VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
. t , Ke? Canad at Vreemdeling! kent ge ze 0 volk, dat, ìn zijn worst ling eens verheven aten en ratten Hier zijn blijkbaar ze vele. lange lettergrepen, hetwelk hy de e lezing belemmert. Even zoo in. bec volgende: — Vreemdeling! kent ge w land, waärvah de faam u ‚Wij zeggen dit geenszins , om dit gedicht afs minder fchoont dan T VADERLANDSCHE PoÙzj EN LIEDEREN. © $ dan een. dor aneren te doen voorkomen, (want het is ime gerdcel cen dor fraaitten) maar om onze Dichter, wanneer j bet mocijetijke, fehasrsbetredene pad onzer rijmeloont Poëzij wilde bewandelen, voor klippen of bauken ce waart fchuwen. — Hoe waar en hartverheffeud is niet zijne taal in bet lot van dezen zangt A N 5 Vreemd'fing! dat Kipje... ja, dat is ons Netland t Klein is °t, maar rijker weg dan heel Europas Rijker in wijzen, én feecsliën, ia helden, ” Rijker in dienters, die de ed’len bezingen, Nederland noeme heu niet; zij zijn outeibaar: ': Nasfaus! en Evertfens! Trompent en Ruiters! Hoofden! en Vondels! en Grooten! gij deen feeds In onze harten en in onge zengen! - Dit laate couplet duidt aen, dat het gag in het voorgaan-. de niet bepaaldelijk óp den segenwoordigen tijd Viet, maar onzen geheelen rijkdom omvat, Mer Lied van Nederland » GAN den Koning, is een welgeflaagd Wilhelmus van Nasfauwen , seeds voorheen elders gedrokt „dach nu ten gevalle der yid- Nederlanders veranderd. Heerlijk is het volgende, in trip pelmaat , De Verdraagzaamheid; en wij zeggen vooral, in fpijt van alle Jezuitfche (reken der Profelyteumakers en Ok- fcuranten onzer dagen, Amen op het lastite: Ja, vrijheid van godsdienst is °t heitigfte goed: Dat zullen wij vlek'loos þewaren! | t € Js duur eens gekocht voor der vaderen bloed, — ` In tachtig verfchrik’lijke jaren; | Dit pand is ons dierbaar, als leven en eers |. On Geen dwing’land, geen bloedraad ontrukt bet ons weêr? Voor Vrijheid en Vaderland is in den maak van het Volks lied van TOLLENS, De Heer sPANDAW zegt in hetzelve, op bl. 23, in naam der Nederlanders: En wereldburgers zijn wij nief. Indien hij het verkeerde, baatzuchtige: ubi bene, ibi patria „ hier bedoele, geven wij hem volkomen gelijk; doch anders zien wij niet, waarin een echte wereldburger van eenen Menfchenvriend verlchilt, en in dien zien weten wij toeh, . : -t . dat 3 A ' H. A. SPANDAW - dat de Heer cPanDaw zelf een wereldburger Ìs. Wij .kun. nen .niet zeggen, dat ong de maat van.bet lied op, den ede- jen VAN KINSBERGEN bijzonder behaagd-heeft. Overheer- lijk — een der juweelen van dezen bundel — is Neérlands Zeeroem; en wij kunnen ons niet weêrhouden, daaruit nog de volgende coupletten af te fchrijven: - Ziet Neêrlands Maagd! Waar zij verfcheen, . Daar zweit het al van zegen; Verkwikkend daalt, op hare men, Een fpecerijen - regen; De geur van morgenlandfche vrucht Bewierookt Hollands vrije lucht. En blinkend zweven voor haar’ voet De faam van de viktorie; .- In haar gevolg is de overvloed; Haar lijfftafiert de glorie; Zij houdt de weegfchaal van het regt, ‚Als zij der volken pleit beflecht. CLAASENS heldendaad, die eene lont in de kruidkamee wierp, om zich niet over te geven, wordt waardiglijk bee zongen in het gedicht, Heldenmoed. Hij, die weet, hoe ge- lukkig sPANDAW de Vrouwen bezingt, zal niets gemcens verwachten van het dichtftuk. dan de Nederlandfthe Vrouwen s die hier: bepaaldelijk uit eeu vaderkandsch oogpunt befchouwd worden. Ook zal hij zich niet bedrogen vinden, Vooral het tweede couplet is sacht als fluweel en fatijn, en heeft wel jets van het mollige van woort. Het Paderlandsch Afe foheid, de Klagt eener vaderldndfche Vrouw, en Aan Vrouwe R. G. van Merlen, geboren Star Lichtenvocrt, zijn in den- zelfden edelen geest, die geene billijke tranen, geen gevoel der menschheid uitfluit, maar toch niet wil, dat het gemoed daardoor zich van heilige pligten zal laten aftrekken of in wanhoop dompelen. Vol heerlijke geestdrift is het Krijgslied, gelijk Het Peest van Waterloo; en wij verlangen hartelijk , dat alle, onze Mannen en Jongelingen niet alleen, maar ook onze Schoonen, vooral in de Hofltad en in dè hoogere kringen, den Dichter mogen nazingen, wanneer hij in bec pe e VADERLANDSCHR POËZIJ, EN LIEDEREN, ‚29 fe fuk vai dezen bundel: De. Nederland/che Taal, zich al- dus laat hooren: Neen! Neêrland ftast zijn’ taal niet af! Vloek tref’ hem, die, verwijfd en laf, Nog in het Fransch gareel blijft (tappen! Wat brait bij op den naam van y7íj? Wie vreemden flaafs poogt na te klappen, _ Is.rijp voor vreemde flavernĳj. Handfchrift , langs een onbekend kanaal „gekomen van St. He- lena , of Levensbefchrijving van NAPOLEON BUONÁPAR- ‚TE, door hem zelven, Uit het Fransch, volgens de tweede | uitgaye.' Te Rotterdam , bij: Arbon en Krap, 1817. da gr. 8ro. 158. Bf 1-10-: 1 , BES: . ° - . 7 ü E: zijn gefchriften, welke, met den CEhijn, of zelfs de be- dpeling , van aan de waarheid fulde rë doen, eene tagehovergee ftelde uitwerking hebben, en eenen geest aanwakkeren, welke eindelijk njet alleen het bederf van ‘bijzondere perfonen, maar zelfs van geheele volkeren veroorzaakt; gefchriften, welke, over de misdaad een’ bevalligen ‘Mluijer werpende, en bee proefde waarheden verduistefende, het oordeel ván minkun- digen benevelen, en hunne aandacht van: die ftrikkken afteiden, waarin eene onvermijdelijke dwaling’ hew”ftoften doet.” Van dien aard befchouwen’ wij het voor ons figgende werkje, dat, bij eene oppefvlakkige lezing, ons den vertederdeh Awingeland dikwijls niet alleen doet verfchoonen; maar zelfs belang voor hem inboezemt; Hoch waarin men, bij eet naaùwe Keurig onderzoek , die fijngetponnen misleiding eń dien geest van bedwelming ontwaart , waardoor hij zich aart geheel Zij ropa, en zelfs aan andere ‘Werelddeelen, op zulk eene ver fchrikkelijke wijze Heeft bekend geraakt, Het fhuk heeft den ' naam ‘van door hemzelven gefterd te zijn. Ware dit. inderdaad zbos.. ‘dan Zou men fnoeten ver- wachten ,. dat de menschheid, zob dikwerf door“hem bedro- gen, zich hierdoor ħiet zou aten wegflepen : ‘dar, helaas! in vele gevallen ' is de hardfte ondervinding niet gerloeg zaam ter leering „ en de verregaandfte igtgeloovigheid- maakt velen: 'ofis - op- Qo eo w 'ganpscmirt “opfhoudelljk eene prooi van nieuwe misleidingen. Doch , hoewel : men aan de echtheid van het werkje met reden twijfelen map, js het daarom niet minder gevaarlijk; wijl het niet te ontkennen walt, dat de fchrijver met de zaken.van den Exkeizer vaa nabij bekend moet zijn, en men in hetzelve dé waarheid en de logen op eene kunttige wijze door elkander gevlochten vindt. = Weinige overdenking behooft-er echter toe, om het als . gevaarlijk, ten minfte als buitenfporig, te verwerpen: want, moet men het alleen"‘uit een ftaatkundig oogpumt befchou- wen, -(ook zelfs zoo. als fommigen de flastkunde, als Jos van ale zedelijke-wetten, beoordeelen) wel nu! dan beflist alles ter Veroordeëling: >de overheerfcher is gevallen, en feder Wootd te zijner. vérdddiginge is een oproerige kreet tegen het gezag, dat wij thans eerbiedigen. Moeten wij het teffens vit éen zedelijk: oogpunt: befchouwen, dan: huiveren wij met, regt van de drogredenen en magtfpreuksen, waarmede meu het aanzien van een zedelijk monfter tracht ftaande te houden. … Hun, die zich 300-gaarne laten medeflepen, en nog. heimé- jk aan de ingeftorte grootheid van dên overweldiger hulde bewijzen, mogten wij „met regt toeroepèn: Herinnert u de ` blazoenen „waaronder de Franfehe oi wenteling isaangevangen! ` Waren niet de heiligfte beginfelen de maskers, waarachter de gruwejen zich verfcholen? Werd, onder de luide kreten van Frijheid , Gelijkheid en Broederfchap , Frankrijk niet met bloed ‘overfiraomd? Stapelde. gren niet lijken op lijken? Vernielde ale: moordzucht, niet met. ontembare woede; en werden ér niee„duizeoden en{chuldige, (lagtoffers ten dood gelléept, onder yoarwendiel, van de regten der menschhsid te handhavén? "Hebben wij onder diẹ zelfde plazoenen zich niet alle misda- Sen, tor de afgrijfslijkfte uiteplten, zien, ontwikkelen? Zijp ouder, dezelfde. vaorwendfelen „de volkeren niet uitgeplonderd gw van hupoe wettige voorregten beroofd? En is, eindelijk, de., dwingeland , voor welken gic. werkje, fchijnt te pleiten, ‘niet het troetelkind wan alle „die. gruwelen. en woelingen? Heeft hij er de. vruchten nig van. genoten; en is hij, paar aanleiding van dezelve, giet opgelegen tot het Verfchrikke- lijke despotisme; verkehrikkelijker, dewijl, het door ‘eene fijugefponnen orgauifatie „gewanrborgd was, en Van de inge- wikkeldite wetten genen fchija, van billijkheid ontleende ? Én is hij uiet ,,bij eene twegde poging om: zich tè verheffen, tot de eerte beginfelen teruggekeerd? fiéeft hij niet elle die | werk- a »a oer mn el =» vAN NAPOLEÓN. rat weerkeoigen: in beweging trachten te Btengen, welke alte grendznilen der ftater reeds eenmaal omgtwroet® ‘hadden? Men derinnere zich het' lied, dat bijzijnde terugkomst’ ín Parijs werd aangebeven. ' Setradrde hij niët om zich en ‘wijde WJ zich nietmaman die 'yerfchrikkelijke fchepfels, die de: Septem- beraa an 1763 zoo gtuwzaam hebben gemanke? Is dit ins mde , dan de tijgers aanhitfen „ die men eens geketend heeft? En die deed hij, ‘na zich beroemd te hebbén, dát tij de monarchij ontzaggelijk had gemaakt! —' Heeft Hij*.dus niet in: alles ten duidelijkfte doen zien, niet naar een Vat flelftl te handelen? Ware grootheid toch: hangt:van geene Omftandigheden af. Deze echter alleen hebben hem : verfre. ven, en op ecne baldadige wijze heeft hij er zich van bè- diend en et mede ¢cfpeeld.;.. o. Dan, “laten: wij ‘ons: eenige oogenblikken met de befchou- ` wing van het werkje zelf bezig houden. Op W. 3 wordt gè- zegd: „In álles, wat ik ondernam, flaagde ik, dewijl ik wilde. Da En verder: „ Voor het overige hangt ‘de wil-van ‘hee perfoonfjk ligchaamsgeftet af.” Het: eesfte is het’ top- punt van vermetelheid; het’ laatfte, öntkénhing van alle zéde. jke waarde: de màn ratten, die naderhand zegt, var Zijne ‘Audien ’niec het minfte nin getrókken te bebben, ‚kan 200 Spreken; sere. . - bä -Het fou een’ vervelend en overtöllig’ werk worden, hein ín fe ‘befthrijving, die hij van zichzelven” fchijnt te geven „Ka té gani? dewijl men gedurig zon moeten hertiaten ,’ wat ain Feheel Europa bekènd is, en waarvan men zich bij het: min- Re nadénken kan óvertuigën. Zeker is het, ùat, waar men waarheid in dit werk aantreft, die -waarheid fteeds ‘een over- enfgend bews iè Yan de zedeloosheit: zijner bedoelingen, Eehíge trekker zullen dit genoegzaam bewijzerr, ` De reden de Hij- geeft van zijnen tdgt naar Egypte, bè- faat in niets 'andèrs, dan in de zucht, om zijne krachten te doer” fetütteren ; -om nët werkeloos te blijven, om een. hoog gevoelen van Prarikrijks magt in te'boezemen; en hiet- toe wefd eene ‘ontzettende uitrusting gebezigd, hieraan Wer- ‘den duizenden. levdn$- opgeofferd „ “eh ‘aanmerkelijke fommen vérfpild.” ‘Aan: het veld; dat voor de wetenfchuppeh hierdoor ‘geopend “werd, 'heefE' hij tth wèl niee vooraf gedichtt- HEc Rechte Tag das in zjn ‘plan, het’ goede er buited, Is dit grodt- heit, is’ dit Auackuride, oPis *t tet berk van echen onberfk- den 33 _ HANDSCHRIFT - den verwoester? De ellendige afloop dezer onderneming zou honderd anderen in zijne plaats allen roem onttrokken hebben; hem, den gefjagenen, den. vernederden, beeft men al, wat- bij verfpilde, niet aangerekend; de woestheid zijner onuitvoerlij- ke ondernemingen heeft hem tot een’ God ,doeq verheffen: zoo werkt bet gif der verblinding! — Het voorkogände in, dit werk, beantwoordende, kunnen wij in geene bijzondere ver- “-fchilpuuten treden, maar moeten het aannemen zoo als het hier ligt; anders zeuden wij met reden moeten aantoonen, ‚dat ‚hij, bij zijn vertrek naar Bespie „nog bij lange na die magt -niet bezat, welke bij bij de opgave daarvan voorwendt. ‚Trouwens, de fnorkerij is bem nimmer vreemd geweest. Wij „herinneren ons, eene zijner aanfpraken gelezen te hebben, waarin hij de bewoners van de Vendee een’ gelukkigen oogst belooft, even of hij een God ware, en over.de-eiementen befchikken kon! r „Zoa zijn leven eenige gelukkige oogenblikken gekend heeft, (zegt de fchrijver) is hij die. aan Mevrouw De BEAUHAR- Nais verfchuldigd.”’ ;— ‘Aan hare hand, ondercusfchpo, is hij tot den hoogften trap.van grootheid geklommen. en:heeft er haar, om zijne: bijzondere :belangen, afgeftooten. -Was het van hare zijde een vrijwillig offer, zoo veel te. waardiger bad zij hem moeten worden. Misfchien denke hij ook alles vergoed. te. hebben. door, het, komplimenty. dat-hij „baar des- wege, met fchending van- de achting, a99 eeno tweede ge- ‘malin verfchyldigd ,. maakt, (bi.,116.). Welk eene tegenftzij- digheid vinden wij niet .in dit alles; en welk eene fchaam- telooze fchending,-niet.alleen vau alle welvoegelijkheid, maar zelfs van allen zedelijk „gevoel! p. … pa yya, «8 -o Bl. 37- „ Ik fchafte de onrustige gemesnsmannen af. Men “noemde dit eliminer (verbannen, nitwerpen); dit wogrd maak- te geluk” Hoe. ellendig is bet lot der: volkeren , wanneer ‚geluk of ongeluk van eenfpitsvindig. woord afhangt! — _‚„Van zijne fluitrede op bl. 42 is. her tegendeel. bewezen: want de wereid heeft Frankrijk aan zich onderworpen, enhet even- wel niet vernields.…de geêst van verwoesting „huist niet bij alle volkeren, ee „ Ik had St. Dominga pogen te hernemen „‚° zegt hij onder andere; en al die fchoanfchijnende. redenen be- „wijzen, dat ‚hij, met al. het fnogken op de -vastheid - van. zijn karakter, naaf, geen. yast. plan te werk ging, Trouwens., hóe kan men dit ook verwachten vag iemand, dig bij het begin van e. GR sr aa VAN NAPOLEON, 33 wa zijne loopbaan geene hoogere uitzigten koesterde, dan k epauletten op den fchouder te hebben, en die zich aan BAR- RAS hechtte, omdat ROB ESPIERRE niet meer beflond? En dezen man, echter, achtte men waardig, het“lót det wereld te beflisfén! = De dood van den ‘Hertog VAN ENGHIEN, wartoe Hij ‘bevel gaf, was geen misflâg, maar eene ‘misdaad è dt betuigt hij zelf. ` Kan ment de fehamnteloosheid verdot drijven? En dit alles wordt nedergefchreven, om de achtin ‘der makomclingfchap voot hem: te’ verwerven! — „Bi gebrek van iets beters” (NB. J> ontwierp ‘hij, cen plan om in Engeland te landen, en ‘dacht het nimmer uit te voeten, Welk een Zae menweeffel van bedrog en buitenfporigheid ! Eu dezen ‘man doet men nog van Goddelijke en ‘menfchelijke wetten pres ken! — In hetgene hij van: de Zamenzwering van PIC Hee GRU Eef MOREAU zegt, werkennen wij den man „dié: zich geene: togen; te“ meer’ gpntziet: ‘de’ were'd “is thans gehoeg tè dezen’ opzigte onderrigt. De fpijt, die'hij op bl, 54 wegens zijne Betobnde toegevendheid aan” den dag iest, logenftraft weder de vastheid vah zijn'kardktèr, doch is er zêer vacuurs lijk in: hier Zien wij wederde volmaaktfte overeenkomst met JONATHAN’ wiLD den Grooten, — „ Zijn gezag," word gezegd, „rustte ‘niet op de ftellaadje’ van bevoorregte ftandeÂ en ondergefchikte klasfen.” Dit femmen wij gaarne toe: het tustte op geweld en overheerfching. ` „ In zijn rijk beftond niets dan de natie en hij:” bier had bij moeten zeggeri, dah ` hij en zijne handlangers; de natie: zelve beftond niet meer: onderworpen faven immers, al tellen zij ook millioenen, ma- ken geene natie uit. — Op bl. 63 vernemen wij, dat bij Fe- netië voor Lombardije en Tirol. voor Beijeren eischte, om te ‘minfte zijne vrienden op kosten ziner vijanden magtiger te maken. Ziedaar éen beginfel, den edelen ftfuikroover waardig} — Wat hij óp'dezelfde bladzijde “gedwongen is van ALEX- ANDER te zeggen, bewijst de trouwelooshsid „ waarmede hij hem op bi, 6r behandelt. ‘De vrede vañ TUR, hierbif roept hij den Czaar zelven tot getuige, werd van goeder Nar- tè geteekend, en, terwijl hij denzefven teekende „ voorzag hij een’ nieuwed oorlog: Hoe is dit overeen te brengen? — Drogredenen in aantal ontmoeten wij, wanneer hij“ over het lot der bijzondere volkerén (preekt, en wij ‘ergeren ons tel- kens over de zedeloosheid: zijner beginfelen, Hetgene hij van "de kórpöratiën òp bÍ. 71 Zegt die hy moest daârftellen, wat " BOEKBESCH." 1818. NOS Ie * o. Ġ Tes fs ‘34 “HANDSCHRIFT ís dit anders, ‘dan de fteltaadjen weder oprigteń , die hij met _ goo veel verachting, verworpen heeft? „ Ik maakte wetten.” Hierop zullen wij ‚niets aanmerken, dan dat wij dit wél mee- nen te weten! De beoordeeling dier wetten zou. een bijzon- der, zeer omflagtig werk zijn; alleen vragen wij: is het goe- de daarin eigen vindig? en is derzelver zamenftel niet een bewijs. van zedelijk verval ? Die groote omvang toch van elk- Ander verdringende wetten laat aan de misdaden, door. derzel- yer naauwd bepaling, eene trapswújze opklimming over, en de overtreder wikt reeds vooraf de mate van ftra, die hij je wachten beeft. „ Ik gaf den ftaat zijn krediet wede dewijl ik geen gebruik yán krediet maakte.” Ziedaar weder eene onloochenbare waarheid! Hij wist, dat in de magt alles perustte; hij tam geen „krediet, maar hij nam alles, wat hi dacht noòdig te hebben, onvoorwaardelijk, zonder het zich- gelven als eene fchuld aan te rekenen: wat zou hij alzoo met krediet gedaan hebben? =- Hij deed Pruisfen op Hanover hopen, en — gaf het aan een ander: ziedaar weder een vrai ftuk (pant altoos is hij toch.met vraagftukken in de weer) beflist | — Bl 82. „ Ik redeneerde goed, maar deed her te- gendeel.” Dit was hem meer eigen. — „ Her ftelfel van het vaste land (bl. 85) moest den koepbaudel van Engeland vet- nielen, en -heeft het tegendeel gedaan.” Dat hij Zich hierin bedragen ‘vond, is niet onnatuurlijk : in den ‘koophandel was hij niet zeer ervaren: de kunst, om zonder eenig beding te verkrijgen, ftrookte beter met zijn karakter, — Vreesfelijk wordt er gefchermd met magtfpreuken en drogredenen, om de zaken van Spanje voor te ftellen; en het vraagftuk wordt ‘beflist. met de bewijzen, dat hij ten opzigte van Spanje trou- weloos, vermetel, onregtvaardig en onvoorzigtig gehandeld heeft. Ook in dezen zou men ieder’ ander’ der verachting ën befpotting waardig gekeurd hebben3 voor hem bleef Spanje een vraagftuk, dat hij onbeflist liet, =— De tegen elkander aandruifchende verdedigingen van zijne handelingen gaan tot in hef belagchelijke: „ De oorlog der omwenteling was de Ylotfom der gefteldheid van Eurepa: ik was er de uitvinder piet van. De oorlog (NB.) deed de omwenteling in de gunst des volks dalen: daarom wenschte ik naar den vrede.” Waar blijft hij nu met zijn onvermijdelijk gevolg? „Overal waren ontevredenén; want ik had de geheele wereld hiet bij de ver- eenigde regten kunnen plaatfen, ” Welk eene heerlijke lof- fprask 2- -— a -i me dam ~“ S VAN NAPOLEON. , 3a Qrt op zijne.regering' Zij, die bij niet bij de vereenigde agen had kuanep plaatfen, waren omtevreden, en hij gevolg ongelukkig: ziedâgr dus eene werkelijke ftellaadje; waarop sijae grootheid ruste,.ea die al het overige verplece! Waer blijft nu hee bewerkte velkagetuk? De. Panus werd van Ro- æ vervoerd, en Rome met. Frankrijk vikeenigd: hier zien vij weder. den overweldiger, die allen eerbied voor regt en _gedelijkheid. zoa.;vpr heeft uitgefchud, dat hij het zelfs miet gamer der moeite weardig echt, een’ {chijn van regt voor te wenden. —: Het is -vermoeijend., den onzin, die hier telkens met zic:zelven worek, na te gaan. :„ Ik had de konok- lijke regering ep-een' omzag verwekkenden voet gebragt.” Hoe, kous; dit, weder. met deu geest der omwenteling over- an? En deze Raatkunde wordt. verheven genoemd ! Na cen breedvarrig wispelturig gefcherm, komt. eindelijk de. groote, onderneming in Rsnland ter bane; en. deze had MEt minder ten.doel, dan dien (test terug te brengen cot „den omtrek, dien hij;vwór honderd jaren befloeg. Hiertoe was de masfa ven het Mraufche. jk echts krachtig genoeg; am dege werd er s90 gewaagd: de toedragt en afloop dezer onderne- ming ie ieder nog: Jevendig in het geheugen; het is algemeen bekend , ppe zelfs Benvondige varftaaden. den ongelnkkigen af- loop voorfpekden 3. eene armee van. driemaal honderddnizend man „werd er aw opgeofferd, alie fohetkisten zijn er voor- uitge- put, en echter, volgens. de. hier gegevene berigten., kassten -dẹ itte Buipte*kkingen van. den ter neder geftorten dwis- geland rag pneindig meerder bloede! ... Wie ziet Kiemin:iers quders , dan de wanhopende pogingen ven eenen razenden fpe- ler? En wien moet het geene varbazing wekken; waaneer hij de uicwerkfelen van het:.verbijsterde hefef entwas, hetwelk zuik: een? man nog voor groot wil doen doorgsan } : In gemoede, derhalve, .deunmed wij dic: werk niet dan als Zeer gevaarlijk aamkondigen:z het verbloemt daadzaken „en spreidt over de deden van den:-goweldenaar den waas van nogt- venrdigbeid. Nier genoeg kunnen wij onze landgenocten , en vooral het opkatsend gellscht, zegen zulke: verderfelijke in- drukten wenrfcbuwen. Ja, de: man, wiens bekwaamheden daarin beftonden. zich van het oogenblik te bedienen, heeft de geheele werd , en — dank zij den Hemel ! — eindelijk zichzel- ven bedrogen ; tij heeft ‚onder voorweridfel van de omwente- ling ten einde ce brengen, derzetver heilige beginfelen vernie- C a tigd 5 „36 HANDSCHRIFT tigd; met: oral en drogrddenen heeft. ' Dan herinneren wij ons, hoe ieder, tot zehr in zijn gezin, befpied. werd, om, ware. het: mogelijk; tem: èen- offer der leoze (astkundê te. makén z hoe: verachtelijke werktuigen van eene ergzoekende politie ieder beloerden „on trenè. enkete wR- drukking “van de regtmatigfte verbntwaardigitig ‘genòegzaam -wass-:om achtingwaardige- mannen ‘in de: gevangenis tè doën werpen3 Hoe eerlooze beambten het vernuft” tot ‘bun: eigen voordeel ‘onder. fchatting bragten.. Zien wij. hiertegen ,'hoe . thans iéder zijne gevoelens rüiterlijk. uitèn kan; hoe de druk- pers zelk een’ hoogen graad. van vrijkeld geniet, dat zelfs edn ‚ gefchrift -als het. voor ons: liggende onbelemmerd 'in het lieht verfekijnts’ als wij de gemeenfchap van.votkesen met volkeren herfteid zien, 'en.de welvaart zieh herlevernis als wij de rivie- “ T Er en 1 ren (*) Als zijne tijdgenooten dit beweerden., , waar blijft dan het geheele volk, dat aan hem gehecht twas? « a VAN NAP9LBON, ee 37 an pen rep en hayens, onder de beerfchappij. van den dwingeland le- dig van (chepen, als overdekt befchouwen, en de vrijheid - mas den troon ‘herftefd zien, == dan, danken wij van gan- fcher harte. den. Almagtigen, die den heiligén opftand met ze- ge bekroonde; dan zegt ons de Óvertuising, dat door den val vaa hem, wiens regering meer bloeds. ecft gekost’ dan immer voor het behoud van eene kroon werd vergoten, die geen arder docl heeft kunnen hebben’ ‘dan zijne opvolgers eene woestijn ter beheerfching over te laten, de, laacfté overblijffce len van zedelijkheid en menfchensehik z‘ jir ge ‘paard; en ons bijft niets te ‘bejammeren over, dan dat hij té veel vêrwoest heeft, om alles, wat zijne hêerfchäpplj achterliet, ‘op ééns te kunnen wegwerpen, en dat de givoelens, diè ónder dezelve aangekweekt en door.dezelve onder’ de. Volkeren véerfpreid werden, te diep ingekankerd zijn om op Ens ke kunnen wore den uitgeroeid, as -`Ò Het nieuwe Leven en de hereeniging. in de Eeywicheid, doop F. EHRENBERG. Uit het Hoogduitsch. Je Amflerdam, bij J. van der Hey. 1817. Zn Er Sro. 78 B. fi-5-: e Å iteevoortrefeikse! De uitboezemingen van het diep gevoe- lig en Christelijk hart van den waardigen man op het Paascle. feest, kort pa het affterven zijner jonge en zeer geliefde- gae de. Eerst zes weken ha dit treffeud verlies was „hij in ftaat den predikftoel weder te beklimmen; maar toen, op den. dag. der opftanding onzes Heeren, was hij ook volkomen in ftaat; om niet alleen den vollen Christelijken troest, dien hij: ‘onder= vond, voor iederen treurigen te openen, en om dit te doen, zonder dat zijn eigen gevoel hem meer voor zichzefverr dan voor zijne höorders (preken deed, maar ‘ook om ‘eene’ zoo geheelenal ` heitigende ‘ftrekking aan” zijne voorftellingen tes” geven, als wadrtòe dood en verlies op ‘aarde zijn, ‘en, dé ver- zekerde hoop des eebwigen levens en van wederzien | in de toekomst een ieder dágelijks en door geheel zijn leveh bruik- baar is, Men kent EnRENBERG iT zijne voortreffelijkheid als’ pre. diker voor verftand en hart; en deze toefpraken, Yoo als’ z0d- danige en Calthans van ieder, die daartoe aanleg heeft) door- C 3 arme n ee > gaans ` ~ 38 F. EHRENBERG, HET NIEUWE LEVEN, ENZ, gaans iedee’ leerrede wezen moest, zullen niet zónder toe- zing eh blijvenden indruk gelezen worden. Zij zijn voór tren- renden, een uitmuntend gefchenk: zij geven géené' andere ‘dan wenfChelijke aandoenlijkheid, geene atdere afleiding dan’ die wezenlijk behoefte is, en echten, verzachtenden, zuiveren- den, genezenden balfemi aan de ‘gewonde ziel. « Die zich zet- ten kan, om opftellen, in zoodanige, om(tandigheden uig het hart gevloeid, ep zoo eenvoudig voortreffelijk, met een kri- tisch oog te lezen, en dezelve als kunstgéwrochten wilde toetfen, heeft minder gevoel dan wijs hoezeer ook in dit op- gigt deze, prediker, bij deze opftellen niet te miskennen is, en wij waarlijk, zander vitlust, niets weten aan te wijzen, dat den fchijn heeft van minder doordacht of eenigzins berispelijk, Het ‘leyen in den dood — na den doed — en wedervereeniging in de eeuwigheid, zijn dé onderwerpen dezer twee leerrede- pen, waarvan de eene Jo. Xl: 25, 26, en de andere 1 THESS. IV: 13, r4-ten tekst heeft. Wi zijn de vertaling, ook van deze opftellen, aan den Eerw. B. ver w sY verfchuldigd „die er eenige weinige, welgekozene, bekende dichtregelen, voor den: Folfandfchen lezer, heeft bijgevoegd. Nodeslige gevolgen van de onverfchilligheid der Vlamingen en ` Brabanders omtrent hunne vroedertaal, en ‘noodsakelijkhetd, ` dat zij dezelve beoefenen; door P. A. VAN DEN BROEËE, van Aalst. Te Aalst, bij J. Sacré, 1817. M» gr. 8yo. f: 8-: d Da noemen wij „ eene verhandeling met proeven,” en zulks is het vak der letterkunde, De chrijver betuigt, zoo mig als (emand zijner landgenoaten, vóór hunne herceniging met de Hollanders tot één volk, aan het leeren, lezen of fchrij- » V:n hunner taal ooit gedacht te hebben; en on Schrijft hij een ftuk in dezelve, dat, betreffegde Itiji en taal, de naauw- Jettendfte monftering kan doorttaan. Hoe gemakkeliëk — wij trekken dic gevolg met hem en wt bemzelven — blifkp het aan den Vlaming te vallen, zich den tongval (men neme dit woord maar niet te letterlijk), eigen te maken, die boven de andere „Nederlandíche dialekten is beoefend en befchaafd geworden! Stek nu hiertegen over ’s mans eigene bekentenis, dat zij fe- dert 200 vele jaren van naauwe verbindrenis, en eeuwen van aan- — Me am m RA VAN DEN BROECK, NADERLISB GEVOLGEN, ENZ. 39 aarskieg en vermenging, nóg het Franseh niet naar gisch heb- ben geleerd te Schrijven; en wie ftreelt zich dan niet met de hoop, dat men eenigermste zal luisteren vaar de vermaningen van dezen Schsijver, en her Hollandsch te eenigen tijde zal worden, wat het verdient te zijn, — de algemeen geliefde. w van een magtig en bloeijend volk? War wij in het og- detavige boekje wijders vinden , om deze zaek san te drins gm, is allo aandacht waardig, 200 al niet voor elk overtui- gend en onbetwistbaar. Het komt inzonderheid dasrop neêr, dat men zijne eigene taat bij fellige voorkeur, ja bij uicduis &ing, moet beoefenen, angera wel leeren om ze-te vesftaen, en er zich des naods in piet te drukken’, maar nie om te fchrijven, niet am et in volleerd te zijn. Dit gelukt toch ooit volkomen; denkbeelden en woorden, in de eerfte jeugd * al ontvangen, zijn zaodanig als te zamen gegroeid en naar elkander afgemeten, dat. er geene fcheiding, zonder verlies, kan bekaam. Wél hem dan, die eene eigene taal heeft, ap eene eigene voldoende, rijke en hbefchasfde wolketaal:kan. roemen ! ‚Dit is bet geval der Belgem; het Heotlandsch evemahet. niet Nechts, maer overtreft Fransch en Engelsch in. oorfptonke- lijkheid, ín sle graote gave, am, dopr middel yan een, matig getal wartelweorden, zonder vreemde hulp, Alk: deskbeetd nit te drukken. De fekrijver fteafe dit met voorbeelden, die dae! efen. En wij kunnen m+ om te eindigen ~ niet anders dan lof asn doel en behandeling „ aan hefehonwiog en oefe- wieg in dir baekje BEIER , 6 verhandeling o over pn hendel en fehwenvaars op de seeds be- Heandt lendbeumende Kelaniën in bet algemeens en op zulke Koloniën, welke, in het gematigd klimaat nieuw aangelegd > deor. Europeanen , zonder flayen, bewerkt kunnen Worden ; in het „bijzonder; door den Baron PRIEDRICH VON BOU- CHENRÖDE t, oud Staf- Officier. Te Amftirdam s Rottere darw en 's Hage. 1816. In gr. 8yo. 188 Bi. (Voor weke: ning yan dy Auteur.) Bij Pnteckening f Rete, '. OE ete D. Schrijver van dit werk, een Duisfeher , doch. federt lang in Holland gevestigd, en die gelf-shthans io de Kaap - kolonie eer gainen tijd fchijnt te Webber doorgebregt, terwijl hij C4 , mer 8e ct TE CH VON-BOUCHENRODER: met de bölángen“der Volkpiehcingen in *e etgemeenvrij wet bekend toont te zijn, geeft hier een plan-op, om den lande ‘bouw inde Kolohiën- door: dew handel} en dezen. wederkeerig door den landbouw op te beuren. gen fchijne te‘.bevatten, De:reeds voórlang in. ons- land in zwang geweest zijnde Ne- gotiatiën op plantaadjen Ín.de Koloniën maken den grondilag ‘uit vah hetsfelfel des Schrijvers. Deze Negotiatiën, door. groote kaptbrán hier te lande bezorgd , kwamen: vol uit deu boezem‘ der-'Nacie, en werden. door ‘de planters na verloop van eenige jaren met. de interest afgelost; de adsniniftrateur genoot de voordeelen. van hee beheer, en den. uitduicendea handel ia de benoodigdheden en: voortbrengfelen. det plantaad- je, en: de plantet werd binnen eenige jaren eigenaar op den ‘vructtbaren grond, Deze inrigting, beftaat ten deele nog; maar. "de Schrijver zoekt die uit te breidén, door manmoediging van dem landbouw, vooral in de Volkplantingen binnen deu geuratigden: Aardgordel; hij fchijnt het oog te hebben op de Kuaap-koloùie, die.echter nu.voor ons verlosen is. De kust ‘van Guinea, welke daatvoor misfchien eenige vergoeding kan Schenken, ‘tgt bijna vlak- onder. de Linie de Westindifche = Volkplantingen insgelijks, en de Oostindifche bezittingen ten zuiden derzelve, doch nog binnen den heeten Aardgordel, Wij moeten ons dus, in den tegehwoordì gen toeftand onzer ‘ bezitbiiigen, ` wel tot de` heete. lùchcftreek bepalen, ‘die ook zekerlijk boewel: ongezonder, nogtans verreweg de vrucht- baarfte.ia, Zijn plan is, om het kredict.aqn de eene zijde. te ‘bevestigen ‚door goede en veilige Aypotheken voor den geld- „Schieter -te bezorgen, bij wege van verbetering. van „den land- ‚bouw, en agn deg anderen kant s- door. een’ levendigen vracht- handel en fcheepyaart, ‘het vertier der aan te leggen kolo- ' nidle landerijen te vermeerderen en te vêrzekeren. Hij raadt daartoe nerk’ 2an, ‘dubbele kantoren of handelsverbindtenisfen op te rigten, waarvan de eene Compagnon in het Vaderland, de anderein de 'Volkplâutiug zijne woonplaats zou hebben, als welke veel voordeeliger zijn dan handel-voor eigene reke- wing vai één vagerlandseh. kantoor, of Commisfiebandel oer e s e. a ùa Py = .- VERHANDELING. 41 de Volkplantiugen. Hij- treedt zelfs in vele, bijzonderheden omtrent de geederen,. die men moet medenemen , deelt als bijlage een Concept - Contract van Asfociaiie ‘mede, en een As- fortiment voor F actuurlijsten van Eur opeftche goederen, In eem ‚ tweede fluk, bepaaldelijk aan ‚de fcheepvaart en den vracht- basdel op, landbouwende Koloniën toegewijd, gaat de Schrijver Bog een’. fap : verder „ fn doet het voorftel, om de Oorlogs fcbepen van den ‘Staat „ in vredestijd „ als Fluiten uitgerust, tot vervoer yañ goederen ngar ep van de Koloniën te befte- den, -waardoor vaoreerst die ‚anders ‘veelal ‘afgedankte Schepen, is Gand blijven, zen: andere in, vredestijd goede Zeelieden worden gevormd, en, ten ‘derde. door de gewonnen vracht aanzienlijke fommen ` voor ís lands kasfe. zouden worden be- fpaard. (jaarlijks, valgens de berekening des Schrijvers, wel 24 tonnen gouds. zie bl. 174.) Natuurlijk onderftelt de Schrij- ver. epne. vrije koopvaart naar, de Koloniën, en roept, tot bevestiging der voordeelen van den vrachthandel en van tijn ftelfel in t a'gemeen, het voorbee'd van Noord- Amerika in, °t welk in een, tijdvak.;van 15 jaren meer dan 6ooo- Schepen. in bezit (bl. beeld van dit voortbrengfel gegeven, hetwelk zekerlijk de aandacht van Staatshuishoudkundigen niet onwaardig is. Of echter de fchitterende voordeelen , die de Schrijver in zijn ftelfel ziet, niet grootendeels harfenfchimmig zijn în den ze- genwaordigen soeng. van zaken, bij Engelands orfmetelijk overwigt in den kolonialen -handel, bij de groote rol; die Amerika fpeelt, hetwelk, ons in den algeïmneenen vrachthandel bijna vervangen heeft, bij den kommerlijken toeftand onzer Oostindifche bezittingen, die door ftrenge, ja. wreede en \ hoogst onftaatkundige maatregelen, en de Hemel weet door Wiens invloed, ten deele in openbareu opftand, ten deele in C 5 ana he- ` 42 F. VON BOUCHENRÜDER, VERHANDELING. hevige gisting zijn: dit te beoordeelen, is de taak van den Staatsman, Wij zullen flechts één flasttje- bijbrengen van ’r geen de Schrijver als éene daadzaak aanvoert, die ook wel zoo geweest, doch federt veranderd is. In de kolonie De- merarij heeft de kafoenbouw wel (volgens bl. 47) gebloeid, doch is reeds vrij wat vervallen, omdat men het katoen goed- kooper uit Amerika kan bekomen; op eene ftreek der kust, Van 30 Engelfche mijlen, was vóór ruim 15 maanden reeds niet meer dan de helft der katoenplantingen, die er 6 jaren te voren beftonden, ep men fprak om alles in fuiker aan te leggen, waarmede ny reeds de helft bebouwd is. Rec. heeft die uit den mond van Engelfthen:, die deze kolonie vóór ruim éen jaar verläten hadden. Het Hollandsch is voor een’ Duitfcher over ’t algemeen tt- melijk wel; doch vindt men er grove Germanismen in, zòe als: gtlijkzaam » verzoeken aanftellen (proeven nemen) enz. De ware Vrienden van Vaderland en Oranje ; door t. van HOOGSTRATEN. In *s Gravenhage, bij de Erve J. Thier tij en C. Menting en Zoon, en bij J. Detùne, 1817. - Zo’ gr. 8yo. XII, 70 BĲ. f:-B- : (Voor den Armen. ` Wi hebben zeldzaam een boėkje gevonden, waarin men meer waar voor zijn geld krijgt, dan in dit. De hatelijk- heid, die er in heerscht, doet niet mede; want hoe zou een waar Vriend van Vaderland en Oranje zoo hatelijk kunnen zijn, als de Heer P. VAN HOOGSTRATEN zich hier ver- toont? Neen, hij heeft zeker dit boeksken gefteltd na eenen flapeloozen macht af bij eenige verftopping — die kunnen eenen mensch danig nit zijn humeur brengen. De Heer van HOOGSTRATEN heeft bij het ftellen plan gehad om veelzij- dig nuttig te zijn, en bij ongeluk is hij een beetje pikant ge- ' ` worden, zoo amtrent als FERDINAND en IZABELLA te~ gen de Joden. — Wij zijn overtuigd, dat ieder zijne zwakke oogenblikken heeft, zelfb' een Recenfent; en daarom willen wij des Heeren VAN HOOGSTRATEN 's kwaad humeur bij °t fchrijven van dit boekje zoo hoog niet opnemen, ook wat h$ daarin. uitftoct aanmerken gelijk een bijzonder artikel in een Picsionuaire Encyclopedique , hetwelk den Schrijver — die . Argks weer geheel koelzinnig, b. v. ad veceim KNOLLEN "pk no DE WARE VRIENDEN VAN VADERLAND EN ORANJE. 43 knoken voor citroenen verkoopen, of ad‘ vocem anar, van den invloed , welken eèn Voordeelig ambt op de denkwijs hebben hen, zal praten -- flechts een weinig warm gemaakt heeft, echter uit louter liefde voor de waarheid. Wij gaan dit ats jevenzaak voorbij, en komen tot de vele hoofdzaken in die boeksken, die eigenlijk in een register hadden moeten sange» wezen worden, omdat: zij, gelijk iu een Dictionnaire, vele zijn en niet bif elkauder behooren, Uit de belangrijke voorrede leeren wij, bl. IV, dat, wam neer er van Rétensenten gefproken wordt, daarmede alleen de Zetteroefenaars bedoeld worden, en, of’ één het met af kon- de, deze Recenfenten ziet hij reeds vooruit tegen ‘zieh in ‘t barnas , vooreerst omdat hij hunne fpelling niet volgt, en an derdeels omdat bij met hen in denkwijs omtrent het polie tieke verfchic. - ~ Hier volgt nu eene keurige, doorgeleerde en wijsgeerige verhandeling over de fpelling , die, eene mer klein fehrift gee drukte noot medegerekend, groote vier bladzijden bellaat. BI.. VIII krijgen de recenfiën, vooral die der Lesteroefenaars , eene zakelijke beurt; en wordt derzelver hatelijkheid in 't beoor- deelen van werken, met alde liefde. die in: dezen weren Vriend van Vaderland en Oranje woont, aangewezen. Op € eind echter vinde hij, dat zij zich in dezen toch een weinige je beteren, doordien zij fomtijds eens — „op hunnen tsbberd gehad hebben,” wil hij zeggen. Nu, dat is immers braaf, wanneer jemand zich laat verbeteren; wie weet, wat de lief- derijke teregtwijzing van den Heer VAN HOOGSTRATEN uitwerkt! Maar ten ganzien van ’t ftaackundige — vaart hij bl. IX in fubftancte voort — zijn zij nog even onbetamelijk èù hacelijk, zóo ras zich iemand ‘niet naar hunne denkwijs hierin wil fchikken, Een treffend voorbeeld wordt hiervan bijgebragt, namelijk die recenfie, (was dan dat eene recen- fiè?) welke in bun Tijdfchrift van 1816, No. 12, bl. 548, is geplaatst. En hier leéren wij dan, dat, in de laagte uitdruk- kingen eenen Tiran eh diens Srgdhoudér vleijen, „ zich naar de zaken fchikken" en „ dezelve voor lief nemen” heef ; dat . dit een jong mensch, "die door de wereld zoekt te komen, wel doen mag; dat. die Heer, waarvan daar gefproken wordt, niets anders gedaan heeft, daħù de gewone weidfche' uitdruk. kingen bezigen. Ons is echter viet bekend, dat er sogdanig ten formulier, oók flechts door gewoon gebruik, ingevoerd was. Mb Pe VAN HOOGSTRATEN, was. {Wij ontvangen dus hier gewigtige taal- en zedekundi- ge lesfen.) Eindelijk.vindt de Heer VAN HOOGSTRATEN, dat die Heer, wel njet zoude aangevallen zijn, zoo ‘hij niet van het inhalen van het, Trojaanfche paard. gefproken had. hetwelk de Letteroefenaars nu vermoeden laten medg te heb- ben ingehaald. . a a l p . Al verder zegt, de Schrijver, dat zijn werk, ook, wat heg ftaatkundige betreft, hun niet zal fnaken;-maar bij, zal hen piet antwoorden. (Wij. weten niet, of, bet..onzen geëerbiedig- den. Koning, wanneer Deze den,tijd had, zoo als een partie culier man, eens nu en dan.zulke dingen daor te zien, ook wel erg fmaken zoude; want Hoogstdeszelfs handelwijze ig waarlijk niet in den geest der Hoogftratenfche vaderlandsliefde. } Echter is het den Schrijver toch der moeite waardig, nog eens een driekwart pagina op de beoordeelaars te fchelden, en: de onbeftaanbaarheid hunner politieke gevoelens d^or te halen. Ja, daar fchijnt. zelfs zoo iets van een dreigementie, voor de toekomst onder te loopen :° maar, of-de aanvaller dan niet het woord alleen zal behouden? Men moet immers altijd- hooren, wie het zegt. , Zoo is dan de voorrede van dit boekje verreweg het ge- wigtigte. Het werk zelve begint met aanwijzing der verdiene fen van het Huis van Oranje, ten aanzien van ons Vaderland. Vervolgens worden alle oude koeijen getrouw uit de floot ge- haald. De taalkundige verdienften van dit werkje zijn door hetzelve van den aanvang tot. het einde verfpreid. Zoo wor- den wij ingelicht aangaande de woorden Patriot, Ulirarevo-. lutionnair , Partij — en leeren, dat de zoogenaamde, patriot- fehe geene partij, maa eene factie of cabaal moest heeten, en bl. 6o, in eene noot, aangsande de fpelling rekest, in plaats van rekwest. 5 - _ Bi. 24. worden alle voorftanders der revolutie over éénen kam gefchoren. Niemand mag zeggen gedwaald te hebben; want jonge menfchen, D. v. beneden de 25 jaar, dwalen en worden verleid. (Ei, Heer VAN HOOGSTRATEN! gij, als boven de 25, zijt dus. ook boven de dwaling. verheven? Gij hebt het ver gebragt!) Op die zelfde bladzijde krijgen wij vere der eene wijsgeerige en taalkundige inlichting ‘aangaande de woorden vergeten en vergeven, Wij worden onderwezen, dat deze woorden, zoo bìj elkander gelteld p een fpreckwoord uitmaken, ’ welk nooit letterlijk moet worden opgevat; want . 1 „lat DE WARE VRIENDEN VAN VADERLAND EN ORANJE, 46 dt vergeven heers: niet flraffên (Ei, Heer van-nooG- ` STRATENI. heet. het- waarlijk viet meer? dan zijt gij niet zeer Bijbelkendig.), en dat die wet it anze magt ftaat, maer ket vergeten nict. Maar, Heer VAN BQOGSTRATENe.AM hebt gij het Publiek toch voor wat heel dom aangezien 5 Wat, dat geenmreosch betetten kan, dat hem: niet m en den is. wegder in ’% geheugen terugkeere , weet waarfchijalijk, een ieder: ‘maar, telt ygi u daarentegen bèc vergeten, iù „dien ‘zin, waarin ’t genónien wordt, wanner ket bij vergeven faat, namelijk lier *ZÓNDER“ RAAT OF WROK GEDENKEN aati eene Yank, als onmogelijk voor, dan zijn wij blijde’, dat wij t: befetiou-. wen, als dit boekje fchrijvende na eenen flapeloozen nache of -bij:veenige :vétftoppiog; waat Swat zauden: wij apders wan ow: Christendom. moeten denken? =- Voorts hoopt de Schrij-, ver, dat dit vergetÂn. nimmer het: voorkomqu van, belonen mage verkrijgen, omdat de gevolge gsarvan op: nieuw ramp- zalig voor Naderland,en Oranje zouden. kunnen worden. Daar heerschte over °t dgemeen (wij-moeten-het toch zeggen), in dit gefchrijf een Wraakzuchtigergegst,:-die waarlijk nies. ee wenfchen. ware dat algemeen wierd, NarPorLEoN.zougdg, toen ‘bij, na zijne: terugkeering van &lbg,-door zijne zendelingen, tweedragt en- burgerksijg, ook io <ons Vaderland,, Zocht ge token, zubyg yare Vrienden yan. Fagerland en OI anjer als de Schrijver fçhijne te zijn, beter hebben. kunnen gebruiken, gan, onze geëerbiedigde. Koving, die, gendragt. en liefde ouder zijne onderdanen begeert. … , sn h Worden, eindelijk, politieke: gefehrifven, na de-gezegende omwenteling ‘uitgekomen , gerecenteerd, en uit alles „wat. oojt anders: gedacht hebbenden dap, de-Schrijver gezegd ‚hebben, vlijdig vergif gezogen, bet just ons. niet, dezen leelijken arbeid. verdèr. voet voor voet te volgen. Alleen, merkgn- wij nog aan, dat wij, ten betooge. van-’s Schrijvers oubaarzuch- tigheid, eene koste. Schets van zijnen levensloop antvatgen, waaruit zijne opofferingen voor Vaderland. en Oranje „klaar te zien zijn, En, zoude hij ook ‘aan zichbzelven in ’t geheel niet gedacht hebben; toen hij bl. g3.' zeide, dat, de ware Vrien- den van Vaderland en Oranje: verlangen dac meu hun gedrag nimmer vergete! e RT: Dan, wij willen:.ons bij ons eerfte voornemen “houden, en van den Heer Pe -VAN HOOGSTRATEN het beste denken, fchoon wij toch yerpligt waren.den inhoud van ziin boekje op aS OL WARE PRITNGEN TAM VADERLANDS. EN ORANJE: op te geven. Wij blijvèn hèm Voorts dank -fchuidig. voor- de Bitangrijke onderwijzimgen, die hij ons mededeelt, en dasar- woor, dat bij het Publiek in zich eenen zoo verdiën(telgker ‚Max eèm-van nabij Reet doen kenner.. Karel Barimóre, "óf de wioodisttige Gevolgen van den Minne- _ nijd. Naar de derde Franfche uitgave Te Amfterdam y hij de Wed. H. van Kesteren en Zoon. 1817.. In gr. 8yo. geb h f 2-19-:, | N iettegenttaande eene wertstng uit hee ‘Fransch , voofal. ier hèt romamfche vsk,: oas, om meer daw ééne..reden, maer ‘weinig bevalt, eene’ herttaalde uitgave bij deze ónze 'naburen bok voor oms juist geënt: terke aanbevelisg.is , wij ook 200- danig eene waarfchuwing tegen zulk eenen ate verbeelding te boven granden minnenijd vor den Nederlander weinig bè- Hottke rokenen, daareùboven nog geen volkomen vertrouwen 'ftellen in de verklarifig van den onbekenden Schrijver, dat het fonds des verhaals op eend ‘ware gerchâedenis zou . gegrońd ‘tijn, en ook geenszins irfterhinen. met het: Joumal Re Part, ‘hetwelk dezen Roman wet de Corinna van Mevr YAN s TABL ‘ett de Arala van CHATEAUBRIANT vergelijkt, — ‘desriet- xegenftaande doen wij dit verhaal kasarne- regt ‚-getwigende : dat het wél en met {maak is gefchreven, en dat het wel bijzon- der dienen mag ter waaffchuwing tegeh onberadet -en inder- -duad dootgekns dwaze en ongelukkige huwelijken, tegen fa- mitiebetrekkingen en fumitiebelang, en zonder deze te rami- plegen, aangegaan , enkel uk zeker overdvevan ‘gevoel, en fn met bijkonder ook wel tegen huwelijken met perfonen van al ze zeer uiteentoopende goâsdienttige denkbeelden. — Karel Ba- timore, Zijne vrouw, de voor hem beftiemde waardige bloed verwante, en alle zijne vfiehden, zijn het flagtoffer van deze zijne onberadenheid; en is deze’ Roman bijgorider treurig, „daar ieder perfoon, diè braaf is en in welkde wij belang flel- Jen, ongelekkig: wordt. De held des verhaals, vrij keurig «in zijne keuze, en voor de fchichten van den Liefdegod on- kweisbner, ndar het feheen, zag (en de eerstgeworpen blik belitre voor de ecuwigkeld !) een jeugdigbetooverend Griekesch meisje; zij word dan-eok zijne vrouw, koe veel onovesko- mee - -. nd Ed æ KAREL BARIMORE. 4 gelijke zwàrigheid eerst moest worden opgeruimd, en, : zon- dhg genoeg, bleer dit hiwelljk: voor zĝde vrienden in Wh. plaa bedekt; zijn Amik wis volkern; tót dee dezhan- gee Mouw, doot droomen w gebigtemihartr aagitvstHge ver-. bedding, met fchrik en ijzing gevoelde, dat zij eenêh tester onder haar hart droeg; en dit was °t niet al, maar, door de keüglte pligten, die hij te lang verzuijnde , gedwongen , moest hij zijne gade misleidèn en verlaten}. enp. alhoewel dit mear woor weinige dagen en met. de meeste „voorzerg ge- Áchiedde , kreeg zij fterkte voor hare ongegronde. vermog- deps; haar minpenijd werd zinneloosheid en razernij , en wel zoo, dat de 'iĳsfelijke ellende van allên alleen met den dogg eindigen kon. Éen paar aanmerkingen, welker waarheid ens trof, ‘hoewel zj ons bevreemden ín eenen ranches Roman, willen wij. st Ichrijveù : » Te Èaufanne ‘hebben mijne - eerfte gepeinzen “ook. mijäe a eerfte fmarten opgewekt; daar heb ik den hoogmoed en, „de n laagheid der men eahen leeren kennen, beneyeus die verach- r ” telijke trotschheid ¢eler àanzienlijken, welke hen zag, ver- » legen maakt, indien men flechts verflands genoeg bezit hen a Ie befporten, Bijna alle de grooten der. aarde ; welken ik „gekend heb, kumen vergeleken worden, bij die begger, p Waarvan men, in het verfchiet, de, reysaghtige geftalce en a de hemelsblaauwe kleur bewondert, zerwijl men, bij usdere … befchouwing , niets dan woeste rotfen en ouvrychebare top- pen ontdekt; met dat onderfcheid, echter, dat de berg ‚n kooger Schijnt, wanneer men denzelven, nader , daar deze ‚œ menfchea dan. manwelijks hunnen gewonen omvang beboy- _ den.” æ In alle groote gezelfchappen heb ik aj nimmer wa tie- `» Yonden , doch vooral niet bij de Framfcben. Hun al tẹ pe- lig vernuft y veelde mij; die gedurige fpotluet - en. die » kunse, Om, eene luchtige wijze, ‚over ernítige: zaken » €Q, bedaard, over niersbeduidende dingen te kunnan (pre a ken, uitte mij j geweldig, P a ` eea s Ta- a € |] 48 TAFEREELEN VOOR DE JEUGD. 