Beschryving van's Graven-hage
6i beroemt en aan verrdieicle aanzicndykc fainilien vennaagtfcb.apt ge- weeft, waar van 'er Goudhoeven eenige in zyne befchryvinge ^an die kafleel optelc, dog is al over lang verilorven. Dit huis gcKomen zjnde aan Heer Simon van Beiitbem, droeg die liet zelve mec de Ian- den daar ondcr behoorende in den jaare 1308 op aan PPllkm van He- negon-iuen, ah Graave van Holland, en ontting hec van hem \\ederte leen, uicwyzens de brief daar van zynde , den welken \vy cm des- zelfs oudheid 5 en dac hy onzes wetens tot nog toe niet is gedrukt, "waardig geagt hebben alhier by te voegen. 5, Allen den geenen die defen brief fiillcn fien of Jioeren lefen , Ik Symon van Bentheni Riddere , Salut en kennifTe der waerlieit; Ik maeke u condt dat ik opgedragen hebbe eencn hoogenEdelen man mynen lieven en gerecJiter Heere , Ileercn IKi'llem 'Grave van He- negouiven, van Hollant, Zeelant en Heere van Vrieilant , myn ey- gelic goet, dat hier nae gefchrevcn ftaet , als myn huys ten Binc- horfl metten lande datter ontrent leyt des dertich mergen es of vive en dertich , ende welk lant leyt binnen den palen die hier nae flaen, dats tulTchen den vroenen-floet op d'een en an d'oudclant op d'andere zyde en den Veen op d'eene fyde en de vroene made op d'andere fyde, welk huys en lant voerfz. my myn lieveHeer voor- feyt verliet heeft,enik van hem ontfangen hebbe te houden in iiilc- ke leene als hier nae volcht , dats dat dat voorfz. huys en lant niet weder an hem verfterven en fal noch en mach, noch an fynen na- comelingen binnen after-fufterkint , In oirconde Jiier of hebbe ik mynen lieven Heere den Grave voirnoemt defe leLteren gegeven befegelt met mynen fegele uythangende , gedaen tot Alebrechts- berghe des donresdages na finte Servaes dach in 't jaer ons Heeren duyfent drie hondert en aciite. 5, Gecollationeert iegens den origineelen brief beruftende in den ,5 Treforie van Hollant en accordeert by  landen aenden Graaf, diehet weder ten leen uitiieeft aan Si- mim van Bentherrt Zedert dien tyd is dit huis altyd een leen van Plolland gel^Ieven , en heeft ook zelfs verfciieide agter-leenen , waar onder is de herber- gc , gcnaamt Witzenhitrg , gelegen aan den kruis-weg by Ryswyk ; dog is by verfterf , koop , als anderzints , uit de eene fcimilie in de andere geraakt. Wie na Heer Shnon van Benthem bezicter is gew eefl:, kan nietregt gezegt werden, fchoon hct wel waarfchynelyk is , dat in din jaare isfo , wanni:er het door Willem van Beycren wierd belegert ( ^ ) , Heer Jacob van den B'lnkhorji daar van bezitter zy geweeft. Maar in den jaare 1389 v ierd _7o/w// van Lyenburcb door Heer Jan van Arkel daarmede verlyd. Van hem quam het op Aart van Leyenburch ■) die het zelve in den jaare 1409 verkogt aan Dirk Ploegi die Jiet wederom in den jaare 1435- overdroeg aan Dirk van Zwieten. Aan dezen Dirk van Zwieten gaf Hertog Philips in den jaare 1439 den Denneweg, ftrekkende van denllagc-houte zuitwaarts op tot aan den Binkhorft , met magt om den zelven weg met een draaiboom te mogcn lluiten, zoo als uit de volgende ade te zien is : H 3 Phi- {q) AVant ondcr de Hoekxfchen, die het met Vrouw Alargrict tegcns haaren zoon hielden , waren Heer Jacob en Heer Herbacrt van den Binkhorfl-, die over- zulks door Hertog {i-^illem den V. zeer hart wierdcn vcrvolgc. Hcetnskerk , Bat, Arc.pag. 104. Is Teden altyd een leen van Holland geblevert Verderc beiit- ters van 't zelve 6z B E S C H R Y V I N G Gifte van den Deniie- weg aan Dirk van Zwieten mctmagt om dicii  wy om gocde regi- mcnten wille, die \vy dragen cot onfen getmuen Dire van Zive- ten 5 den ielven Dirk gcgeven Jiebben, en ge\en mit de'en brieve den Dennewegh , ftrecl'.ende van den Haghe-houte zwtw aire op toe an die Binckliorft, die ce hebben , te bedryven , te bewaeren en te gcbruyken tot zynre nuiifcip , oirbare cnde profyte , en tc belluiten mit ccnen draeyboome of meer, tot aire tyt, als liem dac nutte en oirbairlic dunken ial , behoudelic ons altois onfe bruyc- weer van den fel\en wege tot aire tyt als onfes oirbairlic en be- hoeffy. Dit fal geduyren tot onfen wederleggen. In oirconde, &c. Damm XV. dage in Maerte M. CCCC. XXXIX. Secundum ciirfiim CurU. . ,,:;\. By dode van den voorn. Dirk van Zwieten verviel Hetbovenge- melde huis. in den jaare 145-8 o Jiet in 't zelve jaar aan zyncn 3 zyncn zoon ^4eri van Zwieten , die jrocderszoon yan van Zwieten over- gaf. Van hem ging Jiet in 1464 over aan Mr. Dirk. Foes , die in 't iaar i4<57 Griftier van den Hove wierd. Na zj'ncn dood quam Jiet in 1483 op zynen zoon Lodewyk Poes, genaamt van den Binkhorji^ die ten wyve hadde Jonkvrouw Catharina van Hodenpjl Jansdogter , fchiltknape. Van Jiem verfderf het in i^id op zynen oudllen zoon Dirk Foes van den B'mkhorjt , van wien het , mits hy zonder kinde- ren overleed , verviel op zynen derdei) breeder Joojl van den Bink- Iwji, namaalsRidder, Heere van Bleiswyk, en in't jaar i5i5'Reken- meefter in den Hage, die vervolgens den 8 Julii 15-46 daar mede ver- 1yd wierd. Na zynen dood wierd in 15- 5-1 *den i » Mey bezitfler zyn dogter Jonkvr. Johanna van den Binkl?orJi en in 1563 Vrouw Jofma van den Binkhorft^ welke deze heeiiykJieid nog het zelve jaar door haaren dood ontruimde ten belioeve van haaren ncef Ileer Lodewyk van den Binkhorjt-, zoon van Pieter van den Binckhorft ,1567 Mee- fterknaap van de Houtveftery, in ip6 kaftelein op 't huis te Honds- jiolredyk, en daarna Rekenmeefter in den Hage , daar hj 15-81 ^in- derloos ftierf. In 15-63 wierd daar mede verlyd Heer Willem Snocckaert , van Schouwenburch , Ridder , geboortig van Brug- ge in Vlaanderen , van if 43 cot in ifS9 Raad , eerft extraordi in naris en daarna ordinaris in den Ho^e van Holland. Hy was getrouwt met Vrouw Johanna van den Binkhorji, welke hem by uiterlle wille , dewyl zy geen kinderen naliet , dit liuis hadde ge- maakt. By zyn overlyden verviel het in 15-65 op zynen broederMr. Martin Snoeckaert , die het zelve huis den 10 September des jaars J 569 opdroeg aan Jacob Snoeckaert j in 1556 AuJiteur en namaals i56x Rekenmeefter van Holland , die in het troebeljaar J5-7i na U- trecht week, daiU* hy ftierf, laatende zynen zoon jonkhecr ^^-/i'o^ Snoec- (r ) Hy wierd in Oftober 1 5 f p door den Grooten Raad verklaart te zyn inha- bil, en gecondemneert om, in beflote Kamcr, den Rade, de erfgenamcn van den overleden eerften prefidercndcn Raad van Aflendclft, en zynen opvolger den Prefi- dcnt Suys om vergiffenis te bidden j waar uit af tc ncmen is , dat hy de zelve ge- injuriccrt had. Ecrfte expeditie-boekjc van den Griffier Ernft, fol. 6. verfo. In I f P4 was een Joofi Snoeckaert , eertyds Dienaar tot R ynsarerwoude , Prcdikant tot Calflagen , in welken dienft hy by de Staten van Holland volgens Refolutie van den t, November 1 594 op het verzock van de Dienaaren des Ovcr-Rynland- fche Claifis wierd gecominucert. Hy was ongctwyffclt een breeders Zoon ofim- mers uit het geflagt van dezen Heer Willem Snoeckaart. VAN 'sG R A V E N-II A G E. II. Hooftst. 63 Snoeckaert (s) in 't bezic van 't huh, die daar mede den 17 Odober 1 5 75* wierd verlyd. Van Jiem verfucrf Jiet weder op zyncn zoon mede Jonkheer Jacob Snoeckaert j volgens den verly-brief van den 5 Maarc 1618. Deze tot den jaare 1656 bezitter zjnde geweeft , liet Jiec by zyn afftcrven aan zynen zoon,insgelyks Jonkheer Jacob S/ioec- kaei't cerwumt, die hec op den 29 Julii 1678 opdroeg aan jonkcr Willcm Nobclaer-, getrouvvc met Vrouw IVilhehn'ma Snoeckaert-, wel- ke na dode van Jiaaren man , uic kragte van zynen uiterlten wil , op den 2,3 Janu.irii h.85- daar mede verlyd wierd en alzoo in 't bezit gcraakte; dog bchield het zelve niec lang , dewyl zy 't vyf jaaren daarna verko-;c en den xx Auguiti 1690 tranfporteerde aan Henry da Vernet-t Ridder, Heere van La Valle, Diredeur van de Ridderlyke Academie in den Hage, en Anna de la Cbevallerk zyne Jmisvrouw. Den X5' Juni 1719 wierd daarmede verlyd Henry du Fernet de la Val- le met cic een; helfc volgens brieve van relief by dode van Anna de la Chevalliere zyne moeder en met de wederhelfce by 't aflterven van den voorn- ii.ftry du A'ernet de la \ alle zynen vader. Einde- lyk is Jiet by Koop ge^omen in hand en van Johan Hiiyman , koopman te Rotterdam, die den 7 Mey 1727 daar van verly nam. Deze laat het huis, 't geen mer^elyk was vervallen , weder Jieritellen , oplui- len en met nieuwe plancagieri als anderzincs vercieren Die floe Icid rondom in zyne gragten en was oudtyds met toorens en fchietgaLen voorzien, en heeft meenige ftormen moecen uitltaan, voornaniely.s: in de verwiirde tyden van Hoeks en Kabeljauvvs. Wil- lem 'Can Beyeren, gemeenlykde dolle ijygen amt,was de eerfte die in den jare 1350, ni clat Jiy de huizen te Rofenhurg en Polanen te ver- geefs hadde getragt te vermeefterenj zyne Blyde enEvenhoge, twee inftruirencen te dien tyde in den oorlog gel:)ruiicelyk , van 't Hof in ^ , den Hage daar voor bragt f ^ ) en na eenige dagen rameyens en beu- va'ien" kens het zelve tot overgave dwong. En geen minder aanftoot leed het hetzei- in den jaare 13 5-9 door die van Delft, wanneer deze, hart Kabeljauws ''^huis gezin: zynde , op hope van het beleg voor 't huis te Hcemskerk, ^J^t, waar op eenige hunner medeflanders gevlugt waren, te doen opl^re- ken, het huis van Polanen en het huis ten Binkhorjl belegerden, ( v) en 3 na dat zy die beide ftormenderhand hadden gewonnen, verniel- dcn (f ) Deze Jacob Smeckaart was getrouwt met Jonkvrouw jima van Brederode, dogter van Mr. Arthus van Brederode , aan wien volgens fchryven van Math, van der Hoeve in zyn Charten Chronyck^ /• i-f dit huis zoude zyn aangckomen, waar in hy fchynt te raiflen , door dien ter leen-kamer van Holland daar van geen verly gcvonden werd , maar wel van haaren ecnigcn zoon by den voorn. Jonker Jacob Snoeckaert, in 16 17 geftorven , verwckt , zynde zy na hem weduwc ge- bleven. (t) By Goudhocven in zyne byvoegzelen />«^. 82 van den beften druk , is nog te vinden een Extra6t uic de Rekening van Phdips Perfoenrezoen , Rcntmeeller van Noort-hoUand , ingaande ledert Sonnedaeges voor St. Valentynsdagh in 't jaer 1550 tot des Sonncndages voor Valenti. ijji- Item Philips uytgegeven van myn Heeren 'Tcnten voor Rojenburch , Bincborft en voor Polanen te bewacren en te maecken. Nog Extraft uit de voorfz. Rekeninge, Item tiytge^even by Jannes ivten Lardier van eenen evenhooge ^ die men timmerde in den Hage op het Hof om Polaencti mede te beflormcn. Zie verders hier na onder 't artikcl van 't Binnenhof. {v) Zic hier van breder Heemskerk, Bat. Arcad.f. 210. 64 B E S C H II Y V I N G ■'c Huiste AVes- TF. R- beek. Naams oor- fpronk. Gele- gentheid van 't 'iclve. Verlof aanden bunr- mau van Wefier- beek ,om de kony- nen op zyn land komen- dc te mngcn vangen. den, wcrpcnde Jiet vuiir daar in, en volgens hct verhaal van denZa- mcnfteller van de Hollandfche Chronyk.(w) die beide tot dtn gronde toe af brandcn , waarna zy met groore kragc voorttrokken na den Ha- Hec laacft gemelde huis v ierd kort daar aan v/ederopgebouwt. gc Het eerfte en voornaamllc oud adelyk geftigt, \ geen onder liaag- anibagt gcvondcn werd, is bet bii/s te WESTER BEEK, een vie- rendeel uurs buiten denHage, tcnzuiden vandenLoosduinfchen weg, ontrent den jaare '430 gebouwc door Wilkm den Baitavird van Hol- land, eerftcn iieer '•oan Sdiage/i^'m i436.!s.aiteleinvanMedenblik, 1439- Bailliuw van den Hage en naderhand K.aad in den Hove van Holland. Dit huis iieefc zynen naam bekomeo van een zeker water of Iseeke , welke eertyds uit de duinen komende ten weiten van dit gebouw lieenen ftroomde en zig ontlalle in den \lict of Corbuloos gragt; en zulks is JVeJierbeek niet anders gezegt als het b.uis gelegen aan de Wejierheekt in tegenftelling van een andere of twede beek aan de ooflzyde van den Hage, die de Oq/i-beek genaamt v erd, enteneindevan'tHaagfche Bofch uitkomt. Het gebouw leid rondom in zyne graglen, en was voorheen voorzien van vier toorenen mctfchietgaten tot beicherniing en tegenweer, en wel inzonderheid aan de zyde daar het van den weo- konde genadert w erden ; zulks dat men daaruit kan afnemen , dac het in oude tyden al een tamelyk fterk kaftcel moet zyn geweefl:, fchoon men niet en vind, dat het zelve in de tyden van die bekende tweefpalt van Hoeks en Kabeljaauws ooit eenigen aanfloot heeft ge- leden. Ook had het z,yn opper-en ncdcrhof , boomgaarden en eigc vvaarande, met menigte konynen bepeupelt, in diervoege dat dezeK-e zomtyds tot overlall; van de buuren verurekten , waarom Jiet Hof in den jaare 1453 aan eenen Jacob Wennbrechtfz vvyheid gaf, om de kon3mcn op zyn land komende te mogen vangen en dood flaan , uit- wyzens de volgende afte. „ Op ten xvii"'. dach 06l:obri A'\ liii. foo was by den Hove , geconfenteert als dat Jacob WermlDrechtszoen alle de quenynen 5 die hy uter HeerJychcyt van JFeJierbeke commende op fyn lant en , in fyn pachtgoede fal mogen vangen, Jlaen. endc fyncn wille daer „ mede te doen, wau' hy op fyn voirfz. larlt bevingen en gecrygen „ fal mogen fonder misdocn , overmits dat die felve him dagelicx „ groote fciiade doen, ende der mcerder fekerheit of yemant dairom 5, Jacob voirfz. ovcrlaft doen woude, 't Hof neemt den fclven Jacob ,5 Wermbrechtfz in myn. gen. Hceren protextie en befchermenilFe 5, aen lyvc en aen goede. Aldus gedaen in den Hage , aflum utfupra ,5 & prefentibiis Domproeji r> Uteiibove en Potter.' Uit dezc afte ftaat aan te mcrken , dat het iiuis te Wellerbeek al- daar l^etitelt werd met den naam van Heer/ykbe/d , gelyk het zelve ook in andere oude brieven genoemt werd het (lot en kajieel Wejler- beek-i wclke bewoordingen te kennen geven de aanzienelykheid en fterkte van dit huis in dien tyd. Ook werd 'er gemeenlyk bygevoegt Vittelleyooorde^ dus vind meh dit woord al in den eerften opdragt- brief van den 7 Januari 1430, waar by een Dirk Janszoon aan den voorn (w) Of Goudhocvcn, /><?^. jpS. * VAN 'sGkA VEN-II AGE II. Hooftst. ^S voorn. Heer Willem den Baftaard , Hcere van Schagen opdraagt een nuooniuge met vkr mergen lands ^ Iiittcl min oj meer, gekgen op J'tttel- Jermorde , Jirekhndc van den hreden 'weg tot Jan Bntbus woning toe. Zoo ook in eenen kufting-brief van den jaare i^dS , waar by Ilcer Nicolaas van Wefterbeek verljind ten behoeve van de H. Geeft armen in den Hage zync huizinge of Kajieel gmaamt Wefterbeek en Fittelkr- iworden, mitten ivarande, boomgaerden , groot ontrent negen margen\ en in eenen andercn van den ja;ire 15-69 zyn hais gezegt Vittcller- 'voorde(x). By liet teftament door A^ico/aas van Wejierbeek en Margare- ta van Roon^ egte luiden , verleden en gepall'eerc op den 27 Alaarc des jaars i6ii. werd het meergeni. huis gcnaamc het huii te Wejier- beek die hojjiede van VitteUervoorde annex den anderen (" )' ). Of nu deze benaminge liehoort aan het \\ms , ""c geen voor de ftigtinge van 'c Jiuis te Wefterbeek door den' mcergcm. Willem den Bajiaart , daar heeft geftaan , en als nog gevondcn werd , dog in een boercn-huis verandert, en nu wel 170 voccen lang is, dan aan den grond of land- ftreek , waar op dit Jiiiis gelegen is , mag men wel zeggen duifter te 7yn. Wane Jiet zelve te willcn brengen tot de tyden van den Kei- zer Aiilus Vitellius , en te zeggen , dat deze Vorft , wanneer hy als overfte BevelJiebber de Romeinfche benden liicr te Lande gel^ood 5 dit huis tot zyn jagthuis zoude hebben gcbruikt, en dat het uit dien jioofde den naam van VitelU fort of Vittellervoort zoude bekomeri hebben, is buiten alle fondament van waarheid, en eer een verdigt- 7.el van ledigeMonnikenj die uit den klank des woords hunne tydge- nootch en nakomelingen zulke oude wyfs f^ibelen voor egte bevvyzeri op de mbuwe gefpelt hebben. En derhalven is 't , onzes dunkens , •waarfchyneJyk, dat Vittellervoord is niec de naam van de Hofllede , maar van de landftreek, waar in dit huis ftaat, en derhalven zoo veel gezegt als Wefterbeek in of op VitteUervoorde j zoo als ook de oud- fte brief medebrengt. . , De voorn. Heer Willem deze hofflede eehigen tyd bezeten heb- bendc , verkogt dezelvc met opperhof en ncderhof , bonmgnarden j boomen , waarande , landen en anders , alles met zyn toebehooren aan Heer Johan van Lanoy , van Raves en van Bofut , ftedehouder Ge- neraal van Holland, Zeeland en \Mefland, en drocg hem al het zel- ve op by brieve van den 23 Maart i^^y. Koe en wanneer die huis van den vooriz. Heer Lanoy in andere handen gekomen is, is ons tot nog toe niet gebleken ; maar m erd in eenen laateren brief vermelding gevonden, dat in den jaare 1490 van dit huis bezitter was Heer Willem Riiycbrok, Ridder, en dat hy van Stadliouder en Raden van Holland hadde verworven mandement op I den Een Hctrlyk- noemt, ook het Kajlcd Wiffter- bcikt Werd vecltydS daar by gevocgt Viticlur- zoordi. 'tWelk beuzcN van yi- lellitis afgeleid werd. Eige- naars van't 4elve huJs. (x) De belendingc van dit huis werd by den zclvcn brief in dezcr voege be- fchreven: „ /^zV/c/^w^r/ mette bouwerie , warande , groot ontrent feven margen „ lants by den hoop fonder maat , gelegen weft van den Hage, belent wcilWeJier- „ beek.) noorden denhcerwech, 00ft de woninge van Ewge/^w/'Wf/^ , en zuydcn dc „ ivonifige en lantlen van de Frposdye alhier, die §,eb{uykt word by Willem Daniels- „ zoen. (y) In zekere uitfprakc mffchen die van de Weftcrbeckfe familie gedaan door drie Heeren Raden in den Hogcn Rade in dato 15 Julii 1670 werd het zclve ook genoemt bet bins te WeJIsrheek , Hofjlede van Fittekrvoordcn. 64 B E S C H R Y V I N G Hoc't ann het geflagt ran WefJer- beek ge- lt omen is. Werden Jonkers genaamt. Geflagt van de- 2elve nader ver- klaart. (Icn eerften ExploiAier, om overal by openbaare edifte te publicercn, chit nicmancl Jiem zoude vervorcleren ce l^reken cle walkn van cle \va- ranclc van dpn voorlz. zyncn hiiize van Welterbeeke , om een over- gang of pad daar door ce makcn of konynen ce vangcn, Op wac wyze hec meergemclde Jiuis van dicn liccr fVillem Riiich- rok geraakc is aan 't geflag'c, 'c geen zig Wefterbeek heefc laacen noe- men, daar van is mcde geen klaar belciieid voor Jiandcn. Dit is ze- ker , dac Jiec in de volgende eeuw by koop aangekomen is Adam Ze^waart-, Leenman van Holland , die uit hoofde van zync groot- mo'eder in hec geilagc-Regiftcr van de Heercn van der Burch gevon- dcn en aldaar g'ezegc werd, dac hy gekogc hadde cle Heerlykheid van Wejierheek. Deze is ook, voor zoo veel wy hebben konnen nafpeu- ren, de eerfte geweeft, die zynen naam van Zegwaart verlaacende , die van Wejierbeek heefc aangenomen. Hy ging mec de Magiftra'ac van den Hage in den jaare 15-43 den ap Sepcember een verdrag aan voor hem , zyne erven en nakomelin- gen, wezende beziccers vm 'c zelve huis , dac zy ten eeuwigen da- gen geniecen zouden exemptien van excyze , fubvencicn , impofitien en laften, in alien fchyn als een vrygeboortig Edelman , vry fuppooft van den Hove van Holland, binncndcn Hage en Haag-ambagc genie- tende is. Na doode van den voorn. Adam van Wefterbeek , die in 't einde des jaars 1567 voorviel , quam deze plaats toen 9 morgen , een Jiond en 98 roeden groot , aan zynen zoon NikoJaas van JVe/ier- beekj Heere \an Katbendrecht ,\ol^en'i den opdragtl^rief voor Schouc, Burgemeefteren en Schepencn van den Hage , gepaifeert den 9 Fe- bruani 1568. Of deze en de verdere Heeren van Wefterbeek Ede- len zyn geweeft, zouden wy niec derven onckennen, nog ook bevefti- gen, hoewel zy by eenige onzer Schryveren i z ) Jonkers genoemt werden, en dac hun wapen , zynde dac van Zegwaarc , gevonden werd in de grootc kaarc der Hollandfche Edelen , en Jiec nuis Wef- cerbeek onder de adelyke Stamhuizen geplaatft. Die kennilTe hebben van \ K^^^'^g'^ 5 eerft genaamc Zegwaarc en daarna Wefterbee:c , berigten , I. dac cie voorn. N'lkolaas van IFef- terbeek ( « ) , zoon van Adam Zegwaarc gezegc van Wefterbeek, Am- (2) Ook vind menzc met den eernaam van Jonkheeren in vcrfcheide openbaarc aftens verecrt : Dus werd Francois van Weflerhcck betitek in een Refolutic van den f Junii 1602,, waar by de Heeren Statcn van Holland „ in plaatze vanO/mVr van „ denEnde^ gecaflcert kapitein, als kapitein onJcr dezelve Compagnic ftellcn en „ cominitteren Jonkbeer Francois van PVejlerheck , Lieutenant van dezelve Compa- gnie. (^) Goudhoevcn in 't art. van Wejierheek en ook pag. 2,00. als medc zyn opvol- ger S. van Lceuw. ^«?. llluflr. in'tGeflagt-regiftcr vnnRoon^pag. 1073. zeggen,dat Jdriaan van H^ejlerbcek zoude zyn gctrouwt geweeft met Margarcta van Roon ^z'lg alzoo merkelyk abuferende in den voornaam , nadien uit het hier vooren bygebragt teftament , en ook uit een Codicil door dezelve Conthoralen gemaakt den 1 5 JVlei 1^25. klaar en openbaar is , dat Nikolaas van Wefterbeek gehuwt is geweeft met Margareta van Roon. Uit welk huwelyk , volgens getuigeniflc van dezelve Schry- vers, voortgekomen zyn, I. Fr-ancois van Wejierbeek ^ Kapitein, bezitter van 't huis tc Wefterbeek i II. Magteld van fJ^cflerbeek , getrouwt met Mr. Pieter van Cowwenbiirg van lielois^ van \6oz tot 1651. Raad in den Hove van Holland. III. dementia^ by Goudhocven Commcrinc^ van Wefterbeek ^ gctrouwt razljobanvan Pajfenrode. IV. Elizabeth van Wefterbeek ^ gctrouwt met Mr. Francois Franken^ Ruad in den Hogcn Radc in Holland , 161 7 geftorven. ij VAN 's GRAVEN-HAGE II. Hooftst. (>f Ambagtslieer van Hoocje Harris, getrouw t is geweelt met A/argare- tavaiiRooii; II. dat clezeKe, behalven drie dogters , hebben nage- laaten eenen zoon 5 gthtttn Francois van Wejterbcek ^ gecrouwc met Margareta dc Gyzelaar , III. ende dac uit die Jiuwelyk , behalven twee dogters en een zoon , zonder delcendenten overleden , nog twee zoonen zyn geweelt, de eene genaamt Gelyn en de andere A- dam van IVe/ierheck. l^'^ Dat van Gelyn gekomcn is eene dogter met name Margaret a-Geevtriiid van Wejlerheek , getrouwt met den Heer JVolter Carpentier, Kapitein. V. Uic welk hawelyk is voorc- gekomende CoUonel Ge/yn Wolter Carpentier , in 1717 oMsrleden , en deszelfs zufters en breeders. VI. Dat 00k van den voorn. Jidani van TVeJierbeek {b ) i Jiier vooren onder No. 3. vermelt, mannelykc na- zaaten in twee of drie nedergaande trappen zyn gelproten , dog ■waarvan ons geen regt befclieid is toegekomen. In deze familie is Jiet Jiuis te Wefterbeek gebleveii tot den jaare jegen- 1688, als wanneer iiec na overlyden van de voorn. Vrouw Margare- woordf-^ ta, weduwe van den Heer Kapitein Carpentier uit haaren boedel ge- sebezit- kogt en opgedragen is aan wylen den Heer en Mr. Wigbolt Slkher , '"' Ontfanger-Genpraal van de Admii'aliteit te Amiterdam, uit wiens na- latcnfchap deze Jiofltede aanbedeelt is geworden, aan eenen van Aq%~ zelfs zoonen , den Wei Ed. Geftrengen Heer en Mr. Antonis Slkher , Raad Ordinaris in den Hove van Holland, Zeeland en Welt-Vrieiland, zynde de jegenwoordige bezitter. Het tweede adelyk gebouw onder Haag-ambagt is het huh tei* ter NOOT, gelegen even buiten den Hage ten zuiden den Straatweg , Noot;, in 't gcmeen genaamt 't Beziiiden-hout , als loopende ten zuiden het Haaglche Bolch , ontrent het begin der voorleden eeuw geftigt by Jonkheer Karel van der Koot ^ Heere van Hoogwoiide en Aartsivoude in Noort-Ho//and -yimynltyQn Collonel en Gouvcrncur der ilede S/iiis en andere qiiartieren van Vlaanderen , bevoorens Kapitein van de lyf- wagt van zyne Exccllentie Prins Maurits van Oranje , in den jaarc 1614 overJeden. Hy had ten wyve Jonkvrouwe Anna Mamnakers ^ ( welker vader Thelaurier van Zeeland was ) en by Jiaar eenen zoon insgelyks Karel van der Noot-, Heere van Hoogivoiide -y »Scc., na 's va- ders dood bezitter van dit huis. Goudhoeven ( c ) noemt 'er eenige van dit geflagt op , en zegt verders , dat deze Jlamme is een van de oiidjle en edel/ie van Brujjel-, en dat uit dezelve drie perfoonen zyn ge- weeji, die denjiaat van Kancellier van Brabant bedient hebben. Het zelve Jiuis legt in zyn gragten en heeft zyne opliaal-brugge by wyze van een Hot of kafteeljwerdende voorts door een zwaare fteene poorc van den gemeenen weg afgeflotcn en bevryd. I 1 Bc- (^ ) 't Huis tc Weftcrbcek tnit dc waiande, boomgaardeii en twee morgcn land genaamt dc Butter-camp , daar by gelegen, wierd in de fchcidinge des boedels van Adam van l-Feflcrhcck tuffchen de weduwe en kindercn by \ Hof getaxeeit op 3400 gulden volgens afte van den 16 December ifiJy. geiegiftrcerc in 't vieidc Memoriaal-bock viinBarth. Ernft/o/. 187. Cc) Pcig. pp. van den oudcn druk. a B p: S C II R Y V I N G Luilho- Bchalvcn deze twee adelyke geftigten z^n binncn den omti'ek van veil on- Ilaag-ambagt nog verfcheide fchoone Lufthoven , als ondcr andercn- Haag- ^t Httis te W E S TK AMP ( r/ ) , tuflchcn den Hage en Loosduincn , ambagt. A\ eJ ecr ecn ruftplaats van 's Lands Advocaat , den Heer yoha/i van 'tHuis Oldenbarnevelt , dog nu bezeten en veel heerljker opgctogen door vXk/o^" *^'*''^ Heer en Mr. Johan van Schuylenbin'g^ Raad en Griliier van den Rade der Domeinen van wyle zyne Koninglyke MajeAeic van Grooc- Britcannic. KAMP. ZoRG* VLIET. Philip STAI, tHiiis V Huts ZORGVLIET, aan den weg van Schevelinge , ontrent den jaare 165-1 aangelegc by den gewezen Stnacsdienaar , den Ileer Jacob Cats, na dat Jiy afgelloofc in 's Lands dienft zynen overigen Icvens tyd in mil: wilde ilyten ; zynde naderhand by koop aange- komen den Heere Willem Bentinkj Graave van Portland , en wiens zoon Heer WtUem Bentink da^ir van jegenwoordig eigenaar en bezic- ter is. Gemelde Graave van Pordanc heefc iiet zedert zyn bezit , in alien delen zodanig vergrooc en opgepronkt, dat het waardig geagt werd van eenen leder, zelfs van vreemdelingen , befchouwt te wer- den. 't Huis V Huis van den Prins -y^/zHESSEN-PHILIPSTAL, even Prills^" ^^^'^^ ^^^^ Tolhuis aan dezelve zyde van den evengemelden ftraatweg, vau over eenige jaarcn door den zelven Prins gebouw t of eigentlyk ver- Hessen groot,en nu nog by zyne nagelaate weduwejhaareVoritelykeDoor- lugtigheid bewoont. Wy eindigen dit Hooftdeel met Jiet gedigt, \rel eer door den Kar- meliter-monnik, Jan Gerbrantfz van Leiden ( ^ } 5 tot lof en roem van den Hage gemaakt en by den ProfelFor Boxhornius in zyn Toneel van Holland (/; geplaatft: Salve (rl) Die huis heeft zynen naamnadclandftreekjwaarin het zelvc gelcgen is, wer- dendedegrond daaiomheen in oudebrievco gcnoemt IVefi-camp^ Haeticamp^Eetfcanip^ Aet scamps axEfcamp. Dus komt het te vooren in eenen brief van den jaare 1422. „ een woning mitterhufinge gelegcn in 't Weftambocht in den ban vanZegbrouck „ &c. nog ecn morgen lands gelcgen in Eetscamp , gchieten Ileymanscamp , gelc- „ gen tuflchen Loosduner-Laan en den nuwen Hoot en nog twee mcrgcn in Eets- „ camp gehetcn den Smalen-camp. Als mcde in cencn brief van den 8 Mey 1425. „ een ftuk lands gelegen in Haet scamps aan die oeilzyde van den Leywech by der „ heule, e^thtttn den Smalen-camp. En in eenen andercn brief van den jaare i4j-o een woning genaamt Hedtcamp. Nog in ccncn brief van 1472. een woning ontrcnt f 4 morgen in 't Wcllambacht van Haeiscamp^ gcmcen veur en gemeender aerde, &c., „ als mede nog een ftuk lands gelcgen in 't Weftambocht van den „ Hage in Haetscamp by den moerwege , geheten Jelmaerscamp , 6cc. gesz. dcs „ Vrydugs na finte Pontiaensdag in 't jaer ons Heeren M. CCC.' agt en tnegen- „ tich. En eindelyk in eenen laateren brief van i(5z 3 ecn ftuk land in Oeftcaiiipm Haag-ambacht > en in ecn Oftrooi by de Staten van Holland aan de Confrerie van fint Joris in den Hage verleent den iz April 1600 tot het verkopen van 4 morgen lands, tot reparatie van haaren doelhuize , leggende onder Haag-ambagt in TFeJi- samp^ enz. {e) Te vinden in zyn boek Chronic. Bellig. lib. XXIII. cap. if-pag. 203. (/) In 't Latyn pag. jf i. alwaar hy van dit vers aldus fprcekt. Eadem halet y oh Ames Gerhrandt Lcydenfis^ qui Coxtanei ftii Poctaftri ekgiam^ qua Hagam comen- davit^ adjungit. ^ani ms mn verfuum^ qui ineptijfimi ftint ^ fed rei caufa adjunge- »ius. VAN 'sG R A V E N-II A G E. II. Hooftst. 69 Salve Villain [g) Comitis deciis J Hagavocatay Lofdigt Villarum jpkndor ^ gloria^ lux & honor. vaifden Haga minus caufa Comitisfine dicer is aqua 5 Hage, ^b re illud nomen non fuit impofitum. (b) Fax fuit hoc olim Com it is (i} quamanfio no/iri) In te continue femper & ejje folet. Omne vohtptatis genus & folaminis in te^ Li£titi£quemk's, [l reperire ^ vales. Non a littorihus dijtas longeque marinis ; Oiiippe tuum pulchrum quisque {k) fit ejfe fuum. Villa vocare licet plcrasque [1) tu prais urbes , Divitiis, opibus , rebus & ingenuis. Credo, quod toto non villa fit orbe reperta Major te, autmelior, pulchrior, ubtrior. Hac tibi jure dari poterunt pr^conia laudum, Urbibus , Haga , aliis quie dedimusque locis. Exjiat adbuc antiqua domiis Regalis & aula. Qua Comes eft folitus nofter habere moram. Atria nobilium fmiul aha palatia avorum In tefunt noftra mult a locata plague. Inter cunila tibi qu^efunt digniffima laude, Clarius hoc unum , dignius at que puto : Qiiod tibi cunflarum nemus aflat delitiarunij Pulchrius haud{m)aliquo reor ejfe loco. Siforet Orpheus mecuni lepor atque Maronis Mufa, poetarum principis ac capitis-. Si tub a Lucani, muros qui condidit altos 3 Noftri Bocchaci tradita curaforet; Si mihi Francifci triplex do^rina Petrarch^e Nafonisque datum fi mihi ( n) doda foret ; Si mecum Cicero , Flaccus, Juvenalis &e]feuty Littera quos celebres clara deditque graves. Non poffum laudes meritas componere Sylvte, Qiia quamfit variis pulchra & amcena locis. Jam tibi villarum mundi pulcherrima fantur. Haga vale , gracili voce decora vale. Te Dens usque bona precor in valet udine fervet'. Sit tibi cur a Haghx, virgo Marix) tute. g) Lees volgens Boxhorn. Villa tui (b) Nam, (/) ^ial {k) Beter zegt dezclve Profcflbr, fcif cjjefitum. (/) By Boxhorn werd gcXczen pkrafque tamen prats. (b) "Loo mcdc baud alio quo. («) Dogma. III. .70 BESCHRYVING III. HOOFTSTUK. Gele- gentheid en toe- (tand van den Hagc, lynaan- vangne- mende met den jaare lifO, Oor- 2aak vanhet bouwen veeler huizen van Edelen en groo- te Hee- ren van denLau- de. Gcvolgt van veele neering en hand- werk- doende luiden. De ecr/le begroo- tingen omtrek van den Hage onzckcr. Stigtinge , oiide irrdee/lngen , z'erfcheidene uitzett'ingen of ^cergroot'in- gen "'oan \s" Gvavenhage-> mltsgaders omgravinge met ivater-vefleii en tyd luatifieer zulks zy gefdved. Des zelfs jegcnwoordige ititgeftrekt- betd en groote ivegeii ter aankomfte. Menigte en aanzien van In- ivoonderen. ''^^V^T^l AcUen wy vertrouwen in het ecrfte liooftdeel met onwrikbaare befcJieiden en rcdcntn beweert te Jieb- ben, dat de beginzelcn dezer ftede toe te fchryven zyn aan het Paleis , 't geen de roeniTugtige Graaf Willem de tweede, vtel al bckend met den naam van Konhig Willem j alhier heeft gebouwt, en aan de zetelinge van zyn Ilof en Ilofboudinge alhicr; in welke verkiezinge de Graaven , die na hem gekomenzyn, hem Jiebben opgevolgt en hoe langs hoe zekerder en ^ olkomener hun ver- blyf alhier hebben geveftigt : zoo vermeenen wy van zelfs te fpre- ken, dat men te vergeefs zoude willen nafpcuren, of en wat 'er van groei of bloei van den Hage voor dien tyd zoade mogen te vinden zyn : en dat "wy in tegendeel met de bouwingc van dat Paleis , dat is 5 met den jaare 125-0 den aanvang van ons betoog wegens den toe- ftand en uitzettinge van den Hage, moeten makcn. Die bouwinge gaf vervolgens gelegenthcid , dat de Edelen en groote Heeren van den Lande , die gemeenlyk hunncn Landhcer \ er- gezellen , mede alhier hunne huizen en hoven deden timmeren , om zoo veel te nader 's Graaven-perzoon te konnen zyii. Zy verkozen daar toe de naaft'e plaatzen aan ''t Hof, zoo als uit de benaminge van verfcheide adelyke huizen, welker gedagtenis de al verflindencle tyd nog niet heeft uitgewift, wel eer op de Plaats^ Vy'uerherg-, ''tTour- moi-velti r\\i Kneuterdjk, Fboj'hoiU en elders geftaan hebbcnde , kaa blyken. Om nu den Graaf, zyne Edelen en bedienden ten dienlle te "w ezen , en daar van gewin te trekken , vloeidcn metter tyd toe m- dere perzoonen en 00k, gelyk ""t gemeenlyk gaat, vericheide neer.ng en handwerk-doende luiden , die mede aldaar huizen deden zetten ; en dus wierd de Haag na verloop van eenige jaaren een tamel/ke buurt of dorp in ftraaten en wegcn verdeelt. Van zyne eerfte Idc- grooting en omtrck hier veel te zeggen , zoude meer in loutere gif^ zinge dan in een vafte kenniffe beftaan. 't Is na alien fchyn met den Hage gegaan, even gclyk het geneen- lyk gcfchied met alle opene plaatzen en dorpen , dewelke jaa: op jaar gcfladig met huizen en hoven werden vergroot en alzoo al- lenskens uitgel^reid. De eerfte limiten van den Hage , die on? zyn- voorgckomen , werden gevonden in een Handveit van Hertog^^/- bert van Bcyeren^ van den jaare 1370 , waar by hy den geen; die toen VAN 's G R A V E N-H AGE. II. IIooftst. 6<) toen ter tyd reets binnen zekere merkcn woonden of ook namauls woonenzoiulcn, met veiicheide voorregtenbegunftigde; dog dezelve belendingcn nu te willen nagaan of opfpeuren , is ecn zaake door den tyd ondocnlyk geworden. Wy zullen liever Jiec Handveft zelf alhier byvoegen. 5, Aelbrecht, vScc. by Gods genadert Hertog irl Beyercn , Ru- Eerde „ wacrt van Hcncgouwen, van HoUant , van Zeelanc en van Vries- J'miien ,, lant doen condt alien luden , dat \vi aenghcfien hel^ben menigen ^g]" ea" „ trouwcn dicnft die ons onfe goede luden van den Dorpe van den ineen ,5 Has:be iredaen hebben en noch idtois doen fullen en alle daglien '^^"'^" i" r 1^ T^ j^ veil van „ doen , en omme nuticap en oerbaer ons Dorps en onimc daer me- Hertog „ de verbeterc te line, foe hel:)ben vi hem die gratie gedaen en ial- ^albert 1, len den ghenen die ^^ oenachtich fyn nu te tyt of namaels woenen vermeit 55 fullen binnen defen mercken die Jiier na verklaert ftaen , dats te ver- 55 ftaen van den uteriter graft van onfen Hove , daer dat oiide Di/yf- 55 hiijs (a ) ftaet5 vort itreckende Icoutwys twee roeden buten Mar- 55 tyn Gherdiers foens werf zuytwaerts en alfoe voert over weftwaert 5, gaende tot Wouter Louwen werf twee roeden zuytwaerts en van 5, danen voert aan die zuytzide van den Boemgaerde daer Alyt Ba- 55 vendochterplachte woenen in 't zuiteinde5en van danen voert ftree- 3, die kende fcoutwys an den wech 5 die weftwaerts van Jan Brunen iiuys 35 leit daer Jii placli te woenen 5 van danen vort ftreckende daer die 55 Hofftede daer Clays Gheryt Doedenfoen placli te woonen noort- ,5 waerttotterHofftede toe daer ClaesvanderMeerplach te woonen an 3, die oeftfide van 't sPapenhove, en van danen voert fcoutwys af te gaen 55 an 't zuytende van den lande dat Gheryt Reynouts foen plach tfe 35 wefens dat in 't Nortende gclegen is als men te Scheveninge gaet, ■3, en alfoe vort over ftreckende zuyt-oeft totter lane toe die gaet oeft 35 biderHecren-HovevanderCanefien, en van danen dwers overftrec- 3, kende totten oeftende van onfen viver 5 daer ""t eerft begint , En hebben 3, hem gegevenen gcven fulken vryheyt alfe hiernae gefchreven ftaet ; 3, In den cei"ften dat men alle die gheene die binnen defen voerfeyden „ mercken woenachtich fyn of woenen fullen , dat men die niet in- 3, winnen en fal moeghen nerghentin onfen landenbuiten defen merc- 35 ken noch binnen in borchtochte van doetilagen noch van leemten; 35 Voirt foe wie vicht of perlement maeckt in onfen Dorpe voirfz. 7^ BESCHRYViNG DcHaag van oudsin tween verdeelt, cngc- Ichieden door de UeeL Het oof- telykge- deelte wan- neerbe- gonnen bebouwt tewor- den. ren wouden, Jie foude ons geven vyf pont en onfen Dorpe voorfz.. jj vyf pont, en die fal dueren tot onfen ^\'ederfeggen, behoudelic ons akois ons rechts. In oirconde defen brieve bezegek met onfen ze- gel. Gegeven tote Canoit op linte Berthelmeus avont anno M. CCC. L^XX. 55 5' 55 Jiflfii DoJtiiii'i Due IS Alherti-> Prefentibiis Diio Coeiir. Pr/tpofito Ragenfi <^ Dno Tbeodoro Vopponis Canonico Hageiifi. GERYT POTTER. S'lg. ex cojp. Hoc duifter de befcliryvinge dezer belendingen clan zy , dit is egter zeker, dat de grond van den Hage al ^an ouds in tween ver- deelt is gewecflj werdende dezelve gelclieiden door de Beek , welke uit de duinen liaaren oorfpronk. nemende cnlangs den Schevelingfchen weg heenen vlietende , haaren loop neemt voorlDy de huizen ten ooften in 't Noorteinde ib^^ en verders onder en agter dehuizingen van de Hoogftraat en 't Agterom , en vervolgens by 't fluisken agter de huizen van de Kapel-brugge in de Hofgragt valt ,cn van daar door de Hofllraat, Pooten j Blyenburg langs het Bezuiden-hout pleeg heen te loopen. Het ooftelyk gedeelte , als Graafs grond bevattende , was meeft haag, bofch en wildernilfej en is eerft ontrent het einde van de zes- tiende eeuw begonnen bebouwt te werden , uitgezondert de Plaats^ waar van de naam niet anders mede brengt , als dat het was de voorplaat- ze van het Hof , welkers gebouwen tot daar toe quamen te llrek- ken ( f ) en alwaar, na ""t geiuigeniire dcr Schryveren geflaan heeft de herberge de Zwaan , wel eer en zelfs voor de fligting van het Hof, een ruft en pleifterplaats voor den geene die van 's Graaven-zan- de na Leiden of Plaarlem reisden , ja , zoo zommige willen, het jagthuis van den Graaf , als hy in dit quartier liet vermaak van de jagt nam, welk huis buiten twyfFel ook \an ouds aan den Graaven ei- fen is geweeft en daarom geworden een leen ^ an Holland ; als mede tVjverberg-i de Kneuterdyk, voorheen Jiet Tournooi-veld van den Graaf, en het Voorhoiit {d) ^\ elke (Ireek , gdyk wy hier vooren reets (li) Dat de Beekc in vroegcr tyJ een andercn loop heeft gehad, blykt uit een oud geding en daar op gevolgde fententie van den Hove van den jaarc 1464, welkc aftc hierna te vinden is onder de Bylige. A, (c) Dit is kennelyk uit verfchcide brieven, als ccnhuys an die Plaetfe^ an die oefizyde en op dat zivteynde die Foorpoorte van den Hove , en an die iveflzyde Colyn die cock. x\v\i..yulii Ao. M.CCCC. een en vyftich. Een buys an die Plaetfe^an die eejlzyde Balthajar Pieterfz. op dat zivteynde dat Falckhuys te Huvc, an die weftzyde Haefe Willems isoedwwe ^ en op dat noerteynde die Plaetze. den ij". OSlober 147P. en zoo mcer. {d) De oudftc brief van huizingen ftaandc in 't Voorhout, die ons tot nog toe tc voren is gekomen , is van den jaare 1357. en luid als volgt. „ Wy Schcpenen in den VAN ^sG RAVE N-II AGE. III. Hooftst. ^3 rcets hebben aangemerkc , de Edelen en andcre aahzienelyke Heereii al vroeg, en ongecwyffek met hec begin van de bouwihg van 't Hof of wel kort daar aan verkoorcn hebben , om aldaar hunne huizeri te zctcen, waarcoe de Graaf hen by opene brieven den grond verleende'. K Het „ den H;ighc makcn condt alien luden , dat voor ons quam Willem Ysbrantfz. en „ verlicdc, dat hy fchuldich is Jacob Lyfenzoen of houder defer brieve xxi. fchell. „ Hollants 't sjaers ewclick ilaende, alfulck gelt als men wyn en broot om coopt j „ te bctalcn alle jacrcn in die herft Sande-marct, op lyne wooningc dacr by nu tc ty- „ den inwoont, die belegen heeft Ha> en Witten an die wcilzyde en Jan Sl:ipela- „ ken an die oeftzydc, welke xxi. IchcU. Hollants 't sjaers Jacob voorfz. gege- „ ven heeft in recliter aclmiflen den Hcyligen Gce(i^ der Kerken^ den ProchipApe en „ den Gbezelkn van der Capelle in den Haghe^ elc vyf fchell. sjaers , en den Ca- ^, pellaen tot Eyckcm'.uincn twaelf penningcn 't sjaers , behoudcn den Heer 2,yn 5, recht. In kcnnifle hebben wy dcfcn brief befegelt mit onfen gemeenen zegel „ in 't jaar ons Heeren dufent dric hondert feven en vyftich des dynxdaghe voor ,, Ste. A'lichiels dage. Deze brief ftaat geregiflreert in't meergemeldc francyne Re- giiler van de H. Geefl gocderen alhier, waar by op den kant geltelt is X V<-:. L VII. de Grave van Arenberge. Ao. XVIC. XIII. de Heer van Oldenbarnevelt -y ip. Q^. 16 jz. 