VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Geene reden, namelijk, kan de verbreiding van eens inders fchande “vergoelijken”, dah de zucht om’ of den verdwaalden té verbeteren , óf deszelfs voorbeeld te doen dienen tén: affchrik van hen, die door een gelijk gevaar mogten worden bedreigd, Maar wanneer Zulk een voor- beeld, nit het levend en ons omringend geflacht ont- leerd, tene goede uitwerking doen zal, dan moet het oninistenbaar zich vertoonen met alle de ‘teekenen zijner onwèardigheid. Dan echter is ook alle verbreiding van deszelfs fchandelijkheid- onnoodig. Het is daar, en tee- kent zich zelf, En de verbetering des verdwaalden? Wie kent het menfchelijk hart, en meent dan, dat het door Verfmading en onteering is op te heffen uit den last der zonde? Wie kan het gelooven , dat de bewustheid eener opzettelijke verbreiding van zijne onwaardigheid immer iemand op den goeden weg zoude teragbrengen? Wie is integendeel niet teń volle overtuigd „dat het door den in- vloed der ondeugd ontftemde gemoed nimmer tot eene Ongeveinsde deugdsbetrachting kan worden teruggeleid, dan door eene liefdevolle opwekking van de nog onver- flikte zaden der zelfachting, en het zorgvuldig aanvuren der (luimerende vonken van het geloof aan vergevende welwillendheid? Dient daarentegen het verbreiden der aan fommigen -nog onbekende onzedelijkheid des zondigen > 404 OVER HET ONTZIEN VAN DEN GOEDEN NAAM niet, om hem.„door-het kennen van makkers op denweg des verderfs, gerust te ftellen omtrent zijne eigene on- waardigheid? Kan het niet weder het geweten in flap wiegen op het oogenblik , waarop het ontwaakte? Werkt de kracht van,het voorbeeld niet dikwijls meer ter pavol- ging dan ten atfchrik? Er valt niet te: twijfelen; de op- zettelijke verbreiding der. verdiende fchande,is meesul even doelloos, als de onverdiende onteering onzede- lijk is. II. Maar , wat wordt er. nu van allen, zaand op den goeden naam des naasten, wanneer wij het oog flaan op hen, wier oordeel dien aanval waagt? Ik bedoel hen, die zich door eigene kennis aan de onzedelijk heid des nas- ten daartoe geregtigd achten; van, hunne geloovige volge lingen fpreek ik. ftraks. De oordeelenden zijn menfchen ! == Gelooft niet, als ik dit zeg, G. H. , dat ik- voorheb , mijne taak gemakke- lijker te maken , door de waarde van het menfchelijk oor deel te verlagen. Ik zou, en ik denk toch ook met eenig regt, van de algemeene feilbaarheid der menfchelijke ken- nis, zelfs omtrent zaken, die onder haar onmiddellijk bè- zeik liggen , kunnen, patem ik,zou althans, en immers ook wel met. eenigen grond, kunnen beweren, dat eel juist oordeel toch niet aller deel is, en:dat-velgn integet deel, zich met eene oppervlakkige. befchouwing verge noegende , zich. ook;door den fchijn laten wegflepen , € hoogftens de: waarfchijnlijkheid volgen; waar alleen de waarheid hen, geleiden moest. Maar. ik, Jaat gaarne alle, zelfs gunftige, bijpaden ter zijde liggen „waar de hoofd- weg tevens, de” naaste is. Geen aasje zij ontnomen aan het gewigt „dat aan het menfchelijk oordeel wordt, gehecht; geen {tofdeel ontroofd, aan de. hoogfte eerzuil , diemen bet heeft geflicht., Met, bewondering (laren .wij,op de vere fende uitvindingen van den men{chelijken,„geest , welke dagelijks zich uitbreiden ; de verhevene inzigten der Wijs geeren vervullen ons met eerbied voor, het,Jicht hunner kennis; wij duizelen , wanneer, wij hen volgen willen, wanncer hun oog de.hemelen megt „en in de farren fchijdt DES NAASTEN. 405 te lezen, Doch, M. H., waar het de beoordeeling gert van de zedelijkheid des naasten , breidt zich voor ons ecn geheel ander veld uit, dan dat, in hetwelk de mens fchelijke geest al die grootheid vertoont, al die bewonde« ring heeft geoogst; het is een veid, waarop de grootfte Wijsgeer nooit verder is gekomen, dan tot eene eerfte fchrede, en nimmer de een aan den anderen de hand heeft kunnen reiken om verder door te dringen , maar waarop alleen eigene ondervinding leidsvrouw is; het is een veld, omringd van zoo vele hinderpalen, welke den toeging belemmeren, dat de meêsten er geheel om heen moeten gaan. Op dat veld liggen de beweeggronden: der handelingen van elken bijzonderen mensch, — de beweeggronden , van welke intusfchen alleen de zedelijk- heid zijnet uiterlijke daden afhangt. De eene mensch ziet den anderen handelen , en fchrijft hem daarbij beweegredenen toe, niet naar bekende waar- heid , maar-ndar bloote mogelijkheid , hoogftens waarfchijn= lijkheid, Maar hoe dikwijls moet hij zich niet bedriegen! — Hetgeen nuttig is voor anderen, en als zoodanig luid 406 OVER HET ONTZIEN VAN DEN GOEDEN NAAM wordt geprezen , ja den lof van deugdzaam verkrijgt , de- wijl meestal het gevolg de uitfpraak des befchouwers res gelt, dat is niet altijd deugdzaam, maar foms het bloote uitwerkfel van onedele , immers niet prijzenswaardige be- doelingen, Wat daarentegen des befchouwers gevoel bes leedigt, en hem, of hun, die hij voorftaat , fchadelijk of onnuttig is, heeft veelligt de beste bedoelingen, mis fchien de uiterfte regtvaardigheid omtrent anderen, ten grondflag, Leent aan de eene zijde de veinzerij haren mantel ter bedekking der gebreken , aan den anderen kant legt de vooringenomenheid geheel valfche kleuren op het gelaat der onnadenkende deugd. Wien is het gegeven, tot de verborgenfte raderen van den wil des menfchen doof te dringen, — wie kan kracht en uitwerking, oorzaak en gevolg hier wegen. en meten, dan alleen Hij, die de harten kent en de nieren beproeft ? Maar , het zij zoo, — men {telle zich voor eene onmid: dellijke , door de zekerfte zintuigen verzegelde bijwoning van het begaan eener daad, over welker onzedelijkheid geen twijfel kan beftaan.... Toehoorders! ik graw van het denkbeeld om het onzedelijke te vergoelijken; ik ver- lang er \geene toegevendheld voor; maar ik (tel mj, ow hem te beoordeelen, den geheelen mensch voor , en vore der eene bezadigde uitfpraak. vlekje in het eigen hart vertoonen) als zelfs het diepfte leedwezen uwe ziel vervult „en u tot een geheel overzigt van uw zedelijk beftaan geleidt, fluit gij dan moedwillig het oog voor de goede hoedanigheden , welke uwe gebre= ken vergezellen , en ontzegt gij haar met onverbiddelijke geftrengheid alle waarde , en zelfs alle kracht.ter verfter- king van uw doorgaand gedrag tegen de aanvallen , die uwe zwakheid bedreigen? == of zoekt gij in haar die kracht ?. tracht gij haar uit te breiden ? wenscht gij haar op te wekken door alle doelmatige. onderfteuning ? =. Zede= regters van den Naasten! zijt toch den naasten ‚wat gij uzelven zijt! I. Vóór ik eindige, moet ik nog van hen gewagen, wien het oordeel over den naasten wordt medegedeeld , en die het geloovend verbreiden. Wanneer ik daarbij ten maatftaf moest nemen het aantal dergenen , welke tot-de= ze klasfe behooren, dan behoorde ik zeker over hen ons eindig langer te fpreken, dan over hen, die naar eigene ondervinding den goeden naam des’ naasten bezwalken. Want het kwaad vindt bijna overal een open oor , en maar al te veel een’ ook ligt te ontfluiten mond. Met de {nele heid van het licht verfpreidt het zich onder de menigte , en vindt alom fpiegels, die het terugkaatfen. „ Hebt gij het gehoord ?” is de lokvraag der kwaadfprekendheid , en ongelukkig acht de vrager zich ,als het reeds is gehoord, en een fnellere bode hem is voorgegaan. In een oogen- blik is de eerfte, die bij ondervinding fprak , en. wiens oordeel wij ftraks befchouwden , uit het gezigt verloren, en, op het bloote geloof aan de waarfchijnlijkheid des kwaads, gaat de adem, welke den goeden naam des naasten bee fmet , van den eenen mond tot den anderen over. Ver- peste en verpestende adem ! Wanneer ik echter overweeg, hoe gering de beraden- heid is dergenen, welke ik hier bedoelen moet, en hoe meer onbedachtzaamheid dan kwaadwilligheid hen geleidt, dan mag ik het er wel voor houden, dat ik , door bij mijn eerfte deel hun oog te vestigen op den aanleg van hen, 408 OVER HET ONTZIEN VAN DEN GOEDEN NAAM over welke zij fpreken , hen reeds tot nadenken heb gë bragt, Nog flechts eene aanwijzing ! Onder de voorregten , welke den mensch boven het ree deloos gedierte gegeven zijn, blinkt ook het vermogen uit, om te gelooven, wat hij niet zelf door de zinnen heeft waargenomen. Het dier ziet en hoort flechts door zichzelven } de:mensch ook door het vertrouwen opal deren, Dat vertrouwen geleidt hem „ van zijne jeugd af, wan ieder onderwijs ‚dat hij geniet ; tot elke ondervinding, die-hem wacht. — O, her geloof is eene. zoo fchoone ci genfchap van de zedelijke natuur des menfchen ! Het is een hemelsch gefchenk der liefderijke Voorzienigheid. Het doet ons aannemen , wat wij niet ondervinden ; het verheft ons boven den ‘nooddwang der beperkte zintuigen , en bovel de grenzen der te kort fchietende kennis ; het beurt ons op, waar wat wij zien ons doet lijden, wat wij onder vinden ons ter: neder flaat. Wij ontvingen er den aanleg voor ter bevordering van het hoogfte goed, te onzer op“ leiding tot een beter leven. Maar hoe nu? Zullen wi het onteeren , door het te laten voeren in de (lavernij van het kwade? Dat echter doen wij, door. bruiken dan eene heerlijke gave. Wij doen het, terwil wij ons tot een blind werktuig in de handen van anderen verlagen. Want (ontveinzen wij het onszelven toch niet, G. H.!) ieder, die kwaadfprekendheid en laster tot 0% brengt, bouwt in waarheid op onze lasterzucht , en, bet onberaden volgende, bezegelen wij zijne onszelven vem derende uitzigten, Eer men dan hier vertrouwe , zie ma wel toe , wien ? Den bekenden man van ondervinding ; V% wereldkennis , vooral van een godsdienftig en liefderk gemoed, den belangelóozen , of wel den onnadenkende den onkundigen , den liefdeloozen , veelligt den onbeke* den , mogelijk den opzerrelijken lasteraar ; die de kwaads fprekendheid heeft in pacht genomen , om zicti ten kost? van den-goeden naam des naasten te voeden. Maar, zel waar wij meenen vertrouwen te mogen (tellen , veredelé = DES NAASTEN: | 496 bog ónze bedächtzaamheid hèt gegeven vertrouwen , door het te fluiten in onze harten ,: uit vreeze voor de zelf- misleiding ; welke het déel ook dës verftandigften en wel- meenendftén zijn kans Schroomivälligheid des oordeels zij het fchild der wijsheid; waar het dèn goeden naam des naasten geldt; eerbiëd toor zijne. aanleg part zich aan den wenscht zijner verbeteting;, om, waar geen hooge s der maatfchiäppije verfthuldigde j waartieidèpligt den mohd opents té zwijgen. ; Ik eindige. Meënt échiter niet M; Hi ‚ dat mijn on« derwerp is uitgeput. Nog onthield ik- u zelfs dè hoogfté drangredenen ; dië u kunnen voorgèfteld wofden, — die vån de heilige Gödsdienst def liefde , door cHrIis TUS vete kondigd; Maar deze te herinneren en aan te dtingén gáat mijne taak te boven. Dat is de uwe , waatdige Lieeraars van die Godsdienst | U , die het gemoed in zijn lijdėèn op- beurt ; Het hart iñi zijne zwakhèid verfterkt ; den geest gee leidt naar eene hoogere werèld, ù komt ook hèt heerlijke voorregt toe, met Het -voorbeêld éri de lesfen der hoogfte Liefde 3 den onbedachtzamen en overmoèdigeh tot inkeer te brengen; die, zondaar dls. hij; den fteen werpt op den naasten; Van uwe lippeñ vloeiĳt de taal det liefde, == van uwe lippèn vloeïje. zegen op elk , die niet oordeelt ; opdat hij niet onzen wordel ik keb geëëdd. WAARNEMING van ERNE PHLEGMATIA ALBA DOLENS; NA BEN PARTUS PRAËMATURUS: = Doof … i: De KONtNG ; Med. et Art. Obfleh, Doëtòr in de Rijp. e hnisvtótw van j. 5i; ehé grow van 34 jaren; van eène gezondey fterké ligchaamsgefteldheid , voor dè vijfde „maâl zevén thâanden zwanger; werd op den 2 Ju- Ï 1823 aangetast door eene Pleuritis yan eetiën gastrifchân ard ; Waartêgen eerst: doof een’ Apotheker ët vérvölgens loor mij dè oodige middelen tot herftel wefden aan: gewend; MENGELW, 1926. NO. P D d 410 | WAARNEMING. Door de vrij hevige ftekende pijn in de zijde , het hoes- ten en de koorts , vergezeld van ijlen „kreeg zij des nachts tusfchen den 3 en 4den eene afwisfelende pijn in de lenden en onderbuik ; het ostium uteri een weinig ontfloten zin- de, fcheen het, dat er eene vroegtijdige verlosfing zoude plaats hebben , hetwelk ook werkelijk den volgenden nacht tusfchen den 4 en sden Julij gebeurde. Het kindje was zeer klein, doch levend, hetwelk echter , na nog drie dagen geleefd te hebben, ‘overleed, waarover de moeder zeer bedroefd en neerflagtig was. De gewone omftandigheden van het ‘kraambed verliepen vrij wel, met dit onderfcheid, dat er volftrekt geene zog affcheiding plaats had; de boften bleven flap, waaraan ook niets gedaan werd. Ook de primitive ziekte, de Pleuritis , herftelde , onder eene gepaste behandeling, zeer goed, zoodat de vrouw op den zoften , behalve zwakte, zich herfteld bevond,en plan maakte om haren kerkgang te doen. | ' Den 22ften , (den 18den dag na de verlosfing) des avonds, Nadat zij, volgens zeggen van haren man , zich den vo rigen dag te veel vermoeid had, klaagde zij heden morg% over pijn in de kuit van het linkerbeen , welke zich ol der de knieholte tot aan.de.achterfte oppervlakte der di uitftrekte, Nu is de kuit en het onderfte gedeelte van hi been cen weinig gezwollen , heet op het aanraken, en bi de beweging pijnlijk. Zij heeft verfcheidene malen ge braakt , en alles, wat zij nuttigde, kwam weder terig De eetlust, die te voren reeds vrij wel was, is wedt verloren geraakt. De tong is met een wit casarrhaal bt flag overdekt. Zij heeft twee malen tinkende ftoelganget gehad. De pols is fnel, menigvuldig , niet hard. Zý i$ dorftig , heeft geene hoofdpija sen is bij haar volle ve ` ftand. — Daar ik eerst des avonds bij baar geroepen be, wil ik , alvorens iets te doen, den volgenden morgen é wachten. Den azften , (aden dag der ziekte) des morgens. Z heeft gepasfeerden nacht niets geflapen , moet nog gedur braken, heeft twee malen ftoelgang gehad , de tong M / WAARNEMING, 411 beflagen. De pijn in het been is niet verminderd; het geheele been, de knie en het onderfté der dij zijn nu ge» gwollen , gefpannen , hardachtig , heet , bleek van kleur, / bij de minfte aanraking allerpijnlijkst ; de beweging bo mogelijk, en op den aangebragten druk met den vinger blijft er geen kuiltje over, De koorts remitteert nu. Na eenig nadenken, dit geval voor PAlgmatia alba dolens onderkennende , deed ik haar , volgens Borm , een vefieatoriusm , even als een koufenband , ter breedre van anderhalven duim, rondom het been appliceren; doch niet, zoo als BoRBR wil, boven, maar onder de knie, even boven de kuit, en fehreef haar een Jaxans antiphlo- 8isticum voor. Des avonds. Het veficatortum heeft nog bijna niets getrokken. Het been is zeer pijnlijk , veel meer gezwol- len,fterk gefpannen , glinfterend en heet. De koorts heeft zich, na eene kleine remisfie, hervat, met koude rillin= gen. Zij is gedurig dorftig, doch braakt alles weder uit. Zij heeft eenmaal ontlasting gehad. Den 24ften , des morgens. Zij heeft niets geflapen ; de fpaantche vlieg heeft goed getrokken, en de pijn in het been is veel verminderd , zoodat zij het nu weder een wei- hig kan bewegen. Zij heeft federt gisteravond njet ge- braakt , en in den nacht twee ftinkende ftoelgangen ge- had. De tong is meer beflagen dan gisteren , en de eet- lust nog geheel ontbrekende. De koorts is vrij hevig ge- weest „ en zij bevindt zich nu moede en ligt in °t hoofd. — Ik laat het laxans voortgebruiken „en het veficatoritum pp dezelfde plaats blijven liggen. Des avonds, Wederom koortsexacerbatie , met braking an galachtige (tof. Zij heeft eenmaal ontlasting gehad. Je pijn in het been is Tijdelijk; Zij heeft na den middag en’ korten tijd opgezeten „en een weinig {pijs genuttigd. Den asften, des avonds. Den gepasfeerden nacht heeft ĳ onrustig doorgebragt; de koorts is echter gedurende ezen dag veel minder geweest 3 zij bevinât zich nu rede- jk „ heeft niet gebraakt „drie malen ftoelgang gehad , meer lut, € de tong is bijna zuiver. Zij klaagt over pijn Dda U 412 _ WAARNEMING. onder ’t wateren. De pijn in het been is veel minder; de zwelling nog hetzelfde. Zij heeft even buiten het bel geweest en op. het been geftaan. — Het veficatorium laat ik nog liggen „waardoor van tijd tot tijd nog veel vocht ontlast wordt. = Den 26ften. Zij heeft den nacht flapende en vrij va koorts doorgebragt , en bevindt zich thans vrij wel, De tong is zuiver; zij heeft niet gebraakt, en eenmaal ftoel gang gehad; de urine is met een rheumatisch fediment; de pijn in het been gering;-de zwelling evenwel blijft nog = voortduren, = Ik laat de wond der fpaanfche vlieg verbin den met -gelijke deelen, Ung. cantharidum en Ung, af” maticum , en fchrijf haar het volgende voor: - - R, Ag. fl. Sambuci une. WIJ. Acet, Potasf. liquid. Acet, Scillae — aa UNC. Te „Extr, Dulcamarae dr. 1. Syrup, Altheae unc. te >` ` M. S. Om ’t uur.een kleine lepel. Den azften. Gisteravond heeft zij weder iets koort gehad, evenwel des nachts goed geflapen. De zwelling van het been begint te verminderen. De tong is wei jets meer beflagen; de eetlust niet zoo goed. Zi het geene ontlasting gehad, en de urine is bruin , helder, zonder bezinkfel. — Ik Jaat met het mixtuur voortgë Den a8ften. Alles is redelijk wel. Zij heeft geen koorts gehad, twee malen ontlasting; de zwelling va been is minder; zij urineert weinig. ` R, Pul. fol. Digital. purp. ZT. Vie Sacchar. alb. dr. 1, `+ Of. Menth. p. gt. 1j. `" M. f. Puly; No. viij: S, Om de twee uren een poeder, = Dep aọften. Zij begint te herftellen, Het been hee bijna deszelfs -natuurlijke dikte weder; het gebruik w WAARNEMING. 413 hetzelve komt terug en het-begint te jeuken. Het ver- veelt haar in ’t bed , doch klaagt over zwakte. De wond van het veficatorium is nog open. Zij heeft meer urine geloosd, Overigens is alles wel. R, Cort. Cascarill. | Rad. Valer, Syly. = aa unc. B. Inf. f. q. ag. Col. unc. viIJ. Sarup. C. Aurant. unc. Ie Aeth. Nitr. alcoh. dr. 1. M. D. S. Om ’t uur twee lepels. Den 3r Julij. Behalve eenige overgeblevene krachs teloosheid in het been , veroorzaakt door flapheid der fpie« ren, bevindt zij zich zeer wel, == Ik laat de wond der Ípaanfche vlieg genezen , het been zachtelijk zwachtelen, en met hetzelfde geneesmiddel voortgaan. Den 2 Augustus. Zij loopt nu door het huis, en, of- fchoon! overigens gezond, nemen hare krachten langzaam toe, en blijft het been nog zwak, | R, Zinct. Cort. Peruy. fl. unc. te mpm mm Cascarill. mn a Áyrant. — qa unc. p. - M. f. Guttulae, . D. S. Alle twee uren een eijerlepek met fpaan- fchen wijn. Den 6den, (den r6den dag der ziekte.) De flapheid in het been blijft haar nog hinderlijk ; overigens is alles wel. — Ik laat den zwachtel natmaken in een’ flappen kamferbran= dewijn. Door het aanhoudend aanwenden hiervan, te gelijk met het voortgezet gebruik van tonica, konde ik haar op den:31 Augustus met hare volkomene herftelling geluk wenfchen, Op den 5 Mei des volgenden jaars ‚ bij haar ontboden zijnde , verhaalde zij mij, dat zij wederom vier maanden zwanger was; dat zij federt het begin dezer zwanger {chap des daags weder pijnlijkheid in het linkerbeen is beginnen _ te gevoelen , welke nog blijft voortduren; dat hetzelve 414 WAARNEMING , des avonds dikachtig, doch niet zuchtig was, en dat het ‘des nachts veel door kramptrekkingen en pijn werd aangedaan. Ik befchouwde dit toen als rhgwmatisch, en “fchreef de volgende poeders voor: | R, ‘Refin. Guajaci dr. za Extr. Acomiti. Extr. Hyoscyami. Carb. Magnef. ~ aa dr. R. ~ M. f. Puly, No. XXX. S. Vier poeders daags. Na het gebruik hiervan is de pijnlijkheid van het bien verdwenen. Op het einde der zwangerheid is heele zuchtig gezwollen, doch zonder pijn, en in het laatst van September is de vrouw natuurlijk verlost van eén gè zond kind, hetwelk zij gezoogd heeft, Het beloop va dit kraambed is- zeer regelmatig geweest ‚zonder den mit- ften hinder aan het been, en federt dien tijd leeft zij tot heden toe (Junij 1825) gezond, | Alhoewel de ziekte, welke het onderwerp dezer wite neming uitmaakt, eerst federt weinige jaren bekend „doot de ijverige nafporingen der Genees- en Verloskundigë reeds mêer en meer is onderfcheiden , en van dezelverees verfcheidene waarnemingen zijn opgeteekend en meds deeld; zoo is mij de onderhavige , offchoon zeker mi van de erge foort, echter voorgekomen niet onbekis rijk te zijn, waarom ik gemeend heb dezelwe aan bet 5* neeskundig publiek te moeten mededeelen. Eene bijzonderheid, waarop ik het eerst opmerkzä® werd, is deze; dat hier PAlegmatia alba dolem , t ziekte aan het kraambed in den eigenlijken zin cig, volgde op een” Partus praematurus, van welke huilt de oorzaak vrij zeker in de voorafgegane Pleuritis m gefteld worden, Het was mij niet vreemd , dat eene zwangere vrouw d0 eene bijkomende ziekte ontijdig bevalt ;maar het was ol nog vreemd, dat PA/égmatia alba dolens voorvalt ma?’ | WAARNEMING. 415 tus praematurus, Want offchoon Dr. L. Je CASPER zegt, dat dezelve op vroegtijdige zoo wel als op tijdige verlosfingen volgt, en Dr. Avis voorgeeft, dat zij na verlosfingen en miskramen voorkomt , zoo heb ik nog geene enkele waarneming van dien aard gelezen; alhoee wel ik daarom niet wil beweren , dat dezelve niet beftaat, Nog meer bijzonder is het evenwel , mijns bedunkens , dat het juist na zulk eene vroegtijdige verlosfing plaats vond, welker oorzaak niet dadelijk in den uterus zelven gelegen fcheen , maar welke, per confenfum, een gevolg der Pleuritis was. Zoodat men hier zoude kunnen ftel- len (als ik het zoo eens uitdrukken mag), dat de caufa proxima der. Phlegmatia was de Partus praematurus en de caufa remota de Pleuritis, en men dus hier de Phleg- matia alba dolens als fecundaire ziekte hebbe te befchous wen. | Eene andere bijzonderheid, welke hier in * oog valt, is,dat de ziekte haren aanvang nam met pijn in ‘de kuit, daar, volgens de bekende waarnemingen , gewoonlijk de pijn in de regio iliaca en de liezen begint, en zich naar de Jabia, de dijen, knieën, ja tot de voeten en teenen toe, fcheutswijze verfpreidt; ofichoon Dr. HOSACK zegt, dat de eerfte aandoeningen meestal omftreeks -de dikte wan het been (de kuit?) ontftaan, en niet in de liezen en het bekken , (vergel. MOLL en VAN ELDIKs Practisch Tijdfchrift , 3de jaarg. bl. 208.) en, volgens SCHMIDTMULLER,heeft men ook de ziekte met pijn in de kuit zien- beginnen. Ook de zwelling begon hièr aan de kuit , en breidde zich eerst naar beneden en daarna naar boven: uit; en hoewel, volgens Dr. pa vis,-de zwelling het eerst zigtbaar wordt. in de fchaamftreek „ en van*daar naar beneden tot de teenen toe daalt , en dit als een.pathognomorisch teeken dogr anderen wordt opgegeven „.zoo begint ook, volgens BURNS, fomwijs len de zwelllng aan de kuit, en ftijgt langzamerhand naar boven. (Pract. Tijdfchr. 416 J WAARNEMING, Dat deze ziekte toch waarlijk PAleematia alba dolens “was, daarvan ftrekten mij de hoofdtoevallen , welke door onderfcheidene Schrijvers „als gan deze ziekte eigen , wore den befchreven, en welké ik bij mijne lijderes waarnam, ten duidelijkften bewijze, Immers de pijn, de bleeke, veerkrachtige. zwelling, de afwezigheid van oedema, het onvermogen ter beweging, de koorts, de nelle , menig: wuldige, niet volle of harde pols „de gastrifche verfchijn felen , met witte , beflagene tong, waren zoo vele teeke: nen, welke mij al Por de Phlegmatia, elba deden oi: derkennen, Door Dr. VAN ELDIR (Pract. Tijdschr. fte jaarg. bl 14) wordt als een kenmerk , waardoor onze ziekte vat de waterzuchtige zwelling wordt anderfcheiden, opgegee ven, dat de zwelling bij haar aan het bovenfte gedeelte der ‘onderte led maten begint; terwijl bij de waterzocht de voeten het 'eerfte zwellen, en vervolgens de beenen bovenwaarts langzamerhand dikker worden, Volgens deze opgave ‚zoude het door mij waargenomen geval eenigzins aan waterzucht grenzende fchijnen geweest te zijn; edoch de voorafgegane pijn in de kuit, de daar ter plaate be- gonnene en zich eerst naar beneden en toen naar boven verfpreideude zwelling, het piet achterblijven van €en kuiltje na drukking met den vinger „ in vereeniging më de overige /yrmptomata, waren mij genoegzaam , om dit geval voor Phlegmatia alba dolens te houden, _ _ Volgens Dr. cas$P ER zoude de Phlegmatia ajba wed overeenkomst hebben met den RAeumatismus lymphatici; intusfchen zegt Dr. VAN EL DIK, dat onze Phlegmo tia de bovenfte gedeelten der anderfte ledematen het eerst aantast, terwijl zulks bij den. Aieuimatismus iymphaticni omgekeerd plaats heeft, (Zie Pract, Tijdfchr, afte jag bl. 14.) Nu zoude men , volgens dit laatfte , mijne wat” neming voor Rheumatismus lymphatieus kunnen. houden; doch ook bier was het bijzondere beloop der zwelling, jn. verband met de andere teekenen, en duidelijk kenmerk der Phlegmatia alba dalens, VERHAAL VAN EEN TOGTJE NAAR DE PLANTAADJE ZEEMIGT, 417 prs VERHAAL VAN EEN TOGTJE NAAR DE RLANTAADJE ZEEZIGT , IN SURINAME, (Vervolg en flot van, bh, 375.) | Scuoon ik meermalen, bij den aanvang van mijn verhaal, de Westindifche gastvrijheid ‚geroemd. heb, znlt gij toch, zoa ik geloof, u naauwelijks kunnen- verbeelden , hoedanig hier „ vooral op plantaadje , de gastvrijheid wordt uitgeoefend. Reist te dien einde in uwe verbeelding met ons naar Buyfen-vlijt, waar de bruidegom ons met andere gasten tegen Vrijdag ge. noodigd had, Wij kwamen tegen, half elf ure des morgens daar aan, en zagen van lieverlede eenige andere gasten. opdar gen, meest allen in vaartuigen door.4 à 6 jongens geroeid , en voorzien. van jeanne footboys,” Allen waren hier welkom, zoo wel genoodigden als ongenoadigden, (want van zulken waren er ook een paar aanwezig.), Na het breakfast was er in beg woonhuis van Buyfen -vlijt geene genoegzame geles genheid woor alle de gasten tat het middagdutje, en, welvere zekerd yan niet afgewezen te zullen worden , ‚wandelden zog velen, als lust hadden tot flapen „ naar eene vaburige.plane taadje, mer oogmerk cm tegen thgedrinkenstijd terug te kos men, Voegt hierbij, dat alle de gasten te zamen zeker een dertigtal (laven ,. zoo. wel roeijers als footboys , bij zich hade den, die allen toch ook eten moesten 3 en beboef ik dan wel verder te betoogen, dat men niet ligt eenig ander land zal aantreffen , dat in gastvrijheid deze kolonie overtreft? Nadat wij tegen vier ure weder allen op Buyfen- vlijt vere ` zameld waren, en nog een of twet gasten zich bij de oves rigen gevoegd hadden, werd de vrolijkheid op nieuw alge- meen. Wij rookten, wij preatten, wij lachten, wij wandel. ` den; fommigen probeerden het paard van onzen gastheer; in één woord, wij hadden een regt landelijk feest. De gastheer verfchafte ons ook nog het genoegen van twee jonge faven te laten roepen , corfpronkelijke Afrikanen , die bier. nog niet lang in het land, althans nimmer aan het fort geweest zijn, welke ons allén vermaakten door de vlugge en kunftige fprongen, welke zij reeds in hun land geleerd hade / den. Wij hielden ons overtuigd, dat, indien deze knapen gelegenheid hadden die kunst verder te beoefenen, zij ze- ker eerlang met de grootte fpringers uit Europa zouden kuue nen wedijveren, | 418 VERHAAL VAN EEN TOGTJE Terwijl deze fpringers ‘het, gezelfchap door hunne vdardige heid vermaakten, kregen wij, van eene andere zijde, eene vertooning van eenen anderen aard, die ons weldra van onze plaatfen opjoeg. Wij ontdekten eene (lang (iets, dat juist geene zeldzaamheid hier is) die regelregt naar ons toe kwam kruipen. Er zijn fommige menfchen in dit land , die bewe- rei een arcanum te bezitten, waarmede zij anderen, bij wij- ze van voorbehoeding , beveiligen kuunen tegen elken flange- beer, Zij oefenen hetzelve uit door eene inciffe boven den pols, waarin zij zeker vocht inwrijven -dat in ftaac zou zijn elke flang vrees voor hen in te boezemen, Offchoon verfchei. dene meufchen, zelfs Europeanen, aan het uitwerkfel dier infhijding geloof hechten, bevonden zich echter eenigen om der ons gezelfchap, die werkelijk die cuur ondergaan bad- den , en echter de naderende flang even zoo wel vermijdden als wij, die miet tegen den flangebeet gefneden waren, Al feen de Directeur x. had den moed, het kruipend dier var achteren in den nek aan te grijpen, en aldus te fimoren, Ik weet ook nog het voorbeeld van iemand, die, offchoon die infnijding ondergaan hebbende, echter eenmaal zoo hevig door eene flang gebeten werd, dat hij het niet ligt weder wagen zal, dit dier aan te raken, Dit althans bewijst zeet weinig ten voordeele van het uiewerkfel dier inwrijving. Langzamerhand kregen wij nu ook weder het onaangenaam bezoek der masquiten, en wilden wij niet aan onophoudelij- ke beten blootgefteld blijven, zoo waren: wij genoodzaakt, gelijk wij de beide vorige avonden op Zeezigt en de Dage raad ook gedaan hadden, een groot vuur voor het huis tt laten aanleggen, en daar rondom te gaan zitten: de rook is het eenigfte middel, om die lastige infekten weg te jagen, althans voor een groot gedeeltes want, offchoon wij een vuur aangelegd hadden, gelijk men naauwelijks in de koud fte landen in de maand Januarij zou ontfteken, voelden wij echter nu en dan hunne beten. Ergere bezoeking had zekere Directeur B.... kunnen hebben, die, mede met ons rondom bet vuur gezeten zijnde naast een dèr kanonnen, welke voot het woonhuis geplaatst zijn , bij ongeluk de kap aanraakte, welke het zinkgat van dat ftuk gefchut dekte, . Oogenblikke- lijk kwam daar onder uit ben zwerm marbonfen (foort van wespen) voor den dag, waarvan er een onvriendelijk genoeg was, hunnen verftoorder een’ fteek op de regterwang toe te brengen, die, fchoon dezelve zijn aangezigt eenigzins deed zwellen, hem nogtans geene hevige pijn fcheen te veroorzaken. NAAR DE PLANTAADJE ZEEZIGT. 419 Eindelijk was het ook weder tijd geworden, ons aan tafel te plaaten, waar gulle blijdfchap en vrolijke fcherts den hoofdtoon voerden, en onder welke wij tot lang over mid. dernacht bijeénbleven. Regt grappig was het gezigt, dat wij, lang reeds aan tafel gezeten zijnde, achter ons hadden op de menigvuldige fotboys , die allen onder elkander op den gtond lagen te flapen, de verdere bediening der tafel aan het huievolk òp Buyfen- vlijt overlatende, Geene minder belag- chelijke vertooning leverde hun ontwaken op, toen elk op- geroepen werd om zijnen meester naar het vaartuig te vol. gen, dec hem weder naar huis moest brengen, Wat ons be. trof, wij befloten, het voorftel van den bruidegom , onzen gastheer , aan te nemen, dien nacht bij hem op plantaadje te blijven. flapen, en eerst den volgenden morgen naar Zeezigt terug te gaan: de hangmatten werden dus fpoedig voor ons klaar gemaakt, en weldra (liepen wij zoo vast in, dat wij noodig hadden, des morgens door de foorboys gewekt te worden, Nog vrolijk denkende aan de menigvuldige genoegens van deu vorigen dag, verlieten wij na het ontbijt onzen gastheer. Mijne beide medgezellen verkozen den weg naar huis te voet - af te leggen; terwijl ik mij na bun vertrek in het pontje Zette, dat ons den vorigen dag vaar Buyfen-vlijt gebragt had, Aldus in eenzaamheid gezeten, kortte ik den tijd met lezen in de Disticha van CATO, waarvan is een exemplaar vån den bruidegom ten gefchenke had ontvangen. Aan de plancaadje Ciemensburg genaderd zijnde, kwam de footboy van Onzen vriend D. R, mij aan den oever der kreek zeggen, dat de beide wandelaars daar op mij wachtten, Hier ftapte ik dus Bit het vaartuig, om verder met hen naar Zeezigt te kuije- ren, Wij lieten, na even bij den Directeur Re. ‚die den vo- rigen deg een onzer tafelgezellen geweest was, vertoefd te hebben , ons de kreek overzetten, en gaven last aan de roei. jers, om bet vaartuig naar huis te brengen, en aldaar het breakfast ve beftellen. Na een kort bezoek op Zeewijk en Nieuw vas comme je te pousfe , wandelden wij langs denzelfden oever der kreek voort tot de plantaadje den Briel, alwaar de Directeur R... ons wilde overhalen, het breakfast te blij- ven gebruiken, waarvoor wij echter heufchelijk bedankten. Wij konden intusfchen niet weigeren, eenige verfrisfching te gebruiken en eene cigaar te rooken. Van dit laatfte fpreken- de, zou jk, mij herinnerende, door wie en in welk gewaad ons het komfoortje met vuur werd aangeboden, eene opmer- 420 ` VERIIAAL VAN EEN TOGTJE king hierbij kunnen voegen, juist wel niet vreemd op plan. taadje „ maar vreemd zeker voor Europefche oogen , indien ik- piet vreesde, dat deze brief welligt in handen mogt komen van de eene of andere onzer lieve Hollandfche meisjes „ die zeker blozen zouden, als zij vernamen, dat wij, met mon- fieur TARTUFE, geen zakdoek bij de hand hadden, of, om ecn meer lokaal idée te bezigen, geen banaanblad aan het voorwerp, dat voor ous ftond, hadden uitgereikt... Doch felt u gerust, mijne lieven! de Natuur zelve is naakt, en juist hare paaktheid levert het bewijs op van bare on- fchuld, — Dit voor onze lieve vriendinnen; maar u moet ik ernftig waarfchuwen, om dezen regel niet te algemeen op. te vatten: integendeel , houdt het met mij daarvoor , dat de- ze regel aan menige uitzondering onderhevig is, maar dat de gewoonte bij vele onzer halfnaakte zwarte fchoonheden de onfchuld tot eene tweede natuur gemaakt heeft, Op onze verdere terugwandeling had ik gelegenheid „het zaad van de anijplant, die hier overvloedig in het wild groeit, in te zamelen, om het binnen kort, met meer andere zaden van onze inlandfche gewasfen , aan eenen in het moederland welbekenden Botanicus te. zenden, De brandende zouneftralen noodzaakten ons voorts, onze fchreden te verhaasten ;en zoo kwamen wij binnen een kwartier uurs op de Dageraad an, van waar wij ons naar Zeezig# lieten overzetten , mec het vaste voornemen, dien dag ‘en den volgenden verder uit te rusten. Want offehoon wij tegen Zondag ten maaltijd genoodigd wa- ren op Nieuw vas comme je te pousfe , waar de Directeur een fpel aan de flaven zoude geven, zoo hadden wij vermeend, voor deze vriendelijke uitnoodiging te moeten bedanken, tè segt begrijpende, dat, is er een tijd van komen, er ook een tijd van gaan moet zijn. Wat onzen gastheer betrof, daar bij voornemens was, den ften Augustus, bij het trouwen van den bruidegom, aan het fort weder tegenwoordig te zijn, en niet te lang van huis wilde blijven, drang hij er op aan ‚dst wij ons vertrek nog eenige dagen zouden uicftellen „'c geen echter onze bezigheden in de ftad niet toelieten; Zoodat wij nog al moeite badden, hem te doen beloven, Maandagmor- gen met den bruidegom. en ons te zullen vertrekken, Wij bad- den het genoegen , dezen Zaturdagavond nog bij ons te zien, en maakten toen de flellige affpraak , dat wij den valgenden dag het middagmaal bij hem zouden komen gebruiken , en op Buyfen- vlijt vernachten, om Maandagmorgen mer de ebbe naar het fort te verwekken, MAAR DE PLANTAADjE ZEEZIGT. 421 Áldus heb ik u het een en ander van ons achtdaagsch vere — blijf op Zeezigt medegedeeld, Van onze terugreize heb ik u - minder te verhalen, Volgens affpraak verlieten wij tegen vijf ure de plantaadje Zeezigt; in het voorbijvaren legden wij even op Nieuw vas comme je te pousfe aan, om den Heer s. , die ons ten maaltijd genoodigd bad, en zijne gasten te groe- ten, Bij onze aankomst vonden wij de Negers druk aan het danfén en zingen, daar het fpel reeds eenen aanvang genomen had; terwijl nu en dan nog eénige andere flaven en flavinnen van de naburige plantaadjen aankwamen, om deel aan het fpel te nemen, U een denkbeeld van zoodanigen dâns te geven, ie niet wel mogelijk; men dient denzelven bijte wonen, om al het be. lagchelijke daarvan te zien, Een of twee trommen, of lice ver uiegehoolde boomftammen, ter dikte van eirca een voeg diameter , waarover een ruw vel of blaas gefpannen is „ waarop de fpeler met de vlakke hand flaat, zijn de éénige inftrumen- ten, die daarbij gebezigd worden,en al bun egccompagnement betaat in een’ zeer eeutoönigen rychmus van twee maten, fnelle beweging, vierkwarts maat, de eerfte maat verdeeld in één kwart, twee acheften, kwart met flip en achtte, en de tweede maat in vier achtften , kwart met ftip en achtte. De vrouwen, die geen deel tan den dans nemen, heffen daarbij eene vrij eentoonige melodie aan, welke echter over het geheel zuiver genoeg gezongen wordt, Het in(trument , dat haren zang begeleidt (jorrejorrs genoemd), beftaat uic éenige aan elkander geregene flukjes hout, in den vorm van fchulpen gefneden , welke zij, door beweging met de han- den, op de halve maat tegen elkander doen klepperen. Ge- woonlijk danst flechts een of twee paren te gelijk , altijd de- zelfde pasfen en dezelfde figuren makende , tot dat zij door ` Anderen afgelost worden. Nadat wij een tijdlang dit fchouwfpel hadden aangezien , namen wij affcheid van het gezelfchap op Nieuw vas comme je te Pousfe , en roeiden verderop naar Buyfen- vlijt , waar wij eerst om 8 ure ‘savonds aankwamen. _ Den volgenden morgen was alles reeds vroeg. im de weer 5 de bruidegom had dezen nog iets te belasten; gene had an. dere inftructiën te vragen; de footboys hadden nu dic, dan dat weder vergeten, en zoo werd het zeven ure, toen wij ons in hect vaartuig zerteden, Wij hadden twee pontjes tot onze befchikking; in het eene, waarin wij ons bevonden, hadden wij niets anders medegenomen, dan hetgeen wij qnderweg ~ 422 VERHAAL VAN EEN TOOTJE nog me mogten hebben; het andere was geladen met on. ze koffers en bananen voor de Negers, Ook nu weder toon. den onze roeijers (op twee na dezelfde „die ons naar Zeezigt gebragt hadden) hunne ktinst, daar zij niet de minfte moeite aanwendden, om het andere vaartuig vooruit te blijven, en echter niet door hetzelve konden ingehaald worden. Nabij de plantaadje Brunswijk maakte onze vriend v, T. mij opmerk- zaam op eene pleisterplaats der Boschnegers, gelijk er nog flechts drie zijn , waar het hun geoorloofd is, dj te floppen, - Aldus voeren wij, met overheerlijk weder, tot de plan taadje Beekvliet, naast Charlottenburg gelegen , alwaar de ot: de Directeur sCH......., de oudfte kolonist, ons aller. vriendelijkst ontving. De man fprak nog van mijnen zaligen grootvader, van mijnen vader, dien hij zeer jong gekend had. Ten uicerfte over zijne ontvangst voldaan, wandelden wij naar Charlottenburg langs een pad, waar de geur der ba- pille, welke m hee: wild groeide, onze reukorganen fireeldt, De Negers van ons vaartuig, dat wij vooruitgezonden had- den, vonden wij bij onze aankomst reeds bezig met hunne bananen te koken en te rooster, ' Op aandrang van den Heer r. befloten wij op Charlotten: burg het volgend tij af te wachten ,en alzoo het middsgarl zoo wel als het breakfast bij hem te gebruiken, hetgeen on ze roeijers zeker niet kwalijk opnamen. Behalve eene wende- ling ’s middags naar den Directeur B., op de naastbijgelegen? plantaadje Liverpool, bragten wij voorts den overigen dag door op Charlottenburg , cn vertrokken tegen negen ure, n- dat het andere vaartuig een groot half uur ons reeds voornit- gegaan was, Onze roeijers hadden echter geen uur tijds noo- dig, om het in te halen; wij lieten het op zijde komen, gt ven de Negers eenige verfterking , en vermaanden hen ons të trachten bij te blijven. Het was vier ure na middernacht, toen wij, op de riviëf Suriname , de plantaadje de Morgenflond voorbijkomende, d- daar de pont van Zeezigt vonden lig-en, die Donderdags té voren naar het fort vertrokken was, en nu weder op Weg was naer de Motkreek, De Negers van dat vaartuig reikten ons eenige brieven over, die hun in de ftad voor ons mede: gegeven waren, Nu naderden wij langzamerhand de ftad; €, offchoon de vermoeidheid der roeijers hunnen flaaplost of- wekte, flapten wij echter ten vijf ure aan de Stcenenklid NAAR DE PLANTAADJE ZEEZIGT, 423 (eene andere landingsplaats, vlak over het Gouvernements- buis gelegen) aan wal. — De tijd verbiedt mij , hier nog iets bij te voegen. Groet alle mijne vrienden, en geloof mij fteeds Paramaribo , ~ T. V. 14 Aug. 1824. | Q. N. DE SIL Q Men verhaalt, dat er in het aloude Egypte, niet verre van de Oafis van de Delta, ecn Europeër woonde „die zijne vel- den in vrede bebouwde, omringd vaa zijne dochters, en, in rust en onfchuld , gelukkig leefde, Incusfchen had de Gene- raal BONAPARTE de Franfchen in het vaderland der pH As Ra O’s geleid; derzelver leger was voor Alexandrië geland ; bet had Kairo , de Piramiden , Thebe, Heliopolis gezien; maar de Turken vlugtren voor hetzelve, lokten het in de woes. tijn, en droegen zorg, alles op hunnen doortogt te vernie- len en in brand te fteken, ten einde hetzelve aan honger, dorst en allerlei ellenden prijs te geven. Ook de velden des Europeërs werden, op’ hunne vlugt, door hen verwoest, zij- df ne landelijke woning vernield , en zijne dochters in flavernij weggevoerd, Wanhopig zwierf hij eenigen tijd rond, zonder woonftede , zonder wijkplaats, en, vol verlangen om zijne dochters te wreken, wendde hij zich tot de Franfchen ; be- floten hebbende, hun ten gids in de woestijn te vertrek- ken, Hij vond de troepen afgemat en aan het gebrek ter prooije ; de honger folterde het Franfche leger, en het had, tot lesfching van den dorst, niets dan brak en ongezond wa- ter. Desniettegenftaande trok het moedig tegen den vijand op; terwijl intusfchen de bevelhebbers elkander met angftige bezorgdheid raadpleegden , hoe zij, na de vermoeljenisfen van den deg en de gevaren der onophoudelijke (chermutfelingen , in de vooddrnft der foldaten zouden voorzien, Nu verfcheen de Europeër. Een langdurig verblijf in Egypte had hem atie de gewoonten en geheime hulpmiddelen des lands leeren ken- nen, en hij ging voor den Generaal uit, met kracht den grond trappende, en naar het gerncht zijner ffappen luiste- rende, waarbij dezelve een dof geluid terugkaatfte en een dik ftof zich verhief. Eindelijk , toen de zon was onderge- 4aâ | _ De sito, ` é | A gaan en de fchiemering zich begon te verfpreiden, meende dé gids eensklaps een’ helderen klank te hooren, em ftond fil, van nieuws op den grond trappende.. „ Hier; hier is het!” riep hij uits „ hier is eene filo?” Op dit onbekende woord zagen allen elkander met bevreemding aan, terwijl de gids voortging met hét têrrein te onderzoeken, òm zich van den bmvahg derzelve te verzekeren; en hù verzocht hij, dt men den grond opgroef ter plaatfe , welke hij aanwees. den en vermoord zijn geworden ! SCHOKKENDE TEGENSTELLING. e vrijwillige giften ter herbouwing van de St, Paulus kerk te Rome zijn reeds geftegen tot anderhalf millioen, En de ongelukkige Grieken !... Een Tempel te minder en eene Na- ie te meer: zou dit Hem, die niet woont in Tempelen, met banden gemaakt , niet welbehagelijker zijn? Dat elk Christen-, dae elk menfchen -hart antwoorde! VERKOOP VAN VROUWEN TE LONDEN. (Tablettes Anglaifes. Bruxelles, 1825.) | Qui que tu fois, elle [la femme] est ou fut ta mire. Lecouvé, Mérite des Femmes. D: regtbanken van Zonden ftraffen, met eene aanmerkelijke geldboete, hent, die zoo meêdoogenloos is van een beest te mishandelen ; terwijl de regter zich genoodzaakt vindt het te bejammeren, dat de wet zich niet uitftrekt tot het voorkow men van dé verlaging der belangrijkfte helft des nrenfchelijken: gellachts. Het fchijnt, integendeel, dat de regtsvormen der tchtfcheiding , door den verkoop der vrouwe bij de gemeês te volksklasfe, gegrond zijn op gebruiken, door de aloude Britten overgeteverd, reeds vóór dé Deenfche Dynastiën, Een mam, over zijne vrouw niet tevreden, aan hare getrouwe heid twijfelende, of bewijzen hebbende van baar wangedrag, wil fcheiden, Hij deelt zulks zijner echtgenoote mede, Bets den begeven zich, op marktdag, naar het plein, waar des ze gehouden worde. De man leidt zijne vrouw aan een touw s Om den hals vastgemaakt. Hij bindt haar met herzelve , ter Plaatfe, waar het vee wordt verkocht , en verkoopt haar in het openbaar, in het bijzijn van getuigen, Gemeenlijk gefchiede de waardering door een’ deurwaarder , zeer dikwijls door den MENGELW, 1826. NO. 9, E e ’ ` 426 VERKOOP VAN VROUWEN TE LONSEN. man zelv’, Wanneer de prijs vastgefteld is, die zelden eeni- ge weinige (Eng.) fchellingen te boven gaat, maakt de koo- per de vrouw los, ment haar, als °t ware , bij het uiteinde van het touw, en ontbindt haar niet, vóór dat bij aldes het plein ter helfte is doorgegaan. Deze foort van verkoop, in Engeland zeer gemeen, worden door het volk aangeduid mer den naam van Aornmarket , de horenmarkt. De kooper, altijd weduwenaar of ongehuwd, is doorgaans een liefhebber der verkochte koopwaar, De aldus verkregene vrouw wordt daar- door de weuige echtgenoote van den kooper. De kinderen, vit deze vereeniging geboren, worden als wettig befchouwd: de wert tegen het overfpel en de Zigamie kan echtgenooten, dus gefcheiden en in nieuwe betrekkingen levende, niet bereiker. Somwijlen, evenwel, verbindt zich de vrouwekooper, door kerkelijke inzegening, van nieuws met dezelve, ten einde den ftand zijner kinderen tegen allen twistgeding te verzeke- ren. Een Engelfche Lord heeft, vóór eenige jaren, een be- wijs geleverd van hetgeen ik zoo even zeide, Deze Lord, de vrouw van zijnen lijfknecht gefchaakt en daarna gekocht hebbende , deed zijn huwelijk, op voormelde wijze, kerke- lijk ‘erkennen. | ‘Op den 12 April 1817 kuijerde ik over de beestenmarkt van Smithfield. Eene ontzaggelijke volksmenigte was aldaar verzameld, Ik zag een’ man, die poogde een touw te (laan om den hals: eener jonge en ongemeen fchoone vrouw. De ongelukkige verzette zich en worftelde uit alle magt wegen deze daad van geweld, Naardien zulks een groot gerucht en een’ oploop verwekte, nam een geregtsdienaar de echtgevoo- ten in verzekerde bewaring,en bragt dezelve bij den fechou. Aldaar ondervraagd , befchuldigde de man zijne vrouw van echtbreuk , welke zich daarvan niet volkomen wist vrij te pleiten. Het gevolg was eene gemoedelijke vermaning t% eensgezindheid; waarna beiden in vrijheid werden gefteld. 