Herbarium amboinense ?plurimas conplectens arbores, frutices, herbas, plantas terrestres & aquaticas, quae in Amboina et adjacentibus reperiuntur insulis adcuratissime descriptas iuxta earum formas, cum diuersis denominationibus cultura, usu, ac virtutibus, quod & insuper exhibet varia insectorum animaliumque genera, plurima cum naturalibus eorum figuris depicta /omnia magno labore ac studio multos per annos conlegit, & duodecim libris belgice conscripsit Georg. Everhard Rumphius ... ; nunc primum in lucem edidit, & in latinum sermonem vertit Joannes Burmannus ... qui varia adjecit synonyma, suasque observationes pars prima [?sexta].
‘Ufus. Delicatifimi & optimi funt cunctorum Bo- letorum , qui in iftis crefcunt infulis, atque hinc tan- tummodo pro menfa colliguntur, in primis apud ma- gnates , pingui enim juri carnium incodi delicatum prebent cibum , faporis grati, & inter mafticandum crepitantem , unde in Banda nulli pereunt, muria etiam debili condiri poffunt , & in alias transmitti regiones, fique coquere illos velimus, primo hos ma- genre oportet, fed multum perdunt grati primique aporis. = ecundo. Boletus faguarius , Culat fagu, eft Boletu vulgo prioris magnitudinis & forme, excepto quod paulo pallidior fit, vel ex cinereo lutefcit. Crefcit in Amboina, Cerama, Moluccis , cun&isque infulis, in quibus Sagus crefcunt, provenitque in catervis, dog iae furfurum abjiciunturin filvis, quum farina. agus preparatur, ibique putrefcunt, & Hla vocan- tur, in quibus tum Celat progerminat, fed raro repe- ritur, quum Ela*ab hominibus maxima ex parte con- Tet & abducitur pro pabulo porcorum & Anatum, vel fi in filvis remaneat , ab apris devoratur, non etiam provenit , fi Æla nimis fit gracilis, pinguedo enim in ifta latet farina, que ex ea fubducitur. Unde & qui hoc defiderant Culat, pinguiffimam Elam in hortis deponere oportet acervatim , ut ibi putrefcat. Boletus hic in cibo. adhibetur inftar prioris, ac pro- ximum poft eum meret locum. Nomen. Latine Boletus faguarius; Malaice Cala: fa- gu, & Culat ela; Amboinice Ulat ela. “CAPUT HERBARII AMBOINENSIS Liber XI. Caput XIX, NEGENTIENDE HOOFDSTUK. Notemufcate Paddefloel. U volgen eenige eetbaare Kampernolien of Padde- N fioelen, waar onder twee zoorten uitmunten , de ` eene in Banda, de andere in Amboina. I. Banda/che biet Boletus mofchocaryanus , is een korte en dikke Paddeftoel, niet.boven vier dwersvingeren breed, van onderen met een dikagtige fleel , en daar op een rond boofdeken , als een kloksken , van boven zwart- - graauw, en effen , beneden met de gewoonlyke ploojen, dik, en krakebeenagtig van fubfiantie, aan den eerft uit- komende is bet boofd geflooten, en van onderen op balf be- dekt, met een welleken of floopken gelyk een voorbuid , ook asgraauw van couleur , dewelke zig opent , en in korten verflenft , dat bet boofdeken met zyn fleel blyft oan, Hy waft op groene Notemofchate fcbillen of bolfters , die men by "t fcboonmaken der rype Nooten affnyd , enin’t bos weg fmyt op boopen, die dan liggen rotten , en by war- men regen deze Paddeftoelen woortbrengen , daar dan de eigenaars of perkeniers op paffen , en voor bunne tafel te ' buis laten brengen. Naan. In’t Latyn Boletus mofchocaryanus ; in *t Maleits Culat pala; met welke naam xy in Banda ook be- kent is. Want Culat in ’t generaal, bieten allerlei Pad, deftoelen , in "t Amboins Ulat. Plaats. Men windt ze niewwers dan in de Bandafe Ei- landen, daar de Nooten-mu/chaten alleene gebavent wer- den, want boewel bier in Amboina en andere Eilanden, bier en daar een boompje gevonden werd, zoo werden eg= ter aldaar geene boopen van bolflers gemaakt , daar op deze Culat groejen kan. Gebruik. Zy zyn de alderfmakelykfte , en befte onder alle Paddeftoelen , die in dezelve Eilanden waffen, en werden daar om alleen voor den tafel gezogt , ook by de grooifte lieden, want in een vet zopje gekookt , geven ze lekkere koft, aangenaam van fmaak, en in "t kauwe wat krakent, weshalven in Banda geene verloren gaan , men kan ze ook in flappe pekel leggen , en in andere Landen verzenden, als men ze dan kooken wil, moet men ze eerft wat uitverfchen, dog verliezen «eel van de eerfle aange- naambeid. II. Boletus faguarius, Culat fagu, is een Paddeftoel, méeft van de voorgaande grootte, en fatxoen , bebalven dat by wat bleeker is , of uit den grauwen na "t geele pecht, Hy waft in Amboina, Ceram, Moluccos , en alle Eilanden , daar den Zagu-boom waft, voortkomende op de boopen , die men als zemelen by t maken van zague meel-in * bos wegwerpt , en retten laat, Ela genoemt, waar op dan deze Coelat groeit , dog men kan ze weinig vinden. Om dat de Ela meeft door de menfchen wegge- baalt werd tot voedzel van Verkens en Eenden, of in.’t bos blycende leggen van de Verkens opgeflokt werd. Zy wil ook niet groejen, als men de Elaal te mager maakt, want de vettigbeid in dat meel beflaat , "t welk men daar uit baalt. Daarom die deze Culdt willen bebben , moeten de en Ela in bunne tuinen op boopjes fcbudden: , en daar laten rotten. _ Men gebruikt ze in de koft als de voorige, ‚en verdient de naafle plaats na dezelve. E Naam. In t Latyn Boletus faguarius ; im "t Maleiós Calat fagu , en Culat ela; in 't Amboins Ulat ela. TWIN- XI. Boek. XX. Hoofdft, BAPUT VIGESIMUM. Boleti eftulenti varii. Djanior ES ; Jajor caju. "ubfequuntur porro quidem edules Boléti minoris S pretii, fed omnes tamen cibo utiles , quorum quinque defcribam fpecies fubfequentes. Primo. Boletus primus infundibuli figura, quam ma- xime convenit cum ifto fungo, qui in precedente Uby radja crefcit. Rotundus eft, magnitudine nummi inperialis, fuperne compreflus foveola, inftar infun- dibuli, gilvus, feu fordide albus, glaber, feu parum ftriatus , inferne parvis plicis notatus , que omnes concurrunt in craffiufculum pedunculum, digiti arti- culum circiter longum. Pellicula ejus tenuiffima eft, Jenta, nec coctioni bene conveniens, fed juniores funt eligendi, alioquin enim inftar Corii funt lenti hi Boleti. ujus fpeciei funt albi, gilvi , rubentes , & cinerei, prout videtur, juxta etatem mutabiles. Hujus etiam altera varietas eft, infundibiliformis quoque , fed magis extenfa & craffior, nunc integras , nunc fiffas gerens oras, fuperne gilva feu fordide alba, ac pa- rum ftriata, punêtulis inferne albis notata, ac mul- tis plicis, curtoque craffoque infidens pedunculo. Vetufti in fuperiore feu concava parte parum rugofi funt, per venulas & pilos hirfuti. Nomen. Latine Boletus primus infundibuli forma ; Malaice Sajor caju , ac generali nomine Sajor puti; Amboinice Ulat. 4 Locus. Utrique crefcunt ad radices vetuftarum ar- borum in deciduis vel amputatis ramis, terre incum- bentibus & putrefcentibus. Ex terra etiam aliquando rogerminant, ac putaret quis, flores effe Uby radja, i vero terra effodiatur, femper fruftulum putridi ligni fub iis reperietur , cui nexi funt. Optimi cen- fentur, qui putrido increfcunt ligno, vel radicibus Samame, cunéti vero, qui ex lactefcentibus proger- di funt. — ' Ufus. Tenere plante cibo quodammodo utiles & apte funt, ac piperatum requirunt carnium jus, quum tamen cuncti non multum valent ob lentorem & tenacitatem , ceteroquin fapor fatis gratus eft, femper crafliffimi & tenerrimi funt eligendi , qui plu- via calida & plenilunio progerminant, fed attenden- dum eft, in quibusnam crefcant lignis. Secundo. Boletus fecundus arboreus in arboribus cre- fcit femi rotundo circulo, feu inftar collaris, nunc oris rotundis, nunc plicatis inftar Hepatis, tenerrimi autem rotundi, ac feniores diftinéti. Aliquando ad unum angulum craffüm, curtum, ac fragilem habent pedunculum, aliquando plani arbori increfeunt, mul- tique lobi feu lacinie füpra fefe invicem elevantur uti in aliis Fungis arboreis y fed minores lacinie fem- per majoribus incumbunt. minant arboribus, excepta Varinga , fufpeéti haben- ° Supremum latus femper glabrum eft, feu pun&ulis notatum , in teneris rubens, in vetuftis album feu gil- vum. fubtus profundis plicis notatum , fubftantie mollis, nec tam lentz quam prioris, unde & coctioni aptior eft hic Boletus. In vetuftis inveniuntur arboribus, ac hortorum pa- lis ex Kinara & Varinga compofitis. Qui in Kinara erefcunt , albiffimi funt, multi fupra fefe invicem , & multis lobis diftin&i & circinnati. In Varinga putant nullos noxios poffe crefcere Boletos, quod verum effe poteft, fi Varinge folum lignum fit ac purum, fed in talibus arboribus , que aliis concrete funt pa- rafitis, puto effe fufpectos, quum in talibus arboribus lerumque degunt ferpentes. Melioris note funt, qui urionibus increfcunt. ‚Nomen. Latine Boletus fecundus arboreus; Malaice hic proprie vocatur Djamor, quo nomine cunctos in- telligunt efculentos Fungos. Amboinice Sawaccal ; Ternatice Uge ginotti, he. Sajor batang, quum in truncis progerminant. : Horum optima fpecies crefcit in virentibus Guaja- vis forma inverforum cochlearium , fuperius tubercu- lofa & glabra, inferius concava , ac profundis plicis Rotata , fine pedunculis arbori infidens feu ay cte ` EC AMBOINSCH KRUIDBOEK, TWINTIGSTE HOOFDSTUK. Verfcheide eetbare Paddefloelen. U volgen nog eenige eetbaare Paddefloelen ; tah minder waarde, dog alle tot de koft bekwaam ‚waar van ik vyf zoorten befcbryven xal. Zynde als volgt. I. Boletus primus infundibuli figura , beeft groote gelykeniffe met dien Fungus , die op "t. voorgaande Uby radja wall, Rond in de grootte van een ryksaaalder , bo- ven ingedrukt met een kuiltje, als een tregtertje , vaal of vuil-wit, even of een weinig geftreept , van onderen met kleine ploojen , allegaar t'zamen flootende in een dikagtig fleeltje, omtrent een lid van een vinger lang. Hy is de dunfte van vel, taai, en niet zeer bekwaam tot kooken want men moet ze beel jong nemen , anders zyn xy xoo taai als leer. : * : Men vindt "er van dit flag witte, vaale , roodagtige , en graauwe, zoo ’t fchynt, na den ouderdom veranderen- de. Daar is egter nog een tweede verandering , ook treg- terformig , dog meer uitgebreid „en dikker , zomtyds met beele 5 zomtyds met gefcheurde kanten , boven vaal , of vuil-wit , of een weinig gefireept , met pokkeltjes , bene» den wit, en vol ploojen , op een korten dikken fleel. De oude werden aan de bovenfte of bolle zyde een weinig ruig, met aderen en bairtjes. Naam. Jn ’t Latyn Boletus primus infundibili fore ma; in 't Maleits Sajor caju, en met een generalen naam Sajor puti; op’t Amboins Ulat. Plaats. Beide waffen aan de wortelen van de oude bo- men „op afgevallene en afgebouwene takken , die op de áar- de leggen, en rotten , men vindt ze ook wel uit de aarde waffen, en men zoude ze voor bloemen van Ubi radja aan- zien, maar als men graaft, zal men altyd een flukje verrot bout daar onder vinden , daar aan zy vaft zyn. Voor de beften agt men, die op ’t verrotte bout of worte- len van Samama waffen, maar alle die uit eenige melk-bo- men, bebalven de Varinga voort komen , moet men fu/pe& bouden. Gebruik. De jonge planten zyn eenigzints tot de koft bekwaam , en willen een gepeperde Jop bebben , wanneer- ze nog al niet veel deugen wegens baare taajigbeid , zynde anders de finaak redelyk , men meet altyd de dikfte ver- kiezen , en de jong {te , die by warme regen in de volle Maan voortkomen , en dan nog letten , op wat voor bou» ten zy waffen. Il. Boletus fecundus arboreus , waft aan de bomen met een half ronden cirkel , of gelyk een krage, zomtyds met ronde kanten, zomtys in lobben verdeelt , gelyk een lever , zynde de jonge meeft rond , maar de oude verdeelt. Zomtyds bebben ze by den eenen boek cen korte, dikke, en broffe fteel , zomtyds zitten ze met eene kante plat tegens den boom aan, en waffen altyd veele lappen boven-mal- kander , in manier als andere Fungi arborei ; de kleindere lappen altyd. boven de grootere. De bovenfte zyde is altyd even, of met kleine pukkeltjes bezet, aan de jonge roodagtig , aan de owde wit en waal; van onderen met diepe ploojen, week van fubflantie , en geenzints zoo taai ais de voorgaande , daar om ze tot bet kooken bekwamer zyn. Men windt ze aan oude bomen, en werfcheide tuinfta- ken van Kinar en Waringebout, Die van Kinar zyn zeer «wit, veele boven malkander , en met veele lobbetjes ge- krult. Aan den Waringa-boom meent men , dat geen fcba- delyke Paddeftoel kan groejen, "t welk waar kan zyn, als bet Waringebout alleen, en zuiver ftaat , maar aan zoo- danige tomen , die met ruigte bewoa[fen zyn , boud ik ze Jufpe&k , dewyl op zoodanige bonien zig gemeenlyk flangen op bouden. Beter zyn , die aan de Doerioen-boont waffen, Naam. In” Latyn Boletus fecundus arboreus; in 't Maleits biet dit eigentlyk Djamor, waar mede zy al. lerbande eetbaare Fungos beduiden, in't Amboins Sawac- cal; op Ternate Uge ginotti, dat is Sajor batang, om dat ze aan de flammen waffen. De befte flag bier van waft aan de groejende Goejavos - bomen, in gedaante van omgekeerde lepels , boven bultig en even, beneden bol met diepe ploojen, ook zonder flete len tegens de bomen aanzittende, Q3 Deze 126 HERBARII AMBOINENSIS Hec rotunda eft, oris glabris, aliquando etiam in lacinias diftin&a , feu ad latus ac fuperius parvis ac feparatis lobis aucta uti Hepar, funtque hi Boleti pe- nitus albi, quum teneri, fed vetufti gilvi funt, circa novilunium progerminant, vel ccelo craflo & obfcuro cum pauca pluvia. Boni etiam reperiuntur in Gomire, in qua etiam putatur nullum noxiuin poffe crefcere Fungum. Omnes cibo apti funt, fi cocti funt cum car- nium jure piperato , atque optimi & tutiffimi cenfentur. Tertio. Boletus tertius umbraculi forma Palme lati- tudine eft,.in rotundam formam feu circulum expan- fus inttar Umbraculi, fuperius punctulis notatus, fordide albus, inflar panni inliniti feu fordidi, inferius albus ac profundis lobis notatus. Ore ejus potiffimum fs- fe iunt, & in vetuftis furfum elevate, pileolum ge- rens in plana foveola. Pedunculus digitum longus & craffus eft, interne concavus, fragilis, ac facile per longitudinem findi poteft. In folo crefcit putrido & ca- riofo ligno mixto, copiofe circa Sagueros & Kinaras. Nomen. Latine Boletus fertius umbraculi figura. Ma- laice Pajong, & Cuiat pajong ob formam umbelle ; Amboinice in Heetcea Motbe. Hzc fpecies aliquando excrefcit in magnitudinem vulgaris patine, non vere extenfa , fed campanule formis, alba, ac cujus fubftantia binos pollices crafla eft, pedunculo infidens pedem alto, albo quoque, fed fragili & concavo. Hoc celat in talibus crefcit locis , ubi carbonarii carbones exurunt, in cineribus reliétis tempore ficco pluvia afperfis, unde & raro reperitur. Boletus hic coctus delicatum habet fapo- rem fere inftar medulle Calappi, ac ftrepitum inter edendum przbet. Quarto. Boletus terreftris ex pura crefcit cerra, di veri forme ‚vulgaris fuperne rotundus eft , & gibbo- fus inftar petafi , glaber, & zqualis, albus, ac parum fplendens, oris introrfum flexis, quamdiu tener eft, fed vetufti fefe aperiunt magis, & fiffas gerunt oras. Plicz inferius vagz funt, atque intermedias gerunt fo- litarias. vel geminas minores plicaturas, que omnes prope pedunculum furfum concurrunt & clauduntur. Pedunculus minorem digitum longus & craflus eft, albus & folidus, brevibus quibusdam fibrillis fefe figit terre, fubftantie cartilaginez, & crepitantis inftar præ- cedentis, nec fortiter coquendus eft, alioquin enim mucofus eft, czterum fatis gratus eft hic Boletus in cibo, excepto quod parum cenofum fpiret odorem.. Hi Fungi magna proveniunt copiain planis campis & collibus, ubi antea Carex fuitdeflagratus, ac/quum luvia fubfequitur, praefertim novilunio. Qui umbro- Es & humidis crefcunt locis, non tam bone funt no- te, quum foli odorem fpirant. - Altera hujus fpecies priori fimilis eft, pileolum ge- rens crafliorem , ac coloris obfcure cinerei feu ter- reftris, quidam etiam nigricant albis infidentes pedun- . culis , fed intra aliquot dies fefe extendunt inftar peta- forum, multi fimul crefcentes. Alii etiam obcurrunt, quatuor & quinque pollices lati, magis extenfi ad unum latus quam ad alterum , ibique fiffura lata eft, cor fere referens, fuperius fumei coloris, inferius lgte purpurei coloris ex cinereo refulgentis. Bini tres- ve fimul horum Boletorum excrefcunt , ipforumque pedunculi in medio ventricofi fant, pluviofis proger- minant menfibus Junio & Julio, poftquam pluvia per aliquot finiverit dies. $ Nomen. Latine Boletus terreftris; Malaice Culat ta- na, &-Sajor tana, In Hitæa Mothe, & Sawaccal, aliis Oelat kitrib kitrib, h. e. Oelat crepitans: Pott fecun- dam fpeciem hzc optima cenfetur, fed ante tres dies colligendi funt. hi Boleti, ac tales eligendi, qui in planis ac prius deflagratis crefcunt locis. Diftinguen- di etiam rite funt a fubfequente Fungo igneo , qui fere eandem gerit formam , fed magis tetrum femper fundit odorem ,. ac preterea lethalis eit. Sic quoque cun&i alii edules fungi noxii funt; & venenofi, fi a ferpentibus vel aliis venenatis animal- culistangantur. Hincetiamfit, quod in Amboina tam fepe homines enecentur efu alicujus Culat , quod cæ- teroquin conftat innoxium effe, ; uinto. Boletus quintus , auris murina ditus , maxi- me differt a fecunda fpecie, multo enim tenuior eft nec fimbriatus, hi inftar cochlearium vel aurium con- cava parte eriguntur, quidam glabris & rotundis , alii fimbriatis oris inftar collarium , multis laciniis fu- pra fefe invicem pofitis. E Supe- Liber XI. Caput XX, Deze is rond met evene kanten, zomtyds ook in lappen verdeelt, of ter zyden, en boven op met kleine byxondere lappen gelyk een lever, gebeel wit, als zy jong zyn, maar de oude werden waal , zy komen voort omtrent de nieuwe Maan, of by donker weer , daar weinig regen by is, men windt er ook goede aan den Gomira-boom, waar aan men ook fuftineert geen fchadelyke Fungus kan waffen. Zy zyn alle tot de koft bekwaam , gekookt met een Peperfop, en werden voor de beften en zekerfle gebouden.. III. Boletus tertius, Umbraculi figura, is in de breed. te van een band in de rondte uitgebreid als een Kipperfol boven met. pukkeltjes bezet, vuil-wit als een befmeerde doek , van onderen wit met diepe ploojen. De kanten zyn meeft gefcheurt , en aan de ouden ook opwaarts geboogen, bebbende boven op bet boedje een vlak kuiltje. De fleet is een vinger lang en dik , binnen bol, bros, en laat zig ligt in de lengte fplyten. Hy waft op den grond , daar oud en vermolfemt bout onder loopt , veel omtrent de Sa- gueers- en Kinar-bomen. Naam. Jn ’t Latyn Boletus tertius umbraculi figura; in't Maleits Pajong, en Culat pajong, na de gedaante van een Kipperfol , in ’t Amboins op Hitoe Mothe. Van dit geflagte komt zomtyds eene voor den dag , zoo eror als een gemeene fchaftfchootel, niet ter degen uitge- reid, maar klokkeformig , wit, een paar duimen dik van Jubftantie, op een fleel van ruim een voet boog , mede wit, bros , en binnen bol. Deze Coelat groeit op zoodanige plautzen, daar de Koolbranders bunne koolen gebrant beb- ben, op de nagelaate affe in de drooge Moeffon met regen befprovit zynde, en werd daarom zelden gevonden. Hy is van een excellente fmaak , gekookt zynde Jebier als Calap- pus-palmyt fmakende , en knappende. e IV. Boletus terreftris , komt uit de puure aarde voort, met verfcheiden gedaanten, de gemeene is boven rond, en bultig als een boetje , glad , en even , wit , een weinig glim- mende, met inwaarts gebogene kanten , zoo lange byj is, maar de oude openen baar meer , en bebben gefcbeurde kanten. De ploojen van onderen ftaan wat ydel, en beb- ben tuffen beiden nog een of twee mindere ploojen, diezig alle by den fteel opwaarts fluiten, i De fieel is een kleine vinger lang, en dik, wit, en mafief , met eenige korte vazelingen maakt bet zig in de aarde vaft , van fubftantie krakebeenig , krakent als de voorgaande , en wil niet bart gekookt werden, want daar door werd bet flymerig , zynde anders aangenaam in 't eeten , bebalven dat ze wat grondig rieken. Dexe Fungi komen in menigte voort op vlakke velden en beuvels, daar men te vooren bet Snygras afgebrand heeft, en dan een regen op volgt, inzonderbeid by de nieuwe Maan. Die aan fchaduwagtige en vogtige plaatzen voortko- men, Zn verre 200 goet niet,om dat ze na den grond rieken. Een andere zoorte bier van is de voorige gelyk , dikker van hoedje , en donker-graauw of aardverwig , zommige ook zwartagtig op witte fleelen , maar na eenige dagen breiden ze bun uit als boeden , veele by malkander groejende. Wederom vindt men andere vier of vyf duimen breed, meer uitgebreid na de eene zyde dan na de andere , en al- daar een wyde klove , fchier een bert gelykende , boven rookverwig , beneden met een ligten purper uit den graau- wen weerjchynende Daar fiaan ook twee of drie by mal- kander, en baare fleelen zyn in de midden buikagtig , zy komen woort in de regenmaanden Funy en Fuly, als de regen eenige dagen opboudt. : Naam, Jn ’t Latyn Boletus terreftris ; én "t Maleits Cuiat tana , en Sajor tana ; op Hitoe Mothe, en Sa: waccal; by anderen Oelat kitrib kitrib ; dat 2s knap- pende Oelat. Zy werden naafi de tweede zoorte voor de beften gebouden , dog men moet ze niet over de drie dagen laten oud werden , ook verkiezen zoodanige , die op vlakke en te vooren gebrande plaatzen groejen. Men moet ze ook wel leeren onderfcheiden van de volgende Fungus igneus , dewelke febier dezelfde gedaante beeft , maar altyd vuilder van reuk is, en daar by doodelyk. ; Zoo werden ook alle eetbare Fungi fcbadelyk en fenymg, als zy van Slangen en andere vergifte beesjes aangeraakt werden. Hier van daan komt bet , dat ‘er in Amboina zoo dikwils men/chen om den bals komen door -eeten van eenige Culat, die men weet anders on[cbadelyk te ym. ` V. Boletus quintus, auris murina diétus, ver/chilt merkelyk van de tweede zoorte, want by is veel dunder s en niet geplooit , zy Baan als lepels of ooren met bet bolla deel opwaarts , zommige met effene en ronde , zommige met gekrulde kanten als kragen , met veele lappen boven malkander. De - LYF: I 4 AR N NSS SS f IA Mb "BR Y (t Latin ^ NE qh IS AN, NN UN Stk KERS W N ANN AR Ss SSS NS RASS AN SUN RR i A de GON HN NS SN N S S RN s 7 / WHALE: XL Bock: XXI, Hoofdf. Superior feu concava pars multis punétulis notata eft, utrimque non plicata, primo lete rubens, dein fufca, intermixto rubro colore, craflitie alutz, cre- icans & humida, fine pedunculis palis infident vetu- fiis ac putridis lignis, præfertim fi aliquamdiu per mare flu£tuaverint , magna copia etiam mortuis incre- feunt,Ricinis, fed hi non edules habentur. Pc mum progerminant pluviofis menfibus, vel etiam ficco tempore poft pluvias. Nomen. Latine Boletus quintus, auris murina didus; juxta Malaienfe Telinga ticos; Amboinice Tiri macke, h. e. Koeskoes auris. Ad cibum adhibentur hi Boleti, fed non diu coquendi funt ; quum nimis mucofi fiunt, inter edendum ftrepitum edentes. Virtute autem atque incolumitate cedunt fecundz & quartz fpeciei. Tabula Quinquagefima fexta Ad Figuram prímam Boletum exhibet primum infundibuli for- ma ligno incretum. j Figura fecunda Boletum exhibet fecundum arboreum. Figura tertia ejus varietatem denotat pedunculo infidentem. Figura quarta Baletum exhibet quintum , qui Auris murina di- Ott, f Figura quinta Fungum exhibet igneum Caput 23. defcriptum. Figura fexta Fungum exhibet arboreum tuberofum Caput 24. de~- fcriptum, Figura feptima Phatlum exhibet Demonum Caput 25. defcri- ptum, qui convenit cum Fungo, qui dicitur Fungus Phalloi- des parvus, feu Penis Caninus Virginianus , Banifter in Plukn. Pbyt. Tab. 184. fig. 6. ubi & alias ráras habet fpe- cies, plurimasque Fungorum ‘defcribit & delineat F. Bau- bin. tom; 3. libr. 40. quem vide, uti & Hadriani Junii Me- dici trafatum, cui titulus eft Phalli, ex fungorum genere in Hollandiz fabuletis "m crefcentis defcriptio , & ad vi- vum.expreffa piólura, Delphis anno 1569. qui Phallus cum illo Rumpbii penitus convenit. AMBOINSCH KRUIDBOEK. Potit- `. 127 De bovenfte of bolle xyde is met veele pukkels bezet, terweerzyden zonder ploojen , eerft ligt-rood „daar na bruin met rood gemengt , in de dikte van Seemleder , krakende , en VOGLIE, zy zitten zonder fleelen aan de cude palen, en verrotte bouten, inzonderheid die een tyd lang in zee ge- dreven bebben , met mentgten ook aan verltorve Ricinus- bomen , dog die agt men niet eetbaar. Zy komen meeft voort in de regenmaanden , of ook in de drooge Maffon na eenigen regen. Naam. In’: Latyn Boletus quintus , auris murina dictus; in " Maleits Telinga ticos; in^t Amboins Tiri macke; dat is Koeskoes-oren. Zy werden tot de koft ge- nomen, dog moeten niet lange gekookt werden , waar door y te flymerig wallen , knappende in” kauwen, aan goed- beiden gezontbeid , de twéedeen vierde žoorte veelavykende. De fes en Vyftig fte Plaat Vertoont in de eerfte Figuur de eerfte Paddefloel, de gedáante van een tregter hebbende , op een ftuk bout gegroeit, ` D WE us weit aan de tweede* op de Bomen groejende De derde Figuur vertoont cen verandering van de voorgaande, rop een fleeitje voortkomende. | De vierde Figuur vertoont de vyfde zoort van Paddefloel, wel- ke de Muize-oor genaamt wert. De vyfde-Figuur vertoont de vuurige Campernaelje, in het 23. „Hoof djluk befchreeven. - De fesde Figuur vertóont de knobbelige boosi-Campermaelje in het 24e Hoofdfluk befchreeven. _ - De zevende Let vertoont de Duivels- [chaft, in het 25. Hoofdftuk befchreeven , welke overeenkomt metde Pung welke genaamt wert Fungus als een Phallus, klein, of als een hondefchaft, uit Virginie van Baniffer in Piukn. Phyt. Tab. 184. fig. 6. alwaar meer rare zoorten zyn „(en zeer veel Fungi of 'Champernoeljes befchryft , en :tekentaf F- Baub. tom. 3. libr. Ao. welke ziet, als mede het tractaat van Dr. » «Hadrianus unius; waar van de titel. is:befchryving, en na het leven afgetekende Figuur van een Phallus, uit het ge- flag: der Champignions, overal groejende in de zantgron- den van Holland, te Delft 1559. welke Phallus met die van Rumpbius t'eenemaal overeenkomt. — — CAPUT VIGESIMUM PRIMUM. ` Fangi arborei reliqui. Culat caja. elique Fungi arborei fpecies in Amboina multi- R plices funt , quarum. tres hic proferam ,. prima Dee inftar Agarici transverlaliter ex arbori- bus excrefcit in femicirculum, plana, digitum crafla alba, & duriffuma, fuperior ejus pars inzqualis eft, punétulis & foveolis notata, ad oras circulis delinea- ta, acf offz fibi mutuo effent inpofite , primo alba, dein fufca, ad oras nigra, fubtus glabra, & gilva in- corii ,- quadam feffiles arbori adcrefeunt 5 alie amplum habent pedunculum , &.ad oras finuofz funt, tanquam in varios lobos diftinte, quedam tres qua- ` tuorve gerunt lacinias fupra fefe invicem, varias fla- llorum formantes figuras, ut & manuum ac coch- learium. He ultime petiolo donate non uniformem habent fübftantiam , nam quum crefcunt ad vetuftas arbores; in quarum truncis putridus quidam & obtufus heret ramulus, tum fungus hunc obducit ramulum , & pe- dunculum format talibus angulis & laciniis donatum ^qualibus gaudet ramulus, ita tamen ut externe nil nifi Fungus adpareat. Ad hujus vero extremum Fungus fefe explicat fua fübftantia, primo circulo parvo, dein huic alii ma- jores circuli adcrefcunt ad magnitudinem patinz vel flabelli. SE In media fubftantia, fi fuperior tenuis tollatur pel- licula, lamella quedam amplz lignofe inveniuntur, ita ut quis diceret, cun&os hofce ac fimiles Fungos ab infeétis quibusdam ftimulari eodem modo , quo i lacca a quadam formicarum fpecie circa tene- tos quarundam arborum ramulos formatur. Hec vero alcula , quantum fcio, in hoc Fungo nunquam ab aliquo detecta funt. Secunda EEN EN 1WINTIGSTE HOOFDSTUK, _ De overige Boom-Campernveljes, E andere zoorten van Fungus arboreus zyn in Ame D boina ook veelderhande ‚waar van ik aber die L zeiten zal, de ecrfte: zoorte waft als een Agaricus dwers uit de bomen, balf cirkel-rond, plat, een vinger dik, wit, en zeer bard, de boven[le zyde is oneffen met Pukkeltjes en kuiltjes, langs de kanten met cirkelen , als of ‘er eenige pannekoeken op. malkander waren gelegt;, eerfi wit, daar na bruin-agtig , aan de kanten zawart, van onderen glad, en muis-vaal als leer zommige zit- ten zonder fleelen tegens den boom, : zommige babben een breeden ficel, en zyn langs-de kanten bogtig , als inver- Scheide lobben verdeelt, „zommige bebben ook twee of drie lappen boven malkander…, verfcheide figuuren uitmakende van Waijers, banden, en lepels. $ Deze laatfte, die een fteel bebben, .zyn niet van eene. parige fubftantie, «vant wermits zy groejen aan. de oude bomen , aan AP emen eenig verrot en ftomp takje zit, zoo bekleet de Fungus dit takje, ew maakt een fleel daar van met zoodanige boeken en lappen, als bet takje mede brengt, zoo nogtans, dat men van buiten niets dan Fungus ziet. | miosot Aan’t einde nu van dit takje breid zig de Fungus uit, met zyne eigene fubflantie , eerft met een kleine cirkel , daar vervolgens alle andere , en grootere van onderen te- gens aangroejen tot de grootte van een Jehooteltje of waijer. In de middelfte fubftantie , als men’t boven(ie dunne vel afligt, windt men wog eenige breede [cbilferen van bout, zoo dat men zeggen zoude , alle deze en diergelyke Eungi averden van eenige kleine diertjes aldus aangezet, ap de ` manier als de Gummi lacca van eenig flag mieren, om de teere takjes van zekeré bomen gegenereert werd. Dog diergelyke diertjes zyn aan, deze Fuugusanynes weetens nog van niemand gezien. I. De Eng, 128 Secunda fpecies eft inftar fecunde efculente fpe- ciei, fed fine plicis, nam inftar auricularum arborum truncis adfidet , inferior enim pars loco plicarum multa habet foraminula externe alba, interne gilva, dure itidem fubítantiz, ad oras non rotunda eft, fed - finuofa , vel in lacinias diftin&a. Huc pertinet rubra fpecies, que fecundz varietas eft, fed paulo tenuior, ac fubtus zqualis magis, & utrimque rubra. Tertia primz fimilis eft, fuperne tuberculofa & pun&ulofa, fordide alba, & dura, fubtus autem in varias cellulas & teffaras diftin&a eft inftar favorum Apium. p Nomen. Nullum aliud gerunt, nifi generale Fungi -arborei, Malaice Culat batu ob faxofam fubftantiam , omnes crefcunt in vetuftis arboribus, vel ipfarum ra- dicibus. Optima & rariffima in Canariis reperitur. Ternatice Kebu, Amboinice Ulat, quod generale no- men eft. er : Ufus. Cibo inepti funt, & in Medicina ignoti, Qui- dam eos adcufant effe noxios." Saltem anno 1665. in Hitces ora in paga Waccal accidit , quinque homi- nes, qui harum fpecierum quasdam avulferant, quas putabant effe fecundam & quintam efculentam fpe- ciem fupra defcriptas, has ergo coquebant & edebant, unde unus fnox mortuus eft, non ita quidem venenata quadam malignitate , fed: convulfiva quadam contra- -€tione, quam in ventriculi orificio fuperiore cauffa- - bant cum magna cordis anxietate, anhelitu, & cordis: “lancinatione. uatuor alii vix evadebant , hoc in cafü primo contra&io ifta convulfiva feu fpasmus prohibendus eft, ‘quod fit, fi egro magnam fyrupi vel aque faccharate quantitatem exhibeamus, unde partes aperte tenen- tur, dein vomitoria propinanda funt, quod fit E ..Aaccarbaar rubrum Amboinenfe, vel per radices Siri Boppar, ac mox antidota quzdam. fubpeditanda , qualia:funt radices ac fructus arboris, que Rex ama- -rorir nobis dicitur, feu major ejus fpecies Lary dicta, "vel radices Toxicarie terreltris, Accarbaar nigrum &c. "qui modus etiam obfervandus eft in precedentibus efculentis fpeciebus, quum he infeéte funt taétu ve- nenatorum quorundam animalium, HERBARIIAMBOINENSIS . Liber XI. Caput XXII. Il. De tweede zoorte is gelyk de tweede eetbare , dog zonder ploojen , want zy zitten als ooren tegens de ftam- -men der bomen aan, en de onderfle zyde beeft in. plaats van ploojen veele gaatjes, buiten wit, binnen.vaal, mede bart van fubftantie, aan de kanten is ze niet rond y maar bogtig, of in lappen verdeelt. Hier toe beboort de-roode zoorte, zynde een verandering van de tweede , wat dune der, en van onderen even, aan weerzyden rood, III. De derde is de eerfte gelyk, aan de bovenzyde vol bulten , en pukkelig , vuil-wit, en bart „ maar. van on- dere is ze in verfebeide lelletjes of ruitjes verdeeld, ‘gelyk de buisjes van de Byen. Naam. Zy bebben geen ander naam dan dem generálen van Fungus arboreus, in't Maleits Culat batu; wegens baar fieenagtige fubjtantie, en waffen alle te zamen aan oude bomen, of baare wortelen. De /choonfle en raarfte vindt men aan de Kanary-bomen , op Ternaten Kehu; in ’t Amboins Ulat,- met een gemeene naam. Gebruik. Zy zyn tot de koft onbekwaam , en. in de Medicyne onbekent. Zommige willen ze be/chuldigen, dat ze fchadelyk zn. Immers Anno 1665. is bet op de Kuft van Hitoe in't Dorp Waccal gebeurt , dat er vyf Per. zoonen, dewelke eenige van deze zoorten geplukt-badden, die ze aanzagen voor de tweede en vyfde eetbare zoorte , dezelve gekookt en gegeten , waar van "er eene firaks ge. ftorven is, niet zoo zeer door een venynige boedamigbetd , maar door een. flerk worgen, Pavelk ze in de Erop van de maage veroorzaken met een grooten benauwibeid des aas- zems, en fleektens onder^t bert. E. De andere viere wierden ter nauwer mood gefalveert, men moet in dit geval voor eerft bet worgen beletten, *t welk gefchiedt , als men den Patient veel zyroop of 2ui- keravater ingeeft , "t welk de pa[fagien open boud, door na moet men braakmiddelen aanwenden, °t -welk pefcbiedt met bet ingeven van ’t roode Amboin/e ae" sch of wortelen van Siri Boppar , en flraks daar op eenige An- tidota , gelyk zyn wortelen en vrugten van Rex amaro- ris, of zyn groote zoorte Lany, wortelen. van Toxicaria terreftris , zwart Accarbaar &c. welke proces men ook bouden moet in de voorgaande eetbaare zoorte, als dezelve door "t aanraken van eenig venynig. gedierte geinfelteere zyn. e R e xd r $ A nr nds —— ES AREE MT CAPUT VIGESIMUM SECUNDUM. Fungi vari ali. "TN Amboina obcurrunt alie porro Fungi rare fpe- 1 cies, quas in binas divido claffes, primus nempe E Fungus elatus eft, fecundus Fungus digitatus. Fun- ‘gi elati tres raras obfervavi fpecies , quarum prima “litt, A. notata et, que pedis circiter altitudinem ob-. tinet, pedunculum habens digiti craffitie , ex fufco ni-' gricans, externe glabra, interne fpongiöfa, ad latera tres emittens excrefcentias , acfi novi effent rami , ejus “petafus oblongus eft, octo pollices longus, fex latus, “ejusdem cum pedunculo coloris, valde contraétus, ‘ad oras fimbriatus, fuperne in medio fovea donatus, fübtus non eft plicatus inftar ceterorum Fungorum , ‚fed porofus eft & ruffus, excreverat ex putrido ramo _decidui Canarii, ac tribus quatuorve longis filamen- tis fefe fixerat proximz terre, fed facile extrahi po- terat inferiorque convexa pars per fragilitatem tan- dem frangebat: ; i- Secunda fpecies fub litt. B. pedunculum gerebat quindecim pollices altum , craffitie penne, ac fine excrefcentiis, fed parum finuofa.& quoque nigricans, ita ut tenerum referret Calbahaar ,. inferius parvum exhibebat finum , ex quo paucz confpiciebantur fi- brille, quibus fefe terre figebat, fed an putrido cui- dam ligno fixus fuerit hic fungus, me latet, quum qui ad me hunc deferebat, fine obfervatione extraxe- råt circa fruticulos prope fluvium Hative Kitsjil. „Caput ejus magnitudine erat nummi inperialis , ac ejusdem forme , & inftar prioris corrugofum , que ruge in utrisque obfervabantur, quum in filvis adhuc fixe effent. Ambz fpecies tam raro obcurrunt, ut ani- madverterim , a nullo incola effe notas, licet eas anno 1679 fimul acceperim. Nomen. TWEE EN TWINTIGSTE HOOFDSTUK. De andere raare Campernoeljes. ` t aar werden in Amboina nog eenige rare zoorten van. D Fungus gevonden , dewelke ik in twee geflagten verdeel, te weten ten eerften Fungus elatus, en ten tweede Fungus digitatus. “an Fungus elatus beb ik drie rare zoorten aangemerkt , de eerfte geteekent met letter A, waft omtrent een voet boog, meteen [Leel in de dikte van een vinger, wit den bruinen zwartagtig, van buiten glad , van binnen fpongieus, dog ter zyden met drie uitwaffingen , als of bet nieuwe takken wilden wer- den, bet boedeke werd langwerpig , agt duimen lang, fei breed, van de zelve couleur als den fteel , zeer gerimpelt, aan de kanten gekrinkelt-, boven in de midden met een — kuil, van onderen bad bet geen ploojen gelyk andere Fungi, ' maar Was poreus, en ros van couleur, bet flont op een verrotte tak van een omgevalle Canary-boom , en bad zig met drie of vier lange draden in de naafte aarde ner maakt , dog liet zig ligt daar van aftrekken y en bet 4 Jte kromme deel brak eindelyk door brosheid daar van af. De tweede zoorte letter B, hadde een fteelby de gf: tien duimen boog , in de dikte van een fcbaft y en zonder uitwaffingen, maar wel wat bogtig , mede z'wartagtig » zoo dat by na jonk Calbabaar geleek , van onderen bad bet een klein bogtje, en daar, aan eenige weinige vafelin- gen, waar mede bet in de aarde vaft bing, dog of bet op eenig verrot bout geftaan beeft, en weet ik niet, want den brenger het zelve zonder agterdogt uitgetrokken beeft s omtrent de leege ruigte by de Rivier van Hative Kitsjil. Het boofd was omtrent een ryksdaalder groot , voorts van bet zelve fatzoen, en gekrinkelt als bet voorgaande» welke krinkelen aan beide geweeft zyn, doen ze nog in t bos ftonden. Beide werden zoo zelden gevonden, dat ik bemerkt bebbe nog by geen Inlander bekent te zjn, boewel ik ze beide in "t jaar 1679. bekomen bebbe. Naam d \ Di a H KY GE SE XI. Boek. XXIL.Hofd£. AMBOINSCH KRUIDBOEK,. Nomen. Ambe he fpecies mihi Latine' dicuntur Fungi elati petafoides.. Malaice Culat pajong ob fimili- tudinem umbraculi baculo inpofiti. — Tertia fpecies Fungus elatus cocblearis , Malaice Cu- lat fondoc, crefcit etiam ex petiolo longo & tenui, fpithamam vel pedem -circiter longo , fere eodem modo, quo in precedenti capite dictum fuit de Fungo arboreo , fi enim radices vel trunci deciduarum Cana- riorum ramulos habeant tenues , hifce fefe circum- volvit hic Fungus, quos totos ir veftit cortice tenui, externe glaber eft, fed tuberculis quibusdam inzqualis, nunc obicure cinereus, nunc niger inftar Kalbahari. In extremo Fungus hic naturalem fuam habet for- mam & fubftantiam , inftar cochlearis rotundi & plani, magnitudine denarii. Hoc non in fummo locatur, uti in binis prioribus fpeciebus, fed ad latera vel deor- fum. Superior pars tuberculofa eft inftar femi circuli lani, primo cinerea, fenfim nigra, rugofa vel ftriata. e pars plana eft, glabra, & albicans. Si ramu- lus, cui circumcrefcit, fimplex fit, tum ejus pedun- culus fimplex & equalis eft, paucis tuberculis conftans, fi vero ifte fit ramofus , fungus ejus fequitur formam. Quum ex filvis deportantur, plerumque ex fordide luteo cinereum habent colorem , fed aliquamdiu in domo confervati , tum nigricant, tenuis pedunculi cortex Pange , & in fruftulis decidit, ita ut ligno- fus pedunculus fub eo detegi poffit uti & cochlear ipfum decidit. —— 7 . In Figura A radicem denotat, ubi ramulus & pedun- culus hujus Fungi Canariis fuit nexus. -B locus eft, ubi corticis pars decidit, & lignum ramum exhibet. C cochlear eft, in cujus tuberculofo dorfo peduncu- lus inclufus eft. Secundo. Fungus digitatus rara eft fpecies , raro obvia, multis adfurgens ramulis femi pedem circiter altis, qui varios referunt digitos-& palmas , omnes vero vix minimum digitum,craffi funt, tuberculofi, & nodofi, ceterum glabri, ex fufco rubri, fed extre- mitates albz funt, acfi ungues effent. In vetuftis & putridis crefcit lignis, terre incumbentibus, ac cafu gerentibus obtufam rami partem cum quibusdam vi- minibus , quibus hié Fungus fefe circumvolvit. Fra- gilis eft fubftantie, unde & aliquamdiu in domo fer- vatus fi fuerit, tum albi ifti decidunt ungues, ita ut lignofa ifta vimina confpici poffint, fed non in omni- bus digitis. Cum frufto putridi ligni abfeindendus eft, uti & przcedentes, fi eos velimus confervare, nulli alii enim inferviunt ufui nifi curiofitatis gratia. Nomen. Latine Fungus digitatus, Malaice Culat tan- gan, ob formam manuum & digitorum. ` - In deciduis femi putridis Calappi truncis eque Fun- gus cocblearis & digitatus crefcit , quam tertia ejus forma ex utrisque mixta, in qua tam digiti quam coch- learia obfervantur, quales binz fpecies denotatz funt littera D & E. - - emm Es Tabula Quinquagefima feptima guram primam Fungum elatum cocblearem exhibet, ubi litt. A radicem feu ortum ejus denotat. B denudatam cor- id cr icm indicat, ut lignum ipfum confpiciatur. C coch- ear eft. - ; SE Figura fecunda Fungum digitatum exhibet. E. Figura tertia ad litt. D digitati varietas eft, & E tam cochlea- tis, quam digitati fpecies. eft ex utrisque mixta. Figura. quarta Tuber regium eft jam fupra Capite 17. defcri- . ptum. > a x CAPUT 129 Naam. Deze beiden zoorten noem ik in't Latyn Fungi elati petafoides ; im't Maleits Culat pajong , na de gely- &eni[Je van een uitgebreide zenne[cberm op zyn Jtok flaande, De derde zoorte Fungus elatus cochlearis, in °t Ma- lets Culat fondoc, groeit mede aan een dumme boogen. Steel, omtrent een fpan of een voet lang , fcbier op dezel- ve manier, als im "t voorgaande Hoofdftuk van Fungus arboreus gezegt is; «vant als de wortelen of [Lammen van. omgevallen Canary-bomen eenige dunne takjes bebben 4 dan zet zig dezen Fungus om dezelve, gebeel en al die bes kleedende met een dunne /chor/e , van buiten glad, dog met eenige bultjes, oneffen , zommige donker-graauw, zommige zwart als Kalbabaar, Aan "t uiterfte groeit eerft de Fungus in zyn eigen ge- daante en fubftantie , als een rond vlak lepeltje, in de grootte van een fchelling. Dit ftaat niet boven op gelyk aan de twee voorgaande zoorten , maar ter zyden of neer- waarts gekeert. De bovenfte zyde is bultig , als een vlak balf-rond, eerft graauw, met er tyd zwart, rimpelig, of geftreept. De onderfle is vlak, glad, en avitagtig. Als bet takje, daar by om groeit enkel is, zoo werd ja zen fteel effen » met weinige bulten of bobbelen; is by ge- takt , zoo volgt de Fungus deszelfs leidingen. Als men ze eerft uit bet bos brengt, zoo zyh ze gemene- lyk uit den vuil-geele graauw , maar een tyd lang in buis bewaart, zoo werden ze zwart, de dunne fchorffe aan de feel breekt , en valt met ftukken af , zoo dat men den bouten fteel daar onder bekennen kan, gelyk ook "t lepeltjé zelfs afvalt. In de Figuur beduid A de wortel, daar bet takje en den Steel van deze Fungus aan den Canary-boom vajt gezeten beeft. B is de plaats daar een deel van de fcborfje afge- vallen is , en bet bout den tak vertoont, C is bet lepeltje, in wiens bultige rugge de fteel ingelaten is. Il. Fungus digitatus is een rare zoorte, die zelden ge» vonden werd , opjcoietende met veele takjes omtrent een balf voet boog , dewelke verfcheide handen en vingeren ver- beelden , allefchaars een pink dik, bier em daar knobbelig en knoeftig , anders effen, bruin-rood , dog de einden xyn wit, als of bet nagels waren. Het waft op oude en ver- rotte bouten, die op de aarde leggen, en by geval een flomp van een Lak met eenige ryskens bebben, daar zig dan de. ze Fungus omzet. Het is bros van fubftantie, daarom een tyd lang in buis bewaart zynde, vallen de witte Na- gels boven in, zoodat men de bouteryskens bekennen kan , dog niet alle vingeren. Men moet bet met een fluk van verrot bout affnyden , gelyk ook de voorgaande, als men ze bewaren wil , want zy dienen tot anders niet dag ra. _ riteit. Naam. In 't Latyn Fungus digitatus , in °t Maleits Culat tangan, na de gedaante van banden en vingeren. _ Aan omgevalle en half verrotte Calappus-flammen groeit zoo wel de Fungus cochlearis en digitatus, als een der- de fatzoen uit beide gemengt „ daar aan men zoowel vin- geren als leepels ziet , diergelyke twee afgeteekent Tag met letter D en E. De zeven en Vyfiig fte Plaat Vertoont in de eerfte Figuur de verbeve lepelvormige Fungus, alwaar letter A de wortel ofte oorfpronk van dezelve aan- ` werft, B het ontbloote deel des fchorffe, op dat het hout zelve gezien wert. C is de lepel zelve. De tweede Figuur vertoont den gevingerde Fungus. De derde Figuur by de letter D is een verandering van de © gevingerde Fungus. -E is een zoort zoo wel van de gevin- gerde als de lepelvormige, uit beide als t'zamen geftele. 