Vervolg van Mr Johan Van de Water's groot plakkaatboek s'lands van Utrecht : Van de vroegsten tijd af tot het jaar 1805. Door Mr C.W. Moorrees, en Dr P.J. Vermenlen. 1
О, de Requeste van de Gedeputeerden der Clas- sis van Utrecht, aan hun Ed. Mog. gepresenteerd den 17. Maart 1773, is geappointeert: De Staten van den Lande van Utrecht, gehoort het advis van de Heeren Gecommitteerden tot de Middelen en ter Kamere van Finantie, mitsgaders hierop versogt en gezien de consideratien van zijne Hoogheid den Heere Prince Erfstadhouder, als hebbende de dispositie in der tijd over de Proostdije St. Jans te Utrecht, accorderen der Supplianten verzoek; permitterende alzulks dat, ten dienste van de Gereformeerde Ingezetenen van Vinkeveen en Proostdije in 't Veen, een afzonderlijk Dienaar 93. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Staten des Godlijken Woords in de Kerke te Vinkeveen worde beroepen op het gewoonlijke Tractement daartoe staande; des dat daartoe voortaan aan den voornoemden Predikant zal worden toegevoegd de een honderd Guldens, welke te voren, boven het gewone Tractement, aan den Predikant te Wilnis, ter zake van de combinatie der Kerke van Wilnis met die van Vinkeveen is toegelegd geweest, en dat het overige uit e Lands casse zal worden ge- suppleerd; alles onverminderd de parochiale rech- ten van andere naburige Kerken, dewelke Huu Ed. Mog. verstaan te houden onverkort en in haar geheel. van Utrecht, waarbij het Kapittel van $. Pieter al- daar bevestigd wordt in Ле! jus patronatus der Kerk van Amerongen. 17 Januarij 1760. О, de Requeste van Decan en Capitulairen der Kerke St. Pieters alhier, den 10. Julij 1767 ge- nteerd, verzoekende etc. Is geappointeert: De Gedeputeerden etc., gezien hebbende het advis van twee Heeren Commissarissen uit den Hove Pro- vinciaal, bij missive van de Heren Presiderende en Raden "e Hoofs voorz. overgezonden, in den differente, tusschen Decan en Capitulairen der Kerke van St. Pieter t Utrecht, Requiranten ter eenre, en den Kerkeraad te Amerongen, Gerequi- reerdens, mitgaders Deputati Synodi Trajectinae, gevoegdens ter andere zijde. ! Еп dienvolgende ten principale deciderende de quaestie, als in deezen in den jare 1649 onbeslist gebleven, verklaren dat de Requiranten gerechtigt ziju tot het jus patronatus over de Kerke van Аше rongen, en dezelve mitsdien bij hetzelve recht van de Bisschoppen van Utrecht verkreegen, en bij de Ed. Mo. Heren Staten ’s Lands voors. in den jare 1593 reeds erkend, bij dezen maintineerende, ver- | staan, dat de Gerequireerdens deselve daarin zullen | erkennen, en zich daarna reguleren, compenserende | niettemin de kosten in dezen gevallen, om redenen. i 24. UITSPRAAK der Staten van Utrecht, waarbij het Appointement van kunne Gedeputeerden, dd. 17 Januarÿ 1769, wordt vernietigd, en bepaald dat het beroep van een Predikant te Amerongen zal worden gedaan als van ouds. 7 Februarij 1170. О лде еп geleezen eene Missive van de Hee- ` alhier in appel behoorden te ontzeggen, om redenen ren Raden "e Doch van Utrecht, geschreven den еп invoege als breder bij dezelve missive. Waarop 5. dezer lopende maand, houdende in den differente ` gedelibereerd zijnde, hebben. hun Ed. Mog, zich tusschen den Kerkenraad van Amerongen, Appel- lanten en Deputaten Synodi Trajectinae, gevoegdens ten eenre, en de Heeren Decan en Capitulairen van de Kerke St. Pieters alhier, Geappelleerdens ter andere zijde, het gerequireerde advis, dat Hun Ed. Mo., altererende het appointement a guo, het verzoek, door Юесап en Capitulairen der Kerke St. Pieters, den 10. Julij 1767 bij Requeste aan hun Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden gedaan, | met het voorsz. advis conformerende, goedgevonden ` op de Requeste van den Kerkenraad van Amerongen, in cas d'appel, den 14 Februarij 1769 aan hun ‚Ed. Mog. gepresenteerd, te appointeeren als volgt: ` De Staten ete. Gezien het advis van den Hove Provinciaal in den differente tusschen den Kerken raad van Amerongen, Appellanten van de Heren hunner Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden, en De- putaten Synodi Trajectinae, gevoegdens ter есше, "Б LANDS VAN UTRECHT. L Boëx. ш. Түт. п. Deer. 807 en de Heeren Decan en Capitulairen van de Kerke | gedaan, en verstaan dat het Beroep in de Kerke St. Pieters alhier, geappelleerdens ter andere zijde, van Amerongen zal worden gelaten als van ouds, altererende het appointement а quo, ontzeggen het | en zo daaromtrent laatstelijk is gepractiseerd, cum geheel verzoek, door Decan en Capitulairen van ` expensis prioris instantiae, en met compensatie van de Kerke van St. Pieter, den 10. Julij 1767, bij, kosten in appel gevallen. Requeste aan welgemelde Heren Gedeputeerden 25. RESOLUTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij den Kerkeraad van Amerongen veroor- loofd wordt ееп Predikant te beroepen. 2 Maart 1110. О, de Requeste van den Kerkenraad van Ame- | Mo. persisteren bij derzelver Resolutie en de zake rongen, verzoekende handopening tot het uitzien | in dezen houden voor afgedaan, is dienvolgende naar een ander bekwaam Leeraar, als breder den | geappointeerd : 13. der afgelopene maand staat genotuleerd, ten | De Gedeputeerden, etc. Gelet op de goede en zelve dage in advis gehouden, en gezien de dis- | Christelijke intentie als in dezen, permitteren de positie van de Ed. Mo. Heren Staten, op de Re- | Supplianten te mogen treden tot de dispectie van queste van Decan en Capitulairen van St. Pieter, | ееп ander Leeraar der Kerke van Amerongen, ter beschrijvinge gepresenteerd, waarbij hun Ed. ec zich regulerende naar de Kerke-orde. 26. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij de Heer van Hagestein onder eenige voorwaarden wordt bevestigd in het regt van ES of afkeuring der te beroepen Predikanten dier Gemeente. 23 October 1761 D. Gedeputeerden van de Staten "e Lands van | zo nogtans en onder die bepaling, tot precautie Utrecht, gehoort " rapport van de Heeren van ` ‘tegen het misbruiken van 't regt van improbatie, Nassau, van Zuilen en Verborcht, die ingevolge | nu en bij vervolg, dat den Requestrant en zijne de resolutie commissoriaal van den 16. October | | Successeuren, Heeren van Hagestein, ten minsten 1759, hadden geëxamineert den requeste, nevens ` de derde reize, des gerequireerd zijnde, gehouden alle de stukken en bewijzen, tusschen partijen hinc | zijn daarvan redenen te geven, om als dan bij Haar inde gefourneert, en gelet op alle hetgeene waarop | Ed. Mog. daarover geoordeelt en de zaak de plano in deezen te letten stond, verstaan dat aan den | afgedaan te worden. Requestrant, als Heer van Hagestein, aldaar com-| Zullende copie van deeze dispositie aan de Ker- peteert bet recht van approbatie en improbatie, | kenraad van Hagestein worden ter hand gesteld het voorsz. regt hem en zijne Successeuren, Heeren | tot informatie en narigt. van Hagestein in der tijd, bij dezen adjudicierende, 27. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Slaten van Utrecht, waarbij het vorige wordt gekandhaafd. 12 Januarÿ 1162. О, де Requeste van Louis Trip de Mares,| ning, te zijn geschied, de verleende handopening Heere van Hagestein, Niecoop etc., houdende dat | voor deeze reize zal blijven stand grijpen, mits bij in qualiteit als Heere van Hagestein etc. Is geap- | de als nog te doene verzoeken blijke van het consent pointeerd : ‚en approbatie van den Heer, en dat in het toeko- De Gedeputeerden van de Staten 's Lands van | mende het verzoek van handopening, zoo wel als Utrecht verstaan, dat vermids bij de dispositie op | de andere Leden van correspondentie geschieden met het verzoek tot handopening onderstelt is zulks met | consent van den Heer, en zulks de respectieve re- communicatie van den Heer, volgens Kerken orde- | questen geannexeerd werde. 28. RESOLUTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij de Heer van Harmelen wordt bevestigd in het regt van goed- of afkeuring der te beroepen Predikanten dier Gemeente. 24 Februarÿ 1739. (ооа het rapport van de Heeren van Nelle- | van Harmelen en den Kerkenraad geapprobeert, stein, van Lockhorst, en Quint, den 22. Julij 1738 ` ende alsulx verstaan dat in 't toecomende de appro- gecommitteert ter vergaderinge van de Heeren Sta- | batie ende improbatie van de beroepene Predicant ten dezer provincie, op de Requeste van Ludolph ` tot Harmelen, sal sijn ende blijven aan de Heeren Jan van Beusichem, Heer van Harmelen, en den | van Harmelen in der tijd. Kerkenraad aldaar. Ende sal extract hiervan gezonden worden san Waarop gedelibereerd zijnde, hebben haar Ed. ` den Heer en den Kerkenraad van Harmelen, om Mogende sich met 't gedachte rapport geconfor- | sich daarna te reguleeren. meerd, ende " geaccordeerde tusschen den Heer | 508 VAN DE REGERING EN HET GOUVERNEMENT 29. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij bepaald wordt dat de Kerke- raad van Harmelen bij den Ambachtsheer schriftelijk toestemming tot het beroe- pen van een Predikant zal verzoeken, 30 Julij 1745. 0, het Contrabericht van den Kerkenraad van Harmelen, gegeven op het Bericht van den Am- bachtsheer aldaar, en waarbij gemelde Kerkenraad te kennen geeft, dat met bevreemdinge vernomen hadde, dat de Consulenten daarinne wierden aan- gemerkt als verstoorders van de rust tusschen den ge- melten Ambachtsheer en Kerkenraad; vindende zig integendeel verplicht in oprechtigheid te betuygen, dat de Consulenten hen veel meer tot liefde en vreede wet den Ambachtsheer hadden aangeset en vermaent, en om conform de Resolutie der Classis, in Maert voorleeden gehouden, den Am- bachtsheer kennis te geven van de verkregen hand- openinge van haar Edel Mogende, en dan tot de dispectie te treden. Dat selfs alles in t werk hadden gesteld om alle verwijderinge voor te komen, maar dat den Heer van Harmelen persisteerende bij zijn eisch, wel lijden mogt dat Request aan haar Ed. Mog. wierd gepre- senteerd en dat beyde partijen gaarne aan haar Ed. Mog. goedvinden wilden onderwerpen, of men schriftelijke handopening bij den Ambachtsheer te versoeken hadde dan niet, hetgeen zij nogmaals bij desen eerbiedig smeeken zo ras doenlijk te mogen vernemen, en zonder reflexie te maken op de be- wijzen, die de Ambachtsheer voor zijn recht bij- brengt, alles ter decisie van haar Edel Mogende overlaten. Is geappointeert op het origineel Request: De Gedeputeerden etc. Gezien het Bericht van den Ambachtsheer en het contrabericht van den Kerkenraad van Harmelen, verstaan dat aan den Ambachtsheer altoos schriftelijk consent zal wor- den verzocht. H 30. UITSPRAAK der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij het Kapittel St. Marie aldaar wordt gehandhaafd in het jus patronatus der Kerk van Lopik. 22 Julij 1768. D. Gedeputeerden van de Staten "e Lands van бе of despectie tot Predikant in de Kerke van Utrecht, gehoord het rapport van de Heeren van Lopik, bij Decan en Capittele voorn. in't gemeen, Nassau, van Zuilen en Looten, haar Ed. Mo. Се- of bij den Heere Decan in ’t bijzonder aan hen committeerden іп dezen, die ingevolge en ter vol- toegezonden of noch toe te zenden, te respecteren; doeninge van haar Ed, Mog, resolutie cominisso- | daarvan telkens in het Kerkenboek aanteekening riaal, van 30. October 1761, hadden gevisiteerd | houdende, en dien conform volgens Kerken orde- en geëxamineerd het different, voor haar Ed. Mog, | ning ende interpretatie van dien, het beroep Ker- ongedecideerd hangende tusschen de Heeren Decan kelijk te maken, als mede in de Requesten, san en Capitule van St Marie te Utrecht, Ambachts- heeren van Lopik ten eenre, en den Kerkenraad van Lopik, met Geeommitteerden uit de Classis gelet op al hetgeen waarop in dezen te letten stonde, verstaan dat aan de Heeren Decan en Ca- pitulairen St. Marie, Ambachtsheeren’ van Lopik, als Collatoren, het recht van Patronaatschap over de Kerke aldaar competeert, en ordonneeren dien- volgende die van den Kerkeraad van Lopik, om haar Ed. Mog. te presenteeren tot handopening en approbatie op de despectie en beroeping der Pre- dikanten aldaar, ten allen tijde te doen blijken dat bachtsheeren, als Patronen der Kerke, geschiedt; compenserende haar Ed. Мор, de kosten, over de- zen differentie gevallen, om redenen. En zal Extract deezer Resolutie aan Heeren Decan en Capittule van St. Marie, alsmede aan den Kerkeræd van Lopik en Gecommitteerden uit de Classis van Utrecht voortaan, zo in deze als andere voorkomende vaca- | respectivelijk, yder in 't bijzonder, worden ter hand. ! van Utrecht, gevoegden, ter andere zijde, еп ч zulks met kennis en goedkeuring van hunne Аш- tures der Predikants plaatse, de Acten van colla- | gesteld tot informatie en narichting. 34. RESOLUTIE der Staten van Utrecht, met bepaling dat het jus patronatus der Kerk van Lopiker- kapel door de Resolutie van 14 Julij 1635* miet is afgeschaft. 22 October 1692. L na deliberatie goedgevonden en verstaen, de Clas- | woon is te doen op plaetsen daar het jus patronatus із. sis van Utrecht te ordonneeren, van met de beroe- Verklarende haer Ed. Mo. bij deezen dat de Lẹ- pinge ende bestedinge van D. Daniel Brouchard, tot picker-capelle door de Resolutie van den jare 1685 predicant in de Lopickercapelle, sonder uytstel voort niet is geëximeert ofte ontheft geworden van het te gaan, op sodanige forme ende manier, als men ge- recht van patronaetschap. 32. RESOLUTIE der Staten van Utrecht, waarbij de Heer van Renswoude gehandhaafd wordt in het regt van goed- of afkeuring der te beroepen Predikanten dier Gemeente. З September 1721. О, de remonstrantie van de Heer Frederik | woude en Emmickhuyzen, vertoonende, daar haar Adriaan Baron van Reede, Vrijheer van Rens- | Ed. Мо. gelieft hadden, op den 4. December 1720, ' (Zie van de Waters Plakkb. 1,888.) 'Б LANDS VAN UTRECHT. L Bork. ш. Тут. u. Deer. 809 aan hem Heere Remonstrant te cederen en door | monstrant gaerne het effect van sijne handelingen Johan van Noortwijk, administreerende het Rent- | met haar Ed. Mo. soude hebben, versogte den- meesterampt der Domeinen, voor eene sekere somme | selve als hierna is geappoincteert: voor den Geregte van Renswoude te doen trans-| De Staten van den Lande van Utrecht verstaan porteeren het jus approbandi ende improbandi van | dat het beroepen van een predicant tot Renswoude een predikant tot Renswoude. Dat de Leeden van | sal geschieden op deselve voet, als in de provincie 't Classis van Reenen — Wijk weygerden te staen | van Holland geschied, alwaar d’Ambagtsheeren het over het beroep van een ander Leeraar, voorge- | jus approbandi et improbandi alleen exerceren, en vende te ignoreren dat haar Ed. Mo. 't voors, regt | dat Extract deses ende uyt haar Ed. Mo. Resolutie gecedeert ende gerechtelijk hadden doen transportee- | van 4 December 1720 aan de Classis van Rhee- ren aan hem Heere vertoonder, met verder sus- | nen — Wijk bij missive sal worden gezonden, om tenue dat in alles de oude formaliteyten geobser- sig daarna stiptelijk te reguleren, veert moesten worden. En dewyl den Heer Re- ‚ 33. UITSPRAAK der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij het Kapittel van Oudmunster aldaar wordt gehandhaafd in het jus patronatus der Kerk van Vleuten. 13 Julij 1762. D. Gedeputeerden der Staten в Lands van Utrecht. Gehoord het rapport van de Heeren haar Edel Mo- | Collatie of despectie tot Predikant in de Kerke gende Gecommitteerden in dezen, die ingevolge en ter | van Vleuten, bij Decan en Capittule voornd. aan voldoening van de successive resolutien commissoriaal hen toegezonden of nog toe te zenden, te re- van den 1. Augustus 1760 en 11. Augustus 1761, specteeren en dien conform volgens Kerken orde- hadden geëxamineerd het different, voor haar Ed. ning en de interpretatie van dien, het beroep Ker- Mogende ongedecideerd hangende tusschen de Hee- | kelijk te maken, alsmede in de requeste aan haar ren Decan en Capittule van Oudmunster te Utrecht, | Ed. Mog. te presenteeren tot handopening en ap- Ambachtsheeren van Vleuten, Requiranten ter eenre, | probatie op de despectie en beroeping der Pre- en den Kerkenraad van Vleuten, Gerequireerdens, | dikanten aldaar, ten allen tijde te doen blijken dat met de Gedeputeerden der Classis van Utrecht als | zulks met kennis en goedkeuring van hunne Am- gevoegdens ter andere zijde, en voorts gelet op al | bachtsheeren als Patroonen der Kerke geschied. — hetgene waarop іп deezen te letten stonde. Ver- | Compenseerende haar Ed. Mog. de kosten over staan dat aan Decan en Capittule van Oudmun- | dezen differente gevallen om redenen. ster te Utrecht, Ambachtsheeren van Vleuten, als! En zal extract dezer аап Decan en Capittule Patronen en Collatoren, het recht van Patronaat- | van Oudmunster, alsmede aan den Kerkenraad van schap over de Kerke aldaar competeert, en ог- | Vleuten en Gedeputeerden van de Classis van donneeren dienvolgende den Kerkenraad van Vleu- ` Utrecht worden ter hand gesteld tot informatie en ten, om voortaan zo іп deze als andere voorkomende narichting. vacatures der Predikants plaatse, de Acten van 34. APPOINTEMENT der Gedeputeerde Staten van Utrecht, waarbij wordt vastgesteld de wijze der beroeping van eenen Predikant te Zoest. 27 October 1152, | 0, den Requeste van Consulenten en Kerken-| Ре Gedeputeerden der Staten van Utrecht ver- raad tot Soest, vertoonende dat wegens de Raad | staan dat de Supplianten zig hierin gedragen zul- van Haar Koninglijke Hoogheid onderrigt zijn, dat | len als in den jaare 1702, ten tijde van Zijn Ma- ten tijde van Zijn Koninglijke Majesteit Willem de | jesteit van Groot Brittannien, glr. ged., geschied Ш., de handopening van despectie van " beroep, is, om wanneer approbatie op het gedaan beroep met dezelver approbatie, aan gemelde zijne Majesteit ` bij Haar Koninglijke Hoogheid zal weezen ver- was verzogt, en de Hoge Heerlijkheid san zijn |leend, dan zig daarmede aan Haar Ed. Mog. te Hoogheid, hoogloffelijker Memorie, en zijn nako- | adresseren, ten eynde bij dezelve commissie werde melingen op dezelve voet gegeven is, verzogten | uytgelevert, en ingevalle de te beroepen Predikant vrijheid om in dezen ook alzo te mogen handelen; | een Proponent is, teffens een Commissaris Politieq із geappoincteert : tot het Examen te verzoeken, 35. RESOLUTIE der Staten van Utrecht, met goedkeuring van het besluit der Classis van Amersfoort, waarbij eene boete van tien gulden wordt bepaald op het verzuimen van de prediking in de Kapel te Keulkorst. ЗІ Augustus 1768. ( ЖЕ en geleezen eene missive van de Clas- | van de Classis voornoemd, hoe en op wat wijse sis van Amersfoort, in dato 16. deser, houdende ` de dienste aldaer in 't vervolg zoude worden waar- dat deselve op 't ontfangen van haer Ed. Mog. | genomen, eenparig hadde geresolveert nu een poena- resolutie in dato 31 May deses jaers 1758, waerbij | liteit te stellen van tien Guldens voor elk tour- haer Ed. Mog. goedgevonden hadden de Capelle | beurte die verzuymd zal worden, om dus door dat te Keulhorst te doen herstellen, en tot den predik- | middel, terwijl te voren maer drie gulden boete dienst bekwaam te maken, en requireerden ’t advies | waren gesteld, elk Lid van de Vergadering dies te Veuvoro Urs Рів, I. ` 203 810 VAN DE GODSDIENST, KERK- meer te noodzaken tot een exacte waarneminge | Mog. zulx geapprobeerd, gelijk hetzelve geapprobeerd van den dienst. word mits desen, zullende hiervan bij Extract deser Waarop gedelibereerd zijnde, hebben haer Ed. | kennisse worden gegeven aan voornoemde Classis, 36. RESOLUTIE der Staten van Utrecht, aangaande de onkosten der beroeping van predikanten ten platten lande. 6 Julij 1168. D. Staten van den Lande van Utrecht, gezien hebbende het advijs van de Heeren Gecommitteer- deu ter Kamere van Finantie, ter vergaderinge van hun Ed. Mo. voorgebragt op de requeste van de Gedeputeerden van de Synode dezer Provincie, den 24. Maart 1767 aan de Heeren hunner Ed. Mog. Ordinaris Gedeputeerden gepresenteert, met verzoek, dat door hun Ed. Mo. mogte worden geordonneerd, dat de onkosten, vallende bij de beroeping van Pre- dikanten ten platten Lande, voortaan op alle de plaat- sen dezer Provincie gedragen zullen worden door de respective Gerechten, en niet bij de Kerken of Dia- conien, gelijk op sommige plaatsen of voor het geheel of voor een gedeelte gevonden wierd gebruikelijk te zijn, zonder dat dien sangaande eenig Reglement ofte Resolutie van de Heeren Staten bekend was; en gelet zijnde, dat zowel in het montant van die kosten, als in de wijze van betalinge, tot hiertoe zeer groot onderscheid plaats heeft gehad, hebben na voorgaande rijpe deliberatie goedgevonden en verstaan, tot een vast Reglement ten dien einde vast te stellen, gelijk hun Ed. Mo. vaststellen mits deezen. Dat de kosten der beroepingen van Pre- dikanten. ten platten Lande, voortaan overal door de respective Gerechten zullen worden gedragen, met authorisatie van dezelve op de personele Dorps- lasten uit te zetten; uitgezondert indien het een of ander Gerecht zich in eenige bijzondere omstan- digheeden mogte bevinden, die eene andere schik- king omtrent dit point konde doen voorkomen, als ten hunnen opzichte nuttiger of nodiger te zijn; in welke gevallen het aan zoodanig gerecht zal vrijstaan, zich daarover aan hun Ed. Mog. te ad- dresseeren, om bij hun Ed. Mo. daaromtrent nader gedisponeerd te worden, zo als naar bevind van die omstandigheden oordeelen zullen te behooren. Dat de twee predicanten, die in elke Classe het werk der beroepinge adsisteeren, als Consulenten zullen blijven genieten, elke reyse voor hunne va- catien yder f 2—10— еп dus te samen voor drie vacatien f 15— : —, boven de wagenvrachten en ver- teeringen, die bij die gelegenheid vereischt wor- den, om dezelve te defroyeren; welke kosten met en benevens de voorsz. vacatiegelden, en nodige zegels en leges der Requesten, te zamen, over ieder beroeping, hetzij dezelve haar volkomen effect kome te sorteeren, hetzij nief, niet zullen mogen exce- deeren de somma van veertig guldens. Dat echter hiervan uytgezondert zullen zijn de beroepingen, waarvan tot het verzoeken van hand- opening, approbatie en dergelijke, noodwendig meer kosten vereischt worden, mits dat in alles, wat daartoe behoort, alle mogelijke menage werde ge- bruikt, zo verre, dat van de onkosten, die boven noodzake bevonden worden gemaakt te zijn, geene restitutie geschieden zal. Dat voorgemelde onkosten door de respective gerechten zullen moeten worden betaald en vol- daen op quitantie van de predikanten, die als con- sulenten hebben geassisteerd, binnen drie weeken nadat de beroeping bij hun Ed. Mo. zal zijn ge approbeerd. Dat alle overige onkosten, als van de Classicale approbatie, Examen peremtoir en Investituur-brief zullen moeten worden gedragen en betaald door de Proponenten zelve, die op eenige plaats dezer Provincie beroepen worden. Dat eindelijk voortaan exactelijk zullen moeten werden geobserveerd hunner Ed. Мо, Resolutien van den 9 Aug. 1684, 16 Aug. 1685 en 23 Fe bruarij 1686, waarbij geordouneert is, dat ten platte Lande deezer Provincie, geene predikanten zullen mogen worden beroepen van de eene plaats naer den anderen, en dat van gemelde Resolutien niet anders dan bij dispensatie, staatsgewijze door hun Ed. Mo. om genoegzame redenen te verlenen, zal worden afgegaan, en dat in dien gevalle de kosten zullen moeten worden gedragen bij den beroepen Predikant, immers en ten minste niet mogen wer- den gebragt ten lasten van de respective Gerech- ten, Kerken of Diaconien. En zal van deze arrangementen een afschrift wor- den gegeeven aan yder der Gedeputeerden van de Synode, met last om hetzelve zo in de acta Synodi, als in de acteboeken van yder der respective Clas sen dezer Provincie te insereren. 31. PUBLICATIE der Staten van Utrecht, tegen de ongeregeldheden in verscheidene gemeenten bij de bevestiging van predikanten in zwang. 5 Augustus 1772. D. Staten van den Lande van Utrecht doen te | zonder schiet-geweer gezamentlijk optrekken om de weten: Dat van wegen de Christelijke Synodus | beroepene en inkomende Dienaren in te halen, en dat dezer Provincie aan ons voorgedragen zijnde, dat | bij dusdanige gelegenheden somtijds onordentelijk- bij de intrede en bevestiginge van de Dienaren des | heid wordt gepleegd en nutteloze kosten veroorzaakt; Godlijken Woords in verscheide Gemeenten, voor. het gunt geenzins overeenkomt met den aart der be- namelijk ten platten Lande dezer Provincie, bijna ` dieuinge van voorzeide Dienaren, en strijdig is wet tot eene gewoonte geworden is, dat door de In- | de goede ordre. Waarom Wy zulks willende voor- en Opgezetenen van dezelve, niet alleen de Pastorye- | komen, goedgevonden hebben hetzelve te interdiceren Huizingen worden versierd met groente als anders, | en te verbieden, gelijk wij interdiceren ep verbieden maar, ook dat dezelve In- en Opgezetenen met of; bij dezen, ordonnerende, dat voortaan bij de intrede EN SCHOOLORDENING. of bevestiginge van beroepene Dienaren des Godlij- ken Woords, door de In- en Opgezetenen van de respective Gemeenten geene versieringen aan of bui- ten de Pastorye-Huizen of Woningen zullen wor- den gemaakt, en dat ook geene In- en Opgezete- nen gezamentlijk, met of zonder schietgeweer, zul- len mogen optrekken, om dezelve Dienaren in te halen, op poene van vijf en twintig Gulden, te ver- beuren bij een ieder, wie hij zij, die ter contrarie zal hebben gedaan of ondernomen; een derde ten behoeve van den Officier die de calangie doen zal, een derde ten behoeve van den Aanbrenger, en het laatste derde ten behoeve van de Diaconie der plaatse, alwaar zulks zal zijn geschied. . Las- 1 Boek. ш. Ter. m. Der. 811 tende en beveelende de Maarschalken deser Provincie en Drossaarden in de Hoge Heerlijkheden, daarop te vigileren naar behoren, en authoriseerende de Schouten, Secretarissen, Schepenen, Gerechtsboden respective, benevens de Dienaars der Justitie, zo van den Hove Provinciaal als van de Maarschal- ken, om de beboetingen te doen. Eu op dat niemand hier van ignorantie hebbe te pretenderen, verstaan Wij, dat deze zal worden gepubliceerd en geaffigeerd naar gewoonte. Gedaan te Utrecht, den 5. Augustus 1772. Was geparapheerd. Ј. Н. С. van Rechteren, vt. Onder- stond. Ter Ordonnantie van mijne voornoemde Heeren de Staten. Was getekend. C. A. Vos. 38. RESOLUTIE der Gedeputeerde Staten van Utrecht, met bepaling van den tijd, waarop de Kerke- lijke rekeningen ten platten lande moeten gedaan worden. 16 Janvarij 1739. Gezien zijnde het Advis van de Heeren Gecom- mitteerden ter Kamere van Finantie, gegeven op Haer Ed. Mog. Resolutie van den 20. September 1738, senlangende het doen der Kerkelijke Reke- ningen ten platten Lande dezer Provincie. Is na deliberatie goedgevonden ende verstaen, dat de Kerkelijke Rekeningen, ten platten Lande dezer Provincie, jaerlijks zullen moeten worden gedaen ten dage van een groote Settinge, in de Maenden van April of May, volgens Haer Ed. Mog. Ordon- nantie van den jaere 1686. Ende verstaen en ordonneeren Haer Ed. Mog., dat deze Resolutie aen de Schouten ten platten Lande zal worden toegezonden, om zig daerna strictelijk te reguleren. EERSTE BOEK. DERDE TITEL. DERDE DEEL, Aangaande de School-Ordening, het onderwijs enz. i. ORDE, waarnaar alle Schoolmeesters en Kosters ten platten lande zich zullen hebben te reguleren, vastgesteld door de Staten van Utrecht. 13 Maart 1776. D. Staten van den Lande van Utrecht doen te weten: | Alzo ter bevorderinge van de goede orde op het onderwijs en Schoolgaan der kinderen, de De- putaten der Synodus van deze Provincie met de Heeren Onze Gecommitteerden tot de Synode daar- over geraadpleegd en bevonden hebben, dat tot het een en ander dienstig zoude zijn dat de School- orde voor alle Schoolmeesters en Kosters, ten plat- ten Lande in den Gestichte van Utrecht, bij Onzen appointemente van den 24 Maart 1676 geappro- beerd, in eenige weinige zaken werde veranderd en verbeterd, en Ons zodanige gedresseerde School- ordening gepresenteerd — en vervolgens verzogt heb- ben, ter bereiking van dat heilzaam oogmerk, deze veranderingen en verbeteringen te willen ap- proberen en deselve Schoolorde, invoege voorsz. gedresseerd, met Onze approbatie te laten herdrak- ken en daar 't behoort toe te zenden. Zo is't, dat Wij, na hier op te hebben ingenomen de Conside- Paien van de Heeren Onze ordinaris Gedeputeerden, goedgevonden hebben de voorsz. Schoolorde, invoege voorsz. veranderd en verbeterd, te approberen en te arresteren, gelijk dezelve geapprobeerd en gear- resteerd wordt mits dezen, als hier na volgt. ORDE WAARNAKR ALLE SCHOOLMEESTERS EN KOSTERS TEN PLATTEN LANDE IN DEN GESTICHTE VAN UTRECHT ZICH ZULLEN HEB- BEN TE REGULBEREN. Van de qualificatie des Schoolmeesters en Kosters, 1. Niemand zal tot Schoolmeester ofte Koster aan- genomen worden, 't en zij hij de vereischte be- kwaamheden in 't schrijven, cijferen en zi hebbe, en voor dat hij goede attestatie van leer en leven zal hebben vertoond, en geëxamineerd zal zijn door den Predikant en Consulenten van de plaats, omtrent zijne kennis in de Christelijke Religie, en daarvan eene goede attestatie zal heb- ben overgegeven aan den genen, die het recht van aanstelling heeft, en, in allen gevallen, ook aan den Kerkenraad. IL Zullen die den Meester sannemen, en zijne aan- neminge approberen, zich hebben te reguleren naar 812 d'ordre over de Scholen en Schoolmeesters, in Synodo Nationali, Anno 1619, gesteld en gemaakt, en hem de gestelde Formulieren doen ondertekenen. De Schoolmeester zal geen Kaarten of Monsters mogen uithangen, dan met zijn eigen band geschre- ven, en van dingen, die hem toegelaten zijn te leeren, en daartoe hij bekwaam gevonden is, en det om niemand te bedriegen. IV. De Schoolmeesters en Schoolvrouwen zullen ge- houden wezen zich Christelijk, vreedzaam, God- vruchtiglijk, eerlijk, en onopsprekelijk te dragen, niet alleen in de Schole en omtrent de kinderen, maar ook buiten de Schole en in der kinderen afwezen, op dat zij niet alleen met leeringe eu onderwijzinge, maar ook met goede exempelen stichten mogen. En zullen alle Schoolmeesters, Kosters, en hunne Vrouwen Ledematen zijn, en ook hunne gehele Familie, zo ’t doenlijk is. у. Zal ook de Schoolmeester geen oeffeninge of henteringe mogen doen, die den School Ampte oneerlijk en eenigzins hinderlijk mogte zijn, maar de Schole waarnemen: Zal ook niet mogen een geheele Lesse van 't School afwezen, noch ten halven daar uit gaan om eenige affaire te verrichten, zon- der te bezorgen dat de Schole naer behoren werde gehouden, en zich ook niet verder absenteren zon- der weten van de Opzieners der Schole. Van het Onderwijzen, Zitten, Boeken en den Tijd. VL Zal ook de Schoolmeester zijne Scholieren des morgens, als zij in de Schole komen, bij beurten doen spreken het morgengebed, tegens den middag uitgaande het Gebed voor den eten, na den mid- dag wederom komende, het Gebed na den eten, ende wederom uitgaande het avondgebed. Die deze gebeden kennen, zal hij, behalven het Gebed onzes Heeren Jesus Christus, ook laten leeren de twaalf Articulen des Christelijken Geloofs, de Tien Ge- boden, en daarna de Belijdenisse der zonden, zijnde het Gebed voor de Predikatie in de week; alsmede de Vragen met de Antwoorden des Christelijken Katechismus, welke Vragen en Antwoorden hij den Kinderen alle weeken zal afhooren, zo veel doenlijk is, en dat op zulken dag, als bij de Op- sienders der Schole, en den Meester zelven zal worden goedgevonden. Zullen op eenen zekeren dag de Discipelen mal- kanderen oproepen, om de zwaarste woorden te len. ы ҮШ. In ’t onderwijzen zullen de Schoolmeesters voor- namelijk letten, dat de Fundamenten van het spel- len wel gelegd worden, eer de kinderen tot het lezen komen, dat ze ook gewennen distinct te lezen, en zo wel de syllaben ais de woorden leeren on- derscheiden, en zullen de kinderen ook niet ligt van het eene Boek naer het andere laten overgaan; zullen de Jeugd ook leeren verstaan het Cijffergetal van de Kapittelen der тн en Psalmen. VAN DE GODSDIENST, KERK- animeerd tot betrachtinge van hunnen pligt, zo zullen ze alle Weeken een Prijs schrijven, welke in de Schole zal worden opgehangen, en die de beste Prijsen hebben, zullen de geheele Week in die orde boven aan zitten. X. Het School zal in deelen verdeeld worden, een ieder partije zal eenerhande Boeken leeren, die 'tzelve Bock te zamen leeren, zullen teffens opge- roepen worden en dezelve lessen opzeggen, d'an- dere daar bij staende en in hun Boek naziende, deze alle gehoord zijnde, zullen te zamen zediglijk op hunne plaatse keeren, en weder een ander partije opgeroepen worden. De Jongens zullen, zo veel doenlijk, van de Meiskens afgezonderd zitten, en de oudste bij den Schoolmeester geplaatst worden. XII Dengenen, die schrijven leeren, zullen naer-hunne gelegenheid bekwame Digten voorgeschreven wor- den, en een ieder zijn faute getoond zijnde, zullen door de discipelen verbeterd worden, eer zij uit de Schole gaan. А ХП. Zal voornamelijk daarop worden gelet, dat geen Boeken worden geleerd, strijdende tegeus de Ge- reformeerde Christelijke Religie, of die den Kin- deren in gelove of leven schadelijk of ergerlijk zouden mogen wezen. XIV. Zullen voornamelijk leeren d’ eerste Fundamenten der Christelijke Religie; de kleine en grote Kate- chismus, de Evangelien, de Zendbrieven, de His torien van David, de Trap der Jeugd, het kort begrip der Vaderlandsche Historien, een Letterkonst en voorts geschreven stichtelijke Brieven: Mits dat eenige derzelver eerst worden gecorrigeerd in zo- danige plaatsen, die naer het Pausdom smaken, of anderzints onstichtelijk zijn, en bij d'eerste be ginzelen bijgedrukt en den kinderen geleerd wor- den het Formulier van de Belijdenisse der zonden, die gedaan wordt voor de Predikatie in de week. XV. De Schoolmeester zal zes dagen in de weeke School houden, еп bij de Kinderen zich laten vin- den, des Zomers van acht tot over elf uren voor den middag, na den middag van eenen tot over vier uren, en des Winters naer gelegenheid van tijd en plaatze, en ieder Scholier zal hij alle voor- middag tweemaal afhooren, ende eens schrift laten toonen, zo ook des na den middags. XVL De kinderen zullen twee halve speeldagen hebben, en dat des Woensdags en Saturdags na den middag, en men zal den kinderen verbieden zulke spelen, die met misbruik van het lot, met perykel van [иш zelven, en van andere Luiden, hunne glazen, huizen, mitsgaders geldkwistinge zijn vermengd, noch te gaan zwemmen op periculeuse plaatsen, eu tot dien einde Notatores stellen, die ор hunne Medediscipelen letten, optekenen, en den School- meester aandienen.. ХҮП. | De Schoolmeesters zullen geene andere Vacate Ende opdat de Scholieren te beter werden ge- | tien of speeldagen mogen geven, dan twee dagen, EN SCHOOLORDENING. boven de publieke Kerkdagen, in die Weeken, waarop Paaschen, Pinxteren en Kersmisse invalt: en ten tijde van de Kermisse, des Dingsdags en Woensdags. ХҮШ. Zal ook naarstig acht geven ор de afwezende Kinderen, en toezien dat de Kinderen niet laat over den tijd ter schole komen: ook niet gedo- gen, veel min aanleiding geven, dat de Kinderen, gedurende den Schooltijd uitgaande, langer dan noodzakelijk is, uitblijven; mitsgaders de Ouders bescheidenlijk vermanen, dat zijlieden hunne Kin- deren niet van de Schole afhouden, zonder mer- kelijke reden. Van de aanleidinge tot Deugd en Godsdienst. ХІХ. De Meester zal verzorgen, dat alle Zondagen eenige, ten minsten twee van zijne Scholieren, des Christelijke Katechismus Vragen en Antwoorden in de Kerke voor den Predikstoel cpzeggen, en op dat zij zulks naar behoren zouden mogen doen, zal de Meester hun de gegevene Vragen etc. nu en dan in de Scholen afhooren, en hij zal zijne Discipelen tot de particuliere Katechisatien, die door den Predikant geschieden, aanmanen, en zo veel hun doenlijk is prepareren. XX. Hij zal ook gehouden zijn, de Kinderen of Scho- lieren naer hunne capaciteit te vefenen in dagelijks een of meer Kapittels in den Bijbel te lezen, en bij het begin of het eindigen van de Scholen, in het ziu- gen van de Psalmen, voornamelijk die hun tot stich- tinge en troost dienen konnen, als den 6., 23., 25., 51., 103., 119., het vijfde deel, en diergelijke. XXI. Zal ook daarop wel letten, dat de kinderen in en buiten de Schole het vloeken eu zweren afwen- nen, dat ze naer huis gaande, goede manieren houden, dat ze in zulke orde, als zij in de Schole zitten, uit de School gaan, dat ze buiten de Schole niet lopen, spelen, roepen en vechten. XXIL De Schoolmeester zal zijne Scholieren met alle naarstigheid vermanen tot onderdanigheid, en eer- biedinge die zij hunne Overheid, Predikanten, Leeraars en Meesters, Ouders, Mombers en andere eerlijke Luiden schuldig zijn, en dat ze eerlijke Luiden te gemoet komende, behoorlijke eerbiedig- heid bewijzen. XXIII. Zal ook zijne Scholieren des Saturdags ernstiglijk vermanen, dat zij den dag des Heeren heiligen en gene Predikatien verzuimen, mitsgaders tijdiglijk, in goede orde, ter Kerke komen, om Gods Woord te horen, en zich zediglijk aldaar gedragen. De- genen, die niet ter Kerke geweest zijn, zal hij des Maandags rekenschap van hunne absentie afvorde- ren. En degenen, die ter Kerke zijn geweest, af- vragen, welke Text in de Predikatie verhandeld is, en wat zij daar uit onthouden hebben, op dat zo beter leeren toeluisteren en tot kennis der waarheid geraken. En zal hij met de zijnen, in het waar- nemen van den Godsdienst, aan anderen een goed voorbeeld moeten geven. Venvore Отв, Pus. 1. L Bork. їп, Tir, m. Dee, 818 Van ket Regeren en Straffen, XXIV, De Schoolmeester zal in ’t regeren en straffen zich dragen vaderlijk en matiglijk, hij zal ook Godslasteringen en zware misdaden niet ongestraft laten, en bij aldien over de straffen tusschen hem en de Ouders eenig geschil mogte vallen, zal het- zelve door den Kerkeraad of Scholarchen, en zo het nodig is, met advys der Heeren Magistraten worden afgedaan. Zo eenige sware zaken in den Schooldienst voor- komen, dan zal de Schoolmeester zich voegen naer de uitspraak van de Scholarchen of Opzienders der Scholen, of des Kerkeraads. Van het Schoolgeld. XXV. De Schoolmeester zal vergenoegd zijn met het ordinaris Tractement en gezette Schoolgeld, zo als zulks bij de Scholarchen of Opzienders over de Scholen, met goedvinden van den Magistraat of het Gerecht gesteld is, en boven dien niet mo- gen vragen. En ten einde aan het heilzaam оор- merk in dezen des te beter voldaan werde, zullen de Ouders door vriendelijke aanmaningen van den Predikant van het Kerkdorp daartoe gebracht en gehouden worden, dat zij huune Kinderen, zo veel immers hun beroep toelaat, zenden ten gestelden Schole van het Dorp, ten ware hunne Kinderen reeds school gingen of zouden gaan bij andere geadmitteerde Gereformeerde Schoolmeesters, bin- nen of buiten het Kerspel wonende; en ter aan- moediging van de Kinderen zelven, zullen zodanigen daarvan, als zich het best zullen hebben bevlij- tigd, met een Prijs beschonken worden, het zij van een Bijbeltje of Testamentje, Psalm- of Ka- techiseer-boekje, naer dat het vermogen van het Dorp toelaat. Dienvolgende zijn de Ouders gehou- den het Schoolgeld te betalen naermate van den tijd, dat de Kinders school gaan, Week of Maand voor Week of Maand gerekend, en indien alsdan de Ouders zulks weigeren te doen, zal de School- meester in zijn recht door den Kerkeraad of Ge- rechte respective, door de Scholarchen of Opzien- ders over de Scholen, die hij daartoe te verzoeken heeft, voorgestaan en bevorderd worden. XXVL De arme Kinderen, die zulks begeeren, zal hij om niet leeren, zonder iemand zulks te weigeren, doch indien het getal der arme Kinderen te veel werde, zal aan den Kerkeraad of die van den Ge- rechte respectivelijk, van welken dezelve worden bedeeld, verzoeken, dat hem daarvoor iets werde toegelegd, ook zal de Kerkeraad de Armen en Onvermogenden tot het behoorlijk schoolzenden van hunne Kinderen, door meerdere of mindere bedeeling aan ken te geven, verpligten. Dienst in de Kerke. XXVIL De Schoolmeester zal van den Predikant den Psalm komen vragen, en die ter gewoonlijker plaatze aantekenen, en dezelve opheffen, en voor- zingen, zullen ook tusschen het tweede en derde gelui, daar ° kan gepractiseerd worden, eer de | Predikatie begint, ееп Capittel uit de Kanonijke 204 814 VAN DE GODSDIENST, KERK- boeken des Ouden en Nieuwen Testaments, en de | en toe doen, en toezien dat tusschen tijden geen Hoofdstukken der Religie voorlezen, en den Bijbel | ongeregeldheid, ° 21) aan de klokke te trekken of aan den Predikant (daar het nodig is) behandigen, | iets anders, gepleegt werde. П. als mede de Cedulkens aangaande het Doopen der | Kinderen, en van de Gebeden voor de Kranken. Van de Bijscholen. XXVIII. Zal niemand, wie hij zij, Man of Vrouw, zich vervorderen School te houden, om de kinderen te leeren lezen, schrijven, сі) егеп en rekenen, in duitsche of andere spraken, of tot dien einde eenig teken of monsterkaart uit te steken, ten zij hij eerst en alvorens daartoe hebbe Acte van toelatinge en consent verkregen, van degenen, die daarin te zeggen hebben, en dat ten Platten Lande met approbatie van de Classe, waaronder de plaatze is resorterende. Van de Scholarchen. XXIX. Op dat dit alles behoorlijk onderhouden werde, zullen de Scholarchen waar de zulken zijn, of Op- zienders van de Scholen, ten getale van 4, twee uit het Gerecht, door den Ambachtsheer te kiezen, en de Predikant nevens een Ouderling, door den Kerkeraad te verkiezen, dikwijls de Scholen be- zoeken, en naarstiglijk acht nemen, of de School- meesters devoir doen in het agtervolgen van de voorzeide orde, en als zij traag en nalatig worden bevonden, tot betragtinge van hun Ampt verma- nen, of anders daarin voorzien naer behoren. En alle half jaren bijwonen het Examen en onderzoek der Jeugd in de Scholen, om te zien wie best ge- vorderd heeft, en dien met een Praemium vereeren. Ook zullen, op dat dit alles naer behoren werde achtervolgd en nagekomen, Deputati Classis in de visitatie der Kerken op de gelegenheid der Scholen en den dienst der Schoolmeesteren zich informeren moeten en, des begerende, zelven de Scholen visiteren konnen. XXX Op dat niemand der Schoolmeesteren ignorantie van deze Schoolorde zoude konnen pretenderen, zal aan ееп iegelijk Schoolmeester, bij het aanvaarden van zijnen dienst, deze Schoolorde voorgelezen en hem een Exemplaar gegeven worden, dat, bij het doen van het Examen, altijd bij de hand wezen moet. En zal hij bij monde, handtasting en ondertekening moeten beloven zich daar naer te gedragen. Ordre voor den Koster in '{ bijzonder. 1. De Koster zal de Kerke ter behoorlijker tijd op Hij zal ook de Kerk, bijzonderlijk de Predikstoel en banken zuiver houden, en Duiven en ander ge- vogelte uit de Kerke houden, en de doodsbeen- deren en stenen van ‘t Kerkhof nemen, en ter verordende plaatze wegleggen, en het Kerkhof in geschiktheid houden, еп zal op ’t Kerkhof geen Kalveren, of eenige andere grote Beesten mogen houden, waardoor de Kerkhoven, en wat daaraan dependeert, zouden mogen beschadigt worden. Zal ook naer vermogen voorkomen, dat het Dak of de Glazen met werpen van stenen of anderzins niet beschadigt werden. Ш. Zal het Uurwerk zelf waarnemen, opdat het van anderen niet bedorven werde, en de Klokke ter behoorlijke tijd laten slaan. ІУ. Zal de Klok tot de Predikatie ter beboorlijker tijd luiden, en daar maar een Klok is, ор 'teinde van het derde gelui, ettelijke malen, kleppen; o als men luidt over de Doden, dat men niet tot drie pozen, maar eenmaal agter malkauderen luide. у Het gene tot bedieninge der Н. Sacramenten des Doops en Nachtmaals van noden is, zullen ze bij tijds zorgvuldiglijk bestellen, en den Bijbel, Trouwboek etc, na gedane Predikatie, in de ge- woonlijke plaatze brengen. VL Het gereedschap der Kerken, als Stoelen, Bar ken, Tafelen, zullen zij aan niemand uitlenen, of eenigzins vervreemden, of toelaten dat ze tot een ieders gebruik geëmploijeerd werden. VIL Wanneer de Kerkelijke Bijeenkomsten, hetzij van Kerkeraad ter plaatze, of van Classe, of Gedepu- teerden der Classis in de visitatien zullen gehouden worden, zullen zij de Vergaderinge te zamen roe pen, en gedurende de Vergaderinge belast worden hun Ampt dien aangaande getrouwlijk, zonder wei- geringe te verrigten. 