Reis door Noord Amerika
3° NEW J E R S E Y. boom, en als 'er een Hert. onder heen komt, fpringen zy 'er op , hou- den zig 'er wel op valt, bycen het een gat in 't lyf, zuigen 'er het bloed tiit, en verlaten het niet voor dat zy het omgebragt hebben. Gaten Men zag verfcheiden' holen in den grond , zo vféi op hoogtens jii iien jjIs Qp velden en braaklanden. Zy waren rond, en merendeels zo groot *'''^" ' dat men 'er een vinger of den duim in fteken kon. Zy liepen meeft loodregt in de aarde, en waren ten dele van Miftkevers , ten dele van grote Aardwormen. Daar de paarden hunne mifl: hadden laten vallen, al was het zelfs op enen harden grond, hadden de Miftke- vers daar onder diepe gaten gemaakt, zo dat 'er een grote hoop aarde nevens lag. Van deze gaten bedienden zig naderhand andere Infekten , als krekels en anderen, want, als men enigen van deze holen opgroef, vond men 'er gcmeenlyk een of meerder jongen van deze Infekten in , die nog niet volkomen hunne regte geftalte bekomen hadden, ■^'crtrck Den 19. Mai des morgens verliet ik Rakoon, om myne reis noord- v;in Ra- waards te vei-volgen. In 't eerft was myn oogmerk al in April op reis te kuon. gaan , dog ik vond dat om meer dan ene reden onraadzaam. Daar waren toen nog gene bladeren aan de bomen , en nauwlyks vertoonden zig eni- ge bloeiiems. Ik wift niet wat gewalTen hier in de lente voortkwamen , want die planten welken in den herfll zig vertonen zyn geheel onderfchei- den van die de lente oplevert. Van de Zweden had ik dezen winter wel het gebruik, zo in het Huishouden als in de Geneeskonll: , van vele plan- ten vernomen , welken zy onbekende namen gaven , dog zy konden ze iny niet wyzen , alzo zy nog niet voortgekomen waren. En uit hunne gebrekkelyke befchryvingen kon ik zelfs niet raden welke planten en krui- den zy meenden. Indien ik dan zo vroeg vertrokken was, zoude ik van dat alles niets behoorlyk geweten hebben. Om deze reden agtte ik hes beter myn vertrek wat uitteftellen , te meer dewyl ik tyds genoeg had om myne reis naar 't Noorden aantenemen. Zwarte Nevens den weg lag ene van die Slangen welken Zwarte Slangen gehe- Slangcn. ten worden. (*) Wy floegen ze dood , en vonden ze di-ie Ziveedfche el- len lang. Dit is de gemene gi-ootte der volwaïïènen ; ■ dog zy zyn zeer dun. De dikfle die ik gezien heb was op de dikfte plaats van haar li- chaam nauwlyks drie duimen. De flang is van! boven zwart , waar- om zy Zwarte Slang geheten wordt, glad en glinflerend; de buik is witagtig trekkende naar het blauwe , insgelyks glinllerend en glad. Onder de kin is de Slang wit en ook glad. Daar kimnen wel verfcheidenheden van zyn. Ene , zynde negentien duim lang , had hondardzesentagtigbuik- (_\') en twee- ennegentig halve ftaartfchilden. (§) Ene andere van negentien duim had hon- (*) Jngids niger. Zie Catesby's Nat. Hift. of Carol. vol. a. p. 48» tab. 48. (t) Scuta abdo minalia. (S) Sqamce/ubcaudaks. NEW J E R S E Y. 1749. 32 Honderdvierentagtig fchildcn op den buik , en maar vierenzedig halve fchildcii op den ftaan. Miflchien is deze voorheen wel een deel van den ftaarc kwyt geraakt , en het eind weder geheeld. (*_). Het Land is hier vol van deze Zwarte Slangen. Zy behoren tot dat Tniryl foort 't welk in de lente te voorichyn konu, en zig al vroeg vertoont li^'^'- als het wann wordt. Dog als 'er dan ene koude invalt zo bevriezen zy zodanig dat zy geheel llyf worden , en zo op de aarde , en fonityds wel op het ys , leggen blyven. Men heeft ze in dezen (laat wel voor het vuur gelegd daar zy dan na enigen tyd weder bykwamen. Het is wel gebeurd dat zy om nieuwe jaar, als men dan enige warme dagen had, te voorlchyn kwamen, dog gemeenlyk is haar dit noodlottig. De gewo- ne tyd van hare verfchyning is het einde van Maart. Deze Slang is de gezwindfte van allen die men hier vindt, want zy Gc- loopt zo ichielyk voort dat een hond ze nauwlyks kan inhalen. Dus is ^-w"iJ het een menfch, dat zy vervolgt, onmogelyk haar te ontkomen. Dog een geluk is het dat hare beet nog vergiftig nog gevaarlyk is. Vele men- fchen zyn van haar gebeten geworden , die 'er geen zwaarder ongemak ran gehad hebben dan indien zy zig met een mes hadden gekwetft. De wonde bly ft maar enigen tyd pynlyk. Zy doet geen kwaad dan in de len- te, wanneer zy paart. Als men ze dan enigfins verhindert, wordt zy toornig, en vervolgt de menfchen uit alle hare kragccn. Ontmoet zy dan icmant die bang voor haar is , zo brengt zy hem in grote verlegen- heid. Ik heb 'er gekend die by zulk ene gelegenheid zig geheel buiten adem gelopen hadden , alzo de Slang hen , gelyk een pyl , had nagezet. Dog heeft "men moeds genoeg zig met enen Hok te weer te ftellen , zo zal zy zelve ligt de vlugt nemen. Somwylen eg- ter is zy zo Hout dat zy op een menich aanvalt en niet eerder wykt voor dat zy enen goeden flag gekregen heeft. Men verzekert in 't aJgemeen dat als zy iemant inhaalt die voor haar lopen gaat, zyzig om zyne benen flingert , zo dat hy niet meer lopen kan maar vallen moet , waar na zy hem enige malen in het been of elders anders byt, en dan haren weg (_§) Men heeft by ene licrhaaldc ondcrvindin.o; bevonden, dnt het byzondc- re kenmedi 't welk Linnmiüs gebruikt odi de fourten der Slangen te onderichei- den, oinleciid van dcrzelver fcüta abdominalia en caudalia, ol' J'quamce fub- caudaki , in Slangen van het zelve foort grotelyks verichilt, zo dat 'er dik- wyls een verfchil plaats heeft van tien of meer. Sonnyds is het gehele getal der fchilden een behulp om het foort uittevinden , mits men vcrdagt zy of de Slmg ook by geval haren flaart verloren liebbc en die weder aangegroeid zy\ in welk geval men zig vr.n dit kenmerk niet kan bedienen. ,vveg vervolgt Ik zal hier twee vertellingen invoegen die dit beveili- gen. Dr. Colden berigtte my, toen ik te Nezv Tork was, dat hy in de lente van 1748. op zyn Landgoed verfcheiden arbeidslieden -gehad had, waaronder een was die onlangs uit Europa was overge- jcomcn, en dus niet veel van de eigenfchappen dezer Slang wift. De anderen, ene grote Zwarte Slang bezig ziende met te paren, hadden den nieuweling overgehaald om 'er naartoe te gaan en ze te doden. Deze wilde dit ook doen ; dog zodra hy by de Slangen kwam , za- gen zy hem, en het mannetje, vertoornd van in zya vermaak ge- ftoord te worden, vloog als een pyl op den man aan. Deze, niet- minder dan zulk ene moedigheid van de Slang verwagtende, ver- fchrikte zodanig dat hy den ftok wegfmeet, en uit al zyn magt het op den loop zette. De Slang vervolgde hem , haalde hem in , wond zig om zyne benen , zo dat de man ter aarde viel , en byna van fchrik iyn verüand verloor. Hy geraakte niet eerder van de Slang los, voor dat. hy ten laatften het bcfluit genomen had van zyn mes -ie nemen,, en ze op twee of drie plaatfen doortefnyden. De anderen •zagen dit fpel al lacchende aan , zonder hem te hulp te komen. TcAlbany wierd my van verfcheiden lieden een voorval verhaald , dat ener jon- ge Juffrouw gebeurd was, die des zomers met enige andere meisjes buiten de Stad ging wandelen, en enen zwarten flaaf by zig had. Zy was wat op den grond gaan zitten, terwj'l de anderen heromliepen, toen 'er ene Zwarte Slang , in hare liefkozingen gefloord, op haar afkwam, haar. onder de rokken k'oop, zig om haar lyf floeg, zo dat ^y, en uit fchrik en door het klemmen van de Slang om haar lichaam^ ter aarde viel en buiten weden geraakte. De flaaf loopt toe, en haar indien toefland ziende , zo ligthy, miiïcbien vermoedende wat 'er gebeurd was , of milTchien om een middel.te gebruiken , het welk fommigen aanwen- den ten einde een menfch dat in onmagt legt weder tot zig te brengen, hare rokken op , en vond daarene Slang , die zig om het lyf zyner Juffrouw zo digc als mogelyk was geüingerd had. Hy was niet in ftaat de Slang los te krygen zonder ze doortefnyden, waai'op het meisje weer by zig zelve kwam. Dog dewj'l de flaaf haar by die gelegenheid van zo naby bekeken had , konde zy hem in 't vervolg niet meer voor hare ogen dulden , en ver- viel in ene uitterende ziekte, waaraan zy overleed. Op andere tyden van het jaar is de Slang meer geneigd om weg te lopen dan om op de menfchen los te gaan. Dog egtcr. zeiden velen dat zy ook nog diep in den zomer, en als zy niet meer in haren tyd is om te paren, menfchen en vooral kinderen die bang zyn , en die zy ziet dat voor haar gaan lo- • pen , zal nazetten. Zelfs zeiden velen ondervonden te hebben , .dat men ze bewegen kan om iemant natciopen, met namelyk haar te NEW J E R S E Y. 1749. goyen, en 't dan op een lopen te zetten. Ik kan dit niet wel in twyfiel trekken, daar zo vele geloofwaardige lieden het my getuigden; dog my heeft het noit willen gelukken, fchoon ik het altyd, als ik 'er gelegen- heid toe had, beproefd heb. Of zy my voor enen argliftigen bedrieger aangezien heeft, of wat anders hiervan de oorzaak geweeft is , weetik niet. Maar zy ging altyd voor my mee alle magt, gclyk een pvl, op de vlugt. o o J rj 1 t Men fchreef hier te lande dezer Slange in 't algemeen hetvemogen toe Tovcv- van vogels en eekhoorns te betoveren, gelykik reeds aangemerkt heb. '^'-'St. Ik weet met wat ik hiervan denken zal. Zelf heb ik het noit gezien-, dog ik heb meer dan twintig menfchen, en onder dezen zeer geloofwaar- dige heden, de zaak als uit enen mond, fchoon zy zelfs op ver van mal- kander gelegen plaatfcn woonagtig waren , horen gcaiigen. Zy verze- kerden my op hunne eer dat zy het met eigen ogen gezien hadden , en fommigen was dit zelfs meer dan eens gebeurd. Maar men moet aan- merken dat 'er ene grote menigte vogels en eekhoorns zig in de bofTchen onthouden waar de Slangen zyn,dus het dezen niet bezwaarlyk valt enen van dezelven enen dodelyken hap te geven, waarvan zy niet ten cerften ftervcn, en dat de Slang onder den boom, waarop het diertje zyne toe- vlugt genomen heeft, blyft wagten , tot dat het of van het vergift of van de pynen door de beet veroorzaakt gedwongen worde nader by haar te komen. Hot benauwde gefchreuw , dat de vogel of de eekhoorn maakt, kan door bet vergift of de pyn veroorzaakt worden. Dog hier- tegen zoude men kunnen inbrengen, dat de beet der Zwarte Slang niet vergiftig is, en dat als de Slang zo ver gekomen was van een dier te by- ten zy het ligt zou kunnen vafthouden zonder het op enen boom te la- ten ontkomen, of anders zou zy volgens hare gewoonte zig fchielyk om het zelve kunnen flingeren, en het, gelyk zy fomtyds wel met de hoen- ders leeft, dooddrukken of vcrftikken. Dog het voomaamfte dat tegen de zo even opgegevene verklaring wordt ingebragt is, dat die geloof- waardige lieden, van de welken ik dit verhaal ontvangen heb, allen hei- lig verklaarden , dat wanneer men, zoalsdearmevogelofeekhoomophec punt Itond van zig in den mond zyns vyands re moeten fmyten, de Slang onverwagt dood floeg, met een het nare gejammer van het betoverde diertje ophield, en de vogel, als ware hy uit een net ontfnapt , weg vloog. Enigen zeiden, dat wanneer de Slang maareen ogenblik genood- zaakt wordt hare ogen van den vogel of den eekhoorn aftekeren hec dier in vryheid geraakt, en weg vlugt. gift of de gekregene wonde verlofTen ? (*) Hec fchync dan dat de op het: dier geveftigde ogen der Slang het als betoverd of gekluiilerd houden. Dog het ene en andere moet ongerj'md en onbegrypelyk fchynen , fchoon het van vele zeer geloofwaardige lieden beveiligd ,en hier te lande zoal- gemeen geloofd wordt, dat men zig zoude doen iiitlacchen indien men 'er enigen twyfFel omtrent tonen wilde. Ik late anderen deze zaak nauw- keuriger uitpluizen. De Slang byt de kleine vorfchen doodt en verflindt zè. Wanneer zy vo- geleyeren vindt , maakt zy 'er een gat in , en zuigt die uit. Als de hen- nen op de eyeren zitten, en zy in 't neft komt, windt zy zig om derzel- ver lyf, en drukt ze dood, waarna zy de eyeren ledigt. De Heer Bar- tram had deze Slang zeer dikwyls op de hoogde bomen zien kruipen , om naar eyeren te zoeken , en als zy weder uit den boom afkwam ging zy altyd met den kop voor aan naar beneden. Een Ziveed verhaalde my dat hy eens ene dezer Slangen gezien had , die den kop van ene kip geheel in haren bek genomen en zig in een ogenblik om haar lyf geflin- gerd had, zo dat zy ze zoude dood gedrukt hebben, was hy de hen niet te hulpe gekomen met de Slang te doden. Het hoen was naderhand weder volkomen frifch en gezond. Van melk houdt deze flang zeer veel, zo dat, als zy eens den weg; naar enen melkkelder gevonden heeft, het bezwaarlyk is ze daaruit te weren. Men had gezien, gelyk verhaald wierd, dat zy met de kinde- ren de melk uit het zelve kommetje gegeten had , zonder de kinderen te byren , fchoon die haar met de lepel op den kop (loegen als zy te gul- zig was. Ik heb ze noit horen piepen., Zy weet zig meer als op de helft van haar lichaam om hoog opteregten, om herora te zien. Zy verwiflèlt jaarlyks van vel, het welk men voor zeer goed tegens de kramp houdt, als men het alryd aan het lyf draagt». De Rogge begon thans te bloeyen. Y^J' Ik heb dikwyls op myne reis met verwondering^ gezien welk een on^ 1 d v^iï ^sf^cheid 'er is tuflchen de planten en de aarde van de ene zyde ener beek eewasfen en die welken op de andere zyde derzelver beek gevonden worden , fom- op kleine tyds zelfs al is die beek niet groter dan dat men 'er over huppelen amaiidcii kan. Dit deed my telkens als ik ene wat grote beek of rivier ontmoette van niul- vgr^vagten nieuwe planten te zien. De zaden kixnnen met den llrooni en"van' ^^" ^<^^^ af zyn nedergevoerd. Ook was zelfs de aarde niet zelden \'an aarde, ene geheel andere natuur dan aan de overzyde ener beek , zo dat zy aan (*) Deze aanmerkingen werpen ook cm grote zwarigheid -op de uitlegging dezer zaak, hier boven I. D, bl. 137. in ene Aantekening door den Heer FoR- STER gegeven , welke uitlegging anders niet onaannemelyk fcheeii. PENSYLVANIE. PHILADELPHIA. 1^49. 35 aan de ene zyde dikwyls zeer vet en vrugtbaar, en aan de andere dor en mager is. Ene rivier kan een nog groter onderfchcid malcen. Zo zien wy wat een onderfclieid 'er is tuflclien New Jerfey en Pen/yha-nie ^ twee landfchappen alleen maar door de Dellaware van malkander ge- fcheiden. In Penfyhanie beftaat de grond uit ene lofTe aarde, met zand en klei vermengd, die zeer vrugtbaar is; in New 'Jerfey vindt men nieefl enen drogen , zandigen , en , enige plaatfen alleenlyk uitgenomen , onvrugtbaren grond. Zelden treft men daar ftenen , veel minder nog bergen aan. In Penfylvanie ziet men zelden enen Dennenboom ; in New Jerfey vindt men 'er gantfche bofTchen van. Des avonds kwam ik te Philadelphia, aan. Phüaad- Den 22. Mai begonnen de by de Engelfchen zo genaamde Locujls, pi^la^ ' een foort van Krekels , voor den dag te komen. Zodra hunne vleu- Krekels, gels droog waren vingen zy hun gezang aan , zo dat men in de bodchen •meende zyn gehoor te zullen verliezen. Dit jaar was 'er ene fchrikke- lyke menigte van. In de verhandelingen der Kon. Zweedfche Maat- jehappy voor het jaar 1756, heb ik een omftandig narigt van hunne ei- genfchappen en levenswys gegeven, werwaards ik den Lezer wyze. He, Tulpenboom ftond den 25. Mai in vollen bloei. Het was zeeraange- De Tul- naam bomen zozwaar als onze Eiken met bloemen bedekt te zien die on- P^"" zen Tulpen zeer veel geleken , fchoon de reuk niet zeer lieflyk was. '* Een hoomloze olyf kleurige Kever, hebbende de randen en de na- Kevers, den der dekfels van de vleugels zwart, en het lyf bruin , zat op de bloemen van den Tulpenboom, Ik kon niet te weten komen of zy het zaadmeel der bloemen verzamelden dan of zy daar om te paren waren. Dieper in den zomer, als de Moerbezien ryp waren, zag ik dezen Kever diepe gaten in dezelven maken , 't zy om ze te eten , 't zy om 'er eyeren in te leggen. Ook vond men naderhand dat zy veel- vuldig op de bladeren der Magnolia glauca zaten. De Aurdbezien waren thans op de hoogcens ryp , en het Landvolk bragt \'ru "-ten. de Karflèn al volkomen goed indeStad, egcerwaren zenognietovcrvloe- •dig. Hieruit kan men evenwel van de Lugtftreek des Lands oordelen. Den 26. Mai had men hier enen ftorm , Travado of Travat gewoon- Een lyk genoemd. Des avonds om tien uren , zynde de lugt zeer klaar, Travado. kwam 'er uit het Zuidweften ene zwarte wolk met een zeker gefuis! Anders werd 'er geen wind befpeurd. Wy konden egter de aankomft van deze wolk uit het gefuis en het geraas dat de bomen maakten, en het welk hoe langer hoe nader by kwam , van verre befpeuren. Toen zy by ons kwam brak 'er een geweldige ftonn uit , die , in de ftreek waarm hy voortging, z\vare heiningen omver wierp, ze een goed ftuks wegs met zig voerde, en zware bomen ter neder fmeet. Daarop volg- de een tamelyk fterke regen, waardoor de ftorra verdween , en alles E 2 XVQ' -6 P E N S Y L V A N I E. weder, ftil wierd. Zulke Travado's komen hier dikwj'ls des zomerse- en brengen dit voordeel aan dat zy de lugt zeer bekoelen. Dog eg- ter doen zy ook grote fchade. Merendeels worden zy van z\varen don- der en blixeni vergezeld. Zodra als het onweder voorby is wordt de lugt weder zo helder als van te voren. 7)e De Magnolia- glatica flond den 28. Mai in vollen bloei. De bloe- ]k\cr- men gaven enen lieflyken geur van zig, die des avonds vooral in de bos- boom, fchen den reiziger of wandelaar zeer verkwikte. Toen wat later de wil- de wyngaarden bloeiden was derzelver reuk niet minder aangenaam. Nog waren 'er verfcheiden' andere, bloemen die de lugt met hare liet- lyke uitwaaflèmingen vervulden. De Kal- De Smalbladerige Kalmia bloeide thans meefl overal. Zy waft'ge- mia. meenlyk op zandige heiden , of andere magere gronden , waar weinig gewaffen voort willen. In Penfylvanie , maar nog meer in Nenxi Jer- Jey en in New lork^ is zy taraelyk gemeen , dog minder in, Kanada. Zy blyft den winter over groen. Zy verfiert als zy in bloei ftaat het kreupelbofch niet weinig. De bloemen zyn van een fchoon purper, dog onder in hebben zy eenen kring van donker purper , en binnen iu dien kring is de bloem ligt gi-auw. De bloemen zitten in bosjes ron- dom den fteel gelyk als kronen , zo dat 'er de fteel als ene opgefchilc- te piramide uitziet. De E-ngelfchen noemen deze plant Dwarf Laur rel. Zy is, gelyk hare Zufter de B reedèladerige Kalmia, voor fcha.- pen en ander klein vee vergiftig. Of zy het groter vee ook zo nade- lig is kan ik niet zeggen, , Buiten het vermaak dat hare bloemen den ogen verfchaften fchryft men haar geen. ander nut toe.- De Breedbladerige Kctlmia ftond ook in haren beften luifler , en dong met hare Zufter om den vooiTang in fchoonheid. Dog gene van beiden kan zig , gelyk de Magnolia ,, op den lieflyken geur , dien zy geven , verheffen. Met zulk. ene fpaarzaamheid en zulk een overleg deelt de alwj'ze Schepper zyne gaven uit. Geen wezen ontvangt al- '\ les te gelyk, en elk ontvangt zyn deel., jjern- In Mai waren een groot getal Hernhutters uit Europa te Neio ^Muers. Tork overgekomen , die twee bekeerde Groenlanders met zig bragten. De zig hier ophoudende Broeders zonden terftonds enigen van hun uic om ze te vei-welkomen. Onder dezen waren twee bekeerden uit de Wilden ia Noord Amerika y en twee die van SurinatTte gekomen wa- ren. Deze drie foorcen van uit de Heidenen bekeerde Hernhutters bevonden zig t'zamen te Neiv Tork. Ik zelf had gene gelegenheid ze te zien ; dog zulken die ze gezien hadden meenden zeer du:-- dslyk opgemerkt te hebben , dat deze drie onderfcheiden' volken , uic hoe verre van malkander gelegen' oorden zy ook gekomen waren , uogthans iii. wezenstreki^en en geftalce zeer veel naar malkander gele- ken} P II i L A D E L P U t A. 37 üen, alleen waren de Groenlanden wat kleinder. En hieruit wilden zy opmaken, dat deze drie volken van den zelven ftanivader uit No.icJfs geflagt voortgekomen waren. Hoe ver himne mening gegrond was kan ik niet zeggen. Den 3<3. Mai waren derj^e Karden al vry gemeen en goedkoop. Iv^rfi'-'n- Jams is de naam van een foort van wortelen , die men in de warnifte J^'"-'"^ delen van Amerika fterk teek om ze te eten , gelyk men hier me: de Potatoes doet. Ik proefde ze dien dag het eerfl: aan het huis van dcu Heer Franklin. Men had nog niet beproefd ze hier te planten , dog zy waren uit de IVefi Indien gekomen , en dus zyn zy hier iets zeld- zaams. Zy zyn wit , en fmaken byna als de Potatoes , dog kwalyk zo wel, zo dat ik het der moeite niet waardig agten zoude ze hier te po- ten , als zy d wilden voortkomen. Dit is de Diofcorea alata. Men maakt hier veel Ä<z«;,dog zo goed niet als in Engeland ^ihoewcl Kaas,. fommigen van oorded zyn dat de Penfylvanifche Kaas oud geworden zynde de Engelfche niet viryken zoude. Ook kwam het my voor dat verfcheiden' foorten van Kaas hier te lande gemaakt al zo goed als de Engelfchen waren. Een man van Bofton in Nieuiu Engeland berigtce dat fommigen 'daar uitmuntende Kaas willen te maken, en dat hun ge- ^ heim daarin bcftond van zorg te di-agen dat de Ivocyen op gene landen ■weiden waar het water brak is , want in dat geval zou de kaas zo goed niet zyn. Dog dit vercifcht nade? onderzoek. Den 31. omn-ent den middag nam ik de reis van Vhilad-elphla Li ^'crtreic een klein Jagt aan , dat geftadig als de Dellaware open is tuiïchcn ^"^" ^'^'■- Philadelphia en Trenton heen en weder vaart. Wy zeilden den droom ^l^-^''' met fchoon weder en goeden wind op. Wy zagen enige Steuren van tyd tot tyd wel- enen vadem hoog uit het water opfpringen. Dit duur- de tot dat wy digt by Trenton waren , daar vfy de Dellaware xcvlïcr ten. Het land was aan de zydevan Penfylvanie la?^,dogop die van Neia Jerfey was het wat verhevener, zynde de zandige oever fteil dog niet zeer hoog. Aanbelde de zyden zag men hoog geboomte, welks bla- den 's winters afvallen. Het weder was gedurende de gantfche maand van IMai, als het niet Het vve- fcgende,> zo gefield, dat het des voormiddags llil was, en 's namiddags '^'-'''•■• een weinig, en fomtyds- wat ilerker, begon te wayen. Ook was het des voormiddags helder , dog na den middag betrok de lugt gemeenlyk cea weinig dog zonder regen. De oever der Rivier was nu hoog dan laag. Hier en daar zag men De oe- ]n de bolTchen enige kleine huizen , en nu dan een enkeld matig denen vers. huis. De Rivier vv'erd hoe langer hoc fmalder. Om drie uren na den Diiddag zeilden wy Burlinsrton voorby. Burlington, deHoofdlhd en de vcrblyfolaats van den Gouvei-ncur ^"'■^'"£^ ^ SS N E W J E R S E Y. van New Jcrfcy-, is ene kleine phats, twintig Eng. mylen van Phila- delphia op den oofter oever der Dellaware. De huizen waren meren- deels \'an fteen, dog ftondcn ver van malkander. De Stad heeft ene \-oordelige legging, dem'l 'er Schepen van ene vry aanzienlyke gToot- xe komen kunnen. Dog Philadelphia is haar een hinderpaal om ha- ren handel uittebreiden , want de eigenaars dier plaats hebben haar zeer grote \'Oorregten gefchonken waardoor zy zo zeer toegenomen is dat zy alle andere Steden den handel onttrekt. Het huis van den Gouverneur is niet groot dog ran fteen, en (laat digt by de Ri\'ier. Het is het eerlte gebouw in de Stad dat men van Philadelphici komende in 't oog krj'gt. Omtrent het vloeden en ebben der Dellaware , het welk men tot by Trenton gewaar vi^ordt, is aan te merken, dat als by volle maan het water by Kaap Hinlopn , by voorbeeld , ten negen uren voor den middag het hoogft is , men het hooglte water op de Rivier by Chefier om een uur en tien minuten na den middag heeft , en te Pbiladel- fhia om twee uur en tien minuten. Deze waarnemingen heb ik van den Heer Evans. Oc\-crs. De Oevers aan den kant van Netv Jerfy waren merendeels hoog en fteil, en beftonden uit een fteenkleurig zand, dog aan de overzyde was de grond ene zwartagtige vette aai'de met glimmer vermengd. Op de zyde van New Jerfey zag möi nu en dan enen Dennenboom , dog zel- den op de andere , uitgenomen op enige weinige plaatièn , daar zy toe- vallig uit Ne^v Jerfey waren overgebragt. Tegens den avond, als het omtrent een uur geëbthad, en het zeer ftil was , konden wy het niet verder brengen , en moeften 't anker om- trent zeven Eng. mylen beueden Trenton vallen laten. Hier lagen wy den gantfchen nagt. De boffchen waren vol van ligt gevende vliegen , die in menigte gelyk vonken tudchen de bomen , en fomtyds dwars over de Rivier vlogen. In de poelen maakten de Bulkikkers een ver- fchrikkelyk geweld, en fomtyds fchenen 'er meer dan honderd te ge- lyk het op een brullen te zetten. Ook hoorde men den JVbipperiwill overal. Vi5ort- Pjjjj i.juni zettedenwy onze reis voort. De Dellaware was hier zeer ^^'^* fmal , en de oevers wai-en van dezelve gefteldlieid als die wy den voorgaanden dag zagen voor dat wy Burlington bereikten. Des morgens om agt urn- kwa- Trsnton. mcn'wyteTrenton aan. Den volgenden dag vertrokken wy van daarmee den gemenen wagen. De velden waren meeft met weit , rogge , mais , haver, hcnnip en vlas bezaid. Op N'erfcheiden' plaatfen vonden wy grote ftuk- ken met hennip. Kaftanjebomen vonden w/ in vry grote menigte. Zy wiellèn dikw>'ls op zeer ilegte gronden , die egter niet te droog nog te nat waren. Men zeide dat 'er vele Tulpenbomen in de boflchen wa- ren , dog wy zagen 'er genen op den weg. Den aangcnamen geur der NEW J E Tv S E Y. 1749. ^c^ der in de moeraden waflènde Magnolia's rook men reeds van verre , eer men zelfs den boom kon zien. De Phlox glaherrima ftond hier en daar vry talr^'k in de bofichen ; De Pbïbx hare rode bloemen gaven een fchoon aanzien. Zy wies hier in de g^'^l^'i'ri- zelve gronden als in Europa de Lyci'jHisvifcariaen de Lychnis «^'i?^^^* and. 're^" De Phlox maculdta groeide veel op natte plaatfen , en was vol van blocmLH, fchone , rode , vvciruikende bloemen. Zy ftond op zulke gi'onden daar by ons de Lychnis fl os cuculi groQk. Als men by deze bloemen de 5arr- fia coccima , de Lobelia cardinalis , en de Monarda didyma voegt, heeft men de bloemen die ongetwyfeld de fchoonfle rode kleuren tonen. De Salïïifrasbomen wai"en overvloedig digt by de heiningen van tui- nen en boomgaarden. De huizen die wy voorby reden waren meefl van hout. Op ene plaats was men bezig een huis te bouwen welks muren alleen van kk-i waren, uit de welke men hier ook de bakovens maakt. De Boekweit had zig hier op vele pla;ufen in 't wild voongeplant. Boek- Wy zagen 'er den gehelen dag enkelde planten van in de bofichen en weit. op de velden, dog altyd digt by de wegen; waaruit men kan opma- ken dat zy hier uit verftroide zaden is voortgekomen. Des avonds laat kwamen Vfy te Aieum Brunswyk aan. Den '^. Nieuw Juni gingen wy met een- Jagc naar New Tork de Rivier af. Deze^'"","^" had in 't begin tamelyk hoge en iteile oevers van den roden Heen, dien '^■^'^* ik al befchreven heb. Hier en daar itond ene Landhoeve , en wat ver- der zag men digt aan de Rivier grote koomlanden en weiden. Wy moeften in het zeilen de tekens volgen van in den grond geftokene tak- ken met bladeren daaraan, welken den weg aan\vezen dien men houden; moefl: om de ondieptens te vermyden. Eindelyk kwamen wy in zee, en zagen zuidwaards heen niets dan dezelve ; dog aan de linkerhand hiel- den wy altyd het valle land in 't gezigt, Aan den mond der Ris'ier geko- men zynde konden wy kiezen of wy buiten omhec Staten Eiland heen, dan tulFchen het zeh'e en 't valle land door zeilen wilden. Wy rigtten ons nnar weer en wind ,. en zeilden buiten om , dewyl het fchoon weder was, daar men by ilorm binnen door zeilt; en fchoon wy twee uren bleven vafl: zitten, arbeidden wy ons nogthans weder los, en kwamen des avonds om negen uren te New Tork aan , welke Stad ik al be- 5r ^^'^^ fchreven heb.- JJ^™ Den 4. Juni vond ik hier in de minen ïVyngaarden , die uit Europa -\yy„*. gekomen waren. Zy droegen jaarlyks vele zeer goede druiven. Als gaar.kn. de winter geflreng is bevriezen zy dikwjds tot aan den grond toe, maar '^ met de lente botten 'er nieuwe fcheuten uit. De Aardbejfen werden nu dagelyks mcnigxaüdig te koop geveild. Ani\lb:s- Eea ''•'"' 40 N E W YORK Een jonge Engelfchman uit Jantaika berigtte dat daar gene Aardbe- zien groeiden. De Slangen zyn zeer op deze vrugc gefteld ; dog zy zyn zo goed niec als die in Zweden en Finland vallen. Klaver. Buiten de Stad was iiier en daar op de hoogtensÄ^^^rwrgezaid. Men was ten dele bezig met het afmayen der velden ; fommigen waren reeds gemaid, en de klaver lag op hopen om weggevoerd te worden. Kaï-nen- ^(^^ (Jen weg tuffchen Pbiladelpbia en Brunswyk vindt men vele bomen. Kf^rfJènbomen op de Landhoeven ; dog verder waren zy vry zeldzaam. INIaar in Neiu Tork voorby State» Eiland vond ik ze weder inenig- vuldigcr. Dog daar waren hier zo vele verfcheidenheden niet van als in Penfylvanie. Ik zag hier weinig van de zwarte zoete , dog raeefi: van de zure rode karlTen. Men mogt op reis in de boomgaarden zo vele karden eten als men wilde, mits men de takken niet aan Hukken brake. TulTchen Brunswyk en Statett Eiland vond men vele Appel- boomgaarden. Vifcli, Den 6. Juni hoorde ik verfcheiden lieden van jaren verzekeren dat de vifch hier fedcrt korten tyd merkelyk was veiTninderd. Rum, De Rum^ een foort van brandewyn die uit fuikerriet gemaakt wordt, en hier flerk in 't geteuik is, wordt voor gezonder gehouden dan bran- dewyn, die uit koom gelloofkt wordt. Ora dit te beveiligen zeide men, dat zy een ftuk varfch vleefch in Rum en een ander ftuk in brandewyn gelegd , en in beiden enige maanden gelaten hadden , waarna dat 't welk in Rum gelegen had 'er zeer wel en gaaf, dog het ander geheel door- vreten en vol gaten uitgezien had. Dog deze proef fchynt my niet van de juiftften te wezen. De Major Roderfort verhaalde, dat, toen hy op den krygstogt naar Kanada was, hy bemerkt had dat de Soldaten wanneer zy enigen tyå lang brandewyn zopen ftierven , dog dat de Rum hun geen kwaad gedaan had, fchoon zy ze dagelyks enen langen tyd ge- bruikt hadden. (*) ip„ff Long Island is de naam van een Eiland leggende vlak over de Stad Islajid, New Tork in zee. Het noordelyker deel is veel vrugtbaarder dan het zuidelyker. Voorheen heeft "er ene grote menigte \'an Wilden op ge- woond ; ook vindt men 'er nog ettelyken van , dog zy venninderen jaai'- lyks, vermits zy 't Eiland allengskais verlaten. Het zuider deel is wel het dorlle ; dog de wyze Schepper heeft die onvrugtbaarheid door ene ver- . . bazende menigte van oefters , kreeften , ki-abben , allerleien vifch , en veler- (*■) Dat onder de flerke dranken de Ruvi de niinfl: fchadelyke is,konn voor- laamclyk van hare balièmagtige eigenlchap, die zy vnn de_liiiker krygt, welke de brandende kragt , allen fterken dranken eigen , matigt. Moe ouder de Rum is zoo veel te meer wordt deze brandende eigenfchap verminderd. Dit is onlangs , volgens de ontwyfclbaarlle gronden der Scheikunde , door den ïieer Dossie , met duicielyke proeven , bewezen. F. LONG ISLAND. 1749. 41 velerhande zeevogels vergoed , die men daar veel overvloediger aantreft dan aan het noorder eind. Dit is de oorzaak ook waarom de IVilden zig aan het zuider gedeelte het meefl: onthielden , dcwyl zy voomamelyk van oefters en andere zeevoortbrengfels leefden. Nog kan men by ebbe in korten tyd ene gantfche kar vol oefters laden , die een cnkelde vloed op 't ftrand gefmeten heeft. Overal op het Ei- ' land vindt men ene grote menigte van allerlei ichalen, die de TVilden voorheen daar geftroid hebben. Deze fchalen gebruikt men nu om 't land te milten. Het zuidelykfte deel van 't Eiland wordt meell tot weiland, het andere tot koornakkers gebezigd. Men wil dat in 't laatlt genoemde deel de winter langer aanhoudt , en de fneuw langer leggen blyft. De menfchen zyn hier zeer vrugtbaar, lang en fterk. Den 10. Juni om den middag verlieten wy New York^ en zeilden Vertrek, met weinig winds de Rivier Hudfun naar Alhany op. Wy zagen zeer vele Schuiten , die van iVew Tork naar huis keerden , waar zy eetwaren en andere goederen te koop gebragt hadden , die daar , we- gens de menigte van Ingezetenen en den Herken handel , wel gewild zyn. De Rivier liep hier van 't noorden naar 't zuiden. Zy had eni- ge lioge uitftekken van land. Hare breedte zal aan den mond vyf vierden van ene Eng. myl wezen. Sommige BruinvilTchen fpeelden op het water. In 't begin was de oever aan de ooftelyke zyde, dat is die van Nenu Tork, hoog en fteil , dog aan de andere gloyende en met hout bedekt. Egter zag men aan weerskanten landhoeven en koorn- akkers. De fteile oevers befionden uit ene fteenkleurige aarde. Ook fommige kleine klippen van grauwen fleen vertoonden zig hier en daar. Omtrent tien of twaalf mylen van New Tork kreeg het land aan den weftelyken oever ene geheel andere gedaante , want daar vertoonden zig hoge bergen, loodiregt Heil tegens den ftroom aan. Somtyds ftak een hoek uit in 't water als ware het van een bolwerk. De bergen v/aren met klein eiken- en ander hout bewaflèn. Vele grote en kleine itenen lagen aan den kant , zynde van boven neder gevallen. Deze bergen duurden enige Eng. mylen lang. Dog aan de ooller zyde was het land merendeels hoog , Ibmtyds gefchakeerd met bergen en val- Jyen , die meeft met blad verwifTelend geboomte bewalTen waren. Ook zag men hier en daar landhoeven. Op de heuvels lagen enige lolTè ftenen. Wy zagen overal BruinvilTchen , en op ene plaats enige Steu- xen (*). Wat hoger op vonden wy den ooftelyken oever fterk be- bouwd , en wy zagen vele fchone landhoeven , omringd van boom- gaarden en akkers , zo ver het gezigt reiken kon. Omtrent twee en twin- C*) De iVew Torkfche Steuren, die ik dit faar oversjbragt heb eezien, had- den korte Itompe ncuzei), daar de Engell'cbai lange llioetcn hebbeu. F. //. Deel f' 42 N E W Y O R K. ., twintig Eng. mylen van New Tork verlieten ons de hoge bergen , en maakten als v^^are het enen rug dvi'ars door 't land van 't ooftcn naar het wellen. Ook veranderde de weflelyke oever, beflaande voorts uit vallyen en kleine bergjes. Het land was hier byna niet bewoond. De ooilelyke zyde egter bleef even bekoorlyk van gedaante. Na ene viryl in 't donker gezeild te hebben , wierpen wy 't anker , des te meer de- wyl het ftcrk begon te ebben. Wy bleven hier den gantfchen «nagt leggen. JDen II. des morgens vervolgden wy onze reis met den vloed. Wy zeilden voorby de Highland Mouitains^ die ooftelyk van ons lagen. Zy beilonden uit grauwe rotfen , waren hoog en vry (leil , en met blad verwiflelende bomen , Dennen en rode Ceders bedekt. Aan de wefter zyde was het land vol van klippen , dog die de hoogte niet: hadden van de bergen aan den anderen kant. Wy konden niet wel de toppen dier bergen befchouwen, dewyl zy met enen dikken nevel; omgeven waren.. Ook zag men gene landhoeven, vermits het land te; vol klippen was. De aflland van dit gebergte van New York reken-; • de men op zesendertig Eng., mylen. Enige mylen verder hadden wy nog heuvels en klippen aan de j weflelyke zyde , en aan de ooftelyke ene verwiflèling van groter en: kleinder bergen en dalen, bedekt met geboomte. Schoon de bergen, diot aan de Rivier niet hoog wai'en, wierden zy allengskens hoger en- hoger , hoe verder zy landwaards in kwamen. Daarna vertoonde zig ; niets dan zeer hoge ronde bergen en dalen, die beiden met hout be- waflèn waren. De dalen zelven waren eigenlyk niets dan lage klippen en rotfen, die op vele plaatfen nevens de Rivier loodregt ftèil afgin- gen. De breedte van den ftroom bedroeg gemeenlyk een musketfchoot, dog fomtyds wel twee of drie.. Verfcheiden' foorten van visfchen. fprongen in 't water. . Om tien uren voor den middag ging dè wind leggen, en wy waren genoodzaakt de riemen te gebruiken; Op ene plaats aan den wefter oever zagen wy een rood gefchilderd hou- ten huis^ en men zeide dat een weinig hoger op een zaagmolen ftond. Buiten dit zagen wy dezen voonniddag nog huis nog bouwland. Het water der Rivier was hier niet zildg meer. Dog men zeide dat het fomwylen by enen zuidwellen wind nog veel hoger brak blyft. Ook fcheen hier het water donkerder dan meer naar beneden. De oor- Het is ene zware , zo niet ondoenlyke zaak , den oorfprong der Ri- fprong vieren in 't algemeen te verklaren. Enigen kunnen wel uit ene verza- *^F ^^^' meling van water oncftaan zyn , dat door enen zwaren regen of ander vieren. j.Qgyj^j vergaderd is geworden , en de kanten der verzamelplaats over- treden is, of zig op ene andere wys enen doorgang gemaakt en zynen Joop naar den kant genomen heeft, waar het den minften wederifend ont- NEW Y Ö fl K. 1749. 43 ötttnioette. Die is veelligt de oorzaak waarom zo vele Rivieren , zelfs Jangs vlaktens zo krom lopen. Egter fchynt het dat fommigen haren oorfprong in de fchepping zelve hebben, en dat de alwyze Schep- per toen reeds den weg die derzelver wateren nemen zouden aange- wezen heeft, want het is niet waarfchynlyk dat zy alleen uit enen toe- valligen overloop van wateren ontdaan zyn. Onder deze laatfte foort van Rivieren mogen wy de Hudfon wel rekenen. Haar loop , hare oevers , alles moeft verwondering in my verwekken. Zy begint een goed ftuk boven Albany , en loopt lynregt van 't noorden naar het zuiden tot by Ne-w Tork. Dit is ene langte van ten minilien honderd en zeftig Eng. mylen ; want de kleine bogten die zy fomtyds maakt hebben haalt niets te beduiden. Op fommige plaatfen tuilchen Neiu Tork en Albany zyn ryen van bergen , lopende ooft en weft , en , het geen zonderling is, deze bergen lopen zonder afihydingen voort tot dat zy aan de Hudjon fluiten, die ze plocsling aflhydt, zo dat hunne kanten loodregt fteil tegens de Rivier ftaan. Dus is hier ene opening zo breed als de Rivier. Dog aan de overzyde vangen de bergen weder aan , en lopen verder weftwaards. Het geen nog aanmerking verdient is, dat de Rivier In die opening al zo diep, zo niet dieper is, als op andere plaatferK Het is wonderlyk te zien hoe loodregt de kan- ten der bergen tegens den ftroom zyn. En het fchynt, dat indien de Voorzienigheid deze opening niet gemaakt had, al het land meer naar boven altyd onder water zou geftaan hebben , dewyl dit gebergte , gelyk een dam , het aflopen van het water zou belet hebben. 