Handboek der pharmakognosie
1. Aloëxylon Agallochum loüreïro. Cynometra A g all oc ha Spren¬ gel. Op de hoogste bergen van Cochinchina- — - Mq. 79. — Levert het Aloë- of Paradijshout. Ligmim Aloës 5“. Agallochi veri. Genoemde boom zou in natuurlijken staat een wit , reukloos hout be¬ zitten , hetgeen ten gevolge eener ziekte in het eigenlijk aloëhout ver¬ andert en ten laatste zelfs afsterft. Men zou alsdan de doode boomen omhouwen , in den grond begraven , eenigen lijd hierin laten vertoeven en alsdan klein bakken. De in water zinkende stukken, welke het meest op prijs worden gesteld, worden ghark , die, welke gedeeltelijk zinken, nimghark en diegene, welke op het water drijven, semeleh genoemd. Het kernhout wordt kalambak genoemd , komt zelden voor en wordt hooger geschat dan goud. — Het bestaat uit zware, zeer harsrijke, glan¬ zende stukken van ongelijke grootte en onregelmatigen vorm, die bruin of zwartachtig, even als jaspis gestreept en geaderd zijn. Bij wrijving maken zij glas harsachtig; bij verhitting rieken zij zeer aangenaam en laten bars uitvloeijen ; zij laten zich tot poeder kaauwen en smaken bitter. Onder den naam van hissina komen bleekere , minder harsachtige stuk¬ ken bout voor* la I. f b tii h , a 119 iO; di CA.ES ALPINE AE. r,n Verwisselingen: het hout van Aq uil aria malaccensis en Excoe- caria Agallocha. Het eerste, het zoogenaamd Rhodisisch doornhout (Lignum Aspa- lathi), bestaat uit knobbelige, zware, grij sachtig-z warte , doffe , niet zeer harsachtige stukken, welke bij wrijving en verwarming aangenaam en even als anime rieken , eenen bitteren smaak bezitten en op de dwarse doorsnede vele witte stippen vertoonen. Het tweede, het zoogen. arendshout (Lignum Aquilariae), heeft eene groenachtige kleur, is niet zeer harsachtig, vezelig, riekt eenigzins naar muskus, bij verhitting zeer aangenaam, smaakt niet bitter, een weinig specerijig. ïi. Haematoxylon. Bloedhoutboom. X. 1. 1- Haematoxylon campechianum l. Aan de Campècbe-baai in Mexiko. — D. V. II. 688. Mo. 73. P. II. 824. — Levert het ( Spaansch ) Gampèchehout . Lignum Campechianum. Het van schors en splint ontdane hout. — Groote , rondachtige , grof- vezelige stukken, die uitwendig zwartachtig, inwendig donkerrood zijn, een soort, gew, van 1,057 hebben, zoetachtig en zwak violenaardig rieken en zoetachtig, wrang en bitter smaken. Bevindt zich in de apotheken meestal geraspt of geschaafd. Onder dit raspsel vindt men vele groen¬ achtig glinsterende splintertjes bijgemengd. Geeft met water eene bloed- roode infusie, die door ijzerchloride paarschblaauw , door kalkwater , loodsuiker en andere metaalzouten fraai blaauw neergeslagen of gekleurd wordt. 10 pond geven volgens martius 16 tot 18 oneen extract. Bevat volgens chevreul : A etherische olie. Houtvezel- Chlorpotassium. Aluinaarde. Kiezelaarde- Mangaanoxyde. IJzeroxyde. Het campèchehout, dat uit Jamaika komt, is van mindere deugd, dan het beschrevene Spaansche , en derhalve te vermijden. Haematoxyline. Azijnzuur. Azijnzure potasch. Azijnzure kalkaarde. Zuringzure kalkaarde. Kleefstofachtige zelfst. Vette harsachtige stof. Geoxydeerde looistof. Azijnzure ammonia. Zwavelzure potasch. o. Caesalpinia. Caesalpinie. X. 1. 1. Caesalpinia Sappan l. In Oost-indië, op de Molukken , Ceylon, Arnhoina, enz. — Mq.74. — Levert het 612 FAPILIONACEAE. Sappanhout of Valse h Santelhout. Lignum Sappan. Datgene, wat uit Siam, komt, vormt vrij digte en zware, van schors en splint bevrijde stukken van 1 arm dikte , die uitwendig zwartachtig- bruin , inwendig fijnvezelig en geelrood zijn. Dat van Bimas bestaat uit stukken van 12 tot 15 lijn in doorsnede, die uitwendig rozenrood en inwendig geel zijn. 2. Caesalpinia brasiliensis swartz. Op Jamaika en de Antilles. — Mq. 73. — 3. Caesalpinia echinata lamarck. Guilandina echinata spreng. In het binnenste van Brazilië- — Mo. 74. — Beide boomen , inzonderheid de laatste, leveren bet Fernambukhout. Lignmn Fernambuci. Stukken van 1 arm dikte, tvaarin eene F gebrand is. Zij zijn digt , vast, zwaar, fijnvezelig, vuil roodbruin of ook blaauwzwart, inwendig geelrood. Zij bezitten geenen reuk, doch smaken zoetachtig en later eenig- zins zamentrekkend- Komen meestal geraspt in splintertjes van eene bijna vermiljoenroode kleur voor , welke kleur zij door bevochtiging met zwavel¬ zuur schijnen verkregen te hebben. Ook leveren Caesalpinia bijuga, C. ba hamensis, C. vesi- caria, enz. op fernambukhout gelijkende houtsoorten en Caesalpinia Christa het brasilethout (brasiletto). Hierin vond chevreul : Brasiline. Looistof. Suiker. Houtvezel. Aelherische olie. Kal kzo uten. Galnotenz. Azijnzuur. 4. Caesalpinia Coriaria willd. In Zuid-Amcrijca. — Levert de Ammoniazouten. Zwavelzuur zout. Libidibihoonen of -haauwen. Faba s. Siliqua Libidibi. Platte, Svormig gebogene, cenigzins ruwe, bruinroodc peulvruchten van omstreeks 2 duim lengte, die gladde, eironde, glanzende, olijfgroene zaden bevatten. 149. PAPIL I O N A C E A E. Vlinderbloemigen. Bestanddeelen: aelherische oliën; kamforiden : coumarine ; harsen; sui- kersoorten : glycyrrhizine ; bassorine ; arabine ; eigenaardige stoffen : cin- nameïne, metacinnameïne, ononine, ononide , asparagine (agedoite) ; plantenzuren : kaneelzuur , bcnzoëzUur ? looizuren (kinolooizuur) ; kleur¬ stoffen : santaline , isatenoxydule (kleurlooze indigo). PAP1LI0NACEAE. CA 3 Afdeelingen : Dalberg ieae. Phaseolcae. Sophoreae ■ Loteae. Hedysareae. Vicieae. 1. D aller gieac. Balbergieën. ». Pterocarpus. Vleug elvrucht. XVII. 6. \ 1. Pterocarpus santalinus l. fil. Op de bergen van Timor en Ceylon. — o- V. II. 109. Mq. 72. P. II. 802- — Levert het Rood Santel- of Sandelhout. Lignum Santalinum rubrum. Groote , vierhoekige , fraai roode stokken. De donkerdere en in water zinkende stukken , wier vezels schuins in onderscheidene rigtingen loopen en gedeeltelijk in elkander grijpen , worden ealiatuurhout genoemd. De lichtere, lossere, uit grove en regtloopende vezels bestaande stukken, welke taai en moeijelijk pulveriseerbaar zijn, worden op bijzondere daartoe ingerigte molens tot een grof poeder gemalen , en leveren zoodoende het gemalen santelhout , Pulvis ligni santalini rubri, van den handel. Dit is fraai en sterk hoogrood, los, stuivend, bij verwarming en wrijving van eenen zwakken, aangenamer] reuk en van eenen cenigzins wrangen smaak. De roode, harsachtige kleurstof is santaline genoemd. [Verg. bl. 204.] 2. Pterocarpus erinaceus lamarck. Drepanocarpus sen egalen sis NEES. Aan den Senegal in het Wcst-Afrikaansch Iandschap Senegambië — Mq. 71 (geeft als moederplant Pt. senegalensis hook. op). P. 11. 803. — Levert de Af> 'ikaansche Kino. Kino Africarmm. « De eenigsle officinele kinosoort. — lïct sap, dat uit den gekwetsten schors uitgevloeid en verdroogd is en ook Gummi Kino en Gummi Gambiense genoemd wordt. — Men onderscheidt: a. Kino in tranen. Ein o in lacrymis. — Langwerpige, droppel¬ vormige stukken , die op de eene zijde nog overblijfselen van de schors vertoonen, gerimpeld en donkerrobijnrood-doorschijnend zijn, zuiver za- mentrekkend smaken , in water opzwellen en hetzelve zwak rood kleuren, zich in kokend water rijkelijker oplossen en eene oplossing geven , welke bij bekoeling troebel wordt. Men houdt haar voor eene verbinding van arabine, bassorine , looistof, enz. Zij schijnt in Duitschland niet voortc- komen. 614 PAPILIONACEAE. ß. Kino in korrels. Kino in g ranss. — Kleine, hoekige, scherpkan- tige , glanzende , zwarte, broze stukken, die in dunne schilfers robijnrood- doorschijnend zijn , een fraai bruinrood poeder geven , geenen reuk bezitten, zuiver zamentrckkcnd en ten laatste zoetaehtig smaken en het speeksel paarsch kleuren, zich in koud water ongeveer voorde helft en in kokend water bijna volkomen oplossen. Alkohol lost hen bijna geheel tot eene bloedroode vloeistof op, en deze oplossing, welke in eene bepaalde ver¬ houding bereid de officinele Tinctura Kino is, stolt ligtelijk tot eene roode, geleiachtige massa. De bloedroode, zuur reagerende oplossing in water wordt door ijzerchloride zwartgroen , door sublimaat vleeschkleurig, door loodsuiker paarschgraauw en door braakwijnsteen bruinrood gepre¬ cipiteerd. Smelt in de hitte niet, zwelt echter op, verkoolt en verbrandt met zwakke vlam , veel rook en onaangenamen reuk en laat eindelijk eene witte, losse asch over- Bevat volgens vauquelin : I Jzer-groenkleurende looistof (kinolooizuur) en extractiefstof 75,0 Rood slijm ................ 24,0 Vezelachtige deelen . ' . 1,0 De stolling eener oplossing van kino in alkohol schijnt aantetoonen , dat datgene, wat hier rood slijm is genoemd, pektine is. Verwisselingen: Extract um Ratanhiae Americanum (hl. 466), Extr. ligni Campechiani , Cateehu en de volgende kinosoorten : De Oost- Indische Kino , Kino Orientale, is, gelijk koyle onlangs heeft aangetoond, het gedroogd sap van Pterocarpus Marsupium, eenen op Malabar in ff wild groeijenden boom. — P. SI. 805. — Werd tot nu toe door martiüs en anderen van Butea frondosa — d. V. II. 70 en 686. Mq. 72. P. II. 853 — afgeleid en ook Aziatische kino genoemd. Hieruit ware dus optemaken, dat er ook eene Aziatische kino bestaat, daar onder de kino in den handel zeer vele, wel is waar adstringerende, doch ook zeer afwijkende stoffen voorkomen. Onregelmatige, broze stukken, die zwartbruin, ondoorschijnend en weinig glanzend zijn, zuiver zamentrekkend smaken, in de warmte niet smelten, doch wel opzwellen en zonder (?) reuk verkolen. Water vormt er eene donkerroode , heldere oplossing mede, welke door alkohol en zwa¬ velzuur getroebeld, door koolzure potasch bloedrood gekleurd, en door ijzer- zouten zwart neêrgeploft wordt. De West-Indische Kino , Kino Americanum s. Occidentale (ook wel Amerikaansche kino en valsch ratanhia- extract genoemd) is, naar het schijnt, het extract, hetwelk door uitkoking van het vezelig hout van Coc- PAPILION ACEAE. 015 coloba, uvifera (bl. 185) en door de uitdamping van het afkooksel verkre¬ gen wordt. Onregelmatige, broze stukken, die bruin, hobbelig, uitwendig onef¬ fen , gewoonlijk met een roodachtig poeder bestoven , ondoorschijnend en op de breuk harsglanzend zijn. Zij bezitten geenen reuk, smaken bitteren zamentrekkend , leveren een kermeskleurig poeder, smelten in de hitte, zwellen sterk op , verbranden onder ontwikkeling van eenen eigenaardi- gen reuk en verkolen tot eene ligte , bladcrige asch- Zijn in heet water volkomen oplosbaar ; de donkerroodachtig-bruine oplossing wordt bij be¬ koeling troebel, door kalkwater sterk paarschroodachtig, door zwavelzuur ijzeroxydule sterk groenachtig-bruin en door braakwijnsteen zwak licht¬ roodachtig neergeslagen. De Nicuw-Eollandsche of Botamjb aai- Kino , Kino Australe s. Novae Hollandiae, zoude het uit de gekwetste schors uitgevloeid en ingedroogd sap van Eucalyptus resinifera (hl. 527) zijn. / Oneffene , hoekige , doffe , broze stukken van verschillende grootte , die zwartbruin en dikwijls met eenen roodachtig-bruinen tint bedekt zijn , een bruin poeder geven , op de breuk dof en slechts op enkele plaatsen glan¬ zend zijn , geenen reuk bezitten , wrang en bitter smaken en in water slechts gedeeltelijk tot eene vuilbruine en troebele vloeistof oplossen ; de oplossing wordt door braakwijnsteen zwak getroebeld en door ijzervitriool vuil zwart¬ bruin neèrgeploft. Er bevindt zich tegenwoordig in de apotheken dikwijls eene kino in groote , digte , ondoorschijnende, hoogst barstige massa’s, die eene lever¬ kleur bezitten, welke met die van Aloë hepatica zeer overeenkomt. Op de breuk zijn zij schelpachtig en wasglanzend; uitwendig vertoonen zij de regelmatige afdruksels van het grove weefsel der zakken , waarin zij gepakt waren, [Over Pterocarpus Dra co is reeds op bl. 125 gesproken.] 2. P iiaseoleae. Phase o leen. a. Dol ich os. Slingerboon. XVII. 6. 1. Dolichos pruriens l. Mueuna pruriens de candollk. in Oost- en West-lndië. — Mq. 75. P. II. 801. — Levert a. Jeukhaamö. Siliqua hirsuta. De rijpe vruchten. — Tweekleppige, Svormig gebogene , zamengédrukte, 616 PAPILIONACEAE. bultige peulvruchten van 3 tot 4 duim lengte , die eene donkerbruine kleur bezitten en van eene op beide zijden in het midden uitspringende rib voor¬ zien zijn. Zij zijn digt met stijve, bruinroode , ligt afwrijfbare haren van 2 tot 3 lijn lengte bezet en bevatten kleine , op boonen gelijkende , glan¬ zende , bruin- en zwartgevlekte zaden. b. J euhharen. Setae s. Lanugo Siüquae hirsutae. De haren der peulen, welke men ook Stizolobium noemt. Zij zijn buisvormig, aan den top digt, reuk- en smakeloos. Op de huid brengen zij eene hevige jeukte en branding te weeg. 3. Sophoreae. Sophoreën. a. Myroxylon. Balsemhout. X. 1. 1. Myroxylon peruiferum l. fil. Myrospermum peruiferum de cand» In Mexiko , Pei;u , Nieuw-Granada. — d. V. II . 677. Mq. 64. P. II. 785. — Levert a. Witte Pet'ubalsem. Balsamum Peruvianum s. ïndicum album. De balsem , welke van zelven uit de schors of uit hierin gemaakte in¬ snijdingen uitvloeit. — Hij is bleekgeel , olieachtig en vrij ligtvloeibaar y riekt even als vanielje en storax zeer aangenaam , smaakt specerijachtig- bitter en scherp, drijft op water en spreidt zich hierop uit, verbrandt met eenen witten , zuur reagerenden rook zonder eenig overschot achter te laten, is gemakkelijk in alkohol en aether oplosbaar, in de laatste echter onder afscheiding eener witte zelfstandigheid. Schijnt geheel uit den han¬ del verdwenen te zijn. — De tot hiertoe daarin aangenomene bestanddee- len , namelijk hars , aetherische olie en benzoëzuur behooren volgens de door richter, FREMY en PLANTAMOUR met den zwarten perubalsem gedane onderzoekingen verbeterd te worden. Verwisselingen: Balsamum Copaivae. Fijne terpentijnsoorten. b. Drooge witte Peru - of Indische Balsem. Opobalsamum siccum s. Balsamum Pemvianum s. ïndicum album siccum. De ingedroogde witte perubalsem. — Onregelmatige stukken ; van kleine holligheden voorzien , met wit poeder bestoven , op de breuk eenigzins PAP1LI0NACEAE. G17 troebel en zwak glanzend, van eenen vanieljeachtigen reuk- Wordt zelden aangetroffen. Komt ook in kleine kalabassen voor, die geheel daarmede gevuld en met de kolfvormige vruchtaren van Zea Mays gesloten zijn en ongeveer 2 oneen bevatten. Hij is roodachtig-geel , doorschijnend , op de breuk sterk glasglinsterend , riekt zwak naar benzoë, is gemakkelijk tot poeder te kaauwen , heeft eenen zwakken vanieljesmaak , laat zich ligtelijk tusschen de vingers tot poeder wrijven, smelt in de warmte, ontwikkelt witte, zuur reagerende dampen , verbrandt met levendige vlam en eene niet onaangenamen reuk en laat daarbij veel poreuze kool over. Bevat vol¬ gens TROMMSDORFF : Dooge hars 88,0. Aetberische olie 0,2. Benzoëzuur (?) 12,0. Verwisselingen : Balsamum de Tolu. c. Zwarte Perubalsem. Balsamum Peruvianum s. Balsamum Indicum nigrum. l)e balsem , welke zich door koking van de schors des stams , takken en zaadbekleedselen met water op de oppervlakte afscheidt, of, gelijk martiüs voorzeker met meer regt veronderstelt , die door een zwellingsproces of door eene destillatio per descensum uit gezegde deelen wordt uitgesmolten. Hij heeft eene syroopconsistentie , is geheel helder, doorschijnend, niet taai en kleverig, roodbruin en wel zoo intensief, dat bij in grootere massa’s ondoorschijnend en zwart schijnt te zijn. Soort. gevv. — 1,15. Reageert zuur; 1000 deelen verzadigen 75 deelen gekrystalliseerde koolzure soda. Droogt in de lucht niet uit. Riekt zeer aangenaam, even als vaniclje en benzoë. Smaakt prikkelend, onaangenaam-harsachtig, eenigzins bitter, aanhoudend scherp en krabbend. Staat aan water volgens veler meening benzoëzuur af, hetgeen echter slechts kaneelzuur is , lost er zich overigens niet verder in op. Levert bij eene overhaling met water geene aetberische olie. Absolute aïkohol vermengt er zich in alle verhoudingen mede. De oplosbaarheid in alkohol neemt met het watcr- gehalte des laatsten af , zoo dat b.v. alkohol van 0,833 slechts Vs van zijn gewigt oplost , met overlating eener zwarte extractaardige massa. Aethcr lost er hars , aetberische olie en , gelijk men meende , benzoë¬ zuur uit op, hetgeen echter eveneens slechts kaneelzuur is, en laat eene bruine , smerige massa terug. Aetberische en vette oliën vermengen er zich mede tot op Vs 5 eene grootere verhouding veroorzaakt eene scheiding van het mengsel in 2 vloeistoffen , voornamelijk in de warmte. Kopaivcbal- 618 PAPIMONACEAE. sera vermengt er zich lot op Va mede; ook hier bewerken grootere hoe¬ veelheden , inzonderheid in de warmte , eene verdeeling in 2 vloeistoffen. Heete terpentijnolie lost er ongeveer de helft van op en het overschot bestaat uit eene syroopdikke vloeistof en eene zwartbruine , korrelige massa. Ook lost amandelolie hem ongeveer tot op de helft kleurloos op ; en laat eene smerige zwartbruine massa over. Zwavelzuur vermengt er zich mede on¬ der verhitting en ontwikkeling van zwaveligzuur tot eene roodbruine , dikke massa. Rookend salpeterzuur vermengt er zich rustig en zonder aanzienlijke verhitting mede, onder ontwikkeling van eenig stikstofoxyde ; bij verhitting ontstaat verdere inwerking en ontwikkeling van salpeterigzuur, blaauwzuur, enz. Is hij met potaschloog gedigereerd , dan verkrijgt men eene bruine oplossing van harspotasch en , gelijk dikwijls opgegeven wordt , benzoëzure , doch waarschijnlijker kaneelzure potasch , waarop eene licht¬ bruingele olie (perub als emotie) drijft. Geraakt bij -f 287° aan het kooken, ontwikkelt hierbij een gedeelte zijner aelherische olie , ontleedt zich en verkoolt alsdan , hetgeen bij -f- 325° volkomen geschiedt. Brandt met eene levendige vlam , doch alleen met behulp eener pit of door sterke ver¬ hitting , en laat daarbij weinig kool over. Bevat volgens stoltze : Eigenaardige, niet vlugtige olie. . . 69,0 In alkohol ligt oplosbare bruine hars. 20,7 In alkohol moeijelijk oplosbare hars . 2,4 Benzoëzuur. . 6,4 Extractiefstof . 0,6 Vocht. • . . 0,9 FP.EMY en plantamour hebben aangetoond, dat het zuur van den bal¬ sem lianeelzuur en niet benzoëzuur is- Volgens fremy bestaat de peru¬ balsem oorspronkelijk uit eene eigenaardige olie, het cinnamëine — C54 MS2 O8 , en een krystalachtig , met het cinnamylwalcrstof isomerisch lig— chaam , het rnetacinnamëine — C1SH1602. Hieruit ontstaan door den in¬ vloed van water en lucht die stoffen , waaruit de gewone perubalsem , naar gelang der onderscheidene inwerking , verschillend is zamengesteld. Hij bevat namelijk: 1. Cinnamëine , gewoonlijk pcrubalsemolie genoemd, waarvan stoltze 69 proc. in den perubalsem vond. Het gehalte kan echter naarmate harer verandering in hars zeer afwisselen , en de balsem zelf daardoor eene afwisselende consistentie verkrijgen. Het is eene reuklooze , scherp sma¬ kende, olieachtige, in water zinkende vloeistof , welke bij -j- 350° begint te koken en in veranderden toestand destilleert. Het verdeelt zich door inwerking van potasch in 2 atomen kaneelzuur en 1 atoom peruvine rr: C1SH240, eene kleurlooze , in alkohol en aether ligt oplosbare, destil- leerbare , olieachtige stof, welke eenen aangenamen reuk bezit en soor¬ telijk ligter dan water is. PAPILIONACËAE. 619 2. Metacinnamëine , voor zooverre bet nog niet in kaneelzunr is over¬ gegaan , zoodat het wel eens gebeuren kan , dat men het in 't geheel niet vindt. 3. Hars — C54 HG0 O12. Ontstaan door vereeniging van i atoom cinna- meïne met 4 atomen water. De hars , welke zich spoedig uit cinnameïne door inwerking van zwavelzuur vormt , heeft dezelfde zamenstelling. 4. Kaneelzuur — C1S H14 O5. Ontstaan uit 1 atoom metacinnameïne en 2 atomen zuurstof, onder afscheiding van 1 atoom water. Volgens richter is de door potaschloog afgescheidene perubalsemolie een mengsel van myroxyline , eene talkaardige, krystalliseerbare zelfstan¬ digheid , welke door potasch in eene hars en in myroxylinzuur veran¬ derd wordt, en myriospermine , eene kleurlooze vloeistof, die zich door potasch in hars en in myriosperminzuur verandert. — De van de peru* balsemolie afgescheidene potaschloog bevat myroxylinzuur , myriosper¬ minzuur , benzo'ëzuur , myroxoine (eene in naalden krystalliserende stof) perubalsemaromine (eene bruine olie , welke naar vanielje riekt) en 2 harsen. In nieuweren tijd is onder den naam van rooden perubalsem een bal¬ sem in den handel gekomen , waarvan ik niets naders kan mededeelen , dan dat hij zich van den zwarten perubalsem , naar het schijnt , alleen door eene lichtere , namelijk meer bruinroode kleur onderscheidt , en welken men dus niet met den rooden perubalsem mag verwisselen , dien Richard als eenen verouderden witten perubalsem in kalabassen beschouwt. Vervalschingen : Vette oliën ; vlugtige oliën ; kopaivebalsem ; fijne terpentijnsoorten ; absolute alkohol ; suikersyroop. 2. Myroxylon Toluiferum richard. Myrospermum Toluiferum spreng. In Zuid-Amerika. — d. V. II. 678. Mq. 65. P. II. 790. — Levert den Tolubalsem. Balsamum de Tolu s. Tolutanum. Het uit insnijdingen gevloeide harssap. Heeft de consistentie van ter¬ pentijn , is taai en kleverig, doorschijnend, bleekgeel of goudgeel [Witte Tolubalsem) , wordt langzamerhand geel-, rood- of grocnachtig- bruin ( Zwarte Tolubalsem). Riekt zeer aangenaam even als citroen en jasmijn, smaakt specerijig, zoel-, harsachtig. Is in alkohol, aether en vlugge oliën volkomen oplosbaar. Door vette oliën wordt hij onvolledig opgelost. Tegenover zwavel- en salpeterzuur verhoudt hij zich even als 620 PAPILIONACEAE. perubalsem. Is in bijtende potasch geheel oplosbaar \ de oplossing riekt naar nagelen. Wordt van lieverlede hard , zoodat hij zich ten laatste pulveriseren laat. Volgens fremy is hij op gelijke wijze zamengesteld , als perubalsem , terwijl ook zijne bestanddeelen dezelfde zamenstelling en eigenschappen bezitten , als die van den perubalsem. Alleen zijne verhar- sing heeft spoediger plaats. Verwisselingen : Storax liquidus. Fijne terpentijnsoorten. 4. L o t e a c: L o t e ë n. a. Indigofera. Indigoplant. XVII. 6. 1. Indigofera Anil l- In Zuid -Amerika. — Mq. 71. — 2. Indigofera tinctoria l. In Oost-Indië en Zuid-Amerika. — Mq. 71. P. II. 854.— 3. Indigofera argentea l. In Aegypte , Arabië, Oost-Indië. — 4. Indigofera disperma l. ■ — In Oost-Indië. — Uit deze en nog meer andere soorten van Indigofera wordt de Indigo y Pigraentum Indicum, in dier voege bereid , dat men de planten in water brengt , waarin zij door drukking van gewigten onder de oppervlakte worden gehouden. Er ontstaat alsdan eene gisting, waarbij koolzuur- en waterstofgas ontwijken en eene gele oplossing wordtgevormd , welke afgegoten zijnde, zuurstof opslorpt, blaauw en troebel wordt , en den indigo afzet. Door bijvoeging van kalk- water verkrijgt men hem zuiverder en wordt hij gemakkelijker afgeschei¬ den. — Op gelijke wijze wordt ook uit W right ia tinctoria, Is at is tinctoria, I. lusitanica, Marsdenia tinctoria, Asclepias t In¬ gens, Polygon um tinctorium, P. chinense, Galega tinctoria, enz- , indigo gewonnen , die echter onzuiverder is. — De beste wordt in de omstreken van Guatimala in Amerika, meestal uit Indigofera ar¬ gentea bereid en komt in den handel onder den naam van Guatimala - i indigo voor. Hij drijft op water. Het sap der vaten onder de opperhuid dezer planten bevat eene kieur- looze, in water onoplosbare zelfstandigheid, het isatenoxydule (indigene, isatinzuur, kleurlooze indigo), welke zich in gezegde gele oplossing met ammonia verbonden bevindt , zich alsdan met de geabsorbeerde zuur¬ stof in indcnoxydule (indigoblaauw) verandert en met verscheidene andere zelfstandigheden vermengd als indigo afscheidt. PAPILIONACEAE. m Fraai donkerblaauvve stukken van ongelijke grootte; vierkant, droog, dof, los, óf op water drijvend, óf hierin zinkend, ligt breekbaar, op de breuk dof, digt, reuk- en smakeloos. Met harde ligchamcn (b. v. met den nagel) gewreven , worden zij glanzend-koperrood. Water, alkohol , zu¬ ren en loogen lossen slechts vreemde bijmengselen op, zoo als : hars , extractiefstof , azijnzuur, kalkaarde, ijzerverzuursel , indigoliim , indigo- bruin, indigorood . terwijl zijde eigenlijke blaauwe kleurstof, het inden- oxydule (indigoblaauw) , onopgelost overlaten. Oplosbare zoutbases vor¬ men met indigo onder den gelijktijdigen reducerendcn invloed van ijzer¬ vitriool enz. eene geelachlige oplossing , die in de lucht den indigo w'eder uitscheidt. Rookend zwavelzuur vormt met indigo eene intensief blaauwe, heldere oplossing , welke eene groote hoeveelheid water blaauw kleurt en door loogen niet gcpraecipiteerd wordt. Bij verhitting sublimeert de in¬ digo in purperkleurige dampen , welke zich tot glanzende , purperkleurige, bladerige krystallen verdigten. Daarbij wordt een gedeelte ontleed in bran¬ dige olie en overblijvende aardachtige of glanzende kool. Ie. Tri go nel la. Bokshoorn- of Boornklaver. XVII. 6. 1. TrigoneUa foenum graecum l. In Klein -Azië, Aegypte, Italië, Grie¬ kenland , Zuid-Frankrijk in ’t wild en , gelijk ook in Thüringen en Bam¬ berg, gekweekt. — d. V. II. 6S0. Mq. 67. — Levert het Bokshoornzaad. Semen Foeni Graeci. De rijpe zaden, waarvan zich ongeveer 12 in de peulen bevinden, welke 3 tot 4 duim lang, lijnvormig en zeisvormig naar beneden gebogen zijn. — Zij zijn omstreeks 1 tot 2 lijn lang en 1 lijn breed, aan beide uiteinden schuins afgeknot en hierdoor langwerpig-scheef vierhoekig, van eene schuins loopende sleuf voorzien, geel of roodbruin, dof, inwendig geel en door jodium bruin wordend, bijzonder hard en moeijelijk te pulveriseren. Bezitten weinig reuk; bij het fijnstampen wordt deze echter sterk en on¬ aangenaam even als honigklaver. Hunne smaak is melig en onaangenaam- bitter - — Het poeder uit den handel zou meestal met erwtenmeel ver¬ mengd zijn. — Bevat veel bassorine ; vette olie; aetherische olie; eene bittere stof, enz. e. Gen ist a. Brem. XVII. 6. 1. Genista tinctoria l. Op weilanden, akkers, in bosschen en kreupel¬ hout. — D. V. II. 680. Mq. 66. F ■ B. S. T. 518. — Levert den / PAPILIONACEAE. 022 Verw-Brem. Summitates Genistae tinctoriae. De bladen en bloeijende toppen. — De takken groen , kruidachtig , hoekig- gestreept , bijna onbehaard. De bladen afwisselend , ongesteeld , smal lancetvormig, ongeveer 2 lijn breed en tot 1 V2 duim lang, gaafrandig , glad, of kort- en njnbehaard, gewimperd , stijf. De vlindervormige bloemen zijn fraai geel en vormen aan de toppen der takken ineengedrongene en bebladerde trossen. Reuk bij kneuzing scherp kersachtig. Smaak laf kruid¬ achtig , slijmerig en ten laatste eenigzins scherp en bitter. — In de bloemen vond CADET DE GASSICOURT .* Aetherische olie. Bladgroen. Eiwitstof. Houtvezel. Looistof. Was. Suiker. Gom. Geel specerijachtig vet. Groengele kleurstof. Eigenaardige bruine zelfstandigheid. Osmazomeaardige stof. Koolzure potasch. Zwavelzure potasch. Phosphorzure kalkaarde. Chlorpotassium. IJzerverzuursel. Verwisselingen: S partium Sc opa ri urm d. M el i lotus. Honigldaver of Melilote. XVII. 6. 1. Melilotus officinalis willd. T rifoliumMelilotusL. Door een groot deel van Europa aan wegen , hekken , akkerkanten , op weilanden , wijnbergen , akkers, enz. — d. V. II. 681. Mq. 68. F. B. S . I. 534. F. B. VI. 319. — Levert de Steenklaver. ïïerba Meliloti. De inJulij ingezamelde bladen en bloeijende toppen. — De hoofdstengel opgerigt, 2 tot 4 voet hoog, van beneden rond en van boven eenigzins hoekig, onbehaard, stijf; hij draagt afwisselende zijstengels. De bladen afwisselend , gesteeld , drietallig , onbehaard en groen ; hunne gesteelde blaadjes scherp- en borstelig-getand, bijna afgeknot, van onderen omge- keerd-eirond en van boven lijn-lancetvormig. De schutbladen klein, gaaf¬ randig, priemvormig gespitst, korter dan de bladstelen. De bloemen kortgesteeld , hangend , in de bladoksels en aan de toppen der zijsten¬ gels in gesteelde, opgerigte , losse, bijna eenzijdige trossen van omstreeks 1 vinger lengte bijeengeplaatst. De bloembladen geel, even lang , twee¬ maal langer dan de kelk. De vrucht is eene eironde, spitse, naakte, ge¬ rimpelde , netsgewijs geaderde peul van omstreeks 2 lijn lengte ; zij bevat iij lu lc » * la H >i PAPILIONACEAE. 623 gewoonlijk 2, zelden 1 of 3, rondachtig-ovale , olijfgroene, gestippelde zaden. — Reuk eigenaardig, zoetachlig, aangenaam; smaak slijmerig, bitter, prikkelend , zoutig. Bevat melilotine , volgens guillemette eene kamfersoort , die met coumarine (bl. 599) identisch is en waarvan de lalande en bleibtreu nu aangetoond hebben , dat het een zwak zuur is , hetgeen zij tonliazuur noemen. Verwisselingen : Melilotus altissima; M. palustris; M. arven- sis; M. P e titpie rr ena ; M. vulgaris; M, dentata. Melilotus altissima loiseleür ; eene 6 tot 9 voet hooge , inzon¬ derheid aan de oevers van rivieren voorkomende variëteit van M. of- ficinalis met gestreepten en gesleufden stengel, witte, reuklooze bloemen, wier vlag bruin gestreept is, en met peulen, die meestal éénzadig zijn. Melilotus palustris Sprengel; eene in Hongarije voorkomende verscheidenheid van M. officinalis met zeer hoogen , getakten stengel , lijn-lancetvormige , eenigzins gezaagde blaadjes en naauwelijks ge¬ streepte vlag. * Melilotus arvensis wallroth; de hoofdstengel vaak opstijgend; de zijstengels reeds van den voet af uitgespreid ; de blaadjes omgekeerd- eirond, langwerpig en gezaagd; de vlaggen en vleugels der gele bloemen even lang, doch langer dan de kiel. Melilotus Petitpierrena wiLLD. ; eene variëteit van M. arven¬ sis; door witte bloemen hiervan onderscheiden. Melilotus vuig ari s wiLLD. ; de bloemen wit en reukloos ; hare vleu¬ gels zijn langer dan de kiel en korter dan de vlag. Zij vormen langere aren, waaraan de bovenste meestal afvallen, zoodat hare toppen gedu¬ rende den vruchttijd met strooblaadjes bezet schijnen; de peulen omge- keerd-eirond, zeer rimpelig, éénzadig. Melilotus dentata willd. (Mei. Kochiana hayne); destengel nederliggend ; de bladen langwerpig-lancetvormig , stomp, scherp ge¬ zaagd; de schutbladen aan den voet breed, gezaagd; de bloemen klein , geel , reukloos. e. Trifolium. Klaver. XVII. 6. 1. Trifolium regens l. Overal op wegen, weilanden, akkers, enz. Be¬ kende kultuurplant. — F. B. S. I. 536. F. B. V. 368. — Levert de 624 PAPILIONACEAE. Witte Klaverbloemen. Flores Trifolii albi. De bloemen i wit of vleeschkleurig , later bruinaehtig , op zeer lange , gestreepte, onbehaarde, uit de bladoksels ontspringende stelen in rond¬ achtige, aanvankelijk opgerigte, later hangende hoofdjesin groote hoeveel¬ heid bijeengeplaatst. Zij rieken aangenaam honigaardig en smaken zoet¬ achtig. ff. Ga le ga. Geitenblad. XVII. 6. 1. Galega officinalis l. Op vochtige weilanden, langs slooten en beken in Silezië, Meklenburg, bij Frankfort, Helmstädt , enz. — Levert de Geitenklaver of Geitenruit. Herba Galegae s. Rutae caprariae. De wortel- en stengelbladen. De eersten zijn kransvormig nederliggend ; de laatsten afwisselend; allen onbehaard, fraai groen, 6 tot 9 duim lang, onparig gevind; de 13 tot 15 vinblaadjes lancetvormig, 1 tot 2 duim lang en 1 tot 3 lijn breed, gaafrandig, stekelig gespitst , van onderen schuins evenwijdig geaderd, reukloos, bij kneuzing onaangenaam van reuk, on¬ aangenaam bitter en eenigzins wrang van smaak, het speeksel geelgroen kleurend. g. On o nis. Stalkruid. XVII. 6. 1. Ononis spinosa l. Op drooge grasrijke en onbebouwde plaatsen bijna door geheel Europa. — Mq. 66. F.B.S. I. 520. F. B. III. 167. — Le¬ vert den Stalkruidswortel. Radix Ononidis. De in den herfst uitgegravene wortel , welke vroeger ook Ossenbreke , Radix Restae bovis, genoemd werd. Werd ook van Ononisrepens L. ingezameld, welke niet wezenlijk schijnt te verschillen. Hij heeft de dikte eener penneschacht tot die eens vingers , is 2 tot 3 voet lang, veelhoofdig, cylindervormig (die van O. repens penvormig), getakt, grijsbruin, oneffen, inwendig wit, door jodium zwartblaauw wor¬ dend, digt, houtachtig, hoogst taai, reukloos. Smaak onaangenaam , zoet¬ achtig , wrang, zoutig, prikkelend. Bevat volgens reinsch : PAP1MQNACEAE 6: 25 Ononine Ononide Gom - Eiwit. Water. 0,7 1,2 4,2 1,0 12,0 Aetherische olie Biltere stof. Zetmeel . .. Was (?)... Plantenvezel spoor 0,8 , 12,4 0,2 , 44,2 Vette olie mctaesculinc. 0,9 In aetber oplosbare hars 0,8 In alkohol oplosbare hars 1,3 Stikstofhoudende zelfst. 17,8 Plantenzure zouten. . 2,0 Niettegenstaande dat hier twee stoffen onder eigenaardige namen vermeld worden, schijnt het specifiek werkzaam bestanddeel nog niet gevon¬ den te zijn. Het ononine vormt smakelooze, sublimeerbare naalden , en het ononide eene bitter-zoet smakende zelfstandigheid , wier oplossing door zwavelzuur wordt neergeslagen , zoodat men vermoeden kan, dat het een mengsel is van het in liet volgend plantengeslacht voorkomend glycyr- rhizine en het eigenlijk bitter smakend bestanddeel. — De wortel gaf 5,65 procent ascli , zamengesteld uit 0,69 koolzure potasch , zwavelzure potasch, chlorpotassium en gips, 3,30 kool en zand, 0,68 aluinaarde, ijzer- en mangaanoxyde , 0,48 koolzure bifieraarde en 0,50 koolzure kalkaarde. Verwisselingen: de wortels van Ononis hircina en Xanthium S t r u m a r i u m. Ia. Glycyrrhiza. Zoetwortel of Zoethoutboom. XVII. 6. 1. Glycyrrhiza glabra l. Liquiritia officinalis monch. In Zuid- Europa. In Zuid-Duitschland , voornamelijk bij Bamberg, gekultiveerd. _ D. V. II. 683. M Q. 70. P. II. 794. — 2. Glycyrrhiza echinata l. Aan de oevers der Wolga in Zuid-Rusland, | Ook in Italië , Hongarije , Kroatië , Dalmatië, enz. — d. V. II. 683. Mq 70 P. II. 794. — Beiden leveren a. Zoethout. Radix Liquiritiae. De wortelstok; hij dringt diep inde aarde door, is eenige voeten lang, ■ cylindervormig, getakt , houtachtig, wordt bij hetdroogen eenigzins overlangs gesleufd en rimpelig. De opperhuid bruinachtig-grijs, dun. De scborszclfslan- digheid geel , betrekkelijk dun. De kern dik , eenigzins donkerder geel met brumachtige peripherie ; bij dunne stukken hangt zij vast met de schors ■ zamen , doch bij dikke stukken, voornamelijk van Glycyrrhiza echi- nata, beeft zij er zich gedeeltelijk van losgemaakt. Op de dwarse door- J snede ziet men alle houtbundcls siervormig van het middelpunt | naar de epidermis gerigt. Beuk zwak zoelachtig. Smaak aanhoudend en |eigenaardig prikkelend-zoet. Jodium kleurt den wortel zwartblaauw. Met 40 62G PAPILIONACEAE. water verkrijgt men eene vuilgele infusie , die door ijzerchloridc vuil groen- achtig- grijs en door zwavelzuur zeer sterk wordt neêrgeploft. De neerslag door zwavelzuur is eene moeijelijk oplosbare verbinding hiervan met gly- cirrhizine. Men onderscheidt: 1. Duitsch Zoethout. Radix Liquiritiae Germanicae; de wor¬ telstok der in Zuid-Duilschland gekweekte Glycyrrhiza glabra. Is dunner en inwendig eenigzins losser en bleeker dan 2. Spaansck Zoethout , Radix Liquiritiae Hispanicae, hetwelk uit Spanje, Italië, Sicilië en Zuid-Frankrijk , dus uitbet vaderland der G 1 y- cyrrhiza glabra, tot ons komt, en boven het Duitsche te verkiezen is. Het is 1 vinger tot 1 duim dik, digt, hard, zwaar, bijna hoornachtig. Beiden zinken in water. Bevat volgens eene analyse van hobsquet : Glycyrrhizine, Zetmeel. Was. Houtvezel. Asparagine. Oplosbaar eiwit. Appelzuur. Phosphorzuur. Krabbende weekhars. Bruine stikstofhoudende zelfstandigh. Phosphorzure bitteraarde. Phosphor- en zwavelzure kalkaarde. 3. Russisch Zoethout , Radix Liquiritiae Russicae; is afkomstig van Glycyrrhiza echinata. Komt meestal geschild voor (Rad i x Li¬ quiritiae mundata) in stukken van Va tot 1 voet lengte en Va tot lVs duim dikte. Zij zijn bleekgeel, meestal gebogen, poreus en vezelig, inwendig dikwijls hol en zwartachtig, drijven op het water en smaken min¬ der zoet. Volgens trommsdorff bevatten zij : Glycyrrhizine. Zoete stof. Zetmeel. Suiker. Eiwit. Vezel. Bitter, krabbend extract. Smakelooze weekhars. Smakelooze harde hars. Looistofaardige zelfstandigheid. Een plantenzuur. Plantenzure potasch. Plantenzure kalkaarde. Phosphorzure kalkaaiue. b. Zoethoutsap of D?'op. Succus Liquiritiae. Het bijna droog extract , dat uit den versehen wortel door uitkoking met water en uitdamping verkregen en in pijpen uitgerold wordt. Men bereidt het inzonderheid daar, waar de beide moederplanten in ’t wild groeijen, voornamelijk in Spanje en Italië. — Uit droog zoethout verkreeg redtel 30 on Zeller 33 a 34 proc. extract, Voor het overige verwijs ik naar de handboeken der pharmacie. PAPILIONACEAE. 627 i. As tra gal as. Traganth ■ XVU. 6. 1. Astragalus exscapus l. In Thüringen , Oostenrijk, Hongarije , Italië; Zwitserland. — d. V. II. 684. Mq. 70. — Levert den Tragakantivortel. Radix Astragali exscapi. De wortel. Hij is veelhoofdig, rolrondachtig-penvormig , van boven 1 vinger dik , rond , eenvoudig of eenigzins getakt , 1 tot 2 voet lang , droog, poreus, zeer vezelig en taai, uitwendig vuil lichtbruin , eenigzins overlangs gerimpeld , onregelmatig en op enkele plaatsen met kleinere wratten bezet, bij bet droogen somtijds eenigzins gedraaid. Op de dwarse doorsnede ziet men alle houthandels stervormig van bet middelpunt naar de dunne opperhuid gerigt. Deze omgeeft eene grijswitte schorszelfstandig- heid en eene dikke, gedachtige kern , wier peripherie onderscheidene fijne ringen vertoont. Reukloos. Smaak zoetachtig en prikkelend-bittcr. Bevat volgens fleurot: Eigenaardige zwak bittere stof. ! Zetmeel. Aromatische hars. Gistbare suiker. 1 Vette olie. Minerale zouten. 2. Astragalus verus olivier. In Klein- Azië en Noord-Persië. — n. V. 11-685. Mq. 69. P. 11.797. — Levert waarschijnlijk den Bladerige Tragakant. Tragacantha in tahulis. Het sap , dat uit de gekwetste schors gevloeid en verdroogd is. — Dunne , platte, regte of gekromde stukken van ongelijke lengte en breedte met halfronde, concentrisch boogvormige verhevenheden; wit of geelachtig, hoornaardig-buigzaam en breekbaar , hard , mocijelijk te pulveriseren , door¬ schijnend, reukloos en laf-slijmerig van smaaL. Zij zijn in alkohol onop¬ losbaar, zwellen in water bijzonder sterk op , vormen hiermede eene vrij za- menhangende , doch niet kleverige , trillende, klcurlooze en doorschijnende gelei, doch zijn er niet geheel in oplosbaar. 3. Astragalus gummifcr labiel. In Kjurdistan. — n. V. II. 686. Mq. 69. P. II. 798. — 4. Astragalus stroliliferus liwdl. In Kjurdistan. — P. ïï. 798. — Deze beide struikgewassen leveren den zoogenaamden Morea- Tragakant , Tragacantha vermicularis, welke vroeger van Astragalus creticus werd afgeleid. Deze tragakant- / Ml MOSE AE. 628 soort komt in verschillende vormen en onderscheiden' gekleurd voor. lindley was door brant te Erzerum , die hem deze soorten met hare moederplanten overzond , in staat gesteld om aantctoonen , dat de witte soorten van de botanisch reeds bekende Astragalus gummifer ge¬ wonnen wmrden, doch de gekleurde, slechtere soorten van de het eerst door hem beschrevene Astragalus st robiliferus. — Men onder¬ scheidt namelijk hiervan : a. Tragacantha eiecta. — Draadvormige, wormsgewijs gedraaide, witte, halfdoorschijnende stukken van hoogstens 1 duim lengte. ß. Tragacantha communis. Dikkere, meer verbrokkelde , over ’t algemeen onregelmatige stukken , welke geel- of lichtbruinachtig en weinig doorschijnend zijn. ^.Tragacantha in sortis- Zeer onregelmatige, bruinachtige stukken, vermengd met eenige witte. Al deze tragakant-soorten en wijzigingen zijn mengsels van bassorine en arahine in verschillende evenredigheden. Zij zijn allen zeer gekarakteriseerd door kleine hoeveelheden zctmeelkorr eitjes , welke men door middel van een mikroskoop in den met water opgezwollen’ tragakant, naast langwerpige bassorinebolletjes , in den vorm van kleine kogeltjes ziet , welke door jodium blaauw worden , en wier hoeveelheid naar gelang der tragakant-soorten verschilt. — - De witte tragakant bevat volgens GÜERIN-VARRY : . BÜCHOLZ: Dassorine .... 53,3 43,0 Arabine . 33,1 57,0 Water . 11,0 — Asch . 2,5 — 150. M 1 M O S E A E. Mimoseën. Bestanddeelen: arabine; bassorine ; katcchulooizuur; katechuzuur st. Acacia. Acacie. XV ï. 10. 1. Acacia tortilis hayne. 3. Acacia Ehrenbergiana hayne. 5. Acacia Uucoplüaea willd. 7. Acacia Vereelt geile, ct perrot. 0. Acacia Adansonii guill. cl perrot. 2. Acacia nilotica delile. 4. Acacia Seyal delile. 6. Acacia arabica willd. 8. Acacia Senegal willd. 10. Acacia gummifera willd. MIMOSE AË. (>-2, 9 11. Acacia vcra willd. — ln Arabië, Aegypte , Guinea en Senegam- bië. — Verg. D. V. 11.697—700. Mo. 80 en 8!. P. II. 806—808. — Deze boomen leveren onderscheidene soorten van Gom , Gummi , welke het verdroogd sap is, dat uit hunne schors uitvloeit. De respec¬ tieve moederplanten der volgende gomsoorten zijn nog niet met volle zekerheid bepaald. 1. Arabische Gom. Gummi Arabicum s. Mimosae. Is waarschijn¬ lijk van de onder 1, 2, 3, 4, 6 en 11 genoemde Acaciën afkomstig. Länderer geeft op, dat deze zoogenaamde Arabische gom door bijzondere personen , welke de Aegyptische regering daarvoor bezoldigt, wordt in¬ gezameld, door karavanen naar Kairo vervoerd, en hier in de magazijnen der regering bewaard, totdat van tijd tot tijd groole ladingen daarvan naar Alexandrië gezonden en hier in grootere of kleinere partijen bij op¬ bod verkocht worden. Volgens denzelfden berigtgever heeft de pacha van Aegypte ook voor dit artikel eene monopolie. De jaariijksche opbrengst zou van 10,000 tot 20,000 centenaars, a 78 pond , afwisselen. Onregelmatige stukken ter grootte van linzen tot die van walnoten ; uitwendig oneffen , doorschijnend, glanzend, broos, bijna wit, bleekgeel, wijngeel, bruinachtig-geel en bruinachtig, reukloos, laf en kleverig van smaak. Soort. gew. — 1,316 tot 1,482. Gekenmerkt door vele, in¬ zonderheid in de oppervlakte voorkomende barsten en daardoor gemak¬ kelijk breek- en pulverlseerbaar. Zij valt in de warmte uiteen , trekt geen vocht uit de lucht aan , is op de breuk eenigzins oneffen , kleinschclpig , glasglinsterend en ten gevolge der barsten regenboogkleurig. Is onoplosbaar in alkohol , aether en oliën- In koud en heet water wel is waar langzaam, doch gemakkelijk en, met uitzondering van toevallige vreemde bijmengselen , volkomen oplosbaar. De oplossing in koud water is geheel helder , die in heet water eenigzins troebel. De oplossing (welke zoo geconcentreerd kan verkregen worden, dat zij ter naauwernood vloeit) reageert zwak zuur, is zeer kleverig, wordt door salpeterzuur kwikzilver- oxydule vlokkig neergeslagen , door salpeterzuur kwikzilveroxyde wit ge¬ precipiteerd , waarbij zich het neèrptofsel vast aan den bodem hecht , door loodazijn sterk wit neergeslagen, door kiczclzure potasch wit ge¬ precipiteerd , door ijzeroxydezouten oranjegeel of bruinachtig gëcoaguleerd en door borax, zwaaraarde , kalk, bitteraarde, ammonia en potasch tot een geleiachtig coagulum verdikt. Bestaat schier geheel uit arabine. 630 MI MOSE AE. Van de Arabische gom vindt men in den handel verscheidene , naar gelang der kleur en zuiverheid bepaalde en gesorteerde soorten : a. Gummi Arabicum electum s. album noemt men de witte of bijna witte, rondachtige, zeer barstige stukken. Wordt volgens pallme van ecne Acacia in Kordofan , welke nog geenen bepaalden naam draagt, gewonnen. Deze gomsoort is dus ten onregte naar een land genoemd , waarin hij oorspronkelijk niet gevonden wordt. ß. Gummi Arabicum commune bestaat uit de onderscheidene, gekleurde en volgens de kleuren in eenige groepen gesorteerde , minder barstige, meer hoekige stukken. Schijnt volgens pallme voornamelijk van Acacia nilotica aftestammen. 2. Senegal-Gom. Gummi Senegal. Is waarschijnlijk van de onder 7, 8 en 9 genoemde Acaciën afkomstig. Grootere, rondachtige stukken; bijna wit, (G. Senegal album) of wijngeel (G. Senegal rubens), niet zeer barstig, uitwendig ruw en eenigzins glanzend, doorschijnend, op de breuk grofschelpig en glas- glinsterend , niet regenboogkleurig. Zij hebben inwendig meestal eene holte, wier wanden gewoonlijk glasglinsterend , doch ook troebel kunnen zijn. Zij zijn eenigzins hygroskopisch, worden in de warmte week , lossen langzamer in water op, terwijl de waterige oplossing slijmeriger is, dan die van Arabische gom; zij wordt voorts door salpeterzuur kwikzilver- oxydule weinig veranderd, door salpeterzuur kwikzilveroxyde slechts zwak getroebeld , door kiezelzure potasch vlokkig gctroebcld en door ijzeroxyde- zouten en borax dikker. Overigens niet van de xlrabische gom onder¬ scheiden. non v au lx beschrijft eene valsche Senegal-gom, die onderden naam van Gomme de Calcutta verkocht werd , als tranen of ovale stukken met eene bruine, rimpelige en met aarde bedekte oppervlakte. Zij was op de breuk roodbruin en verspreidde bij bevochtiging met w'ater eenen zeer onaan- genamen , narkotischen reuk. 3. Gedda-Gom. Gummi Gedda s. Giddah. Waarschijnlijk afkomstig van Acacia gummifera. Onregelmatige, wijngele, roodachtige stukken, welke zeer op Senegal- gom gelijken, op enkele plaatsen met eene troebele huid bedekt zijn, moeijelijk en niet geheel in water oplosbaar zijn, in de lucht water aan¬ trekken en taai worden. Is moeijelijk te pulveriseren. 4. Barbarysche Gom. Gummi Berber ic urn. Zou eveneens van Aca¬ cia gummifera afslamnien. Ivoml met de Gedda-gom zeer overeen. m MOSKA E. ()3i Onregelmatige, vrij onzuivere, niet geheel doorschijnende, dof groen¬ achtige stukken, welke dikwijls met een grijs stof bedekt zijn , doch nadat dit er is afgcvcegd , glasachtig glinsteren en in water niet geheel oplos¬ baar zijn. 5. Bassora- of Kutira-Gom. Gummi Basso ra s. Toridonnense s. Kutera. De met deze namen bestempelde stoffen schijnen niet wezenlijk onderscheiden te zijn, daar zij bijna geheel en al uit bassorine schijnen te bestaan en ook uitwendig zeer met elkander overeenkomen • Zij schijnen van de op Koromandel voorkomende Acacia leuco- phlaea aftestammen. Onregelmatige, witachtige, honiggele en bruinachtig-gele stukken; eenigzins barstig, oneffen, hoekig, gedeeltelijk even als tragakant worm¬ vormig , doorzigtig en doorschijnend, glanzend, hard, op de breuk schelpachtig en eenigzins dof. Reukloos en laf-slijmerig , niet kleverig van smaak. Zij zijn in alkohol en water onoplosbaar, zwellen echter in water tot een glibberig en geleiachtig slijm op en verdeelen zich daarin zoo¬ danig, dat de gom met het water schijnbaar eene oplossing vormt, welke bij groolere verdunning door een filtrum gaat , waarbij iedere droppel eenen draad vormt. Uit eene dikke gelei echter zuigt vloeipapier bijna alleen het water in. Het door water gevormd slijm wordt door salpeter¬ zuur kwikzilveroxydule niet veranderd , door salpeterzuur kwikzilveroxyde en loodazijn wit en vlokkig gepraecipiteerd , door kiezelzure potasch slechts zwak of in ’t geheel niet veranderd en door borax niet ge- coaguleerd. 12. Acacia Caiechu willd. Mimosa Catechu l. In Oost-indié, voor¬ namelijk in Bengalen en op Koromandel. — d. V. 11.701. Mq. 82. P. II. 814. — Levert de j Bombay -Katechu. Catechu de Bombay. liet extract, dat uit het kernhout door uitkoken, colcren en uitdampen, hetgeen eerst boven vuur en ten laatste in de zon geschiedt, in droogen toestand verkregen wordt. Waarschijnlijk gebruikt men hiertoe ook het hout van Acacia ca- technoides roxb. , A. Sun dra de cand. , A. arabica willd., A.po- lyacantha willd., A. leucophlaea willd., enz. waardoor de on¬ gelijksoortigheid der katechu van den handel verklaarbaar wordt. Onregelmatige koeken van verschillende grootte : vierkant of van onderen plat en van boven gewelfd , meestal in bladen gewikkeld , uit- en ki- 632 Mi MOSE AE. wendig eenparig-leverkleurig tot zwartbruin. Zij zijn uitwendig oneffen en dof, ligt breekbaar, op de breuk min of meer wasglanzend , bezitten cenen zeer zwakken reuk, zwemende naar dien van een verbrand extract, en smaken zeer zamentrckkend , bitter en ten laatste- zoetacbtig. Alkohol lost ben, op eenigc vreemde bijmengselen na, geheel op, water slechts grootendeels met eenc fraai bruinroode kleur. De oplossing in water reageert zwak zuur, wordt door meer water niet troebel gemaakt , door ïjzerchloride zwartgroen neergeslagen , alsook door dierlijke lijmen zwa¬ velzuur zeer sterk gepraccipitcerd. Verwisselingen: katechu van Colombo; katechu van Bengalen en gambir. Be katechu van Colombo is , volgens hetgeen rumphius reeds opgaf en gelijk voor eenigen tijd heine, lindley en perkira beweerden, een uit de vruchten van Areca Guvaca (zie bï. 129) bereid extract , hoewel de mogelijkheid, dat hiervan eene katechusoort zoude afstammen, door endlicher , NEES , enz. wegens een te gering looizuurgehalte betwijfeld is. Zij komt van de westelijke kust van het eiland Ceylon, uit de nabij¬ heid der stad Colombo. Platronde koeken van 2—5 duim breedte en 1/2 tot 1 duim dikte , die aan de randen afgerond en met zand, steentjes en peulvruchten bestrooid zijn. De inwendige massa gelijkvormig, donkerbruin. Be katechu van Bengalen zou volgens virey uit de groene schillen der noten en volgens hayne en martius uit de noten zelve van Areca Gu¬ vaca bereid worden, gelijk dan ook volgens heine en pereira twee katechusoort en uit deze vruchten gewonnen worden. Onregelmatige massa’s; oneffen, dof, niet zeer zwaar, vast, nietbarstig, doch gemakkelijk pulvcriseerbaar , gekenmerkt door cle talrijke, afwis¬ selende , dunne grijsachtig- gele en eenigzins dikkere bruine lagen , welke zich op de breuk vertoonen. Be grijsachlig-gele lagen zijn op de breuk dof, de bruine wasglanzend. Be gambir, gambier of gambeer , Gutta Gambir, is het extract, hetgeen voornamelijk op Singapore uit de bladen van üncaria Gam¬ bir en misschien ook uit die van U. acida (zie bl. 349) bereid wordt. Teeriingvormige stukken van 7* tot 1 Vs duim dikte. Zij zijn dof, drij¬ ven aanvankelijk op water, laten zich gemakkelijk fijnwrijven , ver¬ toonen eene doffe en aardachtige breuk en zijn inwendig licht- of don- kerroestkleurig en grijsgeel. Hel buitenste gedeelte is donkerder, digter, meestal bruin en op de breuk wasglanzend. Reuk en smaak even als die der MI MOSE AE- 633 Bombay-katechu. In koud water is zij weinig , i ti kokend water bijna ge¬ heel oplosbaar , tot eene eenigzins slijmerige vloeistof’. De wezenlijke bestanddeelen , welke in verschillende evenredigheden deze katechiisoorlen zamenstellen , zijn : a. Katechulooizuur = C18 H16 Os, het ligt oplosbaar gedeelte. Volgens DAVY bevat hiervan de kalechu van Bombay 54,5 , die van Bengalen 48,51 en volgens nees de gambir 36 lot 40 procent. ß. Katechuzuur (tanningenzuur, katechine) “C15Hl0O5. Hieruit bestaat hoofdzakelijk het in koud water onoplosbaar gedeelte der katechusoorten. De kalechu van Bengalen bevat meer hiervan dan die van Bombay. y. Eene bruine , poedervormige zelfstandigheid , door ontleding des looizuurs ontstaan , niet zeer ongelijk aan kinarood. Daarenboven hebben davy, nees en anderen er ook gom , kalk, klei¬ aarde en zand in gevonden. 13. Acacia Jurema martius- In Brazilië. — Mq. 82. — Levert den Zamentrekkende Braziliaansche bast. Cortex adstringeus Brasiliensis. Door Schimmelbüsch in 1822 naar Europa gebragt en toen door mer- rem als geneesmiddel beproefd en aanbevolen. Gootvormige of opgerolde en platte, meestal regte stukken van 4 duim tot 2 voet lengte , 1 tot 21/2 duim breedte en 1 tot 4 lijn dikte- De seborsbast betrekkelijk dik, zeer oneffen en bultig, met dwarse barsten en diepe overlangsche sleuven , roodbruin , broos , ligtelijk van het splint afspringend en daardoor op vele stukken hier en daar niet voorhanden > op enkele plaatsen met witte en witgrijze korstmossen en somtijds ook met overblijfselen van het thallus eener scharlakenroode Lecidea bezet. Het splint op de bovenvlakte kastanjebruin en van zwakke overlangsche afdruksels van den schorsbast voorzien, uit fijne, vrij taaije , vviiachlige vezels zamengesteld , waartusschen zich eene roodbruine zelfstandigheid bevindt , waardoor het bij eene oppervlakkige beschouwing donkerkaneel- bruin schijnt, digt , vast, hard en op de ondervlakle min of meer ve¬ zelig , somtijds ook van aanhangendc houtsplintcrs voorzien. Reukloos. Smaak zamentrekkend, zwak bitter. Geeft met koud water eene bruinroode infusie ; deze w'ordt door ijzerchloride zwartgroen gekleurd , door dier¬ lijke lijm vlokkig bruingeel gepraecipitecrd en geheel ontkleurd , door tinchlorure in roodc vlokken neêrgeslagen , en door een aftreksel van galnoten niet veranderd. Bevat volgens trommsdorff: DRYADE AE. (i34 Looistof, welke ijzer zwartgrijs neêrploft .. Extracticfstof , die ijzer groen kleurt en dierlijke lijm niet praecipi- tecrt. Geelbruine gom. Houtdeelen .. Vocht ......... 28,0 4,0 3,0 60,0 5,0 f erwisselingen : Cortex di Rarbatimao (?) . Cortex Juremae. Cortex Imbiribi. Cortex Angica. China nova. China nova Lrasiliensis. China California. China Fcrnambuco , enz. 14. Acacia Bambolah roxbqurgh, — Levert de Indische Galnoot of Bablah . Siliqua Bablach s. Bablah. 