Reis door Noord Amerika
In den zomer blaad de wind meed uit het zuiden , en brengt grote Weder droogte aan. Nu en dan egter regent het een weinig. Zodra ’er den- regen komt loopt de wind noordwed, blyft zo enen dag of twee, omei‘ en keert dan weer naar zynen hoek. Dit heb ik in dit en het vol¬ gende jaar dikwyls ondervonden. Den 15. Juni zagen wy dat de betuiningen hier gemeenlyk van vuren plan- O Van het Franfcb Batteaux * Cf) Dit wordt volgens den Of,S. gerekend. ■ N E W V O R K. 4§ planken gemaakt waren , die op malkander tufïchèn vuren palen lagen. Van dit hout had men hier voorraads genoeg, aangezien de menig¬ vuldige boftchen en zaagmolens. JSppelen. De Appelbomen (lagen hier zo wel als ergens in Noord Amerika. Men vond boomgaarden by elke boerdery. Men heeft hier enen zeer lekkeren appel , dien men in den herfft als iets zeldzaams naar New Tork en elders verzent. Ik heb te Aobo uit de pitten van dezen appel ver- fcheiden bomen gefokt, die zeer wel zyn voortgekomen, en onze win¬ ters verduren kunnen. Dog zy hebben nog gene vrugten gegeven. Men maakt hier ook Cyder uit de appelen. Ook (lagen hier allerlei Kars- fenbomen vry wel , dog niet de Perenbomen. Dog zoude dit niet toete- (chryven zyn aan gebrek van zorg voor de zelven , aangezien men in Pen- fylvanie goede peren vindt? Perfiken. Persikenbomen heeft men hier dikwyls geplant , dog zy zyn niet wel gedaagd, het geen men deels aan den grond, deels en voornamelyk aan enen zekeren worm toefchreef, die in den grond zit en de wortelen af- byt. Miftchien doet ’er ook wel de felle vorft veel toe. Buiten dezen had men hier gene andere tamme vrugtbomen. Hen- nip en vlas zait men zo veel als men tot het gebruik van noden heeft. Mais. Dog de Mats wort hier fterk geteeld. Een lofle grond wordt ’er het beft voorgehouden. In klei kwam zy niet voort. Zy heeft hier twee honderd voor een gegeven. Men hield derhalven dit graan voor een der voordeligften , te meer daar het weder opkomt al vrieft het in ’t voorjaar dood. Voorbeelden zyn ’er voor handen , dat de plant tot twemaal toe bevrozen geweeft zynde egter enen voortreffelyken oogft gegeven heeft. Ook kan zy beter tegens de droogte dan de Weit. Het grootfte foort van Mais wordt in September ryp. Weit. k>E Weit wordt hier ook met voordeel gebouwd. Zy wordt gerekend twaalf voor een te geven ; indien men maar tien voor een krygt is men kwalyk voldaan. Somtyds geeft de oogft twintig voor een. De Land- Landlie- lieden in Albany zyn ten dele Hollanders , ten dele Duitfchers. De den. laatften hebben verfcheiden’ grote dorpen, en zayen veel Weit, die naar Albany en van daar naar New Tork vervoerd wordt. Uitgenomen de Weit die by Sopus , anders Kings Town , gewonnen wordt, is die tus- fchen New Tork en Albany valt de befte van geheel Noord Amerika. Men eet hier niet dan weiten brood. Te New Tork wordt de Albani- febe Weit wat duurder dan andere betaald. Rooge wordt hier ook , dog niet veel , gezaid. Garft wordt ’er wei¬ nig geteeld , omdat men Weit genoeg heeft om ’er mout van te maken. Maar omftreeks New Tork zag ik grote velden met Garft. Haver wordt bier maar zo veel gezaid als men voor de paarden nodig heeft. Erwten worden hier veel gezaid. Zy (lagen zeerwel, en worden jaan- ;jaarlyks vele tonnen van naar New Tork gevoerd. Men is hier lang van den fchadelyken erwtworm vry gebleven , dog federt weinige jaren heeft hy zig hier ook in de erwten begonnen te doen befpeuren , en grote fcha- de aan dezelven toetebrengen, die voorheen hier in overvloed gewonnen , cn vooral voor het gebruik der zeevarenden met groot voordeel verkoft wierden. Voordezen liet men te Kings Town en in New Tork erwten van Albany komen om te zayen , en dezen waren het eerde jaar meed vry van de wormen , dog het twede kwamen die ’er al in , zo dat zy on¬ eetbaar waren. Enigen zyn hier gewoon van, als de erwten onder ’t koken hard blyven , wat afch in den pot te goyen ; dog of dit gezond en aangenaam is weet ik niet. De meede menfchen plantten Potatoes. Sommigen bewaarden ze in Potatoc .% afch in plaats van in zand. In Ierland zyn vele lieden gewoon in den herfd de Potatoes in den oven een weinig te drogen , om ze des te beter te doen duren. Dog dan deugen zy niet om geplant te worden. De Bermudifche Potatoes (*) zyn hier ook redelyk wel gedaagd. De Hommelvogel wordt hier, dog zeldzaam, gevonden. Men maakt hier de Dakberden van wit dennenhout , het welk men al Daken, zo goed en duurzaam agt als dat van den Cuprejfus thyoides. Zulk een dak kon het, zeide men, wel veertig jaren houden. Deze JVittc Den - witte nen waden hier veel op dezelve gronden als onze gemene Dennen. Dog Dennen, in het benedenfte gedeelte van New Tork en in Penfylvanie heb ik ’er geen ontmoet. Men voert velen van deze planken van Albanyxms New Tork , van waar zy naar buitendands verzonden worden. Wilde JVyngaarden wieden in overvloed in de boflehen en op de dei- Wyn- le oever der rivieren , waar men ze vooral in ongeloodyke menigtens gaarden, vond, zo dat zy dikwyls de bomen op de welken zy gekropen wa¬ ren door hunne zwaarte buigen deden. Men eet de druiven als zy wat bevroren zyn, want anders zyn zy zuur. Muggen vindt men fchrikkelyk veel in de grote bodchen en woe- Muggen, denyeh die tudchen Jlbany en Kanada leggen. De Reizigers wor¬ den ’er deerlyk van geplaagd. Om zig tegens dit ongedierte te wa¬ penen befmeren fommigen hunne aanzigten met boter of vet. De zware hette maakt ook het dragen van laarzen ladig , dog men doet wel papier onder de kouflen. Anderen bedekken het gehele hoofd in grote kappen, en hebben floers ‘voor de ogen. Des nagts flaapt men in tenten, als ’er gelegenheid is die medetevoeren , en buiten dezel¬ ven, aan den ingang, maakt men grote vuren om de muggen door den rook te verdryven. De Bruinvijfchen komen zelden hoger de Hudfon op dan men Bmin- zoutvisfehen. (*) Convólvtilus -Batatar* II. Deel , G 5® NEW YORK. zout water heeft; dog daar nemen de Steuren hunne plaats in. Eg- ter is ’er wel een enkelde Bruinvifch tot by Albany gezien. Zelfs wierd ’er gezegd dat een fValvifcb eens tot by die Stad den droom was opgezwommen. Ligtge- Ligtgevende Wiegen, (*) van ’t zelve foort als men in Penfyl - veilde vanie heeft, ziet men hier iederen nagt in menigte. Zy vlogen over¬ vliegen. aj jn ^e Stad, zelfs kwamen zy in de huizen. De Engelfchen noe- Bomen die te Al¬ bany niet groeyen. Een Ei- landtje befchre» ven. men ze Vuurvliegen, (f) Verscheiden’ bomen die in Penfylvanie zeer gemeen zyn worden hier niet gevonden, als de Beverboom , de Nyjfa aquatica , de Li- quadambar Styraciflua , de Perfimon, de Tulpenboom , de Zwarte IValnoot , de Moeraseik , de C er ets Canadenfts, de Robinia pfeuda- eacia , de Gleditfia triacanthos , de Annona muricata , de Celtis Oc • eidentalis , en ene menigte van ftruikgewaffèn.. De meer noordelyke legging der plaats , de drekking van het Blauwe Gebergte , de loop der rivieren , die allen zuidwaards naar zee dromen , waardoor de zaden der planten wel van hier zuidwaards , dog niet van ’t zuiden herwaards ge¬ voerd worden, zyn voomamelyk oorzaak dat men hier vele gewaden te vergeefs zoekt die in Penfylvanie gevonden worden. Den 9. Juni ging ik het Eiland bezigtigen dat in de Rivier omtrent ene Eng. myl beneden de Stad legt. Het is omtrent ene van die mylen lang en een vierde van dezelve breed. Het is byna geheel met koom bezaid, en behoort enen enigen eigenaar , wien ook twee kleine Eilan¬ den daarnevens leggende toebehoren. Men zag hier geen hout behal- ven enige bomen, die rondom- den oever (tonden , welken, als ware het, ene hoge haag maakten. De Roodbloemige Ahorn wies hier menigvul¬ dig. Zyn blad is van onderen als verzilverd , het welk door den wind op- geligt wordende den boom van verre ’er doet uitzien als met witte bloe¬ men bedekt. De JVaterbeuk wies zeer hoog, en is hiér een van de bomen die de derkde fchaduw geven. De zogenaamde W Uer populier (§) was hier de gemeende van allen, kwam zeer wel aan het water voort, en bereikte de hoogte van onze zwaarfte populieren. Hy geeft ene uitmun¬ tende fchaduw. Op de oevers is hy een der nuttigde bomen, dewyl zyne wortels den grond vad maken , en in daat dellen den dag van ’t water te wederdaan. Dit nut brengen hier ook de JVaterbeuken en de Olmen voort. De wilde Pruimbomen donden hier ook in menigte , en waren vol van onrype vrugten. Ook vond men den Sumach overvloe- <%. (*) Lampyris. (f) Firefiies. (§) IVaterpoplar; Populus glaudulis variis baji fóliorum adnexis , foliis eordato- deltoidibus , acumimtis . Jerrato-angulofis , utrimque glabris. ïs dit de Populus beteropbylla vau Lumfius? F. A L B A N Y. Ï749. 51 dig. Het zelve kan men van de wilde IVyngaarden zeggen. De drui¬ ven , zeide men , wierden zeer laat ryp , fchoon zy thans vry groot wa¬ ren. De Amerikaanfche Olm maakte hier en daar grote hagen. De grond van het Eiland was ene vette tuinaarde met zand vermengd , en wierd het meeft tot maisplanteryen gebruikt. Ook waren ’er grote velden met Potatoes . Het gantfche Eiland was voor honderd pond New Torkfch geld verhuurd. De Huurder deel weer kleine ftukken aan ande¬ ren ter huur over, die ’er moeskruiden teelden. De Porcelein wies hier overvloedig, en zag ’er wel uit. De eb en vloed gaat ongevaar agt of tien Eng. mylen in de Hudfon Eb en boven Albany , dus wel honderd zes en vyftig Eng. mylen ver van zee. vloeci- Dog in ’t voorjaar als de fneuw fmelt befpeurt men hier wegens het af¬ komende water genen vloed ; maar ene gedurige ebbe. Het zelve ge¬ beurt ook des zomers by zware en aanhoudende regens. De koude wordt hier in ’t algemeen voor zeer geftreng gehouden. De kou- Het ys wordt in de Hudfon drie of vier voet dik. Den 22. Maart O. de. S. was men met zes paarden over ’t ys gereden. Somtyds gaat het eerft in ’t laadt dier maand los , en dan voeren fomtyds de fchollen gehele hui¬ zen met zig weg. Het water is in dien tyd zeer hoog, dewyl het ys beneden zeer dikwyls dammen maakt. Somtyds was het dan drie vadem hoger gedegen dan in den zomer gewoonlyk is. De grond bevrieft hier dikwyls ter diepte van drie tot vyf voeten. Om den 5. November legt men hier de Jagten op, en in ’t laatft van Maart of het begin van April beginnen zy weder naar New Tork te varen. Men wift hier niets van kacchels, en de fchoorftenen waren zo wyd dat men ’er met paard en flede door zoude kunnen ryden. Het putwater was om dezen tyd in vele putten in de Stad zeer Water, 'koud , dog het fmaakte wat zuuragtig, het geen niet aangenaam was. Het nauwer onderzoekende vond ik ’er vele kleine Infekten in , waarfchynlyk Monoculi . Zy waren van twee tot vier meetkundige lynen lang , zeer fmal en bleek van kleur. De kop was zwart en dikker als het overige lyf, en omtrent zo groot als een kleine fpel- dekop. De ftaart was in twee delen gefpleten, en elke arm van denzelven eindigde met een klein zwart kogeltje. Als zy zwommen maakten zy kromme lynen, byna gelyk jonge Kikvorfchen. Ik goot wat van dit water in ene kom, en deed daar omtrent een vierde van zo veel Rums by , dog dit hinderde de diertjes niet in ’t zwemmen. Dus zoude men de punch van dit water bereid zeer fterk moeten ma¬ ken, wilde men ze doden. Schoon de menfehen die dit water dagelyks dronken geen ongemak ’er van hadden, dunkt my egter dat het voor ie- mant die ’er niet aan gewoon is niet zeer gezond kan zyn. Ik was enige malen gedwongen my met water te behelpen waarin ik die diertjes dui- G 2 de- N E W Y O II K. 5^ dèlyk befpeurde, dog byna elke reis voelde ik enen dag of twee daaraan iets in myn’ keel , als zat ’er ene erwt in , en dit duurde wel ene gehele- week. Dit ondervond ik dit en het volgende jaar te Albany en op eni¬ ge andere plaatfen. Jungftrom kreeg ’er ene zware pyn van in de bord: en een gevoel als zat ’er een gezwel; Of dit nu van- deze Infekten of iets- anders kwam kan ik niet zeggen, dog ik vermydde federt zo veel ik kon- van zulk water te drinken. Ik heb deze Monoculi dikwyls in het yskou- de water dat uit de putten gefchept was hier te lande gevonden. Wie weet hoe vele ziektens , die wy niet nauwkeurig genoeg onderzoeken y van zulk water veroorzaakt worden ? Zeer dikwyls heb ik. ene menigte van Infekten in water gevonden , ’t welk men om deszelfs helderheid Iiooglyk roemde. Hier was byna by elke boerdery een put. Dog voor de thee , om te brouwen en te waflchen , verkoos men het rivierwater;. Dit is gemeenlyk troebel en des zomers zeer warm , dog men laat het bezinken en bekoelen. Wy waren by enen Geweermaker geh'uisveft, die ons zeide dat de bes¬ te fmidskolen hier te lande uit den Zwarten Den gebrand werden. Die, van den Beuk volgden daarop. Het befte hout voor de fnaphanen was dat van den wilden Kerflènboom , en daarna dat van den Roden Ahorn.- Ander hout gebruikte hy niet. Het Zwarte Walnotenhout zoude wel uitmuntend zyn tot dat gebruik , dog het viel hier niet.- Albany . Albany is na New Tork de voomaamftè of ten minftenderykfteStad van de Provincie van- New Tork. Zy legt fchuinfch tegens enen heu¬ vel, dfgt aan den wefteroever der Hudfon . Men rekent van hiertoe New Tork honderdzesenveertig Eng. mylen. De Stad legt in de leng* te langs de Rivier, die hier van ’t noordnoordooften naar ’t suidzuidwes- ten ftroomt. De hoge bergen, die weftwaards boven de ftad leggen, bepalen het gezigt naar dien kant. ’Er zyn twee kerken, ene Holland * fche en ene Engelfcbe. Dè eerfte legt wat van den oever af, -aan de ooftzyde der markt. Zy is van fteen , hebbende enen toren, en ene klok daarin. Een Predikant doet hier des zondags twee leerredenen. De En¬ gel fche kerk ftaat wat hoger op den heuvel aan het weftereinde van de markt , onder de vefting. Zy is ook van fteen , dog zonder toren. Hier werd geen Godsdienft gedaan , dewyl ’er geen Predikant was , en alle de In¬ gezetenen Hollandfch verftonden. Anders krygt de Predikant dezer kerk honderd ponden uit Engeland *s jaars. Het Stadhuis ftaat wat ten zui¬ den der Hollandfche kerk , vlak aan de Rivier , en is een frai ftenen ge¬ bouw van drie verdiepingen. Het heeft enen kleinen toren , ene klok, en boven op enen vergulden kloot en weerwyzer. Huizen» De Huizen in de ftad zyn tamelyk goed, ten dele van fteen, en ge¬ meenlyk met berden gedekt, die van wit dennenhout zyn. Enigen wa-r ren met pannen voorzien, die men ^Holland had doen komen, de¬ wyl A- L B' Ä N Y. 174*9. 5$'- wyl men van gedagte was dat de klei hier te lande niet goed was om ’er pannen van te maken. De meefle huizen waren op de ouderwetfche wys ger bouwd, enige weinigen maar uitgezonderd. Velen waren op dezelve wys getimmerd als de huizen te Nieuw Brunswyk , namelyk zo dat de muren aan de flraat van Heen , maar de anderen van planken waren. De muren waren van buiten niet gepleiflerd,, en men zag de blote Henen. Dit vindt men zo in alle de Noord Amerikaanfche Heden, die ik ge¬ zien heb, en egter doet de lugt geen kwaad aan de muren. De pypen der dakgoten Heken tot op ’t midden derflraatuit, waardoor de muren van den drop bevryd waren ; dog dit maakte by regen de menfchen op de ftraten fchrikkelyk nat. De flraatdeuren zyn gemeenlyk in het midden der huizen, en aan beide, de zyden der Hoep zyn banken, waar de men¬ fchen by goed weder den gehelen dag op zitten, vooral als zy buiten de zon zyn. Voornamelyk vond men des avonds de menfchen van beider¬ lei geflagt op de Hoepen, het welk de voorbygangers dwong bynaaltyd mee den hoed in de hand te lopen. De flraten zyn breed , en gedeeltelyk geplaveid. Op fommige plaatfen- Haan bomen op de zyden. De flra- ten die in de langte lopen zyn-evenwydig met de Rivier, en de dwars- Hratcn ■ fnyden ze met. regte hoeken. De Hraat tuiïchen de twee kerken is vyfmaal zo breed als de anderen, en verHrekt voor ene markt. Voor Y overige zyn hier de Hraten niet zeer zuiver, dewyl des zomers over¬ al het vee des nagts voor de huizen blyft Haan. Men heeft hier ge¬ ne Hadsdeuren, maar opene doorgangen om in de Had te komen. Hier zyn twee zogenaamde marktplaatfen , waar het landvolk enige malen ter ' week zyne waren komt veilen. De Vefling legt hoger dan de andere gebouwen , op enen ten weflen 1 der Had gelegenen berg. Het is een groot Henen huis met hoge dikke muren. Dog de legging is flegt , en het kan alleenlyk dienen tegens plun¬ derende partyen, maar gene belegering, doorftaan , vermits ’er verfchei- den’ hoogtens van aarde ten wellen leggen, die de Vefling beHryken , en hoger zyn dan * zy , zo dat men alles zien kan wat ’er binnen gefchiedt. De hoogtens ten weflen der Vefling ryzen gedurig. Hier legt gemeen- lyk ene bezetting. In de Vefling is een put die altyd vol waters is. Voor den handel legt deze Stad vry voordelig. De Hudfon loopt ’er Handel. - vlak voorby , en is hier van twaalf tot twintig voet diep. Men heeft nog geen bekwaam hoofd ter lading voor de Jagten aangelegd. Dog de hier gebruikelyke, vaartuigen kunnen vry digt aan den oever geladen worden. Als men zware vragten op de Jagten brengen wil , bindt men twee ka- noos in de breedte aan malkander , en brengt ze dus aan boord. De Stad dryft inzonderheid op New Tork enen Herken handel in pelteryen , planken , koom , meel , erwten , . timmerhout , en andere . waren. In al¬ le dc Engeifche Volkplantingen is gene plaats, uitgenomen aan de Hud- G 3 [ons \ 54 "N* E W Y O R K. ƒ ons Bal , waar men zo veel pelteryen van de Inlanders bekomt als hier; Alle de kooplieden alhier zenden in ’t voorjaar enen bedienden naar O swe- go , ene Engelfche handelplaats , gelegen aan het grote Meer Ontario , waar de Wilden hunne waren brengen. Ik zal in ’t vervolg hiervan om- Handiger fprekcn. Hier houden zig de Albanifche kooplieden den gant- fchen zomer op , en dryven enen Herken handel met velerlei foorten van Amerikanen , die daar met hunne pelteryen komen. Verfcheidenen hebben my verzekerd, dat zy fomtyds de Wilden, vooral als die befchon- ken zyn., willen te bedriegen, zo dat zy dikwyls niet het tiende gedeelte van de waarde hunner goederen voor dezelven kregen. En dat dit zo in zyn werk gaat heb ik verfcheiden’ malen met eigen ogen gezien. De Albanifche kooplieden zyn regte Chinezen ; en zy houden het voor iets frais de Wilden met brandewyn te bezuipen , en hun dan voor een wis- jewasje al hun goedtje aftekopen. De Amerikanen merken dikwyls wel na het uitllapen van den roes dat zy bedrogen zyn , en tonen ’er enig misnoegen over , dog trooHen zig fpoedig met de gedagte dat het hun evenwel heeft mogen gebeurén zig eens aan brandewyn regt zat te zuipen , en dit fchatten zy boven alles ter wereld. Vooral bevredigen zy zig fchielyk als zy op nieuws enige goede Hokken mogen doen. Be- halven den handel die dus te Oswego gedreven wordt, komen ’er ve¬ le Wilden uit Kanada te Albany met pelteryen, dog zelden iets an¬ ders dan Bevervellen. Daar Haat in Kanada ene zware draf op het voe¬ ren van bontwerk naar de Engelfchen , dewyl de handel , vooral in Be¬ vervellen, der Franjche We ft Indij che Maatfchappy toekomt. Dog dit belet de Kanadifche kooplieden niet enen Herken Huikhandel te dryven. Zy zenden hunne pelteryen met de Wilden hunnen kennifien te Albany toe , die ze volgens den voorheen door brieven bedongenen prys van hun aannemen. De Wilden brengen van hier verfcheidene foorten van goe¬ deren terug , die hier voor enen geringeren prys dan in Kanada , waar zy uit Frankryk moeten komen , te krygen zyn. De meelle Albanifche kooplieden hebben ook grote goederen op het land, met veel houtgewas daaromheen. En als daar een beekje is te vinden , ver¬ zuimen zy niet zaagmolens aanteleggen. Dit maakt dat ’er zo vele Jag- ten den gantfchen zomer over naar New Tork gaan meed met planken geladen. Verfcheiden’ lieden hier ter flede flypen een zeker foort van Wam- ichelpen tot Wampnms voor de Wilden , die dezelven als geld en tot puim. opfchik gebruiken, het welk den Albanezen een groot voordeel aan¬ brengt. Van dit foort van geld zal ik te zyner plaatfe breder handelen. Daar de borgers dezer Stad hier zelfs enen zo aanmerkelyken handel dry¬ ven , (*) Sedert dat de Engelfchen ook tneeder van Kanada zyn moet hierin noodwendig verandering gekomen zyn. ALBANY. 1749. SS V ven, en daarenboven, volgens de Hollandfche wys, zeer naarftig en fpaarzaam zyn , is het geen wonder dat zy zo grote fommen verzamelen. De Inwoonders, zo wel der Stad als van het omgelegen land, zyn meeft allen Hollanders. Zy fpreken onder malkander Holland fch , heb- De Inge- ben hunnen Hollandfihen Predikant, die inzyne taal den godsdienft ver- zetencn rigt. In een woord, zy leven geheel als Hollanders. Egter kleden zig de beide geflagten op de Engelfc-he- wys. Het is bekend dat de Provin- ^ cie van New York het eerft van Holla?iders bewoond wierd. Dog in ’t <<l" jaar 1664. nam, op laft van Koning Karei den Tweden, Sir Robert Carré New York, toen Nieuw Amfterdam geheten, in. En kort daar¬ op toog de Overfte Nichols naar Albany , dat toen Fort Oranje ge¬ noemd werd, en maakte zig ’er meefter van. Het kreeg toen den naam van Albany , zynden den Schot fchen titel van den toenmaligen Hertog van York. Het bleef den Hollanderen vry daar onder de befcherming van Engeland te bly ven of te vertrekken. De meeften kozen het eerfte , en van hun zyn de tegenwoordige Hollandfche Ingezetenen van New York afkomftig, die eigenaars zyn van de befte landeryen in het Landfchap. De Inwoonders van Albany zyn in gantfeh Noord Amerika , zo wel by de Engelfchen als Franfchen, ja zelfs by de Hollanders, die de lager Hunne gedeeltens van de Provincie New York bewonen , wegens hunne onver- gierig- zadelyke gierigheid en fchraapzugt zeer berugt. Als iemant naar Albany ftaat te reizen , pleegt men hem fchertsgewyze te zeggen , dat hy naar het Land Kanaan gaat, dat is te zeggen naar het Land der Smouiïèn, want de Albanezen houdt men voor aar fchi monden , by dewelken een Jood het onmogelyk zou kunnen houden, al verftond hy het fchaccheren nog zo wel. Dit maakt dat men hier zelden komt dan uit noodzaaklykheid» Men vroeg my verfcheidcn’ malen wat dringende oorzaak ik dog hebben inogt om deze bedevaartreis naar Kanaan te ondernemen; en ik heb onder¬ vonden dat het niet zonder, reden was dat dit volk in een zo kwaad gerugc ftond. Want fchoon hier zelden reizigers komen als die uit de Engel- fche bezittingen naar Kanada moeten, en men derhalven denken zoude het gene men nodig had hier beter koop dan elders te zullen vinden , zo er¬ voer ik het tegendeel. Ik was genoodzaakt alles veel duurder dan op enige andere plaats hier te lande ie betalen, behalven dat men hier zeer ondienftvaardig was. Tot het minfte moeft men ze door geld bewegen. Zodra ik op het land in een huis kwam, en iets kopen of verzoeken- moeft , kon ik wiskundig zeker zeggen of de menfehen van dit of van een ander bloed waren. Zo was het met de meeften gefield. Evenwel vond men ’er enigen die in dienftvaardigheid en eerlykheid voor niemant ter wereld behoefden te wyken; dog hun getal was het kleinfte. Zo als het my voorkomt is het dus met de Albanezen toegegaan. Toen dit Land door de Hollanders . bevolkt wierd, heeft men ’cr, behalven enige bra- / Hu-shoi:- ■ding. \ M :S5 . N E W Y O II K. «brave lieden , vele fchoyers , van de welken men het Vaderland zuivercr •wilde, naartoe gezonden, en dezel ven naar enen oord gefchikt die aan de Wilden paalde, nogthans zo dat enige eerlyke huisgezinnen zig wel hebben laten overreden om met hun te gaan, om ze enigermate in teu¬ gel te houden. Anders weet ik gene reden uittedenken waarom dit volk van de andere brave Hollanders , die in de beneden delen van New Tor k wonen, zo verbafterd zyn kan. De Iaatftgenoemden zyn vriendelyk-, gedienftig , redelyk in ’t eifchen van geld, en opregt; en fchoon zy zel¬ den veel pligtplegingen maken kan men egter op hun woord rekenen, en zy menen het wel. Onder anderen hebben de Albanezen zig zo gehaat gemaakt door hun gedrag by den vorigen oorlog met de Franfchen (*) gehouden. In ’c begin van den kryg Haken de Franfchen de Wilden op om de inwoon- ders van Nieuw Engeland aantetaflen, het welk zy getrouw uitvoerden, alles vermoordende en plunderende; en ondertuflehen hielden zig de Al¬ banezen onzydig , en bleven enen Herken handel met de Wilden dryven. Het zilver en ander goed dat de Wilden in Nieuw Engeland geroofd ihadden bragten zy te Albany te koop , het welk niet alleen de Ingezete¬ nen daai* opkoften , al zagen zy de namen der eigenaars op het zilver ge¬ graveerd., maar zy moedigden ook de Wilden aan om wakker in ’t ro¬ ven voorttegaan , belovende hen wel te betalen voor het geen zy zouden geroofd hebben. Dit namen de Engelfchen naderhand zo op als hadden zy de Wilden opgezet om hunne broeders en landslieden in Nieuw En¬ geland om hals te brengen. Men kwam dit zelfs in Nieuw Engeland van de Wilden te horen , en liet verwekte enen geweldigen haat tegens de Albanezen ., en die van Nieuw Engeland driegden van, als ’er we¬ der een nieuwe oorlog ontHaan mogt, te beginnen met het verwoeflen van Albany en het omgelegen land. En zo Albany in dezen kryg wordt aangetaH, (f ) zal men zien hoe weinig bereid de Ingezetenen der ande¬ re Provinciën zyn zullen om die plaats bytefpringen. Egter haten de Albanezen de Engelfchen nog meer dan zy zelven van hun gehaat wor¬ den. Deze haat heeft van den tyd der verovering van het Land door de Engelfchen af plaats gehad, als hadden zy onder de Hollandfche rege¬ ring groter voordelen dan nu kunnen genieten , want in een zeker opzigt genieten zy nog groter voorregten dan de Engelfchen zelven. . In hunne huizen en maaltyden zyn zy veel fpaarzamer dan de Engel¬ fchen. , Zelden komt ’er meer op tafel dan ’er opgaat, en dikwyls niet genoeg. Ook krygt men hier niet zo veel punch. De vrouwen zyn ge- (*) Dat is die welke met den vrede van Aken in ’t jaar 1748. geëindigd is. (j-) Deze Reis gaf de Heer Kalm uit gedurende den nu laatflcn. oorlog tus> tcljen de Franfchen en Engelfchen. 5? A L B A N Y. 1749. gemeenlyk goede huishoudfters ; zy (laan vroeg op en gaan laat naar bed , en zyn buitenfporig zindelyk op de vloeren. Dezen worden verfcheiden’ malen in de week gefchrobd, en zaterdag ’s avonds gefchiedt dit valt. In huis waren zy zindelyk gekleed dog niet opgefchikt. De kinderen leer¬ de men Hollandfcb en Engelfch fpreken. De dienltboden bellonden hier meelt uit Zwarten. Vele mansperfonen droegen hun eigen hair , dog kort om ’t hoofd afgefneden, zonder hairbeurs of Haart, want dit wierd voor een teken gehouden dat men een Franfchman was. Toen ik uit Ka¬ nada hier weder terug kwam en ene hairbeurs droeg, riepen my de kinderen op flraat na, Franfchman! Franfchman! zelfs trokken enigen my by de beurs. In eten , drinken , en kleding ging men hier zeer van de Engelfche ge¬ bruiken af. Op ’t ontbyt nam men hier gemeenlyk thee , meelt zonder melk. Voor dertig of veertig jaren kende men hier dien drank niet , en toen ontbeet men met enen boterham en wat melks. By de thee eet men boterhammen met gerookt vleefch. De huisvader bidt gemeenlyk hard op voor den maaltyd. Koffi wordt hier niet gebruikt. Om zeven of agt uur is de gewone tyd om te ontbyten. Het middagmaal beltaat meelt uit zoete melk met brood, en fomtyds wat fuiker, ook wel uit gekookt of gebraden vleefch. Ook eet men veeltyds bry, die vry zuur fmaakt , dog egter niet kwaad is. Alle middagen komt ’er een grote fchotel met falade op tafel, die met veel azyn, en weinig, of geen olie, wordt toegemaakt. Het avondmaal is gemeenlyk boter en brood , met zoete melk met brokken van brood. De boter is zeer Iterk gezouten. Som- tyds drinkt men dan ook wel chokolade. Kaas wierd op vele plaatfen zo ■wel by het ontbyt als op het middagmaal gegeten, maar niet als in Enge¬ land gefneden of in Hukken, dog gefchraapt. De drank is gemeenlyk dun bier of water. Te Albany houden de Gouverneurs van New Tork dikwyls mondge¬ sprekken met de Wilden der Vyf volken der Iroquoizen , (*) vooral als het op enen kryg met de Franfchen aankomt. Somtyds handelt men wel ook over de bekering der Wilden tot het Chriflendom. Dog dat de Engel- fchen omtrent dit Huk zo zorgvuldig niet zyn als de Franfchen , en zo bekwame zendelingen niet gebruiken , kan men onder anderen zien uit het antwoord dat een der Sachems den Gouverneur Hunter by zulk een mondeling gefprek gaf. Na dat de Gouverneur uit naam der Koningin Anna den Amerikanen een deel klederen en andere dingen gefchonken had , die hun wel gevielen , wilde hy ze nog verder van de genegenheid cder Koningin overtuigen , en zeide, dat „hunne goede Moeder de Ko- „ nin- (*) Te weten de Mobcnvks , Senekas , Kaijngaws , Onondagoes , en Oni- does. II. Deel H I t NEW YORK. j, ningin hun niet alleen zo edelmoedig met zo koftbare klederen voos „ hunne lichamen befchonken had , maar zy wilde ook hunne zielen „ met de prediking van ’t Euangelium voeden ,. ten welken einde men; „ enige Predikers gezonden had om hen te onderrigten.,, Dog kwalyk had de Gouverneur dit gezegd , als een der oudfte Sachems opftond en zeide , dat „ hy uit naam van alle zyne Landsgenoten zyne genadige Moe- „ der en Koningin voor de fchone klederen, die zy hun gezonden had,. „ bedankte , dog wat de Predikers betrof, voorheen waren ’er verfchei- „ den’ geweeft, „ welken hy by naam noemde, „die in plaats van hun „ enen hemelfchen Godsdienfl te prediken , hun geleerd hadden te zui- „ pen , te bedriegen , en in onenigheid te leven,,, Hierop bad hy den Gouverneur zyne Predikers en enen hoop andere Europers , die zig on¬ der hun ophielden, terugteroepen want „voor dezelver aankomft waren „ de Wilden een eerlyk , nugter , en onfchuldig volk geweeft , dog nu „ hadden zy ze meelt allen tot fchelmen gemaakt.. Voorheen hadden zy „ God gevreeid, nu geloofden zy nauwlyks dat ’er een God was. Indien „ de Gouverneur iets voor hun doen wilde, moeft hy liever hun twee of „ drie fmids toezenden om hun het yzer te leren fmeden. „ De Gouver¬ neur kon zig hier niet van lacchen onthouden. Hier kan men de woor¬ den van Paulus coepaflelyk maken: De naam Gods wordt om uwen wil geladerd onder de Heidenen. (*) Vertrek Den 21. Juni des avonds om vyf uur gingen wy van Albany naar Ka- vmAl~ va da op reis. Wy hadden twee lieden by ons die* ons tot de eerde èany, Franfcbe plaats , Fort St. Frederic , by de Engelfcben Crownpoint genaamd, geleiden moeiten.. Wy betaalden hun voor hunne moeite aan elk (*) De Heer Forster wil' niet geloven dat de Franfcbe Zendelingen het be¬ ter dan de Engelfcben gemaakt hebben ; en ik denk het zelve met hem. „De „ Heer Kalm , „ zegt hy , „fchynt hier niet wel onderrigt te wezen. De „ Franfcbe Geellelyken hebben enige arme Amerikanen tot hunnen Godsdienfl „ en hunne belangen overgehaalde Dog uit het gedrag dezer Bekeerden in „ verfcheiden oorlogen tusfehen de Franfcben. en Engelfcben bleek het , dat zy „ tot de gruvvelykfte wreedheden bekwaam waren , en zelfs meer dan hunne „ Heidenfche Landsgenoten; en dus fchynen zy eer b?dorven dan bekeerd te „ zyn. Integendeel, de Engelfcben hebben den Bybel in de taal van de Wil- „ den van Virginie overgezet, en ’er velen van tot de ware kennis van God „ gebragt. En tegenswoordig hebben de Amerikaanjcbe liefdefcholen, on- 5, der het opzigt van den Heer Eleazar Wbeelocky, velen van de Wilden tot 5, den waren God getrokken. Wy hielden ons den gantfchen avond aan den oever, die hoog was , en digt by ’t water met het zelve geboomte was bewallen als men op het Eiland by Albany vindt. Op de oofterzyde der Rivier is het land onbebouwd, met hout bewallen, en fchuinfch aflopende; dog*aan de weftzyde vlak, bebouwd en rneeft met koom bezaid. De akkers hadden gene gruppen, fchoon het fcheen dat die ’er wel no¬ dig waren. Hier kon men duidelyk zien dat de Rivier voorheen bre¬ der was geweeft, want op de akkers was de grond omtrent enen fteenworp van ’t water hellende, welke helling met het zelve even- wydig liep. Dit gaf genoeg te kennen dat de akkers tot daar de grond begon te hellen voorheen tot den bodem der Rivier hadden behoord en dat de helling den oever uit gemaakt had. Behalven dat vond men op dezeiven velen van die moflèlfchelpen die hier menigvuldig op den oever lagen, en die de Inwoonders niet gewoon zyn op de akkers te voeren of tot iets te gebruiken. Of deze verandering nu gekomen is om dat het water in de Rivier verminderd is , of dat het de aarde aan de kanten der Rivier aangefpoeld heeft, kan ik nietzeg- gen. De koomlanden waren hier allen zeer gelyk geploegd , even als Koom- in Upland in Zweden gebruiklyk is. Sommigen waren met bruine, a^^ers* anderen met witte Weit bezaid. Ook zagen wy hier grote vlaslanden , die nu begonnen te bloeyen. Op fommigen ftond het vlas tamelyk wel, dog op anderen liegt. De heftige en aanhoudende droogte, die hier het gantfche voorjaar geduurd had, had op de hoge plaatfen al het gras en de planten verzengd, zo dat buiten het Wollenkruid ’er niets groens over was, dog dit gewas zag ik op de droogfte gronden en de bergen groeyen, daar het de hette der zonne en de geweldige droogte trotfeerde. Schoon evenwel ’er geen gras of iets anders voor het vee over was ; wilde het nogthans het Wollenkruid niet aanroeren. I I 2 Op 6o NEW Y O R K. Wyn- gaarden. Eilandt¬ jes. Lands¬ douw. Scflpren. Water¬ val van Kohoes* Op fommige plaatfen waren erwten gezaid, dog de moftaardplanten (*) hadden ze byna geheel verflikt. De grond was meelt ene dikke fchone tuinaarde. De wilde Wyngaarden bedekten de hoogtens nevens den Aroom over¬ al waar zy kaal waren, en daar bomen Honden klouterden zy er op, en dat zo flerk dat zy de takken derzelver buigen deden. Daar waren ai grote druiven aan. Wy zagen ’er veel van zo lang wy de Hudfon volg¬ den , zo op de oevers als op kleine Eilandtjes in het water. Hierendaar zagen wy Maisdieven met witte ruggen in het hout vlie¬ gen. Zy zongen lieflyk, en waren kleinder dan de zwarten van hun loort. Wy zagen dezen het eerfl by New Tork. Wy vonden enen Wcitsrbe.uk omgehouwen leggen , die over ’t kruis drie Zweedfche ellen dik was. Wy zagen heden en de volgende dagen hier en daar enige Eilandtjes in de Rivier , waarvan de grootften bebouwd waren. Het land was vyf Eng . raylen ver, die wy dezen dag al wandelende afleiden, vlak, en uit zuivere aarde beftaande. Ik vond niet enen fleem. De Roodbloemige Ahorn , de Waterbeuk , de Waterpopulier, de wilde Pruimboom, de Sumach , de Olm , de wilde Wyngaard, en twee foor- ten van Willigen,, waren de bomen die wy enige dagen aan den oever zagen. De Afpergies groeiden hier en daar in ’t wild,. Wy namen onzen intrek zes mylen van Albanyby enen Boen Aan de iveflzyde der Rivier zagen wy verfcheiden’ Landhoeven , van menfchen bewoond die afflamden van de oude Hollanders , en welken zig van den landbouw geneerden* Omtrent ene Eng. myl boven de plaats waar wy- deii nagt doorbragten houd de eb en vloed in de Hudfon op. In de Rivier vindt men velerlei foorten van vifch. De Schuren waren meeft allen op zyn Hollandfch gebouwd , en waren' vry groot. Somtyds beftonden de huizen op de hoeven maar uit een vertrek nevens ene fchuur. Den 22. des morgens volgde ik onzen Wegwyzer om dén hogen Wa¬ terval, die de Rivier Mohawk (f) by Kohoes maakt, eer zy in de Hud¬ fon valt, te bezigtigen. Het land is Vlak tot by den Val, alwaar het wat heuvelagtig' is. Het hout was op de meefle plaatfen weggehakt , en het land bebouwd. Hier en daar zag men ene fraye Landhoeve. De Waterval van Kohoes is een der grootften van Noord Amerika. Boven en beneden denzelven beftaan de kanten en de bodem der Rivier uit louter rots.. De Rivier is hier omtrent negenhonderd Eng. voeten breed. By den Val legt ene klip dwars tegens den Aroom , die overal even» (*) Simpis arvenfis. ff) Deze Waterval is hier in print gebragt , zynde. «door den IngenknrLewV Evans- getekende 'T9 z Watervaat, -vast' JLohoes jn de Rjaier Mouawk goc toet treed eist jg. voet hoog-. 'E W Y O R K. 1749. <Jr even hoog is, en als enen muur in de Rivier maakt. De klip is aan de benedenzyde niet loodregt neergaande , dog heekt enen vadem of twee uit. De hoogte der klip waarover ’t water rolt fcheeri my op ’t oog tien of twaalf vadem te zyn; en de Ingenieur Evans , die dezelve meetkum dig gemeten had, had ze twaalf en enen hal ven vadem , of vyfenzeven- tig voeten breed gevonden.. Thans was ’er weinig waters op de Ri¬ vier, zo dat het maar op twee plaatfen over de klip heenliep. Het had door ’t vallen onder in de rots diepe gaten gemaakt , hier en daar twee of drie vadem diep. Onder den Val was de bodem der Rivier nu geheel droog, zo dat het water in het midden enen weg van twee vadem in de breedte , en enen vadem , of iets meer , diep , gemaakt had , fchoon die bo¬ dem , gelyk gezegd is , geheel uit rots behaat. Beneden den Val zag; men verfcheiden’ holen in de rots door het water gemaakt, volkomen gelyk de zogenaamde Bergketels of Reuzenpotten in Zweden, Zy waren van verfchillende grootte. Ligt is het te begrypen dat deze Waterval een fchrikkelyk geluid veroorzaken moet, wanneer de Rivier vol waters is? en het van meer dan zeventig voeten hoog neerhort. Wy hadden nu den helderden zonnefchyn , zonder dat ’er ene wolk aan den hemel te be- fpeuren ware, ook was het zeer ftil, en egter was ’er by den Val, daar nu zo weinig water over nederhortte, een foort van nevel als van enen ftofregen, onthaande uit waterdroppels, die onder ’t vallen van her ove¬ rige water afgefcheiden , en door den wind herom gevoerd worden.» Zodra men omtrent op enen musketfchoot den Val nadert, van den kant waar de wind naar toe wait , voelt men zyne klederen nat worden als ware men in den. regen. In de holtens die het water by den Val gemaakt had hielden zich verfcheiden foorten van vifch op ; en enige menfchen zaten daar met den angel te viffchen. De klippen behonden hier uit den zelven zwarten heen , waaruit alle de bergen omhreeks Al- bany behouden. Deze heen , aan de lugt bloot geheld zynde,is geneigd in kleine horizontale fchyfjes te fchilferen. Ik zag een foort van beramingen, diergelyken ik nog niet gezien had y Tuinen, die gene palen hadden, behaande uit dwarsbalken waarop anderen in de lengte ruhten. Deze beramingen waren meer dan twee ellen hoog, en vorderden enen groten voorraad van hout. Indien men de balken ge- fpleten had, zoude men uit het zelve hout veel meerder heiningen hebben kunnen maken. Omtrent den middag vervolgden wy onzen togt met de Kano Vervolg de Rivier op. Zy wierd een weinig boven de plaats van ons der reis, - nagtverblyf zo ondiep , dat de riemen telkens 00 den , grond hoegen , hebbende dikwyls niet de diepte van ene el waters. De oever en het bed der Rivier behonden nu uit zand en kleine henen. Egter hadden de roeyers werks genoeg om ons 'tegen den hroom op te ar- II % bei- Steuren. Ameri- kaanfeh Vrouvvs- perfoon. Wilden bezogt. 61 NEW Y O R K. beiden, zo fterk ging die naar beneden. De oever was vol van heu¬ vels van aarde , en' op fommige plaatfen zeer hoog en fteil. Het land was gedeeltelyk met hout bedekt, en gedeeltelyk bebouwd. De breedte der Rivier bedroeg gemeenlyk twee fnaphaanfehoten. Men vindt vele Steuren in de Rivier. Wy zagen ze den gant- fchen dag, dog inzonderheid tegens den avond, uit het water om hoog fpringen. Wy wierden onderrigt dat men hier des winters gene Steuren vernam, en dat zy tegens dien tyd naar zee zwommen ,• keren¬ de met het voorjaar weder op de Rivier. Zy houden zig liever in on¬ diep dan in diep water op ; ook zagen wy ze nergens zo uit het water omhoog fpringen als waar de ftroom ondiep was. Hun voedfel beftaat meert uit een föort van watergras , (*) dat op fommige plaatfen der Ri¬ vier veel wart. De magen dezer viflehen vindt men ’er gemeenlyk vol van. De Wilden en de hier woonagtige Hollanders vangen deze Steu¬ ren. Alle nagten vernamen wy verïcheiden’ fchuiten , die opparten om ze te harpoeneren. De toortfen die zy by deze viflchery gebruiken nemers zy het liefrt van de Zwarte Dennenbomen. En,fchoon het nu de tyd van het jaar was dat de nagten het kortft zyn, waren zy egter in ene zo zui- delyk gelegene plaats zo donker als by ons in Augurtus. Op verfchei- den’ plaatfen zagen wy dien en de volgende dagen vele dode Steuren, die gewond zynde ontfnapt, en daarna geftorven waren. Zy gaven enen onverdraaglyken flank van zig. Wat hoger de Rivier opgekomen zynde zagen wy een Amerïkaanfch Vrouwsperfoon , zittende met een jongetje in een fchuitje van baft, en enen Amerikaan , die, met ene grote muts op ’t hoofd, door het wa¬ ter waadde. Vlak daar by lag een Eiland , waarop zig nu vele Wilden om Steuren te vangen ophielden. Wy gingen naar hunne hutten , om te zien of ons niemant van hun naar Fort St. Frederic begeleiden wilde. 