J. V. Vondels Poëzy Of Verscheide Gedichten
A7 ` $NA G'S Es Se Be ~ Mi J o en 20 3 pe TETU CEE EN TEET TEEPEE STREEF DESTENE an -o O T T aaa E - Digitized by Google oj YY VONDELS | p OE ZY VERSCHEIDE GEDICHTEN, Op een nicu by een vergadert, en met veele ook voorheers nooit gedrukte dichten vermeerdert: Mitsgaders een aanleidinge ter Nederduitfche Dichtkunfte en het Leven des Dichters. TE FRANEKER Voor LEONARD STRIK, Boekverkoper, MDCLXXXII, D UITGEVER AAN DEN LEZER. ml EY Oen ik de pen op papier zette, om dees Poëzy Ai Pes van den Dichter Vondel u aan te pryzen,fchoot eu Use my in denzin, 't geen Plutarchus van eenen “Spartaan verhaalt : dachy tot iemant, die een reede wilde voeren tot lof van Hercules, zeide, Wie is’er , die hem veracht? willende zeggen, dat men onnoodigh werk zou doen, indien men — Helt, daar elk loflyk van fprak , met veel arbeidts zocht te pryſen. Dit woorde leert my genoegh, dat ik geen pm es met lofredenen behoefoptezetten, die van niemant , zich de kunft ver- {taande,veracht, en vanelk gepreezen worden, Want in Vondels dichten vindt men immers alles, dat andere Ne- derduitfche Dichters op zich zelven of flechts ten deele — hebben, in de hooghfte volkomentheit byeen. Zyn tael , zoo zuiver als ongemaakt, paft op de verfcheident- heit der ftoffen : zyn dicht vloeit zoo zacht als het hoogh draaft. Alle opgeblazenheiten kreupelheit vermyt hy. In nedrigheit gaat hy hoogh , in eenvoudigheitdiep, in wydluftigheit bondig, in kortheit klaar, in naaktheit be- koorlyk. Zynegedachten vallen geeftig , zyne invallen {chrander, zyn zinuiting natuurlyk en krachtig. Het zy dat hy pryftof laakt , verheft of heekelt , nergens ontvalt hy zich zelven of zynen lezer. En al mishaaght zom- wylen de ftof en inhoudt, de kunft en aardigheit be- * 9 houdt houdt echter haare waarde. Ik zal my dan in’t ontvou- wen van zynen lof niet verder inlaaten : op dat men ook tot mynietenzegge, Wie weracht bem? Maar ’t is noodigh dat dees Voorrede de gelegentheit van deezen druk kortelyk aanwyze, en waar in die beter is dande voorgaande. De verftrooide gedichten door onzen Počet op ver- fcheide ryden en ftoffen gedicht , en elk byzonder uitge- even, zyneerft in den jaare Mpcxtv door verfcheide —— der poëzye verzamelt, en van den Boekver- kooper Jooft Hartgers in eenen bondel door den druk op een nieuw in't licht gebraght, onder den tytel van Vox- DELS Pogzy. Dit moft de Dichter gedoogen, hoewel hy oordeelde dat ‘er rymenen regels onder liepen , die hy liever hadrgefcheurt en verworpen , gelyk hy in de Naa- reede of brief aan zynen ad Vriendt, daar achter gevoeght, tekennengaf. In dèn jaare MDCXLYI hadden andere kunftbeminners ook zyne Hekeldichten, in verfcheide gelegentheden, meeft zonder naame, uit- gegeven, by een gezocht , daar by voegende eenige dich- ten federt het jaar MDCxLIV, en oude rymen voor vece- le jaaren gerymt, diemen te Rotterdam onder de pers braght, met den tytel van J. v. WonDELs POEZY. TWEE- DE DEEL. Maar dat tweede deel wasden Dichter niet weinig tegens de borft : zo om zommige Hekeldichten, die hy voor de zyne noch niet dorft erkennen „als om dat de drukker, uit onkunde of baetzucht, om den hoop te ver- vermeêren , etlyke rymen daar tuffchen {chikte, die van anderen gedicht en zynen.naam onwaardigh waaren. Doch vier jaaren daarna werdt zyne Poëzy door Jooft Hartgers of Abraham de Wees (want beide hunne naa- men werden gebruikt) op nieuw herdrukt , èn vermeer- dert mer veele nieuwe vaarzen. In dien druk vond men ook zommige vanzyne voornaamfte Heekeldichten. Ook hiel hy daar de handt aan mer verfchaven en verbe- teren van’tgeen hem in zommige dichten mishaagde. Wat nudezen druk zyner Poëzye belanght, men vindt hier in twee ftukken niet alleen byeen ’t geen in den be- ften druk van den jaare mDCL werdt gevonden, maar ook de dichten van het twede Deel,te Rotterdam gedrukt en herdrukt, voor zo veel men verzekert isdat ze des Dich- ters werk zyn. Eenige weinige rymen , door anderen ge- dicht,zyn met recht verworpen. Daarenboven is dit werk vergroot metal de gedichten, federt het jaar MDCL tot den jaare MDGLxxIVv of Lxxv toe, in vierentwintig jaaren tyds,op verfcheide ftoffen uitgegeven : diein’t byzonder, ef onder andre Dichtverzamelingen gedrukt, dooreen kunftkenner by een zyn vergadert,en nu,naa zyn overly- den,al teffens te voorfchyn komen. Hier zyn noch by ge- voegt meer dan feftigh dichten,te vooren nooit gedrukt, en dus lang onder de papieren zyner vrienden verbor- „Aldie verfpreide en verftrooide gedichten , die,on- er zoo veel handen,met der tydt zouden verloren gaan, zyn nu door deeze verzamelin g voor dat er 3 n om In plaats van een of twee flechte rymen, om hunne kreupelheic achter gelaaten , zyn onder d'oude Rymen noch zes of acht oude vaarzen geplaatft,die om d’aardig- heit van gedachten lezens waard zyn. Ook heeft men on- der d'oude Rymen noch veertien of vyftien dichten om hunne geeftigheit plaats gegeven , die hem t'onrecht, in den Rotterdamfíchen druk van het tweede deel zyner Poëzye , waaren toegefchreven , of zulke , daar men aan twyffelt. Deeze beginnen met het vlaam(ch gedicht , genoemt Een Viaamjch gébraey peerken jent, opde 671 zy- de van’t tweede ftuk. Al wat voor dat Vlaamſch gedicht in diteerfte en tweede tuk gevonden wordt, magh zich de Lezer verzeekeren des Dichters eigen werk te zyn. Voorts ftaat aan te merken,dar hier in d’orde der verzaa- melinge van den jaare MDCL, niet zonder reden , eenige verandering is gemaakt : zommige lierdichten, en andre vaarzen zyn onder andere tytels verplaatft , daarze beter paften: ’t geen hier aangeroert zy ,. op dat niemant eenigh gedicht niet vindende daar’ plag te ftaan , niet onrecht denke, dat het vergeeten is. Vindt nudeLe- - zer in dit groote werk , onder al die meenighte van voor- treffelyke dichten, den lauwrier overwaardigh, hieren daar iet gezaait, dat in de fchaale van een verftandig oor- deelopgewoogen, by’t ander niet haalen magh; men gedenke , dat alles, gelyk hy ergens {chreef , niet met even goede luim gedicht zy: dat de goede vader Homeer zelf by wylen fluimert: en dat vruchten en bloemen uit cen’ zelven firuik en ſteel ge gefproten fomtyts niet luttel verfchillen. Zulke dichten „die voor d'andere in kunft wyken , konnen hier voor {cha- duwen dienen, om den glans der andere in {chooner dagh te vertonen. Ook weet men datde kunftverzame- laars, die de werken van groote meefters vergaderen , niet alleen uitgewrochte {childeryen, maar ook mindre teekeningen, ruwe fchet{en, en loffe krabbelingen by een zoeken, en in waarde houden. Want het behaagt ook des kenners ooge ‘in weinige trekken des meefters handt tekennen.’t geen ook pe heeft ontrent zulkedichten, die in’t eenof’t ander hunnen meeftergelyken, en ons der zyne werken behooren. - U Wat de ſtof en inhoudt belanght, die zal elk meer of minder ſmaaken, naardatzyn oordeel gedraaght: en niemant heeft reden om quaalyk te neemen, dat men hier weêr dichten vindt , die meer dan eens in openbaa- ren druk, op verfcheidetyden , zyn uitgegeven. Gelyk de Dichter zyn vryheit gebruikte in ‘t dichten, zoo kan zich de Lezer van de zyne dienen in’t oordeelen en’t verwerpen van ’t geen hy quaadt keurt. Wie aan deczen kunftdifch fpys vindt, naar zout of peeper te veel fmaa- kende, die tafte naar ander banket met fieflyker faufe Oo- ` vergooten. Indien eenige dingen , uit Poeëtfchen yver oftdrift gevloeit, iemant moghten ontftichten, de Dichter verzoekt zelf vergiffenis van zulke misflagen, daar hy in zynen, Toetfteen dees tael voert, Men ſchelb myn pen die vlakken quyt, En toets de flof naer heurentydt. Neem dan Lezer, deezen arbeidt aldusin’t goede: Vermaak u met het lezen van zulke zielroerende dich- ten: en leesze vry anderwerf, ja zevenwerf.Want ik durf - myverzekeren , dat ze, nooit verveelende, u telkens met nieuwen luft zullen ontfteeken , en altyde {tof ge- venom ute verwonderen over die wonderbaare kunft. Vaar dan wel en hou de gedachtenis van dien grooten Paëct in cere. Den 1 daghin May, MDCLX XXII. By deeze Voorrede voegh ik (na dMANLEIDINGE TER: DICHTKUNSTE , en. bet Berecht over de Nederduit- fche Misfpellinge ) des Dichters eigen brief aan zynen af- wezenden Vriendt, gehecht. aan- den druk van't jaar MDCXLIV:, en zjn Berecht tegens de valfche drukmunt „ gangbaar op zynen naam, dat te leezen is voor den Hol- kandtfchen Parnas , door Fakob Lescaille in den jaare MDCLX œ bV VON J. V. VONDELS AENLEIDINGE T ER NEDERDUITSCHE DICHTKUNSTE. on rme — Krane eddinnen nedergezet , en A light wort , dient — en — met — en leeringe te laten anders zal zuik een — hoe gelukkigh bet ook 2 gelijk een ongetoomst paert, in het wilt resnen ; terwijl een — ae ada ve vid ar se vaderen die „onder ee- snaren a met roede en {oren ges — afgerecht zijnde, rbe prijs bebaelt . Natuur baert den Dichter; de Kunft voedt hem Ps map Tere ere gr Dn waer wit de karfi haer leven fchept. a Neemt Aenlcidinge ter Neemt hy voor in Nederdsitfch , zijn moederlijke tale, te zingen ; des hoeft hy zich zoo luttel te fehamen als de Hebreen „ Grieken, Latynen , de geburen der Latynes „ en zoo vele andere uitheemjche vo hen, die hierom noch by alle de weerelt „ en elk by zijne lantfl eden, ecresn leggen. Wat onze fpraek belangt, dieis, federt weinigejaren berwaert, vam baftertwoorden en onduitfch allengs gefchuimt , en gebouwt, en geeft den leerling nu veel vooruit , om maer den palma tazin dit renperk, te rennen , tegens en voorby henlieden , die met zulk een zure moeite en arbeitzaemheit dit [poor onlangs legoſten te leggen. Zoomen uit hunne gedichten en fchriften , ookuit Neérlamfthe hantoeftboecken , deeige manieren van fpresken by ceenzamek , enzich eigen maekt ; daer is een {chat van wel Jprekenheit byder hant, veeltijsgewonnen „ en middel om noch maghtigh in nieuwe koppelwoorden (waer in onze fpraek niet mingelukkigh dan de Griekfche is) aente winnen, zoomen met oordeel te werkega, Deze fpraek, wort tegenwoordigh in 'sGravenhage , de Racthamer der Heen ren Staten , en bet hof van hunnen Stedehouder , en’t Amfterdam , de magtighflé koopftadt der weerelt , allervolmaekft gefproken , by lieden van goede opvoedin= ge, indien men der hovelingen en pleiteren en kooplieden onduitfche termen urtflui- te:. want out Armfterdamfch istemal, en plat Antwerpfch te walgelijk, en niet onderfchaidelijk, genoegh. Hierom moeten wy dezetongen matigen , en men= gen „en met kenniffe befnocien , ook nict alte Latynachtigh „ nochte te naen gezet en meuwelijk Duisfch — » maer zulks dat de tonge haer eigenfchap nieten verlieze , waer van de hervormers onzer fpraeke niet geheel vry zyn.. Men vermijde,, gelijk cen pef., de woorden tegens den aertonzertale, te werftellen ; een evel daer doorluchtige Italianen, Spanjaerden en Franfchen ook van fick zijn. Wy mogen hier in nochte Grieken, ncchte Latynen navolgen.. Wort hier tegens gezondigt , terftont verlieft dé fpraek, baren luiſter, en ons oor wraekt dat geluit; eenen valfchen klank, die desmuzzijk der tale bederft. Irs oude Hollantfche liederen hoort men noch ces natuurlyke vrypoftigheit „ vloeient- best, en bevallijken zwier ; maer het — eenvoudigen Hollander aers opmer king en oefening „om zijn geeſtigheit, uitten natuurlijke ader vlociende, achtighopte zetten, en te voltoien — . at ee es Het rijmen moet by zich erft gewennen , onrriykdons van woorden enrijma klanken igereette hebben, zonder bet welk de vaarzen hreupel en verleent zouden vallen, en. zelfs aertige vondes en gedachten hunne bevalljkkei verliezen. Hierom waer bet geraden cerf venige batig of weerekfche-bifborser g ook. A SS Pek: "| Nederduitfche Dichtkuntft. ook verzieringen , nit Virgilius, Ovidius, Amadis, en Bokatius, terijmen, em zich van de rijmkunffe meefter te maeken, en op de buen te gerachen. Men magh oom bet rijm en de maet de tael niet vervalſchen, en gelij keen kint flame- len en firui zelen. Het rijnnwoort fchijnt niet gevonden om het rijmte vinden, maer xy zoo g eftelt of het geen rijmterm waer . Het vaers fchijne 00% geen rymloc= zerede, maer trekke den acert van een vaers aen, en fla wakker op zijne voeten. — Heeft bet gene zenuwen , zoo hangt het flap en vadzich: is bet te gedrongen , zoo fas he Bef, gelijk een lantsknecht in fijn harnas. De flijl zy znedigh, en geen ftomp mes gelijk. Het fcherpt de zinnen, en maeckt een goede pen zich te gewennen ‘een zelve zack en zin op werfcheide manieren te den, en cierlij ; uitte drukken. Vaerzen willen gaerne vrien- delijck en zuiver zijn: want de Zanggoddinnen zijn maeghden, cen wie vriendelsjkbeit en xuiverbeit betaermt . Voertmen fomtijts eenige barde vaerzen iu, dat moet ust geen gebre>, maer uit de floffe geboren , en ter zaeke vereifcht worden. Bynamen moden niet ledizh ftaen, nochte voor fropwoorden dienen , maer de beelden flachten , die eenen baik of het gewelf onderfiutten , en hun wer: doende, smet een tot cieraet des gebouws firekken. Wievoor Počet wilgaen, mot van enrijmer wel Poet, maer van Poe ét geen vijmerworden ; anders gaet mn van de hooghffe in de laeghffe fchole , en opde AB bank fiten. Loven hem hierom de flechthoofden , dat vergult den rijmer , gelyck een krans van boterbloemen den kinkel. De laurier wort den Dichter niet van den gemeenen hoop gefchbonken,maer van zulken,die met kenniffe en zekerbeit de kroon uitreiken, en bet fnaterbekken der aekfteren van zwane- zang onderfcheiden. = | Rimers, die verft hun AB opzeggen , vallen verwaendelijk aen’tzr etzen , gek de quakzalvers, om bun zulfpotten te venten. Die wat verder komen, laten zich voorftaen datze grote bazen in de kunfte zijn , en zawetzen kunftiger , doch bet ie met woorden van anderhakven voet lang , of een doorgaende bravade, en louter blaes e. Aldus winnenze gunſt by den flechten hoop die den mont vergeet toete doen en gelijk naer hemelvalgaept . d Alleroutfte en de befte Paêten zijnde naatwarlijkfte en decenvoudighfte. Denakomelingen, om hen voorby te renes, vielen wit eerzucht of aen het fnorken en poffen, of vernijfen en blanket tes. Dat bebaegde in het eerſt, gelijk wat nieuws, den min verftandigen, en klank den nicusgierigen, gelijkeendonderflagh , ind’ ooren : doch het verwon= leren duurde cen korte wijl» en de wakkerfte oogen zagen bier door ; en & outften XK z tegens Áenleidinge ter tegens de jonger werken in de fchale vaneen bexadight oordeel, opgewogen View len de iefdentelicht » en d outffen behielden den verdienden prijs. Om dan opgeblazenheit en kreupelheit te vermijden, zal men niet plat op daerde valken, en in het ſtof kruipen , nockte doorgaens al te {nel zonder noot aenjagen, maer op zijn pas woortdraven , en wel letten waor men rijzen s waer men wendenen keeren moet; en, gelijk een goet muzikant, den tocn naer- den aert der zaeke weten te fchicken, dan laegh, dan middelbaer , dan booger - Zommigen heffen hoogh op, en laten het uit onvermoogen laegh vallen. Een goet xangmeefter kent fijne fem, enſpant de keel niet uit bare kracht. Lichtuaerdige dertelbeit, zotte pracht „ en onvoegelijke overdaet is geen cieraet, dat een oordeel vergenoeght. Elk ding wilma zijn eige maniere van fpreeken uitgebeek » en niet alte verre gezocht worden. Verciertge uw vaers naer den ftijl der Rederijkkunfte, bael het niette wijt, maer ` _ bhf by een woegelyke verwe, en binnen bet beftek van verftaen te willen wezen - Zal een ander uwe rol verfiaen, verſtaze eerſt zelf te dege, en fpreek klaer. Eenigen fchrijwen al willens duifter en willen zich zelfs niet verftaen ; op dat men zich hier over verwondere , en hun dit tot wijsheit toefchrijrve . Anderen fchrijvern flecht van heerlijke dingen, en fchilderen de zon met houtkole. Een leergierige lette welop de leſſen en regels der kunfte , gevonden wit bet voor= beek der tweflijkfte Dichteren, Hy bevlijtige zich om — te nemen in kenniffe wan verfcheide wetenfchappen , om , is bet niet van alles volmaektelyk, dat zwaer _jaonmogelijk valt, ten minfte ter loop van vele dingen kennis te hebben , om fijns werk naer den eifch wit te voeren. Zoo trekt en vergadert de honigbby baer voet fel uit alle beemden en bloemen Het waer ractzaem Salomons wijze fpreuken s Ciecro, Seneka, en Plutarchus werken van de zeden, en bet levewder door~ luchtige mannen , en diergelike fchriften te lezen, ente herlezen. Wiein den vlot dezer pennen zwemt, zalovervlogjen van zinrijke gedachten en vafte ftel- lingen . De Beeldenaer van den geeftrijken Ridder, Cefar Ripa, nain Neder= lantfch verduiſcht, beftellen geefterijke vonden, om het werk levendigh uit te drukken enrijkelijkte bekleeden , Kennis van uitheemfche fpraeken vordert niet weinigh, en bet overzetten uit vermaerde Posten helpt den aenkomende Počet, gelyk bet kopieren van kune flige meefterftukken den Schilders leerling. Dees begint eerft van eenige leden en deelen, cer hy een geheel lichaem tekent; en cerft van een geheel lichaem, eer by cen bifforie vaw verſcheide beelden ordentert, en ganfche vertooningen op bet pane Nederduitfche Dichtkunfte. pannel, als op een tooneel, lek. Wanneer de deelen , elk in °t byzonder wel weegenomen zijn ‚dan zal het geheele werk welvolgen, daer men niet aen bee gissen magh, voor dat men een vaft begrijp, bant, en bandelinge van de bye zondere deelen bebbe. Zoo ziet men den beften meefteren dekunft af, en leert, bebendigh ſtelende, cen’ ander het zijne te laten. Wie leerzaem is, late zichde —* die altijt moeielijk: valles, niet verdrieten. De kkenen leeren x00 aen foeknenbanken gaen: daerna, ftouter en freviger geworden , durvenze af- feeken, en beboeven geene onderfieunfels meer : anders vergaept men zichte ver- wat aen eige inbeeldingen , en vervalt in grove misflagen , terwijl men wijzer den zijnkeissman wilgeacht zijn. Aldus beeft Virgilius, de Prins der Poéeten zelf, ook van Homeer en anderen vele ontleent, en uit do Griekfche tale met zalkees oordeel sngevoert , dat hy er onfterflijken lof uit haeldc . Evenwel indien gg bloemen op den Nederlantfchen Helikon plukken wik, draeg u zulks y bes de boeren nies merken , nochte voor den Geleerden alte flerk door fchijne. Op zijn eigèriemen zich op dit gevaerlijke vaerwater begevende, moet men zine kracht overweegen , eer bet fchip zee kieze. Menigten lyden bier fchipbreuk , die, door verwaentheit atngevoert , javervoert, zich te vroeg en te diep op de- xen Ocean wagen , en niets is ‘er fchadelijker alseige liefde, die fraie vernuften verblint , en onderbout. Die naulix twee of zes goede regels weet uit te werken, wileesberdicht opzetten. Die qualyk een kerdscht kan , wil voort een treur ſpel [pets of cen heldemwerk trompetten. Bytrappen klemt men eenentooren op, en. sid zonder trappen, tenzy met gevaer van den halste breken. £ Een bereikt — P ander ſueller den top der volkomenheit; boewel men hier naulix it vint, om dat die de mac van’ s menfchen vermogen vuertreft. Beveel bet papier niet terffont al wat uin den zin fchiet, maar toef uwe in- ingen , vonden en gedachten ofze der penne en den dagh waerdigh zijn — Gy ziet hoe de hoenders , den kop in de lucht fiekende, met {mack en nafmaek drinken , en de gezonde fchapen bet graserkauwen. Doo doende zullenze de bla- den niet met beufelingen beflaen, en dingen , die niet om het lyf en hebben „ nochte _ den lezer met den ydelen dop, zoeken te paeien 5 maer ma pit, en een keerne van goeden fincek verxaden. Het heit ook fpottelijk cen nieuwe wijze op de baen te bren= ge, aber kunh in gemerkt wort - Boven al letwelop deorde of den draet van uwe rede, en bet vervolg van zoeken : want zelfs geleerde bazen , die groot fchijnen , zijn fomtijs wifpekurigh , fringes van dens os op den ezel, en mengen alle elementen onder cen 4 * 3. Em Aenleidinge ter Een zelve wack dikwils te raggen en herzeogen, geeft armoede en gebrek van ſtoffe te kennen, en behave dat het verveelt, voerht het de rederijkbeit niet. Ontbreekt het u aen vonden en fof, zit liever kort dan verdrietigh lang. | Zet gy een werk op van eenen langen adem ; laet het in’t midden, nochte in't einde niet bezwijken , maer doorgaens volftaen, over al zich zelf gelijk zijn, en zijnen meefter nergens befchamen . Wie zijn zwakheit gevoelt , dient nootzacken lijk raet te zoeken by anderen, en elk meefter in zijn kunffe en ambacht te geloo= wen „en de volmaekfte manieren van [prekenen werken by hen uitte kiezen. Een rechtfchapen Dichter flachte de ffroomen , dit niet af maer altijt toenemen , enmet eenen vollen boezem endeiijk in de rijke zee uitbruizen. Hoe het werk grooter is, hoe daer meer kunft en oordeel toe vereifcht woort : en gelijk de fchilders in kleene beelden de gebreken en misflagen kleen rekenen; zo openbaert zich de misftellinge enꝰt gebrek , naar de groothert der perfonaedjen en zacken, te grooter. De leergierige volge dezen gulden regel , die zich wijt uitffrekt „om zijn werke fiuk doorgaens gelukigh uit te voeren , dat is , dat hy lette op den ſtaet, eigenfchap en geftekenis vanelke — en zateke , cn die elk naer heur natuur uittekene. Wie dit maghtigh is, en a heeft, kan veelveltswinnen, enzal alm tijt binnen de palen der voegelijkheit blijven; een deught, die in Virgilius zoo heer= lijken goddelijk boven alle zijn overvloedige kunſtdeugden uitmunt. Nu behoef ik niet in’t breede en wijtloopigh t ontvouwen hoe wen zichte fchikken hebbe naer een ieders ampt , onde, kunne, lantsaert , gelegenheit , hoedanigheit „en wat des meerzy. Aldus geeft een kunftigh {childer elk dingh zijn eigen verf. Wie de nam tuur allernaeft volght, die is de rechte Apelles, en zoude, gelijk d aeloude penfeclen , niet alleen menfchen , maer zelfs dieren en vogels verklocken. Maer om veiliger en vafler te gaen , geef uwe dichten niet in uwen eerften yver aen den dagh. Laetzeeen goede wijlonder u ruften : ga’er dan eens en anderwerf , ja zevemwerf, met verfche zinnen over: want ons oordeel is, naer de geftekenis der ber{fenen , gelijk de lucht, forntijts helder , forntijts barokken. Een Dichter heeft zijne luimen : hierom laet het gedicht van eenen Ariffarchus, ja ver{cbeide keurmeefters keuren. Defe zullen uitmonfteren al wat misftact , zoo wel dat de hunſt, als de zeden betreft, waer in menigmael deze godden lijke wetenfchap jammerlyk misbruikt wort: en gelijk A zwaerfte mef weeght, zoo moet men zich wachten voor ongebondene en oneerlijke woorden en vonden, daer niet dan lafter voor des Dichteren in °t algemeen uit onte fract: Nederduitiche Dichtkuntte. flea: want dit gaf oorzaek dat eertijts de Rederijkkamers gefloten , de too nels verboden wierden, Indien men bordeelfpreuken en fpreekwoorden, en wuiligheit van boeren en boevejaght uithant, zoo zal de Schouburgh een eer- bk ttverdryf fhrekkhen , en ook voor deftige lieden openfbaen. Wie zich hier tegens verloopt „ bederft de zeden, en den luiſter van zijn werk. oken uwe ooren naer eenen Vleier, die elk naer den mont fpreekt, gy be. driegle niemant dan u zelven. Haetge den openhartigen beftraffer, die geen ne gebreken verfehdont, zoo blijftge daer in fleeken. Zulke eigenzinnigen;, of er krankzinnigen, zijn niette raden, randen meenighmael in hunne razende koort fe al vaeskallende de geneesmeefters aen, en leeren wie men {chun wen moet. Zy millen hun ontftelt en misftelt werk van geene fixe lezetsers aengeaft nochte gebandelt hebben, en fökrikken voor de moelikkeit en pia ne vas bet misftelde beente her ſtellen, en in bet rechte lidt te voegen, — eens te bedenken dat de Goden de beſte dingen voor zweet en arbeit verkoo= pes. Zy liefkoozen bun wanfchepfels, gelyk cen aep zijne jongen. Eenome zicht; P en leerzaam geeft bemint Apolloos zonnefchijn, die alle vezeltjens es fof ensontdekt. g ' Kunfen , die den brootzak wullen , en alleen den buik dienen , zijn bacft got genoegh: cen Dichher behoort bemelval en de fpraek der Go- den te fprecken. De bemelfche Poèzy wil niet op den middekrap, maer amat in top fiaen, en op den toetsffeen van cen beflepen oordeel proef bonden , naer de wetten by de Geleerden daer toe woorgefchrewen ‚ waer toe ezen worden. Ondertuffchen heb ik deze korte Aenleidinge ter Nederduitfche Dicht- kunfe, op het aenbouden der keergierigen , by my aldus, gelijk een ruwe febas, ontworpen; om de welke naer den eifch op te macken meer bla- dex papiers noodigh waren: daerom fla ik voor dezen tijt de voeten en maet der vaerzen, en den ommetrek en aet van allerhande rijmen en Veele andere dingen willen hever met de levendige femme en voorbeel den, dan met de penne beduit worden: derhalve te wenfchen waer dat — geefrijke vernuften, onder het belit van geleerde Mecenaten, bier over famyts onderling raetpleegden, en zoo eenen nieuwen Parnas, naer den fiil van Italië, oprechten , daer men , zonder afgunft „onzijdig elks oude en er ¢ Aenleidinge ter Nederduitfche Dichtkunfte. dichtentoefte ; zoowel om de fchoonheit en aertigheit te volgen, alsom onze mise flagen, wit eenedele eerzucht, te mijden , en door dien middel de Néerlantfche Poézy haren wollen glans te geven. ? Amflerdam , 1650. den 25 van . Grasmaent, N O- NOODIGH |. BE RECHT Over de nieuwe Nederduitfche _ mis{pellinge. are Edert cenige jaren herwaert had Neder- NES duitfchlant het geluk dat vernuftige Schrij- DAW vers en Letterkunftenaers loflijk hunnen y- ~~ wer befteedden in onze Spraek tefchuimen, tezuiveren, te verrijken, en te regelen , door {chrif- ten , of letterkunftigh onderwijs ; waerover wy tegen- woordigh niet voorneemen ons inzicht, onder ver- beteringe van letterwijzen, te melden, dan alleen wat de misfpellinge belangt, in het verdubbelen der klinkletteren , by weinigen begonnen in te voeren; gelijk (om eea voorbeelt re ftellen) voor Vader , Vaa- der, voor Vrede, Vreede; voor Koning, Kooning, en diergelijke walgende verdubbelingen van klinklette- ren meer; quanzuis om de langkheit van den klank der fyllabe of lettergreepe uit te drukken, en niet te lezen Vader, Vredé, Koning : welke verdubbelin- geik, gelijk ookeertijrs van wijlen den hooghgeleer- — den Heere Voffius zelf, oordeele een ganích ongerijm- de en overtollige mis{pellinge te wezen, tegens den voofgarig vafi Hebreen, Griekken , Latijnen, Ita- lia- lianen , Spanjaerden „Franfchen „ klooghduitfchen , en andere tongen: en fchoon men dezen voet van verdubbelen al volgde, noch blijft evenwel de twjj- felachtigheit der langkheit of -o des klanks der fyllabe- of lettergreepe, ineen ongelijk grootergeral a andere — ‚ daer de lank tee aa d'eerfte of tweede of derde letvergreep, gelijk by de- ze voorbeelden blijkt, namelijk op d'eerfte, in df= gaen; op de tweede, in beerin; opde derde in koop- waardy : het welk ik noodigh vondt aen te wijzen, om den inbreuk van deze wilde woeftheit te ftuiten , de Nederlantfche pennen voor d’aenftootelijke klip- pe dezer miffelijke misfpellingete waerfchuwen, en zulk een inkvlak uitonze boeken te wiffchen.. MDCLIV. HORATIUS Reef lang: vaer wel. of laet gy beter gelt als dit , . Leo deel het, ruutigh me: zoniet, bsftem mijn wit. J. V. VAN. 7 Vv VONDEL AEN ZYNEN AFWEEZENDEN VRIENT, Gehecht aan deneetften dtak zijnerPotzye in den jaare MDCXLIV wWitpegeeven. SS Ekanftis fangk, en't lewen kort , zeide Hippo- UEA T ruet. Niemant wort met de kunft „wel mèt eenen DR trek totde kunft:geboren. Men klimt , al hijgende — en zweettnde, van langer hant , de fleilte van Par- was op. Ovffeninge en wakkerheit wetten het vernuft, en frraskelen keert opmerken; zoo dat men, na verloop des tyts, teragge ziende, misftellingen en dolingen, in rymenof an- derzins beguen, leert wraken ; ook riekt, hoe alles niet met wen zoen goede wim gedicht zy . De goede vader Homeer flui- wert zelf by wijlen. Een zelve faizoen is jaerlix het zelve wit; en vruchtenen bloemen , uit eenen zelven firuik en ffeel gefproten , verſchillen dikwils niet luttel. Hierom wenfchte % hever een deel mijner groene en onrijpe vaerzen onherdrukt ; en bebbe het herdrukken, zommige jaeren, gf : dochnu ait u vernemende, hoe Hartgers op het fterk aenhouden eeni- ger Macenuten exbeminderen der Nederduit{che Poëzye, ge- atest is min ver ſcroide gedichten, by sen te zamelen „en op een mien in betlicht toebrengen; goawai ik, mijns ondanks moe- ten zedoegen , dat men voor hunft made opveile eenige rijmen, enregels , natter gofcheurt , an veroorpen . ‘Indien men by die Var beide Gedichten voege het Verwoefte Jerufalem, Gys- brecht van Aemftel, voort mijn andere treurfpelen, als E- hista, ide Maekden, de — > drie Jofephs, Peter TEES en en Pauwels en de Maegdeb-ieven, by de Wees uitgegeven 5 Zoo bint men ineenen bondel al wat ik voor mijn eigen werk re~ ken, behalven vier of vijf Saterdichten (beftaende in regelen van twalef en dartien lettergrepen) en nocheen Lierdicht, de Deugt ter gedachteniffe gezongen, zonder nu van Palame- _ des Treurfpel te reppen .Onderwint zich iemant voortaen noch set anders van’t verleden, opmijnennaam, buiten myn ken- nis en beftemminge, te drukken ‚men houde dat niet voor myn , maer voor een anders werk , of in verfcheide-harflenpannen ge- goten, en hergoten, gelijk Hekuba, en zommige Heinichen den, by my alleen niet gerümt. Ik verwerp cok al wat, òn- der boven gemelde gedichten niet begrepen, ott daor my ontij- digh voortgebroght en op papier gekrabbelt, van mijnen. vrient Pers, of temant anders uitgegeven , den dagh onwaer— digh, enden nacht der vergeteniffe toegedoemt zy. Bejegent de lezer nu, in dat ongelijke werk, van overal by een ver- zamelt, noch set wrangs enanfmakelix, hy ontfchuldige het naer het fatzoen, waer indie vrucht gewalfen u ,. of boete zy- nen luft met het befte uit te pikken, tot dat de tijt hem noch wat rijpers aenbiede, en vergenoege: hoewel de Griekfthe Theo- gnes zeit, dat Fupijn zelf niet een iegelik vergenoeght, het zy het regene, ket zy (dat noch meer te verwonderen is) de zon {chyne. Zoo veel moft iku antwoorden, op uwe verwit- tiginge. Thuis, 1644. denderden van Lentemaent. Des. Dichters Voorrede geftele by den druk zijner Poë- zye van den jaere MDGL, quam met den voorgaanden briefgeheel overeen ; behalven dat’er wierde achtergelaten ’ geen de Dichter aangaende de dichten, die hy voor de zijne erkende, of verwierp, in dien brief hadt gemeldt. CEV. VON J- V VON DEL Tegens de valfche D R U KM U NT, GANGBAER OP ZYNEN NAEM, Geftek voor den Hollancfchen Parnas. K kon Jakob Lescaille niet weigeren cenige — SA: van mijne dichten by te zetten, om ej sy Werkte zaeien. De gewinzucht zommiger boekverkooperen, meenende uit mijnen naem winft te trekken, ontzien niet op een byzon- der blat, of in boeken, in Hollancen elders , op mij- nen naem te drukken dichten by anderen gedicht , en inzonderheit in Zuidthollant, daer men opden titel van Vondels poëzye, drukt en herdrukt, en vermeert veele dichten , daer ik zoo weinigh kennis en {chule aen hebbe, als het kint dat noch te baeren ftaer , men vergult dit noch glimpelijk met eene voorrede dat het mijn eigen werk is, maer my te zijner tijt fta te bezorgen dat het in een beter ordre geftelt werde. Tegens deze ongefchiktheit,en moetwillige booshgie Schieten wy geene wapens dan mijn gedult over. De adi 3 le- lezers, wien het luft een anders dicht op mijnen naem telezen, mogen Zich ondercuffchén hiermede kete- len, my ftaet het tegedoogen. `t Amfterdam 1660, den 20 inGrasmaént. 7 IN INHOUDT VAN T EERSTE DEEL. Zegezangen. Groote Lofdichten. Klinkdichten. Lierdichten. I. Boek. II. Boek. — III. Boek. din Brudofrdichten. TWEEDE DEEL. Lykdichten. Grafichriften. Geboortedichten , ichten. Brieven. Klachten. NHekeldichten. ‘Lofdichten op uitgegeve Schriften. Furrer op Steden, — op Gebouwen. \Lofdichten op fchilderyen, teekeningen, printen en andere kunft . l — op Gedenkpenningen. YShouburghdichten. Gedichten i in Stamboeken. yRaedtfels, 396 XGezangen, IBock. - 401 — I l Boek, 473 AGedichten op ftichtelijke en kerkelijke ftoffen 519 *Menyeldiche. | | i 535 hVertaelingen. 589 Oude Rijmen, ook zulke die den Dichter onrecht zijn toegefchreven of daer men aan twijffelt , 609 J- V. VONDELS ZEGEZANGEN. Op het veroveren van G R O L, Aen de vrye Nederlanden. a Oen Kakus berghgedrogt, en vee- en menfchefchaee- NGN 5) CI IO) YS En boere- en burgerplaegh , en vier-en vonckebraec- — ker, Voor Herkles voeten lagh verwonnen in zijn rots; Liep al het Tybervolck-den zoon des Dondergodts Met lofzang te gemeet, end’ Aventiyniche landen Hem eerden met autaer, en plegtige offerhanden y Met bekren, facklen, en gewijden populier; p En prentenxijnen Naem, die Thebemaeckt zoo fier , Opport en marmer nictalleen; ntaerineen harte, “Het welek-voldanckbaetheit den heilandr huaner ſinarte Totaendeftarren droegh: maer wat voor offerwijn En eer bereit uw ziel, ghy volcken dieden Rijn, En Wael, en Yffelftroom uwe ackeren ziet fchuuren ? Wateerereedgetoe, met alle uw bondgebuuren, Voor Welhemsdappren zoon, die heldere heldenbaeck ? Die’t landt niet heeft geveeght van ondier, reus, of draeck; Maer ’t landtbederflijk Grol van ’s Dwingelands bezetting; Die beeck en beemden, met de giftighe befmetting i Haersademst’onbruick maeckte, en doodlijck quijnen deé , Opackers en in fteên , de menfchenen het vee.. Komt heerlijckheên verknocht met Gravebanden, myter , En Hartoghfcepter, komt; ick heffe, met mijn cyter ; Aldus de reien aen, en ga de fcharen voor. Volgt handtaen handt, en geeft mijne oorlogs-maet gehoor. J.V. VON- JV. VONDELS >- V-ER O VE RIN G VAN GRO L, FREDERIK HENRIK, PRINCE VAN ORANJE. Ck zing den legertoght des Princen van Oranje Die’their van Spinola , en alde m Evan Spanje | Met zijn flagordens tarte , in het beftoven velt, (welt. En Krijghsvooght DulckenGrol deed’ ruimen met ge- Ghy die van ’s hemels troon d’oorlogen hier om lege Beftiert, en onzen Helt vereerde met de zege , Daer al ’t vereenigt laadt uw” heilgen naem om looft, En danckbaer lauweriert des overwinners hooft; Geley mijn Zangheldin, die goddelijck verbolgen, — Verrukt wordt, om den krijgh in’t harrenas te volgen, En oogh in’t zeil te flaen , voor ’t algemeene beft ,_ Hier , naden Berghfchengraef, daer, nad’omringde veft. Enghy, ô Frederick! die fier en trots te paerde Voor Hollants vrydom vecht, en yvert met den zwaerde ; En’tvolck, dat hter gefehoolt krielt als een byenzwarm, Verdadight door Godts kracht, en uwen yfren arm; Indienge t’cen’ger tijt, van ’slanesbekommeringen : En zorgen wat ontlaft ; mijn ruw gedichte hoort zingen, Zoooordeel heufch van hem , die door uw deugt gewinkt, Geen leidftar kent, als’ licht dat op uw’ helmtop blinkt. — A 2 en = wy I” i 1 t. ' > -` 1 gt 7 Ent De poo sr J V. VONDELS De kanffe (federt dat de W itte bergh voor Pra _ Verftreckte een treurtoonneel van Bemens — j En d’oude Baiervorft, uytvoerder van den noot, - Stadts eene zyde won, toen d’andre zyde vlood ) | Scheen heelendalgekeert. De jongft gekroonde Koning Wert balling, mer den hoofthandhavren zijner krooning: En Gabor, die een wijl ’t Bucquoifche leger ftuit , Mott Presburgh ‚en op ’t '<‘t ganfch Hongaryen uit. De Vorften vielen af, en zoenden ’s Keizers tooren: Elck zwoer by Ferdinand: de Palts gingh gladt verloren. De Koning Kriftiaen hiel ‘t ros noch by den toom , En floot Tilliden pas van Elve en Wezerftroom. Zelf Maurits zagh zijn kroon ontluiftert van twee fteden ; En, zweetende om’t ontzet van deen, was overleden ; Zijn’ broeder ruimende in de lang bekleede plaets, Tot heil der burgerye , en eere des foldaets, - Oranje was verheugt met dezen nieuwen Heere; _ En’t vrye Nederlant, op zijn geveldefpeere - sas En uitgetoge kling , het hooft hief in de lucht, Enfchepte nieuwen moedt, in tegenfpoetsgerucht. _ De princelijcke vruchtdeshuwelijcx , en’tflechten _ Des Oldenzeefchen wals, na kloeck en manlijck vechten , _ Zagh’t vaderlant , vol hoops; gelijck een voorfpelaen, - Dat alles onder hem ten befte Zou vergaen: | 28 *r Was duifter, enhet hof, na’et woelen, overrompelt Van vaeck , geruft lagh in vergetelheit gedompelt ; En veeen vogel zweegh in ’t midden van den nacht , Door eenen diepen flaep betovert en verkracht; - | Wanneer Prins Henrick docht , dat voor zijn bedfté nader EnnaderquamdeGeeftvanwylenzsnen Vader, —— ` Met flependen gewade en tabbert van fatijn: Van wezen en gebaer , juift in dien zelven ſchijn i : cn VEROVERING VAN GROL. Men van hem tuigt, dat hy, na’et jongfte middag-eten , Gerezen van den difch, en, zonder iets te weten Van lagen of bedrogh, tradt buiten zijne zael. Zoon, fprak hy , waerde zoon, verfchrick niet voor mijn tael. Ick ben uw vader zelf: °k ben Welhem, wiensgebeente En afch noch waeckt om u, en over mijn gemeente: Schoon ofwe u zijn ontruckt door een onrype doot; Toen’t wondenbloet befprengde, in ’s voefters lieven fchoot , Uw teere onnoozelheit , hierinne noch geluckigh, T Dat haer begrijp t verlies niet kon bekennen druckigh. War leghtge logh en traegh , verflenft , en flap van moedt, En druckt de pluimen , zoon ? die paffen op den hoedt. Of zeide u oit mijn Faem, of leerde u mijn hiftori , Dat ick dus heb geleit de grondveft onzer glori, Die zonder weerga bralt de ganfcheweerelt door?. Op op dan in’t geweer, en volgh het heldenfpoor Van Keifren, Hertogen , van Princen , en van Graven, Die alle uit ons geflacht fteil naerde ftarren draven. Of fluiege vrede met den wreeden avontvorft ? Zoo fpreekthy , en vergramt ruckt op zijn bloote borft , En toont het gapen van een eeuwigh bloende wonde; Verdwijnt voor’t fluimeroogh in’t duifter, voor de fponde. _ Maer’s Princen hevigheit gaf voort den flaep de fchop. Hy grijpt naer ’s vaders fchim, en vliegt vertorent op, En roept om wapens, en verdaghvaert d’oorlogsbende. Zijn gemalin ontwaeckt , het hof raeckt overende. Och, zeitze , lief hoe is’t ? wat fchiet u in den droom ? Wat fpoock of u vervaert , die veiligh zijt van chroom? Geen edelmoedigh paert zich anderwerf laet nopen: Zoo doet geen heldenhart dat alles voor zich open Enaiets gefloten ziet. Vergeefs wort aengezocht Door Staten, die van zelf beluft is tot dentoght: | 4 A 3 Maer - 6 | . V. VONDELS Maer tot het Grolfch beleg zich za laet bewegen, Die wickt eer dat hy waeght. een ftercke ftadt gelegen Vijfuuren vandegrens, op’t vlacken ruime, wien Des vyandts ruitren ftaen van allezinst'ontzien :- | Daer ’t zwaer en koftlijck valt om voorraet te bekomen: Daer nergens voordeel is van lantweer of van {troomen : Dies fluit hy tongeraên te wagen onzen Staet Om’t voordeel van een ftadt: zijn’ broeder quam te bact Alshyzedwong, dat toen de Spanjaert had te ftryen Met Franfchedapperheên, en Turck in Hongaryen: Nu heeft de Vorft des Taegs op ons het oog alleen. Zelf Maurits aengeport vont onlangs zwarigheên In dees belegering, en ftreeck hter over ‘t oordeel, Dat hy zijnerf Breda, zou winnen met meer voordeel. Noch kan zich Welhems zoon niet van gebeên ontflaen: Wien Grol tot fcha gedijt die houden ’er opaen: Dat ’s vyants knygsvoick — — om betaling, En ’t flaeuw Madril meer tijts behoeft tot ademhaling: Dat, zoohet brengen durf de benden in het velt, Elck muiten zalom ‘teert, om ’tachterftalligh gelt: (gen, Heeft fchijn van reén, doch kan den Vorft niet heel vernoe- In’toverwegen, of de zaken avrechts floegen | Tot quetfing vanden ftaet; zy fmeken even h, En {mijten endlijck hem gezeglijck over ftaeph. Flucx flaet detrommel , men bevracht platboômde ponten En fchepen met gefchut, met krijgtwigh , kruiten lonten: Men preft de ruitery en wagens over al, | En vloten zwanger van foldaten , zonder tal. Maes, Yflel, Wael, en Leck van witte zeilen kriefen. De Vlietgodinnen zien ontelbare oorloghszielen En fchepen toegeruft, en onderfchooren’tviot, En duwen’ttegens ftroom ; begunftigende’t lot VEROVERING VAN GROL. 7 Dat hun te beurte viel, die voor de vryheit ftryen , En witte vlieten, die geen zwarte Spanjaertslyen. Een {chanfleleidt’er op de drooghte, ’s Gravenwaert + tSchene- Geheeten, daer men om van alle zyen vaert: — Hier vloeit de Wael , en daer de Rijnſtroom, neffens weilant _Enackers; engeklooft, befpoelt en {chuurt het eilant, Daer Burgerhart weleer, van koninglijcken ftruick + Clay- Alshooft vand’eedgefpan, voor ’t wettige gebruick — Desgouden vrydoms, Rome in zijnen ſchiſt dorſt varen; Gefterckt met wapens, moed, en zoete en zoute baren. Dees vefting ftrekt nu% hooft, waerop, zoo woeft en wilde, De Dwingelant vant weft zijn deeigementenfpilt, | En fchuimbeckt, knarffetant, met poffen.blazen fnorcken , Gelijck cen everzwijn, ’t welck woedt op boerevorcken Ganfch ydel en vergeefs; wanneer’talom benart Den jongften moortfteeck krijgt , en voelt de doot in’t hart. Hier was’t beſtomde velt, daer ’s Princen maght verzaemde, Met allen nootdeuft, die tot zoo cen’ toght betaemde. 't Jaer neighde zich ten oeghft , de korenair die zwol, Toen’t heir langsfterck Brevoort quam aengeruckt op Grol. In Zufens graaflijelcheit is deze ftadt gelegen, _ Door Neérlants oorlogh in vermaertheit opgeftegen s Om haer gelegentheat: by Karel, d’eer van Gent, Wel certijts waart gefchat, voor uitheemich dreigement En inbreuck, opde grens tot beuckelaer te ftrecken. De Slinck aen deene zy. gaet kruit en oeverdecken , En dubbeleerr degraft ; zes bollewerckén, hoogh Enlogh van aerde, met cen nimmer fluimrendeoogh, Der veften veiligheidt veetrout is te behoeden ; | | Gelijck de watéclecem grimt ten tijde van vermoeden. De Krijgswoopht"h, wiende wachten toezicht wasbelaft, i Me: Volachrerdenckems, hadziyneOrveriten tegat 5 — 8 J. V. VONDELS En toefdeze zoo {pa , dat ree de ftarren daalden. De muskadel gaf ‘tbreinde{poren, daerze fmaelden Op Frederick, noch jong in lant- en krijgsbeftier, En die zich zengen zou quam hy te na by ’t vier. Om bet op eer en eed zijn Hoplién te doen dencken , Dee Dulcken fchuimens vol den grooten roomer {chenken , Die Bacchus op zijn feeft zou voegen, daer de hant Eenskunftenaersop had, met ſtift van diamant, De wapenen gefneên van al de koninghrijcken, —. Daer in triomf Filips mede is gewoon te prijcken; Den fchilt van Portugal , Kaftiljen » en Leon, Sicilje, Murcia, Granade, en Arragon, Met d’overige prael. Spiesbroeders, wien de wallen Zoo fpreeckt hy ongedeckt, zy Juiftren met hun allen ) ertrouwt zijn, die wel eer Graef Maurits zelf niet kon . Verovren, toen zijn moet bezweeck voor Mondragon , - Noch eens voor Spinola; ick maen uw dapperheden Tot quyting van uw trou; want’ leit my op de leden Dat Hollants leeuw onsdreigt. Zy morden met den mont, En wachten’t ruftigh elck voor zich, wanneer terftont De Faem hun tyding brengt, op’tgieren van haer pennen, Hoe Staten ruiters vaft de ftadt met kracht berennen. De maeltijt isgefteurt: men fcheidt’er, en elck paft Te volgen, ’tgeen hem wort van hooger hant belaft. Zoo rashet morgenroot ‚ met toien en blancketten Ophelderend , hun toont de vliegende kornetten, En dat de wachter niet dan Wapen Wapen kraeit, t Ontvouwen vendel flucx ter hooge veft af wacit : De krijgsraet gaet belaén in arbeit, om meteere t Belegh te wederftaen, ten dienft van hunnen heere. Maer ’t ee nin heir genaeckt zoo ras niet’t volk te pacrt Of op’s Veldheeren woort zoo fteeckt de fchup in d’aerdt. Men VEROVERING VAN GROL. 4 Men fterckt zich tegens ramp van binnen en van buiten z Men rijgt den ommekreits met {chanffen en reduiten : Alt leger wort in drie hooftlegers afgefneên. Men fluit d’omringde ffadt, als metdrienieuwefteên. De Veitheer, Maerfchalck Eraft, en Amiraelder baren, Elck hunnen oort hier op ’t zorgvuldigfte bewaren. 