Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Borneo, met beschrijving van eenige nieuwe soorten van zoetwatervisschen
Aanm. Ook deze soort houdt het midden tusschen JVoto- pierus Bontianus CV. en Notopterus lopis Blkr. De talrijke bruine vlekken op aarsvin en staart doen haar bij den eersten oogopslag herkennen. De physiognomie van den kop heeft het meeste, meer ook dan die van JVotopterus borneensis, van die van Notopterus Bontianus, doch in talrijkheid van praeoperkel- schubben en buikkieldoornen beantwoordt zij meer aan Noto- pterus lopis. Van Notopterus borneensis, aan welke zij het naaste verwant is, onderscheidt zij zich niet alleen door de genoem- de aarsvin- en staartvlekken, maar ook door stomperen kop, korteren snuit, smaller praeoperkel, talrijker buikkieldoornen, kleinere schubben, enz. — Met de overige bekende soorten van Notopterus, t. w. Notopterus Pallasii CV. en Notopterus Bu- chanani GV. laat zij zich in het geheel niet verwarren. Bij alle mijne soorten van Motopterus zijn de kenmerken zeer dui- delijk, deels duidelijk in het oog vallende, deels duidelijk bij een slechts oppervlakkig onderzoek van het praeoperkel, van de slaapgroeve en van de buikdoornen. CLUPEOIDEL Pellona vanthopterus Dlkr. Pellon. corpore oblongo compresso, altitudine maxima (paulo ante pin- nam dorsalem) 3L circiter in ejus longitudine; capite rhomboideo, 44 in longitudine corporis, longiore quam alto; linea rostro-frontali concava; ocnlis diametro 3 in longitudine eapitis; rostro oculo multo breviore; ore simo; maxilla superiore sub medio oeulo desinente, antice et postice den- ticulata, medio et symphysi glabra; maxilla inferiore valde adscendente 440 et ante maxillam superiorem prominente; dentibus intermaxillaribus, su- pramaxillaribus, inframaxillaribus, lingualibus, palatinis pterygoideisque conspicuis; ossibus intermaxillaribus ligamento cum osse supramaxillari unitis; praeoperculo subrectangulo, angulo rotundato; lineis dorsali et ven- irali valde convexis, venírali tamen dorsali multo convexiore; ventre cul- irato, spinis 37 p. m. serrato, convexitate maxima ante pinnam dorsalem; squamis transversim plus minusve striatis, margine libero rotundatis, lateri- bus 40? p.m. in serie longitudinali; pinna dorsali tota fere ante pinnam analem in media corporis longitudine sita (radiis partim abruptis); pinnis pectoralibus capite paulo brevioribus obtusiusculis, ventrales attingentibus; ventralibus lateraliter longe ante dorsalem insertis, lineam ventralem maxima parte superantibus; caudali lobis obtusiusculis (radiis partim abruptis); anali 32 circiter in longitudine corporis; colore corpore superne coerulescente, inferne argenteo vel flavescente; rostro nigro; pinnis pulehre flavis. Bo Ge 1D NG Jen Eno EVE AC OMC O a ei Dove Habit. Sambas, in fluviis. Longitudo specininis unici 246”. Aanm. Deze soort schijnt het naaste verwant te zijn aan Pellona ditchoa CV., welke zich insgelijks in mijne verzame- ling bevindt. Zij onderscheidt zich daarvan echter door ranker ligchaam, talrijker buikdoornen en aarsvinstralen, meer ruit- vormigen kop enz. Van Pellona brachysoma Blkr. (Bijdr. t. d. kennis der Haringachtige visschen van den Soenda-Molukschen Archip. in Verh. Batav. Genootsch. Vol. XXIV), met welke zij insgelijks groote overeenkomst heeft, verschilt zij insgelijks door ranker ligchaam, meer ruitvormigen kop, hol profiel, talrijker buikdoornen, betrekkelijk kortere aarsvin enz. PLEURONECTOIDEI. Synaptura panoides Blkr. Synapt. corpore oblongo ovali, altitudine 3 circiter in ejus longitudine; eapite obtuso, rotundato, 52. in longitudine corporis, altiore quam longo; oculis dextris, diametro 1 approximatis, superiore ante inferiorem promi- nente, diametro 8 ad 9 in longitndine capitis; rostro paulo ante os pro- minente, leviter fimbriato; ore subantico, rictu curvato sub medio oculo inferiore desinente; labiis mentoque nullibi fimbriatis; dentibus maxillari- bus pluriseriatis, conicis, parvis, subaequalibus; linea laterali recta per me- dia latera decurrente; squamis ciliatis, lateribus 150 p. m. in serie longi- tudinali usque ad aperturam branchialem; pinnis dorsali, caudali et anali 441 non distinctis, radiis plurimis fissis, dorsali ante oculum superiorem inci- piente; pectorali dextra sinistra breviore, oculo vix longiore, sinistra capite quintuplo circiter breviore; ventralibus 3 et paulo in longitudine capitis anum cingentibus; corpore dextro latere griseo -fusco irregulariter maculis majoribus et minoribus nigricantibus obsito; pinna pectorali dextra nigra; latere sinistro albo, pinnis verticalibus tantum griseo-nigricante. B. 6. D. 82 + C. 16 + A. 63 = D. C. A. 161. P. 5 vel 6. V. 4. Synon. Ikan Lidah Mal. Dandjerm. Hábit. Dandjermassing, in fluviis. Longitudo 2 speciminum 130" et 140”. Aanm. Deze soort is het naaste verwant aan Solea pan Ham. Buch. doch verschilt daarvan genoegzaam door ranker ligchaam, veel kleinere schubben, waarvan er bij Solea pan Ham. Buch. (van Billiton) slechts van 70 tot 85 op eene over- langsche rei gaan. Synaptura panoïdes moet evenzoo na ver- want zijn aan Solea ovalis Richards. van China, welke volgens den heer RrcnarpsoN van achteren minder spits van ligchaam is dan Synaptura pan en eene roodachtig bruine grondkleur heeft met vrij talrijke donker leverkleurige vlekken. Solea foli- acea Richards. schijnt weinig of niet van Solea ovalis Richards. te verschillen. De beschrijvingen van deze beide soorten, voor- komende in het „Rapport on the Ichthyology of the Seas of China and Japan by J. Rrcmanpson”, zijn evenwel zoo kort, dat zij geene nadere vergelijking met mijne specimina van Sy- naptura panoïdes toelaten. LOPHOBRANCHII. Syngnathus heterosoma Blkr. Syngnath. corpore valde elongato antice pentagono, postice tetragono, altitudine 28 ad 35 in ejus longitudine, paulo altiore quam lato, medio oculum inter, et anum quasi collo crasso subbipartito; capite 5 ad 54 in longitudine corporis; oculis diametro 10 ad 12 in longitndine capitis; li- nea rostro-frontali ante oculos concava; rostro oculo septuplo circiter et parte capitis postoculari triplo circiter longiore, gracili, altitudine 9 ad 10 in ejus longitudine, valde compresso, glabro; ore dentibus inconspicuis; fronte spinis nullis; operculo carina longitudinali media; scutis lateribus 26, cauda 31 ad 38; carinis singulis scutis omnibus spina unica postror- sum spectante; scutis anticis carinis denticulatis, caudalibus, spina excep- 449 ta, glabris; carinis ventralibus lateralibus feminis latioribus totis denticu- latis sed spina majore nulla; cauda corpore absque capite longiore; pin- na dorsali corpore vix vel non humiliore et capite breviore, dimidia ejus longitudine ante anum incipiente; pinnis pectoralibus vix latioribus quam longis; anali parva brevissima; caudali minima; colore corpore su- perne nitide viridi, inferne flavescente vel argenteo; lateribus singulis scutis medio macula verticali oblonga fuscescente, suturis depressione ob- longa verticali nitida argentea; spinis earina laterali basi punetulo nigro; pinnis dorsali et pectoralibus viridibus, caudali nigricante, anali flaves- cente. ID B arl 68. B. 22 D m. Jan Én 0e Habit, Sambas, in fluviis. Longitudo 3 speciminum 235” ad 290”. Aanm. Deze merkwaardige soort doet zich bij den eersten oogopslag herkennen door den eigenaardigen vorm des ligchaams, hetwelk midden tusschen oog en aars aanmerkelijk lager is dan onmiddelijk achter den kop en voor de rugvin, zoodat borst en buik als het ware door eene insnoering van elkander zijn gescheiden. Bij het vrouwelijke specimen zijn de staart- schilden minder talrijk dan bij de twee mannelijke. SOUATINORAJAE. Pristis zijsron Blkr. Prist. serra medio latitudine 10 ad 11 in ejus longitudine, dentibus gra- cilibus longis plus triplo longioribus quam latis, non sagittatis, basi mem- brana nulla unitis, verticaliter serra insertis, postice non sulcatis, utro- que latere 26, anticis minus dimidia eorum longitudine, posticis 4 vel 5 plus eorum longitudine, sed omnibus plus eorum latitudine a se invicem distantibus, anticis dimidia latitudine serrae anterioris longioribus, mediis latitudine serrae mediae duplo brevioribus. Habit. Bandjermassing, in fluviis. Longitudo serrae descriptae 390". Aanm. Van deze soort bezit ik slechts eene zaag, van de spits af tot 38” achter de laatste tanden. De breedte der zaag meet van voren bij de voorste tanden 27”, bij den 19^ tand 37” en bij de achterste tanden 48”, De kleur der zaag van boven is zeegroen. Ik kan deze zaag tot geen der bekende soorten van Pristis terugbrengen. Scipsi Batavia Calendis Augusti MDCCCLI. 