Beproefde middelen en ernstige raadgevingen voor allen, die hunne oogen, tot in eene hoogen ouderdom, gezond bewaren of het verzwakte gezigt weer versterken willen; mitsgaders een voorshift, hoe men zich, bij plotslinge toevallen aan de oogen ... zelf helpen kan ...
5. Indien hij, om een voorwerp, dat fleehts weinige fchreden van hem verwijderd is, bij voorbeeld eenen ftoel of eene tafel, te ontwijken, de oogleden half fluiten moet. | Evenwel is het noodzaaklijk, dat men naauw- keurig onderzoeke, of de bril, die men kiest, ook volkomen voor zijn 00g berekend zij; en dit onderzoek moet geheel en al gefchieden naar de regelen , in de eerfte afdeeling van dit gefchrift opgegeven. Dit alleen moet men in acht nemen, dat de hol geflepen bril nooit veel mag verklei- nen, maar de voorwerpen alleenlijk zuiver en duidlijk vertoonen moet. — Brillen , die zeer verkleinen, vermcerderen niet alleen de kortzig- tigheid, maar fpannen ook het gezigt ongemerkt in, en verzwakken het in eenen hoogen graad. Het eenigfte middel tegen het toenemen der kortzigtigheid in den ouderdom is dit, dat men de oogen vlijtig bezig houde mer het befchou- wen van kleine afwisfelende voorwerpen, en alle wandelingen zorgvuldig vermijde, waar op men, om 200 te fpreken genoodzaakt is, om in de verte yerte te zien; edoch ook deze voorzigtigheid is fomwijlen niet genoegzaam, om den verzigtigen het gebruik eener bril geheel en al te befparen. Ook daar van heb ik in de eerfte afdeeling reeds gefproken, ZESDE.HOOFDSTUK. Behandeling der Oogen na zware ziekten, Het is eene algemeene ondervinding, dat de pogen, na zware ziekten, vooral na befmetlijke, bij welken vele fappen verloren zijn gegaan, als mede na zenuwen - ziekte , zoo zwak worden, dat deze zwakte fomwijlen aan blindheid grenst, of ten minften bij den lijder bijna altijd de ge, grondde vrees voor eene volflagen blindheid ver- wekt. Gemeenlijk zoekt men dan, in zulke ge- vallen, hulp, en men maakt van eene menigre zoogenoemde verfterkende geneesmiddelen ge- bruik, waar door het kwaad bijna altijd flechts vergroot in plaats van verminderd wordt. Naar mijne waarnemingen , wordt deze aan- merklijke zwakte der oogen vooral hier doer weggenomen, en alle daar uit ontftaande kwade gevölgen zeker voorgekomen, wanneer men (wat ech- echter de minfte menfchen doen willen) zijne pogen, eenen geruimen tijd lang, geheel ver- fchoont, tot dat naamlijk her ligchaam weer kragten genoeg gekregen heeft, om eene infpan- ning in het’ algemeen of over het geheel, en ten aanzien van enkele zintuigen , te kunnen door- ftaan. — Uit dien hoofde is goed voedfel, dat echter het ligchaam niet oogenbliklijk prikkelt, maar hetzelve duurzame kragten geeft, alles, wat men zulken genezenden aanbövelen kan. Een der nadecligfte misbruiken, die men, na her doorftaan van zware ziekten „ ooit van het gezigt maken kan, en waar uit ik meermalen eenen volflagen ‚graauwen ftaar zag ontftaan, be- ftaat hier in, dar vele menfchen den. tijd hunner genezing niet beter meenen te kunnen befteden, dandoor den ganfchen dag met lezen doorte bren- gen. Zij willen hunnen geest hier door eene uitr fpanning verfchaffen, en zich delange dagen hun- ner wedergenezing verkorten; maar.zij bedenken hier bij niet, dat zij hun hoofd, en nog meer hunnen oogen,.daar door veel nadeel berok- kenen. | | 'Zullen de oogen, na>ecne zware: ziekte, fpoe- dig herftellen, dan moet men ze vooral door eene vlugtige en niet vermoeijende befchouwing van zeer belangrijke, maar afwisfelende voor; werpen, bezig houden. De heilzame uitwerking daar van zag ik zeer zigtbaar bij zekeren man van Yer-. a — 141 ——— ’ verdienfte, dien ik, voor een paar jaar, onder handen kreeg. --Deze man werd, aan het einde eener zcer he- vige en langdurige zenuwkoorts, door zulk eene verzwakking van het gezigt overvallen, dat hij, eenen tijd lang in de bangfte vrees leefde, var zijn gezigt geheel te zullen verliezen; deze angst werd, door het fchouderophalen der artfen, en door de daaglijkfche vermindering van het ge- zigt, nog zeer vergroot, zoo dat ik den lijder in de treurigfte, bejammerenswaardigfte gemoeds- gefteldheid aantrof, toen ik bij hem geroepen werd. — Men ried hem een duister vertrek, den damp van keulsch water en een oogwatertje aan, dat uit even veel bronwater en wijngeest beftond; maar hij bevond zich, op het gebruik daar van, zeer kwalijk. — -Ik beval ligt te verteren voedfel aan in matige verdeelde maaltijden, een glaasje goeden wijn, ligchaamsbeweging in cene zuivere vrije lucht, ocfening van het gezigt in een even- redig verdeeld helder licht, en eindelijk in cene herhaalde vlugtige befchouwing zijner verzame- ling van prenten.en mineralen; welken raad de lijider ook geern volgde, daar dezelve met zijne. neiging, waar voor men hem.nogthands ernftig waarfchuuwde, zeer inftemde. Nu hield zich de gocde man met zijne vrienden daaglijks bezig over deze en gene ftukken zijner uitmuntende verza- meling, en vergat dus wel dra zijne zorg; want | de Pr dE zwäkte zijfis geäigts, van welke mei hei reeds eenen zwarten flaar voorfpeld had; ver« diveeh in minder dan drie weken zoo geheel, dat hij zijiie ooogen zoo göed, als voor zijne ziekte; gebruiken, en aahhoudend infpannen kon: De ziekten; na wier afloop de oogen vooral plegen zwak te worden, en dan, ‚genen gerüi- men tijd rust behoeven; zijn, behalve de gemel- de ontftekingen en Zenuwen -ziekten, alle adtive en paäsfive bloedvloeljingen, de purpurkoörts en de kinderpokken. WVooral flepen de mazelerl, en wel bijzonder bij reeds volwasfeh menfchen; fomtijds eene langdurige verzwakking in her ge: zigt na zich, die zoo groot is, dat men zelfs het geringfte werk niet doen kan, zonder dar de o0- gen rood, vloeijend en pijnlijk worden. Ook na hevige flagen op het hoofd, en na eenen ongelukkigen val, die de herfenen fterk deed fchudden, heb ik dikwijls zeer fehadelijke gevolgen voor het gezigt befpeurd, warineer men den oogen, gedurende den tijd der genezingy veel vergde. Ik kon hier zekerliijk nog menig &enen regel voor zwakke oogen aanvoeren , nog vele zeer gewigtige en menigwerf voorkomende oorzaken van verzwakking des gezigts zou ik kunnen op- noemen; dan dewijl andere geneesheeren: hier över reeds genoeg gefchreven hebben, en deze waarfchuwingen enkel zoodanige menfchen be» tref- — 143 — eefen, die (mag ik zeggen) fleeds doof zijn voor allen goeden raad, komt het mij beter voor, van dit alles geheel en al te zwijgen, op dat dit gefchrift voor niemand aanftootlijk worde. DERDE AFDEELING. HÖE MEN DE Ö0OGEN BEHANDELEN MOET, _ BI] PLOTSLINGE TOEVALLEN, DIE GEENE EIGENLIJKE MEDICINA- LE OF CHIRURGICALEKUN- DIGHEDEN VEREI- SCHEN. EERSTE HOOFDSTUK. Over hei wegnemen van vreemde ligche- men, die tusfchen den oogappel en de oogleden inyallen. Hoe ligt gebeurt het niet, dat cen fterke wind een vreemd ligchaam in het oog waait? Hoe menigmaal vindt het niet bij zekere handwerkers plaats, dat hen flukjes ijzer, tin, hout, zilver of » of goud in Ket oog vallen,; en hoe onverftandig gedragen zich de meesten menfchen in zulke ge: vallen! Het eerfte; wat een jeder, bijkans zonder her zelf te weten doet, is dit, dat hij de oogleden met de hand wrijft; 'eene handelwijs; die maar zeer zelden zonder kwade gevolgen blijft, en’ zelfs eene ontfteking van het 00g, ja eene ge- heele verwocsting van het zelve na zich fleept, terwijl naamlijk, door dit onvoorzigtig wrijven, ‚zulke ligchamen, die hoekig en fpits zijn, ge- lijik, bij voorbeeld, fplinters van ijzer, in de bovenhuid, en dikwerf dieper, gedrukt worden, zoo zelfs, dat flechts een zeer geoefend oogmees-. ter ze, zonder het oog te benadeelen, er weer tiithalen kan Ik ben er van overtuigd, dat dit een zeer ongewoon geval zijn Zou, indien men het oog, bij zulk eene gelegenheid, doclmatig‘ wist te behandelen. Eene geheele verwoesting van het 008, die men toch waarlijk niet zelden uit vreemde ligchamen, die onder de oogleden gevallen zijn, ziet ontftaan, zou dan tot de zeld- zame verfchijnfels behooren. | Zoo haast eenig vreemd ligchaam, het zij var hoedanigen aard het wil, als het maar geen zoo- ‚danig is, dat, uit hoofde zijner bijzondere on- vernietigbare fcherpte, het oog nadeel doen kan, gelijk bij voorbeeld, ongebluschte kalk, in het oog valt, trekke men her bovenite ooglid, .ter- wijl m wijl men herzelve bij de hairtjes aanvat, z0O veel mooglijk , van den oogappel af en buige het hoofd tevens voor over. Het best is het, wan- neer men dit zelf doet; want de eigen bevinding leidt ons het veiligst, om niet te fterk te trekken. Deze raad echter geldt dan alleen, wanneer het vreemde ligchaam zich onder het bovenfte ooglid bevindt. Door deze handgreep bewerkt men, vooral zoo men die meermalen herhaalt, terwijl men het oog telkens eenige minuten laat rusten, eenengrooten toevloed van tranen, diehet vreem- de-ligchaam bijna altijd zeer fpoedig geheel weg- fpoelen, of ten minfte naar den grooten hoek van het oog brengen, alwaar het ligt, met het zamen- gerold tipje van eenen zakdoek,, kan worden weg- genomen. Is deze handgreep niet genoegzaam, dan ftrijkt men met den vinger zeer zachtjes en herhaald van den uitwendigen ooghoek naar den inwendigen toe langs het ooglid, waar door her vreemde lig- chaam gewoonlijk naar het rood rondachtig lig- chaam rolt, dat in het midden van den grooten ooghoek ligt en wij de tranen karunkel noemen; ook dan kan her gemaklijk, met den zakdoek of een fijn penfeel, geheel en al uit het oog gehaald worden. Wanneer eindelijk ook dit niet helpt, vat men, ‚gelijk-ik fIraks verklaard heb, het bovenfte 00g- ‘lid, bij de hairen, en 'trekt het, zoo veel moog- | Kl lijk ‚Nijk, van den oogappel af, draait dan her oog haar beneden, en ftrijkt met een klein penfeeltje, dat mer room van melk en fliim van arabifche gom beftreeken is, van den buitenften naar dem binneniten ooghoek tusfchen de oogleden en her oog door, wanneer het vreemde ligchaam ge- woonlijk aan het penfeel blijft hangen. Het is zekerlijk het best, wanneer iemand an- ders, dan de lijder zelf, deze handgreep verrigtz want zulk een ontdekt zeer ligt de plaats, waar het vreemde ligchaam zich eigenlijk onthoudt,, bij aldien hij den lijder, tegen het licht, op eenes ftoel zet, en hem het hoofd wat achter over, her ©og eenigzins zijdwaarts laat houden, terwijl hij tevens het ooglid opbeurt, Zier hij nu het vreemr de ligchaam, dan ftrijkt hij flechts met de puur van het penfeeltje op die plaats, en veegt het«- zelve uit het oog, waar bij het 00g natuurlijk nog minder geprikkeld wordt, dan wanneer de lijder zelf deze handgreep verrigt. Inmiddels kan ieder mensch deze kleine kunstbewerking doen, 200 hij niet de grootite lompert of domoor is. Zoo haast men befpeurt, dat het vreemde lig- chaam, gelijk vooral bij glas , ijzer of andere harde fplinters gebeurt , in het hoornvlies, dat is, in die doorfchijnende gewelfde huid, wel- ke den gekleurden appel, even als her glas van een horologie, bedekt, vast zit en zich niet met het penfeel laat'wegvegen, is het volftrekt-nood- zaak- u 147 we Zaaklijk , dat men terftond bij eenen kündigen arts hulp zoeke; anders is, in de ıneeste geval- den, het 00g weg of ten minfle van zijn gezigt beroofd, Valt er ongebluschte kalk, vitriool, zeer droo- ge tabak of peper in de oogen, dan moet men hetzelve terftond, met een eenigzins grooter pen- ‚feel, dat men met boter beftrijkt, wit het oog vegen, en voords, zoo fpoedig mooglijk, eenen arts opzoeken, die de verdere behandeling vol- woerts, Wacht men ; met het uitwisfchen zoo lang, tot men den geneesheer gevonden heeft, wat dikwerf in her eerfte kwartieruurs niet ge- fchieden kan, dan blijven ligt al die plaatfen van ‚het doorfchijnend hoornvlies, die langer door ‚Zulke fcherpe ligchamen Be worden, g°- zimpeld en RER Het is mede een gewigtige regel van voorzig- zigheid, dat men de bovengemelde zeer fcherpe en bijtende ligchamen nooit, door wasfchen , ‚zocke uit het oog te brengen ; want daar door "wordt derzelver werking flechts nog meer ver- fpreid, — en het gevaar voor het og nog meer "wergroot. Alleen omwikkelende, flijmachtige of zeer vette middelen, gelijk bij voorbeeld de bo- ter, kunnen de bijtende, verwoeftende kragt de« zer ligchamen ogenbliklijk tegen gaan. Niet zeidzaam gebeurt het in de eerfte ogen« blikken, na dat er een vreemd ligchaam in het - a Ko 008 — 48 — v0g gevallen is, dar er ecne kramptrekking ont- faat, dat is, een volftrekt onvermogen , Om, met het grootfte geweld zelfs, de gefloten 00g- leden te openen. Zoo dra dit gebeurt, moet men eenen arts foepen, zoo de gevolgen niet be- denklijk worden zullen; bij, die geen arts is, kan zich zelven hier niet meer helpen. Men kan zich echter niets onzinnigers denken, dan de ingewortelde gewoonte, dat men, als er een vreemd ligchaam in het oog gevallen is, er nog een ander bij doet, dat gewoonlijk in een kreeftsoog of gocde paerel beftaat. Zeer dikwerf komen mij lijders voor, die, twee ja drie dagen lang, vreemde ligchamen onder her ooglid heb- ben‘, wat dan ontwijfelbaar.eene hevige ontfte- king veroorzaken moet; want wij zien immers, dat, wanneer het ligchaam, dat in het 0og valt, ook nog zoo klein is of nog zoo korten tijd in hetzelve blijft, het oog nogthands eenige dagen of uren roodachtig , waterachtig en gevoelig voor de lucht maakt. Dit,alles evenwel zal wel haast verdwijnen , wanneer men het 00g, nd dat het vreemde ligchaam uit herzelve vewijderd ° is, menigmaal met koud water wascht of be- fproeit. TWEE. TWEEDE HOOFDSTUKR. . Behandeling der Oogen, wanneer deze of , gene Infeöien dezelven gefloken hebben. Wespen, bijen, maar vooral muggen fleken de oogleden fomwijlen zoo hevig, dat er een rood, zeer fterk brandend gezwel uit oncftaat, dat ons verhindert, om het oog te openen. Het eerfte, wat men, in zulke gevallen doen moet, is toe te zien, of de’angel van her infelt ook achter gebleven is, en dan denzelven, met een fiin tangetje , waar mede men anders de hairen uittrekt en dien men overal bekomen kan, uvit de huid te trekken. AI het wrijven en krabben van het gezwel is ten uiterfte nadeelig, en men kan daar door zeer ligt eene hevige ontfteking en ettering van het oog veroorzaken. Omflagen van koud water, waar onder men wat zout, gewone azijn of goudgelid mengt, en dat men met vloei- papier oplegt, vernietigen. het gezwel met alle deszelfs gevolgen wel fpoedig. Ook van het in- pakken der fpaanfche vliegen heb ik reeds meer- malen een hevig, ontfteekbaar en zeer pijnlijk zwellen der oogleden zien ontftaan, dat altijd, binnen een paar dagen, werd weggenomen, wan- neer ik er herhaalde reizen vloeipapier met cen mengfel van vier oncen zuiver water en een drag- ‚ma geest van kampfer lier opleggen.. Kz3 DER. DERDE HOOFDSTUÜR. Behandeling der Oogen,, wanneer 2ij, na kwetlingen in den omtrek derzelver , met bloed ondergeloopen zijn. Na eenen flag of ftoot ziet het 008 er menig« maal zoo vreeslijk rood uit, dat een onkundige gemeenlijk gelooft, het 00g zij voor altijd ver- loren; want zelfs het witte gedeelte des oogap- pels wordt donkerrood of zelfs wel zwart, en hangt fomwijlen, even als een met bloed gevul- den zak, tusfchen de oogleden uit. Dit gebeurt menigmaal niet flechts aanftonds , wanneer men eenen flag of ftoot op het oog gekregen heeft, maar men ziet het ook niet zelden,; lang na de kneuzing , wanneer dezelve boven het oog aan her hoofd gefchied is, terwijl het uitgeloopen bloed, allengs in het oog afdaalt. Zulke kneuzingen vereifchen , wel is waar, menigwerf de hulp van den arts, dan, wanneer de lijder geen gebrek noch verandering in het ge- zigt befpenrt van her lijdende oog, wanneer er geen pijn bij komt, maar enkel een fpannend ge- voel, heeft inen geen hulp van eenen geneesheer Hoodig; want die ganfche afzigtige vertooning wordt , door het vlijtig opleggen var laauwe compresfen, Weggenomen, die echter mer de volgende middelen moeten bevochtigd zijn: men neemt twee dragma’s rozemarijn bladeren-, giet er vier oncen rooden wijn en even zoo veel wa- ter kookend op, laat dit alles een kwartieruurs ftaan en giet het dan door eenen doek. * Van dit zeer kragtig middel druppelt men zeer dikwerf iets laaaw in het oog, Befpeurt men, dat de donkerroode kleur van het oog hoe langs zoo meer opheldert, en het afgietfel eindelijk maar weinig werking meer doet, dan mengt men bij hetzelve flecht eenige druppels geest van ammo- niak-zout, en men vaart met dit mengfel, ver- der zoo lang voord, tot het ondergeloopen bloed geheel en al verdwenen is. Somwijlen vertoont zich, na eenen hevigen hocst, braken , of na eenen kleinen ftoot, bij voorbeeld met de punt van eenen hoed, een zcer helder rood vlekje in het wir van het oog, dät dikwerf geen het minfte gevocl rem en men niet eens ontdekt, wanneer men niet in den fpiegel ziet of door"iemand anders er opmerk- zaam op gemaakt wordt. Ook dit roode vlekje is, bij zulke omftandigheden, geen ontiteking, ‚maar enkel eene geringe uitftorting van bloed on- der het vlies, dat den oogappel met de oogleden verbindt, en vereischt dezelfde ftraks gemeldde behandeling. Ka VIER; — 152 — VIERDE HOOFDSTUR. Behandeling der Oogen, na eene plotslinge verkoeling van hei van zweet drui- pend aangezigi. Menigmaal komt mij het geval voor, dat ik bij lijders aan de oogen geroepen word, die hun van zweetdruipend aangezigt plotsling verkoel- den , terwijl zii zich of aan eene koele lucht bloot ftelden, of zich met koud water wiefchen. In zulke gevallen. ontftaat er dan fomtijds plots- ling een roodachtig, maar bijkans doorfehijnend zwellen van de randen der oogleden, dat zich niet zelden over beide de oogleden, inzonder- heid over het bovenfte ooglid verfpreidt; de lij- der gevoelt dan verder geen ongemak, dan dat hij het oog niet behoorlijk open doen kan. Dittoeval heb ik meermalen gezien, dat,mannen en vrouwen, in ‚den fchouwburg, zoo plotsling overviel, dat zij denzelven , uir angst, terftond ver- lieten. ’ Dit toeval is, wel is waar, voor en aan zich zelven, van geene betekenis , wanneer het ter- ftond goed behandeld wordt; en die geheele be- handeling beftaat daar in, dat men ogenbliklijk drooge kusfentjes, met vlierbloemen en boonen- meel gevuld, warm op de oogen legt, die men telkens, eer zij er opgelegd worden, wat met kamp- — 13 — kampfer beftrijkt. Binnen vier en twintig uuren is her ganfche ongemak gewoonlijk weggenomen, Wie echter , in zoodanig geval, zijne oogen wascht, of zelfs wel met prikkelende natte om- flagen behandelt, kan zich daar door ligtlijk de hardnekkigfte en gevaarlijkfte ongefteldheid der oogen op den hals halen. Nogthands kan het ook gebeuren, dat zulk . eene plotslinge verkoeling van het gezigt eene nadeelige uitwerking op het oog zelf, ja zelfs op het gezigt doet. Zoo dra zich zulke verfchijnfe- len voordoen, ‘moet de lijder op het fpoedigst hulp bij den oog-arts zoeken; want, wilde hjj hier de bovengemelde handelwijs in acht nemen, 'hij zou zich ligtlijk van zijn gezigt berooven kun- nen, naardien men dan geheel andere middelen gebruiken moet, om de uitwerkfelen van de ge- ftoorde uitwafeming bij tijds te voorkomen. x u VIIEDE HOOFDSTUK. ‚ Behandeling der Oogen gedurende de 'Kinderpokken. Dit korte opftel had ik in den beginne voor zeker Journaal beftemd; maar de dringende aan- ‚zoeken mijner vrienden zoo wel, als de treurig- Kz ite — 154 — fte voorbeelden van de vreeslijke verwoestingen, die de natuurlijke pokken onlangs weer, ten aan- zien der oogen, hebben aangerigt, haalden mij over, om het hier in te voegen. Het is ongelooflijik, hoe ondoelmatig en zin- ‘ loos de oogen der arme kinderen, gedurende de pokken, ( vanartfen zelfs ) behandeld worden; en niets kan ons daarom meer welkom zijn, dan eene wijze van behandeling derzelven, die vol- komen zeker en ap eene ondervinding van vele jaren gegrond is, eene wijze van behandeling, waar door wij alleen, met zekerheid, die ijslijke verwoestingen kunnen voorkomen, welken zoo menigmaal een onvermijdlijk gevolg van de pok- ken zijn, sen die jaarlijks zoo vele kinderen van hun gezigt berooven. | Zeer in het oog loopend is de algemeene, mer daadzaken bewezen, opmerking, die tot geene geringe aanbeveling voor de inEnting der kinder- pokken dient, daterzich, na de ingeentre kin- derpokken maar zeer zeldzaam een dier 00g- ziekten vertoont, welken wij evenwel, na de natuurlijke pokken 200 menigvuldig zien ontftaan; en dat zelfs dan, wanneer er, bij hen, die de pokken ingeönt zijn, ontftekingen der oogen ontftaan, dezelven nogthands op verre na zoo verwoestend en boosaardig niet zijn, als die bij hen, welken men niet ingeönt heeft. Het zijn nu bijkans zestien jaren, dat mij in deze — jr deze ftad ( Weenen ) de genezing der oögziekten toevertrouwd is. Jaarlijks komen mij, door een gerekend, ten minfte zestig of zeventig (*) kin- deren voor, die onder, offtraks na de pokken, door de hevigfte ontftekingen der joogen overval- len worden. Velen hunner Kunnen deels uit hoofde van de hevigheid der kwaal, deels uit ge- brek aan zorgvuldige oppasfing, niet gered wor- den, zoo dat men elk jaar, door een gerekend, agt of tien veronderftellen mag; die hun gezigt, ja hunne oogen zelfs, geheel en al verliezen; — en negthands kwam ‚mij, federt zoo vele jaren, flechts eene enkele reis, in mijne praktijk het geval voor, dat er, na ingeöntte pokken, eene oogöncfteking van eenig belang ontftond , die echter ligt en fpoedig genezen werd, — Deze opmerking hebben mij ook andere groote ervaren oogartfen bevestigd, welken ik daar over raad- pleegde. Het tijdftip, waar in de pokken hare nadeelige uitwerking op de oogen aa den dag leggen, is zeer verfchillend; fomtijds gefchiedt zulks reeds terwijl zij uitkomen, of gedurende de ettering, maar > | (*) Men neme in aanmerking, dat ik hier die kinderen in her geheel niet mede in rekening breng, voor welken men jaarlijks in menigte hulpe bjj mij :zoekt wegens reeds werjaarde oogziekten, door de kinderpokken verperzaakt. — 156 — maar, in de meeste gevallen, eerst dan, wan. neer zij opdroogen, of zelfs langen tijid na dat zij alreede afıyeloopen zijn. Dus zag ik niet zel- den van zeli' ware pokken op het hoornvlies, en tevens op andere deelen van het ligchaam, in de derde ja zesde week na de pokken, ontftaan; een toeftand, dien ik het napokken noem, en die menigmaal veel gevaarlijker is, dan de pokken zelven. Dikwijls kwamen deze latere pokken eerst ten voorfchiin door her laauw baden van het ligchaam, dat ik, uit hoofde eener pokäch- tige ontiteking der oogen, die zich reeds.ten tijde van de pokken geopenbaard had, voorfchrij- ven moest, Een aantal waarnemingen hebben mij er van overtuigd, dat het deels van de bij- zondere gefteldheid des lijders, die de pokken heeft, deels van de zorgvuldige of flordige, ver- ftandige of ongerijmde zorg voor de oogen, ge- durende het beloop der pokken, deels van de behandeling des geneesheers, en eindelijk deels van de huishoudlijke betrekkingen en om- ftandigheden des lijders afhange, of de oogen vroeger, later of in het geheel niet door her pokgift aangetast worden. Een der fchadelijkfte vooröordeelen , dat, voor en aan zich zelven alleen, de eenigfte oor- zaak van de meeste ongefteldheden der oogen is, die onder of na de pokken ontftaan, blijft de zoo oude waan, die artfen zelfs hier en daar nog on- onderfteunen , dat hij, die de pokken heeft ; eenige dagen lang, blind zijn moet, dat is, de oogleden moer gefloten hebben , en dat elke proef, om de oogleden te openen, niet anders dan nadeelig voor het oog zijn kan: Hoe dik- werf zien wij helaas! niet, wanneer, na verloop van eenige dagen, de oogleden zich van zelf weer openen, dat een of beide oogen zonder redding verloren zijn; en.dit zou waarfchijnlijk niet gefchied zijn, zoo men die ongefteldaeid der oogen, teritond bij derzelver ontftaan, ontdekt en op eene behoorlijke wijze behandeld had. Wie de navolgende regelen van voorzigtigheid bij kinderen, die de pokken hebben, naauwkeu- ig in acht nemen wil, dien fta ik er borg voor, dat er nooit, of immers zeer zelden, gedurende of na de pokken, kwade toevallen aan de oogen zullen ontftaan, en dat, zoo de pokken ook in- dedaad zeer boosaardig waren, en deze of gene ongefteldheid der oogen veroorzaakt mogten heb- ben, dezelven toch nooit zoo vreeslijk woeden, en alle hulp van den geneesheer tegenftreven zal, als chands helaas! dikwerf het geval is. ı. Zoo haast de pokken uitkomen, wasfche men de oogen menigmaal op eenen dag, er moge nu eene opzwelling der oog- leden plaats grijpen of niet, met een mengfel van vier oncen rozenwater, een dragma fiijm van arabifche gom en der- tig — 158 tig druppels laudanum van SYDEn“ HAM. Ontftaar er daadlijk eene zwelliig der oogleden, zweten de randen der oogle- den een klevend fliijm, dat dezelven toe- liime; dan poge men dit flijm geftadig met het gemelde oogwater, dat men, in dir geval echter laauw gebruiken moet, los te maken, en de oogleden behoed- zaam te openen, Maar zulks moet altijd bij een zeer gematigd licht gefchieden, naardien 'eene te fterke prikkeling van het licht reeds voor en aan zich zelves; in. dit geval, ih ftaat zijn zou, om eene ontfteking der eogen te veroorzaken« Dus zou men ook de ergfte gevolgen doen ten voorfchiin komen , wanneer men de oogleden met groot geweld van elkander wilde trekken; het is genoeg, wanneer zij fleehts zoo ver van elkander verwijderd worden, dat men iets van het oogwater in het oog druppelen , het flijim, dat zich onder de oogleden ver- zameld heeft, affpoelen, en zien kan, of her oog niet rood, het Roornvlies niet duister is. Bevindt men het een of het ander, dan is er‘de fpoedigfte hulp van den arts noodig. Dit onderzock van het 00g moet ten minfte driemaal op eenen dag gefchieden. 9. Is pP Is het flijm, dat zich meestal tüsfchen de oogleden en her oog zet, menigvul- dig of taai, zoo dat het, door het in- druppelen nier weggefpoeld kan wors den, Zoo fpuite men her gemelde 00g- waterin den buitenften hoek van het o0g, door middel van een zeer fijn fpuitje, langzaam tusfchen de oogleden; en dan ‚dringt het fliim ligt en allengs uit den binnenften hoek van het oog, alwaar men het voords gemaklijk, met eenen zuiveren doek, wegwisfchen kan. Befpeurt men, dat de pokken maar zeer langzaam uitkomen, en er reeds in dit tijdperk, eene zwelling der oogleden en gevoeligheid der oogen voor het licht ontftaat; zoo zerte men den lijder twee- maal des daags, ten minfte een uur lang, in een warm bad, wanneer men bemer= ken zal, dat het uitkomen der pokken bevorderd zal worden, en dat zij niet aan het hoofd en omtrent de oogen, maar aan de uiterfte deelen des ligchaams verfchijnen zullen. —— Juist om de- ze rede kan ik ook her gebruik van warme baden, in het algemeen, als een zeer nuttig behoediniddel tegen de on« gefteldheden der oogen met regt aanbe- velen. 5. Men "5: Men zoeke; zoo veel het flechts moog- liik is, zulke poklijders, die het reeds op de oogen hebben,, het genot van vrije, maar zuivere, en, zoo mooglijk, warme lucht te verfchaffen; want ik heb niet zelden gezien, dat de zwelling der oogleden , binnen eenige uren, ver- dween, als men kinderen, die de pok- ken hebben, en voorheen opgefloten waren, in de vrije lucht bragt. Nog- thands heeft men hier de voorzigtigheid noodig, om het 00g, dat buiten dien zeer gevoclig voor het licht is, met eenen fcherm van groen tafte bedekken, op dat de nadeelige werkingen van de te hevige prikkeling des lichts mogen ver- hinderd worden. | x Bij ‚den Uitgever dezes is gedrukt en | te bekomen: l. mM. A. WEICKARD, deWijsgeerige Arts, 4 deelen compleet. » . . = RE Au U. ©. W.HUFELAND, goede raad aan moe» ders, over de gewigtigfte onderwerpen van de natuurliijke opvoeding der kinderen, in de eerfte jaaren. Mer eene Voorrrede en Aanmerkingen van den Gencesheer G. BAKKER. .. » 4 Fo 15: a 1ll. c. F. HOFFMAN, Beantwoording der vraage: hoe kunnen vrouwen „ zonder benadeling haarer gezondheid en fchoon- heid, blijde mweders vau gezonde kinde- ren worden? Met Aanmerkingen van den Geneesheer DAVID HEILBRON,CZ. . f1: &: IV. R. DIBBETZ en cC. GC. ONTYD, Proe- ven en Waarnemingen over de Inönting der Koepokken,, (Cowpox) (Vaceine) tot he- den in onderfcheidene landen van Europa in het werk gefteld. x . EU A| I: Ep De Uitgeter van dit Werkje plaatst hier de beöordee« ling welke door de Schrijvers van het LEIPZIGER JAHRBUCH DER NEUESTEN LITERATUR, in hun blad van den 16. Juny dezes jaars, over hetzelve gegeven is, met ooginerk om het Publick met dit boekje, en te gelijk met deszelfs innerlijke waar- de, fpoediger dan gewoonlijk, bekend te maken. Zij luidt dus: #1. groot de verwagtingen ook zijn, met welken men dit werk van eenen onzer voornaamfte Oogmeesters in de hand neemt, zal men egter vinden,, dat het dezelven eerder nog overtreft, dan dat het er niet aan zou beäntwoorden, en dit moet ons des te aangenaamer zijn, wijl onder de groote menigte van leefregel- kundige gefchriften , welken zedert verfcheiden jaaren in het licht komen, te weinigen gevonden worden van eene bijzondere inner- lüike waarde. De Schrijver geeft , in eenen eenvoudigen, waar- digen en beknopten ftijl, uit den fchat zijner ondervindingen de voornaamfle omftandigheden op, welken op de gezondheid der oogen betrekking hebben ; hij geeft duidelijke , vastgeftelde grond- regels aan de hand, welken voor de onfcheidbaare omftandighe- den van een’ ieder berekend zıjn, en welker grond zelfs voor onervarenen in de geneeskunde volle overtuigingskragt moet heb- ben, wijl dezelve wit bekende daadzaaken eenvoudig verklaard , Maar geenzins op eenige onderftelling of befpiegelende fpitsvin- digheid gegrond is; vooröordeelen en misbruiken zijn gewraakt, en derzelver nadeel „ egter zonder overdrevenheid, gefchetst; de voorftellen, welken gedaan worden, ziın zonder uitzondering aanı het oogmerk beäntwoordende en gemaklijk uittevoeren; ver- fcheiden regelen zijn door voeglijk verhaalde gefchiednisfen van ziekten nog tastbaarer en nadruklijker gemaakt, en op eenige plaatzen geeft de Schrijver voorfchriften van een leefregelkundig gedrag bij oogziekten, voor welken zelfs beöefenaars der genees- kunde hem dankbaar moeten ziin. Met &&n woord, wij kun« nen deze verhandeling als eene der beste bijdragen tot de leefre- gelkunst aanbevelen. EI en 2 #3 E- rs BZ m,. 