VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Uy 9P AMSTERDAMSCH Maar Elsa nem het purperbloed, Dat uit 's Helds wonden vlocide, Waarmede zy een binnen kleed » Op "t aartigfte befproeide, Toen pronkten ras, voor "t Echsaltaar — ó Teérheid , fchaarsch gevonden! De lieve Bruid met heidenblocd , De Bruidegom met wonden. · In de Verhandeling over de Allegorie , of het Leenfpreu- kige in de Dichtkunst, onderzoekt de Schryver eerst, wat eigenlyk Allegorie is$ en bepaalt die met SCHLEGEL als eene perfoonlyke at beeldende verdichting, welke alleen moet die- nen, om een afgetrokken denkbeeld zinnelyk te maaken, En voegt 'er met Lord kAiMEs by , dat zy geene oefening der verbeelding vereischt, nadien zy de eene zaak niet onder het beeld van een ander voorftelt; maar dan vigenlyk ont- ftaat, wanneer men een voorwerp verkiest, in het welk eje genfchappen of omftandigheden voorkomen, die met de cie genfchappen , of de omftandigheden, van het hoofdonder- werp over een komen. En wanneer men het eerfte zoo be- fchryft, dat het laatfte "er door wordt voergefteld. Het on- derwerp, dat men op zulk eene wyze voordraagt, wordt terug gehouden; men laat het aan den Leezer over, om het door overdenking te vinden 3 welke deze overdenking be- valt, nadien zy zyn eigen werk is. Waar na de 8ofte P/alin, als een uitmuntend voorbeeld wordt aangewezen, en door eenige andere voorbeelden agtervolgd. Na het onderfcheid tusíchen de Overdragten en de Alle- gorien aangeftipt te hebben , deelt de Heer BRENDER de Re- gelen mede, welke men in acht behoort te neemen. Hy befchouwt deeze Regelen als tweefoortig, de egríte foort raakt de inrichting der Leen/preuken zelve, en bepaalt welke goed, en welke onécht zyn; maar de tweede foort toont hunne plaatfing aan, dat is, in welke gevallen zy wél of kwalyk aangebragt worden. In de eerfte foort, ftelt hy aan elk Dichter, 415 den eerften Regel voor : dat de overeenkomst tusfchen het blootgeftelde en bedekt gehouden beeld, noch te zwak, noch te flerk moet zyn, indien de Leenfpreuk zal be- vullen. Ten tweeden: dat beeld en tegenbeeld der Leen- jpreuke eene beurteling fche betrekking tot elkander moeten bben. Ten derden: dat de Leben niet al te zeer overladen moet worden , met om[landivheden van weinig be- tang. Ten vierden; dat zy eenvoudig in voordragt behoort te DICHT EN LETT. GENOOTSCHAP. 91 te zyn. Теп vyfden: dat men nist te veel Leenfpreuken by elkander moet plaat/en. Ten zesden: dat men die miet dooreen moet mengen; en ten zevenden: dat een Leen/preuk overal leenfpreukig moet zyn, dat. is, dat zy niet ten deele preukig , en jen deele letteriyk, moet opgevat worden.. In de tweede foort , wil de Schryver: 1.) Dat men, in de daa gelykíche gefprekken , geen gebruik ven de Leenfpreukem moet maaken. 2.) Vindt hy die onnatuurlyk in den mond van zodanige Lieden , welke hunne ziel geheel bloot gefteld heb- ben , voor droef geestige hartstogten, en dus geenszins gefchikt om vergelykingen , die kunst verraaden , voort te brengen. 3.) Yvert hy tegen het invoeren van geheel Leenfpreukige wezens in het Heldendicht, Geeft vervolgens de proef op, om te zien, of het Leenfpreukig beeld waarlyk goed geko- zen is, en keurt tevens het wydloopig uitwerken van vere dichte wezens, door de-Schilderkunst ontworpen, geheel af; willende niet, dat men de armoede der Schilderkunst tot een rykdom der Dichtkunst maakes wordende alles met gepaste voorbeelden opgehelderd, van welke de twee vol- gende ten bewyze kunnen dienen. Ge/prek tusíchen een Door , een Dichter „en JOHNSON 5 ter bekragtiging van den Wierden Regel. ‚De росток. Tot Бейш , myn Heer ! de post die gy іп zult neemen , heeft de bekwaamheden van een voorzichtig ftuurman, meer dan rykelyk , gevorderd : en alle deeze drei- ende ftormen, die even als zwangere wolken over onze oofden zweeven, zullen , zodra het oog des verftands hen met de hand pakt, in eenen vruchtbaaren Regen van geluk, op bet Volk beneden fmelten. | 6 pi De DICHTER. Let toch op de Leenfpreuk! is die niet n. ‚ » JOHNSON. Ja, de ftorm, die het oog met de hand pakt М iets wofiderbaars.^ Een ander voorbeeld, ter opheldering van den zevenden regel. wordt dus voorgedragen en toegepast. » SMOLLET , fpreekende van eete bekende Parlements a die, na lange tegenkanting, evenwel ten laatften me- eene groote meerderheid van ftemmen doorging , ей door den Koning werdt goedgekeurd: verhaalt zulks op de volgende yze: » Ten laatften dreef zy (te wéeten de Alte) met eene a groote meerderheid , door de beide Huizen heen, en liep ` » 86° Qa: AMSTERDAMSCH DICHT- EN LETT. GEMOOTSCHAP. s» gelukkig de Haven der Koninglyke goedkeuring binnen." Men verbeelde zich eens een Rivier, die door het Ноодег- ` en Lagerhuis te London heenen vloeit; en op dezelve cene dryvende Parlements-Acte. Hoe waterig moet dezelve niet worden, cer Бу in-de Haven der Koninglyke goedkeuring aanlandt? En wat heeft de meerderlicid mer die Rivier en Haven te doen? ——- Alles is hier vermengd." Dat de Theorie der Kunst, dus met de Dichtkunst zel- ve, gepaard gaat; als mede, dat men geeh enkele Vertaa- ling in dezen Bundel heeft aangetroffen , maar het Genoot- Íchap enkel (zo veel men weet) oorfpronglyke Stukken heeft afgegeeven , ftrekt hetzelve wezenlyk tot roem, ert doet op verdere vruchten en vorderingen hoopen. Vertellingen en Gefprekken van haare Dlajefteit de Keizerin oli _Kusfen, Te Leyden by A. en J. Honkoop , 1799. In 8vo, 556 blads, H“ oogmerk der doorluchtige Schryfiter, in deeze Vertellingen en Gefprekken aan den dag gelegd, is, dezelve te doen die- nen, voor de twee Grootvorften ALEXANDER en CONSTANTYN , wier opvoeding tot nut van een uitgeftrekt Ryk moet aangelegd wor- den. De Stukjes, daar toe voorgedragen , bevatten eenvoudige verhaalen , die, hier en daar, wel wat langdraadig en gerekt voor- komen; bovendien niet veel verfcheidenheid bezitten ; evenwel altoos met een voortrefiyk doel, namenlyk tot leering en infchere ping van deugd , den Kinderen voorgefteld worden. Wy zullen de XXX en XXXlIfte 'er van mededeëlen. | » De Stad Cherfon is aan de Rivier de Dniester aangelegd. Van deeze Stad gaan Koopvaardyfchepen voorby de Turkíche Vesting Oczakow, in de zwarte Zee, en zeilen, met gunftigen Wind, in weinige dagen, tot Con/lantinopolen , werwaards zy Tarw, Yzer en veele andere Rusfifche Waaren , brengen, en van daar Tarkfche en Griekfche, daar overvloedig voorhanden zynde , Waaren , terug’ brengen. In de Stad Cherfon en de omliggende landítreek is fchier geheel geen Winter, in January en February wasfen 'er reeds Bloe- men op het Veld.” | * * * » Onlangs kwam Ter een Grieksch Koopman uit Conffantinopo- len naar Cherfon, en hadt zynen Zoon, die omtrend zes jaaren oud was, еп een Kater by zich. De Koopman huurde een woo- ning, en maakte kennis met cenige Rusfifche Kooplieden. Dei volgenden dag kwamen ‘er Rusfifche Kooplieden by Wem - ert fpraken over het een en ander. Een hunner vroeg juist aan d riek , of hy Kinderen hadt? toen deszelfs Zoon in de Kamer тай: en de gasten groette; met hem kwam ook de Kater ín «de 8% VERTELLINGEN EN GESPREKKEN: 93 Kamer. De eene Koopman begon den knaap te pryzen , en zeïde: $ Welk een aartige en fchoone knaap! De andere Koopman ftreel- de den Kater en zweeg (1; en de Kater bromde. Ras daarop ftonden beide Kooplieden op, namen effcheid en gingen van daars De Griek begeleidde hen tot aan de huisdeur, kwam in de Kamer * terug, em vondt zynen Zoon in gedachten zitten, waarop tus- {chen Vader en Zoon het volgend gefprek plaats hadt Vader, Wat denkt ge Jacobjen? Zoon, Papa,.ben ik fchoon? Vader, Wat denkt gy "er van? Zoon. Ik denk zoe wat. Vader, Waar in dan? Zoon. lk bid Papa, zeg my, ben ik fchoon? Vader. Ik vraag u, wat gy daar van denkt? Zoon. De gasten zeiden, dat ik fchoon beu. Vader. Waaröm zer gy fchoon ? Zoon. Waarom .... dat weet ik waarlyk niet: Vader. Schoon noemt men iemand , wanneer hy eene gezondes blanke en blozende kleur, levendige oogen, een niet al te groo- ten noch te kleinen neus, en een niet al ce grooten noch te klei- men mond heeft; wanneer zyn kruin niet te diep met hairen be- ~ dekt, maar ook niet al te zeer van hairen ontbloot is ; wanneef hy niet al te groot, maar ook niet al te klein is, wanneer het Jigchaam welgevormd , en ieder lid zonder gebrek is, wanneer hy vrymoedig uit de oogen ziet, en geen ftuursch of donker uitzigt heeft, niet beftendig glimlacht, geene grimasfen maakt, en daat by befcheiden en vriendelyk is, zyt gy zoo? Zeon, Niet volkomen, ‚ Vader, En zonder dat alles kan men niet aardig of fchoon zyns Zoon. Waarom zeggen dan de lieden , dat ik fchoon ben? Vader, Hebt gy niet dikwyls gehoord , dat meu van een Mensch of een zaak gezegd heeft, dat hy of zy fchoon is? Zoon. Ja Papa, Vader. Hebt gy mis{chien zelf niet wel eens iets zonder grond geprezen ? De Meníchen pryzen bywylen uit loutere gewoontes Жоо 215 de gast den Kater flreelde, Zoon. Waaröm pryzen dan de lieden uit enkele gewoonte? Vader. Zy denken daar door hunne wellevendheid aan den dag te leggen. * Maar zulk een lof beduidt immers niets 5 verftandige Kinderen (aan 'er geen acht op, en befchouwen het als ydele onbeduidende woorden, ‚ Hier na gingen Vader en Zoon buiten de poort; setteden zich in een Kalesch, namen den Kater by zich, en reisden naar Kiew." Onder de Verzameling van Rusbfehe Spreekwoorden, welke in dit Boek voorkomen, zyn 'er eenige zeer zonderling en artig: Anderen komen met onze gewoone lier en daar overeen, еп eenige weinige туп onverftaanbaar, op het eerfte gezicht. Dus zyn: Afaremiane de Kloostervrouw zorgt voor de gan[che Gemeen- Ze en, de Kat йз trotsch geworden, ху wil van den oven niet LETT. 1791. хо, 2, е п], 9+ VERTELLINGEN EN CESPREKKEN, af, by ons geen gewoone voorftellingen. Ook zou men mogelyk voor het gemeen duidelyker- vertaald hebben: God zal den aan- valler vinden, dan, den aatmvaler zal Gad vinden: het welk by taalkundigen wel op het zelfde uitkomt; doch alle leezers zyn geen taalkenne:s. Twee aartige Plaatjes, van р. De laatfle Levensdagen van Mejuffrouw M. М. C. ACKERMAN , eerfle Aârife op het groot Tooneel te Hamburg. Naar echte Hand- Schriften gevolgt. Te Alkmaar by J. Handt, 1790. In gr. 8vo., 142 bladze l О)” de laatfte levensdagen van deeze Tooneelprinfes voor te ftelleny heeft men goedgevonden , eenige romaneske Brie- ven tusfchen haar en zekere vriendin soPurA gewis(eld, benevens die van den Baron S *, aan den Majoor van T, by elkander te voegen, en uit te geeven. Uit dezelve blykt, dat gemelde Baron een Lichthart is, die, om haar te beminnen, eene voorgaande vere bindtenis met eene Gravin verzaakt, Die, om haar aan te vauren p haar іп minnenyd weet te ontiteeken, fchoon zy zelve van zyuo ontreuwheid volkomen overtuigd is. De wispeltuurigheid is in beide gelieven een hoofdítuk van hun karakter, zo dat zy beur- ten fchynen te houden, om elkander te ontvlieden, of ten min- ften zulks te veinzen, terwyl hunne liefde daar door, aan de an- dere zyde, te meerder groeit! Mejuffrouw ACKERM4AN komt in dit Stukje geenszins als een ondeugend , maar wel als een zwak „ Meisje voor; zy weigert met den Baron te vluchten, doch fchryft hem zelfs Brieven dat zy hem bémint, en wel in een tyd, dat by haar niet fchynt te zoeken, ja haar alle bewyzen van onver- fchilligheid geeft, Intusfchen befluit hy haar onverwachts te fchaaken, doch dit ontwerp wordt, op het beraamde tydftip , juist door haaren vroegtydigen en onverwagten Dood verydeld : hebben- de zy zich ,den avond te vooren, zeer fterk vermoeid mat fpeelen. ри laatíte Кап, met eenige kleine byzonderheden, zeer wel waar> eid zyn; doch over het geheel fchynt de minnenhandel verdicht. De Vertaaler meldt iu het Woorbericht , hoedanig MARCHESUS PALLAVICINI, by zyne reize door Duitschland , op den eoften May 17754 in een Brief, haar dood en begravenis verhaalt :* zynde die Brief van den volgenden inhoud. » Voor eenige dagen ftierf hier eene jonge Aârice met name> MAGDALENA MARIA CHARLOTTA ACKERMAN , Welke, zo wel door haare uitfteekende talenten, als zeldzaame deugden, eene algemeene: achting verworven had; zy ftierf plotfeling , de dag voor hear overlyden had zy nog met veel gevoel en kunst gefpeeid ; dit ge~: val verwekte eene algemeene treurigheid by lieden van adlerleief rang. Toen haar dood ligchaam, volgends de gewoonte alhier , ten toon geteld werd, wes de toeloop van Menícher onbe- fchryüyk. Veele perfoonen van hoogen ouderdom beftrooiden » \ DE LAATSTE LEVENSDAGEN VAN MRJUPTR. ACKERMAN. 9 haar Iyk met bloemen, en hieven lofgedichten over haar van, Op. den dag van haare begravinge was de toeloop nog grooter, de weg van den Schouwburg tot aan Ar, Petri was met duizende menfchen bedekt, waar onder eene algemeene (Ше droef heid heerschte , het welk een aandoenlyk {chouwfpel opleverde. Z9. ns zy nedergelaaten was, werd haar graf met alierleie bloemkrans fen beftooken en verfiert. Men richtte, op haare begraafplaats, een gedenkteken op, waar op de volgende regelen fonden uit gehouwen: | | Vliegt ons kortflondig leven niet ' Gelyk een droom voorby de zinnen? De dood beperkt reeds het verfchier, Wanneer wy pas den loop beginnen, Gy , die dees grafplaats nadert , denkt, Hier in rypt Zaad voor 't eeuwig leven, Dat by den Oogsttyd, ongekrenkt, Zyn Zaaljer rype vrucht zal geven, Eenige Duitfche Autheurs maakten hier, zelf tegen de Magi: ftraat, ontevredene aanmerkingen over, en beklaagden zich, dat шеп zelf voor REIMARUS, HAGEDORN , ет andere beroemde Schrg- vers, geene monumenteü had opgericht; doch deeze moesten zich met dit welgepaste antwoord te vreden houden; dat Schry- vers zich door hunne gefchriften zelf monumenten behoorden eg te lasten, —e»- Die dit antwoord gaven hadden des weinig op met de Brieven var Mejuffrouw ACKERMAN: en mogelyk- waren hen dezelve geheel onbekend, dat wy voor het nadst gelooven, Li De Pos van den Helicon, in XL Fertoogen. Ta Amfieidams by J ten Brink, Gz. 1789, in gr. 8vo. 320 Blada. E V 66r eenige jaaren betoogde zeker Weekbladíchryver, ,, dat men zo wel tot Postillon als tot Počet geboren wordt (*).” Een bekend Dichter van deezen tyd acht deezen Post van dem Helicon , de drie Furiën waardig indien zy vernuft heb- ben (t). En de Sehryver zelf geeft in een NB. onder zyn 13de No. het volgend bericht. ,, Ik heb in de Couranten gezien, dat » myn Boekverkooper goed heeft kunnen vinden, te advertee- » ren‚dar "er nog eenige Exemplaaren van de eerfte Nos, van шуп » bevallig Tydíchrift Go als hy het noemt) overig zyn. Wat dat » bevallig aangaat, dit blyft voor rekening van hem, en die "t C) De Kosmopoliet. D. II. bl. 19. » 85 (1) ABRAHAM VERRUL'S Кайуе een, Ы. 157, in de Aantekeningen. 2 05 DE POST VAN DEN HÉLICON. » geloven willen ——- doch wat die eenige exemplaaren bes , ueft.... Myne lieve lezer onder ors gezeid en geble - » ven — zoudt gy met my niet denken, dat hy dat maar zo » Zegt, en dat het op zyn. zolder krielt van onuitgegeeven Nom- a mers? ——— daarom loop u maar niet in °t zweet, want ik wit an u wel borg blyven, dat gy "ег toekomende Jaar nog wel vin- , den zult; zo wel als duizend byna uitverkochte Werken.'* Wy vereeuigen ens met deeze drie getuigenisfen en vooräl met de laatíte, in Zo verre wy zien dat 26 met de waarheid overeen- ftemmen ; doch wy gelooven niet, dar de Schryver eigenlyk tot Postillon geboren is. Меп vraage ons niet’, waar voor dan? want hy is ons geheel onbekend: maar uit zyn gefchryf zou men moe- ten oordeelen , dat hy mogelyk tot alles geboren is, uitgezonderd tot Postillon. Ну kent dat karakter niet, en fpeelt dus telkens an- dere Rollen, zo dat hy nu eens Deurwaarder , dan Voorlee zer, of Poorzinger , enz. enz. іѕ Hy behoort dus tot de vitge- zonderde van RABENER's fpreekwoord: Wem Gott ein amt giebt , dem giebt er auch den verftand: welke hun ambt reeds een ge- ruimen tyd bedienden, zonder "er, tot op dit oogenblik, eenig verftand van te hebben. Vernuft heeft hy zeker: maar zy» ne Vertoogen zyn niet minder verward, dan vernuftig. Delia, of de jonge Erfgenaame. Drie Deelen, Uit het Engelsch. Te Amfterdam, by ]. Allart, 1789. Im gr. 8vo, 222, 031, en - 234 blads. e byzondere Levensgevallen van Lady Barton , van Mevrouw D Walter, en van eene onbekende ] te Amiens, mssken en Inhoud van deezen zeer wel gefchreven en net vertaalden He, man uit, welke meest in Brieven wordt voorgedragen , еп, behal- ven verfeheidene byzondere gefchiedenisfen , zeer veel zedekum- dige regels, en verfcheide gepaste Aanmerkingen, over verfchil- lende onderwerpen bevat. De Gei is bevallig, ep de karakters zyn meest belangryk, - o € e H ALGEMEENE VADERLANDSCHE LETTER-OEFENINGEN. De Bybel vertaald , om/chreven en door Aanmerkingen opge- helderd. Vierde Deel. Te Utrecht en Amfterdam by G. T. уш Poddenburg en Zoon en J. Allart , 1790. In gr.o&tayo, 19 Ze ME dit vierde Deel vervolgt de Eerwaerde van Vloten zynen leerzamen Bybelarbeid, en levert ons zyne uitgave van de Boeken der Richteren, Ruth en Samuël, of, Semuël, gelyk hy hem naer de Hebreeuwfche klanke ftippen noemt; gevende wyders aen die twee Boeken , welken by ons gewoonlyk naer Semuêl geheten worden, volgens het oud gebruik, den naem van het eerfte en tweede Boek der Koningen, als één lichaem uitmakende met de twee volgende, die van eudsher gezamenlyk den tytel van de vier Boeken der Koningen gedragen hebben. Tot een nieuw ftael der vertolkinge, diene de volgende treffende overzetting van het zegenpralend Lied van Debo- та, 't welk zyn Eerwaerde aldus voorftelt (*). an Ifte Zang. 10е Reie. Algemeen, met Stem en Muziek. vs. 2. Looft Jehovah! de hoon van IsRARL flerk wrekende, Toen dat volk zich gewillig ten flrijde aanbood, . ` vs. 3. Hoort Koningen, ` Luistert Vorlten: Van Jehovah zal ik zingen Jehovah isnARLS Elohim, zal ik het flatigfte gezang wijen, In- (*) Het Curcyf gedrukte is ene afwyking van onze gewoone Veraling. . Deze Overzetting van dit Lied heeft ons der- mate behaagd, dat wy niet wel konden nalatéen van dezelve te Plheuen, waerom wy, daer wy de ruimte noodig hadden, op geene andere byzonderheden van dit Deel konden ftil ftaen, waertoe ons anders de doorwerkte Inleidingen voor deze Boe- ken zeer uitgelokt zouden hebben. О, LETT. 1791. NO. 3. 98 `` W. А. VAN VLOTEN, Inleidend gezang met en, vs. 4. Jehovah, toen gij van Seir ten voorfchijn trad, Toen gij zo flatig de Edomitifche velden daorwandekt , Beefde de aarde ; leekten de hemelen, De leekende wolken gaven waterftroomen. v& 5. De Bergen /inolten voor de tegenwoordigheid van Jehova , Dit Seir voor de tegenwoordigheid vanJehovah isRAELS Elohim. Gezang zelve. DEBÓRA met der vrouwen reie. vs, 6. In de dagen van Schamgar ANATHS Zoon, In de dagen van JaeL rusteden de wegen; De reiziger zocht kromme wegen. уз. 7. In ISRAEL zag men nu geen Staatsbeftierders zelfs meer Tot dat ik DEBÓRA mij verkloekte , Mij verkloekte , een Moeder in 1sRABL Ze zijn. уз. 8, ISRAEL Aadde nieuwe Elohim verkozen: | Daarom was de vijand in de poorten, Schild en fpies ter verdediging werd niet gezien Zelfs niet onder de veertigduizend JZsraëlisifche (helden) ade Reie. BARAK met Mansftemmen. va 9. Mijn hart hangd over de Legerhoofdem van ISRAEL, Over hen onder mijne Natie die zich vrijwillig aanboden : Looft Jehovah.. v5.10, Gij die op uwe witte ezelinrien rijdet Gij die op uwe fraaie dekkleeden zit, Gij die weder op den vrijen weg wandelt; Semt hier mede in. vs, 11. Een gejuich zelf onder de herderen Aan de [lille oorden waar zij water fcheppen : Dat men daar van de heldendaden van ah fpteeke; Heldendaden onder de Beffierders van ISRARL: Toen Jehovah's Soldaten aftrokken naar de voorposten Algemene Reie van Muziek en Stem. V3» 82» Lustig , lustig, DEBÓRA 1. Lustig aan! lustig, nu een lied aangeheven; Hef aan BARAK ABINOAMS Zoon, Met uwe gevangenen in ketenen, ‚ va 13. Een klein overfchot trok tegen de flerken op, Het volk van Jehovah, met mij , trok tegen de helden op. . vs. 14. D | DE BYBEL VERTAALD, ENZ 99 Vs. 14. EPHRAIM was de eerffe dic afkwam van Amelek, Toen BENJAMIN met zijne man/chap , Uit Machir kwamen de Legerhoofden afzakken, Uit ZEBULON die der monftering ftaf droegen. vs. 15. De Vorften van ISsAsCHAR hielden zich bij DEBÓBA, Issascuans 2:nde omringde BARAK, | Ee volgde hem agter hen in het dal, DEBÓRA met vrouwelijke reien. уз 16, Aan RUBENS beeken was bedenking, Gij bleef zitten sichen wwe veehorden, Vermaakte u in bet gebleet uwer kudde; Ja aan RUBENS Decken was de grootfie draling, 95.17. GILzAD bleef aan gene ziide des Jordaans , Dan hield zich met de fcheepvaart op; AsER zat aan de Zee-oever In zijne bogtige oorden versoefde hij. BARAK met de Mansftemmen. v5, 18. ZERULON ís zo kloek dat hij zijn leven waagd: Ook NAPRTALS zijn grazige hoogte verlatende, De ganfche menigte het krijgsgefchrei eenigzins nabootzende: V5. 19. Toen rukten de Koningen aan ten frijde, Kanaáns Koningen leverden flag : Te Thaänach aan Megiddo's oevers, Zonder voordeel, geen [іш zilvers zelfs. DEBÒRA alleen. vs, 20, Van den hemel (еей men, | De Starren zelfs, met siseRA, uit hare banen. vs. 21, Kischons beek /2oe/de ze weg, Kiechon im Aare kronkelende vallen, ` Mijn moed trad toen reeds over de helden, v5.22, Ai ras werden de paerdshoeven onbruikbaar, Door het rennen, het geweldig rennen der heiden, BAR A Ks 4.23. Gevloekt.aij Meros, gebied Fehovah's Engel; . Gevloekt hare Zurgers geíftaag, ` Zij kwam niet ter hulpe van Jehovah, Ter hulpe van Jehovah met zijn heldenheir: Н 4 | DE: wm E Son W. А. VAN VLOTEN, DE BYBEL VERTAALD, ENZ, D E BÓR A. vs.24. Gezegend boven andere vrouwen zij JAsL, Des Keniten Chebers huisvrouw: Gezegend boven alle tentbewoonfters, BAR A Ke vs. 25. Water eischte hij, Melk gaf zij, In een prachtige fchaal, botermelk. vs, 26. Haar hand grijpt ееп nagel Met hare rechterhand /?ier? zij den zwaren hamer. Zij trof sISERA, zij floeg hem doodelijk, Zij trof den Даар, en doorboorde hem door herhaalde fagen v$.27. Daar lag hij tusfchen hare voeten gekromd, En verflaauwt ; andermaal hervat zij zich, hij bezwijkt ; Nog eenmaal krondelde hij zich, en blijft zielloos leggen. DE EBÓR A. Vi, 28. Intusfchen keek sistrA’s moeder door de venfteren , Zij riep aan de bovenvenfters [taande : Waarom verbeid zijn wagen te komen? Waarom dralen de raderen van zijn gevolg ? v$.29. De vernuftigfte harer ftaatsvrouwen beandwoorden Aet ; Zij zelve loste de bedenkingen, dus op 5з, 30. Hoe, zouden zij dan geen buit te deelen ebben? Voor elken foldaat één meisje, ja twee; Voor sisERA een buit van veele koleuren, Veelverwig niet alleen, maar keurig geborduurd ; Bont, en geborduurd айп beide zijden zelfs, Voor de Aalzen der lastdieren zelv. - Slotzang: Allen te gelijk met Stem en Muziek, 98.31. Zo móeten alle uwe vijanden fneuveley Sehoyah! Die u beminnen moeten wezen als de Zon Wen ze in alle hare /uister "5 Morgens opgaat.” Bundel van Uitlegkundige Verhandelingen, door D. С. УАМ VOORST , Predikant te Hien en Doodewaard. Tweede Stuk. Te Amfterdam by M. de Bruyn, 1790. m gr. otayo. 2 Ze erleende ons het voorige Stuk een aental van Ver- handelingen , die gefchikt waren om de oplettendheid er D Lä D.C. VAN VOORST , UIFLEGIEUNDIGE VERHANDELINCEN, 108 der liefhebberen van Bybelfche Tael- en Uitlegkunde tot zich te trekken, nadien de Eerwaezde van Voorst гупе efchiktheid voor zodanige nafpooringen daer in ten dui- деу е doet doorftralen „ gelyk we diestyds gemeld һеһ- ben (*)5 zulks heeft in di tweede Stuk niet minder plaets. ч Mans opmerkzame oordeelkunde levert ons hier weder verfcheiden ophelderingen van Bybelplaetzen, die men, ’t zy met opzicht tot de vertaling, of met betrekking tot den zin in den zamenhang , der overweginge. waerdig zal vinden, —47- By het gewag maken van 't vorige, brag- ten wy den Lezer etlyke. ltjes van vertaling onder. 't oog; thans zullen wy, een voorbeeld van ene andere foort nemende, zyne uitlegkundige voordragt van 1 Pet. IV. 18. ` Indien de Rechtveerdige nauwelijks zalig wordt, waar zal de Godlooze en Zondaar verfchijnen ? mededeelen. ~=. ^ Is bekend, dat deze woorden , zeer dikwyls, met bee trekking tot de eeuwige Zaligheid aengehaeld worden; maer een oordeelkundig Uitlegger , gelyk de Eerwaerde van Voorst , die agt geeft op den zamenhang „ ontdekt wel dra dat Petrus dit geenszins bedoelt , gelyk hy ten duidelykíte. toont. Vooraf aengetekend hebbende, dag de Apostel hier. het gezegde van Sglomo, Spr. ХІ. 31., te pasle brengt, het welk ons natuurlyk doet denken aen iets, 't welk in, den tyd gefchied , vervolgt hy іп dezer voege. „ Wanneer. wij, het verband van perrus redenering ook maar. inzien , dah lijdt het geene bedenking, of hij freckt van iets, "t welk im den tijd voorvalt. In "t 12 vers preekt hij van werdrukkingen, dus van iets tijdelijks, — Ges fmaad te worden, waarvan hij gewaagt-in 't 14 vers, grijpt ig dit leven, alleen plaats. —— Eer 15 en 16, wordt al wederom van ’t lijden van dezen tijd gelproken, — Het volgende 19. vers bijde ook, aldus ;. ,, Zo dan ook die lijden . naar den wille Gods , dat zij haare zielen (hem) als ‚den getrouwen Schepper bevelen met weldoen." —— Het vorige 17 vers alleen be(list eindelijk alles, "Er аас: » Het is. de tijd, dat het oordeel begigne van het huis » Gods: en indien bet eerst van ons begint, welk zal het s, Einde zijn der gene, die den Euangelie Gods ongehoor- s zaam zijn?” Dat vers leert ons dierhalven duidelijk bij tegeuoverftelling , dat , daar. de rampen van Gods huis (van de rechtvaardigen). beginnen, de godlozen dan nog niet aan hun einde zijn. —— an Geen Ç) Zig N, Alg. Vad, Len. We Deel. bl, 5284, | 3 102 D. ©. VAN VOORT, an Geen wonder dan , dat de geleerden , die maar een ‘weinig nadachten, hier niet vonden de moeielijkheid van den weg der Zaligheid , maar rampen, verdrukkingen, "E lijden van dit leven, gelijk BRINKMAN in zijne Beknopte Opheldering van eenige Plaatfen des N. T., ook berede- neert, en zich op onze Randtekenaars en р. NIEUWLAND s Le. Ехер. р. 538, beroept. Ik verwijfe na deze Schrij- vers, alwaar men nader ontwikkeld zal vinden, °t geen ik tegeri de gewone verklaring heb aangevoerd, In een van zijne Aanmerkingen is DODDRIDGE nog be- zig, om het oude gevoelen te verdedigen, terwijl ROSEN- MULLER aan het redden uit rampen denkt. | ə» Ik zou deze woorden niet te behandelen ondernomen hebben , indien ik het volkomen eens was met die Uitleggers- welke het oude gevoelen beftrijden, Ж kan toch niet toe- ftemrhen, dat hier op de rampen en verdrukkingen op deze aarde in "t gemeen gedoeld wordt. Ik dacht, dat wij onze aandacht te bepalen hebben bij enig bijzonder tijdperk. an Ik wil thans niet onderzoeken , in hoe verre de Godza- ligen in de wereld verdrukkingen hebben. Men wijkt hier ekerlijk al dikwerf ter rechter en ter flinker zijde af, == Hier ter plaatfe: doekt althans PETRUS daar op niet. —— Mij kwam voor, dat de Apostel op den tijd van Jerufalems - verwoesting ziet. —— Ik zal mijne redenen opgeven. ,. Volgens die nieuwere verklaring , welke ons aan de rampen en verdrukkingen in "tr gemeen, als "t lot van den vromen doet denken, zou PETRUS in ’t laatfte lid van het vers zeggen, dat de Godlofen hier namaals voor God niet zullen kunnen beftaan. Maar is deze de zin, dan zou de tegenoverftelling vorderen, dat in "t eeríle lid van dit vera ook van een verlosfing hier namaals wierd gefproken, Moe- ten wij dierhalven "t een bepalen tot dezen tijd, dan ook het andere, gelijk uit de woorden van saLomo , zonder eeni- ge bedenking, blijkt. —— Niemand denkt bij die woorden. aan iets an e a Uit PETRUS zelven wordt mijne gedachte beflist, daar wij lezen, dat het toen de tijd was, dat het oordeel begon van Gods huis; en van dat zelfde oordeel zegt hy , met be- trekking tot de genen, die het Euangelium ongehoorzaam waren, welk zal derzelver einde zijn? ——- Dierhalven zegt PETRUS, dat er zeker oordeel begon van Gods kindee yen, maar dat het met den Godtofen zou voleindigd worden. ` ‘aa Laat ons nu ook aannemen , het geene door de groottte geleerden betoogd is, dat PerruS aan Christenen vau Jood. ` сце UITLEGKUNDIGE VERHANDELINGEN. ^ 103 fche afkomst fchrijft, en alles zal nog duidelijker worden. — Wat toch is den Joden niet overgekomen ? ,; PETRUS bezigt het woord oordeel, (^t welk ook in den tweeden Brief II. 3. voorkomt, en aldaar voorgefteld wordt als niet ledig ,) en zegt, dat het reeds begonnen is. Dier- halven hebben wij te denken aan Gods oordeel over de Jo- den. Nog bijzonderder —— het oordeel Gods, het welk hij door de Romeinen zou laten volbrengen, ——- Het Пел overeen met Jefus waarfchouwing аап de Joden , Luc. XXIIÉ 31, —- an Indien zij dit doen aan het groene hout, wat an Zal aan het dorre gefchieden!" —— Daarmede troost dan PETRUS de gelovigen, over het lijden, "t welk zij ondergin- gen, dat het hunne vervolgers anders zou gaan. - » Verfchijnen betekent aan iemand ver/chijnen, zich yer- tenen. Waar zal de Zondaar verfchijnen —— zegt dan == ` an nergens zal hij zig durven vertonen , nergens zal hij uit- » wijk hebben.” Dit ftemt wederom volmaakt overeen met "s Heilands tekening , Luc. XXIII. 30, volgens welke de Joden uitroepen zouden: ,, Bergen valt op ons, heuvelen » bedekt ons.” Hier mede duidt PETRUS in "t voorbijgaan aan, dat de rechtvaardigen zich zouden durven vertonen, en nog een uitwijk hebben zouden. » Alles wenkt ons, om te denken aan den tijd van Jeru« falems verwoesting. Leest men hier over gusEB1Us, Hifl. Eccl. 1. HI. c. 5. , dan zal er geen fchijn van bedenking tegen de gegevene verklaring overblijven. — Ik zal alleen maar het een en ander uit dat Hoofddeel opgeven. Eusrsuus fchrijft, dat de Christenen (alle de Christenen) - door een Goddelijke Openbariug vermaand zynde, Jerufa- lem hebben verlaten, еп na zekere Stad , Pella geheten, zijn ` getrokken. Nu is 't opmerkelijk , dat de Romeinen de Chrisa tenen aldaar in rust hebben gelaten, === Uit Jerufalem dorst zich verder geen Jood vertonen — terwijl de woede der krijgsknechten, bij 't innemen der Stad, alles van °t leven beroofde. Nergens dorst zich een Jood vertonen. ——-. Hoe meer iemand de gefchiedenis van dien tijd leest, hoe. meer hij de gegevene verklaring opgehelderd zal zien. » Ik moet hierbij alleen nog voegen, dat ik, verder nan fporeride , mijne verklaring ook bij s. CLARK , in zijne Ænnot., ever het N. T. , heb aangetroffen, daar ik bij hem leze: з Niet zonder veel zwarigheid worden (de rechtvaardigen). зэ beveiligd en bewaard, in die overvloeiende verflindende an oordeelen , die over de Joodfchè Natie komen zullena з» Marth, XXIV. 22.” l . H4 Мек e 104. н. Je KROM; Leerrede ter oefening van den Bybel, door H. Je KROM Predikant te Middelburg , Hoogleeraar in de Uitlegkundi- e Godgeleerdheid en Kerklyke Gefchiedenisfen aan de He re School, en Lid van verfcheiden. Genootfchappen. Te „Middelburg by P. Gillisfen en Zoon, 1799. Behalven het Voorwerk , 164 bladz. in gr. oGavo. p gelegenheid der hervatte Weeklyk(che Verklaringe van den Bybel, te Middelburg , die met twee Avond- leerredenen ter weeke, des Dingsdags en Donderdags , in ongeveer 2$ jaren voltrokken word Ce), heeft de Hoog Еег- waerde Krom, ten aenvange, naer gewoonte, twee voors bereidende Leerredenen uitgefproken „ welken hy vervol. gens, wat breeder uitgewerkt, verenigd heeft. Het ges heele Stuk is drieledig. — Їп het eerfle Lid handelt de Hoogleeraer over den geheelen inhoud der Godlyke Open. baringe, vervat in de Schriften des О, em N, Verbonds. Daeromtrent ftelt hy zich voor, (1.) te toonen, dat zulk ene Openbaring noodzaeklyk , mogelyk en hoog waerfchyn= bk was: en (2.) enige gewigtige gronden op te gevens op welken wy Christenen het daer voor houden, dat die Openbaring begrepen is in de Boeken des О. еп N. Tesia- ments. Hierop verledigt hy zich (3.), om beknoptelyk het noodige bericht van de gefchiedenis dezer Boeken te ge- ven: uit welk alles hy dan voorts (4.) afleid, het blyke baer verbindend gezag noodwendig aen die Boeken toe te kennen. —— Het daeraenvolgende tweede gedeelte, heeft ten onderwerpe de "y Boeken уап Mofes in °t algemeena ‚by welke gelegenheid zyn Hoog Eerwaerde Ше ftaet,. (1.) op de geloofwaerdig van deszelfs Ge/chiedverhael , en (2.) op deszelfs Godlyke zending als de Leidsman en Wetgever van het Joodfche Volk: voegende hierby Co.) een kort bericht van dezen Mofes, den voornamen Inhoud , het Oogmerk en de Schryforde van deze Boeken. —. Ор de optvouwing hier van ftond nu, naer de hoofdverdee- ling dezer Leerreden, als ene dérde hoofdbyzonderheid , in opmerking te komen, het Boek Genefis op zich zelven befchouwd; dan, daer de tyd te ver verloopen was, Tel, de zyn Hoogeerwaerde: de behandeling van dit Stuk uit tot de naetstkoriuende gelegenheid (f). — Hy gact van ' aer (*) Zie N. Alg, Vad. Lesteroef. V. Deel. Ы. 363. | (i) Volgens het geen ons de Ңоор!есгаег in zyn Voorberige 1066, LERRREDR. . | lag daer voorts over, tot een toepasfelyk gebruik van het be, handelde, met ееп ernftigen aendrang der verplichtinge, om 'er aen te beantwoorden, zo in het kennelyke als in het betrachtende. mE De Hoogleeraer ontvouwt, in dit Gefchrift, beknopte- lyk, op ene oordeelkundige wyze, het geen men gewoon- lyk Woorbereidzelen , ter overweginge der Dybelfchriften, - noemt; welker ontvouwing zekerlyk te breed moest шї loopen, voor ene Leerreden; maer die nu by manier van een kort begrip voorgedragen word, welke voor den min- oefenden Lezer hare nuttigheid heeft, te meer daer de oogleeraer hem in een еп ander geval verwyst tot д0- danige Schriften , waerin deze en gene byzonderheden uitvoeriger behandeld worden. , meld, heeft men dit agtergebleven gedeelte, met тупе Verklaring van Gen. 1, te wachten, in ene verzameling van Schriften , welken hy eerlang ftaet af te geven, onder den Tytel van Godgeleerde en Uitlegkundige Verhandelingen, of dergelyken. ` | Nagelaten Leerredenen van с. у ZOLLIROFER , Predikant der Evangelifche Hervormde Gemeente te Leipzig. In het Nederdsstsch vertaald. — Eer[le en tweede Stuk. Te Am- fterdam by de Erven: P. Meijer en С. Warnars , 1790. № gr. ойауо, 96 bladz. | [ек men de voorige verzameling der Leerredenen van den Eerwaerden Zolläkofer met ene leerryke ftichting doorbladerd , men zal dezelve , onder het lezen van 's Mans nagelaten Leerredenen, thans als een vervolg afe gegeven, . niet minder kunnen erlaogen; daer ze, in den zelfden fmaek van duidelyke onderrichting, en opwekken- de voordragt, uitgevoerd zyn, > Naer 's Mans gewoone predikwyze gaen ze gemeenlyk over Zedelyke onder- werpen, of befchouwen de behandelde ftoffen inzonder- heid uit een betrachtlyk gezichtspunt. Ze vestigt zyn. Eerwaerde onze aendacht, op het geen Christlyke Feest- dagen тул en behoren te zyn; de vrymoedigheid van веп Christen onder de openbare Gedsdienstoefeningen; de komst van Gods Koningryk; de geboorte van Jefus als eme Jiof van verheaging; op het geen wy, zonder de werfchy- ning van °t Evangelie zouden zyn, en wat wy door dezelve geworden zyn en kunnen worden; Jezus Christus als een. Leeraer der waerkeid, en als een Herfteller der ума; 5 Q 106 Ge 1. ZOLLIKOPER , de zaligheid der eerfle Leer van J. Ch. en der hee dendasgfche Christenen; de verfcheidenheid van der menfchren gedachten en gevoelens nopens J. Ch.; het te rug zien op het afgelopen, en 't vooruitzicht op het meuw be > jær. s verre het eerífte Deel. Het tweede ftelt ons ter overweginge voor, de vlugtigheid van 't menschlyke ' leven; de verfchillende beweegredenen, om alle aerd/che ety als ydelheid aen te merken; de waerfchouwingen en lesten , welken de verganglyklied aller dingen ons aen de hand geeft; de gevolgen onzér daden; het verftandig be- ftuuren: onger wenfchen; het gedrag der Apostelen van J. Ch. by zy& lyden en dood ,'en de wie waer op Euangelisten deze gefchiedenis verhalen „als een bewys van hunne oprechtheid en Godlyke sending ; deze gefchiedenis, als een bewys van het verheven character en de Godlyke zen- ding van F. Ch. ; het gedenkfeest van zynen dood; zyn dood , als een voorbeeld van den dood zyner rechtfchapen Dienaren; de ftandvastigheid van J. Ch., in het uitvoeren van zyn werk op Aerde, als een voorbeeld van navolging ; en eindelyk doet hy ons J. Ch. befchouwen, als een voor- beeld van geduld en lyden. — Tot een ftael muer wye ze van voorftellen, diene de opgave. zyner en, ter befiuuringe onzer wenfchen; en wel byzonder ‘de nadere ontvouwing van één dier regelen. Het waernemen van een zestal van regelen, door zyn Eerwaerden aengepre- zen, zal genoegzaem zyn, om ons te wederhouden van een onverftandig wenfchen, dat ons tot kwaed zou kun- nen vervoeren, of ongelukkig maken. ag (1.) Befluit uwe wenfchen, in opzigt tot aardfche verganglyke dingen, tot uiterlyke voorrechten en goede- ren, fteeds binnen naauwe en. (2.) Wenscht niets onrechtvaardigs , niets onbillyks. (3.) Wenscht niets dag onmogelyk, niets, dat met de natuur en de orde der din- gen (trydig is. (4.) Wenscht nooit om aardfche goederen en voordeelen zonder eenige bepaaling, nooit als dingen ; die volftrekt tot uw geluk vereischt worden. (5.) Onder- werpt veeleer alle uwe weníchen aan den wil van God. En vergeet eindelyk (6.) om het wenfchen naar dat geen, >*t welk gy niet hebt, doch niet het gebruiken en genieten van dat, welk gy reeds hebt." ~-=- Zie hier, hoe zyn Eerwaerde de derde waerfchouwing, tegen het wenfchen om 't onmogelyke, of dat met de natuur en orde der dingen гуй i , ultbreid en ontvouwt. za Wenscht, vervolgt hy, niet roozen zonder doornen. e | | NACELATEN LEEUREDENEN. 107 te plukken , niet de eindpaal-te bereiken , zonder den weg, die derwaards leidt, af te leggen, niet zonder wys- heid en deugd gelukkig, niet zonder opmerkzaamheid en nadenken, en ernst en moeite wys en deugdzaam te wor- den; want dot zyn onmogelyke dingen. — Wensche niet in eene veranderlyke waereld geen wisfelvalligheid van het geluk te ondervinden; niet een teder, aandoentyk li- chaam te hebben, dat te gelyk onkwetsbaar was; niet on- der menfchen te leeven, dien in °t geheel geene gebrekerr en zwakheden aankleeven; niet kinderen te hebben, die reeds als kinderen de bezadigdheid en de wyze ernsthaftig- heid des ryperen ouderdoms aan den dag leggen ; niet mét vrienden bevoorrecht te zyn a die zonder alle eigenbelang enkel voor u leeven, zieh geheelyk voor u opofferen, em die gy in geenerlei opzicht zoudt behoeven te ontzien; niet vau menfchen geregeerd en beheerscht te worden, die hun- пе magt nooit misbruiken , en het oogmerk hunner regeering noeit zonden kunnen misfen. Want dit alles zyn onmogely- ke, tegenftrydige dingen, === ——- Maar wenscht ook niets , dat wel niet onmogelyk, maar flechts ook onder ze= kere voorwaarden, en op zekere wyze mogelyk is, indien gy u niet tevens aan deeze voorwaarden en bepaalingen wite onderwerpen. Wenscht derhalven niet-enkel een gedeelte van iets, dat niet te fcheiden is; niet aangenaamhedeh еп voordeelen , zonder de bezwaarnisfen en bepaalingen, die er onaffcheidelyk mede verbonden zyn; niet op het oogen- blik en in eens, "t geen wegens zyne natuur, en de vastge’ ftelde inrichting der dingen flechts larigzamerhand en traps- wyze verkreegen kan worden, ——- Wenscht gy derhalven van God met kinderen gezegend te worden, dat u dan ook de zorgen, de moeite, de bekommerrisfen, de bepaalingen uwer vryheid, en uwer gezellige vermaaken niet verdrieten , die hun onderhoud, hunne opvoeding , hunne bevordering in de waereld noodzaakelyk tot gevolgen hebben. zigheden u in verwarring brengt; want het eene en andere hangt іп de meeste gevallen onaffcheidbaar aan malkande- ren. —— Wenscht gy boven uwe medemenfchen uit te munten, hen in voorrechten en verdienften te overtreffen „ zo moet БУ п niet verwonderen, wanneer gy van mededin- ers naar den prys gedrongen en gedrukt, van laaghartigen nyd, van hoogeren te rug geftooten, en van allen veel ftrenger dan andere menfchen beoordeeld wordt. — Wenscht gewigtige eerampten in den {taat of in de kerk te beklee- en, dau moogt gy niet tevens wenfchen, onbepaald mees- ter van uwen tyd, van uwe vermogens, van uw doen en baten te zyn; can moet gy u alle bepaalingen, alle dwang 4 alle flaaverny zelfs, die aan deeze eerampten vast zyn, laav, ten welgevallen, === Wenscht gy den zegen der vriende fchap te genieten , lang te genieten, dan moogt gy niet ver- langen , dat uwe Vrienden zich eeniglyk en altoos naar uwen wil en zin fchikken , eeniglyk verdraagen en lyden, en gooit handelen, eeniglyk geeven, en niets daarvoor weder ontvangen , u-aooit door hunne gebreken en zwakheden lass tig vallen, en u wel in alle hunne vreugde, maar nooit, in hunnen druk doen deelen. —— Wenscht gy in de kens nis der waarheid vorderingen te maaken , de diepere gronden der weetenfchappen en kunften uit te vorfchen, en als in haare verborgenheden ingewyd te worden, wederfpreekt dan uzelven niet door te begeeren, dat gy terftond al het duistere verdryven, alle diepten peilen, alle hinderpaalen overítygen, alle knoopen losmaaken, alle vraagftukken der wysbegeerte beflisfen, en zonder veel moeite en arbeid de vruchten genieten moogt, die alleen de belooning van den moeilykíten arbeid, van de aanhoudendfte vlyt, van de voorzigtigfte vordering, en van de geduldigfte ftandvastig- heid zyn, en kunnen weezen. —— Wenscht gy, einde» lyk, eenen hoogen ouderdom te bereiken, zo weest niet on- duldig en morrende, wanneer gy door deszelfs ongemak- fen en zwakheden gedrukt wordt, en verl niet nevens de wysheid en eerwaardigheid van den ouderdom, by des» zelfs ryper en juister oordeel, by deszelfs grooter geruste heid, te gelyk de opgehelderdheid en fterkte , de levendig- heid en het vuur der jeugd te genieten, of, "t geen het zelfde is, te gelyk oud en echter ook jong, of niet oyd, te Wees NAGELATEN LEERREDENEN, tog weezen. In't kort, wenscht gy in deeze en diergelyke gc. vallen, het eene te hebben, zo onderwerpt u ook aan fet andere. ’t Zyn Zaaken, die by malkanderen behooren , en die men of ge ееПук еп Zo als zy zyn aanneemen, of waar- op men geene aanípraak moet maaken,” Aaneengefchakelde Verklaaring van den Heidelberg [chen Са» techirmus; met eenige uj lengevogd Aanmerkingen, tot nutte flichting die in het Geloof is,- B. OUBOTER , Rustend Leeraar van Woubrugge. Tweede Deel. Te Am- етйат by M. de Bruyn, 1790. Behalven het Voorbericht 721 bladz. in gr. ойауо. Vs den Leertrant, welken de Eerwaerde Ouboter zich, in deze aeneengefchakelde verklaring van den Heidel- bergfchen Catechismus, voorgefteld heeft, by de uitgave van 't eerfte Deel , een genoegzaem verflag gegeven hebben- de, ftaet ons, ten dezen aenzien, nopens dit tweede , al- leen te melden, dat zyn Eerwaerde op die eigenite manier voortgaet. Naer die inrichting ontvouwt hy, (ha de negen- tien eerfte Vragen, in 't voorige Deel overwoogen ,) in dit tegenwoordige de volgenden, tot op de vier en zestigfte Vrage ingefloten: blyvende het verdere uitgefteld tot het e Deel, waermede dit Werk beflooten zal worden. Leerredenen van den Heer j. B, BOSSUET, in zyn leven Bise Jchop van Meaux. enz. enz. Uit het Fransch vertaald, door den Eerw. Heer R. BROUWER , Roomsch Priester en Pastoor tot Noorden. IW, У en V Ide Deel. Te Amfter= dam by F. ]. van Fetroode, 1790. In ойауо. Т: deze Leerreéenen vertoont zich de Hoogeerwaerde Bose t, even als in de voorgaenden, een ernftig voorftan- der der Christelyke Zedeleere, die hy met den nadruklykften ernst aendringt. Wel byzonder ontdekt men, in zyne ma- mier van voorftellen , meermaels, dat hy, in gepaste oma fandigheden, °ег opzetlyk zyn werk van maekt, om zyne Toehoorders te waerfchuwen tegen het berusten in uiterlyke heden , waer toe men, bovenal in de Roomfche Kerk , ligt- oyerflaet. Ter afwendinge van dit misbruik leidt de isfchop hen geftadig , tot een ernílig bezef van de daerby vereischte werkzaemheid des harten, als zonder welke alle uiterlyke Godsdienftige verrichting geen wezenlyke waerde eeft, — ~ 119 | Je б. BOSSUET heeft. —— Dit doet hem, onder anderen, in ene Leeren den over de Hervalling in de Zonde , ten еги Н йе dezulken tegeugaen, die zich gerust ftellen in eene uitwendige boete yaerdigheid , terwyl ze, by herhaling, hunnen lusten den teugel vieren ; welk haetlyk misdryf ook maer al te veel onder de Proteftanten gevonden word. Getoond hebbende , hoe het , na herhaelde afwykingen , trapswyze moeilyket worde , in Gods genade te deelen , vervolgt hy ep deze Wyze. ` ` » Werpt my niet tegen, dat gy die moeilykheid niet оп» dervind, dat gy even gemakkelyk uwe Zonden belyd en op uwe borst flaat. Die zelve gemakkelykheid boezemt my сеп wantrouwen in, dat my doet duchten dat uwe bekec- ring zeer moeielyk is. Ik kan geen Zondaar dulden, «dien de boetpleeging niet ontrust, die op de geftelde tyden zon- der moeite, zonder zorg, zonder eenigen arbeid, zyn ges moed gaat ontlasten, aan de voeten zyns Biegtvaders , en wederkeerd, zonder zich over het verbeeteren van zyn lee: ` меп verder te bekommeren. Ik wil dat een Zondaar ont, roerd zy, dat hy voor zynen toeftand beeve; ik wil dat hy zich verontwaardige wegens zyne zwakheden, dat hy zyné traagheid betreure, zyne lafhertigheid verfoeie. О dus onts roerd ziende, zoude ik eenigzins op uwe bekeering kunnen hoopen; ik zoude my vleien, dat uw hert, getroffen zyn- de, moogelyk van gefteltenis zoude kunnen veranderen, Indien ik het zelve tot den grond toe bewogen en ontroerd zag, zoude ik gelooven , dat uwe zondige gewoontens,; door dien heilzaamen fchok, moogelyk ontworteld zyn, en dat, gelyk de H. fpeelende van de genade tot de zonde, en van de zonde tot e genade overloopt, eindelyk met een treurig uiteinde zal beflooten worden. Indien ik aan uwen ftaat niet wanhoope , beklaag ik denzelven ten minften grootlyks. Maak geen kwaad gebruik van myne woorden: daar zyn geen vaste eindpaalen, die ons bekend zyn; maar daar zyn ‘er nog- tans, en God heeft niet beflooten uwe zonden tot het Mein- (*) In Joëm. гай. 49. 1. 3e Рр, 2» LERBREDENEN. и dige te laaten opklimmen. ,, Wie kend het verm uwer » granfchap: en wie weegt uwe verbolgendheid op, na ‚ dat zy vreezelyk is ©)?” | ` > Het eener vrucht is de onrypheid, en haare wrangbeid kwetst de fmaak: mgar eerlang word zy. volkeo- mem ryp. Dus ook de zondaar die zich bekeerd. Ну kan. eenigen tyd broos en zwak blyven, en de vruchten der boetvaardigheid , hoewel nog wrang en onfmaakelyk , zyn nogtans verdraaglyk, in de hoop dat zy eens ryp zullem worden. Maar dat die rypheid nimmer aankoome, dat is, dat wy nooit beftendig , nooit ftandvastig worden; dat wy die vruchten der boetvaardigheid waardig, en zo zeer іп het Evangelie aanbevoolen, nooit voortbrengen, dat is, ons nooit ftandvastig en beftendi lyk bekeeren; dat ons leeven , altyd verdeeld tusfchen de deugd en ondeugd, nimmer eene vaste zyde kieze ; of dat het, veel eer, moe den blooten naam der deugd pronkende, de zyde der on- deugd openlyk kieze; en dezelve, in weerwil der Heilige Sacramenten, zo dikwils ontfangen , in ons laat heerfchen 3 dit, zeg ik, is eene wandrochtelyke ftelling in de gezon- _ de zede Д onreinigheden der waereld, doen het Christendom den gevoeligften hoon aan." > “У (© PC LXXXIX, и. 