Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
Vraagt men nu, van waar is deze stedelyke Ju- ‘dicatuur den Steden aangekomen? hoe is zy tot die hoogte geklommen en in hoe verre maakte zy de gemelde Steden onafhankelyk van den Landsheer, alsmede in hoeverre moet zy nog na de afzweering van Philips en by de Vrye Staats-Regeering ge- öordeeld worden plaats te hebben? dan moeten Heeren Gecommitteerden antwoorden, met opzigt tot het eerste : Dat zulks aan de Steden nimmer, noch door de Roomsche Koningen of Keizers, noch door de Bisschoppen van Utrecht gegeven is, en dus nim- mer anders, dan als eene van langzamerhand in- geslopene, en telkens vermeerderde usurpatie kan worden geconsidereerd, en als eene onttrekking aan de ordinaris Justitie, welke Politie en Justitie meer. met elkander connecteert en vermengt, dan met de ware Vryheid, en het wezentlyk belang der Burgeren en Ingezetenen, bestaanbaar is. Dat ook deze aanmatiging van de crimineele jurisdictie door den politieken Magistraat, wel een geschikte gelegenheid is, om zich van den Lands- heer onafhankelyk te stellen, en door het dreigen van straffen de Ingezetenen en Burgers in eene allerbeklemmendste situatie te brengen; doch dat dezelve, juridice, geene andere onafhankelykheid kan met zig brengen, dan in zo verre zy Burgers en Ingezetenen afhankelyk maakt van hunne ste- delyke Magistraten, in alle zulke gevallen, waarin zy niet door de algemeene Landsheerlyke wetten in hunne natuurlyke Vryheid bepaald zyn; maar geenzins in dier voegen, dat zy daardoor meerder of minder zouden verhinderd worden in de gehoor- zaamheid, welke zy aan den Heer van den Lande verschuldigd zyn. En het is derhalven eene pefitio principii, wan- neer men uit deze stedelyke judicature of jurisdic- tie, by den stedelyken Magistraat berustende, een т. Вовк. п. Tir. L Deer. 411 besluit tot de souvereiniteit wil maken, daar men met evenveel grond, uit hoofde van andere bewyzen kan souteneren, dat geene der stigtsche Steden Souverain zyn, ofschoon zy sommige Jura Majesta- tica exerceeren, en dat men daarom deze judicature of politieke jurisdictie niet anders beschouwen kan dan als eene usurpatie, strydig met de ware bur- gerlyke Vryheid, welke op de afgescheidenheid van Justitie en Politie voornamentlyk binnen onze Lan- den gevestigd is. | Na dat derhalven de oude Landsheeren afgezwo- ren — en de oude vorm van Regceringe in zo verre veranderd is, dat de souverainiteit geëxerceerd wordt by de drie Staatsleden, in wier boezem dan nu ook geheel, en pro indiviso, berust het radicale zo wel der politieke Magistraatsbestelling, als van de ad- ministratie der Justitie, zelfs in die Steden, welke hunne eigene Magistraat verkiezen en hunne eigene Schepenen aanstellen, kan eene zodanige stedelyke judicature, welke, in wat opzigt ook, oppermagtig zyn zonde, en een Jmpertum in Imperio zoude te weeg brengen, geen plaats hebben, maar moet deze stedelyke judicature altoos ondergeschikt bly- ven aan de beveelen van de Hoge Overheid, en geenzins aan dezelve contrarieeren. Zy derhalven die op deze wyze redeneeren: De Raad ofte Vroedschap van sommige Steden, (want van sommige der Provinciale Steden is zelfs het tegendeel onbetwistbaar) heeft in de Bisschoppelyke tyden het regt van leven en dood, van gratie en pardon over hare Burgers en Ingezetenen geöefend in zaken, of delicten, die louter stedelyk waren, en ook zelfs somtyds in andere ordinaire delicten: derhalven moet het zelfde nu nog plaats hebben, nadat de ordinaris Justitie op eenen vasten voet gebragt, alle soort van Lyfstraffelyke misdaden onder de crimineele Justitie begrepen, en, na de herstelling der Vryheid, Politie en Justitie consti- tutioneel van elkander onafscheidelyk gesepareerd гуп: — zy die dus redeneeren, hebben, naar het oordeel van Heeren Gecommitteerden, geen opge- helderde begrippen van eene Vrye Staatsregeering. Daar men integendeel moet avoueeren, by aldien шеп waarlyk dien gouden regel salus populi suprema lex esto niet slegts in den mond, maar in het hart heeft, en door daden vertoont — dat men deze vereeniging, en dus vermenging van Politie en Justitie, niet anders beschouwen kan dan als het geschiktste middel ter invoering van een Aris- tocratisch despotisme, onder welke schoone naamen men het zelve ook moge voorstellen. * + Hoe zeer onze Voorouders er op uit waren, om by de oprigting eener vrye Staatsregeering Politie en Justitie van elkander afiescheiden, blykt onder anderen uit het 28, art. van de Ordonnantie van den Hove, Rubr. van President en Raden, alwaar gezegd wordt: „Des zullen die voorschreven Staten den voorschreven President ende Randen, їп der sanken van Justitie, Ч haarluyder kennisse behoorende, geen belet noch verhinderinge, 'tzy by mondelinge ofte schriftelyke beveelen, ofte andersints doen, maar sullen hen dezelve vryelyken jaten administreren, ende haerluyden gewesen vonnissen, ordonnautien, appointemeuten ende andere decreten, executeren Ende of de voorsz. Staten ofte haarluyder Gedeputeerden contrarie deden, en sullen die Præsident en Raaden niet gebouden zyn, die bevelen henluyden diens aangaande gedaan te abedieeren ofte agtervolgen, noch den train van Justitie ofte executie van dien, te dier oorzake, te suspenderen of te schorssen." Ofschoon nu in deze Ordonnantie de Staten en de Hoge Overheid worden onderscheiden, om redenen, welke by van рв Waren in туп Voorreden voor ‘t Placaaté. 1). I. worden opgegeven: namelyk, om dat toen ter tyd de Hoge Overheid aan Prins Willem den 1, opgedragen, en door denzelven aangenomen was; zo volgt hier uit niet, dat de Staten, na den dood van Willem den I., de eenige Souverainen zyude, om gewigtige redenen geene surcheance en dergelyke voorzieningen, in extra- ordinaire gevallen, tegens den loop der ordinaris Justitie zouden kuunen doen. — Maar men ziet er egter ten duidelyksten uit, hoe groot een belang men daar in stelde, dat zelfs de hoogste Collegien van Politie geheel en al zouden worden belet, zig met zaken van Justitie te bemoeien, en den ordinaris loop derzelve te stremmen. En men kan er veilig uit afleiden dat het, als "t ware, een expres contract inter Populum ef Principem is, dat Politie en Justitie zal blyven gesepareerd. 412 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT De vraag kan derhalven nu deze niet zyn: Is het een oud regt van den Raad, invloed te heb- ben op de crimineele Justitie? Maar ғу moet deze zyn: Heeft Keizer Karel te regt deze politieke Justitie afgeschaft? Is zy in den tegenwoordigen tyd nuttig dan schadelyk? En wanneer men op schappye keuren deze vermenging, om deszelfs nadeelige gevolgen, af, en verlangen zulk eene herstelling niet. Hier mede zouden Heeren Gecommitteerden dit hooftdeel kunnen eindigen, zo dezelve niet nodig oordeelden de attentie van U Edele Mogende пор de eerste vraag den Staatkundigen Vorst het regt | eenige oogenblikken bezig te houden met de over- moet doen van te erkennen dat het altoos wys | weging van het jus Monet, het welk ook, in ze- is Politie ex Justitie te separeeren, en op het ` keren opzigte beschouwd, tot de Jura Majestatica, laatste moet toestaan dat de beandwoording daar | of Regalia Majora gebragt, en in zo verre mede van uit het andwoord op het eerste onmiddelyk | aangevoerd wordt tot een bewys van stedelyke Sou- voordvloeit, — dan zal men ook tevens de weder- | vereiniteit; gelyk zy ook met weinige woorden legging vinden der gevoelens van hun,' die mee- | zullen gewagen van de beschikkingen over den nen, by aldien de ordinaris Justitie, uit naam van | Godsdienst, zo ver die tot de Oppermagt behoren. de Staten, en door een geheel afzonderlyk Colle- | Wat derhalven dit gie, uit geene Raden bestaande, moest worden geadministreerd, dat dan alles, wat te voren met opzigt tot de Justitie aan den Raad behoord had, ook als nu aan denzelven moest worden te rug gegeven. Dat toch te willen sustineren, is een blyk dat men eene herstelling van oude regten en constitutie zoekt, zonder acht te slaan of dezelve tot voordeel, dan of ze tot bederf van eene burgerlyke Maat- schappy strekken. Want alle zodanige oude Cos- tumen, Regten, Voorregten (onder welken titel men die ook moge sorteeren), welke uit haren aart tot bederf van de burgerlvke Maatschappy, tot omverwerping van het welzyn van deszelfs Leden, en tot krenking van de ware Vryheid strekken, verdienen veel meer aan eene eeuwige vergetelheid opgeöfferd, dan uit derzelver schuilhoeken, uit zugt naar verandering, opgespoord te worden. Dat de ordinaris Regtbanken aan onderzoek, en by faute van eene onzydige administratie der Jus- | Regt van Geld te Munten aangaat: geene der Steden dezer Provincie heeft immer zig het jus Monete aangematigd, dan alleen de Stad Utrecht; schoon er te Amersfoort en andere Steden door den Bisschop ook geld geslagen is. Om nu het regt der Stad Utrecht om te mun- ten, in deszelfs extensie en hoedanigheid, te be- schouwen, zullen Heeren Gecommitteerden de eer hebben aan U Edele Mogende voortedragen : Dat, in de oudste tyden, de Bisschoppen van Utrecht zelven dit regt niet hadden, maar dat het toen door de Frankische Koningen en Duitsche Keizers zelf werd geëxerceerd, welken ten. dien einde hunne Muntmeesters in onderscheiden Ste- den hadden,” doch dat het zelve eerst door Kei- zer Otto aan den Bisschop Baldric is gegeven ten voordeele van de Kerke,” zeggende: „voorts gee- ven wy aan den voorgemelden Bisschop verlof van titie, aan correctie onderhevig zyn, is billyk en | geld te slaan in de voorzeyde plaats, Trecht ge- noodzaaklyk. — Dat de Hoge Overheid, die bet | naamd, en wy verbieden ten eenemale, dat geen gantsche Volk, de geheele Natie representeert, in | Graaf, wie hy ook zy, magt hebbe om eenigen byzondere gevallen, gratie, remissie, abolitie ver- | Tol of andere schuld, wegens dit Geldmunten uit- leent, is insgelyks nodig, daar de ‘kring, waar in | gedagt, te eysschen, maar hebben toegestaan dat het menschdom zig beweegt, dikwyls oorzaak is | voortaan de Bisschop der voorzeide Stad en der- quod summum jus interdum sit summa injuria, zelve Kerke de magt hebben om alles, % geen van Maar dit is een geheele andere zaak dan dat |'tzelve te eysschen zal zyn, intevorderen.” een Collegie van Politie het regt heeft ordinarie | Want de Moneta, welke in den jaare 999 door den loop der Justitie te stremmen, sententien te | Keizer Otto den Ш. aan de Kerk van Utrecht, altereeren, annulleren, of zelfs Justitie uitteoefe- | binnen het Dorp Bommel in het Graafschap van пеп. — Zulks moge in de oudste, en zeker ook | Teisterbant, gegeven werdt, was niet het regt van in dit opzigt duistere eeuwen hebben plaats де- | geld te munten, maar het regt van de Wissel. * had: de opgehelderde begrippen van het wezenlyk | Het Privilegie van de Utrechtsche Bisschoppen belang van alle Burgers en Leden eener Maat-lis, in den jaare 1364, nog zeer vermeerderd, + De meergem. Verkand. van 't Genootschap ete, bl, 174. * Vax Loox Regeeringw. can Ной, D I. Ы. 254. en volg. * Hepa, р. 81. Mam, Charters. D. І. Ы. 40—44 Het is onbegrypelvk hoe iemand tot de gedagten heeft kunnes komen, dat dit regt der munte eigenlyk niet aan den Bisschop, maar aan de Stad gegeven zy. En egter is dit door den Schryver van de meergem. Verhandeling door Aet Gewootschap enz.. bl. 177, Want het blykt 1) uit het Charter van den Jare 953, жалг van alhier de woorden zyn opgegeven, dat hetzelve alleen eene bevestiging is van het geen in den jare 987, door denzelfden Otto, vergund was, en dat dus het eerste uit het Inntste verklaard moet worden. 2) In de Tiende Eeuw hadden, vóór de gemelde vergunningen, noch Steden, noch de Bisschop het jus monete, maar alleen de Keizers, gelyk zulks door van Loox ter aangehanlde plaatze bewezen is, Dus kan in het Charter van 987, door die munte, met geen mogelvkheid Stads mynte, maar alleen 's Konings munte verstaan worden, 8) In den jare 937 werd het voorregt munte geschonken ez pietate, en dus, zo als ieder weet, aan de Kerke, naar de denkwyze van dien tyd, en geenstins алп de Stad, Mnar Heeren Gecommitteerden moeten nag te dezer Plaatze ook aanhalen een feil van denzelfden Schryver, Ы. 181, alwaar by uit Mats, bl, 177, opgeeft een munte, waarop, naar het zeggen van Migars zoude staan Tech cudit. Mream heeft zig hier in vergist, want op de munt staat TRATECTI DMC + Of men daar nu uit lezen kan Tra- Zeien cudit, еп voords daar uit bewyzen dat de Stad deze munt heeft geslagen met het beeld des Bisschops, laate men kundigen beoordeelen. De munt zelf is ор de IV, plaat №, 1, van Miests te vinden; maar wat ег ook uit te lezen 0 geen kundig Penningkenner kan er uit lezen Trajsefum cudit. * Z. de aanteken, van Prof, Boxpaw op het Geldersch Chorterb, D. 1. bl. 84, | IO к=з ëmge сз те me rë жч тт» S LANDS VAN UTRECHT. L Вовк. п. Ter. г. Deer. 413 wanneer Keizer Karel de IV hun het regt gaf, | Utrecht in den jaare 1578 geslagen. Maar vooral om zonder toestemminge der Capittelen, in alle | moet men zig verwonderen dat de opgenoemde Steden en plaatzen van het Stigt geld te mogen | Schryvers, toen zy de bovengemelde stelling ter munten. ' nederschreven, niet gedagt hebben aan de volgende In zo verre derhalven dit regt als een Regaal {aantekening van den Heer van pe Waren: " kan worden aangemerkt, is het oirspronkelyk by | „Of de Stad van Utrecht ook een onbetwistbaar de oude Landsheeren, en uit hunnen boezem neer- | regt heeft, om grooter geld (dan stuivers, halve aald op de Bisschoppen van Utrecht, door wel- | stuivers enz) te munten, zullen wij niet intreden, ken het onafhankelyk van de Steden is geöefend,*| veel min beslissen. Echter kunnen wy niet voorby zonder dat er eenig bewys із dat de Stad Utrecht | zyn om dezen aangaande dit navolgende aante- dit regt immer als een Regaal heeft verkregen. | teekenen: En schoon het in facto zeker is, dat de Stad) „Het is bekend, dat de Raad dezer Stad op den Utrecht, sedert veele eeuwen, sommig soort van | 1. December 1578 besloten had, om Daalders (of geld geslagen heeft,” is er nogthans aan Heeren | om klaarder te spreken, Ryksdaalders) te doen Gecommitteerden geen blyk voorgekomen, dat de | munten, zoo goed van gehalte en waardy, als die Stad dit regt immer ale een Regaal heeft geëxer- | van Holland, en de stempels of ysers daar toe te ceerd. laten gereed maken, en by onwilligheid van den Om dit te beter te verstaan moet men opmer- | Muntmeester, met iemand anders dienaangaande ken dat het slaan van Geld meermalen van ouds | overeentekomen. Op den 9. December daaraan- is vergund zo aan byzondere personen of collegien, ‘| volgende wierden de Heeren Jacob van Asch en als aan Abdyen, Gasthuizen en dergelyke. Zo heeft ook de Heer van Vianen geldspecien | „Meer Ryksdaalders, als die vyftig, zyn er nader- geslagen, waar van Marrnagus' de voorbeelden ` hand niet geslagen, en is het by die proef gebleven. opgeeft, gelyk ook, volgens het geen de Heer van | „Of nu de verdere voortgang van het werk op ре Warr uit Brussel aantekent, in Frankryk ver- | ordre van de Staten gestaakt zy, gelyk de Heer scheide Leenmannen het muntregt uitoefenden, zon- | у. Loox met volle zekerheid ter nederstelt, is my der uitdrukkelyke vergunning van den Koning.” {zo klaar niet gebleken. Uit welk alles dan ook met opzigt tot dit Jus | „Het komt my dus voor, dat tusschen de Staten Majestatis volgt, dat het op zig zelf geen bewys | van dat Landschap en den Raad dezer Stad, ver- van Souverainiteit kan uitmaken, wanneer het al | schil over het munten van de voorsz. Ryksdaalders bewezen is door deze of geene Stad of plaatze ge-|zynde ontstaan, de Raad eenige weinige weken éxerceerd te zyn. daarna, zo dra de Utrechtsche Unie in den jaare En dit nog te min wanneer het zeer in verschil | 1579 gemaakt was, den 9. February daaraanvol- із, gelyk dit met opzigt tot de Stad Utrecht plaats ` gende besloten en toegestaan heeft, dat men uit heeft, of dit regt zig verder uitstrekke dan tot | naam van de Staten, de Koninklyke Majesteits payement en Scheidelpenningen; zo als er in der | munte aanslaan en de voorschreve Daalders op den daad geen bewys is, dat de Stad Utrecht immer | naam van de Staten munten zoude; onder dit be- het regt, om alle soorten van geld te munten, ` ding (waarmede het verschil te dier tyd eenigzins gehad, ja zelfs geëxerceerd hebbe. schynt uit den weg geruimd geweest te zyn) dat Het is wel zo, dat de Schryvers van het Groot | het voordeel daar van komende, tot de fortificatie Stadsregt" zeggen: „dat het regt van de Munt, | van deze Stad en de andere Steden van dit Land- niet slegts met opzigt tot geringe stukken en zo- | schap aangelegd zoude worden” _ « genaamde scheidelpenningen is geëxerceerd, kan | Uit deze aanteekening blykt ten overvloede, dat blyken uit Marrnarvs.” Dan wanneer men Mar- | het onmogelyk is, ееп bewys voor de souveraini- TRAEUS zelve inziet, zal men ter aangetoge plaatze | teit der Stad Utrecht afteleiden uit derzelver Regt geen bewys ter wereld van dit regt vinden, maar | van sommige geldspecien te doen slaan." enkel eene afbeelding van Daalders, door de Stad | Еп wanneer men nog de Placaten en Ordonnan- * 2. Duwsar, Anal. Т. IL р. 300 en volg. Мівмз, Charterb. D. Ш. bl 163. * Verg. de Deductie der Stad Amersfoort van den jaare 1785, * Z. Матти, de №ёй. L. ЇЇ. р. 283. Bonmax, Jaard. D IL Ы, 405. Матти. de Fundat. Feel. L. L с. 1. N. 31. р. 50, VAN рв Матев, D, Ш. Ы. 717. * Z. onder anderen Paus, Как, Oudh, Ы. 848, 467, 478. Z. Scunassent, Beschr. van Harderwyk, р. 69. Матти. de Fundat, р. 610, А Privil, van Dordr. bl. 283. ВІ, 181. De Noëilit. L. IL р. 283. ef segg. Utr. Piacaatb. D. Ш. Ы. 716. Het is toch geheel wat anders het Regt der Stad, tot het munten van sommige geldspecien, te erkennen — en het te beschouwen als een bewys van onnfhankelykheid ofte souversiniteit. Zo het dit laatste zyn zal, moet het niet gegrond Zyn op een verkregen regt, of prieilegie, maar op ten Jus proprium. Ја zelfs de Utrechtsche Bisschop bezat dit regt geenzins Proprio nomine, maar had dit, gelyk gezegd is, van den Keizer, als deszelfs Leenheer ontvangen. Het was dus zelfs voor hem geen cigenlyk gezegd bewys тап souversiniteit. En dit kon het ook met mogelykheid voor geene Vorsten of Steden in Vervoro Отв, Prs, L 104 E Sea aas 414 Den van den Provincialen Souverain inziet, dan zal men bevinden dat alles, wat den loop van het geld en de vreemde specien aangaat, over de ge- heele Provincie, altoos door de Heeren Staten is geregeld geworden. ` En schoon de Stad Utrecht meermalen ordonnantien tegen den invoer of het te hoog uitgeven van grootere geldspecien gemaakt heeft, zo is zulks altoos geschied, of met concur- rentie der Staten en des Stadhouders, of ingevolge текеге alreeds vigeerende ordonnantien, het zy van den Provincialen Souverain, of van de Algemeene | Staten uit naam van de zeven vereenigde en sou- veraine Gewesten, met onderling consent daar op gemaakt; * of het zyn loutere voorzieningen, tegen het inbrengen van vreemd geld binnen de Stad Utrecht, ° of waarschouwingen tegen valsch geld; * of eindelyk specterende de kleine specien. * En dit is overeenkomstig het oude Stadsregt, niet alleen met opzigt tot het slaan van Geldspe- cien, maar ook met betrekking tot het reguleeren van den cours Want schoon de Raad van Utrecht in oude tyden jaarlyks gewoon was te bepalen de waarde van een Stadspond, gelyk de Heer Bur- MAN daar van eenige voorbeelden aanhaalt,“ zo merkt dezelve te gelyk aan,” dat een Stadspond geen vaste JMfuntpenning was, maar dat deszelfs gestelde waarde jaarlyks, even na de verandering der Regering, den Volke openlyk bekend gemaakt, | en op cen uithangend bordetjen voor het Raadhuis een papier aangeplakt werd, waar op uitgedrukt stond hoeveel Kromsteerten, of andere Muntpen- ningen, in dat jaar, een Stadspond zouden uitma- ken, waar na de Cameraars en anderen, die ver- | | Lande,” en in den jaare 1639 by Placaate geör- pen ontvang en uitgaaf zouden richten. En wan. ! den jaare 1622 binnen deze Provincie ten platten andwoordinge aan den Raad schuldig waren, hun- peer men nog daar by voegt, dat niet alleen Utrecht, maar ook Amersfoort haare Stads ponden had,' en dezelve alleen denkbeeldige maten waren, volgens welke zekere betalingen geregeld werden, | zal men, naar het inzien van Heeren Gecommit- | ` teerden, uit zulk cene stedelyke bepaling van Pon- den niet ligt besluiten tot het stedelyk regt om den cours van het geld te regelen. Heeren Gecommitteerden achten het onnodig dit regt, in zo ver het door de Stad Utrecht, alleen in zekeren trap, wordt geëxerceerd, breder aan U Edele Mogende voortedragen, vertrouwende dat het aangevoerde genoegzaam is om te bewyzen, dat geen der Steden dezer Provincie het jus mo- ` VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT nete, qua regale, proprio nomine exerceert, of im- mer geëxerceerd heeft. En het is daarom dat Heeren Gecommitteerden, tot besluit van dit Hoofdstuk, zullen overgaan nog eenige aanmerkingen hier by te voegen over Den Godsdienst; niet zo zeer, om in alle de byzonderheden te ver- handelen het jus summi Imperantis circa sacra, maar alleen in zo verre dit jus zig uitstrekt over de Steden dezer Provincie. De Sonverain dezer Provincie heeft in den jaare 1581, ше! alleen ten platten Lande, maar ook in de Stad en Steden dezer Provincie, door den Prince van Oranje, als Stadhouder, en den President en Raden ` "a Hoofs Provinciaal van Utrecht, doen verbieden de exercitie van de Roomsche Religie, interdicerende en verbiedende alle Ingezetenen, zo wel van de Stad en Steden, als van de platte Landen van Utrecht, van wat staat, qualiteit of conditie zy zyn, zo geestelyk als wereldlyk, edel als onedel, midsgaders alle Officieren, Magistraten, Maarschalken, Schouten ende Geregten respecti- velyk, van nu voortaan de voorzeide Roomsche Religie binnen de voorschreve Landen van Utrecht, het zy in Steden, ofte ten platten Lande, meer te exerceeren, oefenen ofte gebruiken, enz.’ Zo hebben insgelyks de Heeren Staten dezer Provincie in den jaare 1609 eene missive toegezonden aan den Hove Provinciaal, tot weering van de Paap- sche conventiculen van Jesuiten, Papen, Monniken, Bagvnen enz., zo wel in de Steden als ten platten donneerd,* dat de Priesters en Papen, die vaar Lande gewoond hebben, haare naamen en woon- plaatzen aan hun, of hunne Gedeputeerden, en binnen de Stad en Steden dezer Provincie en Vry- heden van dien residerende, aan de respective Ma- gistraten moeten aangeven; gelyk H. H. Gedepu- teerden al mede in den jaare 1654, tot voorkoming van alle onlusten en onrusten, die door de infrac- tien der Placaten, binnen den Staat dezer Landen, zouden mogen komen te ontstaan, hebben goed- gevonden ter voorkominge van zodanige onlusten binnen de Stad, Steden en Landen van Utrecht, allen Officieren derzelver respectivelyk, geene van die uitgezonderd, mitsgaders hunlieder Substituten, ‘het Duitsche Ryk хуп. Daar was dit san de oudste tyden af een reserrafum imperatorium, en naar de eige uitspraak van het zogenaamde Keizerlyke Land- en Leenrecht moet elk, die hetselve aldaar met regt bezitten zal, aantoonen kunnen dat hy dit van den Keizer of bet Roomsche Ryk ontvangen heeft, wyl het anders eene loutere oceupatie zoude zyn. Dit hebben in volgende tyden, ook под lang na Karel den V, de Ryks Vorsten zelve openlyk erkend. Zo dat er niets ongerymder 1, dan uit de oefening van bet Muntregt tot de Souverainiteit te besluiten, Men zie hier over Leyseevs, Med, ad ff. Spee. 103, Das moet de Bisschop, met opzigt tot dit regt, altyd beschouwd worden als een Leenman van deu Keizer, en als zodanig. Heer van den Lande aub Imperatore Romano. Dan na het ophouden der Leenroerigheid en de geheele onafhankelykheid der Provincie, spreekt het van zelfs, dat dit regt thans door den Souvernin als een Regaal proprio nomine geëxerceerd word. 1 Z van DE Матен, Uir. Place, D I. bl. 539, 540, Ald, D. Ш. Ы, 695—698, Ald, p. 698 en volg. Ald. bl. 699, Ald. bl 707 en valg. Jaerb. D L bl. 41. D. Ш. bl. 139, ВІ. 154, Матти. Anal. Тош. IL р. 523, Sea, Vax pe Waren, Utr, Place. D. І. bl. 350. Ald. Ы, 394, Ald. Ы, 395. * en om o- 'SLANDS VAN UTRECHT. te gelasten, om binnen agt dagen voor Hun Ed. Mogende te verschynen, en by specialen eede, daar toe te doen, dezelve Haar Ed. Mog. te verklaren, geen verding te zullen maken, noch te composee- ren, ten reguarde van de voorschreve verboden vergaderingen der Paapschgezinden. * Ten einde Hun Edele Mogende dit hun Souve- rain gezag niet zouden doen strekken ter præjudi- cie der stedelyke regten, zo in het politieke, als in het justitieele, hebben zy, by derzelver Placaten en Ordonnantien, dikwyls de executie derzelve ge- renvoieerd naar de stedelyke Magistraten. Zo zeggen Hun Edele Mogende in derzelver Placaat van den jaare 1644, wegens het by Testament disponeren over eenige goederen, door Roomsche Weduwen, geen Kinderen hebbende, of onge- huwde Dochters enz, dat zy zulks in de Steden niet anders dan met goedvinden van de respective Magistraten v n te doen.* Dus hebben ook Hun Edele Mogende in den jaare 1660 by Placate voorzien tegen het seditieus prediken, doch tevens gestatueerd dat de geene, die de voorschreve ar- ticulen zal komen te overtreden, by de Regeerders, daar des behoort, in Justitie gecorrigeerd zal wor- den na exigentie van zaken. * De Kerkenordeningen van den jaare 1590 en 1612 zyn mede wetten van den Souverain, of- schoon daar in veele articulen zyn rakende de be- stelling van den Godsdienst in de Steden dezer Provincie; gelyk zulks by de inspectie derzelve ten duidelyksten consteert,* zonder dat Heeren Gecommitteerden het nodig achten alle die byzon- derheden hier in te voegen. Uit dien hoofde hebben ook de H. H. Staten, by Resolutie in dato 5. September 1703, den Hoofd-Officieren in de Steden en den Maarschal- ken aangeschreven en gelast, omme de brevets, bullen ofte constitutien van den Paus, alhier ge- dissemineerd, alomme te doen ophalen, met precise ordre en last van exactelyk te beletten, dat dezelve niet worden verkogt, of in eenigerhande manieren gedebiteerd ofte gedissemineerd, op poene, dat de geene, die zulks kwame te doen, daar over arbitralyk zoude worden gecorrigeerd; verklarende zelfs zodanige bullen, brieven ofte constitutien, welke alreeds waren gepubliceerd, voor nul, krag- teloos en van geener waarde. ' Zo bewezen de Heeren Gecommitteerden in ver- scheide gevallen, waar van men de voorbeelden nog ligtelyk zoude kunnen vermeerderen еп waar by geen schyn van overheerschinge kan worden verondersteld, het regt, by de Heeren Staten steeds uitgeoefend, in het maken van verordeningen ter bevordering van den openbaren Godsdienst, zo veel die tot het oppergezag behoren, ook in de Steden te maken. Ofschoon Heeren Gecommnitteerden gaarne avouëeren dat verscheide verordeningen, hier aan + Van рк Watan, Uir. Place. D. I. bl. 403. * Ald. bl, 406, 408, 1. Bork. п. Tir. 1. Deer. 415 ondergeschikt, en tot dit grote oogmerk mede wer- kende, tot de stedelyke Policie zyn behorende, als namelyk de bepalinge van tyden en plaatsen tot het houden van byeenkomsten ter beoefening van den vastgestelden Godsdienst, de geschiktste mid- delen om de hindernissen daar van, schadelyke of rustverstorende byeenkomsten, en ergernis wek- kende plegtigheden, of zeden verwoestende leerin- gen, in het openbaar te weeren, en waartoe ook verscheide Publicatien of Ordonnantien in de Steden gemaakt. Gelyk dan ook alle Resolutien, Placaten en Pu- blicatien, welken men in het Placaatboek der Stad Utrecht aantreft, of loutere politieke stedelyke ver- ordeningen zyn, of nadere inhæsien van de Pro- vinciale Placaten, met speciale stedelyke beschik- kingen, zonder dat men ergens dienaangaande eenig blyk van Souverain of onaf hankelyk gezag in dezelve zal aantreffen. | Zo hebben dan Heeren Gecommitteerden in alle deze afzonderlyke stukken aangetoond op welk eene wyze, volgens de staatkundige Constitutie - dezer Provincie, het met die onderwerpen gesteld is, en waar by nog eenige andere pointen zouden hebben kunnen worden gevoegd; dan vermids die als gevolgen der voorafgelegde gronden moeten worden beschouwd, hebben Heeren Gecommitteer- den geoordeeld niet nodig te zyn dezelve alhier afsonderlyk intetreden, maar zullen als nu ten be- sluite overgaan tot eene korte opgave van eenige stellingen en gevolgtrekkingen, mt het te voren gededuceerde afgeleid. DERDE HOOFTDEEL. Na de behandeling van zo veele pointen en by- zonderheden, als Heeren Gecommitteerden de eer hebben gehad aan U Edele Mogende voortedragen, zal het aan U Ed. Mogende gebleken туп: Voor eerst, dat de drie Staten dezer Provincie zyn de eenige Souverain van dit Gewest, dat is van de Stad, Steden en Lande van Utrecht. Ten tweede, dat de byzondere Leden en Steden van het zelve, noch met opzigt tot de Magistraats- bestelling, Administratie der Justitie, Munte en Godsdienst, noch in het algemeen met opzigt tot de stedelyke Politie, van de Н, Н. Staten dezer Provincie onafhankelyk zyn, maar dat de eminentste regten. de jura Majestatica, alle door de Steden dezer Provincie dependenter of nomine Principis ge- éxerceerd worden. Uit welke beide pointen dan ook onmiddelyk voort vloeit, Dat het aan de byzondere Steden dezer Provin- cie, zo min als aan de andere Staatsleden, vry staat, verandering te maken in den vorm der Ste- delyke Regeeringen, zonder consent van de Hoge * Ald. D. I. bl, 383, 335, En de Magistraten gelast de hand te houden aan de Resolutie van Hun Ed, Mog, in dato 1695. Ibid. р. 886. 387, * Utr. Placaat5. D I. bl. 356. en volg. * Utr. Placaaté, D. I. bl. 717. Zo zyn ook by Resolutie van den Raad der Stad Utrecht, in den jaare 1589, na voor- afgaande verklaringe en het believen der Heeren Staten, de Predikanten gelicentieerd. 7, Вов, B, XXL Ы. 840 en volg. В. ХХХ, Ы. 744. Zo is ook bet verschil over de Sessie van Commissarissen Politiek in den Kerkenraad der Stad Utrecht door de Staten beslist, Utr. Plocaatb, D. І. bl, 386. 416 Overheid, waar van zy, gua tales, Leden zyn, en welke qualiteit hun Constitutioneel verpligt com- muni consensu, dat is Staatswyze, daarinne te werk te gaan. Dat de Hoge Overheid, (dat is de drie Staten, en niet, gelyk men, om min kundigen zand in de oogen te werpen, dikwils voorgeeft, de Voorstem- mende Leden) het regt heeft om zorge te dragen, dat de eminentste regten, door de Steden geëxer- ceerd wordende, niet anders дап /egitimo moda, en overeenkomstig de daar van wettig verkregene Pri- vilegien en Кешеп worden geexerceerd; en dat het | derhalven met de Constitutie niet overeenkomt, dat de byzondere Steden zig in de possessie of exer- citie van die Regten, in cas van verschil, via facti maintineeren. Als ook Dat de Hoge Overheid, er plenitudine potestatis, in extraordinaire gevallen (over welker existentie, en de kenmerken van dezelve, de Hoge Overheid zelve alleen bevoegd is te oordeelen) ten algemee- nen beste zodanige dispositien, met opzigt tot de | breder te deduceeren. VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT bovengemelde pointen, nemen kan, als zy in ge- moede, ten beste van haare Ingezetenen, oordeelt te behoren, zonder daar door in ordinaire gevallen eenige infractie te willen doen op de regten der byzondere Leden en Steden. En uit welke pointen dan ook eindelyk alleen en volledig kan en moet bepaald worden, hoe en op wat wyze de Steden zyn in het bezit en de exercitie van de Wetgevende Magt. Heeren Gecommitteerden zouden deze pointen en stellingen nader kunnen ontwikkelen, en uit het in de vorige twee Hoofddeelen gededuceerde ophelderen, bevestigen, en de objectien, daar tegen gemaakt, oplossen; dan alzo dit rapport reeds aan- merkelyk is uitgedygd, hebben dezelven gedacht provisioneel het daar by te moeten laten berusten, vertrouwende hier mede genoegzaam aan de intentie van U Edele Mogende, by het decerneren dezer ‚commissie, voldaan te zyn. Terwyl Heeren Ge- committeerden nochtans bereid zyn om ook, des nodig zynde, op Uwer Ed. Mog. requisitie dit stuk 40. DECLARATOIR van Z. H. den Prins Erfstadhouder aangaande de verwarringen door kwalijk ge- sinden in den Staat aangerigt en de onwettige besluiten, door de Staten van Holland en Westfriesland, ten aanzien van "e Landa militie genomen. 26 Mei 1787. Wy Willem, by de gratie Gods Prince van Orange en Nassau, Erf-Stadhouder, Erf- Gouverneur, Erf-Capilein-Generaal en- Ad- miraal der Vereenigde Nederlanden, Ærf- Capitein-Generaal en- Admiraal van de Unie, ete. etc. etc. allen, die dezen zullen zien of hooren lezen, saluit: D. grove lasteringen en smaadheid, met welke Wy geheel onverdiend in sommige Gewesten der Unie, voor al in Holland, reeds sedert eenige jaaren, onder het oog en zonder verhindering van den Souverain, alles, op de laagste en verfoeijelykste wys, hebben zien beproeven om ons, niet alleen van ‘tgeen ons boven alle dingen dierbaar is, van onze Eer en van de Liefde der Natie te berooven, maar om zelfs tegen ons en ons bestuur een mis- noegen en wantrouwen te verwekken, waar aan door onze oprechtste inzichten en welmeenendste handelingen geene geneezinge toegebragt, maar waar aan door dezelve in tegendeel telkens nieuw voedsel gegeeven wierd tot de hatelykste ende ongerymdste, dog altoos onbepaalde verdenkingen; de meenigvuldige en openbaare verkortingen van veele onzer wettige en erfelyke Rechten, welke op grond van dat verwekt mistrouwen gebouwd en ondernomen zyn; de geduurige onlusten, moeije- lykheden en wanorde eindelyk, welke Ons lieve Vaderland by aanhoudendheid zoo geweldig beroerd en geschokt hebben. Dit alles zou Ons over lange gerechtigd kunnen hebben tot zodanige openlyke verklaringen en maatregulen, als meest geschikt gereekend konden worden om Ons, op het krag- tigst, tegen de inzichten en woelingen van die wei- nige Leden en Ministers van Regeeringe te ver- zetten, welke hunnen invloed op den geest van een gedeelte der Natie en zelfs op de Raadplegingen het bewerken van alle deeze buitenspoorigheden misbruikten, dan om, ingevolge van eene ongeoor- loofde en zeer ingewikkelde verbindtenisse, de thans gevestigde Constitutie van alle de byzondere Ge- westen en van de geheele Unie om ver te werpen, en in de plaatse daar van een nieuw ontwerp van Regeeringe door te dryven, het welk, by aldien het al eens konde worden aangemerkt als onver- schillig voor Onzen eigen invloed en vermogen, nochtans altyd als op eene eigendunkelyke en denk- beeldige nuttigheid gegrond, ten uiterste hachelyk moest gehouden worden voor de weezenlyke belan- gen van het lieve Vaderland. Het is alleen aan Onze blykbasre neiginge tot zachtheid, en boven al aan Onze behoedzaame zorgvuldigheid voor de algemeene rust en welvaart, toe te schryven, dat Wy die aanhoudende ongere- geldheden tot hier toe, met eene stille gelaaten- heid en verachting voorbygezien, en alleen Ons eigen wettig recht tegen elk derzelve, niet dan met de bedaardste en leenigste middelen, bewaard of getracht hebben te bewaaren, dewyl Wy zorgvul- dig alle stappen vermyden wilden, waar uit eenig nieuw misnoegen opgevat, en de hitte der onder- linge verdeelaheid en tweedragt verder mogt san gevuurd worden. Zoo lang toch als de heilige band der Unie by zyne verbindende kracht en de wettige Regeering der byzondere Gewesten, Leeden en Steeden van dien, by haare Privilegien, Vryheden en geag enigzins bewaard bleeven, meenden Wy, zoo wel in den aart der verwekte moeijelykheden zelve, als in de voorbeelden van vroeger tyd, genoegzame! grond te vinden om te verwachten, dat de hollende driften der meenigte zoo veel mogelyk ontzien en even daar door aan het bedaaren geraakt #ynde, de gevanrlyke оортпегкеп van hunne aanvoerders van den Souverain, met geen ander oogmerk tot | zich zelf des te duidelyker ontdekken zouden, ё? 'S LANDS VAN UTRECHT. L Boek. п. Tir, 1, Deer 417 dat langs dien weg, niet slechts alle ongerymde | hooge waardigheid als Erfstadhouder, by eene be- verdenkingen en alle zucht tot hachelyke nieuwigheid | öedigde Commissie aanbevoolen, evenwel by de van zelfs verdwynen moesten, maar dat оок, met meerderheid der Staats Vergadering, door den het herstellen van alle onbedachte en overhaaste ‚invloed van diezelfde Cabaal, niet tegenstaande de verongelykingen, eindelyk eens die zelfde eendracht, | ernstigste vertoogen van Regeeringen en Gemeente, liefde en vertrouwen herleeven zouden, door welke, onder den naam van Domestiet te doen doorgaan dit ons Gemeenebest, tot aan het begin der tegen- ep buiten alle voorzieninge te houden, woordige onlusten, niet alleen by zynen Godsdienst, Door alle deze wswrpafien en overheerschenden en Vryheid bewaard, maar tot de aanzienelykste | invloed is de orde en de wettigheid der Hooge hoogte van bloei en welvaart was opgeklommen. Noch voor weinig tyds scheen deeze onze be- stendige verwagting door de gelukkigste uitkomst bevestigd te zullen worden. De kundigste en ge- trouwste Regenten, met verre het grootste gedeelte der goede Burgeryen en verdere In- en Op-geze- tenen van alle de Gewesten der Unie, in Ч byzon- der van Holland, gaven reeds by onderscheidene gelegenheden de duidelykste blyken van hunnen weerzin tegen de schadelyke ontwerpen en onregt- vaardige besluiten, welke door den invloed en op aandrang van weinige zamenspannende hoofden, met de wapenen van eenige misleide Burgers, tegen de bedaarde vertoogen van de grootere meenigte | hunner Medeburgeren en tegen de duidelyk ver- klaarde inzichten hunner wettige Regeeringen, dade- lyk en onregelmatig wierden doorgedreeven. Het ogenblik scheen zelfs naby te wezen, dat men, ter Staats Vergadering van. Holland zelve, zoodanige besluiten stond te neemen, als meest dienstig kon- den zyn om te voldoen aan het bekend verlangen Staats Vergadering van Holland op de vreemdste wyze omgekeerd en verwaarloosd. Van wegens | eenige Steden toch worden zelden meer ter Ver- gaderinge gebracht de vrye stemmen van derzel- | ver Vroedschappen, die de eenige Volks-represen- tanten zyn, welke als waare Leden van Staat, | door Hunne afgevaardigden ter Vergadering kunnen stem voeren; maar in tegendeel doet men er de willekeurige begeerten gelden van eenige weinige Ingezetenen, welke zich met onrechtvaardig geweld | ееп oppergezach over de Raadplegingen hunner | Regeeringen hebben aangematigd. Н De Vroedschaps Vergaderingen, daar en boven, der twee vermogendste Koopsteden, Amsterdam "ep Rotterdam, zyn door gewelddadige uitzetting Гед verandering, tot die onzekerheid van bestaan gebracht, dat niet slechts de uitgezette Regenten, maar, om van eene menigte Burgers en Ingezete- nen te zwygen, ook een aanmerkelyk getal van bunne aangeblevene en aanzienelykste mede-leden openlyk verklaard hebben, die nieuwe Vergaderin- van bet grootste en beste gedeelte der Natie, om | gen еп derzelver besluiten te moeten beschouwen elk in zyne wettige Rechten en Ops ook in de | als onwettig, en, behoudens eed en plicht, niet wettige en volkomene uitoefening van alle onze | te kunnen deelen in derzelver deliberatien, еп on- waardigheden, dadelyk te herstellen, en om voords, met bedaard overleg, de meest gepaste middelen te beraamen tot het weeren van alle verder geweld, het welk aan Vryheid en Vaderland mogt gedreigd worden. Door deze wederrechtelyke bestellingen alle de goede inzichten van brave Regenten verydeld, en zich van zooveele stemmen ter Staats Vergaderinge verzekerd hebbende, als de voorname hoofden en beleiders dezer onderneminge noodig oordeelden om hunne gevormde ontwerpen, door eene onbe- voegde meerderheid, te blyven door dryven, is dersprekelyk eene dadelyke schending van de plegtig | meh eindelyk dezer dagen tot de openbare schen- bezwoorene Constitutie hunner Provincie, en eene | ding der Unie voortgeslagen. Het Defensie-weezen scheuring der banden van de Unie medebrengen. | der Provincie van Holland, in zyne ontwerpen en Men heeft zich niet te vrede gehouden met aan eenige stedelyke Regeeringen in Holland, door de banjonetten zyner verhitte medestanders, alle zoo- danige besluiten af te dwingen, als by overleg met de Hoofden der gewapende Genootschappen, te voren beraamd, en, onder de houding van eerbie- dige verzoekschriften, by afgeperste of gehuurde teekeningen van eenige Ingezetenen, als de onweer- staanlyke begeerte eener algemeene Volkstem, waren voorgeschreeven. Maar men heeft zich zelfs verstout om, door het zelfde middel van openbaar geweld, wettige Regenten te ontzetten van hunne Raads- plaatsen, anderen in hunne plaats te stellen, en deze openlyke schending van Handvesten, Осігооіёп en Privilegien, hoe blykbaar ook behoorende teffens tot de voornaame zorge en de bezworene bescher- | ming van den Souverain, en speciaal ook aan t toeverzigt en de bewaaring van Ons, in onze Vervora Urn. Рів. L verrichtingen, gelyk het blykt, altyd eenstemmig met de beweegingen der gewapende Genootschap- pen, heeft van zich kunnen verkrygen, om niet alleen door een groot aantal dier gehuurde of verbysterde Benden, maar om zelfs door een Corps Lichte Troupes, in den byzonderen dienst van Holland zynde, het grondgebied van eenen der Souveraine Bondgenooten der Unie, van de Staten van Utrecht, openlyk te schenden, en met dadelyk geweld, zoo wel de verblyfplaatsen als de bewee- gingen te stooren van het Krygsvolk van de Gene- raliteit, het welk ter beveiliging van dat grondge- bied, op verzoek van den Provinciaalen Souverain, ‚met onze Patenten derwaards getrokken en door den gewoonen eed aan de Hoogheid en belangen van die Provincie verbonden was. | Men heeft zich zelfs niet ontzien, om deze schen- nis van de eerste en heiligste grondwet dezer Re- 106 418 VAN DE REGERING EN publiek met eene tweede, van geen minder gevaar- | lyk uitzigt en ongetwyfeld zonder eenig voorbeeld, te verzwaren. Officieren der Generaliteit, door, hunnen essentieelen en oorsprongelyken staat en betrekking, mitsgaders by duuren eede aan derzel- ver gehoorzaamheid, en door geenen afzonderlyken . band aan een der byzondere Gewesten, buiten deszelfs eigen Territoir, verbonden, hebben bevee- len ontfangen, om op enkele orders van Holland, zonder kennis der Unie, zonder het patent van Ons, als derzelver Capitein Generaal, en zonder verlof | of affacher van de Heeren Staten van Utrecht, rechtstreeks in te rukken op derzelver grondgebied, ' en daar door de gehoorzaamheid en gezwoorene trouw aan de Generaliteit, en den verschuldigden eerbied aan Ons als Capitein Generaal, te gelyk met het plichtmatig ontzach voor het grondgebied van eenen souverainen Bondgenoot, zonder eenige waarschouwinge feitelyk en, uit hoofde der omstan- digheden, met een duidelyk oogmerk van aggres- sie en vyandlykheid, te schenden. Eenige weinige Officieren en Manschappen, hebben zich in der daad, het zy by verrassing, het zy door strafbaare inzichten, tot het doen van deezen stap laten ver- voeren, en vinden zich reeds met de wapenen der Generaliteit, als Vyanden op het grondgebied van eene der souveraine Provincien, zonder dat wy kunnen of durven bepalen op wiens speciale ordre zulks geschied zy, en zonder, dat wy hebben kun- nen worden onderrigt, dat eene zoo allergewigtigste en veruitziende stap by eenig besluit van de Ver- gadering der Heeren Staten van Holland is vast- gesteld; zoo dat wy genoodzaakt zyn denzelven almede aan den invloed en ‘t bestier der voornaame hoofden van de voors. Cabaal in dat Gewest, toe te kennen. De Raad van State moge tegen alle deze wanorde eedverbrekingen, aan Officieren en Gemeenen de ernstigste waarschouwing hebben doen voorhou- den. De Hooge Bondgenooten zelve mogen die voorzieninge van den Raad door eene volkomene goedkeuring bekrachtigd hebben. De onverzette- lyke halstarrigheid evenwel gaat by diezelfde Hoof- den zoo ver, dat ze zelfs ter Staats-Vergadering hunner Provincie, de dadelyke suspensie hebben durven voorstaan en doordringen, van alle Officie- ren, die getrouw aan den eed en gehoorzaam aan de waarschouwingen der Generaliteit, in grooten getale geweigerd hebben en noch weigeren, om zich op de beveelen van Holland, buiten die Pro- vincie, tegen eenen souverainen Bondgenoot, en tegen het Krygsvolk van den Staat, één en dezelfde Armée met hun uitmakende, te laten aanvoeren. Daar dus de voorbeeldelooze drift eener onbe- grensde heerschaugt dezer verderfelyke Cabale, na den Burger tegen zyne Regenten en Mede-burgers in de wapens gejaagd, de wettige Regeering van veele Steeden omgekeerd, en alle de declen van het Staats-bestuur met wanorde vervuld te hebben, nu ook nog voortslaat om de geheele Armée van den Staat eerst van haare beste en kundigste Offi- HET GOUVERNEMENT Ingezetenen in koelen bloede ter slachtbank geleid, en met hun bloed en dat der Krygslieden, de beste krachten van de Republiecq door haar eigen Krygs- volk en Burgers staan te worden afgetapt: daar moet het hart van elk braaf Nederlander bloeden by het ogenblikkelyk gevaar, het welk ons dreigt, van weldraa onze gezeegende Unie voor altyd ge- scheurd, onze gelukkige Regceringsvorm geheel en al omgekeerd, onzen duurgekogten Godsdienst en | Vryheid eens voor al vernietigd, onzen winstryken Koophandel, Zeevaart en publicq vertrouwen uit deeze Gewesten verbannen, en in eens alle die voordeelen en welvaart onherstelbaar verloren te zien, welke ons weleer, onder Gods milden zeegen en het wys bestuur der wettige Overigheid, den schrik onzer vyanden, en de verwondering deden zyn van geheel Europa. 