Geschiedenis van het buddhisme in Indië
»Sedert den tijd van Ären Asanga», zegt hij, «tot aan den tijd van Dharmakirti leefden zeer groote toverspreukkenners, maar de Anuttara-Yoga (de allerhoogste Yoga) werd enkel aan de waardigen overgeleverd en geenszins alledag onderwezen. Van nu af echter kwamen de Tantra's van den Anuttara-Yoga al meer en meer in zwang, en naarmate de Yogatantra's meer in gebruik kwamen, geraakten het onderwijs en de oefening der Kriyâ-tantra's en Caryâ-tantra's van lieverlede op den achtergrond. Dit is ook de reden waarom gedurende de regeering van de vorsten uit het stamhuis der Pâla's zeer veel Mantra-Wajrâ-caryas opstonden, die verscheidene kunsten volbrachten en verschillende Siddhi’s (toeverkrachten) erlangden…« Wij hebben meermalen gelegenheid gehad op te merken dat de toverij overoud is, evenals de wereldbeschouwing waarvan ze een uitvloeisel is. Elk ascetisme, hetzij philosophisch of niet, streeft er naar, het natuurlijke en menschelijke te onderdrukken ten einde het bovennatuurlijke en boven- menschelijke machtig te worden, al komt: het in werkelijkheid nooit verder dan tot het onnatuurlijke en onmenschelijke. Zoowel het Yogastelsel van Patafijali als de Buddhalegende, alsook de theorie der Karmasthâna's leveren het bewijs dat bovenmenschelijke macht een ingredient is van de hoogere wijsheid van den waren Yogin en den echten Arhat. In zooverre was de »allerhoogste Yoga’ niets nieuws, maar de uitbreiding daaraan gegeven de verheffing van een onderdeel van wijsheid tot hoofdzaak, de uitwerking van een volledig stelsel van tooverkunst, hetwelk wij met den naam van Tantrisme zullen bestempelen, valt in lateren tijd. Wanneer men spreekt van Tantrisme, dan denkt men aan den tijd wanneer het zich op den voorgrond dringt, niet aan den oorsprong er van, die zich in den nacht der eeuwen verliest. Wat Täranâtha van die opkomst zegt, is, voor zoover men kan nagaan, in overeenstemming met de feiten der geschiedenis. De bloeitijd der Tantra's kan niet wel vóór 700 na Chr. gesteld worden, want hadden die geschriften in Indië in eere gestaan toen de Chineesche pelgrims het Heilige land bezochten, dan zouden zij die zeker naar hun vaderland medegenomen hebben. * De Tantra's zijn, in °t algemeen uitgedrukt, leerboeken der tooverkunst. Ze verschillen naar gelang van de doeleinden die men wil bereiken, en daar- mede hangt samen dat ze aan verschillende Bodhisatwa’s gewijd zijn. Soms is het den ingewijde te doen om op bovenmenschelijke wijze stoffe- lijke voorrechten te erlangen, als daar zijn: het vermogen om snel als de 1 D. i. meesters in de magie. Wajrâcârya is eigenlijk „meester van den tooverscepter, wajra.” In Nepâl, waar sedert lang het monnikdom is uitgestorven, heeten alle geestelijken Wajrâcârya's. Hodgson Ess. 41; 52; 63; 69; 99. Naar de opmerking van Wassiljew B. 184. KERKGESCHIEDENIS. Gedachte te bewegen; onkwetsbaarheid; het levenselixir; onzichtbaarheid; goudmakerij. Een andermaal wil men zijn vijanden overwinnen; geesten bezweren; over de elementen heersen; of wel eenen Buddha of Bodhisatva oproepen om van hem de oplossing van een twijfel te ontvangen. Eindelijk kan het iemands streven zijn, zich reeds in dit leven met eene of andere godheid te vereenigen. De formaliteiten en handgrepen welke met de Tantra’s verbonden zijn, komen grootendeels overeen met die welke de beoefenaar der Karmasthâna’s in acht heeft te nemen. Een eerste vereiste is dat de Tantrist eenen meester heeft, want zonder voorafgaande wijding kan hij niets uitrichten. Na een voorloopig onderzoek, een soort van examen, of de leerling de noodige vereisten bezit om toegelaten te worden, trekt de meester eenen tooverkring, om alle hindernissen te verbannen. Dan wordt er een altaar opgericht voor de offergaven en eindelijk volgt de eigenlijke inwijding. Daarna gaat de ingewijde zich in gepeins verdiepen. Dan worden er op nieuw kringen getrokken, altaren gemaakt, enz., en zoo zijn er nog eene menigte ceremonieën in acht te nemen. In aard en strekking komen de Buddhistische Tantra’s en tooverij — welke tot elkaar staan als kundalini tot kunst — overeen met het Tantrastelsel der Hindus. Beide stelsels zijn voortbrengselen van dezelfde tijd, uitingen van dezelfde richting, uitvloeisels van dezelfde toestanden. Naar de verklaring van eenen. brahmaan? stelt het Hindusche Tantrisme zich ten doel: door de vereering van Siva’s Sakti, van Durga — de Mahayananisten noemen haar Prajna-Paramita, — door middel van spreuken, revelatiegebeden, gemijmer, eerbetoon, offeranden, aalmoezen, enz. den gelovigen genoegen, wereldsch goed, zedelijke verdienste of verlossing te verschaffen. Vermogens zijn er, volgens Wassiljew B. 185, waar men verneemt dat er 8 van zulke vermogens zijn; we kunnen hierin niets anders zien dan varianten van de Siddhi’s of volmaaktheden in de kunst, opgegeven 199: geestenbezwering; lang leven; onsterfelijkheidsdrank; schatdelverij; goochelarij door het oproepen van schijngestalten; goudmakerij; verandering van slijk in goud; de steen der wijzen. Yajnavalkya in Aryanibya-Sudhakar 159. Kerkengeschiedenis. Deze bepaling is juist, mits men ze niet toepasse op de oudste soort van Tantra’s, de minst verwerpelijke, waardoor men zich langs den Vedischen weg heilige wetenschap wil verwerven. Andere Tantra’s zijn dezulke welke allerlei toover- en goochelkunsten leeren en met de walgelijkste, afschuwelijkste ceremonieën gepaard gaan. Eene derde soort verschilt niet van de tweede dan voorzoverre daarin tusschen andere gebeden ook spreuken uit den Weda voorkomen. De Tantra's der eerste soort zijn eigenlijk niets anders dan omwerkingen van de theorieën van den Yoga, den Vedanta of van een mengsel van beide stelsels, in min of meer populaire vorm en in aansluiting aan den eeredienst, aan de godsdienstige praktijk, welke in de philosophische leerboeken is buitengesloten. Men zou ze brahmanistische Tantra's kunnen noemen; ze zijn in allen gevalle niet Shaivitisch en van anderen aard dan de twee laatste soorten van Tantra's. Alleen deze kunnen eigenlijk gezegde tovermacht verschaffen en zijn ten strengste verboden aan de leden der drie hoogere kasten, omdat ze in strijd zijn met den Vedas en met de Dharma-cāstra’s, met de godsdienstleer, de overleveringen en de rechtsinstellingen der Aryas. Een Aryan die toverij uitoefent verliest zijn kaste. Zulke Tantra's zijn dan ook uitsluitend bestemd voor de Shudras, d. i. in den ruimsten zin: alle Hindoes die niet tot de drie hoogere kasten behoren; ze zijn opzettelijk te hunnen behoeve geopenbaard door Shiva. Bij de verwantschap tussen het Shaivism en het Mahayana, en bij de belangrijke plaats die de Dharani's reeds in de canonieke werken der Mahayânisten innemen, kan het ons niet verwonderen dat in het Buddhism, gedurende de laatste zeven eeuwen van zijn bestaan in India, het Tantrisme den toon gaf. Tantrinatha vermeldt een reeks van beroemde KERKGESCHIEDENIS. Naar aanleiding van het vorige artikel over de beoefening van de theologie in Nepal zou het hier aansluiten bij de geschiedenis van de Kerk in Nepal. Met andere woorden, welke leeraren sedert de aanvang van de Pāladynastie (ongeveer 800) tot aan de uitdooving van het geloof in de 46e eeuw, en die alle roemten hij als ervaren in de toverkunst. De studie der canonieke boeken en der wijsbegeerte mag niet geheel en al verwaarloosd zijn geweest, van nieuwe stelsels verneemt men niets, tenzij men de vier in Nepal erkende filosofische stelsels der Swâbhâwika's, Ācwarika’s, Kārmika’s en Yātmika’s als nieuwe scheppingen beschouwen wil. De Swâbhâwika’s of aanhangers van de leer der spontaniteit beweren dat de stof de enige substantie is, en kennen haar twee toestanden of wijzen van zijn toestand: rust en beweging. De stof is eeuwig, evenzeer als de krachten der stof, welke niet alleen werkzaamheid, maar ook intelligentie bezitten. De eigenlijke staat van deze krachten is die van rust. Wanneer deze krachten uit hun eigenlijke en blijvenden staat van rust overgaan in den toevalligen en voorbijgaenden van werkzaamheid, dan komen al de schoone vormen van het heelal te voorschijn, niet door eene goddelijke schepping, noch bij toeval, maar uit zichzelf; en al deze schoone vormen houden op te bestaan, zoodra diezelfde krachten uit den toestand van beweging wederom in die van rust overgaan. De hoogste zaligheid voor de mens is eeuwige rust, waardoor hij ontsnapt aan de onophoudelijke bezwaren met den toestand van beweging verbonden. Of de eeuwige rust gepaard gaat met vernietiging al dan niet, daarover zijn de gevoelens der geleerden verdeeld; doch alle zijn het daarover eens dat zelfs het laatste verkieselijk is boven oneindige wedergeboorte. De Ajivika's van de vrije geest erkennen een onstoffelijk en een stoffelijk bestaan, en eenen God, wien zij evenwel voorzienigheid en heerschappij ontkennen. Zij gelooven dat de verlossing hierin bestaat dat het individu in God wordt opgelost. Die begeerlijke toestand van zaligheid, van rust, kan verkregen worden door inspanning in ascetisme en bespiegeling, ten gevolge waarvan de menschelijke vermogens oneindig verruimd worden, in die mate, dat men waardig wordt om als een Buddha op aarde vereerd te worden. De Karma's leeren dat alles, en in de eerste plaats alles wat men ondervindt, het gevolg is van vroegere handelingen en de daarmee gepaard gaande zedelijke verdienste (karma); de Yogïna's leiden alles af uit bewust streven (yatna). De eersten hebben de welbekende spreuk der Hindus: "wat men noodlot noemt is niets anders dan wat men in een vroeger bestaan gedaan heeft," tot hun leuze gemaakt. De laatsten geloven nagenoeg hetzelfde, leggen alleen meer nadruk op het verstandelijk streven, terwijl de Karma's het zedelijk beginsel op de voorgrond stellen en plegen te zeggen: "Cârväka, die volgens de Svabhavika's uit zichzelf gesproken is, en volgens andere uit Âdi-Buddha, heeft die en die handelingen volbracht en die en die vruchten daarvan geplukt." Geen derze vier stelsels, voorzover als boven geschetst, draagt bijzondere kenmerken van Buddhisme, al zijn hun leerstellingen hiermee niet in tweestrijd. De Svabhavika's beroepen zich op een spreuk der Lokâyata's of materialistische Epicuristen: "Wie heeft de scherpte aan de doorns gegeven? wie de bonte verscheidenheid aan de viervoetige dieren en vogels? wie de zoetheid aan het suikerriet, en den prikkelenden smaak aan de Azadirachta? Uit zichzelf is dit alles ontstaan." De drie andere stelsels zijn in 't Hinduisme in allerlei schakelingen vertegenwoordigd. Alle vier zijn toepassingen van Indische theorieën op het Buddhisme. Ze belijden evenwel de "Kleinooden". Onder de Buddha verstaan ze de geest; onder Dharma de stof; onder Sangha de vereeniging van beide, waaruit de wereld der verschijnselen geboren wordt. De atheïstische school noemt de Dharma voor de Buddha; terwijl de deïsten de op-somming, op de oude wijze, met Buddha beginnen. 3 Voor dagelijks gebruik en ten behoeve van den eeredienst verstaat men onder Buddha den stichter der leer; onder Dharma de Wet; onder Sangha de Congregatie; Hodgson Ess. 27. KERKGESCHIEDENIS. 425 Het laatste lid der Drievuldigheid, de Sangha, heeft in Nepal een zuiver theoretische betekenis behouden: feitelijk heeft de Congregatie sinds eeuwen daar opgehouden te staan. De laatste fase van het Buddhismus daar te lande is dat het geheel verwereldlijkt is: de monniken zijn verdwenen, en de geestelijkheid bestaat uit gehuwde personen en huisvaders. Reeds ten tijde van koning Amara-Malla van Kathmandu (omstreeks 1550) treft wij het voorbeeld aan van eenen Buddhistischen leeraar, met name Abhaya-Raja, van wie verhaald wordt dat hij met een zijner drie vrouwen gedurende eenige jaren te Gayà in Magadha als geloofspersoon van Buddha woonde. Op zekeren dag hoorde hij een stem uit den hemel, die hem aankondigde dat de Grote Buddha zijn deemoedige hulde gunstig had aangenomen en hem nu gebood naar Nepal terug te keren, waar de Grote Buddha hem zou komen bezoeken. De stem die sprak was een hemelse Nymph, een dienstmaagd van den Grote Buddha. Toen Abhaya-Raja in zijn land teruggekomen was, bouwde hij eenen Buddhistischen tempel van drie verdiepingen en richtte een kapelletje op met een beeld van Gautama. Hoe weinig van den geest van het oude Buddhismus is er in dit verhaal overgebleven! En hoe veel dichter staat de Singhaleesche Kerk nog bij de oude! En toch heeft ook op Ceylon de geestelijkheid veel van haar invloed verloren, dewijl ze de verkondiging der leer aan leeken heeft overgelaten. De nonnenorde is op het eiland reeds lang uitgestorven en het aantal der monniken geslonken tot misschien 1/2 van wat het was in den bloeitijd van de Congregatie. 1 Hetgeen niet wegneemt dat sommige hunner kloosters, monniken, heeten. Het ingetogen monniksleven wordt thans door degenen die de zoogenaamde Cākyā-wijding kiezen nog gevolgd, maar voor niet langer dan drie, twaalf of dertig dagen; dus met het bepaalde opzet om den heilstaat zoo spoedig mogelijk te laten varen. Zie Bhagwanlal Indraji in Archaeol. Surv. of W. India, No. 9, p. 97. 2 Wright History of Nepal 204. 3 S. Hardy E. M. 242. Het aantal monniken op het eiland wordt begroot op 2500; zelfs indien men dit getal verdubbelt, is het onbeduidend, vergeleken met de 50 tot 60 duizend in den tijd van Fa Hian. 3. LOTGEVALLen DER KERK IN VERBAND MET STAATKUNDIGE GE- BEURTE-NISSEN, VORSTELIJKE EN ANDERE BEGUNSTIGERS, STICHTING VAN HET COLLEGE TE NÄLANDA EN DAARMEDE VERBONDENE LEGENDE. TIJD VAN HARSHA. EERSTE VIJANDIGE OPTREDEN DER ARABIEREN. DHARMAKĪRTI; IN- EN UITWENDIG VERVAL. TOESTAND DER KERK ONDER DE PĀŁĀS EN SENA'S. VEROVERING VAN MAGADHA DOOR DE MOHAMMEDANEN. DE KERK IN KASHMIR TOT AAN 'T BEGIN DER MUZELMANSCHE HEERSCHAPPIJ. EINDE DER HINDUSCHE HEERSCHAPPIJ IN ORISSA. OVERBLIJFSELEN VAN 'T BUDDHISME IN NEPAL. BESLUIT. Na een overzicht gegeven te hebben van den ontwikkelingsgang van het geloof in de Noordelijke afdeeling der Kerk in Indië, willen we trachten, zooveel als mogelijk in tijdrekenkundige volgorde, de feiten te vermelden die geschikt zijn om over de uiterst gebrekkig bekende uitwendige geschiedenis der Kerk enige licht te verspreiden. De machtige Kaniska werd opgevolgd door Huwishka, wiens regeering om 120 na Chr. te stellen is, in de veronderstelling dat het begin der Indo-Sythische jaartelling en der Çaka-era één zijn. Op de munten van deze koning wordt geen spoor van Buddhisme gevonden: de namen daarop voorkomende zijn die van Griekse, Iraanse en Sakeense godheden, zodat hij nooit, gelijk zijn voorganger, het ware geloof bijzonder gunstig schijnt te hebben. Er is evenwel geen reden om te twijfelen aan de juistheid van het bericht van de Kashmirsche kroniekschrijver, wanneer hij zegt dat het Buddhisme gedurende de voorspoedige regeering der Turushkavorsten zeer machtig was. Hij voegt er bij dat die deugdzaame heerschers zich verdienstelijk maakten door het stichten zowel van Caitya’s als van niet-buddhistische colleges of broederhuizen, en ook daarin mogen we eene ware overlevering zien, omdat zulk eene vrijzinnigheid tegenover alle gezindten bij de Indische koningen regel, niet uitzondering is. De heerschappij der Indo-Sythen strekte zich uit tot in Madhyadeca. De bewijzen daarvoor vindt men in de wijngaarden te Mathura, welke van het jaar 5 tot 284 loopen, dus van 83-359 na Chr. Die korte stukken hebben aangetoond dat het Buddhisme gedurende dat tijdperk daar ter stede bloeide, ofschoon ze tevens de blijken leveren dat de Jaina’s er de overhand hadden. Niet minder belangrijk dan de overblijfselen uit Mathura zijn de inscripties in de rotstempels van Karli. Het zijn bijdragen tot onze kennis van de staat der religie in de streken aan de Westkust. De vermelding van Koning Gri-Pulimavi of Pulumavi Vasishthaputra, die geen andere kan wezen dan Siri-Polemios, de tijdgenoot van Claudius Ptolemaeus, bewijst dat enkele daarbij horende wij opschriften uit de eerste helft der 2e eeuw dagtekenen. Wij leeren uit een dier opschriften dat het heiligdom te Karli aan de sekte der Mahasanghikas behoorde. Het is een kenmerk van de goede verstandhouding tusschen de verschillende secten in die tijd dat zekere Usavadata, schoonzoon van den Satrap Nahapana, in een opschrift vermeldt hoe hij de inkomsten van 16 dorpen aan de goden en brahmansen afgestaan en voor de huwelijksgift van acht brahmanen zorg gevoerd. De koning is, als zodanig, volgens Indisch recht de beschermer van den godsdienst zijner onderdanen. Waar nu in een land onderscheidende godsdiensten bestaan, moet de vorst evenzeer alle ondersteunen. Wanneer de moderne staat een budget heeft voor de verschillende secten, dan geschiedt dit krachtens dezelfde beginselen. Burgess, Archaeological Survey of West India, N°. 10, p. 34 en 36. In de handschriften van het Yaju-Parana wordt de naam van deze vorst uit de Andhrabhrtya-dynastie geschreven Palomavi en Patumavi (Wilson Vishnupurana 473). Burgers t. a. p. Twee der vrome gever(s) dragen Perzische namen, Haraphernes, Holophernes en Setaphernes; het waren leken uit Abulama, een plaats waar ligging niet bekend is, doch wier naam in- allen geval niet Indisch is. Burgers t. a. p. 33. Kerkgescchiedenis. Dragen heeft, en tegelijkertijd verklaart dat hij ook aan de Congregatie een dorp schenkt. Dat die grote heer zelf geen Buddhist was, mag men vermoeden omdat hij de heidenen zo veel ruimer bedeeld had dan de ware gelovigen. Onder degenen die zich jegens de Kerk hoog verdienstelijk hebben gemaakt, behooren behalve vorsten ook brahmanen. Op schier elke bladzijde van Târânâtha's werk ontmoet men de namen van brahmanen, wier nagedachtenis de Kerk steeds hoog in eere heeft gehouden. Als weldoener en bevorderaar van de religie inzonderlijk van 't Mahâyâna, noemt de Tibetaanse schrijver den brahmaan Widu te Pâtaliputra, die in de dagen van den zoon van Kanishka duizend afschriften van de gewijde oorkonden zou hebben laten maken. Om dienzelfde tijd werd het Mahâyâna in Surâshttra- zeer begunstigd door den brahmaan Kulika. Dergelijke berichten mogen legenden wezen, ze hebben toch waarde als pogingen om zekere historische toestanden te verklaren. Een van de belangrijkste legenden van die aard is de geschiedenis der twee gebroeders Mudgala-Gomin en Ankarapati, twee brahmanen uit Magadha, van welke de eerste een vereerder was van Siva, de laatste van Buddha. In die tijd, toen de opgang die het Mahâyâna maakte den Cârvâka's zeer mislagde, gebeurde het dat de twee gebroeders, op raad van hun moeder, naar den berg Kailâsa togen, waar Siva in de eeuwige sneeuw troont. Op den berg gekomen, zagen de broeders vooreerst de godin Durga, bloemen plukkende; daarop Çiva’s stier Nandi, en eindelijk den grooten god zelven, terwijl hij op zijnen zetel de leer voordroeg. Ganeca vatte de aankomelingen vriendelijk bij de hand en geleidde hen tot in de tegenwoordigheid van Mahâdeva. Toen deze uit zichzelf de verklaring aflegde dat de Verlossing alleen langs den Buddhaweg te bereiken was, stemden de Mahâsanghika's daarmede in. Het zal wel geoorloofd zijn de Mahâsanghika's zoo te bestempelen, niettegenstaande de Dipawansa, gelijk we gezien hebben, zulke ontzettende dingen van hun onrechtzinnigheid weet te verhalen. Târânpada 62. KERKGESCHIEDENIS. 429 waren Mudgara-Gomin en Çankarapati niet weinig verheugd. Zij keerden, voldaan over hun tocht, naar hun vaderland terug, legden belijdenis des geloofs af als leekbroeders en maakten zich op allerlei wijze verdienstelijk jegens de religie: vooreerst door het vervaardigen van lofliedjes, die zóó populair werden, dat men ze zoowel in paleizen als in de nederigste stulpen kon hooren zingen; ten andere door te Gayä 500 gewone monniken en te Nâlanda even zooveel Mahâyânisten te onderhouden. Deze fabel leert dat de Mahâyânisten zich bewust waren hoe er een zekere broederband tusschen hen zelf en de Śivaïeten bestond. Dat was trouwens algemeen bekend: de Hinayânisten van Orissa zeiden het, toen Hiuen Tsang in Indië was, ronduit dat de kloosterlingen van Nâlanda in niets van de Śivaïtische monniken verschilden. In het Westen van Indië heerschten van de tweede tot in de vierde eeuw een reeks van Satrapen, wier munten hen als aanhangers van het Buddhismus doen kennen. Hetzelfde geldt van Amoghabhûti, koning van Kuninda-land, die, naar de lettertypen op zijn munten te oordeelen, nog vóór het eind der tweede eeuw zou kunnen geregeerd hebben. In het zuidelijk schiereiland prijkte het oude heiligdom van Amrâwati in de tweede eeuw nog in vollen luister. De talrijke opschriften, daar ontdekt, laten daaromtrent geen twijfel over. Een ervan, dagtekenend uit de regeering van den bovenvermelde koning Cri-Pulimâvi, bevat een aanwijzing dat ook dit klooster, evenals dat te Kârli, behoorde aan de Mahâsânghika’s, en meer bepaaldelijk aan een onderafdeling dezer hoofdsecte, de Caitika’s. De heerschappij der Indoscythen en andere vreemden in 't Noordwesten 3 De datum alleen uit de vorm der letters afgeleid zijn alhoewel zeer onzeker. Vgl. Thomas On the Identity of Xandrames and Krananda (Journ. R. As. Soc. I, 447) en Lassen Ind. Alt. 11, 819. De lezing deze geleerden wijkt aanmerkelijk af; o.a. staat er op de manuscript min of meer duidelijk: Rājyavallabha Kunindasa Amoghabhūtisa. Bargess Archaeol. Surv. of S. India, No. 3, p. 26; vgl. p. 41, waar een der klooster- broeders als Caitavādaka, een aanhanger der Caitika sekte, bestempeld wordt. 430 KERKGESCHIEDENIS, van Indië en een deel van Madhyadesa maakte plaats voor die van de inheemsche dynastie der Gupta’s, die ruim anderhalve eeuw de machtigste vorsten van geheel Indië waren. Hoewel zelven belijders van een of anderen vorm van ’t Hinduisme, lieten de Gupta’s de andersdenkenden onder hunne onderdanen, zoo als Buddhisten en Jaina’s, ongestoord de religie uitoefenen. Zoo weten wij uit een opschrift van Sanchi, dat het klooster aldaar een schenking ontving van een oud krijgsman, die onder de roemrijke vaandels van Candragupta menigen veldslag had meegemaakt en bij zijn keizer in hooge gunst stond. Van de staatkundige toestanden in den aanvang der 3de eeuw, toen Fa Hian het Heilige land bezocht, vernemen wij van den pelgrim zoo goed als niets. Hij spreekt meermalen van Ashoka en Kanishka, maar de koningen van zijn eigen tijd boezemden hem blijkbaar niet de minste belangstelling in. Over den staat der wetenschap bewaart hij ook een diep stilzwijgen. De bloeitijd der Buddhistische scholastiek was trouwens nog niet aangebroken en de hoogeschool te Nalanda nog niet gesticht; ze had althans nog geen betekenis. Twee eeuwen later vond Hiuen Tsang er een menigte van kloosterverblijven, die ieder hunne officiële geschiedenis hadden, evenals de naam Nalanda zelf. Volgens het getuigenis der ouden van dagen had het oord die naam te danken aan een zekeren Naga, die leefde in den tijd toen de aanstaande Buddha nog als 1 Het begin van den Gupta-tijd is nog niet vastgesteld; de een neemt aan 167, een ander 190 (189), een derde 319. De nieuwste theorieën over dit punt, waarvan hier slechts ter loops gewag kan gemaakt worden, vindt men bij Cunningham Archaeol. Surv. X, Appendix; Sir E. C. Bayley Remarks on certain Dates (Numismatic Chronicle II, 128—165, New series). 3 Journ. As. Soc. Bengal VI, Pl. XXV. 3 Ware het anders, dan zou Fa Hian, die te Nalanda geweest is, er wel met een enkel woord van gewaagd hebben. Dit mocht men te meer verwachten omdat hij wel degelijk van een vermaard college te Pataliputra spreekt (Travels 105). Aan dat college was eenmaal de brahmaanse leeraar Manjugri werkzaam geweest. Het spreekt vanzelf dat in de Engelse vertaling t.a.p. had moeten staan "The Brahman teacher (of whom we have just spoken) was called Mañjuśri", niet is, zoals er nu staat. Een andere naam van die leeraar Manjugri was Lo-tai-sz-pi-mi, wellicht Skr. Rutasvāmin, d.i. heer der klanken, of Ratasvāmin, heer der orde, hoewel opgemerkt moet worden dat geen van deze twee namen tot nog toe elders voorkomt. KERKGESCHIEDENIS, 431 Bodhisattva op aarde verkeerde. De verschillende kloosters daar ter plaats waren achtereenvolgens door enige vorsten des lands gesticht; het eerste door Cakrāditya, die kort na ’t Nirvana regeerde. Zijn zoon, kleinzoon, achterkleinzoon, enz., wier namen luiden Buddhagupta, Tathāgatagupta, Balāditya of Balāditya, Vajra, voegden ieder een nieuw gebouw aan de vorige toe. Of er onder deze namen historische koningen schuilen, kon noch geloofd noch bevestigd worden. Zooveel is zeker dat Tāranātha ze niet kent en dat geen van alle kort na ’t Nirvana kan geleefd hebben. Bij vergelijking van de berichten der twee Chineese reizigers komt men tot de slotsom dat de vermaardheid van Nalanda, als kweekschool van geleerdheid, niet dagteekent van vóór het midden der vijfde eeuw of nog later. In de eerste helft der zevende eeuw had het Mahāyāna college te Nalanda den hoogsten trap van in- en uitwendigen bloei bereikt. De toenmalige koning van Magadha, Purnawarman, was een ijverig bevorderaar der wetenschap en liet geen gelegenheid voorbijgaan om talenten te eeren. Voor de geleerde Jayasena had hij zulk een eerbewoning opgevat dat hij hem de titel van Primus onder de Doctoren van het rijk wilde toekennen, met een rijke bezoldiging, bestaande uit de inkomsten van 20 grote steden — volgens Huan Tsang. Jayasena was te nederig en te weinig wereldsgezind om zich de hem toegedachte eer te laten welgevallen, en later, na Purnawarman’s dood, wees hij een nog schitterender aanbod, hem door Koning Gilditya gedaan, evenzeer van de hand. Ciladitya, meer bekend onder de naam van Chil-Harsha, koning van Kanauj, had een geweldige persoonlijkheid en een buitengewoon militair talent. Hij was een groot bewonderaar van de Bouddhistische heiligen en hun geschriften. Zijn favoriete dichter was Arya Bhatta. Na zijn dood werd hij toegeschreven aan een mythisch personage, dat de drie wereldcomponenten, aarde, hemel en water, kon besturen en dat naar wens van de goden wist te ontwikkelen. Men kan Buddhagupta niet wel vereenzelvigen met Budhagupta uit het stamhuis der Gupta's, omdat zoowel de naam als de genealogie verschilt. 'Als gewone mansnaam onder Buddhisten komt Buddhagupta meermalen in opschriften voor. Voy. des Pélag. B. I, 213. Kanauj, was van ongeveer 610—640 de machtigste potentaat van Indië, Hij had zijn veroveringen wijd en zijd uitgestrekt en was als keizer erkend door een tal van koningen, zijn vasallen. Hij begunstigde het Buddhisme, althans in een zekere periode van zijn leven, maar was uitèreest verdraagzaam jegens alle gezindten, behalve, zoo men Hiuen Tsang geloof wil, jegens de Hinayânisten. Tot de Chinees zou hij de volgende waorden gericht hebben, die van evenveel hoffelijkheid jegens de gast als van minachting jegens de eerzame Crâvaka’s getuigden: Meester", zei Harsha, »uwe verhandeling is verrukkelijk schoon; ik, uw leerling, zoowel als de leeraars die u omgeven, hebben er niets dan lof voor, maar ik vrees dat die ketters van het Hinayâna toch bij hun domme verblinding zullen volharden.” Deze verachting van de koning voor zijn eigene geloofsgenoten van het Hinayâna werd gedeeld door diens zuster, die een aanhangster was van de secte der Sammitiya’s. * Toen zij hoorde hoe Hiuen Tsang de verheven beginselen van het Mahâyâna ontvouwd en de bekrompene, kleingeestige denkbeelden van het Hinayâna aan de kaak gesteld had, toonde zij zich opgetogen van blijdschap en hield niet op, hem loftuitingen toe te zwaaien. ? De oudere broeder van Harsha was in die tijd op de schandelijkste wijze verraderlijk vermoord door de koning van Karna-Suwarna of zuid- westelijk Bengalen. Van daar dat er tusschen de twee vorsten een onverzoenlijke veete heerschte, waarvan zowel de Chineese reiziger als de dichter Bâna gewag maken. De eerste brandmerkt de verrader, die hij Cacanqa noemt, nog daarenboven als eenen vijand van het ware geloof, die de ware religie vervolgde en in zijn snoodheid zóóver ging, dat hij een heiligschennende hand aan eenen gewijden steen te Kusinagara dorst slaan. 3 Uit zulke feiten is weinig af te leiden, zolang men niet 1 Dit klinkt vreemd, want de Sammitiya’s waren Hinayânisten, zoals de reiziger (Vie 401) ook wel wist. Deze dame, wier naam de pelgrim niet vermeldt, kan geen andere zijn dan Râjyâcri, Harsha's enige zuster, de weduwe van Grahawarman, wier wederwaardigheden in Bâna’s Geschiedenis van Harsha beschreven zijn. 2. Vie 241. 3. Mém. I, 349, 422; vgl. 248. KERKGESCHIEDENIS 433 weet of Cacanqa wel eenigen godsdienst beleed. In allen geval is de vervolging van 'het geloof van voorbijgaanden aard geweest, want toen Huien Tsang het rijk van Karna-Suwarna bezocht, vond hij er een tiental kloosters, bewoond door monniken uit de secte der Sammitiya's, en wordt er van vervolging geen woord meer gerept. Omtrent den uiterlijken staat der religie in meer Zuidelijke streken vernemt men uit het reisbericht van den Chinees enkele bijzonderheden, waaruit men moet opmaken dat de toestand niet overal gunstig was. In Kalinga leefden 500 monniken; in Kosala 4000; in Noordelijk Andhra-land 3000; in ’t Zuidelijk deel of Dhanakataka 1000; talrijke kloosters lagen daar in puin. Veel beter was het in ’t Dravidaland met de hoofdstad Kanchipuram gesteld; daar telde men wel 40 duizend monniken. Des te treuriger was het in Cola en Malabar. Recht bloeiend was de toestand in Konkan en over ’t algemeen in de Westelijke streken, vooral in Sindh; niet minder was dit het geval in Malwa. In Kashmir, waar van 594-630 na Chr. Durlabha-wardhana aan het bewind was, handhaafde het Buddhismus zich naast het steeds in macht toenemende Shaivism en de andere heidense secten. De goede verstandhouding onder de verschillende godsdienstige gezindten liet niets te wensen over, en het is kenmerkend voor de toestanden in dat rijk, dat Durlabha-wardhana aan brahmanen een dorp schonk en in de hoofdstad Srinagara een tempel aan Vishnu wijdde, terwijl zijn gemalin Anangalekha een vihara stichtte. In Nepal leefden de Buddhisten en heidenen even vreedzaam bij elkaar. Onder de eerstgenoemden telde men, ten tijde van Hiuens Tsang's bezoek aan dat land, een paar duizend monniken, die zowel het Mahayana, als het Hinayana bestudeerden. Niet lang vóór de komst van de pelgrim had daar een zeer geleerde vorst, Ancuwarman, geregeerd, die bekend was als de schrijver van een grammatisch werk. Tot welke gezindte Ancuwarman behoorde, wordt niet gemeld; de heerschende koning was een waar geloovige. Als men het twijfelachtige geval van koning Cacanka uitzonde, bevatten de berichten van de Chinese reiziger niets waaruit men moet opmaken dat hij in de door hem bezochte landen van India enige vijandige gezindheid tegen de leer, hetzij bij de vorsten of bij het volk, heeft opgemerkt. Alles tezamen genomen scheen de toekomst voor de leer schooner dan wellicht ooit te voren. Toch was er reeds in 't Noordwesten een vijand in aantocht: de Islam. Toen Huien Tsang de merkwaardigheden van het statige Nieuwklooster te Balkh bewonderde, kon hij weinig vermoeden dat het beroemde heiligdom na weinige jaren, nog vóór zijn terugkomst in 't vaderland, in handen zou gevallen zijn van de volgelingen van de profeet van Mekka. In 644 werd Balkh door Othman veroverd; de opperpriester, wiens titel bij de Arabische schrijvers Barmec luidt, bekeerde zich tot de Islam en werd de stamvader van het geslacht der Barmeciden. Een twintigtal jaren later (41 Hedjra) werd het heiligdom verwoest, wel eens waar om nog eens opgebouwd te worden, doch verbvormd, schijnt het, tot een vuurtempel. Met de verovering van Sindh door de Arabieren in 712 werd aan 't Buddhismus in het Westen van India een slag toegebracht, waarvan het zich nooit heeft weten te herstellen. De slag was te zwaarder, omdat Sindh steeds een zeer vruchtbaar veld voor het ware geloof geweest was. Van de achtste eeuw — we hebben het vroeger reeds kunnen opmerken — dateren ook het innerlijke verval der Kerk. In Dekkhan openbaarde. KERKGESCHIEDENIS. 435 zich dit vooral in de machteloosheid der disputanten tegen de polemiek van eenen Kumārila en Cankara. Wel is waar weet Tārāṇātha ettelijke sprookjes te vertellen omtrent de schitterende zegevierde welke Dharma- kīrti in onderscheidene scholastische toernooien tegenover Kumārila en Cankara behaald zou hebben, ! doch hij verzwijgt niet dat met Dharma- kīrti het tijdperk van bloei gesloten was. Zonder nu te geloven dat Cankara enige rechtstreekse invloed op de lotgevallen der Kerk gehad heeft, mag men het niet geheel onwaarschijnlijk achten dat hij het zijne heeft bijgedragen om het gezag der Sakyayonis te verminderen, ofschoon uit de rijke schenkingen aan twee kloosters te Dambal in Dekkhan, uit den jaar 1095 na Chr. blijkt, hoe weinig er van uitroeling sprake kan zijn. ? In Oostelijk Indië dreigde voorloopig ook geen gevaar. Het geloof vond er zelfs machtige begunstigers in de koningen uit het stamhuis der Pāla’s, die van omstreeks 800 tot 1050 over Gauda (Bengalen) en aangrenzende streken heerschten. Verscheidene opschriften leggen getuigenis af van de vrome gehechtheid der Pāla’s aan de leer van Cākyā, * en de Tibetaanse geschiedschrijver, die op zijne gewone verwarde wijze over de verdiensten dier vorsten uitweidt, verzuimt niet ook gewag te maken van de kloosters en priesterscholen door hen gesticht. * Aan beroemde leeraars, meest Tantristen en aanhangers van de Prajñā-Pāramitā, ontbrak het onder de Pāla’s niet. Ook de toverkunst vond in dat tijdperk uitstekende beoefenaars. De Pāla’s werden in de heerschappij over Oostelijk Indië opgevolgd door de Senge, die op hunne beurt omstreeks 1200 moesten zwichten voor de macht van Mohammed, Sultan van Delhi. Er wordt aan de Seng a, die zelven het Hinduisme beleden, niets vijandigs tegen andersdenkenden ten laste gelegd. 3 Cunningham Archaeol. Surv. III, 133; XI, 172—182. Vgl. Tāranātha 202—252. Daaronder verkreeg het klooster Vikrama-gīla een zekere vermaardheid. Het was gebouwd op een berg in het gebied van Magadha aan de Noordelijke oever van de Ganges. De priester van dit klooster waren alle Mantra-Vajrācārya's, dus meesters in de magie; Tāran. 257. En het was niet aan hen, maar aan de tijdsomstandigheden te wijten dat het Buddhismus onder hun bestuur met reuzenschreden achteruitging. Hetgeen Tāranātha van de toestand der Kerk onder de Sena's en de Mohammedanse gouverneurs die hen opvolgden mededeelt, steunt klaarblijkelijk op betrouwbare gegevens en komt in menig opzicht overeen met hetgeen wij van elders weten. Ziehier wat hij in hoofdzaak zegt. Gedurende de tijd der Sena's namen zelfs in Magadha de andersdenkenden van lieverlei toe en vertoonden zich niet weinig aanhangers van de Islam. In het klooster te Gayā werden 40 duizend monniken uit Sindh opgenomen, doch de meeste andere kweekscholen van geleerdheid gingen haar ondergang te gemoet. Toen de Mohammedanen Magadha veroverden (1200), werden veel geestelijken gedood en de kloosters van Udānpurī en Vikrama-cila verwoest; het eerste werd in een vesting herschapen. De geleerde Cākyācārin vluchtte naar Orissa en ging later vandaar naar Tibet; Ratnarakṣita toog naar Nepal; Īshanārka-Gupta benevens een grote menigte geleerden naar het Zuidwesten van India; Buddhamitra en enige andere zochten een heenkomen in het Zuiden, terwijl Sangama-Crīṣṭāṇa en de zijnen de wijk namen naar Burma, Cambodja en andere landen. In Magadha was de leer zoo goed als te niet gegaan. Een van de gevolgen der gebeurtenissen in Magadha was, dat de uitgeweken in Dekkhan, o.a. in Vijayanagara, Kalinga, Konkan, veel colleges, hoezeer op kleine schaal, oprichtten. Op die wijze werd de leer wederom opnieuw in het Zuiden ingevoerd, zonder dat ze er ooit weder tot bloei heeft kunnen komen. Zoo de Tibetaanse geschiedschrijver wellicht degenen die bij de verovering van het land in 712 gevlucht waren. Is dit vermoeden juist, dan is die toevloed lang vóór den tijd der Sena's in Magadha te stellen. Niet weinige onder de geestelijken in Magadha waren uit Achter-Indië afkomstig; inzonderheid ten tijde der Sena’s was de helft van de in Magadha gevestigde geestelijkheid uit Achter-Indië; Târan. Dat Gayâ als bedevaartsplaats door de gelovigen uit andere gewesten bezocht werd, spreekt vanzelf, en blijkt ten overvloede uit inscripties, o.a. een gedateerd 1813 Nirwâua, vermoedelijk gelijk te stellen met 1176 na Chr. volgens Bhagwân'lâl Indraji (Ind. Ant. 1881, Dec. KERGSGESCHIEDENIS. In Dekkhan heeft de Kerk lang de plaats, die ze daar te lande innam, gehandhaafd. De heidense koningen gaven meermalen blijken van welwillendheid en vergaten de geestelijke belangen hunner Buddhistische onderdanen niet. Lalitâditya (693—729), die talrijke beelden en tempels van Vishnu, Siva en den Zonnegod liet maken, stichtte ook een groot klooster te Hushkapura met Stûpa's. Zijn minister Çankuna, een Tochar van afkomst, toonde zijn ijver voor het ware geloof door het bouwen van kloosters en Stupa's; evenzo diens zwager Içânacandra, een geneesheer. Gouden Buddha-beelden werden in menige opgericht. Voeg hierbij dat zekere prins van Lāta, Kayya, ter zelfde tijd ook een klooster liet bouwen, en men komt tot de overtuiging dat het geloof in de aanvang der achtste eeuw in Kashmir in groot aanzien stond. En zo bleef het nog eenige eeuwen lang. Jayāpida (751—782) was een vereerder van Vishnu, van wie hij beelden liet maken, doch tevens stichtte hij een viḥāra. De koningin Diddā, die met vaste hand van 980—1003 de teugels van het bewind voerde, stichtte een tal van heidensche tempels en brahmaanse colleges, maar ook een klooster. Schaars zijn de voorbeelden dat Kashmirsche koningen, hetzij uit vrijgeestigheid of boosaardigheid, een vijandige gezindheid jegens de Kerk aan den dag legden, en dan waren het dezelfde die ook de goden niet spaarden. Kshemagupta bijv. liet gedurende zijn kortstondige regeering (950—958) niet alleen het klooster van Jayendra verbranden, maar ook verscheidene oude godentempels slopen. De talentvolle Chih-Rȧshā (1088—1103), wiens schitterende hoedanigheden als boven 6, 303. 438 GESCHIEDENIS, in de schaduw gesteld worden door zijn losbandigheid, lichtzinnigheid en zwakheid, ging zo ver dat hij alle godentempels van hun schatten beroofde en op de baldadigste wijze de godenbeelden liet bezoedelen. Dat deze 'Turk van een Harsha’, zooals de kroniekschrijver zich uitdrukt, deze vorst die er niet voor terugdeinsde in koelen bloede brahmanen te laten vermoorden, ook de Buddhistische heiligdommen plunderde, was te verwachten. Slechts twee voorname godenbeelden spaarde hij, en even- zo twee Buddha beelden, deze laatsten bepaaldelijk op de smeekingen van eenen zanger en eenen Cramana. ! Zulke vlagen waren voorbijgaand, en deelden degenen die de uitspattingen bedreven meer dan het geloof. Kort na Harsha’s dood hernieuwde Koning Sussala het klooster door Diddâ gebouwd, en onder zijn opvolger leest men dat er kloosters evenzeer als tempels hersteld en gebouwd werden. 3 Eerst twee eeuwen later, omstreeks 1340, maakte de Mohammedaan Shâh Mir zich van het gezag meester en sinds dien tijd is de Islam de heerschende godsdienst in het dal van Kashmir * geworden. Gedurende de eeuwen van bloedige worstelingen tusschen de Moslems en Hindoes, waarbij beide partijen met elkander gewedijverd hebben in heldenmoed en zelfopofferende doodsverachting, schitteren de Buddhisten door hunne afwezigheid. Het Jainisme heeft stand gehouden in tijden van druk en onder ongunstige omstandigheden; zijn oude medebestrijder is daaronder bezweken. Volgens Târanâtha zou er omstreeks 1450 een vorst in Bengalen geregeerd hebben die de verwoeste tempels en het terras des Bodhibooms te Gay herstelde. In Orissa flikkerde de levenslamp des geloofs nog eenmaal op in het midden der zestiende eeuw, onder den laatsten inheemschen vorst van het land, Mukunda Dewa Harigcandra, een Hindu. Hij was bekend om zijn mildheid Als boven 7, 1092, 1241. 3 Als boven 8, 2416. Volgens de nieuwste opgaven zijn de belijders van de verschillende godsdiensten aldus verdeeld: Mohammedanen 918.000; Hindu's 506.000; verschillende secten 89.060; Buddhisten (vooral in Ladakh) 20.000. De heerschende vorst is een Hindu. Tegen de geestelijkheid en stichtte enige Buddhistische tempels en kleine leer- scholen. Toen ook hij in 1568 voor de Mohammedanse heerscher van Bengalen zwichtte, was het met de onafhankelijkheid van Orissa gedaan en vermengden de overblijvende resten van het ware geloof met het grootste deel van de heidense bevolking. In Nepal vonden de Shakya's, die uit de vlakten van Hindustan en Bengalen verdreven werden, een gastvrije opneming bij hun geloofsgenoten en bescherming bij de Hindu'sche vorsten. Zoo heeft het Nepalese Buddhismus een eigenaardigen vorm aangenomen en zodoor de oorspronkelijke inrichting van de broederschap daar te lande sinds lang niet meer bestaat, dat is alles te wijten behalve aan uitwendigen druk. Er heeft steeds een geest van verdraagzaamheid in Nepal geheerst en niet het minste bij de Hindu'sche koningen van het land. Hiermee is ons overzicht van de kerkgeschiedenis ten einde. Er zal uit die schets, hoe onvolledig ze in de meeste opzichten ook wezen moge, gebleken zijn dat het de Congregatie in haar bakermijn niet aan machtigen steun en hooge bescherming ontbroken heeft. "Gewin en eerbetoon", dat zij van den beginne af de ketters zo zeer misgunde, is haar van vorsten en welgestelde burgers ruimschoots ten deel gevallen. Het heeft niet verhinderd dat zij in Indië, met uitzondering van Ceilon en Nepâl, na een langzaam verval van krachten is uitgedoofd. Sommige zullen van oordeel zijn dat de Dharma te hoog was voor de Indiërs; andere dat hij te laag stond; doch alle moeten het feit erkennen dat het 1 Orissa is thans nog vol van monniken, maar het zijn geen Buddhisten; zie Hunter Gazetteer VII, 202. 3 Een schitterend blijk van die verdraagzaamheid gaf koning Prakâca-Malla, een ijverig Ciwaiet, in de vorige eeuw. Toen de Katholieke missie in 1754 uit Tibet verdreven was, verleende genoemde vorst haar niet alleen eene veilige wijkplaats, maar schonk haar ook twee stukken lands. De twee schenkingsoorkonden, op koper geschreven, volgens Indisch gebruik, waren in 1848 in het bezit van Dr. Hartman, den Katholieken Bisschop van Patna. De afschriften en vertalingen van de hand van B. H. Hodgson zijn te vinden in Journ. As. Soc. Bengal XVII, 2, 226. 440 KERKGESCHIEDENIS. Buddhisme gebleken is op den duur noch de Arische, noch de Drawidische Indiërs te hebben kunnen bevredigen. Des te meer opgang heeft het ge- maakt bij volken van andere rassen, doch, opmerkelijk genoeg, bij de overgroote meerderheid dier volken in eenen vorm welke dichter bij `t Hinduisme staat dan bij de oorspronkelijke leer. De geschiedenis der Kerk in Tibet, China, Japan, enz. is zeker niet minder merkwaardig dan die ze in haar vaderland gehad heeft, ze ligt echter buiten het bestek van het werk dat wij hierbij besluiten met dankzegging aan den wel- willenden lezer die ons tot hiertoe heeft willen volgen. AANHANGSEL De Secten. 