VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Go ogle This is a digital copy of a book that was preserved for generations on Hbrary shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: + Make non- commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes. + Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web at http : / /books . google . com/ V N I E U W E A LGEMEENE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN, WAARIN DE BOEKEN EN SCHRIFTEN, DIE DAGELYKS IN ONS VADERLAND EN £LDERS UITKOMEN , OORDEELKUN- ) DIG TEVENS EN VRYMOEOIG VERHANDELD WORDEN. BENEVENS MB NGELWERK, m Fraaije Lttteren^ Kgnften en fFeetenfchappen^ betrekkelyk. Vyfde Deels, Tweede Stuk. Met Plaaten. « 4r 'Ir 4* 4 4 4. 4 4. 4. ^ 4 4. 4. 4f 4f ^ 4r 4f 4r if ^ 4f 4f ♦ 4e Te AMSTERDAM. By A. VAN DER KROE, en By J. Y N T E M A. M p c c X c. I N H O U D VAN H E T M E NG'E L WE R K, Tot Fraaije Letteren, Konjlen en Weetenfchappen be- trekkelyky in het Fyfde Detls, Tmede Stuk. I Beknopte Aanwyzhig van den zin der benaaminge Broe^ dersy enz. in de Boeken desNieiiwen Testaments. bF. i Waarneeming, wegens het gcbruik van de Ipecacuanlia met Opium ^ ter bevordering van den Mazelen-uitflag. Door * ♦ M. D. 7 Vertoog, over den wederaangroei van eenige Deelen aaa de Lichaamen der Visfchen. Door den Heer broussq*' WET. 8 Verfl^f: van de vergiftige Planten en Dieren , omflreeks de lump de Goede Hoop. Door den Heer l, paterson, 13 Eenige Byzonderheden , Marocco en de Maroccaanen be- rreffcnde. Door den Heer m. chenier. 19 Leevensberigt van den Heere izaak iselin, DoHorind^ Regten en Raadsfehryver te BafeU Een voorzigtig en fraai Charadler,in dat van atticus voor- beeldlyk gefchetsu Door den Heer v. knox* 30 Edelmoedigheid Van hyder aly. 3J Characters, door eene Dame gefchetst. 40 Het VVeeuwtje en h^ar Minnaar, Door den Heer j. pan- ders. Dichtftukje. 43 Proeve , over Vcrmaak en Pyn in deeze Wereld , en onder- zoek , van de onderfchqide Stelzels der Wysgeeren , wc;- gens dit Onderwerp. 45 Van de verbprgen of vermomde Venus-Ziekte, Door deu Heer christqph girtanner.. Medegedeeld en met Ajin- mcrkingen verrykt, door den Heer j. van der haar. 57 De Elcctriciteit met voordeel gebruikt , om kleinc brokjes Yzer uit het Oog te krygen. Een Brief van den Doftor 130YVEAU te Saint Genis ^ den 6 July 1789, aan de Schry- veren van het Journal de Saintogne d'^Angoumois* 6$ V«DE£L.M£NG£LW^N0,I5* ' *3 Lee- I U H O U D. Leevensberigt van thomas oainsborough, een beroemd En'- gelsch Schilder. 65 Bedcnkiflgen over de oude Lartdsglfteldheid van Holland. Ult het Fransch van deit Hecr «e rrynier. 70 Goldoni en Rousfeau. Door den Heer goldoni. 76 Zemin. Een Oostersch Gezigt. 82 Schoon Antwoord. Door den Heer j. panders. Dicht^ fiukje. 88 De Bcfpiegelende Wysgeer , de Comeeten bcfchouwende. 89 Kort Vertoog over de Steengroeijingen in onderfcheide - plaatzen van 's Menfchen Lichaam. Door den Heer wiLLftM LEt/RS, Chtrurgyti Major ^ enz. 100 Over de Lichtgeevende Plantcn; uit j. ingenhousz Nou^ velles Experiences vertaald, door j. v. b. 106 . Voorftel , raakendc het voortbrengen van Bloemen door Zaad , op eene gehccl nieuwe wyze , der opmerkinge van de Ijlocmisten aangeboden. 114 Leevensberigt van Alexander cruden, M. A. 115 De Vegtkunst der Engelfchen , en hunne Weddingfchap- pen dczelvc bctreffende , in Ao. 1788. Volgens den Heer arcuenholz. 126 Toneelgrap. 132 PK>eve , om aan te toonen , hoe Vermaak en Pyn , zo in een Natuurlyken, als in een 2iedelyken , zin, tot ons ge- luk ftrekken. 133 Kort Vertoog over de Steengroeijingen in onderfcheide plaatzen van 's Menfchen Lichaam. Door den Heer w. LfiURS. (Fervolg en Slot van bl. 106.) 141 Natuurlyke Historie van den Eider-vogeL Volgens den Heer DE BUFPON. 146 Verklaaring der beduidenisfe van de twaalf Tekenen des Zodiaks of Dierenriems. 153 Brief van den Abbd hervieu, aan den Heer de la me- TfiERiE, over een EledWek Lugtverfchynzel. 1J9 Beantwoording der Vraage , of de Ys-valeien , in Zvft- zerland , aangroeifen , dan afneemen. Door den Heer WILLIAM COXE, M. A. l6l Aanmerkingen ^ de Wilden van Noori'America betreffen- de. Door Dr. b. franklin. ' 166 I N H O U D- Berigt , wcgens de Tooneel-Vertooningen , by de Iiiboor- lingen van America^ pudtyds, en van die det- Zuidue* Eilanden^ in onze dagen. 171 £en hoogst veragtenswaardig Chara(5ler van eenen Staat* kundigen. 17a Zedelyke Bedenkingen. 174 Ophelderende Aanmerkingen , over den Inhoud en den Schry- vcr van het Boek der Regteren ; alsmede , wegens de Nut- tigheden van dit Bybelboek, en Toelichtingen omtrept de Tydrekenkunde daar in gphouden. Door den Heer Char- les CHA18. 177 Manier cm het Blixem*zilver QArgentum fulminans^ te be* reiden. 189. Waameemingen ^ wegens de verdwyning van den Ring van Saturnus'y te Fiviers in Plvarais gedaan door den Heer FLAUVERGU£S. . 193 Veift^gvun de Natuurlyke Historic der Slangen; onlangs uitgcgecven door den Graaf de la cep^de. 194 IV'asrncemingen over de Albinos , of Witte Menfchen , en twee B(mte Kinderen. Door den Heer arthaud , ilf. jD. 199 Gefchieden^ der Trogloditen. Door den Heer de montbs- QuiEU. izo6 Ontbyt van den Hmog van alba te ^Rudoljlad. £15 Gcfchiedenis van den Plaitfnyder schmis te Dusfeldorp. Door Mevrouw von la roche. 2ii Zedelj^e Bedenkingen. 221 De Godsdienst , de rykfte bron van ^enoegen voor den Menscb. 225 Waameemingen wegens het nut van de Ipecacuanha , in kleine Giften , tegen het Zuur by Kinderen. Door ♦ ♦ » M. D. 230 Natuurjyke Historic van^den Emdvogel. Volgens den Heer DE BUFFON. 23 I Verhandeling van den Heer hill , een berocmd Engehch Natuuikenner , over den Slaap, en oorzaak van de Be- weeging, der gevoelige Planten. Uit het Hoogduitsch van den Heer j. van hahn , vertaald door den Heer d. l. OSKAMP, PhiL Dr. 241 * 4 ' Ver. 1 N H O U D. Verdrfg der verrigtingen van de Maatfchappy, tot het oiV' dcTZoeken van dc Gefchiedenis der Natuurlyke Ilistorie , de Oiidlieden , de Kunden , de Weetenfchappen , en Lct- tcrkunde van ///za, te Calcutta. Door den Voorzitter Sir WILLIAM JONES. ' 1250 Korre Lcevcnslchets van den Riddcr j. d. michaclis , door hem zclven ontworpen. 253 Anecdotes van den uitmuntenden Italiaanfchen Zanger fa- RINELLI. Uit nURNEY*S GCH. Htfi. of Mufic. 262 Verdeediging, Door den Heer j, panders. Dichtjtukje. 264 Proeve,over';beginzel van Gezelligheid in denMensch. 265 Verflag van het Leeven en de Schriften des beroemden Ge-r neesheers, william il\rvey. 271 Berigt van den Boom, die de Gom-dragant uitlevert. Door* den Heer de la dillardiere, 284 Verliandeling van den Heer hill^ over den Slaap en oor- zaak van de Bcweeging , der Gevoelige Planten, (/^er- volg en Slot van bl. 250.) 289 Opmerking, wegens de waardy, welke toegcfchreeven word^ ann de onderfcheide beginzelen van werkzaamheden in den Mcnsch. Door den Ileer reid. 298 Leevensberigt van Luis de camoens, den beroemden Por* tugeefchen Heldendichter. 301 Eenige leerzaame Befpicgelingen , over het verloopen van den nimmer wederkeerenden Tyd, , 306 Het VcrbTind , tusfchen het Geloof , in de Godlyke Zending van ciiRisTus en dat van moses en dc Prophecten, aan- getoond. 313 Aanmerking«n , Waarneeniingen en Geneeswyze, van een byzonder foort van Kinderziekte. Door M.D. 319 Berigt, hoc. men eetbaare Champignons in den 'Winter kan aanreelcn. Door f. w. kramoszer. 322 Yoorfpellcnde Tekeps van het Wefir. Door george ADAMS. 323 Eclite Gedenkfchriften van het Leeven en de Menschlie- vcnde verrigtingen van wylen john Howard , Efq. 330 Ophelderende Aanmerkingen over de woordqn Vinding en Smaak, 341 Ber I N II O U Di Beltmgryk Berigt , van de Zeden , Gewoonten en het Cha- racter der Spanjaarden. Door den Heer peyron. 34.7 Zedelyke Bedenkingen. 358 De Befpiegeleade Wysgcer , over de veellieid der Werel- den. ' 361 Middel, alhocwel eenvoudig in zyn voorkomen , egter proef* ondervindelyk zecr vermo^cnd bevondcn , tcgen' dc ge« dugte gcvolgen van den DoHenhonds-beet , of de Water- rrees , op nieuw bekend gemaakt , doer den Heer An- dreas JULIOS AUGUSTUS LOOFF , M. D. - 37t Natuurlyke Historic van den EendvogeL Volgcns den Heer DE BUFFON. QFervolg en Slot van bl. 241.) 381 Voorfpellende Tckens van het We5r. Door den Heet GEORGE ADAMS, (j^etvolg en Slot van bl. verpligting van ieder Mensch, uit dien hoofde, ain zy- nen Scheppcr. (Vervolg van hi. 312.) 443 Eene Oosterfclie Anecdote. 448 Bedenkingcn over ongcmaakte Aandoenlykheid of/Gevoelig- heid van het Hart. 449 Voornaame Heelkundige Gevallcn , door den Heer j. VAN WY , LeStor in de Ontleed- H$€l- en Froedkunie^ enz. 458 Brief van den Heer de la j.ande, over den Naam gegee- ven aan de Planeet, door den Heer h4:rscuell ont- dekt. 469 Aanmerkingen over de Hette en Koude, de Uitwaarejning. de Jaarlykfche Weersgefteltenisfe , cn den invloed des Weers op 't Menschlyk Licnaam, 475 Waameemingen op de Spinnekoppen. Door den Heer d'is- jONVAL. 481 Byvoegzels tot de echte Gedenkfchriften van het Leeven en del Menschlievende verrigtingen van wylen john Ho- ward, Efq. 4^1 Eene Gezclfchaps-inrigting van den grooten Dr. frank- lin. 490 Zedelyke Bedenkingen. • 491 De driejaarige Reistocht dcr Schepen van Koning salomo^ van Ophir na Tarfis , uit de Pasfaat- winden opgehelderd. Door den Heer j. bruce , E/q. 493 Berigt^ wegens een nieuw Extraft van iR«a, bereid in Zuid- America. Door den Heer william saundprs, >in eenen Brief medegcdeeld aan Dr. simmons. 503 Bedenldngen , over de uitgeftrektheid van 't Heei-al , en de gefteldheid derLichaamen in *t zelve. Door Dr. m. hout- TUYN. 506 Verflag van de Opregting en de Vorderinffen des Gcnoot- fchaps 5 oni de Ontdekkingen der binnenfte deelen van Africa voort te zetten ; behelzende een Berigt, van de twecHec- ren , door hun tot het doen deezer Ontdekkingen verkoo- ren, Mr. ledyard en Mr. lucas; tn vande voornaanj- fte hunner Verrigtingen. 5^4 Berigt eener Retze na Mont-Roji. Door cUn jioogleeraar DE SAUSSURE. 5^^3 Kor- IN H O U D. Kottt Aanwyzmg van de herkomst dcr Wapentckenen cn Wapcnfchilden. 531 Gebeimhouding tn Stilzwygenheid dpor voorbeelden opge- heldcrd. 533 2:eddyke Bcdcnkfagciu 535 Venoog over de Middelen , om den Ouden^dag eerlyk en draailyk te maaken. 537 Brief van den beroemden tissot, aan den Schryvor van de Gwtu de Santt^ over de ZitpUats van het zogenoemd Zydewee. Vertaald en met byyoeging van eenige Aan- iDeiki|}g«n9 nopens de befaandeling deezer Ziekee • meide- gedeeld door den \ker lambi^rtus nol^t, M. jD. 543 Natuurlyke Historie van de Musca^t- Eend. Volgens den Heer de buffon. J54 Beiigt een«r K^eti« na Mont^Rnfe. Door den Hoogkcraar T>Y- sK\3SsuRE. (FitryQlg van bL 530.) 557 OpmerkenswaardigeGclykvormigheid, tusfchen dcGewoon- ten en Zcden derOude Per/en^ en die der hedendaaj^lche Abysfiniers. Door den Heer j. bruce , Efq. (^f^ervolg en Sht ran bL 441.) 561 Cbara(fler des cegenwoordig regeerenden |$[onings van Zwee^ den. 569 Aandoenlyke Lotgevallen van Mevrouw Carolina Mont- gomery. 573 Anecdote van pierrb bayle. 582 Zellelyke Bedenkingen. 583 Byvoegzel. 584 Verhandeling over de Pligten, welke wy ons Zelvcn, en on- zen Naasten , verfchuldigd zyn , uit kragte van het Gc- bod ; Gj zult uwen Naasten liefhebben 1 als u Zelven. 585 Middel tegen het Podagra, uit een Brief van den Heer scu- BAMOUR ; — uit J. p. blumenbach's Medicinifche BU bliotheck^ oveigenoomen en vertaald door den Heer Ja- cob VAN der haar, 591 Befchryving van eene wyze om eene foort van Wyn te maa- kwi , door de Tartaaren Koumifs geheeten ; met Waar- neemingen over deszelfs gebruik in de Geneeskunde, Door den Heer jean grieve , D. 594 Waar- £ N H O U D. Waarneeming, aangaande de Dopluis in de Wyngaarden^ Perfiken en Abrikoozen-boomen. 6oi Berigt eenet Reizc na MonuRofe. Door den Hoogleeraat DE SAUSbURE. (Vetvolg vafi bl. 560.) 604 Verflag van de Opregting en de Vordcringen des Genoot- fchaps 3 om de Ontdekkingen der binnenlle deelen vaii Africa voort tc zetten; behelzende een Berigt van de twee Heeren, door him tot het doen deezer Ontdekkingen ver- kooren , Mr. ledyard en Mr. lucas; en van de voor>« naamfte hunntr verrigtingen. {Vsryolg en Slot vm bl. Aandoenlyke Lotgevallen van Mevrouw Carolina Mont- gomery, (yervolg en Slot van bl. 582.) 616 Verhandeling over dePKgten, welke wy onsZelven, en on^ zen Naasten, verfchuldigd zyn, uit kragte van het Ge- bod ; Gy xult uwen Naasten liefhebhen , als u Zelven* 610 (Vervolg en Slot van bl. 591.) 629 MEN* MENGELJVERK, TOT FAAAYB LETTEREN, -K^NSTEN EN WEETENSCHAPPEtY^ BETREKKELYK.' BEKNOPTE AANWYZING VAN DEN ZIN DER BENA- HINGE BROEOERS, £Nz. in DE HOEKEN DES NIEUWEN TESTAMENTS Indien gliylieden in myn wmt blijyet 9 foo zijt ghy waerUck mjne Discipcleru JESUS. anneer men opmerkzaem nagaet, of de AposteIen«in \iUTine Brieven, met dp benamingen van Broedirs^ Hiilige Broeders, Geroipenen^ Gehoyigen en zoortgelyken* eea zodanig onderfcheid maken, tusfchen Christenen ea Cltrisunen^ als men in latere dagen, vooral na den tyl van Weigelius^ Labadie^ Tvon enz.* heefc beginneh te doen% met de tytels van yroomen^ Gods Folk^ Begena* digden^ en anderen van dezen aert, zal zo ik agte^ by onderzoek wel dra blyken, van Neen. — My is alcbaos nimmer, in hunne Schrifccn^ iint eenige plaets voorgekomen, daer Brooders en Brotdirs^ opzigtlyk tot Christenen, alzoo onderfcheiden worden; of daer de be- namingen van Geroepenen, Geloovigen^ Heiligen gebruikt worden 9 ter ondericheidingc van Christenen en Christe- nen. De Apostelen bezigen dezelven, altyd en overall by tegenoverftclling van Christenen en Onchristenen^ als Jooden en Heidenen ; om dus de genen,die in de Kerk zyn, te onderfcheiden van de genen^ die huiten zyn; en' nooity zoo veel ik weet, om hen, die in de Kerk zyn^. tegcn elkander over te ftellen, by praeferentie van deo. eeoea Christen boven den anderen « als begenadigd of on^ O Wy hebbeo , in * dit on$ toegezonden Gerchrift , hier en daer eenige fcleine veranderingen geinaekt; 't weik ons deszclfs Opfleller, zo wy vertrou\ven, niet ten kvade zal duiden; te j>ioder daer zyne denkwyze volkomen bstiTaenl is, V. DEEI.. MENOELW. NO, I. A % BR0BDER5, onbegenadigi* — Zy geven dezg Tytels acn de rtTptO' tivc Gemeentenx en der/elver Lcdematen over het geheel t hi 3ie liefderyke voorondcrftelling^dat zy , innerlyk in hun hart', waerlyk zoo beftaen, als zy* by de belydenis des Christendoms, met hunnen mond betuigen. DeApostelen hidden zig in dezen aen het geen onder het bereik hunncr menschlyke kundigheden viei, dat is aen het uitwendige, en lieten het oordeel over het inwendige of de daadlyke overeenftemming van hart en mond» eerbiedig x)ver acn U^m,die de nieren proeft.— Laet ons,ter voller over- tuiginge hier van , de Apostolifche Brieven eens doorloo- pen» jn die orde, als ze in onze Bybe.ls geplaetst zyn. De Brief aen de Romeinen houdt, naer H. I. 7. aen d« Geliefden Gods^de geroepene Heiligen\cn Paulus bedoelt mer mede^ buiten twyfeU de Christenen gemeenfchap- lyk aldaer» als fchryvende, volgens dat zelfde vers 79 aen alien die te Rome zyn : zekerlyk niet volftrekt aen alle de inwoonders dier Stad 9 naer alleen aen de zuU ken, welken aldaer belydenis deeden van den Christely- ken Godsdienst, die.hy ook, in deze betrekking, Broe* iers noemt. I. 13. XVI: 14, 17. 'Er is niets dat eenigen v den minften fchyn van aenleiding kan geven om te den- ken, dat de Apostel , onder deze benamingen, het oog alleen zou hebben, op de Vroomen onder hen; of bedoe- Ten, om alzo begenadigden te onderfcheiden van onbe^e- naiigdeni en 't is baerblyklyk, dat by, overeenkomflig met den aert zyner bedieninge, I: i, de Christenen^ of belydcrs van 't Euangelie , dus onderfcheidt van Jood- fche' en Heidepfche Onchristeneru De volgende Brief is, naer H. I: a. gefchreven aen de Gemeente Gods te Corinthe^ en aen alien, die den naem van onzen Heer Jezus Christus aenroePen in alle plaet fen, te weten van dat Gewest, v^m Acnaje, verg. n Cor. I: I. De Apostel noemt die van Corinthe Ge//«Kgrfen in Christus ^ezus , en de overigen in geheel Achate zul- ken , die des Heeren naem aenroepen. Zekerlyk had hy bier mede niet ten oogmerk, om de laetften van de eerften te onderfcheiden als een ander of minder foort van Christenen. Hy, die wel verre was van de Christenen te willen deelen , gebruikt deze omfchryvingen als ge- lykluidend, die in het zaeklyke ten voile met elkande- len ovcreenkomen. AUeenlyk zou deze latere omfchry^ ving kunnen dienen ter ophelderinge van de eerfte; (;a dus ftrekken, 019 te toonen> dat de Apostel zo niet ver- MBHE ALGEMCENE RENAMING ,DRR CHR75T£!^£N. ^ ^ verftaan moet worden, als bedoeldc by door de cerftea aUem zulkcn , die waerlyk inwcndig voor God , door zynen Geese, geheiligd warcn; maer dar )iy ondcr die be- namingen begrecp alie dc gencn, die te Corinthe openlyk belydenis deeden van den Christelyken Godsdieoi)t. Hy iaat bet oordecl omtrent bet geloof des harteu ovqp sen den Alwetenden, die alleen daer toe bevoegd is^ en werpt zig, fcboon een Apostel zynde, nictt 'tgeei;i onbeftaenbaer zou zyn met de Tchuldige ^ehoorzaeniheid aen de Godlyke Leere, Jac. Ill: i. IV: 12O voor eea Keurmeester in dezen up. Ook noemt hy vers 10 dez^ Christenen, of de Ledcn van die Gemcentens, zondep ODderfcheidy gemeenfchaplyk Broedirs. — Ecn Broidir gifuamd te zyn is, V: 11, zoo veel zls op de bclyden^ des geloofi voor een Christen erkend, en als zodanig een geagt kinnen de Kerk te zyn, in regenoverftelling van Onchristenefif die buiten dezelve waren, als biykc uit des Apostels eigen woorden, V: m, 13. » On* fef}v(urdi^€ euHeil^en (laen, VI: tegen elkaoder oyer*^ met a\» Vtoomeo en Onvroomen onder de Christenen, maar slIs Christenen en Onchristenen ; even als Brooders en Hetdenen^ XII: i , 2. Integendeel zyn Heiligen es Breeders eensiuidend, (taende tegcn over de Onregtvaer^ dige of Ongelooyigen, VI: i en 0; even als de Gemeentf eu de OngeUmvmn , XIV: 123, Ook zyn zekcrlyk de Gemeenteiu der Heiligen aldaer vers 33 , die der Christe- nen; en als Paulus XVI: 15, van 't Huis van Stepba- oas getuigt^ dat het zig den Heiligen ten dienlle gefciiiki; had, dan heefr hy het oog op de Christenen / de ge« meenfchaplyke JLieden van de Gemeente der Heiligen^ cn niet {hgfs op eenige Vroomen onder dezelvcn. In den tweedenSrief aen degeloovigeCorint]icrs,H.I; I , zyn de benamiogen , de Gemeente Gods en alle de Heiligen 9 van eene gelyke betekenis , of fcboon de Gemeentens nice enkel en aileen beftonden uit ware Heiligen ; weshalvea de Tytel van Heiligen in dit vers, gelyk ook XIII: la, het zelfiie zegt , als de benaming van Christenen. Zo zyn ook de Heiligen IX: i , wederom de Christenen , jsp niet maer eenige Vroomen onder dezelven. De Col- Jede toch, van welke Hoofdftuk VIII en JX gefprokep wordt, die den naem draegt van eene bediening voor d$ heiUgm gefchied, (volgens vers 12 ingerigt ter vervuUieigf ym Ite$ gebrek dir heiligen ^ naer luid ygn Kooi. XV: ao, om hMdreifing it dm oen de ormen .onder d€ heiHgien^. A a dU 4 BROBI^BRil^ tie U firufaUm zyn^ overeenkopiftig met het befluitdef Discipelen te Antiochie , om iets U zenden ten dienjle der Broideren^ die in Judea woondenj Hand. XI: 29, tti ter welker uitdeelinge Paulus na Jerufalem reisde, die» nende den Heiligen ^ Kotn. XV: 25^ om aelmoes/en te doen mn zyn f^olk^ Hand. XXIV: 17 was voor de Christe- lykc Ledematen der behoefdge Uemeente over 't geheel: en dius flaen de benamingen van Heiligen en Broeders in dit gevaU niet alleen op begenadigden , roaer op alien, en 'byzonder de behoeftigen onder hen, die belydenis dee- den van bet Christelyk geloof, welken Paulus, in die bytondere beirekking, zyn F'olk noemt. 's Apostels volgende Brief is. Gal, I: a, gerigt aefi de Xkmetntens van Galatie ^ en de daer toe behoorende Christenen worden , zonder ondeffcheid te maken tus- fchen Leden en Leden, in 't elfde vers, Broeders gtht* ten. Zoo 00k H. Ill: 15. IV: 128, 31. en elders. — Huisgenooten des Gehofs ftaen VI: ^o, tegen over alien ^ niet als Vroomen tegen Onvroomen, in de Kerk, maer als Christenen in, tegen de Onchrisienen buiten de Kerk. ¥aulus vermaent hier wel te doen aen alien ^ als men- fcben, maer inzonderheid aen de Huisgenooten des Geloofs^ als liiedebelyders der Christelyke Leere: naer 't beken- de onderfcheid, a Petr. I: 7, tusfchen tfe liefde jegens jtUen , en de Broedetlyke liefde , welke byzonder gaet over de Christenen, die, als/^roerfer/, als Huisgenooten des Geloof s^ eene byzotidere betrekking tot elkander hebben ; en welke Broederlyke liefde zig uitftrekt over die alien, zonder zig alleen tot de Vroomen onder hen te bepa- len. Vers. Rom. XII: 10 en i Th. IV: 9, 10. in den Brief aen die te Ephefe zyn, H. I: i. de Hei* Kgen en de geloovigen in Christus Jefus^ gelyk 00k alle d€ Heiligen 9 vers 15, duidelyk de ceheele Gemeente, en Diet flegts eenige Vroomen in dezelve. De Apostel oogt met die benamingen op alle de Belyders der Christelyke Leere te Epheft , welken hy , als Ledematen dezer Gemeente, H. VI: in die zelfde uitgebreidheid , Broeders noemt. Even zo zyn, in het Opfchrift van den Brief aen de Philippers , H. I: i. alle de Heiligen in Christus Jefus^ alle de gemeene Ledematen der Christelyke Gemeente aldaer, wel in onderfcheiding van de Opzienders en Diakenen; maer niet met onderfcheiding der gemeenen onder elkandert ate Vroomen en Onvroomen. — Van BBm ALSEMBENB QBNAMING DBR CHRISTENXN. f die ttlkn denkt de Apostel 9 op hunne belydenis en deugdzaem gedrag, vers 3—7, het beste; en hy agt riit , naer het oordeel der liefde, regt te zjn, Hy be* fchryft ze dus alien als Heilig9n% zonder een beflisfeod onderfcbeid te maken, tusfchen Begenadigden en Qnbe- geoadigden, dat, naer zyne denkwyze, verkeerd zoi^ zyn. — Deze alkn noemt hy vers 12 Broeders^ II: myne Gelirfden^ en IV: i geliefde in zeer geyimschte BrOfB* ders. Ook was Epaphroditus, II: begeerig na alien % Diet flegts na eenige f^romen ondcr die alien. Hii^ ligen en Broeders zyn^ IV; ai, aa, eensluidende beua- mingen: en de Hsuigen^ die van het huis des Keizers zyn 9 aldaer gemeld* komen voor als Cbristen-Hovelioffen aea het Hof van Nero, in tegenoverftelling van de Heideii* Icbe Onchristenra , en niet als Begenadigden gefteld tegen over Mondbelyders. jPauIus omfchryft die zelfde Perfoonen, weike hy» ia aenvaog zynes Brief aen de Colosfers, H. .1: 2^, Boemt Heilige en Gehovige Broeders in Christus^ HI: li| a\s ttitverkwrencfi Go^x, mUgen en bemindenj zonder eene Ssrfboaele bQ)aling tot eeniget^ ondeF de LeJen "def ^meefltet eo uit IV: 5 blykt genoegzaem, dat hy hen zodani^en ooderfcheidt^ niet van elkanderen onder^ Jing, ais vroomen van Onvroomen, in de Kerk, piaer gezamenlyk van Onchristenen buiten dezelve. £n 20 is ook de benaming der Gemeente in Nymphas huis, 'V: 15, geen tytel van Vroomen, in tegenoverftelling van Onvroomen, in dat huis; maer eene benaming van Christenen , in tegenoverftellinc; van Ongeloovigen , 'c zy uit de Joodep, 'c zy uit de Heidenen. Niet minder klaer ziet men de algemeenheid van foort- gelyke benamingen in de brieven van Paulus aen die van Thesfalonica, beiden, volgens derzelver opfcliriftt gezonden aen de Gemeente der Thesfaionicenfen. Ten blyke dat hy geen onderfcbeid mael^t, zegt hy, i Th. I; 2, wy danken God over u alien ^ ^n die alUn noemt hy voorts broeders , geliefde Broeders , i Th. 1: 4 , a Th. I: 3 en ^d^rs. Ihf (ttlt dezelyen niet tegen over elkander, of met onderurheiding van anderen in de Gemeente, als ware en flegts zog^naenvde Broeders ^ maer als Christen mi tegen over de Heidenen, IV: i en 5; tegen overdo eeenen die buiien zyn^ en geen hope hebben^ IV: 10— 13. Hy doet zci V: a6, ook alkn als Broeders groeten,zo9* <ier ojiderXcheid yao Brooders en ^roeder$ 9 %te Y];oom A 5 ^ ' ifK 0 BROEDERS, in onvroom; benoemende dezelven, vers a;, ook ollen met den naem van Heilige Broeders. Deze benaming toch van f/eilige Breeders^ (vergelyk Col. I: a, en Hebr. Ill: 1 0 gebniikt de Apostel , (by wclken , als boven meer- macls gezien is , de woorden Broeders en Heiiigen , in dit opzigt, van eene gelykluidende betekenis zyn) niet ter onderfcheidinge van Breeders en Breeders, als Hei« ligen en Onheiligcn, als Begenadipdcn en Onbegenadig^ den ; maer als eene benaming der Christenen , in onder- fcheid van d^ Htidenen , in tegenoverlleliing van de genen , die in en btdttn de Ketk zyn ; overeenkoftiftig met het bovenftaende. £n zulks biykt hier te duidely- ker» nadien hy dezelfden, die hy , vers S5 en s»6, Broe^ 8ert geheten had, nu, vers 27 » Heilige Broeders noemt. En in die -eigenlle algemene betekenis komt de bena- ming van Broeders ook allcrwegen vnor in de andere Ajx^- tdlifthe Brieyen, die niet bepaeldlyk aen zekere Gemeente cefdireven zyn : het onderf cheid van vroom en onvroom % begcntidig en onbegenadigd , ligt 'er nooit in den naem van Breeder opgcflooten. Ecn Broeder is, in tegenover- ftelling van een Ongeloovigen , iemand die den Christe- lyken Godsdienst openlyk belydt; dit was de algeracnc bcnamingd, waer mede de Christenen elkander benoem* Jden^ en Gcjus twyfelde zekerlyk, op het lezen van den brief van Joannes niet, of de Apostel verftond door den narth van Broeders^ 3 Joann. vers 3, 5 en 10, in 't 4lgemeen Leden der Christelyke Kerke, dus gcnofemd 5n ottderfcheiding van Joodfche of Heidenfche ongeloo* Vigen. Men kan uit dit alles, dunkt my, ten duidelykfte.af- leiden , dat de Apostelen de aengehaelde benamingen niet gcbruiken, om zodanig een onderfcheid tusfchen Chris- tenenm Christenen te maken, als men in later tyd beeft bcginnen te doen, met den Tytel van yroomen^ Gods Volk , Begenadigden en dergelyken. Zy bczigden dezel- ■ven% als blykt, opzigtlyk tot de Ledematen der Kerke over 't geheel, in de vooronderjlelling', die zy, in 't algc- meen innerlyk zodanige waren, als zy zig, by hunne Belydenis, uiterlyk voordeeden. pp deze zelfde vooronderjlelling rust ook het gemeen- fchaplyk bidden, wy en in de Liturgie onzer Ne- dertandfche Kerke : mits^aders de aenraerking der ge- leerde Kanttekcnaers op Rom. XIV: 15. ,i Men moet ^1 rik de gctte I die ^t geloove CMsH belyden 9 na 't II oor- / nm ALGEME£NE BENAMING DER CHRISTENEN. 7 j^oordecl der liefde, houden voor zodanigen, die van „ Christo door zynen dood verlost zyn.'* En 't is zo verre van daer, dat men ccn onberpro- ken Lidmaet , c/m dat hy niet juist naer den fmaek en de byamdere bepalingen van zommigen denkt en fpreekt, cou mogen houden en verklaren voor een Fyand ^ dat deApostel Paulus zulks, op Godlyk gezag» zeer ernftig verbiedt; zelfs ten aenzien van een Bdyder, weike vet- dient gctekcnd en getugtigd te worden» zeggende 2 Tfa. Ill: 15: „ houdt hem niet als een vyanty maer vermaent here als een Breeder.^ — 'Er moet zekerlyk , naer de Ktthrimng van Koning Jifus^ Matth. XVllT: 15—17 al vry wat anders om- en vooraf gaen 9 eer men een Belyder mag aenmerken, als een luiden of Tolleruur. Laten wy dan tegen deze al te gemene ligtvaerdigheid ons zelven ootmoedig wagten ; en van onze Geloofsge- nooten verftandig het beste denken. En zyn 'er al die onsidven mogten verdenken en veroordeefen , dat wy litn^ff^DKi op de tael van Paulus, a Cor. X: 7. IndieTi miMi hm /e/v^n Utrouwt dat hy Christi fx, diedenh wederom uyt hem felven^ dat gelyckerwijf hy Christi ti, ^/owy oock Christi zijn. — Laet ors voort fteeds het oog houden op de bemoedigende betuiginc: en vcrmaen* Jcsie van dien zelfden Apostel ', i Cor. IV: 3— 5:" Jify is voor het mirifie dat ick van idieden gheoordeelt worde^ ofte ytn 'em menfchelich oordeel: jae ick en oordeele dock my fel* yen met: IVant ick en ben my felven geens dincks bewust: dock ick en ben daerdoor niet gherechtveerdigt : maer die my cordetitf is de Heere. Soo dan en oordeelt niets voor den tijt , m dat de Heere fal gekomen zijn , welcke 00k in *t lieht fal brengen-^ gene in de duysternisfe verborghen is^ ende openbartn de raedtjlaghen der herten: ende als dan fal een jegeUck lof hebben van Gode. waarneeming wegens hex gebruik van de ipecacuanha met opium , ter bevorde- bing van den ma azelen-uitslag, Door ♦ * ♦ Af . A Het is algemeen bekend, dat de Maazelen zig eenige dagen d60f hoest aankondigen, en het is niet min- Ax algtmeen bekradjdat dirTydperk voor deKinderen A 4 W wet 8 WAARNEEMIKG. niet zelden zeer gevaarlyk, en van nadeeligen gevolge is. — - Dat deeze hoesi van de zieke ftofFe afhangt, en men dus moet trachten den Uitflag te bevorderen, is no- deloos aan te merken ; dan zeer vcrfchillende zyn de we- gen 9 welke men daartoe inilaat. De laxeermiddelen , zo dikwerf toecediend , ftryden ten eenenraaal met de natuur der zaake; de verzachtende geneesmiddelen zyn onfchade* ]vK 9 doch ievorderen eigentlyk niet den uitflag. — — De zagte Zweetmiddelen zyn zekerlyk in de meeste ge« vallen voldoende, doch zomtyds, wanneer de ftoflTe zig op de. deelen van de Borst vast zet, worden 'er andere middelen vereischt, e^ hieromtrent is het my uit de Analogic toegefcbeenen , dat de Ipecac, met Opium ia kleine Giften , van veel dienst kan zyn , en de on- dervinding heeft dit myne vermoeden zo fterk beves- tjgd 9 dat ik het van mynen pligt heb geoordeeld « myne Kunstgenooten by deeze tegenwoordige Epidemie daar* Omtrent opmerkzaam te maaken. Het fpreekt van zel- ve, dat de Dofis van de Ipecac, zo wel als die van het OpiiAn 9 zeer gering moet zyn , en evenredig aan dea 6uderdQm en de gefteldheid der Kinderen. V£RT00G9 0VER DEN WEDERAANGROEI VAN EENIGfi D££L£N aS\N DE LICHAAMEN DER VISSCHEN» Dm den Heer brouss6net. Journal de FAyfique.) By zekere foort A^an Dierenf ziet men eenige Deelen , vatbaar voor be wedging, vvederaangroeijen, naa dat 2e vernield waren; maar deeze wedervoortbrengende kragt vertoont zich veel rain zigtbaar in bezielde Wee* zens, wier Organifatie volkomener is dan in de zodanige^ wier min zamengeftelJe Organifatie, ze meer naar Flan* ten doet zweemen. In een groot aantal Proefheemingen, welke men ^ge- daan heeft\ om de mogelykheid te bewyzen van het we- deraangroeijen van verfcheide deelen van 't zelfde Dier, is buiten twyfel veel, waar aan men met rede mag wan< trouwen. Misfchien is het meer dan ^^ns gebeurd9 dat men, ia de meenicg van een zelfde Dier in verfcheide deelen vaa VERT00C9 OVER DEK WEDERAANGROEI , ENZ. 9 fen te fcheiden , niets meer deed , dan het verdeelen van ecne wooning aan veelen gemeen , die zich geheel bevondcn in elk gedeelte, en hunne byzondere wooning heifteldea. Maar veelvuldige waarneemingen laaten ;eene plaats van twyfel over, wegens de wedervoort- )rerging van zekere zin- en werkiuigen in Zeedieren, Aardwormen) Slekken, en een groot getal van andere * foorten uit die zelfde Gedachten. Die deelen zelfe, weike wy aanmerken als wezenlyk tot het leeven be- hoorende, onder anderen het Hoofd^groeijen weder aan in die Dieren , naa dat men ze beeft weggenomen. Dit vcifchynfel komt, in den eerften opflage, verbaazend tevooren: dewyl wy door talryke voorbeelden gewoon zyn , dat deel aan te mcrken als volftrekt noodzaaklyk tot het leeven der Dieren , fchoon de bndervinding ons leere, dat bet in hun zo min weezenlyk noodig is, al9 de zodanige, die eene min volkomene Organifaiie heb- ben, De Schildpad , wier onderfcheide deelen in derzel- vex T&aa\Lzel min volmaaktheids vertoonen, dan dat der Dkien mtt warm bloed , leeft dikwyls omtrent twee naaflden, naa het afhakken van den ^op. De Jeelen, die voorbeelden opleveren van die foort van w^edervoortbrenging zyn by de meeste Dieren zagt, van eene gelykaartige zelfllandigheid , en bykans gelyk aan die van het overige dcs lichaams. Zy komen we<i der voort omtrent op dezelfde wyze, als de nagels en hoorns aangroeljen in Dieren met warm bloed ; 't geen ods aU zeer zeldzaam moet doen aanzien, de Di'euwe fbrmeering van deelen » beftaande uit barde en za^te zelfllandigheden , en uit veele geledingen. Deeze wedervoortbrenging , van deelen met leden , hee/t men waargenomen in Dieren van twee zeer wyd verfchillende ranges. De eene, als de Krabben, heb- ben het be.enagtig gedeelte buitenwaards , dat wil zeg- gen, dat hiinne zagte deelen bedekt zyn met eene bar* de zelfilandigheid. In de andere in tegendeei,als de Haa- cedis en de wlmander, hebben het beenagtige gedeelte Biooeawaards, en wordt het zelve van buiten door zagte deelen bedekt. 't Is bekeod, dat de Krabben, welker deelen aan het Licbaam vast zyn door zeer dunne geledingen, zeejon- derhevig zyn aan het verlies van eenige deelen ; maar d:it zy, naa het verloop van eenige weeken, weder aan- A 5 De I ' JO VERTOOG, OVER DEN WEDBRAANGROEI De wedervoortbrenging van de Pooten des Salaman- ders is door twee der beroemdfte Waarneemeren onzer £euwe « de Heeren bonnet en spallanzani , zeer nauwkeurig gade geflaagen. Wy zyn aan hun eene groote menigte van ontdekkingen verfchuldigd over een der keu- xiftft» llukken van de iNatuurkunde. — Maar de we* dervoortbrenging van deelcn met geledingen is tot nog Diet onderzogt in de Visfchen ; eene loort van Die- len zeer verfchillende van die, welke men reeds heeft waargenomen, en wier bloed nooit meer dan twee of drie graaden warmer is dan het Element ^ waarin zy leeven. Aan veele Visfchen heb ik gedeeltett van hunne on- derfcheidene Zweravinnen ontnomen. Ik heb die proe- ven , op verfchillende tyden , herhaald , en altoos onder- vonden , dat deeze deeicn allengskens zich weder her- ftelden, AUeen is my voorgekomen, dat dit herftel f]^ > diger toeging in de jongere Visfchen, en, in eenige foor- ten, rasfer dan in andere. Ik nam een gedeelie weg der Zwemvinnen van eenige ^ Goudvisfchen , en reeds op den derden dag daaraan ' ontdekte ik, op de afgefneeden randen, eene foort van witten rand : op den achtlten dag was deeze rand zigt- baar uitgeftrekt, en het leedt niet lang, of dezelve werd een vlies, 't welk, in den beginne, flegts 66ne linie breedte had. Dit vlies was vecl dikker, dan 't geen den grond van de Zwemvinnen uitmaakt; doch, naargelange ^ zelve zich uitftrekte , verdunde het, en werd door- fchynend. Naa 't verloop van drie maanden , onder- fcheidde ik de beginfels ;van beenagtige ftraalen,gefchikc om het vlies uit te fpanncn. Zy bleeken eene ver- lenging te weezen van de beentjes aan het voetftuk. In 't eerst waren zy alleen door eene foort van flym gevormd. Een Goudvisch fneed ik de rechter Zwemvin van de borst af. In acht maanden tyds was dit deel bykans zo Eoot geworden, als de flinker Zwemvin, door my ge« lel onverkort gelaaten. Ik herhaalde dezelfde bewer- king aan de Zwemvinnen van den buik: de uitflag was altoos eveneens. 't Is waar, dat, fchoon de nieuwe Zwemvinnen zo groot waren als de regenoverftaande , ay eenigen tyd wit en min doorfchynend dan de andere bleeven. Ik heb fchuinfche dwarsfneeden , en .in allerlei ng- . tin- VAN BEKIGS DEELEN DER VISSCHEN. ix tilgeo. g^daan op de Staart-zwemvin van verfchil* Jcnde Visfchen. De afgefneeden deelen zyn beftendig, m 'i vcrloOT) van zckeren tyd, aangegroeid. De Vis- icbcB , tot ueeze bewerking genomen , verlooren bet evenwjgt « en bun zwemvennogen verminderde ^ naar mute ik de Zwemvinnen afbanif en zy konden in bun fiiruurlyken ftand niet komen^ voor dat deeze geknotte dteien weJer berfteld waren. £auge Visfcben nam ik alle Zwemvinnen af, dezelve 20 digt by \ lyf aflhydende » als my raogelyk was* Deeze Dieren konden zich niet horizoHtaal in 'c water houden. De kop bing na den grond van 't glas ; zy vaggelden deeds ^ en deeden veel moeite om in eea borizontaalen (land te komen, Hunne Zwemvinnen groei* dea zeer langzaam aan. Dezelfde alfnydingen op veele Visfcben herbaald zyn* dt» heb ik bykans altoos dezelfde uitkomst gebad. In een Karper, wien de rand der Zwemvinoen door kleine V\sKI:^ deiwyze was afgeknaagd, dat ze inazelagtig liiDgen, laebVk^oaa *t verioop van eenige maanden, die nBden weder volkomen vereenigd gezien. . By dit illes heb ik opgemerkt , dat de Zwemvinnen doorgaaos nun of meer fchielyk zich herftelden , naar Mate ae min of meer nuttig waren voor den Visch. De Heer spallahzani heeft eene bier mede overeenko* mende Waameeming gedaan op de Aardwormen , by weiken by beftendig befpeurde^dat de Kop veeleer zich kerftelde dan bet agterlyf ; even zo berftelde in de Visfchen de 2iwemvin van den Staart, de nuttigfte van aUe Xwemvinnen ^ dewyl dezelve dient om bykans alle beweegingen te maaken , vecl fchielyker dan die van de b6rst of van den buik; en die gefcbikt zyn om den Visch op dezelfde hoogte te houden , en de zydelingfcbe be« weegingen te bevorderen ^ waren veeleer gebeeld 9 dan (fie van den rug » in welke ik nauwlyks , zeven maanden naa se afgefaeeden te bebben^ nieuwe (Iraalen kon be« fpeuren^ Het vlies , ^t welk de eerfte beginzels der Zwemvin- oen vormt 5 is van onderfcbeide dikte in verfchillende ' foorten van Visfcben. *t Zelve beftaat uit twee dee- len , tusfchen welke de beentjes of ftraalen gevormd worden^ zomtyds van iia bard en lleekend ftuk , doch Ineestal vaa onderfeheide beenagtige ftukjes naauw 4iao clkaa* la VERTOOG , OVER DEN WEBERAANGROEI elkander vereenigd , door een kraakbeenagtige zelfHaa* diglieid. Zullen de Zwemvinnen weder aaDgroeijen , dan m6«t •er iets van het beeoagti^e gedeelte overgelaaten weezen. Was't zelve geheel vernietigd, geene nieuwe Zwemvin-^ nen zouden de plaats der voorgjaande bekleeden. Dit heh }k waargenoinen in verfcheide visfchen, waar van ik de Rugvinnen « met een gedeelte van den nig , hadt afge*. fneeden ; doeze plaats begroeide alleen met eene door^ c gaande naade. fcichoon de Visrchcn zecr bezwaarlyk deeze werktuigea kunnen ontbreeken, weeten zy die ze derven eeniger- maate aan te vuUen door de nog behoudene. Ik heb vry Sroote Visfchen verfcheide jaaren zlen leeven , fchoon ze e helfc buns lichaams derfden , het gedeelte naamlyk: van den aars tot den ftaart. Men heeft de Vleugels der Vogelen met deZwemvii;^ nen der Visfchen vcrgeleeken , eu de Pennen met de ftraalen der Vinnen ; doch 'er doet zlch een gansch groot veirgbil op tusfchen deeze beiden ten opzigte van de wyze der wedervoortbrenging. *t Is bekend dat de Vleu* ^elpennen, afgefneeden zynde, nietop nieuw uitgroeijen^ By meest alle Visfchen zyn de beentjes van de Staart-i Twemvia zeer llerk en veelvuldig. Wanneer men het getal deezer beenagtige deeltjes vergelykt met die der pooten eens Salamanders, men zal ontdekken datze veel meer betekenen. In de daad, 'er doen zich aanmerke- lyke verfchillendheden op tusfchen deeze Werktuigen^ bovenal ten aanzien van de wyze waarop deeze onder^ fcheide harde deelen zich met elkander als leden za« aienvoegen. Indien het vlies, 't welk de Zwemvinnen vormt^gefcheurd wordt in dezeifde rigting als de beentjes loopen, voegea . zich de twee deelen weder zamen, en dit laat eene naade agter, die allengskens vergroeit. Dlkwyls treft men Vis^ i3ien aan 9 die veele van deeze, naadea in de Zwemvin* men hebben , bo venal in die van den rug. Dit hervoortbrengend vermogen van de Zwemvin- nen der Visfchen is aan dezelve allemuttigst , dewyt deeze deelen geduurig blootgedeld zyn, om gefcheurdof irfgeknaagd te worden ^ 't zy doer bet wryven en ftooteji tegen harde lichaamen, 't zy door de tanden der Zeedie* Ycn. Derzelver aaogroei is my altoos zeei: lapgzaam voor-» VAN EEKIGE D££L£N X>£R ViSSCHEK. VOorgekotnen; doch *er is alle reden om te gelooven, dac deeze veel vaardiger toegaat by Visfcheo in den ftaat der vryheid. Myn opgmerk met het mededeelen deezer eenvoudige waarDeemiog is geweest, om een ^eval te vermelden, *t welk my toefcbeen van eeoig nut in de Natuurlcunde te kufloen weazen ; en een nieuw bewys op te leveren van de veelvuldigheid der middelen welke de Natuur bezit, als het 'er op aankomt om Georganifeerde Licbaamen weder te brengen tot den eerften ftaat van volkomen- heid 9 welke tweede oorzaaken bun badden doen ver- iiezen. V£RSLAG VAN BE VERGIFTICE PLANTEN EN BIEHEN OMSTREEX8 D£ KAAP D£ GOEDE HOOP, CPifttkend \ut FATntsoit's Narrative of four Joumies ifHo th$ Omn$ry rf the Hoiteruou &c.) Schooa 'er weiiiige Landen in de Wereld gevonden wor- den , waaiin meer verdelgende Planten zyn dan in deo oord naby de Kaat de Goede Hoop^ loopt, nogtbans,' de Reizigcr het grootlte gevaar van vcrgiftige Dieren ; hy kan altoos de cerfte vermyden, en niet altoos de laatfte oordekken. Ik ken flegts vier vcrgiftige Planten « die veeltyds tot vemielende oogmerken gebezigd worden. 