Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
CY} <hp \\ — (Knnriwrs SB. met tal van openingen, bv. van een zeef, van de opengewerhte rotting - zitting van een stoel, enz. ooh van dahbedeh- king: met veel gaten, overal open. — 11 ^flx raam van em horretje, een hamer- schut en derg. ooh het geraamte van een vlieger. 01 trYl (H? \ zie (vnasrtw (HJ\ SB. de gleuf, die van de bovenlip naar het middenschot van den neus loopt ; de groef, groeven of gleuven, die soms op wapens ter verfraaijing zijn aangebragt. a Q (U) (HI (KYI fj \ (JaV: (uiktm^ gew. ^£7<?o>_? ^^n klein en fraai, zooals van bloemen, loof snij- en loftverk en sieraden.) SB. frjn van MUMM^s en zoo (tot(£)Mi^i(&tKT7/i\ fijn zand, dat men strooit over nog niet droog schrift, om het vlahhen te voorkomen, maar gew. zeqt men * iumiuh iu) (isii/i \ of *o? ? tfS tiQ cfi am aw JT Op Soemedang (uem^p onbeJcend. — ainaji MMMMitKTijjs omslag, die men maakt van een feest,plegtigheid, enz. ofwel bij hetoogsten. — *m j$ * (£i y w >^ (u cm (m oji (& arnj\ er geen om- slag van maken, maar zich tot het strihtnoo- dige bepalen. — afn*fn(uiMm>Ma\ tal van kleine voorwerpen, een massa van kleine voorwerpen, bv. de verschillende stuhhen in een kinder speelgoeddoos; ooh (een appeltje voor den dorst. K.) o 07 (HI \\ — ^^^ SB- voorwerp {werktuig, toestel, enz,) dat vast voor iets of door iemand wordt gebruikt ; iets, dat het middel is of aangeioend wordt tot iets, ooh om een om- standigheid of toestand te doen ontstaan ; het vast verblijf van iemand; voorts van iets: om te dienen, bestemd, gedestineerd en wel 181 voor iemand, die het vast of steeds gebruikt of wel voor iets, waarvoor het vast of bij voortduring tvordt gebezigd; eindeh'jk nog: de eigen vaste plaats van lets, waar dot altijd gelegd, gezet enz. wordt. — oV» s^mam vast gewoon zijn, voor gewoonte hebben, ple- gen; de gewoonte zijn; gedestineerd zijn.— (uwyi(hna<vi(Ki/}\ S. <ui(tjinnKi2(tJ)^K}on\ B. de gewone plaats of plek voor lets; de plek op een weg, waar iets altijd plaats heeft, bv. het een voorspan krijgen van buffets, als men per as reist. — am n,i mi ni <m \ zie bij ?i\\ a;i^(MO(u/'r)^\ zva. arm m w asn <ru (U)i ?l; (Ul ni (ha \\ abb <r> tot *Y)(n(Hl\ SB. ketting, keten. — o-rj^ iemand boeijen, in den ketting slaan. — (Ui~n(n(hn(LviQ:nji\ veroordeelde tot dwang- arbeid in den ketting, kettingganger, kettingjongen. <D (HI p \ SB. afval, vuilnis : alles, wat men ffaaj bij elkaar veegt, om het wegtewerpen of te verbranden. <K7P\ SB. vallen, omvailen, ran een boom bv. tengevolge van het doorgeknaagd zijn van de wortels, door een dier; instorten, om- vallen van een huis, bv. door wind of aard- beving. — <^fnm^9Q2/l^ ^s 6v- een doen instorten. *>? 2 (HI 2 0*77 () W — azi~maai*onn\ SB. i of iets met een sprong trachten tegrijpen of grijpen; op iemand toespringen om hem te grijpen; van een dier zooals een tijger: de prooi bespringen; met drift de armen om iemand heenslaan; met hevige o-emoedsbeweging iemand in de armen sluiten of iets omvatten; toespringen, onstuimig aanvallen. 07 (HI (KYI fj\\ — -?i(hn(K7i cmji\ SB. maal, keer. — aAnaji*9ioatHn<knti\ twee maal, bv. van het (j asij mi <^' vruchten dragen van een boom, in een zeker tijdsverloop, of wel van het feestvieren, een feest geven, ter gelegenheid bv. van een be- noeming ; enz. (Ul 2 (HI 2 (15Y) ft \\ — KnajiiMdtomtmp SB. iets zamendrukken, in elkaar drukken, neer- drukken, bv. terwijl men zich achter hem plaatst of achter hem langs gaande, boerten- derwijs, de schouders van iemand, die zit. Verg . azianzajiiasnianj^ *Y) (H) asn 0 \ SB. met de veeren achterover- liggende of regtopstaande van een Up. m (ta asrj/i\ SB. eensgezind, eendragtig; in ^(taw/i^ W 182 vrede leven; in harmonie ; harmonieren, ook van muziekinstrumenten, bv. van de verscliil- lende instrumenten van een nm^r^an^ voorts: eensgezindheid, harmonie, eendragt, goede verstandhouding. — ^j#$^J? ,bZ!/T *n een" dragt leven, in vrede leven, bv. van den man met zijn vromo . — xnn-t^iasm^s de vrede weten te bewaren, eendragt doen heerscheo, bv. onder zijn vrouwen. Verg. a il T) (HI (UUI n \ SB. bij menigte hangen, bv. van lampen, lantaarnen en derg . ergens, voorts van vruchten als djeroeks, mangga's enz. ook van kalongs (vleermuizen) aan den boom. <n T? (HI 2 cm/l \\ — Ki^iMzcrnjs SB. iemand met zijn velen, met woorden aanvailen; aanspreken, beknorren. *>?2 0*7 2 cmn\ SB. uitvallen, er afvallen, neervallen van een veelheid van voorwerpen. Rg. K. ™ ^n ? (hi 2 am /j \ koffijboomen of een kof- fijtuin afschrijven. Oi *>? (HI W — nrt(Hini(Hi\ SB; van i vast, <e>v aan flarden, overal gescheurd, terwijl de lappen er bij hangen; van een huis: verval- len en verwaarloosd ; van een hoofdplaats: vervallen, in verval zijn, niet meer zijn wat die vroeger j^vas, van zijn luister hebben verloren. OJ CT) aj (Hi \ I. SB. naam van een mnziek- toestel, t. w. een stel be k kens, die door twee of drie personen worden gestagen. II. en gew. trj-rivjmrjoas SB. een gekapte bamboe met al de takken er nog aan. — r^-n^-n^, vicHip een M<rn voorzien van rerentengs (ze worden er, evenwijdig jnet den grond, van beneden tot boven toe, tegen aangebonden) tot bescherming. CY}(H}\ SB. wed u we door dood of scheiding ; -rumtrn-miajiasn^ weduwe, die scheidde of wier man stierf, voor dat ze door hem werd beslapen. *T> (HI \ de boom waar de kapoek aan groeit, CJb de katoenboom, Eriodendron Anfractnosum. Rg. -nM<m2<&ig\ de wilde katoenboom. 01 T) (HI \ (Port, renda, kant; naaldewerk. Jav. wdbk.) SB. kantwerk, passement. - cj^-h^n lets bv. een baadje, voorzien van kantwerk of passement. Verg. tTm^a^w ey) 2 (HI \ Holl. ronde.— ro-n*^ SB. de ronde CJ a) doen, iets bv. een uitgestrekte amplant in- specteren ; beplante gronden rondgaan, om te zien hoe die er uitzien; van ambtenaren 183 G) op tournee zijn, op inspectie zijn, in hurt afdeeling.' — ^auaaauit^i^n^M^ de tour- neewegen in een distrikt. (UI(hCl?\ Mai. laag, nederig. (1/12 0*0 PW — iui2(LMao$inan[)\ SB. af en toe * CJ> s s w ~ i;^ o'M^w F<w& van het opkomen of zick lateu voelen van een ziekte: bij tijden. *T| frO (Wt /) \\ — 921^1 Si a.io\ van een (ucmaSixn I (J 00 w ^ i ^\ n/Ymy 0/ tov gaan over iemand of I wtfs. *^pi<toV*,?\ Pass, komen 0/ gekomen i onder. /ncTl(M12 (Ml fj W — ^itfpign?^ &#. itffo, 00. J ajiSn^s fijn wrijven. — njitnn) woj^^ zie <}J1 2 en *J) asnJI \\ cyi Q*f) (UV) n \\ a?inj(Hi(Lui/i\ SB. van het haar: l)CJ dl hG)~ loshangen, niet opgestoken zijn; van iemand: met het haar los om het hoofd han- gende. — « j^^^a^N het haar los doen (laten) neerhangen. ni (HI cm n\ ong. o-n£7or^N (van (S^g?™^ verg. aldaar; de mvdsv. is Ki-n-ngrKm^ (van twee of meer pers.) SB. ophouden, blij- ven staan, van iemand die Hep, van een rijtuig, dat voort rolde, van de paarden, die een rijtuig of derg. trohhen. enz; ook wat anders beginnen te denken, er anders over o beginnen te denken. '^JgJsflgJ'W ieder oogenblik blijven staan onder het loopen; van het hart: onrustig kloppen. — ™nl%} <mian/i\ iemand of iets, bv. een rijtuig (door hem die het hestuurt) of een paard (door den ruiter) doen ophouden, doen staan. mthiw nmi<Ki\ SB. op handen en voeten (of knieen) kruipen ; op handen en knieen (of voeten) rusten.— OT»>.'»-nM(ow^\op han- den en voeten (of knieen) rondkruipen ; rondkruipen, zooals bijv. een hind doet, dat nog niet kan loopen. (Utah^ SB. in groot getal bij elkaar zijn s CJ ergens, van dieren. (n<rY1(yj(Kl\\ — Lirnmrj^ (fcb) SB. zich iyxJ bevinden pal , vlak naast iemand of iets; zit- tennaast iemand; van iemands zitten : naast iemand anders. — <r\^<»™™™^ van™ my™ onjigezegd, zva. in statie naast elkaar zijn ge- zeten, bv. bij het icn^tcn^ixn an/js ooh B. (van een aanzienlijke) voor «w Sx^ooji^ trouwen, zich in het huwelijk begeven. - m^ygmtHiop^ van een aanzienlijke: een kind uithuwen. ni(M9\\ — «n-nM^s SB. van dieren, zooals buffets en paarden: door vertrappen envreten van de aanplant, schade toebrengen aan 184 rr) rn dfj/j ici fj \ aanplantingen of bebouwde velden ; komen in aanplantingen of bebouwde velden. nri2(tp OSY) fl\\ , — <cini?>masn/i\ SB. met een sprong in de hoogte grijpen naar iemand of lets; naar lets springen, om het te bemagtigen. nrictp crnnw — om^rm^ SB. geschokt worden, een schok krijgen, bv. bij het vernemen van lets; opschrikken; een schok krijgen van schrik of ontsteltenis ; gewel- dig ontstellen, hevig ontroeren. Verg. 11 orinri an cm/iw 01 CT) (HI (YD ff\\ a^(nnri(hnaiifj\ ZVCl. (cicm&i <mjl\ en (zva. cci'-napcYrr^w K.). ni (HI \ SB. inlandsche slaapstede. <rYl (HI W — (&-n(m(Km{hn/i\ SB. iets ergens in brengen, insteken, indrijven, bv., bij het ' lasschen van houtwerken, dehoutenpen (mm ^^Jf) in de Opening. — ^nniSia^rrirm^k (tsn (Hi/}\ ZVa . (hfn (3^A.ajj cut ^i rn an ^kis)i anj\ \\ CY1 2 (HI \\ (cnni2(m\ zva. xn *rj g oo asn n\i Q O9^o^o\ SB. witte mier. O? 2 (Hl/j 2 CHYt fl \ SB. talrijk zijn, een heele collectie zijn bv. van de visschen, die iemand in zijn vijver heeft. - xn~m<>qj) **™ji^ omgeven, omringen, in het midden hebben. — Verg. azinnaAJjw ^Y} (Tj (HI ff (tJi fl w — ri^rpyi^p^p SB. over- spelig. (U) (H)J)\ SB. jeukte hebben; jeuken. *">? 2 (HI 2 (&) fj \\ — xnniKMUiLijis SB. iemand met zijn velen, zoodat hij omringd is, te lijf gaan of aanvallen. (LA (HI \ SB. opkomen van hetgeen werd gezaaid; in groot aantal opsehieten van paddestoelen. Verg . <^i *i ^ II. OJI OJ) P \\ — i7itu(U)^\ SB. in stukken deelen, klein maken; afhakken, zooals men dat een geslagt beest doet. QT) CY1 QTI (Ul P \ m^^ww^ of <*p <Vi rj ^irn (hJi q \ SB. kopergeld. T) QJ) (HYJ fj \ I. SB. strik, om vogels in te vangen. — otxjSho^n ratjiks leggen. Verg. ik (Uti\srifi\ ^irj ftJ) \ iiT? (hj) \ cut 2 '~n i emit \ en (3^/ki^t loi ^w — //. mma&MQp SB. verzamelen t. w. de ergens voor benoodigde ingredienten, van ieder zooveel als noodig is. roe- HTj QJJ (HYJ fl \ zie ^nafianyjw «^-n^>o7^\ tjoeks aanbrengen. Oj nri (Wl 2 (HYI fl \ SB. van het spreken van velen: door elkaar, allemaal te gelijk; oolc (volg K.) zva. n^^miiiKriji^ a a *T) #J| asYi n \ SB. piepen, sjilpen van vo- /nnitndJi wt/J\ 185 geltjes . Verg . nrntqociasn^\ en zie ook -,(1/1/1 \\ (n cyi 0/1 &J1 OSY) fj \ zva. -S«»SflSH^\ era mw foWtf- m&: met door elkaar roepen en schreeu- wen vragen of roepen oni lets, biyv. om eten; ook van een aantal personen, die bij de uit- deeling van lets om een deel vragen: door elkaar om het hardst roepen en schreeu- wen. nri <n(KJl (Hn n \ overal liggen, bezaaid liggen met asnxmaaigasngitfn/i\i En in het Buitenz. zegt men weh nrn^ajittmc^-x-mnioji^s van een Mis. K. nr)(Ul2 (ten fl\ SB. bij menigte boven water komen springen van visch. <Y?20J>2 (U)/J\ SB. scherp, puntig, scherp zijn, van erg ens liggende steenen ; bijten, van zich ergens, bv. op de plek waar men qing zitten , in groot aantal zich bevindende wand- luizen of derg. rTlcY}\ SB. dun touw, bindtouw. — asm-m touw maken, touw draaijen. — ™>™™jls en (&<rvi(in(Hijp hetz. als -n-m en a^t-ri^^ of wat mooijer woorden. wasschen en boenen, om het lichaam van stof of vuil te reinigen. — ro-^Tjo^N iemand wasschen en boenen. Be B. vorm. ontbreeht. T}2CT)2N zie h?n\ OJI2 (UI2p\ SB. rust, uitrusten, rusten. — S S ) asntf^A (vui(U2(iji2sms zich geen rust gunnen, ge^n rust nemen, geen rust hebben. — (i?nt8?(Hi(m(ui2(u)2ZMtMtt (i_iA»^ (hn/f\ geen oogenblik rust hebben of gegund worden, om weer op zijn verhml te komen. - ■xniuMtf MitiHTjl^ een mensch of dier eenigen tijd rust gunnen, om weer op het verhaal te komen; grond, nadat de eerste bewerking is afgeloopen, eenigen tijd laten liggen, voor tot de tweede bewerking overtegaan; iets ge- durende eenigen tijd niet gebruiken, bv. een rijtuig dat pas werd geverfd, opdat het zal droogen; kofflj of thee, die gezet is, tijd geven om te trekken, laten trekken. (>ji(U2(U2s<imMMr)ji\ benaming voor het tijd- stip, waarop de kinderen naar bed gaan, omstreeks acht uur. — **<u****{"w»*ut*3P benaming voor het tijdstip, waarop de groote menschen gaan slapen , omstreeks 10 uur. *$)nho\\— Ki^-^^mnMjis &#.nietafge$chrikt door een weigering, steeds maar aanhou- •>p?x 186 trfrn(n'-nmjjj\ den met het iemand vragen om iets, het uitnoodigen tot iets, het gelasten van lets, enz. 07 CYI P \ zie (runi^w <nni<nni oa/n (ki/j\ zie^^ (Ul (Ui (Kyi n\ I. nSi(u(utmyf\ SB. met een haaltje er onder of er door, van de m\ tot vorming van de m . en van de xm\ tot vorming van de ccnw — ^^(ukkti^n naam van dathaaltje.il. <ukw<*w^ naam van een boom: de zeepboom. Jav. c^rniKnjw ^/T^^ en wrinrkoaifly ong . a<yjnri'rk(HTijf\ SB. van jonge vogels: schuilen, kruipen, gekropen zijn onder de vleugels bij de moeder; Jig. inwonen bij iemand, omdat men behoeftig is. — (^nlj'r}j!K11a^Jls zVn Jong en onder de vleugels hebben. — ^T1}*?)^ ocn/i\ van leglcippen: met zijn tweeen op een nest zitten, in een nest leggen. Verg. bij en^ 07 2 17 (Knn \\ — -mnri<>a>oafl\ SB. sponning, 00k de gegraven opening voor de fonda- menten van een huis of derg. 07 «TT[ (KYI *&k (KYI ff \ zie tiooi-akio^w 07 07 dSYlff \ SB. geheel nutteloos, zonder het minste nut, verloren moeite zijn, in de zamengestelde uitdrukhing : ^masn^A^n^^ veel nuttelooze kosten en moeite; die maken. OTI *>? (Yf *>7 <*&)/} NN — xnvfnurfnasn^s zie bij 0709^ osyi en <rn osyi n \ zie o^n*^* nri nj ay asn ori ^n aWf] \ zie ^-na^p 07 07 (hJI ff w — rcn-D-rjflk^N SB. wisselen van de lange veeren in vleugels en staart, van een haan; maar vol gens anderen ruien van een vogel; en van een dier zooals een paard: nieuw haar krijgen. <Y} ^7 QJI ff \ zie arwn<M^^ Q a . o *>7 2 <rYl (Ml ff \ (ci'Y)gni(Mji\ zie <njii-naji^\i a a <Y)irr)(U)\ SB. spooksel, geest, spook. Verg. Q . a ' nim (L»o\ zie T?<tj?N\ 07 (Ul 2 <*~D (Miff \ zie MtdJxtJiji* TJTJ&JJrtW — (u»T7T7^)^\ SB. een bamboe over zijn geheele lengte gelijkmaken, door de boekoe's te effenen ; een palmboom- blad over de geheele lengte effenmaken ; enz. <H 2 *>7 2 (Wl/I \\ — «nrnt'nta^\ SB. de tOOS verwijderen van een gebatikt stuk goed. tfimitm2($£i\ ontslagen nit ambt of betreh- king (niet eervol). — (xnnit~ntMttagi\ met <~n<ri(i&asn/l\ 187 inTntcn/is T^N iets, een andermans goed, dab men beheerde of onder zijn berusting had, op den loop gaan ; met een vrouw of meisje op den loop gaan, Rg. E). ->i!^?g^ zie g^**^ Q a m nri a& asn a \ zte -n^^n/i* ni nn oaji n \ zie «$* Sz «^\\ *>7 en *TJ QUW \ zie i^nKmiw 07 07 am a w — (tD-Ti-rifrr^N #5. mra t?eto.- aanvallen, iemand aanvallen, op het lijf vallen; tegen iemand optrekken. — «=» '*}'*} (n^n(n<rr) cm/j\\- <7^<7*-"&»^ of<q^*i^ <rr>(HTjiy S. (ru(ru(qaji\ B. schuifgordijnen of gordijn, bestaande uit twee stukken, die boven aan verbonden zijn, met hun beiden ajiaQiui^A\ heeten, en met behulp van een haak regtsen links worden opgehouden. Het gedeelte van een vertrek, waar men zijn matje spreidt of een ledikant heeft geplaatst, wordt met zulhe gordvjnen afgeschoten, ook gebruikt men ze om binnenshuis deuren te vervangen. Maar ook het schuifgordijn voor een raam wordt wel *inrKq"n%Ra£JI* genoemd. — Kn<n*rt<n'r)(&2(Mji^ reregan digtschuiven , sluiten. OJl (Ul (OH [I \\ — xniuiajiccri/i^ SB. rust houden onder weg, om, als het dag is, de koelte van den avond: als het nacht is, om het op- homen van de maan of het daglicht, in het algemeen, om de een of ander omstan'- digheid aftewachten, aan den togt bevor- derlijk, en dan weer op stap te gaan. Een enkele maal bezigt men ^ ajtnjtxmj^\ ook in den zin van overnachten ; ook, maar zeldzaam in den zin van het Jav. g^^x rusthou- den, ergens rusthouden. Verg. <§-s**Ayi*<^p (n<rvi<Yl aznnw — xnvfri<rtxmji\ SB. zengen; geplukt gevogelte zengen om de overgebleven kleine haartjes te verwijderen. 09 OJI (EH P\ zie mk™^ Tiny am 9 \ zie ^^^ nnni\ SB. I. zva. oru-h\ II. —II. -n-no (Hijfs (a) een verboden zaak; iets, waar- omtrent een verbod bestaat, om het voor zich te nemen of wel om het of er van te gebruiken, bv. de djatiboomen, als zijnde Gouvernements eigendom; verbod. — (b) bezigt men m-no^x als een fatsoenlijk tooord voor de schaamdeelen; zie ook <&t*jTt*nyi^ en (SiSasnji* fc/i®?flk^N is een B. woord, ter- wijl xmi(cnt<m(3^*o<iji\ (klemtoon op 2e letter- greep) en in geschriften, *™<r>j<»*^ spre- 188 w kende van een aanzienli/jke, worden gebezigd, om het woord^ • schaamdeelen", te vermijden. (Verg. ook rLi-h\ I.) T? *yi \\ — (o-r>TrjN SB. iemand of iets overslaan. (ci-o-rpi-rjiN hetz. herhaaldelijk. — Zie ook ivn rb/ nr\ w T a * *T7 T| \ SB . stuk , stuks , fl«w buffelhuiden en lijkkleeden. Bv. ajunjuM^injuEatm^ic^^tam a a v an (Vi ^(Hi(U)(nam (kti tut asn nrui *>!'">> w (ff <yi *^7 \ ajnnrrt'ri\ zie marwhvi <H T7 (n (KYl (K) [j\ SB. de verschillende klee- dingstukken en versierselen, die bij be- snijdenis en trouwen worden gedragen en waarvan het uitleenen anial is; voorts harnachement (alles wat het dier hetzij als tuig hetzij als versiersel draagt) van een rijdier; en benaming van de vocaal en andere leesteekens in het Jav. Soend. schrift; t. w.: depamepet, panghoeloe, panjoekoe, paneleng, panblbng, pamaeh, panglisad, panjetjek, panglajar, pa- njakra, pangmingkal, pangwUet en pangrerek. <fj*yi (Ktl ff \ ZVa. irjdJitKn/lw Ook (^rrntmajt\ wtj <un»jt(Knt cm/fs ftm<^<w><in«j?<tfH?»o^\ zoomede xm «i<w>\ B. het laatste aU ^-n»o?0\ dient om het futurum uit te drukken. — G^**^n*<7i^\ zva. *"*? 2 (KYl ff \\ — ng(HritiKrt(Hi<i\ of <p <Sn op <w» <tn chnn\ SB. naam van een kinderspel; een kind speelt voor kat, eenige anderen voor muizen; de muis, die door de kat gegrepen wordt, moet die vol overnemen, enz. — <c?rrc^^<H7rr>? spreekwijs, waarvan de zin is: niet al te haastig; zachtjes aan; overleg nog eens rijpelijk; enz. — Verg. amamay ##^n\ *T> (KYl \ zie kv(H7i\ en (tuiMdi^rtj/w (n n/1 (HYJ \ kw. (Skr. lehkd en rShkd, schrift, teekening, afbeelding. Jav. wdbk.)— xn^-n »m\ SB. iets zoo maken, dat het den vorm heeft of de gedaante vertoont van het een of ander, bv. van een diersoort. — aw-nOT orncrntwiuiJiG-iA'ri/j of Moinilwn(rnrnji>aji\ den vorm hebben of de gedaante vertoonen van een galoedra. T? 2 (KYl 2 \ S. <Q£!aji~A<Kyi\ B. I. de inlandsche sigaar, t. w. een weinig tabak gerold in een blad; om het opengaan van het blad te belet- ten, bindt men er veelal een draadje om heen. 11 zva. H^T,^^ Verg. a^^^w (Ul (KY) P\ SB. veel, door toename in getal of door grooter geworden zijn van het volume; veel uitleveren. nitHTiG^cunjis 189 llthlll57t/i\ m (KYI (§ ^kaSY) fj \ SB. buiging van het lichaam, bij bet verrigten van het ge- bed; houding, waarin men bij het gebed de voorgesehreven formulieren uitspreekt (Ar. rak'at). Op zijn minst twee bij een gebed. ni (KYf (HI ft\ SB. de noodzakelijke gods- dienstpligten van den Mohimmedaan ; en de hoofdpunten van het godsdienstig geloof (Ar. roekn). — nK^-n^nthn^ fig. van iets:VOOT iemand onontbeerlijk zijn. fncH iKYt(K}^\ I. I J oil. reken 0/ rekenen. — a,i<n -n(KTi(Kij\ SB. rekenen, uitrekenen, er bij% tellen of rekenen, van iets rekening bou- den. frjnnHri!}ji(Kiji\ verantwoordin *stuk, scbriftelijke opgave of rapport van ont- vangen en verbruikte gelden. ^-»^w^> II. (Ln^-niKniinjfs SB. lets met allerlei tier- lantijntjes, krullen, ornamentjes, enz. op- sieren. — Verg . bij 6^*if^\\ (nmofrifin of aicr) (tcnctq\ Roll. SB. rekening; nota. niqmtKn/JW— ^-n^^jp SB. iets, zooals een huis, brug of derg. af breken. Eg. K. ^ (HYI (KYI /I \ SB. met overleg, niet schriel, maar ook verkwisting vermijdende, han- nri (kyi delen met zijn geld, voorraad van levens- behoeften of met zijn goed. OSY)/]\ SB. digt aan elkander, bv. van personen, die erg ens sila, waar het nauw is; nauw verbonden. — a"n^n am* <*3^ zijn familie (door een huwelijk) nauw verbihden aan die van een ander. ni (KYI (ISY) n \ SB. span, juk of paar buffets; vlot. Eg. nr) (ten &J1 1 \ SB. geheel uit elkanr; aan duizendstukken; totaal verpletterd ; voorts van papier en Heeren: geheel verfrommeld. T7 (KYJ ^&k\\ — (a rnKT?.^ SB. iemand bescher- men, bewaken, behoeden; toezigt houden op iets, waken of zorgen voor iets (Skr. raxa. Jav. wdbk.). nj (KYI ~&k(KY)fl\ S. mm mwji\ en -nM*o?^\ B. {-*l -nw <H71JI\ ni(uiM(HTi/l\ en -r}"naJl.tfnjf\ MvdsV.) bedorven, beschadigd er slecht of ellen- dig aan toe zijn. miserabei, in miserabelen toestand verkeeren, door verslechtering van den toestand of de omstandigheden, waarin iemand of iets verkeert; voorts van een leger of troepen: gedeeltelijk dood of gewond; gedeeltelijk buiten gevecht gesteld .— ^ ffoi-^Kw^ S. KMuojHHn^en «="» ^ m *™H s &• wt* *n UW ^AIHTI MT/j\ , 190 bederven, beschadigen, vernielen, verwoes- ten ; aan iemand of iets kwaad doen o/schade toebrengen; iets schenden. — ro^^^A . <Hifi\ S.majHtJKhfmtm/i^ en (cnniojjihcmtm/iy j?. V6r- oorzaken of de oorzaak zijn dat iets -n<w^ (kvji wordt; een leger gedeeltelijk buiten gevecht Stellen. — (KYinr\(Kn^kih<rtcKin\ S. <hw(ui ojimtimiiis en <Knrnoji9fn<mn\ B. verderf; mi- serabele toestand waar in iemand of lets is geraaM. <H (KYI *&}> (KYI (H^/I N zie ^~"^NX *Y) (HYJ (Ul/f \ SB. fijn, fijntjes, fijn overlegd; fijn, van een list of vond; ook scherpzinnig. (n *T7 (n (KYI OJI fj\ SB. nauwsluitend, pre- cies sluitend; goed aan elkaar sluitend van de deelen van houtwerken, bv. van de planJeen van een beschot; (digt, goed digt, geen water doorlaten van een dam of CY dijk ; en van een mi cm gezegd, zva. zoo digt, dat dieren zooals kippen en derg. er niet door heen kunnen. Bg.) — Kn^m ^•D^ooia^N iets goed sluitend of sluitend maken, iets rekep maken. 07 OSYI fj\ ktc. heel, heel het rond van de wereld en van een land. Jav, wdbk. 4n CY} dSY) n \ redewoord om te zamen met een zien beteekenend zegwoord en door zoo'n zeg- tcoord wordt het altijd gevolgd, te beteekenen : in 't oog krijgen, in 't vizier krijgen. — (cmrfm^nmst^ SB. de oogen in schuinsche rigting wenden; de oogen wenden naar iemand of iets; regts of links of wet regis en links de oogen wenden.— ryi'yl(ri^<r\nr>*s^Jl^ ter sluiks links en regts kijken; links en regts gluipen. — ^T-n^^^Tirtsw^N hetz. — djir^nn^nrinsrtjs een ommezien, een oogen- blik, eventjes, gedurende een moment. Perg . (& trui wi ? »om\ en <rMo*r>?aW flora* 07 OSYI \ SB. gelijk, effen, vlak; gelijkelijk.— - znnim(vni\ iets bv. een geploegd stuk grond met denpatjoel overal gelijk maken, effen ma- ken; een hoogte bijv. op een weg verwijderen, slechten, het daar gelijk van hoogte maken met de andere punt en of het overige van den weg. *>? asn \ SB. vorst, vorstin. — oti^o^ over een land als vorst of vorstin regeren, heerschen.— ^1 t&n o/tVw ?<n t> asnj^s aartsgierig- aard, aartsvrek. — KTimasnttyn/js verblijf van een vorst, paleis. o *>? 2 &SY) \ SB. brood (Hind. hetz. Jav. wdbk). T? 2 OSYI 2 \ SB. vuil, morsig, smerig, van Ujf kleeren en derg. — Verg. ajioW^^ / T)<tS)?{\ 191 maSY)!>\ (Jav. Masn\ kto.; Skr. rdtah. Jav. tcdbk.), zie bij (&k&\s *YI OSY)\ f-nasns cuiasn\ kw. zva. rqaJiz^cMta^s juweel, <M*m het edelste van iets, puik; en Wi^ prinses; ook titel van vrouwen van Imogen rang. — Skr. ratna, juweel, het voortreffelijkste in zijn soort. Jav. Wdbk.) titel, die wel gevoerd wordt door vrouwen en dochters van regenten en aanzienlijke in- landsche hoof den. nn asn dJI [j\ SB. honderdtal . — ^-n«5^^\ honderd.— ^^7,^-^^r kij honderden. — -nasnM^Mim,(EJi\ honderden van menschen.- (McisnihAji^ (im^asnasrjaJijj^ Zie OVj oji an tun ^ w ni AST? \ SB. veel, talrijk, van lichten. cyi9Jifl\ SB. ZVa. (cnSasnp en (chmamiMJI^ voorts, gevolgd door (ch&tisnjjs redewoord om het indachtig worden aan iemand of iets te . — (M<r)(Qtoa/i\ zich indenken (K\j — " in den toestand van iemand; zich iemands verdriet of kommer kunnen voorstellen. masniiMiuiajitytyM^^Mi™^^^ die geen deernis of medelijden kennen, aan wie deernis en medelijden vreemd zijn. «Y)<M\ I. SB. de foelie van kwik van een spiegel. Verg. m<%\\ — II. rr"M\ S. m a?m|\ B. gevoel, smaak, meening, opi- nie, gevoelen; iemands gevoel, in een zin als deze: in hoar gevoel was het als of enz.; of wel ze had een gevoel, als of enz* — <o<r>0j?\ of {xnM\ S. cmni^ojJJi^ of («3g<*^ B . iets voelen; zich gevoelen; iets beseffen of smaken; iemand gebeuren. — ti^?^n S. -nzjKij)^ B. beseffen, zich bewust zijn, gevoelen, begrijpen; meenen, van meening zijn; ook zva. rri^\ en t>o<m^\ en ->j®» a ° (0(J^\ 00k B. VOOr asn-ri&Js en asi^-rj^W- <8-n<M\ S. Si-ntp^B. smakelijk vinden, mij (hem) smaken; Jav. zeer smakelijk van eten. — ^ojk^^m^ S. ^^yjg,*^ B. zich verbeelden, in den waan verkeeren, dat iets zus of zoo is. Verg. ^irm^^ffo^w- mnioji(3^A(Hyi\ S. t)t» j^<M-sA&of\ B. zich ver- beelden, gissen of meenen dat het zus of zoo gelegen is n*et iets; ook: te moede zijn. (Kn(EJi(im<^'r)nri(^b^A(Hi^^MJi(qasn^\ Wat Ver- beeldt jij je toch wel. — •^'hm^^n S. ^-n^ajiQian^ B. er den smaak van heb- ben in den mond.— ^^t)^ S. ^^ty<% Mjfs B. ik houd het er voor;naar mijn opinio; enz% __ mmojK&tW ooJc m-w™9®9^ Q 192 iets in gedachten houden; iets tellen, van iets af weten, bijv. van vermoeijenis ; een spijs met aandacht proeven; met aandacht het effekt van een spijs of geneesmiddel, dat men gebruiht heeft, observeren. — -n^iurigm ojhlu\ denk er Om, jij. — asn.n ^lnKcpM/fy of isii3o^ini(p(KJijj\ zich schamen voor ie- mand, omdat men aan hem veel verpligting heeft, terwijl men nog niets deed on het goede, dat men zoo ruimschoots ontving, te vergelden; ooh: confuus zijn, omdat men iets draagt of aan heeft, bv. een vreemd soort baadje en waarvan men niet regt weet, of men het wel dragen mag; en, sprehende tot een meerdere : ik weet het niet ; ik zou het U niet kunnen zeggen. — *sn annri (ukkh nsnrKti dvii\ niet het allerminste (belang s telling, liefde of derg.) voejen; ooh zich niet het minste bewust zijn [van O a aS a amt^n (Vi (hyi (hen (Eft <~n on (Hi q (ten oeji un (ui T) M O-iA 2 (Ml (HI (UKKJ11HK1 G_^» I (HI (HI (UH <Y1 0511 O-iA (El \ denkt eens, hoe aangenaam vader wel te moede moet zijn geweest. *t)(M\ SB. bang, angstig, in den angst zitten ; niet kunnen hebben of verdragen of uitstaan, omdat het hindert of onaangenaam | aandoet. — ekisikhi^^is van iets: angstig j maken, ooh, van de tegenwoordigheid van iemand: hoogst onaangenaam zijn o/aan- doen. — <Kn^i(Si\ angst, vreeze. — mimd ri M <Lii 2 imjf\ iemand of iets om voor te vreezen of om te duchten. <y)2(9JI\ SB. sterkte, kracht, lichaams- krachten; sterk, krachtig; hard, hevig, uit alle magt, van schreijen, schelden en twisten ; uit alle magt ooh van eten. — xnnuMQ^iuh^ toenemen in kracht of he- vigheid van twisten, schreijen, schelden, enz. — -nt^m(Ki(3^<Hi(Ki(i^ zijn krachten overschat- ten. wr}2Ki6^KHTji\ iemands kracht, s-terkte, krachten. *>7 (KQ 9 \\ — i7i -n 7ji ^ > SB. een geslagt dier villen. Verg. bij MaSmsn/fw clfl OJl 9 \ SB. verstoring, verstoord zijn van den geregelden en geordenden toestand ; opschudding, in opschudding, in rep en roer, in opschudding raken of maken, alarm maken; onlusten; gauw, haastig. — ^^f g£ltKh\ met al te veel spoed, altegauw, onbesuisd; zeer veel haast hebben. — TI^T^^ hals over kop, zoo maar dade- lijk. — Q-hnr\aji%\ vechten zonder er om 9JHtJI(Kr)JI\ 193 te geven of er opteletten, wie mentegen zich over heeft; woest vechten. (Ul (Ml (KYI fl\ zie t\hoi ^trn/fw Q *77 (Ml (KYI fl \ zie ti*oj ^.(kwjw m (Ml (KYI ff \ SB. verfromnield, in elkaar ge- frommeld van iets zoo als een stuk papier. T? 2 (Ml (&l fl \ Holl. roskam. Verg. ofn^gosn/jw de Godsgezant, t. w. Mohammed.— ro^no^^? Mp voor zich of voor een ander, bv. voor een hind, een hadjat geven, als huldebe- wijs aan den profeet en om diens hulp in te roepen. Vooral wordt zulks gedaan door hem of ten behoeve van hem, die den Jcoran leert lezen; door sommigen op ieder vrijdag, door anderen als ze een, vijf vijftien of wel dertig djoej achter den rug hebben. *Y) (Mf orvi \\ — xn-najjrvi\ SB. morren, kla- gen. Verg. G-m^ktuijiw nrf (Ml (HI ff \ eigenn . Ru sland. (Ul (Ml (Ul ff\ SB. ingenomen zijn met iemand of lets; behagen scheppen in iets7 er van houdenom; gaarne iets doen. — ^asnum^n £t<uyi\ in den smaak vallen, voor zich innemen, ingenomen met zich doen zijn. i^9(Efiasni^3tmn<uQtMQ$<mji- geen ingeno- menheid veroorzaken o/opwekken. — <kt>m £)(u/j\ lust, behagen; iemands lief hebberij. <Hr)(u<Q<ui^(Hip dat waar iemand behagen in schept of zich mee amuseert. — t*n m £l (ui ^i tnji ap rSi im/j\ iets, waarmee men zich spelenderwijs amuseert; speelgoed. — &» <vn <ukQ mji\ ingenomen zijn, groot behagen scheppen, veel op hebben met iemand of iets (een bepaald persoon of een bepaalde zaak) . — aJitui (tu an xm im fJ) on ~~n (ui (ui/f \ zva. a o on OJj (Ul (LW G^AMJHKl Obi (1\JI (Ul (Ul (Ul /j \\ T\(EJI(UI (UIJI \ zva. (i^i^^N en zich houden, als* of men behagen schept in iets, houdt van iets, of ingenomen is mtt iemand of iets. m (Ml 1 (Ml ff \ Roll, recepis, zva. <m t-i <S <w/t { (ncuinifirnp t. w . honderd centen. (Ul (Ml (Tf (tJI (HI ff\ of ^Kq^itm/is Holl. resi- dent. — xm(EAim<kni(ik(i5Yi(V)!Hi~Ji(Knnn(i^^^\ net residentiehuis. *YI (Ml (UUI o\ SB. geheim; het geheim van iets (Skr. rahasija geheim).- «^<ry»^ooW{ <M<M(nji^*9<ri<qxm%rric8iaAJt%\ iemand, die ge- heimen weet te bewaren. - ««»amM«M^ zie bij <tfn<*7i\\ *>? 2 (fl (Ml (Wl \\ — (Simttq(MOM\ SB. zich laten gelegen liggen aan iemand of iets; **n(utaEA(nji\ 194 1Ajr notitie nemen van iemand of iets . <o-m <nojiwi\ hetz. *Y? 0j? te>? <Mtf \ waa^ raw een reusachtigen woud- hoom (altingia excelsa). IL/I 0J? ftS>? /I \\ — <Kn(uiij)xm(Hi(i\ waarvoor in het MadjalengJeasche (tin z «_? oji oji p en dit verkeer- delijh voor um(L,i(Lixrn/i\ zie x^mrLigori/jw 07 (U) \ zva. m M nx (A *>7 CUl \\ — o-r)o\ SB. lets zooals Jcoffij, kie- zelzand, zout en derg . met beide handen opscheppen; een hind opnemen. — mtio\ zoo veel als men bergen kan in de aan- eengesloten geopende handen; een zoo'n hoeveelheid, bv. zout. Itl en (U) \ SB. reeks van digt naast elkaar, aan een reep buffelhuid gehangen, van buffelhuid vervaardigde strikken, waarin men her ten vangt ; 00k Jig. strik, strikken. (c?-r»^o\ een rawe span n en of stellen; een hert of kerten met behulp van een rawe vangen ; fig . strikken spannen . Verg. THtjKtrnjiw ttj<yi CUl\ zva. tn-yiacns en zie 00k aldaar *>? 9 fl*# \ SB. zva. rutt(cr)\ en ^««\ maarin sommige streken van het Tjiandjoersche is het een B. woord. Voorts: veel moeten meeslepen, bag age, proviand enz. als men op reis of van huisgaat; genoodzaakt zijn veel menschen mee te nemen, als men er eens op uitgaat. eYl(LJj9\ of aji^ituk^ SB. met, benevens, en, zoomede. (LSI (U) P\ (j^ao^ 00k aji-r™oaji\ naam van de achtste maand van het Mohammedaansch jaar (At: £jj\\ <rY} OJI 2 P \ SB. veel werk en daardoor geen tijd hebben, het zeer volhandig hebben, het heel druk hebben. cHOJ}(hn/f\\ — <xn m oji, an /j \ SB. de pare op als ze tQ}2(M{\ is, met zekere bla- den, vooral semboeng en soelangka?\ berooken, om alles, wat sehade zou kunnen toebrengen aan het gewas, verwijderd te houden; onder een huis, waarin zich poklijders bevinden, zekere bladen, vooral de hier boven genoemde, branden, om de djoerigs de wijk te doen nemen. nicnaj) (Hnn\ SB. verscheurd, stuk, open- gekrabt, opengereten, — ti^i^^o*™^ zva. TTj^m amenxm (inyfw nrj aji (NYi en oji (ten n \ zie -n^ooo^w *>? (LJI (ISY1 /) \\ — <Ln-yi(uiasriiHijj\ SB. iemand voor- r-n(V)(U)/)\ W 195 m ,o omoo fi\ W m cm zien van het noodige, verzorgen, verple- gen; naar iets, bv. het in hei^gebergte losloo- pende vee omzien, omkijken; ook van depolitie: iemand halen. Voorts iets bijv. depare, die er- gens voorloopig bleef, halen, naar huis halen; en iets bergen, bv. de bezem, die ergens op den grond bleef liggen . - ^i w *™ 7 N verplegen, de noodige verpleging schenken. ->i-n<aiasnj\ hetz. maar het wordt zeldeu gebmikt. OJlflW — rmmM|N SB. kwast van een oQ s<u (Uj mji\ en derg. (K.)j franjes bv. aan een sjaal. — <mrrir*i>,t3ioji^A.9oji\ eenmuts voor- zien van een kwast; iets voorzien van franjes. OJI 2 <UI (M {] \ SB. ontzet, ontsteld; zich ont- zetten, ontstellen. — -munuiM/fs mvdsv., maar ook van een individu. cY)(U)(M/}\ SB. de afstand van een boekoe tot de volgende, bij bamboe of ander riet; aan een kant open koker, gemaakt van het gedeelte van een bamboe, besloten tusschen twee boekoe's; het gedeelte tus- schen twee elkaar op volgende gewichten. «T) 2 <9J) (i/yf/l \ peulvrucht, behoorende tot het katjang geslacht. Ol flj) (IA/I (HI fl \ Qf<Uk»ai'ri<ui<uJioa/l\ SB. bam- boezen hangbrug. (U)(U)2 am fj\ SB. gulzig. Verg. <&<^™jp> <rY) dJl <rr)/]X\ (vn-ndJicrnjis SB. iets bv. een tafel, stoel, of huis, dot men toil verplaatsen, uit elkaar nemen, afbreken. HTl dji \ of ti .0 t» .o\ zva. nrtfm'uSis van iemands kleeren. *Y) (U) w — ottjon SB. iets begraven, onder den grond stoppen; iemand begraven, ter aarde bestelien; in dezen zin ^r^o^s welalsB.— n^idi -xn mj^\ kuil, grafkuil; verg. *m iu tw asn/i\i — <l.»tjo\ (volg . K. in Zuid Bantam in gebruik en aldaar de gewone vorm) zva. (Si^^ts zie bij irt^w nrj (Ul CH (LAJj \ Zie -noji^w Ojm(lj)2\\ — xntq-rtajits SB. iemand, die ergens aan bezig is, plagen, storen of hinderen. ni2<i-» \ of -nt(Lb\ SB. ruimte tusschen de houten of bamboezen stijlen of wel pila- ren, waarop het dak van een huis of paar- denstal rust; van daar: kamer, vertrek; afdeeling (de ruimte voor een paard) van een paardenstal; vak van een boekenkast; enz. Volg. Bg. roang ook a row, a bed of toys 196 MtU^S anything planted. Zie ook bij Tiauh^ — wm(U)\ of Mnii(uh\ een kamer; enz. <yi2(rvin\ Holl. rol; 1. de rol bij een regtbank; politierol. 2e en dan er nevens <3^k<ri2(ru/i\ ook ^ti?9uj^ niet aangesne- den rol goed, bv.laken — M-maru^ een rol. Verg. txnMuiqw a 09 Of\A P \ berusten in lets, zoodat men niet murmur eert; en, maar dan vervormd tot trutruj{\ of (Wtrnji^s zva. <m (in m/j\ en (utofiiw (Ar. Ml. ^oj\ *jjj<KTi<ri(wis\ maar gew. (Kj^tKrtruwi^ of (^<m truths en in de dorpen ook: *jj,(Kn(rrtrui<nji\ het (die, ze) gaarne ge- ven ; gaarne van iets, ten behoeve van iemand, afstand doen. ^YIoji^ SB. redewoord om bij het guan <^»wd(u/j\ (mamrii2\ of an(crio^jj^ aftebeelden het opnemen en zoo plaatsen, dat men (&(ns'm<u/i\ xncmohis of (LncvmoJijfw 2. rede- woord en slechts zeer zelden terugtegeven, voor (wtxmaf:\ oSiojuvtSiw 3. aanbrengen, aan- spijkeren, vastspijkeren, enz. van iets, zooals een plank, een plint en derg.; ook zva. (UK^n'yiajintnaw Als redewoord voor <&?-n£?* *njf\ en (/ciarunri&jittHTjis is net niet terugte- geven. (U9 ajljj \ SB. m m\ het zich stilhouden. Bv. a^m!mtmtyn(U(M6^a.(HTi<nasn{\ waar of op welke hoogte hielden de honden op met aanslaan Ah m<l^\ redewoord is voor (rfii^aji^ is het onvertaalbaar. (LA 2 (U) fj \ SB. redewoord om, te zamen met een volgend (vmdtui^ijs te beteekenen: zich kleuren, rood worden van iemands gelaat, bv. van schaamte. — 2 redewoord, om te zamen met een volgend (rhdfmiKvjj\ te beteekenen: zich purper kleuren van het gelaat van iemand, die bv. wordt uitgescholden. 3 om, qevolgd door ^(unc^c^s gezamenlijk te be- teekenen inslapen; maar dit cugtu^p wordt ook gebezigd als zegwoord, en beteekent dan: de oogen sluiten, de oogen digt doen, om te gaan slapen. — 4. invallen, van den avond, van het donker, van den nacht en van het tijdstip, dat men ojuugajs noemt. — (miuims benaming voor het tijdstip, waarop de zon geheel onder is, ruim zes uur. *>7rt-/|yy\ klanknabootsend woordje voor: over zich heen trekken van ten deken of van iets, bv. van een saroeng, die bij wijze van sprei of deken wordt gebruikt; ook onvertaal- baar redewoord voor (&<tsn~n(cn9aji\\ 197 nTimtui^ ni OJ)\ SB. gedaante, het uiterlijk van iemaud of lets; voorkomen, soort, vorm, gestalte, kleur; wijze of manier bv. om ids te benoemen; voorts S. met n^(u\ en <utaa\ B. bestaande in, van den aard van; in den vorm zijn van iets, den vorm hebben van lets (Skr. roepd). — n^twrtmi* S. ^^ TkSi\ B. veelsoortig, allerhande soort, van verschillende soorten. — mikvi^ius SB. eenvormig; van dezelfde gedaante. — (Ki-najiSi(Bim!Krjp alle vogels zonder onder- scheid. — M<riaji(m\ SB. allerlei soort van; met alle soorten van.— ^t^m^^n SB. 1. er voor zorgen, dat lets er is; verg. KHMJitmecm/lw 2. met behulp van een elmoe aan iemand de gedaante geven van iemand of lets, bv. van een dier. — Stn^tui^mcmp ZVtt. «n nntm oat % 9<ijl\ 2. a HT) CUI \ zie -naj>\\ <J1(UI9\ SB. in vrede, in vrede leven met iemand.— «aen<3ii *$t <^N iemand met een ander in vrede doen zijn; vrede stichten ; twisten- de of vechtende personen verzoenen. — c$iM(8it(S!i(en\ verzoend. *9) (Uf P \ SB. benauwd, in het nauw gebragt door de vijanden in een gevecht ; op het punt van overmeesterd te worden; de handen meer dan vol hebben aan lets; bek af.— o£?*.j$<l«{\ ooh hoogbejaard. — oW?^-:i3{tf<7ja8iJ)\ OOh Stokoud. cq<rY) en (U) P \ SB. stil, stil zijn ; zwijgen, zwijgend; bedaard, gestild van luid&chrei- jen. — ccifnni^dji^^danjis iemand doen zwij- gen, zich stil doen houden; muziek of muziekinstrumenten doen zwijgen. OJ) (UI2 (KYI ft \ SB. de horoscoop van een toekom^tig zamen zijn als man en vrouw, door het huweltjk verbonden; dat zamen- zijn. Om bedoelden horoscoop te verkrijgen, neemt men het totaal aantal letters van de namen van den man en de vrouw, vervolgens voegt men de vijf woorden: (*j\ 'n^07£?N ^ (htj)\ (tli^i\ en <uiaSi\ zoolang in geregelde vol- gorde achter elkander, tot dat men, gesteld de namen tellen te zamen 21 letter s* een en ttointig woorden heeft. Fait nu de eindletter, wat, als men 21 letters heeft, het geval zal wezen, op A\ dan zal het huwelijk gelukkig zijn. Evenzoo als de eindletter volt op (Wicrnt o/^frop Fait die op <njmi (Jav. ziekte)- of'<un£i^ dan zal het huwelijk niet voorspoedig zijn; men drukt dat uit met te 7 <n tu (ten (tons 198 <>7 iu z nsn 1 \ nip zeggen: cmtvi^hiuiugitprw Verg. (uirvij^s II. — (M(bin(Gii^i^(hn<n(m(LU(u(U2>KY)(in(Eji\ een werk (Kb ' s G^CJ dat handelt over de (uicui2'H7}j\ en het bere- kenen (trekken) daarvan. T} en (U) (KYI (HI /I \ SB. van alle markten t'huis; in allerlei dingen t'huis. Verg. T) (Hi rn cm\\ «T? cm (1ST} n \ SB . vlak, goed glad zitten, bv. van het behangsel op of teg en den muur; zonder opzien te baren, in stilte; van de wijze waarop men lets doet : in alle stilte ; fijn, op fijne wijze, van iemand hespotten, t. w. zoo, dat hij zelf niet merkt dat hij wordt beetgenomen, en slechts de omstanders begrijpen, dat men den . draak met hem steekt. *>? (U1 (1ST) n\ SB. pal aan teg en lets; tegen elkaar aan, aan elkaar gekleefd o/geplakt. Jig. heel digt bij of in onmiddelijke na- bijheid van iemand. — xmi tut asrtjp lets doen sluiten, doen kleven, plakken, lijmen aan, op of tegen lets anders; een brief sluiten. — twa m<is^\ ook: gekleefd, kleven, van de tong aan het verhemelte. — (u-naji&snp Jijm , gom , de gekookte rijstkorrels, waarmee een brief wel wordt digtge- maakt; enz. *>7 (UI2 (1ST) fj \ SB. als een hagelbui neerko- men , regenen van steenen of hogeU op iets bv. op een schip. en cyi (U) 2 (1577 /) \ SB. van werk dat men te doen heeft: veel, i. d. z. dat men de handen vol heeft en er niet 's meer bij kan doen. ni aji nrui n \ (Ar: 5i£j, woord.) — ^-d^™ (Mjp SB. van den pr tester: den bruidegomy in de moskee, in het huwelijk verbinden, en hem tegelijkertijd zijn verpligtingen op het hart drukken. Q n/1 (L.1 (UVt \ of zooals men ook wel schrijft: TiMyn (Hind, roepijah. Prof. Kern, Skr. roepja en raupja, zilver. Jav. wdbk). SB. ropij, gulden van 100 centen. nricuMJitHiiz tli 2 asr^p hetz. — nrt cm (lvi xn 2 ^n \ gul- den koper, t. w. 0,84* of 0,835. — Verg . ^-n m ^io^s en zie ook fniui^Khmjis zoo- CT> *>7 (Ui \ SB. van muskieten en derg. : in groot aantal er zijn, er van krioelen. o o (L/f (tJJ fi \ zva. (uiarnajiom/iw 07 (IJI \ SB. eenigzins, min of meer, wat, zoo ongeveer, tamelijk, nagenoeg, nog, al, vrij; ook zva. onzen uitgang achtig, bv. ma^^nt V ' fOJI s roodachtig. — -n oji ru ? o? \ vrij talrijk, T,*^ 199 mnniJHKr*JI\ nog al talrijk. — (Skr. arda, half; een deel. Jav. wdbk.) *Y)<W/\ SB. geplaagd of gehinderd worden door hetgeen men draagt, in let algemeen door hetgeen men met zicl voert, omdat het te zwaar of te veel is. — <Nn-#«^\ stoornis, plaag, hindernis. - ^asnf^a^.\ van iets: om- dat let te veel of te zwaar is, iemavd hin- deren; ooh van iemand: een ander hinderen, door lent onoploudeli/jk te vragen, om lulp en inliclting te vragm. *Y) 2 ^J? \ SB. rad, wiel ; en kar of padati met wielen, op Europesche wijze gemaakt (Port, roda) Verg. <u(iaasnw a Q . n *T7 CUt P \ zie (tot mojijiw *Y) (Uf P \ SB. los, mul van grond. — wt>^ •Sm^ grond goed los werken. en dit (waarsclijnlijk van -n^x bloed en <un&^ voortreffelijk. Jav. wdbk.) titel van personen van vorstelijke afkomst of van adel- lijke geboorte.— -nvftuion^^ titel, dien de Europeanen geven ann de oudMe vrouw van den eersten rang en gemeenlijk ook aan de andere vrouwen van den eersten rang, van een regent. Verg. ^*™NN Maar ook de vrouw van een wadana wordt, vooral als let de doclter van een regent is, door de Europeanen wel met "^ <n <w» tfn^6_s*flyt/| n betiteld. CY)2(Y) (U) 0O7 [I \ SB. naam van zekere luid- ziekte, een vorm van sclurft, naar let sclijnt. mfEj) OSY) [J\ SB. knorrig of ontevreden als karaktertrek; steeds aanmerkingen hebben; ook zva. Q^uaspj\\-^^S(^nj\ verdrie- tig; ergernis. Verg. k7J(l^™^\- ^-^ Qt t anas iemand of iemands gemoed verdrietig, knorrig maken, zooals door lent dag in dag uit om iets wat niet goed is, te vragen, enz. CUI £5 C&l /? N SB. benaming van de viscl, waar- van men ctmji^ wi1- maken, nadat ze twee dagen in let zout lee ft gelegen. m(U)\ SB. of {S. met tiG^^n B. — K.) naam van zekere luidziekte; volg K. zva. -nj/ijfcjxKwp — Verg. ^ahs ct?t)?^\ en m OK \ SB. vorst, koning (Skr. radjd, vorst, vorstelijk. Jav. wdbk.). - (ema*^^ over een land of rijk als vorst heerschen.— !OT)^;t^^ vorstelijke residence, de re- sidentie van een vorst; de regering, de troon; in uitdrukkingen zooals: af stand doen van dm troon, de regering overgeven; IT 200 *» rj t«r ? \ voorts: vorstelijk gewaad, vorstelijke insig- nien. — <umnrrigfimni(iG6^(Hyi^ het staatsie- kleed van den regent, als regent. — tfm (Ktruioj) (pf nmg»j)fru(3^Aimjj ) nsn m inn "n \x 6_b**oo/?\ afgezet, ontslagen, van een re- gent.— ^^wi'ttn vee, bezitting aan vee ; maar is -r?^*o7<i>u\ zoo gebruikt wel Soen» dasch? — voorts: het een of ander verrigten te zamen, zoodat ieder wat doet. — vmrhm <iKt*nrbvi\ goed of goederen, die de vrucht zijn van gem^enschappelijken arbeid, bv. de goederen die door een man en zijn vrouw worden aangekocht van hetgeen ze met hun arbeid verdienden. — -m^.vmps have, tilbare have. — rriaKiKmlM\ schatten. Ve?g. *9ja? (tciiM\\~nitez(>jzn\ de venusziekte.— Verg. 0717 £r?W j\\ — (dn^nK\ SB. een verstooten vrouw terugnemen, wat, zonder dat het huwelijk op nieuw behoeft te worden gesloten, kan geschieden, na de eerste en ook na de tweede talak, miU in beide gevallen binnen de iddah. Als drie talaks zijn uitgesproken, moet de vrouw, ml men ro->i«^\ vooraf trouwen met een ander man. (Ar. ££**})' \ *V)<t^P\\ — t7iT7«^^ SB. over een zieke, t. \ w. in zijn nek, al de voor ziekten be- staande ^^(ei^i prevelen. Dit wordt gedaan als men niet weet wat hem eigenlijk mankeert. nri en a& p \ SB. soort vijzel, waarin de sirih- pruim, ten behoeve van reeds tandelooze per- sonen, wordt gestampt. — ot7?*?^\ een sirihpruim in de t??i?i^\ stampen. Verg, trLidmj)2(icig*nyiVi ^n 0^2(hO fj\ SB. bij wijlen, nu en dan, soms; vaak. Q nr> a& (tOjj\ SB. arbeidzaam, ijverig (Mai. ijverig, naarstig). Voorts: vernuftig, inge- nieus; begrip en verstand hebben van allerlei zaken. — 0oj-n«^jN7<N7^\ werkzaam- heid; kennis, kunde. 07 en Q& (KYI f] W — (U7-r7^/i^*o^\ SB. een woord herhalen met behulp van het herhalings- teeken. — M-n^i^*™^ het herhalingstee- ken, t.w: p, de Maleische angka doewa. nrj 0& (KYI ft \ SB. sop, bv. van brood; ook dan meer bepaald genoemd nr%iK<tfnzrt(ui(ruji\ rauwe vruchten gegeten met een sambel, dievarieert naardenaard der vruchten; verg. <w)^o-m^(^ tviji w Voorts: een verfrisschen- de drank (bereid van lahang, c£r\(&\ zoowelde vruchten ah sommige deelen van den boom, — en ij«j«»|x 201 zout en soms een t&einig Spaansche peper), die op de straten en mar Men wordt verkocht. %(HYf/f\ zie M (EJi^myjw 11 2 (*& % (HTJ/fW — (&ni2«K2(hrnjf\ of m-m-nt (iK2<Kn/f\ SB. iemand, die zich bv. in een kamer, een dier, dat zich in een hoi of gat bevindt, van buiten af dwz. staande bv. in de geopende deur of voor het hoi, met een pieh of derg. bestokeo. Ferg. Mtasmcmjfw (LA S? fffl? \ SB. iets goeds, bruikbaars, nut- S tigs of aangenaams dat men ontvangt ; goede gaven, zoowel die God schenkt als die men van zijn medemenschen ontvangt; levensmiddelen; wat tot levensonderhoud dient; cadeau van eetwaren of van iets anders; dagelijksch brood. (Jr. <J$jj) <8i<wQ<w(CM2(mji\ ook geschreven (SiMfeivn £ina£ji^ iets wat zal zijn of zou zijn redjeki. nn a^asn fj\ SB. gehaakte of geknoopte beurs; gehaakt of geknoopt netje, dat men gebruikt als beurs, en dat mm digt- trekt of sluit, met behulp van een door de buitenste rij mazen getrohhen touwof koord. nj$kasr7fj\ daarnevens als hetz. de mvdsv.. m-rit&asnjfs SB. vuil, vuil zijn van de plek waar men zit of toil gaan zitten. *Tia&(KQ\ SB. zeker metaalmengsel, dat o. a. gebezigd wordt omvan astKEn^xm^n^ temaken SntEfi^fKrttirunasnjiw (Skr. radjas tin ; rddjasa van tin, en rijk aan stuifmeel. Prof. Kern. Jav. Wdbk.) T} flft 2 aw/I N ^ komen, ook te voorschijn komen in onophoudelijke opvolging, van menschen en dieren Rg. HT) 0& am fl\ I. SB. staan van een groot aantal personen . — II. maar zoo niet in de Preanger, zva. (um(ui2(VMrn\ van een paard. nr) a& dm f) \ naam van de Ide maand van het Mohammedaansche jaar (Ar. radjab). (Ul 2 Q£\ 2 \ S. ojioji\ B. met, mee, benevens, te zamen, zamen; zoomede, ook; verge- leken met. - iui2(Lfi2(ik2(cn»oj\\ S. ojim m (& an^s" B. te zamen met, in gezelsehap van, te za- men, gezamenlijk, met. — om?<i£?»V?<nt^\ iemand of iets doen zijn bij, te zamen of in gezelsehap van iemand of iets anders; iemand of iets zetten bij iemand of iets anders. — Kntui2nk2xnonjj\ zva. xntcntuixnanp zie onder (cntCiw clri 2 «^ 2 \\ — xnnndkt \ SB. iemand, ook een dier bv. een tijger, met zijn velen te lijf gaan; voorts iemand met zijn velen aarikla- 202 ma/u^x gen of beschuldigen; en tegen iemand, die werd aangeklaagd, met zijn velen getuigen. Q _ nr}(UUI\ zie 6^h&\\ rY)(UU)\ SB. I. zvaJt et Jav. -9>om\ (laat- dunkend, van iemand die zich heel wat dunkt te wezen en veel vertooning maaM (Ar. 