Soendasch-Nederduitsch woordenboek, op last van het gouvernement van Nederlandsch-Indie
(UjOJI (KYI n\ SB. kort, bv. van het touio waaraan een dier staat gebonden. Verg. rwe^w — Voorts van de vruchttrosjes van sommige pare soorten : kort, klein . Verg. (n (Ui<rY) (kyi fj \ SB. zilver, zilveren.— *?o^m -TiMnji\ zilvergeld. — ^rno-T/*o^\ een gul- den zilver; een zilveren gulden. — ny&ini %?,?^27x guldens Jcoper herleiden tot gul- dens zilver. Verg. -n m 3 a^ -n(uiLu\ en o en Ul (Ui CT7 (KYI 2 \ SB. de stookplaats in een in- landsch huis; dwz. de vierkante1 van bamboe of hout zoomede zand geconstrueerde verhe- venheid, waarop zich de hawoe bevindt. O a (Ui nj (KYl (tp (YUI (Kl f)\ SB. ieder op zijn eigen houtje, ieder op zijn eigen gelegen- heid, van personen, die bij elkadr behoorden te blijven, bv. van koelies, die te zamen wer- f/Lf* 556 CY a tu ten vj) -b» i (xyi \ den uitgezonden ; voorts: ieder op den tijd dat het hem goeddunkt o/gelegen komt, van het bewerken van de sawahs, i. d. z. dat de geheele saivahuitgestrektheid niet op een zelfde tijdstip door de verschillende eigenaars wordt bv. beploegd. ((UIOCYl <rY) \ of L(ui3<nni\ S. {M>nrn(8)0J)Jl\ of m («n(8i^\ B. zaak, aangelegenheid; regts- zaak, actie, kwestie, artikel; wat aangaat, rakende; bewuste (Skr. prakara, geval; gelijkheid ; soort ; wijze , manier. Jav. Wdbk). — a Ji (li <uii ni ^ primo, ten eersten. — (KncuKKn-nc^asn \ uit dien hoofde, liet is daar- om; op grond daarvan; daarom. {^,vnni (trmtmjl^ S. ^j*o?^^2^\ B. lets aangeven \ een zaak brengen voor den regter of voor het hoofd van bestuur. (Ul (Ul (KYI (ISYI /1\\ — (Ei(ui(iQ(iQi(Ki/i\ SB. een begeerte of 'lust bedwingen; diete keergaan. (Ul ni (KYI OSYI (ISV f) \ 0faA(tmxsnasnji\ SB. tor- telduif. Verg . aStasnTton/i^ (Ul (KYI 2 (Ml \ SB. sterk, krijgshaftig (Skr. prakctsa, beroemd. P.) (Ul <7YI (KYI ^&k\ I. (UI-^KHJI^iA Zie OStKHJ/IW — 2 SB. of S. ot)(lm?(U//\ B. iemand onder- vragen, verhooren; iemand in het verhoor nemen nopens iets.— ieithkv ^0.7012 <mji\ zie an (HindQitHU^ — tunui'%<Kin^*.\ zie (isnasnag/iw — (Efl -% OKX) -£A (&l 'Tl *™ -&(K n l (Hlfl \ Of (VI «» ^* *^W -£*.KM 2 ao)\ zie tm<Hi<Hpi<Hni<H^/i\ of (mfkqnaaaqji^nt (hi/)\\ — (U)cii(Kn~z*(3-&(hn \ S. (wti <LWi a>.Q -z*aofl\ B. onderzoek; in schrift gebragte uit- komst of bevinding van een verhoor of ingesteld onderzoek.— am^ifi<uni ih-ti ^a(3^a.!m/i\ procesverbaal boek van verhooren en af- gelegde verklaringen. (Ul (KYI (Ml **&k2 (HI fj \ of (^mi^naji^ian^ SB. percussion, percussiedopje. — Verg. ^^j^ (Ul *T| (KYI (Ul 2 (Kl fj \ zie onder ^n^ a ((U1(KYI(UI(*JI/I\ enz. zie ^^'^^ a Q . 1 (Ul CTI (KYI OTUI (I \ in sommige streken zva. M-rijginsiyiw Maar toaar zulks niet het geval is, kent men slechts (&<kji <ut «sn ^^ aniru^ met een tjawet om en die zoo omgedaan dat van voren geen tip hangt. Verg. oS>aji& [isn ~j) t» a uji \ bij o-il *~n irwji w (Yl (Ul (Yl *T1 (Tl (KYI — 1 (KYI fl W — vftEJivf'ri^^n -» m/I\ SB. met digt op elkaar volgende slagen, met een hagelbui van slagen, van het slaan naar iemand met een zwaard, stok of derg. (Ul nri (kyi (UUI (Kl (I \ .SB. het schoteltje, dat (urn) as)) n \ W 557 dJ)2CL/1i(lS))Jf bij het tvntfnMp wordt gebruikt, en wel met inbegrip van de asch, bet vuur en de t^9qjj(hn/l\\ OJ) cyi OSY) n \ SB. door en door, geheel en al er door been ; doorloopen, bv . van het graphiet of potlooderts in een potlood. — Mium am <rw (KUi \ of a^icuj cunr) asn id anil \ d en heelen weg over. — wriasnim/i* aan den cinder en leant van bv. een plank en tegenover een gat dat reeds werd gemaakt of tegenover de pleh toaar een ander, bv. boort, een ope- ning maken, bv. boren, naar dat gat of bedoelde pleh toe, om zoo de plank doorboord te krijgen, — (Ei-n^pgar^^ een opening r, bv. een gebcord gat parat maken. — xix&'rKLnino ns)i ah (ui USD /) \ ini z on w (lv) arn rrt asn an <eji ? \ spreekw. ongeveer: gillen en schreijen dat bet gaat door merg en been. / (Ul (ISY) /} \ ooh wel eens cui asr^ \ hlanhnabootsend redewoordje voorhet <ui cm asnji\ of het fcicm /tsDganfs van een tome of koord. — (vjjruaj) a o a a osp tun in ) (Kyi \ zie tun an w /J w <nf(UiaSY)n\ klanknabootsend woordje voor het geluid van het op het hout, waarop men een regte lijn wil afteekenen, vallen of neerkomen van het koord van het oStcunsnan.'iw CUi 2 (Ul 2 (KYI f) W — QtMtnsnjjs SB. iets, bv. het hoar na dat gewasschen te hebben, uit- wringen. dJj nri (ISY1 n \ I. naam van een boom met groote vruchten, gelijktnde op die van den nangka [Ariocarpus glauea. llg . ) . — aJj *ji -n asp anji \ naam van een boompje, waarvan de schil wel voor <mi^iM^kapj\ wordt gebezigd en met vruchten, die veel hebben van de poeroetvruchten . — ■ II. L^niafn^jj-nasn/is een geurige djeroek- soort, zoo groot als een chinaasappel en met schrompeligen schil. (Lft 2 ^Yl 2 <isn /) \ I. (Ui(ug-mosn/i\ SB. volzit- ten met bloed. — II. tuigtuimgasn^s zva. -n -n rr) \\ III. Ojig^m amj\ \ SB. af, er af, bv . van een faioop van het buisje. — cunang (Udmiw^ niet met de banden afblijven van iets, i. d. z. dat men er aanhoudend mee in handen of met de handen aan zit; ooh nooit te zien zijn zonder eon kleedingstuk, dwz. dat men dat Heeding stuk altijd aanheeft, nooit uitlaat. oajl\ niet meer in dienst zijn; den dienst verlaten hebben Rg.) — jmMyTuiwjM.^ te laat gekomen zijn voor iets, te laat voor iets. — Verg . ^ ru m i as^/j w ( arm Osji ^i 2 c~m (isnntfY) arm -Jiamor) V) im CY 558 igMyw (Ul 0SY1 (Kl\ zie asntmw CJ " (Ul 0SY1 ckyi arm \ Moll, particular; SB.maar ook wel eens met m mi w trff] m wi/is als mooijer woord: I. iemand, met in dienst van het Gouveraement ; verg . miajimim^ en miosis (posy* • — 2. particuliere zaken, iemands parti culiere zaken. — 3. officieus, niet officieel. O^ a . cy (Ul OSY1 (Ul 0J1 fl\ zie <uiasn»n\ bij asn^ (Ul nrjasrj arm fl\ SB. beroofd zijn van een deel van zijn veeren of hier en daar van zijn veeren, ook wel van zijn staart veeren en groote veeren uit de vleugels, van een Jcip, of derg. Voorts van een boom en van een rijtuig zva. tu nriarnaru^^ Blijkens het Jav. JVdbk. (ui-rtimaruji van <*4W™JI* Verg. ook aldaar. (Ul QT1 0SY1 arm \ zie <n «sw irui w (Ul m asn om (1 \ SB . de groote loods, die vroeger tijdens den koffijpluk in een tuin werd opgerigt en waarin de vruchten werden gedroogd. ^"V a cy OJI (UM 2 (l?n &SW fl \ en wel^cnKKmiHt^iasng xmasnjis zie asmxmdsn^^ (Ul <rY) 2 (1SY1 2 \ <&? m * <isn * n en i&i'r)gashgKn<mji\ zie a ((UldJl ("AJMlfl N SB- droppelsgewijze vallen> van den regen. Beg. Tj '. — ook droppels- gewijze er doorheen dringende vallen, van den regen, door de nieuwe panntn of het niet zwaar genoeg gedekte atappen dak. Verg. a ^ ° /a (Ul (Ml \ of n^(ui(KJi\ Perzie, Perzisch. (Ul <ryi (Ml fj\ — &i'-n(hiji\ en w~n(^Ji-zA(mji\ zie VT (Ul (Ul (Ul /) w — ki<uaji^\ SB. melken. (U12 (Ul 2 (Ml fj\ SB. pijn doen, pijnlijk van iemands kammen, omdat daarbij haren worden uitgetrokken; snerpend pijn doen van het riet, de karwats of de sweep waarmee men slaat. a x (Ul nrjfrJl fl\ SB. turkoois (Perz. SJ4 wi). (U) ^i®^/}^ Kw- MjH^i^^ gekheid makendey benaming voor het mannelijk lid; voorts SB. het wat ducner gemaakte gedeelte van een balk, dat gestoken wordt in het gat dat in een ander balk werd gemaakt, en dan die beide balken verbindt. — Verg. (Ul 2 c^l 2 (Ml [) \\ — <8ntuii'YiiQjiji\ SB. met den voet, ook, op handen en voeten kridpende of wel voorovervallende, met de hand zakken, schieten in iets, zooals in een gat bv. van de 'T 559 (Uini m &JI (UUI \ paloepoeh of in de dekplank van een brug ; en van een dier; zakken met den poot in een gat ergens, bv. in de bevloering van den stal. Q (Ul Hfl 0>JI \ SB. geweld, dwang. (Jav. (urj^miK^ en van iq'majis krachtig; kracht, sterkte.) — (tinrtojis geweld gebruiken. (Ul 01 (Ml (HI /J \ Roll. SB. present; geschenk, cadeau. — II. Holl. SB. percenten, kof- fijpercenten. (Ul <ry) (Ml (HI \ SB . (mi ? oj) (lj m oj) cm \ ijzererts, dat de eigenschap bezit ijzer aantetrekken en dit aan zich vast te houden; magneet. — Wordt verMaard met -n^^oSw — (Pura- sani, fine tempered steel. The loadstone, probably from being applied to a bit of steel. Rg.) a a (Ul nr) 0^/1 am (Hi n \ SB. de wadah waarin de verschillende artikelen, die men col- lectief sprekende met M&i-n\ benoemt CO ' worden bewaard. (Ul2 nr)2QJ}2 (ISrjnw — ^unn^nasn^ zva. ^2-ma^m^\ en beide ooh: afglijdeh, van de samping of van den broek; voorts : zich laten glijden uit lets, bv. van een jongetje it den doeJc waarin het wordt gedragen . — (zignigoju A (ht/j \ iets, bv. de samping of den broek laten afglijden, afstrijken; enz. (Ul <n (Tj (Ml OJU) \ z{e MyMiMw (ui o? 2 ori (mi (uui w Si ^n i on aji foui \ zie n^ i (Uinntpn cKljl \ Holl. Franschman ; Fransch, Frankrijk. — ^t^-t^^ Franschman, Franschen. Q . o OJinKKQ (En(Klfl\ of MMMzMuTjis tot een bedelaar wien men niets wil geven, maar took ook niet onvriendelijk wil bejegenen, ongeveer ons: je moet maar eens voorbijgaan. (Ul (Ul \ zie bij (U)(tsnj^\ en bij ieji asm amp (Skr. poerwa enpoerba.) — «5ww.m^o\ veront- achtzamen of nalaten de {nog steeds de goede) oorspronkelijke wijze van het te doen. Very . (li vm w (Ul ^n (Ul (HI 0 \ zie wn|o^M* (Uinriaj) (hn (HI /l \ SB. de gave, eettcaren, taba/c en (Mgiug^ die gearrangeerd op een blad of op iets wat als zoodanig wordt gebruikt en dat altijd meegegeven wordt, o. a. bij het <m \m rm cm ^(mn\ van bruid en bruidegom, geschonken wordt aan de pa- radji. — In plaats van o^^^/ki^n zegt men ook wel ojiajunn^onjis en voor de offer- a 560 cur}rrirnru\ vmTimn spijzen bij de oogstinwijding sckijnt dit laatste woord de meest gebruihelijhe tenanting te zijn. a •> (U) nrj (Ui \ zie -*j«3t* (Ui(rvj\ of Sliuirn.is SB. noodzakelijk, noo- dig, pligtmatig, volstrekt noodzakelijk, het is volstrekt noodzakelijk ; noodzakelijk- heid, groot belang (Jr. ^Joj^ plazzloe, noodzakelijke pligt. Jav. Wdbh.). — <&><ui' tnjio£n*an,i\ iets als een zaak waar het op aankomt of die noodig is beschouwen of bebandelen; van iets zijn eerste werk maken. OJI *T| 2 cnJl ft \N — zLi-miw^ SB. bladen of vruchten afristen, afrissen, van den tak stroopen, door dien in de voile hand te ne- men en dan door de hand te laten gaan . — (Ejinid(rLi(Kii\ mvdsv. (bij herh.) (fij <—< Ojj cy) (TUl fl \\ — (Vj'vitnjltaajiy SB. iets zooals bv. een tali in elkaar draaijen; ooh wel eens maar niet goed voor: den wijzer van een uur- (HI.IW P werk ronddraaijen. Verg. «pA»[ a°<u)<Q<tsri^iJn<rv>ji^ met een tjawet om waar- van het tusschen de beenen door van ach- teren opgehaalde eind in elkaar gedraaid is, zoodat de billen geheel bloot zijn. <& ™ <8asnt<n«n<rr*JI^ en «§» <w» ®> *l &" *l *" N ^z- (U) annm ay trui \ SB. geleidelijk, duidelijk en sierlijk, in welgekozen bewoordingen, bv. van iemands spreJcen; ooh geleidelijk, voor den voet op, van het den Jcoran lezen, dwz, zonder over te slaan en allijd beginnende icaar men de vorige maal nitscheidde ; voorts soort bij soort, in geregelde volgorde, van het dingen ophangen, plaatsen of zetten; en voor den voet op, van het iets deelen of uit- deelen. — &i ^ tj ^ ru *™ ? ^ \ zijn woorden (wel) kiezen. Fmz. Q Q 0 ana (Lfl *T? (WJI (KY) fl W (Einiru) (hWfl\ ZVa . ^(Ejinr^nr, rnruKKV/lw — (ui *n ru m}\ zva. vt tui v] ^n rj rhi iirn>\ ojf ni cnjj (Kn n w — n^^H*™^ &%- vallen, van halh, stof en derg. van de zoldering of van het g een als zoodanig dienst doet; er valt kalk; er valt stof. rn cui(ncyi on oui ocn n\i — ^.^-n^m^^N SB. stuksgewijze of het (de) een na het (de) ander vallen, bv. van de Jcnoopjes van een vestr doordien het koordje, dat aan de binnenzij van het vest door de oogen van de Jcnoopjes was geregen, brak of losraahte; ooh: keutel voor keutel, van het o<m\ van sommige dieren; en korrelsgewijze val- len, bv. van de rijst uit den zak, waar een «ji ? -n ? m ? /hrr}/» \ ™^ 561 schenrtje in is. — iqiu(r^rrni^<qn.tKn\ het zdo vallen. (LSI 2 *Y) 2 (tnsi 2 (HY) f\ \ SB. met geraas neer- vallen van iets, zooah Heine steentjes ofklein geld, toaarmede men gooit of strooit. — tfn-mru?rrnji\ zoo droog zijn dat men ze niet meer tot een balletje kan zamenknij- pen in de hand, van gekookte rijst. (LSI cyj QUI \ en m "n ru ^ zie <ia <r£i \\ «/ (LSI (LSI (Ln \\ — <&iiuah\ SB. iemand of iets aan stare n ; zijn oogen niet af wen den van iemand of iets. m;uiah&7ri£~<ri<Hi(Me\ h*tz. (LSI 2 (LSI 2 (LSI fl \ SB: de gebalde vuist. Q a (LSI TJ (LSI &J) (hJI fl \ zie .i- » ^ xm ikj w (LSI CT) (LSI *>? \ Kic. kwanssuis, quasi ; veinzen, bv . iemand niet te zien of iets niet te heb- ben . — Verg. 6-t».oG-i*itj?\\ (Ul 4ryi (LSI &SYI fl\ of [^iw am/) ^ oji{AA iu am/} \ en izi-n (U tsrtji \ zie m «sm^ NN (LSI (LSI (LSI (ISYI /J\ zie onder (lq £a asn/fw (LSI eyi (LSI QTiri 0 \\ — m «r» o cm/j \ zie <w cuarnjj^ (LSI nri (Ul fl \ SB. rasp. — ^i-ti^n iets, bv. suiker raspen. *"H 2 (Ul fl \\ — £l<-ntrnji\ SB. niet te houden zijn, niet tot staan zijn te brengen, van een loopend paard, en het eerste ook van iemand, die (Ul bv. wensclit terugtekeeren; voorts: niet tot an- dere gedachten zijn te brengen. — imn£lni2 ?^^ bv. van iemands hals: geschuurd door een gespannen touw of derg., bv. door het tonw, waaraan hij een paard laat ronddraven. (Uini(VJl\ of M-nio^ I. SB. verguldsel, klatergoud (Skr. pdrada, kwikzilver.). tu. ni o m 7.01 of cTiiL'njij)^ zie bij c-.*-nw — II. (Skr. pradah, een gever, gul.) — 1 1 Ti ?,j) x of ■■£■> *» i^ ? \ SB. iemand bij staan met geld of goed . — vi *~n ?o uj m \ of <m "n -m % o ori \ bezigt men van iemand, die ongevraagd en onverpligt zijn hulp of ' tusschenkomst verleent, zoo wel in ee?i geval waar het een verdien- stelijke handeling is, bijv. bij een sterfgeval, waar de personen die handelen moesten ont- breken, als (in een geval waar het een zich bemoeijen is met iets, waar met men niet heeft te ma ken. Beg. Tj. (?) — <&i kyiuji ~at\<mh wr).tji^.oM\ spreekw. van iemand, die hulp bv. geldelijke hulp verleent, hetzij uit eigen middelen, hetzij door het benoodigde, op zijn verantwoordelijkheid, ten behoeve van den hulpbehoevende, te leenen van een derde. (LSI (LSI (Ul P\ of (uhw>^\ — <&t(w<ia%\ of <&nutf\ SB. iemand aanhoudend liggen te zeuren, CY a cm ay, rut \ 562 (UlrT)(lMJI\ of steeds maar door aanhouden bij iemand, om lets, opdat hij het geve, het make, enz . — Ook, maar een Javanisme: iemand aanzetten of dringen tot het doen van lets. — <w£t«S{\ aanhoudende vermaning en onderrigting aan een kind, opdat het wijs worde en braaf opgroeije; tucht. crv^ o aji (Ujt arm \ en ** 'i CY a (Uj<rLl\ ZW <VI&J}<TL1\\ cry' cv (Ui (LJl tUUi W — &>ajtaM\ zie zj) nit w II. S ° (Ui<l&\ Ar. y.\3 pkardj, de schaamdeelen. Q (Ui nj 0& \ SB. vrouwelijke arts, vroedvrouw ; ook de persoon, voor de meisjes een vrouw, die de besnijdenis verrigt.— Verg. ^^m^w (Ui <rY1 d£K \ en w-ndK:\ i m wna ZW (ui. *z w (0J10£?niasy)ji\ 0faS^asn^ SB, strijder; en bep. ook inlandsch soldaat behoorende tot een der in de Preanger geworven compag- nieen, en waarvan op ieder regentschaps- hoofdplaats van genoemd gewest een ligt. Verg . i^nmw — itm^u(^nnasnim^\ krijgSge- waad, de krijgsmanskleeding. (U)ZirY)2(te\2(nJin\\ — Mi-m^gnjp SB. zich bevrijden, ontsnappen uit de wruiwzs van een kip, ook ontsnappen uit de kooi, van een vogel, en wel niet door het deurtje, maar door een andere opening. dJjnr}(UUln\ SB. uit elkaar vallen, bv. van gebak of wel van iets zooals wifntStiutji rijst, bv. bij het op den grond vallen. a (Ui 'Ti (UUi (KTi fl \ SB. een aarden pot met een buik. Groentens worden er wel in gekookt. (Ui2 01<ryi (UUi OSYi /J\\ — cEn^-n-tLiisn/iy SB. hangen o/gehouden worden aan de voeten, zoodat het hoofd omlaag hangt ; van een dier, bv. een kip: aan de pooten hangen of gehouden worden, zoodat de kop om- laag hangt; voorts, maar ^7?^-r>*i/j<i57)^\ dan in de plaats gesteld voor (ZM<n-najvi(&}2 ^ \ een dier zoo nemen of houden dat het !Eji2(^nr)tiAJiamji\\ Ook iemand, bv. een kind voor eenige oogenblikken zoo nemen of hou- den, hetgeen aangewend wordtaheen middel tegen de hebbelijkheid van in den slaap het water te loozen. — Pass, (i%<ui2<nr)ajhnnii/i\ o O en <wi m 2 <n"n (IAJI flSJ? 2 (HTJI w a a (OJidAJi asn (Kifj\ zie bij i^w {(UidAJi dSYi \ of <ui(iM(isn\ SB. omzigtig, voor- zigtig, op zijn hoede; voorzigtig zijn; omzigtigheid (Skr. prajatna, aanhoudende inspanning ; omzigtigheid , hoede . Jav. Wdbk.). (Lit *-n nu (iji W 563 o (Ul ni (UUHM fj \ zie &(tii(K^\ (Ul 09 dim 2 (Mfj \\ — n 1 -9, Ah !ki/i ^ SB. omge- draaid, omgedraaid zijn, bv. van iemands arm door een vol. — ^^.ti??^?^^ lets bv. den Jials van een vogel omdraaijen. oji ni &iui 2 oji n w W El '~n iLU 2 IhJjJl \ Zie M T) f(UI(UUI (UUI \ of(ui(LvnLu\ SB. benaming van zekere een aandeel uit de pare tjoeke ont- vangende, heerendienstpligtigen, die tot het personeel van den paseban behoorden en voor allerlei verrigtingen van minder gewigtigen aard werden gebezigd, vooral als postilions voor het brievenvervoer. ((UlllAJI 2 Om \ 0/ Sfauirrm S. (tyajutaby of (ui(uiwcm\ B. in alle opzigten goed en ge- schikt; passend en behoorlijk; behooren; geschikt; 00k en gew. (uinj),cm[(ui^vii(m\ of <Knnr}(Hnnr,^k2[M>(LU2am\ overleg, nadenken ; overleg en oordeel; gevoel van hetgeen behoorlijk of passend is. — ajixm^^Q! wtam\ in opschriften van brieven,is Jav. en wordt niet verstaan ; het wordt verhlaard met »ji asti 6-iA/Hi (taw (Mam % \\ (Skr.prajoga, gebruik, aanwending. — Jav. Wdbh.) , Q * (ajyuvi (d (Ki fj \ zie <u** (Ui (Ul SI Of) ft ftZW N ook iji^y) (Hyizm {van (ui^n 11. en Mjji^n^) zie orntHifrrn/i^ (Ul (Ul (EJI n \\ — mi mi (ui (eaji\ SB. een soort welriekende m<u\\ Van mzli/iw (Ul (UI2 c&l/j \ SB. uit, gebluscht, van vuur; om, uit, van demaand. — Verg. rn im &u tKrt/iw w.iajig^jjimtis een vuur of lamp uitdooven, uitdoen. Verg. het volg. woord. (UI2(UI2 (&lfj \ SB. de oogen digt hebben; met de oogen gesloten. (UKugtuiz&i/jsmvdsv.— n o (Li zclizoju sat chij \ de oogen gesloten houden, alsof men sliep. • — (E.i%<utQ2<taji\ de oogen digtdoen, sluiten. — Verg. Qx^jw os a CYa a (Ul (&l OJ) (hJI fj \ zie aji£ii8>* ajinrinn ceji (hn fj \ Roll, vrijman ; SB. ont- slagen uit 's lands dienst, zonder toeken- ning van onderstand, van een inl. ambtenaar of beambte ; gewezen, van een op dien voet ontslagen ambtenaar of beambte, hem noemende met zijn ambtstitel — In geschriften ook wel eens van een vorst en dan zva. onttroond. — Verg. (uitKi^A^arin^ (Ulcyi 2 (&l (KI ff\ zie (ui-rtSiw "U s en (Ul (EJI <&*}/) \ Europ. Vermouth, de wijn van crv (Ul (EJI OSYI\ SB. of S. en dan ojitajitw\ j}m CYa q 564 hji nrt amfl \ juweel, edelgesteenten. — »^.™*<wi rn&nopj\ diamant, diamanten. CV Q a c~y Q cy a (L/f (&) (Ml \ S. (ue,o<M.^ of cui(F.-i-XM2aj^!i\ B. Holl. permissie. Q (ajraj cE/i (M ni \ zie motiw — (Skr. para- meswara, opperheer; het hoogste wezen; Siwa; en Parameswari , ook benaming van Doerga. Jav. Wdbk.) (U) OB) (TIJ) \ zie hij */ ruw Q n (t/i cu) (eji ~j am n\ mm .<?.-» ~? my v & <u « ? ^ o ^ N cn mmifi ~iamj\ zie oji (hi -Jjorr) <j\\ Q (HAW (EJl (U) (Kl\ SB. gebloemd tapijt, mooi- jer a Is een u^irt > <h) 1 <u n w (U) *>? am f)\ Kw. ihi>icrnj\ SB. ieniand in zijn has ergem over gaan aanspreken, onder handen nemen. Verg. mxazwwnj^ — (vmi Vn^V de epidemische ziekte, die soms heerscht onder de buffels; ook heerschen van die epidemische ziekte; en sterfte onder dieren, die men er op na houdt, bijv. paarden, kippen enz. — Verg. ajiajirua.^^ ;vm ni amy \ zOOmede l// arti xn 077 y w Q Q (Ul 07 cm U \\ —S^amq- SB. ieniand het oor streelen, van muziek of een ander aarigenaam geluid; ook, maar 0. a. op Bandoeng hiervoor fl^n<rn^\ van een of meer paarden, bij fees- ten tot vier en zes tegelijk: op de maat, door gamelan of angkloeng aangegeven, loopen, dansen en andere bewegingen maken. — Een op het ii-Qam^ of A nm/j\ goed gedresseerd paard noemt men een m??jj nyrr>riii\ of evil M|a,Mp]^% Qnicm? wq\ of (Nn'V'ififnttniis het paard dat men berijdt, doen o/*laten twyian f\ of ahn^iamnw dji nn am fj\\ — ^-n<m^ SB. vallen, er uit- vallen, bv. van de rijst nit de aar; uitvallen, van het haar; uit de hand vallen, van lets, bijv. van de speer, icaarmede men gewapend was ; ook: zich ontbladeren, van een Hotm. — ■1. 1 ~n Tj ciiTj{ \ mvdsv. (VI CU) (nnr) am fl \\ SB. stotterend, van iemands spreken . — Verg . w ^ 1 j> ruq \\ ay?2<r»2 am/f\ SB. soort net waarvan de rand a Is een strik werkt en waarmee men herten vangt. Ret wordt gesteld in of voor de in een afsluiting gelaten opening. — .£■» i t) z rmji \ een porog stellen. Verg. n? <n z» \ i°(Li(bi)/i\ >/ffS1^^2/^ ZOOmede QMnvutqw (L/J <rYl am \ zva. (uiiiiHtw- — Verg. iu.ru am \i o o (Ul*n am\ SB. diepe greppel of sloot om een kebon (Skr. parikha). — Verg. 565 CY a (lAcyi CTn \ zva. (UVfMiaa/fw — 11 Dcm(Ki!tsrt\ de vrouw of vrouwen, die in vroeger tijd uit een o/meer dorpen moesten uitkomen om de pare van een hoofd, als hi] veel in eens wilde gestampt hebben, te stam- pen ; — ook zoo als rijststamptster bij een ! hoofd te werk gesteld zijn of geweest j zUn- — \*Yrl}vl'ruynx by wijze van dienst- I betoon, in eigen huis ten behoeve van iemand, die bv. wil sidekah en geen tijd of gelegen- heid heeft alles zelf te doen, rijststampen of rijstkoken . — ^rnrmJniar,^ het rijst- stampen of rijstkoken zoo laten doen, zoo overdragen aan een ander. K.) (U>m am OSY)n\ of ^cmaM/i^ zeer plat zva. ojic- { \ van menschen; worts SB. af, klaar, afgeloopen, van een verrigting of wel van een of meer gedeelten tlaarvnn. — oni^^i miisnp dood, van een geslagt dier, ah het leven er nit w, als alh zenmctrekkwgen hebben opgehouden. (Ul OJi cm aSY)fl\ zie &.}<,» m, 9* S ^J( CY (~y (Ul am (*J1 \\ -— m am Ms SB. een mensch of dier wreedaardig of hevig kastijden; een dier zooals bv. een muisy die door de kamer loopt doodslaan. (Uiam(MI?\ Holl. SB. purgatie. M<m&^ een purgatie toedienen aan iemand '. (M'TJ.amarui n\ bladerloos, kaal, ran een boom of struik; open, van een rijtuig, icaar men den kap afnam. Zie en verg. y «/^\ zoomede het hieronder volgende woord, aldaar 1. — Verg. ook q ~>i <n? >u//\\ (Lf/CV,an?l (nj)JI N L diktoijls voor <wn™<tu^ - //. SB. het niet willen opgeven, hard- nekkig zijn streng vasthouden, halsstar- rig- — ■Eln}a'1lr^t niet aflaten, dwingen; iemand willen dwingen ; een vrouw dwingen, willen dwingen zich overtegeven. — Pass. Ook a. 5t i.i i ) mi 1 1 1 imn \\ (OJ) (tm \ SB. vorst (Skr. praboe, superieur, opperste, heer, meester. Jav . JVdbk.). — <*:i )n ten i^y-if ">'» ' ' n Z'le ■■'. / tni Dt w ;, n ,li > > r.n 2 *njl\ of Mr-nj^tcniaap 1. rijkssieraden. — 2. gouvernements eigendom, maar ter bewoning gegeven aan een ambtenaar, als een voordeel aan zijn betrekking verbon- den, van een huis ; ons lands in landswoning . — • k) t.i % >o; :nj,yiri ? cto/fs sawahgronden, waarvan de opbrengst behoort tot de inkomsten van een aangesteld of erkend inlandsch hoofd, bv . van een wadana. Na de reor- / 566 I (Ul 177} l ,157 J ft \ ganisatie van de Preanger lieeft men zulke gronden nwt meer. — ^? (ui% w t> »o?^ n ^efc. — De eigenlijke beteekeMis van dit laatste kan zijn: sawah of sawahs met een zigtbare grensscheiding, en dit voor: sawah of sa- wabs afgescbeiden van de overige in het distrikt, of wel afgesloten sawah of sa- wahs, t. to. ten behoeve van een Jioofd of dt hoof den. (EYI \ I. zva. (uiit)\\ — ttq(uix:n(unqoJiaJi\ of 1 (hn^\ncn&(^aj)^n\ de Schepper en Vrijmag- tige. — II. zva. ^o^w (Ul CH (un/f\ SB. voeder, eten. — m-na^p het (een) maal geven aan velen, bv. aan zijn werkvolk. — otjoknt^n voeden, te eten geven aan vrouw, kinderen en bedienden, ge- zegd van het hoofd van het huis, dat hij zulks is verpligt; voorts - een dier, bv . een paard eten geven. aji tun cvm asri aw — e,n),CT^\ SB. opko- men voor de kosten van de begrafenis met ap- en dependenties van iemand ; de kosten. van de begrafenis van iemand be- tdleTl. —— <&i(vm(cii(isn<hn/i\ hetz. (Ui (Ui (tni dSYi n\ en o<iji<tfn«5w?<HT^\ zie <u» f(UI (im 2 asn n \ SB. gereedschap, instru men- ten, bv. van hout, ijzer ofbamboe; materialen, bv . voor den bouw van een liuis ; ook en dan ook wel warm asnji mn (z,i ^ \ meubelen; voorts: tuig van een paard; iets behoorende tot de uitrusting van een schip ; gerij, eet- gerij, kenkengeri] em. — deelen, gedeelten van een brug . Enz. — lauimmam/iGjAcmdan/is een of de verschillende dingen, bv. kussens, deken, enz. die tot een slaapplaats behoo- ren . — <lh ^n mi g (isn orv) (kji \ de verschillende artikelen of een er van, behoorende tot den dos of tot speciaal gebruik van een man. — rtj?^rt^?/is?y(3.^*tf?^<n<uj\ hetz. van een VVOUW . — I m am z asn t^i urn i isn ^irri\ OOrlOgS- materiaal. — ajixjmixmzisn^ns allerlei soor- ten van prabots, de diverse prabots. — (umnKmtasnihnp iemand voorzien van prabots. Verg . (ciwa^aoMyi* (Ui nn azn (M\ SB. ofS. m^m^^n B. ge- zegde, spreuk, les; waarheid, nuttig om te weten en te bedenken, uitgedrukt in een spreekwijs; spreekwoordelijk gezegde. — (O lE/i t (u nitvm oji \ of <u)(EJitKn<Hi-Ji'rnazn(k/i\ zva. iwrnvmoji* (Skr. paribdsd, algemeene regel van interpretatie . Prof. Kern. Jav. Wdbk.), a a 567 /A>7 KM (Ut \ zie (Kignh(ciM]\ ,? ?7^ ,*o j\ en (iji^w (jj;/? N .2^0. vf (u) Mnji \ in uitdrukking en zooals deze: 001 /^^ (rm<-n -m c asw isr; <isn 1:7? ? % (L,w rn (Hi q w Of Wei: <S-s* am 2 oj) O ao> 6-XKWj(ibi gtin(hri£-^asn(L7)(uu} rrf(£j}^\\ Antw. GJaarhtajiJiw Enz. (Ul<rri\ SB. soort groote arit. /L>7 rtT? \ /. SB. geven, toestaan, vergunnen, goedvinden. — <&■» »o ^ mm £i\ B . als het mij gegeven wordt. — ajiajnSi(maji9<najiSi <3^a.!rLif\ B. en als zoo is de wil van Allah. — ihii(umu\ zie wv(K))^n(hnji bij (iSnMnw — 11 cu tfn 2 (m/j \ van het Godsbestuur : iemand iets ge- ven, schenken, vergunnen. Voorts nog mm^ iemand gegeven worden de vrouw (de man) te worden van iemand. — 2. tualis S. <tni (ui(iji^^.an/j\ B. het trof juist; toevallig; juist; geviel het, trof het; het treft. (Ul nrj \ SB. plek in een rivier, waar het water een- Snellen stroom heeft, (terwijl de bodem daar geen zandbodem is, maar vol ligt met steenen. Rg. Reg. Tj.) <UI*Y)\ SB. strijd, oorlog, gevecht; strijden, vechten. — ^r-n^*^ vechten, oorlogen tegen iemand, iemand bevechten. — SlQ^n m(ktji\ vechten; strijd, gevecht. — (CtQnh xi9ajf\ slag veld; plaats o/tooneel van een strijd; oorlogstooneel. — *S^^^<o£r-rn ten tijde dat er gevochten wordt; in den strijd. — (biaji^h(unij]nn\ of !ui(ui^h\ een ge- vecht, m. d. z. van een of ander gevecht. — a . a . o (ui-nMKntrw/is zie »J) a-n iriyj/iw 0 « ... &J)cri2\\ — ki-his zva. QCmt^ a * q «, (uinn cuinri\ zie &^ (Uicyi\ SB. bord, tafelbord. — &%«m<&s zie bij x-mcSiw dJj T) Qfl (U) cY) 2 \ en «/^7^o-t7?n zie <n tut-new 01 (U) *T7 \ SB. verdord, verdroogd, van een blad of de bladen aan een boom of struik; dor, verdroogd, van mos, zooals van het mos op een steen. — Verg. G^a^^w OTI (U) <r>9 2 \ zva. ^/707*-r7^^ dat toch ookwelvan het lijf icordt gezegd. Zoo noodig voegt men lb 2 hi z asr}\ of 6-&(Ui(hrn\ acllter. <ui *r> 07 lui^n i \ en <&k-rivj(Ei'ri2\ zva. ^(ut^fw (L/i 2 <rn \ I. SB. (un(hm^(U2^h\ naam van een soort klei of leemaarde. — Men bakt er pannen en potten van, ook wordt deze aarde gebezigd als een soort zeep, alleen of als ingredient van zeker mengsel, waarmee men het hoofd wascht, om dat te zuiveren. asn da g % asrt wi \ of asn dm % asm tli \ hetz. — Zie 00k (3-&i<nc-n\\ — II. (ugni\ SB. bamboe 0/houtdat *jj<l»? tuyn/n rrt xn inn \ 568 ^Y^ir n^n\ — tutrr}?\ bamboe of Jiout kappen om het vervolgens te laten liggen tot dat het droog is en geschikt voor brandhout ; ergens zdo doen. III. «.»->i\ SB. ongehoorzaam zijn aan of met luisteren naar een bevel of bevelen. Very. &i -*» en ook het Jav. Wdbk. (Ul fncy) arinri ccn cm n\ zie ^^\ II. f(Ul(KYi2\ FIoll. franko; SB. postzegeltje. (Ul ^h (KYI OSYI fl \ SB. stel (12 stuks) knoopen. 3..itutrhtKi}asnSn\ een stel knoopen. (Ul nri (kyi osyi fj w — .^n^^x SB. stijf, stijf geworden, van de spieren van een lichaamsdeel, bv. van het been, ah dat zick geruimen tijd in dezelfde gebogen positie bevond; ook voor goed stijf geworden of opgetrokken, van de spieren van zoo'n li- chaamsdeel, zoodat men het niet rneer kan gebruiken. Voorts: op de zij, met de beenen opgetrokken, liggen; ook nog zva. mAo^ en Jig. in kommer en zorgen, verslagen neerzitten. ^i^^*™*^ een kind, dat men naast zich heeft liggen, met een arm omvatten, terwijl men met de beenen opgetrokken op eenzijligt. Verg. bij *<«#tmio^w (Ul HJ (KYI OSYI fl \\ (CtTii.'M.bw^ zva. ^i-ritfnxsnjfw Enz. (Ul 2 *">! 2 (KYI 2 (YUI fl \\ — <ci i -ii t <vn i M/f \ zva. ^)^i(trnur^\ maar slechts van menschen. — SniLU^hftrndH^/js mvdsv . — Verg. xnvfrt (Ul (Ul (KYI (Ul fj w — <ea aji^'w^N SB. krimpen, zooals van goed door wasschen of verven; en fig. zva. ^^*^r fig. — ^V^'W de hand terugtrekken, inplaatsvan die uit- testeken, ■ die niet uitsteken, om iets dat toegehouden wordt, aan te nemen. (Ul nr) (Ul \ /. SB. door elkaar staan, zooals men ze neerzette, om ze maar uit de handen kwijt te worden. van alter lei wadahs, bv. na het ('ten. — II. zie fwnow I. (Ul nrS (U>\ SB. opening, gat, holte in een i; zoo'n gat in een boom, waarin een vogel zijn verblijf opslaat of zijn nest maakt. whw N 0°k i^wwnw ^ een opening, gat of holte hebben, z6o hoi, van een boom.— Verg. cmt-tjn<imfl\ en frnfm-w* (Uintjam\ {3j>crr}\ Kw. gevaar, gevaarlijk. Jav. Wdbk.) — iu%nmt^MJt\ naam van de kris van Soepena. OJI^h <m\ (Rg.) ^w\ SB. iemand die Mnrkcrt IT 569 ,T houten scheeden voor krissen vervaardigt zoomede handvatten voor die wapens maakt en besnijdt. <wycry\ SB. het mengsel van metalen, waarvan sommige *»*».,£, ^^ worden vervaardigd. 0Jtni(8l\ z0a, Q^ m ^l3% ^^N 7fo«. SB. pacht.- £^x ^ pachten. Pass. «3«^,_^kA„w "*MSB7«" «»/«j«*m^,«,x pachter, en hep. ook pandjeshuishouder. *l<UK>ay\8B. I. de hand slaan, om er een begin meg te maken, aan iets; be- ginnen uitvoering te geven, uitvoering geven aan iets; beginnen. Sonu echter is «f««2* niet terug te geven. Voorts bevelen- derwijs gehezigd: doe; doe het; begin.— 2. zva. titanrys //. of ajnjuy* _ Verg <Vt2<HTtJI\SB. redewoord om te beteekenen bet den mond openen om te gaan spreken, het beginnen te sprehen; en van daar ook m»«»^ voor spreken, zeggen. — M,^ zeggende, luidende, luidde; het luiden, de inhoud em m* brief. — i#.&0,^ als volgt. — mmm*^,^,^ het ]ag mij op de tODg, «». o^ het te zeggen; ik was op het punt te spreken. fVt(Ky\ SB. spijker, nagel.— MW?,WMr ijzeren kram, a* wrMwfty, *,. mn twee planken . _ *» ^ x ^ spijkeren, met spijkers <?/• nagels bevestigen; fete vastspijkeren 0/ aanspijkeren. <u>*jaw^SB. deksel, Weeding. - .r„M> S. 5^rm,M> £. die (hetgeen) hij (zij) gewoon is (was) tedragen; zijn, haar.— *«*&*.) *-*, gebruiken, bezigen; gebruik maken of zich bedienen van iemand of iets; iets doen strekken tot of om iets; iets aanhebben, dragen, ophebben; ooh zich kleeden. fWfc ^7^N <■» ^^ met; ^ wtiteaviMs .(unQt&cm^ zonder.— m<r> *)(«» Morions S. Kn^ cm, them, B. zich klee- den en tooijen, van meer dan een persoon.— door iemand als gemalin genomen worden, tot zijn vrouw gemaakt worden.— ^<ut1t ^^•rnSi^asti^g,^ s. £>&**£><& ™*$i*oi*^,<§i?,<gi^x B. den kost voor het eten, de kleeren vcor het nemen nebben. — ^.i^*™*™^^^ geliefd wor- 570 /ittrnt aji»rman/l\ W den dooriemand. — mnqitm mm aoj^\ SB. het tuig van een paard. — wiw^hu^n S. (uo^n B. Weeding, gewaad, kleeren.— 6^cmtonjl6^k(rmgtf^(i^\ iets (Heeding stuk, wa- fen enz.) dat gedragen wordt door een vorst. «£,<>j>(U)<ri(m<vi<ri<tai\ SB. het noodige hebben, kunnen leven. — t&i(En^9m\ S. oo5)on?\ B. loopen met een kleedingstuk, i. d. z. van dat aanhebben. — mo^otin S. (ucciarms B. toovermiddel. — <ui<EJt(ri<M(m\ S. (£*<& <rm&a\ B. het gebruiken, enz. — ©ni^aro* onp S. <&crma£ntMiji\ B. lets ten gebruiken geven aan iemand: ook iets gebruiken voor of ten behoeve van iemand. (Ul 2 (HTJ 2\\ — (zuMm^ SB. pappen; ook bbrbkL waarbij zich maden hebben gevormd, medici- neren met gestampte pitjoengschors, die er op of in gestrooid wordt en de maden doet sterven. OJ)(Kri?\\ — «8«n«w^"*0 naam mn em loerkje dat handelt over de leer, zoomede over de godsdienstige wetten van den Islam (Jr. dJii phikh, regtsgeleerheid. &+&* phakih, regtsgeleerde . ). SB. het er voor benoodigde geld. (di^J2(K}/J\ S. ^^n B. voor, om te, om te dienen tot. (U) (KY) (Klfl\ SB. suf van ouderdom. OJI (Kn\ SB. behoeftig, ten minste geen vast inkomen hebbend persoon,die tot den gees- telijken sta**d geacht wordt te behooren; ook wel eens voor zoon van een aanzienhjke U™*o<™jl\ die nog niet in dienst is (Jr. (3)(Kn\ S. (v>*n^B. overdenking, gedachte, voorstelling die men zich maakt ; hetgeen men zich voorstelt of denkt te doen; voorwerp van de gedachten van iemand; idee, gevoelen, oordeel; denken, nadenken; gemoed (Jr. J& P^r). — ~ ®- tciMoa^- B. (van een aanz.) denken, uit- denken, iets bedenken, aan; over of om iets denken.— <S*8rn«tf n S. «^^^ B. (van een aanz.) nadenken, peinzen over iemand of iets; iets overdenken. ««^ SB-, overweging, meening, nadenken, het denken; enz.— £>^^ gedachte, denk- beeld, meening, «»*.— £lt<&&*m^ ondoor- dacht.— «j<wi«w-3«8n zie bij 0^*3^ -— ™ ^fflt #2|n iets verzinnen, uitdenken.— &*™ ^^^^ denken °P detoekomat.— (HI, t ^' 571 <ui<n(Kn9snji\ (ui <ht? <K7 afn (Hi \ of <un (n&a (ui (Kn on \ regtschapenj regtschapen denken . — Si <*» ^ am a£i onji v ernstig nadenken overzich zelf. — icmam (8i<m{&(un(b°(H2Ji\ iodachtig zijn aan zijn feilen en tekortkomingen, zoomede aan zijn verpligtingen tegenover zich zelf als mensch. — (EJitKnfU(nji(eji^i^tun9ii^<i^Aaji(ia^\ nadenken over zijn toestand en over wat nu aantevangen; nadenken wat hem te doen staat. (Ul (KYI CH \ SB. weefgetouw. (Ul (KYI (Ul OSYI rj \ SB. op eerlijke wijze wat trachten te verdienen. — am oji <u ihti m «s»y\ dat weten te doen. (Ul 2 f"^2 2 <YUI n\ ook 0(»ry^\ Roll. SB. procureur. (Ul (KYI °T7 \ SB. wapen, wapenen. — ojim: ttj <& ? asn (Hndm oji (u (hd -r? \ spreekw. al is iemand ook nog zoo gering, bedenk dat hij ook een mensch i3 en als zoodanig uw gelijke. P'erg. (MVi(isnorf(isn(KJi(K4(M(crn(HTj)\\ (Ul (KYI (KYI (Ml n \ SB. gereedschap, gereed- schappen, werktuig (Mai. perkakas)\ fig. en dan ook w el cm am m? oji^^kiui <hw/>\ dewerk- tuigen, handen, voeten, oogen, ooren enz. waarvan het lichaam zich bedient voor de een of ander functie of waarvan de mensch zich bedient om in zijn levensonderhoud te voorzien. (Ul ay (KYI aSYin \ Boll, pakket ; SB. porte- feuille. Q (Ul (KYI OSYI n \\ — (&i(Hriasnji\ SB. vogels vangen met behulp van een pamikat. — asntxh £i(Hri<vm>i\ iemand, die daar zijn beroep of werk van maakt. — (u Siun asn/j\ lokvogel, fig. lokvink; ook wel voor de kooi met den lokvogel. — Verg. (Kn&i\ en «^un?rtsw^\\ a 00 (ui oji cci on -^1 <hh asnji \ zva. cuixn(Hi(EJi(H7iasnji\i — (Hij'iicuiGEjiiHTiasniHiii^ het kooitje, of dat ge- deelte van de vogelknip waarin de vogels worden gevangen. (Ul (KYI OSYI fj \\ — <EA<Masn/i\ SB. omslingeren, omwinden. — chti (ui a<n asn/js fig. verstrikt, onstrikt. — oji aui^n asn^\ elkaar z6o omvat houden dat ze elkaar als het ware om- slingeren, van twee worstelende personen. (Ul (KYI ^fk\ SB. dwang, geweld (SJer. paxa, gevoelen dat men verdedigt en volhoudt, assertie; partij, die men kiest of omhelst. Prof. Kern, Jav. Wdbk.) — ap<rvi{(i£(ui<Hri^A (u-n(ui\ spreekw. — (^<hti^a\ iemand dwin- gen, er toe forceeren; bij iemand vl&ti blijven 572 (ui<Hn(wi\ houden; toch maar aanhouden met iets, in weerwil van hetgeen er tegen in wordt gebragt; met geweld; met alle geweld wil- len. — (&KUTI -z*(&i<nQfi$\ of (£iKr}-yutfng(Hi(n(Mq\ zich forceeren tot iets. a s £UI (KYI <^fl\\ zva. tnxmzjttw OJl% (KYI ~&k\ SB. alles wat maar voor den mond komt zeggen ; alles maar in het ge- zigt zeggen. — ^ m.^ m ? tun ^k\ iemand die zulks doet, die er een handje van heeft dat te doen. (UI OTj (KYI (UI 9 \ zie c^aji ? w (UI (KYI (UI 2 (MY fl \ en (ziKnaJucm^ zie *°Mi^ (UI OTI (KYIOJI (UI fj \ zie ^(ui^w (UI (KYI orui n \ SB. hetgeen men gebruikt om te breeuwen; ook stopverf. — o.w/n^\ breeuwen; iets met stopverf digten ; een ruit met stopverf vastzetten. — Verg. o (UI (KYI (YXJl n \ SB. benaming van een gewigt van 100 kati's of 125 Amst. ponden. — M*cntrun\ Jav. ZVa. art cm \\ ajiwnirui cmn \ zva. (tshcrncm onjl\ ook ZVa. &Jt9J)!HiJi\ 2. — cui^icKnruins architraaf, bindbalk. (UI (TJ (KYKTlji \ zie tchQtemjf^ (n (ui en (kyj (~4 ow n w — ^^^.?oi(^(K^N SB. iets verbrijzelen, stukslaan, bv. eenmoen- tjangvrucht met een steen, stuk hout of derg. (UI (KY)(UU)\ zie <hti(lw\ II. (UI (KYI \\ — ^»^N SB. iemand aanhouden, niet toestaan zich te verwijderen o/naar huis te gaan, hetzij omdat hij zich aan het een of ander heeft schuldig gemaakt, hetzij omdat men hem iets te doen geeft; voor Is {in het Bandoeng sche : kunstterm voor een wild paard of niet te regeren buff el, om het dier te temmen, ergens vastbinden en gedurende twee of drie dagen zonder eten of drinken laten. K.). °~^ Ci^ fl ^ °n9 ' ^3 ° a5yi x of (W-ricut asm/] \ SB. vierde, kwart. — (tj)\njiaji(^n^\ ofM(w-n(uns)t/i\ een vierde, een kwart. — <v>n(uasn/i\ iemand het haar zoo afscheeren, dat er een kruis blijft zitteD. Het geschiedt bij wijze van straf op de priesterscholen , bv, met hem die een gebed verzuimde of een gebedstijd versliep. En vroeger was het ook een straf voor overspel. (i&ruM^i^i(u<m(ha/i\ kruisweg, viersprong. ^ n (UIOSYIfl\ zie [^asnji^ (UI 2 &SYI fj \ SB. uit, gedaan zijn met iets, bv. met het iemand voorzien van het noodige; voorts onvertaalbaar redewoord voor o«^m?A ( (Hi, 573 an,] \ loslaten; en bevelenderwijs: zva. laat losl— armaji ^nasn/fs voor goed of tijdelijk van iets af zijn, bv. van hetrooken; ook wegblijven, zoodat men erg ens uiet meer komt; en er mee uitgescheiden zijn, hetzij omdat men genoeg verdu nd heeft, lietzij omdat men er geen lust meer in heeft of wel omdat men er te ond voor is geworden. — njizasu _??«sm^\ af en toe het niet doen ; niet geregeld, maar zoo dat er tijden zijn dat men het niet doet, bv. m it betrekking tot het eten van rijst in een tijd dat er schaarschte is aan dat voedingsmiddel. a IU) H577 \ I, S. Masntih^is B . bijzonder, erg, heel in bv. nog niet Jieel ver. (ajiimi\ zva. (lw ash \ kw. zva. (ruiS) % \ uitermate, bijzonder, over-, zooals in overgroot (Skr. ati). — Jav. Wdbk) — II. <uaS^ SB. ook ivel S. ajt asm ojyi \ B. de dood; het woord wordt ook gebezigd, daar waar wij volgens ons spraak- gebruik leven zeggen. — III. a8i(vi(i°>\ zie onder ww (U) asn \ SB . wijze, waarop iets wordt aan- gelegd of gedaan; wijze van hande- len; het doen, wijze waarop het gaat; toepassing, gebruik, aanwending, gele- genheid, occasie; gebaar, gebaren. — ckti (EJt (un (ui asn ao \ ook ZVU. eta ,i^(Ni^ncnccn\\ — (hii(E>iim(p^(>qnaji(tsii\ wat staat ons te doen . — o rxAiUnG-zAiw (EiiM<ri (Ejixm iu asm (Kiofii awtujtasnjl, God weet het wat er toen in zee met mij gebeurd is of hoe het toen in zee met mij gegaan is. — Qzw Qam\ ook: zich kunnen roeren, zijn handen vrij hebben. (u aji asn \ gebaren maken. — Qasn ofnz anj^\ iets aanwenden, gebruiken, toepassen, bezigen; volksvermakelijkheden verordenen ; overeen- komstig een zektre icijze handelen of doen, zoo doen; van iets een idee geven, door vergelijkingen ofmetbehulp van een aanschou- welijk iets; van iemand of iets partij trekken; met iets manoeuvreren of werken ; soldaten opst ellen .- <&? asn arn 2 (hi ~rj raj Tji a^ \ het vonnis ten uitvoer leggen. — (taSi£lajn(iQta<^\ bezigt men bv. als volgt: (h^,^\OJixrmasY)^(fnz (k.i ^a.&jmm \ (&(^(3^i<vitq!Hiajikiasr)(Mg(HT/}\ d. i .slechts ontbreken de werklui. — (ui(zi(isr)Mi2p)i(hn(hn\ hetgeen is te doen of in praktijk te brengen. — (Sp. d. J. bl. 146, leze men ajikiasii!hnim(tqiHim\ i. pi. v. afiajn&iasniHnoa/i}, — (ui(Liasn(Kman/i\ te Werk- stelling met de noodige leiding ; ook zva. (Uftziojt trn z Myiw (UI«Stl\ 574 Vasntf\ OJI0SYI\ SB. kist, koffer. — culaultqasnar^s doosje, kistje; kistje voor geld of bijouterien. (Ul 2 asn \ SB. een soort luis, die vee en Jionden plaagt. — imn^ia^ ^igas?)\ zie bij afnniajyi^ OJI OSYI \ SB. lint, band. (Port fita). (Ul OSYI, \ zie (cnaflw I) ff sc% (Ul OSY) o\ I. ong. oji (u asn % \ S. M<o-n»<T7^\ B. ooh wel eens (0)(ut(hn(tji^\ als B. terwijl <uinl<*™Jl^ en (lJlJ<ul)rr}l(HZl/ls zVn zva* MMamfs of daarvoor mooijer woorden: les, onder- rigting, vermaning, voorschrift, voorschrif- ten, instructie; voorts ajiajiasn^ S. ^^^ tKiyi\ ^j^l^^Jl^ en (Vjj(tJljnTj't^yis B. of slechts wat mooijer woorden: onderrigt geven, onderrigten; zeggen hoe tehandelen, zijn instructies geven aan iemand. — (UKuasnq <un(mji\ S. met ^ aj},nrl!h™A en a7i(Ojrn'hm(HT/i\ als bov. — vermanen, een Termaning rigten of vermanenderwijze spreken tot iemand; iemand onderrigten, leeren lets te zijn of hoe iets te doen. — ,oo«sw^*r>7?<*n^\ S. met Knnjjrr\^yi2(tn^\ als bov. — iets leeren aan iemand; enz. Verg. asnauiasn^w II. ajiasnf\ Kw. geknakt. Jav. wdbk.. — afn tn on an ~ji asn q asn am\ of am (q m m tthi rui /nji \ gouden of zilveren buikband met gele- dingen of wel zamengesteld uit een aantalr door scharnieren verbonden stukken. (Ul asn 2 P \ SB. verstuikt, ontwricht, verrekt, van een arm, been enz.; en van een dier: den poot ontwricht, verrekt of verstuikt heb- ben; ooJe den poot niet ferm neerzetten, trekken met zijn poot, bv. van een haany tengevolge van een steenworp. Maar volg. K. cuoSnt^ zva. aji2ash2\\ Rg. lieeft: seriously sprained. Broken as a bone of the body of man or beast. (Ul asn P \ of (ui m asn ?\ SB titel van den hoogsten inlandschen ambtenaar onder den regent, wien hij bij verschillende gelegenheden vertegen- woordigt of ter zijde stoat: onderregent. Volg. Prof. Kern. Jav. wdbk. Jean cm asn %\ hetz. zijn ah wasn\ kw. heer (Skr.pati,patih), maar is Jiet waarschijnlijh een naamwoord van asn % \ grondvorm van aSiasn^\ (kw. zva. asn ami ^ \ J zoodat het eig. zva. asnasncmi^ (hoofdman, KAJ aanvoerder, opzigter) beteekent. — amajiasn$ a.rnao(\ of amcEjiannitndJiari-Jiasn q\ het hulS, de woonstede van den patih. (Ul OSYI P \ ong. — (utasri?\ SB. gewend, gewend zijn; vast, steevast ; steeds maar door; blij- vend, voor goed; gebruikelijk, gewoon, bv. 575 0rflS»\ van een werkwijze of van een toestel, ook van een naam; blijven, voor goed blijven, ook wonen, huizen ergens, het laatste bv. van een lijger in een zeker bosch. — (EJidsn^rniKm/fy iets altijd en enkel . gebruiken voor lets; op een plaats iets bestendigen, bv. het tabakverbouwen ; iemand bij voortduring doen verblijf houden ergens. Q (Uf QSY) 9\ Jav. ZVa. (LrngtuKM/jw OJ) (T) 057) o (UTJ (HI u \ SB. kopje met bij be- hoorend schoteltje; maar volg. sommigen het schoteltje behoorende bij een kopje, terwijl volg. anderen het een benaming zou zijn voor het kopje. 4U) asrfo\ en gew. (SiaQw^ berokkening van kwaad, kwaadstoking, betichting, laster. Ar. phitna, eig. tentatie, beproeving. Jav. wdbJe. SiaQiHi^\ SB. iemand kwaad be- rokkenen, betichten, lasteren, beschuldi- gen. Verg. mSiw — (Sit&asn^tuncmjis zva. nsti (Ejinnaj) (htji w Beg. Tj.) (U) 05Y) W — atn<uasn\ zva. ' (£n <ui «sn arnjjVi (U)OSr)\ naam van een tuitaMtaM/i soort. 