Reis door Noord Amerika
FORT ANNE. 1749. 73 'Generaal Nicholfon ook van gedagce geweeft was de fchuiten de IVood- Creek af te laten zakken , toen hy narigt kreeg van het ongeluk der vlote overgekomen. De Generaal wierd over deze tyding zo moeilyk , dat hy zyne zwarte pruik in ftukken zogt te fcheuren, dog, die te Iferk zynde, had hy ze op den grond gefmeten, en ze met voeten getrapt, uitroepen- de , fchelmery , Jchtlmery , verradery , verradery ! Daarop deed hy het Fort in brand fteken , en trok af. Men zag dé ftukken der verbrande palisfades nog in den grond fteken. Ik vroeg myne wegwyzers hoe het kwam dat de Engetfchen , zo veel koften gedaan hebbende om het Fort aanteleggen , het zo zonder bedenking vernield hadden , en zy ant- woordden in hunne eenvouwdigheid dat het alleen daarom gefchied was om nog eens gelegenheid te hebben van de Kroon geld aftetroggelen , • ten einde op nieuws het te herbouwen ; want als nx;n dit wilde doen moeft de Regering ene grote fomme fchieten , welke die genen , wien het werk zou worden aanvertrouwd, ten groten dele in hunne zak- ken zouden kunnen fteken , en het overige hefteden tot het maken van een armhartig Fort. Daar waren , zeiden zy, by den laatften oorlog vele voorname lieden te Albany geweeft welken hunnen ar- men nabeftaanden hadden geweten het leveren van brood en krygs- behoeftens te doen opdragen , waardoor dezelven tot zulken ftaac gekom.en waren, dat zy nu onder de rykfte lieden van Albany geteld werden. De hette was dien dag ongemeen fterk, vooral na den middag , wan- neer het geheel ftil wierd. Wy hielden ons op ter plaatfe waar het Fort geftaan had. De plaats was klein , en niet befchaduwd , dog rond- om van bomen omgeven, zo dat de zon de lugt als kon doen branden. Het was des namiddags zo warm als op de zweetbank in een warm ibad. (*j Noit heb ik zulk ene hette gevoeld. Ik kon nauwlyks adem ha- C*) In Ziveden en in Rusland is het de gewoonte onder allerlei foorten van inenfchen van alle week ten minften eens te baden, het welk gelchiedt door middel van ene kamer warm gemaakt door een kacchel , en dat tor zulk enen •graad dat menfchen die 'er niet aan gewend zyn 'er van ftikken zouden. De hette wordt daar gemeenlyk vergroot door den heten waaflen veroorzaakt door Tiet fmyten van gloeyende ftencn in water. In deze baden baadt het gemene volk van belde geflagten in Rusland dooreen , gelyk de Romeineji deden , van de welken, gelyk Plutarciius in 'r leven van Cato aantekent, de Grie- ken deze onbefchaafde en onbetamelyke gewoonte ontleend hebben, die zo algemeen werd , dat de Keizers yldriaan en Marcus Antonitius genoodzaakt waren 'er wetten tegen te maken, die egter niet werden in agt genomen; want wy vinden dat de Kerkvexgadering van Laodicea een verbod tegens deze erger- //. Deel. K r4 NEW YORK. halen. Als ik naar de vally ging , en op den kant van de Wood- er eek was, kwam hec niy voor een weinig draaglyker te zj'n. Maar op de hoogte was het in de fchaduw al zo benauwd als in de zon. Ik. beproefde my wat te verkwikken door met den hoed te wayen , dog dit maakte my het adem halen byna nog bezwaai'lyker. De grootde baat vond ik als ik in ene befchaduwde plaats wat water uit de beek voor my in de lugt fmeet. Myne Reisgezellen werden ook geheel af- gemat, dog vonden die benauwdheid by het ademen niet als ik. Tegens den avond wierd het wat koelder. Voort- i>i7N op. zetteden 'Wj des morgens onzen togt voort , zynde nu on-- ^'^'^' ze fchuit eindelyk gereed. Onze voorraad , die begon te minderen , deed ons zeer denken om voort te trekken , want dewyl wy door deze wilderniflèn alles op den rug dragen moeden, konden wy niet veel me- denemen; en egter aten wy allen fmakelyk. Dewyl 'er weinig water op de Woodcreek was, en daarenboven verfcheiden'' omgevallen bomen over haar heen lagen , liet ik onze Wegwyzers de fchuit de Rivier af arbeiden , en wandelde met Jungflr'óm langs den oever. Het land was aan beide zyden zo laag dat het in 't voor- en najaar zekerlyk moet' onder water ftaan., De bomen , die van meer dan een foort waren, Honden ondigt , en tuflchen dezelven was veel gras. De fchaduw van het geboomte zoude ons zeer aangenaam geweeft zyn hadden de Muggen ons genoegen niet zeer venninderd. De grond was zeer ver. Dever- Wat lager verhinderden de dammen door de Bevers in het water ge* daramen. jnaakt onze reis niet weinig.. Zy hadden allerlei takken t'zamen ge- fleept, en daarvan dammen dwars in den ftroom gemaakt, waar zy flyk en klei tuflchen geflopt hadden ,. zo dat 'er het water niet doorkonde. . Zy hadden de takken zo net afgebeten dat. men gedagt zoude hebben dat ze met een byl waren afgehouwen.. Het gras daar omftreeks hadden zy plat getrapt. Wy vonden den enen Beverdam voor en den ande- ren na ; het welk ons zeer ophield , want wy moeden eei-ft ene ope- ning in de dammen maken , eer wy 'er met de fchuit door konden. Wy zagen door het gras grote wegen lopen , die zonder twyfFel van de lyke gewoonte heeft gegeven. En dit niettegenflannde vinden wy kort daar^ aan dat lieden van allerlei ikat , zelfs Piieflers en Monniken , te gelyk met de \Touwen in 't bad gingen. Van daar is waarfchyiilyk deze gewoonte naar Rus- land overgegaan, toen het Chriftendom in dat Land wierd ingevoerd. Digt by het bad in Rusland is gemecnlyk een water, waarin het volk zig dompelt als zy door en door heet zyn, en in den winter rollen zy zig in de fneuw ; en des zaterdags ziet men gewoonlyk voor het bad een deel mans en vrouwen geheel nakend, hebbende ieder enen bondcl met roeden in de hand, waarme- de zy malkandej; in bet bad vriendelyk den rug kwispelen. F. NEW YORK. 1749. 75 de Bevers gemaakt waren , welken daar de bomen zullen hebben langs gefleepc. Toen de ftroom wat niimer wierd gingen wy in de fchuit zitten, en DdVood- voeren hem af. Hy was niet boven de drie vadem breed. Op fom- er eek, mige plaatfen had hy niet boven enen vaderri wydte , en hy was dik- wyls zo ondiep dat de fchuit grond raakte. Dog op anderen had hy meer dan enen vadem waters. Somtyds was 'er veel , fomtyds wei- nig ftrooms. In 't eerfl: waren de kanten laag , naderhand ver- heven. Hier en daar zag men ene rots. Wy merkten op dat het wa- ter diep was overal daar men rotfen vernam. De rotfen beftonden uit enen grauwen kwarts vermengd met enen gi-auwen kalklleen , leggenden in beddingen. Het water was zeer helder. Hier en daar liepen pa- den van den ftroom landwaards , zyndc van de Bevers , of van andere dieren , die hier kwamen drinken , gemaakt. Na omtrent drie Eng. mylen gevaren te hebben kwamen wy op ene plaats daar nog een vuur te branden lag, en dageen toen weinig dat wy den vorigen nagt nauw- lyks den dood ontftapt waren , gelyk wy dezen avond vernamen. Ver- fcheidene bomen , dwars over den ftroom , en vele Beverdammen , ver- hinderden ons fpoed te maken. Tegens den avond ontmoetten wy enen Franfcben Sergeant met vyf Gevaar man, zynden van den Kommandant ^!:^■n Fort St. Frederic afgezonden , ^'J?'' "\ om drie Engelfchen naar Saratoga te geleiden , en ze des noods te- ^1 J.'i^'" gens zes Franfche Amerikanen te befchermen , die op de Engelfchen te loeren lagen, om zig over den dood van den Broeder van enen dezer Wilden te wreken, die in den laatften kryg door de Engelfchen was doodgefchoten , op die zelve plaats daar nu de Wilden de Engelfchen wilden waarnemen. De vrede was wel alreeds gefloten ; dog alzo die in Kanada nog niet uitgeroepen was , zo meenden de Wilden regt te hebben dus te werk gaan. Zy gingen in ftilte, tegens het verbod van den Gouverneur van Montreal aan , weg , en begaven zig naar ■de Engelfche planteryen. Wy erkenden de voorzorg des Hemels voor ons in opzigt dezer bloeddorftige Barbaren. Den gantfchen dag zagen wy dat het gras langs den ftroom was plat getreden j zo dat 'er bin- nen kort menfchen moeften langs gegaan zyn. Dog wy vermoedden geen gevaar, denkende dat alles in ruft en vrede was. Wy hoorden naderhand dat het deze wraakzugtige Wilden waren geweeft die hec gras hadden neergetrapt en het vuur aangelegd, dat wy nog branden- de gevonden hadden. De gewone weg dien zy hadden moeten nemen was juift dezelve dien wy langs gekomen waren ; dog zy waren ge- makshalven langs enen ongebaanden weg ooftwaards gegaan. Zonder dat hadden zy ons onfeilbaar aangetroffen , en , daar zy ons voor E»' gelfcben zouden hebben aangezien , zouden zy ons ligt hebben kunnen K 2 over- ■^6 N E W Y O R K. overvallen en doodfchiecen. Wy waren niet w^einig aangedaan toen wy van de Franfchen hoorden in vi^elk een gevaar wy geweefl: waren. Hiei; bleven viry den nagt over. En fchoon de Franfchen ons fterk raadden van niet voort te reizen , maar liever met him naar de naafte Engel fche Bezitting terug, en van daar verder naar Fort St. Frederic te gaan, befloot ik egter om onder de befcherraing van God onze reis den vol- genden dag te vervolgen. Duiven. Wy zagen dezen dag zeer vele wilde Duiven, welken, fomtj^ds des winters in zo verbazende menigte naar de Engelfche volkplantingen zuid- waards afkomen. Zy vlogen met grote hopen in de wildemiflèn. Zy neflelden in de bomen , en maakten daar den gehelen nagt over een groot geraas en gekir. De Franfchen fchoten 'er velen van , en deel- den ons mede van de vangfl:. Toen wy ze openden vonden wy zeer veel Olmzaden in de kroppen. Wy, zagen hier weder de voorzorg in van den alwyzen Schepper. De. zaden van den Roodbloemigen Ahom , die. hier veel waft , worden in Mai ryp , en vallen dan iii grote menigte af.. Zy dienen in dien tyd tot onderhoud dezer, duiven. Daar op komen de zaden van den Olm tot i7pheid , die: haar dan tot voedfel dienen , tot den tyd toe dat 'er weer andera zaden ryp zyn. Het vleefch d,ezer Duiven is het lekkerfte van alle; gevogelte., Gmval- AlpE avonden en . nagten hoorden viry bomen kraken en vallen-^v. Itiide fchoon het dood ftil was. Waar dit van daan kome weet ik niet.: bomen, ^ou wel de dauw of iets anders de aarde aan den voet der bomen des nagts losmaken? Of zoude het komen van het overwigt van tak- ken aan 'de ene zyde? Zoude 'er wel mifTchien des nagts zo vele wil- de Duiven aan enen kant van enen boom komen zitten , dat hy. daar- van omvalt? MiflTehien begint de boom eerft allengskens naar- ene zyde: overtehellen , tot dat hy eindelyk omftort. Als het wait houdt; men het fi. gevaarlyk in de boflchen.te zyn, van wegen de menigte van omvallen- de bomen. En al is het ftil zo loopt men dog gevaar. Wy zagen in» deze wouden gantfche ftreken waar de bomen door de.ft:ormen warea omver gefmeten, leggende allen in. ene rigtir^. Thee. De Thee, die wy uit China krygen, wordt van fommigen hoog- gefcbat , van anderen veragt. Ik denk dat wy 'er niet by verliezen. zouden al hadden wy nog Thee nog Koffi; ook zou ons. dit veel gelds befparen. Egter moet ik tot lof der Thee zeggen, dat zy des zomers by het reizen door grote wildemiflèn, daar men nog wyn nog enigen anderen- drank kan mede voeren, zeer wel te pas komt, vooral daar het water meeft vol van Infekten of bedorven is. Dan is het goed het op te- koken, en, 'er thee. in te doen. Ik.kaanict befcliryven hoe verkwik- kelyfc. NEW Y O Pv K. i74<7. 77 li<2lyk zy dan Is voor den verhitten Reiziger. Zy is op zulke reizen byna al zo noodzakelyk als eten. (*) Den 30. des morgens gaven wy onze fchuit den Franfchen over, om 'er hunnen voorraad in te vervoeren , v/ant wy konden ze niet lan- ger gebruiken ter oorzake der menigte bomen , die de Franfchen met voordagt in den laatllen oorlog in de IVoodcreek gefmeten hadden , om den Engel fchen het invallen in Kanador te beletten. Zy integendeel ftonden ons toe ene van hunne baften fchuiten te nemen , die zy om- ffent zes Eng. mylen verder terug gelaten hadden. Wy zetteden daa in 't eerfl: onze reis te voet langs den oever voort. Het land was gelyk, hier en daar had het maar enige dalen. Overal was het mee zwaar hout bewallèn , de meefte bomen waren Beuken , Olmen , Ame- rikaanjche Linden, en Suikerahomen. Het geboomte ftond niet digt, en de grond was vet, EiNDELYK kwamen wy op de plaats daar de fchuiten der Fran- De fchen lagen , wy namen 'er ene van, en voeren 'er den ftroom, die Lands-' nu ongevaar. agt of negen vadem breed wordt, mede af. Het land i^ouw. was aan weerskanten gelyk en niet zeer hoog. Hier en daar zageii wy enen berg , welks ftenen uit enen grauwen kwarts , met fync korrelen van enen grauwen fpaath vermengd , beftonden. Ook wa- ren 'er zwarte ftrepen in, dog zo fyn dat. ik niet zien k onde waaruit zy zamengefleld waren. De bergen beflonden uit beddingen , elke omtrenc een vierde van ene et dik- De beddingen lagen noord en zuid, dog, niet horizontaal , maar wat lager naar het noorden. Verder weg zag, men ter zyde der Rivier hoge en fteile bergen, ten dele vol houts^ Op andere plaatfen waren de oevers veenagtig , en dreunden onder, de voeten,, gelykende veeL naar de kanten van moeraden die men wil: droog maken. Waar het land leeg was vond men niet. eenen fleeni. Het was, waar gene bergen waren, met hoge Olmen, Amerikaan f dn Linden , Suikerahomen , Beuken , Hikory , enige Waterbeuken en Wic-^- te Walnootbomen bewallèn. Ter linkerhand zagen wy ene oude vervallen' Veiling , beftaande: uit op malkander geftapelde ftenen. Dog niemant wift te zeggen of. zy van de Wilden dan van Euro f er s^ aangelegd was.- Wy hadden den gantfchen namiddag groten fpoed gemaakt , nief ^^ twyffelende of vi^y waren op den regten weg ; dog wy bedrogen ons. ^'^'^iT^'^'' Tegens den avond vonden wy dat het gras in 't water met de toppen dwaalt, tegens ons ftond, ten teken dat wy tegens ftroom voeren, daar, za K 3; wy (*) De Heer Forster tekent hier aan, dat hy op zyne reizen in de Woe- ftenyen boven de Rivier de VAga- gelegenheid gehad heeft deze nuttigheid der Tiice ook te ondervinden». "N E W Y o R K. wy op den regten weg waren , wy den ftroom mede hadden moeten hebben. Ook merkten wy , uit de dwars over het water leggende bomen , dat 'er niemant binnen korten kon door gevaren zyn , en za- gen de voetftappen niet der Franfchen die , als zy 'er waren heen ge- komen , de fchuiten over het land zouden hebben moeten voortbren- gen. Eindelyk zagen wy ook (lukken houts ons te gemoet dryven , zo dat het zeker was dat \vy den ftroom tegen hadden. Wy wierden dan duidelyk gewaar dat wy ten minften twaalf Eng. raylen ver ver- keerd geroeid waren. Dus waren wy tot ons leedwezen genoodzaakt rot diep in den nagt terug te roeyen. Wy verbeeldden ons dikwyls uit angft , dat het niet milTen kon of de JVilden , die uit waren ge- gaan om Engelfchen te vermoorden , moeften ons vinden. INIet al ons roeyen evenwel waren v\;y niet in ftaat dien dag weder op de plaats :te komen daar wy het regt Kanaal gemill: hadden. De oevers gaven tegens den avond enen zeer lieflyken geur. Wy hadden egter den tyd niet te onderzoeken welke bloemen dien reuk veroorzaaliten , dog het zullen waarlchynlyk die van de Afchfias Sy- riaca en het A^ocynum Androfamifolium geweeft zjm. Ook rook men de Muskusratten flerk tegens den avond. Zy had- den hunne holen in de kanten van het water. Vrees Den nagt bragten wy op een Eiland door, daar ons de heiren van voor de Muggen gene ruft lieten. Wy dorftcn geen vuur maken om ze te Wilden, \rerdryven , uit vreze van de fVilden daar door tot ons te trekken. Het geen onze bekommering nog zeer vergi-ootte was , dat wy des -nagts de honden der Amerikanen .y fchoon ver van ons af, in de bos- fchen hoorden blaffen. ï.ands- Den i. Juli gingen wy met het aanbreken van den dag op reis, en .doiivve. moeften ene goede wyl roeyen eer wy op de plaats kwamen daar wy ons den vorigen dag bedrogen hadden. Het land daar wy langs voe- ren was het magerfte 't welk men zou kunnen zien. Men zag niets anders dan den enen hemelhogen berg na den anderen. Zy waren mee hout overwaflèn, fteil en glibberig op de kanten , zo dat wy grote moeite hadden om ene plaats te vinden daar wy aan land komen kon- den , ora ons eten klaar te maken. Aan beide de zyden der Rivier ftond het land, dat vlak was, onder water. Om die reden wordt de- ze gehele oord enige mylen ver , door de Hollanders te Albany , de verdronkene landen genoemd. Enigen der bergen leggen zuid-zuid- vvcft en noord-nooxdooft. De oever , waar de Rivier tegens de ber- den ftiet , was ene loodregte fteilte , vol van grote en kleine ftenen. Enige mylen lang liep de Rivier van 't zuiden naar 't noorden. Den gantfchen dag woei het uit het noorden , en ons tegen , zo ■-dat wj moeite hadden voorttekomen. Ieder van ons roeide uit alle maa: KANADA 17-49;. Tp. magt , want by ons oncbyc was ons eten geheel opgeraakt. De Rivier was hier wel ene E»g. myl breed , dog wierd fomtyds weer fmalder ; meefl was zy egter wyd, en had op de kanten hoge bergen. Des avonds om zes uur kwamen wy aan ene landengte omtrent twaalf Eng. mylen van Fort St. Frederic. Agter deze landengte wordt de Ri- vier tot ene ruime bai. Dewyl V17 vermoeid waren en den wind ftceds fterk tegen hadden , konden wy dien dag niet \'erdér komen. Dus moerten wy hier ons nagtverblyf kiezen , ongeagt den honger die ons moed: voortdryven. Het was ene byzonder gunftige fchikking van God dat wy op onze reis de Franfche Soldaten ontmoetten , en van hun ene ballen fchuic • kregen om voorttckomen. Het gebeurt nauwlyks eens in drie jaren dat de Franjchen dezen weg nemen als zy naar Jlbany willen. Zy gaan meefl: over het Meer St. Sacremetit , C) welke weg nader en veel be- ter is. Dus verwonderden zig alle menfchen dat zy dezen weg geko- zen hadden. Indien wy hunne grote haften fchuit niet gekregen , en ons met de onze hadden moeten behelpen, zoude het 'er met ons miflèlyk hebben uitgezien. Want ons met zo flegt een vaartuig op zo groot een water , als deze bai is , te wagen , zoude de uiterfte roe- keloosheid geweefl: zyn. En zo wy op ftilte hadden gewagt, waren wy van honger geftorven. . Want daar wy geen fchietgeweer by ons hadden, en 'er ook in deze woeftenyen weinig wild is,, zo zouden wy van kikkers en flangen hebben irroeten leven , van de welken , en in- zonderheid van de laatften , 'er hier ene byltere menigte is. Ik kan noit aan deze reis denken zonder met den grootften eerbied de gunftige fchikking van den genadigen Schepper te erkennen, Den a. gingen wy weder in de vroegte op reis, zelfs nog by ma-- nefchyn, uit vrees van weder den wind tegen te krygen als wy fani- melden. Wy roeiden allen zo fterk als wy konden , en kwamen om agt uur des morgens gelulvkig te Fort St. Frederic aan, het welk van de En-F(rt Sc; gelfchen Crownpoint genoemd wordt. Wy werden zeer gunfliglyk van '''^^^''"'* den Kommandant ., den Heer Lufignan., ontvangen. Hy was een man van omtrent vyftig jaren oud, zeer aangenaam , en in de wetenfchap- pen wel ervaren. Hy had deze Landen nauwkeurig doorreifd , en be- aat dus vele kundigheden aangaande den toeftand derzelven. Ik hoorde dat gedurende dezen gehelen zomer ene grote droogte ge- Droogte, heerfcht had , en dat '^er federt de lente geen regen gevaUen was. Deze öroogte had den wasdom der planten zeer vertraagd. Op de hoogtens was alles verdord. Kleine bomen , die nevens rotfen ftonden waarop de zon fterk brandde , hadden droge bladeren. Op de akkers ftond het koom {*) By de Engelfcben genaamd Lake George.. ;8o KANADA. ■Jcoom bedroefd ilegt. De weit was nog niet gezet, en de erwten bloei- den nog niet. De grond was op vele plaatfen zo gereten, dat kleine Hangen zig in de fpleten gemakkelyk verftoppen konden. Dciine- In dezen oord vindt men zware bofTchen zo wel van Rode en Wic- .büirchcii.te^ als van Zwarte Dennen. Dog voorheen waren zy nog uitgeflrek- ter. Het dikwyls ontdaan van brand in de bofTchen , het welk de Wilden veeltyds veroorzaaken , heeft de boflchen zeer verminderd. Op de jagt zynde leggen de Amerikanen dikwyls grote vuren aan , wel- ken by droogte door den wind zig niet zelden uitbreiden. Men heeft hier te lande grote pogingen gedaan ter bevordering der • Nrttuiu^yke Hiftorie, en nauwlyks heeft men zig ergens meer dan hier daartoe bevlytigd. Dit heeft men den yver van een enig Man te dankjsn. Men ziet hieruit wat enen luifter en wat enen opgang de we- tenfchappen in een Lfsnd daarvan ontvangen als de eerfte lieden fmaak en liefhebbery voor dezelven hebben. De -Kommandant vertoonde my een papier dat hy van den Gouverneur Generaal van Kanada , den Mar- Qüis DE LA Galissonniere , ontvangcn had. Het was die zelve Heer, die enige jaren daarna , als Admiraal der Franfche vlooi , den Admi- raal Byng deed wykcn, en dus de verovering van Minorka bevorder- de. In dat papier wierden vele bomen en planten , die in Noord- Ame- rika wallen , en wegens hun nut verdienen aangekweekt te worden , opgenoemd. Van fommigen, als by voorbeeld de Polygala Senega^ of de Ratelflangivortel, gelyk zy by de Engelfchen genoemd wordt, \ond men 'er befehry vingen in. By verfcheidenen werd de plaats aange- wezen waar zy waflèn. Wyders wordt 'er in gevorderd , dat men al- lerlei zaden en wortelen verzamelen zoude. Om dit te bevorderen vindt men 'er in hoe dit het beft werkftellig gemaakt, hoe de zaden en wor- tels het beft bewaard en naar Parys gezonden konnen worden, om daar voorttekomen. Men vordert 'er ftalen in van allerlei delfftoffen , en noemt verfcheiden' plaatfen op in de Franfche volkplantingen , waar men nuttige of merkwaardige foorten van ftenen,van aarde of van delf- ftoffen gevonden heeft. Ook wordt aangewezen hoe verfcheiden' aan- merldngen en verzamelingen aangaande het Dierenryk te maken zyn. Te gelyk word geëifcht , dat men op allerlei mogelyke wyzen onderzoe- ken zoude waartoe en hoe zig de Wilden van zekere kruiden en ande- re natuurlyke voortbrengfels , 't zy in de geneeskonft of anders , bedie- nen. Dit nuttige geichrift was op bevel van den Marquis de la Ga- lifonnière door den koninglyken Geneesheer te ^uel/ec , den Heer Gauliier opgefteld, en naderhand door den Markgraaf zelven met eigen' hand verbeterd en vermeerderd. Hy deed 'er vervolgens vele aflchrif- ten van maken , en die ter hand ftellen aan alle de Officieren in de Be- zetiin"-en , en alle Geleerden , vooral die hier te lande meenden te rgi- ^ zen. F O R T St. F R E D E R I C. 1-49. 8i Een. Den Officieren wordt bevolen die Soldaten en anderen by den 'Gouverneur bekend te maken, die ene byzondere vlyt in het ontdek- ken en verzamelen van kruiden en andere zaken tonen zouden , op dat hy ze by openvallende plaatfen en andere gelegenheden , tot de dienden waartoe zy gefchikt viraren bevorderen , of op ene andere wys belonen mogte. Ik merkte ook dat hier by de voornaamfte lieden ene veel gro- tere lief hebbery voor de Natuurlyke Hiftorie plaats had dan in de En- .gelfche Volkplantingen , waar men met de wetenfchappen in 't algemeen den fpot dreef, en maar dagt om zig te verryken. (*} Men klaagde hier dat velen , die zig op de Natum'lyke Hiïlorie toeleiden , verzuimden by de Wilden te vernemen welk gebruik men in de Geneeskonft van vele gcwafièn maken konde. Men was van gedagte dat de Franfchen , die in Europa geboren en Vcibas- naar Kanada waren overgekomen, daar gemeenlyk gezonder waren dan tering in hun vaderland , en ouder wierden dan die in Amerika geboren wa- j}'-''' "^^!'' ren. Ook hield men het daar voor, dat de Europifche Franjeben llerker ^- „" j','' waren in het werken en 't verdragen van ongemakken als de hier ge- borenen. De afgaande koortfen, welken de Europer s in Penjylvanie aankomende gemeenlyk krygen , wil men dat hier onbekend zyn , en men zou hier terilonds zo gezond zyn als naderhand, wanneer men aan de lugtftreek gewend is. De Engelfchen hebben dikwyls opgemerkt dat de in Amerika geborene Europeanen niet zo wel de ongemak- ken der zeevaart uithouden , of de lugt van Zuid Amerika verdra- gen "kunnen , als zy die in Europa geboren zyn. Dit zou ook by de Franjehen in Kanada even eens wezen. Als de Kanadiers naar Mar- iinique, Domingo en andere Eilanden VTin Amerika , gaan, worden zy na een kort verblyf altyd ziek en ftervcn. Die genen die in die ge- weften ziek worden komen 'er zelden door, ten zy zy weder naar Kanada gaan. Integendeel kunnen zy die regelregt uit Frankryk naar de Wejl In- dien (*) „Hier, zegt de Heer Fors ter , fchynt de Heer Kalm Dr. Colden^ Dr, „ Franklin, en den Heer Bariram, te vergeten, die in Noord Amerika de „ natuur zo zorg\-uIdig hebben nagelpoord. Hoe zoude zonder de vlyt der „ Evgelfcben in dit Werelddeel de i-)Ianten die daar voortkomen y.o menigval- „ dig wezen in de tuinen van Engeland? De nieuwe uitgaaf van het Syjlema „ van LiNNiEus toont genoeg aan dat de Engelfchen 'm Amerika zelfs vael 5, mfier dan de Franfchen hebben toegebragt ter bevordering der Natuurlykcs „ Hiftorie. In de andere takken der wetenfchappen overtreffen de Engeljcbeji „ in Amerika de Franfchen in Kanada zeer ver, getuigen zo vele inlkllingeii „ en opgcregte boekeryen ter bevordering der geleerdheid, die men in de En- ,, geljcbe Volkplantingen vindt, en waarvan de Franfchen in Kanada weinig .,„ wilkn voor dat dat Land in de handen der Engelfchen viel. Om niet t'e „ fpreken van de voortbrengfels van verfcheiden iu WfBm^a geborene ceeïlen." //. Deel L ^ 6 , B2 KANADA. dien overkomen de lugc daar veel beter verdragen , en worden 'er oui Dit bekragtigden my vele lieden in Kanada. Een man Den 3. Juli, terwyl wy het middagmaal namen , hoorden \vy enige door de malen agtereen een geweldig en naar gefchreuw op de Rivier op enigen Wilden afïland van het Fort. De Kommandant zeide terftond dat dit gefchreuw ^^''' , hem kwalyk behaagde, dewyl hy uit het zelve opmaakte dat de JVilden., die uit geweeft waren om zig op de Engeïfchen te wreken , in hun oog- merk geflaagd waren, en dat hun gefchreuw te kennen gaf dat zy enen Engelfclmian vermoord hadden. Zodra ik aan het venfter kwam zag ik ene fchuit met enen langen ftok op den voorfteven , waaraan het boven- Ite van een bebloed hoofd hing. By hunne aankomfl: aan land hoorden wy dat de Wilden , die zes in getal waren , hunnen togt van de plaats daar wy gezien hadden dat zy hadden overnagt tot binnen de grenzen: der Engeïfchen voortgezet , daar enen man , met zyn jongetje op een ak- ker met mayen bezig gevonden, hem ftilletjes bekropen, en onverwagt op- de plaats met enen kogel dood gefchoten hadden.. Dit was gefchied niet ver van het dorp daar twee jaar geleden de Broeder- van enen dezermoor-- denaren , ten oorlog tegens de Engeïfchen uitgetogen , gedood was. Zy fneden, volgens hunne gewoonte, den doden den hoofdfchedel af, dien zy nevens de klederen en het kind van den verdagenen , een jongetje van negen jaren , medenamen-,, en zo naar Kanada terug keerden. Zodra zy omtrent het Fort gekomea waren hingen zy het hoofd aan enen ftok voor op den fteven , en fchreuwden den gantfchai weg langs , tot een ïiimne teken dat zy den zegen behaald en hun oogmerk bereikt hadden. Zy kleding, waren, volgens hun gebruik, alleen met een hembd gekleed ; dog van den vermoorden Engelfchman had de een den rok, de ander zyne kous- fen aan, de derde zynen hoed op, en zo verders. Het aangezigt hadden zy zig byna geheel met vermilioen befchilderd , waarmede ook hunne hembden op de fchouders beflxeken waren. In de oren droegen de meeften zeer grote ringen , die hun zeer hinderlyk fchenen re moeten zyn, dewyl zy gedwongen waren die vaft te houden als zy fpringen of enige andere fterke beweging maken wilden. Enigen hadden gordels van 6e vellen van Ratelflangen met de ratels 'er aan om 't lyf. Enige jaren geleden had men in het Land der Illinoizen een geraam- j^g,, q. te gevonden van een verbazend groot dier. Een van de Officieren der inumte Bezetting verzekerde my dat hy hec gezien had. De Amerikanen had- gevon- den het in een moeras ontdekt. Zy (tonden op het eerfle gezigt zeer ^^'^"° verbyfterd , en , gevraagd zynde waar voor zy het hielden , zeiden zy , voor bet geraamte van den Foorvader of het Opperhoofd van alle de Bevers. Het was buitenmatc groot , en had dikke en ene halve el lange fneuw- witte tanden. Men hield hes voor het geraamte van enen Elefknr. De Officier, die het gezien had, verzekerde dat men nog het beloop van den fnuit duidelyk had kunnen onderkennen, fchoon die reeds lot Hof vergaan was. Hy wift niet dat men 'er enige beenderen van weggenomen had , maar hy dagt dat alles was bly ven leggen. Ik hoor- •defedert op fommige plaatfen van Kanada van dit geraamte fpreken. (*} De Beren zyn hieromftreeks menigvuldig. By de VeRing hield men Beren, 'er enen die drie maanden oud was. Hy was van de zelve gedaante en 4en zelven aard als onze Europifche gemene Beren, uitgenomen alleen dat zyn' oren langer en zyn' hairen ftyver fchenen te zyn. Zyn' kleur was zwartbruin. Hy fpeelde met enen hond. Van de veilen dezer Beren -- gaat jaarlyks ene menigte naar Frankryk. De IVilden maken ene olie van het Berenvet, waarmede zy des zomers her gezigt, de handen, en • alle de ongedekte plaatfen des lichaams tegens het byten der Muggen befmeren. Behalven dit, beftryken zy zig zeer dikwj'ls met deze olie, wanneer zy of koude gevat, of zig zeer vermoeid of gekneufd hebben , en in andere gevallen meer. Zy denken dat dit fineren het vel zagt en buigzaam maakt, en veel tot he: bereiken van enen hogen ouderdom roa- brengt. L 2 De A ^p ^^?r V^"^^ ^^^ Illinoizen legt op de Rivier Ohio, d\s.t by de plaats waar de Jtngeltchen enig gebeente gevonden hebben , dat men veronderftelde van Elelancen te zyn. Zie I. D. 131. -óo. in de AaHtekeninsr. J54 KANADA. Paarden- De gemene Paardenbloem (*) wies hier veel op de weiden en langs dê- bloemen, wegen, en Hond nu in bloei. In 't voorjaar als de bladen beginnen' uiccekomen , en zo grooc worden dat men de plant kennen kan , graven- de Franfchen de wortelen op, wailchen ze af, fnyden ze door, en eten ze als fiilade. Zy fmaken wat bitter. Men heeft hier de gewoonte niec van de bladen te eten. Afge- De Soldaten, die met den vrede afgedankt waren, hadden reeds op de S "id^'^r^ hun aangewezene lunden , die rondom het Fort lagen , huizen gezet. * Dog de meeften dezer huizen waren niet meer dan hutten , en gelyk aan de annelykfte woningen by ons; maar het volk had het taraelyk wel, en at goed weitenbrood. De huizen waren van planken , ftonden loodregc en vlak by malkander. Men had de reten met klei toegefmeerd. De vloer was van klei of van zwarten kalkfteen. Van dien (leen waren ook de haarden, uitgenomen dat de plaats voor het vuur gefchikt van uitge- zogte grauwe zandftenen-, grotelyks uit kwarts beftaande , gemaakt was. Op fommige plaatfen had men evenwel hier den zwarten kalkfteen toe genomen. Men verzekerde dat deze (leen wel tegens het vuurkonde,. mits de ftenen wat groot waren. Glazen vond men niet in de venftcrs. iialiüm Het Galium tinStorium wierd in Kanada door de Franfchen Tisavo- ihiclorl- jaune rouge genaamd. Het wies hier overvloedig , vooral in ene goe- 'im. jjg vogtige tuinaarde. Met de wortelen verwen de- Wilden de pinnen der ftekelvarkens rood welken zy in verfcheiden' van hunne ftof jes invlegten ; en deze kleur verfchiet niet ligt. De Franfche Vrouwen in Kanada verwen ook met, deze wortelen, die klein zyn gelyk die van 't Qallium, luteum. De Paarden lopen Mer dèn gehelen winter over in 't veld , en" zoeken den koft. Egter wil men dat ze in 't voorjaar vet zyn. ■^Val- Men had het geraamte van enenWalvifch enige mylen v^xiOuebec^Gw vifchGe-gne Franfche myl van de-Rivier St. Laurence gc/onden, op ene plaats raamte, ^^j. tegenswoordig geen lopend water komt. Dit geraamte was zeer groot. De Kommandant had verfcheiden lieden gefproken die het ge- zien hadden.. Schui- De Schuiten die men hier gebruikt waren van drieerlei foort. I. Has- ^^"' tenfchuiten, uit baft gemaakt dog met houten ribben ; II. Kanoos, die men hier van vnt Dennenhout maakt. Men roet ze niet , maai- doet ze voortgaan door middel van een foort van riem, die men in de hand houdt en heen en weer beweegt ; (*^ dog men kan daar de lielft van de kragt niet mede. doen als met roeyen. Het derde foort van vaartuigen noemt men Bateaux. . Zy zyn hier altyd groot , en worden gebruikt om zwa- re (*) Da7ïrfÊZfon,by LiNN/Eus Leontodon Taraxacum. (I) Dit noemen de Engelfckn Paddling, FORT St. FREDERIC. 174^; '65- re vragten te vervoeren. De bodem , die altyd plat is , bellaat uit rood,-, dog meelt uit wit eiicenhout , om des te beter tegens liet floten op de ftenen te kunnen. Het boord is van vurenhout, en dit gefchiedt om de ligthcid. Men maakt hier teer en pek in overvloed. De Soldaten genoten hier enige voorregten de zy niet overal heb- Soldai ben. Die hier in bezetting waren kregen een rykelyk onderhoud. Elk ten. ontving daags anderhalf pond weitenbrood. Ook kregen zy erwten, Ipek, gerookt of gezouten vlecfch, en zelfs meer dan zy op konden. Nu en dan wierd 'er een os of ander beefl: geflagt , waarvan het varfche. vleefch onder de Soldaten werd uitgedeeld. De Officieren onderhielden, op 's Konings koflen melkkoeyen. Ieder Soldaat had zyn tuintje buiten het Fort , waarin fommigen fpeelhuisjes gezet hadden , en zy allcrhanda moeskruiden teelden. De Kommandant zeide dat dit gebruik in dit Land algemeen was by zulke Veilingen in wier nabuurfchap gene grote ftad lag, van waar men groentens krygen kon. In vrcdenstyden behoefden' de Soldaten gene wagten waartenemen. En daar het Meer hier digr by vol van vifch is, en de bollchen van wild, zo kan ieder die maar wat naarftig is hier ene tafel houden als een Heer. Ieder krygt alle twee jaren enen nieuwen rok , maar alle jaar ene veft , . ene muts , enen hoed , een paar kouflèn, een das, een paar fchoenen, en in den winter vry brandhout. Aan foldy heeft ieder vyf/ols daags. Dog als zy voor dert Koning werken moeten krj'gt ieder dertig /o/s. Dus was het geen won^ der dat het kiygsvolk 'er hier frifch , vet, fterk en wakker uitzag. Die ziek wordt komt in 't Hospitaal, waar hy alles vry heeft Zy konden, ook ligt verlof ki7gen , en hielden egter hunne foldy en hun gewoon. onderhoud , mits zy de wagtlonen betaalden , als 'er wagten te doen wa- ren. Den Kommandant en den OlScieren bewees men alle de verfchul- djgde eer ; egter gingen de Officiers met de Soldaten als hunne fpitsbroe- ders gemeenzaam om. Dikwyls zaten zy met malkander te praten. De Sol- daten , die hier uit Frankryk naartoe gezonden worden , moeten tot enen/ zekeren ouderdom toe dienen ; waarna zy hun afrcheid,en vryheid krygen een ftuk lands te bebouwen. Maar als zy alleen voor zekere jaren heb- ben dienft genomen , krygen zy na 'i eindigen van die hun ontflag, in-- dien zy het begeren. Dit doen de meeften die in Kanada geboren zyn. Als een Soldaat zyn ontflag gekregen heeft wordt hem van 's Ko- nings wegen een ftuk lands gefchonken , van veertig arpents in de lengte , en drie in de breedte , als de grond over«l goed is , dog wat meer als die niet veel deugr. Ook krygt hy ondei"fland om een woefl land te ontginnen. De eerfle drie of vier jaren krygt Ky eten voor hem , zyne vrouw en kinderen. Nog fchcnkt hem de Xoning ene koe , en de noodzakelykfle werktuigen. Andere Solda- l' 3 ten %6 K A N A D A. Soldaten, die 'er door den Koning voor betaald worden, helpen hem zyn huis bouwen. Dit zyn aanmerkelyke onderfteuningen voor eerl^ be- ginnenden; en in een land daar de Soldaten zo wel behandeld worden , zoude men zeggen , kan de Koning niet verlegen zyn om troepen. Om het land des te beter te bevolken heeft men voorgeflagen jaarlyks uit Frankryk driehonderd man overtevoeren , en den ouden Soldaten hun ■affcheid te geven, waardoor zy gelegenheid mogten hebben te trouwen, en zig aan den landbouw overtegeven. Het land dat men hier den af- gedankten Soldaten had gefchonken was zeer goed, beftaande doorgaans uit ene met klei vermengde dikke tuinaarde. Eggen. De Eggen, waarvan men zig hier bedient, zj-n geheel van hout, en driehoekig. De Ploegen waren ook niet veel beter. De raderen wa- ren plomp en dik , en al het hout was zo zwaar dat een paard werks ge- noeg had om enen ploeg op den gelyken grond voorttetrekken. Rotfeii, Hier en daar op de rotfen lagen ilenen van verfcheidenerlei foort. Sommigen waren tamelyk groot van twee tot drie ellen dikte en ander- halve el breedte ; anderen wat kleinder. Zy kwamen egter allen in den aard van den (leen overeen, alleen bemerkte ik deze verfcheidenheden. Enigen beftonden uit enen Kwarts van kleur gelykende naar bruine iandyfuiker , en uit enen zwarten fynen glimmer, die mee zwarten hoom- fteen en enige weinige korrels van blauwen fpaath vermengd was. De kwarts was het voomaamfle ; ook was 'er vry veel glimmer, dog wei- nig fpaath in. Deze verfchillende fteenftofien waren zeer wel door mal- kander vermengd, zo dat men ze op 't gezigc wel van malkanderen on- derfcheiden , dog niet met werktuigen afzonderen kon. De fteen was hard en vall, en de kwarcskorrels zagen 'er fy-n uic Anderen beftonden uit grauwen kwarts , zwarten glimmer en hoom- fteen , met enige weinige fpaathkorrels. Weinig Ipaath was 'er in , vry veel glimmer , dog meell kwarts. De (leen was hard en vafi:, en verfchilde alleen in kleur van den voorgaanden. Enigen beftonden uit een mengfel van helderen kwarts en zwarten glimmer , waarby ettelyke rode kwartskorrels kwamen. De fpaath had hier de overhand ; de glimmer lag in dikke fchyven. Deze fteen was zo vermengd niet als de voorgaanden, ook niet zo hard en vaft. De bergen waarop het Fort St, Frederic Haat, en die welken hier om- llreeks leggen , waarop de befchreven' ftenen gevonden worden , be- ftaan doorgaans uit enen koolzwarten kalkfteen , die gelyk leyen op lagen legt. Men zou hem ene lei noemen kunnen die door het vuur tot kalk wordt. (*) Deze fteen is van binnen pekzvvart, en doorgebroken zyn- C) Marniir fcbiJloJUm LiMN. vol. 3. p. 40. Marmor unicoler ?iigrun. FORT St. FRED ER I C. 1749. 87 zynde zeer fyn. Hier en daar vertonen zig in denzelven kleine fpaathkor- rels en andere ongelykheden , die 'er aderen in fonneren. De beddin- gen die boven op de bergen leggen zyn van enen grauwen digten kalk- lleen , die maar ene verlcheidenheid is \'an den voorgaandcn. In den zwarten kalkflcen treft men byna overal ene menigte van allerhande ver- fteningen van moflclfchelpen , hoorns, en anderedingen aan. De ver- leningen die men hier meeft vindt zyn de volgenden : Pectinites of Ofirea peäines zyn het die 't grootfte getal uitmaken, ^^^'"f" Somtyds komt men op grote beddingen, die niet anders dan aan een ge-J^'-''^' waflcn fchelpen van dit foort zyn. Zy zyn grotendeels maar klein , en zelden meer dan anderhalven duim. Men vindt ze op twcderlei wyzen verfteend. Het eerfle foort toont overal in den fteen indmkken van de verhevene zydc der fchelp , dog niet het geringde teken der fchaal , ea alleen maar de indrukken. In het andere befpeurt men de fehaal zelve nog in den fleen zittende, zo dat zy , als ze helder van kleur is, ligt van den zwarten fteen zalven kan onderfcheidcn worden. Van beide de foor- ten vindt men 'er velen , dog van het eerfle de meeflen. Enigen zyn ver- heven , vooral in het midden , anderen daarentegen zyn in het midden in- gedrukt; dog in de meeden is de buitenfle oppervlakte merkelyk verhe- ven. De ftrcpen lopen altyd in de langte, namelyk van het middelpunt- naar den rand. Versteende yitnmonshoormn zyn 'er ook veel , dog egter veel min- der dan de voorgaanden. Men vond ze ook zo wel met als zonder fchalen. Dog 'er waren ook vele verfteende flakkenhuizcn onder. Ver- fcheidenen dezer Ammonshoomen waren zeer groot, zo dat ik niet weet 'er oit groter gezien te hebben. Zy bedroegen in de doorfnede meer dan een Zweedfcbe el. Men kon velerlei foorten van Koralen befpeuren in de ftenen vad- gewaflèn, vande welken zy egter wel aftezonderen waren. Sommigen waren fteenplanten of witte takagtige koralen , (*) anderen , dog min- der in getal, waren ftarkoralen. (f) Ik moet den naam van Steenballeit geven aan een foort van vreem- Steen- den fteen , waarvan de rotftn op vele plaatfen v^ol waren. Zy hadden ballen , de gedaante van een halven kloot , waarvan de verhevene zyde buiten de rots uitftak, en de onderfte. daar vaft was ingedrukt. Zy beftaan louter uit evenvi^dig lopende vezelen , die van den jjodeni eti als uit een middelpunt beginnen , en zig over de oppervlakte des kloocs uitbreiden.- De kleur is grauw. Van buiten zyn deze ballen glad, dog hebben veel klei- Waller. Min. p. 61. n. 2. Lime-JIates ,/cbiJlus cakareus, FoRSTcitlntrod. to Mineral, p. 9. (•_) Liiboj)hyia. (f) Madreprx,. 1^8 K A N A U A. kleine gaatjes , zo dat zy 'er uitzien als waren ze niet ene helder grauwe korft overtogen. In de middellyn zjti zy een of anderhalven duim, Zmd, Onder andere foorten van Zand, die men hier op de Oevers van het Meer Champlain vindt, zyn 'er byzonderlyk twee zeer zeldzaam, die men meeft op dezelve plaats by malkander aantreft , namelyk een zwart en een roodbruin of granaatkleuiig zand. 