Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
- NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIE. NAT | $90 49 NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT E ` VOOR NEDERLANDSCH-INDIE, | | UITGEGEVEN DOOR DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIE, ONDER REDACTIE VAN Jod, HERINGA. DEEL: XLIX. ACHTSTE SERIE. DEEL X. Mo. Bot. Garden, 1898. BATAVIA Ex NOORDWIJK, 's GRAVENHAGE, ERNST & Co, MARTINUS NYHOFF. 1800. INHOUD VAN DEEL XLIX. BLADz. Naamlijst der leden van de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indië, op 1 Januari 1889 Verslag nopens de werkzaamheden en den RER des Koninklijke Na- tuurkundige Vereeniging in Nederlandsch-Indić over het jaar 1888, ge in de algemeene vergadering van den Lien Februari 1889 r H. L. Janssen van Raar, Voorzitter der Vereeniging . . 17. nikim bijdrage tot de kennis der ornithologie van Sumatra door . G. VoRpeRMAN, Stadsgeneesheer te Batavia . . + . - 38. Hapalharpactes Maeklotii. . . . men + 39. Chotórea chrysopogon: 0.2.2. 640%. 001093 + 40. Xantholaińia Hegle A ee e 41. - Psilopogon pyrolophus. ETT: IR  * + 50. ARGUS GENEE EE ce EH Ge 51. iamopddkia TMN ES AE oe 52. Psarisonius psittacinús *. 000000006 ee Ne 53. Batrachostomus stellatus. . . : . « . . « . + + Chaptia malayensis. . RT 57 PZ DAJ GRANO à Garrulax bicolor. 59 Pitta elegans. EE E ; Dendrocitta nal. ee A en. nn NR. VI. INHOUD. Osmotreron oiax. Argusianus argus .. Peloperdix personata. Peloperdix rubrirostris Over het voorkomen van eene RN ES EE door A. G. Vorbermas, Sadsgeneesheer te Batavia Over het al of niet waarschijnlijke van het overerven van oeren eigenschappen, ‚em het belang dezer vraag voor de biologie. Voordracht, gehouden op de Bestuursvergadering van 14 Maart 1889, door Dr. C. Pu. SLUITER. Euplocomus sumatranus (Dub.) en hennes Vieilloti (G. R. Gray). Derde bijdrage tot de kennis der Ornithologie van Sumatra , door A. G. VornerMas, Stadgeneesheer te Batavia. Nachtragliches über die Echinodermenfauna des teg, von + SLUITER .. Vollanisado verschijnselen en a, in we 0. I. llas waargenomen. gedurende het jaar 1888, verzameld door Dr. S; Fuer en Dr. Oxxex, Leden der aardbevingscommissie .. A. Vulkanische verschijnselen - . « …. :. B. Aardbevingen.. lets over de nauwkeurigheid der a. van nid van Waar- nemingsfouten, en iets over de bepaling der middelbare font in eene functie van ann gemeten weer door P. H. van Kootex . . . «SWR A kia Kinologische studién, door P. var A TENN Notulen van de vergaderingen der Koninklijke nee sua Ver- eeniging in Nederlandsch-Indië, gedurende het eerste halfjaar van 1 Yan der Directie, gehouden op 17 Januari 1889. Algemeene Vergadering van de Leden gehouden op 14 Februari 1889 Vergadering der e, hote op 14 Reeg 1889 Vergadering der Directie, gehouden op 14 Maart 1889 Vergadering der Directie, gehouden op 11 April 1889 Vergadering der Directie, gehouden op 23 Mei 1889. Vergadering der Directie, gehouden op 13 Juni 1889. Verslag van een tocht naar de wijnkoopersbaai in Juni 1885, door A. G. Vorperman. Stadsgeneesheer te Batavia . "eg Pelaboean Ratoe. INHOUD. VIR BLADz. Zeestrand getatoueerd door kleine krabben nen PP 233. Geluid van den Caprimulgus: macrourus. . 234. Rodamala . 235. SE van ions Rate, - pukdiucA. AO. Blokkade van Batavia door de p in 1800 . muss ado. Wijnkoopersbaai in 1800 i sosiego. ee Jax CORNELIS BAANE 240. Brieven van Baase uit Fa Wijnkooporsbaai aan den ai Generaal VAN OvERSTRAETEN s - 240. Vermoedelijke oorsprong van den naam Wünkopersan coa. Rawah Kalong : + zka SB. Branding aan de wiet "ET ve O. Verplaatsing der vrucht van de toen tiara. doin squarrosus. 255. Sehilpadeieren aaile aaie soa att soto O. Goca Tjandi . 256. Zwaluwsoorten in de grot . 257. Vloedgolf der Krakatau-eruptie te hoc en 257. Reden waarom langs het zeestrand der Ee geen k n worden ES Krebs e) een Tji Madja 258. Bamboe lodongs met water op de een 258. Aanplant van Soerenboompjes langs den weg 259. Salak Datar en de oudheden aldaar 260. Oorzaak van het snuivend geluid van den esej bij zijn vlucht.. : > : d Goenoeng P mpang Caladracon Jacquinii als een heilig RER i ie copla e Tji Artja en de steenen beelden aldaar . S Epeira Hasseltii en haar kleine mannetjes. Equisetum virgatum de greges oltot der javanen Lantana mixta en de oorzaken van hare snelle verbreiding op SZ Het reizen in een tandoe. EE Heijigheid der onderste OMA aan de kust ie In de lucht staande vliegen ; ; d Vrucht van de Lagenaria idolatifes als tar Pasangrahan te Tji Solok Reis van den Mono VAN Has ASSELT ine 2 Wier baai in 1822 Oudheden te Tji Panas Heete bronnen aldaar . A A 1 Het visschen met het geet +. VIII. INHOUD. Overtocht van Pelaboean naar de Zandbaai in een vlerkprauw Verschil in den kustzoom der Zandbaai tusschen 1848 en tegenwoordig. Foutieve benamingen op de zeekaarten der Wijnkoopers- en Zandbaaien. Baleh Kambang Inlandsche namen van slide ea hilos Vergiftige eigenschappen van Diodon tigrinus. Gouvernements zout en clandestien zout van de o Vischvangst door middel van toebah. Soendaneesch recept tot Kerne ó Rhinocerossporen. Het balzen van den Sur es pauw. Inwoners van Baleh Kambang en hun beelt Zoogenaamd geval van aanpassing bij eene Homola-krab. Onderdeelen van een djaring of inlandsch sleepnet. Terugtocht naar Pelaboean Beschrijving der Javaansche kde Wetter TERROR Centrotus-species . * i Usnea longissima te Passir Patjar ; Verslag omtrent de Gouvernements Kinn llena in = Pres eanger- Regentschappen over het jaar 1888, door R. Van Romuxpe, Directeur der Gouvernements Kina- gean Bijlage A. + ; Era bee E ee Einiges über die RER + Korallenriffe in de FR er Branntweinsbai, und über neue EEE bei Krakatau, door Dr. €. Pa. SLUITER. Les oiseaux de Sumatra et leur géie de be îles pesenan r A. G. VORDERMAN > Rien van meteorelogische warnen in Nederlandsch-Indié gedurende Januari, Februari, Maart, April, Mei en Juni van het jaar 1889, door Dr. S. Fıcee. Eenige bedenkingen tegen de theorie van Sage "ER w beteekenis der sexueele voortplanting in verband met de wet van Kmiçur-Darwix, door Dr. W. Burcx (Met eene plaat) Notulen van de Vergaderingen der Koninklijke Natuurkundige Ver- eeniging in Nederlandsch-Indië, gedurende het tweede halfjaar van 1889 = — s BET EE INHOUD. IX. Vergadering der Directie, gehouden op 11 Juli 1889. . 545. Vergadering der Directie, gehouden op 8 Augustus 1889 . . 549. Vergadering der Directie, gehouden op 12 September 1889. 552. Vergadering der Directie, gehouden op 14 October 1889. . 554. Vergadering der Directie, gehouden op 14 November 1889. 556. Vergadering der Directie, gehouden op 12 December 1889 . 557. Boekwerken ter tafel gebracht in de Vergaderingen van de Directie der Koninklijke Natuurkundige A. in Nederłandsch-Indić , gedurende het jaar 1889. . e XVI. Vitkomsten der Meteorologische urn. re 175—213*. ERRATA. + a + a Op regel 7 blz. 160 staat: d ę (x) ar dæ, moet an o(aja"da » » 4blz.185 » : dat de fout x gelegen is tusschen c en © + dx, moet zijn: dat de fout X gelegen is tusschen A en X + dX d dX Op regel 6 blz. 185 staat: > moet ig qq Ou » » 8 blz. 195 staat: cp, » e. CP Pag. 284, regel 5 y. o. staat: Tji Kiis moet zijn: 7x Tiis. NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT \ j a A ec IKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING ERLANDSCH-INDIË, "ONDER NEDAUTIE VAN ja Jo E Es i RT ET A E a ACHTSTE SERIE. - BEER Xo to Mo. Bot. Garden, 1398. TAVIA ex NOORDWIJK, | NGRAVENIAGE. NAAMLIJST DER LEDEN VAN DE KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN NEDERLANDSCH-INDIE, op 1 Januari 1889. Dagteekening van oprichting 19 Juli 1550. OPRICHTERS. Dr. P. Bleeker, + 1878; J. H. Croockewit Hz., + 1880; €. de Groot; P. J. Maier, | 1878: P. Baron Melvil van Carnbee , | 1856; C. M. Schwaner, | 1851; H. D. A. Smits, | 1855; Dr. C. Swaving, | 1881. BESCHERMHEER. Zijne Majesteit de Koning der Nederlanden. BESTURENDE LEDEN. Datum van benoeming. 1 H. L. Janssen van Raay, Voorzitter, 25 December 1871. 2 J. Heringa, Redacteur, 17 Februari 1872. 5 Dr. C. Gutteling, 17 Januari 1874. 4 Dr. H. Cretier, 5 A. G. Vorderman, 6 Dr. H. Onnen, 7 Dr. J. P. Van der Stok, Onder-voorz. 8 Dr. €. Ph. Sluiter, Bibliothecaris en Directeur van het Museum, 9 G. W. Ten Brummeler, Penningmeester, 10 H. J. Hardeman, 11 Dr. S. Figee, Secretaris, 12 Dr. F. H. Bauer, 15 Dr. R. D. M. Verbeek, 14 Dr. M. Treub, 15 Dr. J. P. Kloos, 16 G. J. P. J. Bolland, 17 Dr. C. Eijkman, 18 J. W. F. J. Van Eecke, 19 J. €. Th. Scheffer , 20 Dr. M. Greshoff, 21 Dr. W. Burck, HoNORAIRE LEDEN. 1 J. B. Ritter von Wullerstorf Urbair, A. WP Weitzel, C. De Groot, 4 Mr. L. A. J. W. Baron Sloet v. d. Beele , 5 W. F. Versteeg, 6 A. J. €. Edeling, 7 Mr. J. Loudon, 8 F. ’s Jacob, 9 H. L. Janssen van Raay, 10 P. Van Dijk, 11 Dr. C. L. Van der Burg, © to Datum van benoeming. 16 September 1876. 20 April 1878. 19 September » 19 » » 15 Mei 1879. 20 December 1883. 17 Juli 1884. 20 November » 18 December » 18 » » 18 » » 8 Juli 1886. 12 Mei , 1887. 12 April 1888. Ge » 24 Mei » ZA » » 12 Juli » 21 Mei 1858. 24 Februari 1859. 8 Juli 1865. 14 April 1866. 18 Mei » 26 Januari 1870. 18 Mei 1872. 29 Juli 1881 20 April 1882 16 > 1885 18 Februari 1886. al, Aa ee - J CORRESPONDEERENDE LEDEN IN NEDERLAND. (Maximum-aantal 50). Dr. €. H. D. Buys Ballot, Utrecht, Dr. F. C. Donders, Utrecht, Dr. L. Ali Cohen, Groningen, Dr. A. W. M, Van Hasselt, Dr. C. a J. A. Oudemans, Amsterdam, Dr. A. €. Oudemans, Delft, Dr. F. sk R. Suringar, Leiden, Dr. J. Bosscha. Jr., Haarlem, Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Utrecht, © © I GC ve äi HI m 10 Dr. H. G. Van de Sande Bakhuysen, 21 Leiden , 11 Dr. P. J. Veth, Leiden, 12 Dr. P. De Boer, Groningen, 15 Dr. J. W. Gunning, Amsterdam, 14 Dr. J. A. ©. Oudemans, Utrecht, 15 Dr. C. Ritsema, Leiden, 16 Dr. D. Bierens de Haan, Leiden, 17 P. Van der Burg, Nijmegen, 18 Dr. H. C. Dibbits, Utrecht, 19 Dr. Th. W. Engelman, Utrecht, 20 Dr. Th. Mac Gillavry, Leiden. 21 Dr. Th. Place, Amsterdam, 22 Dr. E. Van Rijckevorsel, Rotterdam, 20 25 G. Westerman, Amsterdam, 24 P. C. T. Snellen, Rotterdam, 25 F. M. Van der Wulp, ’s Gravenhage, 26 Dr. Hubrecht, Utrecht, 27 Dr. H. Wefers Bettink, Utrecht, „28 Dr. P, P. Gi Hoek, Leiden, 29 F. W. Van Eeden, Haarlem, 50 Dr. C A. Pekelharing, Utrecht, Datum van benoeming. 17 Februari 16 » 28 » 28 S 15 Juni 16 November 21 December 21 AT 21 » » 21 » 20 December 21 Maart 17 September 17 » 20 Mei 20 » 20 : » 20 » 20 » 20 e 20 » 17 Mei | CAREL, 20 November 9 September 9 » 9 » 11 Augustus 1855. 4 CORRESPONDEERENDE LEDEN IN HET BUITENLAND. (Maximum-aantal 50). 1 P. J. Van Beneden, Leuven, 2 I. Hyrtl, Weenen, 5 A. Mousson, Zúrich, A J. Steenstrup, Kopenhagen, 5 J. K. Hasskarl, Kleef, _6 W. von Haidinger, Weenen , 7 J. Moleschott, Rome, 8 0. Strüve, Pulkowa. 9 0. Beccari, Turijn, 10 D. J. Whitney, San Francisco. 11 F. von Müller, Melbourne, 12 A. Russell Wallace. Londen , 13 A, le Jolis, Cherbourg, 14 A. B. Meijer, Dresden, 15 G. J. Allman, Londen, 16 G. Daubrée, Parijs, 17 H. von Helmholtz, Berlijn, 18 Th. H. Huxley, Londen, 19 L. Pasteur, Parijs, 20 Tommaso Salvadori, Turijn. 21 Otto Finsch, Bremen, 22 John Milne, Tokio, Japan, 25 Michele Stefano Rossi, Rome, 24 J. H. Kloos, Brunswijk, 25 Wilhelm Blasius, Brunswijk , 26 Alexander Woeikof, St. Petersburg , 27 S. P. Langley, Washington D. C. 28 Hermann Graaf von Solms Laubach , Straatsburg , 29 Julius Hann, Weenen, Datum van benoeming. 28 Februari 1856. 28 » » 28 » » 28 » » 28 » 1857. 10 November 1859. 24 September 1864. 28 Januari 1865. 15 Juni 1872. 21 December >» 21 » » ` 20 December 1875. 16 December » 18 Mei 1878. 20 Mei 1880. 30-12 » 20 » » 20 » » 20 » » 28 Mei 1882. 19 Juli 1883. 20 November 1884. 20 » » 9 September 1886. 9 » » 11 Augustus 1887. 8 Maart 1888. 12 Juli a 11 October » Gewone Leden in Nederlandsch-Indić. 1 J. F, Den Dekker, 2 G. A. Van Delden, 5 K. F. Holle, 4 Raden Adipati Proto Noto Amiprodjo, 5 W. H. Van Waesberge, 6 Mr. M. C. Piepers, 7 J. Heringa, 8 A. H. Hisgen, -9 Dr. C. Gutteling, 10 Dr. J. P. Kloos, 11 Th. L. L. von Kotsch, 12 Dr. H. Neubronner van der Tuuk, 15 W. Van Voorthuyzen, 14 Mr. N. P. Van den Berg, 15 G. W. Ten Brummeler , 16 A, G. Vorderman, 17 €. F. Michielsen, 18 A. Mijer Pz., 19 R. Fennema, 20 I. A. Hooze, 21 Dr. F. H. Bauer, 22 I. A. Hamburg, 25 H. J. C. Bonemeijer, 24 A. J. Spaan, 25 G. M. W. Zuur, 26 J. N. Zelisse, 37 W. Veer, Datum van benoeming. 11 Juni 25 December 50 Maart 16 Januari 14 October 28 April 15 December 16 Maart 19 September 19 » 15 Juni 19 April 19 » 19 Juli 16 Augustus 16 » 20 September 18 April 19 Juni 10 Juli 27 Februari 15 October 17 Maart il» 17,» 1857. 1858. 1859. 1861. 1865. 1866. 1867. 1870. 1872. 1875. 1875. Datum van benoeming. 28 l, Schalij, 17 Maart 1876. 29 Mr. L. J. Selleger, 17.3 » 50 A. Seubert, Tis » 51 W, J. M. Linden, Ei, KS 52 Dr. J. G. E. Machik, IE. » 55 J. Milder, i a » 54 P. Landberg Jr., PY » 55 P. Houtzager Jr., 17 » » 56 E. Douwes Dekker, Ere » 57 Jhr. C. 6. I. Barnaart, 25 » 58 J. M. Van Berckel, 21 April » 59 H. I. G. Van der Burch, 21: » 40 D. J. Crol, 91 e » 41 E. Th. Van Delden, at . » 42 Mr. J. J. C. Enschedé, 919 » 45 J. P. Ermeling, at e 44 S. Everts, Mis » 458. L. A. Hartog, 2455 » 46 W. H. Heijtman, 47 E, J. Kerkhoven, 48 Mr. R. A. Kerkhoven, 49 D. G. J. Kool, pk ` Fe jak z EN u = y y to te Lë o Hi ww bb r 5 y 51 P. A. Palm, ke s 52 Th. S. Reijneke, 21 » » 55 John L. Sarkiers, 8 s» » 54 J. H. P, Saijer, 21 » * 55 J. W. Th. Van Schaick , 2 4 » 56 F. R. Scherius, q » 57 H. R. A. Vechtman , st 5 » 58 T. Walter, ai » » 59 J. J. De Weijer, 21 » » 60 D. De Wit, 31 + » 61 W. J. M. Michielsen, „SA » 62 65 J. H. D. L. Sánger, E. De Wolff, G. P. A. Renaud, A. Graaf van Limburg Stirum, C. H. de Braconnier, A. Feikema, C. A. Niessen , Dr. H. Cretier, P. P. du Cloux, d A. Kluijt, A. M. J. Bolsius, J. W. Dersjant, F. H. A. Dr. J R F H. H A A J L L G N. F. K. J. Se d . Edwards van Muijen, J. Vissêr ; C. . Van Meerten, G. Fokker, . Massink , F. W. Wessels, J. Santman, : u. C. Twijsel, Dr. K. H. Mertens, M. Knoch, . Obertop, P J. Kaffer, P . Van der Stok, Ribbers, Soeters, Kramer, Dr. H. Onnen, Dr. €. Ph. 92 J. Stormer, 95 H. Der Kinderen, 94 Dr. W. Dominicus, 95 C. Deijkerhoff, Sluiter, Datum van benoeming. 21 April Si o> 19 Mei 28 October 16 December 17 Maart 21 April 16 Juni 28 Juli 19 Januari 20 April 20 s 18 Mei 20 Juli 17 April 17 > 17 Juli 18 Maart 18 1876. 1878. 96 P. A. Daum, 97 J. Dinger, 98 L. Klaas, 99 A. Van Schermbeek , 100 A. Visser, 101 L. De Scheemaker , 102 J. B. Mack, 105 W. Godefroy, 104 J. L. Moquette, 105 J. C. von Hertling, 106 G. A. Schouten, 107 P. Tak, 108 W. E. M. S. Aernout, 109 A. E. Van Riel, 110 Dr. P. A. Platteeuw, 111 Dr. R. D. M. Verbeek, 112 Dr. M. Treub, 115 A. E. Van Swieten, 114 F. D. Warnecke. 115 R. W. F. Koopmans, 116 F. Foringer, 117 W. F. Fels, 118 M. Ten Cate, 119 A. Bochart, 120 J. Th. Hofland, 121 J. C. A. Scharff, 122 G. Mullemeister, 125 W. G. F. Vermaassen 124 M. A. F. Goossens, 125 H. W. Pistorius, 126 €. Schreutelkamp, 127 J. W. Van Loon, 128 A. Mulder. 129 W. Georges, , Datum van benoeming. 1880. 18 Maart 15 Juli 19 Augustus 19 e 21 October 16 December 16 » 16. » 17 Februari 150 €. Baumgarten , 151 J. W. Hofmann, 152 C. J. De Waal Malefijt, 155 H. K. Mijer, 154 H. CG De Vletter, 55 Mr. A. L. €. Kleijn, 56 T. Ottolander , 157 H. E. Prins, 158 Dr. W. Burck, 159 A. J. €, Hazenberg, 140 D. J. Guijkens, 141 Ant. C. Marcks, nn — 144 Mr. Caesar Voute, 145 J. H. A. IJssel de Schepper, 146 S. F. Boers, 147 H. A. G. von Dentzsch, 148 Mr. C. S. Buys Ballot, 149 P. Van Leersum, 150 P. Leendertz, 151 Dr. A. J. Verwey, 152 A. Mellink, 155 J. D. Donker Duyvis, 154 W. J. L. Van Dissel, 155 H. W. Backhaus, 156 W. P. Groeneveldt, 157 H. J. Hardeman, 158 D. A. Hooijer , 159 H. Faber, 160 J. A. Schuurman, ThZn., 161 Mr. W. De Gelder, 162 Jhr. Mr. H. L. Wichers, 165 Dr. S. Figee, Datum van benoeming. 16 Juni 16 » 21 Juli 15 September 15 December 21 Juni 21 Februari 164 Dr, B. C. Stort, 165 P. €. Van Motman, 166 B. J. Stofberg, 167 D. F. Van Braam Morris, 168 G. V. De Graaf,. 169 S. H. Koorders, 170 Dr. Th. Van Buuren, 171 L. E. Van Teijn, 172 M. M. Simons, 175 P. von Strachwitz, 174 W. J. Hubers van Assenraad , 175 H. C. Van Ruijven, 176 H. J. Wolff, 177 J. A. H. Joosten, 178 Paul Richter, 179 J. S. Van Drooge, 180 G. L. Hofland, 181 J. €. Th. Schetter. 182 Dr. F. Soltwedel, 185 Mej. Charlotte Jacobs, 184 G. L. Verver, . 185 Dr. J. Haver Droeze, 186 J. H. Reuter, 187 L. J. J Michielsen. 188 P. J. A. Renaud, 189 A. D. J. Groenemeijer , 190 J. A. R. Erkelens, 191 G. B. Lowe, 192 J. L. Jarman, 195 W. J. A. Wernberger, 194 J. W. F. Van Eecke, 195 E. Giesbergen, 196 J. A UÚilkens, 197 Willem Kessler, Datum van benoeming. 16 October 16 » 18 December 15 Januari 15 » 16 April 21 Mei 18 Juni 20 Augustus 17 September 17 December Lë 27 > 21 Januari 18 Februari 18 Maart 22 April 2% » 325510 10 Juni 10 » 10 » 10 » Juli 8 8» 9 September 9 » 9 » 14 October 3% s 11 November TE "w FE a 155» 1884. 198 George Fischer, 199 P. A. Van der Made, 200 Albert Mohr, 201 F. Gransberg, 202 C. J. Cornelis, 205 G. J. P. J. Bolland, 204 G. D. Birnie, 205 Dr. J. F. Bon, 206 A. C. Schepper, 207 G. L. Mens Fiers Smeding, 208 E. Van de Roemer, 209 G. A. Scherer, 210 J. J. De Graaf, 211 N. L. Holwerda, 212 A. C. O. Meine, 5. H. Tielman, 214 Th. C. Van Huut, 215 S. €. Van Musschenbroek, 216 Il. G. Derx, 217 Ch. G. Cramer, 218 L. F. Deesen, 219 L. C. Van Teijn, 220 Dr. E. C. H. Brands, 221 Dr. J. J. Pigeaud, 222 F. J. Cornelissen, 225 J. Berman, 224 G. Th. De Bruijn, 225 Dr. Th. H. Eisinger, 226 Ko Mo An, 227 J. M. Van Vleuten, 228 D. Van Aalst, 229 J. A. Van Delden, 250 J. Schülein , 251 Dr. J. H. Gunning, Datum van benoeming. 11 November 1886. IE > » E o » 11 » » 11 » » EI dis » 9 December » Gn » 9. ż% » 9 » D 9 » » 9 » » 9 » » 9 » » dite s 9 » » 9 » » 15 Januari 1887. 15: » » 17 Februari » IT S » 17 » » 17:10 » 17 » » (KAS » 17 » » 17 9% » ro » 17 » » 9 Maart » 5% » 9 » > Q > » 9 > » Datum van benoeming. E 252 Maurits Charlouis, 9 Maart 1887. ` | 255 Liem Liong Hien, 9 >» T 254 C. J. Schuurman, 9 » TO 255 E. Engelberts, voor de Vereeniging van Djocjasche Landhuurders, 9 » » 256 J. A. Oudorp Kortebrant, 14 April ` 257 Dr. S. Monnikendam , 14 a » 258 Lie Tjoe Hong, lAs» » 259 W. F. Sterk, ih = » 240 G. P. J. Theunissen , 14 >» » 241 P, Engelmaijer, 14 » a 242 J. Van Velzen, 14 » » 245 Dr. Ludwig Martin, 14 » » 244 Dr. Schönian , tá e 245 D. P. Jentink, en T 246 S. J. Numans, ia in » 247 A. Van Moerkerken, 14 » » 248 E. S. De Jong, 14 » =od 249 Joh. Visser, 12 Mei > | 250 D. M. Kruseman, i.» e | 251 L. Van der Est, 12 » >> | 252 J. F. Van Win, 13 a » 255 H. J. J. Hepp, 13, » Si 254 P. H. Bilgen, LWA A 255 J. H. Damman. 12 » ze | 256 Mr. ©. W. Baron van Heeckeren, 12 > z. 257 H. P. Van Heukelom, 1% » re 258 W. Buurman, 12 » e | 259 Victor Lehman, 25 Juni dë | 260 J. E. De Meijier, SZ A 261 W. CG Bakker. 23 » e | 262 B. M. H. Heuveldop, a We. 265 H. Van Lokhorst, AP mn 264 W. J. Oosterhoff, RRR ri Datum van benoeming. 265 Dr. Maurits Greshofl, 25 Juni 1887. 266 R. Wijmans , 23 » » 267 W. M. Ottow, 85: $ » 268 S. I. G. Van Overveldi, 25 » ` 269 H Bolt. 5» e 270 Mr. W. C. Veenstra, 23 » - 271 W. C. C. Bleckmann. 35 » » 272 Mr G. J. Keiser. 14 Juli e 275 M. A. Van Hasselt, 14 e » 274 D. J. Jut, 14 » » 275 Dr. J. H. F. Sollewijn Gelpke, 14 » » 276 Dr. J. G. Kramers, 14 » » 277 3. De Jong, 14 » * 278 D. P. F. Driessen. 14 e > 279 H. W. Van Dalfsen. 14 » e 280 M. J. H Ter Linden, 14 >» > 281 G. Brinks. 14 >» e 282 G. Buijs Cz., 14 >» r 285 H. W. Praatsterink , 14 » e 284 W. Kooiman, l >» » 285 J. H. Buijten, 11 Augustus » 286 S. P. Ham, 11 e » 287 W. A. De Kanter, Mii a > 288 W. C. Knoops, his » 289 W. L. Megelink, 11 » , 290 L. J. F. Timmermans, H e e 291 J. A. Wagner. E ze > 292 Z. E. de Luit. Gen. A. Haga, 8 September » 295 Mr. J. H. Bergsma, 8». 294 B. Kersjes , » » 295 H. Reuvers, 8 » D 296 W. P. S. Jansen, 8 >» H 297 J. W. H. Muller, 8 » DH 298 A De Graaff, 8 » En Datum van benoeming 599 J. Dermout. 8 September 1887. — 500 O. Dermout, 15 October » 501 A. S. J. Van Kesteren. 1510) » 502 H. D. A. De Wolff, 15 » » 505 A. Buijsman, l5 >» » 304 W. Baron van Voorst tot Voorst, 15 » » 505 J. A. Rochussen, 15/0» » 506 H. CL D. Commegrain, P>» » 507 R. Suringa, 451) e » 508 L. F. Van den Upwich. 10 November » 509 H. ©. A. Ruempol, 10 » » 511 W. Huisman, 10 » » 511 A. E. Moll, 10 » » 512 J. G. Schott, 10 » » 515 J. A. H. Breijmann, 8 December » 514 J. €. Huijsman, 8 » » 515 G. G. Ouwerling, 8 » » 516 H. F. O. Van Cattenburch, 8 > » 517 N. Wing Easton, 8 » » 518 Dr. €. Eijekman, 8 » e 519 J. S. Bowles, 2 320 B. Epple, 9 321 P. H. Van der Kemp, 9 532 C. H W. Linck, 9 523 J. N. Van. der Palm, 9 524  Bakhuizen van den Brink, 527 3. B. F. M. Berger, 528 H. K. J. van den Bussche, 529 J. J. B. Fanoij, 550 M. Koperberg , 551 J. van Kwawegen, 552 G. Hoppenstedt, ai OJ y QI © QI Gi EB $e $e > OI O GI CI Ol GI SI mm © © O I © Z O OI GI OT OT CI CI GI OT Gu GI GI OT GI GI GI Si GI GI GI m OC OC O SC Gr Gr wo ve: we e: wes Ho D W Ga O ra © © O SI > St ex ot = 1 362 A. Liibbers , A. V. Van Os, A. Stuur, H. D. Mac Gillavrij, J. B. Hubenet. J. B. Kampschuur, Henri Voorneman , Dr. H. J. E. Peelen H. C. F. Bakhuis, H. M. la Chapelle, W. H. J. Keuchenius, P. Koefoed, C. J. Kok de Jong, Dr. 4..0..0::W. Van Nooten, C. A. Penning, H. E. Van Leyden. Dr. A. J. Cremer, . Van Schravendijk. EE J. D. Ten Bosch, H. J. Duyvelaar, L. F. Ten Hones B. Japikse, E. A. Klerks. F. W. L. Meijer, O. Netscher , Mejuffrouw V. Van der Plaats, J. H. Opdecoul, A. J. Ten Brink, Dr. U. W. E. Thur, C. A. Wertheim, 565 A. C. Andreas, 564 565 H. Drijfhout, Mo E. F.B: Dubois, 566 A. W. Glazener. Datum van benoeming, 8 Maart 1888. 8» » 8» » 12 „e » 12 » 12 » » 12.» » 12 1p » 24 Mei » 24.» » Mn » Mn » ME: = » 24 » » 34 e » rl ER » 14 Juni » 14 » » 14 > » 12 Juli » 12: >» » 12 » » 12 > » 17 6 » y >» » SZ » D 18 > » 9 Augustus » 9 » » 15 September >» 15 i » 15 » » > > » 567 E. F. Intveld, 368 Mejuffrouw E. Tydeman, 369 E. K. H. A. Hamming, 570 J. H. Poelman. 571 J. Bensbach, ` 572 A. Bijvoet, 515 P. J. F. Van Heutz, 374 Mejuffrouw M. L. Schäfer , 315 J. W. A. Van Soest, 576 P. J. Hijmans van Anrooy. 577 P. Ten Bosch, 578 J. W. A. Doorenbos. 579 J. M. H. Van Dorssen. 580 A. C. J. Fournier. 581 C. Mac Gillavry, 582 J. A. Schröder, 385 F. Pompe van Meerdervoort, 384 A. Groothoff, 585 Mejuffrouw €. C. Van Geuns 386 Dr. F. J. M. Fiebig, #: 387 A. Schultz, H Datum van benoeming. September 1888. | » October » November d 4 » » December » $ À Y A S ` VERSLAG NOPENS DE WERKZAAMHEDEN EN DEN TOESTAND DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING In NEDERLANDSCH-INDIE OVER HET JAAR 1888. UITGEBRACHT IN DE ALGEMEENE VERGADERING VAN DEN 14°" FEBRUARI 1889 DOOR H. L. JANSSEN VAN RAAY. Voorzitter der Fereeniging. M. H. Door Uw vereerend vertrouwen ook gedurende het afgeloopen jaar tot het voorzitterschap onzer Vereeniging geroepen, rust thans voor de derde maal de taak op mij om nopens hare werkzaamheden en haar toestand verslag uit te brengen. De vervulling van die taak is mij ditmaal bijzonder aange- naam, omdat het afgeloopen jaar niet alleen op nieuw getuigenis gaf van den bloei onzer vereeniging en van den steun en de waardeering, die zij zoowel van de ingezetenen dezer gewesten, als bij de buitenlandsche wetenschappelijke instellingen mag g 18 der Regeering en der vaderlandsche genootschappen en geleer- den in het zoo bij uitnemendheid belangrijk natuurwetenschap- ` pelijk onderzoek dezer gewesten deed blijken. In het advies dat wij in December 1886, naar aanleiding — van het daarin behandeld schrijven van de Directeuren van "s Rijks Museum van Natuurlijke Historie en van ’s Rijks Ethno- M graphisch Museum beide te Leiden, aan de Regeering uitbrach- ten, waren wij verplicht op het beschamend feit te wijzen, dat, terwijl in de jaren 1885 en 1886 niet minder dan zeven _ vreemde natuuronderzoekers Nederlandsch-Indië met weten- schappelijke oogmerken kwamen bezoeken, geen enkel Neder- — landsch geleerde met hetzelfde doel herwaarts kwam. Bezwaren — van geldelijken aard weerhielden dezen om deel te nemen aan de beweging naar een tropisch arbeidsveld, die zich in den vreemde bijna overal openbaart, en onder verschillende vormen — geldelijk gesteund wordt. Zooals u bekend is, werd ons, op ons verzoek om een derge- lijken steun ten behoeve van Nederlandsche natuuronderzoekers, door de Regeering te kennen gegeven, dat zij geen termen kon vinden om botanische of zoölogische onderzoekingen op — kosten van den lande te doen geschieden, maar dat zij de fondsen daartoe beschikbaar hebbende, in bijzondere gevallen niet ongenegen zal zijn, aan reeds met aanvankelijk goed resul- — taat ingestelde onderzoekingen van dien aard eenigen steun te verleenen. Van die bereidwilligheid deed de Regeering dan ook blijken. door ons eene buitengewone subsidie van f 1500.— te verlee- nen, ter tegemoetkoming in de kosten van uitbreiding en ver- | betering der aquariën onzer vereeniging , die het ons verdienste- lijk medelid Dr. C. P. Stoen mogelijk maken zijne belangrijke waarnemingen omtrent de levenswijze der tropische zeefauna | beter dan vroeger voort te zetten. Doch, hoe erkentelijk wij der Regeering ook voor den door Haar verleenden steun waren, aan onzen wensch om het naar RET ondervinden, maar tevens in ruime mate van de belangstelling > RM 19 herwaarts komen van jeugdige Nederlandsche natuuronderzoekers te bevorderen, was niet te gemoet gekomen. Dit geschiedde echter op geheel onverwachte wijze, ten ge- volge van het krachtig optreden van ons medelid, Dr. M. Treue, Directeur van "e Lands Plantentuin te Buitenzorg, welke geleerde steeds voor het herwaarts komen van Nederlandsche natuuronderzoekers geijverd, en met hulp der Regeering, aan de onder zijn beheer staande instelling een botanisch labora- torium verbonden heeft, waar de natuuronderzoekers de ge- legenheid tot het doen van nasporingen en studiën kunnen vinden. Gedwongen om voor zijne geknakte gezondheid herstel in Europa te gaan zoeken, gelukte het hem tijdens zijne aanwe- zigheid in Nederland eene stichting tot stand te brengen, „het Buitenzorg fonds” geheeten, welke onder beheer van de koninklijke Academie van Wetenschappen staat en een door particulieren bijeengebracht en op een der grootboeken der Nationale werkelijke schuld ingeschreven kapitaal van f 16000 bezit. De renten van dit kapitaal. vermeerderd met eene door de Nederlandsche Regeering toegezegde bijdrage van f 700 ’sjaars, zijn bestemd en voldoende om geregeld om de twee jaren (voor het eerst in 1890) aan een Neder- landschen kruidkundige de middelen te verschaffen, om zich gedurende eenige maanden in den plantentuin en het botanisch laboratorium te Buitenzorg aan plantkundige studiën te wijden. Bovendien werd door andere belangstellende personen in Nederland eene som van 7 2400 ter beschikking van Dr. Treur gesteld, om al dadelijk een kruidkundige naar Buitenzorg te kunnen doen gaan. De keus viel op Dr. J. G. BoERLAGE, Conservator van ’s Rijks Herbarium te Leiden, die den heer Treur bij den terugkeer van dezen naar Indië, vergezelde en vier maanden in het botanisch laboratorium heeft gewerkt. Dit laboratorium werd in het afgeloopen jaar ook nog bezocht door Dr. Max Weser, Hoogleeraar in de zoölogie aan de Hoogeschool te Amsterdam en zijne echtgenoote en door twee buitenlandsche geleerden namelijk Dr, A. Tscammcn, docent 20 aan de Universiteit te Berlijn en Dr. G. Karsten, kruidkundige » te Rostock. Professor Weger, en zijne echtgenoote, welke evenzeer op — verdienstelijke wijze de natuurwetenschappen beoefent en zieh meer bijzonder met de Algologie bezig houdt, doen, | op eigen kosten, eene wetenschappelijke reis in deze ge- westen, voornamelijk met het doel om op de eilanden 4 Sumatra en Flores zoölogische onderzoekingen in te stellen. In de maand April des vorigen jaars te Padang aangekomen, — bereisden zij ongeveer drie maanden de Padangsche Bovenlanden « en begaven zich toen naar Buitenzorg, waar zij twee maanden — in het laboratorium werkten. Daarna vertrokken zij naar Ma: > kassar, en vervolgens, na eene reis dwars door Celebes gemaakt M te hebben, naar Flores, van waar zij thans op Celebes terug- — gekeerd zijn. Het eiland Flores wordt op dit oogenblik ook nog bezocht 1 door Dr. C. E. A. Wicumaxx, Hoogleeraar in de Geologie aan — de Hoogeschool te Utrecht, aan wien door het Aardrijkskundig Genootschap te Amsterdam een wetenschappelijk onderzoek van H dat eiland werd opgedragen, waartoe het door eene bijdrage ` van de Regeering van f 10000. — werd in staat gesteld. Professor Wıcnmanx is tegelijk met Professor WEBER en echtgenoote naar Flores vertrokken en vertoeft daar nog steeds. Het Aardrijkskundig Genootschap heeft bovendien nog , zonder ` geldelijke ondersteuning van de Regeering, een wetenschap: pelijken onderzoekingstocht naar de Kei-eilanden doen onder- nemen door eene commissie, bestaande uit een’ marine-officier voor het geographisch en een mijningenieur voor het geologisch ` onderzoek, terwijl door de Regeering aan de commissie ` werden toegevoegd een elève mantrie en een der bedienden van ’s Lands Plantentuin te Buitenzorg, aan wie het inzamelen van planten en zaden en in het algemeen het bijeenbrengen ` van gegevens voor de kennis van de flora der Kei-eilanden is opgedragen. Deze zending schijnt echter op eene teleurstelling te zullen ` 3 3 21 uitloopen, daar de daarvoor aanvankelijk bestemde marine-officier na aankomst op Java, wegens ziekte, zijne verdere bestemming niet kon volgen, maar naar Nederland moest terugkeeren, en het zoeken naar een vervanger voor hem veel oponthoud gaf, terwijl er thans alle vrees bestaat dat de zending, wegens gebrek aan de noodige fondsen, weldra zal moeten gestaakt worden. Een zeer belangrijk en heuglijk feit is verder de oprich- ting in Nederland van eene Commissie tot bevordering van het natuuronderzoek der Nederlandsche Koloniën, welke commissie zich ten doel stelt door samenwerking tusschen genootschappen, instellingen en deskundigen in het moederland, en voortdurend overleg met vereenigingen en deskundigen in deze gewesten, het natuurwetenschappelijk onderzoek — in den ruimsten zin — der Nederlandsche Kolonien zooveel mogelijk te bevorderen. Aan Dr. Treup werd opgedragen om bij zijn terugkeer op Java werkzaam te zijn, ten einde het bedoelde overleg te verkrijgen, en op zijn verzoek werden de heeren Van DER STOK en SLUITER aangewezen om namens onze vereeniging met hem en de gedelegeerden van de andere genootschappen, eene commissie uit te maken, die met de Nederlandsche commissie voortdurend zal samenwerken om het door deze beoogde doel te bereiken. Die samenwerking is, zooals u bekend is, reeds vruchtbaar geweest, daar zij waarschijnlijk zal leiden tot het herwaarts komen van een zoöloog, om op een of meer punten van dezen archipel onderzoekingen te doen, waartoe zich in de maand Juni eene zeer geschikte gelegenheid zal aanbieden en waarvoor ook reeds een voor die taak uitnemend geschikt persoon gevon- den is. Door de commissie in Nederland worden de vereischte gelden voor overtocht en uitrusting van den zoöloog bijeenge- bracht, terwijl de gelden ter bestrijding van de uitgaven in Indië, die ongeveer f 2400.— zullen bedragen, hier moeten gevonden worden. Wij hebben ons daarom tot de Regeering 22 gewend met het verzoek die som ter onzer beschikking te stellen, en daar de Regeering ons vroeger de verzekering gal van Hare bereidwilligheid om voor dergelijke wetenschappelijke — onderzoekingen Haren geldelijken steun te verleenen, mogen wij vertrouwen, dat zij aan ons verzoek zal voldoen en de « gewenschte onderzoekingstocht dus haar beslag zal krijgen. Eindelijk mag niet onvermeld worden gelaten de oprichting te Batavia, als eene vrucht der zending van Professor Dr. G. A PEKELHARING van een blijvend Laboratorium voor onderzoekingen op het gebied van Pathologische Anatomie en Bacteriologie, waat: van onze medeleden Dr. €. Eiskmav en J. W. F. J. van Ecke — Directeur en Onder-Directeur zijn, en die van een Chemisch- pharmacologisch Laboratorium bij *s Lands Plantentuin te Buiten- « zorg, waar thans door ons medelid Dr. M. Gresmorr onder- - zoekingen omtrent alkaloïden en andere plantenstoffen , voor- i namelijk ter verkrijging eener betere kennis van inlandsche — geneesmiddelen , worden gedaan. Geluigt het voorafgaande hoe belangrijk het afgeloopen jaat — voor het natuurwetenschappelijk onderzoek van Nederlandsch- | Indië is geweest, belangrijk ook in dien zin dat dit onderzoek ` allengs op de baan geleid wordt, waarop het zich, naar het reeds vroeger uitgesproken gevoelen onzer vereeniging, behoort ` te bewegen, ook wat onze vereeniging zelf betreft mogen wij A met voldoening op den afgeloopen jaarkring terugzien. Terwijl ons, wegens vertrek, overlijden of bedanken, 49 _ Gewone leden ontvielen, traden 69 nieuwe leden tot de ver- ` eeniging toe, ten gevolge waarvan het ledental, dat op 51 December 1887 566 bedroeg, bij het einde van 1888 tot 587 | was geklommen. Van de Bestuursleden trad de heer Mr. M. (y PIEPERS af, wegens vertrek naar Nederland , doch wij mochten ons daar- — entegen verheugen in het wederoptreden van ons medelid EE di ss 1 4 4 Mi mmm gg e. e Attert dg GE EA 25 Dr. M. Treus, die uit Nederland, waar hij herstel gezocht en gevonden had, terugkeerde: terwijl nog de heeren Dr. LG Enkman, JW. T. J. van Beeke, Dr. M. GRESSHOFF , Dr. J. €. Ta. Scuereer en Dr. W. Borek tot bestuursleden werden benoemd, zoodat het bestuur bij het einde des jaars uit 20 leden bestond. Ons medebestuurslid Dr. M. Treur zag zijne wetenschappe- lijke verdiensten in het buitenland erkend door zijne benoe- ming tot correspondeerend lid der Fransche Academie van Wetenschappen — eene onderscheiding die hij in Nederland alleen met Prof. Doxbers deelt — door het Doctoraat honoris causa, dat hem door den senaat der Hoogeschool te Bologna, bij ge- legenheid der plechtige viering van het acht honderdjarig be- staan van deze Hoogeschool werd toegekend, en door het ridderkruis van het Legioen van eer, dat hij van de Fransche regeering ontving, terwijl onzen Secretaris Dr. S. Ficge de onderscheiding ten deel viel van door het Genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam, ter gelegenheid dat dit zijn 50- jarig bestaan vierde, tot eerelid te worden benoemd. In het afgeloopen jaar ontvielen ons door overlijden het Honoraire lid M. Tu. Brong en de Buitenlandsche Correspon- deerende leden J. €. Houzeau en N. pe MicLucHo MACLAY, aan wier nagedachtenis het mij vergund zij eenige woorden te wijden. Marius Turoporus Reichs werd den 5% Mei 1821 te Nymegen _ geboren en genoot zijne eerste opleiding bij den kostschoolhou- der Van Doorx te Apeldoorn en vervolgens aan het instituut Kinsbergen, terwijl hij daarna zijne geneeskundige vorming ontvang bij Dr. Krerpennink te Aalten, die jongelieden tot plattelandsheelmeester bekwaamde. [In Juni 1841, dus op twintigjarigen leeftijd, tot Officier van Gezondheid der 5° klasse bij het Nederlandsch-Indische Leger benoemd , bracht hij een jaar te Harderwijk door, waar de kundige Offieier van Gezondheid der 1% klasse Gosek veel tot de practische 24 vorming der pas beuoemde Indische Officieren van Gezondheid | bijdroeg. „In Juni 1842 vertrok Breng naar Nederlandsch-Indić en 1 kwam den 28% September te Batavia aan. Achtereenvolgend heid 2° klasse, in welken laatsten rang hij als Inspecteur der Vaccine werkzaam was, vertrok hij in Maart 1865 met een M tweejarig verlof naar Nederland. Na zijn terugkeer in acti ` viteit hersteld, werd hij den 19% Februari 1868 tot Dirigeerend Officier van Gezondheid 1° klasse bevorderd , en den 6° April 1870 tot Kolonel, Chef over den Geneeskundigen Dienst benoemd. In deze betrekking bleef hij werkzaam tot September 1873, toen hij zieh genoodzaakt zag wegens ziekte, wederom naar Europa te vertrekken. Na zijn herstel keerde hij in Octo ber 1875 in Nederlandsch-Indië terug en werd toen op non- bevorderd, den 15% October 1846 tot Officier van Gezondheid Y | | klasse, den 14" Juli 1853 tot Officier van Gezondheid 1° klasse, ` den 50% November 1859 tot Dirigeerend Officier van Gezond- M activiteit gesteld, daar de betrekking van Chef over den Genees- — kundigen Dienst vervuld was en er dus geene gelegenheid | bestond om hem in activiteit te herplaatsen. Na ongeveer 1! | jaar op non-activiteit doorgebracht te hebben, verzocht en ver- | kreeg hij in April 1877 een eervol ontslag en vertrok hij weder Ę naar Nederland, om daar de welverdiende rust te genieten, en hij vestigde zich toen te Velp. Gedurende de laatste drie jaren ` van zijn leven leed hij aan een nierziekte, waaraan hij den 20% ` Juli van het afgeloopen jaar, in den ouderdom van 67 jaar bezweek. ‘Zooals uit het voorafgaande blijkt, was Rercne's opleiding hoogst eenvoudig, doch hij heeft zich door eigen studie verder gevormd, en zag zich door zijne bekwaamheden tot den hoogste voor hem bereikbaren rang geroepen. Zijne benoeming tot Ridder der orde van den Nederlandschen Leeuw , en tot dien van de orde van de Eikenkroon getuigde dat zijne bekwaam- heden ook door de Regeering werden gewaardeerd. REicHe werd den 24% Juli 1851 tot lid van onze vereeniging 25 en in December 1856 tot bestuurslid benoemd, terwijl hij zich in Februari 1857 met de betrekking van thesaurier belaste. Hij legde deze echter in Mei 1860 neder, omdat zijne ambte- lijke betrekking — hij was toen Inspecteur der vaccine — eene langdurige afwezigheid van Batavia noodzakelijk maakte. In April 1862 werd hij tot voorzitter gekozen, doch trad wegens zijn vertrek naar Nederland reeds in Maart 1865 als zoodanig af en werd toen, als blijk van erkenning zijner verdiensten jegens de vereeniging, tot Honorair lid benoemd. Na zijn terugkeer van verlof werd hij eerst in Februari 1869 weder te Batavia geplaatst, en trad toen ook op nieuw als bestuurslid op, terwijl hij zich in Juli 1870 weder met het toen open- gevallen voorzitterschap bekleed zag. Volgens de toenmaals geldende wetten onzer vereeniging op Ultimo December 1871 als voorzitter aftredende en toen als zoodanig niet herkiesbaar zijnde, werd hij voor het jaar 1872 tot ondervoorzitter be- noemd. Door zijn vertrek naar Nederland in September 1875 ophou- dende lid van het bestuur te zijn, trad hij na zijne terug- komst, als zoodanig weder op en bleef deel van het bestuur uitmaken totdat hij in 1877 Indië voor goed vaarwel zeide. In het Tijdschrift onzer vereeniging verschenen van hem de volgende bijdragen : Berichten over aardbevingen en berquitbarstingen van 1851 tot 1840; Aanteekeningen omtrent aardbevingen en andere natuurverschijn- selen in 1860—-1862; Vervolg op die aanteekeningen. Jean Crarres Houzeau DE LAHAIE zag den Zen October 1820 te Bergen in Henegouwen het eerste levenslicht. Na zich in zijne geboorteplaats op uitstekende wijze te hebben voorbereid, kwam hij op 18-jarigen leeftijd aan de vrije Universiteit te Brussel, zonder daar evenwel een academischen graad te erlangen, om- dat zijn onderzoekende, onafhankelijke geest zich niet naar de 26 regels der academie kon voegen. Zijue studién bepaalden zich niet tot de verschillende wetenschappen, die aan de Univer- siteit geleeraard werden, maar strekten zich ook tot de staat- kunde en sociale toestanden uit; en op 19-jarigen leeftijd gaf … hij zijn eerste werk, eene verhandeling over de turbines, hare T samenstelling en de berekening van haar vermogen, in het - licht: terwijl tegelijkertijd in verschillende Brusselsche bladen — artikelen van zijne hand verschenen, die ten doel hadden de nieuwste toepassingen der wetenschap algemeen bekend te maken. Nog op de schoolbanken zittende toonde hij reeds een bijzon- dere neiging voor de sterrekunde, en had hij met eigen handen een klein observatorium vervaardigd. Van 1845 af legde hij zich > geheel op die wetenschap toe en gaf hij achtereenvolgend verhandelingen in het licht over de periodiek vallende sterren, de kometen, het zodiakaal licht en de breking van het licht, H terwijl hij later ook uitstapjes maakte op het gebied der natuur- kundige aardrijksbeschrijving, de meteorologie en de klimatologie. In 1846 werd Houzeau tot Assistent bij de Brusselsche ster- renwacht benoemd zoodat hij zich toen geheel aan zijne lieve- — lingsstudie kon wijden; doch dit duurde niet lang, daar hij door de staatkundige gebeurtenissen van 1848 werd medegesleept. ` In de dagbladen kwam hij openlijk voor zijne democratische — beginselen en zijne overhelling tot de republiek uit, terwijl hij zich verder, door zich met de vijanden der bestaande staats- inrichting in betrekking te stellen, in verdenking bracht bij ` de regeering, die zijn optreden op staatkundig gebied niet mel zijne plichten als staatsambtenaar vereenigbaar achtte, met het gevolg dat hij zijne betrekking bij de sterrenwacht moest nederleggen. Eenige jaren later werd hij echter verzocht de leiding der sterrekundige waarnemingen ten behoeve der voltooiing van het geodesisch net der kaart van België op zich te nemen en met dit werk hield hij zich van 1854 tot 1857 bezig. In laatst genoemd jaar begaf Hovzeav zich naar de Vereenigde iik: N, 8 E A EEE NE er EN = 27 Staten van Noord-Amerika, tot welk land hij zich aangetrokken gevoelde, en vestigde hij zich in Texas. Na het uitbreken van den burgeroorlog liep hij in dezen slavenstaat herhaaldelijk gevaar het slachtoffer zijner bekende anti-slavernij gezindheid te worden en slechts met moeite ge- lukte het hem in eene vermomming naar Mexico te ontvluchten , terwijl hij de vruchten van zijn wetenschappelijken arbeid moest prijs geven. Na een kort verblijf in Mexico begaf hij zich naar Nieuw- Orleans, waar hij bij de partij der zwarten een grooten invloed kreeg en hoofdredacteur van een de slavernij bestrijdend dag- blad werd. In 1870 legde hij de redactie van dat blad neder en vertrok hij naar Jamaica, om zich daarop nieuw aan wetenschappelijke onderzoekingen en aan de landhuishoudkunde te wijden. Toen in 1874, door den dood van Querecer, de betrekking van Directeur der Brusselsche sterrenwacht openviel, en de Regeering het noodig achtte den dienst dier instelling geheel te hervormen, was men eenstemmig van gevoelen , dat niemand dan Houzeau voor die taak berekend was. Het kostte echter veel moeite om hem te bewegen Jamaica, waar hij zich geheel te huis gevoelde, vaarwel te zeggen en zijne onaf hankelijkheid op nieuw prijs te geven. Doch eindelijk liet hij zich overhalen om naar België terug te keeren, en hij werd toen in 1876 tot Directeur der Sterrenwacht benoemd. Met ijver werd door Houzeau de hervorming van de aan zijne zorgen toevertrouwde instelling aangevangen en volbracht. Hij had echter te veel op zijne krachten vertrouwd. Toen hij alle onderdeelen van den dienst der sterrenwacht geregeld , alle ontbrekende instrumenten aangeschaft en een personeel gevormd had, waaraan hij met gerustheid het voortzetten van zijn werk kan toevertrouwen, kreeg hij het heimwee naar Jamaica. Hij verzocht en verkreeg een verlof van zes maanden, doch naar Jamaica vertrekkende, was het zijn voornemen het niet meer le verlaten. Toch schijnt hij overgehaald te zijn om naar België 28 terug te keeren, na eerst nog in Texas den doorgang van Venus over de zon te hebben waargenomen. De hieraan verbonden vermoeienissen hadden echter zijne gezondheid geheel geknakt. Hij had geene krachten genoeg meer om het bestuur over de sterrenwacht weder op te vatten en zag zich genoodzaakt zijn ontslag te vragen. Sinds — dat is van 1885 af — leefde Houzeau zeer stil en teruggetrokken, zich bijna uitsluitend met bibliographische studiën, die altijd ook zijne liefhebberij waren geweest, bezig houdende, tot dat de dood op den 12* Juli 1888 een einde aan zijn werkzaam leven maakte. 