Spectatoriaale schouwburg : behelzende eene verzameling der beste zedelyke tooneelstukken, byeen gebragt uit alle de verscheiden taalen van Europa : met nieuw-geinventeerde konstplaaten versierd
ML Armoede en Dbuod. . , «37 :  ««• ••• • » • •••••• • 4 • •• • •• Z • • *• j»; [• • • • "•",».»*♦ l j : •- •>> i • • j • Ach! 'iS^jTL Heer I— Ik kan niet — neen dat Ben ik niet vaardig cna. £ E EDELMOEDIGEN. TOONEELSPEL, .... "^ » bRÏE BEDR YVEN. • ^.. ■' '"■■■•:'■■■■-;.■.£■; (CN/-), I. 'I. I II' «MM— — M— — i«^»^^M^— — — i^ 3fB ■ ■ XIL Deel. V E R T o o N E R S. Merchant. B £ R N o I 8* Grawbisok; Arabella. £duaro Harwoob. Castle. Philips» Het Tooned is iu eene Galerye vóór het Land- huis van den Heer Merchant, buiten ,Philadelfia, in Noord -Amerika. Dé tyd der gèbeuhénls is in den Zomer van ij^Bi. des voormiddags. J.k ben op het deokbedd van d!c Drama gevallen, door het lezen van Le Majen tUre beureux^ cm les Bhnfaifanu Train bUtoriques mis en Dramt ^ en ven , par M^ Tirmand ; Dat my zeer weinig beviel 9 dog daar ik verder nieu van verkies te zeg- gen , op dat ik niet fchynen moge » even als de nydigaarts, een ander te willen verkleinen om myzel» ven grooter te vertoonen , zonder het inderdaad te zyn. Ik was alleenlyk verplicht van dat fiukje g»- wag ce maaken , om dat ik *er eenige trekken uit . . Aa «ver. Of ergeoomen beb. Boicen die trdcken zal elk wien bet laste between en ander te lezen» my, vertroo* we Ik , myn ;ecbt op de EdelmoeMgen gereedelyk t)oeftaan« D E D E EDELMOEDIGEN. TOONEELSPÉL, EERSTE B E D R TF. ■I Il I ■ I II I »^,— — 1 1— — lü^ EERST ETOONEEL. Merchant, Bernois» MEECHANXi Jal mya Vriend, het is beden al de tweede veijaar- dag, dat ik hier ben aangekomen, en ik zégen nog dagelyks de Voorzienigheid , die my het befialt heeft doen nemen, om my, na zulk een aanzienelyk For* tuin gemaakt te hebben, herwaards te begeven, U op te zoeken, en eenevrye lucht te ademen, zonder doorMinisteriale Icunstflxeeken of Parlements-omkoo- pingen ontrust te worden. ^ B E R N o I S* Gy hebt gelyk , myn vriend ; wy mogen deze Areeken thans beter als ons Vaderlaiid befcbouwen A 3 ^" é ' Db Edelmoedige ir» dtn oad Engeland! Daar is alles verbasterd; daar Is bet zedenbederf tot zuil ttne hoogte geklommen» dat men *er zig geen denkbeeld van maaken kan , daar wordt alles door. kabaalen y kulpery, gunst , of goud, bepaild. Hterhibbca wy ^ne vare Vciks-rtprefen- tatie; hier alleen regeert de Wet ; hier verbhiden zig een yverigezugt voorVryheid roeteene ftrikte onder, iiverping soa de fatfluüen der Hooge. Vergadering; en de oprechtheid onzer harten maakt het vriende- lyk verband tusfchen het algemeen en' by zonder b5« lang, - Merchant. Ja waarlyk, ik leef hier gelukkig, en ik zoude nog gelukkiger zyh, zo myn zoon my niet zo dikwtlsvreer en ongenistbedeii verwekte* B £ R N o I s. Uw 2oón... dat be^ryp ik gebed nfet; het is pas een jaar dat hy iiier Js^ èn hy be^ zig in dien kor* tea tyd de achting en liefde van Groot en Klein reeds zod^ig verworven, daiikniettwyfel.of gy zultheti eerlang in de Hooge Vergadering zien terfchynen,ea lis een Orakel eerbieden* Merchant. ; Zo beminde men hem In Cngeland itisgelyks,meaar / ét ffénê van die lieftJe adve verwekt myne zorgeo. B £ R N o I s. Verklaar u nader; Ik begryp niet wat gy bedoelu Merchant. Lüt ons de diagen by kuoaeii aam noemen , men E B It S T B B E D R T f: 7, men koopt der meQfchen liefde altyd door ganscb"!^ wyzen. B X R N o I s. Zie daar weder uwe begundigde aanmerking! waar-' om drukt gy het niet uir. ,« Men wfnr hunne gene^ „ genbeid door hen op eene verllandige wyze wél „ ce doen "? Merchant. Druk bet uit zo als gy wilt» meii kan geene wel- daden aan anderen bewy^en » of piea Jbesooft z\g B £ R V o I a« Ik begryp nog niet, waar dit aUfsa htepwilf Merchant. , Voek gy dan nbt, dat myn ZOM zig doorzyiif oobeperkr^ weldaadigbetd 7o wal m den grood kap boeren Hs door andere ongeregelde driften t Dat meu weg geeft ia men k wyt, en » indien by Jio voort gaat^ zal de aanzienelyke £bhat, wi^tjce hy van zyn grootva- jder in Engeland gférft beoft, i?iet tperjeikeode zy|i om zype verfpiiiingen goed t^ ma|k^. B £ R N o I s. Ver^ilüngen! üw zoon leeft met eene wysbcfd en üigetogeuheid, welke hem niet minder achting waaf « dig maakén daif zyne edelmoedigheid zelve ; en ik verwonder m/ geenflns , dat de o]i()e Heer Qran- difon, door zo' veel deugden bekoord, hem als Zyn zoon aangenomen , en , met overzetting van zyn naam , hem zyne ryke nalatenfchap toegefchikt beeft. A 4 MEit- « Ds ED.£LltOEDIOBlr. MSRCnANT. Het if hf hartelyk lief, dat gy het groot gebrek in myns zoons karakter, zyne al te groote vrygeven» held 9 zo gunftig befchouwt. B £ R N o I ^. Een gebrek daar gy zelf meer. aan onderhevig tyt dan gy vermoedt. Merchant. Gy doet my onrecht; Ik ben myn aanzienlyk For^ tnln» wel is waar, aan verfcheiden gelukkige om(faui« dighéden, maar niét minder evenwel, durf ik zeg- gen, aan myne vlyten voorzichtige verteering, fclnil* dig, en , fchoon ik ook het zwak heb van niet wel iemand te kunnen zien lyden zonder hem naar myti vermogen te willen helpen , zoek ik echter altyd de fpilien by dkander te houden ; Dog het zyn andere zaaken, daar ik u over wilde fpreeken. Gy zyt hier by my gekomen om myn Landgoed voor uwen Vriend te bezichtigen , en , zo wy het eens kunnen worden, te kopen; ik heb daar nader over gedacht, en zal in^ derdaad, fchoon ik hier zelden ben, bezwaarlyk kmi- nen befluiten, om myn Villa franka voor geld af te flaan; met vermaak zoude ik *er toe overgaan om bet weg te fchenken* B E R N o I s* Ik begryp u niet* Merchant. Vergun my dan recht uir te fpreeken. Ik weet, dat gy dpor eene oprechte vrlendfchap met Wylen mynen Broe- E'È H S T B B B D & Y n f Broeder zyt verbonden geweest; Het is my niet ge- noeg^ zelf zyn plaats by u te vervullen, iit zou ook myn jongen • • . . Het is daarom , dat lic u voorafvoor zfa hoofd -gebrek heb willen waarfchouwen. B B R M o I s. Ik verfta u, ^yn vriend, en zal onbewimpeld mee u fpreken,; ik erken , dat de zoon van myn ovèrle- den vriend allen grond van hoop op de bezitting my« ner Dogter verloren heeft, en dat, al hadt zyn va- der hem piet onterft, gelyk men my verzeekert, dat hy gedaan heeft, zyn gedrag alleen genoeg zouden geweest zyn, om my, en myne Dogter, te bepaalen van haare hand aan hem te weigeren; neem myne open* luurtigheid niet kwalyk» Merchant. Verre van daar! geene familie of zy heeft haarn fmetten, en hy is eene zeer zwane in de onze. De ont- erving van zyn vader is maar al te waar; hy heefc kort voor zyn dood , toen hy in het zeafcere vernam , dat zyn Eduard hier in dezelfde ongeregeldheden bleef voortleeven , waar aan hy zig in oud Engeland hadt overgegeeven, hem met een fcheliing afgezet, ea zyne geheele nalatenfchap op myn zoon gemaakt. B E R N o I s. Met dit alles beklaag ik hem in myn hart; zyn fcarakter was in den grond niet ilecht, maar hy was jong, los en onbedacht; een gebrek, 't welk \k my altyd gevleid heb dat van zelf verminderen zoude, -wanneer zyne nndere fchoone tt^lenten. en bomiBnely- ke hoedanigheden, de overhand krygende, hem tot A 5 ^^" fO Db E]>XX1C0EDIGE*N« een waardig man ïoudeo vaaren ; maar zyn vader heefi zyne opvoeding zeer verwaarfoosd , en zyn leven- digen ioborsc, door ooophoudelylce bedillingeo, van ]]ec vaderlyk huis af keerig gemaakt : dit heeft hem on- der kwaad gezelfchap gebracht, eQ van de eene dwaas- heid toe de andere gevoerd. Merchant, . Gy zyc al te gunfljg in uw oordeel over dien kwa»- den jongen ; hy heeft zyn vader yby aanhoudenheid^ alie mogelyk verdriet aangedaan, en» om de maat zyner ongeregeldjieden vol te meten, beeft by zig hier in den dienst begeven , en alles , wat hy van zyne moe- derlyke aalatenfchap nog over hadt , ingefmolten^ om een Vaandel te verwerven. £en eenigen zoon , die zulken fchoonen Handel van zyn vader hadt kun- nen overnemen. Soldaat te worden I Het gaat alles te lK>ven. B E R N o I s. Byaldieh het in dienst treden ] en Vaandrik te worden , zyne grootde ongeregeldbeid was , zoude ik verre af zyn van myn oordeel zyn^ntwege te ver» zwaaren. MeRC fiANT. Hoe, myn HeerI nu befehouw ik hem als onhcr- fleibaar bedorven : Onder de Militairen immers heerschc de losbandigheid als op haar troon 1 Welke denkbeelden van Godsdienst, van plicht» van Deugd, vindt men onder die lieden? yder oogenblik te gemoet ziende dat zy dood gefchoten kunnen wordep , fchynen zy geene andere bedoeling te hebben dan om yder oogen- blik E B R ST E B rv a t r. '' tt: Wik aan de völdoeniiig fau&ner drifcett te hefteden, en wellustig te leeven. B- £ R N o I s. ' Dit is in der daad de af beelcjling van de meesten biioner ; maar gy doet bun onrecht met hen allen over eenen kam te fcbeeren; ydere fbud en flast la •t Jeevén beeft zyne goede en kivaade karakters, en de Militaire (land heeft die even als alle andere. Hec is daar geendns uit eigener aart aan vcrknogt los* bandig en wellustig te zyn ; overal, waar men Üit aaDtreft,mag men de Hoofd - Oflicieren dcswegen bil, jyk befchuldigen, als die, door gebrek van Dicipli, oe, voor al onder de Officiers, dit kwaad laten inkan» keren ; en men mag deszelfs weering met reden van de Regeering vorderen ; Dezt heeft b^t meestal ia baare macht, om, door wyzc fchikkingen vast c^ flel/en en te baodhA^en , kundige en zedige Officiers, iQgecogene en werkzaame Soldaten te maaken. Merchant. Erken evenwel, dat de Militairen doorgaands het uitfchot ecner Natie, en laage zielen, zyn, die, uk hoofde der Subordinatie , met den (lok moeten ger^ geerd worden; Dog wy raaken van ons eigenlyk on^ derwerp af» B £ R N o I S* ïk kan dat niet helpen, maar vinde my gedrongen OHl uw vooroordeel tegen de Militairen weg te ne- men, of ten minden te verzachten j ik ben zelf Mi- . litair geweest. < " . « ■ Mbr- m Db Edblmokdiokn* Merchant» Gy 'Militair geweest! ^ B E R M o I 8. Jt , myn Heerl en het Is my dus 'niet onverfbfaU* fig* wat gy van de Militairen denkt? Uwe aaomeiw kingen mogen waar zyn in volltrelct Monarcliaale flaatea , waar alles van den Oppermachcigen wil des AUeenheerfchers alleen afhangt, dié altyd zorg draagt legers te hebben , welke van zyne wenken vliegen; welke zlg dus niet bekommeren over *t geen billyk of ondeugend is, maar enkel vragen, wat de Vorst beveelt. De zelfde aanmerkingen kunnen pok geheel of gedeekeiyk waar zyn in gemengde Regeeringsvor* men , daar eeo eminent Hoofd meester is van het krygs» volk van den Staat. Dit krygsvolk, van hem alleen hunne bevordering verwachtende , zal hem alleen ook naar de oogen zien, zal allengs de bevelen van den Souverein beneden die van den Opperbevelhebber leeren (tellen, en den algemeenen welvaart aan des« zelfs byzonder belang opofièren; zodanig een volk, ik erken het , loopt gevaar om eerlang onder de flecht- ile Regeering^vorm , het Militair gezag door het flechtfte gedeelte der Natie onderfteund , te verval- len^ en de Militairen zyn, of worden , onder dezelve verachilyk; Maar in vrye Regeeringen komen deze aanmerkingen niet te pas , daar is de eer, en het denk* beeld van plichtmaatigheid , de ziel van den krygsdienst, daar zyn en bly ven Officieren en Soldaten Burgers van d^n Staat, daar kennen zy, in die hoedanigheid , hun<- ne waardy en verordening ; en , zó dra dit denkbeeld op houdt, is het met een vryen Staat gedaan* Gy ziet dus £b&8tb Bbdkyf, »3 nlus , dat men u in Zwitferland ; zo wel ab hier , met zul- ke begrippen over de Militairen niet zeer gunfli^ hoeren zonde. Ik was pok gedeeltelyk met dezel. ▼e ingenpomen, en volgde^ myne trotsheid , toen een byzonder voorval my de onbillykheid van myn ge- drag zo levendig deedt voelen , dat de wroeging , tirelke daar uit gebooren wierdt, my, by ledere her* innering, nog op het levendigst byblyft^en zo ik a dat geval vertelde, zoudt gy, denk ik, die wroe» ging bitlyken, en van uw onbiUyk oordeel tegen al. Ie Militairen herkomen. Merchant. Gy maakt my nieuwsgierig. B E R N. o I s. Ik ben een. geboren Zwitzer, en het kan n dus niet zeer vreemd voorkomen , dat ik In vroegere laaren Soldaat ben geweesu Ik was nog zeer jong, en dus zeer onbedr^ven en trotsch, toen ik in den jaare!745, fn den rang van Majoor, eene bende van mynelandsgenooten naar het leger in Duitschland ge- leidde; ik zag op zekeren morgen by het opbreken een Soldaat, die door eene hevige koorts, zo als ik naderhand vernam , afgemarteld, wat acbterlyk was; ik begeef my, met de houding van een Opperbevet* hebber, naar hem toe, en, niet voldaan hem met har« de verwytingen te overlaaden, begon ik hem zelfs te drdgen,maar hy, zonder zig in het minst te ont- zetten, antwoordt my met eene edele fierheid , die ;my geheel ontwapende; „ik ben ee^ krygsman,myn p% Keer » die myne pllchtj en waarde ken , zoudt n gy 14 D it £ D B L M o E D 1 O ft Vr. n gy ™y ▼ergunncn willen , dat ik u , die jong zyt , mtt „ allen eerbied een raad geeve.die u dikwils te pas „ zal komen ? Nooit zoekt een verftandig Officier^ „ den eerwaardigen naam van Sokiaat te veriaagen! „ Kunt gy u verbeelden door dergelyke behandeUn* ^ gen heldhaftige gevoelens In onze ziel over te ^ ,, ten? Byaldien een Soldaat fcfaaldig zy, hy worde f, geftraft, maar zonder dat zyn llghaam bier by ia 9, aanmerking kome ! Ik durf a ten minften ^eze be^ ,, de voor my zelven doen \ Heb Ik miadaan , (Hraf ^ my als een man van eer! niet door middelen die „ alleen tegen de dieren gebruikt moesten worden» „ Het denkbeeld van zyn plicht wél betracht te heb- „ ben, en den dank van zyn VaderlaaSdte verdie- „ nen, is de grootde vreugde voor een Soldaat, en rt geen ftraf zo zwaar, als die van hem naar ver- „ dienfte in 't oog van zyne makkers , en van hem „ zelven, te vernederen; maar watlieb ik bedreven ft dat fchande verdienel** M E R C ir A N T. Fraaijd harftnfehimmen voor Soldaaten ! B ft R N o I S. Geene harfönfthiamcn^ «>yi vriend 1 Ikboudemy verzeekerd, dat, zo de Officers redttfchapcn ma» nen zyn, de verlchiltade trappen van <cr of firbati- de dé eenine, ten tninflen de groofie, bidooningoi of üraifen belioeven te wezen v die xeifs de gemee- oen meestal genoeg in toom kunnen bouden; MsRcaANT. Hoedanig eene uiiwcrkiog bragt deze aaafpftiak by u te weegt Ber. ^ E It 8 T I B E D R Y f • I^ B E R N O I S, tk heb reeds gezegd, dat dezelve my geheel ont- wapende; hec wa$ als of myoe oogea op eenmaal open gingen ; ik begreep nu , dat de geboorte of rang geene wettige yerfchooningen zyn voor een on- bjilyken toorn tegen die geenen , welken her lot be-* neden ons geplaatst heefteen dat deze Soldaat > door de gevoelens, welken by liet blyken, en de onder» fcheidene dienden , welke , by voorkomende gelegenhe- den, daar de nataurlyke gevolgen van moesten zyn, ten eenigen dage royns gelyke of meerdere konde ~ worden. Ik had vermogen genoeg op my zelven om hem de hand toetereiken , en hem van myne be- rcherffling,en zel(s vaa myne vriendfchap,te verzee- keren. £n ik verzeeker a, myn Heer, van myne erkentenis, antwoordde hy; Nobel is de naam^dfea ik draag, houdt my in 't oog , en zie of Ik in een gevecht ooit achterlyk zal blyven* Merchant* Heeft hy gelegenheid gehad om zyn woord ge- fland te dötn. &E R N o I 8. Hed (poeiAg. Toen wy ons des avonds hadden neéi^flaagtn, be^^af ik my, van niemand dan myn knecht vergezeld, op weg, om in een nabunrig (lot eeti gekwe{(len Officier, die zig aldaar by zyn neef hadt laten brengen, te gaan bezoeken; wy wierden, vaneene bende van zes partygangers dvervallen , waar van myn knecht het geluk hadt met den «erften piftool- fchoöt «enen te veUen; wy bleven ons moedig ver- ^ weef ld De e d k l m o k d I g b k» weeren, docb zoudeo voor de overnuicbt bebben moeten bezwyken , indien wy ^ene bulp ge- kregen badden. Onverwscbt , zo als men op bet punt was om my byzonderlyk optelijften en weg te voeren , boor Ik de (lem van Nobel, die met eeni- ge andere op fourageeren uitgezonden , en een wei- nig ter zyde afgegaan , was ; „ Nog een oogenblik ^ heer Majoor! fcbreeuwde by uit al zyne macbt: „ Nobel komt u by, en dan zullen wy die Roo* „ vers ras berouw doen bebben over bunne verme- „ telheid ! '* Ik verdubbelde myne pooging , en floeg nogmaals myne aanvallers af om Nobel te naderen; Twee hunner badden zig onderwyl naar hem 'bege- ven , en Horteden zo geweldig op hem toe , dat ik zyn dood onvermydelyk hield ; Dog by floeg met zulk eene bedaardheid, dat by zyne aanvallers allenga te rvg dreef, en, my naderende, op bet oogenblik «Is myn knecht aan myne 7.yde neder viel, tastede hy bet hoofd der bende , daar ik het meest mede te doen had , zo geweldig aan, dat by bem in het zaod deedt Horten ; en oogenbliklyk daar op twee der an- deren insgelyks zwaarlyk kwetHe,waar op ik de ove« rigen ligtelyk deed wyken , terwyl Nobel de gekwec- Hen vroeg , of zy zig gevangen wilden geveo , of ;ieér gezabeld worden ? Het , hoofd ^ier bende , uic zyne bedwelming herkomen ^ maakte een teken, dat by by hem komen zoude ; „ ik vrees inderdaad , fprak „ by, dat myn volk ray verlaat , en dat ik uw ge- „ vangen ben ; bet is u eers genoeg ^zegepraald „ te bebben, wees thans zo wel goed als gy u dapper ~ „ getoond hebt, ontvang dezen ring en myne beurs» „ Cl? fchenk my myne vryheidi** — „Dat is niet n ia £ € R $ T É B ED ft 7 F* \f ^ in myne macht , tntwoordde myn redder, uw per- y,. foén behoort aan het Regiment, ik mag en moet „ voor het leven der vyand^n , welken ik over- ,^ wonnen heb , zorg dragen , maar ik mag huaae 9, perfoonen niet verkopen ; ik zoude uwe achting 9^ verliezen , zoo ik uwe gefchenken aannam ; wy „ zullen u naar het gintfche Dorp. Gybegrypt„dat ik daar toe terftond myn emftig- ite pooging aan Wendde, maar ik heb het geluk niet mogen hebben van dien vuurigen wensch vervuld te zien; kort daar na, by het leger gekomen, hadden wy, benevens een gedeelte van het zelve, eene bloe* dige adlie met den vyand , na dewelke ik my alle mogelyke moeiten gaf om Nobel te vinden, dog vergeefs l hy iszeekerlyk onder de Doeden geweest; ik héb ten miaften niet itiecr van hem gehoord, en dat verwekt my fmart zo dik wils ik aan' hem denk* ' XII. Deel. B Mer- iS. De Edkluobdxgcn. M ft & C H A N T« Zie ik tnyn zoon daar triet aankomen ? Ja hy Is het ; Nu zal ik my \vapenen , zo vee! ik kan , om hem eens crnllig over zyne al te groore liefdadigs- heden te ondettiouden , en eene betere huishouding aan te preeken; ik bid u my d^r hi ' behulpzaam te zyn. TWEBDETO O N E E L. Merchant, BsaNoia, Grandison. Gramdison. Myn, vader hitri Wdk eene^ vreugd! Hartelyk welkom myn lieve vader! Nji zult gy, hoop Ik» •eindelyk myn verlangen voldoen » en het üads- ge: wojl vóór e^nigen tyd ontwyken, om de zoetjgbe- den van het landleven op uw gem^k te fmaaken? Nu zal Ik' my een tyd lang In uw gezeUchap v^- blyden mógen. M E R c H AN t. Schoon.. reeds bejaard myn zoon, ben ik echter werkzaam: ik vermaak my in bezigheden , en haau het ledig ioopen , en daar komt bet land «vermaak toch m^est al op uit» G R A N D 1 s o N. Men heeft hier ook zyne. bezigheden, vader, ea die bezigheden verfcbaffeu een groot gedeelte vaa het vermaak, • MSR- E K n f T s B B D a Y r. xp Wat bezigbeid op hec land? Men krygt *et de CooraiK^ ntec , of leat ; Men weet Tan ceane ry- zing of daling in de Europiiche Produ<5ten ; Men ziet 'er weinig vrienden , en naauwely^^^ien VFeen>> de/ing; ^lle« lie^ft. een^ eentöonigbeid, die aliü de genietingen welhaast onverfchillig maakt. Neen , neen ; ik lieb het meer dan een half jaar uitgehouden ; ik meende* nit oud Engeland komende » ook het geluk op het land te moeten zoeken, maar ik heb het 'er niet gevondenl Grand ISO N, . Gy zult hec daar on .vinden ; Sints ik my , vet uwe toedemmlng, herwaards heb begeven, heb ik, na hec bezorgen der noodigüe zaaken,a11d mogdyke fchfk^ kingen gemaakt, ömadnveti^yf aangenaam te doen zyn. Ik beb z^fs order geüM , dat gy de Coa* ra&ten met alien mogdyken i]»oed , en geregeld , kry< gen zult; dag ik beo gerofc , vader ; gy zult *er hier minder naar biaken; de Natuur zelve zorgt hier voor onze onföhnidign genietingen'; gy zule *er do zon in alle haaren luister zien . opgaan , en het ge* vogelte in allen zyne vreugde hooren kwinkeleeren'; gy zult *er eene zuiverer lucht ademen ; gy zult die topaeeienmeteiga^oogeny en op uwen eigen grond, zien, met welker bloöte fthildermg de Poeeten ons venukken ; gy zute *er.,.. Merchant. En wat zoude ik 'er toch bedry ven? Ba Gran- to Dl EoELMOtDtGEN; Grandison, De beftierii^g van uw Landgoed zal u ecnfge bezig- held vcrichafTen; aangenaame wandelingen , het lezen van goede boeken, het bezoek van eenige weinige, maar goede, vrienden, en bet gezelfchap van uwen zoon, zullen u den tyd aangenaam korten, Merchant. Onze verüezingen komen niet overeen, myn zooo! Grandison. Zy doen wel vader 5 bezoek het flechts dezen zo. mer; Toen gy voor twee jaaren , by uwe overkomst in dit gewest , vericheiden maanden op het hind doorbracht, waart gy alleen, en de, oord was u on- bekend; thans zal ik u vrienden voor uwe verkee-' ring, en waardige voorwerpen voor uwe edéfmoe. dige gunöen, verfchaffen; en die edelmoed^e gun- flen, dat Voorthelpen van menfchen, die zig in de- ze gelukkige Xlreeiken komen nederzetten, en die in den b^inne dikwila de toereikende band van ver. mogende lieden noodig hebben, zal uwe aangenaam, fle bezigheid worden. Merchant. Daar roert gy , Grandlfoa , juist het onderwerp aan» daar ik u over verlang te fpreekenv en liefst in tegen- woordigheid van den heer ÏJemöis , die ik .wensclt dat hier in beirokken moge zyn of worden, me Heer is hier gekomen om Filla Franca te bezichti- gen, ten, einde het zelve , zo wy 'r eens kunnen wor- den, voor eenen vriend, die zig hier wil komen ne« üederzetten, van my te kopen; ik verkies dit goed Diet te behouden , want ik verkies , wat gy ook moogt praaten , niet op 't land te kwynen ; maar even weinig als ik liet verlang te behouden , verlang ik het ook té verkopen; ik wenschte het te kun- nen weg fchenken^zo ik dat veilig konde doen, en de heer Bemois daar in bewilligde. Gr^ndison. De heer Bemois daar in bewilligde! veilig ion- de doenl Vader.' Merchant* Begrypt gy dan nog niet wat ik wil ? en moet ik u dan alles van ftukje tot beeije verklaaren? Gy weet dat uw oom Harwood met den heer Bemois, al dien tyd, dat deze zyn verblyf in Engeland beeft gehouden , in de allemaauwfle vrleudfchap geleefd heeft; gy herinnert u ook, hoe ik u meer dan eens myne fpyt heb uitgedrukt» dat, naar alle waarichyop lykheidydehand van de beminlyke Arabella aan uwen neef Eduard ten deel zou vallen ; Ik had inderdaad -^alle hoop deswegen voor u reeds opgegeven , maar fints de onwaardige Eduard Harwood alle zyne ach- ting by yder fatzoenlyk man geheel vernield heeft , is myn voorig verlangen weder levendig geworden; Wilde de heer Bernois geheugen, dat ik u myn vii^ la franca afHond om het aan zyne beminlyke dochter uit uwen of mynen naam als een bruidfchat aax^ te bieden » ik zoude my dubbeld gelukkig achtea deze verbindcenis voltrokken te zien , omdat het huwelyk uit eigener aart u tot meerdere bedacht- zaamheid in uwe verteeringen brengen , eft z«lk eea ut D S -^ D E L If o H D I a IE H* Yoortréffelyk kamltter als dat van AiabcUa die lee» riog zeer gemaklyk maaken zoude. Grandison» Myn vader! Ik zal u rayn geheele hart, in 't by- zyn van den heer liemois, onbewimpeld open leg- gen. Zo dra gy my hadt toegedaan hier eenige maan« ' den te mogen doorbrengen , heb ik myn voordeel poogen te doen met jtulkeeoe gelukkige aabuurfcbap ala die van den heer Bemois » ea eyn refpeótabel gezin ^ Die heer heeft my de eer gedaan van my den toegang tot zyn huis beleefdelyk te vergunnen , en ik vleie my zelfs eenig aandeel in zyncwaare vriend- fcijap verworven te hebben; Ik heb in die bezoeken de eer gehad Vati ook mejüfiteuw Arabella te zien; ik was op het eerfte gezicht reed« verrukt door zo veele bekoorlykheded \ het geen ik vervolgens van haare beminlyke hoedanigheden hoorde en zag , ver- vulde my met de allertederde gevoelens; en ik katt iny op dit bogenblik geene grooter gelukzaligheid verbeelden dan haar té bezitten; tnaar nooit heb ik myn hart vergund liefde te koesteren die eenige tvroeging ver\Vekken konde, noch genegenheden toe te geven daar een ander door benadeeld ^oniewor» den. Wetende derhalven , dat myn neef Eduard in oud Engeland reeds zyn best gedaan hadt om dé genegenheid van Arabelia te winnen, heb ik het van myn plicht geoordeeld myne gevoelens, boe traürig^ ook ^ in myneii boezem te fmooren , en £du« ard Har wood. «.. Merchant. Wac raakt ons langer £duard Harwood? Ily beefc alle £er8T€ fis dry r. ^3 alle aan(i)raak op onze achting en genegenheid ver- loren, en alle famflie - banden door zyn ilecht )?e- drag verbroken ; zyn vader zelf heeft het zo be- greepen,hy heeft hem naar zyne waarde behandeld, en u... gy weet hec ' Grandison. Ik weet vader, dat myn oom Harwood zyn zoon onterfd heeft; ik weet ook , dat hy zig tegen woor. dig in l^ommerlyle omdandigheden moet bevinden, maar neem my niet kwalyk , dit alles verfchaft my grond om hem te beklaagen en te helpen, niet om myu voordeel met zyn leet te doen , vooraf niet om hem den dolk , als 't ware , in 't hart te drukken. B £ R N o I S. Eer hebbe uw ban myn vriend? Ja gy hebt my- ne achting gewonnen ! Gy hebt niet flechts cenfg, maar een groot, aandeel 1» myne vriendfchap , en zo gy dat nog niet hadt, zoudt gy het door deie ver- klaaring kiygen. Merchant. Zie daar weder die lieden a beau ftntfmennt die de best overdachte fcbikkingen zo dIkwiU in de war Stelpen ! fjét is wel ongelukkig dat Ik met die fyn gefponoen gevoelens zo 4ikwil8 moet worltelen» en nog ongelukkiger dat zy my fomtydsfchynen te be- fmetten ; want inderdaad , ik heb 'er ook in myn eigen han al dikwils mede te ftelleo I ~- Mag een vader dan een weérbarAlgen zoon bitt araifen! ~- Hoor , zoon ! de nalatenfchap van uwen oom ia door een goed Testament op h vervallen , moraii- B 4 ^^ ^ D t "E'S) E L U o B J> l-G E V. feer en philofofeer, zo veel gy wilc^.over hetonge« luk daar^Eduard zig vry willig In geflorc heefl,tnaar geniet de twintig • duizend ponden die u recbtmaa» tig toekomen* G n A N D I 8 o Ni Ik verbeeld my niet, vader! of Moralist, of Phi- lofoof, te zyn, maar ik weet dat ik een menfchen« vriend ben , en ik voel dat ik gelukkiger word , zo ik anderen gelukkiger kan maaken ; Dat is de grond * van myne Morale, en verder ftrekt zig myne Phi- lofopbie niet uit. Ik laak de dwaasheden van myti neef, maar ik voel daarom zyn leet niet minder; I^ ben met hem opgevoed , onz^ harten hebben itf on- ze gelukkige en onfchuidige jeugd aan malkanderen gekleefd ; en zoude ik nu zyns vaders nalatenfchap naar my nemen? is de uiterfle ongenade van zulk eenen braven vader niet reeds (Iraf genoeg voor den Jongen, door de geduurige wroeging, welke zyn hart deswegen zal gevoelen ? Zoude ik zyn ongeluk vermeerderen door my een Schat toe te eigenen, die my niet gelukkiger kan maaken? en, zelf zo ryk zynde, hem in armoede dompelen 4 Neen vader, zo ik de zwakheid konde hebben vim deze nalaten- fchap aan te nemen , zou myn harte my. geen rust laten voor dat ik dezelve t& rug had gegeven* Mehchant. Uw hart misleidt uw hoofd, myn zoon, en dat hoofd is een dwaas hoofd , dat heb &k u maar te \l / B&B.- B E S 19 o I 4. - , Gy doet hem waarlyk onrecht» myp Heer l- Ik hoor uwen zoon met eerbied ; Zoudt gy hem zelf niet verachten, zo hy in eenig ander geyal zyn voor- deel met het leet van anderen , vooral van een Wees, en van een ongeluldügen Wees , fchoon door zyn fcbuid ongelukkig , wilde doen ? Zoudt gy dat zelf wel doen ? Toen die Fabrikeur te Londen in zyne verlegenheid u zyne ÖofFen verre beneden de waar- de aanboodc öm zlg te redden , deedt gy toen uw voordeel met zyn nood? ^Merchant, 't Is waar, ik heb hemden vollen prys betaald, het mogt my niet van 't hart; *- maar eene wettige erfe- nis van twintig duizend pond llerling ! -— En daar en bove|i die Neef, daar hy zig zo üerk. voor in de bresfe (lelt , is eene aigemeene fcliandvlék , van elk ' veracht , en durft even weinig hier als in oud Eth geland verfchynen. B £ A N o I s* Ik heb zelfs dezen morgen gehoord, dat zyne laat- (Ie ongeregeldheden van dien aart zyn , dat zy de alleremdigde gevolgen zouden kunnen hebben; en ik heb daar op terüond befloten myne dochter te waartchouwen , opdat haar. deze bertchtea niet ai te plotfelyk ter ooren mogen komen, want zy heefc Eduard , geloof ik , met geen onverfchiillg oog be- fchouwd. Ik heb dit reeds al te lang nitgefteld , en zal het nu volbrengen. Ik zal de eer hebben van u lliaks wéér te zien, myne Heeren. B 2 Gran- i^ Ds EdblmoedigbnJ Grandison. Jk beb gelykfoonlge berichten wegens hem gekre* gen , en gtt » met uw believen , vader , eea brief daar over fchryven aan eene vriendin , door welker invloed ik hoop die gevolgen te verzachten ; ik vlefe jny altyd , dat hy eindelyk wjs zal worden , want ( Ik verzeelier n, hy is in den grond niet ondeugend. Merchant. Snik lal onderwyl nadere berichten inneemen wegens eene zaak , die uwe zotg meer verdiende dan uwe onwaardige neef ; ik zal *er u nader over Q)reken, zoon. Einde van bet eerjle Bedr;if. . TH^E £. T W E I 9 ■ B E D E Y f , ^ tf T W E E D B B B D R r K EERSTE TOONEEL. Merchant, GtANDïsojsri M E^ R C H A If T. ]al Zoon, gy hebt den he«r Beraoïs op uwe zy. tie , en , fcboon hy uitdrukkelyk verklaart , nooit zyn gezag te iitillen gebruiken om de verkiezing van zyne dochter cebepaalen, vleie ik my echter, dat zyn raad zo veel invloed op het teder en erken- telyk hart van de beminnelyke Arabella zal hebben, dat gy u met een goeden uitflag vleijen moogt. Het ergst is maar, dat gy u zelven in alle opzichten zo éterïyk in den weg zyi. , GitAKDrsofi^ Het grieft my in de ziel , vader , dat gy fteedf oorzaak van klachten tegen my^eentte hebben; ik bid u, zeg my toch duidelyk, waar in verlangt gy, dat ik my verbetere? Merchant. In uwe verfpillende levenswyze, zoon: of, moet ik bet zachter noemen, in uwe (lerke verteeriogen, en in uwe zorgeloosheid in het toedicht op uwe, zaakea 1 Byaldien gy op dien voet wilt voortgaan , ^al de nalatenfchap van uwen Grootvader, boe ryk en aanzieolyk , niet toereikende zyn om uwe levens- wyze goed te maakeo» en myn geid , eu dat van uwe za- lige ff Db £DBLH01DI6EBr« lige moeder, net zo veel v]yt gewonnen , met zo veel overleg beflierd, zal, na mynen dood, in een ^ondeloozen afgrond zinken* — — Het zoude my in myn graf nog fmanen, na zo veel flavens, en na zulk een gelukkigen handel, eene arme nakomeling- fchap te hebl>en. ' Nog eens , ik wil alles toebren- gen, wac billyker wyze kan gevorderd worden, zo gy Arabella kunt oVerhaalen om o faaare band te ge« ven; zy is zedig opgevoed.; zy zal de waarde van liet geld kennen; en haare wys)ieid zal, hoop ik» het gebrek van uwe zorg vervullen* Grand' ISO N* Gy doet my onrecht, vader, ik geef zeer wel tcht op myne zaaken, en.... Merchant. Wat zoudt gy » Grandifon ! byaldien gy op uwa huisfelyke beiliering behoorlyk toeiaagt, zpudt gy u dan dagelyks zo openlyk laten bedelen, zo als ik in het zeekere onderrecht ben, dat men u doetl maar gy geeft u met de zaaken van een ander zo veel te doen , dat uwe bedienden hunnen rol kunnen ipeélen zo als zy willen. Gramdison. Myne bedienden! Merchant. Ja! uw lyf knecht, uwe begunftigde Philips! G R A N Dl S o N. Wat heeft die gedaan, vader? M 1 R C HA N T. Het geen hy dagelyks voortvaart te doen ; uw goed genoegzaam openiyk uit uw huis te dragen, en naar het Dorp te brengen! zeekerlyk om het te yericopen , en *er naderhand mooi weer van te fpe* ien? £ene kleinigheid niet waar^ Qranoison. Dat, durf ik zeggen , is onmooglyk ; Philips is een gotde Jonge , hy beeft een gevoelig hart • by be» ndat my, neen J 't is onmogelyk, da^ hy my bede- len zoude. Mercbant. Zie, zo laat gy u bedotten, Grandifon! Hy is een goede Jonge l hy heeft een gevoelig harti om dat hy nu en dan een versje maakt ; hy bemint u, om* dat hy uwe Romaneske denkwyze weet te pryzen; maar zó ik u zegge 9 dat ik de misdaad, waar van ik hem befchuldig , met zeekerheid wee; ; 20 ik a ^egge , dat ik u naar alle waarfchynlykheid daar bm« > oen korten ooggetuige van zal kunnen inaaken , zal Jjet dan nog ceneonmogeiykheidblyven? zoon Gran- difonl , Granoison. i Gy vervult my met eene even groote nieuwsgie- righeid als ongerustheid , vader. ^Merchant. Laten Wy ons flechts herwaardi,ter zyde van het huls , begeven , en iktwyffel niet, of wy zullen hem weihaast de ajchterdeur zien - uitgaan , en den weg naar (JO D« Edklmoej>ioen. naar het Dorp nemen , want* myn bericht komt van zeer goeder hand. G R A N D 1 S ON» Daar zie ik hem inderdaad met een pak onder het pand van zyn rok naar het üorp trekken !.. • Wat ' is dat!... Ik moet hem roepen.... Philips. M É R c H A H 1^ Is het nu nog onmogelyk zoon!... maar 'wy moe* ten hem In 't oog houden, dat hy zig niet wt zyi pak ontdoe, en ons dan weder fleureties vccteUe. G R A N D I S o N. Ik kan het niet begrypen I het is my in myne ziel ieet. * T WE E D E T O ON E E U MERCHANT, GrANDISON, PHiLirs. Phi LIPS , zjn paije in eenige^ltrvw^iien f . latifide vaikttf fiil onder btt ' apkomtn» „ ^ Gunftige braamftruvvellen, waarom hebt gy u „ niet vroeger vertoond! Dog, hoe dicht ook onder „ het oog, myn pakje moet 'er echter in 5 het zou- . j, de my bekJappen.»' (i»/^0 Gy hebt my geroe- pen myn Heer! M C & C B A N T. Ja, men hefft « geroepen. iHem aanvattende.) Men heeft u geroepen , om iat pak mede te bren- gen, dat gy . in dteflruweW^ voor ons g^ichi i»*ö>- de , T W t ï D E B. B D R Y #. 81 de te verberigen; fchieljrk, raap q;>i en laat ow zien wat 'er ia ii. Philips. Verfchoon my, b)d ik, myn Heer, Ik moet dat pakje nigc ORei^et ♦ .. Merchant. Goed, kameratft, gy wilt dail liever dat de Ge<« rechts -dienfk%rc.he^ voor o openen; men -ztl u voU doen; meu zal u aan hunne bewaaring Qvergévea» opdat gy van allen ónbillykeh dwang beveiligd moogt zyn, • Philips, voor Grandifon op tfjn kniiu vallende. " ' ' Ik fméék om genade, myn Heer.Mf Ik wü alie ftraf ondergaan, welke gy my ziilt opleggcii , aUeeo- lyk beveilig my.;voorrehand&aI, en;.. D ER- DE TO ON E'Ë L* MeRCBAtVV» Q^ANOISQN, PHII^IPS,. Bêrnois» Be r If o'i s* Ik kwata n opzoeken Heeren ! .. . Maar hoe! wat il dit 9 Philips voor uwe voeten , heer Grandifon ! verbleekt j bé^^de.,;. Merchant. Het gewoon Tikwerkfel van ontdekte wanbedryvenl maar zyne hardnekkigheid 1$ zp onbegaanbaar met die houding als met het overtuigend blyk van zyne mls« 3S Dl E/D B C'M o B o X o B kr« miidaaden, dar wy Ib htndén hebbeiu Zie dsar het zelve. {Hj laat bet pakje zien.^ Hier bate geen ooi» kenneiu P H I L I P 6« .. Ook ootken ik, sict , myn Heer , ik faeek om. genade. ; . G R A N o I s o «» 'Maar open dan het palcje, en verbloem ntets, B £ R N o i S. Kom aan Philips ; ik heb o altyd voor een brasi-' yen Jongen. gehouden ;.gy 2yt gevallen;, maar gy kunt in het kwaad nog niec verhard zyn: oprechte bekentenis is de eerde (hp van beterfthap, en de éenigfte grond Voor vergiiTenis. . G R & N Dl S o N.. }a, Philips, dqe eene opredite beiydenjs van *c geheel beloop uwer misdaad , ik verlang u te Q>aa« reneten, zo het mogelyk h^ ü uW' wanbèdryf te ver • geven. P H I jU I P Sj Myn edeImQedige.,.yriende^ke9 heer; ik zonde n tertlond alles beSënd hebben, .ware ik hier alleen in betrokken! NukanMk niet. Alleenlyk boud my voor. geen fnoodaart, bid ik. B E R N o I s. Daar moet men u evenwel voor J^ouden , zo lang gy in uwe hardnekkigheid volhardt. Gran« T W S S D B B B D R T r« * 33 Ghandisom* Staa op Phllfps. — Nu betuig Ik u by de gUMt ^ * \vaannede ik u alcyd behandeld beb^ dat gy my de waarheid belydt* Philips, Myo Heer /dan zoude ik eens andera geheim ver* ladeo moetei|« . G R A N D I s o N. Geen gebeim mag gerefpeétjserd worden, zo dra bet zelve een bedryf raaki , dac in zyn eigen aart ongeoorloofd is. " P H l L l P S. Dat is Ivaar; Ik voel bet. — Neen,inyn Heer, ik ben geene ondankbaars; en, tot welke fouten Phf- öps vervaUen moge , nooit zal by zyn dierbaaren meester verradeo*... Merchant* Maar hetpak?.... Philips», Bevat fpys, myn Heeroom myn vader te voeden* (Tegen Grandifin.} Gy weet , myn Heer, dat gy uwe bulshoudfter vryheid, of liever order, hebt g»» geven om den afval uwer ufel wac ruim te nemen, en onder behoeiUgen in de nabuurfchap om te dee- len* Onder die behoeftfgên meende ik inderdaad myn vader te mogen tallen, myn Heer «maar hy en ik zouden liever gedorven zyn , dan dat by deze iQie giften openlyk zou (lebben komen ontvangen 1 XIL Deel. C l^ 24, Dt pDgtMOBDIOIV. IJ^iBÏeende een middel ce küniieii Ttodeii , om ce« vens oQze eerglerlgMd en zyn nood- te kmuien voldoen» ik deed de huishoudfler gelooveo, dat ik een zeker huisgezin inhec Dorp, naar myne kleine vermogens , wilde onderfteunen^ ev overreedde haar, dat zy my, voor een derde gedeelte van myn loon, dagelyks eenige van die i^yze, welke voor den be« hoeftigen gefcbikt werdt, overgaf , welke ik dankte het uiterfte geheim > getefeld aao myn vader heb ge- bragc , en waarmede ik , zo niet zyn leven onderhouden , hetzelve ten minden wat aangenaamer gemaakt, heb. Ik voel nu wel , myn Heer ! nn ik alles van acfai« teren nagaa, dat ik door myn ^aanzoek de oude jui&ouw heb doen valieh in eiene fout , waar toe zy buiten dat niet zou gekomen zyn ; maar de vreugde van myn vader eenige kleine verzachting toe te bfen* gen in den Ofsity waarin by ten grooteo deeie doof myne fchuld geraakt was , verblindde my toor aJit andere bedenkingen. De oude jufl5:ouw, myn Heer, is onfchuldig. Grahdison. Dat is zy gèwisfelyk ntet; Ik heb haar belast den afval aan den behóefdjfen té f<ïhei)ken , niet om dsar handel mede te dden ; Dog dat zal fk met haar ver« cienen. Waar ia uw vader f eft waarom hebt gy my zy» toelfaind niet vf^eger te kennen gegevenf Philips^ Hy woont, myn Heer, !n dat kleine hnfsje, het eerde van het Dorp, aan deze zyde, een paar fnap- haanfthooten van hier; Hy heeft u b her voorbyry^ dea \ TWKKOK BsDRTt» $5 den zyn eerbied mcennulen betoond» mur hy heeft my^op (IraiFevan zyne ongenade, verboden hem by tt bekend te maaken; ^Dïe edelmoedige heer, zei^ »9 de hy, zonde dan^ zyne weldaadigbeid misfchien 9P ook totmywIJIenuilbeklcen, en evenwel ••• ik zou „ my zei ven verachten, en zyner gunden onwaar- f, dig kennen , byaldien ik dezelve ontving in een „ toeihad, wi^r in ik haar. God lof, tot nog toe „ misfen kan«*' Ook heb ik , myn Heer, in den be- ginne eene oneindige moeite gehad om myn vader te overreden; ,X)at het uw gebruik, was een gedeel- , te der overgefchoten fpyzen aaji uwe bedienden , te (chenken,om naar hmme beite kennis onder de 9 b^hoeftfgen te verdeeleii,dat ik hem myn aandeel 9 van die goedheid bragt, dat geen mensoh ter we« ^ reld daar van wist, of wecen konde ; dat hy , fchoon, ^ flrikt genomen , het leven kqnnendp houden by , de geringe fpyze, die hy nuttigde ,' evenwel niet , lang fai Ifaac zoo zyn om met dezelve zynen ar- 9 beid door te zetten, zo hy niet eenig wezenlyker , voedzel kreeg;' Dit laacfte is dezulv«ewmfaeid; in het eerUe gedeeke van myn bericht. ••• Ja, myn goede heer, daar vm-ec^lge verdiaaijing in, maar ik kon op geeoe andere wyze den ouden man oves- haalen, en Ik verwyderde my ten fOlnften niet ver^ re van de waarhdd* {liy>werpi tÊigééder tfOêrCran' difin op $yée kttiSn.^ Ik (beek n, myn meester en weldoener , om verglfièois 4 En u , myne tJeeren , (zig W Mtfxhant en Bermh rijtende) oxa uwe voor* llnuk; het ongeooegea vao zuik eeneM heer zoude my, nittic dat vin myn vader, «Mtdhngtyk zyn. Ca. MZR-' Z6 D « E D E LM o E D I G K N» M E E C H A R T» Jonge , gy Heelt myn hart , ftaa op ! Ik zal uw vrieDdzyn^zo gy braaf oppast, en op de haishou- ding van uw heer wé! toeziet, (^ffy droogt een traan af 9 en zegt jiii tegen Bernois.^ *„ Zie daar , myn ^ vriend , men bederft ligtelyk dediensiboden , zo den 9, ben Iaat zien , da! men veel werks van hun maakt, „ maar geeft gy hem , op den besten tyd en gevoe- ,, gelykHe wyze,die zes Gninees voor hem, of zyn ,, vader, want dat zal toch het zelfde zp; maar I, laat hem niet weten van wien het kome?** GkANOlSOIf. Is uw ^vader ten grooten decle door uwe fchulJ in zyn bekrompen (laat geraakt? Philips.' Ach! myn Heerl Ik was jong en onbedacht! De Ouders van een Meisje, *( welk ik beminde, en da( my misleidde , wierden door hunnen Landheer ge- drongen ; Ik wilde hen oasir myn vermogen helpen^ en gaf hun het mim weekgeld» ^at ik yan .myn va» der ontving , en *c welk ik Voormals zorgvuldig plagt te bewaaren , tot hunne onderlleuning ; Ja ik verfpilde myne geheele kleine fchat, die door vroe* gere zuinigheid al vry aanzienlyk geworlea was ; En datzotidereenig nut, want, in weerwil myner hulpe, verdweenen eerlang oudeiv en dochter. Duizendmaa- len heb ik my dit verweten, wane, had Ik dat fom* metje by malkander gehad , gelyk myn vader biliyk mocht verwachten, zo had ik *er hem in zyn noodi me- TwebdbBbdrtp. ^ 37 mede kunnen onderHeunen; Nu konde ik niets by- brengen , toen ons het ongeval overvieL G R A N D I s o N. 