Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 4. VIII, 663 S
„ Laat de Natie zich opmaken! Laat dezelve „ zich met Mij vereenigen tegen eenen Vijand, „ die hare Vrijheid, Onaf hangelijkheid, en Bezit- „tingen belaagd! Zij zal Mij altoos, hoope ik „ aantreffen in de loopbaan van Eere en Liefde »» tot het Vaderland. En daar ik geene andere »» grootheid zoeke of kenne, dan die van het Va- » derland, zal ik Mij gelukkig achten, indien » de Hemel Mijne pogingen daartoe dienstbaar » gelieft te maken en te zegenen! © „ S Hage den 28 Februarij 1793. „ (geteckend) >, W. Pr. vAN ORANGE.” Uitmuntende Voordracht, eenen Afftammeling van het Doorluchtig en Heldhaftig Geflacht van Oranje Nasfau overwaardig, en die Hem tot eenen onverwelkbaren Roem verftrekken zal, zoo lang dezelve in de Staatsregisters van dien tijd, tot befchaming van Zijne Haters, zal kunnen ge- lezen worden. ,, De toon waar op, en het vuur » Waar mede de goede Vorst, deze ware gevoe- s, dens WILLEM pen V. XI Afd. 343 » lens van Zijn edel hart in die benarrende oogen- » blikken openbaarde, was (volgens het bericht van eenen oor- en ooggetuigen) „ onnavolgbaar, » en deedt oogenblikkelijk de heilzaamfte uitwer- » king zien.” Hadden de Staten, al dadelijk na de Oorlogsverklaring der Conventioneelen, op des Prinfen voordracht, bij onderfcheidene Placaten het formeeren van Inundatien; het kou- den yan een wakend oog op Vreemdelingen; het leggen van een Embargo op Schepen ; het verplaatfen en binnenhalen van Vaartuigen op de Rivieren en Stroomen; het aanmoedigen van de Kaapvaart tot afbreuk van den Vijand; het befchernien van de Visfcherijen;s en eindelijk het frremmen van allen toevoer naar den Vijand bevo- len; de Vorst had naauwlijks het zoo even mede- gedeelde voorftel gedaan, of zij namen met alge- meene ftemmen een befluit, waar bij Z. H. de vrije befchikking over ’s Lands Defenfiemiddelen zoo te Lande als te Water werdt toebetrouwd: en de ervaring leerde wel fpoedig, welke heilza- me gevolgen hetzelve voor de Vijandelijk aan- gevallene Republiek te wege bragt, toen Z. H. het emplooy van de Landmacht aan Zijne BEIDE ZOONEN, aan den Generaal pu Mourin, en aan den Generaal Majoor pe Brauw, ter verdedi- ging van het Vaderland aan de Landzijde toever- Y 4 trouw- 344 LEVEN van trouwde: en volgens eene order, gedagteekend den 3 Maart 1793, den Kundigen en Verdiens- telijken Admiraal van KINsBERGEN aanftelde tot COMMANDANT EN Cuer over alle ’s Lands Schepen en Vaartuigen, liggende op de Maaze en verdere Stroomen in HorLLAND, als mede over die allen, welken zich op de SCHELDE en de ZEEUWSCHE STROOMEN bevindende waren, ten einde de Provincie Holland op de meest bedreig- de punten tegen het verder doordringen des Vijands, bijzonder tegen eene landing op het Zz- land van Dordrecht te beveiligen (*). Wijze en (*) De Sroep en EenscrzinpueiD, waermede in die dagen de gewichtigfte befluiten genomen wierden, was zoo voor- beeldeloos, dat Z. H. bij onderfcheidene gelegenheden niet aarfelde om te betuigen, dat Hij zulks befchouwde als eene van de vorrnaamfle middelen, die in de hand der Godheid waren gebruikt geworden, om het Vaderland van het aan- grimmende gevaar te bevrijden. — Men fpilde toen den tijd niet met delibereren, wat 'er met de Zeemacht, wat ‘er met de Landmacht moest verricht worden? Men kibbelde niet over den Reng en andere Nevenzaken: maar aller wenfchen en bedoelingen liepen in Gén punt, (de Redding van den Staat) op de gelukkigffe wijze te zamen. — Te opmerkelijk is diensangarnde het merkwaardig gezegde ven wijlen den Hoogleeraar Kuurr, dan dat wij hetzelve hier niet zouden affchrijven. s» Als de REGENTEN (zegt Hij) zelfs ééns zijn, kan onze „… Republiek wonderen verrichten, en dan eerst kan ‘er 39 AC- WILLEM pen V. XI Afd. 345 en weldoordachte fchikkingen en maatregelen, die door den ongeloofelijken ijver en werkzaamheid w hed 29 33 2 bid 39 3) 39 van ACTIVITEIT zijn. Dit bleek in 1793, EEN JAAR VAN Won- DEREN VAN ACTIVITEIT, foen alle Regenten één ziel en zin, een’ enkele aandrift hadden, om MET DEN STADHOU- DER de handen in één te flaan, en toen alle voorftellen, om °t Land tegen eenen verwoestenden aanval te befcher- men, 200 haast GEDAAN, 200 haast TOEGESTEMD, 200 haast UITGEVOERD wierden, waar door de Vijand, met den he- meltergenden DUMOURIER aan "t hoofd, tegen zijne ver- wachting, klakkeloos wierd afecflagen, en zulks door Wa- PENINGEN €% INUNDATIEN. Eene verlesfing (laat Hij er op volgen) zoo zichtbaar door de Goddelijke Voorzichig- heid begunstigd, dat zelfs zommige zoogenaamde Patriot- ten, geene andere oorzaak van den overhaasten aftocht van Dumourier hebben weten op te geven, of willen erkennen, dan dat Hij door HoLLANDscu Goun ker- waards gelokt, ook ni door ENGELSÇH of STADHOUDERLIJK Goup zou omgekocht zijn, om van de Republiek af te trekken, en Zijne overwinningen te laten varen; welke ongerijmdheden zij onder de hand, aan oprechte, doch onkundige Vaderlanders trachteden in te boezemen, ter- wijl andere brave Nederlanders, en wij met hun, daar in erkennen en eerbiedigen, de zichtbare hand van Gods goedheid, dat Hij de middelen van verdediging heeft wil- len. zegenen. Indien ‘er toen zoodanige verdeeldheden in de Republiek geweest waren , als’er in 1780 en 1781 in alle de RAADZALEN, STAATSYERGADERINGEN, ef VROEDSCHAPS- COLLEGIEN plaats hadden, die destijds tot langwijlige DELIBERATIEN, REMONSTRANTIEN, PROTESTATIEN , en daar Y 5 ” door 946 LEVEN van van de ftraksgenoemde LEGERHOOFDEN, in za- menftemming en met Communicatie van den Heere vAN KINSBERGEN, met zoo veel beleids en fpoeds in het werk gefteld werden, dat den toeftand van ’s Lauds verdediging in weinige da-. gen eene gedaante verkreeg, die de binnen- en buitenlandiche Vijanden van den Staat verftom- men en verbazen, en de hoop op uitredding en verlosfing van het aangrimmende gevaar, bij alle oprechte liefhebbers van Vaderland en ware Vrij- heid van uur tot uur vermeerderen deedt, en ein- delijk na verloop van weinig weken, onder den. Zegen van God Almachtig, zulk eene verandering ten goede veroorzaakten, dat de ten Hemel op- gezondene {mekingen om bijftand en redding, in blijde Dankzeggingen over eene gewenschte vere losfing veranderd werden, daar de Vijanden, uit hoofde van den dapperen tegenftand die zij van den Ede- „ door uitgeftelde RESOLUTIEN aanleiding en oorzaak gaven; „ gewis! de Republiek ware onkerftelbaar verloren geweest. » Eenige kwaadwilligen hadden hunnen zin gehad: en dui- „ zenden anders doorzichtige PATRIOTTEN, goeden en kwa- „ den, zouden gedeeld hebben in de algemeene rampen en »» onheilen.” Zie’s Mans voortreffelijk Iers, Bladz. 145 — 147. Eeuwige waarheden! Hoe zeer heeft de droeve ervaring in volgende dagen het laatstgenoemde niet ten vollen beves- tigd !! R WILLEM pen V. Xl. Afd. 347 Edelen BoertsELAAR en het brave Guarnizoen voor de Willemftad ondervonden, en door de verliezen die hun bij Aldenhoven en elders door de Geallieerden van den Staat werden toegebragt , genoodzaakt werden, om met overhaasting de vlucht te nemen, en het reeds ingenomene Terri- toir van de Generaliteit, benevens Breda, Geer- truidenberg , en de Klundert, aan de Hollanders in te ruimen. — [ene gebeurenis, die wij bevo- rens behandeld en te boek geflagen hebbende (*) hier niet uitvoerig behoeven te herhalen , doch die wij echter niet geheel met ftilzwijgen kunnen pasferen, dewijl de ondervinding geleeraard heeft, dat dezelve door des Prinfen Vijanden op eene onverantwoordelijke wijze is misbruikt geworden , om dien Vorst, dan eens als VREESACHTIG en LArHARTIG om Zich aan het hoofd des Legers te flellen; dan eens, als een VERKWISTER VAN ’s Lanns GELDEN ten voordeele van Zijne Lie- velingen ; en eindelijk, a/s WRAAKGEZIND en ON- DANKBAAR jegens de Voorftanders der Vrijheid, aan (*) Zulken onzer Lezeren, die aangaande den BRUSQUEN AANVAL van den Generaal Dumourier op de Grenzen der Republiek onderricht begeren te worden, kunnen hunnen weetlust boeten, in het Z. Deel onzer Gefchiedenis van den Oorlog, in het IV, Boek. 348 LEVEN van aan het onkundig deel der Natie openlijk ten toon te flellen. Befchuldigingen, welken, hoe zeer ftrijdig met des Prinfen aangeboren Charac- ter, en aan den dag gelegde Handelwijze; ech- ter bij velen eenen te gereden ingang gevonden hebben, dan dat wij ons, alvorens van dit onder- werp af te flappen, niet eenige oogenblikken bij dezelven bepalen zouden, om ’er de onwaarheid en ongerijmdheid ten duidelijkften van aan te toonen. Het is zoo, dat de Prins bij de aankomst des Franfchen Legers op de Grenzen, en zelfs ten tijde van hunnen aanval op de Generaliteits Landen, en de inname van Breda, Geertruiden- ` berg en dè Klundert , zich niet aan het hoofd der Staatfche Troupen, of bij de bijeengebragte Zee- macht onder het opperbevel van den Admiraal VAN KINsBERGEN, in hoogen Perfoon ftelde, en in den Hage Zijn verblijf hield; maar was cit een bewijs van Lafhartigheid aan Zijne zijde? Of liever, leverde dit aan Zijne Vijanden eenen genoegzamen grond op, om op eene heimelijke | wijze te verfpreiden, dat Z. H. een oogmerk koes- terde, om naar LONDEN of BERLIN de wijk ze nemen, ten einde (volgens der zoodanigen voor- wendzel) de wraak der Bataven te ontvluchten ? Alles behalven dit. — De Prins oordeelde, dat de vcr- WILLEM pen V. XZ Afd. 349 verdediging der Republiek, zoo te Lande als te Water, aan Zijne Zoonen en den Admiraal VAN KINSBERGEN toevertrouwd, in veilige han- den was, en dat Hij meer nuts voor de goede zaak des Vaderlands in den Mage ftichten kon, wanneer Hij Zich aldaar onledig hield, met het bevoorderen en ten uitvoer brengen van de kloek- moedigfte Refolutien, en tevens met het te keer gaan der fchadelijke gevoclens van zulken, die , het zij dan uit kleinkartigheid, of uit eene heimelijke begeerte naar de kumst der Franfchen, zich niet ongenegen toonden, om met den Generaal en Chef Dumourier over eene Capitulatie in on- derhandeling te treden. » H. den Heere Prinfe van Oranje en Nasfau, „ Heer en Baron dezer Stad, word bij dezen door » de Magiftraat aan alle goede Burgers en In- » gezetenen bekend gemaakt, dat het Z. D. H. s» ferieufe intentie is, dat de Stad op de best mo- » gelijke wijze worde gedefendeert, en dat mits- „ dien niemand, hij zij wie hij zij, zal hebben s» Ze fpreken van de Vesting over te geven, dewijl „ zulks volftrekt aan de prudentie van den Heer „„ Commandant is overgelaten. Zullende anders » bij Z. D. H, voor flechte Menfchen en Vijanden „ van hun Vaderland worden gehouden. Hebbende » Z. D. H. den Heer Commandant geauthori- » feerd, om dezulken, welken aanzoek mogten >, doen tot overgave, in zekere bewaring te ne- s men, ten einde dezelve naar merites zouden , = kunnen worden geftraft.” Dan, wat bate het geven van dit kloekmoedig voorbeeld aan den goe- den Vorst, daar de ondervinding aan Hem wel fpoedig leerde, hoe ijdel het vertrouwen was, dat Hij te dien tijde, op den door Hem zoo zeer be- 352 LEVEN van beweldadigden Commandant vaN BYLANDT gee fteld hadde, daar Hij na verloop van flechts wei- pig dagen het bericht ontving, dat deze Zijne Gunsteling, na een Bombardement van weinig uuren , gedurend welke 150 Bomben in het fterk en welvoorzien Brepa geworpen waren ge- worden, lafhartig genoeg geweest was, om eene Capitulatie te onderteekenen, die Dumourier met zijn behoeftig Leger in ftaat ftelde, om zijn geliefkoosd ontwerp, de overmeestering van het rijke Holland, uit te voeren? Want in plaatfe dat gezegde Commandant, overeenkomstig zijnen plicht en den uitgedrukten wil van Z. D. H., de Leden des Krijgsraads aanfpoorde tot eere dap- pere verdediging der hun aanbetrouwde Vesting, die met eenen ruimen voorraad van Ammunitie en Levensmiddelen voorzien was, zoo gaf hij zich, in eenen daar toe belegden Krijgsraad, alle moeite , om hun het aangaan van een Verdrag met den Vij- and finaaklijk te maken, door in fubftantie als zijn gevoelen voor te ftellen: „ Dat het de plicht van »» een Krijgsman was, de hem toebetrouwde post »» niet te verlaten noch over te geven, wanneer » zijne verdediging van eenige vrucht konde zijn, » en zoo lang 'er koope was op ontzet; of wanneer » zijne kragten inwendig zoo gefteld waren, dat » Hij den Vijand eenen geruimen tijd kon weder- » faan, WILLEM pen V. XI. Afd. 353 s» faan, en hem daar door yan het doen van 9 andere ondernemingen terugge houden. Dan, » daar (volgens zijn gevoelen) noch het een s» noch het ander, hier het geval wes; daar ‘er »» geen hoop op een zoo fpoedig ontzet, als de om- » fandigheden vorderden, voor handen, en de » Stad zoo wel van Volk als van Voorraad on- »> voorzien was; zou het zijns oordeels veel cer » ten blijk van roekeloosheid, dan van dapper- » heid aanduiden, om de gelegenheid die zich toen > aanboodt , om eerlijke voorwaarden te bedingen , » van de hand te wijzen, en de Vesting tot op het uiterfie te willen verdedigen. Dat uiterfle zou toch (naar zijn oordeel) binnen weinig da- » gen daar zijn. Als dan zou men genoodzaakt „ zijn, om willens of onwillens, zich aan den »» Wijand over te giyen, en zich de wet van hem » te laten voorfchrijven , en dat welligt op de puin- 9» hoopen eener verwoeste Stad, en op de lijken » van de Burgerij en het beste gedeelte der Be- 9» Zetting, die de flachtoffers van een kwalijk be~ » grepen, en te verre gedreven point d'honneur zouden zijn: daar men integendeel door eene tijdige en eerlijke overgave, de laatfien ten », dienste van den Staat fparen, en elders met „ meerder vruchts zoude kunnen gebruiken. &c.” Een voorftel, hetwelk bij’de meerderheid der IV. Deer, _ Z Krijgs- 33 35 354 LEVEN van Krijgsraadsleden , het door ByLanpT bedoelde oogmerk, (namelijk het fluiten eener Capitula- tie,) dadelijk te wege bragt, vermits na het fchei- den van den Raad, een Majoor, vergezeld met eenen Trompetter, naar den Vijand werden afge- vaardigd, bij welkers ‘terugkomst men vernam, dat de Stad, met den zich daar in bevindenden aanzienelijken voorraad van 210 flukken Kanon, 100 Houwitzers, 50 Mortieren, 6000 Snapha- nen, 10,000 Bomben, 300,000 Kogels, een swelvoorzien Magazijn met Buskruit, en een me- nigte van andere Krijgs- en Levensbehoeften, op een onverantwoordelijk lafhartige wijze, aan den Vijand waren afgeftaan, onder beding, dat hee Guarnizoen , beftaande uit omtrent de 2,000 Man; met alle Krijgseer en behoud van hunne Bagaadje , de Stad uittrekken, en zich naar elders, waar het hun goeddacht, begeven kon. — Het is thans ons oogmerk niet, om de noodlottige gevolgen die deze laffe overgave, van een der gewichtigfte Bezittin- gen van Z. D. verjaging uit het Vaderland, wist te vertellen, „ dat het » Vonnis de mompelende afkeuring van velen niet ontging, s die Bvranpt befchouwden als een TOONBEELD VAN DES »» STADHOUDERS WRAAK;” al verder verzekerende: „ dat de » Bredafche Burgerij blijken van misnoegen over het Vona » His gaf, en tevens van hunne verknogtheid aan den Ge- s, flraften, aan wien zij op nieuw het behoud van hunne s» Bezittingen zich verfchuldigd rekende.” Het kan zijn, dat er te dien tijde onder de Bredafche Burgers velen gevonden werden, welken op die manier geoordeeld hebben over het lot eens Mans, die door de dadelijke overgave der Stad, hun het genoegen verfchafte, om zich over den intocht der Franfchen te verheugen, en deze eens regt hartelijk op het este van hunne Bezittingen te onthalen, die zij tot dat einde afzezonderd, en zelfs aan hunne Medeburzeren en het Staatfche Guarnizoen onthouden hadden: doch dit wet- tigt hunne befchuldiging van Z. H. WRAAKGEZINDHEID in geenen deele, en het kon boven dat alles niet Juftifigeren _ het fchandig gedrag des Graven VAN BYLANDT, hetwelk, aan Wat zijde men het befchouwde, onverantwoordelijk wass ZOO vóór de verfchijning des Vijands, als gedurende de wei- nige dagen die tusfchen zijne aankomst vóor de Stad, en het Quiten der Capitulatie verliepen, Trouwens-dit blijkt, wan- neer WILLEM pen V. XI. Afd. 357 des bloeds, of een Wreker van de Hem aange- dane Mishandelingen was, niet ongepast oordee- | len- neer men de tegen hun uitgefproken Sententie, en bijzonder het flot van dezelve inziet, waarin, VOLGENS ZIJNE EIGENE Conressi£, te lezen ftond: » Dat Hij, ondanks de ftellige orders van Z. H. ‘had ver- » Zuimd, zoodanige precautien, als ieder Commandant eener » Vesting in tijd van Oorlog, en bij vrees voor een Attacque » of Belegering verplicht is te nemen. — Dat hij geen zorg » had gedragen voor het approvifioneren der Stad van alle » noodwendigheden tot levensonderhoud van het Guarni- » Zoen en de Burgerij. — Dar Hij geene opteekening had s laten doen van de voorhânden zijnde Vivres. — Dat Hij » niet gezorgd had, om het voorhanden zijnde Graan in » tijds te doen malen. — Dat Hij verzuimd had de Granen » en het Hoornvee in de Baronnie te doen ophalen en bin- » nen de Stad te voeren, — Dat Hij de ftellige orders van » Z. H. over het al of niet overgeven van de Stad, aan de Le- den van den Krijgsraad niet had gecommuniceerd. — Dat Hij niet gezorgd had, dat de Krijgsraden in behoorlijke orde en ftilte gchoudcévaren. — Dat Hij de eerfte was geweest om voorteftellen, of men al of niet zoude Capi- tuleeren¥ en dat voorftel zoodanig had ingericht, dat daar uit zijn gevoelen voor de noodzaaklijkheid eener Capitulatie duidelijk bleek, — Dat hij had durven beftaan, om de Stad en Vesting bij Capitulatie aan den Vijand over te geven , zon- der dat de Vijand zich van de Buitenwerken had meester gemaakt; zonder dat de Stad en het Guarnizoen in eenig opzicht tot den uiterften nood was gebragt geworden; zon- der dat Hij eenige Attacque had afgewacht, en zonder dat Hij eenige middelen had aangewend, om de zwarigheden welke Hem in de verdere Defenfie der Plaats voorkwa- men, uit den weg te ruimen.” &c. &e. Welk een zwart’ Register van opzettelijke Plichtverzui- mingen in eenen Militair, die 30 jaren in den dienst des Va- derlands gefleten, en ruim 16 jaren de eer genoten had, om het Opperbevel over deze voorname Grensvesting van den Staat te voeren! Gezwegen van zoo vele andere uitftekende Gunstbewijzen waar mede Hij door Z. D. H. als overladen was geworden, — Had Z., H. geene gegronde redenen om zijn * WILLEM pen V. ZL Afd. 359 van de witgewekene Bataven, ten tijde van den terugtocht des Franfchen Legers, en de ontrui- ming van der Staten Territoir gedragen hebbe. Was ’er voor Z. D. H., (ingevalle Hij eenige- Wraakzucht in-Zijne Ziel gekoesterd hadt) immer een fchoone gelegenheid, om de afgrijsfelijke las- teringen , door eenen bloeddorstigen Brok, en andere Hoofden van het Committé Revolutionair - Batave, in openbare 4an/praken en alom ver- fpreide Proclamatien , tegen Zijn Perfoon-en Ge- flacht uitgebraakt, thuis te zoeken; ftond Hem immer de kans fchoon, om de heiligfchennisfen en geweldenarijen aan Kerken, Graven en Gebou- wen, aan eenen ontzinden hoop van teruggeko- mene Uitgewekenen betaald te zetten, het was | buiten alle tegenfpraak ten tijde van de teruggave der Steden Breda en Geertruidenberg, binnen welke zij zich ten getale van eenige honderden bevonden, en voor welken eenen vrijen en onver- hinderden terugtocht naar Vrankrijk gevraagd werdt. Dan, de goede Vorst begeerde hun bloed nog bederf niet! Hoe zeer hun lot geheel in Zijne hand ftondt „en zij door hun fchandelijk gedrag ; alle aan- zijn gedrag af te keuren, en Hem als de oorzaak van het verlies der Vesting aan te merken? Verdiende zulk een ge- drag geene flraffe? Kon men vaN BYLANDT afs een toonbeeld van des Stadhouders Wraak befchouwen? 4 + „60 LEVEN van z aanfpraak op Zijne goedheid verbeurd hadden, de vergevensgezinde WILLEM pe VIJFDE, toonde bij den ontvangst van de Hem toegezondene Ca- pitulatien dier beide Steden, ten fine van Appro- batie, dat Hij in de Schoole des Christendoms de voortreffelijke les had aangeleerd, Doet wel de geenen die U haaten! en te gelijk edelmoedig ge- noeg, om dezelve jegens Zijne Vijanden uit te oefenen, daar Hij, tot verbazing van velen, in de bedongene Artikelen genoegen nam, en uit dien hoofde Zijne toeftemming gaf, dat Zij, die zich zoo vreesfelijk tegen Hem en het Vaderland bezondigd hadden, niet alleen vrijelijk naar hunne vorige verblijfplaatfen vertrekken konden, maar dat zij ook ten koste van het Land geduurende hunnen tocht gevoed, en door het Staatfche Krijgsvolk voor allen overlast beveiligd werden, Eene gunstbetooning, die fommigen van Z. dadig befluit. Wart in plaatfe van eenig gehoor aan dien ingewikkelden’ raad tot wedervergelding hunner misdrijven te gev-n, keurde Hij dezelve af, door te zeggen: ,, et zou mijns oordeels ona s» billijk gehandld zijn, de flrafwaardige han- » delwijze van eenige Uitgewekenen, op rekening s te ftellen van zoo velen onder hun, als door on- s kunde, omkoping, armoede, toegezegde voordee- » den, en andere dwangmiddelen, tot buitenfpo- » righeden zich vervoeren lieten. Laten wij ons 3, van alle Wraakneming onthouden, en de zoo „> /pordige als gelukkige bevrijding van de onhei= „> len des Oorlogs op onzen grond, op den regten x» Prijs waardeeren, door onze welmenende dank- „ baarheid aan het Opperwezen, en onze erken- p telijkheid aan de dappere Verdedigers des Va- » derlands te betoonen.” Eene raadgeving, die de Vorst zoo veel te meerder eere aandeedr, wijl Hij dezclve in het vervolg op de fchiterendfte wijze, zoo wel ten aanziene van Zijne Vijanden , als van Zijne getrouwe Vrienden, in acht geno- men heeft, daar Hij aan de eerften eenen vrijen Z 5 en 362 LEVEN van e= en veiligen aftocht volgen liet; en aan de laatst: genoemden zijnen welmenenden dank op de open- lijkfte wijze betuigde, bijzonder bij gelegenheid , dat de dappere Verdedigers van de Willemftad en Maastricht, zoo door de Algemeene Staten, als door die van Molland, op des Prinfen voor- ftelling, niet alleen tot aanzienelijke rangen in den dienst bevoorderd; maar boven dien met buiten- gewone eerbelooningen voor hunnen betoonden moed, en onbezweken ijver, in het heldhaftig verdedigen der aan hun toebetrouwde Vestigen vereerd werden. Gunstbetooningen, welken de nafpraak van velen, die den terugtocht der Fran- {chen met ongenoegen vernamen, niet ontgin= gen, en door de zoodanigen als nutteloos en ver- kwistend gewraakt werden, doch die door den erkentelijken Vorst befchouwd werden , niet alleen als eene verfchuldigde hulde, aan Helden van wien Hij in overeenftemming met de Staten van Hol- land, naast de allergunstigfte bewaring en on- lochenbare medewerking der Goddelijke Voorzie- nigheid, het behoud van het Vaderland, en de Confervatie van der Ingezetenen Godsdienstige ne Burgerlijke Voorrechten , zich ten duurften ver- {chuldigd rekende; maar die Hij ook aanmerkte als zoo vele prikkels , om de overige Verdedigers van het dierbaar Vaderland aan te fpooren, om het WILLEM pen V. XL Afd. TWAALF- TWAALFDE AFDEELING. Heten wij aan het einde van de voorgaande Afdeeling kortelijk opgegeven, met welke ver- fchillende gemoedsaandoeningen, den aftocht des Franfchen Legers uit de Generaliteits Landen, en — de teruggave van de overheerde Grensvestingen van den Staat, onder de zoo zeer verdeelde Ingeze- tenen vernomen werdt; en zagen wij, welke ge- voelens van dankbaarheid aan Zet OPPERWEZEN , | en erkentelijkheid aan ’s Lands dappere VERDE- DIGERS over dien gelukkigen ommekeer van za- ken, de ed.le Ziel van WILLEM pen ViJFDEN, als °t ware doorftroomden, en dat Hij bij die ge- le- WILLEM pen V. XII. Afd. 363 legenheid, op de kennelijkfte wijze blijken deedt, geene de minfte wraakgezindheid , zelfs tegen Zijne bitterfte Vijanden te koesteren of te begeren; thans eischt de order der Ge/chiedenis van des Vorsten Lotgevallen, dat wij onzen Lezeren verflag geven wegens de noodlottige gevolgen die de Algemeene Gebeurenisfen, in het door de Franfche Revolutie zoo zeer beroerd Europa, voor den goedhartigen Vorst in het bijzonder veroorzaakt hebben. — Gebeurenisfen, die de verdeelde Republiek in de verplichting ftelden, om een werkelijk aandeel te nemen in eenen Oorlog, oneindig verderffelijker , dan zij immer gevoerd hadt, en die weldra aan de lotgevallen van WILLEM DEN VijFDEN eene wending veroorzaakten, waardoor Hij, op aanfto- king van Zijne bittere Vijanden, het Land Zij- ner Geboorte verlaten moest; van het rustig be- zit Zijner Erfelijke Waardigheden en wisgeftrekte Bezittingen en Eigendommen beroofd werdt; en zich tot een faat van Balling {chap op deze ramp- volle Wereld gebragt zag, van welk Hij niet eer- der ontheven en bevrijd werdt, dan door Zijnen Dood in een vreemd Land, verre verwijderd van Zijn dierbaar Vaderland. Rampen, die ons in deze Afdeeling te vermelden ftaan, en waar van het verhaal onzen Lezer aan het einde van deze Ge- Schiedenis van Wittems Lotgevallen brebgen zal. Her- 266 LEVEN van Herinnert men zich, het geene wij in de voor: gaande Afdeeling gezegd hebben, aangaande de vredelievende gevoelens welken H. H. Mog., en de ERFSTADHOUDER, opentlijk en onbewimpeld aan den dag legden, toen de Republiek door de Cabinetten van Berlin en Weenen, op de drin- gendfte wijze werdt aangezogt, om een werkelijk aandeel in den te Pilnitz beraamden Oorlog te- gen Vrankrijk te nemen, doch dat Zij door de finguliere Oorlogsverklaring der Franche Conven- tie, en den Vijandelijken aanval op de Republiek, het aangenomen fyfthema van Onzijdigheid, hun- nes ondanks, moesten varen laten; wie gevoelt dan niet met ons, hoe onbillijk, hoe hatelijk het van Wirrems Vijanden gehandeld was, toen zij de toetreding der Republiek tot de Coiilitie van de meeste Hoven van Europa, tegen het ongelukkig Vrankrijk, alleenlijk toekenden, aan de zoo vaak aangêtijgde Wrack- en Heerschzucht van dien Worst, toen Hij Zich, overeenkomflig het befluit der Algemeene Staten, in het begin van de maand April des jaars 1793 in hooge Perfoon naar Ant- werpen begaf, ter bijwoning van het groot Con- ` gres, dat aldaar door de gezamentlijke Staatsminis- ters en Legerhoofden van Weenen, Londen, Ber- lin, Madrid &c. bijeengeroepen was, ten cindé eenparige maatregulen te nemen, tot het- voort- Zet- WILLEM pen V. XII. Afd. 267 zetten van den ontvlamden Krijg; ten einde langs dien weg de Monarchie in Vrankrijk te herftellen , en hunne Rijken en Staten te bevrijden en te waare borgen , voor de verderffelijke Grondftellingen van hun, die Vrankrijk tot een akelig Toneel van ver- warring ftelden, en voor de gevolgen die dezelven allerwegen veroorzaakt hadden? Zoo lang toch, als het nieuw opgeworpen Bewind in dat Rijk ; ten àan= ziene van de Republiek (zelfs in plechtige onderhan- delingen) verklaarde, dat het zich geene Vijande- lijkheden tegen dezelve, of tegen derzelver Gealli- eerden veroorloven zoude, vermijdde ’s Lands Sta- ten niet alleen, alles wat aanleiding tot eene Rup- ture geven konde; maar Z. H. Mog. en Z. D. H. zaak, maar ook eenen onver- mijdelijken plicht, om alle de middelen door Gop en de Natuur aan Hun verleend, aan te wen- den, ten einde het Land en deszelfs goede Inge- zetenen voor het dreigend verderf te beveiligen,. en (*) Niemand, die zich eenigfints met de vernietigde Staats- en Erfladhouderlijke Regeerwijze van de Republiek bekend gemaakt heeft, zal het (zoo wij vertrouwan) in ons … Wraken, dat wij de Oorlogsverklaring der. Conventie tegens den Stadhouder, en zulke Ingezetenen, die men Zijnen Aan- hang noemde, als eene verklaring, ingericht tegen de Repu- bliek, in den Text aanmerken, Daar Z. H. geen Souverain Vorst van dit Land, maar alleen het witfleekend Hoofd der Republiek was; moest men die Oorlogsverk/aring in geen ander licht befchouwen, a/s werkelijk tegen de Republiek gedaan. Trouwens, dit begrepen H. H. Mog. ook in lun- ne Misfive aan de Bondgenooten, behelzende eene korte wederlegging van het Oorlogs-Manifest, WILLEM pen V. XII Afd. 369 en daar in.te blijven volharden , zoo lange zij zich van de vreedzame gezinningen des Franfchen Be- winds niet konden verzekerd houden, hetwelk zeker na den terugtocht van Dumourier althans het geval niet zijn kon , wanneer men in aanmerking neemt, op welk eene wijze de tijding dier gebeu- renis, en de daar mede in verband ftaande Ne- derlagen der Franfchen aan de Maaze geleden, bij hetzelve ontvangen en beoordeeld werdt, ver- mits men ’er in de Conventie geen geheim van maakte, dat men dien terugtocht alleen aan Ver- raad toekende, en uit dien hoofde het voornemen dadelijk had opgevat, om den aanval te hervatten, en zoo het mooglijk ware, de geledene verliezen herfteld te krijgen. Dit de ware ftaat van zaken te dien tijde geweest zijnde, wie ziet dan niet, hoe waarachtig het gezegde van den Raad van State, wegens de deelneming der Republiek in den Oorlog was, toen dezelve zich jegens de Bondgenooten , aangaande den terugtogt van Du- „MOURIER; en de daarop gevolgde gebeurenisfen , dus hooren liet? ,, Ze nauwer nood gered, door »» het gunftig beftuur eener wakende Voorzie- >» nigheid, vondt ons Vaderland zich door de om- „ frandigheden des tijds, als van zelve daar hee- jo nen geleid, en door den roedragt der zaken, „ (als °t ware) in de noodzaaklijkheid gebragt, IV. Deer. Dan, daar fommigen van dezelven naar de Coäli- tie niet omzagen; daar anderen min het algemeen be WILLEM pen V. XI. Afd. 371 belang, en meer hunne bijzondere voordeelen op het ooge hadden; en daar eindelijk de Koning van Pruisfen Zijne Legermacht terug ontbooct, zoo ftelde dit alles her Leger der Staten, geduu- rende dien Veldtocht aan vele bloedige gevechten bloot, die veelal door een afwisfelend Krijgsge- luk derwijze vergezeld werden, dat bij het einde van dat jaar met volle ruimte kon gezegd worden, dat de voornaamfte zege alleen daar in beftond, dat het Tooneel des Oorlogs van het Territoir der Republiek verwijderd; en de dappere Fre- DRIK VAN ORANJE, ondanks Zijne bekomene kwetfure aan den regterfchouder, bij het lieve leven bewaard gebleven was. Omftandigheden, waarom H. H. Mog. en Z. D. H. het ontwerp beraamden , om in het volgend jaar van 1794 met vernieuwden moed den ftrijd te doen hervatten, tot dat einde niet alleen den Veldtocht al vroeg in het voorjaar van 1794 doende openen; maar ook boven dien, overeenkomftig het voorftel des Engelfchen Cabinets, een Verdrag fluitende met den Koning van Pruisfen ter eener zijde, tot het leveren van een Legercorps fterk 62,400 Man, op voorwaarden, dat hetzelve zich bereids op den 24 Mei ter beftemder plaatfe, ten dientte van de beiden Contractanten ter anderer zijde, in ge- reedheid bevinden zoude, Een Verdrag, waar Aa 2 van 372 LEVEN van van Z. H. zich (wel is waar) de beste gevolgen voor den Staat beloofde, vooral toen het vereenigd Leger, al kort na het openen van den Veldtocht, op verfcheidene punten aanmerkelijke voordeelen behaalde; maar dat door het trouwloos gedrag des Konings van Pruisfin geheel onnut bevonden werdt, en de opgevatte hoop des ErrsTADHou- DERS in damp en: rook verdwijnen deedt. Wy kunnen ons hier niet ophouden, met het leveren van een verhaal van dien rampvollen Veldtocht, die wij in het V. Bork van onze GESCHIEDENIS van den Oorroa befchreven hebben: dan, daar de Vijanden van WirLEm DEN VijFDeN te dien tijde niet nagelaten hebben, om den ramp{poedi- gen loop van dien Veldtocht, en het deerlijk uit- einde van denzelven, grootdeels aan Zijn aandrij ven, en Zijn vertrek naar het Leger in het voor- jaar van 1794 toe te {chrijven, en opentlijk met Hem den fpot te drijven, om dat Hij bij Zijne wederkomst, in Hoogen Perfoon de Capitulatie van de fterke Vesting Zandrechies, aan H. H. Mog. overgevende, een gunstig en opbeurend be- richt van den ftaat des Legers gaf (*); zoo zal het C*) Het bericht in den Text bedoeld, was van dezen in- houd: „ Hooc Mocenve HEEREN! Zk heb het van Mijnen B Plicht geacht , UWE Hoog MOCEXDEN kennisfe te geven van WILLEM pen V. XIL Afd. 373 het cchter niet geheel onnoodig kunnen gerekend worden, hier kortelijk aan te flippen, dat Z. H. menfchelijker wijze, ze dien tijde de beste en zee kerfte gronden had, om zich van eenen gelukki- gen uitflag dier Campagne verzekerd te houden, | de- s» van het goed gedrag en den betoonden moed van °s Lands » Troupen, geémployeerd tot het. beleg van LANDRECHES, >» en kan niet afzijn, om teffens voor te dragen, of U H. Moc. niet zouden gelieven goed te vinden, om den HEER 4, GENERAAL ERFPRINS VAN ORANJE, die de Troupen aldaar s, heeft gecommandeerd, te authorifeeren, om het genoegen » van U Hoog Moe. te betuigen aan de Generaals en » verdere Officieren, die onder Zijne ordres `s Lands Trou- » pen hebben gecommandeerd, over derzelver prijsfelijk ge- » drag, betoonden moed en ijver voor ’s Lands dienst: als » mede aan de Onder-Officteren , Corporaals en Gemeenen » tot dat beleg geémployeerd. Kunnende ik het genoegen ss hebben, om aan U Hoog Moc. te betuigen, dat, zoo » door Zijne Keizerlijke Majefteit zelve, als door verfchei- » dene Generaals en Officieren van de Keizerlijke Ai née, » die daar van ooggetuigen geweest zijn, bij mij met allen s» “of gefproken is, over den betoonden moed door *s Lands s» Troupen, in de diferente Actien welken plaats gehad y» hebben, bijzonder op den 24 April jongstleden, Gc” Fen bericht, waarmede velen niet alleen den fpot dreven, maar dat door andereg als een verzinfel is befchouwd ge- worden, toen het Krijgsgeluk aan het gecombineerde Le- ger den nek toekeerde, en hetzelve zich genoodzaakt zag ma vele zware verliezen den terugtocht aant pemen, Aa 3 ” (874 LEVEN van dewijl Hij op de aankomst des verwagt worden- den Pruisfifchen Legers zeker ftaat makende, zich met de blijde hope en verwachting ftreelde, dat ‘er met zulk eene formidabele macht een bellis- fchend einde aan de zaken zouden bezorgd wor- den. Het is zoo, gezegde Koning maakte dat Leger wel mobiel, en de Subfidien daar toe, wa- ren door Engeland te Hamburg reeds gedepo- neerd; maar wat kon dat alles baten, daar Fre- DRIK WILHELM trouweloos genoeg was, om de Manfchappen niet naar het Tooneel des Oorlogs te doen trekken , maar dezelven aan den Rhijn te doen ftandhouden, onder voorwendfel, om aan, de Franfchen het indringen in het Duitfche Rijk te beletten? Schandelijk gedrag voorzeker! Een ge- drag, dat aan wat zijde men hetzelve befchouw- de, onvergeeffelijk was, dewijl het naar Z. H. oordeel, de voornaamfte, zoo niet de eenige oofa zaak opleverde, van alle de verliezen en rampen die het Staatfche Leger, na het behalen dier ge- wichtige voordeelen heeft moeten ondervinden, Want, welke inftantien ‘er te Ler/in gedaan wer- den, om de Koning aan te fpooren tot de punc- tueele voldoening aan den inhoud des geflotenen verdiags, Hij hield Zijn Volk terug, en gaf door dien maatregel, aan de Pran/chen de handen ruim om niet alleen aan de Geallieerden het eene ver- lies WILLEM pen V.: XII. Afd. 375 lies naar het andere toe te brengen; maar ook om zich meesters van de Belgique te maken, en door dien weg hun Noordelijk Leger met dat van de Sambre te vereenigen, na welke Manoeuvre de Staatfihe Troupen, en die der Geallieerden, zich verplicht vonden om agterwaard{che ftellin- gen te nemen, en allengs naar de Vaderland{che Grenzen te wijken. Gebeurenisfen, die hier te Lande, allen dien het behoud des Vaderlands op het harte droegen met angst en. {chrik ver- vulden, en door dea braven Vorst met weêdom der ziele vernomen werden, daar Hij toen reeds, de mooglijkheid van de overheering dcs Vaderlands voor zich zelven niet verbergen kon- de, en zelfs Zijne beduchtheid deswegens aan fommigen van Zijne vertrouwdfte Vrienden te kens nen gaf, | Aan Zijne vertrouwfle Vrienden (zeggen wij): want hoe hagchelijk de toekomst zich ook aan Zijn doorzichtig oog mogt voordoen, de kundige Vorst oordeelde dat Hiji, zoo veel mogelijk, den nedergeflagenen moed moest opbeuren, door de Natie aan te fpooren tot kloeken moed, en haar te wijzen op den Goddelijken bijftand in vroeger dagen aan de vege Republiek bewezen, waarom _ Hij zich op den 14 Feij, in eigen Perfoon naar de Verzadering der Algemeene Staten begaf, en A24 al- 37 LEVEN VAN aldaar dit navolgend uitmuntend en regt Vader- _landlievend Voorftel hooren deedt. » Hooc Mocenpe HEEREN! »» Wanneer in het begin van het voorleden jaar; », dezen Staat op het onverwagtst door de Fran- >> Jche Wapenen was aangevallen, en de Vijand » in eenen zeer korten tijd genaderd was tot aan +> het laatfte Frontier van de Provingie Holland, » oordeelde Ik, dat Mijne verplichting in de on- p» derfcheidene Posten aan Mij toevertrouwd , vor- ‘„ derde, dat ik aan Uwe Hooc MoGENDEN moest » openleggen Mijne bedoelingen en de gronden van » Mijn vertrouwen op de Redding van het Va- s» derland. Dit heb Ik gedaan in een Voorftel » ter Vergadering van Uw Hooc Moc. den > 28 Februarij 1793 (*), en Ik heb het onuit- » {preeklijk genoegen gehad, van te zien, hoe in » dat critiek oogenblik de moed van de Natie is » opgewakkerd ; hoe de harten en handen der ‘s Ingezetenen zich vereenigd hebben; hoe de » Bondgenooten van den Staat krachtdadig medes » gewerkt; en hoe het Gop Almachtig behaagd » heeft, langs wegen die wij niet konden voor- > Zien , (*) Zie dat Voorftel hier voren Bladz. 338-342, WILLEM pen V. XII. Afd. 377 zien, eene blijde uitkomst te geven: zóó, dat de Vijanden ‘van Onze Grenzen zijn verdreven, en de overwinnende Wapenen van den Staat, met die van deszelfs Geallieerden en Vrienden, het Tooneel des Oorlogs tot op des Vijands Territoir hebben verplaatst. > Wij beleven nu wederom , Hooc Moc. Here REN! een verwonderlijke ommekeer van zaken, zóó, dat de verkregene Avantages voor het grootfte gedeelte verloren zijn; dat dezelfde Vijand wederom is doorgedrongen, en op On- ze Frontieren is aangevallen, en Wij, in plaats van eenen OFFENSIVEN Oorlog te voeren, Ons met Onze eigene Defenfie moeten bezig hou- den. Het is in zulke omftandigheden, dat al- len, die een meerder of minder aandeel heb- ben in het Beftuur der zaken, onbewimpeld voor hunne Gevoelens moeten uitkomen, de goede Ingezetenen met cordaatheid voorgaan, en op die wijze het onderling vertrouwen ves- tigen, zonder hetwelk een Land niet kan be- houden worden. „» Met dit oogmerk verfchijne Ik dan wederom in deze Vergadering, om aan Uw Hooc Mo- GENDEN, uit grond Mijnes harten te betuigen: dat Ik bereid ben, em vastelijk befloten hebbe, om, onderfleiund door de wijze en klockmoedige Aa 5 > Be- 378 LEVEN vAn >» Befluiter van Uw Hooc MoGENDEN, en die der s» Heeren Staten van de respective Provincien, goed » en bloed op te zetten voor de verdediging des Va- 9» derlands! Om te verklaren: dat ik verre ben > van te wanhopen aan de Redding van den s» Staat, wanneer Wij met den Goddelijken bij- s» flând de middelen gebruiken die voor handen »» Zijn; en om Uw Hooc MOoGENDEN te verze- ' g, keren: dat Jk het verzuimen van die middelen » en alle ontijdige vreze aanzie, als de gevaar- s» lijkfie flappen, die tot bewerking van den ge- s» wisfen ondergang des Vaderlands kunnen ` ge- „ daan worden, » Ik wil nu, zoo weinig als in het voor- » ledene jaar het gevaar verkleinen! De ware ' ,» kennis van het gevaar is zelfs nodig, om de » meest mooglijke kragt aan de Refiftentie te „ geven. Maar; wanncer Wij de Historie van »» Onze Republiek raadplegen, zullen Wij om- » ftandigheden aantreffen, bij welken de tegen- >, woordige als uit het oog verdwijnen. — , Onze brave Voorouderen hebben de Vrijheid en Onafhangelijkheid bevogten in het mid- >» den van zulke beklemdheden, dat ‘er van » den menfchelijken kant geene uitkomst te wag- » ten fcheen, en met dit alles, verwierpen zij » alle flaaawhastige voorflagen die Hun gedaan p WICI- ‘ WILLEM pen V. XIL Afd. 379 9, wierden (*). Zij rekenden het nog veel veili- » ger de gevaren van den Oorlog te tarten, dan „ door eenen geveinsden en fchandelijken Vrede » bedrogen te worden. Zoo lang Koning Puirrrs », en Zijne Aanhangers als Vijanden van den » Staat aangemerkt wierden, hadden onze Voor- 5» ouderen Zich alleen te verdedigen tegen opens » baar geweld; maar, wanneer de Vijanden in > fchijn Broeders en Vrienden waren geworden, » Zouden de wapenen van bedrog, verleiding, » En omkoping oneindig gevaarlijker werktuigen >» Zijn geweest dan die van den Oorlog. — Of „ hoe? Zouden ook de tegenwoordige omftandig- » heden erger zijn, dan in het jaar 1672? Toen » niet alleen enkele Steden, maar zelfs drie van » de (*) De Prins, doelt dit zeggende: 1. op het Advis van WILLEM DEN EERSTEN, ten tijde van de komst des Hertocs VAN ArBA hier te Lande, toen Hij Advifeerde: dat het beter ware de Molens te verbranden, de Dijken door te fleeken, en een ander Vaderland op te zoeken, dan zich aan dien Dwingeland over te geven. En 2. op het Advis van WILLEM DEN DERDEN, wegens de eisfchen van LODEWIJK DEN XIV. in 1672. Zeggende: dat men zich eerder aan flukken behoorde te laten houwen, dan gehoor te geven aan Zijne troifche en vernederende eisfchen aan den Ambasfa- deur P. DE Groot voorgefleld, Een Advis, zoo veel te treffender, daar toen reeds 3 Gewesten in des Vijands han- den waren gevallen, 380 LEVEN van », de Provincien van het Bondgenootfchap door ,, den Vijand waren overheerd? — Of, in het >> jaar 1747, toen geheel Staatsvlaanderen en »» het fterke Bergen op den Zoom verloren was? — ‚> Of, eindelijk in het jaar 1793, waar van de »» gebeurenisfen nog versch in ieders geheugen „ liggen? Hebben Onze Voorouders, of Wij, „ toen den moed niet verloren; hoe zeer zou „ men zich tegenwoordig niet fchuldig maken „ aan lafheid, indien Wij de verdediging van den „ Staat met flappe handen aangrepen ? „ Vergelijken Wij, (dus gaat Z. H. voort) de middelen van verdediging die de Republiek te- „ genwoordig kan gebruiken, met die van de „ voorgaande Oorlogen , dan zijn Wij voorzeker „ niet minder in ftaat en voorbereid, om eene „ Attacque af te wachten, dan in de meeste der „ opgenoemde tijden. Het grootfte gedeelte van „ Onze Frontieren is gedekt, en word nog ver- „ der in ftaat gefteld. Wij hebben eene Armée, „ die zich in twee Campagnes beroemd gemaakt „, heeft door hare dapperheid, en die het dies „ te meer zal doen, wanneer zij voor Haardíte- „ den en Altaren moet ftrijden. De bereidwil- „ ligheid en couragie van Ons Scheepsvolk heeft » zich in 1793, en nu wederom den welverdien- » den roem verworven, — De Republiek heeft 2 Bond- WILLEM pen V. XII. Afd. »» Maar de Hemel beware Ons, dat wijde Vrede „ zouden begeren ten koste van Onze Veiligheid » En Onaf hangelijkheid! Moeten wij deze onfchat- | 9» ba- 392 LEVEN van » bare Voorrechten verliezen deor eene Vijandelijn » ke Overheering , dan zijn Wij te beklagen. » Maar zoo Wij dezelve vrijwillig uit vreze opge- » VCB, dan zouden Wij waardig zijn het Voorwerp s» van de verachting -der Natien te worden. s Het is wereldkundig, dat deze Staat geene » Oorzaak tot Oorlog aan Vrankrijk gegeven » heeft! De tegenwoordige Beheerfhers van dat »» Volk, mogten den Christelijken Godsdienst in » den Haaren vervolgen; den alouden Throon s» hunner Koningen omverre werpen ; over de » Vrijheid, het Leven, en de Eigendommen hun- » ner Medeburgeren willekeurig befchikken 5 On- » Ze Staat zag het met hartelijke aandoening van s» medelijden, maar hadt geene de minfte gedach- `» ten om den Oorlog aan de Opinien yan dat » misleide Volk aan te doen (*). ~Niettegen- » flaande Onze gematigdheid, zijn Wij op het » On- v C°) Het zal niet onnodig zijn, de Lezeren van dit werk te herinneren, dat Z. H. alzoo fprekende, het TOENMALIG SCHRIKBEWIND bedoelde. ‘Toen een Anacnarsis CLoors het Atheisme; en een Rosespirre, het Naturalisme verde- digen durfden. Toen een bende Koningsmoorders , op de openlijkfte wijze, hunnen Haat aan alle Throonen en Vors- ten zwoeren; en toen het in dat Land zoo ijsfelijk toeging, dat Schatten of Talenten te bezitten, den braafften Man op een Schandfchavot deedt (neven, | WILLEM pen V. XII Afd. 383 z onverhoedst: aangevallen, en dezen aanval is _» voorgegaan door een Decreet van de Nationale „ Conventie, uit het welk confteert, dat de rede „ van dezen verfchrikkelijken Oorlog is, om alle » Landen en Volken gelijk te: maken aan het „ ongelukkig Vrankrijk; dat is: de Godsdienst > Onzer Vaderen te vernietigen, en de Grond- „ wetten van den: Staat, de zuilen Onzer ware » Vrijheid, om te keeren. —- En deze, Hoos » Mocenpe HEEREN! zijn de Onderwerpen waar » over men in Capitulätië Zou moeten komen, » indien men, ingevolge van het oogmerk van 3y den Vijand dert Oorlog zoude willen eindi- » gen. Maar het zijn ook deze Onderwerpen , s die nooit kunnen of mogen aan eenige Onder- s handelingen fubject gemakt worden, dan al- >, leen om denzelvén te maintineeren en te ver- >> fterken. » Ik voor Mij, kenne geen Eer tus- >, fchen kloekmoedig te ftrijden, en lafhartig te „ bukken. En ik twijfel geen oogenblik aan >> de keuze van Uwe Hoog Mocenpen, van de 9» STATEN DER ONDERSCHEIDENE PROVINCIEN, „en van alle WELMEENENDEN IN HET LAND! „ Dat dan een ieder, van wat denkwijze Hij in het » Godsdienftige of Burgerlijke ook zij, (indien » Hij maar geen Vijand is van zijn Vaderland | » Cn 384 LEVEN var: „ en van zijn Eigenbelang) zich vereenige ronds- = om de zaak des Vaderlands! Dat een ieder in „ Zijven kring dezelve helpe befchermen naar zijn „ vermogen! Dat de nodige Geldmiddelen aan „ den Staat worden verfchafc! En Ik heb. hope, » ja! Ik durf meerder zeggen, Jk heb vertrou- „ wen, dat Wij Ons zullen kunnen verdedigen, „ en onder den Godlijken. Zegen de Eer en Voor- „ {poed der Nederland/che. Natie handhaven. „ Ziet daar Hooc Mocenpe Heeren! het „ geene ik oordeelde verfchuldigd te zijn, aan „ de gantfche Natie, waaronder Ik geboren en „ opgevoed ben! Voor wier Onaf hangelijkheid „ een groot aantal van Mijne Voorouderen hun „ Leven ten beste gegeven hebben! Voor welke „ 1k zelfs bereid ben het Mijne opteofferen, en » voor welke MijNe BEIDEN Zoonen getoond „ hebben, niet onwaardig te zijn den Naam dien „ Zij dragen! Ik verzoek niets anders dan de „ medewerking dier zelfde Natie! en de beloo- „ ning van Mij en Mijn Huis zal zijn, Hare - Vrijheid, Hare Onafhangelijkheid, en Haar „ beftendig Geluk!!” Treffend Voorftel voorzeker, hetwelk niet al- leen het uitmuntend Character van WILLEM DEN VijFDEN groote eere aandeedt, en de onwaarheid van WILLEM pen V. XII Afd. 385 van de aanhoudende Lasteringen Zijner Vijanden , wegens Zijne gewaande lafhartigheid in gevaren in hellen dag ftelde; maar waar van Hij Zich ook een gewenscht gevolg beloofde, toen de Sraten van alle de Gewesten, door het dadelijk nemen van de kloekmoedigfte befluiten , bewijzen gaven, dat hun het verdedigen en befchermen van de Godsdienftige en Burgerlijke Voorrechten van ’s Lands Ingezetenen, bij het aangrimmen der ge- varen regt ernst ware, door gebruik te maken van alle die verdedigingsmiddelen welke door Gop en de Natuur aan de Republiek waren verleend geworden. Dan, wat mogt dit alles aan het on- gelukkig Vaderland, aan den volijverigen Err- STADHOUDER, en de aan Hem getrouwblijvende Staatsleden baten, daar de droeve ervaring van den dag maar al te duidelijk leerde, tot welk een Enthufiasme voor het binnenhalen der al vast aannaderende Franfche Legermacht, duizenden van Ingezetenen waren opgevoerd, waar door zij zich bevoegd rekenden, om alle de maatrege- len van het Gouvernement tegen te werken en te verijdelen, op grond van de valfche verze- keringen der wraakgezinde Uitgewekene Baza- yen, die in den valfchen waan verkeerden, dat , met den intocht des Franfchen Legers, de Gou- den Eeuw voor de Republiek zoude geboren IV. Deer. Bb wor. 