VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Wanneer men, bij voorbeeld, spreekt over de hoogte van een berg, kan men zulks zeer gepast afbeelden door de opheffing van de hand en het lichaam, door het achter overleggen van het hoofd en omhoog gevangen ogen; en over den wijden omtrek van denzelfde handelende, kan men zulks zeer wel vertonen, door met uitgestrekte armen een halfrond te vormen; maar wanneer dit afbeeldend gebaar een vreemde, vervelende of walgelijke vertoning oplevert, dan ontvangt de ziel eenen onaanvaardbare indruk, die het gevoel van de uitdrukking als in 't eenste doet verloren gaan. In de dagelijkse spreektrant, wel is waar, worden dikwijls dergelijke gebaren en bewegingen gebezigd. De reden hiervan is om twee redenen: 1°. omdat de dagelijkse gesprekken meestal gaan over zaken van minder aanbelang dan die, welke de Redenaar behandelt, ja dikwijls onderwerpen zijn, die alleen beredeneerd worden om de hoorders te doen lachen, en dus belachelijke gebaren soms te pas komen; 2°., omdat de gewone Spreektrant beheerst in een eenvoudige en onbeschaafde wijze van uitdrukken, en bij gevolg de gebaren bij hem altijd niet even gepast en met de uitdrukking overeenkomende gebezigd worden; 3°. Wij hebben reeds aangemerkt, dat de voormaakste en meest uitgekende gebaren zich door het gezicht vertonen; schoon sommigen meer krachtigging veronderstellen in de werkingen van het andere gedeelte des lichaams, vóórnamelijk in die der armen en handen: dan niets is duidelijker, dan dat het aangezicht als een gedaantespiegel der ziel kan worden aangemerkt. Want zowel het een waarheid is, dat er een gewenst een Ge-laatkunde bestaat, niettegenstans de juiste en nauwkeurige bepaling tot nog toe menschelijk begrip schijnt te blijven streven, indien het, zeg ik, een waarheid is, dat in het aangezicht alle de bewegingen, werkingen en lijdingen der ziel samenlopen, en bij gevolg soms de gewaarwordingen hierin vanzelfsinds worden ontdekt, van hoe veel meer uitdrukking en betekenis zal datzelfde gedeelte van het menschelijk lichaam voor de hoorder zijn, wanneer de Spreker alles aanwendt, om door middel van hetzelfde zijn gevoel aan hem mee te delen! Door het aangezicht derhalve kunnen de krachtigste gebaren worden vertoond, en onder alle de delen van hetzelfde is het oog voornamelijk geschikt, om, zelfs door eenen enkelen opvlug, grooten indruk te verwekken: een ernstige blik, bijvoorbeeld, kan in de ziel van de hoorder ernstige gewaarwordingen te weeg brengen; een vrolijke gezichtspassie daarentegen zal haar indrukken van een vrolijken lach doen ontvangen, en niets is in denzen van meer uitwerking dan een treurig gelaat. Daarentegen kunnen de bewegingen van armen en handen, hoe juist ook van pas gemaakt, alleen als kleine hulpmiddelen beschouwd worden; zij betekenen op zichzelf weinig, maar bij de andere middelen ter uitdrukking van gedachten gevoegd, werken zij mee ter overreding. gingen onthoude, die niet uit het gevoel zelf haar oorsprong ontleenen, Meer 7 | Hier is dus noodzakelijk, zoo als wij boven reeds hebben aangemerkt, dat hij, die een goede voordragt zoekt te erlangen, eerst en vooral de taal zelf beheerst te oefenen, zowel opzichten de duidelijkheid, als die bezigen der juiste toon; en door die oefening het gevoel een weinig opgewekt hebbende, zat hij verbaal zijn, om de juiste gebaren, op hetzelfde grond, te onderscheiden; en dan zal op het laatst een oplettendheid, opzichten de bewegingen van armen en handen, of zij namelijk voor het gezicht van de hoorder niet aanstootelijk, of te veel in getal zijn, of te snel op elkander volgen, en eindelijk, de ware uitdrukking niet logenstraffen, voldoende zijn, om dezelfde overal gepast te kunnen bezigen. Bij een ernstige redevoering moeten de gebaren, die door middel van het gelaat worden vertoond, niet te veel drift of hevigheid aan den dag leggen; men moet door deze niet te hard willen uitdrukken, en als het ware met geweld den hoorder doen gevoelen; want men zal alsdan, door te veel uit te willen drukken, niets uitdrukken, en de kracht der hele redenering zal verloren gaan, of in eenen zoogenaamd Theatralen trant wan uitdrukking vervallen, dien de Redenaar zorgvuldig moet vermijden. Hetzelfde toegepast in het oog gehouden worden; opzijten de bewegingen der armen en handen: deze moeten in een ernstige redevoering redelijk kort, maar tevens los en ongedwongen gemaakt worden; dezelfde moeten niet te schrijvend zijn, maar een gepaste langzaamheid, naar de aard der uitgezogene, Behoort hier plaats te vinden. Volgens BLAIR moeten zij meestal in de schuinte lopen, dewijl doodrechterie of dezulke, welke in een rechte lijn op en neer gaan, weinig te pas komen, en meestal ongemaktheid aanduiden. De beroemde Franse Predikers bezigden, naar men verhaalt, zulke zachte en stille uiterlijke gebaren, dat zij bijna onbeweeglijk schenen: zulks kan het verhevene der waarheden van het Evangelie soms brengen; maar meestal dienen de gebaren van een Redenaar, wil hij een directe overreding bewerken, voor den hoorder duidelijk zigtbaar te zijn. De gebaren moeten noch te veel noch te weinig in getal vertoond worden; maar nu is de vraag, of hieromtrent niet een bepaling kan worden gemaakt? Een nauwkeurige en juiste bepaling, spreekt vanzelf, is onmogelijk, en zulks te willen beproeven, zou een belachelijke onderneming zijn; echter zou de volgende aanwijzing, naar ons inzien, den beoefenaar enige aansluiting ten richtige gebruik kunnen geven. Bij iedere volledige gedachte, indien zij namelijk onder de andere gedachten, bij eenredevoering uitgedrukt, een voorname plaats verdient, en het dus van gewicht is, dat de hoorder hiervan een bijzonder inbreng ontvangt, schijnt een afzonderlijk en welzigtbaargebaar, zoo door het gelaat als de bewegingen van armen en handen, te moeten gebezigd worden; dan hieruit volgt niet, dat de andere gedachten, in een redevoering voorkomende, van dat gewicht niet zijnde, geen geheel geen gebaren behoeven; zulks zou een belachelijke flauheit zijn, daar de uitdrukking door gebaren uit een aantal schakelingen van onder verschillende gestrekken en bewegingen van handen en lichaam is samengesteld. Hieromtrent is alleen aan te merken; dat, bij de uitdrukking van dezelve, soms, om geen te grote menigte van verschillende bewegingen schijnelijk op elkaar te vertonen, gebaren kunnen worden achtergelaten. Of, zoo zij, al gebruikt worden, dezelve weinig of niet-zigtbaar voor de hoorder moeten zijn, indien namelijk de gedachte, in het afgetrokken bekeken, of bijna van geen aanbelang, of alleenlijk een bijvoegsel of vervolg van een ander denkbeeld schijnt te zijn. GESCHIEDKUNDIG BERICHT: VEENS'DE VESTIGING DER SARACEEN, OF MOOREN, IN SPANJE, CENSUURDER-ZELVER VOLKOMENDE UITDRIJVING. aan de Heeren Schrijvers van de Algemene Patroonlandse Legeroefeningen MIJNE HEEREN! Hoe groot de gebeurtenissen, onlangs in Spanje: voorzover die gevallen, de toonelen die er nog opengevallen worden, doen meer, dan in langen tijd, het oog vallen op dat Rijk. Ze vestigen en baren een terugblik op de lotgevallen, 't zelf overkomen. Onder deze zijn de hoogst opmerkelijk en de Vestiging en Uitdrijving der Saraceenen, of Mooren, in dat Koninkrijk. Ik trof dit in een Engelsch Werkje genaamd Geschiedenis van Spanje, aan. Niet twijfelend of het zou zoowel aan de strengheid als mij behagen, nam ik de moite om het te vertalen, en aan u te zenden, in de hoop van 't weer te vinden, teken ik mezelf, etc. De Gothen in Spanje zeer verbasterd zijnde van derzelver vroegeren moed en dapperheid, begon aldaar hun Rijksgebied, ongeveer aan het begin der Achttiende Eeuw, te verzwakken. Dan derzelver verderf werd verhaast door de wreedaardigheid van hunnen Koning RODERICK; want, in het jaar 712, de Dochter van Graaf JULIAN, zijn Beschermer, van de Provincie Ceuta, op de Kust van Barbarijse weggevoerd hebbende, noodigde de Graaf de Saraceenen, zijn naburen in Barbarije, eerst om de Gothen, die wij nu Spanjaarden mogen noemen, uit Afrika te verdrijven, en vervolgens, onder VIFUS, hun Kalif, RODERICK zelfs in Spanje van ter vallen. Niettegenval van deze 100,000 man in het veld bracht, werd hij in het jaar 713 op de vlucht gedreven en zelfs geheel geflopt. Waarop de Mooren, of Bersaloes, gelijk men de Saraceenen noemde, in drie jaren tijd, alle de gewesten van Spanje veroverden, alleen de bergachtige gedeelten van Aragon en Baskenland nietzonder, waarachtig de Christenen ter schilplooi vloeiden, en de Mooren het daar moeite kostte waardig gevecht leiden, hen te volgen. De zoodanigen onder de Spaanse delen, welke verstand hadden zich aan het juk der Azoorefste onder te werpen, namen de wijk in het Afrikanse gebergte, zich troostende met aldaar her en her genot te hebben van de uitoefening des Christelijke Godsdienst, en te leven onder hunne eigene oude Wetter, ‘Vergezeld door velen hunner stoutmoedigste en krijgszuchtigste dandgenooten’, vielen zij, nu en daar met kleine partijen, op de naastbijliggende Vastigheden der Mooren aan, vergenoegende zich met den behaalden buit en het oefenen van wraak, zonder aan verovering te denken. ni De Spanjaarden, alhier eensigten zegen groei aan, verbreidden hun uitzichten en een geregeld bestuur werd onder: ben toetst. gestand gebracht; en zij begonnen te trekken om hun grondgebied uit te breiden. Terwijl zij hun zaanvallen met verhevenheid moed voortzetten, gewekt door Godsdienstigheid, door wraakzucht, en de hoop om eergaand hun Land van het juk der onderdrukking te bevrijden; terwijl zij hunne ondernemingen voort en doorzetten met den moed van lieden die geen ander beroep dan dat des krijgs hadden, en nog vreemdelingen waren in alle kunsten, die den geest verzwakken en bederven, — verloren de Moorren alle kans op vele van de voordeelen, waaraan zij hun vroegeren vorposten hadden dank te weten. De Mooren, nieuwe vastigheid verkregen hebbende, ver keerden alle afhankelijkheid van de Caliphs af; zij verwaarloosden een nauwe band te houden met hun Landgenoten in Afrika; hun geest verslapt, een enkel inspannen. CEN CDBERZELVER UPTDÄijvrG cet 58 Spanje Verdeelde zich in vele kleine provincies; de kunsten welke zij aanmoedigden, de weelden welke deze kunsten invoerden, verzwakten de krijgstucht hunne vroegere inrichtingen; het vloog den geest, het oorlogse gezind en vaardig, ter neder aan de voeten van de Spanjaarden bleek echter een groot Volk, en haat vele hulpmiddelen ter verdediging. Volgens den wijde vuf van de Spaanse Geschiedschrijvers "verliep er acht eeuwen in bijna onafgebroken oorlog, en werden et. 700 vestingen gekapt", eer de laatste Moor zich aan de Spanjaarden wapenen onderwierp. De Christenen behielden hun overwinning op de Mooren in verschillende tijdperken: er onder vielen vele Opperhoofden die de goddelijke bedrijven den algemene vijand ontwelden, tot een onafhankelijke staat verhief. De overige hiervan werd Spanje verdeeld in zovele onderafdelingen, Koningrijken als er landelijke polders waren. Het verloop echter van jaren konden dit niet verhinderen, door de gewone volksverwervingen, wettige opvolgingen, of verbindingen; deze kleine vorstendommen onder schot van de Spaanse Koningrijken van Castilië en Aragón, die in het einde werden, door de Beroepsbinderij van Saragossa, vertegenwoordigd door JON, Erfkoning van Aragón; met ISABEL, Koningin van Castilië, in het jaar 1474 "alle de Spanische Kroonraden verenigd, en daalden af in dezelfde Linie. "De Mooren, die gedurende verschillende eeuwen zo bezig hadden behouden van een groot gedeelte van Spanje, werden in 't einde geheel ten ondergebracht door de hand van NAND, de Katholieke bijgenaamd "in het jaar 1492, Hoewel, op die tijd, hunne Heerlijkheid een einde had aangekomen, bleef echter het Volk. De Aforen werd vergund, niet alleen hunne bezittingen, kleding en gebruiken, maar ook hunnen Godsdienst te behouden, even als ten dagen hunne eigen Koningen. De krachtige FERDINAND schroomde niet die voorwaarden te bezweren, in hoop dat hij vervolgens krachtdadige middelen zou weten te beramen om dat Volk tot het Christelijke geloof te brengen. Te einde zichtig in deze verwachting bedrogen vindend en ziend dat, na een eeuw van vele jaren, de onderwijzing van zijne Priesters de bedoelde uitwerking niet zouden kunnen te weeg brengen, besloot hij, zonder enige aanleiding op den Eed, door hem gezworen, geweld te gebruiken tot volvoering zijns oogmerks. — FERDINAND gaf voor dat de Burgers van Grenada hun recht verbeurd hadden op de vervulling van zijne gedaane belofte bij het aangegaan Verdrag, door eenen opstand, waartoe sommigen gekomen waren door de gewelddadigheden van den Kardinaal XIMENES. Onder dit voorwende gaf hij dat het doodvonnis over hun zou uitgesproken en dat bij verklaard worden, dat de volvoering van ditzelfde onverwijld zou volgen, ten ware dat zij afliepen van hunnen Godsdienst. Hierdoor dwong hij vijftig duizend Inwoners van de Stad Grenada, waarvan de meesten geen deel in den opstand gehad hadden, om een Bekeerden tot den Christelijke Godsdienst te verhalen. De Inwoners van het platten land en de kleinere Steden, hoogst verbitterd door de gewelddadige behandeling, hunnen Landgenoten aangebracht, en vrezend dat een zelfde lot hen dreigde, begonnen zich tot wederstand toe te rusten. Dan, eer zij tijd hadden om zich in staat van verdediging te stellen, kwam FERDINAND niet minder vooruitziend en werkzaam dan vals en trouweloos, tegen hen op met een talrijke legerbende, en, na een hunner Steden ingenomen te hebben, waar hij alle de Inwoners door het zwaard deed vallen, noodgedwongen zakte hij welhaast alle de andere Mooren om de wapens neder te leggen. Hij vond een zeker aantal, na aan hem een geldsom te hebben betaald, toe, naar Afrika over te gaan." EN DER ZELVER UITDRIJVING Pen. Geen redmiddel werd aangewend, en de. Geloofs=onderzoekers voeren voort met, zonder bedwang „ hunne wreedheid en verdrukking door te zetten. Gedurende het laatste tijdperk der regering van FERDINAND, en staande de geheele heerschappij van, KAREL, wordt van de Mooren zelden gewag gemaakt door de Spaanse Geschiedschrijvers; en geven die Schrijvers ons geen ander bericht, hen betreffende, staande een halve eeuw, dan dat zij bestandig hunnen oude afkeer van het Christelijk Geloof behielden. Maar de Geestelijke, kort na de komst van PHILIPS, DEN IN Spanje, zich, aangemoedigd vindende door den bijgeloovigen, hoorde dat zij, wisten dat die Vorst geweldig bezielde, deden hunne klagten tegen dat ongelukkig Volk op nieuw, met luider stem, horen, en gaven herhaalde schilderingen van deszelfs hardnekkig en onverbeterlijk Ongeloof. GUERRERO, Aartsbisschop van Grenada, verklaarde: Zij zijn Christenen, alleen in naam, doch in hun hart, Zij komen op Feestdagen tot de Mis, alleen om de straffen te ontwijken, welke zij, zich anderszins op den dag zouden laden. Zij werkten, op die dagen, met gesloten deuren, en 's Vrijdags houden zij ongebonden Feestvieringen. Zij douchen hun Kinderen ten Doop aan; maar zij waren niet teruggekeerd, of, zij wasfchten ze als af met warm water, besmerken ze en gaven hun Moorsche namen. Zij laten zich in de Kerken trouwen, dewijl de wet zulks eist; maar, thuis keerden, kleedden zij zich in Mosch Gewaad, en, vreesdend de Huwelijksplechtigheid met dans en zang; en zouden zich bedienende van een muziek, alleen, bij Moschren in gebruik. Dusdanig een schildering der Mooren was recht gesproken om een diepen indruk op 's Konings bijgeloovigen geest te maken. Doch de Aartsbisschop bevroedde, dat waarschijnlijk staatkundige beweegredenen bij hem. De eerste stap van Philips bestond in de Morense van hunne wapenen te ontblooten. Ten deze einde zond hij, onder verschillende voorwendsels, enige Regimента Castilianen, om bij hen in te legeren. Deze maakten zich meester van een menigte wapenen van allerlei soort, dan „dáár de achterdocht der Mooren nooit fluitte", hadden zij den toelag begrepen, en een groote menigte wapenen verborgen. Het kon niet misgaan, of deze ontdekking der gezindheid des Koningen ten hunnen opzichte strekte om hunne genegenheid meer dan ooit van diens regering te verstoren: dit gaf tevens, aan den anderen kant, de Inquisiteurs stof om hunne klagten te vernieuwen en te vermenigvuldigen, en ten Hove aan te dringen op de noodzakelijkheid om krachtdadiger middelen te hunner beheersking aan te wenden, dan men tot nog toe gebruikt had. - Verre was de Koning van zich afkeerig te betoonen van geweldige raadslagen. Wanneer hij eenen Godgeleerden, met name de Pater Lips, des raadpleegde, haalde die Geestelijke, in den echten smaak eens Spaansche Inquisiteur, voor hem het spreek woordelijk zeggen op: „Hoe minder vijanden, hoe beter." De Pater Lips was hoogst voldaan over dit antwoord. De Koning, die ten gevolge, beflitsen hebbende s de bijzondere zoo wel als de openbare Godsdienstoefening der Mahomethanen uit te rooiden, met het ens dier Ongelovigen uit te wijzen, en er geen overblijfsel van te gedogen, benoemde een uitgezocht getal Geestelijken, om te overwegen, welke de geschikte middelen zouden wezen ter bereiking van dit zijn oogmerk. Zij toefden niet met hunne raadslagen uit te branden; en op deze grond legde PHILIPS een Bevelschrift op, waarbij, op doodfus, geboden werd, dat voorts aan de Moren geen gebruik zouden maken van hunne Moedertaal. Dat zij hunne gewone Kleding en bijzondere Gewoonten zouden afleggen, evenmin het volg die der Inboorlingen van Castilie aan te nemen. Dat zij geen van die 'Teekens met zich mochten dragen, door welke de Aanhangers van MAHOMET zich de den onderkennen. Dat zij zouden afstaan van het gebruik hunner Baden, die terzijn verdoolt verteld zouden worden. Dat de Vrouwen niet, gelijk tot dus vernoemd, lang zou geluijerd blijven verschijnen. Dat niemand zou mogen trouwen, zonder verlof van de bevoegde Rechter. Dat niemand van de een plaats de andere plaats zou verhuizen, zonder verlof. Dat zij, bij welke eene gelegenheid ook, geen Wapens zouden dragen noch in bezit hebben. Naardemal de uitoefening van den Mahometaanse Godsdienst, door vroegere Spaanse Vorsten, onder bedreiging der zwaarste straffen, verboden was, werd deswegen in dit Bevelfchrift geen gewag gemaakt. Dan de Moren begrepen zeer gereed en duidelijk de strekking der tegenwoordig genomene maatregelen, en bevestigden dat zulks de heimelijke volvoering van hunnen Godsdienst zeer veel moeilijker dan voorheen moet maken, en eerlang tot gevolg zou hebben van een gehele vernietiging. Dan zelfs, hoewel zij zulke ernstige gevolgen niet gevreesd hadden, kon men niet te gemoed zien, dat zij zich geheel lijdelijk zouden onderwerpen aan de hoonende regelen hun bij dit Bevelfchrift voorgeschrven: = De mensen zijn dikwijks sterker gehouden aan uitwendige regelen en levensvoorschriften dan aan dingen, die zijn hun geluk in een onmiddellijk verband staan. Met deze verknochtheid strookte de ijver der Moren voor hunner Godsdienst. Hun diepe gezette wrok, wegens de ontelbare wreedenheden, zoo langen tijd - door het Hof der Inquisitie tegen hen uitgeoefend; gaf klem aan deze beweegredenen, en zette hen aan, liever alles te wagen, dan aan het nu uitgevaardigde Bevelschrift te gehoorzamen. Doch, daar zij hunne zwakheid kenden; en wisten geen hulp van enige vreemde Macht, te wachten te hebben, kwamen zij overeen om, even zij tot het opvatten der uitspraak befosterden, te proeven, of zij door verzoeker smeekbrieven der Korning zouden kunnen bewegen om dit Bevelschrift te herroepen. Tot deze einden vertogen zij, dat hunne kleeding zeker geen betrekking had tot enigen Godsdienst, zij den Mahometaanse of den Christelijke; want de Mahometaanse in Marokko, Fez, Tunis en Burkina, zich op een wijze, zeer van elkander verschildende, kleeden; terwijl de kleeding der Christenen in het Turke gebied dezelfde was als die der Turken; alsmede, dat de vordering, dat zij zich allen Arabische kleding zouden aanfassen, vele tot het doen van voor hun ondragelijke onkosten zou noodzaken. - Het was alleen uit zedigheid, dat hunne Vrouwen gesluiterd gingen; een gebruik, dat op vele plaatsen van Castilië zoo wel als in Granada plaats greep. - Hunne Muziek en Dansen grepen alleen op Feestdagen, en enkel als uitspanningsmiddel, plaats; deze hadden geen de minste gemeenschap met den Godsdienst, en waren als geheel onschuldig aangezien door Kerkvoogden, uitstekende in heiligheid en ijver. - Hunne Baden gebruikten zij alleen ter reiniging. De Baden der Mannen waren van die der Vrouwen onderscheiden en afgezonderd; en de Christenen aan welken het op- en toevoorzichtigheid over deze was aangetrust, konden geen bewijs bijbrengen, dat de Baden, voor Mannen of Vrouwen bestdoeld, ooit misbruikt waren tot enige eind, strijdig of met de eerbaarheid of met den Katholieke Godsdienst. - De Hoorn hadden, zodan 't schijnt, geentrap om de zei Verklaring bij PHILIPS af te leggen. Dezelve werd hen aangeboden door prins, Kanselier van Grenada, die ondersteund- werd door Don JUAN HENRIQUEZ, Don Ana konto DE TOLEDO, door den Prior van Leon, en den Markgraaf VAN MONDEJAR, Kapitein-Generaal van het Landtschap. Laatstgenoemde Edelman fpaarde geene moeite. Ongekort en stuk hierna.) NARIGTEN, WEGENS EENIGE OP AARTSVADERLIJKE WIJZE LEVENDE, GEZINNEN IN FRANKRIJK, IN HET LAATSTE VIERDE GEDEELTE DER JONGST AFGELOOPENE EEUW: In een korte tijd vóórdat de Omwenteling in Frankrijk voorviel, woonden er in het Gebergte van Auvergne, niet verre van Thiers, eenige zeer belangwekkende voorbeelden van Aartsvaderlijke levenswijze en bestuur, Verzorgde eenzaam gelegene Dorpen werden bewoond en bezeten door eenige Gezinnen, die de namen droegen van Tarania, Baritel, Bourgade, Beaujeu, Guittard, enz. Een beschrijving van de laatstgenoemde zal ons de andere, waarbij dezelfde inrichting en levenswijze plaats grijpt; tevens doen kennen. Het Dorp, bewoond door diegenen die de naam van Guittards dragen, is op ongeveer een halve mijl ten noordwesten van de Stad Thiers gelegen. In Hooimaand des jaars 1788 was het Gezin der Guittards woonachtig in het Gehucht, Pinon geheeten. Het was verdeeld in vier ons afzonderlijke Huisgezinnen, te zamen negentien personen: Mannen, Vrouwen en Kinderen; omgeven door veertien geheimzinnige Dienstboden. Dit Gezin wordt gezegd, in dit vlek, sinds de Twaalfde Eeuw gewoond te hebben. Het bestuur van dit gezin was aartsvaderlijk, doch verkieslijk. De leden kozen, bij meerderheid van stemmen, onder zich een Opperhoofd. De dus verkozene neemt den naam van Meester aan, bezit het gezag eens Vaders des geheelen gezins, en is verplagt, over alle de belangen van ’t zelve een wakend oog en toevoorzigt te houden. Alle de leden des gezins werken te zamen ten algemeenen beste. Zij wonen en eten te zamen, worden op algemeene kosten gekleed en gevoed uit het gemaakte inkomen, en leven als zoo vele broeders en zusters in één vaders huis. De Meester des huisgezins, of het Hoofd der Familie, ontvangt het geld, koopt en verkoopt, geeft last tot het noodige herstel aan de woningen en aan elk zijne taak, regelt alles, wat den oogst, de wijnlesingen het vee betrekt. Hij is echter verantwoordelijk aan de zoodanigen, van wier keuze hij zijn gezag ontleent. Het ontbreekt ook niet aan voorbeelden der afzetting van dusdanig een Meester, wanneer de algemene ftem oordeelde, dat hij misbruik gemaakt had van het vertrouwen, in hem gevestigd. Eene Vrouw heeft desgelijks het hoofdbezitur over de zaken binnen ’s huis; zij wordt Meesteres geheeten. De keuken, de hoenders, het linnen en de kleederen staan onder haar zorge. Zij heeft gezag over de Vrouwen van het gezin, en wordt bij meerderheid van stemmen gekozen. Zij kan afgezet worden als zij misbruik maakt van het haar aanbetrouwd vermogen. Het is een vaste wet in dit gezin, dat de Meester de Vrouw of de Zuster niet moet zijn van de Meester; naardemaal, in zulk een geval, deze twee, op een verregaande wijze, misbruik zouden kunnen maken van het vertrouwen der overigen, ten eigen voordele. Het is, daarbij boven, een onverbrekelijke wet in dit gezin, en daarvan hangt het voortdurend bestaan af, nooit enige verdeeling in den algemene eigendom te kunnen goeden. Noch bij huwelijken, noch bij overlijdens gevallen, wordt deze regel overtreden. Indien een jonge dochter uit het gezin van Guittard trouwt en van Pinos vertrekt, ontvangt zij een huwelijksgave van zeshonderd Livres, doch heeft geen verder eis op de bezittingen der Familie. Eenigen hunner jongelingen, die zich elders in de wereld gaan nederzetten, krijgen bij hun vertrek evenzoveel, en verliezen allen verder recht op de gemeene bezitting. Dan de meesten der jongelingen verkiezen als landwerkers te blijven. Eenigen tijd geleden was er een, die den geestelijken staat verkoos; hij werd kanunnik van Thiers, doch hij behield steeds een teere gehechtheid aan zijn geboorteplaats. Om de gemeenschap daarmee te onderhouden, had hij een kleine woning voor zich te Piron laten bouwen, waar hij twee of drie dagen in de week aangenaam doorbracht bij de hem dierbaar geblevene bloedverwanten. Hij stierf in het jaar 1783, en zijn huis bleef zonder bezitter. De toenmalige Meester der Gemeente was een neef des overledenen; en hij scheen, zowel uit hoofde van zijn Meesterfchap als Bloedverwantschap, gerechtigd om het lege gelaten huis te betrekken. Maar dat huis, hoewel zeer nederig en eenvoudig opgehaald, was beter dan alle de overige. Ware de Meester beter gehuisd geweest dan zijn broeders en gelijken, zulks zou jaloezie verwekt hebben. Hij wilde dus niets bijzonders voor zich van dat huis hebben, en het werd, met algemene toestemming, gegeven om, wanneer er vreemdelingen van enig aanzien onder hen kwamen, die aldaar te ontvangen. Soms nemen de Guittards zich Vrouwen uit andere Gemeenschappen-, even gelijk zij hare Dochters aan die van andere Gemeenschappen laten huwen; doch meestal trouwen zij onderling. Dan, allen wederzijdse bloedverwanten zijnde, en door die huwelijken nog na der aan elkander vermaaktpacht wordende, kunnen zij niet trouwen zonder de noodzakelijke Kerkelijke vergunningen. Deze zijn hun altogetheredelijk toegekend door de Bisschoppen van Clermont: iets, wat welk een bewijs oplevert, dat dit Geslacht altogetheredelijk geweest heeft. Het geheele getal der Beesten bij de Guittards te Pinon bestond, ten tijde van het schrijven dezes berichts, uit vijfentwintig dieren, namelijk drie koppelen Ossen, dertien Koeien en achttien Schapen. De huizen zijn in goeden staat, en zoodanig onderhouden, als men van welgezette boeren moet verwachten ; doch zij hebben het voorkomen der woningen van werklieden. Geen pracht altogether van binnen: de eenvoudige stoelen, bedsteden, kasten van vuren-hout. De tegenwoordige sad de éénige, die een kast bestaat van eiken- en notenboomenhout, Hij heeft ook een zilveren zakborrel, hem door zijn Oom de Kanunnik gemaakt, Hunne linnen en-wollen kleederen zullen het werk van der Vrouwen handen zijn. De Mannen bouwen, met behulp der knechts, de huizen, en brengen er de noodige herstellingen toe; zij vervaardigen al hetgene tot den akkerbouw vereist wordt, ook het vaatwerk om den wijn in te bergen: geen werkman, geen kuiper roepen zij ter hulpe. Niets gaan zij ter markt koopen, dan zout en ijzer. Eik hunner is, zeg ware, een ROBINSON CRUSOE, in staat tot het verrichten van alle nuttige kunstwerken, zoverre althans als zijne behoeften vorderen. Behalve die gevallen, waarin de aard des arbeids de Mannen verplicht om afzonderlijk te werken, werken zij tegether. Zij hebben een groot vertrek, altogether zeer met en rein gehouden, waarin zij samenkomen om te eten. De tafel wordt aangebracht voor de Mannen; zij worden van de Vrouwen bediend. Als de eersten gedaan hebben, vooegen zich de laatsten ter tafel. Bij dit vertrek is geen soort van kapel, waarin een CHRISTUS, EN MARIA beeld staat. In deze kapel komen zij alle avonden te samen tot het gebed; de morgengebeden doet elk voor zichzelf. Buiten het dorp of gehucht zijn de Guittards-eigenaars wan een bosch, landerijen, eenige wijngaardbergen en eigen aantal kastanjeboomen. De grond hunner landerijen is schraal; men teelt er niet op dan roggen; en de tweeëndertig monden, die er dagelijks den kost moeten hebben, laten hun van de jaarlijkse opbrengst des graans niets om te verkoopen over. Desniettemin staan zij zeer mild, Geen arm mensch klopt er onverhoor aan; hij krijgt soep of brood: vraagt hij om nachtverblijf, het wordt hem verleend, Zelfs hebben zij een vertrek, waarin zij de bedelaars laten slapen. Uit de herberg te Thiers, waar ik gemiddeld had gezeten, zegt de Heer LE GRAND, was iemand, buiten mijn weten, naar Pian gegaan, om de inwoners van mijn komst te verwittigen. Bij mijn aankomst aan ik, dat de Guittard's zich verkleed hadden, en op mij zaten te wachten, In de wijze, op welke zij mij ontvingen was iets eenvoudigs en een vriendelijkheid, welke de beschrijving te boven gaat. Deze ontmoeting, bij het gezicht van dit oude gezin, waarin ik de grijsheid en de kinderlijkheid aantrof, maakte op mij een diepen indruk. Met het grootste genoegen zag ik de kleine meisjes rondom de moeders dringen; de moeders, net gekleed met een witlinnen, leidden eenige kinderen bij de hand, en droegen andere; — het geheel was een schilderij van eenheid, gezondheid en onschuldig levensgenot, welke dit kleine Gemeenebest van Bloedverwanten aanbood. Ik voor mij twijfel niet, of lengte van tijd en een regelmatige betrachting van deugd geeft aan de gelaatstrekken een daarmede overeenkomend indruk, en schenkt zulk een karakteristiek uitzicht, dat voor veel geslachten de kenmerken van herkomst dragen. In de daad, er is in het gelaat der Guittards van Pian iets, wat wel een waardigheid van waarheid en eerlijkheid aandykt; bij de Vrouwen straalt zedigheid en deugd door, op een wijze, "zoo kennelijk, dat niemand daarin zal misseren; evenals iets, waaraan ik geen naam weet te geven, een bijzondere en onderliggende Familiegelijkheid. De Meester trok boven allen mijne opmerkingen. Zijn kleding had hij niets bijzonders; doch zijne geheele gestalte scheen mij juist toe, die te zijn, welke de Dichters zich gevormd hebben, als zij hunne uiterste pogingen te werk stelden, om de treffendste en meest juist beschrijvingen te geven van den Man, in de hoogte waardigheid der menschelijke gestalte. Hij zette aan zijne hand zijn Zoon, een der schoonste jongens, die ik ooit zag. Des verzocht, trad ik binnen, en zat onder dit Aarse gezellig gezin neder. De Moeders en de Kinderen verzamelden zich om mij heen; de Mannen stonden buiten om in een kring. Na eenig gesprek, geleidde de Meester mij, op mijn verzoek, over de plaats huns verblijfs rond, terwijl het wandelen vroeg ik hem, welke middelen hij gewoon was te gebruiken, om zijn gezag te handhaven? Hij betuigde mij, tot nog toe zich niet in de noodzakelijkheid bevonden te hebben tot het gebruiken van zodanige middelen: allen waren zij plichtmatig bedacht op het algemeen belang. Hij voegde er bij, dat, onder zulk een aantal Mannen en dochters, het niet kon uitblijven, of er moesten nu en dan enige oneenigheden ontstaan. Dan, in zulke gevallen werd wegens het verstand gesproken, - wanneer wij 's avonds aan tafel gaan. Ik beweeg de partijen om te zamen te drinken en elkander de hand van vriendschap te bieden, en alles is ten einde als wij ons tot het gebed begeven — en, eens bevredigd, borrelt zulks niet weer op. Onze wandeling eindigde bij het huis, door zijn Oom, de Kanunnik, eertijds bewoond. Zeer vriendelijk vond ik, terstond, hier een maaltijd voor mij bereid te vinden, bestaande uit brood, kaas en wijn. Ik kon niet weigeren de wijn van Pinon te proeven, en dronk van geheugen tot geheugen de duurzaamheid van het geluk en den vooruitzicht van de Guittards. Eenigen tijd na dit afgelegd bezoek werd door het Staatsbestuur een teken van ondersteuning aan dit dorp gegeven, 't welk de Meester als een gordel zou dragen. Dan dit ondersteuningsteeken is, wanneer de Omwenteling alle dusdanige teekens wraakte, mede verloren gegaan. DE INKRIMPING, OF BEZUINIGING, Een Huisfelijk Tooneel. De Heer VOLHOUDER. Dertig Mevrouw VOLHOUDER, De Dochter MARIA, De Zoon JAKOB. De Heer vader. Gij begrijpt, mijn Waarde! wij moeten, uit hoofde der Belastingen en andere dringende zaken, inkrimpen; op den oude voet kunnen wij niet voortleven. De VOLHOUDER. Zeker, mijn Lief! dat is noodzakelijk. Juffr. MARIA. Ik moet Papa en Mama ten volle gelijk geven, want het is een zaak van volstrekte noodzakelijkheid, hoe zwaar het mij op het hart drukt. De Heer V. Ik verken mij dat gij beiden zo denkt, omdat, wanneer men samenstemt omtrent een en dezelfde zaak, DE INKRIMPING; OF BEZUINIGING: ga ik, men het gereed en weerzijds genoeg kunnen vinden. Mevr, V. Nooit heb ik des getwijfeld. Ik verwacht, dat gij enige voorzichtige middelen zult voorzien voor de Bezuiniging. De Hr. V. Wel aan dan, ik denk dat wij het zeer wel zouden kunnen stellen, en, als 't noodig is, een Huifrijtuig nemen. Mevr, V. Het Rijtuig, mijn Waarde! De jonge Jer. en de jonge Heer V; te gelijk, “Het Rij, Papa!” De Hr. V. Ja? Het Rijtuig? Wat denkt u daaromtrent denk ik, en als het Rijtuig weet gij dat wij reeds eenige jaren gehouden hebben ben ik bang dat het zou een vreemd opzien baren. Juffr. Fa, gewis zou het dat! De Hr. V. Bedenk wat de wereld er van zal vegen! Mevr, V. Het berekent niets, wat de wereld er van gokt; wij moeten weten, wat wij kunnen opbrengen en niet voeren. Ik wil mij van mijn pligt kwijten, en echter, in dien ik kan, mijzelf niet benadeelen. Mevr, V. Maar gij weet, lieve Man! Wij moeten voor 't oog der wereld ons fatsoen houden; en schaften wij ons Rijtuig af, dan zou het schijnen, als of wij het niet langer konden houden. Niemand zal denken, dat wij het vanwege de drukkende opbrengsten, uit Economie doen. De jonge Heer, ja, gij zou je Rijpaard wel kunnen missen, er is een dringende reden om dit te houden. 3 Jaton: Mijn Rijpaard, Mamat! Wat wilt u dat ik zou doen? Mevr, V. Doen? Wandelen, Gij zijt jong, en er is geen gezonder beweging. Jaxkos. Ik mag wel kunnen wandelen, Mama! en er mag geen gezondere beweging zijn; maar kan ik het, 't is dat alles, zonder Rijpaard stappen? Wat vertoon zou het maken, als Mijnheer S, of Mijnheer G. mij uitnodigde om een toertje te doen, en ik dan zou moeten antwoorden: Ziehoud geen Paard meer! Mevr. V. Dat is hard! En u, Wel aangezien, laat ons bezien, wat wij anders kunnen bezuinigen. Mevr. V. In de daad, mijn Waarde! Ik zal u het eerst voorstellen, dat veel zou uitwinnen. Indien gij er uwe toestemming aan wilt geven... De Hr. V. Toestemming! Ja, daar ben ik gereed toe, wat het ook moge wezen, een inkrimpen moeten wij, dat is vast. Mevr. V. Dan, mijn Waarde! denk ik, dat wij, door het Wijndrinken af te schaffen, 's jaarlijks een geheel som zouden uitwinnen. ... Een inkrimpen. De Hr. V. Wijn, mijn Lief! Wijn, zegt gij? Hemel, hoe kan u dat in de gedachten komen. Meer. Ve "Zeer natuurlijk", omdat dit Artikel een gehele fom in 't jaar uitmaakt, en gij uw bereidheid tot Bezuining ging verklaard. De Heer, V. Zeker; Mevrouw! In alles, wat overtollig is en redelijk, maar... Maar te echt dat ik geen flesch Wijn aan een Vriend zou uitzchenken, is zulk een geene vreemde, zulk een geene verkeerde Bezuining... Mevrouw, V. Ik geef u gelijk, Mijnheer! Doch ik meende niet "dat gij geen flesch Wijn zoudt schenken; maar er is onder- fcheid tussen Wijn en Wijn; die dure Wijn...", De Heer, V. Loop, loop! gij verstaat niets van de zaken Ik moet leven zoo als ik gewoon ben. — Mijn Kelder en z'n te geven, komt geheel niet in bedenking; en ik kan dat denkbeeld niet dulden. Mevrouw, Ve Mijn Waarde! ik zeg dit niet voorgevallen heb- ben, indien gij niet verklaard hadt, uw toestemming te Zullen geven aan al wat ik voordroeg, De Heer, V. Ja zeker, maar alles in redelijkheid; de voorstel is zoo ongerijmd, dat het, verfoe mij, beneden uw vertaand is, daarvan te spreken, "Mevrouw, N, Ik stem het toe, indien gij denkt, dat er andere Artikels van Bezuining zijn. De Heer, N, Andere Artikels! Ja, in menigte zijn er, waarin wij kunnen inkrimpen, zonder dat iemand het merkt, en zonder dat wij er zelf hinder bij hebben. Bijvoorbeeld ons aandeel, 't geen wij hebben in de Loge van de Opera bij F. 5 dit komt ons op zichzelf, buiten hetgeen er bij komt, 's jaarlijks, gelijk gij weet, op een fommetje te staan, Mevrouw, V. Goed; ik heb er niet veel tegen, Ik wil ruime zoo graarne in het Parterre zitten. "Maria, Ik ben daar veel liever," "Mevr. V. Dat is ook mijn geval," zei de heer Va. Hollaan het Parterre, zegt gij? Dat zou niet veel beter wezen, Ik meende er de Opera geheel aan te geven. "Mevr. V. Zeker, mijn Waard, gij kust die niet in goede denken meenen," - "Maria, Vader wil met ons rillen, Hij zegt er alleen om te horen wat wij zullen antwoorden," - "De heer V. Op mijn woord, ik sprak nooit in volkomen ernst. - Ik wil niet zeggen dat dit toereikend zou zijn tot ons oogmerk; maar het zou helpen, en met enige andere dingen van gelijken aard..." "Mevr. V. Man, wat keuzelt gij! "Maria, Hoe! de Opera er aan geven." "Mevr. V. Indien gij in ernst spreekt, Mijnheer, dan vraag ik u welteken af, of het ons zou voegen met een plaats die Vermaak te verwijderen, die wij jaren lang bezochten; en dat alleen uit Huishoudelijkheid," "De heer V. Er zijn veel flauwe redenen dan Huishoudelijkheid, Wat dunkt u van gebrek? "Mevr. V. Dat is geheel de zaak niet. Wat de Opera betrekt, het is om de Opera zelf zoozeer niet, - maar het is een geschekte plaats om zijn Kennisfelen te zien en te ontmoeten, en het zou zo veel opzien baren, indien wij er van afzagen. Daarenboven zou onze reden weten, schoon dezelfde voor anderen een wil verborgen bleef. De Hr. V. Wel nu dan, denkt gij niet dat wij er- ons inschrijving in de Concerten aan zouden kunnen geven? Meyr. V. Dat zou ik met mijn hart doen; maar het is onmogelijk. De Hr. V. Onmogelijk? Meyr. V. Volstrekt onmogelijk, dewijl alle de Inteekenaars van het vrolijke jaar zullen worden opgewacht, en niemand kan wegweren te komen. Alles zou deerlijk in de war loopen. ARIA. Heden, Papa, wat zouden wij zeggen tegen Mijnheer, QUARTETTO of Signor SQUALINI, als zij hunne kaartjes voor hun Benefit aanboden? De Hr. V. Gij zoudt ze kunnen weigeren aan te nemen. Meyr. V. Dezelfde weigeren aan te nemen! - Neen, dat kunnen wij niet, dat kunt gij niet; dan zou uw naam van het Orkest tot den ingang klinken, als die van een persoon die eenige Concertbriefjes te betalen! De Hr. V. Voorzeker, daar is iets in dit alles. En nogtans, Mijn Watade | wij moeten bezuinigen, Ik denk, nog 3 | H Meyr. V. Met uw verlof, Mijnheer! ik bedenk iets, dat genoegzaam zal wezen, voor tegenwoordig althans. De Hr. V. Spreek dan op, en ’t zal geschehen. Ik heb vast beloofd - Beden: Meyr. V. Verkoop uw Jagdgerechtigdheden, uw Jagthonden. De Hr. V. Nu, nu, mijn Waarde! Spreekt gij er wat mee, Waar tot de Jagt behoort, mijn Jagthonden verkopen! Een aardige grap voorwaar! Maar kom, kom, wij moeten ernstig spreken, van dingen, buiten welke wij het kunnen stellen, wezenlijk kunnen stellen, Mevrouw, V. Wel, mijn Waarde, op de geheele lijst zijn DE INKRINPING bezittingen weet ik niets, waarvan gij gemakkelijker en gevoegelijk kunt aftappen. De Hr, V. Mijn Jagthonden,.. Mevrouw! Mevrouw, V. Ja, onze Jagthonden! Van wat dienst zijn ze? Zij kosten veel geld, en gij kunt niet zeggen dat gij door de Jagt uw gezondheid bevordert: want gij jaagt op zulk een wijze, en drinkt daarna zoo ruim en rijkelijk, dat gij altijd veel flauwer er aan zijt, dan bij als gij bij uw vuurwaart blijven zitten. De Hr, N. Dat is alles vooroordeel, mijn Waarde! Men moet, dit is reeds meermalen en met grond aangemerkt, een goed gelaat blijven vertonen. Gij weet ik heb vele hooggeachte vrienden, die ik zeldzaam zie dan in den Jagtrijd, Wij hebben een vast gezellenschap. Wij zijn verplicht elkander te zien en te onthalen. Zulk een wekelijke verkeering en verbintenis op te geven, zou het onbevalligste ding op den aardbodem wezen, Ik zou mijn aangezicht bij mijn oude Kennissen niet durven vertonen. Mevrouw, N. Hierin, Papa! moet ik met u ten volle instemmen. Op dit tuk, Mama! zijt gij niet gevat. Mevr. V. Maar wat dan? Denkt u niet dat wij te veel Dienstboden hebben? De Hr. N. Ja, ap dacht ik daarvan te spreken, — Mijn dunkelijkheid wij zouden er twee of drie kunnen missen, Mevr. V. Ik ben geheel van uw gevoelen, Uw Lijf knecht bij voorbeeld, De Hr. V. Neen, mijn Waarde, dat kan niet; maar daar is uw Franse Kapper. Mevr, V. Mijn Kapper? Hemel! hoe zou ik het buizen heraan kunnen stellen? Maria. Ik herinner mij, hoe, toen LA PLEUR ziek was, de Kapper, die zijn plaats vervulde, van Mama en mij Molliken maakte. — Doch daar is de knecht van Broeder JAKOB, zeker hij doet geen dienst, althans geen nut. Jakob. Geen dienst, geen nut? Ik bid u, denkt uwe wijsheid dat ik het zonder hem kan stellen? Wie zal mij mijn Paard oppassen? Maria. Gij zelf, Broeder! gij zijt oud genoeg en bekend wijs genoeg te zijn om dit te kunnen doen. 