Geschiedenis van het buddhisme in Indië
De pelgrim voert den omroeper sprekende in, en het mag dus wel bevreemden, zooals de vertaler opmerkt, dat dit getal in den tekst staat. Immers volgens Singhalese rekening waren er niet meer dan 960 jaar verlopen tusschen 543 v. Chr., den officiële datum, en 410 na Chr., toen Fa Hian het eiland bezocht. Vermits de Singhalese datum reeds lang vóór het laatste tijdstip vastgesteld was, mag men gissen dat een of ander Chinees de oorspronkelijke lezing veranderd heeft, om den datum meer in overeenstemming te brengen met den in China erkende. Voorheen was het bij de Buddhisten, ten minste de Noordelijke, gewoonte dat de koning om de vijf jaar een grote vergadering belegde, meestal in de eerste, tweede of derde maand van het jaar. Reeds in het Vroeze tijdperk kenden de Indiërs het lustrum, even als de Romeinen, en in de edicten van Asoka vinden we meer dan eens de mededeeling dat hij om de vijf jaar koninklijke ambtenaren en inspecteurs voor geestelijke zaken uitzendde met het oogmerk om, onder anderen, bij zijn onderdanen vroomheid te kweeken. Veel uitvoeriger, en vooral duidelijker, zijn de berichten der Chineesche pelgrims. In de tijd van Fa Hian regeerde in Kia-cha een rechtvaardig vorst, die de loffelijke gewoonte had de vijfjaarlijkse vergadering, Pan-che-yu-sse, te houden. Dan werden de geestelijkheid der universele Kerk uitgenoodigd om ter vergadering op te komen. Er werd gezorgd dat de zitplaatsen voor de eerbare heeren bestemd met zijden vlaggen en troonhemels opgeschikt waren. Voorts werd er een verheven zetel met gouden en zilveren lotussen versierd opgericht. De koning opent de plechtigheid door met de hem vergezellende staatsdienaren godsdienstige offeranden te brengen, na afloop waarvan de koning zijn ministers opwekt om in denzelfden geest het vrome werk voort te zetten. Hiermede verloopen eenige dagen. Dan doet de koning afstand van zijn rijpaard; de Vezier en rijksgrooten volgen zijn voorbeeld en schenken, daarenboven witte wollen stof en allerlei kostbare zaken aan de monniken. Dat alles wordt openlijk, doch alleen pro forma, geschonken, of liever verpand, om later, tegen betaling van een zekere som, weer bij de geestelijken ingelost te worden. Fa Hians landgenoot, die twee eeuwen later de pelgrimstocht naar Londen maakte, bevond dat de koning een verplichting had om eens in de vijf jaar de geestelijkheid bijeen te roepen. De Chinees schrijft verder dat de koning de edelen, die in deze vergadering aanwezig waren, verblijf gaf in paleizen die met edelstenen en goud waren gelegen. Daarna werden verschillende houten beelden van het levenswandel van de Bouddha opgesteld, en rondom stonden tienduizend monniken die de leli nog nauwelijk hadden opgestopt, en de geestelijkheid gaven drie maal daags voeding. Eenige termen zijn niet volkomen duidelijk, o.a. anusamydna, hetwelk volgens Senart "vergadering" betekent; dat is niet volstrekt onmogelijk, ofschoon men, op de etymologie afgaande, het eerder als "geregeld bezoek" zou verklaren, zooals het woord in 't Skr. beteekent. Verbasterd uit Skr. paçavarsa. Travels 15. DE SANGHA. Heilige land aanvaardde, maakt herhaalde malen gewag van zoo'n vijf-jaarlijksche bijeenkomst, onder de benaming van Groote Verlossingsvergadering, Mahâmokshaparishad. De toenmalige koning van Bamian was bij gelegenheid van de Verlossingsvergadering een toonbeeld van mildheid. "Van de kroonjuweelen af tot zijn vrouw en kinderen toe, schonk hij alles aan het klooster (waar de vergadering gehouden werd); na al de schatten van de staatskas uitgeput te hebben, gaf hij zichzelf weg. DAN KOMEN DE MINISTERS EN OVERHEIDSPERSOONEN IN MENIGTE BIJ DE GEESTELIJKE EN BIEDEN DEZEN RICHE GESCHENKEN AAN OM AL DE LEDEN DER KONINKLIJE FAMILIE VRIJ KOOP TE KOPEN. De aardigheid van deze vertooning bestaat daarin, dat met het woord MOKSHA, in verheven zin VERLOSSING, eigenlijk bedoeld is »INLOSSING«. Ook kan men onder MOKSHA »LOS LATEN« verstaan, en die naam was niet minder gepast, omdat de bijeenkomst gelegenheid bood om »LOS TE LATEN«, of, zoals wij het anders uitdrukken, »AF TE SCHUIVEN«. Vorstelijke mildheid was een der hoofdvereisten der plechtigheid. De koning van Kapila, die een zeer vereerder der Drie Kleinooden was, placht regelmatig een vijfjaarlijksche vergadering bijeen te roepen en deelde dan rijkelijk aalmoezen uit aan de behoeftigen, aan weduwen en wezen. Dezelfde gewoonte had Harsha, bijgenaamd Gilâditya, de machtige heerscher van Kanauj en de vriend van Hiuen Tsang. Deze vorst placht ook elk jaar een vergadering van geheel anderen aard te beleggen, namelijk een internationaal congres of concours, waarbij de geestelijken van alle landen in 't openbaar proeven van hun bekwaamheid in het disputeeren en interpreteeren aflegden. De koning was zelf prijsrechter. Hiuen Tsang, Mem. 38, 253. De Chinese weet ook te berichten dat een vroegere Cilâditya, koning van Malawa, elk jaar (sic) een Groote Verlossingsvergadering bijeenriep; Dat is best mogelijk; intussen was die vorst wel een Bauddha naar Indisch spraakgebruik, namelijk een Jaina, maar niet wat wij onder Buddhist verstaan. Niets bewijzend is de verklaring van de reiziger dat de vrome vorst een vereerder was der Drie Kleinooden; want ook bij de Jaina's is Triratna een bekende term. DE SANGHA. Degenen die uitmunten in talenten en deugd, riep hij tot zich op de trappen van den troon en hield een praatje met hen, of, zoals Huen Tsang het plechtiger uitdrukt, “ontving uit hunnen mond het onderricht der Wet”. Aan hen, die bewijs gaven van goeden wil en onberispelijk van gedrag waren, doch gebrekkig in kennis en geleerdheid, vergenoegde hij zich een getuigenis van goed gedrag te geven, of, om de woorden van den pelgrim te gebruiken, “betuigingen van achting en eerbied”. Een bijzonder luisterrijk concours van deze aard werd er te Kanauj gehouden, toen Hiuens Tsang op uitnoodiging van Siladitya daar ter stede kwam. Naar het schijnt, werd de vergadering gehouden bij gelegenheid van de nieuwjaarsfeesten, die opgeluisterd waren door de tegenwoordigheid van niet minder dan 18 vorsten uit Hindustan, 3000 monniken van het Hînayâna en het Mahâyâna, 2000 brahmanen en Jaina’s, en omstreeks 1000 geestelijken van het college te Nalanda. Op het feestterrein had de koning twee ruime loodsen laten oprichten, die ieder een duizendtal personen konden bergen en verder bestemd waren ter plaatsing van ’t beeld van Buddha. Dit beeld, op den dag zelf uit goud gegoten, werd onder een troonhemel op een olifant gezet en zoover vervoerd. De koning, die zelf aan den optocht deelnam; had zich bij die gelegenheid verkleed als Indra, met een witte vliegenjager in de hand, en stapte rechts van het Buddhabeeld voorwaarts; links liep de koning Kumâra, die zich vermomd had als Brahma, een allerprachtigst zonnescherm dragende. Achter den Buddha stapten twee olifanten, met bloemkorven beladen, statig voort, en daarachter kwam een reeks van wel driehonderd olifanten voor de gasten. Toen de stoet het afgeperkte feestterrein genaderd was, beval de koning het Buddhabeeld in den daarvoor bestemden tempel op een prachtigen. Vie de H. Th. 248. Vorst van Kamarupa, wiens eigenlijke naam was Bhaskaradyuti of Bhâskaravarman; Voy. des Pélag. B. I, 391; Harshacarita 187. De pelgrim verzwijgt niet dat deze koning wel aan de Wet van Buddha gelooft, een omstandigheid die aan het Buddhistische karakter der maskerade alle waarde ontneemt. Het zal een schaduw van den Buddha geweest zijn die de Chinees daar aanschouwde. De Sangha, 223 Troon te plaatsen, waarna hij gezamenlijk met de geleerde Doctor uit China daar zijn eerbiedige hulde bracht. Daarop verzocht hij de verschillende vorsten de uitstekendste monniken en geleerden van verschillende gezinden te laten binnenkomen. Aan degenen die wegens gebrek aan ruimte niet konden toegelaten worden, liet hij volop spijzen verstrekken. Ook zij die binnen waren werden onthaald en daarenboven met geschenken begiftigd. Hiuen Thsang en de overige geestelijken ontvingen bij die gelegenheid kostbare presenten: een gouden bekken voor de dienst van Buddha, een dergestelde kom, zeven dergestelde waterkommen, een de monnikenstaf, 3000 goudstukken en 3000 stuks katoenen kleedjes, eerste kwaliteit. Alle die geschenken waren evenredig aan de verdiensten van degenen die ze ontvingen. Na deze uitdeeling verzocht de koning aan de Meester der Wet, of, zoals wij zouden zeggen, aan de Doctor theologiae, Hiuen Thsang, het voorzitterschap over te nemen. Deze nam daarop de presidiaal zetel in en liet door een Doctor theol. van de hoogeschool te Nalanda zijn theses voorlezen; ook zorgde hij dat er een exemplaar aan de wand werd aangeplakt om de kritiek van het algemeen uit te lokken, neen, te tarten, want als onderchrift was aan het stuk toegevoegd: "Bij aldien iemand in deze een enkel verkeerd woord vindt en zich bekwaam toont het te wederleggen, zal ik hem mijn hoofd geven als teken van dankbaarheid". Het geschrift bleef tot den avond aangeplakt zonder dat iemand den strijd durfde opnemen. De Doctor schreef dat stilzwijgen toe aan de onoverwinnelijkheid zijner theses. Toen niemand het woord opvatte, sloot de koning de zitting, en men keerde naar huis terug. De volgende morgen kwam men op nieuw aan het Boedha beeld, hulde bewijzen, hield er een statigen optocht mee, en vergaderde als den vorigen dag. Zo ging het vijf dagen achtereen, zonder dat iemand het tegen den geduchten Doctor van het Mahayana durst opnemen, hetgeen de aanhangers van het Hinayana — die de Chinees weinig liefderijk als ketters bestempelden — zoozeer verbitterde dat zij een samenzwering tegen zijn leven beraamden. De koning, onderricht van hetgeen er broeide, liet een besluit uitvaardigen van den volgenden inhoud: "De aanhangers der dwaling verduisteren de waarheid; dat is meer gezien. Zij lasteren de heilige leer en verleiden onwaardiglijk het volk. Gelukkig dat er wel eens wijze mannen van buitengewone verdiensten opstaan om de logen te ontmaskeren. De Doctor uit China, die begaafd is met een zeldzame mate van schranderheid, en wiens gedrag een iedereen achting en eerbied af dwingt, bereist dit rijk om dwalingen uit te roeien, de verhevene Wet te doen uitschijnen, en de verblinde stervelingen te redden uit de duisternis die hen omringt. Intussen durven de aanhangers der buitensporigste dwalingen, in plaats van uit schaamte te blozen, verfoeierlijke samenzweringen beramen en hun leven bedreigen. Een zodanig gedrag te dulden, zou gelijk staan met straffeloosheid te waarborgen aan de gruwelijkste aanslagen. Al wie zich verstouten mocht den Doctor aan te randen of te deren, zal ik laten onthoofden, en wie het ook zij die zich aan laster of hoon jegens hem schuldig maakt, ik zal hem de tong laten uitsnijden. Alle daarentegen die, in vertrouwen op mijn rechtvaardigheid, hun zienswijzen op belevingsvolle wijze willen blootleggen, kunnen verzekerd zijn een volkomen vrijheid te zullen genieten. Deze proclamatie miste haar uitwerking niet: de aanhangers der dwaling dropen af en verdwenen, zodat er achttien dagen verliepen zonder dat iemand den moed had een redetwist te beginnen. Op den avond welke de sluiting van het concours voorafging, nam de Doctor de gelegenheid te baat om nogmaals het Mahâyâna op te hemelen en met geestdrift de voortreffelijkheden en verdiensten van den Buddha te prijzen. | De gevolgen van de overwinning door Hiuen Thsang behaald waren DE SANG HA. 225 meer dan schitterend. Ontelbaar was het aantal dergenen die de beperkte zienswijzen van 't Hinayâna lieten varen om de verheven beginselen van het Mahâyâna te omhelzen. De Koning overlaadde hem met erebewijzen; de Mahâyânisten betitelden hem als »de god van het Mahâyâna«, terwijl de Hinayânisten, uit dankbaarheid omdat hij hen van de dwaling verlost had, den ere-titel toekenden van »god der Verlossing“. Een van de belangrijkste onderwerpen die in het voorgaande bericht aangeroerd worden is de verhouding tussen de twee grote richtingen in de Noordelijke Kerk, die sinds lang reeds elkander de voorrang betwisten hadden. De Doctor behaalde geen zegepraal op de ongeloovigen, niet op Jaina’s, niet op volgers van brahmaanse secten, maar op zijn eigen geloofsgenoten. Hij juicht, en laat Harsha juichen, over die vernedering van Buddhisten eener andere richting, en geeft op de meest ondubbelzinnige wijze en onverbloemd te kennen dat hij hen in staat acht tot sluipmoord. Wij voor ons houden het er voor, dat overdreven vrees den Doctor uit China parten heeft gespeeld; dat zijn tegenstanders van het Hinayana niet zoo zwart waren als hij ze afschildert, maar moeten tevens opmerken dat die verregaande minachting, welke de beschaafdere en geleerdere Mahayânisten voor hunne geloofsgenoten eener meer ascetische richting koesterden, zich reeds openbaart in den Lotus. Die ongunstige onderlinge verhouding der twee richtingen is een feit dat men niet buiten rekening mag laten bij de geschiedenis der Kerk in Indië, waartoe we thans overgaan. De goede man was op het oogenblik stellig vergeten wat hij zelf te voren van de Hinayânisten in het klooster te Donkerwoude (Tâmasavana; Mém. I, 200) getuigd had: dat zij zich onderscheidden door de zuiverheid hunner deugd en de edelaardigheid van hun karakter. VIERDE BOEK. KERKGESCHIEDENIS, HOOFDSTUK I Eerste tijdvak tot Acoka. AN SINANI NININ LORO III. BRONNEN. TIJDREKENING. De belangrijkste gebeurtenissen in het jeugdige tijdperk der Kerk zijn aan 't nageslacht overgeleverd in berichten die, hoezeer aanmerkelijk onderling afwijkende, toch kennelijk eenen gemeenschappelijken oorsprong vermoeden. Welke der tot ons gekomen overleveringen, over 't algemeen of in elk bijzonder geval, zich het minst van de gemeenschappelijke bron verwijderd heeft, is een uiterst netelige vraag, want het ontbreekt aan de noodige getuigenissen van personen, buiten de Congregatie staande, die door hunne verklaringen invloed zouden kunnen uitoefenen op ons oordeel. De meerdere of mindere mate van gezag die wij aan deze of gene overlevering hebben toe te kennen, zal derhalve geheel en al afhangen van den inhoud en vorm van het overgeleverde. De bronnen voor de kerkgeschiedenis van 't eerste tijdvak laten zich ten ruiste onderscheiden in Zuidelijke en Noordelijke; een onderscheiding welke ook voor latere tijdvakken niet vervalt. Daarbij moet opgemerkt worden dat de berichten der eerste afdeeling slechts de zienswijze vertegenwoordigen van één enkele sectie onder de Singhaleesche geestelijkheid, die van Mahâwihâra, d. i. Grootmunster, terwijl de overleveringen der Noordelijke afkomstig zijn uit den kring van verschillende secten. Ondanks de grootere verscheidenheid der Noordelijke berichten komen ze, met weinig uitzonderingen, onderling hierin overeen, dat ze den regerings tijd van Acoka den Maurya ruim een eeuw na 't Nirwâna stellen, ? terwijl de Singhaleezen aannemen dat het tijdsverloop meer dan eens zoo groot geweest is. Hiermede hangt samen dat de laatsten drie concilies in het eerste tijdvak kennen, de eersten slechts twee. De vergelijking van de tijdsopgaven der Noordelijke Buddhisten met die der Singhalezen bespeurt men alras, dat deze aan het uitwerken of het behoud van een chronologisch stelsel onvergelijkelijk meer zorg besteed hebben dan gene. De twee kronieken en Buddhaghosha geven een volledige lijst van koningen van Magadha en een andere van de heerschers van Sri Lanka, sinds het jaar 1 tot Acoka, met vermelding van de duur van ieders regeering. Ten dele komt de lijst overeen met die welke men in de Purana's en in de Jainistische geschriften aantreft, ten dele wijkt ze af. Welke van die lijsten de slechtste is, is moeilijk te zeggen; het is volstrekt niet onmogelijk dat de Singhalese nog de beste is; des niettemin valt er niet op te bouwen — en dat is het enige wat wij hier behoeven te betoegen. Tot de eerste afdeeling behoort de volgende bronnen: Culla-Vagga XI en XII; de kronieken Dipavansa en Mahavansa; Buddhaghosha's commentaar Samantapasadika (uitg. Prof. Oldenberg in Sutta-Vibhanga I, 283 vgg); tot de tweede: het aanhangsel op Cakyamuni’s levensbeschrijving, kap. XIII (bij Schiefner 305); Taranatha's Geschiedenis van het Buddhism; waarbij men voegen kan de berichten van Hiuen Tsang en Fa Hian. Eene uitzondering komt voor in 't Avadana Cataka, waar Acoka 200 jaar na LN. optrreef; Barnouw Introd. 432; in een andere redactie van de legende wordt herhaaldelijk van 100 jaar gesproken; zie t. z. p. 435. Hiermee komt overeen de opgave dat het tweede concilie 210 of 220 jaar na het N. gehouden werd (Taranatha 42), in zooverre de Noordelijke dit concilie onder Ashoka den Maurya laten plaats hebben. Taranatha merkt op dat men in dit geval halve jaren als hele gerekend heeft, waaruit zooveel blijkt, dat die methode van verdubbeling bij de Buddhisten in het Noorden al even gewoon was als in ’t Zuiden. Eene oordeelkundige vergelijking der Singhalese en Jainistische tijdrekenkunde vindt de lezer in een verhandeling van Prof. Jacobi in Zeitschrift der Deutschen morgenländischen Gesellschaft XXXIV, 185 (waartegen Prof. Oldenberg 751 aldaar) en XXXV, 667. KERN GESCHIEDENIS. De reeks van Magadhasche koningen na "LN" opent met Ajatashatru, die 24 jaar geregeerd had toen de Buddha stierf, en daarna nog 25 jaar heerschte om ten slotte vermoord te worden door zijn zoon Udayin, Udayin-Bhadra of Udaya-Bhadra. Deze werd op zijn beurt vermoord door zijn zoon Anuruddha na een regeering van 16 jaar. Anuruddha werd gedood door zijn zoon Munda, en deze onderging hetzelfde lot door zijn zoon Nāga-Dāsaka. De som der regeeringsjaren van Anuruddha en Munda bedraagt 8 jaar. Nāga-Dāsaka heerschte 24 jaar en werd toen afgezet. Daarop volgde Gicunāga met 18, en dan diens zoon Kāla-Agoka met 28 jaar. De laatste werd opgevolgd door zijn 10 zonen tegelijk, die gezamenlijk 22 jaar aan het bewind bleven om vervangen te worden door de 9 Nanda's, welke ook 22 jaar lang den scepter zwaaiden. Toen maakte Candragupta, de stichter van de dynastie der Maurya's, zich van den troon meester; hij bleef 24 jaar koning; zijn zoon Bindusāra 28. De zoon van dezen laatste, Aśoka, kwam dus aan het bewind in 214 na "LN", hoewel hij, naar het heet, eerst vier jaar later, in 218, als alleenheerscher van Indië gekroond werd. Wie denkt bij die eentoonige herhaling van vadermoorden in 't begin der reeks niet terstens aan de afzetting van Uranus door Saturnus, en van dezen door Jupiter? Als mythe is het 'vertelsel onberispelijk, als historisch feit onmogelijk, hetgeen met behulp van een eenvoudige becijfering licht is aan te toonen. Herinneren wij ons dat Udāyin geboren werd op den dag van Bimbisāra’s dood, en stellen we 't denkbare, schoon tamelijk onwaarschijnlijke geval, dat elk der drie middelste vadermoorders op zeventienjarigen leeftijd verblijd werd door de geboorte van den toekomstige. 2. Buddhaghosha heeft 18; een fout, want telt men de jaartallen tot aan het vertrek van Mahendra bij elkaar op, dan zou men 246 krijgen, terwijl de som 236 moet wezen, zooals Buddhaghosha zelf opgeeft. 3. Mahawansa 23 geeft verkeerdelijk 34 op. * Gedeeltelijk komt met de medegedeelde lijst een Noordelijke opgave overeen. De namen zijn: Ajatashatru, Udayin-Bhadra, Munda (d.i. de Kale), Kakavarnin (d.i. de Kraaikleurige), Sahalin of Sapalin, Tulakusu, Mahamandala (d.i. wiens kring of schijf groot is), Prasenjit, Nanda, Bindusar, Ashoka; Burnouf Introd. 358; vgl. Taranatha 287, waar enige afwijkingen voorkomen. KERKGESCHIEDENIS. 299 vadermoord voorbestemde zoon, dan zal volgen dat Udâyin, toen hij 32 jaar oud zijnde, Ajatashatru vermoordde, eenen zoon, Anuruddha, van 45 jaar had. Deze bedreef vadermoord 16 jaar later, toen hij dus den leeftijd van 31 bereikt had, en zijn veelbelovende zoon Munda dien van 14. Aangezien deze laatste 8 jaar later vermoord werd — na zelf reeds onderwijl een vadermoord begaan te hebben — moet hij, Munda, op 22-jarige leeftijd eenen zoon, Naga-Dassaka gehad hebben die in staat was zijn vader van kant te maken. Wij zien dus dat het eerste gedeelte der tijdrekenkundige lijst geen geloof verdient, indien men de opgegeven cijfers als uitdrukkingen van historische tijdperken beschouwt; in elk ander opzicht zijn de getallen wellicht volkomen juist. De verderop genoemde posten op de rekening zijn evenzeer aan bedenking onderhevig. Volgens de oudste kroniek regeerde Gicunâga tien, niet achttien jaar, en werd hij opgevolgd door de Tienmannen, die 22 jaar heerschten; elders vertelt diezelfde kroniekschrijver dat Cicunâga tot zoon en opvolger had Acoka, bijgenaamd Kala; de Nanda’s zijn voor denzelfde schrijver onbekende grootheden. De opsteller van de jongere kroniek verklaart de Tien Gebroeders voor dezelfden als de Negen Nanda's en kent aan beide groepen een gelijk getal van regeeringsjaren, namelijk 22. Het heeft er veel van dat die splitsing van de Tienen en de Nanda's en de verdubbeling van de post slechts een middeltje is om een te kort in de rekening te dekken. De tegenstrijdigheden der Zuidelijke overlevering bepalen zich niet tot de meegedeelde feiten. De Burmeezen laten Nâga-Dassaka slechts 4 jaar aan ’t bewind in plaats van 24, en hoewel zij in geuren en kleuren weten te vertellen hoe het volk tegen het ras der vadermoorders in opstand kwam en eenparig Çiçunâga tot koning uitriep, laten zij dezen toch mensen. 2 Dîpaw. 5, 98; vgl. 5: 25 en 80; 4, 44. Uit 5, 99 blijkt dat Cigunâga met zijn zoon Kala-Agoka verward werd, of wel vereenzelvigd, misschien te recht. 3 D. in de Zwarte, hetgeen herinnert aan Kâkawarnin, de Kraaikleurige; vgl. de noot boven. 3 Mahâwansa 23. 4 Bigandet II, 114; hij sneefde dus in 52 na ’t N.; volgens de Singhaleesche lijst in 72. Kerkgescdienis. Niet vóór 63 na 't N. op den troon klimmen: altijd nog tien jaar vroeger dan de jongere kroniek doet. Als men jaren gelijkstelt met minuten of uren kan het tijdsverloop tussen den afgezette Nāga-Dāsak en den onmiddellijk daarop tot koning uitgeroepen Çiçuñaga heel wel verklaard worden; anders niet. Dezelfde bron stemt met de Ceilonese overeen wat betreft den regeeringsduur van Kāla-Acoka, om onmiddellijk daarop enigszinds af te wijken, in zooverre het getal zonen welke dezen vorst opvolgden negen, niet tien, bedraagt. De eerste der negen gebroeders heette Bhadrasena, de laatste Dža Nanda; het gezamenlijk bedrag van de regeeringsjaren derze broeders was 33. Uit de vergelijking van deze overleveringen, alle even Zuidelijk, moet men opmaken dat 22 = 33 = 44 is, en dat de 10 Gebroeders — de 9 Nanda's zijn. Het opmerkelijkste in de Burmeesche opgaven is wel de vermelding van den naam Bhadrasena, want deze komt elders voor als zoon of telg van Ajatashatru. In den Dipawansa, gelijk ter loops is opgemerkt, worden Cicunaga en Kala-Acoka verward of vereenzelvigd met elkaar. Stel dus Cicunaga — Kala-Acoka, dan zal, dewijl Bhadrasena de zoon zoowel van deze tweeëenheden als van Ajatashatru heet, Cicunaga, anders genaamd Kala-Acoka, ook gelijk zijn aan Ajatashatru. Verder staat Udâyin of Udayi-Bhadra bij alle Indiërs, behalve de Buddhisten, te boek als de stichter van Pataliputra, als hoedanig hij ook vermeld wordt bij Garga, die hem een zoon van Cicunaga noemt. Volgens de Buddhisten heeft Kala-Acoka Pataliputra gesticht, hetgeen tot de gelijkstelling leidt van Kala-Acoka, de zoon van Cicunaga, met Udayi-Bhadra (Bhadrasena), de zoon van Ajatashatru; waaruit verder volgt dat Cicunaga en Ajatashatru één zijn, zooals we reeds boven gezien hebben. Bij de Jaina’s heet Udayacwa (anders genaamd Udâyin) de kleinzoon van Bimbisara, en KERKGESCHIEDENIS. 931 Dat is hij ook in de Singhalese lijst. Wanneer nu de Purana's Udayachwa de achterkleinzoon van Bimbisara noemen, dan vervalt de gelijkstelling van Udaya-Bhadra met Kala-Acoka nog niet, omdat Hiuen Tsang uitdrukkelijk eenen Asoka als achterkleinzoon van Bimbisara vermeldt; alleen de overeenstemming in de opgaven aangaande het aantal tussenge-slachten wordt verbroken. Dat aantal nu laat zich verminderen, indien men de vergissing, of hoe men het noemen wil, in de Dipavansa, volgens welke Cicunaga en Kala-Acoka, vader en zoon, één zijn, tot grondslag neemt. Dan zouden Ajatagatru, Cicunaga, Kala-Acoka, Udaya-Bhadra — en we mogen in ’t voorbijgaan onze oude kennis, de nieuwe-jaarsbode Kala-Udayin mede in ’t gezelschap opnemen — zich laten herleiden tot ééne personificatie met verschillende namen, of anders tot twee. Zo de koningen van Magadha tot aan den laatsten Nanda, mitsgaders de getallenwaarde waarin de duur hunner heerschappij is uitgedrukt, niet zuiver mythisch zijn, is elke overlevering daaromtrent toch te fabelachtig dan dat men er geschiedenis uit zou kunnen leeren. De tijdrekening in alle Indische en Singhalese bronnen is tot op Candragupta onbruikbaar, waaruit nog niet volgt dat de officiële kerkgeschiedenis in hoofdzaken geen geloof zou kunnen verdienen. Om hierover te kunnen oordeelen, moeten we eerst kennis gemaakt hebben met de beschrijvingen der twee (of drie) eerste concilies. 3. Wij houden die koningen voor beheerschers van bepaalde dagen der maand, meer inzonderheid van den aanvang des jaars, hetzij in Karttika of in Phalguna. Als Ajatashatru op vollemaansdag van Karttika regeert, zal Udhayin op 16 heerschen. Men kan den 164 als den eersten dag in het jaar beschouwen, ofschoon reeds op den vorigen dag oud- en nieuwjaar samen komen, zoodat verwarring tussen 15 en 16 verklaarbaar is. „Zwarte Asoka” zou een benaming van den eersten dag der zwarte maandhelft, bijv. van Karttika, kunnen zijn, omdat de heilige dag „vollemaan van Asoka” op 15 Karttika valt; zie Hemâdri Caturvarga-Cintâmani II, 2, 162. Met Ajatagatru synoniem is Asok, een der namen van de Maan. Het staat vast dat de andere koningen van Magadha van de Maan afstammen. In aard verschilt de Magadhasche stamboom volstrekt niet van den Javaanschen der Wuku’s; Koning Watu-Gunung (de 30e Waku) teelde bij zijn twee gemalinnen Sinta en Landep (de Inte en 2½ Wuku) 27 zonen, Wukir enz., zijnde de overige Wuku’s; zie Babad (uitg. Meinsma) 2. 232 KERKGESCHIEDENIS 9. EERSTE CONCILIE. Er is vroeger al verhaald, hoe Kāśyapa de Groote, die door de Heer als zijn onmiddellijke opvolger was aangewezen, niet tegenwoordig was bij het Nirvāna; hoe hij eerst een week later de treurmars vernam van eenen Ājīvika, wien hij onderweg ontmoette; hoe Subhadrā, die eerst onlangs en op zijn oude dag monnik geworden was, zijn onbetamelijke vreugde er over te kennen gaf dat men van de band des Meesters verworven was geworden, hoewel hij het knellende van die band nog niet kon gevoeld hebben. De gevaarlijke strekking van die ongepaste uitingen van den stokoude Subhadrā ontging Kāśyapa niet en vervulde hem met rechtmatige bezorgdheid. Hij dachtte dat er pogingen zouden gedaan worden om inbreuk te maken op de Wet en de inzettingen; dat recht en wet zouden onderdrukt worden, onrecht en bandeloosheid zegevieren. Om zulks te verhoeden, stelde hij de monniken voor een groote vergadering te houden waar men in onderlinge overeenstemming de Wet en de regelen van tucht zou bekrochten. Toen de broeders dit voorstel beaamd hadden, koos hij 499 van de bekwaamste monniken, met uitsluiting van Ānanda, die wel is waar de allergeleerdste was, maar het nog niet tot de waardigheid van Arhat gebracht had. De broeders nu waren van oordeel dat men over dit laatste bezwaar moest heenstappen en verzochten Kāśyapa Ānanda ter vergadering toe te laten. De grote patriarch opperde hiertegen geen bedenking, te minner omdat er net een plaatsje open was en het nu goed trof dat er juist 500 aan de vergadering zouden deelnemen, buiten den voorzitter. Na deze voorbereidende stappen moest er overwogen worden waar men Volgens een Noordelijke overlevering was deze laatste der Discipelen reeds dood vóór den Buddha; D. I, 226; in een andere komt Bhadra, als een vleeschwording des Satans, als onruststoker en tweedrachtzaaier voor, 137 jaar na ’t N. en ten tijde van den tweeden Kâcyapa, d. i. in een andere redactie van de gebeurtenissen ten tijde der kerkvergadering onder Kâcyapa den Grooten; Târanâtha 52 en 298. KERKGESCHIEDENIS. De vergadering zou houden. Het algemeen gevoelen wees Rajagrha als de meest geschikte plaats aan, en volgens stelde de voorzitter in een kapittelvergadering voor, dat men den regentijd te Rajagrha zou doorbrengen en daar concilie houden. Nadat het voorstel aangenomen was, togen de Seniores naar Rajagrha, met het voornemen de vergadering te houden in de tweede maand, ten einde de eerste maand te kunnen besteden aan ’t herstellen van hetgeen stuk en uit de voegen was. En zo geschiedde, ? Op den dag die de vergadering voorafging dacht Ânanda bij zichzelf: »Het voegt mij niet, mij die nog geen Arhat ben, morgen ter vergadering te komen.» Bijkans den geheelen nacht bracht hij wakende door, denkende aan den staat zijns lichaams, totdat hij tegen den morgen in slaap viel. En zie, zijn hoofd had het kussen nog niet bereikt of zijn voeten raakten los van de aarde; en op datzelfde oogenblik werd zijn geest, doordien hij los was geworden van de aarde, van onreinheden verlost, zoodat hij als Arhat ter vergadering kwam. Bij den aanvang der synode verklaarde de voorzitter dat hij, behoudens goedkeuring des kapittels, Upâli wilde ondervragen aangaande de tucht, waarop laatstgenoemde te kennen gaf dat hij, onder toestemming des kapittels, bereid was te antwoorden. Kâcyapa nam op nieuw het woord. Buddhaghosha geeft een uitvoerig verhaal hoe Ananda, samen met Kācyapa en Anuruddha, met de eenheid en de andere helft van de monniken naar Rājagaha was getrokken was, met 's Heeren bedelpot en gewaad (van Kushinara) naar Crāvasti reisde om verder naar Rājagaha te gaan - dat is alsof iemand van Amsterdam naar Brussel wilde reizen, de reis nam over Groningen. Te Crāvasti was er groot geween toen men Ananda zonder de Meester zag; de Discipel hield een preek over de onbestendigheid; maakte voorts het salet van de Boeddha in het Jetavana-klooster schoon, zoals hij vroeger placht te doen, liet het klooster opknappen en reisde eindelijk naar Rājagaha. De vergadering werd gehouden aan de ingang van de Saptaparnagrot van de berg Waibhara. Daar had Ajātagatru een toverachtig schoone hal, met alle mogelijke pracht en comfort uitgerust, laten maken. Dat zegt Buddhaghosha, die er bijvoegt dat er toen ter tijd 18 grote kloosters te Rājagaha waren, alle danig ongericht en verwaarloosd; de monniken begrepen die verwarde boel in orde te moeten brengen, want anders zou de ketters zeggen: "Ziet, die volgelingen van de asceet Gautama hebben bij 't leven van hun Meester wel zorg gehouden voor de kloosters, maar nu hij dood is, verwaardelozen zij die". En richtte tot Upāli deze vraag: Eerwaarde broeder Upāli, waar is het eerste der (vier) artikelen over doodzonden afgekondigd? .— "Te Vaiśāli." — Wegens welk persoon? — "Wegens Sudinna (Sudatta), Kalanda’s zoon." — Over welke zaak? — "Over bijslaap." * — Zoo dan werd Upāli onder- vraagd naar 't onderwerp van het eerste artikel over doodzonden, alsook naar de aanleiding, den persoon, de (eerste) afkondiging, de herhaling der afkondiging, de schuld (die men in elk gegeven geval op zich laadt) en de gevallen van ontoerekenbaarheid. Daarop volgde de vraag waar het tweede artikel afgekondigd was. Upâli antwoordde: »Te Rajagraha.» — Wegens welk persoon? — »Wegens Dhanika, den pottebakkerszoon.» — Over welke zaak? — »Over diefstal.» Voorts werden dezelfde vragen gedaan als zooeven. Op gelijke wijze werd het verhoor voortgezet, en vernam men uit den mond van Upâli dat het derde geval van doodzonde zich het eerst had voorgedaan te Vaicali; de schuldigen waren verscheidene monniken die zelfmoord pleegden. Het vierde artikel, door den Meester insgelijks te Vaicali uitgevaardigd, had betrekking op het geval van sommige geestelijken die van de onnozelheid der boeren misbruik maakten om elkanders bovenmenselijke begaafdheid op te hemelen en zoo doende een lui en leger leven te leiden. In denzelfden trant als de Titel over doodzonden werd het geheele reglement voor monniken en nonnen achtereenvolgens afgehandeld. Nadat alles wat op de tucht, den Vinaya, betrekking had was afgehandeld, stelde de president voor, over te gaan tot de behandeling van den Dharma, de geloofsleven, en wel op deze wijze dat hij vragen zou De geschiedenis verteld Sutta-W. I, p. 11. Het geval bedoeld Sutta-W. I, p. 41. Sutta-W. I, p. 68. Sutta-W. I, p. 87, waar de historische toelichting in strijd is met de onbeduidende bewoordingen van het reglement en de priestergelofte, die verbieden dat iemand zichzelf uitgeeft voor toegerust met bovenmenselijke wijsheid, doch niet voorzien in 't geval dat iemand anderen die gave toedicht. De Dharma moet hier den Abhidharma in zich sluiten; in Culla-W., p. 293, wordt gezegd dat de discipelen de 3 Pitaka's vaststelden, doch het stuk is maar een inhoudsgave en behoort niet tot den eigenlijke tekst. Aldus besloten. De voorzitter: Eerwaarde broeder Ananda, waar is het Brahma-jāla-Sutta uitgesproken? — »Tussen Rājagraha en Nālandā bij den Mangostaak (Āmarāyashtika).” — Voor welk persoon? — »Voor Suppiya, den bedelmonnik, en Brahmadatta, den student.« — Zoo dan vroeg Kācyapa naar de aanleiding en den persoon van het Brahma-jāla-Sutta. Daarna ging hij over tot de vraag waar en in wiens gezelschap de Meester het Samāvutta-phala Sutta uitgesproken had. Ananda antwoordde: Te Rājagraha in den Mangogaard van Jīvaka en in gezelschap van Ajātashatru. En zoo werd er met vragen en antwoorden voortgegaan totdat al de 5 Verzamelingen, 3 waaruit het Sutta-Pitaka bestaat, waren afgehandeld. Na afloop hiervan vatte Ananda het woord op om een mededeeling te doen, van den volgenden inhoud: »De Heer heeft mij bij zijn Nirvāna gesproken van de mogelijkheid dat de monniken na zijn verscheiden de ondergeschikte en zeer ondergeschikte punten der tucht zouden wenschen af te schaffen.« Deze mededeeling lokte de vraag uit, of hij, Ananda, bij vermelde gelegenheid den Heer ook gevraagd had welke die ondergeschikte en zeer ondergeschikte punten waren; waarop hij antwoordde, zulke verzuimd te hebben. Nu traden sommige Seniores op en beweerden dat, behalve de vier hoofdzonden, al het overige tot die ondergeschikte punten behoorde. Andere waren van gevoelen dat men zoowel den Titel over de hoofdzonden als den volgenden Titel moest uitzonderen, en dat al het verdere tot de ondergeschikte punten te rekenen was. Weer andere wilden de drie eerste Titels, andere de vier, andere de vijf, nog andere de zes eerste Titels uitzonderen, en het overige als ondergeschikt te beschouwen. Toen verhief de voorzitter zijn stem om de vertelling te beëindigen. 3 Nikaya's; over de indeling van deze Nikaya’s, zoals de Noordelijke zeggen: Āgama’s, later meer. De mate van belangrijkheid en ondergeschiktheid wordt van zelf aangewezen door de zwaardere of lichtere straf. Dat wisten de opstellers van het Prātimokṣa nog; de schrijvers van dit gedeelte van de Culla. Vagga waren het vergeten. 236 KERKGESCHIEDENIS. gadering te waarschuwen tegen elke poging om ondergeschikte en zeer ondergeschikte punten van tucht af te schaffen. "Onze regelen van tucht", zoo ongeveer drukte hij zich uit, "zijn ook bij de burgerlui bekend; zij weten zeer goed wat ons, zonen van Śākyas, geoorloofd is, wat niet, Bij alderdien wij nu de ondergeschikte en zeer ondergeschikte voorschriften van tucht gaan afschaffen, zal men zeggen: "Wat de asceet Gautama aan zijn Discipelen geboden heeft, verdwijnt als rook; zoolang hun Meester nog in de wereld was, volgden zij de regelen van tucht op, maar nauwelijks is hij dood, of zij houden er mee op". Derhalve stel ik voor. behoudens het goedvinden der vergadering, aan het eenmaal voorgeschrevene niets toe te voegen, niets af te doen, en ons te houden aan de voor-schriften zóóals ze eenmaal gegeven waren. Dit voorstel, tot driemaal toe herhaald, werd aangenomen. De monniken konden niet nalaten Ananda te berispen dat hij verzuimd had den Heer te vragen waarin de ondergeschikte en zeer ondergeschikte punten van tucht bestonden. "Gij hebt verkeerd gedaan; beken uzelf schuldig", voegden zij hem toe. "Ik heb het verzuimd omdat ik er niet aan gedacht heb", hernam Ananda; "ik kan daar geen kwaad in zien, maar uit achting voor uw gevoelen zal ik maar zeggen dat ik schuld heb". Nu werden nog meer grieven tegen Ananda opgerakeld: 1. dat hij eens op den regenmantel des Heeren getrapt had toen hij bezig was dien te lappen; 2. dat hij bewerkt had dat vrouwspersonen zich voor 's Heeren lichaam in 't stof hadden gebogen en zodoende met hare tranen dat lichaam bezoedeld hadden; 3. dat hij nagelaten had kort vóór 't Nirvana den Heer te smeeken zijn sterven nog wat uit te stellen; 4. dat hij de opneming van vrouwen in de Orde had bewerkt. Ananda bracht tot zijn verontschuldiging bij, wat het eerste punt betrof, dat hij niet uit oneerbiedigheid op den regenmantel getrapt had; ten aanzien van KERKGESCHIEDENIS. 237 het tweede punt, dat hij zoo gehandeld had om te voorkomen dat de vrouwspersonen te ongelegen tijd zouden komen. Op het derde verwijt verdedigde hij zich met te verklaren dat hij op bedoeld oogenblik door den Duivel bezeten was, en tegen het vierde verwijt voerde hij aan dat Gautamî zich als ziegemoeder jegens den Heer verdienstelijk had gemaakt. Hij kon in dat alles geen kwaad zien, eindigde evenwel met de betuiging dat hij uit achting voor het gevoelen der eerwaarde broeders maar schuld zou bekennen. Aan dit eerste concilie waar men in onderlinge overeenstemming 'de tucht'? vaststelde, namen 500 monniken deel, weshalve het in de geschiedenis bekend staat als 'het Concilie der Vijfhonderd". Zoo luidt in hoofdzaak het canonieke verslag in den Culla-Wagga. Van elders weten we dat de synode 7 maand duurde. ? Buddhaghosha weet zelfs te zeggen dat de natuur den gelukkigen afloop van het concilie met eene plechtige aardbeving in optima forma, en met ettelijke mirakelen bovendien vierde. 7 Onder de grootheden der vergadering worden behalve Kâcyapa den Grooten, Upâli en Ânanda, ook vermeld Anuruddha, Vâgîca, Pûrna, Käcyapa de jongere, * Kâtyâyana en Kotthita of Kotthika. 5 De Noordelijke lezing van 't verhaal, zooals wij die in 't aanhangsel op de levensbeschrijving van Câkyamuni aantreffen, onderscheidt zich door een levendiger verhaaltrant en meer handeling, alsook daardoor dat de didactische strekking minder op den voorgrond treedt. Ze maakt den indruk van iets jonger te wezen dan de redactie van den Culla-Wagga, doch veel ouder dan Buddhaghosha’s beredeneerd verslag. Het is van belang het stuk in uittreksel mede te deelen om de punten van overeenkomst en verschil te doen uitkomen. 2 In een heuse versje door Buddhaghosha t. a. p. aangehaald, wordt deze vergadering ook wel 'die der Seniores' geheeten. 3 O. a. Dipaw. kap. 4, en 5, 1—15; Buddhaghosha t. a. p. 3 Het einde van de vergadering viel op vollemaansdag van Phalguna, om en bij de lente-avond: dan beeft de aarde, in rhetorische stijl, van de voorjaarsstorm. * Ook hier leeft de tweede Kâcyapa gelijktijdig met den eersten. * Koshthila of Kaushthila bij de Noordelijken. Kerkgescchiedenis. Toen reeds de meeste Arhats het tijdelijke met het eeuwige verwisseld hadden, zagen de goden met misnoegen dat de leer des Heeren een verlaging onderging, en bij de overweging dat ook de hoogbegaande monniken verdwenen waren, vroegen zij zich verdrietig af wie het op zich zou willen nemen de leer des Meesters te verzamelen. Toen zei Kâcyapa tot de monniken: Nada maal de goden hun misnoegen openbaren, moet gijlieden niet henengaan. Straks liet hij door den dienaar Pûrna een vergadering bijeenroepen, waar 499 heiligen verschenen en van Kâcyapa het doel der bijeenkomst vernamen. Inmiddels zond deze weerom Pûrna af om ook Gawâmpati te halen. Gawâmpati, die van den bode toen eerst de tijding hoorde dat de Heer overleden was, ontroerde dermate dat hij onder eenige mirakelen den geest gaf. Dien tengevolge keerde Pûrna, na het lijk de verschuldigde eer bewezen te hebben, met den bedelpot en het ordegewaad des overledenen naar het bosch der twee Sâlboomen terug om Kâcyapa te melden wat er gebeurd was. De patriarch was allesbehalve voldaan en vaardigde een besluit uit, waarbij het aan een gelijk ten strengste verboden werd te sterven alvorens het noodige volbracht te hebben. Hij stelde daarna de schare voor met hem naar Râjagrha te vertrekken en daartegen opperden de broeders geen bedenking; alleen wenschten zij vooraf te weten welke plaats Ânanda, die dan toch ook een leeraar was, zou innemen. De voorzitter, die het bepaalde getal niet wilde overschrijven, oordeelde dat het het best was Ânanda tot waterbezorger aan te stellen, en met dat denkbeeld kon men zich wel verstaan. 