Het leven een droom, tooneelspel
Stijg hooger steeds ! En schoon eerst nu De rijkskroon op uw hoofd mag pralen : Haar glans moog des te langer stralen Tot heil van 't land! SlGlSMOND. God zegen u ! AsTOLFO. Gij kent mij niet. Dit slechts ontschuldigt Het feit, dat gij mijn rang en stand Isiet meer, o Prins ! naar waarde huldigt. Ik ben Astolf, uw bloedverwant; Ab Moskan's Hertog ben 'k geboren En onze rechten zijn gelijk. SiGISMOND. Is 't geen genoegzaam eereblijk, Zoo ik 't „God zegen, u!" laat hoorenF Welnu, baart u mijn groet verdriet, En durft ge u op uw rang verheffen; 'k Zal zeggen, als we elkaêr weer treffen : „God zegen u, o Hertog, nietT' 132 HET LEVEN EEN DROOM. DAG U. (AsTOLFO gaat naar den achtergrond). Tweede Dienaar. Prius, houde Uw Hoogheid in gedachten, Dat, zoo gij allen hier beschouwt, Als waart ge nog in berg en woud, AsTOLF toch meer dan een is te achten. SiGISMOND. Zijn ijdle taal moest al te zeer, Toen hij verscheen, mijn weerzin wekken; Ook dorst hij daadlijk 't hoofd bedekken. Tweede Dienaar. Zijn rang is vorstlijk. SiGISMOND. Ik ben meer! Tweede Dienaar. Maar met dat al dient niet vergeten, Dat hoflijkheid bij rang en macht Meer dan bij min dren wordt verwacht. SiGISMOND (hem dreigende). Wat durft ge u jegens mij vermeten! (Estrella treedt op). Estrella. U driewerf welkom op den troon, Die na een lang gerekt verlangen, U des te blijder zal ontvangen, Doorluchte Prins en koningszoon ! HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 13S Blijf steeds, trots afgunst en bezwaren,. De roem en eer van uw ge.« lacht. En teir men 't leven dat U wacht, Naar eeuwen, Vorst! en niet naar jaren. SiGISMOND [tot ClAROEN). Wie is die vrouw, die dus mij groet? Zij, in wier menschelijke trekken "VVij 't beeld der Godheid-zelf ontdekken ? Wie is zij, spreek ! die voor haar voet Den glans des Hemels aan ziet breken? Claroen. Uw nicht Estrella — heinde en ver Verheerlijkt als de Poolsche ster. SiGISMOND. Als Poolsche zon! zoo moest ge spreken. {tot Estrella). Wat heil wen sch ook 'i geluk vergroot', Hetwelk mij hier is wedervaren: Dat ik uw^ blikken mocht ontwaren. Verhoogt den wensch, dien gij mij boodt. Een onverdiend geluk te lezen In u te aanschouwen, maakt den groet Mij dubbel dierbaar voor 't gemoed, Gij schoone Ster, die thans verrezen Aan 't schittrendst licht omhoog èn glans En vreugde èn luister kunt verleenen ! Zijt GIJ met d' ochtendstoud verschenen, Wat rest der zon aan 's Hemels trans? Kusse ik uw hand, o roem der schoonen ! Die hand, waaruit de morgenstraal Zich drenkt als uit een sneeuwbokaal. 134 het leven een droom. dag ii. ^ Estrella. Gij wilt recht hoflijk U betooneu. AsTOLFo {ter zijde). 4 Kust hij haar hand, zoo ben ik wis Verloren ! Timede Dienaar {Ier zijde). Trachte ik dit te keeren, Waut zeker, 't moet Astolfo deeren. (tot Sigismond). Bedenk toch wel, o Prins, het is ISiiet billijk dus zich te vermeten: Astolfo is — — Sigismond. Gij, boersche knecht. Heb 'k niet U 't zwijgen opgelegd ! Tweede Dienaar. Prins, slechts wat recht is doe 'k U weten, Sigismond. Dat alles zet mijn wrevel aan : Durft iemand ooit mijn wil weerstreven, Dan kan voor mij geen recht bestaan. Tweede Dienaar. Toch hoorde ik wel van U zoo even. Dat in Hgeen recht en goed is, Vorst! Slechts dienstbetoon te pas kan komen. HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 135 SiGiSMOND. Dan hebt ge ook evengoed vernomen. Dat 'k wie mijn weerzin wekken dorst. Het hooge venster uit zal jagen. Tweede Dienaar. Dat zou toch met een man als ik Bezwaarlijk gaan voor 't oogenblik. SiGISMOND. Bij God ! dat proefstuk wil ik wagen. {llij grijpt hem met woede aan en werpt hem van het halkon. Be anderen volgen he^n, doch komen oogenblikkelijk met hem terug). ASTOLFO. Maar Hemel, wat mijn oog hier ziet! Estrella. Ga! Of wij 't onheil keeren konden! SiGiSMOND {terugkomende). Hij heeft zijn graf in zee gevonden, Hij viel. Bij God, het is geschied ! AsTOLFO. Men kon wat meer bezinning eischen Eer zulk een daad bedreven waar; Want mensch en dier staan tot elkaêr Als woestenijen en paleizen. 136 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. SiGISMOND. U kon bij zooveel overmoed, Waarmede gij mij toe durft spreken, Wel te een'ger tijd het hoofd ontbreken, Zoo gij 't wilt dekken met uw hoed! (AsTOLFö treedt af). De Koning treedt op, Basilius. Wat viel hier voor? SiGISMOND. Een kleinigheid; 'k Heb iemand van 't balkon doen springen, Die mij zijn lessen op wou dringen. ClAROEN {t(d SiGISMOND). Yergun mij — 't is Zijn Majesteit. Basilius. Eeeds d' eersten dag een menschenleven Als oifer aan uw komst gebracht — Helaas ! SiGISMOND. Hij twijfelde aan mijn kracht, En 'k heb dien twijfel opgeheven. Basilius, Voorwaar, eeu bitter leed is 't mij, Nu 'k blijde. Prins ! U dacht te ontmoeten En als verwinnaar te begroeten Op lot en sterreuprofccy, HET LEVE>7 EEN DROOM. DAG II. 137 U dus te zien in woeste vlagen; Te zien, hoe de allereerste daad, Verricht in dees uw nieuwen staat, Een menschenmoord is. God te klagen ! Wat liefde voert mij naar U heen. En opent thans voor U mijne armen. Als 'k weet, dat zonder 't minst erbarmen Ge uw hand hebt afgericht alleen Tot moord en doodslag! Wie ontwaart er De ontbloote dolk, die wreed genoeg Een doodelijke wonde sloeg, En rilt niet op 't gezicht? Wie staart er De bloedplek aan, waar 't offer viel, Dat in zijn dood de wraak moest koelen, En gruwt dan niet? De sterkste ziel Moet de inspraak der natuur gevoelen. Welnu, daar ik uw wreede hand Als doodlijk werktuig moet beschouwen, En hier 't tooneel van bloed en schand', Zal 'k me in uwe armen niet vertrouwen. Ik had U 't welkom toegedacht In liefdegroet en teedre blikken ; Thans keer ik weder met de klacht: Ach, uwe omhelzing baart verschrikken ! SlGISMOND. 'k Behoef uw teedere omarming niet, Ik, die ze missen moest tot heden! Een vader toch, die zonder reden Me een lot zoo streng verduren liet; Die in 't onzinnigste vermoeden, Mij van zijn zijde heeft verjaagd. Mij tot een dier des wouds verlaagd, Mij tot een monster op deed voeden, Eu mijn verderf bezwoer — laat hij Zijn zoon van geene omarming spreken : 138 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Hij dorst de dierste wetten breken ; Hij pleegde een zielenroof aan mij! Basiltus. O, waar 't mij niet door God beschoren, 't Bestaan te schenken aa7i een zoon, Dan zoude ik thans uw schampren hoon, Dan 't dreigen van uw stem niet hooren. SiGISMOND. Geen klachten wierp ik U naar 't hoofd, Hadd' gij 't bestaan mij niet gegeven; Maar schonkt ge een menschenziel het leven, AA^aarom ze mij op nieuw ontroofd? 'k Erken wat waarde er is gelegen In de edle gift, de schoonste daad; Maar grooter laagheid nog verraadt De gift om straks weer roof te plegen! Basilius. Wel strekt me uw dankbaarheid ten loon. Nu 'k een gevangene uit zijn lijden Tot Prins verhef! SiGISMOND. Hoe, mijn bevrijden Eischt dat ik U mijn dank betoon V Verwoester van mijn zieleleven, Gij, oud en 't stervensuur nabij, Wat laat gij, krachtloos grijsaard, mij? Kunt gij mij meer dan 't mijne geven? Gij zijt mijn Vorst — maar zijt gij niet Mijn vader tevens ? Daarom zetten Natuur en haar gerechte wetten De kroon mij op van 't rijksgebied ; HET LEVEN EEN DROOM. DxVÜ II. 139 En dus, wat titel 'k thans moog dragen^ Ben 'k U in niets, in niets verplicht, En kon 'k de volle reekning licht Aan U voor al de jaren vragen. Dat ge eer, genot en vrijheid mij Onthouden hebt. Dank mij dan heden, Zoo 'k niet met U in 't recht wil treden, — Gij toch, gij zijt mijn schuld'naar, gij ! Basilius. Barbaar, 'k zie in uw woeste vlagen Des Hemels dreigend woord vervuld; Dies kwijt de Hemel zelf de schuld, Waarvan uw driestheid durft gewagen. En weet ge thans ook, wie gij zijt ; En waant ge uw blinddoek weggevallen; En ziet ge U op een plaats, waar allen U eeren moeten als om strijd : Toch dient mijn raad in acht genomen, Dat de ernst U voegt van 't buigend hoofd, Want schoon ge wakende U gelooft, Weet dat gij ook wellicht — kunt droomeu ! (Basilius Ireedl af). SiGiSMOND. Hoe, droomen licht ? En toch 'k erken Wat om mij is met wakende oogen ! Hoe, droomen? Neen, dat is gelogen. Ik weet, ik voel, wie 'k was, wie 'k ben ! En schoon gij thans 't berouw moet duchten, Er is geen middel dat U redt: Ik weet wie 'k ben, en nooit ontzet. Trots alle kommernis en zuchten, Uw willekeur mij uit het recht, Dat mij uw rijkskroon heeft beschoren. 140 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Zaagt ge eerst, hoe in den bergslottoren Ik 't hoofd had in den schoot gelegd, Mij-zelf een raadsel zijnde — heden Is me alles opgelost, en hier Besef ik, hoe ik op moet treden, Ik — mengeling van mensch en dier! (Rosaura treedt op in vrouwenkleeding), EosAURA {ier zijde). Estrella zoek ik hier met schuchtre voeten, Doch vrees dat mij Astolfo zal ontmoeten. Clotaldo wenscht dat 'k aan zijn oog me onttrek, En hij me in zijn nabijheid niet ontdek. Wat, naar zijn woord, mijne eer schijnt voor te schrijven. Clotaldo's inzicht zal mij heilig blijven; ^k Vertrouw op hem, daar 'k aan zijn schrandre wacht Herstel van eer, ja 't leven schuldig acht. Claroen {tot Sigismond). Wat kon van 'tgeen de Prins heeft gageslagen En wis bewonderd, liem wel 't meest behagen? Sigismond. Daar 's niets, dat mijn verbazing heeft gewekt: 'k Was voorbereid op alles, hier ontdekt. Doch kon ik met bc wondring iets aanschouwen ïer wereld, 't moest de schoonheid zijn der vrouwen. Toen 'k een der boeken, die 'k in 't woud bezat, Doorbladerde, heb ik gelezen, dat Gods schepping in den man zich 't hoogst laat roemen. Daar men een wereld hem in 't klein kan noemen; Doch beter zei men zeker: in de vrouw, Dien Hemel in het klein, naar ik 't beschouw. Wijl ze in haar schoon hem overtreft in waarde. Zoover de Hemel sraaii moet boven de aarde — HET LEVEN EEN DROOM. ÜA.G II. 141 (Rosaura bemerkend). Vooral de vrouw, die ik hier gadesla. (Rosaura {ter zijde). Ai zie, Prins Sigismond. Ik ga, ik ga! SiGISMOND. Stil, schooue -vrouw! Wie zou U leed beramen? Voeg niet zonsondergang met de opkomst samen Door weg te vluchten, waar ge nauw verscheent. Als ge op- en ondergang in U vereent, Het morgenlicht en 't huivrend avondduister. Dan rooft gij ons den heldren middagluister. Maar hoe, wat zie ik thans? Rosaura. Wat zich voor mij Als waarheid toont, betwijfel ik als gij. Sigismond. ^k Mocht vroeger reeds op zooveel schoonheid staren. Rosaura. Ik moest dien vorstlijke' aanblik eens ontwaren, Ontluisterd door des kerkers sombren nacht. Sigismond. In U werd mij het leven daar gebracht! Vrouw — want in dezen naam ligt alle hulde Des mans, wien 't vuur der liefde 't hart vervulde — Wie zijt gij? Zelfs, hadde ik U niet gezien, Nog moest ik U eerbiedig hulde biên; Dies moet de trouw, die mij uw schoone trekken Herkennen deed, mijn liefde U meer ontdekken. W^ie zijt gij, schoone vrouw? 14'2 HET LEVEN EEN DllOOM. DAG II. EosAURA {ter zijde). Verzwijge ik thans Wie 'k ben. {Luid). Een zwervend dwaallicht in den glans Der schoone Estrella^ die ik dien, verloren. SiGISMOND. O spreek zoo niet! De zon — zoo moest ik hooren; De zon, ja ! aan wier heldren stralengloed Die andre ster haar glans ontleen en moet. Ik zag in 't bloeiend rijk der zoete geuren De goddelijke roos het hoofd opbeuren Als Koningin, omstuwd van al 't gebloemt, Dat haar in koor als hoogste schoonheid roemt. Ik zag, hoe zich in 't rijk der edelsteenen Des aardrijks schatten tot den lof vereenen, Den diamant als koning toegebracht, Als weêrgalooze in onverdoofbre pracht. 'k Zag in den hofstoet van de starrenheiren Den schepter over 't rustióos rijk der sfeeren Aan de avondster vertrouwd, wier reine glans Haar tot vorstin verhief aan 's Hemels trans. En 'k zag al weer, in andre luchtruimkriugen, 't Planetenheir zich om de zon verdringen, Die ze oproept en laat wentlen op haar maat, Of als orakel voorzit in hun raad. Daar nu bij bloemen, sterren, zonnen, steenen De schoonsten steeds in d' eersten rang verschenen, Hoe tref ik dan als dienaresse U aan Der schoonheid, die bij U moet achterstaan, Bij U, wier faam moet klinken heinde en verre Als roos en diamant en zon en sterre! (Clotat.do treedt op en hlijfl op den ücJderf/rond staan). HET LEVEN EEN BKOOM. DAG Ji. WÓ Clotaldo (ter zijde). Nog eens 't beproefd ! Licht krijgt 't ontroerd gemoed De kalmte weer. Heb 'k hem niet opgevoed ? Maar hoe, wat zie 'k? EOSAURA. Uw guust, zoo eervol te achten, Moog 't antwoord in 't welsprekend zwijgen wachten ; Waar zedigheid den geest verlegen laat, Daar spreekt het best, wie 't zwijgen neemt te baat. (Zij wil vertrekken). SiGISMOND. Gij wilt mij niet verlaten, wil ik hopen? Hoe kunt ge, door mijn bijzijn dus te ontloopeu, Mijn geest den glans berooven van uw licht? Rosaura. Ik bid U, Prins ! 't Verlof houdt me U verplicht. SiGISMOND. Zoo plotslings gaan, naar eigen welbehagen, Noem ik verlof te liemen — geenszins vragen. EoSAURA. Zoo gij 't niet geeft, is 't nemen, hoop ik vrij. SiGISMOND. Hoe nu, mijn hoflijkheid verandert gij Opnieuw in ruwheid. Mij te wederstreveu Is doodlijk gif aan mijn geduld gegeven ! 144 het leven een droom. dag ii. Rosaura. Al ware ook dit vergif van zulk een kracht, Dat 't iJ in toorn en strenge woede bracht, En Uw geduld verwon — zou 't ooit vermogen Wat de achting voor de vrouw niet zou gedogen? SiGiSMOND. Gij tart mij ! Om te zien of ik 't vermag Ruk ik mij uit den boezem al 't ontzag Voor Uwe schoonheid, 'k Voel den lust van binnen Om wat onmooglijk schijne te overwinnen. Zoo even wierp ik nog van 't hoog balkon Een hoofling, die dorst twijnen of ik 't kon; Zoo zou ik thans, om 't proefstuk eens te wagen, Uw vrouweudeugd door 't venster kunnen jagen. Clotaldo (te)' zi^de). Zijn woede stijgt en ernstig wordt de kanip. Wat vange ik aan, o Hemel, bij die ramp, Nu woeste drift, tot razernij ontstoken, Thans weder op mijne eer schijnt losgebroken ! Rosaura. O, niet vergeefs voorkwam de strenge hand, Ter wille van dit ongelukkig land, De jamren, die 't in U had moeten dragen, Van woede, moord, verraad en gruwbre plagen. Doch welke daden wacht men niet van een, Die van 'tgeen menschlijk is den naam alleen Behouden heeft! Die trotsch en onmeêdogend Alle inspraak van de meuschlijke inborst loochent, En opwies bij de dieren van het woud ! SlGlSMOND. Dat gij dien bittren smaad mij sparen zoudf, HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 145 Mocht ik na al mijn hoflijkheid verwachten, Waardoor gij U aan mij verplicht moest achten. Maar ben ik waarlijk wat gij zegt^ zoo zult Ge uw woord, bij God! ook gansclilijk zien vervuld. (tot zijn gevolg). Holla ! Vertrekt, en laat mij niemand storen ; Sluit alle deuren dicht ! (Claeoen met de overigen af). EOSAURA. — Ik ben verloren ! — Ai hoor mij aan ! Sigismond. Een man zoo woest gestemd, Als gij mij waant, wordt niet zoo licht getemd. Clotaldo {ter zijde). O vreeslijk oogenblik van angst en beven! Verhindre ik. hem, al kost het mij het leven. {te voorschijn tredend). Laat af, o Prins, en breng uw drift tot staan. Sigismond. Ten tweede maal zet gij mijn gramschap aan, Gij grijze dwaaskop met vervallen krachten. Durft gij zoo licht mijn toorn en wrevel achten ? Hoe komt gij thans opnieuw mij onder 't oog? Clotaldo. Het was 't geroep dier stem, dat mij bewoog Te nadren en tot kalmte u aan te sporen, 10 l46 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Kon 't zijn, zoo U de kroon zal toebehooren. Wees niet zoo wreed, maar toon U goed en vroom : Gij waant U Heer — en 't is wellicht een droom! SlQISMOND. Tot razernij zult gij mijn zinnen voeren. Zoo gij mij 't licht der waarheid aan durft roeren. Hier sterft gij door mijn hand, en ik zal zien Of 't droom of waarheid zijn moet ! [Hij wil zijn zwaard treJcken; Clotaldo verhindert hem daarin en houdt op den grond knielende het gevest in zijne hand). Clotaldo. Weerstand biên Is thans mijn plicht om aan den dood te ontkomen. Sigismond. Uw hand van 't zwaard, vermeetle, weggenomen? Clotaldo. Ik laat het staal in uwe hand niet vrij. Voor 'k bijstand zie, die me aan uw razernij Onttrekken zal. EOSAURA. Ach Hemel! Sigismond. Los, verrader, Barbaarsche grijsaard, zinloos euveldader ! Los, zeg ik, of ik knijp uw gorgel dicht, Tot gij verworgd hier aan mijn voeten ligt. {^Zij worstelen met elkander). HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 147 EOSAURA. Helpt, dienaars, helpt ! Wat laat ge uw bijstand wachten ; Clotaldo wordt vermoord ! AsTOLFO verschijnt op het oogenblik^ dat Clotaldo aan Sigismonds voeten ligt, en stelt zich tusschen beiden. AsTOLFO. Wat jammerklachten, Grootmoedig Prins! wat overkomt ons thans? Moet dus het staal dat gij hanteert, zijn glans In half bevrozen bloed gaan dooven? Yrede Zij 't wachtwoord. Keere 't zwaard weer in de schede Sigismond. Niet eer voor ik 't gekleurd zie met het bloed Yan dees' ontaarden grijsaard. AsTOLFO. Maar dan moet Ik zelf bescherming aan dat hoofd verleenen, En acht ik tot zijn redding mij verschenen. ¡Sigismond. Neen, tot uw eigen dood ! Dat ware een daad, Die dubbel mij zou wreken voor den smaad Door hem verduurd. {Hij ijlt op hem toe en Astolfo treht zijn degen). 148 HET LEVEN EEN DllOOM. DAG II. ASTOLFO. . , Waar ^t leven wordt v^erdedigd , Geen vreeze als vt^erd de Majesteit beleedigd! [Zij vechten). De Koning treedt op met Estrella en zijn gevolg. ClOTALDO {tot ASTOLEO). o spaar hem, Hertog! Basilius. Hoe, het zwaard ontbloot? Estrella. Wat ramp! Astolf bedreigd met hoon en dood! Basilius. Wat leed zie 'k op mijn hoofd opnieuw vergaderd! Astolf o (het zwaard intrekkende). Niets, waarde Vorst, wanneer gij-zelf oiis nadert. SiGISMOND. Zeer veel, Mijnheer! al kwaamt gij-zelf hieraan. Dien oude wilde ik naar zijn leven staan 1 Basilius. Gij voelt geen eerbied zelfs voor grijze haren ? Clotaldo. Mijn Vorst, bekommer U dés niet; het waren De mijnen slechts. HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 149 SiGiSMOND. Wie had het ooit geloofd : Ik achting koestreü voor het grijze hoofd! Veeleer zou ik den dag beleven mogen, Dat 't Uwe voor mijn voeten lag gebogen. De wraak kan 't onrecht nooit te boven gaan, Dat gij mijn arme ziel hebt aangedaan! (4/0- Basiliüs. Neen, voor ik die vernedring heb te schroomen, Zal 'k over ü opnieuw den slaap doen komen. Waan dan, dat alles wat ge hebt ontwaard, Slechts werd gedroomd — voorwaar, tot heil der aard ! {Be Koning met Clotaldo en gevolg af . ^stkellá. en AsTOLFO blijven). ASTOLFO. o, hoe zelden liegt bet noodlot, Als het ongeluk voorspelt; Want zoo zeker is 't in ^t onheil. Als bedrieglijk in 't genot, 't Ware een wijze starrenkenner, Die gedurig leed en wee Profeteerde; want geen twijfel, Of 't blijkt immer al te waar! Die ervaring doet zich kennen Zoo in mij als Sigismond, Dierbre Estrella! nu in beideu 't Lot zich zoo verscheiden toont. Want in hem voorspelde 't eenmaal Strengheid, onheil, trots en dood. En in alles sprak het waarheid. 150 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Naar zich alles toont in 't eind. Doch van mij, wien 't bij den aanblik Yan uw schoonen stralengloed, Waar de zon zich bij verduistert, En de Hemel bij betrekt, Allerlei geluk voorspelde^ Overwinning, vreugde en heil, Sprak het kwaad maar tevens goed; En zich zelf getrouw gebleven. Was 't misleidende in zijn gunsten, Maar vervullende in zijn dreigen. Estrella. 'k Twijfel niet, of al die hoofschheid Moet de zuivre waarheid zijn; Maar ze is voor die andre jonkvrouw Wis bestemd, wier beeltenis Op uw boezem prijkte, Astolfo, Toen ge mij voor 't eerst ontmoette. En als dit zoo is, verdient Zij alleen die teedre hulde. Zie dat zij ü die betale! Want die vleiende geloften, Uitgebracht reeds in den dienst Van een andere uitverkoorne. Zijn slechts valsche wissels, vriend! Voor den rechterstoel der liefde. Rosaura treedt oj^ doch hl^ft op den achtergrond staan. Rosaura {ter zijde). Dank, o God ! mijn wreede rampen Zijn den eindpaal reeds nabij ; Want wie zoo iets moet aanschouwen, Beeft niet meer voor 't ergste lot. HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. l5l AsTOLFO {tot Estrella). 'k Wil die beeltnis uit mijn boezem Eukkeu, om er plaats te geven Aan de trekken uwer schoonheid: 't Donker toch wijkt voor de sterren, Als de sterren voor de zon. 'k Ga om 't U ter hand te stellen. {ter zijde in het heengaan), O, vergeve mij Eos aura Die miskenning! Ach, gescheiden Zijn gelieven zelden trouw, Zoo de man gelijk de vrouw! AsTOLFO af. Eosaüra treedt te voorschijn, EosAURA {in het opkomen). Ach, 'k liet ieder woord me ontglippen, Vreezend, dat hij mij zou zien. Estrella. Gij, Astrea? Eosaüra. Meesteresse! Estrella. 'k Ben verheugd, dat gij het zijt, , Die zoo recht gewenscht mij nadert ; Want aan U alleen vertrouw ik Een geheim. Eosaüra. Yeel eer geschiedt Hertogin, Uw dienaresse. 152 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Estrella. Schoon ik eerst sinds kort U kenne, Hebt ge, Astrea, toch den sleutel Vau geheel mijn ziel verworven. Dit en 't geen gij zijt waardeerend, Wil ik thans ü toevertrouwen, Wat ik menigmaal mij-zelve Wil verbergen. EOSAURA. 'k Hoor vol eerbied. Estrella. Weet, om 't U in 't kort te melden. Dat AsTOLF, mijn neef, (genoeg zij 't, Dat ik hem mijn neef zal noemen, Daar zich enkle dingen beter Laten denken dan wel zeggen) Eas met mij in d' echt zal treden, Zoo 't de wil is der Fortuin, Dat haar hand met een geluk Zooveel ongeluk zal kwijten. Nu verdroot mij, dat Astolfo, Bij zijn komst alhier, de beeltnis. Yan een Jonkvrouw aan den hals droeg. 'k Sprak al schertsend hem daarover. En galant en welgezind. Ging hij heen om 't mij te halen. Daar 't mij echter toch moet hindren, Dat hij 't MIJ ter hand zal stellen, Moet gij blijven en hem melden. Dat hij 't U moet overgeven. Meer behoef ik niet te zeggen. Gij zijt even kiesch als schoon, En weet al te goed, wat liefde is. {4ñ- HET LEVEN EEN DROOM, DAG II. 153 EOSAURA. Gave God, ik wist het niet ! Help mij Hemel! Wie, wie zou er Zoo omzichtig zijn en wijs, Dat zij raad zich kou verschaffen In zoo pijnlijke bezwaren. Is er iemand wel ter wereld Wien de Hemel onmeédogend Meer met rampen overweldigt. En met bittrer zorg omgeeft? Wat te doen in die verwarring, Nu het mij onraooglijk schijnt, Dat er middel ter verlichting Of verlichting is ten troost? Sinds een ongeluk mij 't eerst Heeft ontroerd, bracht ieder voorval Mij opnieuw een ongeluk; Want het een op 't ander volgend Was een erfgenaam van 't vroegere. 't Bleef den Fenix steeds gelijken, Eijzende uit des anderen graf. Leven van den stervende eischend. En voor de aschhoop is verkoeld, 't Aanzijn op de mijt hernemend. 't Ongeluk vertoont zich laf, Zeide een wijsgeer, want naar 't blijkt. Durft het nooit alleen te komen. Ik, ik echter noem 't heldhaftig, Want onstuimig gaat het voorwaarts, Zonder ooit het zwaard te wenden. Wien het tot geleide dient. Kan zich alles onderwinden. Daar hij nimmer heeft te vreezen, Dat' het hem verlaten zal. 154 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Ik kan ^t zeggen, want in alles "Wat me in 't leven overkwam, Heb ik 't aan mijn zij gevonden, Onvermoeibaar, tot' het zag, Dat ik, door het lot gewond, D^ arm des doods moest tegensnellen. Wee mij dan ! Want vang ik aan In den drang van ^t noodlot heden? Zeg ik wie ik ben, zoo konde Licht Clotaldo, wien mijn leven Eer en bijstand is verschuldigd, Zich door mij beleedigd achten, Daar hij zeide, dat ik zwijgend Slechts herstel en hulp kon hopen. Zeg ik niet wie ^k ben, en zal Mij AsTOLFO hier ontmoeten : Hoe zal 'k dan den vreemdling spelen, Wijl, of stem en taal en blik Hier ook veinzen, toch mijn harte Hen als leugen zal doen kennen? Wat te doen? En toch, wat peinze ik Over d' eisch van 't lot, daar 'k blijkbaar, Hoe 'k de toekomst wenden wil, Hoe ik 't wikke en overwege, Op 't beslissend oogenblik Slechts aan de eischen van de droefheid Zal voldoen. Geen sterfling toch Kan de kracht der smart beheerschen. Doch het zij zoo! Wordt mijn geest hier Door de weiüing moê geslingerd: Snell' mijn rampspoed dan op heden Naar den eindpaal ! Zij mijn smarte Tot het uiterst perk vervuld, Om op eens der macht des twijfels Mij te ontrukken. Tot zoo lang Zij me uw bijstand, Hemelmachten ! HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 155 AsTOLFO treedt op met het portret. AsïOLFO. Nu, Prinses, zie hier 't portret. Maar, mijn God ! EOSAURA. Waarom verwonderd; Wat verbaast Uw Hoogheid zich? AsTOLFO. ü, "Rosaura, hier te ontdekken ! EoSAURA. Ik EosAURA? Hoe bedriegt Zicb Uw Hoogheid, als Zij mij Voor eene andere Jonkvrouw houdt, 'k Ben Astrea ; mijn geringheid Is dat groot geluk onwaard, In verwarring U te brengen. AsTOLFO. Geen vermomming meer, Eosaura! Neen, het hart bedriegt niet licht: Moet ik U Astrea noemen, Als Eosaura min ik U. Eosaura. 'k Heb Uw Hoogheid niet begrepen. Dies ontbreekt het antwoord mij. Dit alleen heb ik te zeggen Dat Estrella, die in schoonheid Hier als Yenus schittert, mij Op uw komst beval te wachten, 156^ HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Om te melden uit haar naam, Dat ge mij een zek're beeltnis, U bekend, zoudt toevertrouwen,- Opdat ik het haar ter hand stel. Dus gebood Estrella mij; En in alles, hoe gering ook, Zelfs al ware 't mij verdriet. Moet ik haar bevelen volgen. ASTOLFÜ. Hoe ge U inspant, o Eosaura ! Toch gelukt U deze rol Al te slecht. Gebied de taal Uwer oogen saam te stemmen Met uw woorden; want slechts wanklank Leugentonen stijgen uit Zoo ontstemd een instrument. Dat de onwaarheid van 't gesprook'ne In verzoening tracht te brengen Met de waarheid van 't gevoel. Rosaura. Slechts de beeltenis verwacht ik, Als ik zei. ASTOLFO. Daar ge uw vermomming Tot het einde vol wilt houden, Spreek ik in gelijken geest. Meld, AsTREA, der Prinses Dat ik 't weinig hoflijk acht Haar, die ik zoo hoog vereere. Slechts 't portret dat zij verlangt Af te staan; en daarom zend ik Haar 't origineel, opdat HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 157 Zij 't naar eisch waardeere en schatte. Zoo dan kunt gij 't zelf haar brengen, Want gij draa»t het met u om, Even als ge U-zelf vertoont. Rosaura. Heeft zich iemand voorgenomen, Onverzetlij k in zijn wil, Om een doel nabij ^g komen : Dit te missen baart hem smaad En verdriet, al bracht een schikking Ruimschoots hem vergoeding aan. 'k Kwam om een portret te erlangen; Bracht ik nu 't oorspronklijk beeld, 'k Zou dan, trots zijn hooger waarde, Toch beschaamd staan. Daarom geve Uwe Hoogheid mij 't portret — Zonder dat, mag ik niet keeren. AsTOLFO. Maar hoe kunt ge, zoo ik 't weiger, 't Overbrengen ? Rosaura (het portret gr^pendé) Is het dus? Los, verrader! AsTOLFO {het vast houdende). IJdel pogen ! Rosaura. Maar bij God ! men zal 't niet zien ]ii de hand van andre vrouwen! 158 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. ASTOLFO. Yreeslijk zijt gij ! EOSAURA.. Gij zijt trouwloos! AsTOLFO. Stil, KosAURA ! Gij zijt mijn ! EoSAURA. Hoe, ik de Uwe? Logen, booswicht! {Beiden houden het portret vast). Estrella treedt ojp. Estrella. Hoe, Astolf? Hoe nu, Astrea? AsTOLFO {f,er zijde). God, Estrella! EosAURA {ter zijde). Sta de liefde Thans mij bij, om mijn portret Weer te erlangen! {luid). Meesteres I Wilt ge weten, wat hier voorviel, 'k Zal 't U melden. AsTOLFO {tot KoSAURA). Wat begint gij? HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 159 Rosaura. Gij geboodt mij, hier te wachten Op AsTOLFO en een beeltuis Uit Uw naam van hem te vragen. 'k Was alleen hier; en gelijk er Licht herinneringen rijzen Uit het een of ander denkbeeld, Zoo gedacht ik, daar ge mij Yan een beeltnis hadt gesproken, Dat ik zelve mijn portret Bij mij droeg. Ik wilde 't zien, (Die alleen is, houdt zich vaak Met een dwazen inval bezig) En daar viel "'t mij uit de handen Op den grond. Astolp, die juist Dat der andre Jonkvrouw bracht, Nam het op en toont zich heden Zoo afkeerig van uw eisch, Dat in plaats van 't een te geven. Hij ook 't andre houdt. Daar 'k nu 't Mijne niet kon meester worden, Of ik ernstig sprak of smeekte, Werd ik toornig en ik trachtte Met geweld het hem te ontnemen. Wat hij in de handen houdt. Is het mijn; gij zult het merken. Zoo ge ziet, of 't mij gelijkt. Estrella. Geef 't portret terug, Astolfo ! neemt het hem rf). Astolfo. Maar, Prinses ! 160 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. f Estrella {het beziende). Die. kleurenpracht Doet de waarheid hier geen onrecht. EOSAURA. Is 't het mijne niet? Estrella. Geen twijfel! Eos AURA. Eisch dan thans van hem het andre. Estrella. 'Neem 't portret terug en ga. EosAURA [weggaande^. 'k Ben het eindlijk dan weer meester; Kome thans wat komen wil! Estrella. Geef mij thans die andre beeltnis ; Want hocAvel ik niet meer deuk U te spreken of te zien, Wil ik 't toch niet achterlaten In uw hand ; al waar 't alleen, Wijl ik zoo onnoozel was 't IJ te vragen. AsTOLFO {i.er zijde). Hoe ontsnappe ik D' aanval van zoo scherp een wapen ! HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 161 {luid). Schoone Estrella, hoe ik wensche U in alles toe te geven, 'k Kau 't portret, dat gij verlangt U niet af?taan, want.... Estrella. Gij zijt Een oned'le boersche ridder. Thans kunt gij het vrij behouden, Want ik wil niet, dat ik ooit Door 't te ontvangen mij herinner Dat ik 't eens U heb verzocht! Astolfo. Maar hoor toe, bedenk, merk op !.., O beware ons God ! — Rosaura ! Door wat noodlot, langs wat weg Hebt ge uw voet gericht naar Polen Tot verderf van U en mij ! II. {Het hergslot en de woeste landstreek als m het eerste bedrijf. Sigismond, als vroeger in huiden gehuld en geketend j ligt op den bodeen en slaapt. Clotaldo treedt op vergezeld van twee dienaars en Claroen). Clotaldo. Het is genoeg; 'k ontsla (J heden. Thans zie zijn woede 't eind meteen, Waar ze aanvang nam. 11 162 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. Dienaar (Sigismond in boeien slaande). Gelijk voorheen Sla 'k hem de boeien om de leden. Claroen. Neen, Sigismond, slaap voort, slaap voort ! Ontsluit het oog niet voor de plagen Voor 't bitter lot, zoo zwaar te dragen; Wat gij gezien hebt en gehoord. De luister die U scheen te omgeven Was slechts een schaduw van het leven. Een flikring, die ten dood geleidt. Clotaldo. Een man van uw welsprekendheid, Dient men een woning te vereeren, Waar hij zijn gaven vieren kan, En hij naar lust kan raisonneeren. {tot de dienaars). Op, dienaars, ziet, dat is uw man; Dat boeien hem onschaadlijk maken! Claroen. Hoe, mij? Waarom? Clotaldo. 't Is onze plicht Gestreng klaroenen te bewaken, Die dingen weten van 2:ewicht. in De kerker voegt hun meer dan allen, Opdat ze niet te luide schallen. . het leven een droom. dag ii. 163 Claroen. Maar hoe? Stond ik mijn vader dan Naar 't leven? Geen die 't zeggen kan. Zaagt gij dien Icarus den Joüge Door mijn bedrijf in zee gesprongen? Of droom ik, slaap ik? Waarom mij Dan zoo geboeid? Clotaldo. Claroen zijt gij. Claroen. Zijt gij zoo op dien naam gebeten, Zoo wil ik graag Jan Doofpot heeten. Dan hebt ge uw zin, en ik blijf vrij ! {De dienaars voeren hem als gevangene weg). De Koning treedt vermomd op. Basilius. Clotaldo ! Clotaldo. Yorst, wat drijft U heden Aldus vermomd naar 't kerkeroord? Basilius. Ai mij, een dwaas verlangen spoort Mij aan, en voert naar 't slot mijn schreden Om Sigismond ! Hoe 't thaus hem gaat, "Wil ik met eigen oog ervaren. Clotaldo. Gij kunt hem in zijn vroegren staat Yan jammer hier opnieuw ontwaren. 164 het leven een droom. dag ii. Basilius. Eampzaal'ge, wien eeu treur'ge nacht Het heilloos leven heeft geschonken! {tot Clotaldo). Ga, wek hem thans, want moed en kracht Zijn hem volkomen reeds ontzonken; De slaapdrank heeft zijn werk volbracht. Clotaldo. Wat schrikbeeld moet zijn geest bezwaren; Hij spreekt, mijn Yorst! Basiliüs. Stil, luistren wij, Wat ons zijn droomen openbaren. SiGisMOND {nog in sluimeo'). Hoe, Koning? Wee U, tirannij! De liefde van een volk verwerven. Dat als verlosser mij begroet! Clotaldo ! sterven zal hij — sterven ! Mijn vader knielen aan mijn voet! Clotaldo. Hij dreigt zijn leed aan mij te wreken. Basiliüs. Mij dreigt vernedering en smaad. Clotaldo. Mijn leven 't offer van zijn zijn haat! het leven een droom. dag ii. 165 Basilius. Ik in het stof vergifnis smeeken! SiGiSMOND [nog in sluimer). Wat dag van roem, die aan zal breken, Als elk op 't wijde wereldrond Mijn weêrgaloozen moed verkondt! Mijn wraak voltooid ! Als aller oogen Mijn vader zien in 't stof gebogen, Roep elk: Leef Koning Sigismond! (Bij de laatste woorden ontwaaht Maar God! Waar ben ik? Wat aanschouw ik? Basilius {fot Clotaldo). Hij dient mij niet te zien. En gij Weet wat ge hebt te doen, vertrouw ik. Ginds hoor ik alles van nabij. {Hij verbergt ziek). Sigismond. Ben ik het zelf? En zie ik mij Opnieuw met ketenen omhangen, En in dien jammerstaat gevangen ? En is opnieuw dit somber slot Mijn grafkuil niet? O help mij God! Waar licht in zulk een droom te erlangen? Clotaldo {ter zijde). Zoo 'k van mijn taak naar eisch mij kwijt', Dien ik mij thans gereed te maken. {tot Sigismond). Ei zoo, ontwaakt? Is 't eindlijk tijd? Z66 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. SiGISMOND. Yoorwaar, thans is het tijd te ontwaken ! Clotaldo. De dag zou haast ten einde raken, En gij slaapt immer door? Sinds ik Op d' adelaar uw starren blik Gevestigd had, en ge in gedachten Mij hadt verlaten, moest ik wachten Tot heden, voor de slaap uw oog Vaarwel gezegd had. SiGISMOND. IJdle reden! Nog ben ik niet ontwaakt. Nog heden. Zoo ik mij-zelf gelooveu moog, Moet mij de slaap bevangen houden. En 't is geen zelfbegoochling — neen, Clotaldo! Zoo 't een droom mij scheen, Wat 'k tastte en de oogen zelf aanschouw den. Dan is 't bedrog, wat "k thans ontwaar. Zoo kan de strijd ten einde raken ; Want slaap ik thans, zoo is het klaar. Dat 'k droomde, toen ik dacht te waken. Clotaldo. Nu dan, uw droom mij toevertrouwd. SiGISMOND. Waartoe con ijdel beeld te malen, Zoo 'k werklijk voor een droom dit houd? Neen, wat ik zag, wil 'k U verhalen. — 'k Ontwaakte, en zie! daar vond ik mij (Wat wreedheid in die vleierij !) HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 167 Op zulk een schoone legerstede, Dat 'k bij zijn glans en wondre pracht Aan 't veldtapijt der lente dacht : Zoo rijk in bloemen was het mede. Een schaar van edelen, voor mijn voet Gebogen, bracht mij groet op groet, En noemde mij hun Prins. Zij boden Mij vorstelijke keurkleinoden En koninklijke kleedren aan. Op eens zag 'k U daar voor mij staan, En de ernst, mij in het oog te lezen, Y^rkeerde in louter vreugd, toen gij De blijde tijding bracht aan mij, Dat ik, hier 't diepst rampzalig wezen, Ik Polens erfprins wezen zou. Clotaldo. En groot was 't loon, naar ik vertrouw? SiGJSMOND. Niet al te groot. In woede ontstoken, Bij zulk verraad, zoo wreed en snood, Dreigde ik U tweemaal met den dood. Clotaldo. Waarom U juist op mij gewroken? Sigismond. Daar 'k over allen thans gebood. Zoo dorstte ik slechts naar wraak op allen. Slechts een verwierf mijn welgevallen En liefde — 't was een jonge vrouw, Wier beeld mij steeds is bijgebleven. Wat ijdle droomen mij omzweven, Dat, dat blijft waarheid, zoo 'k vertrouw 1 168 HET LEVEN EEN DROOM. DAG II, {De Koning verlaat het tooneel). Clotaldo [ter zijde). Yerteederd en op 't diepst bewogen, Yerdwijnt de Koning uit mijn oogen. {lot Sigismond). Gij peinsde aan d' ad'laar in de lucht En sluimerde in; zijn forsche vlucht Hield zelfs U slapende opgetogen. Maar toch^ ook in den droom waar 't goed Hem te eeren, die ons jong gemoed De leer der wijsheid heeft verkondigd, Daar deugd zelfs in geen droomen zondigt, Maar steeds haar eischen gelden doet. (Clotaldo treedt af). Sigismond. 't Is waar, 't is waar ! Nu dan betoomen "We in ons die vloekbre hoovaardij, Die woeste drift en razernij, Zoo 't zij, dat we eenmaal weder droomen. "Wat toch kan ons niet overkomen Op zulk een wereld, waar ik leer. Dat leven, droomen is — niet meer! En ik te duidlijk moet ervaren, Dat heel het menschelijk bestaan De schepping is van ijdlen waan, Den slechts 't ontwaken op doet klaren. De Koning droomt van majesteit, En in dien waan beheerscht hij allen, En loont en straft naar welgevallen, Tot zijn geleende heerlijkheid Yerdwijnt, wanneer de dood hem beidt, HET LEVEN EEN DROOM. DAG II. 169 Die aan zijn macht een eind zal maken, En (droevig lot!) heoi "'t stof ontvangt. Waartoe die heerschappij verlangd, Wanneer wij denken aan 't ontwaken, Als 't sluimernnr des doods zal naken ? De rijkaard droomt in d' overvloed^ Die hem berooft van rust en vrede; En de arme droomt in 't lijden mede, Dat hem 't gebrek verduren doet. Al droomend wil men hooger stijgen ; Al droomend zwoegt en slaaft men voort; Al droomend dreigt men wraak en moord! Of wij 't ontkennen of verzwijgen, Al droomend treden we op en af, En 't eind van 't aardsch tooneel is 't graf. — Zoo ook, zoo droom ik zelf nog heden Van 't knellend juk der dwinglandij; En zoo ook droomde ik gistren mij Van elk gevierd en aangebeden. Wat dan is 't leven'? Waanzin is 't, Wat dan is 't leven? Zelfmisleiding, Een schaduwbeeld, dat waarheid mist 1 Een moeitevolle voorbereiding Tot wreede ontgoochling aan den zoom Van de eeuwigheid, met nacht omgeven. Nog eens, een droom is heel het leven, En droomen zelf — zijn slechts een droom ! DERDE DAG. Hei inwendige van het Bergslot. Claroen. In een tooverslot gevangen Om zoo luttel, mij bewust; Wat zou 'tgeen ik niet weet geven, Zoo wat 'k weet mij 't leven kost? Sterven bij gezonden lijve Van den honger — 't is wat moois Deernis heb ik met ♦mij zelven ! Allen zeggen 't, naar ik meen, En die meening is natuurlijk, Dat het zwijgen bij mijn naam Slecht te pas komt; 'k heet Claroen, En ik zou dan kunnen zwijgen! Wat mij hier gezelschap houdt. Zijn — om 'i maar guluit te zeggen, Niets dan spinnen, niets dan ratten : Yroolijk volkje, lieve jongens ! Door mijn droom in dezen nacht Bonst mij de arme kop, als ware ik Op een kermismarkt geweest, Waar ik duizenden trompetten, Lieremans en goochlaars hoorde. Bij een zwerm van crucifixen,- Boetelingen en processies. Waarbij de een zich kermend ophief, De andre knielde en weer een derde Bij het zien der zelfkastijding HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 171 Als in onmacht nederviel. Ach, ik zelf, ik val in zwijm Yan dat vasten — ik verzeker 't. Hier in dezen kerker toch Moet ik dag aan dag mij oefenen En studeeren in de leer Van den wijsgeer Hongerman, Om des nachts weer te overpeinzen "Wat in Vastenburg geleerd wordt. Zoo het zwijgen heil'gen maakt Yoor een nieuwen feestkalender, Dan is Sint Geheimnis mijn. Daar ik zonder 't minst verpoozen In haar dienst gestadig vast. Maar ik heb toch die kastijding, Hier geleden, wel verdiend, Daar 'k als dienaar immer zweeg. Wat het grootst vergrijp mag heeten. {Trompetgeschal en trommelen ; een luid rumoer öidten). Eerste Aanvoerder (buiten). Hief is 't bergslot, zijn verblijf. Op, rammeit de deuren open ! Stormt naar binnen. Claroen. Lieve God! Dat is wis op mij gemunt. Daar men zegt dat 'k hier verblijf houd. Wat zal 't wezen? Eerste Aanvoerder. Stormt naar binnen i^Eene menigte soldaten dringt binnen). 17 & HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Tweede Aanvoerder. Zie, hij is 'i\ Claroen. Volstrekt niet! Allen. Vorst! — Claroen {ter zijde). Zijn die lui wellicht ook drouken? Eerste Aanvoerder. Gij zijt onze Heer en Koning; Want wij dulden, wij erkennen Slechts een Koning naar het erfrecht En geen heerscher uit den vreerade. Duld ons nedrig aan uw voet. Allen. De Koning leef; de Koning leef! Claroen [ter zijde). Lieve God, dat is gemeend ! Is het hier dan zoo ^t gebruik Dat zij daaglijks zich een Koning Kiezen, om hem d' andren dag In den toren weg te moffelen? 't Schijnt zoo, want ik zie het daaglijks. Nu, de rol gespeeld, als 't zijn moet! Allen. Eeik ons uwe hand. Claroen. Dat gaat niet, Want ik* heb ze zelf zoo noodig, HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 173 Daar het gek is, als een Koning Niet volmaakt zijn handen vrij heeft. Tweede Aanvoerder. Allen hier verklaarden 't luide Aan uw vader, dat wij IJ, U alleen als Yorst erkennen. Geen Moskovier. Claroen. Dan hebt gij Geen respekt meer voor mijn vader? De eene is toch zoo goed als de andre ! Eerste Aanvoerder. 't Was een blijk van houw en trouw. Claroen. Zoo, van trouw? 'k Yergeef 't U dan! Tweede Aanvoerder. Kom, herstel uw heerschappij. Leve Sigismond! Allen. Hoezee! Claroen {ter zijde). Zegt hij Sigismond? 't Is goed! Sigismond, zoo denk ik, heeten Alle nieuwgebakken vorsten. Sigismond treedt ojp. 174 het leven een droom. dag iii. Sjgismond. Hoe, wie riep hier Sigismond. Claroen [ter zijde). Ach, daar gaat mijn prinsennaam ! Eerste Aanvoerder. Wie is Sigismond? Sigismond. Ik ben 't. Tweede Aanvoerder. Hoe, vermeetle dwaas, begeerde Ge U tot Sigismond te maken? Claroen. Ik begeerde 't? Dat ^s gelogen! "Want gij zelf alleen, gij hebt Mij gesigismondiseerd. Bij gevolg hebt gij alleen Yoor vermeetle dwaas gespeeld! Eerste Aanvoerder, Sigismond, doorluchtig Vorst! Schoon de vanen, die wij zwaaien De Uwen zijn, toch roept de trouw IJ als onzen heerscher uit. Yorst Basilius, uw vader, Yreezeud dat des Hemels macht De voorspelling zou vervullen, Die hem dreigde met vernedering, Als verwonnen door uw hand. HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. IfÖ Heeft besloten recht en aanspraak U te ontnemen en ze Astolpo, Moskau^s Hertog, toe te staan. Daartoe riep hij 't hof bijeen. Maar het volk, verzekerd dat Er een Koning leeft bij erfrecht, "Wil niet dat een vreemde Hertog 't Zal beheerschen. Dus de slagen Van het dreigend noodlot tartend Met een ed'le fierheid, komt het U hier zoeken, waar ge in boeien 't Aanzijn voortsleept, 't Wenscht dat gij. Door zijn waapnen ondersteund. Dezen toren zult verlaten, Om de rijkskroon en den schepter Als uw wettig deel te aanvaarden, En aan een tirau te ontrukken. Op dan. Torst ! Een talloos heir Zoo van ballingen als vrijen Eoept in deze woestenij Thans U op ! De vrijheid wacht U. Hoort den luiden welkomsgro§t. stemmen {van hinnen en buiten). Leve SiGiSMOND, de Koning ! SiGISMOND. Andermaal — wat eischt ge, o Hemel? - Moet ik dan van grootheid droomen, Die de tijd hier logenstraft? Andermaal — door schaduwbeelden En fantomen wreed misleid, — Moet ik koninklijken luister Pracht en majesteit aanschouwen, Die de wind verstuiven doet? Andermaal moei ik d' ontgoochling 176 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Me onderwerpen, of 't gevaar Dat, een erfdeel der geboorte, D' armen menscli door 't leven volgt? i Neen, het zal niet, zal niet zijn ! I 'k Buig me opnieuw voor 't noodlot neder; ^ En daar 'k weet, dat heel ons leven Slechts een droom is, zoo vaartwei, IJdle schimmen, die mij heden Yoor de doffe zinnen speelt. Als bezat ge stem en lichaam, Schoon het waarheid is, dat U Zoo gestalte ontbreekt als stem. 'k Wil geen bloot gewaande grootheid; 'k Wil geen schijnbeeld, hoe verleidelijk; 'k Wil geen schepping der verbeelding, Die bij 't nietigst ademtochtje Van den wind in 't niet verdwijnt. Is dat alles niet gelijk Aan den bloeienden amandel, Die, trots raad en toeverzicht, Al te vroeg zijn kelken opent. Maar bij d' eersten nachtwind kwijnt, £n haar rozenkleur'ge tressen Ziet verwelken en beroofd Van haar schoonheid, glans en luister? O ik ken U reeds, ik ken U! 'k Weet er wacht geen ander lot Hem, die iu den slaap zich vleit. Mij verblindt geen waanzin langer, Want ontgoocheld, weet ik reeds Al te goed : een droom is 't leven ! Tweede Aanvoerder. Zoo ge meent, dat we U misleiden, Wend dan 't oog naar 't trotsch gebergte, HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 177 En ge ontwaart er gansche scharen. Die, al wachtende op uw wenken, Trouw U zweren. SiGISMOND. Eenmaal reeds Heb ik alles dus aanschouwd. Even duidlijk en haudtastlijk Als ik 't heden meen te zien ; Toch, toch was 't een droom. Tweede Aanvoerder. Mijn Vorst, Groóte dingen werden immer Aangekondigd. Zoo was 't hier. Als ge 't in den droom reeds zaagt. SiGISMOND. Gij hebt recht, 't Was voorbereiding; En indien 't ook waarheid ware, Eenmaal nog gedroomd, mijn ziel, Eenmaal nos^, want kort is 't leven! O-' Maar omzichtig moet ik zijn, En bedacht zij, dat mij zeker Na den vreugdedroom 't ontwaken Toeven zal te rechter tijd. Wie zich wijslijk voorbereid, Toelt de werklijkheid te minder; Want door 't onheil voor te zijn. Durft men 't schertsende verwachten. Dit alleen zij overwogen. Dat — ook als zij werklijk ware, Alle macht slechts is geleend En terugkeert tot zijn leenheer. Zij al 't and re wat het zij : Alles, alles, wil ik wagen ! 12 178 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. {tot de soldaten). Dank, Vasallen, voor uw trouw En gehechtheid. Zie in mij Een die kloek en onversaagd U bevrijden zal van ^t juk Eener vreemde slavernij. Eoept te wapen! Eenmaal zult ge Mijn ontembren moed aanschouwen. Met mijn vader strijd te voeren Is mijn doelwit, om het woord Yau den Hemel waar te maken, Hem vernedrend voor mijn voet! {ter zijde). Maar — zoo 'k voor dien tijd ontwake? Waar 't niet beter dit te zwijgen, Daar 't mij licht mislukken kon? Allen. Leve, leve Stgismond! Clotaldo treedt op. Clotaldo. Groóte God, wat oproerkreten ! SiGISMOND. Ha, Clotaldo! Clotaldo. Prins! {ter zijde). Op mij Stort hij al zijn wraak. 1 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. ] 79 Claroen {ter zijde), 'k Ben zeker, Dat hij hem in d' afgrond slingert. (4f)- Clotaldo. Buigend voor uw vorstlijk aanzien Weet ik, dat ik sterven moet. Sigismond. Neen, rijs op van de aard, mijn vader! Rijs, om mij ten gids te zijn, Die mij 't doelwit toe zal voeren, 'k Weet, mijn jeugd en jonglingsjaren, Alles zijn ze uw trouw verplicht. Op, omhels mij. Clotaldo. Hoe, wat zegt ge? Sigismond. Dat ik droom — en 't goede wil; Deugd toch doet haar eischen gelden Te allen tijd, ook in den droom. Clotaldo. Is gerechtigheid en 't goede. Prins, uw leuze — dan is 't zeker, Dat in mij hetzelfde streven Nooit uw gramschap wekken kan. De oorlog geldt uw grijzen vader? Dan kan 'k raad noch bijstand bieden Ten verderve van mijn Koning. 'k Buig voor U in 't stof. O, wreek U Door mijn dood! 180 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. ^ SiGisMOND {op 7iem toevliegendé). Oudankbre booswicht, Sterf, verrader! {ter zijde). Groóte God, Zelfbeheersching voegt mijn geest, Daar 'k niet weet, of 'k wakend ben. — EiJ!?, Clotaldo! Ik benijd U, Ik waardeer dien moed en trouw. ' Ga dan, ga en dien uw Koning; Ga — op 't slagveld zien we ons weer. {tot de soldaten). Strijdgezellen, op! te wapen! Clotaldo. 'k Zal U eeuwig dankbaar zijn. WY SiGISMOND. Ha, fortuin, wij gaan ten troon! Slaap ik — doe mij niet ontwaken; Waak ik — hoed mij voor de sluimring. Maar, of 't waarheid zij of droom, Eecht te doen betaamt mijn streven. Of ter wille van de waarheid, Of om vrienden mij te winnen Yoor de stonde van 't ontwaken. {Allen af, onder trom2^ef ges chai en tromgeroffel). HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. 181 IL Zaal in het koninklijk paleis. De Koning en Astolfo treden op, Basilius. Wie kan, Astolf, het vurig ros bedwingen, Dat in zijn woede voortholt, zonder toom ? Wie waagt het ooit den vloed terug te dringen, Die van 't gebergte schiet met vollen stroom? Waar vindt ge een moed in zwakke stervelingen. Die 't vallend rotsblok opvangt, zonder schroom? Toch is dat alles lichter, zou ^k vermoeden. Dan ^t muitend volk te temmen in zijn woeden. Hoor hoe 't ons de oproerstorm alom verkondt; 't Geloei weergalmt langs bergen en in dalen. De een roept : Astolp ! en 't antwoord : Sigismond ! Hoor ik door de echo duizendmaal herhalen. De rijkskroon, met het recht steeds in verbond. Is 't kleinood, dat de zelfzucht zal betalen Met stroomen bloeds. Helaas, wat wordt mijn deel ! Mijn koningshof — het schriklijkst treurtooneel ! Astolfo. Nog zij mij 't uur der vreugde niet geslagen; Nog zij de hulde en 't vleiend lot me ontzegd, Dat naar u woord, mijn Yorst, voor me op zal dagen. Want kant zich 't volk nog tegen mij en 't recht. Zoo is 't, wijl ik de kroon, die 'k wensch te dragen, Eerst eervol moet verwerven in 't gevecht. Geef mij een paard en 't zal naar 't slagveld snellen Als bliksemstraal, die 't dondren komt voorspellen. {treedt af), Basilius. Vergeefs het onvermijdelijk leed gekeerd! Noodlottig is 't, de toekomst in te staren ! 182 HET LEVEN EEN DROOM. DAG III. Geen hand heeft ooit wat zijii moet afgeweerd, Maar dubble last zal hem die 't waagt bezwareu. AYreed noodlot, strenge wet! Ik heb geleerd: 't Gevaar te ontvliên is ^t lokken van gevaren. Mijn voorzorg was me een bron van leed en schand, En ik, ik zelf bracht wee aan 't vaderland! Estrella treedt op, Estrella. Helaas, mijn Yorst, waar zijn wij toegekomen! Zoo gij niet zelf den woesten overmoed Van 't oproer met uw blikken kunt betoomen, Nu 't onbeschaamd èn stad èn land doorwoedt, Dan ziet ge uw rijk in purperroode stroomen Yerdronken van het kostbaar burgerbloed. 't Is alles, waar de droeve blik zich wende, Een treurtooneel van jamren en ellende. Zoo schendig trekt de strenge haat te veld; Zoo is 't verderf uw rijk in 't hart geslagen, Dat schrikt wie 't ziet, dat elk die 't hoort, ontstelt. De zon verbleekt; de wind is heescli van 't klagcii ; Geen steen die niet getuigt van 't woest geweld ; Geen bloem die niet van sterven kan gewagen. 