Reis door Noord Amerika
r749* 77 kelyk zy dan is voor den verhitten Reiziger. Zy is op zulke' reizen byna al zo noodzakelyk als eten. (*) Den 30. des morgens gaven wy onze fchuit den Franfchen over, om ’er hunnen voorraad in te vervoeren , want wy konden ze niet lan- ger gebruiken ter oorzake der menigte bomen , die de Franfchen met voordagt in den laatflen oorlog in de JVoodcreek gefmeten hadden, om den Engelfchen het invallen in Kanada te beletten. Zy integendeel Honden ons toe ene van hunne haften fchuiten te nemen , die zy om¬ trent zes Eng. mylen verder terug gelaten hadden. Wy zetteden dan in ’t eerft onze reis te voet langs den oever voort. Het land was gelyk,. hier en daar had het maar enige dalen. Overal was het met zwaar hout bewaflen, de meefte bomen waren Beuken, Olmen, Ame* rikaanjehe Linden , en- Suikerahomen. Het geboomte Hond niet digt, en de grond was vet. Ejndelyk kwamen wy op de plaats daar de fchuiten der Fran- De fchen lagen, wy namen ’er ene van, en voeren ’er den Aroom, dieLands- nu ongevaar agt of negen vadem breed wordt , mede af. Het land douw. was aan weerskanten gelyk en niet zeer hoog. Hier en daar zagen wy enen berg , welks Henen uit enem grauwen kwarts , met fync korrelen van enen grauwen fpaath vermengd ,. beflonden. Ook wa¬ ren ’er zwarte flrepen in , dog zo fyn dat ik niet zien konde waaruit zy zamengefleld waren. De- bergen beflonden uit beddingen , elke omtrent een vierde van ene el dik. De beddingen lagen noord en zuid, dog niet horizontaal , maar wat lager Baar het noorden. Verder weg zag men ter zyde der Rivier hoge en Heile bergen, ten dele vol houts^ Op andere plaatfen waren de oevers veenagtig en dreunden on der¬ de voeten, gelykende veel naar de kanten van moeraflen die' men wil droog maken. Waar het land leeg was vond men; niet eenen fleem Het was, waar gene bergen waren, met hoge Olmen, Amerikaanfche- Linden , Suikerahomen , Beuken ,. Hikory , enige Waterbeuken en Wit- - te Walnootbomen bewaflen. Ter linkerhand zagen wy ene oude vervallen’ Vefling ,. beflaande • uit op malkander geflapelde ftenen. Dog niemant wift te zeggen of zy van de Wilden dan van Europers aangelegd was.- Wy hadden den gantfehen namiddag groten fpoed gemaakt , niet ,De twyffelende of wy waren op den regten weg;, dog vfy bedrogen ons. ^ryvcr Tegens den avond vonden wy dat het gras in ’t water met de toppen dwaalt, tegens ons ftond,.ten teken dat wy tegens Aroom voeren, daar, zo K 3 wy (♦) De Heer Forster tekent hier aan, dat hy op zyne reizen in de Woe- flenyen boven de Rivier de Vclga gelegenheid gehad heeft deze nuttigheid der Thee. ook te. ondervinden.. ♦ / -8 N E W Y O R K. wy op den regten weg waren , wy den ftroom mede hadden moeten hebben. Ook merkten wy , uit de dwars over het water leggende bomen , dat ’er niemant binnen korten kon door gevaren zyn , en za¬ gen de voetftappen niet der Franfcben die , als zy ’er waren heen ge¬ komen , de fchuiten over het land zouden hebben moeten vóórtbren¬ gen. Eindelyk zagen wy ook hukken houts ons te gemoet dryven , zo dat het zeker was dat wy den hroom tegen hadden. Wy wierden dan duidelyk gewaar dat wy ten minhen twaalf Eng. mylen ver ver¬ keerd geroeid waren. Dus waren wy tot ons leedwezen genoodzaakt tot diep in den nagt terug te roeyen. Wy verbeeldden ons dikwyts uit angh , dat het niet milFen kon of de Wilden , die uit waren ge¬ gaan om Engel fchen te vermoorden , moehen ons vinden. Met al ons roeyen evenwel waren wy niet in haat dien dag weder op de plaats te komen daar wy het regt Kanaal gemih hadden. De oevers gaven tegens den avond enen zeer lieflyken geur. Wy hadden egter den tyd niet te onderzoeken welke bloemen dien reuk veroorzaakten, dog het zullen waarfchynlyk die van de Afclepias Sy- riaca en het Apocymm Androfamifolium geweeh zyn. Ook rook men de Muskusratten herk tegens den avond. Zy had¬ den hunne holen in de kanten van het water. •Vrees Den nagt bragten wy op een Eiland door , daar ons de heiren van voor de Muggen gene ruh lieten. Wy dorhen geen vuur maken om ze te Wilden, verdryven , uit vreze van de Wilden daar door tot ons te trekken. Het geen onze bekommering nog zeer vergrootte was , dat wy des magts de honden der Amerikanen y fchoon ver van ons af, in de bos~ fchen hoorden blaffen. 'Lands- Den i. Juli gingen wy met het aanbreken van den dag op reis, en vdquwe. i-noehen ene goede wyl roeyen eer wy op de plaats kwamen daar wy ons den vorigen dag bedrogen hadden. Het land daar wy langs voe¬ ren was het magerhe ’t welk men zou kunnen zien. Men zag niets anders dan den enen hemelhogen berg na den anderen. Zy waren met hout overwaflen, heil en glibberig op de kanten , zo dat wy grote moeite hadden om ene plaats te vinden daar wy aan land komen kon¬ den , om ons eten klaar te maken. Aan beide de zyden der Rivier hond het land , dat vlak was , onder water. Om die reden wordt de¬ ze gehele oord enige mylen ver , door de Hollanders te Albany , de verdronkene landen genoemd. Enigen der bergen leggen zuid-zuid- weh en noord-noordooh. De oever , waar de Rivier tegens de ber¬ gen hiet , was ene loodregte heilte , vol van grote en kleine henen. Enige mylen lang liep de Rivier van ’t zuiden naar ’t noorden. Den gantfchen dag woei het uit het noorden , en ons tegen , zo .dat wy moeite hadden voorttekomen. Ieder van ons roeide uit alle inagr magt , want by ons ontbyc was ons eten geheel opgeraakt. De. Rivier was hier wel ene Eng. myl breed , dog wierd fomtyds weer fmalder ; meelt was zy egter wyd, en had op de kanten hoge bergen.. Des avonds om zes uur kwamen wy aan ene landengte omtrent twaalff Eng. mylen van Fort St. Frederic. Agter deze landengte wordt de Ri¬ vier tot ene ruime bah. Dewyl wy vermoeid waren en den wind Iteeds iterk tegen hadden, konden wy dien dag niet verder komen. Dus moeiten wy hier ons nagtverblyf kiezen , ongeagt den honger die ons moeit voortdryven. Het was ene byzonder gunftige fchikking van God dat wy op onze reis de Franfche Soldaten ontmoetten , en van hun ene balten fchuit kregen om voorttekomen. Het gebeurt nauwlyks eens in drie jaren dat’ de Franjchen dezen weg nemen als zy naar Albany willen. Zy gaatv meelt over het Meer St. Sacrement , (*} welke weg nader en veel be¬ ter is. Dus verwonderden zig alle menfchen dat zy dezen weg geko¬ zen hadden.. Indien wy hunne grote balten fchuit niet gekregen , en ons met de onze hadden moeten behelpen , zoude het ’er met ons miiïèlyk hebben uitgezien. . Want ons met zo liegt een vaartuig op zo- groot een water , ds deze bai is , te wagen , zoude de uiterlte roe¬ keloosheid geweelt zyn. En zo wy op ftilte hadden gewagt, waren wy van honger geltorvem. Want daar wy geen fchietgeweer by ons hadden,, en ’er ook in deze woeltenyen weinig wild is, zo zouden wy van kikkers en Hangen hebben moeten leven , van de welken , en in¬ zonderheid van de laatlten , ,’er hier ene byltere menigte is. Ik kan* noit aan deze reis denken zonder met den grootlten eerbied de gunftige fchikking van den genadigen Schepper te erkemiem Den 2. gingen wy weder in de vroegte op reis, zelfs nog by ma- nefchyn , uit vrees van weder den wind tegen te krygen als wy, fam- melden. Wy roeiden allen zo Iterk als wy konden , en kwamen om agt uur des morgens gelukkig te Fort St. Frederic aan, het welk van de En- F 'ort gel 'fc hen Crownpoint genoemd wordt. Wy werden zeer gunltiglyk van bredenc.. den Kommandant). den Heer Lufignan,. ontvangen. Hy was een man van omtrent vyftig jaren oud, zeer aangenaam , . en in de wetenfchap- pen wel ervaren. Hy had deze Landen nauwkeurig doorreifd , en be¬ zat dus vele kundigheden aangaande den toeftand derzelven. Ik hoorde dat gedurende dezen gehelen zomer ene grote droogte ge- Droogte^ heerfcht had, en dat ’er federt de lente geen regen gevallen was. Deze droogte had den wasdom der planten zeer vertraagd. Op de hoogtens was alles verdord. Kleine bomen , die nevens rotfen Itonden waarop de zon Iterk brandde , hadden droge bladeren. Op de akkers ftond het koorn {*) By de Engelfcben genaamd Lake George. -KANADA. T)cnne- jboilchcu ,8.0 hoorn bedroefd flegt. De weit was nog niet gezet , en de erwten bloei» -den nog niet. De grond was op vele plaatfen zo gereten, dat kleine Hangen zig in de fpleten gemakkelyk verhoppen konden. In dezen oord vindt men zware boiïchen zo wel van Rode en Wit¬ te, als van Zwarte Dennen. Dog voorheen waren zy nog uitgeftrek- ter. Het dikwyls ontdaan van brand in de boiïchen , het welk de (Vilden veeltyds veroorzaaken , heeft de boiïchen zeer verminderd. Op de jagt zynde leggen de Amerikanen dikwyls grote vuren aan , wel¬ ken by droogte door den wind zig niet zelden uitbreiden. Men heeft hier te lande grote pogingen gedaan ter bevordering der Natuurlyke Hiiïorie, en nauwlyks heeft men zig ergens meer dan hier daartoe bevlytigd. Dit heeft men den yver van een enig Man te danken. Men ziet hieruit wat enen luider en wat enen opgang de we- tenfehappen in een Land daarvan ontvangen als de eerde lieden fmaak en liefhebbery voor dezelven hebben. De Kemmandant vertoonde my een papier dat hy van den Gouverneur Generaal van Kanada , den Mar- quis de la Galissonniere , ontvangen had. Het was die zelve Heer, die enige jaren daarna , als Admiraal der Franfche vloot , den Admi¬ raal Byng deed wyken, en dus de verovering van Mmorka bevorder¬ de. In dat papier wierden vele bomen en planten , die in Noord- Ame¬ rika waflên , en wegens hun nut verdienen aangekweekt te worden , ©pgenoemd. Van fommigen, als by voorbeeld de Polygala Senega , of de Ratelflangworiel , gelyk zy by de Engelfchen genoemd wordt , vond men ’er befchryvingen in. By verfcheidenen werd de plaats aange¬ wezen waar zy waflèn. Wyders wordt ’er in gevorderd , dat men al¬ lerlei zaden en wortelen verzamelen zoude. Om dit te bevorderen vindt men ’er in hoe dit het beft werkftellig gemaakt, hoe de zaden en wor¬ tels het beft bewaard en naar Parys gezonden konnen worden, om daar voorttekomen. Men vordert ’er ft alen in van allerlei delfftoffen , en noemt verfcheiden’ plaatfen op in de Franfche volkplantingen , waar men nuttige of merkwaardige foorten van ftenen,van aarde of van delf¬ ftoffen gevonden heeft. Ook wordt aangewezen hoe verfcheiden’ aan¬ merkingen en verzamelingen aangaande het Dierenryk te maken zyn. Te gelyk word geëifcht , dat men op allerlei mogelyke wyzen onderzoe¬ ken zoude waartoe en hoe zig de IVilden van zekere kruiden en ande¬ re natuurlyke voortbrengfels , ’t zy in de geneeskonft of anders, bedie¬ nen. Dit nuttige gefchrift was op bevel van den Marquis de la Ga - lijfonniere door den koninglyken Geneesheer te Queltc , den Heer Gaultier opgefteld, en naderhand door den Markgraaf zelven met eigen’ hand verbeterd en vermeerderd. Hy deed ’er vervolgens vele affchrif- ten van maken, en die ter hand ftellen aan alle de Officieren in de Be¬ zettingen , en alk Geleerden , vooral die hier te lande meenden te rei¬ zen. FORT St. F R E D E R I C. 1749. 8ï ren. Den Officieren wordt bevolen die Soldaten en anderen by den’ Gouverneur bekend te maken, die ene byzondere vlyt in het ontdek¬ ken en verzamelen van kruiden en andere zaken tonen zouden , op dat hy ze by openvallende plaatfen en andere gelegenheden , tot de dienden waartoe zy gefchikt waren bevorderen , of op ene andere wys belonen mogte. Ik merkte ook dat hier by de voornaamfte lieden ene veel gro¬ tere liefhebbery voor de Natuurlyke Hiftorie plaats had dan in de En- gelfche Volkplantingen, waar men met de wetenfchappen in ’t algemeen den fpot dreef, en maar dagt om zig te verryken. (*) Men klaagde hier dat velen, die zig op de Natuurlyke Hiftorie toeleiden, verzuimden by de Wilden te vernemen welk gebruik men in de Geneeskonft van vele gewaflèn maken konde. Men was van gedagte dat de Franfchen , die in Europa geboren en Verbas¬ naar Kanada waren overgekomen , daar gemeenlyk gezonder waren dan tering in hun vaderland , en ouder wierden dan die in Amerika geboren wa- der meu¬ ren. Ook hield men het daar voor, dat de Europifche Franjchen fterker waren in het werken en ’t verdragen van ongemakken als de hier ge- " borenen. De afgaande koortfen, welken de Europers in Penjylvanie aankomende gemeenlyk krygen , wil men dat hier onbekend zyn , en men zou hier terftonds zo gezond zyn als naderhand, wanneer men aan de lugtftreek gewend is. De Engelfchen hebben dikwyls opgemerkt dat de in Amerika geborene Europeanen niet zo wel de ongemak¬ ken der zeevaart uithouden , of de lugt van Zuid Amerika verdra¬ gen kunnen , als zy die in Europa geboren zyn. Dit zou ook by de Franjchen in Kanada even eens wezen. Als de Kanadiers naar Mar- tinique, Domingo en andere Eilanden van Amerika, gaan, worden zy na een kort verblyf altyd ziek en ftervcn. Die genen die in die ge- weften ziek worden komen ’er zelden door, ten zy zy weder naar Kanada gaan. Integendeel kunnen zy die regelregt uit Frankryk naar de We ft In¬ dien (*) „Hier, zegt dc Heer Forster , fchynt de Heer Kalm Dr. Cólden , Dr* ,, Franklin , en den Heer Bartram , te vergeten , die in Noord Amerika de ,, natuur zo zorgvuldig hebben nngefpoord. Hoe zoude zonder de vlyt der „ Engelfchen in dit Werelddeel de planten die daar voortkomen zo menigvul- ,, dig wezen in de tuinen van Engeland? De nieuwe uitgaaf van het Syftema „ van LiNNmus toont genoeg aan dat de Engelfchen in Amerika zelis veel ,, meer dan de Franjchen hebben toegebragt ter bevordering der Natuurlyke „ Hiftorie. In de andere takken der wetenfchappen overtreffen de Engelfchen „ in Amerika de Franjchen in Kanada zeer ver, getuigen zo vele inftellingen ,, en opgeregte boekeryen ter bevordering der geleerdheid , die men in de En- ,, gelfche Volkplantingen vindt, en waarvan de Franfchen in Kanada weinig willen voor dat dat Land in de handen der Engelfchen viel. Om niet te s, fpreken van de voortbrengfels van verfcheiden in Amerika geborene geeften»** II. Ded. L l K ANAD A. 82 dien overkomen d.e lugt daar veel beter verdragen , en worden ’er oud, , Dit bekragtigden my vele lieden in Kanada. Een man Den 3. Juli, terwyl wy het middagmaal namen , hoorden wy enige door de malen agtereen een geweldig en naar gefchreuw op de Rivier op enigen Wilden aflland van het Fort. De Kommandant zeide terftond dat dit gefchreuw moord ^em behaagde , dewyl hy uit het zelve opmaakte dat de Wilden , ^ ' die uit geweeft waren om zig op de Engelfchen te wreken, in hun oog¬ merk gedaagd waren , en dat hun gefchreuw te kennen gaf dat zy enen Engel fchman vermoord hadden. Zodra ik aan het venfter kwam zag ik ene fchuit met enen langen dok op den voorfteven , waaraan het hoven¬ de van een bebloed hoofd hing. By hunne aankomll aan land hoorden wy dat de Wilden , die zes in getal waren , hunnen togt van de plaats daar wy gezien hadden dat zy hadden overnagt tot binnen de grenzen der Engelfchen voortgezet , daar enen man , met zyn jongetje op een ak¬ ker met mayen bezig gevonden , hem ftilletjes bekropen^en onverwagt op de plaats met enen kogel dood gefchoten hadden. Dit was gefchied niet ver van het dorp daar twee jaar geleden de Broeder van enen dezer moor¬ denaren , ten oorlog tegens de Engelfchen uitgetogen , gedood was. Zy fneden , volgens hunne gewoonte , den doden den hoofdfchedel af, dien zy nevens de klederen en het kind van den verflagcnen , een jongetje van.-- negen jaren , medenamen , en zo naar Kanada terug keerden. Zodra zy omtrent het Fort gekomen waren hingen zy het hoofd aan enen (lok voor op den lieven , en fchreuwden den gantfchen weg langs , tot een Hunne teken dat zy den zegen behaald en hun oogmerk bereikt hadden. Zy kleding, waren, volgens hun gebruik, alleen met een hembd gekleed; dog van den vermoorden Engelfchman had de een den rok, de ander zyne kous- fen aan , de derde zynen hoed op , en zo verders. Het aangezigt hadden zy zig byna geheel met vermilioen befchilderd, waarmede ook hunne hembden op de fchoüders bellreken waren. In de oren droegen de medlen zeer grote ringen , die hun zeer hinderlyk fchenen te moeten zyn , dewyl zy gedwongen waren die vall te houden als zy fpringen Qf enige andere llerke beweging maken wilden. Enigen hadden gordels van de vellen van Ratelflangen met de ratels ’er aan om ’t lyf. Enige jaren geleden had men in het Land der Illinoizen een geraam- }?en te gevonden van een verbazend groot dier. Een van de Officieren der raamte Bezetting verzekerde my dat hy het gezien had. De Amerikanen had- gevon¬ den het in een moeras ontdekt. Zy Honden op het eerfte gezigt zeer ^en* verbyfterd , en , gevraagd zynde waar voor zy het hielden , zeiden zy , voor het geraamte van den Voorvader of bet Opperhoofd van alle de Bevers. Het was buitenmate groot , en had dikke en ene halve el lange fneuw- witte tanden. Men hield het voor het geraamte van enen Elefant» 'De Officier, die het gezien had, verzekerde dat men nog het beloop van den fnuit duidelyk had kunnen onderkennen, fchoon die reeds tot Hof vergaan was. Hy wift niet dat men *er enige beenderen van weggenomen had , maar hy dagt dat alles was blyven leggen. Ik hoor¬ de federt op fommige plaatfen van Kanada van dit geraamte (preken. (*) De Beren zyn hieromftreeks menigvuldig. By de VeHing hield men Beren, ’er enen die drie maanden oud was. Hy was van de zelve gedaante en den zelven aard als onze Europifche gemene Beren, uitgenomen alleen dat zyn’ oren langer en zyn’ hairen ftyver fchenen te zyn. Zyn’ kleur was zwartbruin. Hy fpeelde met enen hond. Van de vellen dezer Beren gaat jaarlyks ene menigte naar Frankryk. De Wilden maken ene olie van het Berenvet, waarmede zy des zomers het gezigt, de handen, en alle de ongedekte plaatfen des lichaams tegens het byten der Muggen befmeren. Behalven dit , beftryken zy zig zeer dikvvyls met deze olie , wanneer zy of koude gevat , of zig zeer vermoeid of gekneufd hebben , en in andere gevallen meer. Zy denken dat dit fineren het vel zagt en buigzaam maakt , en veel tot het bereiken van enen hogen ouderdom toe¬ brengt. L 2 De CD Het Land der Illinoizen legt op de Rivier Obio , digt by de plaats waar de Engelfchen enig gebeente gevonden hebben , dat men veronderftelde van Elefanten te zyn. Zie I. D. Bh 60. in de Aantekening. KANADA, 84 Paarden- De gemene Paardenbloem (*) wies hier veel op de weiden en langs de bloemen, wegen , en Hond nu in bloei. In ’t voorjaar als de bladen beginner? uittekomen, en zo groot worden dat men de plant kennen kan, graven- de Franfchen de wortelen op, waiïchen ze af, fnyden ze door, en eten> ze als falade. Zy fmaken wat bitter. Men heeft hier de gewoonte niet van de bladen te eten. Afge- De Soldaten , die met den vrede afgedankt waren , hadden reeds op dc Soldaten ^un aanSew£zene landen, die rondom het Fort lagen, huizen gezet. * Dog de meeften dezer huizen waren niet meer dan hutten , en gelyk aan de armelykde woningen by ons; maar het volk had het tamelyk wel, en at goed weitenbrood. De huizen waren van planken^ Honden loodregc en vlak by malkander. Men had de reten met klei toegefmeerd. De vloer was van klei of van zwarten kalkfleen. Van dien Heen waren ook* de haarden, uitgenomen dat de plaats voor het vuur gefchikt van uitge- zogte grauwe zandHenen, grotelyks uit kwarts beHaande , gemaakt was; Op fommige plaatfen had men evenwel hier den zwarten kalkdeen toe genomen. Men verzekerde dat deze Heen wel tegens het vuurkonde,. mits de Henen wat groot waren. Glazen vond men niet in de venders. Galium Het Galium. tïnZhorium wierd in Kanada door de Franfchen Usavo- tmtiori- jaune rouge genaamd. Het wies hier overvloedig, vooral in ene goc- um‘- de vogtige tuinaarde. Met de wortelen verwen de Wilden de pinnen der ftekel varkens rood welken zy in verfcheiden’ van hunne Hof jes invlegten ; cn deze kleur verfchiet niet ligt. De Franfche Vrouwen in Kanada verwen ook met deze wortelen, die klein zyn gelyk die van ’t Qallium luteum. De Paarden lopen hier den gehelen winter over in ’t veld, en- zoeken den koH. Egter wil men dat ze in ’t voorjaar vet zyn; Wal- Men had het geraamte van enen Walvifch enige mylen van Ouebec , en vifch Gc- cne franfche myl van de Rivier St. Laurcnce gevonden, op ene plaats raamtc. waar tegensw0ordig geen lopend water komt. Dit geraamte was zeer groot. De Kommandant had verfcheiden lieden gefproken die het ge¬ zien hadden. Schui- De Schuiten die men hier gebruikt waren van drieerlei foort. I. Bas- fCil* tenfchuiten, uk bad gemaakt dog met houten ribben; II. Kanoos, die men, hier van wit Dennenhout maakt. Men roet ze niet, maar doet zc voortgaan door middel van een foort van riem , die men in de hand houdt en heen en weer beweegt; (*j dog men kan daar de -helft van de kragt niet mede doen als met roeyen. Het derde foort van vaartuigen noemt men Bateaux. Zy zyn hier altyd groot , en worden gebruikt om zwa¬ re (*) Dandelion, by Liniweus Leontodon Taraxacum , , (f.) Dit noemen de Engelfcben .Paddling ♦. F O R T St. F R E D E R I C. 1749, 85? re vragten te Vervoeren. De bodem, die altyd plat is, beftaat uit rood,, dog meeft uit wit eikenhout , om des te beter tegens het ftoten op do¬ ftenen te kunnen. Het boord is van vurenhout, en dit gefchiedc om de ligtheid. Men maakt hier teer en pek in overvloed. De Soldaten genoten hier enige voorregten die zy niet overal heb- Solden ben. Die hier in bezetting waren kregen een rykelyk onderhoud. Elk ontving daags anderhalf pond weitenbrood. Ook kregen zy erwten,, fpek , gerookt of gezouten vleefch , en zelfs meer dan zy op konden. Nu en dan wierd ’er een os of ander beeft geflagt, waarvan het varfche- vlcefch onder de Soldaten werd uitgedeeld. De Officieren onderhielden¬ op ’s Konings koften melkkoeyen. Ieder Soldaat had zyn tuintje buiten het F ort , waarin fommigen fpeelhuisjes -gezet hadden , en zy allerhande moeskruiden teelden. De Kommandan t zeide dat dit gebruik in dit Land algemeen was by zulke Veilingen in wier nabuurfchap gene grote ftad lag, van waar men groentens krygen kon. In vredenstyden behoefden de Soldaten gene wagten waartenemen. En daar het Meer hier digc by vol van vifch is, en de boflehen van wild, zo kan ieder die maar wat naarftig is hier ene tafel houden als een Heer. Ieder krygt alle twee jaren enen nieuwen rok , maar alle jaar ene veil , ene muts , enen hoed , een paar kouflen, een das, een paar fchoenen, en in den winter vry brandhout. Aan foldy heeft ieder vyf fols daags. Dog als zy voor den ; Koning werken moeten krygt ieder derti g fols. Dus was het geen won¬ der dat het krygsvolk ’er hier frifch , vet, fterk en wakker uitzag. Die ziek wordt komt in ’c Hospitaal, waar hy alles vry heeft Zy konden : ook ligt verlof krygen , en hielden egter hunne foldy en hun gewoon onderhoud, mits zy de wagtlonen betaalden, als ’er wagten te doen wa¬ ren. Den Kommandant en den Officieren bewees men alle de verfchul- digde eer; egter gingen de Officiers met de Soldaten als hunne fpitsbroe- ders gemeenzaam om. Dikwyls zaten zy met malkander te praten. De Sol¬ daten , die hier uit Frankryk naartoe gezonden worden , moeten tot enen > zekeren ouderdom toe dienen ; waarna zy hun aflcheid,en vryheid krygen een ftuk lands te bebouwen. Maar als zy alleen voor zekere jaren heb¬ ben dienft genomen , krygen zy na ’t eindigen van die hun ontflag, in¬ dien zy het begeren. Dit doen de meeften die in Kanada geboren zyn# Als een Soldaat zyn ontflag gekregen heeft wordt hem van ’s Ko¬ nings wegen een ftuk lands gefchonken, van veertig ar pent s in de' lengte , en drie in de breedte als de grond overal goed is , dog wat meer als die niet veel deugt. Ook krygt hy onderftand om een woeft land te ontginnen. Soldaten, die ’er door den Koning voor betaald worden, helpen 'hem zyn huis bouwen. Dit zyn aanmerkelyke onderlleuningen voor eerft be¬ ginnenden ; en in een land daar de Soldaten zo wel behandeld worden zoude men zeggen , kan de Koning niet verlegen zyn om troepen. Om het land des te beter te bevolken heeft men voorgeïlagen jaarlyks uit Frankryk driehonderd man overtevoeren , en den ouden Soldaten hun affeheid te geven, waardoor zy gelegenheid mogten hebben te trouwen , en zig aan den landbouw overtegeven. Het land dat men hier den af- gedankten Soldaten had gefchonken was zeer goed, beftaande doorgaans uit ene met klei vermengde dikke tuinaarde, ggen De Eggen, waarvan men zig hier bedient, zyn geheel van hout, en driehoekig. De Ploegen waren ook niet veel beter. De raderen wa¬ ren plomp en dik, en al het hout was zo zwaar dat een paard werks ge¬ noeg had om enen ploeg op den gelyken grond voorttetrekken. eden. Hier en daar op de rotfen lagen Henen van verfcheidenerlei foort. Sommigen waren tamelyk groot van twee tot drie ellen dikte en ander¬ halve el breedte ; anderen wat kleinder. Zy kwamen egter allen in den aard van den Heen overeen, alleen bemerkte ik deze verfcheidenheden. Enigen beftonden uit enen Kwarts van kleur gelykende naar bruine kandyfuikcr , en uit enen zwarten fynen glimmer , die met zwarten hoorn¬ veen en enige weinige korrels van blauwen fpaath vermengd was. De kwarts was het voornaamfte ; ook was ’er vry veel glimmer , dog wei¬ nig fpaath in. Deze verfchillende fteenftoffen waren zeer wel door mal¬ kander vermengd , zo dat men ze op ’t gezigt wel van malkanderen on- derfcheiden, dog niet met werktuigen afzonderen kon. De Heen was hard en valt, en de kwartskorrels zagen ’er fyn uit. Anderen beftonden uit grauwen kwarts , zwarten glimmer en hoorn- fteen , met enige weinige fpaathkorrels. Weinig fpaath was "er in , vry veel glimmer , dog meeft kwarts. De fteen was hard en vaft, en verfchilde alleen in kleur van den voorgaanden. Enigen beftonden uit een mengfel van helderen kwarts en zwarten glimmer , waarby ettelyke rode kwartskorrels kwamen. De fpaath had hier de overhand ; de glimmer lag in dikke fchyven. Deze fteen was zo vermengd niet als de voorgaanden, ook niet zo hard en vaft. De bergen waarop het Fort St „ Frederic ftaat , en die welken hier om- ftreeks leggen , waarop de befchreven’ ftenen gevonden worden , be- ftaan doorgaans uit enen koolzwarten kalkfteen , die gelyk leyen op lagen legt. Men zou hem ene lei noemen kunnen die door het vuur tor kalk wordt. (*) Deze fteen is van binnen pekzwart, en doorgebroken zyn- Marmer fcbijlofum Link, vol. *3. p. 40. Marmor micolor nigrurru Wal- FORT St. F R E D E R I C. 1749. ffjr zynde zeer fyn. Hier en daar vertonen zig in denzelven kleine fpaathkor- rels en andere ongelykheden , die ’er aderen in formeren. De beddin¬ gen die boven op de bergen leggen zyn van enen grauwen digten kalk- fteen , die maar ene verfcheidenheid is van den voorgaanden. In den zwarten kalkdeen treft men byna overal ene menigte van allerhande ver¬ leningen van moflelfchelpen , hoorns, en andere dingen aan. De ver- fteningen die men hier meed vindt zyn de volgenden : Pectinites of 0(lre<e*peftines zyn het die ’t grootde getal uitmaken. Petre- Somtyds komt men op grote beddingen, die niet anders dan aan een ge waden fchelpen van dit foort zyn. Zy zyn grotendeels maar klein , en zelden meer dan anderhalven duim. Men vindt ze op twederlei wyzen rerdeend. Het eerde foort toont overal in den deen indrukken van de verhevene zyde der fchelp , dog niet het geringde teken der fchaal , en alleen maar de indrukken. In net andere befpeurt men de fchaal zelve nog in den deen zittende, zo dat zy , als ze helder van kleur is, ligt van den zwarten deen zelven kan onderfcheiden worden. Van beide de foor- ten vindt men ’er velen , dog van het eerde de meeden. Enigen zyn ver¬ heven , vooral in het midden , anderen daarentegen zyn in het midden in- gcdrukt; dog in de meeden is de buitende oppervlakte merkelyk verhe¬ ven. De drepen lopen altyd in de langte, namelyk van het middelpunt naar den rand. Versteende Ammomhoomen zyn ’er ook veel , dog egter veel min¬ der dan de voorgaanden. Men vond ze ook zo wel met als zonder - fchalen. Dog ’er waren ook vele verdeende dakkenhuizen onder. Vcr- fcheidenen dezer Ammonshoornen waren zeer groot, zo dat ik niet weet ’er oit groter gezien te hebben. Zy bedroegen in de doorfnede meer dan een Zweedfche el;» Men kon velerlei foorten van Koralen befpeuren in de denen vad- gewadèn , van de welken zy egter wel aftezonderen waren. Sommigen waren fteenplanten of witte takagtige koralen, (*) anderen , dog min¬ der in getal, waren darkoralen. . (f ) Ik moet den naam van Steenballen geven aan een foort van vreem- .Steen¬ den deen , waarvan de rotfen op vele plaatfen vol waren. Zy hadden hallen , de gedaante van een halven kloot , waarvan de verhevene zyde buiten de rots uitdak, en de onderde daar vad was in gedrukt. Zy bedaan louter uit evenwydig lopende vezelen , die van den bodem eft als uit een middelpunt beginnen , en zig over de oppervlakte des kloors uitbreiden„ De kleur is grauw. Van buiten zyn deze ballen glad, dog hebben veel klei- Waller. Min. p, 61. n. 2. Lime-Jlates vfcbijlus calcareus ♦ Forstcr IntroiL ■ to Mineral, p. 9. (*) Litbopbyta. (f). Madreforcc*. kleine gaatjes , zo dat zy ’er uitzien als waren ze met ene helder grauwe korft overtogen. In de middellyn zyn zy een of anderhalven duim. Onder andere foorten vän Zand , die men hier op de Oevers van het Meer Champlain vindt, zyn ’er byzonderlyk twee zeer zeldzaam , die men meelt op dezelve plaats by malkander aantreft , namelyk een zwart en een roodbruin of granaatkleurig zand. Het zwarte zand legt altyd het bovenfte en beltaat uit zeer fync korrels. Met een vergrootglas befchouwd zynde vindt men ze don¬ kerblauw of yzerkleurig. Enigen zyn rond, dog de meelten hoekig en glanzig. In de zon glinlteren zy Iterk. Zy worden allen door den Zeikteen aangetrokken. Onder dezen vindt men enige granaat¬ kleurige korrels , van den zelven aard als het daar onder leggend rode zand. Dit rode zand is ook zeer fyn, dog zo niet als het zwar¬ te. De korrels . hebben niet alleen de kleur van granaten , maar zyn inderdaad niets anders dan gebroken granaten. Enigen zyn rond , anderen wat hoekig, dog zy blinken allen en zyn half doorfchynend. De Zeikteen heeft ’er niet het minlte vermogen op. Ook glinlteren zy niet Iterk in de zon. Dit granaatzand krygt men zelden zuiver , dog hec is gemeenlyk met het daaronder leggende witte kwartszand vermengd. Deze twee foorten van zand, te weten het zwarte en het rode, vindt men niet overal , maar alleen op zekere plaatfen aan den oever , en dan altyd in de zelve order. Boven op legt het zwarte zand ongevaar het ■vierde van een duim dik. Als men dit voorzigtig wegdoet , wordt het ondergelegene hoe langer hoe roder , tot dat het eindelyk volkomen de kleur van granaat heeft. Dit zand legt gemeenlyk een weinig dikker dan het zwarte. Wanneer men dit voorzigtig weggellreken heeft komt het witte kwartszand te voorfchyn, het welk boven op zeer met het rode vermengd is, dog wat lager geheel wit wordt. Dit legt ruim vier duim diep , en heeft ronde korrels , zodat het volmaakt naar parelzand gelykt. Onder het zelve is nog een ligtgrauw hoekig kwartszand verborgen. Op fommige plaatfen legt het granaatzand boven op , en vlak daaronder het Kgtgrauwe hoekige , zonder dat men ’er ene enkelde korrel van het zwarte of van het parelzand onder vinden kan. Wat de oorfprong van dit zwarte of donkerblauwe zand zy kan ik niet zeggen , want men weet niet dat hier in de nabuurfchap yzererts te vinden is. Egter dunkt het my waarfchynlyk te zyn dat ’er yzererts is* dewyl het op vele plaatfen van Kanada vry gemeen is , en dit zwarte zand op meelt alle de oevers der Meren en Rivieren in Kanada , fchoon niet overvloedig, gevonden wordt. Het granaatzand heeft zynen oor¬ fprong hieromftreeks ; want, hoewel de rotfen by Fort St. Frederic geen granaatkorrels bevatten , vindt men egter op de oevers groter of klein¬ dier henen verfchillende van dat foorc ’t geen op de bergen en klippen ge- > FORT St. FREDER! C. 1749. $9 .gevonden wordt, de welken aan Hukken gefloten en by het granaatzand ge¬ legd zynde daar niet van te onderfcheiden zyn. En verder noordwaards in Kanada , beneden Quebec, bevatten de bergen veel granaat. Ook is dit rode zand zeer gemeen aan de Rivier St. Laurence. Dit werk is niet gefchikt om hier de overige aanmerkingen intevoegen die ik gemaakt heb over verfcheiden delffloffen , dewyl weinig lezers ’er fmaak in vin¬ den zouden. Het Apocymm androfdemifolium (f') wafl overvloedig op de hoog- Apocy- tens in de boflehen , en had thans bloeifems. De Franfchen noemen het num w; Herbe d lapuce. (t) Als men inden fleel Ihydt of ’er een ftuk afplukt , zo loopt dro/mni- ’er een wit melkagtig fap dit. De Franfchen fchreven dezer plant alle' de eigenfehappen toe welken ik van den Vergiftboom boven (§) gemeld heb, namelyk dat dit fap voor fommigen vergiftig, voor an¬ deren fchadeloos is. Sommigen kunnen niet omtrent den boom komen of zy raken vol van blazen. Ik zag enen Soldaat de hand vol blazen worden , alleen omdat hy de plant uittrok om ze my te tonen. Ook zwellen by vele menfehen het aangezigt en de handen alleen van de uit- waaflèmingen dezer plant. Allen ftemden hierin overeen dat als men het fap op de hand krygt, de hand niet alleen dik wordt, maar dat ook de huid ’er als van weg gevreten wordt, ten minflen oordeelde men dat er maar weinige menfehen waren waaraan men die uitwerkingen niet be- fpeurde. Dog ik heb ’er nimmer ongemak van gehad-, fchoon ik meer dan eens, en in tegenwoordig van vele lieden, die ’er verwonderd over waren , en my ’er allerhande ongemakken uit voorfpelden , niet alleen de gehele plant aangetaft, maar zelfs de beide handen met het fap be- flreken heb, zo dat zy geheel wit waren. Zelfs heb ik deplantzolangin de hand gewreven tot dat zy geheel aan ftukken ware. Nogthans heb ik ’er geen het minfte leed van gekregen. Het vee eet van deze plant niet. C**3 Het Kliffenkruid (ff) wies op verfcheiden’ plaatfen rondom de Vefting. Kliffen. De Kommandant zeide dat men in ’t voorjaar de tedere fcheutjes van dit gewas als radys eet, na ’er de fchil te hebben af getrokken. Het Sifon Canadenfe wafl tamelyk veel in de boffehen door ge- Sifon. heel Noord Amerika. De Franfchen noemden het Wilde Kervel , en eten het in ’t voorjaar als kervel. Men prees het zeer, en hield het voor een der befle moeskruiden die men hier in de lente had. De van de Franfchen zogenaamde Katoenplant , (§§) groeide hier Katoen- veel plant. Hondendood met eironde bladen, (f) Vloikruid. (§) I. Deel bl. 36. (**_) Ook wil men dat zy een dodelyk vergift voor honden , wolven en ander vee. is ; waarom zy ook Hondendood genoemd wordt. Zie den nieu¬ wen druk van Chomel Huish. Woord, op het woord Apocynum. Ctt) rfretium Lappa ♦ (§§) Afdepias Syriaca Linn. Le Cotonier. 11. Deel M / K ANAD Å. 5)0 veel op de kanten der heuvels, en zo wel in flegte als in goede aar¬ de. Als men den Heel kweth komt ’er een melkagtig fap uit te voor- fchyn, waarom men de plant voor vergiftig houdt. Des niettemin ver¬ gaderen de Franfchen in ’t voorjaar de tedere helen , als zy eerh uit¬ komen , en maken die als afpersjes klaar, zonder dat hun dit voed- fel kwaad doet , dewyl de helen zo vroeg nog niet vergiftig zyn. De bloemen geven enen aangenamen geur, zo dat zy in dien tyd, vooral des avonds, het reizen in de boflchen zeer aangenaam maken. De Franfchen maken fuiker uit de bloemen. Ten dien einde plukt men ze des morgens vroeg, als zy nog met dauw bedekt zyn; den dauw drukt men uit, en kookt ’er fuiker uit, die bruin dog zeer goed is. Als de fcheuten volkomen ryp zyn zit ’er om het zaad een foort van wol, die de katoen zeer gelyk is, van de welke de plant haren Franfchen naam gekregen heeft. De arme lieden vergaderden ze, en vulden ’er hunne bedden mede in plaats van veeren. Voor¬ al gebruikt men. ze voor kinderbedden. In Kanada bloeit de plant ïn ’t einde van Juni en ’t begin vim Juli, en het zaad wordt in ’t midden van September N. S. ryp* De paarden eten ’er noit van. Ueïs Den i 6. Juli des morgens begaf ik my op reis over het Meer Cham - over het pfain naar het hoge gebergte,, dat op den wehelyken oever van het zel- Meer ve legt, om te zien wat zeldzame gewahèn en andere merkwaardigheden Chain* (Laar te vinden waren. Als men op enigen afhand van het Fort op de -plam. rotfen haat ziet men ene ry hoge bergen ten wehen het Meer, die van het zuiden naar het noorden lopen. En als men zig naar het oohen keert, : zo komt ’er ene andere fchakel van bergen in ’t gezigt , die zig ook van \ zuiden naar het noorden hrekken. Dog die laathen zyn wel tien of twaalf Eng. mylen van het Meer af.. Het land tulfchen beiden is laag en geheel met hout bewallen. De bergen zyn ook meeh overal vol van zwaar hout , uitgenomen op fommige plaatfen daar het door ’t vuur verteerd is. Zy zyn op fommige plaatfen heil , op anderen niet. Wy voe¬ ren het Meer over in ene kleine Kano , die maar drie perfonen dragen konde , en aan land gekomen zynde wandelden wy naar ’t gebergte. De kanten waren tamelyk heil, en met aarde bedekt; dog hier en daar lagen zware henen. Alles was met hout bewallen. Maar op fommige plek¬ ken was het verbrand. Na veel moeite geraakten wy eindelyk op den top van enen berg, die boven op met ene lugtige aarde bedekt was. Dog deze berg was niet een van de hooghen ; wat verder lagen ’er die veel hoger waren, dog wy hadden genen tyd om ’er naar toe te gaan, de¬ wyl de wind begon opteheken , en wy maar een zo klein vaartuig had¬ den. Wy troffen hier niets zeldzaams aan. Op den oever teruggekeerd vonden wy den wind zo herk dat wy met c-me Kano niet verder op het water durfden komen. Ik liet dan enen > na® man terug om de Kano naar huis te brengen wanneer de wind wat zou gaan leggen, en wandelde met Jungftr'om het water om naar ’t Fort, dat een weg was van omtrent zeven Eng. mylen. Wy volgden den oe¬ ver, waar noit een weg geweeft was, en kwamen dan over ileile bergen , dan over fcherpe rotfen , dan door dikke boiïchen , dan door diepe moe¬ raden. De oord had den naam van een verblyf te zyn voor duizenden van Ratelflangen. Dog gelukkig wierden wy ’er gene gewaar. De oe¬ ver was fomtyds vol ftenen , waaronder verfcheiden’ vry zware hoekige rotfen. Somwylen waren zy rond en glad geflepen. Ook vonden wy op enige plaatfen zand, ten dele van het boven befchrevene granaatzand, ten dele grauw zand. Hierendaar vond men ook zwart yzerzand. Op de bergen vond men (lenen van enen fynen roden glimileen. Op fom- mige plaatfen Honden ’er bomen tuiïchen den oever en de bergen ; dog op andere was de oever moerasfig. Versteende Ammonshoorns lagen ’er veel op enige plaatfen tuiïchen de ftenen en rotfen. De rotfen beftonden uit enen grauwen kalkfteen , zynden flegts ene verfcheidenheid van den zwarten. Zy leggen in bed¬ dingen. Sommigen waren vol van verfteningen , met of zonder fchalen. Op ene plaats zagen wy verbazend grote Ammonshoomen , die meer dan ene Zweedfcbe el breed waren. Het water had hierendaar den fteen van boven afgeflepen, dog had die uitwerking op de verfteningen niet kunnen maken. Zy lagen boven op de rots , als of zy ’er op gelymd waren. De bergen op den oever waren ontzaglyk hoog en groot. Zy be¬ ftonden alleen uit enen harden grauwen rotsfteen , die niet in beddingen , gelyk de kalkfteen , lag. Een grauwe kwarts en een donkere glimfteen maakten ’er eigenlyk het voornaamfte van uit. Daar zy aan den oever lagen kwam de rots tot aan het water, dog daar zy een weinig van denzelven verwyderd lagen kwamen de grauwe of zwarte kalkfteens- beddingen het digft aan ’t Meer. Maar ik vond nergens dat grote grau¬ we rotfen deze bergen van kalkfteen bedekten. De Zizania aquatica wies in de modder der beken, en ftond in vollen bloei. De ziektens, die het meeft onder de Wilden heerfchen , zyn rhumatis- Ziektens inifche pynen en borftontftekingen. Dezen worden vooral veroorzaakt der Wil- door dien zy dikwyls gedwongen zyn des nagts in de boiïchen en op vog- den. tige plaatfen op den grond te flapen , en ook door de fchielyke övergån¬ gen van het weder van hette in koude, waaraan de lugt hier zeer onder¬ worpen is; ten dele daardoor dat zy zig dikwyls aan brandewyn bezuipen en zig dan nakend in de open lugt, zelfs in den winter in liegt weer te flapen leggen. De Franfchen zyn ook zeer aan deze ongemakken on¬ derhevig, byzonder aan borftontftekingen. De Kommandanc verhaalde M 2 dat KANADA. pa dat hy eens aan dit ongemak zeer liegt geweeft , dog door den Heer Sar* rajin op de volgende wys ’er van genezen was. Hy begon met hem zweetdryvende middelen te geven, en liet hem een uur agt of tien zwe¬ ten. Daarop opende hy hem enen ader, en liet hem op nieuws zweten. Daarna fchreef hy hem ene nieuwe aderlating voor. Doctor S ar r afin was Koninglyke Geneesheer te Ouebec en Korrespondent der Kon. Maat- fchappy der Wetenfchappen te Parys., Hy had grote inzigten zo wel ia de oeffening der Geneeskunde, als in de Ontleedkunde en andere We¬ tenfchappen. Ook was hy zeer aangenaam in den omgang. Hy ftierf te ghiebec aan ene kwaadaardigé koorts, die daar. door een Ichip was overgebragt , en van de welke hy befmet wierd by ’t bezoeken der Kran- ken in ’t Hospitaal. Hy liet enen zoon na, die ook de Geneeskonft beoelfende, en naar Frankryk gegaan was om. ’er verder in te vorderen; dog hy overleed daar. Venus- Afgaande koortfen regeren hier ook fomtyds. Ook heeft zig dé .'Ve¬ rwalen. nusziekte hier te lande geveftigd. De Wilden zelven zyn ’er van befmet geraakt , zo dat ’er velen zyn die ze hebben. Zy weten ze egter ook in den grond te genezen. Men heeft verfcheiden’ voorbeelden dat lier den, zo wel Franfchen als Amerikanen , welken deze ziekte tot in ’t gebeente was doorgedrongen , door de Wilden r binnen den tyd van vyf of zes weken , volkomen ’er Van zyn genezen geworden. Dog.de Franfchen hebben niet kunnen uitvinden wat een middel zy gebruiken. 