Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
Andere gekleurde oplossingen , gelijk die van berlijnsck blaauw in oxal- zuur , van karmijn in ammoniak , bleken mij voor de proof ongesekikt te zijn , daar de tusschenzelfstandigheid liierdoor niede gekleurd wordt. Om de terpenthijnolie donker genoeg te kleuren is eene enkele aftrekking op fijn gestooten Alkannawortel niet voldoende , maar het aftreksel moet , na gefillreerd te zijn , uog op een zandbad door verwarming worden ingedikt. De op die wijze met kleurstof gevulde doorsneden kunnen echler niet in canadabalsem bewaard worden , daar zij zich hierin ontkleuren. DE BEENDEREN. 287 zcld van verlcngselen van het beenvlies, in do kanalen bin- nen. In bet inwendige der beenzelfstandigheid vormen zij , op de wijze van bloedvaten in bet algeraeen, een net met talrijbe mazen, waarvan dp vorm verschilt naar gelang der gedaanle van bet been. In pijpbeenderen zijn deze mazen langwerpig , in platte beenderen meer onregelmatig veelhoekig. De vorm der kanalen zelve is in de vaste beenzelfstandigheid op de dwarse doorsnede min of meer regelmalig rond of elliptisch , dock , naarmate de beenzelfstandigheid binnenvvaarls sponsacktiger wordt , verwijden zich ook deze kanalen en wor- den eindelijk met elkander in gemeenschap staande , onre- gelmatige holten of ruimten (de zoogenaamde mergruimten) , die door dunne beenplaten begrensd zijn. 184. Om zich eene voorstelling te verschaflen van het ge- heele maakscl der beenzelfstandigheid, en van de wijze boo de vcrschillende tot dusver genoemde deelen daarin gerang- schikt zijn , zal men het best docn dunne geslepen doorsne- den te vervaardigen van het een of ander pijpbeen. Het is taraelijk onverschillig van welk ligehaamsdeel , en van welk zoogdier men zulk een been tot het onderzoek aamvendt, daar het maaksel , met kleine verscbillcn in de bijzonderhe - den , bij alien overeenstemt. De wijze van slijping is vroe- gcr (Dl. II. bl 149) beschreven ; ik voeg er bier slechls bij, dat men zich , in plaats van spiegelglas en amaril , ook van eenen vlakken slijpstcen kan bedienen , mits deze fijn van korrel zij. Ilet onderzoek der doorsneden geschiedt , na deze, op de bovenvcrmelde wijze , onder canadabalsem gebragt te hebben. Op de dwarse doorsnede (PI. III. fig. 42) ziet men dan , dat elk vaatkanaal (a) omgeven wordt van een aanlal conccntrischc lagen , zijndc de doorsneden van in elkander gekokerde min of 288 VOOItREEI.DEN TOT OEFENING. nicer buisvonnige platen. Do becncellcn zijn in dezelfde rig- ting gelegen als deze cn wcl tclkcns 'op de grcnsschciding van twee dier platen. Hunne lioogst fijnc en lalrijke kanaaltjcs staan overal met die dcr naburige cellcn in verband. Op sommige punten bespeurt men , dat , waar twee platen cl- kander begrenzen , zicb korle , zeer fijne streepjes bevinden , die in de rigting der straal van bet vaatkanaal loopen , veel bleeker zijn dan de met lucht gevulde kanaaltjes der becn- celleu en daarmede niet moeten verward worden. Nabij de buiten- en binnenvlakte van bet been zijn dergelijke platen als die , welke de vaatkanalen omringen , maar bier conccn- triscli gelegen met den omtrek van het been , en aan de oppervlaktc doorbroken door de naar binnen tredende vaat- kanalen. Door het onderzoek eener overlangscbe doorsnede (1) wor- den deze uitkomsten nader bevestigd. Daarbij blijkt name- lijk , dat de beencellen in de nabijheid der vaatkanalen (a a) op overlangscbe , met deze evenwijdig loopende rijen staan , beantvvoordende aan de rigting der grenzen der meergenoemde platen. Tevens heeft men bier op vele punten gelegenbeid de zicb als fijne stippels vertoonende mondjes der bcencellen- kanaaltjes in de wanden der vaatkanalen waar te nemen. Wannecr men aldus bet weefsel van zulk een pijpbeen aan geslepen doorsneden heeft onderzocht , kan men sommige bijzonderbeden , inzonderheid het stelsel dcr concentriscbe platen , met nog grootere naauwkeurigheid nagaan aan been , dat vooraf door zoulzuur of salpctcrzuur van zijne kalkzoulcu beroofd is. Men wende liiertoe eebter geen te sterk zuur aan , daar , ten gevolge der gasontwikkeling , de zamenbaug (1) PI. Ill, fig. 43, op de lielft der vergrooling van fig. 42. DE IiEF.NDECEN. 280 ligtelijk vcrbroken zoudc wordcn. Na de behandcling met hot zuur , moeten dc gcvormde deliquescerende zouten eerst door uittrekking met water vcrwijderd wordcn , cn daarna het weef- sel gedroogd. Op de daarvan met een scherp mes gemaakte doorsneden (1) , welke weder in water wordcn opgeweekt , neemt men dan het vollcdigc stelsel der platen op de dui- delijkste en fraaiste wijze waar. De bovengenoemde fijne streepjes worden over hunnen gebeelen omtrek gezien. Bij genoegzame vergrooting biijkt , dat aan elke plaat nog twee grenslijnen te onderscheiden zijn , en somtijds schijnt het zelfs als of daardoor twee verschillende stoffen worden aangeduid , waarvan de eenc , het dikste gedeelte van elke plaat vormende , merkclijk minder lichtbrekend is dan de an- dere , welke de eerste als eene dunne laag omgeeft. Van de beencellen zijn nog allecn de holten duidelijk herkenbaar , doch van de fijne kanaaltjes is nagenoeg geen spoor meer waarneembaar , waarschijnlijk alleen omdat de lucht daaruit verdwenen is en zij zich in plaals daarvan met vocht gevuld hebben. Aan pijpbeenderen van jonge voorwerpen neemt men somwijlen nog een eigen stelsel van zich vertakkende vczelcellen waar (fig. 44) , waardoor de builenste lagen der platen , beboo- rende tot verschillende vaatkanalen, onderling verbonden wor- den. Deze vezelcellen zijn mede , onder den vorm van zeer lange , met lucht gevuldc beencellen , aan geslepen doorsneden ziglbaar , doch minder duidelijk dan na de voorafgaande uit- trekking met zoutzuur. Met azijnzuur bchandeld zwelt zulk eenc doorsnede slechts zeer weinig op, en verloont zich zelfs het gcheele weefsel nog beter dan met erikcl water. In dit opzigt verschilt derhalvc (1) PI. III. fig. 44, gedeelte eener dwarsc doorsnede van het met zout- zuur uitgetrokken hielbcen van een kalf. 10 290 VOORBEELDEN TOT 0EFEN1NG. hot lijmgevend vvcefscl , dat eenmaal verbeend is gcwcest , van datgene , hetwelk die verandering niet heeft ondergaan. In bijtcnde potasch verdwijnt bet na eenigen tijd gehcel , doch de buitenste lagen der platen alsmedc de wandcu der been- cellen bieden lict langst weerstand. Na dit onderzoek aldus verrigt te hebben, zal dat van an- dere beenderen geene zvvarigheid raecr oplevercn , cn zal men daarin gemakkelijk de boven beschreven deelen , ofschoon dan ook eenigzins anders gerangsehikt , telkens weder hcr- kennen. Ik vergenoeg mij dus met bier nog slechts eenige voorwerpen tc noemen , welker onderzoek uit bet een of an- der oogpunt boven andere leerzaam is. 183. Ter erlanging eener algemeene voorstclling van het maaksel van een gebeel been , zijn de gehoorbeentjes van eenen mensch of van eenig groot zoogdier zeer geschikt, omdat men aan zulk een klein beentje de geheele zaraen- stelling bij eene geringe vergrooting gebeel overzien kan. Het meest beveelt zich daartoe de hamer aan , waarvan men , door beurtelingsclie slijping aan beide overvlakten , zonder veel moeite , eene overlangsche doorsnede kan vervaardigen. Het boofd beeft eene holte , welker middellijn ongeveer een derde der geheele dikte van het beentje op dit punt bedraagt. In deze , door eenen ongcregelden omtrek begrensde holte opc- nen zich de vaatkanalen met wijde monden ; op korten af- stand van elken mond splitsen zij zich in twee , drie of vier kleinere kanalen , die zich weder vertakken , welke takken deels onderling anastomoseren , deels zich naar de oppcrvlakte begeven en zich daar openen. In den lials zet zich de in- wendige holte nog voort , doch in den steel onlbreekt zij ; DE BEENDEREN. 291 aldaar bcvinden zich onderschcidenc klcincrc holten , van waar uit de vaatkanalen zich straalsgewijs versprciden , om niet ver van den orntrek zich wcder in dergelijke nog kleinere holten [sinus) te verecnigen , terwijl dan van daar zich eenige takken naar de oppcrvlakte begeven. De rigting der platen en dc rijen der beencellcn zijn meerendeels evenwijdig met den omtrek van het been. De beenige pit in den hoorn van een rund vertoont aan de uitwcndige oppervlakte zeer talrijko groefjes , waarin ver- lengselen van het beenvlies , vvelke de naar binnendringendc vaten vergezellen , gelegen zijn. Zij is hoi , en bevat geene merg- of sponsachlige zelfstandigheid , maar de inwendige oppervlakte van den beenwand vormt naar binnenspringende randen , waardoor ondiepe holten ontstaan , die eenc onrc- gelmatige gedaaute hebbeu , en als het ware herhalingen zijn der holten of boezems in het voorhoofdsbeen , waanncde de beenpit in onmiddelijkc vereeniging staat. Ilet maaksel van den beenwand komt in het algemccn overecn met dat van het voorhoofdsbeen. Neerat men eene doorsnede ter plaatse waar dit been in de hoornpit overgaat , dan ziet men hoe de vaatkanalen in het eene de voortzetting zijn der vaatka- nalen in het andere been. lets hooger worden de vaalkana- len over bet algemeen wijder , hetgeen toeneemt , naarmate men de spits nadert , ahvaar zij minstens dubbel zoo wijd als aan de inplanting zijn , en tevens kleinere mazen vor- men, zoodat derhalve de beenwand des te minder vaste beenzelfslandigheid bevat , hoe digter men bij de spits komt. Van daar ook , dat van eene gcdroogde beenpit , waarin lucht de plaats dcr vroegcr aanwezige vochten vervangen hecft , ecu stukje , nabij de spits afgezaagd , op water drijft , terwijl 19* 292 VOORBEELDEN TOT OEFENING. stukjcs , die uit dc basis of hct midden gcnomcn zijn , da- dclijk zinkcn. — Op sommigc plaatscn , inzonderheid op ecncn kleinen afstand van de inplanling , is de loop der vaat- kanalen zeer regelmatig. Neemt men ecne doorsncde , juist in de rigting der slraal , dan ziet men , dat zij nagenoeg zuiver vierhoekigc inazeu daarslellen. IVabij de spits daaren- tegen is zoovvel hunne eigene gedaante , als die van bet door ben gevormde net, zeer onregelmatig. Hunne openingen aan de beide oppervlakten , waardoor de bloedvaten van weers- zijden binnentreden , zijn regelmatig rond , en veelal op over- langs liggende rijen geplaatst. Het stelsel van beenige pla- ten , dat de vaatkanalen omgeeft , met de daarin zich bevin- dende beencellen , komt overeen met dat der pijpbeenderen , gelijk bet boven geschetst is. In meer dan een opzigt verschillend hiervan is het maak- sel der beenige hoornen van een liert. Deze zijn niet hoi , maar het middcngedeelte vvordt ingenomen door een digt sponsachtig weefsel , terwijl de randen uit vaste beenzelfstan- digheid bestaan. Op eene dvvarse doorsnede ziet men , dat het sponsachtig gedeelte bestaat uit veelboekige holten , waar- in men , zelfs in den reeds gedroogden hoorn , nog de zakvor- mig uitgezette vaten herkent: In de overlangscbe rigting zijn deze mazcn slechts weinig verlengd , en blijkt bet , dat zij een doolhof vormen van in elkander loopcnde gangen , welke door dunne beenplaten vaneen gescbeiden zijn. Voor de waarncming der beenvorming kan bij voorkeur het een of ander pijpbeen van een jeugdig voorwerp die- nen , b. v. van een kalf. Men heeft dan gclegcnhcid den overgang van kraakbcen in been, waardoor bet been in lcnglc DE BEENDEREN. 293 toencemt , tc ondcrzockcn aan overlangschc doorsnedcn dcr epiphysis , genomcn op dc plants , waar de becnzelfstandig- heid door bet kraakbeen bcgrensd vvordt (verg. § 111), tcr- wijl de becnvorming uit het bcenvlies , waardoor bet been in dikte groeit , waargenomen wordt door dunne plaaljes van bet binnenste gedeelte van bet bcenvlies , tevens met bet bui- tensle laagje van het reeds gevormde been , onder het rnikros- koop te brengen. Door bijvoeging van azijnzuur herkent men dan duidclijk , in het nog niet verbeendc gedeelte , de vaten , weiker loop en vertakking reeds gebcel beantwoorden aan die der toekomstige vaatkanalen , terwijl zich daarnevens de op rijen geplaatste klcine elliptische cellen bevinden, die later tot beencellen worden. Deze cellen verschillen niet van die , waaruit zicli elders veerkrachlige vezelcn vormen ; aan somraigen neemt men korte verlengselen waar , doch dc lij- nere kanaaltjes, waarvan de latere beencellen voorzieu zijn , worden niet waargenomen , betgeen zicb gemakkelijk daaruit verklaart , dat zij wegens hunne kleiubcid onzigtbaar zijn , zoolang zij nog vocht bevalten , en bunne vvanden niet ver- bcend zijn. De tanden. 186. Bij den menseb en de meeste overige zoogdieren slemt bet maakscl der tanden en kiezen genoegzaam overeen - om bet in ecne algemeene bcschrijving zamen tc vatlen. Steeds be- slaan zij uit drie verschillende gedeclten , namclijk : 1°. bet tandbeen , dat verreweg de grootste ruimle inneerat , 2°. bet y lazuursel of email , dat dc kroon , en 5°. bet cement , dat den wortcl bckleedt. 294 V00I1BEELDEN TOT OEFEN1NG. Om dc zamcnstclling cn onderlingc verhouding dozer drie gedccltcQ mikroskopisch te kunncn onderzocken , worderi dunne geslcpen doorsnedcn gcvordcrd , die overigcns op dczelfde wijze als die der beenderen (z. bl. 285) bchandeld worden. Bij geringe vergrootingen berkent men dan bet tandbeen aan zijne meerdere donkerheid bij doorvallend , en zijnc witheid bij opvallend Iicht. Een en ander is bet gevoig van de met lucht (1) gevulde kanaaltjes , die, bunncn aanvang nemende aan den binneuwand , vvelke de landholte begrcnst, zicli van daaruit , te midden der glasheldere tusscbenzclfstandigbeid , divergerend naar den omtrck verbreiden. Om dcze opcningen waar te nemen moet de doorsnede zoo vervaardigd worden , dat zij juist langs den binneuwand beengaat en dezc bewaard blijft. Men berkent dan daarin talrijke ldeine ronde krin- getjes , die iets meer langwerpig worden ter plaatse waar de snede hen niet juist loodregt getroffen heeft (2); Op eene geheel gelijke wijze vertoonen zicb ook de tandkanaaltjes op die puntcn , waar zij bij het slijpen dvvars doorgesneden zijn. Vervolgt men de tandkanaaltjes op hunnen weg door het tandbeen bovenwaarls naar de emaillaag , en ter zijde cn be- nedenwaarls naar de cementlaag , dan merkt men daaraau nog verscheidene bijzondcrheden op. Vooreerst geven zij bier cn daar takken af, die niet zelden ook middling anastomo- seren ; deze takken buigen zicb in de nabijhcid der tandbolte vaak bijna reglboekig af, hooger op onder al scberper en scberper wordende boeken. In de tweede plaats is bun loop slecbls zelden geheel rcgt , maar mceslal in meerdere of (1) Dat de inhoud der tandkanaaltjes lucht is , kan op dezelfde wijze als van de beencellen cn liunne stralen (z. hi. 286) worden aangeloond. Ka een verblijf van eenige dagen onder eene luchlledige klok vullen zij zicb geheel met de gekleurde terpen thijnolie. (2) PI. Ill, fig. 47 11, uit den world van eene kies van ecncn niensch. DF. TANDEN. 2 9S minderc male geslingerd. Zijn deze slingcringcn sterk en aaa vele nevens elkander loopende kanaalljes eigen, dan vertoont zich daar ter plaatse het landbeen gevlamd , op de wijzc, die het best van ivoor bekend is. Naar den omlrek toe worden de taudkanaalljes al naauvver cn naauwer. Zij ver- takken zich aan hunne uileinden (1) ; sommige buigen zich aldaar om, inzonderheid die in de nabijheid der emaillaag, zoodat twee naburige kanaalljes te zamen eene lis vormen ; andere eindigen schijnbaar blind , doch het is zeer moeijelijk ware blinde uiteinden te onderscheiden van schijnbare , die het gevolg der geraaakte doorsnede zijn. Somtijds schijnt het dat de fijne kanaalljes zich in het email nog een eind weegs voortzetten , en zelfs dat zij zich in aldaar aanwezige groo- tere langwerpige hollen (fig. 45) openen, doch dit zijn uit- zonderingen ; ook moeten deze holten niet verward worden met de barslen , ontstaan bij de slijping ten gevolge der broosheid van het email. Behalve tandkanaaltjes treft men dikwijls , doch geeuszins altijd , in het tandbeen opeue ruimten (inter globulaire ruim- ten van C z e r m a k) aan , welke , wanneer zij met lucht gcvuld zijn (fig. 45 c) , zich zwart vertoonen en gevormd worden door dat de verbeenende lusschenstof zich hicr en daar bolvormig heeft opgehoopt ( d ) met opcnlaling dier ruim- ten , waarin dan een of meer kanaalljes inmonden, die echler doorgaans aan de andere zijde hunnen weg weder vervolgen. Heeft men tanden met zoutzuur of salpeterzuur op de bij het been (hi. 288) vcrmelde wijze van kalkzouten berooft , dan kan men daarin nog den algemeenen loop der tandka- naaltjes zeer goed zien. Somtijds schijnt het dan , vooral (1) Fig. 45 , gedeelte eener doorsnede van de kroon , - lig. 17 , van den world eener menschclijke kies. 296 VOOIUJEELDEN TOT OEFENING. aan den rand der doorsncdc , als of zich dc tusschcnzelf- standigheid in vezelen scbeidt , doch hct gelukt nict zich met zekerheid van deze zamenstelliDg lc overtuigen. Het email bedekt de kroon , op de wijze van ecn kapje , dat benedenwaarts met eenen scherpcn rand eindigt. In za- mengestelde kiezen, b. v. die van het paard , dringt het die- per door en bevindt zich dan iiiet allecn aan de oppervlakte , maar vormt afwisselende lagen met het tandbeen cn het ce- ment. Op overlangscbe doorsneden blijkt het te bestaan uit vezelen, die dikwijls zeer regclmatig evenwijdig naast elkan- der loopen , soms echter ook eenen meer slingerenden loop liebben , waardoor dan min of meer evenwijdige streepen ontstaan (fig. 43 b ) , die bij opvallend licht witter zijn , dat is het licht sterker terugkaatsen , dan de omliggende deelen , en bij doorvallend licht eene bruine tint hebben. Bovendien loopen de vezelen , welke de onderscheidene lagen zamen- stellen , dikwijls in eenigzins verschillende rigtingen , die el- kander onder eenen meer of minder sclierpen hoek kruisen. Bij genoegzame vergrooting en gunstige verliehting neemt men aan de emailvezelen nog dunne dwarse streepjes waar , welke zich over vcrscheidene nevens elkander gelegen ve- zelen uitbreiden (fig. 46 4). Duidelijker komen deze slreep- jes te voorschijn , wanneer men de doorsuede ecn oogenblik in zwak zoutzuur of salpcterzuur laat liggen en daarop met water afspoelt. Bij voortgezette invverking dezer zuren wordt hct email bijna geheel opgelost , met lernglaling van eene gcringe hocveelheid organische slof, waaraan men echter geene slructuur meer kan waarnemcn. Om de emailveze- len in de overdwarsc rigting te zien , mod men eene door- snede vervaardigen door hct tandbeen been , even onder de plaats, waar dit door het email bedekt wordt. Het gelukt DE TANDKN. 297 namelijk niet om van dit laatste op zich zclve cone doorsnedo te verkrijgen , daar het , uit lioofde zijner hardheid cn broos- heid , te zeer afbrokkelt ora afzonderlijk geslepen te worden. Neemt men echtcr nog een gedeelte van bet tandbeen mede in de doorsnede op , dan treft men daarin allijd plaatsen aan , waar zich de loodregt doorgesneden emailvezelen vertoonen , die daarbij biijken ecnen tamelijk regelmatigen zesboekigen vorm te bezitlen (PI. HI. fig. 46 B). De ceraentlaag bedekt den gebeelen wortel; zij is van on- deren het dikst , wordt bovenwaarts al dunner en dunncr, cn eindigt gewoonlijk scherp ter plaatse waar de emaillaag aanvangt. Zij zet zich ook een eind weegs voort in de hollc van den tand. Het gebeele maaksel van bet cement (1) stcmt overeen met dal van been. Vooral in de dikkere lagen van bet cement zijn de beeuccllen lalrijk , sommige vrij groot en van de gewone uitstralende kanaaltjes voorzien (fig. 47 bb ). Doorgaans lig- gen zij op meer of min regelmatig concentriscb met de tand- oppervlakle loopende rijen , en bovcndien herkent men vaak eene dergelijkc plaalsgcwijzc structuur als ook aan been eigen is. De stralen der bcencellen staan onderling in verband als mede met de uiteinden der landkanaaltjes , zoodat er derhalve lusschen het cement en het tandbeen geene zoo schcrpe grens aanwezig is , als tusschen het email en het tandbeen. Gewoonlijk bevindt zich echter op de plaats (a), waar beide dcelen in elkander overgaan, eene laag, beslaan- do uit een zeer groot aanlal kleiue hoekige hollen , die digt opeen gepakt liggen , en , hoewel vecl kleiner, in vorm overeenkomen met de bovengenoemde interglobulaire ruimten in het tandbeen. In deze holten loopen dan de tandkanaal- (1) PI. HI. fig. 47, gedeelte eener doorsnede van den vvortel eener raen- schelijke kies ; a b cement. 298 VOORBEELDEN TOT OEFEN1NG. Ijes uit , terwijl van dc anderc zijdc cr dc slralcn der bccn- cellen in monden. Vaat- of mergkanalen ontbreken gcwoonlijk in bet cement; bij zeer oude tanden , die eene zeer dikkc cemcntlaag bezitten , treft men ccliter somvvijlen eenige vaatkanalcn nabij bet einde van den wortel aan. Steeds editor komen zij voor in de ce- mentlagen der kiezen van bet paard , waar zij op omstreeks gc- lijke afstanden met opcnc monden aan de oppervlaklc aanvangen. Daar ter plaatse zijn zij tcvens het wijdst. Hunne algemeene rigting is uagenoeg loodregt op de lengte-as; tevens liebben zij eebter eenen eenigzins boogvormigen , tamelijk evenwijdigen loop. Zij splitsen zich in twee, zelden in meer takken , worden al- lengs naauwer in de nabijheid der emaillaag , die bier door eene cementlaag overdekt is, en buigen zich nabij bare grens om. Deze vaatkanalen , ofschoon naauwer dan die , welke elders in de beenzelfstandigkeid voorkomen , stemmen daarmede tocb geheel in maaksel overeen , en aan eene vooraf met zoutzuur van kalkzouten bevrijde kies kan men de concentriscbe plaat- jes waarnemen , welke ook bier de vaatkanalen omgeven. Het zenuwweefsel. 187. Onder alle de weefsels van bet dierlijk ligebaam 1c- veren die, welke tot het zenuwstclsel behooren, de meeste moeijelijkheden voor het onderzoek op. Ook is bet juist op dit gebied , dat nog de meeste belwistc punten voorkomen. Daar cchter met bet praktische deel , waarloc deze Ilandlci- ding bestemd is , eene uitvoerige krilische bcschouwing van de uitkomsten , door andcrcn uit bunne onderzoekingen afgc- het zenunvweefsel. 299 leid , wcinig strookt , zoo zullcn wij ons Iiier even als elders allccn bcpaleD bij de korte vcrmelding van dalgene , waar- omlrent lhans weinig of gecn verschil meer lusschen de on- derscheidene waarnemers bestaat , tevens met aanwijzing hoe men zich op de gemakkelijkste wijze van de juistheid dier feilen kan overtuigen. '188. In de tot het zcnuwstelscl behoorende deelen treft men twecderlei soort van elemenlaire deelen aan , namelijk buizen en cellen. De zenuwbuizen maken het groolslc deel uit van de zich peripherisch verbreidende zeuuwen ; zij vor- men de witle zelfstandigheid van het ruggemerg eu de her- senen , en een gedeelte der grijzc zelfstandigheid van bcide. De zenuwcellen worden aangetroffen in de grijze zelfstandig- heid dier centraalorganen , in de zenuwknoopen en ook op cnkele punten in de zich peripherisch verbreidende zenuwen. In maakscl stemmeu deze elemenlaire deelen bij de onder- scheidene gewervelde dieren zoozeer overcen , dat men ter naauwernood een enkel wczenlijk verschil kan aanvvijzen, en, waar eeuig verschil bestaat , daar dient het vaak ter ophel- dering van sommige bijzonderhcden in de slructuur, die bij de eene dierklassc gemakkelijker waarneembaar zijn dan bij dc anderc. Zoo b. v. is het onderzoek van het maakscl der zenuwen en dcr zenuwknoopen gemakkelijker bij reptilien en visschen , omdal zich de elemenlaire deelen daarbij ligter la- leu isolcreu, uit hoofde der mcerdere losheid van het bind- weefsel , tcrwijl daarentegen , voor het onderzoek der cen- traalorganen, de herseuen cn het ruggemerg van zoogdieren de voorkeur verdicnen , nicl allcen om de hoogerc ontw'ikkc- ling dier organen bij deze dicrklasse , maar ook dewijl zij zich bcler voor dit onderzoek latcn toebereiden. 500 VOORBEELDEN TOT OEFEN1NG. Ilct sprcekt intusschen van zclf, dat bet gezcgdc alleen van de clcmentaire declen geldt en geenszins van de wijze liunner zamenvoeging tot ecn orgaan , cn dat men bovendicn Dimmer uit bet bij de eene dierklasse gcvondene met zekcr- heid tot de overige besluitcn mag , maar dat de op analogic zich grondende waarschijnlijkheid ecrst door opzcttelijke na- sporingen moet bevestigd wordcn. 189. Wanneer men van eene pas uit liet levend diet ge- nomen zenuw , — b. v. den nervus cruralis van eenen kik - vorsch , — een klein stukje afknipt , dit spoedig op een glas- plaatje met naalden uilpluist en dan dadelijk , zonder er eenig vocht bij te voegen , onder bet mikroskoop brengt , dan erkent men daaraan overlangs loopende glasheldere vezelen of buizen , die ten deele door die uitpluizing geisoleerd zijn, ten deele nog een zamenhangend gebeel vormen. Aan deze buizen neemt men in dien toestand reeds dubbele grenslijuen waar , docb , wanneer men bet praeparaat bevocbtigt , komen deze duidelijker, als twee donkere streepen , te voorscbijn (PI. III. fig. 52 a). Tevens vloeit dan , hctzij van zelf , of nog slerker door drukking , een gedeelte van den inboud uit bet geopende buisje naar buiten (b) , en neemt daarbij al- lerlei vormen aan , die ecbter altijd door dezelfde zoo even genoemde donkere streepen begrensd worden. Ook in bet inwendige van bet buisje ondergaat deze vloeibare inboud , gewoonlijk bet merg genoemd , verscbillende veranderingen ; bet trekt zich zamcn , boopt zich bier cn daar op, scbeidt zich op andere punten in afzouderlijke gedeelten , waardoor de zenuwbuisjes ecn gebeel ander voorkomen verkrijgen dan zij oorspronkelijk bezaten. Reeds uit bet uitvloeijcn van dit merg blijkt , dat dc zcnuwvczeleu werkelijk buizen zijn , dal is , II ET ZBNUWWEEFSEL. 501 dat zij ccn eigen vlies of scheede bezitten , hetwelk den vlocibaren inboud omgeeft. Dit vlies is echter zoo dun , dat het aan onveranderdc buizen, zoolang het merg daardoor onmiddelijk oingeven vvordt , niet waarneembaar is. Er zijn echter ver- scheidene raiddelen om het te voorschijn te doen treden. Het eenvoudigste en meest overtuigende , uit hoofde van den ge- ringen daardoor te weeg gebraglen physischen invloed , be- staat in de bevochtiging met eene matig geconcentreerde suikeroplossing. Aan eenige der buizen kan men dan waar- nemen hoe de inhoud zich plaatselijk zamentrekt en zich van den dunnen vliezigen wand verwijdert ( b ). Ook kan men , door uitkoking eener zenuw met alkohol en vervolgens met eene slappe potaschoplossing , het merg , dat uit vet en eene vloei- bare protcinestof bestaat , uit de buisjes , door oplossing in genoemde vochtcn , doen verdwijnen , waarbij dan de zeer bleeke scheeden overblijven. Behalve het vloeibare merg is echter in allc zenuwbuizen nog een het midden innemend vczelachtig ligehaam bevat, de centrale vesel , ook wcl ciscylinder geheeten. Aan vcrsche zenuwbuizen bespeurt men daarvan echter even min eenig spoor als van de vliezige scheede. Het zal echter ter naau- wernood behoeven herinnerd te worden , dat dit geenen grond oplevert , om het beslaan dier centrale vezel te ontkennen , even rain als de aanwezigheid van kernen in de bloedcellen der kikvorschen door icmand in twijfel vvordt getrokken , al vertoonen zij zich ook niet dadelijk in die , welke uit het le- vend dier zijn genomcn. Ook tot het te voorschijn brengen dezer centrale vezelcn zijn een aanlal middclcn aanbevolen. Men herkent haar reeds dikwijls binnen in met suikerwater bebandeldc zenuwbuizen ( b ) , waar zich het merg daarvan af- buigt en min of mcer duidelijk ccn zeer blcek, door regie 502 VOOllBEF.LDEN TOT OEFENINC. lijnen begrensd ligchaam wordt waargcnoraen , dat in het midden der buisliolte bevat is. Zekcrheid verkrijgt men cch- ler eerst door deze vezel afzonderlijk daar te stcllen , lict- geen gesebiedt , vvanneer bij het uilpluizen allecn bet buiten- ste vlies van het buisje is afgescheurd , terwijl de vezel nog zamenhangt met het andere deel , dat in het buisje bevat blijft (fig. 52 c). Dit gedceltelijk afscheuren van het buiten- ste vlies gelukt echter slechts zelden bij de buisjes uit de zenuwen , omdat dit vlies, in weerwil zijner dunheid, taine- lijk veerkrachtig is. De middelen derhalve , die dienen moe- ten , om de vezel vrij daar te slellen , hebben alien ten doel het buitenste vlies broozer en minder veerkrachtig te maken en daarentegen den onderlingen zamenhang der deeltjes , die de vezel zaraenstellen , te versterken , waardoor deze tevens sterker lichtbrekend en derhalve duidelijker zigtbaar wordt. Daartoe kunnen dienen: chromzuur , eene sublimaatoplossing, alkohol , ether en voorzeker nog vele andere vochten. Het best voldoet de volgende handehvijze. Men late eene versche zenuw eenige uren lang liggen in eene oplossing van su- blimaat in water. Vervolgens neme men daarvan een klein gedcelte , brenge het over in eenen droppel water op een voorwerpplaatje , en trekke dit stukje nu uiteen in de over- langsche rigting der buizen , waartoc men zich kan bedienen hetzij van twee kleine scalpellen , die men met de rugzijde op de zenuw houdt , of nog beler van twee in lancetvormige spitsen uitloopende naaldcu (z. Dl. II. bl. 'l l 6). Door deze uitrekking , welke men eenige malen aan de zich vaneen scheidende gcdeellen kan herhalcn , worden talrijkc centrale vezelen over eene groolc uilgestrektheid vrij , soras ter lengle van ecu’ halven millimeter. Zij ziju in dien toesland stijf , voorzien van donkere omtrekkcn en eenigzins ongelijk van HET ZENUWWEEFSEL. 505 dikte. Ook zoude , indicn men deze vezelen alleen in dien staat kendc , de gegroude tegenwerping kunnen gemaakt wor- dcn , dat het de gecongulecrde inkoud der zenuvvbuisjes is , die zick onder dien vorm vertoont , dock ket zoo even ge- zegde, aangaande de mogelijkkeid om deze centrale vczel reeds in enkel suikerwater zigtbaar te maken , bewijst dat zij vver- kelijk als zoodanig in de zenuwbuisjes kevat is , cn dat zij , door sublimaat enzv. , sleckts eene grootere stevigkeid verkrijgt. Wat de sckeikundige geaardkeid der centrale vezel betrcft , zoo zwelt zij in azijnzuur en bijtende polasclioplossiug eerst sterk op en verdvvijnt daarin later 5 met salpeterzuur vvordt zij licktgeel ; zij bestaat dus uit eene proleinestof. Haar vorm is rolrond , gelijk blijkt wanneer men kaar in beweging brengt , door strooming in het vocht le veroorzaken. Of zij eene met eenen inkoud gevulde buis , dan wel een solide draad is , laat zich onmogelijk met zckerheid onderscheiden , hocwel het eerste het vvaarschijnlijkst is. Bekalve de eigenlijke zenuvvbuizen treft men in eene uitgc- plozen zenuw ook nog eene grootere of kleinere hoeveelkeid bindweefsel en veerkrachligc vezelen aan. Bij versche zcnu- wen kan men zick dikwerf van de vliezige geaardkeid van het bindweefsel , dat hier gevonden vvordt , overtuigen , en tevens hoe de plooijen sckijnbare vezelen zijn (verg. § HO). Dit bind- weefsel bekoort aan het ncurileem , dat de gekeele zenuw en desgelijks de afzonderlijke bundels , waaruit deze zamcn- gesteld is , omgeeft. Ten einde zulks waar le nemen , drooge men eene zenuw , en vervaardige vervolgens daarvan dunne dwarse doorsneden. Hieraan kerkent men dan de ronde ope- ningen der lot meerendcels ronde of elliptiscke bundels ver- eenigde buisjcs , alsmede 'de bindwecfselscheeden , waarin deze besloten liggen. 304 V00TU5EELDEN TOT OEFENING. Ecne groote overcenkomst met de boven bcschrcvcn zenuw- buizen hebben ook die , welke de witlc zelfstandigheid van bet ruggemerg zamcnstellen (1). Inderdaad bestaat bet eenige ondersebeid daarin , dat de vliezige wand dcr buisjes bier merkelijk teederder is , zoodat deze zeer ligtelijk sebeurt. Ook ziet men dikwijls bet merg door zijdelingsche openingen naar buiten treden , waardoor deze buizen lioogst onregelmalige vormen kunnen aannemen. Deze teerheid van bet vlies is echter levens de oorzaak , dat het veel ligter gelukt bier de centrale vezel le isolcren , zelfs bij eene bevochtiging met enkel water , mils men , uit hoofde der groote doorschijnend- heid dezer centrale vezelen , tot hare waarneming de verlich- ting eenigzins maligt. Overigens kunnen zij door dezelfde middelen als bij de buizen der zenuwen , in grooter aantal cn soms over eene zeer groote lengte vrij worden daargesteld. Men verwarre echter niet met haar de fijnste baarvaten, die zich mede in grooten gelale in het ruggemerg verspreiden , maar die , behalve aan hunne verlakking , ook nog berkend worden door azijnzuur , waardoor hunne wanden zich nog duidelijker dan vroeger vertoonen , terwijl dan bovendien de legen den wand aan geplaatstc kernen zigtbaar worden. De dikte der zenuwbuisjes is zeer verscbillend. Ilceft men echter eenmaal aan de dikkere buizen , die de gevoels- cn bewegingszenuwcn , als mede de witle zelfstandigheid van bet ruggemerg zamcnstellen , naauwkeurig het maaksel leeren ken- nen , dat zij in den onveranderden loestand bezilten , en de wijzigingen nagegaan , welke daarin door de doorsnijding cn (1) PI. Ill, fig. 43, zenuwbuizen uit de wilte zelfstandigheid van het ruggemerg van een kalf ; a eene weinig veranderde huis , bij e is de cen- trale vezel afzonderlijk zigtbaar ; l> met varikeuze aanzwellingen , bij d naar buiten getreden inhoud ; c met varikeus uitgezette scheede en inboud , waarbij de centrale vezel in het midden zigtbaar is gewoiden. met zenuwweefsel. 503 de daarop volgcnde uitvloeijing van het merg , door bijvocging van verschillende vochlcn en door drukkiug wordcn tc wceg gebragt, dan zal men zich overtuigen , dat ook de allerfijnste buisjes , die de witte zelfstandigheid der hersenen zamenstel- Ien cn ook in de grijze zelfstandigheid van hersenen en rug- gemerg voorkomen , hetzelfde raaaksel bczilten , en dat do aanzwellingcn (varikositeiten) , welke zich bij dezen zeer ge- makkelijk vormen , daaraan niet in den oorspronkelijken toe- stand eigen zijn, Den besten dienst bewijzen hierbij subli- maatoplossing of chromznur , waarmede het ook somtijds gelukt de centrale vezelen van zelfs zeer dnnne buizen te voorschijn te brengen. 190. Ter herkenning der tegenwoordigheid van zcnuwen in zulke deelen , waarin zij niet meer door het mes gevolgd noch de hen zamenstellende buizen behoorlijk onderscheiden kunnen worden, uit hoofde van gelijktijdig aanwezige andere clementaire deelen , zooals epitheliuincellen , bindweefselvezelen, de vezclcellen van organische spieren enzv. , raaakt men het best gcbruik van eene oplossing van bijtende potasch of soda , omdat daarin de zenuwbuizen alllians een tijdlang onveran- derd blijven en gemakkelijk aan hare dubbele omtrekken kun- nen herkend worden , terwijl de andere bestanddeelen daardoor glasachlig doorschijnend worden. Veel moeijelijker dan de enkele bepaling vau het al of niet tegenwoordig zijn van zenuwen in eenig orgaan , is echter het onderzoek aangaande de wijze , waarop de zenuwen peripherisch in de organen eindigen. Algemeen neemt men waar , dat de zenuwbuizen nabij hunne peripherische uiteinden zich verlak- ken , daarbij veel dunner worden en huune donkere dubbele omtrekken verliezcn , zoodat zij zeer bleek worden en men 20 50G VOOIIBEEI.DEN TOT OEFBNING. hunnen verdcren loop dikwijls slechts met grootc moeitc vcrvol- gen kan. Daarbij hebben zij bovendien eenen min of mcer bogtigen loop , dikwijls zelfs zoo , dat zij zich gchcel ombuigen en bet schijnt als of zij in de tegcnovcrgestelde rigting tcrug- kceren en zoogenaamde lissen vormen. Naar male men ecb- ter naauwkeuriger onderzoekt , blijkt het meer en meer , dat deze lissen niet de eigenlijkc uileinden zijn , maar dat de fijnste bleeke vezelen haren loop voortzetten , toldat zij of stomp eindigen , of zich schijnbaar in bet weefsel verliezen. Wij widen bier in geene bijzonderheden treden, welke , zondcr de afbeeldiugen te zeer te vermenigvuldigen , toch moeijelijk ver- staanbaar zouden zijn, maar noemen slechts, als voorbeelden van eenige zeer gemakkelijk verkrijgbare voorwerpen, waaraan men deze eindigingswijze nog het best kan waarnemen : bet gehoorbiaasje van visschen (b. v. van eenen snoek of baars), hetwelk men open knipt en zoo , na bedekking met een glas- plaatjc , onder het mikroskoop brengt ; verders de oogspieren van visschen , en de papillae der tong van eenen kikvorsch. Eene bevochtiging met eene polascb- of sodaoplossing , gelijk door sommigen is aangeraden , is in zulkc gevallen gebeel on~ doelmatig , want terzelfder tijd dat bet algemeene weefsel daardoor in doorschijnendbeid wiut , verdwijnen ook de teedere bleeke vezelen , waarin de zenuwbuizen eindigen. Dikwerf echter is bier drukking nuttig , mits met voorzigtigheid en bij voorkeur door middel van een goed compressorium aangewend. 191. De zenuwcellen zijn van verschillenden aard , al naar gelang van het deel, waartoe zij bchooren. Het eenvoudigstc maaksel bezitten die in de zenuwknoopcn. Echter zijn er aan het onderzoek van de slructuur der zenuwknoopcn of ganglien nog verscheidcnc mocijclijkhcden verbonden. Oin ecu over- HET ZENCWWEEFSEL. 307 zigt tc erlangen van de onderlinge vcrhouding der hen za- menstellende deelen , namclijk van de betrekkelijke plaats , iogcnomen door de zcnuwcellen , en van de in- en uittre- dende zenuwbuizen , zijn in het algemeen de ganglien van kleine zoogdiercn aan te bevelen. Deze worden, ter vermeerdering der doorschijnendheid , met eene potasch- of sodaoplossing bevochtigd , onder het mikroskoop gebragt , en , zoo noodig , aan eene matige drukking onderworpen. Veel onzekerder ecbter worden de uitkomsten van bet on- derzoek , wanneer men , ten einde het fijnero maaksel der zenuwknoopen van den mensch of andere zoogdieren te leeren kennen , deze met naalden uitpluist. Het best verrigt men zulks aan dunne doorsneden, met een scherp mes genoraen van vooraf in spiritus eenigzins verharde ganglien , doch bun weefsel is zoo vast en stevig , dat men , bij het uitpluizen , steeds groot gcvaar loopt van verscheuring en kunstmatigc sclieiding van deelen , die eigenlijk bij clkander behoorcn. Meerdere veiligheid leveren ten dien aanzien de ganglien der visschen , omdat hier de onderlinge zamenhang der deelen merkelijk geringer is , zoodat zij gemakkelijker geisoleerd wor- den. Als voorbeeld kan dienen het ganglion Gasseri van cenen snoek of baars. Bij de uitpluizing daarvan (1) ver- krijgt men: 1° tamelijk dikkc zenuwbuizen, gelijk reeds bo- ven beschreven zijn , 2° zeuuwcellen (fig. 5 1 A) van eenen ellipsoidisclicn vorm , bestaande uit een uitwendig hulsel en (1) PI. Ill, fig. 51, van eenen snoek. Orn het ganglion Gasseri bloot te leggen moeten natuurhjk de bekleedselen der hersenen verwijderd wor- den. Men ziet het dan nabij den wortel van den steeds eene aanzienhjke dikte hebbenden nervus trigeminus , die, verbonden met den n. jucialis , uit de zijdelingsche gedeelten van do medulla oblongata, onder de lobi optici en de lobi posteriores zijnen oorsprong ncemt. 20* 308 vooubeEi.den tot oefeniNG. eenc daarbinncn bcslolen ccl (binncnblaasje ? z. § 121) met korrcligen inhoud en cene kern , 3° zennwccllen (B) , die in verband staan met eene cnkele zenuwbuis , en 4° zeuuwccl- len (C) met twee daarmedc zamenhangende zcnuwbuizen. In de beide laatstgenoemde gevallen heeft er doorgaans op bet punt van zamenhang tusschcn bet hulscl van de buis cn dat der cellen eene vernaauvving of insnoering plaats. Oorspron- kclijk liggen de inwendige cellen (binnenblaasjes ?) tegen de binaenvlakle van bet hulsel aan , doch wanneer men , in plaats van water, eene tamelijk geconcentrcerde suikeroplossing ter bevochtiging aanwendt , dan krimpen de eersten eenigzins za- men , en zoo ontstaat eene opene ruinate tusschen de beide vliezen. Niet zelden dringt dan bet vlocibare merg uit de buizen in deze lusschenruimte en boopt zicb daar tot klom- pjes op , welke men zich vvaebten moet voor normaal aan- wezige bestanddeclen aan te zien. Na deze bevochtiging met suikerwater ziet men nu ook op vele punten de centrale vezel in de buis duidelijk le voorschijn komen en baren regtstreekschen zamenhang met het vlies der inwendige cel. Dit nu zijn de uilkomsten der waarneming. Eene andere vraag is het echter , of deze drie soorten van zenuwcellen , welke men ook wel onder den naam van apolaire , unipo- laire en bipolaire ondersebeidt , als zoodanig in het ganglion voorhanden waren , en niet de beide eersten uit de laatsten ont- staan zijn door afscheuring van eene of de beide buizen , waarin zicb de cel voortzet , iels dat gemakkelijk plaats kan hebben juist op bet punt dcr insnoering nabij de cel. In- derdaad treft men eenige cellen aan , waaraan zulks niet te betwijfelen valt, daar men duidelijk de plaats der afscheuring kan waarncmen , bij anderen daarentegen schijnt daarvan geen spoor tc bestaan , ofschoon steeds dc mogclijkkeid ovcrblijft , IIIiT ZENUWWEEFSEL. 309 dat zich de opening na de afscheuring wcdcr in zoo vcrre gesloten hceft , dat zij mocijelijk te onderscheiden is , of dat zij door den inhoud der cel voor het oog bcdekt wordt. Het hier gezegde aangaande de moeijelijkheid om met slellige zekerheid te beslissen , of eene zenuwcel , die zich in het gezigtsveld van het mikroskoop vertoont , geheel onge- kwetst is , geldt in nog hoogere mate van die , welke in de ganglien van den mensch en de zoogdicren bevat zijn , om- dat daarin de hulsels der ccllen (verkcerdelijk door velen als eene soort van bindweefsel beschouwd) onderling vergroeid zijn , en men bij de uitpluizing alleen dunwandige cellen , meerendeels zonder, sommige met aanhangende verlcngselen bekomt , die slechls zeer zelden zich voortzelten in een ze- nuwbuisje met dubbele omtrckken, dat wil zeggen in zulk een , waarin merg bevat is. Iuderdaad is bet hoogst moeije- lijk alleen op die wijze den oorsprong van zenuwbuizen in de ganglien met afdoende zekerheid aan te toonen, en er moc- ten andere anatomisclie en physiologisehe gronden te baat vvorden gcnomen , om dit bewijs te leveren. Eene uiteen- zelting dier gronden ligl echler buiten ons bestek. Alleenlijk zij hier nog op de oorsprongswijze der zenuwcn bij de onge- wervelde dieren gewezen , omdat er daaronder zijn , waarvan het maaksel der knoopeu slrekken kan lot opbeldering van datgene , wat men bij de gewervelde dicreu slechts met moeite vvaarneemt. Men oudcrzoeke b. v. den slokdarmknoop van eene gewone tuinslak , en men zal daarin den oorsprong der ze- nuwbnizen uit cellen , welke bier bijzonder groot zijn , op de duidelijkste wijze vvaarncmen. 192. De in de grijze zclfstandigheid van bet ruggemcrg cn der hersenen voorkomcnde zeuuwcclleu onderscheiden zich V001U1EELDEN TOT OEFENING. no van die in de ganglion vooral door de talrijkc verlakkingen , unary an zij doorgaans hct uitgangspunt zijn. Deze takken , tamelijk breed aan den oorsprong , splitscn zich wederom in dunnere takken , die op hunnen verderen weg dikwijls al fij- ner en fijner vvorden. Het vlies dczer cellen is altijd zeer dun , somtijds zelfs niet afzonderlijk onderscbcidbaar. Hun inboud is fijnkorrelig, niet zelden plaatselijk opeengehoopl en aldaar bij doorvallend licht bruin van kleur. De takken zijn bleeker en bezitten somtijds eene min of meer duidelijke overlangsche streeping. De meesten bevatten eene , sommige twee of meer kemen. Overigens levert zoowel bun vorm als bunne grootte nog vrij veel verschil op. Ten einde zich eene voorstelling van deze soort van zenuw- cellen te verscbaffen , geeft het ruggemerg van den mensch of van eenig groot zoogdier eene goede gelegenheid. Op PI. III. fig. 50 is een der grootcre zenuwcellen uit de grijze zelfstandigheid van bet ruggemerg van een kalf afgebeeld. Om deze cellen en tevens om bet geheele maaksel van het ruggemerg, en desgelijks dat der hersenen, behoorlijk te kun- nen onderzoeken , is echter eene voorafgaande vcrhardiDg noo- dig. Daartoe kunnen tweederlei middelen vvorden aangewend, namelijk : 1\ cbromzuur met zooveel water verduud , dat het vocht eene donkere maderakleur beeft , en 2°. eene opvolgende plaatsing in alkohol van verscbillende sterkle , eerst in slappen van 9° -10°, den volgendcn dag in sterkeren van 20Q - 25° , den derdcu dag in nagenoeg vvatervrijen alkohol. Bcide deze verbardingsmetboden bebbcu bunne eigene voor- en nadcelcn , die voortvloeijen uit de oorzakcn , waarvan de vcrbarding bier cigcnlijk afbangt. IIcl cluomzuur brengt de HET ZENUWWEEESEL. Oil vcrhardiug le weeg door ecne coagulatie van bet gchcele zc- nuwraerg en van alle overige eiwitbcstanddeelen. Het weef- sel necint daarbij ecne groene klcur aan , cn vvordt vast ge- uoeg om er tamelijk dunue doorsneden van le maken , eu daar het gcheele zenuwmerg gecoaguleerd en vast geworden is , zoo vloeit bet nergens uit , en er onlstaan evenmin vari- keuze aauzwcliingen der zenuwbuizen. Een nadeel van deze methode is de lange tijd , die voor de volkoraene verbarding gevorderd wordt, welke b. v. voor het ruggeraerg van groote zoogdieren tien of twaalf dagen beloopen kan , waartegen cchter het voordeel overstaat , dat de cenmaal verbarde dee- len zich gedurende vele weken , ja maanden ouveranderd la- ten bewaren , zoodat zij steeds voor bet onderzoek geschikt blijven. Eene meer gewiglige schaduwzijde van deze handel- vvijze bestaat ecblcr in de ondoorschijnendheid van zelfs zeer dunne doorsneden , vvelke ondoorschijnendheid juist bet gevolg is van de gcheele coagulatie van het zenuwmerg. 