VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
ap lize, het valt hard, zynen Vrienden ‚ het jongfte э» Vaarwel te zeggen; maar hoe (mertelyk zou het voor my » Zyn, als ik mynen Willem nu, met betraande oogen, op ‚> dit hert voelde zwoegen ? Hoe zeer zou dit myn íterfbed p» bezwaaren ? Zwakke Sterveling ! aanbid de Voorzie- en nigheid: en zwyg! In uwe laate oogenblikken, — іп de ө» Eeuwigheid! zult gy "er over juichen!” De nadruk, met welke zy deeze woorden (prak, had haar zo vermoeid , dat ze een langen tyd zweeg. Eindelyk verzamelt ze pog eens haare bezwykende kragten , om my haaren laatften wensch te zeggen. » 'Ёт zyn, zegt те, zo veele e Ongelukkigen niet ‚als ’er zig voorgeeven. Elk jonge. » Ïing! —— elk meisje, — welker gevoelig hert niet door » Reden en Godsdienst beftuurd word, maar onbedacht ftap- e» pen doet, welke de zinlyke genoegens ftreelen ; wanneer » Zy daar in, door Gods vaderlyke hand, —— dewy! die beter an Ons waar geluk kent dan wy zelven, —— word te rug ge- » houden, noemt zig ongelukkig! — - rampzalig! ee Myne Elize! ach! wanneer gy zulk eene lastering hoort ja » verdeedig dan de Voorzienigheid ! Dat myn let, het „ welk het wreedfte (cheen, dat eenig Sterveling kon treffen; э» En — dat ik nu gevoel , bet zaligfte te zyn; dat dit nog die- э ne tot troost voor een !ydend hert; —— tot verheerlyking „ van God! — Асһ! myne Vriendin! ik gevoel het; —= ep nog maar weinige oogenblikken, en ik kniel , onuitfpreekelyk э Zalig! met mynen Willem , voor den troon van Со4!.... э» Vaar wel!.... In de Eeuwigheid zien wy elkander we- p Чег!”.... | ` Ge Geheel afgemat, fchynt ze te willen rusten ; om dit te bevorderen ‚ verlaat ik haar. —=—== Met een hert, dat reeds ten deele het verlies van zulk eene Vriendin gevoelde, ga ik, eenige uuren daar nga , nog na haar toe, om den jong- Ben kus op haaren zwygende mond te drukken: — maar de tyd had zynen oogst reeds gulzig afgemaaid. — Myne Vrien- деп! laaten wy haare les heilig navolgen! Aanbidden wy, =— zelfs in het zwaarfte noodlot , — de Voorzienigheid! en zwy- _ gen wy, totdat de Eeuwigheid ons, in 't billyken van Gods _ wegen , doe (preeken!. - å. E / ZEDELYKE, BEDENKINGEN. et is onbetwistbaar zeker, en het zal over het algemeen. van elk toegeftemd worden, dat bewezen dienten met dankbaarheid moeten beantwoord worden. Dan ‘handelen de meeste menfchen wel zo? Het tegendeel is maar al te waar, ` Over het algemeen, worden ontvangen weldaden met од- ` dankbaarheid beantwoord. Altoos te willen verfchelen van ánderen, * zy їп woorden of daden, word геп lange. laate, zulk eene hebbelykheid, dat men den helderen middag bykans парг',ер zwart wit, zou. noemen: daarenboven maakt het iemant КгереГ van humeur, en zeer lastig in de zamenleving. Elk wake tegens deze. on- … deugd met al гупе magt; want byaldien hy dat niet doet, zal hy weldra bevinden, dat ze op hem de overhand kryge, en hem geheel overmeestere. > | , Doet een dwaas niet voorzigtigst, zyn mond te houden, en … niet te (preken? die toch kan niet open gaan , zonder zynen meester te verraden. , Wanneer de Mensch zich gewend om over alles te kla- gen, krygt hy weldra een lastig. humeur. Niets bykans zal bem bejegenen, of het valt, hem tegen, het mishaagt hem. Deze Mensch is te vrolyk ; die te zomber;.deze heeft te veel, die te weinig praats, deze is te luidrugtig, die weder te ftil Nu is het te mooi, dan te Перг weêr. Ми is het te heet, dan weder te koud. Kortom, niets in de, wyde wereld kan hem behagen; niets is naar zyn zin; nooit is hy `. wel te vreden. Gelukkig zy , die zich weten te fchikken naar ` de zaken zig voordoen : dezen zyn altyd wel te vreden; waartegen de anderen nooit vergenoegd zyn, ев nimmer rust ` hebben. 2, Ongeoorloofde minnaryen , ontugtigbeden en zoortgelyke be- ` dryven, zyn altyd kwaad. Maar zulks te plegen in geheiligde plaatzen , is onvergeefiyk. VER ` e ee. me VERVOLG per EXTRA WAARNEEMINGEN op DE KOUDSTE и AANMERKELYKSTE DAGEN IN DEEZEN WINTER 1784: Jan. М. Z. Febr. N. Z. Febr: 18° тог. 8 uj28if28 [2° ау. IOU. Gi 12'6 тог. 7.8 0.122 smid. 12 - [38 3'smor. 7 - |27 27 | ‘smid. 2 |н snam. 2 -133334 — 75 - [2901291 — 3 - б вау, IO - [28128 | — - |29 Sav. 10. 19'sav. 10 - 27 | ‘smid, 2 - {324 — 12. — 12 - 30 | ~= 3# - |30 13% тог. 64 27—10 - 27| ау. 6.7. - [22 |22 | wees 7.73- |12 me 12 = 27 ms О ~ 29 mam 8 = Н! 28% тог. 7# 81911104] — 12 - 31 | — 9 - 211 ` —— Н - 204} 4— 10 - т] 'smide 2 -jib ‘smid. 2 -|25 — 12 - gii] — 3-1 3& -|24 |26 | smor. 7 -|32 132 | "ау. 7.8 - |5 | Бау, IO - at | — 88-134 134 | — 10 0 114 - 20$ ‘smid. 2 - ота -j | ——— 9 - |22 |23 Sau IO - |31 31 a 7 HI) smid. 2 -|22 |27 | — ıl- — 74 98 = 3 -|21 |23 | 6'smor. 7 - [321 zat ‘smid. 2 - 20 sav 7 - 13 | %ау. 8àr2- вау, то [6 —— 9 - 11 | усто. 7 -|28 28 15'5 тог. 7 ‚| = 10 -|12 По | тій. 2 -[334,34-| "smid, І үл 12 - rr ema ~ 32 mnd 3$ bn go'smor. 7 - 144] Tea, 8 - 134 say. 8 -pH 74 - |15815 | — о. 314] wees 10 - _ BJ ра °з mor. 7 р Зо — ni | See 8 - 15% 15%! ` 9 35 16'smof. 7 · 231" ‘smid. 2 -r e mid. 1233- |37 smid 2 - e wg 1б 19 | Tea, 10 - 334} ‘ау. NG Ki “| 9 95 тог. 7 -|29 [29 | — 10 P, — IO -[15}!6| тій. 2 -|37 Leger, 7 d —— 22 -j jI — 34 - |32 smid, rak - 32 Semer, 7 -|32 |323] ау», 8 - 1801,0 21-01, —— 8. - |32 32] — 9 - |19 [180] ‘ау. 10 dh = 9 - |31 |35 | — 10 + 19] — 22 "La ‘smid. 2 - [35 | = 12 ~| |17 [185 тог. 7 ° éi vc 4 - |32 (ee тог. 6} - 1 тїй. 2 ° al Ze ae, IO - 245) „— 2.7 - |13131 ау. 10 -130 i —— 114 - 234 — 83 - |17 |19 |rg'smor. 7 Febr. ‘smid. 2 - |27 — H "Gu Ve тог. 7 - 164 164] ауе. о -| |16 | ‘smid. [mma mmm MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN BETREKKELYK. EE е VYF OORSPRONGLYKE BRIEVEN, GESCHREEVEN AAN EEN VRIEND; DIE TOT DEÏSCERY OVERHELDE. (Uit het Engelsch.) EERSTE BRIEF. MYN HEER! Ç choon het u bewust is, uit eene lange Verkeering en veelvuldige Briefwisfeling met my, dat ik, in geenen deele , een vyand ben van de volflaagendfte vryheid des on- derzoëks , іп zaaken van den Godsdienst ; geheel verze- kerd, dat dit de beste en indedaad de eenige bekwaame weg is, om de Waarheid na te fpeuren; nogthans moet ik bekennen , dat de ftellige, heftige en onheuíche wyze, op welke de Godsdienstgefchillen doorgaans gevoerd zyn , door lieden van allerlei Aanhangen en Gevoelens, eeh zedig, vreedzaam ‚еп goedaartig Mensch met regt omzigtig maakt , · hoe, еп met wien, hy een verfchilftuk ten opzigte van den Godsdienst behandelt. Wat my betreft, ik kan, ор geenerlei wyze , myne goed- keuring geeven aan het leerftellig voorkomen en de onre- delyke driftvervoering: der meeste Gefchilvoerderen : en be- flooten hebbende, geen agt te flaan ор enkely onbeweezene verzekeringen , of heeten verftandloozen yver, voor be op te neemen, kan ik, met eene vry groote bedaardheid van geest, den uitflag afwagten van bykaus alle Godgeleer= de gefchillen — my wegens niets вап de WAARHEID be- kommerende , ben ik gereed haar hartlyk te omhelzen , uit welk сеп hoek dezelve ook moge opdaagen.. En hoewel ik, па dit alles, my zelven dikwyls verlegen vinde, om te bepaalen aan welke zyde de Waarheid, of zelfs de grootte waarfchynlykheid is, zou ik, nogthans , (indien ik my daar door niet te veel aanmaatigde voor ies mand van myn јаагеп en leeverisftand,) de ftrydende par- туеп raaden elkander de hand van vriendfchap toe te reiken: naardemaal het verfchil tusfchen hun, menigwerf van veel VL DEEL. MENGELW. NO. б. R o miny эз» ` VYF OORSPRONELYKE. minder beduidenis is, dan zy, іп de hette der twistredee mng, t “zelve vertoond hebben: en mogelyk 200 "er een middel van bevrediging kunnen voorgefteld worden Jr geen, van wederzyde goedgekeurd „ еіп plaats voor eenig ver- der gefchil zou open laaten. Gy, myn Vriend , heb? na eene lange en uitgebreide Stue die, u geheel eigen gemät, alle de onderfcheide Godge- kerde Begrippen, die, van de eene Eeuw der Christenheid tot de andere , de Kerk verdeelde, in duizend Partyfchappen fcheurden, еп, in den eigenlykften zin des woords, tot een Strydende Kerk maakten. Welk nut heeft deeze uitgeftrekte kennis van deeze God- geleerde Gefchilvoeringen; deeze Heilige Stryden met pen en tong, іп de Kloosters, op de Hoogefchoolen, en ор de Predikftoelen geftreeden, u toegebragt? — Hoe! „Gy zyt deezer Gefchillen geheel en al moede geworden.” — fk wenschte van harten, dat dit het flimfte van uw geval ware. Doch ik twyfcl deswegen graotlyks. , ‚ Gy hebt de Waarheid gezogt door alle de verwilderingen der Myftike Godgeleerdheid, met den [leer pascua , den Aardsbisfchop van Категуҝ. - ô Vernuft! hoe vere derfiyk zyn uwe vlammen ontftooken aan het Altaar van valfchen Godsdienst! —- De Waarheid, door в gezogt, ebt gy daar niet gevonden, maar оок, 'т geen gy van de- zelve magt hebben, verlooren. Een ander pad in- flaande , meende gy dezelve аап testreffen langs de distelige en doornagtige wegen van Schoolfche Godgeleerdheid, met CALVINUS, ARMINIUS, CLARKE еп WATERLAND5 doch, fchoon fteeds afgaande op een gewaande reuk, miste gy ale toos het nagejaagde wild; en nu geheel vermoeid van de jagt, еп te onvrede over den ongelukkigen uitlag, zoekt gy uit te rusten іп de donkere fchaduw van Twyfelaaty , ereed om den eerften, die het betaat u in uwe rust te fooren , te antwoorden, „, Waarheid is alleen ееп fchepe „ zel der verbeelding — een verfchynzel daor de fterke oe kragt van dezelve voortgebragt: ’t welk ons, in de na- an fpeuring van ’t zelve, altons te leurftelt, en, de Rede as voor eeigen tyd geheel verbysterd hebbende, ons ten 4 laatfte doet nederftorten in den poel der Atheïstery of y der Geestdryvery.” - Ìk geloof, voor zo verre ik u, myn Vriend , ken, dat gy weinig gevaar loopt van in den laatften te vallen. Uw ge- fteltenis heeft niets van het Geestdryvende in zich. Ре koelzinnige en bedaarde Wysgeer wendt zyne fchreden Lë . 5 BRIEVEN, 233 ders heen. Hy is de Tegenvoeter van den krankhoofdigen Geestdryver. De Rede van een Dweeper levert geen tee nwigt op, om tegen zyne Verbeelding op te weegerr. е laatfte flokt (om my van рорк”з uitdrukking te bedien пеп) alle andere vermogens der ziele op : еп, wanneer de- zelve losgelaaten wordt, °t welk het geval moet weezen , indien’ alle beginzels van beftuur en beteugeling ophoudt met werken ‚ zullen zich de jammerlykfte vertooningen van Geestlyke Don Quixoteryen Heilige Dootende Ridder- fchap opdoen; die Molens voor Reuzen-kasteelen аап» ziet, en eene weerlonze kudde Schaapen voor Krygshel- den, dezelve met allé magt bevegtende, - Doch ik verwagt geenzins u immer tot zulk een ‘heirtocht gewa» nd te zien. Uw gefteltenis helt "er niet toe overs en, ik wensch dat dezelve het nooit doe, Of tot een nog even gevaarlyk uiterften overflaat. Ik zie de Geestdryvery aan als zeer nadeelig voor’ de Maatífchappy; maar ’t fchynt my toe, dat de Twyfelaary van een nog fchadelyker aart is. Die koelheid — die gevoelloosheid van lust, welke wy doorgaans by den volitrekten Twyfelaar aantreffen, dreigt het Menschdom met een alleronvriemdlykst ‘gelaad. Ongeloof brengt naargeestigheid te wege, en de geheele ziel wordt als door een vergiftigen damp omigeeven. Het ondermynt den grondflag onzer beëte hoope, het neemt de vermaaken en geneugten des leevens weg, én verbittert den kelk des tegenfpoeds zodanig, dat dezelve ondrink- baar worde. ' De gezette Twyfelaar heeft een hart zo duister а1 de Afgrond, in ’t zelve wordt licht nog overeenftemming ge- vonden. De fynder fnaaren der Menschlykheid zyn vere brooken : en alles is wangeluid. Ir Geen onze groote SHAKESPEARE zegt van den Man die gevoelloos is, voor de kragt der Muzyk, mag met meer Kies overgebragt worden op den koelen еп vreugdloozen Twyfelaar, ,, men эу Verrrouwe dien Man niet!” | А6 Indedaad, ik wilde hem niet tot myn’ Vriend hebben: want, hoe zouden wy, wier Zielen zich vaneen verwydes= zen, elkander kunnen ontmoeten in Vriendfchaps heiligen Tempel. Myne Ziel is voor de zynè niet gefchanpen. Hy moet gelykfoortige zoeken, op plaatzen waar Onkunde den looden fcepter zwaait om het Verftand te verftompen , en de gevoelens van het Hart te verdooven. —- Vriënde fchap wordt dan edel en verheven, fterk en duurzaam, ‘wanneer zy haare gaven toebrengt voor °t Altaar van den R 2 Godse 234 VYF OORSPRONGLYKE Godsdienst, Godsdienst bevestigt de vereeniging der Zielen, de blydfchap en hoop , welke dezelve fchenkt , verfpreiden eene kalmte еп bedaardheid in het hart, en doen den Mensch eenftemmig handelen, TWEEDE BRIEF. Maar wat is myn oogmerk in dit fchryven? Uw welzyn, myn waardite Vriend, Ik bemin u in myn hart, en kan u niet ten prooy laaten aan het Ongeloof, zonder u nogmaals aan dat hart te drukken, en u eenige gedag- ten mede te deelen, welke Vriendfchap my іпйогс, en door de bedaarde Rede, zo ik hoop, zullen onderfchraagd en bevestigd worden. Gap verhoede het! dat ik u Schipbreuk zie lyden op de klippen van Ongeloof, en weggefleept in golven van zielverderfiyke dooling. — — Dikwyls heb ik gezidderd ор de Schildery myner eigene Verbeelding, ontroerd door de fchriklyke vreeze, voor uwen volkomen afval van het Christlyk Geloove ! Gy hebt, ondanks de onophoudelyke nafpeuring door u aangewend, de Waarheid, tot hier toe gemist: еп, daar gy dezelve niet gevonden hebt op de paden, door u tot nog ingeflaagen, denkt gy dat ze geheel en al niet kan gevonden worden. А. Ik bid u geef het niet op, eer gy nog ééne proeve, nog ééne ponging gedaan «hebt — ééne proeve, ééne pooging , welke ik u, door myne cigene ondervinding van derzelver nutbeid, met te grooter vertrouwen kan aanpry- zer: want ik heb myne Twyfelingen gehad zo wel als gy. Zy beftaat eenvoudig hier in, Beoefen de Heilige Schriften op zichzelven, Onderzoek de inwendige Blykbaar- heden, welke deeze Boeken met zich draagen , deeze bren- gen de beste bewyzen met zich. Let op eenige der fterkfte fteunzels van het Christendom. Ga na de Voorzeggingen, die vervuld zyn, of nog zigt- haar haare vervulling in de wereld bekomen — de Won- derwerken zo veelvuldig, zo openlyk gedaan tot ftaaving van den С/е уреп Godscienst — het goedertieren ooge merk — her heilige einde waar toe dezelve ftrekt — eenvoudigheid —- de edelmoedigheid en зг eerfte Verkondigeren — de aller aans Verfpreiding dier Leere, door (naar den m) de allerongefchiktfte middelen — de Won BRIEVEN, | 235 wonderbaare Inftandhouding, en heerlyke Zegepraal van het Christendom, ondanks de heftigfte tegenkantingen, en de vereenigde poogingen дег wereldlyke' magten. Onderzoek ‚ zeg ik, deeze ftukken met aandagt en onpar- tydigheid, en zeg my, ор uw geweeten, of gy Kunt den- ken, dat onze Godsdienst uit een minder bron dan van den cop der’ Waarheid zelve kan voortvloeijen. Uit de veréénde kragt deezer baarblyklykheden , zult gy zien, dat het Christendom een Godsdienst is, gegrond op Gebeurtenisfen —- op zodanige Gebeurtenisfen, als weinig plaats open laaten voor verbeelding of veronderftelling 3 maar die blykbaar zyn voor de zinnen van menfchen van allerlei character, begrip , en landaart, die, by den toets des fcherpíten onderzoeks, zo geloofwaardig zyn in ’t licht van onpartydige Gefchiedkunde befchouwd, als de Verrigtingen van LEONIDAS, ALEXANDER ОЁ CESAR. ІК wil zeggen, zy zyn even geloofwaardig als eenige Ge- beurtenisfen, door de Gefchiedenis van eeuw tot eeuw overgeleverd. | Dat geen, °t welk zo veele eerlyke, niets kwaads beoo- nde „ en onbaatzugtige Рег(оопеп , ruim zeventienhonderd , aaren geleden, verdeedigden met zulk eene onbezweeke ftandvastigheid , voor welks belangen, zy gereediyk hun eer, hun rust, hun goederen en alles opofferden — dat geen, °t welk de ftrengfte pynigingen, door de vondryke wreedheid verzonnen, еп de onmenschlykheid volvoerd , x welk de bedreigingen van Priesters en Vorften , met al den fchrikbaarenden toeftel des Marteldoods, hun niet kon beletten te verkondigen, te verdeedigen,en daar in te roe- men — dat geen — doch waar toe zou ik hier breeder uitweiden ? —- Deeze weinige bedenkingen moeten ons overtuigen, zo wy niet geheel bevooroordeeld zyn, dat het Christendom de herkomst niet kan hebben van Bedrog, of de droomen der Geestdryverye — maar een Godsdienst is gegrondvest op daadlyke Gebeurtenisfen , ten hoogfte het geloof verdienende van elk, die het Licht liever heef dan de Duisternisfe, en Zekerheid boven Twyfelaary bee mint, DERDE BRIEF. De allergewigtigfte Gebeurtenis , by welke het Christene dom het hoogfte belang heeft, is de Opftanding van cuais- rps: deeze mag de pylaar кп vastigheid van ons Geloof 3 | el. > 236 VYF OORSPRONGLYKE heeten. De bewyzen vaor. dezelve waren niet korton- . dig еп oppervlakkig; maar herhaald еп naauwkeurig. On- ze gezegende Zaligmaaker vertoonde zich niet in een af- gelegen hoek, aan een of twee byzonder daar toe uitver- koorene Perfoonen — maar aan alle zyne Apostelen —- aan vyfhonderd Perfoonen, op éénmaal, welker grootfte gedeelte nog ір leevenden lyve was,toen Apostel PAULUS zich openlyk ор hun Бегіср, als getuigen van jesus Ver- ryzenisfe. Bedrog ontduikt het Onderzoek; maar dit groot „ dit weezenlyk , bewys voor de Godlykheid det Christlyke Lee- ge, nodigde het naauwkeurigst Ondzrzoek uit, als, in ’t geval van den zwaargeloovigen THOMAS „еп ftondt de proe- ve uit met toeneemende baarblyklykheid. De eifchen van MAHOMETH Wâren gegrond op list en onbefchaamdbeid aan zyne zyde, op blind geloof en ver- ftandloozen fchrik aan de zyde des Volks. Zy werden alleen onderfteund door geweld van magt, en de eislyk- heden des Oorlogs. De gezigten еп openbaaringen van deezen Aardsbedrieger, vielen voor in het Hal Hira. Hy alleen zag en ontving ze. Niemand was heilig genoeg , om toegelaaten te worden tot аћ heilig verblyf, en zyne verkeering тег Hemelfche Weezens. De verciering van zyne veelvuldige reizen „па de Hemel , - verfchafte hem vertellingen , zeer gefchikt om het Gemeen te vermaaken еп te verbaazen: doch zy bragten hem in groot gevaar om allen Geloof te verliezen, wanneer ie- mand onderzoekensgezinder dan de rest, begeerde oogge= tuigen te weezen van deeze Hemelvlugt? hy verzogt daar- om altoos verfchoond te mogen zyn,eenige deezer vreem. de verrigtingen voor ’t oog der menigte -te vertoonen. Het mogt deezen nederigen Propheet te heogmoedig ge- maakt hebben, als de wereld gezien hadt, hoe diep hy in de gunst der [Jemelingen deelde. Сават, was zyn Ge- leider, als hy ten Hemel reedt; doch het zou de kiesch- «heid onzes Propheets geftooten hebben, indien de wereld gezien hadt, hoe en door wien hy opgepast werd ‚in dien tocht. Maar , om ernftig te fpreeken. Vergelyk het Cha- raêter van JEsus, met dat. уап dien bedriegenden Arabier. Hoe zeer verfchillen hunne eifchen; hoe wydverfchillend «worden ze Onderfchraagd! Deeze is nederig en zagtmoedig уап harte: zyn eenige eerzugt was sop te dienen, en goed te doen. 19 de wereld, De ander, een zich alles ` . aan. LU BRIEVEN. 237 aanmaatigend luidrugtig Bedrieger , een wellustig , een wreed Geestdryver. Een Ryk op te rigten , was zyn oog- merk — - list en geweld waren de middelen daar toe — zyne Openbaaringen moeten niet hooger dan voorwendzels geteld worden: als ontvangen en overgeleverd „ enkel op zya woord en gezag. — De Wonderwerken van je- sus, daarentegen, gefchiedden in ’t openbaar, voorde oogen van vriend еп vyand; was er eenig bedrag іп ge- weest, het kon der ontdekkinge niet ontkomen weezen. VIERDE BRIEF, ‚Dan , eer ik voortgaa om de blykbaarheden van CHRISTUS Opttandijg nader ор te helderen, zal ik eenige weinige be- denkingen in °t midden brengen , wegens de #ytheid van de Boeken der Schriftuur in °t algemeen, еп in ° byzonder van die verhaalen, welke de lotgevallen van jesus betref fen: want gy zult alle myne redenkavelingen voor drogre denkunst: en hefpiegelende veronderftelling houden, als ik dezelve niet doe fteunen op het onwankelbaar voetftuk van welbevestizde еп egte Gebeurtenisfen. Als een Man, die afkeer heeft van den naam te draagen eens ligtgeloovigen , zult gy ongetwyfeld , op alles, wat ik tot nog gezegd heb, vraagen , еп ik ftem toe, deeze vraag is zeer natuurlyk en eigenaartigs oa Hoe weeten wy dat de Boeken, die deeze - a gevallen vermelden ,'niet valsch zyn? Waar zullen wy, эх buiten dezelve, ons vervoegen, om de waarheid , van °t an geen ze vermelden , te verzekeren en te bekragtigen ?? ier op moet ik u eenvoudig antwoorden, dat му, ten dien einde, niet buiten cezelve behoeven te gaan. Indien ik. verlang te weeten den (taat der dingen iu °t algemeen, of de natuur en omftandigheden van eenige byzondere Ge- beurtenis „ in een vergelegen land; of lang geleden voorge- vallen, moet ik my vervoegen tot de verhaalen van die tyden. Ik moet de Gefchiedenisfen , die in ° alge- тееп, of met meer byzonderheid, fpreeken van de Gebeur tenis, omtrent welke ik onderrigting yerlang , onderzoeken, Indien ik, dezelve geraadpleegd hebB@nde, derzelvér Egte heid in twyfel trek, behoor ik, als een vriend der Waar- heid en Onpartydigheid , de redenen by te brengen , welke my bepaalen om myn geloof, op te Schorten. —— Of de zaaken, welke zy vermelden, zyn ongerymd en tegenftry» dig in zichzelven, — onbeftaanbaar met de bekende characters dier tyden en andere weezenlyke omftandigheden - 4 ө 238 VYF OORSPRONCLYKE · — of zy worden twyfelagtig gemaakt, zo niet volftrekt ‘wederfprooken , door een hooger en beflisfender baarbiyk- Iykheid , fteunende op egter en beter bevestigde verhaalen. — -—— Wanneer iemand , genegen om met voorzigtige ftappen voort te gaan, in гупе nafpeuringen , deeze om- ftandigheden ,' welke trekken tot het bekragtigen van eeni- ge gefchiedverhaalen , wikt en weegt, en geene rechtmaa= tige reden vindt om eenige byzondere gebeurtenisfen, daar in voorkomende, te verwerpen, of daar aan ’t geloof te weigeren, zal hy, die eenige verdere blykbaarheid voor derzelver waarheid eischt, met rede aangezien worden, als Ongerymd en ongeregeld handelende, ilde hy dan dat dezelfde gebeurtenisfen andermadl voorvielen, enkel te zy- ner voldoening ? Indien de voetftappen daar van, in de Jaarboeken nagelaaten., hem niet voldoen , kan "er niets bygebragt worden om zyne vermeende zwaarigheden weg ге neemen: hy moet, in deeze gevallen, een Ongeloovige blyven. Om dit ftuk , zo gemeenzaam my mogelyk. is, op te helderen. Veronderftel, by voorbeeld, dat ik een verhaal zou geeven des Ínvals van JULIUS CrsAR in Groot-Brittanje » — van den tegenftand, dien: hy ontmoet, — van hèt vernieuwen zyns aanflags , — van de zwaarigheden , welke hy moest doorworftelen eer hy zyn oogmerk bereikte, en andere omftandigheden , de gefchiedenis van deezen Tocht vergezellende, Te midden van dit myn berigt ftuit- te my iemand , met de vraag: „, Ik bid u , myn Heer, van we Waar weet gy dit alles? Gy zer niet in Daat om eenig an ooggetuigen by te brengen van ° geen gy verhaalt, gy ‚ hebt nooit iemand gefprooken, die het bywoonde ? ” —— Welk een antwoord zou men verwagten om dien Vraager te voldoen, dan dat men noodwendig de toevlugt moest neemen tot CESAR's eigen verhaal van deeze gebeurtenisfen ? Ik kan my op geen beter getuigen beroepen. Ik geef den Vraager het Boek over, en wys hem de plaatzen waar CE- SAR fpreekt van den Inval , enz. Vraagt hy my verder, „, Ное zyt # verzekerd van de egtheid dier Vers ‚ haalen ? Kan hef Boek zelve niet verdicht weezen?" Dan tragt ik де egtheid te bevestigen, door aan te merken, dat het “van eeuw tot eeuw overgeleverd is gelyk wy het thans hebben, zonder eenige verandering, die de hoofd- zaaklvke gebeurtenisfen betreft, dat het fterke in- wendige merktekens van waarheid draagt, —— volmaakt beantwoordt aan de tydsgefteltenisfe waar in het gefchrees ven BRIEVEN. ` 239 ' ven із, еп waar van het verhaal oplevert; — en, om deeze blykbaarheid nog fterker te maaken , voer ik andere Gefchiedfchryvers aan, (die of gelyktydig met CESAR Wa- ren of naby genoeg aan dien tyd leefden , in welken hy Schreef, om de gebeurtenisfen , door hem geboekt, te bee’ kragtigen,) als bykomende blykbaarheden voor derzelver waarheid. Ву акћеп hy, паа dic alles, volhardt іп de waarheid van CesaR's verhaal van zyn eigen Krygstocht te ontkennen of in twyfel te trekken, kan ik niet meer тег hem vorderen: ik- moet hem aan zyne eigene onverzettelyke ftyfzinnigheid overlaaten, en aan de veragting die hy zich op den halze haalt , door den ongerymden etsch van eene grooter baarblyklykheid, dan de natuur der zaake, met mogelykheid , kan gehenggn. Alle Waarheden kunnen niet tot een en dezelfde foort gebragt worden. Zy verfchillen in derzelver natuur en hoedanigheden, en vorderen zeer onderfcheide ftappen van bewys tot derzelver opheldering en betoog. Eene wyze van redenkavelen voegt aan zeker flag van Waarheden, die geheel niet overeenkomt met den aart van andere, Eene Gebeurtenis en een Wiskundig voorftel kunnen even waar zyn , nogthans moet derzelver bewys ор een zeer verfchilienden trant worden ingerigt. Het bewys van bet Wiskundig voorftel ligt іп het voorftel zelve opgefloo= ten, het hangt geheel niet af van uitwendige -of bykomen- de blykbaarheid. Het bewys der Gebeurtenisfe (teunt gee heel op Menschlyk Getuigenis, in veele gevallen zo омей» baar als het ftriktte Wiskundige betoog. Zouden wy niet voor zotten , en gefchikte perfoonen voor het dolhuis, ge- houden worden , indien wy niet geloofden, dat ?ег een Land als Fapan ‚ en ееп Niland als Ocaheite , was , fchoon wy het weezeniyk beftaan dier plaatzen alleen kunnen bewyzen - door het vereenigd en geloofwaardig getuigenis van Ande- тт. k maak deeze eenvoudige aanmerkingen , om u te overtuigen , dat het Geloof op Menschlyk Getuigenis niet zo los en wankel аас. als het afgemaald wordt door hun, die де Geloofwaardigheid der Euangelie Gefchiedenis twyfelagtig zoeken te maaken. Al ons geloof van voorle- dene ма afgelegene gevallen kan alleen tot deeze foort van Getuigenis gebragt warden. " VYFDE BRIEF. Dat nu de Boeken der Schriftuure egt zyn, mogen wy in 5 240 VYF OORSPRONGLYKE alle opzisten -gelooven, om dezelfde reden, waarom wy eenig oud Gefchicdverhaal voor egt houden. Еп in alle go- vallen komt het bewys ; voor derzelver egtheid, eenvoudig hier op uit, —- dat zodanige Schritten aangehaald zyn „еп tot dezelve geweezen is, als vie weezenlyke en erkende voortbrengzels van derzelver Sehryveren ot Tydgenooten , (want, indien zy egte verhaalen van Gebeurtenisfen behel- zen, verfchilt het weinig wiens naam zy draagen,) door volgende Schryvers van gevestigd gezag ,. zonder dat °ег, tot dén tegenwoordigen tyd toe, eenige weezenlyke verande- ring in gekomen zy. E Nu hebben wy een veel (terker blykbaarheid voor de egt- heid der gewigtigtte Boeken der Schriftuure, dan wy bezite ten, om het gezag te ftaaven ygn.eeuige andere Schriften ter wereld: dewyl zy veel meer aangehaald zyn, en jet veelvuldiger toegeweezen is van den tyd af dat ze gefchree- ven wierden tot heden, dan eenig ander Boek, Deeze by- zondere oplettenheid, omtrent de Heilige Schriften, moet toegefchreeven worden aan °t groot gezag, ° welk zy krec- gen: dewyl men ze aanmerkte als van "tr hoogfie gewigt voor de belangen en °t geluk des Menschdoms, Het levert een bewys van veel klems op., om de egtheid der Verhaalen des Nieuwen Testaments te (taaveu, dat zy niet bedekt of verborgen wierden voor het onderzoek der Weetgierigeu , op een tyd, dat de Gebeurtenisfen , daarin vermeld , zeer bekend waren, en gemaklyk konden nage- fpeurd worden. Men -verfpreidde dezelve onbe- fchraomd , іп cen tydperk , dat het gemaklyk viel de valsche heden, zo zy ег in gevonden wierden, te ontdekken, en toen niets dan klaare en eenvoudige Waarheid het licht kon verdraagen. +—— Zy werden па andere Landen gezonden in vreemde taale overgezet, op een tyd, dat het de wereld aan geen geleerde, fSchrandere en doordringende oordeelen- de Mannen ontbrak. | Het verdient onze opmerking, dat het Christendom niet is ten voorfchyn gekomen, in eene Eeuw- van onweeten- heid, onder een onkundig en niets onderfcheidend Valk, buiten ftaat om eene bedriegery te ontdekken, door fchran- derder koppen gefmeed, om de ligtgeloovigen en niet den- kenden te misleiden ; doch eerst zich vertoonde in eene Eeuw van Letterkunde en Befchaafdheid , toen Kunften en Weetenfchappen bloeiden. De onderfcheide Vertaalingen van de Bocken des Nieu- wen Testaments, in andere taalen , ten dien tyde , temmen met elkander overeen, als mede met de aanbaalingen der oude Schryverên, іп elk (uk van aanbelang: in 't wee- zeulyke zyn ze -even 't. zelfde als bet Aifchrift, °t welk wy thans gewoonlyk volgen. Wy mogen ook als eene byzonderheid , onzer aandagt waardig, vermelden , dat de Gefchillen , tusfchen de Chris- genen gevoerd , als de Christenheid in ouderfcheide Setten en Paryíchappen verdeeld wierd, van de еегйе Eeuwe af tot onze dagen tôe,. door een reeks van etlyke honderd Jaaren, van veel gewigts zyn, om de oorfpronglyke ver haalen van de gronden onzes Algemeenen Geloofs te ver- fterken: naardemaal.de Schryvers.van de ftrydigfte begin- gels , in Godstdien(tige Verfchilflukken, onderkng zamen- Remmen, om zich op de еве Bladeren ten bewyze te beroepen, еп, om hunne onderfcheide Gevoelens te be- weeren , aanhaalingen daaruit bybrengen… In het lang verloop’ der Godgeleerde Verfchillen, heeft men den Bybel als uitgeput, om ег bewyzen voor elke party uit te haalen; en in alle de Schriften der oude Ge- Schilvoerderen , ons ter hand gekomen, vinden wy de Tex- ten, welke zy aanhaalen, (uitgenomen de toevallige on- nâuwkeurigheden der Overfchryveren ,) wat de groote zaak betreft, dezelfde met die in onze Affchriften : weshalven Wy vast mogen (tellen , dat de Boeken der Schriftuure de egte voorthrengzels zyn dier Eeuwe, aan welke zy over % algemeeen zyn toegefchreevens en hier uit volgt, dat zy eene genoegzame blykbaarheid opleveren voor de Ge- beurtenis en, waar op de Gefchiedenis der Christenheid unt, d NADER BERIGT, OVER HET ZWELLEN, VERGROTEN EN UITZAKKEN VAN DE TONG. DOOR JACOB VAN DER HAAR. Onlangs heb ik met Genees- en Heelkundige gevallen en aanmerkingen, over het zwellen, vergroten еп uitzakken, ~ van Ы 4 ела NADER BERIGT van de Tong (*), deze Ziekte, zo ik meen, in een ge~ heel nieuw licht gefteld, de ware oorzaak ’er van ge- toond, en daar tegen een genoegzaam zeker hulpmiddel aangewezen. -—— ІК had gehoopt daar in te konnen berusten ; maar de byzonderheid van een nieuw geval, waar van ik geen voorbeeld weet, doet het zelve ор- geven , tot itaving niet alleen van myn vorig gezegde , maar ook tot volmaking van de Historie dezer, by vele nog onbekende, Ziekte. п 26ften April 1784, bragt men, in het Бугуп van den Heer Dr. HOPMAN en den Heelmeester во15105„ een Meisje van elf‘jaren aan myn huis, welks Tong, zes weken, anderhalvenduim, Rynlandsch, buiten' den mond had gehangen. Ziende ‚dat dit Meisje vele zweren en roven in den Nek had, gaven my de Ouders te ken- nen, dat het zelve, fchurft zynde, met eene kwikzalve was gefmeerd geweest; еп, dat daar op, het Hoofd, de Keel en de Tong, geweldig waren gezwollen , en het Meisje hevig aan het kwylen geraakte еп nog fteeds Keel, де; dog, dat de roven іп den Nek , wegens de Spaanfche- vlieg-plaasters , welke men gelegd had, om de Tong te rug en in ‘den mond te trekken, waren voortgekomen. De Tong was, als naar gewoonte, buiten den mond veel breder en dikker. Maar alzo dit Meisje meest altoos op de regte zyde gelegen en gekwyld had, was de Tong en het Ыппеп(їе der Wang, aan die zyde, rauw gewor- den , en van agteren , tot in den regten liphoek , aan el- kander vast gegroeid. | Terwyl de Heer HOPMAN de goedheid bad, om de Tong met een linnenlapje te vatten, en na de linke zyde te brengen , poogde ik, met eene ftompgepunte fchaar, de» zelve van de regte zyde der Wang los te fnyden; таа? het Meisje maakte zulk eene hevige beweging, dat my dit onmooglyk was. Ik (ак dan myn vinger in den ‘mond, еп fcheidde dezelve, vry gemaklyk , geheel 105. Al aanftonds, en zo ras zy het hoofd vóóröver bukte , om het bloed te ontlasten, zakte de Tong nog een hal- venduim buiten den mond, en toonde den ronden kring, ` daar in, door de beknelling der voorfte tanden , gemaakt. Zo dat de Tong, indien zy niet was vas: zegroeid , twee duimen buiten den mond zou gehangen, ‹п, waarfchyn- lyk, nog verder uitgezakt hebben. Н EL (*) Zie Mg. Ved. Let, IVde Deel, Mengelw, bl. 564, enz. OVER НЕТ ZWELLEN, ENZ. VAN DE TONG. 248 Het bloeden, door koud water geftild hebbende, leidde fk een ftrookje linnen op het hoofd , het welk beneden de ooren afhing, en ik bond een twede тоок linnen, ruim een duim breed, en eene elle lang, tegen de uitgezakte Tong , op het agterhoofd vast; noodzakende alzo dezelve, dat ze ruim een duim dieper in den mond kwam. En op dat de- ze band niet zou verfchuiven, knoopte ik de afhangende einden van de eerfte ftrook , die, over de ooren hing, boven op het hoofd. Ik gebood het Meisje altoos op den rug „en met het hoofd zeer laag ,„in.het bed te leggen , het fpeekzel neer te flikken „ еп, geduurig ‚ door een klein trekpotje , een wefnig water, met witten wyn еп doijeren van eijeren gemengd, te doen drinken ; ten einde het gekwetfte te verzagten;s de Tong in beweging te houden; het weder vastgroeijen te belet- хеп; еп, door het gedurig flikken, de Tong te doen naar binnen gaan. Dien eigen avond het verband vernieuwende , zag ik ‚dat de Tong nauwlyks een halven duim buiten de tanden „еп, den volgenden dag, "er geheel binnen was. Maar zo ras ik haar zittende den mond deed openen , en het hoofd vóóröver buigen , zakte de Tong wederom een halven duim buiten denze ven, ifd | erd , ging op dezelfde wyze nog vier dagen voort, terwy het eeten gemaktyk ‚ еп het fpreken duidelyker , wierd, Den zesden dag liet ik haar орћаар, en, zonder band te- gen den mond, door het huis gaan; met bedreiging, dat, zo de Tong wederom uitzakte, de band ook als dan we- derom zou gelegd worden. En, op dat de nog vergrootte Tong enigzins mogt inkrimpen, liet ik haar nu geduurig een weinig roodenwyn in den mond houden, еп langzaam doorflikken. Twee dagen daar na, zy toen wélvarende , nam ik affcheid. | Schoon de тет "терс beroemde Louis, by het uitzakken der Tong, herhaalde Aderlatingen , buikzuiverende Klystee теп, verandering van Lucht, het openen van de Kikvorsch- Aderen, en het aanleggen van Bloedzuigers , aanraad (*)5 kan ik nauwlyks geloven , dat ze, by eene Tong, welke enige weken buiten den mond gehangen heeft , van enie gen dienst konnen zyn. Het te rug binden van de Tong, het liggen op het agterhoofd, en het neerflikken van (*) Memoires de l'Academie Roial, de Chirurg. Tom, V. р. 486, ез2. - ` | Be 244 NADER BERIGT OVER HET 2 WELLEN 3 ENZ. VAN DE TONG. van het fpeekzel, zyn, gelyk ik voorheen еп ook nú ge-- toond, heb, het voorname , zo niet het eenigst , hulgi- middel. d , , 0 | Ik meen dit klein berigt dan te mogen en te moeten ein- digen , met myne Villtte gevolgtrekking , uit myne voor- gaande Verhandeling , over deze Ziekte, naamlyk: dat e de grootfle Eunvouwigheid de hooefte Wysheid uitblinkt; en dat zy, die zig daar уап weten te bedienen , het allerge. lukkigst flagen.: еспе waarheid , die їп alle Wetenfchap- pen doorgaat. ’s Hertogenbosch , den Oden May, 1784. NATUURLYKE HISTORIE VAN DEN DRAAYHALS. (Volgens den Heer ре BUFFON.) D: Draayhals ‚ in ’t Grieksch , rvyg; in ’ Latyn > Tor- quilla; in °t Italiaansch, Tortocolio; iu °t Spaansch , Torzicuello ; in ’t Fransch , Torcol 5 in ’t Hoogduitsch , * Dreh-haltz 5 in °t Engelsch, Wryneck; in ’t Zweedsch, „Gioek-tita ; in °t Deensch, Bendehalz; in °t Noorweegsch , Saogouk; in °t Poolsch , Kresoglow ; in ’t Rusfisch , Кл tiholowa geheeten ; doet zich „gelyk ook de naam іп bykans allé taalen uitwyst, іп den eertten opflag kennen, door een teken of liever eene hebbelykheid, aan dien Vogel by- zonder eigen: te weeten, dat hy den Наз zydwaards en regterwaards trekke, den Kop na den rug gekeerd, en de „Oogen halfgeflooten hebbende, terwyl hy deeze beweeging maakt, die wel verre van fchielyk toe te gaan, in tegen- „deel, langzaam , bogtig,en geheel gelyk is aan den gol- vendan. voortgang der kruipende Dieren. Dezelve fchvnt veroorzaakt te worden door verbaasdheid еп fchrik , of door verwondering op ’t gezigt van elk nieuw. voorwerp : en heeft zeer veel overeenkomst met de poogingen , welke een gevatte Vogel doet om de hand te ontkomen. Ondertus- Feen is die vreemde beweeging aan deezen Vogel natuur- lyk eigen, en hangt grootendeels af van eene byzondere gefteltenis der deelen; dewyl de Jongen in het nest den Hals even eens draaijen , derwyze , dat meer dan een Nestverftoorder , verfchrikt , ze voor kleine Slangen nam. Behalven die beweeging, heeft de Draayhgls nog eene zeer a 1 NATUURLYKE HISTORIE VAN DEN DRAAYHALS. 245 geer zonderlinge eigenfchap. Een deezer Vogelén , een etmaal in een kouw gezeten hebbende, zette zich, als men er by kwam, recht tegen den bekyker over, en zag hem met ееп onverdraaid gezigt aans hief zich overeinde, na- derde langzaam, {lak de Kopvederen op, fpreidde den Staart uit; vervolgens keerde hy vaardig te rug, floeg met den Bek op den grond van de kouw, en liet de Коруейе- Jen vallen; dit herhaalde hy tot honderd keeren, en zo - Jang men by hem {taan bleef. ScawencKreLD heeft dit op dezelfde wyze als wy waargenomen. + Zyn, waarfchynlyk ‚ die vreemde houdingen en die natuuriyke verdraaijingen , welke in ouden tyde het oog des Bygeloofs trokken; wanneer het zich van deezen Vogel in zyne beleezingen bediende , en het gebruik daar van voorishreef „ als het meestvermogende in alle Liefdedrane еп (*).. Мег пз is de Draayhals veelvuldig; elk deezer Vogelen leeft en reist éénzaams men ziet ze, één te gelyk, in de Maymaand aankomen. Zy houden geene gezelligheid dan mer bet Wyfje, en deeze verééniging is van korten duur, zy fcheiden welhaast, еп vertrekken in September, gelyk zy gekomen zyn, alleen. Een ор zichzelven ftaanden ‚ boom, in °t midden van: eene vlakte , kiest dee Draaye hais, boven alle andere: en fchynt deeze voorkeuze gee grond op de zugt om alleen te zitten. Op het einde van den Zomer, Vindt men ze desgelyks alleen in de Коогп» velden; zy zoeken hun voedzel op den grond, en klimmen piet by de boomen ор, gelyk de Spechten , fchoon hun Век en Pooten, gelyk die deezer Vogelen, gevormd zyn, en zy dit Geflacht zeer naby komen: doch zy maaken een afzouderlyk Gezin uit, ° welk geene gemeenfchap altoos boudt met het groot Gezin der A echten. De Draaykals heeft de grootte van een Leeuwrik, zes duimen langte en tien duimen vlugts. Zyne geheele Pluie made is een mengzel van graauw , zwart en taanklcur, met golven en ftreepen door, en tegen over, elkander, op eene wyze , die eene rykheid van kleuren met fombere tusichen. va (*) De naam Fynx heeft van daar de kragt gekreegen. от alle (oorten van betoveringen en geweldige dritten te beteke- nen; om alles aan te duiden wat men verrukkende Schoon- beid noemt; en dié verborgene kragt, waar door dezelve ons vervoert. HELIODORUS , LYCOPHRON , PINDARUS , ESCHYLUS, 50- PHOCLES en anderen, bedienen "er zich van in dien zin, J 246 NATUURLYKE- HISTORIE vakken hervoortbrengt; van onderen is de Pluimadie bleek raaùw , onder den Hals rosagtig, met Kane zwarte ban- еп ; de Staart uit tien buigzaame pennen beftaande , welken ~ de Vogel, vliegende, uitfpreidt, is van onderen gefpikkeld met zwarte (tippen op een paarsbruinen grond, en wordt doorfneeden van twee of drie golfswyze banden. Dezelfde mengeling van fchoone zwarte, bruine en graauwe golfswy- ze (treepen, vertoont zich van boven ор een donkerder grond en met rood vermengd. Eenige Vogelbefchryvers „ hebben de Pluimadie van den Draayhals, vergeleeken by die van den Ношу/пер; doch dezelve 1 op eene veel bevallt- ger wyze gemengeld, de tinten zyn veel netter, veel on- derfcheidener, van een veel zagter fchildering, die een fchooner uitwerking doet. De па "є roode trekkende kleur „ by de Mannetjes, is by de Wyfjes aschverwiger: en hier aan zyn ze van elkander te onderkennen. De Pooten zyn roodagtig graauw, de Nagels fcherp , en de twee buitenite veel langer dan de twee binnenfte. Deeze Vogel houdt zich recht overeinde, op den tak waar hy op rust, zyn Lichaam is zelfs achterwaards over eboogen. In deezervoege zet hy zich ook op een boom- ftronk om te flaapen5 doch hy heeft de gewoonte niet, om als de „Spechten te kruipen, en het voedzel van onder den fchors te zoeken. Zyn Bek, negen linien lang, van maak- zel gelyk die der Spechten , dient hem niet om voedzel te vatten еп te neemen; dezelve is, om zo te fpreeken , niets meer dan een fcheede voor de lange Tong, welke hy ter langte van drie, vier, of vyf duimen uitfteekt, en in de Mierennesten brengt; met Mieren belaaden, haalt hy de- zelve in; zy kleeven er op vast door eene lymagtige ftoffe , waarmede dezelve bezet is: de punt van deeze Tong is fcherp en hoornagtig, om dezelve dermaate te verlangen, dienen twee groote fpieren, die uit den wortel voortko= men, het ftrottenhoofd omvatten, om den kop heen loo- pen, еп in ’t voorhoofd ingeplant zyn. o Het Gefchreeuw van den Draayhkals is een fcherp en fleepend geluid , door de Ouden zeer eigenaartig Siridor geheeten , en fchynt de Griekfche naam van Jynx daar van herkomftig (*).” Draayhals laat zich acht of tien dagen eer dan de Koekkvek hooren. De CH) Voce autem flridet. Agtsrorgtes, Lib. П. Cap. XII. SCALIGER, over deeze plaats, leidt den naam Fyns af van Корв, foridere, Iliad. 17. , VAN DEN DRAAYHALS, a? De Draayhalfen leggen hunne eitjes in boomgaten , zonder een nest te vervaardigen , op ftof van vermolzemd hout, * welk zy met hun bek affchaaven: men vindt ?ег door- s acht of tien, zo wit als ivoor: het Mannetje brengt ieren aan het Wyfje terwyl het zit te broeden. 