VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
alle voedende ftoffe beroofden. Waarom ook tot genee- zing der kwaale, zo dezelve mogelyk was, wierden aan- gepreezen allerleye zamentrekkende en verfterkende mid- delen , die echter meestal zonder eenig goed gevolg ge- bruikt wierden. De Heer RoLrLo is, daarentegen, van mee- ning, dat de oorzaak van deeze gevaarlyke kwaal niet in de Nieren, maar dat dezelve in de Maag moet worden gezocht. Hy is op dit denkbeeld gekomen, door te letten op den toeítand der Maag, geduurende deeze Ziekte, en de hebbelykheden die dezelve „voorafgaan, vooral op den onverzadelyken honger, welke dit ongemak fteeds ver- zelt, en den byzonderen toeftand der Wey van het bloed, * welk in deeze Ziekte niet wel geheel fmaakeloos is, maar echter haar gewoonen zouten fmaak ontbeert. Naar alle waarfchynelykheid wordt, door de afwyking van de gewoone wetten der Spysverteering, in deeze Ziekte, in plaats van welgebonden Chyl, eene groote menigte van fcherpe Zuikerftof gebooren, die, in het bloed opge- florpt , aldaar eene geweldige prikkeling te wege brengt, waar uit men veele voornaame toevallen deezer Ziekte kan verklaaren: als daar zyn gettadige Hoofdpyn, een {nelle Polsflag , en eene geduurige prikkeling der Nie- ren; welke eene zo overvloedige affcheiding van dikke en met zuikerftoffe overlaadene pis ten gevolge heeft. Niet weinig wordt dit gevoelen bevestigd, door het gelukkig gevolg , waarmede de Ziekte nu reeds meer- maalen met het grootst geluk is beftreeden, door het op- volgen eener Geneeswyze, gegrond op Aanwyzingen, op de gemelde befchouwing fteunende. | | Deeze Aanwyzingen zyn: 1°. De geboorte eener zo overvloedige Zuikerttoffe in de Maag voor te komen. 2”. De natuurlyke werking van dit ingewand te herftellen, door deszelfs te hevige werking, die in deeze kwaal fchynt plaats te hebben, te beteugelen. Men voldeed aan deeze ' Aanwyzingen met het best gevolg, 1°.door de Lyders al- leen tot eene dierlyke Diëet te bepaalen, en het gebruik van meelfpyzen, vruchten, en alle verdere voortbrengzels van het Groeijend Ryk, te verbieden. 2°. Door alle zo- danige middelen, die het gefchiktst fcheenen om de ver- teeringskragt te maatigen,en de Zuikerftof, die in de Maag mogt gebooren worden, te verftooren; ten welken einde voornaamelyk dienftig wierden bevonden de Braakwyn- {teen , de gewoone Zwavellever , de vlugge loogzoutige Zwavellever, en de verdoovende middelen uit het eier jen WAARNEEMINGEN. 97 jend Ryk, als het Heulzap , het Extra van Hyoftya- mus, &C. Door het opvolgen van deeze regelen, en wel vooral door zorg te draagen dat ‘er niets dan dierlyk voedfel wierd genuttigd, gelukte het de Uitvinders van deeze Geneeswyze , iemand volkomen te herftellen binnen den tyd van vier weeken, niettegenftaande hy reeds zeven maan- _den lang aan dit ongemak gezukkeld, en alle de gewoone — middelen, zonder eenig gevolg, gebruikt had. Zyn wa- ter, het geen, in den beginne, in vier en twintig uuren tyds, tot de hoeveelheid van vier en twintig pinten wierd geloosd, en zeer zoet was, verminderde tot anderhalve pint, en was zonder eenig kenteken van Zuiker. Een ander Lyder wierd niet zo volkomen geneezen, wel van zyn Pisvloed, doch niet van de daar door veroorzaakte krachteloosheid,’t geen te wege gebragt wierd door zyne jaaren en andere omftandigheden , die zich daar toevallig byvoegden. Zo ras, intustchen, de Geneesheer C/eghorn van Glasgow , en de Liverpoolfche Geneesheeren Currie en Gerard, het gelukkig Ale der Geneeswyze van den Heer RrorLo vernamen, {telden zy dezelve ook by hunne Lyders in werking, en wel met het best gevolg, waar door zy de gegrondheid der gemaakte Aanwyzingen , en der daar op gegronde Geneeswyze, ten volften be- vestigden. De vluchtige Zwavellever, van welken men in de vere melde Geneezingen gebruik maakte, was gevormd door Zwavellever- lucht (Gas Hepatigue) door zuiveren vlug- gen Loogzoutigen Geest (Agua Ammoniae pura der Lond. Apoth.) te doen gaan, zo lang tot dat ’er geene opflurping meer plaats heeft, en dus het Loogzout vol- komen verzadigd is. Bekomende men de hier toe noodige Konstlucht het best door den Geest van Zeezout op fyn geftooten yzerachtigen Zwavellever te gieten. De gift van dit middel is, voor een volwasfenen , van drie tot vier druppen, allengskens te vermeerderen, en meermaalen ’s daags te herhaalen; hoewel men echter altoos met ` dit middel omzichtig moet zyn, dewyl het zeer krag- tig is. Op het einde der Verhandeling, in welke de Heeren ROLLO en CRUICKsSANK hunne gelukkige ontdekking, om den Pisvloed te geneezen, bekend maaken, deelen zy teffens eenige zeer aanmerkelyke Proeven mede, aangaan- de de geneezing der Venusziekte door middel van eenige | zuu- 98 WAARNEEMINGEN. zuuren en een middelzout. De Waarneemingen zyt, ze- ventien van CRUICKSANK, twee van Tryin, vyf van Fa- mefon, en acht van Wistman; dus in het geheel twee en dertig. Negentien van deeze Zieken wierden geneezen door middel van Salpeterzuur; vier door. geoxigeneerd Zoutzuur 5 drie door het Citroenzuur, en zes door een Mid- delzout uit Potas en geoxigeneerd Zoutzuur. De Zieken waren geplaagd door de gewoone toevallen in een zeer hoogen graad: terwyl de uitwerking der Geneesmidde= len by allen dezelfde was, en hoofdzaakelyk eene ver- meerderde werking van alle de vaste deelen des gehee« ten dierlyken geftels te kennen gaf. Blykens een bui- tengewoonen dorst, een wit beflagen tong, zeer over- vloedige pisloozing , en zeer dik bloed , wanneer ’er eene Aderlaating gefchiedde. Ondertusfchen genazen de Zieken zonder eenige kwyling hoe genaamd. Deeze Geneezingen wierden over ’t algemeen in veel minder tyd volbragt, dan door middel van Kwik kan gefchieden , en zonder eene byzonder ingerichte Leef. wyze te vorderen. De goede uitwerking wierd toege- fchreeven aan het Oxigène , °t geen zich uit deeze zelf- ftandigheden ontwikkelt, en eene nieuwe werking in het dierlyk geftel daarftelt. Het best van ‘de opgenoemde middelen fcheenen te voldoen het Salpeterzuur en het Zout uit geovigeneerd Zeezoutzuuren Potas. Het eertte middel wierd dagelyks ingegeeven tot twee of drie drachmen , gemengd met ongeveer anderhalve vles zuiver water. Het tweede gaf men viermaal ’s daags van tien tot zestien greinen. Uitwendig wierd niets ge. gebruikt, dan melk , water, en eene zeer flappe Lood- azyn, om de wonden zuiver te houden. Na verloop van meer dan drie maanden had men nog geenerleye ver- nieuwing der toevallen vernoomen. et is zeer te wen. fchen , dat deeze gelukkige uitkomften , door verdere eb ev Waarneemingen , nader zullen worden be- westigd. NA NATUURL. HISTOKIE DER PINGUINS EN MANCHOTS, 99 ee mmm NATUURLYKE HISTORIE DER PINGUINS EN MAN. CHOTS , OF DE VOGELEN ZONDER VLEUGELEN,. (Volgens DE BUFFON.) E” Vogel zonder Vleugelen is buiten twyfel de gering- fte Vogel, in de Natuur mogelyk ; de verbeelding fcheidt niet gaarne het denkbeeld van vliegen en den naam van Vogel van elkanderen : niettemin is het vlie- gen flegts eene hoedanigheid, en geene weezenlyke eigen- chap , dewyl ’er Viervoetige Dieren met Vleugelen beftaan, en Vogelen die ze derven: het fchynt overzulks , dat mens den Vogelen de Vleugels ontzeggende, fpreekt van een Montfter, voortgebragt door eene dwaaling of een verzuim der Natuure; maar °t geen ons toefchynt eene verwarring in haare plans, of eene opfchorting in haaren loop, te weezen , is, voor haar, orde en voortzetting, en dient om haare oogmerken in al derzelver uitgeftrektheid te volvoes ren. Gelyk zy het Viervoetig Dier van Pooten berooft, ontzegt zy den Vogel de Vleugels ; en, °t geen ten dee- zen opzigte zeer opmerkenswaardig is, zy fchynt eenen aanvang gemaakt te hebben in de Land- en een einde in de Watervogelen, met deeze zelfde gebreklykheid of ont- beering. De Struisvogel is, als °t ware, zonder Vleugels5 de Kafuaris des geheel verftooken en veeleer met hair dan met vederen gedekt; en fchynen deeze twee groote Vogels, in veele opzigten, aan de Landdieren te na- deren ; terwyl de Pinguins en Manchots gefchikt fchynen om den overgang op te leveren tusfchen de Vogelen en de Visfchen; in de daad, zy hebben, in plaats van Vleue gelen, kleine Wiekjes, die men eer zou zeggen met chubben dan met vederen bedekt te zyn, en hun tot zwemmen dienen (*), met een groot, effen en cylindervor- mig» (*) Zy fchynen een middelflag van weezens te vormen tus- fchen den Vogel en den Visch; want de Vederen, bovenal die der Vleugelen „verfchillen weinig van Schubben,en die Vleugels, of liever die Wiekjes, moeten aangemerkt worden als zwemvia- nen. Premier Voyage de coor , Tum, III, p. 263. ——- De Vleugels deezer Dieren zyn zouder Pluimen,en dienen aan dezelve alleen tot vinnen; meest altoos leeven zy in 't water. DE GENe NES, Voyage au detroit de Magellan, Paris 1693, p- 94. Men heeft den naam van Pingouin, of Pinguin, aan alle foorten van deeze beide Gezinnen gegeeven. Men kan by RAY zien (f), hoe groot de verlegenheid was der Vogel- befchryveren, om de eigenfchappen, door c1usrus gegee- ven aan zyn Pinguin van Magellan, te vereenigen met de characters, die zich opdeeden in de Pinguins van °t Noore den. Epwarps heeft eerst getragt deeze ftrydigheden over- een te brengen; hy zegt; met reden, dat, wel verre van met WILLUGHBY te gelooven, dat de Pinguin van °t Noor- den dezelfde is met den Pinguin van ’t Zuiden, men veel meer reden vindt om ze in twee foorten te nr en5 C*) In de bepaalder befchryving der Manchots zullen wy dit ten vollen bevestigd zien. (t) Rav Synopfis, p. 118, 119. DER PINGUINS EN MANCHOTS. tót den; daar de laatstgemelde vier vingeren heeft, en de eerstgenoemde zelfs geen zweemzel van een agtervinger s en de vleugels niet bedekt met het geen men vederen kan noemen ; terwyl de Pinguin van ’t Noorden kleine vleugels heeft, met weezenlyke pennen. | By deeze verfcheidenheden voegen wy een nog veel weezenlyker , naamlyk, dat in die foort van Vogelen, in ’ Noorden , de Bek plat is, aan de zyden gegroefd, en opgewipt 5; terwyl de Bek, by die in °t Zuiden, rond, fcherp en puntig, is. Dus zyr alle Pinguins der Reizi- geren na het Zuiden Manchots, daadlyk onderfcheiden van de weezenlyke Pinguins in’t Noorden, zo zeer door daa- delyke verfchillendheden in hun maakzel, als door de onderfcheide lugtftreeken , waar in zy zich onthouden. Wy zullen dit bewyzen door de vergelyking der getui- genisfen der Reisbefchryveren, en door het onderzoeken der plaatzen in welke onze MZanchots onder den naam van Pinguins voorkomen. Alle Reizigers na het Zuiden, zints NARBOROUGH, den Admiraal ANsoN, den Commandeur BYRON , den Heer DE BOUGAINVILLE, de Heeren cook en FORSTER, komen overeen met deeze Manchots op dezelfde - wyze te befchryven, geheel verfchillende van de Pinguins in °t Noorden (*). s» Het (*) De zeldzaamfte Vogels, welke men op de Patagonifche kust aantreft, hebben, in ftede van Vleugels, twee foorten van uitwasfen, die hun alleen in `t zwemmen kunnen te ftade ko» men; hun Bek is regt, gelyk die der A/batrosfen (dit duidt een laogwerpigen en ronden Bek aan) , Voyage de l' Admiral ANSON. Tom. I. p. 182. De Pinguin heeft, in ftede van Vleugels, twee platte uitwasfen, gelyk de zwemvinnen der Visfchen, en tot Pluimadie eene foort van kort dons. — Hy heeft een dikken hals, den kop en bek als een Raave, uitgenomen dat de punt eehigzins na beneden hangt, Voyage du Capitaine NARBOROUGH, dans celui de corear. Tom. IL. p.223. — Er is in deeze ftree- ken (op het Eiland de Lobos del Mar, in de Stille Zee) eene menigte van Vogelen, als de Boubies, maar bovenal de Pin- guins, van welke ik eene verbaazende menigte gezien heb in alle Zeeën in ’t Zuiden, op de kusten van het onlangs ontdek- te land, en van de Kaap de Goede Hoop. De Pinguin is een Zeevogel, zo groot als een Eendvogel, hebbende Pooten vant het zelfde maakzel, maar een gepunten Bek; zy vliegen niets veeleer (tompjes dan vleugels hebbende , enz. DAMPIER, Fas zage autour du Monde, Tom. I. p. 126. MENG. 1798. NO. 3. H 102 — NATUURLYKE HISTORIE -a Het Geflacht der Pinguins, (Manchots)” fchryft de Heer FORSTER, 5» heeft men zeer verkeerdlyk verward s met dat der Diomedes Vogelen (Albatrosfen) en met de s Phaëtons (Paille en Queue); fchoon de dikte van den > „ Bek verfchilt, heeft dezelve het zelfde character in ss beide; zynde by alle (rond en gepunt), uitgenomen by „ eenige foorten, waar de punt van den benedenfnavel ss geknot is (*); de neusgaten hebben altoos fpleetswyze ə» openingen; °t welk een nieuw bewys oplevert, dat zy » van de Diomedes. Vogelen verfchillen (}) ; alle hebben » Zy Pooten van dezelfde gedaante (drie vingeren van » Vooren, zonder eenig zweemzel van een agtervinger;) s» de vleugels als zwemvinnen uitgefpreid door een vlies, » en bedekt met Pluimen zo digt aan elkander geplaatst, » dat ze fchubben gelyken , en door dit merkteken, als » mede door de gedaante van den Bek en der Pooten, zyn » ze onderfcheiden van het geflacht der Alce (de waare » Pinguins) die buiten ftaat zyn om te kunnen vliegen ; s» niet dewyl zy volftrekt vederen aan de vleugels ont- » ani maar om dat die vederen veel te kort g Zyn Si > Het G derhalven, de Manchot, aan welke men in ’t byzonder den naam kan geeven van Vogel zonder yede- ren; en, in de daad, zyne vlerkswyze byhangzels fchynen niet alleen met fchubben bedekt; maar geheel het lyf is bekleed met een digt dons , ’t welk geheel en al het voorkomen heeft van een digtbezette gefchooren huid; waar uit kleine fchitterende fchachtjes komen, die als °t ware een’ gemaliden kolder vormen, voor het water on- doordringbaar (§). Niet te min dezelve van naderby befchouwende, ont- dekt men in deeze Plvimpjes, en zelfs in de fchaalen der vlerken, het maakzel van vederen, een fchacht en end | en. (*) Wy zullen, van de onderfcheide foorten van Manchots vervolgens fpreekende, dit nader zien. ~ ‚(t) De Heer Forster is hier kwistig in zyne bewyzen;3 men behoeft zo veel niet by te brengen, om te toonen, dat een Vogel, zo min gevleugeld, niet tot het geflacht behoore van die een zo wyduitgeftrekte vlugt hebben als de Albatros. fen en Keerkringvogelen. ` > (4) Obfervations de Dof. FORSTER, p. 186. (S) Forster, als boven. DER PÌNGUINS EN MANCHOTS. 103 den (*). Weshalven FEUILLÉE reden heeft om FREZIER te berispen, dewyl deeze zonder eehige maatiging ge- fchreeven hadt, dat de Manchots bedekt waren met cer hair volkomen gelyk aan dat der Zeewolven (f)- In ei geer is het Lichaam der Pinguins van °t Noore den bekleed met weezenlyke vederen , in de daad wel kort, en bovenal zeer kort op de twee Vleugelen ; doch die, zonder eenigen twyfel, vederen zyn, geen hair, geen dons, geen fchubben. Zie daar, derhalven, eene wel vastgeftelde onderfcheie ding, en gegrond op weezenlyke onderfcheïdingen in het uitwendig maakzel van den Bek en der Pluimadie, tus- fche de Manchots , of de~ vermeende Rn van Zuiden , en de waare Pinguins van het Noorden ; en ~ teffens dat deeze in de Noordlykfte ftreeken der Zeeën zich onthouden; zonder ooit of zeer zelden onder de ere Lugtftreek te komen; de Manchots vervul- en de groote Zeeën in °t Zuiden, en worden gevon- dén op de meeste Eilanden in die onmeetlyke Zee ver- fpreid ; zy onthouden zich, als in een verfte wykplaat- ze, omftreeks die vervaarlyke Ysklompen, die, naa het geheele gewest van de Zuidpool bezet te hebben; zich uitftrekken tot de zestigfte en vyftigfte graad. | s» Het Lichaam der Manchots (})»” fchryft de Heer FORSTER» » is geheel bezet met langwerpige > digte, » harde. en blinkende, Pluimen ... zo digt op elkander s geplaatst als de fchubben der Visfchen ... dit bekleed- 35 ZE (*) Schoon, in den eerften opflage, de kleine Vleùgels dees żer Vogelen met fchubben bedekt fchynen , ontdekt men egter , dezelve met een vergrootglas befchouwende , dat ze bedekt zyn met wėezeńlýke kleine pluimpjes, in alles gelyk aan groote. Glanures d'rnwarDs. Tom, IL. Preface, p. 17. _ (t) Wy kreegen, op zekeren dag, in een moeras (op Chi) gevangen een van die dieren van beiderlei leeven, die men Pingouins, of Pinguins; noemt, grooter dan een Lam; in ftede van met vederen; was dit dier mêt een foort van grys hair be- dekt, gelyk.aan dat der Zeewolven; de Vleugels hadden veet gelykheids met de Zwemvinnen deezer dieren. Veele Reisbe~ fchtyvingen maaken ‘er gewag van: want zy zyù zeer veelvule dig in de Straat van Magellan. Voyage a la Mer da Sud, Fes Par FREZIER: -Paris 1732, pe 74. (4) De Ysbergen onder den Zuidpoolkring naderende, vernamen wy Pinguins, Cook Second Voyage, Tom. II, p. 168. Ons bevindende op 55° st// zagen wy meer Pinguins en een Sneeuwvogel , die wy aanmerkteu als voorloopers van het Ys Idem, p. 79. Op den 24 Jan. ons bevindende op de Breedte van 53° en 56//, en toen wy de Lengte hadden van 39° en 24// - zagen wy rondsom ons een groot aantal Blaauwe Petrellen en Pinguins. Idem. (§) De dibarrosfen verlieten ons, geduurende onze overvaard te midden van Ys-eilanden, en wy zagen 'er flegts één; de Pintades, de kleine graauwe Vogels, de Zwaluwen, waren niet meer in zo grooten getale; in tegendeel begonnen de Pinguins zich te vertoonen;want op dien dag zagen wy ‘er twee... veele Walvi-fchen vertoonden zich tusfchen de Ysfchotzen, en verle- vendigden eenigzins deeze droeve oorden; wy voeren niet minder dan achttien Ys-eilanden voorby, en zagen op nieuw Pinguins. Cook Second Voyage, Pp. 94. Op deu 28 Jan. 1775 was de Zee bezet met groote en kleine Ysfchotzen; verfcheide . Pinguins , Sneeuwvogelen en eenige Walvisfchen, deeden zich op- Jdem; Tom. IV. p. roo, De waargenomene Breedte was 9 4/, en de Lengte 299 23//, — Op C6° zagen wy veele Pina DER PINGUINS EN MANCHOTS, 105 Jand (*), op Sandwich Eiland, woeste oorden, zonder groente, begraaven onder eeuwigduurende Sneeuw, zagen zy Pinguins, met eenige Perrellen , deeze oorden bewoo- nen, ontoeganglyk geworden voor alle andere foorten van Dieren, en waar deeze Vogels alleen fchyneu overge: bleeven , terwyl de leevende Natuur voorts haar graf vindt in oorden van welke men met PLINIUS mag zeg- gen: Pars mundi damnata a rerum natura, eterna merja calligine. Wanneer de Ysfchatzen, op welken de Manchots ge» zeten zyn, beginnen te dryven, reizen zy met dezelve vourt, en worden op onmeetelyke afftanden van alle lan- den. weggevoerd (tł): ‚Wy zagen,” fchryft COOK, s O den top van een Ys-eiland, °t welk ons voorby dreef s zes en tachtig Pinguyins (Manchots); dit Ys-eiland hadt omtrent een -halve myl in den omtrek, was ‘honderd voeten en meer hoog; want het ontnam ons den -wind voor eenige minuuten, zo dat de Zeilen vlak vielen. De kant, waar op die Vogelen zaten, verhief zich han- gende over de Zee (4).” Waar uit die groote Zeerei« ziger befluit, ep met rede, dat het entmoeten van Man- chots op Zee geen vast teken is, gelyk men wel ge- dagt heeft, van nabyheid des lands, als het niet is in ftreeken waar men geen dryvend Ys vindt. Ook blykt het, dat deeze Vogels zwemmende zeer ver- re kunnen komen, en de nagten zo wel als de dagen op Zee doorbrengen (§). Het water voegt meer dan be | an Pinguins op de Ys- eilanden. Zdem tbid. p. 145. Bene groote menigte Pinguins, gezeten op Ysfchotzen, dreeven ons voor- by op 61° Z. B. en 31° Lengte. Cook idem, Tom. l. p. II4. (C*) Coox Second Voyage, Tom. IV. p. 58. Forster. 4bid. p. 57. De Koude was zeer nypende, en de beide Eilanden wa- ren met Sneeuw en Ys bedekt; men zag er boom noch ftruik5 wy vernamen ‘er geen leevend weezen , behalven de Nigauds en Pinguins; laatstremelde Vogels waren ‘er in zo grooten getale, dat zy een korst op de rots {cheenen te maa- ken. Zroifieme Koyage de COOX, p. 82. (}) Men,vindt Pinguins, Petreljen en Albatrosfen, op den af. ftand van zes of zeven mylen te midden van de Zuidzee. ForsTerR Obfervations , p. 192. (1) Second Voyage, p. 1:0. ' (§) Wy zagen drie Eenden ba Port- Egmond; 's avonds Aa) 32 | er” To6 NATUURL. HISTORIE DER PINGUINS EN MANCHOTS, land aan hunne natuur en hun maakzel; aan land is hun tred log en langzaam; om voort te. komen en zich over- einde te houden, op hunne korte pooten, geheel achter aan het lyf geplaatst, moeten zy het zwaare lyf met hals en kop in een rechtftandigen ftand brengen; in die houding, gelyk NARBoROUGH het niet onaartig uitdrukt, zou men ze van verre voor kleine kinderen met witte voor« fchootjes aanzien (*). __Maar zo log en onbekwaam deeze Vogels op °t land zyn, zo leevendig en vaardig betoonen zy zich in °t wa- ter. s» Zy duiken,” fchryft FORSTER, s en blyvan lane s» gen tyd onder ’t water , en, wanneer zy boven ko- s men, verheffen zy zich in een rechte lyn boven de 2 oppervlakte des waters, met eene zo verbaazende fnel- > heid, dat het moeilyk valt ze te fchieten.” Behal- ven dit is het foort van fchild, de fchitterende en als efchalide huid, waar mede zy bekleed zyn, niet zelden Beftand tegen een fchot (t). herhaalde keeren des nagts, hoorden wy Pinguins; wy bevon- den ons toen op 49° 53’/ Zuider Breedte , en 63° 39// Leng- te. Idem ibid. Pe 134» Een Pinguin, die van dezelfde foort fcheen met die wy reeds digt by het Ys gevonden had- den , plaatfte zich ’s morgens in het fcheepswant; maar die Vo- gels hadden ons reeds zo menigmaal bedroogen , dat wy ze niet meer dan eenige andere, op deeze Breedten , konden aanzien voor zekere tekens van nabyheid aan Land. Cook Second Voyage, Tom. I. p. 137. (*) Relation du Voyage du Capitaine NARBOROUGH , dans eelui de CorraL. Zy gaan recht overeinde , laaten hun. ne kleine zwemwieken hangen, even of het armen waren, derwyze, dat men ze van verre voor Pygmeen zou neemen, DAMPieR. (tł) Wy wondden ’er één, en deezen Vogel van naderby ver- volgende, fchooten wy ‘er meer dan tien maalen op met hagel, en, fchoon binnen fchot, moesten wy 'er een kogel op zetten. Forstar. Coou's Second Poyage, Tom. I. p. 106. CHet Vervolg en Slot hier na.) PROE- PROEVE MET DE PARACHUTE. 107 DE EE gn PROEVE MET DE PARACHUTE, GENOMEN TE PARYS, DOOR DEN BURGER GARNERIN, D: Parachute is een Inftrument, gefchikt om zich van eene groote hoogte te kunnen laaten vallen, zonder zich te bezeeren, ’Er zyn zekerlyk gevallen, in welke zulke werktuigen van grooten dienst kunnen zyn, by voorbeeld, in het beklimmen van hooge fteilten ; in ge- val van brand , wanneer de bewooners der hoogfte ver- diepingen niet, dan door de venfters, kunnen ontkomen, enz. Dan inzonderheid is dit werktuig door den beroem- den Luchtreiziger BLANCHARD uitgedagt, om, zo ’er eens een ramp aan een Luchtbol komt, door middel van zodanig een werktuig veilig naar beneden te kunnen daa- len. e Rys/el nam hy de eerfte proeve van zodanige whe in °t klein, en liet daar mede Honden en _ andere Dieren onbefchadigd naar beneden. Zelve nam hy, eenige jaaren laater, ddar ook eene proef van , in eene Luchtreize te Bazel, die echter geénzins naar ge- noegen flaagde, dewyl hy het ongeluk had van met eene vry aanmerkelyke fnelheid in °t geboomte te vallen, en een been te breeken. / Zo veel wy weeten, heeft niemand na dien tyd de proef met de Parachute gewaagd, tot op den 22 van Wynmaand des voorigen jaars (1797), op welken dag deeze verfchrik- kelyke proefnceming door den Burger GARNERIN, met het ine id gevolg , in den Tuin van Mous/eaux volbragt wierd. Niettegenftaande de onderneeming van dieù moedigen Luchtreiziger byna zou mislukt zyn , door verfchillende toevallen, en ag rampen die zyne werktuigen getrof- fen hadden, ging hy nochtans ’s avonds ten half zes in de hoogte. Tusfchen den Luchtbol en het Bootje zag men de Parachute, half te zamengeplooid , en dus als eene foort van tent boven den Reiziger vertoonende, De wind, die geduurende den geheelen dag zeer fterk geweest was, ging tegen dien tyd, het geen zeer gelukkig was, leg- gen, en de Bol wierd langzaam naar het Noorden ge- dreeven, over de vlakte van Mowsfeaux. Alle Aanfchou- wers volgden met greetige oogen het voortdryvend werk- tuig, en met die onoverwinnelyke aandoening van vrees en verbaasdheid , hie men altoos een Luchtreizi- : 4 Ser 108 PROEVE MET DE PARACHUTE. ger in de hoogte ziet ryzen. Reeds was hy tot eene aanmerkelyke hoogte, gekomen, toen zich eensklaps het Bootje met de Parachute van den Luchtbol fcheidde, die oogenblikkelyk borst, zich ledigde , en naar beneden daalde. Doch op het zelfde oogenblik ontfpande zich de geheele oppervlakte der Parachute, dewyl de zwaarte van het Bootje, van deszelfs ballast, en van den Lucht- reiziger, haar naar beneden trok. In het eerst daalde het werktuig langzaam en rechtftandig naar beneden; doch ras befpeurde men in hetzelve eene flingering en draaijing, die van tyd tot tyd toenam, eveneens gelyk men een blad ziet wapperen, °t geen van een hoogen boom naar beneden valt. Met reden vreesden de omftan- ders, dat het toeneemen van dit verfchynzel de Boot zoda- nig zou kunnen doen flingeren, dat mogelyk de Luchtreizi- er het daar in niet zou kunnen houden, maar als een eifteen naar beneden komen tuimelen, het geen de har- ten der Aanfchouwers als door fchrik deed beklemmen. Doch men kwam vry met de vreeze. De Reiziger daalde zonder toevallen naar beneden, en ftapte eerlang uit de Boot, zonder eenigerlei onaangenaam toeval on- dergaan te hebben. Straks wierd hy als verdrongen door den toevloed van ontelbaare Aanfchouwers, die hem , met de uitbundigfte tekenen van vreugde, naar den Tuin van Mousftaux, als in triumph, te rugge bragten. ` Zie daar de uitkomst deezer ftoute proeve, aangaande welke wy nu nog eenige, zo wy meenen, belangryke aanmerkingen zullen mededeelen. De Parachute van GAKNERIN was een werktuig van linnen; toen het ge= heel ontfpannen was, vyf en twintig voeten middellyns bezittende: toen de Konftenaar daar gebruik van begon te maaken, was hy tot eene hoogte van achttien honderd voeten geftegen. In zyn Bootje had hy, op het oogene blik van zyn vrywilligen val, vyf en zeventig ponden bal- last, die hy, zo hy zeide, zou hebben uitgeworpen, inə dien hy niet gevreesd had eenige zyner toekykers te zul- len kwetzen. Wy gelooven dat zulks zeer onvoorzichtig zou geweest zyn, en ligtelyk de akeligfte toevallen had kunnen veroorzaaken. Zyn gevaar ontftond immers niet uit de fnelheid des vals; maar alleen in het flingeren van het Bootje, waar door hy , zo hy ’er al niet was uitgegooid , ligt tegen de boomen of muuren had kunnen verpletterd worden. Naarmaate hy nu zyn te- genwigt in de Boot had verminderd, in dezelfde reden | zou PROEVE MET DE PARACHUTE., 109 zou het geweld en het gevaar der flingeringen vermeerderd zyn; ja ligt zou daar door de geheele Parachute onderst- boven zyn gekeerd, ’t geen hem op het aardryk zou hebben doen vallen als een fteen. Gemakkelyk zal men begrypen, wat fteeds by eene Parachute plaats moet hebhen, wanneer men in aanmer- king neemt , dat de tegenftand der lucht en de zwaarte- kragt de beide tegenftrydige kragten zyn, die op zodanig een werktuig werken. Van deeze werkt de zwaartekragt eveneens of het geheele gewigt vereenigd was in het middelpunt van zwaarte 5 terwyl de tegenftand werkt eveneens als of de geheele ftoffelykheid van het uitfpan- zel vereenigd was in een ander punt, niet verre verwy= derd van het middelpunt van zwaarte , van het linnen bekleedzel der Parachute, en merkelyk in plaats ver- fchillend van het algemeen middelbaar zwaartepunt des geheelen zamenttels. Men kan dus de Parachute begry- pen eveneens als in de lucht opgehangen, in het middel. punt van tegenftand, Zo, derhalven, het middelpunt van zwaarte niet verre beneden het middelpunt van tegenftand is in de Parachute, moet dit werktuig noodwendig onderhevig zyn aan flingerin- gen, die in fnelheid en uitgebreidheid zullen toeneemen, naar- maate die punten elkander meerder naderen zo dat, wanneer. zy zich ten naasten by in een punt vereenigen, de minfte beweeging de Parachute niet alleen zal doen waggelen, maar zelfs geheel onderstboven keeren. Zy, derhalvens die zich van dit werktuig willen bedienen, moeten hek zwaartepunt zo veel hun mogelyk is verlaagen, door eene poon tusfchenruimte te laaten tusíchen ket werktuig en et Bootje, of, °t geen nog beter is, door het tegenwigt „ *% geen anders in het Schuitje wordt geplaatst, buiten hetzelve aanmerkelyk laager te doen hangen aan een touw, waar door het algemeen zwaartepunt zodanig zal kunnen verlaagd worden, dat men thans voor het nadeel der flin- geringen int geheel niet meer zal hebben te vreezen. Op deeze wyze zullen de Luchtreizigers met een volkomen vertrouwen op de goede werking van dit werktuig ftaat kunnen maaken; terwyl wy vastítellen, dat zy nooit eene Luchtreize behoorden te onderneemen, zonder van dit heilzaam werktuig gebruik te maaken, Hs VER- rio GEWOONTEN EN ZEDEN VERSCHEIDE WEETENSWAARDIGE BYZONDERHEDEN BETREFFENDE DE GEWOONTEN EN ZEDEN DER NOORDER INDIAANEN, AAN DE OEVERS VAN HUDSON's BAAY. Getrokken uit Mr. HEAR- NE’s Journey from Prince of Wales’ Fort, on Hudfon's Bay, to the Northern Ocean, Wervolg en Slot van bl. 75.) B’ de Noorder Indiaanen worden de jonge Dogters al- toos als zy nog Kinderen zyn , doch nimmer aan Perfoonen haar in jaaren gelyk , uitgetrouwd. Deeze han- delwyze is eene verítandige inrigting by lieden in hun- ne omftandigheid , waar het beftaan eens Huisgezins ge- heel afhangt van de bekwaamheid én het vlytbetoon eens enkelen Mans. Kinderen, zo als zy. te regt aanmerken , zyn zo ligt veranderlyk in aart en gefteltenisfe, dat het orsmogelyk is, uit iemands bedryven in zyne vroege jeugd te oordeelen , welke bekwaamheden hy zal bezitten als hy tot ryper jaaren komt, Te deezer oorzaake worden de jonge Dogters, wat de jaaren betreft, dikwyls zo wei- nig geëvenredigd uitgehuwelykt, dat het geene vreemdig- heid altoos is, een Man van vyf en dertig of veertig jaa- ren Meisjes -te zien neemen van tien of twaalf jaaren, en zomtyds nog jonger. Op den ouderdom van acht of negen jaaren, worden de jonge Dogters, door eene Gewoonte die als eene Wet ge- ‘worden is, wederhouden van zich in vermaaken te men- gen met Kinderen van de andere Sexe. Zy worden, ’t zy ze t'huis in de tenten zitten, ’t zy ze reizen, bewaakt en opgepast met zulk een onaflaatend toevoorzigt , als niet kan overtroffen worden door de ftrengfte tugt op een Kostíchool by befchaafde Volken, — Gewoonte egter en het beftendig voorbeeld maaken zulk een ongewoon bedwang en bepaaling ligt, voor Kinderen zelfs, wier onge jaaren beter gefchikt fchynen om deel te neemen in onfchuldige en woelige vermaaken , dan opgeflooten te zitten aan de zyde van oude Vrouwen, onophoudelyk bezig met het bereiden van Vellen, het verbeteren en verftellen der fchoenen en kleederen , en het doen van ander huiswerk, Niet- ` e d let. DER NOORDER INDIAANEN. urt Niettegenftaande dit ongemeen bedwang, waar in de jonge Meisjes leeven , is het gedrag hunner Ouderen geenzins eenpaarig of beftaanbaar met dit plan ; dewyl zy in hunne gefprekken zich niet bedwingen, maar in het byweezen hunner Dogteren, ja zelfs tot dezelve , over de minst kiefche onderwerpen fpreeken. Dewyl derzelver ooren aan het hooren van zulk eene taal, van jongs af, gewoon zyn, heeft zulks op haar geenzins dee zelfde uitwerking, als die taal zou hebben op jonge Dogters, in een befchaafd Land gebooren en opgevoed, waar men alle voorzorgen draagt, om voor te komen, dat de zeden der jonge Dogteren niet bedorven worden door onhebbelyke praat. De Zwider Indiaanen betoonen zich nog minder kiesch in hunne gefprekken, ten by- weezen hunner Kinderen. Echtífcheidingen zyn zeer algemeen onder de Noorder Indiaanen, zomtyds voortfpruitende uit ongebondenheid , doch dikwyler uit °t geen zy gebrek aan bekwaamhe- den heeten, of flegt gedrag. Dit gefchiedt, in een en ander geval, in niets minder of meer dan in een goe- den” dragt flaagen, het uitzetten uit de deur, onder het zeggen , dat zy na haar Boel, na haare Ouders of Vrien= den, kan heenen loopen; uitdrukkingen, gefchikt naar het geval des misdryfs. | ’'t Is eene gunttige fchikking der Voorzienigheid , dat dit Volk minder vrugtbaar is dan de Bewoonders van befchaafde Landen. Het is zeer zeldzaam dat eene Vrouw meer dan vyf of zes Kinderen krygt. De Kinderen komen altoos met zulk een tusfchenruimte van tyd ter wereld , dat de jongfte doorgaans twee of drie jaaren oud is eer het ander verfchynt. — - Zy gebruiken geen wiegen, gelyk de Zuider Jndiaanen. Alleen fteeken zy een lap van mosch tusfchen de beentjes, draagen - ze op den rug, tot dat zy in ftaat zyn om te wande- len. Schoon dus hunne handelwyze, ten opzigte van jon- ge Kinderen, in dit opzigt, de ongefchiktíte en ver- ' keerdfte is, vindt men ’er weinigen onder die mis=, maakt El , en geen onder de vyftig die kromme bee- nen heeft. Er zyn zekere tyden, op welken zy nimmer toelaa- ten dat de Vrouwen met de Mannen in dezelfde tent woonen. Op zulke tyden zyn zy verpligt een klein ver- blyf voor zich zelve te maaken, op eenigen afftand van de andere Tenten, Naardemaal dit een algemeen gebruik 7 is 112 GEWOONTEN EN ZEDEN is onder alle de Stammen, is-het ook een ftreek der Vrouwen, wanneer zy eenig gefchil hebben met haare Mannen, des gebruik te maaken als eene verfchooning voor eene afzondering voor zekeren tyd; wanneer zy s zonder des eenige pligtpleeging te maaken, Ct welk haa- re beftendige wyze van doen ís in zulke gelegenheden „) ter zyde van de tent , waar zy zitten, uitkruipen 5 want, op zulke tyden , is het haar niet geoorlofd den gewoonen uitgang te gebruiken. —_ Die gewoonte is onder de Vrouwen zo algemeen, dat ik dikwyls waar- nam, dat eenige deezer Vrouwen de Tenten verlieten voor vier of vyf dagen, en dit fpel drie of viermaalen in ééne maand herhaalden ; terwyl de Mannen het be- drog niet vermoedden, of, zulk een vermoeden hebbende, de kieschheid hadden, om de zaak niet te onderzoeken, Ik weet, dat MATONABBEE’s fchoone Vrouw, die hem in May 1771 ontliep, op deeze Thun-nardy wyze, (ge- lyk zy het noemen,) dat is afgezonderde wyze, onder dit voorwendzel, verfcheide weeken leefde; doch, ten blyke dat hy eenig kwaad vermoeden hadt, werd zy zorgvul- dig bewaakt, om in haar gezelfchap geen ander Man toe te laaten. By deeze Vrouwlyke omftandigheden heerscht onder de Noord. Americaanen een optekenenswaardig bygeloof. Als dan mogen de Vrouwen nooit op het ys van rivieren of meiren komen, of naby aan die ftreeken, waar de Man- nen Bevers jaagen, of hunne Vischnetten uitzetten ; vree- zende dat dit de vangst zou ftooren en benadeelen, Zy mogen als dan ook niet eeten van den kop van eenig dier, en zelfs niet wandelen over een plek gronds, waar over onlangs de kop van eenig dier gedraa- gen of gefleept is. — Zich fchuldig te maaken aan de overtreeding van een deezer Volksgebruiken , wordt voor eene zaak van het uiterst aanbelang gehou- den; dewyl zy voor vast gelooven, dat dit het middel zou weezen, om den Jaager te beletten, in volgende, Jachttochten een voordeelige vangst te hebben. Dit armoedig Volk bewoont een zo weinig bewoonbaar Hi van den Aardbodem, dat zy, door mangel aan randftoffe, menigmaal genoodzaakt zyn, alles raauw te eeten , bovenal in het Zomerfaifoen. Maar vroegtydige., ewoonte, en veelvuldige noodzaaklykheid, maakt dit b un zo gewoon, dat zy, wel verre van des eenig ongemak te voelen, of ‘er den minften wederzin in te, hebben, het,. DER NOORDER INDIAANEN, 118 dikwyls uit loutere verkiezing doen, bovenal in het eeten van visch ; zelfs dan, wanneer zy zo genaamd ze toe- bereiden, zyn de Visfchen zelden doorwarmd. —- Te meermaalen was ik een van de party, die rondsom een versch gedood Rendier zat, en mededeed in het fchoon af kluiven der beenen , wanneer my het meest raauwe vleesch zeer goed fmaakte ; en, hoe vreemd het moge klinken , moet ik het zelfde zeggen van half raauwe visch. Zelf heden ten dage geef ik de voorkeuze aan Salm, enz. wanneer dezelve niet warm aan ’t been is. De verregaande armoede deezer Zndiaanen, over °t al- gemeen, laat niet toe, dat zy koperen Ketels van de Com- agnie koopen; weshalven zy zich fteeds in de noodzaak- fykheid bevinden om hunne oorfpronglyke wyze van koo- ken te volgen, welke beftaat in hunne fpyzen gereed te maaken in groote Vaten van boom -bast gemaakt. Naar- -demaal deeze Vaten niet tegen het vuur bettand zyn, maaken de Zndiaanen, om dit gebrek te gemoet te ko- men, fteenen gloeiend heet, werpen die in ’t water, om ’t zelve te doen kooken,’t welk van korten duur is; dan, door het fteeds bywerpen van versch gloeiende fteenen, kunnen zy het kooken , zo lang het noodig is, aan den gang houden. — Deeze wyze van kooken gaat met een zeer groot gebrek gepaard: de fpyze, op die manier bereid, is vol zand; want de fteenen, in dier voege heet gemaakt, en dan in ’t water gedompeld , {taan niet alleen bloot om in ftukken te {chilferen ; maar veele zyn van zo broos eene zelfftandigheid, dat ze, in de ketel gedaan, tot gruis verkruimelen , en de ketel met gruis vervullen, welk gruis zich met de fpyze vermengt. Zeer uitgebreid is de Landftreeke door de Noorder Indi- aanen bewoond, zich uitftrekkende van den 59 tot den 63 Graad Noorder Breedte, en van het Oosten tot het Westen is dezelve meer dan 5oo Mylen breed. Ten Zuiden wordt-die Landftreek bepaald door de Churchill- Rivier, ten Westen door de Athapuscow- Indiaanen, ten Noorden door de Dog-ribbed- en Copper - Indiaanen, en ten Oosten door Hudjon’s Baay. Het land, door deeze geheele uitgeftrektheid heen , is naauwlyks iets anders dan een groote klomp rots en fteenen 5 op de meeste plaatzen zeer oneffen , ’t geen, in °t Westlykst gedeelte, onder het houtgewas meest plaats vindt. De grond, wel is waar, is, op dè meeste plaatzen, met een dun foort van mosch bedekt, doormengd met de ‘ wor. 114 GEWOONTEN EN ZEDEN DER NOORDER INDIAANEN, wortels van de Weefa-ca-pucca, ch eenige andere wei nig beduidende gewasfen en kruiden; doch, over °t alge- meen , is ’er een volflaagen gebrek aan grond, in ftaat om iets voort te brengen, dan ’t geen byzonder eigen is aan deeze Land- en Lugtftreeke. „OPMERKLYKE GEVALLEN EN FORTUINMAAKING VAN’ DEN LON? ` DENSCHEN BOEKVERKOOPER JAMES LACKINGTON, (Medegedeeld door den Heer REINIER ARRENBERG ‚ te Rotterdam.) nder de voorbeelden. van menfchen, die van eene lage ge. Á beorte en armoedigen toeftand , door naarftigheid , aat houdenden arbeid en zuinigheid , tot een beteren ftaat zyn ger komen en een groot fortuin gemaakt hebben , mag met recht geteld worden de vermaarde Engelfche Boekverkooper jamzs LACEINGTON. Dees zonderlinge man, die gehouden word de grootte boek- winkel te hebben , die 'er in Zonden en mooglyk ergens in de wereld te vinden is, gaf in dèn jare 1792 een verhaal uit van zyne lotgevallen , onder den tytel van Gedenkfchriften der eerfië vyftig levensjaren van JAMES LACKINGTON, tans Beekverkooper in de Chiswelftraat te Londen. Voor dat boek heeft hy zyn pourtret geplaatst, en daar onder gefchreven: voor- weinig jaren begon ik myne zaken met vyf ponden , en nu verkoop ik honderd duizend boeken in een jaar. i Van zyue geboorte en opvoeding geeft hy het volgend erigt: _ > Ik werd geboren te Wellington în Somerfetshire , den » 31 Augustus 1746. Myn vader, GEORGE LACKINGTON , Was „ een fchoénmakers knegt, die, tegen het genoegen van myn „. grootvader, getrouwd was met myne moeder, wier eigen , naam was JOHANNA TROTT. Zy was de dogter van een ar- s» men wever in Wellington, een goed eerlyk man , wiens ‚‚ Einde opmerklyk doch ongelukkig was; hy werd op den weg, tusfchen Taunton en Wellington, in eene floot, verdron- s. ken gevonden, en dewyl zyn aangezigt maar even met het „ water bedekt was, giste men, dat hy dronken moest geweest » Zyn. Dit gebeurde eenige jaren vóór het huwelyk van myt ss vader en moeder. . Myn grootvader, GEORGE LACKINGTON, is een welgeftelde „boer geweest te Langford, een dorp twee mylen van Wel: » dington: doeh myn vaders moeder. geftorven zynde , toen v. + GEVALLEN EN FORTUINMAAKING VAN JAMrS LAGZXINGTON,. Y Is » myn vader maar dertien jaren oud was, beftelde myn groot- vader, die nog twee dogters had, myn vader by een Mr. HORDLY, een meester fchoenmaker in Wellington, met ooge merk, om, àis hy zyn ambagt geleerd had,hem in een winkel te zetten;doch myn vader, twee jaren als knegt gewerkt heb. bende , vond goed een gemeen mensch te trouwen, die geen duit in de wereld had , en de kost won met fpinnen „ van wolle kloenen. Uit dat huwelyk was ik de eerstgebo- » ten ‚ de hoop van de familie , en kwam ter wereld in myn „ grootmoeders TROTT's arme hutje, welke goede oude vrouw » my in ftilte, buiten weten van myn vader, die, volgens » Zyn voorouderlyken Godsdienst, een Quaker was, naar de ‚‚ kerk bragt om gedoopt te worden. „ In het jaar 1750 , toen myn vader reeds drie of vier kine „ deren bad, en myn grootvader zag, dat myne moeder zulk „ eene brave vrouw was, trok hy zyn misnoegen tegen haar » in, en gaf aan myn vader geld om een winkel op te zetten 3 » doch juist dit, het welk, in de daad, een groot geluk voor ás hem en zyn huisgezin zou geweest zyn, werd voor beis „ den het grootfte ongeluk; want zoo dra myn.vader zich in » betere omftandigheden bevond, geraakte hy aan ’ drinken , s waardoor zyne zaken verliepen, zoo dat hy, na vele ver- » geeffche pogingen van myn grootvader, om hem ftaande te s» houden, door zyn zwaar huisgezin, maar nog meer door s zyne geftadige dronkenfchap, tot zyn vorigen ftaat van s» fchoenmakers knegt verviel: hy was zoodanig aan den drank ‚‚ verflaafd, dat noch de tranen van een vader, noch die van » eene vrouwe , hem 'er van konden afbrengen ; zoo dat ik ‚> of myne broeders en zusters geene reden hebben om hem ‚> in nagedagtenis te houden , of met genoegen aan hem te ‚> denken ; maar aan myne moeder zyn wy alles verfchuldigd. s» Nimmer heb ik eene vrouw gekend, of ‘er van gehoord, die s» Zoo bekrompen leefde en zoo hard werkte als zy, om hare ,» Elf kinderen op te voeden. Wanneer zy zwanger was, zat Zy nog een uur vóór hare verlosfing , en zelf wanneer men ,» reeds om de vroedvrouw gezonden had, aan haar fpinnes wiel. E „ Uit liefde voor hare kinderen , onthieldt zy zich van allen » drank, water uitgezonderd; haar voedfel was meestal brood, ‚… aardappelen, kool en kroten, en haren kinderen gaf zy nog ss De beste, maar egter niet ryklyk, gelyk meu wel denken s» kan. » Wanneer ik nog herdenk de hooggaande zorg en moeite s s» die deze waardige vrouw , met hare onnoozele kinderen y ‚‚ heeft uitgeftaan, zou ik byna den man en vader verwenfchen , » die hen in zulk een beklaaglyken ftaat van rampen en elen- » de gebragt heeft, en het is nog droeviger 'er by te moeten . ə voegen, dat by, door zyue geftadige dronkenfchap , s 3 a« ves E 116 GEVALLEN EN FORTUINMAAKING ‚‚ dagen niet ter helft gebragt heeft, en dat hy reeds vóór „ twintig jaren geftorven is, zonder door zyne eigen kinderen ‚ betreurd te worden; ja dar meer is, terwyl de natuur tra- „ nen op zyn graf deed ftorten, hadden wy reden om dank- „ baar te wezen, dat de oorzaak van. onze armoede en elen- „ de uit den weg was. Leest dit, onmenfchelyke ouders, en ‚„ beeft ‘er van ! „ Ik was de oudfte, en dewyl myu vader, in de eerfte ja- „ren, een naarftig werkman was, had ik het, in fommige „ dingen, berer dan myne broeders en zusters: ik ging twee „ of drie jaren lang in een kinderfchool, by eene oude vrouw y js En ik herinner my nog hoe trotsch ik was, wanneer ik ver- „ fcheiden oude jufrouwen de oogen zag opheffen en de „ handen ineen flaan, als zy my verfcheiden kapittels uit het „ Nieuwe Testament, uit myn hoofd, hoorden opzeggen, en „ daar uit befluiten, dat ik een wonder van verftand moest „ wezen. Dan myn letterkundige loop was ras ten einde; „ want myne moeder werd zoo.arm, dat zy de magtige fom ‚ van twee ftuivers ’s weeks, voor myn {choolgeld , niet konde ‚„ opbrengen , boven en behalven dat ik,.als kindermeid , »„ verfcheiden van myne broeders en zusters moest oppasfen 3 » het gevolg. hier van was, dat ik, in plaats van te leeren s lezen, alles vergat, het geen ik geleerd had. Ondertusfchen ; werd myn grootfte vermaak om in alle pluggeftukken van de „ jeugd den baas te wezen, en welhaast was ik het hoofd en j, voorgavger van al de jongens in de buurt. Indien 'er eene „ oude vrouw een lantaarn uit de hand gefchopt, en ‘ereen „ venfter of deur toegefpykerd was, had ik ‘er altyd den „ naam van, offchoon ik het in waarheid niet gedaan had. 