Natuurlyke historie der tanden van den mensch. In welke hun zamenstel, gebruik, vorming, groey, en ziekten uitgeleyd ... worden
IVanneer de Tand groeit , word de holligheid allengskens kleiner , vooral na de punt der wortel. In de affchetzing van de vorming der Tand , hebben wy dus verve den wortel enkel befchouwt , maar wanneer twee of meer wortelen zyn , verfchilt dit eenigzins , en is meer zamengeficlt. Wanneer het ligchaam der Kiezen gevormd is , ziet men maar eene holligheid in het ligchaam van den Tand , maar uit den rand van welke de beenwording begon , worden Vr twee of drie wortelen gemaakt (9). Indien flegts twee , dan groei jen de tegen over elkan- der ftaande deelen van den rand der holligheid dwars over elkander> ter plaatze alwaar de bryagtige ftojfe aan het Kaakbeen vaft is , en kruisfen elkander in het midden , en deelen dus de opening der hoi ligheid in twee openingen (10), en uit de randen van beide openin- gen groeijen de wortels. Zomtyds zien wy , dat 'er eene duidelyke beenwording begint uit de middelfle gemeene holligheid , boven den wortel der bryagtige floffe , en twee uitfleekzelen , uit de tegenoverjlaande randen der beenige korts die ’ er naafl by legt , welke alle aan het zelve oog- merk beantwoorden, Wanneer (a) Uit het voorige blykt, dat het beenig deel der Tanden een geheel verfchillende floffe is , en mderfcheiden van alle andere beenderen. Hier zyn geen beenvezelen , geene ontbladering , gelyk in andere beenderen, geen werktuigelyk famenflel , het zyn onbewerktuigde ligchaamen die door vunr tot kalk konnen gebrandt worden; dus hebben zy eene groote overeenkomfl met de fchulpen der fchulp- dieren , gelyk die , houden zy haaren ftandt , wanneer alle de andere beenderen tot flof vergaan Zyn; zy hebben dezelve wyze van groeijen, door voorfluwing der deelen; even als in de Jchulpen groeit * er een kalkkorfl aan , het geen in geene andere beenderen plaats heeft. Alles toond dus , dat de Tanden veel overeenkomfl met de fchulpen hebben. (8) PI. XIII. fig. 1. aa. (9) PL XIII. fig. b. (10) PL XIII. c, d, e. i4o OSSIFICATIO DENTIUM SUPRA PULPAM. Ubi tres adfunt radices, tres videmus proceflus, a totidem pun&is marginis cavitatis exeuntcs , qui in centro coeunt & cavitatem in tria dividunt lumina (i i) , ex his tres radices (12), Stepe & invenimus bifurcatas ad apicem radices , prsefertim bicufpidum. Hocce in cafu latere radicum crefcentium fefe in medio tangunt , atque fulcum longitudinalem exterius effi- ciunt ; & adunatio laterum oppofitorum dividit aperturam crefcentis radicis in duo orificia , unde duo apices formantur. Ex obfervationibus , quas collegi in decomponendo texturam Dentis , macerando in acidis & perfpe&a difpofitione partium rubrarum in Dentibus animalium crefcentium alternatim rubia tin&orum paftorum , vidi partem osfeam Dentis formatam Lamel- lis , fibi invicem impofitis ; Lamella exterior prius formatur , at¬ que breviffima , interiores Lamellae gradatim longiores radiceni verfus, unde longiores evadunt in ratione Dentis, ejus cavitas anguftior fit, latera vero craffiora (13). Quo modo fubftantia terrea cum animali conjun&a in fuperfi- ciem Pulpae difponitur , adhuc explication indiget. (11) Tab. XIII. fig. /, g. (12) Tab. XIII. fig. hy i, K <S3) Tab, XU. fig. 7 & 8. DE BEEN WORDING DER TANDEN enz. T4I Wanneer 9er drie wortelen zyn , zyn 9er drie uitfteekzelen , wel- ke uit zoo veele punten van den rand der holligheid koomen , en in let middelpunt faamen loopen en de holligheid in drie openingen ver- deelen (i i) , hier uit komen drie wortelen (12). Dikwyls vinden wy de wortelen a an den punt gevorkt , vooral in de tweepuntige Tanden . In dit geval raaken de zyden der wor¬ telen in het groeijen elkander , en maaken een lange groef aan de huiten zyden ; en de vereeniging der tegen over elkander ftaande zy¬ den verdeelt de opening der groeijende wort el in twee holligheden ? waar uit twee punten groeijen. Uit de waarneemingen welke ik gedaan heb, in het onibinden van het faamenweefzel der Tand , door weeking in zuure vochten ? en gezien bebbende de fchikking van de roode deelen in dieren , die in hunnen groey met meekrap gevoedt wierden , heb ik gezien , dat het beenig deel van den Tand uit plaatjes beflond , die op elkander leggen , het buitenjle plaatje word het eerjl gevormd en is het kort- fte , de binnenjle worden trapsgewyze langer , en de holligheid word naauwer in evenredigheid van den Tand , en de zyden dikker (1 3). Hoe de aardagtige ftoffe met de dierlyke vereenigd , op de opper - vlakte der bryagtige ftoffe ligt , is noch niet duidelyk uitgelegd, (11) Pl. XIII. fig. f, g. (12) Pl. XIII' fig. h, i, k> (13) Pl, XII. fig. 7 in 8. S 3 DE > D DE FORMATIONE L A M I N M I T R E M. % B I de Lamina vitrea egimus , ejus formationem tamdiu poftpofuimus donee melius intelligi posfet ; nunc vero prius deferibemus partes quasdam, quas ejus formationi infervi- re credimus, eodem modo ac pulpa corporis Dentis. Ex fitu 6c modo , quo Dens furgit , Auftores quidam cre- dunt Laminam vitream prius formari , fed prius formatur pars osfea 6c mox poftea Lamina vitrea fupra earn formatur. Alia adeft fubftantia pulpofa ei quam defcripfimus oppofita, htec lateri interiori capfulae inhaeret , ubi ei gingiva adjungitur, 6c fuperficies oppofita adjacet ball pulpae fupra memoratae , & a parte pofteriori ball novae formati Dentis. Quibus gaudet emi- nentiis vel cavitatibus altera , iis 6c altera gaudet , fed inverfa , ita ut altera alteri refpondeat. In Inciforibus , ea pulpa non in contaflu eft marginis acutio- ris pulpae , five Dentis , fed lateris concavi Dentis , 6c in Mola- ribus dire&e ad bafin locata eft; aeque ac Dens maxillae oppofi- tae. Tenerioreft, quam deferipta pulpa, atque decrefcit in ra- tione crefcentis Dentis, haud valde vafculofa afparet. Tempus examini optiflimum eft in foetu feptemmeftri vel oftomeftri. « In Animalibus granivoris , ut in equo , vacca de Lamina vi¬ trea parti osfeae intertexta ( i ) , 6c horum Dentes dum forman- tur (i) Tab. XIV, fig. 19 & 2o. ^SS^SSSSSSSS^^ffi^JS^^S^SflSSSSiSSJjSCSSSSSKSf DE VORMING VAN H E T EMAILLEERZEL. 'PfTANNEER ik over bet Emailleerzel handelende , heb ik des- zelfs vorming zoo lang uitgejieldt , tot dat zy beter zoude verftaan zyn; nu zal ik eerji eenige deelen befchryven , welke ik denk , dat tot deszelfs vorming dienen , even als de bryagtige ft of Je tot bet licbaam van den Tand. Zommige S-cbryvers bebben uit de plaats , en zvyze boe de Tan groeit , gemeendt , dat bet Emailleerzel eerft gevormdt wierdt 9 maar eerji komt bet beenig deel te voorfcbyn , en daar na word bet Emailleerzel over bet zelve been gelegd. 9Er is eene andere bryagtige ftojfe , vlak tegen over de befcbree- vene , deze is aan de binnenjle zyde van bet kasje vaflgebecbt , alwaar bet zelve bet Tandvleefcb raakt ; en de tegenoverjlaande op - pervlakte legt tegen bovengemelde bryacbtige ftojfe , en van agter tegen deu grond van den gevormden Tandy de eene bee ft zoo veele bolligbeden als de andere ; maar in eene omgekeerde rede , zoo dat de eene op de andere jluit. In de Snytanden raakt deze bryagtige ftojfe den fcherpen rand der bryagtige ftojfe of tand niet f maar de bolle zyde derzelve ; en in de Kiezen legt dezelve vlvk tegen derzelver onderfte deelen. De ftojfe is dunnor dan de befchreevene , en neemx. af naar ma¬ te de andere aangroeit , zy fcbynt niet zeer vaatagtig, De befte gelegentheid om dezelve na te gaan , is in eene vrugt van zeven of agt maanden. In de gras-eetende Dieren , gelyk bet Paard , de Koe , enz . is dat Emailleerzel in bet beenige deel ingeweeven ; en wanneer bunne Tan - . £0 -P/. XIV. fig. 19 tn 20. 144 DE FORMATIONE LAMINA VITREiE. tur tot habent interftitia, quam continuation es Laminae vitreae %. atque videmus proceflus ex pulpa in haecce interftitia transeun- tes , in diftantiam , ex qua pulpae ; ( ex qua Dens formatur ) utrinque recedit 6c ad contrafrum redit. Poftquam pun&a, prius defcriptae pulpae inceperunt offificari levis vitreae Laminae crufta ea tegit, quae craffior evadit imo aliquando per aliquod tempus ante quod Dens ex gingivis erumpit. Lamina vitrea fecerni videtur a prius defcripta pulpa , 6c for- fan a capfula corpus Dentis includente , faltem earn ex pulpa 6c capfula oriri ex equo , afino , bove , ove patet , inde nulla dubi- tandi ratio fuper eft , quin idem in homine eveniret. Eft terra calcarea , forfan fuccis noftri corporis difloluta , 6c hifce parti- bus extrufa quae glondulae inftar agunt. Poft fecretionem terrea pars attrahitur a parte ofted Dentis, jam formari; atque in fu- perficie cryftallizatur. Operatic ftmilis eft Formationi cmftae marginis , calculo re- num veficae atque bilis , 6c haec eft caufa quare Lamina Vi¬ trea frafta ftriata appareat , 6c itaque diretftionis ftriarum ( i ). Lamina Vitrea craffior eft ad punfla 6c bafin , quam ad Col- lum Dentis , quod facile derivari poteft ex methodo Formatio- nis ; nam ft fupponimus earn ab omni parte fecerni , 6c aequali modo per totam fuperficiem extendi, turn crefcente dente, prius for- ( i ) Auttor varia inftituit experiments de Formatione variorum Calculorum & eos Cry- flallizando formari invent.- Hsec experimenta fratri communicavit , Difcipulofque docuit Anno 1761, atque in publicum dare, fimulac tempus permiferit, decrevit. DE VORMING VAN HET EMAILLEERZEL. 145 Tanden gevormdt worden , hebben zy zoo veele beenige tusfchen - wydtens , als voortgangen van het Etnailleerzel ; en ik vind zoo veele uitfieekzelender bryagtige fioffe in deze tusfchen-wydtens over - gaande tot op den afftand , alwaar bryagtige fioffe ( 'uit welke de Tand gemaakt word') , aan wederzyden afzvykt en weder nadert. Na dat de punten der bovengemelde bryagtige fioffe beginnen beenagtig te worden , worden zy door een dunne korfi van Email - leerzel bedekt , die dikker word , zomtyds zelfs eenigen tyd voor dat de Tand uit het Tandvleefcb komt. Het Etnailleerzel fchynt van bovengemelde bryagtige fioffe afge- fcheiden te worden , en misfchien van het kasje , dat het ligchaam van den Tand befluit , ten minften het blykt uit het Paard9 den Ezely den Os en het Schaap , dat zy uit de bryagtige in het Tand - kasje voor komt ; dus is yer geen rede om te tzuyffelen , dat dit 00k zoo in een menfich gefchied . Het is eene kalkachtige aarde , waar- fchynlyk door de zappen van het lichaam ontbonden , en door die deelen ( welke als klieren werken ) gekleinfi , na de kleinzing word bet aardachtig gedeelte van het beenig deel der Tand aangetrokken ; en in de oppervlakte gecriftallizeerd. Dit gefchied op dezelve wyze , als de Forming van de korfi der rand9 aan die van den fieen der Nieren , der Blaas , en der Gal - blaas , en dit is de rede waarom het gebrooken Emailleerzel geftreept fchynt , en 00k de rede van den loop der fireepen. Het Emailleerzel is dikker aan de punten en den grond dan aan den hals der Tandy het geen uit de vjyze der Forming kan afgeleid worden. IVant indien men onderfielt , dat dezelve van alle zyden afgefcheiden en overal gelyk uitgefpreid word over de Oppervlakte , dan ■( 1 ) JDtf Schryver he eft vcrfcheiden Proefneemingen genoomen over de Forming van verfcheiden foort van Jleenen , en vond dat zy door Cryjlalwording gebooren worden. Deze Proefneemingen heeft hy aan zyn Broeder medegedeelt , in 1761. aan zyne tcehwders vcrklaart , en voor genoomen j m zoodr a het de tyd toelaat, dezelve in het licht te geeven. T 2 r46 DE FORMATIONE LAMINA VITREI formata craffior erit Lamina; 6c collum Dentis quod ultimum formatur, in capfula inclufum, minus craflum habere integu- mentum necefle eft, 6c radix cui percofleum adhaeret, haud va¬ cuum relinquet locum , ubi non adeft Lamina Vitrea. Atque haud adeo dura in prima Formatione; nam Dente infan- tis recenti , aeri expofito , Lamina Vitrea finditur 6c rudis evadit : fed poftquam Dens ex gingivis erumpit Lamina Vitrea duritiem habet in futuro conftantem , itaque aer indurationi nil adfert. DE VORMING VAN HET EMAILLEERZEL. 147 dan zal , ter ivy l deTand groeit , bet eerft gevormde Emailleerzel dik - ker zyn , ^ derhalven moet de hals der Tand , to laatfte gevormd en in bet Tandkasje beflooten is , een minder dik bekleed - to hebben; als 00k de wortel , bet Beenvlies vaft is y en, dtts is 9er geen ledige plants , alwaar geen Emailleerzel is. En zy is in de eerfle Forming zoo hard niet , want de Tand van een Kind , aan de Lucbt blootge field zynde , fcheurt bet Emailleer¬ zel en word ruig : maar na dat de Tand uit bet Tandvleefch gereezen is, beeft bet Emailleerzel die hardbeid , die bet altyd hehouden 'Zal ; dus doet de Lucbt niet s tot de verbarding. DE DE METHODO EXCUSSIONIS DENTIUM. SEMPER praevaluit opinio, quod prima Dentium feries a fecunda excuteretur, longe abeft , tamen quin hoc ita fie- ret , & fita accideret multum incommodi inde fequeretur, nam fi Dens excutitur ab alio fibi fuppofito , ille Dens exfurgere deberet necefiario in ratione inrcementi fuccedentis , & in eadem ratione adjacentibus altior efle , fed hoc nuncquam fit , fuccedens enim Dens in novo , diftin&oque formatur alveolo , & generatim Incifores atque Cufpidati fecundae feriei a parte interiori Dentium Correfpondentium primte feriei locati funt ( i ) \ & videmus quod radices primte feriei decidunt in proportione incrementi Dentium fuccedentium , donee tota radix ita deftru&a fit, ut nihil practer collum remaneat, five ilia pars radicis cui Gingivae adhserent ( 2 ) , & turn ultima vis Dentem excutit. Supponi naturale eft id deberi conftanti preffurae furgentis Dentis contra radices vel alveolos primee feriei , fed ita non fit , nam novi alveoli fimul cum novo dente furgunt, & veteres decidunt in proportione qua radices veterum Dentium difparent , & cum prima excidit feries , fuccedentes Dentes adeo longe abfunt, quod fua preflione partes contra quas agere fupponuntur, de- ftruxerint , ut potius inclufi fint & te&i completo alveolo ofleo. Inde patet , hancce mutationem non efle produftam preffio- ne mechanica , fed efle proceflTum fingularem ceconomiae animalis. Vidi f r ) Tab. X. fig. 2 & 3. (2) Tab. XV., ubi gradacim crefc£J3S diftin&io patet in fimplici vel duplici dente & i* ^iolari Equi. « SSSJ fflSSK :®:!®»®!SiW®SSSSSSffiSS8Si; OVER D E M A N I E R VAN HET WISSELEN DER T A N D E N. ME N heeft altyd gedagt , dat de eerfte rei Tan den door de tzveede uitgejlooten word , doch dit is verre van de zvaarheid: indien dit zoo gefchiede , zoude 'er veel ongemaks uit voortvloeijen ; zvant indien de Tand uitgejlooten wierd door de volgende die 9er onder is, zoude die Tand ook moeten ryzen in evenredigheid van het groeijen der volgende , en in dezelve evenredigheid hooger dan de andere moeten zyn . Maar dit geheurd nooit , want de volgende Tand word in eene nieuwe en onderfcheiden Tandkas gevormd, en in het algemeen zyn de Snytanden en Hondstanden der tweede rei aan de hinnenjle zyde van de met hem overeenkomende Tanden der eerfte rei geplaatjl ( i j; en wy zien, dat de zvortelcn der eerfte rey uitvallen , na maate van den aangroei der tzveede , tot dat de geheele wort el, op den hals na, verdweenen is; of op dat deel der wortel na , dat aan het Tandvleefch gehecht is ; en dan foot de laatjle kragt den Tand uit. Het is natuurlyk te onderfiellen , dat dit door eene geduurige drukking van den ryzenden Tand , tegen de wortels * of tandkas fen der eerfte rey gefchied C 2 ) / waar dit is het geval geenzints. Want de nieuwe tandkasjes ryzen met den nieuwen Tand, en de oude vallen uit naar maate de wortels verdwynen , en wan - neer de eerfte rey uitvalt ; zyn de volgende 'er zoo ver van daan ? dat zy door hunne drukking de deelen, tegens welke zy onder ft eld worden te werken , zouden vernietigen, dat zy veel eer noch be- flooten , en door een volmaakt beenig tandkasje bedekt zyn. Dus hlykt het, dat deeze wisfeling met door eene werktuigelyke druk- - king veroorzaakt word , maar een hyzondere uitwerking is der Dierlyke Huishouding . Ik (O Pi. X ; fig. 2 £? 3. (2) PI. XV., alwaar de trapsgewyze vemietiging van een erikele ofdulbele Tand , en die-, vow-* de Kies van een Paard vertoond word. 150-52 D E METHODQ etc. Vidi duas tresve maxillas , in quibus fecundi molares lattei deciderint communi methodo , absque ullo fuppofito Dente , 6c in una maxilla ubi ambo molares deciderint, eandem inveni cirqumftantiam. Notabilis huiusmodi cafus mihi obvenit de matrona, quae de- fklerabat ut obfervarem Dentem vaciflantem , quem efle ulti- mum Dentem lafteum nondum excusfum videbam. Eum extra- here petebam , et nullius esfe ufus alTeverabam , nec eum ulla arte pofle figi , unum enim efle ex iis qui naturaliter decidunt, aliumque ejus locum occupaturum , quamvis hoc diet extra regulam. Hi cafus evidenter demonftrant , quod in mutatione Dentium priores non a fecunda ferie expunguntur. Sed quod laxe cres* cunt, 6c proprio Marte excedant. Dentes fuccedentes aliquam habere influentiam in la&eorum feriem ex hifce veris patet cafu- bus : in primo memoratorum cafuum homo plusquam vicefimum agebat annum , in altero matrona agebat triceflmum ; 6c refte credere poflTumus , Dentem huncce adeo tarde excidere in hacce circumftantia , ex defeftu influentise , vel alius cujusdam caufae novi Dentis. Cum Incifores vel Cujpidati fecundae feriei paulo crescunt. Sed longe antequam ex alveolis olleis erumpunt, an- guftae adfunt cavitates , quae eos petunt ad latus interius ; five pc- ne alveolos atque Dentes la&eos , hi canales latiores evadunt , us¬ que tandem totum Dentis corpus per eos tranfeat. D E OVER DE MANIER enz. 153 lk heb twee of drie Kaakbeenderen gezlen , in welke de twee Melkkiezen uitgevallen zyn , volgens de gewoone zvyze , zonder dat 9er eene Tand onder was , en in een Kaakbeen , in welke beide Kiezen. uitgevallen waaren , zag ik het zelve geval. Een aanmerkelyk geval in deze zoort is my voorgekomen by eene Mevrouw , welke gaarne had , dat ik naar eenen losfen Tand zag 9 welken ik bemerkte , dat de laatfle Wisfeltand was , die noch niet was uitgevallen. Ik wilde hem uittrekken , en zeide , dat hy van geen gebruik was , en door geen kunjl konde vafl gezet zvorden ; want dat hy een van die was , die noodzakelyk moeften uitvallen , en dat 9er eene andere in deszelfs plaats zoude komen , fchoon dit # huiten den gemeenen regel was. Deze gev alien bewyzen ten klaarften , dat , in de wisfeling der Tanden , de eerfle niet door de tweede rei worden uitgeftooten , maar dat zy los groeijen , en van zelfs uitvallen. Dat de volgende Tan¬ den eenigen invloed hebben op den rei der JVisfeltanden , blykt uit voorgemelde gevallen : in het eerfle derzelve was de perfoon meer dan twintig jaar oud , en die Mevrouwe zuas der tig, en wy mo- gen vry gelooven , dat deze Tand zoo laat uitviel in dit geval , uit gebrek van invloed , of eenige andere oorzaak van den nieuwen Tand. Wanneer de Snytanden of ITondstanden der tweede rei beginnen te groeijen , doch lange voor dat zy uit de Tandkasfen komen , gaan 9er fmalle buisjes na toe aan de binnen zyden , of ag - ter de Tandkasfen en Melktanden ; deze buizen worden allengskens breeder , tot dat eindelyk 9er de geheele Tand doorgaat. V OVER SSSS®®Si!SS®s;!®®!!SS®:SJ;SJ®®SS!SSSSSSSSS!!«S(«8S8« DE INCREMENTO UTRIUSqUE M A X I L L JE. CU M notitia methodi , qua crefcunt Maxillae , conducat ad meliorem intelligentiam mutationis Dentium , & cum Maxl- lae videantur differre in methodo crefcendi, ab aliis oflibus, 6c fie variare pro diverfa aetate , hie de .eorum incremento agere * h;iud inconfultum duxl In foetu trium quatuorve menfium deferipfimus figna quatuor vel quinque Dentium , quae occupant totam longitudinem Maxil¬ lae fuperioris , 6c omnem earn inferioris Maxillae partem quae an¬ te procefTum Coronoideum jacet, nam quintus Dens aliquan- turn fub illo proceifu latet (i). Haec quinque figna latiora evadunt , atque ofia Maxillarum in- omni direftione fiunt craffiora , fed hoc a parte pofteriori no- tabilius ; nam in foetu feptemmeftri vel oftomeftri figna fex Den¬ tium in quolibet latere; utriusque Maxillae obfervari poflunt, 6c fextum in loco quinti videtur , ita ut in quatuor ultimis menfi- bus , Maxilla in omni dire&ione increverit in proportione audfoe: maflae Dentis , 6t praeterea a parte pofteriore tantam acquifivit longitudinem ac tota longitudo alveoli fexti Dentis (2). Maxilla increfcit in omni pun&o per duodecim menfes pofi: nativitatem, turn corpora omnium fex Dentium beneformata funt; fed (0 Tab. VIII. fig. 1 & 2/ (2 ) Tab. VIII. fig. 3,4, 5 & 6, oflendunt generate Maxillarum incrementutn fed maxi- sie pofterius. SSBSSSSSSSSSSSSSiSSSSSSS!:;® S&SSSSSSSSSSSSSSSi'SSaSSSS Si OVER DEN GROEIJ DER KAAKBEENDEREN. D EJVTL de kennis van de zvyze hoe de Kaakbeenderen groei- jen , tot beter verfiand van de wisfeling der Tan den opleid, en de Kaakbeenderen in hunne zvyze van groeijen fchynen te ver- fchillen van de andere beenderen , en in verfchillende jaaren ver- anderen , heb ik niet onraadzaam geoordeelt hier van hunnen groei te handelen. In eene vrugt van drie of vier maanden hebben zvy de kenmer- ken befchreeven van vier of vyf Tan den , welke de geheele lengte van bet Opperkaakbeen beflaan , en die geheele lengte van het onder- fte welke voor het kroonsgewyze uitfteekzel legt , want de vyfde Tand fchuild 'er een weinig onder ( i ). Deze vyf kenmerken worden breeder , m de Kaakbeenderen war¬ den in allerley rigting dikker , maar dat is aan het agterfte gedeel - te zigtbaarder ; want in eene vrugt van zeven of agt maanden kan men de kenmerken der zes Tan den aan ieder zyde van het Kaak- been zien , en de zesde word in de plaats der vyfde gezien , zoo dat in de vier laatfte maanden het Kaakbeen volgens alle deszeljy rigtingen aangegroeit is in evenredigheid van de vermeerdering ** der grootfte van den Tand , en boven dien is het van agter zoo veel langer geworden , als de geheele lengte van het kasje van den zes den Tand bedraagt (2). Het Kaakbeen word alom dikker geduurende de twaalf maanden rta de geboorte , dan zyn de ligchaamen van alle zes de Tanden zvel i* (1) PI. mi. fig. 1 en 2. (2) PI. VIII ■ fig. 3 , 4 en 5. ahfaar den algemeenen groei der Kaakbeenderen , maar vooral va » ngteren , afgebeeld is. V 2 i56 de incremento utriusque maxilla. fed poftea non abrogatin’ intra Symphyfin 6c fextum Dentem; 6c ab hoc periodo proceffus alveolares puae partem anteriorem for¬ mant arcuum utriusque Maxillae haud fe&iorem circuli latiorem adipifcuntur ; nam faciei infantis pars inferior planior eft five non ita protuberat quam in adulto (3). Poft hocce tempus Maxillae folummodo ad partem pofterio- rem elongantur ; ita ut fextus Dens , qui fub proceffu coronoideo latebat in Maxilla inferiore , 6c in tuberculis fuperioris foetus , de- mum anno oftavo vel nono ante hafce partes locatus fit , 6c turn feptimus afparet in loco fexti , refpe&u Proceffus Coronoidei atque tubercuTi , 6c poft annum duodecimum vel decimum quar- tum , Dens oftavus in loco feptimi adeft. Anno decimo o&avo vel vicefimo oftavus Dens ante Coronoideum proceffum (in Maxil¬ la inferiore) , atque fub aut paulo ante tuberculum (in fuperiore) exftat , qui tuberculus nihil aliud eft , quam fucceffio alveolo- rum , donee Dentes perfecte formati funt. In infante cavitas in offe Temporali, articulationi Maxillae in- ferviens , fere in eodem piano cum gingivis , Maxillae fuperioris jacet , 6c hancce ob rationem Condylus Maxillae inferioris fere in eodem eft piano (4). Sed poftea additione proceffus alveo- laris 6c Dentium linea gingivarum in Maxilla fuperiore valde de- Icendit infra cavitatem articulationis , & hancce ob rationem pro¬ ceffus Condyloideus in eadern proportione elongatur. In Senibus , quorum jam exciderant Dentes redit in articulatio eodem piano cum gingiva Maxillae fuperioris (5). Aft in inferiore Maxillae Condyli diminuere non poffunt, quia fefe fuperiori ac- commodant , itaque neceffario infra gingivas cadunt Maxillae fu¬ perioris (3) Tab. VIII. fig. 7. (4) Tab. VIII. fig. 11. (5) Tab. VIL OVER DEN GROEY DER KAAKBEENDEREN. 157 gevormd , tnaar naderhand word het tusfchen den zamengroei en den zesden Tand niet meer verlengd , en van dit tydftip verkry- gen de uitfteekzelen der Tandkasfen , in beide Kaakbeenderen , geen grooter cirkel ronde uitgeftrektbeid ; zvant het onderjle gedeelte van het aangezicht van een kind is platter , of fteekt zoo niet uit a!s van een volwasfen menfch (3). Na dezen tyd worden de Kaakbeenderen alleen naar agter ver¬ lengd , zoo dat de zesde Tand , die onder het kroonsgewyze uitfteek- zel fchuilde in het Onderkaakbeen en in de knobbeltjes van het boven- fte in een vrucht;ten langflen op het agtfte of negende jaar voor deze deelen ligt ; en dan ziet men den zevenden Tand in plaatze van den zesden ; ten opzigte van het kroonsgewyze uitfteekzel en van den knobbel ; en na het twaalfde of veertiende jaar ftaat de agtfle Tand in de plaats der zevende. In het agtiende of twintigfte jaar ftaat de agtfte Tand voor het kroonsgewyze uitfteekzel (in het onderfte Kaakbeen) , en onder en een weinig voor den knobbel (in de boven- fte') , welke knobbel niet anders is, dan een agter eenvolging van Tandkasjes , tot dat de Tanden volmaakt gevormd zyn. In een kind ligt de holligheid in het Slaapbeen , tot geleding van het Kaakbeen dienende , byna in dezelve vlakte met het Tandvleefch van het bovenfte Kaakbeen , en om deze rede ligt de knokkel van het Onderkaakbeen byna in dezelve vlakte (4). Maar naderhand zakt de vlakte der Kaakbeenderen in het Opperkaakbeen door bykomft van het uitfteekzel der Tandkasfen en der Tanden , zeer veel onder de holligheid der geleding, en om deze reden word het knokkel sgewyze uitfteekzel in dezelve evenredigheid verlengd. In oude Lieden , die ' hunne Tanden alle verlooren hebhen , keert de geleding in dezelve vlakte zveder , met die van het Tandvleefch der Opperkaak (5). Maar in het Onderkaak kunnen de knokkels met verminderen ; om dat zy zich naar het Bovenkaakbeen Jchikken > dus (3) PI. VIII. fig. 7. (4) PI. VIII. fig. 11*. (5) PI. VII. v 3 1 158 de incremento utriusque maxilue. perioris a parte anteriore. Ore claufo defcenfus Maxillae men- tum verftss, ambas Maxillas fibi invicem adaptat, ubi Molares locati funt , & maxima mafticationis vis fita eft. Mentum an- tea longius a centro motus diftabat , quam gingivae Maxillae fu- periores a parte anteriore. Maxillae in iis , qui Dentibus carent fefe tangunt in punfto partis anterioris , aeque ac forcipes , 6c notabilem diftantiam poll: fe relinquunt (6). (6) Tab. VII. DE OVER DEN GROEY DER KAAKBEENDEREN 159 dus moeten zy noodwendig onder let Tandvleefch v alien ran let Opperkaakbeen aan de voorzyde. Be mond geflooten zynde , doet de daaling van let Kaakbeen na de Kin beide Kaakbeenderen op elkander Jluiten , ter plaatze alwaar de Kiezen ft aan, en de groot - fte magt van kauwing is. De Kin ftond van te vooren niet verder van let punt der beweeging , dan let voorfte Tandvleefch der Bo - venkaak. In zulke welke geen Tanden meer hebben raaken zy el¬ kander in let voorfte gedeelte , even ah twee fchaaren en laateh eene aanmerkelyke ruimte agter zich (6). (5) m. m OVER D E CAUSA M U TAT I O N I S D E N T I U M. CUM Dentium mutatio valde fingularis fit, procefliis in oe- conomia Animali , multae funt inventae rationes de ejus cau- fa; hae tamen defiderandam conventionem haud fecum duxerunt; Au&ores enim non fatis confideraverunt afparentias femet natura- li modo explicantes ; nec militates neceffario ex magnitudine atque conftruftione exfurgentes a fimplici tali numero quem prima continet feries infpexerunt; neque fatis animo induxerunt noxias ex tali magnitudine atque conftruftione oriundas , Temper duraturus , fi numerus major efle deberet , uti in adultis contingit. Confiderabimus fortunas hafce fecundas in infante in quo Den¬ tes la&ei omnes perfe&i funt , has luci meridianae opponemus , 6c hocce modo occurrentes noxice patebunt ; fi in proveflioni setate non mutantur in aliam feriem aliquantifper differentem. Si puerulus ita conffcitutus fit ut requifitos Dentes non ha- beat , usque ad tempus in quo fecunda afparet feries , novas fe- riei exfurgere non datur occalio : Sed ofia Maxillaria notabiliter anguftiora in infantibus, quam in adultis, 6c cum necefle fit, quod habeant duos Molar es , haud fuperefi: locus Inciforibus atque Cufpidatis juflae magnitudinis , ut per totam fervent vitam ; 6c cum prius formati Molares necefllirio radices habeant anguftiores , 6c maxillae modo a parte pofteriori increfcant , hi duo molares ante- rius protruduntur, a majori diffcantia centri motus. Hasc varia- tio in magnitudine Dentis caufa eft , quare altera feries non for* matur in alveolis primae , 6c quare veteres deftmantur alveoli. OVER DE OORZAAK VAN DE WISSELING DER TANDEN D E TVT L de wisfeling der Tanden in eene zeer byzondere zver - king is in de Dierlyke buis ho tiding ? bee ft men veele reden uit- gevonden , omtrent derzelver oorzaak , zvelke egter geene gewenfch- te overreeding met zich brengen . Want de Scbryvers hebben geen agts genoeg gegeeven op verfchyningen in deezen , zvelke zich zelve natuurlyk verklaaren , noch op de voordeelen zvelke noodzakelyk uit de grootte en bet zamenftel van een enkele rei voortvloeijen ; noch op de nadeelen uit zulk eene grootte en zamenftel fpruitende , en dat voor altoos , indien bet getal grooter moeft zyn , gelyk men zulks in volwasfenen ziet. Wy zullen eerft de voordeelen befchouwen in een kind , in wetk de Wisfeltanden alle volkomen zyn ; deze zullen wy zonneklaar a am i'oonen , en daar door zullen de tegenoverftaande nadeelen blyken; indien zy in een verderen ouderdom met in eene andere een zveinig verfchillende rei veranderen. Indien de gefteltenis van bet kind zoo is , dat bet de vereifcbte Tanden niet bee ft , tot dat de nieuwe rei te voorfchyn komt , dan is 'er gelegentbeid tot bet uitbreeken van een tzveede rei ; maar de Kaakbeenderen zyn merkelyk fmaller in kinderen , dan in volwas¬ fenen ; en dewy l bet noodzakelyk is , dat zy tzvee Kiezen hebben moeten , is 'er geen plaats voor de Hondstanden , of Snytanden van die grootte , dat zy bet leeven door duuren ; en dewy l de eer¬ ft e Kiezen de zvortels noodwendig fmaller hebben , en de Kaakbeen¬ deren flecbts naar agter groeijen , warden deze Tanden naar voo- ren geftooten en vender van bet beweegpunt. Deze verandering in de grootte der Tand is de rede ? zvaarom de nieuwe rei niet in de Tandkasjes der oude gemaakt zvordt , en waarom de oude Tand- kasjes vernietigd warden . X Deze 162 DE CAUSA MUTATIONIS DENTIUM. Hse circumftantiae refpeftu mutationis vetant opinionem , quod fecunda feries foret latior craftiorque , ex refiftentia quam occur- rit in excuffione anterioris feriei ; nam fi impartiali oculo hoc perluftramus , antequam adoptamus Hypothefin , turn Bicufpides hancce fuppofitionem evertunt; nam fecunda feries multo angu- ftior eft priori , & inde refiftentia major erit in illos quam in Inci fores. Ex methodo , qua Dens mutatur , evidenter patet , quod ex- trahere Dentem lafteum ut una ex ferie fuppofita tanto faci- lius erumperet, non magnam adfert opem; namvulgo excidit an¬ tequam fuppofitus Dens eumattingere queat; fed ftepe majoris eft auxilii vicinum vel adjacentem Dentem la&eum extrahere, con- vicfti enim efie debemus , ex antea di6tis , de differentia magnitUr dinis, quod (nifi omnes fimul mutentur, vel ordo mutationis inverteretur) verbi gratia a parte anteriori retrorfum. Secunda feries Inci forum atque Cufpidatorum in loco fuo conftringitur, us¬ que dum Molares mutantur : itaque invenimus id aliquando pro- defte , quod extrahatur Dens ladteus magis pofterius locatus : <Sc aliquando generaliter bonum eft, primum Molarem ultimo ex- trahere, & forfan poft aliquod tempus alteram. DE OVER DE OORZAAK VAN DE WISSELING enz. 163 • Deze omjlandigheden , ten opzigte der wisfeling , fpreeken die ge- voelens tegen , dat de tweede rei breeder en dikker zyn zottde , zve- gens den weerjland , welke zy ontmoet in de uit footing der eerfte 5 want wanneer wy zulks met een onzydig oog befchouwen , eer zvy de onderftelling aanneemen , dan zullen de tweepuntige Tanden dezelve omkeeren , want de tweede rei is veel fmaller dan de eerfte , en dus is de weerjland op deze fterker dan op de Snytanden. Uit deze ivyze van wisfeling blykt ten klaarften , dat eene der Wisfeltanden uit te trekken , om de onderftaande te doen uitkomen , van weinig dienft is, want gemeenlyk valt by uit , eer de ni'euwe Tand hem raaken kan; maar bet is dikwils van meerder bulp de naafte of byftaande Wisfeltand uit te trekken ; want ivy moeten uit bet bovengemelde overtuigd zyn , van bet verfchil der grootte ten waare zy alle te gelyk wisfelden , of de order der wisfeling omge - keerdt waaren; by voorbeeld van vooren naar agter . De nieuwe rei der Sny- en Hondstanden word in hunne plaatzen gekneld , tot dat de Kiezen gewisfeld zyn ; Dus vinden wy dat bet zomtyds voordeelig is , dat de meer naar agter ftaande Wisfeltand get r ok- ken word: en zomtyds is bet in bet algemeen goed , de eerfte Kies bet laatft te trekken , en eenigen tyd naderhand den anderen. X £ OVER D E CAVITATE REPLETA, U B I DENS PE R FORA T US EST. DENS aliquando adeo profunde excavatur, ut Cavitas pa- teat absque ulla alteratione inde produ&a. Ut hoc prteve- niatur, confuluit natura, ut fundus Cavitatis repleatur nova ma- terie in proportione fuperficiei dentis ufitati Nova hcecce materies facile a veteri difcernitur; nam fi Dens abrafus eft maxima ad collum , cernetur femper macula in medio , magis tranfparens 6c fimul coloris obfcurioris , ( aliquo modo ex obfcuriore Cavitate fubjacente , orta , ) & plerumque mollior ceteris partibus ( i ) quilibet con vinci poteft , de veritate harum obfervationum , fumendo duos Dentes ejus ordinis , fed varias aetatis ; alter fit perfe&us , alter jam ufu abrafus , praefertim ad Collum. In hocce videtur macula fufca in centro , 6c (1 hcec a dente completo nimis ablata fit, ut quafi a vetere tritus eflet, turn cavitas ju- nioris Dentis , invenitur transfixa; 6c cum alterum examina- mus , cavitatem inveniemus , infra fuperficiem , repletam. Hteqce autem obfervatio ideas obloquitur de repleto cavo ductus Dentis , 6c quod id magis demonftrat, potui injicere vala in cavitatibus Dentium fenis, in quo proceffus Alveolares jam difparuerant atque Dentes laxe in Gingivis hasrebant. Senes fuerunt, optimis Dentium feriebus gaudentes, fed qui nimis (i) Tab. XIV, fig. 24 & as* !®S!!®SiSSS!SCSSSSS!!S!iS!iS!S!tS(:S!®!©i!SSS!®!!®!$S®S!!®S! O V E R D E . — * "» I M VERVULLING der HOLLIGHEID V A N E E N DOORBOORDE TAND. JpEN Tand word zomtyds zoo diep ultgehold , dat men de hollig - held ziet , zonder dat 'er eenige verandering pi a at s heeft ; om dit voor te komen , heeft de natuur zorg gedraagen , dat de hollig- held met eene nieuwe Stojfe vervuld wierd in evenredigheid van den doorgefleeten Tand ; deeze nieuwe Stojfe word gemakkelyk van de Oude onderflcheiden ? want als de Tand het meeft aan den Hals gefleeten word , ziet men ’ er altyd een vlakje in het midden , dat doorzigter en teflens donkerder van couleur ( het geen door de daar on der leggende donkerder holligheid veroorzaakt word j en zagter dan het overig gedeelte is i ) , ieder een kan zich van de waarheid deezer Aanmerking overtuigen , wanneer hy twee Tanden van dezelve foort neemt , maar van verfchillenden Ouderdom ; de eene zy gezond , de andere gefleeten voordl den Hals , dan zal men in deeze een bruin vlakje in het midden zien , en indien dit door de gezonde Tand zoo afgefleeten is , als of zy door eene Oude was doorgefleeten , dan zal men de holligheid van de jonger Tand ook doorboord vinden , en wanneer wy den under en Tand beflchouwen , zullen wy de holligheid onder de Oppervlakte gevuld vinden . En het geene dit noch verder bewyft , ik heb de vaaten konnen op- flpuiten in de holligheid der Tanden van Oude Lieden in welke de uitftnkzelen der tandkasflen reeds verdweenen waaren ; en de Tan¬ den los in het Tandvleeflch flonden. 9 Er zyn Oude Lieden welke zeer goede reien Tanden hadden , die maar O' £ i ) PI, XIV, fig . 24 en 25. X 1 66 DE CAVITATE REPLETA, etc. nimis triti erant , caufa hujus phaenomeni eft , quod nullam uncquam noxam in Dentibus vel proceflu alveolari paffi fuerunt, fatis validam, ut inde vel unus excederet Dens. Cum enim cafu unus Dens laxior redditur, ceteros aliquantum vacillare ne- cefle eft, imo quamvis fani Tint, & nift cafus hicce accidiflet, remanfifTent ; & hujus vacillationis caufa major eft in proportione numeri Dentium laxiorum. Ex hifce obfervationibus videmus Dentes fe invicem fulciri. * D E v over de VERVULLING der HOLLIGHEID enz. 16? * tnaar te veel doorgewreeten zvaaren. De rede hier van is , dat zy nooit eenig ongemak aan de Tan den of tandkasfen hadden gehad , die groot genoeg was , om zelf eene enkele Tand te doen uitvallen : want indien ’er by geval eene Tand losfer zvordy moeten de andere noodzaakelyk ook eenigzints beweegbaar zyn , ja zelfs fchoon zy ge- zond zyn , en zouden hebben blyven ft aan , zonder dit toeval , en de oorzaak deezer beweegelykheid word grooter in evenredigheid van het getal der losje Tanden . Uit deeze Waarneemingen zien wy dat de Tanden elkander onderfteunen* o * o OVER DE CONTINUO D E N T I U M INCREMENT O. DENTES Continue* crefcere aflertum eft , & quod ab ra- dendo Temper ad eandem longitudinem poffint reduci , fed videmus eos una vice completam adipifei longitudinem, 6c turn TenTim diminui, & nullam continui incrementi adeffe apparen- tiam. Dentes forfan paulo magis ex Gingivis exfurgerent, ft non oppofiti client illis alterius maxillce ; nam in junioribus , qui Dentem amiferunt, antequam alii ad juftam peryenerunt longitu¬ dinem, vidi Dentem, amiffo oppofitum, paulo infra alios de- lapfum, antequam omnes ufui effent idonci. Pneterea obfervari poteft, quod amiffo dente, Dens oppofitus elongari poffit, ex difpofitione .proceffus Alveolaris , ad altius furgendum , 6c ad replendum cavitatem alveolorum ; 6c defedus naturalis , preftlonis videtur diTponere hofee proceffus , quod optime illuftratur Den- tibus in alveolis profundius folito formatis. Ad ftabiliendum o incrementum Dentium, dixerunt Tpatium elapft Dentis repletum effe , acuta craffitie duorum adjacentium Dentium , 6c elongatio- ne oppofiti. Evidens tamen error hie eft ; quaelibet harum obfervationum fada eft in maxillis Tupra deferiptis, Ted apparen- tite haud Tatis accurate examinatae ; nam ft Ipatium anguftius fadum effe videatur, ex approximatione duorum adjacentium Dentium , id non debetur incremento latitudinis , Ted motui ex illo latere, cui nitebantur, ad alterum latus, ubi non fuffulti ftint. Inde diredionem obliquam adftimunt, 6c earn Te extendere ad plures Dentes adjacentes , vidi in gradu proportionali , 6c afficit dentes pofteriores , magis quam qui ante Tpatium vacuum locati ftint ( i ). , . - In 1*0 Tab. XVI. fig. 24 & 25. ❖ $ * <&&&% 44 4*4:4*4*4*4&4&4*4 % 44 4 OVER HET GEDURIG GROEIJEN D E II TANDEN. ME N heeft vaftgefteld , dat de Tan den geduurig groeijen , £/; ^ sy dbor afvyling altyd op eene hoogte konden gehouden zuorden ; wy , dat zy in eens hunne voile lengte verkrygen , en dan allengskens verminderen , £/z dat *er geen fchyn van geduurige groeijing is; misfchien zouden de Tanden wat nicer uit het Tand - vleefch koomen , /#; waare zy niet tegen over die van het tegen - overfiaande Kadkbeen ftonden , want in jonge Kinder en , d/V Tand verliezen , d? andere hunne voile grootte hebben , hebbe ik gezien , ^ Tand , ow uit gev alien , av# jfe andere gezakt zvas , d? andere konden gebruikt worden. Herder kan men aamnerken , wanneer men eene Tand verlieft , /fe tegenbverftaande kan verlengt zvorden , »/V hoofde van de ge- fteltheid van het uitjleekzel der Tandkasfen , 0//? hooger te konnen ryzen , tffe holligheid der Tandkasfen te vervullen , £/z het gebrek van natuurlyke drukking fchynt deeze Uitfieekzelen daar toe be * kzvaam te maaken , het geen heft opgeheldert word door Tanden , dan gezvoonlyk in de Tandkasfen gezonken zyn. Om den groey der Tanden te ftaaven , , /to holte van den ver- miften Tand vervuld word , door de aangroeijende dikte van de tzvee nabyftaande , ^ dbor verlenging van den tegenoverflaanden. Hier egter is eene blykbaare dwaaling , yder deezer IVaarneemingen is in een der boven befchreeven Kaakbeenderen gedaan , w/wr de fchynbaarheden zyn niet genoegzaam nagegaan; zvant indien de ruimte naauwer geworden fchynt , door nadering der twee naby¬ ftaande Tanden , is men dit niet verfchuldigt aan den aangroey der breedte , ^ uitwyking uit die zyde , sy fteunden , na de andere , alzvaar zy geen fteim hebben . Derhalven Y neemen 3 70 DE C0NTINU0 DENTIUM INCREMENT!). In maxilla inferiore Dentes pofteriores haud verticaliter infixl funt; fed omnes antrorfum vergunt; atque depreffio Maxillae huncce fitum adauget. Aftio Dentis , qui ex perpendiculo vergit, etiam tendit ad obliquam directionem augendam, ceque ac forcipes quae in fcendendo fciffus res antrorfum trudunt a centro motus : inde alterationem hanc , credo vulgo maxime obfervabilem in maxilla inferiore. y Et quod Dens revera haud in latitudine crefcat id cuique patet , confideranti , quod in variis hominibus , Dentes per totam vitam adeo late a fe invicem diftant, ut inter eos notabilia fpatia obferventur \ quod non pollit fieri fi dentes femper craffitu- dine augerentur. His addere poffumus , Dentem Sapient ice ( fecundum hanc hypothefin) enormem acquifiturum magnitudinem a parte pofte- riori, cum hie a nullo prematur obftaculo ; 6c in iis, qui Dente Sapientice in altera maxilla carent , quod fiepius obfer- vatur, alter Dens Maxillae oppofitae in immanem excrefceret longitudinem ob eandem rationem; neutrum tamen horum accidit. . Difficile afferere poffum , quod , Ubi Dens amiflus eft oppo- fitus per aliquod temp us , re vera aliis longior fiat , dum alii abrafione vel trim breviores fiunt ; 6c video Dentem fpatio vacuo oppofitum , ob fupra memoratam rationem haud modo longiorem fed 6c acutiorem evafiffe. Apex in fpatium labitur vacuum, 6c utrumque latus teritur, a lateribus duorum Dentium adja- centium fpatio. Et Modus formationis obflare videtur,ne dens extra limitatam crefcat magnitudinem. Ad hoc illuftrandum obfervare poffumus , quod aliquando in adultorum Cadaveribus , Cufpidatum finiftrum maxillae OVER HET GEDURIG GROEIJEN der TANDEN. i?i# neemen zy een ftcbuinftche rigting aan , en ik heb gezien , dat deeze zich tot veele nabuurige Tanden uitjirekte , in eene evenredig ver¬ min d even de trap , dit heeft meer plaats in de agterfte Tanden , dan in die , die voor de ledige ruitnte fiaan ( i ). In bet Onderkaakbeen fiaan de agterfte Tanden niet loo dr eel jt , maar alle naar vooren bellende , en bet nederbaalen van bet Kaak - fe/? vermeer dert deeze plaatfing ; de werking van eenen Tand , die niet loodreebt ft a at , doet ook veel om de febuinfebe regting te ver¬ meer deren , even gelyk de fchaar bladen , zvelke in bet ftnyden de gefneden ftukken naar vooren zverken , en van bet beiveegpunt aft ft oo ten, daarom denk ik, dat men deeze ver an dering heft in bet Onderkaakbeen ban waarneemen. En dat de Tanden niet in de breedte groeijen , ban yder zien , die maar opmerkt, dat in verfteheiden Menftcben, de Tanden bet geheele leeven door zoo ver van elbander ftaan , dat men ’er aan - merbelybe ruimtens tusftcben ziet : bet geen zoo niet zyn zoude , indien zy geduurig in de breedte groeiden. Wy bonnen bier byvoegen , dat de Tand der Wysbeid Qvolgens deeze Onderftelling') eene ontzaggelybe grootte naar achter zoude verbrygen , zvyl dezelve bier geen tegenftand vindt , en in menftcben die in bet eene Kaabbeen geen Tand der Wysheid bebben ( gelyk men dibwyls ziet , ) zoude de Tand van bet tegenoverftaand Kaak - been tot eene buitengemeene grootte groeijen om dezelve reden; geen van beiden egter ziet men gebeuren. Ik ban bezzvaarlyk toeflemmen , dat , zuanneer °er eene Tand ver - mi ft zuord , de tegenbverftaande na eenigen tyd inderdaad lunger zouden zvorden , terwyl de andere door afftlyting borter zvorden , en ik zie , dat de Tand tegenover de ledige ruimte ftaande om voorge- melde reden , niet alleen lunger, maar ook puntiger gezvorden is. De punt valt juift in de ledige plaats , en beide zyden zvorden door de zyden der tzvee naaftftaande Tanden aftgefleeten. Ook ( i ) PL XII. fig. 24 en 25. Y a 172 DE CONTINUO DENTIUM INCREMENT*}. 