Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
Tegen het einde van Januarij (1652) uit Hellevoetsluis uitgezeild, sprak VOSBERGEN vossrncens zen- de Kardinaal pe вгснвико het eerst te Chalons op zijne terugreis met den Koning’ van rie naar Frank- Metz naar Parijs of de omstreken. Wel was het raadzaam, de oorlog van cusTaar* ADOLF als een oorlog van staat еп niet van religie te doen voorkomen, want, hoe on- wrikbaar de Kardinaal zelf ook bleef , де openbare meening in Frankrijk brandmerkte den Koning van Zweden als een vervolger der Katholieke Kerk, en de Fransche Geeste- lijkheid voer steeds heftig tegen hem uit en verklaarde dat het de plicht was van den, oudsten zoon der Kerk hem paal en perk te stellen, en ook de Staten, wilden zij zelven. Frankrijks bijstand niet op het spel zetten, moesten het zich geraden achten, den Katholieken als zoodanig niet te hard te vallen, Immers м1снелес voerde vOSBERGEN te Chalons op de mededeeling van het ddel zijner zending dadelijk te gemoet, dat, zoo men aan de Roomschen in ’s Hertogenbosch kerken vergund had, de Zuidelijke Neder- landers het juk van Spanje zouden hebben afgeworpen. — Doch in 1629 was Holland nog niet verdacht op het geval eener aansluiting tusschen de Zuidelijke Provinciën en ons ten spijt van Spanje: integendeel toen wilde men de mogelijkheid van zulk eene uitkomst afsnijden. — Al was de Kardinaal, eerste staatsdienaar des Konings van Frankrijk, nog zoo zeker van zijne zaak, toch moest hij, door den Hertog van Beijeren en de Katholieke Liguè in Duitschland, ten minste in schijn, in zijne bescherming te nemen, zorg dragen dat de voortdurende alliantie met Zweden voor Frankrijk en den Paus mogelijk bleef. Van- daar dat hij vossercen, tot niet geringe ontmoediging van dezen onzen Gezant, dadelijk. aankwam met het voorstel van een verbond tusschen Frankrijk, Zweden, de Staten, den Hertog van Beijeren, en de Keurvorsten van Keulen en Trier, een verbond, waartoe men Engeland~ uitnoodigen zou toe te treden. — Kwam het tot stand, dan bleek het aan de wereld, dat het noch den Staten noch Gustaar ApoLr om de onder- drukking van het Katholicisme te doen was, — Dat denkbeeld echter moest RICHELIEU, 1 Resol.. Stut.-Gen. 5 Junij; 17 Julij, 1631. 2 Resol. Stat.-Gen. 1, 2, 6, 7, 9 Febr. 1632. 590 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ймы 1630— zoo hij het immer in ernst gevoed had, weldra laten varen, en nu beyverde hij zich 08 om van den Koning van Zweden voor de Katholieke Ligue onzijdigheid en tevens de belofte van teruggave der door hem bezelte geestelijke goederen en Landen, en voor den ' Hertog van Beijeren het behoud van de Nederpalts te verwerven. Deze handeling steund: op de meening, dat Beijeren en de Ligue met onzijdigheid gediend waren. Doch di was slechts in zooverre het geval, als zij deze gelijk een schild tegen de veroveringer en afpersingen van den Koning van Zweden zouden kunnen gebruiken; maar inderdaat wenschten zij zich de vrijheid voor te behouden om, als daartoe de kans voordeelig stond, den Keizer met geweld van wapenen tegen de Zweden te ondersteunen. Terwijl de Ligue bij monde van den Bisschop van Würzburg aan het Hof van Koning горки door Frankrijks tusschenkomst onzijdigheid trachtte te verkrijgen, deed de Негіор van Beijeren bij de Infante op gewapende ondersteuning aandringen. — De pogingen om d - Katholieken tegen Gustaar apor le beschermen, hadden weinig kans om te slagen, daar соѕтлАР ADOLF, voor en aleer hij de gevraagde inwilligingen verleende, verlangde dat hem voor de te ontruimen plaatsen andere Landen werden afgestaan, vermits ander zijn leger bij gemis aan de noodige behoeften te gronde zou moeten gaan. Ten Чо deed Gusraar, om тилт het hoofd te bieden, in de maand Maart (1632) een inval іш Beijeren, vermeesterde Donauwérth en scheen tot in de Oostenrijksche Erflanden soot te zullen rukken, waar шеп zich aan het Fransche Hof reeds vleide dat hij door d ingezetenen, het Keizerlijke juk moede, als een vriend zou ingehaald worden. — Wa. VOSBERGEN tin den aanvang eenigzins wantrouwend ten aanzien van de oprechtheid de zucht van de Fransche Regering om ausraar apoLr in weerwil van alles te blijven onder steunen, zijn bezoek strekte, om hem te dezen aanzien gerust te stellen, en kort 14 zijn vertrek schreef hij, den 25 April (1652), dit ав de groote uitkomst van zijn verblijf in Frankrijk te beschouwen, dat hij de uitwerking had kunnen waarnemen, die іх tijdingen aan het Hof gemaakt hadden: de eerste sprak van eene nederlaag, die custar ADOLF zou geleden hebben; de andere bracht mede, dat deze Koning Donauwörth ще nomen had: de eerste nu verwekte verslagenheid, еп de tweede veroorzaakte genoeget en blijde gezichten. Dus bleek ongezocht en ondubbelzinnig wat ег op den bodem der gemoederen schuilde 1, Niet weinig moeite had уозвевскм zich gedurende zijn verblijf in Frankrijk, nevess onzen gewonen Gezant aldaar, gegeven om het tweede millioen subsidie los te krijgen en herwaarts over te maken. Hij beweerde, dat alvorens dit geld hier ontvangen was. \ De hier vermelde bijzonderheden zijn ontleend aan de brieven van памсвнак еп този. in dezen tijd uit Frankrijk geschrevert, en te vinden in het meermalen aangehaalde Register 9) het Rijksarch. Zie voorts over vosserceNs zending, Resol. Stat.-Gen. 9, 10, 15, 17 Jan; 2, 8 8 Maart, 1632. DES VADERLANDS. ` 591 ons leger niet te velde «Коп trekken, en in Frankrijk wenschte men, alvorens het geld 1680- te laten uitbetalen, de zekerheid te hebben dat de Prins metterdaad te- velde getrokken 1694. was. Hoe het zij, deze zaak was, almede door pAvar’s bemoeijing, die in April een uilstap naar Parijs gedaan had 1, eindelijk gevonden (2, toen уоѕвексен den 174% Mei, te ° Hage terug, van zijne zending verslag deed. Op dat zelfde tijdstip was alles gereed om den veldtocht tegen de Zuidelijke Nederlanden aan te vangen. Reeds in Januarij (1632) verzocht de Prins tijdige voorziening in de legerlasten, opdat nemoeijingen om het leger vroegtij- dig te velde te Generaal, dat het, ten einde de goede gelegenheid, die de veroveringen van den Koning doen trekken, hij vroeg in het voorjaar te velde zou kunnen trekken, en dadelijk begrepen de Staten- van Zweden aanboden, niet te laten voorbijgaan, hoogstnoodig was іп tijds penningen in voorraad te hebben om het leger te velde te brengen. Diensvolgens werden. de Pro- vinciën verzocht ‘tegen half Februarij de vereischte som in den Haag te bezorgen; de Kapileins aangeschreven hunne Compagnién tegen den eersten Maart voltallig te maken, en de vroeger op verminderd getal gebrachte Gompagniën en Regimenten weder te ver- sterken, terwijl eene Commissie, waarin alle Provinciën vertegenwoordigd moesten zijn (alleen Groningen en Ommelanden hadden in dezen tijd geen Gedeputeerde in de Staten) , met Zijne Excellentie zou raadplegen over het gebruik van het leger te maken 3, Vóór ! Baucy’s onverwachte overkomst moest, heette het, strekken ‘om tegen de verzekering dat bij ons alles tot den veldtocht gereed was, alsnu het tweede millioen herwaarts mede te krijgen. Dit zou vossencen even goed hebben kunnen erlangen. Ook was, schrijft deze, de ware reden van BavGy’s reisje het verlangen om zijne jaarwedde te ontvangen, welke hem in geen twee jareu was uitbetaald. Daar, saucy zulk eene verzekering uit Holland medebracht, en men van onzen veldtocht zich de afwerping van het Spaansche juk in de Zuidelijke Nederlanden beloofde, zoo verwekte zijne komst aan het Hof algemeene tevredenheid en blijdschap. -- VOSBERGEN was uitstekend eervol en vriendschappelijk bejegend. 2 1лксввак schreef (den 23 April, 1632), dat er om de penningen los te maken, » zulke | vreemde proceduren waren voorgevallen, dat Hun Hoog Mogenden het niet zouden kunnen ge- looven.” Hij bedoelt, dat de grootste Heren aanzienlijke geschenken van lijnwaad en tapisserie van zijde met goud gewerkt, ter waarde van over de 60,000 gulden, hadden moeten uitkiezen, anders zou het millioen Tang op zich hebben laten wachten. мснешко nam het voorkomen aan, alsof hij de aanbieding van geschenken niet voegzaam vond, en hij zich slechts een geschenk van wat porcelein en eenige niet kostbare gewassen zou: kunnen laten welgevallen. Het was, zeide hij, de 444 van viruviLLe niet meer; doch ten slotte bedeelde hij zieh niet minder rijk dan de anderen (Zie de Correspondentie, en Resol. Stat.-Gen. 4, 7 Febr. ; 9 Maart; 10: April; 1 Mei, 1632). 3 Resol. Stat.-Gen. 12, 13, 20 Jan.; 6 Febr. 1632. Resol. Holl. 1632, bl. 250, 251. Den ites Maart zond Groningen weder een Gedeputeerde in den persoon vin SCHAFFER (Resol. Stat-Gen. 1 Maart, 1632). 1630— 1634. 592 | ALGEMEENE GESCHIEDENIS het eind van April ontbrak alleen nog maar het contingent van Overijsel in de leger- lasten, en daar deze Provincie niet lang met de vervulling harer verplichting en belofte = draalde, werd het leger tegen 29sten Mei in de omstreek van Nijmegen zamengetrokken |, = Koning Gus- TAAF ADOLF is gevoelig, dat de Staten hem geene hulp toezenden. Met een leger, veel grooter en machtiger dan ooit te voren (dit verklaren de Stater zelven in hun antwoord, den 20sten Januarij aan de Moscovische Gezanten gegeren a һооріе men іп dit saizoen iets bijzonder groots uit te richten. In dezelfde mate als de Staten hun leger versterkt hadden, was dat der Spaansche Nederlanden, ten gevolge | van de afzending van troepen tot ondersteuning der. Katholieke Ligue tegen crstau ADOLF, verzwakt 3. Dezen Koning was het vreemd voorgekomen, dat, nu de Infante roepen tegen hem afzond, de Staten hem van hunne zijde geen hulpbenden toezonden, en zelf, door de vermindering van het aantal koppen van sommige Compagnién , soldaten hadden afgedankt, die daarop bij de Vorsten, welke hij in Duitschland bestreed , dienst genomen hadden. Dit had hij den Prins kwalijk genomen. » Wat scheelt den Prins van Oranje, bal hij gevraagd, dat hij mij zoo kwalijk genegen is? Misgunt hij mij mijne eer, of wordik hem te groot?” Het is waar, overmatig hadden noch de Prins noch de Staten des Konins | Stemming in de veroveringen bevorderd. Zij zagen die veroveringen liever niet tot hunne grenzen uitgebreid, | noch Keulen in cusraars handen, al mocht hij ook beloofd hebben, dien buit mel hen te deelen. Afhankelijkheid van een geloofsgenoot was in hun oog even min dragelijk, ak van een tegenstander op godsdienstig gebied, en geenen aanwas van еепе Overlandsche Provincie begeerden zij, al had Frankrijk, waarmede zij verbonden waren, zulks ой. kunnen toelaten, helgeen in geenen deele het geval was. Zij achtten zich van de zijde van Duitschland door: zwakke onzijdige Vorsten beter verzekerd, dar het geval zou geweest zijn, zoo wij de naburen van den Zweedschen Koning, misschien tot Alleenbeer- scher of Keizer in het Rijk verheven, geworden waren, Hoe het zij, ausraaranouwrhal weldra de onbillijkheid zijner verwachting van meer rechtstreeksche ondersteuning van der Staten en ’s Prinsen zijde ingezien, en begrepen, dat zij door Spanje in de Zuidelijke Nederlanden feller dan ooit aan te tasten, en hier een broeinest van tegenstand tegen RICHELIEU te gaan verstoren, hem oneindig meer bevoordeelden, dan door het overmaken van eenige strijdkrachten had kunnen geschieden $, Е Maar bij de hoop om ditmaal wat groots uit te richten, konden de Staten meer по dan op hunne krijgskundige overmacht, op de stemming rekenen, die zich in de Spar sche Nederlanden thans ondubbelzinniger dan ooit, had geopenbaard. Had het sedert des Zuidelijke Neder- dood van den Aartshertog ALBERT al meer en meer den schijn gekregen, alsof België niet meer geweest ware dan eene Provincie van Spanje, daar de Nederlanders, de ai 1 Resol. Stat.-Gen. 5 Febr.; 30 April; 22 Mei, 1632. 2 Resol, Stat.-Gen. 20 Jan. 1632 3 Resol. По. 1632, Ы. 301. 4 van NER CAPELLEN, I, Ы, 652, 653. DES VADERLANDS, 595 zienlijksten onder de Grooten zelfs niet uitgezonderd, niet vertrouwd werden en buiten de bedieningen gesloten bleven, — vooral sedert зрімогаА opgevolgd was geworden door DON ALVAREZ DE BAZAN, Markgraaf van sANTA-CRUZ, en de Graaf HENDRIK VAN DEN BERG bij hem had moeten achterstaan, kende de ontevredenheid geen bedwang meer. Twee Nederlandsche Grooten RENÉ van RENESSE, Graaf van wanrusée, het Hoofd van ’s Konings geldmiddelen in de Nederlanden, en HENDRIK VAN DEN BERG zelf ontzagen zich niet in on- derhandeling met de Noord-Nederlanders te treden, en daartoe in het voorjaar van 1652 op eene geheimzinnige wijze in den Haag te komen. De eerste was geen man van een eervol karakter: door het voeren van een te hoogen slaat had hij zijne geldmiddelen in verwarring gebracht, en door verraad trachtte hij zijn forluin te herstellen. Voorloopig | bracht de Raad-Pensionaris pavw hem te Venloo 200,000 kroonen, waarvan de helft voor den Graaf van peN BERG, en later zouden beiden met ambten en meer gelds be- loond worden. — Maar ook de Waalsche Provinciën toonden zich afkerig van de Spaansche heerschappij. De met gevaar bedreigende, maar in geval van afwerping van het Spaansche juk, besoherming belovende macht van den Franschen Kardinaal miste hare uitwerking evenmin op die Provinciën, reeds doer gemeenschap van taal met Frank- rijk verbonden, als op zoo menig Duitsch grensgewest. Er had zich eene zamenspan- ning gevormd van de grootste Heren, met name, ууплем van Melun, Prins van Epinoy,. lid van den Raad van Slate; aLexanper, Herlog van BOURNONVILLE, goeverneur van Rijssel, Douai en Orchies; Lonkwisk, Graaf van смок, Prins van Gavre, Grande van Spanje van de eerste klasse; л.вват van Ligne, Prins van BARBANGON en Arenberg, kolonel van twee regimenten, allen vliesridders. Door caronperer, deken van Kamerijk, en broeder van den Goeverneur van Bouchain, stonden de eedgenooten met RICHELIEU in betrekking 1, Maai sterker dan alle verraad of zamenzwering moest zich het nationaal gevoel be- toonen, waar het zich aan de weltige vormen hield, en de Hertog van AERSCHOT, alsmede de Primaat der Zuid-Nederlandsche Katholieke Kerk, Jakos BOONEN, Aartsbisschop van Mechelen, de natuurlijke opperhoofden der Nederlandsche nationaliteit, waren als voor- standers van Brabants en Vlaanderens zelfstandigheid tegenover het Spaansche Bewind te beschouwen. Van hen derhalve was te verwachten, dat zij die zelfstandigheid zouden weten te doen gelden, zoodra zij zich om Spanjes wil al te zeer in het naauw gebracht zagen door hunne Noordelijke landgenooten,-die шев liever wenschten, dan zich vriend- schappelijk met hen te verstaan. | Dit een en ander bracht te weeg, dat men van den thans te ondernemen krijgstocht deze gewichtige uitwerking wachtte, dat de Zuidelijke Nederlanden het Spaansche juk % 1 Тнеор. suste, Hist. d. Etats Gén. d. Pays-Bas. Т. ПІ, р. 73, 74. armsema, I, Ы. 1188. Мет. de Fréd. Henri, p. 131, 132. wacenaan, XI, Ы. 149, 150. ПІ Deen 4 ток. 75 16380— 1034. 1630-- 1634. 594 ALGEMEENE GESCHIEDENIS zouden afwerpen en zich vrijmachtig met ons zouden vereenigen. Er was oneindig veel in te voorzien. Zou de vereeniging met die Katholieke Provinciën, zetel van ші eene machtige Aristocratie, al kregen zij ook Algemeene Staten op zich zelven, en al kwamen ook de Walen aan Frankrijk, het karakter der Vereenigde Provinciën niet geheel en al vervalschen? En wat was het vooruitzicht van den Prins van Oranje? Waar zoo menig groot heer zich іп rang minstens met hem gelijk stelde, had hij van de zijde der natie geene verheffing tot het gezag te verwachten; maar, wist hij bij den vrede eenigen titel over de Nederlanden van Spanje te bedingen, kon hi dan langer de ambtenaar der Staten in de Noordelijke Provinciën blijven? Dit alles werd voorzeker door onze staatslieden ingezien; doch eenmaal, begreep men, moest er toch aan den voorloopigen toestand een - einde komen, en thans scheen het tijdstip daartoe gekomen; de bezwaren, die de oplosing van het vraagstuk mede zou brengen, konden, dacht men, niet grooter zijn dan die welke de in het onzekere voortgezette staat van oorlog le weeg bracht, en, wat veel afdeed, Holland en Zeeland ten minste waren op hare hoede; zij behielden zich voor, even ak tijdens de Pacificatie van Gent, hare regering en godsdienst 4e bewaren, en slechts als bondgenooten in een Verbond, niet als onderdanen in eenen eenvormigen Staat te treden. Maar hoe de ‘onderneming aan te vangen en van welke zijde de Zuidelijke Nederlanden in te rukken? ’s Prinsen denkbeeld was weder, dat wij ons van Antwerpen meester moes- ten maken. Voorzeker meende hij’ in de eerste plaats van de Stad en het Markgraafschap Antwerpen eene verklaring ten zijnen gunste, gelijk hij het liefst zou gezien hebben, te mogen verwachten. Werkelijk werd den 21%e= Maart in het kabinet van Zijne Excel . lentie tot het beleg van die stad besloten, en in verband hiermede bepaald, dat er in onze bovenkwartieren eene legerafdeeling zou zamengelrokken worden om de rivieren, de Waal, den Rijn en den 1/зе!, te bewaren. In de maand Mei verwachtte men in Frankrijk ons leger in de kwartieren van Grevelingen, terwijl de Koning in Picardi een leger en veel Кгурзтоогаад had bijeengebracht 1. Doch dat plan was niet in oter- eestemming met den raad der Zuid-Nederlandsche Heren, met welke men zich in betrekking gesteld had 9. De Graaf van pen BERG was goeverneur van het Overkwartier van Gel derland 7 еп hier kon hij dus het best voor de ons gunstige gezindheid der ingezetenen inslaan, en onze veroveringen in de hand werken. Ook wanruske drong er op аа, dat ons leger langs de Maas de Spaansche Provinciën zou binnendringen : daar hij 10 ger reeds met Frankrijk betrekkingen schijnt aangeknoopt gehad te hebben, zoo zl zijn raad in overeenstemming met arcuexievs inzicht geweest zijn. Wat den Prins de meeste voldoening beloofde, was den Kardinaal juist niet het meest naar den zin. Bo vendien uit het Luzemburgsche en Triersche vooral dreigden де zamengezworene Frar- sche uilgewekenen, en de tegenwoordigheid van zulk een ontzaggelijk Staatsch leger 1 Dépéche van Lancenak, v. d. 21 Mei, 1632. 2 AITSEMA, t. a. pl. DES VADERLANDS. 595 op weg derwaarts kon niet anders dan Бас ЩК voor de aanhangers yan den Hertog 1630— van Orléans en aanmoedigend voor de vrienden van den Kardinaal wezen. Maar bo- 1994. уепа!, en dit meest de zaak uitmaken, zoo ons leger zich in Vlaanderen en Westelijk Brabant ophield, was de toegang aan de troepen der Ligue, die de Infante te hulp- konden komen, open gelaten; trok men, daarentegen, Brabant van de Oostzijde binnen, dan versperde men tevens den weg uit Duitschland derwaarts. Ор de vraag door Pauw, tol wanFuste gericht, of de Graaf van рех BERG onze onderneming ook door het lich- ten der bezettingen uit Venloo en Roermond kon bevorderen, werd geantwoord, dat dit niet te vergen was, maar dat de koninklijke Landvoogd van dat deel van Gelderland alles zou laten begaan і. Zoo werd dan het beleg van Maastricht beraamd om ееп voet in het gebied der In- fante te krijgen, еп alzoo. de gebeurtenissen, die men aldaar tegemoet zag, af le wachten. Op denzelfden dag, dat ’s Prinsen lijfwacht den Haag verliet om weldra door Zijne Excellentie gevolgd te worden, te weten den 22sten Mei (1652), werd door de Staten- Generaal een manifest aan de Zuidelijke Provinciën gericht “van den volgenden inhoud. уу... ае Zuidelijke Pro- Daar de Spanjaarden, hoezeer zij wegens de moorden en verwoestingen, door hen aan- vinciën gericht. gericht, door de gezamenlijke Nederlandsche Provinciën voor vijanden verklaard waren, niettemin door snooden list of openbaar geweld hunne heerschappij: іп het grooter deel. dier Provinciën hadden weten te vestigen, hetgeen den onderworpenen Gewesten op verlies van vrijheid en welvaart was te staan gekomen, — zoo noodigden hen de Staten uit nabuurschappelijke toegenegenheid uit, op het loffelijk voorbeeld hunner voorouders en voorgangers zich aan het zware en ondragelijke Spaansche juk te onttrekken en zich vrijwillig by de Vereenigde Provinciën te voegen. Daartoe boden de Staten hun den bijstand van een leger onder het wijs, kloek en voorzichtig beleid van Zijne Excellentie, FREDERIK HENDRIK, Prins van Oranje, еп ‘beloofden zij heilig en onverbrekelijk, de Gewesten en hunne Leden en Steden met hunne ingezetenen, zoo geestelijk als wereld- lijk, van wat stand, hoedanigheid of betrekking zij mochten zijn, bij hunne privilegiën en bepaaldelijk bij de openbare oefening der Roomsch Katholieke godsdienst te bewaren en handhaven, begerende met heú te leven, handelen en wandelen als goede vrienden, naburen еп bondgenooten, waardoor niet alleen de Spanjaarden met vereenigde macht zouden kunnen geweerd worden, maar ook de gezamenlijke Nederlandsche Provinciën in rust еп tot haren ouden bloei teruggebracht zouden worden ?. In afwachting van de uitwerking van zulk eene taal, deed de Prins zijn leger op Pinksterdag den dertigsten Mei van bij Nijmegen naar Mook oprukken. Den eersten Junij was het leger, langs den rechter oever van de Maas yoorttrekkende ‚ terwijl het 1 Мет. de Fréd. Henri; р. 132, 133.. ~ 2 Безді. Stat.-Gen, 11 Sept. 1632. arrseua, І, р. 1189. 75% - 1630-- 1084. 596 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 7 gros der ruiterij onder den Luilenant-Generaal зтлкемввоєк den linker oever volgde, op de hoogte van Stralen gekomen. Den volgenden dag werden de loopgraven vóór Venloo geopend; Graaf ernst сАЗПИВ met een vierde deel des legers naar Roermond vooruitgezonden, еп de Kolonel wisnsercen gelast Stralen in te nemen. Twee dagen te voren had de Graaf var рех BERG, om den schijn aan te nemen alsof het hem om de verdediging van deze zijne hoofdplaats als Goeverneur van het Overkwartier van Gelderland te doen was, boven het gewone garnizoen 4 Compagnién Italianen binnen Venloo laten rukken; doch deze Compagnién, zoowel als die, welke daar reeds in be- zetling lagen, waren slechts een derde van het vereischte aantal manschappen sterk, Venloo geeft Bevreemden kan het dus niet, vooral wegens de gezindheid van den Graaf, dat Venlo zich over. Stralen desge- lijks. reeds den 54а Junij over de overgave begon te onderhandelen. Spoedig was men het eens, daar aan de Stad de gunstigste voorwaarden verleend werden, met geen ander doel, dan om de Zuidelijke Provinciën door de aan Venloo verleende voorrechten tot toetreden tot onze zijde uit te lokken. De Stad, dus luidden de artikelen der capitulatie, behield al hare privilegiën, waarop geen inbreuk hoegenaamd zou geduld worden; de inwoner zouden bij de openbare oefening der Roomsche godsdienst worden gehandhaafd: slechts zou ééne kerk, Ше van St. Joris, aan de Gereformeerden worden ingeruimd; terwijl de koninklijke beambten, hoezeer uit den aard der zaak aftredende, in geen opzicht be moeilijkt zouden worden, bleven de stedelijke ambtenaren, burgers zijnde, іп hume bediening, mits doende den eed van:trouw aan den nieuwen soeverein. Het garnizoen, · gezamenlijk niet over de 300 man uitmakende, en de matrozen, die op den uitlegger vóór de stad dienst gedaan hadden, mochten met wapenen en bagage de stad verlaten: aan het ‘garnizoen verschafte Zijne Excellentie geleide naar het Guliksche. Voorts is in de capitulatie nog dit opmerkelijk, dat’ daarbij voorzien werd, dat de plaats een deel van onze Provincie Gelderland zou uitmaken: immers werd bepaald, dat de Stad, wal het stapelrecht betrof, zoodanig recht zou genieten, als haar bij den Hove van Gelder- land toegekend zon worden, alsmede dat zij belangende de belastingen met die пп Gelderland zou overeenkomen, doch voorloopig voor een half jaar zou mogen volstaan met de helft van hetgeen in Gelderland op de middelen van consumtie werd geheven. — Тез Compagniën van onze troepen 1 werden in Venloo in bezetting gelegd, en de Lat, tenant-Kolonel nrkotaas van BREDERODE 9 werd goeverneur der stad. — Stralen had geen tegenstand geboden en ging op gelijke voorwaarden over. — Den 8%2 Junij, zoodra de Staten-Generaal dezen aanvankelijken goeden uitslag der onderneming vernomen hadden, besloten Hun Hoog Mogenden den Prins dank te zeggen » voor de groote moeite en arbeid, door hem ten dienste des Lands gedaan.” Zij verklaarden zich deswegens » zeer 1 Dus airskua; de Mém. de Fréd. Henri spreken van 10 Compagnién. 2 Hij was uit een bastaarttak van het genoemde Huis. DES VADERLANDS, 597 neen eenen eend aan Zijne Excellentie verplicht en gezind om zulks bij alle gelegenheden te vergelden.” Ten slotte wenschten zij hem geluk »met de victorie, die God Almachtig alreede had verleend,” en zouden God bidden, dat » Hij de verdere voornemens van dezen Staat wilde zegenen en den persoon van Zijne Excellentie sparen” 1, Maar die voornemens konden niet volvoerd worden zender veel geld. De geheime onderhandelaars, VAN DEN BERG en waxruske, hadden te kennen gegeven, dat er gele- genheid zou zijn om door middel van geld een goed aantal soldaten uit de dienst van den vijand af te trekken, en dat, zoo er steden of plaatsen van de andere zijde, op voorgang van aanzienlijke personen, onze zijde kozen, deze aanzienlgken daarvoor hun loon, bepaaldelijk ook in geld, verwachtten. Geen wonder, dat de Heren noonpwisk еп BROEKHOVEN, die het bericht uit het leger overbrachten, waar zij, met anderen, als Gedeputeerden van Hun Hoog Mogenden tegenwoordig waren, aankondigden, dat er eene nieuwe Pelitie tot penningen voor de legerlasten, ten bedrage van 500,000 gul- den, zou dienen gedaan te worden 2, Maar ook om al de plaatsen, die men verwach- ten kon dat in onze handen zouden vallen, te bezetten, en tevens een sterk leger le velde te houden, was er een ontzaggelijke massa krijgslieden noodig; dus zou er con- sent van de Provinciën gevraagd worden tot lichting уап 6000: waardgelders om in onze 1630 — 1634. grensveslingen de naar Brabant uiltrekkende garnizoenen te vervangen. Dat de troepen van Graaf WILLEM VAN NASSAU aangehouden waren, om de kosten eener lichting van waardgelders te besparen 9, daaraan werd nu niet gedacht. De eisch werd toegestaan, en hij het dragen der lasten mochten, zoo als de Raad van State sprak, de ingezetenen zich troosten, dat het voordeel uit de verandering van zaken in de zuidelijke Neder- landen te wachten, weldra aan die buitengewone heffingen voor goed een einde zou maken, terwijl zij zich te doördringen hadden van де overtuiging, dat »de voorlgang van zulk eene groote en door God den Heer aanvankelijk gezegende zaak niet door spaarzaamheid en daaruit ontstaande schaarschheid van penningen behoorde gestuit of opgehouden te worden *,? Roermond, waar ’s Konings Raad en Rekenkamer in Gelderland was gevestigd, was intusschen door Graaf квмвт сАзгив verkend geworden, maar met dit ongelukkig ge- volg, dat hij den 4den Junij, van den wal met een musketkogel aan het hoofd ge- 1 Resol. Stat.-Gen. 8 Janij, 1632. 2 De Prins en Graaf zaxsr casur hadden ook met geen ledige handen behoeven te vertrekken: immers wegens de buitengewone kosten, den vorigen zomer in het leger door hen besteed, was aan genen de som verleend van 36,000, aan dezen die van 12,000 gulden (Resol. Stat.-Gen. 6 Febr. 1632). 3 Zie hiervoor, bl. 553, 554. å Resol. Stat.-Gen, 6, 9 Junij, 1632. Resol. Holl, 1632, pag. 301—303. t N Graaf ERNST CASIMIR sneuvelt. 1680-- 1634. 598 ALGEMEENE GESCHIEDENIS --- troffen, gesneuveld was 1. Den beden Junij toog het leger naar de genoemde plaats, en reeds den volgenden dag gaf zij zich over, »zich vrijwillig vereenigende met de Ver- ecnigende Provinciën, onder de gehoorzaamheid der Staten-Generaal.” Ре vrees, dat de Prins bij minder volvaardigheid van hunne zijde wraak over den dood van zijnen neef mocht nemen, schijnt van invloed op het besluit der ingezetenen geweest te zij. Ook Roermond Hoe het zij, zij erlangden geen minder gunstige voorwaarden, dan die van Venlo, Li geeft zich over. Het beleg om Maastricht gesla- gen еп Sittard ingenomen. zouden niet hooger aangeslagen worden, noch van ongunstiger staat zijn dan de andere drie hoofdsteden van Gelderland: Nijmegen, Zutfen en Arnhem. Het garnizoen mochi aftrekken naar Rijnberk, en de Ridmeester rANDWIJK werd Commandant der door de Spaanschen verlaten stad 2 Alleenlijk wegens het droevig overlijden van Graaf zw easmmm onthielden zich de Staten-Generaal van het verordenen van vreugdeteekenen; maar zij beslolen, van de behaalde overwinningen de ministers van dezen Slaat in het buitenland te verwittigen, met last daarvan bericht te geven waar zulks behoorde. Voorts lieten zij de heugelijke tijdingen plechtstatig aan de Prinses van Oranje, de Koning van Bohemen en de Ambassadeurs van Frankrijk, Zweden en Venetië aanzeggen. De Staten van Holland keurden uitdrukkelijk alles goed wat er reeds geschied was, en schonken, ten aanzien van hetgeen er op denzelfden weg verder zou verricht worden, aan diegenen, wien het beleid was opgedragen , het volste vertrouwen 3. Toen de Staten van Holland dit besluit namen, was Maastricht reeds berend. Op weg derwaarts had men zich van Sittard meester gemaakt, eene van de plaatsen in. het Guliksche, die door den vijand in het voorjaar van 1630 niet ontruimd waren t. Na te Maseik de Maas overgestoken te zijn, betrokken de verschillende afdeelingen van het leger den 10 Junij de haar aangewezen vier kwartieren vóór Maastricht, onder den Prins van Oranje, Graaf нвчрвік van Nassau, zoon van den kortlings gesneurel den Stadhouder van Friesland, den Heer var BREDPERODE еп den Graaf van зтас. Dadelijk werden deze vier kwartieren in staat van verdediging gesteld, en begon men zich voor een ernstig beleg іп te richten. Het was reeds gebleken, dat deze zoo «eel gewichtiger vesting, waar, in afwezigheid van den Heer bE гл MOTTERIE, die mel GONSALEZ VAN coapova in Duitschland was, de Baron vaN LEDE commandeerde, niet 1 Lijne weduwe berichtte zijnen dood met eene missieve van den 94" Junij, gedagtcekend u: Liesveld (Resol. Stat.-Gen. 12 Junij, 1632) in den Alblasserwaard. De Graaf werd te Leeuusr- den begraven, werwaarts zich tot die plechtigheid Gedeputeerden van de Staten-Generaal еп van de Staten van Holland begaven. 2 Asena, 1188—1193. Mem, de Егей. Henri, р. 133—135. 3 Resol. Stat.-Gen. 13, 15 Junij, 1632. Resol. Holl. 1632, р. 308—311. 4 Zie hiervoor, bl. 511. DES VADERLANDS. 599 even gemakkelijk als” Venloo en Roerinond in onze handen zou vallen, daar kort voor 1630— de aankomst van ons leger Graaf san van Nassau er 2500 man uitgelezen troepen еп 164. een goeden voorraad mond- еп krijgsbehoeften binnen gebracht had, en de belegerden dadelijk met grof geschut de belegeraars bestookten. Dus richtte men zich met de - strengste orde еп de gelijkmatigste verdeeling van den arbeid vóór de vesting in. Elk regiment had zijne taak; elk uur van den dag zijne werkzaamheid: alle avonden te zes uren, als wilde men doen gevoelen, dat men, bij alle inwilligingen aan de Room- sche godsdienst, op eigen godsdienst prijs stelde, trokken de Compagniën, die de wacht in de loopgraven hadden, in parade, in het kwartier van den kommanderenden Kolonel, ‘om een psalm te zingen en een gebed te hooren: daarna begaven zij zich in stilte op hunnen post. Zoo klonk weder het psalmgezang in een oord, waar het sedert 50 jaren niet gehoord was, als om de belegerden te herinneren aan de tooneelen, die het vroeger begeleid had. — Graaf mavairs van nassau, Kolonel van de Walsche regi- menten, verschanste zich zeer sterk op. den rechteroever der Maas aan de zijde van Valkenburg, regt tegenover Wijk. Niet minder zorgden de belegeraars der stad zelve, door verschansingen en al wat eene positie versterken kan, besland te zijn tegen eenen aanval van buiten, daar zij van de zijde des vijands eene poging tot ontzet verwachtten. De markies van sANTA-GRUZ was, namelijk, aan het hoofd уап 10,000 man voetvolk еп. ongeveer 4000 man paardevolk, in de omstreken van Diest gelegerd, en het was te ver- wachten, dat GONSALEZ VAN GORDOVA in den nood, die de Spaansche Provinciën bedreigde, uit Duitschland ontboden, ten eerslen terug zou komen. Ten einde de vijandelijke krijgsmacht te beletten aan ontzet te denken, had de Prins Vlaanderen latén bedreigen. Op denzelfden dag dat Zijne Excellentie van Nijmegen optrok, Krijgsbedrijven had hij Graaf wittem van nassau met de Regimenten van ERENTREITER еп ROSENCRANZ еп van Graaf WILLEM andere troepen naar Zeeland gezonden. Rammekens was het punt van vereeniging, waar hem de Schelde. de onlangs veroverde sloepen, wel bemand, benevens allerlei krijgsbehoeften toegezonden werden. Den 10de Junij voer hij van daaraf, landde aan den Kouwensteinschen Dijk (tus- schen Lilloo en Antwerpen), dien hij op twee plaatser doorstak. Eerst viel alsnu de Kruis- schans, aan het uiteinde ‘van den genoemden dijk aan de Schelde gelegen, in ’s Graven handen, niettegenstaande er hulp uit Antwerpen was komen opdagen. Daarna veroverde hij de St. Jakobs-schans, landwaarts in aan het andere uiteinde van denzelfden dijk gelegen. Daarna maakte hij zich nog van de forten Sf. Ambrosius en St. Martijn of Hoogerwerf, een weinig beneden Lilloo gelegen, meester, en veroverde eindelijk het fort, door den vijand in den Polder van Namen aangelegd, uit hetwelk hij de onzen op de Zeeuwsche stroomen veel nadeel gedaan had 1, Dus stond de weg naar Vlaanderen 1 arrsema, 1190, 1197. Resol. Stat.-Gen. 9 Febr; 11, 15, 21 Junij; 1, 5, 19 Jalij, 1632. Resol. Holl. 1632, bl. 303. 1680— 1634, 600 ALGEMEENE GESCHIEDENIS voor de onzen open, en de ingezetenen dezer Provincie verkeerden іп groote bezorgd- heid, niet wetende op welk punt hun vijand het gemunt had. Doch nevens de soldaten, stelden zich de burgers en de boeren in het geweer, hetgeen eensdeels Graaf wruzax belette zich in Vlaanderen le wagen, anderdeels de Brabantsche Regering veroorloofde dit landschap aan zijn eigen verdediging over te laten, еп het leger van SANTA-GRU1 eene poging tot ontzet te laten doen. Zoo liet het zich aanzien, dat het beleg van Maastricht van de Vereenigde Provin ciën ‘groole offers zou vergen. Ор het vernemen, dat de Prins de 17 Compagniën t: Venloo, Stralen en Roermond elk tot 500 man versterkt had, hetgeen met eene lichting van 2500 man gelijk stond 1, vleiden zich de Staten-Generaal, dat zij alsnu met een geringer aantal Waardgelders, te weten met 5500, zouden kunnen volstaan. Doch spoe- dig werden zij anders ingelicht, De Raadpensionaris еп scuarren, uit het leger aange- komen, verklaarden, dat aan de voortzetting van het beleg niet te denken viel, veel min aan de uitvoering van de verdere plannen, zoo de Waardgelders tot dat verminderd bedrag gelicht werden. Voorts drongen zij zeer aan ор de spoedige toezending тап verbazende geldsommen, welke het te bezwarender was te leveren, omdat er steed: Provinciën achterlijk waren, en ook Zeeland reeds meer dan genoeg opgebracht rekende te hebben, door Graaf wittem van NASSAU in zijne onderneming op den oever der Schelde te ondersteunen % De Provincie Holland liet het niet aan hare bereidvaardigheid ош- breken 9, Hare Gedeputeerden verklaarden ter Generaliteit, dat hare penningen gereed lagen niet alleen voor haar aandeel in de legerlasten, maar ook tot de uitvoering van het groote werk, waartoe thans een consent тап 2 millioen boven het millioen tot de legerlasten van de Provinciën gevraagd werd. De inneming van Maastricht was het naaste doel. Slaagde men in deze onderneming, dan, meende men, zouden zich ver- scheidene aanzienljken in Brabant voor ons verklaren, vooral wanneer wij intusschen door geldaanbiedingen een deel van ’s vijands krijgsvolk in onze dienst gelokt en muiterj onder hetzelve gestookt zouden hebben. Deze hoop scheen aanvankelijk vervuld te wor- den door de houding van Graaf nenpark van рех BERG, die het masker afgeworpen, en zich tegen het bewind der Aartshertogin verklaard had % Hij had zich naar Luk begeven, waar zich sedert den 10% Junij Gedeputeerden der Staten-Generaal bevonden, en de Magistraat, ingenomen met de vrijheid, aan de belijders der Roomsche Godsdienst 1 Resol. Stat.-Gen. 15 J ша), 1632. Voorzeker werden deze manschappen gevonden uit de Spaansche troepen, die de garnizoenen der genoemde plaatsen hadden uitgemaakt. 2 Resol. Stlat.-Gen, 20, 23 Junij, 1632. 8 Slechts Leiden en, nog eenigzins ernstiger, Haarlem maakten aanvankelijk eenig bezwaar (Resol. Holl. 1632, bl. 328). l 4 Resol. Holl. 1632, bl. 326, 327. Resol. Slat.-Gen. 25 Junij, 1632. DES VADERLANDS. 601 TT in de veroverde steden verleend, zich onzen Staat zeer genegen betoonde !. Hier had hij, zich blijvende bedienen тап den titel van Overste-veldheer der arméen Zijner Majesteit, een manifest aan de soldaten (mits geen Spanjaarden zijnde), met voorspie- 1680--- 1684. Manifest van geling van hooger soldij en bevordering, benevens eenen brief aan de Infante en eenen pen sero. anderen aan de Hooge Geestelijken, den Adel en de Steden der Spaansche Nederlanden, in druk laten uitgaan. Hij nam in die stukken het voorwendsel te baat, dat men (en bepaaldelijk: noemde hij den Markies pz Lecanes als de oorzaak), door hem de midde- len ter verdediging te onthouden, hem zijn Goevernement had doen verliezen. Voorts klaagde hij in harde bewoordingen over den jammerlijken toestand van het land, waar de Adel geminacht werd, de Gemeente onder den voet was gebracht, en de Spanjaar- den alleen regeerden en zich тегі Шеп, terwijl zij den oorlog eindeloos maakten, Теп slotte wierp hij zich op als den man, door wiens tusschenkomst en verstandhouding met koningen en prinsen (voorzeker bedoelde hij de Koningen van Frankrijk en Zweden henevens den: Prins van Oranje) аап het land, met de Infante aan het hoofd, mits de Spanjaarden uitgesloten werden, de vrede kon verschaft worden. — Terwijl alzoo de Graaf VAN DEN BERG de slad Luik en Tongeren in het Luiksche gebied tot loopplaatsen ver- kozen had voor de tot verraad verlokte armee der Infante, verklaarden de Prins-Bis- schop (Keurvorst van Keulen) en de Regering van Luik bij plakaat van den 23eten Junij,. dat zij van ?з Graven bedrijf geen kennis hadden, dat zij onzijdig wenschten te blijven, en bij gevolg geene soldaten vergunden in bun gebied te komen, noch aldaar eenige werving toelieten. Deze handeling der Luiksche Regering dwong den Graaf openlijk te verklaren, dat zij in zijne praktijken niet gemengd was, еп dat hij niets zou ver- richten, dat hare onzijdigheid in de waagschaal zou stellen. Kort daarna werd van DEN zERG schuldig aan hoogverraad verklaard, en een bevel tot inhechtenisneming tegen hem uitgevaardigd 9. Nadat de bezelting van Maastricht een (weetal uitvallen gedaan had, kwam закта-свог, met wien zich corpova, uit Duitschland teruggekeerd, vereenigd had, aan het hoofd van `N SANTACRUZ rukt ap tot vóór het thans aanmerkelijk sterker Spaansche leger den 250 Junij te Tongeren aan, en na- и, 211; derde den volgenden dag tot op een uur gaans ’s Prinsen kwartier vóór Maastricht, van waar hij met geschutseinen zijne aankomst aan de belegerden kenbaar maakte, die daardoor met een zoo groot vertrouwen vervuld werden, dat zij den onzen van de wallen den raad toeriepen, om ten spoedigste op te breken, zoo zij het ontkomen wilden. Den laatsten Junij had er reeds eene schermutseling tusschen de wederzijdsche ruiters plaats 3. Toen men dit te ’s Gravenhage vernomen had, verwachtte men geenszins dat sanra- ! Resol. Holl. 1632, bl. 309. Resol. Stat.-Gen. 19 Julij, 1632. 2 AITSEMA, I, Ы, 1194—1196, 1198. 3 Ald. bl. 1195, 1196. Мет. de Егей. Henri, Ы. 135—140. ПІ Deer. 4 ток. 76 den Graaf vAN 602 ALGEMEENE GESCHIEDENIS а) l 1680- cruz zich langen tijd tegenover het leger van Zijne Excellentie zou ophouden. Inte- 1684. gendeel, men stelde als zeker, dat hij op onze grenzen zou afkomen, om van de af- = wezigheid onzer krijgsmacht gebruik te-maken. Men dacht aan eene herhaling van den toeleg van 1629. De beraadslaging over de vraag, of men geene wekelijksche buitengewone bedestonden in al de Provinciën zou laten uitschrijven om Gods bewaring over ons leger en zijnen zegen over °з Prinsen voornemens af te smeeken, getuigde van De Staten пе- het besef van het hachlijke van den toestand. Tevens wenschten de Staten-Generaal de tegen eenen а lichting der waardgelders, die de garnizoenen in de frontierplaatsen zouden gaan ver- pinnen onze gren- vangen, zoo veel mogelijk te bespoedigen. Weldra sloeg de President van Hun Hoog _Mogenden voor, een klein leger bijeen te trekken uit de compagnién, welke de waard- gelders zouden aflossen, vermeerderd met de troepen, die WILLEM VAN Nassau op de grenzen van Zeeland onder zijne bevelen had, voor zoover zij niet tot bezetting der Zeeuwsche grensplaatsen vereischt waren. Met de oprichting der compagniën waardgel- ders werd niet gedraald, Dus kon men hopen de garnizoenen der grensvestingen be- schikbaar te krijgen tegen den vijand, die, had men vernomen, den Hemertschen Waard bedreigde om Heusden te bestoken. De Raad-Pensionaris stelde voor, een deel der garnizoenen, die volgens °з Prinsen last zich bij Nijmegen moesten verzamelen om zijn leger te versterken, tot afwering van den gevreesden inval te doen dienen, en met advies van den Raad van State namen de Staten-Generaal dit voorstel aan, en tevens werden de Heren van Holland verzocht die van Amsterdam te bewegen, de twee com- pagnién, welke in hunne stad lagen, naar de grenzen te laten trekken 1, Parrenneru. Nog grooter werd de zorg om de grenzen tegen een overval te vrijwaren, toen de komt uit Duitsch- land afzakken, tijding vernomen werd, dat ook РАРРЕМНЕТМ met een leger tot ontzet van Maastricht uit Duitschland te waghten was. Er waren brieven onderschept van den Agent van den Keurvorst van Keulen te Brussel, waaruit gebleken was dat deze Agent onderhandelde om dien veldheer in de dienst van den Koning van Spanje te doen overgaan ?. 3, Resol. Stat.-Gen, 28 Febr.; 10 Maart, 1632. DES VADERLANDS, 603 zijn Stift te leggen 1; hetzij pappennerms troepen, die men als aan den Keurvorst, in zijne hoedanigheid van hoofd der Ligue, ondergeschikt beschouwde, in strijd met de getroffen overeenkomst van ontruiming, het Graafschap Ravensberg bezetieden 9. Wel bad de Keurvorst op zijn grondgebied onze ruiters gezien, die den Koning van Bohemen naar Frankfort geleidden; doch dit was slechts een doortocht, waarbij onze troepen tot geenerlei vijandelijkheid gemachtigd waren 3, en bovendien de Keurvorst verleende wel- dra den doortocht aan de Spaanschen, die uit de Zuidelijke Nederlanden tegen evus- TAAF ADOLF werden gezonden 4, Ook toen de Keizer in het voorjaar (van 1652) in de Guliksch-Kleefsche Landen krijgsvolk wilde laten werven, konden de Staten zich op hunne naauwgezetheid in het inachtnemen der neutraliteit beroepen, om hem zulks te doen ontraden 5. Dus lieten Hun Hoog Mogenden ook nu, zoodra zij het. gerucht van PAPPENHEIMS overgang in Spanjes dienst vernamen, den Keurvorst van Keulen ernstig waarschuwen: Jiet hij dit geschieden, zoo zouden zij, verklaarden de Staten, dit als eene inbreuk op de onzijdigheid beschouwen 6. De waarschuwing baatte niet, Nu hield men het er te zekerder voor, dat onze grenzen met een inval bedreigd werden, en daar tevens berichten aankwamen, hoe ons leger door verloop en ziekte, en de soms moorddadige uitvallen der belegerden verminderde, en zoo weinigen van de soldaten der Infante aan de roepstem van den Graaf van рех sena gehoor gaven, dat deze тез ееп | poging aanwendde om ruiters op ons grondgebied te lichten 7, zoo stelden de Holland- sche Gedeputeerden voor, dat men op middelen bedacht zou zijn om het leger te ver- sterken еп den Staat voor het dreigend gevaar te behoeden 8, — Ор dit voorstel ver- gaderden de Staten daags daaraan met den Raad van State in hun midden. Om geenerlei beletsel tegen het versterken des legers in den weg te leggen, vereenigde Holland zich 1 Resol. Stat.-Gen. 8 Jan., 1632. 2 Resol. Slat.-Gen. 24 Febr., 1632. з Resol. Stat.-Gen. 27 Jan., 1632. Niettemin bleef staxensroex, met zijne ruiters terugko= mende, in het Stift Munster toeven, om eene som van: 8000 rijksdaalders te innen, die hij be- weerde van dat Stift te vorderen te hebben (Resol. Siat.-Gen, 26 Febr., 1632). Van deze som verzocht de Keurvorst later teruggave (Resol. Stat.-Gen. 22 April; 24, 27 Mei, 1632). - å Hij liet zich deswegens door een Gezant verontschuldigen (Resol. Stat.-Gen. 22 April, 1632). 5 Resol. Stat.-Gen. 5 Mei, 1682. | 6 Résol, Stat.-Gen. 19 Julij, 1632. 7 Bij de ‘dringende behoefte aan versterking, veroorloofden de Staten den Graaf zes compag- niën ruiters en cven zooveel compagniën voetvolk te lichten. Een buitengewoon hoog aanrids- en loopgeld mocht hij daarvoor uitloven, Voorzeker zou het een al te treurige figuur gemaakt hebben, als hij na al zijn kunstgrepen weinig of geen soldaten om zich had vergaderd. Dus moest de zaak thans met hoog geld gedwongen worden. Пе Graaf was toen te ’s Herenberg, en door middel van den Graaf van Kuilenburg onderhandelde hij met de Staten (Resol.Stat.-Gen. 13, 15 Julij, 1632). | 8 Resol. Stat.-Gen. 28 Julij; 2 Aug., 1632.- 16% 1630— 1634. 