VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
heiligen, in hopen, Zie Zig Zelve gegraaven heb- ben, aan den voet eener stille rots, of bij de wortels van een grooten boom, die door den wind is omgevallen. Zij verzaamelen daar eerst eene gemakkelijke moss en andere zachte dingen om gemakkelijk op te leggen, maar zij doen geen den minsten voorraad van eten op. En wanneer zij uit hun hol weder voor den dag komen, ziet men nog daar in, nog aan de Beeren zelf, het aantekening dat zij iets voedt hebben, gedurende al die tijd, dat zij daar in geweekt zijn; integendeel hebben zij, als dan alle tekens van een groote vermoeidheid, ... oos Men kan echter niet zeggen, dat de Beeren in die fest door een diepe slaap bedwelmd en verdoofd of versten zijn, gelijk dit, behalve verduimende andere dieren, de walvissen in de diepste oceaan, die gaan sterven en gevoelloos worden, dat men ze voor dood zou aanzien, lang tot dat men ze in een warme kamer brengt, als wanneer de levensgeesten weer in beweging komen, het bloed zich herstelt; en zij haar leven en gevoel allengs- kens weer krijgen. Zodan is het met de Beeren in hun winterlegeringen niet geseld. Deze zuigen in dezelfde knorrende hun poten, kellen zich te weer, als zij aangevallen worden, en zo men ze dwingt, de stel te verlaten, zij zijn levendig en waardig genoeg om hunnen aanvalleren vrije slag te kunnen geven. Om aan te tonen hoe de Beeren zulken langen tijd zonder voedsel te leven behouden kunnen, moet men de volgende bijzonderheden in aanmerking nemen, Voor eeltijdens dit soort van Beeren gedurende den geheelen zomer ongekend gulzig zijn, zitten ze net als dan overvloedig en veel van alles wat hen voorkomt. En dewyl hunne uitwerpselen zeer gering zijn naar maten van het voedsel dat ze gebruiken, zo is het waarschijnlijk dat ze een grooten voorraad van Chyl verzaamelen. Hierdoor nu worden ze vervolgens zo vet, dat ze meer dan vijf, ja zomettyds tot tien vingers dik, vet op de ribben en de dijen bebben. Het vleesch der Beeren is zeer los of vols en opblaazend in den zomer, om dat de kleine vezeltjes, waaruit het bestaat, opgepropt zijn met voedend sap; waar door dit dier veel scherpe vogten, en rauwe dieren heeft, en waar door ook zijn vlees "in deze tijd van het jaar, die een walgelijke reuk en smaak krijgt, die er in de winter afstaat. Ook vindt men alsdan het onderste zijde van zijn pooten dik en gezwollen, en als men ze aantast, loopt er een wit en melkig vocht uit, en vertonen ze zich als een soort van kleine kliertjes, gelijk tepeltjes het geen de red is, dat ze, den geheelen winter, hunne pooten zuigen, en waaruit men mag besluieren, dat de melk, de Chyl, of het voedend sap, dat daar in is, door den omloop van het bloed geduurig wordt afgefaneerd, en derwaarts gevoerd, als in een soort van voorraadplaats, die de Natuur aan het Dier verstrekt heeft. De groote overvloed van vet, die het des zomers heeft, doet ons zien waar het bloed in den winter de stoffen voor die melk uithaalt; en men begrijpt hierdoor te gelijk, waarom het vet der Beeren, die in de Lente gedood worden, vaster is, en de hammen beter zijn, dan die van den E Maar hoe is het meestal, zal men verlengd zeggen, dat een Dier van zijn eigen Chyl of melk leeft? Echter als men in aanmerking neemt, en terdeelen bedenkt, dat het een Dier zich met de Chyl van het andere voedt, wat onverstandelijkheid, wat onwaarschijnlijkheid zelfs kan mogen zijn, dan indien er dan in vinden dat enige Dier ook zijn eigen Chyl, waarvan een overvloedig voorraad in eenige bewaarplaats van zijn lichaam tijden van nood reeds is, en geduurig wordt opgezet, tot voedsel gebruikt. Wij behoeven eigenlijk geen rede veel minder een verdediging of bewys te geven van hetgeen de ondervinding leert, en dat iedere waarneemmer met zijn ogen ziet kan: 't Is alleen voor hen, welke met de wonderen. Dat de Beeren in den winter heel veel Gapen, en derhalve langzaam verduurzenden, geen de mogelijkheid van deze wyze van voeden zo veel eerder doet begrijpen. En dat zij geen uitwerpselen maken, "is geen de minste zwaarheid. BERIGT WEGENS DE MIEREN: Hier tegen. Want de uitwerpselen der Dieren Zijn niet anders dan dat gedeelte van hun voedsel, hetwelk nutteloos en ondienstig is, om zich met de zelfstandigheid van hun lichaam te vereenigen, of in hunne fappen over te gaan; maar in de melk, die de Beeren uit hunne pooten zuigen, zijn zodanige delen niet; het is alles voedsel, dat zij geheel van nood hebben, op dezelfde wyze om te gaan als de Vrucht in de Baarmoeder, die zich niet ontdoet van haar Meconium voor dat zij ter wereld komt. BERIGT WEGENS DE MIEREN. Getrokken uit de Nouv. Bigarr, Tom. 8. Gekregen, dat het volgende Bericht behaagelijk zal zijn voor alle, die vermaak schappen, om de wonderen der Natuur aandachtig te beschouwen, zo kan het den Landlieden in het bijzonder niet dan ten uitersten dienstig zijn, dat men hen een ongedierte daagt kennen, dat aan hunne vruchten, kruiden, en zelfs boomen zo veel schade doet, en hen enige middelen aan de hand geeft, om hetzelfde merkbaar te verminderen. Ik beroep mij geenzels het onderwerp te hebben uitgeput; Mijn bezigheden hebben mij tot dusverre niet toegelaten, om dit ongedierte van zijn geboorte tot aan zijn dood na te gaan. Dit is mijn voorzettende in het vervolg te doen: ondertussen geef ik aan, dat de waarnemingen, die ik daar nu reeds over gemaakt heb, haar nuttigheid gelijk ik zei, voor vele, en haar vermaak voor alle opmerkzame Lezers zullen hebben. Sinds vele jaren op een bijzondere wijze getroffen, door het geen ik in mezelf alle natuurkundige boeken las, "wegens de naarzichtigheid der Mieren", haalde ik voorzorg tegelijk een aanstaand gebrek, haalde ik mijn Magazijnen en voorzichtigheid, welke zij in tijd daar tegen vulden, was ik tenslotte begeerd om alle die bijzonderheden zelf te zien; en terwijl ik tegen het einde van Augustus, en in de geheele maand September mijn verblijf meestal op het land hield, een tijd, waarin deze Magazijnen, vooral die dicht bij gemaakte koornvelden waren, vol moesten zijn, bleef ik niet in gebreke, de Mieren-nesten op en om die landen te zoeken, en op te delven zodanig, dat ik dikwijks van een oneindig aantal, die vertoornde diertjes als bedekt was. Mijn nieuwsgierigheid kwam mij inderdaad menigmalen voor, want hoe klein de mieren zijn, zij kunnen echter vinnig tekenen. Voor alle mijn moeite en wonden, ondanks hebben ik nooit een enige korreltje graan in hun voor­gewende pakhuizen of op hare koren-zolders kunnen vinden. Ik vond er een groot aantal kleine witte, gele, en grijze lichtlampjes of klompjes, die ik er voor graan-korrels nam, daar zij wel na lijken: maar zodra ik ze aanraakte, ontdekte ik wel haast, dat het niet anders waren, dan het geen men doorgaans de eieren der mieren noemt, die, eerst wit zijn, vervolgens geel en grijs worden, naar mate zij hare gedaante verandering naderen, gelijk ik in het vervolg zal zeggen. Dus zelf uit de gemeende dwaaling gered, wilde ik er ook andere uit redden. Ten dien einde bracht ik verschillende mijnere Vrienden bij een, en hen een hand vol deze eitjes, die reeds geel waren, voorhoudende, vroeg ik hen, of het dit ware, dat zij koren noemden. Zij aarzelden niet, van dit te erkennen, maar graan-korrels hernam ik, bevatten niets dan meel in zich, laat ons nu deze klompjes eens openen, en zien, wat er in zij? Zij openden dezelfde, en stonden vreemd te kijken, toen zij daar een witte mier, met half-geformeerde vleugels, en in een melkachtig vocht zwemmen­de, in beschouwden. Maar om hen volkomen te overtuigen, vervolgde ik, onderzoek de zaak, van haar eersten oorsprong af, met uw eigen ogen. Deze proef werd het eerst genomen in Picardie in het jaar 1721, vervolgens bij Corbeil in 1730, en tien jaar daar na op een ander landgoed, aan een andere zijde van diezelfde plaats, zonder van verfchende andere dergelijke proeven te spreken. In het jaar 1727, op het einde der maand November, vond ik, op een mooie, maar kouden dag, een heel groot mieren-nest, in een boschje, dicht bij een stuk lands, daar koren op was gevest. Ik nam het bovenste van dit nest weg. Ik lag op een bed van mieren. Lag dus de mieren bloot: ze waren versterkt en als dood; ik nam ze uit haar hol, en grondde hetzelfde wel terdegen door, zonder voorraad, of voorraadplakken te vinden. Eenigen tijd daar na, dat ik dit arme Gemeenbeest, waarvan alle de burgers in een diepe slaap gedompeld waren, of liever door de koude-verstijfd waren, gevoerd had, zag ik, dat eenige, die in de zon lagen, zich een weinig begonnen te bewegen, maar al te flauweleijk, om iets te kunnen mee nemen; de koude integendeel, daar ze nu voor bloot gelegd waren, deedt ze op de plaats sterven. In het jaar 1751, omstreeks half November, vernam ik aan de ingang van een bossch, dicht bij het welke haver, garri, hennep, en andere graanen geweven waren, verfchesterde grote mieren-nesters; ik keerde ze om, en nam de stoelen, waarin ze, volgens hun gewoonte, gelegd hadden, weg. Ik vond daar niets anders dan tamelijk kwynende mieren in, onder eenig blijk van graanen; zelfs konde ik de plaats niet bemerken, waar ze ze leggen zouden. Maar zal men vraagen, sleepen ze dan nooit graan-korrels naar de hoop, die ze hier van opleggen? Ik durf hier niet volkomen op te antwoorden, uit vrees van iets te zeggen, daar ik geen genoegzame grond wazekerheid voor heb. In 1744 hadt men, in een gedeelte van mijn tuin, koren gezaaid; in het midden van dit koren maakten de Mieren een vrij groot nest. Ik was er wel mee in mijn schik, hopen hierdoor met meer zekerheid te ontdekken of de Mieren koren verzamelen. Ik ging ze dikwijks bezoeken, inzonderheid toen het koren gemaaid lag. Ik vond den tweeden dag zeer verwonderd, dat ik koren op het nest vond. Ik weet niet, of zij het zelf verder gefleept hadden, zonder dat ik het bemerkt had, of dat iemand het daar gelegd had, het zij om mij te bedriegen, of met enig ander inzicht. Hoe het zij; ik liet het daar liggen, om te zien, wat er verder gebeuren zoude, en of de Mieren het in haar voorgewende Pakhuizen of Magazijnen zouden brengen. Ik bemerkte, dat zij het lieten blijven, daar ik het eerst gezien had; dat zij het alleenlijk met aarde, met stro, met fijne pjeseltjes van planten, hout, en dergelijke dingen, daar zij doorgaans het jaag haarder huizen mee maken, bedekten. Eenigen tijd daar na liep dit graan uit, en maakte veel loof, dat de Mieren voor zuilen dienstdeed, om haar gebouw te ondersteunen. Mag men hiermee niet uitvloeien, dat zij geen graanen noodig hebben tot haar bestaan, dat zij de kern niet afbijten om het uitbotten voor te komen, enz. De H. Schrift zegt men, leert echter, dat zij verzamelen! Mag men dezelfde dan zo regelrecht tegen spreken? Echter ik spreek dezelfde niet volstrekt tegen. Ik erken dat de Mieren vergaderen; geen graan-korrels inderdaad, maar stro, gedroogde groente, hooi, kleine stukjes hout, dood wormpje, aarde, steentjes, zand etc. niet om zich mee te voeden, maar om zich te dekken, en tegen stortregens, sneeuw, vorst, en andere ongemakken van het weer te beveiligen. De grote Mieren, want, daar zijn, gelijk ik straks zal melden, verschillende soorten onder dezelfde, brengen dit alles op hoop, en maken er een soort van platte koepel van die drie, vier, en zomijds vijf voeten hoog, en even breed is, en dit alles boven de grond, zonder het geen er onder is, en dat zomijds nog wel twee voeten diep loopt, mee te rekenen. Zie daar het oogmerk waarom de Mieren gedurende de zomer, en ten tijde des oogstes, zo verzamelen. Men zal dezelfde in deze bezigheid nauwkeurig gadeeren, men zal ze nooit iets anders zien slepen, dan het geen dienen kan, om haar des winters voor de ongemakken van lucht en weer te beveiligen. Ik heb dit na herhaakte proefnemingen, sedert het jaar 1728 gedaan, aan drie voornamste schrijvers doen zien, die in de eerste uitgave hun werken met verzekerdheid van deze voorraadshuizen der Mieren gele rookten hebbende, die verzekeringen in een tweede druk goed vonden, vrij wat te verbeteren. - Maar waar leven dan de Mieren van? zal men mij vragen. Zonder te spreken van het geen zij in de huizen betrachten van honing, stroop, suiker, sap van rauw of gekookt vleesch, ingelegde vruchten, en andere dergelijke diners. Gens. Byaldien iemand dit antwoord niet voldoende vinden mocht, om de zwaarheid uit den weg te ruimen, die tegen zoveel nauwkeurige proeven en waarneemingen uit de H. Schrift wordt opgeworpen, die gelieve te bedenken, dat Gods woord niet gegeven zit, om ons in de Natuurkunde of Natuurlijke Geschiedenis te onderichten; maar om ons onze plijten voor te dragen, en den weg ten Hemel aan te wijzen; en dat het zich in dat ander facet van zaken doorgaans naar de toenmalige aangebrachte bevattingen der Mensen uitdrukt. Met één woord, men passeert op dit onderwerp de antwoorden toe, die zo dikwijks over het bestaan der Zon worden gegeven. BERIGT WEGENS DE MIEREN, gen; zo heb ik opgemerkt, dat zij azen op het bloed van gestorven dieren, 't zij klein of groot, van aard-wormen, en van gekruinde zelfs, die nog leven, maar het vermogen niet hebben, om er door te ontkomen of te weerstand. De zodanige tijden zijn zonder onderscheid alle aan: en zo 'er eenige vogel of viervoetig dier, als een haas bijvoorbeeld, gewond en buiten staat zijnde om te vluchten, in haar weg nedervalt, aanstonds gaan zij er met troepen op los, bedekken denzelfde in een oogwenk, en knabbelen hem tot op het gebeente. Indien zij enige appels, peren, pruiken, periken, of welke andere vruchten, die ongeveer rijp zijn, ontdekken kunnen, vallen zij er ingeveld op aan, en knabbelen ze zo schoon op, dat er niets dan de schil, de klokhuisjes, en pitten of steentjes overblijven. Ook tasten zij de artichokken, en het grootste gedeelte der moeskruiden aan. In de bosschen verklaaren zij inzonderheid den oorlog aan de Eikebomen, wier jonge takken zij uitzuigen zodanig verdorren. Ik heb verschillende door hen heggen gezien, die reeds groot en dicht toegelopen waren, en waarin acht, negen of tien stammen waren, zo dik als een been, die door de Mieren aangetast, alle in één jaar sterven. Zie daar dan al genoeg wegens de schade, die de Mieren in de tuinen en in de bosschen doen; in welke laatste zij meer nadeel veroorzaaken, dan men gemeenlijk denkt. De Mieren zijn niet alle van hetzelfde soort, nog zelfs onder verschillende luchtstreken aan elkaar gelijk. Ik zal van andere gedeelten der wereld, daar ze veel groter vallen, dan in Europa, niet gewagen. Het is onzen Land-lieven, wier nut ik voornaamelijk bedoel, tamelijk onvergelijkbaar, of ze dezelfde kennen, om dat ze geen overbodig soort van lijden hebben. In onze landen zijn er zwarte, gele, grijs, en rode Mieren. De grootste zijn zwart of grijs, trekking den buik, en den hals wat naar den rooden. Ze houden hun verblijf doorgaans in de boschen en heggen. De kleine zijn of zwart of geel, trekking de een naar den grijsen; de andere naar den rooden. Men acht, dat het teken van deze kwaadaardiger is "meer zwelling" en groter wel als lang. BERIGT WEGENS DE MIEREN duuriger pijn veroorzaakt. De kleine vindt men in groote menigte in alle tuinen, in de stad, zo wel als op het land, en deze zijn de laatsgrijze van allen. De Mieren komen alle uit zeer kleine eitjes voort, die de Moeders op het einde van den zomer, of in het begin van den herfst aan den voet van een boom, of onder eenige steenen enz. in den grond leggen. Alle die tot hetzelfde nevel behoren, schijnen van een ouderdom, en hetzelfde broedsel: ook geloof ik, dat zij reeds in het eerste jaar wat groeien, want ik heb in 't begin van Maart heel kleine gezien, daar ik die eigen zomer nog veel groter heb vernomen; doch ik heb geen genoegzame gelegenheid gehad, om haar groei met de verachtelijke nauwkeurigheid waar te nemen, om hier van iets met zekerheid te kunnen zeggen. Zodra zij gekipt zijn, in het begin van Maart, ziet men ze werken om haar nevel schoon te maken, om 'er de aarde, of het verrotte hout uit te halen; en om het dak te beginnen, daarvoor schrapen zij alles, wat dienen kan, en wat zij voort kunnen krijgen; zij leggen het in de rondte, en stapelen het te gelijk in de hoogte op, om 'er de gedaante van een platte koepel, of van een doorgesneden bal aan te geven, en terwijl zij hiermee bezig zijn, gaan zij tevens van tijd tot tijd naar de een of andere plant, of vrucht, of enig dier, dat reeds dood is, of ligt te sterven, om uit iets van dit alles wat noodige voedsel te halen. Het kleine voorhoofd maakt haar nevel wat verfchillend; haar troep is doorgaans zo groot niet, en haar verblijfsplaats is naar dat getal zo wel als naar de minder omschreven gedeelten van haar lichaam geschikt, en evenredig kleiner. Zij gaan doorgaans wegen onder den grond, af bedekken die, welke zij 'er boven maaken, met aarde. Soms klimmen die wegen allengsens op, en maken zij zich gaandeweg en van het onderste van een boom of gebouw tot boven aan. ogen het einde der lente bewindt zich een gedeelte der Mieren in een kleed of doop: en neemt in deze staat de gedaante van een graan-korrel aan; uitgezonderd dat deze doop of schaal eerst rond en wit, en die van het kleiner soort ook wat kleiner zit, dan een graan-korrelje. Men kan de zorg, die de andere Mieren voor deze Popjes draagen, waarlijk niet zonder verwondering beschouwen; zij willen zich liever aan allerlei gevaaren bloot stellen, dan dat zij dezelfde verliezen, of niet voor alle schadelijke vogels of droogte beveiligd zouden. Stel die Popjes honderd maal op een dag voor de open lucht bloot, en gij zult ze haar honderd maal met haar klauwtjes zien weghalen om ze op zulke plakken te brengen, die voor hun tegenwoordige staat best gevoeld en dienstig zijn. En wanneer zelfs deze Popjes geen overlast van buiten af lijden, verbrengen zij ze echter geduurig naar plakken, die meer of minder vochtig zijn, naar dat het de nood vereist. Met één woord, haar zorg is onophoudend werkzaam over deze lieve gevangene, die in haar tegenwoordige staat voor haar zelf niet kunnen zorgen. Die staat en gevangenis onderhouden eindigt met den zomer, wat vroeger of later naar dat het jaar meer of minder gunstig is geweest. Dan verlaten deze Mieren haar schaal, niet om te kruipen, gelijk in haar eerdere staat, maar om te vliegen; waarvoor zij, schoon voor het overige de gedaante van Mieren behoudende, de geposte vleugels hebben. Men verneemt er in deze tijd van het jaar dikke zwermen van, die de lucht vervullen, voornaamlijk in Valleien, die voor den wind beschut liggen. Zomerse dagen duffen zij alle te gelijk op bomen, die zij dan geheellijk bedekken, en wanneer men ze dus in grote menigten bij elkanderen vindt, geeven zij een zeer onprezenbare reuk van zich. Het verdient ook zijn opmerking, dat zij al vliegend koppelen, en eieren krijgen, die zij dan vervolgens op plakken leggen, die best gevoeld zijn, om deze te bewaaren; en tevens om de kleine Mierjes, die uit deze eieren zullen voortkomen te beveiligen, tot het tijdstip toe, dat zijzelf voor hun veiligheid kunnen zorgen. Na het leggen ziet men geen gevlekte Mieren meer; waaruit men schijnt te mogen bevatten, dat zij, haar vlagt haverend voortgeplant; zelf sterven. Billy kon men vraagen, in wat ouderdom zy vleugels kregen? En of zy ze alle kregen? Op de eerste vraag dient ten antwoord, dat ik geneigd ben te geloven, dat zy op het einde van hun tweede lente Poppen. werden ; en op het einde van hun tweede zomer, met vleugels uit hun dop of bekleedsel te verschijnen kwamen ; na dat zy ‘daaromtrent achtien maanden in besloten zyn geweflt. Ik durf dit ondertreffelijk verzekeren, om dat ik het met geen genoegzame nauwkeurigheid onderzocht hebbe. En wat de tweede vraag betreft, daar antwoord ik op, dat het grootste gedeelte der Mieren kruipend blijft tot aan hun dood. Na, die eenige tijd, na dat de andere vleugels gekregen hebben, valt. Men ziet om deze tijd den grond rondom hun nesten als bezaaid en Zwart van al de doden Mieren. Misschien zyn deze, welke niet veranderen van staat, welke Zo werkzaam zijn, en zo veel zorg voor de Poppen dragen, de arbeiders of Muilezels, gelijk men zodanigen bij de Bijen en Wespenvindt. Deze kurven dieren hebben genoegzame overeenkomst met elkaar, om te denken dat zij ook deze bijzonderheid gemeen hebben. En inderdaad, waarom anders zou dit gedeelte der mieren haar eerste gedaante tot aan haar dood behouden, zonder vleugels te kweken, gelijk de andere? En had de Voorzienigheid niet deze voorzorg gebruikt, kregen alle mieren vleugels, en konden zij alle haar gebragt voortplanten, zo zou dit ongedierte alleen de hele wereld om zo te spreken vervullen en inneemen. Maar God, wiens Wijheid en Goedheid zo wel als Macht oneindig zijn, heeft alles der wijze geschikt, dat er genoeg van dit ongedierte gebooren wordt, om ons gelegenheid tot leerzame beschouwingen, zo wel als nuttige zorg en waakzaamheid te geven; maar heeft tevens ook voor onze veiligheid, rust en genoegen willen zorgen, door het aantal te beperken. Ik zou hierbij deze gelegenheid veel andere dergelijke aanmerkingen kunnen maken, die ik echter liever voor mijn Lezers zelf overlaat. De hand een wise Voorzienigheid toont zich inderdaad hier allerwijde zo zigtbaar, dat geen verstandig Mensch dunkt mij gevaar kan loopen, om zich aan enige schuldige agtelooze of ondankbare verwarloosheid te vergrijpen. In de boeken, die over den Landbouw handelen, vermelden verschillende middelen voor, om de schade, die de Mieren doen, voor te komen, en haar vermenigvuldiging te beletten; maar de meeste van die middelen zijn of kragtelooos, of benadelen de planten. Ik heb het Schoorsteenvroet aan de voet der boomen of planten met goed gevolg gebruikt, ze zijn er ten minste voor eenigen tijd door verwyderd. Ook heb ik gemerkt, dat zij de boomen, die met kraanvlieg zijn bestrooid waren, verlieten; ook doen zij de planten, die met stof bestrooid zijn, niet aan. Maar het beste middel van af den is, dat men den grond, alwaar men ze verneemt, dik- wills omzette; en als men merkt dat zij meestal in haat neust zijn, ter kookend water in giette, en ze dus verdrijft. Maar nog gemakkelijker kan men dit in den winter verrichten, als het heel koud is, of als er veel regen valt. Men kan de verblijfsplaats daar groote Mieren, die zo veel kwaad aan het hout en inzonderheid aan de Eikeboomen doen, zelfs van tevoren aan te merken. Zij houden zich daar gedurende den winter het grootste deel in alle kwaad weer schuil, latend slechts twee openingen of uitgangen, om lucht te scheppen, als de mooiste dagen komen. Dit hele gebouw moet men tot den grond toe om te keeren, en alle de bewoners, die dan verstoost en buiten staan zijn, om zich te redden, of naar een andere verblijfsplaats om te zien, voor de open lucht bloot leggen, waar door zij onfeilbaar binnen korten tijd zullen sterven; of om dit nog sneller te neemen, kan men er een emmer koud water overgieten, hetwelk bevriezende haar een onfeelbare dood zal veroorzaaken. Integendeel kan men, als de winter te ver verloopt is, of dat men geen gedachte meer heeft van vorst, van boven in haar nest een ketel kookend water gieten. Gelijk daar onderhouden den geheelen dag en zelfs enige tijd van den nacht; altijd een gedeelte van den troep in het veld omzwerft, zo dient men dit laatste hulpmiddel eenige dagen na malkanderen te werk te zetten. Lengte en tegen een regenachtige dag toe waar te nemen, als wanneer ze doorgaans alle naar huis zijn. Nog heb ik daar een groote menigte van door omgekomen in een kamer, daar ze in getrokken waren om enkele potten met conserveur aan te vatten, door water in deze potten te doen, en daar een gezuurd papier boven op te leggen, zo dat het daar op dreef: waar na ik het binnenste der potten boven het water met kryt besmeerde. De Mieren na het gezuurd papier toe wilde, begaven zich in de potten, maar omdat ze zich aan het kryt niet konden vast houden, vielen ze plotseling naar beneden, of ze op het papier, daar ze als op een eilandje bevestigd zaten, en dus volgens in mijn macht bleven, of in het water, daar ze in verdronken. Als men hier op deze manier een grote menigte gevangen, en genoeg heeft, om de potten te vullen, zo moet men ze of met kookend water begieten, of op een steen, hout, of eenig ander hard lichaam verpletteren, want het is vergeefs, dat men dit laatste op de aarde onderzetten zou; dewijl haar kleine lichamen zo hard zijn, dat hoe ver men ze met de voeten of anderzijds drukken mag, de grond echter eerder wijkt, en voor de Mieren toegeeft, zal, dan dat men ze verplettert. Ook moet men wel zorg dragen, dat men haar, als ze flauw in 't water omgekomen, of alleenlijk verdronken zijn, niet voor de Zon, of een droge en warme lucht bloot legt; want dewijl ze geen ander beginpunt des levens, dan de beweging van haar lichamen of levensgeesten hebben, en als anders gestorven dieren van den Schepper zodanig gemaakt zijn, dat die beweging een tijd lang kan continue blijven, zonder dat ze 't leven vreemdeloos verliezen; zo komen ze, verdronken zijnde, doorgaans weer bij, wanneer men ze bij 't vuur, of in de zon, of in warme asch, kruit of zand, of zelfs maar op een droog en warme plaats legt. Zo draagt menigal de te grote vochtigheid, die de beweging van haar geesten belemmerde en verhinderde, door een zachten trap van droge warmte is uitgewassen, zo krijgen haar bloed en geesten de noodzakelijke beweging weer om haar in staat te stellen van alle haar verrigtingen op nieuws te beginnen en bijzonderlijk om weg te lopen of te vliegen. Hier van hadt onlangs een mierbuur, zulk een braaf Man, als is legt Natuurkundige, de proef. Zijn wyngaard werd door de wespen op een verfchrijkelijke wijze gehavend: hij hing er verfchrijde vleugels met water en honing in; hij ving dus een onbeperkt getal wespen in, maar het kwaad verminderde niet. Eindelijk ontdekte mijn vriend bij toeval de oorzaak, waarom zulk een dienstig hulpmiddel, als hij gebruikte had, hen zo weinig dienst had gedaan; en ik kwam juist bij hem, zo als hij, die ontdekking pas gedaan had, ten eenmaal verbaasd was, over een zaak die hem zo nieuw als onbegrijpelijk voorkwam. Dit namelijk was het geval. Hij had zijn vliegtjes des avonds op de grond uitgegooten, zonder na de wespens verder om te zien. Deze diertjes bleven des nachts levenloos, maar den volgenden dag door de warmte der zon weer opgewekt, herleefden en vloegen ze regelrecht naar den wyngaard toe, daar ze dicht bij waren, en voorraad van lekker voedsel konden vinden. Mijn vriend, hij gebruikte betere voorzorgen, en het kwaad verminderde. Brief van den Heer U. MILET aan den Heer H. BAKER, wegens enige bijzonderheden tot de Mieren van Engeland betrekkelijk, door den Heer GOULD E waargenomen, Geleid uit Le Nouvel, Revue. Liter. No. 83. Omdat het voorgaande Bericht van de Mieren, zal 't niet ongerecht zyn nog te laten volgen, de aantekeningen van den Heer Goulde over dit dier; als die nog verfchide bijzonderheden behelzen, waarvan in 't bovenbijgebrachte peet gewag gevonden wordt; en ons ook enigermaat een ander denkbeeld van de vliegende Mieren geven; terwijl ze voor 't overige de eerstgenoemde waarnemingen bevestigen. De Heer Goulde heeft vyfderhande soorten van Mieren waargenomen; als 1. De Berg-Mier, doorgaans de Paards-Mier geheeten. 2. De grote zwarte Mier. 3. De rode Mier. 4. De gewone geel Mier. 5. En eindelijk de kleine zwarte Mier. Na dat hij de grootte en de kleur van die verfhouden voorten van Mieren beschreven heeft, gaat hij voort tot het Maakfel en de beweging van hun kleine lichamen; en merkt ten deze opzichte aan, dat deze dierjes, behalve hunne ingewanden, nog een soort van verlaten bakje hebben, gevuld met een bytend vocht, dat zij tot een vrije aanmerkelijke afstand van zich kunnen werpen, wanneer het hen behaagt. Verder zegt hij, dat hij in de rode Mier een band heeft gevonden, die het achter lichaam met de hoorst verbindt, die welke vormgeveld is uit twee rondachtige velletjes, daar in de andere Mieren het een zodanig plaatje heeft, dat daarboven hoger en verhevener is, dan die twee van het rode voor. Het is aan dit voor van rode Mieren, dat hij een angel heeft waargenomen, kleiner, maar voor het overige ongeveer gelijk met die der Bijen. De andere Mieren hebben deze angel niet, maar zij bijten, of liever, zij maken met haar zaagjes een kleine opening, daar in een weinigje van dat bytend vocht in storten. De rode Mieren, die met een angel gewapend zijn, durven zich meer bloot te geven, en zijn sterker dan de andere vooroten; misschien om dat de Natuur ze van wapens verzorgd heeft, om zich met te verdedigen. De grote zwarte Mieren hebben een onaangenaam reuk, die haar eigen is, en die, naar de gedachten van onzen Schrijver dient, om zich tegen haar vijanden te verdedigen. Die vlugtige geef, die zich meer of minder uit alle de Mieren verspreid, is van een sterke reuk, en doet zich, vaak genoeg bij gelijk als geef van Hartshoorn "op een vrije grote afstand kennen. Onze Schrijver merkt aan, dat, hoewel de Mieren, als zij te talrijk worden, Volkplantingen afzenden naar plaatsen die met hun verkoelende Natuur het best overeenkomen, terwijl zij Zelve in hun oude Legers blijven; dat echter hun verblijf-plaatsen goed vertrouwd blijven en bepaald niet zijn, dat zij dezelfde niek-zomtyds zouden veranderen, Maar de vere VAN ENGELAND BETREKKELIJK, 827 vere VAN ENGELAND BETREKKELIJK, 827 VERSCHILLENDE SOORTEN, hoe nabij elkanderen gelegd, vermengen zich echter nooit, in zoverre zij te samen wonen of een gemeen Maatschap met elkaar opregten. Zij houden veel hun woonplaatsen dicht bij een, en leven als goede buren. Men merkt in hun bouwkunde een verregaande kuns en nauwkeurigheid. Het ganse nest is verdeeld in een grote menigte onder verschillende hokjes, die door ronde en eenpaarige onderaardse kanalen met elkaar gemeenschap hebben. Maar wat het Lym betrekt, waarvan verschillende Liefhebbers gewag hebben gemaakt, en waarom zij willen "dat de vertekeningen der Mieren beperkt zouden zijn, onze Schrijver verzekert, dat hij in weerwil van de nauwkeurigste waarnemingen dergelijke een zeegevoel, in hun wooningen niet heeft kunnen vinden; en dat hun hokjes enkel in de grond gemaakt zijn "zonder dat 'er of lym, of stro, of enig ander werk van die soort aan gebezigd is. Onderstukken loochent hij echter niet "dat dit alles in warme landen, daar het zand meer gevaar loopt, van uit te vallen zeer wel plaats kan hebben. De Mieren maken hun werken met behulp van hun dubbele zaagjes, en van de haakjes, die ze om zijn; men aan hun wijze van werken gemakkelijk opneemt; ten dien einde behoefte men slechts een brok vogtige aarde onder een glas te leggen, en 'er enige Mieren bij te zetten. Van het einde van Augustus, tot het begin van Juni bestaat iedere volkplanting of troep doorgaans uit een talrijk gezin, eén uit een menigte arbeiders: Boven dat ziet men er op het einde van Juni, gedurende de geheele maand Juli, en een gedeelte van Augustus, een menigte Mieren, die vleugels hebben. Men denkt gemeenlijk, dat zij alle aan de vam een Gemeenebest uitmaken, en men beschouwt ze als een genootschap uit Mannetjes en Wyfjes geflagt, waarvan de Mannetjes de zulke zijn, die des zomers vleugels hebben. Maar gelijk in de huishouding der Bijen het grootste gedeelte geen kunne is, en zich met niets anders bezig houdt, dan om zorg te dragen voor het onderhoud der jongen, die uit de eitjes, door de Koningin in de celletjes gelegd, zijn voortgekomen, zo vindt men ook dezelfde schikking in de Huishouding der Mieren. Zij, die het meest voorkomen, zijn, gelijk de gewone Bijen; zij hebben geen sekse of geslag, maar schijnen zich enigszels met de jongen door de Koningin in de celletjes gebracht, te voeden en op te kweeken. In iedere volkomen staat of Huishouding van Mieren is ten minste een Koningin, die in zeven of acht maanden tijd een gezin van meer dan vier of vijf duizend voortbrengt, maar de Koninginnen der rode Mieren zijn zo vruchtbaar niet. Gelijk de gele Mieren de gemeenschap zijn, zo geeft onze auteur een fraaije en volledige beschrijving van haar Koningin. Zij is genoegzaam vijf maal groter, dan de andere, en heeft daarenboven drie ogen in haar voorhoofd, die in een driehoek geschaald, en kleiner zijn dan de twee "welke de Mieren doorgaans aan de zijkant van haar hoofden hebben. Als het de Koningin behaagt in enige vertrekken te gaan, zo verspreidt zich in dezelfde een algemene blijdschap, die zich door uiterlijke tekenen vertoont. De Mieren springen dan op een bijzondere wijze, zetten zich op de achterste poten, dan gaan met malkanderen, en regelen allerhandeuren aan; dan gaan ze heel langzaam voor de Koningin, om haar haar eerbied te betuigen, terwijl andere rondom haar dan gaan, en allen zich bevrijden om haar haar liefde en getrouwheid te betuigen. En zal deze beschrijving misschien voor belachig houden, maar men kan van alles, wat we gezegd hebben zichzelf louterlijk door eigen waarneming overtuigen. Men heeft geflegen een Koningin met haar gevolg onder een glas te zetten, en dezelfde eenige oogenblikken gade te laten flaneren, om ooggetuige te zijn van de eerbied, die men haar bewijst, en van het ontzag, waarin men haar behandelt. De Mieren en hun Koningin beginnen zich in de maand van Oktober op te fluiten, en in de hart van den winter vindt men ze in barre diepe vertrekken, omringd door die, welke haar dienen, en door de koude bijna verstijfd. Onze Schrijver geeft vervolgens een opheldering van den tijd en de wijze, waarop de Koninginnen haar Kieretjes leggen, en breidt zich hier over breder uit, om de misvatting van den Ridder Edmond King te recht te brengen. Deze niet hebbende opgemerkt, dat er in ieder nest ten minsten één wyfje Mier was, boven de andere verheven, is in de oude dwaaling gevallen; dat namelijk de kleine Mieren alle wyfjes waren en den staat bevolkten. Een gevoelen zonder grond. Want gemelde Heer na de beschrijving der vlinders, of het schot der Mieren, gegeven te hebben, verklaart wel deze stof in de gemeene Mieren gevonden te hebben; maar die waarneming bewijst geenzins, het geen men er mee voor heeft aan te dringen, dewijl in enzelfde in de Byên aantreft; en onze Schrijver voegt er bij, dat, schoon hij de gewone Mieren op alle tijden van het jaar heeft waargenomen, "hij in hun lichamen echter nooit eenige verandering, dan die welke door het voedsel of door enige andere toevallen was veroorzaakt, heeft kunnen ontdekken. De Koningin vervolgt hij, legt drie verscheidene soorten van eitjes: Van Mannetjes, van Wyfjes, en van Muilezels of zulke die geen vleugel of vleugels kunnen hebben; de twee eerste in de Lente, en de laatste in July en in het begin van Augustus. Als nu de Koningin de eieren gelegd heeft, zo broeden de gemeene Mieren dezelfde bij troepen uit, en brengen ze ten dien einde naar verschillende oorden van den Staat, om ze op de voordeeligste weg te plaatsen, tot het bekomen van de noodzakelijke vogtigheid, warmte en koelte. De tijd, wanneer de eieren uitkomen, is niet vaak bepaald: maar het schijnt, dat het diertje zich van de vliezen, die rondom de eitjes zitten, op dezelfde wijze los maakt, als de zijde-wormen. De kleine wormpjes der Mieren verdienen wel hun opmerking, de Wyfjes eitjes geven wormen ten laatsten op het einde van Februari; de Mannetjes op het einde van Maart, en de andere in de maand van September. Ze groeien niet veel in de eerste zomer; gedurende den volgende winter blijven ze in denzelfden staat; maar in het begin van April des tweeden jaars vermeerderen ze zichtbaar elken dag, en in zes weken tijd, of tegen het einde van Mei, zijn de mannetjes en wyfjes tot hun volkomen grootte gekomen en gereed om een andere gedaante - verliefdheid te ondergaan. De lange tijd, dat de Mieren onder de gedaante van wormen blijven, is een opmerkelijk stuk, dat men nauwelijks in eenig ander soort van dier zal aantreffen. De wyfjes Mier blijft er meer dan vijftien maanden in; de werk-mieren, of arbeiders een jaar, en de mannetjes nog wat langer. Van den staat van wormen gaan zij tot die van Popjes over. De kleine wormpjes (pinnen) op de manier als de Zygoptera-wormen, en bewijken zich binnen weinige dagen in een soort van zijden weefsel; daar veranderen zij in Popjes. Het zijn kleine lichamen, die men gedurende den zomer bij veelheid in de mieren-nesten vindt. Men noemt ze, gemeenlijk eiers, "maar hunne grootte en makkelijke vorm wijzen deze dwaling duidelijk genoeg voor elk opmerkend aan. De aanvang. H. MILET, BYZONDERHEDEN TOT DE MIEREN Maar daar vertoont zich een merkwaardige verscheidenheid in de Popjes van de rode Mieren. Wanneer de wormen tot den tijd van hun verandering gekomen zijn, zo bewijken zij zich niet, gelijk de andere in een soort van kleed; of zijden weefsel, maar blijven zonder beweging, en schijnen gevoelloos. Ten einde van twee dagen zijn zij wit, dan naar gewoonte, en allengs krijgen zij bij trappen de gedaante van een Mier. Dus ziet men, dat de Voorzienigheid aan geen bijzondere wetten bepaald heeft, maar haar oogmerk langs verschillende wegen kan bereiken. Zo draagt de Popje, in haar schaal beschreven, gereed zijn uit te komen, en het leven aan te nemen, zo geven de arbeiers hem lucht door een opening in den omvang te maken naar den kant van het hoofd, zij verwyden deze opening allengs, en na een dag of twee trekken zij er de jonge Mieren uit, en brengen ze op een plaats, die door de Zon beschijnt, welke veel helpt om haar te volmaken. De Natuurkenners verwarren doorgaans twee verschillende soorten van gevleugelde Mieren met elkaar, de grote naamlijk en de kleine, en nemen ze alle voor mannetjes, niettegenstaande ze door de kleur en grootte ligtelyk onderzcheiden kunnen worden. Onze Schrijver meent integendeel, dat ze van verschillende kunne zijn; dat de kleine de mannetjes, en de grote de wyfjes zijn. Hij gelooft dat sommige van deze wyfjes in het vervolg nieuwe Volkplantingen voortbrengen, en hij geeft ze de titel van Koninginnen. Hij meent, dat er verschillende redenen, en waarnemingen zijn, die dit bewijzen, en om de tegenwerping, die men hem ten aanzien van het grote aantal der gevleugelde Mieren, zegt hij, dat ze waarschijnlijk tot voedsel voor andere Dieren trekken, en haar vestiging dus minder te vrezen is. Hij eindigt dit Artikel door een bericht van sommige bijzonderheden tot deze verandering betrekkelijk: Bij voorbeeld het verlies der vleugels, dat aan de grote gevleugelde Mieren bijzonderlijk eigen is. Die vleugels zijn het grootste vercijsel van andere gekruiste, en de beroovving daarvan vermindert hun schoonheid, en verkort hun leven. In tegenodel een grote gevleugelde Mier wint bij dit verlies; ze beklimt den troon, en legt haar uitwendige vercijselingen af, als waren deze een zinnebeeld van te veel ligtvaardigheid en idelheid in een alleenbeheerschster. Onze VAN: ENGELAND: BETREKKELYK, - 831 Onze Schrijver spreekt vervolgens van den onvermoeiden arbeid der werktuinders, van de wijze, hoe zij hun voorraad opdoen, en onderzoekt, of het waar is, dat zij koorn te- genkomend winter verzamelen. Schoon vele beroemde Schrijvers dit onderwerp met meer fraaiheid zeggen, dan ik in staat ben daar aan te geeven, behandeld hebben, zo hebben zij zich in dezen egter meer als Dichters, dan als Wijze gevoeld hebben, en hebben veel eerder strom van hunne verbeelding, dan de nauwkeurig- heid der waarneemingen gevolgd. Ik zal hier niet verhaalen, wat onze Schrijver van den arbeidende naarstigheid der gewone Mieren zegt: Ik zal mijn tevreden houden met slechts aan te merken, dat haar moeilijke arbeid bestaat in de zorg om haar ongen van noodzakelijk te voorzien, en dat zij zich onophoudelijk en met allen ijver hier op uitleggen. Het sap der meeste vruchten, gekurkte dieren bonnen, en allerhande zoete en lekkere vogten maken het voedsel uit dat de Mieren bejagen. Na dat zij dit alles zelf ge- nuttigd hebben, brengen zij het vervolgens in het lichaam der jonge wormpjes over. Buiten twijfel wordt dit voedsel in haar maag gekracht en volmaakt, en dus geschikt voor de tederheid der wormpjes. Dit is dan wat de werkzaamheid en de wijze van eten der Mieren betreft. Wat het andere gedeelte der straat voor- gelegd vraag aangaat, of namelijk de Mieren voorraad voor den winter opdoen, en ten dien einde welgevulde Magazijn- en oprichten: Hier om dit aan te merken, dat vele geleerde Mannen dit verzekerd hebben. Onze Schrijver brengt hier toe Salomo, Plinius, Horatius, Virgilius, Aldovrandus, Swammerdam &c. bij. Ik vind mij verplicht om den. Laatstgenoemden recht te doen, die in zyn Bijbel. der Natuur vitalrijk zegt, dat hy nooit gezien heeft, dat de Mieren voedsel voor den winter verleverd, en dat hy van gedachten is, dat zij in het zelfde van den winter:zelfs geen voedsel gebruiken, gelijk zij dit met veele andere ge- kurvene, en in ’t bijzonder de Bijen gemeen hebben. Dog wat 'er ook van het bijzonder gevoelen van Swammerdam wezen mag, onze Schrijver verklaart, dat hij na een onsydig en nauwkeurig onderzoek wegens dit stuk, van gedachten zegt, dat het gemelde begrip, namens de voorraadschuiven der Mieren, meer op het gezag der oudheid, dan op een genoegzamen grond van goede redenen gesteld zit; en verzekert dat hij vele mieren - neten gedurende den winter onderzocht, maar nooit eenige bewaarplaats nog voor koorn, nog voor enige ander voedsel ontdekt heeft: Dat hij zelfs hier van niets vernomen heeft in de neten der Berg-Mieren, die van alle andere de grootste, en zelfs, naar evenredigheid haarer grootte, de sterkte zijn. Om alle twijfelings wegens dit onderwerp weg te nemen, heeft hij zich bediend van proeven, die, indien de straks gemelde onderstelling waarachtig ware, niet zouden hebben kunnen mislukken. Hij deed in enkele Bloem-potten, en andere dergelijke potten van Vaten of Bakken, verschillende gezinnen van de kleine zwarte Mieren met hare Koninginnen, arbeiders, en de kleine wormpjes. Ze zijn den volgenden Zomer, Herfst, en Winter in goed staat gebleven, hebben alle hare verrichtingen gedaan, en gelijk als in de andere mieren-neten, hare jongen gevoed en groot gemaakt; uit welke alles men met eene tamelijk zekerheid schijnt te mogen besluiten, dat ze ook voorraad vergaders zouden hebben, indien dit hare gewoonte ware; maar dat hij, na zommige dier potten nauwkeurig onderzocht te hebben, daar geen schijn van voorraad-schuiven, of bewaarplaatsen nog voor koorn, nog voor enige ander voedsel in gevonden heeft; en dat hij haar ver verschillend maal gevolgd zijnde, wanneer ze uitgingen, en tot het gezin terugkeerden, hij haar nimmermeer heeft zien, weder komen met eenige korrels van koorn, of eenige andere zaaden van planten, schoon ze op een pot met honing of conserveuren grootelijk aanvielen. 