Historisch album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika
Zijn doktersgraad behaald hebbende, kreeg hij lust in de Theologie te studeeren en leeraar te worden. Hij legde zijn eind examen in 1746 af, werd tot tweeden predikant van de gemeente Kaapstad aangesteld, en aanvaardde zijne bediening den 22sten Augustus met een intree-rede over Gen. 31 : 3 ; “ En de Heere zeide tot Jacob : Kcer voedcr tot het land uwcr vaderen en tot uwe maagschap en Ik zal met u zijn.” Op den 2isten Juli 1748 bedien- de hij het sacrament des Doops aan een doch- !3 tcrtje van zekeren Carel Maximiliaan Atleda, destijds Directeur van ’s Gouvernements Slaven I.oge en Houtmagazijnen. Het kind ontving den naam Maria Elizabcth. Na de doops- bediening vroeg de predikant op schertsende wijze aan de ouders om het dochtertje voor hem tot eene huisvrouw op te voeden. Toen Ds. van der Spuv 60 jaar oud was trad hij met datzelfde meisje in het huwelijk. Op clen Ssten April 1752 werd het eerste eeuwfeest ter gedachtenis van de stichting der Kolonie en het invoeren der Christelijke godsdienst in Zuid Afrika. Ds. van der Spuy hield de feest- rede bij die gelegenheid en wel naar aanleiding van Ps. 147 : 12 — 14. Hij arbeidde te Kaap- stad tot den i^den November 1752 toen hij naar Drakensteyn (nu Paarl) verplaatst werd. In 1791 overleed zijne vrouw na eene echtver- bintenis van slechts 10 jaren. Haar dood ging hem zeer ter harte maar de beproeving was hem tot zegen. Iemand die hem goed gekend had deelde vele jaren later aan Dr. Robertson van Swellendam in een schrijven mede “ dat het God behaagde door veelvuldige beproevin- gen Ds. van der Spuy zijne betrekking tot de eeuwigheid dieper te doen gevoelen en hem te schenken den invloed van den Heiligen Geest waardoor hij zich onverdeeld aan Christus overgaf. Toen leerde hij eerst recht als zon- daar zijn Zaligmaker kennen en aan zijn liart de kracht des Evangelies gevoelen. Hij was een vriend van armen en noodlijdenden en bood aan iedereen zijne diensten als geneesheer zonder te laten betalen. Hij overleed te Paarl in het jaar 1807 in den ouderdom van 85 jaren en zes maanden, door allen die hem kenden diep betreurd. Ds. Borcherds van Stellenbosch hield eene lijkrede over Joh. 1 1 : 17-27-” (21.) Ds. Henricus Kronenburg, 1752- 1779.- — Bij het vertrek van Ds. P. van der Spuy naar Drakensteyn werd Ds. Kronenburg tot zijn opvolger aangesteld. Hij arbeidde hier tot 1779 toen hij op den 29sten April overleed. Gedurende zijn cliensttijd werd een nieuwe Psalmberijming, geboren uit de berij- ming van den heer Johannes Eusebius Voet, van het genootschap Laus Deo, Salus Populo en van Hendrik Ghijssen, ten gebruike bij de openbare eerediensten ingevoerd. In 1775 beschreef Ds. Kronenburg den toestand van de gemeente in een verslag aan de classis, Amster- dam, als volgt : “ Het getal der Jeedematen neemt daaglijks toe. Het bederff in de goede zeeden, de lauw-, flauw- en onverschilhgheydt in het godsdienstige geevt ons, zoowel als onze medebroederen in andere gewesten nog grote stoff tot klagen. Van d’ openbare godsdienst- oeffeningen wordt een tamelijk gebruyk gemaekt, bijzonder des voordemiddags, hetwelk egter, naar de talrykheydt der gemevnte, nog veel beter behoorde te zijn.’ (22.) Ds. Gerhardus Crceser, 1754-1755. — Na slechts een jaar alhier gearbeid tehebben verwisselde Ds. Crceser op eigen verzoek van standplaats met Ds. C. B. Voltelen van Zwartland, die naar de Kaapstad kwam. (23.) Ds. Christiaan Benjamin Voltelen, 1755-1758. — Ds. Voltelen die 4 jaren in het Zwartland gewerkt had overleed in 1758 en werd opgevolgd door (24.) Ds, J OHANNES FrEDERIK BODE, 1758 - 1760 ; 1761-1784. — Den ^den November 1758. kwam Ds. Bode uit Holland behouden aan de Ivaap aan. Den i^den November werd hij door de Regeering tot 2den leeraar aangesteld en den 2Ósten November door Ds. Ivronenburg aan de gemeente voorgesteld. Zijn intreerede op den 3den December was over de woorden uit Rom. 1 : 16. Hij arbeidde met zegen tot 1760 toen Ds. J. P. Serrurier, zonder opgaaf van eenige wettige redenen, in zijne plaats door de Regeering tot tweeden vasten leeraar werd aangesteld. Ds. Bode werd naar Waveren (Tulbagh) verplaatst doch protes- teerde tegen de handelswijze der Regeering en beriep zich op de Classis Amsterdam, die goed vond hem in 1761 als 2de leeraar te her- stellen en Ds. Serrurier tot 3den leeraar aan te stellen. Ds. Bode arbeidde met blijkbaren zegen tot den 2gsten Juli 1784, toen hij zijn eeuwige rust inging — “ een verlies,” zoo schreef de Iverkeraad aan de Classis Amsterdam, “een verlies dat de gemeynte gantsch zeer treft, nadien zij WelEerw. uithoofde van zijne uit- muntende hoedanigheeden, sig de liefde en hoogachtinge van groot en klein verworve hadde.” >4 (25.) DS. JOHANNES PETRUS SERKURIER, 1760- 1802. -Ds. Serrurier, een Hollander van geboor- te, deed zijne intreede in de gemeente den 27sten April 1760 met eene treffende rede over Efeze 6 : 19 : “ Aanschouw hier,” zoo eindigde die rede, “ aanschouw hier, waarde gemeente leeraar die niets anders zal beoogen dan uw rijk te maken in Gode.” Getrouw aan zijn hoog voornemen arbeidde Ds. Serrurier met zegen tot 1802 toen hij emeritus werd. Hij overleed in 1819. In 1778 werd besloten de Kerk van 1704 te doen vergrooten, wat in de volgende jaren gedaan werd tegen een koste van 60,000 guldens of £4,000. Op Zondag, 22 November 1789 werd de Groote Kerk, zooals wij die nu hebben, door Ds. Serrurier ingewijd. De tegenwoordige prachtige preek- stoel, door een ervaren beeldhouwer, Antonie Anreith, uit het schoonste Indische hout tegen een koste van £708 vervaardigd, werd bij diezelfde gelegenheid ingewijd. Beschouwer, wie gi j zijt. gewoon voorbij te gaan, Hier ziet g'ij klaar de weg ten hemel voor u staan.” (26). Ds. Christiaan Fleck, 1781-1822. — Ds. Fleck, een geboren Ivapenaar, aanvaardde zijne bediening den i8den Februari 1781. Men koesterde van hem groote verwachtingen. “ Wij hebben een gegronde hoop dat hij met alle ware cn opregte dienstknegten des Heeren, zijne verkreegene talenten zal tragten op woeker te leggen, en, onder de medewerkcnde genade des Geestes, veele aan zijn geboorte- plaats zal tragten toe te bereiden voor eene zalige eeuwigheit.” Ds. Fleck beijverde zich zeer in het belang van opvoeding en onderwijs. Voor dat doel wist hij in 1791 £3,000 bijeen te brengen. Het plan was elk dorp van een elementaire school te voorzien en te Kaapstad een Latijnsche school te stichten. Men kocht een eigendom in de Grave (thans Parliament) Straat en stelde een onderwijzer, zekeren Cornelis Josias van Braak, aan ; docli de over- gave in 1795 van de Kaap aan Groot Brittanje vernictigde het pas begonnen werk. In 1837 werd de £3,000 overhandigd aan de bestuurders van het tegenwoordige Z.A. College. Ds. Fleck overleed den 2jsten October 1822. Advocaat J. A. ds Mist. Gedurende den diensttijd van Ds. Fleck en zijn collega Ds. von Manger vonden er groote veranderingen aan de Kaap plaats. De Ivaap zeive die in 1795 uit de handen der Oost Indische Compagnie aan Engeland overgegeven werd, werd in 1803 volgens de bepalingen van den Vrede van Amiens aan Holland (dat toen Bataafsche Republiek heette) teruggegeven. En daar het nu niet meer de oude O.I. Compagnie was die het bestuur zou voeren over de Kolonie maar de regeering van de Bataafsche Republiek zelve, was het noodig behoorlijke regels voor de toekomst ook op kerkelijk gebied vast te stellen. De man aan wien deze moeilijke taak opgedragen werd, was de Commissaris-Generaal, Advokaat Jacob Abraham de Mist. Hij stelde op en vaardigde in 1804 uit een “ Pro- visioneele Iverken-orde voor de Bataafsche Volkplanting aan de Kaap de Goede Hoop.” Deze Ivcrk-orde was een reglement van wetten en bepalingen voor het behoorlijk bestuur der Kerk en bleef van kracht tot 1843 toen de Iverk-Ordonnantie de plaats van de oude Kerk- orde innam. Hoe 1 uig De Mist aan de Ivaap bleef is ons niet bekend maar in 1806 had de vcrnieuwing van den oorlog tusschen Engeland, Frankrijk en Holland o.a. dit ten gevolge dat de Kaap Kolonie door Engeland hernomen werd. (27.) Ds. Meent Borcherds, 1785-1786. — De vacature ontstaan door den dood van Ds. Bode werd aangevuld door Ds. Meent Bor- cherds, geboortig uit Holland, die door den Gouverneur tot derden leeraar werd aangesteld en “ den 29 Mey zig plegtig tot den evangelie- dienst deezen gemeente heeft verbonden, met opleiding aan de Groningsche Universiteit ge- noten. Na volbrachte studiën werd hij door de Oost-Indische Compagnie beroepen tot pre- dikant voor de gemeente Zwartland. Daar- heen zou hij dan ook gegaan zijn, ware het niet dat hij, bij zijn aankomst aan de Kaap, door de Kaapstadsche gemeente als predikant begeerd werd. In laatstgenoemde gemeente had hij een predikbeurt waargenomen, waar- door hij “ zulk een groot genoegen aan het Gouvernement en aan het gros van het volk gaf, dat men ten eerste middelen beraamde en schikkingen maakte om hem aan de hoofd- Graf van Dr. van Lier, te Newlands. eene intrede over Jesaias 61 : 5.’’ Ds. Bor- cherds arbeidde te Kaapstad slechts 16 maan- den. Van een zwak gestel, werd zijne gezondheid bij clen zeekant aangetast en verkoos hij eene standswisseling naar buiten. Bij de komst van Dr. Van Lier wrerd hij in 1786 naar Stellen- bosch verplaatst. (Voor portret en levens- schets van Ds.Borcherds zie onder Stellenbosch) (28.) Ds. Helperus Ritzema van Lier, 1786 -1793. — In Ds. Van Lier had de Kaapstadsche gemeente niet alleen een man van groote ge- leerdheid, maar, en vooral, een leeraar van innige godsvrucht en grooten ijver. In het jaar 1764, in Holland geboren, had hij zijne plaats te verbinden, gelijk hij dan ook spoedig aldaar als gewoon herder en leeraar bevestigd werd.” De bevestiging van Dr. Van Lier tot derden leeraar te Kaapstad vond in de Groote Kerk den 8sten October 1786 plaats. Ds. C. Fleck hielcl de bevestigingsrede over Jes. 40: 9. Den volgenden Zondag hield de jonge leeraar, pas 22 jaren oud, een plechtige intree-rede naar aanleiding van 1 Cor. 2 : 2 : “ Ik heb niet voorgenomen iets te weten onder u, dan Jezus Christus en dien gekruisigd.” Met een brandenden ijver aanvaardde hij zijn dienst-werk en maakte dezelve allezins heerlijk. 16 Prediken, catechizeeren, oefeningen te houden, godvruchtige gezelschappen bij te wonen, kranken te bezoeken, handreiking aan de armen te doen, en altijd overvloedig te zijn in het werk des Heeren : zie daar zijne gewone bezigheden. Hij werkte niet alleen in de beur- te zijner dagorde, nevens zijne ambtgenooten, maar nam nog daarboven vrijwillig eene bui- tengewone wekelijksche predikatie op zich. Van de werkzaamheden van Ds. Van Lier gewagende schrijft Dr. TheaJ : “ In de Ned. Geref. Iverk had er eene verandering plaats door het invoeren van de leer die gewoonlijk “ evangelisch ” genoemd wordt. De Weleerw. Helperus Ritzemavan Lier veroorzaakte bijna een revolutie in de Kaapstad. In plaats van de twee of drie uren lange godsdienstoefenin- gen, die het hoofdwerk waren van de vroegere predikanten, stelde hij kortere preeken en ge- beden, meer huisbezoek bij gemeenteleden, veelvuldige godsdienstige vergaderingen en aansporing tot welwillendheid en liefdadig- heid.” Adv. J. De Wet, LL.D. In leven Ouderling der Gemeente Kaapstad, en Schrijver van “ Eene Geschiedenis der Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika.” Slechts 6 jaren echter mocht hij de gemeen- te bearbeiden. Zijne werkzaamheid bepaalde zich echter niet tot de Kaapstadsche gemeente alleen. Hij ijverde ook zeer sterk voor de opvoeding der jeugd en der verkondiging des Evangelies in de buitendistrikten. Ook be- hartigde hij rle bekeering der Heidensche Hot tentotten in het omliggend land en bedroefdc zich zeer dat er geen meer werk van derzelver verlichting gemaakt werd. Waarschijnlijk door zijne bemoeiing en stellig onder zijn in- vloed, vormde zich in het jaar 1778 een bid-en werkers vereeniging, die weldra 60 leden telde en ten doel had de kleurlingen en bij name de slaven met het Evangeiie bekend te maken. Tlieal schrijft : — “ In dien tijd werd het Zen- dingwerk onder de Heidenen door cle Ivoloniale Kerk begonnen. Toen begon ook de mensch- lievende arbeid van een aantal dames, die eenige jaren later ten gevolge had de oprichting van een weeshuis, een Zendings-kapel en schoo) en een fonds waaruit tot heden toe oude vrouwen in armoedige omstandigheden weke- lijksche toelagen ontvangen.” Zooals reeds gezegd mocht Ds. Van Lier slechts 6 jaren werkzaam zijn. Hij stierf op den 2isten Maart 1793, in den jeugdigen ouderdom van 28 jaren. Zijn sterven was een triomf. In zijn laatste uren riep lnj gedurig uit : — “ Zalige oogenblikken ! Christus is mijn deel ! Triomf ! triomf ! Ik heb overwonnen ! O zalige dood ! Is dit sterven ? Ik ken geen dood. Ik leef midden in den dood. Triomf, triomf over alles ! O mijn Jezus koni spoedig, kom, kom, kom, mijn trouwste Vriend ! Vaartwel.” (29.) Ds. Abraham Kuys, 1794-1799. — Bii den dood van Ds. van Lier werd Ds. Kuys van het “ land van Waveren ” (thans Tulbagh) naar de Kaapstad verplaatst. Hij overleed in Januari 1799. (30.) Ds. Johan Heinrich von Manger, 1802-1839. — Toeri Ds. J. P. Serrurier in 1802 emeritus, werd werd Ds. von Manger in zijne plaats aangesteld. In het jaar 1767 te Hesse Cassel in Duitschland geboren, had von Manger Naamteekening, Ds. J. H. von Manger. zijne opleiding tot predikant aan de Hooge School te Utrecht ontvangen. Na voltooiing zijner studiën in 1790 verklaarde hij zich be- T7 geerig om als predikant in Oost Indië werk- zaam te zijn. Men had echter in Nederland juist bericht ontvangen dat er aan de Kaap te Graaff-Reinet een nieuwe gemeentezou worden gesticht. En zoo kwam het dat Ds. von Manger tot leeraar van deze nieuwe gemeente wercl aangesteld. In Januari 1792 kwam hij aan de ]\aap en begaf zich kort daarop naar Graaff- Reinet waar hij tot 1798 arbeidde toen hij naar Swellendam ging. In 1802 werd hij naar de Kaapstad verplaatst. “ In die betrekking,” zoo lezen wij ergens omtrent hem, “heefthij als een getrouwe dienaar van Christus, den hem opgedragen last getracht te volbrengen, totdat hij door ongesteldheid genoopt werd om zijn ontslag te verzoeken. Dit verkregen hebbende legde hij plechtig op den 2isten Juli 1839 zijn ambt met de woorden van den Apostel Paulus in 1 Thes. iv: 1, 2 neder.” “ Ernstig op den preekstoel, was hij in den omgang minzaam en inschikkelijk, in zijne gesprekken zelfs luimig. Allen die hem gemeenzaam kenden smaakten genoegen in zijne tegenwoordigheid. Ontmoette men hem al ter neer gedrukt — het duurde niet lang of zijn gelaat veranderde en zijn gewone vrijgeestigheid keerde terug.” Ds. von Manger overleed den 2den Mei 1742 en werd uit de Groote Iverk begraven. (3i.)'^Ds. Johannes Christoffel Berrange, 1817-1827.— Te Ivaapstad den I2den Augustus 1769 geboren, vertrok de jonge Berrangé in 1781 naar Nederland, oin aldaar als leeraar opgeleid te worden. Na zijne legitimatie was hij eenige jaren in Holland werkzaam. In het (^7 /£<*rr*z7^e Naamteekening, Ds. J. C. Berrange. jaar 1814 echter liet hij zich op dringend ver- zoek van zijn oom, Ds. Christiaan Fleck, en aangezet om zijn grijzen vader nog eenmaal aan deze zijde des grafs te ontmoeten, eene be- noeming als predikant voor de gemeente Swel- lendam welgevallen. Na eene afwezigheid van 34 jaren kwam hij den i2den Nov., 1815 met de Zeeploeg aan de Kaap. Zijn vader was in den tusschen tijd gestorven. In het jaar 1817 werd hij naar de Kaapstad verplaatst. Een karakterschets, in 1827, kort na zijn dood, ver- schenen, zegt van hem : — “ Die den overledene gekend en zijne leerredenen gehoord hebben zullen gereedelijk erkennen, dat hij een ver- standige aankleever was van de leer der Her- vormde Kerk, gelijk zijne catechetische hande- lingen daarvan vooral getuigenis droegen. Hij De Hanover Straat Kerk, Kaapstad. Ingewijd 13 Augustus 1867 door Dr. S. Heyns en Ds. A. Murray. IcS was een man van grondige kennis, bnitenge- woon doorzicht en groote bedrevenheid in Kerkelijke zaken. Daarvan gaf hij op onder- scheidene Synode in Nederland blijken, vooral op eene Noord-Hollandsche te Alkmaar gehouden, op welke hij als qua;stor eene zaak van de grootste aangelegenheid tot vereffening bracht, en ook hier in ons midden op de eerste algemeene Kerkvergadering (1824) die door hem als voorzitter werd bestuurd. Staande zijn verblijf in Holland, liad men hem in eene commissie van slechts vier personen benoemd, om naar Parijs te vertrekken, ten einde Napo- leon, de bezwaren, welke de Hervormde Iverk toenmaals drukten, voor te leggen en oplichting van dezelve te verzoeken. Deze reis heeft geen voortgang gehad.” Ds. Berrangé stierf te Kaapstad den iiden Maart 1827, op het alleronverwachtst. Den vorigen Zondag had hij nog zijn openbaar dienstwerk verricht. Dr. Abraham Faure. Predikant te Kaapstad, 1822 1867. (32). Ds. Abraham Faure, 1822-1867. — Ds. A. Faure zag eerst het levenslicht te Stellenbosch op den 2qsten Augustus 1795. In zijne j ongelingsj aren gevoelde hij een ernstigen aandrang om zich aan den dienst des Heeren in dc prediking van het Evangelie te wijden. Reeds in zijn ióde jaar werd hij onder de prediking des Evangelies diep getrof- fen, en van dien tijd af was het zijn vurige begeerte om dit Evangelie aan zijne mede- menschen te mogen verkondigen. De noodige voorbereiding voor een Europeesche Academie vond hij bij den Rector Kleijn en daarna bij Doctor Halloran, die beiden Latijnsche scholen in de Kaapstad gehad hebben. In Februari 1814, is hij naar Engeland ver- trokken, en, daar aangekomen, heeft hij zijn literarische zoowel als godgeleerde studiën te Gosport voortgezet onder den beroemden Dr. Bogue, die aan het hoofd was van het Instituut aldaar, ter vorming van zendelingen voor den dienst van het Londensch Zendinggenootschap In 1816 ging hij over naar Utrecht in Neder- land, alwaar hij aan de beroemde Hoogeschool zijne studiën voortzette onder de Hoogleeraren Roijaard, van Oordt en Heringa. Op den 20sten Augustus 1817, werd hij na afgelegd examen, door het Provinciaal Bestuur van Utrecht tot den predikdienst toegelaten en geordend. Op den 20sten Juni 1818, is hij in zijn vaderland teruggekomen en in Juli van datzelfde jaar aangesteld als Predikant van Graaff-Reinet, alwaar hij met ijver en met grooten zegen gedurende vier jaren gearbeid heeft. Het eerste onderwerp dat hij na zijne terugkomst in zijn vaderland behandeld heeft was naar aanleiding van Joh. 1: 29, — “ Zie het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt.” Deze leerrede, die later in het licht gegeven werd, getuigde van hem als een rechtzinnigen en getrouwen verkondiger van het Evangelie ; en aan de leer bij die gelegenheid door hem uitgesproken, is hij getrouw gebleven tot aan zijn doocl. In Augustus 1822, werd hij aan den toen- inaligen Gouverneur aanbevolen als een zeer geschikt persoon om een in de Ivaapstad ontstane vacature op te vullen, en tengevolge van die aanbeveling, werd hij als een der leeraren van de gemeente Kaapstad aangesteld. Zijne intrede vond plaats op den i^den November 1822, bij welke gelegenheid liij tot tekst nam Joh. III : 16. In 1867 werd hij 19 Emeritus, hebbencle hij alzoo, gedurende 45 jaren,- — met uitzondering van ruim 2 jaren, toen, wegens eene keelkwaal, hem het spreken belet werd, — in de hoofdstad het Evangelie der zaligheid gepredikt en de andere plichten aan het leeraarsambt verbonden waargenomen. Terstond na zijne aankomst in de stad, trad Ds. Faure in overleg met de predikanten Berrangé, Von Manger, Borcherds en Murray, om de noodige stappen te nemen tot de daar- stelling van eene Synode, die dan ook in 1824 vergaderde, en waaraan hij als fungeerend Secretaris een werkzaam deel genomen heeft. Kort nadat hij in de Kaapstad gevestigd was, opende hij eene school ter opleiding van jongelingen en ter voorbereiding voor acade- misch onderwijs van dezulken die voornemens waren naar Europa ter voortzetting hunner studiën, over te gaan ; en niet weinigen die als predikanten en in andere betrekkingen de Kolonie gediend hebben, hebben van dat onderwijs gebruik gemaakt, en daaruit groot voordeel v-trokken. Het w echter Ds. Faure’s innig verlangen dat een Instituut in de Kaapstad opgericht zon worden, waaraan een degelijk letterkundig onderwijs aan jongelingen zou kunnen mede- gedeeld worden, en zoo gebeurde het dat hij een van de hoofdbewerkers werd van het nog bestaande Zuid-Afrikaansche Athenaeum, waar- in hij gedurende drie jaren in de classieke talen onderwijs gaf. Ook was hij een der oprichters en getrouwe voorstanders van het Opvoedings Instituut, “ Tol Nut van hct Algemeen ,” welks voorzitter hij bleef tot dat het opgebroken werd. Er was echter eene andere Inrichting die Dr. Faure zeer ter harte ging, de daarstelling namelijk, van een Theologisch Seminarie, ter opleiding van predikanten voor cle N. G. Iverk in Zuid Afrika. Reeds bij de Synode van 1829, — alwaar wij hem als Actuarius Synodi aan- treffen, en welke betrekking hij tot 1867 zeer nauwgezet vervulde — beijverde hij zich om zoodanige Inrichting tot stand te brengen ; en, hoewel dit eerst 30 jaren later plaats vond, hield hij nooit op aan deze belangrijke zaak zijne krachten te wijden, totdat zijn doel bereikt werd. Indien er iemand is dien de naam van Vader van het Theologische Seminarie toekomt, dan voorwaar is die persoon Abraham Faure. Doch niet alleen met zijne stem, maar ook met zijne pen heeft Dr. Faure aan de hoogste belangen der Kerk en des lands getrouw gearbeid. In het jaar 1824 werd hij deuitgever van het “ Zuid Afrikaansche Tijdschrift" en daarna van de “ Honigby,” en eindelijk van de “ Kerkbode,” die van Januari 1849 onder zijn beheer is geweest, totdat hij in 1869, wegens krankheid het bestuur aan een ander moest opclragen. Van 1842 tot 1862 bekleedde hij het arnbt van Scriba Synodi en gedurende een aantal jaren dat van Qusestor, niet alleen van het Synodale en Predikants Weduweti Fonds, maar ook van het Fonds van het Theologisch Seminarie. In 1843 werd Dr. Faure door de Kerk en door het Gouveruement afgevaardigd naar Natal om een heilzamen invloed uit te oefenen op de uitgewekene boeren. Aldaar maakte hij kennis met hun waardigen leeraar, Ds. Findley, voor wien hij bij zijne terugkomst een Gouver- nements salaris verkreeg. Zijne belangstelling in de voortrekkers in Natal bleef voortduren. Nadat de gemeente van Pietermaritzburg te vergeefs beroep op beroep gedaan had, was het door zijn invloed dat zijn zoon Dr. H. Faure, pas van Europa aangekomen, het beroep in 1852 aannam en aldaar bleef totdat hij door Ds. P. Huet vervangen werd. In zijne betrekking als leeraar der Kaap- stadsche gemeente, kan met vrijmoedigheid gezegd worden dat het oprichten der tweede (Nieuwe) Kerk grootelijks aan zijne ijverige belangstelling te danken was, alsook het daar- stellen van cle eerste Zondagschool in 1844. Aan de Bijbelverspreiding heeft hij steeds een werkzaam deel genomen, zijnde hij gedtuende vele jaren voorzitter geweest van de Z. A. Bijbelvereeniging, zoowel als van den Z. A. Tak van het Britsch eri Buit. Bijbelgenootschap. Hij was ook voorzitter van den Z. A. Tak der Evangelische Alliantie, en van de Christe- lijke Boekvereeniging. In het jaari8Ó2 is de graad van Doctor in de Godgcleerdheid hem 20 als een eerbewijs toegezonden door Rutgers College, te Nieuw Brunswijk, in de Vereenigde Staten van Amerika. Het is bijkans onnoodig om te zeggen dat eene vereeniging van zoo vele ambten te veel was om op een mensch te rusten en het kon niet anders zijn of zijne veelvuldige werkzaam- heden moesten zijne gezondheid benadeelen. In 1867 ontving Dr. Faure eervol Emeritaat en op Paaschmorgen 1875 (28 Maart) ging hij de eeuwige rust in, na ruim 5 jaren en 7 maanden op het ziekbed gelegen te hebben. 0 \ Ds. J. Spijker. Te Somerset West, 1823-1829. Te Kaapstad, 1834-1864 (33.) DS. JOHANNES SPIJKER, 1834-1864. — Geboren te Amsterdam den i^den Junij 1792, liet Johannes Spijker zich op jeugdigeri leef- tijd als theologische student aan het Athenaeum te dier plaatse inschrijven. Bij de omwente- ling en het herstel van de Universiteit van Utrecht in 1814 werd hij aldaar aangenomen. Op laatstgenoemde plaats knoopte hij de vriendschap aan van den Ivaapschen theolo- gischen student Cornelis Mol, door wien hij bewogen werd om naar Zuid Afrika te komen. Den 7den Augustus 1816 legde hij zijn eind- examen voor het Provinciaal Kerkbestuur van Noord Braband af en werd hij geordend als leeraar voor de Ned. Ger. Kerk in deze volk- planting. Eenige maanden na zijne aankomst in het jaar 1817 werd hij de opvolger van Ds. J C. Berrangé te Swellendam, die de aanstel- ling had bekomen van derden leeraar in de Kaapstad. Te dier tijd huwde hij zekere Mej. S, Brink die hem overleefde. Zes jaararbeidde hij te Swellendam toen hij ten jare 1823 de aanstelling bekwam van predikant in de ge- meente Somerset (West). In 1829 nam hij een beroep aan naar Zwartland (Malmesbury). In October 1833 ontving hij van den fungerenden Gouverneur Wade de aanstelling tot derden íeeraar in de Kaapstad waar hij den ipden Januari 1834 door Dr. A. Faure bevestigd werd. In laatstgenoemde jaar bekleedde hij als gewezen Sc.riba der vorige Synode (volgens de toen bestaande regulatien) het Moderator- schap der Synode. Ds. Spijker arbeidde onafgebroken in de Kaapstad tot 1857 toen hij door eene hevige ongesteldheid voor eenigen tijd zijn dienstwerk niet kon verrichten en ten gevolge dier ongesteldheid ook de Synode van dat jaar niet kon bijwonen. Hij beterde, maar zag zich in Juni 1864 toch genoodzaakt, na verkregen eervol ontslag, op pensioen af te treden. Tot op dien tijd had hij ook sedert 1843 de betrekking vervuld van Scriba en Questor van den Kaapstadsc.hen Ring. Den 2isten Mei 1865 ontsliep hij. Dr. S. Heyns gewaagde op de begrafenis aangaande den overledene — van zijne vriendelijkheid, vrede- lievendheid en vreedzaamheid — van zijn vast, zelfstandig en onberispelijk karakter — van de voortreffelijke gaven zijns geestes — van de nauwgezetheid in de waarneming zijner ambt- bedieningen en van den zegen op zijn dienst- werk in de gemeente. (34.) Dr. Stephanus Petrus Heyns, 1837- 1873. — Dr. Heyns werd op den i^den Juli, 1810, te Kaapstad geboren. Daar hem zijne beide ouders door den dood ontnomen werden, toen hij nog jong was, werd hij aan de zorg toevertrouwd van zijn grootvader, den heer S. P. Jordaan, die aan de Paarl woonde. Hier ging hij ter school bij den in die dagen be- 21 roemden onderwijzer, den heer Horn, onder wiens leiding hij groote vorderingen maakte. In zijne studiën genoot hij ook veel hulp van Ds. T. J. Herold, die toen predikant aan de Paail was. Bij den dood van zijn grootvader viel den jongeJing eene aanzienlij lce erfenis te deel, die hij besloot te besteden aan het voort- zetten zijner studiën. Tot dat einde verliet hij zijn vaderland in hetjaar 1827 voor de beroemde Hoogeschool van Leiden in Neder- lancl. Hier trok hij weldra tot zich, door zijne Dr. S. P. Heyns. talenten en den ijver waarmede hij zich op zijne studiën toelegde, de bijzondere aandacht der Professoren, en is hij een gunsteling ge- worden inzonderheid van de welbekende Pro- fessoren Clarisse en Van der Palm. Terwijl hij aan deze Hoogeschool was verwierf hij twee gouden medailles voor de beste verhandelingen over voorgeschrevene onderworpen in verband met Theologische studiën, eene van de Hooge- school van Leiden en de andere van die van Groningen. In het jaar 1835 verwierf hij den graad van Doctor in de Godgeleerdheid, bij welke gelegen- heid hij eene zeer geleerde Dissertatie over Gregorius van Ni'jssa in het licht gaf, die als een bewijs van ’s schrijvers uitstekende talen- ten algemeen bewonderd werd. In April, 1836, keerde hij naar zijn geboorteland terug, en maakte zijne eerste verschijning als prediker, in de Luthersche Kerk te Kaapstad, die toen aan de N. Gereformeerde Gemeente goed- gunstig was afgestaan, terwijl het oude kerk- gebouw afgebroken en weder opgehaafd werd. Zijn tekst bij die gelegenheid was, Rom. 12 : 12. “ Verblijdt u in de hoop ; ” en zijne pre- diking werd, zoowel wat inhoud als voordracht betrof, hoog geroemd. Hij bleef van tijd tot tijd in de Ivaapstad prediken, en op den 2isten April 1837 werd liij door zijne Excellentie den Gouverneur aangesteld als tijdelijke leeraar van de N. G. Gemeente in de Ivaapstad, ge- durende de ongesteldheid van Dr. A. Faure. Op den ^den Mei aanvaardde hij de plichten van dat ambt ; en bij het Emeritus worden van Ds. J. H. von Manger, werd Dr. Heyns op den 6den Asril 1839 d°or den Gouverneur aan- gesteld als derde leeraar van Kaapstad — zijnde de tweede anderen Dr. A. Faure en Ds. J. Spijker. Zijn intreerede op den 28sten April was over de woorden uit 2 Cor. 12:9:“ Mijne genade is u genoeg.” Bij het emeritus-worden van Ds. Spijker in 1864 is Ds. Heyns tweede leeraar en bij dat van Dr. A. Faure in 1867 eerste leeraar geworden. Hij bekleedde ook gedurende vele jaren het ambt van Professor in het Nederlandsch en in het Hebreeuwsch aan het Zuid Afrikaansch Athenaeum. Zijne ge- leerdheid was van groot nut als een der Examinatoren van kandidaten voor admissie tot de Theologische Kweekschool te Stellen- bosch, als ook van kandidaten tot de Heilige dienst. In het begin van April 1873, werd Dr. Heyns door eene krankheid aangetast, waaraan hij op den 27sten September bezweek. De over- íedene werd gekenmerkt door een helder ver- stand, door eene onbuigbare oprechtheid en door uitstekende talenten. Als een kansel- redenaar was hij welsprekend ; zijne leer- redenen werden gekenmerkt door schoonheid van taal, eenvoudigheid van stijl en deftigheid van voordracht. Hij verkondigde het zuivere Evangelie, en in den strijd tegen het liberalisme heeft hij zich nooit geschaamd om zich tegen alle afwijking van de grondleer des Evangelies ten sterkste te verklaren. De vacature ont- staan door den dood van Dr. Heyns werd in 1874 door Ds. Gilles van de Wall van de Paarl aangevuld. Wijlen Ds. en Mev. Andrew Murray, Sr , Graaff-Reinet. Ouders van Dr. Andrew Murray, Wellington. (35.) Ds. Andrew Murray, M.A., D.D., 1864-1871. — Toen Ds. Johannes Spijkerin 1864 emeritus werd, werd Ds. A. [Murray, destijds predikant te Worcester, in zijne plaats be- roepen. Deze beroeping was de eerste [maal dat een vrije verkiezing van leeraren in de Kaapstadsche gemeente plaats vond. Tot groote blijdschap der gemeente nam de be- roepene de roeping aan. Wij laten hier een korte levensschets van clezen achtenswaardigen thans emeritus geworden predikant onzer kerk volgetr. Ds. Murray werd op den 9den Mei 1828, te Graaff-Reinet geboren, zijnde hij een zoon van den godzaligen Ds. Andrew Murray, den toenmaligen predikant van die plaats en de aangrenzende distrikten. Zijn vader die een Schot van geboorte was en die in 1822, op uitnoodiging namens de Ned. Ger. Kerk van Dr. George Thom, destijds predikant van Caledon, naar Afrika kwam, was gehuwd met Maria Stegmann, zuster van wijlen Ds. G. W. Stegmann, Sr. Uit het huwelijk sproot een 11-tal kinderen voort. A1 de zoons, zes in getal, zijn predikanten onzer kerk geworden, behalve één ; en al de dochters zijn predikants vrouwen geworden met slechts een uitzonder- ing. Andrew volgde in ouderdom op zijn oudsten broeder, den onvergetelijken Ds. John Murray, in leven Hoogleeraar te Stellenbosch. Toen hij 10 jaren oud was, werd de kleine Andrew met zijn broeder John naar Schotland gezonden om aldaar aan het Marischall College, Aberdeen, zijn voorbereidende studiën door te maken. Het viel hem zwaar op zulk een jeugdigen leeftijd het ouderlijk dak te verlaten. Het middel dat men gebruikte om zijne tranen te stillen was dit : Zij namen hem en zijne broeder om een grooten walvisch te gaan zien, die daags tevoren gevangen was. Hun oom, Dr. John Murray, in wiens huis zij in Schot- land werden opgenomen, was gehuwd met een Miss Brown, uit een geslacht, dat zich zeer verdienstelijk en in enkele gevallen beroemd heeft gemaakt in de geschiedenis— zoo burger- lijk als kerkelijk — van het Schotsche vader- land. Zij was eene vrouw van diepen ernst en oefende op beide hare neven een gezegenden invloed uit. Na den graad van M.A. ver- worven te hebben begaf hij zich met zijn ouderen broeder naar Utrecht om in de Theo- logie te studeeren. Daar genoot hij van het begin de achting en de liefde, die met de jaren klom, van een ruimen vriendenkring. Hij studeerde met buitengewonen ernst, en was op twintigjarigen ouderdom gereed naar de Kaap terug te keeren. In ’t vaderland aangekomen maakte zijn bezielde prediking grooten opgang. Vooral in zijn vaderstad, Graaíï-Reinet, ver- oorzaakte die prediking eene godsdienstige beweging welke diepe sporen achterliet. Oude Pastorie te Graaff-Reinet waar Ds. A. Murray geboren werd. Op den 12 Maart 1849 werd hij aangesteld als predikant van Bloemfontein, en Consulent van al de andere gemeenten in den Vrijstaat. In korten tijd had hij'zijn uitgestrekte parochie bezocht en kennis gemaakt met al de verstrooide geloofsgenooten in dat ruime arbeidsveld. Hij deed zelfs eene of twee reizen onr den Trans- \ aalschen nitgewekenen het Evangelie te ver- kondigen en de Sacramenten tebedienen. Ook op staatkundig gebied werd zijn invloed gevoeld ; want toen de Britsche regeering hare hand terugtrok van den Vrijstaat, werd hij metDr. Fraser door het publiek afgevaar- digd naar Engeland, ten einde de zaak in Downingstraat te bepleiten. Die zending bad niet het gewenschte gevolg. De Vrijstaat bleef gescheiden van de Kolonie, als eene vrije republiek. Reeds op den 30sten Januari 1854 werd eene proclamatie uitgevaardigd, waarin de Britsche regeering verklaarde dat zij “ alle gezag en beheer over het gebied aan de andere zijcle van de Oranje Rivier liet varen.’’ Twee Ds. Andrew Murray. Bij zijn terugkomst uit Europa als jonge predikant in 1848. jaren te voren, d.w.z. in 1852 had Ds. IMurray, vergezeld van Ds. J. H. Neethling van Prins Albert, op last van de Synodale Commissie, eene reis ondernomen naar de Transvaal. Er heerschte toen vrij algemeen, en op sommige plaatsen erg, eene vreeselijke koorts. Maar er was ook eene diepe, levertdige en zich sterk openbarende behoefte aan Gods Woord. Beide leeraren waren jong, vol moed en geestdrift, en zeer gehecht aan elkander. Maanden lang brachten zij op deze evangelisatie-reis door, en het laat zich verstaan, dat hun arbeid met rijken zegen werd bekroond. Ds. Murray nam spoedig de plaats in onder de leeraren onzer Iverk welke hem toekwam. Zijn diepe ernst, zijn begaafdheid, zijn belangstelling in het waarachtig heil van Z. Afrika deden zich aller- wege kennen. De Synode zan 1857 was in vele opzichten gewichtig. Aan de stichting der kweekschool werd toen de laatste hand gelegd, en de eerste Zending-Commissie onzer Iverk werd toen aangesteld. Dat Ds. A. Murray lid was vau die Commissie bewijst welke achting de Synode voor hem koesterde. Wat hij voor de zending gedaan heeft weet een ieder. Als Moderator bewees Ds. Murray aan de Ned. Geref. Iverk uitnemende diensten. ’t Was een gewichtig tijdperk in hare geschiedenis, toen de Synode van 1862 hem tot haar Voorzitter voor het eerst koos. De Burgers- en Kotze- zaak kwam aan de orde. De Kerk moest voor de rechtbank hare handelingen verdedigen. Als haar rechtsgeleerde werd benoemd de heer F. S. Watermeyer, een advokaat van groote be- kwaamheid. Doch zijn onverwachte dood kort voor de zitting van het Hof bracht de Kerk in groote verlegenheid. Wie zou zijne plaats innemen ? Aller oogen waren op Ds. Murray gevestigd, en hij sprong in de bresse. Tegen den Procureur-Generaal van dien tijd — den heer Wm. Porter — moest hij de Iverk ver- dedigen. Hij deed het op meesterlijke wijze. Met welsprekendheid en tact, met zeggings- kracht en ernst bepleitte hij zijne zaak. Rech- ter en advokaten werden zeer getroffen door zijne verdediging, en erketiden het opentlijk. Doch de Iverk moest het ontgelden. Het vonnis werd tegen haar geveld. Teleurgesteld, maar niet uit het veld geslagen, apelleerde de Synode naar den geheimen Raad in Engeland, en toen de uitspraak niet gunstig was en op zekere punten onduidelijk scheen werd Ds. Murray afgevaardigd naar Engeland om de rechten der Kerk te handhaven. Ook hierin slaagde hij niet. Dit een en ander echter droeg bij om den band tusschen hem en de Kerk hechter te maken. Telkenmale — zeskeer - — verkoos de Synode hem tot haar Moderator. Toen hij voor de eerste male tot die waardigheid gekozen werd, 24 was hij slechts 32 jaren oud. Zijn eerwaardige vader, Ds. Andrew Murray van Graaff-Reinet leefde destijds nog en was lid van die Synode. Het wordt verteld dat als de vader opstond om de vergadering toe te spreken, en hij, volgens gebruik zicli tot den zoon in zijne be- trekking als Moderator Synodi wendde, deze met gebogen hoofde opstond terwijl zijn vader met Mej. Emma Rutherford — eene vrouw in wie de Heere hem een trouwe hulpe en God- zalige gezellin schonk en met wie hij samen- werkte tot 1905 toen de Heere haar wegnam en tot hoogeren dienst opriep. Vatten wij het leven van Ds. Murray samen, dan kurmen wij met drie woorden zijn arbeid kenmerken : V eelzi] digheid, ernst, geloofsmoed. Zijn geestelijke ervaring, zijn godzalige wandel, zijn diepe schriftkennis, zijn ernst en ijver, hebben een overvloedigen zegen over hemzelven en duizenden over de wereld heen gebracht. Groot is het getal dergenen in Zuid Afrika die hij door zijn woord tot den Heiland heeft gevoerd en die hij vooruit heeft gebracht iri de kennis van wat Christus in en door de zijnen tot stand wil brengen. En ook buiten de grenzen van Zuid Afrika schonk God door hem een rijken zegen aan velen. Als schrijver heeft hij eene Europeesche vermaardheid. Zijne boeken over het geestelijke leven worden bij duizendtallen in bijna alle deelen van Ds. A. Murray, 20 jaar geleden. aan het woord was. Toen Ds. Murray ten vierden male deze hooge Kerkvergadering als voorzitter had gediend, werd hem als blijk van hoogachting en liefde een gouden zak- horloge ten gescherike aangeboden met de betuiging van “ de waardeering zijner voorko- mendheid en vriendelijkheid bii het. leiden der vergadering.” Ds. Murray verliet zijn eerste gemeente, Bloemfontein den 30sten April 1860, na aldaar 11 jaren lang werkzaam te zijn geweest. In zijn tweede gemeente, Worcester arbeidde hij van 27 Mei 1860 totNov. 1864. Zijn intreerede in de Ivaapstad den ioden Nov. 1864 was over de woorden nit Markus 1 : 7, 8. In 1871 ver- wisselde hij de hoofdstad voor Wellington waar hij ruim 24 jaren arbeidde als herder en leeraar der gemeente. Ds. Murray was gehuwd Dr. A. Murray op gevorderden leeítijd. 2 5 Europa verspreid. Daardoor zoowel als door zijne Speciale Evangelie-prediking en zijne toespraken op Conferentiën is hij de geliefde leidsman voor duizenden over de wereld heen geworden. En nog gaat hij met onverminderde werkkracht voort om door mond en pen de dingen te verkondigen, waarvan God bij toe- neming zijn hart vervult. — Hoe een man als Ds. Murray ook in het buitenland gewaardeerd wordt blijkt o.a. ook hieruit, dat hem den graad van Doctor in de Godgeleerdheid werd aangeboden— -eene eer die hij zich niet dan alleen bij herhaalde aanbieding liet welge- vallen. In Juli 1905 werd Ds. Murray door een vrij ernstige ongesteldheid aangetast, waarvan hij wel gedeeltelijk herstelde maar ten gevolge waarvan hij zich genoodzaakt en geroepen heeft gevoeld om als dienstdoende predikant af te treden. Wij vertrouwen dat zijne laatste jaren rijk mogen zijn aan vruchtbaren arbeid. Rustjaren zullen het niet zijn; want hoewel de oude vader niet meer doen kan wat hij eens doen kon, blijft hij nog steeds de ijverige werker — getuige daarvan zijn onlangs uitgege- ven werkje “ The Kingdom of God in South Africa.” (36) Ds. George William Stegmann, 1867- 1880. — De opengevaben plaats ontstaan door het aftreden van Dr. A. Faure, werd aangevuld door den Eerw.Proponent, G. W. Stegmann, Jr., die de eerste kweekeling uit de Kweekschool te Stellenbosch was om predikant in de hoofd- stad te worden. Hij was een man van diepe godsvrucht en groote bekwaamheid. Zijne bevestiging vond plaats den nden October Ds. G. W. Stegmann. tijdens de zitting der Synode in 1867. Prof. John Murray hield de ordeningsrede over 2 Cor. 4 : 10. Den volgenden Zondag avond hield de bevestigde zijn intree-rede overOpenb. 1: 8, “ eene rede ” schrijft iemand “ zoo schitterend als de woorden grootsch zijn, schitterend als een regen van meteoren of als vuurpijlen die in donkeren nacht worden afge- schoten.” Ds. Stegmann arbeidde 14 jaren De Roggebaai Kerk. Eerw. J. B. C. Knobel. 2Ó met zegen in degemeente. Gedurende dien tijd vond er eene opwekking plaats. Op zijn ver- zoek was Ds. S. Hofmeyr van Montagu overgekomen tot het houden van speciale diensten. En die speciale arbeid droeg rijk gezegende vruchten. Tot groote droefheid nam Ds. Stegmann in 1880 een op hem herhaald beroep naar Oudtshoorn aan. Als reden voor dien stap gaf hij te kennen dat het hem onder het collegiale stelsel niet mogelijk was met vrucht in de gemeente te arbeiden zoncler een bepaalden werkkring. Zondag, 4 Juli, nam hij afscheid van de gemeente met de woorden uit Hebreën 13 : 8. Te Oudtshoorn arbeidde hij tot 1891 toen hij den i^den Nov. dat jaar te Oudtshoorn ontsliep op zijne terugreize van Mashonaland waarheen hij op last der Synode was gegaan. Dr. William Robertson. (37.) Dr. William Robertson, D.D., 1S72- 1879. — De jonge heer William Robertson, tegen het begin der laatste eeuw in Schotland ge- boren, kwam naar Zuid Afrika in 1822 op verzoek van Dr. George Thom van Caledon, in dienst van ’t Gouvernement, als onderwijzer te Graaff-Reinet, waar hij 5 jaren in clie betrek- king werkzaam was. In 1828 begaf hij zich weder naar zijn vaderland en studeerde aan de Hoogescholen te Aberdeen en Edinburg en ook voor eenige maanden te Utrecht in Nederland in de theologie. In 1831 als predikant gelegi- timeerd kwam hij kort daarop naar Zuid Afrika terug. Zijn eerste gemeente was Clan- william (1831-1833), zijn tweede Swellendam waar hij 38 jaren arbeidde. In 1872 nam hij het beroep naar de Ivaapstad tot opvolger van Ds. A. Murray, die naar Wellington vertrokken was, aan. Zijne bevestiging vond plaats den nden April 1872 bij welke gelegenheicl hij zijn intreerede leverde over Richteren 3 : 20 : “ Ik heb Gods Woord aan U.” Dr. Robertson was een onvermoeid werkzame man. Hij arbeidde met grooten ijver en merkbaren zegen in de gemeente tot April 1879 toen hij wegens onge- steldheid zich gedrongen gevoelde zijn gelief- koosd ambt neer te leggen en emeritus te wor- den, na 48 jaren in de Evangelie-bediening werkzaam te zijn geweest. Zijn lichamelijke toestand verhinderde hem een behoorlijke af- scheidsrede te houden, maar hij richtte in geschrifte een afscheids-woord tot de gemeente, waarin hij o.a. dit zeide : “ A1 ben ik niet langer in den onmiddelijken dienst der gemeen- te, ik hoop zoo lang het den Heere behaagt om mij in het leven te sparen, in haar midden te blijven wonen ; en het zal mijn trachten zijn al wat in mijn vermogen is, tot haar heil aan te wenden.” Hij ontsliep den 24sten Novem- ber 1879 aan zijn woning in de Strand Straat waar zijne achtergeblevene weduwe nog woon- achtig is. 