Reis door Noord Amerika
Een Schipper, die in Groenland geweeft was, verzekerde volgens zy- Verhaal ne eigene ondervinding, dat ten noorden de 70. gr. de hette veel fter- aanstaan- ker was dan meer zuidwaards. Hieruit befloot hy dat de hette onder teGroen* den Pool nog veel geweldiger zyn moeft , dewyl de zon daar nog land“ langer P E N S Y L V A N I E 'langer zonder ondergaan blyft fchynen. Het zelve met de zelve ge¬ volgtrekking had de Heer Franklin ook van de Schippers te Boftongt- Tioord , die in de noordelykftc geweken van ons halfrond geweek wa¬ ren. Maar nog wonderbaarder is het geen hy verkond van Kapitein Henry At kim , die nog te Boft on woont. Enigen tyd op de kulden van Nieuw Engeland ene flegte vangk gehad hebbende , zeilde hy meer noordwaards tot op de hoogte van Groenland. Op ’t laatft kwam hy zo ver, dat hy menfchen vond die nok Europeanen gezien hadden, en het geen nog vreemder luidt , die geen kennis in ’t geheel van her gebruik van ’t vuur hadden , en , zo zy al die kennis gehad hadden , zouden zy ’er niets aan hebben gehad , dewyl ’er geen hout in dat land was. Dit volk at den vifch en het vleefch geheel rauw. De Kapitein ruilde van deze menfchen enige zeer zeldzame vellen voor fommige kleinig¬ heden. Hy heeft op het kerkke betuigd dat dit volk het vuur niet kende. Reeds is het bekend dat ver op naar ’t Noorden nog bomen, nog llruiken , nog enig hout te vinden zyn. Maar het is niet waar- fchynlyk , dat de Inwoonders van zulk een land den traan der viffchen en het vet der dieren niet in hunne lampen branden en gebruiken zou¬ den om hun eten te koken en hunne hutten in den winter te verwar¬ men , byzonderlyk ook om gedurende hunnen winterfchen nagt van enige maanden ligt te hebben. Zoude buiten dit zulk ene duikernis wel te verdragen zyn? •Het In verfcheiden’ gefchriften leek men van een zeer groot dier , dat J! loofe- men in Nieuw Engeland en andere plaatlèn van Noord Amerika deer. vinden zou. In Ierland graaft men fomtyds lange en getakte hoorns uit den grond ; en geen menfeh in de wereld kent een dier dat zul¬ ke hoorns heeft. Zelfs heeft men ’er uit opgemaakt dat Ierland voorheen aan Ameri • ka vak geweek is , of ten minken dat ene keten van Eilanden , die nu weg zyn , ene verbindtenis tuffehen die twee geweken gemaakt heeft. Dit deed my onderzoek doen, of een dier met zo grote hoorns, als men het Moofe-deer geeft, oit in deze geweken gezien was. De 'Heer Bartram had veel onderzoeks hier naar gedaan , dog niemant kon hem enig geloofwaardig berigt hier omtrent geven , en dus was hy van gedagte dat ’er zulk een dier niet was. De Heer Franklin verhaalde , dat hy , nog een jonge zynde , twee beeken gezien had die men Moofe-deer noemde; dog het kond hem zeer wel voor dat zy van zulk ene grootte niet waren- als zy moeken .zyn geweek, indiende hoorns in Ierland gevonden voor hun gepak zouden geweek zyn : de itwee beeken , die hy zag, wierden naar Boft on gebragt , om ze van daar ï> H I L Å D E L P II I A. 1748. J29 daar aan Koningin Anna, te zenden. De hoogte was als die van een groot paard , dog de kop en de hoorns waren hoger. De Heer Dud- ley heeft ene befchryving gegeven van het Moofe-deer dat men in Noord- Amerika vindt. (*) ln Kanada zynde vernam ik dikwyls by de Franfchen , of men daar oit zo groot een dier gezien had als fommi- gen zeggen dat ’er in Noord Amerika zyn , en met zo verfchrikkely- ke hoorns als ’er in Ierland gegraven worden. Dog zy hadden ’er noit van gehoord , veel min ’er gezien. Sommigen deden ’er by , dat indien ’er zulk een dier was zy het noodzaakelyk zouden hebben moe¬ ten zien , dewyl zy de bolfchen zoo veel doorkruipen. Men vindt hier Is waar- Elanden, die van het zelve foort zyn als de Zweedfchen , of ene ver- fchynlyk fcheidenheid van dezelven. Van dezen worden ’er dikwyls enigen ge- *>* vangen die zwaarder zyn dan naar gewoonte ; en hier van daan zal lan J miiïchien het fpreukje van het grote dier met de grote hoorns geko¬ men zyn. Deze Eland wordt door de Franfchen in Kanada Original geheten, welken naam zy van de Wilden ontleend hebben. De Heer Franklin vereerde my een Puk van enen Peen dien men , j?en om dat hy het vuur zo wel weerPaat , in Nieuw Engeland gebruikt zeldza- om ’er fmeltovens van te maken. Hy bePaat uit een mengfel van me Peen. Slangefleen of Lapis ollaris en Asbeft. Het grootPe deel is een blau¬ we SlangePeen , vet en glad in ’t aanraken , en gemakkelyk om te fny- den en te bewerken. Hier en daar zyn enige glinPerende Parretjes, gelyk in dien AsbeP wiens vezels uit het middelPe als uit een middel¬ punt voorkomen. (§) Dezen Peen houwt men niet uit de rotfen , maar vindt hem hier en daar op ’t land. Een andere Peen wordt van fommige Zweden Zeepjleen (**) genoemd, Zeep- om dat men hem gebruikt om vlakken uit de klederen te doen. Men ^een* zou hem in ’t Latyn Saxum talcojum particulis fpataceis granatifque immixtis noemen. Ene nadere befchryving zal ik in een ander werk geven. Nu voeg ik ’er maar by , dat de grondkleur bleek groen is met fommige donker blauwe vlakken , en fomtyds met enigen die in ’c groe- 0) Pbilofoph. Tranfaäions N. 368. (f) Het geen te meer gewigt aan dit gevoelen van den Heer Kalm geeft , is dat de Algonkins den Eland Mufu heten, gelyk hy zelf naderhand aantekent. En deze Algonkins waren, voordat de Iroquoizen of de Fyf Folken zo mag- tig wierden , het onzaglykPe volk in Noord Amerika , fchoon zy nu tot een zeer gering getal gebragt zyn. Hunne taal was in dien tyd een foort van alge¬ mene taal in geheel Noord Amerika ; zo dat ’er geen twyffel over blyft of liet Meofe-deer is de Eland. F. (§) Asiejlus fibris ecentro radiamibus . (**) Saopfien R ) Zout. 130 PENSYLVANIE groene vallen. Hy is zeer glad op 't gevoel en als gegolfd , en laat zig gemakkelyk zagen en fnyden , maar wordt dan niet zeer gelyk. Ik heb ’er van gezien die een vadem en meer lang waren , breed naar even¬ redigheid , en gemeenlyk van zes duim tot een voet dik. Ik kan niets van zyne oorfpronglyke grootte zeggen; ik ben noit op de plaats ge- weeH daar zy gegraven worden, en heb ze maar te Pbiladelphia ge¬ zien , waar zy gebragt worden alreeds gefneden zynde. De talkdeel- tjès zyn in dezen Heen omtrent dertigmaal zo veel als de anderen. Men vindt hem op vele plaatfen in het Land, by voorbeeld in de nabuur- fchap van Chefter in Penfylvanie De Engelfchen noemen hem ook Zeep: teen. (ft) Deze heen wordt voomametyk op deze wys gebruikt. Eerffc dient hy om vlakken uit de klederen te doen. Dog hier toe is de gehele Heen niet even goed, want tullchen zyne heldere deeltjes zitten enige donkeren , die geheel uit Slangefteen bellaan en gemakkelyk met een mes kunnen gefneden worden.. Wat van dezen lollen Heen tot Hof gefchraapt en op een fmeervlak geltroid , ’t zy in zyde of andere Hof, trekt het vet tot zig , en afgewreven zynde neemt het de vlak met zig weg. En gelyk deze Heen ook zeer tegen ’t vuur beHand is , maken de Landlieden ’er hunne haarden van , vooral de plaats daar het vuur legt , en de hette ’t grootH is , want hy houdt het Herkft vuur uit. Als men genoeg van dezen Heen vinden kan maakt men ’er de Hoepen van in plaats van gebakken’ Henen , die. men ’er anders toe neemt. De muren om de hoven, tuinen, en begraafplaatfen , die gemeenlyk van gebakken Henen gemetfeld worden, overdekt men met deze ftee- nen , om dat zy zo wel tegens zon , lugt , regen en wind beftand zyn , en niet veranderen maar de ticchels bewaren. Om deze reden maakt men gemeenlyk de deurpoften , waarin de hengfels vatten , en de pos- * ten van de kelder venHers van dezen Heen ; in verfcheidene open¬ bare gebouwen is ’er de gehele benedenmuur van gemaakt, en in an¬ dere huizen worden ’er de hoeken mede opgetrokken.. Het zout dat in de Engelfehe Noord Amerikaanftche Volkplantin¬ gen gebruikt wordt, haalt men uit de We ft Indien . De Wilden heb¬ ben op fommige plaatfen Zoutbronnen, uit welker water zy zout ko¬ ken. In ’t vervolg zal ik gelegenheid hebben om enigen derzelven te (*} Dit fchynt of het zogenaamde Franfch Kryt , of miiïchieu de Socip-rock of Zeeprots , die gemeen is in Kórnwal digt by L izardpoint , te wezen , en die behalven enige talkdelcn , voornamelyk uit ene aarde gelykende naar ma- gnetia beHaat, welke met bet zure zout van vitriool een aardagtig vitriool- zout 3 of Epjom fait , geeft F. -P H I L A D E L P H I A. 1748. i3x te befchryven. De Heer Franklin was van gedagte, dat men in Pen * fylvanie gemakkelyker uit het zeewater een goed zout maken zou kun¬ nen dan in Nieuw Engeland , waar het fomtyds gefchiedt, fchoon des- zelfs legging meer noordelyk is. Men heeft in Pen fylvanie een Looderts ontdekt , dog het was in Lood- te geringe menigte dan dat iemant 'er gebruik van zou hebben willen erts* maken. Men heeft ’er ook Zeilrenen van ene tamelyke deugd gevon- Zeilfte- den , en ik bezit ’er zelf verfcheien’ ftukken van. llen* Yzer wordt in Penfylvanie en de andere Engelfche Provincies in Yzer. zulke menigte gevonden , dat men ’er geheel Europa mede zou kun¬ nen voorzien, en mifïchien wel de gehele wereld. Het erts is hier veel ligter te bewerken dan in Zweden ; want op vele plaatfen kan men met een byl , een koevoet , en een houten beitel even zo ligt het erts los maken , als men by ons een kuil in ene harde aarde graaft. Zy weten op vele plaatfen niets van te boren , te doen fpringen , te branden. Daarby is het erts zeer fmeltbaar. Van dit yzer wordt zulk een voorraad gewonnen, dat niet alleen de talryke bewoonders dezer Volkplantingen daar genoeg van hebben , maar dat ’er ook zeer veel van jaarlyks naar de Amerikaanfche Eilanden gezonden wordt. Zelfs heeft men federt enigen tyd begonnen daar mede op Europa te han¬ delen. Dit yzer wordt beter dan enig ander voor de fchepen gehou¬ den , wordende veel minder dan het Zweed fche door het zoute water weggevreten. Enigen zyn van mening dat zy, ongeagt de vragt, hun yzer in Engeland beter koop leveren kunnen dan enig ander volk, vooral wanneer het land nog meer bebouwd , en daar door de daglonen min¬ der zwaar wezen zullen. De Amiantus fibris feparabilibus molliufcuUs van den Biflchop Bergvlas , Browallius wordt in Penfylvanie tamelyk veel gevonden. (*) Sommi¬ ge ftukken zyn zeer zagt, anderen wederom vry -tai. De Heer Frank - lin had, toen hy meer dan twintig jaren geleden ene reis naar Engeland deed , ene beurs van Amiant gehad , en die aan Sir Hans Sloane vereerd. Ook heb ik papier gezien dat van dezen fteen gemaakt was. ïk bewaar ’er enige (lukken van in myn Kabinet. De Heer Franklin had van anderen gehoord , dat als men een Huk van dezen fteen des winters in de lugt, aan de koude en ’t nat bloot gefield, laat leggen, hy daardoor gemakkelyk te fpinnen wordt ; dog hy wift niet hoe ver men hier Haat op maken kon. By die gelegenheid verhaalde hy een kortswylig voorval dat hy ’er mede gehad had. Hy had ’er enige Huk¬ ken van op den papiermolen gegeven om ’er een vel papier van te ma- R 2 ken. (*) Moumain Flax , Linum montanam Forster’s Miner. p. 17. Berg¬ vlas , Berglinnm. IVIierer Ï32 êensylvanïe ken. Toen hem dit gebragt werd, vouwde hy ’t in malkander, wierp* het in ’t vuur , zeggende den man die ’t bragt dat hy een wonderwerk zien zoude. Deze , onkundig van de eigenfchap dezer ftof, was over deze vertoning zeer verwonderd. De Heer Franklin lag hem de zaak dog niet volkomen , uit. Terwyl hy eens uit de kamer gegaan was , kwamen ’er enigen van zyne kennifïèn binnen , die terftond het papier kenden.. De goede ambagtsman dagt hun iets zeer wonderlyks te verhalen.. Hy vertelde hun dan dat hy een vel papier zo konftig toebereid had dat het in ’t vuur niet brandde. Zy hielden zig als of zy het voor onmogelyk hielden. Dog hy beweerde de zaak des te yveriger. Eindelyk kwam. het tot ene weddenfchap. Dog terwyl hy het vuur wat aanftookte be- fmeerden de anderen het papier behendig met vet. De man fmeet het geruft in ’t vuur, en op het ogenblik was het in volle vlam. Hy ftond zonder een woord te kunnen zeggen , terwyl de anderen hun lacchen niet inhouden konden. Zy ontdekten hem daarop het gantfche ge?' heim. * In verfcheiden huizen der Stad liepen veel kleine Mieren , die haar verblyf of onder den grond of in de holtens der muren hielden. Hare gehele langte bedroeg ene meetkundige lyn. Zy waren zwart of don¬ ker rood. Zy hielden veel, even gelyk de Mieren in andere landen, van zoetigheden. De Heer Franklin toonde zig zeer geneigd te gelo¬ ven , dat deze diertjes op de ene of de andere wys malkander hunne ge- ctegten konden doen weten. Hy beriep zig daaromtrent op enige on¬ dervindingen. Als ene Mier wat fuiker of iets anders vindt, loopt zy ten eérften naar haar hol heen. Nauwlyks heeft zy daar ene wyl ver¬ toefd, of een gantfch heir komt ’er uit te voorfchyn , kruipt naar de gevondene fuiker toe, en vangt terftond aan dezelve by ftukken weg te liepen» Ene Mier behoeft ook maar ene dode vlieg hier of daar aan te treffen , die zy alleen niet wegliepen kan , of zy ylt naar huis , en na enige ogenblikken ziet men ’er meer voor den dag komen , en ’t ge¬ vonden aas met gemene kragten wegvoeren. Enigen tyd geleden had de Heer Franklin in ene kaft een klein aarden potje met lyroop ftaan gehad, in de welke vele Mieren ingeflopen waren, die de zoetigheid gretiglyk op aten. Dog hy merkte het, fchudde ze daar uit, en bond den pot met enen dunnen draad aan enen fpyker. aan den balk vaft. Maar by geval was ’er ene enkelde Mier ingebleven. Deze vrat zig zat, dog konde niet wegkomen. Zy liep lang, dog te vergeefs, her- om. Eindelyk vond zy den weg langs den draad naar den balk. Daar¬ van daan liep zy den wand langs naar den grond. Nauwlyks een half uur daarna , kwam een grote zwerm te voorfchyn , trok naar de zolde¬ ring en lynregt op den draad aan. Langs den zelven kropen zy we¬ dder in den pot en gingen aan ’t eten. Hier mede hielden zy zo lang aan FHILADELPHIA. 1748. 133 aan als ’er wat in was. Ondertuflchen liep de ene hoop den draad langs af, en de andere op. Een Man van aanzien, die zig lang in dit Land had opgehouden , ver- Voorte- zekerde,dat hy federt byna twintig jaren door de ondervinding opgemerkt keus om¬ had, het geen ook anderen zo vaBBelden, dat het aanBaande weder in den gehelen winter hier gemeenlyk zo is als op den r. November ou- t den Byl. Is het dien gehelen dag helder , zo zal ’er dien winter niet veel fneuw en regen vallen. Maar is het den hal ven dag klaar en de andere helft betrokken , zo zal het begin van den winter fchoon, dog het einde en de lente ruw en onaangenaam zyn. Van gelyken aard waren ook de overige voorfpellingen. Op andere plaatfen heb ik ook van diergelyke voortekens van ’t weder gehoord. (*) Dog gelyk een goed oordeel het vertrouwen op de zelven vermindert , zo hebben ook de gedane aantekeningen aangaande het weder getoond hoe dikwyls deze voortekens gefeild hebben. Pensylvanie is ryk aan bronnen; Men zal gemeenlyk ten minften Bron- aan enen kant van eiken berg ene bron ontmoeten, waaruit een helder nen. water voortkomt. Dit water wordt dikwyls naar een klein (tenen ge¬ bouw geleid, waar men het Buit, en den grond doet overBromen. Hier bewaart men des zomers niet alleen de melk, maar verkoelt ’er ook den wyn en andere dranken in. Vele landhuizen waren ook zo aange¬ legd dat ’er een klein Broompje onder de keuken of de voorraadkamer door liep , om het water by de hand te hebben. Niet alleen lieden van groot aanzien , maar alle zulken die enig ver- Vyvers. mogen bezitten, hebben gemeenlyk by hunne landhuizen vifchvyvers, waarin zy altyd zorg dragen dat de vifch varfch water kryge. Om de¬ ze reden waren de vyvers meeB digt by ene bron. Ik merkte op verfcheiden’ plaatfen van dit geweB op hoe men mid- Middel del wiB om veel gras op de weilanden te hebben. De weiden leggen om liec meeB tuflchen de heuvels en de dalen , waar vele beekjes door Bro- fofntC men. Als de grond te nat is leidt men het meeBe water in gruppen wallen*, af. - Dog om voor te komen dat de hete zon het gras verdorre , zoekt men alle de naburige bronnen op, en leidt het water in alle de beekjes, die natuurlyk naar de laagtens lopen, langs het hoogBe van de weiden, uit welken men des noods langs (loten bet water in de vlakte brengt, zo dat alle de weilanden bewaterd worden. Komt ’er ene wat al te diepe plaats tulfchen in , zo leidt men het water langs ene houten buis daar over heen. En om het water des te hoger te hebben , heeft men R 3 by (*) Zodanig is het onder anderen by de Nederlanders aangenomen gevoe¬ len’, dat de wind , die op den dag der lente nagt en dag evening ge waid heeft.,, .ses weken zal aanhouden te wayen*. *34 PENSYLVANI E. Wan¬ neer het loof af¬ valt. Eek¬ hoorns. Grauwe Eek¬ hoorns. by de bronnen zei ven dyken gemaakt, waar tuiïchen het zig verzame¬ len moet, tot dat het die hoogte verkregen hebbe dat het door juiffc dien weg lopen moet dien men het voorgefchreven heeft. Somtyds heeft men zelfs wel ene Eng. myl ver het water over heuvelen en de tuiïchen gelegene dalen , door middel van houten’ buizen , heen , naar zulke plaatfen gebragt , daar men het hebben wilde. Iemant die het niet gezien heeft kan nauwlyks geloven wat een fchoon gras op die wei¬ landen waft , byzonderlyk digt by die afleidingen , daar in tegendeel an¬ deren , waarmede men zo niet gehandeld heeft , ’er bedroefd uitzien. De weiden tuiïchen de heuvelen leggende hebben meed alle hoger kanten , dus men het water ligt op de zelve leiden kan. De weilanden wierden gemeenlyk driemaal iederen zomer gemaid. Dog de zomer duurt hier zes of zeven maanden. De bladeren waren omflreeks het midden van November allen afge¬ vallen , zo wel van de Eiken als andere bomen , die gewoon zyn hun blad te wiiïèlen , en bedekten in de boiïchen den grond wel zes duim hoog. Deze menigte van blad fchynt de bovenfle zwarte aarde zeer te moeten doen aangroeyen. Egter is zy niet boven de drie of vier duimen dik in de boiïchen , en onder dezelve legt ene deenkleurige klei , gemengd met een zand van de zelve kleur. Het is zonderling dat een grond , die noit- bebouwd is geworden , met zo gering ene zwarte aarde bedekt is. Dog hier van in ’t vervolg nader. De Eekhoorns , die hier in de boflchen zeer menigvuldig zyn, zyn van verfcheiden’ foorten. Ik zal de geineenden nauwkeurig befchry- ven. De Grauwe Eekhoorns zyn overvloedig in Penfylvanie , en de an¬ dere delen van Noord Amerika. Van grootte zyn ze omtrent gelyk de Zweedfchen , dog iets groter , en blyven altyd grauw. De bos- fchen , vooral in Penfylvanie , beftaan meefl: uit bomen die hun blad laten vallen , en in dezen houden zig de Eekhoorns het lieflft op. Ca- tesby heeft hen , onder den naam van den groten afchgrauwen Vir- ginïfchen Eekhoorn befchreven, en naar het leven afgebeeld. De Zweden noemen hem Grao Ickorn , en dit is het zelve met het En¬ ge tfch Grey Squirrel , of Grauwe Eekhoorn. Zy hebben hun ned me¬ rendeels in holle bomen, en brengen ’er mos, ftroo , en andere buig¬ zame dingen naartoe. Hun voedzel is voornaamlyk noten, als hazel¬ noten, Chinquapins , kaftanjes, walnoten, hikorynoten, en eikels. Maar de Mats is hun liefde kod. De grond in de boiïchen legt in den herfd vol van eikels en andere noten. Hiervan verzamelen de Eek¬ hoorns enen goeden voorraad voor den winter, en bewaren ze in ga¬ ten, (*) Nat. Hijl. of Carol. Vol. 2. p. 74. tab< 74. Ray Syn, Quadrup. p. 215. v PHILADELPHÏA. 1748. 135 ten, die ze graven, op verfcheiden’ 'plaatfen , hier en daar wat. Ook. dragen zy ’er veel van naar hunne nellen. Zo dra de winter komt , en de koude en hieuw hen in hunne nellen fluiten , blyven zy daar verfcheiden’ dagen binnen , en leven van den voorraad dien zy daar by een gebragt hebben. Zo dra het weder wat zagter is komen zy voor den dag T en graven een van de gaten open , waar in hun overige voorraad legt. Daar eten zy ten eerllen een deel van op, en dragen het overige naar het nell op den boom. In de volgende winters merkten wy dikwyls op , dat als het zagt weder geweeh was en ’er ene llrenge koude op hond te volgen , de Eekhoorns een dag of twee herk door '«Be boflchen herom liepen,. deels om zig regt zat te vreten, en deels om hunne nellen met enen nieuwen voorraad voor de aanhaande koude te voorzien , gedurende welke zy t'huis blyven. Wanneer men ze dan in ene ongewone me¬ nigte herom lopen zag , konde men daaruit vry zeker ene op handen zynde vorll voorfpellen. De Varkens , die hier in ’t veld lopen zo lang ’er geen fneuw legt, om hunnen koh te zoeken , doen den armen Eekhoorns grote fchade , door hunne magazynen om te wroeten en den voorraad op te vreten.. Zo wel de Wilden als de Europers doen hun beft om deze voorraadhuizen te vinden , dewyl alle de noten die ’er in leggen uitgezogt zyn , en niet alleen door en door ryp , maar ook niet wormllekig. Zo is het ook met de noten en eikels,, die de Bofchmuis (*) in den herflt vergadert. De Zweden verhalen dat ’er in den langen winter van het jaar 1741. zulke menigte van fneuw viel, dat de Eekhoorns niet by hun¬ ne magazynen komen konden , zo dat ’er velen van honger lierven moelfen. Ik heb reeds van de fchade gelproken die zy op de Maisvelden doen. Zy doen des te meer kwaads om dat zy niet al het koom , maar alleen het binnenhe en zoetlie eten, en al het overige te gelyk af byten. Ik heb eens omtrent het eind van April , dat de Eiken in vollen bloei hon¬ den , ene menigte Eekhoorns in de bomen gezien , fomtyds vyf , zes en meer , op eiken boom , die de bloemheeltjes , een weinig beneden de- bloem af beten, en ze op den grond vallen lieten. Of zy ’er iets van aten , of ’er enig ander gebruik van maakten * kan ik niet zeggen. Maar de grond lag vol van eikebloeifems , waaraan de heel nog zat. Dit maakt dat de bomen zo veel eikels, ten nutte der varkens en andere die¬ ren , niet voortbrengen als zy anders doen zouden. Van alle de wilde dieren dezes Lands kunnen de Eekhoorns het ge- Mak ge* makkelykh getemd worden ,. vooral als men ze jong krygt. Ik heb ze maakt* zo C*) Dormice in ’t Engelfcb ; Mus Cricetus by Linn» V £ N S Y L V A N I E. 13Ó zo mak gezien dat ze de kinderen in de boflchen en overal na liepen, en op de fchouders kwamen zitten. Somtyds gingen zy maar een Huk wegs in ’t hout mede , en keerden dan terug naar de hokjes die voor hun gemaakt waaren. Als zy eten, zitten zy op hun agterfle, en houden het eten tuflchen de voorpootjes, en den Haart in de hoogte. Wan¬ neer men den makken meer geeft dan ze op kunnen , brengen zy ’t naar hunne koyen , en bewaren het onder de wol of het ander goed daar zy op leggen. Zy waren niet bang voor vreemde menfchen , en lieten zig van ieder aanraken , zonder te willen byten. Zy komen fomtyds zelfs enen vreemden op den fchoot, en gaan daar leggen flapen. Zy fpelen met de katten en de honden , en eten ook brood. De Grauwe wilde Eekhoorns hóuden ook den Haart om hoog als zy zitten. Als zy een menfeh zien bewegen zy den Haart gedurig , en knarflèn op de tanden, dus zy een vry flerk geluid maken, en het is moeilyk ze te doen zwygen. Dit maakt, dat zulken die uit gaan om vo¬ gels of andere dieren te fchieten dikwyls regt boos op hun worden, dewyl hun geraas hen ontdekt, en het wild waarfchuwt. Schoon een Grauwe Eekhoorn niet zeer fchuw fchynt, is hy egter moeilyk te do¬ den , want zodra hy een menfeh ziet , klimt hy op enen boom , en gaat gemeenlyk in ’t topje zitten. Daar tragt hy zig agter de takken te ver¬ bergen om niet gezien te worden , en fchoon de jager onder rondom den boom gaat , doet de Eekhoorn het zelve al zo fchielyk , zo niet fchie- lyker. Vindt hy twee takken die t’zamen komen , hy gaat ’er tulfchen zitten , en klemt zig zo Herk ’er iii dat hy nauwlyks zigtbaar is. Men mag dan den boom fchudden , met takken of Henen goyen , ja zelfs ’er op fchieten, hy verroert zig niet. Vindt hy drie takken die t’zamen ko¬ men , zo verfchuilt hy ’er zig tuflchen , en dan is hy genoegzaam buiten gevaar. Somtyds ontfhapt hy op enen boom daar oude eekhoorn- of vo- gelneflen in zyn , en dan fluipt hy ’er in , zonder dat men hem ’er uit kan krygen , het zy met fmyten , fchudden of fchieten ; want de Grau¬ we Eekhoorn fpringt zelden van den enen boom op den anderen , ten zy in den uiterflen nood. Zy lopen gemeenlyk den zelven weg langs den boom naar boven en naar beneden , met het hoofd vooruit. Verfchei- denen, die ik in de boffehen fchoot, waren vol van vloyen. Talryk- Ik heb reeds aangemerkt dat ’er tegenswoordig veel meer Eekhoorns heid. zyn dan voorheen, dog het is aanmerkenswaard dat ’er in fommige jaren een veel groter getal van Eekhoorns uit de binnenlanden naar Penjyl - vante en de andere Volkplantingen af komt dan in de anderen. Zy ko¬ men gemeenlyk in den herflt, en hebben het dan zeer druk met in de boflchen noten en eikels te verzamelen , die zy in holle bomen of hun¬ ne magazynen brengen. Zy zyn zo naarflig in het aanleggen van hun¬ ne voorraadhuizen , dat fchoon de noten dat jaar zeer overvloedig ge- weeft H A PHÏLADELPHIA. 1748. 137 weeft zyn , men ’er bezwaarlyk veel van vinden kan. Men beweerde hier ondervonden te hebben , dat als ’er zo veel Eekhoorns uit de bin¬ nenlanden kwamen de volgende winter gemeenlyk geftreng was. Dog dit is niet altyd zo, gelyk ik in den herfft van 1749. bevonden heb, wanneer ’er een groot getal Eekhoorns in de Volkplantingen af kwam , en egter was de winter niet harder dan naar gewoonte. Dog het bleek dat hun verhuizen aan de fchaarfchheid van noten en eikels in de boven¬ landen moeft toegefchreven worden. Om deze reden keren zy gemeen¬ lyk het volgende jaar weder naar hunne oude woonplaats te rug. Sommige menfchen houden het vleefch van de Eekhoorns voor ene p[un grote lekkerny , dog anderen maken ’er in ’t geheel geen werk van. De vleefch. huid deugt niet veel , alleen fnydt men ’er nog wel riemen uit , om dat He huid. zy redelyk tai zyn. Sommigen gebruiken ze om klederen te voeren by gebrek van iets beters. De Ratelflang verflindt den Eekhoorn dikwyls ongeagt zyne gezwind- Betoverd heid. Dit handeloze fchepfel wil men dat dikwyls zo vlug een dier al- door de leen door zyne betovering vangt. Ik had noit gelegenheid van het te j|atcl' zien, maar zo vele geloofwaardige lieden verzekerden my ’er van, ver- an=* klarende het met grote opmerkzaamheid zelven gezien te hebben , dat ik my gedwongen vinde een zo eenparig getuigenis aantenemen. Deze be¬ tovering gefchiedt op de volgende wys. De flang legt onder den boom waarop de Eekhoorn zit , hare ogen zyn op hem geveftigd , en van dat ogenblik af kan hy niet ontkomen. Hy begint een droevig gefchrei, het welk zo kenbaar is dat ieder die het hoort daaruit weet dat hy van de flang betoverd wordt. De Eekhoorn loopt enigen tyd den boom wat af en wederom op., dog altyd wat meerder naar beneden dan naar boven. De ftang blyft van onderen hare ogen op het beestje geveftigd houden, met zulke ene aandagt dat men ’er omtrent komende een groot geweld kan maken zonder dat zy het eens merke. De Eekhoorn ondertuiïchen komt al lager en lager, en fpringt op ’t laatft der flange te gemoet, welker bek alreeds open is om hem in te zwelgen. Het arme beestje loopt dan onder een naar gehuil in den mond der flang, die, als het niet te groot is , het in eens doorzwelgt. Maar is de proi te groot om in eens doortegaan , zo belikc de flang het zo lang tot dat het glad genoeg is om op eenmaal te kunnen doorgeflikt worden. Alle de merkwaardige om- ftandigheden van deze betovering heb ik befchreven in de Verhandelin¬ gen der Zweed fche Koninglyke Maatfchappy der PVetenf ihappen voor het jaar 1753. Dus wil ik hier niet breedvoeriger wezen. De zelve to- verkragt wordt aan de zogenaamde Zwarte Slang ook toegefchreven. (*) De (*) „ Men heeft waargenomen „ tekent hier de Heer Forster aan, „datal- „ leen zulke Eekhoorns en vogels, die hunne neften digt by de plaats hel> S „ ben 1 5J 13» PENSYLVANIE. Zyn zeer De Eekhoorns doen niet alleen ene merkelyke fchade in de Mais ter- fchade- wyl zy op ’t veld Haat, gelyk ik reeds heb aangemerkt, maar zelfs wan- lyk., neer Zy ree(js }n fchuren is, want, als zy ’er by komen kunnen, zyn zy in Haat in weinige nagten wel ene gantfche ton vol naar hunne ho¬ len te verliepen. Om deze reden heeft de Regering in de meefte Ame - rikaanfcbe Volkplantingen ene beloning gezet op den kop van iederen Eekhoorn. Het fchynt onbegrypelyk zulk een geld als ’er in Penfylva- nie , alleen van den i. Januari 1749. tot den 1. Januari 1750. toe, voor Eekhoorns koppen betaald is. Toen de Afgevaardigden der Provincie vergaderden klaagden zy allen dat hun fchatkift door alle die beloningen voor Eekhoorns koppen leeg geraakt was, want ’er ftond toen een prys van drie pence op. In dat jaar waren agtduizend ponden St. Penfyha - nifcb geld voor pryzen betaald... Dit is my verzekerd van een man die- zelf de rekeningen had nagezien.. Vele menfchen, vooral jonge lieden, lieten al ander ambagt varen ,, en gingen naar de boflchen om Eekhoorns te fchieten. Dog de Rege¬ ring heeft federt den prys tot de helft verminderd. Vliegen- De Vliegende Eekhoorns zyn een byzonder foort , en fchynen de zel- dc Eek- -ven te zyn die men in fommige delen van Finland vindt, en die door hoorns. [~]eer Linnjeus in zyne Fauna Suecica No. 38. Sciurus volans ge¬ noemd wordt. Op zyn hoogft is de Amenkaanfche Vliegende Eek¬ hoorn ene verfcheidenheid van den Finland fch en.. Catesby (*) heeft hem naar het leven befchreven en afgetekend. Hy geeft hem den zel- ven naam. Men vindt dit dier in de boflchen,. dog niet menigvuldig. Zelden ziet men ze by dag , ten zy ze gedwongen worden door het flo¬ ren hunner neften zig te vertonen, want zyflapen over dag; dog zo dra het begint donker te worden , komen zy te voorfchyn , en lopen byna den gantfchen nagt. Zy onthouden zig in holle bomen ; en by het vellen derzelven komen ’er fomtyds zeven en meer van voor den dag. Door middel van een vel met het welk hen de Voorzienigheid aan hunne beide zy- 3, ben daar zulke (langen komen , een zo naar geluid maken , en de takken zo „ op en neder lopen om daar door de aandagt der (lang van hunne jongen af ,, te trekken , en dus gebeurt het dat zy dikwyls zo digt by de (lang komen , „ met inzigt niet om zig in haren mond te werpen , maar om weder te rug „ te lopen , dat de (lang gelegenheid krygt van ze te byten , te vergiftigen , „ en dus optevreten. En dit, denk ik, is ene genoegzame verklaring van 3 , deze gehele zogenaamde betovering. (*) Nat. Hifi. of Carol . vol. 2. p. 76. 77. tab. 76. 77. Zie ook Ed¬ wards Nat. Hifi. of Birds tab. 191. Het is egter nog zo uitgemaakt niet dat deze Eekhoorn dezelve is met den Finlandfchen en dien men in ’t Noor¬ den van Afii vindt. De Amenkaanfche heeft enen platten penagtigen ftaart, -en de Europifcbe enen ronden. F. PHILAD.ELP H I A. 1748. 139 zyden voorzien heeft, kunnen zy van den enen boom op den anderen vliegen. Deze vellen fpannen zy uit als vleugels , en trekken ze weder in zo dra zy den naburigen boom bereikt hebben. Sommige menfchen zeggen dat zy altyd horizontaal vliegen , dog anderen verzekerden dat zy eerft een weinig naar beneden gaan en dan weer ryzen , wanneer zy om¬ trent den boom zyn in den welken zy vliegen willen. Zy kunnen ’t niet verder brengen dan vier of vyf vadem. Van alle de Eekhoorns zyn de¬ zen ’t gemakkelykft te temmen. De kinderen nemen ze mede naar fchool of waar zy ook henen gaan , zonder dat deze dieren oit zoeken te ont- fnappen. Als zy den Eekhoorn wegzetten fpringt hy hun ten eerften weder op het lyf , kruipt hun in den boezem , in de mouwen , of in de ployen van de klederen, en gaat daar leggen flapen. Zyn voedfel is even het zelve als dat der overige Eekhoorns. In de bolfchen vindt men een klein foort van Eekhoorns , by de Aardeek- Engelfchen Aardeekhoorns genoemd. Catesby heeft ze befchreven loorns* en afgebeeld (*) onder den naam van Gejireepten Eekhoorn, ff*) Deze woont niet, gelyk de anderen, in holle bomen, maar onder den grond , daar zy, omtrent als de Konynen, holen graven, waar- naartoe zy de vlugt nemen wanner zy onraad gewaar worden. Die holen gaan diep in den grond , en verdelen zig in verfcheiden armen , waar¬ van fommigen ook openingen boven de aarde hebben , zo dat zy, wanneer het gat daar zy uitgekomen zyn mogt toegeftopt worden , enen anderen weg vinden om te ontvlugten. Maar in den herft, wanneer het blad fterk valt, is het waard om hunne verlegenheid te zien, als zy vervolgd worden, want dan, hunne holen door de bla~ deren toegeftopt zynde , hebben zy veel werks om ze zo fchielyk te vinden. Dan lopen zy ginds en weder, als of zy den weg ver¬ geten waren , en fchynen niet te kunnen begrypen waar de ingangen van hunne holen gebleven zyn. Als men ze dan vervolgt, of in de handen klapt, blyft hun gene andere tovlugt over dan op de bomen te klouteren, het geen zy anders noit doen. Dit foort is in Pen- fylvanie veel talryker dan in de andere Provinciën van Noord Ame¬ rika , die ik bezogt heb. Zy zyn gemeenlyk zes duim lang, behal- ven hunnen krommen ftaart , en zeer dun. Het vel is roodagtig bruin, en getekend met vyf zwarte ftrepen, ene vlak op den rug S a en (*) Nat. Hijl. of Carol. vol. 2. p. 75. Zie ook Edwards Nat. Hifi. of Birds t. 18 1. Dog dezen hebben den Vliegenden Eekhoorn in ene zit¬ tende geftalte afgebeeld. Men zal hem hier vliegenden in plaat vertoond vin¬ den , nevens ene nauwkeurige afbeelding van den Ground Sqitirrel of Aard» eekhoorn. Cf) Sciurus firiatus. Zo heet hy ook by Linn/eus» / PENSYLVANÏ E. Hunne holen. I40 cn twee aan iedere zyde. Hun aas is allerlei koorn , rog, gard* weit, mais , eikels, noten en diergelyken. Zy verzamelen ook in¬ den herfft hunnen wintervoorraad, en bewaren dien in hunne holen.. Als zy op een koornftapel komen doen zy al zo veel fchade als de muizen en ratten. Men heeft dikwyls opgemerkt, dat, als zy rogge gegeten hadden en dan weit kwamen te vinden, zy de rogge over¬ gaven om den buik op nieuws met weit te vullen, als zynde meer¬ der naar hunnen fmaak. Als men de Mais op ’t veld inzamelt ma¬ ken zy hun werk van de airen aftcbyten , en hunne bekken met koorn te vullen, zo dat hunne wangen geheel opgezet zyn. Met dezen buit baatten zy zig naar hunne holen. Een Zweed , vry laat in ’t najaar enen molendam doende maken, en daartoe de aarde van enen naburigen heuvel gebruikende, ontmoet¬ te een hol van deze Eekhoorns. Hy volgde den gang dien hy ge¬ vonden had, en ontdekte enen anderen, die ’er, als ^11 tak uit den hoofdttam, uitkwam, en byna twee voet lang was, aan het einde van den welken hy ene menigte uitgezogte eikels vond, die het klei¬ ne zorvuldige dier voor den winter had opgelegd.. Kort daarna vond hy enen anderen gang op zyde, gelyk aan den voorgaanden, dog die enen frayen voorraad van Mais bevattedei Een volgende diende om Hikorynoten te bewaren, en de laattte gang, die ook de meett ver¬ borgene was, bevatte omtrent twee hoeden vol uitmuntende kattan- jes. Des winters ziet men deze Eekhoorns zelden, levende zy dan in hunne holen van den verzamelden voorraad. Evenwel komen zy nog wel eens op enen moyen dag te voorfchyn. Dikwyls graven zy in de kelders , waar¬ in de landlieden hunne appelen bewaren, die zy dan ten dele opeten , en ten dele bederven , zo dat ’er weinig van overblyft. In de Mais gaan zy niet minder ruw te werk. Dog de katten zyn hunne grote vyanden, die ze dood byten en opvreten, of ze hunnen jongen t’huis brengen. Deze Eekhoorns worden van gene menfehen gegeten ; ook gebruikt men hun vel niet. Dit foort laat zig het mihtt mak maken; want, fchoon zy al zeer jong gevonden zyn , is het nogthans gevaarlyk ze met de blote hand aante- raken, dewyl zy zeer fcherp byten als men niet oppatt.. Verfcheiden kinderen , die veel moeite genomen hadden om ze te temmen , zeiden dat zy gene kans zagen om ze zo mak te maken als de andere foorten. Het beft gaat het nog als men ze krygt nog geheel klein zynde. Vele men¬ fehen hielden ze in koyen terwyl zy nog wild waren, om dat zy ’er zeer aardig uitzien. By ene andere gelegenheid zal ik van den zwarten enroodbruinen Eek¬ hoorn lpreken, die ook hier gevonden wordt. Den /. t T M I L A D E L P II I A. 1748. 141 Den i 5. November verhaalde my de Heer Koek een toeval , dat hem Voortc- overgekomen was, en te beveiligen feheen dat de orkanen door zekere kens van tekens van te voren zig aankondigen, Hy zeilde naar de JVeJl Indien een in een klein Jagt, en had een oud man aan boord, die langen tyd deze ka‘Ul* zee bevaren had. De oude man de diepte peilende riep den Huurman toe , den Heer Koek te zeggen , dat hy terftonds de boten moed uitzet¬ ten met een genoegzaam getal volks, om het Jagt gedurende de flilte voortteroeyen , ten einde het Eiland zo fchielyk als mogelyk was te be¬ reiken, dat voor hun lag, dewyl men binnen vierentwintig uren een ge¬ weldig orkaan te wagten had. De Heer Koek vroeg hem waarom hy dit dagt, en de oude man zeide hem, dat hy by het peilen het lood eni¬ ge vademen dieper in het water gezien had dan te voren; dat dcrhalven liet water eensklaps helder was geworden , het welk hy voor een on¬ feilbaar teken van een aanftaande orkaan in zee hield. De I leer Koek zag ook de ongewone klaarheid van het water. Hy gaf dan onmiddelyk be¬ vel om de boot in ’t water te brengen en het Jagt voortteroeyen ; zo dat zy voor den nagt in behouden haven kwamen. Dog voordat zy die nog volkomen bereikt hadden, begonnen de golven al hoger en hoger te gaan , en het water feheen als te koken , fchoon men nog genen wind gewaar werd. Des nagts ontllond het Orkaan en woedde zo vreeflyk, dat niet alleen ’er vele fchepen vergingen , en de daken werden wegge- rnkt, maar dat zelfs het Jagt van den Heer Koek en andere fchepen, fchoon in veilige havens leggende, door het geweldig opzetten der bar ren zo ver op ’t land gezet werden , dat ’er verfcheiden’ weken verliepen voor dat zy ’er weder af kwamen. Een oud Hollandfch fchipper zeide , dat hy eens enen Hai in de Bai van New Tork gevangen had, die opengefneden zynde ene menigte van alen in zyn’ maag had. De Heer Bar tram vertoonde my den 1 8. November een aarden pot , Oude die op ene plaats gevonden was daar voorheen de IVilden gewoond had- Potten den. De man, die hem hefeerft had opgegraven,, bewaarde daar fineer in om zyn’ fchoenen en laarzen mede te fineren. De Heer Bartram koft den pot van hem. Zy was nog onbefchadigd. Ik kon ’er nog ver¬ glazing, nog kleur op onderkennen, maar van buiten had hy veel bera¬ den, en over ’t geheel was hy . zeer wel gemaakt. Ook vertoonde my de Heer Bartram velerhande Hukken van gebroken aarden vaten, wel¬ ken de Wilden voorheen gebruikten. Het was duidelyk aan deze allen te zien dat zy niet van enkelde klei gemaakt, waren, dog dat ’er verlchei- den’ andere Hoffen onder gemengd waren, volgens de natuur der plaat- fen daar zy waren gemaakt. Die IVilden, by voorbeeld, die digt aan. de zeekuH woonden, Hamptën oeHer- en moHèlfchelpen, en mengden die met de klei. Anderen , die dieper in het Land hunne woonplaatfen S 3 hadr \ PE NSYLVANI E. hadden , waar men bergkryhallen vinden kon , mengden die ook geftampt onder de potaarde. Dog hoe zy in ’t maken dier potten te werk gin¬ gen is gantfeh onbekend. Zeker is het dat zy ze niet hard bakten , want zy waren zo week dat men ze met een mes kon aan hukken fiiyden. 