Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?IndieI? / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?IndieI?.
Geboren te Uithoorn den 18% November 1849, waar jaren lang zijn vader Notaris en zijn oom Burgemeester was, werd BOERLAGE grootgebracht in eene omgeving, die, hoewel haar slagen van het noodlot niet gespaard waren gebleven, zich ken- merkte door een prettigen, gezelligen toon en eene vroolijke, humane levensbeschouwing. Levendig nog staat het steller dezes voor den geest, hoe lange jaren het ook is geleden, ‚Welk een recht aangenamen, opwekkenden indruk men van een bezoek aan het gastvrije notarishuis te Uithoorn medenam. Door den betrekkelijk geringen afstand, waarop zijn woon- plaats van Leiden verwijderd was, kon de student BOERLAGE zich gemakkelijk dikwerf in dien uitnemenden familiekring Verplaatsen. Vooral in den aanvang van zijn studietijd moet hem dit dubbel welkom zijn geweest, daar zijn gezondheids- „toestand toen niet altijd geheel bevredigend was; hiervan . Was af en toe eene, zij het ook onbeduidende belemmering m zijn werk het gevolg, die niettemin, indien de andere Omstandigheden niet zoo gunstig waren geweest, eenigszins —ntmoedigend had kunnen werken. Weldra trouwens verviel Zelfs alle reden tot ontstemming, daar zijne gezondheid edig niets meer te wenschen overliet en hij zonder de — 398 — minste stoornis zijue studién kon voortzetten. Na afgelegd candidaats-examen koos hij botanie tot zijn hoofdvak en maakte hij deel uit van het betrekkelijk groot aantal aan- komende kruidkundigen die, in laboratorium en , Hortus" of in de omstreken van Leiden botaniseerende, destijds, elkander daartoe opwekkend, in de geheimen der , Scientia amabilis" werden ingewijd. oewel over een onderwerp van plantenanatomischen aard handelend, zoo stond toch zijne dissertatie reeds in verband met dat deel der plantkunde, waarvan hij later eene speciale studie zoude maken. Hij promoveerde namelijk, den 2%” Juli 1875, op een proefschrift, handelende over de anatomie van het hout der Artocarpeën, eene in Nederlandsch-Indië sterk vertegenwoordigde plantenfamilie, terwijl de leidende gedachte bij zijn onderzoek het streven was zich een eigen oordeel te vormen over de beteekenis, welke de struktuur van het hout, en in het algemeen de anatomische kenmerken, voor de systematiek kunnen hebben. , Na zijne promotie koos hij den to.nmaals voor hen, die in de natuurwetenschappen hadden gestudeerd, bijna alleen open- staarden weg, namelijk dien van het doceeren. Van 1876 tot 1880 was hij leeraar in de Natuurlijke Historie, eerst aan de Kweekschool voor onderwijzers te Amsterdam en daarna aan het Gymnasium en de Hoogere Burgerscholen te Dor- drecht. Het op den duur blijven bekleeden eener leeraars- betrekking was hem echter niet aangenaam, zoodat hij gretig de gelegenheid aangreep om uitsluitend op het gebied van zijn studievak werkzaam te zijn. In 1880 namelijk, gelukte het den Hoogleeraar SuRINGAR als Directeur van het Rijks- herbarium, te bewerken, dat hem eindelijk voor die instelling, door het creëeren eener conservatorsbetrekking, de reeds lang ontbeerde wetenschappelijke hulp zoude worden gegeven. Voor het vervullen dier nieuwe betrekking viel de keus op BOERLAGE, die daarop zich eenige maanden te Brussel aan het Herbarium van den Botanischen tuin, waar onderscheidene conservatoren werkzaam zijn, onder leiding van den Heer — 999 — Fr. GREPIN, ging voorbereiden, om voorts in 1881 als Con- servator aan 's Rijks Herbarium te Leiden te worden aan- gesteld. Gedurende dertien jaar bleef BOERLAGE in dezelfde positie aan deze inrichting werkzaam waarna hij — in 1894 — tot haar onder-Directeur en tevens tot Privaat-Docent aan de Leidsche Universiteit werd benoemd. In 1891 werd hem nog toevertrouwd het geven van onderwijs in systematische botanie aan de aanstaande houtvesters voór den Nederlandsch- Indischen dienst, terwijl hij weinig maanden na het aanvaar- den der conservatorsbetrekking, op zich nàm als Conservator Herbarii en Bibliothecaris der Nederlandsch Botanische Vereeniging te fungeeren (Vergadering van 30 Juli 1881), welke functiën hij bleef bekleeden totdat hij daaruit ontslag moest vragen (Vergadering van 31 Januari 1896) wegens zijne ophanden zijnde plaatsing te Buitenzorg. Had BorrRLAGE op die wijze in 1881 eene geheel met zijne neigingen strookenden werkkring gekregen, ook in een ander opzicht ving weldra eene nieuwe zeer gelukkige levensperiode Voor hem aan, doordat hij, in het midden van 1882 in het huwelijk trad met Mejuffrouw C. Horst. Drie kinderen uit dien echt, twee dochters en een zoon, kunnen thans de zwaarbeproefde weduwe door opbeuring en troost haar groot leed helpen dragen. Daar, zooals bekend, de hoofdbeteekenis van "s Rijks Her- barium gelegen is in het bezit van zeer rijke collecties van Nederlandsch-ludische specimina, zoo voerde de conservators- betrekking van zelve tot eene speciale studie der vormen, ie de flora onzer Oost-Indische bezitting samenstellen. Onder aangename en gelukkige huiselijke omstandigheden, zich geheel verder aan zijn werk wijdend, maakte BOERLAGE zich het rijke materiaal ten nutte om weldra de gronden te leggen voor zijne groote kennis onzer Flora. : De eerste grootere publicatie, uitkomsten zijner nasporingón 0p het gebied in quaestie inhoudend, betrof onze Indische Araliaceeën. Nadat in de in 1886 gehouden 49** Verga- dering der Nederlandsche Botanische Vereeniging eeae voor — 400 — loopige mededeeling over dit onderwerp was verschenen, volgde het jaar daarop in deel VI onzer Buitenzorger Annales, eene uitvoerige verhandeling onder den titel „Révision de quelques genres des Araliacées de U Archipel Indien". Niet alleen het feit, dat deze verhandeling in de Annales verscheen, vormde een beginnenden naderen band met 's Lands Planten- tuin; evenzeer of meer nog wellicht was dit het geval door- dat het materiaal voor deze revisie was geleverd, voor een zeer groot deel althans, door eene rijke collectie specimina, afkomstig uit den botanischen tuin alhier. Die band zoude door eene andere omstandigheid veel nauwer nog worden. In het laatst van 1887 was in Neder- land door samenwerking van de Regeering en belangstellende liberale particulieren het Buitenzorg-fonds tot stand gekomen, waardoor elke twee jaar aan een Nederlandsch natuur- onderzoeker de gelegenheid zoude worden gegeven eenige maanden in "e Lands Plantentuin te komen werken. Nadat nu de stichting van dit fonds had plaats gevonden, werd van het verschillende zijden betreurd, dat nog twee jaren zouden moeten verloopen alvorens de eerste Nederlandsche botanist met een subsidie naar Buitenzorg zoude kunnen gaan. Andere belangstellenden stelden daarop een bedrag van f 2400.— ter beschikking voor een Hollandsch kruidkundige, die reeds in het begin van 1888 voor eenige maanden naar Buitenzorg zoude kunnen vertrekken; een voorganger dus dergenen, die daarna telken twee jare in "e Landes Plantentuin onderzoc- kingen zouden komen doen. De groote kennis, die BoERLAGE zich toen reeds van de Flora van Nederlandsch-Oost-Indie had verworven, maakte. dat hij, zonder eenig beding, voor het erlangen dier subsidie de aangewezen persoon was. Tegelijk met ondergeteeken- de — die een verlof in Europa had doorgebracht — vertrok hij, in gezelschap van den Heer en Mevrouw WEBER en van den tegenwoordigen Conservator van ons Herbarium pe MoxcHY naar Java en kwam den 14% April te Buitenzorg aan. BogRLAGE bleef hier omstreeks vier maanden, van welken — 401 — tijd een veertiental dagen in den bergtuin te Tjibodas werden doorgebracht, terwijl mede botanische excursies werden gemaakt naar de Wijnkoopsbaai, in het Bandongsche en in de omstreken van Garoet. Daar hij reeds in Nederland een aanvang had gemaakt met de samenstelling van een werk over de plantengeslachten van Nederlandsch-Indié, zoo maakte hij in de allereerste plaats zich het verblijf hier ten nutte voor de bestudeering in natura van een zoo groot mogelijk getal dier genera. Voorts werden vele excursies zoowel in den omtrek van Buitenzorg als rondom Tjibodas gemaakt, met de bedoeling later lijsten van de in het wild groeiende _ planten te publiceeren, voornamelijk ten gerieve van verder - Komende wetenschappelijke bezoekers der Buitenzorgsche instelling. De eerste dier lijsten verscheen in het VIII deel der Annales du Jardin Botanique de Buitenzorg onder den algemeenen titel: Matériaux pour la Flore de Buiten- zorg; zij handelt over de Gramineeén. Nadat BorRLAGE den 4%" Augustus 1888 weder naar . Holland was scheep gegaan wachtte hem daar de tijdroovende en voorwaar niet lichte taak der voltooiing van het eerste Stuk van het groote werk, dat het hoofdresultaat zijner studiën aan het Leidsche Herbarium zoude inhouden en _ Waarvoor, zooals gezegd, het verblijf alhier gelegenheid tot _ het maken van tal van aanvullende waarnemingen had gegeven. Dat eerste stuk verscheen in 1890 te Leiden bij de Firma EJ. Benz. Het boek heeft tot titel: Handleiding tot de - lennis der Flora van Nederlandsch-Indi? en tot ondertitel: — Beschrijving van de families en geslachten der Nederlandsch- Indische Phanerogamen. In de inleiding tot dit werk — dat 9m zijne groote beteekenis door het opperbestuur werd ge- _ Subsidieerd, waardoor de publicatie mogelijk werd — aka : ". behoudens andere den weg staande, im £ mate verouderd was, waaraan hij de volgende woorden Vastknoopte: „Voor de studie der N 1 F lora bestaat derhalve geen geschikte lei = i| s de Nen A a LE | — 402 — er een aantal personen, die bij de kennis dier Flora belang hebben, niet het minst onder de ambtenaren, die belast zijn met het toezicht op de cultures en het boschwezen, de eigenaars en beambten van landbouwondernemingen enz. Voor deze zou een in het Nederlandsch geschreven werk, dat ook verstaanbaar is voor hen, die geen bepaalde bota- nische opleiding genoten en waardoor zij in staat gesteld worden, de planten hunner omgeving te leeren kennen, van groot nut kunnen zijn. Doch ook voor botanisten, die tal van andere botanische werken tot hun beschikking hebben, bestaat er behoefte aan een werk, waarin de Flora van Nederlandsch-Indië in haar geheel behandeld wordt. Dit zijn de motieven die tot de samenstelling mijner Handleiding hebben gelcid en in de wijze van samenstelling heb ik die motieven in het oog gehouden”. Na te hebben aangegeven, dat voor eene behandeling der soorten een veel te grooten omvang en veel te veel tijd zoude noodig zijn, werd de voor de hand liggende conclusie als volgt aangegeven: „Ik heb mij bij de bewerking mijner Handleiding dus alleen ten taak gesteld om een leiddraad te vervaardigen tot het herkennen van de families en ge- slachten, die in Nederlandsch-Indië voorkomen”. Kwamen in het eerste deel alleen van die families, welke kort te voren monographisch behandeld waren, ook lijsten der in het gebied voorkomende soorten voor, het opnemen van zulke species-lijsten werd in het tweede deel als regel doorgevoerd. De Handleiding is een boek, dat het meest sprekend getuigenis aflegt van BoERLAGE's bijzondere werkzaamheid aan de eene zijde, en aan den anderen kant van de buiten- gemeene kennis onzer Flora, welke hij zich had weten te verwerven; het bevat letterlijk een schat van nuttige gegevens, behalve de tabellen lijsten en beschrijvingen die het hoofddoel uitmaken. Van dit werk waaraan voorwaar niet ten onrechte eene hooge waarde wordt toegekend, zijn vier stukken verschenen. Nog in 1890 verscheen ook het tweede stuk van Deel I; in 1891. het eerste stuk van Deel II — 408 — en in 1899 het tweede stuk van dit deel. De groote tijds- ruimte tusschen het uitgeven dezer beide stukken van het- - zelfde deel vindt hoofdzakelijk zijne verklaring eerst in BOERLAGE'S vermeerdering van werkzaamheden aan het Leid- sche Herbarium, en daarna in zijn vertrek naar Java. Er bestaat gegronde hoop, dat er nog twee stukken zullen kunnen verschijnen. Een uitvoerig manuscript bevattende materialen voor het tweede stuk van Deel III (handelende over Mono- cotylen) is hier in des schrijvers nalatenschap aangetroffen. Bij gelegenheid der verschijning van het tweede stuk der Handleiding gaf BorrLace — in het Vie deel der 2% serie van het Nederlandsch Kruidkundig Archief — onder den titel: Aanteekeningen omtrent. de kennis der Flora van Nederlandsch-Indië een overzicht van de veranderingen, welke die kennis in den laatsten tijd had ondergaan. Behalve de reeds genoemde, verschenen tijdens BOERLAGE'S verblijf aan het Rijks Herbarium, nog andere geschriften op een of andere wijze met Nederlandsch-Indië in verband staande. Zoo, onder meer, zijne stukken in de Jaargangen III en V van het Tijdschrift Teysmannia, over de dadap- Soorten in Nederlandsch-Indië (waarin hij streefde eenige orde te brengen in de bestaande confusie bij de soorten van het geslacht Erythrina) en over HAssKARL, aan wien eene uitvoerige necrologie wordt gewijd; zijn aandeel in de bewer- king der botanische resultaten van VerH's expeditie in Midden- Sumatra en vooral zijne artikelen in de Encyclopaedie van Nederlandsch- Indië. E Toen den 55e Juni 1893 Dr. W. Burc tot wetenschappelijk adviseur yoor de Gouvernements-Koffiecultuur werd benoem d lag het voor de hand, zooals na het voorafgaande wel dut- delijk zal zijn, dat de daardoor opengekomen betrekking van Adjunct-Directeur Chef der I Afdeeling (Herbarium en Museum) aan BoERLAGE werd aangeboden. »Daar het niet te betwijfelen viel — zoo luidt het in het verslag omtrent ’s Lands Plantentuin over 1893 — dat Dr. BOERLAGE de aangewezen persoon was voor de opengekomen betrekking — 404 — — zoowel door zijne geschriften over de systematische botanie van Nederlandsch-Oost-Indië, als door zijn jarenlang bekleeden der conservatorsbetrekking bij het Leidsch Her- barium — werd tevens voorgesteld den Heer BOERLAGE: 200 gunstig mogelijke voorwaarden aan te bieden”. Hoewel op dit voorstel gunstig werd beschikt, zoo gewerd steller dezes tot zijn groot leedwezen te Makassar, op de terugreis van een tocht in de Molukken en het Nieuw-Guinea gebied onder- nomen, het bericht, dat BoERLAGE geen vrijheid had kunnen vinden om het gedane aanbod aan te nemen, hoe vele aan- trekkelijke zijden de betrekking in quaestie ook voor hem had. Toen de ondergeteekende in het voorjaar van 1895 in Europa kwam, was een der eerste tijdingen, die hij, nog voor het aankomen in Nederland zelfs, vernam, dat BOERLAGE sedert wel bereid zoude zijn de, door een samenloop van omstandigheden nog altijd alhier opengebleven betrekking aan te nemen. Dit hoogst welkome bericht bleek inderdaad op goede gronden te berusten. Na verschillende besprekingen en onderhandelingen, waarbij zeer gewaardeerde medewerking aan het Ministerie van Koloniën ondervonden in staat stelde hem andermaal gunstige voorwaarden aan te bieden, besloot BOERLAGE weldra zich voor de nog aan 's Lands Plantentuin vaceerende betrekking beschikbaar te stellen. In den ver- deren loop van het jaar werden de nadere voorbereidingen en schikkingen getroffen, in Februari 1896 verliet hij Nederland om den Läien Maart daaraanvolgende alhier te debarkeeren en bij Gouvernements-Besluit van 26 Maart 1896 No. 17 te worden benoemd tot Adjunct-Directeur tevens Chef van de pw Afdeeling (Herbarium en Museum) van 's Lands Plantentuin. Na eene eerste orienteering in den staat van de collecties in Herbarium en Museum werd terstond een aanvang gemaakt, volgens het reeds in. Europa overeengekomen werkplan, met het bijeenbrengen van gegevens voor de samenstelling van een nieuwen catalogus van den botanischen tuin. Het bleek daarbij wenschelijk bij elke familie voor dien nieuwen cata- — 405 — logus te bewerken ook de revisie van het geheele herbarium- materiaal te ondernemen, waartoe eene andere rangschikking van de collectie gedroogde planten weldra werd ingevoerd. Ook werden eenige belangwekkende bloeiende en vrucht- dragende planten uit den botanischen tuin gedetermineerd en beschreven en materiaal bewerkt naar aanleiding van bij 's Lands Plantentuin ingekomen aanvragen. In weerwil van het tijdroovende dezer verschillende werkzaamheden begon BOERLAGE nog, in het tweede deel van het jaar van zijn komst, met de eigenlijke bewerking der families voor den nieuwen catalogus (behandeld werden de Ranunculaceae, Dilleniaceae en Magnoliaceae, terwijl met de bewerking der Anonaceae een begin werd gemaakt). Reeds zijn werk in het eerste jaar bracht BOERLAGE Op het gelukkige denkbeeld een voorstel te doen tot het in het leven roepen eener speciale publicatie bestemd voor het opne- men van afbeeldingen en beschrijvingen van nieuwe of weinig bekende plantensoorten. Hoewel van elders afkomstige planten, alhier in den botanischen tuin gecultiveerd, niet zouden zijn buiten gesloten zoo was het toch de bedoeling die publicatie in de eerste plaats te doen dienen voor eene Vermeerdering van kennis der planten onzer eigene kolonie. De publicatie, die tot titel zoude dragen: Zones Bogortenses zoude onder speciale redactie van BOERLAGE staan en ver- schijnen in afleveringen elk 25 platen bevattende. Van dit Nieuwe op instigatie van BOERLAGE opgerichte tijdschrift van 's Lands Plantentuin (waartoe behalve BOERLAGE zelf ook de Heeren Koorbers en VALETON belangrijke bijdragen leverden) verscheen de eerste aflevering in 1897 de 2% en de 3% in 1899, terwijl de 4% elk oogenblik uit Europa, waar druk en uitgave plaats vinden, gewacht kan worden. | De tweede en derde aflevering worden geheel ingenomen ‚ door een uitvoerige bewerking van BOERLAGE’S hand van Onze Anonaceae, te gelijk eene grondige monographie der Vormen dezer familie uit den Indischen Archipel. : Deze gedetailleerde studie der Anonaceae van Neder- — 406 — landsch-Indié was noodig gebleken door de bewerking der familie voor den nieuwen catalogus. Hoe wel deze bewer- king daarbij eene noodwendige vertraging ondervond zoo werden toch in 1897 door BOERLAGE, behalve de Anonaceae, nog een zestal plantenfamilies in bewerking genomen waar- door de eerste aflevering bijna gereed kwam; in den aanvang van 1898 was hare redactie geheel geëindigd. Door vertraging in het drukken verscheen zij eerst den 154 Februari 1899 onder den volgenden titel: Catalogus Plantarum Phaneroga- marum quae in horto botanico Bogoriensi coluntur, herbaceis exceptis, Fasciculus I, Fam. I Ranunculaceae — Fam. X Polygalaceae, auctore J. G. BOERLAGE, Horti Directore Adjuncto. Deze catalogus, het resultaat van een zeer nauwkeurig en conscientieus onderzoek, bevat de namen der in den tuin aanwezige planten volgens de nieuwste monographién, de voornaamste litteratuur- en synonymie-aanwijzingen en de nummers van vakken en specimina op de soorten betrekking hebbende in den tuin, terwijl er wijders van de nieuwe soorten zeer beknopte beschrijvingen zijn bijgevoegd. De 2% Aflevering van den Catalogus in Mei j.l. ingediend, is nog niet in druk verschenen, hare publicatie mag echter zeker eerlang wel te gemoet worden gezien. Behalve de werkzaamheden voor Catalogus en Icones verzamelde BOERLAGE in 1897 nog eene interessante collectie planten op Krakatau, Lang-Eiland, Verlaten-eiland, Poeloeh- Merak en Poeloeh-Babi en werden nog in hetzelfde jaar tijdens een verblijf in den bergtuin te Tjibodas, alle aldaar gecultiveerde Eucalyptus-boomen, volgens MuELLER's Eucalyp- tographia op naam gebracht. Het jaar daarop andermaal een maand te Tjibodas doorbrengend, verrichte Borrrace aldaar het nuttige werk eener voorloopige revisie van de determi- natie der planten uit den bergtuin. Als vrucht van dit werk verscheen van zijne hand, in het Jaarverslag onzer Inrichting over 1898, als eerste Bijlage eene: „Voorloopige lijst der planten gekweekt in den bergtuin van Tjibodas behoorende bij 's Lands Plantentuin”. — 407 — Het is steller dezes tot plicht ook hier nog met groote erkentelijkheid te gewagen van het door BOERLAGE genomen initiatief tot herdenking aan het eind van 1898, van zijn 25-jarig Doctoraat, naar aanleiding waarvan door BOERLAGE eene rede werd uitgesproken en in het Tijdschrift Teysmannia (Deel IX) een artikel werd geplaatst. In een terzelfder gelegenheid verschenen supplement deel van De Buitenzorger Annales kwam van BoERLAGE's hand een artikel voor: Sur la maniere de flotter et la germination des fruits du Herritiera littoralis DRYAND. Het genoemde tijdschrift Teysmannia houdt verder nog van BogRLAGE's hand in: in Deel VI (1896), Inlandsche en Latijn- sche Synoniemen der Plantennamen van Rhizophoren in Ne- derlandsch-Indié; in deel VII (1897), De determinatie der In- dische grassoorten, De Mangir-boom van Java, Ganophyllum falcatum — te zamen met Dr. S. H. Koorpers — WILLIAM RoxsurGH; in deel VIII (1898) Plantenleven in de woestijn. In het jaar 1899 bracht BoERLAGE de tweede aflevering van den Catalogus zoo goed als ten einde en wijdde voorts een belangrijk gedeelte van zijn tijd aan twee andere onder- werpen. Het eerste was een begin der bewerking van de Phanerogamen voor de Flora vän Buitenzorg. Van deze bewerking, die een ander natuuronderzoeker had op zich genomen en met wier publicatie de Flora van Buitenzorg volgens het oorspronkelijke plan begonnen zoude worden, is, om redenen van onzen wil onafhankelijk, doch op welke het hier niet de plaats is nader in te gaan, tot heden nog niets in geschrifte openbaar gemaakt. BOERLAGE vatte daarom het voornemen op voor zooveel zijn tijd het zoude toelaten Althans een begin te maken met het wegnemen dezer zeer hinderlijke lacune. Na voorbereidend werk hier maakte hij aartoe ook in de buurt van Tjibodas verscheidene excursies, Waarbij een aantal planten werden verzameld. Het plan Voor eene eerste aflevering der Flora handelende over de . Phanerogamen kon dan ook reeds in het jaarverslag over 1899 worden medegedeeld. — 408 — In de tweede plaats brachten de talrijke exemplaren van onderscheidene Caoutchouc- en Getah-pertja produceerende gewassen door Dr. vaN ROMBURGH op zijne reizen in Borneo, Sumatra, Riouw en Java verzameld, de noodzakelijkheid eener botanische bestudeering van dat materiaal aan den dag. Deze bestudeering nam zoowel in 1899 als in den aanvang van dit jaar mede een belangrijk gedeelte van BokRLAGE's tijd in beslag. Het resultaat van dit werk kwam gereed zeer kort voordat de schrijver op reis ging en verscheen kortelings als Vis nummer van het Bulletin de U Institut Botanique de Buitenzorg. Behalve eene enumeratie van de door den Heer vax ROMBURGH verzamelde planten, met vermelding van inlandsche namen en groeiplaatsen, alsmede eenige zich daaraan vastknoopende beschouwingen, houdt dit geschrift de beschrijving van verscheidene nieuwe soorten en de opstelling van een nieuw geslacht Hymenolophus in. Herhaaldelijk had BoEkRLAGE reeds den wensch te kennen gegeven om met een botanisch doel eene reis naar de Mo- lukken en met name naar het eiland Ambon te ondernemen. Toen nu de tweede aflevering van den tuincatalogus voor den druk gereed was, kwam hij op dat verlangen terug. Er bestond voor mij geen reden hem er van terug te houden daar ik zelf bij eene eenige jaren geleden op Ambon gedane reis had ondervonden, dat de bezwaren en vermoeienissen aan elke botanische excursie vooral in de buitenbezittingen onafscheidelijk verbonden, aldaar tot een minimum zijn terug te brengen en niet verschilden van die der vele door hem b.v. in het Gedeh-gebied gedane excursies. Wat de zuiver botanische motieven voor de keuze van Ambon als doel van zijne reis betreft kon zijne meening mede- niet anders dan ten volle worden gedeeld. In eene nota werd door hem aangegeven hoe Ambon eenigszins het klassieke land voor de botanie in Nederlandsch-Indië is, omdat RuMPHIUS aldaar zijn beroemd Herbarium Amboinense samenstelde en het meerendeel der door hem beschreven planten van daar afkomstig waren. Hoe goed nu ook voor diens tijd — zoo — 409 — betoogde hij verder — de beschrijvingen van RUMPHIUS waren, zoo is het er toch verre van af dat men over het meerendeel der Rumphiaansche planten voldoende zekerheid zoude be- zitten; bij de groote beteekenis die het klassieke werk van “RuMPHIUS nog altijd heeft, zoude het opheffen dier onzekerheid voor een belangrijk aantal soorten alleen reeds een zeer loonend doel voor eene botanische reis naar Ambon vormen. Bovendien was het te voorzien dat op zulk eene Molukken- reis nog een rijken schat van ander materiaal te verzamelen zoude zijn. Een geheel in den geest van BoÉRLAGE'S uiteenzetting ingediend voorstel vond een gunstig onthaal en op grond van het Gouvernementsbesluit van 20 Juni 1900 kon den Adjunct- Directeur worden op gedragen zich, in gezelschap van den Assistent-Hortulanus naar het eiland Ambon te begeven om aldaar botanische waarnemingen te doen en specimina te ver- zamelen zoowel voor het herbarium van ’s Lands Plantentuin als voor den botanischen tuin, met vrijheid om voor de heen- en terugreis de beide verschillende wegen te kiezen. Deze laatste bepaling gaf de gelegenheid om van Ambon terug- komend Boeroe, Batjan, Ternate en de Minahassa aan te doen en aldaar nog het een en ander te verzamelen. Den 23sten Juni verlieten de Heeren BOERLAGE en SMITH _ Buitenzorg. Te 'Tjiamis, waar ik, van eene reis m Cè? . Preanger terugkeerend, met BOERLAGE nog een handdruk Wisselde, had ik geen oogenblik het vermoeden dat dit een laatste groet zoude zijn. BOERLAGE aanvaarde gezond en Opgewekt de reis en het maakte zelfs den indruk alsof het Vooruitzicht van den tocht, waarvan hij zich reeds lang zeer veel had voorgesteld, een soort verjongenden invloed op hem had uitgeoefend. Na een oponthoud van eenige dagen te Van daar den 27ster de reis voortgezet om, na het aandoen Van Boeleleng, den 30*'e? te Makassar aan te komen. Den l"^ Juli naar Ambon vertrokken, kwamen de reizigers aldaar den 34e Juli aan. Eerst werden in de buurt der hoofdplaats, Soerabaia werd + 9. — op Leitimor, eenige botanische tochten gemaakt waarmede een week gemoeid was en een rijken oogst werd verzameld. Daarop kwam de beurt aan het andere gedeelte van het eiland onder den naam van Hitoe bekend; het eerst werd Wai bezocht daarna Hitoe Lama, Hila, Asiloeloe en Alang, van welke laatste plaats de meeste excursies werden onder- nomen. In het bijzonder valt van deze verschillende tochten te vermelden het bestijgen van de Hoetoe Mortetoe, van de Toena en van de Latoea, welke laatste berg nog niet door natuuronderzoekers was bezocht. Met het verzamelde ma- teriaal keerde men den 27sten Juli te Ambon terug. Onge- lukkiger wijze bleken daar toen koortsen te heerschen, die weldra ook het geheele reisgezelschap aantastten; bij BOERLAGE en twee der inlanders was de aanval het ergst. Hoewel hem bij terugkeer te Ambon de doorstane vermoeienissen geenszins schenen te hebben aangegrepen, zoo was het toch vermoedelijk voor een deel aan die vermoeienissen te wijten, at een paar dagen koorts hem zoo aangrepen, dat de ge- neesheeren de zaak ernstig inzagen en een zoo spoedig mogelijke terugkeer naar Java noodzakelijk achtten. Vrij kort daarop nam echter de ziekte eene gunstige wen-. ding en wel zoodanig dat de toestemming werd verleend de oorspronkelijk bedoelde reisroute te volgen, hetgeen den 11%" Augustus geschiedde. Den 124% te Kajeli aangekomen werd van het oponthoud van een dag gebruik gemaakt om nog eene excursie op het eiland Boeroe te maken en den volgenden dag het gelijke op Batjan gedaan. Hoewel er geen direct schadelijke gevolgen van deze tochten zich bij BorrLaar openbaarden, zoo gevoelde bij zich toch te Ternate te vermoeid om naar den wal te gaan en tusschen deze laatste plaats en Gorontalo trad een vernieuwden aanval van koorts op, die hem ook te Gorontalo belette aan land te gaan. Na den 17** Augustus Gorontalo te hebben ver- laten stootte de „Mossel”, het schip waarop zich de reizigers bevonden, den avond van denzelfden dag voorbij Bentenang op een klip. Den volgenden morgen werden de passagiers = App we aan wal gezet in den kampong Roembia, waar men drie en halve dag verbleef totdat den 21ste het stoomschip „Coen” de schripbreukelingen kwam afhalen om ze naar Ternate over te brengen. Door het verblijf de Roembia reeds zeer verzwakt nam BOERLAGE'Ss zwakte geleidelijk aan boord van de „Coen” toe, zoodat er bij aankomst te Ternate weinig hoop meer overbleef, dat de krachten terug zouden keeren en men zich op het ergste moest voorbereiden. Den 248: Augustus werd te Ternate gedebarkeerd en nadat hij den geheelen dag van den 25%» buiten kennis was geweest ontsliep op den avond van dien dag om 10 uur JACOB GYSBERT BOERLAGE, zacht en kalm heengaande, zonder smart of lijden, zich van zijn verscheiden niet bewust. (*) - Behalve al het werk in de voorafgaande regelen opgesomd, nam Boerrace in Holland nog ijverig deel aan de vermeer- dering der kennis van de Flora van het moederland, vooral in zijne qualiteit van Conservator van het Herbarium der Nederlandsch Botanische Vereeniging. Het was hier minder de plaats op dat gedeelte van zijn werkzaamheid in te gaan, hetgeen beter en vollediger in den boezem dier Nederlandsche Vereeniging zal kunnen geschieden; het kon worden nage- laten zonder tegenover zijne nagedachtenis eene onbillijkheid te begaan omdat BornLAGE's beteekenis boven en voor alles ligt in hetgeen door hem is gedaan op het gebied der Flora Yan Nederlandsch-Indië. J. G. BOERLAGE behoorde tot degenen die weten te woekeren met de hen gegeven talenten niet alleen, maar bij wie een streven naar ernst, deugdelijkheid en degelijkheid in het werk steeds leidend beginsel is. Ten volle was hij er zich van bewust, en handelde bij daarnaar altijd, dat vooral de natuuronderzoeker tot plicht heeft — omdat zijn werk zoo moeielijk door anderen te controleeren is — bij het onderzoe- ken en beschrijven dit steeds zoo goed slechts eenigszins mogelijk te doen en zich nimmer door neven-motieven van welken aard ook tot oppervlakkig werken en overhaasting te laten verleiden. Wars van alle effectbejag of streven naar een gemakkelijk succes in kringen tot het vellen van een eigen oordeel onbevoegd, waren gevoel voor plicht en verantwoordelijkheid hem tot vast richtsnoer bij zijn werken, ook in die gevallen waarin zijn ijver en voortvarendheid hem noode er zich in deden schikken dat de deugdelijkheid van het werk eene ongewenschte vertraging in de openbaar- making der uitkomsten vorderde. BoERLAGE was een braaf, goed man, een liefdevol echtge- noot en huisvader, een ernstig, conscientieus natuuronder- zoeker. Afgescheiden van de groote waarde en beteekenis der vruchten van zijn onvermoeide werkzaamheid, maken deze karaktereigenschappen, dat de nagedachtenis van hem die zijn gezin, zijnen vrienden en der natuurwetenschap zoo onverwacht ontviel, velen, zeer velen, tot voorbeeld kan en moge zijn. TREUB. Buitenzorg, 26 December 1900. NOTULEN > VERGADERINGEN DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE, gedurende 1900. ete Bestuursvergadering op Donderdag 11 Januari 1900. Aanwezig de Heeren: Maj. Murter (Voorz.), Dr. VAN BEMMELEN, Dr. Fiore, Dr. Burck, Dr. VERBEEK, VAN EEK, Hoekstra, VoRDERMAN, Dr. ONNEN, MELCHIOR, BERMAN, Dr. J. G. van DEvENTER (Seer.) en Dr. Kroos. Afwezig mot kennisgeving: - Dr. TREUB en Dr Um M. VAN DEVENTER. j l. Bestuur. Komt ter tafel een schrijven van den Heer Treve, dd. 29 December ll, dat hij zijne benoeming tot Vice-Voorzitter gaarne aanneemt. Kennisgeving. !) Naar aanleiding van een in 1899 genomen besluit worden, evenals met de Notulen over 1899 het geval is geweest, de minder belangrijke Punten niet meer in de gedrukte Notulen opgenomen. Vandaar de sprongen in de nummers. g ecr. — 414 — 2. Leden. Voor hun lidmaatschap wordt bedankt door de Heeren: Dr. P. A. PLATTEEUW, Soerabaja ; Jhr. O. van DER Wijck, Batavia; HANDELSVEREENIGING (MOLUKSCHE), Menado ; C. J. M. WznrHEMM, Batavia; terwijl tot nieuwe Leden worden benoemd de Heeren: Dr. Z. KamerLisG, Botanist, Proefstation, Kagok; G. W. W. C. BARON VAN HoévELL, Gouverneur van Celebes en Onderhoorigheden, Makasser. 3. Corr. Lid. Mededeeling dat het Correspondeerend Lid .F. M. VAN DER Worp op 27 Nov. '99 overleden is. Was reeds met een brief van deelneming beantwoord. 5. Ruiling Edita. Voorstel van de New-South-Wales Chamber of Mines, te Sydney, dd. 5 Dec. ll. ter ruiling van Edita wordt goedgekeurd. 6. Zoölogisch Museum. Van Prof. TREUB was ingekomen een schrijven dd. 14 Dec. '99, waarin hij mededeelt, dat hij op grond van een particuliere schenking in Holland groot 12000 gulden zijn voorstel tot stichting van een Zoölogisch Museum té Buitenzorg van- wege de K. N. V. intrekt. Dit schrijven is reeds bij de Leden rondgegaan, zoodat de Voorzitter meent te kunnen volstaan met te zeggen, dat onze bemoeiingen in deze zaak thans ophouden en met de Commissie, voor deze quaestie benoemd, te bedanken. 10. Rekening en Verantwoording. De Voorzitter verzoekt den Heeren Horkstra en van BEMMELEN zich te willen belasten met het nazien der rekening en verantwoording van des penningmeesters beheer; welke Heeren zich bereid verklaren. 11. Wetsverandering. De Voorzitter stelt voor art. 24 te lezen als volgt: — 415 — „In deze wetten kunnen slechts in eene Algemeene Ver- gadering veranderingen worden gebracht. Voorstellen daartoe, niet van het Bestuur uitgaande, komen eerst in behandeling 6 weken nadat zij bij het Bestuur zijn ingekomen.” Na eenige discussie tusschen de Heeren HOEKSTRA, MULLER en ONNEN wordt het voorstel goedgekeurd. 12. Zon-Eclips in 1901. Maj. MuLLer brengt thans het denkbeeld ter tafel om aan de Regeering een toelage te Vragen van 10000 gulden ten behoeve van de Neder- landsche Commissie voor de waarneming van de Zon-Eclips in 1901. Zooals men weet wordt jaarlijks een som van 10000 gulden op de Indische Begrooting gebraeht voor het doen van Wetenschappelijke reizen in den Archipel, welk bedrag voor 1899 en 1900 ten goede is gekomen aan de Siboga-Expeditie. Voor 1901 is de bestemming nog niet aangewezen en nu Vindt hij, dat het geheel op den weg der K. N. V. ligt om aldus te handelen. Zijn medelid in de Commissie voor Wetenschappelijk Onderzoek (afd. Indie), TREUB, is het vol- komen met hem eens, zegt hij. Na eenige discussie tusschen de Heeren FiGEE, VERBEEK, Burck en MULLER leest de laatste het concept-request voor, Waarin dan gevraagd wordt: kc »0p de begrooting van N. I. voor het dienstjaar 1901 een som te willen brengen van f 10000.— als bijdrage in de kosten der Nederlandsche Expeditie tot waarneming der Zon-eclips van 18 Mei 1901; dan wel, wanneer Uwe Excellentie geen termen kan vinden om bovenstaand verzoek in te willigen, te bepalen, dat bij- aldien voor 1901 wederom een som van f 10000.— op de begrooting van N. I. wordt uitgetrokken tot eneen van wetenschappelijke reizen, dit bedrag ter beschik ae Van het Bestuur der K. N. V. in N. L zal worden geste s ten behoeve van bovenbedoelde Nederlandsche Expeditie. — 416 — - Hierna wordt het voorstel met algemeene stemmen aan- genomen. 13. Steun Comité. De Heer MULLER stelt vervolgens voor om een afschrift van het request, in N°. 11 bedoeld, te zenden aan het Comité in Indië van de Commissie t. b. v. h. Natuurk. Onderzoek der Nederlandsche Kolonién met verzoek om het request der K. N. V. te steunen. Zonder discussie aangenomen. 14. Steun K. N. V. De Voorzitter wenscht thans aan het oordeel der Leden de vraag te onderwerpen of de K.N. y zelve financieelen steun zal verleenen en verdedigt dit denkbeeld. De Heer VERBEEK zou wel 5000 gulden willen geven bij gelegenheid van het 50-jarig jubileum der Vereeniging, doch twijfelt er aan of de Vereeniging dit wel doen kan. De Heer Burck vraagt of een gave noodig is, terwijl de Heer Ficer het een schoone feestgave zou vinden. Dr. Kroos oppert bezwaren van financieelen aard, gegrond op de financieele beschouwingen, gehouden bij de reparatie- plannen. Dr. VonpERMAN zegt weldra bij de K. N. V. te zullen komen aankloppen voor de uitgave van een atlas van vogel- koppen, die veel geld zal kosten en hoopt dat dit plan er niet - door in duigen zal vallen. De Voorzitter heeft een brief van Prof. TreuB ontvangen, waarin.deze spreekt van een gift van 1000 gulden. De Penningmeester vindt het wel niet noodig, dat de K. N. V. kapitaal bezit, doch vreest dat er veel geld noodig zal zijn voor het recipieeren als er astronomen te Batavia mochten komen, wat toch zeer waarschijnlijk is. Sommige Leden vinden, dat dit niet ligt op den weg der K. N. V. Dr. Kroos meent, dat men voorzichtig moet zijn en e de kwade dagen zorgen moet. — 417 — Dr. van BEMMELEN vindt de bijdrage voor ons veel, voor de Expeditie weinig. Dr. Fuert verdedigt krachtig het voorstel van de Heeren TREUB en MULLER. Tot stemming overgaande wordt met algemeene stemmen op 1 na besloten 1000 gulden subsidie te verleenen. 15. Financieele Commissie. De Voorzitter benoemt de Heeren Burck en Berman en zichzelf in de Financieele Commissie voor 1900 en vraagt machtiging, dat de Commissie alle uitgaven zal kunnen doen binnen de perken der begrooting, die zij noodig acht. De Heeren Burck en BERMAN verklaren zich bercid en de vergadering keurt de machtiging goed. 16. Jubileum. Voor het aanstaande 50-jarig jubileum er K. N. V. op 19 Juli a.s. zou de Voorzitter gaarne een Commissie gevormd zien en benoemt als zoodanig de Heeren ONNEN, BERMAN en MELCHIOR. De eerste wenscht beslist niet in aanmerking te komen, Waarop na eenige discussie, waaraan verscheiden Heeren deelnemen, besloten wordt die Commissie te doen bestaan uit Voorzitter, Secretaris en Penningmeester. V. Voordracht Dr. van Bemmelen. (Zie Bijlage N°. 1). De Voorzitter zegt den spreker dank door zijne belang- tijke mededeelingen. 18. Aardbeving-tracé. De Heer oer laat aan de aan- Wezigen het tracé zien, dat Ewings Seismograaf heeft op- Seteekend van de aardbeving te Palembang op 6 Januari Il. 19. Voordracht Dr. Burck. (Zie Bijlage N°. 2). Namens de vergadering betuigt de Voorzitter Dr. BURCK zijn dank voor zijn interessante mededeelingen. 20. Nepenthes. De Heer VORDERMAN vraagt aan D S a eenige inlichting omtrent het voorkomen van levende orga- Nismen in de bekers van Nepenthes. Se? LX. — 418 — Dr. Burck zegt, dat het zeker oude bekers zijn geweest, omdat in jonge bekers alle dieren direct gedood worden. 21. Vingerafdrukken. De Heer Berman vertoont de Vingerafdrukken van Inlanders, waardoor bij de Post- spaarbank hun identiteit bewezen wordt. Een paar wel- geslaagde proeven bewezen de groote waarde van dit contróle-middel. Bestuursvergadering op Donderdag 8 Februari 1900. Aanwezig de Heeren: Maj. MuLLer (Voorz.), Dr. VAN BEMMELEN, Dr. BUROK, BERMAN, Dr. Simon Thomas en Dr. J. GEORGE VAN DEVENTER (Secr.). Afwezig met kennisgeving de Heeren: Prof. TREUB, Dr. FickE en Dr. CHARLES M. VAN DEVENTER. De Voorzitter heet den Heer Simon Thomas met een enkel woord welkom en verzoekt den Seeretaris de notulen voor te lezen. Deze worden na een kleine wijziging goedgekeurd. 1. Leden. Van Mevrouw de Wed. Dr. J. W. GUNNING— PiersoN is een schrijven ingekomen, waarin zij het Bestuur mededeelt, dat haar echtgenoot, Dr. JAN WILLEM GUNNING, Corr. Lid der Vereeniging, op 7 Januari overleden is. Zal met een brief van deelneming worden beantwoord. Voor het lidmaatschap wordt bedankt door den. Heer BAKHUIZEN VAN DEN BRINK; terwijl tot nieuwe Leden worden benoemd de Heeren: Dr. P. A. Boorsma, Leeraar Dr. grs School, Weltevreden; Dr. E5. Rose, Chen eng, Kagok, Tegal; N. ADRIANI, Afgev. v/h. Ned. EE Mapane bij Gorontalo; La KR A — 419 — Dr. J. H. Simon Thomas, Geneesheer Krankzinnigen- Gesticht Buitenzorg; Dr. S. LykLes, Geneesheer-Directeur Krankz. Gesticht Soerabaja. 2. Indisch Comité. Van het Indisch Comité voor Weten- schappelijke Onderzoekingen is een schrijven ingekomen, N°. 130 dd. 22 Januari 1900, ter begeleiding van een afschrift van den door genoemd Comité aan den Gouverneur-Generaal gerichte missive ter ondersteuning van het door de K. N. V. aan Zijne Excellentie gezonden verzoek, vermeld in de Notulen van 11 Januari ll. N°. 11. Kennisgeving. 4 Montessus de Ballore. De Voorzitter deelt mede, dat de Heer DE MONTESSUS DE BALLORE voor het Tijdschrift aanbiedt een „Monographie Sismique de D Archipel des Philippines” en Adviseert tot opneming, waarmede de vergadering instemt. Aan het verzoek om een gedetailleerde kaart 0p groote schaal van den Archipel der Filippijnen en van Mindenao kan niet worden voldaan, daar zelfs op het Topographisch Bureau zulk een kaart niet voorhanden is. Kagok, Tegal vraagt hoeverre voor Leden n het Tijdschrift n prijs van Eh Dr. Kamerling. Dr. KAMERLING, bij schrijven dd. 26 Januari ll. in der K. N. V. de vroegere jaargangen va tegen geringeren dan den: door NIJHOFF opgegeve e- verkrijgbaar zijn. Wordt besloten genoemden Heer te Deelen tegen 2 gulden per DI. krijgen kan. Op voorstel van Dr. vay BEMMELEN wordt besloten buiten de gewone vaste collectie van elk Deel nog één exemplaar aan te houden. schrijven dat hij de 6. Rekening en Verantwoording. De Heer VAN GA declt mede, dat het aan de Commissie gebleken sé A Spenningmeesters beheer met zorg en nauwkeurigheid Er" — 490 — voerd is, en dat dus de rekening en verantwoording door de Commissie goed is gekeurd. | De Voorzitter zegt den Commissieleden en den Penning- meester dank namens de vergadering. 7. Astronomische Nachrichten. De Voorzitter stelt voor om in te teekenen op de Astronomische Nachrichten. Aangenomen. 8. Museum. De Voorzitter benoemt de Heeren VORDERMAN, VAN Krk en Dr. CH. M. VAN DEVENTER in Commissie om rapport uit te brengen over den toestand van het Museum en der Vergadering van advies te dienen, hoe in den bestaan- den toestand verandering te brengen. Geen der Heeren is aanwezig, zoodat de Secretaris voor schriftelijke mededeeling zorgen zal. 9. Inventaris De Voorzitter benoemt de Heeren Dr. J. GEORGE VAN DEVENTER en MELCHIOR in Commissie om een inventaris op te maken van het meubilair, toebehoorende aan de K. N. V. ; Aan den Heer MELCHIOR zal van deze benoeming kennis gegeven worden. 10. Periodieken. De Voorzitter benoemt de Heeren Prof. TREUB, Dr, Ficer en Dr. Gruss in Commissie om der Ver- gadering van advies te dienen in zake de periodieken, waarop der K. N. V. geabonneerd is met het oog op even- tueele afschaffing van oude en aanschaffing van nieuwe. Niemand der benoemden is tegenwoordig, zoodat de Secre- taris voor schriftelijke mededeeling zorgen zal. 12. Wetenschappelijke mededeelingen. De Secretaris e de wenschelijkheid dat de Leden, die in een Vergadering het een en ander op wetenschappelijk gebied wenschen mede te deelen, hem in tijd daarvan in kennis stellen, zoodat het op de vergaderbriefjes vermeld kan worden, waardoor de opkomst misschien talrijker zal zijn. — 42] — 13. Vergaderingen ijd. vóóravond. De Heer van BEMMELEN zou gaarne zien, dat de Vergaderingen voortaan in den vóór- in plaats van in den na-avond plaats vinden. Hij meent, dat dit van gunstigen invloed zal zijn op het bezoek. De Secretaris ondersteunt dit denkbeeld; de Heeren BURCK en BERMAN zijn er echter tegen, zoodat de Voorzitter het het beste vindt om dit punt tot de volgende vergadering te verdagen, doch al vast te beginnen met voortaan de Vergaderingen precies aan 9 uur te doen aanvangen. Aangenomen. H Aardbevingen. De Heer van BEMMELEN deelt eenige bijzonderheden mede over de aardbevingen te Soekaboemi en te Palembang; over de groote gevoeligheid van den toestel VAN MILNE en over de onderaardsche inrichting van een Observatorium van den Heer Scnürr, Koopman te Hamburg. De Voorzitter zegt den spreker dank en sluit de Ver- gadering. Bestuursvergadering op Donderdag 1 Maart 1900. Aanwezig de Heeren: Maj. MULLER (Voorz.), Dr. VAN DEVENTER (Seer.), Dr. GRriNs, VORDERMAN, Dr. VAN BEMMELEN, r. Free, van Erk, BERMAN, Dr. BUROK, Dr. BOERLAGE, Maj. Ouwens, pr Kowixa. Keup, Dr. VAN DEVENTER (Cn. M.), Mercmor, Verpam en Dr. Kroos. Afwezig met kennisgeving: Prof. TREUB. eer FIGEE Na goedkeuring der Notulen verlangt de H ring. De lezing der Notulen van de Algemeene Vergade Voorzitter is echter van meening, dat deze eerst gelezen mogen worden in de e. k. Algemeene Vergadering. De Voorzitter heet de Heeren OUWENS en DE KONING Kxurr met een enkel woord welkom. — 422 — 1. Leden. Tot Leden worden benoemd de Heeren: M. H. Dauwe, Adjunct-Ingenieur S. S., Weltevreden. A. D. J. Pens, Luit.-Kolonel Schutterij, „ I. F. LANGENBERGH, Off. van Gez. 2° kl., ” J. K. J. CHamBrY, Civ. Geneesheer, T J. DE KONING KNIJFE, Ing. Mijnw. 1* kl., » J. H. Hummer, Inspecteur Paketvaart, D 2. Prof. Van 't Hoff. Wordt voorgelezen een schrijven van Dr. J. H. van ’r Horr, Hoogleeraar te Berlijn, inhoudende dankbetuiging voor zijne benoeming tot Correspondeerend Lid der K. N. V. Kennisgeving. 3. Zon-Eclips. Op het request dd. 14 Januari 1900 door de K. N. V. aan Z. Exc. den Gouverneur-Generaal (zie Notulen 11 Januari 1900, N°. 11) gezonden, is als antwoord ingekomen, dat de Regeering er geen bezwaar tegen heeft om dat bedrag te bestemmen als bijdrage in de kosten der Nederlandsche Expeditie tot waarneming hier te lande van de Zon-eclips van 18 Mei 1901. (G. B. dd. 1 Maart 1900, MN 6. Commissies. Missives van de Heeren MELCHIOR, TREUB en Ficker, resp. dd. 15, 21 en 14 Februari, dat zij hunne benoeming tot Commissieleden (zie Notulen 8 Febr., Nr. 9 en 10) aannemen. Kennisgeving. 7. Ruiling Edita. Komt ter tafel een brief van Pater José Coroxas (S. J.) te Manila. dd. 6 Februari, alsmede een van den Heer MEERKAMP VAN EMBDEN te idem, dd. 16 Februari, inhoudende verzoek tot ruiling van Edita. Aangenomen. 11. Verkoop Gebouw. Ingekomen is een schrijven N°. 12 dd. 20 Februari 1900 van het College van Diakenen der Evan- — 423 — gelische Gemeente te Batavia, waarin dit mededeeling verzoekt voor welken prijs het Gebouw der K. N. V. te koop is. De Voorzitter benoemt een Commissie (MELCHIOR, BERMAN, MULLER) betreffende deze zaak en stelt voor aan de Mi. van . en L. hetzelfde te verzoeken. Goedgekeurd. 12. Inventaris. De Voorzitter deelt mede, dat de Com- missie voor den Inventaris (zie Notulen 8 Februari, N°. 9) haar taak heeft volbracht. Daar enkele zaken aan de Mi. van N. en L. schijnen te behooren, wordt besloten van die Vereeniging zekerheid te bekomen. 13. Gebr. van der Post. De rekening over 1899 van GEBR. VAN DER Post te Utrecht, groot f 42.64 zal ter con- troleering in handen gesteld worden van den Heer TREUB. 14. Bekroning Dr. Verbeek. De Voorzitter deelt mede, dat ons mede-Lid Dr. VERBEEK door de Académie der Sciences te Parijs bekroond is met den „Prix Tchihatchef” groot 3000 frs. voor zijne geologische beschrijving van Java en Madura. Hem zullen de gelukwenschen van het Bestuur worden aangeboden. 16. Voor-avond Vergaderingen. Het in de vorige Ver- gadering (N°. 13) door den Heer VAN BEMMELEN geopperde denkbeeld, abusievelijk door Voorzitter en Secretaris als een Voorstel opgevat, wordt thans in stemming gebracht en Vindt geen ingang (10 tegen, 3 voor). V. Poggendorff’s Annalen. Sommige Leden klagen over den last, dat Poggendorff's Annalen naar Buitenzorg zijn Overgebracht, waar naar hunne meening dit werk zelden of nooit geraadpleegd zal worden. Besloten wordt aan de Commissie der periodieken (Notulen 8 Februari, No. 10) op te dragen, het Bestuur te adviseeren, Welke tijdschriften in Buitenzorg kunnen worden gemist. — 424 — 18. Populaire Voordrachten. De Voorzitter deelt mede, dat de Heer TreuB wegens ongesteldheid zijn belofte nog niet kan vervullen; dat de Heer WEBER echter weldra terug zal zijn, zoodat van dezen geleerde binnen korten tijd een voordracht verwacht mag worden. Van een rondvraag, aan de aanwezigen gedaan, is het resultaat, dat de Heeren BERMAN en MULLER genegen zullen zijn aan het verzoek te voldoen. De overigen verontschul- digen zich met keur van redenen. 