Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
Het had hem insgelijks verwonderd , hoe de honden hen zoo spoedig genegenheid betoonen en later aan hen gehecht blijven : waartoe zij oude kaas bezigen , die , door het bij zich dragen , de hun eigenaardige lucht aanneemt. Deze lieden hebben vele andere kunsten en listen om den hond een vriendelijk en gunstig voorko- men te geven , en lokmiddelen die te eerder werken , naarmate de honden meermalen van eigenaar verwisselen. Zoogenaamde jagtminnaars , wier wijsheid steeds door hunne zuinigheid wordt bedrogen, die wel wil- len jagen , maar er niets voor over hebben om ook bui- 231 ten den jagttijd , den bond doelmatig te vocden ; die er niet over nadenken , of zij aan de met lien jagen- den door hun hunrspel ook tot last en hinder verstrek- ken , die derhalve nooit iets bruikbaars kunnen hebben , bevorderen de honden-industrie , door tot de laatste da- gen voor de opening der jagt af te wachten of er geene kans bestaat een hond gegeven of ter leen te beko- men ; betwelk mislukkende , tot bespoedigden , althans gedwongen koop- en ruilhandel aanleiding geeft. Van de veronderstelling uitgaande , dat een hond , b. v. een die zich omtrent het rijtnig zijns meesters vergist , door die omstandigheid een* ander beschermer aanneemt , zal hij na verloop van eenigen tijd , als ei- gendom kunnen aangemerkt worden, zelfs dan, wan- neer men onkundig bleef van de middelen die de ver- liezer aanwendde, tot het terug bekomen van zijn eigendom ? Geenszins! en het zal zelfs noodig zijn , wanneermen een' vreemden hond ophoudt, ten einde alle verden- king van onregtmatig bezit van zich te weren , de toe- dragt der inbezitneming , op de ter plaatse gebruike- lijkste wijze bekend te maken , waarop bij het terug- vorderen de bekendmakings- met de verplegingskosten , volgens billijkheid, in aanmerking kunnen komen. Ook is het niet doordacht om een' vreemden hond met een gunstig voorkomen voor een prijsje te koopen , dat beneden zijne uiterlijke waarde is , van iemand , bij wien men te regt een onregtmatig bezit kan veronderstellen. Het buiten noodzaak doodschieten van een' verdwaal- 246 den of losloopendcn bond , zonder voorafgaande waar- schuwing, is eene handeling van geweld, terwijl de bedreiging hiermeS reeds toorn kan opwekken, waar- van de gevolgen en weerwraak niet te voorzien zijn. 3Su daalde de stem van oom T. weer tot haren ge- wonen toon, en hij vervoigde : »Het was te M t, dat ik eensklaps mijn' hond achter mij miste ; vermoe- delijk werd hij opgesloten, waaromtrent mij niets is gebleken. Binnen de huizen vermogt ik niet met oog en stem in te dringen , en daar op mijn roepen en fluiten geen antwoord volgde , gaf ik zijne bescbrijving aan de ambtenaren der belasting aan de poorten , met verzoek op den uitvoer te letten , en liet er den omroeper bij- voegen : »dat hij , die een' vreemden hond aangehouden »had , verzocht werd hem onbezorgd los te laten , daar , »al was het ook bij nacht, hij toch wel alleen zijn »huis terug wist te vinden." Over deze buiiengewone bekendmaking vermaakten zich de blijgeestigen der plaats in de herberg, met de gelukkige uitkomst , dat nog dienzelfden avond , eenige minuten na 10 uren , de hond zich voor het huis liet hooren , als wilde hij te kennen geven , dat de afwe- zigheid zijns ondanks was geweest. Gelukt uwe zaak niet met een goed woord of loopje, en is de kool het stoven waard , ofschoon mijn bijzon- der gevoelen in deze niets bepaalds afdoet , zoo raad ik u aan , de wet te raadplegen. »*&«- — Over den eigendom , bescliciming en dc verantwoorde- lijkiieid der honden in derzelver beteekenis , GEVOLGEN EN VERBAND MET DEN EIGENAAR. Het doel is de wijze mede te deelen, waarop eigen- dom en bezit , krachtens wettelijke bepalingen , verkre- gen of verloren worden ; zonder op het regtskundig ge- bied te vervallen en het doeltemissen waartoe dit tijd- schrift het licht ziet en ruimte aan het onderwerp toelaat. Eigendom is het regt , om over eene zaak het vrij ge- not te hebben en daarover op eene volstrekte wijze te beschikken , mits men er geen gebruik van make , strij- dende met de wetten of de openbare verordeningen , daargesteld door zoodanige magt, die daartoe vol- gens de grondwct de bevoegdheid heeft , en mils aan V/& de regten , van derden geen hinder toebrengende (art 625 B. W.) Bovengemeld art. spreekt van eene zaak , en gewis moet de bond hieronder worden aangemerkt; hetmaakt geen onderscheid tusschen zaken , maar spreekt in het algemeen. Dit wordt overtuigend bevestigd door art. 565 B* W. handelende over roerende zaken , waar ge • zegd wordt t » roerende zaken nit haren aard zijn de zoodanige , die zich zelf kunnen verplaatsen , of die verplaatst kunnen worden" (alzoo ook de bond). Ten overvloede zegtart. 555 nog: »men verstaat door zaken alle goederen en regten , welke het voorwerp van eigendom kunnen worden." Wanneer nu den eigenaar zoo vele voor hem gunstige bepalingen ter zijde staan , ter bescherming en uitoefe- ning zijner regten , dan heeft de wetgever , daar alles zijn voor en tegen heeft , ook gemeend eenige bepalin- gen te moeten daarstellen tot behoud van dat regt. Art. 637 B. W. zegt : »Hij die de teruggave van eene gestolene of verlorene zaak vordert , is niet verpligt aan den houder de door dezen besteedden koopprijs terug te geven , ten ware de houder de zaak op een jaar- of andere markt, op eene openbare veiling of van eeii' koopman gekocht heeft , die bekend staat in dergelijke voorwerpen gewoonlijk handel te drijven." Vervolgens (art. 1507 B. W. : »koop en verkoop van een anders goed is nietig en kan tegen den verkooper grond op- leveren , tot vcrgocding van kosten , schaden en intc- 243 ressen, indien dc kooper niet gewelen heeft dat de zaak aan een ander toebehoorde." Art. 2014, I. alinea: »Nietteminkan degene, die iets verloren heeft of aan wien iets ontstolen is , gedurende drie jaren , te rekenen van den dag waarop het ver- lies of de diefstal heeft plaats gehad , het verlorene of ge- stolene als zijn eigendom terug vorderen van dengenen, in wiens handen hij hetzelve vindt , behoudens het verhaal van den laatstgemelden op dengenen , van wien hij het bezit bekomen heeft , en onverminderd de bepaling van art. 637 en 565 boven gemeld. En wat heeft dan de wetgever bepaald , wanneer hij tot bescherming van den eigendom zoo vele wijze be- palingen heeft daargesteld , ten einde de maatschappij met dien eigendom de handen niet gebonden werden? Slechts dit: (art. 1404) »dat de eigenaar van een dier, of degene die zich van hetzelve bedient , zoo Iang het- zelve tot zijn gebruik verstrekt , aansprakelijk is we- gens de schade , welke het dier heeft veroorzaakt , hetzij hetzelve onder zijn toezigt en bewaring , dan we! verdwaald of ontsnapt is." — Alzoo heeft de wetgever den eigendom van een ieder, zoo wel van den eigenaars des diers , als het dier zelve , en ook een ieder willen vrijwaren voor onaangenaamhe- den , schade en overlast. Hiervan getuigen art. 20 , 23 en 24 der vroegere jagtwet , ofschoon art. 23 lastig en 24 bijna onmogelijk na te komen was. Over art. 30 heeft de Hooge Raad , bij arrest van den 6Maartl855, zie Weekblad van het Regt , No. 1630, be- 244 slist: dat het met als overtreding van gemeld artikel kan wordcn beschouwd , wanneer een hond, door zijn' mees- ter vergezeld , buiten openbare wegen of voetpaden loopt. De straffen toch worden verzwaard of verligt , naar mate van de meerdere of mindere waarde van het gestolene goed , van de meerdere of mindere arglist van den dief , en van de meerdere of mindere schade die den bestolene heeft geleden. De waarde van een jagthond is zeer betrekkelijk ; want voor den eenen mist hijalle waarde, en voorden anderen is hij onschatbaar ; zoodat er geene enkele reden bestaat, waarom aan een' hondendief dezelfde straf niet zou worden opgelegd, als die welke bij art. 388 van het Wetboek van Strafregt bepaald is voor paarden- dieven. Oppervlakkig beschouwd zoude men zeggen , dat hij die een engelsch of arabisch paard steeit, meerdere straf verdient, dan hij die een trekschuiten- knol ontvreemt; maar wijsselijk heeft de wetgever geen onderscheid gemaakt tusschen paarden en paarden , omdat een schuit- of karrepaard, dat in den hand J niets meer waard zoude zijn dan zijne huid , voor den eigenaar even groote waarde kan bezitten , als de ara- bier voor den sportsman ; en een verlies van f 20 voor den eenen , dikwijls veel zwaarder is , dan dat van verscheidene duizenden voor den anderen. Het is waar , dat bij de artikelen 453 en 454 van het Wetboek van Strafregt verschil wordt gemaakt , tus- schen de straf op het dooden van een paard en die op het dooden van een' bond, doch dit verschil bestaat 245 alleen in de ruimte , die den regter wordt gegeven , omtrent de toepassing van de straf. Het minimum der straf voor het dooden van een paard is twee maanden ? het maximum zes maanden. Voor het dooden van een' hond is het minimum zes dagen , maar het maxi mum staat met dat voor het dooden van een paard ge- lijk ; zoodat deze wetsbepalingen de gegrondheid be- wijzen van het gezegde , dat er gevallen kunnen bestaan , waarin het stelen of het helen van een hond, even zwaar gestraft moet worden , als dat van het stelen van een paard. De wet op de veldpolitie 2^Sr 1791 , bedreigde het dooden van een' hond met eeneboete, ten bedrage van het dubbeld der waarde van het dier , en eene ge- vangenisstraf van 6 maanden tot een jaar. In vroegere dagen zag het er met de hondendieven nog treuriger uit , althans indien wij mogen afgaan op hetgeen ons geleerd wordt door Damhouder in zijne Practycke in Criminele Saechen; want na verhaald te tiebben »hoe men schapen — varkens — ossen — ofte »koeijedieven met den eeuwigen banne of metter galghe » straf te ," en hoe men de zoodanige door beesten liet dood trappen , wanneer de diefstal met geweld was gepleegd, laat hij volgen : »Insgelijks soo wie dome- »stycke beesten steelt, die committeert diefte ende wordt »arbitrailyck ghepunieerd nagelange de kleynicheyt ende »onwaerdicheyt van der diefte , naer de qualiteyt van »den persoon ende circnmstancie van het stuck. Dat nu dit »arbitrairelyk punieren" in den regel be- V1JFDC JAARCANG. 1$ 246 stond, in het afborstelen van den rug, weet een ieder, zoodat hij die den hond een touw aanlegt opdat hij niet meer wegloopt , zoo hij er nu kan afkomen met eenige dagen vrij logies , in den tijd van den raadsheer Damhouder, een buitenlandsch reisje van eenige jaren zou hebben kunnen maken , na alvorens behoorlijk te zijn afgeborsteld en te zijn bezegeld. Likwidatie. -~^^<£^%fcr/+*J^ EENE HERININEMNG U1T Ecns was ik met eenen ouden liefhebber ter jagt geweest en deze had mij , omdat ik toen nog? zonder hond joeg, aan de hoeken der boschjes , die hij afzocht, geplaatst; op deze wijze schoot ik dien dag, bij toe- val , drie hazen ; het spreekt van zelfs , dat ik daar niet weinig op blufte en het aan een ieder verhaalde. — Kort daarna ontmoette ik , op eene wandeling , ze- keren S. een man uit den burgerstand , een graan- kooper, die als een ellendige knoeijer op hazen be- kend stond; hij had zijnen hond bij zich, en dit gaf aanleiding tot een gesprek over de jagt. — Hij ver- haalde mij , dat hij eenige dagen te voren , in zekere streek, vele hazen gevonden had; dat die meest op 16* 248 kleine boschjes hielden , waar hij ze met alleen kon schieten ; vermits hij nu gehoord had , dat ik al aar- dig hazen begon te raken , proponeerde hij mij om den volgenden dag zamen te jagen : hij zoudc met zijnen hond de boschjes afzoeken , en ik er voor staan. — Ik nam het voorstel aan met de verzekering, dat ik geen haas meer mistte , en nog hoor ik hem , bij het afscheid nemen, zeggen: »maar, jonge heer ! wij »deelen wat gij schiet." Vol moed trokken wij te veld; reeds in het eerste boschje vond zijnen hond een haas, dat hij, aanslaande, naar mij toe dreef ; nog zie ik het haas uit het hout dwars over een stuk knollen komen; paf! — »Is het »een groote ?" riep mijn makker. — »Neen , mijn ge- »weer brandde na". — »Gij had ook wcl versch kun- »nen laden; dat komt van oude schoten op het ge- »weer te laten ; het is jammer van het haas I" zeide hij eenigzins geraakt. Op een ander boschje kwam een haas , langs een paadje, regt op mij aan huppelen; paf! — »Die is »toch dood ?" — »Neen , hij sprong dwars over het »smallc voetpad." Zoo ging het nog met twee of drie anderen , tot wij eindelijk aan een boschje kwamen, nevens het- welk een boer aan het ploegen was. — »Wel , Jan , hoe gaat het," zeide de graankooper, »zult ge mij »morgen de rogge brengen?" — »Ja wel, mijnheer »S., hoe gaat het met de jagt?" — »Tot nog toe »slecht; wij zijn niet gelukkig." — »Van dit boschje 249 »zult ge zeker hazen afdoen ,v zeide de boer; »blijf »hier maar staan, jonge heer!" — Hij deed zijne paarden stil houden , om te zien wat er geschieden zoude. — Naauwelijks was de hond in het bosch, of »tjaf, tjaf" ging het, en een groot haas komt mij , op korten afstand , dwars voorbij , dat ik misschoot ; ik laadde weder, en toen de hond, terug gekomen zijnde, op nieuw het bosch afjoeg, hoorde ik hem spoedig weder aanslaan; een tweede haas kwam mij voorbij en werd even schandclijk gemist. Toen S. uit het bosch kwam , was het eerste woord van den boer : »wat doe je met zulke knoeijers op »de jagt? mijn jongen kan het beter!" — Aan uit- vlugten viel hier niet te denken ; ik stond bitter ver- legen en beschaamd; kortom, de te leurgestelde S. keerde des avonds zonder hazen huiswaarts. — Hij heeft mij nimmer weder gevraagd, om met hem te jagen; het is waar, dat ik hem zoo veel mogelijk bleef ontwijken. NlMROD. C@X®5 ER IS ALTIJD EEN GELER ISM EEPi ONGELEK. -H»4^4" Dit hoort men dikwerf op de jagt zeggen en strekt meermaal tot troost in tegenspoecl , mits men zich met de gunstige zijde , die veelal nog aan eene ongunstige zijde te vinden is , wil bezig houden. — Beoordeelt men naar de spreekwoorden het verstand van een volk , en den geest die het , bij het toe- passen derzelve, aan den dag Iegt, is het doelmatig daarbij op bijzondere omstandigheden en behoeften te letten ; en mogen wij ons op voorvaderen beroemen , die door het taaleigen geholpen , elke hunner gedachten met gemak in rijm of spreuk wisten uit te drukken ; dan zal men , door hetgeen hier volgt , de waarheid erkennen der hier gekozen spreuk , die veel overwe- gingswaardig en leerzaams bevat. 251 Ik heb u niet geantwoord. Gij weet dat ik niet van schrijven houd , niet omdat ik het niet goed genoeg kan , maar omdat ik niet vlug genoeg met de pen mijne gedachten weet uit te drukken; wanneer ik in den jagttijd tot schrijven verpligt word, dan verbeeld ik mij gedurig, van bij een mierennest te zitten. In die vijf maanden is het mij niet moge- lijk iets met aandacht te doen , een boek of pen in de hand te nemen. Als mijn jongen schrijven kon, gewis, ik liet het hem voor mij doen. Er moet een schrijf- en rekenmachine , kaligraaf of zoo iets, uit- gevonden zijn. Weet gij soms waar het te krijgen is en wat het kost, want ik heb het volstrekt noodig: na den jagttijd komen de totalen nooit overeen met het geschotene wild. Bijaldien het eene zaak van belang ware geweest, waarop ik had te antwoorden, dan had ik het u wel laten weten , maar eene bloote jagtuitnoodiging , is niet verbindende, dit weet een ieder; ook dacht ik u wel hier of daar tegen het lijf te loopen, excuseer, ik meen : te ontmoeten. Hebt gij er van gehoord? Nog niet, ik weet van niets. Kwade zaken hoort men gewoonlijk nog al spoedig en vroeg genoeg. Zie hier mijne handen , oordeel zelve of ik heb kunnen schrijven en feliciteer mij , van u te kunnen bezoeken. Mijn welbespraakte vriend haalde hierop een paar 252 raalen diep adem , als of hij nog verschrikt was , of hard geloopen had , en vervolgde na eene korte pauze : Ik had een' kwartel geschoten, die Flamand mij bragt , zich voor mij zettende , terwijl ik hem met goed- keurende woorden toesprak; gij weet ik praat altijd tegen mijne honden: ze verstaan mij best. Door het vroegere voorbeeld geleerd, toen een mij- ner kennissen, het voile schot door de klep van zijne muts kreeg , heb ik gelukkig de gewoonte aangenomen, bij het laden , met de linker hand , het boveneinde van den loop van mij af te houden , en dien niet ge- heel en al aan de monding te omvatten. Naar den hond ziende , zocht ik met de regterhand den eenigzins terug- geschoven kruidhoorn , welke men het doelmatigst over den linker schouder naar de regterzijde draagt; hijhing aan een vrij sterke groene koord , loopende door drie ringen. De hoorn , zoo als gij gezien hebt , naar de laatste uitvinding, was bijna gevuld, zijnde dit het eerste schot dat ik deed, sedert het verlaten van mijn huis. Zoodra ik de buis in den loop had gestoken en de pomp liet werken, had de ontploffing van den hoorn plaats. Ik viel bijna achter over, door den ruk aan de koord, waarvan de voortgestuwde stuk- ken van den hoorn zich moesten los maken. Het bo- venste sterkste stuk , werd eenige dagen later gevon- den , ver van de plaats waar de losbranding gebeurde. Den hemel zij dank , ben ik zonder verder letsel be- houden gebleven en er met den schrik van vrijgekomen , daar ik niet meer tijd had , dan om de oogen te slui- 253 ten. Maar mijn beste Flamand is sedert dien tijd steke blind. Ik had dit niet dadelijk opgemerkt , door- dien zich mijne gedachten bij zelfbehoud en bij mijne verdoofde handen bepaalden ; maar huiswaarts keerende bleef hij achter loopen , stootte tegen , en verwarde zich tusschen mijne beenen , waardoor het mij duide- lijk werd dat hij het gezigt verloren had. Hiermede eindigde het verhaal van den binnen ge- tredenen. Als men dezelfde ervaring heeft en aan gelijksoor- tige ongelukken blootgesteld is , dan behoeft men niet veel woorden om zich te verstaan , zoodat ik mij be- paalde mijn' vriend de hand te drukken , dat tevens wilde zeggen : hetgeen u overkwam , kan elken jager iederen dag gebeuren , en het moet verwondering ba- ren, dat men niet meer van het vuurvatten van den kruidvoorraad hoort gewagen , ofschoon de jagt even als het schaatsenrijden en baden ieder jaar offers eischt. Men schijnt er weinig aan te denken, dat de kruidhoorn, door zijne stalen veer, de bestemde lading afsluitende , bij de minste wrijving op een' ingedron- gen zandkorrel , vuur kan vatten; gevolglijk eene hoofdoorzaak meer bezit tot ontploffing , dan die ge- heel en al uit hoorn of koper zijn vervaardigd , waar- van ook de bewuste was zamengesteld. Bij dit geval is tevens alien twijfel weggenomen , dat de Iosbarsting door in den loop aanwezig vuur zoude geschied zijn; — de verhaler was niet rookende. Bij het vuren door artilleristen , waren vroeger der- 254 gelijke ontbrandingen niet ongewoon , nieltegenstaande na elk schot , en bij snel vuren zelfs de natgemaakte wis- scher in de ziel van bet stuk werd gebragt en daarin een paar malen rond gedraaid, terwijl het zundgat werd digt gehouden; vermits bij het nalaten hier- van, en het aanzijn van vuur in de kamer, door den luchtstroom aangeblazen in plaats van uitgedoofd , bij het inbrengen der volgende lading, het schot losvliegt en een of twee handen van den aanzetter doet verloren gaan. Deze ongelukken hadden dikwerf plaats, tot men opmerktc dat zulks meestal bij het doen van salut- schoten, met verminderde en gebroken kruidlading, geschiedde , welke gedeeltens in plaats van in saai , in papier waren vervat. De wijze waarop aan den soldaat wordt geleerd den laadstok onder het laden te houden , om bij onwille- keurig afgaan , niet meer dan de vingertoppen te ver- liezen , doet tevens denken aan meerdere oorzakcn , zoo als zelfontbranding door occidering , het daarzijn van een piston in het kruid , of wel een gedeelte brandbare stof , een ijzersplinter die losraakt door fors aanzetten en dergelijke dingen , die kunnen ge- beuren , ofschoon de wijze waarop de kruidlading in geschut of jagtgeweer wordt gebragt verschilt , en ook de saaistof, die het buskruid omvat, minder aan vuur- vatten onderhevig is dan papier , en het graauwe min- der dan het vlossige enz. enz. Daar men tegenwoordig met patroonen begint te jagen , waaruit men eerst het kruid behoorlijk dient te storten , alvorens het hulsel 255 als prop tc lalen volgen , moge hier dc opmerking dienen , dat het in geen geval goed kan zijn , droog blad , werk en dergelijke hulpmiddelen te gebruiken , met het doel om het inwendige des loops droog en rein te houden. Ofschoon deze voorwerpen door het gaz uitgestuwd worden , kunnen er gedeelten van terug- blijven ; bestaat de mogelijkheid dat het tegen sterken wind uitgeschoten papier , we£r in den loop terug vliegt. Soms komt , na het schot , meer dan gewoonlijk rook nit het geweer , als wanneer het voorzigtig zijn zal , het vervliegen daarvan af te wachten, alvorens in de loop te zien b. v. na lang vuur; of wanneer geen vonk zigtbaar is , dan , alvorens den loop benedenwaarts te houden , om het uitloopen van een daarin zijnde ha- gelkorrel mogelijk te maken, waarop zoo wel met het gehoor als gezigt valt te letten. Het uittrekken, uit- halen of uitzuigen van den rook met den mond, het- welk men dikwerf ziet doen , om zich te overtuigen dat het schoorsteentje open is , kan gevaarlijk zijn , bijaldien de tweede loop geladen bleef, en is tevens aan de lippen nadeelig, door de sclierpte der aange- hechte ontbrande stof, die zoutdeelen bevattende on- noodig dorst verwekt. Het slaghoedje eerst na de lading te plaatsen en bij nat weder de zuntgaten voor het laden te dekken , en eerst na het geweer opgeheven te hebben , de lading voor den lader onschadelijk te beschouwen, zal aan een ieder doelmatig en voorzigtig moeten voorkomen. Bij het voorschreven ongeval , moet het wel als een 256 groot voorregt en zeldzaam geluk beschouwd worden, dat de hand dien den hoorn omvatte bij de vuurvatting van het kruid niet verbrijzeld, noch eenig ander ligchaamdecl door de spatten beleedigd werd , zoo als het aan den meer verwijderden hond gebeurde, het- geen ook door de uitgezette lucht , of vlam kan zijn veroorzaakt. Het verlies van een? goeden hond is altijd te betreu- ren , maar tot verzachting zij hier gezegd : als er een ongeluk moest ontstaan , dan is het beter dat zulks den hond dan zijnen meester overkwam , die ik niet gaarne zoude missen , zoo wel om zijne zeldzame hoedanighe- den , als uit onbluschbaar vriendschapsvuur en echt Jagershart. (25X^5 ALLERLEI. In een kippenhok , waarin zich een haan met zes Cochinchina kippen bevond , werd in Junij jl. te Arn- hem een buitengewoon groot ei gevonden , wegende ruim 14 lood , dat aan het puntige gedeelte eene uit- puiling had, overigens regelraatig en met een dunne schaal, ligter dan de gewone rozenroode kleur. Kort daarop stierf eene der kippen ; geopend zijnde bleek het dat de dood veroorzaakt was wijl zij hare te groote eijeren niet had kunnen kwijt raken. Wei 100 eijeren waren inwendig in wording. Hoogst- waarschijnlijk legde deze kip het merkwaardige ei. Ten einde over het inwendige van dit laatste een juist oordeel te kunnen vellen, werd hetzelve hard gekookt en daarna geopend. Een verschijnsel, dat tot deze mededeeling vooral aanleiding geeft, viel al da- delijk in het oog. In de uitpuiling zat de dojer en daaronder, een welgevormd ei, welks schaal donkerder rozenrood dan de buitenste was. Aan de tegenoverge- stelde zijde van de uitpuiling liep de laag eiwit , wrelke beide het binnenste ei omgaf, bijna te niet, zoodat 258 aldaar de schalen zich haast raakten. De smaak van beide eijeren was zeer goed. De vraag ontstaat : zijn zoodanige dubbele eijeren meer voorgekomen, en hoe verklaart zich de vermen- ging van zulke eijeren? v. Vr. Een oud jagtliefhebber , die eenige gelijkenis met de preiplant (wit van hoofd en groen van staart) begon te krijgen, bezat nog het voile jagtvuur, ofschoon zijne beenen hem niet meer met zekerheid schraagden : dien ten gevolge gaf hij aan zijn' knecht last om een' ezel te koopen en dien tot de jagt af te rigten. Hierin slaagde deze ten voile; zijn heer maakte goede jagten en sleet nog gelukkige dagen. Dit werd door een' grappenmaker aan een' jager verhaald , wiens onderdanen ook niet meer in voldoen- den staat waren. Deze liet ook zoo een beestje koopen , maar bleef nalatig het eene voorafgaande dressuur te geven , of achtte dit onnoodig ; met die uitkomst , dat op het eerste »pan , pan" , de schieter, die zich door zelf- zucht, vreemde taal en manieren poogde te onder- scheiden, op den akker op den rug lag, kermend roepende : »flanc , flanc." Het ongewone hier te lande een volwassen mensch op een' ezel gezeten te zien , gepaard met de daaruit volgende ongewone houding en verdere ongunstige om- standigheden , deed de toeschouwers in een lang be- dwongen lagchen uitschateren. 259 Was het de goden zoet zich te wreken , niet minder aangenaam is het , aan de volgelingen van Diana op- gemerkte klugten en zotheden te verhalen. Momus. OPBRENGST DER JAGT- EN VISCHACTEN OVER 1856. PROVINCIEN. Getal der ACTEN. Zegel, zonder opcenten. TOTAAL. Noord-Brabant. Gelderland. .. Zuid Holland.. Noord-Holland.. Zeeland Utrecht Friesland. . .. Overijssel. . .. Groningen. . .. Drenthe Limburg. . .. Totaal.. 1364 1439 3328 163u 927 894 1392 4069 838 377 588 10770 50 3393 75 11332 00 3555 50 17882 00 5880 75 10024 00 3249 00 6262 00 2016 00 6041 00 1930 50 7106 00 2361 00 6849 00 2227 50 4727 50 1566 75 3547 00 1102 50 5344 00 1656 00 6 89885 00, 28939 25 28 opcenten. Totaal Generaal 14164 14887 23762 13273 8278 7971 9467 9076 6294 4649 7000 25 50 75 00 00 50 00 50 25 50 00 118824 10996 129821 915 165 -»*& Op den 7 September jl. , des morgens omstreeks half zeven uren , lieten acht stuks patrijzen — waar- schijnlijk door een* valk achtervolgd — zich voor mijne woning , door de takken der lindenboomen , op de straat nedervallen, waar zij zich zoo vast drukten, dat het eenige aldaar aan het werk zijnde metselaars gelukte er vijf stuks van te grijpen. V. v. W. BOEKAANRONDIGING Wet tot regeling der Jagt en Visscherft , toegelicht uit dc handelingen der Wctgovende Magt , door Mr. S. Tak , Advocaat en Regter plaatsvervanger bij de arrondissements Regt- bank te Leiden. Leiden E. J. Brill, 1857. 185 bladz. / 2,40. Wij hebben het dezer dagen, onder bovenstaanden titel , uitgekomen werk met het grootste genoegen ge- lezen ; het draagt alle kenmerken van scherpzinnigheid, practische zaakkennis en helderheid van denkbeelden. De inleiding bevat een beknopt , doch belangrijk over- zigt der geschiedenis van de Wetgeving op de Jagt en Visscherij in Nederland ; terwijl een doorwerkt register het gebruik gemakkelijk maakt. Druk en uitvoering strekken den Uitgever tot eer , en wij twijfelen niet of hij zal zich in een ruim debiet mogen verheugen. Wij wenschen dit werk, dat voor jagers en regts- geleerden onmisbaar is , in veler handen , en durven het den lezers van dit Tijdschrift gerustelijk aanbevelen. Red. ^^^^^$^rr^^ DE JAGEE EN DE POLSDEAGEE. 0 — »»s&:5 €c«;*m — »Morgen !" zegt de jager , en hy steekt zijn groen^ gemutst hoofd om 't hoekjen van de deur der woning , waarin de boer en de boerin met acht a negen kinde- ren , twee knechts en een meid hun ochtendstuk zit- ten te gebruiken. »Morgen, Arie!" roept de boer, terwijl de rogge- broodskruimels die hem by deze begroeting uit den vollen mond vallen door den jachthond worden opge- snuffeld. »Rais opsteken?" — »Twaalf blaadjens!" zegt de jager, zich op de stalling neerzettende , en een pijpjen uit zijn pet krijgende, terwijl hy het geweer tusschen de beenen houdt, waarvan de boerin de oogen niet af kon houden : »'t staat in de rust , moe- (*) Dit geestig stukje is , even als de ^Liefhebterij jager ," uit de „Neder- landers" overgenomen. Ked. V1JFDE JAARGANG. 17 262 der !" — »Nou ja , Arie ! dat's goed , maar een mcnscli *s er toch altijd schrimpeljeuzig van !" zegt de goede moeder. — »Heb je der al gevangen , Arie ?" vraagt dc boer. De boeren noemen het vangen. »Twee Krelisoom , twee ; ik heb ze zoo lang by Sijmen nee^rgeleid." »Nou," merkt de vrouw aan, »ik denk dat Arie der al mennig ientje epikt heit." »Ik wou ze wel reis by mekaar zien ," zegt de jager. Jagers hebben altijd het heimwee naar een dal Josa- phats van het door hen geschoten wild. »Zie je der hier nog al ?" vraagt hy verder. »Ik bespeur ze zoo ttiet," zegt Krelis, »maar hier me Piet, die ziet ze nog al dik." »Gisteren avend," zeitPiet, een opschietende knaap , de oudste van Krelisoom , die met een wensch in de oogen den jager en den weitasch en het geweer benr- telings heeft aangekeken; »gisteren avend ging ertcmet ien tusschen me bienen deur. Een dikke, hoor!" »Mag de jongen reis meeloopen ," vraagt Arie aan Krelisoom. »Nou ja ," antwoordt deze , »'t zel wel lukkcn." Piet verslikt zich haast aan de laatste korst van zijn roggebrood met kaas; een taaie sliet wordt nit den dorsch te voorschijn gehaald , en pols en polsdrager zijn geimproviseerd. Zoodanig is de wording van den polsdrager : maar nooit was een schepsel ter wareld dankbarer voor zijn bestaan : geen begnnstigdc slaaf klecft zijn meester ge~ 263 trouwer aan dan de polsdrager den jager. Hy verlaat zijn zijde niet. Hy springt den jager over alle sloten en klimt hem over honderd dijkjens na; hy wandelt met hem het jachtveld met vermoeiende ziegezagen af; hij staat als de hond staat; en apporteert als de hond apporteert. Als de jager spreekt hangt hy aan zijn lippen , bezield van het onbepaaldst geloof. En niet licht zijn de proeven waarop hy in dezen gesteld. wordt. Geen grooter leugenaars dan schaatserijders en jagers , zegt men wel. Maar wat wondergeschiedenis- sen deze laatste ook opdisschen : van zes hazen ge- schoten op 6en stuk , van twee watersnippen in een schot in den donker , van hazen die op een looper nog een gezicht ver wegliepen , van anderen die met uitge- schoten oogen (?) tegen den hond insprongen , van hoenders die ronddraaiden , neervielen , weer opvlo- gen, weer ronddraaiden en nog reis neervielen, van arenden die op den hond gingen zitten en roerdompen die met den laadstok wegvlogen ; de polsdrager trekt geen enkel dezer groote gebeurtenissen in twijfel; de jager in het algemeen is zijn orakel , zijn afgod ; het valt hem niet in dat er mogelijkheid bestaan zou van eenige versiering , ecnige vergrooting van 's mans ver- halen ; en in het byzonder houdt hy dien jager met wien hy op dat oogenblik jaagt, voor den grootsten van alle jagers , den Nimrod Nimrodorum. Ja zelfs indien er iets vergroot moet worden , hy is de eerste om den jager die moeite te besparen, wanneer hy hem al die verhalen , die hy zich van hem herinnert , 264 nogmaals te binnen brengt, en zich nogmaals doct mededeelen. Schiet de jager raak , de polsdrager , schoon hy niets gezien heeft dan wat vuur en rook, heeft het haas driemaal over den bol zien buitelen ; is het haas vrij , de polsdrager beweert dat hy er de wol by vlokken heeft zien afstuivem Gebeurt het een en- kele maal; het gebeurt, i>novit" zweeren jagers en polsdragers , maar het zou toch kunnen zijn ; na een ongelukkige jacht , met sneeuw aan de lucht ; tegen het sluiten ;..... dat er een haas » meegenomeri' ' moet worden , die — op de grensscheiding van een privative jacht ligt ; — enfin ! om het hatelijke woord dan maar te zeggen, — die in 't leger moet worden geschoten, ofschoon er dan ook strikt genomen een pols en een polsdrager is omhem te doen rijzen Poef! de lepels hebben zich niet boven het gras opgeheven — hy ligt al te trek ken. »Net toen hy oprees," zegt de jager. »Je was der gaauw by," zeit de polsdrager; » hy was je haast te gaauw of." »Een ander zou hem in 't leger geschoten hebben!" zegt de jager." »Dat loof ik er ook wel van ," zegt de polsdrager , »hy zou aars net het dijkkie overewipt hebben toen ie 't beet kreeg." De polsdrager zegt dit niet uit beleefdheid of uit laagheid , maar uit voile overtuiging. »Een mooi haas," zeit de jager; daar hy denarmen drommel met een klap in den nek afmaakt. »Ecn mooie rammelaar." 265 »Een mooie rammelaar," echo't de poisdrager. »lk zei et tje ommers wel, dat er op dit stuk een lijzen zou?" herinnert de jager. »>'t Is waar ook," andwoordt de poisdrager; schoon de jager de woorden niet van zijn lippen heeft laten komen. »Je zag het vast an den hond?" »Neen !" zeit de jager , die (let wel !) nimmer des polsdragers venatorische gissingen goedkeurt : »dat niet." »Had je'em dan espeurd in 'tslik an den dam?" »Ook niet!" herneemt de jager met groote wijsheid, »maar daar was daareven ommers een voedster opgegaan." »Was dat een voedster, Ariel die je misschoot?" »Misschoot?" vraagt de jager met verontwaardiging. »Hij had hagel genoeg. Je zelt em morgen wel vinden..." En de polsdrager is den andren dag op dat stuk, om den aan de gevolgen zijner wonden overledenen te zoeken; en indien hy hem niet vindt, — stroopers moeten er \66r hem geweest zijn om hem weg te ne- men; een wild dier hem hebben verscheurd ; of mede- lijdende natuurgenooten , zullen hem, daar zy hem vonden , wentelende in zijn zweet , op hun rug hebben weggedragen, tot dicht by de naaste eendekooi, waar hy, onder bescherming van het kooirecht, den adem rustig heeft kunnen uitblazen aan het ruige kantjen van een killen sloot , wel overtuigd dat het hem niet aan hagel ontbroken heeft. HlLDEBRAND. ONGELOOFELIJKE EN TOCH WARE GESCHIEOENIS VAN DE JAGT DES HEEEEN CHAY. »-!»« Op zekeren dag , in de maand October des jaars 1811 of 1812, des morgens voor het krieken van den dag, beklom de Heer Chay, een moedig jongeling en tevens voortreffelijk toonkunstenaar uit het zui- den van Frankrijk , in jagtkleeding, metgeweer, wei- tasch en jagtpet , de bedaauwde heuvelen , buiten de poorten van Marseille , niet ver van de zeekust gelegcn. In het Zuiden van Frankrijk is het met de jagt bij- zonder vreemd gesteld. Men vindt er een aanzienlijk getal jagers , maar , helaas ! groot gebrek aan wild. Te Marseille , is ieder persoon , die een geweer kan torschen , van natuur- en regtswege jager , en slendert uit dien hoofde met geweer en weitasch rond. Ge- voelt hij lust tot jagen , dan staat hij des morgens ten 267 3 ure op en marchecrt, met eon half dozijn vogelkooit- jes in de hand , anderhalf of twee uren ver over het veld tot in een boschje , waar hij zich , achter de boomcn , eene huisje heeft laten opslaan , dat men , in jagerstaal , eene loerhut noemt. Hier hangt hij zijne kooitjes op met vogeltjes er in , die echter , sedert dat ze opgezet zijn , het zingen geheel en al hebben afge- leerd. Nu betrekt hij zijne loerplaats; laadt zijn ge- weer; blikt opwaarts naar de flikkerende sterren , en stelt zich allerlei gelukkige gedachten voor. Begint hij soms wat te huiveren , dan wandelt hij eenige schreden op en neder; kaauwt , tot tijdverdrijf, de groene naalden van den lariksboom , en laat zich , door den morgenwind, den wasem van weiden en heuvelen toewaaijen. Nu volgen de ochtendschemcring , het morgenrood, de zonsopgang en de wind elkander beurtelings op ; terwijl de jager het sprekendste bewijs van rekbaar geduld oplcvert. Hij blikt neder op de zee; verwenscht de wolken , die hem ongunstig weer voorspellen , en als de zon , met brandende hitte , hoo- ger en hooger stijgt , smacht hij naar den koelen Noor- dewind, die de bergen hem kunnen Yerschaffen. Om- streeks tien ure maakt hij zich tot het huiswaarts keeren gereed, en houdt hij zijn' intogt in de stad, met het geluk- en zielsgevoel , dat hij ter jagt is ge- weest. Morgen wordt de liefhebberij weder herhaald , en dat jagtvermaak kost den jager eene onmatige hoe- veelheid gelds : want het kost veel , als men eene goede loerplaats wil hebben. Gebeurt het nu of dan , da( 268 het hoogst zeldzame , verwonderenswaardige voorva! plaats vindt , dat eene wilde , uit haar verblijf gejaagde gans een' marseillaanschen jager onder het schot komt , dan kost het den gelukkigen , alles en alles bijeen ge- rekend , omstreeks vijf honderd francs. Zulk een jager was dan ook vriend Chay. De jagt was zijne ziel en Ieven ; en hij brandde altijd van ver- langen , om dat vermaak te genieten , zoo als het zich van een' zuidelijken Franschman, die tevens kunstc- naar en ongehuwd is, laat begrijpen. Zijne blikke n wendden zich naar alle hemelstreken , maar hij zag , als gewoonlijk , niets opdagen. Doch neen , het was of zijne gcluks-ster werkelijk aan den gezigteinder voor hem was opgegaan. Er kwam inder- daad een vogel aangevlogen , die zich in het nabijzijnde bosch nederzette. Nog was het nacht, en dit kwam den vogel te stade ; want onze jager moest zijne oogen scherp aanstrengen, om bij het starrenlieht van den grooten beer , dat noordwaarts boven de berghoogte flikkerde , een zwart voorwerp of schaduwbeeld te be- speuren, dat hij onder het groene doorschemerende loof zag of mecnde te zien. Hij mikte met het geweer in die rigting op het raadselachtige voorwerp , en bleef staan , zonder echter los te branden. En hij had wer- 269 kelijk gelijk. Wat jager , die zijn kunst verstaat , zal op een , in verbeelding zich voordoend voorwerp schie- ten, en een' geweerknal wagen, waardoor alle voor- handen zijnde vogelen plotseling opvliegen enwegvlug- ten. Een marseillaansch jager weet te wel, hoe voor- zigtig en oplettend men met zulke gasten , met zulke natuur-zeldzaamheden moet te werk gaan. En toch wilde de morgenstond zich nog doen wachten. De Heer Chay telde de sterren ; er waren er nog dertien zigtbaar. Dertien ? Een noodlottig getal ! zeven van den Wagen , zes van den Orion ; bovendien nog een verloopen planeet , die zich scheen te vervclen , bij het lang wegblijven der verwacht wordende zon. Eindelijk liet het morgenrood in het verre Oosten den bleekrooden zoom van het lichtend gewaad mer- ken , en zich meer en meer ontwikkelend en nader en nader komend , goot de vriendelijke morgen zijne glans- rijke lichtstralen op heuvel bij heuvel , op boom bij boom uit , totdat zij eindelijk het boschje bereikten , waar Chay stond te loeren. Eene lichtstraal viel plotseling op de schuilplaats van den niets kwaads vermoe- denden vogel , en — de jager zag hem. Nu werd hij aangespoord om het schot te doen vallen. Het geweer knalde ; maar het pankruid had , ongeluk- kiger wijze , eenigzins nagebrand , zoodat de vogel het had opgemerkt — de percussiegeweren waren destijds nog niet uitgevonden — , bovendien waren onzen jager de handen wat al te koud geworden. »Paf! daar valt hij!" riep de jager en liep ijlings 270 naar den boom , waarop de vogel zijn verblijf had ge- houden. Hij raapte eenig mos en afval van den boom- stam op , maar vond niets minder dan den vogel , slechts eene veder had de vlugteling tusschen de har- stige en puntige naalden van den denneboom achter gelaten. De Heer Chay strekte de hand er naar nit, om toch een enkel bewijs van het gemiste schot tebe- zitten. Hij beschouwde dit voorwerp met een' droevi- gen blik , en moeijelijk te weerhouden glimlach. In dit oogenblik deed , door zijne lichtstralen , de zigtbaar geworden God des dags de verzilverde knoo- pen van 's jagers jagtbuis glinsteren , terwijl hij de ve- der , als een orde-teeken en vogelkundige eertrofite , in zijn linker knoopsgat stak. »0 hemel ! — riep de ja- ger, wien middelerwijl een licht opging — het was een pestvogel (*) ; het is de veer van een pestvogel V Nu scheen hem zijn ongeluk dubbel toe. Het verlies was onherstelbaar ; want wanneer komt zoodanig een natuurverschijnsel weder voor? Het is geen gewone vogel ! Zelden , naauwelijks eens in het jaar , laat hij zich zien , en zijn verschijnen en verdwijnen beteekent altijd iets. Gelnkkig, driewerf gelukkig dejager, die met zulk een' buit huiswaarts keert ! Hij is voor zijne jagtvrienden een magtige jager, zoo magtig als Nim- rod , de eerste jager van den ouden tijd. Zoo stond de arme Chay te weeklagen : »Het was een (*) Dezc fraaije vogclsoort , van welker brocdplaats en levenswijze nog veel Is onbekend gebleven , vertoont zich slechts zeer zeldzaara ; fioms na verloop van 6 a 7 jarcn. Het gemeen gevoelen zag ecrtyds Iu zijno verschijning ccn voortceken van pest; van daar zijnen naam. Red. 271 pestvogel !" zoo wcergalmde zijne boezemklagt luider en zachter in net rond , in de hoogte en in de diepte : »Helaas! het was een pestvogel; een pestvogel!" Had de toonkunstenaar op dit oogenblik zijne violoncel bij zich gehad, hij zou voorzeker zijn klaagthema hebben geaccompagneerd. Zijne troostelooze blikken dwaalden been en weder over het wijde veld , dat nu zoo helder door de scbitterende zonnestralen werd verlicht , even alsof Phebns zich over 's jagers onheil scheen te ver- blijden. Maar er deed zich geen geluid , geen leven raeer in de uitgestrekte vlakte vernemen ; geen enkele vogel streek door het luchtruim been. De Heer Chat laadde zijn geweer werktuigelijk op nieuw , en slen- derde verder door het bosch. Elk hoopje bladeren , dat den grond bedekte, werd met den voet uiteen gestooten , om te zien , of de ontvlugte vogel er zich onder verschool. De jager rekte zijn' hals uit en zocht hem in de hoogste boomtakken. Het brommen der muggen , deed hem luisteren , en als eene wesp hem voorbij snorde , zag hij plotseling om , of het welligt de geliefde vlugteling was. Geene twaalf schreden ging hij voorwaarts , zonder de schemering , het geweerschot en het bedriegelijke licht der sterren in zijn hart te verwenschen. 