VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
of aangebooren Ziekten geheel, of ten deele, ontkennen ; doch ‚ naar myn inzien, 20 veele daaden (recken, zyn woorden noodig. leder ziet althans uit de voorgaare voorbeelden ‚ dat deéeze uitwendige waaordes niet door gen ingebeeld Smetvogt, maar door een еїрепаагїїр vaat» ftel of de vaste deelen wan den Vader of de Moeder, de kinderen , wezenlyk kan en word voortgeplant, п daar uitwendige tekenen en gelykenisfen van aange- igt, oogen, hairen, enz, van zeer veel kinderen met де van één hunner Ouderen dikwyls zo volmaakt overs genftemmen , wat zou ons dan verhinderen te mogen еп, dat deeze uitwendige overeenftemming by de inwendige len , vaaten , klieren , ерх. mede geen plaats zou hebben konnen? Еп, bygevolg, dat de (terk- зе, zwakte, ziekten, gebreken , enz, der kinderen, ја ook zelf hunne Zielshoedanigheden , daar van meerene deels kunnen afhangen ; kundige Huialieden neemen het zelve by kun Vee waar, en teelen het zwakke, gebreke kige of onhandelbaare , niet voort: het zelfde doet men by het Pluimgedierte ; °t witfte Vee fchynt meestal het zwakfte. Indien deeze myne vermoedens, gelyk ik, met reden, meen eenigzins gegrond zyn, naamlyk ; dat de kinderen, zo wel in het fel hunner ingewanden, als in uitwen- dige wezenstrekken en bedryven , met dat van één huun» per Ouderen, zo dikwyls overeenkomen ; dan meen ik , dat men de Erf- of aangebooren Ziekten niet zo zeer in de vloeibaare vogten, gelyk ik denk dat te veel gefchied ; maar іп de vaste deelen, vooral de Lymphatigue vraten , zoeken еп vinden moet; fchoon het waar en zeer natuute lyk is, dat de gebrekkige hoedanigheid der vasten Be 6e OVER DE KRF-ZIEKTEN. 499 klieren, de vogten een gebrekkige hoedanigheid doet aan- neemen , waarby een vernuftig Artz dient te роо еп Diet zo zeer om de Vogten ге. verbeteren als wel de Vaa ten te verfterken, of liever beide tevens te bewerken, Eene oplettenheid, zints veele jaaren aangewend, deed my dikwyls by Scrofuleufe Ziekten, Hair-daauwworm , Kliergezwellen , Enz. myne oogen van de kinderen naar derzelver Ouderen flaan, en de meest naar de kinderen gelykende vraagen: of zy in hunne jeugd, of ook als nog met foortgelyke kwaalen niet waren aangedaan geweest} en ik heb my maar weinig daarin bedroogen, — Licht. blaauwe , groote, verwydde oogen , zweerende oogleden , enz. ja, kleiner dingen, leeren dikwyls iets groots | ‘Hier vóór heb ik gezegd, dat een mankgaande Moeder zeven kinderen voortbragt, waar van jet vyf mankgaan. —— Een oud Heer, die geweldig uit de keel ftonk, еп, zints meer dan dertig jaaren, zeer veel (tinkende Etter uite hoestte, teelde, geduurende deeze omftandigheid , (onder meer andere) drie Zoons en vier Dogters ‚ van welke de zes jongften, allen ruim dertig jaaten oud, aan de Longe teering geftorven туй; deeze waren mooije, bloozende, menífchen , die veelal eene zwakke Long hebben: de oude Пе Dogter, die naar de Moeder gelykt , en minder fraai {chynt, is thans meer dan zestig jaaren oud, —— Meer gevallen ‚ die even zo Ќегк zyn, gaa ik, om kort te zyn, уоогоу, = | Sommige merken de Scrofulziekte en de Teering aan als twee befmettelyke Ziekten, die, van het eene lichaam jn een ander, vry en gegond, lichaam zouden kunnen overgaan, Ik ftaa geenzins in dat gevoelen, gelyk ik, in myne Genges- en Heelkundige Waarneemingen , Artikel 16, bladz. 31, van den tweeden druk , beweerd heb ; en hier niet behoeft herhaald te worden. Het zyn echter twee Ziekten, die maar al te veel gepaard gaan; en ik merk de Tubercula en Vomice, іп de Long, als Scroful - gezwel- len aan; en meen dat veele zogenaamde Smet- en aange- booren Ziekten niet genoeg, en naar behooren , onderfchei-. den worden, —— Op het verdwynen en verminderen van Scroful- of Klierziekten, volgt, zomwyl, de Teering; en op het verfchynen en verzweeren der eerfte , word de Jaatfte, niet zelden, aanmerkelyk verzagt, ja, in (сһуп, géneezens beide vloeijen ook uit onze eigen natuur voort; Smetziekten niet, maar worden door, iet vreemds, uit het eene lichaam in een ander, voortgeplant; en in dit П ope geo - AANMERRINGEN zigt, еп in eenen algemeenen zin, kan men Smetzieke Kä к erflyk, maar toch geenzins aangebooren , noe- теп. — Wanneer ik dan с woord erfiyk gebruik, ver- Jang ik het in den laatften zin gebruikt te hebben. ~ f het bovengemelde Stukje meen ik , uit onze Hospi- taal-practyk , maar ge beweezen te hebben, dat de vuile uitwaasfeming van Teeringzieke Lyders andere ge- zonde menfchen wel degelyk konnen ziek: maaken , maar gven daar door de Teering zelf niet, gelyk men waant, voortbrengt. De vuile uitwaasfeming van alle andere meene Ziekten maaken, insgelyks, veele gezonde men- hen ziek, maar worden even daarom geenzins Smet- ziekten genaamd: —— Smetziekten ontítaan ras; Zrfziek зеп langzaam, en dikwyls niet dan na veele baren, | De beroemde VAN SWIETEN geeft echter, onder meer deren, Uit C. BENEDICTUS, een wonderbaar voorbeeld van beffnetting eener Teeringzieke Vrouw op (*); cen voorbeeld , het welk QUARIN , еп misfchien meer ап. dere, aanhaalt, om er den befmettenden aart der Tee- ringziekten door te bewyzen,en toch naauwlyks by veelen zal geloofd worden: Hy zegt: — Eene aan de Teering flervende Vrouw de laatfte kusfen op de kin van haaren man gedrukt hebbende, is die plaats naderhand kaal ge. bleeven , fohoon de gan/che omtrek met een digte baard bedekt was: — Dit voorbeeld ‘bewyst te veel, en, by- gevolg. niets ; althans, "er word niet gezegd, dat de man e Teering kreeg. — Ik meen dat een groot deel Teeringziekten , fchoon niet alle, aangebooren, erf- lyk, maar geenzins befmettelyk , zyn. "Kr is meermaalen eene Vraag geopperd, die іп de practyk van eenig belang fchynt, en eenige opheldering verdient: Меп vraagt: —— Hoe bet mooglyk zy, dat aangebooren Ziekten, Graveel, Steen, Podagra, enz. fom- wylen eerst 30, 40, Enz. jaaren па de geboorte zig ver- toonen? Maar gefteld, dat de juiste werkwys daar vaa niet verklaarbaar was, (en hoe veel duisters is "er niet?) kan men even toch de menigvuldige voorbeelden еп uit- komften daar van niet loochenen. Eenige, doch uiet alle, kinderen uit een Melaatíchen Vader of Moeder ge- teeld , worden dikwyls naar de getrouwe Waarneemin- gen (°) Tom, IV. p. 72. OVER ВЕ ERF-ZIEKTEN. Sor gen van SCHILLING de en veele anderen, niet, dan eerst naar veele jaaren, Melaarsch; en dat ook deeze Ziekte mede aangeboeren , nzins befmettelyk , zy , heeft de hooggeleerde en doorfchrandere ABD. VELINGIUS (t) zo volkomen betoogd , dat ‘er geen fchyn van tegenipraak by my meer overblyft. — Maar meer ter zaak (}). By jonge kinderen zyn de Nieren veelal in byzondere ftukjes, of lobbetjes, verdeeld , die , vervolgens, zig verece nigen еп één geheel maaken. By beiaarde menfchen, die van den Steen gefneeden en geltorven zyn, vindt men, niet zelden, wederom die zelfde verdeeling in de Nies. теп, die, waarfchynlyk , voorheen een geheel gemaakt h ; deeze verdeeling fchynt by zommige hoogbee aarde menfchen geheel niet, һу anderen al, min-of meer, vroeg of laat, plaats te hebben, en brengt, mis{chien „ in het affcheiden der pis in de Nieren, eenige verandering of oorzaak van Graveel of Steen aan. En offchoon ook dit geheel ongegrond ware, zo leert althans de droevige ervaring maar al te veel , dat juist kinderen, en bejaarde mannen „ het. meest van den Steen en Graveel gekweld worden, == Zou deeze, of een andere loorigelyke, byzondere, gefteldheid der Nieren, Vaaten en Klieren „ niet even zo wel van de anderen kunnen worden over- ge- ScriLLiNG de Lepra. ` P Ф, Үвцмотов ‚ Mengelfchriften, Zerffe, maar vooral °t Twee ‚ Deel. - (}) Volgens de Mofasfche Ceremonieele Wet, was iemand, die een Melaatfchen, of ook eenig tuig waar ор hy gezeeten had, aanraakte, onrein; maar deeie werifche voor- of zinnebeeldige onreinheid, die van een hoogere betekenis was, beftond geen- zins daar in , dat de aenraaker. mede melaarsch wierd. Die een doode , enz. aanraakte, was mede weffisch, maar nier lckaamiyk, onrein. En het geen zommigen van de befmetting der Melaatfchen in Syriën , Paleftina en van Zuid- Amerika, blyven zeggen, rust op het zelfde losfe gron@beginfel, *c welk wy van de befmetting van onze Europeefche Klier. Teering, voeden. DON ULLOA-zegt, dat de Melaatfchen te Karthagena met elkander trouwen, ев dat daardoor die Ziekte fteeds wermeerderd en onderhouden word, —— Dus niet door uit- wendige Befinetting , maar door Voortteeling. HIPPOCRATES felt dit mede van de Elephantiafis. —= Bedrieg ik my niet, men {preekt thans al te veel, zonder grond, van Swer- ziekten, en byna nooit, nog naar vereisch, van aangsbeoren | Ziekten : hier van daan „ee MAAK oe е, дов aándienktnedn Erfd als de overeenkomende blaauwe , bruine oogen 4 ріќе, ftompe neus? enz. Dit zo zynde, dan erven de kinderen van de Ouderen geenzins een ftoflyke oorzaak van Steen, Graveel of Podagra , neen; maar een eigenaartig vaat- en kliergeftel , ° welk hen door tyd, jaaren en ver- andering, daar voor byzonder vatbaar maakt. — Ik vertrouw dan, dat de 20 dikwyls overeenftemmende we- genstrekken van de kinderen, met de een of de andere hunner Ouderen , de fterk(te ontkenners van Etf- Zieke ten niet zullen durven of kunnen loochenen. fme:tende Venus -Ziekte , gezien hebbe (*). —— Ik heb : ` meere (*) Aanmerkingen op van 'swinTen!s Legerziekten, == Genees: en оуёа Юй БАЙЧЕТРЕТЕН. 50$ ineermanlen Venuazieke Mannen en Vrouwe ; met hes vige nagtpynen, heengezwelden; openbaare huidzweerer, als of ze van de m gekaauwd waren, gezien; die; fraande deeze toevallen ,: volmaakt gezonde kinderen teel- den, die ook aldus den huwbaaren Gaar bereikten. "Er is my geen: Smetziekte bekend , die zo gemeen is дап. het Schurft; em de fchurftfte Moeders heb ik de zuiverfte kinderen zien voortbrengen, die niet, dan door de uit- wendige befinerting , ras mede ftherftig wierden, De beroemdfte Schryvers over de Venusziekte , RUNTER, GIRTANNER, enz. ftellen en bewyzen ’t ten deele, dat dit fmet geenzins in het Bied; de melk, het zaad , het еа, of in het. zweet, plaats hebbe, maar alleen іп de ymphatique deelen, — GHTANNER, die waant veele Venerifche kinderen, in Frankryk , gezien te hebben, en. ‘er zulke tekenen en toevallen van opgech als ik zelf 'mecrmaalen by kinderen, die деепдїпз Venerisch earen, heb waargenomen, zegt echter dat zy in den fchoot der Moeder geenzins befmet worden ‚' maar àlleen їп den doortogt by hunne geboorte; en ook dit kan, naar myn inzien, geen plaats altoos -hebben , ten zy ?ег op dien tyd, en in dien doortogt, ontveliag,-etterende Zweerer, enz. voorhanden 2ув; waarvan de: Smetftof іп de ребрепде,. tedere, huid des kinds kan ‘indringen. Dan het is hier de plaats niet, daarvan iets-meer. te reppen ; dienende dit alleen om te betoogen, dat de: Venusziekte géen Erf- of aangebooren Ziekte, maar een Smetziekte, ‚ en dat de Gerbe in de Vaste deelen „en de Iaatfte in de Vogten, plaats kebbe. , ' ER De Heeren CAMPER , BLUMENBACH en anderen ; meenen, in de beenderen des hooff- van. ben alle bekende “а: ёр, zulk een wezeniyk еп kenbaar verfchit bemerkt te , i e> | "bebe en Herikun Waarneomingen.. Аййй! 27, Bladz, dr. tweede Drakar de breeder betoogd: word, d т, ' . Zo min als ik Kinderen met Venusziekte. heb gezien ,' even хо min heb ik de waare Kanker deng by ontmoet; en nogthans fpseeken Mannen van naam van beide Ziekten , зз by kinde. теп zeer gemeen. Іосив(сһеп ben ik, доог. klasre biyken , overtuigd , dat Scrofulgebreken, maar al te veel voor. Venus of Кайкег. zwéeren worden aangezien en behandeld, —— Zints 3 jaaren, heb ік 23 Vrouwen met beflooten of о Kanker in de boston: gezign, waar van. ‘ег 9 in de linke, en 4 in de теде, Dots waren. 't Waarom! weet ik niet. 604 AANMERKINGEN. ) hebben, dst ‘er de leevende voorwerpen san zouden kune pen worden gekend en ордег(сһеійеп.. Ontwyfelbaar zal dit in de overige vaste lichaamsdeelen mede plaats heb- ben. Hier van daan dan ook zo veel vreemde , verfchik lende, ziekten en gebreken, die, van ° Land , Lucht en 7: Voedfel, afhangen, еп wezenlyk aangebooren zyn. Ara _ bië , Syrië , Palestina, zyn van ouds , als Geboorte - lan- den van de Melaatschheid , bekend. En het (chent my toe „ dat die ziekte, eerst па den zogenaamden Heiligen Oorlog , van daar, in E overgebragt , van tyd tot tyd verzagt, en in onze zo bekende Klierziekte veranderd zy. Althans in °t warmst gedeelte van Europa, Italie , Spanje, Frankryk , enz. {chynt zy het meest en het langst, maar minder iu Zweeden, geheerscht te hebben. =. Van de bekende Engelfche Ziekte (Rachitis) der kinderen, die па. het verdervelyk misbruik van warme Thee en Koffy- drank ontítaan , еп dat nog geen 200 Jaren oud is, behoef ik niet te bewyzen , dat ze van de Ouderen op de kin- deren word voortgeplant , en zig, in TC tweede of derde jaar, ’t eerst vertoont. М. TULP zegt: (*) Een verzworen Kanker en ontfloken oogen zyn befmettelyk. — Dat de Kanker een Smetziekte zou zyn; word van eenigen geloofd ; maar, zo ik meen, zonder grond : dat zy een aangebooren Ziekte zou туп, gelyk anderen willen , is mede vry duister. ° Is wel waar, men hoort verhaalen, dat verfcheide тепісһев, іп dezelfde familie , van de Kanker zouden gefneden туп; maar. naardien onder zes, of meer , van deeze zogenaam- de Kanker-Lyders, ’er vermoedelyk geen één geweest zy, die dit kwaad waaslyk gehad hebbe; zo blykt, dat men op al zulke teek niet vertrouwen тое. — „Onder de uitwendige aan ец zyn "e, als emone деп, Horlvoeten , enz. La door de veel vermogende Heel- konst, kunnen verbeterd, of geheel weg genomen worden (gelyk boven gezegd is); maar, wie Кап dit by inwendige wanordes, en wel met geneesmiddelen, doen? Men ziet daaglyks, onder meer anderen ‚ dat kinderen , uit een geelen Lever-zieken Vader of Moeder geteeld, ondanks alle hulpmid. delen, vroeg of laat, mede in dezelfde omftandigheid komen. n, nadien er veele Smetziekten d gelyks geneezen wor- den , en men dit, helaas ! van de Kanker , en van veele aan. C°) Семей, Vermaaningen, Anik, X. Ы, 503. ` ч -OVER DE RaF-LTEKTËN. 503 kâhgebooren: Ziekten niet zeggen kan: zo fehynt het, dat de Kanker, veelëer tot deaangebooren ‚ dan Smetziekten ; gou behooren , die echter niet, dan eerst na veele јааә геп, te voorfchyn komt. —— Ik heb kinderen uit Scire rheufe, ја openbaare, vrouwe Kankerborften ‚ met aandoes ning, zien zoogen, en met blydfchap beleefd ‚ dat zy, in haare jeugd , met het zelfde kwaad , niet zyn aangedaan eworden. —— Zo lang als ’er onhelpelyke gebreken іт de Godgeleerdheid, en onöplosbaare gevalten in de Rechtss geleerdheid, zullen zyn, zullen er ook ongenees= en onver- laarbaare Ziektèn , in de Geneeskunst, plaats hebben: Dat de Kinderpokken een Smetziekte gyn, die niet uit onze natuur voortkomt, із zeker ; maar het fchynt my eenigzins twyfelagtig , of ту, in zommige lichaamen, ` niet eenige verandering in de vaste deelen, en een geäart- heid nalaat, die naar iets aangeboorens fchynt te gely- Кеп; althans wy zien zomwyl , dat twee fterk gepokt heba bende Ouderen kinderen voortbrengen, die mede vry fterk in die Ziekte deelen, en omgekeerd: En zo, by voor- beeld, de Vader zwaar, en de Moeder ligt, gepokt heeft 3 dan (Зап die kinderen , die het meest in ‘wezenstrekken met één der Ouderen overeenkomen, daar mede veelal gè- lyk; en dit heeft beide by Jongens of Meisjes plaats. = Inënters, die dit niet weeten, bedriegen zig zomwylen id hun voorzeggen, (сһооп toeh de Inënting altoos te vet- kiezen zy» Verfcheiden beroemde Mannen hebben , met iever,- ge- poogd te bewyzen, hoedanig de Bevrugting en Vorming y Мепїсһеп en Dieren plaats hebbe ; en daarover z een menigte zeer veríchillende fyfthemata , die, als nog s niets afdoen 3 —— еп, miettegenftaande deeze gisfende ontwerpen , - hebben anderen evenwel gepoogd te be- toogen , hoedanig uit- of inwendige Warlfchapenheden 4 aangeboorén Ziekten en Gebreken, -zouden konnen, wor- den te weeg gebragt. Меп heeft daartoe de Semina van beide Sexen, het Germen, de Kiem, enz. te hulp ger, п; en getragt te toonen , waarom het eene kind ееп fongen, het andere ееп Meisje, маз: ——— waarom de - eene naar den Vader, en de andere naar de Moeder, ges leek, enz. · Dan hoe zeer ik їп dit Stukje ook gepoogd heb, my, voor alle menfchen , kort en klaar uit te drukken, en het verhandelde met de noodige bewyzen te verfterken, geloof Ж toch, dat ’er nog veel duisters overblyft ; en niet te min, met gerustheid , er de volgende Сепееѕкшијіре Ge- volgen uit te mogen afleiden : Dat . ujt- of inwendige aangebooren wagordes еп wanfchapenheden , enz. geenzins afhangen van fchrik- ken, ontroeringen , of van fterke inbeeldingen van de Moeder ор de Vrugt; maar van verborgen Natuure en Werktuigkundige oorzaaken ; waarvan de wyze hoe ! onbekend is. — SALOMON zegt: — Wy westen den weg des Winds niet, nog hoedanig de been- deren zyn in den buik van eene zwangere Vrouwe: . _ én veel wysheid is veel verdriet, IL Dat de aangebooren uitwendige kwaalen aan druk- kende oorzaaken ор, of in, de Baarmoeder moeten worden toegefchreeven, еп aanftonds by de Geboorte der kinderen zigtbaar zyn. - ШІ. Dat inwendige aangebooren gebreken dikwyls in de tedere jeugd verfchynen; anderen zig eerst naar vee- le jaaren ontwikkelen. TV. Dat gemeene Erf-Ziekten, die іп de eerfte jeugd dikwyls vry erg zyn, tegen de huwbaarheid veelal veranderen , verminderen, ja geheel, en in fchyn, gedeezen; maar іп den ouderdom niet zelden, doch onder een verfchillende gedaante, weêrom komen. - У. Dat aangebooren Ziekten van Smetziekten vooral bee hooren onderfcheiden, en daarmede niet verward, te worden, wyl de eerften, als Klierteering , Steen, Graveel, Podagra , Melaatschheid , enz. nooit befmet« telyk zyn; еп de laatften, immers zo veel ik weet, piet aangebooren worden. VI. Dat alle Smetziekten „ Pest, Kinderpokken , Schurft, …__Dollenhonds-Beet, Venus-ziekten, enz, binnen eeni» е dagen, weeken, of ten langften na weinige maan- 0, zig doorgaans vertoonen. VIL Dat zeer waarfchynlyk tegen Smet-ziekten zekere ` hulpmiddelen kunnen en zullen gevonden worden, ‚zo als reeds tegen de Venus-ziekte, en hot Schurft, blykbaar 15. . ҮШ. WM OVER DE. PAP-ZIEKERN. . '' 505 Det, zints alle tyden, veele Geneeskundige Ири (zonder den grond der kwaal te kennen) fteeds vrug= teloos gepoogd hebbes; em пов рэореп, om gange, «booten inwendige gebreken in ` de ` vaste deelen. door Geneesmiddelen te herfcheppeu., of althans te verbeteren; maar wie van hen. heeft, daar door, van een aangebooren er aangezigt, ooit een fraaijer gemaakt? —— Verfchil is hier niet. Dat men, bygevolg, by aangebooren inwendige Erf-ziekten, zung Lyders' niet үсе! belooven moet ; want, fchoon men hunne Ziekte, om het toevallig bederf: of ontaatting іп de vogten, zomwylen, ja dikwyls „ zeer verzagten, en, in fchyn , geneezen ‚ kan , zo blyft er toch meest altoos een ongenees= ‚ baare wanorde , in °t werktuigiyk vaate en iergee йе], aver. “Dat de Venus- ziekte (ten zy ik zeer. dwaale) geen | aangebooren , maar een onzuivere , Smet-ziekte- zy, die nog heden, aven als vóór Зоо Jaren, als een Deet, die: het menschdom vernielt, word aangemerkt; ‘en met middelen, wreeder dan de Ziekte zelf, Ьеһап< deld, Maar dat ik іп myn leeftyd, die ras уу faae геп word, et maar één, met defperaate zweeren in: de kee) „ die het flikken belette , heb zien. flerven ; en de overigen gemakkelyker dan een derdéndaag- {сһа Koons, in den Winter, zien geneezen, zoi. hier by, met weinige woorden, meer еп fterkser Gereeskupsige Gevolgen konnen voegen. maat, vrees ас ze miefchiem, ір: де Eeuw, waar in. wy zyn, van weie nig waardy. zulikn worden aangemerkt. - Te KEB/RQGENBOSCH , den 20 Augustus , 4 D 1793: | | Мт е еле, 4 zoë STAAT DER MNAFUURK. WEETENSCHAPPEN RRIEF; OVER DEN STAAT DER NATUURKUNDIGE WEES TENSCHAPPEN ТЕ ROME , ZINTS TWEE EEUWEN; ` EN HYZONDERHEDEN , OVER DE VRROORDEE- LING VAN GALILEO, Door den Abbé TESIA aan den Heet DE LA LANDE. зо Apr 17904 . Journal des Savans, L Т heb de eer, Men Heer! u toe te fchikken het Vertoog van деп Abbé CALANDRELLI , Hoog- leeraar іп de Wiskunde in het Romemsch Cotlegie ; uitgegeeven , over den Ele&rikaalen Afieider, door hem , op last van den Paus, op het Paleis van Mont-Quirinal te Rome geplaatst. ’t Zelve leezende, zult gy terftond леп, dat "er niets, van °t geen de Theorie der Rle&riciteit be- treft, of van de voorzorgen noodig by het daar (tellen van dergelyke Werktuigen op een Gebouw, ’t geen шеп voor den Blixem wil beveiligen , overgeflaagen, is door dien geleerden en arbeidzaamen Man. Ik twyfel ook niet of gy zult "er genoegen in neemen, en аже goed- keuring zal my een nieuw bewys opleveren tegen de zoe danigen, die gelooven en anderen willen doen gelooven , dat de Natuurkundige Weetenfchappen te Коме geheel verwaarloosd en vervolgd worden. ie De Veroordeelifg van GALILROy waarvan de omftandiglreden vergroot zyn 4 en het о verzwaard heeft, is het onophoudelyk зап 005 gedaan verwyt, hoewel dezelve reeds zeer veel baren geleden 1$ (te weeten in ’t jaar MDCXXXIII). Ik kan u niet zeggen, hoe veel maalen, zints ik te Pa- rys my onthoude, deeze Veroordeeling heb hooren by- brengen » tot een uitmaakend bewys van de onkunde des Hofs van Rome, en den haat van ° zelve tegen de Geleerden. Staa my toe , myn Heer! dat ik, te deezer gelegenheid, шу eenigzins breeder uitlaat over een Stuk, t welk myn Vaderland zo zeer tot oneere geduid wordt. Ik zal bekende еп onbefwiste zaaken ophaalen, die ge- noegzaam zullen weezen om veelen uit den dut te hele pen. Uwe zugt voor de Starrekunde , еп de byzondere yver , welke gy betoond hebt voor de eer van den grooten GALILEO , verzekert my, by voorraad, dat gy, niet zon TE ROME 609 der deelmeeming, eenige ophelderinge zult ontvangen over een gedeelte zyner Geichiedeniste. П. De eerfte Academie, die zich voorgefteld heeft de Natuurkunde en de Natuurlyke Historie te vernieuwen en te volmaaken , en die, met een edele fierheid , af- ftand doende van de Droomeryen der Scholastieken in de voortzetting dier Weetenfchappen, niets aangewend heeft dan Waarneeming en Proefondervinding , is de Acade- mie der doen te Rome, geftigt door FREDERIC CESI, in den jaare СШ. MARTIN Soest, een Duitsch Geleer- де, hadt alle de berigten, de Gefchiedenis dier Academie betreffende , verzameld; doch һу ftierf eer hy zyn arbeid volbragt hadt. LeianiTe kreeg dit Handíchrift , en fchonk het vervalgens in de Boekery des Prinfen van WOLFENBUTTEL , waar het nog voorhanden is. JRAN BIANCHI, Of JANUS PLANCUS, ееп bekwaam Natuurkun-- dige van Rimini, en bekend door de ontdekking der Sm- monshoornen іп de Adriatifche Zee, zich een aflchrift daag, " van verfchaft hebbende, voegde zyne eigene opgedaane kundíchappen by die van косек, en vormde, uit deeze bouwftoffen , een ftuk ; getyteld; Notitia Lynceorum, gee druke aan het hoofd der tweede Uitgave van het Phyto- bafgnon van FABIUS COLONNA , te Florence іп °t jaar MDCCXLIV gedrukt, ° Is uit dit Vertoog, dat men zich een recht denkbeeld kan leeren vormen van ’t geen de Natuurkunde en de Natuuriyke Historie, aan de Асайе- mie der Lyncei, heeft dank te weeten. Ik zal my vere genoegen met hier de Naamen en de Werken van eenige der uitfteekendfte Leden op te haalen, FREDERIC CESI, Grondvester dier Academie, is de Schryver der geleerde Verhandelingen, getyteld: De Caslo , de Mezallophytis, de Prodigiis, Apiarium , Tabula Phytos fophice. Hy is het, die, ‘met een (toute hand, de vaste Spheeren , waarmede het Stelzel van PTaLEMEUS den Hemel bezwaard hadt, aan ftukken brak. Hy is ’t, die zich ’t eerst bediende van het Microscoop, am de Zaaden der Planten te bezien, terwyl FRANCOIS STELLUTI, Zyn Medebroeder , de eerfte was om zich van dit Werktuig - te bedienen tot het wgarneemen der Infeten, Ну st, die den naam van Telescoop en Microscoop gaf aan de Werktuigen , welke hy geleerd hadt met eigen hand te vervaardigen (*). Hy is 't, die aan ’t hoofd zyner Аса ‘ Ge a (°) Over alles wat de Telescoopen en Місгозсоорер, der- Mm 3 14, sio STAAT DER NATUURK. WEETENSCHAPPEN demisten arbeidde , om in °t licht te geeven, en те vérrykon , het groote Werk van ANT, HERNANDES „ееп Spanjaard , over de Natuurlyke Historie wan Mexico. De dood verhinderde hem een groot Werk uit te Gecgen, °t welk ven ligt, onder den Tytel: Theatrum Natura. u vw BAPTISTE PORTA was беп Lynceo, ен de geheele ereld weet wat de Natuurkunde in ’t algemeen „en de Gee sigtkunde:inzonderheid , aan hem verfchaldigd is. Hy bee sigde eerst de middelen om de lugt te verdi › En vondt het Windsoer uit, ’ geen binnen eenige pre gemeen werd іп Italie. =—— JEAN FABRI i$ de еегіїе geweest om het toen algemeen aangenomen gevoelen, wegens de veoste brenging der Dieren uit verrotting, te befbryden , en һу ing in dit Stuk REDI en MALPIGHI voor, die aan deeze beer деп laatften flag toebragten. —— Zo is FABIUS ОО” LONNA de Voorganger geweest van TOURNEFORT , die zelve erkend heeft, dat zyn Plantkundig Stelzel reeds uitgevonden en voorgefteid was door dien geleerden Leg vto, en door AND. CESALPINI. Fang gaf den naam van Petales aan de Bladen der Bloemen, een naam welken zy behouden hebbens hy is de eerfte, die bewees , dat de opgedolve Beenderen en Schulpen, in gebergten zeer wyd van Zee gelegen. overblyfzels van Dieren, еп geene fpee- lingen der Natuur, waren, gelyk men tot dien tyd gee оо йе. — Maar het zou te lang vallen de beroemde Mannen. op te noemen, die, door hunnen arbeid en onta - = gelver uitvinding , gebruik en uitwerkzels betreft, kan men de Magia Univerfalis van den Jefuit с. зсиотт naazien, Tom. L Liv, го. Waar by RUSTACHE DIWINI noemt, die, ten zynen tyde, te Rome zulke heerlyke Inftrumenten van die (oort vervaardig- de, даг hy niet voldoen kon зап de beftellingen, bem van allerwegen gedaan; die de Glazen, door KIRCHER gezonden aan den Keizer FERDINAND DEN 111, groot Minnaar van de Proefon- dervindelyke Wysbegeerte , Пеер. Dewyl ik van ѕснотт fpreek, die 20 veele verdientten heeft in de Natourkunde, en zich langen tyd te Rome onthieldt, waar hy сеп naauwften verbonden was aan zyn Broeder Vader kKircuen, wil ik miet gasleaten hier aan te duiden, de Notice des Ouvrages de зспстт , te Parys in rier 1785, іп буо. uitgegeeven door den Abbé MERCIER , Abbé de 57. Leger de Soisfons , ancient Bibltothecaire de 57. | Ín zynen ouderdom zyn gezigt verlooren hebbende, Sek, de hy menigmaal , bvertende „dat hy una Lynce cieca, een Blinde Lynx geworden was. —- De Verhandelingen van MARIA GUIDUCCI, Secretaris van die zelfde Academie , waren oorzaak van de Gefchillen , die vervolgens tusfchen GALILEO en diens vyanden ontftonden , wier haat niet bevredigd werd, dan door de veroordeeling van dien ргоб- ten Starrekundigen. De Gefchiedenis der Lyncei, zo Zeët verbonden zynde aan die van GALILEO, kan ík niet be п hoe de beroemde Gefchiedfchryver der Starre» kunde, de Heer BAILLY , van de grondvesting der he- dendaagfche Academien fpreekende , die Academie heeft kunnen vergeeten, welke ze alle voorgegaan is, ел, doot haar voorbeeld, de Wysgeeren geleerd heeft de waard middelen , om de Beoefening der Natuur aan te kweee ken en te doorgronden. De Academie der /.улсе zoti door de pen eens zo diepdenkenden en fraaifen Schryvèrs niet gemist hebben een nieuwen glans te krygen, Ш. De Cardinaal FRANCOIS BARBERINI volgde FREDE- RIC CESI op, als Voorzitter van de Academie ; maar, be den dood des Stichters, die, door zyn voorbeeld еп, kune de, als °t ware, de ziel van het gezelfchap uitmaakte „ fcheen de yver en arbeidzaamheid der Leden te verflaau= wen, en geraakte bykans uitgebluscht. Toen was het, dat de Heer ciaMPINI op het denkbeeld viel om eene an- dere Academie te vestigen, welke den naam droeg van de Academie Phyfico- Mathematique , ° geen hy uitvoer- de in °t jaar MDCLXVII. De Cardinaal. MICHEL e ANGE RICCI, een der beste Wiskundigen vau zyn tyd, haale de CIAMPINI over tot deeze Stichting. Dezelve gefchied= de onder ’t opzigt van Koningin CHRISTINA , die zich toen te Rome bevondt. eing van de Amianch, door den Brandípiegel, al te vlot beflootea hebben, dat het vuur der Houtmyt desgelyks het Linnen, daar van gemaakt, verbrandde: doch ber vuur van de Hout- myten der Ogden komt niet in vergelyking met het vuur eens Braudfpiegels. Het eerfte hadt dikwy!s geen kragts genoeg da beenderen der Lyken tot asfche te verbranden, welke men re dier oorzaake beflout in eeu vat Cinerarium, of Osfuarium ge- heeten. Men zou er nog eene aanmerking kunnen byvoegen, `. De proeve met den Brandípiegel Їз genomen ор de Amianth zo als dezelve in de natuur voorkomt; dat is ор de Amianth , omwonden met glasagtige zelfltandigheden , die de fmeking hebbes moeten bevorderen. en waarvan men dezelve aflcheidt, als men er Linnen van maakte | PE ROME. 213 waar toe ху, vervolgens , gelegenheid gaf. СтАминт hade tot гупе Medegenooten ALPHONSO DORELLI, FRANCOIS BIANCHINI, MONTANARI еп PAUL BOCCONE , die alleen gee noeg waren waren om aan гупе Academie den grootften Juister by te zetten, ’t Is allen bekend hoe veel de Wis. en Starrekunde aan de twee eerstgemelden verfchuldigd zyn; maar, hoe veelen weeten niet de uitgeftrektheid hun. er kundigheden in de Natuurlyke Historie , waarin de daatstgenoemde bovenal uitmuntte? PBorELLI heeft ons de Meteorologie van den Berg Etna, en de Gefchiedenis van deszelfs Uitbarftingen, gegeeven : hy is ten deezen ор» zigte de voorlooper geweest van myn beroemden Vriend den Commandeur DE DOLMIEU , die ons, als ееп dien, ziend Natuurkundige, de Vulcanifche Voortbrengzels van dien Berg heeft doen kennen. BrANCHINs (*) heeft keurige naafpeuringen gedaan op het Meir van Albane, ор de wateren der Fonteinen te Rome, op de vuuren van Pietromala, die de Hoogleeraar SPALLANZANI en де. idder voLTA, onlangs, erkend hebben voor ontvlambaare шт. die zich natuurlyk vormt, еп te dier plaätze ош» randt. De fmaak voor de Natuurlyke Historie was, toen. ten tyde, by ons de heerfchende, en zeer algemeen ver. fpreid, (*) Hy heeft eene Wagrneeming gedaan, welke misfchien — genige betrekking heeft op lichtende punten in het duister ge- deelte der Maan , waaruit HERSCHELL het beftaan van Vuura braakende Bergen іп dezelve beflooten heeft. BiANCHINI reeds, in °с jaar 1725 , de Маап waargenomen, hebbende met ееп Kys ker van CAMPONI, van 150 Romeinfche Palmen; befpeurde hy in het midden van de plek, Plato geheeten, een ftreek licht, welke hy oordeelde veroorzaakt te worden van doorgebrooken Zenneftraalen, "с zy door eene opening, of door een gat, van de' bergagtige zanden, die deeze Maanvlek omringen , Mesperi CG Phosphori nova phenomena, р. 24. — De Heer MaiRaN tekent, їп zyn Werk fur F'Aurore Boreale, desgelyks eene Waarneeming op ‚te Rome gedaan door Vader jacQviER, ор den 12 April 1748; Vader jacquier, en allen die nevens hem waarnamen, zagen uit den noordkant der Maane een bleek licht voortkomen , in breedte omtrent gelyk aan de halve diameter van de Maan, en omtrent vier maalen zo lang. Eene waarneeming van foortgelyk een aart hadt CHRETIEN MENTZEL langen tyd te vooren in Duitschland gedaan , als hy, op den 26 Nov. 1684,. een lichte ftreep zag, die zich topswyze verhief boven de Schyf der Maane, en geleek na den (aart van een Comeet. Zie Le Ephemerides des Curieux de la атте, Dec. 11. An. 1684. Ш ӯ 514 STAAT DER МАТООЪК. VRETENSCHAPPEN feed, Ja de Tromsaldions PhMilofophiquês voor °t jaar MDCLXVIII, hir men een Brief van STENON over dë Proeven te Rome, door den Ridder corvinr, op den Sa- їашапдет„ genomen. Dezelfde Transallitns, voor ° ‘jaar MDCLXX ‚/ vermelden ook de herhaalde Waarneemingen in dezelfde Stad, over de afwyking der Kompasnaalde, Geleerden zelfs, die den grootften naam verkreegen hade den in le, andere vakken van Weerenfchappen, wartf er op gefteld, om te toonen, dat zy de beoefening der Natuurkunde niet verwaarloosd hadden. № de Zp rides Romaines (*) van ’t jaar MDCLXXVIIL, treft men ben féhoonen Brief aan van den Cardinaal NORIS, over het visfchen van Koraal, m Onze geleerde Natuurken= ners hielden zich niet te vrede met Nafpeuringen te doen, єп Werken over de Natuurlyke Historie te fchryven ; 2у GE Kabinetten аап , waarin zy zorgvuldig de voôrt- rengzels van de drie Ryken der Natuure bewaarden s PREDERIC cesi hadt er een ten gebruike van zyn Lyn- esi. CiAMPINI hadt een ander voor zich en de Leden жунег Academie. Maar geen dier Kabinétten haalde by + geen Vader Kircner іп rt Romeinfche Collegie verza- melde; deeze beroemde KIRCHER , Schryver van de Mun- dus Subterraneus , Ars magna lucis ЄЎ umbre, en van vee- Је andere Werken, waar uit onze hedendaagífche Natuur- kundigen een groot deel hunner kundigheden geput hebe den , én dikwyls zonder den bekwaamen Ke te noe- Wen , dte ze hùn verfchafte. Zyn Kabinet beftaat пор; ver- сіст, еп laatst vermeerderd, door den Cardinaal ZELA-. DA, Secretaris van Staat, in geen foort van Weetenfchap- п en Letterkunde een Vreemdeling, еп wiens heer- Kende {maak voor de Natuurkunde, en de Natuurlyke istorie , in geheel Europa bekend is. Zo , Су Deere Aphemertdes maaken hèt eerfte Tydfchrifc uit оте ge Natuufiyke Historie, "tr welk in Zoe, en misfchien eldert s Verfcheen. Francois МАТА! begon ze uit te geeven in ‘t jaar 1668; ze werden agrervolgd door ciamPist, en eenigen der Leden zyner Academie, tot het jaar 1683. Over derzelvet waarde kan men oordéelen wit de Franfche Vertaâling , uitge geeven in het vierde en de volgende Deelen van de Co айгине de Рут: Deere Ephemerides Romaines worded thans vervaardigd door den Abbé pessuri, ееп fraai ей geleërd Bez, Hoegicerasr in de Wiskunde in het Collegió de A TE ROME. Se Zodanig, myn Heer, was de zugt , met welke aen de г Natuurkundige Weetenfchappen ; by ons , behattigde, op een tyd , waarin de о kkige SWAMMERDAM ‚ in ре» heel Ar k, niemand kon vinden , die zyne Iníeften eg Ontleedkundige Preparaten wilde koopen ©. — Ее ik dit Artykel befluit, moet ik aanmerken, dat de fmaak, dien men te Rome gebad heeft voor Natuurkundige. Wee- senfchappen en Kabinerten , tot veel hooger tyd opklimt dan de Academie der Lyncei. De Merallotheca Vaticana Van MICHEL MEROATI (pekt ‘er ten blykbaaren bewyze хап, Deeze Geleerde , gebooren in den Jaare MDXLI , en, in den bloei ayns leevens , Opzigter van den Vaticaane Јев Kruidtuin, kreeg , vervolgens, last van Paus SIXTUS ; den V, om by den Kryidtuin een Kabinet der Natuurlyke Historie aan te leggen , waarvan hy eene befchryving f їп een Werk, 7 welk egter eerst zeer lang daar naa MDCCXVID), te Rome is uitgegeeven , door den Heer LANCISI , Met Aantekeningen Van Р. ASSALTI, Hoogleeraar ja de Scheikunde. In dit Werk wotdt gefprooken van de gedaante der Cristallen, en de Kunst-cristallen van Aluin 5 en het is vreemd , dat de Heer коме рё L'ISLE, wiens verlies wy betreuren, dzarvan geen melding gemaakt heeft in zyne СтуегаПорғарћбе. IV. Terwyl де Academie van den Heer CIAMPINI, met зо veel geluks, arbeidde aan het voortzetten van de Na- tuurkunde en de Natuurlyke Historie, en dezelve den welverdienden гов genoot, hadt zy te Florence eene Me- dedingfter , die haar in vermaardheid evenaarde , ja zelfs overtrof. Gy gevoelt , dat ik fpreeken wil van de Aca- demie del Cimento , geftigt in °t Jaar MDCLVII, door Prins LEOPOLD DE MEDICIS. Maar, tot eët vau Коте, was dezelve haare eerfte poogingen, en welgelukken, vere fchuldigd aan den raad en den arbeid van een Romein: MICHEL • ANGE RICCI beftuurde het werk; en het Eerfte Deel der Memorien van die Academie, zagen het licht niet , dan naa door dien Geleerden naagezien «en goedge keurd te weezen. Dezelfde Rriccr was door en door bedreeven іп de Natuur, en пор Пегкег їй de Wiskunde; 20 dat BORELLI, die al den trots eens Wiskunftenaars e- C*) Zie het Zeeven van SWAMMERDAM , door BOERHAVE ges plaatst voor de Nederduitfche en Ensynfche Uitgave van swam- MRDDAM's Biblia Nature. 516 АТААТ DER МАТБОВК. WEETENSCH. TE ROME. bezat ‚ niemand dan hem tot Regter koos im ееп gefchìl , It welk hy hadt met ETIENNE DE ANGELIS еп MICHEL MANFREDI , over zyn Werk de Vi Percusfionis. De vere dienften en roem van Ricci deeden INNOCENTIUS den XI befluiten , om hem, іп den Jaare MDCLXXXI , met den Cardinaalshoed te befchenken , ondanks de weigering van dien Geleerden , wiens zedigheid deeze Eer weigerde aan te neemen. Deeze hulde, welke de Paus bewees aan de Weetenfchappen in deu perfoon van RICCI, bewyst, hoe zeer де befchulliging der vyanden des Hofs van Reme valsch en lasterlyk is, als zy voorgeeven , dat Paus CLE- MENS de IX het Cardingalfchap uiet vergunde aan LEOPOLD DE MEDICIS, дай onder voorwaarde, dat hy de Academie del Cimento zou vernietigen. De Heer вАввом:, Beftuurder der Univerfiteit van Pi/a, met zo veel roems bekend доог zyne Vita Iluftrium Italorum ‚ hadt geloof geflagen aan dat valsch berigt ; doch heeft het vervolgens ingetrokken , en de volledigfte bewyzen van deszelfs onegtheid opgele- verd. Hoe heeft men dus de nagedagtenis kunnen fchens den van een Paus , die dẹ Wysbegeerte geleerd hadt ome ger BENOÎT CASTELLI, die, met al zyn vermogen , GALILEO andhaafde tegen diens vyanden , die, niet dan met veel wederzins , den grooten CASSINT aan LODEWYK DEN ХІМ afftondt, die Vader gıccroLI dekte tegen de аапйареп van een Inquifiteur, die , eindelyk , het ontwerp beraamd hadt, om te Rome dezelfde Academie te grondvesten , door CIAMPINI eenigen tyd daar паа geftigt, (t Vervolg en Slot hier na.) | LEEVENSBERIGT VAN … ЭЕМ EERW. PHILIP DODDRIDGE, D. D. (Vervolg en Slot van bl. 486.) Te DODDRIDGE lag, op den tienden December des Jaars MDCCL , den laatften Eerpligt af aan de gedagtenis van zyn uitfteekenden Vriend en Vader, Dr. cLARK „ die ор den vierden dier Meend ftierf, door eene Lykreden te doen te 51. Albans. De reis, welke hy aflei om dir | wer KREVRHSDERICT VAN Sp, DODDRIDËË. Sr bert te volvoêren, gaf uanleiding tot de kwaal die Kem 4а ’t graf Ueepte, Ну vatte eene koude , welke hem het overige van den. Winter bybleef. Met het Voorjaar, ver» minderde zyn ongemak aanmerkelyk ; doch het keerde, in den Zomer, met geweld, weder. In deezen verzwakten ftaat van gezondheid; werd hem geraaden , voor eenigen tyd zyn openbaar Dienstwerk (е (taaken , gepaste: Ges neesmiddelen te gebruiken, еп uitfpanning te neemens Men kon hem: niet overhaalen ; om het eerfte- gedeelte van deezen raad te gebruiken : want, naar zyn inzien , was werkloosheid erger dan de. dood: Dewyl һу oorà deelde , dat "er geen onmiddelyk gevaar was, kon men hem niet beweegen , het Dienstwerk ; waarin hy zo veel welgevallen: vondt , te ftaaken. Hoe meer hy aan zyne ontbinding naderde , hoe .duidelyker men ‘zyne.geftadige vordering іп Hemelsgezindheid bemerkte; Ну heen zich boven de Wereld verheeven te hebben, en, van dag tot dag , meerder ра de Onfterfiykheid te reïkhalzen; Deeza Zielsgefteltenisfe drukte hy miet veel vuurs uit in vers fcheide zyner Brieven , en is openbaar uit zyn Laatften Wil, dien һу, ten deezen tyde, maakte , еп op de vok- gende wyze aanving: „, Naardemaal het gebruiklyk is 4 aa by gelegenheden als deeze, aan te vangen met de Ziel p» in de Handen van сор, door JESUS CHRISTUS, aan te s» beveelen, doe Ik zulks, niet uit fleur, maar in optegts s» heid en met blydíchap 3 het voor myn grootst: gelukt rekenende - dat ik geleerd heb en bemoedigd ben dit эз te doen , deor: dat heerlyk Euangetie, "rt geen ik, ten en vollen geloovende „ aan anderen ,: geduurende myn lees s Veri, predikte; еп °t welk ik voor een oneindig grooter э» fchat reken ‚ dan al myn geringe voorraad van: tydiyke ss Goederen s of, Bezittingen tien duizend maalen grooter an dan ае шуде, | - _. De laatfte keer, dat Dr. IA ` Na ag Leger ОТ ` Ne derre tyd verbleef hy, eenige weeken , tart hati vaa zyuen Vriend, деп Eerw. Mr. ORTON, te Shrewsbury In: tus ging hy па de Wateren-.te Bristol; doch gyne Gezondheid fleeds afneemende , raadde men hem’, als een uiterst. middel, een Reisje па Lisbon te doen. Pe- муі de Dr. zich in geene zeer rdime omftandigheden hevondt , leverden de groote kosten van zulk eene reis egne. zeer gewigtige zwaarigheid op. Doch déeze werd men door eene zeer ruime Infehryving: onder Bt man wien de Door, zonder eenigen cestiyken , aan wien de По@ог, er i toe jets SH gyne omftandighèden ontdekt пас. . . "Ze Hy vertrok van Bristol op den zeventienden September, en ‘ging, den dertigften , aan. boord van de Paketboot ге Felmouth. Het zeilen met het Schip, het nieuw tooneel voor hem geopend , de zagte lugt en verfrisfthende zee. Іс, hadden een allergunftigke uitwerking op zyn gee L Hy zat, het grootfte ‚van den dag , in een gemakken Armftoel, in de Kajuit, en vermaakte zich met de ruime Zeegezigten. In de Baai van Bistwijen , werd ket: Schip eenige dagen door іе opgehouden , en het weêr. was ко heet,’ där Dr. DODDRIDGE:5 Over 18 zweee omriggden , een nieuwen: omloop aan тузе vogten, kreeg zulk eene mazte ‚van verfrisfching, dat de а, ‚ Op den: van October, tradt by aam bad, Den ‚ volgenden: dag, {chreef hy ‘aan. den Heer, die te Nerf ampton zyn Dienst waarnam, en gaf hem een kort eer fleg van 2упе Reis. Zyne'verregaando zwakheid en ge- vaarlyken toeftand verhaald hebbende , voegde be" er ne- vens:: », Des niet tegenftaande dank ik оор; onge. ww Qoordite helderheid van geest: blyft myn deel, en myne ээ. Lichaamskragten zyn redelyk. Ik hoop en vertrouw ap op coD, en berust volvrolyk in alles wat hy met my, s» doet. „Wanneer gy myne waarde Vrienden van: de Се» ap meente ziet, onderrigt hun van myne omftandigheden , aa EH verzeker hun, dat ik my wilvaardig aan cops a wil onderwerp. Indien ik eenig verlangen op herftet an koester - ’t is woomatudyk, op dat ík my moge bezig T А „ 93 е VAR-?E. DODDRIDGE. D 9 з» houden met Ca rus, onder hut, te-diepen s en dat it э» шу, door bet Geloof , їз йаз bevinde, om den Dood зэ aan te zien, als een vyand die overwonmen-zol wore э» Чеп; еп, wel te vrede, myne waarde Egtgenoote , in een 99 vreemd Land, Weduwe te laaten , indien zulks de be- э» Schikking is van onzen Hemelfchen Vader. Ik hoop туь э» nen pligt gedaan- te hebben. De Heere-doe zo als goei ss is in :Zyne Oogen 1” ` ' ' - Te Lisbon, werd. Dr. DoDDRIDGE be hoogagting en vriendfchap, die zyn ui menswaardig character Коп verwagten. ring van Lugtftreeke bragt geene. gewa voort. Ор den viersen-twintigften var hy aangetast door. een fterken- Buikloop - uitputte. Des niet te min behie genden парт, dezelfde bedaardheid , krag vaa geest, die hy, geduurende zyn gehee еп te verftaan gegeeven hadt. De een hem ontroerde , was het vooruitzigt ор verlegenheid , waarin Mevrouw DoDDRID: afyvigheid, zou gedompeld vinden. By zyne Gemeente en Vrienden , verlangde h) Ki wyze , in gedagtenisfe gehouden dvrugtigfte wenfchen en verlangene b gesat Mevrouw poppripcr’s hårt was over den aanftaanden Standswisfel , om : &eheiden te herinneren. Den volgenden eene zagte fluimering , die duurde tot « nen dood. Ву de laatfte worftelingen fcheen, hy rustloos , еп loosde veele diepgehaalde zugten. Kort- hierop volge de гупе ontbinding , op den zes-en»twintigften van Oc- tober, Oude Styl, omtrent drie uuren іп den margenftond. „Menigmaal hadt Dr. DoDDRIDGE zyn wensch te ken- nen gegeeven , om іп de Vergaderplaats te Northamptos , waar zyne Kinderen, en zo veelen zyner Gemeente en Vrienden, waren bygezet, begraaven te worden. Geduu- rende гупе ziekte, nogthans ‚ {prak hy biazovpr als een by hem onveríchillig ик, en, om de fteeds toeneemen- de verlegenheid zyner, Egtgenoote. te. verminderen , ver- langde hy begraaven te worden „ waar hy ftierf. Ву on- derzoek, ‘beyond. men, dat Нег overvoeren. van:zyn Lyk ‚ na Engeland, et groote kosten , zou vergezeld’ gaan ; men oordeelde daarom hiervan te moeten afzien. Zyn overfchot werd, derhalven , begrakvenr op de Begraaf, ' plaats 526 LEEVENSBERICT plants van de Bréch Еайоу te Lisbon; met Zo veel ykheids, als de omttandigheden op de plaats toeliee ten. Het grootite gedeelte der Heeren, tot de Factory behoorende, vergezelde луне Lykítatie, | . Schoon Dr. povDRIDGE's Gemeente het treurig ge- noegen niet mogt (maaken , van hem in hunne eigene Vergaderplaats te zien byzetten, richtte zy in dezelve een fraai Gedenkteken voor hem ор, еп deedt een edelmoes dig gefchenk aan купе Weduwe, Нег Opfchrift , vervaar- digd door "o Doctors Vriend, GILBERT WEST , Esq (Schryver van eene uitmuntende Verhandeling , over de Opftanding van CHRISTUS ,) liep op deezen zin: Ter Ge dagtenisfe van PHILIP DODDRIDGE ‚ een-en-twintig jaaren Herder deezer Gemeente, Beftuurder van eene bloejende Academie , en Schryver eener ete witfteekende Werken j door welken хуп Godvrugtige ‚ we ige en onvermoeide gyer , om de chen wys , goed en gelukkig te maaken j veel beter zal bekend worden , langer vereeuwigd blyven s door dit denker en verganglyk marmer. Het nederig sedenkteken , niet van zyn lof; maar van de hoogagting у de genegenheid en droefheid der geenen , die hem kenden } hem beminden , en hem betreurden ; en die verlangen , doer „dit Opfchrifs , hun Vriendfchaplyk , doch opregs , getuigenis te geeven aan de veelvuldige beminnelyke on Christelyke Deugden, die zyn meer byzonder Charaâer vercierden: door welke һу, fchoon dood, nog fpreekt , en in gedagte- hnis tegenwoordig , kragtdaadig , fchoon feilxwygend , тум esrtyds beminde, en altoos dankbaare , Gemeente vermaant. Hy was gebooren Funy 26, 1702: En ftierf Ой. 26, ét, ` ) Oud 5o jaaren. (*) . | Zo ‚ (© Het ootfprouglyke із: To the Memory of PHILIP DODDRIOGE, D. D. Twenty-one years Paftor of this Church, Director of а florishing Academy, And Author of many excellent Writings; ` By wich His pious, benevolent, and indefatigable zeal To make men wife, good and happy, Will far better make kwowp, And perpetuated much lenger, 8 Thân VAN PH. DODIRIDEES sat ` Zodanig waren de: laatfte oogenblikken van deezen grooe tén en braaven Мав, hooggeugt niet alleen by de Gee keerden: onder de Disfensers ; maar ook by veele uitmume tende cieraaden der ‘Engelsche Kork : by eonen BARKER, eenen MILES, еепеп NEAL , еепеп LELAND , еепеп LARD- Ner, onder de eerstgemelden, ев by cenen COSTARD , eenen WARBURTON , eenen OLIVÉR , eenen NEWTON у eenen SECKER, eenen AYSCOUGH , Genen GREY, eenen BUNT , eene) WEST , еепеп MADDOX , еепеп SHERLOCK p eenen HILDESLEY, еепеп SOMERSET, ей GENEN LYTTLE? TON, onder de laatstgenoemden. ` ` Over de Geaartheid, de Deugden en bet Character vag Dr. роррвірок in * algemeen , zal het, пай het reeds aangemerkte, niet noodig zyn bier uit је weiden; maar Dr. kipris , die de beste gelegenheid hadt om hem te. 