Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
K | | hoo | d | he anoeli, Sumatra. | 6 Juli elles en 0. he elebes 12 a “bide Java. Kä | Benkoelen, Sumatra.|26 > Benkoelen , er Reg.: o 25 + Semarang: 285. e Sumatra. 30 > 15° 22 SS, ad 18" 1 ` 144 ke A | y E Residentie be BRZ: esidentie. Tijds ing Ric -BF Berichtgever. Waarnemingsplaats of | y Er sa) 4 E Gouvernement, | PY Y 23 | Bid paja. 10780/88 Balangnipa. Celebes en O., Celebes.| 9 Juni 22° 40° H d 711 |F. Twiss. Natal. apanoe i, Sumatra 115 25. RO G. R 12925/88 Natal. Tapanoeli Sumatra.!15 > 11 Zeg si" |F. Twiss: | Natal apanoeli, Sumatra.[17 > : 2 «sión Lee G. R. 1 Nata Tapanoeli, Sumatra |17 » 172 (ër: 764 |Dr. Stammeshaus. | Benkoelen. nkoelen, Sumatra.|19 » 20° = 8 eijer. Goenoeng Kentjana. |Bantam, 21 > FEAR G. R. 11107/88 Goenoeng Kentjana. |Bantam, 21 > Le 2379/88. Negara Batin. Benkoelen , Sumatra 22 d. i ©. R. 11871/88. Tjinangka. Bantam, Jay w FTA 305, À ge, 1108 M 10 21”. ; RO 1> 35 GSA gern aat geene TEE «sien or de gene Kë werden Er ł . Pre 4 EN 1412788 n over Augustus 1888. Batavia. Noesa Kembangan. Karanganjar. Batavia. | Waspada. Sinagar. Garoet. Mangoenredja, Garoet. Tjilatjap. * Batavia, Java. Banjoemas, Java. Bagelen, Java. Batavia, Java. Preanger Preanger Preanger Reg., Java. Reg., Java, Reg., Java. Prea x tęgi: , Java, Ban DS oem „Ja ava. 1. Res 13 valer SCH | e F 5 Aug. Y WEE Nacht van 5 opb I Augustus. „I f 6 Awer 4 TIG e AN Gp 0 gu Brać JĘ . + a ++ A 4 AC | 145 - C D |- ; Intensiteit. Bijkomende verschijnselen D Richting. en | en aard der beweging. opmerkingen. A 5 à ee schokken. Oubeduidend.. DD... | Onbeduidend. E ar Horizontale schok. Zeer licht. Lichte aardbeving. EW. Drie lichte schokken. Bremers pros 01.2] Lichte schok 1 ; Plan ae Bover zę 711. Res * Banka: i F Oos ` emm Saba; 902. Gouvern. Celebes en Onderh. 841. pi z rd 867 e Dee ege 7 Si SA KR. e lichte scho Ook ter hoofdplaats Cheribon meenen sommige pet APE o ge s ok ter < | Eenige aa e os. sonen een onbeduidenden schok te hebben gevoeld. N. Twee lichte horizontale schokken. le NW. Een vrij hevige scho ien, zijn ingekonen van H.H. mans vagas die ondér de rag gig in de lijst men | A kediri: 531, 541. 548. Res. ` Öostk. van Sumatra ‚ae ` Pasoerve i b aka: BE Benkoelen: 764 Ge gg Sr? > e ernate: 867 (L. Stormer. Batjan). Lichte beweging. | Alleen merkbaar aan de KEE kro men van magnetograaf en elec Twee lichte schokken. | i eging Alleen bemerkbaar aan de photographische as men van magnetograaf en electrometer. Vrij hevige schok. Lichte aardbevin Vrij hevige sen ken. Schokken. Lichte schokken. Je 146 TE A a sE : Residentie Tijdsbepaling. | z © Berichtgever. | Waarnemingsplaats. of (Bataviasche tijd) | L cl E aj Gouvernement. 3 ER | Sg Resident v. Bagelen. Karanganjer. Bagelen, Java Nacht v. 5/6 Aug - 590 IA. de Stoppelaar. Soember Telago. Pasoeroean , Java. Aug. 3" 670986. Lot Fons Kembangan. Banjoemas, S 11 » TP 25 G. R. 15789/88 Solok. a Bovenl.,|19 » 17" 55"./10 «i: G. R. 15789/88. | Ajerbangis. Palang Benedenl., 20 > d G. R. 15789/88. Loeboe Basong. ne Benedenl.,|20 » 15 30"... S ra G. R. 15789/88. -| Padang. | Padangsche Benedenl.,|20 » 15 41".60% i. Sumatra. roa |G. R. 15789/88. Kajoetanam. Zone Beneden!.. [20 + 15" 4072089 S | Sa j. 3 G. R. 15789/88. Priaman. Padangsche Benedenl.|20 » 154502 S Sumatr m N $ G. R. 15789/88. Ajerhadji. Palin gabo Benedenl., 20 e? KA de | Sumatra UB | 19 15) E |6. R. 15789/88. Painan. | Padangsche Benedenl.,|20 15° 257.20 ej y Sumatra. ; kb |]. G. Schot. Fort de Kock. Padangsche Bovenl.,|20 » 15° 42". 15 ć Sumatra. | (6. R. 15789/88. | Padang Pandjang. Heng eg Bovenl.,|20 » 16 29% i + Ge s, l G. R. 15789/88 Fort de Kock. . Padangsche Bovenl.,[20 + 15 Block G. R. 15789/88 Manindjoe. Padangsche Bovenl., |20 » 15 I". d Sumatra. G. R. 15789/88. Matoea. Padangsche Bovenl.,|20 > S Sumatra. Eug. Dubois. Pajakombo. Padangsche Bovenl.. 20 G. R. 15789/88 Natal. Tapanoeli . Sumatra.|20 » + L. Stibbe. Loeboe Selassi, Padangsche Bovenl., 21 L. Stibbe. | Loeboe Selassi. gehe Bovenl.,|21 L. Stibbe. | Loeboe Selassi. Padangsche Bovenl., [21 147 D D ~ Intensiteit Bijkomende verschijnselen r & a $ i _en aard der beweging. opmerkingen. EI () Twee lichte schokken. teeosa] Vrij hevige schok. Gevolgd door een lichte beving. Vrij hevige schok. wee horizontale schokken. i = Vrij hevige schok. Een schok van, vrij gros. inten-| - siteit, doch van korten duu Een hevige eier, '| Vooralgegaan door een zwaar onderaardsch ge- rommel. Des avonds herhaalde zieh dit verschijnsel, doch slechts onbeduidend Hevige schok. Beweging bestaande uit snel op elkander volgende schokken Horizontale schuddingen. - Ook te Indrapoera waargenomen. ODAS An ANUS SIMON Ge herbal sw uit diezelfde richting ten 16°. 25”. ten 18°. 5”., waarna een nauw mer rdiriling à 6. Horizontaal. Schudding van meubelen, ledekant en opgehangen rwerpen: houten woningen. Kl pre a rw bleef sti Mäe Twee onmiddellijk op elkander Vergezeld van een dot rollend geluid. volgende vrij hevige schokken. enige vrij sterke schokken waar- onder drie ++) Zware schuddingen. Vergezeld van onderaardsch geromme Het groote stevige feng kraakte. ind ont- icht werd aardbeving op dezelfde ed S Een schok. Lichte trilling. n nabij Zeie vane Wa was niets i bäige e bespeuren. = er 148 E SEI | A al 3 3 | | e sl E a | Residentie Tijdsbepaling ` E El Berichtgever. Waarnemingsplaats. | of | (Bótaiasche tja) MA S E | Gouvernement. | en ze | | | ve gi grz 1 G. R. 15789/88. Natal. Tapanoeli. Sumatra. w. Aug. H ód. G. R. 15789/88. | | Padang Pandjang. era sche Bovenl., 2 . PW en ra. | G. R. 1578988. ` teen Danau padangsche Bovenl., 28 che. Distr | D G. R. 15789/88. For de Fr 8 SCH Bovenl., 28 „ WAW 714 |J. G. Schot. | Fort de Kock. Padangselie Bovenl., 28 +" ME D | tardbevingsberichteu over. September 1888 Berichten, dat geene aardbevingsverschijnselen geduTende Res 1 Semarang: 285. K edoe i + 207. de wa pl August NAS, ge: ec 527, SE rakarła: ME G. R. 17238/88. De geheele Minahassa. | Wenado , Celebes. 3 Sept. + I G. R. 19388/88. | Neira. Amboina, Band. |3 + Eet Stormer. . Batjan. Ternata en 0., Batjan.| 3 > Lei Li G. R 18196/88. Gorontalo. Menado, Ce lebes. 42 A G. R. 17238/88. | De geheele Minahassa. Pom Celebes 4:8 zt G. R. 17123/88. | Tontoli. Celebes en 0., Celebes.| 4 ZS Stormer. Batjan Ternata u Batjan.| 4 l E pri A. L. Me.| Patjitan. Madioen, Java. 2:3 || | G. R. 17953/88. akkönkock. Benkoelen . Sumatra 7 vs ei DE ` jibodas. Preanger Reg., Java.|17 > , HE E Frage Waspada. Preanger Reg, Java 18 > Sp E etjen. | Manondjaja. Preanger Reg., Java. 19 «>» E ide DS E W. Kessler. | Tjampacca Warna. (Preanger Reg.. Java.|19 > ud! Rer Van | Garoet. Preanger Reg., Java. ¡19 > zę F > Mr And 188. | Ce, Lg Preanger Reg., Java. RS, vi ` Tui se goenredja. be ala A ‚ Tjibodas. y Preanger Reg., Java. ¡19 = 5 EPS MA. | Semarang Semarang, Java. 210.288 GK) oda S zët 16766/88. | Tjiamis, Cheribon „Java. 122 ES I 149 em = intensiteit | Bijkomende verschijnselen Run en E | en aard der beweging. opmerkingen. | BEM Drie lichte schokken. Vergezeld van onderaardsch geruisch. Eenige hevige schokken. Eenige hevige schokken.. | 4—5. Horizontaal. Schudding van losse voorwerpen. gen: alle in- woners opgem merkt. : | | EI ingekomen van E s Medewerkers, die za de volgende m nummers in de jst voorkomen: / A (E. Zell). Res. Oostk. van Sumatra: 772. den 7 » rs 815. et 867. (L. Stormer. Batjan). Vrij hevige schokken. m Lichte schokken Deuren en vensters une n. Zwakke horizontale schok. Vergezeld van een onderaardsch gedruisc Bijgebouwen van assistent-residents woning dëi men belangrijke scheure Vrij hevige schokken. e VEE schok. Geen onderaarsch geluid. Deuren en vensters kraken. 2--3. Een enkele schok. Horizontaal. Horizontaal. ` wee vrij hevige schokken. Hevige a okken >. x S oras waren niet zacht golvend, doch kort en end. a o EE M: achte schudding, gevolgd door een verticale he- hok. Vrij hevige schokken. huren en vensters rammelden. Een paar wis schokken, Verticaal. Drie eg AAA km ze Łocomotiet, maar berichtgever heeft daar- z van niet bespeurd. Vrij hevige schok. \ 150 ŻĘ A 3% SE Residentie Tijdsbepaling | KS Berichigever. Waarnemingsplaats. en (Bataviasche tia) gs ' Gouvernement. z S | G. R. 21064/88. Wahaai. Amboina, Ceram. |22 Sept. £. 5 ` Observatoruim. Batavia. Batavia, Java. 24 » BS G. R. 17763/88. Java's 1° Punt. Bantam 25 G. R. 19815,88. Vlakken hoek. a. geen Sc van OC 3 26 September. J. van Weert. Kotta Agoeng. Lampongsche Distric-[26 f ten, Sumatra : 97 G. R. 17954/88. Karangpandan. Soerakarta, Java. ¡Nacht van À 28 September. ` Berichten, dat geene aardbevingsverschijnselen y He ¡cu En maand September A ; Res. Pre ger "Rep 41. we a > See 90. E à : > Banie: 549. o | 3 Aardbevingsberichten over October 1888. S ! - 835 |E. Goedbloed. Masarang. Menado, Celebes. e: A a | G. R. 21066/88. | Sejra. ` Amboina, Tenimber- 7 * 1 Eil. ¡Observatorium. Batavia. ` Batavia, Java. 8 >. P 68 |E. J. Kerkhoven. | Sinagar. Preanger Reg., Java.! 8 19 17 76 |A. de Haan. = ang. Deer Reg., Java. 8 > a mi 86 |E. Ketjen. Manondjaja. eanger Reg., Java.| 8 * e ij W. Kessler. Tjampakawarna. Preanger Reg., Java.) 8 > 19° 6. R. 1819788. | Garoet. Preanger Rek: Java; $ OM G. R 18197/88. Mangoenredja. Preanger Reg., Java.| 8 wë G. R. 18167/88. an Beber en te{Cheribon, Java. 8 > +2 Se jiamis. i zu 3. C. A- Scharft, Sei? (Ba-|Pekalongan, Java. s - 63 z: ng). ` 224 |]. Ebelin; : d. Pekalongan, Java. $ Ze 7 , G < N Pe ekalongan, Java. Gars 19 19 - R. 17950/88. Pekalongan en omlig-|Pekalongan, Java. | 8 > d 238 Ic. J. schotel. Bend stricten. ok R jarnegara, Banjoemas, Java. 8 p kat F. H. ter Poorten. Tjilatjap. aande Java. g Un D Intensiteit Bijkomende verschijnselen. en en aard der beweging. opmerkingen Vrij hevige aardschudding. a... O E O O Een uiterst kleine beweging is merkbaar aan den magnetograaf. A ie Us a et Geen schade. 3—4. Drie opeenvolgende vri . {hevige schokken = k ) A NAT POSYPANIA Muren van den pasangrahan van den Wa Zen Adipati Ario Praboe Prang Wedonoo op verschillende plaatsen gescheurd. mjn ingekomen van H.H. Ee die onder de Par p nummers in de lijst voorkomen: i E 527, 531, 541, 548. Padangsche Beneden nggo: 607. Den Banken : 764. Banka: 815 es eisen. Vertoont de Bifilair een stoot naar boven van 1. 5 millimeter. Umifilair en balans vertoonen niets. | Licht. 1 SE Een lichte schok. s je angdurige nogal hevige schok- ae schommelin Twee kort op Manis volgende schokken verticale | Twee Kä op ander volgende BĘ tale schokken Po Een lichte schok. - 5. Lichte schokken. Vrij hevige horizontale schok. Geen ongełukken. Een horizontale schok. Gepaard met onderaardsch geluid. | Kon Regelmatige heen en weer meng d: Fees me oorafgegaan| 152 ER D 4 | BE Residentie Tijdsbeplng ` bk 53 Berichtgever. Waarnemingsplaats. ` (Bataviasche lid) č 5 = i Gouvernement. | EE L | NEW. G. R. 18136/88. Banjoemas . Karang|Banjoemas, Java. 8 Oet. 19 EN obar | 1917, ŚW. 549 |H. E. P. Nolthenius! Poerw oredjo. |Bagelen . Java. E | | G. R. 18026/88 Koetoardjo, Keboemen Bagelen. Java. 3 + re en Karanganjer en | hoogst waarschijnlijk geheele Residentie. 25 |0. A. en Poerworedjo. Bagelen, Java. 8 Lau H G. R. 1795 52/88. Poerworedjo. ‚Bagelen, Java. 8 > dë H eeng Gombong. Bagelen, Java. 8 » 252 |C. G. H. Cos Semarang. Semarang, Java. 8 * 285 |W. Van Hd. Sringin. Semarang, Java. 8 G. R. 18486/88. Districten Kendal Se-|Semarang . Java. 8 » lakaton. E. A. Genie-Officier.| Willem 1. Semarang , Java. 8 » Genie-Chef. Mapetan. Semarang , Java. 8 » E. A. Genie-Officier.| Wi illem Semarang , Java. pr 286 |H. P. van Thiel. | Pati. Japara. Java. 8» 16. R. 18025/88 Pati en Djoewana. |Japara, Java. ve |G. R. 1836788. | Als Vervolg op G. R. 18025/88 wordt me- degedeelddat de daar- in vermelde en ook te Japara : zijn gevoeld 297 |C. J. Hasselman. | M dentilan. Kedoe, Java. u: 305 em Solo-—Djebbres. Soerakarta, Java. 8 314 |F. Roorda v. Eijsinga Genengsari. Soerakarta, Klatten,| 8 316 |H. Heijmering. Demangan. erica Java. 8 >? 323 |E.H.K.A. Hammin g Soekahoemi. 4 gr _ 330 H. A. Engelken, Soe „ Java. 55 G: R- 17947/88. Soerakarta (geheele|Soerakarta, Java: 8 > ewest — D Intensiteit en aard der beweging. E Bijkomende verschijnselen. opmerkingen. AA Verticale aardbeving. Vrij hevige horizontale schokken. da Drie vrij hevige verticale schok- Ee enige zware schokken. een ntaa eer zwakke ‘schok. Lichte schokken. Lichte schokken. Horizontale 2 szej schok. Golvende aardbevi orizontaal, vrij havik. Lichte schok, golvend. Een lichte schok. 5. Vrij hevig. Golvend horizontaal. duidelijk = vij direct achter elkander = in zelfde See? E zeer fijn gestelde regulateur bleef reeds bij a gen schok stil- staan. Een vrij hevige schok. eh sterke verticale schokken. ende bewe Een eg golvende aard- Twee kort op elkander volgende \aardgolvingen. klo De lampen slingerden niet, maar trilden. k naar het zuiden bleet stilstaan van 7*. 30”. ander naar het westen bleet doorloopen. Ook te Koetoardjo, Keboemen. Karanganjer en Ledok op de hoofdplaats gevoeld. Geene. zeer enkelen gevoeld. Merkbaar aan de ge- Door lijke beweging der hanglampen. hengsels. De. Gesloten os klapperden in de Kie Geen onder- zich echter niet. Een regulateur bleet stilstaan. Deuren en ramen rinkelden. Onderaardsch geluid. Slingering van lampen en schudding der deuren. ` 154 zE | A | B D 3 | | „ze ce Aa 5 À ob | Residentie | Tijdsbepaling. | 3 E Berichtgever. | Waarnemingsplaats. | i (Bataviasche cja) Boa | | Gouvernement. | | E | | | ] 334 |B. J. Eekhout. Djokja. Djokjakarta, Java. 8 Oct. 340 |A. P. Dufour. Rewoeloe Djokjaka $: > ewoeloe. jakarta, Java. G. 5 17658/88. jokja. Djokjakarta, Java. 8.6 G. 18484/88 d Rembang en Toeban.' Remban a 8 :» 513 |J. Schulen. Madioen. Madioen , Biasi 8 » EK 3 518 ¡Mr. P. A. L Mc. Patjitan. Madioen, Java. g » 19° (roi) um Lean. 207 |J. H W. Swrie. Ponorogo. Madioen. Java. Bi) er 15° | a N | Chet. Wapen der | Patjitan. Madioen, Java. Bs rj Genie. ~I 527 |P. G. Neeb. Kediri. Kediri, Java. gs 191708 i 529 |J. A. Schreiner Djambean Kediri, J 8 19° 14. ME š . ava. > ; 531 |P. Schippers. Toeloengagoeng. Kediri, Java. gs 19 ke 532 |L. Wichers. Branggah. Kediri, Java. 8 EI mEt P,- - 584 |H. Vrendenberg. Karanganjer, Kediri , Java. $... 1% wr. [5% 538. F. L. Van der Vinne. Karangnongko. Kediri ; Java. 8 į 19° 16”. pe” y 4 F- Walter. Blitar. Kediri; Jets: Lë SÉ f l C. J. Vermeys. | Kertosono 19" 181" Si no. Kediri, Java, 8 x zysk Ph. W so. Sidoardjo. ee Java. 8 195298 Ser ck, Grisee gu 37°. | x Soerabaja, Java. 82. ETC G. R. 18137/88. | Lamongan. SC Java. 8 „tir SJJ Pi y ` E e H. C. Pennink. Batoe, 12 palen N.W.|Pasoeroean , Java. 8 19° 16 ź | || | 155 D Intensiteit Bijkomende verschijnselen chling. $ en en aard der beweging. opmerkingen. —110 ij hevige, s snel op elkander, Onderaardsch grad. Een groote staande regulateur L a schokker geplaatst in het N. dreigde om te vallen naar het të SA Vrij e valu LS $ A . 4 Twee ENW. Schijnbaar Verticale schokken. == rticaal. Hier en daar is pleister algevallen van EH gebouwen zijn m i pilaren gescheurd. Bijna algemeen zijn de bewoners uit de gevlucht. 5—6. Golvend. In die zelfde richting werd een gérom- mel waargenomen. De gebinten van de uit zware balken bestaande pendoppo kraakten tot ieder naar buiten Zware schok. Een POR muur tusschen het logies van den Eur.: Sergeant en dat der Eur. Korporaals was zoo- danig beschadigd en we joel rog beide kamers ten ke S spoedige moesten worden on EN, Sterke schok. Steenen huis schudt ser, pr houtwerk gie 088 Lampen in sterke schommeling 0.— of ZZW. Bovenmatige hitte gedurende de mód dagen. 5—6. Twee schokken van 4, een zware van 7. Horizontaal wo esale e A A 6 4,0, a © A chter 7 age die verminderde, toen w sterker § Ne de aj zwak deng: sterke en ker. scho Vrij hevige PN. eerst ver- ticaal daarna eege schokken Trillingen. Een schok. Twee lichte schokken. Eenige horizontale schuddingen. angzame veda dlidiienie met langzame¡Smeroe De huisklok, naar het Oosten gericht, bleef stil- ` staan. Pasze slingerden. De pooten w etens kast staan in kommen water water d uit de rolden om Opgehangen slinger w Ge r beweging en wee +7 centimeter en de verticaal. Lengte slinger = meter. Sterk pie a i gerommel waarschijnlijk van ` Klok een nerven met slinger 0.—W. stond stil. Zwaluw n van schrik uit hun nestje. Regulateurs evin “ati staan. Aardbevingen zijn zeldzaam te Grisee. Lampen Cadet en een aan een | steenen muur slingerde ch daarop. e Malang eeveneens waargenomen, 156 ES E | e 4 d | n 13 sE | Residentie | Tijdsbepaling p, Ej E Berichtgever. | Waarnemingsplaats. | 0 | yo Y E SS | | Gouvernement. ZS | pam 4 | ' E. Zell. | Zwaantjes-droogte. |Pasoeroean, Java. | 8 Oct. mE = l | h > J. W. Ottolander. | Kajoemas. Pasoeroean, Java. | 8 «1930 590 |A. De Stoppelaar. | S. Telago. Pasoeroean, Java |8 > 1%% à 591 |G. Kaulbach. | Soember Peting. Pasoeroean, Java. | 8 » 192% ie 594 |A. F. A. > Boemie Ajoe. Boroń , Java. 6 WW 3 Ge AK n rg. S 595 R Jesse Soember Nongko. {Pasoeroean , Java. 8. 19422 qe |G: R. 18485/88 De geheele Residentie.| Pasoeroe 8 » +19 37 | 613 M. Herz. Soekapoera en andere "egene? Java. 8.» 1% e dessa's in het Ooste A> van het Tengger-ge- 584 |F. W. Ottolander. ec Besoeki, Java. 8 » 14% po” K. F. Holle. Waspada. Prea..ger Reg Java. 9 > 19 sch | G. R. 3404/89. Dammer. mmer. |9 » 19% pok G. R. 21065,88. Banda. Amboina, Benda, d. ae zie 714 JJ. G. Schot. Fort de Kock. Padangsche - Bovenl., 17 17° = | Sn Sumatra ; e 727 J. W. Alting Siberg. Padang Pandjang. Padangsche Bovenl.,|17 » 17 10. hou E atra GR 19815/88. Manna. len; Sumatra.17 > 1% 30. DUR? |G. R. 19815/88. | Kros, Benkoelen, Sumatra.|17 > 1% Zi G 835 a GER Menado, Celebes 20 » 10 Ie, te 734 en on A Tontoli. Celebes en 0., Celebes. "A BRR. sE 40 aie JOIE TM H. Van Goenoeng Sitoeli. Tapanoeli, Nias. 23 > (e 6. R. 21523/88. Tontoli. Celebes en 0. „ Celebes. 6 00 p = ` Bericht. dat geene ele. gedurende de maand or i Res. Preanger Reg.: 41. | ar ichten over November 1888. 734 |E. F. L. J. H. van Goenoeng Sitoeli. qe * Tapanoeli, Nias 2 Nov. 0° 2" > 764 Dr. Stammerhaus. | Benkoelen. Benkoelen, Sumatra. | 7 > 15° SÉ G. R. 20577/88. Benkoelen. 'Benkoelen , Sumatra.| 7 > 16 E Iniensiteit en aard der beweging. Bijkomende verschijnselen. en opmerkingen. el DI NAAA *.. “rs For... laatste was een zachte lo | Ook de EM was slechts e | Niet s en ige schokken, gevolgd ¡door lichte beving raai- 6—7. 6—7. Trillende beweging. Niet sterk. Een horizontale schok. Tamelijk hevige aardbeving. Vrij hevige schok. Niet door allen ‚opge Een lichte schok Horizontale schok. Twee lichte schokken. re schok. Lichte schok 2 lichte en een hevige schokken. e 243. Licht ling, a pg ję | De Semeroe is dezer dagen weer erg onrustig. Het geheele huis Mende eenigszins, berg sedert twee dagen meer wer Twee duidelijk vertikale Aie Voorafgegaan door onderaardsch gerommel. Deur n vensters rammelden Geluid als van wind, die komt opzetten. Klepperen van zinken dak, rammelen van deuren, vensters en ledikant. Hanglampen slingenden niet. Bromo zeer rustig. De datum zal wel 8 October moeten zijn. Schudding van enkele zeer los staande voorwerpen. rg normaal. Ook enken Sakti en te Passemah Oeloe Manna Pa ón Onweder, vergezeld van hevigen regen. van H.H. Medewerkers, die onder de volgende nummers in de lijst voodkomen: Res. Oostk. van Sumatra: 722. į TERRE SE ME IS a emee ee Verticale schokken. t persoonlijk waargenomen. Berichtgever be- at zich te Taba Penandjeng den voet v. t Barisan- e, waar hij omtrent Satie tijd ook een korte vrij = ng waarnam. Ook te Kroć een n alsmede te Manna en Seloema 6. R. 20578 158 Res, » Bajoe mas: 790 ber W ijnselen gedurende de maand per onlen: 5. Res jen + Soerakarta: 305, 323. AAN | = | T | p l € s | A EE = È Residentie | Tijdsbepaling. | htinc. 33 Berichtgever. | Waarnemingsplaats ol | (Batariasche WE ` a à | | Gouvernement. | | z 3 | | A BUT AA K. F. Holle. Waspada. baten Reg., Java. 16 Nov, Y o. Tuiman Bounin rg [Preanger Reg. Java. 10 > À: 11 G. R. 189. | Amboina , Letti Eil, (16 > SCH G. R. 20579/88. rzy |Banjoemas , Java. EA en SG: 7% |H. Ter Poorten Tjilatja B as, Java. 19 | 247 |P. L. A. Collard. | Gombong. en ES va DR 549 |H. E. P. Nolens Poerworedjo. ven. Java. 19 -138 E. A. Ga Officier. | | Sombong. (Bagelen, Java. 19 3 8. 334 |B. J. Eekhout. | Diok Djokjakarta. Java 119 SÉ 518 Me. P. A. L. M) Gr et Mad 1 Jav ko ZE AON riaan OPPA TERS BL Berichten, dat geene satäbevingsverschüjnselen gs nde de ‚maand November pre | O Re rea Probofinggo: 607 at ` Zeg: Aardbevingsberichten over December 1888. 1 G. R. 1445/89. Banda. Amboina, Banda. | 4 Dec. 9 H G. R. 1445/89. ` | Banda. Amboina, Banda. 16 EE? G. R. 22332/88. Boeleleng. Bali en Lombok, Bali.¡ 8” ma w Së 22332/88. leleng Bali en Lombok, Bali.| 9 Ze | R. 121/89. Kota Radja. Atjeh en 0., Sumatra. 10 (Ae |G. R. 2226/88. 12 > EE 413 |J. van Weert. rn SCH een erg Distric-[12 ° “E : | ten, Sumatra. s GR ` - 2010/89. Banda Neira. Amboina , Denda. D #5 pb - R. 1332/89. | Wonogiri. Soerakarta, Java. 119 2 = gar |P. G. Rech, Kediri > ON"? qa S ame Kediri, Java. 15 68 = A en Sinagar. Preanger Reg. „ Java.|20 ES dë AL: szan tt Lite Bali en Lombok, Bali 0 > ję bl Soeka obolinggo, - 30 Ké "M b | P E À y mb. horizontale schok. ur ak tril ng 159 | D | E i | Intensiteit Bijkomende verschijnselen g. en en aard der beweging. opmerkingen. nn Een horizontale schok. | ee zware horizontale sehokken. | n schok Nesten a aardbeving. Eindigende met licht golvende beweging. | 5.—6. 5. | Gesloten ramen kletterden. | ; | WZW 3 Korte wear elk van 2 Beien horizo | AA Lichte rg "BRA A 3. Twee kort op elkaar volgende schokken. wmn ingek oh ve omen van H.H. en die onder de volgende nummers in de lijst voorkomen: an Sumatra: 772. Res.. Banka: 815. Twee op elkander volgende hori-| zontale schokke wee hoenna schokken. Vertical Van des yal werking van den Batoer tot nog toe histo a Verticaal. wee ` samenhangende schokken Lichte horizontale schok. Lichte horizontale aardbeving. hevige a schok. Vrij hevige schok. rafgegaan door een drie maal mie: cs = we slechts korte pee © gevolgd door leen zeer lichten schok. Geen Lichte schok. AS ag A Alles merkbaar aan het trillen van de ps de noordzijde voordeur . Geen merkbare beweging van lam- n of klok red an H.H. Medewerkers. | die onder de volgende: nummers in de Tijst voorkomen : : 541. Re Benkoelen: 764 à ag | z. IETS OVER DE NAUWKEURIGHEID DER BEPALDE VAN GEMIDDELDEN VAN WAARNEMINGSFOUTEN ` EN IETS OVER DE BEPALING DER MIDDEL | BARE FOUT IN EENE FUNCTIE VAN VOOR- WAARDELIJK GEMETEN GROOTHEDEN, DOOR F. H. VAN KOOTEN. Wanneer we eene grootheid P door waarneming bepalen | willen, zoo verrichten we daartoe eene reeks waarneming! ` in grootte voorgesteld door pi, pa... pn, Is nu ? (x) de war schijnlijkheid voor eene fout x — p — P, begaan in de waa” | neming p, dan kunnen we de gemiddelde waarde van de m macht der fout x voorstellen door: +a Kn = 2 E p (x). x" de We veronderstellen hierbij dat de waarnemingsfoutel #7 geheel en al toevallige fouten zijn, en dat ingeval de we nemingsfout uit 2 deelen bestaat, een toevallig en een u matig deel, de waarneming p reeds van het regelmatige `. i der fout gezuiverd is. De waarschijnlijkheidsfunelie y el e St. i i 5 nemingsreeks p,....p, des te nauwkeuriger is, naarde” kleiner is. We noemen, zooals bekend is, eene waa waart reeks p... Pn nauwkeuriger dan eene andere reeks e 161 mingen mu... D, wanneer de waarschijnlijkheid voor kleine fonten, grooter, en voor groote fouten, kleiner is, bij de eerste reeks dan bij de tweede. De grootheid K, kan echter niet door waarneming bepaald worden. We kunnen nu in plaats van K,,, de benaderde waarde Sm gebruiken, waarbij: zy M wn I Pas z,” n is. Hierbij stelt m een geheel, positief getal voor, en we denken ons de fouten c, ©..... £, , alle als positief in reke- ning gebracht, ten minste voor °t geval dat m oneven is. De fout A — Sa — Kn, die men bij de bepaling van K, door middel van S» maakt, kan men op twee wijzen beschouwen. Ten eerste kunnen we Km als eene constante hoewel onbe- Sa = als eene en kende grootheid beschouwen, en ons A, = e veranderlijke voorstellen, afhangende van de grootte der toe- vallige fouten, voorkomende in de foutenreeks. xı za... Za. Als zoodanig kunnen we de waarschijnlijkheid zoeken, dat Sn eene bepaalde waarde heeft, afgeleid uit de bekende waarschijnlijkheden voor de fouten zx. Deze waarschijnlijk- id à priori is dan tevens de waarschijulijkheid voor de fout A — Na —— Va Ten tweede kunnen we ons voorstellen, dat gegeven is eene bepaalde reeks fouten Ti fa... Pe, zoodat S,, eene bepaalde waarde heeft, en dat nu gevraagd wordt naar de waarschijn- lijkheid à posteriori, voor eene bepaalde waarde van Kn, afgeleid uit het gegeven resultaat der » waarnemingen p. Hierbij $. een constante zijnde, verkrijgen we dus weder tene waarschijnlijkheid voor de fout a = Sm — Km We dus voor elke waarde der fout A met twee waarschijn - lijkheden à priori, en à posteriori te doen. - We zullen deze twee gevallen successievelijk behandelen. en beginnen met het eerste geval, de waarschijnlijkheid à Priori voor de fout A, waarbij we ons eerst in herinnering 162 zullen brengen de wijze waarop Gauss dit vraagstuk behan delt. (1) Gauss bepaalt de middelbare fout in de bepaling Św of de gemiddelde waarde van a paa zords” ée y - n EA da wi TEE o 3 KRM 9 n door de fouten z, Za .. a . æn alle waarden te laten doorloopen, die ze volgens hunne verdeelingswet aannemen. Neemt wet nu van elk lid van vergelijking (1) de gemiddelde, daarbij i acht nemende dat de gemiddelde van Zn gelijk Km en diem Tam gelijk Kam is, 200 vindt men met Gauss voor de gemid van At of voor de middelbare fout M, in de bepaling Se uitdrukking : M2 — | Kom dui A A TA En voor de relatieve middelbare fout in Sm- M, a EES (2) "E = SKA od 29 De grootheden Sn zijn echter niet van dezelfde orde, mar wel de grootheden © Sm. Bij benadering stelt nu use de relatieve vis in dere laatste grootheid gelijk een mddeel van de re niddelbare fout in Sm, omdat eene waarde Kos i A s + a - overeenkomt met eene waarde 14 5 P Kn =p s. + e ar ps fi + AH dë (4) Zooals blijkt wit; Méthode des moindres carrés par €- bk kę ; traduit en francais par J. Bemrraso. Paris 1855 blz. 14 4615: 9 Jahrbücher für Astronomie. jaargang 1834. Abhandlung T + F. Gauss in deutscher Sprache herausgegeben von Borsen und Pier 1887. 165 De hoogere machten van A verwaarloozende is dus bij bena- dering de relatieve fout in y A, een mr deel van de relatieve fout in Sm, hetgeen voor de relatieve middelbare fouten dus eveneens geldt. Volgens vergelijking (2) verkrijgen we dus voor de relatieve middelbare fout in Y Sm, de uitdrukking: Ma g2 gaki ra ee BEER () Vlan mvn Gauss berekent de waarde dezer relatieve middelbare fout (5) voor m == 1,2,5 enz. en voor °t geval dat de waarschijnlijkheid der waarnemingsfout «© voorgesteld wordt door ę (x) = — her? V š z e en en vindt dat deze relatieve middelbare fout (5) Fr voor m = 2 kleiner is dan voor ełk ander geheel positief getal van m., en hij leidt hieruit af, dat de grootheid A, of de zoogenaamde middelbare fout der waarneming : e AA, fr ZA =v K, — V Vr à hr ja door middel van de grootheid DR 7 hen CC Ly? kN ZY. HORTA SES 5 nauwkeuriger is bepaald, dan elk der andere grootheden P Ke door hunne overeenkomenstige benaderde waarden Y” Sm. Verder bepaalt Gauss nog door middel van vergelijking (3) de grootte van het aantal waarnemingen m, My. ng €DZ. voor m = 1, 2, 3 enz., zoodanig dat voor elk dezer waar- den van m de relatieve middelbare fout in Y Sm 1 \ Men à) even groot is. Gauss vindt dan, dat onder deze voorwaarde, indien na = 100 genomen wordt x, = 114, n, = 109, n, = 155, %=178 enz. moet zijn, en dat derhalve de middelbare fout zk ZE n uil 100 waarnemingen, even nauwkeurig be- 164 paald kan worden, als der" Bee uit 109 en als &= ® n AA Y —— uit 155 waarnemingen enz. n Hierbij doet zich de vraag voor: hebben deze getallen groote waarde of met andere woorden is de waarschiji- lijkheidswet, die de fout A = S, — Kn volgt, van dien aard, dat men de nauwkeurigheid van de bepaling #” Sn be oordeelen mag naar de grootte der relatieve middelbare fout, zooals dit o. a. het geval is voor fouten, die de exponentieel wet volgen? Gauss neemt nu ook werkelijk aan, dat de foul co 8 h — h A? | m de exponentieele wet —— e volgt. | ków S Dit is nu slechts benaderd het geval zoo n zeer groot B | Voor kleinere waarden van n mag men dit niet aannemen want dan zal de wet, die de fout A, volgt, wel geheel at ken van die, welke voor de toevallige fouten geldt, en is het derhalve voor zulke minder groote waarden van » zeer de Vrai of men de nauwkeurigheid der bepaling (> S„ naar de grooll der relatieve middelbare fout beoordeelen mag. Men kan de waarschijnlijkheidfunctie voor de fout Ze i! L algemeen door eene integraaluitdrukking voorstellen. We ben : RS" B Aen AN Ba. -(4). De waarschijnlijkheid voor het samentreffen der fouten si Y... In is gelijk: Pla p (za) RR | g (£n) le (b). De waarschijnlijkheid à priori voor eene bepaalde waarde val S zal men verkrijgen door deze laatste uitdrukking te "= meeren voor alle waarden van a Tą... An, die volgens 4 deze bepaalde waarde voor S geven. Uit (4) volgt: Y A a LTE IT u (1) Herxenr. Die Ausgleichungsrechnung nach der Methode der k | S Quadrate, Leipzig 1872 Blz. 10—12 en 27. | u y al 165 en %, 23.... z, als constant beschouwende: Sn— Zä Lie Zeg N A ege des =n dS PC nds St (n Sa a L E ug 00 Deze waarden voor x; en dx. substitueerende in vergelijking (4), en haar vervolgens integreerende verkrijgt men voor de waarschijnlijkheid dat S gelegen is tusschen Sen S+ d S. 1 p (RA genat ,:. En) EE JE net d dx, la 42 x (nS ng” PAY) Ka xp (ra) 9 (23)....? EN drą......(6). Er biijft nu nog over, de grenzen van integratie te bepalen. De uitdrukking, die in vergelijking (5) onder het worteltee- ken voorkomt, moet positief zijn, omdat in het tegenover- gestelde geval voor m even xı onbestaanbaar, en voor m oneven zı. negatief zou zijn, terwijl voor m oneven, alle fouten als positief in aanmerking genomen worden. Volgens deze voor- waarde moet- x, dus gelegen zijn voor m even tusschen EP (MS — It —...... — Xy”) en voor n oneven tusschen + NS E A A — zy") en 0. Het zou echter kunnen gebeuren dat deze grenzen voor Xə, buiten de volstrekte foutengrenzen + a vielen: nemen we echter de beperkende voorwaarde aan, dat > (7) eene zoodanige Waarschijnlijkheidswet is, dat we ons de fout x tusschen È © mogen veranderlijk denken, zooals dit o. a. voor de E h bs ; = exponentieele wet z a het geval is, zoo- ziju boven- > T senoemde grenzen, als de grenzen van integratie voor Xə aan te nemen. Op dezelfde wijze schrijvende : Mi ad (eye rys) PA (nS — rz" — gym ei) en X; als veranderlijk beschouwende, moet opdat C Te + xa”) bestaanbaar of positief zij, xs gelegen zijn tusschen 166 EP RN Zant € E — Xp”) Of A. Pau a —..... — Xn”) en 0 naarmate m even of oneven is. Deze stellen dus tevens te grenzen van integratie van x; voor. Zoo voortgaande vindt men voor de grenzen van integratie ten opzichte van Xy. ZE E (RS — x — x enne — Xp”) HI — Kg — — Xy”) en 0. Na n — voudige integratie van de uitdrukking w tusschen de opgegevene grenzen, zal men dus eene uitdrukking w verkrij gen, die slechts van S afhankelijk is, en de waarschijulijkheil voorstelt, dat Sp gelegen is tusschen Sm en Sn + dk Substitueert men vervolgens hierin S, = Km + An 4 dSa= dinm zoo stelt de komende uitdrukking de waarschijn lijkheid voor. dat de fout Am gelegen is tusschen An H Am + dâm. Uit de opgegevene grenzen van integratie blijkt nog, dat deze waarschijnlijkheidsfunctie ww eene zoodanigt zal zijn, dat zij ook voor waarden van S buiten zijne grenze gelegen (de volstrekte grenzen van S zijn o en a, overeenkt mende met de grenzen o en a, voor elk der fouten x, Wa uit S is samengesteld) nog kleine waarschijnlijkheden geeft, en dat eerst voor S— œ w—o zal worden. De waarschije lijkheidskromme zal dus asymptotisch tot de S-as mit: | oor m even moeten we de uitdrukking w zooals die uil bovengenoemde integratie te voorschijn komt, nog met 2, 10% m oneven, nog met 2% vermenigvuldigen, omdat we in he tweede geval hij de integratie voor elk der fouten x det ` de positieve reeks genomen hebben. We moeten Sm dan YE anderlijk beschouwen tusschen o en + œ en dus ôn IF schen — Kn en + w. 2 ` Nemen we voor ? (x) "A aan, die me h den vorm —— e + Ir St, algemeen voor de toevallige fouten geldende stelt, 700 8 sę Mtdrakking W slechts geintegreerd kunnen worden voor tgeval m2 is. In dat geval wordt Sm 167 e EEKE HA i n En voor de waarschijnlijkheid eener bepaalde waarde S, verkrijgen we volgens de algemeene uitdrukking (6): hne (+SVu+ Va — a, w c PE 4 „Sh Mk: nak O AR „| a dzą WW SYn)—VYns* — rt le x 1 nS — Te? — ti ,....—2? waarin de grenzen A, B, C enz. volgens het voorgaande zijn : A=Lrn SS 2; ar. 1% B= vn... enz. zoodat tevens de volgende betrekkingen bestaan : ZV RSB. — gą? — 2 — ck A2 À = V B B=ı Č — aj? enz. — hin $ hr Stellen we nu verder -gs n. S =P en passen we, voor de integratie van W, beurtelings de integralen. toe: fed E, Bi, 2 a 55.2, id vg eme 2n — te A ORF 17 AR pp An Inyt Wer de A —( Waarin » een geheel positief getal is, zoo verkrijgen we bij achtereenvolgende integratie: EM Ve [= |: "p e er ds SA zę: ES VaS— x,? Agi 168 +c (+B +D(+c 3 E A l dań | T daz e ez COURT JT dx; (02 —E= T°) dx; eme ;— © ]—B Dc + E [+ D =. 2.4. x? À dre KE da; = le | > +R (+E 5/a lg. 2.4.2: Ke z2 | de | (Eu?) du, = ¡0 ="15 Kwi ARR 2 = 2.1.9. ag d drs | (F?— x7?) dar —G|]-F evers gt o (At Gw ai WZ TĘ SEUL ss -|æ (PE Bij de laatste of nd integratie zijn de grenzen + $ vr Men zou dus verkrijgen: VOOR RED c: op Y eh (S Vn) 2.4.6 94 7 go AS |... w =P zk (S Va) E zoodat men in *t algemeen na substititutie van de waarde vil | x a? P, voor de waarschijnlijkheid, dat S=Y 2” eene bepaal n waarde S heeft, verkrijgt : d m W = 2 SS e (voor n even). 1 EA nr: EG 2 nl 27 (hm) en w er n) 8 it Z: m5 yenes Ur 1, 5, „MR 22% y (voor Ser? We hebben de waarschijnlijkheid W zooals blijkt 2 mad grooter genomen, dan uit bovenstaande integratie z0u volgen | De reden daarvoor is, dat we bij de eliminatie van 71> + schen de vergelijkingen (3) en (4), gesteld hebben % du” | eL 169 Sd S en daar z, tusschen + w veranderlijk is, moet ook S tusschen die grenzen veranderen. De grenzen voor S zullen we echter o en + œ stellen, waar we slechts de volstrekte waarde noodig hebben. De overeenkomstige grenzen voor de fout A = S— zijn dan— p en + œ. Bij deze grenzen moeten we dus de door integratie verkregen functie nog met 2 vermenigvuldigen. We kunnen S als abscissen en W als ordinaten op een rechthoekig coördinatenstelsel afzetten (Fig. 1). We verkrijgen dan een kromme lijn I, die de abscissenas in den oorsprong O raakt. Voor toenemende positieve waarden van $ zal W dan eveneens toenemen, totdat deze een maximum bereikt. voor S — OM, om vervolgens weder af te nemen en voor S= œ gelijk o te worden. De kromme nadert dus asymp- 2 d totisch tot de abscissenas. Stellen we Kë = o dan blijkt gege) F A CMAS B D dat w maximum wordt voor: n—1 n—1 166 SA Gi R E Het maximum komt dus overeen met de abscis + oM= "k y: Nemen we dus oo = # dan ligt o' rechts van M. o is dan oorsprong voor de fouten A =S— p. En de Maximum waarschijnlijkheid komt overeen met de fout = 170 —0'M. De fout A = o heeft een kleinere waarschijnlijkhel o P. Van af de fout A = o neemt nu de waarschijnlijkheil, voor toenemende positieve fouten, af, terwijl ze voor toene mende negatieve fouten in 't begin toeneemt tot aan de bg A= — ON =. ATE NE | om bij verdere toenaie der negatieve fout ook weder af te nemen tot dat ze voor l = 7 00 = bp gelijk o wordt. Zooals blijkt hebben een even groote uegatieve als posiliet fout, niet dezelfde waarschijnlijkheden. Slechts voor één waardt der fout is dit het geval, namelijk voor de fout, die voldoe aan de voorwaarde: WA Mei ( PET of (e + 4) nl Bn en LL A) n—1 p Kale A er À A 2 SC E Ee "RR a || à n—1)j lo Bi té >] MW ( ) s(ı+-| log | el) u A 1 AŚ 1 AS A HE SC e E eng. == — PGA er a Ee Pagi p = Kai > Ets à rt enr KI EM at site | Verwaarloost men — en hoogere machten, dan vindtn® 5 8 E: uit deze vergelijking de benaderde waarde A ZE” 51 Voor de fout + r .. s. el. | 2 q „in dus.de waarschijniijkkede” bij positieve en negatieve waarde dezer fout, even groot. Vor i | fouten < „ar wiz is de waarschijnlijkheid voor eel neg z ; al op: | tieve fout grooter dan voor een even groote positieve: ter wijl 171 = u gekeerd, voor fouten > ut” er grootere waarschijnlijk- n—l heid bestaat voor een positieve, dan voor een even groote ne- gatieve. Deze overgang heeft plaats voor eene nog beirekkelijk groote fout A want voor n 15 ‘is A, = Ya l ee Z 1, a 4549 EE Y, Y = EN OR pa We zullen nu de uitdrukking voor de waarschijnlijkheid W. tot gemak der verdere berekeningen, in eenigszins eenvou- diger vorm schrijven, door te substitueeren (= AS tn. We verkrijgen dan: AE 2 ni D Le ca E ea SEE dt oó="_____1 t ? (S)d S= f y - 1.25..n—3 e d 345; e 9 naarmate n even of oneven is. De waarschijniijkheid om de een of andere fout A te maken is gelijk de eenheid, want men heeft: rosse roan Ka n “Le 2.5... 37 KI a daar | l LOW red e Hi el haarmate » even of oneven is. `t Is nog de vraag: is de waarschijnlijkheid voor eene wille- keurige positieve fout, even groot als voor een willekeurige negatieve fout? De waarschijnlijkheid om de een of andere positieve fout te maken is (de grenzen van S zijn hierbij + © tz, dus die van £ © en hev n= — - A — © oo © 2 o 1P keg =4 + (5) ds p (t) dt= 125 l mie dł c= R don TO bé VT "mej + 12 172 SCE ee Furt rt 2 : 2 e | sA | E > = gl „En k ES) (+ —)! E d 3 n 12 Tadi i So (2) DEE E E ng 1 En de waarschijnlijkheid om eene willekeurige negaliew fout te maken is: | > Ne CN ee. ay al Diz BE ff "2 Deze laatste waarschijnlijkheid is steeds grooter dan E eerste; maar hoe grooter n wordt, hoe meer beide tot À p deren om voor n— œ in Ye overtegaan. De waarsehij ` lijkheidskromme I wordt, naarmate » toeneemt meer €h e symetrisch ten opzichte van de ordinaat door den oorsprons ` der fouten gaande. Men vindt: | voor n — 10 wô =P — 0,4403 dus w u A= i (11) n=20 » = 0,4580 » a w = d | ZE =0,4754 > A Voor kleine waarden van » is het dus veel waarschijnlij een negatieve dan een positieve fout A te maken. E Laat ons vervolgens de gemiddelde der fouten A = ST" a | ken voor een oneindig aantal, en de fouten elk met h : 175 teeken in aanmerking nemen. Deze gemiddelde is klaarblij- kelijk : je 2) Ka 00 sores Se (S) dS — ph o (3) d S De eerste integraal is gelijk Ke , (© D PER d N hè LE à l dt Se AE AB Kn Wie: o gf 27 a nH = 2 y 5.6... e gl SR. pol vr AS $ gt Be 2 ak HA | er PA te ns. Bang ZZ Je nH 7 1.5....n—2 War , Ke De tweede integraal |? (S) d S is volgens het voorgaan- de gelijk =, zoodat de gemiddelde van een oneindig aantal fouten, al naarmate » even of oneven is, gelijk is aan: bad, s=F. «w 26....—1, 2 = V— —1 ER H mao zm? aaier Ad if nr I Voor een oneindige waarde van n, is deze gemiddelde dus niet O, maar zij nadert zoo als blijkt, naarmate # grooter wordt, meer en meer tot 0. 