VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
ə, Willem fchrikt en zwygt een oogenblik. „, Myu Zoori zegt hy by zichzelven, en gy, myne tedere Vrienden! ik moet u aan de tanden van wreede tygers overleveren | ik zal uw bloed zien (troomen: ik zal uwe leden hooren breeken, terwyl het angetrouwe Nederland”... Terftond hed woord hervattende , zegt .hy; -Gy flaaf! kent gy het Vaderland, om te beflisfen of dat offer een ligt rantzoen zy! Wie maakt u zo ftout, om in myne tegenwoordigheid den Batavier te beledi- en? uwe aankomst voorfpelt my, dat in © oogenblik , waar in uw mond hem verkdeent, zyn hart u'‘tegenfpretkt, Indien ik de trouwloosheid myner Vyanden wilde navolgen, goud gy in ketenen zyn geflaagen, ..-. Hou op van verbleeken 5 Er kunt my tot geen’ gyzêlaar.verftrekken. Keer weder ‚ Alva: zeg hem, dat Buren en myne Vrienden tot dien prys de vryheid weigeren, Laat bem, zo hy. wil, doortuchuge flachtoffers in ’ graf dompelen ; ik zou hem veel eerder Maw rits, die my waard isy daar nog by leveren; ik zou veel liés ver my zelwen aan zyne woede overgeeven , dan dat ik den Barävier aan her zou afftaan.” Zo fpreekt hy. Miramont, door befchzamdheid . getroffen , vertrekt. Witlem geeft in zyn’ triomf een’ traan aan de natuur, aan de vriendfchap: de traanen van Maurits vloeijen in een grooter menigte. Redenvoering en Feestzang , ter gelegenbeid der vyf en- twine tigfle verzaaring van de oprigting des Genootfchaps , onder de zinfpreuk Concordia et Libertate, Uitgefproken te Ame (terdam, in den Ouden Doelen „ den o6flen October 177% Te Amflerdam by J. Schreuder 1773. Zn quarto, 53 bladze HF loflyke Genootichap, dat, hier ter Stede, ander de bovengemelde Zinlpreuk, bekeng ftaat, en weeldyks op Dingsdag -avond byeen komt; deels ter verkwikkende uits fpanninge, door minzaame zamenkoucingen; en deels am ele kander, door nutte voorleezingen , tot vordering in Deugd of Geleerdheid van dienst te zyn, heeft gyne vyf-en-twintig- jaarige inltandhouding met vreugde mogen vieren, —. die gelegenheid heeft de Heer Hermannus Gerardus Oo eene Kedenvoering uitgefproken, die ons de natuur deezer gr ee hete: ak Mart RSDBNVORRING EN -FEESTZANG, Ep Maatfchappye ontvouwt, en. tevens den lof der Bendragt en Vrybeid meldt, met ad a aanmerkingen , over derzelver hesteaammen invloed op dit Genootfchap, —— Wiyders heeft de Heer Henri Fean Roullaud; op dien tyd, een blyden Feest- zang Opgezongen, ter aanpryzinge van de nyvre Oefenzugt , die haare nutte gevolgen , eene reeks van vyf-en-twintig paren, heeft doen ondervinden, aan eene Maatfchappy, die zig met Eendragt , door eene Wrybeid van ‘onderzoek en handelwyze, zonder belemmerende flaaffche banden alleen gebonden aan °t geen de goede Orde afeischt-, benaarstigd heeft, om elkanderen bevorderlyk tè zyr in Kennis en Deugd. Beide deere Stukjes- (trekken tot: eer vant Genootfchap , en toonen dat het zelve alleszins verdient aangemoedigd te worden, om deezen Just beftendig aan te kweeken; en.te doen zien ; dat Het handelgedage AmftetdAm Kooplieden heeft, die den noesten Handel en vlytige Oefenzugt loflyk te’ famen weeten te paaren, zeggende met den Heer Roul/aud, - ° Hoe groot een drang van bezigheden Elk in ’t byzonder ook omring’, Nog vinden we uuren, die we in ftille rust befteeden Aan nyvre Letter-Oefening. ` ô! Mogten die vermâaaktykè uuren , Te ras vervlogen, langer dauren! Niets overrof dan hun waardy. Hoe ras: nochtans ze- ook zyn vervlogen , Verydelen zy noole ens poogen, lonmen: ons veritsud, en zerten. 't denkvermogen l Steeds nieuwe krachten by. - Met het hoogfte regt befluit des de Dichter zyn Feest zang, met de volgende opwekking der Leden, en de daar mede verknogte aanfpraak aan dezulken , die deeze Feestvie. sing van her Genootfchap met hunne tegenwoordigheid ge- li te vereeren, in °t vooruitzigt der ENE gevolgen van de aanhoudende werkzaamheid dier aatfchappye. Wel aan, ô nyvre Medeleden | l P dit een pe ts Zy; T a in eterfpoor blymoedig voort te m ma Tot roem van onze Maatfëhuppy ! ; Zo ftrekk’ die arbeid, na °t verrichten Van onze dagelykfche pligten, Ons ten verkwikkelyke rust ! Nooit zullen we ons den tyd beklaagen, - Die, om de Wyshefd na te jaagen , x Aan Lerteroefening door ons ísopgedrasgen; '’ Met onbegweken last, - eeN B | -x i Fe A. fe RRDENVOERING EN FEESTZANG,/ Aauzienelyke Feestgenooten , Wier byzyn we a als een guust! Keurt ge onze pooging goed, zal °t onze viyt vergrooten Ten roem van Weetenfchap en Kunst. á Gedoogt dat wy dit Feest befluiten , Door onze dankbaarheid u te uiten 5 En ziet in deeze Maatíchappy Een Oefenfchool van deugd en zeden, Een bron van nutte Kundigheden ` Een Ligchaam , daar "t vermaak en ’t doel van al de Leden Eendragdg zyn eu Vry. Poëzy van PIETER HUISINGA BAKKER. Te Amfterdam by P. Meijer 1773. Bebalven de Woorreden 179 bladzyden in groot octavo. | ITAR heerscht in deeze Poëzy van den Heer Bakker een recht Dichtkundigen geest, welke deeze Verzameling by uite ftek onderfcheidt , en dezelve den Lief hebberen der Dichtkun- de bovenaf aangenaam maakt, Men leest hier niet ffegts Verzen, naar de regels van Maat en Rym gefchikt, in eene zuivere taal gefchteeven en vloeibaar opgefteld; maar ontdekt genoegzaam alomme een’ Dichter; die een vindingryken geest en leevendige verbeeldingskragt met een bezadigd oordeel weet. te beftieren, de onopgefmukte natuur volgt, en de zuivere taal van ’t hart {preekt ; waar door hy zyne Leezers doet yoe- len het geen Hy voelt. — Het getal van de byeengebragte Stuk- ken is niet groot; maar de verzameling is keurig, en behelst eene voldoende verfcheidenheid van onderwerpen; byzonder met betrekking tot °s Lands Lotgevallen, en ten opzigte van: des Dichters verbindtenisfe met goede Vrienden, boven al met zyne Egtgenooteen Bloedverwanten. —— In alles ftraalt een aandoenlyk hart door, dat eene ongedwongen taal, en treffende manier van voorftelling te wege brengt. Hier uit ontftaat, by voorbeeld, die ftreelende omfchryving van Ne- derlands Vryen Staat, welke ons in °t eerfte Dicheituk op de Vrybeid voorkomt „ en aldus luide: Het roemryk Zevenlands verbond, Ontzegt der flaefsheid deezen grond p Erkent de vryheid der nature; Ziet alle menfchen, naer dat beeld, Van bun ontluikende ugtenduure , Uit eenen zaede voortgeteeld.… E N ei Geen 7 POEZY VAN P. H. BAKKER, * . Bs Geen heerfchappy verzet deze orden: ~ Wat zou van Neérlands welvaert worden, Zo de Overheid niet vroed en vroom Der volken vrydem zedig mende? Het wuft gemeen dient roede en tooms , Regeeringloosheid is. elende, , De landzset juicht dan, wel te mog, U, lieve Vryheid! vrolyk toe: — Uw geest komt immer hem te ftade, Een eigendunkelyk gebied; Volftrekt gezag, en de ongenade Der dwinglandye deert hem niet. Naer wyze keuren, zagte wetten, Getrouw der daeden gang te zeten, Maekt hem een nuttig onderzaet: Zyn kroost en eigendom zyn heilig; Zyn huisbeflier, zyn leevensttaet Blyft onbekommerd, vry en veilig, i De Burgery en de Overheid, Hier door een zelfde wet geleid, Zyn, fchoon geen rang-, natuurgelykenz Dea rang wordt eer noch hulde ontzegd ; Natuur geeft fchamelen en ryken Dezelfde zon, en ’t zelfde recht, Wien kwelt hier hofdienst, legertogten 3 Het lot van flaeven of verkogten ? En eischt ge, ô Vryheid, hooger toon? °t Geloof volgt hier zyne eigen’ paden; ‘t Mag, op zyn wyze, aen d'Opperwoon, Het vrye leen verheergewaden, Begeert men eene natuurlyke fchildering van een ontkomen Scheepsgevaar, men leeze dan het volgende gedeelte van zy- nen Brief aan de Hoogduitfche Dichteresfe Dorothea Foures ken, gebooren Haaren, Onkundig, poReTHE, wat my zonde overkomen, Stapte ik een fchamele hulk, met meer gezelfchap, in; Terwyl een tegenwind, reeds loide op ‘t vlak der ftfoomen, Dat wel een traege vaert, geen’ ramp, fpelde in r begin. Dan ftraks , zo haest de wind de onsrolde doeken vulde, Het hellend fchip verheerde, en ylings wierp in ly, Ea *t meir, dat door °t geweld van ftorm en hagel brulde, „ "e Laveerend vaertuig g aen de een en de andre zy’, zee ə 82 POEZY VAN: P.'H. BAKKER, ' : Zet zig een koude fobeik in ohartider cogsgenooten; `: Elk zag, van, weer hy kwam , met dreetige oogen heen; Elk wenschte dat.de boeg d’ ostzeikden. wal mogt (tooten : Men riep, keer Stiertman! keer, of gy behoudt.geen één. De zeeliën , in den fchoot-der:golven opgesaogen , Door wind en weêr gehard, braveezen ftorm en vloed $ Schoon °t want, de fteven kraekt; al wordt de mast bewoogen; Zo lang hy buigt, -aiec breekt, ontzinkt hun nobit de moed, De Stierman onzer kiel verbleekte ín: geene ftonmen; _ Hy zag, met farsch-gelset, den winden in 't gezicht: Zyn borst was van geen vleesch , saur wist die te vormen, Uit yzer of metsel , dat voor geen senlteot awigt. — Maer eindlyk werdt dit ‘hert, dit- yeren-kart verwonnen , Toen een verwoeder wind door ’t touwwerk gonsde en kreet, En, nu met al zyn’ kragt-op °t vaertuig aengefèhonnen, ` Den mast, den beeg, het roer, de ribben knakte of fpleet. % Gefpannen zeildoek fcbeurde op de- sengedsonge winden ; Der worftelende vlyt omtflipte 't flingrend roer; i Dat, acn het boord gefimakt, de -ftoutbeid deed bevinden, Dat zy den vasten wal te roek&looa ontvoer. i De togthulk, dus vermand, beroofd van kunst en kragten, Draeide ylings door den wisd , en vloog voor wind en (lroons Naer d' oever, waer het hart de angstvallige gedagten Voor uit zondt, en dien ’t nu hiet, juiekend, wellekdom, Toen fpeeldá elk reisgenoot oen: blyder-drift daor de agren ; Het leeven zelf herleefde op nieuw in elks gemoed. Ik, dus ter goeder uur dat fchoepsgevaer.ontvaaren, Vertoefde, tot de wind zig zelv’ hadde afgewoed. Verlangt men zagter toon; wel aan, zie hier een ftaaltje uit des Dichters Lykzang ter gedagtenis van dizahet Wagenaar, zyne overlgedene Huisvrouwe. | Gy zyt verreisd , en laet uw vrinden; NE My, uwen besten vriend, beneên! | 3 Waer is nu myn vermaek te vinden? Gy waert myn zieisvermaek alleen f ’k Heb dat, met u, naer * graf zien draeger, A. Voorgevoel tan duistre dagegi D -Myn beste vreugd wordt res wvandriet ; Wat blydfchap kon myn hart recht Gmaeken , Wat pieren boa my ooit vermaecken, , - Vond ik ‘er myne ELISE niet) > - k Ver: POEZY VAN P., H. BAKKER. 89 - & Verwagt nu tuctet hells in 'r teeven} De wergld wordt my minder weerd! Uw lief gezelfchap kon *t my geeven, Welks droef verlies dien weëérzin baertt Myn kunst, myne oefeningen fterven, Nu zy. kaer ziel en leeven derven}. Myn geest, die. nu verkwynt en fuf, Giog, menigwerf , by u te rade, Ea immer kwaemt ge my te (hade, ‚Doot 't edel oherp vaa aw verneft. pensen | appn; ardro hamman nn med ER manana he mnd knn nd Gewoente.meg den (mask der dingen ‚ Verfiseuwen doen in r weft : gemoed ; Maer Wy, ELISE, wy ontVingen, Steeds fyner fmaek en beter zoet, In 't laoggewoon beftendig minnen, Nu voel ik, in myn matte zinnen, Een ydel, dat hun werking ftoorts Nu, door die derving sengevagten , Verfmelten de eelte boezemtogten 5 Nu is da tael van 'c hart Men hoore , ter meerdere verfcheidenheid, eindelyk nog des Dichters manlyke taal, waar mede hy zyn 'laatfte Dichte ftuk deezer Verzamselinge „zyn Gezang op de Waerbeid , belluit, Laet 6choolfche imibbelaers een (preekwys, naem of woord,- Eerst „avsechts opgevat, heeftellen , zo het hoort. Maer Valschheid „ tot cen reus gegroefd, en opgetogen ; Gewapend, en omdagd van wereldiyk vermogen; Met Koningen vereend , en, geevende elk de wet, 's Volks eigendom bebeerscht, de Vryheid pselen zets De godiyk zecht: beweert, om, wit het God gehengen se ed F4 © QF GEle t B4 Ce Fe" GELLERTS r Ç. F. GELLERTS Fabelen en Vertelfels in ae a Vera zen gevolgd, Tweede Deel. Te Amfleldam by P. Meijer 1773. {n groot octavo 166 bladzyden, Tt tweede Deel deezer Fabelen is, wat den inhoud en de uitvoefing betreft, eenftemmig met die van °t voor” gaande, en kan dus niet anders dan behaagen aan Leezers, die {maak hebben in geestige boert en leerzaam hekeldicht , door- mengd met zedelyke onderrigtingen; welken dus, op eene gevallige wyze, al vermaakende, ingeboezemd worden. De zedekundige Gellert, de menschlyke natuur kennende, heeft zig van dit middel by uitneemendheid wel weeten te bedie- nen; en zyne Fabelen of Vertelfels behelzen altoos iets leer- zaams. Tot een voorbeeld uit dit tweede Deel, dat eerlang van het derde of laatfte Deel ftaat gevolgd te worden, dig» ne het Vertelfel van DE TWEE NACHTWACHT Se Twee Wachters , die zo menig’ -nacht Getrouwe zorg voor ftad en burgers droegen, ` Vervolgden fteeds elkaér met alle magt ` ` Es In alle bier- en borrelkroegen ; ` _ En hielden nimmer op met fchelden of met (laan N En En allerlei janhagels treken. De kool, die de een, om zyn tabakspyp san te Reeken, Gebruikte, daaräan fak, vic haat, nooit de ander san; In ’t korg, al °c kwaad , uit zucht om zich te wreeken Door eenen vyand ooit zyn’ vyand sangedaan , Wierd onderling door deeze Wachts bedreven. En ieder wenschte alleen den andren te overleeven, Om þem in ’ graf nag eenen floot te geeven. Men giste lang en wist geen reden van busn’ hast. Hun vyandíchap liep tot den hoogften graad; Tot dat het zich in t eind voor `t Recht moest openbaaren Waarom zy, fines zo veele jaaten, Zp heidensch onverzoenlyk waren. Wat was toch de oorzaak ? de afgunst? Neen; Bewaart uw vuur en kaarsje wel, riep de ees: ` Bewaart uw vuur en 4earekicht wel, riep de andenn . i En dus verfchillend van elkander, Wyl eik in zynen zang volhardde uit al zyn magt , Wierd uit dit kaarsje en kaarslicht, dag en nacht, Spot, haat, veragting, wraak g woede voortgebragt. … » X s: u M . x ao ad KJ t : FABELEN, ° 85 + # w w BO OH OB - My dunkt °k hoor veelen, die dit leezen , Uitroepen: hoe! om zulke kleinigheên Is by die Wachts zo fel een haat gerezen: Dat moeten groote zotten weezen! Zacht, Heeren! doet u-zelv’ geen nadeel door die reén, Weet gy dan niets van zo veel groote lieden, By wie verfchillen van geleerdheid zyn ontftaan, Om Lettergreepen die juist evenveel bedieden ; _ En met wat woede en drift ze elkandren tegengaan ? Jl. Je Ro AnfruBiens d'un Pere a fon Fils. A Utrecht chez Henri Spruie ` 1774. Sans la Preface 169 pp. in oltavo. To zich ooit bevlytigd beeft tot het onderwyzen der Jeugd, heeft ongetwyfeld meermaels ondervonden , dat het gelukkig flagen hier in grootlyks af hangt van ’t geluk dat men heeft, van zich neer de vatbaerheid der Jeugd te konnen fchikken, en derzelver verftandig vermogen in ene geregelde werkzaemheld te brengen. De Jeugd, by manier van Vragen en Antwoorden , ene reeks van kundigheden, en zelfs diepzinnige denkbeelden, in t Geheugen in te prenten, is ene geringe kunst; die ook ‚zonder verdere verftandige leiding , bul- ten de oefening van °t Geheugen, van geen wezenlyke vrucht is , by mangel van ene verflandlyke werkzaemheld. De Jeugd, zal ze daedlyk onderwezen worden, moet niet flechts het Geheugen, maer boven al het Verftand oefenen: en hier toe word vereischt, dat de er zyne onderrichtingen indiervoege voordrage, dat de Jeugd dezelven ten klaerfte bevatte, en met die verkregen kundig- beden trapswyze verftandiger werkzaem worde. Zulks is, gelyk in alle Wetenfchappen , boven al ten hoogfte noodig in t Godsdienftig onderwys; dat, zal het, gelyk dit hoofdbedoelde is ‚den gewensch- ten invloed op het hart hebben, niet het Geheugen moet overladen, maer het Verftand, middelende Gods genade, dermate verlichten , dat ene verftandige overtuiging hare kracht uitoefene op den Wil, om het gedrag, naar den elsch van den Godsdienst , te regelen, — An de overwegirige der noodzeeklykheid hier van, heeft de geachte Schryver der Zedekundige Brieven over °t Geluk, die alleszins de kenmerken van Oordeel en Godsvrucht dragen, °t wel der moeite waerdig geoordeeld, zyne gedachten op dit onderwerp te vestigen 5: om me te gaen, hoedanig ene leiding hy zich als de beste, ter be~ feikinge van dit oogwit, konde voorftellen. De vrucht zynér overe denkingen deswegens deelt hy, onder den titel van Onderrichtin= g” ven een Vader aen: xynen Zoon ; in X bovengenoemde Frana F5 fche ë - INSTRUCTIONS D'UN PEEE'A SON TILE fche Tra&aetje mede; dat hy in't Fransch opgefteldheeft, of hee ook van ene des te uitgebreider nuttigheid mogte wezen. De Autheuf brengt ons bier, ten voorbeelde, zyne onderwyzing van zyne Emile.voor, en poogt in ’t verflag , dat hy van dezelve geeft, den Lezer te doen opmerken, hoedanigen weg men, zynes > beboort in te Aaen, om de Jeugd ene genoegzame onder- richtirig van den Godsdienst, op ene overtuigende wyze, in te boe- zemen; zonder hen lastig te vallen, met afgetrokken en fchoolfche Kundigheden. Ia ’t voordragen hier van verleent hy een bekpopt ge- segeld (amenftel van de vooruaemfte Godsdienftige Waerheden , mee- rendeels gefchikt naer de gewoone algemene Leer onzer Nederlande fche Kerkes; doch de manier, op welke hy in dezen te werk gaet, is indiervoege ingericht, datdezelve echter tot ene handleiding kon- ne dienen , voor dezulken , die in deze èù gene betwiste Leêrltúkken op ene andere wyze mogten denken. Veelligt bad de Aurheur berer gedaen, met zyne Emile alleen te onderwyzen, in de algemene on- betwistbare waerheden ; en hem voorts in ftaet te (tellen, omi, zo als °t ons mealthen mogelyk is, over de betwiste. Godes Srenstige undigheden, in zo verre zulks zyne nuuigheid heeft, te oordeelen. Dan ieder Vader fchikt natuurlyk zyme anderrichtingen, meer die denkwyze, welke hy de beste oordeelt, en ’t is ngeuwlyks te wachten, dat iemand daer tegen volmsekt op zynè haede zal zyn, Ook komt het bier, in't geven van een voorbeeld van onderwys, meer aen op de manier dersonderwyzinge zelve, als wel op de denk- beelden, die onderwezen worden; voor zo ver de eigen(te maniar plaets konne hebhen, piet tegenftaende men oper die en deze be-. twiste Leerftukken verfchillend: denke. En zulks zal een ieder , die de alhier voorgeftelde handleiding nagaet, vau dezelve. gereedijk er- kennen; ook twyfelen wy niet of dezelve zal, over: ’t geheel, de elgemene goedkeusing wegdragen , van dezulken, die, wenfchen , dat de Jeugd tot ene gegronde overtuiging van den Godsdienst ge- bragt moge worden. « De Vader naemlyk leid zynen Zoon senvanglyk op , tot ene nacuw- keurige belchouwing en owerweeging der voorwerpen, die onder ’t bereik zyner zinnen vallen; om een opmerkenden geest in bem te verwekken; cer by hem ‚nog enige denkbeelden van Gadsdienst ine boezemt. Hem hier toe bekwaem gemaekt hebbende, brengt hy hem, door de befchouwing der Natunre, tot de kennis van Gods Beftaen en Voorzienigheid, Vervolgens wend by #ich corde Open- baring „ter ontvouwinge van de hoofdwserheden daer in voorgefteld, Dit onderwys gefchied, by manier van een gemeenzaem onderhoud, dat uapswyze voorgaet, vaer mate dat de Zoon zelf zyne denke beelden allengskens ontwikkelt , zonder enige varhaesting; zo dat het ene denkbeeld senleiding geve rot een volgende , en °t zelve miet voorgefield worde ; den na dat bet voorgaende recht be en grepen ja overwiging exkeud zy. In den loop van dic anders hoeft hy INSTRUCTIONS. D'UN PERE A BON TILS. 9 hab nlet opgekóuder met’ vegenbedebhingen; maer het onderwye, zò egel magelyk wab; indiesvoege ingericht, dat het geen acnlel- dibgreat tegenbedenkingen ‘gave ; en wanneer zulks niet onegeen Aende ‘worden, heeft by ze meaermsels voorzichtig afgewend. Om ier ‘in te gelukkiger te flagen, heeft hy Emile, onder * befchou- sven van sauntiyke veorwerper, meermaels doeh opmerken; hoe ons vermogen, in 't:nêfpeusen weler zaken, té kort (chiet, en hoe WY» door ’t Koenamen onzer kundigbeden, zaken, ontdekken, die eus:woarhenen eondoörgrandètyk: waren. . De Vader Niervan een wesfiandig en omzichtig gebruik makende, doet daer door den Zoon ,dach zeldescn, alleert syanveer ’t te paste komt, en noodig is, -fil .faen, of op: nadere ontdekking in `t volgend onderwys wacha gon. Blem.dus gebragt hebbende tot.ene heanis der hoofdwaerheden, Seid-hij zpnen Zoon: verder op, wanneer hy zich ook beviysigt tot her;beantwoorden ven wgepwerpingen, en 't-oplosfen van zwarig- heden; die in. det verdere -onderwys niet Veemyd konten worden, en ‘voor welker beantwoording de Zoon nûsook vaibaer geworden i.e Gage Antheur ontvouwt deze manier van onderwyzen, zo in’: algesneve „als in. byzonderheden „met zeer veel klaerheid; en go newuarlyk , dat een daer toe bekwaem Onderwyzer ‚dien weg met een varbaren Jongeling inflasende, en zich niet verhaestende , mot grand op een gewenschten uitlag moge hoopen. i afonbangzel op bet Magazyn der jonge Pieter Door M. ze PRINCE DE BEAUMONT. Naar den laatften Druk uit bet Fransob - gertaald. In ’sGravenbage by de Wed, O, van Thol en Zoon. ‘Vier Deelen in olapo. ` { Nder eene manier van gemeenzsame gefprekken, in °t chataêter eener Gouvernante , nutte kundigheden in te boezemen , is het hoofdoogmerk van Mejuffrouw de Beaumont, In dit Aanhangzel; even als in `t voorgaande, Zy bedient zig daar toe gewoonlyk van een gedeelte der Eugngelifche of der Romeinfche Gefcbiedenisfen, dat zy ééne haarer Voedfterlingen doet voordragen ; waar uit zy dan gelegenheid neemt tot een leerzaam onderhoud. Ook verfchaf- fen haar deeze en geene omftandigheden der jonge Juffrouwen, diè baar toeverzigt aanbevolên zyn, meermaals aanleiding cot byzonder te gefprehikin ; en zy verlevendigt het onderhoud dikwerf, door ’t werhaelen van ‘de eene of andere Hnishoudelyke gebeurtenis, die aan de jonge Juffrouwen foffe verleent, tot etlyke bedenkingen, Hie verder overwoogen wierden. De manier van onderwyzen is zeet gefchikt, om, als by voorkomende gelegenheden, zodanige onders rigúngen in te boezemen; die, naar °t bedoelde van dit Gefchrtft ; besre nuuigheid hepben, voor zulke jonge Juffrouwen, die zig in we groote Waereld „ en in den Finwelyken A MOV Ed `~ > Me’ DE BEAUMONT ` de wyze van uitveering is zodanig, dat bet Gefchrift met nuughdid wan de Jeugd geleezen konne worden; die er ook meerendeels , door de tchikking en de verfcheidenheid der ftoffe, zot jonge lie» den zyn, die eenig nadenken en oplettendbeid bezitten , nag al ver- maak iu zullen, vinden. beid, my dan op haare (choot nam, my wat lekkers gaf , en zoende tot flikkens toe. Wanneer ik viel, liet zy my den grond (laan, die my kwaad gedaan had;als ik weigerde myn eeten op te eeten , dreige de zy my het aan de Pop te geeven, en ik, om voor te komen dat een ander bet niet opat, haastte my, om het fchielyk in te flikken 5 als ik fchreide, zeide zy, dat het de Kat deed; zo dat ik opde drie en een half jaar, verwaand, hoogmoedig, èigenzinnig, wraakzuge sig, afgunftig, leugenachtig , eigenwillig en gulzig was. se Myn Mama, my dikwils op haare kamer neemende, ontdekte wel haast de kwaade vruchten van myne opvoeding; zy was vet» fchrikt over myne hoofdigheid, en over myne andere gebreeken , doch zy verzuimde geen tyd, om een goede Gouvernante voor my ge zoeken. Eene haarer Vriendinnen bezorgde ‘er haar eene, die haar ze.r fterk was voorgedraagen; zy fprak ook *t Fransch zeer wel, fchoon zy te Londen gebooren was. Toen ik klein wss, wierd ze pools andes genoemt, als de Franfehe of de Mademal. De Kinr } r ANH, OP HET -MAGAZYN DER JONGE JUFFROUWEN, sg derweid benevens de andere Dieustboden droegen groote zorge, om my geduurig in te prenten , dat zy niet meer als myn Meid was, bet welk van zo grooten invloed op my was, dat ik haar , zoo wel sis alle de andere , verachtede. Nietemin was het een zeer goed Meisje, of fchoon zy geen het allerminfte denkbeeld had van geen zy behoorde te doen, om my tot reden te breagen. Myn Mams had ze uitdrukkelyk verbooden, om my te kastyden; maar zy had ze bevoolen het haar iedere reis te komen zeggen, als ik kwaad deed , of my niet behoorlyk gedroeg. Doch ik nam myrú yd wel waar, om myne Sotheden eu Stoutigheid te doen, alzoo ík bet altyd deedt, als myn Mama uit, of in gezelfchap was, en dan kon zy haare klagten niet inbrengen. Waar over dat Meisje zich zoodanig verdriettede, dat zy,na verloop van twee maanden, haaf ondlag verzogt. i » Die, welke in baare plaats kwam, was een regre Dragonder, die in Maat was de Dienstboden te kloppen , en die ook daaglyks vier fcheldwoorden tegen een toeduuwde. Van die leerde ik hee krakeelen , het fchelden en ruuw fpreeken ‚ik gaf haar niet te goede , 2y doeg my, ik floeg ze weerom, en dan wierden wy weer goede vrienden. Een komplot van alle de Dienstboden maakte deeze twees de het huis te benaauwt, Dederde, alzoo onweetende als de eerfte, was de kwaadfpreekendheid zelve. Zy fprak met my over niets ane ders als over de gebreeken der Dames, die myn Mama bezogten, en fiak de gek met dezelven; dus my welhaast dit nieuw gebrek af „weder eigen wierd: en vermits zy my met hasre vertelzelijes zeer vermaakte , zoo deed ik zeer gewillig al wat zy begeerde. Zy was zeer beleeft en vleijende; ik volgde haar daar in na, en eik die my- 228 »vond my wonderbaar ten mynen beste verandert. Eene onvoor- zigigheid ontdekte aan myn Mama het gevaar dat ik liep: ik her- haalde eens in een gezelfchap eene fpottemy , die myne Gouvernans® omtrent eene Dame gedaan had; dit aan myo Mawa eenig achter- denken doende gebooren worden, nam zy de moeite om zich eens te verbergen , ten einde onze gefprekjes aan te hooren; en dit gedaal ‚ joeg zy deeze flangetong aanftonds weg. Met drie, ja vier anderen die haar opvolgden, ging het niet beter: de een fpralt my van niets anders, als de kleine loon die zy had, het weinige voordeel dat zy van my had, van de Historien van haare Moeijen, - Nichten , Vriendinnen , die gansch niet van een deftige af komst wa- ten, en fprak oaophoudelyk van myn weinig vertand. De anders Ouderhield my met geen andere zaaken , als van Ballen, Tooneel- fpeelen en Romans. Maar, om kort te gean, myn Mama, die ddor de i tet wantrouwen gebragt was , en die dikwils aan onze deur luisterde , als wy dachten, dat zy ‘er verre van af was, wierd eens als woedende, my een menigte van fotheeden te hooren en; waar over zy, als ten einde raad wordende, en niet wee- tende boe te doen, haar by geluk wierd bekend gemaakt, dar Ps N ge _ Me DE BBAUMGNT ARNI, OP HRT MAGAZYN: Bonne, [de tegenwoordige Gouvermante ,} uit Vrankryk: sengekodh men was. Zy was begeerig om ze te zien, en eenige gefprekken met haar gebouden hebbende, befloot zy om my aan baere zorge eq opvoeding op te draagen , al moest het-baar honderd Guinies- in 't jase ` kosten. Zy vroeg, baar derhalve, hoe veel Geld zy haer zoude gees ven. Het geen u goed dunkt antwoorde zy; maer.ik kamı my, met Mejuffrouw uwe dochter. niet belasten , als op zeekese voorwaarden? ‚‚ De eerfte is dat zy geen oogenblik buiten myn-oog’ moet. ween n. Zy moet met my eeten, ik moer met haar op. haare. Kamer ed haare Gezelfchappen zyn, ja zelfs durf ik u verzoeken „ omt is uwe Kamer. De Huisvader , Bhyfpel, in oyf Bedryven , in onrym. Te Utrecht; dy J. C. ten Bosch 1773. Æ groot o@a0o 206 bladsyden. : , SEn zie den inhoud van dit ToonecHpel door ons opgegeeven M by gelegenheid, dat de. Heer van Eloerveld dit Stukje al den Heer Diderot ‚uit het Fransch, in Nederdutefche Verzen gevolgd - beeft (*). Men kan, zo de uitgave van:den Heer van Elverveld ; - die dezelve voort Tooneel fchikre , det Leever dús te ingetrokken ÍÉbyne, hier det onderwerp breeder uftgevoerd vinden, ‘en ‘er het leerzaame , in alle de byzouderkeden , des te defdelykerin nagaan. C°) Zie Hedend. Waderl, Letteroefan. U D. blads, 486» ) CORNELLE SPRAAZKONST, emmer UTR: ERUKENMEID. ML Beksepte en kiaare Leerwyze der Franfche Taale , door L. cone Nete Fransch Kostfchoolbouder te Rotterdam, Tweede druk , vermeerderd met cenige fraaije Nederduitfehe opftellen. Te Utrecht , by de Wed. j. |. v. Poolfam 1774. Bebaloen de Voora reden 448 biadzyden in otava.. Eese Leerwyze hebeist:eene zeer wel gefchikte onderrigting in de Franfche Tast, byzonder opgefeld ten dienfte der Hollar deren. Hiertoe komt , by het gewoone Voorwerk, eene vérzamee ing van uitgeleezen Acsdemifché Grondregeten. over de Franfche Taal, die in ’t Hollandsch voorgedragen , en veritaanbaar verklaard worden. Wyders heeft de, Heer Corneife, in zyne daar op volgende Zamenfpraaken „de gemetde ontvouwde grondregels indfervoege in 'e oog gehouden ,. dat.ze daar toe bewekketyk gemaakt zyn; des hét leezen en leereu.van dezelven tevens bepesfdiyk diene, om de gege ven zeges des te dieper in te prenden, Voorts vervat dezefve nog de gewoone nevensgaande byzoaderheden , die gemeeniyk zulke foorten wn Leerwyzen vergezellen. Vervolg op de menwe , welervarene: Utrecht/che Keukenmeid rmaakffler en Huisdo8eres,- Te Utrecht , by G. v. d ° Benk-1774. Bebaloen bes Voorwerk enz. 191 blads, in oĝavo. ‘die de vborige Keukeri- onderrigtingen bezitten , dienen ‘er dit Vervolg by te hebben , at ware 't flegts om dit Werkje compleet té mesken. Ook verdient bet, volgens berigt van eene one zer Vrouwiyke Correspondenten, am wien wy het beoordeelen der Kenkenboeken overfàaten , wel eene plaats by andere foortgelyke Lesfen sin weaker opvolging een teder met zyn Smaak en zyne Beurs km raadpleegtn. Voofts heeft ieder agt te geeven op zyne Gezönd- heid ; op dat de Keukenmeid de Gasten niet te dikwerf noodzaake , om ook raad re pleegen met de nevensgaande Huisdoëtores; die wel Recepten ‚ Maar de verfchillemdheid der ongemakken, die wel eens onder denzelfden narm voorkomen, niet behoorlyk leert onder- heiden; dar zomtyds gelegenheid kan geeven tot gevaarlyke mis- vatingen; des hier omtrent voorziguügheid véreischt worde, Zedige en leerzaame Gefchiedverbaalen ; gegrond op echte geval. len , en waarachtige gebeurtonisfen , door den Heer D'ussieux. Uit bet Fransch vertaald, Eerfte Stukje. Te Dordregt ‚by P. v, Braam 1774. Bebalven de Voorreden 218 bladzyden. En viertal van Gefchiedenisfen , dat zeer fterke hartstogtiyke Tooneelen uitlevert, (rekt, in dit eerfte Stukje, naar ’t en s3 ZEDIGE GESCHIRDVERHAALEN, wit, dat de Heer J'Usfieux zig In *t uitwerken deezer Gefchiedvef- haalen voorgefteld heeft, ter ontvouwinge van de hevige werkzaaus. heid der Menschlyke Gemoedsdriften. ' . Henriette en Luci, twee Medeminnaaresfen van den Graaf Mill- font , die door de eerfte, op eene verraaderlyke wyze ‚san de laactte oaurokken wordt, toonen ons hoe de Min, niet wel geregeld, tot buitenfpoorigheden overflaat ; en een ongelukkig einde heeft. Hen- riette boet haar verraad met den dood ; terwyl Laci, een afgelegen boek gezogt hebbende , haare overige dagen in traanen fyt. De Gefchiedenis van Fobanna Gray, gehuwd met Guilfors „den Zoon van Dudley, Hertog van Northumberland , ten Huwelyk bee erd door Maria , de Dogter van Hendrik den Vlllften , geweezen Koning van Engeland, brengt ons onder °t oog de onbepaalde Staats- zugt van Dudley, den woedenden Minnenyd van Maria, en de te- derfte Liefdeverbintenis van Johanna en Guilfort, die, ter voldoe- ninge van Maria’s wraaklust , door het zwaard (neeven. Clementia d'Entragues geeft hier, in 't midden van den Franfchen Burgeroorlog, wegens Hendrik den IVden,een voorbeeld van haare ftandvastige sankleeving aan Hendriks party ; terwyl ze met mannen” moed de krygsonderneemingen van den Marechal de la Chdtre tegen- ftaat ; en het anders gewenschte Huwelyk van haaren Zoon met des- zelfs Dogter ‘er aan opoffert. Dan dit Huwelyk ziet zy ten laate tuet vreugde voltrokken, na dat de Marechal, de onregtmaatigheid van ‘t voeren der wapenen tegen den Vorst bezeffende, de wapens nedergeleid en zig met den Koning verzoend heeft, _ Hier by komt nog de Historie van Berthold, den Broeder van Eleonora , Gemalin van Andreas den Ilden Koning van Hongarye ; die, ter kruisvaart gaande, het beftier van °t Ryk toevertrouwt san Banchanus. In Berthold zien wy een Prins overgegeeven aan zyne driften. Hy was vóór dien tyd, ter ftraffe van wederfpannigheid, tot eene eeuwige gevangenis verweezen ; fleet zyne dagen , met wroeging en wanhoop ‚in een duister hol; werd , met °s Vorften vertrek, op de voorfpraak der Koninginne en van Berthold , op vrye voeten gefteld. Aan “t Hof verkeerende belaagt hy de kuifche Gemaalinne van Banc- banus, en maakt zig eindelyk met geweld Meester van haare Eer3 dat eene reeks van treurige gevolgen met zig fleept, welken bier in %” breede voorgedraagen worden, De manier van verhaalen „ door den Autheur in 't opftellen deezer gevallen gehouden, is van dien aart, dat derzelver leezing ‚in een uur van uitfpanning , geno gen kuane verleenen, , a _HEDENDAAGSCHE VADERLANDSCHE LETTER- OEFENINGEN, De zwaarffe plaatzen der Brieven van PAULUS le gj s door P. CURTENIUS , DoBor en Profesfor der H. Godges kerdbeid in bet Atbeneum {Tilustre , en Predikant te Amffele dam. Derde Deel, Te Amfteldam , by de Wed. G. de Groot en Zoon 1773. Bebalven bet Voorwerk en de Bladwyzers 720 bladzyden in quarto. O0 de overweging der zwaerfte plae*zen in de Brieven van Paulus, aen de Christenen te Rome en te Corinthe, in de twee voorige Deelen, volgt in dit derde Deel ene ophelde- ring der dingen , die zwaer om te verftaen Zyn, in des Apos- tels Brieven, aan de Geloovigen in Galatie, te Epheze, te Philippis en te Colosfe. Hier toe brengt de Hoogleeraer Cure tenius de volgende onderwerpen. De Belovte door de Wet niet vernietigd, Gal. II. 15—18. % Gebruik van de Wet voor de komfte van Christus. Gal. III. Hi „20, Hagar en Sara, met Abrabam tweederlet Zaad. Gal. IV. ar —243. b. °t Oud en Nieuw Jerufalem , of de twke Vera bonden. Gal, IV. 2qc=—-26. ’s Menfchen onmagt tegen de magt des Satans. Eph. il. 1,2. De rykdom van Gods wysheid onb- dekt , of de uitmuntendheid der bedieninge van den Apostel Paulus, Eph. HL 8—10. Der geloovigen grond en voortgang tos bunne volmaaktheid toe. Eph. Il. 14—19. De manlyke geflalte van Christus geesthyk hgchaam, of de volwasfen Prat der Kerke. Eph. IV. 19—16. Paulus geestlyke wapenkreet , of de zwaarfte fryd der geloovigen in zynen tyd, Eph. VI. ra. Verfcheidenbeid in bet verkondigen-des Euangeliums ; doch uit. komende op Christus. Phil. I. 15--19. De nederigheid uit bet voorbeeld van Christus aangepreezen, Phil, IL 5--8. De loon van Christus nederigheid, door den faat van zyne verbooging. IL 9--11. De waare winst, Phil lll. 7--9. De gevolgen der gerechtigheid in Christus. Phil. II. 10,11. °t Gebrek der brik, en in dit leven, onder bet flreeven naar de volmaakte id, Phil. IH. 12--14. Christus voortreflykbeid boven alles. Col. I. 15-17. De overblyvzels der verdrukkingen Christi, in bee verve door Paulus met blydftbap vervuld voor de Gemeinte. Col, L 24. Des Apostels waarfdbouwing tegen de verleiders , II, DEEL. H, LETT. NO. 3. G ef 94 F P. CURTENTUS « of de ydelbeid der valfche Leer. Col. Il. 8—10. "t Gefebeurde Handftbrivt en Gods zegepraal over zynè Vyanden, Col. Il. 14,15, En ten laette, des Apostels waarfcbouwing tegen de overbeerfchers, of de onredelykbeid der valfche Leer, Col. IÈ, 18 — 23. In ’t behandelen dezer onderwerpen houd de Hoogleeraer dezelfde fchryfwyze , op welke hy de voorige ftoffen van het eede Deel ontvouwd heeft; œn men ziet ‘er atomme in orftralen een Schriftkundig Uitlegger, van wiens Werk men zich, ter ophelderinge van duistere fpreekwyzen en woorftel- lingen, met vrucht kan bedienen. Tot eue proeve hier van a ’s Mans uitlegging der betuiginge van Apostel Paulus , ol. I. 24; Die my nu verbiyde in myn ijden voor u, en ver- vulle in myn vleesch de overblyvzelen van de verdrukkingen Christi „ voor zyn hiechaam , °t welk is de zemeisse. In deze betuiging, welke. de Hoogleeraer in ’t geheele verband oor deelkundig verklaert, is wel inzonderheid duister, wat men te verftaen hebbe , door de overblyfzelen der verdrukkinge Christi, hoe Paulus kunne zeggen , dat hy dezelven vervw/t in zyn vleesch, ta ’t lyden , dat zyn lichaem onderging , en wel woor u, voor de Colosfen , wor de Gemeinte ; warom wy op: deze byzonderheden voornaemlyk (kl zuilen ftaen. _De Apostel noemt zyn Jyden, de fmertlyke vervolgingen „ die hem, door de handen der Ongeloovigen, overkwamen „ om de prediking van °t Evangelie, waer door hy , dezen Brief fchryvende, te Rome in banden zat, de overblyfzelen der veen drukkinge Christi, en zegt, dat hy, dus lydende , dezelverr vervult. — Ter verklaringe dier woorden tekent onze Uitlegger aen, dat het Griekfche woord Hysteréma in < alge- meen gebruikt word ter betekeniefe van allerlei mangel, gebrek of behoefte , die noodzaeklyk vervuld moet Worden > zal °t ffuk, waer aen dit te kort fchiet, zyne voltooijing bereiken. Uit dien hoofde zou hy hier het woord deterffallen , boven dat van Overbiyfzelen verkiezen ; als aendwidende het geen aen de bepaelde maet der zake, waer van gefproken word , ontbreekt. — Verder merkt by op, dat het Griekfche woord Antanapléroun zamengefteld is, wt het werkwoord pf. roun, dat op zich zelve vervuilen betekent, en nog twee one der{cheiden woorzetzels. anti er ana; waer uit hy afleid, dat Antanapiéroun in volle kracht zoveel zegt, als „iets op nieuws of by berbaaling , met in plaatsflelling van *t een voor ’t an» dere „vervullen ; zo dat het ten min(te in zich fluite eene Jer» vriling by beurte , en die tevens gefchied by verwisfsling , het Jaetfte, tot vervanging van het eerfte , daer na. volgende, En ə i : a e gS R OBHELD. VAN ZWAARE FLAATZEN; 98 En eindelyk brengt hy ons onder het oog, dat men, door deze verdrukkingen Cbristi, zekerlyk niet heeft te verftaen de Iydingen van Christus zelven , miaer, gelyk de Apostel hier uitdruklyk fpreekt van zyn Sen lyden , zeggende , ;* verblyde wy in myn Jyden, de verdrukkingen van Paulus zelven, of de verdrakkingen , die den Apostel in zynen byzonderen perfoon troffen; welken genoemd worden de verdrukkingen Christi , dewyi zy hem om Christus wil aerigedaen werden. Zoortge- Iyke fpreekwyzen komen meermaels voor by gewyde en on- gewyde Schryvers (*); ten klderfte vind men ene hier més de gelykluidende uitdrukking-a Cor. IV. to,t1r; alwaer de Apostel zyn gezegde, dat hy en zyne medearbeiders de doge ding des Heeren Jefu altyd in °t Jiëbaem omdroepen , verklaert , door deeze woorden; wy worden in den dood overgegeven om Sefu wille, En deze betekenis komt volmaekt overeen met het verband der woorden, Paulus had zich vers 29 genoemd een Bedienaar des Euangeliums , en verftaet dus, door de ver» drukkingen Christi , eigenaertig de verdrukkingen, die hem əm des Euangeliums van Christus wille bejegenden. Dus is deze fpreekwyze , van de verdrukkingen Christi te lyden , ovem eenkomftig met de zo gebruiklyke fbreckemaniet van te lyden of vervolgd te worden „om Fefus naems wille, — Op dit alles nu valt de vraeg nog, welke zyn dan hier de overblyfzelen dex werdrukkingen Christi , en hoe vervulde de Apostel dezelven? Men hoore deswegens den Hoogleeraer zelven. » Wy moeten begrypen ‚ dat de verdrukkingen „ die den Apostel waren toegelege om Christus wille, zekere bepaalde maate hadden, tot welke dezelve moesten opklimmen , eer zy` haare volheid hebben konnen erlangen, De Heere hadt dit zelv te kennen gegeven aan Ananias, zeggende van Paulus $ ik zal bem toonen, boe veel by lyden moet om myneh naam, Hand. IX. 16. Hier uit wist dan ook nu de voortreflyke Kruis- ezant, dat hy zoude ontflagen worden uit zyne eerfte gevang- nis te Rome, waar in hy zig thans bevondt: vertrouwwerte de , gelyk hy fchreef aán de Philippenfen Cap. 1: 25,26, dat hy zoude Alyven door zyne tegenwoordigbeid wederom by hen, (vergel Phil. IE: 24. en Philemon vs. 22.) Maar als hy ee (*) Men zie Matth. IL, 2, Phil. IT. 40, (vergel. Jer. L. 28. a Cot, IL 15.) Epb. ILL 1. Gal. VI. 17. Heb. XII. 13. vergel. ook a Cor, L 5. 2 Tim. I. 8, 13. Heb. Xl. 26. Vid, ELSNERUM in Bihlioth, Bren. CL IIL Fasc. IV. p. 725 & 726. & in Obfervafionibus Sa Tom. IL. pe 260. Conferantur etiatn s. LAsSTUS Phil, S, Lid. II, - T&L Čan. XXX. & 1. Bos de Ellipf ad præpofitionem “Enza, `` - G 2 96 P. CURTENIUS de tweedemaal te Rome gevangen was, fchreev hy aan Tie motheus 2 Tim. IV : 6 , dat hy „u haast tot een drankoffer zoude worden geofferd, en dat de tyd zyner ontbindinge aanftaande was. Thans hadt de Apostel wel reeds een groot gedeelte van zynen Joop voleindigd , hebbende van tyd tot tyd al veele en zwaare Verdrukkingen uitgeftaan. Doch de maat van zyn Lyden was nog niet vol, maar daar bleeven nog eenige Ver drukkingen over, die hy by vervolg , naar het voorfchrivt van Gods eeuwigen Raad, verpligt was af te doen, voor dat hy de pryskroon , «die aan den meerpaal was opgehangen , zoude ` mogen verkrygen. Hierom dan leedt hy nog dagelyks, zul lende ook nog verder moeten lyden , tot dat het gene nu nog aan zyn lyden ontbrak geheel zoude vervuld zyn. ‘En dit Restant , op dat ik zoo fpreeke, deeze Achterftallen , die Pau- lus nog tot zynen dood toe, naar den wil van Christus , en zynenthalven , moest doorworftelen , die zyn °t, welken hier de overblyuzels der Verdrukkingen Christi geheten worden. ə Inmiddels echter was hy nu albezig met dezelven te ver- vullen. Want de tyd begon fterk te naderen , binnen welken hy het gene hem overbleev zonde te boven komen. Zyn loop helde naar het einde, Zyne tegenwoordige banden dienden werklyk, om dat zelve Overblyvzel op te korten. En daar mede zoude dan ook een einde gemaakt worden van de Ver. drukkingen , welke hem waren toegemeten. Een ftuk, dat zich nader openbaart, als wy de jaaren tellen, die ’er tot op die Vervuiling verloopen moesten. Want geleerde mannen hebben aangewezen, dat de tn an Paulus voorgevale -len is in het XXXIVíte jaar van den Tydwortel der Christe. nen, en ‘tis een aangenomen gevoelen, dat hy in den jaare LXV door eenen geweldigen dood geftorven is. Dit was het Xlde jaar der regeering van Keizer Nero. : De Apostel zat ondertusfchen nu reeds gevangen, wanneer hy deezen Brief gefchreeven heeft, volgens Cap. IV: 3, 10,18 Deezen Briev heeft hy derhalven niet konnen aanvangen voor het LIVfte jaar van de Christelyke rekening, want de Heidenfche Vervok gingen zyn eerst met Nero begonnen: zoo dat, hoe vroeg men ook het fchryven van deezen Briev zoude willen ftellen „ ‘er echter maar weinig jaaren meer overig waren , binnen wel- ken de overbiyvzels der verdrukkingen van Paulus om Christus wille zouden moeten vervuld worden ”. De Hoogleeraer toont verder, hoe deze Vervulling, naer de bovenge nide kracht van ’t Griekfche woord Antanaplé- vous, gefchied is op nieuws , by beurte en als by verwisfe- Bug, Was Paulus later dan anderen een Apostel ak OPHELD, VAN ZWAARE PLAATZEN., 97 hadden zyne Verdrukkingen des later een aenvang genomen, hy vergoedde om zo te {preken , dit agterblyven wel, door ’t ondergaen van zware en veelvuldige verdrukkingen. Had Christus voor hem geleden, hy onderging ook gewillig alle lyden om Christus wil, En had hy voorheen de Gemeinte verdrukt , hy is nu gereed , op zyne beurt, om zyne voormas lige vervolgingen met het tegendeel wederom af te wisfelen. Vraegt men nu verder, if wat zin zegt de Apostel, ik lyd dit veor u, voor u Colosfen , voor de Gemeinte, die hy hier, gelyk ook elders, bet lichaem van Christus noemt? Zo ishet antwoord ; (1.) Hy leed dit voor , ten voordeele der Colosfen, en de geheele Christelyke Gemeinte , in welken zin het Grieke fche woordje Hyper meermaels gebruikt word (*). Of (2. ). zo men beweren wil, dat het woordje Hyper hier dient aen te wyzen het {tellen van den enen in de plaets van den ande- ren, zo kan men ook zeggen, dat Paulus dit leed in de plaets der Colosfen, iy de ran der Gemeinte; voor zo ver de vervolgin= gen tegen de belyders van ’t Euangelie „in de hevigfte woede, de verkondigers der Euangelieleere , en boven al Panias. die het Heidendom de grootte afbreuk deed, by uitftek troffen.’ De Hoogleeraer getoond hebbende, hoe dit, in den enen en anderen zin , met betrekking tot des Apostels lyden, in ` vollen nadruk gezegd kan worden; daer zyne ftandvastigheid in ’ ondergaen der verdrukkingen den Geloovigen nuttig was, en de Apostel boven anderen deelde in de vervolging der be- Iyderen van °t Euangelie;s doet wyders zien, hoe regtmatige reden Paulus had om zich te verblyden in zyn lyden, wel bya zonder su, in die omftandigheden, in welken hy zich toen bevond. i Hier op merkt hy verder nog aen, hoe deze woorden een geregeld verband met de voorigen hebben „ en krachtig die- Ren, tot des Apostels oogmerk in dezen Brief; om naemlyk de Gemeinte van Colosfe te bewegen , om te blyven by het geloof, het geen zy door den dienst van Zpapbras ontvangen hadden; wiens Leer met die van Pau/ys ten volle overeen». (°) Zie Matth. V. 44. Marc. IX. 40, Luc. IX. 50. Joan. XI. 4e Bom. L s. VIIL 31. X. 1. 9 Cor. I, 6. XII, 10,15,19. Eph. II 5,13 2Th. L 5e 1 Tim. IL 1,2. Heb. VI. ao. 3 Joan, vs. 7. G 3 De 98 J» L. Ve MOSMEIM De wederleggende Godgeleerdheid , door den Heer j. L.v. MOS- HEIM , met de aanmerkingen van CH. E. V. WINDHEIM,. 