VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
NATUUR, ACHTING VOOR DEUGD, EN DANKBAARHEID , GAAN BOVEN DE LEER, Berena is het, dat het eene hoofdleer is der Roomschks- tholijke kerk, dat men buiten hare gemeenfchap niet kan zá- lig worden, Wat ook , vroeger en later , denkende en mensch- lievende Roomschgezinde Godgeleerden ‚ en nog laatst een VERHEYLEWEGEN, in het midden gebragt hebben, on \ NATUUR , ACHTING VOOR DEUGD, EN DANKBAARHEID, 667° hùnne kerk van het voorftaan van dit’ leerbegrip vrij te plei- ten, of althaus het harde daarvan te verzachten; wanneer men de vele gefchrifcen, bij neme de leerboeken, waaraan Rome haar zegel hing, of, wat nog meer dringt en klemt, de befluiten van het Trentfche Concilie inziet, zoo als die het vonnis der eeuwige verdoemenis uitfpreken over allen, die deze en die leerftellingen niet gelooven, dan wordt men wel genoodzaakt, den Roomfchen geestelijke , die zijner ge- meente toeroept: „ buite onze kerk geene zaligheid!” van onverdraagzaamheid vrij te fpreken, en een’ LE SAGE TEN BROEK, door geen’ onzer Roomfche geestelijken tegenges fproken , gelijk te geven, wanneer hij zijnen voormaligen Protestantfchen broederen te gemoet voert: „ de Raomfche kerk veroordeelt u onherroepelijk 1’ — Of evenwel deze leer door de Roomschgezinden van alle landen, ook van die, waar zij te midden der Protestanten leven, algemeen en van harte geloofd wordt, of immer zal worden, dit is eene vraag ; die niet ligt iemand van eenig nadenken toeftemmend zal be- antwoorden, Wat hect verlichtst gedeelte aangaat , er is geen twijfel aan, dat dit, in opzigt tot het bedoelde leerbegrip , ín den volften zin des woords, kerkelijk onregtzinnig is Maar ook de min verlichten, gemakkelijker door bloot gezag te lëden, ook zelfs deze zijn in dit ftuk veelzins niet regt- geloovig; en zijn zij het al, zij zijn het doorgaans niet lana ger, dan tot dat de flem der natuur, der achting voor de deugd , der dankbaarheid voor ontvangent weldaden zich doet hooren. Spreekt deze, dan worden de vooroordeelen , hoe diep ook door vroeger en later onderwijs geworteld, miet zelden tot zwijgen gebragt; gelijk het volgend drietal voors beelden, uit eigene ervaring en die mijner bekenden geput , ten duidelijkfte bewijzen moge, Twee meisjes, kinderen van Protestantfchen vader en Roomschgezinde moeder, en, ingevolge ouderlijke overeena komst, in de Roomfche kerk gedoopt, ontvingen het onder- wijs in den Godsdienst, naar gebruik, bij den Pastoor harer plaats. treurig was de indruk, dien deze verzekering op haar ge moed maakte en noodwendig maken moest, daar zij vóór korc baar’ vader door den dood verloren hadden; ecn” vader, i 668 NATUUR, ACHTING VOOR DEUGD, EN DANKBAARHEID ș dien zij, uit hoofde zijner regt{chapenheid en kindermin , als tijd de grootfte achting en liefde hadden taegedragen. Naau- welijks dan ook ter kerke uitgetreden, of zij deelden elkan- der hare fmart wegens het gehoorde mede , aan welks zekere beid zij , vooralsnog, te minder durfden twijfelen, hoe meer zij zich van de onfeilbaarheid des genen overtuigd hielden, die er haar de verzekering van gedgan had, Lang nog bleven zij dan ook in dit geloof, en even lang duurde haar ver- driet, tot dat eindelijk, zonder iemands voorlichting, eigen voortgezet nadenken, gefcherpt door de betrekking op den waardigen overledene, baar tat het befluit geleidde, dat One mogelijk Aij in eene andere wereld ongelukkig zijn kon, die in deze door zijne liefde, lesfen en waorbeeld zoo veel en zoo nuttig voor de zijnen geweest was, Dit befluit deed een ander geboren worden, namelijk dat van niet langer tot een kerkgenootfchap te willen behooren, waar het vonnis der veroordeeling over gen zoo geacht en bemind voorwerp, als baar vader, werd uitgefproken. „ Indien „” zeiden zij, „ bij ongelukkig is, omdat hij Protestantsch was, wel ou, wij willen het insgelijks worden ‚en met hem ongelgkkig zijn t's Met fchrik vernam de moeder het voornemen baret kinderen: raar noch hare pogingen, noch die des Pastoors, te harer hulpe geroepen, en nu hef vroeger beweerde een weinig tems perende, vermogten haar van de volvoering af te brengen; beide zijn vervolgens tot de Protestantfche kerk overgegaan , door dit haar gedrag bewijzende, dat de kracht des bloeds fer- ker is dan die der kerkelijke regtzinnigheid. Maar fterker ook dan deze is die der achting voor d4 deugd, zon als mij eigene ervaring geleerd heeft. Eens be- youd ik mij in gezelfchap met een’ Roomschkacholijke, aan zijne kerkleer zeer naauw gehecht. Het gefprek, ik weet niet hog, kwam al fpoedig op het groote vraagpunt, af zij, gie buiten de Roomfche kerk fterven, al dan niet zalig kun- nen worden. De brave, maar toch altijd regtzinnige, maa beweerde rondweg het laatfte; en wat ik, als Protestant, ook mogt in het midden brengen, het mogt mij maar niet gelukken, bem van dwaling te overtuigen, Ziende, hoe wei- nig ik op zijn verftand vermagt, beproefde ik het, om hem, door middel van zijn hart, tot andere gedachten te leiden, en het mogt mij gebeuren. „ Gij hebt,’ voerde ik hem te gemoet, „ mijn’ overleden’ vader gekend, en hem , naar ik vermoede , als een deugdzaam man leeren achten?” Het saw -~ GAAN BOVEN DE LEER: 669 woord was niet twijfelachtig, en behelsde den uicbundigften lof. „ Wel nu „’ ging ik daarop langzaam voort, „ wel nu, kunt gij dan in waarheid gelooven,dat deze man, wiens regte fchapenheid gij erkent, en die gij wenscht, dat door alle uwe geloofsgenoaten wierd nagevolgd, van het genot der zaligheid zou zijn uitgefloten, alleen omdat hij, uit over- twiging , Protestant was? Kunt, durft gij een’ man, zoo zeer. aan God en Godsdienst verbonden , verogfdeelen Dt — „y Ver- pordeelen!” viel hij mij in de rede, „ veroordeelen! God behoede mijl ZÆ veroordeel hem niet ; maar de kerk , de kerk , deze weroordeelt hem!” — „ Het zij zoo,’ hervatte ik, „ het zij zoo, gij veroordeelt hem niets maar, als lid uwer kerk, veroordeelt gij hem wel degelijk: gij zegt (en hier fprak ik, zoo veel mogelijk, woord voor woord) gij zegt: die brave man, — die zoo veel voor de zijnen —r voor de maatfchappij — voor den Godsdienst geweest is, — die bea minde, — edele , ~~ dien ik voor den Hemel zoa rijp houde els iemand, — bevindt zich , — en dit alleen omdat hij uiet Roomsch was, == bevindt zich thans,,,….……l’ Hier belette hij mij te vervolgen; en, mij bij de hand vattende, riep hij uit: „ Neen, neen! uw vader kan niet ongelukkig zijn} Jk voel het, wanneer ik aan hem denk , dan moet ik mijn geloof aan de Roomfche kerk, als de alleen zaligmakende, opgeven ;. en, wat het mij gok kosten moge onregtzinnig te zijn, om zijnentwille moet ik het wezen!” , Ook zegepraalt foms keg gevoel van dankbaarheid voor ont< vangene weldaden over het bedoelde geloof, Zekere tuinman woonde op het buitenverblijf eener mij welbekende Protes- tanc{phe juffer , en ontving , zoo wel als de zijnen, vele blij- ken harer welwillendheid, De weldoeńfter werd ziek , en wel zoo ernftig , dat. het beweldadigde gezin alle reden had, om voor haar leven beducht te zijn. Juist op dat pas bevond zich toevallig in diens woning een Protestant, bekend met *s mans verpligting aan de kranke, maar tevens met zijne fteile begrippen, en gansch niet malfche denkbeelden omtrent andersdenkenden. Lang reeds had het dezen verdroten, dat „iemand, van een’ Protestantfchen kant zoo bevoorregt, des- niettemin zoo ongunftig over het fterflot van den Protestant kon blijven denken; maar, wat hij ook gedaan had,om hem tot andere gedachten te brengen, zijne pogingen waren altijd vruchteloos gebleven. Van meening, dat, uit hoofde van de tegenwoordige treurige gemoedstemming des tuinmaus, de 670 NATUUR, ACHTING VOOR DEUGD, EN DANKBAARHEID , kans hiertoe welligt fchooner dan immer zijn zou, befloor hij van de voorkomende gelegenheid terftond gebruik te ma- ken, en de uitkomst bekroonde zijne verwachting. Kan alzoo dit geloof bij den min doorzienden Roomsche gezinde op den duur niet blijven beftaan, hoe zou bet kunnen huisvesten bij hen, wier oog door kerkgezag minder bene. veld is? Neen, verlichte Roomschgezinde medebroeders t wat Rome heden ten dage door hare zendelingen ook &oen moge, om-hetzelve alom te verbréiden, op u, liever kerke- lijk dan verftandig en Christelijk onregtzinnig , zal zij hsre werking misfen ; en , het aan Spanje, Portugal, Italië en Frank. rijk overlatende, om in den andersdenkenden, al ware hij uw bloedverwant, uw weldoener , of het voorbeeld aller deug- den, niets dan den doemeling te zien, zulo gij de befluitea van Trente laten voor hetgene zij zijn, en met hem , dien gü wel voor den meest onfeilbaren en besten der Pausfen houdt, met Petrus, gelooven en belijden , dat God geen aan GAAN :BOVEN DB LEER, 671 pemer is des perfoons , maar dat onder wllen.volke hij, die Hem vreest en geregtigheid werkt, eland aengenaan és Gano, X: 34» 35-) ie a: | yoa $. 1Y DE HAREM VAN. DEN: enooren HEER; x: B; het lesen der NETEP L ETTOR an omtrent: > den jongen opfland der Janit/zaren te Konflantinopel, viel onze -aandacht op eene bijzoudere--omftandigheid ,-die„nog nim- ‚mer bij vorige opftanden had plaats gehad,. De gevoelens wan eerbied, en vooral van vrees; door, eene waakzame ge ftrengheid. fteeds levendig gehouden, die de Turken bezielen -bij bet aanfchauwen der verblijven, waarin de vrouwen van den Grooten Heer zijn opgefloten , werken zoo krachtig bij -hen, dat de Janit/aren, zelfs te midden hunner grootfte buitenfporigheden, hect nimmer durfden wagen, in die-gewij- -de plaatfen door te dringen. Thans, echter, hebben zij nieg ‚gefchroomd, den Harem door hunne tegenwoordigheid te bezoedelen, Men kan ligeelijk nagaan, dat men denzelven -fpoedig weder van alle (metten heeft gezuiverd Men deed ‘zulks op de volgende zeer menschlievende wijze: De onge- -Jukkigen, die zich, buiten hegre-fchuld, in het midden van ‘bet gedrang bevonden, (en, het was waarfchijnlijk reeds ge- „noeg, datde oagen van een’. man-op haar gevestigd. waren geweest) werden levende in zakken genaaid en in zee gewor- ‚pen! — Wie ijst hier niet? Dan, wordt het menfchelijk gee voel bij hee denkbeeld van dergelijke gruwelen gefchokt, de geheele levensloop dezer ongelukkige flagtoffers der Ooster- fche Despaten is eene aaneenfchakeling van ellenden, Een blik op : de gefteldheid van den Harem, naar de jongíte en „geloofwaardigfte berigten, zal ons daarvan overtuigen, De jonge flavinnen, die «ot fpeelpoppen der zinnelijkheid van den Grooten Heer moeten trekken , worden vande twaalf’ tot vijftien jaren gekozen, Wanneer een Sultan den troon beklimt, moet alles hem, tot bevrediging zijner driften, ten dienfte flaan, De Harem wordt met nieuwe jeugdige flavin- ‚nen voorzien. De moeder van den Sultan, zijne zusters, de aanzienlijkfte perfonen vån den Staat zenden hem elk een ge fchenk van twee of drie jeugdige, fchoone en ongerepte fla« winnen. De prijs derzelven is zeer onderfcheiden, en kan op vier. tot tienduizend guldens begroot worden, 61: DE HAREM De flavinuen van den Sultan mogen foms zich in hare Ide, heid beroemen op den meerderen prijs, voor welken zij bo- ven hare medeflavinnen gekocht zijn; het mage hare eigen. liefde (lreelen, dat zij zeven- of achtduizend guldens in plaats van vijf, of tien- in plaats van zevenduizend ge- kost hebben; zij- deelen eehter allen in hetzelfde lot, Trene rig is het inderdaad, het leven te flijcen in het bopen op en het ftreven naar gunften, welke de meesten wan baar nooit verwerven, en geen ander uitzigt zich geopend te zien, dan het oude-Serail; verblijf der vergetelheid en ver- waarloozing, in hetwelk alle vrouwen, die door verdriet, onvoldane wenfchen en begeerten, en de wesking van den Tijd, in dien ftaat des afzonderinge nag veel verwoestender dan in dien der vrijheid, hare bevalligheden verloren bheb ben , meêdoogenloos worden opgefloten, De oude Sultane, of de moeder van den Sultan, booi haar verblijf in het Serail3 zij bewoont een afgezonderd gè deelte, en haar hofftoet beftaat altijd uit de fchoonfle maag- den van dan Harem. Dáár vindt de Groote Heer doorgaans het voorwerp tot bevrediging van zijnen harustogt. De vijf wettige vrouwen, die Zijne et gpeg heeft , hebe ben insgelijks een afzonderlijk verblijf, Het beftaat tit eene antichambre, een llaapvertrek, eene badzaal en eene kleed- kamer. Eene zeer rijke divan , of kanapé, maakt het geheele huisraad uit; In elk dezer vertrekken’ heeft men bet uitzig op een’ kleinen bloemtuin, De flavinnen wonen gemeenfchappelijk op eene galerij va driehonderd voet ‘lengte en vijfenveertig voet breedte, van “kamers voorzien, oda’s genoemd „ vanwaar zij den naam váa Odalisken hebben verkregen. Elke kamer wordt door vijf- ‘tien flavinnen bewoond, welker huisraad beftaat wit eene di- van, die haar tot flaapplaats vertrekt, en uit eene kast, waarin zij hare kleederen bewaren, Aan ieder einde van dè galerij is een trap,- die uitloopt op eene foort van luik mé twee klepdeuren , die met ijzeren bouten kruifelings over el- kander gefloten worden. Des avonds verfpreiden er eenig? gele waskaarfen, op hooge kandelaren en op eenigen affiand van elkander geplaatst, te midden van een' dikken walm, haar bleek en fomber licht, Men zegt, dat onder de Odalisken de zelfmoord dikwijls plaats heeft. De aanleidende oorzaak is ligrelijk na te gaan. De rust van den. Harem gedoogt niet, datde vrouwen @ bijzitten dikwijls bij elkander komen; echter is het haar O | V VAN DEN GROOTEN HELG; 6/3 foinhigé dagen geoorloofd te wandelen „: of liever te toopen į in de tninen van den Harem, „Deze korteoogenblikken van vrijheid veroorzaken bij haar eene blijdfchap, die vaak tot buitenfporigheden overflaat3 piet zelden gebeurt het bij die gelegenheden, dat zij de tuinen geheel verwoesten:men ver- gunt haar om die reden maar zelden den toegang tot dezelve, Men geeft aan die jonge flavinnen van den morgen tot den avond bezigheid, nu eens met de naald, dan weder met het nemen van lesfen in de danskunst, de muzijk, talen ; en de fchrijfkunst.. Maar deze kundigheden, die in de zamenleving haar zoo nuttig zijn, en hâar. zulk eene aangename verpooa ging: van andere bezigheden opleveren, fehenken weinig ge- noegen en afleiding in die fombere verblijven, waar, doar befleadige oplluicing, de zucht tot ontwikkeling der vermo- gens te eenemaal onderdrukt wordt De Cadunes hebben het opzigt over de Odalisken , en ges ven aan de Cadun - Kiaia (aldus wordt zij genoemd, die, als Gouvernante, het oppertoezigt over de flavinnen heeft) bee rigt van de geringfte overtreding, welke zij tegen de beflaande verordeningen begaan, De overtredingen of misdaden, die ig den Harem het meest gepleegd worden, komen gewoonlijk voort uit plotfelinge aanvallen van toorn, uit, eene vlaag van jaloezij , of ‘uit mêer verfchoonlijke zwakheden ; want; of- fchoon de flavinnen niet dikwijls in de gelegenheid zijn , zieh met gefnedenen op te fluiten, hebben zij echter fom wijlen het ongeluk, voor die ellendige verzoeking ze bezwijken Die misdaad wordt met den dood geftraft. Alsdan wordt de fehuldige in een’ zak, welks bodem met fteenen bedekt is , gebonden, naar het uiterfte einde van het Serail gedragen, en in eene ranke boop gelegd, die met een touw vastgehecht is gan eene kleine rocigalei, op welke zich Bostangi’s- (arbeie ders in de tuinen van den Sultan) bevinden, Deze doen, door herhaalde (lingeringen, de boot zinken, en geven alzoo de ongelukkige, die terftond- verdwijnt „> aan de golven ter prooije, Voor misdaden- van minder belang. worden zij ge- ftraft mee ftokflagen onder de voetzolen, Deze ftraffen ware den door de vrouwen uitgefproken, ja fomtijds door de. terenden dos- wordt- zij aan den Monaréh voorgefteld, die fomwijten, door de luim van het-oogenblik , door een tee ken van verachting of *onverfchitligheld:, de begoochelende droomen, die-reeds haren geest:bezig houden, op eens doet verdwijnen, In -dat: geval worde zij dadelijk beroofd van dl dien todi, en voor altijd verwezen tot de ktasfe der gewon Tlavînnen. - a ~- Sómmige flavinnen uit het Sertil kunnen hare vrijheid vet: krijgen , wanneer zij eenige jaren gediend hebben, Zij wet laten het Keizerlijk paleis, om: vitgehuwd té worden af Ambtenaren, die altijd met belangftelling naar hare band dine gen , dewijl zij hopen, door haren invloed , guaftig te -zillet flagen, in hunne aanzoeken om bevordering , bij de Solanes, hetgeen de titel is, dien men geeft aan de moeder en ain dë zusters van den Sultan, en- niet aan Zijne bijzitten, gelijk met gemeenlijk denkt, ` > Wanneer: de-“Sultan zijn Sersil van Konffantinpel verat; Om, in de maând- Mei, volgens zijne gewoonte, zijn 200 paleis te betrekken, wordt hij gevolgd door den geteekf Harem. De vaart ovèr de rivier , fchoon dezelve binnen kt half uuf gefchiedt, vereischt groote voorzorgen en i gaande maatregelen, gedurênde werfcheidene dageo, 0 vrouwen aan ieders oog te onttrekken, Men maakt, uit ge» fpannen zeildoek, eene foort van boog ; die van de pooft van het Serail naar de vaartuigen geleide. Bij het-omdchepe! op het vlakke veld, of in eene weide , ‘draagt men derge: fijks zorg, haar te omgeven van eenen'muur, tit gefpanee. zeildoek opgeflagen. Wee haar, die’ het mogt wig, s buiten dien muur en binnen het bereik yan een musket? vertoonen! Zij zou die onvoorzigtigheid dadelijk met 4# dood moeten boeten ER 2 VERHAAL DER GRUWELEN, OP SCIO AANGEREGT. 678 . VERHAAL DER GRUWELEN ,- OP SCIO DOOR DE TURKEN AANGEREGT. He eiland Sero levert eeni zonderling gezigt op. Niet Zeet ver van het ftrand is eene fteile , barre rotsketen van eene pura perachtig roode kleur; zij bevat eene uirgeftrektheid van zes tòt acht mijlen, en belet het gezigt op het binnengedeeke des eilands, De ruimte tusfchen die rotfen en de zee be- vat vele fchooné ruinen en buitenverblijven, dio rondom de ftad een groen amphitheater ópleveren, . De reizigers gaven san dit eiland , uit hoofde van deszeirt zucht klimaat, den overvloed van vruchten ‚ dien het oples verde, de fchoonheid van deszelfs vrouwen, en het bemin nelijk en. gastvrij karakter der inwoners, de voorkeur bovea de audere eilanden van Griekenland, Wij naderden hetzelves Des avonds, toen de zon hare laacfte ftralen fchoot op de toppen der bergen en de bevallige landfchappen, aan derzel. ter voet gelegen, verfpreidde zich de Griekfche bevolking langs den oever, of in de naburige boschjes, en een zwerm jonge fchoonheden „ die door haar innemend gelaat en beval« tige houding onze aandacht tot zich trokken , enen niet weinig het bekoorlijke van dit tafereel. . Onmiddellijk na onze aankomst begaven wij ons naar den Conful: bet was een Scivof ; hij ontving ons zeer minzaam, en ftelde ons voor aan zijne echtgenoote ën dochter; haré kleeding was eer eenvoudig; zij boden ons- vruchten , cona. fitaren en koffij aan, Daar het ongemeen warm was, fmaak= ten ons de oranjeappelen en watermeloenen , die ons werden voorgediend , uitnemend lekker, — - Steande ons verblijf op het eiland werden wij getuigen : van de verfchrikkelijke tooneelen , die hetzelve verwoestten, De. ongelukkige . Seioten waren van alle de Grieken dé meest verwijfde en twijfelmoedigfte.. De kooplieden leefden, over het algemeen, in groote weelde; velen- hunner hadden hec prachtigst huisraad, Sedert het begin van den opftand hadden zij zich volkomen onzijdig gehouden, Zij waren on- gevoelig gebleven voor de gebeden en bedreigingen hunner landgenooten, en hadden geweigerd zich voor eenige partij te verklaren, uit vrees van zich de wraak der Turken op den hals te halen. Ook waren zij nooit vervaard geworden door de Oftomannifche vloten; toen, ongelukkigerwijze, cen \ ? 676 VERHAAL DÈR GRUWELÊR ; Grieksch bevelhebber op het eiland landde met verfcheidaé Vaarguigen en landingstroepen, en op het fort aanrukte, 't welk door het Zurk/che garuizoen bewaakt werd, De Seistes ineenden, dat thans het uur hunner vrijheid geflagen was. Hunne moedeloosheid werd eensklaps door eene fterke geest- drift vervangen; zij liepen te wapen; en fchaarden zich 08e der de banier der landingstroepen; de vesting werd ingeno- men,en hare bezetting, te gelijk: met de door het eiland ver- ftrooide Turken, over de kling gejaagd, Maar weldra vertogns zich de Oftomannifche vloot in de haven; De Griek/che troepen , die uit Samos gekomen waren, te gering in getale om zich met den vijand te meten, begeven zich ijlings mat hunne fehepen į; en lageu de &ilanders van Scio aan hûn ver fchrikkelijk lot overs Het volk alleen had zich woor de pa- tij der Samiërs verklaard ; de Overheden en voornaamfte koop- leden des eilands begeven zieh op het fchip van den Kaps dan- Pacha, plegtig hunne onfchuld en hunne blinde onder: werping aan de Porte bezwerende, De Admiraal ontvangt ben Op de vriendelijkfte wijze; belooft hun, al het gebeurde te zullen vergeten, en vergunt hun, met hem koffij en rbet te drinken, Verfoeijelijke trouweľoosheid f... Naaawelijks zijn de zesduizend Turken , die de krijgsmagt van den Pachá uitmaakten, ontfcheept, of hij geeft hun het fein tot den aanval, Welk hart zou niet bloeden bij het tezen der gro- welen, die ik thans befchtijven zalt, en ten deele uit deù mond cer Sctoten heb vernomen, die der algemeene flagtinge hog ontkwamen, Door het onophoudelijk moorden vermoeid, flaken de Turken hunne fabels en athagans in dé feheede, en; Op het ftrand gezeten, rookten zij hunne pijp , dronken bosne koffij , fpraken bedaard met elkander , of legden zich tot fla pen; en, wanneer zij een weinig uitgerùst hadden, tonden zij weder op, om, zonder mededoogen, elk levend wezen; dat zich aan hen vertoonde, te vermoorden, De jonge vrot wen, de roem van Scio, wegens hare levendige en innemen- de fchoonheid, en die in hare fekfe een’ genoegzamen waat borg hadden behooren te vinden tegen zulk een’ gruwzamen dood, vielen levenloos voor de voeten harer moeders neder. Te vergeefs trachtten zij zich door de vlugt te redden ; eene barbaarfche hand greep baar bij de lange haarvlechten , fleep- te haar door het ftof, en bragt haar, op de ontmensqhtfe wijze, ter dood, Verwarde jammer- en doódkreten vermeng- den zich mee ber woess gefehroouws „ Mahomeds winkt = OP 8CI10 DOÓR DE TÜRKEN AANGEREGT. 677 Hier Zag men de Criëken voor hunne beulen geknield ; ginds viuġtten zij in doodelijken angst, en de Turken achtervolg- den hen, met de fabèt in de vuist, De nacht bood zelfs ded flagtoffers geene vérpoöting of ùitkomst aan, Hoe zouden zij vlugten, of zich verbergen; dâar de maán helder fcheen, en Het trand, de ftad ën de omliggende boomgaarden verlichte ? Het gejammêr det ouders over hunne Ónteerde en zieltógende dochters; de weeklägten der ongelukkigen ý die, binnén wei- hige uren, ter dood zouden gebragt worden ;.hret gekerm der Weezen en weduwen, uitgeftrekt op de afgemartelde lijken van een’ vader en echtgiroot, klommen ten hemel, te mid“ den van de verwenfchingen tegen de moordenaars. Maar die ‘eeklagten over de geftorvenen werden weldra geftoord doot ket. gekletter der wapenen en door de ‘houra's der Turkfchè foldaten. ; Wegt weg met dé Grieken! met de vijanden van dèn Profeet! Alak! el Allah!” De Kapudan-Pacha zette ken, te midden van de bloeddorftige handlangers der wreed- keid, tôt de flagting aan, Onder het zwaaijen mer zijne fa- bel. De huizên en de tuinen waren bezaaid mét lijken, One der de oranjeboômen, aan dén rand der fonteinen, op de rij- ke tapijten, op de marmeren vloêrên, ín het binnenfte hun- her afgezonderde verblijven zelfs, tagen de lijken def kindee fen, der vrouwen, der grijsaards , onder elkander vermengd, Gedurende twee dagen, zoo lang er hog offers te flagten bverbleven, bleven de lijken onbegraven liggen óp de plaats, waar Zij gevallen waren, Eindelfk ; toen dé helfche: flagting. $olbragt was , hoopte men de lijken; zonder onderfcheid van unne en rang, in diepe kuilen, die tot begraafplaatfen ftrek- ten ; op elkander, s i Er : 9) . Twintigduizend inwoner! viėlen bij deze gelegenheid als fagtofferst Sommigen hadden nog het geluk gehad, eene wijkplaats te vinden op de bergets duderen was het gelukt y zich aan boord der fchepen of vaartuigen, die zij aan de kūst ontdekten, aun een’ wisfen dood te ontrukken, Ik heb verfcheidene dier ongetukkigen eene fchyilplaars zien zoe- ken; bleek , vervallen , wanhopig , vertoonde baar gelaat hee Beeld der diepte eltender bet waren jonge meisjes te vóers úitgepur door hitte en vermoeidheid; met veel infpanning traChuten zij paarden te volgen „ die beladen waren met zie. Ken en gekwerften: het warén moèders , die afgemat neders _zegen onder den’ kostbaren last van kinderen, welke zij aan — Bet verfchrikkelijk loty dat bare gchtgenooten had getroffen y MENGELW. 1826, NỌ. Fe Yy 673 VERHAAL DER GRUWELEN , OP SCIO AANGEREGT: nog ontruke hadden. Eene derzelven, die tot een det enfe huizen vam Scio behoorde, verhaalde mij, fnikkende, dea dood vaa alle hare zonen; zij waren vijf in getal, en allen vaa de grootfte verwachting, Ik beb meisjes van Scio gezien, die voor altijd uit haar geliefd vaderland verbannen waren, geheel verwelkte vóór den tijd, met een verwilderd gelas € in befteùdigen doodsangst omdolende in een vreemd land, zoekende ig veren lande hare betrekkingen , welke zi nooit zouden ‘wedervindenl ij EEN BLIK OP NOORD ~ AMERIKA» N oord - Amerika is, over het algemeen, cen land, st vele voorregten bezit, zonder door madeelen van. eenig bij zonder. belang gedrukt te worden, De Amerikanen hebben eene goedkoope regering en Nechte wegen. Zi petalen geënt tienden, en hebben postwagens zonder veren. pe armen ija vrij van belasting, en er beftaan geene monopolin ; ® herbergen zijn flecht, en de reizigers worden gedorië pe vragen lastig gevallen. Zij hebben - geene konsqverzamelin gén, maar ook geenen Lord- Kanfelier, en kunnen procede. ren, zonder zich daarom noodwendig arm te maken. kumen geene Latijofche verzen maken; aanzienlijke fommen {tot het onderwijs der armen, In deze dingen verdienen de Amerikanen grooten 10i re zij zich nooit door de geringe voordeelen , welke hunne °° gatten in den laatten oorlog behaald hebben, jaren verli, om in krijg en oorlogsroem vermaak te fcheppen! den zeer veel onheil over bun land brengen, indien 1» zucht naar roem verleid, zich opgewekt gevoe pelii woeren van andere oorlogen, dan die, welke wit het óntítaan, om geene ernftige beleediging of onregt t° ele Wij CEngelftchen) kunnen, helaas! hun zeggen » welke gevolgen Van oorlogsroem zijn. Belastingen OP la jm den mond komt ofhet ligchaam dekt , of waarop & treedt; belastingen op alles, wat aangenaam is ©” hooren, te rieken, te voelen, te fmaken ; pelasting? warmte, licht, beweging; belastingen op alles op d wd | in het water en onder de aarde, =+ op allés: W% óplevert of van buiten wordt ingevoerd ; belang es ig wwe bouwftofen; belastingen op elke nieuwe Pr ; mar de r EEN PLIK OP NQORD - AMERIKA. 679 die door menfchenhanden wordt daargefteld; belastingen op den drank, die *s menfchen eetlust opwekt, en op de medi- cijnen, die hem genezen, — op het hermelijn , waarmede de regter bekleed is, en op de koord, waaraan de misdadiger wordt opgehangen, — op het zout van den armen en op de Tpecerifen van den rijken, — op de pagels der daodkisten eu op den krans der bruid, Op onze legerfteden, aan onze ta- fels, liggende of ftaande moeten wij betalen, De fchoolknaap fpeelt met zijn’ belasten drijftol, De jongeling leidt een be- last paard met belaste teugels over belaste wegen. De fter- vende Engelschman drinkt de artfenij, die voor zeven pere cent belast is, uit-een’ lepel, die voor vijftien percent is belast; hij legt zich neder op zijn bed, dat voor tweeën- twintig percent belast is, maakt zijn testament op een geze- geld papier van acht pond fl., en erft iy de armen van den apotheker, die voor honderd pond het verlof heeft verkre. gen, hein te doen (terven, Dadelijk wordt zijn geheel vermo. gen van twee tot tien pereent belast. Tegen eene aanzieri- lijke belasting vergunt men hem, zich in de kerk te latén begraven; zijne deugden worden in een belast marmeren ge- denkteeken gegraveerd, en zoo word: hij ‚Eindelijk nier meer belast , tot zijne vaderen verzameld! - | EEN PAAR BIJZONDERHEDEN p RAKENDE DEN SCHILDER DAVID: (Mémoires relatifs à la Famille Royale de France, pendant la Résolution , Sc. II Tomes. Paris, 1826, 3 AvIÐ was lid van het bloedgetigt, dat Lopewyjm XVI ter dood veroordeelde; en dit was de oorzaak zijner verbanning , tijdens de herftelling der BOURBON 8. Zoo ice maud dien ftrengen maatregel verdiende, 't was DAVID. Aan den Konisg was de ondankbare de hulpmiddelen verfchut- digd, om zich te Rome in zijne kunst te bekwamen, Zijne ftudiëu volbragt hebbende , werd hem door het Hof een jaar- geld gefchouken, €n, als kunftenaar , genoot hij de befcher. ming en begunftiging wan alle de leden der Koninklijke fami» tie. En deze man- had de onbefchaamdheid van te zeggen, luid genoeg om door den ongelukkigen LODEWIJE, toen op de bank der befchuldigden gezeten, verftaan te worden : » Welt wanneer zullen wij dit gepoederd hoofd onder de ps guillotine ziens’! > Op een’ anderen tijd, in de hoedae Yya CÈ) EÉN PAAR BYZÓNDERHEDEN, RAKERDE DER SCHTLDER Davið vigheid van Lid van het Comité van Algemeen Welzijn, de Tempel bezoekende, haalde hij zijne fnuifdoos uit den zak, ffaande voor de Prinfes ELISABETH., Zij,- im den wam vay eene beleefdheid te ontvangen, nam een fnuifje vit zijnt doos. De wreede, een blik vin woede op haar werpende, fmeet de fouif òp den grond, en vertrapre de doos ondef zijne voeten. ROBESPIERRE EN ZIJN ARTS. (Uit hetzelfde werk.) m R OBBSPIËRRR had een” Doctor, die Kem bediende rot bijkans op het fchavot, en dikwijls, zijns ondanks, zre é féte het middagmaal hield mec'dien Monopótist in menfcher- vleesch en menfchenbloed, Op zekeren dag, dát men we derom een groot getal van bijzondere perfonen, onder welké ‘ zich verfcheidene vertrouwde vrienden dës Geneésbeers be. vonden, had ter dood gebragt, Zaten zij te zamen aan tafef, De Doctor, nátuurlijk zeer ter neêr gelfagen, bevond zich iń eené pijnlijke omftándigheid, én wás nier In faat om zijne droefheid te ontveinzen, De gastheer bemerkte zulks, ef vroeg hem naor de reden, De Doctor, zich het. voorhoofd wrijvende, aarzelde te antwoorden, ROBESPIERRE nam Hem’ bij de hand, verzekerde hem, dat hij niets te vreezêr had, en voegde er nevens: „y Welaan, Doetor! uw beroep » brengt mede, dat gij vele menfchén ziet en fpreekt; gi » kunt niet onkundig zijn van de gevoelens van het meere » deel der Parijzenaars te mijneh aanzien; fpreek openhst- » tig; wijn lieve vriend; zeg mij eens, wat men van mj » denkt; dit kan mij nuttig zijn voor het vervolg , et mij sj tot «rigtfnoer verftrekken van mijne handelingen.” — „ Het „ zij zool” hernam de moedige Geneesheer y „ ilk kan darr- Ehboven den kreet van mijn geweten niet langer finoren: „Ik waag er mijzelven aan, ik weet het; maar ik moet » het u zeggen: gij zijt een afgrijzen aan allens gij wordt » befchouwd als de ATTILA, de sruLra dezer eeuw, als „de geefel van het huisfelijk geluk, als de bewerker vat » alle onze rampen, als de fchrik der familiën, Dat ontzet- » tend aantal onfchuldige wezens, hetwelk gij geregeld naar » den beul zendt, op de place de Grèves die karren vaa æ Cne nieuwe vinding, welke dagelijks, op wwen last, ear ROBESPIERRF. EN ZIJN ARTS, 631 p bepaald geral flagtoffers ren grave vòeren; die dezelwe opr zoeken in de kerkers, zoo lang zich aldaar genoeg gevan. » genen bevinden , om dezelve rẹ vullen; die, in het tegene p overgeftelde geval, het ontbrekende getal in de ftraten ver, » zamelen, zonder onderfcheid de eerfta voorbijgangers de p besten aangrijpende; en dit alles zonder’ vonnisvelling , Zon- » der befchuldiging, zonder eenig ander bevelfchrift dan p uwen wils ziedaar wat u den algemeepen vloek op den » hals laadt; een vloek, wel is waar nog (tilzwijgend , maap p daarom niet min verfchrikkelijkl® — „ Ol” zeide rge BESPIERRE lagchende, „gij brengt mij een geval te bin- „ nen,betwelk van de wreedheid van Paus sixTus DENY wordt verhaald, Ten gevolge van een nachtelijk feest, bet hoofd verhit door den wijn, ‘beval hij, bij wijze van bonne bouche , dat de eerfte man, die de poort della Strae da del Popolo binnenkwam, onverwijld zou worden opge- knoopt, Alle de leden van dic bacchanaal Conglave, ge- heel Rome zelve bleef niet in gebreke, den Paus vooreen’ ` dwingeland, ja den wreedften der dwingelanden uit te ma- ken; tot dat men in het eind vernam , dat de ellendeling, op bevel van den Paus ter dood gebragt, tien jaren ge voe ren zijne beide ouders had vermoord, Ik weet, wie ik naar de place de Grève zend, Allen, die men derwaartug voert, zijn fchuldig, zonder dit te fchijnen. Ga voort; wat hebg gij al meer gebogrd?” — „ Ik weet ‚’ vervolg- e de Ars in zijne langverkropte gemoedsbeweging, » ik weet, dat gij alle de klasfen der zamenleving zulk eenen fchrik hebt aangejaagd , dat men zelfs uwen adem vreest, en u meer fchuwr dan de pest. Bi'sldien gij in uw ftelfel, volhardt, zou het mij geenszins verwonderen, dat zulks voor uzelven iets verfchrikkelijks ten gevolge had,en wel binnen kort.” — „ De arme drommels! zij miskennen hun eigen belang wel zeer; maar zij zullen het beter vertaan, ` wanneer hun het ontwerp zal bekend zijn, dat ik heb be, raamd, om het kwaad uit te roeijen, Het geluk der natie ie daaraan verbonden, Om duizend Franfchen te doen vere anderen, moet men vijfmaal honderdduizend dezer ellende. lingen om hals brengen; en, zoo God mij het leven fpa, re (Cll!), zullen er binnen eenige maanden zoo veel min, „» der beftaan, om binnenlandsch oproer te ftichten en den » algemeenen vrede in Europa te verftoren.” — Hetgeen zeges, opmerkelijk is, en waarfchijnlijk alleen des Geneesheers lij fge RER ERR RK KR Km Me RNR EN KE EK E 633 ROBESPIERRE EN ZIJN ARTS behoud verzekerde, was, dat, weinige uren na dit gefprek tusfchen den bloedhond en zijnen Arts, TALLIEN ROBEN PIERRE bij de Conventie aanklaagde, als verrader der Re publiek, Toen de wacht hem kwam arresteren, wilde kij zichzelven door een’ pistoolfchoot ombrengen; maar de ko- gel, kwalijk beftuurd, verbrijzelde hem alleen de onderkaak, en benam hem bijkans het vermogen om te kunnen (preken. - Door eene zonderlinge toevalligheid, werd dezelfde Genees heer, daar hij zich in de nabijheid bevond, geroepen, on hem te verbinden {*), Deze verzekert, dat, ten gevolge det ontelbare moorden, welke gedurende het fchrikbewind van dit monfter plaats grepen, de grond van de place de Grève, doorweekt van het bloed der flagtoffers, als't ware in een flijkerig moeras „was verkeerd, waarin het fchavot deszelfs loodlijn niet meer konde bewaren; zoodat men genoodzaakt was, het werktuig nu ndar deze, dan naar gene zijde te verplaatfén! De laarzen en koufen van eenê menigte foldscen en Officieren, verpligte bij deze verfchrikkelijke tèregiftellins gen tegenwoordig te zijn, waren beftendig met het bloed der flagtoffers befpat; en, daar de nationale feesten atijd gerierd werden ten gevolge van eene dezer afgrijfelijke flagtingen; vertoonden de openbare plaatfen, en inzonderheid de foyer èn de galerijen der fchouwburgen, overal fporen van bloed De eerlooze BARRÈRE, de verfoeijelijke handlanger VL een nog verfoeijelijker meester, verbond zich met Tálr LIEN in het aanklagen. van ROBESPIE RR e , met bet ééoig oogmerk om zichzelven vrij te waren, Maar zijne eigene wandaden en laaghartigheid bleven niet lang ongeftrft. mogelijk is het, de bijzondere moorden op te tellen, op lt van dien barbaar gepleegd in het nachtelijk donker , aan DE fehen van elken rang en klasfe, s (*) De Abt ForTIS, een Jaliaan, die deze bi derheden uit den mouùd van den zoon'des opgemelden Ge neesheers omtleende, voegt bij zijn verhaal deze woords: p Gij kent niet, gelijk ik, de trouweloosheid der Franfcht- „ Ik heb lang onder hen gewoond. Frankrijk is de onreine „» vergaarbak van alle bedrog, Een Franschman zal zijne ad » der, zijne vrouw , zijn kind bedriegen ; want bedrog sun » Clement. Dit wist ROBESPIERRE, en bij handelde 1 n» gevolge dezer kennis,” PE SALADEBEREIDER, ‚683 DE SALADEBEREÏDER, Eene echte Anekdote, IL. de geestige werken van den ‘Heer pRILLAT De SAYA- RIN ftaatr de gefchiedenis van een’ uitgeweken Pranschman s die te Londen veel gelds verdiende door zijne bìjzóndere be- kwaamheid in het bereiden der falade, Het. geval is zeer op- merkelijk, De uitgewekene heet n'ArLBIGNAG Offchoön hij „ uit hoofde van zijne beperkte omftándigheten , geene “kostbare maaltijden kon bijwonen, zoo bevond hij zich ech- ter eens in eene def beroemdfté herbergen-van Londen ;-hij meende, gelijk vele anderen, dat men zieh met een’ enkelén fchotel kónde vergenoegen, indien dezelve flechts uitgelezen was. Terwijl hij zich fmaketijk te goed deed aan een krachtig ftuk roastheef, vermaakten zich vijf of zes jonge lieden aan „eene tafel naast de zijne, Een hunner ftond op,en fprak hem vriendelijk op de volgende wijze'aan: 5 Heer Franschinan ! men zegt, dat uwe natie uitmunt in de kunst, om falade ge- reed te makeng wilt gij wel de goedheid hebben, zulks.voór ons te doen?” D'aALBIGNAC bedacht zich een oogenblik maar ftemde er eindelijk in toe, vroeg om at het noodigë, % welk hij meende, dat tot dit meesterftuk behoorde, gaf Zich veel moeite, en fläagde gelukkig in deze proef; Tere wijl hij over zijn recept wadacht, antwoordde hij- vrijmoedig op de vragen ;die- men hem aangaande zijne lotgevallen deed; bij zeide, dat hij een uitgewekene was; en kwam er, of- fchoon niet zonder blozen, voor uit, dat hij eenig aandeél bad aan den onderftand der Engel/che vegeting. Een der jonge ‘lieden drukte hem daarop eene banknoot van vijfaonderd pond ` flerling ín de hand; welk gefchenk hij, onder eene beleëfde weigering, aannam. hotels van Grosvenorefguare zou laten vinden, om de fa- Jade gereed té maken, D'ALBigNAc:voorzag, dat hij nu in de gêlegenheid zou komen, Vah eene fehitcerende proeve. zijner bekwaamheid in-dit vak aan'den dag te leggen, en dat dadruit voor hem wel iets belangrijks konde vöort{pruicen, Hij nam dlzdo zonder aarzeling het verzoek aan , én liet zich ver befkenide plaatfe vinden. Ook had bij zich van cen 684 DE SALADEDEREIDER. nieuw gereedfehap voorzien, om met zijne kunst nog met vertooning te maken. Hij beftudeerde dezelve vooraf ug eens naauwkeutig, had het geluk, ook weder bij deze gele. enheid te behagen, en verkreeg thgrs eene belooning, die ij, wilde hif zich voor het vervolg niet benadeelen, miet konde van de hand wijzen. Men kan zich wel waorftellen, dat de gerfte jonge lieden, voor welke bij zijne kunst ver- rigt bad, hem oyerdrevene loftuitingen hadden toegezwaaid. Het tweede gezelfchgp maakte nog meer ophefs van zijne kunst. Dit had ten gevolge, dat de roem van p'ALBIG- NAC zich fpoedig alom verbreidde; men noemde hem „ den fashionable Saladebereider;” en nu fmachtee alles, wat tot de elegante wereld van de hoofdftad der drie Koningrijken behoorde, naar eene falade van den Franfchen Edelman. D'ALBIGNAC wist van deze dwaasheid uitnemend part te trekken ; hij fchafte zich eene earricte aan,’ ten einde des te fpbediger te kunnen zijn, waar men hem riep, en een be. diende droeg hem, in een mahonijhoucen kistjeg alles na, “waarmede bij zijne recepten verrijkt had, b. vizija met verfcheidene fijne fpecerijen, olijf. en drak aliefoorten 5 kaviaar, truffels, ansjovis, vleeschnat, en zelfs eijerdoren , waardoor zich de falade van Mayenne onderfcheidt. In het vervolg lieg hij andere foortgelijke kistjes maken , om dezelve ' met den benoodigden toeftel te-voorzien, en verkocht dezel- ‚ve bij honderden, Hij kwam te Parijs terug, waar hij, in plaats van in het openbaar te fchicteren , voor de toekomst żorgde, en 6o,ooo francs op renten uitzette; waarna hij in Linsoufin een klein landgoed kocht, waar hij waarfchiz- lijk nog tegenwoordig tevreden en gelukkig leeft , terwijl hij gich in zijne wenfchen weet te beperken, RATINET. (Eene kleine Bijdrage tot de Zielkunde der Dieren.) Į. het vorige jaar ( 825) werd, am diefftal, een joang mensch, met ngne u***, voor den tijd van verfcheidene maanden, in het oude, thans verlaténe , tuchthuis te Generf gebragt. Zijne ftraf werd nog verzwaard door de omftandig- heid, dat hij, afgefcheiden van de overige tuchtelingen, « deen in een vertrekje moest arbeiden, Deze volftrekte een- RATINET, 688 waamheid en afzondering was den levendigen jongman ondrar gelijk. Lang zuentte hij vergeefs om eenig levend fchepfel tot gezelfchap. Eindelijk was hij zoo gelukkig, eene ionge Rat, van het mannelijk gefacht, tẹ vangen. Binnen weinige dagen was dezelwe, reu gevolge van eepe minzame: bejegee ning, reeds zoo mak en vertrouwelijk geworden, dat hij wiet meer poogde te ontfnappen, Weldra ac hij alleen uit zijng vriends hand „en , wanneer deze arbeidde, kroop hij hem tus- fchen bemd en borstrok , waar hij uren lang ftil bleef zitten. Beftendig koos hij de linkerzijde, hetzij wijl hij in de na- bijheid van het hart meer warmte gevoelde , hetzij dat n**®, bij het werken, met de regterhand meer beweging maakte, Spoedig werd RATINET (dien naam had H * * * zijnen kwee- keling gegeven) bij den Directeur bekend en geliefd, Aan ziändelijkheid, echter, konde n*# * hem niet gewenven , en werd hij deswege nu en dan met een klein ftokje beftraft, Ongeveer eene maand, nadat deze ftilzwijgende overeenkomst was ingegaan, bad u*** het ongeluk, in zijne kastijding wat getreng te zijn,en vergeten, het diertjg drinken te ge, ven ; waarop RATINET (gelijk n° ** zich uitdrukte) jeta fon bonnet au-delà du mgulin, en hem verliet. Wie befchrijft zijne (mart? Een, twee, drie dagen, eene week verliep — RATINET kwam niet terug. Thans was 1 *** bedacht op het vangen en afrigten van eène andere Rat. Dit geluktë hem; maar dezelve was ouder dan de vorige, en, hoewel van hetzelfde geflacht, ontbraken hem alle de goede hoed. nigheden van RATINET, Hij werd wel tot zekêre mate tam, ja at en dronk uit zijne hand; maar de fnuggerheid er verkleefdheid van RATINET ontbraken hem te eenemaal, Eenige weken had hij echter hem gezelfehap gehouden , toert Adan op zekeren avond in het donker op zijne legerftede Zat, en ‘nevêns hem zijne Rat No, 2, Op tens vernepme hif aan zijne voeten éen geruisch, “trekt zijne hand uit, en zieë RATINET loopt hem haastig tegen den arm op, en wipt terftond , trillende van blijdfchap, in het welbekende plaatsje aan zijne borst. H*** verklaart, dat hem eenmaal het wes derzien eener minnares niet meer verrukt had, Rariner kroop nu, ouder gewoonte, met n*** onder zijne deken, toen deze zich ter rust begaf. Des anderen morgens, toen de beide diergjes elkander ontmoetten, ftaarden zij elkander Jang aang maar geene jaloezij of vijandfchap greep tusfchen hen plaats, en zij aten en dronken vertrouwelijk te zamen, 66 BATINET. Na verloop van eenige dagen, echter, bemerkte de Rat Nè, 2, dat hij thans overtollig was, en verdween, H *** leefde vervolgens met zijnen ouden, wedergekeerden vriend op den nh voet, tot dat ‚na verloop van nog ettelijke maas. den, zljo ftrafrijd verftreken was. Met waarachtige bezorgd. heid fprak n**® van het naderend tijdftip, dat bij R artı- NET moest verlaten, wijl hij hem, gelijk hij zich uitdruk- te, toch niet met zich dans le monde konde nemen, Hij be- val het geliefde dier, met waarlijk koddigen ernst, aan den Directeur én zijne medegevangenen aan, Eindelijk verfcheen de dag der (cheiding , en n** * nam met tranen affcheid van RATINET, dien bij duizendwerf kuste, en dien men als met geweld moest wegjagen, toen H®?*® het huis verliet, Toen het dier zijnen vriend niet meer vond, bad het rei noch duur, Het at en dronk van dit oogenblik niet, welke Jekkere beten men het ook aanbood, verliet de kluis niet, maár bleef beftendig op de verlatene legerftede zitten; cor dat men, na verloop van drie dagen, RATINET dood vond liggen in cen’ ouden doek, dien n * *® had achtergelaten, (Aile deze bijzonderheden heb ik uit den mond van dea Heer C. AUBANEL, Directeur van het Maifon plnitentièrs te Geneve ‚die derzelver echtheid met zijn woord waarborgt.) : TWEE HOTELS TE PARIJS. Ouse het aantal der haar bijzonder eigene zeldzaambeden, welke deze Wereldítad in haren boezem beflnit, vindt men er, die inderdaad de opmerking verdienen der welgezinden van alle landen. Maar er zijn ook andere, ongelukkig de meest aantrekkelijke naar het uitwendig voorkogren, welke ieder. man van Godsdienst, Zedelijkheid en Eer met gelijke zorg behoort te mijden, als enzras en zijne tagtgenooten de Charybdis en Scylla trachtten te ontwijken, ‚ Die zijn, onder anderen, twee prachtige Hotels, wat men , met groote kosten, alles vereenigd heeft , wat de zioe pen pen verlokken en de driften ftreelen, en waar de uitge- zochtfte weelde, de geflepenfte zinnelijkheid alle de vier wè relddeelen als °t ware gedwongen hebben mede te werken, om deu valftrik te onontwijkbaarder te maken, Wee den roekeloozen, die het waagt, een’ blik van wel gevallen te flaan op deze fchitterende uitwendighedent He gevaar is dringend; maar zijn ondergang wordt zeker, wat TWEE HOTELS TE PARIE, 62? neer èen blind zelfvertrouwen hem noopt, den drempel Van een dezer hólen te overfchrijdent Haasten wij ons dan, hem dezelve te leeren kennen, Het eerte dezer Hotels (taat in de ftraat **®, De M. DE CH., die het bewoont, heeft niets gelpaard , om dit verblijf aantrekkelijk te maken. Aldaar is eene overdadige tafel ge- dekt, een kostbaar feest in gereedheid, Díienstvaardige laks N keijen noodigen u, om deel te nemen aan een onthaal, waar« wan men de kiefche oplettendheid gebruikt, u terftond,op de Enuvemendfte wijze, de lijst aan te bieden, Het oog, de reuk en de fmaak worden gelijkelijk geftreeld; uw mond, weifés tende door de vele keur, weet niet, tot welke geregren hif zich zal bepalen, en wenscht ze alle te kunnen fmakens de Chambertin, de Pomard, de Champagne, enz, enz, ftreelérf bij ganfche ftrroomen uw gehemelte. Van de tafel geleide rampen u in heerlijke zalen, waar andere tafels, met boopen gzouds beladen , uwe verbaasde blikken tot zich trekken, Elk Ean op deze fchatten aanfpraak maken. Daartoe worden flechte, ezenige Louisd'or vereischt, De fortuin zal u voorzeker be- ezunttigen, De gloed der Champagne blaast u vertrouwen in; een weinig ftouctnoedigheids, en ziedaar f binnen eenige mi- raucen zijt gij bezitter van een deel dier vjkdomuên. Gij zee gepraalt. 638 TWEE HOTELS TE PARIJS, p U overladen met nieuwe weldaden; en, tot loan mijo gefchenken, verlang ik niets, dan — uwe vriendfchaj.” Bedwelmd door zoo veel edelmoedigheids, werpt gij u, val dankbaarbeids , hem te voet,,... Maar , bij het verlaten van dit paleis, welk eene verandering Is er in u ontftaan! Feng inwendige benaauwdheid drukt uwe ziel; gij zijt beangst ; gij tracht den blik der voorbijgangers te ontwijken... » Waarom vestigen zich aller oogen gp mij 7”... .. Ongeluk- kige weer gij dan piet, dat de fchande u op het voorhoofd geteekend faat? Hij, die het flagtoffer werd van den bewo- per des ftraks befchrevenen Hotels, kan ten minfte nog bOr pen, zijne vernielde welvaart herfteld te zien; zijne familie befchuldigt , maar beklaagt hem tevens. Maar gij !..... Us vaderland vloekt u, en pwe kinderen zullen eenmeal blozs, pwen nam tẹ dragen ! PY DE INWIJDING DER HERBOUWDE LUTHERSCHE NIEUWE KERK TE AMSTERDAM, 18 SEPTEMBER MDCCCXVI. (*) £ Lie gij dat dankbaar huisgezin f n Het treedt zijn nieuwe woning in, En knielt, om God te loven: De vloed vernielde de oude fteê , En overftelpte veld en hoven, ' En al zijn hoop en blijdfchap meê, Maar ’ liefdevuur werd niet geblusche Door zulk een’ vloed; en fchat en rusg Gaf ieder, mild eu teeder; ’* Gezin kreeg dekfel, bete en dronk, En ou, herbouwd, zijn woonfteë weder, Ter plaats , waar ze eertijds nederzonk, Dies knielt het in haar wanden neêr, En juicht en dankt er, keer om keer, Met ftamelende zangen, l En '’t oog, gevuld met traan bij traan „ Blijft fonklend aan het welffel hangen, Dat uiet den vloed is opgegaan. 