VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Eenige jaaren geleeden , werd de Bevelhebber van eene £u- ropifche Vastigneid, met eenige andere Heeren, geno odigd, om een Feest by te woonen , door сеп Rajah gegeeven - by gelegenheid van een Huwelyk. °t Zelve beftondt, gelyk hunne Avondvermaaken altoos , uit Vuurwerken , danien en zingen. De plaats, waar de Rajah de Gasten ontving, was cen Parterre of kleine Bloemtuin , omringd van een open gaandery , belegd met Carpetten ; en deeze , gelyk het gebruik medebrengt , overdekt met linnen kleeden. In sr midden van het Parterre , was ееп Waterkom met een Fontein. De Gasten kwamen in door een poort, in ’t mid- gen des gebouws, tegen over de zyde waar de Rajah, zit, A BYZO—RDERHEDEN WEGENS DE HINDOOS. 73. en , door bet Parterre heen wandelende, groetten zy deezen , en aamen hun plaats in de gaandery. Een oud Man, zyne pligtpieeging afgelegd hebbende , viel onverhoeds in den Waterkom. De Oppasfers fchooten terftend тое, om hem te helpen, en haalden hem uit het water. De gebaaren en de betuigingen van alle de Inboorelingen duidden deelnee- ming aan in het ongeluk; doch, wanneer hun angstvallig- heid bedaard was, door te verneemen, dat de oude Man geen letzel ontvangen hadt, ftonden zy zeer verfteld , als Zy bemerkten, dat eenige Europeaanen in есп fchaterenden lach uitborften; van zulk een gelach konden zy geen reden ven. Г Ik heringer my eenen jongen Rafah gezien te hebben , een jongeling van omtrent twaalf jaaren, die een Engelsch- man kwam bezoeken , еп, fchoon hy nimmer te vooren eenen Europeaan gezien hadt , was zyn houding beleefd en onbedwongen ; hy gaf geene verwondering te kennen over de Kkeding, en de veelvuldige, hem nieuwe , voorwerpen 3 dit omdtondt egter niet uit afkeer of mangel aan opmer- king: want, ik vernam, naderhand , dat hy zeer weetgierig was, en veele zeer wel ter {neede komende vraagen deedt. De 2іеіѕ- zo wel als Lichaams - vermogens der Menfchen {сһупеп in Hindostan vroeger tot rypheid te komen , dan in kouder lugtftreekens het is geenzins ongewoon te zien, dat Kinderen met eene maate van ernsthaftigheid , en ge- astheid , fpreeken, welke met hunne jaaren niet {chynt te trooken. Maar de Ziel, zo wel als het Lichaam, komt mogelyk niet tot die fterkte , als men by de Inboorelingen van Europa tanuweft. —— Behalven zedelyke oorzaaken , die ongetwyfeld hierdan veel toebrengen, ftrekt de Lugte ftreek zeker „ош ten minften het lichaam te verzwakken; het is rain bekwaam , om vermoeienis uit te harden; de Leevense behoeften weinig ea gereed te bekomen zynde, is het viyte betoon gering, en alles werkt zamen, om werkloosheid en Zugt tot gemak aan te moedigen. | De gewoonte, om de Dooden te verbranden, is bykans algemeen , en die , dat eene Weduwe zich op den Houtflae pel , mevens het Lyk van haaren Egtgenoot, ter verbran- dinge overgeeft, grypt mog (апа. Het fchynt de toeleg geweest te zyn der Mahomethaanfche KRegeeringe , om ееп gebruik, voor de Menschlykheid Уо aanftootelyk, af te fchaffen ; mear , men befchuldigt de Landvoogden der Ge- westen, dat zy het vooroordeel der Hindoos , tot hun eigen voordeel, bekeeren , door goor eene fomme geïds het e: 5 ui 74 BYZONDERHEDEN luikend toe te ftaan. Thans heerscht het meest іп de Mabhratten heerfchappyen , en іп de Landen van de oude Rajahs, waar men die voorbeelden vaak aantreft, byzonder by de запгіепіукќе Familien. — De Engel/chen hebben, in de Landen aan hun onderhoorig , "er zich allerwegen tegen aangekant , en het gebeurt zeldzaam, of men moet het heimlyk verrigten, of eer zy, die de magt bezitten om het te voorkomen, zulks ontwaar worden. De Wet pryst deeze gewoonte eer aan, dan dat zy dit Bedryf beveelt. „, °с Is,” dus luidt dezelve , — voeglyk : an of het past eene Vrouwe , dat zy zich met het Lyk van an haareñ Man verbrande „ en worden haar de grootfte toekomende zegefingen voor dit Bedryf beloofd. Maar, in gevalle eene Weduwe liever verkiest in °t leeven te blyven , is zy verpligt eene onfchendbaare Kuischheid te bewaaren , het hair af te fnyden , en geene Juweelen of eenig ander cieraad te draagen, —= Eenige gevallen zyn Yer, waarin het uitdruklyk verboden wordt. Eene Vrouw, die Zwanger. is, mag zich niet ter verbrandinge aanbieden ook niet, wanneer haar Egtgenoot op een verren afitand van haar geftorven is, of zy moet zyn Gordel en Tulband weeten te krygen, en die ор den Houtítapel plaatzen. Het oogmerk van eene zo barbaarfche Gewoonte is blykbaar genoeg; in alle Oosterfche Landen fchynt de Meer- derheid en Veiligheid des Mans, als mede de Bewaaring van zyn Huislyk Gezag, een hoofdöogmerk der Wetgeeves ren geweest te Zyn. ——— Zo fterk is de invloed der gezag- voerende Gewoonte, en zo kragtig werkend het gevoel van fchande , dat eene Vrouw van de aanzienlykfte Geboorte , met alle zagtheid en zorgvuldigheid, haaren rang voegende, opgebragt , vol van die fchroomachtigheid , eigen aan haar Sexe, en bovenal in dit-Land , deeze fchriklyke Opoffering ondergaat , met zo veel kloekmoedigheid , en bedaardheid van geest, als ooit eenig Held of Wysgeer van den ouden tyd betoonde, Nooit vond ik my tegenwoordig by zulk eene droeve Lykplegtigheid; dan een myner bekenden , die ze bywoonde, gaf "er my de volgende befchryving van. — Een houtmyt opgerigt zynde, op een plek gronds ten dien einde geheiligd, werd het Lyk van den Rajah uit de fterkte gebragt , vergezeld door veele Brahmans en anderen , en gevolgd door de Weduwe , met haare Bloedverwanten van beide de Sexen. Tot den Houtftapel genaderd , werd het Lyk daar op gelegd, men volvoerd ecenige plegtigheden , en de Weduwe nam affcheid van haare loedverwanten. : у VAN DEN AART ЕМ ТЕРЕМ DER HINDOOS. 75 Zy omhelsde die van haare eigene Sexe, nam eenige van de Juweelen af , welke zy droeg, en verdeelde ze onder haar , ais de laatfte tekens van haare genegenheid. De Vrouwen fcheenen grootlyks aangedaan ; eenige (chreidden in ftilte, andere boezemden weeklagten uit. Maar de Wedus we was volkomen bedaard , glimlachte en poogde haar te vertroosten ; zy tradt na den Houtftapel , en wandelde "er Raatlyk rondsom heenen. Zy ftondt ftil, еп het Lyk be {chouwd hebbende , raakte zy den voet met haare hand aan ; dien tot haar voorhoofd opbeurende , en voorover bukkende. Daarop groette zy de omftanders; door de Brakmans geholpen, klom zy ten Houtftapel op, en plaatfte zich nevens het Lyk. Eenige , die digt by haar waren, met Fakkels іп de handen, Token "er den brand їп, en was de Houtmyt , van droog hout en ftroo zamengefteld , terftond in vlam. De rook was in den beginne zo zwaar , dat ik my verbeeldde , dat dit jeugdig ongelukkig Slachtoffer one middelyk moet geflikt weezen , °t geen my de verligtende troost gaf, dat haar lyden fchielyk geëindigd was. De Heer HorwerL (*) heeft een omftandiger verflag van deeze Zelföpoflering gegeeven , ’t welk allermededeee lings waardigst is. Op den 4. van Feb. 1749, overleedt RHAAM CHUND, Pundit van den Malratten ftam, acht en twintig jaaren oud. Zyne Weduwe , (want hy hadt maar ééne Vrouw ,) tusfchen de zeventien en achttien jaaren , weigerde „ zo ras haar Man het leeven had afgelegd , den tyd te verbeiden, haar tot bedenken gelaaten, en verklaarde terftond aan de Brahmans, en de daar by zynde getuigen , haar befluit , om zich, nevens haaren overleden Man, te laaten verbranden. Naardemaal haare Familie zeer aanzienlyk was, lieten alle de Kooplieden van Oosfimbuzaar, en haare Bloed- verwanten, niets onbeproefd , om haar dit te ontraaden, Mevrouw RUSSEL, vol mededogen en menschliefde , deedt baar verfcheide boodíchappen ten zelfden einde , —— de jongheid haarer Kinderen , Lade Meisjes en één Jongetje „ de oudfte vier jaaren) еп dè verfchriklykheden еп pyn van den dood , dien zy zogt, werden haar met de leevendigfte kleuren voor oogen gelchilderd, — Zy was doof voor alles , —— zy bedankte Mevrouw RUuSsEL , еп liet haar boodfchappen ‚ dat ‘er niets meer overig was, waarom zy zou . (*) Horwerr’s Mythology and Cosmogony of the Gentoos er Hindoos, 76 BYZONDEx HEDEN zou leeven ; doch beval haare Kinderen aan haare befcher. ming. Тоеп men de {mert der vlamme haar voorhieldt „ ftak zy, met groote bedaardheid, haar vinger in °t vuur, en hieldt er dien eene geruime wyl їп; waarop zy met de eene hand vuur in de andere hand deed, "er wierook ópftrooide , en daar mede de Brahmans bewierookte. — Op het aandringen, dat zy haare Kinderen Ouderloos liet, gaf zy ten antwoord: „„ Ну die ze maakte , zal ’er voor an Zorgen! ?” -———. Men deed haar , in °г einde , weeten , dat het haar niet zou toegeftaan worden , zich te verbrans= den: dit fcheen , voor een korten tyd, haar zeer te bedroee уеп; maar, welhaast zich herftellende, betuigde zy, dat de dood in haare magt ftondt , еп dat, indien men het haar пісі veroorloofde , volgens de beginzelen van haare Cast, zich der vlammen op te offeren , zy de handen aan zich zelve zou flaan. Haare Vrienden , haare volflaagene on- verzettelykheid bemerkende, ftemden in °t einde toe. Het Lyk des overledenen werd , e anderen daags °5 mor- gens vroeg, na den waterkant gebragt; de Weduwe volgde ten tien uuren , vergezeld van de voornaam(te Brahmans „ haare Kinderen , Ouderen еп Bloedverwanten ‚ en een tale ryken fleep volks. \ De Verlofbrief van zich te mogen verbranden kwam niet van HUSSEYN KHAN , FOURDAAR van Morshadabad , voor één uur, en werd gebragt door een van des Soubachs eigen Officieren, die bevel hadt, om te verneemen , of zy zich vrywillig ter verbranding overgave. De tyd, dien zy wagtte па den Verlof brief , befteedde zy in gebeden met de Brahmans , en zich in de Ganges te wasfchen ; zo ras dezelve aankwam, vertrok zy, en bleef ecn half uur in эе midden haarer Vrouwiyke Bloedverwanten ; onder deeze bevondt zich haare Moeder 5 hierop ontdeedt zy zich van haare armbanden en andere !уЁ$- cieraaden , en bondt ze in een doek, die als een voorfchoot hing. Haare Vrouwiyke Bloedverwanten bragten haar by een hoek van den Houte ре. | Ор den Houtftapel was een geboogen boom, van drooge ftaaken , takken en bladeren gemaakt, alleen aan ’t eene einde open, om haat ten ingang te dienen; in deezen boog lag het Lyk , met het hoofd na de opening gekeerd. Aan den hoek des Houtftapels , tot welken men haar geleid hadt , was door de Brahmans een klein vuur ontítooken 5 rondsom ’t welk zy met drie Bralmmannen eenige minuue- ten zat. Een deezer gaf haar een blad van den Bale gg et VAN DEN AART EN ZEDEN DER HINDOOS. 27 Chet hout, doorgaans geheiligd , om een gedeelte van de Houtmyt uit te maaken ,) met verfcheide dingen daarop , * geen zy іп °t vuur wierp. — Een andere Brakman boodt haar een tweede blad aan, ’t welk hy drie maalen bed met eenig Ghee (eene foort van Boter ,) die {molt , en in het vuur droop. (Deeze twee verrigüngen dienden , tot voorbereidende zintekenen van haare op handen zynde ontbinding door het vuur ;) terwyl zy dit volvoerden , las de derde Brahman haar eenige plaatzen voor uit de Аиша} torrach Bhade, en deedt haar eenige vraagen, waarop Б, met veel volftandigheid еп bedaardbed antwoordde ; d het geraas was zo groot , dat wy, {сһоом op een kleinen verwyderd, niet konden verftaan, wat zy zeide. Dit alles gedaan zynde, werd zy, met veel ftaatlykheids , drie keeren rondsom den Houtftapel geleid. De Brakmans gingen ltezende voor haar : toen zy ten derden maale by het kleine ontftooken vuur kwam , flomdt zy (DI, nam de tingen van haare teenen en vingeren , en ftak ze by haare andere lyfs-cieraaden. Hier nam zy een hartroerend af- {cheid van haare Kinderen , Ouders еп Bloedverwsanten : Waarop een der Brakmans een groote wiek Katoen in eenig Glee doopte, het zelve aangeftooken haar in de hand gaf, en haar geleidde na den open kant van den boog ; daar vielen alie de Brakmans voor haar neder , en vertrokken , ma haaren zegen ontvangen te hebben, weenende, Met twee ftappen was zy op den Houtftapel, en adr door den boog in : by haar intrede, deedt zy een diepe buiging aan de voeten van het Lyk , en zette zich voorts aan het hoofdeinde: den korten tyd van een minuut , bekeek zy in НН gepeins zyn aangezigt , en ftak toen den brand in den boog op drie plaatzen ; bemerkende , dat eerst de vlam van haar afwoei, rees zy ор, (ak den brand aan die zyde , vanwaar de wind kwam, en ging weder zitten, De Vaandrig DANIEL deedt met zyn ftok de bladeren aan’ de windzyde weg , door welk middel wy haar zeer onder- fcheiden konden zien zitten.: Met welk eene ftandvastige bedaardheid zy den brand, de laatfte keer, in den Houtíta- 1 бак, en weder ging zitten , kan alleen door de vep- Iding begreepen worden; woorden fchieten te kort, om ‘er een denkbeeld van te geeven. De Houtmyt, tit zeer ligt brandende ftoffen beftaande, vatte fchielyk vlam; de fty- van den boog ras verteerd zynde, viel dezelve op haar. ` meder. — Dus verre de Heer HOLWELL. Twee Engelfche Officieren , in dienst by den ZVabob van Fa „3 LYZONDERHEDEN ` Arcot , zich by dus eene Lykplechtigheid bevindende , in het Landfchap. Tanjour , waren dermaate over dit vertoon aangedaan , dat zy hunne degens trokken , en de Vrouw verlosten. Maar, fchoon zy onmiddelyk aan haare Bloed- verwanten wierd wedergegeeven, en het geen twyfel Іеейг, of zy hadden, op geenerlei wyze, haar iets anders dan de verlosfing aangedaan , en door geene andere beweegreden. dan eene fterke aandrift van Menschlievenheid , verwierpen de Brahmans haar verzoek, om zich andermaal op den Houtttapel te vervoegen; zeggende: dat zy befmet was, en de Deugden van haare Cast verlooren hadt. Om hun ge- noegen te geeven wegens dit beltaan , werden de Officiers in hegtenis genomen, en vervolgens weggezonden, om el- ders te dienen. Een Rajah, in een der Landíchappen onder de Regeering der Engel/chen , zeer gevaarlyk ziek liggende , werd den Bevelhebber van ’t zelve heimlyk geboodichapt ‚ dat diens Vrouwe, in gevalle van °t overlyden haar Mans, befloo- ten hadt zich op zyn Houtftapel te verbranden. De Ra- jah hadt een eenig kind, een jongetje van omtrent vyf Taarten, De Europijche Bevelhebber vaardigde ееп Inboo- reling van rang tot haar af, op wien hy vertrouwen ftel- de, met last, om, zo de Rajah (Uert, гупе Weduwe het gevaar, onder °t oog te brengen, aan ': ‘welk haar Zoon zich zou blootgefteld. vinden , indien deeze overgelaaten werd aan de zorg van eerzugtige Bloedverwanten , die altoos getragt hadden de rust van zynen Vader te (tooren : dat te leeven, om haars Zoons wille, niets anders zou weee zen, dan een onnatuurlyke en ingebeelde pligt, aan een natuurlyken en weezenlyken op te offeren; alsmede, dat zy, door de post te bekleeden van eene tedere en voor- zigtige Moeder , haare Liefde en Hoogagting voor den overledenen, op de beste wyze, zou betonnen. De Be- velbebber hadt hem desgelyks verzogt den Bralimannen te beduiden, dat, indien zy met de plegtigheid der verbran- dinge voortgingen, een Officier, het bevel voerende over nabyliggend Krygsvolk, bevel hadt om zulks te voorkoe men. De vrees, van door geweld verhinderd te zullen worden, haalde die Priesters, geenzins de andere byge- bragte beweegredenen, over welke zy zich gebeled toonden, en die zy met veel verontwaardigings verwierpen, over. De Rajah (iert, en de Weduw, eene Vrouw van ver- dienften, was naderhand haaren Zoon van uitfteekenden dienst. In deezer voege een eisch hebbende ор de goede ien- VAN DEN AART EN ZEDEN DER HINDOOS. 79 dienften, zo wel als ор de befcherming van een Man, die gezegd mogt worden, haar gedwongen te hebben om in °t leeven te blyven, genoot zy, door zyne tusfchen-= komst, eene maate van agting en aanzien, welke zy an- derzins, uit hoofde van het Landsgebruik , moest verbeurd hebben. Zy verwierf van hem verfcheide blyken van toe- geevenheid voor haaren Zoon, en in een haarer Brieven drukte zy zich deswegen in deezervoege uit. ‚‚ Wanneer Gy u herinnert, dat ik zyne Moeder ben, › еп dat Gy my overhaalde, om my, zynenthalve, te an Schandvlekken, zult Gy u niet gebelgd rekenen, als ik ss deeze gunst voor hem verzoek. Gy vorderde een pligt an van my af, welke niet behoort tot onze Sexe (*). In- з» dien ik niet flaage in het volvoeren van denzelven , zal »› ik een voorwerp van verfmaading zyn by allen die »» tot my behooren; maar, gelukt het ту, еп doe ik dee, »› ze Landftreek bloeien, dan zal myn fmaad vergeeten s» worden — myn geluk hangt, derhalven, van u af — as aan °t myne hangt, dat van veelen —- overweeg dit, an En бейи, wes De Hindoos rigten zomwylen een Kapél ор, ter plaatze waar zulk eene Opoffering getchied is, voor de ziel der Opgeofferde, en als een zegeteken van haare Deugd. (*) Zy meent hier door, het op zich neemcn van het beftuor der zaaken. BESCHRYVING VAN DE BEROEMDE RIVIER DE JORDAAN. (Overgenomen uit Abbé mariri’s Voyages dans isle de Cy- phre, © la Palefline , бс. ру vlakte van Jericho verlieten wy in °t midden van den nagt, op den veertienden van Grasmaand , om па de Rivier de Jordaan te trekken. Deeze optocht hadt iets groots in zich, uit hoofde van de veelvuldige lichten, gedraagen door de lieden te paard, die ons voor- gingen en omringden. Deeze lichten branden in eene foort van yzeren Kookers, hangende aan de punten der Spiesfen; "ze zyn gevuld met Pynboomen- of eenig ander | Ou $0 BESCHRYVING VAN DE BEROEMDE RIVER foort van harstagtig hout. Alle Heeren van aanzien rei- zen "e nagts in deezer voege. Men vindt de vlakten hier doorfneeden met gragten, beekjes en waterftroomen , іе, in dit jaargetyde, vry droog waren. Їп dezelve ontdekten wy niets opmerkenswaardigs , ` dan de overblyffels van eene oude Kerk, toegewyd aan JOANNES DEN DOOPER. Onze Godsdienftige Oosterlingen boogen hunne hoofden in het voorby trekken, en lieten, uit eerbied voor de gedagtenis van dien Heilig, het ook hunne Paarden doen. Een wyduitgeftrekt en fchoon Veld opende ‘zich voor ons oog, waarin wy onze Tenten opfloegen. Het wordt befproeid door de wateren der Yordaane , die 't zelve verfrisfen en zeer veel aan de vrugtbaarheid toebrengen, Toen wy (tl gehouden hadden, werden ‘er in aller yl twee Altaaren opgerigt, waar op de Vaders van het Heilig Land de Mis deeden. —— Geen tyd, іп de daad , kon gefchikter weezen tot het Gebed. De eerfte Morgenftraa- len der Zonne begonnen de toppen der omliggende Bergen te verlichtens de Wolken, die de Lugt bedekt hadden , verdweenen, en lieten ons een helderen gezigteinder be- fchouwen: doch, verdwynende , lieten zy op aarde een zag- ten daauw, die tot myne aderen fcheen door te dringen, myn bloed te verfrisfen , en zelfs, mag ik het zo uit- drukken, myne gedagten te verheffen; en myne ziel te ftemmen tot eene vrolyke aandoenlykheid, en dezelve te vervullen met dankbaarheid aan den Maaker der Natuur. Doch, waarom vermengt Bygeloof, zelfs in deeaen een- voudigen Tempel, zich met de Gebeden , die tot de Almag- tigen worden opgezonden? —- Hier kwyt de Bedevaart- ganger zich van zyne gelofte; zyn eenig oogmerk, waare om hy deeze korte reize ondernam, was om het wonder- daadig Water der Fordaane te zien, van ’t zelve te drin- ken, en zich daarin te baaden; бету! men wil, dat het ziel en’ lichaam, beide, reinigt. —— De Grieken verbeel- den zich daarenboven , dat iemand miet recht gedoopt is; ten zy hy driemaalen in het Water дег одавле werd gedompeld. Mannen, Vrouwen, Kinderen vervoegen zich erhalven elk om ’t zeerst, met een drift, welke aan gek- heid grenst na den oever, zonder te denken, dat zy te- gen zedigheid en welvoeglykheid handelen. De Gewoonte „от in deeze Rivier zich te gaan baaden, ‚ klimt ор tot den tyd van ELISA: ,, gaa,” fprak des | ro- DE JORDAAN: ` 8: Propheet , tot NAAMAN met melastsheld bezogt 4 4 ett an Wasch u zevenmaalen іп de Fordaane,en uw уіееѕсі! zal a, weder aan u komen, en gy zult rein weezen.” Naa- MAN gehoorzaamde, en zyn bloed werd, ter be!ooninge van zyn Geloof, gezuiverd ‚ en hy herkreeg zyn vleesch zo zuiver als dat van een Кіпа. In "с Arabisch heet de Fordaan Sceriah. Deeze Rivicr omipringt aan den voet van den Anti- Libanon , in het Landfchap, by de Syriërs bekend onder den naam van Zoe dettin ; dezelve wardt gevormd door het Water van twee Bronnen, omtrent eene myl van elkander gelegen: Die in "© Oosten opwelt, heet For £ de andere, in °t Zuiden gelegens wordt Dan geheeten. Wy zien, derhalven , dat zy, door derzelver \Watcren te vermengen , ook de naamen vereen віза, en de geboorte aan de Jordaan gegeeven hebben. Eenige Schryvers hebben, nogthans, deezen Naamsoors Sprong gewraakt, en als valsch en ongerymd verworpen, op het gezag van twee of drie oude Schryverens bewees rende „ dat de Pordaan voortvloeit uit de Bronnen Paneadess Hierin hebben zy beide gelyk , en teffens ongelyk, Zy zvn. misleid door de verandering van een naam, want de Dros van Paneades is dezelfde met die van Dan , gelyk blykt uit deeze plaats by WILLIAM VAN TYRUS. aa De Dron an Dan wordt dus geheeten naar eene oude Stad, іп de naa an buurfchap, die naderhand den naam kreeg van Paneades „ an naar eene andere Stad, in plaats van de eerstgemelde gee a bouwd.” mmm Een Oudheidkenner zou hier aanhaalingert. opeenhoopen , maar een Reiziger mag zich hicrin geen botvieren. | De zamenloop dier twee Stroomen ontmoet men by de oude Stad Ce/area Philippi , thans flegts een groot Dorp „ bewoond door Drufen, en Beline gcheeten, ——= De Rie vier vangt haaren loop aan , tusfchen het Oosten en het Zuiden 3 en na zeven mylen ftroomens , valt dezelve itt het Meir Somochon of Meron , thans Hulet- Panias gee eeten. Dit Meir haalt zes mylen іп de lengte, van het Noordetì na het Zuiden, еп, omtrent vier in breedte, van het Oosten na het Westen. "e Winters vol waters , із het bykans droog in den Zomer, en laat den zwartagtigen modderigen bodem: bloot voor ’% oog. De oevers zyn bee groeid met rietgewasfen , en daaromftreeks ftaan үес) vrugtboomen , eene foort van hosch maakende , na * welk zich de Reizigers, buiten twyfel om de verfrisfende Schat: MENG. 1702. NO. 3. F duw у 5з BESCHRYVING VAN DE BEROEMDE RIVIER duw „ zouden -begeeven „ hadden verfcheurende Dieren, afs de Tygers, °t zelve niet ten verblyfplaats verkooren. De Jordaan komt uit dit Meir voort, vermeerderd door deszcelts water, loopt door de vlakte, еп twee mylen van- daar door een Deenen Brug, by de Arabieren bekend on- der den naam van Gi/rjaacub , zo veel als Jacobs- bruge Deeze Brug is zestig Cubiten lang , en flegts tien breed. Dezelve beftaat uit drie boogen , die my zeer wel zamen- gefteld fcheenen. De Inwoonders draagen dezelve grooten eerbied toe: dewyl, naar hun zeggen , Aastsvader jacom dezelve overtoog, toen hy de wraak van enen Broeder Saa ontvloodt. Wy leezen by WILLIAM VAN TYRUS > dat deeze Brug aan BOUDEWyN den 1V ten bolwerk diem- de, tegen de Krygsmagt der Saraceenen, alsmede dat die Vorst eene fterkte op een nabuurigen heuvel deedt aan= leggen. De Jordaan loopt in dezelfde rigting, tusíchen Tracontis en Galilea tot het Meir Tiberias, by het oude Corazan e Capernaum, waar mede dezelve haare wateren vermengt. — Als de Jordaan uit dit Meir hervoortkomt, welke dezelve de ruimte van achttien mylen doorkruist , krygt ze den naam van de Groote Jordaan. Dam fpoedt dezelve Zuid- waards op , fcheidt Perea van Samaria , de vlakten der ten van Pudea, en ontvangt, onder het voortftroo-. men, verfcheide rivieren en beeken: ав de Jacob, die in. het gebergte van Arabië ontfpringt; de Diben, zo gehec- ten naar eene Stad der Ammeriten , naby welke zy den oosfprong heeft; de Fazer, die ontfkaat uit een rots, waar eene Stad van denzelfden naam lag , in *t bezit des Sams van Gad, en de Earith, een zeer groot Meir, in de Schrif- tuur beroemd „ als de wykplaats van den Propheet ELIAS , toen hy door de Raaven gefpyzigd werd. = Na ver- meerdesd te zyn door alle deeze ftroomen, die de fchoone vlakten van Avlona bewateren , in de uitgeftrektheid van vyf en zestig gien „ van het Meir van Tiberias , ontlast ` zich de Pordaan in de Doode Zee. | Over °t algemeen, із deeze Rivier omtrent vyf ев dertig Cubiten breed; maar, wanneer de.{neeuw gefmolten is , of, in den regentyd , neemen de wateren гое, overfchreeden de oevers , en firekken zich op een апа van meer dan vier mylen пи; wanneer de ongelykheid van den d dezelve zomtyds in twee of drie kanaalem verdeelt. ре diepte is omtrent zes Cubîten. — Altoos is de (rom zo geweldig , dat de kloekfte zwemmer de Ferdaan- niot BE JORDAAN. 85 kan over komen. Het water is altoos modderig , doch uit de Rivier gefchrept , en in eene foort van vat gedaan , wordt het terftond helder, laatende op den bodem een zwart bezinkzel , gemengd met jooden-lymagtige deeltjes, Het water is nogthans zoet, bederft niet ichielyk, en heeft ovrvloed van visch. Beide de oevers van de PFordaan zyn bezet door een bosch van hoog getopte boomen, die, in zommige oorden zo digt ineen ien , dat de Zonneftraalen ‘er geheel niet heen kunnen booren, Dit woud is even als ’t geen omftreeks het Meir Somochon gevonden wordt , cene woonplaats der Tygers , die zomwylen vernieling in het omtiggende land aanrigten. Men vertelde my, dat "er eene е menigte Leeuwen in was; doch ik hou my verze= erd, даг zy hierin mis hadden, ’tIs waar, dat deeze Die- ten "er veelvuldig gevonden wierden , ten tyde van den Propheet JEREMIA, die de vyanden van Seru/alem vergelykt by de verfchetrende Leeuwen , uit derzelver verdrees Yen door het zwellen der Jordaans; doch "er is alle re- den, om te veronderftellen, dat dit Gedierte, naderhand , na eene voor ’t zelve voeglyker wykplaats gegaan is. Deeze wouden desgelyks met Vogelen van veeler. hande foort vervuld , en bovenal met Nagtegaalen , wier verrukkertde toonen fet oor ftreeten , en bykans de gevaar ren by het naderen der Riviere doen vergeeten. De Jordaan diende eenfgermaste , om de zegepraal van TITUS te vermeerderen. Nog ziet men te Rome een Triumph, Боос, op welken deeze Rivier wordt afgebeeld , onder de gedaante van еей oud man „ leunende op een Waterkruik 5 zyne handen na de Ketenen van den Overmeestergar yit- Wy vinden їп de Jaarboeken van Florenée opgetekend , ах frAaNCISCUS de I de Mediets , Groot - Hertog van Toscane, gedoopt wierd met water uit de Pordaan, "с welk ALBERT BOLOCNE TTI , de Nuncius, door eenige Koopties den, ten dien einde hadt doen brengen , even of ?С zelve еспе byzondere kragt bezatê: dan, zodanig was het by- f dier tyden ‚ dat het Volk waande, доог dit water, dan door eenig ander , van de oorfpronglyke zonde reinigd te worden. °t [s daarom vreemd, dat de Adel , € ton deezen dage zich verbeeldde , verre boven de rest des Menschdoms verheven te туп, niet oordeelde desgelyke met dit "erem water te moeten gedoopt $ Wufe 64 BESCHR. VAN DE BEROEMDE RIVIER DE JORDAAN. worden, als °t welk hun , by hunne Geboorte „ zulk eene aanmerkelyke onder{cheiding zou gegeeven hebben. Wanneer de Caravane de Godsdienstplegtigheden volvoerd hadt , verlieten wy de Jordaan, om na Jericho weder te keeren, — Ik verheugde my grootlyks aeeze gelegenheid te hebben , om de overblyfzels der Kerke van JOANNES DEN DOOPER , voorheen flegis іп ’t voorbygaan bezien , nader te bezigtigen. Drie buiken van deeze Kerk , welke de opmerking van elk man van {maak verdient, zyn nog geheel, en fchynen wel geëvenredigd. De bouwfto en zyn kostbaar „ en de pylaaren zeer keurig gewerkt. Ор еспе gaandery, die de tyd gelpaard heeft , zyn eenige Medaillons „ die vocr meesterftukken van Beeldhouwkunde mogen aange- zien worden. Met één woord , ik ben van gevoelen, dat de kundigfte Kunftenaar het zich niet zou beklaagen „ eenige uuren befteed te hebben , in het beoefenen deezer Tuinen. Digt by deeze Kerk ftondt eertyds een Kloostér, ge- bouwd door St. HELENA , en grootlyks vermeerderd door Keizer JUSTINIANUS. _ VOORDRELEN DER ЛАНрОЕМІТКНЕІр.! Eene Zedeleerende Gefchiedenis, (Uit het Engelsch.) (Look en $/ van bh 45.) nze Droomen zyn , fchoon niet altoos, zeker menigmaalen „ O de verwarde aanmerkingen over de denkbeelden , die ons waakende bezig houden; еп, dewyl onze ziel, werkzaam zynde over alle mogelyke toevalligheden , verbonden met onzen tegen- woordigen toeftand , zomtyds, met veel leevendigheids , ver- keert omtrent uitzigten dic naderhand een daadlyk beftaan kry- кеп, ontftaat het misfchien daar uit, (op dat wy deeze aanmer- king hier tusfchen beiden laaten invloeien,) dat onze Droomen, door Bygeloovigen, aangezien worden als voorfpellende, enket dewyl zy ons uitkomften fchilderen. die onze gedagten, als wy waaken, in het wyde veld vau gisfing opvat. Hoewel flaapen COURLAND's oogmerk geheel niet was, toen пу te bedde ging, werd nogthans zyn geest, onophoudelyk denkende aan гупе verloorene MARIA , eu de herinnering уай | тую VOORDEELEN РЕВ AARDOLNLYKHEID. 85 “gyn ontworpen plan van goeddaadigheid , eindelyk door den Озар vermeesterd, en туше ontroeringen eindigden in eene zagte fluiwering. ‚ De denkbeelden, die hem , wekker zynde , beraerd hadden , onwustten 2упеа flaaps derzelver Drengbeid , ° is waar , werd verzagt door eene droefgeestige hoope ; dan ‚ derzelver invloed nam тое, door het verhoogend vermogen der fchilderende verbeelding. Hy verbeeldde zich, dat һу zweefde onder een graauw be- trokken lugt, over wilde en ongeregelde rotzen , wier onbe- woonde kanten bezet waren met doornen en braamftruiken, die de bloedende zyden verfcheurden van half uitgehongerde lam- meren ‚ welke "er vergeefsch na voedzel zogten ; dit ruw ge- bergte werd ‘doorfneeden van een fchuimenden waterftroom , welke by verfcheidenheid akeligheid mede bragt. — In de uitgebreide bedding van dit water, welke zich voor hem ver- fpreidde , zag hy verfcheide hulplooze Vrouwen , die worfteiden tegen het woedend water, еп, geen andere hulp voor handen ziende, hem fmeekten om verlosfing uit hun deerlyk lot. Zyn har {molt van medelyden, еп hy ftondt gereed om zich in het water te begeeven. De onzigtbaare horizont werd oogene bliklyk helder. Een witte (гаа! , niet ongelyk aan dien de Morgenfiar uitfchiet , werd onmiddeiyk gevolgd door een Mor- gengloed , helder als die onmiddelyk het opdaagen van de Zoa voorgaat. Terwy! hy met eene genoeglyke verwondering deeze veran- dering befchouwde, vertoonde zich aan zyn oog de fchoone ge- daante чап MARIA, bekleed met ееп langen mantel, nederdaalende te midden van die heerlykheid; zy fprak bem met deeze woor- den aan: „ Denk niet, my noch dierbaare, noch beminde Cour- s LAND , dat ik vwerfchyne om uwe drift te fluiten , in het vol- an voeren van uw edelaartig opzet; of u te belemmeren in de „ poogingen , om тупе ongelukkige Zusters te redden uit den „ Ooverftelpenden vloed der elende. — Neen: ik kom, om uwe ‚ Deugd te onderfchraagen, en uwe werkzaame edelmoedigheid > te ontvouken , door u te berigten , welke belgoning uwen arbeid » van berouwhebbende,Aandoenlykheid zal bekroanen. Hier, in » deeze gelukkige wooning, їз de verblyfplaats van uwe MARIA 5 ›› en de eenige weg , langs welken gy dezelve kunt bereiken , an loopt door den waterftroom, die tusfchen ans fchuimt. Vaar, ‚> derhalven voort, om deeze ongelukkige Vrouwen te redden vw uit een onverdiend lot: zo zal uwe werkzaame goeddaadigheid vn 0 die vergiffenis bezorgen, welke ik verkreegen heb op myne a berouwvolle traanem, ———— Haast п dan tot Uwe MARIA, еп an Wy zullen beide g.lukkig weezen, in eene zuivere hemelfche en Veréeniging: waar trotfche Ouders onze vreugd niet meer zul- „ len floeren , of onze zuivere wenfchen -dwarsboomen. Dan F 3 ai zul- 86 VOORDEELEN ‚> Zulleh wy bekroond worden met nimmer domeude zegekrand- an fen, eu in onvermeugd geluk leeven,” | Aangemoedigd door deeze ftreelende beloften , wierp be zich ja den оош , en haastte zich na eene fchoone Maagd, die allermeest zyn byftand fcheen ce behoeven ; waarop by, tegen den ftroom aauworftelende , ontwaakte wer eeue hem moeilyk vallende oyertuiging van de bedrieglykheid zyns Drooms. _Derwaards gaande , werd hy aangefprooken door eene jonge Vrouw, die hy, op" eerte aanzien , niet herkende ; dach die, by een nader befchouwen , bleek dezelfde te zyn, зап welke ky op den morgen , па bet ontdekken wen de trouwloosheid zyner Egtgenoote, zulk eene ruime gaave gefchonken hedt De bloozende anna wenschte zich zelve geluk over de gevallige ontmoeting , en onderrigtte den Heer COURLAND , We- gens het zorgvuldig onderzoek, ° geen zy na hem gedaan hadt, еп de reden waarom; ten flot zeggende, dat zy, overeenkomttig t de bekendmaaking , zich sanhoedt om hem onmiddeiyk te rengen ter plaatze, waar het Geld , ten zynen gebruike, was weggelegd. CourLaxnp ftondt verfteld over de eenwoudigkeid deezer aan- $praake , еп, verrukt wegens een zo zeldzaam voorbeeld van naauwgezette eerlykheid, vergat hy ber welvoeglyke op den bpenbaaren weg ; by varte haare beevende hand , met drift , tusfchen de zyne, bragt die aan zyn boezem, en betuigde met niet weinig vuurs, dat Бу niet alleen zieh volkomen herinner- de, bear Banknooten te hebben gegeeven; maar ook het beloop daarvan (ей vollen wist; maar, dat zy hem ои overuigs! hade, dat het door hem verrigtte verre beneden haare verdienften was; еп dar, indien zy nog eenige behoeften hadt, tor welker voldoening de fom niet kou toereiken , Ву zich gelukkig zou rekenen, in het aantreffen deezer gelegenheid, om kragtdaadiger te zorgen voor hasr welweezen. wn Helaas! туп Нег!” {prak de verwonderde ANNA , door dankbaarheid geheel vermeesterd , еп, door een СН Г zic ` ` "ER AANDOENLYKREID. 87 zich lugt geevende: „konden wy met voeglykheid een zo ve groot gefchenk aanvaarden: 'ї geen gy gedaan hebt, is meer з» dan genoeg, om myne arme Moeder еп шу, voor altoos gee ›› lukkig te maaken.” e Gaa dan heenen, lieve Dogter!” voer hy voort: oa gaa э» dan heenen tot de gelukkige Moeder, die de genegenheid ба an Verdienen van еспе zo gevoelige еп onfchuldige Schoonheid; < en mogt gy beiden, voor altoos, gelukkig weezen ! Goede э, Hemel ! kau misdryf en (chuld eene fchuilplaats zoeken in ээ wanhoop en zelfmoord, wanneer zich zulke wegen aanbieden ›э tot verzoening en verligting.” Een blos van dankbaarheid verfpreidde zich op de wangen van ANNA, en met eene drift, welke alle haare bekoorlykheden te fterker deedt fpreeken , boezemde zy de erkentenisfen uit, welke het geweld der aandoeningen tot nog wederhouden hadt, en wegens welker uitftellen zy zich begon te befchuldigen , met eene dankbaare angstvalligheid, De edelmoedige Weldoener zou haar zeker belet hebben, om die fnaar te roeren. was zyne aandagt niet zo zeer ingenomen geweest , door de befchouwing van baare Perfoon , dat hy als doof werd уоог ееп zo aangelegen onderwerp. ` Heare gedaante was teder en fraai ; (сһооп afgepynd door gebrek en droefenisfe , was "er een leevendigheid, eene eenftemmigheid en zagrheid in haare weezenstrekken, zo gelykvormig aan alle , die, ten eenigen tyde, zyne ziel verrukt hadden in de ongeluke kige MARIA, dat niemand, die оой voelde, welke belangneeming ons wordt ingeboezemd, door de gelykvormigheid van een dier- baar afweezende Perfoon, zich zal verwonderen over de tedere heid, welke in соодгамо"ѕ boezem opwelde. In de daad, onafbanpelyk hiervan, was het onmogelyk eene zo bevallige, waarin alles wat eene jeugdige Schoonheid van achttien Јаагеп, gepaard met alle aanduiding van eene verbe: vene Ziel, ea opgeluisterd door de leevendigfte uitdrukkingen van dankbaarheid en blydfchap, zamenlicp , te zien , zonder eene deelneeming te voelen , die mogelyk fchoonheid , uit jam» mer gered, alleen kan inboezemen. CougRLaND voer voort met de zuiverfte tederheid haar aan te zien , tot dat de blykbaare verlegenheid ор °t gelaad van de on- fchuldige лххл hem waarfchuwde van de onvoegelykheid zyns gedrags. Hy verweet zichzelven, dat hy, onvoorbedagt, de ge- voeligbeid vam onbefchermde kieschheid gewond hadt; maar hy verheugde zich ‚dat hy, te midden van zyne aanvegtingen , het vermogen behieldt, en den wil, om zulk eene Vrouw van de Зеегіуке uirerften , wanhoop of fchande, te rug te houden. Men mag vry veronderftellen, dat het hart van onzen Held chaos in geen ftaat was, om nieuwe indrukken van Liefde te ont- vangen. Neen, het beeld van zyne beledigde Maria hieldt Zy- me geheele ziel bezig; еп zyu leed deswegen liet geene plaats F 4 opeu E VOORDEELEN bpon voor eenig ahder voorwerp, Maar hy gevoelde voor de beminnelyke ANNA al de tederheid, welke, (behalven die de A" inboezemt,) in een gevoelig hart, kan opgewekt wor еп, Hy befloot de Gefchiedenis van haare ongclukken uit te vor- сей, en den byftand van zyre Vriendfchap uit te breiden , tot dat hy haar in een ftaat gefteld hadt’, welke (vergelees ken met de verwagtingen, die zy uit hoofde haarer opvoeding mogt wagten,) haar geen reden van klaagen zou overlaaten over de lotwisfelingen des levens. _ Maar hemerkende, welk eene verlegenheid ћу haar veroor- Zaakt hadt, door haar 20 lang ор té houden, liet be ma, haare gevocligheid diepere wonden door zyn vraagen te wege te brengen, en een zeger over haar uitfpreekende, zeide by haaf vaarwel, Her fchynbaar heenen gaan van COURLAND was, nogthans, al- Jeen een edelmoedig bedrog: want hy volgde de beminnelyke ANA op eenigen afitand, en zag haar de poort der Gevangeni-fe in ¿ko Meet intreedeu. Zo ras zy binnen de deur was, vlapg zy prt een bart vol vreugde na haare kwynende Moeder , die, uit- genomen den dag van соові,#мрѕ êdelmoedige gifte, in langen туа geen gelaad gezien hadt met een lach, of eene Пеште gehoord, die geen {mert aanduidde, Соок амо deedt eenige navraag by den D-urwagter wegens de ingetreede jonge Doster} doch kreeg alleen tot befcheid, dat zy kwam om haare Moeder te bezoeken, die wegens fchuld gevangen zat. Dit was hem onvotdoende. Doch gezien ‘hebbende, dat, by haar binnen treeden, een Jongeling byzonder kennis van haar nam, ging һу in de Gevangenis, їп һооре dat deeze hem eenig nader befcheid zou geeven. ,, Myn Heer * ‘prak de fongeling, vry driftig , en hem mer een ergdenkend oog ‘aanziende, ;. indien gy een van die geenen zt, die locren ор, an van vrienden ontbloote, Schoonheid. in het gewaad der be- an hoefte gekleed, om die ten prooi te maaken van beginzellouzê s drift, moogt gy wel vertrekken, uw tyd en moeite fpaaren » Че beminnelyke ANNA, fchoon ongelukkig, is deugdzaam, en » zal geene, ontheffing van verdriet koopen ten koste van haare з, onfchuld * s, longeling '* hervatte de edelmoedige courLann, „ik bewon- aa der uwe drift. Dezelve ftrekt ten blyke van de goedheid van an UW eigen harts terwyl ze teffens my te meer deels doet nee- ` „a Qen іп den toeftand van haar, diz gy zo zeer pryst. Maar „ wees verzekerd, omtrent my tast gy deerlyk mis, Ik wilde „a de Befchermer weezen der ongelukkige, geenzins de Bedervet ger devgdzaame. Fk ben niet bar genoeg van ziel, om de an 122506 beledizing am te doen, onder het masker van edelmoe- wn heid. of de etenden vañ тупе Medefchepzelen хог де ongc- vw villige vaderpanden van fnoode ditt ҳе maaken,” ` au Ver- DER AANDOENLYXHZID. Waarop de Jongeling de Gefchiedenis van ANNA in dee- zer voege voordroeg. » Die beminnelyke jonge Dog- ter is het éénig Kind van eene Vrouwe, zo beminnens- en agtens- waardig. als zy zelve, De Wereld, gelyk gy weet, myn Heer, is berispziek , en ik heb gehoord, dat de Moeder nooit getrouwd geweest is. Dit zy zo ': wil. Zy is het voorwerp van de Liefde en °t medelyden van elk in ° huis; en, indien hee geen men zegt, waar is, levert zy ееп Гргеекепа bewys op, dat de Mannen laag kunnen weezen jegens de zodanige , die niets dan Liefde en Bewondering verdienen.” | » Dit is waarheid, dit is waarheid,” viel CoptuNp hem met een zugt in de reden, ,, ik weet dat zulks mogelyk із. Doch vaar voort.” ` » Omtrent twee maanden geleden werd de Moeder door een medogenloozen Schuldeifcher hier geplaatst. Zy еп haare Dogter hadden lang met moeite de kost gewonnen met de naald, * Door de fchaarsheid van dit inkomen, en eene tangduurige ziekte der Moeder geraakte zy buiten (ааг, om haar huishuur te betaalen, en werd om die kleinigheid in deeze Gevangenis gezet. In deezea tleerlyken toeftand wilde de tederhartige ANNA niet afgefcheiden leeven van de Befchermfter haarer tedere jeugd. Zy nam haare Verblyfplaars by haare Moeder, еп, піс werken gaande , bragt zy ‘beftendig het verdiende fchraale loon van haar vlyt in dit elendig verblyf. Maar, met eene welvoegclyke gevoeligheid zich vere zet hebbende tegen een Winkelier , die een aanflag deedt ор baare onfchuld, werd zy, omtrent drie weeken geleden, van het Werk voor den Winkel beroofd. 