VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Gal. V: 13. is de tekst van den Heer vAN GEUNS ; en het thema: Wij Christenen zijn tot vrijheid geroe- pen. Dit is gefchied door Jezus en zijne Apostelen; door eenigen van de beroemdfte kerkleeraren van lateren tijds door de hervormers ; door onze eigene belijdenis- fen, De onderfcheidene deelen dezer leerrede worden geftaafd door belangrijke aanhalingen uit den Bijbel „ de Kerkvaders, enz. in aanmerkelijken getale, Het twee- de hoofddeel der leerrede loopt over het misbruik der yrijheid, en het dienen van elkander in liefde, Uit hoofde der toepasfelijkheid op het Hervormings- l feest, mm OP HET FEEST DER HERVORMING, 189 feest, heeft de Heer s war TtT Jo. X: 22., echter flechts als motto, gekozen, en befchouwt de Hervorniing als eene zegepraal van licht en waarheid; als het werk van God zelven; als verbreking van de kluisters van den menfchelijken geest, en als den grondflag voor eene betere toekomst, De Heer sruarrT, eindelijk, ftelt aan het.hoofd tner feestrede Jo. VIII: 31, 32, en ontwikkelt daar- uit de volgende idéën: Vooroordeel en onwil ftonden den Heiland bij zijne prediking ın den weg; maar hij geeft zijne beloften op voorwaarde, dat zijn woord ge- honden worde. -Daarvoor ijveren ook zijne Apostelen; en afwĳking van dat woord was de eerfte verbasteringe Deze bereikte den hoogtten trap, toen uitwendige vér- volging zich met haar paarde. Echter werd de kerk van Christus niet overweldigd. Lu uer ftond op. Maar de zege kosrede langen ftrijd en vele flagtoffers. — Het derde Eeuwfeest der Hervorming is de feestdag des lichts. „ Als had,” heet het hier onder anderen, „LUTHER met eene ftemme Gods den donder ge- fchofden , zoodat de zwarte wolken wegftoven en het glansrijk zonlicht uit eenen helderen hemel fchitterde 3 zoo brak het licht door de duisternis, toen het woord Gods, als een tweefnijdend zwaard , in elks eigene hand flikkerde.” Het derde Eeuwfeest ziet dat licht zelf in eigen zuiveren glans. Dit feest is de feestdag des Vredes en der liefde, Afgefproken of toevallig , genoeg, de orde, waarin deze leerredenen elkander opvolgen, is gelijk zij bes hoort. L’'ANGE heft het thema aan, en werkt het historisch uit. CHEVALLIER wijzigt de aandoe. ningen. LAGERS, MULLER EN VAN GEUNS ftel- len het groote refultaat der Hervorming voor : vrijheid ; LAGERS doet dit hoofdzakelijk door redenering en ge- volgtrekking, — MULLER door indringende krache tener ongekunftelde, rein uit het godsdienftig hart op- Wellende , welfprekendheid, — vAN GEUNS door abaling van getuigen. Zoo helpen deze drie elkander , N 3 en 190 LEERREDENEN en maken wederom één geheel op zich zelve uit. Bij SWART en STUART is de verhevener juichtoon des lofs de heerfchende. Zeo wordt deze bundel aangevan- gen en befloten naar den eisch der zake, en vormt eem rond geheel. Bij allen is dus, om ’t zoo uit te drukken , geest op gefchiedenis overgehaald aanwijzing van den zegen der Hervorming, gepaard met opwekking, wijziging en vermaning. Dit is het ééne groote, algemeene, Bij allen heerscht liefde. Zelfs wanneer van de misbrusi= ken in de Protestantfche kerk wordt melding gemaakt 5 wanneer SWART €en STUART herinneringen moeten / opwekken, voor hen inzonderheid fmartelijk ; wanneer de laatfte van de heillooze fcheuring eener gemeente in $ onze hoofdítad gewaagt, — het gefchiedt naar waar ; heid, maar kort, zonder hatelijkheid en vergoelijkend, met loffpraak van den beteren geest des tegenwoordie gen tijds. ‚ Behalve door de algemeene ftrekking dezer leerrede- nen, wordt onze aandacht nog in deze en gene door bijzonder belangrijke punten, en de wijze van voorftek ling derzelven, aangetrokken. Hier treffen ons korte, zakelijke befchrijvingen, b. v. bĳ LAGERS van de meeste geloofsbeheerfchers , bij welken hij zegt,dat ge» vonden wordt „ veel kunst, maar luttel wijsheid, veel geleerdheid, maar weinig echte godsdienst, veel ver- waandheid, maar luttel befcheidenheid,” en fprekene de beelden. Daar worden wij bekend gemaakt met of herinnerd aan bijzonderheden, rakende de gefchiedenis van ’t een of ander kerkgenootfchap , b. v. bij muL- LEREN VAN. GEUNS met die, welke betrekking keb- ben op het Doopsgezinde, van welks gefchiedenis de Jaatíte eene fchets uit y PE y’s beknopte Gefchiedenis der Hervorming in de Christenkerk. mededeelt. Swart en sTUART verbood de liefde, om veel aangaande de gefchicdenis van bet hunne te zeggen. Door degen leeraar worden wij onderhoudend bepaald bij de gefchie- denis, door geven in krachtige redenering vastgehou” den; OP HET FEEST DER HERVORMING. I9E den; hier worden wij gemoedelijk aangefproken , daar verrukt en omhoog gevoerd. Soms ontdekken wij aok eene bijzondere bijkomende nuttige zijde aan eene leer- rede; b. v. die van VAN GEUNS, dacht Rec. , konde, wegens de daarin voorkomende aanhglingen uit Kerk- vaders, met goed gevolg door Roomfchen worden ge» lezen. Ook vonden wij wel in de eene leerrede iets wardoor wij eener andere meerder volmaking konden geven, Wanneer wij b~ v. de aanhalingen, die La- | CERS Uit LUTHERS fchriften bijbrengt, ook in de derde afdeeling van de preek van vaN GEUN S plaate fen, en dep brok uit de voorrede voor de Formula Con» tordie , een fymbolisch boek der Lutherfche kerk, bij dn, eerften te vinden, benevens de plaats uit de Belij- enis der Gereformeerde kerk in Nederland, bij v AN €E U NS,in de vierde afdeeling van de preck van dezen fellen , ‘dan krijgen wij däardoor een fchoon geheel. Terwijl CHEVALLIER, de gronden voor noodzake- lijke omzigtigheid opgevende, ons niet zegt, waar de gehechtheid aan onze bijzondere huishouding gevoegee lijk kan eindigen, vinden wij dit bij MULLER , verma» nende tot belang(telling in ons bijzonder kerkgenoot- fchap, zoo lang de onderfcheidene kerkgenootfchappen nog blijven beflaan; en wij vinden die vermaning en dit bijvoegfel zeer ter zake dienftig in dezen tijd; want niet een iegelijk , die ons nadert „ heeft daarom plan te belijden, dat ook hij iets in zijn kerkgeloof laat varen. Meer dan eenige befchrijving van. uitwendige plegtig- heden, bij gelegenheid van het derde Beuwfeest der Hervorming hebbende plaats gehad, noemen wij dit werk een monument , harer waardig ; want het bewijst , wat én de harten, omging. Moge dan dit heilig zeven- tal lichten fchijnen in elke woging, waar men belang felt in waarheid en in liefde | Het leert de Hervorming volkomen kennen en gebruiken, en zet baar dus voort, Op eene aangename wijze zal men door de herhaalde lezing dezes bundels , die zoo klasfiek als eenig in zijne ‘foort is met de gefchiedenis der Hervorming vertrouwd N 4 en a” 19 ‘ LEERREDENEN, en met hare beginfelen doortrokken worden. Deszelfs aanwezen alleen reeds zoude ons de ‘algemeene, plegtige viering van dit derde Eeuwfeest doen zegenen, i Maar moet dan elke, ook de reinfte, aardfche vreugd onvolkomen zijn? Ook die over dén arbeid van dezen broederkring? Waarom vinden wij in dezen bundel niet pok eene feestrede. uit de Nederduitfche Hervormde kerk ! Verhandelingen «over de verlosfing der Israëliten uid Egypte, met eene Landkaart, en over de Maten, Gewigten en Munten der oude Volken, met Vergelijk kingstafelen. Door j. TER PELKWIJKs A. L. f M. Y. U. et Ph. Dr. Te Zwolle, bij Clement, | de Vri en van Stegeren. In gr. 8vo. De eerfle VII, ` q8; de andere VI, 106 en 20 Bl. f 2-16-: D. twee verhandelingen zijn ook, ieder, onder een’ afzonderlijken titel gedrukt „en hebben , inderdaad, niets met elkander gemeen , wat den inhoud betreft, en ook geene betrekking op elkander. De eerfte was , blijkens de voorrede, niet beftemd om in het publiek te verfchijnen; doch dezelve was , on- zes achtens, den druk volkomen waardig. Het oog- merk derzelve is , om eene der merkwaardiafle gebeurte nisfen, eenen der voornaamfte grondflagen van den ge- openbaarden Godsdienst, en zonder welks historifche waarheid de Goddelsjke oorfprong van het Christendom zelve op losfe fehroeven gefleld zoude zijn, op te helde ren, en de zwarigheden daaruit weg te nemen. Hoezeer dus alle de gisfingen van den Schrijver niet even waar- Schijntlijk mogen bevonden worden, zal men toch zijn oogmerk volkomen goedkeureh en eerbiedigen , en deze zijne verhandeling niet alleen der lezing , maar ook eener naauwkeurige toetfing waardig oordeelen. Zeer vernuftig en gansch niet onwaarfthijnlijk is ons A J- TER PELK WIJK, VERHANDELINGEN. 193 ons voorgekomen de gedachte, op welke de verklaring van het gemelde gefchiedverhaal voornamelijk berust , dat er een tijd van acht maanden verloopen is tusfchen het eerfte en het laatfte ftrafwonder. Dezelve is zeer overeenkomftig de natuurlijke gefteldheid van Egypte, en heeft ook niets in zich, dat met het gewijde ge= fchiedverhaal eenigzins ftrijdig is. Ook kan iedereen van zelve begrijpen, dat alles zich veel gemakkelijker laat verklaren , wanneer men den tijd der plagen wat rui- mer neemt, dan gewoonlijk fchijnt gedaan te worden. ' Doch „wat des Schfijvers bijzonder gevoelen aanbelangt , bl. 71, dat de wind, die, terflond nadat MOZES zij- nen flaf over de zec had uitgeftrekt , opfiak , enkel dien- de, om den Israëliten de werkende tegenwoordigheid vas Jehova op eene zinnelijke wijze aan te toonen, en hen te bemoedigen, den eensklaps opgedroogden zeeboezem met zoo veel te meer vertrouwen in te treden: dit is, naar ons inzien, wat gedrongen, en niet gemakkelijk over= een te brengen met het duidelijk en uitdrukkelijk gewij- de gefchiedverhaal, Exod. XIV: 21, volgens hetwelk de Heere de zee weggaan deed door eenen flerken oosten- wind , dien ganfchen nacht „en de zee droog maakte. Hier , immers, wordt de fterke wind zelf voorgefteld als het middel, hetwelk God tot zijn groot oogmerk en tot het daarftellen des woónders gebruikte: en dat dit gebruik van natnurlijke oorzaken bij cen wonderwerk , wel ver- re van, als °t ware, den aard deszelven te doen veran- deren, en het als een gewoon natuurgewrocht te doen voorkomen , veeleer de aanbiddelijke wijsheid van den God der Natuur ten luisterrijkfte aan den dag legt , is door den Heer VAN DER PALM, in zijn Vde ftukje van den Bijbel voor de Jeugd , bl. 94 en 95, met vols komenen grònd aangetoond , en in ons letterkundig tijd- Schrift, bij gelegenheid van de recenfie van dat cn het Vide ftukje, Lett. voor 1817. bl, 497, met volle goed- keuring overgenomen. - Nu nog een enkel woord van de tweede verhande- lng, over de maten, gewigten en munten der oude N 5 vol. 194 Je TER PELK WIJK, VERHANDELINGEN. volken. Deze moet den achtingwaardigen Schrijver zeer veel moeite gekost hebben. Dank hebbe de vlijtige man „ die zich zulk eene lastige en in zich zeer onaangena-— me moeite wel wilde getroosten, om eenig licht over een duister onderwerp te verfpreiden! Schoon men al- jes niet moge aannemen , wat hij te berde gebragt heeft „ iets, hetgeen hij zelf zich ook geenszins kan beloven „ zal men, echter, zijne onderzoekingen, zijne vergelij- kingen, ja zijne gisfingen zelfs, alle aandacht rekeneza te verdienen. Wij, althans, vereenigen ons gaarne met zijnen wensch , aan het flot der voorrede uitgedrukt > dat zijne poging aanleiding geven moge, om het aange- legen onderwerp „obr anderen te doen behandelen en in een meer helder daglicht te plaatfen. Dan, of de aard des onderwerps wel gedooge, dat deze wensch geheel vervuld, en het onderwerp zelf van alle duisterheid en onzekerheid ontheven worde , hieraan twijfelen wij zeer. Vlugtige Aanmerkingen op de Bijdrage van eenen Roomsch- katholijken tot het Hervormingsfeest. Door Mr. L. W. DE ROO. Te Rotterdam, bij J. Hen- drikfen. 1817. Zn gr. 8yo. 18 Bl. f :-6°: Thoen wij onlangs de bedoelde Bijdrage aan meldden , en voelen deden , hoe geheel onbevoegd derzelver fchrij- ver was, OM LUTHER zijne ftelling te betwisten: „ dat er tusfchen eenen Papist (zulk eenen , wel te ver- ftaan, als LUTHER, en wij met hem, bedoelde) en eenen ezel geen onderfcheid is „’” dachten wij waarlijk niet, dat iemand het der moeite waardig zou rekenen „ het manneken opzettelijk te woord te ftaan, dat de grootheid van LUTHER zoo geheel dom en befpotte- lijk tegenfprak. Dan, de Heer DE Roo begreep dit anders , en verledigt zich tot ernftige wederfpraak. Hij fchijnt de aan LUTHER voorgeworpene woorden en uitdrukkingen niet te betwijfelen , maar befchouwt die als buiten bedoeling en verband gerukt , (en wie, die : @ L. W. DE ROO, AANMERKINGEN, 195 t de Bijdrage leest , kan daaraan twijfelen ?) en geeft voor- al de tastbaarfte proeven op, waardoor ook dán nog, en ook bij al het overigens onvolkomene in dezen hoog- geachten Hervormer, °s mans wezenlijke grootheid ge- handhaafd wordt; en wij voelen bij zijne wederfpraak het kleingeestige van den papistifehen wrevel en bittere heid over eenen protestantfchen feestdag, in een land, war niemand het in.de gedachte neemt, zich over enen Allerheiligen-, en zoo menigen anderen Room- , fchen feestdag, te verontrusten. Maar voor wie dit blaadje dienen moet, weten wij niet. De Protestant hoeft het niet, en de Pausgezinde leest het niet , of, est hij het al, dan is hij zeer zeker óf unus e grege, welker meening den Protestant even weinig hindert, ‘als zj de asch van den zaligen Lu THER zelven ont- rust, óf hij behoort tot die betere klasfe , (die wij ver- trouwen, dat, ook bij ons, niet onbeduidend is) welke de Bijdrage met een : » non tali auxilio” dadelijk heba ben ter zijde gelegd. Zonderling zijn {nds eenigen tijd de bemoeijingen der Pausgezinden, en hunne woelingen onder ons vooral ook „om hier en daar een zieltje te winnen voor hunne alleen zaligmakende Kerk ;. en het fchijnt, alsof fommi- gen de verdraagzame geest, en de liefde en vrede tuse fchen Roomsch en Onroomsch, in onze Noordelijke provinciën, maar volftrekt niet kunen velen, en of zij, door het geven van proeven der oudere onverbeter- lijke domheid en beleedigende verbittering, den band van onderlinge welwillendheid en vrede wenfchen te breken, Is misfchien de aanraking en vriendbroederlijké Omgang met den Protestant der alleen zaligmakende Ker- ke gevaarlijk? Of meent men dan inderdaad, dat de al meer en meer zegepralende verdraagzame geest in het- Protestantisme tot laffe opoffering der waarheid, en het bukken onder drogredenen en magtfpreuken , terug- leidt? of dat het nu zoo lang onnoodig rekenen van wederlegging, en zelfs kennisneming, van den vroege- ren onzin, en nu magtelooze woede van den Papist it e 3 196 ‚ Le We DE ROO, AANMERKINGEN, * de Middeleeuwen , den grooten , helaas! misfchien one’ verfchilligen , hoop regt heeft voorbereid, om met den. hond tot zijn — (met verlof gezegd ! — het is bijbelsch} _witbraakfel terug te keeren ? — Dan , (hier valt ons Va- der LUTHER?’s gevoelen over den Papist weder in) het was toch dom, juist nu den aanval te verhaasten en zoo hevig aan te binden, bij het Jubelfeest der Here vorming. Maar, als het dan toch wezen moest, geeft ' dit nu ons groot genoegen. Welligt had menig Protes- tant te dezer gelegenheid te malsch en te gunftig ge- dacht, en voor het publiek gefproken, over den tegene woordigen tijdgeest, en het geheel zich te zeer gelijk - gedacht aan dezen em genen denkenden kop en braven Christelijken ‘man in de Roomschkatholijke kerk. Wij willen geene namen noemen, en bedoelen alleen maar, dat de, door de Bijdrage en andere gefchriftjes van dien zelfden ftempel enz. enz., zoo duidelijke herinpe- ring aan en bevestiging van het : naturam ezpellas fure ca ctt. ‚voor menigen Hervormden Leeraar ook nu eene bijzondere nuttigheid had; en het is mis{chien almede niet kwaad, zich in dezen tijd zoo nu en dan eens te herinneren , (terwijl men inmiddels den Pausgezinden gaarne befcherming bij iedere godsdienftige en burger- lijke vrijheid gunt en verzorgt) dat het verraderlijk lood, hetwelk Vader WILLE» trof, en waarvoor, naar men zegt, de Hemel beloofd was , den een’ of anderen dom: men Papist zoo veel vreugde gaf, dat hij, bij de vem ontwaardiging en diepen rouw van geheel het vader- land, daarover een Ze Deum zong. Sapienti fat. e Ker. f a Eed CE. Pe SANDER) KERKELIJKE REDEVOERING. 197 Kerkelijke Redevoering, gehouden ter feestviering van zijnen vervulden vijfentwintigjarigeh dienst, in de Lutherfche Gemeente te Rotterdam, den aifien Sept. 1817. Door C. P. SANDER, owdflen Leeraar der Yoors. Gemeente, Honorair Medelid der Hertoglijke Brunswijk- Lunenburgfohe Maatfchappij te Helmfrädt enz. ens. Te Rotterdam, bij J. Hendrikfen. 1817. dn gr- 8yo. Bo BĲ. f :-14-: V raast men, of deze foort van predikwijze ons zoo bevalt, dat wij wenfchen zouden, dat nog doorgaans in dezen trant, ook bij feestelijke gelegenheden ‚ gepre= dikt werd, zoo moeten wij ontkennend antwoorden ; maar is de vraag, of wij dit opftel niet met genoegen en warme deelneming lazen , en of wij het niet met wee zenlijke ftichting hadden aangehoord? dan zeggen wij JA met al ons hart, zoo zelfs , dat ons iedere aanmer- king op dit werk van den achtingwaardigen Grijsaard zou hinderen „en wij die ook van niemand verwachten, dan van. den zoodanigen , wiens hart geheel anders , dan det onze, is getemd. De lezing boezemt reeds van zel- ve ieder’, die gevoel heeft, hartelijke toegenegenheid voor den Prediker in; en het is niet mogelijk, of dit moet nog fterker het geval geweest zijn bij elkeenen , die den ouden man op deze wijze te dezer gelegenheid hoorde fpreken. Voor de Gemeente te Rotterdam is de Uitgave van dit opftel buiten twijfel een lief gefchenk, Waarin het hart van haren oudíten Leeraar en Vriend (die tot haar in het bijzonder 25 van de 43 jaren, die bij Leeraar was, het woord Gods verkondigde) luide en aandoenlijk fpreekt ; maar velen, ook van de Evana gelisch - Lutherfche Gemeente elders y zullen zich mede daarover verblijden, en met hoogachting deelen in het © - genoegen der Rotterdamfche Gemeente, en van den ‘hans oudften Evangeliedienaar bij de Lutherfchen in gee 198 Ce P. SANDER, KERKELIJKE REDEVOERING, geheel dit Koningrijk, wiens laatíte dagen wij ook har- telijk wenfchen, dat God nog overvloedig zal zegenen! Godsdienftige Opwekking aan de Nederdutfche Here vormde Gemeente te Middelburg, bij het openen der ssieuwe Haven op den gden Aug. 1817. Door A. J- SNOUCK HURGRONJE. Te Middelbnrg, bij J. J. van de Sande. 1817. In gr. 8yo, VIH. 38 Bi f :-10-: Nar mate de openîng der nieuwe Haven voor de Middelburgers eene zaak van belang was, is ook voor . hen deze Opwekking tot dankbaarheid voor dit onver hoopt geluk belangrijk. De Leeraar fchetst den voor- mialigen bedroefden ftaat van Middelburg onder de Fran. fche regering, ef heeft dus; door vergelijking, ruime gelegenheid, zijne medebürgers tot erkentelijkheid voor dezen zegen op te wekken. Dit gefchiedt, naar Pf, CXXVI: 3, op éenen ongezochten, maar vloeijenden en hartelijken toon. Dé Koning, aan wien deze Leem rede opgedragen wordt , was mièt den Erfpriás ter ker- ke, en beiden wordert plegtig aangefproken. . Ook ont- breekt het iù deze Opwekking niet aan noodzakelijke ver- mnahingen. Algemeene deelneming in de: hrerftelling van ‘welvaart in ons land, Waar dan ook, en gevoel, dat “Middelburgs herkrégen geluk een gevolg der algemeere ‘bevrijding is, kan ook andeten , dan bewoners dier fad, ‘het ftukje met belangftelting doen lezen, =~ De twte ‘Dichtftukjes op deze Preek, achtet degelve gevoegd, verdienen lof, uit hoofde der welimeeriende geziodleid , die er in doorftraalt. G G. BAKKER, DESCRIPTIO &c. 199 6. BAKKER, Profesforis medicà in Academia Groe ningana , Defcriptio iconis pelvis femininæ et fche= matum Capitis infantilis, iisque illuftrata partus hu- mani mechanismùs. Mede in hes Nederduitsch. Met eene Plaat in fol. en twee beweegbare Kinderhoofd. jes. Te Groningen, bij W. va Boekeren. 1816, dn gr. 4o. > , Hes Latijnfche 32, det Nederduitfcha 41 Bh f3 3- D e beroemde naam van den verdienftelijken Schrij- ver zal, ook zonder onze nadere aanbeveling, vol- oende geweest zijn, om dit werk in veler hander te doen komen ; en dan zullen allen, welke der zake eenigzins kundig zijn , met ons, deze afbeelding, en de daarbij gevoegde verklaring, als een uititekend hulp- middel, ter opheldering van een der belangrijkfte gedeel. ten der verloskunst , hebben leeren kennen. Voor die genen onzer lezeren , welke met dit belangrijk gef chrift nog niet bekend zijn, willen wij hier kortelijk aanteekd« nen, dat de plaat de afbeelding geéft van het vrouwe. lijk pelvis , gehecht aan den romp, en overlangs doof. gefredeŭ zoodat daatdbór de helling van het pelis en deszelfs verfchillende diameter duidelijk worden.” De beweegbare kinderhöofdjes zijn. „zoodanig gefteld:; “dat men dezelven’ ir de verfthillende , nreest , belangrijke’, plaatfingén', de dwaffche en fchuinfche uitgezonderd’, kan brengen; en daardoor zich een zeer duidelijk denke beeld vormen van de verhouding des hoofds en des bek- kens in die verfchillende plaatfingen , en van het: werk. tuigelijke der geboorte bij elke derzelven. ‘Op eén dér kinderhoofdjes is tevens aangewezen, op welke wijze de forceps, in, die verfchilleride gevallen, het kinder. hoofd omvat. — In de befchrijving wordt dit alles nde der opgehelderd, en tevens, in de twee laâtfte hoofd- Bokken, over het regt gebruik van de forceps ende Vec- g0Ô G. BAKKER, DESCRIPTIO &c. yectis, en over de voordeelen der eerfte boven de lart- fte, gehandeld. De Nederduitfche befchrijving geeft dit werk nog eené algemeener nuttigheid, en maakt het een kostbaar ge- Íchenk voor vroedvrouwen, welke zoo ‘dikwijls van alle hulpmiddelen verftoken zijn, om zich het geleerde door zintuigelijke aanfchouwing meer eigen te maken. Wij wenfchen , dat het ook aan dat doel beantwoorden zal, en, in veler handen , nog veel nut ftichten ! ng Verzameling van oficieele Stukken, betrekkelijk hes twistgeding wegens de Hollandfche Schuld, tusfchen het Franfche en het Hollandfehe Gouvernement „ het- welk door de Arbiters beflist is, den 16 October 1816. Te Amfterdam, bij J.'C. van Kesteren. 1818. Ja gr. 8yo: 126 Bh f 1-16-: D. ftukken kwamen in het voorleden jaar , te Frank- fort aan den Mein, in het oorfpronkelijk Fransch in ’ licht; en’ de Nederlander, die geen Fransch verftaat, en toch gaarne jets wil weten van een geding , hetwelk voor zijn land van zoo veel belang geweest is, als het hier bedoelde, moge Vertaler en Uitgever dank weten:, dat hij zich nu deswege, in zijne moedertaal, onderrig- ten kan. — Frankrijk en Holland waren het in 1814 on" eens geworden over de vraag, ten wiens laste de beta- ling der achterftallige Intresfen van Hollands Publieke ‘Schuld komen moest tot op November 1813, toen ‘Frankrijk dit land had moeten verlaten. Holland be- weerde , dat Frankrijk onbetwistbaar deze Inttesfen be- ‚talen moest; dewijl het alle de inkomtten van Holland, “waarop deszelfs fchuld gevestigd was, tot op het ge- zegd tijdftip gerioten had. Frankrijk wederfprak dit, be- werende , dat het daarvan was vrijgefteld door het Trak- ‘taat , met de Verbondene Mogendheden gefloten op den go Mei 1814. Eer mei elkander hieromtrent had kun- OO nen Ommen VERZAMELING. VAN OFFICIEELE STUKKEN. OI nen verftaan , bragten de aorlogsgebeurtenisfen de Vere __bondene Mogendheden andermaal in Parijs , en nu werd , ‚ op.den 20 November 1815, wegens dit verfchil eene overeenkomst getroffen, waarbij bepaald werd „dat het- zelve beflist zou worden door eene bijzondere Commis- fie van zeven leden , waarvan Frankrijk en Holland elk twee zouden benoemen. Van twee anderen zou elk de- zer Mogendheden er één kiezen uit de onzijdige Staten van Rusland, Engeland , Zweden, Denemarken „of Na- pels, en aan de twee uit dezen gekozenen werd de ver- kiezing van het laatíte of zevende lid verbleven. Op de- t ze wijze werden vervolgens benoemd,de Barons P A $- QUIER en DE SURGY door Frankrijk , de Generaal PAGEL en de Heer DE BIJE door Nederland. rijk getemd.. Wat nu, door elke der twistende par- tijen „ voor derzelver fustenuên, bij de ‘Commisfie , „welke de uitfpraak beeft gedaan , is ingebragt , kan men in dezen bundel lezen., De ftukken zijn eenendertig i in getale, en beftaan in Brieven en Memoriën, die hier- over gewisfeld, en bij Heeren Commisfarisfen ter be- flisfing ingeleverd zijn, met de Bijlagen, daartoe be- trekkelijk , onder welke laatften bijzonder opmerkelijk is ken brief van de Ministers der Yerbondene Mogendhe- den aan den Hertog DE RICHELIE U, eerften Minis- ter van Frankrijk, van den 11 November 1815, waarin gemelde Ministers te kennen geven, dat hun de eisch van Holland gegrond voorkwam. Dan, de meerderheid der Heeren Commisfarisfen Decifeurs ‘heeft het anders ingezien. Wel of kwalijk? Daarover zullen wel de ge- ‚ BOEKBESCH. 1818, NO. 5. O- voe. 202 VERZAMELING voelens der lezeren verdeeld blijven, gelijk de gevoe- lens van Heeren Commisfarisfen zelve geweest zijn. -Ín Holland echter zal, denken wij, de meerderheid zich wel over de uitfpraak beklagen , zoo als in Frankrijk ge- wis de: menigte: er over juichen zal. Doch de Hollane der behoort zoe: wel, als de Franschman, te bedenken , dat hij niet onzijdig "is. Ook hapert het, in deze Ver- zameling, áan het allergewigtigst tuk, waaruit de nit- fpràak beoordeeld zou moeten worden, aan de opgaaf namelijk der gronden en redenen, waarop elk der De- tifeurs, volgens het Proces Verbaal der decifive zit- ting, zijne ftem heeft uitgebragt. Doch deze gronden en redenen zijn vermoedelijk geheel, gedeeltelijk zeker „ mondeling voorgedragen, en althans niet fchriftelijk. overgeleg1, of in het Protocol in het breede te boek ge- fteld; en dus kon het gezegde ftuk ook niet geleverd worden; Wie hier dus wil oordeelen , moet zeer om- zigtig te werk gaan. ‘Als men zich, onafhankeijk van al, wat hier te lezen is, eenvoudig vraagt, welke had de uitfpraak behooren te zijn, zoo men alleen met de beginfelen van ‘billijkheid en regt had mogen te rade gaan, zal men niet lang aarzelen met te verklaren : zij had aan Holland deszelfs eisch moeten toewijzen. Maar men behoort te bedenken, dat de Beoordeelaars, vol- gens de overeenkomst van 20 November 1815, verpligt waren , bij hunne beoordecling en beflisfing , ten gronda regel te nemen de wijzigifigen, aan het Traktaat van Pa- rijs van 30 Mei 1814 gegeven, en hierbij kon ook de billijke aanfpraak zijn vernietigd’, gelijk doorgaans , bij zulke Traktaten , de een of ander van iets moet afzien, dat hem regtmatig toekwam. En wie zal ons nu zeg- gen, wat de Heeren Decifeurs, aan welken men, als Staatsmannen en Diplomatieken, de bekwaamheid en bevoegdheid niet ontzeggen kan , om zelf over het T rake taat van Parijs te oordeelen, en die daartoe door hun- ne inftructie vérpligt waren, in hetzelve meer gezien hebben , dan door partijen aan her is voorgedragen , het- welk invloed op hunne béflisfing gehad heeft? Met één woord : = m a kneemsnen nd hg VAN OFFICIEELE, STUKKEN. 203 woord: zoo min als iemand kan of mag twijfelen, of Zij, in hunne nitfpraak , hunne overtuiging wel gevolgd hehben., zao min kan iemand beflisfen, of hunne over- tuiging wel op genoegzame gronden gevestigd geweest. is; en dus behoort hunne uitfpraak, zoo wel van den kant van hun verftand, als van hun hart, volftrekt.on- ` befproken te blijven. Teder houde intusfchen zijn eigen oordeel vrij! — Het zal .misfchen den lezer verwonde- rem te zien, -dat de Hollandfche Commisfaris Liquida- teur, fchoon, het geheele gefchil nw beflist moest wor- den naar de wijzigingen van het Traktaat van 3o Mei 1814 „ toch in zijne (tukken uitgaat van hetgeen ,. onaf- hankelijk van dat. ringen, door de onwederleggelijk(te bewijzen van het tegendeel, befchaamd gemaakt zijn. Daartegen zal het _ velen misfahien fpijten, dat de pen van den Holjand- fchen Commisfaris zoo fcherp is verfneden geweest; En zullen zij oordeelen, dat, in allen gevalle, maar irs zonderheid omdat onder de Heeren ‘Decifeurs zelven twee Franfchen waren, welken het geene zaak was on- tevreden te maken ,-eene minder vive fchrijfwijs niet onraadzaam geweest ware. — Doch, manum de tabula! O 2 204 | LOTGEVALLEN i Lotgevallen yan een’ Zwitfor, op zijne Reize naar Jen uzalem en den Libanon. Met Platen. Lfe Deel. Te Haarlem ‚ bij F. Bohn. In gr, 8yo. XU en 363 BI. f Zie: Zie hier een der onderhoudendfte en bestgefchrevene "Reisverhalen , die wij onder den vloed van boeken dezer ‘foort in langen tijd gelezen hebben. Doch bij het woord bestgefchreven verzoeken wij den Lezer, zich geenen ‘grootfchen , deftigen, zwierigen ftijl, maar het Ideaal ‘eener Reisbefchrijving voór den geest te brengen, d. i. “van een getrouw verhaal der meer of min belangrijke ontmoetingen , gewaarwordingen en -opmerkingen des Reizigers „ alles in verband befchouwd met de landen, die hij bezoekt. En aan deze vereischten voldoet dee ze Reis op eene uitftekende wijze, ten minfte als lec- tuur yoor het Algemeen: de Geleerde, die oudheidkun- ‘dige aanteekeningen, nieuw ‘ontdekte infchriften, na- tuur- of geneeskundige behandeling van fommige. nog min bekende punten uit de plaatsbefchrijving van de Levant verwacht, zal zich hier minder voldaan zien 5 maar de Heer M'AyYr (dus is de naam van den Reizi- ger) heeft ook voor dezen niet gefchrevan, want hi was zelf geen Geleerde, maar reisde als Fabrikeur om ‘handelzaken, gelijk men uit ééne-enkele plaats van zijn boek kan opmaken , want uitdrukkelijk zegt hij dit nere gens, en verfchilt hierin van eene menigte Reizigers , die ons eeuwig van hun bedrijf vertellen , even als moest dit voor ons zoo belangrijk zijn als voor hen, en dus het Propertiaan/che; navita de vehtis etc. op eene. woor den Lezer zeer onaangename wijze bewaarheden. Ech- ter ware het toch niet kwaad geweest, met een enkel woord het doel der reize te melden ; thans gaan wij eens- klaps met hem te Weenen fcheep . zonder te weten, waar hij eigenlijk heen moet. Doch weldra weet hij ons zóó te baeijen , dat ons zijn gezelfchap onmisbaar wordt. Eene menigte opmerkingen, die van onbevoor- Qor- s VAN BEN’ ZWITSER. 205 eordeelde kennis van menfchen en zaken getuigen, zoo wel als van °s mans fchrander oordeel , onpartijdige ma- nier van befchouwing en goede luim, doen ons met welgevallen ook door de barfte ftreken , te midden der onbefchaafdfte-horden , zoo wel als der diepverbasterde Grieken , welke dien naam niet meer waardig zijn, met hem reizen. Eerst gaat de weg van Weenen naar Te- meswar. Hongarije bevalt den Schrijver over ’t alge- meen niet; het is (vooral achter Pesth) eene het oog %rmoeijende vlakte, onbebouwde velden, zwaar zand, woestenijen zonder boomen, dikwijls van de eene pleister=. plaats tot de andere. En dit, in een der vruchtbaarfte landen der wereld, nog in 1812! De uitfluitende ma- nier van beheer dezes Koningrijks, waardoor alle uit- gaande voortbrengfelen op de grenzen, zelfs der Oose senrijkfche Erfítaten, een’ zwaren tol moeten betalen , en de verbazend groote bezittingen des Adels , terwjt de boer naauwelijks een duim gronds bezit, zullen wel de redenen van dit kwaad zijn.. De Schrijver, onders tusfchen , denkt aan de luiheid der inwoneren; mis- Íchien, helaas! uit moedeloosheid, De ontvolkte firas ten yan Ofen (de oude hoofdftad) zouden in Zwitfer= land zor gemeene weide kunnen dienen, met zulk [choor gras zijn zij bedekt. Geheel anders vertoont zich het bannaat van Zemeswar: men kent het terflond aan de betere bebouwing van het land; men ziet er vlijt en werkzaamheid, en ontmoet weder de zoo lang gemiste heuvels , bosfchen en aangename landfchappen. Te Oud-Orfowa werd de Schrijver door het gezigt der eerfte Turken in gala verrast. Over deze Natie oor- deelt hij in °t algemeen gunftiger, dan over hare onder- danen , de hedendgagfche Grieken. De volgende karak- terfchets van laatstgenoemde Volk kunnen wij ons niet Onthouden over te nemen: „Het grootíte gedeelte van deze Natie is, door de Na- ‘tuur, met uitftekende, men zoude haast kunnen zeg- ‘gen, aangeborene, geestvermogens begaafd; een ge- lukkig geheugen en eene uitmuntende’ gefchiktheid om OQ 3 ta. id 206 LOTGEVALLEN: talen te leeren fchijnen de meesten van hen eigen; niet: zelden vindt men Grieken , die acht of negen talen ver- Staan en fpreken. Over het algemeen zijn zij lévendig ‘van karakter, flim, opgeruimd, gezellig; dit zijn de grondtrekken5 zijn ze befchaafd, het zij door de om- ftandigheden of door den godsdienst, dan beheerfchen zij zich zelve met kracht in alle omftandigheden , die hun toorn òf misnoegen verwekken; zij fchijnen koel, ook dan wanneer hun bloed kookt. Van hunne vroegfte kindschheid’ af werkt op hen het voorbeeld van listige vermomming; loos en doortrapt, bedekken zij kunftig- lijk hun ware karakter, door al het uitwendige der vriendfchap en der ‘beleefdheid, zoodra het hun per- Toonlijk belang geldt. Dikwijls had ik gelegenheid, om mij hiervan, zoo wel bij eigene ondervinding, als bi die van anderen, te overtuigen. Een hoofdtrek van bijna allen, zonder eenige uitzondering, is partijzucht en jaloezij van den eenen ftam jegens den anderen 3 is er de minfte fchijn, dat de eene partij de andere zoude “kunnen de loef affteken, dan zijn er terftond wel een ‘vijftigtal gereed, om heimelijk de mogelijkheid daartoe “weg te nemen; en ik houd mij overtuigd , dat , wanneer men het op de meerderheid van de ftemmen liet aanko- men , eer tien Turken op den troon zouden gezet wor- den; dan dat men met elkander overeenkwam, om aan een’ Griek die plaats in teruimen. Geen ftam , geene fa- milie zoude grootmoedig genoeg denken, om eenen an- deren ftam daartoe te helpen brengen. Van den geest der Oude Grieken is op de Nieuwere niets overgegaan, dan de tweedragt en partijzucht onder de familien. Hét ‘Spreekwoord: Tien Grieken, elf zinnen fchijnt wet ge- “grond te zijn; dit heeft niet flechts een, maar: hebben verfcheidene Grieken mij openhartig bekend. Het be- ginfel, door eer- en ĳĳver- zucht gevoed , liever eenen Vreemdeling over zich te zien heerfchen , dan eene ge- hate Tegenpartij, zal de Grieken, tot aan den jong- ' ften dag, teletteu, een vrij en onafhankelijk volk te worden.” Veel VAN EEN’ ZWITSER, 207 Veel van deze geaardheid der Grieken moeten de oor- fpronkelijk Slavonifche Serviërs hebben overgenomen, die laag genoeg konden zijn, onlangs hunnen manmoe- digen bevrijder en verdediger, TSCHERNIGEORGEs zelv” aan de Turken op te offeren. Onderhoudend is hier de befchrijving der levenswijze iú ‚ deze reeds geheel Turk/che ftad. Vanhier moest de Schrije wer zich in eene karavane bij een paar Grieken voegen „ die hem tot Seres verzelden. Zeer belangrijk , zelfs wel- Sprekend, is de vergelijkende befchrijving van het aan- gename en onaangename eener zoodanige karavanenreis , bl. 68—76, waarvan, in weerwil van tallooze ongemak» ken en ontberingen, de Schrijver het eerfte in grootere mate fmaakte, maar juist omdat hij gehard was (ègen moeite en gemis, en geene gevaren vreesde; Zoo het niet te lang ware, zouden wij dit ftuk, als eene proce we van ’s mans trant van zien en voordragen , gaarne den Lezer mededeelen; nu moeten wij hem tot het boek zelve wijzen. Door weinige ellendige dorpen heen, kwam men eindelijk te Seres „onderweg hadden de trous welooze reisgendoten van den Schrijver hem reeds vera laten; hij was dus hier alleen in eene vreemde ftad, waar hĳ geen woord van de taal verftond , maar door een’ jongen Griek nog gelukkig werd te regt geholpen. = Seres is aanzienlijk en groot, en in Macedonië , waartoe zj behoort, heerfchen welvaart en rijkdom. De affchue wetijke morfigheid is hier echter ten top geklommen ; de krengen verrotten op den weg. (Zou dit niet eene van de hoofdoorzaken der pest zijn?) De Schrijver vertrok vanhier weder te land naar Konflantinopel , waar juist de pest woedde, die dagelijks anderhalf of tweeduizend O 4 men- 208 | “LOTGEVALLEN ` menfchen in ’ graf fleepte. Zijn gedrag ‘bij die gelegen- heid was meer roekeloos. dan heldhaftig, en'wij zien waarachtig geene reden om gedurig te lagchen a Wan- neer er iemand in de buurt de pest krijgt, en men nu uit voorzorg alles berookt en in azijn legt. Het was “zekerlijk meer geluk dan wijsheid , dat de Heer MA Yn, in weerwil van zijne onbezorgdheid en zijn gedurig uit- gaan , terwijl de ftraten vol waren met lijken vaa aan de pest geftorvenen, die men grafwaarts droeg, nog ge- zond bleef. Deze al te groote vermetelheid is ook uit andere ftalen kennelijk, <» Hoeveel er ook over Konflantinopel gefchreven zij, hebben wij nogtans de befchrijving van den Heer M A YR met genoegen gelezen. Ook hier valt hij bijzonder laag op de Grieken, op hunnen ellendigen eerdienst (bl. 172) en brengt ftalen van ‘hunne flechte geaardheid bij, die zijn boven medegedeeld oordeel bevestigen. Vert. VAN. EEN’ ZWITSER. 209 kere cipresfen, en noodigt u in zijne bekoorlijke fchaduw ; gij fpoedt u naar hetzelve toe, en vindt klompen en hoopen van fteen, over welke gij naauwelijks kunt gaan; geene drie fchreden kunt gij doen, buiten het fmalle pad , dat het bosch- je doorkruist; eene bedorvene pestlucht ademt gij in onder de fchaduw der bbomen, "en gij haast u, om de plaats nog fpoediger te verlaten, dan gij gekomen zijt, eu zet u liever io de hitte der zon neder, De fchoone amphiteaterfche hoog» ten, zoo onbefchrijfelijk bekoorlijk voor het oog, wat ‘zijn dezelve ,- wanneer men ze van nabij befchouwt? De wande- daar kruipt langs naauwe gaten, tusfchen bouwvallige hutten van verrot hout, tusfchen huizen, die meer naar hoenderhok- ken, dan naar menfchenwoningen gelijken, met moeite door; en wanneer hij eindelijk hier doorgeworlteld is tot op de heuvels, welke. van verre zoo betooverend {choon fchenen te zijn, vindt hij geraas er getier, worde geftooten en ge- zrapt. door de hefe eener ruwe natie, in de morfige en naauwe ftrsten vervolgd door tallooze honden, die dikwijls meer voorregt genieten, dan een vreemdeling. Daarbij komt nog een opverdragelijke flank, door de morfigheid verwekt, welke den dampkring, die hier anders uitmuntend zoude zijn, zeer ongezond maakt. De D/chaminen en Minarets, het meest bezienswaardige in deze ftad; mag ‘men niet betre- den.” Ook MAYR, hoe gehard tegen allerlei onaangenaam- heden, kon bet toch in deze van buiten zoo veelbelovende „ van binnen zoó ellendige en walgelijke ftad niet uithou- dens en, *t geen zonderling. is, één: ongerijf fchijnt hem ruim zoo zeer als de pest verjaagd te hebben — de honden, waar- over hij zich niet alleen ‘hier, maar ook elders, ook in Egype Ze , kortom in de meeste Turk/che plaatfen, bieterlijk beklaagt, Tusfchenbeiden bezocht bijde Prinfen -eilanden, waarvan hij een zeer gunftig denkbeeld geeft, — Uit deze Wereldftad ging de reis door Anatolië, een heerlijk land, waar de tabaksplan- ten, bijna vijf voet hoog, naast vijge-, olijf- en andere vruchtboomen ftonden, naar Smyrna’, waarvan weinig gezegd wordt; voorts over Scio en Rhodus (van de reis naar Cyprus op een verpest fchip werd hij gelukkig terug gehouden) naar Alexandrië. Te Rhodus ondervond hij een klein, doch tref- fend bewijs ven Twrk/che eerlijkheid, en vernam er in het klooster een van nog meer belang. dini in Fayoum, in welk vruchtbaar landfchap hij het meer Meris, veertig uren in den omtrek, door millioenen fneeuw- witte vogels bedekt, en het Labyrinth, of deszelfs puinhoo- pen, befchouwde, en oog- of oorgetuige was van de deer- lijke mishandeling der Koptsifche Christenen door de Mamme- Jukken en Renegaten, Eene {choone uitboezeming , ‘hierbij vit het hart opgeweld, doet het menfehelijk en godsdienftig ge- voel des Schrijvers eere aan, (bl. 321.) Zijne kas vergunde kem niet, het eigenlijke Opper -Egypte noch Thebes bouw- vallen te bezoeken; hij werd lang door tegenwind opgehou- den, en kwam dus gelukkig te Rofette, toen de reeds uitge- brokene pest te Alexandrië hem belette daarheen te gaan. Dankbaar erkent hij te dezer gelegenheid het beftuur der Voorzienigheid, -€bl. 352.) De heerfchende pest hield hem uit Alexandrië en Griekenlând terug, en dreef hem aan, Sy- rië te bezoeken, waar echter ook de pest woedde, Niettegenftaande onzen breeden lof, over °t algemeen aan dit boek toegezwaaid, ‘zijn wij nogtans ook op eenige plaat- fen geftuìt, waar wij-den Reiziger wel wat meer geleerdheid , althans verkregene kunde, hadden toegewenscht. Er zou, vlak bij Konffantinopel, eene verbazend lange brug ,'ep order van een overwinnend Rusfisch Generaal, zijn gemaakt. Wan- neer waren de Rusfen zoo digt bij die ftad? In de tiende Eeuw, ja; maar zoo oud zal die brug wel niet ziju.. Van den Blohammedaanfchen Godsdienst heeft mayr zeer oppervlakki- ge, ja verkeerde begrippen. Hij denkt, dat de Muzelmannes hun- / VAN EEN? ZWITSER. art bannen Profeet met God verbonden befchouwen, (bl. 196) en vertelt getrouwelijk het oude Griek/che fabeltje na van den opfteller des Korans, die door MOHAMMED in eenen put zou geplaatst zijn, en, toen de Koran in plaats van wit papier uit dien put te voorfchijn kwam, tot zijn’ dank onder fteenen be- dolven zou wezen, Het is immers algemeen bekend , dat de Koran flukswijze, naar dat het den Profeet te pasfe kwam, is uite gevaardigd. Ook was Arabië's groote Wetgever, de Dwee- per voor Gods Eenheid, zulk een lage booswicht niet, Zelfs noemt MAYR hem een’ Hstigen Turk! Ook verwerpen de Wechabiten (bl. 284) niet alle godsdienftige begrippen van mdere Volken; zij zijn wreede Deisten. Hoe kan (bl. 301) een Griek de éénige Frank zijn in Fayoum? De draad van Ariadne (bl. 308) behoort niet in het Agyptifche, maar Kre- tijche Labyrinth te huis. De vertaling leest als een origineel. Behalve de ftuitende drukfout van LEANDER?s toorn voor toren, (bl, 123) heb- ben wij geene van belang gevonden, Nederland verlost A?. 1813, in drie Zangen, door AMBR O- SIUS JUSTUS ZUBLI Te Rotterdam, bij M. Wijt, 1817 Met een’ gegraveerden Titel en eene Plaat, In gr. 8yo. Behalve het voorwerk, 62 bi. f 1-16-: Een ander Recenfent heeft, in de Letteroefeningen van 1814, ifte St. bl. 556, na een gunftig verlag van den Hector des Franfchen Dichters DE LANCIVAL, door den Heer zuBur vrij gevolgd, geoordeeld, dat zija Ed., in die navolging, eenen zoo dichterlijken aanleg had geopenbgard , dat de on- ‘derneming van een oorfpronkelijk Heldenftuk voor hem niet meer eene gewaagde taak zou kunnen zijn, en heeft hem daar- toe, met alle vaderland{che geestdrift uitgenoodigd, De Heer ZUBLI fchenkt ons thans zulk een ftuk, in de opgemelde drie zangen. Zij bezingen een onderwerp, hetwelk reeds ve- Je vaderlandíche Dichters en Redenaars bezig hield; doch de Heer zuBLI oordeelde, dat geen hunner iets geleverd had, volledig genoeg, om een behoorlijk gedenkftuk uit te maken van de gewigtige gebeurtenis. Hij beproefde dan zijne kunst- krachten, of hem gelukken mogt, daarvan een meer uitge- breid Heldendicht zamen te (tellen, waarin tevens de bron. ol- 212 å. J. ŽUBLI onzer voormalige rempen werd sangewezen, en geeft hier de vrucht van deze poging. Waarom niet vroeger? Omdat hijs als zeker, verwachtte, dat kundiger Dichters, aangemoedigd door Neêrlands grijzen Admiraal, (VAN KINSBERGEN., san wien dit dichttuk, met eene opdragt in verzen, gewijd wordt) iets voortreffelijkers zouden voortbrengen, Terwijl echter niemand optrad , verliep de tijd, en huiverde de Dich- ter hoe langer zoo meer, em te voorfchijn te treden, tot dat bij, in het voorjaar van 1817, zijn Ruk, in twee beroem- de Genootíchappen te Rotterdam, had voorgelezen, en doo beiden, bij monde van derzelver Voorzitters , verzocht werd, hetzelve noch hun, noch der Natie te onthauden, Wij be- tuigen den. Heere ZUBLI denk, dat hij san dit aanzoek ge- boor gegeven heeft. Hij heeft, om het voormaals gebeurde met het tegenwoordige te verbinden en als tot één geheel te brengen, noodig geacht, zijn dichtftuk in drie zangen te ver- deelen, en in den eerflen te bezingen de bron van Neêrlands rampen, ontfprongen uit de verfchrikkelijke Stiktsomwente- ling in Frankrijk, ten tijde van Lopuwijk. XVI; in den tweeden , de rampen, door ons verduurd onder den ijzeren Schepter van NAPOLEON, en ook deszelfs val; in den der- den, onze verlosfing.. Recenfent heeft in dit dicheftuk eene menigte fchoouheden bewonderd, en wenschte, dat hij vol- Raan mogt met daaraan enkel zijnen lof toe te zwaaijen. 