Voorlezingen over handelsen zeeregt
Degene die eene verzekering voor een an- der heeft gesloten^ zonder deszelfs naam bij de polis uit te drukken, kan de premie niet terug vorderen, op grond dat de belangheb- bende de verzekerde goederen, niet, of in mindere hoeveelheid heeft afgezonden. Art 662 hebben wij bebandeld bij gelegenheid van art. 635, zijnde bet eerste in deze afdeeling; docb blijft nog te overwegen de bijvoeging in bet alinea, welke in den text van 1830, en in de vroe- gere opstellen niet gevonden wordt. In den eersten opglag moet zij bevreemden, als strijdig met den bekenden regel, in art. 281, dat waar geen gevaar geloopen wordt, ook geene premie verscbuldigd is: docb zij was noodzakelijk , om dat anders de assu- radeur kans bad, om bij geringe schade, of bebou- den aankomst, altijd de premie terug te moeten geven. Te weten: iemand verzekert voor rekening van TiTius , docb zonder bem te noemen : voor reke- ning van me het zed behooren: gebeurt er nu een 198 ART. 662. TERU60AVE DEB PBEMIE. ongeluk, zoo zai titius niet toeven met zich aan te melden; maar is dat niet het geval, ala dan is er niets dat den coinmissionnair belet om te zeggen, dat hij voor mevius verzekerde, en dat de onder- ueming niet is doorgegaan, dat hij derhalve eene condictio ob causam heeft, oni de premie terug te vorderen. Hier tegen nu heeft de wetgever den maat- regel genomen, dat de premie de premie blijft; zie Memorie van ioelichtinff van de laatste titek A en B , behoorende tot het eerste boek van het wetboek van koophandel, titel A. art. 21, (a) en van der keessel, Thes, 762. VIJFDE AFDEELING. VAN ABANDOKNEMENT. H. o. ROMER , de derelictione quae asphalimuzte con- tracto fieri aolet Utrecht. 1844. De benamingen zijn in Frankrijk: abandon^ on de- ktiesement; in Engeland: abandonment; in Duitschland: abandon; in Italien: renunzia, o abandono; in Spanje: dexacion. Art. 663. De verzekerde schepen en goe- deren kunnen aan den verzekeraar geaban- {a) TOOROUIN, getekiedeuia. ix. p. 217, x. p. 894. ART. 663. GEVALLBN VAN ABANDONNBMENT. 199 donneerd of overgelaten worden, in geval: Van scbipbreuk; Van stranding met verbrijzeling; Van onbruikbaarheid door zeescbade; Tan vergaan of bederf door zeeramp; Yan opbrenging of aanhouding door eene vreemde Mogendheid; Van aanhouding door de nederlandsche re- gering na bet begin der reis. A lies behoudens de nadere bepalingen in de volgende artikelen voorkomende. Abandonneinent is eene handeling, waar bij een verzekerde aan den verzekeraar, op grond van totaal verlies, of wat daar mede gelijk staat, waar of ver- moedelijk , de verzekerde zaak cum omni causa over- draagt, en waar door hij aanspraak verkrijgt op de verzekerde som. In algemeene geschriften over verzekering, is het een hoofdstuk van gewigt, dat nimmer ontbreekt; doch vind ik, behalve evengenoemde, geene mono- grafien aangehaald hier van uitsluitend handelende. Naar weike aanleiding zoo lets in zwang gekomen is, daar over loopen de gissiugen zeer nit een, dat het oud is bewijst de Guidon ^ waarin reeds van abandonnement-gevallen gehandeld wordt. Tevens ligt het denkbeeld eenigermate in de oude formule, waar bij de verzekeraars zeggen, „d&t zij zich in 300 ART. 663. 6EVALLEN VAN ABANDONNEMENT. »aUe8 stellen in de plaats van den geassureerde ;" lie in de Ordonnantie van Koning fiups de Polls : NicoLAES VAN EMEREN. Bij sndere dan zeeverzeke- nngen en daar mede gelijk gestelde (zie art. 694) is het noch regtens noch gebruikelijk ; veig. art 284 en 288, AUg. Landr, § 2330. Onze wetgeving op dit stuk is , met de Franscbe vergelekeu , een voudiger ; doch moet hier af gerekend worden de verplaatsing van eenige artikelen , die ons reeds vroeger zijn te voren gekomen , onder anderen van art. 381 en 388 van den Code. Eerst wordt bepaald in welke gevallen abandon- nement geschieden kan, hoedanige men in Frank- rijk gewoon is met den naam van sinistres majeura te onderscheiden : art. 663, 664 en 666. Ten tweede, wanneer en boe lang het geschieden kan: art. 665, 667, 672 en 674. Ten derde , van de verpligtingen hier bij van den verzekerde: art. 673, 675 en 676. Ten vierde, hoe het geschieden moet: art. 677. Ten vijfde, van de werking van het abandonnement: art. 678—680. V. In welke gevallen het geschieden kan vindt men in art. 663, 664, 666. In geene andere ge- vallen dan de hier genoemde,(a) omdat het aban- donnement niet is een regt uit den aard van het contract voortvloeijende , maar eene bijkomende be- (a) Verg. art. 656 en 673. Code, art. 371 en 409. ART, 668. OBVALLSN VAN ABAKDONNBHENT. 201 voegdheid, die niet verder kan gaan dan de wet ze vergunt, en die in de wetgeving gemeenlijk binnen zekere grenzen beperkt, tot zekere uitge- drukte gevallen bepaald wordt; verg. in de Ham- burgsche verordening tit. xi. art. 4. en mennopohls , § 667 f; zie echter ook AUffem. L E, fur die Preuss. St., ^ 2304 en 2309. Voor ons is dit punt van bijzonder gewigt, omdat een zeer gewoon ge- val, waar in elders, met name in Frankrijk en in Engeland, abandonnement geschieden mag, te weten: van zeerooverij , (a) hier is weggeiaten. In bet opstel van 1822 vindt men bet nog, en van opzettelijke verandering blijkt niet De aanmerkingen van de sectien en de Memorie van toelicbting geven hier- omtrent geen licbt. Zelfs uit bet weglaten van art. 395 en volg. van den Code de Commerce kan men geen gevolg trekken. Docb boe bet zij , bet zoo even gezegde geldt, en wij kunnen geenen anderen cams aannemen dan de genoemde gevallen. Het algemeene beginsel is: abandonnement kan alleen dan plaats bebben, wanneer er totaalscbade plaats beeft; wat voor totaalscbade te bouden zij, bepaalt de wet. In bet Praissiscbe regt is dat be- ginsel uitgesproken. Onze wet drukt zicb bier bij, in navolging van de Franscbe, zoo uit, dat bet den verzekerde vrij staat om zulks al of niet te doen; en zoo wordt bet gemeenlijk bescbouwd, zelf reeds (A) Verg. art. 647. 202 AET. 663. GEVALLEN VAN ABANDONNEMENT. in den Guidon , C. vii. ^ 1 : des verkiezende kan de verzekerde het overgeblevene , of zijne kans om bet terug te krijgen, voor zich behouden, art. 717 en Code, art. 409. In geval van nemen is dat van be- lang , om dat het voorwerp van grooter waarde kan geworden zijn, en er groote kans is om het vrij te krijgen; het aangehouden schip kan hernomen wor- den, voor de halve waarde losgekocht, enz.; zie vooral MARSHALL, bl. 568. Natuurlijk kunnen door beding hierin allerlei wijzigingen geiuaakt worden: b. v. dat men ook in andere gevallen zal niogen abandonneren , of in ze- kere gevallen niet, waartoe behoort de clausule vr^ van molest in art. 647 , of wel in het geheel niet. Het eerste hier genoemde geval is schipbreuk, welke benaming niet etymologisch moet worden op- gevat, maar volgens het spraakgebruik , ook van het geval dat een schip in zee gezonken is, zonder aan stiik te slaan ; een schip kan heel in het zand zinken , zonder mogelijkheid om het er uit te werken, en tcvens zonder te verbrijzelen. Zoo ruim neemt men in Frankrijk het woord naufrage, waar voor hier blijkbaar in navolging schipbreuk gebezigd is, en deze verklaring is gegrond op eenen wettelijken text, zijnde art. 2 in de Declaration van 15 Junij 1785, te vinden bij valin, n. p. 621. Stranding met verbrijzeling is ook wel een navifragium, en alzoo onder het vorige begrepen, doch het wordt afzon- derlijk genoemd, omdat men stranding alleen, van ART. 663. OBVALLEN VAN ABANDONNEMENT. 203 een schip dat nog kan worden afgebragt, voor geenen abandonnementscasus wil gehonden hebben. Bij beide gevallen valt te letten , dat schipbreuk en stranding alleen van de scbepen te verstaau is, en niet ook van de goederen. 0ns artikel zegt wel dat in geval van schipbreuk ook goederen kunnen geabandonneerd worden ; dan dit is te verstaan intra habiles terminos, Goederen kunnen niet stranden of schipbreuk lijden , en wanneer die ramp aan het schip overkomt, zal men, wat de goederen betreft, zich on- der de vierde rubriek van vergaan of bederf moeten plaatsen, en vragen of art. 666 toepasselijk is. Van onbruikbaarheid door zeescAade. Hier toe be- hoort art. 664. De Code zegt: innavigabilite , onvaar- baarkeid, en de zamenhang bewijst dat het niet anders gemeend is. Door zeeschade, par fortune de mer^ is er bij gevoegd , om dat het niet moet virezen onvaar- baarheid door eigen schuld van den verzekerde, zel& niet door schelmerij van den schipper, volgens art. 640. Zoodanige onvaarbaarheid door eigen schuld, en als gebrek van de verzekerde zaak, wordt na- tnurlijk niet vermoed, volgens art. 347, 376 en 479; maar de vraag is wederom, of dezelfde casus, die alleen het schip overkomen kan , ook regt geeft om de lading te abandonneren , te weten: wanneer die lading zelve niet onbruikbaar geworden, of voor drie vierden bedorven is. In Engeland is dat ontwijfel- baar, voor zoo ver het aan gelegenheid outbroken heeft om de goederen op een ander schip te ver- 204 ART. 663. GBVALLEN VAN ABANDONNEMSNT. voeren; men heeft daar voor eene bijzondere rubriek, genaamd: loss of the voyage , Marshall, p. 595 » zie echter ook p. 5856. In Frankrijk staat bet in de wety doch juist deze artikelen van den Code, art. 890 en volg., zijn bij ons weggelaten; en vnj moe- ten du8 hetzelfde zeggen ais in bet geval van scbip- breuk: goederen kunnen niet onvaarbaar worden. Het mag wel zijn dat onze wetgevers dus gerede- neerd bebben: zijn de goederen gaaf, zoo zullen zij ligt meer dan een vierde van de waarde kunnen opbrengen , zijn zij bedorven , zoo is de rubriek n°. 4 .voldoende; van n°. 3 kunnen zij derhalve veilig worden uitgesloten; zie verder art. 669. Hier mede is niet strijdig, dat volgens art. 668 ook de goederen geabandonneerd kunnen worden, wanneer het schip wordt aangehouden, omdat de goederen dan net zoo wel aangehouden worden als het schip , en om- dat als dan bij den casus zelven nog een tijdsverloop van ten minste zes maanden komen moet; welk tijdsverloop een vermoeden inhoudt van totaal ver- lies. lets dergelijks heeft in onze gevallen van on- vaarbaarheid geen plaats, en konde niet even goed in de wet worden opgenonien, schoon de Fransche wetgever het gedaan heeft; verg. Code, art. 394. Tot het hier besprokene behoort , wanneer wij tot het schip terugkeeren, art. 664, waar van de hjpo- these is, dat het gestooten heeft of gestrand is. Het stooten is het heftig stuiten van het schip op eene bank of rots, of ondiepte, of ook wel op ART. 668. GEVALLBN VAN ABANDONNEMBNT. 205 paalwerk, of op een gezonken schip, zonder dat het blijft vastzitten, waar door dan een lek ontstaat, zoo dat het schip, of ook wel de lading, schaden lijden. Zie hier over menno-pohls, § 598, bl. 255, en ^ 620. Is nu dat lek van dien aard, dat men niet varen kan of er moet eerst getimmerd worden, en is daartoe geene gelegenheid, of loopen de kos- ten te hoog, zoo mag de verzekerde bet schip aban- donneren; anders niet. Onze text moet dien ten gevolge worden teregt gebragt, als of er stond: indien ketzelve gestooten hebbende hersteld enz. Van gewigt is de vraag, wat siooten beet, inzon- derheid bij zekere bedingen , die de assuradeurs wel maken , om wanneer het schip niet gestooten heeft , maar de halve avarij te vergoeden. Zij doen dat, om middellijker wijze van de slijtaadje af te komen. Hier over handelen opzettelijk heise und cropp , Abhandl i. deel, bl. 54. Wat het strandeu betreft, het onderscheidt zich van het vorige daarin, dat het varende schip vast raakt, zonder dat het een eigenlijk strand behoeft te wezen , en zonder dat men eene heftige beweging behoeft te onderstellen. Ook hier bij komt het zeer op de beteekenis aan, uit hoofde van bedingen in de Polis, gelijk wij herinnerd hebben, bij art. 646. Hoe lang het schip moet gezeten hebben , daar voor hebben wij geenen regel ; («) hier wordt ondersteld (a) Zie echter hsise und cbopp, bl. 69 206 A&T. 664-666. abandonnrment wbgens dat het of niet» of niet dan met te groote kosten kan wordeD afgebragt en vaarbaar gemaakt. Men noemt dit laatste vastzitten , wel eens volkomeUy de andere onvoliomen stranding. Zie verder art. 699 n°. 15 en 16. Art. 664. Het abaDdoDoeraent van het schip^ uit hoofde van oDbruikbaarheid ^ kan niet gedaan worden^ indien hetzelve^ gestooten hebbende of gestrand zijnde^ weder viol ge- maakt, hersteld en in staat gebragt kan wor- den om deszelfs reis naar de plaats zijner bestemoiing te veryolgen, en de reparatie- kosten geen drie vierden van de waarde, waarop het schip bij het doen der verzeke- ring is begroot, te boven gaan. Art. 665. IndieD schepen of goederen zijn gestrand , opgebragt of aangehouden , kan het abandon nement dadelijk worden gedaan, zoo- dra de verzekeraar weigert of ingebreke blijft den verzekerde eene genoegzame som op te schieten, om de onkosten, tot redding of reclame, te kunnen goedmaken. In geval van verschil wordt deze som door den regter begroot. Zij komt ten laste des verzekeraars , a I ware het dat die onkosten , gevoegd bij het ONBBUIKBAAJtHEID OF OPBBENOINO. 207 beloop der verschuldigde schade^ de sooi te boven gingen^ waarvoor verzekerd is. Art. 666. Uet abaDdonnement ^ id geval van vergaan of bederf , kan Diet gedaan wor- deD^ daD waDDeer bet verlies of de schade drie vierdeD van de verzekerde waarde be- draagt of te boveD gaal. De groote vraag is uu walk gebruik wij van dit art 664 te maken hebben; met name of het eng, dan wel uitbreidend, moet worden toegepast. Moe- ten wij ons streng bouden aan de twee gevallen van stooten en slranden , of moet het voorscbrift, zoo veel de aard der zaak gedoogt, ook op andere oor- zaken van onbruikbaarheid worden toegepast? Wan- neer er geene gelegenheid is om te timmeren, of wanneer een schip van zijne equipage verlaten wordt, of dat die is weggestorven , terwijl geene andere manschappen te bekomen zijn, kan natuurlijk de maatstaf van drie vierde van de toaarde niet te pa«« komen , en dat in zulke gevallen abandonnement vrfj staat, is, in weerwil van art. 669, moeijelijk te be- twijfelen: het is eene onvaarbaarheid casu, Maar eene andere vraag is van schade door weer of wind , onvaarbaarheid nalurd, zonder stooten of stranden, doch zoodanig dat het schip wordt afgekeurd. Vol- gens art. 717, in vereeniging met art. 663 n° 8, is het afkeuren als dan wel voldoende, om aban- donnement te doen ; is het schip niet afgekeurd , zal 208 ART. 664-666. abandonnement wegens het bewijs kunnen gevorderd worden, dat de ver- timmering wel drie vierden bedragen konde. Om voort te gaan: een vijfde casus is die van opbrengen of aanhouden door eene vreemde Mogend- heid: arret par ordre de puissance. Daarin is altijd schade gelegen , doch of het een totaalschade wezen zal, hangt af van de omstandigheid of het schip al of niet zal virorden vrij gegeven. Dat dit niet ge- beuren zal , wordt waarschijnlijker naar mate de aan- houdiDg, het beslag, langer wordt voortgezet, en viranneer deze waarschijnlijkheid eene zekere hoogte bereikt heeft, neemt de wetgever dezelve als zeker- heid , zoo dat dan het abandonnement wordt toege- staan. In den regel derhalve moet er altoos een tijd bijkomen. Doch intusschen heeft de verzekerde regt, en is zelfs verpligt, om pogingen tot bevrij- ding, met groote kosten aan te wcnden, waar toe de verzekeraar verpligt is eene som , des noods door den regter te bepalen, voor te schieten, gelijk wij reeds bij art. 655 en 657 hebben opgemerkt; weigert hij, zoo kan de verzekerde dadelijk abandonneren , waar over nog nader bij eene volgende gelegen- heid. (a) Dit terstond abandonneren zonde derhalve eene uitzonderingscasus wezen. Een ander is die van art. 668 f. wanneer het opgebragte wordt ver- beurd, of liever voor goeden prijs verklaard. Het abandonnement kan dan dadelijk geschieden: dit (a) lets dat de Fnnsche wetgever niet wilde. Code, art. 381 en 395, en ook in onze Staten-Generaal tegenspraak vond. ONBRUIKBAARHFJD OF OPBRENGING. 209 valt echter eerder buiten den regel, want het ge- schiedt nxx niet op grond van het opbrengen zoo zeer, als wel op grond van de veroordeeling , en in stede van een vermoedelijk, is er een werkelijk ver- lies voorhanden. In facto zai er ondertusschen wel een zekeren tijd, eer het zoo ver komt, verloopen moeten. Deze abandonneraentscasus betreft verder zoo wel het schip als de lading, volgens art. 668, en het is alleen aan eene verschillende leer, waar toe ver- schil van uitdrukking in den Code aanleiding gaf, te wijten, dat Fransche schrijvers, ten aanzien van het schip wel eens het tegendeel beweerd hebben; zie viNCENs III. bl. 271 n^. 1. Deze meent, dat arret de prince als tijdelijk beletsel, onderscheiden van de prise (verg. Code art. 869), bij een schip, dat genoodzaakt wordt eene reis te doen, of eeni- gen tijd stil te leggen, geen abandonnementscasus wezen kan. Doch ook wanneer men die onderstelling toegeeft (dat het beletsel maar tijdelijk is), behoeft men het gevolg niet aan te nemen; de schade kan ook dan nog aanzienlijk wezen. Hier bij wordt niet onderscheiden of de bekom- mering plaats heeft , voor of staande de reis , of het schip in zee aangehouden en binnen gebragt, dan of het in eene buitenlandsche haven liggende wordt belet om verder te varen, of om de terugreis aan te gaan. Verder wordt niet gevraagd naar de oor- zaak, of het eene daad van vijandschap is, of een m. 14 210 ART. 664-666. abandonnehent wbgbns maatregel van voorzorg, of een pressen van schepen uit nood. In alle deze gevallen is de schade aan- zienlijk, en het uitzigt op teruggave onzeker. Dat de wetgever geen bloot embargo heeft willen uit- sluiten, blijkt daaruit, dat bij de handeling van onze eigene regering, hetzelfde woord aanhouding, gebezigd is, alwaar toch alleen een tijdelijk be- slag, en in alien gevalle geene vijandelijkheid denk- baar is. Evenmin moet men het woord Mogendheid eng nemen. Zeeroovers zijn zeker geene Mogendheid; maar wel kapers door hunne regering tot het nemen van schepen gemagtigd , bij zoogenaamde Lettres de marque , Leitrea de contremarque (tegen kapers gerigt) en Lettres de represaille (waarover men valin en de kaperwetgeving kan nalezen); ook zal het geen onderscheid maken, of men vastgehouden wordt waar men is, van de regering onder wier gebied men zich bevindt, of belet om uit te loopen, b. v. door blocade. lets anders zoude zijn wanneer blocade een schip belette om zijne bestemming te bereiken, waarover bij andere gelegenheden gehandeld is; zelfs ten aanzien van de goederen zoude dit bij ons nog geen abandonnement te weeg brengen, verg. mars- hall, bl. 584. In het zesde en laatste geval van art. 663, wan- neer onze eigene regering schepen aanhoudt, is in onderscheiding van het vorige, alleen abandonne- ment vergund wegens aanhouden na dat de reis ONBRUIXBAARHEID OF 0PBKEN6IN0. 211 begonnen is. De reden is in het oogloopend. Er is ook wel groote schade, wanneer het verbod om uit te loopen voor de reis opkomt: men heeft dan de uitrusting vergeefs gedaan, en de goederen met kosten geladen moeten met kosten weder ontscheept worden; doch als totaal verlies kan zoo iets niet gedacht worden , en de verzekerde heeft genoeg aan zijne avarijactie, tot partiele vergoeding ; welke actie zelfs door het beding : vrij van beschadigdheid , volgens art. 646 niet wordt uitgesloten , verg. art 646 f. in de woorden: of dergelijke.; wel door de clansule: vrij van molest^ zie art. 647: aanhouding van hooger hand. Wij moeten ]^ier bij in het oog houden de bepa- lingen van de derde afdeeling, volgens welke de risico van den assuradeur merkelijk vroeger begint te loopen dan de reis hareu aanvang neemt, ons dus wel wachten om met poi^hier en valin den Gui- don na te zeggen: voor den aanvang van de reis is het landgevaar, waar mede de assuradeur niet te doen heeft. In den Code baart dit punt, uit hoofde van de raadselachtige bewoording in art. 369 f. en 370 groote verlegenheidj verg. estrangin in zijne aanteekening op pothier, n° 59 met boulay-paty, IV. deel, bl. 238 en volg. De gevallen hebbende doorgegaan, waarin, naar onze wet, alleen abandonneraent wordt toegelaten, gaan wij over tot het tweede vraagstuk, volgens art. 665, 667-672 en 674, betreffende het wanneer, en hoe lang. 14» 212 ABT. 663-665. hob lang abakd. okschibdbn kan. a, WanneerP Terstond kan het abandonnement geschieden in de gevallen , van artikel 663 , n^ 1 » 2, 8 en 4, zoodra het ongeluk is voorgevallen en, het geen van zelfspreekt, de verzekerde daar van kennis draagt, waar bij nog komt de excep- tionele casus van art. 665, als mede die van art. 668 f. d. Hoe lang? In dezelfde gevallen zal het aban- donnement moeten geschieden binnen een tijdperk van een , twee , of drie semesters , te rekenen van den dag waarop de verzekerde van den casus het berigt zal ontvangen hebben. Dit moet mede gezegd wor- den in het geval van art. 665 ^^ o||Ldat de verze- kerde het in zijne magt heeft, om door zijne aan- maning het regt van abandonnement, en de actie daaraan verbonden, dadelijk te doen geboren wor- den , welke actie derhalve wel aan de verjaring moet onderworpen wezen. Of het een, twee of drie zoo- danige termijnen zijn zal, hangt af van de plaats waar het ongeval zal zijn gebeurd, te weten, van de kust of haven waar omtrent. Weet men dat niet, en weet men evenwel dat het schip vergaan is, zoo zal men toch kunnen weten in welke zee het gebeurd is, doch ook dit niet blijkende, kan alleen de verja- ring van art. 743 worden toegepast. Dat den verze- kerde een tijd vergund is, en dat die verschillend geregeld is , heeft zijne goede reden. Door het aban- donnement draagt hij zijn regt over op den verzeke- raar , en hij kan daar niet op terugkomen , hij zoude J-» - -<•» -im ART. 663-665. HOB LANG ABAND. OBSCHIEDEN KAN. 213 zich derhalve door het overijld te doen , kunnen be- nadeelen; men moet hem dus bedenktijd laten, en ook tijd om berigten in te winnen. Tot dit laatste is in Europa (zoo oordeelt de wetgever) zes maanden genoeg, maar niet wanneer bet schip in de West, of in den Indischen Archipel, heet gestrand te wezen. Aan den anderen kant moet de assuradeur ook niet te lang in het onzekere gehouden worden. De Ne- derlandsche wetgever heeft zelf den derden termijn uit het Pransche regt (verg. Code, art. 373 ^ pen.), zes maanden korter gemaakt. Men ziet ook wel , waarom doze termijnen niet loopen met den dag van het ongeval , ofschoon daar mede de actie geboren wordt; de verzekerde dient eerst te weten, gelijk bij alle korte verjaringen natuurlijk is, dat hij die actie heeft. Evenwel hei factum, in art. 671 genoemd (in navol- ging van den Code t. a. pi.) heeft eenige zwarigheid , niet zoo zeer om dat de verzekerde, wien de ver- jaring wordt tegengeworpen , ontkennen kan dat hij berigt ontvangen heeft, verg. art. 667 f., als wel ora- dat hij beweren kan , dat het geen berigt was , of dat het geen geloof verdiende. Aanneemlijk is wel, wat VALIN leert, p. 119: dat het of eene algemeene tijding moet geweest zijn, of wanneer het eene particuliere tijding was, dat de geassureerde er gebruik van ge- maakt heeft, verg. art. 673; het overige konde men dan als losse geruchten , of als geene berigten zijnde behandelen. Doch valt hier bij op te merken dat de Fransche wetgever zich hier bij in art. 373, en zoo 214 ART. 663-665. hos lang aband. geschibdbk kan. ook in de Ordonnantie , ruimer uitgednikt heeft dan de oDze. (a) Ten slotte hebben wij vooral in het oog te hou- den, dat wanneer het regt om te abandonneren , hetwelk de wetgever aan eenen tijd gebonden heeft, verloren gaat, het regt op schadevergoeding daar om niet wegvalt, hetwelk altoos nog binnen vijf jaren met de avarijactie kan worden uitgeoefend. Dat POTHiER het tegendeel leert n° 170, berust op verschil van text in de Ordonnantie, en werd daar- enboven door emerigon tegengesproken ; zie kstran- GiN op POTHIER, t a. pi. en pardessus, II. n° 920, verg. Code de Commerce, art. 431 en 432. Art. 667. De verzekerde kan aan den verze- keraar almede abandon nement doen en vervol- gens de betaling vorderen, zonder dat er bewijs van het vergaan van het schip noodig zij^ iodien^ te rekenen van den dag van het uitzeilen van het schip ^ of vaD den dag ^ tot welken zich de laatst ontvangene berigteo uitstrekken, in het geheel geene tijding van hetzelve is aangekomen^ en wel: Na verloop van zes maanden ten aanzien van reizen uit dit Koningrijk naar de havens en kusteD van Europa^ of die van Azie of (a) „A partir da joar de la reception, de la nouvelle:*' ^dat dc ver zekerde daarvan berigt heeft ont?angen." ART. 667-671. HOB LANG ABAND. OESCHIEDBN KAN. 215 Afrika in de Middellandsche en Zwarte zee, en omgekeerd; Na verloop van twaalf maanden ten aan- zien van reizen uit dit Koningrijk naar Ma- dera y de West-Indien , de Azorische , Kana- risehc of andere eilanden en kusten ten wes- ten van Afrika en ten oosten van Amerika gelegen, en omgekeerd; Na verloop van achttien maanden , ten aan- zien van reizen uit dit Koningrijk naar an- dere gedeelten der wereld en omgekeerd. Bij reizen van en naar havens, beide ge- legen buiten dit Koningrijk, wordt de ter- mijn berekend, naar gelang van den afstand dier havens , welke met de hiervoren bepaalde het naast overeenkomt. In alle deze gevallen kan de verzekerde volstaan met (onder aanbod van eede) te ver- klaren, dat geene tijding van het verzekerde schip, of van het schip waarin verzekerde goederen geladen zijn , bij hem middellijk of onmiddellijk is ontvangen , onverminderd het bewijs van het tegendeel. Art. 668. Het abandonnement , in geval van opbrenging of van aanhouding, kan ge- 216 ART. 667-671. hoe lano abanb. geschieden kan. daan worden ^ indien de opgebragte of aan- gehoudene schepen of goederen niet zijn terug^ gegeven of ontslagen y binnen de bij bet vo- rige artikel bepaalde termijnen, te rekenen naar g^lang van de plaats waar de opbren- ging of aanhouding is gescbied , en van den dag dat de verzekerde daarvan beeft berigt ontvangen. In geval van verbeurdverklaring der opge- bragte of aangeboudene schepen of goederen^ kan bet abandonnement dadelijk gedaan worden. Art. 669. Bedorvene goederen^ of afge- keurde schepen onder weg zijnde verkocht^ kan de verzekerde aan de verzekeraars zijne regten abandonneren y indien y niettegenstaande zijne aangewende pogingen y de kooppenuin- gen niet met hem zijn verrekend^ binnen den bij artikel 667 bepaalden tijd; alles te rekenen naar gelang van de plaats van den verkoop^ en van den dag dat de verzekerde daarvan beeft berigt ontvangen. Art. 670« In de gevallen^ bij de drie voorgaande artikelen vermeld y meet bet abandonnement aanjiden verzekeraar veorden ART. 667-671. HOB LANG ABAND. G£SGHIEDBN KAN. 217 beteekend binnen drie maanden^ na het ver- loop van de , bij die artikelen , gemelde tijds- bepaliDgen. Art. 671. In alle andere gevallen moet de beteekening gedaan worden binnen de ter- mijnen^ in artikel 667 vermeld, te rekenen naar gelang van de plaats waar het onheil is gebeurd^ en van den dag dat de verze- kerde daarvan heeft berigt ontvangen. Deze zijn nu de gevallen van art. 668, waarin. het abandonnement terstond geschieden mag; de drie overige, bedoeld bij art. 670, zijn, gelijk wij reeds gezien hebben, van dien aard, dat het verlies Diet dadelijk zeker is, maar eerst door een bijko- meud tijdsverloop , althans door wettelijke onderstel- ling, zoodanig wordt. Zij zijn 1^. gebrek aau tijding; 2°. opbrengen of aanhouden ; 3°. verkochte goederen die bedorven , of scliepen die afgekeurd waren. De termijnen bier voor het mag , zijn dezelfde als in de vorige gevallen voor het moet, en beginnen op de- zelfde wijze te loopen , alleen met het natuurlijk ver- schil , voor het geval n^. 1 , dat de aanvang zal wezen, niet de outvangst van het berigt van het ODgeval, want het virordt juist ondersteld, dat er geene zoodanige berigten zijn, maar integendeel de dag waar mede de onzekerheid begint. Heeft men na het uitzeilen geen berigt hoegenaamd ontvangen , 218 A&T. 667-671. hob lang aband. gkschieden kan. zoo is dat de dag van het vertrek; heeft men wel tijding ontvangen, dan is het de dag waarop, vol- gens die tijding , het schip nog in rerum natura be- stond : daarom heet het hier (in navolging van Code , art 375): de dag ^ tot toelke zich deberigten uitstrek- ken : auquel se rapportent lea dernier es nouvellea reptes; b. v. volgens het laatste berigt lag het schip den 15. Mei nog te Suratte, dat berigt is ontvangen te Amsterdam den 15. Augustas, nu moeten de acht- tien maanden van den 15. Mei, en niet van den 15. Augustus, geteld worden, om abandonnement te kunnen doen. Vraagt men nu : wat is de aard van dit wettehjk vermoeden ? zoo is het antwoord : praeaumtio Juris et dejure, Burg. Wetb., art. 1958, tegen welke men niet bewijzen mag , dat is te zeggen : toegevende het ontbreken van berigt, mag men niet gaan be- wijzen dat het schip nog bestaat, op grond b. v. dat er na verloop van de achttien maanden nog tij- ding van deszelfs behouden aankomst ontvangen is. Wel mag men bewijzen dat het geheele factum, de tijdingloosheid , waar op de wet het vermoeden grondt, niet voorhanden is, met andere woorden, dat art. 667 niet toepasselijk is of, wanneer men dat niet kan , aan partij ten minste den eed vergen dat hij geene tijding heeft, die zelfs daar van aan-, bieding moet doen , wanneer hij zijne regtsvordering voorbrengt. Een appendix van art. 667 is art. 674, waar bij wij alleen aan te merken hebben, dat de pro- ART. 667-671. HOE LANG ABAND. GESCHIEOEN KAN. 219 baliteitsredenering, welke daar in opgesloten ligt, juist de overtuigendste niet is. Een schip is voor drie maanden verzekerd; in negen maanden tijds sedert deszelfs vertrek heeft men er niets van ge- hoord ; is het na waarschijnlijker dat het in de drie eerste maanden , dan dat het in de zes laatst€ is ver- ongeluktP Het is in zoo verre geen wonder, dat in Frankrijk wel eens het tegendeel geoordeeld is , even- wel een Cassatie-arrest, bij valin aangehaald , p. 142, deed die uitspraken te niet; valin hechte daar zijn zegel aan, en zoo mag onze bepaling in den Code (art. 376) gekomen zijn. Men zeide: de verzekerde grondt zijnen eisch op de omstandigheid , dat er geene tijding is, hij heeft een wettelijk vermoeden voor zich; de verv^reerder excipieert, dat het verlies heeft plaats gehad, nadat de assurantie was afge- loopen, hij moet zijne exceptie bewijzen («). Men ziet» dat hier, anders dan bij art. 667 f., slechts prae- sumtio juris plaats heeft. Van belang wordt de bepaling ook nog wanncer eene tweede verzekering voor een volgend tijdvak heeft plaats gehad; de eerste verzekeraar moet be- talen , de tweede geeft alleen , als ristorno , de premie terug, met behoud van een half percent, zie par- DESsus, n^ 900. Het wettelijk vermoeden, in art. 667, was van ouds hier te lande in praktijk, gelijk onze stedelijke (a) Zoo redeseert ook xekno-pohj^ , J 671 , bl. 615, 220 ART. 667-671. hoe lang aband. grschieden kan. verordeningen getuigen , en zelfs in den Guidon komt het, Ch. VII. art. 12, als eene oudere gewoonte voor, schoon niet in de kunstige gestalte der nieuwere wetgeving. Voor alle drie de gevallen is wederora bepaald, hoe lang men abandonneren mag, te weten: volgens art. 670, binnen drie maanden na den afloop der vorige termijnen , waarin onze wetgeving duidelijker en vol- lediger is dan hare voorganster; verg. in denCb^fe, art. 375 f. en 431. Het geval sub n° 2 , geregeld in art. 668 , behoeft geene toelichting; wel eenigzins de nieuwe bepaling in art. 669. Het is de vraag hoe dat artikel staat tot art 666. Men konde wel op de gedachte koroen , dat aan dit laatste door het eerste ware gederogeerd. Wanneer men namelijk redeneerde op deze wijze: zijn de goederen bedorven, of is het schip onvaar- baar geworden, zoo moet het altijd worden verkocht, wat zai men er anders mee doen? Het laat zich van zelfs beweren , dat de schipper het eerste voorziende , en het laatste wetende, tot het doen van zoodanigen verkoop verpligt is, volgens art. 478 f., 487 en 345. Hier uit zonde volgen, dat bedorven waar, en een afgekeurd schip, nimmer op grond van art. 666 bestond, maar alleen na verloop van een of meer semesters, volgens art. 669, de actio venditi ge- abandonneerd konde worden. Te meer om dat, als men de zaak anders verstaat, de verzekerde het in zijne magt zoude hebben, om art 669, dat voor ART. 667-671. HOB LANG ABAND. QBSCHIEDEN KAN. 221 hem minder voordeelig is, af te snijden door maar dadelijk , en eer hel tot verkoop konde komen , aban- donnement te doen; dan was hij terstoud van alles af, en bekwam zijne voile vergoeding. Zoo zoude mcD, met veel schijn, kunneu redeneren. Wij moe- ten ons echter daar voor in acht nemen. Vooreerst zoude het eene te groote afwijking, ja eene onge- hoorde nieuwigheid zijn, dat bij het berigt van totaal verlies, of wat daar algemeen voor gehouden wordt, de verzekerde toch nog zes , twaalf of achttien maan- den wachten moest alvorens te mogen abandonneren. Ten anderen blijkt ait het opstel van 1822 (art. 155 en 156), dat de wetgever zich bij de daar aan beantwoordende tegen woordige , artt. 666 en 669, twee verschillende abandon nemen tsgevallen heeft voor- gesteld, en niet eene wijziging van het eerste door het laatste; het heet namelijk daarna art 155 thans art 666, onmiddellijk in art 156: „ Het abandonne- ment kan inagelijks gedaan worden: wanneer goe- deren, of afgekeurde schepen onder weg zijn ver- kocht," enz. (a) Wij raoeten om die redenen art. 669 alleen verstaan van het bijzondere geval, dat het zij de schipper, het zij de correspondent, op last van den verzekerde, of utiliter gerena , of pligts- halve, de voorwerpen heeft moeten verkoopen (er moge dan meer of minder dan een vierde van ge- komen zijn), maar dat de kooppenningen niet willen 99 91 (a) Verg. ▼oobduin, geschiedemt ix. p. 121, 123. 222 ART. 672-675. verpligtingen des verzekerde binnenkomen. Als dan abandonneert de verzekerde die vordering, evenwel niet terstond ; hij moet eerst een tijd lang pogingen doen , om het geld verrekend te krijgen, het geen de wet van hem vergt, even als in andere gevallen, verg. art. 655 , om dat hij daartoe bij magte is veel meer dan de assuradeur. Op deze wijze acht ik, dat het artikel tamelijk bruikbaar wordt, zonder op de gemeene leeringen te groote inbreuk te maken. Art. 672. Na het bij de twee voorgaande artikelen bepaalde tijdsverloop ^ is de verze- kerde Diet meev tot abandonnement geregtigd. Art. 673. In de gevallen, in welke aban- donnement kan gedaan worden^ is de verze- kerde gebouden de ontvangene berigten , bin- nen vijf dagen na derzelver ontvangst^ aan den verzekeraar mede te deelen, op strafie van vergoeding van kosten^ sebaden en in- teressen. Art. 674. Indien eene verzekerlng voor eenen bepaalden tijd gedaan is^ wordt, in de gevallen en na verloop van de tijdperken , bij art. 667 gemeld^ het vergaan van het schip vermoed te zijn voorgevallen ^ binnen den tijd der verzekering. Indien nogtans naderhand bewezen wordt. BU HET ABANDONNEMENT. 223 dat de schade buiten den tijd der verzeke- riDg gevallen is , veryalt bet abandonnement ^ en moet de betaalde schade vergoeding wor- den teniggegeven , met de wettelijke interes- sen van dezelve. Art 675. De verzekerde is^ bij bet doen van abaDdonnement ^ verpligt^ alle de verze- keringen op te geven^ welke bij op bet ver- zekerde goed gedaan beeft^ of last gegeven heed om te doen^ en de bodemerij welke ^ met ziJD weten^ op bet verzekerde scbip of goed aangegaan is; bij gebreke biervan^ wordt de tijd van betaling , die met den dag van bet abandonnement moet beginnen te loopen^ opgesebort tot den dag dat bij de gemelde opgave zal bebben gedaan^ zonder dat daaruit eenige verlenging voortspruit van den tijd^ door de wet vastgesteld^ om bet abandonnement te moeteu doen. In geval van bedriegelijke opgaven, is de verzekerde van de voordeelen der verzekering verstoken. Id de derde plaats regelt de wetgever, bij art. 678, 675 en 676, wat de verzekerde voor, of bij bet abandonnement zal hebben in acht te nemen. Het eerste onderscheidt zich alleen van bet algemeene 224 ART. 67 £-675. ve&pliotingen des vebzekerde in art. 654, door den termijn van vijf dagen, en door de verpligting om aan alle de verzekeraars , hoofd voor hoofd, mededeeling te doen. Art. 675 is woordelijk uit den Code overgenomen, art. 379, en ten deele art 380, doch staat reeds in de Ordonnantie, art. 53, met de uitbreidende ver- klaring van valin. Het dient om de nakoming te verzekeren van art. 252 en volg. 266 en 599 e. v.; ook is het voor de assuradeui*s nuttig dat zij van elkander weten, als een gemeenscbappelijk belang hebbende, het geen ook geldt van den bodemerij- gever, zie art. 601. In dezelfde stad wonende, zul- len zij het wel van zelfs vernemen ; maar niet wanneer de een in Londen, de ander in Amsterdam woon- achtig is. Aan den bodemerijgever aanzegging te doen, wordt hier niet bevolen, evenmin in den Code^ natuurlijk in zoo verre aan hem geen abandonne- ment geschiedt, zie echter art. 590, het was ook wel niet even noodzakelijk. Het imlaten nu van de hier voorgeschreven aangifte benadeelt het contract niet, maar schort de betaling op, terwiji niettemin de verjaring in art. 670 en 671 tegen den verze- kerde blijft loopen. Alleen bedriegelijke opgaven, of liever verzwijgen bij het doen van eenige opgave , doet hem de vergoeding verliezen. In de meeste gevallen zal het verzwijgen van zelf dolus wezen; alleen het geheele nalaten, b. v. mi juris ignoraniia^ niet. Het verzekeren, en het lastgeven zijn zijne eigene handelingen, en verzekeringen zonder zijnen BUT HBT ABANDONNEHENT. 225 last gedaan, behoeft hij niet op te geven; zie ove- rigens art. 721. Voorts zijn bij onzen text nog twee dingen op te merken: 1^ de naauwkeurigheid van uitdrukking uit de Ordonnantie afkomstig, dat de verzekerde „ van de voordeeien verstoken is ," niet : dat de ver- zekering te niet gaat ; men heeft voorbedachtelijk zoo gesproken, om te kennen te geven, dat de verze- keraar de premie behoudt. Hier bij kan men even- wel nog vragen: van welke voordeeien? Ons artikel zegt, en zoo ook de Code: ^^der verzekeringl' sinyu- htri numero, en niet plurativo, zoo als de Ordonnan- tie. Daar bij moeten wij, als eene strafbepaling zijnde , blijven staan, en het opvatten van de ver- zekering onderschreven door den assuradeur jegens wien de verzwijging heeft plaats gehad ; niet van de verzwegen verzekering. 2^ Dat bij de overneming uit den Code weggelaten is de inderdaad onpassende verzwaring: „hij zal het opgenomen bodemerijgeld ,> moeten teruggeven al is het schip verloren gegaan.'' De bodemerijgever toch kan zich kwalijk beroepen op eene overtreding , welke jegens hem niet gepleegd is, van een voorschrift niet in zijn belang daargesteld. De verdere verpligting , in art. 676 den verzekerde opgelegd, is een deel en vervolg van de voorschrif- ten in art 655 en 656. Het vierde gedeelte van den inhoud van onze afdeeling, is de vraag: hoe het abandonnement ge- schieden moet. m. 15 226 ART. 676^ 677. hoe het abakd. geschieben most. Art. 676. De verzekerde is ook verpligt aan den verzekeraar^ bij het doen van aban- donnementy op te geven^ wat bij tot red- ding of vrijbekoming van het verzekerde heeft verrigl, en welke personen of corresponden- ten door hem daartoe zijn in het werk ge- steld. Art. 677. Het abandonnement kan noch gedeeltelijk^ noch voorwaardelijk gedaan wor- den. Indien schepen of goederen niet voor hun vol bedrag zijn verzekerd, en de verzekerde zelf alzoo voor een gedeelte gevaar heefl ge- loopen^ strekt het abandonnement zich niet verder uit dan tot het beloop van het ver- zekerde^ in evenredigheid van het niet ver- zekerde gedeelte. Hoe het abandonnement, als juristische handeling, moet gedacht worden , hebben wij bij art. 668 vooraf gezegd. Wat den vorm betreft, art. 670 zegt> dat het abandonnement moet beteekend worden zonder meer, derhalve even als in de Fransche praktijk, bij exploit van eenen deurwaarder; daar bij is niet gezegd dat men ook eenen makelaar, eenen nota- ris, of eenen grifQer gebruiken kan, verg. art 182, Pteuasiaches Landrecht^ % 2322. Van ouds was dit aan ART. 676 9 677. HOBHBT ABAND. GESCHIEDENMOET. 227 eigen beambten bij bet assurantiewezen opgedragen , gelijk reeds in den Guidon voorkomt; men heeft ook wel elders in stede van een exploit, openbare registers, b. v. van eene assurantiekamer , waarin de aangiften en de abandonnementsverklaring van den verzekerde worden te boek gesteld; verg. art. 681, n^. 4 In onze handelsteden was men gewoon zich van den secretaris of van eenen bode te bedie- nen bij bet collegie van zeezaken; van dee keessel, Thes. 758. De kosten van bet exploit moet de as- saradenr betalen, art. 680. Behelzen zal bet de verklaring dat bet verzekerde sebip of goed, aan den verzekeraar wordt geabandonneerd , waar bij natuurlijk van bet contract, en van bet ongeval waarop men zicb beroept, genoegzame melding ge- scbiedt; even wel dat men bij deze beteekening reeds de bewijsstukken moet overleggen, b. v. de cognos- cementen en de scheepsverklaringen (verg. Code , art. 383), wordt niet gevorderd, en zoude veeltijds on- noodige kosten te weeg brengen. De deurwaarder , of ander beambte , die bet aban- donnement beteekent, behoort in zijn verbaal te relateren wat de assuradeurs gezegd of geantwoord bebben, gelijk dat reeds in bet oude formulier, bij CLEiRAC achter den Guidon afgedrukt, voorkomt. Niet, dat bet abandonnement bij gebreke bier van minder werkzaam zoude wezen , want onze wet vordert niet dat bet aangenomen, of in regten van waarde ver- klaard zal worden (verg. CodSy art. 386.) maar bet 15* 228 ART. 676, 677. hoe het aband. gbschieden most. heeft zijne nuttigheid, wanneer b. v. de assuradeur zegt te berusten, of te vreden te zijn, of te zullen betaleD, en hij bet naderhand wil bestrijden. Dat onze wet bet zoo even genoemde niet vordert, is volkomen rigtig: 1^. omdat bet abandonnement wel en wettig gedaan zijnde, geene aanneming of be- kracbtiging noodig beeft, maar bestaat misviribus; en ten andereu omdat er (daargelaten bet crediet en vertrouwen dat partijen elkander scbenken kun- nen), niet wel aanneming kan verwacbt worden , uit boofde dat er, zoo als wij reeds bebben opgemerkt, geene bewijsstukken beteekend worden. Tot bet wezen van de bandeUng beboort, dat geen abandonnement voorwaardeUjk , of gedeelteUjk gescbieden kan; art. 677, en Codey art. 372. Men kan niet zeggen : wanneer bet scbip ontslagen wordt, of bemomen, of losgekocbt, abandonneer ik niet In de Ordonnantie stond dit niet, bet was alleen eene aanteekening van valin op art. 60 (bl. 144); bet wordt overigens tegenwoordig algemeen zoo be- grepen , zie FreuasiacAe^ Landrecht, ^ 2323. Marshall , p. 612. Het ligt ook wel in den aard der zaak; de verzekerde wil voile betaling bebben, bij wil van de zorg voor bet bescbadigde ontbeven zijn, verg. art. 655, beide is bem vergund, docb ook niets meer, omdat bij bij de verzekering niet winnen mag, dus moet bet quod inde ewstalit op den verze- keraar overgaan, betgeen medebrengt dat de ver- zekerde zicb daar op geene regten, geene kans, geen ABT. 676. 677. HOBHETABAND. OESCHIBDBNMOBT. 229 aandeel voorbehoudt. Eene voorwaardelijke overdragt konde derhalve hem geen regt geven op de voile vergoeding, Het liet zich, wel is waar, denken, dat hij conditione existente , de assurantiepenDingen temg gaf ; doch ook dat zoude den toestand van den assa- radeur wisselvallig maken , en hem beletten den staat zijner zaken te overzien. Men heeft hierbij in het oog te houden , dat van het oogenblik van het aban- donnement het geabandonneerde aan de verzekeraars behoort, en dat de verzekerde van stonde aan van elke bemoeijenis ontslagen is ; dus hebben sedert de eerstgenoemden zich de zaak aangetrokken , kosten gemaakt en lieden te werk gesteld: deze handelin- gen zouden nu weder deels ingetrokken worden, deels tot allerlei verrekeningen aanleiding geven , waarin de assuradeur niet gewikkeld wezen wil, en dat men van hem ook niet vergen kan.* De verze- kerde wil van elke bemoeijenis ontslagen zijn , verg. 