VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
den. — Het mededeelen van een verhaal uit het zele zou bies te üепе! plaats belaan; maar men vestige, tot een proeve der leerwyze, het oog op het volgende gefprek, waartoe een voorafgaand: verhaal aanleiding gaf. —— Mevrouw de Elem ra bet toflyk gedrag van. een, Е еселе Катепе, Marianne » (doch aan welke de overleedene Mevrouw geen be- flan bad kunnen bezorgen,) verhaald hebbende, had tevens ge. zegd; dat haar, na verloop van eenigen tyd, een Legaat van tweehonderd en zestig, Livres's jaars ten deel viel; 't welk gen haarer bloedverwanten, door haare Deugd getroffen, haar nagelaaten had. Dit zag de moeder aan als een foort van belooning der Deugd vam Mfariarne, en hier uit ontstond haar golgend gefprek met haare Dogter Carolina en haarca Zoon ar. Heden, Mama! (zei Caroline, op een verdrietigen toon,) twee honderd en zestig Livres was dat de geheele belooning voor Marianne? ———- Maar, (hernam Mevrouw de Clemire „) bedenk eens, Caroline, dat twee honderd en zestig Livres, voor ‘femand, van den ftaat van Marianne, еп dan de lust tot wers ken, dien zy altoos zeer ie behield, haar in eenest Stad als Charleville ryker maakte, eené Dame is, die, met een huis- gezin met Kinderen, aan 't Hof vyf en twintig ‘duizend: Livres is jaars inkomen heeft. En in 't algemeen. geeft het geen waar geluk, wanneer men door al te veel geld boven onzen Daat verheeven wordt, En waarom niet? (vroeg áаваг.) — Onderstel eens, dat Morel, uw Lakei, morgen twee Millioen uit de Lottery trok! ———- Wel nu Мата! Morel zou dan zeer gelukkig zyn; hy heeft het beste hart, en kon met dit geld veet doen, —— Zo ik dl ecus onderfiel, dat dit geval hem nieg 48 Niet geheel veranderde, en hem, in plaats van nederig, weldga. Mig en goed, trotsch, waanwys en dwaas maakte, zou hy dan niet zeer te beklaagen zyn! Morel kan leezen en fehryven; hoeft de beste grondbeginfelen, en hy isin zynen (tand geacht en emind; maar welk eene vertooning zou hy toch kunnen maa-ken in de groote waereld? Aan welk belchimpingen was by daar niet bloot gefteld? Hoe zou hy toch de cer van zynen fiaat kunnen ophouden? Wat zou toch zyn onderhoud in eenen meer befchaafden kring, wat zyne houding en voorkomen kunpen t Hy zou willen trouwen, en dan zeker geen Boe, rinnetje of Burgerdogter kùnnen neemen; hy zou dan eene voor het oog wel opgevoede Dame moeten verkiezen, die hem niet zou trouwen, dan om zyn geld, dus niet uit achting; en zelve zou hoogst verachtelyk ‘moeten zyn, en hem dus het leven bitter maaken; zo dat gy ziet, Kinderen, dat Morel, et hohderd duizend Litres inkomen, zo ongelukkig als be-ttelpk Zou zyn. Daarentegen, zo e eens onderftelde, dat hy uit de Lotery flegts twaalfduiz End Guldens trok; dan zou hy een fchoon ftukje Land kunnen koopen, een aartig Vrouw. Je van zijn ftaat trouwen, die wel zuinig en werkzaam was, en bem aarby nog vyf of zesduizend Guldens aanbragt; bemnd en geacht van Zyfie Vrouw; met ruimte en gemak lee-vende; geërd by de venaat$, zyne nabuuren, om dat hy goed en liefdaadig 15, en meer weet, dàn doorgaans luiden van (taat; zie ‘daar. Morel den gelukkigften Man van de waereld?. Dat is, waar; maar wanneer Morel met twee Millioenen ‘echter in zyh vorigen Daat wilde blyven, zo hy den ÿех in еспе: Stad ging. woonen, maar op hét Land bleef, en ging met cene kleine Hoeve, en eene lieve, bekwaame, huis-houdende Vrouw vergenoegde; en zó hy dan verder' zynenотеп fchat enkel aan liefdedaaden beftead; dan zou men her nfet. befpotten, en hy zou gelukkig zyn! Morel is n Zeer braaf Man, maar in dit geval zoud gy hem tot een Wysgeet, tot een. Held, verheffen; en ik géloof, dat hy noch het ander is. Daarby, om Underfellow, me. Elykte  Ales, De Genlis Maar, dit nu Årzüg al cèrs toegeltaan; gy ziet; aan, wat gy begeert. Ik Del dan cèns, dat hy met zulk спе braave, goede, tedere, verflaüdige Moeder ge- zeegend was; dat hy ‘zig met, deeze geliefde Moeder op een Klein Landgoed begaf; dat hy voor Zyn gebruik niet meer dan twaalf'of vyftien honderd Livres hield, en dat hy het overige xn de noodlydenden gaf, dan zfe ik nog duizenden van ver- drietelykheeden voor hem te gemoet. — Welken zyn dié dan? - Morel heeft geen kennis van rfenfchen, noch van beftler van zaken; looze vleijende fchurken zullen zullen zig meester Åап zyn vertrouwen ‘maaken, ondér voorwendfel van hem te onderrigten, en zyn welmeenende yver tot het waare doelein-. de te beflierer. Morel, door hen misleid, bedroogen, befto- len en, arm gemaakt, zal, terwyl hy het goede wilde verrigten, niet anders dan lístige fchurken, lu de te beflierer. Gardens en booswigten Kälte heben. —— Maar, zu hy, in plaats van aan die, nun Nicht dan aan braave lieden zyn vertrouwen gaf? —— Onge tukkig maaken de braaven het minder gedeelte der menfchen bit, en dus zijn die zeer zeldzaam te vinden. Oordeclt nu zelfs eens, hoc veele onwaarfehynlykhecden en zelfs ongerymd- heeden men ‘niet zou moeten aânneemen, om te onderftcllen, dar het mogelyk zou kunnen zyn, dat Morel gelukkig was met Bonderd duizend Livres, zo het lot hem die morgen fchonk. L-— Dat is waar, ‘ook voel ik nu'duidelyk, dat het niet genoeg is, от goed te doen, dat men alleen goed is, maar at теп ock te gelyk wys en voorzigtig moet zyn. Ook be- заг zo even zeide; dat het Raat verheeven te worden. “hen ‘van dien flaat, als Mc- or menfchen eigenlyk, wier. пер Daat is inge, Want; heeden, als mede. de g m-Kenhis, is men ja Ладу en Waarlyk „Belukkig pe ue als ifr zynén' eigenen.oor-; le aangenoomen Daat. kant — Het is dan ‘wel cén eend goede opvoeding heeft L zy maakt ons tot. allés gc- iddelen in dep, tegenfpoed; trotschheid, welke zò dik- zen dwaas vermeestert, of ‘bergen ; zy herftelt.dón af veffchalt middelep, om ons taeden, om de menfchep te ndelyke toegevéndheid voor mhríd aangenaam, cn ft vore waereld tc verfehyric D En wanneer men, gelykgy, myne Kinderen, te regt voclt, wat men hen verfchuldigd is, дап zal men ook insgelyks de meefters en toezienders, aan wien zy een gedeelte van hunne magt hebben overgeven, regt eeren en Lef hebben. Men heeft met deze uitgave de gegestryke Schriften van Ges- "2 faer, netjes gedrukt, in een klein formaat, by een verzählen, dat voor veele Leezers zyn gemak en gevalligheid heeft, ze Mans Schriften zyn, door Че byzondere uitgaven van deze en geene Stukken, die zynen паних byzondere uitgaven van deze en geene Stukken, die  die ons de kuifche Dafne, ea den. tot inkeet gebragten wellustigen Micias, Zo natuurlyk afmaalt. Dus luidt dezelve. | ‚Hillary Dafne was schoon en arm, vroom opgevoed van eene moc- der, die haar vroeg onviel. Zij was thans de dienstmaagd van Mikon. Hij bouwde het landgoed van eeen rijken burger uit Mitylene, en Dafne weidde zijne kudde. Zij ging eens, met ftille tranen, naar het graf van hare moeder, goot eene fchaal vol water uit, en hing kransten aan de takken der heesters, dic zij over het graf geplant hadde. Toen zij bij het graf neder, en zij weende, en sprak: Ó dierbaar aandenken, aan uwe deugd, еп aan uwe godvrees, mijne geliefde moeder! Gij, gij hebt mij- ne onnozelheid gered' Zou ik ooit uwe vermaningen vergeten s die gij mij met eenen vergenoegden lach gegeven hebt, toen gij aan mijnen boezem nederzonkt en ftierft? Zou ik ooit vergeten hoe deugdzaam g I waart; dan, o dan mogen de goede Goden Ümij vergeten, dan moge ik in ellende fterven. en uwe heilige fchim moge mij ontvlieden. Gij, geliefder gij. hebt. mine ор;. chu A aU d CESSNER'S WERKEN: fchuld gered! Alles, ach alles wil ìk aan uwe fchaduw verhaleth ‘vant ik verlatene heb toch anders niemand, aan wien ik met een oprecht vertrouwen mijn hart kan open leggen. 15 hij niet Zoo goedig jegens mij, als een Vader! 6 hoe kan ík » zoo veel goedertierenheid, van eenen zoo rijken en magtigen e heer, verdienen"! Zoo dacht ik onnozel kind, maar ach! ik was bedrogen. Hij vond mij dezen morgen. in den hof, toen vatte hij mij vriendelijk onder de kin.,, Breng mij,” zeide hij, » vèrfche bloemen, op dat ik mij met haren geur verkwikken , mag, ginds in het myrthenweesje”. Met blijdíchap en ijver gogt ik de schooner, en ik liep met vrolijken haast naar het weesje.,, Gij zijt licht als een Zefir, en ich liep met de Godin vn der bloemen.” Zoo fprak hij, en — Goden, Goden! nog beef ik, door alle mijne beenderen. hij rukte mij op zijnen fchoot, drukte mij aan zijnen boezem, en alles wat de liefde bekörlogs hebben kan, vlocide uit zijne lippen. Ik weende, ik beefde, en ach! ik zou zeker onder de verzoeking bezweken hebben; en nu, ach! Ongelukkig; Niet meer. een onfchuldig kind geweest zijn. Maar ik dacht, „in- » dien uwe vrome moeder u ooit-eenige onkuifche omhelzin » had zien dulden!” Ik dacht het, ik fidderde te rug, en liep weg! Nu kom ik, geliefde! ik kom weeren op uw graf. Ach! dat fk, jong kind, u zoo vroeg verliezen moest! ІК ben een zwakke plant. die den ftok verloor, waaraan ik mij ophield. Deze (hate vol waters giet ik uit voor uwe eerwaardige fchim. Neem deze kranfen, neem deze tranen! Mogten, Ô mogten zij tot uwe beenderen doordringen. En hoor, hoor geliefde moeder! Ach aan uwe asfthe, die hier onder de betraande bloemtjes rust, aam uwe heilige schmieder herhaal ik deze gelofte: deugd en onfchuld, en de vrees der Goden, zullen het geluk mijnes levens wezen. Laat mij maar arm, vrolijk en wel te vrede wezen, en nicts doen, dat gij niet, met eenen vriendelijken lach, zoudt hebben keurd; dan zal ik, gelijk gij eens waart, van Goden en meníchen bemind worden, om dat ik deugdzaam, oprecht en ‚ dienst. 77 7 CONSNEW'S WERKEN. | 4» d'enstvisrdlg, bens en zal ik eens lachend en met vreugdetraanet ор de wangen fterven, gelijk gij geftorven zy „En nu ging zij henen. Vrolijke aandoéningen van deugd doorftroomden haar, еп -blonken uit hare betraande oogen. Zij was fchoon gelijk een lentedag , op welken een zagte regen valt, en evenwel de zon fchijnt ; vrolijk wilde zij tot haar werk weder- keeren: maar Nicias kwam haar op haren weg te gemocte, „ Meisje,” zoo fprak hij, en tranen rolden langs zijne wangen: з, ik heb u op het graf van uwe moeder beluisterd, p Vrees niet, ‘deugdzaam ‚meisje | Dank ‘zij de Goden, dank „ uwe deugd, gij hebt mij tegen het wanbedrijf behoed, dat ik „ uwe onnozelheid verleid zou hebben. Vergeef mij, kuisch :, meisje. vergéef mij, en vteos van mij geene nieuwe misdaad. Ook mijne deugd zegenpraalt. Wees braaf, en deugdzaam, „ maar wees. ook gelukkig. Gindfche boomrijke velden. en de ,; helft van de kudde, die gij gehoed hebr, zijn deuwen. Dat cen » waardige echtgenoot, deugdzaam als gij, het geluk uwes le- , vens zijt Ween niet, deugdzaam meisje, neem het gefchenk, » dat mijn oprecht hart u geeft, en laat ‘mij verder voor uw ge- „ luk zorgen; anders zal het mij mijn geheele leven Keelen, » dat ik uwe deugd beledigde. Vergeet, vergeet mijne misdaad; » gij hebt mij, als eene goede Godheid, van het verderf gered.” Nieuwe proeve gegeeven van zyne uitmuntende Schryfwyze: dezelve is zyner pen volkomen waardig, == en de Vertaaling is Zo fraai, als mèn "er maar zeldzaam uit het Hoogduitsch eene in *t Nederduitsch ziet verfchynen: daarenboven bericht de Heer Mr. R. Feych het algemeinen van een byzonderheid, aanga de Overzetting deezes boeks, die wy ons verfchuldigd achten aan het publiek ook door ons Maandwerk mede te deelen. De Heer C. Groeneveld, bekend door zyne Vertaaling van den Mesfias van Klapffok ‚hadt even voor zynen dood de Vertaaling van dit Werk enderen, doch (echte tien bladzyden van het zelve vertaald hebbende, rukte hem een onverwachte dood uit dit leeven; eene vrouw en vier kleine kinderen agterlaatende, juist niet in de gegenwändigen omftandigheden. De Boekverkooper van Vliet, dit zyn de eige woorden van den Heer Feyth, is inmiddels edel-ə, moedig genoeg geweest, om dit werkje door eene zeer be- kwaame hand verder te laten vertaalen, en zich omtrent de Weduwe Groeneveld te gedragen, even, en meer, dan of haar "Y, zu bekend du drei liefdaadigheid, zeker een enkel exemplaar van cen Werk koopen, "t welk, behalven zyne inwendige waarde, met zulk een, der menschheid verheffend, doel- "Wit uitgegeven werd, en ik heb met wellust myne hand wil. "Len leenen, om dit aan het Publiek bekend te maaken." Chimper, Veldheer van dladyn, Koning van Ferufalem, hadt heilige zwaard van Mahomet in de handen der Christenachen, die Ferufalem onder Hertog Godefroy belegerdene, overgeleverd; zyne minnares Sofronia geeft haar aan als hadt zy dezen roof gepel, ter voorkommen van het plengen van al het Christenbloed in Salem, og geen Aladyn gezwooren hadt indien bem de daader van die misdaad niet bekend werdt. Clorinde, een Perfche Prinses, en groote heldin, die Aladyn in de belegering byftaat, en verliefd is op Olintes, vondt Olintes in ketens, om den gemet, den roof ‚en zoekt hem te verlosfen; doch zyne liefde voor Se-fronia ondekende, verandert haare min in woede tegen Olintes: welke egter door Sofronia's grootmoedigheid zodanig vernietigd wordt, dat zy ter redfter strekt van dit paar, en zich, uit bo Ioosheid van haar min jegens Olintes, doorgrieft. Dit Treurfpel doet, zo uit hoofde van deszelfs schikking als Poëzy, den Heer. Kasteleyn eere aan.. Myne Dichtoefeningen Door DIRK KUIPERS. Je Leyden, by W. H. Gryp, 1786. In gr. 8vo. 122 bl. D: Heer Kuipers gefen, in deeze Dichtstukken, sprechen van eenen zagten toon, en kunnen tot über das beoefening der Dichtkunst. — Alle zyne verfen zyn van eenen zagten toon, en kunnen tot über das het licht ziende Oorlogszangen. Tot een klein proef je fekke: OP EEN DRINKPOCAAL. Waarop de Vriendjchap ‚ die by drinken leeft, Is louter valsch of los, Daar zy by 't ‘Glas heur schon fchynfel geeft’ Is ze ook als Glas zo bros. NIEUWE - ALGEMEENE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN. De Bijbel, door beknopte Uitbreidingen en ophelderendo Aanmerkingen verklaerd, door J. VAN NUYS KLINKENBERG, A.L. М. Th. et Ph. Dr. Hoogl. in de Н. Godgel. en Kerki. Gefch. aan het Illustre Atheneum, en Predikant -in de Gemeente te Amfterdam;, mitsgaders Lid van het Zeeuwsch Genotfchap der Weetenfchappen Ze Vlisfingen. Twaifde Decl. Te Amfterdam, by | Allart, 1786, Behalven het Voorwerk, 396 bladz. іп gr, Bug, Me dit twaalfde Deel loopt de ontvouwing der Dichte kundige Boeken van den Bybel ten einde; als Бевепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепеп , welken in het boek Prediker voorkomen, die men niet wel anders dan als aenftootelyk kan befchouwen; en welken men, gelyk zyn Hoogeer. Waerde zich uitdrukt, met de beginfelen van zeden en Godsvrucht niet een over kan brengen, zonder den tekst geweld aen te doen. Men heeft ze, naemlyk, zyns oordeels, te befchouwen, als ene voordragt van's Vorften overdenkingen, geduurende zynen zondenval; toen hy, van tyd tot tyd al verder afwykende, zich in verkeerde oversleggingen toegaf, en onbetamelyke dingen ter hand. Namt welk al mede geftrekt heeft, om’ hem te leeren, hoe alles ydelheid zy. Wanneer men des Predikers voorftellin gingen van dien aert uit dat gezichtspunt befchouwt, later zich gereder, dan op eenigen anderen grond, verklaren en de Hoogleeraer Delt ons dezelven telkens in dat licht voor; waer over men, uit туле volgende opheldering van Pred. 11: 12 — — 21, enigermate kan oordeelen. IL DEEL. N. ALG. LETT. NO. 2. D (а) 19 50 у. VAN NUYSKEINKENBERG „,(4) 12; Daar na wendde ick mij, om te ien wijsheijt, o Ockfinnigheden ende dwaesheij: verg. Kap. r: 17 (f). Na dar ik, eeblgeu tijd, zoo veel van de vermächtigen dezes levens genooten had, als behoudens de wijs-heid en godsvrucht gefahiedeu kon, begon ik van het rechte fpoor. der gd langzamerhand af te wijken. Hiertoe werd ik vervoerd door de verleiding der vreemde ik tiet wel voor als nog den Godsdienst niet ge- üheel varen: maer, ik nam tevens dwaze en gansch onbe tamelijke dingen bij de hand. Тоеп heb ik de ijdelheid ‘der ondermgen{che dingen, in nadruk, kunnen ontwaer Woie Co Pred. I: 17, ende 7: 28. Dit voorftet Kap. [: 17, welks opbeldering wy, ten fechfem verstande van ‘des Hoogleeraers gevoelen Öbre dezen, ‘niet oneigen geacht hebben, hier te’ plaatzen, luid in zyne uitbreiding aldus:. "O, Eide ick begaf mijn herte, in het begin van mijne Ko- ninglijke' regeering, ik lag "er nij met alle. mijne vermogens "ор toe, om wijsheit ende wetentchap te weten; om in de kennis toe te nemen; eok heb ik naderhand, toen mijn hart door de verleiding der vreemde vrouwen verijld was, de proev genomen van onfinnigheden ende dwaasheijt: ik heb dwaze en gansch onbetamelijke dingen bij de hand gehad: maer, ick ben gewaer geworden, dat ook dit een quelling des geestes is, eene ijdele afmatting van de ziel, welke geen ‘waer genoegen verfchaffen Кап” Naer des Hoogleeraers gedachten spreekt de Prediker van *t eere, Kap. 2: 1—11; en makt vervolgens vers 12 een aenvang van 't meiden,zyner ondervinding en denkwyze, ge. duurende den tyd.van zyn afval; 't welk voortloopt tot Kap, 4: 16. ——— Hieraen volgt een uitftap, behelzende ene aen- genfchakeling van zedelyke lesfen, Kap 4: 17 - 7:14 ——— En nae dezen uitftap keert de Prediker weder tot z " In hoofdon- derwerp, ftellende eerst nog voor ene zyner overdenkingen in de dagen zyner ydelheid, vers 15-22: en gevende verder een verflag zyner denkwyze en waernemingen, toen hy uit zynen zondenflaap ontwaekte: "t welk van Kap. 7: 23, met invlechtinge veler zedelyke lesfen, voortloopt tot Kap. 11: 6: waerop de Prediker zyn boek befluit, met te leeren, boe men wel zal fter- ven, en daertoe by tyds op zyn einde behoort te merken." Кар. 11: 2 -— 12: 8. Wyders behelst Kap. 12: 9- r4. een aanhangfel, het welk in later tyd, onzeker door wien, mogelyk door Koning Hiskias, by dit Boek gevoegd is. Overden, den Bücken, sieben die ijdeld is, ten allen tijde dezelvde: want hoe [аг] een menfche, die den Korner nakomen GI [doen]? of wat zal iemand die na mij komt endervinden? juist het zelvde. De gefteldheid der zaken gelijk ik reeds heb opgemerkt, Kap. ׯ: 4— 11, verandert niet, °t gene dat alrede gedaen is, zal ook in het vep volg gefchieden, en öп de toekomende tijden zullen deftervelingen geen meerder voordeel hebben van hunne pogingen, dan tegenwoordig. 13. De wijsten van den weg der wijsheid en der deugd. Af te wijken; maer, ik was nog niet geheel aen de dwaesheijt overgegeven, zeer duidelijk fagh en bee merkte ick, dat de wijsheijt zo veel uijtnementheijt heeft boven de dwaesheijt, gelijck het licht uitne-mentheljt heeft boven de duijsternisfe. 14. De oogen des wijfen zijn in fijn hooft, by ziet voor uit, hij bemerkt de gevaren welke hem dreigen, en is omzichtig om dezelve te vermijden; maer de fot aet op zijnen weg zorgeloos en onbedacht voort, zonder et nakend gevaer op te merken, hij wandelt als het ware in de duijsternisfe: deze opmerking had mij moeten bewegen „ om tot.den weg der wijsheid en der deugd, welken ik zoo ongelukkig verlaten had, weder te keeren; maer ik raekte ongevoelig al verder verderbene lotgevallen in dit leken onderworpen zijn, bracht mij tot zeer onbeta-melijke gedachten: doe bemerekte ick oock Dat eenerkeij geval hen allen bejegent, dat beide, wijzen en dwazen, aen dezelvde rampípoeden van ditsleven, en ten laetten aen den dood, onderworpen zijn. 15. Dies [ейде ick in mijn herte en bij mij zelven, Gelijk 't den dwafen bejegent, fal 't oock mij felve bejegenen: hoe zeer mijne wijsheid  de dwaesheid en de ondeugd. Dit was de naeste ftap tot mijne verdere afwijking. 16. Want mijne aendacht alleen, binnen de enge grenzen van dit kortftondig leven, bepalende, dacht ik bij mij zelven: daer еп fal in eeuwigheijt niet meer gedachtenisfe van eenen wijzen, dan van eenen dwaes'zijn: bet duurt niet lang na den dood van eenen wijzen, of er wordt even zo min met achting van hem gefproken als van eenen dwaes: аепрей. ° gene dat nu is, en zelvs nu genoemd wordt, dat wort in de toekomende dagen altemael vergeten; ende hoe fterft de wijfe met de fot? 17. Daerom hatede ick dit leven, ik kreeg er vere driet en weerzien in, ik begon te morren tegen de wegen der Voorzienigheid, in plaets van mijnen Schepper gerechtigheid toe te wijzen, want dit werck docht mij quet, dat onder de fonne gefchiet: het beloedie zaken mishaegde mij; еп ik oordeelde, dat de waerueming van dergelijke lotgevallen, beide van wijzen en dwazen, niet met eene alles beftierende Voorzienigheid hefta. Enbaer ware: want, dit was mijn ongelukig Çὰρ, het is al ijdelheijt, ende quellinge des geestes, een wijze heeft even zoo weinig voordeel van zijne wijsheid, als een dwaes van zijne dwaesheid, en een deugdzame heft geen meerder nut van zijne nauwgezetheid, dam een godloze van zijne losbandigheid. Tot welke Grodonteerde edachten kan meu komen, wanneer men eenmael aen de Swraesheid toegeeft, en zich in de ftrikken der zonden laet verwarren! I8. Ick hatede toen oock al mijn arbeijt, dien ick bearbeijdt hadde onder de fonne, in plaets van eenig vermaek te hebben, van de paleizen, welke ik gebouwd, van de lusthoven, welke ik aengelegd, van de (chatten, welke ik verzameld had, kreeg ik er eenen afkeer van. Het berouwde mij, dat ik al dien arbeid gearbeid hadde, om dat ik er niet dan een kortftondig gebruik van heb- ben konde; vermids ik alleen het oog gevestigd had op dit aerdfche leven, fcheen het mij een onverdraeglyk ding, dat ik al dien arbeid, en welligt binnen korten, fou moeten achterlaten aen eenen menfche, die na mij weien zal. - E I9. Want wie weet, of hij wijs fal zijn, ofte dwaes? en hoe dwaes hij ook wezen шоре, evenwel fal hij heerfchen over al mijnen arbeijt, dien ick bear- beijdt hebbe, ende dien ick bear- beijdt hebbe, ende dien ick bear- beijdt hebbe onder de fonne: Dat is oock ijdelheijt. . 20. Daerom keerde ick mij omme, om mijn herte te doen wanhopen over al dien arbeijt, dien ick bear- beijdt hebbe onder de fonne. Het bleev nog niet bij den afkeer; maer ik dwaelde allengskens verder en verder af: ik verviel tot wanhopige gedachten, en begon mij te verbêelden, dat ‘er, in alle de goederen van dit le ven, gegen vermaek of genoegen in het geheel te vinden ware; ik werd über das verdrietig, droevgeestig en wanhopig. 21. Want daer is een meníche, of hoewel 'er een mensch zij, wiens arbeijt in wijsheijt, ende in wetenfchap, ende in gefchickelickheijt is: of schoon een mensch "er zich, met alle mogelijke wijsheid en voor. zichtigheid, op toelegge, om zijnen Ké Ge op eene eerlijke wijze te bevorderen; nochtans fal hij de gruchten van al dien arbeid, binnen korten, verlaten moeten, en overgeven tot fijn deel, aen eenen menfíche, die daer aen niet gearbeijdt en heeft; Dit is oock ijdelheijt ende dit befchouwde ik als een groot quaet, het welk mij wanhopig. aekte, en deed befluiten om allen mijnen arbeid te  op ,, den weg te leiden tot het zo nodig verstand der Н. Schrift; om duidelijk te worden voor enen gemengden " hoop van menfchen; еп belangrijke praktücale onder e werpen aan hunnen geest te vertegenwoordigen," Op het doorbladeren dezer Leerredenen, vinden wy t'over reden, om te betuigen, dat zyn Eerwaerde, in Tt ееп en et ander'opzicht, zo wel aen zyn bedelde voldaen ‘heft, dat, niet alleen de Leden zyner Gemeente, maer ook die van andere Kerkgezinten, welken niet te fterk party trekkeh, zich met ene leerzame (tichting van zynen nut- tigen arbeid zullen kunnen: bedienen. d , Het thans afgegeven Deel behelst tien Leerredenen, “waer van de eerfte gaet over de kortheid en de moeilijk heid van "t menschlijk leyen, naer luid van Pf. XC. 1o: hoedanig een foort van onderwerpen zyn Eerweerde, in de plaets van de gefchiedenis der be/nydinge van gezus, ewoonlyk op Nieuwjaersdag behandelt. De volgende eerredenen fchikt zyn Eerwaerde, by ene beknopte “ Op-heldering van den zaeklyken inhoud der Euangelietekften, ter overwegende van leerryke onderwerpen, die hem de tekst aen de hand geeft. Те weten: Gods wijsheid in de verfchijning der Wijzen uit het Oosten. Matth. И. 1—12. Jefus jeugd en de grondbeginfelen ener Christelyke ich 6f» OVER DE EVANOELIEN. | we dertugt. Luk. Ї. 41 sn De Gezelligheis.. Joh. П. I — 11. 9'ofus heerlijkheid èn de genezing van wee kran. ken. Matth.: Vlll. 1——15. Gods ге id op de wate. sen der Zee. Matth. Vlll. 23 — 27. Gods volmauktheden bij de toelating van het kwade. Matth. ХШ]. 24 — 30. De Nijd. Matth. XX. т -—16. Hoedanig de hindernigfen vaor de kragt van hete Godlijk Woord zijn uit den weg te suinn? Luk. УШ. 4 15. En eindelyk, Moe men het lijden van den Verlosfer tot zijne fligtinge te befchou- wen hebbe? Luk. XVIII. 31 —43. - Zie hier het beloop van 's Mans leerzame bedenkingen over de Gezek- digheid, ter welker befchouwinge hy zich bepaelt, na ene kortbondige overweging van het merkenswaerdige in de Kuangeliegefchiedenis , Joh. П. 1——11. De veríehyning ván Jezus op de Bruiloft te Сапа in Galilea, ep 's Heilands gedrag aldaer, geeft den Leeraer aenleiding tot het tegengaen · дег gedachten van dwaze geestéryvers „ die ongerymdlyk wanen, dat gezelfchap- an pen by te wonen, of aardfche vreugden te fmaken, sẹ ееп kenmerk zy van ongodsdien(tigheid of godtoos- j, heid.” Hiertegen toont zyn izerwaerde, het betamd- jyke en het geoorloofde van den trek tot gezelligheid', tot onderlinge verkering; uit overweging van e tmenfchen natuur, -———- het belang of het voordeel der tnaetfehap- , ——— en de (fm van den Godsdienst. er afhandelen hiervan wekt hy gynė Toehoorders ор dër behoedzaemheid in dezen, en brengt hun ten dien einde de lesen van de wysheld еп den Gódsdienst, ten: dezen opzichte, onder ’t:oog; welken hy: onder drie hoofdles- fen byeen brengt, waer van wy de eéerfte les geheel zub {еп overnemen, р б,» I. Stelt u, by uwe verkering fteeds vaste еп waar- бре oogmerke voor. 't Is niet te zeggen, hoe ve- le oogmerken van den ftervling. mislukken, of hoe ve- le oogmerken van den ftervling. mislukken, of hoe ve- le hunner bedrijven hun rampzalig werden; alleen daarom, ‚ от dat men.z& ófibezonnen begidt, óf er zig in "t geheel gene bepaald en wardig oogmerken bij voorftelt. Wat goeds toch kunt gij in alle die gezelfchappen verwagten, waat d heen gaat, zonder eenig bepaald en wardig oogmerk Belist het daarom eens vooral, wat gij met uwe verke ‘ring bedoeld. De famenkomften zyn beftemd, of: door vriendíchapb en deelneming u eene gepaste Ufpanning te geven in uwe bezigheden. En daar gij redelijke wezens zijt, wat. kan bevamelijken” zijt, dan de. bijeenkormften ' 4 binnen te (lappen, met het oogmerk, om daar een waars ‚dig voedzel te vinden voor "It verstand, voor ’t hart en voor den trek tot vermaak. Daar de reden, de Gods- dienst en het zelfbelang dit maakt tot de ware einden der verkering; hoe dwaas is 't dan niet, of kwade oog- merken, of in t geheel gene bepaalde oogmerken bij uwe famenkomsten te bedoelen? Rampzalige gezelfchappen, daar men niets doet, dan zig onderling den tijd te doe den; daar men, juist, om dat men er zonder doel, zone der waardige oogmerken verfchijnt, geen wezenlijk vere maak geniet, °t hart ledig laat, of laat ik liever zeggen, gelijk ik bhoot, het vernederd en bederfd, Smaakt daar- om de verkering, wanneer, uwe kragten rust en ont. Fapanning vorderen. Koomt daar met het edel doel, om u Onderling op te fcherpen, en door menschkunde uwen geest te verrijken. -—-- Koomt daar, om, in "t midden van uw vermaak, uwe harten te openen tot het aankweken van alle de zagte aandoeningen van Gods- dienst en vriendfchap. | Geen trotschheid noch eigenzinnigheid vernietige immer 't vermaak van eenen. broederlijken omgang. n fchat alle die bijeenkomften voor verlooren, ja voor fchadelijk, daar men niets heeft zoeken toe te brengen, of ter verbetering van "t hart; daar men geen wezenlijk vermaak, geen ware vriendíchap fr*iakte, alleen om dat men ‘er ligtzinnig inkwam, zonder dat men iets deugde zaams, iets waardigs bedoelde,” 2. Des Leeraers tweede les betreft de keuze der Vrien- den, met welken men gemeenzaem verkeert. Men behoort degelven te fchatten, niet naer hun uiterlyk vertoon, maer naer hunne inwendige waerde, naer de deugdzaem- eid, naer het godvruchtlge hunner gevoelens, >noode potters met God of de menfchen zyn te fchuwen; zo ook openbare zondaren, en zelfs ligtzinnige harten. Een vertrouwlyke omgang, ene gemeenzame verkering met dezulken, is te vermyden. En roepen ons plicht en Gods- dienst zomtyds om met hun te verkeren, men zy dan op тупе hoede tegen alle verleiding, en роре zyn gedrag, door befcheidenheid, m enschliefde en Godswasht | zo in te richten, dat het gefchikt moge zyn, om invloed te kunnen hebben op hunne harten. е 3. Hier aen hecht hy eindelyk ene derde les, behelgende ene waerfchuwing tegen de meest gewoone zonden inde verkering, waeronder by wel voornaemlyk de valot gem. OVER DE BVANGELIEN, y gende betrekt. Den geest van liefdelosheid en achtérklap ; — de verregaende eigenliefde en kindere agtige (та om rang en eer; — het achterdochtige, het geveinsde, dat zo vele famenkomften gedwongen doet worden, en ‘er natuurlyk al het genoegen uit verbant; mitgaders eindelyk den geest van overdaed en verfpilling, benevens dien van dertelheid en onkuisheid, die in zo velen der gewoone famenkomften ongelukkig is ingeflopen. "Laetftelyk befluit zyn Eerwaerde deze Leerrede met een korten aendrang zyner voorgedragen Lesfen, by welker waerneming, onze gezelfach pen", gelyk hy zich uitdrukt, „, veel > onbedenklijk veel, in 't genoegliĳke en in 't nuttige zouden запуіппепеп: daar wij zekerfij veel zouden winnen voor onze deugd, voor onze rust en voor eus vermaak, zo wij ernítig befloten; om de lesfen van den Godsdienst, in 't ftuk der verkeringe, beftendig ter harte te nemen". P Christenen van verfchillende Gezindheden, en oder verfchiedenst, gevoeglyk gebeden kunnen worden. In de Gebeden, voor ieder dag der weeke, heeft hy bovenal in agt genomen, dat ze tekens ene zedelyke overdenking tot bun byzonder onderwerp hebben; waer van het vol. Gegende Gebed, op Zaturdag avond, zynde inzonderheid, betrekkelyk tot de kortheid van het leyen, ten voorbeelde kan fremde. Het luid aldus: | T l "aa Vader der Barmhartigheid! Sehepper aller Wezens! Ouderhouder en Verzorger aller fchepzelen! onvermoeid zyt Gy in goedertierenheid, onvermoeid in wel te doen! o! eeuwig en oneindig God, Vriend en Liefhebber der. menfchen!. —— ээ Hoe behoore ik U. te danken voor al het goede dat d у z$. jJ АТЕК ^? Gy my, geduurende deeze gantfche week, van het eerflà tot het laatíte oogenblik, beweczen hebt! Waar zal ik die gevoelens van dankbaarheid ontleenen, die Uwe gro, te onverdiende goedheid waardig is? Waar de woorden, met welke ik -Uwen Lof лаг behoore zou kunnet vermelden. SUN Ik kan niets anders zeggen, дап: Gy zyt myn Vat der! Gy zyt de Liefde! Maar ik ben: onwaardig en veel te gering, alle de barmhartigheid Ik kan niets anders zeggen, дап: Gy zyt myn Vat der! Gy zyt de Liefde! Maar ik ben: onwaardig en veel te gering, alle de barmhartigheid Ik kan niets anders zeggen, дап: Gy zyt myn Vat der! Gy zyt de Liefde! Maar ik ben: onwaardig en veel te gering, alle de barmhartigheid Ik kan niets anders zeggen, дап: Gy zyt myn Vat der! Gy zyt de Liefde! Maar ik ben: onwaardig en veel te gering, alle de barmhartigheid Ik kan niets anders zeggen, дап: Gy zyt myn En trouwe, die Gy my bewyst; ja ik ben niet waardig; dat ik ü Vader порете! Àпретаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждаждажд Bitt meinen arbeiten en verrichten gezegend, en my Uwe goedertierenheid. Op menigvuldige wyzen lasten ondervinden. ten ernst, dat die my deeze week niet laat beluiten, żon; der dat ik beter en U meer behaaglyk zy! Mögten my toch alle zonden, die ik, geduurende deeze zeven dagen, begaan heb, weder in de gedachten komen, eer ik flaa- 3 deeze zonden, en alle de weldaaden, die ik, als Christen en als mensch, te danken heb; op dat.ik, recht 2 len verootmoedigd, my weder van d en genade verzekeren kon! ` barmhartig God, mynen Huisgenootens menfchen, deeze zelfde neigingen, in zy niet roekeloos in zondige zorgeloosà en hunàe zonden en Uwe weldaaden en is dit de laatfte week, dat ik Èуп u uitftorte, o myn God, den ik dëm hog in het úон aanbidde. ; —— 7^ 7c ‚е — Ach! dat deeze Gedachte, did zo Bet kan beware heid worden, ‘niets verfehrikkeljks vor my had! Acht dat ik met vreugde aan het aan(chouwen van Uw. Aatige4 zigt mogt denken! Dat сивзтоѕ myn leven, en het Gen ven me gewin was! Dat ik eene geruste en gelaatend begeerte in my, ondervond, om ontbonden te wordeh, er met ø, myn Heiland, te zyn! SE m s, Ach! Heere, Heere, dat toch eenmaal de zoden deezer wereld in myn hart gedood т bet onzigtbaare en eeuwige. van dag t GE wierd! De eene week ga: by, gelyk de eene dag na den andere myne ziel blyft en vergaat niet! De ter; de eeuwigheid fteeds nader en gi. doe my toch alle ligtwaardigheid en alle zondenmin, met deeze week, afeggen, en morgen ‘heiliger ontwaaken en alle zondenmin, met deeze week, afeggen, en morgen ‘heiliger ontwaaken en eenmaal myne Äпппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппп Euangelium te Dreifchor, en Bürger, als no Kerkleer, te Dirksland. Zondag XXXIX. tot. Lil: IV Deel. Te Utrecht, by С. v. d. Brink Jansz. en de Wed. S. de Waal en Zoon, 1786. In gr. octavo. 4 ÜB. 515 blads. et de afgifte van dit vierde Deel, worde deze Ver: handeling van den Heidelbergchen Catechismus voltooid; welke, in derzelver uitvoering, zeer wel voldaen heeft gen *t verlangen der genen, die, niettegenftaende vele andere echriften over denzelven, nog verlangenen naer een Gehrift, „ ‘tgeen zich wat nader by de uitdrukkingen s van den Catechismus hieldt, °t geen tevens de woor- ſden en de zaken wat oordeelkundiger behandelige; en ÜB. 515 blads. et de afgifte van dit Werk het licht, als de pennevrucht van twee Godgeleerden; maer, overeen. komftig met de belofte reeds by den aenvang gedaen, geeft men nu, by de voltrekking, 