Bijdragen tot de flora van Nederlandsch Indie? /uitgegeven door C.L. Blume.
Dit water is met een weinig kandij ook goed voor borsikwaien, waarbij men veel hoesten moct: Bij eene. moeijelijke waterlozing, kan men van dit water ook dienst hebben; men doet cen klontje - kandg im de noot, die meu op het vaur zet en digt toedoets als het water kookt, neemt men de noot van het vaur, laat dezelve digt, en plaats die in den dauw, na negem ure des avonds; vervolgens drinkt men des morgens de noot ledig en herhaalt dit drie dagen achtereen. VER- + vem a à (180) VERSCHILLENDE BEN SAMINGEN 23m YAN DE NOOT. Als de noot door eekhorentjes uitgevreten is, noemt men dezelve kalóngkong. Half rijp zijnde, heet de noot pemalam. Nog jonger draagt dezelve den naam van bedantjies en eer dezelve dien naam krijgt, wordt dezelve roe= djakh genoemd ; jonger dan roedjakh; is het eet= bare gedeelte van de noot niet lekkers A A AANMERKINGEN. Men kan negenmaal in het jaar, of om de ander- halve maand, vruchten van den Kokos-boom inoog- sten; door elkander zou ieder boom ieder keer tien of twaalf noten geven; waarvan twee flesschen olie kunnen getrokken worden, Na het plakken der vruchten moeten de boomen sent! de vuilnis er nit geworpen en de verou- derde bladstelen afgehouwen worden, Eindelijk moet ik hier nog bijvoegen, dat de Kokos-boomen als natuurlijke afleiders van den bliksem beschouwd worden, geljk men zelks in eene natuurkundige verhandeling van G. P. le Dulx, ec de ET vervat in het vijfde deel der Verhandeliogen van het Bataviaasch Genootschap, zien kan. * men BIDRAGEN TOT DE FLORA VAN NEDERLANDSCH INDIE, UITGEGEVEN DOOR C. L. BLUME, M. D., cas VOOR DEN BURGERLIJKEN GENEESKUNDIGEN DIENST, DIRECTEUR VAN 's LANDS PLANTENTUIN TE BUITENZORG, ENZ. e 09-99 TDK SPD 2999 ree 4de Stuf. MAD Ek DPA BAL AN IA; TER LANDS DRUKKER IJ. Q.^ 40:20, BĲ DRAGEN LOT DR Foe Oe ROS ———— nis SYNOPTISCHE BESCHRIJVING van eenige planten, behoorende tot de fafnilie der Meliaceën en Ampeliadeén, op eene, in de jaren 1825—1824 gedane reis over Java, waargenomen en beschreven, | MELILAC E AE. TRIB. MELIE Æ. Fructus loculi 1-2- spermi. Semina aptera, ex- albuminosa, cotyledonibus planis. | : MELIA AZADIRACHTA. C M: foliis pinnatis, petiolo tereti, foliolis dimidiato- ! ovatis acuminatissimis grosse serratis, basi inac- qualibus. Habitat: in terris calcareis atque argillosis fre. N quentissima. X \ Floret: Junio, Julio, Aug. etc. ^ Nomen: Mimboo. ME. ( 3627) MELIA SAMBUCIN A. M: folis bipinnatis, foliolis ovato -lanceolatis acu- minatissimis grossè et obtuse serratis laevibus, medio subnovenis , superné et inferne subquinatis , pedicellis et calicibus leprosis. (aff, M. argute.) Habitat : in hortis colitur. : J'loret: fere per totum annum. F pO „Nomen : CIPADESSA — Decandr. Monogyn. L, fam. nat. MeZacearem. Calix parvus, obsolete 5-dentatus. Petala 5, pa- tentia. Filamenta 10, longitudine fere petalorum , emarginata, basi in tubum coalitaz arntherae intus adnatae. | Ovwüriü»i: dn6ulo vinctum, 5-loculare, loculis 2-ovulatis; s/ylus brevis; stigma capitatum , apice 5-dentatum, Capsule? globosa, 5-sulcata, we coccis? Y mohnospermis conflata. An hujus sectionis ? 8 ke CIPADESSA FRUTICOSA. Frutex, foliis impari-pinnatis 5-6-jugis, foliolis ` ovato-oblongis acuminatis integerrimis , vacemis axil“ laribus. compositis. i: "Habitat: circa Buitenzorg et Linga Jattie. i Floret: Septembri —— Novembri, ^ Nemen : Kinadessa, : siad ^ BS. comun Ae 2. | LU n wia or nende mss tent ( 165 do: TRIB. IL TARICHILIESE. Fructus loculi 1 - 2 -spermi. Semina ala destituta; exalbuminosa, arillata; cotyledonibus crassissimis. SANDORICUM. Calix. uxceolatus; - obtuse. 5- dentatus, persistens. Petala 5, lineari -lanceolata. Stamina 10; tubo 10-dentato, intra faucem antherifero. -Ovarium tubulo. membranaceo cinctum, . 5-loculare; loculis 2-ovulatis; Stylus filiformis, apice incrassatus (feré discoïdeus uti in Apocineis), stigmatibus: 5 obtu- siusculis -approximats, - Bacca pomiformis, corti- cata, 5-locularis, loculis 2 saepe abortivis. = Se- mina solitaria; arillata, exalbuminosa; arillus . char- taceus, extus pulposus. Cotyledones crassissimae; Ra- dicula supera, dorsalis. SANDORICUM -INDICUM. S : foliis:5<foliatis, foliolis lato- ovatis acutis, pa- ` niculis elongatis, floribus. aggregatis. Habitat: ía Javae cultis. Floret : Octobr. Januar, Nomen : Sontol, Sentul. SANDORICUM NERFOSUM.- 8: folis 5-foliatis, foliolis ovato - oblongis acumi- natis, paniculis virgatis axillaribus.. (arbor 50 pedum altitudine. ) : - Ha- (164 ) - Habitat: in Montosis Javae insulae: Floret : Octobr, Decbr. Nomen : Ki- Kadjapi. TRICHILIA? RUFINERVIS. T: folis abrupte piratis 5-7-jugis, foliolis subop- pesitis oblongis acuminatis basi rotundatis inae- qualibus in venis subtus petiolis et paniculis vir- gatis rufo - tomentosis; (arbor 40-50 ped; flo- res ignotis Capsula? corticata, globosa, 2-5- sperma: Semina arillo pellucido tunicáta, exal- buminosa. Colyledones erassissimae, oblique sibi incumbentes; extus rugosae; Plumula centralis; minima , pübera.) C Habitat : in sylvis montium Gede et Pangoerangoe. Foret: . í.. : Decbr. fruget. Nomen: Kijujala Lalakki. LANSIUM. Derandr: Monogyn. L. fam. nat: Meliacearum. Calix 5-phyllus, imbricatus. Petála 5, subro- tunda. Stamina 10, in tubum subglobosum apice intus antlreriferum coalita. Ovarium ànnulo. exiguo cinctum, 5-loculare, loculis 2- sporis.. S/y/us cras- $us, s/igmate truncato - radiato. Bacca ecrticata, 5-locularis, loculis nonnullis abortivis. Semina solitaria, (aut ex agglutinatione ovulorum cotyle- donibus lobatis et tali modo embryones 2 in quo- que semine gerentia) baccato - arillata , exalbuminosa, cotyledonibus horizontaliter sibi incumbentibus „ erassissimis. LAN- mm à O ne den a nn mn nnn nn LANSIUM DOMESTICUM. Z: folis pinnatis, foliolis 5-9 altesnis ellipticow oblongis utrinque aanne: Habitat: in Javae insulae regionibus cultis, e + Floret: praecipue Novbr., Jan.; Jun. —— Ang. omen: Duku, Diko, Kokopassan, Bidjitan, APHANAMIXIS, . Hexandr. Monogyn: L. fam. nat. Meliacearuma Calix parvus, 5 - sepalus ; sepalis subrotündis; ime bricatis. Petala 5, owalia,- concava, patentia. Stamina 6, in. globum. connata ; Antherae oblongae, trigonae. Ovaríum annulo brevissinto cinctum , 5-loculare , loculis 2-sporis. Stylus pyrami- datus, triuêter, stigmate simplici. Capsula obo- vata, corticata, 2-5 valvis, 2-5-locularis, valvis medio septiferis. Receptaculum centrale seminifee | rum; Semina solitaria, arillo carnoso lobato ob» voluta, basi umbilicata, exalbuminosa. Cotyledones Crassissimae ; radicula supera. APHANAMIXIS GRANDIFOLIA. Arbor egregia, 80 - ped. altitudine; foliis impari- pinnatis multijugis, foliolis ópposiüs obiongis, pas piculis elongatis axillaribus. Habitat: ad montem Salak, Floret : Martio. Nomen: Kijajula, ( 166 } uo BPICHd RES: Cetandrria Monogyns L. fam. nat. Meliacearume .. Calix urceolatus, irregulariter 4-5 fidus. Petale & rarius 5, ovalis oblonga. Antherae 8 1. 10, tubo ' dentato ad faucem intus adnatae. Ovarium tubulo membranaceo: inclusum, 4-loculare, loeulis 2-sporis, Stylus filiformis , stigmate capitato-depresso. Caps suia subglobosa , coriacea, 2-4-valvis, 2-4-locula» ris, valvis medio -septiferis, Semina solitaria, arillo - carnoso incompleto tecta, exalbuminosa, Cofyvedoe nes crassissimae. Arbores. foliis impari- pinnatis. Genus Guareae proximum. ter - . EPICHARIS CAULIFLORA: E: foliis to- 12 - jugis eum impari, foliolis oppositis ~ oblongis acuminatis basi rotundatis obliquis ad =“ eostam subtus petiolisque mollibus, racemis con= fertis lateralibus. (flores speciosi, magnitudine Sii aurantii, plerumque 8=andri.) ^ - Habitat: im sylvis montanis” Javae insulae, Floret: Jun, —— Septbr. Normen: Pinko, Pinku, EPICHARIS. SERICEA. E: folis 12-15-jugis cum impari, foliolis subop& positis oblongis . „acuminatis basi parum attenuatis inacquaübus ad costam subtus pubescentibus " i : peüs s (262 ) petiolo glabro, racemulis confertis lateralibus (aff. E. cauliflorae, sed floribus valdà minoribus , petalis extus sericeis. Arbor 20 ped. altitudir.e.) : Habitat: in sylvis montis Tjerimai Provinciae Ches ribon. ` E Floret: Octobr., Novbr. - domen: Haripinko, + .- EPICHARIS DENSIFLORA, YE: folis 5~3- jagis eum imparis- foliolis alternis © ovato-aut ovali- oblongis acuminatis basi obli- © qué ~ rotundatis subtus puberis, racemis confer- | “tis axillaribus, (Flores parvi, pe qUe 1o-audri; fructus adhuc ingnotus.) -~ Habitat: ad montem Salak, Floret : Februario. Nomen: Maiang - inan, - EPICHARIS ALTISSIMA. E: folis 7=10-jugis eum impari, foliolis oblongis obtusé acuminatis basi obliqué e rotundatis glabris ad costam subtus puberis, racemis confertis asile laribus. (Arbor 140 ped.3 flores incogniti. Cape sula ovalis, 4- valvis, 4-loeulariss walvis medio : - septiferis; extus patum tomentosis. Semina soli. &aria , arillo carnoso aurantiace seniiinvoluta, m-a bryo exalbuminosus , inversas, Cotyledones maxie - mae, acoumbentes; olivaecae. Radicaia in cene tro.) Id ao L " Ha» ( 168 ) Habitat: in sylvis montis Salak. Floret: Decbr. fruget. Nomen: Kitjarirong; Kapinango. - HEYNEA MULTIJUGA. AI: foliis sub-6-jugis, foliolis suboppositis ova% libus obtusé acuminatis basi acütis subinaequali4 bus , racemis axillaribus solitariis. (Arbor 50 ped. 3” flores parvis Calix planus, 4-5-dentatus; ¿ex ‘Zala 4-5, ovato- oblonga. - Antherae B-104 tubo eylindraceo dentato ad faucem intus insertae, Ovarium annulo incrassato cinctum , 2-loculare, loculis 2-sporis. Stylus tiliformis, stigmate pel= tato. Fructus . . . ... .) Habitat: in altis montis Tjerimai, Floret: Septbr. Novbr, : Domen: ^ CHISOCHETON, .Hexandr. Monogyn. L. fam. nat. Meliacearum. Calix urceolatus, subintegerrimus. Petala 4, li^ hearia. Antherae 6 (rarius 7 l. 8), tubo conico sexlido intus ad faucem insertae. Ovarium annulo brevissimo cinctum, 5 -loculare, loculis 1 - sporis. Stylus clavatus, Stzgmate obtuso. Capsula 2-5- locularis, (ex abortu 1-locularis) 2-5-valvis, valvis medio sepüferis. Semina arillata; arillo incompleto y earnoso. Embryo exalbuminosus. Cotyledones mas ximae , peltatae, - Lu Arbo Caso) Arbores, folis abrupté pisnatis, foliolis basi m Bt foribus jaxè paniculatis axiilaribas. - (CHISOCHETON. PATE. NS. C: foliis 5-10-jugis, foliolis saboppositis Rem s gis, panicalis supraaxillaribus patentibus fasti= giato - ramosissimis. (Flores minuti , hexandxi. Ars bor 5o ped.) : Habitat: in sylvis ad montem Salak. Floret : Novbr., Decbr: TA IEA SL Nomen: Balun injuk. z , zal CHISOCHETON PIVERSENS, €: folis 5-15-j jugis, foliolis suboppositis oblon. gis, pauiculis supra axillaribus divergentibus vir- gatis. (Arbor 6o- 80 ped.; flores majores ut in antecedente, saepe 7 -andri.) Habitat; etiam ad montem Salak. Flore: Aug.—— Oetbr. Nomen: Balun injuk hidang. Tas. ut. AGLATE Æ. Fructus loculi 1- 2 - spermi. Semina in alam non expansa, exalbuminosa, exarillala, cotyledonibus cras- sissimis, ; ASLATA. Pentandr. Monosyn. L. fam. nat. Meliacearum. Flores ex aborta polygami, proportione partium- quinaria. CaZx 5- dentatus, Peíaia 5, in globum con- (0o } Ponniventia, Stamina 5, filamentis fn ürceohu ine tegerrimum aut ó-dentatum connatis, antheris ine clasis. Mas: Rudimentum ovarii in centro. Her- | maph: Ovarium 2-sporüm. Stigma subsessille , obtusum. Bacca corticata, exsüeca, 1-2 sperma, Semina exarillata, exalbuminosa, Cotyledones erase AGLALA ODORATA, «f: foliolis 5-5 obovato- oblongis ohtusis race% misque compositis glabris, caule frnticosps Habitat. in hortis frequentissimas Floret : Teré omni lempore. Nomen : Tjalan g. SEO ACTALA IMRCENTEA. A: foliolis sub-15 (multisve) oblongis acuminatis basi subcordatis subtus argenteo - leprosis, panicnlis elongatis divaricatis. (Arbor 6o-?o pedalis , pani- culae basi indivisae, supernt ramosae.) Habitat: ad montem Salak, et práecipue in ment tanis Parang. Flores: Jul. S&pibr, Nomen : Panglar. cl zx AGLAIA SULING.. ud: foliolis 5-7 elliptico-oblamgis basi parum atte=. buatis apiee obtusiusculis paniculisque eorymbosis - E : gas A ME e uec UU tT eren * Wree annen cen ce E ni ti (n) c- glabria < (Axbor 20. pedaliss panieulae plerumque versus apicem ramulorum y strictac, medio ramo- sae.) - Habitat: ad montem emm Provinciae Buitenzorg Floret: Martio. ‚ Apr. j . i Nomen : ACLATA ELLIPTICA: A: foliolis 5-7 elliptico-oblongis obtusé acuminatis basi rotundatis vix inaequalibus, venis subtus pe= - tiolis. pedunculisque . znfo-tomentosis, panieulis - cJagis, elongatis, petalis basi coajitis. (Arbor zoe 5o pedalis.). Habitat: ad montem Parang in Provincia Tjanjor, Floret: Fulio, Aug. Momen : _A45DAlA SPECIOSA. As tools 5-11 oblongo-lanceolatis obtust acumi- “natis, subtus paniculisque densé rufo-lepidotis. (Arbor 40 pedalis , foliolis suboppositis, panicuz lis densé ramosis.) Wfabitéts- in sylvis ad" pedem montis- Salaks io porai: Oct, Novbr. Nomen: Salim Lalakki. ACGLATA ODORATISSIMA, A: foliolis 5-5 oblongis obtusinsculis basi inaegta« ` Uübus pánieuisgue pyramidatis glabris, (Frutex son xo peda. (172) | to pedalis; foliorum costis subtús paniculisque - tenuissimé lepidotis. ) Habitat: ad montem Salak, Floret : Mart. —— Aug. Nomen: DYSOXYLUM. _ Octandr. Monogyn. L. fam. nat. Meliacearune : SECT. DYSOXYLUM. - ¿Calix parvus, 4-5-fidus, Petala 4-5 , ovilie oblonga, rotato - patentia, Antherae 8-10, tubo apice denticulato intus ad faucem insertae. Oca- rium annulo brevi cinctum, 3-4-loculare, loculis 2-ovulatis. Stylus filiformis, stigmate subpeltato. Capsula coriacea, 5-4á-valvis, 3-4-locularis, (ex abortu 2- valvis, 1-2-locularis) valvis medio sep- üferis. Semina solitaria, exarillata; exalbuminosa , intus hilo lato umbilicali notata et medio angulo in- terno loculamentorum affixa. Spermodermis crassa; colyledones maximae, plerumque oblique sibi ine cumbentes, Arbores vastae , cortice et ligno saepe foetido ; foliis abrupte pinnatis, foliolis basi obliquis; pedunculi axillares, paniculati , solitarii, DYSOXYLUM ALLTACEUM, D: folis 4-5-jugis, foliolis alternis aut oppositis ` ellipticis, obtuse acuminatis basi parum acuminatis $ > T ao k M " b E (15). inaequalibus, paniculis divaricatis densifloris, flo- ribus octandris. (Arbor Go - 80 - ped. altitudine. Sub nomine Guareae alliaceae in litteris Cl. Esenbeck indicavi. 4/liaria Rumph. Herb. Am- boinense tom. II. tab. XX.) Habitat: in montanis. Salak- ac Gedé; secundum Rumph. etiam in Moluccis. Floret : Octobr., Novbr. Nomen: Kibauwang putie; Kisi - gung. DYSOXYLUM ACUMINATISSIMUM. D: folis 4-6- - jugis, foliolis Minn elliptico - ob- longis acuminatissimis basi acuminatis inaequali-- bus, racemis fructigeris axillaribus. . (Arbor 80- 100 ped. altitudine; flores non vidi; capsulae _ globosac, albidae, 3-gonae, 2-5 -loculares, — loculis 1 - spermis.) Habitat: in montibus Seribu. ` : Floret:.. . .Maj —— Jun. fruget. Nomen: DYSOXYLUM LONGIFOLIUM. — — Ð: foliis 5-G-jugis, foliolis alternis oblongis obtusis basi angustatis inaequalibus, paniculis contractis, floribus decandris. (aff. D. alliaceo, cui differt: folis valde longioribus basi magis attenuatis, pe- tiolulis longioribus, floribus ut maxime decans dris ragins octandris ovariisque 5-locularibus.) Ha- ( 174 ) Jiabitai: ad montem Salak in vicinitate fluminis : Tjapus. Floret: Decbr. Nomen : etiam sub nomine Balan injuk ab incolis accepi. DYSOXYLUM SIMILE. D: folis 4-jugis, foliolis oppositis oblongis obtusi- usculis basi acuminatis valde inaequalibus , fruc- tibus axillaribus paniculatis. (aff. D: longifolio. Arbor 80 ped; flores ignoti capsulae globosae, 3 didymae aut trigonae, plerumque 2-loculares, loculis 1-spermis. Cotyledones erassissimae, saepe lobatae, obige sibi incumbentes; radicula cen- peg O esu i 4 r CFHabilar : zaan tox Seribu Provinciae Buiteifforg. Floret: ...4.. Apr. fruget, Nomen: Marang - inang pulje. DYSOXYLUM LAXIFLORUM. D: foliis 5-6-jugis, foliolis alternis oblongis obtusé acuminatis basi parum attenuatis inaequalibus, Een axillaribus longgissimis divaricatis. (Ar- -bor 60 ped:; panicalae foliis vix longiores; flo- ares parvi, hennen. Calix parvus, urceolatus, ^ 4-5-dentatus. Petala 4, rarius 5, oblonga, acu- ta. Ovarium annulo brevi ciliolata cinctum, 5- loculare. -Fructus desideratur.) Ha- Habitat : ia sylvis montis Salak, - Floret: Aug., Sept. Nomen: sub nomine Kapinango accepi. DYSOXYLUM MACROCARPUM. D: foliis 5-6 jugis, foliolis alternis oblongis acumi- natis basi obliqué-rotundatis, petiolo communi superne angulato, fructibus subglobosis. (Arbor altissima 80-120 ped.; foliola majuscula, glabra; flores nondum observavi; capsula maxima, coc- ainea , 4-valvis , 4-locularis , septifera. Cotyledones maximae; radicula supera.) Habitat: in montánis Salak, Pangarango etc. - Floret: ..... Jul., fruget. Nomen: Kihadji. : SECT. MACROCHETON. Species peialis nempe lineari- oblongis, annulo -ovarii tubuloso, ovarii loculis 1 - sporis. DYSOXYLUM MOLLISSIMUM. D: foliis 5-12-jugis, foliolis. saboppositis oblongis obtusinsculis basi rotundatis subaequalibus sub- tus et paniculs divarieatis mollissimis. (Arbor 70-go ped. altitud., im cortice atque fructibus odorem foetens allio similem. Flores octandri p petalis basi cum tubo staminifero coalitis, line - aXi-oblongis Over tubo elongato inclusum.) Ha- ( 176 } Habitat: ad montes Salak et Gede. - Floret: Septbr. — Nomen : Kibauwan. : DYSOXYLUM EXCELSUM. D: foliis 4 - jugis, foliolis suboppositis ovato- aut ovali- oblongis acuminatis basi rotundatis inae-. qualibus, paniculis contractis, (Arbor 8o peda- lis; floribus octandris, petalis lineari - oblongis, extus sericeis, Capsulis subglobosis, ex aborta 1, 2 1 5-locularibus, seminibus tot quot lo- loculis. - Cotyledones fere horizontaliter sibi in- cumbentes; radicula centripeta.) Habitat: in sylvis altioribus Provinciae Bailem- zorg atque Tjanjor. ; Plot: Octobr. ——= Decembr. Nonas : Trus gunung. GONIOCHETON. Decandr. Monogyn. L. fam. nat. Meliacearum. Calix minimus, obsolete 5 -dentatus. Petala 5, oblonga, patentia. Stamina 103 tubo brevi, den- tato, angulato, conico, intus ad faucem antherifero. Ovarium urceolo membranaceo cinctum, 5-locu- "dare, loculis 2-sporis. Stylus filiformis, stigmate peltato-angulato. - Capsula globosa, coriacea, ex aborta $-4-valvis, 5-4-locularis. Semina soli- ria, exarillata , exalbwminosa, angulo interno em L affixa. affixa. Spermodermis intus crassior. Cotyledo- nes maximae, plano-convexae. Jtadicula supera. GONIOCHETON ARBORESCENS. Arbor, foliis impari pinnatis , pinnis sub-9-nis sub- oppositis elliptico - oblongis obtuse acuminatis basi attenuatis saepe inaequalibus, racemis compositis axillaribus. : : E Habitat: ad pedum montium Salak et Seribw: 3 Floret. Julio etc. Nomen: Kikumpai; Kikuja. DIDYMOCHETON. Decandr., Monogyn. L. fam. nat. Meliacearum. — Calix parvus, 5- phyllus, imbricatus. Petala 5,' enm tubo staminifero arcte connata, apice libera, patula. Stamina 105 tubo elongato, cylindrico, 10-dentato, intus ad faucem antherifero. Ovarium tubo membranaceo inclusum, 5-loculare, loculis 2- sporis. Stylus filiformis, stigmate capitato. Bacca? , corticata, ovata, abortu 2-5-locularis. Semina solita- . ria, exarillata, exalbuminosa , angulo interno locula- mentorum aflixa. Cotyledones crassae ; radicula supera. DIDYMOCHETON NUTANS. Frutex, folis impari- pinnatis, foliolis 7-9 oblongo -lanceolatis (infimis ovatis) ad costam sub- tus (178) tus pubeseentibus, spicis paniculatis axillaribus soli tariis nutantibus, floribus glomeratis. Habitat: in umbrosis montium Salak, Gede, Pan ^; goerangoe etc. Floret: fere per totum annum. Nomen : Pinango, Gegertako , Kokosan monjet, Variet. foliolis angustioribus majus acuminatis saepz repandis. (Crescit ad margines catarractarus mon- tis Gedè.) Trip. 1v. XYLOCARPEAE, Fructus locali polyspermi, ex abortu 1-2-spermi. Semina aptera, difformia, exalbuminosa, exarillata. | CALPANDRIA. Monadelphia Polyandr. L. fam. nat. Melia- : © eearum. | i; Calix 4-sepalus, persistens; sepalis inaequalibus. Petala 4, Stamina 25-403 filamentis inferioribus distinctis, summis in tubum cylindraceum | intus ad faucem antheriferum eoalitis. Ovarium 5-v.-4-lo- culare, loeulis 5-sporis. Stigma semitrifidum, Capsula lignosa, subglobosa, 5- valvis, 5-locula- ris, valvis medio septiferis, loculis (nonnullis abor= tivis} 1-2-nucleis. Nuclei difformes, 1 ~- spermi. Semina exalbuminosa, exarillata. Embryo inverz suse Cotyledones maximae. CALPANDRIA LANCEOLATA. Frutex, folus simplicibus lanceolatis serratis , flo- ribus solitariis geminjsve axillaribus lateralibteve- Ha- * ^ | Tu — Habitat: ia sylvis montis Salak.- 1e Floret: omni sde x Nomen: : CARAPA MOLUCCENSIS. C: foliis 2-5-jugis, foliolis oppositis ovatis obtusiusculis basi parum attenuatis, Habitat: in insulis Moluccanis. Floret: per totum annum. > Poma, EI OBOPuTA. C: foliis 1-2-jugis, foliolis oppositis obovatis rotun- datis coriaceis convexiusculis. ( Calix urceolatus, 4-fidus. Petala 4, ovalia, concava. Antherae 8, tubo 8-fido intus ad fancem adnatae. Ovarium 4-loculare, loculis 2-5-sporis ; -Stigma capi- tato-depressum , subsessile. Drupa corticata, - 4-]ocularis ; dissepimentis membranaceis, superne incompletis. Nuclei 8-12, difformes, 1-spermi. à Semina exalbuminosa, cotyledonibus crassis , ho- izontaliter sibi incumbentibus. Radicula centri- * fuga. ) a Habitat: ad littora insularum Javae, Nusae Kam- bangae et Nusae - Laut, Floret: Octbr. ——— Dechr. Nomen: Nirie. TRIB. V. (130 ) Tris. v. CEDRELEAE. Fruetas loculi polyspermi. Semina in alam expansa. Albumen carnosum; cotyledones foliaceac. z CEDRELA FEBRIFUGA. C: foliolis ovato - oblongis acuminatis basi obliquis - integerrimis venis subtus concoloribus. (Arbor 160 pedum altitudine, in collibus calcareis tamen vix 40 pedum.) : Habitat: in sylvis elatis montium Salak, Gedös ut eliam in montosis Parang etc. Ploret: Jun., Aug., etc. Nomen: Suren. … ODD AMPELIDEAE | CISSUS ROTUNDIFOLIA. FOLIIS SIMPLICIBUS. C: foliis subrotundo-cordatis acuminatis setaceo-ser- rulatis reticulato-venosis ramulisque teretibus ge- niculatis glabris, cymis oppositifoliis petiolo bre- vioribus, (aff; C. repenti. Caulis scandens, ramu- lis pruinosis, ad basin articulorum inflatis. Bdc- cae cerasiformes, pulpa dulci repletae, mono- == Spermac.) Habitat: in Futicelis montium Seribu. Floret: Fehr. erc. Nomen: Aroy Kissiu CIS- (1%) CISSUS REPENS C: folis ovatis acuminatis profunde exciso-tordatis setaceo-serratis venosis caulibusque procumben= tibus glabris, cymis oppositifoliis compositis pe- tiolo brevioribus, ramulis subtetragonis pruinosis: ZZabitat: in fruticetis Provinciarum Buitenzorg ; Krawaug etc. Floret : toto anno. Nomen: Marian. CISSUS QUADRANCULARIS. €: foliis ovato-cordatis repando serrulatis, cymis oppositifoliis 3-4-fidis, caule alato-tetragonos Habitat: circa Bataviam ad litora. Floret: Octobr, etc. Nomen : CISSUS DISCOLOR. C: folis ovato-oblongis acuminatis basi exciso-cor- datis setaceo-adpresso-serratis discoloribus ramu- lisque angulatis glabris, cymis oppositifoliis sub= 5=udis folio brevioribus. (aff. C. Javanae.) Variet. foliis concoloribus basi truncatis; Habitat: in riontauis Javae insulae. Foret: omni tempore; Nomen: Harian ojot. . Cis- ( 182 ) CISSUS NODOSA. €: foliis. ovato-oblongis cuspidatis, basi subcordatia aut truncatis repando-setaceo-serrulatis glabris, corymbis dichotomis opposititoliis petiolo aequa- 2 libus, pedicellis umbellatis , caule herbaceo tereti nodoso. (Caulis scandens, cirrhis oppositifoliis simplicissimis. Daccae magnitudiné cerasi , cocci- geze, succosae, acres, /1-spermae.) Habitat: in fruticetis montis Salak et in regionibus E. caicareis Kuripan, Floret : Apr. etc. Nomen- Kibarera Lalakkie, CISSUS COMPRESSA. | 2 C: foliis ovatis mucronato-acuminatis lis truncatis 4 setaceo-serratis coriaeeis in costis subtus ramu= ; lis pedunculisque ferrugineo-tomentosis, cymis oppositfoliis dichotomo-4-fidis, caule inferne compresso. (Caulis fruticosus, alte scandens, P. ramulis junioribus teretiusculis. Cirrhi dichotomi, A Baccae ovales, submonospermae.) 5 | Variet.: folis setaceo-serrulatis in axillis costarum tantummodo tomentosis. Habitat: circa originem fluvii Tjiburrum in mon- A tanis Gede, À Floret: Junio etc. Nomen: A CISSUS ARISTATA. C: folis subrotundo-ovatis ecuminatis basi exciso cordatis coriaceis longiter aristato-serratis, ser- ~ 7aturis adpressis subtus ramulis peduneulisque tomentosis , cymis oppositifoliis dichotomo-4-fidis, caule inferne compresso. (aff. C. compressae et G. compressi-cauli.) / * Habitat: ad montem Burangrang in Provincia Krawang. Floret: Aug. Nomen ; FOLIIS- 5 - FOLIOLA TIS. CISSUS PERGAMACE A. €: folis simplicibus 3 -foliolatisve ovato - oblongis mucronulatis repando-serrulatis coriaceis glabris, cymis paniculatis axiBaribus folio aequalibus, caule ~ fruticoso tereti. Habitat: in regionibus calcareis Javae insulae, „Floret: Junio rete. Nomen: Aroy Kibarera. > CISSUS PAPILLOSA. C: folis S-foliolatis coriaceis glabris, foliolis ovato- oblongis acuminatis grosse «argute serratis, to- rymbis axillaribus divaricatis, caule papilloso. (Caulis lignosus, altissime scandeus, ramosissi- mus, quasi mammillatus, crassiie fere brachii ps o hamas -— ( 124 ) i 3 humani. Foliola lateralia basi rotundata inaequi- latera, medio basi attenuato. Cirrhi bifidi. Coe rymbi in ramis supremis puberuli, pedunculis partialibus dichotomis; pedicelli breves, umbella- t. Flores minuti, virides. Calix integerrimus- Petala 4, apice ungue inflexo. Stamina 4, disco ad marginem immersa, conniventia, petalis op- posita. Stylus brevis; stigma peltato-depressum , margine crenulatum. Dacca pisiformis, 1-2-sperma.) Habitat: in sylvis elevatioribus Javae insuiae. Fioeet: Novbr., Decbr, Nomen: Aroy Sou- Sou - an. CISSUS GENICULATA. folis 5-foliolatis membranaceis, foliolis acumi- natis obtuse denticulatis ad costam utrinque pu- T bescentibus , lateralibus semicordatis , medio oblongo - lanceolato , corymbis dichotomis hinc illinc geniculatis. (Caulis suffruticosus, teretiuscu=- lus, striatus. Cirrhi bifidi, Pedunculi petiolo lon- giores, subpubescentes. Calix integerrimus. Pe- tala ovata, acuta, apice intus ligulata., etc.) Variet: a. inaequalis: foliolis lateralibus ovato- oblongis inaequalilateribus. Fariet: b. mollis: foliolis latioribus utrinque pu= bescentibus, petiolis villosis. Habitat: in regionibus caicareis insulae Javae, Floret: Junio etc, Nomen; CIS: — CISSUS RODOCARPA, |. €: folis 5-foliolatis membranaceis glabris, foliolis acuminatis grosse inaequaliter dentatis, lateralibus ovato -semicordatis, medio elliptico, corymbis dichotomis axillaribus petiolo brevioribus geni- culatis, caule subtetragono bisulcato. (Species proxima C. geniculatae quae diversa foliolis valde latioribus fere inciso- dentatis. Baccae roseae, magnitudine cerasi minoris, 4-spermae.) Habitat: ad margines rivulorum in monte Mega- mendung. Floret: Apr. etc. Normen : CISSUS PUBINERVIS. C: folis 5-foliolatis membranaceis, foliolis ovato= oblongis acuminatis sinuato-dentatis in costis sub- tus petiolulisque villosiusculis, lateralibus inae- qualilateribus, caule fruticoso tereti. (A praece- dente vix differt nisi foliolis longiter petiolulatis et pubescentia. Cirrhi oppositifolii, bifidi. Co- rymbi dichotomi. Calix integerrimus: Petala 4, margine membranacea. Ovarium disco cinctum flavido. Stylus filiformis, stigmate simplici.) Habitat: ad originem fluvii Tjiburrun in monta- nis Gede. T Aem > Floret: Apr. etc, Nomen : CISSUS HIRTELLA. €: folüs 5-foliolatis membranaceis subtus petiolisque tomer= (236) tomentosis, foliolis inaequaliter serratis acumi= natis, lateralibus ovate-oblongis , intermedio ovali utrinque acuminato, corymbis geniculatis dicho- tomis axillalibus. (Caules fruticosi, scandentes ; foliola subtus reticuleto-venosas cirrhi dichotomi. Baccae globosae, 1-2-spermae.) Habitat : in fraticetis montis Salak. Floret: Febr. etc. Nomen: Aroy Kiljan. CISSUS CRENATA: C: folis 5-foliolaus villosiusculis, foliolis ovatis ob- tusis grosse mucronulato-crenatis, lateralibus ex- tus sublobatis inaequilateribus, caule sulcato , pu- bescente. (affinis C. japonicae; caulis herbaceus ; ^ petioli sulcati, _eanaliculati ; s cirrhi oppositifolii multifidi. Corymbi dichotomi, striati. "Petala apice concava, staminibus paulo longiora. Bacca globosa, pulpa acidula repleta, 2-locularis, locu- Lis 1-spermis.) - Habitat: ad margines rivulorum, praecipue in li- mosis ét calcareis Javae insulae, Floret: per totum annam, „Nomen : FOLIIS 5- FOLTIOLATIS, . CISSUS DICHOTOM 4. C: folis 5-aut-5-foliolatis rarius pedatis coriaceis glabris, foliolis ovali-lanceolatis acuminatissimis Dosi rotundatis a medio ad apicem exserte glan= pro Lg duloso "ile ceti ( 187 ) duloso-sermatis, corymbis dichotomís folio bre~ vioribus. (Frutex supra arbores scandens, cortice rimoso. Foliola tenuissime venosa; cirrhi oppositi- “foli bifidi, Flores minuti, subumbellati. Calix ob- secure á-dentatus, deeiduus. Petala 4, patentia, apice excavata. Stamina 4, filamentis compressis. Ova- rium ovato-globosum, disco brevi immersum 3 styma subsessile. peltatum. ` Bacca succosa, ova- lis, atro ~- purpurea, ex abortu 1-sperma. Se- men hinc sulco longitudinali, inde linea elevata notatum, fere ellipticum. . Membrana seminis triplex; externa membranacea; intermedia crus- tacea, arcte adhaerens; interna tenuissima intra albuminis rimas plicata. Albumen cartilagineum , _ durum. Embryo in basi albuminis locatus, eodem duplo fere brevior; eotyledones foliaceae, cordatae; radicula longa, teretiuscula, media erassiora, basi majus attenuata.) Habitat: im sylvis primaevis montis Gede. Floret: April. etc. Nomen: Kibarera lalakkina. CISSUS THY RSIFLOR 4. ~ €: folis inferioribus sub - 5 -foliolatis , summis 5 - foliolatis, -foliolis lateralibus oblique - ova- tis, intermediis elliptico - cuneatis, acutis exigue serrulatis subtus ramulis pedunculisque rubi- gnoso-tomentosis, thyrsis cirrhi- floris. (Cau- lis fruticosus, teres, scandens; foliola petielu- & á lata 3 a. ( 188 ) lata, basi integerrima, reticulato - venosa, suprà nitida et arachnoideo- tomentosa, subtus dense rubignoso + tomentosa. Cirrhi simplices, oppo- sitifolii, elongati. Panicula elongata; flores mi- nuti, virides, in spicis filiformibus sessiles. Calix obsolete 4-dentatus, Petala 4, patentia, Stamina 4, filamentis planis, subulatis. Ovarium margine brevissimo cinctum, ovato - obtusum; 4 -loculares, loculis 1+ ovulatis Stylus nullus, Stigma punctiforme. Bacca globosa, carnosa; magnitudine cerasi, dilute rosea, 2-4- sperma.) Habitat: in montanis Gede, Salak etc, Floret: omni tempore. Nomen: Landek; aroij Kedjo, zi CISSUS JAPONICA. : foliis pedato - 5 - foliolatis membranaceis glabris; foliolis ovalibus aristato -serratis, lateralibus mi- noribus obliquis, pedünculis petiolo longioribus caulibusque sulcatis. (Foliola laterialia saepe ob- tusiasculas cirrhi oppositifolii dichotomi, Co= rymbi dichotomo-trifidi. Calix — integerrimus, Petala apice incrassata, concaviuscula. Stamina 4, disco urceolari circumposita. Stylus brevis, stigmate obtusiusculo. Bacca globosa, atro= caerulea, 2-4 - sperma.) Habitat: in montosis Seribus Floret: April etcs Nomen: Obser* er ; S ( 189 ) Obseretiio: in specimine cx Japonia allató foliola sunt majora ad costam subtus pubera, lateralia Sere rotundata, et cirrhi bilidi. CISSUS LEUCOCARP A. C: foliis pedato=5-foliolatis membranaceis glabris, foliolis obovatis obtusis obtuse mucronulato- dentstis, lateralibus minoribus obliquis, corym- bis dichotomis axillaribus petiolisque striatis , aule herbaceo sulcato. (aff. C. Japonicae.) JHa^itat : ad margines xivalorum prope Buitenzorg. Floret: Martio, Aprili L Nomen: CISSUS GLABRATA. C: folis 3 -foliolatis aut pedato - 5 foliolatis glabris, foliolis oblongis acuminatis distanter’ serrulatis, lateralibus minoribus ovato- oblongis inaequila- teribus, cymis petiolo brevioribus. (Caulis suffru- ticosus, striatus. Foliolum intermedium longiter petiolatum. Cirrhi simplices.) Habitat: in fruticetis montium Seribu. Floret: Septembr. ete. = 0000 „Nomen : + CISSUS TUBERCULA TA, C: foliis pedato -4- 5 -foliolatis 5 -foliolatisve co- riaeeis glabris, foliolis oblongis acuminatis, late- ralibms obliquis, distanter exserte serratis, co- * ( 190 ) rymbis petiolo brevioribus, caule compresso tuberculato. (accedit C. papillosae et C. dichotomac, - Caules fratieosi „ inanes, scandentes, penna anse- rina crassiores; foliolis lateralibus- brevissime petiolulatiss eirrhi simplices. Corymbi axillares, dichotomi, pedicellis umbellatis. Calicis margo brevis, obsolete 4- dentatus. Corolla viridis, petalis apice excavatis. Stamina 4, forte sterilia, minima, sub disco. ovarii- inserta. | Ovarium ovato - globosum, 2-loculare, loc. 1-sporis. Stigma subsessile, subpeltatum, margine cilio- latum. Bacca globosa, bilocularis, loculis 1- spermis.) - Habitat: iu locis calcareis Provinciarum Buiten- ; . zorg et Tjssior- Floret: ds — Aug. N lome el CISSUS MUTABILIS. folis 3-aut pedato- 5-7 -foliolatis laevibus, foliolis oblongis acuminatis, lateralibus basi in- aequali -rotundatis vel obtusiusculis, remote ser- ratis, serraturis scariosis, cymis axillaribus folio brevioribus. (aff. C. heterophyllae, Caules fru- ticosi, genieulati, hinc inde tuberculati, inferne €ompressinseuli, siceatione fistulosi et striati. Foliola magnitudine valde inaequalia, intermedio ad basin majus attenuata. Cirrhi simplices. Cy- mae dichotomo- 3 - 5- fidae, tenuissime pubes- çentes. SEP centes, Flores dioeci, virides. Calix integer. Pe- tala apice unguiculo inflexo aucta. Mas: stamina petalis paulo breviora; ovarium sterile, disco immersum. Fem: stamina 4, sterilia; ovarium disco abbreviato cinctum, 4-loculare, loc. 1- ovulatis; stylus brevis, stigmatibus 4, ciliolatis. Bacca magnitudine cerasi majoris, 5-4 -locula- ris, 5- 4-sperma.) An genus distinctum? Habitat : in humidis, praecipue in calcareis Pro- vinciarum septentrionalium Javae insulae. Floret: Julio Nomen : Aroij Kibarera. Sept. etc. CISSUS SCARIOSA. €: foliis pedato - 5 - foliolatis glabris, foliolis coria- ceis ovalibus obtusiusculis basi subinaequali - ro- tundatis versus apicem grosse remote serratis, ser- raturis apice scariosis, caule rimoso. (In radici- bus hujus plantae supra terram expansis mirabilis Rafflesia Patma crescit.) Habitat: in calcareis Nusae Kambangae insulae. Floret: flores nondum observavi. Nomen : Walieran. : CISSUS LAEVIGATA. C: foliis pedato-5-foliolatis coriaceis glabris, foliolis ovalibus acutis glanduloso-serratis , lateralibus basi rotundatis obliquis, intermediis basi majus atte- nuatis, corymbis axillaribus longitudine petioli, caule (192 ) canle tereti verrucoso. (Caulis lignosus, scanders. Petioli basi clavati, saepe purpurascentes; foliola lateralia minora; cirrhi oppositifolii , biüdi, lon- gissimi; eorymbi 2-3-chotomi, glabri; pediceili umbellatiz ealix et corolla extus subpubescentes. Ovarium ovato-globosum ; stigma sessile, planum. emarginatum. ^ Bacca globosa, migro- purpurca, mognitudine fere cerasi, 1-2-sperma.) : Habitat: ad montem Tjermai, et ia montanis Gede. : Floret: Octobri. floret et-fraget. Nomen : PTERISANTHES. Tetrandr. Monogyn. L. fam. nat. Ampelidearum. Perigonium fohaceum, lobato-alatum, eoriaceum, difforme. Flores polygami; marginales pedicellati, masculi ; hermaphroditi discoidei, sessiles. Maseuí: : Calix urceolatus, integer. Petala 4, rhomboidea, erectiuscula. Stamina 4, petalis opposita Discus _tumidusin centro. Hermaphr: Calix brevis, integer- rimus, Petala patentia. Stamina masculi. Ovarium disco immersum, stigmate sessili obtusiusculo. Bacca obovata, 1 rarius 2-sperma. Semen dorso gibbum et sulco longitudinali, intus compressum. -4/bumen cartilagineum , 2-lobum. £móryo erectus. a Ras: genus an inter Cissum et åm- pelopsidem.- we E. PTERISANTHES CISSIOIDES De Eis fraticosi , scandentes 5 folia S-aut pode 3-foliolata ; foliola oblonga, acuminata, repando- dentata, lateralia basi obliqua; perigonia pedun- Ix. culata, eirrhis exserta , solitaria. Habitat: ia frnticetis hüumidioribus Provinciace Bui- tenzorg. Foret : Apr. j - Nomen: Kikuppu - Kuppu. Jun. “AMPELOPSIS INDICA. ; ^4: foliis subrotundo-eordatis sabtricaspidatis argute dentato-serratis subtus dense cinereo-tomentosis cirrhis paniculifloris oppositifoliis, (Caules suffru- ticosi, subtetragoni, leviter bisuici „ pilosiusculi 5 prostrati. Folia magna, nonnulla integra. Paniculac ovatae, densiflorac, ramosissimae, e cirrhis di- chotomis.- Flores 5-aut 4-andri, minuti. Calix obsolete dentatus. Petala 5-4, reflexa, apice ex- eayata. Ovarium ovatum, disco brevi cinctum, : E loculis 1-sporis; stigma sessile, ob- -tuso-radiatem. Baccae globosse, aquosad, sub- dulces, mag aguitudine cerasi majoris.) Holes ia fruticetis Provincias um Bantam, Bui- ; tenzorg etc. Floret: Decbr., Apr. Nemen : Gungar Utm A: e ( 194 ) AMPELOPSIS HETEROPHYLLA. folis 5-foliolatis summis saepe simplicibus cor- datis , foliolis subsessilibus crenato-serratis glabris, lateralibus oblique-ovatis, medio obovato acuto, corymbis dichotomis. (Caules fruticosi, genicu- lati, scándentes, teretes, glabri. Folia longiter petiolata; cirrhi oppositifolii, dichotomi. Corymbi . subterminales, divaricati. Flores flavo- virescentes | E: breviter pedicellati. Calix obscure 5-crenulatus , persistens. Petala 5, apice ungue membranaceo inflexo instructa, patentia, Stamina 5, subulata, basi latiora, Ovarium. 5-gonum; stylus nullus; stigma simpiex. Bacca globosa, maguitudinè pisi, atro-purpurascens, bilocularis, loculis 1-2-sper- mis.) : : Habitat: in montosis Salak. Floret: Febr. etc. Nomen: Aroy Landuk. VITIS SYLFESTRIS. folis subrotundo-exciso-cordatis acuminatis re- mote denticulatis in venis subtus arachnoïdeo- puberulis, cirrhis paniculiferis, ramulis petiolisque junioribus villosiusculis. (aff. V: indicae. Pani- culac elongatae, laxae. Flores exigui, petalis api- ce omnino cohacrentibus et calyptratim deciduis. Acini pisiformes , atro-caerulescentes. Habitat: in sylvis montanis Javae insulae: Floret: Decbr. Nomen : VL i | | i f I VILIS TRUNCATA: Pe foliis ovatis acuminatis basi truncatis obtuse glan- dalosóoterratis-vénis sub uis pubescentibus, panicu- lis oppositifoliis folio aequalibus. (aff. V; sylvestri.) Habitat: in provincia Tjanjor. Floret: Decbr. Nomen : VITIS CYMOSA. V: folis cordatis acuminatis setacco-serrulatis subtus tomentosis, cymis pedunculatis 5-fidis folio bre- vioribus. Habitat: in Moluccis. Floret: junio. Nomen : FITIS HETEROPHYLLA. V: folis eordato-5-5-lobis aut indivisis grosse ob- tuse mucronulato-serratis , lobis acuminatis, venis "utrinque asperulis. Habitat: ex Japonia allata. Floret : flores non vidi. Nomen : LEEA. Calix: 5-dentatas, persistens. Corolla 5-fida, cum urceolo staminifero arcte connata; laciniis re- volutis, Slamirum urceolus subglobosus, emargi- nato- ( 196 ) nato-5-fidus, in fauce intus annulo membranaceo semiclausus; filamentis extus urecolo adnatis inter lacinias, incurvis, petalis oppositis; antherae ex- trorsae , utrinque emarginatas , coalitae. Ovarit lo- cali 1-ovulati ; stylus filiformis, stigmate capi- tato. Bacca 4-6-locularis, Semina soliteria, subos- sea. Membrana seminis interna inter rugas albu- minis alte demersa. dibumen lobatum, cartilagi- ncum. Æmbryo parvus, versus basin in sulco ven- trali positus; colyledones ovatae, subfoliacesez ra- dicule conica, infera. x LEEA SAMBUCIN 4. L: caule tereti glabro superne striato, foliis subbi- pinnatis, foliolis oblongis acuminatis basi rotun- datis grosse serratis glabris. : Hfabitat: in umbrosis Javae insulae. Floret: omui tempore. Nomen : Selankar. LEBA HIRTA. L: caule subtercú superne scabro , junioribus sulca- tis, foliis pinnatis , foliolis 5-5 ovatis aut ovalibus acuminatis serrulatis supra asperis subtus petiolis corymbisque hirsutis, CU dEabstat: in fruticetis circa Buitenzorg etc. Flore: Febr, etc.. Nomen — C TE Lad ——— — g e " =y happig ren ima © DÉBA HIRSUTA: 0 L: caule tereti foliisque subbipinnatis hirsutis, foli- olis ovato-aut ovali-oblongis acuminatis "qu liter obtuse serratis. , ` ; es Habitat : iu umbrosis. circa Duitenzorg ete. Floret: -per totum annum, — Nomen ; Gingiang. LEEA RUBR desa deu L: caule tereti sulcato, foliis bipinnatis, -foliolis infi- mis 5-foliolulatis ovato-lauceolatis. obtuse serratis veñis subtus asperulis. Eke Habitat: än paludosis. Floret: omni tempore. Nomen: Gingiang mirrha. * LEBA JAVANICAH. LL: caule tereti punetato-scabro , foliis bipinnatis, foliolis infimis saepe geminis, oblongis acute serra- Jatis glabris. Habitat: in montosis Meggamedaug. Floret: fere toto tempore. Nomen : LEEA ACULEATA. L: caule teretiusculo suleato aculeato . foliis pinnatis foliolis 5-7 ovato-oblongis acuminatis grosse ser- ratis glaberrimis. Ha- (198 ) Habitat: ad montem Salak et in montosis Provin- ciae Bantam. Floret : Novbr. etc. Nomen: Tibu haya. LEEA ROBUSTA. Z: de tereti 1=sulcátó glabro, foliis bipinatis , foliolis infimis 5-foliolulatis , elliptico- oblongis acuminatissimis inaequaliter serratis subtus scabris. Corymbi coarctati. Habitat: in montosis Meggamedung. Floret: Mart, Api. Nomen : aa j ineen n ii ($99) AANHANGSEL: du» cn» MELIACEËN: [ “EZE familie, waaraan onze bosschen zoo rijk zij; doch waarvan, tot op heden, slechts weinige soorteri den krüidkundigen bekend waren, onderscheidt zich door menige hoedanigheid, welke haar buiten twijfel van groot belang voor de geneeskunde kan doen zin. Dit geldt voornamelijk van de basten van eenige dezer gewassen; die niet zoo zeer adstringerende als wel te= vens bitter zin, en daarbij harstachtige balsamieke eigenschappen bezitten, alle welke bestanddeelen bij deze plaaten zoo evenredig met elkander verbonden zijn, dat zj ous zoowel wegens hare tonische als koortswereude krachten schatbaar worden. De van zijne buitenste korst gezuiverde bast van on= zen Suren (Gedreia febrifuga), welken men in de meeste bergstreken van Java in groote menigte aantreft, kan ons daarvoor ten bewijze strekken; ofschoon het uitwen= dig aanzien van deze roodbruine schors, wegens haar taai zamenstel, geene bijzondere krachten doet vermoeden. En echter is deze bast een der beste tonische middelen, waarmede de vegetatie ons heeft ‘beschonken, zoodat hij dé bijzondere aandacht der genetsheerén verdient, te uieer; daar wij reeds allezins günstige uitwerkingen van zjn gebruik kunnen aantoonen, welke gedeeltelijk kunnen dienen tot stating van hetgeen Rumphius in het 5de : | deel | 200 ) deel van zijn Amb. kruidbock, pag. 69, daaromtrent zegt. P" Nadat ik namelijk genoegzaam onderrigt was ten aanzien van den chemischen staat van dit middel, en ik hetzelve reeds in eenige gevallen, waar tonische middelen aangewezen waren, met een goed gevolg had toegediend, maakte jk verscheidene onzer geneesheeren, opmerkzaam op de veel. belovende eigenschappen van. dezen. bast, en. noodigde hen uit, mij hunne waar- nemingen aangaande dit onderwerp. mede te deelen, terwijl ik van oordeel was, dat men voorzigtigheidshalve bjj.het.gebzuik dezer middelen het volgende diende in het oog te: houden: 1% Dat dit gebruik slechts aangewezen scheen te zijn _ bij eenvoudige zwakte, vooral der spiervezelen, — doch zonder neiging tot ontsteking, noch bij eene- sterke onderdrukking- van zeer gewigtige afschei-- .. dingen, voornamelijk in de eerste wegen ; .29* Dat dit middel veel scheen te beloven bij zulke ~ diarrhæen, die door «zwakte der spieren worden " onderhouden, en das voornamelijk bij verouderde —diarrharen, en ook alle zoodunige passieve afzon= ^ deringen der organen van het onderlijf, die de arts" in vele gevallen moet beteugelen ; 52 Dat men van, dit middel, naar. deszelfs chemische: am ng, ook.nut mag verwachten,bij zooda- mige ‘uitzettingen, van milt en, lever, of wel, van. andere organen. die vele. fjas bivedvaten hebben, als E de door eene. verminderde zamentrekking dier bloedvaten ontstaan, doch waarbij. geene ontsteking aanwezig. i I3 49- Dat ook het uitwendig gebruik op al te sterk of slecht etterende zweren van nut zou kunnen wezen; 5?* Dat het inwendig gebruik, vooral in verband met de Poelasarie (4/yxia Reinwardti), zich reeds als bij uitstek nuttig had doen kennen tot het genezen van intermitterende koortsen 5 6?* Dat, wegens.het moeijelijke fijn stampen van dezen bast, men denzelven best in-decoct of extract kan. toedienen. Onder de berigten, die ik hierop ontving, onder- scheidde zich vooral dat van wijen den dirigerenden. ofüicier van gezondheid en stads geneesheer Tesc/, wien het Hospitaal te Samarang de beste gelegenheid. aanbood, om dit middel aldaar te beprocven. De inhoud van zia verslag komt bijna woordelijk hierop neder: « De werkzaamheid van den bast uwer Cedrela te= « gen. chronisclic diarrheen heeft zelfs mijne ver- « wachting overtroffen. «Ik heb denzelven inafkooksels van 1 tot 11 on- « ce dagelijks reeds aan meerdere lijders in het hos- « pitaal alhier toegediend, welke lang aan hardnek- « kige diarrheen geleden hadden, en bij welke men «vergeefs kiná, cascarila, simaruba enm andere to- « nische middelen had beproefd, « Dit tu ( 202 ) « Dit middel was naauwelijks eenige dagen dan- gewend , of de doorloopen verminderden, werden « normaler , wat hun mengsel aangaat; en gewoon- «ljk kon ik na acht dagen mijnen lijder als vol- « komen genezen beschouwen. Het extract van dezen « bast komt mij voor dit gebruik het meest geschikt « voor’ ” enz. Tevens had ik zelf gelegenheid mij op nieuw van bet nut des Surens te overtuigen; tegen remitteren- de en intermitterende koortsen die een ten hoogste boosaardig karakter toonden, terwijl elke aanval steeds gepaard ging met hevige convulsien en gal- achtige brakingen cn doorloopen. „Deze heerschten ia den omtrek van Tjikaó, al- waar ik mij in julij van het verledene jaar bevond, en bräken later ook in het westelijk gedeelte der residentie Krawang uit, alwaar deze middelen ins- gelijks met een goed gevolg door den plaatseliken heelmeester Stauyfenbeyl werden aangewend, Daar deze gevaarlijke koortsen zich op nieuw foor eenige maanden; 3 onder begunstiging van ons sedert eenige jaren zoo afwisselend salzocn ; over een ge- deelte der bevolking van de residentie Krawang heb- bea uitgestrekt, en bij die gelegenheid vele dui- zend lijders door het gebruik des Suren spoedig en volkomen zijn hersteld , terwijl het land daarbij tevens eene som vah omtrent va oog heeft bespaard, die anders hed móeten worden besteed, indien men, "Ye ja AVEC REN RN VN ( 205 ) in plaats van Suren, kina had | moeten gebruiken, zoo zal het niet ongepast zijn hier in korte woorden iets over deze ziekte, zoo als ik ze in het vorige jaar waarnam en behandelde, medetedeelen, - Het karakter dier koortsziekte was van typheusen aard . met remitterenden of intermitterenden typus, verbonden met blijkbare stoornissen in de func- tien der verterings werktuigen, bijzonder der le- ver. Gewoonlijk geeft zich de ziekte reeds eenige da- gen voor het uitbreken der koorts door buitenge- wone traagheid, duizeligheid en drukkend gevoel boven de neusbeenderen , geelachtige kleur van het gelaat en gebrek aan eetlust, te kennen. Piotselijk breekt hierop de koorts uit, vergezeld van ecne ligte huivering , ingenomenheid van het voorhoofd en neiging tot braken, of hevige galachtige door- loop en brakingen vergezellen de uitbarsting , en zijn met krampachtige toevallen gepaard, bina bij elke exacerbatie, welker tusschenpoozingen (remissiones ) zeer kort zijn, weder aanwezig. De hitte, welke gedurende den aanval plaats heeft, is brandend en aanhoudend, zonder uitwaseming te veroorzaken , en is bijzonder in den omtrek van de maag en het voorlioofd zeer groot, waarby de lij- der gedurig over dorst klaagt, alhoewel de tong niet droog, maar slechts weinig met slijm bezet en ecnic- zins gezwollen is. De pis urine, welke gedurende de acerbatie der koorts geloosd wordt, is geelachtig en slijmerig, zonder evenwel wolken of een bezinksel te vertoonen, van eenen eigenaardigen flaamwen reuk. De ( 204 ) Be pols, die aanvankelijk gespannen snel "was, wordt in het verloop der ziekte wel voller, doch hoe langer hoe kleiner en onregelmatiger, waarbij des lijders krachten snel afnemen, zoodat hi dik- wijls, ma den eersten ‘aanval der koorts, zich niet meer op de been kan houden. Deze toevallen verm meerderen bij elke exacerbatie, waarbij delirium, colliquatieve afgang en verval van krachten plaats grijpen , waarop de dood, meestal onder stuiptrek- kingen, plotselijk volgt. In het algemeen vertoont zich in deze ziekte het asthenisch - nerveuse karakter ten duidelijkste, en ofschoon de typus der koorts in den beginne meest remitterend is, toont dezelve zich echter niet zelden als zuiver intermitterend, of geat onder e eene doelmatige behandeling daarin over. Ofschoon nu de hijzondere toestand der voor» werpen , de epidemische constitutie, de verwijderde oorzaken, en de vereeniging met audere ziekten, den zekersten leiddraad ter behandeling dezer ziekte aan de hand doen, en men deze behandeling daarnaar moet wijzigen, hebben echter de navolgende in- dicatien in het algemeen mij de voortreffelijkste dien- sten gedaan. Zij bestonden: 19. In het uit den weg ruimen van den gastrischen of bilieusen toestand door evacuerende mid- ` delen, bij aldien derzelver aanwending niet door dreigende toevallen, als krampen , bijzonder in het tijdstip van ge acerbatie der koorts, krachten loos- lj P gapen ene e ( 205 ) loosheid en zeer hevige doorloopen wierd ver^ boden. In het eerste tijdperk der ziekte ver- toonen deze middelen zich bijzonder gunstig , dewijl daar door de verrigtingen van het ze- nuwgestel eene andere rigting verkrijgen , en in vele gevallen de typus terstond een intermitterend karakter aanneemt, hetwelk men vervolgens naar de tweede indicatie moet behandelen. Van braakmiddelen zag ik minder nut dan van zacht afvoerende middelen, daar de eerste ge- meenlik hevige diarrheen veroorzaakten, en bo- vendien de inlander van hun gebruik afkeerig is. Kleine giften van middelzouten, zoo als Sulphas Sodaé en Sulphas Magnesiae, de- den hier de beste werking; hadden er kram- pen plaats, en werden deze blijkbaar door den gastrischen toestand onderhouden, zoo bezigde ik deze middelen in veel laauw water opgelost, en zelfs met kleine giften opium verbonden, waarop voornamelijk de kramp van het diaphragma da- delijk ophield en de hevige bilieuse doorloopen insgelijks nalieten, nadat er eenige stoclgangen hadden plaats gehad. Vreesde ik van het ge-. bruik der middelzouten eene al te verzwakken- de werking, zoo maakte ik gebruik van de jonge bladeren der Cassia alata (Daun. Kupan, Kimanila), als afkooksel met Ta- marinde, een middel hetwelk men den inlan- der met meerdere gerustheid kan laten toedienen. Had echter de ziekte reeds eenen hoogen graad bee qe ( 206 ) bereikt, - waren de levenskrachten te veel gee zonken,- zoo nam ik mijne toevlugt tot de Tweede indicatie, naar mijn oordeel alleen kunnende bestaan in het onderhouden en ver- sterken der krachten. Alles komt er hierop aan, dat men snel en met nádruk te werk ga, en bij het verval van krachten, hetwelk bi elken nieuwen àanval der koorts vermeerdert, geen ledig aanschouwer blijve, want niet alleen hangt des lijders leven daarvan af, maar niets legt ook meer den grond tot naziek- ten in dit geval, dan eene slepende behandeling. Buiten den kinabast, bewees zich hier mine Cedrela febrifuga (Suren, 2à 5 lood, be- hoorlijk gestampt [tombokh ] en met 2 pond watéf tot 1 pond verkookt, om het uur één kopje toegediend), in Verband met de Æiyxia (Poeloesarie, 1 tot 11 lood, insgelijks grof gestampt, omstreeks 5 ininüten met het afkooksel van den Suren opgekookt en doorgezegen), ten uiterste werkzaam; of toonde zich reeds eene groote krichtelooshetd ; een zinkende pols, Ernz., Loo gebruikteik, in stede der Poeloesarie, de wortels van Chloranthus inconspicuus (Kras-toelang), of van onze zoo voor- treffelóke Javasche Valeriana. Dikwijls had ik reeds, na de cersic giften, het genoegen, den lijder zeer tot zijn voordeel veran- . | i derd te vinden, daar de nerveuse toevallen zeer ver- min= artan ee vl (207) minderd waren, de warmte, vooral der maagstrceek minder was, en de verontrustende congesties naar de | ingewanden hadden opgehouden, Nu werd het ge- bruik der aangetoonde middelen met kracht voortge= zet, die ik met voordeel met zeer kleine giften van tartarus stibiatus (3-1 grein) verbond, en ge- woonlgk was de eerste acerbatie der koorts reeds veel zachter, wel met sterkere aanvallen van koude ver- bonden, maar niet met die krampen, die vroeger hadden plaats gehad, zoo als ook de daarop volgen- den warmte zachter was, en zich meestal in zweet oploste, als wanneer: zich eene zuivere apyrexie ver- toonde. Ik verbond vervolgens het gebruik des Surens en der Poeloesarie met kleine giften van. den wortel van Ophioxylum Serpentinum (Poe- lean, Poele Pantjar), of van de vruchten mijner Nipta Lamarkizna (Gatep Pait), waardoor niey- we aanvallen der koorts werden voorgekomen, — Men ziet dus uit deze zwakke schets, dat deze ziekte, naar mijne waarneming, grootendeels naar dezelfde grondregels moet behandeld worden, als boosaardige tusschenpoozende koortsen, en dat het dus hoogst belangrijk is, door gepaste middelen nieu- - we aanvallen van koorts voortekomen, waardoor voornamelijk zwakke en oude personen steeds in groot levensgevaar worden gebragt. Deze meening zal te meer grond ontleenen uit de bedenking, dat deze ziekte gewoonlijk in eene tusschenpoozende koorts ontaardt, ja zich dikwils reeds in den aan- vang als zoodanig doct kennen, zonder dar hier. nog ( 203 ) nog zal behoeven te worden aangemerkt, dat deze ziekte slechts zulke plaatsen bezoekt, waar zekere het ontstaan van tusschenpoozende koorten beguns= tigende oorzaken aanwezig zijn. * Hier vinden wij dus een sprekend bewijs. dat de natuur ons hier juist niet karig heeft begiftigd met middelen, die bijzonder dienstig zijn tot genezing der aan deze gewesten eigene ziekten, eene waarheid, die helaas! door ons miskend wordt, daar wij slechts aan voortbrengselen van vreemde landen, die meestal meer of min bedorven in ouze handen komen, bij het ziekbed de voorkeur geven boven de zulke, die ten deele als onder onze voeten ontspruiten, — pro- ducten van onzen grond, die bovendien gedeelte- ljk, als artikelen van handel, naar andere landen konden worden uitgevoerd, i Doch wi keeren tot de verdere beschouwing der eigenschappen van deze familie terug, daar zi, bui- ten de reeds opgenoemde, nog meerdere andere merkwaardigheden oplevert, Zoo b. v. zijn de basten onzer Meliën, bij de inlandsche bevolking onder de benaming van Mindi of Kakera Kikera(*) (Melia Azed rac h) en Imbo (M. Azedarachta) bekend, niet slechts uitmun- tende wormdrijvende middelen, maar komen ook, wegens hunne in eenen hoogen graad tonische eigenschappen, in menig opzigt met den kinabast in werking overeen. Derzelver gebruik is bijzonder aan= (*) Deze soort heb ik wel niet in de Synoptische beschrijving aan: gegeven, maar dezelve wordt evenwel nabij Batavia aangetroffen, vante GE EEEN U f (389 ) aangewezen bij verzwakkende doorloopen, zonder neiging tot ontsteking, bijzonder by het bort (Cho- lera Morbus) en ook bij dien geesel, dien men te onregt den naam” van Cholera geeft, en die in latere tijden onze bezittingen zoo schrikkelijk heeft geteisterd. Hier verdient het gebruik van een zwak afkooksel van den wortelbast, als een behoedmiddel tegen deze ziekte, wanneer men zich volstrekt van behoed- middelen bedienen wil, misschien den voorrang boven alle andere middelen en men kan zich zelfs van ruime ` giften van dit afkooksel eene uitnemende werking be- loven, zoodra de krampachtige toevallen slechts ceni- germate uit den weg zijn geruimd, Ook de vruchten dezer planten toonen worm- drijvende hoedanigheden, en zelfs de bladeren der Kakera Kikera, tusschen boeken gelegd , beveili- gen dezelve tegen mot en andere schadelijke insecten. Versch gekneusd worden zij uitwendig tegen het hoofd- zeer (tinea) met een gewenscht gevolg gebruikt. Gelijksoortige eigenschappen, als die welke wij van den bast der Meliën hierboven aantoonden, zijn ook bij dien van de wortels van den Seniul (Sandoricum Indicum ) te bespeuren , met dit on- derscheid echter, dat de eerste eenen walgelijken , deze echter eenen ayomatieken geur heeft. Men be- dient zich van denzelven by windkolieken , met cen weinig Jai (Zingiber officinale), of Sintot ( Lau- rus Culilawan), of Massoi- (Laurus Species ) fijn ge- wreven; ook tegen slijmvloeden der vrouwelijke teel ( 210 ) 3eeldeclen wordt hij inwendig gebruikt, en wet in dit geval vereenigd met den wortelbast der Niri, ( Ca- rapa Obovata) welke insgelijks bittere, eu vooral zamentrekkende eigenschappen bezit. Opmerkelijk is de knoflookachtige reuk van ver= scheidene soorten van Dysoxy/um, zoo als onder anderen, in eenen zeer hoogen graad, D, allraceum, D. mollissimum, terwijl daarentegen de vruchten van D. excelsum den reuk van artisjokken bebben. Bij de eerstgemelde soorten bezitten niet zoo zeer de. vruchten en bijzonder het albumen dien doordrin- senden renk , maar bladeren, bast, ja zelfs het wit- achtige ligte hout hebben daaraan meer of mia decl. 