VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
(S) Davies, Celtie Refearches, aangeh. in Poems of OSSIAN fror the Originals, V. III, p. 388, 389. VAN OSSIAN. ui ` de zesde of zevende Eeuw een zetel van geleerdheid, waar de beroemde corumsa leefde en predikte. Het is zeker, dat toen reeds de fchrijfkunst aldaar werd beoefend; en dat coLuMmBANUS Galisch Schreef, is zeer waarfchijnlijk. Zeer fpoedig na de invoering des Christendoms in Schotland werden in dit klooster ftuk- ken, zoowel in de volkstaal (dit was toen voor geheel Schotland het Galisch) (*) als in het Latijn in de ze- vende Eeuw gefchreven. De monnik ADAMANNUS fchreef het leven vanden heiligen CoOL UM BAN U s, een?’ grooten Geleerde onder de Galen, te Iona, hetwelk toen het middelpunt der Noordfche geleerdheid onder de Chris- tenen was, gelijk naderhand St. Gallen in Zwitferland , Cook al de flichting van een’ Schotfchen Zendeling.) Ze- kerlijk begonnen toen de nog altijd beftaande Barden ook voor hunne liederen het fchrift te gebruiken; Morven, OSSIAN’s geboorteland , is flechts door het eiland Mul} van lôna gefcheiden. In eene verzameling van Galifche handfchriften , door de Hooglandfche Maatfchappij te Londen in 1803 aan die te Edinburg ten gefchenke ge- geven , vindt men niet minder dan 11,000 verzen ; fom- mige gedichten daaronder zijn van OSSTAN,:FINGAL'S Zoon, FERGUS den Bard, CAOILT en CONAN, vrienden en tijdgenooten van ossraN, op onderfchei- dene tijden gefchreven. Het oudfte handfchrift in deze verzameling was van de megende of tiende Eeuw , en bevatte, onder den titel van Emanuel , oude Gefchiede- nisfen (ook van CARSAR’s togt naar Britanniën) en berigten over de zeden, gewoonten, wapendragten en bijgeloovigheden der oude Kaledoniërs , en andere hand- fchriften in dezelfde taal uit de tiende of elfde, en de twaalfde of dertiende Eeuwen. Dit alles werpt de on- derftelling van JoHNsoN, dat er geene Galifche hand- (*) Tot aan het midden der elfde Eeuw, (de heillooze Regering van macseTH) was het Galifche de algemeene taal in Schotland, zelfs ten Hove, en de Geestelijkheid kon geene andere taal fpreken, Zie Poëms of ossian in the Original, V. UI, p. 394, ed 112 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN Schriften, meer dan eene Eeuw oud, zouden beftaan , volledig omverre. Maar vanwaar komt dan toch de tegenwoordige onge- meene fchaarschheid van Galifche werken? Vele- rede- nen hebben daartoe zamengewerkt. Vooreerst was , in de vroegere Middeleeuwen , de taal der Kelten of Galen die van geheel Schotland. Maar toen de Laaglanden door vele Angel-Sakf/ers, die de tirannij der Noorman- nen van WILLEM den Veroveraar kwamen ontvlug- ten, werden bevolkt, en allengs hunne taal met eenige wijziging aldaar de heerfchende werd onder MALCOLM, die naar het Hof van EDUARD den Belijder gevlugt was, en de Koningszetel in het lage land werd opgefla- gen, toen verviel allengs de Galifche letterkunde , en werd er weinig meer gefchreven , hoewel nog altijd de Barden, gelijk men denken mag, hunne oude gezangen aan het fchrift toevertrouwden. Maar fpoedig kwamen er grootere rampen. Zöna en alle andere echt Schot/che kloosters werden door den overweldiger van Schotland, EDUARD I, Engelands Koning, in 1296 geplun- derd , ten einde, zegt HUME, „alle gedenkítukken der „ Oudheid te vernietigen, die de gedachtenis van ’s lands » oude onafhankelijkheid konden bewaren en de Engel- » Sche aanfpraken wederleggen.…” In 1304 fchafte de- zelfde . geweldenaar alle de Schot/che wetten en gewoon- teregten af, en deed verdere gefchiedwerken , die zijne vroegere nafporingen waren ontfnapt, vernielen. De ver- woesting moest verfchrikkelijk zijn; want men weet, dat destijds de kloosters de groote, bijkans eenige be- waarplaatfen der letteren waren; terwijl de Bardenzan- gen, die niets dan vrijkeids- en vaderlandsliefde , hel- denmoed en onafhankelijkheid ademden, en tevens als kostbare bouwftoffen voor de Gefchiedenis in den vroeg- ften tijd mogten gelden, zekerlijk de Wandaalfche ver- nietingszucht van den heerschzuchtigen Koning niet zul- len ontfnapt zijn. Men weet ook , dat er vóór die ver- nieling te Jona eene kostbare boekerij was, daar Kò- ning EUGENIUs VII in het begin der achtfie Eeuw VAN OSSIAN. 113 (ruim eene halve Eeuw vóór KAREL den Grooten) alle befcheiden en boeken, die betrekking hadden tot de Schot- Sche Gefchiedenis , te Jona of Icolmkill bij elkander had doen verzamelen , alwaar hij het oude Bibliotheekgebouw deed afbreken , en een geheel nieuw, alleen tot dat einde opgerigt, bouwen. Men wil zelfs, dat, onder de ge- fchriften dezer boekerij, een, uit den brand gered, in 1525 te Aberdeen werd gebragt, doch door ouderdom genoegzaam onleesbaar was; het fcheen echter een der verlorene boeken van GALLUSTERES te zijn. Er was nogtans het een en ander aan de vernieling door Koning EDUARD ontfoapt: oude ftukken, op parkement gefchreven , die, helaas ! door de onbefuisde Hervormers, welke met de misbruiken der Roomfche kerk ook hetgeen zij voor de wetenfchappen gedaan had meenden te moeten vernietigen, door de Schot/che Sy- node vernield, of door de bezitters naar de Jezuiten te Doucay en te Rome werden geborgen. Iets werd er ook uit Jona naar Jnverary in Schotland gebragt, al- waar een Hertog van Montague overblijffels in de fnuif= winkels als fcheurpapier vond; en, tot overmaat van ramp, vielen alle de echte ftukken betrekkelijk de oude Schotfche Gefchiedenis , in het kasteel van Stirling ne- dergelegd, in 1651 in handen van deg toenmaligen Ge- neraal voor het Parlement tegen den Koning, Monks; hij zond die naar Engeland; zij werden, na de herftelling des Konings , naar Schotland terug gezonden, doch, om kosten te fparen, ter zee naar Leith, waarbij het mees- - te door ftorm verging. Men voege hierbij, wat er niet al in de tallooze burgeroorlogen van Schotland is ver- loren gegaan. Is het te verwonderen, dat er zoo wei- nig in de taal van FINGAL en ossIAN is behouden gebleven? Hoe diep het Galifche in Schotland gevallen was, kan men daaruit opmaken , dat er tof op het jaar 1780 geene Bijbelvertaling in die taal beflond , hoezeer de Kerkhervorming in geheel Schotland was aangenomen, en ook vele Hooglanders die beleden. In Ierland was het Celtisch nog zoo diep niet gezonken. Het had nog 114 OVER DE ECHT HEID DER GEDICHTEN tot in het laatst der zestiende Eeuw onder EL IZA- BETH zijne eigene wetten en taal, ook in openbare ftukken behouden; eene taal, die van het Schotsch-Ga- lisch weinig verfchilde. Dit maakt dus een verfchil van zes Eeuwen , dat het Zersch langer de taal der Regering en van de groote meerderheid der ingezetenen bleef; en van daar ook, dat er in die táal veel meer Galifche ge- fchriften zijn, dan in Schotland , gelijk er reeds in 1684 eene Bijbelvertaling in het Zersch beftond. Reeds heb- ben wij opgemerkt, dat daardoor de werken, betrekke- lijk tot FINGAL en ossiAN, meer de kleur der Mid- deleeuwen hebben aangenomen; in Schotland waren die meer tot een’ vergeten’ hoek des lands bepaald en ble- ven dus zuiverder. Men vond meer dan men zocht; liederen , die de op- teekening wel fehenen te verdienen. Op het eiland Mull, nabij Zona, was er, finds onhengelijke tijden, eene volgreeks van Olas of leeraren in een gezin, dat den naam van MACLEAN droeg, en eerfe geheele kist vol gefchriften in het Galisch bezat. Dr. JOHN MAC- PHERSON Zag, volgens zijne plegtige betuiging in eenen brief aan den beroemden Dr. BLAIR, bij een’ ouden Bard, in 1733, een Galisch handfchrift, waaruit die Zanger hem.en zeer velen , die toen nog leefden , en waarop zich de brieffchrijver beroept, de daden van CUTHULLIN, FINGAL, OSCAR, OSSIAN,GAUL; DERMID en de overige thans bekende helden der al- oudheid voorlas, Deze Bard was uit het geflacht der MACMURRICH, hetwelk reeds 300 jaren in eene Fa- milie als Bard en geflachtrekenaar gediend had, gelijk zijne voorzaten lang te voren. Ook kwamen deze ge- dichten zeer overeen met de later vertaalde, en onder an- deren wist de genoemde Bard het geheele gedicht Dar- thula van osstaN op te zeggen, hetwelk in gefchrif- ten beftond, en bezat ook het geheele dichtftuk Bierrathon fchriftelijk. Een ftudent in de Godgeleerdheid uit de Hooglanden, JAMES Of JACOB MACPHERSON, vertaalde eenige fragmenten van oud-Galifche liederen , en deelde die mede aan den Dichter JOHN HOME, Schrijver van het uitmuntende treurfpel uit de Schot/che Gefchiedenis, Douglas, die deze ftukken met verbazing en bewondering las. Men bragt dus bij inteekening eene zekere fom bijeen, waarvoor de jonge MACPHERSON naar het gebergte zou reizen, om verder oude Barden- zangen op te fporen en in het Engelsch over te bren- gen. Wij hebben boven daarvan den fchitterenden uit- flag gemeld. Kort daarop fchreef de beroemde: BLAIR zijne oordeelkundige Verhandeling over de Gedichten van OSSTAN, zekerlijk een meesterftuk van kritiek en 116 OVER PE ECHTHEID DER GEDICHTEN kenfchetfende waardering van het karakter in alle deze dichtftukken. Maar tevens rees ook, bijkans terftond na de uitgave der Gedichten, de ftrijd over de echtheid of onechtheid derzelven, door MACPHERSON’s ON- begrijpelijk uittel (en eindelijk geheel afftel) van de uit- gave dezer werken, natuurlijk gevoed en verfterkt. On- dertusfchen waren er toen reeds overvloedige fporen van echte , oude Galifche gedichten van ossiAN. De Ba- ronet JOHN MACPHERSON, naderhand medelid der Hooglandfche Maatfchappij, zond in Februarij 1760 (*)- aan Dr. J. MAC ARTHUR, Supplementary Obfervations an the Au- thenticity of oss1aN. Wij denken, dat de jaarteekening Fe- bruarij 1760 een misflag is, want toen was MACPHERSON nog niet op reis naar de Hooglanden, Ct) De naam van MAC PHERSON en anderen zijn in Schotland zoo algemeen, omdat zij die van Clans of tammen zijn, waarde gemeene man heet zoo als zijn Lantird of ftam- hoofd. VAN OSSIAN. 117 pijen der oorfpronkelijken in de hand vergeleken en zeer getrouw had bevonden ; terwijl de tooneelen der gebeur- tenisfen nog iff de Hooglanden aangewezen ‘en ossi- AN’s gedichten Eeuwen lang de wintervermaken der flammen van het bergvolk uitmaakten, Een handfchrift, onder anderen, zegt MACPHERSON, was van het jaar 1410. De Predikant te Zuid-Uist , (het verstafge= legene der Hebriden), MACNEILL, betuigde aan BLAIR, (Dec. 1760) volgens verklaringen van leden zijner Gemeente, dat zij vele oude handfchriften over PINGAL's oorlogen hadden gelezen, waaronder eenige volkomen met het door MACPHERSON vertaalde hel- dendicht FINGAL , vooral Boek Il, IV en V , over- eenkwamen., Andere ftukken uit-den Fingal had de Pre- dikant NEIL MACLEOD te Ro/s, op het eiland Mull, (zeer in de nabijheid van FincALr’s woonplaats) ge- hoord, en de verzekering ontvangen van den ouden Heer CAMPBELL van Octomere, dat deze in zijne jeugd den Fingal had hooren opzeggen, juist zoo als MAc- PHERSON dien vertaald had. Lt. DUNCAN MAC NICOLL vond, door nafporingen bij verfcheidene be- jaarde lieden , vele ftukken uit FincaAr’s derde, vier- de en vijfde boek , (onder anderen de Epifode van FAI- NEASOLL IS) den flag van Lora, Darthula, en het grootfte gedeelte van Temora en Cerric Thura. Vol- gens den Lt. MAC NICOLL zou hetgeen hij bij men- fchen, die noch lezen noch fchrijven konden , van os- SIAN's gedichten gehoord had, meer ruimte in druk beflaan, dan de thans uitgegevene vertaling. Onder an- deren beweerde de Predikant DONALD MACLEOD, te Glencig, in eenen brief aan BLAIR, (1764) dat de. vertaling van CUTHULLIN’s paarden inden FINGAL, en ìn volledigheid en in fchoonheid , bij het oorfpron- kelijke verre te kort fchoot; dit laatfte was ook het geval met de befchrijving van eenen zonneftraal, van FINGAL’s ftandaard en zijne zeven grootfte helden; terwijl MA C- PHERSON de befchrijving van FincaL’s fchepen had weggelaten. De Predikant pore te Reá, in Carthnesf, 118 ‘OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN betuigde in 1763, „dat vele der gedichten van os sian „ door de fchuld der Geestelijkheid , die zich fterk te- „ gen dezelve verklaarde, waren verloren gegaan; dat » daardoor het opkomende geflacht daarvan zoo weinig „ Wist; maar dat toch velen beroemd waren door het „ opzeggen dier liederen, mannen die nimmer iets van MACPHERSON hadden gehoord, en die-dezelve reeds „ vóór zijne geboorte bezaten. Naderhand tastte hij den bovengemelden s nuaw, die ten ftoutfte beweerde, dat er niets van ossrAN voorhan- den, dat MACPHERSON en BLAIR bedriegers waren, en dat hij voor ieder woord van ossran’s Origineel een’ Hollandfchen daalder (23 Engelfche fchellingen) betalen wilde, op zijne beurt allerhevigst aan, als een’ bedrieger , een’ lasteraar , en cen’ vleijer van JOHNSON. De ftrijd was nu perfoneel geworden; doch de Heer SMITH bragt hem op een ander grondgebied over, waar VAN OSSIAN. 119 hij thuis behoorde: het ontdekken van nieuwere gedichten in ossIAN’s trant. Hij was Predikant te Killrandon, naderhand te Campbelltown en Argyle, (alles in de Schot- fche Hooglanden) en gaf in 1780 zijne Galifche Oudhe- den in het licht, waarin men eene Gefchiedenis der Drui- den van Kaledonië, een vertoog voor de echtheid van OSSIAN, en eene verzameling van oude gedichten vindt, vertaald uit het Galisch. Hij levert getuigenisfen van achtingwaardige perfonen, die de gezangen van OSSIAN gehoord en de originelen derzelven gezien hadden. Sm1 Tu! gaf niet minder dan veertien oude gedichten uit, in het Engelsch overgebragt, en ver uitftekende boven de door CLARK medegedeelde ; e/f waren van ossiAN zelven, en de drie andere van ULLIN en ORAN, diens tijdge- nooten in hetgeen men de gouden Eeuw der Dichtkunst in Kaledonië noemen kan. In 1787 gaf smiTn het Galifche oorfpronkelijke van de door hem bezorgde ver- talingen in het licht, zonder -zich eenigzins in den bit- teren twist tusfchen CLARK en sHA w te mengen; het thans uitgegevene kon voor zichzelve fpreken. Nu een- maal het ijs gebroken was, volgde er meer. In 1783 gaf THOMAS HILL, een Engelschman, verfcheidene Galifche gezangen, die hij in 1780 op eene reis in de Hooglanden had verzameld, tevens met den oorfpronke- lijken Oud-Schotfchen tekst. Hij zocht in zijne aantee- keningen , hoezeer de echtheid van osstAN gaarne er- kennende, eene foort van middelweg tusfchen de- par- tijen te gaan, bewerende, dat MACPHERSON uit een aantal verfchillende , ja uiteenloopende lezingen , die in het verloop van veertien Eeuwen en door de verfchei- dene tongvallen in den mond des volks en zelfs in de afichriften noodzakelijk moesten ontftaan, en uit de daar- onder vermengde middeleeuwfche Legenden, de beste ge- kozen had, en die hem de oudfte voorkwamen; dat hij- deze in zekere orde gefchikt, en de uiteengerukte ftukken en Epifoden zoo goed mogelijk weder vereenigd had; iets, hetwelk smiru zeer gereedelijk en openhartig daarna van zichzelven erkende, Daarenboven houdt 11 L L 120 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN FINGAL en zijne helden voor Zeren, en deelt, naast den dood van osc ARą (in het eerfte boek der Temora) ook een gefprek mede tušfchen OSSIAN en ST. (f 12,000) voor de uitgave van den Celtifchen Osfian nagelaten. Een zijner boedelredderaars , de Heer jon N MACKENZIE, €en uitmuntend Geleerde, maar een weinig fchroomvallig, wilde het werk voor alle moge- lijke berisping vrijwaren, waardoor eene nieuwe vertra- ging ontftond. Eerst moest het werk letterlijk in het Latijn worden overgebragt (tegenover den tekst) door den Heer MACFARLANE; dan de Galifche fpelling in orde gebragt, en daartoe het werk nog eens door den Heer THOMAS Ross van Edinburg volgens de fpel- ling des Celtifchen Bijbels geheel overgefchreven, de letter bepaald, over papier en eenen uitgever, zulk- een werk waardig, gehandeld worden; en onder dit alles ftierf- de Heer MACKENZIE, toen alles genoegzaam gereed was. De uitvoerder van zijnen laatften wil, cen Veldheelmeester, gevoelde zich tot de uitgave van zulk een werk niet geroepen, en ftelde het dus den 17 Mei 1804 in handen van de Hooglandfche Maatfchappij te VAN OSSIAN, 121 Londen , die dadelijk eene Commisfie benoemde, om het werk eindelijk tot ftand te brengen. (Het vervolg en flot hierna.) WALTER SCOTT'S DAGBOEK, De Gedenkfchriften van WALTER SCOTT, gelijk de Heer JOENLOCKHART dezelve uitgeeft, moeten veeleer als eene Boekverkoopers -{peculatie befchouwd worden, dan als de Zelfbiographie van den vermaarden Romanfchrijver. Het is eene zeer uitgebreide, niet zelden vrij onoordeelkundige bijeen. raping van anecdoten, brieven, herinneringen, fragmenten , die meer of min regtftreeks betrekking hebben tot WALTER scott, De belangrijkfte en tevens opmerkelijkfte gedeelten dier wijdloopige verzameling zijn: De gefchiedenis van w aL- TER scOTT's jeugd, door hemzelven verhaald (*); eenige brieven, door hem aan zijne verwanten, vrienden, aan ver- fcheidene uitftekende perfonen gefchreven, over verfchillende onderwerpen van gefchiedenis, ftaat- en letterkunde; en ein- delijk het Dagboek, eene reeks van aanteekeningen, welke WALTER SCOTT op het denkbeeld kwam, naar het voor- beeld van dat van BYRON, door THOMAS MOORE in het licht gegeven, te houden. Hij begon hetzelve eerst.tegen het einde van 1825; maar, daar het gewigtigfte tijdperk van zijn leven daarin omvat is, te weten dat, waarin hij, het toppunt van zijnen roem bereikt hebbende, plotfeling beftaan en goeden naam door het bankroet zijner boekverkoopers bedreigd zag, is dit dagboek hoogstbelangrijk. Ook heeft de Heer LocknaRT welberaden dit ftuk tot het eind van het door hem uitgegeven werk befpaard, waarfchijnlijk om den goeden aftrek van hetzelve te verzekeren, Hier en daar is dit dagboek niet meer dan een album, maar op de meeste plaatfen is het een merkwaardig pfychologisch gedenkfchrift, waarin de Schrijver al zijne aandoeningen en gedachten heeft opgeteekend, naarmate de verfchrikkelijkfte gebeurtenisfen gedurig digter en menigvuldiger op hem indrongen, Eerst (*) Te vinden in ons Mengelwerk voor 1837. bl. 377 enz. Men zie verder ald. bl, 351 enz. en b!, 684. Alsmede vbor 1838. bl. 24 enz. MENGELW. 1839. No. 3. I 122 WALTER SCOTT 8 DAGBOEK. ziet men hem kalm de toekomst nog altijd door het prisma zijner begoochelingen befchouwende; bemerkt men hoe hij, naderhand, het ongeluk, dat hem treffen zal, voorziende, zichzelven aanprikkelt, om den ftorm het hoofd te bieden, fomwijlen verflaauwt, maar dan weder moed vat, door vol- harding de kolk dempt, over den tegenfpoed zegeviert, doch ten laatfte onder den arbeid bezwijkt. Waarlijk, een bewon- derenswaardige worftelftrijd! Ligchaamspijnen en zielefmart gelijktijdig eenen man aangrijpende, wiens éénige uitzigten op de vrije werking van zijnen geest berusten, en die, te midden van zoo vele redenen van onrust en ontroering, kalm- te genoeg weet te behouden; om meesterftukken te fchep- pen! Alles overftelpt hem te gelijk: zijne vrouw fterft; hij verliest zijn, ten koste van zoo veel arbeids verkregen, ver- mogen; zijne dochter en fchoonzoon verlaten hem, om naar Londen te verhuizen; de verbindcenisfen, welke hij op zich genomen heeft, fchijnen zijne krachten te boven te gaan; zijne zoo vaste gezondheid begeeft hem, en ondanks dat al- les blijft de man weêrftaan, WALTER scoOTT’s vijf laatfte levensjaren zijn rijk aan lesfen van meer dan ééne foort: het is een luisterrijk voorbeeld van kracht en braaf heid , dat hij als mensch, als huisvader en als fchrijver aan de wereld ge- geven heeft. Te midden van den wanhoopigen toeftand, waarin hij zich bevond, liet hij de hoop niet varen; en God, in wien hij zijn vertrouwen ftelde, fchonk hem de noodige krachten, om zijne taak te voltooijen. » Edimburg, 20 November 1825. Mijn geheele leven Iang heeft het mij berouwd, dat ik geen dagboek gehouden heb; want door dit verzuim heb ik zelf de herinnering van eene menigte dingen verloren, die verdiend hadden in mijn geheu- gen geprent te blijven, en ik heb mijn huisgezin van vele opmerkenswaardige inlichtingen beroofd. Kort geleden eenige boekdeelen met aanteekeningen van Lord BYRON ziende, zeide ik tot mijzelven, dat dit misfchien de beste wijs was, om zulk eene foort van opfchrijfboek te houden. Byron volgt geenerlei orde: hij teekent de gebeurtenisfen op, zoo als zij zich aan zijn geheugen voordoen, Van dit plan wil ik eene proeve nemen, En zie, daar ben ik juist bezitter van een fraai boek met fluicing, zoo als geene dame er een netter voor een album zou kunnen wenfchen! — Nota bene. WALTER SCÓTT's DAGBOEK. 123 JONELOCKBART, ANNA en ik, wij willen met ons drieën eene maatfchappij vormen tot affchaffing der albums: het is de kwellendfte foort van bedelarij, die ik ken, „Och, Mijn- heer, als het u belieft, een paar woorden van uw fchrift, een versje, of flechts eene proza-fpreuk!” Wanneer men nu aan de armzalige rijmelarijen en de laffe vleilogens denkt, die zulk een mengelmoes meestal ontfieren, zoo moet „ men al eene ferme maag hebben, om dergelijk een kost te ver- duwen.” Ettelijke maanden vóór dat hij zijn dagboek begon, had WALTER SCOTT eene reis naar Zerland Otidernomen. Of- fchoon die reis dus eigenlijk niet tot zijn tegenwoordig le- ven behoorde, wilde hij niettemin de indrukken en aandoe- ningen, welke hij gedurende dezen uitftap ondervonden had, in zijn boek opteekenen. De volgende zinfneden leveten in weinig woorden een treffend tafereel van Zerlands ongelukki- gen toeftand, „ Verleden zomer ben ik naar Ierland geweest; het was een allerheerlijkst togtje. — Men heeft echter de ellende der arme Jeren veel minder vergroot, dan ik gewoon was te den- ken; zij bereikt de uiterfte grenzen der armoede, Hunne ftulpen zouden bij ons in Schotland ter naaawernood voor varkenshokken goed genoeg zijn; de lompen, waarin zij ge- kleed zijn, fchijnen het uitvaagfel uit de voorraadfchuur eens voddenkrabbers , en zij fchikken die aan hun ligchaam met eene zoo fcherpzinnig uitgedrukte verfcheidenheid , dat men zich zou kunnen verbeelden, dat deze het uitwerkfel van gtillig opzet ware: elk oogenblik beeft men, dat een losgaan- de knoop of een brekende draad, den geen, die met u ftaat te fpreken, in eenen toeftand van volftrekte naaktheid zal laten; hun voedfel is niets anders dan aardappelen, en nog hebben zij daarvan niet genoeg. Met dat alles zijn er de mans gezond en welgefpierd, de vrouwen frisch en be- hagelijk ”” „21 November 1825. Waarlijk, ik begin mijn dagboek lief te krijgen; het is maar te hopen, dat die ijver van duur zij. Nog eens kom ik op Jerland terug. Ik zeide, dat men de armoede der Jeren niet overdreven had; even min heeft men hunne geestigheid , hunne vrolijke luim, hunne wonder- lijke ongerijmdheid en hunnen moed overdreven. Eens gaf ik aan een’ Jerfchen knaap een heelen in plaats van een’ hal- ven fchelling. „ Vergeet niet, panny,” zeide ik, „ dat I2 124 WALTER SCOTT'S DAGBOEK. gij mij een Aixpesce fchuldig blijft” — „ Moge uwe Edel- heid leven tot dat ik ze betaal!’ was het antwoord, Er lag beleefdheid en fcherpzinnigheid tevens in dat gezegde van een’ armen drommel, wiens heele gewaad de fom in questie niet waard was. „In de Zerfche hutten kan men fteeds op het härtelijkst onthaal rekenen, Men biedt u karnemelk, aardappelen, een zitbankje aan, of wel men rolt een’ grooten fteen naar den haard, opdat zijne Edelheid er plaats bij neme. Zij, die overal elders bedelen, ftellen er eer in, onder hun eigen dak gastvrijheid te bewijzen. Van aard zijn zij tot vrolijkheid genegen en bezitten de gefchiktheid om gelukkig te zijn. Terwijl de Schot er over peinst, hoe hij zijne landhuur be- talen zal, of van de hel droomt, en de Engelschman reeds deze aarde er tot eene maakt, lacht en fchertst de ‘Zer, Van aard is hij, men moet dit erkennen, uiterst ligtgeraakt, Hij is in ftaat om u op een bloot vermoeden uit te dagen, maar ook bereid om daags daarna te erkennen, dat hij zich ver- gist heeft, en dat, zoo hij u al doodgefchoten heeft, het met geen boos opzet gefchied is.” „ 22 November. Onlangs heb ik moore — ik mag wel zeggen voor de eerfte maal gezien, offchoon wij elkander twintig jaar geleden reeds in het publiek ontmoet hadden. Behalve veel ongedwongenheid in zijne manieren en de best- mogelijke opvoeding, merkt men in hem eene mannelijke rondborftigheid- op: niet de geringfte zweem van dichter of pedant. Hij is bijzonder klein van geftalte, kleiner nog, ge- loof ik, dan Lewis, den Schrijver van den Monnik, die ook min of meer naar hem gelijkt. „ Daar BYRON menigmaal, met dezelfde bewoordingen van achting, over MOORE en over, mij gefproken had, was ik nieuwsgierig te zien, of en wat ‘er gemeens wusfchen ons mogt wezen. Moore heeft fteeds te midden van de ver- maken der groote wereld geleefd, ik ben zelden in de ftad gekomen, en had weinig anderen omgang dan met lieden van bedrijf; Moore is een geleerde, ik ben niets minder dan dat; MOORE is muzikant en fpeelt meesterlijk, ik ken niet eene enkele muzijknoot; Moore is een democraat, ik een aristocraat; en hoe vele andere punten van verfchil beftaan er niet tusfchen ons! Moore is een Jer, ik ben een Schot, en waarlijk het ontbreekt ons geen van beiden aan vooringe- nomenheid met ons;land, Ondanks dit alles beftaat er tus- WALTER SCOTT's DAGBOEK. 125 fchen ons beider wezen één punt van gelijkheid en wel een gewigtig punt; wij zijn een paar goedhartige fchepfels , die ons liever vermaken zoo als gewone menfchenkinderen, dan dat wij flijf en ftatig onze achtbaarheid van Leeuwen (*) be- waren, Wij hebben de wereld te veel en te wèl gezien, om geene verachting te gevoelen voor de verwaandheid dier let- terkundigen, die met hoog gedragen neus rondkuijeren , en mij fteeds aan de perfonaadje doen denken, die JOHNSON in eene herberg ontmoette en die den titel had eangenomen van den grooten TWALMLY, uitvinder van het verbeterde ftrijkijzer. Moore hoort en bezigt gaarne een woord, dat lagchen doet, en ook ik ben er niet vies van. Bitter jam- mer is het, dat niets dan de volftrekte vernietiging van B Y- RON's gedenkfchriften de gemoedelijkheid zijner boedelred- ders heeft kunnen voldoen; maar, daarvoor beftond eene reden..... premat nox alta! (t) Het leven zou voor mij eene bekoorlijkheid te meer hebben, zoo THOMAS MOORE een cottage bewoonde, niet verder dan een uurtje wegs van hier, Wij zijn te zamen naar den fchouwburg gegaan , en het publiek, dat gelukkigerwijs dien avond een goed publiek was, heeft hem met geestdrift ontvangen. Ik zou al de aan- wezigen wel hebben willen omhelzen, want zij betaalden de fchuld mijner goede ontvangst in erland.” Nu volgen eenige aanmerkingen, waarin men WALTER scorrt’'s gewoon gezond verftand wedervindt. Ministerie gekoesterde plan, om het uitgeven van banknoten beneden de 5 pond ft, aan de Engelfche en Schotfche banken te verbieden, Doch keeren wij tot de aanhalingen uit ons Dagboek terug. » 25 November, Zoo even heb ik jerrnev’s adres aan het werkvolk , over deszelfs zamenfpanningen, gelezen. Het is goed en met een goed oogmerk gefchreven; maar ik twij-' fel, of het wel de uitwerking zal hebben, die hij er van ver- wacht. De hand van een’ Lilliputter is genoeg om eenen brand te ontfteken; een cur Liver is naauwelijks in ftaat dien te blusfchen, DeWkhigs Schijnen in eene zonderlinge be- goocheling te zullen leven en fterven. Zij denken, dat de wereld met pamflecten en redevoeringen beftuurd kan worden, en dat men de menfchen flechts behoeft te doen zien, welke handelwijs het best met hunne belangen ftrookt, om hen, na een klein aantal vermaningen, die handelwijs te doen volgen, Ware dit het geval, dan wierden wetten en kerken overbo. dig: want zeker, gemakkelijk genoeg zou het wezen, het betoog te leveren, dat goede en ordelijke zeden ’s menfchen welbegrepen bélang zijn, en dat het niet alleen flecht, maar ook dwaas is, zich aan misdaden over te geven. Zij, die zoo oordeelen, zijn de plank verre mis: alle menfchen heb- ben hartstogten en vooroordeelen, welker voldoening zij ver- kiezen, niet alleen boven het algemeene, maar zelfs boven hun bijzonder welzijn. Door die verkeerdé neiging gedre- ven, verzuipt de dronkaard zijnen laatften fchelling, al is hij zoo goed als zeker, den volgenden dag van honger te zuilen fterven; en vermoordt de roover den reiziger, met her ftel- lige vooruitzigt, daarvoor aan de galg te zullen boeten. On- ze geest kant zich zoo hardnekkig tegen alle overtuiging van hetgeen met onze heerfchende driften ftrijdt, dat werklieden zamen{pannen zullen om de loonen eene week lang te doen rijzen, met gevaar van de fabrijken voor altoos te doen on- dergaan. Het beste hulpmiddel tegen het kwaad zou zijn, werkvolk uit andere takken van nijverheid aan te werven, GEFFREY wil, dat ieder hunner nog een ambacht, behalve het zijne, zal aanleeren, ten einde, bij geval van nood, eenen flag om den arm te hebben; maar hij bedenkt niet, hoe veel tijds een tweede leertermijn zou wegflepen. Om een’ en denzelfden man tot een’ goeden wever en een’ goe- den fhijder te maken, zouden er weinig minder jaren ver- eischt worden, dan de Aartsvader JACOB er in LABANS WALTER SCOTT'S DAGBOEK. 127 dienst befteden moest, om zijne twee vrouwen te winnen, Elk ambachtsman heeft daarenboven fteeds een’ flag om den arm, namelijk het boerenwerk, waartoe bij toevlugt kan ‚ nemen.” Thans zijn wij tot het tijdftip gekomen, waarop de onge- tukstijdingen elkander met fchrikbarende fnelheid beginnen op te volgen. Op de eerfte geruchten, voorboden der ramp, die-hem, CONSTABLE en de BALLANTYRE’s treffen zou, gevoelde scortr de noodwendigheid om te fparen. Onder dezelfde dagteekening, als het hier voorgaand uittrekfel, leest men hetgeen volgt: » Hier registreer ik plegtig mijn vast befluie om te fparen. Wenfchen of verzoekingen tot uitgaaf beftaan er voor mij weinig meer. Abbotsford is alles, wat ik er van maken kan, en reeds te groot voor de uitgeftrektheid van het goed. Zie- hier dus, wat ik befloten heb: \ » Niet meer bouwen, „ Geen aankoop van grond, tot dat alles weder volkomen zeker geworden zal zijn, „ Even min aankoop van boeken of van kostbare beuze- lingen, ` » Het befteden der opbrengst van mijnen arbeid gedurende die jaar tot fchuldafdoening. ' „ Deze befluiten zullen, mag ik flechts gezond blijven, bij mijne gewoonte van naarftigheid en vlijt, mij, trots torm en onweder, gerust doen flapen, » Maar is het, bij dat alles, niet eene fchande, dat land- loopers , dat agioteurs, uit baatzuchtige bedoelingen, zulk eene losbarsting te weeg kunnen brengen, als thans te Lon- den plaats heeft, en daardoor het crediet van mannên, die met goed verzekerde kapitalen werken, als HURST en Ro- BINSON, de correspondenten van CONSTABLE, in gevaar brengen? Waarlijk, die agioteurs gelijken op een haar naar eene bende gaauwdieven, die een’ volksoploop veroorzaken, om des te gemakkelijker te kunnen ftelen.” n» 30 November. Ik ben tot den tijd gekomen, waarvan gefchreven ftaat: „ Die door de venfteren zien, zullen ver- duisterd worden.” (*) Aanhoudend moet ik tegenwoordig brillen , als-ik lezen of fchbrijven wil; terwijl ik nog verleden winter hec flechts van tijd tot tijd behoefde te doen. Mijne (*) Prediker XII: 3. 128 WALTER SCOTT’'s DAGBOEK, gezondheid blijft zoo goed als ik wenfchen kan, maar mit manke been doet mij meer pijn dan te voren en hindert mif menigmaal, Het gaan op de ftraatfteenen valt mij moeüjelijk. Evenwel, ben ik op het land, zoo leg ik nog met gemak anderhalf of een paar uren wegs achtereen af. Doch zoo moest het wel komen, en zonder morren behoort men zich aan de noodwendigheid te onderwerpen. Vroeg reeds kreu- pel, kon ik zeker niet verwachten, nog fterker eh vlugger te zijn, dan ik het twintig of dertig jaren lang heb mogen wezen. Eindelijk laten de naden los en kijken de ellebogen uit de mouwen, zet de kleêrmaker; en daar ik den 19 Au- gustus 1,1, vierenvijftig jaar geweest ben, is mijn zielekleed waarlijk niet meer nieuw, Maar WALTER, CHARLES en LOCKHART (*) zijn drie knappe, vlugge jonge lieden; zoo lang zij nog rap en fterk zijn, kan men eigenlijk niet Zeg- gen, dat ik opgehouden heb het te wezen. Misfchien ook heb ik mijn geheele leven lang aan die ligchamelijke voor- deelen te veel gewigts gehecht; maar het komt mij voor, alsof een gevoel van fierheid en onaf hankelijkheid in natuur- lijk verband met gezonde ledematen ftaat, gffchoon het, ze- ker, daarvan niet onaffckeidelijk en de regel aan vele uit- zonderingen onderhevig is, Lieden met een fterk geftel zijn gewoonlijk goedaardig, en die vlug van ligchaam is, is het ` meestal ook van geest. Al te dikwijls voorzeker maakt men van die zegeningen misbruik, en God zal er ons eenmaal rekenfchap over afvorderen.” De Heer LOCKHART, tot bet beftuur van het Quarterly Review geroepen, moest Edimburg verlaten en zich te Lon- den nederzetten, werwaarts hij zijne vrouw soPHIA en hun zoontje medenam, Deze fcheiding viel scorr bijzon- der hard. : „ 2 December. Zoo goed als niets voor mijn dagboek. SorPura heeft alleen met ons gegeten: LOCKHART was, in het Westen, zijnen vader en broeders vaarwel gaan zeg- gen. Den geheelen avond heb ik met sormia over hare uitzigten en ontwerpen gefnapt. God, bid ik, moge het goede kind bewaren! Nooit heeft zij mij den minften grond tot klagte gegeven. O God! haar arme kleine, zoo leven- dig, zoo verftandig, zoo in alles boven zijne jaren, en te (*) Zonen en fchoonzoon van scorrt. WALTER SCOTT's DAGBOEK, 139 denken, dat dat leven aan een’ zijden draad hangt! Ne, Deus providebit. 5 December. Heden morgen vroeg hebben LOCKHART en soPHIA ons verlaten, zonder affcheid te nemen. Toen ik ten acht ure opftond, waren zij weg. Zij hebben wél gedaan; roode oogen mag ik niet zien, Agere et pati Ro- manum est. Wat vermogten de Stoiïcijnen niet! Zeker, on- ze aandoeningen geheel te verdooven, kunnen wij onmoge- lijk; ook zouden wij, al konden wij het, er kwalijk aan doen; maar wij kunnen dezelve binnen behoorlijke grenzen bedwingen, en ons niet tot derzelver fpeelbal maken, terwijl wij ze behooren te beheerfchen. God zegene mijne dochter en mijn fchoonzoon! Doch laat ons weder aan ons werk gaan, en dat is voor het oogenblik de gefchiedenis van het waardige driemanfchap. DANTON, MARAT`EN ROBES- PIERRE! » 10 December. Niets verfchrikt ons meer, dan wanneer wij pogen met onzen blik in de wolken en nevelen te drin- gen, die het gebroken uiteinde der vermaarde brug van M 1R- za bedekken ; en evenwel, daar elke dag ons nader aan dat einde brengt, fchijnt het, dat men er een helderder inzigt in behoorde te krijgen. Doch het lijkt er niet naar: ééne gordijn moet nog opgaan, één fluijer verfcheurd worden, eer wij de dingen zien kunnen, gelijk zij wezenlijk zijn. Weinig menfchen zijn er, die het beftaan van een Opperwezen ont- kennen, Ik twijfel zelfs, of wel ooit iemand in ernst die afgrijfelijke leer omhelsd hebbe. Met het geloof aan de God. heid is, door een’ onbreekbaren band, het geloof aan de on- flerfelijkheid der ziel verbonden en aan een leven hier na- maals, waar het goede beloond en het kwade geftraft zal worden, Meer behoeven wij niet te weten; maar het is ons niet verboden, al onze pogingen, vruchtelooze pogingen, helaas! in te fpannen, om dit ontzettend duister te door- gronden, De uitdrukkingen, welke de Bijbel bezigt, zijn ontwijfelbaar zinnebeeldig; want het helfche vuur en de ge. Zangen der hemeliingen kunnen niet wel anders dan ligcha- melijke wezens aandoen. Nu zullen, volgens de uitdrukke- liĳke woorden der Heilige Schrift, de zielen der menfchen, hetzij zij tot de volkomenheid der regtvaardigen ingaan, het zij naar de gewesten der ftraffen afdalen, aan geene ligcha- men verbonden zijn, althans niet tot op den dag der opftan- ding, Het is zelfs niet te onderftellen, dat de verheerlijkte 130 WALTER SCOTT's DAGBOEK. ligchamen, welke op dien jongften ftond verrijzen zullen, nog vatbaar zullen zijn voor de zinnelijke en grove genie- tingen, welke hun hier beneden genoegen verfchaft hebben, Het denkbeeld van een Paradijs, als dat van MAHOMET, ftrijdt klaarblijkelijk met de zuiverheid van onze Godsdienst. Het is dus duidelijk, dat men gezang en fnarenfpel gekozen heeft als het zinnebeeld van liefde, eendragt, vrede en vol- komen geluk; maar inderdaad, zij, die het eeuwigdurende concert, de fteeds wederkeerende verjaardags-orde (*) naar de letter opnemen, toonen een jammerlijk denkbeeld van de Godheid en van de belooningen, welke zij den goeden be- ftemt, te koesteren, Ik zou veeleer denken, dat daardoor eene zending te verftaan is, welke de Allerhoogfte hun zal opdragen, de een of andere gewigtige pligt, dien zij onder toejuiching van hun voldaan geweten vervullen zullen, Dat God, bij wien men liefde en genegenheid voor de door Hem in het aanzijn geroepene wezens moet onderftellen, tot ver- ‘“ meerdering van hun geluk, een deel zijner beftuursmagt aan hen opdrage, dit, dunkt mij, is eene niet geheel ongerijmde onderftelling. De verhevene wereldinrigting van MILTON, met deszelfs Befchermengelen en befturende Geesten, zou zich op deze wijze verwezenlijkt zien. Dit ftelfel heeft iets van de leer der Heiligen volgens de Katholijke Kerk, zonder in het ongerijmde van derzelver eerdienst te vallen, Er zou- den alsdan zeker moeijelijkheden te overkomen zijn, en al die hemelfche wezens zouden de vereischte krachten bezit- ten, om over dezelve te zegevieren. Ik erken ronduit, dat een beftaan van werkzame weldadigheid met mijne denkbeel- den van eenen gelukftaat hiernamaals veel beter ftrookt, dan een altoosdurend muzijkfeest; maar dit alles zijn niet dan bloote gisfingen, en, alvorens te onderzoeken, wat wij doen zullen, behoorden wij het voorafgaand en veel noodiger vraag- ftuk op te losfen: „ wat zal er van ons worden?” Doch, er beftaat een God, en een goed, regtvaardig God; er zal een oordeel en een leven na dit leven wezen, en, mits ieder flechts van deze waarheid overtuigd zij, zoo laat elk naar ‘zijn bijzonder geloof en meening handelen, Het verftaat zich, (*) The Birthday-ode, Ode op *s Konings Verjaardag. De gelauwerde Dichter had de taak, dit dicheftuk te vervaardi- gen. Men ziet, dat scorr deze uitdrukking fchertfender- wijs gebruikt. WALTER SCOTT's DAGBOEK. 131 dat ik de werking mijner befturende Geesten niet tot onze onbeduidende plaats beperken wil, terwijl werelden zonder tal in de grenzenlooze ruimte voortrollen.” 12 December, Heden morgen is noce bij ons komen ont- bijten, en heeft ons zijnen medgezel, DAVID THOMSO Ns den Bard van Galashiel, medegebragt. De goede herder van Estrick verklaart met allerlieffte nafveteit, dat MO 0 RE’s ver- zen veel te zoetvloeijend zijn, „ Maar,” herneemt TH oM- SON dan, „THOMAS Moore heeft toch een uitmuntend juist oor, zijne noten hebben eene heerlijke kadans,” — » Zij hebben er te veel,” is hec‘antwoord van den herder; „want de mijne hebben er juist genoeg” Die anecdote brengt er mij eene van Queen Bess (*) in de gedachte, die, met nieuwsgierige drift Lord MELVILLE ondervraagd hebbende, om te weten, of MARIA STUART grooter van geftalte was dan zij, van hem een bevestigend antwoord bekwam. » Dan is uwe Koningin te groot,” zeide zij; „ want ik ben juist zoo groot als eene vrouw wezen moet.” „ l4 December. Alles gaat weder flecht aan de Londen- fehe beurs. De losbersting zal zich ook zelfs bij ons doen gevoelen, en ik heb te veel verbindtenisfen uicftaan, om er niet onder te lijden. Maar, om er op eenmaal een eind aan te maken, wil ik 10,000 pond fterling opnemen; het huwe- lijkscontract van mijn’ zoon veroorlooft mij, mijn goed tot die fom toe te belasten, Dit zal ons grootendeels van de hulp der bankiers ontheffen, en ons toelaten, al rommelt het onweder, onbezorgd te flapen. » Ik heb er wel geene reden toe, maar evenwel brengt die zaak mij min of meer de gal aan het woelen, of mis- fchien komt dit van het gebrek aan ligchaamsbeweging ge- durende den zittingstermijn bij het Hof en van den plotfe- lingen overgang uit zeer gematigde temperatuur in eene fterk verwarmde, Doch laat dit zijn zoo het wil: zon en maan Lullen eer op het grastapijt een dansje houden, eer onbe- dachtzaamheid, hoop op winst en gemakkelijk te verkrijgen discontering mij op nieuw in verlegenheid brengen zullen, — Heden hebben wij alleen onder ons gegeten. Ik heb het vas- te befluit genomen, geen open tafel voor heel Engeland en Schotland meer te houden, zoo als ik dit tot nog toe ge- (*) Zoo noemen, bij naamsverkorsing, de Engelfchen gane hunne Koningin ELIZABETH, 132 WALTER SCOTT'S DAGBOEK. daan had, Het zal een jaar van fparen wezen, daar het er een van leenen zijn moet.” n» 18 December. Blijft het te Londen flecht gaan, dan vrees ik, dat de tooverftaf van den Onbekende in zijne han- den ftuk zal breken, Hij zal dan'wel den naam krijgen van den 44 te bekende, De veerkracht der verbeelding zal met het gevoel der onaf hankelijkheid verloren gaan. Hij zal het zoo ftreelende genoegen niet meer hebben, ’s morgens met het hoofd vol fchitterende denkbeelden te ontwaken, en zich te haasten die aan het papier te vertrouwen, In de mede- deeling dier denkbeelden zal hij niet meer een aangenaam bij- inkomen vinden, het middel om zoo veel heuvels te beplan- ten, zoo veel heigronden aan te koopen. Geen zoete droo- men meer! Werk van vaster en min dartelenden aard zal hij op zijne fchouders moeten laden; dat is te zeggen, gefchie- denis fchrijven et fimilia. Mijne werken zullen niet meer met dezelfde geestdrift ontvangen worden; ten minfte twijfel ik hieraan zeer, Het denkbeeld alleen, dat iemand om den broo- de fchrijft, al ware het ook niet om zijn’ kost te winnen, maar om dien wat lekkerder te maken, verlaagt hem in de oogen van het publiek, en hetgeen hij voortbrengt. n Het fiere ros, dat fteeds den lauwer had geplukt, „ Verliest zijn vuur en roem, zoodra ’t gareel hem drukt, „ Het is een pijnigend denkbeeld; maar, zoo het al tranen uit de oogen perst, laat ze ten minfte vrijelijk ftroomen! Mijn hart is geboeid aan het lustverblijf , dat ik gefchapen beb. Geen boom op geheel den grond van Abbotsford, die niet aan mij zijn aanwezen te danken heeft, „ Welk een leven is niet het mijne geweest! Bijna vol- ftrekt veronachtzaamd, of aan mijzelven overgelaten; mijn hoofd met ongerijmde oude vodden volproppende, en langen tijd door de meesten mijner medgezellen miskend; vervolgens veld winnende en voor een bekwaam en ftoutmoedig man ge- bouden, ftrijdig met de meening dergenen, die in mij flechts eenen droomer zagen, Rijk eù arm vier- of vijfmaal bij beurten; nu eens aan den rand van het verderf, en den vol- genden dag met nieuwontfprongene bronnen van overvloed voor mij, En nu eindelijk met gebogen trots en geknakte wieken, (of er moesten nog goede tijdingen uit Londen ko- men) omdat de hoofdftad verkozen heeft zich onderstboven WALTER SCOTT'S DAGBOEK. 133 te keeren, en omdat, in den worftelftrijd van bullen en bee- ren, (*) een arme leeuw ais ik, die het bijten niet verftaat, noodwendig tegen den muur gedrongen moet worden, Maar, hoe zal dit alles nog eindigen? God weet het. Doch, bij flot van rekening, niemand zal aan mij een’ fchelling te kort komen; dit ten minfte is een troost. Men zal zeggen, dat hoogmoed vóór den val gekomen is. Laat hen hunne eigen- liefde ftreelen met de gedachte, dat mijn val hen grooter zal maken of doen fchijnen. Ik mag mij verblijden met het denk- beeld, dat mijn voorfpoed aan meer dan éénen van nut zal geweest zijn, èn dat fommigen mij mijnen kortftondigen rijk- dom vergeven zullen, uit aanmerking van het fchuldelooze mijner bedoelingen en van mijnen opregten wensch om de armen goed te doen, Vele droevige harten zijn er te Darnick (+) en in de hutten van Abborsford, Ik heb befloten dat verblijf nimmer weder te zien, Hoe zou ik met zulk een’ neergebo- gen kam den vloer mijner ridderlijke flotzaal kunnen betreden? Hoe zou ik, arm en onder fchulden gebukt, kunnen leven, waar ik als een rijk, als een hooggeëerd man geleefd heb? Ik wilde er aanftaanden zaturdag heen, om mijne talrijke vrienden in vreugd en voorfpoed te ontvangen. den zullen vruchteloos op mij wachten, Het is dwaas van mij; maar het denkbeeld, om van die ftomme dieren te moe- ten fcheiden, doet mij nog meer aan, dan al de fmartelijke gepeinzen, waarvan ik daar zoo even mijnen boezem ontlast heb, Arme beesten! Laat ik toch vooral:zorgen, dat ik goede meesters voor hen vinde, Misfchien zijn er nog men- fchen, die, genegenheid voor mij behoudende, om mijnent. wil mijn’ hond beminnen zullen, Doch laten wij ons haasten, aan deze mistroostige gedachten een eind te maken; wij zou- den anders de zielskracht verliezen, die een man noodig heeft om het ongeluk te verduren, Het is mij fomtijds alsof ik de pooten der trouwe dieren op-mijne knieën voel; ik hoor ze klagend huilen, en verbeeld mij te zien, hoe ze mij overal zoeken, Dwaasheid, zal men zeggen; maar ontwijfelbaar zouden zij het doen, konden zij weten, wat er omgaat, Er valt mij daar eene wonderlijke gedachte in, Wat zal wel het lot van dit Dagboek zijn? Zal men het, na mijnen dood, (*) Hausfiers en baisfers, fpeculateurs op het rijzen en dalen der fondfen. (tł) Een dorp, dat binnen scort’s bezittingen lag. 134 WALTER SCOTT's DAGBOEK. uit de ebbenhouten fecreralre op Abbotsford halen, en er met verbazing in lezen, dat de fchijnbaar zoo fchatrijke Baronet op het punt geweest is van zulk eene geweldige lotwisfeling te ondergaan? Of zal men het in de eene of andere afge- ' legen huurkamer vinden, waar de verarmde zoon der Rid. derfchap zijn .fchild is komen ophangen, en waar twee of drie vrienden met een droevig begrafenisgezigt elkander in het oor fluisteren zullen: „ Die arme man! hij meende het toch goed, en had geen’ anderen vijand dan hemzelven. Hoe kon hij zich toch gaan verbeelden, dat zijne krachten en geestvermogens nimmer zouden afnemen! Daar zit nu zijn gezin in de armoede! Hoe jammer is het, dat hij ooit dien gekken titel aangenomen heeft !” „Arme WILLIAM LAIDLAW! Arme ToMmPURDIEl Die tijdingen zullen uw hart verfcheuren en dat van meer dan éénen armen drommel, wien mijn voorfpoed het dage- lijksch brood verzekerde. BALLANTYNE gedraagt zich op eene wijs, die zijner waardig is. Hij vergeet zijn eigen on- geluk, om deernis te toonen met het mijne, Het is waar, ik heb getracht hem rijk te maken; maar thans ftaat alwat hij bezit, zoo wel als het mijne, op het fpel. Hij behoude het Tijdfchrift, dat is nog een troost, en inderdaad zij zou- den ook geen beter’ uitgever kunnen krijgen. Zij! helaas, wie zullen het wezen, die unbekannten Obern, die naar wille- keur over alwat het mijne was gaan befchikken? Waarfchijn- tijk zal het de een of andere bankier met matten blik zijn 5 een dier geldmenfchen, die ik zoo dikwijls befchreven heb.” » 26 December. Goede God, welke broze fchepfelen zijn wij toch! Na al mijne gisteren gemaakte, voortreffelijke ontwerpen, voelde ik mij plotfeling door hevige pijnen in de lendenen aangetast, moest naar bed gaan en terftond om CLARKSON Zenden. Tot twee ure in den nacht heb ik veel geleden, ben eindelijk in flaap geraakt, en toen ik wak- ker werd was de plaatfelijke pijn verdwenen. Ik heb vuur in mijn fchrijfvertrek doen aanleggen en mij door DAL G-- Bisn doen fcheren, Van deze kleinigheden maak ik gewag, omdat ze met mijne gewoonten van onaf hankelijkheid ftrijden. 