Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Item opt punten roerende van zulkigen gebrek als die lude van Alblasweert hebben zouden van water, dat hem opgeleend werd door die zijwyn e.d., antwoorden, dat die watergang aldaar in vorige tijden geleecht is met rechte in het gerechtelijke land van Arkel, daar die Hollanders geen toespraak of te hebben; maar zij hebben onzen genedigen heer van Gelre en zijn ondersteuners veronachtzaamd met die tevredenheid, dat zij dat gat toedijken, dat zij niet doen en zouden, want zij daar om niet aan en hebben. Op een afzonderlijke strook papier. Dese punten heeft mijnheer van Ludick aan zich behouden te zeggen en te claren een maand lang, nadat hem dat clairlicht aanbracht, zal zijn. Voor vanden visschen op mijn genedigen heeren streem en worp onder Merwede beneden Gorinchem. Item van Alartz bastard van Hoevelen i perden, Johan Arntz zoon, mijnheer, Rutger Meynsen zoon, mijnheer, en Godenken Willem zoon, mijnheer. Item van heren van Brunstens van Herwijnen en zijn zonen, die gebreken. Item van xii nobelen die Wijnand Johans zoon, burger tot Tiel, tot Woudrichem af geschat zijn. Item van Jacob Aelwijns zoon, Gerit Bernts zoon, en Jacob van der Eem en Bertolt Willem Snijders zoon, die gevangen en tot Woudrichem gevoerd zijn. Item van Werembolt van Schalunen en zijn zoon, die daar gevangen en in de Haag gevoerd zijn en hoere beesten genomen. Te vernemen wie dat van mijnheer ondersteuners en onderlings van den van Gorinchem enig hinder geschoten aan hoeren goeden in Holland of in den landen van Hagenstein, van Hoevelen, van Vyanen etc. Item te vernemen tot Gorinchem wie dat die genen zijn, die inden lande van Arkel op hoere goede waren gevaar binnen desen laatste vrede, en van daar verjaecht zijn, om dat zij mijnheer van Gelre niet hulden en wilden; want mijnheer van Ludich gesucht heeft, dat men zij der eide quitt schelden zoude en hoere goede laten gebruiken. Item te vernemen wie dat die schapen inden lande van Altena gehouden mogen hebben, want die hoere onschuld daarvoor doen, zullen, of men moet ze richtten. Te bestellen dat heer Willem van Herwijnen, Direbastard van Hoevelen en Gerry Knijf, die aanspraken aan hoeren goeden af doen, want hoewel zijn merijnen gericht zullen worden. Item te bestellen dat de baaijhuizen binnen Gorinchem ... Deze punten heeft mijnheer van Ludich voor zich aan zichzelf behouden, van de Hollandsche zijde. Item, van de leien en moelenstenen, die Otto van Vueren uit Gorinchem heeft doen voeren, die Broenissen van Blockland waren. Item, van de vissen beneden Gorinchem op het Hollandsche streem en van de netten op te trekken inden lande van Altena. Item, van de quellende en twistende en van de bougarden, weiden en landen, dat de Hollanders menen dat de huizen tot Gorinchem toebehooren zoude. Item, van dat men alle leenen van de heerlijkheid van Arkel, roerende aan de huizen tot Gorinchem, versoeken zoude, waar dat dat overste hof zoude zijn etc. Item, van de heer van Schalkwijk, die de Hollanders zeggen dat zijn zoude zijn, als een opgegeven leen etc. Item, van de vogelmeester, die Dierich van Hoevelen voordeelt van des heerens wegen van Hoevelen etc. Item Broeders vorderingen van Blocklandt en Simons z.j.n. Item van Peter Petersson Vyterwijck en anderen Hollanders, die van Kriekelbeek vten gevenkenisse ontlopen waren en weer gevangen inden lande van Gelre. Item van heren Johan Valken en heer Ludolf van Vorne, die conventen tot Gorinchem waren eit. Item vanden onrechten water, daar die lude van Alblasserweert af klagen etc. Item te bestellen dat Hendrik van Huys, die tot Gorinchem gevangen is, quit gescholden worden en ook Peter Barbier. Item te bestellen dat heer Brunsten van Herwijnen en Goedert van Droeten, Johan van den Donck die aanspraken en klachten aan zijn goeden af te doen en daar te gebruiken laten. Item Rembergh en Willem Claessen van hoeren gevangenissen quit te doen schelden. Item van Jacob Janssen quit te schelden zijn gevangenissen. Item te bestellen aan heeren Ghisbert van Herwijnen dat hij Valken Roloffssoen zijn goeden laat gebruiken den vrede uit. Item dat men die geen recht der van Herlair met hoere gesellschaft en voort alle die ballingen en onderzeten des hertogen van Holland, en ook die van Hoevelen en alle die mede bevreedt zijn, zal bestellen hoere goede te laten gebruiken, na inhoud des vreden en seggens daar op etc. Reinald, hertog van Gelderland, stelt Heymeric van Droeten aan tot amtmann van Willemstein en Nootbergen. 1410, (16 September). Wij, Reinald, voor ons en voor onze eer en nakomelingen, doen kennen allen leden, die deze open brief zullen zien of horen lezen, en bekennen met deze zelfde brief, dat wij, van gerechtelijke kenmerken, wittigen schulden en van gereisd, geleende en verlachte geld, dat in ons nut en overkomen en gekeerd is, schuldig zijn Heymeric van Droeten, onze liefde en landdrosti, te ontzien, zodat dit geld, de penningen, gaat naar Coetschen voldoening, als zodanig als tot deze tijd, op datum van deze brief, in ons land van Coevorden is gaan en is, voor welke som geld wij met onszelf en onze rede en vrienden goed dachten en terwijl bedacht voor-raad Heymeric van Droeten, des voorheen Heymeric van Droeten, onze landdrosti, te maken en te zetten, en maken over ditzelfde geld, deze zelfde brief onze amtmann tot Wilhelmstein en Nootbergen met je horen, die je hoven en bezit te hebben en die te gebruiken na de dood van Heymeric van Droeten, je vader, de eerste ont vanaf en ook met je als voorheen, tot dat wij, ons en onze nakomelingen, die verloren hebben, gelijk dat hieraan geschreven staat, en der volgens en wijze, dat die zelfde Heymeric van Droeten, zijn vader, diezelfde slot en ambten met je horen vanzelf, van die heilige gedachten van onze liefde en gemeende broeders, Willem, wilde hertogen van Coevorden en van Gelre, deme God gegeneerd, gekregen en tot dan gehad hebben, en zijn leven lang voor hebben en bezitten zal, na je gehouden als zodanig als in diezelfde brief, als de zelfde Heymeric van Droeten, onze landdrosti, daarop sprekende heeft van diezelfde, onze zelfde lieve gemeende broeder, alsof het met etzelijke anderen voorwerpen ook hieraan beschreven zou willen dat is te weten en te verstaan: Tot de eerste, dat zodra na de dood en aflijving van Heymeric van Droeten, onze landdrosti, de zelfde Heymeric van Droeten, zijn zoon, en, als hij en weer, zijn ere dan voor aan tot Wilhelmstein op het huis zal en mogen wonen, en ons en onze ere en nakomelingen datzelfde huis met de beide ambten voorzien, trouwelijk te bewaren, als goede getrouwen ambtenaar te geboort, en mogen ook daar af hebben dat er een amtmann van Wilhelmstein tot geboort. vp dem huse halden v reysige perde ind manne, vmb die ampte vurs. zu bewairen, ind vort also vill dienere ind knechte, dae dat selue vnse slos Wilhelmsteyne wale mit bewart sij, ind das zu soelen sij zu volleysten hauen ind behalden alle hoenregulde, houwe ind birninge, dem slosse ind ampten Wilbelmsteyne ind Noetberge vurs. zugehorende, die wijle ind as lange bis dat wir 136 off vnss eruen off nakomelingen hertzougen zu Guilche die afge- loest hauen, also as he vur ind nae vanden seluen afloesinge steit geschreuen, die welche afloesinge wir off vnse vurs. eruen off nakomelingen, so wir en weren, zu allen tzijden, so wanne dat vns off yn dat ghaedt ind euen koempt, doen mogen ind soe- len in deser wijse, as dat wir dem vurg. Heymerich Heyme- richs sone van Droeteu off sijnen vurs. eruen dat eyn vierdeyll jairss zu voerentz mit vnsen brieuen zu Wilhelmsteyne an vnse sloss vurs. soelen wissen laissen ind kont doen, jnd soelen zu vysgange desseluen vierdeyll jairs die vurs. summe geltz iiij" ix? xlij marc vij sc. ind ij d. goitz Coltschen paymentz, off dat wir dar vur an anderen guden guldenen off silueren pay- mete, dan tzertzijt in vnsen vurs. lande van Guilche ghenge ind gene, zu eynen maile ind op vnsen angst ind cost zu Ai- chen in die stat up des rijchs weessell vry ind kommerloys leue- ren, hantreycken ind betzalen doen mit ind zu alle dem, dat yn asdan vanden vurs. iij ind 1 R. gul. des jairss van eyn- ghein des vurs. jaire ind termijne nae belouffe der tzijt, as vurs, is, ind ouch vanden hoenregulden vurs. achterstedich ind gebrechlich weer, zu bescheidlicher rechentschaff ind bewijsin- gen, ind as balde as dat also gedaen ind geschiet is, so en sal dat vurs, vnse slos Wilhelmsteyne, noch ouch die lande ind ampte vurs. en soelen dem vurg. Heymerich Heymerichs soene van Droeten noch sijnen eruen nyrgent vurme versat noch ver- bonden sijn, ind sal den selue Heymerich off sijne eruen , so he en weer, solen vns off vnsen eruen ind nakomelingen , hertzougen zu Guilehe vurs. dat slos Willemsteyne mit den bei- den landen ind ampten vurs. Er verrijkt jaren besegelde brief waarover deze overgenomen soelen, gelijkzoos dat Heymerich vurg. tijdens deze tijd gedaan heeft, dat in dat vroebe sloss Wilhelmsteyn ingegeven wordt, wil dit gebleven in brief will ons erfgenamen als dan ook godsdienstelijk van in ontvangen in nemen soelen. Voort zo zal dit vurg. Heymerich van Droeten of zijn erfgenamen als zulken huizen en kamers, als tot deze tijd op, en aan om onze vroede slossen tot Wilhelmsteyn staat en gemaakt is, of ook van nieuwe aldaar gemaakt maken kunnen worden, binnen jaren tijd voor der aflossingen vroede in gerecht van daanche gehouden, maar zo wat noodhuizen en noodkamers aldaar gebracht tot gelegenheid in tijden, dat die vroede aflossingen geschied, die soelen ons of onze oversten rentmeester tijdens jaren ons land van Guilehm der vurg. Heymerich van Droeten Heymerichs zoon of zijn erfgenamen doen, om dat te bestellen en te maken doen op ons kosten, dat zich diezelfde Heymerich nog zijn urg. erfgenamen daar niet vorder met kroon en doervallen. Ook dat men zo is gevonden en zonderringen verscheiden, dat of saken weer en also geven, dat Heymerich Heymerichs van Droeten onze vroede landdrosten zoon aflijkt zou en sturen, en da dan die vroede Heymerich zijn vader, of ook dat hij na de dood deszelfde zijn vaders sturen, geen recht heeft van zijn leven achter en lieten, voor der tijd en da dan die aflossingen geschied weer, dat dan der vurg. Heymerich van Droeten onze landdrost tijdens en andere zijn kinderen of naaste erfgenamen, dat dan met recht tot geboorte, voor aan dat vroede onze sloss Wilhelmsteyn met de landen en ambten vroede soelen blijven zitten in alle der maiores dat vroede en tot tijdens en als lang als wij of onze erfgenamen die gequitt en afgelost hebben, also als vroede is, alle argumenten in alle en yetlichen van dit briefs punten en vervolgen genaamelijk en uitgescheiden. Die punten en vervolgen, also als die hier voorgeschreven zijn, wij hopen van Guilehm en van Gelre vurg., voor ons en voor onze vurg. Eerven inna nakomelingen in goden trouwen gebleven hing in ge- Jouen overmits desen brief vast, stede en onverbroken goed houden, als verre en zo wie ons die etc. Datum die Epifanie, anno decimo. Rade heer Johan van Wyenhorst, heer Derich van Endelstorf en heer Wilhelm van Vlatten. Gelijktijdig afschrift. 1410. (20 Nov.) Floris Jacobs zoon verklaart voldaan te zijn door Floris van Borselen minen vader, 200 gouden Engelse nobelen, die hij mijn schuldig geweest heeft. Het zegel beschadigd. 1410. (27 Nov.) Jacob, heer van Gaesbeke, van Apcoude, van Putte en van Strien, erfmaarschale van Henegouwen, verklaart voor oud, onsere erven en nakomelingen, dat zij van Reinald, hertog van Gulik en van Gelre, ontvangen heeft, als ons zijn genaden heeft beántwoord, alle alsulke goederen, als wij met recht van hem schuldig zijn te houden tot Zutphense recht, en hebben hem daar af huldiging en eed gedaan, en kennen ons hem met trouwen dienst verbonden te zijn, als een man van leen zijn leenheer schuldig is te doen. Gegeven te Gruynsfoerde. Het zegel verloren. 1410. St. Andries (30 Nov.) Jan van Pule belooft in goeden trouwen overmits desen openen brief en met opgerichte vingers, met gestaven edel lijk ten heiligen gesworen, tusschen dit en dertien dagen e. k., aan de heer Jules van Arkel te betalen en commens vrije te leveren op het ouderste huis tot Oyen, 10 R. g. en 5 nieuwe gulden, in gebreke waarvan, zo beken ik dan te vinden dertiendagen voors., dien heer alle dagen schuldig te zijn tot eenere penen een kwartier van een Rijnschen gulden tegen ter tijd toe dat hij hem deze schuld geheel zal afbetaald hebben, alsmede sulke penen als daar dan op gegangen zal zijn. Het zegel verloren. 1411. (11 Maart.) Theunis Aerntszoen, Pieter Rijn en Jan Rijn, gebroeders, delooven met groter genieten, die wij dragen tot ons liefde heer den Adel Floris van Borselen, bij ons trouwe en ere zijn verloofde vrienden te zijn en te blijven ons liefde lang, en hem te diensten te staan met ons leven en goed, zo waar dat hij des te doen zal mogen hebben, wetende den heer van Holland en zijn kinderen, en zullen clederen met hem dragen of caproenen, zo wanneer dat wij of enige van ons des vermaand worden van hemzelf, of dat hij ons des doet vermanen. Van de drie zegels, het 2e en 3e in bruin waren behouden. Klaas van Borselen en Floris van der Abeele benoemen tot scheidsman in hunnen geschillen Floris van Borselen. 1411, (8 Nov.) Claes van Borselen, ridder, heer van Brugdamme en Floris van der Abeele, rentmeester beoosten der Schelde in Zeeland, doen kennen allen luden, dat wij eens geven hebben aan heer Floris van Borselen, heer van Sint Maartensdijk en van Zuiden, van allen geschil en gebrek, die wij op malle anderen te zeggen hebben en gebeurde kunnen zijn vóórden dat van ... ... alsuit zeggen vast en stede gesteld te houden, dat heer Floris van Borselen daarvan zeggen bij ons trouwe en ere en daar mee te volmaken tot zo'n nauwer tijt als hij zich zeggen daarvan gezeid hebben, des daarna zeggen daarvan zeggen tussen hier en ons Vrouwen Leecht miste. In waarderen desen brief en onze beide zegels hier op ge druk. Gecreëerd des derden dag van Novembris in jaar ons Heeren m.cccc. en elf. De beide op het papier gedrukte zegels verdwenen. Willem, graaf van Holland, verklaart zich op de in dezen brief vermelde voorwaarden te verzoenen met hertog Reinald van Gelder. 1412, (6 Julij). Copia vanden compromisbrief tusschen Gelre ende Hollant. Willem biedt gnaiden Goids palensgreve opten Rijn, hertog in Beieren, graaf van Henegouwen, van Holland, van Zeeland en heer van Vrijland, doen conti allen luden ende bekennen met desen appendice brief, dat wij voor ons, ons landen, luden en onderdanig waren, ons hulperen en hulper hulperen en voor alle die genen, die met ons in de velden gekomen zijn, een re gantzer soenen en eens verbond gebleven en eens seggen volkomen uitgegaan zijn aan de eerbiedige vader in God, ons lieve broeder hertog Johan van Beieren, elect van Luxemburg en graaf tot Lotharingen, en aan ons gemengde nieuwe heeren Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht, van allen spreken en afspraak tot deze dag toe, tussen de hoge geborenen ons nieuwe heeren Reynaert, hertog van Gulik en van Gelre en graaf van Zutphen, zijn landen, luden en onderdanig waren, hulperen en hulper hulperen, Willem van Arkel, zijn nieuwe, en zijn hulperen en alle die genen, die met hem in de velden gekomen zijn, aan de een zijde, en ons, onze landen, luden en onderdanig waren, hulperen en hulper hulperen en alle die genen, die met ons in de velden gekomen zijn, aan de andere zijde, en geloven in gouden trouwen en zekeren bij onze vorstelijke eerbied en zwaarzijn, zoals de voorzien heeren van Luxemburg en van Utrecht daar om eendertig tussen dit en Sint Laurensis dag naast komende vijfspreken en zeggen zullen na vijfwijvingen een re cedulen, die hier nabijgeschreven staat, welke cedule de voorzien heeren van Luxemburg en van Utrecht verklaren en in de beste vormen zetten mogen, dat wij dat volkomen houden en voldoen zullen, alle argumenten hier in uitgescheiden. Dit is de cedule vervolmaakt, daar dit tegenwoordige compromis is opgemaakt is, als hier na te van te worden beschreven staat: In het jaar ons Heeren duizend vierhonderd en twaalf, des vijfden dagen in Julio wordt gesloten bij vrienden mijnheer van Vtrecht tusschen mijnheer van Hollands rade en vrienden van Gelre aan die een zijde, en mijnheer van Hollands rade en vrienden van Gelre aan die andere zijde, om hem beiden te versoenen van alle gebreken, aanspraak en achterwesen, dat die een aan de andere tot desen dage toe hebben mogen, in zulke manieren als hier na te beschreven staat: In het eerste dat beide heren van Hollands en van Gelre voorzien die voorzien zaken vreedzaam blijven en uitgaan zullen tot zeggen mijnheer van Ludick en van Vtrecht en volkomen houden en voldoen wanneer zij daar af zeggen en ordinieren zullen, en daar zal hij zijn open besegelde brief af zenden en leveren aan mijnheer van Ludick en mijnheer van Vtrecht van een sonderdag na de aankomende over acht dagen. Item zo zullen mijnheer van Ludick en van Vtrecht eerst afspreken en zeggen, dat mijnheer van Gelre overgeven en leveren zal die staat van Gorinchem met zijn scepen domein, met de heerlijkheden, landen, lieden en renten daar toe behorende, tussen dit en zulke dagen als die heren van Ludick en van Vtrecht dat ramenen zullen, in handen mijnheer van Arkel, die dan rechtvaardigt diezelfde staat Gorinchem met hoeren scepen domein, met de heerlijkheden, landen, lieden en renten daar toe behorende overgeven zal mijnheer van Holland, en zal daar van erfelijke plichtingen doen. Voit so snel die jonge van Arkell mee bespreekt wessen en sall vertellen doen op alle erfenissen, vorderingen en op alle aanspraken, die hij heeft of die hem aankomen kunnen op mijnheer van Holland, ruimende van den erfetiden en goede mit hoeren toebehoren, die mijnheer van Holland te hante bezeten heeft, alsof mijnheer van Gelderland dat vitspreken sal, en hier op zo zullen de vores. heren van Gelderland en van Utrecht hele macht hebben, en zullen mijnheer van Gelderland toe zeggen, dat hem mijnheer van Holland hier om geven zal honderd duizend Fransche kronen en daar boven alsof als mijnheer van Gelderland en van Utrecht zeggen zullen, te betalen en te versekeren, alsof die heren dat vitspreken en ordinieren zullen, zo dat mijnheer van Gelderland des vores. gelden secuur is; en was boven den hondert duizend kronen voors. wesen zal, dat zal mijn jongeheer van Arkell voors. horen om des vertreiben wilde, en dat gelt, dat boven den honderd duizend kronen was, dat zal ook met falende zijn, dat mijn heer van Holland des mijnen heer van Utrecht beloovend zal. Voorzover en zal men van Gorinchem de landen van Gelre niet beschadigen, als lang als mijn heer van Gelre het voorziet. Of witte geboren van hem levens zal, noch daar en teinden, dan waar off die Gelrečche dat eerst verhaalden op Holland. Voorzover en zullen die portiers en ingezetenen van Gorinchem om geen zaken, die voor deze tijd geschied zijn, enigen last lijden van mijn heer van Holland, of van iemand, en diegenen die voor of na geruimd zijn en mijn heer van Holland en de stad doen willen dat zij schuldig zijn, zouden mogen komen en de rechten van de stad gebruiken, als daar toe behoort, uitgenomen die portiers, die heer Johan van Arkell afgeven zijn. Voorzover zullen die voorheen heren van Lijding en van Utrecht macht hebben de heer van Klevenburg in zijn ambt te zetten of hem zijn geld, dat hij daar op staande heeft, toe te zeggen, en mijn heer van Gelre zal de heer van Klevenburg tot zuren gasten nemen, en op gelijksoortige heren Arnou van Leyenbergh op hun goed te zoenen, zodat hij vrijelijk gebruiken zal of doen gebruyken. Voorzover zullen die voorheen heren van Lijding en van Utrecht macht hebben te zeggen, dat mijn heer van Gelre dien van Amersfoort richtingen doen zal van die zaken, die zij met hem uitstaande hebben tot zeggen aan de zelfde twee heren voorzover. Item zullen beide heren onderaftewen en hulpers op hun leen en eigen vrijheid, rechten en goeden weer besoent zijn en die vrijelijk gebruiken. Voorzover zullen alle die portiers en ingezetenen van Gorinchem alle brief en privélingen, die zij van mijnheer van Holland en van Gelre hebben verwezen voor deze tijd, of diegenen die enige van die briefen onderhouden om de staat van Gorinchem in te winnen, overgeven en leveren, elke heer zijn brief van Holland en van Gelre voorzover. Item dat zulk zouden als mijn heer van Gelre zijn ridders, knapen en steden mijnheer van Holland schuldig zijn in besegelde briefjes uit en opstaan zal mijnheer van Gelre en zijn witte geboorte blijkend geven. Voort wart dat namelijk engelen van beide heren uit, door off in des andere land, hun onderscheidende hulperschepen, gescheurd zijn, dat zal die gene, uit, door off in ons land dat geschiedde zijn, den anderen richten of doen richten, en behoefte hij enige hulp daar toe van de anderen, daar zal hem die andere trouwelijk in te hulp komen, zonder argument. Item want de verbond tussen de heren van Holland en van Gelre meneing mijns heren van Holland is, dat elk heer van hoen bij beide uitnemen sollte drie heren van zijn vrienden, daar mijn heer van Holland op geraccomt heeft mijn heer van Gelderland, mijn heer van Utrecht en mijn heer van Brabant, des mijn heer van Gelre en zijn vrienden niet met te gedenken en is, dat elk heer drie uitnemen sollte in de verbond, noch hem ook daar aan niet en genoegzaam, en zonderlingen des uitnemen van mijnheer van Brabant, zo is gedeed met mijnheer van Holland, dat hij met gehele ernst daaromme vijven wil en vervolgens of hij mag, dat hij des van mijnheer van Brabant ontladen worden, en mag hem des niet gebeuren, en vijlt dat mijnheer van Brabant vijand werd mijnheer van Gelderland, zo zal mijnheer van Holland mijnheer van Gelderland geven zeshonderd kronen, of hij zijn vijand worden, en zal hem daarvoor dat hij hem die zeshonderd kronen gegeven heeft, binnen vier weken niet schade doen, en des gelijks zo neemt mijnheer van Gelderland uit in de verbond den koning van Engeland, den hertog van Orleans en die stad van Utrecht. Vortz so en zal mijnheer van Holland geen andere zaken aangaan, Gorinchem roerende, dan deze zaken mee gehinderd of na gestoken mochten worden in enige vorm; en of die van Gorinchem yet hier in trekken wilden, dat dan beiden die heren die eene de andere trouwelijk helpen zullen, op dat dit zaken altijd sijn vergangen hebben mag. Voort alle andere gebreken, die men hebben mag aan beide zijden, en of in enige punten yet te verbeteren - of te verrichten waar, zal men mijnheer van Ludick en mijnheer van Utrecht aenbrengen, en die kouden zij tot hoeren verklaren; alle dingen zonder argument. Eindelijk, alle deze zaak en punten te vooren, zo hebben wij ons zegel met onze rechtvaardigheid aan deze brief hebben doen hangen. Gegeven in het jaar ons Heren duizend vierhonderd en twaalf, en de zesde dag van Juli. Uitspraak van Jan van Beieren, verkoren bisschop van Luik, en Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht, in de geschillen tussen Willem graaf van Holland ter een, en Reinoud hertog van Gelre, met Willem van Arkel ter andere kant. 1412, 26 Juli. Copia van den uitzeggen mijnheer van Luik en van Utrecht! Wij hertogen, Johan van Beieren, bij der genaamde Gouds keizer en grootheer van Lotharingen, en Frederik van Blankenheim, bij derszelfde genaamde bisschop van Utrecht, doen kennen aan allen den geven, die deze brief zullen zien of horen lezen, dat want die hoge vorsten, onze liefde en genoegen, broeders en nieuwe hertogen, Willem van Beieren, graaf van Henegouwen, van Holland en van Zeeland en heer van Vrijland, aan hem, zijn ridders, knechten, steden, landen, volk en onderdanen, hulp en hulpers op die ene zijde, en hertog Reinoud van Gelre, en van Gueldre en graaf van Zutphen, aan hem, zijn ridders, knechten, steden, landen, volk en onderdanen, en aan Willem van Arkel, zijn nieuwe en aan hoere hulp en hulpers op de andere zijde, en aan allen die met hem inderdaad gekomen zijn, als zulkens gebreken, geschelden en achterweten, als tussen hoen volk over lange tijd gestanden hebben en zich op meer en meer anderen te verdedigen en te zeggen hadden, en allen die ongevochten, schaden en bloed, die hoon binnen der tijd van meer dan ander wegen tot op de dag van dit brief. 1) Zie deze brief ongeachtig uitgegeven bij van Mieris, Charterboek, IV, bl. 206, overgenomen uit A. Mattheus, Analecta IX, p. 485. Verg. Is. Au. Nijhoff, Gedenk. uit de geschiedenis van Gelderland, deel VIII, bl. 321. (Codex, 2e Serie, 3e Deel, 1e Afd.) 10 146 geschiet en weerkaatst mochten zijn, aan ons met hooren getekende bezegelde compromisbrief, daarop gemaakt, geheel gebleven zijn eens seggen en stadiger soenen, die wij daar af om hoeden luden al te min en altemaal te besluiten, te verenigen en te soenen, zeggen en vitspreken zullen binnen Sint Laurentius dagelijks neestkomende, na het voorstelgeving eenere zekere cedulen, die daarop geordineerd en in de voorheen. hooren compromisbrief duidelijker geschreven en begrepen is, dat zij gauw hebben in goede trouwen, gezekert bij hoeren vorstelijke eer en gesworen lijfelijk ten heiligen, volcomelijk te houden en te voldoen, zo is onse goedgezond en zeggen van desen zaken voorzover., tusschen onsen lieven en geminden broeders en nieuwe voorzover., in de manieren als hier na te bespreken staat: In den eersten, in den naam onzer liefste Heren Jezus Christi, zo zeggen wij eendrechtelijk, dat van allen brand, rouw, dwarslag en quetsingen, die gebeuren mochten zijn in desen oorlog en veden tusschen die heren voorzover, staan brand tegen brand, rouw tegen rouw, dwarslach tegen dwarslach, quetsing tegen quetsing, en also van andere des gelijks, zonder enige andere richten van geenre zijden vorder daar toe te doen. Item zo zeggen wij, dat onser lieve broeder en nieuwe hertog Willem van Beieren en hertog Reynald van Gulik en van Gelre voorzover. Einde Willem van Arkell et cie. met zijn raad en huissgesind, zonder meer juute, komen en zijn tussen dit en Sinte Laurencius dag na komende voor quellingen tussen Gorinchem en den huis, en dat de hertog van Gulich en van Gelre aldaar opdragen, oergeven en leeren zal de stad van Gorinchem midden alingeparochie, den scepen dom midden heirlijke rechten, landen, luden en renten daarvoor behorende in handen Willem van Arkell gevoerd, en die dan ook die rechte voort oergeven zal hertog Willem van Beieren, graaf van Heneg., van Holland en van Zeeland gevoerd, en daarop in openbaar erfdienst en eeuwige verdienstwijze; des zal hertog Willem van Beieren voort hier voort spreken en betalen de hertog van Gulich voort honderd duizend Franscrijs kronen, of die wereld daarvoor in goede gouden penningen tot onze verwachtingen, dat te weten, rechtevoort als die oergeving geschiedt zal a gereden geld en aan goede zekerde panden, ter som van negen en twintig duizend kronen, en dan zal hij betalen tot zulke steden en dagen, als die besegelde voortwaartsen, geloofden en wijsheden bij ons geordonneerd, inhouden en begrijpen, die men dan rechtevoort reede hebben en mede oergeven zal. Voort is ons bevalt, dat men uit Gorinchem de landen van Gelre niet beschadigen en zal, also lang als de hertog van Gulich en van Gelre voort gewist blijvende geboren van hem lenen zal, noch daar en teinden, tot waar dat de Gelresche oorlog verhaald op Holland. Voort zo en zullen die poorters en ingesetenen van Gorinchem om geen zaken, die voordien geschied zijn, enige last lijden van hertog Willem van Beieren voort, noch van iemand, en diegenen, die voordien of na geruimd zijn geweest, de hertog Willem voort en de stad van Gorinchem dom willen, dat zij schuldig zijn, zullen mogen inkomen en de stad rechten en hoere goeden gebrukken, als daar toe behoort, uitgenomen diegenen, die heren Johan van Arkell als gevangen zijn, en de poorters en ingesetenen van Gorinchem of anderen, die enige brief of privilégien hebben, voortijds verleend van de hertogen van Holland of van Gelre voort om de stad van Gorinchem in te krijgen, zullen die oergeven elk van de heren voort, zijn brief. De tien amten van Boomenlevere en Tielerlevere, en dat zal hem de hertog van Gelre voorspreken bewijzen op de heffen en de boeren aan dat geld, dat hem de hertog van Holland voorspreken schuldig is op de laatste termijn. Item, zo zal heer Arnoud van Leienbergh volspreken zijn aanwezigheid op alle zijn goederen, lenen en eigendommen, en die rustig en vreedzaam gebruiken en laten gebruiken. Item, want de staat van Amersfoort veel onrechts en geweld geschied is uit en in de landen van Gelre van de ballingen van Amersfoort, zo en zal de hertog van Gelre voorspreken de ballingen, daar met mee gewest hebben, in zijn landen niet onthouden, noch daar laten blijven in enige vorm, derde toe dat zij de staat van Amersfoort dat gericht zullen hebben met twee duizend kronen, en alle andere brieven, als de hertog van Gelre en zijn voorvaderen de staat van Amersfoort vroeger hebben gegeven, zullen in hun machten blijven. Item, zullen beide heren onderbeitreken voorspreken hun hulpers en hulpers hulpers op alle hun goederen, lenen en eigendommen, bezoeken en daar vrijelijk gebruik van maken, als zij deden voor de verdediging, en op alle hun vrijheden en oude rechten varen en keren, die zij vandaan de hertogen van Holland en van Gelre voorspreken, en hun voorvaderen hebben bevestigd hebben. Item, dat zulke schulden, als de hertog van Gelre voorspreken, zijn ridders, knappen en steden den hertog van Holland voorspreken schuldig zijn, in bevestigde brieven uit en opstaan zullen des hertogen leven lang van Gelre voorspreken, en zijn getuigen bewijzen geboortig. Item, zal die Linde door Gorinchem gaan, als zij van oud gegaan zijn. Tegenwoordig allen gevangenen der hertogen van Holland en van Gelre voorzover en Willems van Arkell, die zijn hulpers en alle onbetaalde geld kwit zijn gewesen aan alle zijden, uitgezonderd heren Johannes gevangenen van Arkel, die hij buiten vrede gevangen heeft, en die gevangenen, die hem weer afgevangen zijn; ook zullen die gevangenen, die heer Johan van Arkel binnen vrede gevangen heeft en ongeschonden zijn, kwit zijn, hierboven en aan de linkerzijde staat: Nota. 149 Officie van Gelre voorziet. Salre richting voor doen naar vijfstellingen des vreedens, daar zij binnen gevangen zijn, behoudelijk dat zij hoorde kosten en aandelen redelijk betalen zullen. Item! Zo seggen wij, dat die stad van Vreugd hoorde burgers en onderzaten met Willem van Arkell voorziet. Gansselijk bezichtigd zullen van alle schelingen en vreeden tot desen dag toe. Voort om te volkomen en stevig alle gond, minne en vriendschap en macht tussen den heeren voorziet en hoorde bijder landen, luden en onderzaten te houden, die te meten en te stärken, zo seggen wij, dat zij hoon met elkaar anderen verbonden zullen hoorde bijder levens lang, en geloven elk de andere met zijn macht bij te staan en te doen, als zij die een de andere van machtswegen en als goede getrouwen vrienden schuldig zijn te doen, en hierop na onze vijfstellingen met anderen goede brief af te geven. En hiermee zullen de voorzien heeren en Willem van Arkell, hoorde ridders, knechten, steden, landen, luden en onderzaten, hulpereen en hulpen hulpereen en ooit alle diegenen, die tot haar toe om hoorde willen inder veedens gekomen zijn, aan beide zijden van alle stoten, geluid, toe zeggen, gebroken en afgetreden, als die heeren voorzien, die een op en tot de andere in enigerwijze hadden of hebben moeten tot het den dag dat dit brief afgegeven is, zo wij men die denken mochten, gansselijk en allemaal verlicht, verenigd en gesoent worden tot eeuwig dagen, zonder enige argelist of niet vinden in desen onsens tegenwoordige zeggen of in enige van de punten en clausules daar binnen begrepen te zoenen, te vinden of te trekken, die ditzelfde onze zeggen hinderen of beletten mochten in enigerwijze, maar 2) wart de saak dat daar enige punten of clausules binnen te veranderen of te verbeteren waren, of dat daar namelijk enige geschil in viel, dat houden wij altijd tot onze verklaring. Ende vp dat onse voirs. seggen volkomme, vast ende onver- broechig gehouden werde, so seggen wij noch voirt, dat die Hier boven en aan de linkerzijde; Nota. 2) Idem kantstijde: Nota. 150 Hertogen van Holland en van Gelre en ook Willem van Arkel voorzien, en elke van hem hoore rechter hand hier op te leggen zullen en levenslange zweren tot heiligen, wagen en witteelix dit tegenwoordige onze zeggen te houden en te voldoen, elke van hem also verre hem dat aanreikt, en dat zij des toekomende desen brief, daar wij onze zegelen aan hebben doen hangen, met ons besegelen zullen. En wij hertogen Willem van Bieren, graaf van Heneg., van Holland en van Zeeland, hertogen Reynald van Gulik en van Gelre en graaf van Zutphen, en Willem van Arkel voorzien, om dat wij onze liefde en gemeende broeders nieuwe en heren hertog Johan van Bieren, keizer van Luik en graaf te Loon en heren Frederik van Blankenheim, bisschop van Utrecht, tegenwoordig zeggen vast, stevig en onverbroken houden willen, zo kennen wij openbaarlijk, dat wij en elk van ons op ditzelfde zeggen onszelf moedwillig bij onze kerstelijker trouwen gesworen hebben en zweren tot heiligen hier tegenover te doen en te laten doen in eniger wijze in toekomstige tijden, mar dat zeggen volkomen te houden en te voldoen in alle der vogen en manieren, als onze liefde en gemeende broeder nieuwe en heren voorzien, geordineerd en uitgesproken hebben en voorzien is. En alle des te ondertekend zo hebben wij hertogen Willem, hertogen Reynald en Willem van Arkel voorzien en elk van ons desen brief met onze liefde gemeende broeder nieuwe en heren van Luik en van Utrecht voorzien, besegeld met onze zegelen hier aangehangen. Gedaan en gegeven in huis tot Duesburg bij Wijck, in jaar onszelf Meren duizend vierhondert en twaalf, op de zes en twintigste dag van Julio. Brief waarbij Willem, graaf van Holland, en Reinald hertog van Gelder, een verbond sluiten ingevolge deze uitspraak. 1413, (30 Juli.) Copia van den verbondbrief. Willem, bij der genaamde Graaf van Henegouwen, opten Rijn, en bij 151 togene in Beieren, Graaf van Holland, van Zeeland en heer van Friesland, doen kont allen luden, want wij met den hoge burgers onsen lieven nieuwe heren Reinald, hertogen van Gulich en van Gelre en Graaf van Zutphen, wail en volmaakelijk verlijkt en versoent zijn van allen geschillen, twijdrachten en vijanden, die wij tot desen dage toe onderling en elkaar tegen den anderen staande gehad hebben, gelijkervijs die soenebrief, die daar op gegeven zijn, clairlijk in te houden, zo hebben wij uit goede gronden onszelf herten om nut en voorbaat voor ons land en onderdanen en meten om rechtvaardigheid, gehele vriendschap, volkomen vriendschap te hebben en te houden met onsen lieven nieuwe voors., also lang als wij bij der genaamde God in levende lijf zijn, zullen, ons met elkaar, onsen lieven nieuwe hertogen Reinald met vrijen wil verbonden en verbinden met deze brief, in zulken manieren en vormen, als hier na bescreven staat: Inden eersten, zullen wij hertog Willem voorstel en geloofelijk bewijs aan ons nieuwe Reynald en zijn land schade te verhouden en te bewaren, naar ons macht zonder argument, en zullen ook zijn vijand niet worden onser leven lang van ons zelf wegen, noch om niemandes wil, uitgenomen ons lieven gemeinde broeder en nieuwe hertog Johan van Beieren, keurvorst van Ludick, heren Frederik van Blanckenheim, bisschop tot Wijrich en den hertog van Brabant. Voort, want wij hertog Willem met onsen nieuwe den hertog van Brabant voorzien. verbunden zijn, zo zullen wij met gans ernst daar omheen verwen om te werken, dat wij daarvan ontslaan worden; en mag ons dat niet gebeuren dat onze nieuwe van Brabant vijanden zou worden, onser nieuwe hertog Reynold voort, zo zullen wij onser nieuwe hertog Reinold 200 gouden Frankeise kronen, of die vertrok daarvoor aan anderen gouden gelden geven en betalen, of wij zijn vijanden zouden worden, en zullen hem naar die dat wij hem 200 kronen gegeven hebben binnen vier weken niet schrappen. Vooruit wordt gesproken dat namentlijk uit de weg om onser landen, sloten, stromen onser nieuwe hertog Baynaal voort, zijn onderdanen, hulpers voort. scaide gesciede, dien scade sullen wij hem, sijnen ondersaiten oft hulperen voirs. wien die geschiet wair, richten off doyn rich- ten bynnen den naisten veirtiendagen, nae dien dat ons dat van onsen neue hertoge Reynolt voirs. mit sijnen brieuen kont ge- daen sall werden, tot seggingen ende vytwijsingen onss lieffs brueders hertoge Johans van Beyeren ende ons neuen heren Frederixs van Blanckenhem, bisscops to Vtrecht voirs., ende geschiede des niet, so sullen wij vier daige nae den voirs. vier- tien daigen neest volgende sess goede mans elc mit tween per- den bynnen der stat van Vtrecht off bynnen des. Hertogen- bossch te ghijsel senden, die op onsen cost dair liggen sullen ende nyet vyt dier geselschap noch vyt der stat voirs. scheiden voir die tijt dat wij dat volcomelic gericht hebben, als onse brue- der ende neue voirs. dat vytgewijst sullen hebben. Voirt weirt zake dat onsen neue van Gulick sijnen ondersaiten , hulperen off hulper hulperen, stede, veste, slote of veste affgewonnen geweest, gebrant off in eyngerwijs ontweldiget worden, dür vyt off in onsen landen, sloten off stroem van yemande, wie hij sij, so sullen wij mit onss selfs lijue ongemaent bynnen den nais- ten acht dagen, na dat dat geschiet wair, bynnen Wijck bij Deursteden mit hondert perden yn rijden ende van dair nyet scheiden voir die tijt dat hij sijn afgewonnen stede, slote off vesten vrij wederomme hedde ende hum sulken schade verricht wair, als hij dair bij geleden hadde tot seggen ende vytwijsingen onss broeders van Ludick ende onss neuen van Vtrecht voirs.; mar wair dat zake dat wij omme onss lieuen brueders of om onss neuen wille van Luydick, van Vtrecht off van Brabant voirs , die wij in onsen verbonde vytgenomen hebben, vyanf woirden hertoge Reynolts onss neuen voirs., so wes scade in dier veeden geschiede, dair aff sullen wij onverbunden sijn enige richtinge dair van te doen, ende so wanneer die vede gesoent is, so sall dit ]) Aan de regter kanizijde stant: Nota vander wederkerigen. 153 verbond weer in zijn volkomen machtige wezen en bleef. Alle deze voorstellen en elk besonder geloof wijl hertog Willem voorzichtig in gouden trouwen en zekeren bij ons voorstelijker eer, en hebben onze vingeren op deze brief geleefd en lichamelijk ten heiligen gesworen, vast, stevig en onverbreeklijk te houden en te voldoen, behoudens dat wij onze hulpers doen mogen, dat wij hem schuldig zijn te doen, of men zich kenbaar verwilligt en overvalt zou; en of wij in enige punten verbreken zouden, dat God verbiedt, zo bekennen wij onszelf lofloos, trouweloos, eerloos en meenachtig te zijn, alle argelist hierin uitgescheiden. En des tot een enkeen orde hebben wij ons zegel met onze rechtvaardigheid aan deze brief doen hangen. Gegeven in het jaar ons Heeren duizend vierhonderd en twaalf, op zondag na Octave Sacramentum (26 Juni). Daem van Nyel, ambtenaar toe Cranenborg, verklaart dat hij van belgium en geheime van graaf Adolf van Kleef en van der Mark geloofd en gesworen, in gouden trouwen ind met opgerichte vingeren en gestane eden lichaamelijk over den heiligen gezworen, toe houden toe houden en toe zijn na alle mijn macht, zo woedend mij of mijnen ambt dat antreffen mag, diewijl ik mijn voorhebben ambt heb, als zulch verbond als de hertog Reinald van Gelderland en graaf Adolf van Kleef en van der Mark en jonkheer Willem van Arkel onder een gemak, verstand en bewustheid hebben, na inhoud der brief, die zij elkaar en anderen daarop gegeven hebben. Het zegel in bruin was, gedeeltelijk gaaf. Kennisgeving van Floris van Borselen dat hij door de graaf van Holland in plaats van Hendrik van der Veer tot rentemeester is aangesteld. 1412, (22 Aug.). Florens van Borselen, heer van Sint-Martensdijk en van Zullen, laat weten aan de rentmeester van der Veer en de rechtbank daar, en aan alle anderen diensten, waar dat die gezeten zijn over al binnen Hendriks ambacht van der Veer, mijns nieuwen, dat mij mijn genadige heer van Holland bevolen heeft, die voordien van Hendrik van der Veer, waar die gelegen zijn binnen den lande van Zeeland of daarbuiten, die te bedrijven en te bewaren tot des kids erenen en onbeer, en laat daar om weten allen gelijk van alle den genen, die diensten gebracht hebben en die voorzitten, dat zij hoeren handen zonder vertrek daar af doen en zich niet onderwinnen enige renten of enige goed daar af te ontvangen dan die genen, die mijn bevelen daar of hebben zullen; en waar dat iemand daar boven deed, dat wouden houden tot zulke correctie als behoort te zijn. In oordeel desens brief, zo heb ik mijn zegel hier op gedrukt. Gescribeven op de tweintigste dag in Augustus het jaar ons Heren duizend vierhonderd en twaalf. Het op papier gedrukt zegel bijna verdwenen. 1412. Dingsdag St. Victor (11 Oct.). Goedwin van der Nie en Goeswin van der Slot, schepenen in Tiel, verklaren dat Heinric van der Nie verkocht heeft voor 400 gouden gulden acht morgen land in het gerecht van Heemert in die ouderste langmaat tusschen Hendrik voorzien en die gemeene steeg Gilbert Hacken, ten behoeve van Jan van Arkel. Beide zegels verloren. Concepten brieven van Willem, graaf van Holland, Reinald, hertog van Gelderland, Otte van der Leck en Hendrik van Ranst, betreffende de aflossing van een schuld van 1000 schillingen, waarvoor de stad, het slot en land van Batenburg aan de laatste heeren in pandschap is gegeven, welke schuld graaf Willem beloopt van weg hertog Reinald uit te keeren in afkorting van zijn schuld van 10,000 Pr. kronen. 1413, (19 Mei, 5 Juni). Willem, bij de genade Gods palenkraal vanaf de Rijn, heer van Beieren, graaf van Henegouwen, van Holland, van Zeeland en heer van Vrijland, want ons en onze erven en nacomaandelingen, doende dan alle leden en bekennen, dat wij gelovig toegestegen hebben, toe te zeggen en geloven in deze brief heren Otten van der Leck, ridder, heer tot Hoeden, en Hendrik van Ranst, knapen, dat wij dezelfde heren Otten en Hendrik van henzelf erfenamen, of zij niet en waren, op Sint Jacobs dag des heiligen apostels, na datum van deze brief na volgende, of hier en binnen, te geven en te betalen zullen of te geven en te betalen doen van wegen ons liefde en genegenheid broeders heren Reinald, hertogen van Gulik en van Gelderland en graaf van Zutphen, alsulke som van geld onder tien duizend Vlaamse kronen, als ons diezelfde onze lieve broeder van Gulik en van Gelderland in zijn open brief quitting brieven te beschrijven en te bewijzen zal de voorzien, heren Otten van der Leck en Hendrik van Ranst of hun erfnamen voorzien, van zijn wegen te betalen in afkorting van de som van geld, die wij onze broeder van Gulik en van Gelderland op Sint Jacobs dag voorzien, schuldig zijn, zonder argement, in orde en stede hier of hebben wij hertogen Willem voorzien, de voorzien heren Otten van der Leck en Hendrik van Ranst deze brief doen geven met onze vithangende zegel beveiligd van onze gerechtelijke wetenschap, in het jaar ons Heeren duizend ccclxiv, en drieëntwintig, des negentiende dages in Mei. Wi Reynalt, bi der genaeden Goids hertoge van Gulich ende van Gelre ende greue van Zutphen, voir ons ende voir onse eruen ende naecoemelingen doen cont allen luden ende bekennen openbaerlick in desen brieue, dat onse lieue ge-. mijnde broeder hertog Willem van Beieren, graaf van Holland en Zeeland, ons overmits Willem Eggart, zijn thesaurier, gelden en effecten betaald en afgeleverd heeft aan heer Otto van der Leck, ridder, heren tot Den Haag, en Hendrik van Ranst, knechten, die som van tien duizend gulden alden gulden keizers en Vrijrijksche schilden, die wij denselven heren Otto van der Leck en Hendrik van Ranst voorzegd, om enkele redelijker zaken te bewijzen, hebben gehad aan onze liefde broeder van Holland voorzegd, van onze wegen op te hoeren als van en in afslag als zulke som van vijf en dertig duizend gulden Vrijrijksche kronen, die ons diezelfde onze liefde broeder van Holland voorzegd schuldig is of schuldig worden zal, teneinde Jacobs misser des heilige apostels na datum van dit briefs nevenskomende te betalen na het gehalte van zulk brief, als wij daarvan bij ons hebben met zien en zijn en onze liefde gemelde broeders van Luxemburg en vele andere heren baarden, ridders en knechten van hovelingen en andere landen ten teken besegeld, en wij scheldden daarom en hiermede de voorstaande onze beide liefde broeders van Holland en van Luxemburg en voort alle die andere heren baarden, ridders en knechten voorzegd en hoeren alle erfgenamen kwijt, los en ledig van de voorstaande tien duizend alden gulden schilden, in afslag van de 35 kronen gelijk voorstaand staat, want ons daar aan wel genoeg en genoegen zal, zonder enige kosten, argument of wederreden. In de ordening van onze zegels van onze gerechtelijke wetenschap aan deze tegenwoordige kwitanciebrief gehangen voor ons en voor alle onze huid en nakomelingen. Gegeven in het jaar ons Heer duizend vierhonderd en dertig, op Sint Bonifacius dag, vijf dagen in juni. 