VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De eerfte beftaat alleen in Hebbelykheid , en is gelegen in een buitenfpoorige neiging voor onszelven, in het enkel zoeken van ons gemak en vermaak, en de begeerte dat al- les, wat ons omringt, daar toe medewerke. Veel ha dit af van ons zintuiglyk geftel, het fluit de driften uit, die de zielen verheffen en veredelen: het is in tegendeel een te- ken van eene laago ziel, die alle aandoenelykheid voor zichzelve uitput, en van een klein verftand, ’t welk niets begrypt van die wederkeerige genegenheden en onderlinge dienten , °t geluk des gezelligen leevens uitmaakende. ‚Dit Zelfbehaagen is niet zelden de vrugt eener zag- te en te veel toegeevende opvoeding: ch treft men het daarom veeltyds aan, by Ryken en Grooten. De Sexe is ‘er niet vry van; doch dit gebrek vertoont zich in dezel- ve zo hard en baatlyk’ niet: eenigermaate kan het zelfs in de Vrouwen ons behaagen5 dewyl wy het aan haare zwak- heid toefchryven en verfchoonen; en ’t zich vermomt or- der den fehyn van °t verlangen om bemind te worden; terwyl onze zugt om haar te believen die neiging begun- , St - OVER SP ZELSBRHAAGER. 805 ftigt. Maar, áls Zelfbehaagen de heofdtrek wan haar dé, raéter uitmaakt wardt die Hebbelykheid ondraagelyk , en werwekt afkeer. Wy kunnen wel dulden, dat de Vrouwen zeer met zichmelven ingenomen zyn; doch niet verdraa. gen- dat- zy zich. ongevoelig betoonen omtrent alles wat haar zelven miet raakt: ee oi Ik zou gaame dit Hebbelyk Zelfbehaagen in werkzaam- heid vertoonen; doth. dit afbeeldzel is reeds gemaakt door een groot Meester, en ik zal niet onbefchaamd génoeg weezen om een afbeelding van BRUYERE te verhanfel fchoon BRUYERE gen Tartuffe liceft durven naamaaken , ik ‘wil liever myne Verhandeling opcieten met een fehoon Åuk ‘van eene vreemde, hand, , , de — GNATON JeEft voor niemand dan voor zichzelven : en s ahe Meníchenzyn,ten zynen opzigte,„als of zy niet bes s ftonden. Niet: te (rede met de eerfbe. plaats aan een s teil, bèfluat:hy die van. twee anderen; hy vergeet dat an ‘er: voor hem en voor ’t geheele gezelfc hap iS opge 3 discht;s hy maakt zich meester van de: hoofdfchotel. en >, laat geen täefpyae ftaans tot niets van ’t geen op tafel „> (Daat bepaalt hy: zich, eer hy van alles. geproefd hebbe: s» hy zou wenfthen-alles te gek Ze kunnen proeven. H wn eet gulzig, men hoort: hem fimtakmonden; hy ftookt d a, tanden uit, en valt ep nieuw aan: in de Kerk, in. de a Schouwburg wÀ by even ruim: site alsin zyn’ Ka- 3, her; de Bemaklykfte plaats op een Oe neemt hy sy,in: met anderen reizende, maakt hy:de eerfte te wes- a, zen in de Herberg, weet de beste Kamer, het zagt- » fte bèd, te krygen; alles doet hy ten zynen gebrutke a, ftrekken 5 zyne knegts,en die van eenander, moeten hem oe ten zelfden: tyde ren dienfte ftaang hy brengt alles in an beweeging om- zynen wil, en bekommert zich omtrent >> miemand: hy beklaagt geen Mensch en kent geen ram- an pen dan die hem drukken; hy befchreit den dood van 3 niemand , en vreest alleen voor zyn eigen, dien h Menschly D LE)? >, gaarne voor de uitrooijing van geheel het e geflacht zou afkoopen.” l De andere foort van Zelfbehaagen is een vo Steizel, eene beftendige genegenheid. om. alleen voor ons- zelven te leeven, em alles ten'onzen gevalle te doen uit- loopen. Het Hebbelyk Zelfbehmgėèn. kan ‘zonder dit be- ftaan: maar dit veronderftelt het ander noodwendig. ` Dit Zelfbehaagen is veel zagter in ’t voorkomen, ‘het Ichroomt zich te vertoonen, en beleidt alles met behendig- a Cid, d "e — ` VERHANDBLING. -hdid, — ms Het veronderftelt een bedaard Mensth de :zyne driften weet te regelen, en alle .zyne daaden naar den „maatítok zyner belangen af te meeten. Het is niet ftrydig met een veelbevattend begrip , beftaande in eene ge- maklyke en gelukkige verbintenis van denkbeelden; doch ‚ kragt van geest, uit welke alles, wat groot is, hervoort komt, fluit het buiten. Men treft het niet aan in allerlei óuderdom, het vormt zich door overleg en gewoon ‚te: het kan althans geen plooi in °t character leggen dan in een rypen ouderdom. , . ` Ondertusfchen vertoont het zich dikwyls vroegtydig ; de wyl het ontftaat uit dat. Zelfbehaagen, °t welk , gelyk ik aanmerkte, veel afhangt van ons zintuiglyk geftel , en iu de ziel vat krygt door oordeelvelliugen, waar toe een Kind vrbegtyds in. (aart ie, en doot voorbeelden, welke het nog rasfer weet toe te pasten. - Men kan niette fchielyk -` În de weer zyn, om het grondbeginzel van dit kwaaqauit te rooijen: en er is maar één middel ops neamlyk een Kind Jang, re laaten in de beproeving van die afhanglykheid, wel- ‘ke de Meníchen onderling hebben. Verpligt hulpe te vrar- gen, zdl hy leeren op welke voorwaarden men die verkrygt. ‘Ook moet: men in "tr zelve -aankweeken. die zugt tot goeddaadigheid e waar van geen Mensch geheel verftoo- en is.: oe ooy, . „Dit voorbedagt Zelfbehaagen is veel ze}daaamer dan men denke, 'Er is iets te dieps. en te doordagts in, om voor vee- de Menfchen gefchikt te weezen. > . Het groot grondbeginzel der Zelfbehaaginge is, dat alle Menfchen Zelfbehgagers zyn; en .gevolglyk dunkt hun de „Zelfzoekenheid niets anders dan eene wedervergelding. pk Tot zulk een witerfte kan ons de algemeene ver- agting onzer Natuurgeaooten vervoeren , welke wy zo ligt -opvatten , wanneer wy meer aanziens dan edelmoedigheids van hart bezitten, - De eerstgemelde foort van Zelfbehaagen, waar van wy ge- Íptooken hebben, is aan alle eeuwen, aan alle landen, ci- gen. De tweede befpeurt men niet dan in tyden van ver- regaand Zedebederf der Maatfchappye; doch als dan kan dezelwe: verbaazend fterk worden, en zich, op eene ver- vaarlyke. wyze, uitbreiden. Overal, waar de Liefde des Vaderlands-niets meer is dan eene Deugd zonder uitwerk- zel, zonder voorwerp , een enkele klank ; overal, waar men van de Huislyke Zeden niets neer behouden heeft dan zo veel noudig is, om onverfchilligheid te vermommen, en de se wél "WT WE ë WON NN OVER °T ZELFREHAAGEN, Soy welvoegelykheid in agt: te neemen; overil, waar het Geld de eenige dryfveer, het begin en einde van alles geworden is 5 waar de genietingen der Weelde de vermaaken der Na- tuur hebben doen vergeeten , en behoeften geworden zyn; waar de Eer beftaat in het bedryven van eenige zaaken, omtrent welke men overeenkomt; waat alles, Vermaak en Agting zelfs,.op prys gezet wordt; waar de Menfchen, voor elkander noch agting, noch vriendíchap, noch vere trouwen hebbende, nogthans zamen kunnen leeven „ dewyl zy genoegen fcheppen in ’t geen, waar in dit alles niet te pas komt, en een masker van beleefdheid aangedaan heb- ben, onder °t welke zy hun haat, hunne veragting en wee derzydíche fchurkeryen , kunnen verbergen: overal, waar dit plaats heeft, zullen Menfchen gevonden worden, die deeze of dergelyk eene taal voeren. „, Alles is bedriegery: ik zie a, Fondsom my niets dan ondeugd en wanorde : waarom zou s ik beter weezen dan de Eeuw in welke ik leef? Ik ə zoek myn byzonder belang, dat is geoorlofds ik zoek ə» het ten kaste van allen: en hier in gelyk ik de rest des an Nlenschdoms. Ik zal, derhalven , wegens niemand’, dan an myzelven, bezorgd zyn: en niet ten fpeelbal ftrekken van 3 gemaakie overeenkpmften der gezelligheid, noch ten ə flachtoffer der neigingen van myn hart. Ik zal niet wag- on ten tot men my myn deel des geluks geeve, ik zal het ə» neemen. Hy oordeelt zyne beginzels de wysheid zelve; doch hy bemerkt dat ze haatlyk zouden weezen; hierom zal hy ‘er niet mede pronken, noch zich gelaaten tegenovergeltelde aall ® wë WW WW Sc _SVEKHÂNDELINC aan te neemen; bier. in verfchilt hy van den Cynifchen Wyse geer en den Veinsaart, Hy heeft in zyne zeden de ruwheid niet, welke men zou verwagten van een Mensch alleen met zichzelven age, nomen; hy weet ‚hoe zeer hy noodig.hebbe de hardheid van zyn hart onder een inneemend voorkomen te verbergen; maar zyne beleefdheid fpruit niet voort uit eene begeerte pm te „behaágen of anderen dienst te doen; zy komt ook uit op kleine oplettenheden, die weinig kosten en hem tot niets verpligten. - Hy is op vermaak gefteld; doch hy vreest voor de gevol. ger; hy is geen Ligtmis. - Geld te verktygen is zyn heerfchende drift ; maar hy zoekt het om te gebruiken, niet om het op te hoopen en te verbergen, gelyk de fchraapende Gierigaart. " Sr Geen hem mm Ampten en Waardigheden `t meest raakt, zyn de klinkende vaördeelen daar aan vast; hy zoekt ze nict‘met de drift eens Eer-en Staatzugtigen. ““Hebbelyk is hy koet, en onverfchillig omtrent altes wat her ‘niet betreft; hy-worde wreed , als zyn belang het vor- dert, doch zyne wreedheid vertoont zich meer door weige. ringcit dan door gewelddaadigheden. Hy bedient zich, zon- der medelyden, van het uiterfte zyns regts; doch is niet verzekerd van ftrafloos inbreuken op dat van anderen te kun- hen doen: en vermydt zulks. Een enkel denkbeeld houdt hem ter allen tyde, en iu ulle omftandigheden, bezig ,naamlyk wat voordeel hy kaa erckken van zaaken „ plaatzen en perfoonen : dir bezielt hem ‚ ten dage van algemeerten rampfpoed, dit komt by hem op ia huislyk ongeluk, dit- vergezelt hem by bet fterfbedde van zynen Vader. Op het oogenblik dat de Grysaart den laar ften leevensadem uitbladst, treedt zyne vadermoordende verbeelding reeds in ’t bezit der erfenisfe. | Deeze gedagte vergezelt hem in ’t ftuk der Liefde. Waar- om zou hy, ecne Vrouwe fchoon en beminnelyk vindende, hiet in Liefde tot haar ontbranden ?. °t Is een voorwerp. °t welk. hem geluk belooft, waarom zou hy zyn best niet doen om het te verkrygen, en "er zich van te verzekeren? Hy zal zich zelfs beminnelyk maaken zo veel hy kan: dee wyl hy dikwyls zo moet weezen om bemind te worden, en ten opzigte van dit voordeel is hy niet ongevoelig; in te- gendeel, zou dit mr algemeen hem zeer het hart raaken, en wonderlyk vlefjen: als éen heerlyk middel, om al de wereld te doen zamenftemmen in zich fteeds aan hem op te / OVER 'T ZELPBEHÄAGEN. Zoe te offeren. De Zelfbehaager kan dus verliefd wor- den; doch hy treedt niet in den Egt. In het Huwelyk ziet hy niets dan belemmeringen, voor welke hy fchrikt, en de vermaaken, welke het zelve aanbiedt, kan hy el- ders vinden. Nogthans zal hy trouwen, als hy er ryk en vermogend doot kan worden; en dan moeten E.gtgenoot en Kinderen zich bezig houden tot het bevorderen van zyn geluk; hy vergunt ze geene andere bezigheid, Zulk een Egtgenoot, zulk een Vader, is een Zelfbe- haagers Als Vriend vertoont hy zich in geen gunftiger licht. Gy ontlast in zyn’ fchoot een boezem vol druk- kend hartzeer: heeft hy zelve eenig leed van dien aart ooit geleden, hy zal, met een inwendige zelfvoldoening, zeggen: Ik heb my ook in die omftandiglieid bevonden , maar hu niet meer! Hy fchept dus genoegen uit de fmert, die een ander hem, in vertrouwen, openbaart. Hy kan u wel eenige tekens van belangneeming vertoonen, eenige troostredenen toevoegen; maar verbeeld u geenzins, dat uw leed eenigen indruk van medelyden op zyn hart maakt. Hy ziet in alle daaderi, die men heerlyke en fraaije daaden noemt, niet dan bedrieglyke bedryven , welke een voorzigtig man niet doet, en waar van deeze zich wel met woorden kan kwyten; in.zyne Vrienden niet dan Perfoouen, wier gezelfchap men dan de voorkeus geeft; In zyne Bloedverwanten lieden van welke men erfenisfen wagt; doch met welke men ongelukkig dikwyls moet deelen; in alle menfchen geen andere weezens dan die meer of min naar hem gelyken, en van welke hy gevolglyk niets moet verwagten. Zodanig is de Zêifbehaager, BEDENKINGEN p OVER HET BIDDEN VOOR DE WAPENEN VAN DEN STAAT, In dezen tyd, daar ons Gemeenebest in eenen Oorlog mge- wikkeld is, en onze Overheden in alle, ten minften in de. meeste, plaat{en van ons Vaderland , niet alleen bevolen hebben openlyk by de gewoone Godsdienstoeffeningen te bidden om zegen over onze Wapenen , om de Overwinning, maar ook zelfs daar toe opzetlyke Bedefltonden hebben ingefteld 4 vindt men Menlchen, die zulk een Gebed afkeuren, en ongerymd agten. ,, Wat wil een Gebed zeggen, (dus redeneeren zy A. s, het welk Iynregt ftrydt met het Gebed van een ander, die IV, DEEL. MENGELW. NO. 12, Nn eg moog- bro BEDENKINGEN mooglyk even zo veel regt heeft om op verbooring te hoopen als wy? Terwvl wy God bidden, dat by onze Wapenen wille zegenen, en ons doe zZegenpraalen over onze Vyanden, an bidt de Vyand juist het tegendeel, en roept den Hemel aan an tegen ons. Zegt men, dat de regtvaardige zaak de onze is, en dat wy daarom meer regt hebben om op verhooring te hoopen, dan onze Vyanden: de zwaarigheid blyft dezelfde; dewyl de ondervinding duizend en duizendmaalen geleerd hecft, dat God, om wyze redenen, heeft toegelaaten, dat de onfchuld leed , en ’t onregt, ten minften voor eenen tyd, s zegenpraalde. Te bidden om de Vrede, welke beide de Volken wenfchen, is goed; nraar te bidden om de overwin- an ning is ongerymd.’” Deze reden heeft, in den eerften opflag , eenigen fchyn, doch ze is, bg eene naauwkeuriger befchouwing, van geen gewigt tet wereld; gelyk een ieder dit nagaande terftond befeffen zal, die de beginfelen wel heeft begreepen, welken wy, voor eeni- gen tyd, omtrent het Gebed in ’t algemeen ; hebben opgegee- ven (*). , Dat "er Meníchen zyn, die van het bidden om zegen en overwinning geheel ongervmde gedagten hebben; die zig ver- beelden, dat men door een ieverig Gebed de Godheid op Zj- ne zyde brengen, en van die des Vyands aftrekken konne; en dat van twee vyandige Volken dat geene, t welk het vverigst in den gebede is, de overwinning te wagten hebbe , is zeker; en het is tevens zeker, dat zulke Menfchen geene betere be- grippen van het Gebed hebben dan de Heidenen. Zulke be- erippen zyn de ongerymdheid zelve , en veel firyd'ger met het waare zamenftel van ’t Christendom , dan met dat van ’t Heidendom; welks meening was, dat de eene God voor een zeker Volk, en de andere God daartegen ftond. Mulciber in Trojam, pro Troja flabat Apollo, is het bekende zeggen van VIRGILIUS. Uit dit oogpunt befchouwd, dunkt my, verdwgnt de geop- perde bedenking geheel en al. En terwyl een Engelschman, die mooglyk ter goeder trouwe niet twyffelt, of de regtvaar- digheid der zaake is aan de zyde van zyn Vaderland, God yverig fmeekt om zegen over de Wapenen, die tegen ons ge-. voerd worden, en verpligt Is zulks te doen als Vaderlander en Christen; is de Hollander even uit de zelfde gronden ver- pligt, juist het tegendeel te doen. Het fs dan uit dezen hoof- de zeer pryslyk in onze Overheden , dat ze op deze wyze bly- ken geeven, tevens van hunne liefde tot het Vaderland, en van hunne Godsdienftigheid, in God te erkennen voor den Be- ftierder van alle dingen. En het is, uit den zelfden grond, de pligt van ieder Ingezeten van ons Vaderland, zig niet te ont- trekken om openlyk te gehoorzaamen aan deze Godvrugtige bevelen. Laaten wy dan, waarde Medeburgeren, in dezen tyd, zo wel in onze binnenkameren als in ’t openbaar., niet affaaten, Fet Opperwezen aan te loopen om zynen zegen over de Wape- nèn van dit Land. Laaten wy bidden, dat wel dra een einde gemaakt moge worden van alle bloedftorting en verwoesting ; en dat , indien het Gode benaagt, de Volken nog eenigen iyd te ftraffen door hunnen eigenen arm , de rampen van den kryg toch mogen verzagt worden; maar dat ook tevens, daar wy onze regten en bezittingen met het zwaard moeten verdedigen, onze Overheden mogen vervuld worden met Wysheid , in het beraamen der middelen ter verdediging; dat zy, die de be- raamde middelen moeten ten uitvoer brengen, met allen yver mogen bezield worden ; en dat onze Krygshelden , waar Zy den vyand mogen ontmoeten, vol van die dapperheid, welke onze Voorouders zo roemrugtig heeft gemaakt, mogen aanval- len, ftryden en overwinnen; op dat de roem van dit Gemee- nebest , onder de Volken herfteld, onze regten bevestigd , on- ze bezittingen behouden of herwonnen, en onze koophandel en welvaard herfteld mogen worden , tot aan het laate. Nago- agt. : ? H 4 Q. (0 Nn 2 ANEC= e 813 ANEGCDOT E, ANECDOTE VAN CZAAR PETER DEN GROOTE. (Ontleend uit de Histoire de Rusfie, par M. Levesque.) De Dronkenfchap van den Czaar en zyne Oploopenheid wa- ren even verfchriklyvk : als dan kon hy zvne beste Vrien- … den op ’t wreedst mishandelen, en liepen zy zomtyds gevaar van hun leeven : dan waarlyk groote Charaters geeven wel eens, te midden der vervoeringen van Overdaad en Drift, blyken van Grootheid, 't Volgende tot nog onopgetekend ge- val kan ’er ten (taal van ftrekken. In den Jaare 1721, bevond zich Czaar Perer in een Sloep, hy werd met woede vervuld tegen een Heer, die, in den Raad, hem vrymoedig hadt durven tegenfpreeken: hy vatte hem op, en ftondt ges reed hem in de Rivier te werpen, De Raadsheer voerde hem, op een zeer ernftigen toon, te gemoete: Gy kunt my doen verdrenken ; maar uwe Leevensgefchiedenis zal het vermelden! De Vorst bedaarde, en zette zich ftilzwygend neder op een bank van de Sloep. Deeze trek maalt de grootheid van zyn geest. Gramíchap voerde hem buiten zichgelven : hv dagt niet, meer, en ftondt op ’t punt om een fchriklyk misdryf te begaan ; dan hy bedwingt zich , zo ras hy zich het Oordeel der Naakomelingfchap te binnen brengt. Hoe veel grooter Man zou hy geweest zyn, hadt hy eene beter Opvoeding mogen genieten, verftandige , beftendige en deugdzaame Vrienden aangetroffen | AANSPRAAK, AAN DE NEDERLANDERS, DIB DE LEZER EEN Voorbericht NOEMEN KAN. Sehryven is fets, waar over ik altyd met eene verliefde te- derheid gedacht heb; van myne eerfte jeugd af was het eenc myner Liefhebbery-Studiën; en de zucht, die daartoe al- tyd in my geheerscht heeft, is, om, de waarheid te zeggen, zo als ik nu bevinde, niet verminderd, maar, integendeel, zo vermeerderd, en toegenomen, dat ik die, zedert eenigen tyd, als eene lex interna heb beginnen te befchouwen : —— cn nu denke ik nooit aan het woord Schryven, of ik zeg tegen my zelven, ——— „ myn Heer! gy moet Schryven,” Nu zou ik reeds lang, als Schryver, zyn. te voorfchyn getre- den, en, zo ik vertrouwe, nog al en bon habits maar daar Is één ding, dat my dus ver met die qualiteit beeft doen thuis zitten ; en dat is, —— dat ik een zeer byzonder Schry- ver ben, zo wel als een byzonder Mensch; — welke hoedanigheid, naar myn oordeel, het beste middel is, om, zo wel in de eene als în de andere betrekking, een in °t ooglo- pend figuur in de wereld te maken. Myne byzonderheid als Mensch, zal de Lezer, hoop ik, van AANSPRAAK AAN DE KEDERLANDERS. 513 wan tyd tot tyd, uit myne Voortbrengzels kunnen ontdekken; maar myne byzonderhed als Schryver is van dien aart, cat zy nimmer zou kunnen geweten worden, ten zy ik zelve die met duide!yke woorden openbaarde, waarom ik dan befluten heb , dezelve aan het algemeen aan te kondigen, gelyk’ik thans doe op de volgende wyze. Wanneer ik fchrvven zou, — zeide ík tegen myzelven , vn want niemand weet nog het geheim, dan ik; — dan wilde ik wel zo fchryven.. 1. Dat ik den Boekdrukker geene kosten of moeite aan- deed; want ik begeere daarvoor geenen rooden duit. 2 Dat ik ’er zelve geene kosten of moeite om behoefde te maken; want ik heb befloten , geen ftuiver, geen uur, nut- loos, ten behoeve van het algemeen der Lezeren en Lezeres- fen, te verfpilien. l 3. Dat 'er geen enkel blad fchoon dfukpapier om wierd vuil gemaakt. 4. Dat myne ftukken de figuur hadden van een groot Werk, 5. Dat ik het aan myne keuze kon overlaaten, veel of wci- nig te gelyk tẹ fchryven. 6. Dat zy het patrocinium genoten van het geflacht der denkende Lezers, bekende en geachte lieden, 7. En, eindelyk, dat myne gefchriften gelezen wierden van veele, —= van allerleie, ~— van aanhoudende Lezers, on- verfchillig tot welk geflacht zy ook behoren. De belangeloosheid , —— de redelykheid , —— de eigen- aartigheid , —— en het natuurlyke van alle deze Schryvers- bedoelingen, zal denkelyk veelen, van dit oogenblik af, recds een goed vooroordeel ten mynen opzichte inboezemen ; en, byaldien dit nict zo warc, zou ik ongelukkig genoeg zyn , van myn hoofddoel niet te bereiken; doch, daar even die byzonderheden, in het caraêter van alle myne geliefde Medebroeders, — fit veniam verbis! zo zeldzaam voorko- men, ben ik genoodzaakt geweest , wel zo veel tyds, als nodig zou Zyn, om voor de waereld een nuttig boekdeel vol te (chryven , en nog meer, door te brengen, enkel en alleen met het uitdenken van een plan, het geen aan alle deze vereischten mogt beantwoorden; en echter zoude kunnen gc- zegd worden te zyn, ongedwongen, uitvoerbaar, — cn Zu min te verheven als te kag, om van een verftandig man tc worden goedgekeurd. Een fchoone morgen, — het was de fchoonfte , geloof ik, die ons deze zomer baarde , — heeft my dit plan eindeiyk zeer toevallig doen ontdekken, en zo dra was het niet ont- dekt, of het Geheim Cabinet myner denkende Ministers, hadt het zelve reeds in overweging genomen; en, als alleszins ge- past , met eene groote meerderheid van ftemmen , overgeno- men; en nog, nog op dit oogenblik , danke ik u,beminlykfte van alle morgens! dat gy myne doffe ziel met zulk eene edc- le ftraal van de Zon der Wysheid verlicht en verlevendigd hets Nu 3 zs 514 AANSPRAAK Simplex figillum veri. — In de daad , gylieden zult u, waarfchynlyk , over de eenvouwigheid der gantfche zaak zo zeer moeten verwonderen, als ik my verwonderde, in het eerte oogenblik der ontdekking , daarover, dat iets dierge- Iyks niet al lang te voren my voor den geest gekomen was; daar myne ziel ‘er zo menige malen dezelfde gunítige gele- genheid toe gehad hadt als toen. — Maar : wat zal ik zeggen ? — het gaat met de vind'ng van kundigheden en plans, even als met het vinden van een ftuk geld; men loopt ber negen-en-negentig malen met den voet over been, en de honderdfte reis ziet men eerst iets fchitteren , raapt het op, en fteekt het, zeer omzigtig, in den zak, en, als het daar is, is het veilig. i | Na het dejeuné zat ik in een ftukje van de Algemeene Vs- derlandfche Letteroefeningen te lezen ; ik las, — ik dacht , —= ik las weder, —= ik leide het boek ter neêr. Ik dacht, — ik las nogmaals. Ik fprong vaar- dig naar het fchulfraam. En wat, (zeide ik tegen my- -zelven ) de handen in een wryvende; en wat, zeide ik, in- dien ik nu eens, ——- onder het welnemen van de Heeren Uitgevers, —— van de Letteroefeningen gebruik maaktc? Ik heb u begrepen, — prak het Verftand. Daar is niets tegen te zeggen, ‘zeide het Oordeel, Amen) ——- ricp de Wil. Hm! hm! —— geide de Verbeelding. - Indien, maar... .... Zeide de Voorzichtigheid. Indien, maar. ...... fprak de Achterdogt. Indien, maar... ,, fchreeuwde de Macht. “Doch, daar vier, één meer Ís dan drie, ging het plan wel zo gerust door, als gvylieden thans in dit IVde Deels 12de Stukje, deze myne Aanípraak, dic UEds, ook een Voorbericht noemen kunt, zit of ftaat te lezen. Of nu dit gemaakte plan in alle deelen pra8ice zo wel zal kunnen doorgaan, als het zich Theoretice voordoet; daar van zal de waereld zo ras en zo gocd, als ik zelve, kunnen oor- deelen. Het zy voor tegenwoordig genoeg, ulieden de fchoo- ne Theorie , by my daarover ontworpen, mede te deelen; en u daardoor in Daat te ftellen tot een meer of min beflistend oordeel, of myn gedrag meer de pryzen dan te laken,of meer te laken dan te pryzen zy. 1. Het (preekt, zo klaar als iemand fpreken kan, van zel- ve, dat, volgens myn plan, geen een Bockdrukker, wie by zyn moge, zelfs niet die van de Letteroefeningen, eenige kos- ` ten of moeite met my heeft, al vond ík goed een ge- noegzamen voorraad voor een geheel foliant te fchryven, en de Heeren Letteroefenaars het zelve, van tyd tot tyd, uit te geven; dewyl ik daarvoor , naar myne gezetlyke begeerte , geen dutt trekken zou; en "er geen n'guw of grooter werk , om mynen wil behoeft te worden aangelegd. a. Ik zelve worde daardoor ontheven van de kosten, om , in- dien de Drukker, Ct geen zeer waarichynlyk is,‚} myne pro- | uC- AAN DE NEDERLANDERS, - SIS dufen niet voor zyne rekening hadt willen in de waereld zen- den , enkel par hazard myn geld daar voor uit te fchieten, waarvan misfchien wel de helft zou zyn in den loop geble- ven; terwyl ik tevens vry ben van de lastige bemoeijing van de Proeven naar te zien, die men zig getroosten moet ; zo men eenigszins hoop wil voeden op een gelukkig vertier van zyne Schriften: ——— dit gefchiedt nu, denklyk beter, en evenwel buiten my. - 3. En vermits toch maandelyks een 50 paginas van dif Pe- riodiek ftuk werks,met allerlei Mengelwerk, gevuld worden, zie ik niet, dat ‘er om: myne Stukjens te plaatzen, één eenig blad fchoon drukpapier behoeve vuil gemaakt te worden, meer dan anders; en ’t geen zou Zyn gefpaard geworden, byaldien niet dit, maar ander, Mengelwerk daarop gedrukt was. 4. Gelyk het, al mede geen bewvs behoeft , maar zelfs als een principium indemon/lrabile kan worden aangemerkt, dat, in dit geval, myne kleine Verhandelingen , die, te zamen genomen, nog maar gen libel zouden kunnen uitmaken, van den kring, waarin zy geplaatst worden, de gedaante van een volumineus Werk ontleenen zullen 5 °t geen , behoudens beter oordeel ! een der beste middelen is, om zvnen arbeid in ’t ryk der Letteren in gedachten's, en op prys, te houden. 5. Voorts ziet elk® die zien kan, dat my, op deze wyze, de beste gelegenheid geboren wordt, om, naar verkiezing , by gedeelten, en veel of weinig te gelyk, te fchrvven ; alles naar de omftandigheden van tyd, plaats, perfoonen, enz. enz. 6. Dit Artikel ging over het patrocinium myner Srukken: van welk gewicht nu dit voor my zy, byaldien zy het geluk hebhen van in dit Periodiek Werk geplaatst te worden, zal ik , om den fchandnaam van vleier te ontgaan, niet zeggen, maar denken, en aan elken Lezer (echte herinneren. 7. En gy alle, M. V., die dit zelfde 12de Stukje leest, ge- lezen hebt of lezen zult, gy allen zyt myne getuigen; by hoe velen, hoe velerleie, meestal aanhoudende Lezers, en daar onder denkelyk wel 4 deel onderzoekenden, : alle. myne kleine Verhandelingen maandlyks zullen kunnen gelezen worden ` en, ’t geen het voornaamfte is, zonder eenige nieuwe onkosten te doen; vooronderfteld zvnde, dat hun Eds. toch ieder maand, het zv voor zichzelven, het zy met el kander in eenig Collegie, de Letteroefeningen:koopen. Al het welk te zamengenemen Zynde, van dien aart is, dat noch ik, noch gylieden, noch iemand anders în de waereld , reden fechvnen te hebben, om te wenfchen, dat myn gelief- koosd plan, als eene embrijo nimmer tot rypheid kome, of ten minfte in de geboorte ‘reeds worde onderdrukt. _ Vaart wel.. tptttttttt Wv hebben, den Heer Zeimen ten "ou , + in verwagringe det gyne Producten wel aan den Man zullen willen. ecen zwaarigheid semaakt van dee- ze ayne danfpraak, op zyn verzoek, terftond te plaatzen: doch het zon ons: zeer aangenaam. Zyn, de gelegenheid te mogen hebben, om hem, door gen Brief, over de verdere viivoering nades te onderbouden. LUCHTS- O**eere, LUCHTSGESTELDHEID re AMSTERDAM, SEPTEMBER, 1382. Bar: Th: Wind, Bar: Th: Wind. (29. 2-2]58 wW 2 ‚wat betr. 28. 6-8;58 1VZO 1.4 1z. beuwsken 12 — 3-4168 [WNW 2 16 — 5-574 ZO a | donker — 3-SIS8EIVEN ` A: Joker R. lz 4-5|62 IZW ra Lë, BR z.b — AO BIM W 2 [wat betre — §-7 59$!7ZW 15 |zw. w. R. 2< — ABT INW 4 jew. wolken 174 — 7-S!'68} WiZ rr [wolkig * 4-952 NNW 2 Jo helder — 7-758 IZW A8 |zw.w.D3ILz72 mn A 2eg NW o |damp. wolkig — 6-7159 2 Idonk.D.zw.k. 32 — 4-569 |NO o jo. helder 184 — 5-6 68 4 | wolkig R. — 3 5/53 U op — 4-5.57 äu 448 zw. w.R. es 3-2.55 |OZO a jhelder $` 2-6'53- GW eine zw. Bb 4$— 2569| O 3 |= 194 7554 4 ZB — 2-1 SEZ En — IT-0 50 ST —— — 2-0 56 i O N 2 29. 0-253 WtN 6 zwe w ietR, gd — LA, DZO ` Ha …… Dt eg | w 6 'danker R. — 2-558 zo 2 25.10 4'53 ZtW 48 — R. — 2-0955 |7, — 9559 ZW 7 —— H 64 — 3-172 |049 Lj and 0669 WNW 2 — — 3-560 Ire wm IO-5'6I wW g © — isk. — 3-8 59 d 2 pe ss {0-4 585 ZW 3 In. Z. berr. Za — 3-972 35 = 22 $ se 10- DI =. 2 donker — — 3:9 63 | " — — 9-95g | 2 ıı — (s — 4-162 3 — — Ban ZW 3 ÍR. whiz 8 na 4-4 74 m d. Jesse 23 -m 8-8 65 lwzw 7 ZW. We R. — 4-6 DI e 2 ` Je gl Aleatls zu gàro ZW. Rh. H SZ 4-9 60 ' 2 omtre omen g-8issk wW 8 Zwwbhän-: | 9 — 4-8 73 ses 4| a 24 29. 0-2 60f N W 6 |Z- beer. men 4-5 61% —_— 3 o o Aen 1-6!50 [Wen 4 men ICES i maman 4-2 Grt amen 3 — — 1-6 54 ZZ 6 donker k. , zo _—_ 3-6 13 emm A San 25 — 1-2'67 ZW 8 R. Ze ber | 3-0 63 = A Jegen — t-4'63 7 Z. ber. | _— 2-0 62 | 2 z. betr. f— 1- P ZZW o helder iS 17474 3 jo. helder BOS Wës e Z W R wat betr. A. — I-161j 2 Wert, — 0-366 ` 2 |z. beu. K - LO6O won 2 jo. helder 28. 10 -5'65 € w g wolk. Rb: J2 < — 1-073 4 jwolkig o. h.27 — IO-7 66 ‘— 68 |R. z. bir — 1-358} NO 2 Iert, 29. O-358 WZW aàg (Rb, woii — 1-2:595, N 3 jwein. wolken mn aol SA W 3.4 |wolkie 334 — 0871 3 |z. betr. 289 — 3-464 | a [wen weta emm Dasz NNO 2 , o, helder — 3-154 Wiz 4 -m =i 28. IIe? 54 — 3 N 2 bee. zw.dauw mn 1-5 52 172 W 8 R. 344 — I1-5 66 |NtO 2 [mame iets R297 __ 0-8 57 ! 6à8 (donker Re — 1-2 484 N 2 |» helder 28. 10-2'57 |an 9 Län, R. 10-453 I jz berre — 7-157 [WZW 10.8 zerze % 15 < — ap W o 304 — 9-1 6I NW zo |zw. Rou: — 851531. — 10-7 49E WNW _6 IR Il ue Den 14 Th. ’s mo. 6u. 49, 5 av. IZU. 45. - 19 — mam. 34u. 55 2) äocätl Të 27 — "9 mo. Btu. 69. "TI" 4 Den 19's mo. soà 12 wallerhevigften form, AM ENG E LH ZS RK TOT FRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WERRENSCHADbEN - BETREKKELYK. VERHANDELING OVER HET GEBREK VAN EENS ANDERE FOUTEN TE ZIEN, EN ZYN EIGEN TE BEDEKKEN. Me ziet In de Zamenleving vele, en zeer onderfcheis A den, gebreken heerfchen 5 maar er is mogelyk geert gebrek algemener, en waar van bykans geen mensch, in ` eenen meerderen ‘of rhinderen trap, vry te fpreken zy, dan dat van zyne eigen Touren over het hoofd te zien, zyne eigen gebreken te verbergen, en die van zynen evenmensch te berispen, ja tè vergroten. Een gebrek, gaart een oneindig getal andere gebreken vooftvloeien5 dät ten uiter- ften zZóndig en in den hoogften graad verdervelyk:is voot de -Maatífchappy, en daarom een gebrek, dat nimmer ge noeg beftreder kan worderi. Gemerkt het intus- [chen veelal niet fterk beftreden, eti "er weinig qét op gegeven fchynt te worden, zelfs van de zogenaamde ver- beteraars der Zeden; die, mogelyk om dat zy zelven van dat euvel zeer befmet zyn, dit hoofdgebrek minder regt. Ttreeks aanvallen ; zo achtik het des te meer een ondetwerp ` van aandagtige, overweging, dat onze nadere betragdng wel waardig is: waarom ik het zelve, in Zeng nádelige en allerfchadelykfté ‘gevolgen, eens zal affchetzen, Het is grootlyks te verwonderen, dat men, daar men zb vele pogingen doet,om in de Maatfchappyen eene, verbete. fing te wege te brengen, en de menfchen van fouten te zui- veren ; daar men , met zo Veel omflags , op byzondere ondeug- den en gebreken los gaat: dät met, zeg ik, by dit alles, hiet zeldzaam „den grond en de oofzaak ván het kwaad over “het hoofd ziet; verwaarlozende de bronnen op te fpeuren’, waart het kwaad zynen oorfprong neemt, met welker ftop- ping mien egter allen toevoer aan de ergfte en nadelig ‘gebreked zóu ontnemen. Zulk eene handelwyze is zeer gelyk aan die van zodanige Geneesheren, welke hunne Lyders van kwalen en ongemakken pogen te ontheffen , Zug: ‘der den grond van het kwaad op te fporen, en de oorzâ- ken weg te nemen, waar uit de ziekten voortkomen, ` Hod ‘ongelukkig dusdanige Artzen in % helpen hunner Eyders Y DEEL. 'MENGELW No.3 Oo’ -e fài SU VERHANDELING OVER HET GEBREK flagen, kan de bevinding ons genoegzaam leren, — En even zo ongelukkig flagen zy, die flegts de gebreken aanwyzen, en willen, dat de mensch zich van dezelve ont- doen zal , zonder eerst de grondeorzaken weg te nemen , waar uit die gebreken ont{taan. Zodanige Zedemeesters moeten natuurlyk geringe vorderingen maken inde gebreken hunner Medemenfchen te verbeteren, fchoon zy al de grootfte en fterkfte in °t ooglopende wanbedryven en gebreken ftreng- lyk berispen. Byaldien zy,om zo te fpreken , den grond der kwaal niet opfporen, niet ontdekken, en dus het kwaad in zyn grond en oorfprong niet aantasten,zal hun arbeid fteeds vrugteloos bevonden worden; en zy zullen de men- Tchen laten in denzelfden ftaat, waar in zy hen gevonden hebben, Men moge duizend en duizend heerfchende ge- breken berispen; men male dezelve met de hatelykfte ver- wen, in de affchuwelykfte Schilderyen, af, wanneer men de bronnen der gebreken ongeftopt laat, zullen ze dezelfde blyven, en met gene mogelykheid verbeterd kunnen wor- en. = Uit dit hoofdgebrek, dat by: vele Zedeleeraars zelven huisvest, ontítaat het, dat men over het algemeen zulke geringe vorderingen máakt in der menfchen gebreken te verbeteren; en ecn twede voorname oorzaak hier van is, dat ieder zich dadelyk gereed toont, om de hatelyk af- gefchilderde gebreken in anderen te vinden, en van zich - zelven af te wenden. Men fchuift, gewoonlyk, alles van zyn eigen op dên hals van anderen. Zich zelven van de afgefchetfte gebreken vry kennende, vind men die in hunne hatelykfte koleuren in zynen naasten. Men zal ze, dat meer is, in het algemeen , by anderen niet (legts afkeu- ren, maar in den hoogften trap veroofdelen. Ziet men ze daadlyk van zynen Evenmensch bedryven, dan zal men veelal geneigd zyn, al het affchuwelyke Ter van te ontdekken , om ze in alle hunne verzwarende oraftandig- heden te vergroten. ` Zo gaat men te werk, fchoon men zelve dikwils oneindig melaatfer îs dan zyn naasten. — In hoe vele gevallen ziet men zulk een verkeerd zulk een haat- lyk gedrag niet by vele menfchen? Van daar alle de lief- éloze veroordelingen , waar mede men in de Zamente- ving den eenen den anderen ziet behandelen. -— Van daar dat hatelyk ten toon ftellen van zynen evennaasten. Van daar al dat berispen zyner handelingen, het mispry- zen van zynen arbeid, en dat veelal op eene wyze, dat men zich voor de waefeld verbergt, waardoor men zynen ` eVel D D VAN ERNS ANDERS FOUTEN TE ZIEN, Eng, Eu evenmensch befpatiyk of gehaat, eh deszelfs arbeid nutte- loos, of verachtlyk, maakt. Van daar dat meesteragtig beoordelen van eens anders werken, zonder zelfs het gee brekkige dikwils eens te noemen; terwyl men zyne eigen fouten door dusdanig eene wyze van handelen voorby ziet, en nimmer leert opmerken. Van daar die beflisfende taal, die men velen hoort voeren, waarin ge , op eene onbe- fchofte wyze, met ter zyde ftelling van alle befcheidenheid , de daden van: anderen afkeuren, die vol gebreken vina den; terwyl ze niet gewaar,worden , dat zy zelven gedu- rig in de onvergeeflyk(te feilen neerftorten. y ken- nen die fchone Spreuk van onzen Godlyken Leermeester niet , of ten minften ze overtreden die ieder ogenblik „ Wat Gy niet wilt, dat U gefchiedde , zult gy eenen anderen niet aandoen.” Men vindt meníchen, en wel in groten getale, die zich een meesteragtig regt toeëigenen , en zich fchynen te verbeelden, dat hun alleen ber regt toe- komt, om. over alles, wat van kunnen naasten gefchied , willekeurig te ‘magen oordelen; ‘die er dikwils op de be- ledioendfte wyze over vonnisfen; terwyl ze zich, op de aanduiding van de allergeringtte fout, beledigd agten. —— Van waar andets tog komt ‘het, dat de menfchen, gelyk de bevinding ons leert, veelal zo verkeerd handelen , dan dat zy hunne eigen: gebreken voorby zien, of, ziende, voorbedagtelyk verbergen; en die van andéren zien, en, ziende, in ‘bet hatelvkfte cht plaatzen ® „ Hoe vaak ontdekt men gelyk onze grote Leermeester , dit kwaad beftraffetide , zegt, den {plinter niet in het oog zyns broe= ders, rte men den balk in zyne eigen ogen of niet ziet, of tragt te verbergen. Is dit’ alles eene handtastelyke waarheid; verzuimen de Zedeleeraars veelal die bron te ftoppen; zyn de Menfchen “gewoonlyk po genegen, om de berispingen der Zedelceraass van gich%elven af te wenden, en op anderen te fchuiven.3 en is dt eene zo algemene bron van vele heilloze gebre- kens: hëobnodig is het dan , -om ’er met des te meerder ernst op te letten, dat men ieder mensch inzonderheid tot zichzelven zoeke te bepalen, en hem aanzette, trt een nauwkeurig onderzoek van zyn eigen bart: tot een hepanjd onderzoekt: van zichzelven en wel van zichzelven in het ee: heel , zo gedagten als woorden en werkén; om na te Gagn: ‘niet &féen Zyne bedryven, maar ook tevens de gronden, Avaar uit dezelven voortvloeien, Men moet hen vooral ov- ‘der het obg brengen de nadelige. gevolgen , ven -altans d oa gfe '§20 ` VERHANDELING OVER HET CEBREK lerlei zoorten van gebreken buiten zichzelven in anderen te begrypen5 hem zichzelven in tegendeel leren aanmerken als in de daad vol wanbedryven , vol gebreken, vol wak chelyke ondeugden , die- voor het oog van anderen zo zigtbaar zyn, als die van anderen voor hun; des zy ook dadelyk im het oog moeten lopen van zynen Evenmensch, even op die zelfde wyze, als die van anderen hem doen. < Kan men een mensch hier toe brengen , dat hy, zo dra hy een gebrek in zynen naasten ontdekt, terftond zichzelve’ befchouwt , op gene andere wyze dan hy eenen anderen doet; dat hy nauwkeurig zichzelven onder- zoekt, of hy die eigen gebreken niet bezit, die eigen fou- ten niet begaat , of imet dat zelfde euvel niet befmet is, dat hy in zynen Evenmensch ontdekt; dan zal zulk een mensch eerst recht tot zichzelven keren, en dat geen in zichzelven tragten te verbeteren , ‚wat hy in anderen als wanftaltig afkeurt. Wanneer men. zo den mensch bepaalt , om zichzelven , zonder eenige misleiding, gade te flaan, ik houde my verzekerd, dat men meer vorderin- gen zal maken , in de verbetering van het Menschdom, en het kragtdadiger zal opleiden, om zich zorgvuldig te wagten, van zich aan anderen ten toon te tellen. Dan om hierin te beter te flagen, zal het der moeite wel waardig zyn, ons nog enige ogenblikken op te houden, by het nafpeuren van de oorzaken, waar uit het voortkomt, dat de menfchen veelal hunne eigen gebreken voorby zien, en die van anderen opmerken, Rekend is de geestige Fabel, dat Jupiter den mensch twee zakken fchonk, plaatzende dien» gevuld -met de ge- breken van anderen , op de borst, en dien gevuld met eigen fouten op den rug.” Men heeft er mede willen af- beelden , het gedrag der meeste menfchen , dat zig we zenlyk op zodanig eene wyze gedraagt, als of ze de fou- ten van den Naasten gedurig voor het oog hadden, en hunne eigen niet zien konden. Was het zo met ‘er daad gefteld , en had men hierin de rede van dat gedrag te “zoeken , dan was het zeker niet de fchuld van den Mensch, maar die van zynen Maker; gemerkt het dan buiten ons vermogen zyn zoude, juist over onze gebreken te oorde- len , dewvl ze buiten het bereik onzer befchouwing ge- plaatst waren. Doch dit is, gelyk wy weten , een zinne- beeldig. verdichtzel, en het tegendeel is waarachtig; want onze eigen fouten vertonen zich inderdaad wel degelyk voor ons gezigt, wanneer wy onze ogen maar willen ope- . nen, U VAN EENS ANDERS FOUTEN TE ZIEN, ENZ. ` ër nen, om ze te befchouwen. Zy worden door ons niet verborgen agter onze ruggen bedreven's maar wy ftaan Ter nog veel nader toe, om ze te ontdekken, dan die van on- zen naasten, om dat wy ‘er al de omftandigheden vol- maakt van kennen: ent is derhalven onze eigen fchuld , wanneer wy niet juist over onze eigem gebreken ot: delen. - De eerte en voorname grond , waar uit deze verkeerde handelwyze veler menfchen in de Maatfchappy geboren word , is zekerlyk nergens anders te zoeken , dan Im de Ei- gen-liefde, de Verkeerde Eigen-Liefde nameutlyk. Deze- tog veroorzaakt, dat wy omtrent ons zelven eenzyidig den- ken; ons zelven altyd in het.voordeligst licht plaatzen; en dan anderen beftendig uit een tegenovergefteld gezigtpunt befchouwen. Me is niet te zeggen , hoe flaafsch de mensch veeltyds dienstbaar is. aan eene verkeerde eigenlicf. de; hoe overheerfchend zy ons regeren, en alle onze han- delingen beftieren. Men mag in de daad de Eigenliefde aanmerken; als dé eerfte, de voornaamfte dryfveer, welke den mensch beweegt 5 die alle zyne handelingen, beftiert , zyne byzondere: oogmerken regelt , en hem tot een dadelyk werkend wezen maakt. Dan dit zo zynde, is het niet te verwonderen, dat eene verkeerde , onbeftierde , en ongeregelde eigenliefde , ons vele buirenfporigheden doet begaan.: Het is niet te verwonderen , dat zy geenzins ver- dragen kan, dat wy ons zelven veroordelen; onzen even- mensch vrvfpraken; dien in ’t gelyk, en ons zelven in ’t ongelyk ftellen, wanneer de fchuld ligtlyk op hem geleid kan worden. Zy laat niet toe, dat wy, ten koste van zo duur eene offerande „ te weten die van ons eigen be- lang , zo edelmoedig zullen zyn: en noopt ons, om ons zelven altyd te verfchonen , en de fchuld altoos van onzen hals op dien van een anderen te fchuiven. Zo lang men nu den mensch in dezen grond niet verbe- tert, door deze bron van het kwaad op te fpeuren, en hem dien eerften oorfprong van dit kwaad onder het oog te bren- gen, om hem langs dien weg te verbeteren, en op deze wyze zyn verkeerd gedrag af te leren, is “er voorwaar, om- trent andere gebreken , welke uit deze heilloze brou ont- fpruiten, weinig hoop van beterfchap te wagten. Her is derhalve de zaak der Zedeleeraren, die verkeerde Eigen. liefde vooral tegen te gaans daar zy °t.inzonderheid is , die ons aandryit, om zelfs onze eigen gebreken, met wel- ken wy za vaak befmet zyn, in«angeren te vinden. F o 3 HN A Sar > VERMANDELING OVER HET GEBREK deze verkeerde Eigenliefde oefent haar gezag zo verre op den mensch, dat hy de gebreken, welke hem het meest aankleven, in anderen het allerfterkst zal berispen. 