Verhandeling over het ijzeroxyde-hydraat, als tegengift van het rottekruid of arsenigzuur
1 - / OVER IIBT IJrZËROXYHi: - HTBRitilT ALS TEGENGIFT van het itOTTKKRUIO AifSKWlRSKfCiJli ÄÄ mMWi ^.m i'&p-iS-''- ~ '•-'?fr«'*i ^ , •;■ ,* X ■ ^ JMïïfci Pfi*" ^ C" ”' •'''^"^' •*'^V' '"’i^ '’ •/' ?iV ' '■ r r* ^ )( ■.- r;i. V' ■-# / •^-* V -v^ SvWf* feSMBrfi- .;,.]([ Ü^'*’- ■ I - *ww. K ?r: ^»vv! 'Vi< ^ - *' - * i'-i'i ^T- .S- ,' i.'i * " ~ ‘.:r’ ■ •, :■- r ^ ■>:? I“-' ; -.ff % V- • . « •V/i* ^ '■ " ‘'i. • ^ i I -• /• . A'- ;• ‘i. \ , • r * ;■ , “.■. 4. , - 1- S _ ■ . ' -/ ■ ■- ' <•' ■ ■ \ • -• • Digitized by the Internet Archive in 2017 with funding from Wellcome Library https://archive.org/details/b29299019 VERHA^DEL1NG (fVER HET IJZEROXTDE-HYDRAAT, ALS TEGEJXGÏFT VAN HET ROTTEKRUID OF ARfSEWieZWR. nooR Dr. Roiiert @21tilhelm Bunjsstty llootjleeraar in de Scheikunde en Technologie te Cassel , EN Dr. Qlbolpfc Betrtitolb, Hoogleeraar in de Geneeskunde te Göttingen. Maar de TWEEDE VBRMEERDEHDB ÜÏTÖAVE uit het MOOGBUITSCH vertaald. TE ASSEN, Bfj T. J. VAK TRÏCKT. t H IS t 0'=? IC.AL MÊDICa^ \< ■A Gedrukt bij P. S> BaEGHOORN y te Groningen. VOORREDE VAN DEN VERTALER. Onder de vele gewigtige en belangrijke diensten welke de Scheikunde ons aanbiedt, belmoren voorzeker gerang- schikt te worden, de middelen welke door haar loorden opgegeven ter ontdekking van vergiftigingen. Bovenal echter wordt het groote nut dezer toetenschap daar bewezen, waar zij ook de hulpmiddelen aangeeft, door welke het slagtoffer van eene misdadige bedoeling, van vreesselijke wanhoop of van een ongelukkig toeval, gered kan worden. Tegen de meeste, ja tegen bijna alle die zelfstandigheden welke op het dierlijk Organismus ver- giftig werken, zijn tegengiften bekend geworden, waar- van sommige meer, andere minder zeker en doeltreffend zijn. Hiervan vindt men een voorbeeld in de volgende bladzijden, die ten doel hebben, de verschillende genees- kundigen in ons vaderland meer opzettelijk opmerkzaam te maken op een, naar het schijnt, zeker tegengift, van het doodelijk tverkende Rottekruid. Vele zijn de mid- IV delen die reeds zijn opijegeven ter bestrijding van deze stof, doch geen enkel beantivoordde aan alle de ver- eisch tc7i van een tegengift. De schrijvers va7i het werkje, waarvan hier eene vertaling aan het Nederlandsch Geneeskundig publiek ivordt aangeboden, meenen in het ijzeroxgde-hydraat een geheel doelmatig tegengift te hebben gevonden en bevestigen dit hun gevoelen door eene menigte waarnemingen, zoo van hen zelven als van anderen. Mogen ook zij die in ons land in de treurige noodzakelijkheid verheeren , om het Rottekruid in het menschelijk ligchaam te bestrijden, door deze vertaling, op ide^iw op dit tegengift de aandacht vestigen en van hetzelve een even gunstig gevolg ontwaren, als de schrijd vers hebben medegedeeld. De vertaler vraagt verschooning voor de gebreken die in deze, zooveel mogelijk ivoorde.lijke overzetting aanwezig zijn, daar zijn oogmerk alleen dit iv as, om door dezelve iets toe te brengen tot het heil der menschheid. Julij 1839. VOORREDE VOOR DE EERSTE UITGAVE. Ue eerstgenoemde van ons Jual voor eenigen tijd ge legenheid om eenige tvaarnejningen te doen over de scheikundige verhouding van het ijzeroxyde-hydraat tot het arsenigzuur , welke tvaarnemiiigen het vermoeden deden ontstaan, dat dit ligchaam een werkzaam tegeji- gift van dit zoo vreesselijke en algemeen verspreide ver- gift, zoude kunnen opleveren. Verschillende proefne- mingen op dieren scheenen dit vermoeden te bevestigen. Hoewel verivijderd van het denkbeeld om uit deze voor- loopige waarnemingen een besluit te trekken tot de waarde van dit ligchaam als tegengift, besloten de schrijvers om deze zaak gezamenlijk aan een meer uiige breid en naautvkeurig onderzoek te onderiverpen , het- ivelk haar gewigt wel scheen te verdienen. Wij heb- ben de uitkomsten van dit onderzoek , in de volgenele bladzijden medegedeeld. Wij meenen daarop de vaste overtuiging te kunnen bouwen, dat wij in het ijzeroxyde- VI hydvaat op zich zelf en met Ammonia vermen(jd, een middel bezitten, om het hevigste van alle vergiften, het Arsenigzimr (Acidum arsenicosum) , zoowel in den vasten als opgelosten staat, met een zeker gevolg te bestrijden, en voeden tevens de hoop, dat dit tegengift aan de arbeiders in die fakrijken waar Arsenigzimr verwerkt wordt, een beter behoedmiddel dan de sedert lang ge- bruikte zal opleveren, tegen het stof en den damp van het Arsenicum. Ten slotte voldoen wij eindelijk aan den aangena- men jiligt, onzen verschuldigden dank toe te brengen aan de Heeren Med. Dr. Er hardt, de Stud. F. Haus- mann, A. Huth en W. Weber, die ons bij onze proefnemingen met hunne werkdadige medehulp onder- steunden. Güttingen, Jiinij 1834. DE SCHRIJVERS. VOORREDE VOOR DE tweede' UITGAVE. Sedert de uitgave van den eersten druk van het onder- havige werkje, zijn er onderscheidene, deels zeer uit gebreide onderzoekingen omtrent deszclfs onderwerp door Orfila, Le Sueur, Chevalier, Boiilay, Soubei- ran, Miqiiel, Nonat, Lassaigne, Renault, Da- maria en Borelli, in Frankrijk en Italië, in het werk gesteld, die de uitkomsten van onze waarnemingen, op de meest voldoende wijze bevestigen. Evenzeer is de verwachting , waartoe de groote overeenstemming in de uitkomsten dezer onderzoekingen ons geregtigde, in zoo verre bewaarheid geworden , dat ons reeds 14 gevallen zijn bekend geworden, waarin het ijzer oxyde-hydraat met het gelukkigst gevolg bij menschen is aangewend. Het was ook ten gevolge van dusdanigv resultaten, dat het bestuur van sommige landen, met name de Koning van Pruissen^) en de Hertog van Saxen - Meiningen - *) Men zie b. v, het Cohlenzer Amtsblatt d836 No. 4-3. — het Mindener 3836 No. 36, alwaar men leest: y>De ontdekking van Dr. B unsen en Berthold te Göttingen omtrent de eigenschap van het ijzeroxijde-hxjdraat als tegengift van het Arsenigznur , is in eenige merkwaardige gevallen, welke in Duitschland en Frankrijk hebben plaats gehad, volkomen be- vestigd, Soubeiran, Miquel, Nonat, Le Sueur en Boulay in Parijs, bevestigen insgelijks de waarnemingen der Heeren Bunsen en Berthold, — Het is daarom dat wij VIII nUdburghaiisen*) , de Apothekers de rerplUjtimj heeft opgelegd^ het ijzeroxyde-hydraat in voorraad gereed te hebben. Wij vinden nu in de beiverking van de onderhavige tiveede uitgave, eene gunstige gelegenheid, orn in eene nieuive afdecling een overzigt van deze, niet onaanzien- lijke reeks van waarnemingen , mede te deelen. Het is echter te verwachten, dat het in zulk een uitgebreid onderzoek , hetivelk zich op de grens van twee tv etenschappen beweegt, welker veel omvattende kennis, men in deze dagen zelden vereenigd. vindt, — ook niet aan gebrekkige en derhalve mislukte proefnemingen, zal ontbreken. Om dezelfde rede scheen het ons des te noodzake- lijker, die dwalingen en misvattingen op te heffen, tvelke de oorzaak zijn van dusdanige tvaarnemingen, die — • ivij durven het beweren, en hopen het in den loop van ons werk te bewijzen — - zelfs niet in het verst verwij- derd verband staan met de besluiten, welke zij die deze dwalingen deden ontstaan, daaruit tegen de werkzaam- heid van het ijzeroxyde-hydraat trachtten af te leiden. Januarij 1837. de gezanmiUjke Apothekers van het Gewest aanbevelen, dit geenszins kostbare middel, hetwelk jaren lang, zonder te be- derven kan bewaard tvorden, steeds in hunne winkels in voor- raad te hebben, en deelen tevens de volgende bereidingswijze, als de meest doelmatige, mede,’^ {deze volgt). Zie Alg. Anz, der Deutschen 2’i Oct. dSSó. Een bevel van het Lands-Bestuxir {van 3Ieiningen) van / October, gelast dc Apothekers, het ijzeroxyde-hydraat, hetwelk door ßunsen en ßerthold als tegengift van het Arsenicum is aanbevolen, steeds in voorraad gereed te houden enz. Indien men in het algemeen, de waarde eener weten- schap mag beoordeelen, naar haren onmiddellijken invloed op het welzijn en het leven der menschen: dan treedt gewis de belangrijke plaats, welke de Scheikunde onder de Proefondervindelijke wetenschappen inneemt, op het liiisterrijkst te voorschijn , bij hare toepassing op de Leer der Vergiften. Wij zijn haar niet alleen eene grondige kennis dezer ligchamen, van hunne eigenschappen en te- gengiften verschuldigd, maar ook de middelen, om deze geheime werktuigen van gruwelijke misdaden, zelfs daar nog op te sporen , waar de arm der geregtigheid hare magt ziet falen. Gaan wij met opmerkzaamheid de uitkomsten der pogingen na, welke tot nu toe in het werk gesteld zijn, om de vergiftige zelfstandigheden, zélfs nog gedu- rende haren invloed op het dierlijk Organismus, door schei- kundige middelen in onschadelijke verbindingen te veran- deren; zoo kunnen wij niet anders dan met genoegen het gelukkige gevolg erkennen, w^aarmede dezelve in de laatste tien jaren bekroond zijn gew orden. Aan den anderen kant, kan evenmin de groote gaping , welke in dit gedeelte der 1 2 \ ergil’teii'lüeer nog aungevuld moet worden, onze opmerk- zaamheid ontsnappem Dat vergift, hetwelk de natuur, in alle deszelfs eigenschaj)])er;, bij voorkeur tot een wapen voor geheime misdaden en voor de vertwijfeling schijnt aangewezen te hebben — • het Arsenicum, heeft alle, tot nu toe aangewende pogingen, om lietzelve in zijne vrees- selijke uitwerkselen, door scheikundige middelen tegen te gaan, verijdeld. De physische eigenschaj)pen van één van deszelfs verbindingen, het Arsenigzuur {Acidum Arseui- cosum , Rottenkruid) hetwelk noch door eenen merkbaren reuk of smaak, noch door eene bijzonder uitkomende kleur, door de zintuigen kan onderscheiden worden, — ^ laat den gift- menger slechts zelden eene keuze overig, omtrent de mid- delen ter volbrenging van zijn misdadig voornemen; en de vreessebjke verwoestingen, reeds door zeer kleine Iioe- veelheden dezer stof in het dierlijk Organismus teweeg ge- bragt, maken zelfs die personen, welke beroepshalve ge- noodzaakt zijn zich aan den schadelijken invloed dezer zelfstandigheid bloot te stellen, onvermijdelijk tot slagt- oö'ers hunner beroepsbezigheden. Het betreurenswaardige lot der ongelukkige arbeiders in de fabrijken van uit Arse- Fiieum bereide verwstoffen , en van die, wier beroep, de roosting varj Arsenicum- bevattende verbindingen mede- brengt, Is te bekend , om hier eenige vermelding te be- hoeven. 3 Bij (Ie treurige zekerheid welke ons de straf-regis- ters der groote steden van Europa opleveren, dat bijna Vi o der vergiftigingen door deze zelfstandigheid worden veroorzaakt'*'), laat zich op het levendigst de behoefte gevoelen, om een algemeen werkzaam tegengift tegen dezelve te bezitten. Mogten de schrijvers de hoop voe- den, in de volgende bladzijden, aan deze behoefte voldaan en iets meer geleverd te hebben, dan slechts eene bij- drage tot de, tot nu toe vruchtelooze pogingen op dit veld ; dan zullen zij in het bewustzijn daarvan de schoonste belooning zien, voor hunnen ten deele moeitevollen en alschrikkenden arbeid. i *) Journal de Cliim. Méd. T. I. Serie II. Avrü p. I6.ó. YeiTler Journal des Connaissances usuelles Sept. 1834. 1* (>Vrjn)E TOT MJ TOE \OOmi;ENTËl.DE TEGEN' GIFTEN \ AN HET AFIDUM AH.SENf('OSlAi. %% aii!)e<‘r nij do volgende proeve ter oplossing van een ni<d onbelangrijk ^ ergiltknndlg vraagstuk, hetwelk reeds het onderwerp van veelvuldige vnichtelooze nasporingeii heelt ustgeiuaakt, aan de publieke beoordeeling onder- werpen, nemen ^vij te gelijker tijd de verj>ligting op ons, om de uitkomsten van alle tot nu toe in het werk gestelde onderzoekingen, eetie korte oordeelkundige beschouwing te d(5en ondergaan. Wij gelooven intusschen ook, door deze verjdlgting, des te minder de verdenking te vreezeu te hebben , van cenige partijdigheid voor ons eigen werk, daar ons oordeel geenszins in tegenspraak is met dal van de uitstekendste vergiftkundigen van onzen tijd. Indien ^^ij die ligchamen, welke slechts door eenen w erktuigelijken invloed vernietigend werken op het dierlijk Organismus, van de vergiften uitsluiten; dan is het bij het denkbeeld van vergift, een noodwendig vereischte, dat dit het vermogen om zich op te lossen bezit, om in eenen vloeibaren staat, <loor onniiddellijken of middel- 5 lijken invloed , hel dierlijk organlsmn^i op eene geweld' dadlgé wijze in deszelfs functiën te kunnen aangrijpen, De otulervinding heeft deze stelling tot eene algemeene ^vaarheid verheven; onder het groote aantal onoplosbare verbindingen, kennen wij geene enkele, welke vergiftige eigenscliappen bezit. De vergiften toonen in het algemeen een dubbel verschil, hetwelk in hunne scheikundige zamenstelling gelegen is, en dat met zeer veel voordeel dienen kan tot beginsel van klassiücatie in de Leer der vergiften. Zij zijn namelijk hunne vergiftige eigenschappen D bij voorkeur verschuldigd aan sommige bestanddeelen , die deze eigenschappen mededeelen aan alle oplosbare ver- bindingen, waarmede zij vermengd worden; of 2^^ de ver* giftige eigenschappen berusten op de wijze van zamen- stelling van verschillende stoffen , die op zich zelven geheel onschadelijk kunnen zijn. Tot de eerste klasse behooren de metaal aardige ver- giften en bij gevolg ook het Arsenicum ; tot de tweede een klein gedeelte vergiften uit het onbewerktuigde en alle uit het bewerktuigde rijk. Passen wij deze verdee- ling toe op de tegengiften, dan kunnen voor de eerste klasse slechts die llgchamen als zoodanig in aanmerking komen, die met het vergif eene onoplosbare verbinding aangaan, terwijl voor de tweede ook dezulke mogen aan- gewend worden, die de vergiftige stof, of in eene nieuwe oplosbare of in eene onoplosbare verbinding veranderen, als deze slechts daardoor van deszelfs vergiftige eigen- schappen volkomen wordt beroofd. Bedenken wij daarbij, dat het voor de meeste tegengiften der metaalaardige vergiften, en bepaaldelijk van het Arsenicum, eene niet te 6 veranderen voorwaarde schijnt te wezen, dat zg eene geheel onoplosbare verbinding met dezelve aangaan; dan zullen weinige woorden voldoende zijn, om het vruchte- looze gevolg van alle tot hiertoe in het werk gestelde onderzoekingen over dit onderwerp, in een helder licht te plaatsen. Pierre Toussaint Navier*) was de eerste, die de verhouding van het Arsenigzimr tegen eene reeks van lig- chamen naaiiwkeuriger onderzocht, met oogmerk om eene rationele behandeling der vergiftiging door Arsenicum op scheikundige gronden te vestigen. De gevolgtrekkingen welke hij uit zijne nasporingen afleidde, wikkelden hem echter in een weefsel van d^valingen, die hij bij de toen’ malige verwarde begrippen in de scheikunde, niet konde ontiïaan. O Zijne pogingen strekten zich voornamëlijk daartoe uit, om het iVcidum Arsenicosum in eene nieuwe niet ver- giftige verbinding over te brengen en hij meende zijn doel te hebben bereikt, in elk geval, waarin het hem gelukte, dit ligchaam met een ander tot eene nieuwe verbinding te vereenigen, welke geene der scheikundige eigenschap- pen van het x\cidum Arsenicosum bezat. Had hij zich alleen daarbij bepaald, om eene onoj)- losbare verbinding van dit vergift langs den natten weg, daar te stellen, dan was het, dewijl hij zich bepaalde bij stoffen, die juist tot dit eindehet meest geschikt waren, bijna niet te betwijfelen, of hij zoude, zelfs bij de onvolkomene middelen welke hem ten dienste stonden, tot een gelukkig resultaat zijn gekomen. Zijne onderzoekingen bepaalden Coulrcpoisous f]c 1777. l’Arseru-'^ du subiinié corrosif. etc. Paris 7 zich vooval hij tle oplosbare Zwavelverbindiiigen en d© Ozerzonteri. De eerste, met name, het Sulphuretum CnJcli en Sulphuretum Potassii zijn nog niet geheel uil den rei der aan te wenden middelen verdwenen, en wan- neer deze ligchamen, niettegenstaande de gew igtige daad- zaken, door Orfila, Renault en Senff tegen derzelver gebruik aangevoerd, nog in onze dagen maar al te menig- vuldig worden aangewend, dan kan men niet genoeg op zijne hoede zijn tegen het gebruik van een voorgewend tegengift, welks werkeloosheid reeds op theoretische gronden betoogd, en waarvan de verderfelijke werkin- gen uit tallooze daadzaken en ervaringen bewezen kunnen worden. Het Sulphuretum Arsenici, hetwelk door den Invloed der Sulphiireta alcalina op Acidum x\rsenicosum gevormd wordt, gedraagt zich tegenover deze ligchamen als een zuur, hetwelk met dezelven gemakkelijk oplosbare ver- bindingen' aangaat, en de, uit de ontleding der Sulphureta alcalina gevormde alcalische verzuursels, lossen even zeer het Acidum Arsenicosum in eene aanmerkelijke hoeveel- heid op. Deze zelfstandigheden praecipiteren derhalve het vergif nimmer volkomen , en zij verliezen daardoor de meest wezenlijke en volstrekt noodzakelijke eigenschap, waardoor de tegengiften voor de, in de eerste klasse be- vatte vergiften gekenmerkt worden. Blijkt nu echter dat de aanwending der sulphureta alcalina om deze rede nutteloos is, zoo is zij voor nadeelig en geheel verwer- pelijk te houden, wanneer men hier bijvoegt, dat deze ligchamen reeds op zich zelven tot de, niet weinig gevaar- lijke vergiften gerekend moeten worden. 8 Wij nieeiien niet iioudig te hebben ons in verklarin- gen uit te laten over de nutteloosheid van het ijzervijlsel op zich zelf of ook met azijn, van de inkt, de zeep, de melk in verbinding met sulphureta alcalina of kalkwater*), Een Kcceuseiil \aii ons «escluilt, in de Salzbui". Med, Ciiir. ZeiluM" (1835 No. 70 en 00) verweipt onze proeven als on- voldoende, en ni.eent aan lief kalkwater de \oorkeur Ie juoe- ten "even, Loven het ijzeroxvde-liydraat, van welk eerste (Niristison ze"t, dat hetzelve te voren "eroeind, doch nu met re"t verbeten is geworden ,• hoven welks aanwending Mutel eenc enkel hraking-verwekkende behandeling verkiest, en van hetwelk Ordla zegt, dat lietzelve bijna geheel zonder eenig nut is. De zekerlieid waarede deze recensent zijne Dieeniiuj aan onze ivaarnttnin(jai tegenoverstelt, moge ons tot eene verontschuldiging verstrekken, wanneer wij hem hij deze gelegenheid de volgende punten in zijn geheugen terugroepen , die hij hij zijne kritische rondhorstiglieid scliijnt vergeten te hebben. Bij eene 3000 - voudige verdunning van het Acidum Arsenicosum vorjnt kalkwater niet meer een praecipitaat, ter- wijl ijzeroxjde-hydraat nog bij 100,000 - voudige verdunning een bezinksel doet ontstaan. Neemt men nu aan, dat er twee tot drie ponden vocht in de maag en darmen aanwezig zijn, dan is het mogelijk dat 4-6 greinen acidum arsenicosum aan de nederplolFing door kalkwater geheel ontgaan ; het ijzeroxyde- hydraat zou onder dezelfde verhoudingen slechts ‘■1.00- 'ViO» grein niet gepraecipiteerd laten. 2* De Arsenigzure kalk wordt in eene vloeistof, welke Murias Ammoniae en andere verbindingen van Chlorium of Ammoniac-zouten bevat, zoo gemakkelijk opgelost , dat een aanmerkelijk bezinksel door toevoeging van weinige droppels van deze vloeistoffen wederom verdwijnt. De niet onaanzien- lijke hoeveelheid Hydro-Chloras Ammoniae, Sodae en Potas- sae enz. die zich in de maag en de darmen bevindt, is dien ten gevt'lge oorzaak der bekende oplosbaarheid van de Arse- nigzure kalk in deze vloeistoffen, met welke onze recensent niet bekend schijnt gew'eest te zijn. 9 welke ook nog door den schr^ver zijn voorgeslagen, als tegengiften van het Acidum Arsenicosum, dewijl in onze dagen een bekw aam geneesheer w el nimmermeer tot deze en dergelijke middelen zijne toevlugt nemen of aanleiding vinden zal, omdat het bewezen is, dat zij evenzeer nut- teloos en zelfs nadeelig zijn, als de reeds lang buiten gebruik geraakte aanwending van alcaliën en zuren. 3® Ter nederploftlï!" ven één deel Acidum Arsenicosum, ■worden 0,5743 deelen kalk of 446,5 deeleii kalkwater ver- eischt. Gesteld nu , dat men, volgens eeue zeer geringe schatting slechts de drievoudige hoeveelheid van dit miaimiun, ter bestrijding van het vergift aanwendt; dan moetirjcn 1340 deelen kalkwater op één deel vergift rekenen, en l)i) eene vergiftiging door l'A drachma veroorzaakt, moet de lij, der 20 Pd. kalkwater gebruiken. Of zoude niisscliien Ileceusent liet onderscheid niet kennen tusschen kalkwater en kalkmelk, dan herinneren wij Irem 4° dat , gelijk Orllla verhaalt, een hond, nadat Jiij twee- maal in eene tusschenruimte van 5 dagen 1'/, tot 3 drachmen kalk gebruikt had, na 3 dagen onder vergifligingskenteekenen stierf, niettegenstaande hij niet eenmaal in het braken ver- hinderd was. AYanneer nu rtreergemelde Ree. tot proeven op dieren uil- noodigt, om de werking van kalkwater als tegengift met of zonder Ammonia, te bepalen; dan vinden wij daarin eene merkwaardige docli onschuldige onbekendheid van denzelven, met de meest gewone ervaringen in de Scheikunde en de Yergiften-leer ; wanneer echter dezelfde Recensent, nadat hij op de eene zijde van zijn berigt onze proeven als onvoldoende verworpen heeft, op de andere zijde verklaart, dat hij bij voorkomende gevallen kalkwvater en te gelijk ook ijzeroxyde- hydraat zoude aanwenden, zonder zicli er over te bekommeren, dat het kalkwater volgens scheikundige gronden , aan het ijzeroxyde-hydraat de werking ontneemt, — dan weet men waar- lijk niet wie men meer zal beklagen, den geneesheer, die zulk eene behandeling openlijk aanprijst , of den lijder die het slagtoffer van dezelve worden zal. 10 iNug ceiiige opiuerkiiigcii omtrent eeii vermeend op- losbaar siil{)liiu’etiim ferri, hepar martial, hetwelk Natier in zijne verliaiideling insgelijks als werkzaam tegengift bij vergiftigingen met Arsenicum aanbeveelt, mogen hier eene plaats vinden. Uit zijne jiroeven blijkt met tamelijke zeker- heid, dat dit ligchaam niets anders was, dan een onzuiver sul])has protoxydi- et deutoxydi ferri, eene zelfstandigheid welke hij op eene andere plaats nog eenmaal in het bij- zonder onder de tegengiften van het Acidum Arsenicosum opneemt. Behalve de vergiftige eigenschappen, welke volgens de proeven van Orflla aan het sulphas protoxydi ferri eigen zijn, bezit hetzelve zelfs niet eens het ver- mogen , om in de oplossing van het Acidum Arsenicosum, anders een praecipitaat teweeg te brengen, dan wanneer hetzelve met bases alcalini verbonden is. Al liet men ook op voorslag van Natier, voor de aanwending van dit zout, oplossingen van een alcali drin- ken, dan zoude men toch nog onvermijdelijk gevaar loopen een gedeelte van het vergift op te lossen en in het darmkanaal te doen overgaan, voordat de ijzerzouten, dit verder gelegen deel bereikt hadden. Dit nadeel over- treft verre weg het voordeel, hetwelk de, in de maag plaats hebbende vorming van het hydraat van protoxydum en deutoxydum ferri, zoude doen ontstaan. Welken in- vloed zoude nu de massa van nadeelige zouten, van Potasch-hydraat, van sulphas protoxydi et deutoxydi ferri, van sulphas potassae uitoefenen, welke men bij deze handelwijze genoodzaakt is tevens in de maag te brengen of daarin te vormen ? Is het niet te verwachten dat deze stolFen, hij den ontstoken toestand, in welken de spijs, verteeringswerktuigen door den invloed van het vergift li zQn gebragt, eene alleniade^Hgste werking zullen uitoe- fenen ? Wij hebben ons door eene proefneming overtuigd, dat de nadeelen zelfs dan nog aanwezig zijn, wanneer men een ijzeroxyde-zout met een alcali in overvloed neder- ploft en met Acidum Arsenicosum vermengd, in de maag van een dier brengt. Proef 1. Eene hoeveelheid Murias ferri welke met 130 gr. ijzeroxyde overeenkomt, werd door soda caustica gepraecipiteerd, met een weinig ammonia en 9 gr. iVci- dum Arsenicosum, hetwelk zeer fijn gewreven was, ont leed, eenen ouden sterken hond, door middel van eene spuit ingegeven, en daarop de slokdarm onderhonden. Bij de bew erking die naauw elijks eenige minuten duurde, verloor het dier slechts weinige droppels bloed, en toonde zich daarna zoo boosaardig, dat men zonder gevaar van gebeten te worden, hem niet durfde naderen. Na 20 uren, gedurende welke het dier zich tamelijk welvarend scheen te bevinden, ontlastte hetzelve zeer veel vaste stoffen, die bijna alleen uit de ingegevene zelfstandighe- den bestonden, en onder het vergrootglas beschouwd, inwendig geene korrels van Acidum Arsenicosum bevat- teden. Na 36 uren konde het dier zich slechts met moeite bewegen, en korten tijd daarna zich niet meer regt op de beenen houden; het hart sloeg hoogst onregelmatig; de extremiteiten waren koud; de ademhaling raoeijelijk; de ongevoeligheid nam, van de extremiteiten af, steeds meer en meer toe, totdat in het 50ste uur na de bewer- king de dood zonder krampen volgde. Bij de lijkopening vertoonde zich de hals gezwollen en de wond ontstoken. De slokdarm w as niet veranderd. 12 «ie niaa^ echter zeer sterk ontstoken; het «larnikanaal in «leszclt's geheele lengte rood, gedeeltelijk sterk ontstoken en van opperhuid ontbloot (excoriirt) ; hetzelve bevatte een geel, met slijm en bloed gemengd vocht; de longen waren meer dan gewoonlijk met bloed gevuld; het hart uit- en Inwendig gezond; het bloed daarin weinig gecoa- guleerd; de nieren gezond; de milt donker; de lever normaal ; de pisblaas half met urine gevuld ; in de gal- blaas was weinig geelachtige gal aanwezig. Deze proef, welke nog daarbij onder de meest gun- stige omstandigheden werd In het werk gesteld, dewijl men overtuigd koude zijn , behalve het ijzeroxyde-hydraat, slechts eene juist overeenkomende hoeveelheid Murias 8odae, een weinig Ammonia, en welligt eenig Murias Ammoniae in de maag van het dier gebragt te hebben, toont ten duidelijkste, hoe gevaarlijk het zijn zoude, de zouten van protoxydum en deutoxydum ferrl, te gelijk met eene alcalische oplossing, tegen Arsenicuni-vergifti- gingen aan te wenden. Het nadeelige daarvan is inderdaad zoo aanmerkelijk, dat geen der nieuwere Toxicologen, het der moeite waardig geacht heeft > dezelve onder de tegengiften van Acidum Arsenicosum op te noemen, veel minder nog dezelve te wederleggen. Niet minder verwerpelijk schijnt de aanwending der Magnesia te wezen, welke evenmin, als de zoo even be- schouwde zelfstandigheden, in staat Is, eene onoplosbare verbinding met het Aciduiii Arsenicosum aan te gaan. Wij gaan nu over tot eene uitmuntende bijdrage, welke C(uimir Renault^) ter opheldering van het onderhavige rSouvelies e.\pcj iciices. les eoiiliej)()i50iis de 1’ Aiset)ic, Pnris 11801. 13 otiderwoif) gelt'TiM’d hoeft Hij toonde vooreerst aan , da de, tot op zijnen tijd, bijna algemeen ingevoerde behaie deling der Arsenienm-vergiftigingen metsulphiireta alcalina, als nntteloos en zelfs als hoogst nadeelig en gevaarlijk beschouwd moest worden — • eene daadzaak, welke door de ondervinding van lateien tijd genoegzaam bevestigd is. Daarentegen beval hij zelf eene oplossing van acidnni hydrosulphiiriciim in waf er aan. Eene reeks van proeven welke hij met deze stof, op dieren in het werk stelde, sollenen eene zeer gelukkige uitkomst te beloven. Desniettegenstaande heeft men reeds sedert langen tijd ook deze wijze van behandeling als onvoldoende ivederom vaarwel gezegd. Het Aqua hydrosuiphurata oefent wei, in kleine hoeveelheden gebruikt, geenen ver- nietigenden Invloed op het dierlijk Organismus uit; dat hetzelve echter in grootere giften, met de spijsverteerlngs- werktulgen in aanraking gehragt, gewelddadige stoornis- sen, en zelfs den dood ten gevolge heeft, behoeft men na de proeven van Orfila niet meer te betwijfelen. De aanmerkelijke hoeveelheid van deze stof, welke gevorderd wordt om, in evenredigheid slechts geringe hoeveelheden acidnm arsenicosiim te ontleden, stelt der aanwending van hetzelve onoverwinnelijke zwarigheden in den weg. Nemen wij met de Smissure aan, dat het water bij de gewone temperatuur, twee en een half maal deszelfs volumen gezwaveld waterstof- gas kan opnemen, dan blijkt uit eene gemakkelijke berekening, dat er 130 deelen gezwaveld waterstof- water noodig zijn om één deel Acidum Arseni- cosum te ontbinden. — • Voor één drachme van hetzelve wordt reeds meer dan 1 'A pond van het tegengift ver- eischt; dnar het nii niet we! mogelijk is de hoeveelheid 14 van het gebruikte vergift, zelfs niet bij benadering te be- palen, zoo ziet men zich blootgesteld aan het onvermij- delijke gevaar, om daar, waar men ten doel had eene vergiftiging door Arsenicum, te bestrijden, ook eene ver- giftiging door gezwaveld waterstof- gas daar te stellen. Wanneer het bovendien uit proeven, die wij aan den- zelfden geleerden te danken hebben, blijkt, dat zelfs het door de ontleding van het zwavelwaterstof- gas , gevormde 8ulphuretum Arsenici, voor een vergift te houden is, daar dit, op zich zelf volkomen in water onoplosbaar ligchaam, door de, in het darmkanaal bevatte sulphureta alcalina, toch in den opgelosten staat gebragt kan Avorden, en in dezen toestand de functiën der spijsverteerings-werktui- gen belemmert; dan zal het wel bijna niet noodig zijn eene andere omstandigheid hierbij te voegen, welke aan de aanwending dezer stof, onoverwinnelijke hinderpalen in den weg legt. ZooAvel Renault s*) eigene proeven, als de onderzoekingen van Orfila, hebben namelijk bewe- zen, dat het gezwaveld -waterstofgas op het acidiim arse- nicosum in den vasten staat, zoo goed als geenen invloed heeft. Wij gelooven niet noodig te hebben nog eenige woor den te verspillen, over den voorslag van Bertrand, om de Houtskool als tegengift van het Acidum Arsenicosum in den vasten staat, aan te wenden. Wij verwijzen naar Orfila s grondige w ederlegging der meening van Bertrandy waaruit de nutteloosheid der Kool bij Arsenicum- vergifti- gingen, niet slechts volgens de eenvoudigste theoretische gronden, maar ook uit eene groote reeks van proeven op honden, ten duidelijkste blgkt. *) L. 1. T. T. p. m. I Wij besiiiiten deze afdeeling met de woorden van een’ ervaren verglftkiindigen, die, In overeenstemming met Orfila, Christison en vele anderen, zijn gevoelen aldus iiitspreekt : Aucun antidote réel de F avsénlc n’ est encore comiu; ainsi ni Ie lait, F ludle, Ie vimdgre, la thérlaque recommendés par Ie vulgaire^ ni Ie charbon en poudre vanté par Bertrand , ni les infuslons adstrin- gentes conseillées par Chanmrel, ni les sulfures alca- lins n ont la veria spécifique qu^ on cherche si gratid- tement ä leur accorder; en un mot ce phéni.x pharma- ceutique est encore d trouver ! SCHEIKUNDIGE VERHOUDING DER IJZEROXYDE- ZOUTEN EN BEPAALDELIJK VAN HET IJZER- OXYDE- HYDRA AT TOT ACIDUM ARSENICOSUM. Het Acidum Arsenicosum is bij de gewone tempera- tuur niet in staat, om het ijzeroxyde uit deszelfs verbin- dingen met de sterkere zuren, af te schelden; in de oplossingen van Sulphas-nitras- en Murias ferri, brengt hetzelve geen bezinksel te weeg. Geheel anders echter is deszelfs verhouding tot ijzeroxyde, wanneer dit met een zwakker zuur, b. v. Azijnzuur verbonden is. Er heelt 16 liiimelijk, niettegenstaande het vrij wordende Azijnzuur, eene volhoinene nederplorting van het oxyde plaats. Het gevormde fiezinksel, hetwelk, zoo als nader blijken zal, uit Arsenigiuur-ijzeroxyde met een overvloed van hasis, bestaat, bezit eene helderbruine kleur en eene hydraat\ ormige volumineuse geaardlieid. 1. Na drooging vertoont hetzelve zich pekzwart, glan- zend als was, en schelpachtig op de breuk. 2. Op papier uitgestreken geeft het eene okergeele streep. 3. Bij verhitting in eene glazen buis , stoot hetzelve wa- ter en acidum arsenicosum uit, met achterlating van ijzeroxyde, hetwelk altijd eene kleine hoeveelheid acidum arsenicosum terughoudt. 4. De sterkere zuren lossen het ijzeroxyde op en schei- ’ den het acidum arsenicosum af. 5. Azijnzuur en Arsenigzuur oefenen geene werking op dit ligchaam uit, zelfs dan niet wanneer hetzelve versch gepraecipiteerd is. Berzelius geeft de berekende zamenstelling van het onzijdige -Arsenigzure -ijzeroxyde, aldus op: Ijzeroxyde 34,47. Arsenigzuur.... 65,53. 100,00. Ten einde te bepalen, of het beschrevene zout in deszelfs zamenstelling met deze onzijdige verbinding over- eenkomt. werd hetzelve aan eene ontleding onderworpen. A. 6 ji ,217 eener oplossing van zuiver ijzeroxyde - hydraat in Azijnzuur, werden alzoo in eene platinakroes met eenig salpeterzuur ontleed, behoedzaam tot droog* 17 wording toe' iiltgedampt , en daarna sterk gegloeid. Er bleef een residiuim van Oc^r-,483 zuiver ijzeroxyde terug , hetwelk niet door den magneet werd aangetrokken. De proefneming herhaald zijnde met 10[^i-,388 van dezelfde oplossing, gaf 0öi-,807 ijzeroxyde. De Azijnzure oplossing bevattede alzoo 78:‘ j7685 proc. yzeroxyde, de gemiddelde hoeveelheid uit beide proefnemingen, waarvan de uitkom- sten, slechts een verschil van vier éénheden in den vijfden cijfer opleveren. B. 28{jr.,165 van deze oplossing werden gedrop- peld In eene oplossing van 83;i'- acidum arsenicosum. Het gevormde bezinksel, hetwelk volgens proef A 2gr ,138 ijzeroxyde bevattede, woog, na op de temperatuur van kokend water gedroogd te zijn, 3"r.,235. C. Om het gehalte aan water te bepalen, werden 3oi',0855 van dit bezinksel in een glazen retort, waarvan de hals op eene temperatiinr van iets meer dan 100° gehouden werd, gegloeid. Het verlies aan water bedroeg 0s:i ,3160. Het geheele verkregene bezinksel bevattede der- halve OcTr',3313. Hieruit volgt alzoo voor de hoeveelheid acidum arsenicosum, na aftrekking van het water en het ijzeroxyde, 0[ii-,7157. De ontleding met 41ui'',706 der Azijnzure oplossing herhaald zijnde, (echter met dit onderscheid, dat het o acidum arsenicosum nu bij het ijzeroxyde gedroppeld werd) leverde op 3g^’ ,239 ijzeroxyde, en lsr.,460 acidum arseni- cosum en water. De zamenstelling dezer verbinding in procenten was alzoo de volgende: o 18 1* proef. 2® pr. Gemiddeld. Uzeroxyde... .. 67,64... .... 68,93. 68,28 Arsenigzuur.. . 22,12... .... 21,34. ...... 21,73 Water 10,24 .... ... 9,73.. 9,99 100,00. 100,00. 100,00. Zij komt zeer naauwkeiirig overeen met eene ver- binding van I atome Arsenlgzuur met^ 4 atomen ijzer- oxyde en 5 atomen water, welke in 100 deelen, zoude bestaan, uit ÏJzeroxyde 08,47. x\rsenigzuur.... 21,09. Water,- 9,84. 100,00. Het is echter niet onwaarschijnlijk dat derzeiver be- standdeelen onder een’ anderen vorm onderling verbon- den zijn, en dat dezelve moet beschouwd worden als eene dubbele verbinding van een ander Arsenigzuur-ijzer- oxyde met ijzeroxyde-hydraat, \ oor deze wijze van be- schouwing pleit namelijk de verhouding der zamenstelling volgens welke dit basische zout slechts Vc van het zuur, inliet onzijdige zout voorhanden, bevat, alsmedede omstandigheid, dat hetzelve bij eene klimmende verhouding der tempe- ratuursverhooging , niet dan zeer moeijelijk het water loslaat, en eerst dan wanneer de ontleding 'een aanvang neemt, geheel verliest. Ook schijnt voor dit vermoeden te pleiten eene waarneming van Schindler , die een wa- terhoudend basisch zwavelzuur-zinkoxyde had daarge- steld, in hetwelk insgelijks 4 atomen zinkoxyde met 1 atome zw avelzuur verbonden zijn , en dat door gloeijing in het onzijdige zw avelzur© zout en zinkox\"de ontleed werd 19 Wanneer nu het azijnzuur- ijzeroxyde reeds zulk eene volkomene ontleding door het acidum arsenicosum ondergaat , dan is het te verwachten, dat het ijzer- oxyde-hydraat, in hetwelk het water door eene nog zwakkere verwantschap met het ijzeroxyde, dan het azijnzuur met hetzelve verbonden is, eene dergelijke ontleding zal ondergaan. De ondervinding bevestigt dit vermoeden volkomen. Want indien men eene oplossing van acidum arse- nicosum met versch gepraecipiteerd ijzeroxyde-hydraat, hetwelk in water opgehouden (suspendirt) is, ontleedt, dan kan men in het doorgezegene, zuur gemaakte en met een stroom gezwaveld-waterstofgas onderzochte vocht, geen spoor van acidum arsenicosum vinden. Om één deel van hetzelve op deze wijze néér te ploffen, wordt eene hoeveelheid ijzeroxyde -hijdraat gevorderd, welke ten minste met 10 — ^12 deelen ijzeroxyde overeenkomt. Bij eene geringere hoeveelheid heeft echter reeds eene bijna volkomene afscheiding plaats, daar eene stroom gezwaveld- waterstofgas, slechts onbeduidende sporen van sulphuretum arsenici in het doorgezegene en zuur- gemaakte vocht te voorschijn brengt. Bij eene vooraf- gaande verwarming der stoffen, of wanneer men het Arsenigzuur bij kleine hoeveelheden bij het praecipihuis voegt, volgt de reactie nog gemakkelijker. Wanneer < men bij het water in hetwelk het ijzeroxyde - hydraat wordt opgehouden , eenige droppels Ammonia liquida voegt, dan wordt zelfs vast Arsenigzuur, hetwelk tot een fijn poeder gebragt is, door trekking met hetzelve, in Arsenigzuur-ijzeroxyde met een overvloed van basis, ver- anderd. Het aanwezen van Ammonia, Chlorium-verbin- c\ ^ 20 dingen en andere zouten verhindert overigens de neder- jdofling van het Arsenigzuur niet. Deze verhouding welke met die van het azijnzuur -ijzeroxyde overeenkomt, leert ons derhalve in het versch neérgeplofte ijzeroxyde-hydraat een ligchaam kennen, hetwelk aan alle, zelfs aan de strengste eischen voldoet, welke men op scheikundige gronden, ooit van een tegengift tegen Arsenigzuur vor- deren kan. Dit ligchaam hezlt twee eigenschappen, waardoor hetzelve hoven alle bekend gew ordene tegengiften uitmunt; eensdeels komt het voor als i'olkome7i onoplosbaar, en derhalve zonder werking op het Organismus; anderdeels is daarentegen deszeifs hydraatvormige , inwikkelende geaardheid bijzonder geschikt om den tegenstand te ovei- w innen, welke de moeijeiijke oplosbaarheid en de zamen- hang van het vaste Arsenigzuur, aan de werking der .scheikundige verwantschap biedt. Bij onderscheidene proeven, voor w eiker mededeeling wij eerst later gelegen- heid zuilen hebben, hebben wij ons, door een fiaauw- keurig inicrosco})isch onderzoek der uitwerpselen van dieren die het vergift in den vasten staat, met ijzeroxyde- hydraat vermengd, — ■ gebruikt hadden, werkelijk overtuigd, dat hetzelve onder den invloed der dierlijke warmte en de peristaltische beweging des darmkanaals, volkomen in Arsenigzuur-ijzeroxyde veranderd was. Wij beho even slechts w einige woorden over de be- reiding van het ijzeroxyde-hydraat, hier bij te voegen. De doelmatigste bereidingswijze van deze stof bestaat daarin , dat men eene oplossing van zuiver sulphas prot- oxydi ferri , door verhitting met salpeterzuur tot eenen oogeren graad van verzuring brengt, de oplossing dooi 21 f*en’ oveivioed van bgtende Anmionia nederslaat, en hei ijzeroxyde-bydraat door afwasscliing zuivert. Men moet daarbij echter niet uit het oog verliezen, dat de oplossing van het protoxyde-zout eerst geheel moet plaats gehad hebben, eer men het salpeterzuur in kleine hoeveelheden toevoegt, dewijl anders eene aanmerkelijke hoeveelheid onzijdig zwavelzuur ijzeroxyde w^ordt afgescheiden en als een geelachtig poeder bezinkt, hetwelk in den hoogsten graad moeijelijk oplosbaar is. De Murias deutoxydi f ferri is In zoo verre minder geschikt tot daarstelling van deze stol, omdat men door het nederploffen met Am- monia, gevaar loopt, dezelve te verkrijgen door eene groote hoeveelheid Murias protoxydi ferri met een over- vloed van basis, verontreinigd. Om aan het neêrgeplofte ijzeroxyde - hydraat , deszelfs water niet te ontnemen , en daardoor zijne losse zamenhang zoo weinig mogelijk te verminderen, filtreert men hetzelve niet, maar bewaart het, nadat het zich na eenlge dagen op den bodem ge- zet, en men de bovendrijvende vloeistof afgegoten heeft, als eene emulsie in geslotene vaten. Hoe eenvoudig de opgegevene bereidingswijze van het tegengift ook wezen moge, heeft het toch niet aan veranderde voorschriften ontbroken, die gedeeltelijk zoo ondoelmatig zijn, dat wy het niet voor overbodig houden^ eenige opmerkingen daarover hier bij te voegen. Voor- eerst is het te verwerpen om in plaats van Ammonia een ander Alcali ter nederploffmg van het ijzeroxyde- hydraat aan te wenden, zoo als door sommigen gedaan is"^) Vei", de Terhiind. van I)r. v. Spécz in de Med. Jalub d. k. k. Oeslerr. Slaals, nenesU^ Folge B. XI p. 021. Verder do Verh. van Cramer in Caspers Wochensckrift d, 25 Sepl. 1835. daar de kleinste hoeveelheid alcali welke in het beziiik- fee! achierhiijrt, aanleiding zoude geven tot de vorming van een Arsenigzuur-zout, hetwelk zich aan de neder- plot'ting door ijzeroxyde - hydraat geheel onttrekt, dewijl dit ligchaam wel het vermogen heeft, om de vervant schap der Ammonia, maar niet die van Soda of Potasch- tpt Arsenigziiiir, te overwinnen. Even verwerpelijk is de meening, dat bij de aanwen ding van een ijzeroxyde-zoiit hetwelk koperoxyde bevat, het verkregene nederslag, door ^en overvloed van Ammonia, van het koperoxyde bevrijd kan worden. Zoo als bekend is, is deze afscheiding altijd onvolkomen. Het is echter geheel onbegrijpelijk, hoe men, op grond van een paar hoogst gebrekkige proef- nemingen op dieren, de bewaring en aanwending van het tegengift in den droogen staat, heeft kunnen aanbevelen, niettegenstaande de menigvuldige , reeds ondernomene proefnemingen, in overeenstemming met de onze, tot de uitkomst geleid hebben , dat het ijzeroxyde in het geheel geene, het drooge hydraat echter onvolkomene werkin- gen A’ertoont (zoo als ook reeds uit de eenvoudige daad- zaken te voorzien was), en dat het drooge hydraat het Arsenigzuur in de koude, nooit geheel doet nederploffen. Dit voorschrift om het middel te droogen, schijnt ont- staan te zijn, uit eene even onge gronde als dwaze mee ning, dat de* hydratlsche bereiding door lang bewaren aan bederf onderhevig is en hare werkzaamheid ver- liest. Wij kunnen deze meening met grond weèrspre- ken, dewijl wij een bydraatvormig bezinksel van ijzeroxyde, hetwelk zich In de holle tusschenruimte eener Travertin-laag, onder water uit Carbonas protoxydl feni gevormd had, en over welke laag, volgens 2g de geognostische rerhouding van gezegde Travertin-massa, ten minste verscheidene eeuwen moeten verloopen zyn, nog volkomen werkzaam vonden. Dit bezinksel van ijzeroxyde-hy draat was intiisschen deszelfs werkzaamheid,« //cc« verschul- digd aan zijne hijdratisch^volumineuse geaardheid, welke onder de laag water, w aarin hetzelve zich afgezet had, volko- men bewaard was gebleven. Men zou zich echter zeer bedrie- gen, indien men aan de drooge oker, de moeras - erts, of in het algemeen aan de Aluin-ijzersteen, eene dergelijke werkzaam- heid wilde toeschrijven. Deze stoffen zijn ten gevolge van derzelver zamenhang even zoo onwerkzaam, als het bezinksel in het afkoelwater der smederijen, hetwelk niet uit ijzeroxyde - hy draat , maar uit protoxydnm en deutoxy- dum ferri bestaat, en dat niet slechts zonder werking is, maar ook w egens deszelfs scherphoekige geaardheid, niet dan nadeelige gevolgen kan na zich slepen. Het zoude van groote waarde zyn, indien men in dringende gevallen het tegengift op eene eenvoudige en gemakkelijke wijze zelf bereiden en aanstonds bezorgen konde. Ieder ijzeroxyde -zout hetwelk in de verschillende werkplaatsen wordt gebruikt, is hiertoe geschikt; het best, het salpeterzuur -ijzeroxyde, hetwelk als bijtmiddel in de katoendrukkerijen gebezigd wordt; minder, het door oplossing van ijzer In Azijnzuur verkregene en tot het- zelfde einde strekkende Acetas protoxydi et deutoxydl ferri; maar het allerminst het vocht, hetwelk de schoenma- kers bezigen om het leder zwart te maken, verkregen door slechte azijn of bier op yzer te gieten, dewijl dit een, uit ontlede organische zelfstandigheden zamengesteld, eenigzins rottend praecipitaat, en slechts zeer weinig ijzer- •xyde bevat. 24 Indien men Nitras deutoxydi ferri of acetas protoxydi ferri (maar in geen geval het door de verwers, door ontleding van sulphas ferri en acetas pliimbi bereide) uit eene verw-werkplaats verkrijgen kan, dan behoeft men het eerste slechts in een vat naar verkiezing, het laatste echter in een plat open vat, met stukken krijt tc ver- hitten, om het ijzeroxyde-hydraat neder te ploffen, het- welk door herhaald op- en afgieten van water spoedig behoorlijk zuiver kan verkregen worden. Welligt zoude het in geval van nood zelfs doelmatig zijn, het ijzerhou- dende bijtmiddel der schoenmakers te doen drinken, totdat men het tegengift op eene andere wijze verschaft heeft. PROEFNEMINGEN OP DIEREN, OM DE WERK- ZAAJVIHEID VAN HET TEGENGIFT TE BEPALEN, De w erking der spijsvertering bewijst, dat het voed- sel onder den invloed der organische krachten, zijne be- standdeelen, In de menigvuldigste produkten verandert, onder dat wij in staat zijn, deze verschijnselen volkomen tot ons bekende scheikundige w etten terug te brengen. De proefneming in de reageerbuis kan derhalve nooit toerei- 25 kend zijn, om de vraag geheel te beantwoorden, of eene zelfstandigheid aan al de vereischten van een tegengift voldoet; want niets geeft ons het regt om te besluiten, tot de onveranderlijkheid eens ligchaams, in zijne schei- kundige verhouding, waanneer hetzelve zich onder den in- vloed der organische werking bevindt, onder verhoudingen namelijk, waar in wij de scheikundige krachten aan zulke verwonderlijke catalijtische werkingen onderworpen zien. De ondervinding heeft wel Is waar geleerd, dat de op sterkere verwantschap berustende reactiën der ligchamen op elkander, even gemakkelijk in als bulten het Organis- mus in werking komen; de ondervinding heeft echter tevens aangetoond, dat zeer Innige verbindingen onder den voort- durenden invloed der levenskrachten in hunne bestanddee- len kunnen gescheiden worden. Het vrij worden van Aci» dum hydrochloricum in de maag van den mensch en van sommige dieren, levert het voldlngendst bewijs voor deze stelling op. Daarom zijn , of positieve waarnemingen op menschen, of proefnemingen op schepsels die in hunne natuur den mensch zeer nabij komen, d. i. op dieren, on- vermijdelijk noodig, Indien men zekerheid verkrijgen wil omtrent "de werkzaamheid van een tegengift. Wel hebben, zelfs nog in lateren tijd, geneesheeren het in het algemeen voor ongeoorloofd verklaard, uit de resultaten, welke men door proefnemingen op dieren verkregen had, een besluit en eene toepassing op den mensch af te leiden, hunne meening grondende op de erkende waarheid, dat sommige, voor eenige dieren zeer hevige vergiften, voor anderen voor- treffelijke voedingsmiddelen zijn. Doch deze? reeds sedert lang door Orfila wederlegde en als ongegrond verworpene gevolgtrekking, komt in hare geheele nietigheid te voor 20 schfln , wanneer men zich de noodzakelijkheid herinnert, om zoowel de iverkingsvvijze van het vergift, ais ook die van het tegengift, ieder op zich zelf, op de diersoort van welke men zich tot het onderzoek bedient, door vooraf- gaande proefnemingen, te bepalen. Welke hooge waarde men anders aan zulke proefnemingen op dieren moet toe- kennen, bewijzen de belangrijke en voor de menschheid heilaanbrengende ontdekkingen , welke sedert derzelver toepassing In het gebied der vergiften- leer, gedaan zijn. 