Maleisch-Nederlandsch woordenboek
^ ^o I. bawang:, ui; look [de plant of de bol]; b. pöéteh (b. tjïna is geen ri.), knoflook; b. mërah, de kleine roode ui {sjalol); b. mërah pöêteh, de gewone witte ui, de zoogenaamde timorsche ui: b. b^sar, b. b^nggala of b. bombai, groote roode of witte ui, gew. van Bombai aangebracht; b. p^rai, losse uien,d, i. niet aan trossen; b. b^rdjambak, uien aan trossen; b. s^bougkol of harcêbi, soort van gevest eener kris van gedegen goud, dat alleen de rcgeerende vorst mag dra- è Jj^ 201 ^^ gen. — «bawang s^köêpaug, eene andere soort (van ui? T.). — [Div.]. «IL, djangkrik bawaiigan, baiav., een jonge krekel, die pas haren gekregen heeft. — [H.]. ^aO baoek, van de plaats onder de kin of tusscben kin en keel: vol, heizij door een' dikken hals, door haren , of door vederen; hel volle enz,, als hoed.; het vol enz, zijn; dubbele kin; baard onder de kin; baard van eene kip of andere vogels; tjani- bang b.^ bakkebaarden, die onder de kin samenkomen. ] 9^ bawal, naam van een' platten, eetbaren zoulwater-visch — slromalens — ; soor- ten: b. pcèteh; b. hitam; b. kiëniiig; — *b. tj^rmen; b. k^dïwas. — [C.]. -M^ ..j ^ O baoen, men., = baoe; baoen-baoe- nan = baoe-baoewan ; sabaoeii = sabaoe; mambaoeni=:inahidoe en dikwijls hiermede te gelijk gebezigd. — [T.]. 2$ ^o bawah, hel beneden\ benedenste; bene- deneinde ; ondereinde ; d i 1) a w a h , betie- deti; onder; omlaag; k ^baw ah, naar freüef/eit enz; dari bawah, van beneden enz, J$Lj I- bahoe — skr. baboe — schouder; van flesschen en dergelijke: ronding lusschen hals et» lichaam; kïlat b., soort van epau- let te; tali b.^ bras (mar.); — * kilik b., ring die aan den arm, dicht bij den schouder, gedragen wordt. — [I^] — pemb&liö^wan , ra van vaartuigen met schuine zeilen (jav. pambahon, lamp. pambawoen, T.). II. z. baoe I. ^ êïvjfto» w. sum., z. yt>)^U. — [N.]. / kmJ&o If iiienibahas, dingen, die of welker deeleu op elkander moeten sluiten, maar het niet doen, aanzeilen met eene spaansche spil, bv. een vaartuig, waarvan de planken niet goed sluiten, of eene plank, die niet goed sluit. II. en bahas — verb. van C C X iLXbo bahany, heele lucht van een brandend of gloeiend lichaam; gloed; meraba- liaii|^, door gloed verzengen, L, qriSV^ I. bahak verb. van ^Ilh'U. * II. eene kampoeng mei geweld lol zich trekken. — [R.]; uit 't jav. (T.). * III. , w. sum. , schateren ; hartelijk lachen. — [N.]. wJè\j I., membahaiii , kauwen mei gesloten ^ motid, inz. drooge, zanderige spijzen, zooals bv. sagoen-2, die anders uit den mond zoude vliegen. «II., batav , de kies des verslands. — [B.]; Jav. ba^m, kies (T.). ^'.•J&o l.t membahan, mei twee handen \y>^ 202 êJ beuketi; een' boOiustam kloven lol planken of hulken — ; planken of balken kloven uil eeii' hoomslam. *1L, w. suin., spaanders; houlspaanders. — IlL, bahan-j3, naam van een' eelbarcn zoelwater-visch. •X- z^X^O bahi, w. sum., werpen; gooien (niet een' steen, bal. enz.). — [N.]. (C\^ IfcSJa? beter bahaja—skr. bhaja — gevaar; nood; ongeluk; ma ra baja of, bij smtr., v^Uj^ merbija, pleon. smsL, ongeluk. I[. slag (soort), inz. met belrekking tot den leeftijd; slempel; sebaja, dezelfde slag enz,; van denzelfden slag enz.; even als. /Co I. bajoe — skr. wajoe — wind; de God der winden; zekere bovennatuurlijke kracht; b. nébalf:, soort van versnapering. II. naam van een' boom, gelijkende op de g^ronggafig. III. vreemdeling. IV. van spijzen of dranken eenigszins van smaak veranderd^ doch nog niel bedorven; van bloed of andere lichamelijke sappen chemisch veranderd; onrein; bedorveti; hel eenigszins van smaak veranderd etis. zijn (jav. wajoe, T.); keb&jö&wan, eenigszins van smaak veranderd zijn; k. s^gala aj^r, kwaadsappigheid. ■X-/C\j bSjl, jav., klein kind. — [C.]. •• • -X* t^>oV> bajat, rijsl zaaien in eene kwee- Acnj, om ze laler over Ie planlen. - • [L. bew.; C.]. 25cX-3w baïdali — verb. van ïioo:. Of mfmbajar, belalen iels mei iels; voldoen; vervullen; ni^mbajar cêtaiig d^ngngan ringgit, zijne schuld mei dollars betalen; ra. nïjah, eene voor de vervulling van een wensch gedane belofte vervullen; m. ka ui, zijn woord houden; bikjaran, wal in betaling gegeven wordt, is of moei worden; pf^tnhii^Ty wie bctaall enz.; betaalmiddel; pembajaran, betaling; voldoe- ning; vervulling. V> I* naam van een' boom van weinig nut, met zeer groote bladeren. — * naam van een' boom, waarvan vaartuigen gemaakt wor- den — plerospei^num blumeanum^. — [P.]. *II., batav., platluis. — [B.]. / hi^yj bajas, naam eener soort van nï- boeng, grooter dan de gewone. a.>o I- I>ftJAn?) schaduw; schim; schaduw- beeld; h f rhiiVLUgj schaduw werpende zijn; t^rbajaug didalam pikïran, als ondui- delijk beeld in de 'gedachten liggend; ler- bajang 'aValnj^, zijne slrekefi bleken, d. i. kwamen aan den dag; membijang^i, beschaduwen; overschaduwen; bajangf-S, schim; schaduwbeeld. «II. naam van een visch. — [C.]. •• • ö- *ei^ 203 Ut^. ^ m^\j> I. bajoeng;, soort van voorsnijmes, ook prang genoemd. — [M.]; soorl yan kapmes, bijna gelijk aan de gölo^. — [L, l)ew.]. *1I. huilen. — [C.]. ^ i-^ o bajony , w. sum., eene zielUe in de padi. — [N.]. L q_ >V> I. bajak, onevenredig dik (ook van •• • eene hoog zwangere vrouw, «of hel achterdeel van een schip); het onevenredig dik zijn; onevenredige dikte: eene onevenredige dikte aannemen; onevenredig dik worden; eene onevenredige dikte vertoonen, d. i. zichtbaar moeielijk loopen. * [I., w. sum., wild door elkander; ver- spreid; verstrooid; zonder orde. — [N.]. ^ l, fhU bajoelhL, de baard. — [C.]; vgl. Ci.i>Oo balk, goed; wel; degelijk; deugd- •• • zaam; braaf; welvarend; hel goede enz.y als hoed.; hel goed enz. zijn; goedheid; degelijkheid; deugdzaamheid; braafheid; wel- varendheid; b. kóêd^ b. gadjg, hetzij paard, hetzij olifant; djtk^ t& böleh d^ngiigan b., als Ikl niet goedschiks gaat; b. t^ b.« goed of niet goed, d. i. wellicht; berbafk, wel met elkander zijfi, inz. van een pas gehuwd paar, waarvan de vrouw nog maagd was^ wanneer zij haren man den bijslaap toe- gestaan heeft, dat gewoonlijk welstandshalve eerst na eentge dagen geschiedt; mefübaïk- k^iif goed enz. doen zijn {maken); verbeteren; herstellen; repareeren; tikoes m^mbaik- k^n laboe, de rat repareert de pompoen^ om te zeggen, dat iemand, die iets wil repareeren, het nog meer bederft ; mf mbiiki, rerbetereft; herstellen; repareeren\ m ^ m b i i k i diritg^, zich opdirketr, zich opknappen; Sf- baik-2, hoe goed ook; zoo goed mogelijk; best mogelijk; allerbest; s. djin^ hoe goed ook een djin zijn moge; apa djdèg^ s. oesah^? wat is eigenlijk de allerbeste be- zigheid^, baïk-d, goed opgepast I ^Jro bajam , naam van verscheiden soorten ^ van spinazie; soorten: b. pöëteh; b. mërah; b. b^sar; b. s^laseh; b. ëkor ktctjiug; b. düêri; b. tanah of b. pasir; b. röês^ ; b. mökeh ; b. baloeng ajam ; — ♦ b. kastcèri; b. löêhoer — [L.]; — * b. mönjet. — [C.]. .•^\j I. bajan, naam eener kleine soort van parkiet. II. verb. van ^j;Ijo bajan. « III. naam van een vrouwelijke volgeling in de Pandji-romans (T.); vgl. sanggit. IV., bajan-3, naam van een' eetbaren zout- en zoetwater-visch. ..^V3 en Ji^,y. gescheiden; afgezonderd; duidelijk; vet*klaard; klaarblijkelijk; gescheidene enz.; gescheiden t^fouèu. ""'H^ 204 ♦ .Ui ^ Y^ 9l^\ó bajo-3, w. suni., groole padi- schuur, zooals door vorsten en groeten gebruikt worden. — [N.]. # dOo bajah, de naam van eene eend. — •• • [R.]. dOo bajoh, beurl, die aan iedere vrouw, •• • als de man meer dan ééne vrouw heeft, volgens de wet toekomt, bestaande in het doorbrengen door den man van den nacht hij de betrokken vrouw, zonder dat echter de bijslaap verplichtend is. Heeft een man vier vrouwen, volgens de moehammedaansche wet het maximum^ dan krijgt dus iedere vrouw om den vierden dag hare beurt. Bij verzuim van den man, kan de vrouw bij den rechter klagen^ dat vooral te Mekka zeer in gebruik is (jav. wajoeh, T.). /Aj w banjoe, gegist water van kokosnooten, waarin een stuk ijzer gedaan is, dienende^ om roode zijde paars te verven. La> o I. banjak, veel; menigvuldig: talrijk; membdnjaki, vermeerderen; mei zijn velen eene Handeling verrichten aan iets; met zijn velen aanvallen (hetzij met daden of woorden); met zijn veleti bij iemand komen, ter verkrijging van iets; kebaujakan, veel- heid; meerderheid; k. manoesija, de meer- derheid der menschen; de meeste menschen; sebanlak, evenveel; zooveel als; eene hoe- veelheid enz.; s^dikit s^banjafj;, een weinig en eene hoeveelheid, d. i. eenige (bv. hoeken) — een eigenaardige malaïcisme; adakah patoct öraiig lari s. ïtoe? is het tvcl betamelijk, dat zooveel menschen weg- loopend * II., jav., gans. — [C.]. ■)«•. V^o banjoel, z. J^U. ^ f V>0 bailjol, jav., grappemal^er; hans- worst. — [C.]; — *batav., de komiek in de inl. schouwspelen. — [B.]. ^/•oo baiijoeii en babaujoen, toebereiding van schillen van vruchten enz., waar- mede de tanden worden zwart gemaakt. — [L. bew.]; van jav. banjoe, en dus bQ- banjon (T.). babati, een op Ternate gebruike- lijke titel, zooveel als rijksraad. — [L.]. ^ S\j^ bcbatoer, jav., grond: vloer; fon- dement. — [C.]. — z. jav. batoer. "^••oVa^ bibatlii, haisLW, verafschuwen. — [B.]. — stamwoord bïhat. -X- ^JüVa^ bebateh, w. sum., riviertakje. — ' 'm- ^ iVa^ bebaroe, naam van eeu' visch. — [C.]. — z. baroe-2. ^ iVx«> babarl, een insect (Ts.), vermoe- delijk eene soort vliegen. — [R.]. — Waarschijnlijk smtr. van bari-2. •• • • *u> 205 e/W * L'J y^^^^ babaraii, naam eener soorl van schelpvisrh. — [M.]; bcbaran, naam van een' visch. — [C.]. •^ /•ÓXj^ babakan, balav., schors. — [B.]: jav. (T.). •X- 5; é^Vx-) bebawanjf, balav., twee grepen zaadpadi. — [B.]. — stam woord e ^^r-: • « bawang? •^ t **-vsA_> bebet en bebed, jav., omwln- den; (migof'den: gordel: buikriem. — [C.]. — z. b^bbal. bebbat, windsel: niembebbat, om- winden: verbinden (bv. eene wond); beiibataii, wat omwonden enz. is: penibeb- bat, wie omwindt — ; om windsel: verband: p. k^ris, omwindsel van hel boveneinde eetier krisschede, waardoor de twee belTlen, waaruit die bestaat, bij elkander gehouden worden; pembebbataii , omwihding: verbinding. ^/ M^KAAA^ babtïs — eng. babtize — doopeft. — [R.]. ^ cXk^ bcbcd, z. bebet. • • ^ V^^' ^?''?'''^» balav. (bal. b^b^hin, T.), uitstrooien, bv. onlbolsterde rijstkorrels voor de kippen, door ze op den grond (e laten vallen, niet door ze her- en derwaarts te gooien (z. a o er in). — [H.]. bebbar. zich verward door elkander bewegend, zooals bv. eene menigte vle- dermuizen in eene groU in wanorde door • • elkander stuivend; hel zich verward door elkander bewegend enz. zijn. — «bebaran, moeilijkheid: moeite. — [C.]. z. ook ^jjlw. ^ t j^^^K^ bcbbes , lokken en dan vermoM'- den. — [R.]. iLx-) bcbbaiiff, van een' foelus indemoeder- scheede ingeklemd: het in de moederscheede ingeklemd zijn: kebebbang^, toestand eener vrouw in barensnood, wanneer de vruchl in de moederscheede ingeklemd is; mati k., in dien toestand overleden zijn. • « bebek, balav. (uit 't bal. b^gh^g, T.), = sama rata, van iemand die om zijn lendenen even dik is als hooger op; over zijne geheele lengte denzelfden diameter hebbend. — [H.]. Kx^ bebbal, dom van natuur: onbevattelijk; bot: onnoozel; het dom enz, zijn; dom- heid; onbevattelijkheid; botheid: onnoozel- heid. — z. bödoh en diëugoe. ^•yj<^ bebbaii, van lange voorwerpen , zooals bv. pieken, stangen, geweren en der- gelijke zooveel als men tusschen de twee armeti kan vatten; vracht, in dien zin; ilg.; last; moeielijkheid ; tijada b. m^ntjahari b., eene last of moeielijkheid zoeken, terwijl men ze niet heeft; niembebban, lange voor- werpen tusschen de twee armen vatten en op zich nemen: peiubebban, wie tusschen twee armen vat en op zich neemt. $06 * JCoOi bftboenda, z. baboe. • • ■H- I •• bft, z. embet. batata, naam eeiier aoierikaan- sche aard vrucht — conrolvuhis ha- tütas — zoet van smaak. — [R.]. t\jLj batara, — skr. bhattara — b. Dcêr- ga, de godin van dien naam; b. Gcêroe, de god van dien naam; li. Madjapahit» de koning van Madjapahit; b. l^rï — - smsl. van batar^, godheid^ en skr. Iri, #/nc — viraarschijnlijk : het hihdoesch goden-drietal {trias) Brahma, Wig'noe en Siwa. * \Va-j batarl, zorgzaad — holcus — . — *[R.]. * /•! \VX> betaraii, w. siim., van een' steel, bezemsteel f pennehouder voarzieti iijn; b. pinggaug, de handen in de zijde zetten. — [N.]; liad onder ^J moeten staan (T.). C^^\jo betapa, — smst. van böêwat en apa (is te betwijfelen, T.) — om wal te doen f voaarvoorf waarom? tot welk einde f hoedanig? hoe? zoodanig; het waar- voor enz,; hoedanigheid. ^Vjo batawf, minder gebr. batawijah, ook wel ^U3> en ^jUa^ , Batavia. Q y // *V>%AAj bltblt, batav. (uit 't bal.. T.). pulken; knijpen. — [B.]. ^j;/\A) betoct, naam van een' eetbaren zoel- waler-visch. *\J>\A5 bctot, batav., rukken. — [B.]. '^VI^^AAd' batav.^ memb^tit, hardloopeti^ bv. iemand die vlucht of van een paard. — [H.]. •K- ^ ) ^. botrawi, jav., soort van poel of staand water. — [L.]; water-reser- voir. — [C.]. / M^Js^ betis, been tusschen knie en voet: djantoeug b. of bcëwah b., de kuit; tOĕlaug b., het scheenbeen. / xMsA> bettas, van weefsels, papier en der- gelijke opefigescheurd, asooals bv. een zak rijst, een kleedingstuk, hetzij in de naad of elders — ; van een ei, dat uitgebroeid wordt gespleten (van zelf) — ; van eene naad van zelf opengegaan; hel opengescheurd etiz. zijn — z. r^ttas en tettas. iijo I. betocngf , naam der grootste soort van bamboes (jav. p^toeng, T.); roempoet b., soort van plant met geneeskrachtige eigenschappen. II. klanknabootsend woord voor het geluid van eene soort van kleinen kikvorsch, die daarvan katak b. genoemd wordt (bat. bortoeng, T.). — z. kala^. ao7 <Aiy*i •'• •• ••.. lifting^, lange y smalle zand- oï rots- bank in zee; rif. — z. li(ĕsoeng. ^ \ ^XLjb batapora of patapora, balav., speldegeld, dal voorainusenieiilen, aalnioesen enz. dienl, niet lot hel kapiliial (modal) gerekend wordt; ook botapora. — [H.]. betoek, naam van een zeer klein eetbaar zoutwater-vischje (vgl. jav.. T.). betok , gebrand door coirosiere zelf- standighedenj zooals soqimige gommen, lapis infernalis enz. (^ Q^ > L, membettak, behoorlijk opbergen; redderen; in orde houden; — djiëroe l)^ltaV> hofmeester (bal. djoeroe hglek, de kok van een voornaam persoon, jav. djoeroe b^ta^, T.). II. bestand tegen invloedefi van buiten, bv. tegen regen en zon; gehard; van een sterk gestel robuust; hel bestand enz. zijn; gehardheid tegen invloeden van- builen; ro- buustheid. L^ xjC^ I. betik of k^paj^, naam van een' « boom, die eetbare vruchten draagt — caricapapaya — ; de vrucht zelve. — De jonge bladeren worden als groenten gegeten en de wortels uitwendig tegen de wormen ge- bruikt; b. rambai, de tnaiiite/ijAeb., welker kleine en veelal verkrimpte vruchten aan lange dunne stengels naar lieneden hangen ; I i 9 b. ba tang, de vrouwelijke h., waarvan de veel grootere vruchten met korte dikke stelen boven bij de kroon zitten. II., bftik-;^, soort van uitslag, bestaande uit kleine puistjes, de zoogenaamde yoode hond — lichen Iropicus —. f VjÓ betoel, recht; juist: echt, waar; wezenlijk; waarachtig; oprecht; bi*aaf; bet rechte enz., als hoed.; het recht enz. zijn; rechtheid; juistheid; echtheid; waarheid; wezenlijkheid; waarachtigheid: oprechtheid; braafheid: h. hati, oprecht van hcu^t; hati jang b., een oprecht hart; b. dibawah hé toet, juist otulcr de knie; membetoelken, recht enz. doen zijn {niaken); in orde brengen; verbet e- reti: corrigeeren: regelen; schikken; luembf- tifeli, in of*de brengefi ; verbeterden; corrigeeren; m regelen; schikken; voorts: mikken op iets; op den mik nemen; in eene rechte lijn afgaan op iets; berbetótlan (met d^ugugan), overeenkomstig zijn met iets; in de richting zijn van iets; kebftftlan, rechtheid enz.; juist; ter goeder ure; van pas; toevallig; sebetoel» naam van een boompje^ meteen' bijzonder rechten stam (waarvan de naam), welks bladeren in de geneeskunde gebruikt worden. i ** J iJo bftfttoc, naam vaii een' eelbjgiren zoetwater-visch, die zich in het slijk ophoudt. Lr)*i 208 Uo V • * ( J^ ^ bet® was, loon: vergelding. — [R.]; onder loewas, hetgeen in 't kawi (Iwas) en bal. de vruchten (van eene handeling) ook beleekent (T.). * y 4A> batölo, naam van een' visch, wilrisch; ook bantölo. — [L.]. * Aio I- betah, hatav,, aarden: bevallen: uithouden. — [B.]. II. sterk zijn: in staat zijn: van eene ziekte hersteld: aan de betere hand: weder gezond: sterk genoeg: in staat: het van eene ziekte hersteld enz, zijn: I)(;lüpa b. akoe? hoe is mijne b^llah? zegt iemand, die zich in een' onaangenamen toestand m bevindt en wenscht daaruit verlost te worden. /-JO* betï-3, nasik-2 of g^lam lïkoes, naam van een boompje met eetbare vruchten, welks jonge- spruiten rauw als toespijs bij de rijst gegeten worden, terwijl de wortels in de geneeskunde dienen en de bast als looi gebruikt wordt. ^ /.4 %i.ajÓ boetïran, ba tav., draaiing: weti- ding: tida karoewan boetiran- nja, men weet niet waarheen hij wil; hij weet zelf niet wat hij wil. — [B.]. ^'♦wyo betïna, het wijfje van alle levende wezens. — Het is meer het geslacht aanwijzend dai) p^r^mpóêwan. ^Vi.s:o badjana, z. badjan en b^kas. •^l'! • « beddjat en beddjad, versleten: van een paard a [gejakkerd: afge- leefd: beddjatan, wal versleten enz, is, — aj^ • • • • M L\SL\^ bedjad, batav., afgejakkerd: afge- leefd, — [B.]; z. b^ddjal. (z. U-; en J^), ar., met ijver : ern- «^ «^ stiglijk, LiXjiLs^:V) I- boedjaiig:g:a — skr. Uioe- djaugga, slang — ; jav. b^r- djongga, een geleerde: schrander; geleerd; schranderheid: geleerdheid. II. ook bidjang^ipa, soort van kleine pof- fertjes in den vorm van donderpadden, die met eene suikersaus gegeten worden. • • bidjaksana — skr. witjaksja- na — bekwaam; geschikt; wijs: verstandig: ervaren; bedreven; schrander; het bekwaam enz, zijn; bekwaamheid; geschikt- heid; wijsheid; verstand; ervarenheid; bedre- venheid; schranderheid. De Mal. gebruiken ook een' verkorten vorm bïdjak, met de- zelfde beteekenis. iU^iO bitjara — skr. witjara — re- deneering: beschouwing: raadpleging: beraadslaging: beraming van middeleti; onderhandeling ; verhandeling ; bespreking ; V • 2od voarslel; voordracht; advies; gevoelen; raad; aangelegenheid; zaak; rechtszaak; raadsverga- dering; het redeneeren; het in beschouwingen treden; het spreken over iets; het raadplegen; het^ beraadslagen; het beramen van middelen; hel onderhandelen; masoV b., in rechten gaan; een proces aanvangen; m^mbi^ira- ken, redeneeren enz. over iets; overleggen; overwegen; behandelen (eene zaak); voorstel- len met beschouwingen; m^mbitjirak^n diriq^y zich zelven raad geven ; zich zelven helpen; tijad^ t^^rbitj&rak^n (t^rbi- tjar^) p^rkar^ itoe> aan die zaak is niets te doen; die zaak is hopeloos; tijad^ t^rbitjar^ ij^. Ai; is niet te helpen; hij is reddeloos; pfmbi^ara, wie redeneert enz,; pleitbezorger; advocaat; procureur; pffhlijk' raan, overlegging; overweging; behandeling; voorstel met beschouwingen; pembfti&r&aiiy overlegging enz.; Sfbi^ar^, van hetzelfde gevoelen. • IL, pantj^ bitjar^, z. onder oepatja- be^oes, batav., in (ngga b.^ niet in orde; niet goed enz. — [B.]. bf^ak (snnd. batjakf vgl. ook batjaV> T.), stilstaand re- genwater; poel daarvan. — [C.]. (bft4a]|^7), goedgunstig. — [R.]. HAL.-lfEDERL. WOORDENBOSK. OEBL I. V • J ••• *.• • M • bftiok, naam van een' eetbaren zoutwater-visch. bftfökök, batav., soort van kleine krokodillen. — [H.]. phir. van ^so. (mal. babatz), het onderzoeken; het navorschen; het twisten; onder- zoek; navorsching; twisting; mal. verb. is bahas. c / > er i f 3 (mal. babar), plur. jso), jyso en .Iso , jfroo/c massa water; zee; groote rivier; rivier. (mal. babrï),(/e zee betreffend; y zeeman. 9 9 o ^ 3 plur. van ^so / y 9 } y >^>b-i\. pers.^ Buchara, beroemde stad in Midden-Aziê, zoo genoemd wegens w hare geleerdheid. / 9 ( C, y '^sTTs (gew. ^_f.liw), van Buchara; y bucharisch; iemand van Buchara, o y ^V)» pers., geluk. o ut 9 9 o y yK^ij) \ry<^^i 9 ar., Nebucadnechzar, o y o y •• • >>^ , pers., 1^ gelukkig; rijk; 2» held / en titel eener mal. hikajat (ook U t La 210 sfjW c c / b & ^ / w 9 en ^jmjUIsu, pers., mildheid; geschenk; belooning; fooi. Vs^^ plur. van cU-lj. ^^X> plur. van (Jaso. <• • » SA>, plur. X»o, gierig; een gierige; / ... *. in 't mal. ook nog: het gierig zijn; gierigheid, i^VJ, pers., stikheti (wijze van naaien). c / t\j, l>ers., slecht; luHisaardig; in *l mal. ook nog het slechte enz., als hoed.; hel slecht enz. zijn: slechtheid; boosaardigheid, lX-> (z- cX*^) boecU — skr. boedtllii — , ver- slandelijk vermogen; verstand; verstandige handeling ten opzichte van iemand; weldaad; ook verstand ten kwade aangewend; arglist: streek; verschalking; verstandig, — z. Jac — ni^nanggoeug b. óraiig, aan iemand eene verplichting hebben; (ëtang 1»., schuld voor eene weldaad; verplichting; daoen b.^ scheef- parallelogrammisehe, aan den breeden kant loegepunle slukjes van geweven sloffen; papier, blik (veelal goud-) of andere pliUte , dunne zelFslandigheden, waarmede de bo- venrand van gordijnen of de randen van andere voorwerpen versierd worden; kajoe b., naam van een' boom, eene soort van bóêngoer; baïk b., verstandig; edel; groot- moedig; k^d&patan b., benadeeld geworden zijn; k^dépatan b(Èdïnja, men kwam achter zijne streken; boediman (^U43j), verstandig (alleen van personen). 'M- èS )lX^ bedato, (klanknab.), w. suni., kraken van de ledematen, zooals de inlanders dit kunnen doen met vingers, elleboog enz. — [N.]; t>jJ^ (T.). i)(J^ bidara en, ter onderscheiding, b. tjïn^ — skr. badara, de jujuben- boom — , naam van den jujubenboom — rhamnus jujuba — , een' vruchtboom met kleine zoete vruchten; de vrucht zelve; soorten: b. laoet, 1^, naam van een klein boompje, met soortgelijke vruchten als de eigenlijke bidara; 2<>, ook genoemd b. póê- teh of b. pahit, naam van een' boom in niets gelijkende op de twee eersten, waarvan de wortels tegen koorts en maagziekten gebruikt worden; b. mêrah, ook p^nawar mërah, « eene soort van de b. laoet 1®. •X- / C \ )l\-> bidarai, snorrende met de vleu- gelen. — [L.]; ^jdj} (T.). * (C, \)lX-> bcdarcl (klanknab.), w. sum., rommelen, — [N.] ; ^Sj^y, (T.). */ jj^)i\j> bldasa, ba tav., bloedvin; negen- oog. — [B.]; bal. bldasa (T.). A ) cX-) bedikma, jav., soort van houwer (T.). r • /C^)cXj pl"i*. van ^^ój. ai >> 211 jj y / ^^^O^ (mal badawi) ^,^1 .(md. bi- / dawi) en v-f^Jj (mal. badwï), ** ** veldbewofier; woestijnbewaner; Bedoeïen. / / / iJO)c\-> (mal. badajah), ar., fcaj^in; 6c- •• • ginsel. i^^*^gr\%(V %. pers., 5/ecAt ^e&iA, d. i. ongeluk; mal. verbastering is b^d^bah. C ^ C>" i!0 lX-) I- bf debah (verb. van ci^ó^ jj ) , • « soort van vervloeking^ ss tj^lak^, {mgeluk; ongelukkige; ellemleling). «II. of bedfgah, batav., traag in het bedienen (lajanin of lajain) of verplegen (rawattin), in tegenoverstelling van si- b^t, flug, flink in dezelfde opzichten. — [H.]. )c>lX-> bidadari en bidijadarf, of ividadari en widijadari — skr. widyadhari — , halfgodin der indische ^ fabelleer; vrouwelijke luchtgeest; nimf. \u C / •• ^J \(3l\^ z.^Jjoi. c / Ki\j (mal. badar), plur. .^Jj, maan, inz. volle. — jój en .Jj, naam van een plein in den Hidjaz, waar Moehammad den eersten grooten slag over de ongeloovigen v^on; batoe b. of alleen badar, soort van kiezel^ dat op dat slagveld gevonden en in ringen gevat wordt. ^JLj \cV-> {^^^' badarïjah), nom. pr. f. ^ / MsiC\-> bedis, batav. uit 't bal., opgezet van de buik, ten gevolge van een kwaal (T.). OUL> plur. van XcJj. c > ^ A C^{\. s (mal. bid'ah), plur. pjj, nieti- wigheid; nieuwe instelling in den godsdienst of andere gewone gebruiken; nieuwe ketterij: handeling^ stnjdig met de aJum. C lXj bedoeni:, kort%mslagdoek voor kleine ^^ kinderen, door een lint vastgebonden, waardoor de armen tegen het lichaam ge- kneld worden: windeldoek; luur; lu^mbe- doeng^, slaan van een windeldoek om iets, zoodat het daarin bekneld is; in een doek of dergelijke doen, in dien zin; b. lïlit, eeti windeldoek, lang en smal; zwachtel; windsel. bedak, smeersel; blanketsel [niet voor het aangezicht] ; witkalk. — z. p (B p o e r. — memb^dak, met smeersel besme- refi; blanketten; bekalken; tt;i7/en;p^mbeda^, wie met smeef*sel, besmeert enz.; witter; werktuig voor het blanketten, bv. een lapje; pembedakan, blankelting; bekalking. L *^l\^ bedoek, uitgeholde boomstam, die aan het eene einde met een onbereid bufl'elvel overtrokken is en in of in de nabij- heid der moskee hangt. Daarop worden 14* it?, Jj Ui Zi met een' klepel de seinen tot godsdienstige handelingen en ook voor brand > alarm, oorlogsgevaar en dergelijke gegeven. — «De tijd van 9 tot 12 of 2 uur 's nachts. — [L.]; jav. b?<Joeg (T.). •X- ^'O JL> bedipifah z. bedebah, II. c / . j(^X^ (mal. ba dal), hel verwisselen; hei in de plaats stellen; het veranderen; verwisseling; in plaat sslelling ; verandering. J(X^' ^st ii> de plaats van iets gegeven, ontvangen of gesteld is; in de gramm. permutatie f. — z. bid al. — JULtJDJiiJ, permutatie f van bevatting (comprehension; eontaining); Jjüj -« ^^^oaJ) Jjj, permutatie f ui ) C^ van een gedeelte voor het geheel; JXJ) J jj JXJ ) -« , permutatie f van het geheel voor het geheel; lai&I ! J 4)j , permutatie f van vergissing. f J cV-^ i'f membeddal, slaan; raken, in dien zin; iets (dir. obj.) ter dege doen, *II. ergens uittrekken. — [P.]; jav. b^- 4ol? (T.). III., batav. uit 't jav., hollen van een paard (T.). ^ f jCX^ bedoel, sund., zwijn. — [R.]. ) i\m> bf dil, vuurwapen; schietgeweer; mem- bedil) vuren ot schieten met vuurwapens, bv. als eerbewijzing; schieten met vuurwapens enz. iets (voonverp, dat geraakt wordt, of |>rojectiel) ; b. b&loh, schietgeweer van bamboeSfAnz. kinder-klapbus ; proppenschie- ter.— z. I^toep. — baris pon m^mb^dil, en de troep mililairen vuurde; dim&nakah ^ngkau dapat bóêroeng itoe? waar hebt gij dien vogel gekregen?; dib^dil, Ai; tuerd {door mij) geschoten; kapalanja pon dib^ dilnj^ k^dalam kot^, en zijn hoofd schoot hij naar de vesting; f ^IdLnAoek dib^dilnja, ik k^nn^, hij schoot op den p^landoeV» maar raakte hem niet. c s J (A-> (nasil- bidil), plur. ^)Si)^edel en groot- moedig man; wat ter vervanging van, of in ruil voor iets anders gegeven ofgenotnen is. N(X> plur- van JjJo. o / / -^ci / . 5 ÜO pl^r. ^ ) 43j f , lichaam , inz. de romp; menschelljk lichaam, met uitzondering van hoofd ^ voeten en handen; mal. verb. is badan, met de bet: lichaam; berbadan, een lichaam hebbende zijn. /•ilX-)' b^dan-2, breede, roode opiswellingen op de huid, zooals bv. bij de netelroos. ^lSlXj {^^^' badanah), plur. ^^y^, offer- dier (kameel of rund), dat men te Mekka offert. A ÜO> een woord, vraarvan men de bet. CL? niet kent, doch dat men, de letters afzonderlijk geschreven en gew. met hunne t ♦ JJ^iiJ 213 Ji getalwaarde er onder {^ ^ *^ S-^)> schuin in den rechter bovenhoek van geadresseerde brieven schrijft, viraardoor, denkt men, de brieven behoorlijk bezorgd worden. — z. ^jula» en ^^^. * C^üt^ * tX_> bfdoeda^^, batav. (jav.), soort 15 van adder (vgl. ^JJ^). — [T.]. K^iXj Plur. van^c^. 1^ l\j> I- bid^rl en baidftrli katoog (half- edelgesteente); soorten: b. bcelan; b. pandan. II. naam eener plant. — [L. bew.; C.]. -x^ A \ A JLj bfdoro (klanknab.), w. sum., voortschuiven; voortrollen. — [N,]. ^ ^ (JO bfdftwan — skr. widwan, wijze; ziener — , magische zang, door zan- geressen uitgevoerd en door de r^ban^ geaccompagneerd. — Bij groote feesten zijn tot 30 van die zangeressen. JL> aJL> bfdoewanda, lijfbediende: lijf' wachter; ordonnans. — De b^doe- wanda*s brengen 's konings bevelen over en dragen de insignia der koninklijke waar- digheid. Hun hoofd is de b^ntar^. w c / (J>^(Xi Z. ^j)^. •K- 2J (\j bf dah, gescheurd; gebroken. — [L.]; jav. b^dah (T.). c / /CcX^., hel beginnen.^ •• ^ {_CcX-> I- bedai, omgeploegd land gelijk •• • maken, — [C.]. *II. slaan; to snap (eng.). — [C.]. / CcV-> d^ meest gewone spelling van jj. -H- / CCV-> badija, loovertje van goud of eenig ander metaal. — [C.]. — z. daoen bfêdi. / «^(JO > i^l^ nieuws of wonderbaars schep- pend, uitvindend; nieuwelij ks of wonderbaarlijk gemaakt; uitgevonden; won- derbaar; verwonderlijk; zeldzaam; buitenge- woon; iets nieuws of wonderbaars scheppende of uitvindende. / A A__> cX-> {^^' badi'ah) fem.van foój. •• • • V.** / / ^ot ^ X» / )ocV->' pluï'- J^»^^ en iiiJ, wat ter ver- vanging van, of in ruil voor iets anders gegeven of genomen is; wisseling; ruiling; eremiet; derwisch. y y y i (\^ , in jóójS^, van verspreide dingen, inz. kudden: hier endaar; naar alle kanten. o / \(\j (mal. badzal), gave, inz. milde. bfr, bij verk. uj b^, praefix, duidende in r 't algemeen een' toestand of een bezit aan. Ji 214 ».) yji w / ^o >, plur. .L^j, weldoend; edel; waarachtig; oprecht; rechtvaardig; braaf; vroom ;'gotls' dienstig. boer, interj. voor een plompend geluid, zooals dat van een betrekkelijk {i,root li- chaam, dat in het waler valt: plom. — z. tj^boer, l^boer en d^boer; — bar-boer ( ») geen bet.), met verscheidenheid; d. i.: inlerj. voor een geluid, dat iemand maakt, die met allerhande dolle bewegingen in het water rondspringt. bor — verb. ned. — gewone handboor ^ ook, om de gelijkvormigheid, bïdji nangk^ genoemd; avegaar; m^mbor, met een gewone handboor boren, , hel vaste land; continent. \u , kindetiijke liefde; oudetUijke liefde; hartelijke toegenegenheid; goed werk; wel- dadigheid, ) ^ b^ri, van het aangezicht verlegenheid uitdrukkend^ zooals bv. dat van iemand, die betrapt wordt op eeue handeling, waar- over hij reden heeft of vermeent te hebben zich te schamen (de handeling behoeft juist niet kwaad te zijn), of zooals van twee miu- nenden, die elkander nog geene verklaring hebben durven afleggen en nu onverwachts tegenover elkander slaan; sympathetisch be- schaamd wegens de schande of beleediging — / / van een' ander, bv. een' verwante, een' vriend, een' landsman; schaamrood; het verlegenheid uitdrukkend enz. zijn; sympa- thetische beschaamdheid. ) ^^9 wij* bevrijd; onschuldig aan iets; c^ J):T, geheel vrij van gebreken. ïsjy^j vrijdom; vrijstelling; privilegium; diploma waarbij een privilegium rei- leend wordt; vrijgeleide; jXfL-X! i^)y,, vleiende inleiding in brieven en andere geschriften. — z. tarasoel. ^[^2^0^ f ^ t-^ bprllat, w. sum.. huwen; trouwen. — [N.] ; moest onder alat staan (T.). ^ i Ji y^ bf rabl, onvoltooid; gestaakt. — [R.]. ■^^^ • n^ . ^ 1 ^ ^ byrabé, batav., zich afslovem; in de weer zijn. — [B.]. 8 ) v-^ > pliir* ^9 V » brief; vorstelijk diploma; patent; brevet; klein mes om te schaven. ,) ^^ bf radja, scherp{\^y. badjraPT.). — [R.] ; batav. « meteoor; komeet. — [B.]. ^{^ ii^fc. ) >«> bfradjal^, spaansche rui' ters. — [R.]. •H^c3) ^ bfrada, een klomp vuur, die uit den hemel valt en als een voorteeken van brand beschouwd wordt. — [R.]. 'ïe \ ) ^^ berara, soort van doornachtigen boom. — [L.]. / y Jhf- 215 ^JSh^'^f. >r.%5 ) \ w> bcrarikau, batav., versirooid liggen, — [B.] ; uil 't bal. (T.). / / -u\) wJ plur. van ^j^. x.*iMi) w> bcrasan — verb. ned. — = tali baboe, 6ra5 '(mar.), -x^/.ï^) n^ I. bcraiijpau, rottekndd. — [L. bew.]; apermefU (geel zwavel- arsenik); b. pöéteh, wit arsenik-oxyde. — [C.]. — z. warangan. II. naao) eener soort van kastanje^ boom eu vrucht; b. padi, soort met kleine vnicbten. L j) 1 ^ b^rapa, hoeveel; hoeveel ook; hoe- zeer ook; hoe sterk ook; zooveel als; b. bauja^? hoeveel? b. harg^? wal is de prijs ? b. lagi? hoeveel nog? hoeveel te meer (of te minder) dan nog? tijad^ b., niet veel; b. ij^ m^n^ggah, tijadai djOèg^ did^ngngark^nnja, hoe sterk hij het ook tegenging^ hij werd niet gehoord; b^b^rap^, eene onbepaalde hoeveelheid hebbende zijn, d. i. eene onbepaalde hoeveelbeid uitmakende zijn; met zijn zoo of zoovelen zijn; töêwan b.? met zijn hoevelen zijt gij? tijada djOêga b. kita, wij zijn juist niet met ons velen; s^t^lab b. harï Umanja^ na verloop van eene onbepaalde hoeveelheid (sommige « eeni- ge) dagen. Veelal, zooals in bet laatste voorbeeld voor b^rapa, doch verkeerdelijk, wordt b^b^rapa in stede van b^rap^ gebruikt, even als men s^s^orang voor ^j^^ vindt. Men verbeeldt zich, dat een en ander sierlijker of krachtiger is, zon- der aan het verschil van beteekenis te denken. L ^1 ^ , schitteretid; bliksemend; (j)**^), de schitterende enz, bij tii/n., de naam van het rijbeest van Noehammad, waarop hij de bekende hemelreis gedaan heeft; mal. verb. is börak. 3 ) w^ plur. van /ü ^. <JO ) ^ berdkah, vermetel; stout; ver-- metele enz.; het vermetele enz., als hoed.; het vermetel enz. zijn; vermetelheid; stoutheid. ^ ^*yjS ) ta> berapen, w. sum,, verschillend van soort. — [N.]; ^)ji? (T.). •» / • O ) «^ bf rajfan (stamwoord onbekend) , alleen in mati b^ragan, van ou- derdom gestorven; van hartz^ gestorven. — Insecten, zooals spinnen, vlinders, wespen, (»ok krabben drogen dan op en zien er uit- als of zij nog levendig waren. Zulke dieren worden in de geneeskunde gebruikt, bv. eene spin tegen den pisloop. ^ ^ ) ^^ berami, zeker moeskruid. — [L.]. — ri^ z. b^rmi. •^ /•ov.A/C^ ^ b^römbjjan, w. sum., van c^v* 216 r^^ji .^s voorwerpen die hangen: slingeren: zwie- pen. — [N,] ; moest onder ^^^ staan (T.). ber&mboengr» ^* suni., opsprin- gen ; opsluiten ( opstuiven ? ) ; b^roewari sikinant^n doewa kali b^rdmboeng najik doewa kali b^r&m- boeng toeroen, en de witte haan sprong tweemaal (tegen zijne tegenpartij) op en kwam tweemaal neder; b. sipat raga met den bal kaatsen^ zooals de Boegineezen doen, namelijk door den bal (van rotting gevloch- ten) met de voeten op te slaan. — [N.]; onder ambo eng te plaatsen (T.). ^ ,.\ %j^f' ^ berlmboeni w. sum., /ticA- ten\ in de lucht zetten; kleede- ren uitluchten. — [N.]; moest onder ^jf^) staan (T.). •)t-^.»jL/C^ w> bf römbon , w. sum., van wor- tels of planten: door elkander geslingerd. — [N.]; moest onder jl«. staan (T.). ..|) ^ bfrani) 5/011/; vermetel; driest; on- versaagd; vrijpostig; dapper; kloek; moedig; stoute enz,; het stoute etiz,, als hoed.; stoutheid; vermetelheid; driestheid; onversaagdheid; vrijpostig heid; dapperheid; kloekheid; moed; b. lalat, stout als de vliegen, die wegvliegen wanneer iemand komt, en weder terugkomen wanneer er niemand meer is; semb^rani, euph. voor s^beranly alleen voor paarden: zeer moe- dig: brieschend; vliegend. ^ ^^> «O b^rlndja, w. sum.» weggaan. — [N.] ; moest onder jsw) staan (T.). » L JlJ U ^ bfrana^, batav., bevallen; b. móêd^y ontijdig bevallen. — z. gdêgoer en k^röêron. — [B.]. y y y U)w> plur. van ï)ji. ^^ ^ bfrA^a, w. sum., een term ^- in het hanenvechten , namelijk: het uU de hand los (^) om het gevecht te beginnen » nadat men ze (de hanen) alvorens eenige keeren tegen elkander heeft ge- bracht. — [N.]; onder ^^) (T.). (O loslaten? L 'i ) ^^ y^ berftrak, w. sum., opstaan; 1). s e j 1 o 9 opstaan van zitten. — [N.]; onder fjj^) (T.). i> v-> l^fi^ft^^^J 9 ^* svüai.f iemand ter zijde nemen; iets influisteren; van ^^^ oesej, uit elkander gaan. — [N.]. js\j^ plur. van jH^t/]. ]5) ^^y m^mb^rahii beminnen; vurig vertan' gen; m^mb^rahi akan t^). God beminnen; m^mb^rahi akan djosdi, het spel beminnen; p^mb^rahi, voie bemint enz.; minnaar. wA^w) plur. van (^)/.l ^^Ji 817 A •• ^^ji *..ySb} y^ birahan of bftroengr tftkani:, div.^ naam van een' vogel (de wevervogel? soort van specht P). — [Div.]. /-jjkift)^ plur. van J^j>. ^ (C) jJ> b^raja of ber^a, w. sum.« ge- hoorzamen; opvolgen, — [N.]. y y y \^\y^ plur. van I-jm; voorts: menschen; volk. y y y L '* JU-^ I ^ plur. van kjji. ^)yJ beraEm, \erb. van fjjb)ji). • tw %^ bfrbana, wijz. van r^ban^, dat een zinnelooze godsdienstijver van het ar. U>. {onze Heer e) heeft v^Uen on- derscheiden. * j • , mfmbrfbftf ba tav., barsten; scheuren, van een kleedingstuk, waar bv. op getrapt wordt. — [H.]. bar-boer, z. boer; örang b., iemand van bar-boer^ d. i.: onbesuisd, woest mensch; iemand, die zijne zaken verwaar- loost, als ware het in het water gooit; een verkwister. , börböran darah^ batist v., van eene wonde al^ voort bloeden; bij voortduring bloeden. — [H.]. * .• • ^ • broeboesan, batav.^ soort van voetzoekers; eene soort van vuurwerk of zwerm, wat langer dan een k^mbang api. — [H.]. -H- .» J aifto %-) berboehoelan, w. sum.» met bulten zijn^ zooals iemand die geslagen is; van touwen, darmen enz. gekronkeld. — [N.] ; onder Jjb^ (T.). cX-> ^ barabah, men., = üJj^, bat. baroba. — [T.]. am- ■K- berat, zwaar; bezwarend; drukkend; gewichtig; belangrijk; in drukte ver- keerend; geoccupeerd; het zware enz., als hoed.; het zwaar enz. zijn; zwaarte; gewicM; belangrijkheid; keberatan, zwaarte; gewicht; belangrijkheid. bfret, geschramd. — [R.]. , lajangan borta, batav., s=: ka- palanja toeroen, gaat over den kop. — [H.]. ^ aJïVJ)* w>> bfrtapoe sab^lah, w. sum., met de handen tegen elkander slaan (zij doen alsdan even veel pijn); fig. : iets niet kunnen of willen vergelden, — [Ft.]; moest onder jaï staan (T.). ^ V-i w> bortol — verb. ned. — batav., wortel; peen. — [B.]. •• r-^ bfrtam en bpmam, naam der rivier van Malaka (S. S.). bfftampej, w. sum., wannen ^ eig. de bewerking, wanneer v^ 218 *^Mj^ de rij8t telkens in de hoogte geworpen wordt. — [N.]. •)<• /«o' Wi> bfrten, schroeien; roosteren. — [C.]. ^ L^yJJo «^ bertintab(klanknab.),w.sum., r op de hadap («^J), T.), spe^ len. — [N.]. ■x-Ha-.^ a_ï ..--3 bfitobo-)^, w. sura., ver- zamelen. — [N.]. •je A-J A^ ..-i bfrtoeloe, w. sum., beraad- slagen ; overleggeti ; verander- lijk. — [N.]; onder jJ^J (T.). , ^ ^ij> ^^ b^rtoeh, met geweld opensprin» geti. — [C.]. <*L3 ^j> bcrtch, ongebolsterde rijst, ineene pan geroosterd^ tot dat de bolster gebarsten is. c ^ > » .of ^ (mal. boeroedj),plur. ^^ji^ ttIt^^ ^" »^f, sterkte; schuilhoek; steunsel; toren van een kasteel; bolwerk; kasteel; burgt; slot; teeken van den dierenriem; «VamM ^y,j het teeken van den leeuw; u^ ^*;U^) , de dierenriem. b^rdjawat, w. sum.^ ver- vangen; opvolgen. — [N.]; onder cl)^U- (T.). bfrdjoeng^kaiiif^, w. sum. in de war; over hoop; b kaki, met de beenen in de lucht. — [N.] ^ .. JS»..SLjLxfs^ ^-^ bfrilfantliig:fcaii,w. suul springen zooals sprinkha nen^ of ook als visschen, die op het droog liggen. — [N.]. ^ f C K ^^^ •o berdjoerej , w. sum., onder het dansen kruissprongen ma- ken. — [N.]. ^ u ^-^^»»^ ^_> b^rdjoeloer, w. sum.^ langs den grond slingeren, zoo als planten. — [N.]. *ojh- z. b^r^a^iak, w. sum., om- spitten; patjollen. — [N.]. bertjaran , w. sum. , elkander « uitschelden. — [N.]. bertiakan, w. sum., vechten; plukharefi. — [N.]. bertjamoe, w. sum., vechten; over en weder slaan. — [N.]. I. bertja^, pokdalig. — [N.]; jav. id. — z. t>a-U- . — [P.]- — tj^rettja^. * II., verb. van p^r tj^ — lap; flard. — [R.]. t ^\Z w bfr^oerej, w. sum., b. 1 a ng k a V > zijwaarts dan- sen. — [N.]. f\ ^s plur. van üJ,^. bfFdatik (klanknab.), w. sum., kraken, zooals de vloer of schoenen. — [N.]. *»J») Sj}Jji 219 c:^^ -'^ 2$ Oc3 ^ b^rdaroh, w. sum., halfgaar (klanknab.)y denkelijk van het geluid dat halfgare spijzen onder het kauwen maken. — [N.]. )c3 ¥-> b^rdarek (klanknab.), w. sum., kraken van zand tusschen de tanden, — [N.]. ^ / JM Éjuü )c> ^-> berdasoes (klanknab.), w. sum.y het zeggen van msj om iemand te stillen; sussen; fluisteren (niet influisteren). — [N.]. 8^ ^ (mal. boerdah), plur. Ju, soort van lang, grijs of bruin wollen kleed, om er zich in te wikkelen , of om er op te slapen; mantel van den profeet; wijze van lofzcgging (y'3). / M c3 ^ berdoes = böj as, van den buik : dik en vooruitstekend, zooals bv. van eene hoog zwangere vrouw; het dikke en vooruitstekende, als hoed.; het dik enz. zijn. * / ^j<X) c3 ^ berdombej, w. sum., langzaam loopen; lanterfanten. — [N.]. .*. . . • . • •• -. b^rdantonr (klanknab.), w. sum., djangan b. pi'ntoe, gij me&t de deur niet met geweld dichtgooien (diehtbonzen). — [N.].. bf rdu^im: (klanknab.) , w. sum.^ klinken; rinkelen. — [N.]; z. ^j (T.). 'J^J berdoro (klanknab.) , w. sum.^ rammelen; ratelen. [N.]; z. Si (T.). \ w>» plur. ^\^j{> /uMcAcwruim/e; tijd van af den dood van iemand tot aan zijne opstanding; toestand van iemand gedurende dien tijd. / jyg w) beras, elk graan, dat gebolsterd is; spec. gehoUterde rijst. Zelfs aan gebolsterde koffij , peper en dergelijke korrels geeft men deze benaming; b. majang pi- na ng, korrels van den bloesem der pinang; b. bóênga njïjoer^ de korrels van den bloesem van den kokos; b. basah, natte rijst ^ scheldwoord tegen iemand, die tot niets deugt; b. köênjit, geel gekleurde rijst, die bij bruiloftsfeesten en andere heugelijke gelegenheden, bv. redding uit een gevaar, behouden terugkomst van eene reis^ uit den oorlog enz.^ over de betrokken personen gestrooid wordt; b^ras-petas {{j*f^ i^^ bet.), rijst en al dergelijke, / ué ^ beroes — eng. brush — , borstel; membfroes, borstelen. 'b^ b^rsarantf, w. sum., tot iets naderen; b. d^kat, naderbij komen; b. toewab, oud warden; b. d^kat lalej, op weg zijn om iets te vergden. — [N.]. bersat, onwillekeurig in eene verkeerde opening of holte gekomen ^ •t '^ 2iO •jUjLm '^ zooals bv. spijs en drank in den neus^ iemand in een huis, waar hij niet moet zijn. bersoet, van het gelaat onvrt^n- delijk; stuur sch; zuur; het onvrien- delijke enz., als hoed.; het onvriendelijk enz. zijn; onvriendelijkheid; sluurschheid; zuur- heid; k^bersC^tan, onvriendelijkheid enz. ■ bersit en p^rsit, van dingen^ die in iets besloten zijn^ zooals bv. eene vrucht in de schil, iets dat in de keel of den neus zit het in eens te voor^ schijn komen; van levende v^ezens^ tijdingen, geruchten het in eens voor den dag komen; m^mb^rsit) in eens te voorschijn komen enz.; (z. b^rsil en p^rsil). ^ 1L7S.AAAM 4^-> b^rsitoenpfanp, w. sum., het onderste boven; op den m kop staan; in de war. — [N.] ; z. ^èj (T.). ^ i *«>^>^.JL2^UAi «.^ bfrsidjinpkat, w. sum.^ op de teenen staan. — [N.]. ^ ó) yMi %«J berslrag^ , w. sum. , geneigd *(^_JLo tot tegenspraak. — [N.]. b^rslrinak, w. sum., ge- agiteerd zijn; aangedaan zijn. — Het wordt veelal metyb^^ b^rsi- rino samen gebruikt en beteekent alsdan hel op en neder gaan van den adem, of, zooals de Inlanders zeggen, van het bloed. — [N.]. bfrsirlno, z. het voorgaande. ^ i*: bf rsonfsonp) w. sum., tegen elkafhder inloopen; tegen elkan- der aanloopen. — [N.]. bersinpkat (b^rsingké)^ w. sum., kleiner maken; h. ba j ang, iemands schaduw kleiner maken, d. i.: hem zelven een' kop kleiner maken. — [N.]. bersipoetoe (klanknab.), w. sum.^ het geluid, door zekeren * vogel voortgebracht. — [N.]. •X-CiX^ wJ b^rsik, rein; zuiver. — [C.]. z. b^rseh. Kam %i^ bersil en persil, membersil, uit eene holte te voorschijn komen, zooals bv. de oogen van een' kreeft of een' gewurgde, een worm uit eene vrucht, wild vleesch uit eene wond, een geschut uit de gescjiut- poort (z. bersit en p^rsit). b^rsimpa en iJu^j> bf rslm- poh 9 w. sum., het zitten met de beenen onder het lijf, doch niet gekruisd, maar schuins. — [N.]. ^ ^^jisfA\t yj bprslmpoh en uJ^i^ ber- slmpi) z. i^JuMiji . — [N.]. ^•liAM y^ b^rsin, het niezen; mfmbersin, niezen; b^bersin, niezende zijn. ^ A^AAAia ^ b^rs^ntawa, w. sam., gedach- teloos zijn; zonder nadenken; alles uUflappen. — [N.]. h JbUjUMji 221 ^iJUMV» y * ^AXj^Xam w> bfnfntalioe(bersentan), z. jüSu^r - [N.]. Aam >^ berseh, zuiver; schoon; klaar; helder; rein; net; zindelijk; hel^^ zuivere enz., als hoed.; het zuiver enz. zijn; zuiverheid; klaarheid; helderheid; reinheid; netheid; zindelijkheid; m^mber- sehken, zuiver enz. doen zijn {maken); keb^rsêhan , zuiverheid enz. — « bf rsihin , batav., reinigen; de besnijdenis doen onder- gaan. — [B.]. • Ux^^s/n^ ^ bcrsijfab, w. sum., de eerste •• ^j • * zijn; vooraan zijn; anderen iets afsnoepen. — [N.]. r ^«Ajyjü w> bersejlo, w. sum. — doedoek b., met de beenen gekruisd onder het lijf zitten. — [N.], — z. sïla. / y Ü^ , melaatschheid. o ^ ^o ^j^ (raal- Goeroes), plur. van ^e^t. j \xC yj> \t f TfJ^sgü, geheel boven de opper- vlakte uitstekend, zooals bv. de C/ X C ^Ox' /j)cXxD w> (en ^)óJ3ji), pers., de fees- telijke vermaken in de laatste • o ^ dagen der maand (j^U&^t, voorafgaande de vasten» dus eene soort van carnaval. ^ p ^ beronp, soort van chineesche ^ gong. — [C.]; vgl. b^reng-a. — [T.]. C ^ bfrengng^, de kleine maden van ^^ insecten. C. w> 9 beraii|r-)3 , naam eener soort van otter; ^ b. kav^an, de b., die in kudden leeft; b. toenggaly de solitaire h., die alleen leeft. d w> 9 bereii;-^ , groot koperen bekken , dat ^^ tot de chineesche muziek behoort. * /. ^^VC- *^ beriüffasan , (batav., T.), jav., opvliegend; doldriftig; ongedul- dig. - [R.]. 9 -)^ 11 iW^ wJ berang^sang^y aansporen; opwek- ken; opwinden. — [C.]. — z. ransang. ^ . j^NiD w> « brèngkólan, batav., niet vlak; met bobbels en bochten, bv. van een voet, die niet plat op den grond staats of van een stok. — [H.]. b^reng:(pi9 batav., veel plaats innemen; veel ruimte beslaan; wijd, breed, van grooten omvang zijn. — [B.]; uit H bal: (T.). oogen van eene garnaal of de pit van de djamboe s^mpal^ die vrij boven op de vrucht zit; — z. b^nggil. b^rengosan, batav., ruig van haar. — [B.]. ^ <Kaj<^\j %^ berpaslh langkah, w. sum.^ schermen, zooals de inlanders doen. — [N.]. I J^^Ji a^4 d/ Ji * -^-p\'^^Vi y^ berpakikakan, w. süm.^ een doordringend, schreeu- wend geluid maken; gillen. — [N.]. * ^\jj y^ berpanê (lees: c:.^ of ^^ji> T.), w. sum., vermoeid. — [N.]; (T.). ^ oi ^ c » behoort onder j, ar., plur. j)^K v:;U^ en ^'i^ ram; schaap; vrees. l., m^mbera^, met geweld in het water of den modder stoppen; daardoor verdrinken o f verstikken; daardoor verzuipen. II. van iets^ dat ingevallen of in rimpels was, bv. de wangen, opgezet (ziekelijk of niet); vol; van visch: eenigszins gezwollen en tot bederf overgaand; niet meer versch; het opgezet enz. zijn; opgezetheid; b. móêka^ opgezet gezicht (ziekte). I •jt (_ ^ ,^^ berek, batav. — b. atiqa, hoos- aardig, nijdig. — [H.]; gemeen; hati b., valschaard. — [B.]; uit 't bal. (T.). I. beroek, naam eener soort van apen — de zoogenaamde lampongscbe aap; inuus nemestrinus — met een' korten , naar beneden gekrulden staart en rooden aars; b. m^ngantar bsi$il^ kliergezwel aan den hals, vergeleken bij de gevulde wangzakken van een' aap. ïl., batav., de klapperdop, voor dat er een gajoeng van gemaakt is. — [B.]; uit H jav. of bal (T.). (mal. boeroeV)» libysche hagedis- sen. ^ ^. 5 ^j, berik-13, met de vleugelen slaan, gelijk een haan. — [L.]. fjjó %^> van den bemel of eene wolk het bliksemen; van den bliksem het schitteren; van een' man het donderen eti bliksemen; het verwekken van vrees en schrik; het dreigen; de vallende ziekte {F). y o 9 . 1 vJ ^ en Jjji , plur. van j^. / w*J ^ beraksa — skr. wr^ksa, — naam van een' prachtigen boom (de boom bij uitnem.) — urostigma benjami- num — ; boomen^ ter versiering geplant. — z. b^ringin. -K- / uè3 w> hiT9^\sSLf een hoog vleezig paard; trommelstokken; pöhon b.^ trom- melstokken-boom {cassia). — [L.]; gadjab langgar kóêd^ b., een olifant rende tegen een uitnemend paard aan (I. J. 46). — [R.]. yc 9 > , ar., plur. ^*U , sluier voor het aan- gezicht, inz. die van de* slapen tot bijna op den grond hangt en alleen twee openingen voor de oogen heeft. — Zooda- nigen sluier dragen de ar. vrouwen, ook wel vrouwelijke hadji's. o y c y c y ^jS y^ bcrik — verb. ned. — , brik. d/ Ji 2l«{ '//ri ^ *^\^ ^ b^reky batav.^ mjd open staan, — [B.]. berka^fty w. sum., zich gereed maken; zich aankleeden. — [N.]. « >AAi u ^ berkasem, w. sum.^ haat- dragend zijn; het voornemen koesteren, zich te gelegener tijd te wre- ken. — [N.]; z. f^ (T.). -H- ^.«N^iü u y^ berkasan, w. sum.^ ontdekken; gewaar worden; bemerken. — [N.]. -^ ^.^^^ O ^ berkalab , w. suni., sluime- ren. — [N.]. do 4i«J > ar-j ödJiwa^; vermeerdering; overvloed; gelukzaligheid; zegen; mal. verb. is b^rkat; dengngan b. töêhan, met den zegen des Meeren. i^lyS «^ bcrkat — verb. van K^^ook: nom. pr. v.; verk. met de laatste bet. is kat; mfmberkati, zegenen; zegen aanbrengeti aan iets (dir. obj.). / / / ^\^ O berkatjimpoen; (klank- nab.), in het water spelen; met de handen in het water slaan, om de gamelan na te bootsen, dat de Inlanders veel doen, wanneer zij zich baden. — [N.]. / mÓ o berkas, bos; bundel; bussel; schoof; garve; memberkas, tot bos samen- enz.; s^p^rti tandoeV dib^rkas, als horens, die tot een' bos samengebonden wor- den (van oneensgezinden). ^^iu5 w> berkoeng:, soort van visch. — [L. bew.]. ^ / -3 ul5 yJ^ bcrkapati , w. sum. , zijn woord nakomen. — [N.]. bierkek, naam eener soort van snip. mj6 w> berkelauf of perkelanp, titel van een' siameeschen veldheer in de S. M.; — siam. praklang, titel van een waar- digheid, overeenkomende met schatbewaar- der. — [T.]. ^O^y r-^ bcrkoebit, w. sum., koe- bitten, d. i. het geluid van koebit maken ^ zooais zekere vogels doen. — [N.]. ijió w> berkoete^ (koe té), w.sum., kakelen als hennen. — [N.]. ■x-^j;^^^ ó ^ berkoetjat, w. sum., eene beweging, welke de dieren met den staart maken, wanneer zij kwaad zijn. Sommigen zwiepen er mede. Een buf- fel zet hem tusschen de béenen. — [N.]. ^ ó ó yJ> berkókA, w. sum., zich gereed maken; zich aankleeden; zijn toi* binden als brandhout, suikerriet, stroo, ' let maken. — [N.]. *»//^ ii4 J^ji ^ bfTkokok, w. sum., z. berkah, snauwen. — [L.]. — z. s^rgah. berkirinp, w. sum., in den modder randwentelen , zooals de karbouwen doen. — [N.]. ^e>NAj yj bergrclèt of grergr^lèt, balav., eene karaf; een k^ndi van glas (m^n. galet ah, mak. goelèta; het port. gorgoleta, T.). — [H.]. 