Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
..|Vrij hevi Voorafgegaan en gevolgd door eene vrij langdurige | | trilling. i In de omliggende dessa's niet waargenomen G. R 20087/90. 7/90 Іп de omliggende dessa's niet waargenomen G. R. 20087/90. | d 544 ET A 5 FE Residentie of | Bur Herlei- ІС Ek Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement, = : Len dec Duur.| Bx n Eiland. B | Locale tijd. | sche tijd. 4 EE а | 5 minuten.| second n Observatorium. (Bat Bata Batavia, Java. 4 |23" 38" Ü Lu 34.6. P. M. van Weel, ана. Batavia, Java. 4 |23" 40" 0 |15416 Dr. W. Burck. Buitenzorg. Batavia, Jav 4 |23' 40" 0 [eenige 41E. N. A. d Cuijper. Soekawana, Preanger Кер, нал 4D [45 46 А. H. Berkhout. Bandoeng. Preanger Reg., Јауа.| 4 |24" wed T se | 68 Е. J. Kerkhoven. Sinagar. Preanger Reg. Java.| 4 |2339: |-1 |30. 60/1. D. Harders. Soekaboemi. Preanger Reg. Java.| 4 |2345 |— 1. |15. А. J. Ovink. Soemedang . Preanger Reg., Јата. | 4 + 23° sx bl і А. А. Maas Geeste- Argasari. Preanger Heg. Јата. | 4 [23° 45" | |— 2 ranus. R. H. J. Spanjaard. · |Soekaboemi. Preanger Reg., Java.| 4123'50" |-1 G. R. 19498/90. Mangoenredja . Preanger Reg., Java.| 4 |23"30"-24'— 5 G. б. 19497/90. ` |Tasikmalaja. |Preanger Reg. Java.| 4|23*40" |— 6 G. R. 19456/90. Garoet . Preanger Reg., Јата. | 4 |+ 23°-37"|— 4 G. R. 19435/90 Tjandjoer. Preanger Reg, Java.| 4 |2344“ |— 1 G. R. 19655/90. Distr. Tjiamis, Pandja- |Cheribon, Java. А qe: oe en Rantjah (afd. aloe). Van Cattenburgh. — |Tjiamis. Cheribon, Java. 4 [23:33 |— 8 5522) а. X uy Gombon Bagelen, Java. lg 47 j-n 235 Mr. C. W. Kist Tji- Win, (afd. Soe-|Preanger Reg., Java.| 5 | 0" 4 ТЕ m . |G. R. 19656/90 Soemedang . Preanger Reg., Java.| 5 + 0" "rg | Dessa Tji-Djamboe (Preanger Reg. Java.| 5 + 0" Md ald. Soemedang) | G. R. 19496/90 Tjitjalengka . Preanger Reg. Java.| 5 N 0° "s 16. R. 19436/90. ees Preanger Reg., Java.| 5 |= 0 — A 545 Intensiteit en aard der beweging. Bijkomende verschijnselen opmerkingen. A 3 stooten, be Не .і%%%4%4......!4Ш4..ш!?.%..л.%4... e hevig. evige golvingen .| Vrij duidelijke aardbeving. et a chte, golvende horizontale о Zeer hevige aardbeving. Twee vrij dee schokken, ongeveer n na elkaar. Verticaal. Een e lichte schokken {Vrij zware aardbeving. Een hevige schok, gevolgd door ‘twee minder sterke жемесе) дааг а nog een schok, door vele тамдар hevige dens ы Vrij hevige schokken Een hevige schok. Een vrij hevige schok. Twee wrta: met eene tusschen- van eenige seconden op elkaar volgende schokken. Drie scho Hevige schokken. 5—6. Vrij sterke ее Een vrij hevige schok. Zeer zwakke horizontale schok. Lampen schudden hevig, deuren en venster kraakten in de voegen. {Ook eg е ди» en te Goenoeng Melati, de Soe- .van de afd. Tjandjoer еп kaboem ы” Ongeveer en half uur later werd er weder een liehte schok gevoeld. Ook el err op de kinalanden Tjalakki, Paal 5 en ram- knalde db waargenomen. Dit is de eerste aardbeving in 6 jaar te S. waargenomen. Een kwartier daarna een lichtere schok. Hevig gekraak van deuren en vensters. Klokken bleven stilstaan. Vergezeld van allengs zwakker wordende aardtrillin- gen. De tweede сімді Ма eet en ын A Ор den weg пип Кап кере ge eme le engte m + de gr slin- orden. geweldig. Ook in de omliggende dessa's waargenomen. ER 200 In de woning van den Controleur ontstonden enkele | scheuren. 346 Ер А в ЕР Residentie of : йт Herlei- SS Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement. = "| ding tot Еж : T: … |Batavia- Е = locale tijd. | sche tijd. 25 € ZE minuten. В. H. J. Spanjaard. |Soekaboemi. Preanger Rer, Java.| 5 0 5" |— 1 5 3* 49" |— 1 235|Mr. С. W. Kist. Tji-Djamboe (afd. Soe-|Preanger Reg., Јауа.| 5 | 15° —4 medang). G. R. 19656/90. Tji-Djamboe /afd. Soe-|Preanger Reg., Java.| 5 |+ 15" |— 4 пей. К, Н. J. Spanjaard. |Soekaboemi. Preanger Reg., Јата.| 5 | 19 5"|— 1 Van Cattenburgh. — |Tjiamis. | Cheribon, Java. 5 0° el 8 С. R. 2003390. Distr. Doemiajoe еп Тера], Java. 5 | ’s nachts um iras Brebes). | G. R. 19434/90. Tjilatj Banjoemas, Java. 5 0 — 9 Banjoemas. Banjoemas, Java. 5 0" —10 Resident van Bagelen. SE Bagelen, Јау 5 0: —13 255| Мг, С. W. Kist. IO ambot” (afd. Soe- Preanger Reg, Java. 6| 16 – 4 шр). G. R. 19556/90. тў. аар (afd. Soe- Preanger Reg., Java.| 6 |+ 16" — 4 едап __|6. В. 20089,90. Boelelen п). Bali en Lombok, Bali.| 7 2* 15*1-—33 235|Mr. €. W. Kist. Tji-Dja бос (ald. Soe-| Preanger Reg., Java.| 8 | 14" 40"|— 4 medang). С. R. 20087/90.. Tji-D jamboe (afd. Soe- Preanger Reg., Јауа.| 8 | 14" 40" | 4 eda 8) -835| p. ыы. E ndan Menado, Celebes. 8| 10*25"|—72 235|Mr. C. W. Kat. ` [Tji-D Sein (atd. Soe-|Preanger Reg., Java.| 9 ier 4 medang 16* G. В. 20088/90. Dessa Tji-Djamhoe |Preanger Reg. /ауа.| 9 |--16: — 4 : afd. Soemedang). =23' 835|E. Goedbloed. Топдапо. Menado, Celebes. 9| 20° 50"| —72 235|Mr. С. W. Kist. Tid етке (afd. Soe-|Preanger Reg., Java.| 10 | 13" 4 2 G. R. 20088/90 . Tji-Dj Dag, (afd. Soe-Preanger Reg., Java | 10 |+13° — 4 DAE : medang). / 235 Мг. С. W. Kist. Tji-Djamboe (ad. Soe-| Preanger Reg., Java.| 11 m - : ; medang). 1° = 6. R. 2008890. Tji-Djamboe (afd. Soe-|Preanger Reg., Java.| 11 са — : SE wedang). à — 4. 12 |t 11* | vs, |+ 6. R. 20853/90. | Mokko-Mokko. Benkoelen, Sumatra, і 13 +23 547 Intensiteit en aard der beweging. Е Bijkomende verschijnselen opmerkingen. 412... уто“. вю I hevige schok, gevolgd door n paar minder ster e schokken bins schokken, niet hevig. Een lichte schok. Vrij SC, horizontaal golvende aardbevin Vrij hevige horizontaal golvende aardbev Eenige harnas schokken. Een horizontale schok. Vrij hevige schok. Een flinke schok. Een flinke schok. Vrij hevig. [Vrij hevig Verticale иеде. Gekraak van deuren en vensters. ‚Gekraak van deuren en vensters. In de omliggende dessa's niet waargenomen. Іп dessa Genteng werd te 19" een schok gevoeld. 0087/90. Gekraak van deuren en vensters. | Volgens bericht heeft in het ж gra «и aardstorting plaats gehad, over eene breedte у 3 Rijnl. voet en eene lengte van Ж 23 M. In de omliggende dessa's niet waargenomen G. R 20087/90. > 548 Berichten, dat geer је PE me werden waargenomen in de maand Octol . Kediri: 549. Res. Besoeki: ет, we Н. Muuren (Bondowos le — 25 А в E Е Henr Residentie of А us erlei- 83 Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement, Е ESL c E = В Locale tijd. | sche tijd. „= | | minuten.| seconden 235 Mr. С. W. Kist. Tji-Djamboe (afd. Soe-|Preanger Reg., Јауа. | 14 16" 30" |— 4 ......: medang G. R. 20286/90. Tji- Mee (afd. Soe-[Preanger Reg., Java.| 14 16" 30" | |— 4 medan e 235 Мг. С. W. Kist. Vire (afd. Soe-|Preanger Reg., Јауа. | 15 |23" — 4 G. R 20434/90. En (afd. Soe-|Preanger Reg, Java.| 15 |28" — 4 [les 835 Е. Goedbloed. Tondan Menado, Celebes. 15 |12" —72 Le 235 Мг. С. У. Kist tjr amis (ald. Soe-\Preanger Reg, Java.| 16 |12*30" --4 | 6. R. 20434/90. Times (afd. Soe-\Preanger Reg., Java.| 16 |13" 307 |— 4 ...... ; | epit | G. Salomon. Atjeh en O., Sumatra.| 16 | 0'30" {+45 1a2. M G. R. 20504/90. Wonogiri. Soerakarta, Java. Hie —16 |теег kort G. R. 20925/90 Tjiamis. Cheribon, Java 23 | 6:45 _— 6 1.......: Aardbevingsberichti G. R. 19401. 16. R. 111/91. 16. R. 23611,90. Кајеће. meis Man Banda Қойға, > Bagelen Kedoe: Magelang. en over November 1890. Amboina, Boeroe. Benkoelen, Sumatra. Amboina, Banda. arang. g. 9 17 23 23 ` — Весі — Berichten, « dat geene aardbevingsverschijnselen werden waargeno Res. Semara ang: Fairs j > E. a. Genie officier 2e Mil. afd. Jam ; 19" 2 11° 53" tusschen 17" 30" en 18° — —81 +18 +15 —93 minuten. paar Een paar. Een paat: + 2. +60. seconden. | - еп ћ. men іп de maand November. 549 Een hevige schok. Ter RR et ем У IUE СОУЛ ЈА 2 St З Я 1 © " tes. Preanger Reg: 41 rta ngsche Benedenl: 711 (Loeboek Basoeng D Е E Intensiteit Bijkomende verschijnselen  schok. | S : Pee ss [Niet hevig. 4 T 1 W.—0 Twee dicht op elkaar volgende EI schokken. E ----....... Een lichte en onbeduidende schok. Ei. Twee lichte verticale schokken. LH. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de lijst voorkomen : | j Een hevige schok. Py Een lichte schok. j pi W.— 70. Twee hevige, snel op elkander vol- gende horizontale schokken. a N.—0. Een vrij hevige schok. Bijna alle gebouwen en woningen leden schade. Іп sommige huizen vielen kasten om, in een huis een piano. Hanglampen zwaaiden bijna tegen den zolder. Op het erf van het k iegebouw waargenomen. · 0 NB. Zie een uitvoerig verslag van deze aardbeving | in het gedeelte: Vulkanische verschijnselen. | verden ontvangen van Н.Н. Medewerkers, wier namen onder de volgende nummers in de lijst vooromen: ` : 41, 60. 25 550 79 5 246 А Б Residentie of ^ Uur Herlei Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement, Е M РОЗА ре en Eiland. Ж | Locate tijd. sche tid. Aardbevingsberichten over December 1890. minuten.| seconden, G. R. 23466/90. Goenoeng Kentjana. |Bantam, Java. траг 8 3. Observatorium. tavia. alavia, Java. 121: 15439) E [сени 94 G. P. M. van Weel. |Tjiogreg. Batavia, Java. 12] 1645) 0 |... G. R. 24033,90. Tangerang. Batavia, Java 19 tis ВУД Еле А. J. Ovink. Soemedang. Preanger Reg. Java.| 12 | 15 —4 А. A. Maas Geeste-|Argasarie, Bandong. |Preanger Reg., Java.| 12| 15" * |— 2 1........ | гапи. Е. J. L. Mersen Senn Indramajoe-West. |Сһегіроп, Java. 12 | 15 —7 |t9 | - van Basel. ІН б. В. 2/90. Cheribon. Сћегђоп, Java. 12 |+ 15" — 7 feed | Mevrouw N. Van Kol. |РапФаг bij Brebes. [Tegal, Java. 12 | 15° 9 |546. | | Verweij. Doekoewringin. Tegal, Java. 12 15€. Б^ 5 06-424 | G. R. 2406590. Res. Tegal. Tegal, Java. 12| 15" 10" |—9110 = 3. | Maurenbrecher. Pekalongan. Pekalongan, Java. 12 | 15° 7"|—11 |120, | E. ә. Genie-Officier 2° Tjilatjap. Banjoemas, Java +) 15" 19" |— 9 ld mil. afd. Java. D А. H. F. J. Zeijdel. |К]акеп. Bagelen, Java. 121 15°* |-Б |120. с M. E. P. Nolthenius|Poerworedjo. Bagelen, Java. 12] 151" |—13 6. | де Мап. | | H E. а. Genie-Officier 2° ботђопа. Bagelen, Java. 19 | 15 LE E mil. afd. Java. 15 4 |—11 b | G. R. 24174/90. Poer woredjo. Bagelen, Java. 12| 15" 15° |--13 |Eenige. ] W. Smits. gareanak, Kendal. |Semarang, Java. 121: 1r 5 13 [een | " 15" EMI I РА ur Roelofs. Semarang. Semarang, Java, 12 | 15° 14" |—14 [Zeer land | |E. а. Genie-Officier 2°| Semarang. Semarang, Java. 12 | 13:127 1*|—14 - mil. afd. Java. | 2 15* 127 29... . .. |... Ж R 28750/90 en|Semarang. Semarang, Java. 12 15" 10*|—14 |..... ST | | Nummer m de lijst; g Іш medewerkers. 23748/90. мый ы z € D En iteit Bijkomende verschijnselen ш.| Richting. en aard der beweging. en opmerkingen. paden. 4 |Х0,-7У/, Een schok. KOER terke aardbeving. | Volgens aanwijzing van Ewing's Seismograaf. De Ast stro- nomische klok bleef op bovengenoemden tijd stilstaan. өмір . |Korte, б hevige schok. 24 Ass) Eenige sc okken EM t en paar lic lichte schokken, kort op/Lampen slingerden een weinig. elkan 4 . [Lichte гаас Z0.—NW Beweging horizontaal. Lampen slingerden sterk en klok stond stil. н D Een schok 3 FW. Vrij zware horizontale schok. — —Ó z inl. bedienden moet er tusschen 12" Ju n 18° с een kleine aardbeving geweest zijn. Ges AE Horizontale schok. ech Zeen mpe en en оюна op voetstukken ру schommelden onder een hoek van 20°. kou n vrij zware schok. ET ^ Vrij hevige schok. Gekraak van deuren en vensters, flinke schommeling ONO der lampen. Hier en daar stonden de uurwerken stil. .[29.—WZW. |Horizontaal. Stationstijd. DW, Get и elkander volgende hevige|Door iedereen gevoeld. ku chokken. | у. ло. Vrij zwaar. Vele klokken bleven stilstaan. Twee gewichten eener hangklok bewogen aep evenwijdig in bovenge-, oemde richting. треп hadden meer een Ұ-0 пије deuil ng. eb С Golvende. reed AME der Kee van den seismo- 4 meter 3], 6. (Zie de noot | pw achter de викати ем BM рык Vrij hevige schokken. 9 No" .|Lichte schok. Я _ " Twas hes hevige kort op elkaar volgende Een omgeworpen kast was verschoven van 0.—W. - Se scho h LW О Zware aardbeving. Een schok, zacht iei gruss in een zwaarderen. : Schilderijen, wipstoelen. lampen in beweging ; hang- erken tot әт зра ‘gebracht Boomen zwiepten, ban iedereen ontvluchtte zijn huis; geen geluid E —NNW. [Horizontaal. Afwijking der staafjes van den seismometer іп mM. па geheel uitgeduwd, с. 9, e. 8,5, f. 10, pis .. | Verticaal. Мек ` der staafjes niet waar te nemen (Zie de Een vrij hevige schok. noot achter de Aardbevingsberichten). Enkele gouvernements- culiere gehouwen in geringe mate рима. 552 ЕЕ А в = Е Residentie of Üar Петісі- 5% Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement, алық ding tot Duur. 8 . … |Batavia- B. папа Locale tijd. | sche tijd = ~ аз minuten | seconden. G. R. 23980,90. Bodja Selokaton. Semarang, Java. 1515" JS |. J. Bleij. Onderneming Seloka- Semarang, Java. 1530“. |—18 |.......... ton, afd. Kendal. W. Van Heel. Sringin. Semarang, Java, 15" 16" --14 |50 6. R. 23789/90. Salatiga. Semarang, Java. TE. 6 A n + 10. G. R. 23748,90. Kendal. Semarang, Java. 15'15* 2213 |2 120. Петак, Semarang, Java. 15*15^ -1—15 b Ambarawa. Senrarang, Java. Ari" -и |6 | Poerwodadi, Semarang, Java. 15" r4 ik 15 20. ] х XUI p o — [ee " ЈЕ, a. Genie-Officier 2° Semarang. Semarang, Java. 17743" 2° ——14 4 mil. afd. Java. 145 | 17" 46" 9° : | 177 47^ 17° ; | G. R. 23747/90 еп |Рай en Djoewana. арага, Java. 15" 12" |--17 |еепіге ш 2475490. * | l nuten. | ; | 555 Intensiteit en aard der beweging. Bijkomende verschijnselen opmerkingen. Vrij hevige schokken. Vrij hevige aardbeving. Horizontaal. Drie schokken met zeer korte tus- е — eta nt gg de laatste Ewe кы pc en hori- zontaal in alle richtingen. Drie schokken, <> schok hevig. Hevige schokke .|Twee lichte scholis Geene ongelukken of schade aan gebouwen. esmee Be uit het Z.W. gelijk aan het ratel v n spoortrein. Ман golvende p^ " rie sterkere schokken. De h duidelijk zichtbaar, gebouwen en boomen schommelden nog eenigen tijd heen en weer. Klokken zoowel Z. ls bleven stilstaan. Uit een 3/4 gevulden pot w: ter uit de NO. rand geworpen. was de overige zes etablissementen dezer m lge liggende op eene hoogte van 1100— 351 n het geheele а тан. werd h edil оа! таин van dezelfde ing, maar de sterkte schijnt bad verschillende plaatsen zeer verschillend gew zijn. ма oe brokkelde af. Мите чыл али en elkaar telkens па = 10 5. op en end. Klokken, van W.—0. slinge- r sti Van de regentswoning en aan de beide pasebans op de aloon-aloon nen neute Lampen gen eene ronddraaiende bew en gevangenis we Geen noemenswaardige gevo Zonder ongelukken aan е. of voor personen. у erzakten of scheurden cenige stee- — en, erkre weging. таман scheuren іп Assistent- -Residents-woning ‚= „5 | | 1 1 р ся slaafjes in mM. b 14, g Ys, а, cenz | Zware aardbeving met golvende beweging. r te nemen. (Zie 64е noot achter de aard- being dericten) bones Lene omgekomen of verwond. Vele n gebouwen stortten in of werden еа ei, арт werd 24 meeste verwoesting aange- - сым. tloods te Antroe in het distr. Ang- | ka tan d plat te ze esa ond geslagen. à distr. Glonggong (afd. Pat i) en in het distr. Mantoep ` scheurde de grond o uit deze scheuren ziltig water met wit Deze scheuren hebben zich nu (24 Dec. 90) | weder geslo 554 БЕ А в SE Residentie of " Uur Herlei- ES Berichtgever. Waarnemingsplaats. Gouvernement. E B AU Ен Z | locale tijd. (спе tijd. es = VE minuten | seconde Е. а. Genie- See 2% Magelang. Кдое, Java. 12 1557" 414 Гоа | mil. afd. Јау 299 1. W. Mac Gillavry. |Soemowono. Кедое, ЖЕ 12 15:15" --14 [bijna 60 б. R. 23760/90. agelang. Kedoe. Jav 1211515. --14 [nn 316 U. Heijmering. emangan. Кош Java. 12 |15720“ --15 |10. 321 УҮ. L. Meijer. Soko haet Soerakarta, Java. 12 |15"17" |—15 | 2. 330|Н. А. Engelken. Kemoeni Soerakarta, Java. 12 |15" 18". |—16 |40. б. van кеште van |Solo-Djebbres. Soerakarta, Java. 12 1550“ --14 4 Helsdin "| SCH Djokja. Djokjakarta, Java. 12 115" 157 '—14 (kenge 6. В. даған: Djokj саны Djokjakarta, Java. 12 1510 --М 15. 8 6. R. 23746/90 Вешһа Rembang, Java. 12 1530“ |—18 [ееп рай Resident Madioen. ` |Magetan. Madioen, Java. 12 (15° 5" 18 |." Madioen. Madioen, Java Н Ыр [t 12. ШЕ EM Ngawi. Madioen, Java 12]15*22" |-18 |30. б. кейігі. Kediri. 12 16-30" ..|—21 penod 4 Y es ome NE Soerabaja, Java. 12 |15"27- 1—24 |30. 4 6. В. 24175/90. Soerabaja Soerabaja, Java. 12 (15° 30" - Lamongan. | 2-16. R. 24333/90 Soemenep. Madoera, Madoera. 12 15° 30" | — 16. R. 24712/90. Ald. Malang. Pasoeroean, Java. 12 |15" 15" 5916. Kaulbach. Soember Peting. Pasoeroean, Java. 12 (15° 25" ` 594 A. F. A. Van Scher-|Boemi-Ajoe. Pasoeroean, Java. 12 |15" 25" — | penberg. 222 |6. R. 24329/90. Distr. Redjasa. Pasoeroean, Java. 12 |+ 16° SS 3. B. Burger. — |Probolinggo. Probolinggo, Java. | 12 |+ 15' 30" 555 Intensiteit en aard der beweging. Е Bijkomende verschijnselen. n opmerkingen. АЈС САРОМ 46 Horizontaal. Twee zware horizontale schokken. Twee zware schokken dea Twee golvingen. Verticaal, schokkend. Vrij hevige aardbeving. 3—6. Twee vrij hevige schokken Hevig. Eerst sterke чиме stoo- ten, daarna horizontaal. De staafjes van den seismometer 6—7 mM. buiten gedrukt. (Zie de noot achter de Pe bevingsberichten). waar onweder. Schokkende beweging der lampen, gevolgd door slin- - eringen; klapperen der deuren. Hangklok tegen - . muur bleef stilstaan. Eenige aanhoudende schokken, die de lampen deden slingeren en de ramen klappen, en slapers wakker De pendoppo der regentswoning te Blora werd zwaar beschadigd. — | Geen schade. . |2— Horizontale — Horizontale sc Duidelijk тоа жы е of schom- Eenige vrij hevige ben I Hevige schokken. Twee lichte schokken. Een lichte schok Twee n met - scm ruimte sec. n 4—5 3. Een schok. Zeer korte zachte aardtrilling. Lampen manger vrij SE еп schilderijen slinge den n Ми ерјаа ка Га waargenomen. ast ische k гі den tijdbal, welker slinger zic hips а in een vlak NW.—Z0 | — ор 3° 26" 27,8 — — ија тап Soeraba n een nog шей voltooid xs mE in de stad werd "het verticaal zemen van pe rid bericht. Den 13en December te 7" 40" werd door sommigen weder een lichte schommeling waargenomen , ` waarbij ook lampen slingerden De berg sedert maanden zeer rustig. Aan spijkers hangende horologes bewogen even. | 23 Nummer in de lijst ie: medewerkers. A A в Residentie of : ба Herlei- Berichtgever. Waarnemingsplaats. | Gouvernement, B i Led Duur s Locale tijd. | sepe tijd, 5 minuten; second 1. J. Wichers. Kajoe Enak Probolinggo, Java. 12 |15"23" -2 ; б. В. 24330/90. Task poem. Probolinggo, Java. | 12 [+ 1515" |-25 . + 4. J. W. Ottolander. ^ |Kajoemas. Besoeki, Java, 12 |15" —28 240. G, R. 2433290. Soerakarta. Soerakarta, Java. 13 |1515“ |-16 јен A. A. Maas Geeste-|Argasarie. Preanger Reg., Java.: 14 | 9:90“ |-2 |...... ranus. E. a. Genie-Officier 2° | Gombong. Bagelen, Java. Hl. с; mil. afd. Java. W. Smits. пнев, Kendal. |Semarang, Java. 14 | 9 0" B heen G. R. 23789/90 Sema emarang, Java. 14 |+ 9" 13" | -14 1...... G. В. 23980/90 Groboga Semarang, ge 14 | 920 |—16 |......) |J. Blei eij. SN org afd. Kendal. Semaran 14 | 9° 30" ELE et : E. ч ааш 9% Зешагап Semarang, din 14 | 9:11" |—14 |...... n il. afd. Jav МАТОШ... о: .. н G. R. 2475490. риі. . Mapara, Java. 444 915^ 049-07 |J... 5 G. R. 2475490, [Reede Djoewana, ruim | Japara, Java. 14 [tusschen 9/......|...... mijl afstand van en 10" e у 5 6. R. 111/91. Banda-Neira. \mboina, Banda. 15 |+ 16:30" |—93 |Eenig G. R. 24754/90. ati. apara, Ja 16 |12" 457 |—17 |....... G. R. 24332/90. Soerakarta. oerakarta, Java 17 |1030“ |-16 |...» : m an SCH сіп emarang, Java 19191" |—1 14. 4 4 Ngareanak, Kendal. |Semarang. Java. 19 | 9' 5" ]|—13 |1......... E. a. Genie icio 2* |Gombong lagelen, Java. 23 |12 35" |-П mil. afd. J E. a. ee 2: Gombong. Bagelen, Java. MITIS [211 Le mil, ald, Jav. Por ede iced |G. R. 1216/91. |Amboina. Amboina, Amboina. | 24 | 6*15" |-86 e | G. R ни Bima. Cel. en 0., Soembawa.: 25 | 6" 15” |—48 |+ 90.. се Batavia. Batavia, Jav 25 | 4'50" 0 o ‚ Maas Geeste- Argasari. Preanger Reg., Java.| 25 | 5" — 2 |... т “Wichen Kajoe-Enak. Probolinggo, Java. | 25 | 515" |-25 90 ` . |E. а. Genie-Officier 2° Tjilatjap. |Banjoemas, Java. Bit 0-193154 | mil. afd. Java, | tat Gi | | d | of27 557 Intensiteit en aard der beweging. Bijkomende verschijnselen opmerkingen. XLI HS . e e . >» **990** ........ . [Lichte schok. ...|Een lichte schok. .. Horizontaal .. | Zeebeving scho „. | Aardschokken еп bevingen. Horizontale schok. ichte verticale schok, maal achtereen met een tusschen- si Vrij hevige schokken. Drie hevige schokken. Poen 6 4 06 ооо 9989.29299999999*96 maar zeer sterke schok. Zeer lichte aardbeving. Horizontaal. Aardschokken en bevingen. ing. Een vrij hevige sc Onbeduidend. Lichte verticale schok. WALTER .............. Verticaal. Verticaal. Verticaal. Een duidelijk voelbare schok. nie vrij hevige verticale schok- twee Ook te Probolinggo werden lichte schokken waarge- nomen. Pendule en klok bleven stilstaan. Ook игы {е Klaten, Bojolali, Sragen еп Wonogiri De datum 13 moet vermoede- lijk 12 zijn Afwijking der staafjes van den seismometer : hor. 2 mM. (Zie de noot achter de Aardbevingsberichten). Alw. der мк v. d. seismom. іп mM.: «1,51, с Lh ІСІ; | Alw. der ‘staafjes niet waar te nemen. (Zie de noot achter de Aardbevingsberichten). | Waargenomen door den kapitein Rov van het zeil- d schip Esther Roy. ud en der staafjes van den seismometer: vert S (Zie de noot achter de harden. | r: m. 1mM. : mM. (Zie de noot achter de Aardbouingserichten). поме еп). Afw king = ма v.d seismomete Volgens aanwijzing magnetograal. %%9% е 8 ss Zeer lichte aardbeving. Drie zacht op een volgende horizontale schokken Door het niet overgaan der electrische schel van den ` seismometer is de datum niet nauwkeurig bekend. T (Zie de noot achter de Aardbevi homi um ZZ | 53 А Б | 8 d | Residentie of Uur: Herlei- қ | ET Berichtgever. ` Waarnemingsplaats. Gouvernement, Е 6 = = Duur. 88 Папа. 2 | Locale tijd. | sche tijd. 5 а тз. | | minuten.| seconden, 591;G. Kaulbach. Soember Peting. Pasoeroean, Java. 30 12710" |—24 |10. G. R. 435/91. Benkoelen. Benkoelen, Sumatra.| 31 23"40" +18 |2. p | Berichten, dat geene aardbevingsverschijnselen ` werden waargenomen іп de maand December Preanger Bea - 41. Res. Probolinggo: 607. • Soerakarta: 305. а pdr EEN E ODE 15 ТУ, 559 с D | ES, Intensiteit Bijkomende verschijnselen Richting en aard der beweging. | opmerkingen. - 7. Verticaal. Berichtgever. werd d door een uit het Noor | omend zwaar g sch, waarop onmiddellijk een 3 zwaar gekraak ане: lampen trilden zeer sterk. NW. Een schok. i ontvangen va ‚ Besoeki : | n HH. Ме ысы? wier namen onder de volgende nummers іп de lijst voorkomen | ll. Мо ids (Bondowoso). Res. Banka еп Oonderh: 218 ( Muntok}. : Padangsche Benedenl: 711 (Loeboek Basoeng). Noot. De н seismometers op sommige plaatsen іп de 2e mil. afd. о ойде Java, volgens | ht van den Chef van het wa pen der Genie, door den Eerstaanwezenden Genie г opgesteld, | door de verplaatsing: van staafjes de hevigheid en de richting van gré schok aa шашылды, арыма i rai раб aie саш, SE 3 Ба iin kii adu dE $ : » с на frs 2 ж daa ^ x an M ch SE uum E ў idera sr EE ы ctm жетекте тезегі 5 : ~ ems : : : INHOUD Derde Aflevering van Deel LI. Ві,лр2 Verslag omtrent де Gouvernements Kina-Onderneming in де Preanger- 222 Весепівсһарреп over het jaar 1890, door R. Van Комокре, Directeur der Gouvernements Kina-Onderneming ` VP dues 275. Bijlage A. |^ 994. Bijlage M. . · 295. Bijlage С. 306 Bijlage D. 310. e E. 312. Kinologische studién , dou p VAN Шаа. : 314. Wulkanische verschijnselen en aardbevingen in de 0. 1 kiou waargenomen gedurende het jaar 1890, verzameld door Dr. S. FicEE en Dr. Н. Өкхех, Leden der aardbevingscommissie. A. Vulkanische verschijnselen. UG E a d pU 318. B. айынын ~: 209 атте NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT VOOR NEDERLANDSCH-INDIË, KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING NEDERLANDSCH-INDIË Dr. H. ONNEN. D EEL LI. - Vierde Aflevering. ACHTSTE SERIE. DEEL ХН. Aflevering | 4. | 257 GRAVENHAGE, MARTINUS NYHOFF. > e BATAV IA ву NOORDWIJK. ERNST & Со. BERICHT. Bij verandering van woonplaats worden H.H. Leden beleefd uitgenoodigd, hiervan kennis te geven aan den Secretaris, Dr. S. Here, Weltevreden. BIJDRAGEN TOT DE KENNIS DER BOOMFLORA VAN JAVA, DOOR S. H. KOORDERS, Houtvester. I. DE FAMILIËN EN GESLACHTEN DER WOUDBOOMEN VAN JAVA. INLEIDING. In de onderstaande lijst zijn alleen opgenomen die geslachten, waarvan een of meer soorten behooren tot de woudboomen (d. w. z. in het wild groeiende boomen) van Java, welke op gunstige standplaatsen op Java grootere afmetingen bereiken dan 5 M, tophoogte en 10 с. M. stam-diameter op borsthoogte (d. i. 1.5 M. boven den grond). Geslachten en familiën, die slingerplanten , kruiden , heesters en alleen gecultiveerde boomsoorten (1) bevatten, zijn hier dus weggelaten. ; Voorzoover de »Handleiding tot де kennis der Flora van Nederl. Indië” van Dr. J. G. Borrrace het licht heeft (1) B. у. Anona, Віта, Eriodendron, Guazuma, Theobroma, Moringa Odina, Anacardium, Tamarindus, Psidium, Punica, Coffea, enz., welke hoogstens enkele malen verwilderd, doch nooit wildgroeiend op Java Waargenomen wo 231 562 gezien, heb ik mij natuurlijk daarbij aangesloten, terwijl ik, voor de rangschikking der overige familién en voor den omvang der geslachten, J. D. Ноокев'в Flora of British India als uitgangs- punt heb gekozen, voorzoover dat werk gepubliceerd is. Het overige gedeelte sluit zich aan bij Bzvruaw en Hooger, Genera plantarum, voor de monocotyledonen en bij SALOMON, Nomencl. | d. Gefüszkrypl. voor de eryptogamen. Drie der in deze lijst opgesomde geslachten zijn nieuw voor de flora van Java , t. w. Atalaya (Sapindaceae), Reevesia (Sterculiaceae) en Fraxinus (Oleaceae). Het geslacht Alalaya, dat tot heden in den maleischen archipel alleen van Timor bekend was, vond ik in de bergbosschen van de Zuidkust van Besoeki door een hooggroeiende boomsoort vertegenwoordigd. Van het geslacht Fraxinus, waartoe, zooals ieder bekend is, de europeesche esschenboom behoort, was het voorkomen in den maleischen archipel tot heden onbekend. Men zoekt dezen naam dan ook и іп de Flora van N. 1. van Miover. Van een tot Fraxinus behoorende soort trof ik in de bergbosschen van den Raoen-Idjen in Besoekt een groot aantal ruim 20 М. hooge boomen aan. Van het geslacht Reevesia vond ik in de bergbosschen van de Preanger-Regent- schappen een 18 M. hooge boomsoort. En in Miover èn in _ ВоквглвЕ (1) wordt dat geslacht gemist. Geen wonder, daar het een zeer zeldzame woudboom is. Naarmate de zoo nuttige Handleiding van Dr. BOERLAGE vordert en door voortgezet onderzoek mijne thans nog zeer geringe kennis der woudboomen van Java allengs beter wordt, en naarmate de door het Boschwezen bijeengebrachte ver- | zamelingen een grootere uitgebreidheid verkrijgen (nu omvatten zij alleen de residentién Besoeki, Probolinggo, Semarang еп de Preanger-Regeutschappen, benevens een zeer klein deel van (0 In Hooker, Fl. Br. Ind., waar deze boomspecies in dl. I p. 364 ge- noemd en het werk van Bexserr Plant. rar. geciteerd is, wordt het voor- komen op Java niet vermeld, wellicht omdat verondersteld werd, dat de door Bexserr vermelde vindplaats op Java minder juist was. WT 565 4 Japara en Soerakarta) en naarmate het determineeren dier verzamelingen meer voortwaarts schrijdt — naar die mate zal, naar ik hoop, de bovenstaande lijst over niet al te langen lijd verbeterd en aangevuld kunnen worden. LIJST VAN DE GESLACHTEN DER BOSCHBOOMEN VAN JAVA. DILLENIACEAE. Wormia, Roxb. Dillenia, Linn. MAGNOLIACEAE. Talauma, Juss. Manglietia, Blume. Michelia, Linn. ANONACEAE. Stelechocarpus, Blume. Cananga, Rumph. Unona, Linn. Polyalthia, Blume. Anaxagorea, St. Hil. Popowia, Endl. Ararocarpus, Scheff. Marsypopetalum, Scheff, Goniothalamus, Blume. Mitrephora, Blume. Miliusa, Leschen. Saccopetalum, Benn. Alphonsea, Hf. et Th. Огорћеа, Blume. . Bocagea, St. Hil. CAPPARIDEAE, Capparis, Linn. Crataeva, Linn. BIXINEAE. Scolopia, Schreb. Flacourtia, Comm. Bennetia, Miq. Xylosma, Forst. Pangium, Reinw. Bergsmia, Blume. "Taraktogenos, Hassk. PITTOSPOREAE. Pittosporum, Banks. POLYGALEAE. Xanthophyllum, Roxb. HYPERICINEAE. Cratoxylon, Blume. GUTTIFERAE. Garcinia, Linn. Ochrocarpus, Thouars. Calophyllum, Linn. Mesua, Linn. 565 TERNSTROEMIACEAE, Ternstroemia, Linn. fil. Eurya, Thunb. Adinandra, Jack. Saurauja, Willd. Pyrenaria, Blume. Schima, Reinw. Gordonia, Ellis. Camellia, Linn. DIPTEROCARPEAE. Dipterocarpus, Blume. Vatica, Linn. Doona, Thwaites. MALVACEAE. Hibiscus, Linn. Thespesia, Corr. Bombax, Linn. Durio, Linn. Neesia, ВІ. STERCULIACEAE. Sterculia, Blume. Tarrietia, Blume. "Heritiera, Ait. Tetradia, Brown. Reevesia, Brown. Kleinhovia, Linn. Helicteres, Linn. Pterospermum, Schreb. Melochia, Linn. Abroma, Jacq. Commersonia, Forst. TILIACEAE. Pentace, Hassk. Grewia, Linn. Columbia, Pers. Diplophractum, Desf. Trichospermum, Blume. Schoutenia, Korth. Echinocarpus, Blume. Elaeocarpus, Linn. GERANIACEAE. Averrhoa, Linn. RUTACEAE. Evodia, Forst. Zanthoxylon, Linn. Acronychia, Forst. Glycosmis, Corr. Micromelum, Blume. Limonia, Linn. Murraya, Linn. Clausena, Burm. Feronia, Correa. Aegle, Correa. SIMARUBEAE. Samadera, Gaertn. Picrasma, Blume. Brucea, Mill. BURSERACEAE. Garuga, Roxb. Protium, Wight. Canarium, Linn. MELIACEAE. Melia, Linn. Azadirachta, A. Juss. Dysoxylum, Blume. Ghisocheton, Blume. Sandoricum, Corr. Aglaia, Lour. Lansium, Rumph. Amoora, Roxb. Walsura, Roxb. . Heynea, Roxb. Carapa, Aubl. Cedrela, Linn. OLACINEAE. Strombosia, Blume. Gomphandra, Wall. Mappia, Jaeq. Platea, Blume. Villarezia, Ruiz. et Pav. ILICINEAE. Ilex, Linn. CELASTRINEAE. Evonymus, Linn. Microtropis, Wall. Lophopetalum, Wight. Gymnosporia, Wight et Arn. Siphonodon, Griff. RHAMNEAE. Zizyphus, Juss. 566 AMPELIDEAE. Leea, Linn. SAPINDSCEAE. Dittelasma, Hook. fil. Erioglossum, Blume. Schmidelia, Linn. Cupania, Linn. Ratonia, DC. Anomosanthes, Blume. Lepisanthes, Blume. Jagera, Blume. Schleichera, Willd. Sapindus, Linn. Сараға, Blanco. Xerospermum, Blume, Nephelium, Linn. Pometia, Forst. Harpullia, Roxb. Acer, Linn. Dodonaea, Linn. Turpinia, Vent. SABIACEAE. Meliosma, Blume. ANACARDIAUEAE. Buchanania, Roxb. Mangifera, Linn. Gluta, Linn.. Bouea, Meisn. Spondias, Linn. Dracontomelon, Bl. Campnospermum, Thw. Melanochyla, Hook. f. Semecarpus, Linn. ай a ам LEGUMINOSEAE. Tephrosia, Pers. Desmodium, Desv. Erythr na, Linn. Butea, Roxb. Dalbergia (?), Linn. Pterocarpus, Linn. Pongamia, Vent. Inocarpus, Forst. Sophora, Linn. (meestal heester). Peltophorum, Vog. Cassia, Linn. Dialium (?), Linn. Bauhinia, Linn. Pahudia, Miq. Afzelia, Sm. Saraca, Linn. Sindora, Miq. Cynometra, Linn. Parkia, Brown. Adenanthera, Linn. Dichrostachys, DC. Acacia, Willd. Albizzia, Durazz. Pithecolobium, Mart. ROSACEAE. Parinarium, Juss. Prunus, Linn. Pygeum, Gaertn. Photinia, Lindl. SAXIFRAGINEAE. Hydrangea, Linn. Polyosma, ВІ,. Weinmannia, Lian. 567 HAMAMELIDEAE. Liquidambar, Linn. RHIZOPHOREAE. Rhizophora, Linn. Сегіорв, Arnott. Kandelia, Wight. Bruguiera, Lam. Сага та, Roxb. Gynotroches, ВІ. COMBRETACEAE. Terminalia, Linn. Lumnitzera, Willd. Gyrocarpus, Jacq. MYRTACEAE. Leptospermum, Forst. Rhodamnia, Jack.. Decaspermum, Forst. Eugenia, Linn. Barringtonia, Forst. Planchonia, Blume. MELASTOMACEAE. Astronia, Blume. Kibessia, DC. Memecylon, Linn. LYTHRARIEAE. Pemphis, Forst. Crypterouia, ВІ. Lagerstroemia, Linn. Crypteronia, Bl. Duabanga, Hamilt. Sonneratio, Linn. 568 SAMYDACEAE. Сазеагта, Jacq. Homalium, Jacq. DATISCEAE. Tetrameles, Brown. ARALIACEAE. Panax, Linn. Horsfieldia, Bl. Polyscias, Forst. Heptapleurum, Gaertn. Trevesia, Vis. Arthrophyllum, Blume. Brassaiopsis, DC. et Planch. Macropanax, Miq. CORNACEAE. Alangium, Lam. Marlea, Roxb. Mastixia, Blume. . Nyssa, Linn. CAPRIFOLIACEAE. Viburnum, Linn. RUBIACEAE, Sarcocephalus, Afzel. Anthocephalus, Rich. Cephalanthus, Linn. Adina, Salisb. Stephegyne, Korth. Nauclea, Linn. Hymenodictyon, Wall. Wendlandia, Bartl. Webera, Schreb. Randia, Linn. Gardenia (?), Linn. Petunga (?), DG. Diplospora, Korth. Zuccarinia, Blume. Guettarda, Linn. Vangueria, Juss. Ixora, Linn. Pavetta, Linn. Psychotria, Linn. Chasalia, Gommers. Lasianthus, Jacq. Saprosma (?), Blume. Litosanthes, Blume. COMPOSITAE. Vernonia, Schreb. Gnaphalium, Linn. VACCINIACEAE. Agapetes, Don. MYRSINEAE. Maesa, Forst. Myrsine, Linn. Ardisia, Swartz. Aegiceras, Gaertn. SAPOTACEAE. Chrysophyllum, Linn. Sideroxylon, Linn. Dichopsis, Thw. Bassia, Linn. Payena, A. D. C. Mimusops, Linn. —— M whas 569 EBENACEAE. Maba, Forst. Diospyros, Linn. STYRACEAE. Symplocos, Linn. Styrax, Linn. OLEACEAE. Linociera, Sw. Chionanthus, Linn. Olea, Linn. Fraxinus, Linn. Ligustrum, Linn. APOCYNACEAE. Rauwolfia, Linn. Hunteria, Roxb. Gerbera, Linn. Kopsia, Blume. Alstonia, Brown. Orchipeda, Blume. Tabernaemontana, Linn. Wrightia, Brown. Strophanthus (?), DC. Kickxia, Blume. LOGANIACEAE. Buddleia, Linn. Geniostoma, Forst. Fagraea, Thunb. Strychnos, Linn. (1) BORAGINEAE. Cordia, Linn. Ehretia, Linn. Tournefortia, Linn. SOLANACEAE. Solanum, Linn. BIGNONIACEAE. Oroxylum, Vent. Dolichandrone, Seem. Stereospermum, Cham. VERBENACEAE, Geunsia, Bl. Callicarpa, Linn. Tectona, Linn. Premna, Linn. Gmelina, Linn. Vitex, Linn. Peronema (2), Jack. (3) Avicennia, Linn. _ NYOTAGINEAE. Pisonia, Linn. uo cc ти 8) Volgens Млосег [wild?] op Java, echter door mij nooit in de javaan- sche bosschen aangetroffen. OG) Peronema zou volgens Славске (Hooker, Fl. Br. Ind.] op Java wilde groeiend voorkomen. Ik trof deze gemakkelijk herkenbare boomsoort wel veelvuldig wildgroeiend in equatoriaal Sumatra aan, doch zag haar op Jav a nooit in wilden staat [slechts 2 exemplaren іп 'sLands Plantentuin te Buitenzorg). de 570 MYRISTICEAE. Myristica, Linn. MONIMIACEAE. Tambourissa, Sonn. Kibara, Endl. LAURINEAE. Cryptocarya, Brown. Beilschmiedia, Nees. Deh'aasia, Blume. Endiandra, Brown. Cinnamomum, Blume. Machilus, Nees. Phoebe, Nees. Alseodaphne, Nees. Actinodaphne, Nees. Litsea, Lam. Lindera, Thunb. Hernandia, Linn. [PROTEACEAE. Helicia, Lour. THYMELAEACEAE. Aquilaria, Lam. Gonystylus, Teijsm. et Binn. SANTALACEAE. Santalum, Linn. Exocarpus, Labill. EUPHORBIACEAE. Bridelia, Willd. Cleisthanthus, Hook. Actephila, Muell Arg. Phyllanthus, Linn, Glochidion, Forst. Fluggea, Willd. Breynia, Forst. Hemicyclia, W. et Arn. Cyclostemon, Blume. Bischofia, Blume. Aporosa, Blume.. Daphniphyllum, Blume. Antidesma, Linn. Baccaurea, Lour. Galearia, Zoll. Aleurites, Forst. Groton, Linn. Paracroton, Mig. Trigonostemon, Blume. Ostodes, Blume. Claoxylon, Juss. Acalypha, Linn. Coelodepas, Hassk. Alchornea, Swartz. Trewia, Linn. Coelodiscus, Baill. Mallotus, Lour. Gleidion, Blume. Macaranga, Thouars. Cheilosa, Blume. Gelonium, Roxb. Homalanthus, A. Juss. Sapium, P. Brown. Excoecaria, Linn. URTICACEAE. Celtis, Linn. Trema, Blume. | Parasponia, Blume. Gironniera, Gaudich. umo Pseudostreblus (2), Bur. Taxotrophis (?), Blume. Phyllochlamys, Bur. Streblus, Lour. Sloetia, Teijsm. et Binn. Ficus, Linn. Antiaris, Leschen. Cudrania, Trécul. Artocarpus, Forst. Laportea, Gaudich. Boehmeria, Jacq. Pouzolzia, Gaud. Pipturus, Weddell. Villebrunea, Gaud. Maoutia, Wedd. ? Debregeasia, Gaud. Leucosyke, Zollet Mor. JUGLANDEAE. Engelhardtia, Linn. MYRICACEAE. Myrica, Linn. CASUARINEAE. Casuarina, Forst. CUPULIFERAE. Quercus, Linn. Castanopsis, Spach. GNETACEAE. Gnetum, Linn. Сосов, 571 CONIFERAE. Podocarpus, L'Hér. CYCADACEAE. Linn. LILIACEAE. Cordyline, Comm. PALMAE. Areca. Linn. Ptychosperma, Labill. Oncosperma, Blume. Arenga, Labill. Caryota, Linn. Corypha, Linn. Livistona, R. Brown. Metroxylon, Roxb. (!) Borassus, Linn. Linn. (3) PANDANEAE. Pandanus, Linn. GRAMINEAT. Bambusa, Scheb. Gigantochloa, Kurz. Oxytenanthera, Munro. Dendrocalamus, Nees. Schizostachyum, Nees. FILICINEAE. Alsophila, Brown. Cyathea, Smith. Balantium, Klfz. Сусав, (1) Nog onzeker of dit geslacht wel in oorspronkelijken staat op Java voorkomt (2) Een variëteit van Cocos nucifera, Linn, met kleine vruchten werd door mij veelvuldig wildgroeiend aangetroffen aan de zuidkust van het schiereiland Proewo in Oost-Java (afd. Banjoewangi, residentie Besoeki). 572 NASCHRIFT. Uit dit overzicht blijkt, dat de woudboomen van Java tot 391 geslachten en 76 familiën behooren. > Nemen wij nu een gemiddeld aan уап 5 species ор elke 2 geslachten [hetgeen met het oog op den rijkdom aan soorten van sommige genera wellicht niet te veel zal zijn] (') dan verkrijgen wij voor Java het enorme Kë van 975 soorten van woudboomen. - Dat, in verband met dit groot aantal species, een onderzoek der houtsoorten уап Java moeilijk en uiterst tijdroovend is, zal ieder toegeven, die eeniger- mate zich met de studie daarvan heeft beziggehouden. Daarom hoop ik, alhoewel nog slechts sedert kort speciaal met die taak belast, dat ik bij de voortzetting van dat onderzoek en bij de publicatie der resultaten ervan, ор het geduld mag rekenen van allen, die in de studie der javaansche houtsoorten belangstellen in het algemeen en van mijne oudere en jongere corpsgenooten in het bijzonder. 5. H. KOORDERS. (4) Zoo зды van het geslacht Pug een 60-tal en van hetgeslacht Ficus alleen meer dan 80 species van woudboomen оной S ерні алы staat, dat van een groot aantal genera slechts 4 species op Ji Is wild omt, 9. а.: Wormia, Manglietië Capparis, Bastia, Ракета, телно онен Taraktogenos, е. JAVA-VOGELS, I DOOR A. G. VORDERMAN. Correspondent der Kon. Akademie van Wetenschappen te Amsterdam. Onder bovenstaanden titel, wensch ik het resultaat mijner ornithologische onderzoekingen op Java ingesteld, aan te vullen. Immers, er kwamen па de publicatie mijner »Bataviasche vogels” in de deelen XLI, XLIT, XLII en XLIV van dit tijdschrift nog enkele vogels in mijn bezit, uit Batavia’s omstreken af- komstig, wier aanwezigheid aldaar voor het eerst werd ge- constateerd of die nog niet door mij beschreven waren. Een tocht naar het Gedeh-gebergte vermeerderde mijne kennis van de vogels van West-Java en gaf nieuw materiaal voor mijne collectie, terwijl op reis in Cheribon , Tegal , Semarang, Soerakarta en Soerabaja nog eenige gegevens op ornithologisch gebied werden verkregen, waarvan door mij gebruik is gemaakt bij de samenstelling van onderstaande mededeelingen. De heeren R. Bowprer ӨнаврЕ van het Britsch Museum en J. Вӧттікоғек van het Leidsche hebben de vriendelijkheid gehad mij behulpzaam te zijn bij de diagnose van enkele zeldzaam Voorkomende soorten, waarvoor ik genoemde heeren hierbij openlijk mijnen dank betuig. Van de vogelsoorten, waarvan de beschrijving nog niet door mij gepubliceerd was, volgt deze hieronder, ook dan wanneer de vogel onder een ander kleed reeds vermeld was, terwijl voor de anderen de vindplaats, en soms eenige andere détails, genoteerd werden. 574 L SYRNIUM SINENSE (Larn.] Deze uil is reeds in het kleed der volwassen vogels beschreven in deel XLI van dit tijdschrift als Bataviasche vogel onder den synoniem Ulula seloputo Senree. Een jong individu, dat ik van den Gedeh (West-Java) verkreeg en in overgangskleed was, had de vleugeldekvederen en den rug evenzoo gekleurd en geteekend als de buik dit is bij den volwassen vogel. De vleugelrand aan den voorarm was cho- coladebruin. 2. NEOPUS MALAYENSIS [Renw.] О . Den eersten dag van mijn verblijf te Tjipanas (Gedeh-gebergte) werd mij een exemplaar van den maleischen ruigpootarend gebracht in »full dress". Het had eene vlucht van 1.85 Meter. Het geheele vederkleed van den vogel is zwart, met eene roetachtig-bruine tint op den rug, de verlengde schouder- vederen, den buik en de uiteinden van de meeste slagpennen der 5% orde. Zoo ook de binnenste vleugeldekvederen. De drie buitenste slagpennen zijn enkel voor hun basaal gedeelte van dwarsbanden voorzien, die smal zijn еп eene witachtige kleur hebben , althans de 2 buitenste. De overige vertoonen donkere dwarsbanden over hunne geheele lengte, die echter door hunne donkergrijze kleur weinig afsteken tegen de roetzwarte grondkleur. Ook de zwarte staartpennen vertoonen dergelijke dwars- banden, die bij het middelste paar bijna onzichtbaar zijn, doch. bij de meer buitenwaarts ingeplante pennen allengs in intensiteit toenemen, zoodat zij op de binnenvlaggen der uiterste staart- pennen en de aangrenzende zelfs wit en grijs gemarmerd zijn. Het naakt gedeelte der pooten is helder geel en de nagels zijn zwart. De washuid van den bek en de achterste rand van boven- en onderkaak zijn helder guttegomgeel. De snavel en de punt | * ; нон — 575 van de onderkaak zijn van voren donkerhoornkleurig, welke kleur naar achteren geleidelijk in grijsgroen overgaat Iris helder umberkleurig. Totale lengte van den pen geschoten vogel. · 0.680 М. Staart. 5 0.551 >» De Т ашал Жериме. busted екеп over den staart heen tot eene lengte van . . 0.040 >» Vleugellengte i : ; : қ . 0.620 » Mütht: ~, « : : . 1.850 » Lengte der шабо риво, 5 ж e 59 Hoogte van den bek aan de basis . : · 10026 > Mondwijdte . ; 5 НА . 0.040 » Culmen rostri d i : P. 1010049 > Tarsus ‚ ; А . 0.080, » Langste voortoon nOn ii - : 10.057 » idem. met nagel . А А . 0.074 » Achtertoon zonder nagel : ‹ . 0.050 » idem. ^ met nagel . ; x > . 0.061 » Tusschen de vederen van den vogel bevindt zich eene luis-soort van hoven donkerbruin met een lichtgeel onderlijf. De maag hield in vogeleieren, waaronder een dat bijna uitge- broeid was. Deze adelaar schijnt zich dus niet te ontzien,. even als de kraaien en raven, nestjes van andere vogels uit te halen. з. SPILORNIS BACHA [Divo.] 1 eg Tjiwaroe, Koeningan, res. Cheribon. Grobogan, res. Semarang. 4. BUTASTUR LIVENTER, |Темм.) Een exemplaar afkomstig van Meester Cornelis, residentie Batavia. De hoofdkleur van den vogel is licht bruinachtig grijs, dat op den rug in rosachtig overgaat. De vederen van romp en 576 kop vertoonen donkere schaften. Kin lichtgrijs. Schenkelvederen en onderste staartdekvederen wit. De slagpennen der 17 еп 2" orde zijn helderbruin, die der 5" orde grijsbruin. Eerst ђе- doelde hebben donkere vaalzwarte uiteinden even als de alula en de groote buitenste dekvederen der slagpennen van de 1° orde. De slagpennen zelve bezitten bovendien een breeden witten binnenrand, waardoor de vleugel aan den binnenkant wit is gekleurd, terwijl op het bruine gedeelte van de binnenvlag op onderling gelijken afstand smalle zwarte dwarsbanden voor- komen. Op de okselvederen wisselen witte en grijze dwars- banden elkander af. Bovenste staartdekvederen rosbruin. Staartpennen helder bruin, spaarzaam met sinalle donkere dwarbanden versierd; nabij haar uiteinde een breede zwartachtige dwarsband, terwijl het uiteinde eene grijsbruine kleur vertoont. Bek en pooten oranje-geel. Punt van den bek donkerhoorn- kleurig. Nagels zwart. De tarsus is bekleed met kleine zes- hoekige schildjes. Iris blauwachtig. Totale lengte van het opgezette individu . . 0.590 M. NEE с» à А e ^ ; 3 , 198 [^ Vleugel . А : : : ; à . 0.285» Mondwijdte. . A : e ~ : . 0.024. $ Lengte der mondopening . . 4 « .. 0.032 7 Culmen rostri . . ; k ; à . 0.028 > Lengte van den bek aan de basis- . 5 . 0018: * Катина 7 : s à ; : $ 2; 0.904. * Middeltoon zonder nagel . i 5 Я сер > Achtertoon id. id. : d : d . 0.020 » 5. PALAEORNIS JAVANICA [Oss. | 9 Ехётріатсп van Koenlngan, res. Слегібол, 6. LORICULUS PUSILLUS [G. В. блат.) 1 Exemplaar van Koeningan, res. Cheribon. А id van Soerakarta, res, Soerakarta. 577 | 7. HAPALHARPACTES REINWARDTII [Ткмм.] | 9 Exemplaren van den Gedeh, West-Java, 8. XANTHOLAIMA ROSEA Гром. ] Gautier Een jeugdig individu van Buitenzorg, West-Java , had flauwere tinten- dan bij de volwassen vogels worden waargenomen. Het rood om het oog was meer oranjekleurig , waarin hier en daar eene roode stip. De voorhoofdsvederen zijn groenachtig-geel, terwijl enkele vederen reeds door roode zijn vervangen. 9. XANTHOLAiMA AUSTRALIS [Honsr.] 1 Exemplaar van Palimauan, res. Cheribon. 10. MEGALAiMA JAVENSIS [Honsr.] 9 Exemplaren тап Tjiwaroe, Koeningan, res. Cheribon, П. MEGALAIMA ARMILLARIS [Темм. | 1 Exemplaar van den бедел, West-Java, 12. CHOTOREA CORVINA [Rzivw.] 1 Exemplaar van den Gedeh, West-Java. 13. CHOTOREA VIRIDIS (Bonn, 5 Ewemplaren van Koeningau, res, Cheribon. 14. JYNGIPICUS AURITUS [Еүт.] Van deze kleine specht, die vroeger door mij is beschreven onder de synoniemen Picus moluccensis en Jyngipicus fusco- albidus, verkreeg ik de volgende exemplaren. 1 Кхетрааг van Soerabaja, Oost-Java. 2 van den Gedeh, West-Java. 24 578 15. OHRYSOPHLEGMA MENTALE (Teun) 5 Eremplaren van den Gedeh, West-Java. 16. CHRYSOPHLEGMA MALACCENSE [Laru.) 2 Exemplaren Ee. A Koeningan, res. Cheribon. 17. GECINUS PUNICEUS [Honsr.] 2 Егетріагеп van den Gedeh, West-Java. 18. GECINUS VITTATUS [Угшил] Het vroeger door mij in deel XLII op pag. 50 beschreven individu scheen niet in volkomen kleed te zijn. Іш November 1888 kocht ik een levend mannelijk exemplaar afkomstig uit Batavia's omstreken dat reeds 's anderen daags stierf. De ` vederen van den achterrug hadden bij*dezen vogel heldergele harige zoomen. De bovenste staartdekvederen waren zwarl- achtig met olijfgroene uiteinden en zoomen. De bovenkop is pouceau-rood en de teugels zijn grauw okergeel. Wangen geelgrijs. Van de zwarte vederen, die een slreep vormen, welke van den hoek van de onderkaak naar achteren en beneden gaat, ћеђђеп enkele witte randjes. Kin, keel, hals en krop intens okergeel.' Onderste staartdekvederen vaalzwart; allen zijn аай de uiteinden versleten. Iris dehkerkarmijnrood. Onderkaak heldergeel met lood-kleurige punt. 19. CUCULUS POLIOCEPHALUS [Laru.] Deze vogel werd geschoten in de nabijheid van Tjibodas op de Noorder-helling van den Gedeh (West-Java). Het geheele vederkleed heeft een vaalzwarte grondkleur die door witte dwarsbanden en dito vlekken onderbroken wordt. De vederen van den kop еп de bovenste bekleedselen, in- clusief de buitenste vleugeldekvederen, vertoonen witte rand- zoomen. Op onderste hekleedselen en de flanken wisselen анааан Maii kt T мего ањами 379 witte еп vaalzwarte dwarsbandjes elkander af. Deze zijn het breedst op den buik. De binnenste vleugeldekvederen” zijn wit met vaalzwarte fijne dwarsbandjes. De slagpennen zijn Vaalzwart in lichtere punten eindigend en de binnenvlag is met witte vlekken versierd, die op onderling regelmatigen afstand van elkander voorkomen en tot nabij de schacht reiken, maar geleidelijk in grootte afnemen naarmate zij verder van de basis verwijderd zijn. Deze laatste vlekken nemen eene rosachtige lint aan, Een. witte vrij breede dwars- band, die de basis van de binnenvlaggeu betreft, reikt tot aan de 4* slagpen der 1* orde, De staartpennen hebben dezelfde grondkleur als de overige deelen van den vogel maar eindigen in witte vlekken en hebben witte dwarsbanden. Ooglidranden, mondhoek еп pooten geel. Bek donkerhoornkjeurig. Afmetingen van het geprepareerde individu. Totale lengte : 0.900 M. Middelsté staartpennen ; | ; ; . 0.099 ; Buitenste idem. : 0.081 » Vleugel : 0.156 » Culmen rostri (besohadig) Mondlengte 0.021 » Tarsus а 0.015 » Middeltoon met nagel 0.022 » 0.010 » Kleinste achtertoon met nagel De diagnose dank ik aan de valide medewerking van _ den heer BÜTTIKOFER. 20. GACOMANTIS MERULINUS [Scor.] 1 Ехетраау van den бейей, "mee 21. CACOMANTIS SEPULCRALIS [ "MID Јоу, Ор 27 Juni 1882 observeerde ik in de salak-tuinen > Tjililitan bij Meester. Cornelis, residentie Batavia, een jongen voge 580 уап deze soort іп het eerste kleed, die gevoed werd door eenen пио (Aegithina scapularis, Honsr). Het was een dwaas gezicht den twee malen grooteren jongen Cacomantis door de kleine . Aegitlhina te zien gevoerd worden en daarbij door het klepperen van dé vleugels en het sjilpen de allures te zien aannemen van eenen nesteling. Zeker was de Aegithina de pleegmoeder, en ` had een Cacomantis-ei in haar nest de eigen eieren indertijd vervangen. Alle bovendeelen van dezen jongen vogel zijn rosbruin door zwarte golvende dwarsbandjes afgebroken. | Zoo ook de vleugels en de staart. De teugels , wangen, zijden van den nek en de onderdeelen zijn napelsch geel gekleurd, het minst getint aan de voordeelen, het sterkst op den buik, doch overal met fijne donkere bistre dwarsbandjes afgezet. Binnenste vleugeldekvederen isabellageel. Pooten groen; voetzolen geel; nagels donkerhoornkleurig. Пе mondhoeken zijn oranje. Iris vanDijckbruin. De ooglidranden zijn nog niet geel, doch eene rij fijne witte vedertjes is om het oog ingeplant. Van deze soort verkreeg ik nog: 1 Егетрілағ van Koeningan, res. Qheribon. 1 і тап Soerabaja, Oost-Java. 22. COCCYSTES COROMANDUS, |Новзг. en Moone). Deze koekoek die in Britsch-Indië, Sumatra en Java voorkomt is echter overal een zeldzame vogel. In Februari 1891 werd mij een levend exemplaar gebracht ` uit de Preanger, volgens beweren afkomstig uit de bosschen van den Boeranggrang. Het dier was schuw en liet nu en dan een krijschend ge- luid hooren, waarbij het den bek open sperde. De bovenkop, alle bovenste bekleedselen van den romp zoomede de staart, de buitenste kleine vleugeldekvederen en de tertiaria zijn zwart met zeegroenen glans; op de beide laatstgenoemde vederen gaat die kleur geleidelijk over in eene donkergroene 581 bronskleur. Ook де uiteinden van de roodbruine slagpennen zijn donkerbronsgroen. Overige vleugeldekvederen roodbruin. Binnenste vleugeldekvederen lichtkaneelkleurig tot wit na- derend in de oksels; kin en keel kaneelbruin, op den krop{gelei- delijk overgaande in het wit van borst, buik en voorste gefleelte der flanken. Achterste gedeelte der flanken rosachtig grijs. Onderste staartdekvederen zwart. De beide uiterste staart- pennen bezitten lichte punten. Achter in den nek loopt tot terzijde van den hals een collier van witte vederen. De voorhoofds- en bovenkopsvederen zijn verlengd tot eene krachtige kuif. Iris donkervanDyckbruin; bek zwart, van binnen rood. Pooten loodblauw ; voetzolen okergeel. Totale lengte van den pas gedooden vogel. . 0.580 М. Middelste staartpennen — . а 001% > Uiterste к. А : Оа > Afstand tusschen het айын» Ue samengevoeg- de vleugels en dat van den staart. e ; по IBS.» Үшем. ; 2 ; Qu m ; . 0.485 » Vleugel . А Е 5 i ; і … 0.159 » Lengte der iA 3 : ; . 0,054 » Culmen rostri . : : . 0.0898 » Hoogte van den Ee aan de бөлі ; : . 0.009 » Tarsus . ^ У : . 0.028 » Langste voortoon met ius зц МӨ =н, 04051 3 0.025 » Kortste achtertoon » » 23. PHOENICOPHAES CURVIROSTRIS [Салт]. Deze зећоопе koekoek, die gewoonlijk in heuvelachtig of berg- achtig terrein wordt aangetroffen, schijnt soms te verdwalen tot in de omstreken van Batavia, van waar mij eens een indi- vidu is aangebracht. Het had een totale lengte van, — . ·. . Q.480 M. база. . я e EE с à „ 04390 + 582 De afstand tusschen de samengevoegde vleugel- | punten en het uiteinde van den staart bedroeg . 0.200 М. il а соол арт e Vleugel . . : : i 1 e к. Пе iris, die bij jonge individu’s blauw is, was bij dit vol- wassen exemplaar heldergeel. Pooten loodkleurig. Voetzolen wit. Bek van binnen zwart. 24. OENTROCOCOYX NIGRIRUFUS, [SrrpnENS.] Zie Scntrort., Musée des Pays-Bas, Cuculi pag. 64. Deze spoorkoekoek komt hier en daar voor in de alang-alang “en kreupelhoutwildernissen rondom Batavia. De beschrijving van een mij in 1889 aangebracht exemplaar uit kampong Doeri is als volgt. De basis en het midden der 12 uiterste slagpennen is rood- bruin, terwijl hun uiteinde zwart is, met dien verstande dat deze laatste kleur bij de eerste slagpen, die tevens de kortste is, betrekkelijk meer het roodbruin verdringt, dat aldaar tot de onderste helft der veder beperkt is. De slagpennen der 5% orde zijn egaal zwart; die der 2% orde vormen tusschen beide soorten een geleidelijken overgang, waarbij het roodbruin, dat reeds bij de 12% slagpen in uitgebreidheid en intensiteit begint te verminderen, bij de 14% slagpen tot een minimum gereduceerd is en bij де 154% geheel is verdwenen. De vederen der alula zijn roodbruin met zwarte uiteinden. Уап de buitenste groote vleugeldekvederen hebben de meer buitenwaarts ingeplante een roodbruine tint in het midden doch zijn overigens zwart. Evenzoo de buitenste middelste vleugeldekvederen die nabij den vleugelhoek voorkomen; de bruine tint dezer laatsten wordt bij het opgezette individu echter grootendeels bedekt door het zwart der mantelvederen. 