Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
J* lr * "S* A*r* jJ&AM!!p:Mb£ 1 A -mm- * 2 HIBLMSCII TUDSGWUFT VO'OR JAGTKUNDE EN VISSCHERIJ. INHOUD VAN DEN TWEEDEN JAARGANG. BLADZ. Bijzonderheden omlrent Mr. Gerardt Boot , Luitenant Houtvester in het Noorder-kwartier van Holland. 1 door V. v. W. Over de jagt in de Steppen van Rusland .... 12 Morgan, eene ware gebeurtenis • . •£<;... 2! Jagt-herinneringen nit Rusland. ..'..... 35 Kinderlijke eenvoudigheid 42 Allerlei 43 Boekbeschouwing 45 De dieren in de Steppen van het Zuidelijke Rusland , door Kohl 49 Over het kunstmatig aanfokken van Visschen . . . 74 Allerlei 78 De ridder , de dame en het hert. ...... 79 Eene Jagt bij Parijs 87 De Buffel van Zuid-Afrika 92 De Jagers-taal. . . 96 De School-vos — Eene bijdrage tot de kennis van het jagtveld en het vischwater in de Provincie Noord-Brabant ; door Mr. H. Sassen 97 en 196 Beschouwingen over het teekenen van groot en klein hairwild , in het bijzonder van het hert ; door L. Voigt 102 lets over de punt-kogels 105 lets over het staan der jagthonden ; door Mr. V. E. 0. 108 Beschrijving van den Hooglands- of Schotschen her- lonhond en van eene hitsjagt 413 Over de jagt in Afrika ; door E. Daumas 126 Een misverstand 144 Schelsen uit Amerika 145 St. Hubert 169 en 208 Over den oorsprong van het vogelsclrieten . . . . 174 De helsche jagt in den Adventstijd ; door C. Ledhui. 177 Eene buffel-jagt op Java, door V. v. W. . . . . 194 Eenige opmerkingen over het Veldhoen of Patrijs , als- mede omtrent de behandeling van eene patrijzenjagt. 206 De Gerazen-Jagt 215 Eduard Wildman , de schoone jager 221 Fragment uit het dagboek van een hengelaar , behan- delende de vraag ; waar de visch gebleven is , bij het droograaken van het Haarlemmer Meer . . . 241 Een Haas is maar een slecht eten 277 Het openen der Jagt 280 Slotwoord , , . 286 I Bijzonderheden omtrent Mr. GERARDT BOOT, Lui- tenant Houtvester in het Noorder-kwartier van Holland. In de Hoogduitsche jagt-litteratuur vinden wij dikwerf ge- Ii-eele levensbeschrijvingen of enkele bijzonderheden uit het leven van raannen , welke zich door uitgebreide kennis van het jagtvak of buitengewonen ijver voor de instandhouding der jagt hebben onderscheiden , en de lezer verwijlt gaarne bij die bladzijden , welke het nederige leven en het onver- moeid streven van die mannen vermelden. Ofschoon ook hier te lande , vroeger en later , zooda- nige geweest zijn , welke aanspraak op dergelijke vermelding konden maken , is er evenwel niels of zoo weinig omtrent hen aangeteekend geworden en overgebleven , dat het on- doenlijk is , iets zamenhangends daaromtrent mede te deelen. Toevallig is dit het tegenovergesteld geval met Mr. Ge- rardt Boot , van wien eenige eigenhandige opteekeningen zijn bewaard gebleven , waaruit het , in verband met an- dere schrifturen en boekwerken , mogelijk geworden is , eenige bijzonderheden omtrent een* man te verzamelen , ge- durende wiens ijverig toezigt en beheer de wildstand in Noord-Holland lot eene aanmerkelijke hoogte was opgevoerd. Gesproten uit het aanzienlijk Nederlandsch geslacht Booth of Boot , ten wapen voerende een schild van goud , beladen met een springend hert van sabel en reeds in de XHde eeuw bekend , was hij eerst gehuwd met Geertruid van TWEEDE JAARGANG. 1 Kouwenhoven , later met Cornelia van Teijlingen , en vin- den wij hem in 1572 vermeld als rentmeester der Abdij van Egmond , in welke betrckking bij zijnen bebuwdvader Dierick van Teijlingen was opgevolgd. — Den 16den Febru- arij 1582 werd bij door de Staten van Holland en West- friesland ontslagen en later , ter zake van acbterstand in hct uitbetalen der alimentatie aan de Conventualen van Eg- mond , in regten vervolgd , docb de executie en de gijse- ling bij appointement van den Hove van Holland d. d. Isten Maart 1585 gescborst. — In February 1589 scbijnt bij zicb in armoedigen toestand te bebben bevonden en verzocht bij aan de gemelde Staten om »m aansieninge van syn uijter^ lerste miserfe" met eene jaarlijkscbe toelage van tweebon- derd ponden uit de inkomsten der Abdij van Egmond of met een tractement in de Compagnie van zijnen zwager , den Kapitein Willem van Zuijlen van Nijvelt, te word en begun- stigd , tot dat hij met eenig ambt zoude bekleed zijn ; ten gevolge van welk verzoek bij als Adelborst bij die Com- pagnie werd aangesteld , op een maandelijkscb tractement van acbttien Gulden, welke som later tot veertig gulden is verboogd , toen hem zijn verzoek om als » Gecommitteerde tot opsicht van de Wildernisse" op bet buis van Sevenbergen of Arentsbergen te mogen wonen , werd afgeslagen. — Om- streeks bet jaar 1591 scbijnt bij zijn verblijf te Weesp ge- bouden te bebben , zonder dat evenwel blijkt , dat bij aldaar eenig ambt bekleedde. In 1594 werd hij aangesteld tot Luitenant Houtvester in bet Noorder-kwartier van Holland , zonder dat de dagteeke- ning zijner aanstelling is gebleken ; docb in zekere acte , ge- passeerd te Camp , den 23sten Augustus van dat jaar, komt bij voor onder den titel van Luitenant Houtvester en was zijne woonplaats toen te Alkmaar gevestigd , alwaar hij omstreeks bet begin der XVIde eeuw scbijnt te zijn overleden , altbans wij vinden, onder stukken van het jaar 1000, een verzock- schrift van zekcren Splinter van Manen , kastelein van het huis te Heemskerk , aan Prins Maurits , strekkende om in plaats van den overledenen Boot als Luitenant Houtvester te worden aangesteld. Na deze korte schets, willen wij trachten , Gerardt Boot in zijne belrekking van Luitenant-Houtvester te doen kennen , althans voor zoo ver zulks de voorhanden bouwstoffen mo- gelijk maken , en waarbij ons zijne eigenhandige aan- teekeningen hoofdzakelijk ten leiddraad zullen strekken. Het zal wel geen betoog behoeven , dat door de inlegering van krijgsvolk , in de streken langs den duinkant, gedurende den Spaanschen oorlog , vooral tijdens het beleg van Alkmaar en de vervvoesting der Abdij van Egmond , het grof wild in Noord-Holland , zoo niet bijna uitgeroeid , althans zeer sterk moet zijn venninderd geworden, en dat het herstel van den wildstand , waarvan wij nader zullen gewagen , wel grootendeels aan den onbezweken ijvcr en het gestadig toezigt van Boot zal zijn toe te schrijven, en wij meenen dan ook te mogen opmaken , dat de vroegere commissie, hem in het opzigt over de Wildernissen opgedragen , door hare gunstige uitkomsten , niet weinig tot zijne latere aanstelling als Lui- tenant Houtvester heeft toegebragt. De van hem , in deze betrekking , overgeblevene eigen- handige aanteekeningen , welke van den 4den Augustus 1594 tot den 11 den Maart 1596 loopen , geluigen zoo zeer van 's mans onvermoeiden dienstijver , dat men zich dik- werf moet verwonderen, hoe door een enkel persoon, zooveel heeft kunnen verrigt worden. — In stede van het toezigt aan de toenmalige Dienaars der Wildernissen en Duinmeijers over te laten , vinden wij hem , bijna dagelijks, des morgens vroeg uitrijdendc, te paard de duinen en bosschcn doorkrui- -sende , soms ook des nachts daar vertoevende ; dan ecns tegen het rooven van helm en vernielen van houtgewas , dan weder tegen strooperijen en voor het behoud van het grof wild wakende. Dikwerf ontmoeten wij hem blootge- steld aan beschimpingen en bedreigingen , soms aan hand- dadigheden , welke laatste zelfs eenmaal in zijn eigen huis tegen hem gepleegd werden. — Meestal des avonds laat van zijnen togt terugkeerende , vond hij nog den lijd ore het gebeurde van den dag , in den geest van zijnen tijd vrij breedvoerig , ter neder te schrijven en , zoo noodig , zijn rapport aan den Houtvester van Holland en Westfriesland op te maken. — Onder zoodanig beheer kon het dan ook niet falen of de wildstand in het Noorder-kwartier moest spoedig in ruime mate toenemen en tot eene aanzienlijke hoogte stijgen , waarvan dan ook het bewijs genoegzaam in eene door hem , op den 27sten October 1596 , gehou- dene inspectie van het grof wild voorhanden is. Doch wij willen den Luitenant Houtvester liever zelven doen spreken en hier eenige uittreksels zijner aanteekeningen laten volgen , daarbij aanvangende met eenen brief aan den Houtvester Johan van Duvenvoirden , Heer van Warmond en Woude , waaruit onder anderen, van zijne zorg voor het grof wild kan blijken. Edkle Eerentfeste Vrome Zeer Wyse en Discrete Hlere , Myn Heer. U. E. missive in dafo den XIII Jden decembris hebbe ick vuyter wildernisse comen op fen XV den daeraan volgende savons te vyff ure binnen Alcmaer onffangen , het inhonden van dien houde ick U. E indachtigh. Voege voor anfwoort dat ick op den XUden de- cembris alhadde doen by fen in alle die somer city- ten ofte waetercuylen in de Wildernisse leggen ? Principalyck daer het groff wilt hem meest es ont- houden , en werden alle daechs , die byten opge- houden die ick oick gevisiteert habbe. Ick hebbe mede op ten XVlden decembris goede order gesielt in de wildernisse tot iwaelf plaetsen alwaer men het grof wilt spy sen sal , daer hetselve wilt hem meest onthouden es , doch en hebbe als- noch nyet doen spy sen , alsoe het van sneeuwen ophyelt, en sail van als sorch draegen, off U. E selfs present waere. Ick hebbe maer twee Ruyven by provisie doen maecken, om geen onnutte cos fen fe maecken wandt het te sorgen es dat het jonck wilt dat omme de C in getaele es daer nyet aen soude dnrven comen. Aengaende dat U. E. schryft dat ick goede re- gister houden soude, van alle die geinsinueerde personen , etc. en dat ick met nyemandl conniveren sonde , Anders doen , soude tselve tender en tot lesie tan my Eere naem en faeme. Edele Neere ick seynde U. E. by de dienaers van wildernisse nyet alleen Register van geinsinu- eerde personen , maer oick alles daer inne gestelt , wes ick alhier in myn t/uarfyer gebesogneerl en op een goede voet gebracht hebbe , sulcx dat ick ge- noechsaem geperficieert en volmaect hebbe , dat ick voor my genomen hadden tenderende tot een goede order en groot voordeel van wildernisse als een vroom dienaer schuldich es en behoordt te doenen. Waer vuyt U. E. claerlycken bevinden sail, dat ick met nyemandt geconiveert en hebbe, en alsnoch 6 nyet coniveren sal , en indyen daer eenighe valscfte detaleurs by U. E. mochten comen , U. E. sail ge- lieven my die selve te laten gyselen, watidt ick myn Eedt {U. E. gedaeii) betrachten sail, Ende alsoe ick nu verhope een goede order ge- stett te hebben in myn (/nattier, die U E. wel be- haegen sail, soe moet men die oick met vromicheyt onderhouden , daer toe ick my miyterste ditigen en devoir doen sail, doch {U. E. secret elqck geschre- ven) hebbe sorch , voor drie dienaers , versoecken aen U. E. die dienaers scherpelyck te willen be- lasten en bevelen, dat zyi. met nyemaudt symule- ren het %y icye hy zy , maar dat zyl. die over- treders sullen ghyseleu en met nyemandt coposeren , op privafie van heurl. officie. Edele Heere U. E. sail gelieven te behartygen by Zyner Ex*™ £1) die saecken van wildernisse van het noorderyuartier , dat U. E. daer mede comissie off mochte obtineren, wandt het schande es dal alle die boeren en schouten daer soe vyteynich jaegen zyn , daer es nyemandt gequali- ficeert dan alleen die ffeeren van Schaegen , die ongequalificeerde van Alcmaer, die gebruyken daer mede haer personagie , en hebben dese voorleden somer daer geweldich geraecht meenen dese toeco- men soomer , die meester daer te maecken , als vrye jacht daer hebben, Uoepen, heefl die Heere van Warmondt , het velt nu ons doen verbieden deur zyn Coddebeyer Boot , hy heeft geen macht 1) Piins 3Iauiuts. benoorden Alcmaer , twelck ick ver/iope dat by Uwer E. beletten sail warden , om Zyne Extie. Edele He ere ick bidde myn lang schryven ten best en fe willen nemen ick verhope van alles myn best gedaen te hebben, en noch voortaen fe doene naer behoren, hiermee Godt U» E. met U. E, uaerde hnysvr. ivill verleenen een tang salich voorspoedich lev en* U Edele Heer onderdaenen dienaer. GHERARDT BOOT. Omtrcnt de mishandeling jegens hem, in 1595, ten zijnen huize gepleegd , vinden wij het volgende door hem opge- schreven. Op ten XXYIIJsten July omlrent een lire nae die middach gegyselt Pieter hendricxz Groll tot Alcmaer van dat die zoon van Boot naer ryep op overstraet U vaeder es een schell en een codde- bcyer , in pre sen fie van Jan adriacnsz. Smit en noch drve burgeren. Op ten XXVIIJsten July die gyseling alsoe ge- daen zynde es de voorsz Groll ten huyse van Boot gecomen seggen jegens Boot ghy schelm ghy codde- beyer ghy dyeff , hebt ghy my doen gyselen, daerop Boot zryde jae by soe waer ghy u woorden staet myn zoon sfracx op straef nae geroepen, daer op zeyde hy jae ick stae my woordt en segge noch dat ghy een schelm een dyeff en een coddebyer en een stouer bendt daerop hebbe ick hem weeder ge- gyselt , toe dreychde hy myn te slaen , en ick seyde slaet ghy my in myn hnys ick salt den schoudt clae- yen , en het sail u wel swaeren cost en , stracx dronge hy die taeffel daer ick aen sadt en hy voorsfondt op myn buyck ?neenen myn voor myn cop te slaen en ick myn hooft wycken sloech myn aen myn rech- ter oor en op my ruch en schoer , daer op ick seyde dat slaen sail boven de gyseling U qualyck becomen , en ick gyselde hem weeder , wandt ick sail u beclaegen an scholtus van cracht en gewelt , d'U es geschyet yn myn huys fer presentie van my hvysvr, myn drie keynderen en Pieter Ypges dienaer en myn meyt die Hep om die buyren in te haelen en daer quam in huys jonge Symon paep waegenaer die hulp hem mede vuyten huys trecken. Met de meeste naauwkeurigheid teekende hij ook alle an- dere voorvallen , tot zijn ambt betrekking hebbende , op en hield tevens aanteekeningen van het geschoten grof wild , waarvan wij er eene , ten voorbeeld , hier overnemen. Yerclaeringhe van het Gr off will V welck geschoo- fen es by Zynder Extie , en andere Heerenbeginnen van eersten July Ano XVCXCIIIJ en eyndende den XV I J jufy ano XCV , beginn in my quartier van Haerlem aff. Eerst by Zyn Ex'ie ? geschoten in per- soon achter Baccum J Hardt By den Hoochgeboren Heere den Heer van Brederode Ill J Harten By de princesse van Gavre Graeffinne van Egmondl IIIJ Harten Jonkheer Aelbert van Egmondt voor die Heeren van Amsterdam ... / Hardt 9 Den Houfvesfer Treslon , in Zyn leven II J Harten Ben Heere van Warmondt Hondfvester I J Harten Die Schout van Sint Maerten een cleyne I Hin De H. van Assendetft Jf Hardt De H, van Schaegen / Hardt Soma XVIIJ Harten. Ook in betrekking tot de geschiedenis van het jagtwezen zijn de aanteekeningen van Boot belangrijk ; althans zien wij er , onder anderen uit , dat in 1597 nog lontgeweren op de jagt gebruikt werden. Op ten naestlaesten January ano XCYIJ naer den middach omfrent drie uren gegyselt Jan Symonsz Stot leepelmaker en burger hitmen Alcmaer van dat hy met een lanck roer met een barnende londt Hep schieten op Heyloorgeest nae. duyven twelck die luy tenant gesyen heeft. Zoo vermeldt kij mede eene soort van houtsnippenvangst » kueckeleri" (1) genaamd , welker aard wij niet hebben kun- nen opsporen. Op fen XlXden octobris ryden tusschen Lis en Sas aldaer gevonden een kueckelaer die een snip ghe- cueckelt hadde , en hem betaelt drie sluvers voor die snip, en hebbe hem gegyselt by naeme gerrit Cornelisz iconen by zyn vaeder. (1) In andere stukken van dien tijd ook »keukelen" ge- noemd. — Welligt kan een der lexers van het lijdschrift hier- omtrent cenijre inlichtinjr verschaffen. 10 De door hem gehouden opneming van den staat van hot grof wild , waarvan wij hier boven melding maakten , is ook te belangrijk om dezelve niet in haar gelieel over te nemen. Op den XXVIJ Octobris (i596) gereden in de wildernisse van smorgens acht uren tot tsavons ten ses uren, alsoe het es int hart gen van dat het Groff wilt genereert en van baccum achter het vogele- waeter tot wyck op Zee toe gete/d XX VI II J gecroode Harten behalven die opte geest mogten wesen, well gecroont en oude stucken met vyer vyff en ses tacken , item twee hondert XXX VI J oude hinnen item XXVIIJ jonge hinnen die het jaer voorleden calven geweest zyn met ses jonge hartgas item noch gevonden en gesyen en gefelt in de voorsz wilder-* nisse XL1IIJ jonge calveren van dit jaer. Alles in duynen en die wildernisse voorsz, behalve die op te geest mochten en mogen geweest zyn, te saemen in geheel IIJcXLIM. Het laatste voorhanden stuk van Boot is eene memo- Tie , bevattende eene opsomming der verschillende diensten , door hem in zijne betrekking, van 1594 tot 1599 , be- wezen , waaruit onder anderen blijkt , dat behalve de ver- meerdering van het grofwild , ook de patrijzen en ha- zen in het Noorder-kwartier zoodanig waren toegenomen , tals bij menschen memorie oit geweest ofte gesyen is en dit ler mrsaecke der goede ordre die over 'tselve gestelt es" — Voorts verklaart hij in hetzelve , de voor dien tijd niet onaanzien- lijke som van drie honderd gulden ten aehteren te zijn aan kostcn van het onderhoud zijner paarden. — Uit dit stuk Millcn wij , als een staaltje der overtuiging, waarmede hij in 11 dligefcuhstelderi siijl van zijnc eigcne vcrdienslcn spreekt , het volgende overneraen. Edele Heere , nu gheeff ick U E. in bedencken , ja refer ere myn an Zynder Ex*™ , off an die Edele Heeren , myn Heeren , die Slaeten ran Hollandt en Wes t fries landt , off an die drie Edele Heeren* die drie Mr. knaepen, off soedaenyglie besogne meilen gevolge van dyen, gheen besogne rati een vroom Luylenandl en rnoge veistrecken , Er blijkt niet , dat hem , boven zijne gewone jaarwedde van ecn honderd vijftig gulden en zijn aandeel in de boeten , eenige bijzondere toelage is geworden, dan alleenlijk dat hem in 1596 door de » Luyden van de Reeckeninge van Hol- land'* voor zijne buitengewone diensten in het toezigt op het grofvvild , op aanbeveling van Prins Maurits, eene som van 36 ponden is toegelegd , » zonder consequentie voor het vervolg." Al mogten wij hieruit kunnen opmaken , dat de ijverige Boot niet naar verdicnsten beloond werd , kunnen wij ons troosten met het denkbeeld , dat zulks ten alien tijde het geval geweest is , en meestal zij , die in eenen beperkten kring , met inspanning van alle krachten werkzaam zijn , maar al te dikwerf in de overtuiging van hunnen ambtspligt getrouw vervuld te hebben , hunne belooning vinden moe- ten. — Intusschen kwam het ons gepast voor, de verdien- sten van Mr. Gerardt Boot , Luitcnant Houtvester in het Noorder-kwartier van Holland , in een Nederlandsch jagt- tijdschrift te huldigen en in deszelfs bladzijden zijnen naam aan de vergetenheid te onttrekken. Ten bewijze hoe spoedig de wildstand , na het overlijden van Boot en het outbroken van diens ijverig toezigt, in 12 verval geraakte , kan het volgende , naar het oorspronkelijk afgeschreven , strekken. Op ten XV Septemb. 1608, heeft Arte Cornelisz dienaer van den houtvesfer van Hollandt hem ge- transporteert en gevonden in de Graeffelykheyts Wildernisse beginnende van de jurisdictie van Bre- derode tot Egmondt op Zee toe en aldaer met hen thien persoonen wel scherpelicken gesocht, en ver* claert in als nyet meer gevonden te hebben dan ses en tsestich oude stucken Wilts en negen jonge cat- veren maecken tsamen vyff en tseventich stucken. Moge het voorbeeld van Boot ten prikkel strekken aan alien , die met eenige ambtsbetrekking bij het jagtbestuur bekleed zijn, en de aangehaalde daadzaken de overtuiging levendig houden, dat evenzeer als een aanhoudend en ijverig toezigt den staat van een jagtveld spoedig kan verbeteren en in stand houden , het gemis daarvan het nog spoediger doet afnemen en te gronde gaan. V. v. W. -** \ ©•^*9- Over de jagt in de Steppen van Rusland. (Hit het Hoogduitsch overgezet.) De reiziger , welke de Steppen van Rusland bezoekt , treft op alle stations, in Panski's gelegen (dat wil zeggen, in dorpen , die eenen heer toebehooren) , eene menigte windhonden , Barsi genoemd , aan , welke door hunne grootte en schoonheid in het oog vallen. Deze Barsi zijn de honden, welke men bijkans uitsluitend tot de jagt in de woestijn gebruikt. De jagt intusschen , die met behulp dezer honden wordt uitgeoefend , is een eigenaardig en woest vermaak , aangezicn zij zich bepaalt tot het jagen van het wild , hetgeen zich voor hunne oogen op het veld vertoont. Het wild opzoeken , zoo als onze jagthonden doen , kunnen zij niet , omdat hun neus niet bijzonder scherp is. Hun gezigt is daarentegen buitenge- woon scherp, en hunne snelheid in het loopen, waartoe hun de Steppen eene voortreffelijke oefenschool aanbieden, zeer groot. Men moet deze honden uit die reden als een ras beschouwen , hetgeen voor de Steppen meer dan eenig ander geschikt is. Zoo als reeds gezegd is, bepaalt zich deze jagt tot het vervolgen van het wild, hetwelk deze hon- den op de vlakte in het gezigt krijgen. Zoodra zij dit ach- terhaald hebben , pakken zij het , dooden het , en blijven zoolang daarbij dewacht houden, tot dat de jager , die hun u te paard tracht te volgen , genaderd is ; want zij vinden hunnen meester sleclits terug , wannecr zij hem zieu , en het gcbeurt derhalve niet zelden, dat zij verdvvalen. De groote landcigenaars in de Steppen bezitten intusschen eene menigte andere rassen van jagthonden , welke zij uit andere landen lalen komen. De raeest grootsche jagten op wolven , vossen , hazen , trapganzen en andere wild- soorten worden gehouden door den rijken Scarzynski , die voor den grootsten grondbezitter in de , lusschen den Dniester en Dnieper gelegene Steppen gehouden wordt. Hij woont in de nabijheid van Wossnesenks op het kasteel Trikatri. Van hier trekt hij jaarlijks , in de maand October , met tvvintig en dertig zijner naburen en hunne onderhoorigen , welke hij tot dien grooten jagttogt uitnoodigt , naar de Steppen. De togt wordt , behalve deze personen , vcrgezeld door twee tot drie honderd andere jagers en boeren , door eene menigte honden van allerlei rassen , bestemd voor de jagt op de verschillende wildsoorten ; en er wordt zelfs een muzijkcorps medegenomen, bestaande uit de dertig man sterke muzijkbende des landheeren , onder directie van eenige muzijkmeesters uit Petersburg. De levensmiddelen , ketels , potten en pannen en diergelijken , de tenten enz. worden door vijf en twintig kameelen gedragen , welke die- ren in het zuidelijke gedeelte der Steppen, op sommige hoeven gehouden worden. De togt wordt door de dienst- boden , vergezeld van de lastdieren , geopend. Zij begeven zich regtstreeks naar eene vooraf bepaalde plaats , alwaar zij de tenten opslaan. De heeren jagen gedurende den geheelen dag , en vereenigen zich slechts des avonds in de tenten , waar, in het midden der Steppen, onder muzijk en zang, het diner plaats heeft , en de rest van den avond met kaartspel en het drinken van champagne-wijn doorgebragt wordt. Op deze wijze doortrekken zij , van de eene leer- d5 plaats tot de andere , al jagende en feest houdende , gelijk een volk van Nomaden, de Steppen , tot zij aan eene plaats , Beisbairak genoemd , en in de omslreken van Jelisa- wethgrod liggende , gekomen zijn. In de nabuurschap van deze plaats begint eene groote , boschachtige vlakte , welke noch door regenkloven , noch door eenig beekje of rivier doorsneden wordt, waar zich echter zeer veel wild op- boudt. Bijna gelijktijdig met dezen togt komen in die streek nog andere diergelijke groote jagtgezelschappen uit verschillende slreken aan , die alien nu bunne legers ver- eenigen , ten einde gemeenscbappelijk te jagen , feesten te bouden , en de concerten aan te hooren , welke bunne vereenigde muzijkbenden ten uitvoer brengen. Na eene week lang op deze wijze doorgebragt te hebben , wordt de laatste algemeene jagt met een algemeen groot jagersfeest beslo- ten , en iedere partij trekt nu op dezelfde wijze , als zij gekomen was , huiswaarts. De wolfsjagien , welke men in de Steppen boudt , bieden menigvuldige eigenaardigbeden aan. Deze dieren bouden zicb over dag meestal in boscbjes op , om welke men , wanneer er daarin bespeurd worden, netten opstelt. De jagers plaalscn zicb , met geweren gewapend , langs den binnenkant der netten , en achter ben worden de boeren geposteerd , die met spiesen en bouten vorken , gelijkende op booivorken , voorzien zijn. Zoodra alles gereed is , be- geven zich de drijvers in bet boscb , en jagen de wolven door middel van een gebeel eigenaardig geschreeuw naar de netten. De wolven , welke niet door bet scbietgevveer ter neder geveld worden , blijven in de netten verward , en worden door de boeren met spiesen afgemaakt , nadat zij ze met de hooivorken om den nek gevat, en als bet warey op den grond vastgebecbt hebben. Men zegt , dat de boe- ren niet zelden de vrijloopende wolven met bunne hooivor- 46 ken vangen en levend naar liuis brengen. De echte Kosak- ken der Steppen behoeven iutusschen geen dier wapenen , en zelfs het geweer niet , om wolven te vangen. Zij ver- volgen den wolf te paard , en dooden hem door herhaalde slagen met hunne voortreffelijk gevloehtene Nagaika (Kant- schoe of Knoet). De wolven zijn zeer graag op de veulens der halfwilde paarden, welke, in tamelijk groote troepen (taboen ge- noemd , door de rijke grondeigenaren , onder het toezigt van eigene , daartoe aangestelde lieden opgevoed worden. Beroemd zijn in dit opzigt de veelvuldige gevechten , welke in het voorjaar tusschen de wolven en paarden , in de Steppen , plaats hebben , waarbij de list en vraatzucht der eerstge- noemden evenzeer uitblinken als de moed en de vlugheid dier paarden. De wolven , als de zwakkere , maar aanvallende partij , zoeken voornamelijk hun doel door allerlei listen en sluip- wegen te bereiken ; de paarden daarentegen , gedurig door eenen listigen vijand omringd , en de aangevallene partij uitmakende, vinden vooral hun heil in hunne voorzigtigheid en wederkeerig hulpbetoon. De zin voor het gemeenschap- pelijk behoud is derhalve bij hen even sterk ontwikkeld , als de zin van sluwheid bij den wolf. Er zijn geene voor- beelden , dat een of meer wolven over dag de troepen van paarden naderen , met het doel , om er een te vangen. Dit zoude inderdaad een waagstuk zijn , want zij zouden steeds door de paarden vertrapt worden. Daarentegen ge- beurt het somtijds , bij nacht en onder bijzondere omslan- digheden , b. v. wanneer de wolven zeer talrijk zijn , het aangevallene gedeelte des Taboens daarentegen zwak is, dat eene menigte wolven midden onder den geheelen troep paar- den geraakt. In dit geval heeft het gevecht op de vol- gende wijze plaats. De in de eerste plaats aangevallene paarden beginnen, zoodra zij de wolvefl spcuren of humie oogen op de Steppen zien blinken , te hinncken , te nie- zen , en stooten fluitende toonen door de neusgaten , welke men tot op groote afstanden liooren kan. Op het eerste teeken van alarm haasten zich oogenblikkelijk alle naburige paarden , zonder onderscheid van sekse , naar het slagveld , en storten regtstreeks op de wolven los. Deze dcinzen bij den eersten woedenden aanval der paarden terug , en retireren zachljes een weinig. De paarden intusschcn gaan voort met leven te maken , en weldra is de geheele Tabocn aan den vleugel , waar de aanval plaats had , vereenigd. Gedurende het loo- pen roepen de merrien hare jongen , terwijl deze , tusschen den digten hoop der jongen draven en op deze wijze vei- ligheid en bescherming zoeken. Wanneer de wolven zeer hongerig en talrijk zijn , dan wijken zij niet geheel en al. Zij zoeken integendeel den troep te naderen , waar zij kunnen , en het gelukt hun alsdan somtijds , een veulen te overmeesteren , hetgeen onbehouden en schreeuwende aan de zijde zijner moeder draaft , die misschien zelve nog niet goed weet , van welke zijde de aanval eigenlijk plaats heeft. Zoodra het veulen weggesleept wordt , stort de be- angstigde moeder zonder aarzelen midden onder de wolven , om haar kind te redden. Maar dit is te vergeefs. Zij zelve wordt aangevallen en door herhaalde beeten in den hals ter nedergeveld. Zoodra zich de geheele Taboen ver- eenigd heeft , worden de veulens op eenen hoop geplaatst , die het centrum van het quarre uitmaakt, hetgeen door de merrien en ruinen gevormd wordt. De hengsten , als aanvoerders , blijven buiten om dit quarre , briezende , met golvende manen en opgeligten staart , galoppe- ren , terwijl het quarre den aanval op de wolven doet. Zoodra de hengsten eenen enkelen wolf in het gras zien rondkruipen , storten zij op hem , vellen hem met de voor- TWEEDE JAARGANG. 2 18 pooten tcr neder (de achterpooten gebruiken zij slechts, wanneer zij zich vcrdedigen) , pakken hem met de tanden bij den nek , en slingeren hem onder de merrien , welke hem weldra zoo vertrappen , dat er geen hairlje in zijne vacht ovcrblijft. Intusschen is de wolf bij den aanval van den hengst zeer op zijne hoede , en scheurt hem gewoonlijk wanneer liij den eersten slag mist , den hals open. Niet- tegenstaande deze overvvinning , heeft hij 1111 nog geen buit gemaakt ; want de Taboen , zijne dooden willende vvieken, laat niet na de wolven onophoudelijk te vcrvolgen , tot dat zij en de onaangename lucht , die hen vergezelt , geheel en al van de Steppen , van welke zij toch de eigenlijke bezit- ters zijn , zijn geweken. Gedurcnde de vlugt wordt noch wolf gedood of gewond , maar er keert daarentegen van die vervolging menig paard terug , hetgeen in de lenden of pooten gebeten zijnde , voor altijd kreupel is geworden. Die groote batailles der wolven en paarden hebben intus- schen slechts zeldzaam en waarschijnlijk steeds tegen den zin der wolven plaats. Hunne wijze van oorlogvoeren be- staat eigenlijk in eene soort van voorposten- of kosakken- gevechten. Het is nooit oorspronkelijk hun plan , bra alge- meenen aanval te maken ; zij trachten slechts den een of anderen geisoleerden post van paarden door list te over- meesteren. Zij gaan daarbij niet minder sluw te werk dan de vos. De wolf , welke een veulen wil vangen , kruipt , tegen den wind, want hij wcet zeer goed hoe onaangenaam zijne lucht aan de paarden is , langzaam en voorzigtig door het hooge gras , ten einde den Taboen in zijne positie te bespieden. Zoodra hij eene merrie gewaar wordt , welke met haar veulen eenigzins vervvijderd van de overige paar- den is , tracht hij haar onbemerkt en zachtjes te naderen. In stede van nu het dier plolseling te overvallen , blijft hij op den loer liggen, slaat alle bewegingen van kind en 49 moeder gade , en tracht zelfs zijn slagtofler na te bootsen, Wordt b. v. het veulen moede en gaat in bet gras liggen , zoo doet hij betzelfde , en stelt zich geheel onnoozel aan. De moeder intusschen wordt weldra gewaar , dat er onraad in de nabuurschap is ; zij schrikt en springt op. De wolf , in slede van te ontvlugten of eenen aanval te wagen , gaat als een bond , met den neus op de voorpooten rustende , leggen , zet gebeel onschuldigc oogen , en kwispelt met den staart. Nu nadert bet beslissend oogenblik, welks ailoop eebter zeer versclnllend is. Wanneer bet gebeurt , dat de oude merrie weinig ondervinding beeft en onvoorzigtig den wolf nadert , zoo springt deze met onbegrijpelijke vlugbeid op haar , bijt baar de strot stuk , pakt bet veulen en loopt daarmede weg. Wanneer bet oude paard daarentegen on- dervinding heeft en even voorzigtig als moedig is , zoo maakt bet dadelijk alarm , en jaagt den wolf , in gemeen- scbap met eenige andere , op dit teeken loeschietende paar- den , op de vlugt. Het gebeurt ook niet zelden , dat bet oude paard den wolf , die rustig en kwispelstaartende blijft liggen , voor een dier talrijke bonden aanziet , welke in de Steppen ronddvvalen , en veel uiterlijke overeenkomst met de wolven hebben. Het oude paard gaat in dit geval, met zijn veulen een weinig uit den weg , en de wolf beproeft nu eene andere wijze om zijn doel te bereiken. Indien de moeder nog eenige blijken van onrust geeft , kruipt de wolf een weinig acbteruit en doet als bad hij geene boodschap aan baar of baar veulen. Hij maakt nu eenige omwegen , wacbt tot bet veulen is gaan liggen slapen , tracht nu eene plaats te bereiken, van welke een direkte weg tot het veulen voert. Hier gaat hij nu op de loer liggen; maar hij haast zich volstrekt niet , het slapende dier , hetgeen nu volmaakt in zijn bereik is , te bespringen , want hij wil het niet slechts hebben , hij wil het ook wegslepen en op zijn gemak vertsren , en om dit te kunnen volbrcngen , hin- dert hem nog steeds de groote nabijheid der mocder. Het jong aanhoudend bespiedcnde , luistert hij tevens op de stappen der moeder , welke , geen gevaar meer duchtende en op haar gemak grazende , zieh allengskens vervvijdert en tusschen den lioogen plantengroei der Steppen voor hem otizigtlmr wordt. Morgan. EEiNE WARE GEBEURTENIS. ( Vertaald nil het Hoogduitsch , Magazin in Gebiete der Jiigerei 4841 , bldz. 406 en vervolg). Het Lad den geheelen nacht door hevig gestortregend , en de hemel was nog met donkere wolken bedekt , toen , op den yroegen morgen van eenen zondag , de deur van een eenzaam liggend jagerhuis geopend werd , en zijn stevige inwoner , in een groenen jas gekleed en met eene groene pet op het hoofd , te voorschijn kwam , en zijne blikken vorschende naar den hemel wierp. » Gij wilt dus gaan , Notte ," klonk van binnen , op den toon eener vriendelijke berisping de zorgvolle stem der huisvrouw. » Gij doet niet wel daaraan. Geloof mij , lieve man , vertoef nog een weinig hier. Het is , behalve dat , niet geheel veilig , de bladeren der boomen zijn overal met waterdruppels bedekt , en , wanneer gij nu heengaat , zult gij voorzeker door en door nat te huis komen.,, » Al gebeurt dit ," hervatte de jager , die voorzigtigheids- halve nog een blaauwen kiel aantrok ; tik zou reeds lang onderweg hebben moeten zijn. Gij schijnt te vergeten , dat het heden zondag is , en dat derhalve de slroopers nog vroeger op de been zijn dan gewoonlijk. Uwe bezorgdheid en hersenschimmen zijn kindcrachlig. Goeden dag, Marie, C)Cf gocden dag, Leentje; weest zoet, kinderljes ; ik kom tegen half twaalf ure ten eten , en ik zal u eenen jongen haas medebrengen.1' Tenvijl liij dit zeide , opende hij de deur , van den , het huis omgevenden tuin, en sloeg den weg naar het digtbij liggende woud in , zonder op de luidruchtige vriendschapsbe- tuigingen van zijncn hond te letten , die kwispelstaartende r tegen hem opsprong en, als het ware smeekle, hem mede te nemen. i> Uw heer wil u dus niet medenemen , arme Morgan ?** zeide dezelfde vrouwelijke stem, welke vroeger gesproken had. » Het gaat U , zoo als mij. Gij ziet het niet gaarne r dat hij alleen uitgaat , vooral zoo vroeg in den morgen , waar hem op zijne sluipwegen zoo gemakkelijk een ongeluk kan overkomen.... Wees echter maar rustig , mijn brave hond , kruip in uw hok ; want het is heden een weder T dat men niet eens eenen hond zou willen bnitenlaten." Deze opmerking was zeer juist ; maar zij kwam in het geheel niet overeen met de wenschen van den hond. Be- lial ve dat klonk ook het gezegde meer als een goede raad dan een bevel , en de hond , in stede van te gehoorzamen en rustig te zijn, werd nog ongeduldiger dan vroeger, juist als een bedroeld kind , hctgeen , wanneer men het zijn me- delijden betoont , nog harder begint te schreijen. De ge- baarden van het arme dier waren zelfs van builengewonen aard. Het toonde zich als woedend , en deed een luid en klagend gehuil hooren , op hetwelk weldra meer dan vijftig stemmen uit den naburige hondenstal antwoordden. j> Dit is in der daad , eene vrij onaangename muzijk voor de teedcre ooren der meesteres van het huis ," dacht een oudc herder, die op dit oogenblik aan het hoofd zijner kudde merinos-schapen uit het park* te voorschijn trad. » Ik raad u derhalvo , mejufvrouw Notte " zeide hij tot de vrouw van den jager , die aan het raam stond , » dat gij uw en hond minder streng behandelt. Wanneer een bond zoo op deze wijze zonder eenige oorzaak built , zoo is dit meestal een kwaad teeken. Dit weet gij even goed als ik. Zonder bijgeloovig te zijn , is zoo iets steeds het voorteeken van den dood van iemand uit de familie of hare vrienden." De oude herder , die het reeds sedert langen tijd op Morgan gemunt had , omdat deze eens een' haas in zijnen zak had gespeurd , verheugde zich , nu eene goede gelegen- heid te vinden, zich op het trouwe dier te wreken. Hij nam derhalve zijnen stok op en verbrijzelde hem , met eenen slag, op den rug van dezen hond. Deze deed, bij den onverwachten aanval , eenen geduchten sprong achter- uit, en verbrak den ring van zijnen halsband. De herder, dit ziende , en te regt vreezende, dat zijn bevrijde vijand hem nu op zijne beurt zou aanvallen , maakte zich gereed te ontvlugten. Tot zijne groote verwondering echter vond hij , dat zijne vrees ongegrond was. De hond ontwa- rende , dat hij van zijne banden bevrijd was , vergat uit vreugde zijne pijn , sprong over het hek , hetgeen den tuin insloot , haastte zich , zijnen weg midden door eene kudde schapen nemende , die wild uiteenvlogen , in regie lijn in het vrije. »Waarheen loopt toch die hond zoo schielijk , als of de duivel achter hem was ?" zeide de her- der , nadat hij een weinig van zijnen schrik bekomen was. » Hij volgt het spoor van zijnen heer , waarover ik in het geheel niet boos ben," zeide de vrouw van den jager. » Binnen ," riep de vrouw , zonder zich om te keeren , » bin- nen , waarom maakt gij zoo veel complimenten , wanneer de deur geheel open staat." De man trad binnen. Het was een armzalige boer , wiens kleeding uit een slechten linnen kiel , in een trijpen broek en versletene schoenen bestond. » Verontschuldig mij , wanneer ik U store," zeide tiij met eene weifelendo stem , terwijl liij , als in gedachte , zijne vroeger rood en blaanw gestreepte pet , door de fingers draaide. »Ach, gij zijt het, Polette ," hervatte de vrouw , over hare sehouder zicnde , om hem , die aehter haar stond , naauwkeurig in oogenschouw te nemen. » Wat ziet gij er bleek uit " voegde zij er bij , » zijt gij misschien ziek ?" — »In het geheel niet ," antwoordde de boer, ter- wijl liij zijn best deed , om een* fermen toon aan te ne- men , die echter met de verwarring , welke de uitdrukking van zijn gelaat te kennen gaf, in tegenstrijd was. »Met niijne gezondheid ging het , God dank , tot hcden goed ; maar in de beurs ziet het er slecht uit. Er valt , zoo als gij wect , van dit jaar weinig te verdienen , het brood is (hiur , en daar uw man den pachter den raad heeft gege- ven , mij niet in zijne dienst te nemen , zoo is dit voor mij zecr noodlottig , en ik ben naauwelijks in staat , het noodige tot behoud van mijn ellendig levcn bijeen te brengen." » Wie is dan daaraan schuld ?" hervatte de vrouw , > toeh niemand andcrs als gij zelve. Gij hcrinnert u immers , dat gij voorleden jaar , toen er in het park gras gemaaid werd , in stede van bij uw werk te blijven , u slcchts bczig hicld met het zoeken naar fazanten- en patrijzen-cijeren. Later , in de niauiid Augustus , hebt gij , toen het graan ingeoogst werd , met uwen waardigen makker Bertram , onze jonge kippen weggchaald , die alsdan door uvve vrouwen in de stad gebragt en verkocht werden. De eenigzins strenge maatregelen , die men ten uwen opzigte genomen heeft , zijn aan deze misdrijven toe te schrijven. »Het schijrit, dat al het mogelijke ongeluk op mij neder- komt ,'* voegde hij er bij , i want ik kan niet op hem waeh- ten , daar mijne vrouw te bed ligt en de kinderen niets te eten hebben." Met tranen in de oogen op hare kleine Marie ziende, beloofde vrouw Notte , bij haren man voorspraak voor hem te zullen doen , en gaf hem een klein gesehenk aan geld. De wilddief stak zijne hand uit , om het aan te nemen. Tocn onlwaarde de vrouw groote yersche bloedvlekken aan zijne hemdsinouw. »A1 wcderom een moord," zeide zij 20 glimlachende ; »ik Legrijp wel, vvaar deze vlckkeu van komen. Ga heen , alvorens miju man naar huis komt ; bet konde u anders slecht bekomen. Gij zijt onverbeterlijk." Dit was voor geene doove ooren gezegd. De wilddief, die zijn bleek gelaat en zijne verwarring angstig trachtte te verbergen , haaslte zich naar bet bek , en wilde juist de deur openen , toen bij plotseling en met geweld op den grond werd geworpen. Het was Morgan , de bond van den jager , die , bijgende en van woede scbuimende , den boer aangevallen en zoo stevig bij de keel had gevat, dat bij bem stellig zou gewurgd bebben , bad hem niet zijn dikke balsdoek hiervoor gevrijvvaard. Op bet luide gekerm van den boer kwamen verscheidene lieden aanzetten , maar de bond was noch door de stem zijner meesteres , noch door tie bedreigingen der aanwezigen tot bedarcn te brengen , en bij zou den boer stellig verscbeurd hebben , indien het niet eenen der omstanders gelukt ware , hem den muii met een ijzeren staf open te breken. 