Maleisch-Nederlandsch woordenboek
. )6 o, zwak; onmachtig; vreesachtig; bloo- hartig; weigerachtig , een eed af ie leggen, C.^S o naga — skr. naga — , draak; slang van buitengewone grootte (z. ook onder dandang I, T.); nag:a-S, zaadhout (mar.); in de bouwk.: dikke, van boven flauw bol- vormige plank, tusschen elke twee van de vier hoofdstijlen eener vorstelijke woning, waardoor de naden der planken bedekt en de s^rï astana afgesloten wordt. VamS o nagasari, naam van een* boom, die schoone bloemen draagt — me- sua ferrea. / -V ê«D Ci-^ vj nagaköètai, z. nata köëtai. * / .jo? 5^ai;e; geschenk; met plur. Jiy)^ vrijgevig ; milddadig. j JU 204 t^' j\J nali, woord bij het pörok-spel en andere spelen, waarbij naar iels gegooid wordt, uitdrukkende de verhouding van den eenen speler lot den andere, of de anderen, wan- neer de eene, den eersten keer misgegooid hebbende, bij den eersten overgooi (dus bij den tweeden gooi) het voorwerp raakt (vgl. onder döêwa, T.). -)f x.üo jaalaii, batav., laadstok van een geweer; z. nal — [T.]. j^\j nama (skr.), naam; benaming; kalegorie; klasse; n. batang töêboh, naam, die de ouders aan een kind geven, zooveel ais ons: voornaam; doopnaam; n. jang m^- noentoet faham, vraagwoord; bernama, een naam hebhen, genoemd, genaamd zijn; m^namaken , een naam geven aan een dir. obj.; noemen (beter menamai; me- namaken, iels, tot of als naam geven, maar of het ligt aan 't Rijowsch weet ik niet, het fijne onderscheid lusschen i en ken wordt in dit Wdb. niet opgegeven; Klinkert geeft aan momber a kk^n, dat V. d. W. terecht met m7&aMe^. wedergeeft, de beteekenis van bekakken, T.); ternama, beroemd zijn; befaamd; senama, van den- zeflden naam, jvJ namoen, w. sum., dat woord heeft verschillende beteekenissen als: slechts; wanneer (echter niet vragend); gelijk; evenals; soms is het voorgekomen ^cJL>^ in den zin van gedurendf; nameen ter- lintas, ïnja m^loempoeh, treedt men slechts in zijn schaduw, dan wordt men als geraakt, — [N.] ; hier had plaats gewonnen kunnen worden als v. d. W. aan lamoen had gedacht (T.). cX^vJ, pers., geschrift; brief; geschiedenis; werk; voorbeeld; tijpe. o o nanar, als zinneloos, zooals bv. door overmatige hitte; in een' lichten graad krankzinnig ; getroubleerd, ^ ( mS Vi nanas en ananas, batav., de ananas (plant of vrucht) — ananassa sali- va; bronielia ananas — ; n. hïdjau, de groene ananas — ananassa viridis — ; n. koendai, — ananassa polycephala — ; n. söêrat, de bonte ananas — ananassa scripta — ; n. tembaga, de koperkleurige ananas — ananassa ru- bens — ; n. toempang — ananassa pyrami- dalis. — [L. bew.; C.]; z. n^nnas. ij\j nanin^, naam eener groote soort van wespen» <K^\S nanah, etter; materie; bisoel m^- ngangkoet n., de bloedzweer vult zich met etter. ^ fj O nau, w. sum., van buiten, uit het hoofd; adjar nau, van buiten leeren.— [iN.]. C #)0 naoenj, lommer; bescherming; bcr- ^ naoen^, lommer enz, hebben; zich ergens ophouden; vertoeven. b^- ^J iiacĕrjn^, naam van een* vogel van de grootte eener gans. 2$ O nah, inlerj. C AXbVi nahak, van lusten, bv. de eetlust opgewekt door genot, doch onbevre- digd. y L.x^-> vj , plaatsvervangend; plaatsvervanger; vicaris; vice — ; bv., ïiaïb radja, vice-koning, Li5s-^o naïk, naar boven gaan; omhoog gaan; rijzen; klimmen; toenemen; grooter worden; van een mager lichaam bijkomen; (hier ontbreekt de verbale vorm menaiki, T.), zich hegeven op iets; stijgen op iets; beklimmen. ^. )b ïiaim, verb. van ^xaj. LlUv-A) I.? pers., fy'7ie kandij. IL, uitspruiten; uitschieten; uitkomen; van den grond voortbrengen planten; met plur. CL;U'Ui, spruit; kiem; plant; gewas; bakke- baard; — plur., heelkruiden; simplicia, L^rAVv^^ plur. van c:jUJ. /— J>v^ (van ci;UJ, plant), de planten betreffend; botanist. 25LAa> en i*4U>, ligging; zijde; streek; ge- west; gedeelte; iets; een weinig. w ^^ is yo , prophetie. / wO ^ propheet. <X\Ai? fem. van het voorgaande, profetes. lXa-O? voortgeworpen; weggeworpen; plur. ^iio:), zekere drank, uit dadelen of rozijnen bereid. ^•jVJLi pi ur. van ^x^jlu. c/ ^ >, laag; gemeen; verachtelijk. (KkX,\JL> ne tij asa (skr. nityaca, T.) en II en tl j asa, altijd; altoos; gedurig- lijk; eeuwiglijk duur; voortduring; senetijasa (bij smtr. s^ntijasa) en s^n^ntijasa, zoolang (in duur), als {geiixrendé); zoolang er duur is; altijd enz.; senantijasa, alsof n anti, de wortel vv^are, is onzin. y <Ks^K/^, spruit of jong van hetzelfde jaar; / y y besluit van eene sluitrede. ZSvJSiX);» ontkoming; gelukzaligheid in de andere wereld. (u y \V«Sfc^? timmerman; schrijnwerker; j\^ui)Jo , een stam der ansaraeische Ara- bieren. y y y L ** y ^-juA ^■s^r-i> plur, van L^^U. y y y <^AS^V-rS^» onrein zijn; vuil zijn; morsig zijn; met plur. cljLjIso, onrein-» heid; vuil; morsigheid. u^ Ui 206 4vXJ / ( )jgv.rï^J> en ^l^i, ge w. met J), Hiel, / aan alle vorsten van Abijssinië gegeven, zooveel als koning; keizer. r> y (.Xsi\>> naam eener landstreek, bevattende het hoogland van Arabië. / / J^IS^ en {j^^ , onrein; vuil, morsig, drek, stront; afgang; pis; uitspraak nadjis; n. b^sar, c/reA; stront; afgang; n. k^tjil, pis; n. öêdang-2, afgang, bestaande uit kleine stukjes met bloed. o / U^^ i^rSï^j bij eene verkooping opbieden, alleen om anderen aan te moedi- gen, hetgeen verboden is. o y wjSiAij ster; gesternte; geboortester; lot, ^ bepaalde tijd; termijn; jaargetijde; de plur. ^ en ^y^ ; mal. ook boek, waaruit iemands lot door het raadplegen der sterren kan opgemaakt worden; 'ilmoe 'nnoedjöêm, sterrekunde; m^lïhat n.; de sterren raad- plegen, m^mbóêka n., het boek n. openen, d. i. naar iemands lot in de sterren vor- schen. wSüX) plur. van ^j. L) I., verschijning; zichtbaarwording ; opkomst. II, plur. van >^i. 5> !> (L^^ C Z' J^=^ ), kelen; slachten. o y / Ué^SijSf ongeluk; tegenspoed; iets onheil brengends; onheil voorspellend aan- zien der sterren; ongelukkig tijdstip; on- gunstig voor teeken; ongelukkig, rampspoedig; onheil aanbrengend; onheil voorspellend. y r WsKJSiAi, onheil aanbrengend, onheil voor- spellend. y y /.i vAW^JShivi;, dual. van het voorgaande, ^^ y «»> ^ ^jL.:s\iJ) (de twee onheil ann- brengenden), de planeeten Saturnus en Mars. !> c y ^^^JSuJ, pron. pers. 1. plur. masc. en fem., wij. o y 4jSfcAi, g'ctan naar iets toe; streven naar iets; wenden der oogen naar iets; op zijde zetten; schudden, zooals dobbelslee- nen in de hand; zich buigen; met plur. y^i en ^1^:0), gang; richting; streving; buiging; weg; voetpad; spraakkunst, spec. de woordvoeging. Ui ^ ^ o ^ éJSaxi plnr. van ^. /J^^jSS^ plur. van ^^i. (3 41^^ nachöda, z. naclioeda. y ^)i\^, roepen; uitroepen; roeping; uitroe- • ping; stem of kreet van den roepende, in de gramm.: vocatief; roep-partikel. — z. jIx* é)si 207 ^} -^)c\-J plur. van >JÜ. <X/C ) cX-i ? berouw, wroeging van het geweten; boetvaardigheid, <^->cX->> klaagzang; treurzang; lijkrede, ♦ -^V-^lX-J plur. van |4J>J. V > cA-i ^ drinkgezel; drinkebroer; vertrouwe- ^ ling; geheimraad; hofnar, \ cX-i ? toewijden; plechtig beloven; doen van een gelofte; met plur. j^^, wijding; plechtige gelofte, aan God ge- daan. iXJ plur. van . U. c/ J^ s §\ lX-> plur. van *ƒ Ai. ^ ^ /• Y->cX^^ Gode toegewijd; plur. .^Ü, tfaar- schuwend; vooraf vermanend; lot dat einde afgezonden; apostel; j^sXJ] , de apostel bij lülnomendlieid d. i. Moehammad. ) o naratja (skr.), fijne weegschaal', (^^ ) J naraka, en iiaraka (skr.), hel, bevattende tal van plaatsen voor verschillende martelingen; n. löka^^de helsche gewesten. (j^^^j ) noerMsa, tegengift. /♦*OÖ o en ^J>,^J^9 nardus, ^jj^/v^ o, z. c>Awj^li. / wo^ ^^> pers. narcis, steen of bloem. ^) J naram — pers. narm^^, bas, bas-stem, ] wO J nirmala (skr.), vrij van onreinheid; zuiver; klaar; rein. -;,^) L-S> doodstrijd. c y lJj gering; weinig talrijk. —^ L-) 5 ^«VjA «^ Je/i doodstrijd bevinden; den geest gevend; doodstrijd. y y , J l-i? g^^oei van het zaad; wat het zaad doet groeien; regen; mondvoorraad; wat men voor de gasten bereid of hen voorzet. / ) l-> ? wö?^ gereed gemaakt is, om een* gast te ontvangen; wat men den gast voorzet; geschenk; herberg; nachtkwartier; gezegende spijs; aanwas; menigte. ^ *^, éénmaal afdalen; afvloeien van voch- ten; zinking; verkoudheid, y y y / . tV.i& L-> ? !^ich onthouden van onbetamelijke handelingen; , . , van al wat on- rein is; — gematigdheid. \ / Usii iiöcs (vgl. jav., T.), naam eener soort van eetbaren inktvisch, die gedroogd >UkJ 208 6 ^ i uitgevoerd en ook van China, op eene betere wijze gedroogd, ingevoerd wordt. vrouwen. iJ V-A\*J 9 op krediet verkoopen; verkoop op krediet, gV.^^, uitstel van betaling, aan een* schul- denaar verleend. / / ^^^^.^^anjO en h^:> , gewag maken van iemands geslacht; vragen naar het vaderlijk geslacht; t enig leiden tot iels; afleiden van iets; geslacht; afkomst [voorn, van vaders zijde]; verhouding; iw, in de gramni.: adjectivum relativum. <Xaaiu> , verhouding; evenredigheid [ook malh.]; d^ngngan n. kepada, in verhouding tot. <Xj^j^ en Lu>J, geslacht; oorsprong; afkomst; verwantschap; genealogie [voorn, van vaders zijde]; vaderschap. ^i;^^,^ plur. van ic^wJ. / -A*w.>, vö»^ /i^^ geslacht zijn; verwant; van het geslacht zijnde enz, ' tr/v.Aiw^> nestaennoesta, bekijven; uitschelden; * doorhalen; uitmaken (i jav, nista uit skr. kanistha: zeer klein, verachtelijk enz., T.). C._ ^ oLujL^ nestapa (jav. uit manastapa, T.), groote kommer, zooals bv. door den dood van een bemind voorwerp op eene onnatuurlijke wijze; groote ziele- smart; zich onthouden; boete doen, ^CvJSi:CuO nistjaja, zekerlijk; zonder twijfel; gewisselijk. AjsüXaj^, voorbeeld; origineel; klad; af- schrift; exemplaar; expeditie. c y / ""^ -^^> , naam van het karakter, waarvan de Arabieren, en dus ook de Mn- leiers, zich tegenwoordig bij het schrijven bedienen; geivoon arabisch schrift, ww>, gier (vogel). c/ CJL3sanj>*>? Ci^A^ en Ci^, vroom zijn; toe- wijden en als offer aanbieden; zich geheel toewijden aan de beoefening der deugd; plichten jegens God; offer, Gode aangeboden; verdienstelijke handeling. 5> !> ) ^^ V^^^' ^an j^. y c o XaawO , vergetelheid. / ^«,AAAgw>, xdtstel van betaling, aan een' schuldenaar verleend; krediet, dat men den kooper geeft. y •> j t3 V-aJüJ 5 pers., sal ammoniac; z. sadir. ^. jl^ L«^Ok^ \Jijijj, pers., teeken, merk; sein; kenieeken; zegel; wapen; vaandel, vlag, banier; doelwit; schijf; teeken op een graf, graf tee- ken, tombe, zerk (z. onder mèsan, T.); ordeteeken, yUo ? mne vrouw mishatidelen of brutaliseren; boos worden op iemand (inz. zijne vrouw)' en hem in den steek (aan zijn eigen lot over-) laten (eene wijze van straf voor eene booze vrouw). \ L/J^^ van eene vrouw ongehoorzaam en kregel zijn, zoodat de man onophou- delijk toornig wordt; van den man zijne vrouw mishandelen, haar brutaliseren; boos worden op iemand en hem verlaten; koken of zieden van toorn; van eene getrouwde vrouw onhandelbaar en kijfziek zijn, zoodat de man zich gedurig boos moet maken. u/ y ma- \Q^, aanwijzing; aantooning, openbaar m king; openbaring; met plur. ^^^, tekst; woord; letter [eener wet van den koran, van eene leus]; n. karïm, de eerwaardige openbaring, d. i. die door den koran. L j Vjü^-^. wortel, oorsprong; zeker gedeelte van iemands vee of ander vermogen, waarover de tiende moet betaald worden, d. i. 200 dirham of 5 kameelen; vereischte hoeveelheid, MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL IIL vu 5 ir. van .^oU. \\j^J plu f^JyjsO^ plur. van h^^l , V.A^J plur. van ^;L^i, y y c y L-^'^^-^? plo^ntifig; oprichting; vastzetting; vaststelling; wat geplant of opgericht is; standbeeld; afgodenbeeld; seinpaal; doel- wit; schijf; uiteinde; ongeval, ongeluk; in de gramm. de klinker falh (-^), als teeken van den accusatief of conjunctief; accusatief; conjunctief, c y y^^ I., hulp; verdediging; bevrijding. II. plur. van ^öli. y c y /m) ^\OlS 9 christen, y y c y /J)jA^ plur. van ^j)^. y c y / --i ) y^<a->j christelijk; in 't mal. ook nog: christen. c y L^ JlMD^'i ^ helft; wat middelmatig is; noch groot noch klein, noch oud noch jong; nasfcènan, helft, die genomen is. o i> ^,^^ A- helft; billijkheid, rechtvaardigheid. y ^ y —^^^^J>y van berouw oprecht ^ waar. ^^^J L/^ > , deel, aandeel; lot. y U &S^X^i 210 6x / ^'^^n .jLJL/^ s , raadgeving; waarachtig en onbaatzuchtig advies; vermaning, waarschuwing. L ^j ^ j^ojs , onrein; onreine. y C ^V-t^- % plur. van Liki. / IJ^JslJ * schrander; bedreven; scherpzinnig; schrandere enz. y y / W^Js-i en (jiSsi, schranderheid, bedre- venheid. c y iclLOLkLJ , naam der dentale letters cl>, u\ L. / ^ 9 l_ 0^7 % plur. van ^kaLJ. y ié ^ J> lA|^J . droppel; droppel van het mannelijk zaad. y L o y^ ? en ^^, wel sprekend; welsprekende. y i Q W_? . spreken; op eene zekere wijze spreken of zich uitdrukken; zeggen in dien zin (bv. de koran zegt dat). y y AAp % . ft/ïA, oogopslag; uitwerking ^ inz. slechte, van een' blik; sympathie; zorg; toezicht. y y ( C *öJ' ^^^ ^^^^ betreffend; zichtbaar; in ^ */ oogf loopend; het zien betreffende. c y üo-i en ^ll^i, orrfe; aan elkander rijging van kralen; reeks; samenstelling in versmaat; dichting; wijze; methode; gebruik; gewoonte; levensregel. y y r> A Ui-J pl^iï*» van ^AÜi. y yJ:2-> > gelijk aan iets anders; overeenkomstig met iets anders; tegenover (vis-a-vis) gesteld aan iets anders; gelijk aan iets anders enz.; ui-'sxwJÏ t^ia^, het aan het zenit h (c:^'*^) tegenovergestelde, A. i. het voetpunt of nadir; t^laül, het tegenovergestelde bij uitnemendheid, d. i. het nadir of voet- punt. y ./Ji-J ? volgreeks. ^\.Jt J plur. van (>. y y ^ \jü , struisvogel, y cy f^^j^J^y beschrijven, voorn, met lof; beschrij'^ ving enz.; in de granim. adjectivum; epitheton; lof. cy / M>JO 9 bestendige voortduring; altijddU'^ rendheid; draagbaar voor een lijk; de vierhoek in de gesternten groote^ en kleine beer; banatoe na'sj, die gesternten (Jfti 211 •iü in hun geheel; de drie sterren buiten den vierhoek, die als het ware het lijk vooraf- gaan; ibnoe na'sj, een enkele ster van die sterreheelden, , zool, onder^^en voet aangebracht, hetzij van een' mensch, of van een' lastdier, schoeisel, schoen; hoefy'zer. ^ys c / / r ,>, van bevestiging, pos. of neg., zoo is het; ja; weL >^J^-> phir. van a:.*^. / / o \j^.^ plur. van ^A^ii. / o / <^,^|^,.xi > welstand; genoegen; fortuin; comfort. / c «X^IO^C-^ , gemak; welzijn; welbehagen; lekker leven; welstand; rijkdom; comfort; met plur. ^, ^^'^), c:->U$ii en vuU^i, gunst; weldaad; weldadigheid; geluk; ver- maak; vreugde; vrolijkheid. y cx mjsJO en 9^ f naam eener plant, munte. mjOt)^ naam eener plant, munte; lang, slap en wachelend man; lange en dunne vrouwelijke schaamdeelen; z. n on o. {^ $lJO f '^ij vluchten tot; wij nemen onze toevlucht tot; wij zoeken onze toevlucht bij; <xl51jJ^, ik vlucht tot God; <!cJL!b J^iü Ci^S J^^, ik vluchl tot God van dit (het een of ander kw^aad); z. Jyc). y p^Jl>)j welstand genietend; een lekker leven ^ leidend; welstand genietende enz. • — met plur. i^Usii, gemak; lekker leven; welstand; rijkdom; schatten; gunst; weldaad, i) naiig, minder goed voor jang (z. nan). ii I. iioeiig (gemeenzaam als troelelnaam voor kinderen van vorsten) — verk. van göêiioeng — , berg. II., uitroepende nabootsing van een gal- mend geluid, langer gerekt dan toeng, zooals bv. dat van eene groote klok; zoodanig geluid. — z. k^noeng, l^noeng en k§l§- noeng. ij I. nin^ (zelden),: bening: (eig. jav.^ T.). II., uitroepende nabootsing van een rin- kelend geluid, zooals bv. dat van een belletje. — z. lening. ^.♦wA\A,JÜ lüiigsun, jav. (in ariningsun, T.), van mij, mijn, ^sJSsJo I. nangka, naam van een' vrucht- boom — artocarpus integrifolia (z. ook onder bïdji). IL (iianjka), men. (nan en ka de verkor- ting van ika), deze, dit (vgl. nantoen). — [T.]- ■H- ij>A5sJt.> nangkat, soek., de vierde dag na heden. 'C/^ 212 ^ *t^ ^ P T^^ nongkrong: djongkok en ^^ djongk^rong. — [B.]. JO (oud-jav. nagawwang: draak- mensch) eigen, van een held en titel van 1 verhaal, waarin hij optreedt. — [T.]. •x- «-Lüi nangloeng, batav., stellage, scha- vot — [B.]. ^ jü/^JO nlngning, batav., een dun koperen werkluig, yv^RTOf de marskramers met eene hout slaan, naar het geluid zoo genoemd. — [H.]. , ///^\a^>> gesteldheid eener vrouw, die in de kraam is; kraambed; bloede dat na de geboorte uitkomt (z. onder mandi, T.). L ^ VA-J, van waren gewild zijn, aftrek hebben; van eene markt levendig zijn. L , ^ lAJ^ L, huichelarij; veinzerij, schijnheilig- heid; beniifak, huichelen, veinzen, II. plur. van LüiJ. JUJ> pil ur. van jii. / / LTi. \jij pil ur. van ^^/^i. c /^ ^>AiJ, van een' pot overkooken; kooken van toorn. c / f^isJLS$ van reukwerk verspreiden van zijne ^^ geur; van een' kouden wind waaien. c / ^^;sJlj 9 blazen met den mond. o y f mJlS en cy^^h ^iel; bloed; lichaam; persoon; hij (zij, het) zelf; individu; zelfstandigheid; lust; begeerte; voornemen; wil; grootheid; waardigheid; trotschheid; nijd; bedrog; list; ondeugd; straf; doodstraf; n. *akad, het contract zelf; nafsoe ^Imoe- takallini, in de gramm, de persoon, die spreekt, d. i. de 1^. persoon. ♦ * f mJu » ademhaling , adem; menafas, adem-' halen, ademen; beroafas, adem hebben, y c y  te leven; behoeften; onderhoud; n. jang dlahir, openlijke behoeften eener vrouw, d. i. zulke die haar in slaat stellen, volgens haren stand te leven; n. jang batin, geheime behoeften eener vrouw, d. i. de bijslaap van een' man. y y . \sl1j Mly gift; geschenk. fj^^^^èLS plur. van ^^. / I P ^> 7 '^^gj^gi'i^g; verdrijving; banning; verbanning; onkemmig; weigering; (W*.AiU = ontkenning, ook in de gramm.; negative imperatief; verwerping; afkeuring; verloo- chening; ontkenning, in de gramm. oni- kefiningswoord; negatieve imperatief, / ^SLJ 9 verworpen; afgekeurd; weggeworpen; verworpene enz, ^_, > j\ ^N nafiri — pers. nafïr of nifïr — zeker hazuinvormig instrument. De staatsie- nafiri van het voormalig rijk van Djöhor is van zilver. y Jl^ y kostbaar; begeerd; kostbare enz,; groote rijkdom; Moehammad n., nom. pr. v. L Q > nap, z. enab. ^ l JlJ nak of U, w. sum.,: hendak,— [N.]. vüJ en >ui, plur. van S^UJ. JbvÜ-J plur. van S-Lüi. iSivuLi? zuiver zijn; bij het zuiveren uitge- zocht zijn; als goed uitgezocht zijn; uitgezocht en beter gedeelte van iets, dat gezuiverd is. SijvJLj: '^^ met plur. Ui en > Ui, uitge- zocht en beter gedeelte van iets^ dat gezuiverd is. 215 ^Üaüj oVJU plur. van Jblii, <^ vjl«i : ^^Ui met plur. Ij^Vw, uitgezocht en beter gedeelte van iets, dat gezuiverd is; uitgezocht en slecht gedeelte van iets, dat gezuiverd is. yy :> ^v-aÜJ plur. van u^aaJ. ij^/vü^ nokta en nota — verb. van adaiü (mal.: noektah) — kleinigheid van het een of ander, als snoeperij. c y (^ \n_> , gereede betaling; gereed geld; goede munt; gangbare munt. c y ( viJl^5 borduren; schilderen met meer dan ééne kleur; bijtelen; graveeren; munten; borduursel; schilderij. c y K pp J^ y vermindering; nadeel, schade [moreel en in hoedanigheid]; gebrek (onvol- maaktheid); wat ontbreekt, y o ^ .- A >/^n y . nadeel, schade [aan goederen]. c ;> l^ü s en köi, plur. van ^llaiu. JtJaiU. P^^^l' ^l^P> ^^^l^f i» de gramm. diakritisch punt, ter onderscheiding van letters van gelijken vorm; afgezonderd gedeelte van voeder; z. c:^, (Jiü c X kÜ-J overbrenging ; overschrijving; overzet- iing; afschrift; overplanting ; vertaling; verhaal. \u o y 214. ^/i henis hebbend; woord van een onbepaalde beieehenis; woord zonder den artikel J L (3 é!>s> naköda en anakoda, batav.,: / AJ i_^ , overbrengen enz, betreffend. c y viLJ, wraakneming; ontevredenheid met iets; ^ laking. y vn,_> en Ju, plur. van Xa^. cl; W-H J plur. van X^. y y ^ y A-^JLJ, ii^ en IaJü, wraak; straf. y •• • L..^A>il-^5 hoofd (van een' stam, eene ge- meente en dergelijke); aanvoerder, i^jSS ttek, nê en nê, z. nënek. y CDw^LJ plur. van ciJÏXi. -)f ^ c y ,\5s-)^ huwen; trouwen [eene vrouv^^]; van / j eene vrouw het getrouwd zijn; bij- slaap; echt; huwelijk, \,>o nakara, keteltrom, die met twee stokjes geslagen wordt; pauk, y c s> c y , punt; top; stip; vlek; geestig ge- zegde; zinspreuk, P^Jf a f k y y iSsJ, ongeluk; onheil; in de granjm. onbepaald zijn; eene onbepaalde betee- %<r\y^ , a/ keuring ; verwerping. nachoda. . J ^5sw> , achteruit kruipen; zich onthouden van iets; uit vrees zich ver houden van den vijand, uit vrees zich onthouden van den eed, uit vrees, y wA/\,-i^ niet weten; niet kennen; niet erkennen; veranderen (slechter wor- den); afkeuren; verwerpen; verandering; ver slechting; afkeuring; verwerping; weige- ring; ongenaakbaar; onneembaar (van eene sterkte); onaangenaam; gehaat; hatelijk; veranderd; verslecht; iets onaangenaams enz, 2°, naam van een' der engelen, die de over ledenen in het graf door vragen op de proef stellen (z. jCju, T.). C.L5s->? pers.j verhemelte, ulJ nagara (in bik. en poëzie), stad (uit ^t jav. of sanskr.^ T.). J5 Jvo noefferaha, z. anoeg?raha. ^ C Y^^ ^???**» ^^^^f hoofdplaats; plaats; land; in eene genitief- verhouding moet het soms door tam of AwtVvertaald worden, in tegenstelling van hdêtan; köê- tjing n., tamme kat, huiskat; senegri, van dezelfde stad enz. j «wXi 21S 'u^ jV^kSsS nagasarl, z. nagasari. ^(^Jy^-f.^' (ni?oembaleJ Tamil = skr. nikoembhila; eigen, van een lustoord te Langka, waar geofferd werd) de plaats, waar een Indisch brandoffer met boter enz. wordt aangelegd, soort van altaar. — [T.]. jkj nal, z. ^nal. ^J noel — verb. ned. — , nul. mJ>I^\J nelajan (Tamil, T.), visscher (ook: nilajan, T.). V.^^^, wassen, groeien; grooter worden. a^' y yy 2Jc> ^UiO plur. van v^^Ui. Iur. van iX.AX«J. y y >^l^ pl ^/j-A^J nambi, w. sum., eene ziekte aan de voeten, die gemeenlijk met het rijpen der vruchten komt opzetten (soort melaatschheid, waardoor de huid vol knob- bels zit en gemeenlijk pcêroe n., T.).— [N.]. ^ !> c y óêi \^mi, Nimrod. Ój^J^^s y €, y W4^* (^urk. namsah), Duitschland. y c y (CjV.aMm^^, in Duitschland geboren; Duitscher. nampal^i z. tampa^. ^i-i^> nampal, soort van klei, gebrand, die de zwangere vrouwen eten; makan n., zij eet 71. zegt men in stede van boenting. ^CIT^^^ Manipin (in plaats van menanipin, z. tampin, T.), batav., sirih klaar maken om te eten. — [B.]. >x^ aamnam, naam van een' vrucht- boom — cynometra cauliflora — met rinsche vruchten. y ./S.40 y heilzaam; gezond (nuttig voor de gezondheid), y y c^L^^A-to I., kuiperij, gewoonte ware of valsche gezegden te verspreiden, met het doel om te schaden of tweedracht te zaaien; laster; lasterachtig gezegde. II., gefluister; oorblazerij, achterklap; verklikking. qJ nan, men.,: jang. — [T.]. /jj nin en nen (alleen in poëzie) — verk. van het ongebr. ïnin in plaats van ïni — deze. — Dient soms alleen voor het me- trum.; akoe n., ik hier. (j;^/J nanti, z. tanti. ^/j.Xx> nonton, batav.. naast menonton (z. toentoen IL). ■x-^X>o nantoen, w. sum., dit; deze; dat [N.]; uit nan en toen (d. L toe in ^^Uuü 216 plaats van ïtoe), in tegenoverstelling van nangka (T.). AigsiVjyCJo nentljasf., z. n^tijasa. ^i_ Q^^^IC nandjak (z. tandjak IL, T.), batav., bergop gaan; eene steilte beklimmen. — [B.]. ^^sJo Mant)!, gedwongen bijdrage tot eene ^^ onderneming van den vorst. 4XJ0 nenda, z. nënek. / jèèjs^ nennas en nanas, ananas plant of vrucht; n. b ^1 a n da, naam van een aloëachtig gewas, in welks bladeren zich zijdeachtige vezels bevinden, die in China tot eene stof (graslinnen, T,) geweven worden; z. nanas. "H-^*%JL|«jO nenanipan, z. t^tampan; een presenteerbordje van koper, zilver enz., niet van hout, zooals een döélang. — [H.]. aJ nau, z. §nau. %3 9 geschenk, L— ^WJ plur. van V^.U. o y yy c3w)4-J^ pers., volkplanting. y / y s/\^)j % plur. van Hiks-Ü. / y \CyS%^ plun van »jJU. y y Vi Wj plur, van JLÏiU. y y /UiJjjJ plur. van ^^^'U. c y L J A^ plur. van ^i^.li. r>0 A«J nobat, pers. (groote keleltrom, die op bepaalde uren geslagen wordt; tent f om audiëntie te geven), keteltrom, ' gew. van hout en dienende alleen bij plech- tigheden, inz. bij de inhuldiging van een* vorst: het geheel der muziekinstrumenten bij dergelijke plechtigheden; de muziek (troep muziekanten; muziekkorps); inhuldi- ging; algemeene audiëntie; inhuldigen met de nobat; den volk voorstellen met de n.; proclameeren met de n.; verleenen van alge- meene audiëntie; verschijnen vóór den volke; algemeene audiëntie verleenen enz.; toêdjoeh malam bag^inda tij ada nöbat^ gedurende zeven avonden heeft Z. M. zich niet vertoond; m^ngadap n., op audiëntie verschijnen; de inhuldiging bijwonen; n. §óêboeh, ochtend- w., die alle vrijdagen en voorts bij feestelijke gelegenheden alle dagen tegen het aanbreken van den dag geslagen wordt. ^^ A«J nödja, bediende bij eene moskee , voor het schoonhouden en het slaan c- op de b^doek (mak. en boeg. dodja, T.); daon n., naam eener struik, welker bla- deren eene roode verfstof opleveren. r^ 217 ^y f^m A-i ^ ffoach, ^ (3j«-> Möda, batav., vlek; smet. — [B.]. — verb. van iLüJ. J^^ I', licht IL plur, van .U. t 4«J nöèrl, naam eener soort van papegaai , pers., helder; licht; klaar. ^L-^\ J-i noèrab (van «-J^y, T.), v^. sum., garneeren met galon; af' zetten. — [N.]'; batöèrap ajir mas, met verguldsel overtrokken. — [T.]. !> i* y \ A i 4^ > pers., nieuwjaarsdag, ^L J^3^ Dftsa, batav.,: löésgi. ^)a %m/ É.J nöêsjirwan en nöêsjïrwan — pers, — , naam van een' per- zischen koning, gew. NOésjirwanoe 'l'adil, N. de rechtvaardige, genoemd, onder wiens regeering Moe^aramad geboren is. C É^> soort (onderafdeeling van geslacht); ^^ species^ vorm der conjugatie. j^.j-^ > nöpemberi verb. ned., November, cri^ y uSèpin, naam van een' zoutwater- visch. (^_JL5a-.> nögafe, naam van een' boom, van geen bekend gebruik. .a f^ 4^* slaap; slaperigheid; met plur. -è^yh droom, yC A^> nömor — 'verb. ned. — , nommer, numero. ->f .«wy^^J nftman (z. roman, T.), w. sum., kleur. — [N.]. /.4 Au^ nö&H, ginds; ginder; Sfnd&tl) plaats van ginds (deze beteekenis opgemaakt uit kasencên, vgl. onder itoe, T.); ka- senO^Hy naar ginds; gindswaarts. /.t %«i I'^ nifSch, inz. groote (z. onderdo, T.). IL, naam der letter ^; n. jang mati, de vokaallooze nwn, d. i. het suffix ^; —. ^ L'} ^-^ öona, batav.,: nonah. djVi 4J plur. van ^y , ii«i 4«) nonong, m eewa recA^e /i}'n vooruit- gaan, zonder rechts of links te kijken, of zich te storen aan hetgeen er gebeurt. 4J A-i nöno — verb. van het ^i^J — , de vrouwelijke schaamdeelen, voorn, van jonge meisjes. ^Li ê«J nönah, ongehuwde dochter van Europeanen of Chineezen; bóewah n., naam eener vrucht en van den boom — anona muricata, anona reticulata, fructus virginalis. lU 218 liT^ c5lJ nah» interj., daar] daar hebt fct.! {ia.v. nja. T.). \V^-, ^ . rfaj^, in tegenoverstelling van nacht, gerekend van het begin des ochtend- schemering, of van zonsopgang tot zons ondergang. !f ^ ^o > plur. van . lp. ^ !> [ 1^1 ^ -^ opstaan inz. met voortvarendheid, opstaan, inz. met vlugheid, o/?- ^to^, inz. schielijk. '^ V verbieden; verbod, / ^ nï, in plaats van ini. / _I> , en i — het laatste de verlengings- letter van den klinker -^i — possessief pron. sufTix 1. sing. masc. en fem., mijn, in den gen. en ace. ^0*J nija, w. sum.,: nah.— [N.]. / -^ / , <^L->Va-)? beurt; keer; maal; reis; stedehou- / der schap, vicariaat. y jUJ plnr. van ^U. >^ (^S Lao (dit stamw. is schijnbaar, w^ant het is het oud-jav. banyaga^ T.), benijig'a, bfriiijag:;i en m^nijagra, handel drijven. CjIaa-^ nhhtJf. en nibak, soort van ver- snapering. iluséS niboeif: eniboeni:. ^Xa-J en lü, bedoeling; voornemem; in 't mal. ook wensch, inz. een wensch, ter vervulling waarvan men eene gelofte doet; maka dapatlah nfjatnja, en zijn wensch werd vervuld; membajar n., eene gelofte vervullen, voor de vervulling van een' wensch; bernijab, eene bedoeling enz, hebben; eene gelofte doen ter vervulling van een' wensch (vgl. Jy, T.). \cXA-i nïdera (skr., jav. nendra, T.), slaap; slaperigheid; traagheid, / iJIaaw ^ lX/O . volgens de ar. legende naam van den koning (christ. leg. keizer Theodosius II), onder wi^n de zeven slapers uit hunne spelonk weder te voorschijn kwamen; z. t-i^. ji nïra (skr., T.), zoete sap, door insnij- ding in den bloemstengel van palm- gewassen verkregen, ongegiste palmwijn, — z. lahang (§nau en tcëwak, T.). ^- ,^,j^i niroc (eigentl. de men. uitspraak, T.): njïroe. .AmJ nïjoer (eigentl. de men. uitspraak, vgl. ^/, T.): njljoer. y y i •-aJ plur. van ^Ü. ^ '* y /•%.#w.^i-> nêsftn, taal der geneesheeren,: manisan. ,MJJ0 219 CJ^ r*ww»>o nisan en nësan, z. ^jliJ. ^L-JIaJ nïpa, batav./, nipah. — [B.]. / w^JuJ nïpis,: tipis, ^. kiuj nipal (weinig bekend), batav., loog. -[B.]. <KBj<J nipah, naam eener lage palmsoort, welker bladeren tot dekking, matwerk enz. (en ter making van cigarettes, T.), dienen — cocos nypa; nipa fruticossa. — z. t^mpatoe. C:i5s/o I- nika, verk. van anika, gebr. met serba nika, allerhande soorten, II., batav.,: nikah. — [B.]. , k/O nila (skr., T.), blauw, donkerblauw; indigo (verfstof); sapphir (z. nllam IL, T.); naam der indigoplant — indigifera tinctoria. . LyJ ), de Nijl (rivier); de Indus (rivier). ^ ^XaJ niloer (weinig bekend), batav., kristaL — [B.]. -K-/ w^uAaJ nilas, batav., vloeiing van scherpe vochten. — [B.]. cXLIaimAjo nilakanda — skr. nilakanta, smst. van nila, blauw en kanta, edelgesteente, of, minder goed, nila- kantha — soort van sapphir. cX\^Aa^ nïlakandi (alleen in bik. en poëzie) — skr. nilakaftta (pauw), — zekere titel (In de Ismajatïm komt het in de bet. van pauw ook voor, T.). wAa-> I. nilam, munt, welriekend kruid. ^ Er zijn twee soorten: eene zonder bloemen, die zeer, en eene met bloemen, die minder welriekend is. II. (Tamil, T.), robijn; sapphir (vgl. nila, T.); n. poewalam, allerlei kostbare steenen. / ^.AaJ nilai, schatten; waardeeren; begroo- ten. /*w>^-j nijan (zelden), inderdaad (dit woord is een der niet verlrouwbare opgaven van M., die ook Lampoengsche en R^djang- sche woorden als Maleische opgaf; nihan drukt in 't lamp. den superlatif uit, b^tiq n., zeer goed, T.). y ^yjyj) plur. van ^y I. / i^^JLaJ nênes, van vocht, dat besloten is in vaten , die slechts weinig lek zijn zijpelen; van zweeren, wonden enz. vloeien. CiJsA^J nënek (gemeenzaam ook nek en në) grootvader; grootmoeder. De mal. noemen, in de wandeling tot eene niet te bepalen grens, wijder in de vorstelijke fami- lien, dan in de lagere standen, n. ook iedereen, die twee graden minder van een* gemeen- ^u5^ 220 0^^3 schappelijken oorsprong verwijderd is/ dan een ander of diens echtgenoot; nenda en nin- da, in de eerbiedige of hoffelijke spreekwijze. -K- / — AA-i nênê, batav., oude vrouw; groot- moeder (z. CJoLo^ T.). — [B.]. ^t AaJ nijak (Ly, T.), w. sum., hier; hier is hij, bv. klóêwar djoewa- lah bonda n. siböéjoeng, kom eens buiten moeder hier is mijn jongere broeder {eig. uw jongste zoon, — [N.]. -^>i^3^ A , de letter wau, 27« van het arabisch, 26® van het maleisch, en 31® van het door Marsden veranderde maleische alphabet. Hare phonetische waarde is die der neder- landsche w. — Na den klinker dlamm ( — ) dient zij als verlengingsletter van dezen en neemt dan geene djazm (— ) aan, bv. J)^^ söëal; na den klinker fath (—-) vormt zij met dezen, eene djazm aannemen- de, den tweeklank au, bv. ^^j (ar.) jaum; ^i (mal.) kau. Als cijferletter z. a b dj ad. In geschriften van godsdienstigen aard verkorting van ^^. V,, naam van het 7® jaar van den moeb. achtjarigen cyclus. ■j, en. y )^, interj. van leedwezen of klacht, o; ach! ail weel ) 0. wd en «ëwd, minder gebr. wak, en oèwak, vader, gemeenzaam, inz. van kinderen; wdnja, zijn (^skinds) vader, \^)$^ waba, z. %], i '' y \ 0. wati (in hik. en poëzie) — skr. wati , (lucht; wind), uitspansel; heelal; de wereld (of wel verbastering van het in 'i jav. ook gebezigde wjati, T.). ^/ ws>i )i5 watas, wates, batav. (jav., T.), grens, — [B.]. — z. batas. ^ éi )#\ wato, w. sum. drie maal — [N.]. / L ö ^ ) f^ . vertrouwend; vertrouwende; met / i5 b i en een' naam van God zijn gewoonlijk de eerste woorden in het zegel van een' regeerenden vorst, en men kiest gaarne een' van de honderd namen van God, die met den naam van dien vorst rijmt, bv. '^'^ 221 ^^jh U«ft^w aJ t^A5^^ ^)j dyc fj]yi jSd QJ. de titel in het zegel van den legenwoordigen (1869) radja mdëda van Riouw. ^) ^ wadja, batav. (jav.), staal. [B.]. — z. badja. U wadJa ^ TRI. — y Lx^.^^)i5' '^noodzakelijk; verplicht. \^ 5.£:ifc^)jh wadjik, naam eener soort van lekkernij, bestaande uit graan, voorn, pöêloet, in suiker tot eene stijve massa gekookt, doch zoo, dat de korrels geheel blijven. i^rv^W wadjali, z. onder 6.:^^. / V^^sw \ f. . een-y met plur. ^IcJo^j en ^Us-), eeniq] enkel; alleen; onvergelijkelijk, eenige; Ss^)^ <^^^^j, telkens een; een voor een; Ss>^)^) , de eenige^ bij uitnemendheid, d. i. God; vio-J^)t>j^, dienaar van denzelve. VJU / [ ^(_ X>^ 1 r * M een betrekking hebbend. •• / / ^ J )0. •wadoek (vuig.), batav. (jav.), pens; buik; maag. — [B.]. ^ ) A wadal , binnenkant der lippen van de vrouwelijke schaamdeelen; tahi w., het vuil dat zich daar vormt en dat de vrouwen d'en man in sireh of iets anders Ie eten geven, om diens liefde te verwekken of te bewaren. ■^ i)^ waroe, batav. (jpv. of bal, T.), eene soort lindeboom — hibiscus similis. — [B.]. — z. baroe. 'jV warl-3, soek.,: bari-2. y LÜJ \/#i' erfgenaam. ■^yj y c3 \)f)' komend, aankomend; naderend; naar ^ beneden gaand, afdalend; naar het ivater gaand; om water te halen; naar binnen gaand; aanwezig; komende enz.; inz. gebruiken van den profeet, die tot het nageslacht gekomen zijn; weg; waterdrager; membatja w., gebeden lezen of opzeggen, zooals de profeet gewoon was te doen. ^/jsj^ \)^ (jav., T.), wArasan, batav., je- zond\ aan de betere hand. — [B.]. Q i w warang, rottenkruid (z. warangan^, ^ T.) ; voorwerpen van ijzer of staal met rottenkruid insmeren^ waardoor het ijzer of staal blauw wordt. ^ ^\!> waroeng en baroeng, batav., hut; tent; winkeltje. — [B.]. pers., rvaaier; ventilator. L^ i ) iK , breed; uitgestrekt; van planten '^ weelderig groen. C ^ V#)' bladrijk; loofrijk. bh. d^ \)#i? fe«i' van het voorgaande; voorts: bladrijke, loofrijke, schoone boom. y-'V^^ 222 Oh ^•>#) O^ wara-wïri, ongeregeld heen en iveder (vgl. jav. wirawiri, T.). ^^^^^)j wasïr, z. bawasïr. ^^^>\AAj)iK^ ^w het midden zijnd; middelst; / deur; poort. y iXia^s^) §\9 fem, van het voorgaande; voorts: de middelste en grootste parel, kraal, juweel of dergelijke en een halsband. é^j^l^^) 0., middenpersoon; middelaar; be- middelaar; scheidsman; eerste mi- nister (als het ware middenpersoon tusschen volk en vorst); oorzaak. juw)a7 ruim; kunnende veel inhouden; van God alles omvattend in zijne godheid of wetenschap; ^m.)^|, de alles omvattende, d. i. God; «AwlyiAxc, dienaar van denzelve (z. wasï). /-#vw)#) wasi, verb. van qaajIjDjo^ Sxc. . K^O) A ? aankomend bij iets; zich vereeni- gend; gekomen tot iets; vereenigd; verbonden; samengevoegd. y y <\AAO)#i> ^^^* ^^^ '^^^ voorgaande; voorts: y nj vrouw die met aangezette haren (van haar zelve of van iemand anders) de te korte haren eener andere vrouw verlengt, iets dat door Moe^ammad vervloekt is (arme chignons!). y f^/^) #) > klaarblijkelijk, duidelijk. y ^^^ wati, z. ^^^, y cX^ ) 0\ 9 beloovend; aanwijzend; voorspellend; y vooraf doende zien; dreigende. *> y !> y tJvi é£:)#|, ochl ter hulp. C)#\ wangi (jav., T.), aangenaam van reuk ^ (ook van spijzen); liefelijk van reuk; geurig; welriekend, doch niet intensief. — z. haroem. ^(^^^^)^ wakab, hatav., onbekend; onbe- heerd (bv. van grond), onbewoond.— [B.]. 1, v^ï^. 51—3 ) 0\ ? vallend; noodzakelijk; toeval ge- beurtenis. y (^ oj j ) |. , staand; stilstaand; verblijvend; kundig; ervaren; geleerd; bedreven; vermakend tot vroom of liefdadig gebruik, d. i. als een v-ii*^; stichter van een wak f. fP)0K wakil, verb. van J^^- ] ) ^ I. wali, vierkant stuk geel linnen, door de volgelingen van den regeerenden vorst en de sangga*% op den rechter schouder gedragen. IL, soort van mesje, dienende onder anderen, om in hout uit te snijden; lancet. III., z. ^;. y^ j ) ^ , zijn toevlucht nemen tot iets; toe- vlucht. ij)^ I. walang (jav., T.), ontroerd; ge- troffen; aangedaan; gevoelig; ongerust; gejaagd, inz. als men iemand een verzoek moet doen of iets zeggen, waarvoor men evenwel het hart niet heeft (z. oêlang V, T.). IL, jav., sprinkhaan. — [C.]. ^ y*p p ))#v wali köêkoen (soend.), wild mahoniehout, — [B.]. I. Ui /V /^ <xij ) #s . smst. hij God (bij het doen van y L5 een* eed). ^<xJ)i5 walêh, wdlêhan (soend,), batav., ronduit zeggen; voor de waarheid uitkomen. — [B.]. / -J ) #) » bestuurder eener provincie (Resident; Gouverneur). ^ ) |. , naam der letter ^. / x' Ui;^^^^ plur- van /.. 2J)|K wah, interj. van verwondering, o; he; wel; wonderbaar, c / ^)i^, interj. van afkeer. / / Vj:5)#j5 interj. van verwondering, o/ hel wel! wonderbaar!; van smart: achl ai! weel {^^^^^^,/s^) 0. wahab, verk van l-^U^ 1*3^1:. cXx5)i!) wahid, verk van cX^^t^ljoc. i))#i wajang, schaduwspel, schimmen, too- neehertooning , schouwspel; poppenspel, tooneelpoppen (z. ' ook onder anak, T.); m^wajangken dewa-3, de goden op het tooneel vertoonen, <^-r>)#i wajah (vgl. jav., T.), krachteloos; afgeleefd; op. S'/y O #v » F^^; epidemie (mal: w ah a). !> c// (J^,jO#) en wijders, voluit eigenlijk: A&^^ CJ^l «i G u), m wa cJ^^e bede {zegen- wenhch) voor u; in brieven veelal na de inleiding, die uit lof tuigingen en zegenwen- schen bestaat, als een overgang tot het eigenlijk onderwerp. 5> y c/ / JJcXx>^5 z* onder ^^. t «* j ^ wat (siam.), heidensche tempel. ^«,V#i> a/feew; eenig; enkelvoudig; alleen zijnde enz.; met plur. ^Üjt, Aaa/. ^ |K, /coorrf van een' boog; snaar, pees. o ^ A , kwaadaardig hied; wraaklust; onbillijlc^ ^heid, uit haat volbracht; alleen; eenig; enkelvoudig. ) wi*^ )^'^, afzonderlijk, een voor een. j A , afgodsbeeld. Q^^ plur. van ^^^^ SU / / -JLj> #} , a f godendienaar y heiden. <K^^<-3 #\j vertrouwen; zelfvertrouwen; — met plur. c>^.Uj, i;a5^ verdrag, verbond. w X , kalmus, calamus aromaticus. ^/MV-Tb^fs widjana, Joedjana, batav., een gezicht ver, — [B.]. c X (Ac^ A , rijkdom; vreugde; vrolijkheid; elke aandoening (van treurigheid, liefde enz.). L^ _> A/N.^ A , noodzakelijkheid. (3 ^^^^ #\ 1 ^^ bestaan; — terugvinding; gewaar- wording; bestaan; zelfstandigheid; natuur; lichaam; persoon; z. cëdjoed. Jt^(3 %j:^#i^ ^^ï^ lï* d^ lexica niet te vinden ^J^j, adj. relat, van J^aw. i^J^^.^), e6« uitgesproken vonnis; z. óêdjoedïjah. 5 ^ 2Sj£^^ plur. van Ar^^. c X ^^s^ ^ , voorst of nafff te^5 ^oe gekeerd gedeelte van iets, bv. de buitenzijde van een kleed; gelaat; aangezicht; oppervlak- te; uiterlijk; front; wijs; stijl; begin van een' leeftijd; wezenlijkheid; zelfstandigheid; gezag; eer; mal. w^adjah, gelaat, aangezicht. r) X ^ •) jT y ) ^ ) (N L-^s^ f. en oUs.^ ^^U^^^ telkens een; een voor een. XXX Sci^üiw #) 5 e^n/^ ew overgelijkelijk zijn; een- ^J> heid (eigensch.); onvergelijkelijkheid. X ^ \^>>^ A en iXrvj, alleen; eeuwig; afgezonderd; een; enkelvoudig; overgelijkelijk. X c ^ (^)cX::ï».^ plur. van Sr>-)^, ^ w X c X ^^La-J ) lXI!^ #) ? eenheid , enkelvoudigheid, * X ^ c X / ^N^ |K . aanwijzing; ingeving; openbaring (pok, als in 't jav., wahjoe uitge- sproken, T.); plur. ^y^^, wat aangewezen enz. is; openbaring, voorn, goddelijke of bovennatuurlijke; gezicht (visioen); geluid; brief; geschrift. X (Xs-£^#\? eenig; alleen in zijn soort; afge- zonderd van anderen. X c X 2ScXli^#\> ^^^% ^^ onvergelijkelijk zijn; alleen zijn; eenheid, voorn, van God; eenzaamheid. X X 0)öfi? j)jj en 0)Jj, lief hebben; bemin^ wew; met plur. ^) J^ en ü}Jj, /ie/üe; begeerte. ^\J, "Ji \)c3#) widara, skr. widara, cactus indi- cus; liedysarium gangelicum; ipomoca paniculala? — , naam van een' boom, die eetbare vrucbten draagt; de vrucht zelve. — z. lengkeng. ^ ..i)^3 |K wedana, wedöno, demang, batav. y y (jav. of soend.), disiriclshoofd. [B.]. van ^ J^. V(3c>#) pl^ï^- v^" ^^^^ / C \)<3(3fv widadafi en wididari, z. bi- dadari. :> / Ó9\ó^^ fie/7n'?mewcf; vriendelijk; zeer be- minnend; beminnende enz,; vriend; J^jy), (/e beminnende enz, bij uitnemend- heid, d. i. God; Jj<^y)jo<r, dienaar van denzelve (z. endoed). / C> (3 #) » van een paard uitsteken van de roede, om te pissen, bij erectiĕn of om te springen; enkele droppels, die na hel pissen nog te voorschijn komen. y / ** di m.'s {^ |K , aanvertrouwd goed, y y y\ \ #j , ^«^ achter is; wat voor i$; zoons zoon; kleinkinderen; nakomelingen. ó\sj Plur. van d^y^, MAL.'NEDBRL. WOORDENBOEK. DEEL IH. C ) \ #) ' ^***^ menschen zich onthouden, ^^ voorn, van ongeoorloofde dingen; vreesachtig zijn; kleingeestig zijn; zwak, zonder energie zijn; tot niets te gebruiken zijn; onthouding; vreesachtigheid; kleingees- tigheid; onbruikbaarheid, ^♦^*Ö.\)#) warangan (jav., T.), rattekriiid; w. pcêteh, wit arsenik — oxyde (z. warang, T.). ^Il5 "' ur. van ujy ^ 1 ^ warta, tijding; iiieuws; bericht; mare; gerucht; mew^artaken, als tijding enz. aanbrengen; berichten; verhalen^ verkondigen; pewarta, wie als tijding enz, aanbrengt; berichtgever; verhaler; verkondiger. KJ> \ §\ wortel; z. löbak mërah. o y. L *** J i A , wat nieuw of aersch is. A3 \ ^ plur. van <^j)y ■¥:(^ ) 9\ woerdi: oerdi. — [L. bew.]. c ^ i ^ , aankomst bij het water; afdaling ^'iiaar de drinkplaats; dorst; koorts; dag^ waarop de koorts komt; plaats, waar iemand naar toe gaat; voortdurend werk; bepaald gedeelte van (opgegeven les uit) den koran, om te lezen. (^ \ 0^ wirid — pers. wird — kweekeling; V^ pupil; leerling. 15 tJi 226 (.^i U^ yy G. ) ^^ onthouding, voorn, van origeoorloofde ^^ dingen, vreeze Gods; nalatigheid; te- rughouding, , zich onthoudend, voorn, van onge- oorloofde of ' Iwijfelachlige dingen; vreesachtig; God vreezend; kleingeestig; zwak; niet te gebruiken; zich onthoudende enz» o y L^\§\y Uj3 ^^ üj^y gcrnunt geld. y y L 'i \ A, bladen, van eene plant of papier; gemunt geld; schatten; een blad be- schreven papier; een brief, (jjj^^ z. oerna. war war, luidkeels woorden uilen; luidkeels verkondigen ; afkondigen ; omroepen; luidkeels aflezen. 2^., batav., over eene gebeurtenis spre- ken. —[K]. r*i §\ \ 0^ I. warcêna, z. barcëna. IL, w. sum.,: warna, waroenanja se- pcèran-poêran (z. ^^am., T.), van eene uitstekende kleur. — [N.]. ^c j-M^ warïrang (jav., T.), balïrang, ^ tjölok, batav., zwavel. — [B.]. j^jj>. y o y •X- /«i^AwO ) #) w^arïsan, batav.,: oentoeng, vooral van iemand die zijne waren in groote hoeveelheden en met winst van de hand zet, warisan dia nifndjoewa- lan (vgl. jav. laris).— [H.]. )sj^ plur. van jJJ^^. o y /. j \ A , wegen; overwegen; wikken en wegen; maken van een' regelmatig vers; — .of met plur. ij)j^), gewicht; tegenwicht; juiste maat of gewicht; maat van een gedicht; versmaat; metrum; rythmus. y ^> \ 0\y ^^^ ^^^^ ^^^^ draagt of helpt dragen; ^ rijksbestierder; minister; plaatsver- vanger van den vorst; vizier; koningin in het schaakspel. . o. / juw ^ was, verk. van {j^^^^. / y 4^ WW #) > <^^^ en iJjUj, hoofdkussen. y y cA-^Ug#i plur. van jU.. ;^ ^ (\iS^^ plur. van liu.^. / y ^M4 9^^ van de handen, het lichaam of de ^^ kleederen onrein zijn; vuil zijn; onreinheid. cXw^iv plur. van jUj. / I^x xj f. fem. van \^m^). ijSjkjj^^ wasangka (z. onder, ^y^^, T.), twijfeh c 2 CJiwfjj opeenhopen en voortdragen; — met plur. j^j en ^A^^t, dracht koren voor een kameel, gew. = 60 pUs>. eT^ JCX^^ / X y y a^j>' slaapzucht. 4A,w #\ wisnijê, z. wisjncê. y o y ) |^,vü #^ > ingeven (door den duivel, of iemand^s eigen geest) van slechte gedachten; met zich zelven spreken en binnen 'smonds prevelen; ingeving van slechte gedachten; verleiding; verzoeking; preveling; afgetrokkenheid; melancholie; — en (^)yyii^ , verleider; duivel; — met plur, ^^jLwj, gedruisch; rumoer, In samenstel- ling met sangka, gebruikt de Maleiers ook wel de verkorting was: was- sangka, kwade vermoedens, achterdocht. Men ziet ook wel wasangka, in slede van was- sangkqi. ;> ;> <^Jikj^0^ plur. van ^^^, y Wjlxju 0. , in het midden zijnd; middelst; in het midden zijnde; middenpersoon; middelaar; bemiddelaar; scheidsman. y A>y^^ plur. van ^j. y y / iXA/^vw #\ -> maagschap; verwantschap; betrek" y 'J king; banden, waardoor men aan iemand verbonden is of toebehoort. y y ^-^J , panter. <^L->VAö#i ^^ ^y^^f lastgeving; opdracht; ^J? aanbeveling; uiterste wil; testa- ment. y jw>Uö#) pi 7 A piur. van ^Jlu?^. c / (^ Ü A<j |K , beschrijving, c y W^A, vereeniging; verbinding; samenvoe- ging; in de graram.: naam van het schrijfteeken — , dat in zekere gevallen boven de beginletter ) geplaatst wordt en alsdan te kennen geeft, dat de ] geen klank heeft, maar dat de laatste letter van het voorgaande woord met de op de ) volgende letter eene geslotene syllabe vormt, bv. Cioü)e>j) V' / c ^KXao 0s ' vereeniging. w / / ^j^^ #\ 9 voorschrijvend; verordend; beschik' kend bij uitersten wil; beschikker bij uitersten wil; testateur; uitvoerder van een' uitersten wil; executeur; voogd over onmon- dige kinderen, bij testament gesteld. ♦• y *^ <X->\AO #i> lastgeving; opdracht; aanbeveling; uiterste wil; testament; wat bij testament bevolen is; berwasïjali, bij uiter- sten wil beschikken; zijn testament maken, 15* BjU9. 228 .U. disJ^jsjKO #) ' ^^^ ^^ dingen verbindt; band; ^ opbrengst In 't mal. ook nog: gift van de veldvruehten door de onderdanen aan den vorst. Q 0. plur. van ^^ , 4j^ |K en Li^ , water, voor de bevolen was- schingen, vóór het bidden of het betre- den van den tempel; bevolen wassching vóór het bidden enz. Sommigen willen het eerste woord uitsluitend voor het water, en het tweede voor de wassching gebruikt hebben. y mjs^ #s , onedel; laag: gemeen; slecht; onedele enz. vj^ A en %L 4 , vertreden : op iets treden ; sporen; te paard stijgen; beslapen van eene vrouw; mal. wati. L, iL^ yj^ J) plur. van ^^. ^^ !> !> L ^ Q U i^ plur. van Xit^. / / JtjixJ^ 0. , levensmiddelen, die dagelijks aan / 'J iemand verstrekt worden; ransoen; wedde; ondersteuningsgeld; pensioen. ^\^^, schede; koker; bus; zak voor ge- 'J' y reedschappen of proviand; bergplaats. c / ÖS^ 0\ 9 beloven; aanwijzen; voorspellen; vooraf doen zien; bedreigen met ietSy dat zal gebeuren; belofte; aanwijzing: voorspelling, bedreiging, y o y 1? plur. van k\\r^ , y <j y iÓS^$^ plur. van (at^, gelofte. Q |K I. wang en «èwang, 10 centen (vroeger ^ 10 duiten); goudgewicht = ,/.> bongkal; geld; munt; vermogen; w, ajapan, soldij, onder standgeld; w. belandja, geld voor dagelijksche uitgaven: tractement; w. böëta, blind geld, d. i. geld, dat men aan iemand geeft, zonder dat er iets voor gedaan wordt; nonactiviteitstractement ; w. dj asa, geld van verdienste; pensioen; m^ntjahari w., geld zoeken, veelal in dien zin: geld bij iemand trachten te krijgen, waardoor men pandeling van den geldschieter wordt (berétang ke- pala), d. i. zijn' arbeid voor een' bepaalden of onbepaalden tijd aan hem verkoopt; waiig-3-iijan en wan<f-wangan, stukken van tien centen, II. (oud-jav. wwang, T.), mensch; per- soon; 1^. paleis; koninklijke residentie; vallei; rfa/.— [C.]. i>^iK wangkang, naam eener soort van y y chineesch vaartuig. •^ Vi #^ , houden eener belofte; . . . van zijn woord; naleven van een verdrag; be- talen eener schuld; naleving; vervulling; voldoening; betaling. SU- / / 2J \j f\ J afsterven; overlijden; dood; mal. nog: afgestorven; overleden; dood [in de beleefde of eerbiedige spreekwijze]. y C ^ \3 0^ , overeenstemming; eensgezind- ^ heid; toeslemming; overeenkomst; afspraak, cy l , _ Q ^ #j ? /^'^^^ ^^ P^^ komen; wat tot iets "^ geschikt is; wat tot iets dient. w y / -m5 #) ? gaaf; ongeschonden; volkomen; me- nigvuldig; gave enz. TT / y / y :i;V«a3#| plur. van k'U^. M^ wak, z. ^wak. / y O ti ? ernstigheid; deftigheid; zachtzinnig- )^^ heid; diddzaamheid; langmoedigheid. y y <^0 \3 #\ j bewaring ; bewaking ; bescher- '^ming; — en XjUj, middel tot bewa- ring enz, oy i^,^y\3 0^, ondergaan van iets; van de maan verduisterd worden; — en s-^y»^, van de zon ondergaan; verduistering; ondergang; echlips. c y i^j^/yj A , vaststellen op een zekeren tijd; — met plur. CLjii^), tijd; deel des tijds; uur; oogenblik; jaorgetijde; weder; tijdruimte (meestal van den verleden tijd). a^y J^5 cy -j\ plur. van^)^. L o_^ 0^ , stilstand; pauze (inz. bij het lezen) ; afwachting; vermaking tot vroom of liefdadig gebruik; — met plur. u-ili'^) en ( jy'j , wat tot vroom of liefdadig gebruik vermaakt is; stichting. In 't mal. inz.: stichting tot algemeen gebruik. ? 7 ^ > 'yj !> !> en -—'V?*. II. plur. van ^.^il^. III. plur. van u-aJj. / C5i? 3 ^ , i'oor schade bewarend; voor schade bewaard; gevrijwaard; voor schade bewarende enz, U/ y ^ , dL-x3 #1 en Li.! (lat. uncia), gewicht van Vj^ pond of 2'/^ powrf. y y L _ o ^ A , misdaad; gebrek. c y cK^' yy 5> toeverlrouwing ; overdraging. \jO #\ plur. van jAi*^. c y , bedroeving; beangstiging. y NA-5 i) 9 zaakgelastigde; agent; zaahwaar» ^ nemer ; gemachtigde; procureur. Eene mal. verb. is wakil, w. radj^, procureur des Konings; procureur generaal; w. k^rd- ^h 230 ^h djaan, procureur van den staat; procureur generaal. ^/ ^y A , nabijheid; nabuurschap; verwantschap; betrekking iusschen heer en vrijgelaten slaaf, 2 ^ j) A , landvoogdschap; gouvernement; rechts- gebied; grondgebied; provincie, 25 J^ plur. van J)^. y >^ ^3^^ A en HJÏj, baring; teling; geboorte; -V', bevalling; kraambed; geboortedag (vgl, onder mandi. T.). ^*ój0\ walakin, walakinna, walakin en walakinna maar; maar toch; nog- ians; niettemin; evenwel enz. \S 5 pi ur. van JLjï. dt^^ #j ^ïi ^,^^> bewind; bestuur; beheer; heerschappij; voogdijschap; <jlj[Ï^ plur. ei^Gï^, stedehouderschap; provincie; ver- houding Iusschen heer en vrijgelaten slaaf of iusschen voogd en pupil; patronaat in dien zin; hulp; bijstand; vriendschap; Ljjï^ plur. ejGïj, stedehouder schap; provincie; heer- schappij; koninklijke macht; souvereeniteit ; vereeniging met God, waartoe de mensch komt door eene mystische opheffing van zijn eigen wezen; gewest; gebied. y y i^ IK I.> kind; zoon; jong van dieren. 2JcXJ#i I- ^^ ^'^^' pl^iï*- van i3s!j II. en tiJj, plur. van tx!j. /^ )lX) ^ pliiï*- van iXj^. IL plur. van iXaS^. ^ Q i fi • ^^ö^^^/ spoed; vlugheid; volharding voorn, in onwaarheid, :^ L ü .^ fs walak en 51ok-3, wispelturig, — [L-]- y y k ^.iV^^Jih wilmana en walmana (jav. wil- man a door aan wil, reus, monster en 't skr. wimana, wonderwagen, tevens te denken^ T.), naam van een' fabelachligen vogel, die als rijbeest dient, om er op door de lucht te vliegen. OOJ 0^ walanda, z. öêlanda en bglanda. y cy y (^^cXaJ 4 en i^^j^J ^y w y f -] #s 1 naaste; beschermer; voogd, — met plur. >U^) vriend, voorn, van God; heilige, Eene mal. verb. is wali. De Mal. gebruiken vaak "'l meervoud. y lXa-J 0i en 4j^3J. geboren; geborene; kind; *yjf slaaf in huis geboren, mannelijk of vrouwelijk. JUJki^ 251 ^'^ <\^|,,A«J #) , feestmaal y voorn, /ar gelegenheid ^ eener bruilofl of besnijdenis, ..- ^ wan, z. öBwan. {^^ySê^ wanta, z. onder delïmg. •5t^>A wandjij naast wangi. — [B.]. f 0. wè, z, oew6. ^25^^^ wiwaha — skr. wiwaha {huwe- lijk^ _ bruiloftsfeest; naam van een uit het jav. vertaald gedicht (dat echter in 't mal ^^/ Jw J^^ h}^^ lieet, T.), a )jj wauloe, z. b a ui o e. 