Maleisch-Nederlandsch woordenboek
/ o iViL^w 1 ar., /<(?/ onderrichten; hel informeeren; het vernemen; — onderrichting; in/or- meering; informatie; verneming, / C \Va2^) (raal. iehbari) ar., het onderrich- " y ten enz. betreffend; onderrichtend; inftrmeerend; verhalend; enunciatief, ^2^:^) (voor 'ij^))f ar., plur. \^Lj)y>^], fcm. / c ^ van ^), (J^:^ plur- van JS^. y c iViv^r^,\ ar,, van cene verhandeling of redevoering: het verkorten; ver- korting; kort begrip; compendium. y c 4o\jO>oL I nr., het eigen zijtr, het eigenaar- dig zijn; het toebehooren; het de veiirouwde eenige vriend ^ de boezemvriend zijn; hel intiem zijn; vertrouwehjke; innige vriendscliap; boezemvriendschap , intimiteit, / c [ m jAx^ 1 ar., het met snelheid ontroovcn. y y y c C 3?X\a.^ I ar., het verscheiden zijn; het verschillen: het oneenig zijn; verschil; oneenigheid. In 't mal. ook nog: afwijking: vergissing: ovetireding uil ver- gissing. y c iVaX^) (in H mal. ook wel achtijar), ^^ y y ar, het uitkiezen; verkiezing: keuze; vrije wil. In 't mal. ook nog: keuze der middelen f ter bereiking van een doel; aan- wijzing daarvan; raadpleging daaromtrent: de middelen zetven. Een mal. verb. is sêtïjar, dat echter in een' gekuischten stijl uiet gebruikt wordt; dgngngan ichtijarnja s^ndiri djüiga, geheel met zijn eigen vrijen wil; apa iditijar liii^f wat zullen wij doen?, {\^ ) 'dY.y nemend; ontvangend; overnemend; nemer; ontvangen*; overnemer. iï-) 10 ^ t* t )l {^\^) . plur. van ïjU-]. ^) ar., laatste; uiterste; achterste; laatst ^ enz. gedeelte van iets; eiiide; uafas a. de laatste ademtocht; a. t ah oen, het laatst van hel jaar; a. zaman, einde des tijds; het laatste der dagen; achirnja, hel einde daarvan; ten slotte; »^T>J, tol aan hel einde daarvan; en zoo voorts; i^^ysi] j^) , laatste der letters, (1. i. de y^\ mengacliir, als de laatste enz. komen; achteraan komen; te laai komen; luenga- cbirken, de laatste enz. doen zijn; dwingen de laatste enz. te zijn; achteraanstellen; peng^- achir, wie als de laatste enz. koml enz.; wiens gewoonte hel is, dil te doen; terSehir, aller- laatste; t^rUchir, te laat; acbir-S, zeer laai; laat, eenigzins laat. / c 5 aL> v^ ) (n^al- acliribah) plur. van v«j|^. 2S ^»^ 1 ar., plur. •i-)^K fem. van^T. In 't mal. ook nog: = ar. ï^X) de' laatste lijd; hel levenseinde; hel andere leven; de andere wereld, de andere wereld, in legenoverslelling van doenja, deze weield. ^ ) plur. van J^ Voort.s. : hedendaag- ^ schen (modernes); nakomelingschap. O^) ar., groen; zwart; van kleuren: donker. In 't mal. ook nog: groenheid; groene kleur; groen. y o ^ UVU^\ plur. van IsL. V n^\ ar., het verbergen; verberging; in de '^gramm,: verberging van de ware uit- spraak, speciaal de doffe, nagenoeg nasale uitspraak dei* ^^ vóór sommige letters; me- iig:iclifaken, ecnc lellcr uitspreken mei verberging der ivare uitspnmk; ccne ^J dof, nagenoeg nasaal uitspreken vóór sommige letters. — jA<^) plur. van JuJl^ y / o y^3<"^\ ar., van boler: hel zuiveren: '"van God : hel oprechtehjk en zonder veinzerij vereeren door godsdienst; van mcn- sclien: het oprechfelijk en zonder veinzerij eei^en door vriendschap; zuivering; oprechtheid; zuiverheid van gezindheid. y c s i ^!^A^\ plur. van uJli-. / o ^ VvJ^) plur. van ^jL. 5 ^^^) (mal. aclimarali) plur. van .Ui^. y c s V^-*^ ) plur. van '^j^. y y os AjW>>^ F (raal aebmisali) plur. van (^/-4^^. y 20 d) 9 6 S • *,1^ > ar., Noach. J) >^- 'X^i plur. van ^). y y s 11^ ) iJ^i P'"^- van e:, c t i-). / C ^ )) %i^) Pl"^- ^'^" J'^- / o ^ g 4^) en S^] plur. van ^. Ui ^ > .. . I' * f$ 4jï^) (mal. oeelidwab) plur. van j^\ A c ^ /ï W^\ (mal. aehwilah) plur. van JU-. . 4 i^) plur. van ^ t. / c ^ \U^) plur. c-. van y <é s , \jé^ plur. van S^, JLaatL.) (mal. aelijllah) plur. van JUi-. (3) ada, J5t;w; wezm; bestaan; zich bevindm; voorhanden zijn; idanja, het zijn enz. daarvan ( — iniper., niet zonder lah, is idalab — ) ; mengfada , verkorting van nieng^'daken enz.; J) met de praep. pa da, . bagi of akan beteekent: hebben; bezitteti: t^rlampau h^sar iiviUjiiJtet ivezen daar- van is al te groot, d. i. het is al te groot. Dit ^)d) staat meest altijd aan het slot van brieven, hoofdstukken^ pai'agrafen enz., veelal zonder dat het in eenig grammaticaal verband met een voorgaand woord staat. In die gevallen moet men veronderstellen^ dat d^mikijanlah, zoodanig, uitgelaten is, en dan beteekent idanja: zoodanig is het wezen daarvan, of zoo is het. Keurige schrijvers laten dan ook, in zoodanige gevallen, het woord d Q m i k i j a n 1 a h niet licht weg. Soms echter heeft het betrekking tot een voorgaand woord; mengr&daken, bij verk. nieng^da, aanzijn geveti; voartbrefigeti; scheppen; uit- vinden; leveren; berokkenen; brouwen; Jlla^ enz., zonder dir. obj., heeft, inz. in den redupl. vorm, de beteekenis: dingen te voor- schijn bretxgen [onderwerpen aanvoeren), die niet te pas komen; een voorkomen boven zijn* stand aannemen; keSdaïn, wezen; bestaan; zijn; gesteldheid. ^) I. (in de eerbiedige of hoffelijke spreek- wijze), beradoe, slapen; rusten; b^rSdoe d^ngngan, slapen bij; p^rSdcèwan, slaap; rust; slaapplaats; rustplaats; slaapstede. II., meng^doe, eene Machte inbrengen; zich beklagen; m^nfMOtkfU^ als klacht inbrengen; meng^dcei, eene klacht inbrengen tegen iemand (dir. obj.); verklagen; ftdcËwan, wat iemand als klacht inbrengt, ingebracht heeft of in te brengen heeft; klacht. Jt 21 *CJj)^) lil., nieiig;adoe, tegen een* andei' doen vechten y strijden y loofien (bv. paarden), iwen, rijden, disputeereti; pfüg^doe, wie tegen elkander doel vechten enz. IV. = adat, een woord tol verantwoor- ding of verontschuldiging. — [R.]. V. batav., beradoe, mengradoe, hevig botsen: carambolecrei^ — [B.]. ^ ) adi, by verk. di, — skr. adhi, voortreffe- lijk; uitmuntend. — vroeger een titel voor hoofden, than^ alleen nog in samenstelling- en gebruikelijk; bv. adipati of dipati, titel, die aan hooge staaLsdienaren gegeven wordt: adi radja of di radja, vorst hoven andere vorsten. ys )c3) •*•'•• h^taling; vervulling ;\dSi eene getui- genis enz.: aflegging; zaak ^ die betaald wordt: voorlbenging der stem; het achteraan komen in het gebed (van iemand, die met een' imam bidt). y ^ )ó) pl"^'- ^^^ v--;jf. /c ö)<3)t pïw**- CL^tjOf, gereedschap; werktuig; s^jLjjSLil]ï)d) werktuig det* bepaling ^ d. i. de artikel Jh V)<3) adara (en oedara, of .Jjen .Jt) — skr. adhara, lager gedeelte — luchtruimte tuschen hemel en aarde; de lucht; atmospheer: de zichtbare hemel. ^ .i 0(3) èdaran, dwaasheid; krankzin- nigheid; dronkenschap; liefde. — [c.J. ^)c>) idapön (smst. van ada en pöu) conj., dienende tot verbinding van twee volzinnen, waarvan de tweede eene nadere verklaring bevat van iets, waarvan in den eersten, of ook wel in een' vroege- ren volzin, reeds gesproken is: nu; maar; en\ a. bapa'koe, mijn vader nu\ a. l$gi, wijders; a. akan . . . , wat tiu . . . betreft; a. barang sijap^, een iegelijk nu. • 4)43 ) ocdani, — batav. — zekere bittere tegen de wormen gebezigde vrucht, quisqualis Indica (vgl. makass. en jav. w^ d a n i ); — 't batav. volgt 't bal. klankstelsel, door namelijk o e te hebben, waar 't jav. wa of w^ aan 't begin van een drieletter- grepig, en woe aan 't begin van een tweelettei^repig woord heeft ^gl. oerang- as, oetoe, oel^d, oeribang enz. — [T.]. ^ ) ar., het rijk zijn aan beleefdheid en bevallig heidy van zeden en kef mis. — Met plur. v^toT, de wetenschap van alle dingen, waardoor wij ons voor alle soorten van misslagen kunnen hoeden, of wel van al wat de mensch moet weten , om zich over- eenkomstig zijnen stand te gedragen; hoffe- lijkheid; wellevendheid; welgemanierdheid; 22 ^) beschaafdheid; fatsoenlijkheid; manieren; In *t mal. ook nog: hoffelijk enz,; d^ngngan a., mei hoffelijkheid) bal ik a. onhoffelijk; onwellevend) ongemanierd; onbeschaafd; on- fatsoenlijk. • • / CS -X- l:l?c>^ z- >^T IV. \oS plur. van .Ij. y 43) Sdir, naam van een zeer lekkeren zoulwaler-visch. — [R.]. ■H- \t3) ***^ (^^ oedar), op jaren komende; beginnende oud te worden; over de vijftig; oud; bejaard. — [L,; M.]. jSS ^'j^^^: — -) \t>) a^iMja O^y verk. ^)jd diradja) ^ — skr. a dlii r a dj a — opperste vorst ; regeercfid vorst; opperheer; pantja radja diradja, lijkbaar van een* regeerend vorst. CmJ) Plwr. van ^jó. LlS ) Sóf ^^'9 P'^^^* ^^^^^i^^fbevaltingsver- mogen. y y c •vjO ) \{ys plur. van het voorgaande. / )^\CyS ar., Enoch. i> \c3) ftderjanp — verb. ncd. — Adriaan, wordende hieronder verstaan A. Hoek^ in der tijd secunde teMalaka, en veelal gebruikt in de riouwsctie aangelegenheden. / j^i^} adas, venkel; a. manis, a:nijs; a. p^das venkel. ii OS dUDc>) ("^^'- ad'ijdli), plur. van Uo. r V^ci ' ^^'* v^" koude en hitte: hel iets vatten en geheel doordringen; in de grarnm.: het ondirdi-ukken of wijzigen van eene letter door de daarop volgende zoo als bv. de ^ door de . in ^i^ ra ir ra b- bihi. at>) I- (^" badany), nieiMpadanjp, wachten ^ op iets; afwachten; belagen; p^Hj^dang^, wie op iets wacht; belager — ; plaats, waar verscheiden wegen samenkomen en mcti der- halve elkander kan afwachten; peradang^an, afwachting; belaging — ; hinderlaag; kadan; (smtr.van k^adang), bijwijlen; bij tijd.n; nu en dan. IL, adaiij(-3, bij wijlen; bij tijden; nu en dan. — [M.]. — z. kadang. (w3*c> ) (^^ hadap.), mf ng^adap , met de vooi*zijde toegekeerd zijn naar iets; front malcen nmr iets; zich bevifiden vóór of tegenover iets; vóór zich hebben ^ bv. een werk; zich intensief bezig houden 0) 23 JOj met iets^ bv met dobbelsteenen , de kaart; verschijnen vóór iets; zijne opwachting maken aan iets; tegenover staan aan iets; m^ngadap k^matahari mati^ met de voorzijde naar het westen gekeerd zijn: b^radap iiKËkai k^pad^ radja, ?^/ het gelaal tegen den vorst gekeerd zijn; tegen den vorst opstaan ofoproe- rig zijn; idapaH) wat men vóór zich heeft enz,; aanstaande: voorzijde; ruimte of plaats vóór de voorzijde. — Voor de twee laatste l)et. is de verk. da pan (z. a.) gebr. — iÏJ^J r^tJU) diadapan, aan de voorzijde; vóór (zonder beweging). — i)sl^ (ïSd\^\ k^&dapan, naar de voorzijde; naar voren; vóór {met beweging): pfng^idapan, voorzijde; ruimte of plaats vóór de voorzijde; plaats waar men vóór deih vorst verschijnt; p. róê- muth, voorzijde van een huis; nasiadap-2, stapel van gekookte pwloct, rijst^ met roodgeverfde gekookte eieren gegarneerd, die bij feesten (bruiloften, besnijdenissen enz.), den persoon ten behoeve van wien die feesten gevierd worden, voorgezet wordt, en waarvan deze een weinig gebruikt. L-3<3 ) ?*ap (en dap), pers. soort van tamboerijn. :i;\j<3) adipati, z. adi. c A 1^ ^ i^J ar. uJj, M LJ><3) adoc^, batav. (uit H bal, T.), roeren. — [C. B.], C '^L>i adik (gemeenzaam bij 't aanspreken ook dek en ^^)j jongere broeder of zuster; pra*dicaat van toegcne^ciibcid of vriendscliap jegens jongeren, inz. jegens iemands jongere, of als jongere beschouwde vrouw of beminde. — De Mal. noemt, in de wandeling, tot cene niet te bepalen grens, wijder in vorstelijke familiën, dan bij den gcmeenen man, adik ook iedereen, jonger in jaren, die even ver, als hij zelf of zijne echtgenoot, dan wel als een ander ol diens echtgenoot, van een gemcenschappelijken oorsprong verwijderd is; m^ngadikken, met het woord adik bejegenen ^ d. i.: met of van iemand sprekende, hem adik noemen, i ^^ ^ói pliii*- van (JJ^. i ï A«j(3) (iii^l- adillah), plur. van J.^^. k cl X cl é^ö) 3r., plur. |»j1 en ^jUj), Adam, ^ f^ó) Mp™» batav. (uit 't jav. T.), koel. - [B.]. ^^ ) (maL oedoem), plur. van ^jT. ycl .XrO(^) plur. van ^jT. O .^) I. adoen, keurige, nette opschik , zoowel wat de kleeding enz., als wat het lichaam i^o) 24 -et zelf (haai% baard» nagels enz.) Iictreft; ii]eiig;a- doen, keurig m net opschikken enz. berftdoeii, /ceuri§ efi nel opschikkende zijn: zich keurig en nel opschikkende zijn (hier moet men zicli diri of dirïnja als dir. obj.. of liever als complement van adoen denken); en van daar ook : keurig en nel opgeschikl wordende zijn; d (/ualrc épingles zijn; ildO^lian, wal keurig en nel opgeschikl is; peii|[;adoen , wie keurig en net 'opschikt^ wiens gewoonte het is, zich keurig en nel op Ie schikken. IL, adoeu-^, w. sum., weerschijn, zoo als op sommige stoffen ligt. — [N.j. UI. addnan, jav.\ gevecht hanengevecht - [c.]- (•i(3 )> m^ngradon, lot deeg mengen; tot een menschf een* man vormen: kAöuBii, deeg beslag; peiig^adoii, deegmenger; pengaAon^iU^ deegmenging ; vorming tol eeiC mensch, een man. ^ - c> ) in?n(r?*pM» batav. (bal. p^d^n, T.), drukken, als men een groole bood- schap doet, om zijn slercora kwijt te raken; vgl. men^r^n^ drukken, van een vronw in barensnood. — [H.]. lX>c3) ftdiM*?" (van ad ik), jongere broeder of zuster in de eerbiedige ol hoffelijke spreekwijze. L *' Ji^L%i plttr. van ï)jf. / CS y^^^^ '• P*"^- van^lJ. c ^ II. plur. van «jJ 9 CS ' o t J-> Jic3) en .jjf plur. van .)J / CS S \ A (3 ) (mal. adwirali) plu r. van .Ij. en anaug), inlcrj. van medelij- den, bij eene pijnlijke gewaarwoording van iemands kind, of ook oen ander persoon: och lieve kind; medelijdetide weeklacht met die woorden. . c^^43) ademhal (smsl. van adoeb en hai), inlerj. =adoeli, int; ad®- iiai-^ en adoeh-adc^hai , veelal bij bot zingen, om aan bel slot van een couplet, als eene soorl van geurmaker, door eene enkele slem gezongen Ie worden. * / Ca43) ftdftl, inlerj., ach; helaas. — [R.]. 2$c3) ^d<^^l> (voor afleidingen edoeh) , inlerj. van pijn, verdriet, ol* verwondering: ai; au; ach; oh; he; m^iig:edoeh, weeklagen. peng^doeh, wie weeklaagt; wiens gewoonte hel is Ie weeklagen; weeklager; peiig^edfli'- ban, hel weeklageii: weeklacht. 9 CS yA{^} plur. van JbJ. / CS >Xbc3 ) a^'» P'"**' doehm, zwart; zwartgroen. ^s^) 25 ' Cc3) f^ABli ecnoorlogsgereedscltap. — [L.]. *• / QS i^J^\j>(^) plur. van Ci^.J. •iwt>) plur. van ^J. /c^ av. otI L-**^<^) ar., plnr. bJÏ, beleefd; welopgevoed; • •• ran j/^oec/e opvoeding; geletterd, Iii 'l lual. ook nog: beleefdheid, ^ó\ P'«r. van J'j. /-J /j)i3) ^^'9 openbare uilroeping, inz. aankon- diging van de uren des gcbeds-door den ^;Jj^; meiigradzanken , in 'l openbaar uitroepen of aankondigen. C *0 ) pJ"**- van ^jd. y o . |V^ i3 ' ^^' *^' gehoorzamen; gehoorzaming; gehoorzaamheid. / o^ ^ O 3) plur. vanyi. / o iO i3) 21''-» ^^ <^^» gedenken aan iels. y iw L JÜtS I ar., plur. ^J, puntig; vaardig om /e antwoorden; welsprekend. fió' (mal. idzhi) ar., het veroorloven; het ^toestaan; het inwilligen; verlof; toestem- ming; inwilliging; mal. verb. is ïdjin: di^ngngan lijad^ i. zonder verlof zijn: meno^idzhikeil , veroorloven enz.; iets veroor- loven aan iemand (dir. obj.); met verlof enz. begunstigen. van J. i3) plur. van /j\^t>) plut- van Jjii. / }o3) pl""- van Jjt^. J. L^v •• >> \Oc5 ' ^^-^ ^^l ^*^A herinnet^en; het iets ge- y m S denken; herinnering; vermelding. yó) plur. van J^3. i 5 A)c3) (>ual. adzillah), plur. van JiyJ. / ) 1. ara, naam van een eetbaren zoelwater- visch. II. naam van boomen, die tot de vijge- boomen met gaafrandige bladeren l>ehooren. De gom van sommigen geeft goede vogelUjm; soorten: a. rimba of kajoe a., de grootste soort, een prachtige I)oom, die zoowel uit den grond opgi'oeit, als op andere l>oomen, in de door de vereeniging van takken ontstane halten, waarheen de pitten door vogeluit- werpsel gcliracht worden, als parasiet opschiet. Grooter wordend, zendt dan die woekerboom langs den moederboom wortels naar beneden, die zich langzamerhand in I 26 den grond hechten, hoe langer hoe dikker worden en eindelijk den moedcrhooni dooden; Icrwijl de parasiet- of roofboom zieli Irolsch in de lucht verheft. Van daar het sprcek- ^ woord: pindjam k. a., hef Iccncn ah de /c. a., d. i. zonder het geleende terug Ie gcven^ op de wijze der indische vorsten, zich iels toe eigenen; a. k^I^boek, eene soort, waan^an de vruchten het racest op de europ. vijgen gelijken; a. sijalang; a. uiakanan ptenai. III. naam van vei*scheidene planten, waar- van men niet weet^ hoe zij aan dien genieen- schnppelijken naam komen; soorten: a. djangkit; a. ^masen a. përak, parasieten; a. tanah, saprijk plantje^ dat inde genees- kunde gebruikt wordt; a. hatoe.of a. hê- moet, mosachtige plant, die op rotsen groeit en geneeskrachtige eigenschappen bezit. IV. van voornemen zijn om ecnig kwaad uil f e voeren. — [L.]. V., ara-JS, plein; open veld. — [C.]; jav. (T.). VI. en arali, hwp; veiivachling. — [M.]. i ) I. ari, naam eener vergiftige zeelang; roempoet (ëlar a. :^tampoeng a., naam eener geneeskrachtige plant. IL, ari-2, gedeelte van den buik tusschen navel en schaamdeelen ; onderbuik; de liezen; d€ schaamstreek. ) yi en T.ï plur. van lS^j* Ïc3m) (mal. iradah) ar., hei willen; —de wil. —. yf /M* \]\] plur. van ^>j^] of ^^^]. iJUw \m) (»•»'• ararisali) plur. van ^j^ y s •il / UkO) \ ï oeranyas, batav., de mot (jav. w^rangas). — [T.]. 5 iJ^S ) i ) ar. (nom. unit. KM), zekere hoornen mei doornen, welker bladeren en twijgen een gewoon voeder voor kameelen zijn, en van welker wortels en twijgen tandschuijers gemaakt worden, door het eene einde van een stukje wortel enz. in draden te kk)p()en, waardoor eene soort van kwastje ontstaat. / ys ^O ) \ ) (nial ar5kah), nom. unit. van het voorgaande. — / / <XlL^) \ ) (mal. aramiiiali) , plur. van ^J^^ y y s . van L^j). ^J)\) (aranl), plur ys L^\ \\ plur. van w^y. /^ j^^M) Plwï*- van ^j. *^J^ 27 'J ) ) iribi Hsligheid. — [L.]. i A> 1)1. (en arbub , harbab en liarbab, of • >^ rebab en rebbab) verb. van ujIj^. ui ^ II. plur. van l^. c\j \ ) plur. van ^^. / CS ^ \ i) fein. van X^.f. // CS 3 i) en IftJjt, plur. CL>) > Uü. f , vierde dag der weeky d. i. woensdag; mal. verb. is ^)^. / CS Va-> \) plur.* van t^:J- ^ y CS LU)^V**J J) plur. van U^J. yy CS iXj^ i ) (inal. arbaah), rter. In 't mal. nog: yelal vier; getal van vier; viertal; hoj I Jlfij.f telkens vier; vier aan vier. AjU3 o (mal. arbiah) plur. van ^j. / ^JO \} (mal. arbal), ^o/ v^cr betrekking •* ' ■ ff ff 0 hebbend. ü ) (arit) I. 5acA/ gekromd. II. balav. (en jav., T.), grnsmes. -[B.]. ;^ i) arta (en Qrta, harta en Iierta, of retta) — skr. artha — , goederen; goed; rijkdom; schatten; bezittingen; ^vVd b^nd^^ goederetr, artawan, en artawan, gegoed, rijk. HJ yi prti (en retti), zin; beteekenis; bc- duidenis; begrip; meening; m^ng^erti, den zin enz. van iets vatten; begrij/jen; vatten; verstaan; ^rtinjn, de beteekenis er van; dat is te zeggen; wel te verstaan; q. kal^, beteekenis van eeti gezegde; 5 rang ^., iemand van begrijpen; een schrander mensch; ber- ^rti, een* zin enz. hebben; tijada b., zonder zin enz. seSrti , gelijke zin enz. van denzelfden zin enz. 2U i ) erat (herat en rat), vast ineen ^ zoo als bv. grond, die aangeslampl is; van het lichaam van menschen of dieren: rast — ; van eene binding: strak aangehaald; vastheid; meng^erat, grond aanstampen — ; cene binding strak aanhalen; s^g^uggam Q., eetie handvol, vast ineengedrukt. jj^V>\) z. aria. Jo \) (hindusl. Iiartal, T.) artal (en hartal) geel orpiment. — (z. alal, T.). .)Ji) z. arta. oï ) (mal. iritx), het erven; het de erfge- naam zijfi — ; erfetiis. y CS r'an i,^v^^ y plur. V 'J' ..j ^^s^ 1 ) ardjd^na (en radjiêna) — skr. ar- dj oe n a — de derde der Panda wa's; naam van een' koning met duizend armen; ^J 28 LTJ \ iiJiiim van ecii' der lioogslc bcrgeii op Java. ^ \S ftrtja — skr. artja — ft<!cWew uil den ^ ouden lijd; oudheden (Jav. rQ tja, T.) ; — halav., roeinab ?iVi\di, de huisjes, die op de chineesche graven, sènfioiig, slaan.— [H.]. y CS ^V:^ \ ) plur. ^ oc o^ van ^^ ; |»L>.^U jj J , fc/orrf- verwanlen. ^ CS . \^\) plur. van jl^j. / CS \^^ \} ar. conipar., superl. compar. en su- ^ perl. absol. van >jkd- .. * t> S ) ocrdi, (gewoonlik rodi, T.) — vcrb. curop. — order. — [R. , C.]. y CS - 13 )) 3r., de Jordaan. y CS <0>> \ ) (mal ardijah), plur. van Ij.. cS i i ) (mal. araz), ar., noni. uiiil. ü: . ) , Ixmnien van liet genus der conileras zoo als pijnboonicn, cederen enz. ys ^''i, \ i ) araz, ar. (noni. unil. ïjiO* zekere booinon nicl een zeer hard houl , waarvan uien stokken of knuppels maakt. / CS LJJV) \ ) plur. van qjj. 5 i i) (mal. arzali), nom, unil. van :.t. y ys Z>\ \\ (m^l- arazah), nom. unil . vau j. ). •jgs* i ) I. aras (en haras), vcrb. van ^«yU-, in bet schaakspel: verplaalsing van een stuk, dat tct dus ver een ander stuk (koningin, kasteel of raidshcer) belemmerde (bewaakle), waardoor hel aldus bewaakte stuk vrij .geworden is, en alsnu zijn invloed op een stuk van de tegenpartij uitoefent. Als interj. bij het scbaaksfiel gebruikt, beteekent hel of)gepasl! IL, aras k^rdan (bet. van elk afz. on- bekend), soort van poiTertjes, die met eene zoele of gekruide saus gegeten worden, en het begin maken van een groot mal. i^astmaal. .) I. aris, aangezelle zooni' van iels. zoo als aan zeilen, netten en der- u^j gelijken; lijh in dien zin; randbelegging : aangesel schijnende zoom, dj ar i ng b^ ra ris- ken rotan, een nel mei een lijk van rolling: arisan, wat tol zoom enz. dient, moet of kan dienen; tali a., lijk-louw, d. i. louw van of voor rad, II. w. sum., wordt gezegd van een boek, waarin de overtollige boercëf madd zijn weggelaten, en dat daardoor moeielijker Ie lezen is. [N.]. III., aris-2, een woord, waarvan men te Ri. de l)et. niet kent, ofschoon de volgende panloen bij iedereen bekend is: PQiigkal pcewan dijatas kola, Dip^ngkal d^ijg- iigau aris-arisiy^, Tiiiggallah Icêwan or; 29 C/-J tjciliaja makota, Tinggallah d^ngogan waritz-waritznja. / jgg i ) ares — verb. ned. — anèsi: nien^- ares, in arrest zeilen enz,; pengilres, wie in arrest zet efis.; penfrïrësaiif in airesl setting; arresteering. , jwj kS ar., het afvaardigen , hel zenden van een gezant; — afvaardiging: kunsl- woord, beteekenende, dat iemand, die Mor- hamniads woorden verhaall, eenvoudig zegl:" de gezant (Gods) heeft gezegd, dat enz.,", zonder gewag te maken van den persoon, dqpr wien hetgeen uit den mond van Moebammad gehoord is op den tijd van den verhaler was overgebracht. ) arsat z. arsad. I CS >^^ y cc f^f^ i ) ar., plur. ^. (mal. roesoeb), ^^ magere billen en dijen hebbend, (\jé \ ) ftrsAd en arsat, verb. van *us\^ ^ X cc ^ l?^i* i ) z. het volgende. ^ (bij verk. ook ^la*«.f), Aristoleles. 9 CS Aw i ) plur. van J^. / jyy \ ) (mal. aras^) ar., menschen: schepse- len: zoengeld, inz. voor vergoten Idoed; boete; geschenk Ier verkrijging van de gunst des rechters. / c c3\j!jw \) ar., A^ leiden langs den rechten weg: — lemmg etis. y y CS (J^ \ ) ar., hij heeft langs den rechten weg geleid; AÜ ) C/j^ . ) , God heeft u langs den rechten weg geleid^ of leid e n langs den rechten weg zegt men tot iemand, die iets moeielijks gaat uitvoeren of zich naar cene geheime of -onreine plaats, l»v. een sekreet, een l)ordeel of dergelijke begeeft. / CS iXjiM \) compar., superl. compar. en superl. absol. van ójJ^*. / CS fJ^V P'"""- ^'•'*" ^J / CS dCftC 1) (mal. arrifah), plur. van u^.. I ^c t V CS ^J ) plur. van c < rj' / CS ^.wD i) en ^^j\ ar., wgel, ^ y CS C \ arang: (en liarang^), /roo/, inz. houtskool ^^ (batav. en jav. ar^ng, bal. ad^ng, T.); a. par^, roet; a. batoe of batoe a., steen^ kool; kajoe a., ebbenhout; b^nang a., zwartgemaakte draad, waarmede de tim- merlieden zwarte lijnen trekken (timmer- è' 30 è» mans-meetsnoer?): a. dimcêka, kolen in hel aangezicht f d. i. schande; smaad; m^mbasoh S. d. m., de schande afwasschen: perSraiig- aii, /iolenhrandenj. IL, nraiig:-2, soorl van slag op indischc vaartuigen van den hoofd- naar de voormasl. c ) I. aroeiig: (en haroeiig:), nien^aroeng:, tvaden; doonvaden; kearc^ng^aii, door- waadbaar zijn; artl&n^an, de diepe zee, — Het verband lusschcn vorm en I)ct. is niet te ontdekken; arocng^-Arü^ngraii , plaats in een water, die men kan doorwdden: wadde. II. van de leest: (enger; slank; (engerheid; slankheid (z. ram ping). •X- C- ^ ) aroiif, kruik; steenen flcsch. — [L.]. &> C, . ) I. aring^, gekruld of getand versiersel cencr keris, loopendc aan weerskanten van de einden van de parecrstang (g^andja) schuins naar het lemmet. II. (en hariiq^), intensief riekend; pikant riekend; intensief stinkend, zoo als bv. eenc plaats, waar gedurig gewaterd wordt; me- n^aring^ken, intensief riekend enz. doen zijn (uiaken); een pikant luchtje (adellijk geurtje) .aan iets geven, zoo als bv. de trassie (z. b^latjan); aan sommige indischc spijzen; pf]lg*ar]ilg:, wal intensief riekend enz. doel zijn enz., zoo als bv. trassie, een baringskop en dergelijke; vuig.: gcurmakcr. III., ariiig^-2 (beter: ftraiijp-ariiif ) , naam eener eetbare plant. IV. soek., ader van delfstoffen; volgens sommigen: de laag boven de delfstoffen, C. * V mcnjfcranf , stenen; keninen; kreunen ^^ [van pijn]. y CS t>v,* i ) pliir. van sij y CS "ij >• an Juij y- aze C_3*\J \) phir. V •X- C ^ i) arepi jav., willen; wenschen; vet*- langen; beoogen — ; wil; wensch; verlangen. — [C.]. ^ C V \ ) I- Srlp, gillen. — [C.]; dw / spelling van jjb? (T.). II. (jav., T.), vakerig zijn. — [L.; C.]. ^ L i i ) arpa (en liarpa), batav., harp, — [B ]. C j 4 ) I., bfrarak mei staatsie zich van de eene plaats naar de andere, of ook weder terug begeven, met het oogmerk, om gezien te worden; nieng^arak, op die wijse brengen; pengparak, wie of wat met staatsie enz. rondbrengt; p. angin, statieus voorttrekkende cumulus^wolken, die als ware het den wind ronddragen; p. gantoeug, momentane regenvlaag ; jt^rarikoxt ^ statelijke optocht of omgang; triomftocht: processie — ; stelling, die gedragen wordt; staat siekoets; triomfwagen; arak-ürakan, allerhande mu- o? 51 *^^j] ziekinslrumenfen en andere gereedscièappen ' voor 'i m^^ngaral^. II. Ycrb. van Qjc\ perarakan, plaats, waar araV gestookt wordt; araksiokcrij: peug^Arakan, de gezamenlijke goreedschap- pen voor cene arakstokerij. HL, b^rarakan, z. b^rarak. C j V ), nicnjaroek , (rouw zweren, onder uitvoering, met getrokken kris, van eenigc theatrale passen en andere soms zeer hartstochtelijke bewegingen in het aangezicht van den betrokken persoon, ecne oorspr. ])oegineesche gewoonte, die slechts in enkele mal. staten voor den per- soon van den vorst in gebruik is (Daarbij noemt men den vorst ^ugkau en zich zelvcn akoe); trouw zweren aan iemand; peii;^- aroek, wie de gewoonte heeft ^ trouw te zweren enz; bOêgis itoe bangst pQng- aroek, de Boegis zijn e^n volk, dal de gewoonte heeft trouw te zweren enz, C, *i i ) (en jj^f) ar., wakend; slapeloos; In 't mal. nog: wakend zijn. ^ C, i i) are^f w. sum. — a. kanan. een vlieger^ die van de eene soentiug tot de andere reikt en rechtstandig op de p^rètja (de stok van boven naar boneden) staal. — Van hier parkoe in de phrase tali knnia (nja) pnrkoe — de 2 touwen, waarmede het touw tan den vlieger met 2 plaatsen hoven en onder aan de p^rètja verhouden is, zijn even lang, — [II]. vJUu \ ) ft'k^tl (bengaleesch), batav • f /C.C loods; loodsman: zceloods, — [B.]. ^j\^ \ ) Pl»r. van Jj. ^ \^^;yS \) ^tkoet, gereed: voorbereid, — [C.]. ,.i5 \) arakan, Araean of Arracan, hriische provincie van Achter-Indiê. door de Mal. ook Sijani kiri genoemd. y CS 'j rechterzijde. — a. ka mar i^ deze zijde — [N.]. — z. arah. y CS •• V ) (mal. arkiah), plur. van ^j i^S 1) arik, alleen in öraV-arik. j^ l^^ i ) ai koe 9 batav. ^ de middenstok in / ^ \) compar., superl. compar. en superl. absol. van J.. •• •^ x.fiO \ ) arkijaii (en arekkijan), daarna; daa*op', vervolgens. ^ ijS S) argra, jav., berg. — [C.]. ^j orgol — vcrb. ned. — draaiorgel (vgl. aral, verb. van het ar. {j^f^ os ) erloeng:, orlang: en reloeng:, vlak- temaat, volgens C. van 80 yard vierkant. ^ 4] i ) arlo, oven; fornuis. — [L.]. ^^J^ 32 c;;) 4.1 i) ariödji (en ajer-lodji) ~ verb. ^ ned. — , horologie. j^ i ) Ly iiieiiirüran] , iemand mei een kwaad ooqmcrk in U oog houden of nagaan, zoo als bv. een dief. II. (en iraiu), zijden ufo f, die rondom afhangt — [L.], III., araiii-3, stelling, zoo «ils men bv. gebruikt bij het bouwen van boogc huizen of vaartuigen. ^ i ) eram (ook heram, en ram), meng^eraiii, ineenduihen: ineengedoken zitten; op eieren zitten; broeien; van een' olifant of kameel: nederknielen ; liieng^éramken, doen ineen- duiken enz,; dwingen te — , eieren laten uit broeien; aan uit broeiing onderwetyen, t>V«/0 i) armada (en ërmada) — port. ar- mada— groote oorlogsvloot. iVx) \) armari (en lamari) — port. arma- ar io — kast. ^ü/C O plur. van ^J^j. CS dsj^^^j^ i ) (mal. annidlah) plur. van ^l^« os / —A/O i ) (mal. armaiii),ar., plur. iJUU (mal. aramiiiah), annenisch; Armeniër. ^ w y CS AaJL/0 o (mal. armanijah) fem. van het ^ voorgaande. — Voorts : Armenië. ^ i) (en liaroeii), meng^aroen, eene weeke massa omroeren en daardoor vet^eenige^i met een vocht of iels anders dat er over gegoten of gestrooid is, zoo als bv. half gaal* gekookte rijst met kokosmelk, waarna hel geheel weder gekookt wordt, tot dat de rijst gaar is, of deeg met gest; ftr&naii, ontroering enz. wat omgeroetxl enz. is: omroersel; peng^roen, wie omroert enz: pe]ig:iröenaii9 omroering enz. "^ M >' Sron, rijst, die half gaar gekookt is. — [L.]. * r ) )' ^^^^'' '^'^ *^*"> ^^ sagueerpalm. — [L.]. - i ) oema, wornaenwarna — skr. war na — kleur; tint; schoonheid; luistef* [de twee laatste bet. alleen voor 1]; mengroerita en meng^erna (in hik. en poëzie), zich met schoon- heid of luister voordoen, gew. als adj., zich met schoonheid of luister voordoend; beoema, eene kleur of lint hebben; gekleuf^ of getint zijn; meiiffoeriiaken , eene kleur of tint geven aan iets; kleuren; /iWen; seoerna, dezelfde klmr of tint; van dezelfde kleur of tint. (^^^ i) ar., plur. <^—^if en Jij)^ haas. /•wAMwÜi \) arliUnysoen (jav. mijn jongere zustei') liefkozingswoord jegens een minnares. — [T.]. ^J \ 55 Vi; ^ i ) (en haraa or karau), m^ng^araa, een vocht doorroeren in beweging brengen; er in rondiasfen, bv. om er iels in te zoeken — ; van hetgeen zich in een vocht bevindt, zoo als bv. visch in water: er eene roerende beweging tegen maken, om hem te verjagen; er naar rondtasten; matqi kaïla., groole hoek om haaien (e vangen; b^rSrau raïnjaV^ een godsoordeel ondergaan , door met de hand in kokende olie te roeren. ^ i) eroe, z. röê. r van ^^j . De Mal. gebrui- ^ ken dit woord ook, met sing. bet., bij het noemen van geëerde of geliefde afgestorvenen, en dan komt het nagenoeg overeen met ons zaliger; a. soeltan, de sultan zaliger, eig. de ziel van den sultan. Zij gebruiken het voorts, ter aanduiding der van gebeden vergezelde dood malen, die ter eere van een' afgestorvene, op den 5den, 7den, 40sten, lOOsten dag na het overlijden, soms ook nog jaarlijks (z. k^ndüëri), ge- houdenworden— eene soort van zielmis — ; makan a., zoodanige doodmalen houden; mengfarwahken, met doodmalen gedenken. IL plur. van ^. ■if L ** j ^ i) aroety w. sum., — ilang a., buiten kennis rakend bewusteloos worden. — [N.]. ' 1IAL.-ICEDERL. WOOEDENBOEK. DEEL I. van c/^!; ^.•Oa \) oer&taii, batav. (uit't bal., T.), voorst. — [B.]. *^^ 5' arffida — port. arruda — wijnruit — ruta graveoleus — . — [Div.], — Z. C^|«Xuu . *— ..4 0. i ) Arftwan' (en rSwan), naam van een* eetbaren zoetwater-visch, den beken- den ïkan gaboes van andere gewesten. Gedroogd komt hij, inz. van Siam, in den handel; a. tasik, naam van een* zoulwater- visch, die wel eetbaar is, doch bij sommigen een' jeukenden uitslag veroorzaakt; naam eener kruipende plant, welker bladeren tegen dien uitslag gebruikt worden. •X- / C « \ ) ftröi, naam eener plant. — [C.]. — Denkelijk 't sund. areuj, een liane (T.). 2$ \ ) L ^rah (en harah), richting; strekking; koers; streven; trachten; ook: plaats, werwaarts de richting enz. is; meng^arahken, eene richting enz. geven of aanwijzen aan iets (dir. obj.); in eene richting enz. brengen; van arbeiders: aan het werk zetten. II. z. ara, VI. / r 1 ) (mal. ari) , plur. van i^)j. •• ^^^ s . ^ i) (mal. arl), ^j) arijj (mal. arï) 34 ^^j» en ^j^ (mal. Irl), ar., plur.^)^) en^.tjl (mal. awarï), krib (voederbak); slal; paal: pin die men in den grond staal, om er een beest aan vast Ie binden: touw waarmede men het beesl vastbindt. •jt o i ) irlja, batav., vieren: neet^halen. — [B.]. y os _Lj \ ) plur. van ^^. •^ «ix^ i) oerïbftng^, k^nibang sepütoe^ balav. , (jav. warawaribang* sund. ribaug^ T.) hibiscus rosa sinetisis - IB.]. ■)f-^2>0 \) oerïta. nieiiws; tijding; bericht; — [C], — z. b^rita. k- ui ^ t i. ^ 9 mi (^j\f) 9 (j»^j)j) en i^j)j) (mal. ara- risah), landbouwer, •X- r uio t ) 6rïjas en rijas, de jonge pisang- stam; jav. arès, — [T.]; binnenste of hart van de pisang. — (L. bew.). UI ) ar., vorst. — z. ^/Oif ..jjtj i) erêng^an (herën^n en rëng^an), licht; verlicht van ziekte, smart, kommer enz,; van weinig belang: lichtheid; . verlichting; weinig belang. ^^) \ ) pers., vrij van gebreken; vrij. iXj) i) (mal. Izalab) ar., hel verwijderen; het doen ophouden; het een einde aan iets maken : — verwijdering. paAVO P'^"*- van «ybj van 'ijbi. / c^ uS \) plur. van ^j. ys ( ) y ^^"' voorbestaan (préexistence) eeuwig- heid met betrekking tot het verledefie: wal geen begin maar wel een einde heeft, ys / \ \ ) (mal. azali) ar., van eeuwigheid her: y van eeuwigheid her zijnde. yos (jUo ;) Plwï*- van ^y y CS i\Ai/0 4 ) (mal. azniinah) plur. van ^Uj. <50 \ ) aznah — oorspr. onbek. — soorl van versnapenng. ) ^ \S P'ur. van ^^j. \ Va o plur. van Sjbj ' / os ^A\) ar., plur. ^: (mal. zoehoer), wiV; schit lerend; j^j^) «Xsw^), (/« ^cAiY- terende moskee, naam eener beroemde mos- kee in Kaïro, waaraan eene akademie verbonden is. CS *■ b \] plur. van ^cj U^i; 3B LT (J^\ plur. van Jj /M*) I. asa (en hasa) — skr. asa — , ho&p] verlangen; mfvgis^,^ hopen; verlangen; pcĕtoes a.y er is geen hoop meer; hopeloos; djangan töêwan a. lagi, hoop maar niel meer; b^rSs^ akan sïjang, zijn hoop op hel daglicht vestigende zijn; naar het daglicht verlangende zijn; m^ng^'sak^n t^kkak,/^/ orgaan van defi smaak doen hopen, d. i. door van iels maar een beetje te gebruiken , naar meer doen verlangen; t^kkakhaniba as 9-2, mijn verhemelte verlangt sterk naar meer, d. i. mijn eet- of drinklust is opgewekt, maai* nog niet bevredigd. * IL, ba tav. , = asah. — [B.]. III. wegnemen: verplaatsen, — [L. bew.; C.]. IV, w. sum., vooruitweten; een voorgevoel hebben. — [N.]. V., asi-asi, men., = soewasa; ook naam van een* smakelijken kleinen zeevisch. /M*) I. (jav., T.) asoe (slechts in eenige samenstellingen en spreekwijzen gebr.), hond. IL, asoe-8, kous (mar.). /jys*) as, ar., coU. nom. unit. L-T (mal. asah), mirten. — z. ^^\. /wa ) (of ^_^T asij), ar., plur. UJen Slll, rfe ^ heel kun st uitoefenend; heelmeester; doctor. ^jga) ar., naam van een' boom (mirt.^). — z. /va) Is (en hls), interj. van afkeer of tegenzin, foei. Vaw) ?s* (en Sji), eenig; enkel; een, doch alleen in samenstelling met kcêrang min; tiühan jang ^., de eenige Heer; kwrang e. s^raloes, éen honder-d min een, d. i. negen en negentig, meng^esaken, eenig enz. doen zijn (maketi); als eenig enz. s^t ellen of erkennen; voor eenig houden; m^ngĕsa- k^n dzat alllah, de eenheid van het wezen Gods erkefmen; keesaan, het eenig enz. zijn; eenheid, bv. van God; Uii' (Uli') keesa, (meer gebr. is de all. van Us^, LS kes$, ook wel L^Tkcss^i), adj., eerste: aAy. inde eerste plaats. Uaj) plur. van fJ(. JScX-öV^w ) (mal. asatidah) plur. van jIÜL 2JcX-31aw) (™al- asatidzah) plur van iO. y y s lXaJ)Uaj) plur. van Jllwf. / y s lXaÖvaw) p'ur. van Jlju«>. A JSLw) plur. van ^. c y s a£^Vaw) p'ur. van /«^. f 4" 3* jUT 36 t>vAu ) plur. van J^t. y s f >M Lvy ) ar., plur. ^j»^), grondslag van een gebouw: fondeering; basis. van .lauw. ^ c lï. plur. van .Ik*- 1. AiUM) plur. van jLj. y s l Q VV ,v^\ plur. van u-aiu-f. <\33Lvy) (uial. asakifab) plur. van u-siUf. y s -%Liy ) plur. van p] UI /^ / X) Wi) (mal. asamï), het voorgaande. Sr / 2sV^y ) oesalia — skr. oelsaha, — arbeid; bezigheid: werk; inspanning; aJQr oe- saha, waier door arbeid verkregen; meiig;oe- salia, arbeiden; werken; zich bezig houden; moeite doen; zich inspannen; zich toeleggen op iels; in^ng(Ës(iliak^n dirlnj^» zich inspannen; zich bevlijtigen; peiig;oes^ha) bearbeidei^; bewerker; perAs&hain arbeid; moeite; inspanning; p^ng^uts&liaftn en^ min- der goed^ peiig;oesJiliailn, bearbeiding; be- werking, enz. /•ihXbwj) I- i^siliau naam van een rijkje op de Noordoost kust van Sumatra, onder ned. souvereiniteit. II. soort van Oostindisch batist, minder fijn dan tjTpok. yoji Vaaw ) plur. \ i'an L^^u». /c^ C3Va/vu) plur. van j.w. 4K/^ ) (mal. asali) noni. unit. van ^y*,T. ^«^/sAAj ) asoet (en liasoet, of asoed en ha- soed) — wellicht verb. van het ar. Smj) — meiig;asoet, kwaad stoken; kwaad brouwen; opstoken; is(j^tan, kwaadstoking ; brouwing van kwaad; opstoking; kwaad dat iemand gestookt heeft; peng^asoet, kwaad- stoker; kwaadbrouwer; opstoker, brouwer van kwaad enz,; perasO^tan, kwaadstoking; brouwing van kwaad, opstoking. ^2>NAAj ) asta, (Iiasta, esta en setta) — skr. ha sta, — lengtemaat, van den elleboog tot aan den top van den middel sten vinger; die lengtemaat materieel, om er mede te meten. . -" c I ^e t>wCAM ) en jijuiï ar. (pers.), plur. iVaïH en SjJut, meester; leermeester; gouver- neur, in dien zin; meester in eenige wetenschap of ambacht; doctor; arts. CJ\j^) 37 ^O O JUjuLm) CJ^Vaam ) !• astaka (en sftaka), sioep: pui; balkon. II. tijdelijke troon bij ccnc krooning. — [C.]. / .jwCam ) astaiia — pers. — vorstelijk jmleis; graf stede van heilige o f andere geëerde personen. -?& / c , \ 4A>\jUw ) (spr. istanAdI) en J^juuU] (spr. ist ambd^l) , a r. ^ Con stantinopel. Mal. verb. zijn: Istanibc^l en setamb(feL Ai^VaXaw ) (inal* it»tibaliah) mr., hel toestaan-, hel iets geoorloofd verklaren ; hel als geoQrloofd beschouwen: iiieiig;istibaliah- ken, toeslaan: geoorloofd verklaren; als geoorloofd beschouwen, /Cr C ) ykAAMi ai*-» hel trachten kwijtschelding te erlangen; hel verzoeken om kwijt- schelding; hel afdroegen van de teeldeelen na de afwassching: hel zich matigen; het zich onthouden, inz. van den bijslaap; — verzoek .om kwijtschelding: afdrooging van de teeldeelen, na de afwassching; matiging; onthouding, inz. van den bijslaap. ^UCww) (mal. istiabak) ar., hel uitnoodi- gen, om tol God terug tekeeren;hel uitnoodigen, om zich te bekeeren. — uitnoO' diging enz.; bekeer ing; iuciig:i$titaballkeil, uitnoodigen, om tot God terug te keeren of zich te bekeeren; bekeeren. y<* o yJlKKAj^ ) ar., het zwaar zijn; hel moeic- lijk zijn : — moeielijkkeid; in de granim: mociclijkhcid van hel uitspreken eencr letter. y o c • .•• •• ar., hel uitzonderen; het uitsluiten; — uil zondering : uilsluiting. A^g ) (mal. istidjabah) ar., het ^^Vaau een • • / / gunstig antwoord' geven; van een verzoek, voorn, van een gebed: hel verhooren] — verhooring enz. y y i ^VjsSé^Vaam ) (mal. istidjarah) dv., hel smce- ken om bescherming. y y c jU/ij) (m«l. istlliadlali) ar., het lijden aan bloedvloeiing , na de felüVAAU gewone maandstonden; — bloedvloeiing enz. y Q ^\)(_\wgrL'^Aii\ ar., hel wetten; hel slijpen; hel aanzetten: hel afscheren van het kaar op de schaamstreek; het in toorn ontsteken tegen iemand. y €> o L ^?^\lSfcVJCui ) ai''* het dwingen om een eed te doen; het den ccd op- leggen aan iemand; niciig:istlh1afken, iemand den eed opleggen. y c en -^ y y y y Ö \Vs^\AAw) I- (»»«'. isticharah) ar., hel streven, om iemand welgezind of welwillend jegens zich te maken. 58 i^jLji] II. (mal. isüeharah) en .Uü*^) ar., hel bidden om iels goeds: hel bidden om eene gunst; hel biddcfi om een gelukkig gevolg: hel wenschen om Ie worden geleid lol hel slreven naar hel goede; hel raadplegen van het noodlot, iiiz. door een' droom; s^m ba fa- ja ng i., gebed, inz. na het plegen van een misdrijf of overtreding, om te worden geleid lot hel slreven naar hel goede; gebed om inge- ving in den droom, hoe men Ie handelen heeft. C, ^r^^SXAAJüi ar., hel benoemen door ie- mand van zijn* opvolger, plaalsvei^vanger of sledehouder; nieng^istieli- lafk^n , tot zijn* opvolger plaatsvervanger of sledehouder benoemen. r-^) \<JCiUw) ar., hel allengs doen naderen; y / e^ / / hel allengs naderbij brengen. /cc» LLS ) \cX/Lyu) ar., hel willen bereiken; hél willen verbeteren; het zich hervatten; het zich herstellen. J.C c JlXX^^ ar., bewijs. y y y y %, Afiafeb) ykAMi ar., hel vinden van rust; hel rusten; — rust. y o c jfó yUia) ar., het als slecht beschouwen; y y hel verachten; — verachting. y o c V^ V^am) ar., het verzoeken om oplettend op y /. tets te zijn. f C JCam ) isteri — skr. stri, — gelrouu^e vrouw; huisvrouw; gemalin; echt' genoot [voorn, in de eerbiedige of beleefde taal]; laki istQrï, man en vrouw; beris- tcrï, een vrouw hebben of nemen; met eene vrouw gaan trouwen; meng^st^riken, lol zijne vrouw maken. y i* c VJUjgJsAMi ar., AoÉ verzoeken om water; hel r verzoelcen om regen. y o c ^\jVA/LAAy ) ar., hel zich' ofiderwerpen aan de uitspraak of hel bevel van een' ander; het gehoorzamen; hel zich overgeven; — onderwerping; gehoorzaam. y y ff A^Xri^i^n (nial. istitaah) ar., hel ge- hoorzaam zijn; hel vermogen, iets te doen; — gehoorzaamheid; vermogen, iets te doen. y y c A IV W^^\ (mal. istitalah) ar., het lang zijn; hel zich verlengen. y c c iVilaAAW I ar., hel vragen om hulp: hel ach- ter zich plaatsen van iels, om hel Ie bewaken of te verdedigen; het van buiten opzeggen; het trachten iets geheellijk te we- m ten; — vet*zoek om hulp: zekerheid; duidelijk inzicht; overtuiging. / '^ ^ ^ ^ 2$c^ wüwwM I ar., het als eene gewoonte beschou- wen. In 'l maL ook nog: gewoonte; gebruik; als regel aangenometi gewoonte; in- ^ o ÜjlfÜMi) 59 tl^AJu! gesteld gebruik; insielUng (z. üJlc); Solc SjUIm) gebruiken eh instellingen. ScSVjÜs^w I (uisl* isti^adzah) ar., hel zijne y y y y c •• toevlucht nemen, inz. tot God. ) (mal. isti'arah) ar., het leencn y y van iemand; het ontleenen; — lee- ning; ontleetiing; metapher, y y Q Aj\,jui/j4) (ïual. isti'aiiah) ar., het om hulp vragen, y o ' o l3 ) lXaa^w I <i^*-9 Ae/ gevat zijn; het bij de hand zijn; — gevatheid; behendigheid. y o c ^\juCgü) ar., het zich verheffen; van den / / j dag: hel reeds hoog zijn; — rcr- heffing. y Q  vragen, (^ ^1 ^JlXw) ar» hel ondergedompeld zijn; hef^ alles nemen; het inspannen van alle krachten; hel te ver gaan; het over- drijven; — overdrijving. /cc \VflAAiW } »*'•> A^' öm vergiffenis verzoeken. ^ y y y ii ^ y o y CS AAJ ) «AXaam) ar., ik verzoek God om vergiffenis y ecne gewone uit- roeping van berouw, angst, schrik ot ver- wondering; Ëeue mal. verL. is astag;a fpr- lab, or eenvoudig astagfa. itAA^i) istaiigrg:! (en setang^g;!) , zeker reukwerk, om te branden; röè- mah i., soort van korf, waaronder een konivuur met reukwerk brandt en waarover kleederen ter berooking gehangen worden (z. s^laka). istiiig:g:ar (en seting^g^ar) — port. espingarda — handvuurroer. Dit woord is door s^napang gedeeltelijk ver- drongen en men verstaat er thans gewoon- lijk een lontgeweer onder. y y o ^^A^VfijWi ) (nial. istifadlah) ar., van een gerucht het zich verspreiden; verspreiding van een gerucht. y %* c V gn l\v ) ar., hel naar kennis verlangen; het verzoeken f om onderwezen te wor- den; het trachten te verstaan; het vragen; — vet^langen naar kennis; verzoek om onder ' wezen te worden. / y' c ^)üo\Jl)Cw) (nial. istikamah) ar., het zich oprichten; het rechtop staan; van eene zaak: het behoorlijk gesteld zijn; — rechtheid; fHchtigheid; behoorlijke gesteldheid. r J yo o \.AÜJiUg ) ar., het zich ofnkeeretr, het te- « rugzieti; het toekomstig zijn; — toekomst; toekomende tijd. J 40 y o o \ iC^Aaam ) ai'»> het tets onrein vinden en zich met walging daarvan afwenden. / c c y y y\ nSLMisk ) ar., het zich vestigen; hel rusten; van eenc zaak; het be/ioorlijk inge^ richt zijn — ; het tot bekentenis dwingen; — vestiging; bevestiging, /co irmiijLAij \ ar., het bezitten van de hoogste macht; — souvereiniteit; absolute macht. ^ iJSJCaw ) astaköna (en setekona) — skr.' asiakoiia, — achthoek; veelhoek [hetzij alleen met uitspringende, of met uit- en inspringende hoeken]; acA/Aön/ (octacder); achlvlak; veelvlak (polyeder); kruisvormig ge- bouw (8 uitspringende en 4 inspringende hoe- ken); mdekruis; ordester; soort van diadeem of tiara; 2o soort van doos voor reuliwerk (vgl. astagina, T.); röêmah b^ra, een huis met vier vlcugelgebouwen (tjabang) in het midden van elke zijde. Het hoofdgebouw heet in dat geval katjapöêri. /•jjOs^Xaw ) astagïna (jav., T.), reukdoos. — [C]; 20 manik astagina, een wonderedelgesleente, waardoor men niet verbrandt en verdrinkt, zoo men het in den mond houdt (T). y c ^Kkaj^) ar., het eerbiedig lijk met hnnd of r / mond bedekken en afvegen van den zwarten steen in den tempel van Mekka; van een het aannemen van iets aangebodetis; het vrede maliën; mf ng^Tstilaniken, den zwarten steen in den tempel van Mekka bedekken enz. — \ iels aangebodens aannemen. Jo ^ c yc y c c. cVJCf-MJü ) ar., het gebruik maken van iets; hetiets genieten, in dien zin; — gebruik; genot; ^IjujL.Ï) c:^^, tijd van genot; tijd van bijslaap. y o o \j<j^u</j^) ar., het begeeren, zijn zaad te ejaculccren; het onaneeren. •)t/— -^JUw) astemai, bevelschrift vorst. [h.]. éa^JUm) istimêwa, adv., voornamelijk; in- . zonderheid; in H bijzonder; te meer; a fortiori; adj., bijzonder; speciaal; het bij- zondere enz; i. pöêla of i. lagi,/c meer nog; söêrat i. ïni, deze bijzondere brief; me- ni^stiméwakfii, tot iets bijzonders maken, bv. een* brief; in V bijzonder doen uitkomen, bv. iets in een bewijs of verslag. ^^/jWi) (vgl. istaiqrg:!, T.) estendfi, wie- rook. — [C.]. Vi^^^Vxaa;^ ) ar., het reinigen van die plaats van het lichaam, die door de eene of de andere ontlasting bevlekt is, hetzij door afveging met steentjes of door afwassching met water; — reiniging enz. y c o y y ^y^) 41 UeumT t^. ^ è^AAM ) astaa en ataa, batav.^ of. — [H.]. y ) yCgu ) dir,, hel gelijk zijn; — gelijkheid; cha(- toe listiwa*, ook, met mal. woord- voeging en accentueering; diatt istiw?, linie e/ei* gelijkheid, d. i. de evenaar; de linie, i êXvü) istffiri (en setöri) — port. li is tori — , geschiedenis; verhaal; vertelsel; handeling, die opzien baart en besproken wordt; geval, inz. ergerlijk; praat; praatje; relletje; ruzie; krakeel. I '<J2x^w ) ar., hel uitlachen; het bespotteti;het voor den gek hebben; — uitlaching; bespotting. /cc j j\i2>Uiü ) ar., van het gelaat van iemand: het helder wordeti; het ophelderen; het opklaren; van tranen^ water, regen enz. te voorschijn komen; opwellen; van de oogen tranen vergieten; van een pa^ geboren kind: het eerste geluid doen hooren', iji^mf)ji vleiende inleiding in brieven en andere geschriHen (z. t^rasoel). x^tkAAAw) istfna, eerbiediging van iemands rechten, als persoon; achting, in dien zin; het bewijzen van de eer^ die iemand todwml; het bewijzen van de burgerlijke beleefdheden; iiieiij[;istina, behandelen met eerbiediging van zijne rechten als persoon enz. y c 3 VxAJWwy ) ar. het beginnen; het aanvanget^. y CS e VsX\^j) plur. van ^»1, y CS yJSXAM} plur. van^sw. y c (^^uSïXvm) ar., Isaak. y CS JuS^Uw) plur. van Jswi. y CS \j<SSi\j^) plur. van / c\^) z. ci^^T. ^ ^ OsjsM) plur. van ó^). CS y y cVami (iiial. asad) ar., het verwekken van tweedracht of opschudding. ys cVaw ) ar., plur. s**A, sJf, Jw, OyJ, J^s*^), en SJumU (mal. masadah), leeuw; de leeuw (lecken van den dierenriem). CS (^\^V(mal. oesoed) plur. van cX***!. / cl .iÏlXaw) plwr. van Su,). y CS ) asar, braden, — [R. (D.)]. r:- \ )j>wa) plur. va ^ c \ ) ^AM ) ar., het verborgen houden; — verberging. C i ) ^Ajü ) ar., het verkwisten; het verspillen; — verkwisting; verspilling.. y c Va3) ywg) en (J^)j^) ar., naam van den ^ & 42 e" ) engel des doods, die ook de laalste bazuin zal steken. • «i.a3 ) ywü ) en cUilj^l (?), ar., A-e^a/; serafijn 25 yw ) (mal. asirrah) plur. van ^^. * LL> ybw) aserka — port. accrca — /eii aanzien: (en opzichte. — [R.]. ^ /. OJ^ ) asran — verb. ned, — aslranl; grof; brutaal. ~ [B.]. /J^èsAM / ^^^ //»«Um). 5 i. 