VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
fcherming van een, Vorst, dien ik ny zo zeer beklaagde als ik hem voorheen beminde; het gemis der Bedieninge , en van den Rang, tot welken Һу my, tegen myn zin, verheeven в а Le 320 DE GESCRIËDENIS CAN ALLER, hadt , beklaagde ik alleen, om dat ik, met dif aanmters, tet fens het vermogen derfde, om mede te werken tot het geluk van een dankbaar Volk. ‚ niet mer du | Воѕтлм droeg ot niet t eene gelaaten- heid. De vertroost ingen der Vriendfchap , арин. den van Afzondering en Rust, konden іп enen geest de begeerten der Eerzugt niet uitdooven. Der kwel- ngen van fmert ет ге leurftelling, was hy den tyd van eyf Maanefchynen ten prooy, wanneer hy, nag haakende пз her herftel fn de waardigheid, van welke hy zo wreed be- Soo! was, zyn leevensadem op deeze borst uftblies. Door den dood van myn Vriend was ik oneindig meer aangedaan, dän door het verlies van Rang en Magt; doeh, ín de tederhetd van ne KANDIKA, en ombefzingen van myn Dogtertje, het eenig overgebleeven pand onzer Liefde, vond ik een balzem voor alle myne wonden, ===- Met deeze twee fleet ik vyftien jaaren een leeven vol bedaard genoegen. Geduurende dien tyd, befteedde ik alle weren, (uitgenomen die ik teewyde aan de beoefening der Natuure , om daar door ор te klimmen tot den сөр der Natuure,) in bezigheden noodig tot ons dagelyks onderhoud, of in de nog запрепаатег , behoorende tot het voltrekken ván bet -plan дег Opvoedinge, voor туп éénig Kind ontworpen ; —— een Kind, ’t welk nog voortvaart om haaren Vader te firee- . Jen їп de voldoening aan zyne verwagting , dat zy, ten eo nigen tyde, bem ryklyk zal beloonen voor alle de еп, gedraagen, om haar Verftand aan te kweeken еп haare Ziel met Deugden te verryken. - Maar, helaas ! alle de genietingen der Meníchen zyn met onvolmaaktheden doormmengd. mam Zes Maanefchynen gele- den verliet my myne NANDINA , om van den Hemel de belooning te ontvangen ‚ voor alle die Deugden, welke op Aarde haaren Man ten rykvloeijenden bron van geluk ftrekten : en aan haare Dogter een voorbeeld gaven van die Hoedanig- heden , welke de lesfen der beste Ouderen , buiten zulks , maat zwak zouden hebben ingedrukt. Myne NANDINA is, nogthans, gelukkig : en zal, dear zy gelukkig is, één murmureerend woerd van ALSALER’s lippett rollen ! Neen; met eene Godvrugtige Onderwerping , de. vrugt van eene welgegronde verzekering , dat ik eerlang , zonder de mogelykheid eener tweede fcheiding , haar zal wedervinden ín de plaats der Gelukzaligheid , aanbid ik die Март, welke my hier op aarde deezen altergevoeligften flag deedt ondervinden. DE T Å- 41 DÈ АЙСТУААЗЫИСЕ. CR KOMMOEDIGK KOOPMAN. 321 [amm mn a a DE REGTVAAKDIGE EN EDELMOKDIGE KOOPMAN. Fe ryk Koopman, te Lyon, hadt aan een Fabrikeur dier Stad со,оое Livres opgefchooten , voor goederen, welke deeze zou leveren. De Fabrikeur eenigen tyd daar паа be- vindende, dat hy, wel verre van іп ааг te zullen weezen om zyne gemaakte verbintenis geftand te doen, groot gevaar liep om Bankroet te gaan, bragt het geld den Koopman te поте, hem дер hacblyken teseftand zyner zaaken openleggen- de. „Gy hebt,” antwoordde de Koopman, ,, my tot uw „ Vertrouweling gemaakt ; doch ik zou myzelven aanmerken „als een Medepligtige іп uw Bäánkroet, indien ik dit geld „ aannam , buiten kennis uwer andere Schuldeifcheren. Neem „het weder; vergeet dat ву myn Schuidenagr zyt; behoud, - „is tu mogelyk, uw goeden naam en credit. Maar vindt ` „gy U, desntertegenftaande, in de noodzaaklykheid om uw „ el op te geeven, е! my dan onder de rest uwer „ Schuldeifcheren , еп laat my» nevens bun, myn aandeel van „Ж overfchot antvangen!” — weinigen zyn er, die deeze rikte Regtvaardigheid, deeze grootheid van Ziel, en tederheid van Geweeten, in zulk eene maate zouden betoo- рер ` LUCHTS- LUCHTSGESTELDHEID: тє AMSTERDAM, MAI, 1784, 28.6 а jhelder 19 —* 17 At Zi 1—— r [donker betr, | 1 1 alhekder H °—— | d {== H 198 — al = — 1 — А bes =; — ies 9: E Dia helder dk — alhelder 59 — а 2 =: М ! 22, о Ш П rh 4| —1! af 1 3| 29. € 2| {> 1 1 1 o BS i Н B 1e 2 “=! GI — Lean INW SIR. z. ber. 32: 9804 — 1-961 МММ. de. woke = 2-0'54 | W deet, d — Lä IWER. дрн Ка — 294 — 2-2 212. betr. 13 — 1:759 |ZW з нц — 1-560 zo DË A) чу = 155750200 alber. —— — — 1-561 |20 al mij 1357 jm ао. helder el — sij — 116 O 4|helder — — 1061 —— Globe M= EI ЕТ al Bar.den 6'smo. 9 u.29.3.5. _ Den25'snam. 3. sku. 774 ` Th. Чеп 1’snam. зіц, 44. ënn, abu 64k smo. ssl Et NB. —— 85 *s mid. 65 zi’smid. 1 Vaal! —’smm. ah 35 0. 861МВ, "зау, Я| "save чш sok нау. BUZZ IL He 71 23'sname 34и, fo, MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN BETREKKELYK. LW H , | DRIE OORSPRONGLYKE PRIEVEN , G7SCHREEVEN AAN EEN VRIEND, DIE TOT DEISTERY OVERHELDE, (Ой het Engelsch.) (Zynde het Vervolg en Slot der Vyf voorheen mede- gedeelde С*).) ZESDE BRIEF, Zodanig eene Openbaaring, als de Christlyke , hoogst waarfchyunlyk zynde uit haare eigene inwendige natuur, en om dien eigenften ftempel van Hemelfche zuiverheid, in elk gedeelte van dezelve zigtbaar, moeten wy, om de Geloofwaardigheid van dit Stuk te verzekeren, overwee= gen, of men op het Verhaal der Wonderwerken ‚ ter ftaa- ginge: daar van verrigt, kan {taat maaken. Of, met an- dere woorden , wy moeten onderzoeken, of de Boeken, onder деп algemeenen naam van de Heilige Schrift be- kend , een geloofwaardig Verflag behelzen van welbeves= tigde Gebeurtenisfen. Indien dit het geval is, — indier wy goede gronden hebben om te gelooven , dat de Heili- ge Boeken › de Voorfchriften der eeuwige Waarheid be- vatten, dan moeten wy, in gevolge daar van, ook gelong, ven, dat het Opperweezen , op eene zeer buitengewoone wyze „ tusíchen beiden is gekomen in het Zedelyke en Natuurlyke Beftuur der Wereld ; еп dat hy verfcheide Per- foonen begaafd heeft met bekwaamheden, de kunde en werkzaamheid van bloote Stervelingen verre overtreffende, om ор de Waarheden, den Menschdomme overgeleverd „ het merkteken van Godlykheid te drukken. ant geen Mensch kon de Wonderen doen, die снвіѕтоѕ en de A- postelen deeden, zo сор niet met hem ware, — dat Al- magtig Weczen, ’t geen aan de Natuur alle haare yermo- gens (*) Zie boven , bladz, 231, enz. VL DEEL. MENGELW, NO. 8. 2, ь 24 DRIE OORSPRONGLYKE gens gefchonken heeft, kan dezelve ophouden , bedwin. gen, en naar welgevallen beftuvren. De Hervorming der Wereld, volgens een nieuw plan „ vorderde, eer dezelve in haare onderfcheide takken kon volvoerd worden , de volflaagene affchaffing van veelvuldi- e Gebruiken en Plegtigheden, in de Foodfche en Heiden- ai Wereld, door gezag heilig, door gewoonte hebbelyk geworden, en waar aan het gros der Volken op 't fterkst verbonden was. Eene Hervorming, begonnen en voortgezet op zulk een voet, vorderde eene kragt еп be= kwaamheid, zich veel wyder uitftrekkende dan de kring _ van Menschlyk Vooruitzigt , en de uiterte poogingen van Menschlyk Vermogen. doewel nu onze Heer altoos na- tuurlyke middelen gebruikte , in gevallen waar dezelve biykbaar genoegzaam waren tot bereiking van zyne oog- merken, zouden, nogthans , in verfcheide gelegenheden , dezelve van Gren dienst geweest zyn, tot het voldoen aan zyne bedoelingen. | , De (terke troom van tegenkanting, welke met zo veel gewelds inbrak tegen de ervorming, die Christus be- oogde „zou deeze verydeld hebben. Het groote Ontwerp „ * geen de Ziel van dien Leeraar der Geregtigheid vervul- de, was alleen het werk der Almagt. Aan deeze ver- trouwde hy de volvoering. Van de befcherming еп in- vloed eens meer dan Menschlyken Vermogens , gaf ћу, ftaande деп tyd zyner Omwandeling op aarde, de bet, fchyriendfte blyken, Wanneer де, Dooven hoorden; wan- опсег de Stommen Ѓргакеп; wanneer de Blinden het gezigt ontvingen; wanneer de Melaatzen gereinigd, en de Dooden ten Leeven verwekt wierden ‚ en wanneer onfterflyke Zie- len де onwederftaanbaare kragt gevoelden van гупе Leere , en van de toekomende Wereld , zette zulks klem by aan zy- ne Prediking. Dit fchonk moed en onverfchrokkenheid aan zyn Gedrag; dit verkeerde Jast in lust; dit deedt hem zege- praalen ‘over den veréénden invloed van list en geweld; dit deed hem gevaaf en dood rustig onder de vogen zien ; dit deed hem bedaardheid en tegenwoordigheid van geest behouden „ bp de vernederenfte tooneelen deezes leevens, te midden van armoede, fmaad en verguizing, te midden van vere {алеп ‘zyner Vrienden, еп de wreedheid zyner Vyanden, ——-—. Onderfteund dot de tegenwoordigheid van onein- dige Wysheid en Magt, en het bemoedigend bezef van zy- ne eigene vleklooze Braafheid , was hy dezelfde іп leeven, - en dood. === Deezen onderging hy niet met de valfche moede ВАТЕ VEN, 925 moedbetooning , of gewaande ongevoeligheid eens Bednje- gers, maar met de ftilzwygende zagtmoedigheid еп bemine nelyke onderwerping eens Martelaars der Waarheid. Wat CHRISTUS by zyn even ook mogt gezegd of ge- даап; hoe zeer’ hy zich gefteld mogt betoond hebben op den goeden uitlag zyner Leere, kon ћу, egter, geen vole doende proeve geeven van zyn eigen Geloof in een Tpe- komenden Staat van Onfterftykheid , (welke het hoofdvoore werp van de Chrisclyke Openbaaring in °t algemeen, en by- zonder van den Dood en Opftanding‘onzes Heeren ‚ fchynt eweest te zyn.) zonder daadlyk із de verwagting van enzelven te Iterven, — еп wy zouden, indien hy zyne Voorzegging van uit den doode te zullen verryzen, niet vervuld hadt, de zekerheid, die eene Gebeurtenis fchenkt „ derven, "e Heillands vrywillige Dood was een allerfterkst béwys van zyne eigene vaste Odertuiging der Waarheden, ~ door hem geleeraard : гупе Opftanding drukte °ег voor ons het zegel der Waarheid op. Hy was "er van overtuigd en daarom ftierf hy. — Ну ftondt op uit den graave , op dat allen mogten gelooven. Hier zieh wy de rede en regtmaatigheid van "e Apostels zegezang. — CraisTus is het die geftorven is, |а , dat meer is, die ook opgewekt is! Wy roemen in zyn Dood, als het groot Zoenoffer voor de aonden der Wereld; doch onze lofzegging klinkt een toon hooger, als wy in hem den opgewekten Heilland befchouwen. Dit verleevendige onze. Hoope, —- dit doet de naargeestige verfchrikkin- gen van het akelig graf verdwynen , en opent ons het troostryk verfchiet der zalige Eeuwigheid.. Een Geestdryver mogt , vol verrukking, fterven door het geloof іп de buitenfpoorigfte dwaasheden; de trotsheid eens Bedriegers hem bekwaam maaken om bedaarde gerust- heid te betoonen, im het ondergaan van den Dood: maar het Graf zou de verrukkingen van den eerstgemelden bee olven, еп den trots van den laatstgenoemden befchaamd hebben, Dan yesus ftierf, en herrees: fchoon hy befpot ten graave daalde, verliet hy °t volheerlyk. Hier kon geen · bedrog ‘plaats vinden, Zulks uit te werken , was verre werheeven boven de inbeeldingen van eenen Geestdryver, —— boven de kunfteriaaryen van eenen Bedrieger. Ну die den Dood magt gaf, kon denzelven alleen de overwinnin ontrukken; dat Weezen, 't geen den Dood gelástte de flag toe Le brengen, Коп alleen denzelven herftellen, 2 eren . . g . „ 326 DRIE OORSPRONGLYKE ZEVENDE BRIEF. Veroorlof my de blykbaarheden van jesus Opftanding in * byzonder by te brengen „en in ééns voor uw oog bloot te leggen: de andere Wonderwerken aan uwe eigene be- denking overlaatende. De Jongeren van jesus konden door Verbeelding niet vervoerd, en even min door Bedrog misleid worden in een ftuk , °t geen zo blykbaar was als de Zon op den vollen middag. Vergun my, dat ік my voor een oogenblik , op ' “gezond Verltand beroepe. Konden de oogen , de ooren, de aandoeningen van Meènfchen , van zulk-een aanfal van Meníchen, op éénmaal, en in "tr algemeen, het ver- mogen van bevatting verliezen ? — voor zo langen tyd verliezen, als onze Zaligmaaker , паа zyne Opftanding , op aarde omwandelde veertig dagen lang? nmogelyk! — volfirekt oumagelyk ! Wyders. De Leer der Opftandinge var jesus te ver- kondigen als eene ontwyfelbaare Waarheid , zonder des ten vollen overtuigd te weezen, deeze op die wyze en in die omftandigheden , als de Apostelen zich bevonden, te ‚verkondigen, is het onbeftaanbaarst ftuk ’t geen met mo- gelykheid kan worden uitgedagt. lyk het ge- maklyk valt de Jongeren van Verbeelding en Bedrog vry te pleiten , even gereed kunnen wy aantoonen , dat zy niet hebben willen bedriegen. Ik vraag de bedaarde Kede, welke einden konden dee- ze Perfoonen bedoelen , met zichzelven dagelyks bloot te Nellen , aan (таай , veragting , banden, gevangenisfen, pynigingen, еп de verfchrikkelykfte doodftraffen, om eene bekende valschheid te verkondigen , want was het eene valschheid , zy moesten dezelve eweeten hebben, Men neeme hier in overweeging, dat zy de Verryze= nis van hunnen Meester beweerden, en de blykbaarheden van dezelve aanvoerden, waar zy kwamen , als het hoofd- bewys van de Godlykheid der Leere, welke zy predik- ten, en den onwankelbaaren grond(lag van hunne Hoope en Gelukzaligheid. Ja zy gaven hief van verzeke- ring, niet als van eene Gefchiedenis , die op hooren zeg- en berustte, еп onmogelyk tot de hoogte van ftellige Éaarblyklykhreid kon worden opgevoerd , — maar zy fpra- ken "er van als van iets dat op Perfoonlyke blykbaarheid fteunde ; waar van zy ooggetuigen waren, en de volfte pvertuiging met Zich omdroegen, zulks ftaande houdende А ` D in H BRIEVEN . 327 in Sr aangrimmen des eislykften Marteldoods , —- en dien ondergaande, roemden zy in de eer van getuigenis te mogen geeven aan de Verryzenis huns Heeren. __Noodloos is het u te zeggen, hoe ongerymd het is zich te verbeelden, dat eenigen, die hun Verftand en Zinnen bezaten , zo verbaazend zouden yveren voor eene bekende valschheid. Wy kunnen niet veronderftellen, dat veelen zo dwaas en zinneloos zouden weezen om van Stad tot Stad te gaan, om iets te verkondigen, waâr van zy geene overtuiging bezaten, -———— en dit niet alleen, maar dat meer is, iets, van ’t geen zy , uit eigen ondervinding , moesten verwagten', dat hun zou bloot ftellen aan de fte ftraffen , aan de wreedfte en fchandelykfte Martel- dooden: en, gelyk zy geen uitzigt op belooning in deeze wereld konden hebben, zo konden zy zich met de ver- wagting daar van in eene andere wereld niet ftreelens fter- vende ter verdeediging van eene bekende Valschheid, ver- dubbelden zy hunne fchuld tienvoudig; en zy zouden hun- ne eigene veroordeeling met hun bloed verzegeld hebben, - Ја deezer voege heb ik de blykbaarheden voor ’s Heil lands Opftanding in het voor my fterkst licht bycen gebragt. Myne aanmerkingen , over dit hoogstaangelegen onderwerp , wleeiden van zelve voort, uit de wyze waar op de Euange- sten dit ftuk verhaalen. Die fchoone eenvoudigheid, en teffens fterkípreekende baarblyklykheid, doorftraâlende in het oorfprongtyk, verhaal der gebeurtenisfen , betrekking hebbende op Jesus Verryzenis, is van die kragt, dat ik de toeftemming even min kan wederhouden, als dezelve weigeren aan een wiskundig betoog. En, eer ik jets van aanbelang, ten deezen aanziene, geleezen had, maakte ik het Bewys; in gemelder voege, op. ACHTSTE BRIEF. Wat de Leerftellingen en Beginzelen des Christendoms betreft, men moet ze in het Oorfpronglyke, en nergens anders, zoeken. Laaten de Wetgeleerden over dit of dat, en dutzend dingen, twisten, ik heb niets meer te doen, dan tot de oorfpronglyke wetten te gaan, De Bybel is het Wetboek van waaren Godsdienst. . Alle gefchillen over de Grondbeginzelen des Godsdiensts ‘moeten daar ter {оегге gebragt en beproefd worden, of zy met de groote nfiellingen des Hemels Strooken. Doen zy het niet, wel зап, dat doldriftige Yveraars ‚ ‘en verflandlooze Godger | 3 ` deere ` 339 ` DRIE OORSRRONGLYKE leerderi , daar over hartewarren'; de :eerlyke Meg de braave Christen , die voor heeft zynen, leevenswandel in te rigten naar °t voorfchrift der Godlyke Wet, mag de- zelve, als nutloos , verfmaaden. | Draag zorg, om op het Algemeen oogmerk der Heilige Schrift te letten. В ere Plaatzen der Gewyde Blade= ren moeten uitgelegd worden op eene wyze, beftaanbaar met het Heerfchend en Algemeen Doeleinde des Godlyken Woords. Меетеп wy deezen hoofdregel der Uitlegkunde niet in agt, wy zullen dat woord Onzin — ја meer , Gods- lastering doen fpreeken. De Leer der Trans/ubftantiatie (eens veronderfteld zynde dat die gedrogtlykheid waarheid was) kon niet fterker , met geen eigenaartiger en uitdruk- Јукег bewoordingen geopenbaard zyn dan: Dit se em li- - chaam. Gelooven wy niet іп die ongervmde Leer дер Roomfche Kerk», wy moeten °t Gezorid Verftand , de Mensch- lyke Rede,te hulp roepen „die uitdrukking van den letter- Јукеп -zin ontblooten, en den waaren zoeken, in de alge- meene Leer der Heilige Bladeren, gebruik maaken van ееп gezond Oordeel , waar mede wy Beestlyke dingen met geestlyke vergelyken, en het verband der deelen met het geheel ontdekken. | эс Is my geenzins onbekend, dat veelen zich zeer ой fusten over deeze wyze van Schriftuurverklaaren… · Юре res de van hunne ongerustheid loopt terftond' to Tt oog. Doch bondige waarheid vreest en ontvliedt bet onderzhek niet, ` Haare fchoonheid wordt best gekend by de nauwkeurigfte opmerking. Veel is er dat den fchyn daar van aanneemt 5 doch де dag befchaamt het bedrog. Valfche. munt moge na egte in gedaante, kleur, ftempeb en opfchrift gelyken s vuur en fchaal.wyzen alleen aan uit wat de waare. te hebbe. | Durf de Waarheden ivan den Bybel gelooven, even zo als de Bybel ze openbaart. Het betékent voor u niets, of ѕоотн. een Sabelliaân , en snenrLocKk een Trithbist was, Of CLARKE ееп Ariaan, en FOSTER ееп, Sociniaan ware. Laat het uw Geloof niet doen:wankelen: dat de een zulk een denkbeeld aan het woord Perfoon' hegtte, als enkel eene onderfcheide wyze van voorkomen іп de Godlyke handelwyze aanduide: die, Їсһооп met rechtzinnige woor den omkleed, in den grond niet beter. js dan. loutere So- eiaanery. Laat het u, aan den anderen kant, even onverfchillig zyn , of Dr. sSHERLOCK , door drie onderfcheide Geesten te erkennen , (gelyk Mr. ноо. ‘van den Scorbut. BRIEVEN. 529 seg „) met de daad de Leer der Drietenheid- onder: fchraagde of om verre „wierp. —- of Dr. CLARKE, doar het woord Creatgur niet op den 2оор toe te pasfen, zyn eheele ftelzel in ééns het onderst boven keerde, of de бепе tegenwerping daar tegen. uit den weg ruimde —« Laat Het u niet ontrusten, of Dr. FOSTER, Dr. LARDNER 4 en Dr. PRIESTLEY , door te beweeren , dat CHRISTUS Det meer was dan een Mensch, in alle opzigten , (uitgezonderd zyne wonderdaadige Geboorte en уоПе maate van Godde= tyke Wysheid ,) zyner Broederen gelyk was, daar door de Christenheid geheel ontluisterd, оѓ, met het wegverklaren мап alle verborgenheid , daar van een redelyker Stelzel ge- vormd hebben , beter gefchikt naar den fmaak der Yooden , der Deisten, en naar de vatbaarheid der Menfchen in °t algemeen. Gy behoeftu, myn Vriend, wegens dee- ze. verfcheidenheid van gevoelens , onder de Godgeleerden met te kwellen. Het eanige dat u te doen (ааг, is den Bybel'voor u zelven te leezen:,-met naarftigheid en -onpar- tydigheid те leezen — onder afbidding van wysheid van deg Vader: der Lichten —— ten einde gy uit den Bybel den Chrestlyken Godsdienst lèert konnen. Door deeze wy- ze van onderzoek’ zult gy in (aart geteld worden, om зе zien, wie der bovengemelde Gefchilvoerderem gelyk , Rp ot wel iemand hunner-het recht; hebbe. , Ik kan u'deeze handelwyze, met den hartlykften ernst aauraaden , daar ik ze, op de proeve goed, en vol уап vob doening, gevonden héb. Verfcheide cwyfelingen en belem- mmeringen zyn daar door te еейетаз! opgêklaard , еп fchoon alle zwaarigheden niet zyn weggenomen,:ik heb hier uit geleerd, my deeze te getroosten met eene volflaagehe be- sasting in de Godlyke Wysheid. d ! Ge i e , . ` _ 7 А ` BEDENKING OVER HET NUT VAN. DEN KOORTSBAST , MET DEN: SPIRITIJS VITRIOLL IN DEN SCORBUT. ‚ Door *** M. D. р is byna geene Ziekte, waaromtrent de denkbeelden der Geneesheeren meer verfChillen , dan ten aanzien — Zommigen , en wel de meesten der Ouden , hebben de oorzaak daarvan in de vochten, andere in de vaste deelen, gézogt: terwyl zy, die voor het-cerfte ‘gevoelen (ryden , wederom verfchijende foorten van fcherpe La 4 ten 830 HET NUT DER KOORTSBAST , E\Z. ten in de vogten danneemen. Dit alles is zo bekend , dat ik het onnoodig oordeele, daarvan iets meer te zeggen: ik kan echter niet voorby aan te merken, dat de ervaren- fte Geneesheeren , die de beste gelegenheid gehad hebben , deeze Ziekte, zo in haare oorzaaken, als ook in haare verfchynfelen en gevolgen, van naby te befchouwen, het daarin: volkoomen eens zyn, dat deeze Ziekte gepaard gaat met eene verflapping der vaste deelen, еп met eene ontbinding der vochten, en dat men, in de geneezing dec- zer Ziekte, voornaamentlyk гупе keuze tot zodani middelen moest bepaalen, welke in (taat zyn, om beide de zo evengenoemde gebreken, zo wel der vaste deelen als die der vloeiftoffen, te verbeteren. En inderdaad - wane neer men een weinig de uitwerkingen deezer Ziekte naa- gaat, dan ontdekt men ras, dat "er niet alleen eene ontbin- ding, maar zelf een bederf der vochten plaats heeft, "e welk natuurlyk met eene verflapping der vaste deelen, het zy als oorzaak, het zy als uitwerking, gepaard gaat. -— Onder de gewoone middelen , die men ten allen tyde in dees ze Ziekte heeft aangeraaden, behooren de Herbe antifcor- butica , die men op verfchillende wyzen laat gebruiken. — Ik kan niet ontkennen, dat ik meer dan eens by my zelven heb «Бету, of deeze Planten inderdaad wel een zodanig fpecifiq vermogen in deeze Ziekte zouden bezitten, als men "er gewoonlyk van opgeeft, en of ’er niet wel andere mid- delen zouden zyn, die dezelve in krachten overtrofien. De reden van deeze myne twyfelinge waren de volgende over- denkingen, —- Vooreerst, kan ik niet begrypen , hoe meu aan deeze Plautgewasfen een fpecifiq vermogen kan toe- {chryven , tegen eene Ziekte „welker waare natuur men nog zo weinig kent, en waaramtrent men het nog niet eens is, of де fcherpte , die теп in de vogten veronderftelt , van ееп zuuren of loogzoutigen aart is. (Volgens den Heer ре BuFPON.) D: Ysvogel wordt in ’t Grieksch Алх»» geheeten; in ° Latyn oudtyds Alcedo en Alcyon, hedendaagsch dg da; in ’t Italiaansch, Ое Pescatere; іп °t Spaansch , Arvela ; in TC Hoogduitsch , Eiss-vogel5 in х Engelsch, King’s-fifher ; in "jr Poolsch , Zsmorodek К2есгту 5 in °t Fransch , Martin- Pécheur, - De oude naam Alcyon was, by de Grieken, zeer ver- maard, men noemde de ftille Dagen, omtrent den Winter zonneftand , wanneer de lugt en zee bedaard zyn Alcyo= лісі; Dagen zo dierbaar voor de Zeelieden, geduurende welken zy op zee hunne reis zo veilig als te land konden `. voortzetten, Deeze zelfde Dagen werden den Alcyon ge- eeven om zyne Jongen op te voeden. De Verbeeldings- gt, altoos gereed om de eenvoudige fchoonheden der Natuure met het wonderbare op te tooijen, heeft het zo 5 vore з NATUUREYKE HISTORIE verre gebragt, dat ze het nest van den Alcyon op ега fille en bedaarde Zee, vlottende, verbeeldde (*), °t was кооз, die de Winden beteugelde, ten wille zyner Kleinkinderen; ALCYONE, гупе klaagende еп .eengaame ` Dogter, fcheen nog van de Zeegolven te rug te eilchen haaren ongelukkigen СЕҮХ , diea NEPTUNUs hadt doen omkomen. - Even gelyk alle andere Fabelen , is deeze Beeldípraakige Gefchiedenis , van den Vogel Aicyon , niets anders dan een ginnebeeld van deszelfs Natunurlyke Historie; en men vere wondert ‘zich ,! met rede, dat ALDROVANDUS zyn breed- voerig onderzoek na den суеп befluit, met aan te mer- ken, dat deeze Vogel niet meer:bekend is. De befchry- ving van ARISTOTELES alleen hadt hem dien Vogel kunnen doen kennen, en toonen dat het dezelfde is als onze Ys- vogel. — De Alcyon,” fchryft die Wysgeer, „‚ is niet „ veel grooter dan een Mosch; туше Pluimadie is met »» blauw en groen gefchilderd, en. mer Purper opgeluisterd; wm deeze (chitterende kleuren zyn vereenigd ‚ еп &melten door ээ Elkander op het Lyf, op de Vlengelen, en den Hals: a, zyn geelagtige Bek is lang en fcherp gepunt AC | Even. zeer wordt de Ysvogel aangeduid door ае vergely- king der Natuurlyke .Geaartcheden. De Alcyon was её zaam en droevig; dit past op den Ysvogel, dien men al- їоо$] alleen ziet, en wiens paartyd zeer kort duurt. Авт. STOTELES doet zyn Alcyrn de Zeeöevers bewoonen , maar zegt dat hy ook de Rivieren hoog ор gaat „en aan derzelver boorden zich onthoudt; nu kan men niet twyfelen of de Ysvogel der Rivieren Тале ліс ook gaarne vinden aan den Zeeoever , waar hy alle benoodigdheden. voor zyne Leefwy- ze aantreft, en wy zyn des verzekerd door Ooggetuigen, De Ysvogel wordt ons berigt uit Provence ‚is gaarne аай den oever der Zee en der kleine (troomen, welke zich daar in ontlasten 5 hy eet van de klefnfte fchulpvisfchen , neemt ze іп den bek, en verplettert ze door ze met kragt op de (tee- nen te fmyten. Ну zoekt ook de grote wormen ор, die han (trand gevonden worden, Zyn vleesch riekt naar Muse ИОН kus. (*) ELrANus en PLUTARCHUS verbeelden het indiervoege. Puur. de Solert. ` . ' (#) ARISTOTRLES , L'b. IX. Cap. ХІУ. Ik heb den Bek geel- agtig genoemd, het woord vmoxàsesw, MCE SCALIGER dus, en niet door Groenagtig, met GAZA vertaalende. DER VSVOGELEN: ` `- 383. kus (*). KLEIN оп Кеш zulks, -doth hy Spreekt alleen van de Baltifche Zee , en heeft den Ysvogelsgelyk wy vervolgens ` zullen doen zier, zeer Hegt gekdnd. ` Voot het overige was de Alcyon, niet zeer algemeen in Griekenland en ltalie. Сик-+ RBPHON bewondert, by LUCIANUS, den zang diens Vogels als voor hem geheel nieuw. ARISTOFELES еп PLINIUS zeggen ‚ dat de „Alcyons zich zeldzaam en zeer ter vlugt ver, toonen, dät ZC met Vlagge vaart rondsom de Scheepen vlies gen, en daar op in hun kleine hol, aan den oever, weder eeren (+). Dit alles past wonder wel өр den Ysvogal, die Bergens zeer algemeen is,en zich fchaars vertoont.. Men herkent desgelyks onzen Ysydgel in de wyze. waarop de Alcyon vischt , LycoPHmrom (5) noeme hem den Dompe- маг, die zich, zegt OPPIANUS, sal vallende, nederwerp en in Zee Погг, Van wegens dit inodrecht- nedervallen in Tt water , noemen: de Italiaanen den Ysvogel aok. Piombino. In deezer voege komen alle de uitwendige kermerken en matuurlyke geaartheden: onzes ‘Ysvogels overeen met deg ` Alcyon, ‘door A5 ISCOTELES befohreeven. De Dichters deeden het nest van den Alcyon ор zee dryven;: de Natuur- kundigen hebben ontdekt, dat у дееп nest maakt; maar de eijeren legt ip horizontaale gaten дав de Zeeöevers of den kant der Rivieren, er ' ; De Paartyd::van: den Acyon: еп de Dagen Alcyonici gebeeten, niet verre van деп Winterzonneftand gefteld, gyn de eenige, die niet: vormaakt: overeenkomen met: her geen wy van den Ysvogel weeten: [соол zy vroegtydig Raaren „en voor de Nachtevening; dach, бепаіуеп % geen de Fakel gevoegd kan hebben by de Gefchiedenis дег Aicy- > onen, om dezelve te verfraijen, is het zeer mogelyk, dat de Paartyd diér Vógelen, ondet ееп veel heeter Lugtítreek „ er eenen aanvang neemt; daarenboven hadt men verfchillende ‚gevoelens over het fayzoen der Alcycnifche Dagen, ARISTOTELES fchryft Adar in.de Zeeën van Grieken- Рп deeze Dágen nier altoos omtsent den Winterzonneftand invielen , dat zulks veel geregelder gefchiedde іп de Zee van Sicilie („). De Ouden kwamen ook niet overéén , bm- trent ber getal dier Dagen , en COLUMELLA plaatst dezelve o (*) Notice jointe aux envois de Mr. eur, p Ct) Prinrus, Lib. V. Сар. IX. en ARISTOTELES, Lib. V. Cap. 1X. WW | (D Lreorunon, in Casfandra. | (+) ARISTOTELES, Lib. V. Сар. VIIL - 334 NATUBRLYKE HISTORIE op de Kalenden van Maart (*): den tyd op welken onze Ysyogel zyn nest betrekt. ARISTOTELES fpreekt onderfcheiden alleen van ééne foort van Alcyon , en hetis enkel op eene twyfelzinnige en hoogst waarfchynlyk bedorve plaats, en waar hy, volgens de verbetering van GESNER over twee foorten van Zwaluwen handelt (+), dat de Natuurbefchryvers van twee Alcyonen melding maaken; een kleine, die geluid flaet, еп een groo- te, die ftom 1з: waarom BELON, die twee fooken willende vinden , den Riet-Lyster , voor den Zingenden Alcyon, еп den Ysvogel,- voor den Sommen Alcyon genomen heeft ; fchoon deeze laatíte niet min dan ftom is, - Deeze oordeelkundige nafpeuringen oordeelden wy noo- dig, ten opzigte van een onderwerp, 't welk de meeste, Natuurkundigen in het duister gefaaten hebben.. KLEIN , die dit opmerkte, heeft de duisterheid nog vermeerderd , en de verwarring vergroot, met aan den Ysvogel twee voor- en twee agter-vingeren. toe te fchryven: hy grondt zich op't gezag van SCHWENKFRLD , die in dezelfde dwaa- ling: verviel „ en eene verkeerde afbeelding van BELON, door dien Natuurbefchryver , nogthans verbeterd , daar hy de gedaanté van den poot deezes Vogels, welke zondere ling is, zeer wel befchryft: van de drie voorvingeren is de buitenfte zeer naauw met den middelften vereenigd , tot aan de derde geleding, indiervoege, dat het (eg één vinger fchyne °t welk van beneden een breeden en platten: voet vormt, de binnenfte vinger is zeer kort, en korter dan de agtervinger: de Pooten zyn desgelyks kort; de Kop is groot ; de Bek lang, breed aan ‘het grondftuk, en aan " einde fcherp gepunt. | | De Ysvogel is de fchoonfte van alle Vogelen іп onze Lugtftreek ; daar is er geen in Europa, die by den Ysve- el kan haalen in netheid, rykheid, en fchittering van kleuren: zy hebben de kleurfmeltingen van den regenboog: den glans van brandverwe, den luister van: туйе; het La (*) Zie соі, RHODIG. Let, Antig. Lib. XIV. Cap. XI. (t) Lib. УШ. Cap. ПІ. Te van Ах дое yeves , door Gaza en Ni- puus overgezet door „Alcedones , fchoon jeden eigenlyk een Nagtegaal betekent, еп het veel beter 7$ met GESNER te lee- zen Хелд», en deeze ‘plaats van den Zwaluw te verftaan : dewy] ARISTOTELES, in den volgenden regel, afzonderlyk be- pint te fpreeken van den Alcyon als eene verfehillenden Vo- gel. БЕ | U DER YSVOGELEN. 335 heele middelfte gedeelte van den Rug en het bovenfte van den Staart , is helder en fchitterend Blaauw , 't welk in ’t fchynzel der Zonne, naar faphier en turkois zweemt: het Groen vermengt zich ор de. Vleugelen met het Blaauw , en het meerendeel der Vederen heeft zeegraene tippen: de Kop en het bovenfte van den Hals zyn eveneens ge- tekend met de hetderfte plekken op een hemelsch blaau- wen grond. GesNER vergelykt het brandende Rood en Geel op de Borst, by den gloed eener brandende koole. Het fchynt dat de Ysvogel afkomftig is uit Lugtítree. ken, waar de Zon,met een vloed van veel zuiverder licht, alle de fchatten der туйе kleuren ten toon fpreidt (*). En, indedaad , indien onze foort van Ysvogels, niet bepaald behoore tot. de Oostlyke en Zuider-Lugtftreeken , zal het geheele geflacht dier fchoone Vagelen van daar oorfpronglyk moeten geagt worden: want, voor ééne еп-. kele foort, welke wy in Europa hebben, leveren Africa en Afia ons er meer dan twintig op, en wy kennen nog acht andere foorten in de heete Gewesten van America. De Europifche Ysvogel is zelfs in Afia en Africa ver- fc, verfcheide Ysvogels, uit China en Egypten gezon- en, vindt men dezelfde als de onze, en BELON verzekert ze їп Griekenland en Thracie gezien te hebben. Schoon deeze Vogels uit de heetfte Gewesten afkomftig zyn, gewennen zy zich aan de gemaatigdheid, en zelfs aan de koude van het onze: іп den Winter ziet men ze aan de rivieren , zich onder het Ys dompelende, van daar met den prooy weder boven komen: van hier onze bena- ming van Ysvogel: BELON tast derhalven mis, wanneer hy · fchryft, dat deeze Vogels alleen door onze Landen heen trekken: dewyl zy,als het vriest, іп dezelve zich outhou- en. ‹ Zyn vlugt is fnel en аапһоодепа: ћу volgt doorgaans de Joop der beeken , langs het oppervlak des waters heen fcheerende „onder het vliegen (chreeuwende ki, ki, ki, ki, - met (С°) "Ег is eene foort van Tsvogel, algemeen op alle de Ei- landen van de Zuidzee: wy hebben opgemerkt, dat zyne Plui- · madie veel fchitterender is tusfchen de Keerkringen, dan in Landen buiten de gemaatigde Lugtftreek gelegen , als Nieuw- Zeeland, Foaster, Obfervations à la fuite du i fecond Voyage de соок , р. 181. Ор de Societeit Eilanden , draagt de Tree den паат van Eroore. ‚О. . 4 4346 “NAT UURLY&E-BISTORIE met een fthelle ftem, die de oevers der rivieren doet weer- galmen. In den Voorryd heeft hy een anderen zang , dien men kan hooren, ondanks het geraas der golven еп der wa- tervallen. De Yyvegel is zeer wild en vliegt verre weg; һу zet zich op een over "© water hangenden boomtak, om ‘te visfchen: hy blyft ‘er onbeweegelyk , еп befpiedt dikwyls , twee uuren agtereen , het oogenblik dat "er een Кет visch- je voorby zwemt: op deezen ргооу valt hy аап, zich in °t water laatende vallen, waar hy verfchetde feconden blyft, en ‘er uitkomt met het vischje inden Bek, * geen hy һа land brengt, en op деп grond flingert om het te dooder, eer hy ber doorzwelgt: By mangel van over Tt wé ter hangende takken, баё by zitten op een Teen aam det waterkant, of ор den grond zelve: doch, op het oo blik dar hy een klein Vischje ziet, vliegt hy twaalf of eet, tien voeten hoog ор, en laat zich loodrecht nedervallen vat die hoogte: dikwyls ziet men ook, dat hy zich ophoude in zyn fnelle vlugt, en onbeweeglyk eenigen ya, op dezelfde plaats blyft: dit is 2упе handelwyze in den Winter , wa neer het trochel water of het dikke ys hem noodzaaken rivieren te verlaaten , en de altoos vlietende beekjes te ver- kiezen: by ‘elk ophouden , Муй hy als hangen ор de hoog- te van vyftièn ot twintig voeten, en wanneer hy van plaats wil verwisfelen, daalt hy neder, tot op сй voet hoogte boven ’t water, hy beurt zich vervolgens weder op, ей blyft op nieuw hangen. Dit herhaald en bykans aanhoudend bedryf, bewyst „dat deeze Vogel, om zeer Kleine voorwer- en, Visch es of (ееп, zich in °t water. dompelt, en ikwyls te vergeefsch: want hy legt, op die wyze, groote einden wegs af. De Yiyrgel nestelt aan de oevers der rivieren en beeken, iu gaten door andere dieren gemaakt, doch door hem her- maakt: men vindt er geringe overblyfzels van Visfchen en Schelpen onder het ftof, zonder eenige- gedaante van een nest; еп ’t is op dit (of, dat wy de сіјегеп van deezen Vogel hebben zien leggen, zonder die kleine draaden op te merken, waarmede de Ysvogel, volgens BELON, zyn nest doorwerkt, en zonder in Ir zelve die gedaante te befpeuren, welke ARISTOTELES daar aan toefchryft, ’ zelve, wat de gedaante betreft, vergelykende met сеп overnaalglas met een langen hals: en wat de (Юг en maakzel aanbelangt, met die Zee-ballen , beftaande uit Zeeplanten in elkander verward, die men bezwaarlyk kan verbreeken, doch, ge droogd zynde, (tukken gewreeven kunnen worden, °t zelf / DER YSVOCELEN. 337 de moeten wy aanmerken , ten opzigte van het Halcyonium van PLINIUS, waar van hy vier foorten opgeeft, en doot zommigen uitgevent zyn voor nesten van den Alcyon; doch indedaad niets anders zyn ‚ dan onderfcheiden foorten van Zeeballen , die geen gemeenfchap met de Vogelnesten heb- - ben. Wat de beroemde Vogelnestjes van Tonguin en Coclrinchina aanbelangt, die men desgelyks voor Nesten van den Alcyor heeft willen doen doorgaan, zy zyn het werk van eene foort van Zwaluwen. - In de maand Maart beginnen de Ysvrgels in hunne Neste ‚ gatente kruipen: het Mannetje zit dan he: Wyfje met veel . vuurigheids па. De-Ouden hielden de „Alcyonen voor bo» venmaatig driftig in het раагеп, zeggende dat het Mannetje by het paaren het leeven infchoot. ARISTOTELES wil > dat ze, vier maanden bereikt hebbende , tot de voorttgeling bekwaam zyn. Voor het overige is onze foort van Ysvogels niet talryk, fchoon zy , volgens GESNER „des, zeven , en ook wel negen Jongen voortbrengen. Hunne leevenswyze doet ‘er veelen omkomen, en zy єго дегеп niet altoos ongeftraft onze Win- terkoude ; men vindt ze dood op ’t ys. OLINA wil dat ze. vier of vyf jaaren leeven : men weet alleen , dat men ze eeni- дез tyd leevende kan houden іп een vertrek , waar kleine lees vendige vischjes in kommen zwemmende hun worden voor- gefteld.- Zeker Heer te Am/terdam, verhaalde den Heer VOSMAER , баг һу ееп Ysvogel een geruimen tyd gehouden ` hadt in een Klein vertrekje , in welks midden een kom was met kleine vischjes en water gevuld, die de Ysvogel in de vlugt er behendig wist uit te pikken (*), De Heer Gap, BENTON heeft ‘er eenige verfcheide maanden gevoed, door ze alle dagen. kleine verschgevangen vischjes te geeven : dit is het eenig voedzel, voor dit Gevogelte pasfende: want van vier Ysvogelen, my den ог Aug. 1778 bezorgd, en die zo groot waren als de Vader en de Moeder, fchoon ges greepen uit een nest іп een gat aan den oever der Riviere , weigerden twee beftendig, vliegen, mieren, aardwormen , deeg, kaûs, en ftierven van ‘honger naa twee dagen: de beide anderen , die een weinig kaas en eenige aardwotmerf nuttigden , leefden (echte zes dagen. : . Wyders merkt GESNER Op, dat men den Ysvogel niet kan temmen, en dat һу altoas even wild blyft, dat zyn vleesch naar mus= kus riekt, en niet goed is om te eeten. Zo f ge (*) Feuilles de vosmaen, 1769. 338 ` / NATUURLYKE HISTORIE Zonderling i$ het, dat een Vogel, die met zo veel fnel- heids en aanhoudend vliegt, geen grooter Vleugelen heeft, ge zyn zeer klein naar evenredigheid van zyne grootte ; men oordeele daar uit over de kragt der (pieren, tot het vliegen noodig: want "je zyn, misfchien, geen Vogels, die zo vlug en (пе! beweegen, De Ysopel (пејс als een pyl uit een boog; als hy een gevangen Visch zich laat ontvallen van den tak, waar op hy zit, hervat һу, neder- fchietende , menigmaal dien prooy, eer dezelve op aarde walt: dewy! by doorgaans op dorre takken gaat zitten, heeft men uitgevent, dat de еп ‚waar op deez: Vogels rusten , verdorren, | Men heeft aan gedroogde Ysvogelen het vermogen toege- fchreeven, om Lakens en andere Stoffen te bewaaren en de Motten af te weeren , de Kooplieden hangen ze daarom in hunne Magazynen; van hier heeft hy, by zommigen, uit tegenoverftelling den naam van Mot-vogel, ook dien van. Drapier en Garde Boutique: ° kan zyn dat de Maskus- ingt de Infeêten afweert; doch niet meer dan alle andere fterke reuk: dewyl het Lsichaam der Ysvogelen ligt uitdroogt, heeft men beweerd ,dat hun vleesch nooit bederft: дап dee- ze kragten , fchoon enkel ingebeeld , haalen niet by de won- дегеп, welke eenige Schryvers vermelden; de bygeloovige \ denkbeelden der Ouden over den Alcyon weder ophaalende. Hy heeft, naar hun berigt , de еірепісһар om den blixem af te weeren ; een begraaven fchat te vermeerderen , en, fchoon dood , verandert zyn Pluimadie telkens in den ruityd. Hy deelt, zegt KIRANIDEs, den geenen, die hem by zich draagt, bevalligheid en fchoonheid ; hy fchenkt vrede in huis, ftilte ор zee, lokt de visfchen зап, en verfchaft eene overvloedige vangst op alle wateren; decze Fabelen ftreelen де Ligtgeloovigheid , doch ongelukkig zyn het niet dan Fabe- len. — Vreemd, dat шеп ze verfpreid vindt tot by de Tar- taren in Siberie. Men ziet, fchryft de Heer cmELIN , door eheel Siherie, Ysvogels, en de Vederen van dezelve wor- den van de Tartaaren en de Oftiakers , tot verfcheide byge- loovige einden gebezigd. De eerstgemelden trekken ze uit, werpen ze iu ‘t water, en bewaaren zorgvuldig alle die bo- ven dryven, zy geeven voor, dat men , wanneer men met ееп derzelve „eene Vrouw of zelfs haare Klederen aanraakt „ aar door verliefd wordt. De laatstgenoemden, neemen de uid, den Bek en de Pooten van deezen Vogel „en fteeken ze in сеп beursje 5 zo lang zy dit befchermmiddel bezitten , gelooven zy geen kwaads te vreezen te hebben. De Man, DER YSVOGELEN. 339 ` die my dit middel, om gelukkig te leeven, ieerde , kon zich niet wederhouden van traanen te ftorten; zeggende , dat het verlies van zulk een dierbaar pand hem op ’t gemis van Vrouw en Goederen te ftaan gekomen was. — Ik verklaarde hem, дас, egter, die Vogel zo vreemd eene zaak ‘niet moest weezen; naardemaal een zyner Landsgenooten т er ееп, met al zyne Vederen, hadt aangebooden. Hy ftondt hier over verfteld, en betuigde, dat, indien hy ’t geluk hade om E? een te vinden, hy dien aan niemind zou overgee-- ven ° БЕ | (*) GMELIN, Voyage en Siberie, Tom. II. р. 112. | EE ‚BRIEF VAN DEN HEER LE COZ, OVER ÉÉN- EN DERTIG ‚ CACHELOTTEN, OP. DE KUST VAN NEDER-BRETAGNE , AAN STRAND GEWORPEN. ` v De dagelykfche Nieuwspapieren hebben ons het opge- „ ^2 melde Voorval in ’t algemeen verhaald; het zal onzen „ Leezeren , zo wy hoopen , niet ongevallig zyn , hier een „ breeder еп egt verllag aan te treffen, Кеп Nieuwstyding „ en het Berigt van een waarneemer verfchillen veel.”. МҮМ HEER! | ' Ik ben, met veelen myner Landsgenooten, ooggetuigen geweest van ееп verfchynzel, de aandagt der Natuurken- neren waardig. ” VI DEEL. MENGELW.NO.S. Aa 840. ` ЗАТЫ daaromftreeks woonachtig, wegnamten: dien zelfden dag, kwamen ?ег, in de Haven van Audierne ,zo veel Bruinvis- chen, дас men over derzelver aantal verbaasd ftondt. Men ontdekte welhaast, dat deeze Visfchen verfchriklyke vyanden poogden te'ontvlugten. Ook zag men een Vaar- tuig van middelbaare grootte, komende van Rat, welks vreemde wendingen, toen onverklaarbaar, naderhand zen, toegefchreeven aan de vrees die zulk een leger van Zeedie- ren heeft Kunnen aanjaagen, — Op Zondag den 14, °З. 