Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
xvj Septembris bij eenen pander vanden houe van Virecht, Balthasar de Cruyf, ende sijn die bewaert geweest tot da xxv der selve maent tot, die goederen estimeert sijn geweest bij de erfhuysmeesters, die welcke estimacie soe wel als we gaende de meublen ende huysinge beuonden, beloep ter somme toe samen jexlij g., ende vande steenen staende buyten o de voors. mr. Cornelis, steenhouwer, ter somme toe val hondert lxxxj g., ende es hier voer cautie gestelt bij de voor. wedue ende haer gebruyck gelaeten van dien haer onder de selfde cautie toegelaeten geweest. Jelis Spaens goederen en sijn oeck niet geannoteert ge weest bij de voors. officie, hebben wij commissarissen dad omme belast den procureur generael, dat hij die selfde sod doen inuentoriseren, ende dienvolgende sijn die geinuentorixet geweest bij.Dirick van Cuyck, pander, opden xvj Septembrs van 67, ende in coninex handen gestelt, ende nae dat die gr estimeert sijn geweest bij de erfhuysmeesters op den xxij SP tembris 1567 ter somme toe van xl g., iv st., hebben wij & ouer gelaeten die vrunden vanden voors, Jelis Spaens, onde behoerlicke cautie. Ende soe veel alst aengaet de goederen van Carel Hemtk, snijder, een hooft vanden beldestormers, es ons commissarissen gebleken geweest, dat die selfde Caerle leste voir date van œs commissie gebannen es ende sijn goederen verclaert sijn geot 77 fisqueert tot behouf van sijne mat. bij die vande gerechte van Vtrecht, ter sake van voors. feit, ende dat de officiers die selfde goederen hadden doen inuentoriseren ; dat alsoe wij ver- stonden dat de resp. officiers , niet tegenstaende de voors. paine van confiscatie ende inuentorisatie bij hem gedaen, de voors. goe- deren onder gelaeten heeft de huysfrouwe vanden voors. Caerle , ende daer naer niet sonder ende deur dat hij hem liet duncken, als hij ons verclaert heeft, datter niet veel ouerschieten en soude, als men die sculde tegens de goederen rekenen wille, oec hebben wij commissarissen, kennende dat de inuentaris bij de schout sonderlicke gemaeckt was van voors. goederen ten eynde die mat. gheen prejudicie hier bij hebben soude, beuoelen Dierck van Cuyck, dat hij hem ten huyse vanden huysfrouwe vanden voors. Caerle vinde ende de goederen pertinentelick inuentoriseren soude, als hij oeck gedaen heeft op den xvj Septembris anno xrelxvij, ende es de huysfrouwe int gebruyck gebleuen onder cautie, naer dat die selfde goederen geestimeert waeren bij de erfhuysmrs. voors., op den xxvj van voors. maent ter somme toe van Irrel g., vij st. ende half. Ende en es oeck gheen inuentorisatie gedaen vanden meu- ble goederen van Jan Berntz. ende Dierck Cater, ouermits dese twee persoenen al gebannen waeren bij die vanden ge- rechte van Vtrecht ende hemluyder goederen verclaert gecon- fisqueert, ende oeck vercoeft sijn geweest bij de officieren voer date van onse commissie. De goederen van Hermen Claesz. Brouwer, die sijn gein- uentoriseert geweest bij den pander Herbert van Haeften op den xvi Seotembris 1567, ende geestimeert bij de erf huysmees- cautie gestelt op de xxvj Septembris 1567, ende sijn de vrun- den onder de voors. cautie int gebruyck gebleuen. Ende de goederen van Willem Jacob Cosijnz, soe die heeft geinuentoriseert Peter Quirijnsz., pander vanden procureur ge- nerael, opden xviij Septembris 1567, ende sijn die meuble goe- deren geestimeert geweest op de xx daeraen volgende, wesende 78 bij de erfhuysmeesters ter somme van Ixviij g., viij st., eni es de huysse int gebruyck gebleuen onder cautie. Soe veel roert de goederen van eenen Jan Pijl, heeft on- verclaert de voors. pander Peter Quirynsz., dat bij gh: goederen inde huysinge, die dese persoen plagh te bewoenen, gevonden en heeft, ende dat die selve bij ander luyden te waert waren. De goederen van Olof van Buglen die sijn geinuentoriscer: geweest op de xvij Septembris 1567 bij Frederick van Not, ende es ons de inuentaris geleuert den ij Desembris 1667, ep: sijn dese goederen de huysfrouwe ouergelaten, niet jezer staende dat zij gheen cautie en stelde, ouermits datter ghi-: rentmeester en waer te stellen, die de selve soude hebben ma- ghen ouerleueren. Adriaen van Oostrum goederen zijn op den xix Septembr.: Ixvij, bij den voors. Peter Quyrijnsz., pander, geinuentorizer“. geweest ende es daervan inuentaris den rentmr. geleuert. Aengaende de goederen van eenen Floris Lubbertz. (2) e die geinuentoriseert geweest bij eenen Frederick van Noet, pan- der, op den xvj Septembris 1567, ende sijn die verbercht gew: bij Jan Lubbertz. van Palaes, broeder van de voors. Flor.:. die daer voir responderen met Jan van Voerthuysen, alsoe ü:: eenlopig geselle geweest es ende heeft gheen ruerende goeùe- ren gehadt. En beruerende Jan van Ameronghen, bast (2), alsoe ons Je schout der stadt Vtrecht ende anderen ons verclaerden, datte rı:: en was weerdich om tinuentorizeren, ende een hoep naecu kynderen daer waeren, en hebben gheen beueel gedaen omme ck inuentorizeren ; daervan nochtans naerderhant inuentaris ge- maeckt es, *twelck den rentmr. geleuert es. (1) Floris Lubbertss., een der gevlugto personen, werd bij sentenu: van 17 Aug. 1568 gebannen. Marcus, bl. 114, (2) Jan van Amerongen, bastaard, een bekend beeldstormer, werd op de Neude gehangen 23 December 1568; na den middag afgenomen en gehangen sau de stads galg buiten de Tolsteegpoert. 19 Ende van Marcus de goutsmyt, is inuentaris gemaect dat de rentmeester heeft. Ende nopende Jacob in de Bijl en es aldaer nyet geuonden. Als van gelijcke in de husinge van Herman, int wapen van Hattum, nyet gevonden en is; ende naerderhant verstaen heb- bende dat de huysfrouwe vanden voors. Herman elders gaen woo- nen was, hebben wij die selue voor ons ontboden ende haer verclaringe gehoort ende die goederen doen annoteren ende in- uentorizeren. Willem van Nyeuelt van Aertsberghen die en es inden ge- rechte van Vtrecht niet woenachtich geweest, soe datter gheen inuentorisatie van sijn meuble ende roerende goederen gedaen en es geweest. Alsoe eenen Jacob Cozijnz (?) bij den schout van Vtrecht ge- apprehendeert was ter sake dat hij mede een beuelhebber soude geweest hebben vanden beeldestormers, hebben wij commissaris- sen sijn goederen doen stellen in des maiesteyts handen ende die selue inuentorizatie bij eenen Johan vten Ham, pander van den hone van Vtrecht, op den xvj van Septembris 1567, ende sijn die geestimeert geweest bij de erfhuysmeesters op den xix Septembris 1667, ende es gebruycke van dien gelaeten de huys- frouwe onder cautie. Beuinde mede vuyt ons informatie, dat eenen Lodewijck van Keyserweert (2) culpabel was van de vermelde troubles ende dat hij ter cause vandien voervluchtich was, hebben wij opden xxij Septembris 1567 sijn goederen doen inuentoriseren bij Balthasar de Cruyf, pander, ende sijn die geestimeert geweest op den xxiiij (1) Jacob Cosijnes., mede een bekend hoefd der beeldstormers, werd op de Neude opgehangen den 23 December, en voorts aan de stads galg buiten de Tolsteegpoort, gehecht. Zie Marcus, 351. Zie het accoord met de Megistraat gemaakt ie 1866 in de aanteekenin gen wit het Buurspraakboek in de Bijlagen. Ook bj Bor opgeno- men, I, 100. (2) Lodewijk van Keyserswaert, voortelugtig, werd bj sententie van 17 Aug. 1568 gebannen en sijne goederen verbeurd verklaard. Marcus, bi. 109. 80 Septembris lxvj ter somme toe van lvj g., xvij st. ende es gebruyck van dien gelaeten de huysfrouwe onder cautie. De inuentaris vanden meuble goederen van eenen Huber Lubertz. (1) en es gemaeckt geweest bij den schout ende ge- rechte van Vtrecht op den xxiij ...... 1567, de welcke v; commissarissen hebben doen resumeren bij Willem de Vianen, deurwaerder, ende es geestimeert geweest bij de erf huysmeester, ter somme toe van j€xxx g., vij st. Ende de goederen van eenen Euert Jansz. van Capel (2), sia bij voers. gerechte geinuentariseert geweest op den xxiij Joz; 1567, ende hebben denselfden inuentaris doen resumeren b; Willem de Vianen, deurwaerder, ende sijn de selfde goederen geestimeert geweest ter somme toe van ijlxxvj gl., v er. Alsoe wij commissarissen verstaen hadden, dat deur berei vanden houe van Vtrecht de procureur generael doen appre- henderen hadde eene Elisabet van Dyemen (3), deur dien sí haer soude ontgaen hebben in de voirmelde troublen , heben terstont bij eenen Herbert van Haeften, pander van den hou: van Vtrecht, haer goederen doen inuentoriseren op den ac- tienden Septembris 1567, ende es het gebruyck van dien gelaete: geweest de dochter van voors. Elisabet, nae dat de seire goederen geestimeert waren bij de erfhuysmeesters ter somme we van hondert tnegentich g., xiij st. en daer veur cauti gestelt was. Ende alsoe wij commissarissen mede beuonden bij de jz- formatie culpabel te zijn Cornelis van Nyenrode (53), woenende (1) Hubert Lubbertsz., die de liefdegiften onder de predicaten ver- zamelde, gebannen. Marcus, bl. 117. (2) Evert Janes. van Capelle, gebannen. Marcas, bi. 113. (3) Elisabeth van der Kercke, weduwe van wijlen Adam van Diemen, werd, door ordonnantie van R. Speet, op bevel van den hertog , voor Vredenburg onthoofd. Haar ligchaam deelde in hetzelfde lot vac Gerrit van Renesse, doch werd mede voor zekere som toegelaten om begraven te worden in de Predikheerea kerk. Zie verder Marcus, 325. (4) Cornelis van Nyenrode behoorde tot het getal der verkandene edelen ; voortvlugtig zijnde, werd hij bij sententie van 17 Aug. 1568 81 in Hollant ende hier in dese landen van Vtrecht, hebbende diuerse goederen, soe hebben wij daer van geaduerteert den raedt van Hollant opten xvj deser maent Septembris, omme zijn persoon verzekert te wezen, ende dat wij, hebbende res- criptie vanden voors. raedt, alsdan zonde procederen tot hant- stellinge vande goederen alhier gelegen; ende heeft ons Frans de boode van desen houe bijden hant vanden raetsheer Sasbout verthoont die selue brieuen gehantreyckt te zijn, ende dat hij Sasbout (1) hem boodschap voor antwoorde ghaff, dat men in de zaeck nyet doen en konde int afwezen vanden president, die mytten heer van Bossu (2) vertrokken was nae Haerlem. Hebben oock ten voors. dage van xvi Septembris ontfangen zekere instructie bijde hoocheyt vande hartoginne geteykent jn date den xiij der seluer maent, waer nae wij ons zouden reguleren. Hebben opten xvii deser maent afgeveerdicht Petrus Schou, boode, myt ons gebesongeerde nae Brusel aende hartoginne myt ons verbael, sonder dat wij daer bij eenige informatie geson- den hebben, die wij gescreuen zijnde, sullen eerstdaecx ouer- seynden. Item alsoe wij bij voorgaende informatie perparatoire bevon- den hebben in secrete predicatien geweest te sijn ende een predicant gehoert thebben tweemael Jacob Heymen Tolliusz. Item dat eenen Gozen Heymansz. (3) een predikant hooren prediken heeft tot Amersfort, ten huyse van Steuen Petersz (4), (D Mr. Aernt Sasbout, raad van het bof van Holland, commissaris voor de saken der tronbelen aldaar. (2) De graaf van Bossu werd 12 Junij 1567 door de hertogin re- gentes bij provisie met het toezigt over de provincie Utrecht belast, in plaats van den prins van Oranje. Den 28 Jung vertrok de graaf van Megben uit Utrecht, en werd door de staten vereerd met twee silver-vergulden koppen, liggende in elke kop duizend gulden, en zulks voor de groote diensten, die hij het land van Utrecht gedaan had. (3) Gosen Heimans, van IJsselstein , voort lugtig sijnde, werd 3 Oo- tober 1568 gebannen. (4) Steven Peteres. was in verscheidene heimelijke vergaderingen (Codex, 24e Serie, 2% Deel, 2% Afd.) 6 83 1567, ende dat hij voorts die goederen doen annoteren heeft van alle de voors. persoonen , wuytgesondert van Steuen Potersz., die hij noch verhoopte te bekoomen, ende daeromme hem in zijn huys nyet gezocht hadde; ende heeft tot dien eynde in onse handen gelaeten de inuentorizatie vande goederen vanden voors. persoonen. In margine staet aldus geannoteert: Alzoo den procureur generael van desen houe geleuert zijn twee inuenta- rissen, deen sprekende op Neeltgen Heymans myt huer kyn- deren, ende d’ander op Reyer Rutgersz zijn huysfrouwe es dese apostille … … Actum den 37 Septembris 68. Op huyden den xxij Septembris 1567 hebben wij voor ons doen koomen den borgermeyster der stadt Vtrecht Herman van- den Vecht mit Jacob vander Voord, secretaris der zelve stadt, ende hemluyden aengegeuen, dat wij wuytwachten onse commis- sie , ende volgende zekere instructie van de hartoginne versocht thebben alle alzulcken acten van resolutjen , als zij bij gescrifte hebben doen stellen van tgunt dat hemluyden wedervaeren is binnen deser alteratic, die ons voor antwoorde gegeuen heb- ben dat zij tzelfde huerl. college aengeuen ende ons opt spoe- delixte antwoorde geuen zouden. Ten dage als bouen hebben wij den schout der stadt Vtrecht aengegeuen, dat naerdemael Dirok Weyman duer onse laste bij zijn substituyt geapprehendeert was ende dien volgende behoerde nyet op Hazeberch maer op Vredeborch gebrocht te wordden, dat hij schout den voors. Weyman zoude doen bren- gen op Vredeborch, ende dit al sonder prejudicie van zijn ge- resticheyt ter tijt toe bij den hoocheyt geordonneert soude wor- den wye daer inne procederen souden ; waerop de voors. schout seyde daervan te zullen communiceren myt die vanden stadt ende ons antwoorde daerop geuen mitten eersten. Hebben voorts voor ons geroupen den procureur generael vanden houe ende den seluen geordonneert, dat hij in handen vanden koninck stellen zoude alle de onruerende goederen van den gheene die geapprehendeert , ende voorts der gheenen wyens ruerende goederen geannoteert waeren, ende dat hij mede anno- 6* 84 teren soude de goederen van Lodewijck de Brauwer, Duci Weyman ende in handen des konyncx stellen. Noch ten seluen dage gezien hebbende zekere informa:.c, genoemen bij den procureur generael tot Amersfordt van ex Gooris Cornelisz. , beeltsnijder, zijn huysfrouwe ende een Vo ten Heyersz., daer bij ons gebleken is, dat de voors. Ge: Cornelisz. heeft hooren preken binnen Amersfort ende den pe dicant tot zijnen huyse gelogeert- heeft den tijt van acht da. myt confessie van veele ander quade leeringe contrarie de o tholique religie, ende herdoopt es, ende conformelicke genau. daerop corresponderende de confessie van Aeltge Core, z,: huysfrouwe, ende Merten Reyersz. die nyet gedoopt , zoo beb. wij goet geuonden den procureur generael aen te geuen, d hij die voors. personen apprehenderen, huerl. goederen ap ren ende in bewaerde handen stellen soude; omme tot wein: executie voorts geprocedeert te worden, hebben wij dam: mitten procureur generael gecommuniceert ende myt zijn ai: geresolueert van hier te aduerteren bij missive den schol o: Amersfort, omme te weeten off de voors. persoonen noch sii: zijn ofte nyet, ende hebben tot dien eynde zulcx gescreon senden voors. scholt, dat indien hij de voors. persoenen ali: vyndt, die selue gevanckelick brengen soude op Vredeborch , 7» die hem huyden aldaer nyet vyndende, de goederen geannoic heeft, breder vermogens zijn rescriptie ende apostille dacz? gestelt. l Gisteren xxv Septembris hebben wij ontfangen brieuen 7 haere hoocheyt, bij de welcke ons belast es ouer te zn: het sommier vanden treffelixste van onse gebesogneerde r :: verclaringe vanden gheene, die wij meest beschuldigt von 2. Opten xxiij Septembris comparecrde voor ons commissaris: de voors. schout, seggende voor antwoorde beruerende gt: gaende verzouck van Dirck Weyman, dat hij gecommunicc hadde tzelfde myt die vanden gerechte, ende dat hij vel2”: huerluyder aduis nyet schuldich en was den voors. Weyn: te leueren vp Vredenborch, soe hij een borger es, ende ó 85 hij, alvoorens wij hem doen vangen hadde, beneel gedaen heeft zijnen substituyt vanden voors. Weyman verzekert te wezen, ende dat hij oeck bij preuentie de goederen hadde doen annoteren, estimeren ende cautie daer voor genomen; waerop bij ons den voors. schout voor antwoorde gegeuen is, dat wij hiervan rapport zouden doen. Op 't verzonck aen ons commissarissen gedaen bij den schout van Amersfort, Vincent van den Houue (1) bij zekere zijne mis- siue in date den xxiiij Septembris 1567, beruerende zekere meys- ken van xvij jaeren, wezende die dochter vanden huysfrouwe van Joris Cornelissen, beeldsnijder, fugitif, die hij scrift beuonden te hebben in de huysinge vanden voors. Jooris (den welcken Gooris wij geordonneert hadden bij hem geapprehendeert ende zijn goederen geinuentoriseert te wordden), ende in bewaerder hant gestelt ende behouden te wordden, begheerende daervan te heb- ben onse ordonnantie, hebben wij commissarissen den voors. gerescribeert , dat gemerct wij gheen ‘informatie tot laste vande tvoors. meysken en hadden, dat hij die zelue zoude relaxeren. Actum den xxv Septembre 1567. Ten voors. dage hebben wij vuyt voorgaende redenen geor- donneert op gelijcke verzouck van twee persoenen , wezende gesusteren ende wulleneesters, hem rescriberende, dat ge- merct wij gheen informatie tot haeren laste en hadden, dat hij schout supersederen zoude van haer tapprehenderen. Ende nopende 'tverder verzouck van te vercoopen die goe- deren bij hem geannoteert, duer onse ordonnantie den seluen gerescribeert, dat wij daer toe gheen last en hadden ende dat (1) Vincent van den Hoef, schout van Amersfoort, werd den 3 Mei 15607 uit zijne gevangenis te Vianen, waar hij lang gezcten had, ontslagen, en wel bij gelegenheid, dat deze stad weder aan de zijde van den koning was gebragt. Het is ook bier, dat Jan van Renesse gevangen genomen en op denzelfden dag op Vredenburg gebragt werd. De hier bedoelde Vincent van den Hoef werd den 25 Augustus 1506 voor Harenberg onthoofd, wegens diversche maleficien ende delicten. Volgens de sententie, die hoogst lezenswaardig is, moest hij, indien bij catholiekelijk sterft, metten tweerde, anders metten vuere geeze- cuteerd worden. Zie Marcus, bl. 360. 87 teruolgende onse laste ende commissie hadden in geschrifte ge- stelt zekere acte, daer van wij bemluyden vuyt erachte ons commissie ordonneerde resolutie ende verclaringe te doen, aide dat zij daerbij zoude moegen vuegen alle alsulcke justifivatie, als zij verkoopen souden daertoe te dienen, ende dat men hemluyden daer van huyden zoude leueren copie vande voors. acte, ter fijne als bouen, ende als dien volgende oock gedaen es nae in- houde vande relatie vanden deurwaerders vanden hone van Vtrecht. Ende alsoe den voors. burgemeester versocht tijt om- me dasr vanden zijnen te moegen doen rapport op sandren dseax , soe is de zaeck vuytgestelt tot opten xxiij Octobris; ten welcke dage oomparerende de voors. borgermeesteren metten sehout, seyden , dat alsoe de saeke in deliberatie gestelt zijnde vereysschten vorder kennisse, dat zij versochten die te moegen aenstaen tot sanderen daecx, ende soe oenige van huerluyder collegie, nochtans geroupen zijnde, niet en compareerden. Ende compareren ten voors. dage, te weeten opten xxiiij des maent Oclobris, vuytten naem vande collegie der stadt Mr. Ghis- bert Thijn, huerl. secretaris, met Mr. Floris Thijn, aduocaet, hebben inden yersten versocht vuyt zaecke van eenige difficul- teyten , die in huerl. raedt gemoueert waeren, beruerende onse commissie, dat wij hemluyden vuyt de naem vande collegis zoude willen breder verclaeringe doen vande intentie, soe vande hoscheyt vande hartoginne als vande excellentie van duc dAlua, Eade beruerende off zij gehouden zouden wezen collegialiter bij schrifte te stellen huerl. middelen van justifloatie ende am- derssins. Ende nae wij hemluyden hierop onse verclaringe ende onderrichtinge gedaen hadden, hebben ons verclaert, det sij ach- tereenvolgende de voors. onse commissie verhoopten ten langste binnen acht dagen ons schriftelicke resolutien te geuen op onse versoucke ende acte tot dien eynde ouergeleuert, seggende zulex te zijn de resolutie vande voors. gerechte der stadt Vtrecht. Ende zoe wij hierop seyden, dat van den tijdt van acht dagen tijd te verleenen onse commissie excedeerde, hebben geseyt, dat zij wel verhoopten den tijdt van ses dagen in onse 88 commissie begrepen ware te nemen, dat zij nogthans betrou- wende waren, dat men op eenen dach ofte twee nyet lette en zoude; daerop partijen gescheyden zijn. Ende alsoe middelretijt zekere beruerte quam binnen de su: ende landen van Vtrecht vande vergaderinge vanden Guesen iz landen van Gelre (!), daer voor die vande stadt beducht vz ren, soe hebben die vanden staet ten voors. dage nyet kune: furneren, ende is ons eerst opten ix Nouembris geleuert huc. verclaringe, seggende bij touerleueren van die, dat, indien zj vonden van doen daertoe te dienen eenige verificatie , dat z) die mitten eersten ouerzeynden souden; verzouckende aen ons té willen te rapporteren , dat ingeualle eenige vordere zwaricher: zoude moege verrisen, vuyt huerl. antwoorde breeder dao: gehoort te moegen wordden. Hebben voorts voor ons vertreci achtereenuolgende d'instructie ons gevonden inde kerken ence cloosteren der stadt Vtrecht, daer van de kerken gedestrueer waeren, omme te bezien wat reparatien van daer aen gedien waeren ende wat daer noch resterende was, ende tot dien erné: voor ons doen roupen den pastooren, kerkmeesters ende anderen ende hemluyden op als gehoort (2). Waer mede wij vertrocken zijn naer Dordrecht, ende comende opten x aldaer, hebben bij ons doen koomen Aert Cornelissen, die eertijts borgermeester aldaer geweest is, ende Bouden;: van Drenckweert, inder tijt borgermeester, ende dat omme van hemluyden te verstaen off de schout van Vtrecht, passerende duer Dordrecht, ten tijde ofte daeromtrent als de beeldesio:- merie Vtrecht geschiede, nyet verclaert en hadde, dat di beeldestormerie, als hij schout daer was, gedaen was ofle s> daen zoude worden, ende dat vuyt zaeke eenen Frederick (1) Ten gevolge hiervan deed de graaf van Bossu eeu vanie: knechten van Amsterdam binnen Utrecht komen, overmits de mart ging, dat de heer van Brederode een leger verzamelde te Elfen, i het land van Cleef, om daarmede in Holland te willen komen. (2) Den 16 Februarij 1668 werd door den hertog van Alva gelast, al de kerken en kloosters, die vernield waren, binnen drie maar: den te doen herstellen. 89 Wuyten Ham beuonden wordt daer van te spreken, bij relatie totten voors. borgermeesteren ; ende hebben beyde die voors. borgermeesters ons verclaert, dat zij zulex nyet gehoert en hadden ofte daervan nyet en wisten te spreken; adderende de voors. Aert Cornelissen, dat hij den schout van Vtrecht nyet en kende. Ende tot Bruzel gearriueert zijnde opten xij Nouembris, zijn bijde hoocheyt van hartoginne sanderen daecx ontboden geweest, ende hebben die zelue van al ons gebesogneerde mondeling rapport gedaen, ende deur haer hoocheyt ordonnantie bij gescrif- ten gestelt een sumier recueil van als, ende t zelfde haer hooc- heyt geleuert (1), ende voorts aenden gecommitteerden van zijne excellentie mede rapport gedaen duer ordonnantie vande selue bij inuentaris ouergeleuert ons gebesogneerde. Op huden den xv Decembris 1567 hebben wij commissaris- ren in handen vanden rentmeester Buesichem geleuert zekere commissie vande excellentie vande hertoghe in date den ij dach van December xvelxvij. Op huyden den xvij Decembris xveixvij zijn voor ons ondere screuen commissarissen gecompareerd Willem de Wael, Gijs- bert van Hardenbrouck, geassisteert met mr. Hendrik Medie, Cornelis de Zwart ende Jan Zoetmont, huer aduocaet ende procureurs, versouckende, gemerct van de administratie vande immeuble goederen van Adriaen de Wael nyemant beter ken- nisse en heeft dan zijluyden, ende deselue zouden verhoopen wel ende bequamelicke te regieren ten meesten oerbaer vanden geenen, die daertoe naemaels beuonden zouden werden gerech- ticht te zijn, onder voorgaende cautie ofte meerder andere te stellen tot voldoen, hemluyden toegelaten te werden ’t gebruyck der zeluer goederen ende dit nyet jegenstaende zekere inter- dictie ofto hantstellinghe, die daerop van co. mats. wegen gedaen es. Ende alsoo die selfde Adriaen de Wael heeft voor verscheydene richters hangende diversche processen van impor- (1) Ven hier, dat ook dergelijke verbalen te Bussel berustende zijn. 90 tantie, daeruan zij zeyden ons commissarissen kennisse te hebben, ende dat zij zonder voorgaende instructie ende onderrichtingte vande voors. Adriaen nyet en zouden weten te procederen inde zelue zacke, versochten daeromme te hebben acces totien seluen om van ’t gundt voors. es, informatie te krijghen, tez minsten in presentie vande geenen, die daer behoorden presens te wesen, te meer zoe oft die mat. ofte de genangen, ingeval: men die nyet nae behooren en veruolche, grotelicx geprejudiceert zoude wesen; op. welcke versoucken wij commissarissen hem- luyden voor antwoerd gegeuen hebben, eerst angaende d ad- ministratie van immeuble goederen, dat daer inne bij de es- cellentie vande hartoghe van Alva gedisponeert was; end: angaende tander point, dat wij geen commissie en hadden ra daerop te disponeren, ende dat wij nochtans daer van zijn: excellentie metten eersten zouden aduerteren. Ten dage als bouen hebben wij commissarissen metten hour van Vtrecht ter presentie vande procureur generael gecommi- niceert zekere resolutien op eenige difüculteyten , die wij dez cellentie van duo dAlue aengegeuen hadden, als sage? opt vij, ix, x ende xi vande poincten vande voora. dificul- teyten, daer vuyt scheen d'intentie ende meninge te zijn, dit die vanden houe voors. gheen kennisse en soude behoaren tt nemen vande zaecken dezen trouble aengaende, alzoo wij vojt- terlicke daervan gheen absolute verclaringhe en hadden, heb- ben die vande voors. houe metten procureur generael enie wij commissarissen goet gewonden, daervan zijn excellentie taduerteren, ende dat middelertijt nopende die gevangens, die ter cause van dezen trouble op Vredenborch waere, Mie houe geapprehendeert zijnde, die proceduren in state gehouden zoude werden totte rescriptie toe. Hebben voorts ten daege als bouen voor ons doen koeme heer Dirck van Zuylen, schout der stadt Vtrecht, ende ber geinsinueert zekere ordonnantie vanden voors. hertouch, bil: welcke ons geordonneert was te procederen tegens den fugii- uen, daervan wij de goederen hadden doen annoteren, pc 91 gensteende die proceduren , die bijden schout begonnen waeren ; waerop die voirs. schout ons ter antwoordt gegeuen heeft, dat hij met alle zijn proceduren, zoe van zijn geuangens ter cause van dezen trouble als anderen fugitiuen ende absenten, vuyt oervaecke vandien supersederen zoude ter tijt toe hem anders geordonneert zoude zijn, versouckende copie vande voors. ordonnantie, die hem gegost is, seggende daer benef- fens, dat die vander stadt van Vtrecht genouchsaem gelicke brieven van te voorens ontfangen hadden. Op huden den xvij Decembris hebben wij commissarissen voor ons doen komen Cypriaen Quenelle ende hem geinsi- nueert zekere ordonnantie van tractement, vande welcke hij bewaeren ende tracteren zoude, zonder hellebaerdiers twee geuangens, namentlijck heer Gerrit van Renesse ende Adriaen de Wael. Op huden den xxiij Decembris hebben wij voor ons doen comen den procureur vanden schout der stadt Vtrecht ende hem in gescrifte geordonneert ons ouer te leueren alzulcke inuen- torisatien, als hij vanden gheenen, die van deeze beroerten culpabel beuonden zijn geweest, mitsgaders die sententien bij hem vercregen tegens diezelue, ende voorts die proceduren gehouden tegens die geuangens, mitsgaders allet ghene bij hem in dezer zaecken gedaen is geweest. Ten dage als bouen is voor ons gecompareert Simon Monier, als man ende voocht van zijn huysfrouwe , ende heeft ons verclaert , dat de procureur generael van dese houe hadde doen: toeslaen ouer de goederen vanden beer Wilp, zekere drie deelen vanden vierdeelen van zekere vijfthien mergen lanta., gelegen in Gerwerscop, mitsgaders twee halue hoeuen lants, daeruan deene halue houue gelegen is in Spengen ende anderen in Cockingen , mitsgaders oock die drie deelen vande vierdee- len van acht mergen lants, gelegen in den gerechte van … seggende in promptis te willen bewijsen bijde gerechtelicke brie- ven, dat aende voors. parcelen vanden landen jouffrouwe Anna van Merthen gelijftocht was, exhiberende tot dien eynde zekere 93 gerichtsbrieuen, waervuyt wij commissarissen tgeene voors. e: beuonden hebben waerachtich te zijn, ende hebben daeraff ge- noemen copie auctentycq. Ten daege als bouen hebben wij voor ons doen komen herr Valerius van Cuyck, domheer, omme van hem te verstaen, wat handel ofte tractaete die voors. comparant aengegacn hadde met heere Cornelis van Nyenroede, aengaende die proece inden Dom, die hij comparant bij nominatie vande voors. Nyenrode inden Dom possederende was; die daerop voor ant- woerd gegeuen heeft, dat hij legitimo modo metten voors. Nyenrode gehandelt hadde int jaer van vijff ende tzestich b; assignatie van eenre pensioen van iij ende xxxij guldens, d: op dabdie van Oestbrouck geassizneert was, ende dat hij tct twee terminen, als namentlijck St. Jansmisse ende Kersmiss, betalen moet; ende dat hoewel de voors. pensioen gestelt :s opde persoene van heer Jan van Weerde, oeck domheer, v; comparant nochtans alle die generale terminen (daervan St. Jan:- misse die leste was) betaelt heeft den voors. Nyenroede, vort crachte van zekere procuratie, die hij Nyenrode hem comparact thoende vanden voors. heer Johan van Wee, diewelcke hj comparant zeyde, dat men zoude moegen recouuereren vai Mr. Frans, secretaris van St. Jan, ende dat die voors. Nyen- rode hem comparant quitantie gegeuen heeft, daervan hij com- parant ons belocffde copie te zullen geuen. Gehoert welcke verclaringhe, hebben wij commissarissen dez voors. comparant geinterdiceert eenighe vordere betalinge te doen tot behoef van voors. Nyenroede ofte heer Johan vai Weede ofte yemandt anders, ende dat al bij prouisie ende ter tijt toe anders geordonneert zoude zijn, ende hem beuolen van deze zaecke nyet te communiceeren int groot ofte cleyne metten voors. heer Johan van Weede, noch oeck te verstaen tot eenìze extinctie der voors. pensioen, waerop hij comparant ons ver- claert heeft te zullen obedieren. | Seyde dat ouer het accordt vande pensioen als notarius ge- staen heeft heer Thomas Perseels, onder wiens executeurs hij e 93 e zeyde, dat men zoude moegen recouuereren die brieuen ende munimenten daervan zijnde get. Valerius a Cuyck. Seyde aengaende die betalinge vande lesten terminen St. Jansmisse geuallen, dat die quitantie daervan berustende was onder Jacques vander Meer, waerop hij comparant zeyde be- tavlt te hebben tachentich gulden, ende beloeft die reste te betaelen Vastelauondt toecomende. Naede noen. ls voor ons gecompareert mr. Johan van Lamzweerde, se- cretaris vande capittele vanden Dom, denwelcken wij voorge- houden hebben, hoe dat tot onzer kennisse gecomen was, dat heer Cornelis van Nyenrode vercoft ende opgedragen hadde zekere huysinge, staende inde immuniteyt vanden Dom, dear hij Nyenrode lestmael selfs inne gewoent hadde, ende dat wij tot onderrichtinge vander waerheyt vandien wel zouden begeren te weeten, hoe dat in dezer zaecke gehandelt was, waerop hij comparant ons verclaert heeft waerachtig te zijn, dat bij tleuen van wijlen heer Adriaen van Renes, domdeeken, ge- statueert es geweest, dat nyemant vanden Dom eenighe huysen staende inde bedrijue ofte vrijheyt vanden Dom , vacerende deur eenig afliuicheyt vande kercke vanden Dom, diezelue zoude moe- gen vercoepen ofte alieneren, dan bij openbaer opslach vandien ; dan waerachtich te zijn, dat voor hem als notaris ende andere twee vande capittele vanden Dom gecompareert es die voors. Nyenroede, ende aldaer geconfesseert (hebben, zijn huysinge veroocht te hebben heer Jan Auxelins, domheer, voor die somme van omtrent nae zijn best onthout xxiiij gulden, ende met zekere gelimiteerde conditie van nae zijne beste onthout van die voors. somme xxtiije gulden opte brengen binnen siaers op pene, dat die coep derzeluer huysinge doet ende te nyete wezen zoude, hem op als refererende tot die coepcedulle daer- van onder hem comparant berustende, beloeuende van diezelue ons huden noch copie te leueren bij voorgaende aduyse noch- tans vande domdeken, die hij comparant daer van begeerde te a 94 spreken; seggende daerbeneffens, dat die vercopinghe ende op- dracht van huysinge, leggende onder de bedrijuen vanden Dom, wel mach geschien nae gewoente vande kercke, zonder open- baere subhastatie te doen, als men die gewoendt is als yemandt ouerleden is. Seyde, dat hem kennelick is, dat eenige Hol- landers die huysinge vande voors. Nyenroede in huere ende pachte gehadt hebben, dan van wie ofte in wat maniere hem onbekent te zijne. Hebben voorts tot beter ende breeder onderrichtinge vand: gaecke voor ons doen roupen de inwoenders vande voors. huysinge, ende is ons gerelateert, dat daer nyemandt voor dezen tijt in en woenden. Op huden den xxvj Decembris is voer ons gecompareert heer Johan Auxelius, domheer, denwelcke wij ondervraecht hebben, hoe ende in wat manieren hij comperant gekomen was aende huysinge, staende inde immuniteyt vanden Dom, van heer Cornelis van Nyenroede, die ons daerop voor ant- woordt gegeuen heeft, dat hij hem laet duncken, dat bj daervan nyet en behoerde eenige verclaringe te doen , zoe men vuyten registre vande prothrocol des voors. capittels zulcx mochte claerlick beuinden; ende nae zijnen besten onthout ende memorie is hem in Maio toekomende twee jaeren op de acht daervan gedaen. Gevraecht oft hij die beloeffde penningen daer voer betaelt hadde, zeyde neen; ende daerna verzocht zijnde om breeder ver- claringhe daervan to doen, zeyde daervan, sonder ierst ende al- voerens consent te hebben vanden domdeken, gheen verclaringe te kunnen doen, begerende tot dien eynde een dach respijt; daertoe wij zeyden nyet te kunnen verstaen, zoe dat de zaecke was den canunnick concernerende, ende hebben dien volgende die zacke in aduys gehouden tot op mergen. Hierna hebben wij sanderen daechs, beducht wesende voor eenighe collusie, tot twee verscheyden reysen voor ons ont- boden den voors. heer Joban Auxelius, bijden geswoerem boede Peter Schauw, hem aduerterende, dat wij te vreeden waeren 96 hem te verwachten tot elff vren toe, ende dat die zaecke haesticheyt ende acceleratie eysschende was, ende hij lichtelyck den domdeken present zijnde, daerop hij hem geexcuseert hadde, te spreken hadde; die welcke ons gerelateert heeft, dat hij voor dezer tijt daertoe niet verstoen en konde, als wesende geocoupeert om op morgen hoochtijt te houden , ende dat hij sanderen daechs daernae bij ons koemen zoude. Deur welcke vertreck wij commissarissen beducht zijnde, dat yetwes om die waerheyt te verduysteren gepractizeert mochte worden, hebben ons gevonden nae elff vren ten huyse vanden domde- ken, ende tegens die zelue vre aldaer doen roupen bijden voors. boede den voors. Auxelius. Alwaer koemende, hebben wij commissarissen ter presentie vanden domdeken ende den secre- taris vande capittele de voors. Auxelius gevracht, wat gerech- ticheit hij pretendeerde aende voors. huysinghe, die ons verclaert heeft coop ende opdracht daer van te hebben vanden voors. Nyenroede. Ende gevraecht zijnde off hij comparant eenighe penningen betaelt hadde op de voors. ooope, seyde in gerede penningen daerop nyet betaelt te hebben, dan dat zekere tijt geleden die voors. Nyenroede hem comparant te kennen gege- uen hadde, dat hij Nyenrode wiste een man van eere ende ge- lone, die hem opten coop van de voors. huysinge geern genen wilde zes hondert dicke dalers, zoo verre hem comparant zulcs geliefde. Ende dat hij comperant nyet en wiste offe die pen- ninge Nyenroede ontfangen hadde offe nyet. Ende gevraecht zijnde bij ons wie diezelue man was, zeyde denzeluen nyet te weeten te verclaeren. Waerop wij commissarissen hem come parant ter presentie als bouen verclaert hebben, dat naede- mael ons claerlicke bij extract vuyten prothocolle vanden Dom gebleken was, dat alzuloke coep ende opdracht, als hij compa- rant aengegaen ende ontfangen hadde vanden voors. Nyenroede, doet ende te nyete wezen zoude, zoo verre hij nae date van dien die beloeffde penningen binnen jaer ende vier maenden nyet en betaelde ende hij zelffs bekende gheen penningen be- taelt te hebben dan bij assignatie als bouen, dat wij diezelue 97 keeren en zoude twintich g., ende dat hij die reste vanden voors. penningen deur raidt ende aduys van mr. Gerrit Knoep ende Aert Ram gegeuen heeft jaden boedel, omme die neeringe in eere ende state te houden tot prouffit vande selue boedel, ende dat men daervan rekeninge doen zoude. Ende noepende ’t re- kenbouck, dat ons commissarissen gebrocht is, seyde van gheen ander rekenbouck te weeten te spreken, soe hij ten tijde vande apprchensie van Anna ende d inuentorisatie vanden goederen nyet present geweest en es. Ende is hem comparant geordonneert zijn rekenyngen van 't gundt voors. es, in onzen handen te leueren. Hiernae heeft die voors. Pauwels Philips ons verclaert, dat bij comparant, aengenoemen hebbende opt doetbedde van Eg-. bert van Brouckhuysen, omme toesicht te hebben tot die kyn- deren: van henl., ten tijde als 't regiment vanden graue van Megen eerst off een weynich daernae binnen Vtreeht geooemen was, ende Jan van Broeckhuysen geweeken was, als zekere kerckschenders geapprehendeert worden bij die vander stadt, op Amstelredam ende aldaer zekere tijt geweest was, den voors. Jan (die tot Vtrecht des voors. Jans moeder omtrent drie weeken oft cen maent gelatiteert hadde) ter begeerte vande voors. Anna gebrocht heeft inden lande van Cleeff, ouermits hij Jan nyet langer in huys blijuen en wilde, ende die moeder voor apprehensie beducht was, ende denzeluen zekere penningen gesonden, die hij comparant aen hem noch ten achteren is, wel ter somme toe van omtrent hondert gulden; ende dat zjn moeder hem Jan aldaer mede zekere peuningen gesonden heeft. Ende hebben wij commissarissen den voors. Pauwels Philips geinterdiceert , hem die voors. goederen nyet meer te onderwynden, 't welck hij oeck verclacrt heeft nyet te zul- len doen. get. Pauwels Philips. Hiernae hebben wij commissarissen voor ons doen koemen die broeder van Egbert van Brouckhuysen, genaempt Johan van Brouckhuysen, ende hem bij zijnen eede gevraecht, off hij nyet en wiste te spreken van eenige ander rekenboucke ; die ons voor antwoordt daerop gegeuen heeft, dat hij nyet (Codex , 24* Serie, 2de Deel, 21° Afd.) 7 e Ten daege als bouen is voor ons gecompareert Melchior (1), cipier der stadt Vtrecht, ons aengeuende, hoe dat die schout der stadt Vtrecht hem comparant te kennen gegeuen hadde, dat die zaecke vanden gevangens nyet langer en stondt tot zijnder kennisse, ende daeromme hem nyet langer en wilde onderwinden derzeluer geuangens bewaerenisse ofte montcosten , ende dat hij comparant dies aengaende met ons commissaris- sen communiceren mochte; begerende van ons commissarissen te verstaen, hoe hij hem in deze zaecke hebben ende draegen zoude; waerop wij hem ter antwoordt gegeuen hebben, dat aengaende die bewserenisse, hij hem daerin zoe quyten zoude, als hij 'tzelue verantwoerden wilde; ende aengaende die mont- costen, dat hij diezelue anders nyet tracteren en zoude, dan op die gewoentelycke ende ordinaris taxe; ende den geuangens interdiceren zoude van eenige Duytsche psalmen te singen op peyne van daerinne versien te worden. Op huyden den xxx Decembris hebben wij commissarissen gehoert ende geexamineert bij eede Cornelis Jans van Ame- rongen op die verpachtinge vanden veenen, die zekere per- soenen tot Amerongen aengegaen hebben met heer Gerrit van Renes, daer voor hij deposant eensdeels is borghe; ende seydt waerachtich te zijn, dat zekere persoenen, tot Amerongen woenachtich, als namentlick Johan van Zuylen Dircksz. ende Aelbert Jansz. als principael contrahenten vanden veenen van- den graue van Culenburch met heere Gerrit van Renes zekere contracte aengegaen hebben noepende ’t gebruyck ende afgrifte, die de voers. heer Gerrit vanden voors. graue in pacht genoe- men hadde, alzo dat de voors. onderpachters jaerlicx gra- uende twee duysent hondt, elcke hondt voor dartien stuuers , beloepende jaerlicx t’ samen xüie gulden daervoor betaelen zoude, daervan de graue van Cuelenburch omtrent vj° guldens, ende die reste zij pachters moeten betselen den voors. hoer (1) Melchior Jacobsz, vroeger cipier der stad Utrecht, werd 13 Aug. 1569 ten eeuwigen dagen gebannen met confiscatie van goederen. Zie Marcus, hi. 368, 7* 100 Gerrit van Renes, waervan dat hij, die spreect, dat br: bescheyt ende betoen zoude kunnen doen Jan Boegart c: Lubbert van Compostello metten zijnen, als hebbende | dardendeel naer zijn beste kennisse. Bert, dat hij die spr-. anders nyet en weet dan dat die voors. heer Gerrit ten vo.: betaelt is, vuytgesondert Martiny verleden ende Petn to: - mende. Beet wel te weten, dat van ofte op die voors. v pachtinge geassigneert zijn, eerst joncker Warner van Lec des voors. heer Gerrits swager, ter somme toe van ij* zu. jaerlicx, ende dat die verpachters van tzelfde veen wel :- woentclyck waeren te betaelen die voors. twee hondert ei den voors. Lennip, mits hebbende die hant van beer 6. van Renesse. Aengaende die persoen van joncker Jan, o 3 dat heer Gerrit voors. assignatie gedaen heeft op sijn =. joncker Jan voors. van tontfangen jaerlicx opde voors. \«- pachtinge twee hondert gulden, ende dat die rekenvng vc dien leyt in kennisse van zaecken, zoo hij zeyde, dat bi^ zoude bij acte vanden houe ende anderssins, dat van v. des voors. joncker Johans zoe veele verschoeten was, dit 5: van Martini verleden ende Petri toecoemende nyet to: ` en zoude, soe die pennyngen op lijffrenthe genoemen te 7, daervan dat eenen Dirck Weyman eensdeels verschoeten i: de somme van omtrent Die gulden. Seyt, dat diz voors. | Gerrit schuldich zijnde Aert van Honthorst de somme v: ende eenighe, guldens denzeluen Honthorst geassigneert Le" opden pachters, omme daervan betalinge te doen op 4*7 terminen, als jaerlicx hondert guldens daervan; dat nu Ar: misse of daeromtrent den tweeden termijn vallen zal, 37 daeraengaende referende tot die obligatie bij de pac daervan den voors. Acrt van Honthorst gegeuen zijnde o? laste ende beuel vande voors. heer Gerrit, daervan hij «i^ sant zeyde, des voors. heer Gerrits handt te hebben, 2% 2 anders nyet en weet. get. Cornelis Jansz. van Amerongben. Op heden den ij Januarij 1568, stilo Traiectensi, compari.: voor ons commissarissen Herman van Borculoe , verelserend: ". 101 zijnen eede, dat hij comparant, ontfanger ofte rentmeester was vanden heer Cornelis van Nyenrodes goederen , die hij Nyenrode in pacht ontfangen hadde vande capittele vanden Dom, alzo vanden verloeren boegart, ende hondert gulden boegart met andere percelen van landen daeromtrent leggende , waervan jaer- licx incomen beloepende is omtrent ve gulden , teene jaer meer ende tander jaer min. Seyt, dat hij alle dio voorgaende pach- ten vanden voors. Nyenrode ontfangen heeft tot Martini lest- leden excluys, ende dat hij comparant die penningen ontfangen ende voorts gedistribueert heeft, volgende de aenwisinghe bij den voors. Nyenrode hem comparant daervan gedaen. Seyt, dat die pachters vanden voors. goederen beter dit verclaeren zouden, als Albertsz., woenende buyten die Tollestege poorte , ende anderen, waervan hij comparant ons commissarissen oeck die specificatie der naemen leueren zall. Seydt, die gestelte- nisse des voors. Nyenrode andere goederen nyet te weeten. Hebben voorts wij commissarissen den voors. Borckelo geinter- diceert eenige pennyngen meer aen des voors. Nyenrodes ofte yemandts anders handen te betaelen. Gevraecht sijnde, waer dat die voors. Nyenrode was, seyde, 'tzelue nyet te weeten, zoe hij op een plaetze nyet lange en bleeff, zoe hij comparant verstonde. Opten derden Janumij 68 hebben wij commissarissen ont- fangen zekere missiub van zijn excellentie, ons ordonnerende, dat wij jegens den fugitiuen, weder gekoomen zijnde, proce- deren zouden in allen manieren of zij noch fugitif waeren. Op huydeu den vij Januarij beeft die procureur generael in handen van ons commissarissen geleuert die sleutel van t can- toer vanden heer van Wilp ende 't rekenbouck van heer Gerrit van Renes, Op huyden den viij January 1568 hebben wy ontfangen van- den excellencie vanden hertoch van Alua zekere brieuen vau commissie ende instructie, in date den naestlesten Decembris 1567. Op huyden den viij January voors. is voor ons commissa- ' 108 rissen gecompareert Jan Gerritsz., schoolmeester ter Buz kercke, out omtrent lxij jaeren, ende heeft bij zijneo zt verclaert, dat geleden vijff, zes ofte zeuen jaeren, van hem c:n- parant gecoft heeft mr. Wouter van Bueren, aduocaet, zei: huysinge, stacnde tUtrecht aende Nyeuwe Graft tusschen :-:t Jan van Dam ende Willem van Bombergen, die de voor Wouter van hem gecoft hadde voor die somme van Dir r- den, endo hem mr. Wonter gerechtelick opgedraegen weest bij hem comparant, ende gheen gerechticheyt dees = pretendeerde te hebben, zoe t contract ten beyden zijden daen was. Seydt dat die voors. mr. Wouter binnen W: hebben plach een huysinge, staende aen de wal vande ©. muyren, daervan hij zeyde gheen recht bescheyt te weeten. niettemyn te weeten, dat die voors. huysinge tot Wijck den zes oft zeuen jaer ofte langer ,. vercoft ende opged geweest. get. Jan Gerrits. Opten xvj January is aen ons commissarissen zeker veri: gedaen bij requeste wuyt den naem van Aert Lambert:z. Schoenhouen, hier na volgende, daerop wij geappointeert ben als in mergin van dien geannoteert staet , ende volch: b nae de requeste mitte appointementen. Opten xviij January 68 hebben wij commissarissen ont brieuen van zijn excellencie, dat wij den geuangen vu: troublen souden hooren ende examineeren ende hucrlayder pr~ cessen instrueren, sommarie et de plano, endo die gei eert zijnde, voorts ouerseynden myt onse aduisen, dat wij voorts souden visiteren de registeren crimineel, oz te wecten den gheenen die ter cause vanden troablen geese teert waeren, ende dat indien wij beuonden eenige sentes: nyet inhoudende confiscatie van goederen, dat wij terstont i: selue goederen gouden annoteren, ende dat wij zouden i: apprehenderen den gheenen die gebannen zijnde, weder gekooz- zouden zijn, ende huer goederen annoteren (1). 