VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
wn De Slobben komen by ons , omtrent de maand February; _ xy verfpreiden zich in de Mokrasfen; een gedeelte broedt er alle jaaren: ik vermoed , dat de overige verder Zui waards optrekken; dewyl deeze Vogels hier fchaars wor en naa de eerfte Noordewinden die in Maart waaijen. Dit hier te lande gebooren zyn, vertrekken omtrent de maand September; ’t is zeldzaam ze te zien overwinteren; waaruit ik opmaak , dat zy de koude vreezen en fchuwen (t). „> Zy verkiezen tot nestelplaatzen groote rietbosíchen, op weinig bezogte plaatzen: het Wyfje legt tien of twalf Eyeren, bleekrood van kleur: de broedtyd duurt, naar dat my de Jaagers onderrigt hebben, acht en twintig of dot dagen ; dan ik zou liever denken, dat men ’er vier oi vy en twintig dagen voor moet ftellen, an De Jongen komen ter wereld met een graauw gevlekt dons , en zyn zeer leelyk; de Bek is alsdan b zo breed als het Lyf, en de zwaarte van denzelven een hun Jä: | tigi C Men gott hiet byvoegen de Vliegen, die de ENK W hendig weet op te vàngen , als hy over het Water vliegt: daar heeft hy de naamen van Mugg-ent en Anas end: d DESRER, . 4 (t) In den Zomer gaan zy vry verre in ’t Noorden op; dewy! SC Ze, vòlgens LINNÆUS y in Schonen en Goshland zicu Dei rt, VAN DE SLOBBE, OF ZEE-PHAISANT. 391 tig; zy houden denzelven bykans beftendig tegen de Borst 3 zy loopen en zwemmen zo ras ze uit het Ey komen; de Vader en Moeder geleiden ze, en fchynen zeer aan de Jongen gehegt; zy waaken beftendig tegen Roofvogels; op e minfte aannadering van gevaar kruipt het geheele kleine gezin onder de biezen weg; de Vader en Moeder gaan te water en duiken onder. 7 an Welhaast worden de Jonge Slobben graauw, gelyk de Weyfjes ; naa het eerfte ruijen krygen zy de fchoone Vee- ren; doch deeze den vollen luister niet, dan na den twee- den ruityd.” ` Wat de kleur van den Bek aanbelangt, zyn de Waar, ` neemers niet eenftemnmiig; RAY zegt, dat dezelve geheel gwart i$; GESNER beweert, by ALDROVANDUS , dat de boe venkaak geel is; ALDROVANDUS noemt dezelve bruin (*). Dit alles wyst uit, dat de kleur van den Bek ‘verandert door de jaaren, en uit hoofde van andere omftandigheden. SCHWENCKFELD vergelykt het klapperen van de vleugelen der Slobben by het geraas eens ratels; en de Heer HEBERT , het geluid, ’t welk deeze Vogel flaat, wiflende ‘uitdruke ken , betuigt het niet beter te kunnen befthryven , dan door bet te vergelyken by het geratel eens handratels met korte fchokken bewoogen; het kan weezen dat SCHWENCK- FELD de {tem des Vogels voor het geraas der vleugelen genomen hebbe. De Slobbe levert zo lekker vleesch op dis eenige Eendvegel, het is zagt en fappig ; men zegt dat het altoos rood is, fchoon wel gereed gemaakt; vandaar draagt de Slobbe, byzonder, den naam van Rouge, bovenal an Picardie , waar men veele van deeze Vogelen doodt in de ‘wyduitgeftrekte: Moerasfige ftreek van Sois/ans tot aan Zee loopende. - OO De Heer BRISSON geeft , volgens de Vogelbefchryvers, eene verfcheidenheid op in'de Slobbe: waarvan het verfchil beftaat, dat dezelve een witten Buik heeft, in ftede van, een kaftanjekleurige CEA, ~ De Yacapatlahoac van FERNANDEZ , een, Eendvogel, wẹl- ken die Natuurkenner kenmerkt door deszelfs zonderling breeden Bek „en de drie kleuren, welke men op de Vleugels, mn ziet , *) ALDROVANDUS, pag, 223, 230, H Brisson noemt dezelve Anas çhpeata ventre candidio. re, By anderen ftaat hy bekend onder den naam van Anas Mus- caria 3 de Duitfchers noemen hem Mugg-ent , Fliegen-endtle , en SALERNE Áo Canard d Mouche "ee c3 382 NATUURL. HISTORIE VAN DE SLORRE, OF ZEE-PHAISANT, ziet, fchynt men tot de Slobbe te moeten brengen (*), als- mede de Tempatlahoac van denzelfden Schryver, van wel- ken de Heer BRIssON zyn Wilde-Eend van Mexico maakt CH, fchoon de gelykheid der kenmerkende tekenen ($) , en de benaaming van Avis Latirofira, door NIEREMBERG daar aan gegeeven Ce) alsmede de voorzorge van FERNANDEZ zele ve, om te berigten, dat veelen aan de Yacapatlahoac den naam van Zempatlahoac geeven, hem hadt moeten doen op- merken, dat hier gefprooken wordt van een en denzelfden Vogel. Wy meenen, met des te meer gronds, zo te mo- gen oordeelen , naardemaal de Waarneemingen van den Heet MAUDUIT ons geen bar? „overlaaten , wegens het beftaaa van eene foort van Slobbe in America: „ de Vogels van deeze foort ” fchryft die Doctor, „, gelyken „ in Europe, elkander in de Pluimadie niet volkomen; eenige hebben een mengzel van graauwe Veeren, °t welke andere derven; ik ‚ heb in zeven of acht Slobben, my van Louifiane gezonden, dezelfde verfcheidenheden in de Pluimadic waargenomen, als men ziet in een gelyk getal deezer Vogelen „ zo als 't voorkwam, in Europa gedood: dit ftrekt ten bewyze, dat de Slobbe van Europa en van America volkomen van eene en dezelfde foort zyn (4).” (*) Tacapatlahooc, Anatis fere fpecies, longo ac lato rofiro, precipue juxta extremum ... ale partim albe, partim yirides fplendentes &@ fusce... Anatem regiam Hifpani yocant ; ger defund qui Tempatlahoac vocare malint. FERNAND. pag 42. Le Souchet de Mexique, BRISSON , Tom. IV. pag. 337. (t) OrNrruoLocte, Tom. VI. pag. 337. (S) Zempatlahoac, feu avis latirofra ... Anatis fere genis... ale initio cyanea, mox candide G tandem yiridi micantes [plen dore, € earum extrema altero latere fulva, FERNAND. pag. 3% Gel Pag. 217. WiLLucuBy, pag. 299. RAY, pag. 176. OU Medegedeeld Berigt van Dr. MAUDUIT. LEEVENSSCHETS EN BERIGT DER SCHRIFTEN VAN DEN WYDBEROEMDEN BENJAMIN FRANKLIN. L. L. D. (Uit het Engelsch.) 39 Geheon Wy, volgens ons Plan, om den Leezeren on- ne zes Mengelwerks , Leevensfchetzen van voorname e, Mannen te geeven, de eerfte gelegenheid, die zich op- nn deedt , waargenomen hebben, om den beroemd LEEVENSSCHETS , ENZ, VAN- B. FRANKLIN. 383 an Dre BENJAMIN FRANKLIN te doen kennen, door de ae Leevensbyzonderheden van dien gryzen Wysgeerigen an Staatsman, zo verre men die hadt kunnen verzamelen,. ə, alsmede een fchets van zyn Character op te geeven (*) , ə twyfelen wy niet om dien uitfteekenden Man, die, in as Grasmaand des jongst verloopen Jaars , zynen roemryken a Leevensloop eindigde , nog nader te doen kennen, en an €r by te voegen eene Opgave van de Schriften dee ze s, onvermoeiden Schryvers. Men zal uit dit Berigt , ge- en voegd by het hier boven aangeduide , een volkomener an kennis krygen aan een Heer uit laagen ftand gefprooten, an en heel de Wereld door , in verfcheide opzigten, met s dubbel verdienden lof beroemd geworden.” BENJAMIN FRANKLIN, Eeen der vermaardfte Wysgeeren en Staatkundigen der tegenwoordige Eeuwe, werd te Bos- ton „ in Noord- America, gebooren, op den zeventienden van Louwmaand des Jaars MDCCVE Zyn Vader was een Kaarsfenmaaker , hy verliet het Vaderlyk huis op zyn veer, tiende Jaar, om na Philadelphia te gaan; waar hy kennis kreeg aan den eenigen Boekdruxker in die Stad. Deeze in- genomen met FRANKLIN's voorkomen , nam, hem in huis, en onderwees hem in de Boekdrukkunst. FrANKLIN verdiende en verwierf door zyne geaartheid, vernuft en naarftigheid , de fteeds aangroeiende genegenheid van zynen Meester. Niet min aangenaam was hy aan de zodgnigen , die de Drukkery kwamen bezigtigen: de nieuwsgierigheid hiertoe was groot; en ‘dewyl het Boekdrukken , in die ftreeken , toen een zeldzaam werk was, vervoegden zich veelen dere waards; zy vonden zich zo voldaan, over de kunde, vaare digheid en de gefprekken, van den jongen Drukkersgezel „ ‚dat zy zelden heenen gingen, zonder hem eenig blyk van hunne milddaadigheid te fchenken. ` "` Welhaast begon hy te Philadelphia, die zugt tot Geleerd- heid en dorst na Kennisfe te ontdekken, waardoor hy na- derhand zo zeer uitftak : en , dewvl het bezwaarlyk viel Boeken uit Engeland te krygen, ging de jonge FRANKLIN een Societeit aan met eenige jongelingen van zyne jaaren; die beflooten, alle Boeken, welke zy hadden, op ééne plaats by den anderen te brengen, en dus eene algemeene Boekery te vormen. Dit hulpmiddel, ter uitbreiding hunner kundig- heden , vonden zy zo gering, dat de Societeit, Op FRANK- LINS (*) Zie onze Ar, Vad. Letieroef. V D ade Stuk, bl. 464 CA $84 LEEVENSSCHETS , ENZ, LIN’s voorftel , zich liet overhaalen, om maandlyks eenig geld toe te leggen tot het koopen van Boeken te Londen. Daar door vermeerderde hun voorraad fchielyk, en de In- woonders van Philadelphia, begeerig om in hunnen letter- fchat te deelen , ftelden voor, de Boeken uit te leenen, en een kleine fom voor het leezen te betaalen. Langs deezen weg werd in weinig jaaren de Societeit ryk voorzien, en bezat meer Boeken , dan "er misfchien in alle de andere Volk- plantingen gevonden werdán. De Verzameling groeide aaa tot eene Openbaare Boekery ; en de andere Volkplantingen, bewust van de voordeelen daaruit fpruitende , begonnen der- gelyke Plans te ontwerpen; hieruit ontftonden dé Boekke- ryen te Boston , New-York , Charles-Town , enz. terwyl die van Philadelphia, tegenwoordig, voor geene in Europa be- hoeft te wyken. De Heer FRANKLIN was, niettegenftaande de voordet- len, welke hy zich te Philadelphia kon belooven , daarmede niet voldaan. Hy (ak derhalven na Engeland over, in t aar MDCCXXIV of MDCCXXV ,en arbeidde als Drukkerse negt by den Heer wars, Deeze droeg hem veel agting toe , en behandelde hem met eene heuschheid, dat onze Wys- geer daaraan naderhand altoos met dankbaarheid gedagt. De Heer warrs voorfpelde menigmaal, dat deeze jonge Americaanfche Knegt, ten eenigen tyde , een groot figuur in de wereld zou maaken; en hy leefde lang genoeg om zyne voorfpelling vervuld te zien, ten opzigte van FRANKLIN'S Wysgeerige Ontdekkingen, fchoon niet om hem de groote rol van Staatsmgn te zien fpeelen. . Eenigen tyd te Londen gewoond hebbende, keerde hy na Philadelphia te rug, waar hy den Drukker, by wien hy voorheen woonde, overhaalde om een Nieuwspapier uit te geeven; dit ging zo voordeelig , dat zyn Meester - _ hem aaudeel in de zaak , en zyne Dogter ten Huwelyk, _gaf. — In deezer voege zich als Drukker te Philadelphia neder- gezet ‚en eenige middelen verkreegen hebbende, vondt zich r. FRANKLIN in ftaat, om, met meerder ruimte van tvd, de natuurlyke. aandrift van zyn vernuft te volgen, Zeer efteld zynde op de Natuurkunde , en de ontdekking van de Leydfche Proeve, in de Ele@triciteit „ dit gedeelte der Na- tuurkunde tot een voorwerp van algemeene Weetgierigheid gemaakt hebbende, lag zich de Heer FRANKLIN daar in 't y4onder op toe, en (tak welhaast in dit tuk uit. Bovenal ftaat hy bekend voor den eerften, die het in de gedagten kwam, om de Gebouwen voor den Blixem te beveiligen ` doof, VAN B, FAANKLIN. 385 door Afleiders : in °t algemeen, houdt men hem voor den Uitvinder van den Eleétrikaalen Vlieger , fchoon zommie gen die vinding aan een ander toekennen. Zyne Theorie van de Pofitive en Negative Electriciteit verwierf ook het zegel der openbaare ‘goedkeuring. De Leden van de Ko- ninglyke Societeit te Londen kantten zich in den beginne aan tegen zyne Theorie ; maar toen hy, in’ den jaare MDCCLV weder in die Stad kwam, weezen zy hem den Gouden Eerpenning toe, welke ’s jaarkyks uitgereikt wordt aan den Inleveraar van het weetenswaardigst en belang- rvkst Onderwerp. Hy werdt, desgelyks, tot Lid van die Societeit aangenomen; maar, ten dien tyde, deedt de Qor- log, tusfchen Groot- Brittanje en Frankryk uitgebrooken , hem na America te rug keeren, en hy begon eel te nee- men in de openbaare zaaken van dat Land. Het Hoogefchool van Oxfort fchonk hem den Eere- trap van Doctor in de Regten. In den jaare MDCCLXII, een plan ontworpen hebbende , vam de Posteryen door het vaste Land van America , werdt hy Algemeene Post- meester in dat Land. In den jaare MDCCLXVII , werd hy voor het Huis der Gemeenten ondervraagd , wegens de veel gerugts maakende Stamp AC , of Ate der Gezegelde- Papieren. Tot Agent voor de Provincie Pen/ylyania aan- gefteld zynde, (ak hy na Engeland over , ten tyde toen de Gefchillen, sichen Groet- Brittanje en America, op °t punt ftonden om tot een uiterfte te komen: hy trok toen de aandagt van het Algemeen , door een Brief over het Tweee gevegt sichen de Heeren WHATLEY en TEMPLE, en we- gens de uitgave der Brieven van den Gouverneur HUT- GHINSON (*). Op den negen en twintigften van Louw- maand des volgenden jaars , werdt hy voor den Geheimen Raad onderzogt , wegens een eisch lang voorheen door kem gedaan, als Agent van Masf/achufets Bay, tegen den Heer HUTCHINSON5 doch deeze eisch, niet in den fmaak vallende van het Staatsdienaarfchap , werdt zeer haastig verworpen , en Dr. PRANKLIN, kort daarop, van zyn Al- gemeen Postmeesterfchap in America afgezet. De Engel. fehe Staatsdienaars begonnen hem nu met zulk een nayve- Hg oog aan te zien, dat zommigen dagten om hem in hegtenis te zetten , als een Opftooker van Muitery. Dan F. getekende ter aangehaalde plaatze , bl, 467. Ce 5 Ke (*) Zie wegens dit voorval meer byzonder, het door oas op» 386 ` LEEVENSSCHETS , ENZ.. Dr. FRANKLIN , op zyn hoede zynde , vertrok , met den aanvang des jaars MDCCI.XXV na America ‚ zo ftil dat Engeland verlaaten hadt, vóór dat men eenige gedagren maakte van zyn oogmerk om te vertrekken. . Tot een der Afgevaardigen na het Congres in America benoemd zynde, hadt hy veel deels in bet uitbrengen der Verklaaring van Onaf hangelykheid ‚ van de zyde der Volk- plantingen. In ’t Jaar MDCCLXXVI, vaardigde het Con- gres hem af na Canada, om met de Inwoonders aldaar in onderhandeling te treeden , en dezelve aan te zetten tot het afwerpen van het juk van Groot- Britsanje ; maar de Canadiaanen, waren zo zeer ingenomen, tegen den heet- hoofdigen yver van de Nieuw-Engelanders , die eenige hunner Kapellen verbrand hadden, dat zy weigerden na de voortlagen van Dr. FRANKLIN te luisteren , fchaon hy ze aandrong met alle bewyzen , welke hy daar voor kon aan voeren. Te Philadelphia wedergekeerd , zondt het Congres, weetende hoe zeer Dr. FRANKLIN in Frankryk geagt was, , hem derwaards, om, eindelyk, de hand te leggen aan de geheime onderhandelingen van Mr. SILAS DEANE; gereede lyk nam FRANKLIN deezen last op zich, fchoon hy toen reeds een en zeventig jaaren telde. Het daar dpor hem werrigtte is bekend; een Verdrag van Verbintenis en Koop- handel , tusfchen Frankryk en America, werd getekend. De Heer LE ror verzekert, dat FRANKLIN zeer veel deedt tot deeze voltrekking, door den Heer MAUREPAS ten (terke Den aan te raaden, geen enkel oogenblik te laaten voorby- glippen, indien hy zich van de Vriendfchap. van America wenschte te verzekeren, en ’t zelve af te fcheiden van het Moederland. Hy verzekert ons desgelyks , dat njemand ‚blyder kon weezen dan Dr. FRANKLIN was , op. den dag dat de Britfche Afgezant Lord srormont Parys verliet uit hoofde van de vredebreuk tusfchen die beide Volken. Het Congres benoemde , in den Jaare MDCCLXXVIE, Dr. FRANKLIN tot Plenipotentiaris aan °t Fragfche Hof. Ten laatften de volkomene vervulling zyner weníchen ge- zien hebbende, door het fluiten van den Vrede in "tr Jaar MDCCLXXXIII , die de Onaf hangelykheid aam „America fchonk , verlangde hy zyn Geboorteland weder te zien. Hy verzogt, derhalven , opöntboden te worden, en, naar herhaalde aanzoeken ten dien einde, werd de Heer JEF- PERSON in zyne plaats benoemd. Op de aankomst zyns Opvolgers, vertrok hy na Hayre de Grace, en het Kanaal , ` over” VAN B. FRANKLIN, 387 overfteekende, landde hy op ’t Eiland Wight ; van daar terftond vertrekkende , kwam hy, na eene voorfpoedige rei, ze, te Philadelphia, in September des Jaars MDCCLXXXV. Hy werd onder veelvuldige toejuichingen eener ontelbaare menigte ontvangen, deeze, van overal toegevloeid , bragt bem in zegeprâal in zyn eigen huis. In ’t verloop van weinige dagen, ontving hy de verwelkoming- bezoeken der Leden van bet Congres, en van de voornaamfte Inwoon- deren van Philadelphia, Tweemaalen werd hy tot Voor- zitter van het Congres te Philadelphia gekoozen ; doch , zyne toeneemende zwakheden noodzaakten hem te verzoes ken om ontflag, en het overige zyner dagen in rust te flyten , ‘t geen men hem vergunde. Het grootfte gedeelte zyns Leevens , was de Heer FRANK- LIN zeer gezond geweest. In den Jaare MDCCLXXXV, werd hy aangetast door een Longekwaal , die eindigde in eene verzweering , by welker rypen en doorbarften , hy zulk een overvloed van etter loosde, dat hy bykans (tikte 3 maar van deeze ongefteltenis, als mede van eene dergely- ke, die hem eenigen tyd laater overkwam , herftelde hy zo volkomen , dat ayne ademhaaling ‘er niet in "tr minst door belemmerd werd. Met her klimmen zyner jaaren , nogthans, geraakte hy onderhevig aan de Jicht, waarby in % Jaar MDCCLXXXVII een Nierkwaal kwam; zints dee- zen tyd, was hy zo wel met het Graveel als met de die geplaagd , en deeden deeze kwaalen hem, de twaalf aatfte maanden zyns leevens, het bedde houden, Niette- genftaande deeze ougelukkige Lichaamsgefteltenis , mistte hy niets van zyne Zielsvermogens - noch van zynen ge- noeglyken aart. Zyn Geheugen was fterk tot het laatíte toe, en hy fcheen eene uitzondering op den algemeenen Regel, dat in zekeren leeftyd de deelen , die tot het Ge- heugen dienen, verhard worden; een uitfteekend voorbeeld hiervan is, dat hy het Fransch leerde fpreeken , na dat hy den ouderdom van zeventig jaaren bereikt hadt. Omtrent zestien dagen vóór zyn dood , kreeg hy eene koortzige ongefteldheid, op den vierden of vyfden dag, vergezeld van pyn in de borst.. Deeze werd in ’t einde vry hevig, en ging gepaard met hoesten en moeilyk ademhaalen. In deezen toeftand bleef hy vyf dagen, wan- neer deeze pynlyke toevallen op ééns weeken, en zyne Familie hoope op herftelling begon te fcheppen. Doch ‘er was eene nieuwe bezetting in de Longen ontftaan , welke , fchielyk losbreekende , gelyk zyne voorgaande Long- ont- 438 LEEVENSSCHETS, ENZ. ontfteekingen , kon hy, door gebrek- aan kragten , de etten {toffe niet geheel kwyt worden. Hier door werd de adem- haaling belemmerd , en hy viel in een flaapziekte, die allengskens verêrgerde , en hem , op den zeventienden van Grasmaand des Jaars MDCCXC , "e avonds omtrent elf outen, wegrukte, in den ouderdom van vier en tachtig jaaren en drie maanden, Dr. FRANKLIN liet een Zoon naa, den Gouverneur WILLIAM FRANKLIN, een volyverig Koningsgezinde, en eene Dogter, getrouwd aan den Heer WILLIAM BACHE , Koopman te Philadelphia. Deeze Dogter beminde hy allertederst; zy pastte hem dogterlyk op in zyne laatfte ziekte. Drie dagen vóór zyn dood verzogt hya dat zyn bedde in orde gebragt mogt worden , ten einde hy op eene voeglyke wyze mogt fterven. Mevrouw sace hier op haaren wensch te kennen geevende , dat hy nog magt ` herftellen en nog jaaren leeven , antwoordde hy: Zk hep het niet! Het grootfte gedeelte zyner Nalaatenfchap heeft hy ge maakt aan den Heer en Mevrouw BACHE , voor beider ke- ven ; en om vervolgens, in gelyke deelen , onder hunne Kin deren verdeeld te worden. Aan zynen Kleinzoon WILLIAM TEMPLE FRANKLIN Esq., befprak hy eenige Landeryen m den Staat van Georgia ; als ook het grootte gedeelte van 200 Boekery en alle zyne Papieren, behalven nog eene bepaalde fom , indien hy zich in den echt'begave, Aan de Boekerg van Philadelphia maakte hy 3000 Boekdeelen; aan den Rega ter HOPHINSON zyne Werktuigen tot de Proefondervindely- ke Natuurkunde, en aan den Voorzitter, in het Congres der Vereenigde Staaten, zyn Stok met een Gouden Knop, en wel met deeze woorden ` „, Myn Stok met een Gouden a Knop , kunftig gewerkt in de gedaante van den Hoed an der Vryheid , befpreek ik aan myn Vriend, en den an Vriend des Menschdoms , 'den Generaal WASHINGTON} an indien het een Scepter ware, hy hadt ‘dien verdiend en » zou ze verkreegen hebben.” , Wat het Character van den Heer FRANKLIN betreft : men wil dat hy in gezelfchap bondig , maar ‘niet vloeiend, fprak; liever luisterde, dan het-woord voerde, en eer cen onderrigtend dan een bevallig gezelfchapsman was; dt men iemand in de reden viel, kon hy niet dulden: by zodanig eene gelegenheid ,: haalde hy. ` Dat is: , Hes Lichaam van den Boekdrukker BENJAMIN FRANKLIN Ze hier, (gelyk de band van een Oud Boek , waaruit de bladen ge- cheurd , en welks rugletters en verguldzel uitgefleeten zyn) , tot een aas voor wormen ; egter zal het Werk niet geheel verlooren gaan; maar eenmaal, (gelyk hy gelooft) weder in 't licht komen g in een nieuwen en fraaierén Druk , verbeterd en nagezien door © D 390 LEEVENSSCHET3, ENZ. ~, uit gereeden: wy kunnen niet welvoe allen te g lyk vertrekken, en waarom zoudt gy of Zë de an weezen , daar wy fchielyk zullen volgen, en weeten > Waar wy hem zullen vinden.” Dr. FRANKLIN, is de Schryver van verfcheide Verhande- lingen over de Eleétriciteit, en andere takken dêr Natuur- kunde, als mede over veele Staatkundige Onderwerpen en Mengelftoffen. Zyn eerfte Werk was, Experiments and Obfervations on Eleêlricity , made at Philadelphia , in Lë MDCCLIII uitgegeeven , in twee Deelen in gto. derde Deel, over ‘t zelfde Onderwerp , verfcheen het vob gende Jaar , en'deeze drie Deelen, met eenige ophelderende Aantekeningen , als mede vergezeld van Letters and Pe- pers, on Philofophical Subjects , zagen in één Deel, met ko» „peren Plaaten , het licht in ‘t Jaar MDCCLXIX. Onder deeze Philofophifche Papieren , (waarvan Ter eenige voor- heen geplaatst waren iu de Philofophical Transaëtions of Tydfchriften ,) vinden eene Befchryving van zyne Nieuw uitgevondent Pen/ylvanifche Vuurhaarden , gefchikt tot het beter verwarmen der vertrekken, met weinig brand- ftofft; Waarneemingen over de vermeerdering des Mensch- doms, en de Bevolking der Landen; Aphorismen over de natuur en oorzaak der Uitdamping ; de Oorzaak der Win- den ; Próeven over de Koude door uitdamping te wege gebragt ; een Beer van zyn Toeftel , om de Gebouwen tegen den Blixem te befchutten ; Waartteemingen: over de Natuur van het Vuur , de voortbrenging der Dierlyke warmte ; de Verfchynzets en waarfchynlyke oorzaaken der Dwarlwinden en Hoozen; eene Vergelyking tusfchen de Oude Schotfche en de hedendaagfche holiaansche Muzyk, enz. —- In den Jaare MDCCLIX gaf Dr. FRANKLIN; zonder zyn naam, in ’t licht, An Hiftorical Review of the Conflitution aud Gouvernement of Penjylvania ; ‚een Ge- fchrift veroorzaakt door de Gefchillen, die langen tyd zweefd hadden tusfchen den Gouverneur en de Verga ring van dat Landfchap. — In ’t Jaar MDCCLX fchreef en gaf hy uit een ander naamloos Gefchrift , getyteld : The Stee of Great Britain, confidered wish regard to her Colonies , and the Requifition of Canada and God ` Gelegenheid hier toe gaf het toen gevoerd gctchä., of het verkieslyk zou weezen, aan te dringen op den afftand van Canada of Guadeloupe, by het fluiten van eenen algemee- nen Vrede. Onze Schryver gaf de voorkeus aan het eer- fte, en van zyn gevoelen waren, gelyk naderhand bleek. e e VAN B. BRANKLIN. dor de Ondethandelwars by den volgenden Vrede. In den Jaare MDCCLXXIX Zee men eene Uitgave in 4to. en 8vo. wan FRANKLIN'S Political , Miscellaneous and Philofophical Pieces ; geen van welke voorheen byeen verzameld waren. De Papieren , in deezen Bundel, zyn gefchikt in vyf afdee= lingen ` de eerfte behelst Schriften over de Staatkunde in >t algemeen; de tweede Stukken over Onderwerpen in „America, eer de Burgerootlog uitborst (*); de derde, Pa- ieren geduutende den Burgerkryg opgefteld : de vierde betreft alleen het Staatkundige der Americaanfche Gewese ` ten; en de vyfde alle zyne Mengelwerken en Wysgeerige Stukjes , die elders niet in druk verfcheenen waren. Onder de Papieren , in deeze Afdeeling , moeten wy niet vergeeten byzonder te Vermelden een Stukje, °t welk Landgefooten met veel greetigheids en voordeels lazen „ het droeg ten tytel: The Way to Wealth, as clearly fhewn in the Preface to an Old Penfylvania Almanack , entitled Poor Richetd Improved. Dr. FRANKLIN, die, veele jaaren geleden , Poer Richard's Almanack in Philadelphia hadt uitgegeeven 5 vermeerderde die met veele Spreuken en Ge- zegden , voornaamlyk betrekking hebbende op Vlytbe- toon , Oplettenheid in den arbeid, en Spaarzaamheid: het grootte gedeelte van deeze laatfte verzamelde en verwerit= te hy in de bovengemelde algemeene Voorreden. mr In deeze Afdeeling treffen wy desgelyks aan , eenige bye voégzels tot de Proefneemfigen in de Elericiteit, en eene veronderftelling over het Noorderlicht (t). == Met Gët woord, het doel van deezer greoten Man was, algemeen nuttig te weezen. Zyn Raad aan de Diensthoden ; aan die zich in America nederzetten; zyne Regels voor Ges, {chappen ; — zyne hulpmiddelen tegen het rooken der Schoorfteenen , enz. , wyzen ten overvloede uit , dat hy geen Onderwerp te gering voor zyne pen rekende , indier ` het met mogelykheid eenig nut kon aanbrengen, De (*\ Deeze Papieren ademen overal den Geest van Vrede er Verzoening. Cy geeven een hartelyk verlangen te kennen , om de belangen van het Moederland en der Volkplantingen te ver: eenigen, en alle maatregelen voor te komen, ftrekkende om deeze van een te fcheiden, (+) Zyne Phyfical and Meteorological Obfervattons, ConjeBures and Suppofitions verfcheenen in zhe Philofoph. Transa8ions Vol, LV. for 1765, en in Vol. LXIV. Parc, I. for 1774, las men zyn Vertoog over het flillen der Golven , door middel van Dlie. 995 LEEVENSSCHETS , ENZ. De beroemdfte Buitenlanders hebben den Wysgeerigert arbeid van Dr. FRANKLIN hoogst bewonderd , en er met grooten lof van gefprooken. Signor BECCARIA, heeft voor zyne keurlyke Verhandeling Blettricismo Artifsciate „ een Brief aan onzen Wysgeer geplaatst , waarin hy hem aanmerkt als den Vader der Elebtriciteit ; hy {preekt van de Ontdekkingen door hem gedaan, met deeze driftvervoe= Ting: Aan U was het gegeeven , de Menfchen in die an nieuwe Weetenfchap te verlichten. Gy waart het , die a den Donder van alle zyne verfchrikkingen beroofde; en e uw veel onderneemende Geest heeft het Vuur des He- an Mels , °t geen men aanzag als een wapentuig der Ak e Magt, geleerd naar uwe ftem te luisteren.” — an Des- ‚ CARTES ,”’ fchryft de Ridder DE CHATELLUR , in z ertoog de la Félicité Publique, „, heeft de wetten an Dioptrica, NEWTON die van de Optica, ontdekt ; eene en groote en heerlyke ontdekking was voor deeze tyden e bewaard , en deeze is de Electriciteit ; de verbaazende an uitwerkzels daarvan hebben het Menschdom op eene an hoogte gebragt, gelyk aan die van de Goden der Oud- an heid , daar FRANKLIN, als een andere PROMETHEUS » =>, de Kunst gevonden heeft om het Vuur van den Hemel te haalen, en te doen gehoorzaamen aan zyne Wetten.” De Heer D'ALEMBERT verwelkomde hem, by zyne aan- meeming tot Lid der Fran/che Academie , zinfpeelende op FRANKLIN'S Wysgeerige Staatkundige verrigtingen, met deezen ftouten regel, Oe Eripuit (elo Fulmen, Sceptrumgue Tyrannis. Dat is: Hy heeft den Hemel den Blixem , den Tyran- men den Schepter ontweldigd, En de Heer pusourc, de eerfte Franschman , die openlyk de zaak der Americaasen voorftondt , fchreef , onder een Afbeelding van FRANKLIN p ~ deeze regelen: Il a ravi le feu des teur: - dÄ fait fleurir les arts, en des climats fauvages3 ; L’ Amerique le place à la téte de fes Sages La Greque l'auroit mis au nombre de fes Dieux, t Welk op deezen zin nederkomt : Hy heeft den Hemel het Vuur ontweldigd,} y heeft, in woeste Gewesten , de Kunften doen bloeijen America plaatst hem aan °t hoefd haarer Wyzen,. Griekenland zou hem onder ’t getal zyner Goden ef, VAN n. PRANKLIN: ` 893 Dr: FRANKLIN werd den een en ‘twintigftén van Gras- maand , op het Kerkhof van Chrift Church te Philadelphia begraaven, in dat gedeelte, t welk paalt aan de Arch-ftreet 3 ten einde cen Grafgedenkteken zo het voor hem worde opgerigt, te voordeeliger (end hebbe. Nimmer hadt men te Philadelphia , een ftaatlyker bewyzing van de laatfte Eere. De zamenloop des Volks ; ter deezer gelegenheid, was’ ontelbaar, Dertig Geestlyken vergezelden de Lykíta- tie , Lieden van allerlei Rang en Belydenisfe volgden de- zelve in cene geregelde orde. Alle klokken der Stad maak- ten een dof geluid, en het Gefchut werd losgebrand. De Nieuwspapieren zelfs verfcheenen dien dag in den rouw, en niets verzuimde men °t welk ten betoon kon dienen, van de hoogagting der Burgeren, voor zulk een uitfteekend, Charaéter. Het Congres beval een algemeenen Rouw , voor een maand lang ‚in alle de Vereenigde Staaten van America. Dr. smiTH , Provost van het Collegie in Philadelphia , en Mr. RITTENHOUSE , werden door de Philofophifche Societeit benoemd , om zyne Lofreden te vervaardigen; en de Heeren van de Stads Boekery hebben een fraai Gebouw opgerigt, op welks tweede verdieping een Nig is opengelaaten , voor het Standbeeld van derzelver Weidoener ; ’t welk in Italie zal vervaardigd worden, … l De Nationaale Vergadering in Frankryk nam, voor drie dagen , den Rouw aan over den Heer FRANKLIN, en, op den een en twintigften van Zomermaand , betaalde de Ale gemeene Ràad van Parys eene Eerfchatting aan zyne Na-, gedagtenis, door het bywoonen eener Lykreden over hem witgelprooken , door den Abbé raucneT, in de Rotundo, ie met zwart behangen , met lampen en kaarsten ver- licht, en met op die omftandigheid pasfende fpreuken vere, cierd was. Met een uittrekzel uit deeze Lofteden , zullen wy dit Leevensberigt befluiten. | | an Gy helderfchynend Licht der Vryheid 7 dus liet de Abbé raucmer zich hooren: ;, waarom zou ik de aa Groote noemen ? Grootheid is maar al te dikwyls de ag geestel des Menschdoms , welks Geluk te bevorderen p ss de onaflaatende pooging was van uwe Goedheid, Gee A niet het Geluk voor u bereid, door uwe Deugden. Het aa moet zuiver , het moet verheeven weezen , door dé s» heuchlykfte nagedagten. Vóór dat de toorts ; met wel- aa ke Gy de Wereld verlichtte werd uitgebluscht , waren ss ‘er duizenden aan ontftooken , die thans het heilig vuur ss der Vryheid ever de geheele wereld verfpreiden. `. ` MENG, 1791. NO. 9e ` Da js Hôe P s94 LEEVENSSCHETS , ENZ. vn Hoe klein, hoe fchynbaar niets beduidend, is de eere an Re oorfprong van groote Omwentelingen! Een kop js Thee, by uw ontbyt voorgediend , en, naderhand het an voorwerp geworden van eene drukkende belasting , p, keerde de oude Gefteltenis van America om. Uw door- » dringend Verftand , °t geen , met een wydftrekkend oog, əs bet voorledene , het tegenwoordige en het toekomende, » doorziet , ontdekte van verre de ketens , welke men ag Voor uw Land fmeedde. Uwe Wysheid en Moed zetten ‚ u aan om ze te verbreeken , eer zy konden aangelegd en vastgeklonken worden, Door een uitfbeekend voorbeeld ps te geeven, hebt gy alle Volken aangezet, om te beflui- p, ten tot het nedervellen van Eigendunklyke Magt. an De Fran/chen , edelmoedig en grootsch , zelfs toen s, Zy hygden onder het juk der Dwinglandye ,-ftonden u s, met hunne dapperheid en wapenen ten dienfte, Wei ke tende voor de Americaanfche Vryheid , leerden zy de 3, Vryheid des Menschdoms eerbiedigen, en werden op de an Vryheid verliefd. In elk ‘gedeelte van Frankryk zyn ss thans Tempels ter eere van die Godinne opgenigt. De s, meeste Priesters, die hunne Altaaren bedienen, zyn op b, gekweekt in uwe School. Zie onder hun den Mededingef an Van WASHINGTON , DE LA FAYETTE , wiens bekwaam nn heden , wiens deugden „ wiens opregtheid en Vryheids sn min uitwyzen , hoe veel voordeels hy getrokken heeft van pw uwe lesfen ! Eerbiedenswaardige Schim van den grooten s FRANKLIN, gy moogt nu met een zegenenden lach ne- b, derzien op uwen Kweekcling; gy moogt nu den Voorveg: es ter der Menschiykheid , den dapperen Handhaaver der əs Vryheid in twee Werelddeelen , aanfchouwen | "an Gy zyt de Weldoender geweest van het Heelal! Uw p» Naam zy eeuwig geëerbiedigd! Mag deeze de troost s der ongelukkigen , en de vreugd van alle Vryen, wezen: >, Wie is meer geregtigd tot onze Dankêrkentenisfe , ik an had bykans gezegd, tot onze Aanbidding? Het was e a niet genoeg , aan den Blixem wetten voorgefchreeven , g» en het woeden des ontzettenden Onweers afgewend, te ww hebben.: Gy hebt het Menschdom een veel groote e dienst beweezen, gy vernietigde den Blixem in de hand an der Overheerfchers , welken zy gereed hielden , om los p» te lasten op hunne beevende Onderdaanen. - „s Welk een genoegen moet het u gefchonken hebben, s det gy, nog op aarde zynde, de Fran/chen aanfchouw an de, zich bedienende van uwe Lesfen en van uw Voor- 9 d VAN 6. YRANÉLÍN, på ep 'beeid; daar gy het haatlyk gevaarte der Dwinglandy s» Rederwierpen , om,.op de overblyfzels, het heerlyk Ge- sn bouw der Vryheid op te rigten ? Met welk een veel ss grooter verrukking , moet gy nu aanfchouwen dè vere s» Ípreiding van dat Licht, "tr welk eerst in u opkwam , en ss van u afftraalde! Welhaast, zal het de wyde weteld s» overfchynen , en de Mensch, zyn eigene waarde gevoee ai lende, ga 208 en. s» Een wensch aan u altoos hoogst dierbaar; een wensch, a dien gy fteeds koesterde in uwen deugdzaamen en goèd- a daadigen boezem. ~=. Zeker, die wensch zal voor den y» Throon van oop aangenaamer zyn, daar wy denzelven, en in den naam van FRANKLIN, uitboezemen, — de an Wensch: — DAT DE MENSCHEN, VRY WOR DENDE s a COK MOGEN LEEREN BETER TE WORDEN |! Dit is de a eenige weg, langs welken zy kunnen betoornen deg s Vryheid waardig te weezen.” BYZONDERHEDEN VAN BIGORRE, EN VAN DE INWOONDERÁ DEEZES GEDEELTE VAN HET PYRENEESCHE GEBERGTE. ı COntleend uit eene nieuwlings te Parys uitgekomene Voyage dans des Pyrénées Francois.) Oe alle de Oorfpronglyke Bewoonders van het Pyres neeche Gebergie , zyn de Bigorres de minst bekenden, De Gezondheid der Lugtítreeke maakt hun fris en werke zaam; zy hebben characterifeerende gelaatstrekken , en gely- ken zeer veel op elkander. Kunitenaars, die klagen daf men de waare evenredigheden van het Menschlyk Schaan nergens meer aantreft, zouden zich derwaards mogen vere voegen, om Modellen te vinden. Hunne Landlieden voee gen wakkeren moed by fterkte en vlugheid. Leevendigheid van aart en wel te vreedenheid hebben zy gemeen met de Inwoonders van Gasconje , Languedoc en Provence. De vuus righeid van. hunne gefteltenisfe veroorzaakt, dat hun t tas, driftig, vol eeden en diere betuigingen, is ; zomtyds | Dd a - ts BUZONDERHEDEN baren zy hún toon een oêtaaf beneden den. natuutlykén fléu- tel zinken, om denzelven fchielyk tot de hoogfíte noot te verheffen. Hunne denkbeelden zyn vol van verbeeldings- kragt , hunne gesten vaardig en geweldig, °t Is niet vreemd, in de zuidlykfte Landfchappen Menichen te ontmoeten’, wier verbeelding te leevendig is, om zich van de gewoone wyze van fpreeken te bedienen; wier uitdrukkingen dus vol zeg van íchitterende gedagten ; en kunnen zy hier mede zich giet vergenoegen , dan neemen zy handen en oogen te baat, om meer klems aan hun zeggen te geeven. Edelmoedigheid en weldaadigheid zyn by hun gemeenzaame Deugden. Hun onderhoud is onbefchaafd; zy zyn te lugtig om bedaard te redeneeren , en haastig in hun twistredenen. De gemaklyk- heid, waarmede zy zich weeten te redden, als zy vastge- praat zyn , door een kwinkflag , gepaard met zekere hun eigene leevendigheid van toon, zet hun de. Charactertrek by, welke de Gasconfers, naar aller getuigenis , bezitten. De Bigorres oefenen zich met den Slinger, van hunne vroegfte Kindschheid af, en kunnen: een Boog affchietea eer zy kunnen fpreeken. De beste Looper, Ryder en Wer- per wordt meest geagt. Menfchen, dus gefteld , wier aan dagt geheel is ingenomen met de bezorging van de leevens: ‘noodwendigheden , omringd met vooroordeelen en tekens van veragting voor de Weetenfchappen , kunnen geen nach vinden in de vermaaken ontftaande uit de be iag des Verftands. MoNTAIGNE fchreef reeds: En mon climat de Gascogne on teint pour drôlerie de me voir imprimi. De Bigorres, die geen Landlieden worden , treedert in den Kerklyken (taat, en zyn ‘er weinige Familien , die geen Geestlyken onder zich tellen. Veelen deezer leeven in een emaklyken wellust, en genieten trots den blinden eerbied es Volks. De nabuuríchap van Bigorre heeft nogthans EEN MONTAIGNE , EEN BAYLE , EEN MONTESQUIEU , CCI MARCA, EEN ABBADIE, EEN BORDEZ , EEN ORBESSAN 4 ED, hetvoortgebragt. Ook ontbreekt het niet aan naamen; die Bigorre zelve bedekken voor ’t werwyt dat het geen groote annen heeft, om tegen deeze Naamiyst ter mon- ering te brengen. Het kan roemen op den Abbé TORNE, die de Beginzelen der Wiskunde in °t licht gaf, in een ouderdom , wanneer anderen bezig zyn met dezelve te leeren, en wiens Leerredenen voorbeelden zyn van Wel- fpreekendheid ; op den Ridder p'aucos, een beroemd tarrekundigen;. op de uitfteekende Geneesheeren GAUDB- 8 . ` ° RAT3 - VAN BIGORRE, 99% T, BOULI, PICQUE, D'ASSIEU; op de Letterhelden pz UCO, Broeder COSME, LAVANT, CASTET, Pe NAVARRE ew P. CORBIN 5 die allen dit Gewest voor hun Geboorte. grond erkennen. dé De bedendaagtche verdeeling van Bigorre is het Land van Rujtan, de Vlakte en de Valeien. den tegenwoor- digen ingekorten'ftàat, is Bigòrre gebragt tot zéstien my- len in de lengte, van het Noorden tot het Zuiden, en . grootíte breedte haalt zeven mylen. Ten Noord-Oosten is het bepaald door de tlb en ‘het Land van de Vier Valeien, Nebouzan en Aftarac; ten Zuiden door het. Pyreneefche Gebergte; en door Bern aan de Westzyde. Uit de ligging zou men verwagten’, dat dit Land dezelfde zagtftreelende warmte geniet als de nabuurige Landfchap- pen, op dezelfde Breedte; doch dit is in’ geenen deele het geval. Het Pyreneefche Gebergte enderfchept de warmte. van het Zuidiyker liggende Spanje; terwyl het, aan den Noordkant open liggende., door de hoogte blootgefteld is dan de koude winden, die uit dien hoek waaijen. De In- woonders zyn, gevolglyk, beroofd van veele Vrugten et Moeskruiden. De Oranje- en Olyfboom kan den Winter niet doorftaan zonder het behulp der kunst, en de Vruge ten zyn dan nog (legt ; maat de Lauter. de Vye m en de Myrth lyden niets van de firenghei der ERC, ` ` ` it Rergagtig Land kent flegts twee Jaargetyden. De Zomerhette wordt zolden gevolgd, door de trapswyze af- neemingen , welke de verandering min merkbaàr en bet, zadiner doen worden. De'Zomerhette is drukkend , ver- wekt kwyning en ovèrvloedig zweet, waaruit ‘wel eent befmettende Ziekten ontftaan. Engberftigheden en B roerten zyn ’er niet zeldzaam; dan, in de Valeien , gea pieten de Bewoenders een gezonder Luugtsgefteltenisfe, en Dd 3 gore <95 OORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE, SE QORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE DOOR EEN REIZIGER GB» SCHREEVEN ; BEHELZENDR DE GESCHIEDENIS VAN DON ALONZO, OP DEN EDELEN KLUIZENAAR. Wervolg en Slet van bl. 359.) ACHTSTE BRIEF. Madrid, Sept. 6, 178 es oo ras de Kaapergalei te Tunis aankwam, bezigtigde men den genomen prys, en de Perfoonen , nader; het vrouwelyk Toote komen vaun LEONORA en haare Kamenier. ontdekte welhaast haara Sexe. Zy werden daarop gekleed in zulk een Vrouwen-gewaad, als meest diende om haare fchoonneid ten voordeeligfte te doen uitkomen, en met de overige Slgaven op de Markt gebragt. _ De bekoorelykheden van Leonora waren te in ’t oog loopend, om geene meer dan gemeene aandagt te trekken. De Verzorger van den Dey koos haar voor zynen Meester uit; en dewyl zy verzogt haare Gezellinne by zich te mogen houden, werd aan den Kaaper-Capitein voor deeze een billyke prys betaald, ` Befchikking op de Slavinnen gemaakt zynde „ werd er over den werkoop der Slaaven gehandeld; dewyl in den Hof van den Dey eenige werklieden noodig waren, viel het oog des Sisavenbe- zorgers op Don ALONze, wiens jeugd en bevallig voorkomen zyn oog trokken, en hy nam ‘er twee of drie andere tot het zelfde einde. Toen LEONoRA weggeleid werd na het Paleis van den Dey, greep eene geweldige beangstheid de Ziel wan Don Al onzo aaa, Als by zag dat een traan langs de wangen van zyne Schoone af- biggelde, en met welk een wederzin zy de plaats verliet, werd hy bykans zinneloos, en fprong haarwaards om eene laatfte om- helzimg te mogen ontvangen; doch, bevindende dat zyne poa. gingen vrugtloos waren, en dat zyne beweegingen niets anders uitwerkten , dan het gelach der Ongeloovigen te verwekken, poogde hy zich aan den dwang zyns Noodlots te onderwerpen , en liet zich heenen leiden, zonder zich te bekommeren over zyn volgende beftemming. ’t [s thans tyd om na Sicilie weder te keeren, waar het onver- wagt weggaan der Vlugtelingen een zeer groote onrust veroor” zaakte. Naardemaal noch de Vader, noch de beftemde Egtgeaoot van LrONORA, het minfte vermoeden hadden opgevat van de ver- knogtheid tusfchen deeze en Don ALONzo, konden zy geen re- _ den geeven van, deeze afweezigheid, of zelfs veranderftellen, ‘da zy te zamen gegaan waren, Dee GORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT 6PANJE. 390 Deeze geheele handel was voortgezet met zo veel geheimbou- ding, dat men ze niet miste voor den volgenden morgen; wane neer zy zich op eenen te grooten afltand vonden om agterhaald te kunnen worden, fchoon men geweeten hadt waar zy heen wilden. Maar men ontwaarde. dit wegloopen niet, of de Marquis en Graaf wenden alles aan om den draad te vinden; die hun kog teiden tot de ontdekking van den weg dien zy genomen hadden, ` De eerfte kundfchap , welke zy opdeeden, was van een Ma- troos die op de wagt geftaan hadt, op een Schip digt by de Maltéfche Feloek, toen dezelve onder zeil ging; hy befchreef den Perfoon van ALONzO zo naauwkeurig, dat "er geen twyfel overbleef, of deeze was een der Perfooneu die zy zogten; doch wie by hem waren kon niet bepaald worden , voor dat eenige omftandigheden, door eén der Dienstbooden van den Marquis aangevoerd, hem verzekerden, dat deeze geene anderen konden weezen, dan zyne Dogtèr in Manskleederen , vergezeld van haare Kamenier in * zelfde gewaad. Werwaards het Schip heenen gee vaaren was konden zy niet te weeten komen: dewyl het alleen dan den uithoek van de Haven ten anker gelegen hadt, daags te Vooren binnen gezeild om eeu ftorm te ontgaan, en kort daarop weder vertrokken. | ~ Deeze ontdekking gedaan zende, kon het hartzeer van den Marquis alleen geëvenaard worden door de woede van den Graaf. Eenigen tyd kon de eerstgemelde niet gelooven, dat zyne Dogter zo ongehoorzaam en onvoorzigtig zou gehandeld hebben, noch de laatstgenoemde zich verbeelden, dat zyn Neef zo onvriende» Nk en trouwloos, verrâadlyk, hem zou bejegenen, Voor eene wyl konden zy het berigt, wegens het verlaaten des Eilands, niet Sauneemen. Misleid doot deeze hoope, vaardigden zy booden na alle omliggende plaatzen af, om, ware het mogelyk , base voetftappen op te fpeuren ; doch , by derzelver wederkomst, vone den zy hunne vrees verfterkt‘en verzekerd, ` Wat nu gedaan? — Don MIGUEL was, in de vervoerin van zyn drift, voor het huuren van een Schip, en bun terfto na te zeilen. Maar welk een weg ftondt hun te neemen? Niets gaf hun daaromtrent eenig fpoor. In ’t eimde waren zy gelukkig enoeg, om ook ten dien opzigte kundíchap te bekomen, Een chip, den volgenden dag te Mesfiña binnen geloopen, hadt het neemen van de Maltefer Feloek: gezien, en deeze was, volgens de befchryving, dezelfde, als die, waarin de Vlugtelingen zich begeeven hadden. Don MicveL hadt dit niet vernomen , of hy befloot na Tunit te vertrekken, en, of LEONORA in de armen van haaren Vader terug te brengen, of in die onderneeming om te komen, Dit befluie hadt nogthans andere redenen tot grond. Vriendfchap en agting voor den Marquis, van wiens hartzeer hy geen ooggetuigen kon Weezen, zonder daarin gevoelig deel te neemer, mogt de eerfte en fchynbaare oorzaak weezen tot zulk eene wanboopige oudere - d4 me 400 OORIPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE. 