Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
En om die apprehensie van de voors. Doodslagers, Dieven, Straatschenders en Brandstigters beter te mogen doen, zonderling als dezelve in merkelijken getale zijn, en dat de Schout, ofte Gerechtsperzo- nen, ofte de Dienaars van de Justitie, niet gereed of sterk genoeg sijn, om die apprehensie en san- tasting te doen, zo zal men de Klokke van de Parochie of Dorpen daar zij zich bevinden, moeten ` slaan op kennelijke wijze, of anderzins de Gemeinte en Landsluiden vergaderen, om meerder hulpe en bijstand te hebben, en zullen dezelve, en hunne nageburen gehouden wezen, ten voorsz. klokslage of door andere teekenen gewaarschouwt zijnde, hunlieden gereed te maken, te wapenen en ten eersten ter assistentie te lopen, en te duen het- geen hun bij den Officier, Schout of Gerechtsper- sonen bevolen zal worden, op poene, indien zij zulks niet deden, gehouden en gerekend te worden als fauteurs en voorstanders of helpers van zoda- nige kwaaddoenders. Lë Insgelijks zullen de Schouten en Gerechtsperso- nen gehouden en verplicht zijn, als eenig geweld of Huisbraak in hun Dorp of District komt voor te vallen, op gegronde suspicien den daader aan te houden, en zo zij mochten onderricht worden welk een weg de dader of daders mochten bebben ingeslagen, dezelven in deze Provincie vervolgen, zo doenlijk apprehenderen en in handen van de Justitie overleveren. XL En indien het mogte gebeuren, dat de voorge- melde kwaaddoenders feitelijk resisteerden, of met geweld wilden ontkomen uit handen van degenen, die dezelven trachten te vangen, zo accorderen Wij, dat een iegelijk de voorsz. kwaaddoenders, indien zij resisteren, zal mogen vangen, en die overleveren, het zij levende, het zij dood, zonder daardoor iets te verbeuren. ХП, ' Zo ook indien van de In- of Opgezetenen, ofte ook van derzelver Huisgenoten, een of meerder booswichten, bij avond ofte nagt, na zonnen onder- of voor zonnen opgang, aan hunne Huizen bre- kende, op hunne beslote erven reeds gekomen, zijnde, of dezelve beklimmende, griefde of kwetste, al was het schoon dat de gekwetste daaraan kwam te sterven, zullen zijlieden daardoor in gene poene, breuken of straffen vervallen, maar zullen worden ` TEGEN VAGEBONDEN, dezer Provincie, de gemelde kwaaddoenders, wil- lens en wetens te herbergen, ofte tot hunne ont- koming behulpig of gunstig te wezen, op welk ene wijze zulks ook zoude mogen geschieden, op poene van arbitrale Correctie. XIV. Indien iemand mogte weten, waar ter plaatse een of meer van de voorsz. kwaaddoenders zich mogten ophouden, zal die gehouden zijn daarvan terstond kennis te geven aan den Officier, Schout of Gerechte van de Plaatse, om ten eersten op de apprehensie ordre te stellen, mede op poene van arbitrale correctie. XV. Indien ter oorzake van de aanwijsing, aanhou- ding ofte overlevering van de voorsz. kwaaddoen- ders, iemand den aanwijzer of aanhouder of die hem gebolpen heeft, eenig verwijt mogte doen, zal die voor de eerste reyze verbeuren een van vijf en twintig Guldens, voor de tweede reyse vijftig Guldens, en zo niet in staat mogte zijn die boeten te betalen, arbitralijk naar exigentie van zaken worden gecorrigeerd, onverminderd de Actie van injurien den beledigden competerende. XVL En word bij dezen den Maarschalken dezer Provincie gerecommandeerd, dat zij ten minsten eens in ieder maand, de Dorpen en Districten van hun Quartier, door hunne Dienaars zullen hebben te doen rondgaan, gelijk voorsz. Diensars zulks teffens mits dezen word geordonneerd, ten einde aldaar de Herbergen en Kroegen, mitsgaders ge- ringe Wooningen, waarop eenige suspicie is, te visiteren, of in dezelven zich eenige K waaddoen- ders ойе Vagabunden ophouden, en zullen voorsz. Dienaars zulks bevindende, dezelven aanhouden, en daarvan ten eersten aan den Maarschalk van hun Quartier, en deze, zonder tijdversuim, aan den Hove kennis geven, om naar bevind van za- ken daarop te worden gedisponeerd, zo nochtans, dat bij absentie van den Maarschalk, deszelfs Die- naar of Dienaars, zonder dilay of verzuim, direct aan den Hove zich zullen moeten addresseren, en hiervan kennis geven. En om te doen blijken dat gemelde Dienaars maandelijks hun Quartier door- {gegaan hebben, zullen zij de Bodens of ander ‚Gerechtspersonen van de respective Districten, schriftelijk bewijs afvorderen, dat zij aldaar ten ‚einde voorsz. geweest zijn, en zulks ook maande- | lijks aan den Maarschalk, еп deze aan Onzen Hove | vertonen, op poene van arbitrale correctie, voor zodanige Dienaars, die in 'tgunt voorsz. enigzints | nalatig bevonden worden. | XVIL Alzo men ondervonden heeft, dat sommigen tot die kwaadaardigheid vervallen zijn, dat zij een anders Beesten in de Weiden, met opzet kwetzen ‚of snijden, mitsgaders de Visschen in de Vijvers ‚verderven, tot merkelijke schade van de Opgezetenen en Eigenaars, ordonneren Wij, dat zo iemand be wezen ofte overtuigd word zulks gedaan te hebben, verstaan, hetzelve wel en wettig tot hunlieder de-|alzulken met openbare geeselinge, ofte anders, fensie en tot bescherming van 't hunne gedaan te, naar omstandigheid der zake, zwaarder arbitralijk hebben. ‘zal worden gestraft. ХҮШ. | En alzo men dagelijks ontwaar word, dat eenige XIII. Verbiedende en interdicerende allen Ingezetenen BEDELAARS ENZ, Boosdoenders zich niet ontzien, in de Moestuinen en Boomgaarden, op de Akkers en Landen der goede Opgezetenen ten Platten Lande dezer Pro- vincie, de Boomvruchten en Moeskruyden, als- mede Aardappelen, Knollen en andere Aardvruch- ten, af te slaan, uit te graven, te roven en te verderven, de Heiningen, waarmede de voorsz. Tui- nen en Boomgaurden somtijds omringt zijn, ten dien einde door te breken ofte te beklimmen, ook in de Weiden de Koeijen uit te melken, en in de Bosschen en Grienten het Houtgewas af te hou- wen, en de Teenen uit te snijden, mitsgaders noch daarenboven de goede Landlieden, welke hen in zodanige boze bedrijven willen tegengaan, door woorden еп dadelijkheeden, op een verregaande wijze, te dreigen en te schelden, zo word mede aan allen en een ieder wel scherpelijk geinterdiceerd en verboden, voortaan eenige der voorgemelde en soortgelijke delicten te pleegen ofte andere daarinne op eenigerley wijze behulpzaam te zijn, op poene van aan den lijve, ofte anderzins ten rigoureusten te zullen worden gestraft, Wordende alhier ten dezen opzichte herhaald, hetgeen hiervoor in het 12. Articul, omtrent Hui- zen en daaraan leggende Erven gezegd is, zo dat een Eigenaar van Landen, Tuinen, Plantagien, Boomgaarden, Bosschen, Grienten, of een die al- zulke Goederen in Huur heeft, daarop mag waken of door anderen doen waken, en zodanige perso- nen, die bij nacht na zonnen onder- of voor zonnen opgang bevonden worden zich over de Sloten, Wallen of Heiningen te begeven, of daarover ge- komen, geklommen, of daardoor gebroken zijnde, de voorsz. Vruchten of Houtgewas te stelen, te vervoeren of bederven, van daar verjagen mag, zelfs met geweld, en gewapenderhand; in welk geval zulke stoute boosdoenders, tegen wie geweld heeft moeten worden gebruikt, gekwetst of gegriefd wordende, zal de Eigenaar of Huurder, of wie zulks van hunnent wege gedaan heeft, daarover niet aan- 3. PLAKKAAT der Staten van Utrecht tegen 13 April 1168.' D. Staten van den Lande van Utrecht, doen te weten: Alzo ter Onzer kennisse is gekomen, dat sedert eenigen tijd, zo in deze als in de naburige Provincien, verscheide huisbraken en geweldena- rijen aan de goede Opgezetenen ten Platten Lande L Boss. xxxvi Tir. 945 sprekelijk wezen, zelfs niet wanneer de gekwetste aan die kwetsuur kwame te sterven. Gelijk mede alhier bij herhaal van vorige Or- donnantien, allen en een iegelijk verboden word, eenige Beesten, 'tzij jong of oud, en vooral Scha- pen, te drijven of te laten drijven, om te weiden in eenige Bosschen, Houten of Wildernissen dezer Provincie, op poene van eene gulden op ieder Beest, daarna dubbeld, en voorts arbitrale correctie, met die bijvoeginge, dat wie zulks bestaat te doen bij nacht, boven vergneding van schade, aan den lijve zal worden gestraft. XX. De Schouten en Gerechtspersonen zullen verplicht zijn, tot handhaving van dit Placaat, op de geval- len behoorlijke informatien te nemen, en dezelven den Rechter ten spoedigsten over te brengen, op poene dat hun geen daggeld, of eenige beloning zal worden gepasseert. _ XXL De Boetens, bij de VI. en XV. Articulen gesteld, zullen worden geappliceerd, de eene helfte ten be- hoeve van den Aanbrenger, en de andere helfte ten behoeve van den Officier, die de calange doen zal. XXIL Alles onvermindert voorgaande Placaten, Ordon- nantien en Resolutien, tegen de Doodslagers, Die- ven, Vagabunden, Bedelaars, Vechters en andere Moedwilligen geëmaneerd, die Wij willen dat in volle waarde zullen blijven, in zo verre daaraan bij dezen niet is gederogeerd. En opdat niemand hiervan eenige ignorantie pretendere, zal deze alomme worden gepubliceerd еп geaffigeerd, naar behooren. Gedaan Ё Utrecht, den 7. Junij 1759. Was ge- parapheerd. D'Ablaing-Giessenburg, vt. Onderstond, Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren ke Staten. Was getekend. Milan-Visconti. de bedelaars, vagebonden en andere kwaaddoeners. ! оће de handen der Justitie ontkomen,door dien de Schouten ten platten Lande in hunne respective Gerechten niet resideren; en daardoor bij vorige ‚Placaten de van hun gerequireerde vigilantie niet ‘naar behoren presteeren: Zo is't, dat Wij goed- zijn gepleegd, en te dugten is, dat indien zulks | vinden en verstaan, dat alle Schouten welke zich door geene kragtdadige middèlen tegengegaan, en | niet met ‘er woon in hunne Gerechten bevinden, alles wat daartoe kan aanleiding geven, zorgvuldig | binnen den tijd van 14 dagen na de publicatie voorgekomen werde, zodauige stoutheid meer en | дегез, ieder in hun respective Gerecht zullen aan- meer zal вапргоејјеп en toenemen; hebben Wij, | stellen en committeeren een goed en bekwaam per- tot dienst, rust en beveiliging van Onze goede Ingezetenen en derzelver goederen, goed gevonden, bij Renovatie en Ampliatie van voorige Placaten, tegen de Bedelaars, Vagabunden, Landlopers, Die- ven eu andere Kwaad-doenders, van tijd tot tijd geëtuaneerd, te statueeren als volgt: Art. L In den eersten, vermits de daders van veelen van de voorsz. Excessen en misdaden niet ontdekt worden, * [Ор nieuw gepubliceerd den 20. November 1789.) Vaavore Ura, Рів, І. soon, welke hunne plaats bij hunlieder absentie in het geene zo bij voorgaande Placate op de Excessen en Geweldenarijen in dato 7. Junij 1759 als bij deze Onze Ordonnantie van de Schouten word gevorderd en aan hen bevolen, zal konnen vervangen en voor wiens nalatigheid de Schout zelve zal aansprakelijk zijn. En opdat deze Onze serieuse intentie te beter werde agtervolgt en ten effecte gebragt, ordonne- ren Wij de voorss. Schouten binnen den tijd van 287 946 TEGEN VAGEBONDEN, 3 weken na publicatie dezes, de namen van de personen, invoege als boven gemeld bij hen ge- committeerd, aan de Heeren Onze Ordinaris Ge- deputeerden, alsmede aan Onzen Hove Provinciaal schriftelijk op te geven, op poene dat de geenen, welke van zulks te doen blijven in gebreeke, in- curreeren zullen eene boete van 25 gulden, te appliceren, de eene helfte ten behoeve van den Officier, welke de Calange zal doen, en de andere helfte ten profijte van den Armen van de respective Gerechten, alwaar het verzuim door den Schout is gepleegd, en ingevalle de Schouten hierinne verder nalatig mogten worden bevonden, zullen zij- lieden verbeuren eene boete van 50 gulden en daar over naar exigentie worden gecorrigeerd; blijvende des niettemin de respective Schepenen, Secretaris- sen, mitsgaders de Gerechts-bodens ten platten Lande, gehouden tot alle hetgeene, zo bij vorige, als bij deze Onze Ordonnantie, op de daarbij ge- stelde poenen san hen is geinjungeerd. IL Voorts ordonneeren en statueeren Wij bij deze, dat alle die geene, "Lu Mannen of Vrouwen, die gaan bedelen, in Steden of ten platten Lande, ge- houden zullen zijn, binnen twee dagen na de pu- blicatie van dezen, te vertrekken uit den Lande van Utrecht, ofte hen aan te geven en bekend te maken bij den Officier, Schout ofte zijnen Gesub- stitueerde, ofte bij absentie derzelven, bij eenig ander Gerechts-persoon, ter plaatze daar zij zullen meenen met arbeiden, ofte met hun ambacht den kost te winnen, hen verklarende wie zij zijn, van waar zij zijn, en waaromme dat zij hier gekomen zijn, wat hunne handtering en kostwinning is, en ook te kennen gevende hun logement daar zij zich zullen over nagt onthouden, en voorts verzoeken admissie en toelatinge om twee à drie dagen aldaar te mogen verblijven, zonder nochtans te beedelen, en middelertijd hun voorzien van werk bij den eenen Meester ofte den anderen, of zich in eenigen dienst te Water ofte te Lande begeven, 't welk bij den Of- ficier of bovengemelde Gerechts-personen afgeslagen ofte ten hoogsten voor drie dagen geconsenteerd zal mogen worden, gevende in geval van consent daarvan schriftelijk bescheid. ш. En bij zo verre gijlieden ter zelver plaatze sich niet zouden konnen ter neder zetten of handwerk vinden naar hunne gelegenheid, zullen zij hebben te inquireeren en ondervragen, tot welke andere plaatze zij best zouden mogen geraken, 't welk zij gebouden zullen zijn denzelven Officier weder san te dienen, van hem verzoeken en verkrijgen schrif- telijk bescheid, om binnen zekeren tijd zich daar naar toe mogen begeven: alwaar zij gekomen zijnde, zich van gelijke aan den Officier, Schout, deszelfs Gesubstitueerden, ofte bij derzelver absentie, aan eenig ander Gerechtspersoon zullen bekent maken, еп op gelijke wijze, als іп 't voorgaande articul ge- is; permissie verzoeken, waarvan hun ook (ingevalle van consent) schriftelijk bescheid zal wor- den gegeven, zonder dat zij van daar zullen mogen vertrekken op andere plaatsen, ten ware om rede- пеп en met consent van denzelven Officier of boven- _ gemelde Gerechtspersonen, en dat mede invoege en maniere als voren, IV. Gelijk ook mede alle 't zelve zullen hebben te achtervolgen, die na de publicatie van dezen hier te lande zullen aankomen, die gehouden zullen zijn ter plaatse van hunne aankomste aan den Officier, Schout, deszelfs Gesubstitueerde, ofte bij derzelver absentie, aan eenig ander Gerechtspersoon zich bekend te maken, en te verzoeken verder te mogen reizen, en daertoe mede blijke te verkrijgen, in- houdende де plaatze daar zij zich zullen willen be- geven, en den tijd, binnen welken zij hunne reize zullen moeten volbrengen, op poene dat ingeval eenige van dezelve Vagabunden en Bedelaars, in deze en vorige Articulen vermeld, bevonden wor- den zonder behoorlijk bescheid te hebben, dezelven voor de eerste reize geapprehendeerd en met con- finement in den tuchthuise gestraft, ofte (zo mo- gelijk) naar de Colonien van dezen Staat getrans- porteerd, ofte anderzints arbitralijk, naar bevind van zaken gecorrigeerd zullen worden; en losgela- ten zijnde zullen zij worden belast, binnen twee dagen te trekken uit den voorsz. Lande van Utrecht, waarvan hun ook bescheid mede gegeven zal wor- den, omme middeler tijd te mogen passeeren: en zo 21) na de voorsz. twee dagen weder alhier be- vonden worden, zullen zij alsdan openbaarlijk ge- geesseld en uit den Lande van Utrecht gebannen, ofte anderzints arbitralijk, naar bevind van zake, gecorrigeerd worden, en ten derdenmale agterhaald zijnde, strengelijk gegeesseld, en in den tuchthuize worden geconfineerd. Vv. Zullen voorts de Bedelaars en Landlopers, hier te Lande geboren, die zwak en onbekwaam zijn om te werken, zich binnen twee dagen na de pu- blicatie van deze, begeven ter plaatze daar zij van daan zijn, ofte daar zij zich meest onthouden heb- ben, alwaar zij hun onderhoud zullen mogen zoe- ken, naar de ordre aldaar gebruikelijk, zonder dat zij van daar zullen vertrekken ofte gaan, om in andere Steden of Dorpen te bedelen, op poene van voor de eerste male geset te worden op water en brood ter discretie der Rechteren, voor de twede reise binnens kamers gegeesseld, ofte anderzins arbitralijk gecorrigeerd, en hunlieden hetzelve noch- maals geinterdiceerd zijnde, voor de derde reise openbaarlijk te zullen worden gegeesseld, en zulks telken reise strenger, als zijlieden jegens de voor- gemelde interdictien buiten hunne Districten bede- lende zullen worden gevonden. VI. il En zo daar Kinderen zijn, die hun kost werken niet konnen verdienen, zullen die ook heb- ben te blijven in hunne Stad ofte Gerechte, wor- dende de Ouders van zodanige Kinderen, ofte de personen alwaar dezelve logeeren, scherpelijk belast toezigt te nemen, dat hunne Kinderen zich van beedelen onthouden, op poene dat dezelve Ouders en andere daar de Kinderen logeeren, naar exigen- tie van zakeu, wegens hun verzuim in dezen 8r- bitralijk zullen worden gecorrigeerd. VIL Zullen mede de vreemde en uitheemsche Bede- laars, die onbekwaam zijn te werken, agter Lande lopen en beedelen, gehouden zijn binnen 3 dagen na de publicatie van dezen te vertrekken uit den BEDELAARS ENZ. 1. Вовк. xxxvi. Ter. 947 Lande van Utrecht, op poene van voor de eerste | voorzien, op poene dat die geene, welke contrarie reise geapprehendeerd, te water en te broad gezet | dezes bevonden worden te doen, voor ieder zoda- en gebannen te worden, voor de tweede reise, openbaarlijk gegeesseld en gebannen, ofte ander- zins arbitralijk gecorrigeerd, en voor де derde reise nog strenger gestraft te zullen worden, naar exi- gentie van zaken. УШ. Zullen ook geene Ketelboeters, Sulpher-priemers of Swavelstok-verkopers, Kuipers, Schoenlappers, Kramers, Stoelenwinders of Matters, Schoorsteen- vegers, Leprosen, Quakzalvers, Deken- Rattenkruit- en Plekken uit-verkopers, Messen en Scheerenslij- pers, Liedjeszangers, Speelmannen, Goochelaars, Omlopers met Kijkkasten ende diergelijke, hoe die zouden mogen wezen ofte worden genoemd, nachte in de Steden, nochte ten platten Lande mogen gaan beedelen, nochte ook ten platten Lande hunne peering ofte handwerk exerceeren, ten ware eenige derzelven binnen de Steden ofte Dorpen van den Lande van Utrecht woonden, dewelke tot de exer- citie van hunne voorst. neering, en niet tot bee- delen geadmitteerd zullen worden, mits daartoe hebbende schriftelijk bescheid van de respective Magistraten in de Steden, ende ten platten Lande van den Hove Provinciaal, welk bescheid alleenlijk duuren zal een jaar, op poene als bij het IV. Ar- ticul tegens de kloeke Vagabunden en Bedelaars is gestatueerd. IX. Zullende ook voor Vagabunden, Landlopers en Bedelaars gehouden, en als zudanigen naar teneur van bet 1V. Articul dezer Ordonnantie, gestraft worden alle zulke Personen, welke met of zonder verzoek, boeken of brieven voor afgebrande of ver- valle Kerken, Huizen, Wooningen, of voor Gerech- ten, Gemeentens of particuliere Personen onderstaan nig Persoon, als boven, die zij zullen hebben ge- logeerd, zullen verbeuren eene boete van 8 gulden, of naar exigentie van zaken gestraft worden. хп. En ten einde dezelve Vagabunden, Bedelaars еп andere Kwaaddoenders te beter uit den Lande ge- weerd, achterhaald en gestraft mogen worden, las- | ten wij alle de Schouten, hunlieder Gesubstitueer- dens, ofte bij absentie derzelve, de respective Schepenen, Secretarissen, mitsgaders Gerechtsbo- dens ten platten Lande, op alle misdrijven, binnen hunlieder Gerechten voorvallende, behoorlijk te informeeren, en dezelve den Rechter ofte Officier ten spoedigsten bekend te maken, op poene, dat hunlieden niet alleen geen daggeld ofte beloning zal worden gepasseerd, maar dat zij bovendien noch in een boete van 6 gulden zullen worden gecondemneerd, en ingevalle de misdaad notabel was, boven de voorsz. boete, arbitralijk gecorrigeerd. ` XI. Ordonneerende verder alle particuliere Personen, alle geweldige dieverijen, huisbraken en feitelijke aggresŝien вап hunne personen, huizen of goederen bedreven wordende, aan den Officier, Schout, des- zelfs Gesubstitueerde, ofte bij absentie derzelven, de respective Schepenen, Secretarissen ofte Gerechts- bodens ten spoedigste aan te brengen, op poene van 3 gulden te verbeuren bij die geene, welke hierin nalatig mogte worden bevonden: te applicee- ren de boeten in dit en vorige articul vermeld, ten profijte van den Officier, welke de calange zal komen te doen. XIV, Lastende wijders alle Officieren ten platten Lande, Schouten van Dorpen, derzelver Gesubstitueerden, te collecteren ofte te beedelen, zonder eenig regard | Secretarissen, mitsgaders Gerechtsbodens, dat zij te nemeu of de bij hen vertoonde brieven zijn egte | alle Vagabunden, Lediggangers, Bedelaars en an- of valschelijk gefabriceerd; ten zij dezelve brieven | dere Kwaaddoenders, welke zij in of buiten hunne bij de Wet der Plaatse in de Steden en bij Onsen | Districten zullen vinden, apprehendeeren en san- Hove Provinciaal ten platten Lande zijn vertekend, ` houden, om provisionelijk in den Gerechtshuise of en henlieden tot dusdanige Collecte bij dezelve | andere convenabele plaatse in bewaring te brengen, behoorlijken oorlof is verleend. X. Verklarende verders, dat indien eenige van de | еп 20 dra mogelijk van de gedane apprehensie aan den Hove Provinciaal, den Procureur Generaal, of aan een van de Maarschalken in hunlieder Dis- voorsz. Landlopers, Vagabunden of Beedelaars mog- trict, en in de hoge Heerlijkheden aan de Baillu- ten bevonden worden bij zich te hebben eenig | wen of Drosten kennis te geven; voor welke gedane schietgeweer, of sabel, degen, stokken of knotsen | apprehensie de Schout ofte deszelfs Gesubstitueerde, met Useren pinnen, of met ijser beslagen, ofte | ойе die van de verdere Gerechtspersonen, welke eenige andere wapenen, dezelven voor de eerste reise openbaarlijk gegeesseld en met confinement in den tuchthuise en bannissement ofte anderzins arbitralijk gepunieerd zullen worden, en voor de twede en volgende reize telkens zwaarder, naar exigentie van de zake, gestraft, XL Verbiedende daarenboven aile Herbergiers, Slaap- stedehouders ende anderen, wie het ook zij, eenige Vagabunden, Landlopers en Bedelaars te logeeren, ofte te herbergen in hunne huisen, stallen, schu- ren, hooybergen ofte anderzins, ten zij de zodanige met behoorlijk schriftelijk consent van den Officier, Schout of Gesubstitueerden der Plaatse, omme al- daar drie dagen te mogen blijven, naar teneur van het IL Ш. en IV. Art. van deze Ordonnantie, zijn | de aanhouding hebben gedaan, ieder genieten zul- len een Oudschild à f 2-2, en voorts wegens hunne reiskosten en verzuim naar redelijkheid wor- den geloond. XV. Permitterende Wij verder aan alle particuliere Personen, alle Vagabunden, Lediggangers, Bede- laars en andere Kwaaddoenders te ondervragen, dezelve des noods te visiteeren, en op notabele ргезшпііеп aan te houden, in welke gevallen ook zodanige personen, even als in het voorgaande ar- ticul ten opzichte der Gerechtspersonen is gesta- tueerd, zullen worden geloond, recommanderende Wij ook wel ernstelijk aan alle Ingezetenen, den Schout, deszelfs Gesubstitueerde, ofte andere Ge- rechtspersonen, mitsgaders Dienaren der Justitie, 948 TEGEN VAGEBONDEN, BEDELAARS ENZ. ter ordonnantie van dezelve, in het vervolgen en apprehenderen van alle bovengemelde Vagsbunden ende andere Kwaaddoenders te assisteren en te helpen, voor welke assistentie, bijaldien de appre- hensie ten effecte gebragt word, een ieder derzelve personen genieten zal een half Oudschild a f 1-1. En ingevalle de voorsz. Vagabunden van eenige geweldige huisbraken, ofte diergelijke atroce mis- daden mogten worden overtuigd, zullen alle die geene, welke in de apprehensie van zodanig een, als voorst. is, zijn behulpzaam geweest, ofte zelfs zodanige Vagabunden ingevolge de vorenstaande permissie geapprehendeerd mogten hebben, te za- men voor ieder geapprehendeerden genieten een premie van 50 gulden, te betalen deze premie en die van het vorig art. voor Stad en Steden bij de Heeren Hoofd-Officieren, met kennis van den Ge- rechte, en ten aanzien van het platte Land bij den Ontfanger van de Exploicten op de Ordon- nantien van den Hove. XVI. Dit alles onverminderd de premie van 200 gul- den bij den Placate van den 7. Junij 1759, als ook zoodanige andere premien, bij vorige Ordon- nantien op het apprehendeeren van Doodslagers, Huisbrekers, Dieven, Vagabunden, Bedelaars, Vech- ters en andere moedwillige gestatucerd, of bij Ons nader te statueeren, blijvende onderwijle voorsz. en alle andere zodanige vorige Placaten, in zo verre dezelven deze Onze Ordonnantie niet zijn contra- rierende, in volle kragt en waarde. XVIL Dat zonder onderscheid van eenige Jurisdictien, | die Delinquanten door iedereen, en dus ook door de Dienaren der Justitie van Onzen Hove, in de Hoge Heerlijkheden, en door de Dienaren van de respective Bailluwen en Drosten der Hoge Heer- | lijkheden buiten derzelver Jurisdictie zullen mogen worden geapprehendeerd, en indien die apprehensie | geschiedt in een anders Jurisdictie, zullen zij die | geapprebendeerden aanpresenteren aan den Officier | der plaatze, welken Wij het in zijne keuze geven, | of hij dezelve wil accepteren, des zal hij gehouden | zijn over zulken Gevangen Criminele Justitie te | doen, zonder die te laten gaan, op poene van privatie | van zijne Officie en inhabilitatie van immermeer | te mogen hebben ofte bedienen Осе in Onzen | Lande, en voorts arbitralijk gecorrigeerd te worden; | Jastende den Procureur-Generaal daar op naukeurig | te informeren. Doch in gevalle voorn. Officier der ` plaatze verkiest die geapprehendeerden aan den ` Hove over te geven, zal hij zulks vermogen te doen, zonder dat zulks eenige praejudicie aan zijne Juris- | dictie zal toebrengen, ofte dat van node zal zijn, | dat dieswegens eenige Acte van non praejudicie | werde uitgeleverd. | ХҮШ. En opdat niemand hiervan eenige ignorantie | pretendeere, zal deze niet alleen alomme worden | gepubliceerd en geaffigeerd naar behooren; maar gelasten Wij boven dien alle Officieren, Schouten, hunlieder Gesubstitueerdens ende andere Geregtsper- sonen, nauwkeurig toezigt te nemen, dat deze Onze Ordonnantie, te gelijk met Onzen Placate van den 1. Junij 1759, in alle Herbergen, Kroegen, ende Slaapsteeden ten Platten Lande, op eene zigtbare plaatze werde opgehangen, op poene van drie Gul- den, ten behoeve van den Officier, welke de calange doen zal, te verbeuren bij den Herbergier ofte Slaap- stedehouder, welke van zulks te doen in gebreeke blijft, ofte dezelve Ordonnantie, gescheurt of ge- sleeten zijnde, niet naar behoren vernieuwt. XIX. Ordonnerende ook wijders aan alle de Kosters, Voorleezers of Boden ten Platten Lande, na voor- gaande klokke-slag, op den tweeden Zondag van de hier na te noemen Maanden, des Morgens na de Predikatie, of als er geen kerk is, door den Gerechts-bode aldaar, voor het Gerechtshuis, op gelijken tijd, in de Maanden van Januarij, April, Ја) en October Jaarlijks, deze volgende Articulen, van II tot XVI ingesloten, alsmede nog het ХҮШ, Articul van deze Onze Ordonnantie, en de V. VL ҮП. ҰШ. ХІ ХИ. XIV. XV. XVIL ХҮШ. en XIX. Articulen van Onze voorgemelde Ordonnantie op de Excessen en Geweldenarijen, den 7. Junij 1159 geëmaneerd, aan de Gemeente in de Kerk, of aan de gemeene Omstanders voor het Gerechts- huis, distinctelijk voor ќе leezen, voor welke op- leesing, de Koster of Gerechts-bode, door den Ge- rechte telkens zal geloond worden met twaalf stuivers, ende indien de voorn. Koster of Voorlezer hiervan in gebreeke bleef, zal dezelve t'elken reise verbeuren een boete van drie Gulden, te appliceren als voren. Ende ten einde Onze goede en ernstige meeninge in dezen des te efficacieuser werde agtervolgd en naar gekomen, ontbieden en bevelen Wij bij deezen, de Raden van den Hove van Utrecht, en voorts alle Officieren, Schouten, Gerechts-personen, en Dienaren van de Justitie, dat zijluiden jegens de overtreeders van dien procedeeren als vooren ge- meld, en de kwaad-doenders doen straffen zonder eenige conniventie, gunste of dissimulatie ter con- trarie, want Wij hetzelve tot dienste van den Lande alzo bevonden hebben te behoren. Gedaan te Utrecht, den 13. April 1768. Was geparapheerd. J. Н. G. van Rechteren, vt. On- derstond. "Ter Ordonnantie van mijne voor € Heeren de Staten. Was getekend. Milan-Visconti. FORMULIER VAN DE BRIEFJES. Volgens Art, П. van de Ordonnantie. Word bij deze gepermitteerd aan geboortig van gedurende den tijd van drie dagen binnen dezen Gerechte werk te zoeken, mits zich van Beedelen onthoudende, en logeerende aan 'thuis van Gedaan te den des jaars Voor рв VERTREKKENDE. Volgens Art. IIL en IV. van de Ordonnantie. Word bij deze gepermitteerd aan geboortig van zich binnen den tijd van | te begeven naar ` | mits zich aldaar aan den Gerechte aangevende bij zijne aankomst, ‚Gedaan te den i des jaars dagen na dato dezes VAN PASKWILLEN, OPROERMAKERS ENZ. 1. Bork. хххуш. Ter. ‘949 EERSTE BOEK. ACHT-EN-DERTIGSTE TITEL. Van Paskwillen, Oproermakers епт, ' | 1. PLAKKAAT der Staten van Utrecht tegen de verspreiding van paskwillen ор de Hoge Overheid. 4 Julij 1781. D. Staten van den Lande van Utrecht doen te weten, dat Wij, met zeer groot misnoegen en ver- ontwaardiginge, in ervaring gekomen zijn, dat ver- scheide onrustige geesten, bijzonder sedert eenigen tijd herwaarts, in plaatse van zich, als goede In- gezetenen van den Staat, in alle stilheid te gedra- gen, en de zorge en het bestuur van de gemene zake van het lieve Vaderland over te laten en toe te vertrouwen aan de Hoge en Wettige Overheid dezer Landen, en den genen, aan welke bij de Hoge Overheid eenig bewind daarover is aanbevo- len, zonder zich daaromtrent te bemoeijen, of eenige tweedracht of partijschappen te verwekken of aan te kweken; zich niet ontzien, niet alleen bij na- delige en kwaadaartig verdigte discoursen en ge- ruchten, maar ook door het maken, uitgeven, verspreiden eu onder den gemenen man brengen van Pasquillen, scandaleuse Boekjens of Libellen, Gedichten, Printen en diergelijke, op het Bestuur van de Hoge Overheid, of het bewind en directie der genen, die in eenige, het zij hogere, het zij lagere, posten of bedieningen zijn gesteld, te for- meeren aanstotelijke reflexien en kwaadaartige in- simulatien en calumnien, zonder grond, alleen voortspruitende uit een geest van kwaadwilligheid en partijschap, en dat inzonderheid zodanige kwaad- willige Personen niet geschroomd hebben, zulks te doen met opzicht tot den persoon van Zijne Furstelijke Doorluchtigheid, den Heere Hertog van Brunswijk, Veldmaarschalk in dienst van dezen Staat; strekkende alle dusdanige kwaadaartige en calumnieuse ondernemingen en practijken niet an- ders, dan tot het verwekken en aankweken van onrust, twist en tweedracht, en tot fletrissure van de eere en goeden naam van Personen van hogen en minderen rang. Ende alzo, bijzonder in deze tijdsomstandigheden, de gevolgen daarvan met an- ders, dan ten eenenmale verderflijk konnen zijn, waarom daar tegens efficacieuslijk behoort te wor- den voorzien, gelijk ook bij verscheide voorgaande Placaten en Publicatien is geschied. Zo is't, dat Wij hebben goedgevonden, wel expresselijk en op 2, APPOINTEMENT der Staten van Utrecht, 12 October 1781, 0, de requeste van Dekens en Overlieden van het Boekverkopers-, Boekdrukkers-, en Boekbinders- gild binnen de Stad Utrecht, is geappoincteert: De Staten van den Lande van Utrecht, hierop ingenomen en gezien hebbende de Consideratien | en het Advis van de Heeren Hanner Ed. Mog. Ords. Boete, een derde ten behoeve van den Officier, die- de calange doen zal, een derde ten behoeve van den Aanbrenger (wiens naam, des begerende, zal worden gesecreteerd) en een derde ten behoeve van de Diaconie-Armen der Plaatse, alwaar de calange zal wezen gedaan. Ordonnerende en bevelende wijders allen Officie- ren еп Rechteren in de Stad, Steden en Landen dezer Provincie, genen uitgezonderd, gelijk Wij ordonneren en bevelen bij deze, dit Ons jegen- woordig Placaat strictelijk en preciselijk te execu- teren en doen exetuteren, naar deszelfs forme en inhoude, zonder eenige dissimulatie of conniventie. En op dat niemand hiervan eenige ignorantie pretendere, zal dit Placaat alomme worden gepu- bliceerd en geaffigeerd naar behoren. Aldus gedaan t° Utrecht den 4. Julij 1781. Was geparapheerd. J. Н. Grave van Rechteren, уі On- derstoud. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. C. A. Vos. met nadere verklaring van bovenstaande publicatie. caat, den 4. Julij dezes jaars 1781 geëmaneerd, in zijn volle kracht; permitteren den Supplianten, bij provisie, den Verkoop van alle zoodanige Boe- ken en Geschriften, van welken of de Autheur of de Drukker dadelijk bij den Verkoper bekend, mitsgaders effective binnen eene der zeven Provin- cien, of het ressort der Generaliteit woonachtig is; * (Van den XXXVII Titel zijn geene nadere algemeene bepalingen voorbanden.) | * [Zie eenige bepalingen aangaande dit onderwerp, ten gevolge der tijdsomstandigheden gemaakt, hiervoor їп het L Boek, IL Titel, L Deel) 7 Vervore Urn, Pis, L 950 VAN PASKWILLEN, mits dat de Supplianten van dit Hunner Ed. Mog. | rige naar Hunner Ed. Mog. Placaten in dit reguard, Appoinctement behoorlijke kennisse geven aan den | exactelijk komen te reguleren. Heere Hoofd-Officier dezer Stad, en zich in 't ove- 3. PUBLICATIE der Staten van Utrecht tegen het verwekken van Onrust door geschriften, vergade- ringen enz. 24 Julij 1194. D. Staten van den Lande van Utrecht doen te | goede Ingezetenen dezer Provincie tegen alle zoda- weten: Dat Wij in ervaringe zijn gekomen, dat zich binnen dezen Lande onthouden zommige on- rustige en voor den genteenen welvaard en veilig- heid schadelijke lieden, welke niet ophouden allerleye woelingen en pogingen in het werk te stellen om de goede Ingezetenen te misleiden, van derzelver ware belangens afkeerig te maken, het vertrouwen op derzelver Overheden te doen verliezen, en zelfs, zo veel dat mogelijk zijn mochte, de In- en Op- gezetenen tot den Vijand te doen overhellen, zich daartoe bedienende van allerley uitstrooizels, laster- schriften, en zodanige discoursen, als dienen kunnen om de vastgestelde Regeering in veragtinge te bren- gen, ofte de veranderinge van dezelve aanteprijzen, al ware het zelfs verbonden met eenen geheelen ondergang van het lieve Vaderland. Dat zommige van deze Predikers dier overdreve paratien maakt, alles direct of indirect op poene van een honderd Gulden, te verbeuren bij ieder Vrijheid en Gelijkheid onderstaan de Leere van | Lid, en van twee honderd Guldens bij den geenen, den Christen Godsdienst daartoe te verdraaien, ten wiens huize zodanig gezelschap, of bijeenkomst ofschoon bij dezelve de ondergeschiktheid in de | gehouden mogte worden, de eene helfte ten be- Maatschappijen, en de onderdanigheid aan de Ge- | hoeve van den Aanbrenger, en de wederhelft ten zaghebbende Regeering op het nadrukkelijkste aan- ` behoeven van den Officier, die de Calange doen bevolen word, terwijl anderen naar het voorbeeld | zal, en boven dien arbitralijk ook aan den Live van een nabuurig Land den Christen Godsdienst | te worden gestraft na exigentie van zaken, zo als in het gemeen, en de instellingen, tot voortplan- Wij al verder interdiceeren en verbieden alle zods- tinge en onderhoudinge van dezelve, zoeken in ver- піде Societeiten, Bijeenkomsten of Verbintenissen, achtinge te brengen; Alle welke schadelijke nieu- ` waarin eenige Voorlezingen, of Voorstellen zouden wigheden, hoe schoon ook voorgesteld, niet nalaten ` worden gedaan tot verachting van ° Lands Over- kunnen om de banden der Maatschappije los te ; heden, of van eenige Hoge of lnage Staudsperso- maken, de voordeelen van dezelve, zo in het bur-, пеп dezer Landen, of waarbij men eenige verbin- gerlijke, als in het Godsdienstige te doen vervallen, ` tenissen of overleggingen maken zoude, hetzij om en ten gevolge van dien het lieve Vaderland іп derzelver bestuur als onwettig te doen aanmerken, een gewis verderf te storten: ‚het zij om eenige verhindering aan derzelver be: Zoo is't, dat Wij noodig geoordeelt hebben de veelen toetebrengen, of waar in men eenig bestuur OPROERMAKERS ENZ. over de Provincie, Stad of Steden, nu of voor het toekomende zoude willen aan zich trekken, of de tegenswoordige Regeeringsform dezer Republicq of Provincie zoude zoeken te veranderen, of waarin men den Vijand van den Staat op eenigerhande wijze zoude trachten te begunstigen, eenige Cor- respondentien met denzelven, met de Begunstigers, Afgezondenen, of Gemagtigden van denzelven zoude te houden, alles mede direct of indirect, poene, dat die geene, die zulke Vergaderingen | zullen hebben bijgewoont, zonder daarvan dadelijke kennisse aan de Justitie te geven, als Perturbateurs van de publicque rust naar exigentie van zaken, ook aan den Lijve zullen worden gestraft; Beloo- vende Wij eene praemie van drie duizend Guldens вап die geene, welke een of meer Overtreders van ` dit laatstgemelde verbod zullen weeten aantewijzen, zo dat zij in handen der Justitie geraken, en van het fait overtuigd worden, met belofte van impu- niteit, indien dezelve Aanbrenger een Medeplich- tige mogte zijn. Lastende en beveelende aan allen en een iegelijk, „welke hunne Huizen of Kameren tot het houden van eenige vaste Gezelschappen of Bijeenkomsten, van wat aart die ook zouden mogen zijn, leenen, dat zij aan de Magistraten der Stad of Steden van hunne Woonplaatzen, ofte aan Heeren Gedepu- teerden ten aanzien van het platte Land, hetzelve zullen hebben aantegeven met designatie van de Leden, op verbeurte bij nalatigheid van een hon- | derd Guldens, de helft te appliceeren ten behoeven van den Aanbrenger, en de wederhelft ten behoeven van den Officier, die de Calange zal doen, Terwijl Wij wijders, inhaereerende alle voorgaande Ordonnantien en Placaten tegen het maken, druk- 1 Bork. хххуш Tir. 951 | ken en verspreiden van Pasquillen geëmaneerd, alle goede Ingezetenen vermanen alle zoodanige ‚Lieden, welke door het uitstrooijen van verdichte tijdingen dezelve zoeken te ontrusten, ofte met lasterlijke gesprekken de Hoge Overheid, of eenige Hoge of Lage Standspersonen veragtelijk te maken, | de eensgezindheid in de bevordering van het alge- meene Welzijn te stooren, de nodige en betame- lijke ondergeschiktheid tegentegaan , niet alleen als Vijanden van het Vaderland aantemerken, maar dezelve ook als zodanige aan de Justitie bekend le maken, opdat derzelver verderfelijke oogmerken worden gestuit. Zullende in dit en ook in de bo- venstaande gevallen des Aanbrengers naam dit be- | geerende worden gesecreteerd. | En ten einde aan deze Onze Ordres en intentie ‘voldaan en de hand gehouden mag worden, ont- bieden en beveelen Wij bij deze den Praesideerende, en andere Raden in den Hove van Utrecht, alle Schouten, Gerechten en alle andere Officieren, en Justicieren van de Stad, Steden en Lande van Utrecht, en de Ingezetenen van dien, dat zij zich na den inhoude van deze stiptelijk reguleeren, en dezelve naarstiglijk en exactelijk achtervolgen, en doen achtervolgen, en tegen de overtreders, yder in den haren, procedeeren en doen procedeeren, zonder eenige dissimulatie en verdrag ter effectueele executie ‚van de straffen, boetens en poene boven verhaalt. En op dat niemand hiervan eenige ignorantie zoude kunnen praetendeeren, zal deze alomme wor- den gepubliceerd en geaffigeerd naar behoren. |© Gedaan € Utrecht den 24. Julij 1794 (Was | geparapheerd) J. Pesters, vt. (Onderstond) Ter Or- donnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. H. A. Laan. i DN er armas tene EERSTE BOEK. NEGEN-EN-DERTIGSTE TITEL. Aangaande het Verbeuren van goederen, de boeten enz. 4, RESOLUTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, aangaande het beheer van verbeurdverklaarde vaste goederen. 11 Mei 1792, L goedgevonden om de vaste goederen, welke ge- confisqueerd en nog onverkogt zijn, te doen overbren- gen ten Comtoire der Domeinen, zo als in vorige tij- den meermalen is geschied en aldaar te doen admi- nistreren, tot dat hun Ed. Mo. eenige nadere dis- positie deswegens zullen goedvinden te maken, des | dat de Raad en Rentmeester Generaal der Domai- nen zorge drage, om relatief den ontvang en uit- gaaf, welke uit hoofde voorsz. zal hebben, dezelve bij afzonderlijke capita te stellen in zijne rekeninge, ten einde altijd zal konnen worden nagegaan de staat, waarin zodanige goederen zig bevinden. 2 RESOLUTIE der Staten van Utrecht, waarbij de Schouten in de provincie worden gelast, het wet- telijk aandeel der armen in boelen en breuken uittekeeren. 8 Junij 1653. D. Staten van den Lande van Utrecht, verschey- dene malen vertoondt ende voorgecomen zijnde, hoe dat, onaenghesien Hare Ed. Mog. Placcaten ende Ordonnantien, onder andere dienaengaende mede gearresteert ende geëmaneert, verscheydene ende de meeste Schouten in de respective Steden, mitsgaders ten Platten Lande van dese Provincie, tot noch toe hebben gedifficulteert ende swaricheydt gemaeckt, omme te laten volgen voor den Armen bet Contingent van de Boeten ende Breucken der ‚Delinquanten, deselve Armen, volgens Hare Ed, Mog. voorsz. Placcaten ende Ordonnantien leydt, ende competerende. Hebben naer iterative deliberatie goedt gevonden, dienvolgens verstaen, ende verclaren bij dese Hare Ed. Mog. meyninghe ende intentie te zijn, dat de Armen sullen hebben, ontfanghen ende ghenieten tot haer nootlijek onder- houdt ende behulp, haer Contingent van de Boe- ten ende Brecken der Delinquanten, deselve Ar- | шеп, volgens Hare Ed. Mog. voorsz, Placaten ende 952 VAN HET VERBEUREN VAN GOEDFREN ENZ. Ordonnantien toegeleydt ende competerende, ende verder nae desen noch soude mogen competeren, ende geadjudiceert ende toegewesen worden. Or- donnerende derhalven de Welgemelte Heeren Staten iterativelijk ende specialijk bij dese, alle de Schou- ten in de respective Steden, mitsgaders ten Platten Lande van dese Provincie, sonder voortaen eenige difficulteyt ofte swaricheydt daerinne te maken, te laten volgen het Contingent van de Boeten ende Breucken der Delinquanten, de Armen, volgens Hare Ed. Mog. voorsz. Placcaten ende Ordonnan- tien respective toegeleydt ende competerende. Van welcke betalinghe tot meerder bewijs ende seecker- heydt van dien, d Officieren respective ghehouden sullen wesen te thoonen Quitantie bij het doen van henluyder Reeckeninge, ofte anders, daer, ende gelijck sulex behoren sal. Op poene dat bij gebreke van dien, Hare Ed. Mog. daerinne sulex versien, ende doen effectueren sullen, als deselve redelijck ende billiek vinden sullen, tot voorstant van der armen Recht, ende gherechticheydt in desen te dienen ende vereysschen. 3. DERGELIJKE resolutie, waarbij de armbesturen worden geregtigd tot de invordering van hun web- telijk aandeel in verbeurde boeten. 1 November 1169. 