Reis door Noord Amerika
Du middel hÄn veten voonreffelyk goed gevonden. Een IrvfZ^ vertelde ons dat het. af kookfel der bladeren tegens den. hoeft eebS werd. Omflreeks Straltgs. drinklmeadat af kookfel tegen? de af- gaande koottièn. * Dü boom hlyfi den winter over gnra, Zyiv zaad wordt in 't laadl: ^3 van; .„'2,1'ii?!*''51'' li»'* l»"»™ ieder Jiar maar enen niémvenkrini maken ^tm««lnm /rrai. pimutt, pimi, Ouni, ad b^nfi^m» .ptmii^ yGoogle 150 KANADA. vm September O. S. ryp. Den 4. O^ber hadden dit jaar fenigen rwdf bronnen hun zaad te laten vallen, vooral zulken die aan enen fterktn 20iinefchyn bloot ftonden, en de anderen hadden reeds hunne zaadhuis- jes begonnen ie openen. Deze boom heeft de zelve e^enfchap als ver* Scheiden andere bomen van Naord y4nurika, namelyk dac zy in ffoa menigte in moeraden en zware bdTchen , en zelfs daar meer dan op andere plaatfen, wallen, zo dat men ze^n kan dat daar zyn regte fbatt is. Egter ftaat op die plaatfen nauwelyks een enige boom die äaå geve. In tegendeel als zy aan den biatenkant van een bofch, of op ene an- dere plaats (laan waar zy vrye lugc hebboi, zo zyn zy vol zaads. Dit heb ik ontelbare reizen opgemerkt. En het 2elve had plaats omtr»it óea jlbortii den Sajfafras^ den witten DtJttuaåvom »åe zogenaamde Perujfe , den Motrbexitbtam , en anderen. Den 7. Aug. gmg ik het UrfiUntr Nomenkloofifr Ijerigtigen. De ïnrigring daarvan is genoegzaam de zelve met de andere Nonnen- lïloofters. Dit Kloofter ftaat binnen de Stad , en heeft ene fraye Kerk. De Nonnen ftonden voor zeer' godsdienftig te boek. Ook zyn het de- ze Nonnen die zig het minft la^ zien, en zig het meeft in huis hou- den. Buiten den Geneesheer en den Wondheler, mogen gene mans in 't Kloofter komen , ten zy door eeti byzonder verlof van den Biflchc^ , dat zelden verleend wordt; dog ik had 'er een, op voorfpiaak van den Marquis de U Galifomière , wrworven. ik ging 'er met den Heer Gaultbitr «aar toe. De Abdis, veigezeld van cn«i ftoet Nonnen, meeft allen ouden, ontving ons. Het was een Zondag, en in de Kerk vdv- den wy verfcheiden' Nonnen op hare kniwi l^jen en biddeti. ■ By *i in- treden van de kerk vieloi de Abdis en alle de Nonnen op hare knien. Het zelve deed de Heer Gaultbiery en ik ook. Vfy kwamen daarop 'm een kapelleqe, der Heilige Maagd toegewyd, waar wederom geknield moeft wordöi. Vervol^s bezagen wy de kerken, de eetzaal, en h« vertrek waarm de Nonnen zütttn te weriten, het wdk zeer groot is. De eetzaal is even eens gefchikt als in de twee andere Kloofters. Onder de taièls zyn kleine laden vraarin elke Non haar vork, lèrvet, en andere din* ran beiden kan. De Celletjes zyn klein , en elke Non heeft 'er een. De' muren zyn niet gefchJIderd. Een klein bed, ene tafel met laden, een Chriftusbeeld, enige Heiligen, en een ftoel, zie daar al het huis- raad. Men bragt ons in een vertrek vol van jonge Juffrouwen van om- trent twaalf^ en daaronder, welken herwaards gezonden waren om on- derwezen te worden. Zy mogen eens op enen dag hare nabeilaanden gaan bezoeken, dog niet lang uicblyvcn. Als zy bare opvoeding geno- ten hebben gaan zy weer naar huis. By hec Kloofter is een fraye tuin , leggende binnen enen ht^en muur, en vol van allerlei moeskniiden en nugtbomflo. Onder bet werken of het ei£n wcvdt coi diep ftüzn^gen yGoogle r Q U E B E c. 1749- 151 ecfiouden, uitnomen dat ene der Nontiea iets overluid iMft; maar na net eten mogen zy een uur of twee in den tuin gaan wandelen>, en zig binnen 't Klooftet vennaken. Na alles wat hier meikwaardig was ge- åen te hebben namen wy afTcheid en vertrokken. Omtrent een vierde van ene Zweedfebe rayl weftwaards van Que- iif is ene minerale brom Het water was vol vattyzerdelen^en fmaak- te 'er fteric naar. De Heer GauUbter bad het met enen goeden uit- 11^ in verftoptbeden-r milt^ektens^endie^elyke ongemakken vooi^e-, fi:hreven. Men verzekerde in 't algemeen dat 'er rondom Quebte gene giftige slangen, flangen te vinden waren, welkee beet nadeel van belang kon doen, zo dxc men daar geruft door 't gras ken wandelen. Ik vond alle de flan- , gen zeer fchuw. Dog in bet zuidelyker gedeelte vao Kanada moet men omzigdger zyn. Hier eh daar op de hoc^tens üi de boflchen vcnd men kleine Mier- Mieren- hopen, gemaalu door een fo«T van pekzwarte Miei£n,die dea Ztotid- fcbtn volkomen gelyk dog wat kleinder waren^. Den 21. AugLdïus waren 'er enigen ut de drie Amtrik«a»fcbt Vol- Wilde ken , namelyk de Hurons , de Mi^maks , oi de jtuUs , (*) by aèa Volken,^ Gouverneur Generaal. De Anies zya een foort van Iroqueizttf , en bondgenoten dec Engelfcbin, Zy waren in deii laacften oorlc^ gevan- gen gemaakt. De Hürons behoren tot die «Ive JwierikoHen. die te Lorette wonen, Hurors. «1 den Chriflelyken Godsdienft aangenomen hebben. Zy zyn zeer lang^ flerk, grof van leden, welgemaakt, en koperkleurig. Zy hadden kort zwan ïmr , dat op het vo(^KX)fd van het ene oot toe het andere afge- fchoren was. Geen van hun dro^ hoed of muts. Enigen badden «orringen., anderen niet. Vericbeidenen haddeq het eancTche aange- zigt met vermilioen befcfaildad; dog anderen hadden imeen maar eni- fe dwarslhepcD op het voorhoofd en by de oren. Ook waren 'er die het hair met vermUioen befmeenl hadden. D& rode kleur is het voor^ namelyk waar zy zig mede belchilderen ; ^cer beb ik 'er enigen gezien; die *t aangezigt met zwart beüreken hadden. Velen hadden in 't aange- ngt en op het lyf verfcheïden' figuren , welken daar zo op gemaft w^' ren dat zy ndt i^ii^en. Hqe dit gefchiedt zal ik in 't vervdg melden. Deze figuren zyn allm zware Scvnmigen hadden op elke wang ene' lUng, anderen enige kniiflen, wederom andeienenen pyl, ene zon, of tets anders, zo als bet hun in 't hoofd gek(»iKn was. Diei^yke %u- len badden zy ook op de borll, en an^re tleleo van bet lichaam. Dog femmigai hadden 'er geen in 'r geheel.. Z3 droeg^ een hembd , wie «II (*% Waarfcbynlyk Onidoit, zegt de HegïFcnsxBR.. y Google i5« KANADA. ef Utaw geftreept, en een hairig dek, blauw (^wii, met ene roSe oT blauwe ftreep om den rand. ' Somtyds was het dek zdf rood. Dit dele hadden zy alcyd op de fchouders, of lieten het afhangen, en floegen het dan om de midde!. Om den hals drogen fommigen ene ketting van violette H^ampums met kleine witte ff^ampumi daar tuflchen. Deze ff^ttmpums waren klein , van- gedaante als ene langwerpige patel , en van die moflèlen welken de Engeljcben Clams (♦) noemen gemaakt. In 't vervolg zal ik 'er meer van leggetL Aan dräe Wampumketting hadden velen voor op de borÜ een ihik Franfcb rilveigeld hangen, «net het beeld des Koiiings daarop. Anderen wederom droegen daaraan ene grote fncuwwitK molIèlpiaal,diergelyken zy zeer hoog fchatten, en die zeer daur zyn. Daar waren 'er die msxs om den hols hadden. Alleen ^- gen ay met de borft bloot. Voor het lyf hebben zy ene tabaksbeurs van beeftenveUen gemaakt , met de haiiige zyde buitenwaards. Hunne' fchoenen waren van vellen , en geleken veel mur de fchoenen zonder hakken vrelken.de Vrouwen in Finland dragen. Sommigen hadden hun- ne fchoenen roet veimilioen befchildetd. ui plaats van kouden hadden zy bkuiwe doeken om de benen et^ dyen gewonden, op de zelve wys als ik het wel by de Ru0fcbe boeren genen heb. Mik- De MiKMAKs waren gplyk de Hutom gekleed , uitgmomen dat zy "ui^. lange., ongekrulde, pekzwarte hairen hadden, die boven óver de fchou- de^s afhingen. Dyna alle deze Volken hebben pekzwart en ongekruli hair, enige vreinigen heb & 'er egter geaen wier hair tamelyk gekroeft was. Dog men moet aanmerken dat het hier in Ktmada zeer moeilyk is van de wezenstrekken der Jmerikanen wel te oordelen , dewyl hun bloed met dat der Enrtpfri zeer vwmengd is, bet zy door middel van gevangen' kinderen die zy onder zig aangenomen hebben, het zy van wegens vele Franfcbtn^ die op hunne reizen door hec iiand ook het bunne gedaan hebben tot de vermeerdering van dehni^ezinnen åerffll- ihn, dewyl de vrouwen van dien landaard niet ongerieflyk zyn. Deze Mikmsks wareo door de bank zo groot en kloek met als de Hurtns^ Ik heb gene fielden gezien die zo lang hür hadden als dezen. Hurnie laal was ook van die der Hurons onderfcbeiden; en om die reden woidc 'er een tolk voor dezelve onderhouden. Jvies. De Anies maakten het derde volk uit dat men hier zag. Van dezen, bondgenoten der Bt^tlfebtni waren in den laatften ooriog vyfng man opgetrokken om rondom Montreal te plooderen. D(^ de Franfehtn^ van hun voornemen onderrigt, {telden ene hinderlaag toe, en fchoten by 't eerfle vuu^even 'er vieteaveen^ van over hoop, zo dat 'er maaf da vier die nu hier warm , en twee awfereo die tbms äek lageo, het ievea ^») Ftms miremaria Lnm. y Google Q U E B E c. 1749. 153 leven *er vsn afbragten. Zy fpnüi»! dezelve taal a]s de Hur$ns^ 'ea wa- ten ook zo kloek. Dc^ de Hurons fcbenen langwerpige en de Jmies rondagtige aangezigten te hebben.' l>eze Anies zi^en 'et vfy wreed uit; hunne kleding cgrer was ah die der overige ff^iidetty alleen hadden zy Tigter in den nek eeo hng rondagtig ftuk dn in 't hair gebonden. . Een van bun had ene bloem midden in 't hair op den kop. Ieder byna van deze ^(A^ff had zyne tabakspyp by zig, die van §^wea ludkfteen ge- maakt Was, en enen langen bouten &el bad. Hier waren^ni^ dan mansperibnen. Toen de Gouverneur Generaal hun gehoor verieende ^ngen de Mikmaks op den grond in de zaal zitten, gclyk- de Loftan- 'dert gewoon ^n. Dog de anderen Kaan op doelen. 'In Ksnad» was thans gene Boekdrukkery , fchoon 'er voor dezen ene Boelc- ^weeft is. Allt de boeken kwamen uit Frankryk over, en ^e wet* drukte- tenen£ergelykettierdengercbreven,becgeenzig^z^tothetpapiereag^ ^- hier a lande toe uitÜTekte. Men gaf voor dat men hier< géae «feokkery hebben wilde om vooree komen dat \x kwade boeken , legens den godsdienft , de roering of de góéde zeden gedrukt en verfpreid wer- den, als of die niet door gefchreven boeken konde gefchieden. Dog de ware reden zd, denk ik; deze zyn, dat aangezien de armoede des lands «en Drukker zyn 'bdlaan 'tuer aiet zou kunnen winnen, en ten dele ook t)m Frankrik het voordeel te geren van boeken berwaards k ktumea ïenden. De Maaltyden waïoi Kct hi wie ftuklcen ïcct verfchiöende van die Maalqr* men in de Engelfcbe- Volkplandngen hield ^ het weDt veelligt van het '^"• <OQderrcheid dat 'er tufTchen de twee volken in fmaak, zeden, en gods- •dienft heerfcht, afhangt. Men at hier driemaal daags, 's morgens, 's Aiiddags en 's avonds. Men ontbeet gemeenlyk cuflchen zeven eni^ uur. De Franfcben ftonden hier meeft vtoeg op, zo dat men zelfs om ze- ven uur den Gouverneur reeds i^)reken kon. Ook was dat de tyd om hem zyne opw:^png te maken , en enig venoek «■ doefl. Men onc» byt op velerhande wyzen. Sommige mans gebruiken een ftukbroods in brandewyn gedoopt, anderen namen een Hokje bmndewyn met een ftuk broods toe. Chokolade wordt ook veel gebruikt. De meelle vrouwen, en ook vele mans, drinken ki^ met een weinig melks. SoB^ miKn ontbyten in 't geheel niec. Ik zag hier noit thee gebruiken , mifKrUen (xs\ dat men koffi en chokolade uit de Fraufcbe zuIdelyke^M»» rikaanftbt Provinciën krygen kan, dog de thee lut Ckin» halen nioet, voOT de wdke men niet nutnloos bet geld buiten bet land zenden wÜ. Ook zag ik nergens boterfiammen by 't owtoyt gebruiken. De nriddag- maaltyd wierd. gemeenlyk om twaalf uur gehouden. By de aanzien» lykften komen vele geregrcn op ta&l, en de overigen Volgen hen na als zjr giften hebben. De brodm wven^ gemeailyk vu wek ea langwar- U.Ded, V pig yGoot^lc 154 . K A IS A D A.. pig. Vootelk tnéaföh l^meo een bord, ene york, lepet, en Cetvec In de Engelfibe volkplantingen heeft men zelden fervenen optafel. Op , verfcheiden* plaaden legt men 'er ook een mes by, dog op de meeften nicc, en daar brengt ieder, vrouwen zo wel als mans, zyn e^en mes mede. De lepels en vorken waren geme^yk van zilver, en de bwden meeft van Dtïffeb pofcelein. De maaliyd begint met foep vol van brood. D^a komt *er vleefch, op velerlei wyze toebereid, nigouts,ge- vogelte, en diei^yken, te gelyk met fkla<k. Over. tafä drmkc men meeft roden Franfcben wyn, gemeenlyk met water. Ook drinkt men •<r fomtyds eea zeker foort van bier, van fparrebomentakken gebrouwen. De vrouwen gebruiken meeft water, ook wel een weinig wyns, doggeea bier. Men ïaa vryheid in 't drinken, en kreeg de fleflchen by zig op tafèh : Het nageregt beftmd uit vtffcheiden' kcmiituren, kaas , en melk , ■ welke men roet fuiker o^ bet laatft gebruike. Vrydags en zaterdags at mm geen vlecfth, dog leed daarom geen honger. Men krygt dan aller- lei moeskmiden en vifdi, welken laatften men op andere dagen zeldea eet. Men gdinnkt veel koidt<»nmers in fcfayven gefneden in room , het geen zeer goed is. Ook eet men zefomtydsalleengelyktadys. Deme- loenen ge^kt men altyd met fuiker. In deowynendenbtandewyodoec meo hier en by de Engtl/cbfm noit fisker, waarvan men in ZweJe» wel eens zoveel gebruikt dan hier. Menbidt,nog dankthier niet voor of na dm roaaltyd, dog maakt een kruis, bet geen ook fommigen wel ver^tso. Ka het et«i ^ii&t men ten eerften een ki^e-koffi zooder melk. Des avonds eet men meeft om z^vett uur oi tets later, en de geregten zyn dan byna de zelv» als des nüddags. Puddini en puneb ontmoet men hiet niet,, fchoon zy åeapuaeb wel kennen. Konden Men had hier op vei^beiden plaatfen bonden gewend water uit de die wa- Rivier te hal^. Ik zt^ den X3. Aug. twee grote honden voor een wa- ï^ "*" gengeagtef malkander gefpoijnen. Zy hadden nette tuigen op hetlyf, «1 enen toom in den bek, gelyk de paarden. Op het wagentje ft(»d &x ton. Zy winden van een jointje gereg^rd dat agter den wagen ' liep. Als zy aan de Rivier kwamen fprongen zy *er van zelven in, en dan vult men de ton. Dit gedaan zynde trekken de honden het wa- gende weer den be^ (^ en naar hul& In 't vetvcAg zag ik byna alle 4aëea te ^utiet bonden met wagenges max de Rivier lo^ea. Som- tym WIS 'er tnaar een hond soof. Die bonden waren zeldoi groot. De joi^ens die 'er by lyn hebben lange zwepen m de hand. Ik zag op de- ze wys niet allem water, maar (xÅ hout en andere dingen halen. Des winters pleegt men dikwyls in Kanada ^ als men op reis is, honden voot k^ine daartoe gemaakte Üeden te fpamien , waarop men zyn reistuig en aadere dingm legt. Gemene lieden gebruiken ze cp deze wys gemeen- Jyfc lis zy des wimets reizen, en gmn zelven te voet. Byna al bet hout, yGoögle Q U E B E c. 1749. 155 hout, ^ dé anne meflfbhen '3 winters alt de boOchen halen /made hon' door honden roegévoeid , waarom mm die hemden ook de paarden der annen noemt. Zy fpannen 'er dan meell twee agter malkander voor te- 4er voer. Ook vertoonde men my een' paar daartoe met vocH^agt ge* maakte nette Heden, waarin ene vrouw zitten kon , welken door twee honden getrokken werden, die 'er, als da haan^^ad was, grotra' fpoed mede konden maken dan men wel äet&en zou. Een hond vaR .middel- matige grootte is dan in (hat een -nienibh tt tfet^en. :OBde-lisdeD beb^ ben my verhaald dat 'er in hunne kindl&hheid weinig paaiden in ba land waren , en de inwoonders toen des winters alle hmme vragten doo^ honden deden trekkni. Verfcheiden Ffanftbtn , die 's winters naar Ttr^ ra Lahradtr gereifd waren , verhaalden, dat de Esktmms^ welken dat land bewonen, niet alleen hunhe goederen van honden op fleden trekken laten , maar dat z^ jselven^tq» fleden dboir hotideh getcdtken *op het ys rytei. • .. De Góuv^neur«ti -enigen vraiiiigen dËr voonaamlte Haren grbnAen lüer koetfen ; de överigeti vemnoegéti ^ met open diai&s.i .fi^ kladde in *< algemeeft dat de Boeren te veel poanlen begonnen aan ie fokken, waardoOT des winters het voeder voor de koe^ Jie koit fchoot. De Koeyen waren hier ook uit Frankryk gebragt. Zy wacen m Koeyen. groot als onze Zwttdfebtn. Men zeide dat het vee hier te lande klein- der viierd, en fchreef hctaandekoudedermnleIstoe,fi:edurendedenwel- V 2 " ïn yGoogle I5Ö K A N A I> A. ben men sê-zesiihiandehilang genoodzaakt is c^gefloteti te b(Huien,T ea ze BBo^yk: te voereiï, 'uit \frees van gebrek. De meeften haddén lioor- nen» enigen alleen uitgenomen. Dog in Penfylwuut was het ene on- gebooide zi^ oie koe zonder hoorns te zien. , Zoude de koude hier ien toe doen? Melk geves de koeyetihi» zo veel sis in Frankryk. Het óOèn- en kaUsvleefcb ie Qtubic woidf voor beter dan dat te MMtreai^ houden, bec welk finunigen aan de brakagdge weiden die bier leggea loefêhryven. / D«g die kin-aUeen de reden niet zyn, want bet minfte vee dat te ^ueåee verkoft wöfdt, boft op biezengras (•) geweid. In. KdtiaJa' oMxn de ofleD met de booms; raear in de Engel/cte volk" piai^gen met de fchoften,. gelyk de pasrdea doen. De koeyen vra- ^^ len hier yanalleriei kleurt,, dog de meeften egter zwart of ros. *™^"* Ieóer BMrhoudc hier gemewilyk enige Schapen, wn de welken hjr zo veel wol winc als by tötzyne kleding van noded heeft. De belle kkens evenwel komen uit jFro^^ryi.. De wol der fcbapen-iut Fr*nk-' / ryk hier gebngt wordt, als bet vee enige» tyd i& bier geweell, grof ett iräider d^ zy geweeft is. £n die is nc^ erger by de vootttelingenL Men fcbreef dit san 't gebrek toe dat de &Dapen des wintecs. lydea moeten. ... Gtitcn. CïsiiXN heb Ik nergens, üt KanaJo' gezin ; ook zefde men au 'et- gene waren. In de Engtlftbe volkpbmdisgen zag ik 'er ook maai eoi!' gen, en dat op matr ene plaats. Oc^ worden zy daar alleen maac gdiónden om.' de melk in fomnüge ziekteais te hebben. £^6n. Db Ëg^nzyo hier driehoekig, met twee der zydenvsn^Sf en de dêrder van vier voet breedte. Detandenenalbeioverigeisvanbout. Detaniea ' zyn omtrent vyf duimen laag, en fiaan ook zoveel vau malkander af. ' Schoon Het ge»gt een vierde van ene myl ten: noooden van Quebe» is- vei» *"**^* raWreiyfc.'. Hee land gaaï afheUende naar de Rivier toe» en boe verder men vattdezebre sfkotot des. te hoger wonk bet. Op vele plaatfen was fcet door: de nabuur in terraflèn verdeeld, die de ene boven de andere 1^^. V«n deze ho(^;tens kon nieih ver rondom been zien^ Queiec venoonde zig zeerduidelyk naar bet zuiden^ Tea ooflenzag men de fiJKpen op de St. Laurinei zeilen. Naar 't i^eflen lagen de boge ber- gen in de. welken zig deze bo(^tens^ verlieznb Al. bet land was be- boiiwd'of o» wdden gemaakte -Hief eti daar ng men .een klein bo&hje» dat'ern^vandeoodezwarebofKJKBWDSOveigebtevaL Deakkerswaren 'mereadeäs niet weit y dog odk: lamdyk veel met winen hsver, en op fomnüge plaatfen met erwten bezaid. Ander graan vtHid men bier niet. IMen zag fchone huizen en boerderyen, die egter tdlen van malkander af ~^ gefcbeidea Dsgen;. De woooboizeB waren gemeesiyk van zwarte kalk- leyen yGoogle Q ü E Ii B c. 1749- 157 leyen gebouwd e& van bmcen gewii. Verfcheiden beken fboomden van de hc^e bergen van bei «te terras op het andere naar beneden. Deze boogiens onder de beigen gelegen belïonden geheel en al uit zwarte kalUei, die in de opene lugt in fchyven fplyt. Boven op de zelve lag de aa^ ter dikte \sa ene halve tot drie elträ toe, welke aarde met kleine ftukken vair de lei vol was. £>e beken hadden zig gemeenlyk een diep bed ui^hold, en hare kanten bellonden merendeèb louter uit let. Nu en dan vond men in de dikker lagen enen donker gpauwen kalkfteen > die f aan Hukken gebroken zynde , gelyk als tlinkfteen rook. Men was thans bez^ voor 's Konings rekening alhier verfcheiden fche- Schepen pen te bouwen ; dog voor myn vertrek van Quebec kwam 'er bevel ge-gedm- ne nieuwen c^ ftapeï te tnengen « en alleen die, aftemaken welken men °ierd* begonnen had. De reden hiervan was dat men ondervonden had dat de fchepen van /imtrikoMftè eiken hout getimmerd in verre na zo lang niet goed blyven als die van Europifcb hout gebouwd zyn. By Que- hti waft wemig eiken hout, en de eikenbomen die dasr vallen zyn ge- Dieenlyk zo klein dat zy tot weinig deugen. Men laat om die recbn ket timmerhout uit £e oorden vaa Kanada halen die aan N'teww E»- tland grenzen. Alle de eiken in Noord Amerika hebben die e^enr _;hap, oax. boe meer noordelyk zy groeyen 27 des te beter tegens de verrottii^ belland zyn. Het hout wordt met vlotten langs de ftromen, die van de grenzen van Nieu-w Eiigtlaad komen, en die omftreeks van Loc St^ Purre in de St. Laureate. vUien, naar Quebte gebragt. Ook komt 'er enig hout uit het land niQchen Montreal en Fort St~ Frtderic, \}o^ dit hout wierd niet-vo<H- zo goed gehouden als het vwïge; ook noeft het van verder komen. Den ttfi. iixig. vertoonde men my ene groene aarde, die den Jtfrfr-Groenö auis de l» Galt^onniirt van boven uit Kanada gezonden was. Het aarde, waseen Gxm van klei, die flerit aaneen kleefde, en door en door de kleur had van kopet^roen. (*) Door gebed Kanada vindt men Kreeften m de beketi en aromen, [^,0^ TUI den zelven aard ab de onzen. De Franfebin houden 'er veel vam «lu Ook zeide men dat zy door de menigte die 'er van gevangen W(»dt zecc verminderd waren. Het gemene volk. hier te lande fcheen zeer arm te zyn. Zy hadden naar evenqes den koft. WeJiiig lieden van den lageren ftaxd bezitten eni< ge rykdonuned. Zy waren meeflen tyd te vreden als zy droog brood e» wattr kmden hebben. Het overige daczy vui levensmiddelen hadden , als Tlee£:h, vifth, eyeren, boenders, boter, kaas en diergelyken, beagten fy ia de Stad om t« veitopen. Van dat geld kofien zy klederen , bran* V 3 dewyn^ (*-X Waarfcbynlyk was dk uude bezwangerd, met.deel^ van kopereita.. S y Google ISS KANADA.. dewyn , en opPcMk voor ie vrouwen. Maar hoe mager zy het ook had* den waren zy dog altyd wel vergenoegd en vrolyk. Reis Op verzoek van den Gouverneur Generaal mi den MarjMts dt la C«- !ff"ft St ^'Jf"""'^' ^ ^ '^'^ ^'"g* Franfcbe Heren par^ gamaakt om de zo BaiU' ' 8^°^^^ zilver- of liever loodmyn by Bate St. Paul ce gaan berig- tigen. Ik aanvaarde deze gelegenheid om een groot deel van *t Land te zien met vermaak. Wy gangen dan des molens den 29. Ai^. met ene fchuit de St. Laurence af op reis. Db'o(^ was DU op handen, en ik zag overal het volk wakker op het land aan 't werk. De Weit en den Haver had men reeds oie week ge- leden begMmen te mayeti. Het gezigt voor Quebte op de Rivier was zeer fchoon. De Stad lag hoog, en men zag alle de gebouwen zeer wel. De fchepen leverden ene ftaye vertoning op. Het kruidmagazyn ftak boven alle de gebou- wen uit. Het land dat wy vooity voeren ftreelde het oog niet minder. De St. Laurence liep hier byna geheel van *t zuiden naar het noorden. Aan beide zyden vertoonde zig ruime bebouwde landeryen , d(^ meer aan de well dal aan de ooftzyde. De kanten der Rivier waren' hoog en fteil. Ene menigte van door dalen van malkander a^efchetdene heuveb, ol^e* ftrekte alÅers, die nu van het koom wit waren, -en voortreffelyke bos^ fcben, maakten het gedg^ aan betde zyden zeer aangenaam. Hierendaar zag men ene kerk van fteen flaan. Ook fmeet -zig nu en dan een beekje van de hoogte in den droom. Waar de beken enige kiï^ van water hadden waren *er molens op gebouwd. ■ Jsk Na anderhalve Fr. "myl ver geroeid re zyn kwamen wy aan Isle d'Or- ^b/^' ^"»J» "" eiland van omtrent zeven en ene halve Fr. mylen hmg, en twee breed. Het legt middeti in de St. Laurence. Het Eiland ishoog, de óevera eyn fleil , en bofcbryk. Op fommigp plaacfen waren zy eg^ Kr vry van hout en digt aan den oever bebouwd. Het Eiland is zelf wel bebouwd, en men Big niet anders dan fraye Aenen hmzen , grote ak- kers, weilanden, bollchen vui bomen die hun blad vallen latni, en eni- gs flenen kerken. 'Wy volgden den vreftelyken tak der Rivier, dewyl dit de kortfte w^ is. EÏezen tak fchartede men op een vierde van ene Fr. myl breedtt. Dc^ de fchepen durven dezen weg-niet nemen, ten dele van wegen de zandbanken die hier tKvens de ultftekken van het land le^en, ten dele wegens de ondiq>te, en ten dele van wegen de klippen en ftenCTi die onder water leggen, maar houden zig altyd aan cte otrflzyde des Ei- hmds. Het land bleef de zelve gedaante ^ voor de£en behouden. Op het vafte land bellonden de hoogtens overal uii de meermalen genoem- de zwarEQ kalkleyen. De huizen der Boeren waren meell overal van dien «nr. yGoogle Q U E D E c. 1749. 159 Äen fieen opgemetfeld, en van buiten gewit Hier en daar egter fton- clen huizen vao apdercn Heen. Ene ry vaa den hc^ beiden, die viclt- waards van de Rivier lag, en ag meeft van *t zuiden naar het noordon ftrekt, begon allengskens de Sf. Laurenee xa nadeien, zo dat zy, die by Quebtc wel twee mykn van de Rivier aflagen, negen i^r.oiylen ver- der byna vlak aan den oever kwamen. .Merendeels waren deze beigen met hout bewaflbn, dog op fommige plaatfoi waren de meeile bomen verbrand. Oinoïm zeven en ene falve Fr, rayl van ^thic 1^ aan de weflzyde der Rivier, boieden aan den oever, ene kenc, (fie St> An- ne genoemd wordt. Zodra de fcbepeo, die uit Frankryk of elders an- ders van daan komen , deze kerk in 't gezigt kiygen, Id&n zy hun ge- fchut tot een teken van vreugde dat zy nu niets meer op de St. Laa- renei ie dii^ien hebben, en nu het gevaar der menigvuldige zandbanken te boven zyo. Het water in de Rivier was overal bleek rood en troe bel, rcho(nmen het meer .dan zes vadem diep rekende. Een weinig beneden S$. Atmt viel aan de weftzyde der Rivier een ftroom m de- zelve, die La grande Rivièrt O genoemd wordt. Deze Rivier Ibxwra- de zo hevig dat het water byna tot in het midden van den tak der St* JLaurtwee tuUchen *t vafie land en het Eitaod zyoen loop behield. Omtrent ten twee uur na den middag b^on de vloed, ook hadden wy dm wind åak tegea» zo dat het ons oium^lyk was verder te ko- men, zo lang tot dat. het weer beg(»iteebben. Wy namen dan onzen in- trek op ene boerdery, toebehorende aan dePriellersvan^r^w, nevens ene fiaye kerk, St. Joatbim toegewyd. Wy hadden dezen d^agt /r. mylen afeetegd. Wy wwden zeer vriendeiyk ontvangen. Al het om- l^ende land is van den Koning aan het Seminarium oe Quebtc gefchonken {;eworden, dat het den boeren veriiuwdfaed^ Hier bevonden zig nu twee Prieilers, en verlUieiden jongelingen, welken zy in 't lezen en &hryven en in 't Laiyn onderwezen. Dezen worden meeft tot dengees- lelykea fland gefchikt. : Vlak over deze ^aats lag de nootdelykfte hoek nn de Isle d'OrUam. De tuinen te Montreal en te Qtubee zyn v<d van rode Aalbeflèn. Zy zyn oorfpronglykuit£sro^, dog tierden hier t^zonder wel. De boom- pjes waren vol van beOèn. Veel wilde wjngaarden ft) wielTen 'er in de bdlcheu. Odt had men ae door geheel Kanada in de turnen en by de zomerhuisjes ^lant. Deze zomemuisjes waren alleen van latcm gemaakt,, en werden van alle kanten door de zware bladeren der wyi^óiden bedekt, zo dat 'er de zon niet door kcm dringen , en zy des zomers zeer koel en aange- naam waien. De wind dwong ons dea nagc over te St. Jeacbim te C*) Dr fir«< Ä*of«r. (t) Fitit Labrwa&vulpitu^ yGoogle 1^0 KANADA. te vcrblyven. Den 30. eetteden wy onze ras tegens den w!nd op voort. By St, yoacbim bepnt de Rivier als de vloed hoog komt brak ts worden, en boe meer men naar beneden komt des te zouter wordt zy. Wy zagen hi 't eerft aan de weftryde der lUvier voor- trefit^yke landeryea, die egter zeer laag lagen, dc^ kort ^arop kwa- men de ho^ bergen tot aan het water. De oerer hield toen op uit kalkleyen tD beftaan, en veranderde m enen uit glindetlleen en kwarts vermengden kalkagdgen rotsfteen. (*J De dinfterfteenwaszwKrt, en de kwarts ten dele belder grauw. Deze Hoïïea waren zo wel on- det malkanderen vennei^d dat men ze met het oog kwalyk , d(^ mee hec werktuig in 't geheel niet vnn een fchddeti kon. De breedte der Rivier was byna drie Fr- mylen. Men toonde my hier en daar hoe bezwaarlyk de fchepen de regte doorvaarr vinden konden, welke nu aan dezen dan aan genen kant der Rivier lag. WV kr^n een zeer gevaarlyk (tak w^, ter lar^ van vyf Fr, mylen , dewyl de gantfcbe wefteroever der Rivier uit hoge en fteüe ber- gen behaat, zo dat indien ons een florm overvallen had wy nergens voet aan land zouden- hebben kunnen Ktten, ut^enomen dat op twee of drie plaatfen fmalle openingen in de bergen waren daar men desnoods de . fchuii zou hebben kunnen be^en, <bg dan moeft men in den llorm die nsuwtens juift weten te creSën, anders moeft men onfeilbaar op de klip- pen omkomen. Deze beiden waren of geheel kaal, of met zeer on- digt ftaande dennen bewaflèn. Op fomnrige plaatfen egter waren klo- ven , in de welken de bomen d^ op een ftonden en ook hoger (^fchoten. Dit vertoonde zig van verre als of 'er onder op de rots hagen geplant waren. Wat verder kwamen wy een kerkje voort^, om het wel- ke heen enige boerderyen lagen. De plaats werd Petite Rjvièrt ge- noemd, en de Ingezetenen lüeld men vot»* zeer arm, bet welk ook niee onwaarfchynlylt was. Zy hadden niet meer lands om te bebouwen dan - het geen tuflchen de Rivier en 't gebergte lag, het welk op zyn breedfl □iet boven de drie Ihaphaanfchoten bedroeg. Omtrent zevenden Fr. my- lee vui ^uabte werd bet water zo zout dat nlemont het drinken kon. Om deze reden hadden onK roeyers zig van enen ketel met frifch brcmwater voorzien. Eindelyk kwamen wy des avonds om vyf uur in Bai« St. Paaly waar wy ons verblyf by de Pri^lers namen, die daar een groot gebouw bezaten , "ea ons zeer veipligtend ontvliegen. Bih St. ^*^^ ^"^^ ^^^ " "" ^^ Kersfpel, agttien Fr. mylen van Quehee^ Faul. *a»H enen waeerboezem, even weinig van de Rivier af, gelegen. De grond is *er laag en vlak , van alle kanten door hc^e bei^ omringd , ä^enomen alleen op eae plaats aan den kam der Rivier. De boerdery- en C*^ Stuam mJM»e qmzojo eoiearUm. ^ y Google B A I E St. PAUL. 1749. i6t tn Ugeo ieder op zig zelve. De kerk is^ ene der eerflen di« hier te lande gebouwd werden , het geen ook geoo^ uit hare Oegte bouworde blykt. De muren beftonden m balken , ftaande over einde omtrent ene el van malkander, en op de balken rulhe het dak. TuQchen de balken had men de muren van zwarte kalklei oi^;etrokken. Het dak was plat. bl de kerit was eeo klein koor, en ene houten ItdtriAy. Zy had genei^ toren; maar daar was ene klok op het dak, hangende in de open lugc Het gehele land behoort den Gedlelykea. De Ingezetenen leven me- rendeels van den fautdbouw en het brandm van Teer , die te ^jubee ver- kofi wordt. Dewyl het knd laag en aan enen waterboezem gelegen is, zoudemen ligtelyk vermoeden dat de grond eertyds water geweell, en door.de flib- ben, welken kleine daar langs lopende beekjes, en by Itormig weder de Rivier zelve, aangevoerd hebben, voor^bragiwas. Een groot deel der gewaflèn die men hier vindt zyn ook zeeplanten, als de Saihoriüa^ ^ Glaux , het Pi/urn marttimum , en anderen. D<^ de Inwoonders verzekerden my allen dat zy onder *t gravea noit moQèl- of dndere fchel- pen gevonden hadden. Het zelve antwoord had ik ook reeds van ande* Ten, die noordiraards van ^mbte c^ de, lage gronden woonden, ^ kr^en, welken tietuigden noit iets anders dao verlcbeidene foorteu van «and en aarde gevonden te hebben. Het is zonderling, dat 'er byna «l^d een andere wind op de Bai dan ^ op de Rivier wait. Dit wordt van de hoge bergetj, waarmede de Bai rondom , uitgenomen aan den kant der Rivier , omgeven , is veroorzaakt. Als dan de wind vsn dien kant op de Bai komt , Ifaüt hy t^ns de beigeq wederom , en moet dus ene andere fbeek kiygen. Dus kan 'er c^ de Rivier of op hei vlakke veld een noorden, en hier een zuiden wind "Wayen. -Op den oever der Rivier zag ik ikie fooiten van zand leggen. Hec Zand. ene was een helder grof zand, dat uit hoddge kwartskorrds beftond, «1 op de (Iranden gemeen vl Het andere was een zeer lyn zwanomd, gelyk ik vooriieen in menigte op den oever van het Meer Cbamplaim gevcmden had, en door geheel KanatU tamelyk gemeai is. De zeil- men trekt byna alle deze korrels aan. Het derde was een granaaddeurig in»- gelyks zeerfyn zand, ontlhande, naar alle gedagten, uitdegranaatkleu- rige zandkorrels, welken men zeer overvloedig in alle de ftenm en ber- gen hieromAreeks vindt; het zy dan dat dit zand ontilaanls uit (leneti welken uit malkander gevallen of door het water a^flepen zyn , cf dat dit xand zelf aan deze {lenen bet bellaan g^ven heeft. Ik vond in 't vervolg van deze Reis dikwyis op de oevers van dit zwarte ca van dit granaatagcige zand; dog het meeft van hec zwarte. Den 31. Aug. zag men des mot^ens als enea^zwarai look van de IL Deel X ber- yGoogle r6a KANADA. bergen omho(^ ryzen; en delugtwaszovolvanMu^endatmenzigniet will te bogen. Vooral was dit gedierte Ullig in het hout. Zy vnrea wat kleinder als de Zwetdftbe Muggen. Dc^ by Fort St. jfea» heb ik Mu^n van het zelve focHt als de onzen gezien , zelfs een wetnig gro- ter, bfoa gelyk onze TipuU barttrum. Dezen waren meer dan l^oed- doHlig. Ik trooftte roy met de gedagtc dat haar tyd biaft voorby zyn zoude. - Na den middag voeren wy ^rder de St. Lërenti t£ naar de plaats- daar men zÜver oT looderts vinden zon. Wat beneden Baie St. Paul kwamen wy een uhflek lands voorby, dat geheel en al uit enen grauwen,, tamelyk digcen , en in beddingen teggenden kalkfleen beftond. Hy fcheen maar ene verfcheidefiheid vim de zwaru kalklei te mtxm. De lagen waren niet hoTiztmtaal , ihaar byna loodregt, neigende noordwaards naar beneden. Elke laag was ene halve- el of iec meer dik. De Heen dooi^ gebrdten zynde rook als ftiidtfteen. Wy hidden ons, ^lyk den voor- gaanden d^, aan de weftelyken oever, cUe uit niet anders dan fteile klip- pen befioiä De Rivier was nu maar drie Fr. mylen breed. Hieren- dur zag mén in de rotlèn Ibepen van enen fiieuwwitten , fyneo, loflèn en byna doorfchynenden Spaath. Op verfcheiden' plaatlèn lagen ftenen in de Rivier, zo groot als gehele hoizen, welken vocff enige jaren i,i de lenfê van de rc»fen waren afgerold. Men kan de plaats nc^ duidelyk rien wav zy voorheen gezeten hebben. Op vele {daatfm zag men Aal- kallen in de Rivier, diw^elyken wy reeds befchreven hebben. (♦^ f" M- Om den tyd te verkorrcn tekende ik enigewoordenvande^^wntiv/céc :b9 taal op, die ik van enen Vader Jtfuiet k^de , die zig lang onder de M- gonkins had c^igehouden. Zy noemen het water MukumaM^ het hoofd VSigóK^ bet licbaam ff^ihas, den voet Ukbita^ ene fchuitf^, een fchip NaHhati, het vuur Skutt y hoi Masiufu^ het water iV/pi, enen haas tnéhtii , enen marqEr ff^&aèifianis , enen eland Mufu (f) , een ren^r Jtltkku^ ene muis Mawituifis. Deze Jtfuitt meende grond te hebben om te geloven, dat, als enig AmtrikAaHfcb vo& zynen oor- Qn-ong aui de Tartaren fchuldig is, dat byzonderlyk nn opngte der '^/^Mjt;w plaats beeft, want hunne taal wordt overal ia Ntord Amerika ver C*) Zie BI. 115. (+) Het beroemde Moo/e-deer is niets anders dtn een Eland , want niemant kan ontkennen , dat Moofe-detr van Mufu of Mees afkomt , want de t7 op \ laatft van dit woortl fpreken de Al^onkins byna niet uit. voor dat de Iro- ^uutMft, of de f';^ Fiüten, zö raagtig wienlen als zy nu zyn , waren de Al- gtmkins het TOornaamne volk van Noord jifturiia, en hiuine taal was in ge- bnuk over liet grootHe eedeelte van dat laod. En, fchoon zy^ byna geheel donr de Inmoizm ui^roeid zyn, is nogthans hunne taal meer in gebruik in Ka- nada (un enige andere Amerikaanfcbt taal. F. yGoogle TERRE D*EBOULEMENT. 1749. 1^3 TCT ten wellen van Kanada ^ naar den kant van Tartéryen toe^EefpFo- keft. Deze taal wivdt als zeerwoordairykoi^^even,byvoorbedd,(an te zè^en ik ga 9p 't ys ^bniikt men een geheel ander woord dan om ie ze^en ik ga ef bet lan4, en ik ga of imif berg. Des avonds lat kwamen wy te Terre d'Mhulemtnt aan, dat twee Tem emwindg Fr. mylen van Quehet iS legt, en de laatfle plaats aan åe^^ixfde- weftzyde ~der St. Laurenct is die bebwuwd en van Fr9»feben be- "***"• woond wordt. Verder is het land zo vol bo^n, dat bet onbe- woonbaar is, dewyl 'er geen enkeld Ihik lands gevtmden wordt dac men zou kunnen bdrauwen. Een klein kerkje ftaat onder aan den oever. Hier wallen gene Walnootbomen nwer , van wat foort ook. By Bate St. Paul vond men nog twee of drie van die Walnootbo- ' men ^ de Engtlfcben Butter-mtt-trets noemen i dog z^ waren de «ligen welken men in den gehelen omtiek zio. Ook willen gene Eiken hier, of verder noordwaards, wailèn- Wett werd hier veel gczaid. De aarde is hier tamelyk vregt- Granen. baar, en geelt dikwyls vier- of zesentwintig voor een, dog gemaen- )yk tien of twaalf. Het htxxl was hier witter dan ik nc^ in Ka- nada gezien had. MbN zait ook ved /Afv^r» én hy neemt beter op dan de wein Ook worden hier ved Erwten geteeld. Zy vermenigvidd^en ag bet medl van alle granm. Daar 3^ voorbedden dat zy honderd vooc een gegeven hebben. Vogels zyn hier tuet veel ; en die bier des zomers zyn trekken Vogels. m den berHt weg. Des winters äet men hier niets dan Sniuwvo- gelst Patryzenj en Havens. Zelfs de Kraye» durven hier dsi win- ter niet afewagten. De Bnlkikker a tüer op vele plaatfen te vinden, gdyk ook ds f^niirvliegea. In pl^ van kaariTen brandt men Uer overal olie van Bruinvis* ' Tcheo in de lampen. By gebiek van deze olie gebruikt men mm van Robben. Hier. bevraid zig ene vrouw die digt by haar n^;enenvylt^Ac jaar en egter zwan^ was. Zy had federt egttien jaar de ftotiden niet gehai In *t jaar 1748. kreeg zy de kinderziekte; en nu was zy zwang^ en zeer dik. Zy was welvarende, en zeide dat zy het kind voelde* beween. Men Ivagt haar om de vreemdheid der zaak by den Heer Gaultbier,, die van ons gezel fcbap was. Den I. September des moigensomhalfagturenvenrokkenwyvanhier, de Rivier rog ver^ afvarende. Het land by Terre d'Ehoulement was X a hoog. yGoogle i«4 KANADA.., hm^, en Mlond uit heuvels van loutere aaide, welken alsin driec^vier vwdiepii^n boven malkander li^n, en allen bebouwd waren. Aaidbe- Deze oord leed veel fchade van de zware Aardbeving des jaars 166». "jgE^van de welke Pere CHAm^Evoix (*) fppeekt. Verfcheideo heuvels lui- 3* meïdên omver , en vele akkers die op de l^er heuvels lagen wierden vernield. Men vertoonde my en^ klefaie rilandges io de Rivier, welken by die gelegenheid ontflsw waren. Qv de heuvds lagen hierendaar ftirfcken van/^warte Kalklei. Wy had- -den ter zyde gedurende agt of meer Fr, mylcii zeer hc^ grauwe ber- gen gehad > belhande uit enen rot^leen y die uit oien purperen en waterkleurigen kwans , enen ligcgrauwen kalkfleen , en enen zwartea dimftoen; door malkander vmnengd, bell<mden. Zy kwamen mechun- ue voeten in de Rivier. Men kcmde op dezelven gene kalklei gewaar worden; dog nu b^on (Se zig wederom te laien vindai. Zwaluwen (f) vlogen *er in menigte herom. De Rivier wiecd hier vier Fr. mylen breed gefcbar. Ter zyde der Rwier zag men twefr Fr. mylen ver (Eergelyke- verbo- lgen van heuvelen gelyk by Terre J^EbtHlement. Dog wat verder Swamen 'er ho^ en verdriedge bergen io de jrfaacs. VERSCHEttiEN' groter en kleinder Beken ftornenzigvandefteifcoevers^ die fomtyds enige vademen hoc^, en nu uit rots^ dan uit aarde bcfton- den , in de Rivier y met ziUk een gedruïTch, af» éax. men het van veire ho- ren konde. Mineraal Ik ene dezer beken « die over enen kaOcftenigen berg Tiep , vcmd meik water, een mineraal water. Het fook vry ftetk naar zwavel , was zeer helder» en veranderde niet van kleur door de galappelen. Als men het in enen zuiveren zilveren beker giet, fchynt de bekep verguld te wezen , en 'er bleef ene karmozynagtige ftof op den bodem. Stenen enhoui in-ditwa.- Cer legende wei^len met een foort van (Tym overtrokken , die van boven ligt grauw en van onderen aan den fteen of bet bout gantfch ewait was. Deze flym beet niet flerk op de tong , ^ag fmaakte byna als <£e van tabak. De handen roken van deze f^ , als. men ze aantall- te , dm ganticben dag zo fte^ naar zwavel . ^ waren zj *ec meda befmeerd. Op de hoogte van de oppervlakrc van het water vond men veel kalk- ïeyen. Zy lagen"Tn bed(Kngen, niet horizontaal, maar naaft malkander^ een weinig naar 't weftzuidweden hellende. Elke laag was omtrent den of vyftrèn duim dik. Boven aan , daar de lugt 'er by kwam , waren zy fai kleine blaadg» gefchilferd, dog, van binnen d^ geQoten» Sommigen helden wat naar *t grauwe. Om ' (O Hifitin ie h AèwwBü Fttmce. T. IL p. 125» CtJ A'""» Hirundo. yGöogk CAP AUX OYES. 1749.' 165 - 0« den mkUagiBwwnen wy by Cap mx Oyts aan, wdke naam mis- Cap aux ichien oorfpronglyk is van dé wilde Ganzen , die de Franfiben daar of» «jet. luinne aaokomfl zulten hebben aangetroffen. Tegenswoordig zag men 'er niet enen vogel , behalven enen Raaf. Hier zouden wy & bewuite aderen van metaal onderzoeken. Oc^ het waren niet tnders dan fmalle ftrepen van enen fynen witten Spaath ^ wanrin enige weti%e korrels van looderts lagen. Cap aux OytJ werd van enigen twee- van. andeten vyf- tniwintig Fr. mylen van ^uebet gerekend. Ik zag met groot geooe- fn dac de meefte gewafièn die men hier vond de zelven zyn die ook ia weden voonkomen. Tot. ene proeve zal ik 'er enigen aftekenen. Het Zanckiet , of de ArUnde ttrenaria van Linnaus , wies bier veel in •i zand, en deed het vall leggen. Het Elymui artnarsus was ook overvloedig op de oevers. De Zvxei- ' Franfiben noemen deze twee fJanten Zeero^. (•) Deze pbmteD/cAepla»- waOai men^vuld% op de kullen van Hewftundiand en van JVow-rf^sw-ten. rika. De plaatfen daar bet ffaut zien 'er van vetre uit als koomkmden. £n dit kan tot ene verklaring dienen van het geen m de oude Noord- fcbe Gefcbiedbo^ken van Finland det geda gezegd wordt, dat daar na- roelyk de Weit van zelve groeit, (t) Het Zeeweeghree of de Plantago maritima kwvn hierookveefvoor. De Franfiben eten (^ zee de bladeren van dtt gewas in foep of als Tala- de. Het kan ook als Zeevenkei (5) ingemaakt worden.. De Arbntut uva urji van Linn*us waft hier in overvloed. De ff^il- deny de Franfiben^ de Engelfiben^ en de Hollanders noemen het Sa- gakbemi. Men mengde de bladeren 'er van met de abak. De Myrica Gale , in Zweden Porfi genaamd, was bier ook overvloe- ååg. De Franfiben noemen bet Laitrier, ook wel Pnvrier. Men (loet de bladeren in de foep , om 'er enen goeden fmaak aan té geven. 