VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
_ vernield, en ook vervormd heeft, Europa en hare ge- 'hergten, zeeën, landen, rivieren, meren , eilanden, fchiereilanden , engten, flraten enz., zelfs duizenden wan fieden, plaatfen en dorpen, blevan of geheel of na- genoeg dezelfde, die zij vóór vijftig of meer jaren ge- weest zijn; althans ten aanzien der betrekkelijke lig- ging, middelen van beflaan, luchtgefteltenis, voort brengfelen van den grond, en wat dies meer zij. Zels terwijl bij den jongften Vrede, over het geheel , de Rý- ken enStaten van Europa binnen de vorige aloude grenzen omfchreven zijn , vindt gij dezelfde nagezoeg op de wereldkaart weder; en is de landverdeeling, die on- ze Schrijver geeft van Portugal, Spanje en Ierland, niet verfchillende van die wij in onzen H UBNEu aal treffen. Ook valt de verandering ten aanzien van het Vaderland in XVII Provinciën , dan toch in het Zwidere en Noorder -deel onderfcheiden , niet’ moeijelijk op te merken voor die ervaren is in de oude Aardrijkskunde van onzen grond, en de vergelijking met de nieuwere afdeeling bij van KAMPEN inziet, Alleen bevroeden wij niet, waarom VAN WIJK, met opzigt tot Groot- brittanje, dat, evenzeer als Portugal en Spanje, in zijnen ouden ftand bleef, afgeweken zij van de vroege- re verdeeling, die Engeland in VIIL voormalige Rijka enderfcheidde, en onder elk van dezen de 40 Grad- fchappen, of Shires, plaatíte, door van wijk in de reeks vermeld. Het valt toch, onzes inziens, gemak- kelijker voor den Aardrijkskundigen, zich een Land voor te ftellen onder grootere afdeelingen, die hij zich herinnert „dan zoo hij de fnippers van een aantal Graal- fchappen in zijne verbeelding moet zamenvoegen naat derzelver betrekkelijke ligging. Ja, het tusfchendent- beeld der Aoofdnamen (fchoon niet meer wezenlijk de ftaande in de ftaatkundige inrigting) achten wij voor cene8 leerling dienftig, om de kleenere onderdeelen te helpen rangfehikken in zijn geheugen. Wij voor ons gelooven dus mede, dat VAN wijk te onregte zijnen Hoogdeit- fchen voorganger gevolgd is, met Frankrijk in ak Z NIEUWR HANDLEIDING TOT DE AARDRIJKSKUNDE. 531 “zelfs 86 Departementen (*) te verdeelen , en de namen der twaalf voormalige Landvoogdijen, Isle de France, het Orkannéfche enz., geheel te verzwijgen. halen enz. der laatstverloopene en vroegere eeuwen , van Dauphiné en Provence, van Bretagne, Languedoc en de overige nu vervallen Landvoogdijen leest, wier lig- ging hij op verre na niet ramen kan? Ja, indien nog _de Bourgogne en Champagne (door onzen Schrijver ge- dacht op bl. 65) in waarde zin, zoo hier als elders, bij de tafelvreugd der aanzienlijken į wie, vragen wij, zal, met behulp alleen van CANNABICH’s Lehrbuch, zoo als het daar ligt, in ftaat zijn, het Land dier Wij- nen (in. Frankrijk) uit te vinden? Kortom, is het uit- gemaakt, dat ftaatkunde, en wisfelvalligheid der on: dera (*) Bij de eerte verdeeling, evenwel, van Frankrijk, vole gens befluit der Conventie in 1790, onder den Koning, waar- volgens, en te Parijs, en door COVENS EN ZONEN te Ame fterdam, de Landkaarten zijn uitzegeven, telde men piet meer dan 83 Departementen; alzoo het Departement van Rhone en Loire toenmaals onverdeeld was, Vauclufe onder het Departe- ment der Beneden-dlpen betrokken werd, tot zoo lange men Avignon, het vroeger eigendom van den Paus, inlijfde. Boe vendien fchuilde ergens voorzeker een derde verfchil, hete welk wij ons op dit oogenblik niet herinneren, Voorts we- ten wij de eigenlijke reden niet, waarom VAN wijk, of CANNABICH, eene andere rangfchikking volge, dan die op boven gedachte Keart van covens te vinden is; maar wel, dat dit onderfcheid van nommers de vergelijking hoogst be- zwaarlijk, en het gebruik dier Landkaart bijkans onmogelijk makt bij de volgreeks van onzen Schrijver, Mmg 532 o. Je VAN WIJK) RZ. dermaanfche zaken, Rijken en Landen nu dus, dan wederom anders verdeelt en fplitst, of zamenvoegt tot een maatfchappelijk geheel, men heeft evenzeer in ` het Gemeenebest der Letteren daartegen te zorgen, „, dat niet de Gefchiedenis duister worde door het ver- „, minken van een harer oogen, de Aardrijkskunde, s, gefchikt om haar het tooneel der .gebeurtenisfen te „ doen kennen.” Hoezeer wij dus verlangd haiden, dat vAN WIJK, Omtrent Engeland, maar vooral ten aanzien van Frankrijk, de Graaffchappen, of Sé- res, en Departementen, onder het rubriek der oodere namen gerangfchikt had, vermeenen wij tevens, dat hij, eenigzins althans, dit verzuim in {taat is te vern goeden, door bĳ de uitgave van een volgen Ded „ tene tafel van vergelijking te voegen van de nieuwe met de oudere landverdeeling >” ter inlasfching t melijk in dit eerfte Deel. Voorzeker, zoo wij ten doel hadden, met onzen Schrijver, het veld door te loopen, dat hij alreede heeft afgelegd, wij zouden hier en ginds van hen verfchile len „en òvervloed van ftoffe vinden tot twijfelingen om- trent de zekerheid veler opgaven, die naauwelijks te beflisfen valt, en waaromtrent bij den eenen dit, bi eenen ander’ dat gezag altoos het meeste geldt. Mar, behalve onzen afkeer van noodeloos redetwisten, & nog meer van vitterije, verbiedt ons beftek, uitvoer ger te zijn; en zullen wij liever hieronder (*) enige . wei- (*) 1°. Op bl. 123 zouden wij, in de algemeene fchets van ons Vaderland, eene kleene verbetering vooraan, door m fede van: Men vindt er ook moerasfige en rijke veengreme den, te lezen: Men vindt er ook moerasfige en rijke KUL of VEENgronden. 2%. Op bl. 186 wordt in eene noot aangeduid, als likt de Heer VAN KAMPEN (op bl. 344 van zijn werk) de be naming van vele onzer kleine riviertjes 4 van eas (water) af. Dit, evenwel, bevonden wij, de plaats opflaande, "€ ten volle nauwkeurig te zijn. Want ons fchijnt hij alten t willen aanwijzen, dat die beekjes den naam van Aa (ch oat NIEUWE HANDLEIDING TOT DE AARDRIJKSKUNDE. 533 weinige aanmerkingen mededeelen, van wier gegrondheid wij meenen overtuigd te zijn, en die, ofíçhoon van kleen be- lang, naar den hoogen tongval, eas) droegen, omdat men ovdtijds een of het water aldaar dus noemde. Het is toch uitgemaakt s dat die eerfte behoefte der menfchen door hen veeltijds met de meest eenvoudige, en hier of ginds door onderfcheiden hoofdklanken werd betiteld. Zoo noemde men dan in Over- ijsfel en Groningen een ftroomend water Aa, in'Vriesland Le of Ze, in Holland ZJe ; en het Eau der Franfchen is het vaag ‘der Grieken. Hun èw, en der Latijnen p/uo, waarvan pluvis y of da pluie, voldingt almede onze ftelling. Ook leestmen bij KILIAAN: „ Nomina fluviorum Germanicorum pleraque in n» Aha definunt,” Reden genoeg, waarom ook dit plaats had ‚ aan de oostelijke grenzen van ons Vaderland. 3°. Op bl. 187 geeft van wijg den Sf, Maarten- toren te Groningen op, „ als wordende voor de hoogfte gehouden » in de Noordelijke Provinciën5” en begroot hij dien op 333 voeten hoogte. Daarna, op bl. 2237, fchat hij den Dom- foren te Utrecht op 380 voeten, Dus wederfpreekt hij zelf gedachten waan der menigte; eu kent hij aan den Dom de eere toe van:zich hooger in de lucht te verheffen, dan het anders fraaifer gefticht te Groningen, 4°. Op bl, 254 vermoeden wij eene drukfout; want het is welbekend , dat, federt de laacfte jaren, niet twee, maar ééne Doopsgezinde kerk te Amfterdam aanwezig is. 5%, Eindelijk, wat vaN wijK, op bl. 193, wegens de voormalige Hoogefchool van Franeker, en tot derzelver ver- eering, gezegd heeft, geviel ons eenigzins minder, dan het- gene VAN KAMPEN heeft, op bl, 334. . Althans. de herinne- ring , dat zij in 1585 gefticht werd door WILLEM LODE- WIJK VAN NASSAU, Stamvader van Neêrlands Koning, kan, onzes inziens, kwalijk genoeg herhaald worden in dezen tijd, en na de vernietiging van de Schole te Harderwijk, eveneens als die te Franeker, eerst door de Franfchen ge- floopt, daarna ook in 1815 in een Atheneum veranderd. „Immers trekt niet de Vorst zich, met nadruk, en tot een ‚ volkomener herftel, het lot dier Vriefche Kweek{chole aan, en vreezen wij, zal ook deze vaderlandfche ftichting , de éénie ‚ die de kunstliefde der doorluchtige Stamouders uit den Huize Nasfau bij uitnemendheid voldingt, weldra vervallen e R M m 5 zijn. ~ 524 Je VAN WIJK, RZ. lang, ter proeve dienen mogen van onze zucht, om den Schrijver opmerkzaam te maken op eenige onnaauwkeurighe- den, in zijn werk overgebleven, Overigens, hoezeer voor de lektuur eigenaardig een boek over de Aardrijkskunde eenigzins dor en droog zij, en meer gefchikt is, om nagezien, dan wel gelezen te worden van het begin tot het einde, mangelt het hier evenwel aan nut. tig onderhoud niet; en, terwijl bondigheid en klaarheid vaa ftijl geene geringe verdienfle ziju, waarop wij in dusdanigen arbeid meer belang ftellen dan op keurige zuiverheid vaa taal, mogen wij ook dezen lof aan de Handleiding vaa vaa wijk met volle regt toekennen. Eindelijk, wij waren hee bij. onszelven niet gebee} eers, hoe wij omtrent de volledigheid oordeelen moesten van dezen arbeid, waarbij de zedigheid van deszelfs titel ons inver. |? warring bragc, Immers, als Handleiding tot de Aas drijks- kunde befchouwd, is ons een beftek van drfe Deelen, en de bewerking van her eerffe, ruim genoeg uitvoerig: maar, san dea zijn. Want, hoe zeer de geestdrift der Vriezen de Schole op eigen’ gewestelijken bodem begunftige, en blijkbaar de in- ftandhouding derzelve wenfchen moge, mar de tegenwoordi- ge wetten, dit is bij ons.uitgemaakt, kan geen Atheneurs ‘duurzaam beftaan in eene kleine ffad; en het verval van det te Harderwijk levert daarvan alrecde een voorbeeld. Boites de gelegenheid, derhalve, om te Franeker de letteroefenis gen, als van ouds, te kunnen woleindigen, duchten wij, d weldra het noodlottige woord van den beroemden s craa- DER kan vervuld worden, welk hij, teu aanhọooren ma Prinfe wiLLEM V, in zijne keurige Rede, op den 8 Mem 3765 gehouden, uitfprak: „ Dicat et adfpectans: GULIELMO prefide recon » Ista Domus, nulli cedere digna, ruig.” Trouwens, men leze ’s mans uitmuntend Gedicht, hetwelk ‘het pleit voor de Hoogefchool, wier fierasd hij was, onz& inziens, ook bij het berftelde Nederland, en bij onzen Ko ning, niet ongevoelig voor deze voorvaderlijke flichting, voldongen heefte ‘ NIEUWE HANDLEIDING TOT DE AARDRIJKSKUNDE. 535 den anderen kant, en hoe volledig ook de befchrijving der Nederlanden zij, nogtans ondervonden wij, dat daaraan zelfs de vermelding ontbreke van min vermaarde dorpen, wier nae men in de uitgave van HUBNER door BACHIENE (1758) te vinden zijn. Doch, hoe het hiermede zij, hartelijk ver- langen wij naar de voortzetting van dit onmisbaar werk, en vleijen ons, dat dezelve: niet zal behoeven achter te blijven wegens eenig gebrek van aanmoediginge van den kant onzer Landgenooten, Wat de Kaarten betreft, die de Schrijver ons op den titel toezegt, en waarvan die der Nederlanden nls eene proeve bij die Deel gevoegd werd, wij gelooven juist niet, dat daaraan behoefte was; en, wanneer wij de reeds genoemde Landkaart vergelijken met die achter het werk van VAN KAMPEN ges voegd is, dan vreezen wij, dat deze bij vaN wijk voor de andere in netheid van bewerking moet onderdoen, en ver- langen dus voor de overigen eenigzins een fchooner druk. P Paur's Brieven, in 1815, van de Velden van Waterloo en Quatre- Bras tot Parijs, gefchreven aan zijne Vrienden, Uit het Engelsch vertaald, door N. MESSCHAERT. Te Dordrecht, bij A. Blusfé en Zoon. 1817. In gr. 8va. Willen 440 BĲ f 3-19-: Een zeer onderhoudend, welgefchreven werk! wel niet vrij van zekere uitvoerigheid; wel geheel doortrokken inet den Britfchen (meer Schotfchen, nogtans, dan Engelfchen} geests maar die geest is toch meestal zoo goedaardig, zoo luimig, dat wij in zijn gezelfchap genoegelijke uren hebben g:efleten. WALTER scorr is de Schrijver, bekend vooral door zijne gedichten in den oud-Schoëfchen geest, vooral the La dy of the Lake; een Dichter, dien fommigen, met Lord Bye RON en CAMPBELL, thans voor een’ der drie 13rit/che Puikdichters houden, hoewel anderen hem verre bent:den de beide anderen ftellen, en althans van zijn dichttuk op den flag van Waterloo zeggen: dat zijn roem op het flagve Id van Waterloo is begraven. Het is hem dan beter in pro za ge- lukt, dien reuzenftrijd te befchrijven: want inderdaa !, wij. plaatfen zijn verlag van dengelven en de voorafgaan de ge- veche as + #36 " PAUL'S BRIEVEN, vechten , in duidelijkheid en belangwekkende voordragt, naast dat van onzen Landgenoot SCHELTEMA; en dat is veel ge- zegd. Hier komt zekerlijk de Schot geducht boven; en men zou haast zeggen, alsof de Hooglanders, althans zeker de Britten , den flag alléén gewonnen hadden. Zelfs fpreekt hif zeer onaardig van de Nederlanders, alsof die, zoo te Qua- &re-Bras als Waterloo, (dat hier onze Kroonprins, ja we L- LINGTON zelf getuige!) den rug hadden lateu zien; laac zelfs, bl. 123, den moed eens Engelfchen Officiers in de fchoee ten zakken op het denkbeeld, hoe gering het gedeelte der magt was, dat eigenlijk aan Brittanje behoorde , (de Britten hebben dus waarlijk niet alles alléén gedaan!) en doet den Spaanfchen Gezant (bl. 126) een zeer vuilaardig antwoord aan onzen dapperen Erfprins geven; een antwoord, zelfs een Fransch Bulletin niet onwaardig. Nu, de Verster heeft hier en bij andere gelegenheden getoond, dat hij een Hef Jander is, en den in dit ftuk doodonkundigen (of onedee len?) vreemdeling goed te regt gewezen, Maar, deze erffmet der Britten daargelaten p zoo behelst die boek zeer veel wetenswaardigs. Het is in den losfen, gemeene zamen briefftijl vervaardigd , ten ginde san vijf (ware of verdichte) perfonen, des Schrijvers Zuster, zijnen Neef den Majaor, zijnen Neef pieTeEr, den Schildknaap te... (zekeren Schótfchen Laird), en zekeren Predikant , huisfe- lijke, krijgskundige , ftaatkundige, ftaatshuisboù-, alsmede land- bouwkusdige en godsdien(tige berigten mede te deeler Men ziet, hoe veel afwisfeling van onderwerpen dit plan as- biedt. Zeer kort en gebrekkig is echter in den eesften brief de fchets van den huisfelijken toeftand en bouworde ia Zuid-Nederland. Het is of de Schrijver in Vlaanderen niets dan ouderwetfche gebouwen gezien heeft. Een dasrop vol gende brief, aan den Majoor, deelt een kort verllag mede van het. bekende ongeval der Engelfchen te Bergen-op-Zoom , in Mart 1814, waarvan men onlangs, uit eene Franfche band, 'juistere ophelderingen heeft bekomen, De lezing de- zer twee brieven boezemde ons geen groot denkbeeld van het werk in5 doch de derde en vierde, gan Neef PIETER, zijn van meer belang: zij geven een vrij goed denkbeeld van den fkaat der partijen in Frankrijk, en de oorzaken der te ‘tugkor nst van Elba’s balling. Thans zija die oorzaken wel meest bekend; doch het was geene geringe verdienfie, de- geb A PAUL's BRIEVEN. 837 zelve in Julij 1815, toen nog het vuur onder de bedrieges lijke asch fmeulde, zoo goed en onzijdig uiteen te zetten. Één karakteristieke trek van den Fran/chen gèest diene ter proeve. „ BurxE zegt ergens, dat de Koning van Frank- rijk, wanneer bij berfteld werd, zes uren van den dag te paard behoorde door te brengen. Ik meen, voegt hij er bij, dit terterlijk. De perfoonlijke zwakheden van den goeden ouden man, die geroepen was om deze doornen kroon te dragen, ftelden die vereischte werkzaamheid buie ten het mogelijke, Maar de gegrondheid der ftelling is niettemin duidelijk gebleken.” Nu voigt eene reeks brie» ven (de belangrĳkften des werks) aan den Majoor, over de krijgsverrigtingen van den veldeogt in 1815. Hij prijst, over ’t, algemeen, BUONAPARTE's fchikkingen; zelfs het algemeen afgekeurde heen- en wedertrekken, zonder vrucht, van een gedeelte der benden van Nev, op den 16den Junij; met fcherpe berisping van dezen, om zijne taal, tegen zijn’ Veldheer gevoerd, (bl. 115.) Dit komt ons, met den Vere taler, ongepast vóors fchoon wij er, met dezen, juist zag veel volkshoogmoed niet in kunnen ontdekken. -Voortreffen lijk door ougemeene klaarheid is de befchrijving van het flagveld bij Mont St, Jean, (in het begin van den achtten brief, bh, 116. Eigenlijk moest de veldflag naar laatstgemele de dorp heeten.) Onder de krijgsanekdoten, hier met, milde hand gezaaid, zullen wij een paar van verfchillenden aard overnemen. Terwijl de Brisfche lijfgarde als achterhoede optrok van het dappere gsfte Regiment, dat juist een’ ver- Schrikkelijken aanval. der Franfthen manmoedig doer@kond, riepen zij aan dezen toe: Bravó, wijfennegentigers! zeept heg _ maar ter dege in: wij zuilen hen wel fcharen! — Onder de Gon - mots van WELLINGTON is het volgende geheel in den geest der Ouden, van eeneh LEONIDAS of SCIPIO: Sta vast, osfiel wij. moeten niet geflagen werden: wat zouden zij. in Engeland zeggen? — Een Aide-de-camp des Hertogs, die cene boodfchap. van ‘gewigt elders had overgebragt, wordt in het terugkeeren door de longen gefchoten, maar rijdt eerst-nog op maar. den Veldheer, overhandigt bem het antwoord, en flerft, — Over ’t geheel zien wij WELLING- Ton hier in een licht, dat hem als Mensch en als Veldheer bij uicttek beminnelijk toont, en den naam van grootfteg Heldheer onzer dagen wel doet verdienen. Men zie b. v» bl, 9 bad 9 D» eed ed 3 sa PAUL?S BRIEVEN; bl. 149. Waarom is SCOTT ook omtrent andere Volkes piet zoo regtvaardig! Dit zou zijn werk in waarde doen verdubbelen, — De meening, alsof BUONAPARTE de Prsi fen voor het korps van GROUCHY had aangezien, word voor ‘onwaar verklaard; doch beweerd, dat de Ex-keizer de Pruifen onmiddellijk door croucHuyY gevolgd waande, Een belagchelijk misverftand hebben wij op bl, 166 ontdekt, Mes weet, dat de Pruifen, in navolging en op de wijze ran het, Engelfche: God fave the King! hun lied hebben: Heil drin Siegeskranz! Dit -nu hoorende Spelen, verbeeldden zich de Enselfchen heilig, dat de Pruifen het volkslied te kanner ere opdreunden, en beanrwoordden zulks met drie hoezeesf Trouwens, de dwaling was verfchooutijk: het zou ons eres zoo gaan , indien wij buitenslands Wilhelmus hoorden blazen, = Er wordt in dit geheele verflag geen of althans een (dout verflag :gedaan van den Prins van Oranje: niets van zin wonde. — De negende brief, aan zijne Zuster, is van eet min. betangrijken aard; hij loopt over het flagveld zelve, t de ‘overblijffelen, vooral van gefneuvelde Aran/ches. Dit Joopt wat in ’t uicvoerige: men deelt zelfs eenige versjes mede, gevonden in den zak dier krijgslieden, enz. — De siende: brief heeft den toeftand des jandbouws en der ftaats kundige denkwijze in België, of Zuid-Nederland , ven onde: werpe. Zeer goed en belangrijk zijn de denkbeelden (hb 198—5400) over inlijving, ronding of ineenfmelting: der Vob Ken úxat sardrijkskurrdige bepalingen. — In plaatfe vaas eproerigen Gentfchen- Kerkvoogd , (die ongelukkig eene fas of zes te laat is gekomen) had sCoTT, in de eerfie uitate; Bisfchop van Luik gezet. — Vanwaar mag toch Mr. scorf het Hebben, dat de voornaamfte zetel der Regering ï Hage mar Bruseli zou worden overgebrag:? Dit sai meer een wenfchen dan een dadelijk geloof van een” of ah | deren ‘Rrabander zijn geweest. «(Bij deze ggh rg men: dab toch een enkel ‘woord tot lof van Nebrlons Velib heer en troepen.) De'grove' beeldendieust in ‚ve gen’ verftattdigen Roomschgezinde zelfs 200 jk, val naar verdienten ten toon gefteld. — De elfde brief, asn- ãen Sehildknaap, begint nu den togt des Reizig” Parijs; vooral merkwaardig door de fchildering der lea óp den weg der vercenigde legers, onmiddelijk na dere doortvgt. Het gedrag der Britten en Pruifen words de e PAUL'S BRIEVEN, … 539 zeer ten voordeele der eerstgemelden, (waartoe ook de Ne-: derlanders, Hanoveranen en Brunswijkers behooren) vergele- ken Doch wij zagen met bevreemding der Schrijver van de sfpedankte bezetting van Condl gewagen, die hij zelf wil ontmoet hebben, Immers wij meenen wel te weten, dat die vesting, voor welke een tiidlang (nog in Augustus en September) een gedeelte onzer uitgetrokkene jongelingfchap Van de Hoogefcholen in ’ veld lag, wet de witte vlag uitge- ftoken, maar zich wiet overgegeven heeft. Had men haar fiechts tot die overgave, gelijk de Pruifen zoo vele andere vestingen „ gedwongen! Misfchien zou Nederland dan nog genen voormuur te meer bezitten, en niet beven op het ‘denkbeeld van de ontruiming des Franfchen gebieds door de Vereenigde legers, terwijl de geest der Franfchen over °t al- gemeen nog zoo vijandig iss gelijk onlangs in zeker Pa- rijsch tijdfchrift, ongemoeid, eene marketentfter werd inge- voerd, die beloofde de Franfche foldaten wel voor niee te willen bedienen, maar, wanneer eens de dag der overs winning aanbrak, de vijanden of vreemdelingen dubbel te zallen doen betalen! De wrok, nu diep in ' hart get fmoord, zal dan ligt te feller uitbarften; en wie ftaat eer gan dien fchok bloot, dan Nederland? — Niet onairdig is, op bl. 223—229, de vergelijking tusfchen de Fran/che cn Engelfche \andfchappen en manier van landbouw; en de be- fchrijving van het kasteel van Chantilly, het erve der cons DÉ’s, thans en vóór dertig jaren, vertoont een beeld van deerlijke verwoesting. — De twaalfde brief is weder aan - PAUL’S Zuster gerigt : natuurlijk; hij bevat eene leven: dige en ‘onderhoudende fchets van Parijs," gekruid mec zeer gepaste aanmerkingen over „vermaarde punten dier wereldftad', haren ouden, nienweren en nieuwften maf onder de Koningen, de Republiek, den Keizer, en de — Barbaren, gelijk de Franfchen hen ‘gelieven te noemen. 40. PAUL'S BRIEVEN, meesterftukken gezien, Slechts BLUCHER was aan ‘% ruimen geweest, en had de thans beleefde Franschjes bij ‚hunne bedenkingen met een duchtig Halts Mani! den mond gefnoerd. Op de vraag, of Pruisfen al deszelfs fchiiderijen heeft terug bekomen, kan men met cen’ ouden Schotfchen bes diende antwoorden, toen zijn Heer hem vroeg, of hij, bij het verlaten van het huis cens vriends, wel al zijne kleederen had ingepakt: „ Zen minfte, om UE. te dienen” — Scorr betoogt zeer wel, dat die opeenftapeling van de beerlijkfte gewróchten der kunst geenszins dat nut had, welk fommi- gen zich voorftellen, en dat dezelve veel meer gevaar leden, (bl. 291: en verv.) — De veertiende brief (weder aan den Majoor’) fchildert ‘de laatíte, ftuiptrekkende oogenblikken van het voor drie maanden herftelde Keizerrijk, De twisten der Wetgevers over eene Conffitutie, terwijl de Bondgenooten voor de poort ftonden, en de flappen van dezen ter bemagtú- ginge van Parijs, worden met eene uitvoerigheid befchreven, die ter aanvulling kan dienen van ’t geen daaromtrent sc ae te TEMA korter heeft, CARNOT zou de verfterking van geheel Parijs op den prijs. van 200 millioenen en eenen arbeid van drie jaren gefchat hebben; °t welk nogtans door 60,000 man goede troepen, en een’ volgehouden aanval van 24 uren, kaa. worden nutteloos gemaakt, (bl. 309.) In Augustus 1815 wa- ren er achtmaal honderdduizend man vreemde troepen ia Parijs, (bl. 321.) De veelvuldige en prachtige wapen{chos- wingen der Bondgenooten lokten (lechss een. zeer klein geul ` Franfche aanfchouwers, ( bl.340.) — Doch, wij kunnen niet elles aanftippen. Het zij genoeg, met een enkel woord te wijzen op de fchoone bedenkingen over den ftaac van den Godsdienst in Frankrijk, (bl. 345 en verv.) waar ongeloof en bijgeloof elkander, bij diepe onkunde van het zuivere Christendom , de zege betwisten., De hoop des Schrijvers, dat de Koning zelf de” Protestanten in het Zuiden voor verdere belecdigin= gen zou befchermen, is gelukkig vervuld geworden. (Over % algemeen heeft Lopewijk XVIII alle de.wenfch-n van WALTER SCOTT bevredigd; zie bl, 395 en verv.) Twee kleine onnaauwkeurigheden moeten wij in dit beredeneerd vere flag doen opmerken: Niet het Directoire, maar, ROBES PIERRE verklaarde, io eene plegtige afkondiging, dat Frank rijk het beftaan van ecn Opperwezen erkende, — ga: de er- _ ganieke wet van eerdienst, in 1802 door. den bouden, zouden gevraagd bebben, „ of de Prins van ø Oranje zijn: verftand verloren had, dan of hij Nederduitsch „ fprak.” — Als de groote fchool der ondeugd, als het broeinest van zedeloosheid, wanhoop, oproer, en alle de gruwelen der Omwenteling, wordt het door fommigen ‚nog geroemde Palais Royal beftempeld, en aan de zorg der Re- gering ter uitroeijing aanbevolen, zoo zij wenscht het zedee bederf palen te tellen, (bl, 362.) Tot de kenfchetfing det partijen in Frankrijk behoort ook de minbekende trek, dae » zeifs de krijgslieden en Keizersgezinden niet zoo afkeerig » zijn van de Engelfchen, als de adel en de zuivere Koningse „ gezinden,’ De gronden van PauL voor dit verfchijnfet voldoen ons niet, en zouden nog meer omtrent de andere partijen gelden. Wij gelooven dus, dat alleen domme middels ecuwfche Godsdiensthaat, of even domme haat tegen de Ep- gelfche vrijheid, dezen zonderlingen afkéer kan voortbrengen = Zoo niet, hetgeen nog waarfchijnlijker is, de Schrijver hier van de dichterlijke figuur pars pro toto gebruik heeft gemaakt. — ScorT beweert, ten aanzien des soogenoamde BOEKBESCH. 1818. NO. 12, Na j Lis 84 PAUL's BRIEVEN. Liberalen, dat zij wel een’ Koning uit het Huis: der sovr- Bons wilden nemen, maar daartoe den Hertog van Orleans wenschten. „ Zij zouden gaarne een ftukje foîker gebad bheb- ben bij het heilzame geneesmiddel, dat hup door de Zn » gelfche en Pruisfifche bajonetten werd opgedrongen; en zij » Verlangen nog naar iets, hetwelk hun een fchijnbsar voor- wendfel kan geven om te zeggen, dat hun eigen gedrag „ miet geheel onbeftsanbaar, of hunne muiterij geheel vrach- „ teloos was geweest,” — Dan genoeg! Voor de gefchiede- nis des onvergetelijken jaars 1815 is dit boek van veel be- lang; het leest zeer aangenaam, en is door de bekwame bead des Vertalers van GIBSON overgebragt. Op enkele kleine feilen zullen wij niet ftilftaan, Het verhaal van hetgeen na- POLEON BUONAPARTE gedaan en gezegd heeft op 1ê Junij 1815, opgemaakt uit de verklaringen van J. B, ouCom TER, die hem op dien dag als gids heeft gediend, hier ss aanhangfel geplaatst, is juist van geen groot belang. De ver- dediging van Mowgowmont, daarentegen, dient ter aanvulling van het deswege in het werk geplaatfte verhaal van den flag bij Waterloo, Uit het derde aanhangfel ziet men, dar de Maarfchalk GROoUCHY, niettegenftaande den raad zijner On- derbevelhebberen, volhield met.de Pruisfifche achterhoede tot Wavre te vervolgen, Ware hij BUONAPARTE komer verlterken, (hij had 45,ooo man) zoo had de kans geheel anders kunnen keeren, die nu, door ’s Hemels goedheid es eene reeks van fchijnbare toevalligheden, ten behoeve van orde, tegt en menfchelijke welvaart is beflist,—WaALTEa SCOTT toont zijne zucht voor de poëzij, door het invlechten eest „menigte grootere en kleinere verzen in zijn gefchiedverhaal Gedichten van CORNELIS LOOTS, Ridder der Ord} van den Nederlandfchen Leeuw, en Lid van het Koninklijk in- flituut. Vde of laatfle Deel. Te Amfterdam, bij Je WL der Hey, 1818. Zn gr. 8vo. 238 Bl f4-4 : He is ons zoo hier en daar voorgekomen, dst de beoor- deeling van het derde deel, in onze Letteroefeningen , «tif: gins ongunfig geacht werd. Dit bedroeft ons: want , beib ve dat het tegen onze meening inloopt, toont het, óf% pa C. pij van fraaije Kunften en Werenfcheppen; benevens het be- roemde ftuk: De Holland/che Taal, Deze allen zijn, bij der- zelver eerfte verfchijning , reeds behandeld; en het komt ons min noodzakelijk voor, nogmaals terug te komen op gedich- ten, omtrent wier hooge verdienfte genoemde Maatfchappij én het’ Publiek reeds lang uicfpraak hebben gedaan. Het fpreekt van zelve, dat zij dezea bundel niet dan tot fieraad ‚ kunnen ftrekken. Wie er meer van weten wil, die fla de vroegere beoordeelingen na. Hierop volgen twee ftukken, die wij in ons overzigt eeni- germate wenfchen zaam te vatten, als bij eene gelijke gelee genheid, tot: een’ zelfde oogmerk vervaardisd — prijsuitdsee ling namelijk, bet eerfte in dezer Stads Tcekenakademic, hee Nn a are ander in de Maatfchappij Felix Meritis, dát in r812, dit im 1806. Natuurlijk moeten beiden min of meer over dezelfde Schijven ‘loopen. Van een’ dichter, die zijn gevoel, eo den indruk der omftandigheden, meer dan een redemar gehoor geeft, is dit inzonderheid te wachten. Onze Zanger, noge tans, heeft telkenmale een bijzonder en ander onderwerp gee kozen, dat aan zijne gedachten ook een’ eigen loop geeft. Dat des eerften ftuks (waarbij vrouwen tegenwoordig waren) is: Het Schoone; dat des ‚laatften: De voortreffelijkheid van den Mensch in de beoefening der fchoone Kunften; dit in coupletten van tien korte regels, het ander in Alexandrijnen, maar door twee, drie Herzangen van onderfcheidene maat _afgewisfeld. Elk van beiden heeft zijne eigenaardige verdienften. Het Schoone is een regt dichterlijk thema. Maar, elk gevoelt terftond, dat het niet gemakkelijk is, zulk een ‘eenvoudig denkbeeld uit te breiden tot eene lengte en breedte, een ge heel fpreekuur vervullende. Er is, ja, wef-een zamenrsap- fel te maken van alte de voorwerpen, waaromtrent de heere fchappij van het fchoone verkeert, en den velerlei lof, of - berisping, die natuur’en gefchiedenis aan hetzelve toekennen. Maar, wie ziet niet, dat verveling, voor voldoening, het gevolg van zulk eene rap/odie zou zijn? Dan, over den aard en het wezen van het fchoone te fpreken — wie heeft dit zelfs in ongebonden ftijl ooit beproefd, en is er fchoos (niet fraai, maar flechts rein en onbeklad) afgekomen? Onze Dichter verkiest een’ zekeren middelweg, dien de redenaar, althans de verhandelaar, niet zou kunnen kiezen., Hij zegt, dat het fchoone niet te befchrijven is; en dit, als ’t ware, willende doen zien, doet hij intusfchen allerlei poging, on u dat fchoone bevattelijk te maken. Bij de onmogelijkheid om de zaak onder woorden te brengen, kleedt hij ze in beelden, in ve jeringen, in ik.weet niet-wat. Waarbij dan hij zelf eepigermate te vergelijken is met een’ roeïjer of zwemmer, die tegen een’ geweldigen ftroom heeft op te worftelen, zoodat het water fchuimt en bruist, ja der zonne in ftuivend nat en bellen de aardigfte fpelingen vergunt, Komt men er al niet veel verder door, men. vermaakt zich ten mit- fte, en voelt zijne borst voor het genot van het fchoone verruimd. Aldus geftadig voortwerkende, valt hij eerst in een lierzangetje tot lof der dichtkunst (aardig als eene zint- . o ver- a GEDICHTEN, 545 verrukking ingekleed, die hem derzelver geboorte uit het fchoone doet bijwonen); en, naauwelijks weer tot zichzel- ven gekomen, vaart hij reeds wederom op, en'de beeld- houwkunst — doch neen, dit is flechts een aanloop — de fchilderkunst lokt en boeit zijnen zang, die op de bekrooe ning harer ljevelingen uitloopt. Het flot behelst eene fraai ingekleede dankzegging enz. aan de- tegenwoordigen , gelijk de korte inleiding eene: aardige toefpraak was geweest aan ben, die gewoonlijk het gebezigde fpreekgeftoelte betreden, De Moorsreffelijkheid van den Mensch enz. heeft eene rui- mere ftof. Dit dichtftuk loopt ook, inderdaad , geleidelijker en gemakkelijker af. Zeker zuilen zeer vele lezers hetzelve de voorkeur geven; ja, wij moeten het bekennen , veélal be. haagde onszelven het gezigt meer, waarbij de boot den wvoortfnellenden ftroom, langs bevallige kronkelingen,' met matig gewoel, gewillig volgt, dan waar het zoo zeer gewel- dig toegaat. Allergelukkigst komt ous, inzonderheid, het denkbeeld voor, om eerst 'smenfchen grootheid als beheer- fcher der natuur te fchetfen, alsof daarin zijn eigenlijke adel gelegen ware, maar terftond mec fchaamte van dat denkbeeld terug te komen, en te zeggen: néen! kuns? , (befchaafd en be- fchavend gevoel en genie) de geheele rei der kunften is onze ware roem en troost, Nu krijgen poëzij, muzijk, (die in bet vorige ftuk ongelukkig moest voorbijgegaan worden, om. dat deze onzigtbare zuster.... zoo géheel anders fchoon is) en vooral fchilderkunst, elk weer hare beurt. De laatfte natuurlijk (want het is haar feest, dat de andere twee flechts helpen. vieren) het leste en beste, Hier weide de Dichter inzonderheid breed uit. Uitvoerig is, onder anderen, zijne befchrijving der fehilderij, (liever, zijne eigene teekening) den Zondvloed voorftellende. Alleen het flot doet niet al de werking, welke het konven moest doen, Ware de gebeurte- nis, naar het algemeene oordeel, eene fabel, eu NoAcH werkelijk een wreedaard, die de menigte willens liet om- ‚ komen, meer zou ‘sDichters taal afdoen: Neen! mor niet }. dat geen’ klaagtoon hooren, enz. Voor het overige begint vanhier een zeer fchoone overgang tot het flot, eene korte herhaling, en zamenvatting van den lof def fchilderkunst. Het volgende couplet zal den kunstkeurigen welligt niet geheel behagen : Nao 3 Ver. . 6 = Ç LOOTS Verhef haar, die, op aardlaars vierken, Heer vlugt met zonneftsalen dekt; Aanfchouw en loof de wonderwerken , Door de almagt van °t. penfeel verwekt; Bewonder zijn vermetel pogen, Om, met den fchrik en wraak omtogen, Te ftraffen met gekunfteld wee; Om, door een mengeling van kleuren, De zenuwen der ziel te fcheuren, Te ftormen in der driften: zee, fchoon anderen het misfchien voor een der fchoonften bose den. De Lezer moge het aan zijn eigen oordeel, of dit san het vers, beproeven, Wij onderftrepen niets. De Godsdienst, Het moge eene ftoute ondernemiag u, denzelven te bezingen, onze Dichter is hierin wél gelangd. Het is waer, niet iedereen heeft hetzelfde ftandpunt als hij. Die den Godsdienst als eene vrucht der Openbaring be fchouwt, reeds in het Paradijs met de eerfte kweeking azo- gevangen; hij vooral, bij wien eigenlijk geen Godsdienst dan Christendom beftaat, dat onder de Joden flechts anders en meer was ingekleed, terwijl de Heidenfche Godendienst lou- tere dwaling, verbastering, ja Duivelendiemst moet genoemd worden; hij, voorzeker, zal fmaak noch zin in het gedicht vinden, tenzij hij, waarlijk verlicht en verdraagzaam, zich in bet ftandpunt van een’ ander weet te verplaatfen. L oors houdt den Godsdienst voor eene behoefte van verftand æ hart, of liever van den genfchen mensch; behoefte, die sich vertoont, zoodra de befchaving den eerften, ruwen bolfter der dieriĳjkheid heeft verbroken. Over deze behoefte, over de waarde van den Godsdienst, over deszelfs eeuwigheid , en de wijze, waarop hij zich in het gebed wit, je oak ores het nuttige, dat de mensch piet méér van God wete, dan hij dadelijk weet of weten kan, wordt zeer vee voorwefiee lijks, in voortreffelijke verzen, gezegd. Niet onvatuurijk is ook de overgang vanhier tet de gedachte: hoe verfchillead ook, overal dient men God waarlijk; je, hetis Zijn wà, dat dit op velerlei wijze gefchiede. Dan, hoe heerlijk bet beeld zij van den veelkleurigen Gralenbondel, dien de God heid uitfchoot, toen Zij Jicht over de aarde en over den menfchelijken geest fprak —ohoe veel waars omtrent dese ` GEDICHTEN, — s47 fof ook gezegd en betoogd wordt — de Dichter wordt hier Caichans velen zullen het daarvoor houden) leeraar van het indifferentismus; een kwade naam, die de verdraagzaamheid zelve fomtijds in een’ daodelijken reuk heeft gebragt. Bo- vendien komen nu bijzondere, als perfoonlijke, gevoelens en gewaarwordingen voor den dag, die tot het onderwerp niet onaffcheidelijk behooren — waar de woorden het niet Zeggen, fchijoen de beelden het aan te duiden — en dit maakt, dat elk zoo veel te minder of meer met het (tuk ope heeft, als dit een en ander meer of min met zijne eigene denkbeelden overeenftemt, Doch, indien einde goed alles _ goed waarheid bevat, dan zal ieder wel te vreden van de lectuur (cheiden, daar eene heerlijke Ode aan God (íchoou ~ in den geest des geheels) alles befluit. Dit is, korteiijk , het | MR OT berigt, dat wij omtrent. dit uk te geven hebben, waaria een aantal heerlijke pldacfen de leemten, die er mogen zijn, gemakkelijk ;bedekken. Op bl. Het Oogsthied aan. St. Jacob is zulk een juweel. De vrucht- bare zomer van.1817, ma den vroegeren. ongelukkigen, gaf hetzelve zijn agazijn; en ieder juichte het toe, die het leer. de kennen. De Heer EPKEMA, Rector te Middolburg , heeft het fraaije (tuk, met eene. fehoone Latijnfche vertaling ver- - eerd, die hier: nevens hetzelve gedrukt, en iederen liefe hebber, van oude:zoo wel als: nieuwe letterkunde, gewis welkom is, als eene aapgename proef, wat onze lendgenoot nog in beiden vermag. Gaarne fchreven wij een deel over; maar de keuze is bijna onmogelijk, en ook het Hollandfche aan velen bekend, het Latijn voor velen onverftaanbaar., Ten bewijze dan liever; dat op bet volmaaktíte menfchenwerk nog altijd eene vlek te vinden is, zeggen wij, dat de Koorn Nng zet sj. 48 € LOOTS yY see, firoomen moetende, telkens in drie medeklinkers eer geer oneffen’ bodein vindt, De Vreugdezang over den zelfden Oogss van 1817 Grete ten betooge, dat de ‘dichtader van Loors rijk genoeg is, om een zelfde onderwerp twee malen meesterlijk te bebande- len, zonder dat femand over &enzelvigheid klage. Dit fuk, op den Schouwburg voorgelezen, is niet zoo bekend gewor- den, maar bezit, inderdaad, ook groote verdienften. Het be. gint met een donker tafereel des voorafgaanden goods, wazr- op de heldere {childerij des volgenden overvloeds dan zoo veel te vrolijker affteekt;, terwijl de lof des Konings, wiens wijs beleid en zorg reeds vroeger herwaarts komen deed, wat nog elders had gebloeid, tevens wordt vermeld, e aties eindigt met de fchoonfte uitzigten voor Amftels korezmarkt, c wij laten een paar coupletten volgen : Welaan, klinkt hoog, o vreugdegelmen ! O blijdfchap ! ftroom in zangen uit! Vermeng u met de herdersfluit , En met het zacht gerpisch der halmee: Geen fchaarschheid volgt nu d'overvloed 5 Geen rund, in vette wei gevoed, Is °t mager hier tot fpijs befchoren: (°) O neenu! in d’ oogst, thans opgegaan, Is al °t geleden leed verloren, | Als ’t druppeltje in den ocesan, De hongerfchreeuw der muiterbende Verdwijnt nu voor gefpeel en: dans, En ’t vlechten van den bloemenkrans Om °t fpan, dat fteêwaartf# heen zich wendde, Dat op de vracht van d’ eerstling ooge, Het moé gebukte hoofd verhoogt, Eu draaft op maat van vreiugdgefchallen En wordt verwelkómd met zijn vracht, Als eens de vloot, in Leydens wallen, Die voedfel en verlosting bragt, / - 1 ` £*) Eene toefpeling op de eefhiedsaie van PHARAG, Gen. XLI, boven vermeld, - i Ea GEDICHTEN. > En nu, ontplooi “t gelaat van rimpels, O Amftelftad! juich blij te mog, U flroomt de volle rijkdom toe, Hij dartelt in de ontrolde wimpels,. Die, zwlerende over °’t ruim der zee, “Zich needrig ftrijken op uw reê, En offren-u den oogst der landen, Van Belt en Weizelftroom befpoeld , En waar in ’t Noord’, om donkre ftranden, De witte zeegolf fehuimt en woelt, Jammer, dat met dit al het broad nog zoo duur is, ‘en de Amfteiftad voor zichzelve, bij aanhoudendheid, zoo arm blijft, ‘dat hare: goede ingezetenen, die toch meestal geene korenkoopers zijn, haar met allerlei zware opbrengst den mond moeten openhouden! Jeagd. Ook een fehoon vers. Regt jeugdig, vol vuyt en kracht. Wij kunnen bĳ ieder fuk niet ftilftaan ; maar het verdient, naar ons inzien, den naam van lierzang , wanneer men, met dien: naam te mild noch te karig, inzonderheid op den geest en de vlugt let, die zich in hetzelve doen kennen, | Volkslied. Eené voortreffelijke navolging van het bekende Wilhelmuslied. Indien er eene muzijk bij vervaardigd ware, even’ zoo gelijk en ongelijk aan de oude wijs als deze woot. den, even zoo overeenkomftig met de vorderingen van on- zen tijd, door beide kunften gemaakt, zekerlijk zou het met vitftekend genoegen, ja vaderlandfche Stichting en zalving, zijn gehoord en gezongen.. De Vaderlijke Dwang. In een gantal coupletten vaart de Dichter hevig uit tegen zoodanige' vaders, die, zonder op de keuze en het hart hunner kinderen te Jetten, naar wille- keus liefdebanden fcheurea, en huwelijksbanden voor dezel- ven knoopen., De man heeft gelijk, als die oude pilaarbij. ters het zoo erg maken; . maar. het is tusfchenbeiden nog al eene vieze kwestie, wie eigenlijk regt heeft, en wij voor ons moeijen ons liefst: niet met eens anders huisfelijke zaken, … Graflied, Eene bevallige navolging van ees Hoogduitsch ftukje. Graffehrift voor mijne. Echtgenote, E. HELMERS: Hier rust ELIZABETH! te weinig nog beweend, A fchreide ik, tot ik wierd vereend (vergaard?) met haar gebcent”: Nons Als ggo G LOOTS Als ega, haar gelijk, toen liefde ons mogt omfteestglen , Daalde ik in waarde, en zij Reeg tot den raug der englen. Afycheid, Eene moedelooze bui uit 1799. Die zonen van ApoL doen toch alles mooi! Dat moet een regt aangenaam huisgezin zijn, waar zelfs het gefchrei en gejank en gekibbel der kleinen een bevallig concert vormt, Ach, dat ik aror- Lo ware! Die knapen daar in den tuin zouden mij zoo niet hinderen. ` Bemoediging. Mannentaal! Zoo hooren wij het graag uit 1798. | Eenige heel kleine ftukjes, van welken dat op V ONDEL’s afbeeldfel , als knaap, en dat op de Maatfchappij Toz Nse van ’t Algemeen ons zeer behagen. | Bij het openbaar Examen der Blinden, Zeer fchoon en treffend, Het beftaat uit een voore, twee tusfchen- en een flotzang , den kinderen zelv’ in den mond gelegd, _ Bij de fluiting van het Tooneel, Utile et amufant. Geestig, „oorfpronkelijk en bevallig! Drie aardige verjaarverzen, van welken het laatfte al vzij koddig. Nog een paar gelegenheidsftukken; en hier herhalen wij “met nadruk: het laatfte al vrij koddig! Zullen wij het he- ‘keldicht noemen? Het heeft niet het knorrige, aan dit ‘genre eigen. Niet Heracliet, maar Democriet fchijnt de ftift gevoerd te hebben, De man geeft flechts zoo wat fteken onder water, of eigenlijk onder wijn. Ziehier hetzelve, voer zoo verre het, namelijk , eene algemeene ftrékking heeft: ’'t Is eene overoude wet, Bacchus heéft haar ingezet, En de bolle God van °t eten, (Nooit heb ik zijn’ naam geweten’) Heeft een’ eed er op gedaan, Dac zij eeuwig zou beftaan.: Van die wet-is °t hoogst gebod, Dat bij elken keer van ’t lots Bij elk’ omzwaai van de tijden, ’ Zij ze ons grieven ofverblijden, Telkens met een zee van wijn % Nieuwe zou bevochtigd ziju. i À! GEDICHTEN, - Alle onze onde bestevaárs Maakten, want de druif was fchaarsch , Maakten, uit des brouwers bronnen, Van hunn’ buiken ronde tonnen ; Zwelgden bier, bij brood en kaas, Dat de fteen groeide in de blaas. Wij, han kroost, van aard meer fijn, Volgen hen, maar drinken wijn: ` Wij , wat of er moog’ gebeuren, Vieren feesten uit den treurens En, voor fteen en voor graveel , Is de podegra ons deel. Staat het lieve vaderland, Door den twist, in vollen brand, Toch, bij al het warrend woelen, Houdt men maaltijd in den Doelen, En ontgloeit, met elken dronk, Feller nog de tweedragtsvonk, Keert een held, van kling beroofd T'huiswaarts, met de kous op °t hoofd; Komt hij binnen zonder fchepen, — Die zijn vijand meê ging flepen, Wat voegt hier, tot zijn onthaal, - Beter dan een vriendenmaal ? Is het vaderland verkocht Aan een Korfikaansch gedrogt, ‘Bij de leevring moet men drinken; Feesten vieren, ’t glas doen klinken: Als het hoofd door duisliog draait, Is °t geweten ligtst gepaaid. Erft een wettig vorst de kroon, Feesten dartlen om zijn’ troon; Haters, die in afgunst blaken, Danfen , dat hun knieën kraken Spreken, drinkend’, van zijn faam, 't Hart vol van zijns vijands naam, SSR C. LOOTS, GEDICHTENe Alles, wat er ook mag zijn, Geat bij eten en bij wijn; Zelfs het trouwen en het fterven, En het doopen, en het erven: Geen geloofsbelijdenis , Zonder feest, hoe arm het is, En zou ’t wislen van het jaar, Dat wij allen, door elkaàr, Veertig, vijftig maal beleven, Dan geen ftof tot feestzang geven? Kan er nieuwe zonnefchijn Zonder wijnbefprenging zija? Dus volbrengen wij de wet, Door God Bacchus ingezet 5 En wij durven drinkend naadren Tot de fchimmen onzer Vvaadrens Maar die flokkers dronken hops En hunn’ kindren druivenfop. Verhuislied, Ook al in luimigen, welgeflasgden tranr, Onder de nog volgenden zullen de Zuwelijdsbelesfèlen mis- fchien het meest; doen lagchen; terwijl bet GrafJchrift ge Am- flelveen \igtelijk nog tranen lokt, : Over het geheel bewonderen wij niet minder Inim, geest en vrolijkheid, dan vernuft, gevoel en kracht van taal in os zen Dichter, fchoon, hij regts en links wel eens uit des band fpringt, en zijne fpreuk in allen opzigte Schijnt te w> zen: een kniesoor, die daarop ziet! Wij bedanken hem vott menig genoegelijk.oogenblik, ==. voor menige verheffing ook van onzen geest en moed,-— voor veel flichting, W flechts weinig ergernis. Indien eene wilde roos zulke geuren fpreidt, (dus dachten wij. dikwijls) wat mogen, wat moeten wij dan nict van hen verwachten, die, met Grekíche ea Roomfche kunst gekweekt, bij den tegenwoordigen fast onzer letterkunde; als. in eeneu wel bewaakten, wel onder- houden’ tuin kungen tierèn en bloeijen? — Doch chaus mit meer, Misfchien komen onze Zetterdefeningen, bij zeke® gelegenheid, nog wel op het geheele werk terug. ’s Dichters even welgelijkend als welbewerkt Portedver fiert het werk, T . à Over ~a P. CUEVALLIER, OVERDENKINGEN, 583 ) \ Overdenkingen , bij gelegenheid van twee maandelijkfche Bede flonden, gehouden in het Zendelinggenootfchap te Amfter. dam, door P. CHEVALLIER, Te Amflerdam, bij P. den Hengst en Zoon. 1818. In gr. 8yo, 31 Blf :e8-: De Heer CHEVALLIER betuigt in zijn kort voorberigt s ‚dat hij deze Overdenkingen alleen op dringend verzoek zijner vrienden in het licht geeft, En wij moeten deze betuiging allezins billijken, daar het even zeker is, dat dusdanige fnke ken eigenlijk voor het groote publiek, buiten-eenige betrek- king tot de gelegenheid, niet vervaardigd worden, als wij gemakkelijk begrijpen kunnen, dat deelnemende toehoorders wenschten dezelven nog eenmaal te mogen lezen. De eerfte der twee befchouwiugen inzonderheid, na de mededeeling van eenen brief en berigt uit Batavia, dat aldaar een Hulpgenoot- fchap was opgerigt, enz. zal waarfchijnlijk groote uitwerking hebben gedaan, De Spreker „betoogt inzonderheid, dat mis. 