook vasal. — aim ccm ajifi i ojkhtji \ hetz. CLTT} (Llfl (K71 \ 847 xmrncEjiarui > *ri (EH d/UI (KY) \ wordt verkl. met am^cm/i\ en aSiian^K^njjw Bep. ook: hard en stokkerig, bv. van oj}(Eji^i?\ en derg. — En ook zva. <tfnrrj(imv]*rn>j}ji\ van iets, zoo als bv. de in een hist of derg. geborgen papier en. aZY} (UUI 2 QJU) \ zva. <LjnMt(ih\ zie aldaar. KM 2 (&) fl\ Holl. boom. SB. de boom, van een rijtuig. Verg. ojxwxwxm^w a (Ul) GLfl \ joy (mi <&? \ naam van een houtsoort. (Podocarpus latifolius. BL — Hasskarl.). o nm&J}\ I. SB. de aarde, aardbodem; rijks- i gebied, landschap, gewest (Skr. blohii, de aarde, plaats, oord. Jav. Wdbk.). — 2. zie o D . O - a a am (eji % \\ — zrrj t&i art it) 2 \ zie om :wi 2 \\ — iui (irn tj^i 6^12 an/) \ zie m t;r, ieji ^ (i/n 2 &o!l\ b ij vm cea .? w — {<8}(ini t£i\ SB. inboorling \Eng. native); oor- spronkelijke bewoner van een land of dorp , in tegenstelling van een urn mi o,? am w Maar met uitbreiding wordt ^r,??^?\ ook ivel ge'jezigd van iemand, die door jaren lange iniooning in een dorp daar geacht kan worden te Jiuis te behooren; voorts (Mrnr>,-&?\ nog voor : gastheer, eigenaar van het huis, heer des huizes. — 00 7 .. 0JY1 itil 1711 <£// > etl il717 V <&* *<? V <E1 (lr> !\ N Zie Olj H7Y1 O o . O tz,i q ^ (thjt ,tu art] <&) \ zie m ru \\ (E7) 2 (&) \ *oi am 2 ;e-j \ naam van een houtsoort , die ook (ui<Hn2\ fnJ(trn\ K.), wordt genoemd. Helittophyllum Javanicum. Rg. (Ml (TJ (&l (TV) \ zie vjiTntruw (ZmOEJ1\ zie xmxmw Q «, (E7) CEJ}\ zie vnxmw CO azn<mn\ zva. <^™f II. OZT) am \ (Skr. bhaga, deel; vrouwelijk schaam- deel). (i5nnin7iicm\ SB. de plaats boven de schaamdeelen. KM om \ (Skr. bhaga, deel, gedeelte. Verg. ook Skr. bhdgja, cum am w J bij Knxmam\ SB. deelen, verdeelen, uitdeelen; iemandiets toedeelen.- (arj]/»frn,uw/^\ iemand een deel geven van iets. — itaixmin(miuji(Hij^\ een deel of aandeel gekregen hebben. — 9^icmam^nt(mji\ ook xn ivnam en cm \ iets verdeelen, uitdeelen, roilddeelen. — arn cnidM (hiji\ of xmtn am (Lifi <^Ty?N deel, aandeel, portie. — «^» a™ on <ll? *o^n lietz. — zm am uji (hi an ? \ werelddeel. (V7I 2 cm \ S. <mfctf.{\ P. (wcrhi&iHTjis B. (van en tot een aanzienlijke, in het laatste geval waar het hem of iemand, dien men wil of behoort te ngaJwrmat betreft) hebben, bezit- ten; bezitting; de eigenaar zijn van iets. (Skr. bhdga. — (Sinrm am J^» <mjj \S. tuiam tiJj ^um aoj^\ P. (Eitori(im(C7(Ki2(HTji\ B. zullen heb- 848 airn <ncm\ ben, zullen bezitten. — <L~r^or}Mo«£/KT?<KTtf\ enz. trouwen, getrouwd zijn. Zie ook fMrKn/jw — (cngamipteWHuasns 7.66 spreken. — Sicmgcmy SB. iemands goed zich toeeige- nenen, voor zich nemen. Zie ook cumvrm an<3^t*ajl en <ot» orhxn <ht^n blj ^^^ — yancm (iq^(Lmihnjj\ begiftigd of beschonken zijn met iets door een meerdere, met veiyligting er voor te zorgen, maar met verlof Jiet te gehruiken als ware het eigendom. (iSodo^2^\ zoo gegeven zijn aan een minder e. CCY} 2 om 2 \ zie imaQiw (tm 2 cm 2 P \ SB. verjiefd ; zin hebben in lets, bv. in /iet oorsieraad dat een koopman te hoop aanbiedt. — omimi?^ mvdsv. — i^n xm 2 am 2 ? \ verliefde, minnaar, minnares. — azmxmt crm^\ vrijen met iemand; de minnaar of minnares zijn.ww (vm 2 nm 2 cm 22 (un(mjj\ verliefd op elkaar zijn; vrijen. — ojt(L7}(cn2cm2^on\ de preference van iemand. o n .0 057) cm (HI \ en Kmcm(HitoJi/i\ zie <™<jt<2^ Off (t>o w» asv (tm(Tf crn(hn\ Vorst, zijn Hoogheid. Mai (sw baginda. iun cm 2 \ SB. goed, braaf, eerlijk ; braaf of eerlijk zijn; voorts van buffets, paarden, Jwnden enz. mak, goedaardig. — "w«™ <rr)2ii(Hyi\ braaf heid ; makbeid, goedaar- digbeid. (Unijcm\ SB. opgeruimd, dartel, jolig, lustig, opgewekt. Ook: er van bouden zicb op te scbikkken en zicb mooi te mak-en, ten einde aan bet andere geslacht te behagen en conquetes te maken. Voorts van een paard: beet zijn op den coitus; en van een hengst: brieschen of binneken, bij bet booren of zien van een merrie. — Eindelijk ot^^otTn den ouderdom hebben bereikt, waarop men onder den invloed van de geslacbtsdrift komt. — Verg. (n (cm "-n cm/jw dm 2 cm 2 \ SB. kawoengplank, plank van den kawoengpalm ; ook naam van de assis- tent-residentie en hoofdplaats Buitenzorg. (CTi cm (TUl fj\ SB. het dikke vleescbachtige deel in den staart van een dier zooals een paard; voorts het onderste gedeelte van den pisang fooijjA boom: voor dat gedeelte bij ander boomen schijnt men let niet of slechts bij uitzondering te bezigen; ook het hardeT het onderste gedeelte van een zweer; en, maar deze beteekenis is onzeker, ze steunt slechts op een plaats: de grondvesten van n xtti cm nj/j \ 849 xrn cm cm amji \ een berg, Verg . <M,*n7,NN Eindelijk xmcmruj^\ ook nog (het breede worteleind, toaarmee een landtong aan den vasten wal vastzit. K.). (E7) cm (TUl f) \ SB. hard, met murw o/zacht, nog hard van binnen, van alles wat in water werd gekookt of wel werd gebradrn of gepoft, en zacht, week (tutiM) behoorde te zijn. — Verg. (crurywznsn/jw O/j (tm cm crui rj\ SB. straatroover. — lo^m cmnr^p straatroof plegen; iemand bij dag of bij nacltt op weg aanhouden en onder bedreiging zijn goed afeischen; iemand zoo berooven. (tm cm \ SB. geluk, voorspoed, fortuin (Skr. bhagja, te deelen, lot, fortuin). (mi (Tj cm(VUI\ S. ^ast^^n B. heil! wel- kom! wees welkom! (Skr. bJidgja). Men ant- woordt: ihi(uri(m/j\\— (& r» ^ an mi -k>? * (mjj \ iemand verwelkomen, Kmvfcmtu zeggen tot iemand. (Un Cm cm/j\\ — Jniunmcrnp SB. groote pop, zoo ah o. a. soms bij het ngakoet pare, voor de djampana uit wordt gedragen; ook groote pop, zooals wel op de velden wordt geplaatst om de wilde varkens te verschrikken. KM cm 2 cm fj \ een scheldwoord, maar waar- <can de beteekenis onbekend is. a a (CYJ cm Cm cm ff \\ — teiamcmcmcm^ SB. lig- gen, neerliggen, ergens liggen van lijken of krengen van groote dieren; ook plat voor maar zoo liggen, of neerliggen bv . te slapen. van iemand. tun (cm cm n w — mi£(cmcm/i^ SB. liggen, aanwezig zijn ergens, bij stapels o/hoopen, van baksteenen, pannen, brandhout, bamboezen en derg. dm (cm cm n W — <cj<c?j('cmoTM\ SB. draven, CO <Ui co Ul op een drafje loopen, bv. van een paard, maar ook wel van een mensch. — Verg. i^(amamji \ zva. «^ urn ok 2 (cm 2 cmn w (UT) cm 2 \ SB. varken, zwijn. — xmarhtG^ rr a O <n v) <n (vi \ zeug. — Verg. &," zm\ en Km atfrujl w (tm cm W — «nxm axioms SB. wijdbeens staan, zitten of liggen ; de beenen wijd van een sperren. — Verg. Knc&(&cm\ bij a * (ik cm\\ (V7) cm \ zva. (chvfiKn^ — (yjiny*fncm\ in het Buitenzorgsche zva. c^ak^hs zie bij akta^w — <£n <&iicr) cm \ naam van een heester met fraaije en v roode bloemen (Clerodendrum inerme Rg.). azr)(imf)\ SB. punt, stuk; hoofdstuk; 850 '^ betreffende, nopens , aangaande (Jr. a (EM (EM\ SB. varken, zwijn. — Verg. a-mcrhiw (EM (EM\ SB. kindermeid, baboe. — a™ xmvjasn ni(U)i\ min. — Verg. ajixnoji^ (EM (EM \ S. 63 Sis en ook wel xmxws B. tante, jongere zuster van vader of moeder . — <mi dm iTn n bezigt men in brieven. (EM(EM\ SB. fuik. — ^^n hetz. (EM 2 (EM 2 \ I. SB. vermolmd, van hout; ver- gaan , verlegen, van kleeren en derg . — r;r» ^7 2(C7i2\ mvdsv : iTTJ 2 17m irrj a&: \ ZVa. a.in 2 it<?) ani as?) asnjl w II. r^n 2 xm 2 \ lilnderWOOrd 00 Jc gebezigd tot een kind, voor slapen. (EM (EM o\ I. (uriipmrvn^ SB. ruiken, onaan- genaam ruiken, van iemands mond (adem) ; ook (van iemands lichaam. K). Voorts gee ft deze nog: (3^*a;nxrn]\ het uit den mond rui- ken. Mij van elders onh. — 77. a7ixm<cn%\ SB. inbreken, door middel van braak in huis komen. — III. <cn.-cn%\ betiteling van in Ned. Indie gehoren Chinezen. Verg. (EM(EM9\\ — (Miw^mnMfs SB. iemands deel, taak, toebeschikt deel, lot, sort; het loon der wereld. — ajiccnx-:rj^ajii(m/i\ zva. oji(3^koy2 asncKUis zie bij 6-^(^12 (tsit^w — c~asii armojjffoiq am tim^tun a^6^ <ru Mafia \ dat is gemeenlijk 's wereldsloon. (EM (EM (EH \ titel in het Tjirebonsche van den be- ambte, hide Preanger genoemd (i^am^'^jiw K. (EM (EM (HI 2 \ SB. koepeltje met een door pi- laren gedragfen dak en staande tus^chen den aloen aloen en den cm-zhdw Voorheen hadden de distriktshoofden ook een bahantjong. (EM (EM (HI 2 (H) fl \ zie x?n j.™ an s Zie //Verb, en CJ dl <** Bipr voor bl. 790. (EM (EM \ /. SB. veel, veel geworden door uit- dijen of zwellen; ook: voor een groote uit- gestrektheid toereikend zijn, door niet op elkadr te zijn geplaatst, bv. van een zeker getal tot lieining bestemde bamboelatten . Zie ook a f> arnxKnri\ bij a&L "H n ///. *h » <m w> ? 7 1 ' 6 -^* anx:n\ zie Onder aJmri/iw — xnama.-.n^nanns of Co -" ' M<un-r)CHTji\ SB. een heurap, na met het knoopen tot op ong. 3/4 te zijn gevorderd, steeds in de breedte ineerderende, knoo- pen, zoodat die, van boven smal beginnende van onder en breed komt uitteloopen. — art in a~na£nra<Tji\ een geheim openbaren en zie ook Onder (^j.'1l^ III, — ccnxmaznaim (HTji<3^A(i» *ffl\ zijn incognito afleggen, zeggen wie men OCT r,n ,v,n s 851 tn rm tn can > IS. — 3znxmui(k.i<*nii' in eens. — (tic- ^vmim tui(yjicHijl\ in eens morsdood. II. U^ix~n\ in Zuid-Bantam en het Buiten- zorgsche zva. oli(is»\ lijn, Y12 dni. Rg. K.). (tm (VHl \ SB. schijnt te beteehenen: met weinig strootn, van een rivier, over e en zekere lengte, en wel tot aan de plaats waar zij ziob stort in zee; 00k de plaats of het punt in een rivier, waar die zich stort in zee. In het Regentschap Soekapoera is aSiitn.Ku* de naam van sommige dorpen ; tenoijl in het Tjirehonsche xrnic,r) de naam is van een distrikt. nzn 2 (Un 2 \ S. aQrua.™ artp B. vrouwen gordel, band, zooals een vrowo wel om het lijf draagt om het Meedje op te hoicden, (yerg. ^^^njj)\ maar ooh in het algemeen alles, wat men bij wijze van gordel om het midden bindt. — !Eitt(ar)2!Hm <m/j \ lets, een buikband of iets anders om doen om de lendenen. CCn cvm \ SB. uit elkaar gaan, zich verwij- deren, van velen; voorts scheiden, van elkaar scheiden en dit laatste 00k van twee perso- nen, die bij elkaar war en. — cm? warns 00k afgeloopen zijn, bv. van depasar. — icntunm §2jp en (CY\<rvj!k7n\ zva. ctctw 1 S* ccn\ SB. pap, brij. tn nzn en (un \ SB. ^xm^xmruaA,^. de zeilen ontrollen, losmaken. — tn^itn^-ms uitge- spreid, uitgespreid zijn, bv. van een waaijer, 00k ZVa. <r> (&i <n x~ri (tni 2 (hnjlss tn(Zji<n(cr)(Wd(Hyi\ iets bv. een mat, een stuk goed enz. ontrollen, llitspreiden . m(Eitnunifhi2(^(3^^arn(ruji\ zva, &iim)(KntM/j6^iwru/i\ maar (volg . K. zva. cm <n ^j) 6-& mi rviji w ) — tn o \ de afkorting van <ni7ntni;n\ of tncETn.ims is een niet terug teg even redewoord voor het <eiikj\ van een vlag. en &>n 2 (in 2 &ji (cy ieiji \ zie qui (ui m w (IWA 07T)2\ (Volg. K. <r.mKi)is 00k lek, van eenpn of boot). (vni 2 i:m 2 tun T> (tm maj <vi (m/j \ de gelllk- ster zien tanen, verlaten worden door het geluk; taande zijn gelukster. a (Una?nni\ s. cni^iSirujjs B. gemakkelijk, ligt, niet moeijelijk, zonder zich moeite behoeven te geven. (CTj (im m 2 (HI (HI fj \ zie <c^n aan het slot. (Cnt (Un n?7 \ zie <™^ III. (VX) (UT) (KYI f) \ SB. ontveld, gedrukt, bv. van den rug van een paard of ezel, door het zadel; 00k doorgereden, doorgelegen. Verg. can 2 cun (kvjiw Voorts: een lagoe, i. d. z. van een stukje van de een of ander ver- tooning, ook van muziek. — <£m<tm»<7?<K7^\ <17?7 <L77i (KV/I \ rl<"HJI" 852 i i:m rmt (kd /} \ ™T nieuwe nederzetting, nieuwe of pas ge- stichte (£lw\\ — Zoo'n nieuiv dorp behoudt SOmS amajnitrn(hnfi\ ah naam. — «nxm(L7narnitn/i\ (h'1; ^/f Ml) — of (&i(Lmihrn(hnji\ zich ergens neerzetten, buiten een hoofdplaats of dorp en waar geen vesti- ging is; een g^gp stichten. (Vn (Oil (HTJ/fW — KixmamiKri^s SB. menscll of dier ook naar een mensch of dler met een zwaai slaan met lets, bv. met een stoh of derg . — (o vm am *m ihnj x mvdsv . (bij herh . ). r> Verg. tiijii^r)ji\ bij t^ntuiimiji^ (On (On (HH fj \\ (t^irn!t:n{hfnff\ of (trr.rxun^ bB. de bang sal {in het ronde gat van liet rijstblok) ontbolsteren. Maar oolc in het algemeen iets fijn stooten, fijn stampen, bij v. de djambe voor den sirihpruim. can (an (KYl n\ SB. poeder, stof; aan poeder, fijngestampt; ook aan rafels zijn, bv. van een baadje dat door een dier werd verscheurd; voorts verbrijzeld, vermorzeld, bv. van den hop van een slang, dien men heefl doodge- slagen, en eindelijk ook nog de klander. — ^^ W?0^ kruimels van gebak. — Verg. XJItFJl (Kr^yw en canon can (hh n\ 1. SB. stuk, stuks, van planken, /pui»o»^\ (tJiru^^dJ) \ en asntrutun xmjj\ ook gedeelte bv. kwart, van een in stukken gespleten bamboe. — 6 ^9. <ui <m <q ten ty am *o?^\ zoo'n gedeelte bamboe, bv. een vierde van een in vieren gespleten bamboe. — cum cm (EJ) rn 1777 rj xrn (Knfj \ vijf stuks planken. — asn 17 am fnvmnanjs zva. QJ> 2 rj oji thmjj \ ge-Op-llit of ingescheurd. — o^t^^iTn^^^N zva. (yqj]2rn(iJi(Ktit(H^/l\\ — 11. vj im rrj im (toyf \ SB. eendvogel. en (an 2 tan 2 (Kn n w — ^2^2*™,^ SB- een opening of gat maken in iets zooals een klappervrucht \ bamboe enz. in het algemeen in iets dat Jwl is. — <£■? 2 am ? arnjj \ ofvjad) nyjdimt (Hiyj (eji rm ? cm 2 -n 2 (ui 2 \ spreekw. de gebraden hoenders vliegen mij (hem) in den mond. (In het Buitenzorgsche zegt men ook an am 2 am z (tap) -n (ui m an (u) no ij w In de Preanger voor dit 07i .1777 2 am 2 wn /j \ een voudig vn >ru w K. ). (On (On a<n \ een soort ongerezen brood van rijstemeel. K. (On (On (Hn (OJ \ SB. een soort duizendpoot. — JaV . INT7 1777 \\ (On (On asn ft \ SB. de pens van een dier. can tan (isnnw — <ma.7n<criasnji\ ook <E,iun<tsnfl\ SB. met het benedengedeelte van den arm met een zwaai slaan . — KM-mxmaindttn^ of am (en cisn/t \ yasrijs 853 *^"2IX f&iirfii<£m(Hiji\. iemand of lets, met een zwaai, regts of links uit werpen, van zich af- Werpen. a^ ccnxm asn azn asn^\ of iziamasnim *sn/l\ een wapen heen en weer zwaaijen, met een wapen regts en links om zich heen slaan. azn (UTJ asn f)\ SB. het uittrekken van de pare planten op de kweekbedding, om ze te gaan uitplanten op de sawah. — anx-m am mn (hi /) \ de pare planten uittrekken enz. azn 01 azn teW/f w Q O an rm ten asn 2 unn w thij Ul Knx:ntn\~r) fowihnjis zva. o o ,P o dm 2 (ETI 2 OSV /)\\ — tu urn g asnj \ of xn x:m cnt asn/j\ SB. slaan met een karwats. — km ten i a:7n 2 (ho/} \ of <tn a.:n i i:n ? as'ii 2 arijj \ lets Op lets of tegen iets, bv. tegen een steen aan, werpen; iemand of lets op den grond werpen, met een smak tegen den grond smijten. — a£ia*iua.mia5n/i\ vallen, op den grond storten, met een smak neerslaan, Irijc. op een gladden weg of hij het op ak oji (mjj w oj> ili 2 xm 2 asnjl \ karwats. azn am asn n\ SB. plant of dier gehouden of bestemd om daardoor of daarvan andere te winnen; beest, voor de voortfokking gehouden ; zaden ; ook inentpok stof, en het (tr, kind, waaruit ingeent wordt. — a*xmasnji\ vee fokken. — ccnajnaznasncKin of 'oEaiznasn an/is iemand een wijfjes dier geven, ten behoeve Van de VOOrtfokking. — a^x7na:iiasn2(hn^\ van een plant of geieas, bv. djagong, zaad of bibit winnen, inzamelen. — nmxmasnajt asnj\ door aftestammen uit een geslacht dat daar steeds gevestigd was, te huis behooren erg ens, of behooren tot de men- schen erg ens. m azn asn n \\ — aTia^a^asn^ SB. draaijen, op een draaibank draaijen. — asn wham a:ntisrtji\ draaijer. — - warn am asn anj^\ draaibank. (Un 2 (trn 2 asn fj \ zie <u»i <*7<??\\ Poorts SB. het gewigt, het wegende van een voorwerp van goud, zilver oftJiinajiw — Ook benaming van de gewigtseenheid, (als gewigt bezigt men een steen, die de zwaarte Leeft van vijftig centen kopergeld) toaarbij men Jcapus en volg> K. ook kapoek afweegt. Ook de steen, die bij dat afsvegen wordt gebezigd, noemt men arm ccn z asn /i\\ — an xm 2 xm2 asn/j \ of (EMarm asiijjs goud, zilver, soewasa, kapas en volg. K. ook kapoek wegen, afwegen. 0/1 am (EM (hJ) /) \ SB. ofwel en zoo gewoonlijk, S. (uinicm20J)/)\ B. aangezuiverd, afbetaald, van 9S\j iJt O 1 1 ■"W S54 aznaznuui if \ nzn (UT) cnj) n \ een gemeen woord voor penis. sc/iuld; ook op. bv. door uitverkoop, van lets bv. van den voorraad pare, die in een scJiuur zicli bevond. Verg. nzn<Ei^iMj\ en irutm(Mjiw (Cfl 2 (EH 2 (Ml jl \\ — tun ,rm 2 ten ?oj) ^*a;n/)\ zie am asn osnji w — am i am ? m^ \ in Jiet Soemedangsche de naam van een dorp. 9(cri(cn<tv>ji\ de glans penis. (tm mm &3\ \n \ I. SB. de portuur, de gelijke van iemand (man teg mover vrouw of omge- keerd); ooh de wedergade, de gelijke van een buff el of van een paard, en van daar van een paard: een span maken of vormen met een ander. II. <cii7nscna.af]\ SB. wegsnijden, afsnijden van gras.en onkruid. — Verg. bij «o?*o)\\ — a„ a„ O -' (umiman (hi^kkd \ zva . ajia>ji i~m mi (& xzn Km m n\i III. (crixma^s SB. geschiedenis, historie, geschiedverhaal. WW (UnfcJ)/)\ SB. orjwiKd of ander eetwaren gepakt in oepih, sapoe (droog parestroo), of eurih. GebruiJcte men oepih, dan i. pi. van *^i <&n (injl \ wel son vein az^aptui^ • — Mfl i. pi. v. inm(cm2cm2asr\j\ zegt men ook wel Kmxrna^\, — (aKn^na^\ willende ze trans- porteeren, bv. mee op reis nemen, kedjb of ander eetwaren pakken o/wikkelen in oepih, sapoe of eurih en het pakje vervolgens digt binden. Ook tcel i. pi. v. cacmzrm Chi 2 (ts7) n \\ Cim (IZn OAJI /)\\ — a -i 03 ten iin/l n of*} am au] \ SB. in of onder de heete asch braden. azn (VHl \ SB. over zijn geheele lengte even dik, de zelfde afmeting hebben, ook van Jiet been onder de hiie tot aan den enkel, als een ziekelijken ioestand. Verg. w^n tun x:n x:n \ opgezet zijn van bulk met met kunnen ngising. van dieren zooals een buffel en een rund. azn 2 (LTfi \ SB. rijk, vermogend. — (i:nahi«jn>. mvdsv. — (Knx;htcun'ricm/i\ rijkdom, vermogen, en van een djimat: zva. zi asn writ tun w — am ax (K)iccri(unnr,(Hijis toovergebed om spoedig rijk te worden. — (u 1® '<un mi \ de aller rijkste, de meest vermogende; ook zijn rijk wezen of zijn vermogend zijn. CCn(Un (KYl fj\ SB. van den buik : daarin een gevoel van opgezetheid hebben met snij- dingen en rommelingen, gepaard met voortdurende neiging tot winden laten. CCTl <rY) 2 \ zie bij 6^*xm w (V7) 2 *>7 2 asr) fi \ SB. een vorm van de kinder ■2f on xm ni ajhi \ 855 pokken, van minder kwaadaardig karak- ter; die pokken h'ebben. — Verg. ^^a^w <n azh nr> Qj)/J\ SB. hel, schel; helderschijnen, van zon of rnaan ook van een kunstlicht ; voorts scherp, duidelijk, van (de figuren op) gebatiht goed, sits of behangselpapier, ook van de gouden letters op den rug van een boekyenz. /K7I 2^2 (UUI fj \\ — (unxzhznii ^p SB. over- gehaald, verlokt, er toe gekregen ; verliefd gemaakt. ■ — • Verg. bij afcm/itw /EY)(KY7\ Port, banco, SB. bank, rustbank, canape. OZY) nri (KYI \ SB. lijk, kreng. — Verg. vntmashw OZY) (KYl\ SB. hoepel, band; ook, maar in de JPreanger gew. «5i*<n\ de gevlochten rand van een bbbbkb, een njiroe en derg. — &m kh irrtt £t N ijzeren band of hoepel. /UYi 2 (KYI \\ — xnxmiiKn\ SB. lets, bv. de wanden van een rijstsclmur om de pare te stelen, van de plaats rukken; er uit breken, aan stukken breken ; uit een kamer, bv. als men die wit gaan sc/wonmaken, al de meubels halen. — xnfchiimftnumjfs met den patjoel an nhca ar^\ afgraven, beschadigen, vernie- len Verg. Kn<K&.<Kwn(Hi/i\ bij a&»*7i\\ En verg. ook liet Mai. Wdbk. op )SjLs KM 2 (KYI 2 \ SB. blijven liggen, van werk dat men te do en heeft of dat er te doen is; ook van een of meer pant j en: ingebreke blijven om te komen, met uitkomen. Voorts (in het Buitenzorgsclie, van iemands sawali: onbe- werkt blijven liggen, door ztekte, luiheid of wat ook, slechts niet om liet veld te doen Iraak liggen. a~h ztnmaj) >i& crr^^ \ on vermogend zijn om de (uia&arn^ te betalen. Rg. K.). OZY) (HYl nj OST7 (j \ SB. vertrokken, gerimpeld, met rimpels, van Jiet gelaat van iemand, die zich boos maakt. (VTYJ (KYl (KYI n \ SB. lustig of vrolijk zijn, zingen en vrolijk zijn; voorts vaneenvogel in de kooi, zva. aai e-,<mmi m \ en (van een vulkaan : werken, uitbarsten. K.). 