Grieksche spraakkunst [microform]
τραπ-ών τραπ-οῦσα τραπ-όν τραπ-όμενος τραπ-ομένη τραπ-όμενον _rpam-tiC τραπεεῖσα τραπ-ῖν ien gti SE 20 nr EN se Eee ee σον ννοννννοι mmv ᾿ - Tal ICA EADE ar EN UND md RE En ee πο τ πο ν Ale rn aerden gert san entend se mer rime ra AUGMENT ἘΝ. REDUPLICATIE. AUGMENT EN REDUPLICATIE. 89 EE Ὑν τ Ei, Ted EHEER JO hd Dee „Ee Aanm. 2. Op den regel van het augm. temp. bestaan eenige uitzonderingen: a) ἀίω, hooren, hecft door de volgende « tot augment ἃ en niet n; ἀνᾶλίσκω, besteden, heeft oud-att. ἀνάλωσα, nieuw-att. ἀνήλωσα; δ) de ww. aùvairw, drogen, A. Augment. oiarilw, een schip sturen, οἰκουρῶ(ε), het huis bewaren, οἰνῶ(ο) , dronken maken, en οἰστρῶ(α), razend malen, nemen geen augment aan, Wat εἰ en ev betreft: men vindt geaZov van εἰκάζω. vermoeden, ἤδη, ik wist, en ja, ik ging, van de verlengde stammen εἰδ en εἰ, ηὐχόμην en ηὕρισκον van εὔχομαι, bidden, en εὑρίσκω, vinden; elders vindt men bij εἰ en ev geen augment, ᾧ 29, AUGMENT EN REDUPLICATIE. iii ΨῈ "τ: FE en en 1) Bij de drie historische tijden van den ind. wordt tot uitdrukking van het verledene een voorvoegsel vóor den stam van het ww. geplaatst. Dit voorvoegsel heet augmentum. 2) Men onderscheidt augmentum syllabicum en augmen- rn EERE EPEAT B REE EE 5) In vele ww. is in het augm. temp. schijnbaar eene onregel- tum temporale. 3) Het augm. syll. bestaat in de letter ἐ- en wordt, als het ww. met een medeklinker begint, vóor zijn stam geplaatst; dus is van παιδευ, παιδεύτω., opvoeden, de geaugmenteerde stam è-zraudev. Bij de ww., die met p beginnen, wordt de p verdubbeld, dus pe, pé-w, stroomen, ἐρτρε (vgl. $ 6, 13). AANM. 1. De oorspr. vorm van het augm. was a en beteekende toen; in het grieksch is deze a in « veranderd. Aanm. 2. Bij het plgpf. wordt het augment vóor den geredupliceerden stam , vgl. 6) en 11), geplaatst, dus ἐ-πε-παιδευ. AaNM. 3. Bij dichters vindt then het augment ook weggelaten; 200 bestaat zelfs in proza naast ἐχρῆν, het behoorde, de vorm zonder augment χρῆν. AANM. 4. De verdubbeling van de p achter het augment heeft haar grond hierin, dat de meeste dezer ww. vóor de p een sibilans (5 of σὴ hadden, die zich later achter den klinker (se) met de p heeft geassimileerd, b.v. pay, ῥήγ-νυμι, breken, impf. "ἐξρήγνυν. ἐρρήγνυν, opope. dod, slurpen, impf. Ἐξ σρόφιον, ἐρρόφουν. Later ging deze verdubbeling van de p op ieder met ò beginnend ww. over. Aanm. 5. De drie ww. βούλομαι, willen, δύναμαι, kunnen, en μέλλω, van plan zijn, hebben dikwijls ἡ in plaats van ε tot augm., maar de δου, is altijd ἐ-μέλλησα. 4) Het augm. temp. wordt gebruikt bij alie ww., die met een klinker beginnen en bestaat in de verlenging van den beginklinker, en wel van ἅ, ἃ en e tot η, van 4 tot 1, van o tot w, van v tot v, van at en a tot 7, van av tot nv, van ot tot ῳ en somtijds van εἰ tot en van ev tot nv. De overige lange klinkers en tweeklanken nemen het augment niet aan. AANM. 1, De (α) van het augment is met den beginklinker van het ww. geas- simileerd en met dezen in den daarmede overeenkomstigen langen klinker overgegaan. In het ep. wordt het augment dikwijls weggelaten (aphaeresis, $ 8, 1 Dial.) ; het accent wordt in dat geval naar de naaste lettergreep verplaatst, en wel als circum- flexus, wanneer deze lang is, b.v. πλάγχϑη, hij dwaalde, βῆ, hij ging, ἕλε voor εἷλε, hij nam. Over de verdubbeling van den medeklinker achter het augm. zie $ 6, 13 Dial. In het ion. hebben βούλομαι, δύναμαι en μέλλω een gewoon augment. matigheid, welke echter verdwijnt, als men tot den oorsp. vorm van het ww. opklimt. a) De ww. ἐῶ(α) toelaten ἕλκω, trekken ἕρπω, kruipen ëSilw, gewennen ἕπομαι, volgen ἑστιῶ(α) onthalen ἑλίσσω, wentelen ἐργάζομαι, werken ἔχω, hebben en de stammen ἑ, nut, werpen, ἐλ (bij aïpä(e), nemen) hadden oorspr., om hun later weggevallen sibilans (5, 3. σὴ aan het begin, het augm. syll.; na het wegval- len van de sibilans had samentrekking van ee tot εἰ plaats, b.v. "ἐ- ξεργαζόμην, Ἐἐξ-εργαζόμην, eipyalóunv, " ἐ-σεπόμην, “t-eróunv, εἱπόμην, Ἐξ-σεξεϑιζόμην, ᾿ ἐ-εϑι- ζόμην, εἰϑιζόμην. De weggevallen sibilans liet dikwijls een spoor achter in den Spir asper. 5) Het ww. toprálw, feestvieren, heeft "ἠξόρταζον, * jópralor, door metatb. quant. (ὃ 1, 4 Dial.) ἑώρταζον. c) Schijnbaar dubbel augment (syll. en temp.) hebben de ww. ὁρῶ(α) zien, dv-otyw, openen, en ἁλίσκομαι, gevangen genomen worden, dus ἑώρων, áv-éwyov en ἑάλων. De oorspr. stammen zijn Fopa, Foty en Sao, waarvan de impff. * ἐξόραον, ἔξοιγον en de aor. &räAwv, “sjópaov, *Tjoryov en "ὐάλων en eindelijk ook doer metath. quant. ἑώρων, áv-épyov en ἑάλων ontstaan zijn. Men vindt echter cok ἥλων voor ἑάλων en altijd het impf. ἡλισκόμην. d) De ww. ἄγνυμι, breken, οὐρῶ(ε), wateren, ὠϑῶ(ε), stooten, en ὠνοῦμαι(ε), koopen, hadden oorspr. een .5 en hebben daardoor het augm. syll. behouden, dus *E-rdynv, ἐ-ἄγην, *ë-Foúpouv, ἐ-τούρουν, Ἐξιρώϑουν, ἐ-ώϑουν, "᾿ἐ-Ξωνούμην, ἐ-ὠνούμην. De ww., die met εἰ of εν beginnen, hebben in het ep. nooit augment. Buiten de schijnbare onregelmatigheden in 5) opgenoemd, heeft men ep o.a. nog εἶσα. ik zette, van den stam oeò, ἐδ, dus *é-geoa, “Seca, eloa, part. ἕσας of ἕσσας; oivoyoëw, wijn schenken, impf, "ἐ-Ξοινοχόεον, * ἠ-οινοχόεον, door metath. quant. ἐ-ῳνοχόεον, ἁνδάνω, behagen, impf. ἐ-σεάνδανον, *j-ávdavov, door metath. quant. ἑ-ήνδανον, met den δου, *é-orädov, ἕ-ἄδον of eb-ädov; ἕννυμι, bekleeden, Ἐξ- ξέσσατο, ἑ-ἔσσατο; εἰλέω, dringen, impf. " ἐ-Ξείλεον, é-Ei\eov, aor. pass, *ê-Fá- Anv, ἐ-άλην. In het ion” wordt het augm. syll. weggelaten bij ὠϑέω en ὠνέομαι; ἀνοίγω heeft den aor. ἀνῷξα. Het augm. temp. wordt o.a regelmatig weggelaten: a) bij de eigenaardig ion. ww. ἀγινέω, voeren, ἀναισιμόω. besteden, ἀρρωδέω; huiveren, dpréopat, gereed maken, ἑσσόομαι, zwakker zijn; δ) bij alle ww., die beginnen met at, αὖ, εἰ, εὖ en ot — In de iteratiefvormen op -orov en -σκόμην wordt zoowel het augm. syll. als temp. weggelaten, b.v. ποιέεσκον, ik deed, äyeskov, ik voerde. ne mg -- τ ἘΠ eene a eed en em ie ες τ ἄρας. en τ ee jen ἘΞ SE ein mn τε: Be EEE in il ir BIEDT CAKES eeen aptent, teln. πον ETS eee ς. de en ve πος στα Ee AUGMENT EN REDUPLICATIE. $ 29, B. Reduplicatse. 6) De reduplicatie dient tot aanduiding van de volbrachte han- deling of voleindigden toestand; vandaar is zij in alle modi het kenteeken van het pf., het plqpf. en het fut. pf. 7) Dit voorvoegsel vóor den stam bestaat bij de met éen mede- klinker beginnende ww. uit dezen medeklinker met eene ε, dus παιδευ. πε-παιδευ. Bij de verba, die met eene adspirata beginnen, wordt de regel van $ 6, 10, a toegepast, dus niet ὃ φε-φίληκα maar πεφίληκα, ik heb bemind. 8) Bij de ww., die beginnen met klinkers of tweeklanken, met p, met een dubbelen medeklinker of met twee medeklinkers (be- halve met muta cum liquida, zie regel 9), bekleedt het augment de plaats der reduplicatie en alle omtrent het augm. geldende re- gels zijn dus ook hier toepasselijk. Van de met twee medeklinkers beginnende ww. zijn uitgezonderd kráopat, verkrijgen, en (μνα) μιμνήσκω, herinneren, die de gewone reduplicatie hebben, dus κέκτημαι en μέ-μνημαι. Schijnbaar zijn uitgezonderd πέσπταμαι van merávvvp: , uitbreiden, en πέ-πτωκα van πίπτω, vallen, daar hier syncope van de ε heeft plaats gehad ("πε-πέταμαι, * re-mêrwra). AANM. 1. De ww. ὁρῶ(α), zien, en ἁλίσκομαι, gevangen genomen worden, hebben dus in het pf. oorspr. gehad *rerbpara en * Ferähwra; de weggeval- len ΚΕ heeft hier niet altijd verlenging en metathesis quant. ten gevolge ge- had, waardoor men somtijds ἑόρᾶκα voor ἑώρακα vindt en altijd ἑΐἅλωκα, ook sgtr. ἥλωκα. Αγνυμε, breken, heeft daarentegen altijd *réraya, ëaya, ik ben gebroken. AANM. 2. Van de stammen βιδ en Fie, verlengd tot Fed en seur worden de pff. olda. weten, en ἔοικα, schijnen, afgeleid; het plgpf. was oorspr. "-Εείδεα en "ἐ-Ξείκεα, later, na het wegvallen der .5, " ἐ-είδεα en " ἐ-είκεα, * j-eidea eni " ἠἠτείκεα,, eindelijk ὕδη en Gen. Van den stam (je) ἑ, ἵημι, zenden, is het pf. *jé-je-ra, *E-e-pa, εἶκα. Aanm. 3. In het oud-att. vindt men van kráopat nog het pf. ἔ-κτημαι. 9) De met muta cum liquida beginnende ww. herhalen voor de e den eersten medeklinker, dus yoápwlä), schrijven, yé-ypäapa, eden need In het ep wordt de reduplicatie, evenmin als een augment, dat hare plaats be- kleedt , nooit weggelaten, behalve in δέχαται voor δε-δέχαται, 3 pl. van het pf. van δέχομαι, aannemen. In δεί-δια, ik vrees, is om de weggevallen f (st. δι) de « tot εἰ verlengd; ook in δείτδεγμαι, ik heb aangenomen, om een onbekende reden. In het ep vindt men van ῥυπόω, vuil maken, het pf. pass. part. ῥετρυπωμένος. In het ion, wordt het de plaats van redupl. bekleedende augment weggelaten in de 3 pl. op -arat en -aro, als ὁρμέα-ται, zij trokken op. — Het pf. van eráopat is ion, nog ἔ-κτημαι. | | εἴ ᾿ δ, Ἷ . wl “ ‘ ᾿ ark _ Lr ROE τὸν τον ΥΩ ἀν nand $ 20. AUGMENT EN REDUPLICATIE. 91 φρονῶζ(ε), denken, πε-φρόνηκα. Maar bij de ww., die beginnen met βλ, yv en yÀ (vgl. $ 7, 4, A. 2), bekleedt het augment de plaats der reduplicatie, dus γνωρίζω, kennen, ἐ-γνώρικα. Aaum. Βλάπτω, benadeelen, heeft echter meest βέβλαφα, βλασφὴημῶ(ε), sma- len , steeds βε-βλασφήμηκα. Bij βλαστάνω, ontkiemen, wisselen ἐ-βλάστηκα en Be- βλάστηκα af. 10) De ww. λαμβάνω. nemen, Aayxávw, verkrijgen, συλ-λέγω. verzamelen, δια-λέγομαι, een gesprek houden, en de stammen pe, spreken, en mep, toedeelen, hebben als reduplicatie de syllabe εἰ of et, dus: el-Anpa δι-είςλεγμαι el-Anxa el-onka συν-εί-λοχα εἵ-μαρται. AANM. 1. Bij sommige dezer ww. kan het wegvallen der sibilanten niet bewe- zen worden, bij anderé wel; b.v. door omzetting ontstond uit den stam rep, ἐρ (vgl. het lat. ver-bum) de nieuwe stam pe, waarvan het pf. *zé-Fpnra, dat na het uitvallen der = tot schadeloosstelling voor de verloren lengte door positie (vgl. ὁ 6, 7) εἴρηκα werd, Op dezelfde wijze is uit den stam ores, 89 ontstaan het pf. ᾿ἔ-σξοϑα, *ei-Foda, εἴωϑα. Over et-paprat, Ἐσέ-σμαρται zie boven 5, a. Aarm. 2. Bij dichters vindt men ook λέλημμαι. 11) Het plgpf. neemt νόου de reduplicatie nog het augment - aan, zie boven 3, A. 2 en beneden 12, A. ὃ. Aanm. Alleen wanneer het augment de plaats der reduplicatie bekleedt, beeft dit geen plaats, behalve bij het pf. ἕσστηκα. ik sta, plgpf. εἰ-στήκη; ook de in 10) behandelde ww. nemen daar geen augment aan. C. Attische reduplicatie. 12) enige ww., die met een korte a, «of o beginnen, hebben de zoogenoemde attische reduplicatie, d.i. zij krijgen. den begin- “klinker met den volgenden medeklinker vóor den volgens den ge- wonen regel geaugmenteerden stam; zij zijn : Van λαμβάνω is het pf, pass. ion, ook Aé-Aappat. Van ἐϑ is het pf. ion. ἕωϑα. Ep. is het pf. van ἁνδάνω, "ἔ-σεἄᾶδα, ἕ.κᾶδα; van εἰλέω, dringen, *Fé-zeApar, E-e\par, van eipw. rijgen, *ré-Fepuar, ἔ-ερμαι. Van den verlengden stam εἰκ is het pf. ion. ola. De stammen ἐλπ, ἐργ en (ik verlengd tot) eik vormen ep. de pfcta *ré-ro\za, hopen, *Fé-Fopya, werken, *é-roiwwa, gelijken, ἔολπα, ἔοργα, ἔοικα. In het plgpf. ontstonden door bijvoeging van het augm. en metath. quant. de volgende vor- men: *é-re-FóAmea, *é-Fe-Fópyea en *tere-Foinea , *t-e-Ódmrea, " ἐ-ετόργεα On “ἡ ἐ-ε- οἰκεα,." ἠ-ὀλπέα,, " ἠ-όργεα en " ἠ-οίκεα, eindelijk ἐτώλπεα, ἐτώργεα en ἐ-ῴκεα. Van οἴδα, weten (verlengde stam Fed), is het plgpf. op dezelfde wijze ἠ- ἰδεα. EDER PD il a in A EER veler ἐθκαρι σον jn Oper Wadden alras. OPE DE ADE mr ann ταις. ας. ν ᾿ 5 AUGMENT EN REDUPLICATIE. $ 29. $ 29. AUGMENT EN REDUPLICATIE. D. Reduplicatie in het praesens en den aortstus. Perf. act. Perf, med. of pass. ayelow, verzamelen [|[1ἀγτήγερκα ἀκούω, hooren ΠῚ ἀκ-ήκοα ἀλείφω, zalven 1 ἀλεήλϊφα ἀλέω, malen ἐγείρω . opwekken 13) Niet alleen vele verba op μὲ», maar ook een vrij groot aan- tal verba op ὦ vormen hun praesensstam met reduplicatie; deze praesensreduplicatie heeft geen ε, maar een t. a) Verba op μὲ: ré-Sn-m, plaatsen, òí-ôw-m, geven, torn-ut, plaatsen, ἕητμι, werpen, &í-Òn-ut, binden, πί-μ-πλη-μι, vullen, πί-μ-πρη-μι. verbranden, κίσχρητμι, te leen geven, óv-ív-nut, be- voordeelen. ὃ Verba opw: βιιβρώ-σκ-ω, eten, yl-yv-opat, geboren worden, γιγνώ-σκτω, leeren kennen, Òròpá-or-w, wegloopen, pruvirakw, herinneren, πι-πρά-σκ-ω (= ἔπι-περά-σκ-ω), verkoopen, πίπτω (= “me mér-w), vallen, τίςκττω (= “ruerér-w), voortbrengen, ru-roá-w, bo- ren, τιτρώ-σκ-ω, wonden, en bij dichters ook ui-uv-w (= ἕμεμέν- w), blijven. ee Ὁ ἀλ-ήλιμμαι ἀλ-ήλεμαι ἐγ-ἤγερμαι II èyo-fryopa, ik ben wakker 1 ἐδ-ήδοκα ἐδ-ήδεσμαι ΤΙ ἐλ-ήλᾶκα ἐλ-ἠλᾶμαι ἐλ-ήλεγμαι 1 ἐγ-ήγερκα Ὁ -τ τ. en ae - ἐπε τὰ en st. ἐδε (loSlw), eten st. ἐλα (ἐλαύνω), drijven ἐλέγχω: bewijzen st. 2ÀAvS (ἔρχομαι), komen ἐμέω, spuwen st. ἐνεκ (φέρω. dragen ἐρείδω ondersteunen st. 6ò (ὄζω), rieken Il ὄδ-ωδα. ik riek st. òÀe (ὄλλυμι). vernietigen [ ὀλ-ώλεκα st. ὁὰλ ( — ) II ὄλεωλα, ik ben omgekomen st. ὁμο (ὄμνυμι), zweren ὀμ-ώμοται ὀρύσσω, graven ὀρ-ώρυγμαι AANM. 1. Deze reduplicatie heet waarsch. de attische, omdat zij na den attischen tijd in onbruik is geraakt. Aanm. 2. De wortelklinker in de aldus geredupliceerde perfecta is verkort , behalve in ἐρείδω. Aanm. 3. De aldus geredupliceerde perfecta nemen in het plgpf. nog cen aug- ment aan, b.v. ἠκ-ηκόη. ὠλ-ώλη. AANM. 4. Bij dichters komen met att redupl. nog voor: äp-npa en äp-äpa, passen, van ἀρ, oly-wea van οἴχομαι, weggaan, ὄπ-ωπα van ὁπ bij ὁρῶ(α), zien, öp-wpa, ik verhef mij, van ὄρνυμι. Van ἄγω, voeren, bij lateren het pf. dy-hoxga. enn Eeen as ΤΠ ἐλ-ήλῦϑα [ἐμ-ήμεκα Ι ἐντήνοχα ᾿ Ps ᾿ ἊΣ τ. σὐβος A EEE ΡΟ ΒΘ ἐν-ήνεγμαι ἐρ-ἤρεισμαι Aanm. 1. Bij eenige ww. is de reduplicatie bij den verbaalstam gebleven , als βιβάζω van Bad, fut. βιβῶ, doen gaan, διδάσκω van day, fut. διδάξω, onderwijzen. Aarm. 2. In ἵστημι bekleedt bet augment de plaats der reduplicatie, zoo ook in Unpe = * trije τε *gign-pe. In ὀνίνημι staat de redupl. midden in het woord. In πίμπλημι en πίμπρημι is de p hulpconsonant (vgl. ὁ 3, 1, A); in de composita ἐμ-πίμπλημι en ἐμ-πίμπρημι vindt men dezen somtijds weggela- ten, dus ἐμπίπλημι en ἐμπίπρημι. 14) Ook drie aoristi worden door gewone of door eene soort van attische reduplicatie gevormd: hy-ay-ov van ay, ἄγω, voeren, ἤν-εγκ-ον van ἕνεκ (φέρω), dragen (—= ὃ ἠν-ένεκ-ον), εἶπον van zer, spreken (= *sé-pem-or). Bij de beide eersten is in den ind. bovendien het augment; deze redupl. blijft in alle modi, b.v. ἀγάγω, ἐνέγκω, ew. Aaxm. 1, Ook de aor. ἑσπόμην van ἕπομαι, volgen, is eig. Ἐσε-σεπόμην; maar men was reeds vroeg den oorsprong van de lettergreep é vergeten en hield en Ι ὀμ-ώμοκα Ι òp-wovya zt et m > Υ el SEE Be dE δε Nn ET πευξν οσα τ wt we vand 5 Ψ VEEN Dan ERBER ADEL WENDING U GT Me EEN VELERLEI τ αὶ WEA , EE Sm ἥν τας φαμ re pta ᾿ς - τ en nn Sie enen tege dn πος td B Omtrent de boven opgenoemde, gedeeltelijk ook in het ep. en ion, in gebruik neet zijnde, pfcta met att. redupl. is op te merken, dat ep. ἐλήλῦϑα in den langeren vorm εἰλήλουϑα voorkomt, en daarentegen ἄραᾶρα eenmaal in den korteren vorm ἀρᾶρυϊα. — Verder vindt men ep. nog de volgende pfcta met att. redupl. : ἀκ-άχημαι (eig. ἀκ-ήχεμαι, maar met metathesis), van den st. áye, bedroefd zijn ; ἀκ-αχμένος, van den st. ἀκ, spits (met x vóor μὴ; ἀλ-άλημαι, van ἀλάομαι, zwerven; ἀλ-αλύκτημαι, van *dAvrréw, onrustig zijn ; ἀν-ήνοϑα, van den st, dveS, vooruitdringen; (&r-)ev-ivoSa, van den st, ἐνεϑ, opliggen ; (ovv-)ór-wya (and. -óy-wra) van ἔχω, bijeenstaan ; (ὑπ-)εμτνήμῦκα (voor *ùmr-np-ipvra) van ὑπ-’ημύω, neerbuigen ; ὀδ-ώδυσμαι, van den st. ὀδυ, vertoornd zijn ; ὀρ-ώρεμαι (voor ὄρ-ωρμαι), zich verheffen, van ὄρνυμι ; òp-úpeypat, van òpéyopat, begeeren; haar, niettegenstaande den spir. asper, voor een syll. augm., vandaar haar verdwijnen in de andere modi, σπῶμαι, enz. Aarm, 2. Bij dichters heeft men nog den geredupl. aor. ἤρ-ἄρον,, bij ἀρ, aan- eenvoegen. in het ep. en ion: dp-hpopat, van ἀρόω, ploegen ; in het ion.: âp-aipnra, van aipéw, nemen, en oïx-wra, van οἴχομαι, weggaan. _ Van geredupliceerde aoristi heeft men in het ep. nog zeer veel voorbeelden; zoowel bij de gewone als bij de att. redupl. kan in den ind. het augment wegvallen. “De vorm van εἶπον met augm. is ἔειπον (*ê-Fé-Femrov). AUGMENT EN REDUPLICATIE. $ 29. E. Augment en reduplicatie in de samenstelling. 15) Ww., die met voorzetsels zijn samengesteld, hebben het augment en de reduplicatie achter het voorzetsel; het accent mag dan nooit verder dan op de lettergreep van augment of redupli- catie; b.v. :- eig-plow, binnendragen, εἰς-έφερον παρ-ἔχω, verschaffen, παρ-ἔσχον ὑπ-είκω, wijken, ὑπ-εῖκον ἐπιτάσσω. opdragen, ἐπι-τέταγμαι. Aanm. B. Voor het augm. syll, nemen de voorz. ἐξ, uit, ἐν, in, en σύν, met ($ 6, 8 en 20), hunne oorspr. gedaante weder aan, indien die in het praes. f hae ἢ 3 Wet Bet ve ASR veranderd was, ἐκ- βάλλω, uitwerpen , ἐξέβαλλον, &y-ypábw , inschrijven , év-éypa Pov, συλ-λέγω, verzamelen, συν-έλεγον, ov-orpareúw , mede te velde trekken, συν- ἐστράτευον. Aanm. 3. De op klinkers uitgaande voorzz. verliezen voor het augm. syll. hun eindklinker, behalve περί, om, en πρό, voor; het laatste smelt met het augment dikwijls door crasis samen ($ 8, 5, ec), ἀμφι-βάλλω, omwerpen, ἀμφ-έβαλλον, περι- βάλλω, omwerpen, περι-τέβαλλον, προ-βάλλω, voorwerpen, προὔβαλλον. Gewone redupl. heeft in het ep. bij de volgende aorr. plaats : κε-κἄδ- ὦν, van den st. wad (yálw), berooven ; ἐ-κέ-κλετο en κέκλετο, van κέλομαι, schreeuwen; κἐ-κλύϑι, van κλύω, hooren ; (ἐκ-)λέ-λάᾶϑον, van ἐκ-λανϑάνω, doen vergeten ; λέ-λᾶχον, deelachtig maken, van λαγχάνω, deelachtig worden; (ἀμ-πε-πᾶλών, van ἀνα-πάλλω, omschudden ; πέ-πῖϑον, van meidw, overreden ; πέ-πληγον, van πλήσσω,, slaan; πε-πὔϑοιτο, van πυνϑάνομαι, vernemen ; r&-rayúv, van den st. ray, aanraken ; τε-ταρπόμενος, van répmropat, zich verheugen ; τε-τύκοντο, van rebyw, bereiden ; E-mre-pvov en mé-dvov, van den st. gev, dooden; me-pidtodar, van φείδομαι, sparen; ἐ-πέ-φρᾶδον en mê-bpadov, van φράζω, zeggen, en κε-χἄροίατο, van χαίρω, zich verheugen. Somtijds werdt van deze aoristi zelfs een fut. met redupl. gevormd, b.v. κε-κἄδήσω, πε-πιϑήσω, πε-φϊδήσομαι. Att. redupl. heeft behalve bij de in 14) opgenoemde aoristi ep. ook plaats in : ἤκταχον en ἦκ αχόμην van den st. áye, bedroefd zijn ; ἤλ aXkov (voor " ἠλ-άλεκον), van ἀλέξω, afweren ; (ἐξ-)ήπ-ταφον en ἠπ-αφόμην, van het reeds gered. ἀπαφίσκω, bedriegen; Ev ἐνῖπον en ἠν-ἰπᾶπον, van ἐνίπτω, berispen; de laatste vorm heeft de redupl. midden in, zooals ook : ἠρ-ὑκᾶκον. van êpúrw, trekken ; dp-opov, intr., zich verheffen, van ὄρνυμι. In het ion. vindt men van het samengestelde μεϑείημι, loslaten, het part pf, Pass. με-μετ-ιμένος. ᾧ 29. AUGMENT EN REDUPLICATIE. 95 Aanm, B. Eenige samengestelde ww. worden als niet samengesteld beschouwd, b.v. ἐπί-σταμαι, weten, ἠπιστάμην, dpbi-ivvvpt, bekleeden, ἠμφίεσα. Anderen hebben het augm. en de red. nu voor, dan achter het voorz , b.v. ád-inut, wegzen- den, ἠφ-ίουν en âp-touv, rad-eúdw, slapen, ἐ-κάϑ-ευδον en ra3-nddov, κάϑ-ημαι, zitten , é-raS-újpnv, é-ráÎ-noo en καϑοήμην, καϑ-οῆσο, rat-ilw, zitten, ἐ-κάϑ-ϊσα en ka$-isa, maar aor. med slechts ἐκαϑ-ϊσάμην. Aanm. 3, Eenige, vooral met ἀντί, tegen, en ἀμφί, om , samengestelde ww. hebben dubbel augment, nam. voor en achter het voorz. , b.v. ἀμφι-σβητῶ(ε) betwisten, ἠμφ-ε-σβήτουν, ἀντι-δικῶ(ε), een proces tegen iemand voeren, ἠντ-εδίκουν; verder âv-Exopat, uithouden, ἠν-ειἰχόμην (het act. dv-éyw volgt den hoofdregel), ἀν-ορϑῶ(ο) oprichten, ἠν-ώρϑουν, ἐντοχλῶ(ε), lastig vallen, ἠν-ώχλουν, παρ-οινῶ(ε), in dron- kenschap handelen, ἐ-παρ-ῴνουν. Evenzoo ook het niet samengestelde διαιτῶ(α), een levenswijze lijden , ἐ- διύτων. Aanm. 5. Vele van met voorz. samengestelde nomina afgeleide ww. (decom- posita) en ook eenige, waarvan het niet samengestelde niet meer voorkomt, worden behandeld als zelven met een voorz. samengesteld, bv. ἐγγυῶ(α), tot pand geven, van ἐγγύη, ἐν-εγύων. ἐγκωμιάζω, loven, van ἐγκώμιον, ἐν-εκωμίαζον, ἐκκλησιάζω, volksvergadering houden, van ἐκκλησία, ἐξ-εκλησίαζον, ἐν-αντιοῦμαι(ο), zich verzet- ten, van ἐναντίος, ἐν-ηντιώϑην, ἐπι-τροπεύω, voogd zijn, van ἐπίτροπος, ἐπ- erpómevov , ἐπιτηδεύω,, ijverig bedrijven, van ἐπιτήδειος, ἐπ-ετήδευον, κατηγορῶ(ε), beschuldigen, van κατήγορος, κατ-ηγόρουν, παρανομῶ(ε), tegen de wetten hande- len, van παράνομος, παρενόμουν, παρα-νενόμηκα, ὑποπτεύω, verdenken, van ὕποπτος, verdacht, ὑπ-ώπτευον; verder ἐξετάζω, onderzoeken, ἐξ-ήταζον, ἀπ- αντῶ(α), ontmoeten, ἀπ-ήντων, ἀπο-λαύω, genieten, ἀπέλαυον, van welke laatsten het simplex niet meer voorkomt. 16) Alle ww., die afgeleid worden van nomina, die met andere bestanddeelen zijn samengesteld, volgen de hoofdregels, b.v. ἀ-δικῶ(ε), onrecht doen, ἠ-δίκουν, vän ἄ-δικος., onrechtvaardig , μελο-ποιῶ(ε) . een lierdicht maken, με-μελο-ποίηκα. van μελό-ποιος, lierdichter , , et ne 5 ’ παρ-ρησιάζομαι. vrijmoedig spreken, ἐ-παρ-ρησιαζόμην. van παρ- ρησία (πᾶν en pe), vrijmoedigheid in het spreken, δυσ-τυχέω. ongelukkig zijn, δε-δυσ-τύχηκα, van δυσ-τυχής , on- „gelukkig,. εὐττυχέω , gelukkig zijn, εὐ-τύχουν of ηὐ-τύ an ebrerd EU-TUYEW 7) SCLUKKIS ZIJN, εὐττύχουν OL ηὐττύχουν, Van εὐ-τυχῆς 9 gelukkig. Aanm. B. De ww., die afgeleid worden van met èvc-, slecht, samengestelde nomina, hebben echter het augment achter òvc-, wanneer het stamwoord het augm. temp. kan hebben, b.v. δυσ-αρεστῶ(ε), ontevreden zijn, δυσ-ηρέστουν. Deze regel geldt ook somtijds voor de ww., die afgeleid zijn van met εὖ samengestelde woorden, b.v. ed-epyer@le), weldoen, εὐ-ηργέτουν en εὐ-ἐργέτουν. AANM. 2. Benige van samengestelde nomina afgeleide wav. hebben somtijds eene reduplicatie achter het eerste lid der samenstelling, b.v. ἱππο- τροφῶ(ε), paar- den houden, ἱππο-τετρόφηκα, ὁδο-ποιῶ(ε), een weg banen; wòo-memoinra. nt - .--.«----.. -ο VERBA ΟΡ w. ᾧ 50 $ 30. VERBA OP w. — PRAESENSSTAM EN VERBAALSTAM. 1) In een ww. is de praesensstam te onderscheiden van den verbaalstam. De verbaalstam is de zuivere stam, waarvan alle tijdstammen, in de meeste gevallen ook de praesensstam, worden afgeleid, ter- wijl van den praesensstam als zoodanig slechts het praes. en impf. worden afgeleid. Zoo wordt van den verbaalstam kom (κόπτω, houwen) afgeleid de praesensstam komr, de futurumstam kof, de (ἢ ê-koor-Se) perfectumstam ke-kom en de stam van den aor. 1 pass. ἔκοφϑε, terwijl van den praesensstam komr weder het praes. en impf. act. kómr-w en È-komr-ov en het praes. en impf. med. kómr-opat en èkomr-óunv worden afgeleid. Slechts in weinig gevallen is de praesensstam gelijk aan den verbaalstam, vgl. 3, a). 2) De uitgang van den verbaalstam heet stamkarakter of kenletter. Naar de kenletter worden de ww. onderscheiden in twee soorten : | a) verba pura, met een klinker tot kenletter, b.v. παιδεύ-ω, opvoeden, τιμάτω, eeren, φιλέτω, beminnen, wadów, verhuren , Aú-w, los maken; 5) verba impura, met een medeklinker tot kenletter, b.v. γράφ-ω, schrijven, διώκτω, vervolgen , Weld-w, bedriegen. De verba impura hebben of een der 9 mutae (verba muta) of een der 4 liquidae (verba op À, μ᾽ ν» p) tot kenletter. Aanm. De laatste klinker in een verbaalstam heet wortelklinker, dus ev, a, €, 0, v, a, w,ev in de boven opgenoemde voorbeelden. Bij de verba pura is kenletter en wortelklinker éen. ' 8)8 De praesensstam is gelijk aan den verbaalstam of wordt op 6 verschillende wijzen daarvan afgeleid; bovendien bestaan er eenige verba, die hun tijden aan verschillende verbaalstammen ontleenen; vandaar worden de ww. op w in S klassen verdeeld: a) de niet versterkte klasse; e) de vklasse; de rklasse ; ) de inchoatief klasse ; de jklasse ; de «klasse ; de verlengde klasse; de gemengde klasse. De ww. van de eerste drie klassen heeten ook de regelmatige, de overige, die eerst later zullen behandeld worden, de onregelmatige verba op w. 4) In de niet versterkte klasse is de praesensstam gelijk aan den verbaalstam. $ 30. PRAESENSSTAM EN VERBAALSTAM. Op weinige uitzonderingen na behooren hiertoe alle verba pura en vele impura; zie de boven (2, a en 5) opgegeven voorbeelden. AANM, 1, Onder de verba pura worden uitgezonderd: käw, branden, κλάω weenen, die oorspronkelijk verba impura zijn geweest, nam. *ráFw, Φελάρω, en vervolgens door de bijvoeging van y(t) totde jklasse zijn gaan behoo- ren, καίω, κλαίω; in het att. zijn echter de vormen ráw en κλάω in ge- br®ik; ook Sw, loopen, véw, zwemmen, πλέω, varen, πνέω, waaien, ῥέω, stroomen, en χέω, gieten, (oorspr. "ϑέξω, "νέξω, *mAérw, *arvérw, “ῥέξω en *xéFw) behooren eig. tot de vierde of verlengde klasse. Al deze ww. zijn echter hier onder de verba pura behandeld. Ook zijn eig. alle ww., wier stammen uitgaan op met « en v samengestelde tweeklanken , geen verba pura. AANM. 2, De kenletter a is in deze ww. van nature kort, behalve in κάω branden, en κλάω, weenen, waar zij eig. meer wortelklinker dan kenletter is É de « en v daarentegen lang, behalve in ἀνὅω, volbrengen, en pe$bw, dronken . …. “ . - zijn. In πτύω, spuwen, is de v, hoewel kort in andere tempusstammen , in den praesensstam meestal lang. 5) In de rklasse wordt de praesensstam gevormd door bijvoe- ging van een r achter den verbaalstam. Hiertoe behooren slechts zulke mutastammen, die een lipklank tot kenletter hebben, b.v. KOT , KOTT , KÓTT-W houwen, βλαβ, βλαπτ., βλάπττω, benadeelen, σκᾶφ, GKATT , σκάπττω, _ graven. Over de verandering van (3 en p voor τ zie ὁ 6, 1. Aamm. B. De meeste dezer ww. hebben a tot kenletter ; voorzoover voor de afleiding der tijden noodig is, merke men op: βχάπτω, benadeelen, heeft 3; βάπτω, indompelen, ϑάπτω, begraven, Spúrrw, verzwakken, κύπτω, bukken, ῥάπτω, naaien, βύπτω, werpen, en σκάπτω, graven, hebben p. Tusschen β en φΦ weifelt’ κρύπτω,, verbergen, AANM, 2. Tot deze klasse behoort niet πίπτω, vallen, ontstaan uit *mumêr-w, noch rikrw, voortbrengen, uit "τι-τέκ-ω, *rirkw, door metathesis rierw (} 29, 13, δ). — Twee srstammen, ser en bij dicht. vi, zijn in het praes. geworden πέσσω, koken, en vilw, af wasschen. AanM. 3. De wortelklinkers a, « en v in deze ww. zijn van nature kort, be- halve in pérrw, werpen, en κύπτω, bukken. . 6) In de yklasse wordt de praesensstam gevormd door bijvoe- ging van een 2 achter den verbaalstam. Hiertoe behooren: a) veel mutastammen met een keelklank tot kenletter; de keel- klank met 7 gaat over in oo (vgl. $ 23, 7, A. 1), b.v. Van βλαβ komt ep. ook een pr. βλάβεται voor. — Van ἐνιπ is ep. naast ἐνίπτω (vgl. $ 29, 14 Dial.) ook de vorm ἐνίσσω, schelden, ontstaan. — Van kap is het pr. κάπτω, happen. Ep. en ion. behooren tot de jklasse ook de ww. καίω, branden, en'rAaiw, wee- nen. Hun stammen zijn kaF en wAar (zie boven 4, A. 1); na de versterking tot καὶ} en κλαξὴ is de f uitgevallen (vgl. οἷς $ 18, 4, A. 2 en voc. πειϑοῖ, ald, δ). Evenzoo δαίομαι, verdeelen, μαίομαι, trachten, ναίω, wonen, van de stammen δα, μα en va. VAN DEN ES, Gr, Spraakkunst. 1 enn am ane emme de var marne ni ER een EE: en 08 VERBA OP w. NE $ 31. UITGANGEN. TEMPUSSTAMMEN. VEREENIGINGSLETTERS, 99 ΓΡΙᾺ ken AANm. 4. De wortelklinkers a, « en v în deze ww. zijn van nature kort, be- xs buday Ἀφυλάκκω, φυλάσστω, bewaken, | arg ” ε j : t, -φυλακ. , pa IKeRe scharen, ve in a) bij κηρύσσω, verkondigen, πρᾶσσω, doen, en φρίσσω, huiveren, räy Tay: Tayj-w, zen ’ ded: en in 5) bij die, welke een geluid te kennen geven, als κράζω, schreeuwen , *raoáyJ-w, ταράσσ-ω; ; ταρᾶχ 5 ταραχῇ; θ Á συρίζω, fluiten, ypólw , knorren. ὃ) |l mutastammen met ὃ tot kenletter , waarbij ὃ met in ζ AANM. δ, Sommige verbaalstammen op ν en p hebben in het praes. den zuive- vee > , b.v ren stam, klasse a), Ὁ. v. μέν-ω,, blijven, Öép-w, villen. werke ve! ' dt Zeis) hen op hopen AANM. 6. De stammen op μ᾽ behooren óf tot klasse a), nam. Bpfp-w. raischen, ἐλπὶ ἐλπιῶ. ἐλπίζγετω,. ἐλπίζω, δορθῃηφ ’ γέμτω,, vol zijn, vép-w, toedeelen, τρέμτω, beven. óf zij versterken den stam de meeste stammen op ἃ, v en p: ᾿ door bijvoeging van een ν en behooren dan tot de klasse €), nam. κάμ-ν-ω, bij de stammen op \, altijd met een korten wortelklinker, moede worden, rép-v-w, snijden. 1 De, - : ἌΛΝΜ, 7. Van den stam Öpe\ vindt men ὀφείλω, schuldig zijn, ter onderschei- Î val. μᾷλλον, compar. lt m 8 zijn, s gaat de 7 achter de kenletter λ ie Age ( δε Μὰ i ding van ὀφέλλω, vergrooten, bij dichters; van peA is het pr. μέλ-ει, het gaat ἢ μάλα ἄλλος met het lat. alius), b. ν. ter harte, (ἐπι-)μέλτομαι, zorgen voor. van a N eyyeVy KayyN-w, ἀγγέλλτεω, melden ; a € d “. ΄ 7 ν «ΤΊ - An A stammen op v en p, altijd met een korten wortel klin | 2) bij 8 Peng ἢ voorgaande lettergreep over en maakt $ 31 UITGANGEN. TEMPUSSTAMMEN. ker, gaat de 2. 818 « IM ᾿ lengt ne de wortelklinkers à en ε de tweeklanken at en εἰ en verleng VEREENIGINGSLETTERS. 1) De persoonsuitgangen zijn oorspronkelijk aldus: sd ῷ - Vorm op -w en -με. Vorm op -μαι 1 ús) ri Vv tot t en U; b. Vv. . ἢ ie ν ᾿ de wortelklinkers t en hs kaSafo-w, _ zuiveren, Hoofdt. Hist. tijd, Hoofdt. Hist. tijd. hed a en d kadäp, καϑαρ); ΝΕ ὐ ; volbrengen , (-p)-v* «μαι -μην περᾶν mepa, “περᾶν, ὉΦΦΙΡΩ,. al et ὙΑΡῸΣ σπείρ-ω ἡ 28 8160}, σπερ; σπερλ») σπερτὼ 2 | RP 2. kofv-wlt), oordeelen, KOLV ; KO) » ia Mind, ρ 2 τ ren. “σϑον * -σϑον Ἢ ἀν ἀ ὑν-ω(υ) pn afwe äuUV 3 ἀμυνλ. αμυνζω; " «σϑον «σϑην “σϑων " Vorm op -w en -μι. Vorm op «μαι. Imperativus. „gat „00 “go «ται -T0 -03w mn. 1. Van de meeste ystammen ís de j na uitstooting der y nti > | "μὲν τμεϑα ; pries 23.7, A. ἢ, bv. bij die, welke een geluid te kennen geven, en 8 | ta ee RN en - τὰ $ ἰμώζω weeklagen , "στενά(γ))ω, στενάζω, zuchten, κρά(γγω, pi Ψ» τντι ἢ (-ἅντὴ ν -νται -ντο τντων(τωσαν") -σϑωνίσϑωσαν") uu) 0 : ᾿ , ΐ ί ω . “ ° ssc doch ook bij ardere, zooals *orily)jw, στίζω, prikken, ier | De coni. heeft de uitgangen van de hoofd-, de opt. die van de * dd hevontienn. Van παίζω,, spelen, vindt men de stammen παιγ @ hist. tijden. παίξομαι, aor. ἔπαισα). verandert de kenletter met volgende j in AANM. 1. Met een * zijn geteekend de uitgangen, die niet altijd en overal Aamm. 2. In de et en eieren “πλάτηω, πλάσσω, vormen, êper, meer voorkomen of wijzigingen hebben ondergaan vooral ten gevolge van $ . 1), b.v. srAar, π ᾽ ’ 6, 17 aa (vgl. $ 23, 7, Α ᾿ ᾿ en 18, bpery, "ἐρέτγω, ἐρέσσω, μῆς ὅν k σαλπίζω, trompetten, en bij dicht, ook bij AANM. 2. In den dual. is de Iste pers. altijd vervangen door den vorm van ij αλά inken ᾿ if ade rig tigd ρὸν μι μιεννεῆϊ κλαγ, σαλπιγ en πλαγ 18 ID den verbaalstam den Isten pers, plar. 8 en τὰ ν : πλάζω, doen dwalen, van σαλπιγγ en πλαγγ geworden is. AANM. 3. In den opt, heeft de Iste pers. sing. bij uitzondering meestal den uit- een v gevoegd, waardoor deze Κλαγγ, Y gang μὲ van de hoofdtijden. 2) Uit bovenstaande opgave blijkt, dat ook de coniugatie, evenals de declinatie Ep. is bij veel stammen met een keelklank tot kenletter de j na uitstooting der y ($ 11, 5, A), oorspronkelijk éen is, p. is bij ve ἵ ῃ oesten ἷ ; ' Lw, verdelgen, δαΐγ, δαΐζω, verw en , dinges end wijde ἰζω uitplunderen μερμηριγ, μερμηρίζω, ΩΝ. : μὲ, oe (ro, σξο, oo, ᾧ 35, 1, A. 2) en van het aanw. ro (vgl. het la- ng igg In ἁρπάζω, roven, vindt men ep. sporen tijnsche scribi-t), $ 12, 2, A, 2 en $ 25, 5. In den plur. zijn de eerste twee stam- rg ied onee ad zie ὁ 42 5 en Dial. men vereenigd met een stam van het pers. vnw. oe, zoodat -pev ontstaan is uit “a apa on Ar ἦν ep πέξοισαι νϑμίγος,. $ 6,3 Dial), wa μα-σι, ἃ. ἱ, ik en gij, -re uit ra-ot, d.i. gij en gij ( & en Aer is ep. regelmatig κορύσσω (κεκορυϑμ Ἂ σιν, dg k ἱμά eeselen, behoort tot de scribi-tie). enen, en λίσσομαι, smeeken, ontstaan. Oo ἱμάσσω, 8 D, hg " tammen In ἀφύσσω, scheppen, vindt men overblijfsels van ἀφυγ en ἀφ. Ts N De persoonsuitgangen zijn in den sing. niets anders dan de stammen van de pers. vgl. het latijnsche scribi-mus, De uitgang -vrt is ontstaan uit -ν, een verkorting van een pron.stam, en τι, dus hij en hij, d,i, zij (vgl. het lat. scribu-nt). — De persoonsuitgangen van het med, ontstonden uit die van het act. met bijvoeging van den pron.stam σε et onge λάμῃ betasten, heeft een rstam, fut. ápäow , aor. ἤφᾶσα. ($ 25, 1, A. Zen Dial), dus -pat = -pact, -σαι = == -σασι, -ταῖ = «raa, ἃ. 1. In het ep. vindt men van òpe het pr. ὀφέλλω, schuldig sijn, on van ἐλ πρὶ pe. ik — mij zelf, gij — u zelf, hij — zich zelf, zoodat de afleiding en beteekenis , ee van den vorm op μαι (ὁ 97, 6, A. 1) in volkomen overeenstemming is. εἴλω, dringen, van me\ het pr. πέλομαι, ZIjn. Ρ μαι ($27, 6, ) g 1% 100 UITGANGEN, TEMPUSSTAMMEN. VEREENIGINGSLETTERS. ᾧ 8], AANM. 1. Genoemde pron stammen hebben echter veel wijzigingen ondergaan. kaar van den 1ster pers. sing. act. is in de hoofdtijden bij de coniugatie op w μὴ tn verloren gegaan en is alleen kenbaar aan de verlenging van de pe Te pn (ο-με, w(p)); in de hist. tijden is hij na het wegvallen der « gs ὑὸν εἷς (μι, -μ(), vgl. $ 6, 17 en 18, — De oorspr. uitgang -τι ἊΣ pe A ve sing. act. is afgekort tot -r en vervolgens in ς veranderd. n - > αἱ den is hier, en ook in den 3%" pers. sing., dikwijls de t van pe ἊΨ 8 vóor den uitgang herhaald (vgl. $ 18, 15 enz.) In den imperat. is de ne „9, die echter meestal geheel verdwenen is of verzwakt tot -S(e) let e ve uit den oorspr. vorm van ot, nam ΤΟ, Τα. Deze vorm is reg er ea ols-Sa, gij wett, ontstaan uit *old-ra, waarin de r door en inv ak voorgaande σ geadspireerd is (vgl. σκιδ, lat. sci-n-do, σχίζω). jer pere, hiermede is -Sa nog bijgevoegd in vormen als ἔφησ-ϑα, gij es Ν B, St gij waart. — De uitgang van den 3den pers. sing., nog wr a green ἐσ-τί, hij is, is bijna altijd verdwenen of in “σι gpeg a " καρ τ is hij versterkt tot -τω, — In den dual. der hist. tijden heeft de ui »" 8 ν. den 2den pers. -rov en -σϑὸν bijna overal plaats moeten maken dr ien ae den 3den pers. — In den plur. zijn -μασι en -rao ἄν to pre τας, en verv. tot -μὲν en -τε, De uitgang van den 3de jens. ers ee ᾿ de hoofdtijden, behoudens de noodzakelijke wijzigingen na verander don in σ, dus b.v. o-vrt, o-vot, ovot, met schadeloosstelling DN greens vgl. $6, 6, A.; in de. hist. tijden daarentegen is de τ na ΝΝ er j der « verdwenen. Somtijds dient hier "σαν tot uitgang, en uit “éd-avr, oorspr. 3 pl. impf. van den stam ἐς, zijn, vgl. het lat. Nee ΚΣ Rege In den vorm op -pat is de oorsprong der uitgangen van en sing εἰ ᾿ tijden zeer onzeker; men erkent er de pronom.stammen in, maar verder over de ontwikkeling weinig met zekerheid te zeggen. Bet, Aanm, 2. In den 1ster pers. plur. ‘van den vorm op -pat vindt men bij ters ook -μεσϑα in plaats van -μεϑα. ᾿ f tz Vv itivi zij en vorm Op ὦ O 9) De uitgangen an de infinst1v1 zijn in Ì ᾿ ; ῷ - - 1 μι en dus ook 1η den aor. pass. , "EV of vat en -at, Een IM den ᾽ vorm op μαι slechts -σϑαι. AANM, De uitgang van den inf. is eig. een locativus op at (vgl. $ 11, 4 Dial harp AANM., , : een nominaalvorm, nam. -pév-at, dus *matdev-é-pev-ar, Om op te an Ἀ waaruit ontstaan is *srardev-é-pev, * raudeu-b-ev, παιδεύ-ειν ; ZOO OOK MTE- me In het ep. is de uitgang “μι in den 1ster pers, sing. coní. somtijds gebleven , ee ι aat ik wille, De 2de pers. heeft daar en in den opt. dikwijls den enof ie oe if ἐϑέλῃσ-ϑα, dat gij willet, ἔχοισ-ϑα, gij moogt hebben; hier es Ν de vormen ἐθέλῃς, enz. nog eens de persoonsuitgang -Sa gevoegd, In den ᾿ ip sing. coni. vindt men ep. dikwijls den in -σι veranderden uitgang -τι, D.V. ἐλη- dat hij wille. d 5 5 ὙΠ dg ee vindt men ep. behalve den 2den somtijds ook den 3de pers. der hist. ijden op -rov en -σϑον. "ἢ τ μῶν van -νται en -vro heeft het ep. en 10ῃ. In den gde pers. pl. med. ei dikwijls rat, -äro tot uitgang. De ä is hier eig. vereenigingsletter (vgl. $ 15 7 Dial.) wier gebruik de ν heeft doen verloren gaan, a-\v)rat, a-(»)ro, ki st ἄ- ἄ-το. 5 3 De 1 pers. plur. wordt ook reeds in het ep. op -μέσϑα gevonden, b.v. βουλό peoda, Wij willen. $ 31. UITGANGEN. TEMPUSSTAMMEN. VEREENIGINGSLETTERS. 10] παιδευ-κ-ἔ-μεναι, --- -κ-έτναι, " παιδευ-ϑή-μεναι, παιδευ-ϑεῆτναι; de infin. aor. act. op (-a-t)-at is evenzeer een locativus. 4) De mann. stammen der participia gaan in den vorm op w of me, en dus ook in den aor. pass., uit op -vr ($ 21, A), voor het pf. act. op -or ($ 21, B), en in den vorm op μαι Op -uevo ($ 20, A). 5) De mann. stam van het eerste, adi. verb. gaat uit op -ro (nom. sing. -róc, -rh, -róv), van het tweede op -reo (nom. sing. “τέος, -TÉA, -τέον). 6) Met a) den praesensstam (vgl. $ 80, 1), waarvan het praes. en impf. act. en med. worden afgeleid, zijn er in het geheel zes tempusstammen: 6) de verbaalstam + σ, waarvan het fut. en de aor. I act. en med. worden afgeleid ; c) die van het pf.,‚ steeds met reduplicatie ($ 29, B en O0), waarvan echter hoofdzakelijk drie vormen te onderscheiden zijn : ti) de geredupliceerde verbaalstam ; 9 2) de geredupliceerde en op het einde geadspireerde verbaalstam ; 3) de geredupliceerde verbaalstam + «; van een dezer drie vormen wordt altijd het pf. en plgpf. act. afgeleid; het pf. en plqpf. med. alleen van den eersten; verder hier- van ook het fut. pf. pass. door bijvoeging van het tempusteeken o ; d) de verbaalstam + Se, waarvan de aor. I pass. wordt afge- leid, en verder ook het fut. pass. door bijvoeging van het tempus- teeken σ; e) de verbaalstam, waarvan de aor. II act. en med. worden af- geleid ; en J) de verbaalstam + e, waarvan de aor. IL pass. wordt afge- leid, en verder het fut. ΠῚ pass. door bijvoeging van het tempus- teeken σ. Aanm. Het pf. act. gevormd van den onder c) 1) bedoelden pf.stam wordt meestal pf. IT genoemd; deze benaming is in dit leerboek behouden ter vermijding van den totnogtoe min gebruikelijken naam van sterk pf. tegenover het pf. van c) 2) en 3). Ook de naam aor, II ís om dezelfde reden gebezigd in plaats van sterken aor., zooals die van e) en f) moeten heeten. 1) Tusschen den uitgang en den tempusstam is bij de ww. op w eene vereenigingsletter geplaatst, over welke bij iederen tijd afzonderlijk gehandeld zal worden. Een eigenaardig verschijnsel De oorspr. uitgang van den infin. in den vorm op w en pr (é-pevar, é-pev) komt in het ep. nog dikwijls voor, b.v. ἀξέμεναι, te zullen voeren, ἐλϑέμεν, te gaan. 102 VERBA OP ὧν ᾧ 82, van den οοπὶ. is de verlengde vereenigingsletter, terwijl de optat. t (oorspr. te, mm, va) tot modusteeken heeft. Ν ὁ ᾿ ε AANM. De oorspr. vereenigingsletter ve, 1m, ta van den optat. is nog over id « ᾽ -Σ sommige vormen, Ὁ, v‚ srarêeb-o-tt-r, παιδευ-ϑετίητν, “τιματ-ο ίητν, τιμῴην, παιδεύ-σε-τα-ς. $ 32. VERBA OP w. PRAES. EN IMPF. ACT. EN MED. 1) Van den pr.stam worden afgeleid het praes. en impf. act. en med. Aanm, Over de vorming van den praesensstam in de drie eerste klassen vgl. $ 30, 4, 5 en 6. 2) Beide tijden verbinden in den ind. en imper. de persoons- uitgangen met den pr.stam door eene vereenigingsletter ; deze 18 o voor u en ν, en e voor a en rklanken. De coni. heeft de over- In den opt. smelt het modusteeken « met De infin. heeft ες het part. eenkomstige w en ἢ. eene vereenigingsletter o samen tot ot. o tot vereenigingsletter. Er Het pr. heeft de persoonsuitgangen der hoofdtijden, het impf. die der hist. tijden. De uitgangen van inf. en part. zijn met de Het impf. , vereenigingsletters εἰν en e-oSat, (o-vr) wv en ὄ-μενος. neemt in den ind. het augment aan, vgl. $ 29, A. | 3) Voorbeelden van de vorming van den 1sten pers. sing. dezer tijden : Vorm op w. Vorm op pat. Verbaalst. Pr.st. Pr. Impf. Nt, ; paps. ; παιδεν παιδευ παιδεύτω ἐ-παίδευ-ο-ν παιδεύ-ο-μαι ἐ-παιδευ-ό-μην ld hd , KOT KOTT KÓTT-W ἔ-κοπτ-οτν κόπτ-ο-μαι ἐ-κοπτ- -μὴν. AANM. 1. Over de wijzigingen, die de pers.uitgangen in het act. hebben on- dergaau zie $ 81, 2, A. 1. In den imper. is de uitgang -ϑὲ geheel verdwenen. In het med, is de « tusschen twee klinkers regelmatig uitgestooten (vgl. $6, ᾿ ὴ ᾿ ge 16), waarna zoo mogelijk samentrekking plaats had, dus " παιδεύ ε ras, * A δ. (8 "παιδεύ-ε-αι, παιδεύ-ει (of sraudel-y), "ἐςπαιδεύ-ε-σο, ἐπαιδεύ-ε-ο, ἐ-παιδεύ-ου, In ‘den οοπὶ. komt ep. in den dual en plur. dikwijls de niet verlengde vereeni- gingsletter voor, Ὁ, v. ἐγείρομεν. laten wij opwekken, εἴδετε. dat gij wetet. De 3d pers. plur. van den opt. gaat ion. regelmatig uit op -äro (zie $ 31, 2, A. 1 Dial.) Van het impf. act. en med. komt in het ep. en ion. een iteratieve vorm voor op -é-orov en -ἐ-σκόμην, altijd zonder augment, b.v. pév-e-orov, ik bleef, μαχ-ε-σκύ- μην, ik streed, Ep. vindt men. dezen. vorm ook niet a, de vereenigingsletter van den aor., b.v. bimr-a-orov, ik wieep. $ 32. PRAES. EN IMPF. ACT, EN MED. 108 "παιδεύ-η-σαι, "παιδεύ-ηται, παιδεύ-ῳ, “παιδεύ-οι-σο, παιδεύ-οι-ο, "παιδεύ- Ego, * παιδεύ-ε-ο, παιδεύου. Over den inf. act. zie $ 81,3, A. en over het part. act. en med. $ 81, 4. AANM. 2, Bij het ww. λούω, wasschen, heeft een eigenaardige samentrekking plaats: de korte vereenigingsletters verdwijnen daar nam. in den tweeklank ov, dus b.v. ἔλου voor ἔλουε, λοῦμαι voor λούομαι. Zoo worden ook de vormen οἴομαι, ik meen, en ὠόμην dikwijls tot οἶμαι en ᾧμην samengetrokken. Bij dichters vindt men ook σεῦται voor σεύεται, hij ijlt. 4) Verba contracta. Bij de verba pura, wier pr.stam op d, e en ὁ uitgaat, worden in het pr. en impf. act. en med. deze klinkers volgens de regels van ὁ 8, 2 regelmatig samengetrokken. Deze ww. heeten daarom verba contracta. Aanm, 1. De 3de pers, sing. van het impf. act, neemt in den samengetrokken vorm geen ν ἐφελκυστόν aan, mn In het ep. en ion. worden de vormen van het med. ‚ waar de « in het att. uitge- stooten is, zonder samentrekking gebezigd, dus παιδεύ-ε-αι, ἐ-παιδεύ-εο, παιδεύ- n-at, παιδεύ-ε-ο.Ὠἁ Den vorm eo vindt men ook verlengd tot evo of samengetrokken tot ev. In het ep. vindt men λόε = "λόξε == ἔλου en ook den inf, λόεσϑαι. Over de samentrekking ín het ep. en ion. vergelijke men in het alg. $ 8, 2 Dial. Men merke de volgende eigenaardigheden op. Bij de ww. op &w worden ep. de vormen, die later tot z en w zijn samengetrokken, geassimileerd tot aa, ag, ow, wo en ww, en wel met de quantiteit, die de maat vereischt, b. v. ópáav, ὁράᾳς, ὁρόω, ἡβώοντες, jong zijnde, ἡβώῳμι, δρώωσι, zij doen; aldus zelfs in den iteratiefvorm, b. v. γοάασκε, hij weeklaagde. Eenige ww. zijn zelfs geheel in een vorm op ww overge- gaan, b.v. ζώω, Zweig, enz. leven. In het impf. is de a soms in ε overgegaan, b. v. ἄντεον, van dvráw, ontmoeten. Over het geheel worden echter deze ww. in het ep. meest op de gewone wijze samengetrokken. Bij de ww. op éw wordt ε in het ep. dikwijls verlengd tot εἰ, b.v. werrelw. In het pr. med. wordt in den 2den pers. de wortelklinker « dikwijls met de ver- eenigingsletter ε tot et samengetrokken of geheel uitgestooten, b.v. μῦϑεῖαι voor μυϑέεαι, gij spreekt, πωλέαι voor πωλέεαι, gij bevindt u. Zoo wordt ook in den 2den pers. van het impf. de e somtijds geëlideerd ‚ b.v. φοβέο voor ἐφοβέεο, gij vrees- det; zoo ook in den iteratiefvorm, b. v. πωλέσκετο, hij bevond zich. Bij de klinkers to heeft, indien zij samengetrokken worden ᾿ samentrekking tot ev plaats. Overigens vindt men van de ww. op áw en ἕω ep. somtijds vormen als van verba op μὲ (vgl. $ 87, 7 en 9 Dial). Bij de ww. op όω komt ep. alleen de 1ste pers. sing. van het pr. ind. act. in zijn oorspr. vorm ὕω voor; de overige vormen zijn of gewoon samengetrokken of als die ep. vormen van ww. op áw, waarin de oklank voorkomt, dus ἀρόωσι, zij ploegen, δηιόωντο, zij werden geplunderd, ὑπνώοντας, slapend. Bij de ww. op áw bestaan in het ion voor een gedeelte de gewone samentrekkin- gen, maar overal, waar na samentrekking ὦ zou komen, wordt & door « vervangen , terwijl de o, ov of w onveranderd blijven. Bij de ww. op éw heeft ion. eo samengetrokken den klank van ev, Ὁ. v‚ φιλεῦμεν; overigens worden de samentrekkingen hier nagelaten behalve in δεῖ, het moet, dat toch in het impf, ἔδεε luidt. Bij die op όω is in het ion. niets bijzonders op te merken. 