VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Plantarum Belgii Confoederati indigenarum Spicilegium, quo DAV. GORTERI , Viti cl. Flora VII. Provinciarum locupletatur; auctore s. Je VAN GEUNS, Med. et Phi- lof. Cand. Hardervici , apud $3. van Kasteel, 1788. In $vo. f. m. 77 p. ceze naleezing bevat een honderd-en-vyftig tal Plante foorten , welke door den Hoogleeraar D. DE CoR- TER, in zyne Flora VII. Provinciarum België Faderati - $ndigena , nict zyn aangeteekend , en echter onder de na- tuurlyke voortbrengfelen van ons Gemeenebest behooren ` eteld te worden. De Schryver , Zoon van den ooglecraar VAN GEUNS , heeft de hier opgegeeven ge wasfen grootendeels zelve op verfchillende plaatzen , vooral in Gelderland , ontdekt , en gedeeltelyk op het ge- zag van geloofwaardige Kruidkenners overgenomen. De beroentde EHRHART , die zig door zyne voortreflyke na- fpeuringen , vooral omtrent de kleinere Plantfoorten, ee- ne rechtmaatige vermaardheid verworven heeft , voor wei- nige jaaren zyne Kruidkundige onderzoekingen ook hier te Lande voortzettende , en een groot aantal Planten, waar van de bovengenoemde Flora Belgica geen het min- fte gewag maakte, ontmoetende, gaf de be chryving daar yan in het Hannoverifche Magazin, 1783, in het licht, en het zyn deeze ontdekkingen , waar van de Heer vaN GEUNS ook voornaamlyk heeft gebruik gemaakt. Onder alle de overige Clasfes heeft die der Cryptogamia wel de meeste vermeerdering ondergaan , als zynde met niet minder dan bykans 8o nieuwe foorten aangevuld ge- worden. De Heer van cEuNs heeft dus , door dit By- voegfel, den beoefenaaren der Kruidkunde eenen wezen- Iyken dienst gedaan, door hen de rykheid van Neêrlands grond, in het voortbrengen van zo veele Plantgewasfen , te doen kennen , en den Leerlingen de uitbreiding hun- ` mer Botanifche kundigheden in ons Vaderland gemakkely- ker te maaken. Nederlandfche Infecten , door j. cu. sepp. Te Amfiler- dam, by J. C. Sepp. Jo quario. D: thans ons in handen gekomen Plaat van dit fteeds keurig uitgevoerd wordende Werk levert ons de OT, Je CH. SEPP, NEDERLANDSCHE INSECTEN. 233 juiste afbeelding eener twaalfpootige Spanrupfe ‚ en in rzelver rustenden en loopenden ftand , benevens die der Poppe, en die van den daaruit voortkomenden Vlin- der, mitsgaders de gedaante der Eieren, door denzelven gelegd. Men vindt deezen Vlinder by Linnaus niet ge- meld, en dus niet genoemd; des heeft "et de Heer Sz p „zelve een.naam voor uitgedagt, en noemt dien den A. Vlinder, ter oorzaake dat men aan de Ondervlerken e welken over het geheel, dat iets zeldzaams is, zeer cier. lyk en fraai getekend zyn, onder anderen eene tekening heeft, welke eenigermaate naar de Letter M zweemt. —— In de Beytrage van den Heer Kleemann komt nog wel een Infect voor, dat hier mede veel gelykheid heeft; doch er is echter, gelyk onze Autheur opmerkt, te veel onderfcheid tusfchen beiden , om ze met elkanderen te vereenigen. ———— Volgens den Zydwyzer der Rupfèn, N°. 56. zou deeze van Aleemann dezelfde zyn, met de Glyphica van Linneus, l ysgeerige Befpiegelingen over de Grieken , door Mr. Df | PAUW. # het Fransch- vertaald. In twee Deelen. » Berfle Deel. Te Deventer , by L. Leemhorst a 1788. ‚ Bebalven de Voorreden, 445 blads. In 8yo. | (Vervolg van blads. 198.) He Opfchrift der Tweede Afdeelinge js, gelyk dat der. eerfte, over de Athenienfers; en dat der eerfte Paragraaph, bladz. tao, van den aard en de lichaamsge. | feldheid van dat Volk, De Athenienfers waren over het algemeen van eene Íchoone geftalte ; doch daar zy zich fterk toeleiden op de zeevaart , zo met betrekking tot den koophandel als tot den oorlog , en de fchepen im dien yd niet minder met behulp van riemen dan door Zeilen hunne reizen volbragten , waren de min vermo- genden veeltyds onderhevig aan een ongemak of mis- maaktheid , (want men weet fchier niet, welken naam ' men er aan hebbe te geeven,) welke zy kreegen door geftadig op de roeibank te zitten, en aan den riem té trekken (7). Wy hebben gezien, dat de Schry- vet, (7) Misfchien is opdertusíchen de benaaming Asemisryer, van EV. UGAL. N. ALG. LETT. NO, 6. ‚KR bau ^ DE PAUW ^ | wer, in zyne Voorreden, belooft een Werk te geeven, , vry van alles wat wonderbaar is." ` Bezwaarlyk is hier mede overeen te brengen, het geene hy op bladz. 123 voordraagt. „,PLUTARCHUS (8), (leezen wy daar ,) zegt, ,, dat zy van het voorgebergte Sunium onderfcheidenlyk >, konden zien den vederbosch op den helm , er de punt „ van de piek, waarmede het Colosfusbeeld van MINER- s, VA, ftaande op de burgt te Athenen, was ewapend. Deze afftand is in eene rechte lyn niet mindet althans a dan van tien Franfche mylen: zo dat de Dichters en p» Fabelfchryvers minder by vergrooting hebben gefproo- s» ken, dan men denkt, wanneer zy verhaalen , dat men en op zodanigen. afftand het fchip van THESEUS konde „> Zien, welke by zyne terugkomst uit Creta, in plaats van de vlag der overwinninge uit te fteeken , geheel , in rouw en met zwarte zeilen te rug kwam (*).”7 Zo veél doet het af, in welke luim een Schryver zy. By andere gelegenheden zoude de Schryver zekerlyk PAU- sANIAS, indien dezelve weezenlyk iets van dien aart ge- zegd had, van overdrevene vergrooting befchuldigd heb- ben. Maar PAUSANIAS is hier buiten fchuld. Hy fpreekt piet van de Athenienfers in het byzonder. Hy zegt niet, dat ‘gemelde voorwerpen. van het voorgebergte Sunium duidelyk konden gezien worden. Allcen yk zegt hy, dat de geenen, welken van Sunium na Athenen zeilden, het uiteríte der fpeer en den kam des helms van MINERVA'S beeld eerst in het oog kreegen. Hy doelde , derhalve meer. op de. richting, in welke deeze voorwerpen zichte baar waren , dan op den afftand. Hy zegt het, daar- enboven, van allen, welken langs die ftreek ter zee ar welke de Scholiast van ARISTOPHANES gewaagt , ad Equit. vs. 1365, nigts, meer. geweest dan een fchimpwoord , den Arben, enferen, door andere Grieken toegedreven , zonder dat de mise maaktheid , welke onderftelt , inderdaad plaats had. Ieder Leezer zal Zich gemaklyk, ook Io op Vaderland , voorbeelden kunnen herinnereri van diergelyke bynaamen , welke de Inwoon- ders van onderfcheiden Steden elkander na het hoofd werpen. (8) Dit moet, gelyk boven reeds is aangemerkt, PAUSANIAS . De bedoelde plaats is Artic. c. 28 | (*) Linquitur Eois longe Jpeculabile proris Sunium, unde vagi cafurum ín nomina ponti vo oo Grebe decepit falfo ratis Aegea gea, "rr" mE 2n a , SraTiUs, Thebeid. XII, 624, ge A berispt de Schryver den Heer MONTESQUIEU, WYSGEERIGE BESPIEGCBLINGEN OVER DE GRIEKEN. $35 kwamen , en de Heer pe Pauw zal gewisfelyk miet be-. weeren, dat allen , vreemdelingen zo wel als Athenien- fers, wanneer zy by Sunium kwamen; door eenig wone derwerk , met eene zo ongemeene fcherpte van gezicht d wierden. Ook zegt sTATIUS ter plaatze , welke in de Aantekening wordt aangehaald , geenzins , dat het Schip van THESEUS van Athenen gezien wierd, toen. het niet verder dan, tot Sunium genaderd was; maar alleen- Iyk , dat het voorgebergte Sunium op eenen verren af» and uit zee konde gezien worden , en geeft te kennen , dat Agszus, de Vader van THESEUS, van daar het {chips waarmede zyn Zoon uit Creta te rug kwam , had zien naderen. Hiermede vervalt niet alleen alles , het geen de Schryver zegt van de. volmaaktheid des gezichts by: de Grieken, (want bladz. 126 heeft hy de vriemilykheid van den Grieken in het algemeen dit voorrecht. toe te ítaan,) maar ook alles, wat hy in dezelfde Paragrasph op dien grondflag bouwt.: Doch behoorde iemand , welke een Werk van dien aart, als wy: nu voor ons hebben , wil fchryven en uitgeeven, de oude Schryvers niet met wat meerdere naarwkeurigheid geleezen te hebben ?.———-— ; Dewyl de Atheenfche Vrouwen , volgens den Heer DE PAUW , tegen wiens gevoelen, evenwel, ook im dit ftuk wat zoude ingebragt: kunnen worden , niet deelden in de fchoonheid der mannen, noodzaakte- men haar zich altoos net en bevallig te kleeden , om de onnatüurlyke vitwerkfelen der mannelyke fchoonheid in wulpfche ges moederen eenigzins tegen te gaan, cn de driften: op den rechtén wech te houden. "Men had eeue afzonderlyke Overheid , welke.opzicht hield op den tooi en kleedi der vrouwen. Zy, welken.dit ampt bekleedden , voer- den den. naam van Gynascocofinen. By deezc' legenheid t hy dee- ze Rechters ‘befchouwd hebbe als Opzienders over de Zeden der'Vrouwen, en ze dus verward mer Amptenaars ` van eenen anderen. rang , bekend onder den naam van Gynaeconomen. Zie bladz. 199, in de Aantekening. Mis» {chien is het. nog niet zo daidelyk, als de Heer DE pauw zich verbeeldt , dat deeze bedieningen inderdaad onder, fcheiden zyn: geweest, en dat niet dezelfde perfoonen on- der tweederlei benaaming ‘betekend worden. Doch wy zullen. dit niet aandringen , maar alleenlyk ‘aanmerken , dat onze Schryver de plaats niet aanwyst, welke hy bẹ- doelt in zyne berispinge. Waar is hier Ye verwarring? | MoNTESQUIEU {preekt in den tekst van de Zeden der Atheenfche Vrouwen, niet van derzelver opfchik. Hy bedoelde , derhalven, in de Aantekening de Gynaeconomen , en zegt niets het geen op deezen niet tozpasfelyk is. — — De tweede Para- graaph, bladz. 135; handelt van de Verbastering in de driften der Grieken. Al wie iets van de Griekíche ze- den weet, zal ligtlyk bevroeden, wat hierdoor verftaan worde, zonder dat wy ‘er ons verder over uitlaaten. De Schryver toont by deeze gelegenheid zeer wel aan , dat die verbastering niet Baaren oorfprong genomen had in de Gymnafiën , maar van veel vroegeren tyd herkomfítig was. Hy fchryft dezelve toe aan het gebrek aan fchoo- ne vrouwen in Griekenland , en brengt tot bewys van dat gebrek- by den grooten ophef, welke men van eenige ongemeene ichoonheden onder dezelve gemaakt heeft. Dit Uittrekíel is reeds zo lang geworden, dat wy ons met het onderzoek en de wederlegginge van deeze para- doxe ítellinge niet kunnen ophouden. Alleentyk zullen wy aanmerken , dat de Schryver , volgens gewoonte, links en rechts alles aangrypt, wat eenigzins kan dienen ter begunftiginge van zyn gevoelen. De Griekfche Vrou- wen waren gewoon zich te blanketten. Derhalven dee- den zy dit zo grof, dat het blanketfel een foort van masker op haarc aangezichten wierd , en alle Vrouwen elyk maakte: derhalven had TERENTIUS deeze mode in Pe oog , wanneer hy , Eunuch. Act. II, Sc. III. vs. 6, CHAEREA doet zeggen: Taedet quotidianarum ' harum fore marum. Whaarlyk eene zonderlinge redeneerwyze, als of niet elk verliefd jongeling zyn meisje hield voor eene uit- fteekende fchoonheid. By ons is ook wel de uitdrukking gene dagelykfche tronie in gebruik, wanneer men {preekt van eene vrouw, welke noch fchoon , noch lelyk is. Hoe frani zoude over een paar duizend jaaren eenig geleerde daaruit afleiden , dat in de achttiende Eeuwe de Neder- Jandfche Vrouwen gewoon waren zich dermaate met blan- Kettel te ‘befmeeren , dat alle dezelfde tronie fcheenen te / heb- WYSGEERIGE BESPIEGELINGEN OVER DE GRIEKEN. 89% hebben. De derde Paragraaph deezer Afdeelinge fpreekt van de aanvallen van Melancholie , waaraan de Athenienfers en de overige Grieken onderhevig waren. Wy zyn genoodzaakt hier veel aanmerkenswaardigs voorby te. gaan. Van de Atheenfche Wysgeeren en derzelver lee- venswyze maakt de Schryver ons evenwel eene zo be- koorelyke fchets, dat wy niet kunnen nalaaten een klein ftaaltje daarvan onzen Leezeren mede te deelen. ,. Zy an waren daarenboven , (zegt hy, bladz. 157 ,) niet vat- an baar voor ‘ontroeringen , welke vaak al zo doodelyk ə, Zyn als ziekten. De vrede week nimmer uit hunne s, ziel: elke dag was voor hun een feestdag, en de op- an losfing van een vraagítuk.de grootfte vreugde. In den » lommer hunner tuinen gezeten , belachten zy de mee- nigte van dweepers en heerschzuchtigen , welke ge- wm flingerd werden als riet, door den geringften wind , ja zm door het geringíte luchtjen der hartstochten.” Geluk- kige Wysgeeren! zouden wy wel mogen uitroepen , in- det wy deeze befchryving niet, gelyk veele afbeeldfels, als vleiende befchouwden. Wy behoeven niet ftil te (taan op het geen de Schryver in de vierde Paras graaph, bladz. 160 enz., zegt van de verbastering in de Geflachten der Athenienfers. Ook zullen wy ons niet ophouden met de Gymnaftiek der Ouden, van welke hy fpreekt in de vyfde Paragraaph, bladz. 166 enz., en welke door hem met recht in zo verre wordt afgekeurd, als zy ftrekte om eenige deelen des lichaams te verfter- ken, met verzwakkinge en vermageringe der overige, en fommige oefeningen niet gefchieden konden , zonder groot gevaar der deerlykíte kwetzi gen en verminkingen. Al- leenlyk zullen wy uit dit gedeelte des Werks nog een paar ftaaltjens van des Schryvers wyze van aanhaalen ontleenen. Van de yuistvechters en worftelaars fpreeken- de, zegt hy, bladz. 175: ,, Ook is het zeker, volgens ə getuigenis van Ifocrates , dat [NB.] geene anderen dan. an lieden van de laagfte klasfe , en die uit de verachtelyk- aa fte gehuchten van Grickenland afkomftig waren , dit ‚> fchandelyk handwerk oeffenden , en dat deze zulks > deeden, om dat zy geen ander beroep geleerd hadden, an waarin zy met minder moeite en met minder beroemd- 4, heid zouden geleefd hebben (}).” Wanneer wy de Aangewezen plaats opflaan, vinden wy daar, dat ALc1sl- l ADES | 4) ne) drëizegg,. ( R - 238 | DE PAUW ADES zich met de worftelfpelen niet bemoeid had, ,, des a» Wyl hy wist , dat /omm:igen der worftelaars van eene an laage geboorte, in kleine fteden woonachtig, en flor- an dig opgevoed waren." Zo ook leezen wy , bladz. 170: ,, MONTESQUIEU zegt, dat de oeffening van an het worftelen oorzaak was, dat de Thebaanen den flag by Leuctra wonnen.” De Schryver fpreekt dit tegen. Maar hy had "er wel by mogen zeggen , dat MONTES- QUIEU , Espr. des Loix, ! iv. VIIL Art. X. (want deze is de bedoelde plaats , fchoon zy hier niet gemeld wor- de,) niet anders doet dan PLUTARCHUS, Sympof. Lib. M. Quaest. 5, aanhaalen. De oefeningen, in welke gPAMI- WwoNDAS de Thebaanen bekwaam maakte, en welke zekere lyk tot de overwinning by Leuctra het haare toebragten, verfchilden vry wat van die, op welke de gemeene wor- flelaars zich toeleiden. EPAMINONDAS ,, liet zich niet an ZO veel gelegen zyn aan de fterkte als aan de vlug- an heid; hy rekende , dat de eerfte den worftelaaren be- ə» ter paste, maar de andere nuttiger was in den oorlog. » Hy oefende zich daarom zeer in het loopen en wor- an Delen, om, in een gevecht ftaande, den d te kun- aa nen aangrypen , en tegen denzelven. te den (9)." deeze plaats van Nepos is de Heer pe Pauw mis- fchien niet bedacht geweest. De zesde en laatfte Paragraaph deezer Afdeelinge handelt van de Bevolking van Attica, en yan de huislyke flaverny , bladz. 179 enz. Hier doet zich een ‘zonderling verfchynfel op. Terwyt andere Gemeenebesten fteeds poogden het getal hunner burgeren te vergrooten, hadden de Athenienfers het hun- ne bepaald op twintig duizend. De Heer pe rauw be- fluit hieruit., dat , wanneer men het getal der vrouwen ook zo groot ftelt, ,, de enkelden van beiderlei kunne, an en van verfchillende jaaren „ waaruit het Atheeníche as volk, verfpreid langs het Attifche grondgebied, en het s, eiland Salamis, beftond , te zamen eene zom uitmaaks on ten van veertig duizend zielen.” Ten opzichte van het getal der burgeren beroept de Schryver zich op PLA- | TO, (9) Non tam magnitudini virium fervivit , quam velo citati: sle lam enim ad attiletarum ufum , hanc ad belli exiflimabat utilitstewe pertinere. — Ir que exercebatur plurimum currendo et luctando, ad eum finem, quoad flans complecti posfet , atque contendere. CORN. NEPOS, in vita Epaminondae, Cap. 3. , WISGEERIGE BRSMIEGELINGEN. OVER DE GRIEKEN. 239 xo,-maar zonder den Leezer tot eene bepaalde. plaats in de Werken van dien Wysgeer te wyzen. Wy herinne ren ons ook dezelve niet, en kunnen derhalven niet oor- deelen, of PLATO onder die twintig duizend burgeren al- le vrye mausperfoonen , van welke jaaren ook , geteld hebbe, dan alleen de zodanigen, welken tot cenen weer- baaren ouderdom waren gekomen. Op bladz. 196 vinden wy , dat „ de Athenienfers ten minften dertig Jaren s, moesten Bereikt: hebben » etr zy de Volkvergaderingen ,, mogten bywoonen :" en indien deezen twintig duizend, bedragen hebben , zoude men het geheele getal der vrye hoofden in Attica veel hooger moeten ftellen. Dan hoe dit zy , werd het getal der burgeren door oorlogen of buitengewoone fterfte veel verminderd, dan vulde men het aan met het burgerrecht onder zekere voorwaarden, van welke DEMOSTHENES gewaagt (10), te fchenken aan vreemdelingen. Groeide het fterk aan in vredestyd, dan zond men het overfchot na de volkplantingen en vero- verde eilanden , alwaar men hun landeryen aanwees ter bebouwinge. ,, Deeze denkbeelden , ( m bladz. 181) fchynen zeer weinig tc welke in zo veele boeken over de fpreid , waarin men geene dan ve ss vindt, om het getal van bedelaars ss vermeerderen. De Staatkundigen n van zulke ftelzels te verwerpen , h „ loffpraaken vereerd. Wy hebben, » groot aantal menfchen noodig , well vrede groote belastingen kan laaten Ee » bloed men met ftroomen kan vergieten in tyden vau s oorlog. Zie daar de hoofdzaak , waarop hedendaags » de gehecle weetenfchap van eenen Minister der Finan- » Cien uitkomt: maar deze is niet de weetenfchap van s den Wysgeer,, noch van hun, die een gevoelig en edel » hart bezitten. Dezen zyn ten fterkften'overtuigd , dat » honderd welgeftelde huisgezinnen op eene vierkante » myl beter zyn dan drie duizend Negers op één mor- » gen lands. In deeze zelfde Paragraaph vinde men een bericht van de krygsmagt der Athenienfers , wel- ker Leger in zyne grootfte fterktc, in het begin van den Peloponnefifchen oorlog , gebragt was tot 31800 man, terwyl de Vloot beftond uit 400 zogenaamde Weed , ier- (10) In Neatram. p. 530, feq. Edit. Wolfii. v R4 240 | DE PAUW Hiermede eindigt het Eeríte Stuk , het geen ons zo Jang heeft bezig gehouden , dat wy ons moeten verge- noegen met de Drie Afdeelingen, welke het Tweede uit- maaken, flechts met weinige woorden aan te roeren , en alleenlyk de opfchriften der Paragraaphen te melden, met tusíchenvoeginge van weinige en zeer korte aanmerkin- n. e De derde Afdeeling gaat, derhalven, over de zeden der Athenienfers: en derzelver eerfte Paragraaph , bladz. 265, over de vorderingen der Befchaafdheid , en over de Tooneel- rechters te Athenen, Van deeze laatstgemelden geeft de Schryver ons geheel geen voordeelig denkbeeld. Hy be- roept zich daartoe op ÆLIANUS , Var. Hip. L. II. C. 8, die , evenwel, flechts van een enkel geval fpreekt , waar in fommige ftukken van EURIPIDES, zyns oordeels te on- recht , beneden die van eenen anderen Dichter gefteld werden. De tweede Paragraaph . bladz. 213 , handelt over de Atheenfche Vrouwen, en de Bacchanten van Gric- kenland, Hier wordt ons een Uecht denkbeeld gegeven van de opvoedinge der Atheenfche Vrouwen, onder wel- ke zelfs ,, de dames van aanzien mogelyk de Griekfche as taal niet eens volkomen konden fpreeken. Het is zeer as waarfchynelyk ,"" vervolgt de Schryver, dat dit laate »» fte ook te Rome plaats vond ; want CICERO noemt s» flechts vyf of zes Romeinfche dames, welke eene zui- s, vere taal fpraken," De bedoelde plaats is in Bruto. Cap. 58. Maar in die plagts is nicts het geen een dier- gelyk vermoeden aanduid; en daar zelfs de gemeene vrou- wen te Athenen eenen vreemdeling terftond aan zyne uit- fpraak van eenen Athenienfer wisten te onderfcheiden , zo als blykt uit het bekende geval van THEOPHRASTUS, js 'er , misfchien , nog minder reden om de fatfoenlyke ` dames van zulk een gebrek te verdenken. Van de Bac- chanten fpreekende , zegt de Heer DE rauw, bladz. 223: aa JUPITER had zyne altaaren te Olympia, ApoLLo te an Delphi; maar BACCHUS had de zyne overal.” Waren dan op andere plaatzen ook geene Tempels en Altaaren voor de twee eerstgenoemde godheden ? In de der- de Paragraaph, bladz. 235 , wordt gefproken ouer de ge- «qartheid van de Inwooners der byzondere vlekken van 4t- pica: en in de vierde (1) vindt men Aarnmerkin- | Ben €13) Door eene drukfeil Daat hier de zesde, WISGEERIGE BESPIEGELINGEN OVER DE GRIEKEN. er gen over de opvoeding der Aihenienfirs, Over dit belang-' ke onderwerp wenschten wy meer te kunnen zeggen. De Schryver fpreekt met grooten lof van dezelve, en ze- kerlyk was ‘er veel lofwaardigs in, maar of zy de heden- daagfche zo wer overtroffen hebbe, als de Schryver fchynt te willen, wanneer hy in zyne Voorreden zegt: ,, Een » groot man werd by de Grieken met geringe kosten ge- an maakt , terwyl men in die prachtige paleizen , welke s men te Oxford fchoolen noemt, met onnoemelyke on- aa kosten, ter naauwernood in honderd jaaren een mid- > delmaatig mensch kan formeeren :" willen wy gaarne Sverlaaten aan het oordeel van onpartydigen. ——— p bladz. 265. begint de vyfde Paragraaph: over den fa der Wysgeeren te Athenen, en den invloed hunner Schoolen op alle de overige. Hierin is veel der leezinge waardig ; maar zelfs waar onze Schryver de zaaken wel heeft doorgezien kan hy niet nalaaten , de berichten der Ouden op te fchike ken met fieraaden van zyne eigene vindinge. Van het lompe Tooneelfpel van ARISTOPHANES , de Wolken ge- naamd , het geen gefchikt was om socRATES in verach- tinge en haat te brengen , fpreekende , zegt hy, bladz. 274: ‚> Het werd gefpeeld in tegenwoordigheid van de s» Afgevaardigden der verbondene en cynsbaare fleden, s welke in t voorjaar te Athenen vergaderden; doch de- ‚> ze verklaarden, dat het hun luttel vermaaks gaf, een s» onbekend mensch „ewelke socrates heette, op het an tooneel te zien befpotten A? ZELIANUS , welke hier wordt aangeltaald, zegt alleenlyk , dat deeze vreemdelin. gen ,, onder elkander mompelden , en vraagden , wie a deeze SÓCRATES ware.” ` De vierde Afdeeling behelst het vervolg der /anmerkig. gen over de Zeden. Dezelve bevat niet meer dan drie pa. ragraaphen, over het onderfcheid van rang by de Atheni. enfers, en van den Griechen Adel in het gemeen, …— —. Over het ofderfcheid tusfchen den Adel van Athenen en dien van Rome, — en over de weelde der Athenienferen,. De twee eerstgemelde laaten wy over voor adelyke Lee- zeren: van de derde zullen wy een enkel woord zeggen. Op bladz. 323 enz, neemt de Schryver aanleiding uit de weelde der Grieken , om te fpreeken van het geen men verhaalt , raakende de Sybarieten. Hy betuigt daarom- ` | | trent (f) ZELIANUS, Var. Hifl, Lib, II. Cap. t3. . R 5 " wa -> s DE PAUW ME" trent zyne.ongeloovigheid, en ,, durft: en ', dat "er. »» nooit grooter ongerymdheden zyn gefchreven.” On- etwyffeld moet men niet alles blindeling gelooven, wat, E Ouden ons, raakende de magt en weelde van dit ver- wyfde volk , vertellen, De Heer pe pauw is de eerfte niet , welke de kunst van wergrooten heeft uitgedacht. Maar dat men daarom niet alles als ongeloofbaar behoeft aan te merken, is genoegzaam aangetoond door iemand van niet minder „doorzicht en vau meerdere bezadigdheid ` dan onze Schryver (12). ——— Den burgeren van Me- gara wordt hier, bladz. 330 , nagegeven, dat zy, ,, wel- s» ke barre rotzen bewoonden , waar noch gras noch voe- » der te krygen was , nogthans drie duizend paarden on- »» derhielden." IsocRATES, welke als getuige wordt op- geroepen , zegt ondertusfchen ,, dat die van Megara, » fchoon noch vruchtbaare landeryen , noch havens, s» noch zilvermyuen bezittende , maar barre rotzen be- » woonende , met kleine magt hunnen ftaat beftuurden „ naar hun eigen welgevallen , terwyl de Thesfaliers hun- s» ne kasteelen altoos door anderen moesten zien bezet- ss ten, fchoon'zy meer dan drie duizend ruiters, en eene s» ontelbaare menigte voetknechten hadden ({).” Niet minder is de Heer pg Pauw het {poor byster , wanneer hy, bladz. 332, fpreekt van de pracht der Architheoren. Om hiervan overtuigd te zyn, behoeft men het geen hy zegt flechts te vergelyken met de plaats van THEOPHRAS- TUS, welke hy aanhaalt. Op bladz.:336 vinden wy ee- ne aantekening , van welke wy nog een woord moeten zeggen. De Schryver had gefproken van de Zranai of Heteria der Grieken , en van het verbod van Keizer TRAJANUS tegen dezelvé. Hierby voegt hy dan in eenè Aantekening : … Het was ingevolge van de Wet , door wn dien Vorst tegen de Eranen en Societeiten gemaakt, », dat de Christenen te recht gefteld wierden, om reken- » fchap van hunne nachtvergaderingen te geeven: dit s» noemden zy vervolgingen.” Niets is valfcher dan dee- ze verzekering. De Christenen weigerden niet rekenfchap te geeven van hunne vergaderingen: zy weigerden alleen- lyk de beeldtenisfen des Keizers, en die der Afgoder te aanbidden , en Christus te vloeken: en waaneer zy Pal ‚ Opusc. Academ. Vol. IL. p. 126. feq. da Pace, pag. 362. Edit. Wolf. WYSCEERIGE BESPIEGELINGEN. OVER DE CRIEKEN. 248 deeze weigering ter dood gebragt wierden , nóemden zy dat vervolging. Zoude de Heer DE Pauw 'er eenen ana deren naam aan geeven? Hy weet, dat pLINIUS zélve, Lib. X. Epist. 97 , de zaak zo voordraagt. En welken naam vercient dan zyne wyze van voorftellen ? Wy komen, eindelyk, tot de vyfde Afdeeling , over den Koophandel en de Finantien der Athenienfers. Deeze beftaat ook uit niet meer dan drie Paragraaphen. De eeríte, beginnende bladz. 374, heeft, ten minften in den Nederduitfchen druk, geen afzonderlyk opíchrift. ———e De tweede, bladz. 409, loopt over het Muntwezen van Athenen , en de derde, bladz. 424, over de Ine komficn yan de Atheenfche Republiek, en over de handels wyze der Griekfche Financiers. Ten opzichte van dit laat- fte ftuk verwondert het ons grootelyks, dat de Heer pg PAUW niet mcer gebruik heeft gemaakt van het Werk van XENOPHON , ep sépe , Of over de Inkomften van den Staat, Dit is misfchien het alleroudfte ftuk, dat over de Finan- cien van eenigen Staat gefchrceven is, en de naam des Schryvers alleen is genoeg , om het der overweeginge waardig te maaken. Het zoude ons.niet ontbreeken aan {toffe tot nog meere dere aanmerkingen, noch ook tot lof des Schryvers 3 doch dit bericht is reeds tot eene zo groote lengte uit» edyd, dat wy liever zullen wachten tot dat het volgen- de Deel in het licht kome. Brieven over den oorfprong en de oogmerken van het Kwaad, Naar het Hoogduitsch van den Heer viLLAUME , Hoog. leeraar te Berlin. Eerfle Deel. Te Utrecht, by G. T. van Paddenburg en Zoon. en te Amflerdam, by M. Schalekamp ez de Wed. J. Doll. 1789. Jo gr. octavo, 372 blads. enigvuldig zyn, door alle tyden heen, de klachten der meníchen , over het Awaed, waer aen ze in de- ze Waereld veelal bloot gefteld zyn; daertegen ene Stoi- fche onverfchilligheid of gevoelloosheid te ftellen, is de uitzinnigheid zelve: het Kwaed is er: 't kan niet anders zyn of de Mensch is er gevoelig voor; en ’t is onmo- gelyk het Kwaed geheel weg te nemen, of 's Menfchen gevoel van °t zelve volftrekt te verdooven. Het enige hulpmiddel is te-onderftaen , wat men doen kan, om den i mensch, 944 | SILLAUMR mensch, in dien ftaet der zaken, te vertroosten, en hem zyn lot draeglyker te maken. En zulks onderneemt de Hongleeraer Villaume in deze Brieven , waerin hy zich voorftelt te toonen , das het Kwaed een gevolg is van de ‘weldaden des Scheppers; ,, en gelukt het my, (zegt hy ,) , gelijk ik hoop, te bewijzen, dat het Kw ééne der », weldaadigfle inrichtingen van GOD, en de bron yan on- an 3e grootheid, van ons geluk is; dan , hoop ik, zal ik an menig mensch zijne fmarten verzagten, en hem, on- s, danks zijn lyden , zijne rust wedergeven.” Ter bereiking van dit zyn voornemen gaet hy eerst on- derícheidenlyk na, wat men te regt of met onregt Kwaed noeme , deszelfs verfchillende foorten en betrekkingen, mitsgaders derzelver juiste en onregelmatige waerdering. Uit deze befchouwing ‘maekt hy reeds op, (1.) dat "er in de waereld zo veel Kwaed niet is, als 'er doo voor gehouden word ; en (2.) dat men het eigenlyke Kwaed meestal veel grooter berekent, dan het inderdaed is. Hier op verledigt hy zich tot ene beknopte overweging der voornaemfte ftellingen wegens den oor ` fprong van het Kwaed , en daerin gene voldoening vin- ende, laet hy zich in ’t breede uit, ter ftavinge zyner edachten deswegens, dat men naemlyk , Bet coepe heb- Ze te houden: voor de bron van het twaen; brengende het Goede het Kwaed voort , deels door overmact, en deels door een ongepast gebruik, Om dit ten klaerfte te doen zien , vestigt hy onze oplettendheid op de voornaemfte krachten der Natuure, der Dieren en der Menfchen, en doet ons gadeflaen, hoe ieder dezer krachten , ("t welk men op goeden grond ook tot alle anderen mag overbren- gen ,) fchadelyk word, (1.) wanneer zij op een verkeerd voorwerp werkt, en (2.) wanneer ket voorwerp , zelfs tot overmaat toe, voor haren invloed vatbaar is, of wanneer de kracht derwijze verflferkt wordt, dat zij de palen van ha- ren beflemden kring van werking te buiten gaat. Zo tast het voor 't overige dermate weldadige vuur ons en onze have aen, en zo wordt de anderszins verfterkende koude ons doodlyk: men zou des , om het Kwaed uit de wae- reld te verbannen, ook het Goede moeten uitrooien , en dus de geheele waereld vernietigen. Onze Autheur bezeft zeer wel, dat het door hem des- “wegens bygebragte intuefchen echter geenszins toereiken- de is, om de in zichzelve fchadelyke of boosaertige krachten ten vollen uit te fluiten: dewyl men zou mogen OVER HET KWAAD. 45 beweren, ,, dat de weldadige krachten wel kunnen fetha- an den; maar dat er daarenboven nog boosaartige krach- » ten beftaan , welke volftrekt onvermogende zijn, om jets anders dan kwaad te verwekken , en dat deze. » veel meer nadeel doen, dan de andere." En dit nood- zaekt hem enigzins, ter voller ftavinge zyner flellinge , dat het GOEDE Ze houden is voor de Bron yan het KwAED e nog een ftap verder te gaen, en Cer op toe té leg. gen, om te bewyzen, dat alle Kwaed, zo verre deszelfs eorfprongen en werkende oorzaken voor ons menfchen na- fpoorlyk zyn, de uitwerking van weldadige krachten is. — Hiertoe komt in overweging. eerst het ontkennende en vervolgens het feilige Kwaed, in deszelfs verfchillende foorten; welker voornaemften de Hoogleeraer afzonderlyk nagaet, onder het aenvoeren zyner bewyzen, dat het een en ?t ander ten allen tyde een uitwerkzel van het Goede is: waerdoor hy ons overtuigend opleid, om het K waed uit een gunftiger gezichtpunt te befchouwen , dan men gewoonlyk doet. EE | Het geen hy tot dus ver omtrent dit onderwerp bere- deneerd heeft , trekt hy, in zynen laetften Brief, beknopt- lyk aldus te zamen; 't welk ons het algemene beloop zy. ner redeneeringe gereedlyk onder "t oog brengt. aa Om te bewijzen , zegt hy) dat alle onze rampen geenszins het uitwerkfel zijn van een boosaartig grondbe- ginfel , maar van de weldadige van de nutte krachten in de Natuur en in den Mensch, heb ik den volgenden weg ingeflasen. ` , 5 oorserst , heb ik de ongenoegzaamheid der in zwang gaande leerftellingen, wegens den oorfprong des kwaads, onderzogt > n, ZO ik mij verbeelde, genoegzaam aange. toond. Vervolgens , hebben eenige waarneemingen mii doen befiuiten, dat het kwaad voortvloeit, B |. I. uit gebrek van het goede, en dit heb ik Ontkene nend kwaad genoemd ; 0, 2. uit de overmaat, of een verkeerd gebruik vån het goede; en dat het 2 2 3. met het goede , dat is , met de maat der krach. ten, kan toeneemen. ` » Om de waarheid of valschheid van mijn vermoeden te onderzoeken, heb ik l ` ap Ten derden, de bekendfte krachten in de Natuur ei 6 VILLAUME: in den Mensch befchouwd , en mijn vermoeden daar door gegrond bevonden, an Ter bevestiging van mijne ftelling , en om dezelve zo algemeen te maaken, als mij mogelijk was, heb ik s Ten vierden , de merkwaardigfte kwaaden, en de al- gemeenfte klagten overwogen , derzelver bronnen onder- Zogt., en: mijne vermoedens al verder geftaafd bevonden. „ Uit welk alles ik thans oordeele, met grond te mo- gen vastftellen, ‚ 1. dat het kwaad uit geene heilloze bron voortfpruit; maar a. dat het eene uitwerking der heilzaame krachten is, en wel a, van derzelver overmaat, en van dwaaling; zo dat 4- die kracht, welke het werkzaamst is om goed te doen, ook het meeste kwaad kan verwekken. Hier uit volgt nu , dat , tusfíchen de mogelijkheid van het goede en het kwaade akijd eene regtílreekfche evenredigheid moet plaats hebben. Dat is, hoe meer goeds ook des te meer fchaade kan 'er plaats grijpen: of, hoe meer werkzaamheid de krachten tot het goede hebben , ook des te meer werkzaamheid hebben zij tot het kwaade."' ‚ De Hoogleeraer heeft. dit alles ontvouwt op ene aen- nemelyke wyze , die vry wel gefchikt is, om een ver- gachtenden invloed te hebben, op het hart veler klagen- den: dan midlerwyl:erkent hy, dat het, uit hoofde van het bepaelde en gebreklyke der menschlyke navoríghin- gen, geen voltrekt onbetwistbaren grondílag tot algeme- ne ítellingen verleent : doch dat het hem evenwel eigen- eertig tot dit algemene befluit brengt. ,, Alle kwaaden , , die ik ken, ontítaan uit krachten, welke op zich zel- Ae ve weldadig zijn; derhalven befluit ik vermoedelijk , ja „s waarfchijnlijk , dat het met allen zo is.” En hiertoe gyni., zegt hy, de gronden van voren geheel in mijn voor- deel. ,, God. is goed; Zijne werken ftrekken tot bewijs. ;; Hij heeft het kwaad als kwaad volítrekt niet kunnen ,, begeeren. Zijne alweetendheid en Zijne magt laten „niet toe, dat men- nap eenen boozen Geest geloove, ,, die het goede werk des Scheppers zou bedorven heb- , ben. Van waar zouden derhalven de wezenlijk kwaa- s, de oirfprongliike krachten in de ‘waereld. komen 2" —— Blyven "er, deshiettegenftaende, nu.en dan enige twyfe- Magen over , dan zyn my , laet hy zich verder uit , de VOle ` OVER BET Kean, ` au Volgende twee “gröriden altyd beflisfend , ten minften , zeer froostryk voorgekomen. ,, Di GOD heeft het aldus ges 5, Schiks. Wanneer nu menig ding in de waereld mij ons s» verklaarbaar voorkomt , wijt ik het, niet aan cop, de niet aan de fchepping; maar aan mijne onkunde. JK a Zeg den bij mij zelven niet : Dit i5 kwaad; maar ik ss zeg: Ik zie het flechts niet door. Çs.) Alles, wat ik s duidelijk en in den famenhang ken, is, onasngezien n het eerffe onbehaaglijk voorkomen, goed: Dus kan ik » met waarfchijnlijkheid vermoeden , dat ook het geert »» ik flechts- half » flechts oppervlakkig inzie , goed is, »» fchoon het. mij anders toefchijne.” 7-Intusfchen: blyft "er tegen zyne deükwyze-ene voornas me bedenking , die oplosfing vordert. ,, Indien elke kracht; s zal men zeggen, zoo wet voor het kwaade als voor an het goede , overeenkomfítig de gelegenheid werkzaam ss is; indien het kwaad gemaklijker bewerkt kan worden s dan het goede; en indien de gelegenheid tot’ het kwaai » de rhenigvuldiger voorkomt, dan t. ^ 7 T 4» çen en ander met grond beweerd | »» dan moet "er meer kwaad dan goe ap ——— : Maar, er is integendee » meer goed kan'kwaad:" (het welt leeraer buiten tegenfpraek i$.) ;, T » onderftelIing ; dat’ alle de krachten ss kwáade , even" zo' wel , als twe bet go » Valsch wezen.” - Dan hiért&&en-merkt de Hoögleeraer aen , dat daervit reeds voortvloeit een algemeen vermoeden , wegens de voortreflyke infichting der waereld y welke het zo gemak^ Bk kwaed Beletten, en?t moeilyk goede zeer moét bevorderen ; waerdoor elke kracht niet al het nadeel déet, dat op zich zelve“thogelyk is. En by legt het "er ver- volgens op’toe ` of de gegrondheid van dit denkbeeld door proevett ‘te Basen, `. s, Wat hebben Wij toch „” zal men misfchien zeggen, » daar bij gewonnen? Uit weldadige of uit boosaartige a krachten het kwaad heeft toch plaats, en bft s» Voortduuren: met alle deze bedenkingen wordt "er niets gevan weg genomen P ri ^ » e48 VILLAUME , OVER HET KWAAD. a ^t Is waar, met deze befchouwingen wordt geen kwaad weg genomen. Met dat alles verbeeld ik mij, dat zij voor onze rusten genoegen niet ten eenenmaale onnut zullen wezen. Wij leeren uit onze onderzoekingen : ^, Ee Dat niets op zich zelf fchaadelijk is in de waereld, maar dat het kwaad alleen eene toevallige uitwerking van het goede is. . l ` „s2. Dat dus het oogmerk van den SCHEPPER het geluk en het welzijn der Schepfelen is. Zijn oogmerk is goed 5 het kwaad is eene bijkomende zaak. | ` an Se Dat wij derhalven de waarfchijnlijke hoop kunnen voeden , dat het goede, altijd, en in het algemeen geno- men, de overhand moet hebben, en het kwaade ten laat- ften., misfchien geheel , uitgerooid zal kunnen worden. -— Ik heb het reeds te Kennen gegeeven, en zal het nog verder ftellig beweeren; ik geloof dat het kwaad on- vermijdelijk noodzaaklijk is; dat is, het kan niet weg blij- yen, tot dat de Mensch zijne eigen krachten , en de krach- ten der natuur alzo zal weten te matigen en te leiden, dat hij alle kwaad afwendt. En, wanneer ik dit beweer , wordt mij de hoop, welke ik hier oppere , geenszins be- nomen van het kwaad ten eenigen;tijde geheel te zien ver- dwijnen; want ik hoop, dat het. Menschdom in wijsheid en voorzigtigheid nog veel zal toenemen. Ik maak deze aanmerking , om de befchuldiging van tegenltrijdigheid voor te komen , welke anderszins zoude konnen plaats grijpen. , , | | s 4. Dat wij dus niet behoeven te vreezen: noch” door den SCHEPPER verlaten, noch door ugm gehaat te wor- den, —— noch aan eenen. magtigen boazen Vijand te zijn overgeven. Dit alles kan ons niet onverfchillig zijn. , l | ` Ja, dit is van eenige betekenis: maar het zou onein- dig beter zijn, dat wij vaa het Kwaad geheel vrij waren." Ten minften , naar den uiterlijken fchija. Dezen wensch ' jn overweging te nemen , en de redenen na te fpooren , waarom dezelve niet vervuld wordt , zal het onderwerp mijner volgende Brieven wezen.” 44 a DE GENLIS, SCHOUWTOONEEL, 249 Het Schauwteoneel voor jonge Lieden, doar Mevrouw DE GENIS, Uit het Fransch vertaald, door E. BEKKER, Wed. Ds. WOLFF. Vierde Deel. In "s Gravenhage, by J. van Cleeff, 1782. Hi £r. octavo, 398 Mad, 2) Mevrouw de Genlis (telt hier weder , der Jeugd, op eene zeer wel ingei denleeringen voor, die ter regelihge en braaf gedrag firekken. ——— Het cert Roozenftest te Salency, heeft ten onder king eener Rooze, aan het deugdzaam befproken Huisgezin te Salency, dat d Regters, als een deugdzaam voorbeeld, Een daaraan volgend Stuk , dat ten op! heer , ontvouwt ons bet loflyke character heer, die ten uiterfte omzigtig is omtrer gingen, ter handhaavinge des Regts, ei listige omwegen laat overhaalen, om de maar eisch te beíchouwen , of het Regt zelfs den fchym vermyd wil hebben, al: lings oogmerk van belang voor zich of i Regterlyke uitípraak voortgebragt gau he dit laatíle doet hem hier sig aankanten , dat zyn Zoon op "tr oog had, met de wien by, door zyne geregte zaak, te bep die deszelfs geheelen ondergang bedoelde de Zoon, getroffen van " gevaar, dat fproken agti.7, en volgende invloed, zo hoe fterke , «an tot nog niet verklaarde, Liefde op: getroost dat zyne Beminde, door 't aflaoj deele van haaren Vader, behoud dus kunne beklyven; en hy gew lyden hebbe; "t welk hy edelmoe daarom ongelukkig:te agten. — Listige geheeten, fchetst ons eer wyze, door listigheden , haare ea juist daar door een ftrik gefp: vervalt ; het welk haar in haar In dit Stuk is ingevlogten eene toonende hoe noodzaaklyk het zj veelal gepaard gaande loogenagt tegen te gaan : dit gebrek van. boer Moeder, de Buronesfe d'A arer loogenagtige fnapzugt, nie daadlyk een geheim te melden bk een weczenlyk belang was. —— IV. DEEL. N. ALG. LETT. NO. Ó. D neel. 85e DE GENLIS, SCHOUWTOONBEL. neelftukken, die tot eene foort van Toververtellingen behooren 1 het eene, de Schroor e: Let Beest genoemd, in "tr welke de Ge. pie Phanor eene aflchuwelyke gedaante omdraagt, tot dat hy de fchoone Zirpie^, door zyn braaf character tot wedermin bee weegt , waarop hy zyne eigen bevallige gedaanie weder var- krygt, dient om ons re doen opmerken, , dat de weldaadigheid , en de goedheid de zekerite middelen zyn om te behaa. we en de eenige reden waarom men geacht en bemind wordt.” Met een fobrtgelyk zedenkundig bedoelde ‘fchetst ons het vole gende Stuk, geryeld "e gelukiër Erlins. de verfcbillende op- voeding van twee Kinderen door twee Tovernimphen; welke ons leert, . dat de crootfie talenten, of de fchitterendfte boe. , danigheden, flegis onnutte of govaarlyke giften zyn , indieg en y niet door de zedigheid , de woldaadigheid en goedheid ‚ beftuurd worden *' Ten leatflen voert Mevrouwe 4e Genlis hier nog ten Tooneele Arar in de Woestyn. om ons in te boezemen, ,. dat wy nooit behoorcn te murmurecren , tegen » de fchikkingen van eenen God , die bet geduld , de onder. » werping en den moed milddaad.g weet te beloonen.” Men kan, uit het geene wy over dit Deel, en zoo ook over de voorheen afgegeeven Deelen , van deesen arbeid van Me. vrouwe de Genlis gemeld hebben, opmaaken, dat haar beften- dig doelwit ís, der Jeugd nutte Zedenlesfen aan de hand te £ceven, op eene manier die haarc gevalligheid heeft, welke, te gelyk , onderrigt en vermaakt ; waarin zy , £o in dt, als in àlle haare andere Gefchriften , dermaate gelukkig geflaagd is, dat baare Schriften by uitftek eene plaats verdienen, ouder alte die geenen, welken ten nutte der Jeugd he: licht gien. Perzameling wan eenige Jchoone Stukken der beste Uitlandfche Dichters , vertaald in Prefa en Poëzy Eerfle Srukie. Te 4m- feraain, by Emenes en de Vries, 1788. . In 8vo. CO blads. He die de fehooníte Engeifche en Hoogdui:fche Mecster. flukken onbekend zyn, heeft men, zoo veel mogciyk . te hulp willeb komen, door het uitgecven van ccnige vertaalde Dicht(tukken... Overeenkomftig met dit oogmerk, ontmoet men in dit eerfte Stukje drie Engelfche en vier Hoogduitíche naar- volgingen, als: 7) CarriceThura, naar OSSIAN. 2) Mieenfpraak van Othello. gaar SHAKESPEARE. 3) Klaayzanp , gefchreven op een Dorhs Kerkhof , naar GRAY 4) Zemin en Gulhindy. ecne vertelling, naar WIELAND. 5) Home aan de Men, naar HOLTE. 6) De bévrydde Sjaef , naar denzelven; en 7) De nieuwe Eeuw, paar KLAPSTACK. Op veele plaatzen , voorät in de Engelfthe naarvolgingen, fthypt de Naarvolger te vecl aan de Latynfche Sprcuk: in Mag, «b VERZAMELING VAN EENIGE SCHOONE STUKXEM ` ap ` nis voluisfe fat est , gedacht te hebben. Ten minften het eer. fle Stuk, dat eene genoegzaame kunde met de Barden, of oud- fle Zangers, in zyn’ Vertaaler vereischte , is zeer verminkt. Het tweede is beter, doch was ook minder moeilyk. Het derde hebben wy reeds fchooner in onze taal, zo als we dit ook in onze beoordeeling, over Lotje en Dafne, gemeld heb. ben. Uit de overigen, die_naar het Hoogduitsch zyn, bevalt ons het beste, | af " DE BEVRYDDE SLAAF. God dank! ———2 dat nu geen keten meer - '^ " " Dres flerken arm beklemt, — ' Geen duivel, met een fchittrend zwaard, My onder °t roeijen dreigt. De gantfche hemel lacht my toes De fchepping fchynt my nieuw ! Dit dank ik, Made Vryheid! u. God! ik ben vry, — ja! vry, Des christens blikfem trof uw Ekip, d Woedende barbaar! | Zyn donder bruide dood en hel Op uwe roovrenfchaar. Fluks wimpelde de zegeviag ; De segesang hief aan; Geen ysren keten klonk my meer Aan myne roeibank vast. Nu vlieg, —— nu vlieg ik naar den Rhys. * Heb vaak om hem geweend; En vind aan Sangen oever rust, Een meisjen , — en een’ vriend! —— Dan drink ( uit myn earden-kruik Met wyngaardsblaln bekranst , En drink den vloek van ieder vorst, „Die onze vryheid reet, : 63 Ep ( Ag VERZAMELING VAN EENIGE SCHOONE STOKKER) En zegen elken braaven man,” Wiens hart voor vryheid Daag, Die gaerne tegen een tyraa De vryheidsvaanen draagt. jn Werken van het Dicht- en Letterlievende Genootfchap , der de Spreuk: Studium Scientiarum Genitrix, En Prysverzen. Eer- e Deel, ifle Stuk. Te Rotterdam, by G. A. Arrenberg, 17288. In gr. 8vo. ; 168 blad3. Di Genootfchap, dat men reeds uit vyf Deelen zyner uit- gegeevene Dichtftukken heeft leeren kennen, heeft , vol- gens deszelfs Voorbericht voor dit Stuk geplaatst , goedgevon- den, de inrichting zyner Werken zodanig te veranderen , dat dezelve voortaan , niet alleen Prysver/en en Mengeldichten , maar ook Letterkundige Verhandelingen , Aanmerkingen, enz. zul- Jen behelzen, fchoon beide laatstgemelde nog in dit eere Stuk geen plaatfe vinden. —. 