Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Op het Bijenkorfbivak op eene hoogte van 1805 M. werden van 1 December 1912 — 12 Maart 1913 waarnemingen verricht. Hier was de tweede regenmeter gestationneerd ; ook hier werden natte en droge bol 4 maal daags afgelezen. Daar noordelijk van het Hellwig-gebergte geen bivak voor langeren duur betrokken werd, zijn van deze streken slechts morgen-, avond- en minimum temperaturen bekend, terwijl — 901 — in alle bivaks de hoogte bepaald werd met behulp van hypsometer en aneroides. De bewolking en uren van regenval werden dagelijks in het journaal vermeld. Terwijl de expeditie boven 3000 M. weinig te lijden had van zwaren regenval waren het de reeds zeer vroeg opstij- gende nevels, die werkzaamheden buiten de tent vrijwel onmogelijk maakten. Tweemaal werd een hagelbui geconsta- teerd, sneeuwval werd niet waargenomen, wel echter de resultaten daarvan op de rotswanden gezien. Enkele malen daalde de thermometer beneden het vriespunt. REGENVAL in mm. bivakschip Arend 1912--1913. bivakschip Arend 1909. September (18 d.) (411.5). Maart (19 d.) (196.6). Maart 12 d. (332). April (17 d.) (441.6). Kloofbivak 1912—1913. Alkmaar 1909—1910. October 402.5 October 540. November 708.25 November 770.5 December 385.25 2246 December 485. 2383.5 Januari 750. Januari 588. Maart 504. (11 d., onbetrouwbaar). 3184.5 mm. Er is dus weinig verschil in regenval tusschen Kloofbivak 1912—1913 en Alkmaar 1909—1910, waarvoor destijds (zie p. 187) de hoeveelheid voor 6 maanden berekend werd, nl. 3280 mm. wat zeer weinig verschilt van de hier waar- genomen halfjaarsom. Bijenkorfbivak, hoogte 1805 M. December 450.5 mm. Januari 1007 Februari 806.5 Maart (114) 258 — NS — De grootste hoeveelheid regen in den kortsten tijd viel Е. ор 6 November te Kloofbivak, 92 mm. іп 1 uur, terwijl ор | 15 Januari op de Bijenkorf 121 mm. in 4 uur gevallen is. Voor de meeste bivaks is de minimum temperatuur en | de barometerstand bekend: . 4 Minimum | Aanwijzing | Aanwijzing Hoogte in temperatuur. | Aneroide. | Hypsometer. meters. Beaufortrivier 746 mm. 115 1° marschbivak 710 » 530 Peramelesbivak 666 4 1075 9° marschbivak Хо, 2216: 649.5 1405 Bijenkorfbivak 12°С. p 1805 Hellwigkam 8°C. EU a [2700] 3° marschbivak N.W. N.W. 1* tusschenbivak Қо, 2216: 591 2120 4° marschbivak BIS Ri 2365 2e tusschenbivak №. 9916: 566.5| ` 2480 Treubbivak 990. E - 9410 Wiehmann geb. 4°C. 2 > 3140 ` Wichmann top. 5.5°C. 517 ^ 3260 Hubrecht geb. 0.59C. ur o 3325 Kajan geb. 3.59C. 507 e 3410 . Watervalbivak 200. 497 » 3580 Quarlesmeerbivak 0.59C. 488 | 3750 Quarlesvalleibivak 290. Atü o 3865 Oranjevalleibivak 0.59C. во | 3860 Rotsbivak Pu 453 ^ 4315 Wilhelmina top. x 439 s 4700 Eindpunt firntong 444 i 4475 Pyramidebivak (Kajan geb.) 2.5°C. a - 3570 Glunbenmoe 3 (Pesegemvallei) No. 9582: 633 [1650] ` Nanggoel _ (Pesegemvallei) №. 9582: 652 [1390] | — 203 — De minimum temperatuur van 't hoogste bivak is niet betrouwbaar, daar de thermometer onder een steen gelegen had en geen vorst aanwees, terwijl de grond en de tent met rip bedekt waren. In de Quarlesvallei was op 20 Februari de thermometer omhuld door een dunne ijskorst, terwijl 's morgens een dun vliesje ijs gevonden werd op een kop thee, die 's nachts was blijven staan. . Herhaaldelijk zag men het Oranj bedekt en wel op 3 en 6 Januari, 16, 18 en 20 Februari. Op diedata werden de minimum temperaturen 09,5, 09.5 en 2? waargenomen. Tegeu het eind van December begon de W. wind op Kloo'bivak goed door te staan. Tot dien datum was de wolken- drift hoofdzakelijk uit het ZO. gekomen. Begin April werd ор % bivakschip Arend reeds zoo nu еп dan Z.O. wind gecon- stateerd, hoewel de W. wind nog overheerschend was. Enkele malen was in de vroege morgenuren het hoog- gebergte bijzonder helder, zoodat vanaf het Wichmann- gebergte een bergpanorama van den Carstensztop tot het Haaientandengebergte zichtbaar was. Slechts bij uitzonde- ring waren te 10 u. nog geen nevels opgestegen en kon men ’s middags nog van de zonnewarmte genieten. Zoo hadden we 21 Februari in de Oranjevallei op cene hoogte van - 3860 M. den geheelen namiddag een aange- name temperatuur, terwijl den 25%% Januari het bergland tot 12 uur geheel helder bleef. Maar dit waren ook de eenige afwijkingen van het Hollandsche November klimaat.” 1 W De resultaten der waarnemingen volgen hieronder; de maximum en minimum temperaturen zijn om bovenvermelde reden weggelaten. Behalve twee malen op het Bivakschip Arend (in een noot onder aan de tabel opgemerkt) is ook in Kloofbivak en Bijenkorfbivak soms op een der termijnuren de regenmeter niet afgetapt, zoodat de regenverdeeling over den dag door de tabellen niet geheel zuiver wordt weergegeven. BIVAKSCHIP AREND 5%030” Z.B., 138?39'3" O.L. — 04 — Temperatuur in C°. — — Regenval in mm. 1912. Geredu- Gemiddelde| ба | 9a | 2p | Ор aid: 6a | 9a | 2p | 9p 9р-ба! 6a-9a| 9a-2p | 2p-9p totaal. delde Sept. 220.6!240.5/280.8/240.2| 259.0 |99% 87 | 55 | 93 85 |261!) 37!) 01) 14!) | 312!) Oct. 23.2 25.0 30.6 | 25.4! 26.3 Nov. 23.3 | 25.9 | 31.0 | 26.1 || 26.6 Рес. 23.0 | 27.4 | 30.9 | 25.5. 26.7 1913 Jan. 22.9 | 26.9 30.8 25.5. 26.5 Febr 23.0 27.2 | 30.9 | 25.3) 26.6 Maart 23.4 26.4 | 30.3| 25.5| 26.4 1092) 12)| 6?) 822) | 198?) April 23.5 | 25.5 |28.8|25.2| 258 267 3) 713)| 43) 1003) | 4423) !) waargenomen van m t/m 31 September; 2 maal werd de regenmeter te 9p niet afgetapt. 4) > » 20 t/m 31 Maart. 3) я » 1 t/m 18  | 25.5| 26.8 E 89 | 36 56| 58 | 239 KLOOF BI V A K. 1912. | Oct. 22.5 | 25.8 288 240| 25.3 | 7 | 84 | 70 | 95 87 12 | 72 | 51 | 169 || 404 Nov. 22.5 | 25.8 28.51240| 25.2 | 96 | 84 | 77 | 93 88 | 351 | 4 | 44 | 273 | 709 Dec 224 | 256 291 |244 254 | 95 | 85 68 o 85 |:202 | 23 | 13 | 148|| 386 1913. | Jan. 22.3|25.0,30.0,245| 25.5 | 94 | 89 63 | 93 85 |28| 7 | 4 | 4621 751 Febr. 22.4 | 24.8 ' 29.7 24.2| 25.3 | 94 | 89 65 92 85 163 | 27 | 21 | 224 || 435 17 Maart t/m 6 Apr.| 224 | 25.5 284 243 25.2 | 96 | 81 | 79 | 93 89 160| 8 | 12 19! 370 ныш, ы ЛАНЫ ee EE а 09 BIJENKORFBIVAK. ENS d. | Jem | 01 _ [Gemiddelde "2 22 о z D, 1 - | 1919. | 6a | 9a |-2p | Әр | (2264 | ба zi 9a | oa | 2p Ор | 6+9+2+9 ar 9a-2p| 2p-9p е. 4 , totaal. „dec. 139.5/16.95/179.8/149.5| 150.6 |99°/,| 94 | 92 | 97 96 80 24 90 an |13.7|16.4|17.611.50| 157 |96 | 93| 96 | 96 95 263 ` 1| 59 Febr. 13.5 16.1 | 17.3 | 18.6|| 16.4 |95 | 92 | 99 | 98 96 61 | 20 142 l-11 Mrt. | 14.0 | 16.0 17.0 14.2) 15.5 [95 | 94 | 97 | 97 96 118 0| A Meteorologisch dagboek. Een uittreksel uit het dagboek door Dr. Новвеснт ор den bergtocht gehouden zal afzon- derlijk aan het einde dezer verhandeling worden gegeven. Verder zijn onder leiding van den luitenant ter zee CHAILLET meteorologische waarnemingen verricht aan de Noordwestrivier van 11 Maart t/m 15 April en van 30 April t/m 31 Mei 1912. Tevens zijn van 13 Augustus t/m 25 November 1912 waar- nemingen verricht in het Centraalbivak aan de Bloemenrivier. Noordwestrivier. Van 11 Maart t/m 31 Mei 1912, met uitzondering van het tijdvak 15—30 April werd waargenomen in het „Doorvoerbivak” gelegen aan de Noordwestrivier ор 4252730" Z.B. en 138?27'0" O.L. De bewolkingsschattingen zijn vanaf 7 April : in het Door- voerbivak verricht, echter van 12—27 Maart op een explo- ratietocht in noordelijke richting en van 28 Maart — 7 April in Zwaluwbivak, gelegen meer stroomafwaarts op 592730” У.В. еп 138?23'54" O.L. Bij het opmaken der gemiddelden werd met deze verwisseling van waarnemings- plaats geen rekening gehouden. Bloemenrivier. Het Centraalbivak is gelegen op ongeveer 20 KM. van het gebergte en 100 KM. van de kust op O.L 4944716” Z.B. en 137°56'30” 251 451 1008 DOORVOERBIVAK a/d NOORDWESTRIVIER. - 206 — ; Bewolking Windkracht Temperatuur in C^. O0—helder, 10—=geheel Бейек. | volgens Beaufort schaal. Geredu- Gemid- s М ceerd delde ^ elde 2 1912. | 7a | 2p | тр | gemid-| 78 | 2p | 7р | 74247 | 7a | 2р | 6р | тот fl delde um 3 B 3 Maart. |9341 |2998 2692) 26°.0 | 7.4 | 5.6 | 79 | 70 | 1.61 191 131 L6 BN April. |93.6| 99.2| 962| 959 | 77| 59| 95 | 74 | 11| 14109] 11 B Mei. 23.1 | 27.5 | 24.8|| 248 | 93 | 7.9 | 8.5 86 1.1 1 | 131 18 Frequentie der windrichtingen іп 0/0. 7 uur 's morgens. 2 uur 's middags. |  NO O|Z0 Z zw w NW N | NO 0/20 z ZW W NW Maart. |17| т 2| 17 |10| 10 |19| 2 10 |14 л |12] 2| | | 14|10 14 April 6|9 9| |1|3|/ 3| | 6/3 3|13 13| 3, 3| | 6| | 6| 6 Mei. 3| 24|45| 24 3| 3] 3| 45,19 26| | 3 ai | alas 15] | CENTRAALBIVAK a/d BLOEMENRIVIER. | Temperatuur in C*. Bewolking Windkracht O0—helder, 10=geheel bedekt. | volgens Beaufort schaal. | ane? Gemid- Genid- im ceer deld delde | 1912. | Та | Әр | 7р | gemid-| 78 | 2p | 7р | 74247 | 78 | 2p | 7р | ти delde 3 3 3 Aug... |929.5|279.7|949.1]| 34*5 1. 9.31| 67 | 7.9 Së ааа 14 16. Sept. |93.3| 30.4| 951) 958 | 87 .59| 81| 76 | 11| 19 | М Oct. 93.9 | 31.8 | 26.0] 267 | 80| 6.6 | 76! 74 |10| 14, 13| 12 Nov. 24.0 | 31.8 | 26.0| 26.8 | 90 | 651 951 83 |10]|16|11| 1227 | E — 207 — Frequentie der windrichtingen in %. | 7 uur 's morgens. 2 uur 's middags. 7 uur 's avonds. 1912. | N моо ZO Z ZW WNW| N NO О Z0 Z ZW WNW] N NO 0 Z0 Z ZW|W Aug. 11 45 45 16 45 39 18| 8 68 Sept. 33/57, 10 41 | 28| 25 . 48 37 15 Oct. 2 | 51 32161 2111) 27 |58) 2 6| 32 55 6 Nov. 28 42 30 34|36 30 8 30 32 30 De verslagen van de exploratiedetachementen geven daarenboven nog meer uitvoerige samenvattingen. In een nota behoorende " de ovarak Mekaar Noordwestri- vier—Otakwa, chrijft de d dant WEYERMAN: ,Het klimaat verschilt niet van dat in streken van gelijke hoogte in het overig deel van den Archipel; gedurende de maanden Juni en Juli echter werd in de vlakte een buiten- gewoon lage temperatuur waargenomen, waarschijnlijk ver- 4 band houdende met de heerschende windrichting (Z.O.) en | den winter op het Australische vasteland. Zooals reeds | werd medegedeeld. valt er in deze streek opmerkelijk veel regen en is de grens tusschen drogen en natten tijd uit dien hoofde niet scherp te trekken. Gedurende de maanden September en October was de regenval betrekkelijk gering.” Ten slotte zijn de volgende opmerkingen over klimaat en moessons ontleend aan een memorie van den detachements- commandant rg Сосо D’ARMANDVILLE over het van primo Juni 1911 tot ultimo Mei 1919 verkende terrein (Stroom- gebied van Eilandenrivier en Noordwestrivier): „Regen valt het geheele jaar door, het minst in de maanden October t/m April: in het gebergte nagenoeg dagelijks. — 208 — Over het algemeen is de lucht tamelijk koel. Temperatuur in de vlakte om 6" v.m. 23°C. Maximum 32°. Я ор 1000 d. or OO 216 ” » 2000 n ЕМ 14°С. „д9 43 1591/3. Minimum temperatuur op 3000 m. + 6°. De NW moesson duurt van half December tot half daer: Gedurende deze maanden zijn hooge zeeén en stormen zeer frequent. Op de aan de kust evenwijdige zandbank staat in dien tijd meestal zoo'n deining, dat de toegang tot de rivieren, ten westen van de Noordwestrivier niet ten allen tijde verzekerd is, zelfs bij bekendheid met de vaargeulen. Eilanden- en Noordwestrivier kunnen echter zelfs bij vrij onstuimig weer worden binnengevaren." De waarnemingen, in de journalen neergelegd, omvatten niet meer dan een jaar, zoodat het materiaal niet toelaat in details te treden; de toevallige veranderingen van jaar tot jaar spelen een te groote rol. De gevolgtrekkingen, die er uit te maken zijn, komen vrijwel overeen met die van den detachementscommandant WEYERMAN: Het is het geheele jaar door zeer regenachtig en een scheiding tusschen een nat en droog jaargetijde is moeilijk te trekken. De relatief geringe regenval in September en October kan van toevalligen aard zijn. DE OTAKWA EN HET GEBIED TEN WESTEN ER VAN, TEN ZUIDEN VAN HET SNEEUWGEBERGTE. In het boek van A. Е. R. Worrasrox: Pygmies & Papuans, komt over het weer aan de Mimika de volgende passage voor: „In Juli en Augustus (1910) werd het voortdurend natter (ofschoon zulks nauwelijks mogelijk scheen), en de rivier steeg steeds hooger en elke nieuwe bandjir was hooger dan de vorige. De natte moesson, die naar we hoopten in Juli zijn maximum van votlitigheld: zou hebben bereikt, toen soms dagen achtereen de regen bijna zonder onderbreking neerviel, — 209 — bleef in een reeks van grootere of kleinere bandjirs voort- duren gedurende de maanden Augustus en September." De journalen van het dekkingsdetachement der Engelsche wetenschappelijke expeditie van 1912—1913, uitgaande van de Otakwa-rivier, geven over het weer in de verslagperiode nog de volgende gegevens. September. In den namiddag en 's nachts stortregens, overdag motregen. October. Zeer warm en droog, van 10—21 October viel | hoegenaamd geen regen. November. In stoomsloepenbivak gunstig, °з nachts in den regel regen. In de andere bivaks regenachtig, de regen gewoonlijk beginnende om 11 à 12 uur voormiddag. December. Slecht weer. Uit alle bivaks wordt voortdurend regen gerapporteerd; meermalen regent het in den voormiddag. In het 3° bivak telde men in het tijdvak 7 December 1912 — 16 Januari 1913, 2 regenvrije dagen. Januari en Februari. De vorige opmerkingen gelden voor de vlakte. Op den tocht naar den Carstenz top, die in deze maanden plaats vond, werd in het gebergte zeer veel regen ontmoet. De 94 Februari was de eerste droge dag in 1913. Maart. In de vlakte is in de eerste helft der maand het weer gunstig, de zeer hooge waterstand der rivieren wijst er echter op, dat in het gebergte zeer veel regen valt. In de tweede helft der maand dagelijks regen, de waterstand blijft hoog. Aan boord van het SS. Valk, dat in September en October 1913 de mondingen van de Otakwa, Neverrip en andere rivieren van dit gebied bezocht, werden van 15 September t/m 15 October slechts 7 regenvrije dagen genoteerd. De aanhoudende zware bewolking was de oorzaak dat slechts nu en dan een zeer klein gedeelte van het noordelijke bergland kon worden waargenomen. LXXIII 14k. — 210 — NOORD-NIEUW-GUINEA. In een nota, gevoegd hij de verslagen van het exploratie-. detachement aan de Keeromrivier schrijft de detache- mentscommandant TEN KroosrER over het klimaat dezer streek: „De in de bosschen steeds heerschende vochtige lauwe warmte werkt neerdrukkend op de menschen, die dagen lang daarin moeten loopen, terwijl in tegenstelling hiermede de avonden en nachten, in het bijzonder tegen den morgen, vrij koel waren. Nu en dan kwamen vrij hevige wervel- winden voor. De droge moesson moet worden geacht te heerschen van de maanden Mei en Juni tot einde September, October, ofschoon in dezen tijd nog veelvuldig regens voor- komen, die dagen lang kunnen aanhouden.” Een bijdrage tot de kennis van het klimaat van het oostelijk grensgebied geeft het volgende overzicht, ontleend aan het uittreksel uit het Verslag der Commissie ter voorbereiding van de aanwijzing eener natuurlijke grens tusschen het Nederlandsche en Duitsche gebied op Nieuw-Guinea. ,Het klimaat in het grensgebied is goed te noemen. Over het algemeen stijgt de temperatuur niet te hoog, alleen ia de vlakte, waardoor de Kaiserin Augusta-rivier stroomt, was het overdag zeer warm en afmattend. Doch ook daar, evenals elders, waren de nachten frisch. Aan de kust staat over het algemeen cen briesje door en over het geheele jaar heeft men eenige regenval. Juni tot en met September zijn de drogere maanden. Naar het ons toescheen regent het in het binnenland meer dan aan de kust. Zeer zeker lijkt dit het geval te zijn in het centrale gebergte. Voor het tijdvak 1 Pobre 1910 tot 31 Januari 1911 werden uit de regen- ent ingen, te Hollandia verricht, de onderstaande gegevens afgeleid. — 211 — Hollandia bivak a/d Humboldt-baai. | Gemiddelde tempera- 1910 Aantal Gevallen | tuur in graden Celsius. 1 sp yo regendagen. regen in mm., TRUE TUM SN NO ER Februari 1910 19 115 | 249.0 29 .7 Maart. 21 370 23.4 30.3 April. | 18 447 23.7 30.2 Mei. 14 341 23.6 30.2 Juni. 17 124 23.9 30.3 Juli. FT 94 23.7 30.7 Augustus. 11 98 24.1 30.7 September. 12 111 24.2 30.5 October. 16 93 24.1 31.5 November. 16 250 24.1 31.2 December. 15 478 243 30.3 Januari 1911 23 345 24.4 80.4 Totaal. 193 2866 Gemiddeld. 24.0 30.5 Windwaarnemingen konden te Hollandia — van wege de beschutte ligging — moeilijk gedaan worden. De noordwest- moesson schijnt echter langer en krachtiger door te staan dan de zuidoostmoesson, hetgeen aannemelijk is in verband met de ligging van het land en de aanwezigheid van een hoog centraal gebergte. In het betrokken jaar stond de westmoesson door tot in Mei en begon weder in November. De koelste maanden waren volgens bovengenoemde waar- nemingen Februari en Maart, toen de westmoesson krachtig doorstond; de warmste October en November, dus de najaars- kentering of het begin van den westmoesson." | — 212 — Aan de in de inleiding vermelde waarnemingen van Dr. Moszkowskı is het volgende ontleend: Temperatuur in C°. 19190. | gereduceerd $30. 8u. | 100, | 12u, | 20- Жи, 8% dagge- | middelde. Middenloop Mamberano, 6—15 Nov. 240.5 | 250.7 | 280.8 300.3 | 300.8 тан 260,9 219.0 Voet Centraalgebergte, 16—30 Nov.| 23.5 | 29.0 | 29,6 | 30.4 ui 26.4 26.8 Bewolking 0 — helder, 10 — geheel bedekt. 191 D 6u. gu, | 10u. | 12u, | 2u, 4u | би, 8u, | 10u. Van Rees gebergte 6—26 Oct. 8 4 9 8 8 8 9 1 9 Middenloop Mamberano, 27 Oct.—15 Nov. bet edel 1T! S T KE Voet Centraalgebergte16—30 Nov.| 7 7 7 8 7 6 9 Mei. Aan de kust. Windrichting noordoost, regen valt bijna uitsluitend ’s nachts, een enkele maal ook nog in den morgen. Juni. Te Pauwi. en Samberi. Windrichting noordoost, regen zelden ’s nachts, meestal namiddags tegen 3 uur, met onweer gepaard. Vaak 4 of 5 droge dagen, afgewisseld door harden, niet lang aanhoudenden regen. Het regende in Pauwi verder stroomafwaarts meer dan in Samberi. October. Van Rees gebergte. Windrichting Z. еп 7.0. De regenbrenger is de NO wind. 's Morgens en 's avonds gewoonlijk zeer dichte nevel en sterke dauw. Voormiddags meestal droog weer, gewoonlijk begon het tusschen 3 en 4 uur -- $13 — namiddags te regenen. Tegen zonsondergang hield meestal de regen op, 's nachts betrekkelijk zelden regen. Пе namid- dagregens gingen meestal met onweer gepaard. November. In de eerste dagen der maand, aan de zuid- helling van het van Reres gebergte, woei een sterke wind „uit het Noorden. In de eerste helft der maand (in de groote vlakte) regende het vrij geregeld om den anderen dag en wel voornamelijk in de uren voor zonsopgang. De regen viel nu zeer dikwijls bij W wind (aan de kust was de noordwestmoesson reeds doorgekomen). Onweer werd niet waargenomen. In de tweede helft van November (aan den voet van het Centraalgebergte) viel de regen voornamelijk in de vroege morgenuren (half 4 tot half 6). In de eerste uren na zons- opgang (6 tot 8 uur) waren de bergen gewoonlijk helder, terwijl in de vlakte veel nevel lag. Tegen 8 uur betrdkken in den regel de bergtoppen, tusschen 12 en 4 uur 's middags waren de bergen gewoonlijk helder en tegen zonsondergang steeg weer nevel uit de vlakte op. De regen, meestal met ` onweer gepaard, kwam uit het ZW en W. Behalve de nachtelijke regens, kwam nog een tweede, kleiner regen- maximum voor tegen 4 uur 78 middags. - December. Niet veel verschil met de vorige maand, echter in de tweede helft minder regen dan in November. Uit de aanteekeningen, in de journalen voorkomende, heb ik nog het volgend weersoverzicht samengesteld, dat behoudens afwijkingen van ondergeschikten aard voor de ‚geheele noordkust van de Humboldt- tot de Geelvink-baai geldt Januari. Veel regen, veelvuldige hevige westewinden. — 214 — Februari. Bijna dagelijks regen, de regen valt hoofdza- kelijk 78 nachts. Aan het Sentani-meer werden hevige winden waargenomen. Maart. De wind begint naar het oosten om te loopen. Afwisselend met periodes van bijna dagelijkschen regen, worden drogere tusschenperiodes veelvuldiger. April. De droge dagen worden overwegend. Nu en dan vallen nog flinke buien. Mei. De droge tijd treedt in. Over het algemeen gunstig weer, nu en dan regen. Op de kust stond tot medio Mei een zware branding, die daarna afnam. Juni, Juli, Augustus. September. Over het algemeen droog weer: Nu en dan wordt echter regen gemeld, o.a. in Juli: eerste helft van de maand regenachtig met vele windvlagen, de laatste helft tamelijk droog. October. Toenemende regenval. In de laagvlakte zeer warm. De opgaven van het aantal regendagen variëeren van 5 tot meer dan 15. Voor de gemiddelde temperatuur van het Hoofdbivak a/d Humboldt baai (+ 93 M. hoog) wordt opgegeven te ба 23°8, 12 uur 'smiddags 31°.7, 6p 28°.2 (gereduceerd daggemiddelde — 279.3). November. Zoowel gunstig weer als zeer veel regen wordt gemeld, de laatstgenoemde berichten zijn het talrijkst. ` Een der berichten vermeldt gedurende de eerste dagen groote hitte, de laatste dagen veel regen, soms gedurende een geheelen dag. December. Кеп enkele maal wordt goed weer gemeld, bijna steeds zeer veel. of bijna dagelijks regen, gepaard met westelijken of noordwesten wind. == MIB — WEST-NIEUW-GUINEA. Over het zuidelijk deel van West-Nieuw-Guinea vinden wij in de exploratie verslagen de volgend» meer uitvoerige berichten : 1°. In het geneeskundig verslag van den tocht van de Argoeni baai naar de Bomberai rivier van 12 September — 7 October 1910: „Gedurende den tocht woei er veelal een ZZO wind, gepaard met neerslag, later met onweer, daarna onweer en zware donkere luchten uit Z en ZO schering en inslag. Tot 26 Sep- tember niet bijzonder groote regenval. Toch steeg de Otawiri bedenkelijk; van voortgaan geen sprake. Daarna meer veel- vuldige buien. Na 3 October minder regen, Z en ZO winden blijven nog de overhand houden.” 2°. In het rapport van den doorsteek Lebakar baai — Bedidi rivier, 10—24 Augustus 1910: „Over het algemeen bewolkt, enkele dagen zonneschijn, regenval gering, toch alles in het bosch vochtig. Wind nog steeds en ZO, doordat de oostmoesson dit jaar langer aanhoudt dan gewoonlijk. Doch kentering was waar tenemen aan de zware donderwolken, die voor ons in het noorden afdreven, vooral toen we Degoeah naderden (18 Aug ). Daar had men reeds eenige dagen regen gehad en ook wij zijn daarvan niet verschoond gebleven bij aankomst en vertrek van die plaats.” 3°. Exploratietocht Beroai en Gesawé rivier. 23 Mei — 11 Juni 1910: „De oostmoesson staat door. Veel regen en harde oostewind. Het is een merkwaardig verschijnsel, dat op deze kust de oostmoesson zich geleidelijk om de noord verplaatst. De oostmoesson staat nu (begin Juni) door tot Gg. Baik еп trekt langzamerhand noordelijker. De djoeragans der zeil- prauwen verklaarden unaniem, dat de „Bensbach” Tg. Baik met dit weer niet kon passeeren, en dat beoosten Tg. Baik er zooveel deining was dat ze zeiden: Zooals het weer nu is, slaan de golven met zoo'n kracht tegen de kust, dat == REB — alles wit is en het opspattende water bij de steile hoeken den indruk van rook geeft. Mijns inziens (het verslag is van luitenant t/z Jaser) blijkt uit de bovenstaande aantee- keningen ten duidelijkste, dat de regentijd in de omstreken van Kaimana aangebroken is.” Over het klimaat der landstreek ten noorden van de Mac Cluergolf en de Teloek Bintoeni baai vinden wij verder: In het bijzonder verslag van den tocht Timaworre — Wasian - Sjakaré van 22 Februari t/m 20 April 1913: „Gedurende den verslagtijd hebben wij 4, zegge: vier dagen geteld waarin het niet regende. Bij den tocht Kaironi— Maori, dat is van Mei tot Augustus, telden wij er 2. Bij de daarop volgende tocht Kamoendan—Wiriagar, dat is van October tot December (24 Sept.—15 Dec. '12), telden wij er eveneens 4, zoodat het trekken van eenige conclusie omtrent natten of drogen moesson eenigszins moeielijk wordt. De rivieren bandjirden alle, terwijl de paden slecht begaanbaar waren door gladheid. Het was overdag vrij warm, daarentegen "e nachts zeer koel. De heerschende windrichting was West." Op dezen tocht is door den Luit. t/z CANTER CREMER een meteorologisch journaal gehouden; tevens werden van 22 ` Februari tot 23 Maart temperatuurwaarnemingen gedaan met een drogen en natten thermometer, en de bewolking geschat. Hieraan laten zich de volgende gemiddelden ont- leenen. “со | Relatieve voch-| - Bewolking Temperatur mos tigheid in %,. |0=helder, 10—geheelbedekt. 1913. | Geredu- SECUS в j | e 6a | lp | 6p daggemid- ба | 1р 6p 6a lp 6p ! elde. I 22 Februari t/m 23 Maart. | 229.2| 299.4| 25°.0| 9591 |98 d P 82 | 96 8.1 8.1 9.5 Door Juli 1913 duurde. mingen afleiden. 217 — denzelfden officier werden waarnemingen verricht op een tocht langs de Moetoerie, die van 26 Juni tot 24 In dit tijdvak werden 4 droge dagen geteld. De volgende mue laten zich uit de waarne- : Relatieve voch- Bewolking 0 Temperatuurin С°. |" i id in oj. |0—helder, 10—geheel bedekt. 1913. Geredu- 6a lp | 6p daggemid- 6a lp 6p 6a lp 6p 26 Juni | t/m | 24 Juli. [239 2| 269.9, 249.9] 9497 | 999/,| 91 96 8.9 8.0 | 7.0 Door middel van de aanteekeningen in het meteorologisch journaal werd uitgeteld het aantal malen dat het tusschen de verschillende uren geregend heeft. Voor de beide tochten vinden wij respectievelijk : ж. op ее 191 3, 0-1а1-22 So 44-55--66 rn dene 11— Middag. 22 Febr.—23 Mrt. | S | | (30 dagen) 6 | 7 1| sl tista 5| 51-55 26 Juni—24 Juli | d | (29 dagen). тераа 2 23 31 8 HER T3 91 3 | TIS. | р | | gn 7 ang ila = D 11—Midder- 1913 Kern E 44 T vip 771--88 T a 11 ee 22 Febr.—23 Mrt. | (30 dagen). 415112 14 |17 |17 | 20 | 25 | 27| 24 | 18 9 27 Juni—24 Juli (29 dagen). 2| 4| 85] 3| 43131 81 рж 2] 2 1 i ` — Uit deze cijfers blijkt duidelijk, dat op den eersten tocht een sterke concentratie van den regenval op de late namiddag- uren en de eerste helft van den nacht werd waargenomen. Nog kan worden opgemerkt, dat meer het binnenland in (maximale hoogte boven zee 350 M.) de regens vaak reeds 2 uur namiddags begonnen, terwijl ze in het kustgebied meestal eerst tegen zonsondergang intraden. De onderstel- ling ligt voor de hand, dat de buien in het gebergte ontstonden en met den NW wind naar de kust werden gedreven. Op den tweeden tocht, toen de luchtbeweging naar de bergen toe was gericht, was de regenverdeeling geheel anders en was de neerslag hoofdzakelijk aan de morgenuren (6—11 uur) gebonden. De buien waren echter in den regel niet zwaar, en deden geen afbreuk aan het geregelde verloop van den tocht. Zeer opmerkelijk is de buitengewoon groote vochtigheid op dezen tocht waargenomen, welke den geheelen dag door het verzadigingspunt naderde. Zij ging gepaard met een voor het tropische laagland (de hoogte van het geëxploreerde terrein bleef beneden 100 M.) zeldzaam groot aantal mistige dagen, namelijk 9 van de 30 waarnemingsdagen. Aan de exploratie journalen van West-Nieuw-Guinea is nog het volgende ontleend: Een scherpe grens tusschen natten en drogen tijd is niet te trekken. Bijna alle berichten maken melding van veel regen. De equatoriale ligging en de onregelmatige versprei- ding der bergketens geven hiervan een voldoende verklaring. Voor de zuidkust in de buurt van Kaimana schijnen de oostmoesson maanden de regenrijkste te zijn, terwijl de maanden Januari en Februari vrij gunstig zijn, zoodat het karakter van het klimaat zich min of meer aansluit aan dat van het kustgebied verder naar het oosten, ten zuiden van het Sneeuwgebergte gelegen. Uit het gebied ten Noorden van de Mae Cluer golf en de Teloek Bintoeni baai zijn de berichten omtrent veelvuldige regens zeer talrijk. Ten Zuiden van de waterscheiding schijnt — (d — echter de Westmoesson het minst regenachtig te zijn. Ook is het weer in dien tijd in zooverre gunstiger, dat het in den morgen en voormiddag minder regent. Uit het uiterste noordwesten en van de noordkust ten westen van Warpaperi wordt gedurende de maanden Mei, Juni, Juli en Augustus, waarin de exploratie plaats vond, bijna voort- durend regen gerapporteerd. Een der berichten (van den tocht Kaiboes rivier — Sorong) vermeldt nog: „De west- moesson en de eerste maanden van den oostmoesson kenmerken zich door een grooten regenval. Voor de actie zijn de kentering- maanden de meest gunstige”. Te Manokwari is de oostmoesson het KE jaargetijde. Waarschijnlijk wordt echter meer het binnenland in a spoedig het verschil tusschen het karakter van oost- en westmoesson veel geringer. Over het karakter der moessons aan de zuidkust, tusschen hoek Bohia en Kaap van den Bosch zijn in de „Zeemangids voor den Oost-Indischen Archipel” nog de volgende opmer- kingen te vinden omtrent de weersgesteldheid, waargenomen van April 1910 tot einde Maart 1911: „In het begin van April was het kentering, met meestal zwakke winden uit alle richtingen en vrij belangrijke bewol- king, waaruit vaak vrij heftige buien voortkwamen, allen uit Westelijke richting. Gaandeweg kregen Oostelijke winden de overhand en stond einde April de oostmoesson door met een gemiddelde windrichting van OZO, maar met nog nu en dan een enkele bui uit het W, ZW en Z. Gedurende den geheelen oostmoesson was de wind als regel zwak, periodiek echter afgewisseld door tijden van 5 à 7 dagen van harderen wind, gepaard met vrij belangrijken regenval. Half Juli werd de wind krachtiger en ook zuidelijker (gemiddelde richting ZZO), waarbij de periodieke afwisseling in kracht bleef bestaan. In September nam de oostmoesson egener A in kracht af en ongeveer einde September trad de kentering in met — 220 — doorgaans prachtig weder. De westmoesson, die einde Novem- ber doorkwam, was veel minder krachtig dan de oostmoesson, zoodat meestal de geregelde afwisseling tusschen land- en zeewind merkbaar was. Regen kwam in dezen moesson wel voor, maar steeds in niet lang aanhoudende buien. Over het algemeen kenmerkte de westmoesson zich door zeer fraai weder. De kentering begon tegen half Februari met meestal stilte en fraai weder, terwijl een enkele maal al buien voor- kwamen met vrij hevigen wind. De gemiddelde windrichting in den westmoesson was WNW, maar de richting wordt gewijzigd door den invloed van het land, zoodat bijv. in de Kamrau baai de overheerschende richting ongeveer NNW was, terwijl in de Triton- en Kajoe Merah baaien westelijke tot WZW lijke winden werden aangetroffen. Het klimaat was gedurende den oostmoesson bepaald koel. Hoogere temperaturen dan 28° à 29°C. werden іп dezen tijd zelden waargenomen. In dezen moesson viel vrij veel regen. Vrij regelmatig werden perioden van veel regen door droge tijden afgewisseld. De westmoesson was warmer en droger”. Over de weersgesteldheid in de Etnabaai vinden wij in den „Zeemangids” nog het volgende: „Gedurende het tijdvak November 1904 tot Februari 1905 kwamen in de Etnabaai bijna dagelijks regenbuien voor, òf uit het gebergte òf uit het westen. Op den voormiddag was het gewoonlijk mooi weder, doch na 12 uur 's middags werd het buiig, soms met harde valwinden uit de bergen. In de nauwe door hooge bergen omgeven gedeelten der ` baai valt aanmerkelijk meer regen dan in de open en ruime gedeelten” Over de noordwestkust van West-Nieuw-Guinea tot hoek Jamoersma is tenslotte aan dezelfde bron het volgende ontleend : „Op de noordkust van Nieuw-Guinea staat de oostmoesson door van April tot September; de meest heerschende wind is dan Z tot ZW, zoodat met meer reden van een torium geven de volgende gemiddelde cijfers: (regenval in mın.)- Gemiddelde 58 | | | "e Jan. Febr.|Maart.| April.| Mei. | Juni. Іші. | Aug. Sept. | Oct. | Nov. | Dec. | Jaar. tm 1912. |583 | | | se | | < | | g | | | Fakfak. 11 | 207 | 224 | 199) 230 | 326 | 283 | 236 | 204 | 227 | 297 | 173 | 234 | 2840 қ | ! Ç | Sorong. ture Dar HI 228 | 292 | 336 466, 317 | 231 | 196 | 149 | 191 | 2898 H | Manokwari. 12 | 280 | 297 | 352 | 296 262 223 | 182 | 153 1. ТІЛІ 156 | 298 | 2727 - Windesi. | 6 | 306 | 319 | 306 | 235 272 | 380| 300 294 | 303  | 391 290 342 | 350 | 435 366 | 453 | 4745 | Lu | Zij bevestigen wat in bovenstaande berichten wordt ver- — 221 — zuidmoesson kan gesproken worden. Gedurende dezen tijd valt ook de meeste regen. De westmoesson staat door van October tot Maart met NW lijke winden. De gunstigste maanden om de noordkust te bevaren moeten Juli en Augustus zijn." De geregelde regenwaarnemingen in West-Nieuw-Guinea verricht op de gouvernements regenstations van het Observa- meld, n.l. dat in het noordwestelijke deel (Sorong) en aan de zuidkust (Fakfak) de oostmoessonmaanden de regen- daarentegen de westmoessonmaanden in de noordoostelijke kuststreek (Manokwari, Jende). rijkste zijn, ALGEMEEN OVERZICHT. Het is niet te verwonderen, dat een bergketen, die het eiland in de lengterichting doorkruist, en welks hoogste toppen bijna 5000 meter hoogte bereiken, belangrijke locale ver- schillen doet ontstaan, door de beletselen, welke aan de moesons- strooming in den weg worden gelegd. Daarenboven is de zee, die Nieuw-Guinea van Australië scheidt, niet breed en ondervindt daardoor de zuidkust in merkbare mate den invloed van het subtropische vasteland. — 222 — De koude wind, afkomstig van den Australischen winter- anticycloon, doet in den oostmoesson de temperatuur belangrijk dalen, niet alleen in het meest nabijgelegen Merauke, waar de invloed het sterkst is, maar in afnemende mate tot de zuidkust van West-Nieuw-Guinea toe. Om deze afkoelende werking in het licht te stellen zijn in het onderstaande tabelletje de betreffende temperatuur- waarnemingen in zeer gecondenseerden vorm Dose? weergegeven. TEMPERATUUN. in C° ZUIDKUST-VLAKTE VAN NIEUW-GUINEA. Jan. | Febr. | Mrt. | April.| Mei. | Juni. | Juli. | Aug. Sept. Oct. Nov. Dec. Mesue 5 ` 219.1 | 260.3 | 250.1 240.3 250.3 260.2 Zwaluwbivak a/d Digoel | en de Eilanden vier, | 26.8 | 25.8 | 25.5 | 25.5 | 258 24.1 | 25.8 Verschillende bivaks a/d ° 3 Noord rivier . . . .| 25.6 | 262 | 26.1 | 258 | 247 240 234| 232 242 | 25.7 |255. %1 | Bivaks a/d Noordwest- | | en Bloemen rivier . . 26.0 259 | 248 24.5 | 25.8 | 26.7 | 26.8 Bij het opmaken der gemiddelden zijn de hoogteverschilllen der verschillende waarnemingspunten verwaarloosd. Zulks is geoorloofd, omdat deze verschillen gering zijn en te meer, omdat de temperatuurwaarnemingen wegens onvoldoende opstelling en gebrekkige kennis der thermometer-correcties geen aanspraak op groote nauwkeurigheid kunnen maken. Noord-Nieuw-Guinea is door het centrale gebergte tegen dezen afkoelenden invloed beschut. Hoewel geen voldoende temperatuurwaarnemingen beschikbaar zijn om dit met cijfers = 298 — aan te toonen, bewijst het ontbreken van desbetreffende meldingen in de verslagen dit reeds voldoende en mag worden aangenomen, dat het geheele jaar door de temperatuur vrijwel constant is en dat ze in de maandgemiddelden tusschcn ongeveer 26? en 9790, schommelt. De temperatuurwaarnemingen, op grootere hoogte verricht, zijn zeer schaarsch. De ervaring heeft echter geleerd, dat in het algemeen voor het gebergte met vrij groote benadering de temperatuur zich laat afleiden uit de temperatuur in de vlakte waargenomen, door een gemiddelde temperatuurafname van 09.55 C. per 100 meter stijging aan te nemen. Uit de gemiddelde jaartemperatuur van 259.0 C. in de bivaks a/d Noordrivier waargenomen, zou hiermede voor den Wilhelmina top de hoogte van den isotherm van 0°C. op 4550 meter berekend worden. De sneeuwgrens werd door Dr. HUBRECHT op 21 Februari 1913 op 4475 meter hoogte aangetroffen; op den Carstensz top werd hare hoogte door den detachements- commandant VAN DE WATER, die haar den 30*'*" Januari 1913 met de leden der 2* Engelsche wetenschappelijke expeditie bereikte, bepaald op 4350 meter. De laatsgenoemde waarnemer vermeldt uitdrukkelijk, dat wel regen maar geen neerslag in vasten vorm werd aange- troffen. Dat de 0° isotherme hooger ligt, wordt hierdoor waarschijnlijk en is ook à priori te verwachten, omdat door de bedekte lucht op deze toppen de zonnewarmte haren directen invloed slechts weinig op het smeltingsproces vermag te doen gelden en het ijs eerst geheel tot smelting komt na eenigen tijd door lucht boven de smeltingstemperatuur te zijn omringd geweest. Het is derhalve waarschijnlijk dat de boven afgeleide hoogte voor den isotherm van 0°C. niet veel van de waarheid afwijkt en dat voor de aange- nomen temperatuurafname hetzelfde geldt. Vooral op den neerslag heeft de Centrale bergketen een overwegenden invloed. Eenerzijds oefent zij aan de loefzijde een opstuwende werking uit, waardoor de lucht gedwongen wordt op te stijgen en de waterdamp zich tot neerslag — 924 — verdicht; anderzijds drijven naar de leizijde de in het gebergte door locale opstijging ontstane donderbuien met den wind mede naar de vlakte af en geven sterke regenvorming in de late namiddaguren. De gedwongen opstijging heeft tengevolge, dat de droge oostmoessonwind, die zich te Merauke nog als zoodanig vertoont, op geringeren afstand van het gebergte van karakter verandert en voorbij het overgangsgebied van den Digoel, vanaf de Eilandenrivier tot zoover het hooge gebergte naar het Westen zich uitstrekt, de regenbrenger bij uitnemend- heid wordt. Terwijl de totale hoeveelheid, dien hij aanbrengt in deze streken niet zooveel grooter is dan die van den westmoesson, ontleent hij zijn slechten naam vooral aan de regenverdeeling over den dag. Want terwijl in de west- moessonmaanden aan de luwe zijde de buien namiddags opkomen en de morgenuren ongemoeid laten, drijft de oostewind zijn condensatieprodueten den geheelen dag door bij het gebergte op en valt een belangrijk deel van den regen in de morgenuren. Aan de noordkust werken de beide factoren, het vochtig karakter van den westmoesson en de opstuwing tegen het gebergte samen. De oostmoesson is hier het droogste jaar- getijde. Het verschil tusschen de seizoenen is echter niet groot, wat wel moet worden toegeschreven aan het feit. dat wij hier reeds tamelijk dicht den evenaar naderen, waar de moessons hun tegengesteld karakter grootendeels verliezen. Ook in West-Nieuw-Guinea nadert het klimaat dat van den tropischen regengordel. De zuidkust sluit zich klimato- logisch nog aan bij het meer oostelijk gelegen gebied, maar in het vorige deel schijnt de regenval voornamelijk bepaald te worden door de ligging ten opzichte van het gebergte en dientengevolge plaatselijk zeer verschillend te zijn. In het algemeen laat zich van het tropisch bergklimaat, en dit wordt bevestigd door de berichten voorkomende in de journalen der Sneeuwgebergte expedities, het volgende zeggen. Wanneer men uit de vlakte komende in het gebergte — 225 — naar boven gaat, neemt de regenvaltoe en boven het conden- satieniveau der wolken (700—1000 m.) komen nevels zeer veelvuldig voor. Bij stil weer lossen deze nevels zich 's nachts in den regel op, zoodat gedurende den nacht en den vroegen morgen de hemel dan meestal helder is; tegen 8 à 9 uur 's morgens beginnen zij zich echter in den regel onder den invloed der zonnewarmte weer te ontwikkelen en hullen den reiziger den geheelen verderen dag in een killen ondoor- zichtigen sluier. Zij begeleiden hem tot de hoogste bergtoppen toe en zijn hem meer tot last dan de regen. Deze laatste neemt in de hoogste regionen, zoowel wat intensiteit als hoeveelheid betreft, weer af en concentreert zich naarmate men hooger stijgt meer en meer op de namiddaguren. De eeuwige sneeuw, die te midden der tropische natuur, reeds ор Jaw CarsTENsz en op zoo menig toeschouwer na hem, zulk een. bekoring heeft uitgeoefend, beslaat slechts een nietig oppervlak, zoodat van eigenlijke gletschervorming feitelijk nog geen sprake is. Dr. Новкеснт beschrijft de јѕредеккіпо van den Wilhelminatop als een firnkap en merkt op, dat de zoogenaamde gletscher eerder een firntong zou kunnen worden genoemd, met enkele spleten waaronder zich firnijs bevindt. De detachementscommandant van DE WATER beschrijft het ijs nabij de sneeuwgrens op den CARSTENSZ top als volgt: ,De sneeuw is hard en vermengd met groote prachtig blauwe ijsblokken. Diepe spleten zijn zichtbaar en de rotsen zijn bedekt met ijskappen. Voortdurend gekraak, waarbij ijsspleten zichtbaar werden, alsmede plotseling naar beneden glijdende ijsblokken stemden tot voorzichtigheid.” LXXIII 15k, GEHOUDEN DOOR pe P. E UHUBRECHT op den bergtocht der Sneeuwgebergte-expeditie 1912/1913. Uittreksel uit het Meteorologisch Dagboek Uitzicht op | Datum ` Aanwijzing | hypsometer еп Regen. | bergland en | Wolken, wind en weer. 1912. aneroides. | vlakte. | Nov. 19 9р-- ga *) Van Kloofbivak a/d Noni rivier naar de Beaufort rivier. | Gedeeltelijk bewolkt. Ұ Beaufort-rivier. » 90 2—4!/,P *) Voormiddags gedeeltelijk be: | wolkt. 114 hypsometer: 746 Beaufort-rivier bandjirt. 7P stri addi » 21 's Nacht heeft het geregend, Over de Beaufort-rivien naar de Arancaria top 11* ” :701 Nevels zijn opgetrokken. 2P In het bivak. | 4 ” :710 's Morgens lichte bui, del verderen dag geen regels „ 22 aner. 2216 : 690 Steile stijging tot Heuvel: bivak. [ Hellwiggebergte zichtbaar | 2P | aner. 2216: 667 Naar Peramelesbivak. | *) Regenmeter niet opgesteld. 4 UI : E: Hellwig geb. zichtbaar. | — 1 — | | Datum | Aanwijzing , | Uitzicht op | Uur. | hypsometeren Regen bergland en Wolken,  668 45 mm. 7 tot 112: 31 mm. 12 Bergland һе]- Hemel totaal bewolkt. der, Nevelgeb. zichtbaar. Др hyps. : 666 |dichte motre- aner. 2216 : 667 gen. - 94 ба Helwig- en |Geheel onbewolkt. Nevelgeb. dui- Toenemende bewolking, te delijk zicht- 11 geheel bedekt. baar. 3—5р zachte regen Hevige windvlagen, boomen zwiepen angstwekkend. 9 6 mm. 25 ба Gedeeltelijk bewolkt, later geheel. 3—5P regen Geen wind. 4 aner. 2216 : 666 9 6'/, mm. CNS regen 26 ба 5 mm. Gedeeltelijk bewolkt. 9 Bewolking 5. U 1'/2-3'/2р 15 mm. Na 10 uur geheel bewolkt, 5 "aner 2216 : 667 nevels hangen in het. bivak. 6 Nevel- en | Hemel totaal bewolkt. — 228 — Datum | Aanwijzing Uitzicht op | | hypsometer en | Regen. bergland en | Wolken, wind en weer. 1912. aneroides. vlakte. | Nov. 27 ба Gedeeltelijk bewolkt. 9 |апег.2216:667.5 x z Zonneschijn, windstil. 10P Wolkenlooze hemel. j n 48 6a Helder, later gedeeltelijk bewolkt. 11 Totaal bedekt. 12 enkele drup- pels. 3!/2-4!/2P 7 mm. , 29 ба Bewolkt. : 9 regen Marsch door den nevel nad і Dromedarisbivak. 10 janer. 2216 : 653 : 12 5 : 642.5 droog Marschbivak. қ Tegen den avond helder, wolken boven het laagland. p 80 64 aner.2916 : 643.5 Van Marschbivak naw | Bijenkorfbivak. Helder ` tot 99. B 9 aner 2216: 631 Imposant uit- zicht op berg- land in ZW en NW van Arica top. | 3P hyps. :613 Over Erica top in den nev% | aner. 2916 : 613 naar Bijenkoríbivak. » 9582:620 heel in nevel. 4'/2-9'/2P 88 mm. — 229 — Datum | Aanwijzing Uitzicht op pe Uur. hypsometer en Regen. bergland еп. Wolken, wind en weer. 1912. aneroides. vlakte. | U (Bijenkorfbivak). Dee. 1 ба vlakte Gedeeltelijk bewolkt. | | zichtbaar. | | 9 aner, 5109 : 609 Totaal bewolkt. d , 9916:616 | 373958) : 698 12 Bivak in Nevel. 3!/2-4!/2P 1!/, mm. Na den regen trekken de nevels weg, de vlakte is korten tijd zichtbaar. Hemel gedeeltelijk bewolkt. 5 aner 5109: 606 , 2216: 614 » 9582:621.5 5 2 ба Nevel, W wind. 9 Nevels stijeen uit de vlak- ` te op. 12—2p korte regen- aner. 5109: 608 |buitjes, 's mid- „ 2216:616 |dags regen tot », 9589 : 693 | 4р, 10 mm. 5 |aner.5109:606 {opnieuw regen 's Nachts wind. „ 9916:614 „ 9582:621 » 3 ба vlakte Totaal bewolkt, bivak niet zichtbaar. in nevel. B 11 Nevels beginnen op te stij- 4 gen. Wolkendrift uit het Westen. 2! [5p regen tot 5P i — 930 — Datum Aanwijzing Uitzicht op Uur. | hypsometer en Regen. bergland en | Wolken, wind en weer. 1912. aneroides. vlakte. Dee, /-8 4р janer.2216 : 613.5 (Bijenkorfbivak). „ 9582 : 620.5 5 14 mm. vlakte Nevels trekken op, totaal zichtbaar. bewolkt, NW wind. 8 1 mm. n 4 6a vlakte zicht- | Gedeeltelijk bewolkt, berg- baar, kleine | wind uit het NO. | wolkenban- ken er over. 9 |апег. 5109: 607 „ 2216 : 614.5 | „ 9589 : 621.5 E 11 Bivak in nevel. ТЕ Әр 11), mm. Geheelen middag mist. » 0j Бер” 81/; mm. 6 vlakte Helder. zichtbaar. , 7 Bewolking 5, NW wind. 8 Nevels beginnen op te stijgen. 9 Totaal bewolkt. 97; Geheel іп nevel. 12!/,-4Р 10!/, mm. 