VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Het IXde Boek befchryft een Jaar zonderlingen Oorlogs , vol van de vreemdíte binnenlandfche voorvallen: en die, als men de toebereidzelen , met den aanvange des Jaars MDCCLXXXII gemaakt, hier in °t breede befchreeven, in overweeging neemt, met alle heftigheid fcheen doorgezet te zullen worden; wat °ег wegens de Uitfchryving van den Dank- Vast- en Bededag gebeurde; de beraaming van een Plan, om gemeenfchaplyk dit Jaar met Frankryk te ftryden3 wat onze Vloot uitvoerde; klagten over derzelver Werkloos heid, ent geen deswegen in de Hooge Vergaderingen voore viel; de Bezending aan zyne Hoogheid, en het inleveren zy» ner Memorie. Met het Xde Boek vat de Schryver den draad der Zeever- rigtingen deezes Jaars, welken hy afgebrooken hadt om de menigte van gewigtige Raadspleegingen en Befluiten ,'s Lands Zeedienst betreffende, in 's Lands Hooge Vergaderingen , met de daar by komende omftandigheden , te boeken , we- der op. lin treffen wy hier een breed verílag aan van de aanleidende oorzaaken tot den Tocht na Brest, met deszelfs mislukking, en den aanvang des ongenoegens deswegen; de verrigtingen onzer aangewakkerde Kaapreederyen; het Voor- fiel van Amfterdam over hiet valduuren van de Gemeenfchap- lyke Krygsverrigtingen met Frankryk, en het vernieuwen es l'iandelverdrags met dat Hof. "t Gefchil der Amfterdam- Ehe Heeren ter Dagvaard over het uitbrengen van de Stads- M 3 lasts € :166 . I VADRRLANDSCHE: , last, hier oorfptonglyk medegedeeld 5 alsmede- den ftaot der Zeevaard en des Handels ten deezen Jaare.. . Dit is de zeer verkorte inhoud der zaaken in dit IVde- Deel voorkomende, die, naar derzelver aangelegenheid , meer of min uitgewerkt, en overal met oorfpronglyke Stukken geftaafd, ons dit vreemde tydperk van 's Lands Gefchiedenisfe getrouwlyk fchetzen. De aangelegenfte zyn veelal zo breed, dat wy 'er geen voor ots beftek kort genoeg vinden. | Het verregaand em onvoorbeeldlyk gefchil in den Lande over de Uitfchryving van deg Dank- Vast- en Bededag des Jaars MDCCLXXXII, en het invoeren der Bedeftonden, zullen wy, fehoon eenigzins verkort, hier overneemen, go zeer ten blyke (trekkende van de onderfcheide denk- wyze, toen plaats grypende. . ` ,. Voorlang ," vangt de Gefchiedfchryver aan, ,, heeft men opgemerkt, dat de Petitien tot den Staat van Oor- log, de Aanpryziugen van en Defluitem op dezelve , niet weinig lichts verfpreiden over de Staatsgefteldheid van ous Land, of althans de begrippen der Beftuurderen aan den dag legzen; men wil ook doorgaans uit de Brieven dea Algemeenen Dank- Vast- en Bededags, aan de Landzaaten bevelende , kunnen opmaaken wat de daadlyke en Љу 's Lands Vaderen waarfchynlyk toekomftige Staat van den Lande zy, en het is geenzins onregtmaatig, dat men dus- danig eene Uitfchryving eenigzins in zulk een licht be- fchouwe ; naardemaal dezelve den Leeraaren, als Voor- gangers des Volks, іп de allerftaatlykíte Verrigting voor een Land, moet voorlichten, om ower de zaaken des Va- derlands, naar tydsomítandigheden , gepast te fpreeken, naar eisch te bidden en te danken, em teffens de gedag- ten en overleggingen van elk Ingezcten in dit Godsdien- іо bedryf te beltuuren, Dan vertoonde zich in de Staatsbefluiten een groot verfchil in denkwyze (*), ten aanziene der Uitíchryvinge van den Dank- Vast- en Bededag deezes Jaars, deeden zich byzonderheden op , die £0 groot eene verwydering van denkwyzen aan den dag Jagen, als zich immer zo openlyk lieten zien. aa t Zal derhalven der moeite waardig weezen, een ge- deelte van den veel gerugtsmaakenden Biddagsbrief hier te plaatzen, ,, Een Regtvaardige en Aanbiddelyke Vaorzienig- . aa пе, (^ N. Nederl. Saarb. 1789. Ы. 120, 132, 347. Post vaa den INcder-Réeyn , [dde Deel, bl. 511, 534, 542- HISTORIE. 167 уу heid, die ons zo lang te vergeefsch heeft aangemaand , s, en zyne kastydingen toegezonden, naa dat zyne waar- s fchuwingen onverzettelyk zyn verwaarloosd , blyft nog an aanhoudend ons door zyne oordeelen bezoeken, Het Jaar , э» t geen wy laatstlyk geëindigd hebben, is een tyd geweest s, van duisternis in veelerlei opzigten; — Aangetast door vn een magtig Geällieerde, die onze Vyand is geworden , s» hebben wy moeten zien, dat onze Colonien zyn aange- an vallen en genomen, en dat onze Koophandel en Zeevaard , ae (de Bronnen van onzen Voorfpoed en zelfs van ons De- 9 .) gevoelige flagen zyn toegebragt. Dubbele Раа» » gen van buitenlandíche Ongelukken еп binnenlandfche a Verbitteringen hebben wy ons Land zien verwoesten, — an In het midden van deeze duistere en beklaaglyke vertoo- . Dingen, zyn de Zonden en Ongeregtigheden des Volks » geenzins verminderd; maar alles fchynt in den voorigen s (аас te zyn gebleeven. Dezelfde ongevoeligheid en zorge ә» loosheid, in °t midden van het grootíte gevaar; dezelfde an Ydelheid en Weelde ; dezelfde verbastering van Zeden en » Gedrag is ons by gebleeven ; eene Onverfchilligheid an Omtrent den Godsdienst; een bedorve Zelfsliefde en s, Eigenbelang3 de gronden van de waare Vaderlandsliefde e ondermynende Hevigheden en Tweedragt; kleinagting з» voor de Regeering; ееп losfe en onbeteugelde Geest van »› Anarchie; een van de ongelukkigfte tekenen van een vere » zwakt en afneemend Volk, hebben by ons de overhand an genomen, Dus kastydt ons de Voorzienigheid niet alleen an door de Verwoestingen van den Oorlog , maar maakt ook an Onze eigene Ongeregtigheden tot werktuigen van onze ss Onheilen, — Men hadt den Allerhoogíten te bidden, s om de ophouding van deezen verderflyken Oorlog , en s, Zynen Zegen, over het aanwenden van de wettige mid- ээ delen, om een eerlyke, en met het belang van den Staat » overeenkomende , uitkomst daar van te verkrygen, af te з» Ímceken. » Wanneer deeze Uitfchryving ter Vergadering van Hol land werd ingeleverd , en ten voorwerpe van raadpleeging ftrekte, lieten veele aanzienlyke en mindere Steden haar on- genoegen blyken, over de kgelheid waarmede van den Oor- og gefprooken werd. De meesten waren met Dordrecht misnoegd , om dat de geheele Uitfchryving geen enkel woord терге, van de verpligting in Dankzegging aan de Godlyke Vogrzienigheid , voor den gelukkigen uitílag van het Gevegt op Doggersbank ; en dat in ‚de voorgefchreevene Gebeden 4 niqt 168 VADERLANDSCHE \ niet kwam , het affmeeken van "e Hemels Zegen over de Wa- enen van den Staat. De Stad Schiedam, te dier gelegen- eid, zich mede vrugtloos hebbende laaten hooren, liet , door haare Afgezondenen , kort daarnaa , met opzigt tot den Biddagsbrief , ter Vergadering van Holland, eene verklaaring doen , te meer optekenens waardig, om dat dezelve , fchoon door die Stad geuit, het gevoelen veeler Leden behelsde, an Меп oordeelde zich ‚ van wegen de Regeering dier Stad, э» verpligt, de licentieufe handelingen van de Gedeputeerden an ter Generaliteit te moeten capteeren: daar het voor dezel- a ven onverantwoordelyk is, om, zonder preallabele voor- an kennis en beöordeeling van Hun Ed. HISTORIE, `` 16g / р ээ Gefchiedde dit in Holland, en elders, uit eigen bewee- ng der Leeraaren , daardoor dankbehaalende by allen, die un wederzin betuigd hadden , om eenen Biddag , in gevolge der gedaane Uitfchryving , te vieren , in УШ преп vondt men goed , de Stads-Predikanten aan te fchryven , ,, om ‚> GOD Almagtig te Danken ——— voor den zigtbaaren By- ss Папа, welke het Hem behaagd hadt aan de Wapenen en van Nederland, in den Zeeflag van den vyfden Augustus, s,» tegen de blykbaare Overmagt der Vyanden te bewyzen , ээ alsmede voor de byzondere bewaaring der Stad РИ преп ss en Zeeland , voor een bedreigden Vyandlykén aanval; „ ош, сов te fmeeken, dat het Hem genadiglyk behaagen an mogt, te verydelen alle dergelyke onderneemingen; en s» ten dien einde te Zegenen de Wapenen van deeze Repu- » bliek , de Onderneemingen van byzondere Ingezetenen tot » afbreuk van den Vyand aangewend, en de welmeenende s poogingen der Regeeringe ter befcherminge van hun Lee- » ven, de Vryheid en de Bezittingen der goede Ingezete- „ nen, —— en eindelyk, om de Gemeente op te wekken, ээ tot regtmaatige gevoelens van Erkentenis , Dapperheid , э» Liefde tot het Vaderland, en Vertrouwen ор den Godly- эу ken Byftand, ep op de Waakzaamheid der Regeeringe ; s, En om vooral deeze gevoelens te toonen by eenen Vyand- ə lyken aanval, — kunnende de Gemeente toe worden » opgewekt, niet alleen door de herinnering der Pligten, ө» die dezelve als Christenen en Burgeren betaamen; maar » ООК door de overweeging van. de Regtvaardigheid der zaak » van Nederland , de Verbondbreuk en Moedwil van onzen » Vyand , het doorlugtig voorbeeld haarer Voorouderen , ээ de Voorregten der tegenwoordige Conftitutie, en de ge- э» lukkige uitkomst die men van zulke rechtíchaape begrip- s pen, ser dea Godlyken Zegen, zou mogen verwag- s ten (*)." » Vreemd wgs dit aanmerkelyk Byvoegzel tot den Bid- dagsbrief , in eene byzondere Stad; dan allervreemst , en zonder voorbeeld, dat een geheel Gewest die Uitfchryving afkeurde, verwierp, eene andere opítelde en verzondt. Dit deeden de Staaten van Friesland , еп. zal een gedeelte dier Uitfchryving, met de andere vergeleeken , best uitwyzen, waarom zy tot deezen veel gerugtsmaakenden, Фар kwamen. » Het heeft ons mogen gebeuren, door den сор onzer Va- p» deren, tot nu toe te zyn behouden en gefpaard, опаац- aa &- (^) N. Nederl, gaarb. 17854 bl 227 5 uo VADERLANDSCHE merkt een magtig Nabuur zich niet heeft ontzien, om Ae heiligheid der Verbonden zigtbaar te fchenden, door an onzen Koophandel de treffendfte (lagen toe te brengen, an onze Scheepvaard gewelddaadig te mmen, de Sche an pen trouwlooslyk uit te plonderen, en geheel weg te TOO= », ven, ons den Oorlog onregtvaardiglyk aan te kondigen , э» en onze Bezittingen, buiten Europa gelegen, verraadiyk e$ aan te tasten, еп te overmeesteren, in eenen tyd, dag ss Nederland, zich in eene weerlooze gefteldheid bevondt , э, En dus te eenemaal buiten ftaat , om deezen alzins gedug- as ten Vyand te Water het hoofd te kunnen bieden , en zich an tegen zyne onbillyke eifchen kragtdaadig te verzetten; ze э» heeft de fterke Arm des Allerhoogften , ons en ons dier- ‚э baar Vaderland, tot nu toe goedgunftig bewaard , en het an beginzel onzer Wapenen alrede gezegend; onze Vloot, as hoe gering en zwak die ook ware, heeft: egter voor de an Overmagt van den trotíchen Vyand niet behoeven te buk- an ken; hy leverde den Zeeflag, hy werd, door de welbe- an leide dapperheid onzer wakkere Zeehelden , tegen zyne ‚> Verwagting aan, overwonnen „ genoodzaakt af te deinzen, ,, еп zich buiten het Gevegt en hun gezigt te begeeven, zo an dat wy ; met loffpraaken op onze tongen, vermelden^mo- ээ gen, dat de cop der Heirfchaaren met ons ten Stryde is an geweest! —— Dat met één Hart en ééne Stemme de vuur an Figfte Gebeden tot cop opgezonden worden, om ons te an verlosfen van de Rampen en Zwaarigheden onder welken э, Wy zugten, om zynen kragtdaadigen Zegen over de Wa- an penen van den Staat , ter vernederinge en afbreuke van еей э, Vyand, die, door zyn betoonde Onregtvaardigheid , ons ə, in Oorlog ingewikkeld , en de grootfte {chade bereids toe- э, gebragt hadt, opdat wy, door een manmoedig gedrag eu ә, Op het loflyk voetfpoor onzer Vaderen, eenen eerlyken, ə, voordeeligen en duurzaamen Vrede, onder "e Hemels by- s, ftand, wederom bekomen mogten (*). In Gelderland, Overysfel , Utrecht, Holland en Zeeland, werden Maandlykfche Bedeftonden ingefteld. ,, Over dit invoeren der Bedeftonden , werd zeer verfcheidenlyk gefproo- ken, en "t zelve van niet weinigen gewraakt, uit aanmer- king , dat Bedryfloosheid en Bidder om Zegen, luttel by elkanderen voegden, om er geen harder паат aan te gee- ven ; dan nergens ftak dit misnoegen fterker door dan te Goss in Zeeland. Burgemeesters en Raaden lieten , in Hooimaanda ter 39 ээ (*) N. Nederl, Jaarb, 1782, bl, 373. HISTORIE. as Vergadering van Staaten inbrengen, ,, dat zy mede be- zr willigd hadden in het houden der Maandl k (che Dedefton- ээ den, in die vaste veronderftelling , dat °з Lands Schepen „ э» in zo verre die in gereedheid waren, eindelyk eerlang tot эз den eenen of anderen gewigtigen Krygstocht zouden wore » den gebruikt; maar dat zy zulks, niet gefchied zynde, an vermeenden, dat men het houden der Bedeftonden moest a ftaaken, ° welk zy aan hunne Medeleden ор ’t ernftigst ээ Verzogten ; vermids zy , by ontítentenis, zich gedwongen an Zouden vinden , in humne Stad , die plegtigheid geen an voortgang te doen hebben." Schoon Wlisfingen met die van Goes, ten aanziene van de regtmaatigheid hunner be- grippen, volkomen inftemde ; fchoon Zierikzee erkende , ә» dat zo lang er van "s Lands Schepen geen behoorelyk зэ gebruik werd gemaakt, het geheel ongerymd zou zyn, s den Zegen van den Hemel over de Wapenen van den Staat »» af te bidden ,” .deeden de Steden wat zy konden , om Goes van het aandringen op dit Voorftel te doen afzien. | an Op den Landsdag , in 't einde van Zomermaand, te Leeuwarden gehouden, floeg het Kwartier van Oostergo aan drie andere Kwartieren voor, het vastftellen van een plegti- gen Maandlykfchen Bedeftond, en boodt teffens een Оре] r Uitíchryvinge ter goedkeuringe aan. In ’t zelve laaten zy zich, onder anderen, ten opzigte van de Smeekingen, welke zy wilden, dat, in die Dedeuuren „tot den Allerhoog- ften zouden worden opgezonden, in deezer voege hooren. s; Dat cop zich onzer wilde ontfermen „met aan de Beftuur- э» ders van dit Land, en verdere Regenten van dit Gemee- э» nebest, alle vereischte Wysheid en Voorzigtigheid, ge- ss paard met de oude JVederland/che Cordaatheid in derzelver a ergaderingen, genadiglyk te verleenen, en һиппе » Befluiten met Godlyke Zegeningen te bekroonen ; ook aan » Zyne Doorlugtige Hoogheid , den Admiraal Generaal , wien » het beftuur der Vlooten , als een gevolg der ysfelyke Be- an тоегїпреп en verwarringen van de Jaaren MDCCXLVII ma en MDCCXLVIII, is opgedraagen, de hoogst noodige » Wysheid , Kloekmoedigheid, Doorzigtigheid en manlyk s Beleid, genadiglyk te fchenken, opdat dezelve ; vervuld з» met eene blaakende Liefde voor dit ons Vaderland, en э» brandenden yver, daadlyk, aan ’t gewigte van die op zich ээ genomen Post , beantwoordde; middelen, door оппое- a melyke kosten byeen gebragt, in "t werk te ftellen , еп an Daar zulks het den Heere der Heirfchaaren behaagen mo- p £e, onze Onderneemingen, Vlootelingen en Wapenen , an 89" ix VADERLANDSCHE HISTORIE. » genadiglyk te Zegenen, opdat onze Finantien niet meet en vergeefsch in °t vervolg uitgeput, en " Land met onbee taalbaare Schulden vrugtloos overlaaden werde; maar de trotíche Brit ééns gevoelig moge leeren, om niet langer voor onze Kusten te verfchynen , op onze Wateren te kruisfen, en onze dappere Zeelieden, door vermetel uite tarten, te hoonen; maar den hoogmoedigen Vyand , in de Mogenheid van cop, die zich zo goedertierenlyk op de Doggersbank heeft gelieven te verheerlyken , manmoedig te beftryden, en meermaalen te overwinnen, om dus een an algemeenen, eerlyken , voordeeligen en beftendigen Vrede, ps te bekomen. —— En, daar men, zedert over lange, an wegens eene vertraaging aangaande het Zeeweezen, met an de grootíte reden geklaagd heeft; doeh de Veroorzaakers эу daarvan, tot hier toe , nog onbekend zyn, moeten wy een Alweetend сор op ’t ootmoedigst fmeeken , dezul- ken te ontdekken , ten ‘einde dezelve aan den Regter over- geleverd, en zonder aanzien van Perfoonen of Rang, en zonder Conniventie of Pardon, openlyk geftraft, en dit oede Land van ontaarde Pesten, die de borften haarer oeder wreedlyk vaneen fcheuren, te zuiveren ; en als "er ook dezulken mogten gevonden worden, die by аап» ss of voortgang, ter bereiking van verkeerde eindens , onbe- », fchaamd mogten tragten, om zelfs Leden van de hooge an Regeering , door beloften of dreigementen, tot hunne an belangen over te haalen, dat dezulken mogen bekend, ‚of wel hunne ACHITOFELS Raadgeevingen tot Zotheid emaakt zy , wegens hunne Misdaaden geftraft worden an (0. — Het Kwartier der Steden wraakte deeze ont- worpen Uitfchryvings Brief volftrekt : het Kwartier van Westergo kon tot het houden van Bedeftonden niet toefteme men, en dus viel ‘er op dit Voorftel geen befluit."' (*) Ten deezen tyde hadt dit Kwartier voorgeflagen, om, we gens Friesland, by de Algemeene Stasten voor te ftellen, om by Publicatie, aan den eerften, welke den Veroorzaaker of de Ver- oorzaakers van de onbegrypelyke vertraaging , of iemand., die een ongeoorlofde Correspondentie met den Vyand hieldt, wist te ontdekken, zodanig dat dezelve in handen van de Juftitie ver- viel, eene Belooning van een Millioen Guldens te beloovcn, N. Nederl, Jaarb. 1782. bl, 1126. €. VOLNEY, OVER SYRIE EN EGYPTE. 194 Reize door Syrie en Egypte, in de Faaren 1783, 1784 en 1785 , gedaan deor den Heer С. F. voLNEY. Uit het Fansch vertaald deor АН D. PASTEUR. Eerfte Deel. Met Kaarten en Plaaten. Te Leyden by А. en |. Honcoop; 1789. Behalven het Voorwerk, доо bladz. In gr. octavo. D Gefchrift levert ons eene met veel oordeelkunde en naauwkeurigheid opgeftelde Befchryving van het van oudsher beroemde Syrie en Egypte, dat de Heer Volney met opmerkzaamheid doorgereisd heeft, het welk hem in Daat ftelde, om verfcheiden byzonderheden, nopens deeze Gewesten, in een klaarer licht te plaatzen, dan vóór zyne navoríchingen gefchied was. Met dit oogmerk fchryvende , om zulks te wege te brengen, heeft hy zig niet opge- houden met het vervaardigen eener eigenlyk gezegde Reis- befchryvinge ; maar zyne in het doortrekken , en geduu- rende zyn verblyf in deeze en geene Landftreeken , ge- maakte aarneeminpen byeen te verzamelen , die onder ge- fchikte hoofden te brengen, en dezelven door Oudheid- , Natuur-, en Menschkundige Aanmerkingen, op te helde- ren; 't welk dit Gefchrift cene weezenlyke waarde byzet. — Volgens deeze inrigting vindt men hier, eerst ten opzigte van Egypte , en vervolgeus van Syrie eene Natuur-, en Staatkundige Befchryving van die andftreeken ; welk een en ander, in de voornaamfte byzonderheden ortvouwd en beredeneerd wordt , met een nevensgaand verflag van de verfcheidenheid der Bewoonderen deezer Gewesten , als- mede van de verfchillende voortbrengzelen aan veele Oor- den, en den Koophandel welke aldaar gedreeven wordt, waarvan de Hoofdítad Kairo het middelpunt is. —— Hier- van gewag maakende, komt het ons niet ongevallig voor, den zer , tot een ftaal, uit deeze Verzameling , het hoofdzaakelyke van het Berigt des Autheurs deswegen, (zynde het geheele verdag te breedvoerig ,) hier mede te deelen. Het geeh hy ons van Kairo, als Stad befchouwd , meldt, is min gunftig , dan men mogelyk van de Hoofd- ftad van Egypte verwagt. » Het ligt, (zegt hy) op den Oostlijken Oever van den Nijl, op een vierde mijls afftand van dien Vloed, het geen haar van een groot voordeel berooft. Het Kanaal, door het welk zij met denzelven gemeenfchap heeft, kan ‘zulks niet vergoeden , nadien 'er geen loopend Water in i$, 174: С. Е. VOLNEY is, dan geduurende de overftrooming. Als men hoort wat van groot Kairo gezegd wordt, zou men meenen, dat het ten minften eene Heofdftad als de onze zijn moest; maar als men in aanmerking neemt, dat men, zelfs bij ons, de Steden eerst.zedert honderd Jaaren is begonnen te verfie- ren, zal men wel begrijpen, dat in een land, waarin aHes nog in de tiende Eeuw te rug is, zij ook in de algemeene barbaarschheid deelen moeten. Ook heeft Kairo geene van die groote of openbaare bijzondere gebouwen , noch die regelmaatig omgebouwde Pleinen, noch die regte Straaten, in welke de Bouwkanst haare fchoonheden ten toon fpreidt, In den omtrek ziet men niet dan ftoffige Heuvels „ opge- worpen door de puin, welke men alle dagen daarop werpt; en daarbij beledigen de menigte Сга едеп , en de ttank der Vilplaats, en het gezigt en den reuk. Iu de Stad zijn de Straaten eng en kronkelend , en, naardien zij niet be- (гааг zijn, doet de menigte Meníchen, Kameelen, Ezels en Honden, die elkander in dezelve verdringen, een lastig {tof in de lugt opvliegen : fomtijds befproeijen bijzondere Perfoonen de Straat voor hunne Huizen , en dan heeft men, in plaats van ftof, flijk en ftinkende uitwaasfemingen. De Huizen zijn, tegens de gewoonte, ip het Oosten, van twee of drie verdiepingen , met een met fteenen of klei bevloerd plat boven op: de meeste zijn yan aarde en (legt gebakken tigchelfteenen gebouwd ; de overige vau zagte nen van eene fijne korrel, die men uit den nabuurigen Berg Mokattam haalt: alle deeze Huizen gelijken Gevange- nisíen, om dat zij geene Venfters aan ftraat hebben; fcheppende de Kamers haar licht van de Binnenplaatfen." — Volgens dit berigt heeft Kairo gansch geen bevallig voor- komen; doch de Egyptifche Koophandel geeft haar des te meer aanziens; als áf te neemen is, uit het geen de Heer Volney, hieromtrent meldt. ‚> [wee voornaame oorzaaken maaken Kairo, (zegt by) tot de ftapelplaats van eenen grooten handel. De er is, de ophooping van alle de levensmiddelen van Egypte, in den omtrek dier Stad. Alle de groote Landeigenaars, dat is, de Mamelukken, en lieden van de Wet, zijn daar vergaderd , en trekken daar hunne inkomften, zonder het Land , dat dezelve oplevert, iets weder te geeven. De tweede oorzaak is, de ligging der Stad, waardoor zij tot een doortogt dient, en het middenpunt wordt van vertier; welks takken zig door de Roode Zee in Arabie en Indie, door den Wiji in Abysfinie, en:in het binnenfte van Aire t а, OVER SYAIR EN EOYPTE. 17$ ka, еп door de Middelland/che Zee in Europa en het Turk- fche Rijk, uitftrekken. Elk Jaar koomt "er te Kairo, langs den Nijl, eene caravane van Abijsfinie, die van duizend tot twaalf honderd zwarte Slaaven , Olijphanstanden , Stof- oud , Struisvederen , Gommen , Papegaaien en Aapen, aans brengt. Eene andere caravane , aan het uiterfte van Ma- fokko verzameld en naar Mekka beftemd, lokt de Bede- vaartgangers tot van de Oevers van de Rivier van Senegal. Zij trekt langs de Kusten der Middelland/che Zee, neemt onderweg die van Algiers, Tripoli en Tunis, enz. mede, én koomt door de Woestijn tot Alexandrie , drie of vier duizend Kameelen fterk. Van daar gaat zij naar Kairo , daar zij zig bij de caravane van Egijpte voegt. Vervolgens trekken beiden gezamentlyk naar Mekka, van waar zij honderd dae n daarna wederkoomen. Maar de Bedevaartgangers van arokko , die nog zeshonderd mijlen af te leggen hebben, koomen eerst, na eene afweezigheid van meer dan een Jaar, weêr tHuis. De laading deezer caravanen beftaat in Indie fche ftoffen, Cháles, Gommen, Reukwerken, Paerlen en vooral in Koffy van Yemen. Deeze zelfde Koopmanfchap- pen koomen langs een anderen weg te Suez, daar de Zui- · den-winden, in de Maand Meij, zes- of agt- en- twintig Zeilen , uit de Haven van Djedda, henen voert. Kairo behoudt alle deeze Koopwaaren niet; maar, behalven het gedeelte, dat daar verbruikt wordt, trekt die Stad nog het voordeel van de regten voor den doortogt, en van de ver- teeringen der Bedevaartgangeren. Daar koomen ook no van tijd tot tijd Кеше caravanen van Damaskus , die Zij den- en Katoenen-ftoffen , Olie en drooge Vrugten:, mede- brengen. In het goede jaargetijde liggen ’er op de Ree van Damiate altijd eenige Vaartuigen, die de Rooktabak van Latakfé ontícheepen. Het vertier van deeze Waare is ont- zachelijk groot in Egypte. Deeze Vaartuigen neemen daar- entegen. Rijst in, terwijl anderên onophoudelijk af en aan vaaren te Alexandrie, en van Conftantinopolen Kleedereu, Wapenen, Bontwerken, Reizigers en Kramerijen , aan- brengen. Ook komen "er van Marfeille, Livorno en Vene- tie, met Lakenen, Cochenille, Lyonfche Stoffen en Galon- pen, Specerijen, Papier, IJzer, Lood, Venetiaanfche Se- quinen en Duitfche Dalers. Alle deeze Koopwaaren wor- den ter Zee naar Rofette gevoerd, daar ontfcheept , ver- volgens weder op den Mijl in Vaartuigen gelaaden, еп zoo naar Kairo gebragt. Volgens dit tafereel is het niet te verwonderen , dat de Koophandel een treffend aanzien hebbe iQ 176 С. F. VOLNEY , OVER SYRIE EN EGYPTE., in deeze Hoofdítad, en men zal, zonder moeite, aan het berigt, van den algemeenen opzigter over de Toilen, ge- loot Baan, die in het Jaar 1783 beweerde, dat deeze Stad voor bijna honderd en vijftig millioenen Jivres Koophandel dreef. Het is, by mangel van behoorlyke fterflysten, enz. gelyk hy aanduidt , niet mogelyk , eene gegronde berekening daarvan op te geeven ; maar het een en ander nagaande, fchat hy Kairo niet hooger dan op tweehonderd-cn-vyftig- duizend zielen : en de geheele bevolking van Egypte zal, zyns oordeels, het getal van twee millioenen, en drie-hon- derd-duizend, zielen niet te boven gaan. L. c. VALCKENAERII Obfervationes & Je P. а LENNEP, Prelectiones Academic Linguam Grecam fpectantes, Ad exempla MSS. recenfuit, fuasque animadverfiones adjecit E. scHEIDIUs. Traj. ad Rhenum , apud С. T. ' yan Paddenburg б alibi, 1790. Absque Pref. 597 pp. in octavo, m. f. ` Ј. р. a LENNEP Etymologicum Lingue Grece, edente - . B. SCHEIDIO, Pars prior & posterior. Traj. ad Rhenum, apud С. T. van Paddenburg & alibi, 1790. Absque E. SCHEIDII Prolegomeuis, 1311 pp. in oCtavo, f. m. М de openlyke gemeenmaaking deezer Stukken , doet de Hoogleeraar scHEIDiUS, ontegenzeggelyk, zeer veel dienst aan hun, die zig op de Latyufche en Griek- fche Taalkunde toeleggen; vermits in dezelven een groot aan- o VALCKENAERII OBSERV. J. D. 2 LENNEP ETYMOL. 17) santal van keurige aanmerkingen gevonden worden, die deezer oefeninge, van meer dan ééne zyde, veel lichts byzetten | In °t eerst opgenoemde Stuk komen voor, de oordeel: kundige waarneemingen, welken de geleerde Walckenaer der Academiejeugd medegedeeld heeft , om aan dezelve den weg te baanen ter nafpooringe der Griekfche Woordaflei« dinge, tot eene geregelder kunde van de betekenis der woorden en fpreekwyzen dier taale, ten einde daarvan ge- bruk te maaken ter verbeteringe der Woordenboeken. Hier toe (trekken ook de daarbygevoegde Academifche Lesfen van den taalkundigen уап Lennep, over de regel, maatigheid der Griekíche Spraake , en 't geen men om- trent derzelver regelmaatige inrigting behoort gade te flaan: welk gefchrift de geoefende Scheidius met zyne leerzaame opmerkingen, over dit onderwerp, vermeerderd heeft. Het vervolgens gemelde Stuk, in twee deelen gefplitst, behelst eene foort van arbeid aan de veorige Lesíen ver, knogt, als in welken de Hoogleeraar van Lennep reeds aangeduid had, dat hy, na de ontvouwing van de regelen der woordfchikkinge, zig Попа te verledigen ter nadere verklaaringe van de bepaalde betekenisfen der woorden; om, naamlyk, te toonen , hoe, uit de eigenlyke en lie Chaamlyke betekenisfen , die den wortelwoorden eigen zyn, de overdragtbyke betekenisfen, door de verfchillende buie ingen en fchikkingen der daaruit afgeleide woorden , onta an mogen weezen. Overeenkomítig met dit bedoelde, heeft hy ееп aanvang gemaakt van zulk een Grieksch Woordafleidkundig Werk, of het opftellen en voordraagen van zyne waarneemingen deswegens; (chi'kende dezelven in die orde, welke de arbeidzaame Scapuia , in het vere vaardigen van zyn bekend en zo gebruikelyk Grieksch Woordenboek, gehouden heeft. De Hoogleeraar van Lerne nep heeft zyuen opgenomen taak, in zyne Academifche voorleezingen, vlytig voortgezet; dan eene lichaamlyke ongefteldheid , en de daarop gevolgde dood, heeft de vol- voering hier van verydeld. Zulks heeft den Hoogleeraar Scheidius genoopt de hand aan ’t werk te (laan, en ’t zy- пе toe te brengen, om dit Stuk verder af те handelen , door gebrujk te maaken zo van гупе eigen beleezenheid, als van de Academifche lesfen der Hoogleeraaren Hemftera huis en Walckenaer, die tot deeze foort van navorfchingen betrekking hebben. — Hier beneffens heeft de onvere moeide Scheidius, de uitgave van dit Werk nog te uitge= LETT. 1791. NO. 4e N brei- 175 L. C. VALCKENAERII OBSERV. J. D. 2 LENNEP ETYMOL, breider nuttig gemaakt, deels door zyn opmerkzaam Voor- werk, deels door een gewigtig Byvoegzel. — In het Voorwerk geeft hy ons niet alleen een verflag van de vere vaardiging en voltrekking van dit Woordenboek; maar te gelyk brengt hy ons onder 't oog de nuttige vorderingen , welken men in de tegenwoordige Eeuw gemaakt heeft, ter geregelder ontvouwinge der Woordafleidinge. Еп wel byzonder legt hy ’t 'er op toe, om overtuigend te too- nen, dat 'er een gereede weg zy, om de Griekfche en Latynfche taal, die men niet zo zeer als veríchillende taa- ` Jen, dan wel als onderfcheiden dialeden, (zynde het La- tyn een onderfcheiden Diale der Griekfche Spraake ,) heeft te befchouwen , onderling uit elkanderen op te hel- deren. ZOROASTER , CONFUCIUS ep MAHOMET, vergeleeken als Hoofden van Gezindleden, Wetpeevers en Zedenmees- sers; met een Tafereel van hunne Leerflelzels , Wetten en Zedenleer , door den Heer nr PASTORET , Raadsheer van ^t Hof|der Onderftandpelden , en Lid van verfcheiden geleerde Maatfchappyen. Te Dordrecht by А. Blusfé en Zoon , 1790. dn gr. octavo, 484 bladz. Ner men de Afiatifche gefchiedenisfen met enige ор» merkzaemheid, zo ten opzichte van ber Burgerlvke als Godsdienítige nagaet, kan men niet, dan met herhaelde verwondering, het oog vestigen, op Zoroaster , Confucius en Mahomet; uit hoofde vau den invloed, welken zy op hunne Landgenooten gehad hebben, waervan de gevolgen, zelfs tot op den tegenwoordigen tyd, nog fand houden. Zulks maekt ene geregelde kennis aen hunnen levensloop en verrichtingen tot een {tuk van wezenlyk aenbelang; en ’ is dus niet vreemd, dat de Academie der fraeie Letteren te Parys dit onderwerp ener gezette nafpooringe waerdig ge- oordeeld hebbe. Dit heeft den geleerden de Pastoret aen- gc DE PASTORET's ZOROASTER , ENZ. 179 gemoedigd, om гупе onderzoekingen deswegens uit te brei- den еп in orde te brengen, met dit gunítige gevolg, dat hy de hoogíle goedkeuring dier Academie hebbe mogen wege dragen. Еп hieraen zyn wy ene by uitftek doorwerkte Vere handeling van dien Heer verfchuldigd , in welka ons be- knoptlyk ontvouwd word , het geen ter oordeélkundige waerdeeringe dezer beroemde Mangen kan dienen. —— Ter uitvoeringe hiervan vestigt hy onze aendacht eerst op ieder Perfoon afzonderlyk, en ftelt ops dan voor oogen ene on- derlinge vergelyking van dezelven. Hy ontvouwt ons het merkwaerdigfte van hunnen levensloop , en geeft een ondere fcheiden verflag van hunne leerftelzelen , wetten en zeden- leer ; waerop hy dan vervolgens , (na ene voorafgaende over- weging van den onderfcheiden toeftand der Volken waer on- der zy leefden , in hoe verre die uit elkander liepen, en wat men te denken hebbe, van de algemene en perfoonlyke be- trekking tusfchen Zoroaster , Confucius en Mahomet ,) grond ene vergelyking dezer drie, als Stichters van een Godsdienst , als Wetgevers en als Zedenmeesters. Naer den inhoud dezer vergelykinge , in welke de Autheur tevens, vergelykender wyze, den invloed, welken elk hunner op hunne eeuw еп Natie gehad hebben, tracht te ontdekken, komt Mahomet voor hen te overtreffen als Stichter van een Godsdienst, ter- wyl Zoroaster den voorrang heeft als Wetgever, en Confucius boven hen beiden uitfteekt als Zedenmeester. —— De Heer de Pastoret behandelt dit onderwerp, van alle zyden, met ene oordeelkundige omzichtigheid, waerdoor hy ons een gee regeld verflag van het merkwaerdig(te nopens deze beroem- de Mannen verleent, het welk ons dezelven , omtrent het geen ieder hunner by uitftek bovenal eigen was, onderíchei- enlyk leert kennen. Zyn Ed. flaet den geest van onparty- digheid zeér wel gade; dau met dit alles neemt hy ons, uit den aert van het bedryf der perfoonen, natuurlyk bovenal in, voor den Zedenleeraer Confucius. Men oordeele over de regtmatigheid hiervan, door 't nagaen van het hoofd- zaeklyke zyner algemene aenmerkingen, over 't geen deze drie groote Mannen perfoonlyk betreft. Ze mogen, ten aenzien van duisterryke afkomst , genoeg» zaem gelyk zyn, (dat echter van Zoroaster betwist word ,).. ze hebben in hunne jeugd weinig overeenkomst. Maho- “met is een Koopman ; Zoroaster legt zich toe op Letter» oefeningen , en Confucius geeft zich aen de Wysbegeerte over. Tot meerder jaren gekomen zynde, zonderen еп Zoroaster en Mahomet , ieder op epe byzondere wyze Р 2 zic t N 180 DR PASTORRT'S zich af vah de verkeering onder hunne Landsgenooten; en komen eerlang weder openlyk te уоогісһуп , als zul» ken, die Godlyke inblazingen ontvangen hebben, die door God gezonden туп, om den Menfchen zynen geheiligden wil te openbaren. Geheel anders gedroeg zich Confucius ; hy verkeerde onder zyn Volk, wydde hetzelve zyne les- fen en gedrag toe, en verfpreidde zyne kundigheden zelfs in het Vorstlyke Hof. Verrê van Godlyke ingevingen voor te wenden, gaf hy integendeel uitdrukkelyk te kennen, s, dat hy niets leerde, dan °t geen alle de Oud-Vaders an vóór hem gezegd hadden; jà niets dat zyne Leerlingen эу niet uit zichzelven zouden leeren, indien zy een wetti s, gebruik der bekwaemheden van hunnen geest maekten. , Confucius, zegt de Heer de Pastoret , onteerde zich niet door zodanige verdichtzels, als Zoroaster en Mahomet uitdachten , om daer door, gelijk die deeden, zijne Land- genooten te misleiden. Hij zoude zich der kwaede trouw als eene laegheid gefchaemd hebben. Zijne Ziel was zuiver en zijn gedrach oprecht. Zonder twijffel verdient hij, ten dien opzichte, den eerften rang. Niet dat zijne mededine gers niet mogelijk beter het menschlijk hart gekend hebben, wanneer zij gemeend hebben , dat het zelve meer vatbaer was, om te kunnen geroerd worden door beguichelingen, dan door waerheid , maer-onteeren daerom Ze beguiche- lingen haeren uitvinder minder? Door welke noodlotti heid hebben zij die geenen zo zeer aengevuurd , die zic voor de gezanten der wijsheid en der deugd uitgaven? an Voegen wij hier bij dat zijn gantsch leven meer belang en eerbied inboezemt, dan dat van Zoroaster en Mahomet. Het is geen ftaetkundig Geestdrijver , die brandt om aen zijne Wetten of zijnen orst, of zijne Medeburgers , te on- derwerpen; die, alles aen zijne vermetelheid opofferende , weinig beducht is, om een Rijk te vernielen, mits hij zij- nen naem vermaerd maekt, en zijne denkbeelden doet ze- genpraelen. Het is een vreedzaem Wijsgeer, wien de liefde voor zijne gelijken ontvonkt, die niet dan tot hun welzijn ambten en waerdigheden zoekt; wien het ongeluk verlicht zonder ter neder te flaen, en aen wien alles, wat hem om- ringt, alle de gebeurtenisfen , door welken zijn loopbaen bezet is , dierbaere lesfen voor de menfchelijkheid ople- veren, Heeft men hem, even als de Wetgeever der Per- fen , zich met fchande zien overlaeden op het einde zijns leevens , door naer de uitzinnigheid der wraek te luiste- ren, en een land te doen verwoesten, om dat de Vorst Wei- ZOROASTER, ENZ, 194 weigerde, zich aen zijne Leer en aen zijne Wetten te on- derwerpen ? Heeft men hem, even als Mahomet , zich hooren beklaegen over de veelwijverij, en zien pogingen aenwenden om paelen aen dezelve te ftellen , en niet te min, voor de oogen zelfs zijner Leerlingen , zich, uit ` naem des Hemels, het voorrecht eener onbepaelde vrijheid aen te maetigen ? 99 Confucius „predikte zijne Leer in de Steden en aen de Hoven der Vorften. Zoroaster had het zelfde gedaen, Ma- hemet, meer onderneemend of gelukkiger, nodigde hen bij geíchrift uit, om de zijne aen te neemen, en dit was niet zonder goed gevolg. De eerfte gebruikte geen ander mid- del, dan dat van overreding; de twee anderen voegden het geweld daer bij, en deeden , wanneer zij konden , hune ne Vijanden, en gelijk zij hen noemden , Ongeloovigen ,_ den dood ondergaen. Allen endergingen vervolgingen. Doch Confucius, begaefd met eene geruste Ziel, verdroeg dezelven zondes morren , en ítelde niet dan geduld en moed daer tegens. Zoroaster, beheerscht door eene werk- zaeme verbeeldingskracht, deed met hevigheid wederftand , ftreed zonder vreeze, en zegenpraelde welhaest: en Maho- met, behendigheid bij vernuft voegende, maetigde , door de bedaerdheid der overweeging, de begeerte naer wraek , en wederhield zijne flagen niet, dan om dezelven zeker- der te maeken. Eenige jaeren waeren voor alle drie ge- noeg, om hun Vaderland te hervormen , en die zedelijke , burgerlijke en geestelijke macht, welke het werk van vere Ícheidene te zaem vereenigde eeuwen zoude fchijnen te Zijn ,,te vestigen en te veríterken." \ Gefchiedenis en Dagboek der Gevangen/chap van Dr. С. F. BAHRDT , beneffens echte flukken en ontdekki omtrent de Duitfche Unie, door hemzelven in "t licht gegeeven. Uit het Hoogduitsch. Te Haarlem by C. Plaat, 1790. Behalven de Voorreden, 312 Байх. in gr. ofbavo. | Г deeze Papieren geeft Dr. Bahrdt eerst een beknopt berigt van zyn gedrag en wedervaaren , inzonderheid Zedert het jaar 1784, voor zo verre het zelve aanleiding pr tot zyne arresteering en daarop volgende gevangenis. ermede verknogt hy eene foort van Dagverhaal van het gebeurde, ftaande zyne gevangenfchàp van dertig weeken, met een naauwkeurig verlag, zo van zyne herhaalde ver» 3 hags 182 GESCHIEDENIS EN DACBÓRE hooringen, door de Regtscómmisfie, als van zyn ftreng en fmertlyk lot іп den Kerker; tot op zyn Vonnis; het welk hem, behalven in de Kosten, tot een tweejaarig Vesting-Arrest verwees , dat ертег, door de genadebewyzing van den Koning, éénjaarig werd. Verder meldt hy ons zyn daarop volgend eenjaang verblyf in de Maagdeburger- Citadel, dat hem, door zamenloopende omftandigheden , zo gemaklyk.en gunílig gemaakt werd, als de aart van zyn Arrest eenigzins kon Schengen. — Zyn Ed. heeft het een en ander, nopens dit alles , indiervoege befchree- ven, dat het ons niet alleen zyn uiterlyken toeftand , nraar ook zyne innerlyke geestgefteldheid fchetze; waar door hy ons, in dit verhaal, zyn character, en de fterke aan- doeningen zyner ziele, in verfcheiden omftandigheden , ten leevendigfte afmaalt. , Dy dit berigt, voor veele Leezers te merkwaardiger , uit hoofde dat Dr. Bahrdt, in meer dan één opzigt, zo veel gerugts „gemaakt heeft, dat men natuurlyk begeerig zy, em eenigzins nader te leeren kennen, komen voorts vier Bylagen, die ter ophelderinge van het voorige ftrekken , en den Leezer nog al eenige belangryke byzonderheden ontvouwen. —— Zy verleenen ons, naamlyk, eene Ger, deediging van Dr. Bahrdt , opgefteld door den Heer Ju- itie- Commisfaris Vehmiz; benevens eene opgave van het „geheime Plan der Dutt/che Unie, en derzelver geheimst Werkingsplan ; mitsgaders een van Regtswege aangevoerd verflag van het door de Regts-Commisfie verrigte in de zaak van Dr. Bahrdt. ` Men bemerkt hieruit, dat "er twee Hoofdbefchuldigingen tegen Dr. Bahrdt aangevoerd worden. (1.) Als Autheur van twee Schriften; te weten , den Kommentar über das Res ligions - edit , en een Lustfpiel, in vyf Bedryven , Religions- edid genaamd. Еп (2.) als Stigter van het Gezel/chap der Twee- еп • twintigen, of der Duit/che Unie. Wanneer men den inhoud der bovengenoemde Plans van de Duitfche Unie nagaat, en їп opmerking neemt, ’t geen de Heer Nekmiz, in zyne Verdeediging, daaromtrent ge- meld heeft, vergeleken, met het hiermede hoofdzaaklyk overeenftemmend verflag van de Regts-Commisfie , vindt men waarlyk reden, om, zig te verwonderen , dat die Duit- Sche Unie zo veel gerugts gemaakt heeft; daar ze, in ’t weezen der zaake, niets anders is, dan eene foort van Vrymetzelaars Verbintenis, op eene wyze ingerigt , die niet wel gewraakt kan worden in Gewesten, daar men andere Genoot/chappen van Vrymêtzelaars eene ongeltoorde Vryheid laat genieten. ——- Men leert, іп deezen, uit het ontdekte geheimst Werkingsplan , wel inzonderheid, dat al het voorgeeven van Verborgenheden, en "t gebruiken van N 4 Рік 184 GESCHIEDENIS EN DACBOEK VAN DR. C. F. BAHRDT. Plegtigheden , daar men zomtyds uiterlyk zo veel mede fchynt ор te hebben, flegts voor de leuze is, en inder- daad niets betekent. —— ,, Offchoon му, (dus luidt de »› onderrigtinz,) offchoon wy al in de Unie het. Wezen p, en den zuiverften Geest (quintesfenz) van echte Met- ps Jelaary bezitten, en —— het Rituaal (plechtige gebrui- s, ken,) als zynde het accidenteele, (dat niet tot het wees an zen behoort ,) misfen konden, zo is het toch niet te s, ontkennen, dat het voor het grootfte. gedeelte der Men- эу (сеп Behoefte zy, dat hunne Verbeeldingskragt te ре» э» lyk in werking gebragt, aangefpannen en aan den gang зз gehouden worde, Slechts weinigen zyn Menfchen, die ə» Zich zo geheel en alleen door de Reden beheerichen ээ laaten (reine Vernuft- menfehen) dat zy lang by dat » geen, wat hun Verftand hun als waar, fchoon en edel ээ voorltelt , volharden , en omtrent het zelve met een fteeds »» gelyk vuur werkzaam zyn konnen. By de meesten ver- s, koelt de yver by de enkele Befchouwing, wanneer hy э» niet door een weinig Гре! der erbeeldingskracht geduu- », tig van nieuws aangewakkerd wordt, anneer derhal- ,, ve de Unie beftaan, en onder zo veel duizend Men- fchen, uit welken deze groote Machine zaamgefteld is, op den duur, Lust en Vuur zal onderhouden. worden, zo moet ‘er iets meer als Voorwerp des Verftands zyn. »› Er moet gedeeltelyk, iets, dat de zinnen treft, voor ээ hun ten тооп gefteld, gedcolrelyk a voor de Verbeele an dingskracht een zeker belangryk Uitzigt op verborgen- - ss heden, gebeurenisfen en voordeelen, die men eens ont- an waaren zal, geopend worden. Deze Zinlykbeid is als ›› de Olie, welke het Raderwerk in gang houdt. Het is », derhalve van het uiterst belang voor de Unie, dat zy » met de plechtige gebruiken der Meszelaary , op eene эз welvoeglyke en waardige wyze, vereenigd worde.” Estelle, Door M. DE FLORIAN. Uit hpt Fransch. Te Amflerdam бу |. Allart, 1790. Jn 3yo., 220 blads. D' Heer DE FLORIAN , waarfchynlyk ‘aangemoedigd door den goeden opgang welke zyn Herdersdicht Galathea , op het fpaor van CERVANTES ontworpen, gemaakt heeft ; deelt in deeze Estelle , een ander Herdersdicht , doch van zyn eigen vinding, mede; van welk het Tooneel der Gefchiedenis, en de Gefchiede. Hale zelve, hier op mederkomer, Het Tooneel van dic gedicht is in Languedoc , een belangryk laa ESTELLE DOOR М. pE FLORIAN. 194 end voor de Franfchen ; en de tyd in welke de gebeurtenisfen plaats hebben , is genoegzaam de gouden Eeuw van die Natie , nsmenlyk die van LODEWYK de Хде. In deezen tyd woonde te Masfanne , NEMORIN , ееп Herder, еп тупе beminde ESTELLE , eene dochter van RAYMOND en MARGARETHA. Herder en Herderin waren van eenen ouderdom, en beiden fchoon. Zy hadden elkan- der van hunne jeugd af adh bemind, en Kunne verkeering was dus bekend door het geheele Dorp. Doch hunne Liefde ont- dekte zich eerst op een Herdersfeest. Op den eerften dag van May verzamelen alle Herders zich in het Dal, om hunne fchaapen te fcheeren. Eenigen zyn bezig met werken, andere verfmmaaken zich met worftelen, fpeelen en fpringen. Eenige Herders ftaaken kunnen id om met de Herderinnen te dansfen, terwyl de jong- fie Meisjes hunne zwaare (chaaren neemen, en met haare zwakke en ongeöefende handjes de uiterfte topjes van de Wol affnyden, uit vrees van het Schaapje te benadeelen. Des dvonds komt alleg tot een Zangftryd by een. Ном „een bloedvriend van ESTELLE , overwint de Herders van den Gardon. Hy legt den prys aan de voeten van ESTELLE, en begeert een kuschje tot belooning. NEMORIN toen nog naauwelyks veertien jaaren oud , treed uit een kring van kinderen, en vordert, met een toornig gelaat, Be- LION tot een nieuwen Zangftryd. Deeze heeft de bekoorlyke Stranden van den Durance bezongen: maar NEMORIN bezingt de liefde; en wordt daarop van elk den prys toegekend. Hy brengt denzelven by ESTELLE, en zegt: ‚lk heb de liefde bezongen; э En zo de liefde my deedt overwinnen , °t is om dat gy den prys as zoudt bezitten,” Eer neemt denzelven bloozend аап, eu alle omftanders vorderen met luider temme, dat zy NEMORIN , volgens gewoonte , zal omhelzen: zy gehoorzaamt, doch altyd бе hand van haare Moeder vasthoudende, Na deeze omhelzing groeit hunne liefde dagelyks aan, zo dat de Vader van ESTELLE , met verdriet, de drift van den jongen ` Herder ontdekt. RaimoNp had zyne dochter san MERIL, cen landman van Lezan beloofd, aan wiens Vader hy zynen geheelen welvaart te danken heeft. Een naauwkeurig nakomer van zyne belofte zynde, zou hy liever den dood, dan eene verbreeking in zyne belofte, ondergaan hebben. Zo ftreng voor anderen als voor zich zelven , hield hy alle gevoel, dat geen plicht was, voor eene zwakheid. Hy ontzegt dus aan NEMORIN Zyne wooning, en ver- bied zsTEzLLE om met hem te fpreeken ; en eindelyk begeert hy, dat den eerstgemeldeu ber land zal verlaaten , en aan de andere Zyde van den Gardon gaan .woonen. NEMORIN voldoet aan dit verzoek , verwydert zich van Mas/anne , en nog denzelfden avond kont мери, van Lezan aan, meer gemaakt om eerbied dan liefde іп te boezemen. EsteLLe wederftreeft den wil van haaren Vader niet, en dus wordt haar lluwelyk met dien Jongeling bepaald. Eynde tot dus verre de inhoud van het еее Boek. 