Maleisch-Nederlandsch woordenboek
UI • • dj^bbal^ (minder goed tj^bbak), vogelkooi, met één of meer kleine hokjes, waarin men jonge vogels zet, die door hun gepiep de oude vogels in de kooi lokken, waar zij dan gevangen worden (vgl. jav. dj^bag, T); m^ndj^bbak, met een dergelijke vogelkooi vangen. Aa^, plur. JU^, Jli^» en Ja^»; berg; gebergte. ^ NAifc. djfbal, klep; knip om vogels Ie vangen. — [R.]; z. dj^bbak (T.). :U^\a^. plur. van llxs^. y Cr y (mal. djiblah), kinderen; nako- melingschap; schepselen, geschapene wezetis; hoop, menigte natuurlijke gesteld- heid; wortel, oorsprong. dC^A^^ (nidl- djibillah), plur. ci;2Ud-, yy lichaamsgesteldheid, natuurlijke vorm; natuurlijke  eencr soort van lam- ban (visch). I. djebbah, van hel aangezicht van onderen breed en rol; mendjebbah, breed enz. worden. «II., soek., sïreh-doos, waarvan zich vorsten en andere grooten bedienen; m^m- bawa dj., of m^.nj^mbahk^n dj., eene met sïreh en toebeliooren gevulde en van het tiende gedeelte eencr aan iemand op- gelegde geldboete vergezelde sïreh-doos aan hem die de boete heeft opgelegd, aanbieden, hetgeen de schuld erkennen en om vergiffenis smeeken bcteekent. Zoodanig bewijs van onderdanigheid wordt gewoonlijk aangeno- men (z. têpaV). * 1^^***^ djot, batav. (uit 't bal., T.), portie: m^ng^fdjot, potiien uitdeelen van een bedemaal; didjötin, eene portie krijgen van een bedemaal of ^ada^ab. — [B.]. X o U**--. djedjdjas, bezeetd; beschadigd; benadeeld. djedjdjak, tred, voetstap; men- djeddjak, treden; den voet op den grond zetten; van iets, dat loodrecht op en neer hangt grond rakett; in aanraking zijn met helgeen er onder is; betreden; den voei zetten op iets; van iets, dat loodrecht op en neer hangt met het onderste gedeelte iets raken; ram- boet dj. baboe, haar dat op de schouders staat, d. i. tot op de schouders nederhangt; dj. bar9, den voet (opgloeiende kolen zetten; gan- toeug dj. b., ophangen aan den hals of onderde annen, zoodat de teenen eventjes den grond ra- ken (eene soort van straf);— «kedjedjdjikan, plaats waar iemand staat; slegelreep. — [L]. ^Asa:^ (vgl. dj^ddjal), dj^dj^lin, batav., een kind het eten i» den mond stoppen (anak di dj^dj^lin nasi), als het lastig is, eenigszins met dwang (anders soewapin); ook van een vogel. — [H.]; een matras met kapok vullen; vgl. jav. — [T.]. (vgl. dj^dj^I), m^ ndjedjdjal , eene reet dicht stoppen met een mes of ander scherp werktuig, versch. van hel geregelde breeuwen (pakal), waarbij bijtel en hamer gebruikt worden; m^ndj^djdjal b5tjornJ9, het lek dicht stoppen (vgl. djóëdjal). / (mal. dj ah ad), ontkenning, ver- loochening. het ontkennen, het loochenen; ontkenning , loochening. y / , geweldig en hevig brandend vuur; groot vuur in een* afgrond; het helsche vuur; de hel. 4K9 •• • w y ^ti^ } ^o-» ^^, plur. ^^^y üJjtXa. en Jtje^f.^rooZ- vacter, van vaders of moeders kant; één der voorouders. De plur. jIjc^), voorou- ders: jMi»-öl d. i. van vaderskant; «y^ USTiysJ ^ , de val- sche grootvader, d. i. die van moeders- kant. ^<*^ t *»c^ djedda , verpoozing ; tusschetipoozing , pauze; het ophouden; ferién; berdjfdda, pauze enz. hebben; lïdak b. lagi, onop- houdelijk. VJ y , i/üer, vlijt; inspanning; ernst; Jcsu, mef tjt'er ciuar. X ^cXa. AcXa^ / cXsh. / teling. iJ^Os^ plur- van Jjl^. A-j)cX^ (mal. djadajah), plur. van djeddat, z. djadab. c y icX^a^ (mal. djadar), muur; muur rondom rfe lissS\ wortel (ook arillim.); oor- sprong, ^ \ cA^!^ djedoer, batav., knallen van een geweerschot. — [T.]. o ^ w A'v^ (mal. djoedoer) en i^J^, plur UI lXi:^, de kust van Mekka en de daar gelegen stad , door ons Jedda genoemd (mal. djcêdah). ^cXfi^ plur. van jjiV^. van . )iyss.. (W, I. djedini: (jav. dj^diiig, T.), Soerabaja^ gemetselde badkuip, — [B.]. * II., balav. uit 't soend., iiaar boven gebogen van de bovenlip. — [T.]. y )cX^^> hard; st^k; robust: vaardige dis- putant. c3 ^ CA2^ plur. van j^. y V :> in^ •^ÓC^^ (iiial. djoedóêdab), plur. van / J y i, y jj'^. , plur. JjliVö-, beekje; fijne ader; lijn; streep; rubriek; kolom (bv. van een boek); meudjadwal, lijnen trek- ken; nif ndjadwalkeu , rubrieceeren ; in ko- lommen brengen. c y (mal. djadï), plur. )s:^, ^jIj*3^ en ^)43^> geitje; bokje; de steenbok (tceken van den dierenriem). y c 3t\s^ plur. van i^Ss^. 460 ^) ^\ s(\^^ - plur. ds^, nicuw; versch; pas •• • gebeurd. C)cXj^ plur- van 9iV»-. X / ^ r )CX2^' /c/wa. C y^ (mal. djazab), /ie/ aantrekken; Ae/ /o/ zich trekken; het uittrek- ken; aantrekking. ^ y y lIJwCXs^ plur. van hs»>. (mal. djadzbah), plur. ci;lj«k»^, aantrekking : zekere afstand; met be- trekking tot den afstand «jfa»^; loop; aan- trekkingskracht. r y^ -V r** t pcXa^» plur. f}'^, ei*^*^ ^" t^*^*' ^^ van menschen en dieren jong; van paarden en runderen drie jaar oud; van kanieelen vijf jaar oud; van schapen onge- veer een jaar oud. ^v^cXa^. plur. van g^I^, •• • (mal. djadz'ah)^ geitje of bokje van één jaar; jong in 't algemeen. / 9 5> •J^ (mal. djoedzoe'ah), Ae/ vijf- jarig zijn (van een kameel); jeugdige leeftijd. djor, aanhouden; af vergen; verbid- den. — [L. bew.]. djtr, verb. van djih. w y , hei trekken; hel voorttrekken; hei aan- trekken; trekking: voortirekking ; aan- trekking; in de gramm. de klinker ^, als teeken van den genitief; genitief; men- djarrkfii (I!), een' woord in den genitief zetten: van het teeken van den genitief enz. voi^rzien. of )y>- dj^rra (minder goed dj^rral^) afgeschrikt door ondervonden tegenspoed of moeilijkheid (z. dj^reh); mendJfrrakeD, afschrikken ) ^JS^ dj^rabai, ik flarden nederhangen, zooals bv. een kleed, een zeil, en touw, dat aan het einde losgegaan is. ^ ) ^£^9 verwonding (act. of pass.). C, *j lS I -^^^ djaradlk, koeken. — [L.]. djerangraa, naam eener soort van lieswortel (men. djarijangau, mak. karejango^ bal. djangoe, jav. dringo en vgl. dj^ringau, T.). ^ <^0 ) 1^^ djarakah, z. djarkah. /•Ój x'"^ djocrSjpan, gezagvoerder van een vaartuig; schipper. é50 )^^ djerajeü of s^laseh padang, naam eener plant, eener soort van kangkoeug, die als verkoelend geneesmiddel gebruikt wordt. f ) 461 ) ^"^w dj^ramiy de plalte vezelachlige banden, die de pitten van sommige vruchten, zooals «Ie nangk?^ de tj^mp^dak en dergelijke, omsluiten (jav. dami, T.).-=- #De halm van graansoorten, waarvan de aar is afgesneden (van de overeenkomst van een veld met dergelijke halmen met bv. eene nangkaschil, waaruit de pitten zijn geno- men en de vezelachtige banden zijn blijven staan). — [Div.]. ^\X ) >:^ (van djamah), inendjf ramah , schielijk en ier dege of mei krach! aanvatten, aanpakken^ aangrijpen, ^ j^^ dj^rawat, klein puistje, inz. in het gezicht; dj. batoe, klein steenpuist je (men.: djarijawat^ T.); dj. nasik, medeëter. {,^0Ajb} v^^ dj^rahab, plat op den grond vallen, zooals bv. een huis op palen, dat ineenstort, doordien de palen gebroken zijn; plat voorover vallen, met uitgestrekte armen; vallen, zooals bv. een koopman, eene enderneming. L JlAi «£^ , m^ndj^rahak , verwaarloozeft; verachtloozen; niet onderhouden. \^;>^ plur. van l..^»»-. zooals bv. klimop aan een' muur, de teeuen der zwemvogels aan elkander, een huis aan een ander, eene schakel van een' ketting aan eene andere, een doren- struik aan een kleed. ^ (of b^) mendj^rba, een vaartuig aan lij doen overhellen (het er de slagzij aan geven). 41 i > ^^^ djerab, uitzweeten; lekken. — y y , schurft; roest aan een zwaard. .|V> ^^ta. plur. van ^^.y^. 'J • ^ • , niendjerbalL, fladderende van boven naar beneden komen, zooals bv. eene vlag, waarvan de lijn gebroken is, een zeil, dat schieirjk gestreken wordt, of waarvan de val gebroken is, een opge- hangen kleedingstuk en dergelijke. UJ djerrat, strik; strop; mendjerrat, in strikken enz, vangen; strikken; dj. t^mpcêroeng, z. t^mpoerong. , m^ndj^rit, schreeuwen , gillen [ver- oorzaakt door eenige onaangename gewaarwording]; pendjerlt, wie schreeuwt enz.; wiens gewoonte het is het te doen: schreeuwer, schreeuwbek, schreeuwleelijk. y c y en •»-•»-, boon. djfredjdjak, dunne houten of latten {stijlen) van een wand, waartegen matwerk of dergelijke gebonden wordt; wand van dunne houten of latten, 462 Uj^ bv. van een hok; laodregle en evenwijdige strepen, als versiersel. In een gewoon mal. huis worden de dj^r^ddjaV op de regels (bQlQhas) hevestigd; küjoe dj., hout dal voor dj. geschikt is, d. i. p. ni. 2 vadem lang en zoo dik als de groole (een. c , /coolrabi: zeker hruid, dat de geslachtsdrift opwekt. , Grcgorius, een krijgs- hoofd. Isk. — [L.]; Si. George van Engeland, dien de Moehamme- danen onder de profeten rangschikken en mei Elias verwarren. (mal. dj ara II), het wederleggen: hel van eene leugen beschuldigen; wederlegging; beschuldiging van een* leugen, (mal. djocroeb), pliir. -^5^ en X o f ^)j!^) , wond. .\ / y , trapgans. y y -• t , plur. {j^f»A, klok; klokje, inz. dat men heesten om den hals hangt. p ^^^, mendjerany, vloeistoffen op het vuur ^^ zetten , om te koken, — * w. sum., djara- iij;an,een treeft; fig.: onafscheidelijk en wel, omdat men gewoonlijk kookt op drie sleenen in den vorm van een' driehoek geplaatst, welke dus altijd bij elkander hehoorcn, want een er van kan niet gemist worden. — [N.]. p -.>^ I. dj^roengr, haai, van welke soorl ^^ ook, die zoo groot is, dat hij een' inensch kan verslinden. «li., bukken: met hel hoofd voorover gaan. — [L.]. dj^ring^, naam van een' hoorn, welks platte, ronde vruchten, die ongeveer dezelfde lucht als de p^tai hebben, als toespijs bij de rijst gegeten worden; de vrucht zelve. .% / j^èJ^^S^ J^ djerong^kis, aan hei einde naar boven gebogen, zooals bv. een balk; niendjeronpkiskfii, aan hel eene einde naar boven buigen, bv. oni er een touw onder te steken. , m^udj^raiigrkan^y op den rug liggen, met omhoog stekende armen en beenen (pooten). , niendjfrong:kong:, zich met hel bovenlijf voorover buigen, op eene of de twee handen steunende, om bv. naar iels te zien of Ie zoeken of om ergens door te kruipen; voorover vallen, doch op de handen te recht komen. U , mendjereppak, onvoorziefisover- vallen: op het lijf vallen. djerrak, z. dj^rra. (vgl II.), djerroek, aard- o f boom- vruchten, voorn, zure of scherpe. • c>S^ *^^ ^J^ in pekel (vgl. bal. iljoroek; T.); m^DdJ^r- roek, inpekelen enz. • II. (vgl. I.), batav. (uit 't jav., T.). limoeH-, cilroen; dj. lïpis, de klehie cilroea (het zoogenaamde lemmelje). »r{^2yO Y^> ^Jfklt, klein; divergachlig. — ■ [C.]. djfr^kkat) onrijpe areka-nool (p^nang). « <*L3 -.'S-, djarkah (minder goed djara- kah), gmum: snauw: grauwen: snauwen; begrauwen. — [L.]; djerkah, een kort, gramstorig gebrul late» hooreu; gramstorig berispen. — [C.]. tcfitlleren. lang. — [h. bew.]. * / _J -^. djfrlej, de betveging bv. der gol- ven; terdjerlej, waggelen; stvieren; slingeren: het hoofd heen en txeder schud- den. — [L, bev/.]:djer\i, waggelen: slingeren: 'l hoofd heen en weder schudden. — fL.]. A -.J*^ djfriuii, u-aletral; nif ildjf ram , een' waterval vormen: m^iidjframl, tnel een' sterken straal begieten. ^ ■.'^ (mal djirim), lichaam (al wat volumen heefl). L--*-^ j"*^ - mfndjfrfmliai, zich verloonen: in het oog loopen; zich vóór iemand verloonen; iemand tn hel oog loopen. ÏlJ -i"^ djarlau^ of djamarlai^, flikkeren; - [L.]; beter tj^m^r- (,_,<\A»* -^Sfc.mendJfrfmbabit'ooroticri'aWen, zoodat het aangezicht het eerst en daarna borst en huik den grond raken. 1^;>\A^ . ^^ . nifndjereuibfttv van de voelen, bij het gaan of loopen aan iets blijven hangen, bv, aan een' wortel; aan den kant van iets trappen, zoodat het lichaam op sijde dreigt te vallen; op sijde uitglijden. ^j^aX -■ ^**^ djfrembet, aan elkander ge- groeid, zooals bv, twee vingers, twee pisai^-vrucbten (vgl, dj^rëpel, T.); berdj^rembet , aan elkander gegroeid zijn. ■/LAJ« -."^ djerambfti^, dwaallicht; vre- devuur. JLA/A -."^ ^t^roemboei^, van ecne lading op dek zich hoog boven dek ver- heffend (z. roemboeng); meodjeroem- boei^:, sich hoog boven dek verheffen (vgl. djeroeboeng, T.). * 'jiu^ ^:^djfrimban]|:, naam eencr plant — bidens —.— [R.]; djerimblng:, soort van plant. — [L. bew.]. .kA^ 1 "*- dj^r^mboen, zich als een hooge hoop voordoend, zooals, uit de verle gezien, schepen met volle zeilen, bergen en dergelijke (z. rimboen): mcndjerem- boen, zich als een hooge hoop verloonen. * &>^X ^^^ (lees: ^f?- men. uitspraak van i._^jrf^, T.) djarombo, w, sum., voorovercalten. — [N.]. *fv^ 464 t > i^jsjQ mShm dj^rambah, plaats in een mal. huis waar de walefpoUen staan ^ men zich baadt en borden en scholels enz. wascht (vgl. jav., T.); plaats bij het galjoen op een vaartuig; kleine steiger met een ' vloer ; nif ndjf rambali , eenc vrouw als djer. d. i. als hoer gebruiken. djeroembai (vgl. djoembai) ot dj^rambai, ni^ndj^roembai, van draad of vezelachlige voorwerpen in menigte van verschillende punten en op verschillende wijse van iets los neder hangen (beieren), zooals bv. luchtwortels van hoornen, snoeren paarlen van den bovcnrand van eene gordijn, /u*^^^ (vgl. y*^jj^, T.), mendjere- moes, met het aangezicht op den grond vallen, (of r^mpaV), mendjer^mpak , zich onverwachts vóór elkander bevinden, zooals bv. twee menschen, die van tegenovergestelde kanten van een' hoek komen, twee vijandelijke legers en derge- lijke (z. dampaV). Y^ -r*^^ djffrmal, soort van vierkant van rotting gevlochten ophaalnet, dat aan vier touwen tot op den grond nedergelaten wordt. Daarvan gaan naar den kant van waar de visch verwacht wordt, d. i. tegen de eb in, twee diver- geerende rijen staken uit, die den visch nopen naar het net te gaan. •• .% dlerman — eng. german — , duitsch; duitscher. — z. nams.ï. V c y •• , muil, die men over de laar- zen draagt. * (jj^ djcran, z. e^l^j?.. djernang^, drakenbloed-rotting; dra- kenbloed. djernehy helder, klaar; rein. <u djerau, van eene hoogroode kleur schitterend; mendjeraa, schitteren. jib A t^*^ djerAboeng:, boveti boord uitste- kende roef, gewoonlijk van dek riet of matten, op indische vaartuigen, dienende voornamelijk voor de lading, waarvoor in het ruim geene plaats meer is (z. p^toen); mendjerc^boeng^, van eene lading i» een* hoop boven boord uitsteken (vgl. djeroem- bocng, T.). ^ ^^s^ djeröMjoe, naam eener planl met ^"^ stekels — acantus elicifolius; diii- varia ilicifolia — ; wordt gezamenlijk met panda n*bladeren onder de woning van kraamvrouwen gehangen, om de booze gees- ten s^ridai en p^nanggal af te weren. T^^ I. djar^djoer en djalo^djoer, rijgen; strikken. — [L.]. «II. hulst (steekpalm). — [L.]. ^ !> plur. van C f ** 'ijr!- 4C!> •• , mendjerü^mat , md de naald stoppen, (vgl. ij^j^. T.), nieiidje- rdmoes, plat voorover op hei aangezicht vallen en een eind voort schuiven, djercênioeni , herdershut, — [R.]. Z. jiy^. djerctnioeii, hel leger van een wild varken. djereli, in moeielijkheid; in cene moeielijlce jwsitie: huiverig; tegen een iverh opziend: moedeloos wegens ondervinding. djerrah, van dingen, die op zekere lijden komen, ol overvloedig zijn, I>v. vruchten, viscli, koopwaren enz. in overvloed voorkomend: juist in den lijd (vgl. andj^rah, T.); van ziekten dikwijls voorkomend (z. djTbah); l^ngngah dj. giêgoer, van vruch- ten juist in overvloed afvallend: p^rahoe iQUgngah dj. dalang, het is juist in den tijd, dal de vaartuigen in overvloed aankomen; pQnjakit jang dj., epidemie, djeri, naam van een' Iioom. ¥r aC-o n'^ • 7' dJQrJingau. •• j • 'X^ L *' J aO ^^"^ djarijftwat, z. dj^rawat. J^ • -TT- / ^ C £ ^, plur. ^,j^) , jong , jeugdig : jon- geling. w y •• ^u •• ^ (mul. djarijah), fem. van hel voor gaande, vrouwelijke bediende; noni. pr. f. / • C f • >» • c V.^. ^ , plur. u;U^, ^r^Jj^ en Ij^t , hoeveelheid koom, wegende 4 Jkü' or 384 «x«, uitgestrektheid grond, die zooveel oplevert. ••^^ ^''s^ I. djerïjat, toestel met eene me- nigte nederhangende vezels, dat op zijde van eene sampan zoodanig bevestigd wordt dat het in het water hangt, die- nende om garnalen te vangen. Wanneer men met de sampan voorlroeit, dan sprin- gen de garnalen , verschrikt door de menigte vezels in beweging, in de sampan; men- djerïjat, met djer. vangen. II., verb. van <)Lj , J. •X^ t^ ^^ <ü?rWJ'> balav. (uit 't jav., T.), vingers; teenen. — [B.]. Atr ..^ m s ^^s^ dj^rïng^iu, malak., geranium. .\ A SIAL.-XEDEni. WOORDENBOEK. DECL 1. djeringpan, de welriekende kalmus (z. dj^rangau, T.). djerëpet, aan elkander ge- groeid, zooals bv. twee vingers (vgl. dj^rembet, T.), de leenen van zwem- vogels; aan elkander vastzittend, zooals bv. de oogleden, twee brooden, de oogleden van zeere oogcn; mendjercpet, aan elkan- der groeien. 30 460 djfrëket, op of aan iels rast- gekleefd, zooals bv. papier, dal ergens op is geplakt. djprijan, dwarslal, inz. van gcsple- Umi nil»oeng of bamboes, dienende ter verbinding tol een peheel van andere lalt«»n of dergelijke, zooals bv. de vlocrlallen van een mal huis; lat lussclien twee daks- parren (kasau) en evenwijdig daarmede, waartegen de atap vastgebonden worden; dwarslat, aan hel einde der daksparren bevestigd, waarop de einden der onderste dekbladeren rusten. <0 ^::^ djarijah , z. l^,j^. omslag, zonder zich Ie vergewissen van Ae hoeveelheid, de maat of hel gewicht. • x ^ • j> ;,^. plur. van ijiy>- C / e) z. 6 9 (mal. ijaza') en g;^, *«< ««" geduldig zijn: het onmstig zijn- ^ -f^ (mal. djazam), hel afsnijden: het ^^^ eindigen: het besluiten; afmijding: eindiqing; hesluitmg: besluit: naam van hel schrljfteeken, dal, boven een medeklinker geplaatst, ie kennen geeft, dal daarmede de syllabe afgesneden (gesloten) is (»• ;_;;i). berdjum, het schnjf teeken djazni hebben: daarvan voorzien zijn: memdjazm- ken, eene letter van een djazm voorsien. (mal. djazraah), naam van het schrijfteeken -^ (z- i^^^*^)- ^ w^, plur. >TjjLf, deel; af deeling van een boek: af deeling van dm koran, die er dertig heefl; dj. kalimah, lettergreep. ^ -^^j^, vergoeding; vergelding; belooning (z. tltlT >^ v^); tn de gramra.: vereffening der voorwaarde, \ 151^ cn iTifi., phir. van i^j*-. ,ï w Z' J sUu'hltv. \y^ 011 »-J [^ , /»»/> of f CV' • I^^ ' ,^, f»() tItMi iiooi». <ioii roes of fcy c / ÜgkeiA; een conclusie f geloof.— c^ z. t>^. -•o (mal. djizi), plur. van Mj. ^o plur. van *-j)^ y c JO r^ ('"«l. djizjah), plur. cf^f» hoofdgeld, voorn, van cynsftS*^ ^"^^^ vigen; inkomefi van den grond. ^ ^ »y^ 467 ) > (mal. djazïrah), plur. f}y^y eiland; scj^iet^eiland; ïjj\ssi), hel schiereiland bij uitnemendheid, Mesopotamiê. V> * ^s^, groot; aanzienlijk; talrijk; over- vloedig; vast, hecht; welsprekend, dcL-> \^^^ (mal. djazilah) fem. van het voor- gaande; voorts: fraai; goed; zuiver. djas, naam cener zeer smakelijke wilde soort van öêbi. / r phir. van ^A***g»-. djoesta (vaker dan doesta), ba tav., liegeiï, — [B. en T.]. dj oestft — por t . j II s l o — juist. — [R.]. y / ^ o c (_V.Wi^ T plur. fc>Uw^f, lichaam (van men- schen, engelen of geesten). y y y uj y y y /^^cXiwwp^ (mal. djasadanï) , Z. (^iWi^. y w y y ^ ^ ^ / ClVaww!^ (mal. djasadi) en ^) lichamelijk (van menschen, en- gelen of geesten); lichaam geworden. t » ^ <t *■ (mal. dj i sim), plur. ^y**^ en ii^^M^h lichaam van eene zekere grootte, ook stereom., chem. en phys. substantie. y o 9 , lichaam; vast lichaam; gesteld- heid van een lichaam; omvang van een lichaam;' volumen. o UI y c ^ Jfi^ w ^ o en JUmjj»- (mal. djoesmani enz.), lichamelijk. Mi y c A_A S\„.f.iW^^*^i (mal. djismanijah), licha- y 9 9 y meiijk; materialiteit. ^y^M^ plur. van ^^. y plur. ^Um^, groot van lichaam; dik en vet; lichamelijk; lijvig; mooi. j / >» ^» f » / en iJlfta^, plur. Ja»^, overeengeko- men prijs voor een werk. y y y ^ ^ ) ^ <» ^ jV^^>^ en JÜU^, plur. J^.ltó., vaslge- steld loon voor eenig werk; geschenk van omkooping; loon, waarvoor iemand voor een' ander te velde trekt. K-^vAüü plur. van XJlaa-. y •• (mal. dji'ah), hier. y y ^ y , kleine rivier; groote rivier; — nom. pr. V. c y y ^^v. (mal. dja'al), het maken; het schep- pen; het samenstellen. o !> Vjt£^ (mal. djoe'oel), vastgesteld loon voor cenig werk; vastgestelde prijs voor iets; geschenk van omkooping. Aju,^ plur. van J C^. ^/\ * öO (T 4C8 «Is C , i£^ I. djoeiig^ — pers. CJs-a»- — groot chinecsch of indisch vaartuig. De kleine vaarluigen, waarmede de jongens spelen, lieelen alieu djoeng (z. gdjoeng). II. (jav., T.) zelden, in plaals van dj oen - djang, si uk land van 2000 n roeden. -x^vJiL^^ dj^iVft» balav. (hal. dJQUgugali: beschaamd^ T.), in verlegenheid gebracht zijn (op z'n neus kijken). — [B.]; beschaamdheid; zich schamen, — [II.]. ^ , *« ^ ^ ^ djiiigit, doodann; zeer behoef- tig. — [R.]. - dJ?iVn?iti batav. (hal., k^dJQ- ngit, T.), grijnzen; de tanden too- nen. — [B.]. djcnydjliif , een gewas — inga purpuresceus (Hort. Bog.). — c m. • • djeiig:er, z.^%^ ►• •• (vgl. <>ïa^ en &£is^, T.), iiicn- djengngok , met vooruit gestoken hoofd naar iels kijlcen. ^ Cjil^n^ djang^ka, passer; voorbeeld, model; gezette tijd; gewone tijd; tijd, waarop iets verwacht wordt; afmeting; bepaling van een maximum of minimum; gezette prijs; beöordecling ; gissing; nien- dj ang^ka , afpassen ; afmeten ; beöordeelen ; iemand beöordeelen^ met betrekking tot den lijd, waarin hij iels zal doen. ^y^i3sX£5^ djeiij:ek, balav., ftcspotien: «i/- jouwen: dg schouders ophalen. — X L -^ Sw jt ^N^ dJoiig:koe, uitsteken (de hand;; uitreiken; toereiken, — [R-] • djiiig^koe, de hand uitsteken (z. djangkau, T.). - [B.]. ^ViJt^h djiiig^karoft, w. suiu.. van garen, louw enz. ver- ward; van hoomworlels door elkander ge- groeid. — [N.]. lj^^>i^iL^s^ . nicudjaugfkit, zich mcdcdeelcn; blijven aankleven ; besmettelijk zijn; mt;iMljaugkit pQujakil iloe, die ziekte is besmettelijk: api pön b^rdjaiig- kit, en het vuur won veld, i^^^yS^^JL^^ 9 Diendjengkit, van het uilein- de van iels gekromd omhoog steken, zooals bv. de pink, volgens de ge- woonte van sommigen, de staart van een' hond of dergelijke; kwispel staarten (z. dj ^ tig- king); anak ramboetnja m^ndj^ngkit, de fijne hoofdhaartjes (van haar hoofd) staan gekromd omhoog, d. i. liggen niet meer glad op het voorhoofd. Men zegt, dat dit het geval is, zoodra een meisje haar maagdom verloren heeft, en door bovenstaand gezegde drukt men dat verbloemd uit; sedjengrkit, de stelling (posilie) ra» dj. , iiieudJong;kat, in een' stompen hoek omhoog steken, zooals bv. 469 f./^\ de penis in erectie: sedjoiig^kat, de stelling (posilie) van dj. — «djoeiigkat, w. suui.; bihir Igrdjoeiigkat, hangli/K — [N.J. *«^^j^^Nw . iiieiidjoiig'kit , van lange din- gen, l)v. eene plank opwippen aan den eencn door drukking op den an- deren kant: djoii^kaiis;-djoiig;kit, van eene hoeveelheid lange voorwerpen , l)v. de losse planken van een' vloer bij afwisseling opwippen en naar beneden gaan; sedjong^kit,. de stelling (posilie) van dj. , nieudjeiigkot, met één voel m mank gaan, heizij dat men den voet, de hiel of de leenen, op een' kant 7.et (vgl. (uider djengkang, T.). \^^'^ jt^^w . luendjeiig^ket, staan of gaan op de foppen der teenen; se- djeiig:ket, de stelling (posilie) van dj.; bersedjengket, zich in die stelling bevinden. I. djanjfkar — verh. ned. — , anker; Avorlelachlige heenen van sommige hoornen, die in inodderachligen grond groei- en, zooals hv. de hakau, hehhende cenige overeenkomst mei de beenen eener spin en dienende lol sleun van den hoom. * II., schenden; honen; mei minachting behandelen. — [U.]. djoiig;kar , dj o ng k a h , dj o ng ga r en djoiïggah; of tjongkar, Ijongkah, Ijonggar en tjonggah, iiifndjonjfkar, op- vallend uitsteken, zooals bv. eene kris builen den gordel, een been dat men uilslcekl, een boomtak in den weg (z. Ijöêwar); djougkar-djangkir, djongkah-djaugkeh, djonggar-djauggir, djoiiggah-djanggeh en djougkah-maugkeh; of tjongkar- tjaugkir, tjongkah-tjangkeh, Ijonggar- tjanggir, tjonggah-tjanggeh en Ijong- kah-ma ngkeh, opvallend en op verschil- lende wijze 9 uitsteken, dJong:kor — verh. van het ned. jonker — , adelborst hij de ned. marine. djiiig^kir, kng uitsteken. — [L.]; djengkir , vooruitsteken ; voor- uitspringen. — [P.]. w L, 'j ^>^JL^fc^ djiiijkrak, z. h^rocn- djah. [H.]; hinken: huppe- len (jav. djingklak). — [B.]. dj^ngkerik, naam eener soort van krekels — gryllus — die men legen elkander laat vechten. i^Ji^^ I. djang^kang:, naam eener eetbare zoulwalerkrahbc , waarvan som- migen zeggen, dat zij baram is. II., wijd geöpeiid zooals bv. de beenen, de twee armen van een' haak, een passer en dergelijke (z. tjakah); ajamdj., haan, die wijdbeens loopt, zooals veelal de Siamschc haan; nieiidjaiig^kaiig:, wijdbeens loopen, é^ zooals sommige lianen of de lielileu van den cliinesctiea scliouwkur<:ri mendjang' kan|;kfn, tvijd openen. t ii.JsJt.'Sfc djaofkony {jav. Ujai^koeug, T.], lang (van sommige nien- sclien). — [R.]; djaiig;kfti^n , balav., stellen. — [B.]. k^angkinff, alleen in djougkang- iljangkiog. fi •>. »*>^ ■ mfndjfngkan;, van een opge- zwollen lijk of kreng op den rug liggen, mei «aar boven gekromde armen en beeiten. ^ dJfD^klng:, naam eener kleine soort van schorpioen, waarvan de steek niet zoo pijnlijk is als die van den kal9. — «kala dj^ngking, balav. (jav.), schorpioen. — [T.]. . (en tjoDgkang), nifudjoiigkai^, van lange en puntige voorwerpen Hief de punt schuin omhoog steken (steiler dan djoDgkali-2] zooals !iv. eenepiek, die men op den scliouder draagl; djoi^kai^- djoi^hei^, 4Joiirkai^-dJnuskiiiff en djon;- kaiig:>niauskli^, van eene menigte lange en puntige voorwerpen naaralle richtingen, met de puilt schuin omhoog steken, zooals Iv. de ra's van eene menigte schepen op eene reede. djoeufkawc of djoi^kaiv, liggen of hur/ieit als een vier- voelig dier. — [C. en L.]; djoeiiïkanf (vgl. djockang), «ederliggen ah een beest (M.); opwippen; doorstam van eene balans; djoeuffkaiiff djoenirkataii;, eene bedriege- lijke brug, om menschen op den weg bin- dernis te doen ontmoeten en hen gemakkelijk te kannen berooven. — pi.]. 1. ^onffkon; (z. djókoug. T.), schuitje van een' uitgefaolden boomstam met rechl opstaande boorden (dit laatste, omdat de iHwm niet boven het vuur verbreed wordt) ; schuitje van tin of ijser; ballasischuifje (z. djaloer). Ih beter lougkong. *III., soek., hurken (vgl. djongkoV. T.). ■ IV., doorzetten; waardiglijk een en helxelf- de werk doen; afmaken; voortvaren. — [R.]. . ^fi^kong:, hok. — [L.J. , llien^eilg:kaii;, één been oplich- ten; dJen;kan;-djeiig:boet, opver- schillende uiijsen céi been oplichten; op verschillende wijzen kinken. , Ulfudjei^keng:, zachtjes op de teenen hopen, zooals liv. iemand. die door eene modderige plaats moet en hier en daar de drooge plekjes uilkiesl; Pffdjedgkëufau, van eene menigte lange en puntige voorwerpen naar alle richlingeu schuin omhoog steken, zooals hv. de ra's van eene menigte schepen op eene reede (vgl. onder djongkang, T.). o^ 471 (vgl. djoi^koug III, T.), djoiig^ko^, batav. uit 't jav. T.), op de hurken zitteft. — [B.]. dj^ng^kal, span met den duim en een' van de andere vingers, docb, zonder verdere omschrijving, met den duim en den raiddelsten vinger; mendjeng^kal, met de span meieti; zich met spannen voort- bewegen, zooals bv. de spanrups; dj. t^- loendjoeV» span met den wijsvinger; dj. k^lengkeng, span met denpink: dj. k^lok, span tot aan het einde van het eerste lid van den wijsvinger. vrucht, hebbende een flauwen smaak. — [R.]; toch met 't jav. djèngkol te batav. = dj^ring? (T.). te * . M •i^^v djeiiykil, zich van verveling ver- bijten, wanneer men iemands gebabl)el moet aanhooren. — [R.]. (en dj^ngkau), mfndjangrkaa, met horizontaal, of nagenoeg zoo, uitgestrekten arm van boven naar beneden vatten. ■)(-/JQ.A^^ djintrkal, eene platte, ronde {^yJ^^S^ , iiiendjiiig;kolet, kop onder m vallen. , niendjaiig^kah , half springende schrijden, zoodat de beide voeten een oogenblik tegelijk van den grond komen; half springende over iets schrijden. ^ /^ •'^^ djansrkeh, alleen in djongkah- dj.'ingkeh. djonj^kah, z. djougkar. ^, djoiig:kali-djaiig:keh, z. djong- kar. ■)t/ J)sJL2^ djenjfki, batav., op de teenen staan of loopen. — [B.]. ^LLxJL:^ djanyya (jav., T.), de nek: de keel. - [C.]. L^ Cjil^w I. djing^g^i, oranje: oranjekleur. IL, djingg^ mesri, eene soort van versnapering, in stoom gekookt en met siroop gegeten. ^^ v)l^^^N^ djeiijcgfamit — in plaats van een vroeger s^nggramit (van gamit)? — naam eener soort van kever, die de gewoonte beert, met de voorpoten zachtjes te krabben. i. djanffgfoet, kinbaard; de volle baard: dj. baoe^^ baard onder de kin: dj. dóêjoeng (de baard van de zee- koe), naam eener soort van eetbaar zeewier; dj. bQrtali tóêdoeng, z. onder tcédoeng; roompoet dj. adam, naam eener plant met geneeskrachtige eigenschappen; men- djaiig;g;oet, met de kin ergens op leunen, bv. op eene tafel; van een vaartuig met hel voorst gedeelte op hel strand zitten. *1I., batav. (jav.), de kin (vgl. djèng- gót). - [T.]. « L*» 472 * i' I. lïiilav. (jav.), haard (vgl. djauggoet I.). — [T.]. *ïl,, Aitnggotf ecne plant-- mimusops aciuninata (BI.) — . — [II.]. , ineudjeiig^get, op één' voel huppelen; $edjeilg;g^et, de stelling (positie) van uicndjcnggct, niaïn s., hel ,v/;e/ spelen, tvaarbij de spelers op ven' voel huppelen. djaug:g:ar, batav. (bal), de kam van een haan (jav. djèug- gèr). - [T.]. I. djèiigg:èr, z. bij djauggar. *I1., zich ivef en voor Ie doen, mlerlijk. — [H.]. djoug^g^ar, z. dj o ng kar. , dJeiig:g:ar-dJe]is;g:oer, van kin- deren opgeschoten; al grool [inz. zonder iets geleerd te bobben]. djiiigg^angf, dun middel lij f. — [L.]; dun; slank [om bel niid- del]. - [II.]. (vgl. j>«a^, T.), niendJeii|:g:ok, mei gereklen hals en voorover- gebogen hoofd naar iels kijken, Vw ^^v^ I. djangfg^al, hei oor of oog mis- hagend; uici goed luidend; niet goed uitziend; niet goed slaand; niet goed zit- tend; niet bij elkander ftassend; ivaiisfallig: stootend, *11., pronkaard; kivasl. — [R.]. «lil., djangg^alan , koopen onder voortvaar- de, hel terug Ie moeten geven op zoodanigeu lijd en voor zoodanige som, als men onderling bejHtald heefl (jav. djangg^lan, T.). — *a- djaiigpg^ol, ergens op vlassen; beoogen, — [R.]. dJeiig;g^ol, eeue plant — inga bigemina (wld.). — [R-]- , djaiig:f|:auau, batav. « mengsel van sterk gekruide versclie groenten, in'talgeiueen rcedjaV genaamd. — [B.]; in plaats van djanganan.^ z. djaugau H. (T.). djiiig^g^au, onbestendig; onze- ker. — [R.]. dJoii)rg:ah, z. dj o ug kar. LS ^ l:- djangjfï — verb. van ,3^ J (pers. JLjj) — , van Zang {Zanguebar, Zanzibar); van Ethiopië; zwarl van kleur; iemand van Zang enz.; Ethiopiër; zwarfe; voorts: soort van fabelacbtige reuzen; soort van fabelacbtig, nienscbenvrelend paard op Suniatra, met leeuwenmanen en vleugels; paoeb dj. (de paoeb van Zang), soort van .s 475 ^CT groote nool — nux maldiva — welker dop voor allerkaude gereedschappen (bal. en jav. dj^nggi, T.) en welker kern in de ge- neeskunde gebruikt wordt. — Die vrucht wordt veelal door de zee aangespoeld^ van daar wellicht de fabel, dat de vogel gar4£dc7 er op uitrust. — * w. suni., fabelachtig dier, van de grootte eener geit en in staat , nien- schen en dieren, die zich voor hem in hooiuen willen redden, van af den grond hot bloed uit te zuigen; dj. p^ntjoeri, duivel, hooze geest, — [N.]. dJcMfire, balav. (en jav., T.), pop of beeld, dat bij 't chin. lantaarnfeest wordt rond gedragen. — [B.]; een ijzeren slellaadje, die door de chinezen op de tsap-go-nich wordt rondgedragen. — [H.]. (of X&d-) , iiieudjaugla , overal rond- loopen; op avontuur rondloopeti. jjks^^j niendjcngiiyol, mei hel voofslc ge- deelte uil eetie opening te voorschijn komen, zooals bv. iemand met het hoofd uit een venster, een stuk geschut uit een schielgat; hel voorste gedeelte van iels uil eene opening steken. djaiig;lar, gespleten; gebarsten, — ^ -.T »^>- djeiig^aii en djaii, men., praep. = mal. d?ngan; vgl. ^U^ 11. (T.). (vgl. j^, T.), uieudjeu^ngali , met gereiden hals naar iets kijken. djap, tol een geheel vereenigd, zooals bv. de rijzen, die tot eeu bezem samengebonden zijn; van vlechtwerk vast aaneengesloten; van personen, die met el- kander beraadslaagd hebben lol een be- sluit gekomen, van één gevoelen, eensgezind; eenparig; eenstemmig; dj. pïdi, = djap, maar intensief. ivJl^^ djapara, naam eener Residentie en stad op Java, bij de Ned. Japara. -^ ^^ n ^Nw djapoet, men., uitspraak van dj^mpoet. — [T.]. •)<• ^2X^X1^* <Ü?1>M j batav. (jav., T.), dichtknij- pen; knellen; nijpen. — [B.]. 4<.i2^^ö^s^ diennat, licht gebarsten; splij- ten. — [B.]. djeppang;, z. djïpang. djeppoeii, z. djïpang. djokdjok (soend. djogdjog, T.), draven.— [R.]. * / /Mji^^ djaksa, batav. (jav., T.), i'«- landsche fiskaal. i^^C'-'s^ djlka (zelden dj i kan), indien; bij- aldien; ingeval; als; zoo (denkelijk een verbastering van een vroeger djaka, zooals nog in 't Ngadjoe-Dajaksch, en 't Bataksch djaha, T.); dj. töewan scëdi, indien gij goedvihdt; dj. sQkalïpón, al is # !.•• 474 cJu- zelfs, bv. djika radj9 SQkélïpoD^ al ware hel ook een vorst; dj. b^gitoe s^ké- lïpöii, al is hel ook zoo; gesteld zelfs dat het zoo is: Difndjika, met dj. voor den dag komen; dj. zeggcu. xu ^IJXJV:^ djfkkat, balav. en jav. uil- spraak van ï\Sj. ) vL^N^^ djakatra (omzeiling van dja- karta], voormalig koninkrijk en stad, heden Batavia , eene wijk waarvan nog dien naam draagt. \u w djfkketon, z. d^kk^ton. .^ (of ^jij^) djakarija, verb. van Ajd^ djikalaa (si P), = djik?. . Y^^ djikan, z. en djef|;er, batav. (soend.), stijf, on- buigzaam. — [T.]. ^i^SS^V^ bergplaats op een vaar- tuig aan den voor- of achtersteven voor zeilen, touwwerk enz.; zeilkooi; kabelgat. Vj^, hij is groot en schitterend geweest en heeft uitgemunt door aanzien en majesteit; wordt na de namen van God gebruikt: glorierijk; luisletrijk; heer- lijk: Ijl] SL lil. God hij is groot enz. geweest en de verhevene, d. i. de glorie- ^^ • «*i *• rijke en verhevene; tJt^ Jo.*, zijne ma- jesteit is groot enz. geweest (een epithcet van God); JüU J^ ^j^. God, zijne waardigheid is groot enz. geweesL . KS^» plnr. Jji»-, groot: luisterrijk; ver- acht; verachtelijk. Je^ (of V) %"»> z- *^- /. / 3\^ plur- ^o van UU. «j^\^i» 4l?l&taii;9 nasini eener soort va o brandnetel (jav. lat^ng^ T,); dj. ga dj ah, groote soort. (^^'^A^N^ djelatik of bflatik, naam vau een klein vogeltje, het zooge- naamde rijstdiefje — fringilla oryzivora (jav. glajik, T.). /C i ^ ^\2^ djaladeri (in bik. en poëzie) — skr. djaladhi — , oceaan (ech- ter onmiddelijk uit 't jav., T.). / • t (3 jA^N^ djeladan , naam van een' vogel. ^ C /^ jA^^ djelasi of (jd^ , matroos ; boots- gezeL — [L.]. /va^^Aj^ plur. van (^^aU. ^ fL^jK^. djelapan;, koomschuur; koom- zolder; graanzolder (vgl. bat. galapang, T.). — [L.]. Li> ^\^ djelag:a, fijn roet, zooals dat bv. van eene kaars; zwartsel. JV ^' d^. \^, grootheid; heerlijkheid; majetteit [inz. van God]; JïsJÏ, de groot beid enz. bij uilneuiendheid d. i. vao God; JXsJ) Jjx, dienaar daarvan, noiu. pr. v. » ^^>sX^\^ lUfliraoet, z. djanioel. ^ Oj j\^. nifudjflïuak, duikende voort- sweinmen; sick kruipende voort- bewegen. y c IwJVaA^. piur. ^.,^J_Ji^, wijd en lang opperkleed, inz. voor vrouwen; lange sluier; lijklaken. /~aA^ ^albïjft, vcrb. van ÏJ-th. AX^ (mal. djitlah), ptur. van J^la-. * l._ aXA**.^ dJltfto\L, den mond overat in steken; ontglippen; seggen wat men niet had moeten seggen; los in den .mond xijtt. — [R.]. piur. van '. iil^2;xJL^ (mal. djaladjali), piur. ^ó^, hersenpan; hoofd. In 'l mal. ook Hog: leeken aan het hoofd, waaruit meu voerspellingen doel. o • f Va'Ni^ (mal. djalad), liet geeselen; gee- setiiig. iXX^ (mal. dji]id)> jiliir. c^ cu Sll~\, vel, huid; leder; band (van een boek); boekdeel. In 'l mal. alleen in de twee laatste beteekenisseu in gebruik; m^ni- b^rï dj., inbinden; niendjilldkfii, een boek inbinden. yX^^< nifndJfUlr, gedeeltelijk te voorschijn komen uil iets, zooals bv. cene slak uit hare schelp, de tong uit den mond; dJflIoer>dJflllr bij afwisseling uit iets te voorschijn komen en weder naar binnen gaan, fig.: sonder ophouden heen en weder loopen. > .£^, mfudJfUari uitgestrekt liggen, zooals bv. cene slang, een duizendpoot. / kmA^ ^flas, afgedaan; vereffend; vol- tooid; afbetaald; aangezuiverd [voor zoover er nog iets ontbrak} ; waarmede iels afgedaan enz. wordt: afdoening; voltooiing; vereffening; afbetaling; aanzuivering; Bien- dJflaSi afdoen; voltooien; vereffenen; afbe- talen; aanxuiveren. * I lH,\'^ djfloes, vuilaardig; nijd; haat (tnisschicDoiisjaioerscli). — [R.]. / MA-^.'v (mal, djoelocs), het sitten; het zich zetten. ' -iVhA "^ piur. van ^/**1»-. ■* wA**^ (mal. djalsab], ééne zitting, inz. bij het bidden; «».|yLuï) U^, de laatste zitting. ê^ 476 r^ it ^A^s^ djelaiig; of djalaii;, wachten; op- wachten; op iets wachten; op/mssen; dienstdoen (vgl. bat dj a lang, T.); dit woord dieiil ook om den lijd aan Ic duiden, die eenen zekeren bepaalden dag of lijd voor- afgaat; iiiendjelang^, wachten, verbeiden; zijfie opwachting maken (hij aanzienlijke personen); apabila boelan — akau ba- bis, toen de maand bijna ten einde was; — sabari boelan, de dag vóór den eersten der maand; — siang bari, even voor het klaar lichte dag was; soera l ini — toeankoe, deze brief is gericht aan uwc Hoogheid. — [N.]. m X^s^ . ntendjeling^, zijdelings zien (kijken), betzij door alleen de oogen of door ook. bel boofd te draaien; over den schou- der zien (kijken); zijdelings enz. aanzien (aankijken). (wijz. van sglocugkap), mendjeloeng'kap, van din- gen, die op iets anders vastgemaakt (vaslgelijmd, vastgespijkerd enz.) of vast- gegroeid (bv. de nagels) zijn, loslaten; los springen. \U , iiiendjeleppak, op de platte zijde liggen, zooals bv. een boek; zich met de platte zijde op iets bevinden, zooals bv. met den acblersle op een paard; op de platte zijde vallen, zooals bv. een blad dat van den boom valt; plat op den buik vallen met uitgestrekte armen of vlerken ; een ploffend geluid maken, zooals bv. dat van ren boek, dal op zijne platte zijde valt (z. iQpak, k(;U'ppak en gQlQbbab); p<ĕleh m^ndjt^l^'ppak, sneeuwwit; spierwit. w djellak, verzadigd van eeiie zekere spijs, ofsclioon men wel nog iels anders zou wenscben te eten; tr geen (rek meer in hebbend; dj. akoe, het hangt mij de keel uit. üj djfllok, van eene kom en dergelijke diep; maugkok dj., diepe kom, zooals bv. een bandenwascbkom. djelek, batav. (uit 't bal., T.), leelijk. — [B.]. wA^v^. nieiidjeloem, het lichaam of een ^ lichaamsdeel (niet van bet hoofd, z. djaram), betzij met water of met eene andere ^loeislof bevochtigen; djcloem- meudjeloeni, bij herhaling, of weder kcerig en bij afwisseling; djeloeni-berdjeloeiii , daarmede bezig zijn. yX^s^ (of Uld-) — skr. dj au ma, gcboor- \ (e — iiiendjellenia, weder als een klein kind op de aarde komen; van een' god mensvh worden; zich incarnceren; met de ziel in een ander lichaatn overgaan: van gedaante verwisselen. ^^-lff■^^,«- 477 ui , mendjelintpat , zijwamts van (leti voorgenomen weg afgaan, '¥- ^^Q^X^N^ (Ijelanipat, hel hoofd Uivcl- sen. — [L.]. ^n^A^N^ . iiieiidjelenipali , mei velen op den grond liggen, zooals l»v. afgevallen vrudilen, gesneuvelden op een slagveld; mei velen ziek ter neder liggen, zooals Ijv. bij eene epidemie. I., iiiendjeloeutoeii; , blindelings voorlschlclen; blindelings te iverk gaan; onaangcmeld ergens in loopen. II., dj(;loentoeng of tjatjar aj?r, val- sche pokken; waterpokken, ^ ^aA:^ cljelantali (jav. T.), gebruikte olie, — [U.]. ^aA2^ djilantah, van gekookt graan niet gaar van binnen. • • •• \u , nieiidjellan, ter loops kijken naar iets; ter loops bezoeken; van eene vlam overslaan op iets. /o y ) ftX^s^ fera. van ^^^l^f • djeloêtoeiig^, naam van een' boom met bout van mindere kwaliteit. , inendJel(i&dJoer, mei holle steken naaien; rijgen, ^>^ ^A^^fc djelödjoh of p^lahab, galzig, vraatzuchtig ; gidsigaard, vraat (z. bflalab). (3 ^A^ plui' van jJU-. Cf i aA^s^ djelij^roe, de veeren uit plukken. — [L. bew.]. (C \^A^^ djelttTai, z. onder djala. p ^Aj^. djelifewaug: (minder gebr. dg lui - wang), sterk stevig papier van boombast, zooals op Java en in Kajeli ver- vaardigd wordt (boompapier); van daar in 't algemeen papier van een sterk weefsel, dat niet Hebt scbeurt; pakpapier. ■^ C ^ ftA^s^ djel«ĕpa, klein aardon scbo- leltje, waarin men olie en een pitje doet, om Ie branden; een inlandsch lampje. — [R.]. ^ ^ 4^^^ djelöpeli , Oost-Sum., de plan- ken, waarmede eene sampan dj al o er, opgeboeid wordt. , meiidjeKi&wak, bet geluid ma- ken, dat bet braken voorafgaat. ) %A^^ plui'- van <Jö^. ^j^> ^X^s^ djelüMiat, boom, dienende alleen voor brandbout. dcX^ dj^loli, naam van een' boom, die geneeskracbtige eigenscbappen bezit. \u JtA^s^ djellah, van bet aangezicbt, eene woning^ een vertrek en dergelijke 478 ^ ^ » ^^JLo»^ helder; klaar: rein: van kletircn hoog (bv. in hoogiHMMl). * <XA^w I. <IJ?1*I* (jav., T.), walgeti; aficeerig syii; i'i>5 sijn; misselijk worden. — [L. bew.]. Il.y gillen; schreeuwen (jav. dj^lih, T.). — [C.]. / wL^ I- djelai (minder goed k^d^Iai, ^n- dj^lai en h^ndj^Iai), naam eener soorl van giersl; soorten: dj. ba toe, soort, die niet eetbaar is; dj. dj^lïl^, naam van een dun en betrekkelijk hoog boompje, dal zich niet ver boven den grond, soms in twee, zelden in drie takken zonder twijgen ver- deelt, met schaarsche bladeren en met rood hout, dat in de geneeskunde gebruikt wordt. « IL, van de oogen scherp. — [R.]. -Ipbi, djalai, z. jl. 1 Ml ^ . A^s^ (mal. djali) en ^^jJU-, klaar; dui- delijk; schillerendy glansrijk; gepolijst, djflita, bekoorlijk voor het gezicht; aardig; lief; snoeper ig; koket, in dien sin; nom. pr. fcm. — z. ook onder dj^lai. , meudjelêpol^ , op den achterste vallefi (djatoh döêdoeV)- i ^ Cjl J.^N^ djelika, verb. van li^j. y y •• • •• .•. •• • ') f VxX^to* pliir. LL cv •• • ^ y ^ s t Ui^ en 5JLd-t, groot; ver- j'U^ heven; heerlijk, JjdscJ), de groot e enz. bij uitnemendheid, eenepilh. van God; JüdspIliXAc, dienaar van denzelve nom. pr. v. o ^ r. ^^j^ djam, z. ^U.. •X- *^»*^ djoem, aan het. hoofd gaoft (?), woord gebruikelijk om beesten te streelen. — [C.]. en ^, pers., de maan. Ui / , overvloedig; overtollig, — De rc- wl ui dupl. ^ 1*3., wordt inz. van eerbewij- zingen gebruikt, bv.^ ^». ^UJ ^) siiSyl,, overvloedige dank zij Gode. djemadja, naam van één van de Ui / E^ pöêlau jang töêdjoh. dJamadjCNiJa, algemeene verwoesting; de ondergang der wereld. — [RJ; is 'i jav. djamakdjoe* dja (z. de Hollander 's Handleiding voor de jav. taal op bl. 183 van de jav. tekst) of djoedjamadjo^dja; z. ^>^U (T.). y y (jfV ^ ^ plur. i^Ad. en ó^^, vaii den grond 9 wegens gebrek aan regen: stervend; uitdroogend; van het jaargetijde droog. y y !> (vuig. djoemadi), plur. cijUjUd-, naam van de vijfde en zesde maand van het ar. jaar; ^oU^ wl>&^ J^y), de eerste djoemada, d. i. de vijfde maand; *»-]lt ol^, de laatste djoemada. .* <* X ) ll^bjUs^ 479 d. i. de zesde maand. De eerste wordt ook a^**^^ ci**^^'*^* de andere XJU ^^^^^^, genoemd. • • ^ ^ t plur. van ^^jUsi.. ^& I plur. van I^a^, y t y^ , Ac/ overeenstemmen; het eens zijn; het zich vleeschelijk vereenigen met eene vrouw; het bijslapen; overeenstemming , eensgezindheid-; vleeschelijke vereeniging; bij' slaap; m^ndjima', beslapen (eene vrouw), ^^V ^>fc fmal. djama'ah), troep; hoop; menigte; vergadering, congres; *y- node; bureau , kantoor; overeenstemming of overeenstemmende beslissing der moeham. geleerden omtrent geloof of leerstellingen inz. uit den tijd der drie eerste kaliefen en daarom door de sjiieten niet aangenomen; hel orthodoxe moeham, geloof r JV ^^"^ djamila, gedeelte van liet hoofd, van af het voorhoofd tot aan de kruin; batoe dj.^ hersenpan; bekkeneel; schedel. . JV -|-<^ het schoon zijn, zoo van lichaam als van ziel; schoonheid; zoo van lichaam als van ziel; sierlijkheid; het welvoegelijke; goed gedrag; schoons han* delwijze; ^cXDJUs^, schoonheid van het geloof, nnra. pr. v. §\\ ^^ « mendjeman'a, zich ongeroepcn in iets mengen; zich ongeroepen met iets bemoeien; zich iets aantrekken (z. ^^)\ niendjemi waken, zich ongeroepen fit iets mengen; zich ongeroepen met iets bemoeien; zich iets aantrekken. djoeniahat, batav. verb. van - m- ^o > y y SL-jLf^ plur. van ^i-^. t_^^^>^ I. djamboe (uil 't skr.), naam van een' boom, die eene eetbare vrucht draagt, en de vrucht zelve; soorten: dj. aJQr of dj. laoel, wilde soort, die aan*t zeestrand groeit; dj. aj^r mawar, de roze- water-djamboe; dj. b^rteh; dj. biawas, de djamboe met de vele pitten, waarvan 2 variëteiten: pcëteh, wit en k§soemba, rood; dj. s^mpal en dj. sëran, soort^ waarvan de pit buiten de vrucht op de kroon zit — anacardium occidentale — ; dj. poet^rl, wilde soort, met kleine, eet- bare vruchten; dj. pöëteh^ waarvan zoete en zure; dj. k^liiig, waarvan 2 variëtei- ten: piBteh, wit en mêrah, rood; dj. k51o(c; dj. laoet z. dj. aj^r; dj. limpa^ wilde soort; dj. lêpa; dj. hidjau, met verscheidene variëteiten; — *dj, ërang, div., = dj. s^mpal; dj. gadjoes, trang.,= dj. s^mpal; dj. mönjet^ soek., = dj. s^mpal; dJamboe-2 (wat op den bloesem 480 i^ van de djamboe gelijkl), apsfaamie hvasl ; | ^^ vederhos; huif, «II., dJaniboe-S, w. sum., voor- en achleniitlrippelen, als paarden. — [N.]. I. djanibi, rijk op de Oostkust van Sumalra, onder ned. opper- lieerschappij, in 18158 veroverd. In 1083 (1672) overwon Djanil>i Djolior, doch werd in 1089 (1078) weder door Djolior len onder gehraclil. *1I., slijl in liel wand van een huis.— [(]]. l., inendjeniba, naderen. • • » II , djeniba, maal van 10 ellen. — [r4.]. e djenibalang: of lianloe-lanali, een aardgeest, veelal in de ge- daante van een* buflel of rund. djambat, meer gebr. djgniba- tan, hrvg; dj. angkat-2, ophaal- brug; berdjenibatan , een brug hebben, van eene brug voorzien zijn, djanibet, l)alav.(uil *t bal, T.). trekken; rukken; mei een^ ruk grijpen, — [B.]; naar iels grijpen, aan- grijpen; iels naar zich foe hekken, — LH.]. djeniboet, balav. (uit 't jav. T.), V haar aan de lecldeelen, — [B.J. • • *&^ djembet, onvuilUg om iemand te helpen of te volgen, — [R-]- djanibar, s(»ort van padi. — [L. bew.]. djembar, jav., wijd; iWwi. — [C.]. djember, jav., smcerig; vuil, — [C.]. djiiiibfreiig:) batav. (bal. djiiii- br^s, T.), ruig. — [B.]. djènibrak, batav. (uit H hal., T.) , de manen van een paard : lange haren, zooals de knevels of de nianon van een paard. — [H.]. djambang*, vaas; pol; bloempot: djantbani^aii , = djambaiig:; wal op dj. gelijkt, bak; kuip, — * batav., is ook: groole aarden pol voor water. — [B,]. ^ «.x^f.^^ djemboeii;, batav. (uit *l bal, T.), aarden waterkom, kan, pol [B.]; een maugkok, haast zoo groot als een wascbkom (z. k^do). — [H.]. ^ ix-fj^ djoenibaiij, w. sum., durvcu. — [N.]. ^ ix-fj^ djonibang: (djoembang, T.), w. sum., fraai van postuur; jmradocsi dj., '« mooi meisje. — [N.]. djomboug:, w. sum., keer, reis, maal, doeb niet vermenigviibli- gend. — [N.]. ^c 481 djambak, van bloemen, vederen^ haren en dergelijke bos; handvol: kuif (van een paard); van bolgewassen de bol, wanneer die zooals bv. bij den knoflook, uit verschillende afzonderlijke deelen sa- mengesteld is; bóêuga s^djambak, een ruiker: een boekei: dj. böêloe, vederbos, panache (vgl. onder dj^mbal^, T.); dj. ba wang, het in een' knoop samenge- bonden loof van een aantal uien^ die daardoor in een bos vereenigd worden; rcêsaV bawang ditimpa dj., de uieti beder- ven door het tol een' knoop samengebondeti loof, dat op hen ligt, d. i. iemand wordt ongelukkig door zijn eigen verwanten of aanhangers. L jjjk^'V - mendjembak, fladderen, zoo- als bv. de vederbos, door den wind, de manen van een snel loopend paard en dergelijke; zich bij voortduring openen en sluiten, zooals bv. de groote zeekwal (5bor-2}; dj^mbalL-S, bos van dingen, die licht in beweging komen, zoo- als bloemen^ vederen en dergelijke; niiArer; vederbos (vgl. djambak, T.). -¥: f \^^^^ djarabal, w. sum., overschot: kliekjes. — [N.]. y,^^^s^ djamboel, kuif (jav., T.);p/Mim; haarlok op de kruin: bos van vede- ren, handstofferlje van vederen. \^\f ^ djoembil, kossem, halskwab. •. -X- / • ^^^jL^^s^ djamb^lan, naam eener vrucht, ook dj(ëwat (vgl. djoew^t, T.) genaamd. — [L. bew.]. I. djamban, elke plaats, waar men gew. zijn gevoeg doet (vgl. jav.^ T.); bestekamer, sekreet, privaat. «II. en djadjamban, franjes: draden of zulke draden, als de alketij ven aan de hoof- den hebben. — [L.]; de met franjes, zijde en meer andei'e versierselen opgeschikte zit- plaats van bruid en bruidegom. — [L. bew.].' / j-^^^^ (vuig. voor roembai), meudjoem- bai, van draad- of vezelachtige voorwerpen in menigte en van verschillende punten van iets los neder hangen (beieren), zooals bv. luchtwortels van boomen, snoeren paarlen van den bovenrand eener gordijn; z. dj^roembai. UI djambijoen, naam van een' visch — therapon quadrilinca- tus — . — [R.]. • djambïjah, z. ^uuóa-. •• • •• • MAL,-NEDEIU.. WOORDENBOEK. DEEL I. djamdjani, droppel, die uit iets te voorschijn komt; zweetdroppel: traan: berdjamdjam, bij droppels zweeten: tranen vergieten. c / \^ ^ (mal. djamad); gestold: vast (niet vloeibaar) iets gestolds; sneeuw: aj^r dj., gestold water, d. i. ijs. 31 ^ > 482 I., ijs] sneeuw. II. plur. van iSw«U.. (mal. djoemocd) en f » ^ plur. van >>o * Z. S , mfudjemmoer, aan de zon of andere warmte blootstellen; aldus droogen (bfrdjemoer, zich in de zon halteren y T.). ■JS y y y plur. van S .^ «^ ^ ^ ^ ^ y Kt y 2$ ^^^s^ (mal. djamrali), plur. cu^^a»., ceremonie, die ééns in 't jaar in het dal Mina (^JU^ volbracht wordt, bestaande in het werpen van kleine keisteenen, als ware het om den Duivel te steenigen; hei denkbeeldig steenigen van den DuiveL y o ^ 2J ^ ^^ (mal. djoemrah), plur. ^^a^, Aei- steenen; met plur. .1^, Ideine kei- steenen, die men, in het dal Mina (^A«) werpt, ak ware het om den groöten duivel te steenigen. f i f djamroed uitspraak van J^j. c / (mal. djama'), het verzamelen: hel vereenigen; het verbinden; verzame- ling; vereeniging; verbinding. Met plur. clld^t, samentrekking; vereefiiging; totali- teil; pluralis. Met plur. fy^» verzameling; vergadering; optelling (ariihm.); menigte; schare; juJCJü )&*»., pluralis van bere- kening, d.i. regelmatige pluralis: aa»!)^*»^, pluralis van den pluralis; ^Lm aa»^, ge- zonde, d.i. regelmatige pluralis : JLoXmaa», pluralis van regelmatigheid, d. i. regelftuUigt pluralis; ^asuo aa»^ of ^^^0«« gave, d. i. regelmatige pluralis; jmü^^^^^ gebrokeD, d. i. onregelmatige pluralis. c P ^ c » ,2^ (mal. djoema') z. ^U- en jum^. / ^ y Q y plur. van fem. van ^ o f ^ G f. y Q 9 plur. van c: --C > / o ^ • • ^ o » (mal. dj o e m a'a h) , vereenigiMg ; bijeenkomst. Met plur. &a»- en £jIaa»., week: hi4ssi)éyi, dag der bij- eenkomst (in de moskee }, d. i. vrij- dag; ook: hari dj., malam dj., nacht van donderdag op vrijdag; m^ndjoem'ftl^- t, o ^ Hf Cf ken, vereenigen: y) j^^ J^^ j^ tr^^ ^ Hf C/- Ae^ ^e&ed van thloehr kan {mag) met d(U van 'afr, of het gebed magfib met dat van 'isjff vereenigd, d. i. op één tijd gedaan t worden. djampoe, onbescheiden; indrin* gend. — [C.]. 48^ Ji^ft. I. djampl (ait 't jav., T.), toover- formulier; nifttdjampi, toover for- mulieren over of legen iets uilspreken, soms vergezeld van aanblazing, zooals bv. over een ziek lichaams-deel, om de pijnen te verzachten of weg te nemen; tegen brand j om hem te blusschen; over genees- middelen, water of al wat men nuttigt, om er geneeskrachtige eigenschappen aan te geven, of schadelijke invloeden tegen te gaan; tegen een bemind voorwerp, om bet te bezitten; tegen booze geesten, om hen te verdrijven of onschadelijk te maken. « IL, batav. (uit 'i bal. verharding in den buik ten gevolge van 't eten van zoetig- heden, T.), mdagpijn. — [B.]. « III., djampijan, naam van een' visch — iherapon lervus — . — [R.], A , bf rdjoempa , van levende wezens een ander legenkomen; elkander legenkomen, elkander onlmoelen; m^n- djoempa, onlmoelen; legenkomen iets; on- dervinden. A , dJ(mpoe-2, z. andjöêngan. O dJempiriD;, jav.^ boog; pijl; werpspies. — [C] ; batav. (uit 't bal., T.), pijl voor een blaasroer. — [R]. 