Bijzonderheden [Byzonderheden] over Japan [engl.] Behelzende een verslag van de huwelijks plegtigheden: begrafenissen en feesten der Japanezen ... Uit het Engelsch. Met gekleurde pl. naar Japansche orig
CU09417591 Columbia Cniversitp inthe Citpof Hew Pork LIBRARY Given by Institute of Japanese Studie Digitized by Google Digitized by Google BIJZONDERHEDEN over JAPAN. I. —_—_— — — BIJZONDERHEDEN — S BEHELZENDE EEN VERSLAG VAN DE HUWELIJNS PLEGTIGHEDEN, BEGRAFENISSEN en FEESTEN DER JAP. L VEZEN, De Gedenkschriften der laatste JSapansche Keizers en andere me. rhuaardivheden nopens dat Ryk. DOOR den HEERE TITSINGH, —— in leven Opperhoofd der Nederlandi the Factorij te Defima bij Nangafaki. UIT HET ENGELSCH, «Met gekleurde Platen naar Japansche Originelen. EERSTE DEEL. — IN 'S GRAVENHAGE, By DE WEDUWE J. ALLART. MDCCCXXIY. Ld -. bd “7a - . "W @-e* at Jap, © | F: STUAIEL of a f jeg = ) t | f ai € / — ee S * j — Re, BERIGT WEGENS DE HANDSCHRIFTEN VAN DEN HEER TITSINGH, DOOR DEN HEER NEPVEU, den Franschen Uitgever. en was mijne aandacht bij voorkeur gevestigd op werken, die de zeden en gewoonten van on- derfcheidene Natiën ophelderen, en ik verzuimde geene gelegenheid s in kennis te geraken met vere lichte Reizigers , van welken ik echte berigten daaromtrent kon erlangen. Ik befchouwde het dus als eene der gelukkigfte omftandigheden mijns le- vens, dat de Heer TITSINGH mij de cere bewees, zich wegens den druk en de uitgave zijner talrijke -handf{chriften tot mij te wenden. Hij overhandigde mij eerst het werk Nipon-o-day-tche-lan > of yer- korte Jaarboeken der Dairis, zijnde de geestelijke „Keizers van Japan, en de Gefchiedenis der Djo- | gouns , of wereldlijke Vorften, door de Europeanen’ Keizers genoemd, en de eigenlijke gebieders des lands, met platen, door hem zelven vervaardigd. Niettegenftaande - het drooge van tijdrekenkundige * 2 kort Iv BERIGT WEGENS DE MANDSCHRIFTEN kortbegrippen , las ik toch die der Dairis met veel genoegen, en gaf het den Heere TITsINGH terug , met betuiging mijner gereedheid, om het werk uit te geven. Eene ziekte, die niet doodelijk zou ge- weest zijn, wanneer de Heer TITsiNcH den raad zijner vrienden gevolgd, en de hulp der Genees- heeren ingeroepen had, eindigde een eervol leven, gedeeltelijk aan hooge posten van beftuur onder de Nederlandfche Regering, gedeeltelijk aan de lette- ren, de wetenfchappen, en eene geregelde brief- wisfeling met de kundigfte mannen in Europa toege- wijd. In de hoop, van eenige zijner kostbare hand- fchriften, en de oorfpronkelijke teekeningen magtig te worden, die de Heer TITSINGH, gedurende een veertienjarig verblijf in Japan, had verzameld, begaf ik mij op de verkooping zijner goederen, die eenige maanden na zijnen dood (hij overleed in Maart 1812) plaats had. Tot mijne groote ver- wondering en teleurftelling werd er niets te koop aangeboden, dan eenig gewoon huisraad, en en- kele artikelen van Chineesch flotemakerswerk. Zoo vergingen er zes jaren, zonder eenig vooruitzigt , dat ik immer de handfchriften zou erlangen, waar- in ik zoo veel belang ftelde. Eenige wenken, die ik van den Heer LANeLÈs ontving, gaven mij in 1818 VAN DEN HEER TITSINGH , ENZ, iV 1818 den fleutel tot de belangrijke verzameling , die, zes jaren te voren, mijne nieuwsgierigheid zoo zeer opgewekt had. In * kort, ik werd koo- per van alle de teekeningen, fchilderijen en hand- Schriften in de Japanfche, Nederduitfche, Fran fche en Engelfche talen, alsmede van: eenige der zeldzaamheden, die den Heer Tirsincu hadden toebehoord, en waarvan eene lijst achter dit Deel is gevoegd. Voorheen was een uitvoerig verflag daarvan gegeven in 1814, in het vier en twintigfte Deel der Annales des Voyages, voorafgegaan door de volgende aanmerkingen : „ De verzameling, door den Heer TITSINGH ge- vormd, bevat bouwftoffen voor eene nieuwe faat- kundige, burgerlijke, aardrijks- en natuurkundige Gefchiedenis van Japan. Dezelve verdient allezins de. aandacht van alle Regeringen, die belang ftellen in de vermeerdering van nuttige kundigheden. Zij dient vooral de opmerking dergenen tot zich.te trekken, wier ftaatkundige en. handelsbelangen hun eene. regelmatige gemeenfchap met Japan wenfche- lijk maken. * Om den lezer in ſtaat te ſtellen het gewigt van dit. werk te beoordeelen, voeg ik hierbij het uittrekfel van eenen. brief des Heeren TITSINGH zelf, over deze handfchriften, aan den Ridder wir- LIAM MARSDEN , gedagteekend 20 October 1809. Mijnheer ! — Ontvang mijnen opregten dank. voor uw vriendelijk aandenken. » » De Heer GOLDSMITH heeft mij den inhoud van uwen brief medegedeeld. Het doet: mij veel genoegen daaruit te befpeuren, dat de gezondene papieren u alle wel ter hand zijn gekomen, en dat gij u daarmede wel wilt belasten, tot de zoo ge= wenschte Vrede derzelver tot: zal beflisfen. - » » Ik zend u hierbij de eerfte drie Deelen: van de Nipon-o-day-tche-lan, of Jaarboeken der Datris van Japan. Ik zou u alle de zeven Deelen , waaruit het werk beftaat, te gelijk gezonden hebben, maar de noodzakelijkheid ,. om de Fran/che en: Engelſehe vertalingen te ‘doen ovêrcenftemmen’,:dië- ik beide te gelijk denk uit te geven , heeft mij. belet alle de Z=. VAN DEN HEER TITSINGH, ENZ. vil zéven Deelen’te zenden. Het overige zal binnen weinige’ maanden volgen, wanneer ik de Fran/che vertaling zal hebben voltooid;. sy'n» Het begin van de Jaarboëken der Dairis gelijk dat‘ van ‘de Gefchiedenis der oude, en zelfs van eenige hedendaagfche Natiën,* is verbazend droog: maat de ‘ftof wordt van Hieverleede belang- rijker, zoo als gij uit mijn volgende pakje zult Ziens * Niertegenftaande “de dikke nevelen, welke dent dorfprong der Fapannezen bedekken , verfpreidt nogtans een onafgebroken verflag der merkwaardige gebeurtenisfen a ‘die onder de verfchillende Dairis, _Federt het jaar 660 vóór de Christelijke jaartelling, hebben plaats: gehad, een groot licht over de nog in Fapan Heerfchende gewoonten; en bewijst on- wederfprekelijk , “dat de Fapannezen cen befchaafd Volk’ waren “vóór het’’beftaan der tegenwoordige Eyropifche Natién, of althans terwijl deze nog in ruwe > barbaarschheid verkeerden. » 9 „ Hoezeer ik tegenwoordig zeer gezond ben, doet echter de onzekerheid des levens , en een vu- rig verlangen om alles, wat ik over Japan verza- meld heb , af te, vertalen, mij zeer druk aan mijne opgenomena taak: werken. .Somtijds ben ik in ver- zoeking, op mij zelven toe te pasfen, hetgeen a | CI- VIII BERIGT WEGENS DE HANDSCHRIFTEN CICERO in zijne Verhandeling over den ouderdom zegt, wanneer hij cATO invoert, fprekende met LÆLIUS en scIPlo, en dezelfde opmerking makene — de ten opzigte van den grooten FABIUS, als ik doen mag ten aanzien der Japannezen: Quorum fermone tam cupidé fruebar, quafi divinarem id, quod evenire posfet, me extincto, fore unde disce- rent neminem (1). = » » Ik bezit de kunst van voorzeggen miet, en kan dus niet voorfpellen, wat te eenigen tijde nog gebeuren mag: maar het is eene daadzaak, en ik durf beweren, al moest ik voor verwaand gehou- den worden, dat er tegenwoordig in Europa, bui- ten mij, niemand is, die eene getrouwe Gefchiede- nis en eene omftandige befchrijving kan geven van de zeden en gewoonten eens Volks, hetwelk hier weinig bekend is, en zulks nogtans in zoo vele opzigten verdient,” » » De — — CT — _ Cr) Cic. de Senect, Ce 4e Cujus Arik ija tum cupidé fria- han quafi jam divinarem id, quod evenit, ille extincto, fore ss- de discerem neminem., w Van wiens gezelfchap ik toen zulk een » gretig gebruik maakte, als of ik reeds raadde, wat er gebeurd » is, — — van wien ik leeren » kon” VAN DEN HEER TITSINGH, ENZ. Ix » De talrijke bouwftoffen, door den Heer TIT- SINGH verzameld, bewijzen dat deze ijverige ‘en kundige Gezant geenszins te verwaand was. Geen vroeger - Reiziger, behalve Kamprer (van. wiens waarheidsliefde TITSINGH eene gunftige getuigenis geeft), bezat zoo vele middelen, om echte berigten over Japan te verzamelen. Wijlen de Heer cuar- PENTIER COSSIGNY, die. zich te Chinfurah be- vond, terwijl de Heer titsincu aldaar Gouver- neur was, fpreckt van hem in de volgende be- woordingen in zijn Voyage au Bengale, in 1799 te Paris uitgegeven: n» » De Heer TITSINGH gaat voort met zijne verzamelingen omtrent Japan te vermeerderen, door de vriendelijkheid van ‚eenen Japanfchen Prins , fchoonvader van den regerenden Keizer, eenen man, die brandt van liefde tot kennis in alle vakken, met wien hij geregelde briefwisfeling. Hetgeen zeer veel bijdroeg tot vermeerdering der kundigheden omtrent Japan ‚ die de Heer, tit- SINGH in veertien jaren kon opzamelen, was de gomakkelifkheld , waarmede verfcheidene Fapanne- zen ` het Nederduitsch Spraken en fchreven. De fchoonvader van den regerenden Keizer en ‘vele an- dere Edelen muntten’ hierin uit. “De Heer- TIT- sincH, die Aunne taal dóór en dóór verftond ; had dus een dubbel middel} ‘om zich van de regte mec ning van alles, wat hein mondeling of fchriftelijk werd medegedeeld, te’ verzekeren. Degenen, die gelegenheid hadden hem te leeren kennen, en on- der anderen de Heer pr cuicngs, die hem op zijn Gezantfchap naar den CAincefchen Keizer KIEN- LONG verzelde , dragen getuigenis van de juistheid zijner ‘opmerkingen, en de ‘zedighcid, waarmede hij zich aan ‘de beoordeeling der Geleerden van on- derfcheidene Akademién onderwierp. Het is dus met cen volkomen vertrouwen op de echthcid der oorfpronkelijke werken, en op de getrouwheid der vertalingen van den Heer TITSINGH ; dat ik hier een’ gedeelte’ zijner belangrijke voortbrengfelen aaf het Publick durf aanbieden. VOOR- VOORBERIGT VERTALERS | W; deelen hier aan ons Publiek een werk mede, hetwelk niet misfen kan, deszelfs be- dangflelling op te wekken. Het is gevloeid uit de pen van eenen Nederlander, doch: wien het nief vergund werd, zijne fchatten van kunde en vlijt in't Vaderland over te brengen, daar hij in het oogenblik der Franfche swèreldheer. Fchappij te Parijs overleed. De: Heer. TITSINGH, een hoog ambtenaar van. ons- oud Beſtuur der Oostindiſche Maatſchappij, en het Opper- hoofd, gedurende eene reeks van jaken, > van het eenige plekje in’ Oosten, waar ons nog uitfluitend de handel vergund is, in Japan, over- XII ; VOORBERIGT overtrof, door ongemeene naarfligheid in het verzamelen, en bekwaamheid in het rangfchik- ken der bouwfioffen, die zich hem zoo rijke- ‚ dijk aanboden, alle zijne voorgangers. Hij zou, ware hem langer leven vergund geweest, Nederland hebben gewroken van den blaam, als of het opzettelijk, uit verachtelijk han- delsbelang, de kennis der Oosterlanden ver- donkerde. De lange lijst zijner handfchrif- ten, teekeningen en fchilderijen, achter dit Deel gevoegd, zal genoegzaam doen zien, wat onze voortreffelijke landgenoot reeds in dat vak had verzameld. Doch het mogt hem niet gebeuren, zijne fchatten, volgens zijne uit- drukkelijke begeerte, in 't Vaderland te zien overgebragt, hoezeer hij. daarvoor, met zeld- zame edelmoedigheid, een’ verbazenden [chat had geweigerd (zie het Berigt van den Heer NEPVEU, &ladz. 1x). Alle, ook de Nederduit- fche hand{chriften,.geraakten — door welke omfiandigheid wordt ons niet gemeld — zes ~ jaren na ’s mans dood, in handen van den zoo even genoemden Franfchen Uitgever. Het à is DES NEDERDUITSCHEN VERTALERS, Xİ is ons onbegrijpelijk, door welke noodlostigheid Nederlandfche Ziefhebbers (waarvan er toch fommige den man, althans’ het onderwerp, waarover hij fchreef, moesten kunnen waar deren), tot nog vijf jaren na onze Omwente- ling dien [chat bij den vreemdeling lieten — tot het te laat was. Hoe het zij, Frankrijk was in het ongeftoorde bezit dezer kunst- en letterfchatten, en men mogt van dáár de uit- gave te gemoet zien. Dit is echter niet ge- beurd. Door een zeker al te verleidelijk bod, dan dat de naijver voor de Nationale eer (zie het Berigt van den Heer Nepveu, bladz. v, vi) daartegen befland was, heeft de Engelfche Uitgever deze verzameling weten magtig se worden. Wij zijn, na vele nafporingen te dezen aanzien, ten minfte verzekerd, dat er geen Fransch Origineel van de „ Bijzonderhe- den over Japan” és in het licht verfchenen, hoezeer de Engelfche Uitgever, in zijne voor- affpraak aan het Publick, van eenen French publisher and editor gewaagt. Wij zien uit den Brief van den Heer Tit- SINGH, die zich in het Berigt van den Heer NEPVEU bevindt, dat hij cenize papieren, en al- xvI VOORBERIGT DES NEDERD. VERTALERS. althans de drie eerfte Deelen zijner vertaling pan de Gefchiedenis der Dairis, naar Enge- land opgezonden had aan den beroemden be- Schrijver van Sumatra en uitgever van MARCO~ POLO, WILLIAM MARSDEN. Het is te hopen, dat de Engelfche Uitgever in bezit dezer fiukken zal zijn, althans toegang tot dexelve zal hebben, om daaruit het algemeen belang- rijke aan het Publick te kunnen mededeelen. De thans voorhanden voorraad levert in onze vertaling [tof voor twee boekdeeltjes op, waar- yan het tweede omtrent dezelfde uitgebreid- heid zal hebben als dit. De platen zijn naauwkeurig naar de oorfpronkelijke gevolgd, en wij hebben getracht (om het werk niet al te zeer te bezwaren) de belangrijkfie te kie- zen.. Het tweede Deel zal terftond met de Gehei- me Gedenkfchriften der wereldlijke Keizers van Japan (uit handfchriften, die van hand tot hand rondgaan, en mies gedrukt mogen worden) beginnen. BIJ- BIJZONDERHEDEN JAPAN, DOOR DEN HEERE TITSING. EERSTE DEEL . Inleiding tot de befchrijving van de huwe- lijksplegtigheden der Japannezen. Te voldoening aan het dringende verzoek van het Bataviafche Genootfchap der Wetenfchap- pen, heb ik zeer naauwkeurige onderzoekingen gedaan nopens de huwelijksplegtigheden der Fa- pannezen. Daar het onmogelijk is, zich daar- van een juist denkbeeld te maken uit het bloo- te verflag van een’ vreemdeling, zoo heb ik liever verkozen een werk, in het land zelve gedrukt, te vertalen, .en de noodige ophelde- ringen daar tusfchen te voegen. Dit werk, hetwelk ook in kleine bijzonderheden treedt, zou den Lezer kunnen ‘doen denken, dat de Fapannezen de gewigtigfte dingen in een’ vloed I. DEEL. A van 2 ‚ BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, van kleinigheden verftikken; maar, eer hij zulk een voorbarig oordeel over eene Natie velle, die in befchaafdheid voor geene der uitftekend- fte Natiën van Europa onderdoet, dient hij _ haren tegenwoordigen: toeftand, en’ ten minfte iets van hare Gefchiedenis te kennen. Bij de eerfte aankomst der Nederlander, in 16c9, mogten de Fapannezen nog vreemde lan- den bezoeker. Hunne fcheper, “hoewel flechts in den vorm der Chineefche jonken gebouwd, tartten moedig de ftormen. Hunne kooplieden waren over de voornaamfte landen van IJndié verfpreid ; zij ‘hadden. bedrevene ‘zeelieden ‘en ondernemende handelasrs. In een land, waar de lagere klasfen flechts door aanhoudenden ar-. beid den kost kunnen winnen, waren duizende Japannezen gereed, buiten ’s lands een beftaan te zoeken, niet zoo zeer door verlangen op winst, als uic hoofde van het zekere uitzigt, hunne nieuwsgierigheid te zullen voldoen met vele in hun land onbekende voorwerpen. | Deze ftaat van zaken bragt ftoute en geoe- fende zeelieden, en tevens foldaten voort, die voor de dapperfte Natién van Zndië niet be- hoefden te wijken. | | ~ De Fapannezen, van kindsbeen af gewoons de berigten te hooren van de heldhaftige daden hunner voorouderen,: in dien vroegen leeftijd reeds BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 3 reeds hun eerfte onderwijs uit de jaarboeken > waarin die daden vermeld worden, .te ontvan- gen, zogen, om zoo te fpreken, de bedwel- mende roemzucht met de moedermelk in, en de krijgskunst werd hunne geliefkoosde oefe- ning. Zulk eene opvoeding heeft, in alle eeu- wen, helden gekweekt: zij heeft bij de Ja- pannezen dien trots opgewekt, welke aan alle de fchrijvers over hun land, als de kenfchetfen- de eigenfchap dier Natie in ’t oog liep. i … Daar zij dus een dicp gevoel hebben van de minfte beleediging, welke niet dan met bloed kan worden afgewasfchen, zijn zij te meer ge- neigd, elkander in den omgang met den groot- ften eerbied te behandelen. De zelfmoord is bij hen, wanneer zij fchande of vernedering hebben ondergaan , algemeen in zwang; immers hij fpaart hun de, fchande van door anderen te worden geftraft , ‘en geeft den zoon het regt, om zijns vaders post te behouden. Gelijk het bij ons een vereischte van eene goede opvoc- ding is, in zekere ligchaamsoefeningen bedre- ven te zijn, zoo is het in Japan een onmis- baar vereischte, voor ieder’ perfoon van geboor- te of rang, om tot ambten en waardigheden te geraken, dat hij zich als een fatfoenlijk man — den buik kan openfnijden. Wel te vorderen in deze kunst, die de oefening van vele ja- Ao ren © j 4 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ren vereischt, is een hoofdpunt in de opvoe- ding der jeugd. In een land, waar fomtijds een geheel geflacht in het wangedrag van cen van deszelfs leden wordt medegefleept, en waar het leven van een ieder dikwijls van eene oogenblikkelijke dwaling afhangt, is het vol- ftrekt noodzakelijk, den toeftel tot zelfmoord gedurig bij de hand te hebben, ten einde de fchande te ontfnappen, die zij veel meer vree- zen dan den dood. De bijzonderheden der ge- durige onlusten, waarvan hunne jaarboeken fpre- ken, en de berigten van de eerfte veroveringen der Nederlanders in Indië, geven de ftelligfte bewijzen van den moed der Japannezen. De latere wet, die alle landverhuizing verbiedt, en Japan voor den vreemdeling fluit, moge het voedfel voor hunnen onverfaagden aard hebben weggenomen, maar heeft dien niet verftikt; nog zou het minfte gevaar voor hun land hunnen moed opwekken, en in lichtelaaije vlam doen ontbranden: de burger zou weldra in een’ held veranderen. De uitroeijing van den Roomfchen Gods- dienst, en de verdrijving der Spanjaarden en Portugeezen, veroorzaakte in Japan, geduren- de een aantal jaren, verfchrikkelijke tooneelen. De bloedige oorlogen, welke wij Hollanders met deze twee Volken destijds te voeren hadden, | die BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 5 die, met verkeerden en onberaden’ ijver, het Christendom wilden voortplanten, en ons ver- {chil van Godsdienst als Protestanten , verfchaf- te ons de vrijheid van handel in Japan, uit- fluitend van alle andere Europifche Natién. De Fapannezen, befpeurende dat men van den kant der Roomschgezinden en hunne talrijke bekeer- lingen gedurige opftanden te vreezen had, za- gen geene kans om het kwaad met wortel en tak uit te roeijen, dan zich tot de Nederlan- “ders te vervoegen, wier vlag toen de fchrik was der Zndifche zeeën. De ftoute in hechtenisneming van den Gou- verneur Nuyts te Tayoan, op het eiland For- mofa, door eenige Fapannezen, toonde der Japanfche Regering , dat het punt van eer haar in duizend onaangenaamheden kon wikke- len, om beleedigingen te wreken, aah hunne onderdanen, hetzij op zee of in vreemde lan- den, aangedaan. Het befluit van den wereldlij- ken Keizer of Djogoun, hetwelk de wapenen van het volk van Sankan verbeurd verklaarde, kwerfte de ijdelheid der Fapannezen. Tallooze -kwaaddoeners werden zeeroovers, om de ftraf hunner misdaden te ontduiken, en plunderden de kusten van China, waarover de Regering vele klagten van den Chineefchen kant moest hooren. De negen Japanfche fchepen, destijds met vrij- A 3 brie- 6 ‘BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. “brieven van den Djogoun handel drijvende, ‘moesten Hollandfche paspoorten en vlaggen “hebben, zoowel wanneer zij Chineefche kapers, ‘als wanneer zij onze fchepen ontmoetten, die op de Spanjaarden van Manilla of de Portu- ‘geezen van Macao jagt maakten. Het verblijf ‘van Japannezen in vreemde landen hield bij “hunne Regering nog altijd de vrees levendig, ‘dat zij het Pausdom nooit geheel zou kunnen ‘uitroeijen. Deze verfchillende bedenkingen haal- ‘den den Djogoun, in het twaalfde jaar der nengo-quanje (1631), over, om elken Fapan- “nees, die het land zou verlaten, des doods fchuldig te verklaren; tevens nam men de ‘krachtdadigfte maatregelen, om het’ bouwen van ‘fchepen te beletten. De eenige vaartuigen, die nog geoorloofd bleven, waren zoo klein, dat ‘zij de kust niet zonder hin mia gevaar RON verlaten. | Dus afgefneden van alle andere Natiën ,- om- ‘geven door eene zee, die aan fhel opkomende ‘en hevige orkanen is blootgefteld, en waarin ‘vijandelijke fchepen rondkruisten , bepaalden de Sapannezen zich van lieverleede geheel tot hunne eigene binnenlandfche zaken. Hunne ach- | ‘ting voor de Nederlanders daalde trapsgewijs; ‘en de verplaatfing onzer faktorij van Firando naar Nansgafaki, in ashes gaf aan onzen -in- 7 ‘ vloed BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 7 #loed een’ doodelijken flag. De hoofdoogmer- ‘ken dier verplaatfing waren: 1) eenige hulp te verfchaffen aan de inwoners van Nangafakî, die, federt de verdrijving der Spanjaarden en ‘Portugeezen, al meer en meer tot armoede ver- vielen; 2)ons meer in afhankelijkheid te hou- den, door ons onder het opzigt Aunner bevel- hebbers te plaatfen. Tot behoud van onzen handel onderwierpen wij ons geduldig aan de vernieling onzer nieuwgebouwde pakhuizen, de zware kosten der verhuizing, en de opfluiting in het eiland Descima, waar de Portugeezen te voren hunne gebouwen hadden, en hetwelk wij te voren, fpotsgewijs, hunnen kerker ge- noemd hadden. Deze vernedering, waaraan wij ons onderwierpen , gaf den Japannezen een ` bläk, dat zij ons nog willekeuriger zouden kunnen behandelen. Daar zij geen denkbeeld hebben van de Re- geringen van Europa, en niet weten, dat de magtigfte Rijken aldaar hunne grootheid en de ftevigheid hunner magt alleen aan den gezegen- ` den invloed des koophandels verfchuldigd zijn, verachten de Fapannezen het koopbedrijf, en ‘befchouwen den landman en handwerker als nuttiger leden der maatfchappij, dan den koop- ‚man. De weinige achting, die men ons nog betoonde, verdween eindelijk geheel, toen de A 4 Zee- 8 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. zeeroover COXINGA het eiland Formofa innam. Coxinca, een inboorling van Firando, en dus een geboren Fapannees , verzocht onderfteuning bij het hof van Fedo tegen de Chinezen (die toen juist onder de heerfchappij der’ Mant- choux waren vervallen). Mixo-No-KOMON-SANA , overgrootvader van den Vorst van Firando in mijnen tijd, onderfteunde hem met al zijnen in- vloed. Doch de Djogoun verwierp dit aan- zoek, daar hij zich met China in geene ge- fchillen wilde fteken. Coxmoa tastte intus- fchen de Chinezen op het eiland Formofa aan, en keerde gelijktijdig zijne wapenen tegen ons (1). Hoewel niet openlijk begunftigd, werd hij nogtans, volgens onze Archiven, door de Japanfche Politie in ’t geheim aangemoe- digd, daar de Regering geene acht gaf op on- ze klagten, alzoo zij ons op Formofa onge- twijfeld als al te gevaarlijke naburen befchouw- de, en Japan niet voor veilig hield, zoolang het Rijk van dien kant aan de aanvallen van een ondernemend volk zou blootftaan. De kwel- lingen, die men ons federt aandeed, hebben de Oostindifche Maatfchappij meermalen doen den- (1) Het is in dezen oorlog, dat de edele ANTONIUS HAMBROEK zich aan zijnen pligt en het Vaderland op- offerde, Vert, “BIJZONDERHEDEN. OVER JAPAN. Q denken om de faktorij op Japan op te bre- ken. Eenige Fapannezen, die de Nederlan- ders genegen waren, raadden ons, hunne Rege- ring daarmede te bedreigen, en onzen invloed door de herovering van Formofa te herwinnen. Het eerfte werd met eenige vrucht beproefd; tot het laacfte waren wij te zwak. Sedert het fmoren van den opftand te Arima en Simabarra, in 1638, is de-rust des Rijks niet geftoord geworden noch door de poging van JUINO DSOSITS eN MARBASI FIUIA, in 1654, noch door die van JAMAGATA DAYNI, in 1767, waarvan ik de bijzonderheden in de geheime ge- denkfchriften der Djogouns zal mededeelen (1). Bij het begin van het regerende Stamhuis maak- te de Regering inrigtingen, dienftig tot het be- houd van het welvaren des Staats, het geluk des volks, en het behoud der orde. De werk- game geest der Japannezen moest wel, in -plaats der verbodene, nieuwe voorwerpen zoe ken, en langzamerhand vestigde zich hunne aan- dacht op de vastftelling van alle de pligtple- gingen , die aan elkeen in de verfchillende om- ftandigheden des levens verfchuldigd zijn: zoo- dat ieder eene naauwkeurige regelmaat van ge- drag zou hebben jegens alle andere perfonen van (1) Welke men in het tweede Deel zal vinden, y : A 5 Q "e l 10 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. van de hoogfte tot de laagfte klasfe. Deze zeet in bijzonderheden loopende inrigtingen zijn’ ge drukt: anders zou een lang leven naauwelijks volftaan kunnen, om alle die formaliteiten te kennen. ‘ Het: beroep van krijgsman wordt, zoo als wij hebben opgemerkt , door de Fapannezen als het edelfte van allen befchouwd; men moe- digt derhalve de jongens van hunne’ vroegfte ja- ren af tot hetzelve aan, zoo door eene daartoe ftrekkende opvoeding , als door het vlaggen- feest, hetwelk den vijfden der vijfde maand wordt gehouden. Naarmate zij ouder worden, beoefenen zij de Gefchiedenis van hun land, en leeren de pligten der onderfcheidene ftan- den, waarin de zonen geregeld hunne vaderen opvolgen. Ook leggen zich allen, die boven de lagere klasfen uitfteken, op de Chineefche taal toe, doch maken daarin zelden groote vor- deringen. Vermits nogtans hunne beste werken in die taal gefchreven zijn, wordt het voor fat- foenlijke lieden fchande geacht, daarvaú onkun- dig te zijn. De voorfchriften van KoN-roursé (conrvcius) worden, finds eeuwen, in open- bare fcholen uitgelegd en behandeld. Sedert onheugelijke tijden hebben de Japanners de Chinezen als hunne meesters geëerd, en hunne grootere ae erkend, ‚Tot hen gingen ks zij, BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ‘Yt zij, gedurende verfcheidene eeuwen, om hufne ‘opvoeding te voltooijen, en kundigheden op te doen. Na het verbod van buitenlandfche rei- zen is het eenige, hetwelk hun overblijft, de beoefening der Chineefche werken , die zij zeer gretig opkoopen , vooral federt de ijver der Zendelingen , door de mededeeling der druk- kunst. hun een’ nieuwen prikkel tot de beoe- ening der letteren heeft bijgezet. | Eenige onzer tolken waren wel bedreven in ‘de Gefchiedenis van China en Japan. Onder de meest uitftekende, in dit opzigt, behooren: JOSIO-KOSAK , NAMOURA-MOTOISERA , NARIBAJASI- ZIUBI ,- NARIBASI- ZENBI, NISI- KITSROFE, FOLI- ‘MONSURO en MATSMOURA -JASNOSIO, die, bij mijn vertrek, voogd van den Vorst van Satſu- ‘ma werd. Ik vermeld hunne namen uit dank- baarheid voor hunne vriendelijke hulp bij mij- ne navorfchingen. Gedurende mijn verblijf in ‘Sapan. hebben ‘ook verfcheidene perfonen van ‘aanzien te Fedo, Miyako en Ofaka zich ernttig toegelegd op de kennis der Nederduit/che taal, en het lezen van onze boeken. De Prins van Satfuma, fchoonvader van den regerenden Dja- ‘goun (wereldlijken Keizer), gebruikte ons Al- phabet in zijne brieven, die hij niet wilde dat ‘door een’ derden zouden worden verftaan. De verbazende worderingen van den Vorst van Tane e€- ba, u2 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ba, van KATSRAGAWA-HOZNU, Geneesheer des „Djogouns, NAKAWA-SIUNNAN, Arts van den Vorst van Wakasfa, en van verfcheidene an- deren, maakten, dat zij zich duidelijker in het „Nederduitsch konden uitdrukken, dan vele Por- tugeezen , onder ons te Batavia geboren en opgevoed. Wanneer men den korten tijd van ons verblijf te Fedo in het oog houdt, moet zulk eene vlugheid inderdaad verbazing wek- ‘ken. Ons voorregt, van met de bovengenoemde Japannezen onmiddellijk te mogen onderhande- len , en hen hunne antwoorden in onze taal verbeterd terug te zenden, zonder dat de brie- ven door de Regering geopend werden, maak- ten hun de middelen, om Hollandsch te lee- ren, gemakkelijker. Wij hadden die vrijheid aan de bijzondere gunst van den waardigen (Gouverneur, TONGO -NO -KAMI - SAMA, te dan- ‘ken. | In het vijfde Hoofdftuk des werks van Pater CHARLEVOIX over Japan, een mengfel van goed en flecht, en hetwelk krielt van misflagen, wordt het karakter der Japannezen, in verge- lijking met de Chinezen, zeer goed afgefchetst. Hunne ijdelheid drijft hen fteeds aan, om el- ‘kander in ligchaamsoefeningen, zoowel als in vermogens van den geest, te overtreffen. Hoe meer zij vorderen, des se grooter wordt hun lust , \ BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 13 last, om met eigen oogen al het merkwaardige - te zien, hetwelk hunne verbeelding treft. Wan- neer zij het oog flaan op naburige volken, merken zij wel op, dat de toelating van vreem- delingen voor eene Regering geenszins nadeelig is, en dat dezelve ook voor hun land de mid-. delen zou verfchaffen, om eene menigte: van kunften en wetenfchappen te beoefenen, waar- van zij nu flechts oppervlakkige denkbeelden hebben. Dit bewoog MATSDAIRA-TSOU-NO-KAMI, den buitengewonen Staatsraad, om, in 1769, het bouwen van fchepen en jonken toe te ftaan, die den Fapannezen gelegenheid zouden verfchaffen, om andere landen te bezoeken, en tevens vreemdelingen naar het Rijk te lokken. Dit plan werd echter, uit hoofde van den dood diens Staatsraads , niet uitgevoerd. Hoewel vele Japannezen van den hoogften rang, en die zeer wel met de zaken der Rege- ring bekend zijn, nog Japan als het eerfte Rijk-der wereld befchouwen, en zich flechts weinig bekommeren om hetgeen buiten hetzelve gebeurt, worden echter zulke perfonen door de ‘meer verlichte lieden kikvorfchen in eene put ' Ç Inooetzi-no-kajerou ) genoemd; welke figuur- ‘lijke uitdrukking te kennen geeft, dat, wanneer zij opzien, zij niet meer van, den Hemel kun- -nen aanfchouwen, dan de kleine omtrek der Sac put 14. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN.. put hun vergunt. De oogen der beter onder- rigte perfonen waren- lang gevestigd geweest op. TONOMA-YAMASSIRO-NO-KAME, den zoon des ge-. wonen, Staatsraads TONOMO-NO-KAMI, oom van den Keizer (Djogoun:), een’ jongman van on- gemeene verdienften, en een’ ondernemenden: geest. Zij vleiden zich met het denkbeeld NN dat, „wanneer hij zijn’ vader mogt opvolgen; hij — volgens hunne uitdrukking — den weg wel zou verbreeden. Maar na zijne aanftelling tot buitengewonen Staatsraad viel hij, benevens zijn’ vader, in den haat der Grooten van het Hof, door de invoering van allerlei nieuwighe- den, die de laatften als nadeelig voor de wel- vaart des -Rijks affchetften. Hij werd dus den 13 Mei 1784 door .sANNO-SINSAYEMON Ver- moord, gelijk ik in mijne Fapanfche Faarboe- ken breeder vermeld heb. Deze misdaad deed alle hoop verdwijnen, om Japan voor vreem» delingen geopend en de vrijheid voor deszelfs inwoners, tot bezoek van andere landen, ver- kregen te zien. Niets zou echter noodig zijn, om dat doel te bereiken, dan een man van een’ waarlijk verlichten ‘geest, en een ontzagwekkend karak- ter. Tegenwoordig zijn zij, na rijpe overwe- ging van het gebeurde, overtuigd, dat de ge- heime kunstgrepen en kuiperijen der priesters van Siaka de ware oorzaak waren der onlus- ten, $ BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, 15, ten, die vele jaren achtereen de rust des Rijks, hebben geftoord. | In 1782 kwamen er geene {chepen van Ba- tavia aan, uit hoofde van den Engelfchen oor- log. Dit verwekte algemeene verflagenheid , niet. alleen te Nangafaki, maar ook te O/aka en, Miyako, en gaf mij aanleiding, om bij de Re- gering eene aanzienlijke verhooging in de prij- zen onzer goederen, voor vijftien jaren lang ’ te bedingen. De Gouverneur, TANGO-NO-KAMI , met wien ik geheime briefwisfeling hield, ftel- de mij, in 1783, voor , om timmerlieden van Batavia te doen overkomen, ten einde de Fa- pannezen in het bouwen van grootere en klei- nere vaartuigen te onderrigten, daar zeer vele fchepen „ met koper geladen, op de vaart van Ofaka naar Nangafaki waren verongelukt, hete welk een verbazend verlies voor de Regering was. Ik befpeurde echter de onmogelijkheid; om aan zijn verzoek te voldoen, vermis niemand der gemeene werklieden , op onze fcheepstimmerwerven op Java, genoegzame be- kwaamheid bezat, en de meesters te gering in geral waren, om hen, al ware het dan ook maar voor korten tijd, te kunnen misfen. Dus ftel- de ik TANGO-NO-KAMI. voor, om mij, bij mijn vertrek van Japan, een honderdtal zijner be- kwaamfte landslieden mede te geven, ten einde hen — op 16 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. op onze werven te verdeelen, en ik verzekerde hem, dat men zijn best zou doen, om hun al het. noodige te leeren, ten einde, bij hunne terug- komst, aan het doel hunner zending te kunnen’ beantwoorden. Doch het verbod van landver- huizing der inboorlingen was een onoverkome- lijke hinderpaal. Bij de komst van het eersc-: volgende fchip, in de maand Augustus, deed ik de floepen van tijd tot tijd in de baai ma- neuvreren, met Japanfche matrozen aan boord: dic gaf hun veel vermaak, maar het beantwoord- de niet aan hun doel. Ik beloofde toen, bij mijne komst te Batavia, voor hen het model van een fchip te zullen doen vervaardigen, om. hun zulks bij mijne terugkeering aan te bieden; ìk zou daarbij de vereischte afmetingen en al- le mogelijke ophelderingen voegen. Dit deed ik ook in Augustus des volgenden jaars (1784). Doch de dood van YAMASSIRO-NO-KAMI, waar- van ik terftond, na mijne komst te Batavia, berigt ontving, vernietigde alle die fchoone ont- werpen. Daar ik in November deszelfden jaars weder voor goed naar Europa ging, is het mij onbekend, of mijne voorfchriften op dit punt zijn opgevolgd. | Een gewigtig ontwerp, gelijk het zoo even gemelde, andere plans, ‘die ik met ftilzwijgen voorbij ga, en de gewone- werkzaamheden van mij- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, 17 mijnen post, hielden mijn’ ganfchen tijd bezet, -Toen ik mij dus ter neder zette, om de zeden en gewoonten der Fapannezen, zoo weinig be- kend in Europa, te befchrijven, had ik geenen tijd over, om een naauwkeurig verflag te geven van alle de plegtigheden, in gebruik bij het ‘huwelijk van dieden van aanzien, maar moest mij bepalen tot de fchildering van diegenen, welke onder boeren, handwerkers, en kleine kooplieden in gebruik zijn. Wanneer men de- zelve vergelijkt bij hetgeen: in Europa en el- ders bij lieden van deze klasfen hieromtrent plaats heeft, zal de Lezer zich een denkbeeld kunnen maken van de groote gezetheid der Fa- Pannezen op uitwendige pligtplegingen ‘en vor men van —— De Uitgever heeft de volgende — van den bouw en de inrigting der burgerhuizen in Fapan uit CHARLEVOIX gegeven, welke den Lezer in ftaat zal ftellen, met te meer gemak het vetflag der huwelijksplegtigheden in Japan te begrijpen: | De huizen van particulieren mogen niet hoo» ger zijn dan zes vademen of zes en dertig voe» ten, En weinige huizen bereiken die hoogte, dan wanneer zij tot pakhuizen ingerigt worden, De Keizerlijke. paleizen zelve hebben fleċhts B ééne -18 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ééne verdieping, hoewel enkele huizen van par- ticulieren er, twee bezitten: maar de zoldering boven de vloer is dan zoo laag, dat dezelve voor weinig anders dan voor berging van goederen ‚kan dienen, namelijk flechts vier of vijf voeten boven: den grond, als voorzorg, zoo het fchijnt, tegen de vochtigheid, want kelders fchijnt men in dit land niet te kennen. De menigte der aardbevingen hier te lande heeft deze manier vaa bouwen ingevoerd; doch daar deze huizen (bijna altijd van hout) zeer ligte- lijk aan brand blootftaan, is er, in elk derzel- ven eene plaats tusfchen gemetfelde muren, waarin het huisgezin deszelfs meeste kostbaar- heden nederlegt: de andere muren zijn van planken, en met dikke ruige vloerkleeden be- dekt, die zeer netjes ineen gevoegd zijn. Zijn deze huizen met de onze al niet te vergelijken , wat hechtheid of hoogte betreft, zij zijn al- thans niet minder, nuoch in zindelijkheid, noch in gemak. De De huizen der aanzienlijken zijn in twee rijen vertrekken verdeeld. Aan den eenen kant | is het vertrek der vrouwen, die zich over `t alge- meen nimmer vertoonen: en aan de andere. het- geen wij de gezelfchaps- of zijkamer zouden noemen, waarin men bezoek ontvangt. Onder de handwerkers en bij de geringere klasfen ge- | £ nic- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 19 tieten de vrouwen meer vrijheid, en zijn min- der omzigtig om zich aan °t gezigt te onttrek- ken: maar over * âlgemeen wordt de andere fekfe met groote achting behandeld, en onder- fcheidt zich door bijzondere ingetogenheid. Zelfs in de ‘béuzelachtigfte dingen toont men aan de vrouwen de uiterfte beleefdheid. De fchoonfte ftukken porfelein, en die ver- lakte meubelen , welke zoo hooggefchat en over de geheele wereld verzonden worden > die- nen niet tot verfiering ‘der dagelijkfche vertrek- ken, maar van die gemerfelde kamers, boven gemeld, waarin niemand dan bijzondere vrien- den worden toegelaten. Het overige huis is verfierd mec gewoon porfelein, potten vol thee, fchilderijen, handfchriften, en zeldzame boe- ‘ken, wapenen, en wapenfchilden. De vloer is bedekt met dikke dubbele ruige vloerkleeden, gezoomd met franje, borduurwerk , en dergelij- ‘ke fieraden. Volgens de wet of de gewoonte des lands, moeten zij alle zes voet lang en drie breed zijn. De twee rijen (/wites) van vertrekken, waar- In het huis verdeeld is, beftaan in onderfchei- dene kamers, flechts door eene foort van fcher- men gefcheiden, die men naar welgevallen voor- of achterwaarts kan verfchuiven: zoodat de ka- ae naar mate de gelegenheid het vereischt , Ba groo- 20 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, ‚grooter of kleiner kan worden gemaakt. De deuren der kamers en de fchermen zijn met pa- pier beplakt, even als in de voornaamfte hui- zen: maar dit papier is met gouden of zilveren bloemen verfierd, en fomtijds met fchilderijen, waarmede de zoldering altijd verfraaid is. In * kort, geen plekje van het huis, of het ziet er vrolijk en bevallig uit. Deze manier van bouwen maakt de huizen gezonder; vooreerst, omdat zij geheel van pijn- en cederhout ge- bouwd zijn; ten andere, omdat de vensters zoo ingerigt zijn, dat men flechts de fchermen of kamerverdeelingen heeft weg te laten, om de lucht een’ vrijen doortogt te vergunnen. Het dak, met planken of latten bedekt, worde door dikke balken gefchraagd; en wanneer een huis twee verdiepingen heeft, is de bovenfte doorgaans fteviger gebouwd dan de onderfte. Men heeft bij ondervinding, dat een dus ge- bouwd huis de fchokken der aardbevingen beter weêrftaat. Naar buiten heeft zulk een huis, daarentegen, weinig bevalligs. De zeer dunne houten muren worden op vele plaatfen beftre- ken met eene vette aarde, die men bij O/aka vindt, of wel met vernis, waarmede men ook het dak voorziet. Dit vernis wordt opgeluis- terd door verguldfel en fchilderijen. De vens- ters ftaan vol potten met bloemen, waarmede zij, SUSON DERHEDEN OVER JAPAN. at zij, volgens ‘CARON , in alle jaargetijden voor- zien zijn: en bij gebrek van natuurlijke behel- pen zij zich met kunstbloemen. Dit alles doet voor het oog eene aangename werking, hoewel minder grootsch, dan die eener fchoone bouw- orde, . | eos | | ^. Ook binnen is het vernis niet gefpaard. De deuren, de posten, en eene galerij, die ge woonlijk achter langs het huis loopt, en var waar men in den tuin komt, zijn daarmede be- dekt, ten zij het hout zoo fraai is, dat men de aderen en tinten der kleuten van hetzelve wil- doen uitkomen: in zulk een geval leggen zij er flechts eene zeer dunne laag van door- fchijnend vernis -over heen. In de kamers ziet men ftoelen noch banken: want het is in Fa- pan; gelijk in geheel Azië, gebruikelijk op den grond te gaan zitten. Om de matten of vloer- kleeden, die op den vloer liggen en waarop men zich nederzet, te ontzien, betreden zij die nooit met hunne fchoenen (of liever fandalen) , welke men bij het inkomen van het huis uittrekt, Ook flaapt men. op deze matten, over welke welgeftelde lieden een rijk tapijt heen fpreiden, hetgeen rust op eene kleine houten ftellaadje , omtrent in de gedaante van een dobbelfteen of vierkante- doos, beftaande uit zes kleine plank- jes, die zeer netjes zamengevoegd en gevernist B 3 wor- 23 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. worden; het is omtrent een fpan lang, doch iets fmaller. Het meeste gereedfchap in huis is van dun hout, fterk met donkerrood vernis bekleed. De vensters zijn van papier, en heb- ben van binnen en buiten houten luiken; men fluit ze nooit dan des nachts, en ziet ze. niet eens over dag, daar het eenige gebruik dier vensters daarin beftaat, dat zij het binnenko- men van iemand onder begunftiging der duis- ternis, hetzij over de pay of — beletr ten. . In het falon of de — voor — ge- fchikt, is er altijd een groot. kabinet tegenover de deur, en hierbij is de plaats der bezoekers. Naast dit kabinet is een buffet, waarop gods- dienftige boeken liggen. Doorgaans ís er bij de deur eene foort van balkon, zoo ingerigt, dat men, zonder op te ftaan, een gezigt op ` de ftraat, het veld, of den tuin heeft. Daar men in Sapan geene ftookplaatfen heeft, zoo is er in de grootfte vertrekken eene vierkant gemetfelde opening, vol glimmende kolen, die genoegzame warmte verfpreidt, om de geheele kamer te verwarmen. Somtijds zet men een laag tafeltje, met een groot tapijt bedekt, over dat vuur, en men zit daarbij, wanneer het zeer koud is, omtrent op dezelfde wijs als in Per- zië op het zoogenaamde kart/u. . In vertrek- ken, BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 23 ken, waar men zulk eene gemerfelde plaats niee maken kan, behelpr men zich. met. kope- ren en aarden potten, die cen naastebij dezelfde uitwerking doen. In plaats van pook en tang bezigen zij ijzerftaven, om het vuur om te roc- ren, en zijn daarin even handig als in het ge- bruik van kleine verniste ftokjes, in plaats van vorken, om mede te eten. | l In de huizen van zeer rijke lieden, en in groote herbergen ziet men allerlei aardigheden tot vermaak voor reizigers, zoo als: 1) een groot papier, waarop eene of ‘andere Godheid, of, wegens hare deugd; beroemd perfoon is afgebeeld, met cen’ zeer breeden, en doorgaans zeer rijken boord, die tevens tot lijst dient; 2) zonderlinge Chineefche figuren, vogels, boomen, landfchappen, altijd meesterlijk van uitvoering, op fchermen geteekend; 3) bloem- potten ; 4) metalen of koperen pannen, om reukwerk te verfpreiden, in de gedaante van kraanvogels , leeuwen of andere dieren; 5) meu- belen van zeldzaam hout; 6) kleedtafels Goi- letten) van fnijwerk; 7) tafelzilver, porfe- lein, enz. B 4 l Be- 24 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. Befchrijving der plegtigheden in Japan, bij de huwelijken van landlieden , handwer- kers en winkeliers. De huwelijksplegtigheden van de hoogfte, en die der laagfte klasfen zijn geheel en al ver- fchillend. Men vindt daaromtrent verfcheidene Japanfche werken, vooral in de Formé- tori- tiofo-ki, waarin de manier, van de bruid uit het huis harer ouderen te geleiden, naauwkeu- rig is befchreven. Hetzelfde vindt men in de Kefi -foukoro , waarvan hier de vertaling volgt, behelzende alleen hetgeen de huwelijken van de lagere klasfen der maatfchappij betreft. Al les is daarin op het naauwkeurigst befchreven, en met houtfheêplaten opgehelderd, opdat zoa de hoogere, middelbare als lagere ftanden mo~ gen weten, wat hen hieromtrent te doen ſtaat. Verfcheidene hoofdftukken loopen Over de waarde der gefchenken. 1. Befchrijving der gefchenken, en de wijze waarop zij gefchikt worden, Deze gefchenken beftaan in: | 1? BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 25 1°. 150 geldftukken, elk ter waarde van 4 taels (1) 3 mark. 2°. 5 rollen witte pelongs. — 38. 5 roode gilams. zijden offen. 4°. 10 enkele rollen, of 5 dubbele ftukken __ roode voering. 5°. 15 pakken zijden watten. 6°. 5 bundels nofi, of gedroogde — flangen (2). 7°. 3 handvol gedroogde zeekatten (3). 80. — — —— —— C1} Volgens BÀMPFER ftaan 300,000 fails (een woord zegt hij, door de Hollanders ingevoerd; misfchien rifksdaalders?) gelijk met 1,050,000 gulden; dus zou een fail 3 gulden 8 ftuivers zijn, Zie KAMPFER, Be- fchrijving van Japan, bl. 257. Doch zie over de te- genwoordige waarde de Noot over de gewigten en mune ` ten achter dit Deel. Vert. (a) De naam komt niet overeen, ariders zou ik den- ken, dat hier xdmprer's jako bedoeld werd, zijnde de bekende fepia, welke zich met hare vele voeten aan de 1otfen of klippen vasthecht. Misfchien heeft dit dier twee namen, Althans het is een zeer algemeen geregt, hetwelk men versch, gekookt of gezouten eet. Kämr- FER, bl. 99. Vert. (3) De zeekat (liever het zeepaard) is een in Japan zeer geliefkoosd geregt, een kraakbeenig zee-zoogdier , waarvan men alles, niets uitgezonderd, gebruikt. Zie KÄMPFER bl, 97, Vert. Bs 26 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 8°. 50 ftuks zeelinzen. 9°. 53 kommelmaas, of twee of drie paar wilde eenden. | 10°. 1 fchenkbord met twee fteenbrafems C L). “119. o~vaatjes met zakki (a). Elk heeft de vrijheid, om deze elf artikelen in hun geheel, of enkel negen, zeven, of drie derzelven; naar verkiezing, te geven. | 2. (1) De eigenlijke rai of fteenbrafem wordt bij de Ja- pannezen de-Koning der visfchen geacht, en als een zon. 