Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
En Ordonneren en gelasten Wij aan alle School- meesters en Kosters, zich naer dit Reglement en Schoolorde exactelijk te gedragen: Zullende ten dien einde deze gerenoveerde Schoolorde gedrukt, en de Exemplaren daarvan toegezonden worden daar het behoort. Aldus gedaan t Utrecht den 13. Maart 1776. Was geparapheerd. J. H. Grave van Rechteren, vt. On- derstond. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. Milan-Visconti. 2, PUBLICATIE der Representanten "e Lande van Utrecht, aangaande het onderwijs op de lagere Scholen. 18 Augustus 1796. GELIJKHEID, VRIJHEID, BROEDERSCHAP | D. Repraesentanten 's Lands van Utrecht, allen dengenen, die deze zullen zien of horen lezen, Heil en Broederschap! Daar Ons, van tijd tot tijd, veele Ingezetenen dezer Provincie hun billijk misnoegen hebben be tuigd over het ec onderwijs der jeugd in de algemene lagere Scholen, еп wel in 1 bijzonder over sommige Leerboeken, welke tot dusverre tot сеп grondslag of handleiding van onderwijs in de zelve gediend hebben, als dragende gevoelens voor, EN SCHOOLORDENING. uit hunnen aart geschikt, om den ongerijmden haat, voortspruitende uit verschil van Godsdien- stige begrippen, levendig te houden, en alzo de burgerlijke onénigheden meer en meer aan te kwe- ken; en vermits daaruit reeds maar al te vele heil- loze twisten ontstaan zijn, en, zonder ene spoe- dige voorziening, in 't vervolg nog meer staan te duchten : Zo is het, dat Wij aan de dringende begeerte, om daarin de nodige verbeteringen intevoeren, zo- danig, als met de Vrijheid en Rechten van onge gezamentlijke Medeburgers overeenkomt, zeer gaarne willen voldoen, en omtrent de voornoemde Schalen de volgende bepalingen hebben gemaakt. І. Nademaal het oogmerk van de oprichting en onderhouding der Scholen bij ene Natie, welke uit verschillende Godsdienstige gezindheden bestaat, wat het Godsdienstige aangaat, niet kan, noch be- hoort te zijn de voortplanting en begunstiging van enig bijzonder Godsdienstig Genootschap op zich zelve; maar de uitbreiding van algemeene Chris- telijke en Zedenkundige Grondbeginsels: zo ver- bieden Wij uit naam van het gehele Volk, dat Wij vertegenwoordigeu, aan alle Schoolmeesters en Schoolmeesteressen binnen deze Provincie, ten епеп- male het gebruik van alle zulke Leerboeken, welke de kenmerkende, of characteristieke leerstukken van enige bijzondere Godsdienstige gezindheid, met uitsluiting van andere daarvan verschillende ge- voelens, voordragen, als zijnde dezelve niet geschikt, om in de daad Godsdienstige denkbeelden in te boezemen aan ene gemengde menigte van kinde- ren, die voor een gedeelte reeds met tegenzin deze | boekjes gebruiken, of buiten de School met tegen- raar begrippen vervuld worden; zo dat het Godsdienstig onderwijs der Scholen vooral niet ver- der behoord te worden uitgebreid, dan tot zulke algemeen-aangenomen waarheden van Godsdienst, en Zedenkunde, als door alle gezindheden onder de Christenen erkend en voor niemand aanstoot- ШК zijn. П. Dan, opdat men deze Onze welmenende in- L Вокк. ш, Ter. їп. Deet, 2815 zondere Godsdienstige lessen geen onderwijs mogen gegeven worden in het Spellen, Lezen, Schrijven, of Cijfferen, opdat de Scholen zelve daardoor niet worden benadeeld. Ook zal dit bijzonder Gods- dienstig onderwijs niet mogen geschieden in de uren tot het algemeen onderwijs bepaald, noch in het bijzijn van zulke kinderen, wier Onders, of Voogden zulks niet opzetlijk en uitdruklijk heb- ben rd. Ш. Voords zullen in de Scholen ook niet ge- bruikt worden Boeken of Geschriften, welke twist en twedragt aanwakkeren, schadelijke bijgelovig- heden bevatten, zedenloosheid еп volkshaat bevor- deren, het burgerlijk character bederven, en also het oogmerk der Kweekscholen van ene betere np- komelingschap verijdelen. Zullende men zich voort- aan in de Scholen alleenlijk bedienen van die boeken, welke in het door Ons gearresteerde Schoolregle- ment ten gebruike der Scholen worden opgegeven, als die aan Onze bovengemelde bedoelingen best kunnen beantwoorden. Ёп, om voortekomen, dat deze boeken niet nagedrukt, en alzo van taal en spelling verminkt mogten worden, zo zullen dezelve in de Scholen dezer Provincie niet mogen worden ingevoerd, dan nadat zij door een der Leden van het Committé tot Publiek Onderwijs over de Pro- vincie en Stad Utrecht zullen getekend, of op enige andere wijze gekenmerkt, of geëykt zijn. Kunnende zich de Boekhandelaars, die dezelven verkapen, en de Schoolhouders of Schoolhouderessen, die sam- migen derzelve ongetekend mogten bezitten, ten dien einde vervoegen op het Landschapshuis, des Vrijdags avonds van zes tot agt uren, wanneer het | Committé vergaderd is; of bij den tijdlijken Segre- taris van het voornoemde Committé, des middags van twaalf tot één uren, IV. En, daar er tot alle bezigheden zekere be- kwaamheden vereischt worden, en vooral tot den | moeijelijken, en in de daad hoogstgewigtigen post | eri onderwijzer der jeugd, en, vermits het bur- gerlijk bestuur in alle geregelde maatschappijen alle | mooglijke zorg moet dragen, dat het opkomend tentie niet uit een verkeerd oogpunt beschouwe, geslacht, de hoop des Vaderlands, door geene on- noch in den waan gebragt worde, als wilden Wij | bekwame of zedenloze onderwijzers bedorven, maar door deze bepaling aan sommigen Onzer Medebur- | integendeel, bezield worde met die kundigheden geren de vrijheid benemen, om hunne kinderen in | еп deugden, welke zelfs onder den besten Regee- hunne bijzondere Godsdienstige gevoelens te laten ‚ringsvorm, en vooral in een Gemeenebest, tot een onderwijzen: zo verklaren Wij hier ten overvloede, | gelukkig leven vereischt worden, en zonder welke dat, daar Wij den Godsdienst als enen onwaar- | men geen goed Burger, geen nuttig lid der samen- deerbaren zegen des Hemels eerbiedigen, zo voor de tijdlijke en eeuwige gelukzaligheid van elk mensch in het bijzonder, als voor den algemenen bloei en welstand der maatschappij in "1 algemeen, Wij juist | ter bevordering van waare Godsdienstigheid, on- derlinge rust en algemene broederlijke liefde onder Onze Medeburgers, deze Onze schikkingen willen doen strekken; — alsmede, dat alle de Ingezete- | leving zijn kan: zo oordeelen Wij Ons onvermijd- lijk verpligt, om bij deze gelegenheid te verbieden, gelijk Wij verbieden bij deze, dat voordaan nie- mand in enige, hoe ook genaamde School, noch in enig bijzonder huis, de jeugd zal mogen onder- wijzen in het Spellen, Lezen, Schrijven of Cijfferen, tenzij hij, of zij, zich eerst bij ons Committé tot Publiek onderwijs vervoegd, en van hetzelve, na nen dezer Provincie hun onvervreemdbaar recht, | behoorlijk onderzoek van gedrag en bekwaamhe- om hunne bijzondere Godsdienstige gevoelens voor- den, daartoe de vrijheid zal hebben verkregen, om tedragen en hunnen kinderen inteprenten, of te welke te verkrijgen men in het eerste Hoofdstuk laten inprenten, ongestoord en volkomen veilig van het Schoolreglement ene nadere aanwijzing kan moeten genieten; kunnende zich daartoe bedienen | | vinden. V. Ook moeten Wij nog alle Schoolmeesters en Schoolmeesteressen bij deze gelegenheid verwitti- gen, dat deze Publicatie, zowel als het School- reglement, (waardoor Wij alle vorige Schoolregle- menten, en bijzonder dat van den 13. van Lentemaand 1776, voor zo verre, het Schoolwezen aangaat, ver- vallen verklaren ,) benevens alle andere nog te ver- zenden stukken ter verbetering der Scholen, door hun zorgvuldig zullen moeten bewaard worden; — voords dat zij beide de genoemde stukken, na verloop van vijf weken, geheel in werking zullen moeten gebragt en de Scholen naar dezelve inge- richt hebben; verpligtende Wij bij deze alle Mees- ters en Meesteressen van Scholen, waarin, ’t zij geheel, het zij gedeeltelijk, Nederduitsch wordt ge- leerd, zich in alles stiptelijk naar dezelve te ge- dragen. VL Ten laatsten gelasten Wij alle Schoolhouders en Schoolhouderessen in deze Provincie, gelijk mede allen, die aan bijzondere huizen de jeugd in het Spellen, Lezen, Schrijven, of Cifferen onderwijzen, lijk. mede van de namen van zodanige kinderen, welke zij bijzonderlijk geschikt keuren, om tot goede Schoolmeesters gevormd en opgeleid te worden, binnen drie weeken ene schriftelijke opgave te doen aan het meergemelde Committé, aan welks schik- kingen ten aanzien van de Scholen en het openlijk onderwijs der jeugd, zij zich in 't vervolg, als aan de onze, geheel zullen moeten onderwerpen; ter- wijl Wij tevens verklaren, dat alle andere magt, welke "1 21) bijzondere personen, 't zij sommige Col- legien, volgends vorige Schoolreglementen, tot hier- toe over de Scholen mogten gehad hebben, (met uitzondering echter van het wettig burgerlijk be- stuur van bijzondere Steden of Dorpen) van dit oogenblik af geheel zal zijn vervallen. En, opdat deze Onze welmenende schikkingen tot de zo hoogstnoodzaaklijke hervorming der Scho- len binnen deze Provincie niet zouden worden te- gengewerkt, of te leur gesteld: zo zal er tegen de overtreders van deze en andere Schoolordonnancien "Lait van Ons, №21) van Ons Committé tot Publiek onderwijs, strenglijk worden geprocedeerd, zullende de ongehoorzame Schoolonderwijzers voor de eerste reize met ene opschorting van tractament of emo- lumenten van één maand, voor de tweede reize van twee maanden, en voor de derde reize met ene gehele intrekking hunner vrijheid, om in enige Scholen binnen deze Provincie te mogen onderwij- zen, gestraft worden, en gelusten Wij verder den Procureur Generaal, wat het platte Land, en de Publieke Aanklagers, wat de Steeden aangaat, be- nevens alle andere Officieren der Justitie, om alle andere moedwillige overtreders van deze Onze heil- zame schikkingen met alle vigeur in rechten te vervolgen. Eu opdat niemand hiervan enige ignorantie pre- tendere, zal deze worden gepubliceerd en alomme geaffigeerd, daar zulks behoorlijk en gewoonlijk is. Aldus gedaan en gearresteerd op het Landschaps- huis binnen Utrecht den 18. van Oogstmaand 1796. Het tweede jaar der Bataafsche Vrijheid. (Was ge- parapheerd) A. van Scherpeuseel, vt. (Onderstond) om van hunne namen, woonplaatzen en de ver- | Ter Ordonnantie van voornoemde Repraesentanten. schillende vakken, waarin zij onderwijs geven, ge- | (Was getekend) Р. ° Hoen. 3. REGLEMENT, vastgesteld door de Representanten "e Lands van Utrecht, voor de Nederduitsche Scholen in die Provincie. 10 Liet daar, Schoolleeraars, waardige, nuttige, on- | ontbeerlijke leden der Maatschappij, wanneer gij uwen post gemoedlijk waarneemt! Ziet daar een reglement, welk uwen arbeid verligten, en u enen veiligen weg zal aanwijzen tot het gelukkig berei- ken van uwe heilzame bedoelingen — de bescha- ving en het geluk van het opkomend geslacht. Het Vaderland wacht, voordaan, ook van U zijne kundige, brave en nuttige Burgers. En wanneer gij moedwillig de gelegenheid verzuimt, om, door het uitbreiden van uwe eigene bekwaamheden en het naauwkeurigst toezicht over het onderwijs en gedrag der kinderen, die men aan uwe zorg toe- vertrouwt, aan deze verwachting steeds zorgvuldi- ger te beantwoorden, dan misleidt en benadeelt gij het Vaderland, dan ontsiert en verzaakt gij October 1796. verhardt, uwe pligten schendt, uwe kwekelingen bederft, hunne Ouders bedriegt, en u buiten staat ‚stelt, om eenmaal voor den Oppersten rechterstoel rekenschap te geven van het gebruik uwes tijds, uwer vatbaarheden en vermogens, en van die me- nigvuldige hulpmiddelen, welken de Voorzienigheid u aanbiedt, om in uw beroep steeds nuttiger en achtingwaardiger te worden. Daartoe moet u dit Reglement opleiden en be- moedigen. Leest, herleest het bij herhaling, en volgt het stiptlijk na, dat is: handelt nimmer tegen enig uitdruklijk gebod of verbod in hetzelve vervat, en bedient u verder met oordeel van alle zulke inrichtingen uwer Scholen, van alle zulke leerwijzen ‚en middelen om uwe goede oogmerken te bereiken, als met deze onze uitdruklijke begeerte niet strijdig uwen Godsdienst, omdat gij alsdan uw geweten | zijn, en u, of door uw eigen verstand, of door EN SCHOOLORDENING. het lezen van nuttige geschriften, of door uwe ondervinding in het Schoolonderwijs, als waarlijk en heilzaam worden aan de hand gegeven. Twijfelt er voords geen ogenblik aan, of wij zullen over uwe Scholen een nusuwkeurig toezicht houden, en zowel een belangrijk onderscheid weten te maken tusschen de achtingwaardige en veracht- lijke leden van uwen stand, als wij genoegzaam dringende middelen zullen weten te gebruiken, om de eersten als waarlijk verdienstlijke Burgers te belonen en te verheffen, en de laatsten hunne plaats te doen ruimen voor lieden, die wij tot goede Schoolleeraars zullen doen vormen en opleiden, en waaraan de jeugd veiliger zal toevertrouwd zijn. Maar bekoort u de eer, de roem, het voordeel, het zaligst genoegen, van niet zo zeer den schijn, als wel de daad te hebben van kundig en getrouw te zijn in het waarnemen van uw edel beroep: wel aan! het verwerven daarvan hangt, onder Gods hulp en zegen, van u zelven af. Sticht u, door ene zorgvuldige behartiging uwer belangrijke plig- ten, doof eene verstandige en minzame zorg voor uwe kweekelingen, eeuwigdurende gedenkteekens in hunne harten — gedenkteekens, waardiger dan de sierlijkste praalgraven van verdienstloze Groten, wier glans slechts voor een tijd schittert — hier — in dit kortstondig leven; — terwijl de diepe hoogachting en de dankbare liefde van Ouders, die aan и, wuar- dige Meesters, naast God en zich zelven het geluk hunner kinderen hebben te danken, onafgebroken voortduurt, zelfs aan de andere zijde van het graf. L HOOFDSTUK, Over de vereischten van Schoolhouders, de middelen om dezelven te verkrijgen, en de Schoolwetten. 1. Die in deeze Provincie naar het Ampt van School- meester dingen, zullen zich eerst moeten vervoegen bij het Committé van Publiek onderwijs over de Pro- vincie en Stad Utrecht, en van hetzelve, па een behoorlijk examen, daartoe vrijheid moeten ver- kregen hebben. Alsdan zullen zij geen onderwijs mogen geven, L Вовк, ш. Тіт. ш. Dee. 817 tonen. Hij zal ene meer dan gewone kennis moeten hebben van de Nederduitsche taal, van het Spellen, Lezen, Schrijven en Cijfferen. Vooral zal hij duid- lijk, natuurlijk en kunstmatig moeten kunnen lezen. Ook zal hij ene naauwkeurige kennis moeten heb- ben van den aart, den inhoud en het oogmerk, zo wel als van het nuttigste gebruik der School- boekjes, welken het Schoolreglement ten gebruike der Scholen bepaalt, althands van die boekjes, welken hij gebruiken moet in die vakken van on- derwijs, welke hem vergund zijn te beoefenen. Eindelijk zal hij moeten weten, hoe een Meester in verschillende gevallen en omstandigheden met Scholieren behoort omtegaan, en hoe hij hen op de gemaklijkste wijze al datgene zal leeren, waartoe hij zich als и. aanbiedt. Dan op dat de EE tot het onderwijs der jeugd deze zo nodige kundigheden te gemak- lijker zouden verkrijgen, en de reeds in dienst zijnde Schoolmeesters meer en meer de bronnen zouden leren kennen, waaruit zij nieuwen voorraad van bekwaamheden tot hunnen post kunnen en moeten scheppen: zoo raden wij hun ernstig, en gelasten hun des noods, om zich in het algemeen bekend te maken met de Schoolboekjes en verhandelingen over verscheidene vakken van het Schoolonderwijs, uitgegeven door de Nederlandsche Maatschappij : Tot nut van 't Algemeen, en bijzonderlijk niet slechts te lezen, maar te bestudeeren en zich geheel eigen te maken de navolgende verhandelingen, door voor- noemde Maatschappij, vooral ter vorming van goede Schoolmeesters in ons Vaderland, in het licht ge- geven, naamlijk: De beknopte Nederduitsche Spraakkonst, door L. van Bolhuis. De verhandeling over ket onderwijs in het Spel- len, Lezen en Schrijven, De prijsverhandelingen over de gebreken der Bur- gerscholen. De verhandeling over ket kunstmatig lezen met de Leeslesjes daartoe behorende. De prijsverh. over de beste theorie van strafen en belonen in de Scholen. Alsmede over de beste wijze, om de jeugd reeds dan alleen in zulke zaken, welke hun toegelaten in de Scholen tot gezellige deugden op te leiden, en zijn te leren, en waartoe zij van het gemelde Com- | andere dergelijke ge mitié, of van hun, die door hetzelve tot het examen zijn gevolmagtigd, bekwaam gekeurd zijn; zullende zij dit ten allen tijde moeten kunnen vertonen door hunne acte van aanstelling, en op hun toonbord moeten aanduiden de bijzondere vakken, waarin zij onderwijzen. Onder dit artikel zijn ook bijzon- derlijk allen, die aan bijzondere huizen de jeugd in het Spellen, Lezen, Schrijven en Cijf- feren onderwijzen. 2. Opdat ieder aankomend Schoolleeraar in staat zou zijn, om zichzelven te beproeven, of hij tot dien post de nodige geschiktheid hebbe: zo worden hier opgegeven de vereischten, zonder welken hij geene vrijheid zal verkrijgen, om in deze Provincie School te mogen houden. · Hij zal moeten zijn van ene Vaderlandsche denk- wijze en goed zedenlijk gedrag, eu van het een en ander goede getuigenissen moeten kunnen ver- Vanvore Urs, Рів. І Alle Schoolmeesters ы vooral een eerlijk, kuisch, matig, vreedzaam, menschlievend en Chris- telijk leven moeten leiden, niet alleen in de Scholen en omtrent de kinderen, maar ook buiten de School en in der kinderen afwezen, opdat zij niet alleen door lering en onderwijs, maar ook door een voorbeeld verlichting en deugd verbreiden. Ook zallen zij allen, en, gehuwd zijnde, ook hunne echtgenoten, Ledematen moeten zijn van het een of ander Godsdienstig Ven der Christenen. Geen Schoolmeester ei enige oefening of hand- tering mogen doen, welke voor het Schoolonderwijs hinderlijk zijn kan, of daarmede niet gevoeglijk mogt overeenkomen, maar zich met alle vlijt op hetzelve toeleggen. Ook zal hij geene gehele les van het School af. wezig mogen zijn, noch ten halve daaruit gaan, 205 Ee eee r srr 818 VAN DE GODSDIENST, KERK- om enige andere bezigheid te verrichten, zonder te zorgen, dat de School behoorlijk worde gehou- den, noch zich uit de Stad of het Dorp mogen begeven ten tijde, waarin hij onderwijs aan de jeugd had moeten geven, dan alleen in zeer zeldzame gevallen, en dan под met toestemming van de Mu- nicipaliteit der plaats, of rie Gecommitteerden. Eindelijk zal ieder нел in zijne School doen aanplakken en ten toon hangen de navolgende Schoolwetten : De bestuurders der Burgermantschappij еп de gezamentlijke Ouders der Leerlingen van deze School verwachten van den Schoolmeester, dat hij, op ene gemoedlijke wijze, zal zorgen voor het onderwijs en de opvoeding der hem toevertrouwde kinderen, en dat hij naauwkeurig zal letten op de gehoor- same naarkoming-en goede handhaving der vol- gende wetten: 1. Niemand zal zonder dringende en wettige re- denen, en vooral niet buiten toestemming zijner Ouderen, ой enen Schooltijd mogen verzuimen. 2. Ieder Leerling zal gehouden zijn, om, zo veel mooglijk, altijd op den bepaalden tijd in de School te verschijnen. 3. De Scholieren zullen zorgen, dat zij zinde- | lijk, met zuivere handen en uitgekamd hair, en althands des morgens, nimmer zonder zich behoor- lijk gewasschen en gereinigd te hebben, in de School komen. 4. De gezamentlijke Leerlingen dezer School zijn | verpligt, den Meester in alle opzichten gehoorzaam te zijn, en hem alle blijken van achting te bewij- zen, die brave Leerlingen aan hunnen waardigen | Meester schuldig zijn. 5. Een ieder zal gehouden zijn, den Sehooltijd, tot zijn eigen welzijn, steeds vlijtig te besteden, niet te praten, lagchen, spelen of stoeijen met an- deren, op het onderwijs des Meesters behoorlijk acht te geven, en zijne boeken en papieren net en zindelijk te bewaren. 6. Alle Leerlingen zullen zich (еп allen tijde en op alle plaatsen, doch inzonderheid in deze School, in alle opzichten ordentelijk gedragen, dat is: vriend- lijk en beleefd jegens een ieder, en inschiklijk, zo wel als dienstvaardig zijn omtrent hunne Mede- leerlingen. 7. Niemand zal, onder welk voorwendsel оок, | zonder daartoe verlof gevraagd en bekomen te heb- ben, uit de School mogen gaan, en nimmer zal men onder Schooltijd langer mogen buiten blijven, dan de noodzaaklijkheid volstrekt vereischt, 8. Geene kinderen zullen in of buiten de School De Meester zal deze wetten mogen vermeerderen naar zijn goedvinden, mits niet strijdende tegen de bedoeling van dit Reglement of enige orders van het Committé tot Publiek onderwijs, en intus- schen zorg dragen, dat dezelve met zijne bijvoeg- zels duidlijk geschreven, opgeplakt, in de School opgehangen, ten minsten eens in de maand ver- staanbaar, langzaam en onder behoorlijke stilte ge- lezen, en naauwkeurig gehoorzaamd worden. Ook sal hij de Ouders, bij alle gunstige gelegen- heden, met bescheidenheid vermanen, om daartoe met al hun vermogen medetewerken. IL HOOFDSTUK. Over de verdeeling der Scholen en de boeken EEN Iedere School zal WC? worden in vier Classen. De веғаіе zal bestaan uit kinderen, die letters leren en een weinig spellen. De twede uit hen, die spellen en een weinig lezen. eng zal kinderen bevatten, die lezen en een weinig schrijven. De gei zal geschikt zijn voor kinderen, die in het kunstmatig Lezen en Schrijven enige vor. | deringen gemaakt hebben, en daarenboven zich toeleggen op het Cijfferen. 2 De jongens zullen, zo veel doenlijk, van de meisjes worden afgezonderd, en de Meester zal digtst bij hem plaatsen hen, die ч verkiest. Ten gebruike voor Se verschillende Classen zal de Meester ene keuze kunnen doen uit de volgende boeken: Voor de eerste Classe: Behalven de middelen, welke opgegeven zullen worden in DI A 6 van dit het nieuw klein A. B. G boekje, gedrukt te Leij den bij D. du Mortier en Zoon, 2 stukjes, en Het Spel- en Lees-boekje voor eerstbeginnenden, uitgeg. door de Maatsch. Т. N. v. ' Algemeen, Voor de twede Classe : А. В. С, Boek, getrokken uit den Trap der Jeugd, uitgeg. door de Maatsch. Т. N. v. ‘t Trap der Jeugd, uitgeg. door de Maatsch. T. №. v. 't Alg. Voor de derde Classe: Leesboek voor de Nederlandsche Jeugd, voor mogen vloeken, zweren, of den naam van God | naamlijk geschikt tot gebr. der Scholen, Leid. 1794. ligtvaardig in den mond nemen. En onder bet. ` Levensschetsen van Nederlandsche Mannen en Gebed en de Dankzegging zullen zij allen zeer stil | Vrouwen, uitgegev, door de Maatsch. Т. N. у. Alg: en cerbiedig moeten zijn. | 9. Noch in de School, noch bij het uitgaan. der- | Bag zal iemand mogen vechten, slaan, smijten, schreeuwen, of zich op enigerhande wijze onbe- ! hoorlijk gedragen; ph Ач een ieder stil en ge | regeld henen gaan, en ten allen tijde vriendlijk en beleefd zijn jegens een ieder, en vooral jegens de Leden der regering, de Leeraars van den Gode- dienst en alle lieden, wier ambt of bediening bui- | tengewoou aanzienlijk ie. i Leeslesjes behoorende bij de Verhandeling over het ‘kunstmatig lezen, uitgeg. door de maatschappij: Ты №! van 't Algemeen ; moetende de Meesters, om dit boekje met nut te gebruiken, daarbij zich zelven vlijtig defenen in de Verhandeling over Aef kunst ‚matig dezen daartoe behoorende, en hetzelve niet in handen geven, dan van zulke jonge lieden, die ‚in het lezen reeds aanmerklijke vorderingen ge- maakt hebben. EN SCHOOLORDENING. L Boss, їп. Tre. ш, Deer. 819 Voor de vierde Classe: De Rekenboeken van van Zietz, Strabbe, van Olm, | der maatschappij: Tot Net van 't Algemeen, of van, De letters vast in het geheugen hebbende en Blasiére, verkort naar de groote Fransche uitgaaf’. | kennende, kan шеп de kinderen doen overgaan tot De Meesters behoeven zich, echter, niet zo strikt het spellen. Hier beginne шеп met woorden van te houden aan deze opgave, dat zij nietin detwede twe, en zo vervolgends van drie letters. Vooral Classe zouden mogen voordguan met een boek, dat onderrichte men hen in het samenvoegen van let- zij wet vrucht in de eerste gebruik hebben, of in | ters tot lettergrepen, en van lettergrepen tot woor- de derde en vierde zich van een Leerboek bedie- | den, op ene, zo veel mooglijk, bevatlijke wijze. nen, waarmede zij te voren begonnen hadden, en | Eindelijk lere men hen woorden van vele syltaben pier geplakt, zo wel als de verbeterde А, В, С. bordjes, met- vrucht gebruikt worden. 7. welk zij om goede redenen verkiezen voordtezetten. | Dit staat hun vrij, zo wel als het gebruik van goede boekjes, waaraan zij te voren reeds gewaon waren, doch die in dit Reglement niet zijn opgegeven. Dit laatste wordt, echter, niet vergund, dan onder безе uitdruklijke voorwaarde, dat zij daarvan met een brief, of anderszins, aan het Сотт ё van Pie bliek onderwijs over-de Provincie еп Stad Utrecht kennis geven, en daattoe van hetzelve ene schrift- lijke vrijheid verkrijgen, welke zij tot hunne ver- | antwoording bewaren moeten '. ПІ. HOOFDSTUK. Over het кышк. in iedere Classe. De Schoolleeraar га zijnen tijd in де School behoorlijk verdeelen, zo dat iedere Classe op iede- ren morgen of middag Fa onderwijs erlange. Hij zal zich кйш: om de inborst, geneigd- heden en geestvermogens zijner leerlingen te leren kennen, en daarnaar zijn onderwijs, zo veel moog- lijk, inrichten. 8. Ten gemakke, zo wel van hem zelven, als van de leerlingen, zal bij in alle vakken van het School- onderwijs trapswijze opklimmen, en noit van het een tot het ander overgaan, eer bet vorige door de kinderen duidlijk begrepen is, en zij daarin ge- uoegsäam zijn geoefend. А Ook zal hij het geheugen der jonge lieden niet te zoer afmatten door veelvuldig van buiten leren of memoriseren. D A Om de letters wel te doen kennen, lere men het kind allereerst dezelven, zo veel mooglijk, duidlijk uitspreken, en те daarna afzonderlijk kennen en noemen. 6. Hiertoe zouden de Meesters zich in den beginne kunnen bedienen van losse kaarten, op ieder van welke duidlijke letters van één вом, en vervolgends spellen, doende hen, na en dan, ook enige woor- den uit het hoofd pollen. De Leerlingen aha gemmklijk en vlot spel- lende, beginne men, hen te leren lezen, kiezende hiertoe de meest duidlijke en bevathjke stukjes, en vervolgends Kean? tot de meer moeijelijken. Wanneer het kind аваа еп naar den klank der letteren leest, leest het nog niet goed naar den aart der taal. Hierom moet men nu, zo niet reeds vroeger, beginnen het kind bekend te maken met de zinteekens, zinscheidingen, het onderscheid tus- schen hoofdletters en gewone letters, waar dezen en die te pas komen, het verschil tusschen den klemtoon en gewonen toon; en den leerling oefenen in het veranderen van toon en stem onder het lezen naar den aart der zake, welke hij uitspreekt, opdat de jonge lieden alzo opklimmen tot het sier- lijk en kunstmatig lezen. Ook vergete men niet, hen te oefenen in het lezen vaa Couranten en ge- schreven schrift, lerende hen ook de verschillende soorten van Cijfferletters behoorlijk kennen. 10. Bij het schrijven zorge men, dat het kind rechtop zitte aan ene wel ingerichte Schrijftafel, zodanig, dat het nimmer met de borst of het voorlijf leune, of op zijde hange, als zijnde dit voor de gezond- heid en welgemaaktheid van het lighaam ten uiter- sten schadelijk. Voords zorge men, dat het papier en de handen, zo wel als de armen, behoorlijk gericht zijn, en dat de реп, wél tusschen den duim en de twee voorste vingers vastgehouden, met het boveneinde over de schouder wijze. In dit onder- wijs volge men voords deze regels: dat men het kind eerst voorschrijve enige streepjes, alleen die- nende, om hem met het houden der penne bekend te maken, Men zorge, echter, dat deze streepjes, alsmede in het vervolg de letters, ene sierlijk schuin- sche richting en ene gelijke grootte hebben, even wijd van elkanderen en even hoog of lang staan: en dit zo lang, tot men begrijpt, dat de leerling | geschikt is, om schrijfletters te leren maken, Hierin ga men weder trapswijze te werk, totdat hij alle van allerleije soorten door elkander zijn geplaatst. | de letters kan naschrijven. Nu geve men hem twe Ook kunnen letters, op bijzondere stukjes bordpa- | letters aan elkander, om hem de aaneenschakeling * Het Committé tot Publiek onderwijs zoude de lijst van opgegeven boeken nog aanmerklijk hebben kunnen vermeerderen, indien het niet aan den enen kant ware verhinderd geweest door deszelfs besluit, om geene boeken aantebevelen, welke iets tanstootlijks voor enige Godsdienstige gezinte, of strijdigs met den tegenwoordigen regeringsvorm van ons Vaderland bevat- ten, en aan de andere zijde door de kostbare uitgaven van vele, anders voor het teegenwoordige’ oogmerk zoer geschikte, werkjes. De opgegervenen zullen, echter, bij voorraad genoegzaam zijn. Misschien zal:het genoemde Оламе de Soholen in 't vervolg van een meer algemeen nuttig Schoolboek voorzien. * De boekhandelaars worden bij deze gelegenheid herinnerd, dat de wetten en vrijheden omtrent het drukken van School- Ss niet worden vernietigd, schoon daarbij het 3. Art. van de Publicatie van 18 Augustus lantstl. niet moet uit het oog oren worden. 820 VAN DE GODSDIENST, KERK- der letters te doen opmerken, en vervolgends ge- hele woorden en korte volzinnen. Ten dien einde geve men den Leerling voorschriften, waarop, ‘t zij de eene of andere hoogstbelangrijke en algemeen heilzame waarheid, (b. v. Jesus Curisrus te in de wereld gekomen, om zondaren zalig te maken,)'t zij enige zedeles, of voor mingeoefende verstanden ver- staanbare bijbelspreuk is geschreven, (b. v. alle din- gen, die gij wilt dat u de menschen doen, doet gij kun ook alzo) Deze voorschriften doe men hem, zo juist mooglijk, navolgen, met zulke grote let- ters, als gen is, om de minste gebreken in het schrift te kunnen ontdekken en aanwijzen. Wanneer men hierin enigzints wel is geslangd, ga шеп over tot een kleiner letter, ер, eindelijk, tot het gewone brievenschrift; het groot en midden- soort van letters, nu en dan, herhalende, opdat de goede gedaante der letteren niet worde ver- waarloosd. 11. Even, als met het schrijven, handele men ook met het rekenen. Eerst lere men den Scholier de talletters, derzelver waarde, en het samenstellen , zo wel als het uitspreken der getallen. Men schetse һеш eenvoudig en duidlijk het gebruik daarvan, en trachte hem bij elken regel den aart, de be- werking en de oogmerken, waartoe zulks dienen moet, te doen beseffen; hem telkens bij het op- klimmen de noodzaaklijke nuttigheid van het te voren geleerde herinnerende, Zodra het kind de gronden der redenkunde, naamlijk: het optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en deelen genoegzaam kent, zorge men vooral, dat hij, bij het bewerken der opgegevene sommen, duidlijke kennis erlange van het waarom en daarom dier bewerking, hem daarin dikwils ondervragende en te rechthelpende, en in dit vak vooral niet te overhaast van het een tot het ander overgaande. IV. HOOFDSTUK. Over het Godsdienstig onderwijs, benevens het bidden en danken in de Scholen, 1. Het Godsdienstig onderwijs zal alleen zulke waar- heden bevatten, welke alle gezindheden onder de Christenen erkennen, omdat de Scholen uit kinde- ren van Ouders van allerleije Godsdienstige denk- wijzen bestaan; opdat alzo niemand worde geërgerd, en het onderwijs voor geen kind nutloos zij: alles overeenkomstig met de Publicatie, welke met dit Reglement gelijktijdig is uitgevaardigd. 2 Tot het Godsdienstig onderwijs zal de Meester zich mogen bedienen van de geschiedenis van Josef voor kinderen; alsmede van het boekje van Perrus Scnourex, ter beantwoording der vraag: Welke bewijzen leveren natuur en reden op voor het bestaan van God; in hoe ver kunnen wij dit Wezen kennen; en welke redenkundige gevolgen kunnen daarwit worden afgeleid? beiden uitgegeven door de maatschappij: Tot Nut van 't Algemeen, en moetende dienen, om de kinderen daaruit, nu en dan, de belangrijkste еп duidlijkste gedeelten te doen voorlezen. 3. Ten zelfden einde mag hij zig ook bedienen van | de witgezochte Bijbelsche verhalen van H. Р. С. Henke, uit het Hoogduitsch, met een voorbericht van J. F. Martner. Doch, daar dit boekje, 12 stui- vers geldende, wat te duur is, om het in handen van ieder kind te stellen, zal het genoeg zijn, dat de Meester alleen zich van een exemplaar voorzie, ош daaruit de kinderen te doen lezen, en hen uittelokken, om de verhalen, daarin vervat, zich zodanig eigen te maken, dat zij in staat zijn, om dezelven in ene taamlijk goede orde aan den Mees- ter mondlijk medetedeelen. 4. Voor 'toverige zal de Meester een vlijtig en ver- standig gebruik maken van die hulpmiddelen tot het Godsdienstig onderwijs, welke hem door het bovengemelde Commifté, onder goedkeuring van het Publiek Bestuur, over enigen tijd zullen worden toegezonden. 5. 's Morgens als de School begint, tegen den mid- dag als het eindigt, na den middag als het weder begint, en ’s avonds als het uitgaat, zullen de voor- aanzittende Scholieren van elke Classe, bij beurten, vooral langzaam, duidlijk en eerbiedig opzeggen de volgende gebeden en dankzeggingen; en om alle de kinderen daaraan hartlijk te doen deel zemen en eerbiedig zijn, hun, nu en dan, vóór het uit- spreken dezer gebeden en dankzeggingen herinne- ren, dat zij nu tot Gop zullen spreken. MORGENGEBED. Hoe Goedertieren zijt gij over ons, о Сор! onze Schepper en Verzorger! wij danken U voor Uwe Bescherming in den afgelopen nacht, en voor de gelegenheid, welke Gij ons nu weder geeft, om nuttig te worden voor onze medemenschen en ge lukkig voor ons zelven tijdlijk en eeuwig. — Geef, dat wij altijd gedenken aan de rekenschap, welke wij U zullen moeten geven van alle onze ge- dachten, woorden en daden, opdat wij toch nim- mer ondankbaar zijn jegens Uwe Vaderlijke Liefde, welke U bewogen heeft, om ons Jesus Carisros Uwen Zoon, en door Hem een eeuwig leven te schenken. Vele zijn de verkeerdheden onzer jeugd, vergeef ze ons genadig, en behoed ons tegen die alle. Ach! mogten wij U leren beminnen en gehoorza- men naar de lessen en het voorbeeld van Hem, dien gij ons ten leeraar en voorbeelde gegeven hebt. Laat ons vooral dezen dag naarstig, aandachtig en gehoorzaam zijn, en alzo aanhoudend toenemen in die kundigheden en deugden, waardoor wij U moeten behagen. Amen. GEBED VOOR HET ETEN. God en Vader van alle menschen! van U dalen alle weldaden neder. Geef, dat wij Uwe Gaven in dit middaguur als vrije en onverdiende geschen- ken van Uwe Vaderlijke Goedheid mogen erkennen- Laat ons recht vergenoegd zijn met het geen Gij ons hebt toebedeeld. Behoed ons voor onmatig- heid en onbescheidenheid, en geef, dat wij, onder een levendig gevoel uwer tegenwoordigheid, in vrede en liefde, en met ene dankbare blijmoedig- heid het voedsel, dat Gij ons schenkt, mogen ge nieten! Amen. EN SCHOOLORDENING. DANKZEGGING NA HET ETEN, Wij danken U, o Goedertieren Vader! voor het voedsel, waardoor Gij ons dezen middag weder verkwikt en versterkt hebt. Gij zijt het, die het brood uit de aarde doet voordspruiten, en alles laat groeijen, waardoor wij gevoed, gedekt en ver- kwikt worden. Laat ons Uwe Goedheid niet ver- geten, en in alles op U vertrouwen, o God! die zorgt voor alles, wat leeft. Met genoegen gaan wij nu weder aan onze lessen. O geef, dat wij toch veel mogen leren, en daardoor wijs en deugd- zaam worden ter zaligheid! Amen. AVONDGEBED. Wij eindigen weder, o Goedertieren Hemelsch Vader! den dag van heden met gebed en dank- zegging, want van U verwachten, van U ontvangen wij alles. Leer ons U hiervoor onzen dank bewijzen door gehoorzaamheid aan Uwen Goeden en Wijzen Wil, en vergeef ons genadig ook de misslagen, die wij het ongelak gehad hebben van op dezen dag te bedrijven, daar Gij ons door Jesus Christus reeds zo vele Genade en Liefde bewezen hebt. Geef, o God! dat wij U steeds wederliefde en dank- baarheid mogen betonen, door altijd ons vertrou- wen te stellen op U en onzen Zaligmaker! Ach! mogten wij ook volgends Uwen Wil en Zijne voorschriften elkanderen onderling als Broe- ders en Zusters van harte liefhebben, en tot all’, wat goed en loflijk is, aansporen. Waak Gij voor ons in den aanstaanden nacht, en verkwik ons door ene matige rust. Ook onze Ouders, Meesters, Vrienden en alle onze Mede- menschen bevelen wij aan Uwe Vaderlijke Zorg en Liefde. Vergeld hun al het goede, dat zij ons bewijzen! Amen. 6. Ook zal het aan alle Schoolmecsters vrijstaan, om, tusschen beiden, opdat de leerlingen niet alte zeer gewennen aan dezelfde gebeden, zich in der- zelver plaats te bedienen van de gebeden en dank- zeggingen, te vinden in boekjes, welke door het Committé opgegeven of goedgekeurd zijn, alsmede van de volgende dichtstukjes, welken de kinderen eerbiedig en langzaam, biddende, kunnen opzeggen. | MORGENLIED. Magtige Schepper, U moeten wij danken, Dat wij ontwaakten gezond en verheugd. En wie zou met ons ook Jesus niet danken, Dat wij U kennen in 'teerst onzer jeugd! Prijst U de morgen, wij zullen U eren, Dat Gij ons gunstig in 'tleven bewaart; Prijst U de morgen, ach! mogt hij ons leren, Heilig en dankbaar te leven op aard. Naarstig gehoorzaam en vrolijk te wezen, Is ons tot voordeel, en ‘tis Uw gebod. Vriendlijke Schepper! wie zou U niet vrezen! Wie U niet eren, Almagtige God! Gij, Gij alleen herstelt onze krachten! Wie is, als Gij, Algenoegzaam en Mild? Wij willen van daag Uwe wetten betrachten, Daar Gij ook kinderen zegenen wilt! Venvois Ота. Pis. L L Вовк. ш. Ter. ш. Deer. 821 LIED VOOR HET ETEN. O Goede God! Wiens gunstbewijzen Ons zwakke lighaam zullen spijzen, Geef ons 't gevoel van zo veel goed! Uw wil sta in ons hart geschreven! Spijs ook de ziel in 't aardsche leven, Daar Gij zo mild ons lighaam voedt! DANKLIED NA НЕТ ЕТЕМ, Dank zij U, Goede Hemelheer! Voor spijs en drank, en ‘tgeen nog meer Uw Gunst ons wilde schenken. O Vader! geef, dat wij voordaan. Op deze gladde levensbaan Altijd aan Uwe Liefde en onzen pligt gedenken! AVONDLIED. De zon moog haar stralen In % westen doen dalen, Dit geeft ons geen smart: God heeft ook geschapen Den nacht om te slapen, Dies looft Hem ons bart, Hoe donker ' mag wezen Wij willen niet vrezen In ’tholst van den nacht. God zal voor ons zorgen, Tot dat ons de morgen Weêr vrolijk verwacht. Geen leed zal ons naken, God wil ons bewaken, Hij zorgt ook voor "Ө kind. God toont door ons ‘tleven En voedsel te geven, Hoe Hij ons bemint. Wanneer w'U verhogen, Dan sluiten ж” onze ogen Gerust, onze God! U ere te geven En dankbaar te leven Is 't zaligste lot. V. HOOFDSTUK. Van de beloningen en straffen in de Scholen. 1 De Schoolleeraar zal in zijne straffen en belo- ningen volkomen onpartijdig en rechtvaardig zijn, waartoe vereischt wordt, dat hij dezelve, zo veel mooglijk, inrichte naar de bijzondere geaartheden en jaren der kinderen, en altijd lette op de eigen- | lijke natuur der daden, welke zij bedrijven, en de daarbij plaats hebbende omstandigheden. 2. Hij zal niet mogen straffen, dan ingeval van noodzaaklijkheid, en zijne Scholieren liever door gepasten lof en beloningen aanmoedigen en hunnen naijver opwekken, dan hen door verachtlijke schand- woorden moedloos maken en door dwang tot hun- nen pligt brengen. Wanneer hij zich genoodzaakt vindt om te straf- fen, zal hij zulks bij opklimming, en liever doen 206 822 VAN DE GODSDIENST, KERK- door schande, dan door lighaamlijke pijn; bij voor- | en, des noods, met advijs van het Committé tot beeld: door ene mondlijke bestraffing, door het staan in een schandhoek, of het plaatsen van den naam op een schandbord. Doch, kan het niet an- ders, zijn reeds zachtere tuchtmiddelen vooraf ver- geefs beproefd, dan nog moet zich de Meester wachten van lighaamlijke straffen te plegen in toorn of drift. Hij doe zulks nooit, dan na een bedaard overleg, op eene ernstige en minzame wijze te kennen gevende, dat het hem leed doet dat hij тое! straffen. Alsdan kastijde hij nimmer aan het hoofd, maar op zulk ene veilige plaats en gema- tigde wijze, dat er geen gevaar kan zijn, om den kinderen enig lichaamlijk gebrek te veroorzaken; zorgende, echter, dat de straf, wanneer zij nodig is, ook genoegzaam zij om niet veracht of bespot te worden. 4, Zo wel ter beteugeling van den moedwil, als ter aansporing tot vlijt en braafheid, zal de School- meester met de verstandigste en ordentelijkste Ouders der Schoolkinderen, welke hij weet dat de opvoe- ding hunner kinderen gemoedlijk behartigen, som- tijds gemeenschaplijk handelen, zo wel met opzicht tot het straffen, als belonen. 5, Opdat de Scholieren te beter tot hunnen pligt zouden worden aangemoedigd, zo zullen zij, die gedurende ene gehele week in hunne bijzondere Classen door leerzaamheid, zo wel als gehoorzaam- heid het meest hebben uitgemunt, in die orde, waarin zij anderen hebben overtroffen, vooraanzit- ten; van welke vooraauzitters de Meester een nuttig gebruik zou kunnen maken om hunne medeleer- lingen, die minder gevorderd zijn, te helpen on- derwijzen, en de orde der bijzondere tafels te on- derhouden, waaraan zij voorzitten. In ’t bijzonder zal men, alle weken, prijzen schrijven, waarop de Meester deze of gene teekens van goedkeuring of afkeuring zal moeten prenten, welke prijzen voor die week in de school zullen worden opgehangen. Moetende voords zij, die de beste prijzen hebben geschreven, de gehele week door, in hunne Classe in die orde bovenaan zitten. Doch, die meer dan twe- of driemalen door onachtzaamheid vele fouten in het schrijven begaan, zullen na Schooltijd één of twe geschriften in orde moeten schrijven. 6 De twee of drie kiuderen, die in de ene of an- dere Classe voorsanzitten, zullen ook moeten de gebeden en dankzeggingen doen, en wel bij beur- ten, van de hoogste Classe af. Doch, indien het kind, welks beurt het was te bidden, zich op dien dag enig aanmerklijk, buitengewoon of opzetlijk kwaad mogt hebben veroorlofd, zal de Meester hetzelve, in de tegenwoordigheid van alle de kin- deren, op ene plegtige wijze voor dien dag het bidden en danken in de School verbieden, om reden, dat zulk een kind het groot geluk, van tot God te mogen spreken, verbeurd heeft en zo lang on- waardig blijft, tot dat het een hartlijk berouw be- toond en begonnen hebbe zich te verbeteren. 7 Bijaldien er over de straffen tusschen Ouders en Meesters enig verschil mogt ontstaan, zal het- zelve door de Schoolcommissie der Municipaliteit, Publiek onderwijs over deze Provincie worden afge- daan. Gelijk mede alle andere verschillen tusschen Ouders en Meesters op deze wijze ten einde moe- ten gebragt worden. VL HOOFDSTUK. Over den tijd van het Schoolonderwijs, de Vacantiën, het reinigen en zuiver houden der Schalen, 1. De Schoolmeester zal zes dagen in de week School- houden, en zich in eigen persoon bij de kinderen laten vinden, zo wel des voor- als des na-middags, drie achtereenvolgende uren. 2. Gedurende dien tijd zal hij in iedere les aan elk Scholier, zonder uitzondering, een genoegzaam, en naar de menigte zijner Scholieren geëvenredigd gedeelte van zijnen tijd besteden. 3 De Schoolmeesters zullen geene andere vacantien of speeldagen mogen geven, dan die weken, waarin de feesten van Paasschen, Pinxteren en Keramis invallen; benevens de Kermisweek, den eersten dag van het jaar, den Hemelvaartdag, den 17. van Louwmaand, en wanneer de Municipaliteit door andere leden vervangen wordt. Ter plaatse, waar zulks tot hiertoe gebruiklijk was, zullen de kinderen maar ёпеп; doch voor het overige twe halve speeldagen in de week heb- ben, naamlijk, °з Woendags en Saturdags na den middag. 5. Op een dezer beide dagen vóór het uitgaan der School, of bij het begin van enige Vacantie zal de Meester de kinderen, naar mate hij zulks nodig vindt, nu en dan, waarschuwen tegen allerleije schadelijke en gevaarlijke spelen, bijzonderlijk zul- ken, die met misbruik van het lot, met gevaar voor hun zelven, of andere lieden en derzelver gla- zen, of met enige geldverkwisting gemengd zijn. En ter plaatse, waar zulks kan te pas komen, zal hij hen vooral vermanen tegen het zwemmen op gevaarlijke plaatsen. Noch in, noch buiten de Vacantie zal hij kin- deren, buiten weten en toestemming hunner Oude- ren of Voogden, tot zijnen bijzonderen dienst mogen gebruiken. 1 Gedurende de morgen- en middag-uren, en bij alle andere goede gelegenheden van speeltijden of vacantien, zullen alle de deuren en ramen der Scho- len, wanneer de lucht maar enigzins helder із, eneu tijd lang moeten geopend, daaglijks de Scho- len behoorlijk gereinigd, en des zomers met water besprengd worden, opdat de gezondheid van Meester en Kinderen door geene bedorven Schaollucht na- deel lijde. | В. Ten dien einde zal men ook moeten zorgen, dat des winters bij het vuurstoken, 't zij in open schoor- stenen, ‘tzij in kagchels, de Scholen door geen rook of zwavelachtigen damp benaauwd worden. EN SCHOOLORDENING. VIL HOOFDSTUK. т. Вокк, m. Ter. ш, Dex. 823 | ten inteleveren, vóór welken tijd de Meester zijnen ‚post niet zal mogen EES pd het Tractament, Schaolgeld en de woningen | der Schoolmeesteren, en het loon voor het onderwijs van behoeftige kinderen. 1. Zo dikwils het Geng, of de Commissie der | Municipaliteit het zal nodig vinden, zal de School geëxamineerd worden. Doch volstrekt niet minder Het Tractament en Schoolgeld der Schoolmees- | dan éénmaal 's jaars, in zomer-, hooi-, oogst-, herfst- teren zal, vooralsnog, bepaald blijven en betaald | worden op den ouder voet; zullende ook de wo- ningen, dus verre door de Schoolmeesters ten plat- ten Lande gratis bewoond, voordaan door hun blijven bewoond worden. 2. Voor de arme, of zulke kinderen, wier Ouders door de Publieke weldadigheid of door de liefda- digheid van bijzondere Godsdienstige Genootschap- pen onderhouden worden, en die wij vertrouwen, dat, door de tusschenkomst der Armbezorgeren, vlijtig ter Schole zullen gezonden worden, zal de Meester een gelijk Schoolgeld, als voor alle andere of wijn-maand, zal er in alle de Scholen dezer Pro- vincie, na den Meester daarvan vooraf behoorlijk bericht te hebben gegeven, een examen over de kinderen in alle de bijzondere Classen worden ge- houden, waartoe de noodzaaklijke onkosten zullen gedragen worden door ri kas der Provincie. Bij die gelegenheid eh de verhoging der kin- deren van de ene tot de andere Classe plaats heb- ben, 'twelk tusschen beiden, op voordragt van den Meester, ook zal kunnen geschieden door de Com- missie der Municipaliteit. 6. kinderen, genieten. Doch, indien de respectieve, Alsdan zal de Meester een onpartijdig bericht Armbezorgers met een behoorlijk certificaat, door | moeten geven van het gedrag der kinderen en hunne de Municipaliteit der plaats geteekend, kunnen | vorderingen, zo wel als van de voornaamste bij- aantonen, dat hunne kas daartoe volstrekt niet toe- ` zonderheden, die sedert het laatste examen in de reikende is, zullen zij zich met de rekening van | School zijn voorgevallen. den Schoolmeester kunnen vervoegen bij de Be. / praesentanten dezer Provincie, die, ter bevordering: Теп dien einde zal hij van het getal, de namen, van het Publiek Onderwijs, daarin behoorlijk voor- het gedrag en de vorderingen der kinderen in iedere zien zullen. | Classe behoorlijke lijsten maken, en dezelve aan | de Commissie tot het examen overleveren. 