Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
i 60 Ongeveer 2 zeer kort op elkaar volgende! De seismograaf te Ambon wees aan == hevige sehokken. 31" 11m—231" 1 4m ; Deuren ên ramen rammelden heftig: klokken stonden stil; lampen slinger- den N—Z. Ee de 2 vrij sterke schokken. 1 1 schok. B FI Sw WoW ww Nem E 1 Tijdsopgave kan een kwartier fout zijn. | — Civ. gezaghebber Gouv. Atjeh en Onderh., Sumatra. ** Midden Java Tijd. — 238 — B. ——— — A E 23 | ois Residentie of Keng Seismo- { Berichtgever. | Waarnemings- oost Gouvernement | £ Cie ie ei plaats. Breedte. van | В tid. tavia. Aanvang ы sielen cn Minuten Batavia. November 1911 (vervolg). E. Hoffmann. |Goenoeng Walet.| 6.9 Z. | 106.0 e dd Java. | l7]18u30m**| — 12 [18"23m4]* | Kontroleur van| Soeka Radja, | 4.7 Z.| 103.8 | Palem 8| 13u 26m » Се А Moeara Doea. Mug lie) Bum atra | Kontroleur van 4.5 Z.| 129.9 | Amboina, Neira.| 28| 14u 20m | — 93 d Banda. n _Liehtopzichter | Vlakkehoek. 5.9 Z.| 104.5 | Benkoelen, 29 +22u15m] + 9 ; . Vlakkehoek Sumatra. Ass.-Resident. | Padang. 1.0 Z. | 100.3 | Padangsche 30| 119 45m | + 26 Benedenlanden, Sumatra. ; 2 Painan. 1.4 Z.| 100.6 ! Sumatra's West-| 30! 12u Om | + 25 kust December 1911. > p тъне Lahewa. 1.4 N 97.2 | Tapanoeli, Nias.| 1| 8u Om | + 38 27 ая E. байына; Windesi. 2.4 Z.| 134.4 | Ternate, Nieuw-| 2| 4" 50m | —110 Ç eeraar, uinea. _ Kontroleur van | Neira. 4.5 7.| 129.9 | Amboina, Neira.) 7| 13% 2m | — 93 anda. F. H. ten | Poerboio. 8.2 Z. | 112.6 | Pasoeroean, Java| 10| 9*30m**, — 12 ones, _ Kontroleur van | Neira. 4.5 Z.| 129.9 | Amboina, Neira.| 11| 10" 12m | — 93 E Banda. = Civ.gezaghebber| Padang Tidji. | 5.4 N 95.9 | Gouv. Atjeh en| 11| 178 25" | + 43 SEN Onderh. 17а 39m d Sumatra. . Kontroleur. Oele& Lheue. | 5.6 N 95.3 111114304 | + 60 ` Kontroleur van | Sabang. 5.9 N „| Gouv. van Atjeh| 11| 17° 40™ | + 46 Poeloe Wèh. On derh., eh. Tjalang. 4.8 Z 95.4 11| 17" 457m | + 45 -- 239 — Eenige seconden. c p E SE Bijkomende verschijnselen Duur. REE Intensiteit Richting. en en aard der beweging. Š did: opmerkingen. EC W—O. Een paar lichte schuddingen. EB Z—N. 2 tamelijk sterke schokken. Een paar W—O 1 lichte schok. seconden IU O=W. 2 lichte schokken. Bi А ыу | vri hevige schok. Zeer kort. Ongeveer | liehte schok. Tijdsopgave is vrij nauwkeurig. Ws Vooraf dof gerommel. г 5 ZW—NO. |1 zachte schok. Tijdsopgave kan eenige min. fout zijn. 1 N—Z. l vrij sterke schok. Zichtbare zonsopkomst is 6 uur. Een paar S l lichte schok. seconden. BE iben vee | zwakke schok. Een paar М—7 1 lichte sehok. seconden S l a | liehte schok. + 20 © Idem, S |` |... s l korte schok. BEE ss Vertikaal. 2 schokken. O—W. Trillingen. — 240 — A B E Datu Residentie of 2 bdo Sehne Berichtgever. Waarnemings- бб : ur. n Ba- fe: plaats. Breedte. — B Locale | tavia. bene Grw. | en Eiland. |8) tid M. T. 2 Mimuten Batavia. December 1911 (vervolg). Kontroleur. Oelée Lheue. | 5.6 N.| 95.3 |Gouv. Atjeh en] 11| 17145» | + 60 On - Sumatra. 5 hoe Nga. RAM S В 21) 13u 30m | + 46 Civ.gezaghebber| Padang Tidji. » 95.9 2 91 13° 452 | + 43 Kontroleur van | Lhoe Nga. 5.6 N.| 95.3 = 91 = + 60 Oelée Lheue. ; Kontroleur. Trenggalek. 8.0 Z.| 111.7 | Kediri, Java. 99| За dämpt — 12: Kontroleur van | Passi. 0.7 N.| 124.3 Menado, Celebes| 29) 11u 30m | — 70 Boloang. Kontroleur van | Neira, 4.5 Z.! 129.9 | Amboina, Neira.| 29| 11" 45m | — 93 Banda, _ Kontroleur. Gorontalo. 0.5 N.| 123.1 | Menado, Celebes| 29 ч — 65 Kontroleur van | Malibagoe. 0.8 №, | 124. e 29|12u Om | — 69 Boloang. » Bintaoena. 0.8 N.| 123.6 i 29| 12u 30m | — 67 L —— ** Midden Java Tijd. — 241 — € D E iod Bijkomende versehijnselen Daar. 34 Intensiteit Richting. en en aard der beweging. j edenis: opmerkingen. A Deze aardbeving bestond uit een reeks zachte schokken X... O—W. '|Vrij sterk. Tijdsopgave is nauwkeurig. see L W—O 1 liehte schok. | E EE | hevige schok. | 2 N—4 3 schokken. | l O—W. 2 zwakke schokken. Z—N. | lichte schok. W—O. | vrij hevige schok. Tijdsopgave is vrij nauwkeurig. N—Z. 1 sterke schok. Tijd ontleend aan den zonnestand. is 1 zwakke schok. Meteorologische Waarnemingen in de Stroom- gebieden der Siak en der Rokanrivier (Oost-Sumatra) in 1907 verricht DOOR Dr. MAX MOSZKOWSKI. Dr. Moszkowskı bood het Observatorium een meteorologisch dagboek aan dat door hem op zijn tochten langs de Siak- en de Rokanrivier in 1907 gehouden werd. Behalve een korte weersbeschrijving, bevat het dagboek temperatuurswaarnemingen. Ondanks de betrekkelijk zeer korte waarnemingsperioden en de onvolledigheid, volgen hier enkele gemiddelden. Met klein cijfertype is naast de gemiddelde temperatuur het aantal waarnemingsdagen aangegeven. I. Siak Sri Indrapoera 0945” N.Br. 1099 O.L. Augustus 8"—9" a.m. 0"—2" p.n. 7z—9" Max. Min. 248,0 30°1,0 25*7,0 30*.9,C 22°.9C. = тч . Op de Siak, Tapoeng kanan en Tapoeng kiri, tusschen de oerwouden: 0930'—0?45' N.Br. en 102°—100°30’ O.L. in September. III. Van Tandoem naar Rau en Kota Ingin van 0°—0°30’ N.Br. en 101°30’—90°30' O L., voorgebergte, tot 1000 m. boven den zeespiegel, in October. IV. Pasir Pangeragan, Rokanvlakte 100°—100°30' O.L. in October. V. In het oerwoud tusschen de Rokan en de Siakrivier in November. =- MB — TEMPERATUUR IN CELCIUS. 6u—7u Tu—gu Ou Un 12u—]u 2u—4u 5u—6u 6u—8" 8u—10" Max. Min. Uren met zonneschijn. 220.63; 249,9, 270.8, 290.2,, 300.6, 2998, , 269.4. 250.7, 30931; 220.823 6.623 222, 249, 213; 301; 307; 268, 259, 246;: 312 2201 6.019 21.24 23.6, 268; 301; 320 — 26.3, 244, 3250 212% 5.313 22.54 24.6» 260, 293, 307; 27.4, 25.9 23.8; 304; 22.4; 6.715 E E GEN V À L. Aantal 's Nachts Regen begint m: waarnemings- ná kort na Overdag. Regenloos. dagen. middernacht. zonsondergang. II 30 14 13 | 7 7 Ш 19 9 29€. 11 3 IV 12 4 5 7 2 V 20 9 11 6 5 Meteorologische Waarnemingen in het Stroom- gebied van de Mamberano, Noord Nieuw- Guinea in 1910—1911 verricht DOOR Dr. MAX MOSZKOWSKI. Ook het meteorologische dagboek gehouden tijdens zijn Mamberano-expeditie in 1910/11 bood Dr. Mozskowskı het Observatorium aan, hierbij voegende een overzicht van de weersgesteldheid door hem in het stroomgebied van deze rivier ontmoet, welk overzicht hieronder opgenomen is. Uit de behouden temperatuur-waarnemingen na 5 Nov. verricht volgen onderstaande gemiddelden. CELSIUSGRADEN. би 30m gu 104 12u 24 44 8: Mat | тоор 6—15 Nov. 2495 2597 2898 300.3 3098 29.2 2699 3197 Voet Centraalgebergte 16—30 Nov. 235 -- 290 296 3094 293 264 310 GEMIDDELDE BEWOLKING. G йз. ie 1 ж.ө ES s Van Reesgebergte 6-26 Ос. 8 4 9 8 8 Middenloop Mamberano 27 Oct.—15 Nov. 9 8 8 7 6 7 Voet Centraalgebergte 16—30 Nov. 7 уі ошо © о -- ° Meteorologische Berichte aus Holländisch ` Nord-Neuguinea VON Dr. MAX MOSZKOWSKI 1910/1911. Ueber klimatische und meteorologische Verhältnisse, kann ich leider nicht soviel aussagen, wie ich wohl gewünscht hátte, da mir die Tabellen, die ich für die Monate Mai, Juni, Juli, Augustus und September angelegt hatte, leider bei meinem Schiffbruch in den Stromschnellen des Mamberamo verloren gegangen sind. . .. Ich habe mich 14 Tage an der Küste dann 14 Tage in einem Dorf 38 km. Luftlinie landeinwärts, dann abermals 14 Tage in einem Dorf 38 km. Luftlinie landeinwürts, dann anderthalb Monate im Vorland des van Rees Gebirges und endlich 14 Tage im van Rers Gebirge selbst aufgehalten. In allen diesen Standquartieren habe ieh feste Stationen angelegt und tüglich zweistündlich barometrisch, thermometrische, psychrometrische Messungen gemacht, Maxima und Minima notiert und ebenso zweistündliche Beobachtungen über Wind und Wolken angestellt. Falls ich selbst verhindert war, hat mein Assistent mich vertreten. Sehr hšufie habe ich die Messungen auch des Nachts fortge- setzt. Ich muss gestehen, dass mich der Verlust dieser mühselig aufgestellten Tabellen, von allem was ich verloren habe, am meisten geschmerzt hat. Ich muss mich also auf kurze Notizen aus meinen Tage- büchern beschränken. Während des Monats Mai, also an der Küste, war die Hauptwindrichtung Nordost, die Seebrise setzte täglich gegen !/, 1 Uhr ein. Geregnet hat es — 246 — ausschliesslich nachts, und nur selten bis in den Tag hinein. Das Temperatur-Maximum schwankte zwischen 29° und 33°, das Minimum zwischen 225,5 und 239,5. Das Mittel, das gegen 7 Uhr abends erreicht wurde, war 269—279. Die pU zahlen bei den psychrometrischen Messungen waren Morgens um 6 239,5 trocken zu 23° bis 235,5 feucht, mittags um 2 31° trocken zu 26? feucht, abends 259,5 trocken zu 249,5 feucht. Es sind dies, die aus meinen Tabellen erhaltenen Mittelwerte, die ich im Tagebuch notiert hatte. Depressions- zeit ist 4 Uhr gewesen, die Zeit des hóchsten Barometer- standes merkwürdigerweise 8 Uhr morgens und 8 Uhr abends, um welche Zeit auch die Bewölkung meist am geringsten war. Oft war des abends 8" die Bewölkung gleich 1 und um 10 Uhr p. m. schon 6 oder 7 Für den Monat Juni finden sich in meinem Tagebuch fol- gende Notizen, die in den Stationen Pauwi und Samberi gewonnen sind: Hauptwindriehtung Nordost, Regen selten nachts, meist nachmittags gegen 3 Uhr mit Gewitter. Oft vier bis fünf schöne regenlose Tage, dann kräftiger, aber nicht lange dauernder Regen, und zwar regnete es in Pauwi weiter stromabwürts mehr wie in Samberi. Das Minimum 229,5 zu 23°, bei Messungen auf dem Lande. Bei Messungen im Boot, also auf dem Wasser 24°. Die Mitteltemperatur (gegen 7 Uhr) 269—279. Maximum 289—329. Psychrometer: Morgens 6 Uhr 235,5 trocken zu 239— 239,5 feucht. Mittags 2 Uhr 31° : 26? bei schönem Wetter 28° : 979 bei Regen, abends 8 Uhr 269,5 : 259,5. Wassertemperatur: Minimum 27—29°. Regen meist aus Nordost, sehr selten aus Südost. Grüsste Regenmenge 80 mm. am 30 Juni zwischen 4 und 6 gefallen. Vom Juli und Augustus habe ich leider keine Mittelwerte notiert aber einige. Messungen aus Naumoni, im van Rees-Gebirge aus dem Monat September finde ich in meinen Tagebuch vermerkt: Die Bodentemperatur war 65° Maximum bei Sonnenschein und 45° bei bedecktem Himmel. | — 247 — Das Maximum der Bodentemperatur wurde so gemessen, dass die Quecksilberkugel des Maximumthermometers mit einer dünnen Erdschicht von etwa 1 cm. Dicke bedeckt wurde. Dieser Bodentemperatur entspricht ein Luftmaximum von 33? resp. 289. Das Minimum, sowohl der Boden- wie der Lufttemperatur lag um 21° herum. In 6 m. Tiefe wurde die kenstante Temperatur von 269,5 gemessen. Die Barometer- Schwankungen waren weder im Gebirge noch hm Meer beträchtlich und betrugen höchsten 3—4 mm. pro Ta Ich habe dann auch nach meinem Unfall tägliche Тешре- raturmessungen angestellt, doch haben diese natürlich lange nicht denselben wissenschaftlichen Wert wie die vor dem Unfall gemachten, da sie mit unkorrigierten und ungeprüften Instrumenten vorgenommen sind. Im Oktober im van Rees Gebirge war die Hauptwind- richtung süd-und süd-östlich. Der Hauptregenbringer Nord- Ost-Wind. Morgens und abends war gewöhnlich sehr dichter Nebel und reichliche Mengen von Tau. Die Vormittage waren durchschnittlich regenfrei, gewóhnlich zwischen 3 und 4 Uhr fing es an zu regnen. Gegen Sonnenuntergang hörte der Regen meist auf und auch nachts hat es verhältnismässig Selten geregnet. Die Nachmittagsregen waren gewöhnlich von Gewittern begleitet. In den ersten Tagen des Novem- bers am Südabhang des van Бккз Gebirges war der herr- schende Wind Nordwind und zwar meist so heftiger, dass er die gegen Mittag von Süden hier aufziehenden Gewitter nicht aufkommen liess. In den ersten 14 Tagen wührend Wir uns in der grossen Ebene befanden, hat es fast jede Zweite Nacht sehr stark geregnet und zwar meist in den Stunden vor Sonnenaufgang. Als Regenbringer machten sich jetzt auch westliche Winde sehr häufig geltend, wobei Zu bemerken ist, dass an der Küste bereits der Nordwest Monsum eingesetzt hatte. Das Mittel der Tagestemperatur war 279,7. Das durchschnittliche Minimum 249,75, das durchschnittliche Maximum 919,65. Das Maximum wurde gewöhnlich erst um 2 Uhr erreicht, doch näherten sich die — 948 — E Temperaturen schon von 10 Uhr ab sehr stark der höchsten Tagestemperatur. Wirkliche Gewitter kamen niemals herauf. In der zweiten Hälfte des Novembers am Fusse des Zentral- gebirges fiel die Hauptregenzeit in die frühen Morgenstunden, so zwischen !/,4 und !/,6 Uhr morgens. In den allerersten Stunden nach Sonnenaufgang, zwischen 6 und 8 waren die Berge gewóhnlich klar, während im Tale viel Nebel lag. Gegen 8 Uhr morgens pflegten sich die Spitzen zu beziehen, zwischen 12 und 4 war das Gebirge im allgemeinen klar und um Sonnenuntergang herum stieg wieder Nebel aus den Tälern auf. Als Regenbringer kommen südwestliche und westliche Winde in Betracht. Die Regen sind meistens von Gewittern begleitet. Ausser der Hauptregenzeit in der Nacht war noch eine zweite tügliche Regenperiode gegen 4 Uhr nachmittags zu konstatieren, doch waren die Tagregen weder so lang dauernd noch so heftig wie die Nachtregen. Der Dezember unterschied sich im allgemeenen nur weinig vom November höchstens dass die Niederschlagsmenge, nament- lich in der zweiten Hälfte des Dezember im Gebirge eine weit geringere war als im vorhergehenden Monat. Die durchschnittliche mittlere Tagestemperatur betrug in der zweiten Hülfte des November 279,06. Das durchschnitt- liche Maximum 31°, das durchschnittliche Minimum 235,5. Temperaturmessungen von Dezember sind leider nicht vorhanden, da das Thermometer zerbrach. CASSIA FISTULA 4. Bekende en merkwaardige Indische planten in gekleurde afbeeldingen door Dr. Z. KAMERLING met korten begeleidenden tekst VAN C. A. BACKER en Dr. J. J. SMITH. Cassia Fistula L. Deze in geheel Java welbekende boom, die een hoogte van 10 à 20 M. bereikt, komt in een groot deel van Engelsch- en Nederlandsch-Indié voor. Op Java wordt hij door de inlanders aangeduid met een der namen Boengboendelan, Klohoer of Trenggoeli, de Europeanen noemen hem wel Trommelstokboom. Wanneer hij in vollen bloei staat en uit de ontbladerde twijggedeelten overal de goudgele trossen omlaaghangen, herinnert hij eenigszins aan den in Europa veel gekweekten Gouden Regen. Vooral in Midden-Java vindt men hem in het wild, voornamelijk in de djatibosschen der residentiën Semarang en Madioen. De bloemen zijn groot, heldergeel, zwakwelriekend, de kroonbladen der oude bloemen blijven na het afvallen der meeldraden en van den stamper nog lang zitten waardoor de trossen steeds gevuld zijn, wat in hooge mate tot de schoon- heid van den boom bijdraagt. De drie onderste helmdraden zijn sterk S-vormig gekroond en veel langer en dikker dan die der 7 andere meeldraden. De helmknoppen zijn niet roodbruin zooals op onze in meerdere opzichten onnauwkeurige plaat is aangegeven doch geel, dat later in geelbruin overgaat. De vruchten zijn lange, rolronde stokjes, vandaar de naam Trommelstokboom, ze bereikt een lengte van 20 à 45 cM. een breedte van 15 à 17 mM. Door dwarse tusschenschotten zijn ze van binnen in 50 à 100 kamertjes verdeeld, die, — 250 == elk aanvankelijk met strooperig vruchtvleesch gevuld zijn, dat later geheel verdroogt. In elk kamertje ligt één enkel zaad. Het vruchtvleesch heeft een onaangenamen reuk, het doet - aan bedorven drop denken. Daaraan zal misschien de naam Oudemannetjesdrop, dien men soms aan de peulen geeft, te danken zijn. Dit vruchtvleesch is een bekend purgeermiddel, volgens sommigen hebben ook de zaden dezelfde eigenschap. De bladeren zijn evengevind en bestaan uit 3—8 paar vliezige, fijn generfde blaadjes welke lengte tusschen 60 en 200 mM. schommelt. Behalve als sierboom valt er van de Cassia Fistula nog ander nut te trekken. De vruchten hebben handelswaarde. Ze worden nogal veel van Bonthain en Makassar uitgevoerd. In 1909 bedroeg de uitvoer + 300.000 Kg. die een waarde hadden van f 18000.— Een prijsnoteering te Amsterdam (Aug. 1911) gaf als waarde f 9.50 per 50 Kg. De bast is bruikbaar als looimiddel, het hout is hard en zwaar (S. G. 0.8—1.1). De boom wordt uitsluitend door middel van zaden voort- geplant. Met Cassia werd in vroeger eeuwen een welrie- kende plant, waarschijnlijk een kaneelsoort aangeduid. Nog steeds voert een uitheemsche kaneelsoort den naam Cinna- monum Cassia. Hoe men er toe gekomen is, den naam Cassia op onzen boom over te dragen, is niet duidelijk; Fistula beteekent fluit en zinspeelt op den vorm der vruchten. Q. À В. POINCIANA REGIA Bojer -- Өр} — POINCIANA REGIA Bomen, Wel mag deze boom regia, koninklijk heeten. Want er zin weigig boomen, die hem in schoonheid evenaren, geen is er die hem overtreft. Maar kijk dan niet naar de kromme, wangedrochtjes, die in het Wilhelminapark te Weltevreden hun tijd tusschen doodgaan en weer wat opfleuren verdeelen, maar naar forsche, tot 20 M. hooge exemplaren, die men op tal van particuliere erven aantreft. Het best gedijt de boom in de heete laagvlakte, waar hij tusschen Augustus en Maart bloeit. De geheele Kroon is dan overdekt met de schitterend roode bloemen, die den in Indié gebruikelijken naam Flamboyant, d.i. Vlammende boom, ten volle rechtvaardigen. De Poinciana is inheemsch in Madagaskar. De boom is zoo genoemd ter eere van een gouverneur van Fransch Guyana, De Porwcr. In 1848 werd hij ор Java in 's Lands Plantentuin ingevoerd en vond, daar hij overvloeidig zaad levert, spoedig zijn weg naar parken en tninen. Alleen in gekweekten staat echter, de boom verwildert hier niet. Vreemd mag het heeten, dat zooveel planten, die goed groeien en overvloeidig zaad leveren, toch nooit of nagenoeg nooit verwilderd worden aangetroffen. De gewone Quassia is daarvan een uitmuntend voorbeeld, Cassia bacillaris een ander. En zoo zijn er nog vele tientallen. De groote dubbelgevinde bladeren bestaan uit meerdere hon- derde kleine blaadjes. De bloemtrossen zijn opgericht, de kelk is van binnen rood gekleurd, ook de kroonbladen zijn rood, het bovenst kroonblad echter geel met donderroode vlekken en strepen. De middellijn van de geheele bloem bedraagt 9 à 11 cM. ` De peulen, die in groote hoeveelheid worden voortgebracht, bereiken een lengte van 20 à 70 cM. bij een breedte van 3!/, à 6 cM. Bij rijpheid laten de beide houtachtige kleppen van elkaar los, waardoor de 15 à 50 zaden vrij komen. Behalve als sierplant is mij geen nuttig gebruik van den boom bekend, omtrent de waarde van het hout kan ik geen egevens vinden. e OA B. a gsi HEDYCHIUM CORONARIUM Kozsra. Een geliefde tuinplant, overal als Gandasoeli bekend. Uit een onderaardschen wortelstok rijzen een grooter of kleiner aantal tamelijk dicht bijeengeplaatste, taaie 1 à 2 M. hooge stengels op. De bladeren, die met een goed ontwikkelde scheede den stengel omvatten, zijn nog al groot, lancetvor- mig, vinervig, met een zeer krachtig ontwikkeld tongetje op de grens van scheede en schijf. ї De zeer welriekende bloemen staan aan de toppen der stengels, ze zijn tot een dichte, van groote schutbladen voor- ziene, aarvormige bloeiwijze vereenigd. In den oksel van elk schutblad vindt men een gering aantal zich achtereen- volgens ontwikkelende bloemen. De kelk dier bloemen is dunvliezig, groenachtig, de kroonbuis is lang en smal en draagt aan zijn top de 3 smalle kroonslippen. Van de 6 meel- draden, die in theorie aanwezig zijn, is er slechts 1 volkomen ontwikkeld. De 5 andere zijn vervormd tot kroonbladachtige organen waarvan het middelste het grootst en uitgerand is. Deze valsche kroonbladen, die de bloem haar schoonheid verleenen, zijn helderwit van kleur, het middelste vertoont echter onder de uitranding een vlek, die bij verschillende indivi- duen alle schakeeringen van lichtgeel tot helder oranje hebben kan. De dunne stijl hangt samen met den helmknop, tusschen, welks beide hokjes hij beklemd is op volkomen dezelfde wijze als dat bij de verwante Costus het geval is. Vruchten worden voor zoo ver mij bekend op Java nooit voortgebracht. De plant laat zich gemakkelijk door scheuring van den wortelstok vermenigvuldigen. De geurige bloemen worden door inlandsche schoonen en niet-schoonen wel in het haar gedragen. Ook in bouquetten vindt men de gandasoeli nog al eens. Jammer, dat de ver- welkte bloemen zoo leelijk zijn en daardoor de meeste bloeiwijzen in hooge mate ontsieren naam Hedychium is afgeleid van de beide grieksche woorden z2w's (hedys), liefelijk en ytw'v (chioon), sneeuw en zinspeelt derhalve op de geurige, witte bloemen. De Latijnsche achternaam coronarium beteekent tot kransen gevlochten worden. C. A. B. HEDYCHIUM CORONARIUM oenig — 253 — VANDA TRICOLOR Lan, Het is nauwelijks aan te nemen, dat de op bijgaande plaat afgebeelde, in West-Java zoo algemeene en in het oog vallende Vanda aan Blume tijdens zijn verblijf op Java onbekend gebleven zou zijn. Daarom is het vreemd, dat de plant niet vermeld weıd in zijn Bijdragen, en voor het eerst in 1847 door den Engelschen plantkundige Lindley onder bovenstaanden naam beschreven werd, nadat in 1846 levende planten ervan in Engeland ingevoerd waren. Wel beschreef Blume de soort nog eens in 1848 als V. suaveolens Br. doch Lindley's naam heeft natuurlijk den voorrang. Voor zoover tot nog toe bekend is, komt de plant uitslui- tend in West-Java voor en is op de bergen in de omstreken van Soekaboemi, Bandoeng en Garoet zeer algemeen, vooral boven 1000 M. zeehoogte. Oostelijker is zij nog niet aange- troffen. Het is niet geheel buitengesloten, dat zij ook in Sumatra zal blijken inheemsch te zijn, doch zekere aanwijzingen daaromtrent ontbreken. Een andere Vanda-soort, V. helvola BL., die tot West-Java beperkt scheen, werd betrekkelijk kort geleden eveneens in Sumatra aangetroffen. anda tricolor groeit gewoonlijk op lichte plaatsen іп boomen. Prof. Dr. M. Raciborski trof haar echter met andere gewoonlijk epiphytische Orchideeën en blootgesteld aan de volle zon ook tusschen steen en op den top van den Goentoer aan. De anggrek pandan, zooals de soort door de inlanders te Buitenzorg wegens de oppervlakkige overeenkomst met Pandanus genoemd wordt, behoort ongetwijfeld tot de mooiste der Javaansche Orchideeën. De kleur der ongeveer 5 em. in doorsnee metende, vleezige, overdag sterk welriekende, ‘snachts nagenoeg reukelooze bloemen is aan vrij groote afwisseling onderhevig. In hoofdzaak zijn de kelk- en bloembladeren aan de achterzijde wit, vóór op meer of minder gelen, soms nagenoeg witten grond lichter of donkerder bruin gevlekt, terwijl de vioolvormige middenlob der lip magentapaars, aan — 254 — den top lichter dan aan den voet, gekleurd is. Soms worden exemplaren aangetroffen, die in de kleur der bloemen zoo sterk afwijken, dat men aanvankelijk geneigd zou zijn te denken met andere soorten te doen te hebben. Zoo zag ik eens een paar afgeplukte, effen gele bloemen en werd vroeger in den Botanischen tuin langen tijd een plant gekweekt met geheel witte, op de voorzijde der kelk- en kroonbladeren citroengeel gevlekte bloemen. Daar Fanda tricolor zich zoowelin potten als tegen boomen op een zonnige plaats ook in de warmere benedenlanden gemakkelijk laat kweeken en geregeld bloeit, behoeft niemand zich het bezit ervan te ontzeggen. Toch zijn de planten in de frissche bergstreken krachtiger en de bloemen grooter en helderder gekleurd. In Midden- en Oost-Java en waarschijnlijk ook op eenige oostelijk van Java gelegen eilanden wordt het type ver- vangen door den variëteit suavis, die hoofdzakelijk door de kleur verschilt. De gele tint, behalve een vlekje aan den voet der lip, dat ook bij de soort voorkomt, ontbreekt hier geheel. De kelk- en bloembladeren zijn donker, iets in het bruine trekkend paars, terwijl het paars van den middenlob der lip veel meer naar violet overhelt en, tenminste aan den voet, donkerder is. De bloemen zijn bovendien wat slanker en hebben een minder sterken geur. Vanda tricolor var. suavis, die ook wel eens als een afzon- derlijke soort beschouwd wordt, is minder bont gekleurd dan de soort en naar mijn meening mooier. Soms vindt. men vormen met grootere bloemtrossen, die ongeveer dubbel zooveel bloemen kunnen voortbrengen als het gewone aantal, dat ongeveer 10 bedraagt. De kultuur is dezelfde als bij V. tricolor. Dr. J. ES jm a ETN eähasaf" VANDA TRICOLOR /ла/. Een Weervoorspelling voor Java 1) DOOR Dr. C. BRAAK. Hieronder worden in het kort eenige uitkomsten medege- deeld waartoe het onderzoek omtrent een weervoorspelling voor Indië heeft geleid. Aangezien zij de basis vormen waarop de verwachtingen omtrent toekomstige veranderingen kunnen worden gebouwd zullen belanghebbenden, zelf hieruit kunnen beoordeelen in hoeverre voor de toekomende moessons een voorspelling is te geven, die voor de praktijk voldoet. ij zullen ons beperken tot Java en tot den Oostmoesson. De weersveranderingen hangen af van den barometerstand in Noord-Australië; voor een voorspelling is het derhalve noodig dat de veranderingen in den barometerstand van te voren. kunnen worden aangegeven en dat bij bepaalde baro- meterveranderingen bepaalde afwijkingen in den regenval voorkomen. Van 1876 af, het begin der betrouwbare waarnemingen beschrijft de luchtdrukking eenige seriën van regelmatige veranderingen, hieronder met de regenvalafwijkingen in een tabel weergegeven. Luchtdrukking Oostmoesson i in Oostmoesson in West-Java. Oost-Java. Eerste Serie. 1876 laag normaal ? 1877 hoog droog droog 1878 overgangsjaar 1879 laag nat nat 1880 hoog nat droog 1) Medegedeeld in de Bestuursvergadering der Kon. Natuurk. Vereeniging van 9 October 1912. — 256 — Luchtdrukking Oostmoessonin Oostmoesons in est-Java. Oost-Java. Tweede Serie. hoog droog droog 1886 overgangsjaar 1837 laag nat iets nat I888 _ , hoog droog normaal 1889 overgangsjaar 1890 laag nat nat 1891 hoog droog droog Derde Serie ' 89 hoog droog droog 1897 overgangsjaar 1898 laag lets nat nat 1899 hoog iets droog droog 1900 overgangsjaar 1901 laag nat nat 1902 hoog droog droog 1903 . overgangsjaar | 1904 laag nat nat Vierde Serie eerst nat later 1911 hoog droog droog 1912 overgangsjaar. In deze reeksen volgen blijkbaar de jaren met hooge en lage luchtdrukking elkaar volkomen regelmatig op. De storings- perioden er tusschen in treden ongeveer om de 11 jaar op en vallen telkens samen met een maximum der zonnevlekken. De jaren met hoogen barometerstand gaan in West-Java van 9 gevallen 8 maal gepaard met te geringen regenval, in Oost-Java van 9 gevallen 7 maal met 2 uitzonderingen, waarin, over den geheelen moesson genomen, de regenval normaal was. De jaren met lagen barometerstand gaan in West-Java van 7 gevallen 6 maal met sterken regenval boven het ДОТ: т normale gepaard terwijl één jaar normaal is, in Oost-Java van 6 gevallen 6 maal met bovennormalen regenval. In de onderstelling, dat de nieuwe regelmatige serie van barometerveranderingen niet zal gestoord worden, voordat het volgende maximum der zonnevlekken in aantocht is, hetgeen zoo goed als zeker in de eerste twee jaar niet het geval zal zijn, laat zich gemakkelijk de bovenstaande tabel nog een paar jaar voortzetter. Меп zal dan voor 1913 een lagen barometerstand en een regenval in den Oostmoesson boven het normale, in 1914 daarentegen een hoogen baro- meterstand en een regenval beneden het normale moeten noteeren. Welke waarde aan deze extrapolatie is te hechten kan jeder belanghebbende uit het gegeven overzicht zelf beoordeelen. LXXII 17k. UITKOMSTEN DER Aardmagnetische Waarnemingen E BATAVIA en BUITENZORG VERRICHT gedurende het jaar 1910. Gemiddelde Oostelijke Declinatie Zuidelijke Inclinatie А Horizontale Intensiteit " N/ Component ” O/W. » * Verticale ” Totale Kracht 0° 48/71. 31° 11.98. 0.366598. 0.366561. 0.005196. 0.222017. 0.428585. Gemiddelde dagelijksche schommeling: in de Declinatie 2.64. „ , Inclinatie 4.41. » » Horizontale Intensiteit 0.000389. ” o» Z. Component 0.000391 ” > . 0.000279 ио Varden „ 0.000426. Seculaire Verandering: (+ = toenemend; — = afnemend). А : 190 . 1904-05. 1905—06. 1906-07. 1907—08. 1908—09. " e Oost. Declinatie —2.’18 —9.'53 —0.'87 2190 ——. 597 128 ^ cm _ Zuid. Inclinatie 4-9.61 + 6.'55 --8.^18 4-6.71 47.123 4- 6.'81 +2. je . Horiz. Intensiteit 1-0.000019 —0.000075 -i-0.000179 4-0.000028 —0.000170 —0.000111 --0. pic | E pu +0.000017 —0.000071 4-0.000180 +0.000031 —0.000167 —0.000110 -0.00024" Ко: » Totale Kracht 9% —0.000232 —0.000270 —0.000079 —0.000216 —0.000157 —0.000135 HIT, +0.001393 +0.000899 +0.001368 0.000989 4-0.000948 -- 0.000924 + 4-0.000417 +0.000394 +0.000852 +0.000532 +0.000342 -- 0.000382 + 0.000265 0.000055 В m E а E t š pe. E s d 4 UITKOMSTEN Meteorologische Waarnemingen VERRICHT AAN DE CULTUURAFDEELING VAN HET PROEFSTATION VOOR DE JAVASUIKERINDUSTRIE te PASOEROEAN gedurende het jaar 1912. ` Ligging van het station: Ooster lengte van Greenwich 112956' Zuider breedte 7939” Hoogte van den barometer boven zee 3.73 M. Vë m uisi ui nd Md "Crus ob pode: ën P>p *unuospliL Sıpunyannyen) YLO =E “(өс + "e + "D paəəñuiooəO | uo Ste lege jeer |669 |, lero gg |904 lese |Бєў lase lege ire | ао d qWwoxurwupus-put4 шоу | Eo |649 OQ |o) jes |os |42 |07 |49 |09 [9v |48 109 suumogos| WDH 5901 | UII | SOL | тт Oer | OGI | OGI | тт | OTT | оог | 98 |06 8 |оцовубцәЗвр |99001) "Pt DEB 188 198 176 | ОШ ror | 90156 |05 |TB 109 | bo 47"? |-opnnop pr 096 | 076 | 046 | 046 | 476 | 086 | 968 | 076 | 9 v6 | 096 | 996 | 995 | 046 Ü WWII 938900H "PI “86 | 006 | 986 | TIE | BOE | 008 | 066 | 265 | ОТЕ | OTE | 066 | 006 | 066 "mung 998er] "DI 8966 | 086 | 30 ISS | 066 | 906 | 906 | 2716 | /66 | PEBE | 076 | 076 | 966 “шишта рәрртшәр) pr 6ETE |6718 es (766 | 068. | 016 | 908 БТЕ | STE | HIE | 908 605 | 908 ліішіхед ріәрргшәр "pt Ы OST | “16 | 066 | “16 | 006 | 06Т | OST | 46Т | OTE 065 | €66 | 056 | «66 UW PI DTE | FEE | SEE | OFE | 088 | 96€ 006. | OEE [OEE | 088 1456 | GOB | 065 шшер H vie 1476 |8086 |1686 |6115 (6696 |8796 8026 68676 |9926 |9996 |9/:96 |9696 | ('Oppoppruog D с Mel сч 7066 | 985 |9566. | 906 | 606 | l'66 | 068 | 966 | 166 |765 |76 | 876 [ТАБ | HE (вїт5[ә) uopeas ur) | 8906 | ТТЕ 616 | STE | ЕТЕ |606 | 2606 | <06 | 608 |606 | &O& | ТОЕ |668 | паї mugezodurorngourt 5076 |046 46446 |6846 | 886 | T66 | 066 | TEE | 9885 | 5765 |976 | OPB | BPG | BL OE FSL 9F'992 |92'992 |99'992 87992 |20192 |69799) 79992 (OPOGL 96997 [0/807 JOE F92 90'942 WA DH 297692, |9€ 197 6€ 197 |6Ғ09/, IF9'I9 |90769/ |66 194 IGI TIL |F//192 |/97692. 66 TIL (CL TIL [LT GIL "Urmuxvpy Pt Т064/. £894 |8084/. 66692 86'692 |T2'692 |07644 61692 |66427 |87892 |69892 |T/89/7 |cr 692 | PPIPpprueY D EI LEL |20724), [99'992 (BL'LGL 102/182 |6Г-89/, [GI LGL |68 482 |68 484 |£0'897 |T£ 497 66292 66897 | UF | (wu ш) T6691 1989, 96881 |99692 |FF'692 86/662 |17692 P692 F8'691L |6/:6%/. 69'894 |£0692 199692 | NET (70 o0 do рләәәпрәләд 9Г092 |8Ғ64/ |8Г69/ F9'09¿ [9q'09; (60197 |€6094 |€1'097 |£1'094 (89:097 69692 |68'682 |17092 |716 J yupo womg | "евр | "әс | 'AON | 790 | dog | ‘Buy | "pue | Tune | Toy | тиу | леву 1494 | "uer 1061 jsyeejdo3 тооң әр (j9puo) uojmq sogowsBurdwepsoa op st em мәрәб | (1 I тоб 1861 00'6I 18 145 ү |. "UoSepuosor pejuey “ зерләйргәцәәләоцә830010) "ww пәдәт ртәфәәләоң Гөртәрргшәф) рт тст г (аҹәрәд == от) Supiposoq wi W u ur Sutrdurepao A | 9pI9pprurep) "I T" (сш ш) M X91Q9383ULSTD?ZIO9 A "Urn ur рт ЕШ 19524 рт әртәрртшәҙ) H hs. (wu ur) 4шер e -19984 пәр uva Suruuedç шошу "РІ "Uim urmx em "mt | 9pIepptutop D T4 пәшәоой ur jqonp ләр Ak ` ( loq8nuooa oxfipoxproxog == дб cm ku _ 8'68 ут" эл ү кке dele отғ yor 6'0F «or 16€ FS 68€ OG eor vor Lut | OEL АУ sir lor |eır \vor (ver lem Leet Iro |g: |8/Ф Logg |29Р | unurxey o “pt 998 [eee |076 |686 |986 |686 |696 |68 |196 |688 em |4176 |L65 [my | 'onoea ut | Bien ger Ire |ҒҰР |79 lm (СЕР ep [eer re lr ee Loes |089 [ugI|Joj9UoUJ9Q | oyaa wee lerr 80% Leen (rn (ese |896 eee leege lrir leze leze |786 Ing | оя awaz | opmars S «09 |979 |799 669 |66) 191 |680 lern |879 |69, |T |LIP |T8I | np — ug wa "DI ар | av | 96 16 69 | go |. ем | E39 | M (lr np —ogneg Co )$ | бу | 00. |; AL 62 199 1-81 |. 99 | 8L | Ob | 6b | B logüg — ue 89 ge 96 б) 81 1e | @ | 94. | 9 | gà | 5k | t$ | M | M. 90$ | eb Le | бс | T9 | oe | OP | ea | eM | ІК MUNI ош M 69 T | og 09 62 89 | 09 # | TS 29 e | OP | £6 | ngt—osnti HU Z 1$ | 09 | 68 120 ph | 0 | 986 | g) po | €) | 6g Ip | 88 jognrI— nt 19 | 89 | #9 €, | &8 | 6 | hh | 08 wm | 248 | &9 | tr | 18 | RnIT—OEnOI 69 | 69 Q9 91, eg I | 84 |18 | š} | EB | 99 | er | 96 jOgnOI— nor SL | 89 99 9, | 08 | 99 | BÀ | ee | et | JB | DO | eq 61! 001-0006 б) e, | 69 LL 16 | e8 | 94 | өв | 64 | 98 | 99 | er | 65 |OEUG — 16 6) SL | 89 о | £6 | m итти | M и I9 | og | ne —oeng 00 1 10 | 00. š Jan. | Febr. | Maart) April.| Mei. | Juni. | Juli. | Aug. | Sept. | Oct. | Nov. | Dec. = Ti 50 7.0 6.0 8.5 8.0 | 10.0 | 10.0 9.0 9.5 8.5 2, 8.0 6.5 8.0 8.5 75 | 10.0 1165 111.5 | 1100 1 10.5 91-70 5.5 8.5 9.0 8.0 8.5 85 390}: IRO 9.0 4| 6.5 6.5 6.5 8.5 8.5 9.5 9.0 |110 | 12.0 | 10:0 b| 6.5 6.0 8.0 7.5 &0- | 10.5 | 10.0 | 11.5 11.0 9.0 6| 6.0 6.5 7.0 6.5 9.0 9.0 8.0 | 11.0 9.5 9.0 1 T0 7.0 6.0 6.5 | 10.5 1.5 TO CHO 9.5 8.5 8| 6.0 5.5 5.0 6.5 9.0 | 10.0. RO 1.110 9.0 | 10.0 9| 6.5 8.0 7.0 8.0 9.5 9.0 7.5 | 10.0 8.5 | 10.0 10, 6.0 5.5 8.0 8.5 | 10.0 9.5 | 10.0 9.0 | 10.0 9.5 E T0 6.0 6.0 85 |11.0 | 11.0 85 |110 | 11.5 9.0 123) 1.0 7.5 5.5 8.5 8.0 | 10.5 | 10.5 | 100 | 11.0 8.5 13| 8.5 5.5 6.0 8.5 95 |10.5 | 10.5 | 12.0 12.0 | 10.0 14| 7.0 1.5 6.5 8.5 | 10.0 9.5 | 10.0 | 10.0 10.5 | 10.5 15| 7.0 5.5 1.0 8.0 9.5 | 11.5. | 12.0 9.0 10.5 | 10.0 16| 6.5 7.5 7.0 8.5 6.5 | 10.5 |12.0 | 11.5 | 11.5 | 10.0 17) 80 8.5 7.0 7.0 9.5 1100 | 10.0 | 10.5 9.5 | 11.5 18. 7.0 8.0 8.5 8.0 7.5 9.0: | 10.0 | 10.5 9.5 9.5 19| 8.0 7.0 7.5 8.0 | 10.0 9.5 | 10.5 8.0 | 10.0 9.5 20| 6.0 9.0 7.0 8.0 | 10.0 9.0 | 10.0 9.5 9.5 7.5 21| 6.0 8.0 8.0 7.0 9.0 2:0 1120 | 16:5 8.5 9.0 22| 6.5 7.0 4.5 9.0 9O | 100 331.0 TILO | 10.0 7.0 23| 6.5 6.0 6.0 9.0 9.5 9.5 | 12.0 ; 11.5 11.0 8.0 24| 7.5 7.5 6.5 8.5 9.5 8.5.|11.5 | 100 | 10.0 9.5 25| 8.0 7.0 6.5 9.0 8.0 TO 12.0 8.0 8.5 9.5 26| 6.0 7.0 7.5 8.5 8.0 8.0 | 10.0 8.0 1.5 1.5 27| 50 8.5 7.5 | 10.0 9.0 10.0 9,5 8.5 8.5 | 10.5 28| 7.0 5.5 7.5 9.0 | 10.5 9.5 1 10.0. Aanwezig. Aanwezig zijn de bestuursleden: Dr. J. pz HAAN (voorzitter), Dr. W. van BEMMELEN, Dr. G. Grins, А. J. Disksrra, Dr. W. M. Orrow, Dr. C. Ввлак, M. J. DOPPENBERG, Dr. H. J. vaN Lummen (secretaris). Gewone leden geene. Notulen. De notulen van de vorige algemeene vergadering worden gelezen en goedgekeurd. Jaarverslag. De voorzitter leest het jaarverslag voor, dat volgens besluit van de vergadering in het Tijdschrift zal worden opgenomen. Rekening en Verantwoording. Door het overhaast vertrek van den penningmeester naar Europa heeft deze geen rekening en verantwoording kunnen opmaken en zelfs zijn vervanger niet — 266 — zoover kunnen inlichten, dat dit door dezen kon geschieden. Er wordt dus dispensatie gevraagd van art. 16 H.R.; deze wordt toegestaan en besloten, dat deze zaak zoo spoedig mogelijk in een bestuursvergadering zal worden afgedaan. Opgemerkt wordt nog, dat ook in 1911 de rekening en verant- woording eerst is goedgekeurd in de bestuursvergadering van 13 Februari. Niets meer aan de orde zijnde, sluit de voorzitter de algemeene vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 15 Januari 1912. Aanwezig. Dezelfde leden als boven zijn ter vergadering aanwezig. Notulen. De notulen van de vorige vergadering worden gelezen en onveranderd goedgekeurd. Bedankt hebben. Als leden hebben met ingang van 1912 bedankt de heeren: S. P. Ham, Buitenzorg. F. H. STAVERMAN, Weltevreden. Dr. Н. C. VAN DEN VRIJHOEF, terwijl de heer H. F. van STIPRIAAN er RM volgens een vroeger gedaan verzoek, ook met dien datum als lid is afgeschreven. Ingekomen stukken. Behalve een meedeeling van den Heer Dr. A. б. Hazev, dat hij op 3 Januari is opgetreden als directeur van O. en E. zijn er geen ingekomen stukken. Mededeeling. De voorzitter geeft het woord aan Dr. VAN BEMMELEN tot het doen eener mededeeling. Hoewel deze door een misverstand zijn eigenlijk bedoelde mededeeling niet doen kan en deze voor de volgende vergadering toezegt, — 267 — verplicht hij de vergadering aan zich door een overzicht te geven van de toekomstplannen van het Observatorium. Terwijl hij eerst een overzicht geeft over meteorologische stations van 1% 2° 3% en 4° orde, beschrijft hij daarna de stichting van stations van de 2° orde op het Idjenplateau, opgericht in samenwerking met den heer OTTOLANDER. Daarna worden nog besproken de stichting van een station op Tosari en de plannen voor stations op de Buitenbezittingen. Nadat Dr. C. Braak nog de moeilijkheden vermeld heeft van de stichting van een station op den Pangerango, sluit de voorzitter de vergadering. Bestuursvergadering op Maandag 12 Februari 1912. Aanwezig. De leden: Dr. J. pg Haar (voorzitter), Dr. G. Grisss, Dr. W. M. Orrow, Dr. W. YAN BEMMELEN, А. J Dijkstra, Dr. C. Braak en Dr. H. J. van Lumme (secretaris). Als gasten: de Heeren Dr. А. L. J. Ѕомев en E. Е. A. OBÉE. Notulen. De notulen worden gelezen en onveranderd goedgekeurd. Nieuwe leden. Als nieuwe leden hebben zich opgegeven en worden aangenomen de heeren: Fru. E. E. A. СОовЁЕ. Dr. А. L. Ј. SuNIER. Volgens art. 2, van 't H.R., ook toepasselijk verklaard op de leden van de afdeelingsbesturen, neemt de heer E. E.A. Goste, oud-secretaris van de afdeeling Semarang, zitting als lid van ’t bestuur. — 268 — Beheer Bibliotheek. Daar de uitbreiding van de bibliotheek % wenschelijk maakt den secretaris-bibliothecaris hulp te verschaffen, wordt 't denkbeeld ter sprake gebracht, de secretaris behalve een tegemoetkoming in de huishuur, geen toelage meer toe te kennen doch inplaats daarvan een klerk aan te stellen. Na eenige besprekingen wordt aan 't dagelijksch bestuur opgedragen, -deze kwestie nader uit te werken. Mededeeling wetenschappelijke lezingen. De heer van LUMMEL zegt nog een populaire lezing toe, en vraagt of de heer Gorfr of SuwrER niet genegen zouden zijn op populaire wijze de bedoeling en de werkwijze van ’t visscherijproefstation aan % publiek bekend te maken. De heer Goste wil bij gelegenheid wel eenige mededee- lingen daarover doen in de bestuursvergadering, doch heeft geen tijd een uitgebreide populaire lezing voor te bereiden. Wetenschappelijke mededeeling. Hierna doet de heer VAN BEMMELEN mededeeling over de met loodsballons verkregen resultaten en trekt daaruit de conclusie, dat vooral te Batavia van dit onderzoek nog veel verwacht kan worden. Hij stelt dus. voor dit jaar weer f 200 daarvoor beschikbaar te stellen. Wordt besloten de beslissing aan te houden tot de terug- komst van den penningmeester. Ten slotte spreekt hij nog over de uitkomsten zijner onder- zoekingen omtrent den invloed van de maan op de magnetische variatie. Bestuursvergadering op Maandag 1 Maart 1912. Aanwezig. De Dostusrdisden: Dr. J. pe Haan (voor zitter), Dr. G. Gruss, Dr. W. van Веммегем, Dr. C. Валак, J. W. van Бек, Dr. W. M. Orrow, Dr. H. J. van LUMMEL (secretaris) en de gewone leden: Dr. А. R. SCHOUTEN en Jhr. C. G. S. SANDBERG. - 489 — Notulen. De notulen worden gelezen en goedgekeurd, nadat Dr van BEwwELEN heeft opgemerkt, dat hij ook nog een mededeeling gedaan heeft over den invloed van de maan op de magnetische variatie. 1. Brief van den heer J. G. van Kun, waarbij hij bedankt als lid van de Commissie tot samenstelling van den Algemeenen Catalogus wegens drukke bezigheden en zijn aanstaand verlof. Mededeeling van de Gemeenteraad aangaande de belasting op de publieke vermakelijkheden. Wordt besloten, na inlichtingen aan Dr. Gruss, deze zaak nader te onder- zoeken. 8. Brief van den secretaris, met de mededeeling, dat hij wegens aanstaand vertrek, zich gaarne met ingang van 1 April als zoodanig zou vervangen zien. ao In verband met de laatste twee ingekomen stukken stelt de voorzitter voor in de eerste plaats te behandelen een voorstel van 't Dag. Bestuur tot wijziging van Art. 14 van 't H.R. Wordt nl. voorgesteld: Voorstel Verandering art. 14 Н.В. a. De woorden „het beheer van het leesgezelschap" te vervangen door „het beheer van de bibliotheek en de leeskamer.” b. De laatste alinea te vervangen door: „Hij wordt hierin bijgestaan door een beambte op een salaris van ten hoogste f 100 ’s maands.” . Deze wijziging wordt met algemeene stemmen aange- nomen. Verkiezing Secretaris. Daarna wordt bij acclamatie tot bestuurslid en secretaris gekozen de heer P. С. Frv, geneesheer aan ’t Geneeskundig Laboratorium. Bovendien wordt nu bepaald, dat de nieuw benoemde secretaris een huishuur van / 100 zal betalen voor het Westelijk Paviljoen, wegens de verplichting om daar te wonen. „= 970 — Voorstel Algemeene Catalogus. Het Dag. Bestuur stelt voor: Het lid Dr. H. J. van Lummen te benoemen tot perma- nent lid van de Commissie tot samenstelling van den Algemeenen Catalogus. Hem op te dragen tijdens zijn verlof in den Haag еп 700 noodig te Brussel en Berlijn, het bibliotheekwezen voorna- melijk wat betreft het samenstellen van catalogi, na te gaan. De regeering te verzoeken steun hierbij te willen verleenen, zoowel moreel als finantiëel. Hiertoe een bedrag van ten hoogste f 200 beschikbaar te stellen, te vinden uit de bijdragen voor wetenschap- pelijke onderzoekingen. Zoo mogelijk aan de K. N. V. een afdeeling voor docu- mentatie te verbinden. Wat 't geheele voorstel betreft meent Dr. van BEMMELEN te moeten opmerken, dat ' hem niet wenschelijk voorkomt deze zaak nu uit te maken met het oog op de a. s. vernieuwing van het Dag. Bestuur. ’t Is niet verkieslijk % nieuwe bestuur in een bepaalde richting te dringen. Dr. Gris merkt bier- tegen op dat % Dag. Bestuur maar een klein deel uitmaakt van het Bestuur dat dus ’t zelfde blijft en wel degelijk zijn meening nu al kan uitspreken. Hierna wordt het ónder a, b en c genoemde aangenomen. In verband hiermee wordt besloten de klerk Мәтен tijdelijk bij de K. N. V. te werk te stellen op een maandelijksche vergoeding van f 60. Wil men liever aanhouden tot na de terugkomst van het permanente lid om daarna naar bevinding van zaken te handelen. 2 > $e = БЫ Voorstel Subsidie van Bemmelen. Nu wordt behandeld het op de vorige vergadering aangehouden voorstel van Dr. VAN BgwwELEN om hem in 1912 ook weer f 200 toe te kennen, voor de aankoop van loodsballons. Met acclamatie goedgekeurd. Prijsvragen. Hierna wijst Dr. Orrow op de wenschelijkheid van 't uitschrijven van prijsvragen, vooral op 't gebied der Chemie. = ТЕСТ Nadat Dr. VAN BEMMELEN twijfel heeft geopperd wat betreft % nut ervan, hij meent van bevoegde zijde wel eens anders gehoord te hebben en nadat Dr. Orrow beloofd heeft er nader op terug te komen, sluit de voorzitter wegens 't late uur de vergadering, waardoor de wetenschappelijke mede- deelingen tot de volgende worden aangehouden. Bestuursvergadering op Maandag 15 April 1912. Aanwezig zijn de Bestuursleden: pr Haan (voorzitter), Orrow, GRUNS, DE VOGEL, VAN Erk, DIJKSTRA, DOPPENBERG, SUNIER, SCHOUTEN, SANDBERG еп Fuu (secretaris). Notulen. De notulen worden voorgelezen en goedgekeurd. Dr. van Lummel. De voorzitter drukt zijn leedwezen uit, dat Dr. van Lummer, de afgetreden secretaris, door drukke bezigheden verhinderd is de vergadering bij te wonen; gaarne had hij Dr. van Lummen in persoon bedankt voor de vele gewichtige diensten der vereeniging gedurende de waarneming van het secretaris ambt bewezen. De voorzitter stelt voor den heer van Lummen schriftelijk te danken, wat met algemeene stemmen wordt goedgekeurd. Ingekomen stukken. a. Een brief van den Vice-admiraal Hoekwarer die als lid bedankt. Een dergelijke brief van den heer Wrus, Een uitnoodiging aan de K. N. V. om zich te doen vertegenwoordigen op het „Congres international d'Anthropologie et d'Archéologie préhistoriques". d. Brief van den Heer van BEMMELEN, dat hij tot zijn spijt verhinderd is de vergadering bij te wonen. a e — 272 — Financiëele verantwoording. Vervolgens verzoekt de voor- zitter den heer van Erk het bestuur omtrent den stand der financiën in te lichten. De heer van Erk geeft een kort verslag, waarin hij doet uitkomen, dat er in de financien in plaats van vooruitgang, achteruitgang te bespeuren is en wel tot een bedrag van f 800. Wel is er het vorige jaar f 500 afgeschreven en zijn er boeken aangekocht voor de bibliotheek, toch gelooft hij tot zuinigheid te moeten aansporen en wijst vooral op het in kaart catalogus brengen van de boeken, een bezigheid die heel wat kost. Volgens hem moet er niet te veel aan het in kaart brengen worden besteed, maar meer aan den aankoop van boeken. De voorzitter gelooft niet, dat de zaak zoo zwart behoeft te worden ingezien. De persoon, sedert het begin van April met het in kaart brengen belast, schiet goed op en zal wel spoedig met het werk gereed zijn. Er is gestreefd naar bezui- niging, want de secretaris krijgt niet langer f 25 toelage 's maands. De voorzitter spoort de leden aan, ieder in zijn kring zoowel mogelijk leden aan te nemen. Voorstel Sandberg. De heer Захрвена vraagt of het niet aanbeveling zou verdienen, de groote maatschappijen, zooals de Paketvaart en de Handel-Maatschappij uittenoodigen tot donateur van de K. N. V. toetetreden. De voorzitter antwoord hierop, dat het voorstel zal worden overwogen. Nieuw lid. De voorzitter deelt mede dat als nieuw lid zich heeft opgegeven Dr. ANGENENT. Deze laatste wordt als zoodanig aangenomen. - Mededeeling Dr. de Haan. Dr. pr Haan doet een mede- deeling over onderzoekingen verricht in het „Institut für Infektionskrankheiten" te Berlin door A. WASSERMANN en zijne assistenten Kayser en Wassermann. Het is hun nl gelukt in het eosin—selenium een stof te vinden, die, ingespoten bij muizen lijdende aan muizenkanker, de eigen- schap vertoont zich met de kernen van het carcinoom te me 24-222... verbinden en deze kernen te verwoesten, wat natuurlijk een verdwijnen van de kanker ten gevolge heeft. De heer ре HAAN wijst op de belangrijkheid van deze ontdekking; is het toch de eerste stap op den weg, die leiden moet tot de genezing van de tot nogtoe aan elke behandeling allerhardnekkigst weerstandbiedende maligne tumoren. 