Zedelijke verhaalen [by R. Feith].
N 3 Dui- jjR DE HAZELNOOT^SCHAAL, Dui^endmaal nam béndorf het befluit om 2ijne geheele huishouding te hervoi> men, maar de vertwijfFelde vrees v^n d^ Uefde zijner Echtgenoote te verliezen, floot; hem altijd weer dcn mond. Vaak, als hij ze juist bidden wildcj^ toch wat mín- der diiure optooifelen te draagen, of toch niet daaglijks whist, het merk tot een' haU ven gulden, te fpelen; kwam ze met het vriendelijkst gelaat en vertelde: dat haare Buurvrouw een uitmuntend nieuw zijden jíleed, op haať geboortedag, ten gefchenk ontvangen had; dat het treurfpel, dat men heden ftond te fpelen, een allerlieftt ftuk was; dat zij nu reeds tweemaal weer bij dcezQ of geene Famille ten eeten geweest wasi de arme Man ftond dan met eenen zo onzekerea blik daar, als of hij moster4 DE HAZELNOOT-SCHAAL. 199 ftaande blijven; het gebrek, door middelen, die nog flimmer dan het gebrek zelve waren , voor eene korte wijl verwijderd,brak nu als een kwalijkgedamde watervloed met verdub- beld geweld in. — Het ontbrak bendorf wel niet aan den goeden wil van nog meer te borgen; het ontbrak hem maar aan een ^nder^ om te borgen even onontbeerlijk íluk, aan eenen Leenen Vergeefs vorderde ju- >LTA thans geld van hem; wat hij lang hacj behooren te doen, moest hij nu — het haar afflaan. Zijn haard werd koud en zijne fpeel- tafel ledig. — Maar even deze inkrimping maakte zijne wantrouwende fchuldeifchcrs. nog wantrouwender; hunne wisfels drongen hem daaglijks, en hij zag een fpoedig arrest en naar de Landswetten, bij de uitbarsting -zijner iiitgebreide fchulden, ook het verlies .van zijn Ambt te gemoct. In die ongevoeligheid verzonken^tot welke •ons eindelijk de uiterfte kommer helpt, zat hij -eens eenzaam in zijn vertrek ; zijne Gemaalin had zich onder het voorwendfcl eener hevige hoofdpijn in haar kabinet begeven, en ver- zocht om haar daar eenige uuren ongehinderd te la€ten fluimer^n. — Driftig opende wel- LER,BEND0RFs laatfte o vergeble ven vriend , 4ie deur. — „ Vrienď' riep hij, ,, gij moet *. N4 ,, vluchr ftoo DE HAZELNOOT^SCHAAt, 19 vluchtcn! Nog twcc uuren toevens en glj ^ zijt in bewaaring genomen. Ik heb het bevel daartoe in handen van den onbarmhartigílen Advocaat,van rr l a c h t gQzien. Hij gistte , ik weet niet op welke gronden, een mi&veiv ftand tusfchen ons beidQn, en geloofde mij een vermaak aan te doen met mij dit nood^ ^, lottig papier te vertoonen. Vlucht, ik ber zweer *er u toe. Hier in dee?e beur$ is al het geid^ wat ik thans ontbeerenkau; neem het, en verwijder u daar mede/' Bkndorf ftond eeď geruimen tijd als ver- fteend daar. Vergeefs voer weller voort met de vriendfchappelijkfte warmte hem aan te fporcn; alles, wat hij v^n hemafdwong, was: dat hij zich eerst met zijne gade daar over be- raden moest. — Hij ijlde in haar kabinet, aan haar bed; geene júli a daar. Hij riep het ge- f9 99 99 J3E HAZELNOOT-SCHAAL. aoi 0, heeft, met iemand aan eene derde plaats te 5, fpreeken," — „ En wie is die iemand, On- 9, befchaamde?" — „ De Graaf van staíir- „ BER g" Bendorf, als of een degen door zljnhart ílak, zonk ílijf op den naasten ftoel terneder^^ en floeg zich zinneloos met de gevouwen han^ tegen 't voorhoofdj eerst na eenige mínuuteri, ^l3 de fpraak wederkwam, verhief hij zich. — 5, Ook dat? ook datT riep hij. „ Alles, alles ,, om haarentwil verlooren , en nqg onteerd en 5, bedroogen. Zal ik zc afwacbten enftrafFen? 5, zal de trouwlooze van mijne handen.,, Neen I 9, neen! armoede, fchande, en geweten mogen 55 haar ftraíFQn. Ik wil in eene wraak niet grij- P5 pen , welke zelfs onbezonnenheden zo ftreng „ aan mij bezochtheeft. Met deeze woorden greep hij wellers hand (die dit alles aangezien , iets ergers ge- vreesd had, en zich over dit kloek befluit ver- heugde) ílak eenige weinige, hem nog overge- bleven, kostbaarheden bi j zich, en vloogzijn huis nit; in minder daneenkwartieruurzathij tc paard en verliet zijne moederftad vooreeu wig, ^ Slechts bij één huis hieid hij een minuut in zijne vlugt ftil; bij de wooning van amalia. Lang was zij reeds de Gémaalin eenes waar* digen Mans, eene gelukkige moeder, en eene dierbaar gefchatte vriendin van menig rechtíbha- pen hart. Zij had lang den kommer vergeten, dien haar b e n d o r f veroorzaakt had ; maar zij beklaagde oprecht zijnnoodlot,endeedzich in 't geheira zomtijds eenige zachte verwijiingen over haare ijverzucht. — - Hier toefde ben- DORF, en riep: „ Daar ellendige ! daarftond D E VOEDSTERLING der NATUUR» H 4Mui uvar ♦ D E VOEDSTERLING DER NATUUR. W anneer men eene vergelijking tusfchen den toeftand der Zeden van onze Eeuw en dien der verlopen Eeuwen hoort maaken^ zal men gewoonlijk onze befchaafdheid te- gen de ruuwheid der voorige tijden žien ftellen, en genoeg waarde aan deeze verdien- fte hechten, om, niettegenftaande de menig- vuldige gebreken, daar de Weelde ons aan verflaafd heeft, de fchaal der voortreffelijk- heid naar onze zijde te doen overhellen* Maar wat i$ deeze befchaafdheid ^ op welke men zulk eenen hoogen príjs ftelt? Zijn wij even deugdzaam als onze Voorouders; maar hebben wij boven hun onze deugd van dat fcherpe, van dat terugftootende weten te zuiveren, dat haar voormaals meer tot cene bewooníter van wildernjsfen^ dan tot den žo(S DE VOÉDŠTERLINO dén wellust en het fieraad der Maatfchappij fcheen te maaken; in-een woord, zijn wij menschlievender, weldaadiger, verdraagzaa* mer geworden? Hoe vrees ik, dat een on* partijdig befchouwer, die de verfchillende tijdvakken, en het menschdom in dezelve, grondig kende, niet zo als ze zich vertoo- neii, maar zo als ze in de daad zijn, oór^ deelen zou, dat wij in alle deeze deugden niets boven de onbefchaafdfte tijden vooruit hebben; — dat wij in het rijk der Deug'd zelfs niets befchaafd hebben; — dat wij ^ integendeel , onze geheele vlijt bepaald aan de ondeugd beíleed hebben, en hier met dat gelirkkig gevolg, dat wij de afzichtelijkíte gebreken eene bevallige zijde hebben weteiit bij te zetten, en hen van dat terugftootenda te ontheflFen, dat onze eenvouwige Voorva* ' D E R N A T o u R. ao^: ruuwe en enkel door de natuur geleide Be- wooners der bosfehen en fteenklippen, wel- ke,van de heerlijke Zedcnleer, ons door het Evangelie gefchonken, beroofd, cchter bloo*; zen zouden over de kleenfte trekken dier valschheiď en kwaade trouwe, welken wij daaglijks, tot aan den meineed toe, geraeen* zaam onder ons žien plegen. Rampzalige befchaafdheid , die zich enkel tot het rijk der ondeugd en der duisternis uitftrekt! — die de valschheid ílaatkunde, het bedrog, verftand, klanken zondei; ziel, diensten lief- debetuigingen zonder hart, wellevendheid, en deeze alle drie verdienften noemt ! — die den Godsdienst weet te gebruiken oTO íflj verwoesten, en de leer van het Evangelie om de deugd van den troon te ftooten — en dit alles met toejuiching en vergoding! Het volgend verhaal heeft mij deeze aan^ merkingen afgeperst. BER N A T UU R. 20^ mm Romulus; ziy zoogde nog een'Koning^ noch eeď Overwinnaar, maar alleen een* Wíjsgeer. Een gunstig toeval deed hem in den oii- derdom vati twihtig jaaren den onmeetbaaren flagboom overfchrijden, welke hem van de* maatfchappij affcheidde: zie hier de gefchie- denis zijner eerfte gedachten op het ge- zicht yan menfchen ; zijne denkbeelden waren wijsgeerig, maar dewijl zijn ftijl het niet was, zuilen wij hem tot tolk verftrekkeíi. ,, Zo lang ik in mijn eerfte Vaderland 5, gebléven ben, heb ik geloofd de eenigfte 5, van mijn foort te zijn, want ik geleek 5, naar geen der wezens met welken ik inde ,, bosfchen leefde. Wat vermeerdert mijn ,, vermaak met mijne verwondering ! Ik zie ,, andere mijzelven weér; mijne aanwezig- ;, heid verdubbeit zich, en de Natutlr komt 5, mij fchooner voor, federd ik de eenige 5, niet meer ben , die waardig is haar te be- „ wonderen. Door welk een wonder doen ^, die wezens, welke mij gelijken, de le* ^ vendigfte deelneming in. mij gebooren ,, worden? Mijn gezicht wordt ijlings be- ,, zielder, mijn voorhoofd ontfronfelt zich, ^, mijn hart popelt; ik voel dat hun gelak I. DE E L. O ,, mij <^o D E /V OP P S T E R L I N G ,^ mij dierbaar. is, dat ik niet gelukkig kat^ ^y ziju dan met hun.*.^ Maar welk is dal „ nieuwe voorwerp, daar mijne oog^o zich „ nog niet op gevestigd haddea? is het 5^ van eene verhevener natuur dan de mijň ^ ne? welk eene frischheid in zijn kleurl yy welk eene bevalligheid in zijne geiltltel ,, welk eene zachtheid in zijn uitzichtl ^ eene onbekende beweging doet mij rillenj ^ eene fnelle vlám ftroomt door mijne ade,- „ ren; *t is van dit oogenblik af aan dat ik ^ de voUe waarde mijn^r aanwezigheid ge- ^ voele Welk is dan dit verwonderlijk ^ wezen , dat mijne oogen met zo veel wel- jp, lust doorlopen? Ik voel mij fterker dan jf, het zelve...,. Neen, het is fterker dan yy ik;want ik zou de magt niet hebben van yy, het wederlland te bieden.... Nadôrcn wi], voeten; indien het DER N A TUUR. m ©ffttrók zich dovľ eene fiíelle vlugt aan de VBurige opwachtingen van deezen nieuwen Aanbidder; zŕj had inmiddels den tijd gehad van hem óp haar gemak te befchouwen, en hij had haar niet mishaagd; de geftalte van ôen Datecafliér was even zo los als de haa- re;>hét zachtíle don^s omfchaduwde zijne kin én vemed ziytten ouderdora; de zweem zelfwS van wildheid , dien zij in zijne trekken waarnam, deeden áetže trekken uitkomen; zij gevoelde dat dit zonderling dier tam kon gemaakt worden, en ik weet niet welk een inftinkt haar deed verlangen, dat niemand anders dan zij het tam maakte. De beide Broeáers van dit 2weedfche Meisje, die even zo nieuwsgierig als zij, maar minder fchroomachtig waren, bleven om dit zonderling gewl op te helderén ; midlerwijl fchéeti dq jonge bewooner der iosfchert, overreed dat hij aan de fchoon^ vreemd^linge mishaagd had, voor eenige oo- genbiikken in eene ftompe neerflagtigheid gedompeld; maať de tegenwoordigheid van dit betoverend voorwerp zijne zinnen niet roeer beroerende,. kwam hij tot zich zelven weder, en van den minnaar bkef niets dan deWijsgeer óverig* O 2 5, Mijn 212 DE VOEDSTERLING „ Mijn hart, fprak hij tot zich zelven, „ is een onoplosfelijk raadfel voor mij; ik „ voel wel, dat ik eenige verpligting aan ,, de Beerin heb, die mij met haare melk ,, gevoed heeft; maar deeze gewaarwording ,, hceft minder aantrekkelijkheid en kracht ,, dan die, welke mij tot de wezens drijft, 5, die mij. gelijken. Hoe weet ik zelfs oí „ zij mijne weldoeners niet geweest zijn, „ cer ik mij heb kunnen kennen? Het ver- fchsurend dier, dat mij gevoed heeft, heeft mij het leven niet gegeven ,. want zijne genegenheden zijn te zeer íbijdig met de mijnen; ik heb altijd geijsd, zo dikwerf ik. het de lillende ingewanden dier rendieren, welke zijnen honger be- vredigen zonder zijne verílindenheid te ftillen, heb žien verfcheuren; ik heb nin> ?> 99 99 5? ?> >> DERNATUU R. ^^13 ^^ om in mijn bosch te komen, genomen 5, hebben, welken ik genomen heb om 'er ^ uit te geraken? Indien ik hunne trekken j, geloven mag..., indien mijn hart mij niet ,, bedriegt., oNatuurlgeef wezenlijkheid aan „ mijne verlaňgens; geef dat ik hier die 5^ geenen ontmoete, wien ik mijne geboorte ,» verfchuldigd ben! Zij zullen mij onge- \„ twijíFeld beminnen, dewijl mij eene Beerin ,, bemind heeft." Ondertusfchen kwamen de Zweedeň onge- voelig nader , en deelden zich ■ onderling hunne verbaasdheid mede; zij waren even zo verwonderd van een' Wilde te žien pein- zen, als deeze het was van verftandelijke menfchen te žien fpreeken. De geheime eenftemmigheid , zo natuurlijk ohder menfchen, begon langfaamerhand te werkén; men ontdekte dat de Bosch bewoo- ner niets wilds aan zich had 5 dan het voor- komen en de grove velUen, daar hij mede b'ekleed was; en de beide broeders namen hem, half gewillig, half met geweld, mede naar hun huis, om op hun gemak te onder- zoeken, door welk eene werktuigkuncte een aap denken kon, . Het denkend Dier toefde niet met zicn O 3 aan CI4 D E VOEDSTERLING aan de zeden zijner niicuwe médeburgeren te gewennen; hij leerde de vruchten eeten, dje hij zelve gezaaid had; zijn keel g)ewen4e zich aan de buigingen der Zweedfche taalj hij voelde dat andere banden dan dfc Sijnb pathie hem aan zijns gelijken verbindeij konden; en hij wenschte zich zfilven leeás geluk met het verheven inftinkt der vricndF fchap te kenpien, toen de Zweedeil zich nog maar geluk wenschten met een* mooien aap tam gemáakt te hebben. De Zuster der edelmoedige Gastljeereii van den Dalecarliér, de fchoone Waldemaf leefde niet bij hen; echter woonde haara ziel altijd met den Wilde ; elken dag kwam zij de opklimming zijner kundigheden on« derzoeken; zij waande zich te verrijken met de kennis, welke hij verkreeg; zij deélde - DER N A TU UR. 21$ ineer verftoord, wanneer haar óq Wilde niet aankeek. Alles wat de Dalecarli6r zag, alles wat hij hoorde , waren even zo veel raadfels voor hem: hij geleek, in fommíge opzich*- tefi, naar een mensch, die op het oogen- blik zijner fchepping het licht ziet, en dié aan het beftaan van aile^ wat hem omringt twijflTelt, om dat hij het voor de eerfte maal ziet. Op een' zekeren dag,' dat hij in eene afi gelegen vallei wandelde, peinzende op het geen hij geduurende twintig jaaren geweest was, en op het geen hij thans was, en zij* ne geheele jeugd als eenen rampfpoedigen droom aanmerkende, daar zijn geluk de ont* waking van was, werd hij ijlings getroffen door het gegil eens ongclukkigen, dien men vermoorde om hem te berooven. Dee- ze Roovers werden een jaaŕ daarna gevat, en poogden zich op de pijnbank door ijdele drogredénen te rechtvaardigen : zij kenden' zich het recht toe om de natuurlijke onge- lijkhcid, die zich tusfchen de menfchen be- vind, te herftelienj en zeiden, dat de wet van den fterkften de eerfte wet der natuur was; gelijk Machiavel het aan de Koningen O 4 en ÄiáDEVOEDSTERLING en Hobbes aan het Menschlijk-gjeflacht gc* leerd heeft. Indien de Dalecarliér deeze Booswichtea had hooren zintwisten, zou hij zeer ver- wonderd geweest zijn, dat 'er twee foorten van zedekunde pnder de menfchen waren; maar op het oogenblik^ dat hij het flacht- pffer zich met de krachten der wanhoop te- gen de moordenaars hoorde te weer ílellen, dacht hij zelfs niet om te redeneeren; eerf ongelukkige te hooren kermen en ter zijner hulp toe te fchieten, was voor hem het werk van 't zelfde oogenblik: hij kwam in- tusfchen te laat om het misdrijf voor te ko- inenj toen hij verfcheen, waren de moorde- naars reeds op de vlugt en het ílachtoffer gekeeld. De menschlijkheid perste hem toen eeď gucht af; de Barbaaren! z^gt hij bij D ER N ATUUR. «7 fchoone Waldemar; hij werpt zich op dea boezem zijns Vriends, poogt het bloed, dat nog uit zijne wonde vloeide, te ftelpen, en fchijnt, met den mond op den zijnen ge- kleefd, zijnen. laatften zucht af te wachten om denzelven te beletten zich eenen door- tocht te vinden; alle de hulpiniddelen zijner tederheid waren vruchtloos; de Zweed ftierf, en *t geen nog meer bitterheid in de ziel zijns Vriends verwekte, hij ftierf zonder hem te herkennen. Ondertusfchen verzwolg de Wilde, met den fchrik in de oogen en met de wanhoop in 't hart, bij het lijk zijns Vriends al het ijsfelijke zijner o verdenkingen ; ,, ik heb ,, niet bemerkt, fprak hij,^ in mijne oude yy verblijfplaatš , dat een Beer een' Beer ver- „ fcheurde of dat de Eland een* andereň E- yy land verflond ; het verfcheurendfte dier „ ontzag zijns gelijken, en dan zelfs, wan- yy neer de zorg voor zijn onderhoud hem „ zijn hol deed verlaaten om andere dieren yy aan te vallen, woedde hij niet op eenea yy nutieloozen prooi y en zijne razemij yy was bevredigd zo dra zijn honger geílild ,, was.../* Hij Wfis nog met zijne aanmerkingen be- Os zig, í^iS D E V O E D S T E R L'I N G zig, toen eene bende menfchen, op eené 2ondfírlinge wijze gekleed , heín naHerde; de wilde Wijsgeer verhaastte zijne vlugtj zkh verbeeldende nieuwe moordenaars te žien, Hij bedroog zich niet zeer, 't waren Gerichtsdienaars ^ door den Staat aangefteld om vo or de veíligheid van 't volk t e waa- ken, Dewijl ze llecht betaald werdeiij ver- ílonden zi] zich met de moordenaars, om ze niet te vervolgen dan na het misdrijf; het Gemeen en de Roovers wareu even zeeŕ Voldaan; de reízigcr alleen was het flacht- offcr van deeze fchikking; maar men hielp hem gewoonlijk van kant ora hem het klaa- gen te beletten. De Opziener van deezc Gerichtsdienaars, van verre een dood ligchaam , en een* oilbe* kende aan deszelfs voeten ziende, gisfte de waarheíd der gebeurtenis; máar dewijl hij verftand had, liet hij 'er niets van blijken en wilde zich bij den Raad van Stokholnai uit zijne waakzaamheid eene verdienfte maa* ken, door als Moordenaar een' Vreemde- ling te vatten, wiens eenigfte misdaad wa* menschlievend te zijn, wanneer het 'er al- leen op aankwam voorzichtig te zijn. De Dalecarlier werd gegrepen en voor ^ : zij- d t^'ae Recjitearfi gefleépt; dewijl hij «ich aog iní»r bezwaarHjk- itt hei Zweedsch uiten fcon, verde4íg4e h^ :7ic]» ilacht; men vergaf ^em nog mui4er van in de gehoorzaal met ti de fierheid áu pndedrdrukte x>nfchgld te fpreken, en fclioop 'er niew dan vennoedeni ftegen h^m w^ren, werd hij bijna met cexh pjgrige fteoímín veroordctíd om het overige .vau 2ijn levee in d«, Mijn vaa Copeŕb?? tit (i) door w breufen* De Wilde, iit g^- duu- (i) De Mljn van Copetberit lígt vier dagen van Štokholm : ziet hier eenige trekken van de fchríkverwefcr tende befchrijvíng , welke 'er ons e.en geioofwaardig ^chrijv^r van geeft. „ Men onidekt deeze MiJn lang eer men *er bij h , aoôr den rôok , dié 'er van allé 4canten uítkomC) en die haar eer de fniisfe van Vulkaan ^n de woonplaats van menfchen doet fchijnen . .. Wij kwamen in de Mijn door cene breede opening » wier diepte beletce dac men de arbeiders ^ien kon; fom- migen hieven íleenen om hoog, anderen deeden den grond opfpringen , cenigen deeden de rots van de rots fpii]ten door vuuren, die tot dat einde vervaardigd wa# ren..« Oáze Gidfeu ílaken vervolgens toortfen van dem nenhout aan , die naauwHiks door de dikke duistemis , welke in deeze onderaardfche holen heerschí, dringen konden,en maar even zo veel licht gaven, dac men de tfíchuuwlijke voorwerpen , die zich aan het oog vertoon* den , onderfcheiden kon ... De reuk van den zwavel verdikt u: de rook maakt u blind; de hitce overílelpc u; voeg hier bij het geluid dcj? hameren, die door dee* ze aao D E V O E D S T E Ŕ Ľ I N G duurende zijn geding zijne rechters niet had zoeken te bewegen, maar te verlichten, ver- vloekte ze ook na zijn vonnis niet en hield zich te vreede met hen te beklaagen; hij zeide, zelfs toen men hem naar de plaats zijner gevangenis voerde, ,, de menschlijk- ,, heid is dan geene herfenfchim, dewijl 5, ze zelfs bekend is bij die geenen, die j^ haar ten mijnen opzichte fchenden?.... J, Maar indien ik het leven vín mijnen Wet ,, doener had kunnen redden!... Maar in- ^ dien ik onfchuldig was in de oogen van ,, Wddemar !.,,." Hij vertoefde niet lang in het graf, dat hem tot eene gevangenis verftrekte , zondeŕ al ze holeti weérgalmen; het gezicht der naakte fpooken^ die *er in arbeiden ; en gij zulc moeten belijden , dat díc levendig tafereel met geen ílerker kleuren de helfclie verr DKRNATUUR. (^x zl dé bittérheid van zijn lot te gevoelen. Het altijd eenvormig gezicht der affchuuw* lijkfte voorwerpeu , het licht , dat hij niet dän onder begunftiging van eene graflwnp genoot , en.bovenal het denkbeeld van in het hart van Waldemar voor den moorde- jiaar haars Broeders doortegaan , pijnigde zijne ziel, en gaf hem aan de aanvallen der fomberfte droefgeestigheid ten prooi ; zijne verbeelding breidde geduurig het fchrikba* rend verfchiet zijner onheiien uit, en einde* lijk, vermoeid van tegen de onrechtvaardig- heid der menfchen uit te vaaren, kwara hij in verzoeking om hen nätevolgen. Op een' zekeren dag (2) dat hij op eene verzameling van flijk en takkebosfchen, die hem tot een bedverftiekte,veinsdeteílaapen> overdacht hij deeze noodlottige gedachten in zijnen geest: ,, Ik ben vrij geboren, ^n „ de misdaad mijner Rechteren heeft mij 5, het voorrecht mijner natuur niet kunnen „ doen yerliezen; ik kan dus door geweld „ een (2) Men moet in ascnmerking nenien, dat de átíg voor hem van den ílikdonkerílen nachc nietonderícheí- den was. fe2Ä D E V O É D^^S TEHĹTl N G yi eeň goed t© ŕug* n^meii' , ^t welk mij docar ^y géweld ontrtotiíen is : bepfoeven wi) de \^ maatlad^e lUÄfchéníuimte ^ die mij vaô ;^ het licht fthéidt,.te overfchtijdenj en de- i, wijl de dood várt ail wat mi} omriflgt mij Vi alleeň deti W6g tot de Vrijheid o|)eŔeA i, kan , offeren wij onze aäiíVŕeziigheid op, 5, om over älk de geene, welke triij hiňder- ^ li}k zijií, te befchíkken. Indien ik -^jj ílerf 5 feeb ik niets verlooren ; indien ik 5j álle de deelgenooten mijner fchande doe yy omkomen , worden ze vrij en ik met ,v btín*** Deeze verroeringen vt^ woede begónrien fn de zkl des Wilden äan: 't gisten te ge- Sraaken. Reeds mat hij met zPjne oogen het jvrerktuig 5 dat žijne makkeŕs uit dč armen des flaaps in de armeíi iít^ doods moest ' DER N A TU U R. ä2J wentelen. ,, Mijne aanwezigheid, fprak hij f^ tot zich zelven , kan mijns gelijken hin* ^ derlijk zijn,even als hunne aanwezigheid ^ mij hiiiderlijk is ; van waar zov^ mij dan ^ het recht aankomen om over hun lot te ^ befchikken ? Indien ik dat recht hebben ^ kon , zoude ik het met het menfchelijfc „ geflacht gemeen hebben , en in dat geval ^ zou de magt van zich te verwoesten eene yy wet der natuur zijn : neen , neen , God „ wederfpreekt zich zelven nimmer op dee^ ^ ze wijze ; hij doet de ttveedragt en de j, eenftemmigheid nooit bij elkanderen weo- jy nen. oogen ; zij riep de wraak des Hemels tegen. de ondankbaren in ; zij nam de asch haars. Broeders tot getuige; zij haatte met woeda zijnen moordenaar — Zij beminde hem nog, én tot overmaat van afgrijzing kon zij het zich zelve niet ontveinzen. Decze geweldige toeftand duurde eea jaar ; de teergevoelige Waldemar , mwendig door de fmart,die haar verieerde, geknaagd, trad met langzaame fchreden naar het graf. Het verdriet van 't leven deed de roozen haarer wangen verwelken en haar effen ge- laat rimpelen. De geheele waereld was ^' ^ D E R N A T lí u r; sii§ eá edelmoedig zonder laaghartigheid geweest te zijn. Op deeze tijding begonden de oogen van Waldemar van de vonken der vreugd tô glimmeii , en alle de yermogens haarer zieí hernamen hunne oorfprongelijke krach ten • J, Eindelijk, riep ze uit, had mijn hart mi] 5^ niet bedrogen^ en de ongelukkige is mij- ^y ner waardig. . . . maat bén ik • zijns nog 5, waardig, ik die heip veroordeeld heb zott*- 51, der hem te hooren , ik die de. inzichteá 55 mijner tederheid niet boven de drogrede* 55 nen zijner befchuldigers heb laaten gel* 55 den 5 ik die deii Voedfterling der Natuiir ,5 tot eenen Vadermoord bekwaam heb dur* 55 ven geloovenľ' Een zo geweldige toeftand was niet gefchikt om eene lange duurzaaniheid te hebben. Waldemar 5 die zich liever aan de verwijtingen haars minnaars bloot wilde ftellen , • dau ze ianger te vree- zen te hebben 5 nam fpoedig het be* fluit van hem in den diepen kerker^ daar hij in opgeíloten was , te gaan vinden. ^ij deelde haar ontwerp aan niemand mede ; men zou haar de betaamlijk- L DEEL. P • heid 1^28 DE v OED STERLIN G géfteld hadden, dan met deň blikfém ití de liand , kregen toeň voor 't eerst het denk-^ beeld eener weldaadige Godheid. De vreem- delinge deed inmiddels al bcvende haare oo* gen langs deeze gefchonden gewelven dwaa- len , die met puinhoopen en lijken gevuld waren. Een in ketens geklonken en- met bloed bedekt fpook nadert^ treed te rug , nadert op nieuw met drift ; beiden: herkennen zich ter zelfder tijd en geven een' gil van verbaasdheid. . . . Hoe ! gij zijť het Waldemar! Gij zijt het, ongeluk-* kíge Wilde ? Hunne armen ftrengeleii zich, hunne aangezichten kleeven op een, hunne traanen vermengen zich Ach í ongetwijffeld ben ik onfchuldig in uwe oo- gen , dewijl ik u weder zie. Ja, gij zijt het, maar hemel en aarde hebben zich. D E R N A T u o R. n^^ deeld heeft , nog niet uitgefproken ; maar hij wíl u žien, en gij zijt van dit oogen* blik af aan vrij : verlaaten wij deezen ver- fchrikkelijken afgrond 5 daar de onfchuld in kermde, daar het misdrijf zelve te zwaar in geftraft word, wijl de fchande de wroegin- gen overleeft; gaan wij ons aan de voeten van den Vorst werpen ; ik zal hem niet voor u fmeeken,om dat hij rechtvaardig is; maar ik zal hem voor deeze Ongelukkigen vertederen ; indien ik het gewigt hunner el-» leride verligten kon , zoudt gij mi j zeker achten , en mijne oude misdaaden zouden hertteld zijn. Zonder tusfchenpozing van de diepíle wanhoop tot het toppunt van geluk over te gaan ; op het zelfde oogenblik zijne ziel door de fmart inééngekrompen, en voor de zachte indrukken der vreugde ontflooten te voelen, en, op den rand van het graf, ter zelfder tijd het licht , eene minnáa- xes en de deugd weder te vinden, is een van die geweldige toeftanden , wclken de mensch maar eenmaal in zijn leven kan ondervinden, en daar de diepe fpooren zich niet van iiitwisfchen , dan wanncer hij opge- houden heeft te zijn. De Dalecarliér , door P 3 de t3o D E v o E D S T E R L^ N G de overmaät van 't geluk overftelpt, haáldé met moeite adem , hield alles wat hij z^g voor eenen fraaien droom en vreesde te 2ul- len ontwaaken. Wat de ongelukkigen betrof y daar dit voortreffelijk Paar door omringd was , een zo vertederend tooneel had heii ongevoelíg ontwapend ; zo dra zij eenige hoop begonden te krijgen van hun lot le ísien veranderen, begonden zij teffens wtoč^ gingen te krijgen en toen werden ze men-s. fchen. . De Oppervorst , die toen in Zweeden heerschte , was die beruchte Karel de Twaalf* de , wiens deugden en ondeugden even ge* fchikt waren oni het menschdonr in verwon- dering te brengen , die flechts leefde om te oorlogen, en die de troenen van Európa lie* ver wilde doen waggelén , dan op den zij^ D E R N A TUU.R. 231 Mijn van Coperberit te doen opfluiten : dee- ze gruuwzaame gerechtigheid was den Des^ poot waardig ^ die in 't vervolg aan de Raadsheeren van Štokholm fchreef , dat hij hun zijne laars wilde zenden om ze te re* geeren. . Geduurende deeze oňderhandelingen ftierf Karel de Twaalfde ; de Koningin Ulrika, die hem opvolgde, vergenoegde zich met het vonnis van den Raad tegen den Dale- carlier te verbreken , en deed den onwaardi- gen Opziener , die meer dan zijn moorde- naar geweest was , dewijl hij zijn lasteraar geweest was, in den Kerker, daar de Wilde even uit verlost was, weder opfluiten. Deeze Vorftin verzachtte teffens , op het aanhouden der gevoelige Waldemar, de ge- vangenfchap der Slaaven van Coperberit. Zij begreep dat deeze Ongelukkigen, door bezwaarlijk voor den Staat te arbeiden, ee- nige oogenblikken van ondankbaarheid om- trent denželven genoegzaam herftelden; zij liet hun zelfs eene gelukkige toekomst in 't verfchiet žien, indien ze haare goedertie- renheid verdi^nden; en door aan die mis- daaders te toonen, dat het Vaderland voor hun nog beftoBd, gelukte het haar 'er Patri- P 4 ot- Ä32 D E. v o E D s T E R L I N G otten Tan te maaken. AUes ging deit wijzen Dalecarlier naar wensch; hij fmaak-^ te het genoegen van onder eene zachte regeering te leven ; hij maakte zich la- te de gevoelige hartcn, die zijne ongelukn ken wisten, tot vrienden ; hij was op het f^unt van door eenen eeuwígen bánd met 4e tedere Walderhar vereenigd te worden; maar zijne deugd was niet genoeg be- proefd, en die Held, de eeríle eeuwen der waereld waardig, was nog niet tot aan het laatfte bedrijf yan het aandoenlijk treurfpel gckomcn, daar zijn geluk de ontknooping* van zijn nioest. De .onwaardíge Opziener, die door zijne. ongerechtigheid eerst de rampfpoeden des pechtvaardigen veroorzaakt had en vervol-. gcnwS zijn eigen , had de loopbaan der groote -^ DER N'ATUU.R. - - JÍ33. verachtelijke moest zich onder den tijtel vaa Juflfrouw van Gezelfchap in. het huis van Waldemar indringen, en zelve den doodelij-, ken drank aan den Wijsgeejc toereiken. De dag, tot deezen aanflag gekozen, was de- 2elfde, welke den echt der beide Gelieven verlichten moest; het huuwlijksbed zou daa het Graf van den Wilde geworden zijn, en zijn bleek en verftijfd ligchaam zou .tegen de aannaderingen des doods geworsteld heb- ben, in de armen zelve eener Echtgenoote, daar hij niet dan door de oyermaat van ge- kikzaligheid fterven moest. - Groote misdaaden worden fomtijds door gewoone driften ontworpen, maar het zijn alleen de groote driften die dezelve uitvoe- ren. De Zweedin gevoelde voor den Op- ziener die geweldige aandoeningen der liefde niet, w^lke tot uitftekende wraakoeíFeningen geleiden en dezelve dikwerf verfchoonen; het belang, de gevvoonte, en die geheime fympathie, welke. tusfchen medepligtigen van de eigen roverijen werkt, waren de eenige banden, die deeze beide vcrbasterde harten aanéénfnoerden : zij waren eenvoudig vrien- den, eer dan gelieven, indien men intus-. fchen den voprtreffelijken naam der Vriend- ! P 5 ' fchap 3Í34DE VOEDSTERLING íbhap ontheiligen kan, door denzelven aaiT verachtelijke wezens ce gevcn, die den WiJ- ze van de verhevenfte der geníetingen af- keerig zouden gemaakt bebben, indien zij 'ér met hem in gedeeld hadden* De Dalecarlier hield den noodlottigen- drank in de hand; hij fprak met vertede- ring over *t geluk^ dat hij ftond te fmaa- ken, en 't welk hij aan alles^wat hem om-- ringde, wilde doen gevoelen. De Zweedin luisterde met ontroering; in weérwil van fiaar zelve fprak de menschlijkheid tot haar hart; zij beefde reeds van zich te wel ge- wroken te žien. De Hemel, zei de Wijs- geer, heeft mij tot het hoogíle geluk ge* voerd langs alle de wegen, die 'er mij na- ťuurlijk van verwijderen moesten; ik heb áen kelk der tegenfpoed tot den bodem toe r /; ľD'ETR N A T U U^. C Ca^^ minder verflindetide dan zij #ts.,w De ôntfí iberíng groeide Jeder oogenblik in. 4e zuAí der Zweedin; haar gelaat nam beurtelingi^ alie de trekken der hevigfte driften aan. Eene onwillige beweging deed haar fpoedig^ de hand op den kelk leggen , daar het gift in befloten was. ^— Antwoord míj , ?egt xe met drift, in welk woud werd gíj te^ vondeling gelegd? In dat, 't welk aau; het Noorden van Dalecarlién grenst. -^ En het tijdftip dier ondaad isi • Ik giS) dat ze nu bijna twintig jaaren geleden ge- pleegd wierd. Naauwlijks waren dee-<^ ze laatfte woorden uitgefproken of de Zwe^- din geeft een* gil, ftort den noodlóttigea beker om, en zich aan de voeten van den Wilde werpende: ,^ Ongelukkige! rOjCpt ze uit, herken uwe Moeder, die van fchande; aan uwe voeten fterft; ik wilde u bij uwe geboorte doen omkomen , en heden , om uwen Vader te wreken, was ik gereed u te vergeven.... Gebrek, awakheid en eene: rampzalige hebbelijkheid hebben misdaad aaa Hiisdaad op anijn hoofd te famen geílapeldi ceeds beginnen mijne afgrijfelijke wroegin-, gen u te wreken; laat de zorg mijner ftraf aan mijn verfcheurd geweten^overLwees gQ^ t . ' luk- fl^DE VOEDSTERLING lokkíg: ras zal ik niet meer zíjn; maarnim«, mer zal de misdaad mijnes dood de misdaad, van geleefd te hebben voor mij boeten." De Dalecarliér redeneerde al te wel, om. niet te oordeelen, dat al de banden, welke hem aan kindermoordende Ouderen verbon-. den, verfcheurd waren; dat de erkentenis. dienften veronderftelde en geene moorden> en dat hij meer aan de Beerin verfchuldigd was, die hem met haare melk gevoed had, dan aan de Moeder, die hem te vondeling' gelegd had. Maar in dit vreeslijk oogenblik week zijne Wijsbegeerte voor zijne natuur* Kjke gevoeligheid : hij beurde de Zweedin op: leef, zegt hij, leef; indien gij de deugd weder bekDmt, indien mijn geluk het uwe wordt, is alles herfteld en gij zijt mijne Moeden DERNATUUR. k%f ^, hij tot haar, deezen avond moést ik het „ hoogfte geluk in uwe armen^ fmaaken^ „ maar mijne ziel geniet haare volle kalmte „ nog niet, en 'er is nog eene opoflFering^ ,, die ik doen moet , om u te verdienen. Hij , ,, die mij het leven gefchonken heeft, zucht ,i in mijne plaats in den afgrond van Co- 35 perberit: ik weet dat een toeval over ,, mijne geboorte beílist beeft, en dat de ,, oorfprong van mijn aanzijn, door naar mijn j^ leveíi te ílaan, de banden der Natuur voor ,, mij verbroken heeft; maar de Hemel hecft 5, hem genoeg geftráfd met hem aan zich ^, zelven overtegeven. Ik zal hem gaan vin- •,^ den; ik zal gevoelens, die eer in hem 5, vervalscht dan vernietigd zijn, in hem te ,, rug roepen, en indien het mij gelukt een yy mensch van hem te maaken, zal hij moog- 3, lijk waardig zijn mijn Vader te zijn." — Waldemar beantwoordde den Wilde met hem aan haar hart te drukken: het huuwlijk werd uitgefteld, en de twee gelieven gevoelden onderling hunne achting voor elkander ver- dubbelen. De tedere Waldemar ging terftond de barmhartigheid van de Koningin voor den Op^iener infmeekenj men vleide deeze Vor- ftin Ti3« DE ^OE D STE R LIN G tlin zo díkwerf meti haar de gelegehtíei4 bezoľgdQ van haare weldaadigheid uit le kunnen oeffenen; zij ftond haar de vergiffe* mis van dien rampzaligén toe, en wilde 'er czelfs niet voor bedankt zijn. — — „ Ik yy heb, fprak-ze, met hem te veroordeelen -^ alleen de ondťí-drukte onfchuld willen wrcr ^, ken; dewijl zijn leven a dierbaar is, zij •5, hij vrij; door hem aan den rang der Bur^ ^ gers weder te geven, doe ik alleen wat ',, ik verpligt ben: alle zijnemisdaaden om- ^ trent het Vaderland zijn uitgedelgd, de- í^ wijl hij de Vader van Waldemar gaat ^ worden." : De Dalecarliér , van het plegtig ontflag des rOpzieners voorzien^ daalde terfloníd in de íMijn van Coperberit. Dat heimelijk voor- -gevoel, daar het Tooneel zo veel partij pm- DER NATUtTR. 139 Sde keten, die hem in zijnen kerker väsu houdt: de Wijsgeer gist zijn voomemen, e|i íwerpt hem koeizinnig den degen toc. „StoM ^, toe, zegt hij, ik ben uw Zoon; ik zal j„ mijn' Vader aan de íleeken, die hij mij ^, toe ^aat brengen, herkennen; hij fchijní ^ de borst te kunnen verfcheuren, we]ke de p^ verílindende Dieren in de bosfchen van ,, Dalecarlién ontzien hebben.** — — De Op- ziener was met geene affchuuwlijke ziel ge- boren; de nooddruft, hét belang, en de zwakheid hadden hem van misdaad in mis- .daad ter nedergeílort; maar hij was nog niet verachtlijk uit grondbeginfel en booswicht door leerílelfel. De edeimoedigheid zijn« Zoons was een ftraal van licht, die hem met alle zijne afwijkingen bekend maakte. Hij trad met fchrik te rug, fpreidde zijne han- dea op zijne oogen als om de duisternis yan dat doodfche verblijf te verdubbelen, ea zich met afgebroken fnikken tot den Held wendeade, wiens gezicht hij niet door kon •ftaan : ,, Laat af , zegt hij , ik ben ge* py noeg befchaamd... Mijne voorledene mis- „ daaden, die, welke iknog ontworpen had, py zijn even zo veele dolken , welke mij ^ verfcheurw... Ach! wanneer ik aan de py mensch- a4oDE VOEDSTERLING ^ menschlijke reehtbanken ontkomen žal ^ zijn, zal ik op dezelfde wijze aan mijn y, hart ontkomen?.... eenigde zich fpoedig met de Zweedin door. cenen wettigen bánd. De Dalecarliér, de Natuur voldaiin hebbende , vloog toen weder tot de Liefde. „ O Waldemar! zegt hij, terwijl hij zich in haare armen wierp^ ^, eindelijk heb ik een Vaderland, eeň* Va- ,p der en eene Echtgenoote : ik ben de geluk* J, kigfte der menfclieni ik ben mensch!" ^ UITTREKSELS u 1 T KRIMINEELE AKTEN E N GESCHIEDENISSEN. UITTREKSELS, • E N z. I. (*) JtLene bende Roovers, ten getale van twaalf man, had, federd eenen geruimen tijd, de Landftreek om*** verontrust. ^en overviel hen eindelijk in een kleen ftadje; de Roo- vers greepen, toen zij zich ontdekt zagen, wanhoopend naar de wapens,en wondden niet al (♦) Het bovenílaande Opílel is mij uit de Palts coe- gezondtn , en ik betuíg er den onbekenden Aučteur mij- ne innigfte dankbaarheid voor, — Ik twiJíFel wel niet of meenige kiefche neus zal zich met eenen geweldigen af keer ophaalen , wanneer zij het woord Hlder op de derde bladzijde leest, Mij gaf dit niet den ge* ringften aanftoot, want ook de Vilder is een mensch, 20 goed als wij. — Alleen had ik wel gewenscht, dat het den Heer Zender goed gedacht had, in plaats der menigvuldige N. N. en ledige plekken, de.wer- kelijke naamen uittefchrijven. Al te naauwkeurlge ver- inijding der kenbaarheid kan ligt verdenking van ver- zinning verwekken; en ik zle over 't algemeen niet in^ Q 3 wav* s^6 UITTREKSELS. alleen eenigen , die tat het gevolg van 't Ge- richt behoorden, maar ook verfcheiden van de hen verzellende Soldaaten. Een eenige, ja ham geheten, gaf zich terftond over, en bood al fhikkende zijne handen áan de kluisters, terwijl de anderen zich nog bijna een uur lang verweerdeo* Ook in den kerker gedroeg hij zích met cene buitengewoone gelaatenheid. Wanneer de anderen vloekten , riep ' hij tot God om genade en vcrraaunde hen tot een gdijk ge»- bed; dikvverf weende hij zo bitter over zijn^ misftap, dat zelfs de Gerichts-diénaaFen — boe vreemd deeze menfchen anders het mede- ú I T T R E K s E L s. c^\r ' Van hem alleen ontving men een omftaii* dig bericht van de ondernemingen deezer Roofbendej) en ook van zijne eigen gefchié- denis deed hij de volgende oprechte bekení tenisfe. Hij was op éene heerlijkheid des Gŕaaveií van N. in Beijeren gebooren> op welke zijn Vader, een eerlijke Grijsaart, reeds over dé veertig jaaren als Vilder gediend had , en we- gens 2ijne redelijkheid en kunde van Vee- Ziekten in den geheelen omtrekbekend was, Nimmer richtte eene befmettelijke Vee-pest, hoe verderflíjk zij menigmaal in de nabiiur* fchap ook woedde, in de oorden, die onder zijn opzicht ftonden, eene buitengewoone ver- woesting aan, eii hij was deswegens bij 2ij- nen Heer, niettegenftaande zijne verachte handteering, zeer geliefd. Maar in zijn zes-en-zestigfte jaar trof hem het ongeliik, dat de jagthond des jongen Graafs, die eerst federd kort zijn heer ge- worden was en hem dit dier in de kost ge- geven had, onverwachts ftierf. Dit gefchied- Q 4 de 248 U I T T R E K S E L S. de wel gehecl buiten zi;ne fchuld , doch dee- ze hond was eenmaal de hooggraaflijke Lie* veling, en de arme, krachtelooze Grijsaart verloor zijn brood en zijne bediening. Zonder dienst, zonder uitzicht, zonder krachten om zich onderhoud te verzorgen, toog de ongelukkige oude man met zijn* zoon joHAN, eenen toenmaals achtjaari- gen knaap, het land rond; eenige Boeren, menschlijker dan hun Graaf, gaven hem nu en dan een korst brood mede, tot dat hij ziek werd en van kommer en ellende ílierf. JoHAN was thans negen jaar, eneenneef u I T T R E K s E L & 049 het beklimmen en openeii derVensters daar- bij befterad vverd, ftond op eenmaal de geest zijns Vaders hem voor de oogen; hij geloofde al- le zijne lesfen van nieuws te hooren, waag- dehet niet om aandezelveontrouwteworden,, en ontvluchtte nog dien eigen avond, toen de diefftal des nachts uitgevoerd moest worden. . Zijn weg ging naar de naaste ftad, en na dat hij eenige dagen omgebeedeld had, nam hem een Slotemaaker, op zijn aanhoudenď bidden, tot Leerjonge aan. Hij arbeidde hier zeer ijverig een geheel jaar, was, naar het eigen getuigenis van den Slotemaaker, wil* iigjgehoorzaara, ingetogen, leergierig en god- yruchtig, en zou ook zeer zeker een be: kwaam kunstenaar geworden zijn, had meij niet eensklaps ontdekt , dat hij de zoon een$ Vilders was i hij zelf , onbekend met het vooroordeel, dat hem de eerlijkheid ontzei; de, loochende het bij de eerfte ondervraaging in geenen deele , en werd met verachting en bardhei4 uit het gilde geftooten*. Q 5 Vol i$ó ú I T t R E K š E L š. Vol fchaamte, verwarring en jammef^' kwam hij in een nabuurig dorp^ en vond daar, dewijl het juist in den oogst-tijd Ivas, bij een lioer dienst, hoe weinig hij ook an- ders met den Landarbeid bekend ware. Hij was hiermede tot aan het einde van den oogsť geholpen, maar werd toen, daar men hení ook hier als een' nu onnoodig gewordeií kostganger aanmerkte , afgedankt. Inmiddels had hij met eenen anderen Boerenjonge ken- ňis gemaakt, die een Wild-ftrooper was, en door welken de arme díenst- en broodloozé jÓHAN ťot de eigen handteering vervoerd werd. Ook dit duurde nog een jaar; hij werd betrapt, opgeflooten en op zijn eigeá fmeeken tot den Soldaaten-ftand veroordeeld. Dan, daar hem geduurende den Winter, in den welken hij zich met het wildfchieterf. bemocid had, de beide voeten zodaanig be* ;U I T T R E K S E L S. igt fen. Van nieuws befchimpt, zonder voedfel en zonder vermogen om het te verkrijgen , nam hij nu weder zijne toevlugt tot zijnen Neef, wien hij voormaals ontvlugt was, en yond hem in betere omftandigheden , dan hij . hem verlaaten had. Op een menschdom verbitterd, dat hem overal verftooten, en nog bovendien, bijna geheel zonder fchuld , geftraft had , en aange* vuurd door den bloeienden toeftand, waarin hij zijn' Neef aantrof, volgde hij den raad van deezen , en daar hij eenmaal tot den eer- ften roof zich had laaten verleiden, ging hij ook federd altijd getrouwelijk mede, zonder iets vérder daar bij te denken, dan: gij hebt toch reeds met den eerften gang den dood veŕdiend. Echter konde hij bij de zqs dief- ftallen, waaraan hij zich fchiildig gemaákt had, naar het getuigenis zijner eigen mak- kers, nimmer tot de hoofdzaak, en 't minst om de overvallenen tebinden, gebruikt wor- den. Zijn aandoenlijk hart maakte veelmeer , dat hij dikwerf bij de anderen voor hun bad, en verfcheiden, na het vertrek der Roo- •vcrs, de banden .weder losmaakte, zo dat zij zelfs ngn u I T T R E K s E L s. zelfs eenmaal bijna daardoor ingehaald WarétI geworden en het flechts met groot gevatr ontviuchten konden. Het eenige, wurtoc zijne makkers hem gebruiken konden, bé- ftond in het openbreken van flooten en deu- ren; eene kundígheid, die hij aan zijn vod* rig ambagt nog te danken had, en zonder welke hij , van wegens zijne goedhartigheid , zelfs tôt een fpitsboef bedorven zou geweest zijn. Veelligt houdt meenig een deeze gefchic denis voor nietsbetekenende , doch dan zou hij alleen een bewijs zijner eigen ligtvaar- digheid geven. Vooraf aangenomen, wat ik reeds in de noot zeide, en dat toch wel zo zeker als ergens eene waarheid in den Bij- dnt de mensch in u I T T R E K s E L s. »5s hagt, en zijn afgeleefd ligchaam aan den honger, de naaktheid en de uiterfte ellende prijs geeft? Wie bemint den knaap niet, die, hoe zeer hij nog knaap is, toch, aan da lesfen zijns Vaders getrouw, eer allea waagen, dan een Roover worden wil? Wie wordt niet toornig op een barbaarsch voor- oordeel, dat vergeefs door de reden weder- legd, vergeefs door -^ waereldfche wetten verboden, zich niet te min altijd nog vast in bezit weet te houden, en hier eenenjon- geling, die zo graag een nuttig medelid der Burgermaatfchappij geworden ware, dwong om door *t misdrijf zijn leven te verlengen? En wie verontfchuldigt eindelijk zelfs den dwalenden niet, die, te midden van zijne dwalingen, ontferming met hun heeft, die hij berooven moet > dewijl deeze medogenloozea hem anders niec leven laaten willen? Plaatst deezen ongelukkigen in andere om- ftandigheden, geeft hem Ouderen, door ge- boorte, geluk, en vermogen werkzaam in den kring der openbaare bezigheden; en dan kadden Tijdgenooten en Nakomelingfehap kem veelligt op de duurzaame naamlijst der ver- 154 U I T T R E K S E L S; verhevenfte, uit beginfelen cdele menfcheiH vrinden gezet, midlerwijl het, helaas, waar blijft, wat POPE zegt: Niet elk, die eene weldaad bewijst, is daarom ook weldaadig. Ligt had hij een gelukkig oogenblik; ligt blies juist de wind uit het Oosten. 