VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
_Deeze ingefpannenheid van gedagten, het werk ’t geen verricht wierd , de tyd der nacht., de jeugd en de fexe der perfoon, de diepe ftilzwygenheid , die in °t geheele huis heerschte; dit alles te zamen genomen verwekte b my eene treffende deelneeming 5 tot dat de Juffrouw, zic by geval omkeerende, en myne vreeze befpeurende van haar te zullen ftooren , opftond , om my haar leed- weezen te betuigen, dat ik haar van myne komst geen kennis had gegeeven. Voorts zeide zy my, dat zy bezig was, met de waarneemingen, die haar Broeder deed, te volgen, en daarvan de uitkomften aan te tekenen: zynde deeze thans boven bezig, met van de fchoone heldere lucht gebruik te maaken, om de ftandplaats van eenige Gefternten nader te bepaalen. » Myn Broeder (zeide Juffrouw CAROLINA HERSCHEL) - is VAN HERSCHEL'S OBSERVATORIUM, 261 is reeds geduurende twee uuren aan zyn werk, en ik on- derfteun hem hier met al myn vermogen. Dit uurwerk wyst my de uuren , minuten eif feconden, aan; en deeze andere wyzer heeft boven, door fnoeren, gemeenfchap met het Telescoop van myn Broeder, Door middel van onder ons bepaalde tekens, welke hy my met het draai- jen van deezen wyzer geeft, weet ik net, wat by boven waarneemt, en ik teken op deeze groote Kaart de Ster- ren aan, welke hy telt, of die welke hy ontdekt, zelfs in de afgelegenfte deeïen des Hemels.” Vervolgens begaf ik my naar het bovenfte gedeelte van het gebouw, in ’t welk de eigentlyke waarneemingen edaan worden. Het huis zelve is niet bovenmaaten hoog 3 doch, °t geen van meer belang is voor den Sterrekundi- gen Waarneemer , het itaat in eene ruime vlakte, die een A gezicht heeft, van eene genoegzaame uitgebreidheid, en waar geene trillingen, door ’ voorby ryden van zwaar gelaaden rydtuigen, veroorzaakt worden, die zo nadeeli zyn voor de naauwkeurigheid der ftanden, in welke zich Sterrekundige werktuigen moeten bevinden, De Telesco- pen zelve zyn in de open lucht geplaatst, en rusten op zeer ph en fchrander uitgedagte voetftukken, door welker middel een jongeling, in een der benedenvertrek- ken, zo aan de werktuigen , als aan den waarneemer , eene beweeging mededeelt, die in eene tegenftrydige lei- ding met die des aardkloots ftaat, en, daar zy van de- zelfde fnelheid is, bewerkt, dat de Hemelfche lichaamen, die men wil waarneemen, niet buiten het veld van het Telescoop geraaken. Daarenboven is aanmerkenswaar- dig , dat deeze groote werktuigen met eene zo juiste raauwkeurigheid gemaakt zyn; dat zy zo fterk zyn, en dat men zo veele middelen heeft uitgedagt, om dezel- ve in ftaat te ftellen om alle de guurheden van het flegt- fte weder te verduuren. Onder anderen zyn de fpiegels zodanig geplaatst, dat zy met het grootst gemak op al- lerleije wyzen verplaatst kunnen worden, niettegenftaande zy van een buitengewoon gewigt zyn. ‚ Hier zag ik dat gedenkwaardig Telescoop, waarmede HERSCHEL, in 1781, de achtfte Planeet ontdekte; terwyl hy, in laater tyd, nog daarênboven waarnam, dat dezelve twee Wachters heeft, die beide in kringen beweegen , die nagenoeg cirkelrond zyn, en den Zonsweg byna recht- ftandig fnyden. Uit dankbaarheid aan zyn weldoener 4 gaf de Sterrekundige aan deeze Dwaalfter den naam ph a62 BESCHRYVING Georgitin Sidus, of Geflernte van Koning George. Doch de gezamentlyke Sterrekundigen van Ewropa waren van ped a » dat men voorndamelyk dankbaarheid verfchul- digd was aan den uitvinder; zy herdoopten de Planeet eerlang eenpaarig, en noemden haar de Planeet van. Her- fchel. La pLACE heeft, in zyn uitgeleezen Werk, Uit- legging van het Syfiema van het Heelal, dezelfde Planeet genoemd Uranus. Myne betrekkingen tot verfcheiden Le- den der Londenfche Societeit thans door den Oorlog af- gebrooken zynde, weet ik niet wat tot deeze verandering aanleiding heeft kunnen geeven5 doch ik denk, dat de zedighe:d van HERSCHEL hier van de oorzaak zal geweest zyn.,en hem niet zal hebben toegelaaten , een eerbewys aan te neemen, °t geen hem anderzins zo wettig toekwam. - Dit Telescoop , waarmede ik het genoegen had, ge- duurende meer dan twee uuren, waarneemingen te doen, heeft maar eene lengte van zeven voeten , en een middel- lyn van zes duimen en zes lynen. HERSCHEL heeft my verzekerd, dat hy meer dan honderd- veertig rj ien gegooten en bewerkt had, eer hy zyn werktuig tot den tegenwoordigen trap van volmaaktheid had kunnen bren- gen. Naast dit Telescoop was ’er een geplaatst van tien voeten lengte. Doch by deeze laatfte maat heeft de uit- vinder geenzins de grootte zyner werktuigen bepaald. Twee andere, ieder twintig voeten lang, onderfteund door een zeer zwaaren- toeftel, zyn daar nog bygevoegd : deeze fteeken verre uit boven het huis, en zyn, in de daad , verwonderenswaardige werktuigen; een derzelve heeft een fpiegel van byna negentien duimen middellyn , en van honderd en vyftig ponden zwaarte. Dewyl deeze heerlyke werktuigen van het Newtontaansch maakzel zyn, moet de waarneemer zich noodwendig by. het voortte einde van den buis bevinden, om by het oogglas te zyn, ’t geen op de gewoone wyze niet zonder ongemak en gevaar zou kunnen gefchieden. Doch de fchrandere HERSCHEL heeft een draaijend geftoelte uit- gevonden, ’t geen door een weluitgedagten toeftel zoda- nig wordt bettierd, dat de waarneemer zich ook dan, wanneer het werktuig het meest in de hoogte gaat, op die plaats volkomen veilig en op zyn gemak kan bevin- den, en den loop des Kykers en der Sterren volgen. Van daar is het, dat de onvermoeide Wysgeer het eerst van alle arkier, Jip duidelyk gezien heeft, dat het bleekfte en afgelegenfte deel van den Melkweg weezenlyk uit een on- VAN HERSCHEL'S OBSERVATORIUM. 263 oneindig aantal van afgefcheidene Sterren beftaat. Van daar heeft hy het eerst leeren kennen die zo groote menigte van zogenaamde dubbele Sterren, en de zoge- naamde nevelachtige Vlekken aan den Hemel. Hy heeft door zyne werktuigen getoond, dat ’er geene dubbele Sterren beftaan, al zo weinig als Vlekken (nebuleufes) ; maar dat de eerfte wel degelyk gefcheiden zyn, en dat de laatfte uit een oneindig aantal van naby elkander ge- plaatíte Sterren beftaan. _ Wanneer de onvermoeide Waarneemer op zyne plaats gezeten is, en in de minst bekende deelen van den Hemel eene Vlek, of eene Ster van de kleinfte foort, wil zoeken, die voor het bloot oog onzichtbaar is, geeft hy zyne me- dehelpfter daar kennis van, door aan een {chel te trekken, die in haar kamer uitkomt. Dan opent zy het venfter , en haar Broeder vraagt de onderrichtingen, die hy noos dig heeft. Straks ziet de Zuster de gefchreevene Kaar- ten in, die zy voor zich heeft, en zegt: Broeder, zoek by de Ster Gamma van Orion , of ergens anders in een oÈ ander Gefternte, naar °t welk hy vraagt 5 hierop fluit zy haar venfter, en gaat weder aan haar werk. Hy moest wel zeer onverfchillig zyn voor de voortplanting der weetenfchappen, die zich niet zou verheugen over eene zo loflyke overeenftemming. Wenfchelyk was het, dat ‘er onder alle Geleerden zodanig eene eendragt heerschte : alsdan zouden de voortgangen der weetenfchappen veel fneller zyn. De Heer HERSCHEL noodigde my, om de voornaamfte merkwaardigheden , die toen aan den Hemel te zien waren, te bezigtigen. Wy begonnen ons onderzoek met den Melkweg, en ík zag, met verbaazing, door den twintig- voets Kyker, dat het bleekfte gedeelte van dien Weg bettond uit een ontelbaar aantal van helder blinkende Sterren, die alle wel degelyk van elkanderen onderfchei- den waren. | Vervolgens bragt hy in het brandpunt van dit Feles- coop de Ster aan den voet der Geit; deeze verfpreidde een zo fterk licht, dat het oog hetzelve naauwlyks kon verdraagen. Door het licht van dit beeld verder te doen wallen op een ftuk papier, °t geen met kleine letters be- fchreeven was, kon men , fchoon het anderzins geheel donker was, de regels zeer gemaklyk zien en onder- fcheiden. Het is voorwaar niet onvermaaklyk, de voor- werpen dus onderfcheidenlyk verlicht te zien door ir glans 264 BESCHRYVING “ glans eener Ster, dat is door ket licht eener Zonne, die verfcheidene honderden millioenen mylen. verwyderd ig van de uiterfte grenzen van ons Zonnettelzel. De zogenaamde dubbele Sterren, die met de beste Achroamatifche Kykers niet onderfcheidenlyk kunnen ezien worden , vertoonen zich aanmerklyk van elkan- er verwyderd, wanneer hun beeld zich vertoont in het Herfcheliaansch Telescoop van twintig voeten. Zodanig is het vok ongeveer gefteld met de zogenaamde nebuleu- fs van MESSIER. Wanneer men dezelve befchouwt met et zevenvoets Telescoop, fchynen zy nog kleine vlek- jes, en hun licht is zwak en verward. Doch derzełver vertooning in het twintigvoets Telescoop laat geen twy- fel meer over, of zy beftaan uit verzamelingen van Ster- ren, die alleen zodanig ineengeímolten fchynen , om dat zy op een onmeetlyken afftand van ons geplaatst zyn. Men ziet ze’dus zeer onderfcheiden en naauwkeurig. : Dit afgedaan zynde, gingen wy over tot het befchou- wen dier Sterren , die, gelyk HERSCHEL het eerst ont- dekt heeft, andere kleuren bezitten dan de gewoone, on- der welke ’er zyn, die een blaauw, andere die een blaauw- achtig, en weder andere, die een oranjekleurig, licht ver- fpreiden. Dit zo verfchillend licht der Sterren is voorzeker niet toe te fchryven aan eenig gezichtkundig bedrog y noch aan de uitwerking der fpiegels en oogglazen, van welke de Heer HRRSCHEL gebruik maakt. Ik maakte hem, ten opzichte van deeze zaak, allerleie tegenwerpin= gen; en de fchrandere Waarneemer antwoordde altoos met waarneemingen, tegen welke niets was in te bren- gen. Dus bragt hy, by voorbeeld , verfcheidene maalen in het brandpunt van het Telescoop zogenaamde dubbele Sterren, ten naasten by van dezelfde grootte, en die, zo het fcheen, niet verre van elkanderen verwyderd waren: ik zegge, zo als het fcheen ; want die afftand is onmeet- baar groot, dewyl die lichaamen zo verre van ons af ftaan. Deeze waren van dezelfde kleur, als de Sterren gewoonlyk hebben. Doch hierop bragt hy in het brand- punt twee andere nabuurige dubbele Sterren; en nu zag men, dat de eene volkomen blaauw was, terwyl de an- dere een zilverkleurigen glans verfpreidde. By eenige dier dubbele Sterren was de blaauwe aan de rechter-, by andere aan de linkerhand. Ook toonde hy my een aantal geheel afzonderlyke Sterren, die alle een zeer ver- fchillend licht uitgaven. me \ VAN HERSCHEL’S OBSERVATORIUM, 265 De Waarneemer zeide my , met groote zedigheid; dat deeze Aere van geene groote verdienfte was, om dat dit onderfcheid zo gemaklyk was te ontdekken , dat men ’er zyne werktuigen niet toe noodig had, dewyl de rootfte en beste Achroamatifche Kykers dit verfchil der leuren van het Gefternte insgelyks vertoonden. Ech- ter wierd de waarheid van het waargenomene in het begin ten fterkften betwist, om dat het gemaklyker is , jets te ontkennen, dan te onderzoeken. Doch eerlang wierd de echtheid deezer ontdekking, gelyk zulks be. hoorde, eenpaariglyk bevestigd door de beroemdtte Ster- rekundigen uit Duitschland en Italie, gelyk ook te Pa- rys door de waarneemingen van CASSINI, MECHAIN, ENZ. De Heer HERSCHEL toonde my insgelyks een groot Werk, °t welk zyne ontdekkingen, aangaande de Sterren; behelsde, en °t geen hy denkt in het licht te geeven, als het geheel voltooid zal zyn. Onder andere aanmerk- lyke zaaken zal men hier vinden des Schryvers waar- neemingen , ftrekkende tot bevestiging der reeds vóór hem gedaane ontdekkingen , dat ’er zomwylen Sterren verdwynen. Niet alleen zal hy aantoonen, dat zulks plaats gehad heeft omtrent Sterren die in de oude Kaar- ten des Hemels gevonden worden, maar zelfs ook om- trent eenige, die men in den Atlas van FLAMSTED aan- treft, en dus nog vóór weinige jaaren in weezen waren. Het fchynt dus, dat er niet zelden allergewigtigfte om- keeringen in een of ander deel des. Hemels voorvallen, en wel zodanige , dat ’er geheele Zonnen worden uitgebluscht, waar door dan ook teffens het beftaan ophoudt van de lee- vende fchepzelen, die de bewooners waren dier Waerel- den , welke voorheen door die Zonnen verlicht wierden. Jupiter, befchouwd door het Telescoop van twintig voeten, fchynt veel grooter dan de geheele Maan, wan- neer zy volkomen vol is, het geen ook niet zeer te vere wonderen is, om dat deeze Dwaalfter, fchoon altoos op zyn minst vyfmaal verder van ons verwyderd dan de n, duizendmaal grooter is dan'de Aardkloot. De drie groote evenwydige Banden vertoonen zich dan zeer on- derfcheiden, en de Wachters zyn van eene waarlyk ont- zettende grootte. Niet minder aanmerkenswaardig was Saturnus, benevens zyn Ring en deszelfs fchaduwe , die door dit werktuig zo zichtbaar wordt op het lichaam dier wonderlyke Planeet; De Heer HERSCHEL deed my waarneemen , hoe duide- lyk en groot de tusfchenruimte zy, tusfchen het lichaam MENG. 1798. NO, 7. - Vv van 266 | BESCHRYVING van Saturnus en den Ring, zo dat men gemaklyk tus- {chen hun beiden niet alleen den blaauwen Hemel zien kan, maar zelfs eenige Sterren. Door middel van eenige bliukende punten op den Ring, heeft hy waargenomer, dat dezelve, eveneens als Saturnus zelve en de overige Planeeten, eene eigene rollende beweeging heeft van het Westen naar het Oosten. De Micrometer, van welke de Heer nenscHeL gebruik maakt, is zeer eenvoudig, en beftaat alleen uit twee en- kele zyden draaden, die wel evenwydig. geplaatst en goed gefpannen zyn, en naar goedvinden tot elkander ge- bragt, of van elkander kunnen verwyderd worden. Dit werktuig was zedert lang zeer wel bekend; doch HER«. SCHEL heeft hetzelve zeer aanmerklyk verbeterd , met een gemaklyk middel uit te denken, om eene draad, naar welgevallen, over eene andere te beweegen, ens door zodanig een toeftel in het Telescoop te plaatzen , met de grootte naauwkeurigheid hoeken te meeten. De uitvinder van zulke uitmuntende Sterrekundige werktuigen heeft de grootte zyner Telescoopen geenzins bepaald tot twintig voeten. Hy was toen ter tyd bezig met het vervaardigen der noodige toebereidzels tot het maaken van een ‘Telescoop van veertig voeten lengte, en van een daar aan evenredige middellyn. Het oogmerk, waar toe de konftenaar zulke groote lichaamen tracht te vervaardigen , is niet, de voorwerpen merkelyk te ver- grooten, dewyl zy dan te duister en verward zouden wore den ; maar, door middel van een zo groot veld, eene meerdere. hoeveelheid van licht te bekomen. Hy zeide my, dat hy menigvuldige zwaarigheden voorzag, om een Telescoop van zo eene ongewoone grootte en zwaarte tot volkomenheid te brengen; doch dat hy ’er ook zulke aanzienlyke voordeelen van verwagtte , dat niets in ftaat zou zyn hem daar van af te fchrikken. [Na dien tyd is dit verwonderenswaardig werktuig tot den grootften trap van volmaaktheid gebragt. De fpiegel van hetzelve weegt tweeduizend ponden; de zwaarte van den geheelen toeftel wordt begroot op veertigduizend ponden. En het licht, tgeen dit werktuig verzamelt, is, volgens het zeggen Van LA LANDE, die ‘er door gezien heeft, zo groot, dat de zogenaamde nevelachtige Vlek van Orton een licht ver- Ípreidt, zo helder als dat van den vollen middag. Zie- aar Wat HERSCHEL zelve ’er van zegt, in een Brief, ge- fchreeven den ro September 1791, aan den Heer WATSON: Myn Telescoop van veertig voeten lengte is ne 33 DES. VAN HERSCHPL’S. OBSERVATORIUM. 267 „ beste werktuig, °t welk ik bezit: dat is te zeggen, dat s ik met dit werktuig, beter dan met eenig ander van myn „ fhaakzel, kan zien die zaaken, welke aan den Hemel s het moeilykst zyn té onderfcheiden. By voorbeeld, s» Saturnus , zyne Wachters en zyn Ring, of liever zyne ə» Ringen: want ik heb onlangs een Vertoor overgegeeven s, aan den Voorzitter onzer Societeit, betreklyk tot dee- » ze Dwaalfter; waar in ik betoogd heb, dat die Ring á, zeer duidelyk is te zamengefteld uit twee Ringen, die » door een zeer aanmerklyken afftand van élkander ge- á fcheiden zyn; zodanig, dat ik door middel van myn » Telescoop den blaauwen Hemel zeer gemaklyk tusfchen » hun beiden heb kunnen zien. Ook heb ik door meetin- s gen bevonden, dat de tusfchenruimte tusfchen deeze bei- ‚‚ de Ringen zeventienhonderd eenênveertig onzer mylen s» bedraagt; De middellyn van den buitenften Ring heeft s de grootte van ruim tweehonderd eh tweeëntwintig ot- » zer mylen. Insgelyks heb ik waargenomen, dat de » vyfde Wachter van Saturnus rondom zyne As draait » in den tyd van zevenênnegentig dagen, zeven uuren én s zevenênveertig minuten, welke tyd volmaakt dezelfde » is met dien van zyn loopbaan rondom zyne Planeet. Zo » dat deeze beweeging volkomen overeenkomttig is met » die der Maan rondom den Aardkloot, die insgelyks in a» den tyd, dien hy befteedt om zyn loop fondom de Aarde te volbrengen, eenmaal rondom zyne As draait?” Door middel van dat zelfde Telescoop, ontdekte de Heer HERSCHEL na dien tyd nog twee nieuwe Wachters van Saturnus. | ee Tot aan het aanbreeken van den dageraad bleef ik op dit verbaazend tooneel van onderzoek, fteeds bezig met door den Hemel te reizen , met behulp van een Gidss die zich nooit verdrietig toonde over myne onweetenheid , aoe over de ongefchiktheid myner vraagen. Ik vertoef- e aldaar ongeveer geduurende zeven uuren, onafgebro- ken bezig met het waarneemen der Hemelfche lichaamen. Het was onmogelyk om dien tyd lang te vinden, dien ik op eene voor my zo nuttige eh vermaaklyke wyze mogt befteeden. Deeze fçhoone nacht ging voorby als een droom, en fcheen maar eenige oogenblikken te duu- reng doch het herdenken daar aan zal nooit uit myn hart ` gewischt worden, even weinig als myne dankbaarheid aah den Heer nERsCHEt en zyne voortreflyke Zuster , van wegen de gulle vriendelykheid , met welke zy m ontvingen, en myne et Han vermeerderden; 2 TWEE 26% TWEE BRIEVEN TWEE BRIEVEN OVER DE LAATSTE ONTDEKKINGEN IN AFRICA. Eerfte Brief aan den Sweed WADSTROEM. Uit Londen, 9 Mai 1797. w landsman, Mr. JOHANSON , heeft my verzocht u te fchryven, en u eenig nieuws, betrekkelyk Africa, mede te deelen; ik zal het genoegen hebben, en dien opzichte, aan uwe. nieuwsgierigheid te vol- oen. | De laatíte yonga van Sierra Léona (*), geteekend ọ Febr., zyn, in ’t begin van April, door het Compagnie- fchip, the eg » aangebragt. Mr. Lower , Opper- chirurgyn , heeft my een brief van myn waardigen Vriend j. GRAY medegebragt, die werkelyk de eerfte in rang is onder de leden van den Raad der Colonie. Deze Vriend wyst my op den brenger des briefs, Mr. LOWER, om berichten omtrent de Colonie te krygen: ik heb nog geen gelegenheid gehad, om my met hem zoo lang. te onderhouden, als ik wenschte; maar hy heeft my ver- zekerd, dat dezelve zich in een bloeienden ftaat bevindt. Hy was genoodzaakt naar Europa te rug te keeren, om zyne gezondheid te herftellen, is ‘voorneemens daarna tere ftond naar Sierra Léona te rug te keeren, en hoopt, dat dit niet lang zal aanhouden. 5 Mr. AFZELIUS heeft ons boonen van goede Koffy me- degebragt, die op de bergen uit de natuur groeit. En e (*) De Rivier Sierra Léona loopt door dat gedeelte van de Kust van Africa, dat zich uitftrekt tusfchen de Kust van Gam- bie en de Kust ván de Graines, Piepro CINTRO, een Spaansch Reiziger. geeft ain deze ftreek den naam van Sierra de los Leones , Leeuwenbergen, omdat het geluid van den donder, dat hy daar hoorde, geleek naar het gebrul van leeuwen; men heeft ze vervolgens gewoonlyk Sierra Léona genoemd, en de Rivier heeft haar naam ontleend van het gebergte. Om kennis van deze Colonie te krygen, moet men het groot Werk van WADSTROEM lezen, en voorts een Memorie in het dnftitut, National te Parys, in 1796, door Gregoire voorgele- zen; en de Reis naar de Rivier Sierra Léona, en op de Kust van Africa, in 1785, 1786 en 1787, te Londen, in ’ Engelsch, uitgegeven, door JOHN MATTHEW, 179i. l OVER ONTDEKKINGEN IN AFRICA, 269 heb ze gezien, en ben overtuigd, dat de deugd derzelve zoo goed is, als die van de Eilanden, of die zelfs over- treft. Mr. GRAY heeft eene L anugs, die ik hoope, dat voor hem voordeelig zal worden. Toen hy my laatstle- den Zomer fchreef, had hy reeds meer dan duizend plan- ten in een bloeienden ftaat, ‚> De Gouverneur, zegt hy» heeft op de bergen een huis laten bouwen. Ik zelf heb ook een déel gronds op die bergen , en wy hebben befloten daaraan allen arbeid te koste te leggen, terwyl men befpeurd heeft, dat de wilde Koffy in de vlakten niet gevonden wordt. Ik heb eene aartige Buitenplaats by de Rivier, op een korten afftand wan de Stad. Ik geloof waarlyk, dat de Gouverneur en ik het overige van ons leven in dezen fraaien oord zul- len doorbrengen.” ĳ | | Het is u niet onbekend, dat vóór twee jaren van hier zes pêrfonen naar Syérra Leona Zyn gezonden, op kosten wan de Societeit, en met oogmerk, om hunne reis tot Timbo voort te zetten; maar het fchynt, dat het hun, nadat zy te Sierra Léona zyn aangekomen, aan moed ontbroken heeft. Twee van hun zyn naar America ver- pake , en de anderen onmiddelyk naar Engelând te rug ekeerd. Re i P i Het is mogelyk, dat zy wél gedaan hebben, fchryft my een Vriend, want de inwooners van Joofa hebben hun Koning AsIMAMME JEDDER om °t leven gebragt, en na dien tyd heeft geen blanke het 'binnenfte van Sierra Léona durven doortrekken. | Men bemerkt in het verfchiet denzelfden uitflag der reize van Mr. PARKER aan de Rivier van Gambie, en terugkomst te Zombout. Ik heb verplichting aan zyn Broeder en Zuster, Mynheer en Mevrouw. DICKSON, VOOr het nieuws, dat ik u zal mededeelen. Het fchynt, dat het Fransch Esquader , gecommandeerd door Mr. RE- NAULD, den mond der Rivier Gambie geblocqueerd , en verhinderd heeft, dat men van daar berichten in Europa heeft kunnen krygen. Anders zouden wy reeds aangele- ene tydingen gehad hebben. °t Is jammer, dat de Oor- og ‘altyd zoo groot een hinderpaal is aan de voortgan- en van kon(ten, en voor het menschdom nuttige ont- Sekkingen: els, De cerite berichten, die Mr. PARKER ons met twee Schepen, die ‘door de Franfchen genomen zyn, had ge- zonden, zyn weggeraakt. nen is een der ee : Si 3 ` a- 270 TWEE BRIEVEN Kapiteins in de maand July hier aangekomen , die het volgende bericht heeft gegeven; » Mr. PARKER, na eerst de afwisfelingen van het fai- foen en de ongeftadigheid van het climaat doorgeftaan te hebben, door eene fterke koorts te Jwrkacunda, 350 my- len van den mond van Gambie, aangetast geweest zynde, had zyne gezondheid weergekreegen , en zich gereed ge- maakt, om in de maand January 1796 zyne groote reis te onderneemen, verzekd van een Neger van goeden naam, welken hem Door LAIDLEY, die zich te Pifina, omtrent 30 mylen hooger op gelegen, ophoudt, bezorgd hadt. Zy moesten ieder voor zich een paard hebben, en dan nog een derde voor de bagage. De duplicaten der eerfte berichten van Mr, PARKER zyn ontvangen, met het verflag van de toebereidfelen tot zyne reis; maar zy zyn nog niet bekend. Door LAIDLEY zal alle de Wis- felbrieven refpecteeren, die Mr. PARKER zal noodig heb- ben te trekken. De naam van DoCtor LAIDLEY alleen is genoeg. Zyne kennis in de Geneeskunde heeft hem het vertrouwen doen winnen; hy wordt veele honderden my- den ver in het binnentte van Zfriea geëerd.” | Men meent, dat de reis van Mr. PARKER kan geëins digd zyn binnen twaalf maanden , en zonder ongeluk hoopt men hem dit jaar te zien te rug komen. Deze hoop is gegrond op een brief van Door LAIDLEY, aan een zyner vrienden alhier, geteekend , aan de Rivier Gams bie, 23 Mai 1796. Zie hier een uittrekzel; s» Uw brief voor Mr. PARKER zal hem terftond ges zonden worden, hoewel ik weinig hoop heb, dat ze hem zal aantreffen. Gisteren kwam hier een van zyne be- richten; daardoor kryge ik kennis, dat hy , ia zyne tocht naar Sego, door Gytimm gereisd is, en dat hy het terrie toir van Disfett is doorgetrokken, eer de Oorlog tusfchen den Koning van dit land en dien van Sego is verklaard eweest. die welligt door de rampen van den Oorlog merkelyk verflauwd zyn, zal verleevendigen. Ik weníche u op- rechtelyk den besten uitflag van alle uwe onderneemin- gen. | Je BOIS, Londen, 8 Nov. 1797. Waarde Vriend) T heb uwen brief den 7 O&. door den Deenfchen Graaf HENRIQUES ontvangen, waaruit ik met vermaak zie, dat gy nog fteeds voortgaat u bezig te houden met nuttige zaaken, en dat gy met den grootften yver onaf- gebroken uw werk maakt , om voor de weetenfchappen en voor uwe vrienden van dienst te weezen. Men heeft zeer onlangs brieven van Mr. PARKER ont- vangen, waarin hy bekend maakt, dat hy tot Zombout , of Tombeucfon, niet heeft kunnen voortreizen ; maar dat hy echter vry zeker meent den oorfprong van den be- roemden Vloed Niger ontdekt te hebben: dat hy geluk- kig aan de Rivier Gambie is te rug gekomen, waar h voorneemens is de gelegenheid af te wachten, om met dè Westindifche Retourfchepen zich weder naar Europa te a rije Er zyn, na myne terugkomst, twee Schepen van Sierra Léona aangekomen, die ons bericht geeven, dat de Volk- planting zich thans byna in denzelfden ftaat bevindt, waarin ik dezelve heb verlaaten; en dat ze mogelyk wel iets beter gefteld ís. Ten minften ik heb met genoegen vernomen, dat de Colonisten, geduurende de twaalf laat- fte maanden, byna geheel en al van hunne eigene voort- brengzels hebben kunnen beftaan; dat zy groote planta- gies- hebben van Africaansch en Pernambuksch Katoen , waarmede zy innn (3 wel flaagen, en wel 12000 4 Kof- | 272 TWEE BRIEVEN Koffyboomen , ten deele afkomftig uit Brafilië, en ten deele van dat foort, het welk ik hier, heb gevonden. Allen, die geplant zyn, groeien met den besten uitflag. Men heeft ’er zich bediend van myne Kina (*), die de- zelfde uitwerking doet, als de Americaanfche. Men heeft ze met het zelfde goed ain beproefd te Londen. De communicatie met het binnenfte gedeelte des lands wordt van dag tot dag meer open. De inboorlingen gaan voort hunne kinderen naar fchool te zenden. Men heeft eene vrye Conftitutie vervaardigd voor de Colonie, ge- bouwd op dezelfde gronden, als de Franfche; zy ver- fchilk alleen in de form van de uitveerende macht. Men heeft getracht, om ze in werking te brengen; maar dit heeft tot hiertoe zwaarigheden gevonden. Voorleden maand is van hier, naar Sierra Léona, een Schip vertrokken, vol Methodiftifche Misfionarisfen, die voorneemens zyn het Euangelie aan het Volk van de oulah te prediken. Gy weet, dat men in het vorige pa iets dergelyks beproefd heeft; maar dat dit niet ge- ukt is. Geen van hun, die ’er toe afgezonden waren, durfde zich. veel verder waagen, dan Sierra Léona, en niemand wilde zelfs daar blyven, als by maar gelegen- heid vond om te vertrekken. Ik verbeelde my, dat Zy, die er dit jaar heengegaan zyn, het zelfde lot te wach- ten hebben, en dat die heete drift wel zal bekoelen, en op niets uitloopen. Ik bedanke u, myn waarde Vriend, voor de moeite, die gy voor my hebt genomen. Het zou zeker eene zeer groote ee ak geeven , indien het Franfche Gou- vernement my. wilde fchadeloos {tellen voor een der gevoeligfte verliezen, die ik te Sierra Léona heb geleden. Ik kenne zeer wel de naamen EROUSSONET En MICHAUT; en °t geen door hun is °t licht gegeeven, Het zal my het grootfte plaifier van de wereld doen, hen in perfoon te leeren kennen. Het plan van den laattten, om de Ne- gers te onderwyzen, en dezelve in Africa te laaten rei- zen, om ontdekkingen te doen, is groot, het regtmaatig- fte van al wat ik heb hooren voorftellen , en het eenige dat ik voor uitvoerlyk houde. Niemand kan ’er meer naar verlangen, dan ik; ik wenfche met geheel myn a at (*) Men gebruikt thans den bast van de Circhona van St. Do- me en Cayenne, byna met het zelfde goed gevolg, als die, van Peru, OVER ONTDEKKINGEN IN AFRICA, 273 dat het tot dadelykheid komen , en onderfteund zal wor den door een Gouvernement, dat de weetenfchappen be. mint en begunftigt, Ik ben u, gelyk ook uwen Vriend MICHAUT , wien gy uit myn naam wel zult willen bedanken, zeer verplicht voor het ftuk Myrica cerifera, dat gy my door uwen Deenfchen kundigen Vriend hebt gezonden. Men heeft, op -myn verzoek, van Sierra Léona eene vry groote quantiteit Circhond laaten komen, byna drie vaten; en men heeft ’er werkelyk in alle kwartieren van Londen proeven mede genomen, die dus verre alle wel uitgevallen zyn. Myne vriendelyke groete aan uwen waardigen Vriend LASTEYRIE , indien hy met zyne fraaie verfamelingen uit Spanje is te rug gekomen. Ziedaar hoe men moet rei- zen, om voor de weetenfchappen en voor het mensch- dom nuttig te weezen, Ik omhelze u, myn waarde Vriend. AD, AFZELIUS. ne om EENE NIEUWE ONTDEKKING VOOR AARDRYKS- BESCHRYVERS, UNGO PARKER, Agent van de. Societeit, die zich bezig houdt met’ ontdekkingen in Africa te doen, in. Engeland te rug gekeerd, bevestigt al het geen men reeds door een voorloopig bericht van den Major HOUGH- TON wist, van het aanzyn eener Stad, Fous/a geheten, gelegen aan eene groote Rivier naby Zwmbuêtoo, twee- maal grooter en meer bevolkt dan Londen , tot hiertoe. in Europa geheel onbekend, en die voor den Koophan- del eene nieuwe en zeer voordeelige bron fchynt te zul- len openen. PARKER zal binnen kort het verhaal van zyne Reis in ’ licht geeven, | IETS OVER DE STAD WASHINGTON, IN HET LAND» SCHAP COLUMBIA, IN NOORD: AMERICA , WELKE THANS GEROUWD WORDT, OM, MET DEN JAA" RE MDCCC, TEN ZETEL TE DIENEN DER VEREENIGDE STAATEN IN AMERICA. Yy egens de Stad Washington hebben wy, den aanleg betreflende , niet alleen een befchryvend Verflag , Vs ma?” eyg IETS OVER DE STAD WASHINGTON. maar ook een wel uitgevoerd Plan of Platte Grond diens Werks, gegeevên (*). De Berigten desaangaande liepen tot Jan. 1793. Van tyd tot tyd hebben wy uitgezien na befcheiden, wegens den voortgang van dat Werk, op een zo grootsch plan aangelegd. Eenig laater verflag troffen wy aan, in een Journal of an Eaxcusfion to the United States of North America, by HENRY WANSEY, F. A. S. in den Jaare 1796 uitgekomen: fchoon deeze Reiziger die Stad, uit bekrompenheid van den tyd, tot zyne Reize beftemd, niet bezogt hebbe, deelt hy ons deeze bekome: ne narigten mede, De geheele platte grond van de Stad Washington be- ftaat uit meer dan vier duizend Acres. De grond, de middelbaare hoogte genomen, is veertig: voeten hooger dan het water der Riviere, en nogthans kan een Stroom van versch water , Watts Branch genaamd, tot o eene halve myl van de Stad gebragt worden, tot dè hoogte van veertig voeten boven het waterpas der Stad zelve, °t welk zeer gemaklyk zal weezen voor alle water- leidingen , en handwerken. Veele Huizen zyn reeds gebouwd, en een vry fchoon Hotél, welks bouw meer dan dertig duizend Dollars kost. De Stad is nu verdeeld in duizend twee honderd en zes en dertig Loten, ter bebouwing. Elk Lot bevat den grond om drie of vier Huizen te ftichten, volgens de al- gemeene regels, die in agt genomen moeten worden om ze gelykvormig te maaken. De diepfte Loten zyn twee honderd en zeventig voeten, zeventig breed, aan de Straa- ten uitkomende, Een Sgware heeft van twintig tot dere tig Loten in zich. De waarde van ieder Lot is van veertig tot twee honderd Ponden Sterling. l In de Stad Washington -zal eene Univerfiteig, worden opgerigt; daar zal de Munt, de Tol , de Schatkamer, weezen ; daar zullen de Opper-gerigtshoven, de Verblyf- paaa voor de Afgezanten, zyn; met één woord , alle ebouwen ten openbaaren dienfte, De Stad zal gebouwd worden, naar een plan gemaakt voor ieder Straat, van een fynen witten Steen, gelyk aân Portlandfchen. Elk Huis zal veertig ‘voeten hoog zyn via | en f (*) Zie onze Algem. Vaderl. Letteroef. voor 1793. Mens gelw. bl. 497. De keurige Afbeelding, daar geplaatst, is ooks afzonderlyk , by onze Boekhandelaars te bekomen. IETS OVER DE STAD WASHINGTON, 273 den grond tot het dak, ın alle hoofdftraaten; die van zeventig tot honderd voeten wyd zyn. De eerfte of hoofdftraat werd aangelegd naar eene naauwkeurig genos mene Meridiaan, tot dat einde getrokken door Mr. ELLr- COT, welke loopt door het Capitool, de Zetel der Wet- geevende Magt, op eene hoogte, van waar de Straatens als zo veele ftraalen, in onderfcheide rigtingen loopen. Dit ziet derhalven over de geheele Stad heen. Van daar kan men waarneemen elk Schip dat ter Haven in- of uit- aat, en elken wagen of paard, over de brug ter Stad inkomende. Een der Straaten, Pen/ylyania geheeten, is wier (Engelfche) mylen lang. Het Huis van den Prefident zal ook gebouwd worden op een opgaanden grond, hebbende een verrukkend wax tergezigt, en tevens op het Capitool ziende, en de voor- naämtte gedeelten van de Stad; desgelyks het midden- punt-zynde van andere Straaten , als ftraalen daar uit voort- komende. - Alle de groote toegangen, en zulke Straaten als onmid- delyk op openbaare Plaatzen uitloopen , zyn van honderd en dertig tot honderd en zestig voeten wyd; aan ieder zyde met wandelplaatzen met boomen beplant, en een rydweg in het midden, Elke Straat zal aangelegd wor» den naar de afmeeting, ingerigt volgens den eerften Meri- diaan. ’Er zyn Gelastigden benoemd, om toe te zien dat alle deeze fchikkingen en bepaalingen wel in agt genomen worden. —— Ik heb menigmaal by my zelven gevraagd, of dit Plan niet te grootsch is, naar den tegenwoordigen ftand der dingen. De oorfpronglyke Ontwerper deezer Stad was de groote WASHINGTON zelve. Het vooruitzigt van eene Vredebreuk met Engeland ‚en andere zaaken van dringende aangele- genheid , heeft onlangs den voortgang van dit Werk niet weinig geftremd. Hoe voordeelig de ligging ook moge gekoozen, hoe fraai het plan moge gemaakt zyn; zal, fchoon de weg tot de grootheid dier. Stad als afge- baakend is, het nogthans jaaren lang, even gelyk andere roote onderneemingen der Americaanen , als °t ware een ichaam zonder Ziel zyn. Veel hunner plans loopen zeer in het befpiegelende, en zyn in de uitkomtten niet van die noodzaaklykheid, welke zo dikmaals kragt en klem byzette aan de volvoering van groote plans in Zwropa, Door de „Straaten van andere Zmericaanfche Steden wandelende , trof my menigmaal dit denkbeeld , —— allerwegen het voorkomen yan een breeden omvang , wâar in veel aante Yule: 276 IETS OVER DE STAD WASHINGTON. vullen valt! —— Niettemin moet men bekennen, dat hunne Plans niet ongeëvenredigd zyn aan het fterk toe- neemen der Bevolking. De Handwerklyke Kunften maaken flegts geringe vor- deringen in de Vereenigde Staaten van America, Hier van valt de rede van zelve in °t oog: zy bêfteeden hun meeste aandagt en grootften vlyt aan den Landbouw, die in den tegenwoordigen ftand der dingen hun de grootfte voordeelen aanbrengt. —— De Americaanen in deeze Stadten zyn vlytig, maatig, beleefd, verpligtend; doch men klaagt dat zy in den Handel langzaame Betaa« lers zyn, UITTREKZELS UIT DE BRIEVEN VAN EEN HINDOO RAJAH, OVER DE ZEDEN DER EUROPEAANEN, Door Mejuffrouw ELIZA HAMILTON. (Wervolg van bl. 200.) W hebben , in een voorgaand Stukje, de ftige 2 3 ’ en Heeten ‚ die de Hindoo Rajah KAARELA » hadt gevormd van Engeland, opgeevende, gevoelens s die hem bewoogen om dat Land te gaan zien, opge- » merkt, dat de Rajah MAANDAARA dit oogmerk fterk » tegenging. Thans zullen wy bybrengen, wat hy daar » tegen aanvoerde, in eenen Brieve aan zynen Mede- Ras » jah ingerigt.” km OH Ik bemerk , dat ey onder den invloed ftaat van eene begocheling, en dat de valfche Vreemdeling zich bediend heeft van zeker tovermiddel om uw verftand te verwildee ren. Wat zou de geest van uw Vader, wat zou de ges leerde Pundit (*), aan wiens onderwyzingen wy beiden even veel te danken hebben, zeggen, indien zy konden hooren, dat ZAARMILEA het noodig oordeelde om zich te onthouden onder de Ongeloovigen , en ongodsdienftige Eeters van bloed, om by hun kennisfe op te doen? Kam - een Geflacht, afkomftig van het ftof, °t geen BRAHMA van zyne voeten fchopte, en dat dus minder is dan de ge- maar (*) Een geleerd Bramin, BRIEVEN VAN EEN HINDOO RAJAH. 277 meenfte. Sooder , die de eer heeft van uw fchoenriem te ontbinden , —— een Geflacht, °t welk , fchoon minder woest dan dat der Mu/ulmannen , ten opzigte van hun, die eene menfchelyke gedaante omdraagen, hun in wreed- heid overtreft omtrent alle andere bezielde weezens hier op aarde; — — kan iemand uit dat Geflacht in ftaat wee- zen om den Afftammeling van duizend Rajahs te onder- wyzen ? —— Dat is onmogelyk. — — Van den Mier moogt gy vlytbetoon leeren; van den Hond eene les in getrouwheid neemen; het Paard kan u onderrigten in naarftigheid; de Olyphant u onderwyzen in geduld, groote moedigheid en wysheid ; maar verwagt van de Europeaa= nen, verwagt van de Engelfchen, niet, in Kennis en Deugd te zullen vorderen. Nogthans verwondert het my niet, dat gy u door hun hebt laaten beleezen. Ik weet, in hoe verre de booze Geesten hun byftaan in die kunst; van hunne verge- vorderdheid in dezelve had ik eens eene zeer beflisfen= de proeve. oen de En Saib (*), by wien RURSHA BEDWAN woor Mounshi [Tolk] diende, zich te Zgra onthieldt, fchiep hy vermaak in de zodanigen, die hem bezogten, te ver- baazen met de ten toon fpreiding van zyne Toverkunste — Onder andere kunftenaaryen, deedt hy het geheele gezelfchap, beftaande uit meer dan dan twintig Perfoo- nen, hand aan hand, in de rondte ftaan, Hierop draai- ‚de hy de kruk om van een klein werktuig, enkel be- ftaande uit Metaal en Glas, (doch °t geen ik veronder- ftel dat de booze Geesten infloot, die op zyn bevel ge= reed ftonden 5) dit bragt te wege, dat wy allen , ten zelfden tyde, door de armen heen, een flag voelden, als of elks armen door een zwaaren ftok waren ftukken ge- flaagen; terwyl egter niemands arm in ’t minst verzeerd was. Dewyl wy allen den ftoot voelden juist op het zelf- de oogenblik, was het onmogelyk dat hy ieder van ons kon aarraaken: het is derhalven blykbaar, dat het niet anders dan Tovery kon weezen , die zulk eene zeldzaame uitwerking te wege bragt. —- Op eenen anderen tyd hadt hy het doordringend daglicht uitgeflooten, °t welk altoos ongunttig is voor zulke bedryven. Hy liet ons zien , hoe geheele Legers van Menfchen, van Olyphan- „ten , van Paarden, langs den muur voor ons heenen gin- | gen. (*) Zo veel als een Heer, een Man van onderfcheiding. 578 BRIEVEN VAN EEN HINDOO RAJAH, en. Als zy verdweenen werden ze opgevolgd door eert ontftelde Zee, vuur uitgeevende, en fchuimende met al« Jen vertoon van een geweldigen ftorm. Schepen zeilden op de golven des diepen Oceaans; menfchen vertoonden zich, verwilderd door de ongelegenheid, waar in zy zich Pevonden , ftelden alles in °t werk om de fchepen van de fcherpe rotzen „ welke hun dreigend omringden, af te houden, of het leeven aan de overzwalpende zeegolven te órttrekken. Het gezigt dier elendigen perste ons de traa- gen uit de oogen, en wy borften uit in jammerklagten. =— Maar ziet, op het eigen oogenblik liet men het . Hecht in de kamer fchynen , de vertooning verdween 3 en wy zagen niets dan het gewoon behangzel der kamer. | : Zou de Zoon vam coasnuiIND het Land zyner Vade- ren verzaaken, en ommewandelen in ftreeken, waar het glanstyk Hemellicht der Zonne de Inwoonders fchaars verwaardigt met zyne gulden ftraalen , om hunne kunftenaae ryen als de even verhaalde uit te oefenen? Zeker, ‘er zyn Gochelaars genoeg in Hindoffan, die hem, voor eene geringe belooning, zouden onderwyzen in-de Toverkunst ` én in haare verborgenheden 5 en daar de Duivels, door welken zy hunne kunftenaaryen pleegen, Duivels van ons eigen Land zyn, moeten ze van eenen min fchadelyken dart weezen dan die der Vreemdelingen. Zo verre gi ze van door Wysheid beftuurd te worden, dat de Wetten , door welke die Volken zich Taaten beheerfchen , verfoeilyk zyn, en ongerymd. Dit Zal ik u bewyzen door de volgende fpteekende daaden , van welke ik zelve ooggetuigen was, geduurende myn kort verblyf in hunne Legerplaatze. Even gelyk gy, had ik toegelaaten dat myn geest ingenomen wierd met een gunftig vooroordeel ten aanziene van een Volk, welks gedrag zo zeer ten voordeele van onze Natie geftrekt eeft. | De orde en geregeldheid, welke onder hun heerschte, vervulde my, in den aanvange, met een zeer hoog ge- voelen van hunne deugd en wysheid. Ik had nog geen blyk gezien van eenige Godsdienstplegtigheid door hun wadrgenomen , wanneer, op den derden dag naa myne komst, myne aandagt getrokken werd door een’ optogt, welken ik veronderftelde ter eere te zullen ftrekken van hunnen Dewtah (*), — Nieuwsgierig om den aart hun- ner (*) De Godheid , aan welke eerdienst wordt toegebragte 4 OVER. DE ZEDEN DER EUROPEAANEN. 279 nèr Godsdienstplegtigheden te zien, volgde ik , te deezer gelegenheid, dien ftoet, na het gedeelte der Legerplaatze, werwaards dezelve den weg nam, Wanneer ik, zo zeer tot myne verwondering als fchrik, een armen Soldaat op het felst zag geesfelen. Dat een onzer Priesteren, vry- willig, alle die flagen als eene boetedoening leedt, zou my niet bevreemd hebben. Wy zien dagelyks voorbeele den van grooter lichaamsfmerten , die onze Fakeers ziche zelven aandoen. Maar ik kon my van de uiterfte ver- baasdheid niet wederhouden, toen ik berigt ontving, dat deeze wreede Plegtigheid eenen Krygsman werd aange- daan, wegens de beuzelagtige misdaad, dat hy eenige weinige Roepyen eenen zyner Officieren ontvreemd hast. =— Ongetwyfeld , dagt ik, de Zeden deezes Volks moeten wel zeer zuiver zyn, in welks oogen zo ges ring een Misdryf met zo zwaar eene ítraffe wordt thuis gezogt. | : Terwyl ik nog peinsde op het tooneel door my aane fchouwd, werd ik genoodigd in de Tent van eenen Offie cier, die my, naa myne komst in de Legerplaatze, met zeer veel beleefdheids bejegend hadt. Niet lang hadden wy zamen gefprooken, (want hy wist zich in het Mhors zeer wel uit te drukken.) of verfcheide zyner Mede- Offi- cieren kwamen hem een bezoek geeven. Zy fpraken in hunne Landtaale, en het bleek, uit de hevige vlaagen van lachen , waar in zy uitborften , dat zy een zeer ge- noeglyk onderwerp behandelden. Ik begeerde te wee» ten wat de ftoffe was van hun gefprek, °t welk zo veel we en gelach verwekte, en verzogt myn Tolk om opheldéring. Hy vermeldde my het onderwerp van huns ne vrolykheid. ——- En waar in beftondt het? De Oneer van- een hunner eigene Landgenooten , een Overften van hoogaanzienlyken rang, wiens Egtgenoote hadt toegelaa- ten dat de fakkel haarer kuischheid uitgeblaazen wierd door den vuilen adem eens verleiders! Hoe groot, riep ik uit, en zwaar moet de ftraffe niet weezen, welke den fnooden bedryver van zulk een vêerfchriklyk misdryf wagt ? Indien de ontvreemder van eenige weinige Roe- pyen eene zo geduchte geesfeling moest ondergaan, wat zal hem wedervaaren, die laag en booshartig het bedde van zynen vriend bevlekte, diens eer fchondt, diens huis- Iyken vrede verwoestte ? Indien het gewigt der ftraffe eëvenredigd is aan de misdaad, en de fnoodheid des edryfs, dan kan de Hgh zich naauwlyks iets voorftellen, zo fchriklyk als het lyden waartoe die vre ade 28o BRIEVEN VAN EEN HINDOO RAJAii= daadiger zal verweezen worden! —— Deeze myne aan- merking, door den mond myns Tolks aan het gezel- fchap medegedeeld, verdubbelde de luidruchtige vreugde van het gezelfchap. Vervolgens hoorde ik, te myner ui- rerfte verbaazinge, dat de Oneere, een deezer aanzienlyke Europeaanen aangedaan, geboet wierd, niet door ftraffe aan den Misdaadiger, niet door hem aan ’t leeven te ko- men, niet door fchande, hem of zyn Geflacht aangedaan: maar door het betaalen van eene fomme Gelds! — Kan ‘er. f (Vaar het Fransch van DE FLORIAN.) y een fchoon maanlicht, in'"t midden van den Zomer, keer- de een bejaard Feer, met zyn Gezin, terugge van eene wandeling in de nabyheid van Toledo. Zyne Vrouw ging met hem gearmd: zy waren vergezeld van hunne Dogter, omtrent Ze- ventien jaaren oud; en eene Dienstmaagd, hun éénige Huisge- noote, Deeze bejaarde Heer, van eene Familie, die in de ° v LEUCADEA, 28r wal geraakt was, afkomftig, doch van een uitfteekend Character, heerte Don CARLO, zyne Vrouw Donna MARIA, en hunne Dog- ter, die fchoon van gelaat, dan nog fchooner van ziel was, droeg den naam van LEUCADEA. | | ' Op het onverwagtst vertoonde zich een jong Ridder, die desgelyks eene wandeling deed. Zyn iiaam was RUDOLPHO. — Hy was een van die bedorven Characters, die zich verbeelden , dat de naam van Edelman , en de verwagting an een ryk Erfe goed, genoegzaam waren om alle gevoelens van eer en gere: geldheid van gedrag te verzaaken. Hy was pas ván tafel op- geftaan, vergezeld van zyne tafelgasten, even gelyk hy door den wyn verhic. Welhaast kwamen zy: by Don carLo en diens: Gezin. Het was gelyk de aanval van wolven in eene kudde fchaapen. Zy hielden ftil. Zy zagen met een onbefchotten ope flag van oogen de Moeder en de Dogter aan. Een hunier nam eenige vryheden met de Dienstmaagd. De oude Heer, tusfchen beiden treedende, wordt befpot. Met een beevende hand trekt hy zyn zydgeweer. RuporPuo, lachende op dien wederftand, ontwapent den Grysaart , grypt de hulplooze LBUCApEA , en voert ‘haar met geweld mede na de Siad, vergezeld door zyne misdaadige medegenooten. OA Terwyt Don carLo de hevigfte werwenfchingen tegen de roo- vers zyner Dogter uit, terwyl Donna MARIA vol angst fchrceuwt, en de Dienstmaagd ftok(tyf ftaat van verbaasdheid , bevondt zich de ongelukkige r:ucapea in de armen van haaren wegvoerder, die, zyn eigen huis bereikt hebbende , door een geheime deur in- kwam ‚zyne vrienden deedt heenengaan,en zyn flachtöffer in zyn eigen kamer bragt. Hy tradt 'er in zonder eenig licht, en door de huisbedienden niet bemerkt. Hy fluit de deur; en, eer LEUCADEA tot zich zelve komt, pleegt hy het grootfte misdryf, waartoe verhitting door den wyn, en beestagtige wellust, kan aauprikketen. Eh AE, aan | Runorraov, de eer van eene hulplooze Maagd op die trouw- looze. Toen zy deeze woorden- uitte . greep RUDOLPHO haare hand: de ongelukkige Schoone gaf een gil, rukte zich van hem los, en zeeg neder op den vloer. Ruporruo voegde zich by haar, Op haare knieën liggende, fprak zy , onder een vloed van traanen , op den weemoedigften toon: ,, Ach! wie gy ook ` s» moogt weezen, gy hebt my tot het ovgelukkigst en veragt- MENG, 1798. NO. de X » lyksg EE LEUCANEA, „ Iykst fchepzel gemaakt! Indien gy nog eenig gevoel van eer ‚‚ bezit, indien gy vatbaar zyt voor eenig medelyden, zo bid „eu fimeek ik u, dat gy een einde aan myn leeven maakt{ » Deeze weg {taat u alleen open, om het ongelyk, my aan-- » gedaan, te boeten! …— Gy kunt zulks met de uiterfte vei- „ ligheid doen; geen ziel is hier tegenwoordig;suw misdryf zal „ ĉen geheim blyven, en min fnood weezen dan ’t geen gy „ gepleegd hebt. Ik wil het u vergeeven, ik wil u alles ver» „ geeven, indien gy my van het leeven berooft; in den dood „‚ heb ik myn éénige toevlugt.” | Ruporpuo verliet, zonder eenig woord te fpreeken, zyn ka- mer; floot de deur, en haastte zich na buiten; ongetwyfeld om verzekerd te weezen, dat niemand in huis, of op ftraat, de volvoering van zyn oogmerk kon verhinderen. Hy was niet uit bet vertrek gegaan, of LLUCADEA rees op , vervoegde zich aan, eene zyde des vertreks , en, rondsom tas» tende, vondt zy een venfter; zy opende de luiken, vast be- flooten hebbende zich daar uit te werpen. Dan in dit oogmerk vondt zy zich verhinderd door yzeren tralien; doch het licht der maane, doer de opening ter kamer invallende, ontdekte haar wat 'er in was. Leucapea ftondt ftokftyf van verbaasd. 