VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
In welk opzicht kan men dan met regt zeggen, dat het aanzien van den geestelyken (land gedaald is ? • • • „ Verdweencn is de glans van onfeilbaarheid , vervlo- ,1 gen is de dampkring van heiligheid, die eertyds dea 9, geestelyken omringde. By deszelfs befchouwing zoekt 3, de Waereld naar verftand en bckwaamheid , naar oor- 3, deel en deugdzaamheid , zonder op deszelfs handen te 3, letten, of hy 00k wel de Sleutels en den Zegen des 3, Kernels daarin hebbe, of niet. Zy houdt zich gerech- tigd , om te mogen onderzoeken , wat ze hoort , te „ gelooven, wat zc gevoelt, en te verwerpen, wat met 3, haare ondervinding llrydt; overtuigd, dat de Kantzd niet voor dwaalingen , en de Myter, of het geestelyk „ eerbiedigt den geestelyken niet , om dat hy zulks is , 3, maar om dat hy waardig is, zulks te zyn. De ge- volgen daarvan zyn zonneklaar. De geestelyke behield zederd dien tyd flechts nog de zielzorge , doch niet „ meer de heerfchappy over het geweeten. Men houdt 3, hem voor geenen buitengewoonen , nnar voor eenen 3, middelyken, afgezant der Godheid, die van zyne zen- ding geene andere gcloofsbrieven te vertoonen heeft, 3, dan zyne kennis en deiigd. Men meent de waarheid „ 00k van Lceken te kunnen hooren, en in de Schrtf* „ ten der Wysgeeren even zo gemaklyk ftichting te 3, vinden, a!s in de openbaare Leerredenen. De wae- 3, reldlyke Overheid lieeft het veld langzaaraerhand we^ 3, der in bezit genomen , waar uit de geestelykheid in 3, voorgaande tyden dezelve wist te weeren. Zedert dat ' 3, men overtuigd is, dat de kunst van wel te fterven^ ,, niet anders zy , dan de kunst van te vooren wel te 3, leven , zedert dien tyd hebbcn de bezoeken der gecst* 3, lyken, en door deze de invloed op de huisgezinnen, „ de inkomften, de gerieflykheden , en inzondcrheid die 3, zekere bygeloovige uiterlyke eerbied veel verloren y waarby die geenen zich fteeds het best bevonden , wel- ken het gemaklyker viel, eere te genieten, dan ze zelf „ te verdienen." Na dus naauwkeurig bepaald te hebben; in welk op- zicht eigenlyk het aanzien van den geestelyken (land gedaald gewaad, niet voor kortom , zy Oo 4 2y> 54« C. F. Byaldien het natuurlyk was C^cgt hy), dat de Wae» reld de voortverpen immer meer in hun waar daglicht befchouwde , dat het geloof aan de onfeilbaarheid , eo meer dan menschlyke magt van den geestelyken (land ver- viel, zo was het even zo natuurlyk, dat deszelfs ontzag te gelyk mede weg zonk. Dit was even zo min wonder- baarlyk , dan her tegendeel daarvan veeleer een wondev zou seweest zyn. By elke Natie rees of daalde dit ont- zag (teeds met derzeiver veriichting, 'loen de Stichter van den Christelyken Godsdienst dit ondermaansch too? n^l beklom , toen zonk het groote geza^ van het lood- fche Priesterdom ; toen luther optlond , toeu (tortte het reuzenbeeld der Pauslyke magt neder; en, toen dc verlichting haar weldaadig licht op nieuw verfpreiddc, toen verdweenen de bencvelde overblyfzelen v^n het Lu- therfche [en van het Gereformeerde] Pausdom/' Hy toont vervolgens overtuigend, en op eene wyze , die door een ieder Verdient gelezen te worden , dat nocft de Godsdienst noch de Waereld by deze daaling van Iiec uiterlyk ontzag voor den geestelyken ftand iets verloreii Jicbbe. Indien 'er cenig verlies door geleden was, daa zou de gcestelyke ftand de dcnigfte verliezende party zyn ; doch ook deze , noch in zyn geheel , noch met 'cr daad: Niet in zyn geheel^ want een groot gedeelte, ei\ dat daar en boven nog het verftandigfte was , deed vaq deze vermeende aanfpraaken vrywilliglyk afHand : ook niet in de daad^ integendeel, de Stand heeft door deze veran-* dering meer gewonnen, dan verloren, onder anderen, de- wyl thans de Wiereld het iiiterlykc van het inwcndige, den fchyn van het wezenlyke, en het pronk-fieraad van de waarheid heeft leeren onderfcheiden , en dus den ver- gandigen en braaven Geestelyken , niet meer om zynea tand, maar om zyne eigene innerlyke waarde, vereert. Na dit bewezen te hebben, oppert hy de voJgende vraagen : Is het raadzaam , noodzaaklyk , of ook flechts „ mogilyk , het gedaalde aanzien van den Geestelyken Stand weder te herltellen : " en hy beantwoord alle deze vraa- fen ontkennender wyze. Hartelyk gaarne zouden wy hier de ondige redenecring van den Schryver geheel aan onze l*e^ers mededeelen , maar ons kort beftek gebicdt ons, flecUts eeuiae trekken dw uit ten proevc te gevcn^ 6V1R DEN CteBSTBLYKKtV STAND. '542 De herftelling van het gedaalde aanzien van den gees* telyken (land is niet raaazaam , cm dat men daar door op eenmaal wederom eene menigte van Godgeleerd on- verlland zou heiligen ; om dat men op deze wyze hem, ^ie met het goede en waare den fpot dryft, op nieuw de wapenen in handen 20U geven , om op den Gods- dienst aan te vallen, en zyne aanvallen, gelyk zulks al« lyd gefchiedde, op deszelfs zwakfte zyde, dat is te zeg« gen , op deszelfs Dienaaren , te rigten ; om dat de Wae« reid daar door weder van het zelMenken, en van het zo echt proteftantsch onderzoek ontwend zou worden; om dat de geestelyke ftand, met het vorige ontzag op nieuwr uitgerust, in verzoeking zou komen, van het zelve we« derom , gelyk voorhecn , te misbruiken , enz. Biet wezenlyk warea ; een verhevener rang en meetder faikomden aan de gees.telykheid te geven , mogc haar by dwaazen meer aanzien baaren , die aaii zulke dingen ban- ten, roaar hec zou zeker den eerbied der redelyk den* ende VVaereld voor haar niet vermeerderen ; eindelyk^ cene (Irengcre a£zondering van de Waereld zou den gees* Klyken in dezen tyd nog meer vernederen dan verheSen^ by zou daar door de grenzen van zyn amt verengen^ zich van veele gelegenheden om zyne kundigheden te ▼crmecrderen , en zyn charafter te verbeteren, beroven, CD geheel anders handelen , als de Stichter van zyneii Godsdienst, die tot zyne tydgenooten zeggen kon: Ik wot §ltrjd onder ulieden. riet boekje wordt befloten met eene regt banlyke aan- fpraak aan de Predikanten, waarvan men den geest ge- aoegzaam kan opmaaken uic de woorden j die tot eea motto op den titu) (laan, en die 'er een gedeelte van uitmaaken. Wy fchrooraen niet , dat men dit uittrekzcl van een zo klein gefchrift te lang zal noemen. Het is oneindig bdangryKer, dan cen aantal zwaare boekdeeJen. Dir zuU kn ons alle onze kundige en braave Lezers toeflemmen. Het fuiertte ons zelfs , dat wy zo menige fchoone plaats geheel onaangeroerd moesten laaten; en wy hopen maar^ dat ons uittrekzet ten minftepn daar toe dienen zal, om aan dit voortreflyk Stukje regt veele Lezers te bezor* froeve over het Koningryk van Christuf^ door Abraham BOOTH , Dienaar van het Euangelie , binnen L/mden. Uit het Engelsch vertaald^ door marinus van werk- HovEN. Te Amfterdam by M. de Bruyn. Zander Jaar^ getaL In gr. Svo. ,124 bL Uit verfcheiden Gefchriften , door den Eerw. a. bootr, van tyd tot tyd, in *t licht gei^eeven, en in *t Ne- derduitsch vertaald, is *sMans denkwyze , 00k bier te Lande, genoeg bekend. Zy valt, veclal , in het emffi* ge, of, zogenaamde gemoedelyke , en is dus zcer gt» fchikt voor de zodanigen, weike in dusdanig eene ma* nier van befchouwcn en voordraagen, de meeste ftigting Toor liun gemoed vinden. Het.onderwerp, wclk in het tbans afgegeevea Boekdeeltje wordt behandeld, is z^kerlyk zecr 1. BOOTH, PROEVE. S4$ 2cer gcvngtig ; het loopt over de natuur des Ktmingryks van CHRisTus, of de Evangelie-Kerk. Daar de Schryver tot den grondflag zyner Verhandelinge legt, de woorden des Zaligmaakers : Myn Koningryk is niet van ieeze Wereldj daalt hy neder tot de byzonderheden eener uitvoerige vergelykinge van dit Koningryk met de aardfche heerfchap- pyen; toonende, in verfcheiden Afdeelingen , hetverfchil, ten aanzien van den oorfprong, de onderwerpen, de re- geeringen , de middelen der oprecbtinge , uitbreidinge eu bevestiginge , de wetten van beftuur , den uitwendigen luis* ter, de voorregten , rykdom en eere , en eindelyk, de uitgebreidheid en duuringe. Hoewel alle deeze Vergelykingen , in derzelver uitbrei- ding , geenen algemeenen byval zuUen ontmoeten , de Lee- zer , egter , zal ^nds en elders ntpmerkingen vinden , welke den geest van Euangclifche vryheid ademen, ea eere doen aan het verdraagzaam en vredelievend hart des godvrugtigen Schryvers. Van zulk eenen aart is, onder anderen, de bedenking in de Afdeeiing, welke over de oprechting , uitbreiding en bevestiging des Koningryk^ van CHRISTUS handelt. „ Noch het geweld der weereld* „ lyke magtj^ (dus fchryft hy, onder aiideren,^ 5 > noch J, net beleid van menschlyke Staatkunde , behooren , ii| het bevoorderen der zaak van christus, te werk ge- field te worden; zulke dingen zyn gansch ftrydig met j9 zvnen wil , en onbeftaanbaar met den aart van zya Koningryk. Het groot oogmerk van onzen Heere, in het oprechten van een geesilyk Koningryk , was , de „ Godlyke volmaaktheden ten toon te fpreiden , in de „ heiligheid en gelukzaligheid van zyn uitverkooren Volk* Het Koningryk van christus is een Ryk van waar- 9, held en gerechtigheid, van liefde en vrede. Maar de 9, belangen van zulk een Ryk, en het einde door het zelve bedoeld, kunnen niet anders bevoorderd worden, dan door geestlyke en van God verordende middelen* De zaak van christvs wordt alleen bevoorderd , Iq J, zo vcrre de gemoederen der menfchen verlicht wordeq , 9, door de hemelfche waarheid , hunne gewetens aange** „ daan door een leevendig gevocl van Gods oppergezag, en hunne harten ovcrgeneigd tot geestlyke dingenf „ Maar hoe zal geweld en vervolging dienen kunnen , „ om het donker verftand op te klaaren , het geweten uit den flaap te wekken , of het bedorven hart te hei- 91 ligen ? Het is alleen door de vruchten eener aanbid- den- 544 A. 900T99 FROEvp; dende gcnegenheid tot God , eeiier oprcchte llcfde tot de broedereu, en hartlyke goedwillighcid jegens alia ,9 menfchen, dat onze Heer door de onderdaanen zyaer heerfchappy vereerd^ of zyn docleinde beaotwoord kan ,^ worden. Hoe zullen dan fcherpe middelen dienen ^ kunnen , om die vruchten der heiligheid te vermeerde- j> ren ? of hoe zal kwaadwilligheid , in eenige haarer helfche gedaanten, kunnen aangewend worden tot on* j9 derdeuning van eey Ryk der liefde en des vredes?** Virhandelingtn uitgegayen door den Oeconomifehen Tak van de Hollandfcne Maat/chappye der Weetenfcliappen te Haarlem. Dit Eerfte Deel bevat veertien Verhandelingcn, alle tot den Landbouw of Feeteeltj betrekkelyk: No. 1. Is over de Castanjeboomen , en wcl met oog^ merk, om in ons Land even zo goede Castanjen in eene genoegzaame hoeveelheid aan te kweeken^ als men van buitenlands gewoon is te gebruiken. 2. Is cen Antwoord op de Vraag over ecn Tmftuur, in plants van de Tourncfol , en wel om de Kaas daar inede te verwen. De opgegeeve bereiding uit de Klaproo- sen is gemaklyk en onkostbaar. 3. Aniw. op de Vraag , over het Voeder van het Rund- ▼ee, in Maart en April groeijende. Van alien ten dien lyde nog bckende Voeders , heeft de Schryver bevonden, dat de Roomfche Aardappelen de beste en voordeeligfle waren, wier wyze van pooten en bewerking teffens oe- ichreeven word. 4. Antw. op de Vraag, over het Voortteelen derByen, dcrzelver Ziekten , enz. In dit zeer wcl gcfchreeven Stukje, worden, eerst, eenige middelen aan de hand ge- geeven, om de Voortteeling der Byen te bevorderen, on- cter welke geen der minlle is , om dezelve in het najaar, by het ledigen der Korven , niet te dooden , waar toe ecn gepast middel aan de hand gegeevcn word; ten tweeden worden 'er ter voorkoming der Ziekten , onder de Byen, ' DC- VERVAMDftLlNCEN VAN DSN OfiCONOMlSCHRk TKt. ^4$ legen verfchillende , doch alle zeer nuttige , lesfen voorge- chreevcn ; in het derde gedeelte worden de gefchiktfte )laatz€n tot het verzamelen van Honig, op gezette tydda ran het jaar , aangeweezen ; waar uit men teffens zien kan » )p welke plantcn en boomen de Byen met het grootfte ^oordeel kunnen aazen: in het vierde word het voordce* ig gebruik , dat men van het honigwater kan maaken ^ langctoond ; het vyfde gedeelte van dit Antwoord is inge- igt, om de gevoeglykfte middelen aan te wyzen, cm on- sen Inlandfchen Honig, zo naby mooglyk, aan den Mar- ^eliaanfchen te brengen » waar toe drieerlei middelen als loodzaaklyk opgegeeven worden. 5. Antw. op de Vraag , ©p het beplanten van Duinen )f Geestgrondcn , dat dezelve in de drie ecrfte paren ^ [Claver, Boekweit, enz. of eenige aadere Graanen , uitle- rereu , en in een goeden (laat blyven. In dit Stukje word sen volledigc befchryving gcgeeven , van de handelwyze door den Inleveraar gehouden, met omtrefnt tien morgen Heide-veld, gelegen in den omtrek van Ap«ldoorn , zo wel ten aanzien van het bebouwen en bruikbaar maaken van dien zeer harden en fteenachtigen grond,aIs 00k van het geen dezelve in de eerfte jaaren opgeleverd hebben ; alles vergezeld met eenige zeer goede voorfchriften , om zich daarvan 00k met voordeel gp andere gronden te kunnea bedienen. 6. Behelst een tweedc Antwoord op de Vraag , van No. 4,, welke fchoon minder aan de opgegeevene vraag, ten aanzien van de Ziekten , enz. der Byen voldoende , evenwel eenige nutte voorfchriften met betrekking tot de Honig, het honigwater, en voomamelyk van de Wasch, oplevert. 7. VVyst het gebruik aan van een nieuw uitgevondea Hooi-Egge, welker maakzel, gebruik , en het voordeel , dat men daar mede doen kan , kort en duidelyk aange- toond word. 8. Zyti twee Ant\yoorden op de Vraag , over het uit- roeijen van Hop. Het middel zelve is om de jonge plan* ten uit te trekken , en om dit met het beste gevolg te doen ^ worden daar toe de plaatzen , de wyze hoe , waar by teflFens een zeker werktuig opgegeeven word, en de tyd, wanneer zulks dient te gefchieden, aangewe;ezen. 9. Behelst twee Antw. op de Vraag , over het teelen van Aardappelen uit Zaad , waarvan de behandeling zo wel 546 mHANOBLTNGSN VAN DIK OlOONOMBCHXir wel ten opzigte van de zaaijiog » verplanting y de maoier om het Zaad in te winnen , als ook de vrugthaarhdd, gemeld word. 10. Is een Bericht , wegens een middel ter geoeezinge der Koeijen , die na het Kalven blyven iiggen , en niet kunnen iiaan. Dit beftaat in zodanig een beest met warm gemaakte Genever en iirandewyn^ in gelyke hoeveelheid ender een gemengd, van de klaauwen af tot het lyf toe, te wasfchen en te wryven. 11. Antw. op de Vraag, over het voorkomen of genee- xen van het Kankeren , inzonderheid der Vruchtboomen , is eene goede Verhandeling over dit ongemak , en geeft ter wegneeming het inrnyden^ op eene aangeweezen ma* nier, en ter behoorlyker tyd gedaan, als het beste mid* del op. 12. Antw. op de Vraag , over de voordeeligfte en z^ kerfte manier om hooge Zand- of Geestgronden met Hout te beplanten : dit beftaat voomamelyk hier in , om vooraf te beproeven , welk hout op deeze of geene gron- den het best wortel vatten en tieren wil. 13. Antw. op de Vratg, over het uitroeijen van het Onkruid, Rosfement genaamd. Het middel, hier toe dien- ftig, beftaat in Schoorfteenroet , waarby de handelwyze be- fchreeven word. 14. Antw. op de Vraag, over de minstkostbaare wyze, om de Bouwlanden te zuiveren van het fchadelyk On- kruid , HoeverMaden genaamd. Hier toe worden , naar eene korte befchouwing van dit Onkruid, vyf onderfchd- de middelen aan de hand gegeeven , weike aile vervol- gens nader verklaard en befchreeven worden. Vervolg op m. n. chombl, Algefneen^ Huishoudilyk ^ Na* tuur ^ Zedekundig en Kunst-lvbordenboekj door j. a- db CHALMOT. Ferrykt met Kunstplaaten. DertUndi Stuk. Te Campen by J. A. de Chalmot ^ en te An^dam by ' J. Yntema, 1792. In gr. ^to. Onvermoeid vaart de Heer de chalmot voort met dit Vervolg eens Woordenheks^ 't geen, door de ryk- heid der ftoffe , zo wel als door de behandeling , moet behaa^en , en eene eerfte plaats verdient in de Boekeiyea der Uefhebberen. Wy VKRVOLG OP CHomtS WOORDEKBOSr* 547 Wy kunnen, uit den niimen overvloed van Artykelen^ in dit Deel begreepen , niet beter doen dan een enkd ftuk uit ce kippen. In bet doorbladeren werd onze aandagt geirokken op het woord LANGLEEVENHEID. Geheel vonden wy het te lang voor ons bedek, en laaten daarom agterwege wat by over de Langleevenheid in 't algemeea aanitierkt, als mede zyne bedenkingen over den lansea Leeftyd der Menfchen v66t den Zondvloed. Dit afce- handeld hebbende, fchryft by: „ Met regt mogen atv halven , alien , die bun leeven boven de tacbentig jaaren brengen , onder de Langleevenden geteld worden. Wy vinden, nogtbans, in alle tyden, eenige Menfcben, die cene aanmerkelyke uitzondering op deezen Regal maaken^ dat is van LangUevenhHd^ welke verre bovea de bonderd Jaaren geleefd bebbcn/' Hier op volgen de voorbeelden , die » in ^een klein be* ftek, ons eene Lyst opgeeven van veeljaarige GrjsaartSy zo belangryk, dat wy ze gebeel aflcbryven. De navolgende voorbeelden van buitengemeene Lang'^ leevenheid fcbynen met j^enoeRzaame getuigenisfen gedaatd te zyn, om geen twyrcl der ecbtheid van die bericbtta over te laaten. Volgens een bericht van d. robinson^ geplaatst in de Philoj: TransaEt. No. aai , en in bad- dam's, Memoirs. J^ol. 5. p. 174, overleed in den jaare 1670 te Ellerthon in Torhhire^ zekeren henry jenkins: deeze man was , by den (lag te Fiowdenfield^ in 1513, des 9 Sept. voorgevallen ^ i± jaaren oud geweest , en bedc dus 169 jaaren geleefd. Het bleek uit de Registers der Kancelaaryen , en van andere Gerecbtshoven , dat by , ze» dert 140 jaaren, voor dezelve getuigenisfen en ook ^^deii afgelegd hadt : hy was een Visfcber, en men wist dat hy nog dikwils over de ftroomen gezwommen hadt, toen hy reeds meer dan 100 jaaren oud was. „ Het tweede onwraakbaar voorbecld levert ons mede bet ndbuun? Engeland^ indenperfoon van thomas parr^ een armen Landman in Shropshire. Van denzelven wordt^ insgelyks in de Philof. TransaSt. No. 4?, en baddam's^ Mem. Vol. L p. 164 bericht, dat hy onder de Regeering van tien Vorften, te weeten van den tyd van eduard den IV, tot die van karel den I, beeft geleefd. Hy was gebooren in 1483. In zyn i9o(le jaar was hy getrouwd met eene Weduwe , volgens welker bekentenis , by haar nog twaalf jaaf^n lacg, dus tot den ouderdom van 132 548 veavoLe iaarea toe , de plicht van een* man beweezen hadt. Tot in zyn isode jaar, hadr hy ook nog alien arbeid in bet huis waargenomen , en zelfs gedorscht : eindelyk bragt heq) de Hertog van arundel naar Londin^ alwaar hy, in den ouderdom van 152 jaaren en o maanden, is ge- Ibrven. Eenige jaaren v<56r zyn dood begaven hem bet gezicht en geheugen , maar zyn gehoor en verffaind blecven goed. Alle zyne inwendige deelen wierden by de ontleeding gezond bevonden, zo dat hy, volgens bet oordeel der Geneesheeren, nog langer hade kunnen lee* ven. indien hy niet van lucht en leevensvryze was veran* dercf. Men vindt zyn gra^laats en grafTchrifc in de Abdy* Kerk te fVestmunJler. „ De Heer m. albbrti bericht , in zyne Brieven ovir Engeland, uit harl£y, Mifctllanies ^ B. C. n. 8, dat, in den jaare 1648 , eenen thomas damme, te Minshall^ in £ngeland^ 155 jaaren oud gewordm is: die (laat niec al- leeii uitgehouwen op deszelfs Graflleen aldaar, maar is ook aangetekend in het Kerkenboek van die plaats, en met de ondertekening van verfcheiden getuigen beves- tigd. Dezelfde Schryver gewaagt ook, uit hoocks^ Philofiphi/che Ondervindingen ^ van eene Vrouwr, welkCj eenigen tyd geleeden , in net GraafTchap OmwaU , in het I54(le jaar haares ouderdoms was overleden. De lleer d. richardson gedenkt in zyne, Nattaral History of North - BierUy , te vinden in baddah^s v Me^ motfj, ybl. y^L />. 41, en in de PhUof. Transai^. No. 337 , van twee Zusters , welke te North' Biirley in Torks* hire twee jaaren na elkander overleden zyn. waarvan de eene 107 , en de andere 1 40 , jaaren geieefd had. „ In 1572 overleed, it Brislingttm ^ in 't^GraafTchap Sm* merfet^ niet verre van Bristol^ thomas newman, die, uitwyzens zyn aldaar voorhanden zynde GrafTchrift, 15a jaaren oud geworden was. „ De Hoogleeraar hanow, te Dantzig^ heeft, in zyne Ge« Urtheiten der Natur , I. Theil, pag. lao, ook verfchei- den voorbeelden van buitengemeen oude lieden byi^n vergaderd, ' en met nuttige aanmerkingen vergezeid. Hy ge- denkt, onder anderen, aan eene Familie in Hongarjen^ waarvan de Portraiten leevensgrootte bewaard worden in het Stadhouderlyk Paleis te Brusfel^ en, zo hy meent, ook in koperen Plaaten gegraveerd zyn, van welke ver- fcheiden generatien na elkander , over de 140 en 150 ja»* ren,leefden,tot dat de jongfte van dien (hoij in den ou« OP CHOMBL's WOOIDINBOBt. g^f derdom van ito jaaren, op Zee vcrongelukte. Johanm RoviN, wooiiachtig by taranfibts^ zou, in hct jaar 1727^ reeds 172 , en zyiie Vrouv\r sara desson 164 , jaaren oud geweest zyn: beiden zouden 127 jaaren in bet welyk gelecfd , en hunne jongftc Zoon toen 117 jaarea oud geweest zyn, Een andere Boer, peter zorton, in het Bannaat van Tmtswar ^ is, volgens berichien, op den 5 January 1734, in zyn iSsfte jaar overleden, wan^ neer van hem nog een Zodn leefde, die ook reeds 150 jaaren oud was^ Dezelfde Schryver haalt wyders eea werk aan van den Keizerlyken Leger-Artt d. cramer^ waarin deeze getuigt in Hongaryen veele oude lieden ge- kend te hebben. By Temeswar hadt hy twee broeders gezien, van 110 en 112 jaaren; en te Caranfibes^ onder de Wallachen , een man van 190 jaaren gevonden. D9 Heer hanow meent, dat dit de bovengemelde rovin ge- weest is: doch deeze zou, volgens bet eerst opgegeevea bericht, in 1740, toen Cramer hem gezien hadt, nog maar 185, en geene 190 jaaren oud geweest zyn. „ Dr. KANOMANN maakt, in zyne boven aangehaald j8/tf* feum^ ook nog gewag van eenen lerlander, william le« LAND genaamd, die, op den 13 December 1732, in den ouderdom van 140 jaaren overleedeu is. In de Nieuws« tydingen van het jaar 1757, vindt men aangetekend van eenen john epfingham , op dcu 6 February van het gc» noemde jaar , in het Graaffchap Cornwall ^ in eenen ou- derdom van 144 jaaren geftorven; Deeze man was, on* dyer de Regeering van jacobos den I , van arme Ouders gebooren , en van zyne kindsheid af tot den arbeid opge«» voed. Ook hadt hy als Soldaat c-n Korporaal iaug ge» diend , laatfteiyk no^ in den flag by Hogjiedt , en Qin- delyk als werkman , m zyne geboorieplaats , gelecfd. In syne jeugd hadt hy nooit fterke of gedistilleerde Wate* ren gedronken; hy hadt ook zelden vleesch gegeeten, en lUtoos eene maatige leefwyze gchouden. Nog vindt men^ in de Nieuwspapieren van het jaar 1771 , uit Frankfort een bericht medegedeeld, dat een Baron esfe van leyen, toen in den ouderdom van ruim no jaaren overleeden, alle baare goederen hadt nagelaaten aan eene eenige Zusrer^ die flegts 66n jaar jonger was. „ '£r zou geen einde aan zyn, indien wy alle ivoorbeel- den van LangleMvenheid wilden mededeelen , waarvan in eene menigte van fchriften gewag gemaakt wordt: alleen* lyk zy bet ons vergund , nog eenise laatere voorbeelden UTT. 1792* MO. ii. Fp daar daar vaii , om hunne merkwaardigheid , der vei^etelhtiA te ontrukken. Toen men, in den jaare i7t8,in der herbergeo van Linden , de honderdite verjaaring der omwenteling vier« de , door welke jacobus d& II van den Throon wierd verdreeven, was 'er een perfoon tegenwoordig , die deease gebeurdtenis nog heugde, als zynde toen 112 jaaren oud. Hy hieldc diestyds zyn verblyf in bet Fraisch Hospiual in Oldjtreet'road, waarin, in 't genoemde jaar 1788, den perlbonen waren,welker ouderdom , zamen gerekeud , 1000 jaaren uitmaakte. „ In de maand Maart 1789 , leefde op het dorpje Pi/t neur^ in 't GraafTchap Cumberland, een geineen Arbeider, met naame william Marshall, zynde een reizend Ke- tellapper , toen 1 16 jaaren oud , en nog daffclyks zyne gewoone bezigheden waameemende ; insgelyks te Am* irain in JerUtnd eenen dermot kbnnbdy , oud io3 jaa- ren. Volgens andere berichten van de maand Augustus , des genoemden jaarsy woonde, digt by Cork in hrkmd^ zekeren owbn martin; en te jiugton Lake, in SchMamd, eenen mathew tait, beide nog fterk en gezood, bot^ wel de eerfte in een ouderdom van 110 , de laatfie ia die van isc,* jaaren. Volgens berichten uk fmugoi, leef- de in dit zeifde jaar te Maxapaon eene Vrouw , die reeds 119 jaaren bereikt hadde^ nog zeer fterk was, en een vast geheugen badt. „ In Frankryk werdt, in Oftober 1789, zekere jban tacob^ gebooren den 10 Oftober 1669 , te SorHn in 't Firmclm Comti , aan den Koning gcprefenteerd , die hem eea jaaiwedde van to© livres toeleide. Hy verfcheen ook deu 23 der genoemde maand , voor de NatioDaale Verga* dering , en gaf aldaar zyn Doopcedul over , welke vooiv geleezen wierd ; zynde deeze grysaart toen ito jaaren oud , en is kort daar na , te weeten op den 19 January 1790, in den ouderdom van 12q jaaren , a maanden en aS dagen, overleeden. ' „ In het dorp AUUmaugh, in T(^kshir9, leefde aog in de naand Maart 1790 , Jonathan hartop , gebooren in t^53» cn dus 137 jaaren oud. Hy hade vyf Vrouwen gehad. '£r waren toen nog 7 kinderen, a6 kleinkinde* ren, en 140 agter-kleinkinderen, van hem in 't leeven. Hy kon zonder bril leezen , en hadt de voorige Kerstyd nog een wandcling gedaan van negen Engeirche mykn, bm een zyner agter-kkinkinderen het middtgouMU te . • -. . Bce- OF chomil:^ woquenbok. fleeniCB. f>uii' uan was ultyd zeer maat^ geweest in hec tecen, en gebEUikte g^ea anderen drttdc,.dan ineHH Behalven de bSvenftaandcn , vinden wy nog de volgende voorbeelden van oogemeene ianglie^enhHi^ ii decse lii^ tere tyden: Ouderdom. Woonpl. geftorv* 15& jaaren. KiUinipmth. i6s^ Naamen. JABffiS BOW£L«. R. M01»TG0MERY. I2$- < JAMES ECLESTON. I4S JOHN li^LES. 126 SIMON -SACK. 141 JAN FRANKEN* 10$ THOMAS WIN6L0W. 14$ J. SAGOR. «' lit • CONblST. 15^ FRANCOIS SONS. 121 Gravifl van Desmono. 14^ - TAMES SANDS. I407 Zyne Vronw. i2di C. DRAKENBORGH. ' I46 JOHN TRIAL. Itlg JOHN MOUNT. 136 A. GOLOSNUT. 140 MARY YATES. 1 28 BIAROARBTHA FOSTER. I36 Haare Dochter. 104 JOHN BROOKLEY. 'I34 WILLIAM ELLIS. I30 BIAROARETHA PATTEN. I3S JAMES HAYLBY. 112 JAMES TAYLOR. IO8 JAMES LAWRENCE. I40 Een Edelman houbl* 124 JAN HARBES. I05 MARIA VAN CHAPELET. XII MANUEL ALVARO. Een VfMW. Ill 116 i Torkshtre, Inland. Northmpton. Trioula. Enfcheii in OvnjsfiL lerlaridw Lancashire* Torkshirti. Frankryk* letiand.. Pp a 169 1 1764 176J Sclmhnd. Drankfik: — # ShtofsVift^ . — ^ Jbid. • -11 DevifL Livtffkol. i7«o Sehikmd^ Chishin. « — Sehothnd. OuiOmfiMH* now ^ in Pol^ ^ hynien. WinUrswyk in •t Grilaffifh^p Oroonjiad to - RusUmd. 178* Lisfabm^ J..^ tugai. ~- 55ft TBRVOtO BBHEDICT. P£a£GIUU JuffrOUW SMITHS* EDWARD M£NBM0N4 ANTHONY NOBLB* M. SUPPLE. H. LIEVSLLBN. FRANCIS BURTON* BRIDGET SCAVER* DAVIS, Predikant. Wry bur&b. hannah jenk* jan michibls. SIX'^US PBTRAUSi WILLIAM BILLING^. Dac de meeste deezer voorbeelden uit Engeland^ SchoP^ land en lerland » ontleend zyn , is geenziuts een bcwys^ dat eene buiteogemeene LangUevenlieii aldaar minder zeld- xaam is dan in andere Landen ; maar bewyst alleenlyk ^ dat de Engeifche Natie , over 'c algemeen , veel opmerkzaa« met is , om diergelyke omftandigheden zorgvuldig aan te tekenen, en door gepaste middelen wereldkundig te maa« ken. Men zou de lyst van zodanige perfoonei^, die^ wat hunnq' LAngUtvenheid aanbetreft , m de aUgemeene orde der uatuur^ als bet ware .ecne uitzondering maaken, zelfs met voorbeelden uit ons^ Vaderland p zeer aanmer- kdyk vergrooten kunnen , indien de bewyzen daar voor niet. al veel verfpreid waren« „ Intiisfchen blykt, uit de asmgehaalde voorbeelden 9 ten vollen 9 dat eene ongemeene Langleevenheid in deeze en de voorige eeuw^ misfchien nog niet veel zeklzaamer is, dan voor twintig of dertig en m^r eeuwen. Veele oenfchen zouden waarfchynlyk een' veel hoogeren leeftyd bere&en kunnen , indien zv hunne dagen door eene onmaatige lee« venswyze niet verkortten, eo zich minder door Jievige drtfr ten en hartstochten lieten overheerfchen. Zo als de zaaken thans zyn, is bet zeker, dat, onder eenige duizend men» fchen^ niet flegts boven de . bonderd jaarenjkutmi, maar Ouderdoma Woon(|l. geflionr* 107 jaaren. Fblkena in Per* tugak 1789 ICS Leeds. — 119 Donoegmore in lerland. 1700 X15 lerland. 114 Kerry in ler* land* . — 115 Lean-Cerdwal^ lard in fiPUex. — — 107 • Burton^ — 108 Dublin. — 105 Hnefe/rd^ — IDS Londen. — — r 104 Sutton. — 101 *sHafie. — — 105 Wytgaard in Friesland. I79' I aft Tanfield. \ Of GBOBfBL's WOORBlVieK. 553 dttook, onder millioenent Qenigen honnen onderdom nog veel hooger bretigen. Hetis diensvolgens niet gebeel onmooglyk, om 150^ i6c, cot 170 jaaren oud te wordent Van hen, die ge- segd worden lio en iqo jaaren bereikt te h^bben, ont* breeken zekere en geloofwaardige bewyzen. Tegen de mooglykheid daarvan kan men egter niets met grond in- brengeo. Schier alle voorheeldea van sulke Longle^vinde Grys- aarts zyn onder de lyandlieden* en gedeeltelyk onder d« Inwoonders van hooge en bergachti^e Ifareeken, gevonden* Men zoekc de oorzaak daar van, in de ^Jie plaafs^ in de gezuiverde luchc; en, ten tweedenj in de werkzaam* held en maatlgheid, Deeze is egter , volgens myn be* £rip, ook wel, ten derden^ in het vastere geftel des lig« haams, te zamen met de twee eerstgenoemde oorzaaken, te zoeken ; nadien anders de geeneu die i;q , 120 en ineer, jaaren bereiken, onder de Landlieden , welke op zo^ danige wyze, te weeten , maatig en werkzaam leeveq, menigvuldiger zyn moesten , dan ze in de daad zyn. De honderdjaarigen zyn egter , zo w^l onder de I^andbe- woonderen, als onder de Stedelingen^ als eeue zeldzaam- heid aan te merken. Buiten tegenfpraak is de zuiverder landlucht, gepaard met de arbeid en piaatigheid der eerst- genoemde , oorzaak , dat ze gemeenlyk oud^r worden dan de Inwoonderen der Steden , gelyk de Sterflysten zulks bewyzen; maar tot eene LangUivenheid van 100 en van 150 jaaren behoort nog vry meer. Deeze laatfte is nergens anders in te zoeken, dan in bet (lerk^r en duur-r zaamer geftel des ligbaams , waar mede nogthans ook de maatigheid in het genot van fpyze , en werkzaamheid , moet gepaard gaan; dewyl, zonder dlen, zel& bet fterkfte lighaam, ras kan vernietigd worden.-' Gedenkfehriflen , hetrekljk tot het Kweei/ihool voor dt Zee* vaart. Te Amfierdam^ 1791. In gr. »va. Te bekomen in het Kweekfchaol te Jmfierdami Is 'er eene Sticbting in ons Land , die by uitftek den dikwyls zo kwistig gebruikten bynaam van f^aderlandsch inag draagen , bet is de Kweekjchool tot de Zeevaart , voortgefprooten uit bet f^ad^rlandsch FmidSf ter aanmoedi' Pp 3 gffig ^ - MlHMXtVHllfTllI ^ ging V Landf ZietUnst , oaa den altoos g6deiikwa» digen Doggerbankfclten Zee/lag , opgerigr. Van den sam J^, foorcgang, eti kitltiwihoudiog » deexer Sticbtinge, boven alien lof verheven , hebben wy. hier en daar vtt^ ftrooide Berigten onmngeti; het voliedigfte , 'c geen wy tot bier toe deswegens aantroflfen, was eene Karte Scheis Vm den Owjpfmg en dm te^ewweordigen Stoat tm hn Kweekfclml vcor de Zeevaart , benevens een Uittrekul uU het laotftgedoane epehbatur l^erflag van bet Burner aver die Stickling^ in de Algm. Kmst- en Letiefbpde (^^. De geheete Hoofdrom. voor het algemeene Fonds, be« droeg eene fotDina vw / 196150, en was dezelve dit Jaar Inet 4000 Guldens vermeerderd; naamlyk met 1000 Gul* dens te Hdarlem voor het Weduuwn Fonds, cn^et/3ooD te Amfterdam voop hec Kweekfchool , welkc fomme zy ge^ oordeeld hadden uit de gezamenlyke inkmiflen te moetea bezuinigen. ' Overneemenswaardig oordeelen wy de taal der Comiois* fiirisfen , - teft 0ot van de openlegging hunner Financieo; „ Wy kunnen voor u , myne Heeren ! de oMangeaaame ^ gewaarwording niet verbergen , wclkc wy by het ver- „ gelyken van meer dan eene post der dntvangeoe pen- ningen met dezelfde posten in vqorige jaareo onder- vondea habbeo ; wy oordeelen onze bekonnneriiig over dezelve in uwen boezem te moeten uitftorteo , en vail 5^ u de noodige hulpmiddelen te moeten zoeken , ea te ^1 kunnen verwagten. In het laatst voorgaand jaar, zyn wy, even weinis als ^ in het jaar te vooren, met eenig Lie^at begunftigd ge- war- 4 IV D. bi. 105, enz.,. ; i WKGINS HBT XWUKSCHOOL DM ZBEVAART. 555 5, worden; daar wy in de voorige jaaren 'er altoos eeoiU 9, ze en zomcyds aanmerkelyke ontvangen hebben „ doch wy hoopen, dat 'er, onder het groot getal rykc 9, of welgezeete Nederlanders , nog verfcheiden zullen gflh vonden worden » die by hunne uiterfte wille die Ge- fticht zullen bedenkcn, of reeds bedagt hebben, en \ 9, zelve, by hunne verfchdding, weike wy wenfchen, dat 99 niet dan: in een gryzen ouderdom moge voorvallen , door 99 milde giften zullen onderfteunen. 9. Eene tweede zaak, die ons bedroeft , is de vermin- 9, dering der jaarlykfche DonatiSn voor het Kweekfchool. 99 Deeze hebben, in het voorgaand jaar,flechts /64P2 op« 9, gebragt , daar zy in 1789 nog / 6727, in 1788 nog >i f7^^^9 5" ^7^7 / 775^ bedroegen, zonder de bui- „ tengemeene gifte van / 4000 ons dat jaar door den nu 99 wylen Heer ameshof gefchonken, 'er by te rekenea^ en in 1786 tot / 9000 geloopen zyn. Vergunt ons dan, 9, myne Heeren , dat wy uwe raedewerking tot het ia (land houden van dit Geflicbt, op het nadrukkelykst, 3, verzoekenj dat wy met alien ernst de milddaadige Nir 9, dif landers , die tot nu toe niets voor het Kweekfchool 9, bygebragt hebben, bidden in 't vervolg 00k, ten be- ^9 hoeve van dit Gefticht , jaarlyks i$:ts van het hunne „ te fchenkenj daar het uit dergelyke Donatien is, dat ^ wy een gocd gedcelte van onze uitgaven moeten goedmaaken , en vooral , daar de HollandCche Natie 99 altoos den roem moet kunnen behouden van dit G«« 9, (licht door haare milde giften tot (land te hebben ge« 9f bragt, en het door de voortduuring van dezelfde mild* 9, daadigheid te onderhouden ; ook hebben wy het ge« „ noegen, zo dikwerf wy aanzienlyke Vreemdelingen in „ het bezigtigen van dit (Jefticht begeleiden 9 de verwon- dering derzelven 9 ook wel byzonder hier over , te be* merken , dat een Gefticht van dien aart zynen oor* ^, fprong geheel, en zyne inftandhouding meest al, aati 99 Particulieren verfchuldigd is (f) 9 en hun eenpaarig hoc- reil Men zie, wegens d^ Legaten en Donaden , zo aan bee fVedm»en Fonds , all aan het Kweekfchool , het Berigt , bl. 82 en p8» (t) In hecBericht leezeo wy des becreflende , bl. 102, deeze aaa« nerkiog:. „ Hec zal byoa aUooi iets onbegrypelyks blyven^ hoe een Infticuut van *c welk , voor verre hec gropcde ge-* „ deelte, alle de kosten^door particuliere Ingezeteaen deezcr lie* Pp 4 " Ptt- 0IPEllKSe^RIFTE|7 ^» Fen gotuigen nitnmer iets van dien aart , op dien ywt^ ^ aangetroffen te h^bben, cn der Hollandertn zugt voor bet algemeen belang op dit (luk niet gesoe^ (e kun-. nen pryzeq. Wy d^n ook , wy moecen met alleen 9, wenfcheq, maar ook zorgen, da( die roeq;i, in zynen 9, vollen glans, blyve praalen. Uit de fomipe van 4809 Guldens ^ d^e wy uit Indies 9, ontv^gen hebben , ziet gy, myne Heerenl dat onze I, Uegunfligers uit die Gewesten ons n^et vergeeten; doch* ,t oQk die fomme is ver beaeden die van 72^6 GiUdens, 9, welke wy in i787,be(ieden die van 6.0 30 Guldens, weike 9, wy in 1788, en vooral beneden die van 12980 Gul« dens , welke wy in 1789 , van wegens gemdde Be- ^9 gundigers van dit G^iclit in Indienj bebjben gelncas« ieerd. — — Denkt echter niet , dat de yver van dec- 95 ze onze Vrienden verflaauwt; want, boven de jf 4800^ welke wy in 't laatst yerloopen jaar in jgelde ontvao-' 9, gen hebben , zyn wy aan de goedgunfbge niedewer-. I, king onzer Mede-Commisrarisfep in Indian eene As- (ignatie van / 6000 verfchuldied , welke zy ons, by hunne Mis{ive van den ^6 Feb. 1790, gezonden heb* ^ ben, en die wy naa de Verkooping, welke de 0. L C. in 't Vooriaar houden zal , zuUen ontvaogen, ^, Deeze Asfignatie nu bedraagt bet belooD der footnis-i 9, feo^enten zedert bet afzend^n der laatfte AsHgnatie, t« in de Indufn verzameld: eene fomme, welke onze Vrien-^ den ons niet ontveinzeif, dat hi^nne verwagtinj; heeft overtroQen , d^ar zy / 48000 hadden byeen verz^meld , „ tat het oprichten van een Gellicht voor anne en be- ^ hoef(ige P^nnisUp^ en boveu dien nog jaarlyks eene publiek gedraagen zyn , en nog gedrai^en woiden ; niet „ alleen cqc den (la^t, in welken hec zich tham bevindc« ge» 9» brag( is ; maar dat Commisfarisfen , daar en boven , in mln» der dan tien jaaren tyds , naa af\rek van alfe onkoscen tan G^dficatien , of tot onderlioud van bet Kweekfcboof vooc de Zeevaart befleed , welke gezamenlyk circa twee Tonnen Qouds uitmaaken , nog een Capitaal van eene byna gelyke waarde hebben kunnen overhouden en aanleggen* Waailyk eeno verbaazende fomme 1 alt men overweegc , cuit alleen y, door onze Landgcnoocen , zo hier te Lande als in Miem ^ in dien tyd, eene fomme van ongeveer dru Tmntn Sohatf^i ,1 ten behoeve van dit FondS} is opgebrag^*' W1C11I8 HET ICWftEKSCBOOX, OM lIBVAAtT. Sff ^1 a^zienlyke verzameling doen , tot h^t op Samar^ng^ »f opgerichte Marine - School. Indien echter iemand hier „ uit mpgt oppai^en, d^t b^t oqi di^ reden te vreezen (hat, d^t wy in 't vervqlg, niet tegenftaande de waar* lyk pryswaardige voorbeeldige y ver van oqze Be- „ gunuigers in ifidi^i, misfchien nog germger Subfidieu uit die Gewesten zuUen ontvangen; een gemis, datdit Gcfticht aanmerkclyk zbu drukken ; zullcn wy antwoor- 9, den , reeds zo veele blyken van Goedgunftigheid uit Indien bekoiqen te hebben , dat wy aao de volduuring ^9 van dezelve niet kunneq twyfelen; en dat wy ons met reden du^ven vleyen^ dat de Iqgezeteivsn van ifed^hmd^ ii in alle gevall^n , een gemis van dien aart door eene ji, venpeerdering van yver en mitdd^digheid altoos zullen •„ v^rgoeden, en vcelligt vporkomen." Voorts geeven Coipmisrarisfcn verantwoording van hun gedrag aU Beftuurders , en vestigen de aandagt op bet getal hunner VoedfterUngen : dit getal was aanvanglyk JO, in bet tweedy jaar xop, en in net derde tot 150 ver- meerderd ; welk getal van 150 zy oordeeien thans noch te kunnen noch te moeten vergrooten op hunne /lar^neemin^j bp hunne Qpvoeding ^ hunne Uitzei}ding^ op hannQjBekwaamhedenf en dtDienJten^ die dezelve reeds ]un den Lande , en aan de O, 1, C. , gedaan hebben , en aan ^e commercieerende Zeevaart , insgelyk^ zouden hebben jLunnen doen , zcupict een zamenloop van omdandigheden ^Bulks hadt belet. Wy kunnen in dit verflag niet trseden^ en niets ander^ doen dan het ter iee';^inge in de Gedenk* jckriften zelve aan te pryzen, AHeen mogen wy niet ver-i iwygen t\yee ^Ilerfpreekendde vQorbeelden van gedaane ^ienlten. weike in deezer voege vermeld worden ; „ Wy hebben u, myne Heeren | van de kundigheden des ondfben CREVENSTEiN gefpTOokcu , ZO wcl als van dienften, die hy aan de Compagnie op zyne Reis beweezen beeft, ^, dqor het beftek, uit eenige belangryke Waarneemingen van 91 Lengte, te verbeteten, en de^waare plaats daar bet Schip zich, naa veel fukkelen, (lilce en tegenwinden, bevondt, „ te bep^alen, en de Reis rustig te kunnen voortzetten, zo als u nog nader uit deeze ICaart zal kunnen blyken , welke wy de eer hebben voor u open te leggen. De jongfte grevenstein heeft zich 00k uitmunteiid „ gedraagen , en op de te rug reis , tot aan de Kaap , toen alle de andere OiBderen :iiek waren , het Schip als twee- „ de Officier gecommandeerd : en nog verder , op de hoog- 3, tc van de VlaQmfche Eilanden , toen insgelyks de Ct- pitein en aile de overlge Officitreu zick waren, aBeen " - . met met den Luitenant, het Schip ^ volgens ontvangeii be« vel , midden door de bfinde en andere klippea ge* 5,.bragt.'' Voorts ontmoeten wy in deeze Gtdmkfchrifttn een breed* Toerijf berigt van den eerften aanleg der Kweckfchoole, 2ints den cyd dat de Heer gulielmus titsin<:^h, in den jaare 17^0 , den eerften fpoorflag daartoe gaf , in zyne Bedenkingen over de fchaarsheid van Zeivaarend VqIA in gemeen , en het verval orker Natumaale Zeevaart in ^tzender^ tot den verderen voortgang van het l^aderlands Doggerbankfchen Slag , hi 't volgend jaar y 't geen de Moeder der Kweekfchoole m^g heeten ; door eene onder* fteuning uit Indie aangemoedigd , kwam dezelve tot ftand^ Wat van *^ Lands en Stads wege , van' de O. 1. Maat* fchappy , van de Kooplieden en Zeehandelaaren , als meda van byzondpre Perfoonen, daar aan toegebragt is, kan men hier te zyner voldoeninge by den anderen vinden ; als mede de vervaardiging van het Gebouw; met d^ Benoodigd« heden tot in- en uifwendige Cieraaden , meest Gefchenken van edelmoedige Deeineemers in dit Vaderlandsch Gefticht, wier Naamen , met vjrelverdienden lof , vermeld worden. Wyders ftdt het ons voor oogen de Huishoudinff 1 cn het Onderwys der Kweekeiingen. Hoe, met eene hoogst- pryslyke verdraagzaamheid, gehandeld wordt, omtrent tiet leeren der Godsdienftige Waarheden , zonder onderfcheid van Gezindheden; hoe men byzonder let op het Zcdelyk gedrag der hier vertrouwde Jongeh'ngen ; voor hunne ge- ;Sondheid zorg draagt , en in ziekte byftand biedt ; wat omtrent hunne Uitrustingen wordt in agt genomen. „ Het getai der Kweekeiingen , weike u\% het Kweek- fcbool , zedert de Maai|d Oftober 1786 , na Zee sezonden ^ zyn , bedroeg, op den 3 Dec» 1791, reeds 168 Koppeny ^ onder welken 93 hunne tweede of derde, of 00k vicrde ^ reis gedaan hebben, of thanS doen; zo dat het getal der ^ Uitrustingen ^61 bedraagt. Agter dit Berigt zyn omftandige Bylaagen te vmden, dienende tot nadere ophelderine van daar in aangeftipte by* zonderheden, als Generaale Rekeningen van den beginne tot het jaar 17*0 ingefbotenf, terwyl die van 1789 tot 1790, in *t verflas; voor 1791 ^ te vinden Is. — — Een Rqzlement op het Beftuur van het Kweekfchool. — Een Ipffru^e voor dea Commandeur over 't zelve. r^— > VrK>r V Lands Zeedienstj naa den d^n Bootsman voor den Bdtelier — voor den Kolf ^rr^ £en Heglem^c qmtrent de ^ciiafting, £eo In- (Ixuftie voor den Leermeestcr in de Cyfer- Wis- en Zee- mrtkunde. ~— Rapport wegens de bekwa^iuheden en gemaakte vorderingen der Jongeiingen, — — - £ea Jn^niCn tie voor den Onder-Chiruygyq, Een Artykelbricf voor de Kweekelingen, Ettelyke Gebedea, ten ge* truike der Kweekelingen. r— r ilen Verbandfclirift door de Oiuler3 of Voogden, by het aaui^eemen van huiino Kinderen, of Pupillen^ in het Kw^ekfchool voor de Zee* yaart , jte ondertekeneu^ — £n wordt alles heflooten 9iet een Naamlyst der Con^misfiirisren over het Vader- landsch Foads, ter aanmoediging van 'sL^ds Zeedieost^i ^edert desze^fe oprigtipg in den Jaare 1781. 