Proeve van taal- en dichtkunde;
Dit boek is zo oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteur srechttermijn is verlopen. Het kan per land verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automatisch zoeken. Verder vragen we u het volgende: + Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet-commerciële doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebruikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek rust, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het doel van Google is om alle informatie wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken op het web via http: //books .google . com ^■':;:^::ï^^ PROEVE VAN !AAL- EN DICHTKUNDE. VIERDE DEEL. b;^''hüydecoper's PROEVE VAN TAAL- EN DICHTKUNDE. BEHELZENDE UITVOERIGE BLADWYZERS OP DEZELVE PROEVE. NAAR DE UITGAVE VAN WTLEN F. FAN L E L T F E L D, ::gzr ^ r I E R D B DEEL. TE L E Y D E N, By A- EN J. H O N K O O P. M p C C X C I. 1791 ns\^ VOORREDE. F. • VAN Lelyveld had al, vaa den b^iaiie der uitgave van Huydecopers Proeve tan^ iemand opgezocht » die uitvoeriger bladwyzen op de Proeve en aanteekeningen zou famenfldlen» Deze was op den dood van Lelvveld reeds op het einde van bet tweede ded genaderd. Ik oor^. deelde, als opvolger van Lelyveld, ook die bladwyzers te moeten laten vervolgen. Wy mean den, toen wy aan het einde van het derde deel mee drukken waren, dat ook de bladwyzers byni gereed waren: dan wy bevonden ons verre buiten onze gb* fing, en de drukkers zich genoodzaakt dat werk, zoo als het was, in eene andere hand te gev^o. Ziet daar de eerile reden van vertraghig. Een au* de^ VOORREDE. dere kwam van de zyde derdrukkery, daar het werk gedrukt werd, die van dat gevolg was, dat het ge- heele weik verplaatst werd Het is zoo, den lezer is aan *t overflaan dezer redenen van vertraging der uitgave weinig gelegen: den uitgever en drukkers veel. Onder den hoogden fchijn van fchuld kan men onfchuldig zijn* De gebruiker der bladwyzers zy verdacht, dat het eerde geral het deel, hec an* der de bladzyde van deze uitgave, en het getaf,' dat tusfchen ( ) daat, de bladzyde der vorige ui> gave aankondigt. N> HiNLÓPBN. A LKII AAR, den XII. van Wintermaand II X> C C X C I. R E- REGISTER. A. A» hecft een' helderen klank. II. D, 105. (254.) A, 10 de afleiding, wanneer ver- wisfeld in E, IlL 345. (643.) AA, zuivcrer klauk dau A£, L 347- (ï54.)' Vondel en Ten Kate berispt om- dat zy AE gebruiken. I. 347. doch ten onrechte. 348; ^anf. (154.) Wie de AA ecist heb- ben iogevoerd. alJ. Aamborstig diQ een benaauwde borst heeft » belemmerd van ademhaling is. J. 52. (20.) Aamecutig. zie Amachtig. Aamhechtigheid d. i. Aamach- tigheid^ I. 55, (21.) Aamhechtig, zie Amachtig. Aan. zie Aankwispelen. Aan. zie Aa.\lyden, AaS' voor Daaraan. 2lc voorzet- sel. Aan voor van. III. 2i(J. C53^0 Aan (Eer inleggen met en) I. 48. (19.) Aan fraai herhaald in verzen. I. 64. (24.) Aan. zie LETTERORSEPé Aan en op Denken. I. 48. C^PO Aanbiddelijk , veneraudus ; dus kwalijk vertaa!d. II. a. (214.) Aanbidden, 'ivel waardig aanté^ bidden, zie waardig. Aanbidden, zie Aankwispblën. Aanbieden, zie Leveren. Aanblaffen. zie Aankwispelen* Aanblirk£N. zie Aankwispelen* Aakblinken. zie Aankwispelen. Aanbranden, zie AANKwisrEL£X«è Aanbranden, zie Barnen. Aanbreken (*/} van den dag» zio Breqien. Aanbreken, de dageraad breek$ aan , licht aan ; afgeleid vaa Brechen^ H. D« fcbynen, lichten» een afleiding, die zo wel voor als tegen heefc. III. 244» 245. (544-) Aanbrullen. zie Aankwispelen. Aandragen, zie Aankwispelen. Aaneen hechten aan iets afge- keurd. III. 292-293. (561-562,') Aangapen, zie Aankwispelen. Aangenaam van ouds genaam: ook genamig , Lat. /icceptus , H. D.Gcnchm^ Genekmhaltcnt beide nog in gebruik, komt mis- fchieu van newen en aanne" wem Aangenaam verfcbllt iets van Aannemelijk^ waar voor ook Aangenamelijk, Aangenaam op een byzondere wyze gebruikt. A IL ^4 register; II. 131, 132. en aant. (263. en $64.) Aangcnamelijk. zie Aangenaam. Aangezicht, zie Aankwispelen» Aangezien, zie Abl. abs. Aangezien. III. 321. (575.) Aangloeien. zie Aankwispelen» Aangrimmen. zie Aankwispelen. Aanhygen. zie Aankwispelen. Aanjuichen. zie Aankwispelen* Aanknielen. zie Aankwispelen. Aanknikren. zie Aankwispelen. Aankomst heeft de eerfte greep lang. I. 167. Cé7.) Aankryten. zie Aankwispelen. Aankwispelen me f den ftaart van wolven , leeuwen en beer en ge- zegd. III. 250^(546.) Met voorzetfel Aan; Lat. ad /«/, fiaavy fraai by Vondel in (k- • menftelling met werkwoorden gebruikt, aid. Aan ook voor tia of toe achter herwaard ^ der' waard enz. aid, Aant. , zelden ^ii0» doorgaands /(^^verduitscht; als Aanfchouwen^ Aanfpreeken , Aanbidden y Lat. Adfpicere^ Adloquiy Adorarey ïtz^xtx Aan- knikken , Aan-juichen , Aan- lachen, aid. en 251. (546.) ge- bruikt voor alle werkwoorden , aanduidende een werk , dat ge- ichiedt met de oogen op iemand gevestigd , waarvan aangezigt , aanfchijn. 251. (54^0 Hiervan Toeknikken , Toejuichen , Toe- lachen. Lat. Annuerey Adcla* marcy A dr i der e ; Aantrckken\ Aandragen , Aanfchieten , Aan- blaffen y Aangloeien y Aanter- gen y Aanfchreien , Aanknielen. 251. C547O ^" ^^^' Aant. en bl. 25a. Aant. De kracht van dit Aan best by Vondel begre- pen , als in Aanfchreien , Aan- blikken y Aankryten , Aanhy- gen y Aanpiepen , Aangrimmen^ Aanroepen (joeroepcn)y Aan- kennen , Aanblinken , Aanbran*. deny Aangcfparty AanlonkcHy Aanhrullcn. AanhvispeUn met den fiaart beter dan Bekwispe» len met den ftaart y en Bekn^- pelftaarten van den (lier gezcid; en Kwispelftaarten y namen li;t in honden^ een bewijs van vriend- fchap. fVipftaarten\i\eT\ oor ge- zegd ook van een lam , ook /A^^/>ri^i?/7/7f;;,iloute overdracht van die vjooid ; Kwispelftaartcn en by de neus leien y niet wel famengevoegd , kwispelen en ftreelen , Kwispelftaarten niet gevoeglijk aan een ftier toege- fchreven. Wat eigenlijk AV/s- pelftaarten zy. Kwispel Lat. can da. Kwispelen , met den üaari flaan, frepelftaarten met ftaar- REGISTER. flaarten kwalijk gebruikt, ff^e- peljlaarten in een overdrachii- gen zin gebruikt, ook fVtspel- ft aart en gevonden, 252—255. (547» 548') Aanlaoien. zie Aankwjspelen. Aanlacuen voor toelachen. Ill» 32d. {^$7^.') 325, 327. Aant. jlanlonken en Aanlachen fraai verwisfeld enz. 32;^, 328. (577.) 327. Aant. Aanloeven. zie Aankwispelen. AANLYDEN.Zie LyDEN. Aanlyden voor bjden , een fpreek- wijs gehouden voor afkomftig uit NoordJIoIiand , waar ook wordt gezegd een bediening Aanwaarnemen. niet zeker of G. Brandt Aanlyden daar heb- be geleerd. Aan duidt in fom- mlge woorden een langfaam toenemen aan , als in Aanzwee- yen, Aanjlappen, Aanwinnen. IIL 10 1 en 102. Aantn Aanlonken. zie Aankwispe- LEN« A ANLONREN. Zie AaNLACHEN, A AN- LOOP. III. 408. (CilS) Aanmaren. zie Maren. Aannemelijk, zie Aangenaam, Aanpiepen. zie Aanuwispelex. Aanroepen, zie Aankwispelen. Aansotieten. zie Aankwispelen. Aanschijn., zie Aakkwupllen.. Aansciouwen. zie Aankwispe- len. Aanschreien. zie Aankwispe- len. Aansichtkïjn. I. 35. (12.) Aanslapen. zie Aanlyden. Aanspreken, zie Aankwispelen* Aantergen. zie Aankwispelen.. Aantrekbaar. zie Reisbaar. Aantrekkelijk » goelijk» I.. 149, Ï50. (59.) Aantrekken, zie Aankwispelen. Aanvliegen in brand vliegen. L 99' (370 Aansteeken hard rijmwoord. II« 27. (224.) Aanwaarnemen. zie Aanlyden. Aanwas, mzi Aanwasch te fchry- ven. I. 44p. Aant. Aanwasch. zie Aanwas. Aanwinnen, zie Aanlyden. Aanzweeven. zie Aanlyden. Aar Terminatie. De Naamwoorden op dezelve uitgaande beieeke-^ nen eigenlijk niet iemand, die een zaak werklijk verricht, maar pevvoon is die te verrich- ten. Ilf. 15). (458.) Aard. een ritfige aard voor van ecH^ ritfigen aard. Fraaie uit- drukking. III. 36J. (592.) Na- men in AARD, aanwyzjnde den i?/7/v/ des perfüons , a!s rrootn- . aard , Gocdaard , Beiaard^ A 2 Dronk' REGISTER. Dronhanrd waarom* altijd san inans noit aan vrouwen gege- ven aid. Meer voorbeelden van diergclijk een uitdrukking 357. Aarde, een drinken aan dezelve toegefcbreven. zie Drikkcn. Aarde. Grond der aarde, zie Grond. AARukkan niet worden gezegdM//- den te zn'eetenj het zweeten haar echter wel toegefchreven ; doch. niet een zvfeetenvanbenaauwd^ heid, II. 64en65.(23p, 240.) Aarde ^navel der) zie Navel. Aarde (kruipen langs de) zie Stof. Aarde (ter) zich werpen voor iV-. mand, zie Stof. Aarde, de Zon ais haar Minnaar afgebeeld. I. 217. (93-) Aardrijks (Middelpunt des) zie Navel. Aardrijks Navel, III. 33 1» (57^0 Aars. zie Verwandelen. Aarts by Kil. Arisch en Ert:ch kan alleen ann *t hoofd van een zelfflandig Nnamwoord worden gevoegd: als Arehengel, A.iz- dichter^ Erizkctter^ Er/ziis- fihcpy Eertzdeken^ Ecrtzprie- fier. L <i% 60, (c2.) Is zoveel «Is eersf* a/d. Eerst va djr , ^ersten^el, vqor Aartsvader 9 Aartseni^el. 60. (22.) Ofipef' beter dan Eerst of Aarts in zalke woorden gekeurd : als Opperviagus d. i. Archimagus. Aarts echter geen basterd woord te noemen, aid. Aant, Aartsiiëmeucu afgekeurd. 1.59. (=3.) Ab Lat. zie Uit. Abeel, zie Popel. Abyssus Gr. zie Grond. Ablativus niet door verandering van Letters , maar door de voorzetfeis m^/ 9 door^ van^xa^ uitgedrukt. I. 040. Aant, Ablativus der vrouwe'yke Naam- woorden van der. 1. 382. (170.) Ablativus absolutus. vele van onze voornaarafte Schry vers ge- bruiken verkeercleliik een No- MiNATivusyf^/ö/. IIL317. (^si'^^ 573.) Dit door Ten Kate verdedigd. 318. (573) Hem DOENDE dat, overviel oï viel gttxi Ablat. maar een Accuf. 318,. 3^9' (573O ^vat eigenlijk een Abl. AbfoL zy 319. (574.) vooibeelJ van den zelven in 't Lat. rrge mortuo in 't D. den Koning overleden zijnde^ d. t. Toen of nadat de Koning over- leden was , deeze woorden ma- ken in Nominativo geen vol- komen zin. 315. (574O ^^ REGISTER. volflrekte Ablativus nood- wendig uic te drukken door het ledeken den; dezelve be- ftaat fonitijd.« in een enkel Deel- woord , als Onderfteld^ Gefield^ onder field zijnde , Genomen Pojito Lat. Gemerkt , /lange- zien , Toegefiann , Staande , Niettegenflaande , Onaange- zien^ Gehoord, Gezien , r. w. daar onder verdaan wordende ZIJNDE. Gemerkt hebbende ^ ge* hoord hebbende bebooren niet jonder de AbL Ahf. maar wel dit gedaan zijnde Lat, ïlii actis. alJ. dit door een voor- beeld uit een nieuw Schryver. bewezen 320,321. (574' 575-) deze voorbeelden gemeener by de ouden dan by de nieuweren. 321. C575O 322. Aant. vooral in 't onz. geflacht. aid. Dezelve ook bewezen door Pronomina m dien cafus gefteld.323.(576.) 323. Aant. l^eze fpreekwyzen ten onrechte onder de Lati- nifmi gedelJ aid. de Ablativui Ahfülutui zeer gemeen fn den Vitïgata^ echter fchaarsch in den Delftfchen Bybe! gevonden,3a4. Aant, Dit gefproken Ver- keert hy enz. niet voor een AbL Abf. maar Ace. verkeer- delijk gehouden als 05^*^ ^«. >./tt/y ravTx, 325. Aant. Echter ook veel voor den Nominatie vtfi Abfolutus en tegen den AbL Abf. te zeggen. 326. Aant. Abtdy van EcMONDt zie Ecmond* Accent moet voornamelijk vallen op hec voorzetfel als *( fchpid- baar Is , op *t naamwoord als *c . onfcheidbaar h. I. 1C7. (67S) AccooRDEN voor accordeeren. III. 130. (500.) ACCOORDEREN. Zie ACCOORDEN. AcccjsATivus ABsoLUTus. zle Ab* LAT. ABSOL. AciiELous een zeegroene mantel gegeven. L 45. (16.) Acht , merk nemen gemeene fpreekwyzen. II. 31, 32. (1:7.) Acht. zie Verwandelen. Achtgeven. zie Verwandelen. Achterbaks, zie Bak. ACHTERWINKEL. Zle WiNEEL. ACHTERWIND. III. 198, 199. (225j 226.) Ad Lat. zie Aankwispelew. Adamin. zie Bodin. Ademachtig. zie Aamaciitig. Adjectiva (Taande voor 't Artikel of voor de voornaamwoorden tnijn , uw enz. worden niet ver- bogen» dus moet men zeggen al mynen rouw^ al dit ver- driet , zo groot eenen ar-^ beid of zo grooten arbeid A 3 «"^* REGISTER. enz. II. 366, 367. (364.) 366. .'ia:it. Adjktiiva als Subjlantiva ge- bruikt hebben in \ Meervoud FN I. 27. (9, 10.) doch niet als 2y bctreklijk zijn op een voor- gaand Subflant. I. 28. ^anf, AnjECTivuM. Adjcdtiva in Ig. zie Adloqui Lat. zie Aankwispelen. Adonis Boomkind genoemd. IIL 46. 04^7') ADoaARELac. zie Aankwispelen. AüRiAAN \ooi Adriana oïAdna- nc. III. 137. (soa.) Adriaan voor Ariadne. III. 137. (502.) Adïiia:ïa. zie Adriaan. Adriana voor Ariadne, III. 137. (502.) Adrians, zie Adriaan. Adridcre Lat. zie Aankwispelen. Adspicere Lat. zie Aankwispe- len. A E voor deze Lat. Diphtbongus fchrcef Vondel altijd £• II. ioi. (252.) Ae. zie Aa» Aei, Ai voor Ei. L 152, 153. IL 440. (60, 61. 396.) Af (Daar^ 't zelfde als danofoï daemf, zie Daan. Afaan. zie Afgekeurd. IILsSi. 648.) Afgeslaafd van flaven vermoeid, of af/ijn. Slaven een zwact*n of flaaffchen arbeid doen, fiaven eigenlijk voor in Jlaverny ie yen. 11.440,441. (390,3970 Afgrond, zie Grond. Afgronds navel, zie Navel. Afleiding, waar door een woord van twee andere worde afge- leid, zelden ge^^rond. IL 278. Aant. Afleiding van woorden, de beste is , die men vindt zonder zoe- ken. IL 256. (315.) vaste rege- len in *t zoeken derzelven zich voortefchryven aid, (315.) Afleiding van woorden de beste, die men vindt, als menze niet zoekt. IL ^x^.Aant. Afleiding der woorden, in dezel- ve geen eene zakeiyke Letter te veranderen , zonder een overtuf genden regel.L 1 88. (jj.^ dwaaze Afleidingen van- Tuin- man aid. en 189. (j?'^ kun- digheid van Ten Kaïe hierin, aid. (j-^.^ IL 266. (322.) Afnemen onbepaald , of in een dadel yken dan iydenlyken zin genomen zy. II I. 58. Aant. Afschouwbaar. zie Reisbaar- Afprachen. zie Prachen. Aftouwen, zie Touwen. Afvegen den kus. zie Kus. Af- R E G r S T E Hs ArwissoiEN van, met op. III. si5. (532.) Agamemnon voerde den kop eens Leeuws in ïijn Tchild. II. 238. • (30Ó.) Aur. zie Verwandelen. Ai of AY voor ei of ey , een fpel- ling , waartoe Vondel fomtijds fchijnt overtehellen , fchryvende fomcijds aciers , fomtijds cscrs ,- berkemaier en berkemeier, Ci- kora'j , waar voor anderen Chi- eorey , was by de Ouden onbe* kend , gemeen by Hooft, fchijnt een Amflcrdamfche Dia- led. De- oude Vlaamfclie fchry- vcrs Hellen ahijd ey. II. 439. 440. (396.) Ay. zie Ai. Al. zie Adjfxtiva. Al voor yï/s. zie Als. Al voor ge/jeel, II. 116. (280.) Alcibiades 't fchoonfte wijf ge- noemd, zie BoDiN. Alcm 00 dochter van Mt'nyas iwwa- lijic Mineias tcigh en Mir,eu% dochter genoemd. II. i. (214.) Alcyone eene der Pliades III. 186. (5ip.) AlfeQs en Alfeüs twee- en drie- fylbig beide by Vondel gevon- . den. I. 268. C^'PO ^ö ^anf, IL 126. (262.) Alexander de Groots of de iijtvinder der Lirerei zy. lï, 244. (309.) en volgg. doelda meer op den moed dan op klee^ deren zyner Soldaten. 245, (309.) vereerde zynen Solda- ten na den Hrijd zekere eeriec- kenen. aid, (310.) De eerüe zonderlinge belooningen, waar- mede hy de deugd zyner Hel- den vereerde.. 246. (310.) Alexander de Groote , deszcTfs wreedheid tegen Ba (is. IL 5o6i. jdant. Alle man. zie Alleman. Alleen (Moeder of Moeder- lijk) zie MOEDERNAAKT, Alleman niet Alle man in twee woorden, als een eigen naam gebruikt , verbeeldende all« menfchen als een pcrfoon, zo ook Jan Alleman, Hceromnei of ïlcromnh 't zelfde. De Ou- den zeiden Al man ^ dit het te- gendeel van 't oude Nienian nu Niemand, I. 455. 456. (203.) Aller wat kracht dit woordjen, by een Superlativua gevoegd, hebbe. I. 202—204. (85— 87.) Allereerste (een) van twee za- ken kan er niet zijn. L 202-* 204. (85-87.) Allerhoogst (een) van twee ra- ken knn 'er niet zijn, L 202— Air REGISTER; Allowance Eng. zie Liv£R£L Alaian. zie Alleman. Almëyboom. zie Hammeie. Almeye. zie Haalmeie. Als; Als of^ Ah zeiden^ deden ^ vilten zy enz. I. 384. (170.) Jl in de zelfde beceekenis. aid. ALs mee dan verward. 1. 288—290. (128, I2p.} en aid. Aant. wan- neer eerst. 292. (130.) Dan en ah te famen gevoegd. 291. (129.) Ah en gelijk \ zelfde ^92,(1 30.) gelijk als, tf A/.^i 30.) Ah ftelc een gelijkheid. Dan een ongelijkheid enz. 295— 300. (131—134.) en aid. Aan f. Als. (zoo groot) ^ie zoo. Altaar verbasterd van Outer. IL 265. (321.) Altaar, (vlak van 't) zie Al- taarplat. Altaarplat, Outerplat, vlak VAN 't Altaar hec zelfde. II. 66. (240, 241.) Alva (ilcrtog van) heeft ook de taalwetten i'ondcrde boven ge- fineten. I. 292. (130O Alverrwiebaar. zie Reisbaar. Alvermaakbaar. zie Reisbaar. Am Gr. zie Verwandelen. Am Celt, zie Verwandelen. Amachtig heeft niets gemeen met aemachiig dan den klank. I. 51. (20.) Dit en Aamhech tig kwalijk verklaard, ibid, is een verkorting van Ademachtigi van eencn oorfprong m^iAam- borflig^ kortaamig. 52. (20.) doch van verfchillende betecke- nis. Aardachtig is buiten adein door werken eiïz. ibid, (qo.) In Rhijnland heet dit amechtig. 55^ 5^' (20, 21.) Amare Lat. zie Verwandelen. Amb Celr. zie Verwandelen. Ambachten, zie Verwandelen. AMBACUTsizE£R.zie Verwandelen. Ambacti, by Céefar zijn Trou- wanten. IIL 358. (588.) Amdactüs Celt, zie Verwande- len. Ambages Lat. zie Verwandelen. Ambarvale Lat. zie Verwande- LES. Ambire Lat. zie Verwandelen. AMBITUS Lat. zie Verwandelen. Ambrosia eene der Uyades. IIL 188. (521.) Ambt Celt, en oud D. zie Ver- wandelen. Ambulare Lat. zie Verwande* LEN. Amburbium Lat. zie Verwande* LEN. Ambustus Lat. zie Verwande- len. Ameyd. zie IIammeie. Ami- REGISTER. Amicir^ Lat. zie Verwandelen. Ammarer Fr. zie Maren. ^AfiToXeiu Gr. zie .Verwande- len. ^AfjiCpi Gr. zie Verwandelen. Amptsnaam achter dea eigennaam komende moet met den eigen- naam overeenkomen. IIL 173. AMSAr^cTus Lac. zie Verwande- len. Amstelland. bet onderfcheid iiis- fchen ei en y aUianr, doch niet by de Schryvers , verloorea* zie EisLijtt. • Amt. zie Verwandelen. *Ayx:cG7^i-j Gr. zie Verwande- LEW. 'AjfSt^péCpsjQM. Gr. zie Verwan- delen. Ander. De Een en de Ander ^ 't zelfde 8)s deeze en die. II. Joo. (426.) Ander dan , niet alu zie DANè Anderen, alH^ de Anderen, re- liqui. I. P4. (36.) IL. 46o#. (406.) Anders dan , niet ah, zie Daiu Anoêlklim. zie Klimop. Annuere Lau zie Aanewisfe- len. Anteüs fchreef. Vondel. L 268. Cup.) Antoni voor Antonia wordt ge- vonden. IIL 135. 137. Csoa.) Antonia. zie Antonu Antwerd&i Antwoord. I. 12). (470 Antwoord, zie I. 12a. (47*) Men zeide ook antwerde, 123» (47.) Aper Lat. zie Éverzwijn. Apostbldom. zie Kapitolium* Apostelinne. zie In Term. Apostropiius gebruikt om heiManfè van 't Vrouw), en Onz. geflacbi in de gebogen Naamvallen co onderfchelden , ook by HooFt » als hy een* voor eene gebruikt. IL 541.(4400 Appositie. Of in deeze woorc'ei een bhoden fchakers hand^ den fchaker van Heleen , dan of de fckaker^ 0^ des fchakers in da Jppofiiie moet worden gezet. IIL 1(^4-166. (514) 166-^ 175. Aan f. Ar veranderd in Ra, II. il3é C25<^0 Arbeidzalio. zie Zalig. Archangel^ zie Aarts. Arctophylax. zie Wagenaar# Arcturus. zie Ikaar. Arethuze groene vlechten toege- fchreven. L 44. (16.) Arethuze. Aan haar de ontdek^ king van ProiJerpijns verblijf* op de eene plaats, toegefchr<r« B vea. lo REGISTER. ven , op de andere , aan de Zon. II. 123. (160.) A'pyjpog. 't woord zilver zotte Jijk hiervan afgeleid. I. i8p. (78.) Ariadme. zie Adriaan. Arimathea kwalijl( in /Irimathye veranderd. III. 1^6. ^ant. ARiJfiATUYE. zie Arimathea. Aristoteles laatde woorden* I. • 74. (ap.) Arm en fnood. zie Snood. Arm. zie Verwandelen, Arme Ical. zie Liverei. Armekijn. I. 31. (12.) Arminius van Here, Exercitus. I. 25. jlant. Armoede tegen fnoodheid gefield. zie Snood. Armoede (gewaande) onzer Taal. III. 84. C480.) Arne en Siton met malkander verward. IL 347-34P' -(355- 356.) Arrem , pauper , voor Arm » om de maati II. 83. Aant. Arrempijp , om de maat , voor Armpijp. il 83. Aant. Artikel. Adjectiva voor 't zelve worden niet verboogea. zie Ad- JECnVA. Artsch. zie Aarts. Artsêny , door een harde en on- aangename verkoning, in Arts- Nir veranderd. IL 155. (271.) Artsny. zie Artseny. Artzdichter. zie Aarts. Askalafhus wordt, op de eene plaats, verhaald te hebben ver- klikt , dat Pfozerpijn in PIu- toos rijk had gebeten; op de andere, wordt znlks vau Mer- kurius gezegd. IL 124. (260* 2^1.) AssE. Het outer zonder asfen lagh zonder ofervier^ geen goede woordfchikking. I. 121. (4é0 Atalant in Vondels ftijl beter dan Atalante. III. 49. (469.) Atergatis. zie Dercetis. Atlas, zie ZeIlstar. A VENTUUR, vr. I. 123. (47.) Avond kan niet gezegd worden in *t Westen optekomen. II. 2f. (222.) jll. 38. Aant. AvoNDPAARD. het zounepaard óet avonds kwalijk dus genoemd. IL 20. (222.) IIL 38. Aant. AvoNDvoRST , de Koning van Span* )e. zie Hespkrye. IK REGISTER. II B. B, P. F. en V. dikwijfs verwis- feld. HI. 47 en 48. (468.) B en P by de oude Dukfche of Frank-Teutfche Schryvers zon- der onderfcheld gebruikc II. 529. (439.) B en BL onaan^enaame herhafing der^elven. I. 361. (^160.') Baaden, baadoe, gebaad. I. 157. (6a.) Baar » op drie byzondere wyzen in Koppelw. gebruikelijk, zie Baar B^ar. Baar, Lijkbaar. II. 524. C4370 Baar* Grondeloze haren, zie Grond. Baar in zee, op de baren, zie Zee. Baar. zie Bar. Baar uitgang, zie Reisbaar. Baar H. D. Bar. terminatie van Nomina Adjectiya^ achter Zelfft. Woorden gevoegd beteekenc Dragen; dit blijkt uit Frucht* ^ haar , Wonderbaar , Dank* haar ^ Last baar ^ Dienstbaar^ Cijnsbaar^ Blijkbaar^ Kucht- haar. (over Nutbaar zie dat Woord) Zonen worden dus kwalijk Manbaar d. i. manne* nelijk , ephebi genoemd. Man- lAAR. H. D. MAMJSBARy qUiX viro ferendo eft^ is alleen d« Düchieren eigen. II. 520—522, (435.) Baar achter 't Zaaklijk deel van een Werkwoord be* teekent een mogelijkheid, als Eetbaar , Leverbaar^ Zicht" baar; gevoegd achter een Zelflï. Naamwoord mo«et in een wer^ kenden , achter het Zaaklijk Deel van een Werkwoord in een /y denden zin worden genomen. In ten werkenden zin beteekenc het dat draagt , in een lydenden dat kan worden (zie hier van voorts op Worden) 522, 523, (435 , 436.) Baar, bloo/ voegt zich in Koppelw. nooit achter, als blijkt uit Baarb/ykelijk y BaarvoetSy Baar hoof d^^ Baar* fchüldigy d. i. overtuigd van fchutd. Die drievoudig baar van eenen oorfprong. 523,524. (426.) Openbaar behoort rot geen van dezen ; j's een Pk- onasmus , gelijk *i Zweedsch Tragebar^ woordelijk Draag- baar^ eigenlijk een Baar ^ Fe* retrum 524. (436, 437O ï»! Gebaar en zich gebaren ^ Cc» drag en zich gedragen^ is de be- teekenls beide van dragen en opev^ aid. B 2 Baar- n REGISTER. Baar, bloot, open. zie Baar Bar. Baarblykelijk. zie Bar en Baar. Baard Qroene^ van C/aucus. I. 44. (16.) Ba AKEN is drafjgen, II, 523. 549, 550. (436. 449, 450.) Baar RN ^holle) fiaai, holle golven bootfen nog beter *c bol gaafi der Zc'e na, I. 106, 107. (41.) Baauuoofds. zie Baar. Baarschap, zie Bar en baar. Baarsc lULDiG. zie Baar. Baarvoets. zie Bar. Babbelen, beier Babelen» Fre^ quentativum. II. 471. (412.) Baollen. zie Babbelen. Babïlon. {het pratte^ 't geeste- lyke dus genoemd. II. 143. (268.) Bacchant, de Bacchanten droe- . gen een' krans van wijnguard- bloemen om \ hoofd , het vel eener Hinde om de fcbouders en den middel , benevens een fpies, met klimopbladeren vcr- (icrd , in de hand. IL 238* C300.) Bacchias, beter BACGrnus,do twee- de greep kort. Gr. B^z%.'o?. II. 107. (254O Bacchius. isie BACcnL\s. ÏACCHüs. deszelfs Leverei be- fchreven. II. 228. (300.)^ Bach , BAK , t Cl gum , hiervan achter bah en bakboord. Bach^ pareus. II. 93. Aant, Back £ng. zie Bakboord. Backward Eng. zie Bakboord. Bad. Meerv. /?/7^f«, hiervan het Verb, Baden. I. 157.. (62.). Baden. Verb, van Bad^ Baden* I. 157. (6iO B ACC?.y gemma t lapillus pretiofuSf of komt van Baag of Boog, of van 't Lat. bacca, 't laaide niet waar. 'c Goih. Baug, Kimbr. BAUG,C/>r»/tf5.F.Duiisch BouG. Alem. Pauch, monile. A. S. Beag 9 Beg, monile , anniila^ gemwa^ fertum y corona. Bart. Lar. Bait ga , bauca , boga , too* nen deszelfs waaren oorfprong , nam. biegen , buiden. II. ^7^ Aant. Baigen Teut. Jactare. II. ^ Bak. zie Back. Bak. zie Bakboord. Bakboord is de linkerzyde van 'c fchip , kwalijk afgeleid van Bak of Balie , of van Bak , d. i. ctens- hak, konu van Bak , rug ; bak- boord is rugboord , de zyde van *t fchip , daar de ftierroan 't roer in den rechter arm houdende naar toe gekeerd is , van Bak^ rug is achterbaks y Eng. Back^ ]iackward d. i. Rugwqoft ^ adi^ REGISTER. ï3 acJtierover, III. 96, p/, (484, 485O Bake , poreus , van Bach, II. ^3, Bake, Farkcn^ Poreus, 11. 319. Bakkluv. zie Ry. Bakksrs. hun koken toegefchre- ven. zie Koken. BAKXiOS. zie Bacchms. Bal, kwaad, boos (^Balo F. D. Baloy de Booze , de Duivel) verfchilc van Bald of Boudy (lout, van 't eerfle baldadige van 'c laatfle halddadig, I. 56. fsi.) DIt ondcrfcheid mis- fchicn niet wezenlijk. I. 57. yfant. Bald 00k Cito. aid* Baldaad. zie Bal. Baldadig, s^ie Bal. Balddadig. zie Bal. Balie i. Lening of Leuning. lïl. 27 ï. (554O Balin. zie BoDiN. Balling, eene vrouw dus ge- naamd, zie BoDiN. Balo Fr. D. zie üal. , Banding zie Dingen. Bank. zie Banket en Bankette- REN. Banken* zie BANKErrEUEN, Banket, aangenaam gezang , of inuzijk , fraai een bauket , ^ocb dubbelzinnig een ban- ket van moten gedoemd. IL 293- Banket, verbasterd van Baku. II, 265. (321.) Banket, zie Banketteren. Banketten, zie Tromi'Eiten. Banketteren , Werkwoord met een Bascerd iiirgang, komc van Banket y mlsfclijk afgeleid van Batik en eet. Banket komc ^van Bank; waarvan het cciue N. D. werkwoord Banken, gelijk als van Tafel , Tafelen* Banken y Tafelen d. i. zich met eetcn en drinken vrolijk maa- kcn. Banken ook een plaats krygen of' vinden. IlL 127, isfi, (499, 500.) 128. ^ant» Bar en Baar , 'i zelfde. Hier- van BarevoetSy Baarvoeis ca Barvoets» H. D. bare i. nudusy in die taal nniar als een Kop- pel w. gebruikt, als barfufs^ barhaubt, in 't N. D. is echter ook bar geld , gelijk by ons haar geld d. i, gereed geld. IL 474-476. (413, 414.) of 5/?/- of Baar , in baar gcld^ bara 2ee , baar z-^.vaard ^ harre rots , klip , ft rand , weer , hemel y lucht 9 zand, enz. in beteekenis verfchillen. 476—429. (414, 415.) en Aanr.^;j. 479. (4 r4, 4 15.) 480. Aant, van die woord B 3 ziju J4 REGISTER. 2i]n ook OPENSAAR d. i. geheel en al open , en Baard lykelijk. 47p. (415.) Bar, JUrilis^ E115, Barren ^flerilis , Barrennes en Barrenly. Van Bar . voor wreed ^ guur enz. komt Barscii. fild» Aant, (/) Baar gaud^ Jl/iar zilvery Baarschap , gerede penningen^ Barelyke Droes ^ dood enz. niet anders dan de Droes , de dood eoz. 479. Aant. (O Bar. li. D. zie Baar. Bar. Celt, zie ëverzwijn. Bare. H. D. Barelijk. zie Bar. Bar&n zich i. vertoonen. II. 212. jiant. Baren, zie Offerhand. Baren (veld der) I. 45. (17.) Baren {blaau^'è^ I. 47. (18.) Baren, zie Bron. Barevoets. zie Bar. Barfuss. H. D. zie Bar. Bariiaubt. H. D. zie Bar. Barmen , opwellen^ hier van Bar ui' hartig. IL 94. Aant. (251.) Barmhartig komt niet van Bearm- hartig y maar van Barmen, opwellen, II. 94. en aid. Aant. (aSï.) Barnen van winden gezegd 9 een uitdrukking^ overgebracht van *t waler tot de luchi , of van de golven tot de vinden. III. 100,' 101. (487.) wat barnen en barniiig van de zee eigenlijk zy. 102. (487.) branden en barnen 't Z\^ïi.\^. aid. (487.) aanbranden voor branden^ aanbranden van de zee by de zeeluiden in gebruik, aid. eo Aant. C487.) Barnen der klip- pen. 102. ((487.) waarvan de- ze fpreekwijs genomen zy. aid. (487,) *t zelfde dikwijls door kooken of zieden uttgedrukti 103. (488,) Bauning. zie Barnen. Barren Eng. zie Bar. Barkcnes Eng. zie Bar, Barrenly £ng. zie Bar. Barsch. zie Bar. Barvoets. zie Bar. Basterd-Latijn heefc veel woor- den van Nederduitfchen oor- fprong. II. 269. (324.) Basterdwoordew. alle woorden van buiten gekomen niet daar voor te houden. L 60. Aant. Bat. zie Bet.. Batjs. wreedheiJ door Alexander den Grooten aan hem gepleegd II. 506. Aant. Bauan Goib. Bouwen, l. ^ Aant. Bauca B. Lat. zie Bagge. Baug Goih. en Kimb. zie Bagge. Bauga B. Lat. zie Bagge. BiAUU< REGISTER. tS Baumlein. H. D. zie Boumcun. y Bazyl voor BafiUus. III. 137. B£. bit voorzetfel vcriiesc fom* tijds de ^» en moakteene letter- greep met bee zakelijk deel. II. 94- («5*0 Be. Kracht van die ▼oorzccfel voor een onzydfg Werkw. fi^Q^ z^u zie Werkwoord (onzv- DIG.) Be. zie Werkwoord. Beag. a. S. lie Bagge. Bed. het bedfpreiden en maaken. zie Spreiden. Bed. (jËMin naar aller zielen) zie Ziel. Bedaagd. I. 157. Ctfa.) Bedde. Te bedde leggen in het bedde gelijkt naar de fpreekwijs een zee van vaten II. ip, 20. (521.) B^de. zie Bedelen. • Bedelen komt van bidden, of BEDEN 9 of van 't fubH. Bede. II. 470. (411.) Bedelofte , nu Gelofte , Fotum^ 't eerde krachtiger dan 't laat* fte. II. 357. (360.) niet wel uitgedrukt door Beêbehfte. 358. Beden, zie Bedelen. Bedevaart, zie Varen. Bedrieokn. Of dit woord in den- zin van 'c Lat. fallen d. i. ^ji- gemerkt doorgaan , kan word- den gebruikt. IL 11» 12. (217» 218.) liEéBELOFTE. Zie BeDBLOFTS. Been Jn bien in de uitfprake ver* anderd. zi^ Lenen. Been Onz. op de heen , (kwalijk op de hein) wordt gezegd Vfi#r op de benen » dat men ook vol^ uit vindt. II. SI3 en volgg. (291 en vo/ggJ) Been. Hoe van den voet ondef* fcheiden. ï. 352. (155.) ffci zand niet raken met de heenett niet wel gezegd van een' loo- penden, maar fraai met de tee* nen. aid. Beer. (Groote) naam der Ze^ venfter, zie Zevenster* Beer, Geflenite , ^r^^/^ en kleine^ waarom verbeeld te wykeo'inec krommen disfel. III. 38. jlant* Beer. zie ëverzwjjn. Beerenwachter. zie Wagenaar* Beervereen. zie Everzwijn. Beest Vr. by de Ouden , later Onz. gevonden. Niet te zeg- gen fpelen , of maken den* maar de, of indien men wil« ook HET beest. 1I« 221—223* (296—298.) Beeste. zie Beest. Beet, of bete, het byten en hec . ^ • ge* 16 REGISTER. gebecene dadelijk en lydelijk. III. 6l. yiant. Befaamd, zie Bkrucht. Befamen. zie Berucht. Begaat, van 't Verb. Begaf en* I. 157. (62.) Begaten. Verb, van G/7/, Gaten. U 157. C<5a.) Begekken. onbepaald , of in een dadetijken dan lydeiyken zin genomen zy. Ilf. 58. ^anf. Begenadigen, zie Ce. Begeeren te wenschen i. Brgec* ren^oïwenfchen. III. 15. (457O Beginnen, zie Inflmtivus oqli- QUÜS. Begomen. zie Goom. Begrypen. (^goed niet om /r) on- bepaald of in een dndelyken dan lydeiyken zin gezegd zy. III. 157. jlant. Behaoen. Ik heb dat behagen te doen j voor : Ik heb behagen dat te doeny onnatuurlyke uit- drukking. I. 235. (ro2.) Behagen. Ik behatig dat , voor dit bjehaagt my, orinaniiirlyke uitdrukking. I. 235. (102.) Behalven ik , nice goed ; maar behalve my. Geen Duitsch voorzerfel kan gefchikt worden met een eerden Naamval. III. 160,161.(512.) Echter voor- zetfels met den eerden Naamval gevonden , ftls zonder y behalveni Behalven i. ook ulcgenomeoi 161. Aant. Behend. zie Behendig. Behendig, zie Handig. Behendig, zie Verwandelen. BaiENDiG, heimelijk y ook listig f Icoifelijk; Behendigheid 9 looi^ heid. I. 385. (171.) eigenl. is behendig , bekwaam ^ handige of behendigheid y bekwaamheid ^ handigheid. 386. (171.) wordt ook aan beesten coegefchrevent behend voor behendig.i^. ( ' 72O Bendigy Bendigheid voor Be- hendig , Behendigheid, aldé Aant. Behendigheid, zie Behendig. Behoeden , befchermen, verfchilc van v^/^é^^^i^ff^afneemen. 1.480. (213.) Beiioedig. zie ig Term. •Beide onze , voor onz beider. L 140.(55.) Bejuichen» onbepaald , of in een dadelyken , dan lydeiyken zia gezegd zy. III. 58. Aant. Bekeken, (waard) zie. Waard* Bekennerinne. zie In. Term. Bekjnderd. zie Kinderzaug. Bekomst. I. 167. (ó^O IkKNOPTHEiD en bondigheid vair Hij! , ccn deugd in alle fchrifcen ^ zo in rijm als onrijm.IIL5 1.(465^ Bfi- REGISTER. 17 JftE^YTEN. 2ie Krijt. ^ 13EKWAA51. II. 406* (230.) Bekwelen, zie Kwelen. Bekwispelen , me f den ftaari. zie Kwispelstaarten. Bekwispelstaauten. zie Kwispel- staarten. Belachen. zie Werkwoord, (on- ZYDIG.) Beleefd. Panicip. v%xï Bekeven^ eigeolijk gejleepen , ervaaren , daarna welleevend \ hec regen- deel onbeleefd. Beleefd en Bot twee tegenftrydigheden5i:tf//^rc« van beleefdheid f JJtterae Hu- maniores by eenigen. II. 54 en SS- en aid. Aans. (235. 236.) Beleefd y tweeszins gebruikt. 55. 56. (a3d.) , Ijeleefdueid. Eie Beleefd. Beleeven^ zie Beleefd. Beleezen, nu Overreeden. IIL 34. (464.) eigenlijk betoveren. 35. (4^5.; als de tovery, ge* fchiedeode door *c leezen van verzen. 36. C4<^5.) ook door 'c zingen van verzen, waarvan Be- zingen voor betoveren, aid. Bezingen ook van *t zingen van Zielmisfen gebniikc. al4* Be- leezen in een eigenlyken zin, die veel geleezen heeft. 37. C4<^50 Beleezen. Partkip. tit veel ge- leezen heeft. • i\t Beleezgn. Verb. Beleg, zie Beleggen. Belegeren, zie Beleggen. Belegering, zie Beleggen. Beleggen, Belag, Belegen en Beleide, Beleid^ nooit Beleg- de^ of Belegd. III. 153. 154. Beleggen , Beleide , Beleid. ponere. zie Werkwoord, (on- zydig.) Beleggen eenftad^ nu belegeren. Van dit Ferb. komt ook beleg- ' ging 9 nu belegering of beleg i ook komt van *t zelve belegger. n« 379* 380. (36^,^ fchijnt duider, of is van Leggen, lel' de f geleid of van Leggen (lig- gen) lag , gelegen^ aid. De meeste Ouden gaan daarom- trent niet vast. 380—383. (369. 370.) Men moet zeggen Be» lag 9 Belegen; want bet komt van leggen^ (jacere) lag^ gele^ gen, en is rondom een jlad leg- gen. Beduidt ook leggen op iets. 384. C370O g^l'i^ Bezitten van zitten niet alleen oneigenl. be- teekent hebben , maar ook ei- genl. zitten op iets. aid. zo is ook een Jlad bezitten , ziitea rondom dezelve, d. i. belege* ren ; zo ook Bezit voor beleg. C aid. IS REGISTER. M. cfi 385. (370.) tie 00k Werkwoord (Onzydig) Beleggbr. zie Belegeren. JiELEGGING. Zie BeLECGBN. Beleid. Subft. zit Werkwoord (Onzydig.^ Beleiden , beceekenc foratijds misfchien p^nert. II. 384. Aant. voor dirigtre komt van Beleid. 386. Aant. BELEr^DEN. zie Verwandelen. J3ELETSEL. zie Sel. Term^ Belivan. o. D. nu Blyven. zie LlVEREK Beloopen. zie Werkwoord, (o^v- ZYDIG.) Beluiden. (Jtemmniy een fpreek- wijs, ontieeod van *c gebruik Yan het luiden der klokken by iemands afllerven , komt dik- wijis by Vondel voor. III. 108 • 109. (491.) en aid. AanU Bemind, (waard) en beminden. zie Waard. Beminden, zie Onderwinden. Bendig. zie Behendig. Bendighei». zie Behendig. BKNEéNEN (NAA} VOOf NAAR BE- medenen, d. i. beneden 9 luidt niet wel. 11. 38. (230.) Benelukijn. I. 35. (12.) Bentden, benijdde, BENIJDw III. «43. (543.) Seoog&n. hienran^ misfehien Beo- gen, door (kraeotrekkiog. 11.94* (25 «o BeraD. Beradde raen. zie Rad. Berad i. bereeden enz. was aJcijd weinig in gebruik. 1.343.(152.) en Aant. Beradem. zie Raden» Beradig. zie Ig. Bereiden, zie Reiden. Beren. d. i. draagen , hen» gen , voortbrengen. II. 550. (450.) Beren, zte Offerhand. Berg. de Berg verbergt ^ Letter- rpeling. 1. 106. (40.) Berg. een drinken aan de Bergen toegelchreven. zie Drinken. Berg. Godbeden van den berg wac anders dan Berggoden. I. 113. (41.) II. 152.(403.) Berggodinnen» Oreadcs^ Godbe- den van den berg, numina mentis. I. 113. (42.) Berg op berg stapelen, krach^ dg .en verheven gezegd. I. 45^ 50. (19. 20.) 11! 73. (242.) Berg van water. 111.368.(593.) Bergen. P^n, geborgen Qngebergd ia eenen adem verwisfeld. voor \ hwcfte ook geborregkt ^e- ^ fchreven. II. 301. (334.) Ce* borgen goed Duitsch, Gebergd is by veele N. Schryvers. 302. en Aant, (334. 335.) niet br de REGISTER; , 4« OudCBt 303, (335.) doch wel in Imperf. Borg eo Bergde. \Wtlk 00k by de Niaiwen ». aU, Ferbergde zeer zeLdutm. ^Id. en A^mt^ Bergen^ Bifrg^ Cehorgtn^ \ Werk voond» eo <i«t 00k Fer bergen 9 Ferbêrg^ Ftr* horgm. 304- (:^^:) Bemumaiuu tie Ai. fieitKCMEflDft. zie As. fijEAOEtistf. C^iUNson) brengen veel veriDdertngea in oue tMl, n. 3«- (353.) Bbhouwen. fVr ^iffMrfMf firjf^ «iet ik berouw iet^ bcc welk Von- DEL ectoer i€iiij«t ee iiebbea ge* braikt. 1. 235. (lot.) BsROiTWfOii. zie !<;• Term. BfikiiEG on de max, vocntBerg^ II. 83- ^^nt. BmuCHT, fameus ^tiÏQoh \a een foedcfl zlü gebnrikc worde III. «^» «95- isn* 524.) 195. ' ^iiff/. KumÜjk berwckfe men- fihen Blec goed. 195. (524-) Onèerucifp onbeQirokea. f95. 0^4*) en 195. ^fl/. gebruikt vtn perfiMnen ter goeder natm en fatm (bande. aid. Befaamd niet fieda meen'kwadca,iDaaf ook goeden zin gebruikt. ip7« (524.) Berucht ook n een goeden zin gevonden. 197. <S350 Bcfmuen^ iongelijks J?0« /èg^svar/t zelfde aia Befiunen , in een kwadlen cin. 196. Aant^. BfisCHViiBM Adj. befcheklen be»^ drif u bepaahl reforf. h 6. (z.) Befcheklen memck i. be- leefd , nkizaan , doch met be* f»i^. IL (4.) hoe ook onbe» feheidon Kt ooetoeo. akL (4.) befcheiden , rekkelijk. V2. (4.) b^heiden van verftaod. 13- (4) onbefcheiden oordeet. aid. (4.} Befobeiden Leezer'woii.ald. (4.) BescHEiBeM verk* iemand tfgens of op een plaats. I. 6. (a.) krijgsvolk emder kon opper» koof)l. 7. C^)eea tijd, «lag, tyd , en ftond. aid. (2.) tijd en jpJaacS) (lede et ftonde. 8. (3.) yïHxèe/kiiiem^ dos aHe dingen van God befi^heiden. Befchei- den raad ,4ed. M. (3-) Rech- ters befcheiden twee öf aaeer peifooaen , alt zy hna gefcbil beflblèn, 9. (3.) Befcheiden worde ook vm Leeraars gezegd, die een viaagibak opbekleren. BzacHciBCN Iemand zijn lK>eniag, fraaier ^nitdrukking daa iemand zijn kwartier geeym^ L 15. (s) B&scHfif OEN fubjl. Bezworen Me- ten , andera Charêers. L% (3.) BfiSCnEiDEN />j;Rnr#V. bffcktidtnUjk C 2 dui'f so R E d I S T E R. duidelijk aangewezen van een plaats gebruikt. 7. (a.) dienst befcheiden door de wetten tot iets. ald^ (2.} befcheiden dag. 7. (2.) fraai gebruikt. 8. (3.) Bescheidenheid geen enkele, maar . een vereeniging of Moeder al- ler deugden. II. 12. (4.) tot zijn Befcheidenbeid komen. 13. (4.) waar in deeze deugd beda. 12» 13. (4O Beschermen, zie Verwandelen. Bescheten koeien. III. 254. ' (548.) Beschryving. welke woorden in dezelve te gebruiken. I. 352. (1550 Besciiryving C^eftfge) van een oud Dichïer met een weelderi- • ge van twee laaieren van de- zelfde zaak vergeleeken. 1. 14— 17.(4-6.) Beschüddbn voor befchutten ^om *t rijni van Vondel gebruikt. 1. 140. (jsS*^ was by de Ouden . gemeen. 141-143. (55. 56.) Vondel hierin door Poot na- gevolgd. 143.(56.) Befchutten komt ook by de Ouden voor. 143. (5^.) Beschutten. De Ouden geiden meestal hefchudden , het welk Vondel en Poot om 't rijm pagevolgd hebbeo; befchutten by hen ook in gebruik. L 149-^ 145. (55- 56.) Beschihters. zie Heiligschen- ders. Beseggen, zie Berucht. Beslapen, zie Werkwoord (on- ZYDIG.) Besluterinne. zie In. Term. BESNEêNEN en ONBESNEéNBN» voor BESNEDENEN eU ONBfiSNEDE- NEN, luidt niet wel. II. 38. (230.) Besnoeven. zie Proeven. Bespiegelen, zie Speculari. Best^ voor bekwaamst. IL 406. 407. (380. 381.) Bestand, zie Verwandelen. Bestendig, zie Verwandelen. BtsTivr gefcbrijf. III, 362.(;5po.) Bestraalen met ftraalen , Letter* fpeling. I. 106. (40.) Bestryden. Onbepaald of in ee» dadelyken dan lydelyken zin ge- legd zy. HL 58. /lant. sp, Aant. Bet of Bat i. beter ^ en een ver- korting van dat woord; worde •nooit in den pofitivus gebruikt. Niemand bet dan ik enz. klaar- . der dan niemand meer dan ik enz. Bet of Betil i. ook tot^ usque ^ fchijnt 't zelfde als *tH. . D. bif. IL 127. en aid. Aant. (262.) Bet. Langs om qet. zie Lang. Beteekem^s. de eigenlyke y^n REGISTER. 21 'de oneigenlyke te onderfchei- den , heeft zijn nuttigheid. IL 365. (364.) Beter, by verkoning bet. II. 128. yfant. BfiTH. zie Bet. Betrekking tusfchen de vierde en achtfle greep van een zei- voetig Vaacs. L 402. 403. III. 40Ö-410. (179—180.) (183. 6ii. 613) Betuinen, bepalen^ beperken. I. 1 10. (42.) Betuining. i. bepaling ^heperkingt I. I lo. (42.} Beudel. by verkoning Beul. I. 87. Jantj Beul. verkort uit Beudel. I. i8. jlant, Beulin zie Beul. Beuren. IL 550. (450.) Beuzem. zie Sneever. Bevallen. (Jn de kraam) zie Kraam. Bevalligheden, (de) tot Bruid- ieidji^rs gtmvLzkiAl. 181.(283.) Beven, van de zonneftnlen ge- zegd, zie Speelen. BavENDE Duif. L 140. (55.) Bevredigen, 't zelfde als verzoe^ nen. II L 29. (463.) Bevroeden, zie Vroed. Bewaai^en. II. 435. (394.) Beweecd. i^ie Bewe^gsn. W. \V. Bewebgd. Zo goed niet als B^ woogen. I. 182. Jant, Beweegen, Ferb. beweegde^ be* ^eegdj komt van H^egy fFegen* L 164. (<J6.) Beweegen. gelijkvloeiend W. W, Imperf. Beweegde ^ partic. Be* weegdy niet Bewoog, Bewoogen. I. 273—27(5. (121— 123.) 278. jlant. (f) beweegen komt van wege, moiio. 276. (123.) voor beweegd. 277. (123.) Beweegen. Onbepaald , of in een dadelyken dan lydelyken zin, genomen zy. IIL 58. Jam.. Beweegen. D. W. zie Beweegen. W. W. Beweegen, Bewoog , Bewogen he- ter dan Beweegde, Beweegd. L 182. jlant. Beweenen. zie Werkwoord (o»> zydig.) Bewerven. eertijds het zelfde als werven j nu verwerven. 1. 139. (55.) Bewissen. zie Bewust. Bewist. zie Bewust. Bewisten» zie Bewust. Bewogen, beter dan Beweegd. L 182. ^tfff/. Bewogen, zie Bewegen. Bewust of onbewust is Iet aan iemand d. i. bekend of otibe^ kcfid; een perfoon is ook be-t C 3 wii^ %%: R E G I S T E IL wuif of 9nè€wuu van iti d. u weetende^ ktnnishébbemiie^ hec batte bettf dm *c eerde. Eer- tijdi hewiu en tnèfwist^ D. W. van bewiifen verzekeren, oiec van bewiutn. 1. 353, 3S4« C<5^* 157) BezEM. cie SfftVBit. )icziMG£N. t. beco veren; een ver^ ftcrren bezsngen L Zietoiffen over denzelven doea zingen, zie Belcezen. Bezit, zie Beleggen. Bezitten, zie Beuggbn en Wek- WOORD (ONZYDIG.) Bezwaaien en Bezwieren. Her- haling van woorden van eenetlei klank. I. 361. 3^1* (i^O Bezweeren éie iucht^ de x»n^ IL ■53. (235.) Bezwieren. zie Bezwaakn. Bezwytcen. in de dagelijkfche taal verfiaauwen , kenrelijk op de wyze der Ouden iemand oïiets bezivyken^ veriaaten, begeven, afgaan , afvallen , met een Dati' vus van den perfoon of van de zaak, ook bewwyken aan^ van een voorwaarde , d i. af- gaan. IIL 89-91. (482. 483.) 91. Aamt. Bbzwthen. zie Zwtmen* BmnRN, zie BzoEfaEN. BiDoiN. iemand^ di^ iiidc» eigenl. die gewoon ii ce bidden. I(L 19^ (458.) zie ook ËR. Terming Bieden, zie Leveren. Bieden Neku^ in Uank u one- balen op fraai muzijk of fezing. IL 295. Biegcn. zie Bagge. BiEN. voor Been. zie Leenen. BieneN'Wab&n. il o. zie Honig- RAAT, Bigge, Porcellui^ vin Bacu. il* 93. /ianx. By. by de werken, zie Werk. By handen vel. L 145. (soa) By handvoüen. I. 447. (201.) Bynn. A« S. Beuren. L 34. Aani. Bynaamwoord nie^ te plaatfen in de zesde greep van een Vaars. L 414. (186.) Bynaamwoorden. (Stoffelyke) eindigen in alle Gedachten en Getallen in en; doch, als de- zelve tweegreepige woorden zijn, nemen zy in \ vrouw. ge- flachc wel eens een e achter n ^aan, doch laten die beter af. IL 331-338. (348-352-) ' BiNDSEL. zie Sel. Term* Biss. H. D. zie Bet. Bu zie B. Blaaker Zonnepaard. IIL 114, (493.) Blaaugroenig nat d. i. tusfcfaen blaauw^ groen. 1.47.48.(18.) Blaauw« REGISTElt t3 Watergoden. I. S33. (9((.) BukMsm to wel de eige kleur der lee als *t gr$eu, L 47* (18O Mti al de IVatergaden loege- ièfareven. tf/^. (18.) Elaauwe kah-e» YXtï Cyaae » BUtauws Zitgoitnnen^ Mlaaawe Lirioopy Triton , U^aterkeerên , Zé'tf , kaaren » f o/v^» » V klaauwe diep, aid, Feld zo van den He- mei als van de Zet wel gebrmku 48, (18.) Blaauw. Boezem hland en biaatw» zie Boezem. Blad. Bosck yan èlatreiu zie Bosch. Blaix Blad der twge ^tengehlad^ en hlad alleen voor tong, Fr. i^Af/ de la langue. IL 363. 3^4. (363O Blaemen voor Blaemebren. B; W. III. 131. (500.) Blaemeeren. zte Blaemen. Blaeren. zk Blaeten. Blaeten en Blaeren. onaange- naameherbaaling.I. 3^1. (i<^o.) Blank , bleeie , bu& IL 396» (3750 Blaugebuld. zie Geduld. BLé. Fr. blé en tM, zie Tas. Bleekery. ziè Ry. ~ Bly. hiervan verbidden , verblijd' de^ verblijd, zie Zwvmenu Blt n BtoiBB. zie Blent (tb) Bliiiisghap. adsfcbten beter daa Bbjfekof. IL 9q8. (ftS^w 2^) BujKBAAR. zie Baai. Blyscbap. zie Bli^dschak Blyven. zie Sneven. Blyven* eertijds BfiURVANt IL 264. (350.) Buk. zie Blikkeren. Blikken, zie Blikkeren. Blikkeren. Hiervan , of liever van BUkken » BÜkfem , mis* Icfalen voor BUkfeL BliiAetcen is een fnel ea fchichtig lichc van zich geeven.IL395-(3750473. (413.) De BUkfem voert éen naam meer om de fiielbcid dan om de grootheid van zyn Ucfar. aid, daarom door bukken en blik uitgedrukt. 396. Aanr. waarvan in een aogenbük vocf de allergrootde fnelbeid, en blikken \ gedurig bewegea det oogen. 396. (375O ^f^^fren ook een we^cbynend , docb niet doordringend en vurig lichr^ van 't welk flonkeren en fiAir" teren wordt gebruikt, van zich geven d. i. een bleek bünken^ een weéricbijn van bliky *twelk oudtijds blank beteekende. aid, alsmede het wit der oogen » waarvan bliFoog , blikoegen enf bliktanden. BUUurett^ fiaai tocM ge- «4 REGISTER. gefchreven aan geweer van yzer of (laal. 397, (375O fii^keren tan koper, blank en blikkeren fraai famengevoegd, niec zo goed blikken. 397. (376.) fchitteren en blikken y blikken en >7/iè^^- r^if voegen niec by een. aid» Aant. Blikkeren woox flikkeren in een eigenh zin kan geleden worden ; doch nioc oneigenl* voor fchoonftaan pronken , weik fraai uitgedrukt door fchittC' ten y flikkeren^ luifteren enz. 398. (377O -ö^^'»*^» > >tt B^l^' ken veranderd, verkort de uit- fpraak en beceekenis van 'c woord» Aanmerking omtrent de kracht onzer taal by gelegen- heid van dit woord gemaakt. aid. en 399. (378.) 4Ö8. (410.) BUKKEREN. Prequentat. II. 472. BlIKOOGKN. zie BLIRKERBIf, Blieoog. zie Blikkeren. Bliksel. zie Blikkeren. Bliksem, zie Blikkeren. Bliksemen, .geen onperfoonelijk W. W. 1. 3P. (13.) Het bhk' femt hoe verklaard moet wor- den, aid. (13.) en volgg. Bliksemend gebit. III. 64. (4670 Buksemslag. zie Donderslag. Bliktanden* zie Bukk£R£n. Blind, zich blind fchreiené z\% UlTSCUREIEN. Blinden. Men zegt beter zoeken ^ tasten enz. gelijk de blinden , dan als of gelijk een blinden. II. 131. (263.) BuNDHEio. ZO van *t lichaam als van *c verftand dus genoemd. II. 300.301.(333.) Blinken. II. 395. (375. 375. 4ïo0 Blixem , voor Bliksem. II. 399. . (377.) Bloed, zijn bloed uitfchreien. zie UlTSCHRElEN. Bloed (Zee van) zie Zee vbI bloed. Bloed vliet uit een boom » die eertijds mensch was , als hy wordt gefaeden of gehouwen. II. ^66. (408.) Bloed. Handvol Bloeds. zie Hand- vou Bloed. De Ziel volgt het Bloede de Ziel in Bloed uitgieten y Ziel en Bloed vlieten uit de wonde » fpreekwyzen in 't befchryven van den dood eens gewonden gebruikelijk. II. 165. 166. (275.) Bloedig. Borjlen bloot en bloedig. zie Borst. Bloedverwant, zie Verwande- 1-en. Bloei- REGISTER. 25 Blo£isel. z!e Bloessem. "^ Bloemelijn. I. 33. (13.) Bloemuverei. zie Liverei. BLOEssEM.ook Bloeisel genoemd. II. 473. (413.) Blond. Boezem blond en blaauw* zie Boezem. Blond, blonde Vlechten, zie Vlecht. Bloodigheid voor bloodheid.\.^%. (22.) Bloot i. enkel , folus. II. 477. Aant. Bloot i. niet anderi dan. III. 257» 258.(549.) Bloot van iets. II. 58. (237-) Bloot. Borften bloot, en bloedig. zie Borst. Blorig. zie Ig. term* BLUTSj^ie Geblutst. Blutse, zie Geblutst. Blutsen, zie Geblutst.. Bobbel, roet bobblen opwaart bor- relen ^ £00x1 van Letterfpeling, waarv(K>r volkomener met bob- blen opwaart bobbeUn zou kun* nen worden gezegd. I. 106. (40.) Bobbelen met bobblen opwaart, Letterfpeling. I. 106. (40.) Bobbelen in Bobberen verwis- feld. II. 471. (41a.) Bobberen. zie Bobbelen, BocsuM. A. S. zie Boog^eaam. Bode van een Vrouw, zie Booin. Bode. zie Verwandelen. BoDiN. Bynaam der Faame ; woord dikwils by ooze laatere en zui- verde Dichters voorkomende, zelfs van den dageraad ^ eca woord van *t Manl. geflaclu. lil. 305» Z06. C567, sCS,") Zonderlinge voorbeelden vnii woorden op dien uitgang. Mo' min voor Eva, huisvrouw van Adam , Centaurin , Trojanin Schildknapin , Burger in , Mac^ kerin , Knapin , Dienarin » Voogdin , Heerin , Sondarin , Hebreë'in. 306. Aant. Bodt verkozen voor^^^^/Vf^zeifs vaa een Godin , maagd , oud wijC deze uitgang der Werkwoorden boven die in in gedeld, vooral in Poëzy , zo ook Gemaal voor Cemaiin. ook zelfs noodzakelijk in Gezclle voor Gezellin; ook Slave voor Slavin ^ Boel» Bo-< de ^ Burger^ Beul ^ Romtin ^ klinken beter dan Boelin , Bor din , Burgerin , Beulin , Ro^ mcijiin. 306-309- (5^8.) 307. jlant. Kamerier e of Camerier^ . nu Kamenier^ misfchien ook Ko^ fiingen vooT Koninginnen ^ Aki* blades Ufchoonftt sf'v/gcnaamd ; D Bak 25 REGISTER. . Balling van cen vrouw, Slaafs fiaafken voor Jlavimicken , maagd voor bruidegom* 308. Aant, Boe. Deenscb Bounen. I. 34. BoECH. zie Buik. Boeg. zie Baag. •Boeg. dwars voor den boeg gaan Icggtn , varen, zie Zog. Boek. (den) Naam eener Icamer van Rederyke te Brusfel. zie Rederijkkamer. Boek. Zee van boeken, zie Zee. BoEKERY der Abidy van Egmond. zie Egmond. Boel. Verfleten Boel. zie Sleter. Boel. zie Bodin. . Boel beter in een vaars dan Boe- lin. I. 312. (138.) van cen man gezegd, aid. (138.) Hiervoor eott Boelfchap. aid. en 313. (138.) Boel i. Broeder. 313. AanU Bule^ Boelen^ Buien yWi boeleeren , oudtijds amare , verv. cperam dare amoriy fcortari. Pol ^ ConcubinuSf komt van Boel. aid. Aant. Boelder. zie Boelen* BoELDiNO. zie Dingen, Boeleeren. zie Boel. Boelen. Ferb. zie Boel. Bo£LfiN 9 waarvoor ook Bulen , waarvan Boeier of Boeldei?^ echt N. D. Werkwoord. Basterd Boeker en. III. 130.(500.) Boelrr. zie Boelen. B0ELIN. zie Boel en Bodin. 