Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 4. VIII, 663 S
936 LEVEN van worden. Denk- en Handelwijzen, welken aan WILLEM DEN VIjFDEN niet onbekend bleven, en aan Zijne edele Ziele, dag op dag, de grievendite finerten en aandoenirgen veroorzaakten. Laten wij dezelve hier kortelijk opgeven. Hoe groot Hoogstdeszelfs verwachting ook zijn mogt, dat men door een behoorlijk en tijdig ge- bruik der Jnundatien , de voortgangen der Fran- Jchen fluiten, en hun den intocht in de Republiek betwisten zoude; die verwachting wierd echter grootdeels verijdeld, door de tegenftand welke door een groot aantal verblinde en opgeruide Landlieden , aan de uitvoerers van de daar toe gegevene bevelen geboden werdt. Het meerder- deel van dezelven niet bedenkende, dat bedorven Land verkiesfclijker ware dan geen Land, floeg de bevelen van den wettigen Souverain, ondanks — de beluofde Schalvergoeding, balfturig in den wind, en leende geredelijk het oor, aan de wraak- bedrcigende bekendmakingen die aan hun door de Uitgewekenen op eene listige wijze in de han- den werden geflopt, en waarin zij werden aange- hitst, om veel liever de Gravers aan de Dijken en Kaden dood te flaan, dan te dulden dat zif hunnen last volvoerden. Welke maatregelen ’er door het Gouvernement bij der hand genomen en verordend werden, om door voordelige Geld- nes WILLEM pen V. XIL Afd. 307 megotiatien °s Lands Schatkisten aan te vullen tot beftrijding der buitengewoone uitgaven, aan eenen zoo kostbaren Oorlog onaffcheidelijk ver- bonden ; zij werden veelal verijdeld , eensdeels, door - het opzettelijk gefloten houden van veler welvoor- ziene Geldkasfen; en anderdeels, door de vreeze van anderen voor de aangekondigde wraak der Uitgewekenen , wanneer zij in die Negotiatien eenig deel namen. En wat de verfterking en ver- meerdering van het zoo zeer gefolterd en verfinol- ten Staatfche Leger, door eene buitenlandiche Werving van Troupen, betreft, ook dat middel voldeedt in geenen deele aan de verwachting die de goede Vorst zich daar van gevormd hadt: „toen Hij op den 4 Augustus tot dat einde een voor- ftel deedt, en te gelijk nog een ander, ter oprich- ting van een aanzienelijk Corps Landzaten, aan “welk Hij, uit hoofde van den verzwakten toe- ftand des Legers, de Defenfie van de Frontieren van den Staat wilde toevertrouwen. Een maat- regel, die, wel is waar, door Z. H. met de beste oogmerken voorgeflagen, en door de Staten van Holland, Gelderland, Overijsfel en Utrecht, als het naast aan het het Tooneel des Oorlogs gren- zende, omhelsd en goedgekeurd werdt, maar die in plaatfe van nut te bewerken, niet anders dan Bb 2 na- 398 LEVEN van nadeel en verwarring te wege bragt. En niet alleen dit, maar de Hoofden der Revo- lutie namen die gelegenheid te baat, om een aantal bij hun in het vertrouwen ftaande Perfonen, tot Landzaten te doen aannemen , met het fnoode oogmerk , om door deze gewaande Verdedigers der Frontieren , dies te zekerder berichten van der- zelver toeftand , en van de genomene maatregelen des Gouvernements te erlangen, ten einde dezel- ven dies te zekerder te kunnen tegenwerken en verijdelen, zoo als dan ook door de droeve erva- ring, op verfcheidene plaatfen, maar al te zeer is bewaarheid geworden , tot geene geringe verbazing des Prinfen, die (volgens de aan ons medegedeel- de berichten) bij meer dan eene gelegenheid bee tuigde, dat Hij zich zulk een fnood gedrag van Na WILLEM pen V. XI Afd 389 Nederlanders, tot bederf van hun eigen Vaders land, nimmer had kunnen yoorftellen (*). Dan, (*) Deedt WiLLEM pe Vijrpe, in die beroerde dagen een Voorftel, over het welke Hij door Zijne Vijanden be- fpot en gehoond werdt, en dat zelfs bij velen van Zijne beste en welmeenendfte Vrienden werd afgekeurd, het was buiten alle bedenking dat, om een Corps Waaragelders onder de benaming van Landzaten op te richten, en ter be- waring van de Frontieren in dienst te ftellen, Want be- halven dat het den weg baande, tot die verraderlijke handel- wijzen van fommigen, welke wij in den Text opgegeven hebben; zoo leverde de Gefchiedenis van vroeger dagen meer dan een voorbeeld op, dat ’er nooit eenig heil door zulke bijeengeraapte Waardgelders aan het Vaderland bewe- zen was. Zij veroorzaakten altoos meer verwarring dan we- zentlijk nut. Het heeft daarom velen met ons verwon- derd, dat WILLEM DE Vijepe, ‘die uit hoofde van Zijne grondige kunde in ’s Lands Gefchiedenisfen van dat alles volkomen kennis droeg, tot dien maatregel’ befloot, op een tijdftip dat de oils gn geen het minfte geheim van hunne oogmerkén maakten, maar ’er opent- lijk en onbewimpeld voor uitkwamen. Een kundig Re- gent van dien tijd, was daarom niet vreemd om te ver- moeden, dat een of meerder van ’s Vorsten Schijnvrienden (en hoe velen had Hij ’er in die degen niet?) dat middel uitgedacht en aan Z. H. fmaaklijk gemaakt hebben, breed opgevende van den algemeenen toeloop die de aanneming vinden zoude, hetwelk echter bij de uitkomst geheel anders bleek, want hun getal bedroeg nog geen zooo Man. — Wij willen niet beflisfen over de gegrond- of ongegrondh.id Bb 3 van 390 LEVEN van - Dan, hoe onverantwoordelijk de tot hier toe genoemde woelingen van vele misleide en ver- blinde Ingezetenen ook zijn mogten, het bleef bij dat alies. niet berusten. Dit zoo zijnde, wie beklaagd dan den goeden Vorst des- wegens niet? Hij deedt dit voorftel toch met de beste oog- merken, niet kunnende vermoeden (zoo als Hij naderhand dikwijls betuigd heeft) dat ‘er Nederlanders in de Republiek aanwezig waren, welke aan hunnen haat zoo verre den teu- gel vierden, dat zij hun Vaderland en eigene Bezittingen, met geestdrift aan eene Buitenlanfche Macht prijs gaven, zonder dat zij vooraf eenige bepalingen, omtrent den voet ` en de wijze waar op dat volvoerd zoude worden, vérnomen hadden. WILLEM pen V. XII. Afd. 30% de uitoefening van dien belangrijken plicht, wierd bij velen, reeds vóór dien plechtigen dag, met zoo vele blijken van tegenzin ontvangen, dat Z. H. alvorens dezelve aanbrak, aan Zijne vertrouwde Vrienden Zijne billijke vreze te ken- nen gaf, dat het bedoelde oogmerk niet alleen verijdeld zoude worden; maar dat dien maatregel veel eerder tot een vloek dan tot eenen wezent- lijken zegen voor het ongelukkig Vaderland zou kunnen verftrekken., En in de daad, de uitkomst leerde weldra dat die vreeze niet ongegrond was, daar men alomme, bij het aanvangen der Gods- dienftige Vergaderingen op dien dag, aan de Kerk- gebouwen en andere publieke plaatfen in Holland eene Waarfchouwing van de Hoofden der Uit- gewekenen, ingericht tegen het Gouvernement en Z. D. H. vondt aangeplakt, die in boosheid en bitterheid alle de voorgaanden van dien aart verre overtrof, waar in de Opftellers, niet alleen de ge- duchtfte wraak aankondigden Yan allen die aan de uitgevaardigde bevelen der Staten voldeden, of eenig aandeel in de beraamde Geldnegotiatien na- men; maar ook aan alle Ontvangers op zware Lijfftraff: geboden, om na de afkondiging van dat ftuk, hoegenaamd geene Gelden aan het Be- ftuur af te geven, maar dezelven onder zich te houden, tot den intocht der Fianfchen Broccers, Bb 4 ten 292 LEVEN van ten einde dezen als dan over het emplooi derzelver vrijelijk zouden kunnen befchikken. Eene waar- {chouwing, die aan de Leden der Stedelijke Re- geringen in alle de Gewesten nog nader herhaald en aangeklemd werdt, door de toezending van eene Circulaire Misfive, in welke de Afzenders, bij het doordringen der Franfche Legerbenden, (quafi) in naam van het Geheim Committé van Algemeen Welzijn in Vrankrijk, deze {chandelijke taal hooren lieten: ,, Daar het de Hemel behaagt, » om eindelijk de gerechte zaak der Volken te » doen zegepralen: daar de opgaande Zon der » Vrijheid zich voor ons aan de kimmen begint » te vertoonen: daar de overwinnende Legers der » Franfchen gereed ftaan om op ons Grondgc- „ bied te trekken, of zich daar op reeds bevin- » den: en daar het eindelijk zeker is, dat eene „ Revolutie onvermijdelijk zij, en gewisfelijk ge- », beuren zal, welke tegenkantingen men ook nog » in het werk zal trachten te ftellen; zoo willen » Wij niet afzijn, om U en Uwe Mede-Regenten „ bij dezen op het ernftigfte te vermanen, om >, de zaak des Geweldenaars, den verachtelijken >» WILLEM DEN VijFDEN te laten varen, als » ook die van Zijne bloeddorftige en wraakzuche _» tige Vrouwe; van Zijne door opgeblazen p trots verblinde ZOONEN, en van Zijnen nog » [na WILLEM pen V. XI. Afd. 393 p frroderen Aanhang, den verfocijelijken VAN DE 99 SPIEGEL, en den fchijnheiligen Deugniet VAN » ALPHEN. — Wij bezweren U, om Uw zelven „ te redden: U en de Uwen in geen onherftel- » baren poel van Rampen te ftorten, maar in de- », Ze laatfte oogenblikken van Uw Bewind, waar » in Uw gedrag naauwkenrig zal nagegaan wor- » den, blijken te geven, dat gij meer bedrogen » dan kwaadwillig zijt geweest. Befef wat gij » gedaan hebt. Door Pruisfifche Macht in het » Bewind gedrongen, of daar in bevestigd, hebt s gij ’s Lands Gelden aan vreemde Mogendheden, » voor het plegen van openbaar geweld , laten ver- » fpillen. Uwe Medeburgers door Belastingen en » Geldleningen doen uitplunderen. Aan den wel- » vaart der Ingezetenen niet gedacht. Alles laten » kwijnen. De hand geboden tot het meer en >> meer doen veragteren der zaken van de Ooste >> en West-Indifche Maarfchappijen. „ Zietdaar,ecn gedeelte Uwer fchandale! Beeft, op de overweging van dezelve: en zoo gij niet van nu af aan medewerkt tot het ftrem- men der Geldverkwistingen en het te keer gaan »» van meerdere Rampen en Ellenden: ja, zoo gij niet de hand biedt, aan alles wat tot bevoor- dering van het heil uwer brave, doch veelal misleide Landgenooten nodig zij; zijt dan ver- zekerd, dat ook het Wraakzwaard der Gerech- tigheid U op het Schavot verwacht. — Spant dan alle Uwe vermogens in, om Uwe Mede- Regenten hunnen gewichtigen Plicht, vooral in dit uiterst oogenblik te doen gevoelen. Spreekt zelve in de Raadzalen voor een mishandeld, bedrogen en vertrapt Volk. Gevoelt, dat gij Mensch zijt. En zijn Uwe pogingen ver- geefsch, begeeft U dan met Luister en Waar- digheid onder den kring Uwer Burgeren terug. Erkent in het openbaar Uw voormalig ichan- delijk gedrag, en wij houden ons verzekerd, dat men U met blijdfchap zal ontvangen, en _ „ het vorig aangedaan ongelijk vergeten. „ Derkt irtusfchen niet dat men U bevreesd » Zoekt te maken. Neen! Wij willen het nog eens ‚> herhalen: De omkering van zaken, moet en „ zal WILLEM pen V. XII. Afd. 395 s zal zeker gebeuren! Het is alleen het gevoel van ə» Menfchelijkheid die ons tot deze laatite Raad- s geving, tot dezen uiterften flap noopt. Uwe ‚ Ranpzalige Vrouwen, Kinderen, Ouders en » Naastbeflaanden , die gij, anders handelende, „ ten flachtoffer Uwer gruweldaden maakt, en »» die eenmaal, (verfchriklijk denkbeeld) tegen s» U getuigen zullen; dezen zijn het, die ons » het hart doen bloeden, en ons een laatíte po- » ging hebben doen in het werk ftellen, om U » en de Uwen te behouden! &c.” l Wij hebben de moeite genomen, om deze deels wraakbedreigende, deels- vleijende Syreenenzang, (volgens des Prinfen oordeel) alleen ingericht om het zaad van verdeeldheid in de Raadzalen te {trooijen, en de handen der Regenten flap te doen As _ hangen, hier in zijn geheel eene plaats in te rui- men: niet zoo. Het is zoo, het getal van Regenten die tot zul- ke ftappen vervoerd werden, was onbeduidend en gering, wanneer men het met dat van anderen die volftandig bleven in vergelijking bragt, en dit verftrekte Z. H. tot geenen geringen troost; dan de ondervinding leerde Hem weldra, welk eene nadeelige uitwerking den inhoud dier naamloze Misfive op de gemoederen van vele Regeringsle- den gemaakt had, daar zij, ziende de herhaalde terugtochten van het Staatfche Leger, de over- meestering van de Generaliteits Landen, en de | daar (+) Onder de Regenten, welken in dien kommervollen toeftand tot de in den Text opgenoemde ftap vervoerd wer- den, behoorden voornamelijk de Heeren P. J. Marcus, en P. vaN LELYVELD , Veertigen in Rade der Stad Leyden, De VERVOLGER op WAGENAAR, (die de eerstgenoemde Een VOORGANGER ONDER DE MISNOEGDEN noemt), heeft beider Declaratoiren in zijn Gefchiedverhaal overgenomen, ook vind men dezelven in de Jaarboeken van de maand Octo ber 1794, werwaard wij onze Lezeren verwijzen, om van de waarheid en juistheid van des Prinfen oordeel over die ftukken ten vollen overtuigd te worden. 398 LEVEN van daar in gelegene Grensvestingen door de Fran- chen, derwijze ontmoedigd werden, dat zij het aanvangen van onderhandelingen met het Fran- fche Bewind, als het eenige redmiddel van den vegen Staat in de Raadzalen voorftelden, en op alle mogelijke wijzen aandrorgen , voor welk ge- voelen de Vriezen en Overijsfelfchen wel het mees- te ijverden, zoo zelfs, dat zij deswegens daar toe voorflagen deden ter Algemeene Staatsverga- dering, Dan, wie van dat middel eenig heil ver- wachtte, ’s Lands ERFSTADHOUDER was van be- grip, dat men hetzelve niet bij de hand nemen, maar verwerpen moest. Niet, om dat Hij (zoo als Zijne Vijanden beweerden) oorlogzuchtig en afkerig van den Vrede was; maar om dat Hij zich op de beste gronden verzekerd hieldt, dat het Fransch Beftuur van dien tijd, geen oogmerk had, om aan de eerfte en voornaamfte voor- waarde waarop die onderhandelingen onderno- men konden worden, (namelijk het behoud van de Conflitutie en den Regeringsvorm ,) eenig ge- hoor verleenen, of daar toe immer komen zou- de, uit hoofde van de woelingen der Revolutie- gezinden zoo te Parijs als hier te Lande, die niets vuriger begeerden dan die beiden vernietigd te krijgen. En niet alleen dit, maar ook, om dat Hij bij het denkbeeld bleef, dat zoo wan- neer WILLEM pen V. XI. Afd. 399 neer de Ingezetenen van het meest bedreigd wore dend Holland, gerugfteund door de natuurlijke middelen van Verdediging, zich als één éénig man, voor het behoud des Vaderlands in de bresfe fte! den, en met ’s Lands dappere Troupen hart en handen tot dat einde in elkander floegen , ’er als dan nog kans was, om de Franfchen in hun- ne vaart te fluiten, en tot het aannemen van ge- matigde Voorwaarden te hoodzaken. En hier toe oordeelde Hij bijzonder gefchikt, het door den Meere Errrrins aan Hem ten fine van Appro- batie voorgelegde Plan, niets minder bevattende, dan eene Oproeping in Masfa, van alle In- en Opgezetenen van Holland en Gelderland, ten ein- de voor het behoud van hunne Mlaardfteden en Altaren de Wapens op te vatten (*). Een Plan, het- (*) De Oproeping door den Errprins geconcipiëerd, en ingericht aan de In- en Opgezetenen van Gelderland en Holland, was in deze bewoordingen vervat. ,, Zijne Hooc- s, HEID, Mijnen Heer Vaper, Mij geauthorifeerd hebbende, » om de hulp van alle de goede In- en Opgezetenen, ter »» Defenfie van de Frontieren aan te nemen, en met de~ s» zelve, tot behoud van Godsdienst en Vaderland te mo- » gen flrijden, roepe Ik bij dezen Ulieden allen op, trouwe 35 En brave GELDERSCHEN en HOLLANDERS! om elk, ter s befcherming van Huis en Hof, van Lijf en Leven op te s, treden, — Ziet daar, Wapenen, Kruit, en Lood! Neemt 39 38 aan met Uwen alouden moed, en gebruikt ze met flerke » han- 400 LEVEN var hetwelk de Vorst in alle deelen Approbeerende ; tot het befluit bragt, om van hetzelve op den 7 October aan de Staten yan Holland in Hoogen Perfoon volledige kennis te geven , door dezen mannelijken Voordracht: 5, EDEL Groot Mocenpe HEEREN ! » Oordeelende, dat in de criticque omflandig- „ heden, geene middelen moeten nagelaten wor- „ den, welke onder Gops Zegen dienftig zou- „ den kunnen zijn tot behoud van het lieve Va- „ derland, hebben Wij den Heer Generaal Err- y> PRINS VAN ORANJE EN Nassau geauthorifeerd, », om gebruik te maken van de hulp en adfiften- „ tie van de goede In- en Opgezetenen, en met 33 de- „ handen, — Niemand Uwer zal buiten zijn wil verder „ gaan dan zijne Provinçie; maar elk zal in den omtrek „ van zijne woning den Vijand den. overtocht beletten. — » Elke vijftig van Ulieden, zullen eenen Luitenant en twee „ Onder-Officieren uit hun midden mogen aanftellen, en Ik „ zal U daarenboven nog Officiers en Onder-Officiers tot „ Uw onderwijs bijzetten. — Strijden Wij dan alle te za- „„ men, dappere en getrouwe Landgenooten! voor Ons gemeen- „ Schappelijk Vaderland! Krijgslieden, Burgers, Landlie- „ den, allen eensgezind; allen onder eene Banier; allen „ tegen eenen Vijand! Ik zal met Ulieden flrijden tot be- » houd van het Vaderland! en Gon geve ons de Victorial”, -= WILLEM pen V. XIIL Afd. got »» dezelveh tot behoud van Godsdienst en Vrij- » heid, de fteunpilaren van het lieve Vaderland, »» te ftrijden tegen eenen alverwoestenden Vijand; » zoo heeft gemelde Heer Errrrins eene Aan- 9» Moediging aan de brave In- en Opgezetenen, » Zoo van Uwer Ed. Gr. Mog. >» reeren. — Wij houden Ons verzekerd, dat s UEd. Gr. Mog. Onze pogingen tot behoud » van het lieve Vaderland aangewend, zullen » goedkeuren, en bidden den Allerhoogften, cat » de middelen door UEd. Gr. Mog. en de ver- » dere Hooge Bondgenooten, in deze omftandig- » heden aangewend, om den Vijand af te kee- » ren, met de keure Zijner Zegeningen mogen » bekroond, worden. &c.” Met dit alles, hoe groot de ijver van den Err- PRINS en van Zijnen Doorluchtigen Broeder, de beminde FREDRIK VAN ORANJE, tot de uitvoe- ring van dat Plan ook zijn mogt; en hoe zeer het Doorluchtig Broederpaar, zich onder be- gunftiging van den Goddelijken Zegen van het- IV. Deer. Cc zel- 402 LEVEN van zelve nog iets goeds voor het ongelukkig Vader- land voorftelde, de uitkomst beantwoordde in gee- nen deele aan de daar van opgevatte verwachting, De beide jonge Vorsten mogten langs de zoomen van de Merwe, de Waale en de Leek, en in de Districten tusfchen die ftroomen liggende, een aantal In- en Opgezetenen tot medewerking van het beraamde Plan gewillig en genegen vinden, — en van fommige Plaatfen meer binnenwaards ge- legen, berichten ontvangen, dat even die zelfde geestdrift ook aldaar vernomen werd; maar over het geheel genomen, was de toeloop onbeduidend, en het werk maakte zoo in Holland als in Gel- derland geen opgang. De oude dapperheid der Gelderfchen, en de zoo vaak betoonde zucht der Hollanderen voor het behoud van hunne Vrijhe- den en- Bezittingen was geweken, en wierd nu- bij velen vervangen, door eene onbegrijpelijke one verfchillisheid omtrent ’s Lands toeftand; bij an- deren door eene fteeds toenemende zucht naar de komst der door hun zoo zeer begeerde Fran- fché Legerbenden; en wederom bij fommigen door eene algemeene begeerte naar den aftocht cer Engelfchen, die door hun losbandig gedrag, ver- oorzaakt door gebrek aan Krijgstucht, alomme de grooifte buitenfporigheden bedreven, en veler harten met angst en fchrik vervulden. Evenwel, on. WILLEM pen V. XII. Afd. 403 ondanks dit alles, gaf WirLem pe Vijrpe ech- ter den moed niet op, vermits de Linie van Defenfie aan de zijde van de Rivieren, zich in den besten ftaat van verdediging bevondt, en her reeds vergevorderde jaargetijde zoo bijzonder guns- tig was, om de Franfihen, na het overmees- teren van ’s Hertogenbosch , Venlo, Grave, Maas- tricht, &c. den overtocht over de Waale te be- twisten , derwijze, dat zij genoodzaakt waren, or, om geduurende den winter, in eene van alle noodwendigheden berooide Landftreek te blijven; or den terugtocht naar den kant van Braband te ondernemen, Het eerffe keurde den Bevelhebber Picuecru, uit hoofde van den erbarmelijk berooi- den toeftand Zijnes Legers, dat aan alles gebrek, ` en met vele ziekten en kwalen te worftelen hadt, ongeraden; en dus vondt Hij zich gedrongen om tot het tweede te befluiten, na dat het aan den Generaal DAANpeLs mislukt was, om door mid- del van Vaartuigen, met eenige duizend Fran/chen eenen inval in den Bommelerwaard te volvoeren. Een voornemen‘dat Picnecru, wel is waar, zoo veel mogelijk voor het algemeen verborgen hieldr, doch waar:van Z. H. echter wel fpoedig kund- {chap verkreeg, en het welk niet weinig bijdroeg , om Zijnen ijver, en dien van Zijne beide Zoonen, tot het bevoorderen van alle mooglijke middelen Cc 2 van 44 LEVEN var van verdediging aan te vuuren. Want terwijl de’ twee jonge Vorsten den Bommelerwaard en den Maasdijk in oozenfchouw. namen, en aldaar. het aanleggen van Batterijen, en het aanbrengen van het nodige Gefchut met gewenscht gevolg bevoor- derden, ging Z. D. H. in eigen Perfoon het Land tusfchen de Waale en de Leck gelegen, bezichti- gen, en voorts den ftaat der Dijken en Waterlei- dingen; en de hoogte van het Land, van de Linge tot de Leck, van Nijmegen tot Culemborg toe, opnemen. Een tour langs den Leckkendijk aan de Gelderfche zijde doende, deedt hij op on- derfcheidene plaatfen infnijdingen maken, ten cin- de bij het verder doordringen der ZFran/chen, de Inundatien te faciliteeren, niet verzuimende, om door Zijne aangeborene minzaamheid jegens dé Landlieden , langs de uitgeftrektheid van dien Dijk aan de Srichtfche zijde, alle mogelijke mid- delen van verdediging in gereedheid te doen bren- gen. Door deze maatregelen, en het uitzicht dat Picneerv met zijn Leger weldra den terugtocht naar Braband zoude aanremen, dacht WILLEM DE Vijrpe dat de gevreesde overmeestering van de geheele Republiek mog zou worden voorgeko- men, en toonde zulks door eene Hem fteeds bij- blijvende opgeruimdheid van geest te midden van het aangrimmende gevaar. Eene opgeruimdheid, | die WILLEM pen V. XI Afd. 405 die volgens des Vorsten dikwijls gedane betuiging aan Zijne beste en vertrouwdfte Vrienden, geboren werd, uit het denkbeeld, dat de ALREGEERDER, die in. vorige tijden van geen minder gevaar dan het toenmalig tijdftip was, zoo dikwerf getoond had voor het Vaderland te zorgen, en hetzelve te willen redden, ook nu toonen zoude dat Hij nog dezelfde, en Zijne hand niet verkort was. Een Zijner Godsdienftige en weldenkende Vrienden, mogt volgens een aan ons gefuppediteerd bericht bij gelegenheid dat Z. H. aan Hem dien grond van Zijne hope te kennen gaf, ,, Zijne bekom- s mernis over ’s Lands toeftand, uit hoofde van s» het algemeen zedelijk bederf der Natie doen » blijken , en Hem herinneren, hoe te dezen tijde „> in onderfcheiding van vroegere dagen, een aan- » Zienlijk deel van dezelve, door hunne gearagin- » gen, zich de gunst des Hemels onwaardig ge- >, maakt hadden, daar zij ’s Lands ondergang » begeerden; de goede Vorst trachtte Hem ech- ter op te beuren, door te zeggen: ,, Hoe groot s het getal der Ingezetenen ook wezen moge, die », de Zegeningen des Hemels miskennen, en het „ ongeluk van het Vaderland wenfchen , en tracha „ ten te bewerken; Ik houde Mij echter verzer », kerd, dat het getal der geenen die van een te- „> genovergefield gevoelen zijn; en die dagelijks Cc 3 » June A06 LEVEN van „ hunne gebeden tot den Hemel opzenden, om „ bij het genot Onzer Godsdienftige en Burgerlijke » Vrijheden bewaard en beveiligd te worden, nog »» oneindig grooter is, en dat Wij gronden hebben „ om te mogen hopen, dat de ALMACHTIGE „ hunne gebeden genadig verhoren, en het Land p voor bederf en ondergang behoeden zal. Gc.” Dan, wie beklaagt met ons den goeden Vorst niet, dat ’er niet alleen van den beraamden terugtocht des Franfchen Legers niets kwam; maar dat Hem ook het zoo even opgenoemde plechtanker Zijnes vertrouwens, na verloop van eenen korten tijd ontzonk? Want naauwlijks hadden de Uitgeweke- nen het Plan van Picnecru vernomen, of zij fpanden alle hunne vermogens in, om dien Veld- heer van dat voornemen te doen afzien, en on- danks den benarden toeftand waarin hij zich met zijne Legermacht bevindende was, aan te {poren , om zonder eenig verwijl tot in het hart van Hol- land door te dringen. De door zijne onverant- woerdelijke handelwijzen tegen zijnen gekenden Plicht en eigen Vaderland, zich zoo zeer be- rucht gemaakt hebbende Zittesen , was de Man, die aan de Franfche Reprafentanten, te dien tijde zich binnen Brusfel onthoudende, niet flechts de fchadelijkheid van het Plan des Veldheers betoog- de; maar bovendien, aan denzelven een door Hem MOa bY" WILLEM pen V. XIL Afd 407 geprojecteerd Ontwerp. 9» land, uit de plaatshebbende verlegenheid te red- » den, — HoLLAND gewonnen, was alles gewon- p nen. — En dit was in de toenmalige gefieldheid Cc 4 „ nicb 423 LEVEN van » niet onmooglijk, maar zelfs zeer uitvoerlijk, >> wanneer mcn zich maar naar ZIJNEN RAAD a gedragen wilde. — Daar men zich reeds in het » bezit van GEERTRUIDENBERG gefteld zag, was o> men toch meester van de KILLEN geworden , en 9» dus had men over de ingedijkte Landen in den ə» Verdronken ZuIDHOLLANDSCHEN WAARD, of » fiet zoogenaamde Birsnoscn, eenen gebaan- >» den weg, om de Stad Dorprecur ze bemach- s tigen, welks Inwoneren, uit hoofde van het heer- a» [chend Patriottismus dat hun bezielde, en bij »» Ontftentenis van genoegzame Defenfiemiddelen: » aan de Oranjegezinden , zich althans geen » Partij zouden fiellen, veel min eenigen tegene »» fland bieden. En zag men zich van Dorp- ` 9) RECHT meester, dan was 'er geene de minfte = zwarigheid om ROTTERDAM, den HAAGE, en s, voorts geheel HoLLAND in handen te krijgen. »» “ls dan kon men (naar zijne verbeelding) de „> Retraite der Engelfchen naar de Zeekusten af- „> frijden, en de Republiek bevrijd blijven voor >» hunne roof en plunderzucht; vooral, wanneer p Act eenen firengen winter gaf, waardoor zich » als dan alle gewapende Schepen, uit hoofde s» van het Drijfijs, van de Rivieren en de Killen ps Verwijderen moesten.” Verderffelijke Raad voorzeker, die ons des Voors WILLEM pen V. XII. Afd. 409 Voorftellers fchandelijke Denk- en Handelwijze omtrent zijn Vaderland, in al deszelfs afzichte- lijkheid kennen doet. Het is wel zoo, dat de Franfche Staats- en Legerhoofden niet geraden vonden, om hunne macht langs den door hem aan: gewezeren weg te doen voortrukken, maar die raad brazt echter bij hun zoo veel te wege, dat zij den voorgenomen terugtocht ftaakten , en het Leger, ondanks deszelfs berooiden en ellendigen toeftand aan de Waale deden {tand houden, waar door des Prinfen opgevatte hoop aan dien kant geheel verijdeld werd. En even zoo verging het Hem ook, ten aanziene van den ftraks opge- noemden zweeden grond Zijnes vertrouwens , name- lijk de verhoring der ten Hemel opgezondene Ge- beden. Want, daar de fints eenen geruimen tijd gewaaid hebbende Zuidelijke cn Westelijke Win- den, door Oostelijke en Noordelijke, vergezeld met eene fnerpende koude vervangen werden, zoo ver- kregen de Franfchen nog voor het cinde des jaars 1794, eenen gebaanden weg over de met ijs be- vloerde geinundeerde Landen en Rivieren, langs welken zij zich wel fpoedig meesters van den Bommelerwaard maakten, en in korten tijd tot aan de Zeck doordrongen, waar door de overe meestering van de geheele Republick, bij vele op- merkzame befchouwers van ’s Lands ongelukkige Cc 5 om- 419 LEVEN van omftandigheden, bij den aanvang des jaars 1799 als onvermijdelijk geoordeeld werd.. Dan, hoe akelig het ‘er op dien tijd van ronds- omme uitzag, nog gaven de ORANJEVORSTEN en de STATEN VAN HorLLAND den moed niet ge- ‘heel op. Had de aanneming der Landzaten in de maand Augustus dien toeloop niet gehad, welke ’s Lanps ERFSTADHOUDER en Zijne BEI- DE ZOONEN zich hadden voorgefteld; de Heer Errprins begreep thans, dat eene oproeping in Masfa van alle weerbare Manfthappen in Hor- LAND, als nog met hope op een gewenscht fucges behoorde beproefd te worden: en daar Z. H. be- nevens de Staten van gemelde Provingie, in dat voorftel genoegen namen, zoo zag men op den 7 Januarij 1795 eene Publicatie in het licht ver- fchijnen , waar bij Hun Edele Groot Mogende „ alle de In- en Opgezetenen hunner Provirgie ten »» krachtigften oproepen, om voor GODSDIENST , VRIJHEID, en VADERLAND de Wapenen op te vatten, en den Vijand af te keeren, onder het „ beleid van den Heere Errrrins VAN ORANJE, » Commandant-Generaal van het Leger van den » Staat, als zijnde ten dezen geauthorifeerd door » Z. H. deszelfs Heer Vader. — Onder anderen daar verder bijvoegende: ,, Dat zij inzonderheid >» opriepen, alle zoodanige Welgeintentioneerde en 99 Galisa 5? WILLEM pen V. XII Afd. arr 9, aanzienlijke In- en Opgezetenen, welke door » 4unnen~tnvloed en voorbeeld het meest konden » toebrengen, om den moed van een Vrij Volk op » że wekken, vooral wanneer zij gelegenheid toon- 9, den, om zich in Perfoon aan het hoofd van » Vrijwilligers te flellen, en zij dezen vermaan- » den, ten einde.zich aan Z. H. te adresfteren, s» om eene behoorlijke Commisfie tot het aannemen » van Manfchappen, het, Wapenen en Oefenen »> derzelven, en het uittrekken naar de Frontieren » te verkrijgen, op dat Z. H. aanftonds bekwame »» Opperhoofden en Bevelhebbers naar de onderfchei- 9» dene vereischte Rangen uit dezelie mogt aan- ss fiellen.” En eindelijk: ,, Dat alle Magiftra- ss ben en Gerechten, gedurig zouden werkzaam s» zijn, om die heilzame Maatregelen met alle o kracht, en ter goeder trouwe te helpen ten uit- 3» voer brengen (*). WILLEM pen V. XII. Afd. 413 derhalven voor de Staten geen ander middel over- bleef, dan eene onverwijlde poging in het werk te ftellen, om door den weg van Onderhandeling met de Franfche Staats- en Legerhoofden, fchik- kingen te beramen, waar door alle confulie voor- gekomen, en de Regeringsvorm bij dien intocht voor het uitwendige nog bewaard bleef. Getuige hier van leverde den 17 Januarij op, toen de Staten van Holland (vernomen hebbende, dat de aanzoeken van de Afgevaardigden van H. H. Mog. naar Parijs, tot het treffen van een Wapenttil- ftand, door de opruijingen der Revolutiegezinden van de hand gewezen waren geworden; en dat de Franfchen zich reeds, uit krachte van eene geflotene Capitulatie met de Staten van Utrecht, in het bezit van die Provincie gefteld zagen ,) des avonds buitengewoon bijeen kwamen, om ware het mogelijk, ook voor Hun Gewest nog eene voordeelige Capitulatie te bedingen. Want, na dat de Raadpenfionaris VAN DE SPIEGEL, een kort doch treffend verflag van ’s Lands toeftand | aan de Leden gegeven, en Z. H. aan eene be- zending uit hun midden verklaard had, ,, dat er » naar menfchelijke inzichten geene apparentie » tot het bieden van eene behoorlijke defenfie meer ` „ Overig was,” zoo had dit ten gevolge, dat zij het befluit namen, om de Heeren van Boetze- LAAR ‚32 414 LEVEN van LAAR van Kijfhoek, en CarKOEN, hunne Ge- committeerden în den Raad van Staten, ter be- reiking van dat oogmerk, ten fpoedigften ef te zenden naar den Commandant en Chef der Fran- fche Troupen, en de zich bij hem bevindende Franfche Volksreprafentanten , met last: om in- gevalle dezen abfoluselijk bij hun befluit bleven volharden, om de Provincie yan Holland door hunne Troupen te invadeeren, zij als dan moes- ten trachten te bedingen: „ 1 Dat den Haace als de Refidentie van het Gouvernement van vreemde Troupen bevrijd bleve. a. Een vrijen aftocht aan de Staat{che Troupen. 3. De yoort duuring van het Gouvernement en de Conflitti- tie op den ouden voet. 4. Volkomene veiligheid voor de Collegien van Regering en die van vrije » Godsdienstoeffening voor alle Gezindheden op s den gewonen voet. 6 Het respecteeren van alle s» Eigendommen , en inftandblijving van het heffen » der Impofitien. 7. Vrijheid aun alle vreemde » Ministers, en ook aan de Afgevaardigden. van » andere Provingien, om met hunne Effecten en » Archiven naar goedvinden in den Haage te blij- a ven, of naar elders te vertrekken. En einde- »» delijk 8. Dat geen andere dan Gereguleerde s» Lroupen binnen de Provingie Holland zouden » trekken.” Dan, hoe ruim deze aanbiedingen der > 2 dd 23 33 WILLEM pen V. Eisfchen , waar bij die van de oogenblikkelijke yer- wijdering van WILLEM DEN VijrDEN en GEHEEL ZIJN (*) Niemand wane, dat wij dus fprekende, ons te fterk uitdrukken, Want niettegenftaande H. H. Mog. omtrent de helft van de maand December 1794, tot het zenden eener buitengewoone Commisfie near Parijs befloten hadden, op grond van het bij Z. H. ingekomen zeker bericht, dat de Conventie niet ongenegen was om met de Republiek te han- delen ; zoo leerde echter de ondervinding, dat het Cors- mitté Revolutionair der Bataven bij de Noord-drmée aan de Maaze en Waale, zich oogeublikkelijk in beweging ftel- de, om die zending nutteloos te maken, door het zenden eener Commisfie naar Parijs, met last: ,, dat de Conventie >> ten allerfterkflen moest aandringen, dat de-verdere no- s» dige ordres naar het Leger zouden worden afzevaar- » digd, om zonder eenige tusfchenpozing of verzuim, met » alle kracht en macht, met de gant{che Legermacht in s Nederland in te dringen” Zij moesten al verder aan 5, de Conventie voordragen: dat deze aan geene voorflellen s» tot Vrede eenig gehoor verleenen moesten, als+zijnde het _ s» Committé in het zekere geïnformeerd, dat ’er Artikelen s» van Vrede zouden worden voorgeflagen, die door List, s» Verraad, Geweld, Bedrog, en Trouwloosheid, onder be- » tuiging van Vriend{chap, gefmeed waren: en dat zij p Jertegenwoordivers des Volks, uimmer medewerken, nog cens- WILLEM pen V. XI. Afd. 417 _ZijN Huis, (als zijede het voornaamfte toppunt van hunne wenfchen,) buiten alle bedenking niet vergeten was, zoo als wij ftraks nader zullen zien. Het is deze aanmerking, die ons als nu met de hand geleid, tot de vermelding van dat allertreffendst en aandoenlijkst gedeelte van des Vorsten Lotgevallen, waartoe wij nu zonder eenig verwijl ons verledigen zullen. Hoe zeer het uit den zoo evengenoemden last aan de uit Nijmegen Afgezondene Bataven, en uit het antwoord , dat de Holland/che Commis/fie te Utrecht op derzelver voorftellen medebragt, niet blijkt, dat ’er als toen door de Franfthe Conventie, op de verwijdering van ’s Lanps ERFSTADHOUDER en diens GEZIN werdt aangedrongen; ’er is ech- ter geen twijfel aan om als zeker te ftellen, dat de Revolutionatren op die verwijdering niet weinig hebben aangedrongen; zoo ook: dat Z. H. daar van verftendigd was, zelfs eenige dagen vóór dat de Hollandfthe Commisfie naar Utrecht ver- trok, en dat de Vorst uit dien hoofde reeds op fchikkingen bedacht werdt, om (als het nood dede) | ~ Zoo » eenige toeflemming geven zouden adn eene vernieuwing » van Alliantie, die met geen ander oogmerk wierd voor- 5, gefleld, dan om de Bataven, ja, de geheele Franfche » Natie aan ketenen te kunnen fluiten,” IV. DEEL. Dd 418 LEVEN van zoo al niet het geheele Vaderland; ten minften de Proyinçie Holland, en de Refidentie te verla- ten, en tevens H. K. H. Mevrouwe pe PRIN- cessE Zijne. Echtgenoote, benevens H. D. H. Mevrouwe DE ErrPRINGESSE en haren ONMON- DIGEN Zoon, de wijk naar Engeland te doen nemen , ten einde door dien weg bij den intocht der Franfchen in den Haage voor alle onaange- naamheden bevrijd te blijven. Want reeds op den 13 Januarij vertrok de Schevening/che Pink- {chipper M. van MAANEN, voorzien van een Reispas, gegeven door Gecommitteerde Raden op verzoek van Z. H., met zijn Vaartuig naar Harwich, met last, om aldaar van de ver- moedelijk aanftaande overtocht des zoo evenge- noemden aanzienelijken Gezelfchaps voorlopige kennis te geven, en welk Vaartuig op den 15 daar aanvolgende, nog gevolgd werdt door twee anderen, binnen welkers boorden reeds eenige Pakkaadje geladen, en verfcheidene Perfonen tot de Hofhouding behorende, ingenomen werden , welke Pinken na eene voorfpoedige reize weldra ter plaatfe van hunne beftemming aankwamen. Intusfchen liet Z. D. H. het bij deze voorzorgen niet berusten. Hoe zeer het onder Zijne getrou- we Vrienden niet ontbrak aan de zoodanigen, die zich nog flatteerden met het denkbeeld, dat de WILLEM pen V. XII Afd. 419 de Conventie de verwijdering van de STADHOU- DERLIJKE FAMILIE niet begeren zoude; en dat ’er nog iets goeds van Parijs zou vernomen worden, waar door de noodzaaklijkheid tot het in veilig- heid bergen van des Vorsten vervoerbare Goece- ren kon wegvallen; Z. H. dacht ’er geheel an- ders over, en oordeelde het noodzaaklijk, zich in tijds tot het ergfte te prepareeren, en zoo veel mogelijk Zijne Contanten, Archiven, en voor- naamfte Kostbaarheden in veiligheid te doen ftel- len, dien fchat in verfcheidene Visfchers Pinken doende overbrengen, welken ten getale van 21 waren „uitgeloot, om ongenoegen onder de Vis- fcherlieden voor te komen, die zich allen uit lief- de tot den ongelukkigen Vorst, tot dat werk be- ` reidvaardig toonden, waarmede men zich tot den 18 Januarij onledig hieldt: welke dag door Z. H. bepaald was om den Haag te verlaten, en zoo er zich eenige mooglijkheid toe opdeedt, Zich met Zijne BEIDEN Zoonen als dan naar eene of andere afgelegene Provingie te begeven, om aldaar den finalen uitflag van de Onderhande- lingen te Parijs af te wachten. Terwijl inmiddels - de DoorrvcHrice Princessen, en de Fonge ErrrPrins met hun gevolg, en daarna de bela- dene Pinken naar Engeland zouden overfte- ken, Dan, alvorens Z. H. het alzoo gemaakt Dd 2 ont- 420 LEVEN van ontwerp, tot het verlaten van de Refidentie, en zoo het nood dede, ook van Zijn dierbaar Va- derland ter uitvoer bragt, hadden ‘er zeer aan- doenelijke en treffende omftandigheden plaats, die wij hier te vermelden noodzaaklijk keuren, de- wijl zulks naar ons inzien bijzonder gefchikt is ,, EENSDEELS: om onze Lezeren in ftaat te ftellen, om de waarde te kunnen berekenen, van de zoo vaak herhaalde voorgevens van des Prinfen bittere Vijanden, even als of Hoogstdezelve door een verhaaste Vlugt, en voortgedreven door een be- fchuldigend Geweten, Zich van de waarneming Zijner hooge Digniteiten en Waardigheden ont- trokken, en daardoor alle aanfpraak op dezelven voor altoos verloren zoude hebben. Hoe zeer Z. H. ter vermijding van vele harts- tochtelijke aandoeningen, zoo voor Zich zelven, als voor Zijne welmeenende Vrienden, Zijn aan- ftaand vertrek voor het Publiek verborgen hield , en WILLEM pen V. All. Afd. 421 en hetzelve door het geven van orders tot het in gereedheid houden van Wisfelpaarden op vele plaat- fer, in het denkbeeld verfterkte, dat Hij zich te land door het Gelderfche en Overijsfelfche naar Vriesland of Groningen begeven zoude, zoo duurde het echter niet langer dan tot des avonds van den 17 Fanuarij, dat men ten Stadhouderlijken Hove in het zekere onderricht werdt, dat de reize niet over Land, maar van Scheveningen ter Zee zou aangevangen worden, en wel op den volgenden dag, zijnde den 18 Fanuarij, vermits ZIJNE Hoocueip, al kort na Zijne Onderhandeling met de Commisfie door de Staten van Holland, aan Hem gezonden, aan die Vergadering, in eigen Perfoon van Zijne afreize op den volgenden dag legale kennis gaf, en tevens ook aan de Aige- meene Staten, welke almede, uit hoofde van den hopeloozen toeftand van zaken, op dien treurigen avond buitengewoon bijééngekomen waren; bij welke gelegenheid Hij aan H. H. Mog. Com- munigeerde , dat Hij Zijne beiden Zoonen reeds van het Commando over de Troupes van den Staat ontflagen had, vermits Zij mede voornemens wa- ren, OM EENIGEN TĲD Zich te verwijderen. Een bericht, dat in die beide Hooge Collegien „door den ongelukkigen Vorst met eene buitengewone b-daardheid van Ziele gegeven, en met de treu- | Dd 3 rigs 422 LEVEN van rigfte gemoedsaandoeningen van alle de aanwe- ' zenden aangehoord werdt, met betuiging : dat hoe Imertelijk het befluit van Z. H. hun ook mogt treffen , Zij hetzelve echter uit hoofde van den drang der omftandigheden moesten billijken. Zoo als duidelijk is aftemeeten uit de Refolutie die H. H. Mog. op den volgenden dag namen, en aan Z. H. deden ter hand ftellen, na dat Zij des Prinfen mondelijk bericht ook in gefchrift ont- vangen hadden, dus luidende: | Extract uit het Register der Re- folutien van de Hooc Moc. Hee- REN STATEN GENERAAL der VER- EENIGDE NEDERLANDEN. Dominica den 18 Januarij 1795. „ Is gehoord het Rapport van de Heeren van ‚ GROOTENRAAY, en andere H. H. Mog Ge- »» deputeerden tot de Militaire Zaken , hebbende „ ingevolge en ter voldoening van derzelver Re » folutie Commisforiaal van heden , met en bene- »» vens eenige Heeren Gecommitteerden uit den „ Raad van State, geëxamineerd de Misfive van » Zijne Hoocneip, gefchreven alhier in den » Hage op heden, houdende: ,, Dat de omffan- » » dig- WILLEM pen V. XII. Afd. 423 » digheden waarin de Republiek zich bevind, » ZIJNE Hoocueip doende vooruit zien, WELK » LOT HooGsTpEZELVE TE WACHTEN HADDE, » ZOO.DE VIJAND VERDER INDRONG; en niet »» Willende een Obftacel zijn aan den Vrede, » die voor de goede Ingezetenen zoo nodig was; s» Z. H. gerefòlveerd hadde, om VOOR EEN » TIJD, Zich met Hoogstdeszelfs geheele Fami- » Jie van hier te retireeren, in hope dat H. H. »» Mog. zulks niet zouden afkeuren. Biddende oo den dllerhoogften, om Zijne dierbaarfle Ze- s» geningen over het lieve Vaderland te willen » witfdorten in eene ruime mate, en dit voor- » maals gelukkig Land te zegenen, en te ma- » ken dat het wederom gelukkig mogte worden. Betuigende Zijne Hoocneip, alles gedaan te hebben, wat in Hoogstdeszelfs vermogen was, om Zijn lief en dierbaar Vaderland wel te dienen, en daar toe altijd Zijne » Pogingen aangewend hadde. Doende het aan Z. H. hartgrondig leed, van niet meerder tot nut te hebben kunnen zijn. En dat, » 200 de omftandigheden immer of ooit toelie- 9, ten, dat Zijne Hoocneip wederom van nut aan Zijn Vaderland (hetwelk Hoogstdezelve zoo hartgrondig beminde) konde zijn, H. H. Mos. Hem altoos gereed zouden vinden, Dd 4 99 599 OI 33 424 LEVEN van »» »» om daar toe alle Zijne pogingen aan te yo » wenden. Lullende Zijne BEIDE ZOONEN, „ » aan wien Z. H. het ontflag verleend had van „ » het Commando van het Leger, met Wem „ » vertrekken. Van welk een en ander Z. H. » » Zich verplicht geoordeeld hadde H. Hoog s» 95 Mog. kennisfe te geven.” ” „ Waar op gedelibereerd, en in achting geno- „> men zijnde, dat de tegenwoordige omftandig- „heden eenige oogenblikkelijke voorziening vor- » derden, waaromtrent de gewone form van De- »> libereren en Refolveren niet in alle gevallen », konde gevolgd worden: Is goedgevonden en »» verflaan voor af te verklaren: Dat uit al het » geen in dezen zal gedaan en gerefolveerd wor- »» den, geene Conf-quentie in het vervolg zal „ kunnen of vermogen getrokken te worden. En is dienvolgende, onverminderd de verdere Deli- „ beratien goedgevonden en verftaan: dat aan de » Collonels , of Commanderende Officieren van » de Regimenten en Corpfen in dienst van den ‚ Staat, mitsgaders aan de Gouverneurs, Com- „, mandeurs, of Commanderende Officieren van „ de Steden en Plaatfen met Troupen van den „ Staat bezet, zal worden kennis gegeven , » dat Zijne Doorluchtige Hoogheid den Heera y9 PRINSE VAN ORANJE EN NAssAU, zich VOOR | p EENI” Àv „WILLEM pen V. XII. Afd. 425 »> EENIGEN TĲD geabfenteerd hebbende; en dat » ook de beiden Heeren PRINSEN vAN ORANJE, >» Hoogstdeszelfs ZOONEN, van het Commando » over het Leger zijn ontflagen: dat mitsdien „ gemelde Collonels of Commanderende Officie- » ren, mitsgaders Gouverneurs en Comman- » deurs, wegens alle zoodanige Rapporten, als „ gewoon zijn geweest aan Hooggemelde Heer s» CAPITEIN GENERAAL te doen, of wegens zoo- »s danige Ordres als aan denzelven gevraagd heb- „ ben moeten worden, zich bij provifie moeten >> addresferen aan den Raad van Staten der Vere s» ecnigde Nederlanden.” » En is voorts goedgevonden en verftaan, dat »„» aan den Geheim Secretaris van Z. H. den Heer s DE Larrey zal worden aangefchreven, om alle » zoodanige Brieven, als aan het Adres van Z. „ H. mogten arriveren, en welke prefumtivelijk »» eenige Militaire Rapporten behelzen, ongeo- s» pend, en zoo ook die welke geopend zijnde, » van die natuur bevonden worden, aanftonds te. „ bezorgen aan den Raad van State. — En zal » Extract van deze H. H. Moc. Refolutie ge- „ Zonden worden aan den Raad van State, tot „ informatie en narigt. &c.” Het kon niet wel anders, of het bericht van Z. H. aangaande Zijn vertrek, en dat van geheel Dd 5 Zij. 