VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Geduurende deeze proefheemingen was ‚ eer het Копув in den oven kon gezet worden, de Hitte tot 62 Graaden afgenomen , maar zy werd weder tot 65 gebragt. Het Koe зуп was beter bezorgd , zynde overdekt met een dubbeld ftuk Sergie , en een dubbeld Servet, den kop en pooten hadt men vry gelaaten.. By de eerfte proefneeming began het „op de vyftien minuuten,onrustig te worden,en was op de zeventien ‘er uitgehaald. . Thans hield het zich (til tot twee en twintig en een hatven minuut, wanneer zyne ademhaa- ting. rasfer begon te gaan; één minuut daar na fchuimbekte Ћег,еп zyn neusloosde eenig vogt, het bleef er in tottwea en dertig minuuten, en zou het waarfchynlyk langer, zon- der te fterven, hebben kunnen uithouden. —- Wanneer men met ° oor digt by zyn kop luisterde , maakte zynadem een geluid zeer overeenkomende met het geen men in eer Kat /ріппев noemt ; dit geluid hieldt wel haast ор, en bin- nen weinig minuwten verdweenen alle de toevallen. Zyn huid was droog onder de bedekzels , en niet overmaarig heet; лупе voorpooten alleen waren eenigzins vogtig; uit oorzaake, dat hy er dikmaals zyn bek en neus,mert{chuim, bezet, méde hadt afgewreeven. Zo. weinig was hy ver- zwakt, dat hy, na vyf of zes minuuten , uit den oven gea weest te zyn, eenige bladen van Salade opat. - Het verdient opmerking, dat geen der Dieren van den Heer TILLET eenig befmettend fpeegzel koosde , gelyk de Hond іп de Proeve van BOERHAAVR; ook gaven de lichaa- men van de geftorvenen by hem geen kwaaden reuk. De gemelde Hond hadt mogelyk reeds een beginzel van bee derf in zich , °t ек door de Hitte van den hel sangezet,en in beweeging gebragt wierd: mogelyk was er іп dien kachel ook eene kwaadaartige damp die de Dieren eerder deedt fterven dan zy anderzins zouden gee daan hebben, volgens de bereekening uit de Proeven van TILLET opgemaakt. : Wat hier van ook zyn moge, uit de laatstgenoome- ne proeven blykt, dat Menfchen en Dieren „ zonder ge- vaar van te fterven , veel grooter Graad van Hitte kune nen verdraagen , dan men gedagt heeft; als mede dat het ongemak ,’t geen ze daar by lyden , niet voorpaamlyk entftaar uit de heete Lugt die zy inademen ; maar veel / OVER DE CRAADEN VAN HITTE, ' 818 eer van die hun omringt en aan alle zyden doordringt. Меп mag hier uit befluiten , dat іп zekere kwaalen de Eyders, de noodwendige voorbehoedzels genoomen zyr- de, veilig een’ Graad van Hitte kunnen verdraagen , die in ftaat is hun een overvloedige: en heilzaame uitwaasfe- ming te bezorgen. — % Is bekend , dat de Arabieren niet' geheel onkundig zyn van dit geneesmiddel; de Heer DE REAUMUR brengt in zyn werk over de Infeêten, de geneezinghyvan een jonge waterzugtige Franschman, re wege gebragt door twee keeren vier en twintig uuren ín еер kachel te blyven , па dat hy befmeetd was met pck gemengd met lynoly en gezwagteld als een kind. Deeze geneeswyze is ook in Frankryk nict onbekend, en in de edenkfchriften der Academie is cen voorbeeld орвете» fend van iemand geneezen van eene zwaare verkoudheid, door eenigen tyd іп een oven te blyven,na dat het brood er uitgehaald was. —— Dan men moet met veel omzigtigheid dit middel aanwenden. Twee Arabieren aan dezelfde proe. ve blootgefteld als de waterzugtige Franschman , fchooten. Ser het leeven by іп, De Heer MALOUIN vermeldt het voor- beeld van een Boer in het Dorp Reucourt , die ftierf doot ` de Hitte van den oven,waar aan һу zich hadt blootgefteld om van eene zwaarc verkoudheid en zinkingen geneezente worden: deeze laatstgemelde perfoon , °t is waar , hadt onvoorzigtig genoeg geweest,om,ger hy in den oven ging, eenig gebak met kaas te eeten. | ` it al het gezegde volgt дап, dat dit Geneesmiddel zeef ‘voorzigtig moet gebruikt worden. °t Is het werk der Ge- neesheeren zorgvuldig de gevallen te onderzoeken waar id zy het zullen aanwenden, de noodige voorbehoedzels niet ‚te verzuimen, en in het toedienen zelve zeer nauwkeurig te zyn. —— Deeze waarneemingen van de Heeren pu нл- MEL еп TILLET geeven dus der Geneeskunde een nieuw wa- pentuig in handen,’t geen, naar maate het wel beftuard туп» de,te nuttiger is, ook te fchadelyker zal bevonden worden, wanneer het iu onbedreevene en ouvoorzigtige handen omt. | РА „4 Ka- l $16 j. б. SCHEFFER OVER: DE SLAEREN. gg eege gmt NADERE ONTDEKKING EN VERZEKERING DAT DE SLAle, KEN WEDEROM EEN HOOFD KRYGEN ALS НЕТ HAAR IS AFGESNEEDEN. ` Door den Hooggeleerden Heere у. С. SCHEFFER. - 7Anneer wy onlangs їп ons Mengelwerk plaats gaven aan de ontdekking van Docter SPALANZANI te Mo dena (*), dat de Slakken, als haar het hoofd is afgefnee- den, weder een nieuw hoofd krygen ‚ verwekten wy het gelach van veelen ‚ de verwondering van duderen, en de twyfelende verwagting der zodanigen , die weeten hoe уе lig is het oordeel op te fchorten als rt op de kragt der Na tuure, en de verfchynzelen, die zich deswegen opdoen, aankomt. | De onvérmoeide Natuurondetzoeker de Heer SCHEFFER, heeft herhaalde proeven op dit zeer zonderling verfchyn- zel, in de Natuurlyke Historie , te werk gefteld: en de ondervinding toonde hem de waarheid van dit gansch оп- waarfchynlyk aangroeijen. —— Hy heeft naakte Aardflak- Кеп den kop ontnoomen en gezien hoe zy die wederkree- n, desgelyks ging het ook met het afgefneeden agterlyf. e gehoornde Tuinflakken leverden het zelfde verfchyn- zel op ehin de Wyngaardflak groeide zo wel als de anderé de afgefneeden kop aan, 20 dat zy als voorheen loopen; eeten, en alle Dierlyke werkzaamheden volkomen verrig; ren, °t Gaat alles in omtrent een maand toe. _ Om deeze zeldzdame aanwas den Liefhebberen van de wonderen der Natuure onder ’t oog te brengen, heeft hy een Stukje in °t licht gegeeven , onder den tytel ү. C. SCHEF- rens Erftere Werfuche mit Schnecken „ voorzien met dif? Plaaten , behelzende eene nauwkeurige afbeelding vaù dé Proeven door hem genomen , die vry owftandig befchree- ven worden. Onder het neemen deezer Proeven heeft hy bevonden: dat de gehoornde Tuîinflakken , їсһооп haar ge _ woon voedzel niet misfende , greetig papier aten, ` ` -s {*) Zie boven, Mengele. bl. 279o VERHANDELING ОФВ НЕТ. STAATSBESTUUK. #12 VERHANDELING OVER HET STAATSBESTUURs : (Uit bet Engelsch) Whatever is is rigbt — This world, Ч is trae Was made for Cejar ‚ —— but for Titus too: And wbich more bless’d, wbo cbain’d bis country, fay Or be whose virtue figb'd to lofe a day. POPE. E-allerbefchaafdfte Volken, die immer bekend По den als opvolgers van de voorfchriften der Rede, kenden geene andere eigen{chappen eener goede Regeerings- efteltenis dan die Wysheid , die Dapperheid, die Угу» eid, en Regtvaardigheid , welke den Volke heilzaam wa- ren. Deeze hoedanigheden ftrekten ten grondflage van de Regeesingen , bekend onder den naam van Heroum Regs na, (de Heerfchappyen der Helden) de eerbied, het опг» zag den geenen toegedraagen , die deeze deugden bezaten ; ontftondt uit een dankbaar gevoel van het goed door hun te wege gebragt. Het Staatsbeftuur kan , gevolglyk, met rede, aan деепа anderen worden opgedraagen, dan die gewillig en bekwaam zyn om het te aanvaarden, Deeze bekwaansheid om het grootíte werk , dat onder °t bereik. der Menfchen valt, uit te voeren, en deeze zuiverheid van wil om door geene ver, zoeking , of zugt tot byzondere voordeglen , zich te laas ten omzetten, behelst alles wat in den ‘Mensch °t uitftee= kendst is en ryswaardigst, — Wy zien gereedlyk , dat, wanneer de chen handelen volgens de Wet hunner Natuure, de gezonde Rede, zy geenen anderen regel keb- ben ia het verheffen van den eenen boven den anderen , dan het denkbeeld, van de deugden bekwaamheden diens Menfíchen , om den pligt , op h fchoudesen rustende , ор de beste wyze uit te voeren, Hy , die de Stuurmans- kunst verftaat, is alleen gefchikt om een Schip te beftuu- теп: wanneer wy ziek zyn, zoeken wy raad en hulp by de ervaarenfte. Geneesheeren. Het opperbewind over een Leger wordt, volgens de regelen der wyze Voorzigtigheid , agen aan den kundigften, ervaarenften en dapper» ften. Even zo kan, wil men de voorfchriften der Natuure yolgen , hy alleen tot Waardigheden in deeze wereld vers ее» SÉ ' VERHANDELING heeven worden, die uitmunt in deugden noodwendig ver. eischt om de pligten, daar aan verbonden , waar te nee- men: want hy alleen is de Мап, die іп (аяг is от aanbet einde dier inftellinge te beantwoorden. De wet voor elke ingeftelde Март is het voldoen aan het oogmerk dier inftel- linge, op dezelfde wyze als de Schepzels verbonden zyn den wil уай сор te volbrengen, en door dit na te lazten van de oorfpronglyke inrigting hunner Natuure afwyken. De wereldiyke Overheden zyn van Andere Menfchen on- derfcheiden door de Март welke de wet hun geeft om het algemeen welzyn te bezorgen ; hy die dat goed niet kan of wil bezorgen, vernietigt zyne. waardigheid, en komt in den rang van andere Мепісћеп. In zaaken van gewigt luidt de ftem der Natuure Detur Digniori (het worde den Waar- _digften opgedraagen , ) alle haare heilige regten worden om- ekeerd „indien deeze ftem niet gevolgd worde іп de be- chikking van de beheerfchingen onder het Menschdom; alles raakt verlooren wanneer de heerfchappy niet komt ia de handen der zodanigen , die іп allerlei deugden uicblin- Кеп: want zy alleen zyn der heerfchappye waardig, zy al. leen hebben ‘er regt ор; vermids zy alleen aan het einde dier inftellinge kunnen beantwoorden. ` BARTHOLOMEUS рв LAS CASAS , Bisfchop van Cbiapia , felt, in eene Verhandeling over de Indiën, door hem gefchreeven еп opgedraagen aan Keizer Karet den У, ten grondflfge van alle zyne bedenkingen , dat , miette- genftaande de gifte van den Paus , еп Zyne еїсһеп van overwinning dier Landen, hy geen Regt over deeze vol- ken kon hebben e zo hy niet, іп de eerfte plaatfe, tot zyn hoofdoogmerk ftelde hun welweezen te bevorderen. a, De rede hier van is, luidt des Biftbops taal, dat men al- an toos in °t oog moet houden , het hoofdoogmerk ей „› einde waarom zy zich eenen Heere onderwerpen, * a, geen duidelyk is hun geluk en welvaard , en niet om an verdrukt en vernield te worden: want indien dit laatst- an gemelde plaats hadt, zo lyde het geen twyfel , of die „› magt zou tyrannisch еп onregtvaardig zyn ‚ als ftrek- ae kende meer tot byzonder voordeel van dien Heer , dan an ten algemeenen nutte der onderdaanen : iets waar van 3, de natuurlyke rede, zo wel als de Godlyke en Mensch- эз lyke wetten eenen regtmaatigen affchrik hebben.” Ea elders fpreekende van de Bevelhebbers, die hunne Mg misbruikende , de Indiaanen veel ramps en onheils berok- kenden, laat hy zich dus hooren ,y dat zy de regeerisg f an 2у- OVER HET:STAATSBRSTUUR. NI: ‚ 2yner Мајећеіс ‘hafd ей het juk ondraaglyk еп. dwing-. ‚ landisch gemaakt hadder, waarom die,Volken met rede. ‚ daar van afkeerig waren.” —— Wy brengen dit niet in. t midden іп de verbeelding dat het zeggen van ееп Spaansch. lisfchop van meer gewigts is dan dat van iemand ап“ lers 5 maar om te toonen dat deeze denkbeelden de а emeen aangenoomene denkbeelden der Menfchen zyn, n dat de.magtigfte’ Vorften niet weigeren aan dezelve: het. ‚or te leenen, en zich daar na te gedraagen, ‘zo lang ‚у het gezond. verftand niet verzaakt „ en de МепѕсШук- еіа afgefchud hebben. 27 d. Рглто?В Boeken van de Wetten en °t Gemeenebest zin rrootendeels gegrond op deeze ftellingen. ,, Datde Overs ‚ heden door de Maatíchappyen gekoozen zyn ten beste: ‚ der Maatfchâppyen: еп dat men, ter bereïkinge van dic ‚ einde, de bekwaamften moet kiezen” Ну merkt eerst, an hoe dit-goed , dit beste, der Maatfchappye , beftaat in ес handhaaven des Regts} maar zich verklaarende:toont у, dat ђу. пеш, onder den naam van Regt , alles begreee en iS, У geen tot volmaaking en geluk des Volks (rekt: п zo verre als ieder Volk, door eene Maatfchappy aan te зар, en Overheden te. kiezen, het beste zoekt, is het bile rk, dat hy of zy, die deezer wyze verheeven worden , ale > poogingen infpannen om aan ч oogmerk hunner verhef nge te beantwoorden, en het. Volk Regtmaatig beftuue еп, zonder. wejk beftuur er geen volmaaktheid , geen gee ik plaats heeft. +; De eigenlyke daad der Regtvaardigheid eftaat in eenieder het zyne te geeven; den Menfchen % een des menfchen en GODE ’t geen cops is. Maar vers ids niemand regtvaardig kan weezen „of verlangen het te yn, zonder te weeten dat de regtvaardigheid goed-is ; en у niet Кап weeten wat goed is, zonder kennis te hebben ап de oorfpronglyke Regtvaardigheid en Goedheid, en waar 1 alle Regtvaardigheid en Goedheid beftaat , zo is heton- togelyk vooreen Mensch het ampt van Overheid beboorlyk raar te neemen, zonder de kennis van сор „of het Volk >t Regtvaardigheid aan te zetten; zonder het de kennis an сор inte boezemen, die de wortel van alle Regtvaar- igheid en Goedheid moet genaamd worden. — Indien LATO дап’ eenig geloof verdient, kan hy alleen de pligten er Overheid naar eisch volbrengen „wiens zedelyké deug- en opgeluisterd en verheeven zyn. door de.Godlyke ken- 18. aa De elende der Menfchen , zegt die Wysgeer, onte taat uit‚bunne vervreemding van сор ;.deeze veryreem- IL. DEEL, MENGELW, NO. 11, Oo ding 50. VERHANDELING an ding ontfiaat uit verdorvenheid ; zyn herfie} tot geluk ae kan derhalven alleen te wege gebragt worden door тупе ag wedervereeniging met het goede, waar van hy is afge- ag ” Ну ziet dit аап als het eenig waardig voor- werp van "a Мел(сһеп begeerte. In zyne Werten en State | kunde. ze de eenvoudig(te is, is оок verre de meest aanganoo» тепе‘; nauwlyks is eenig deel der Wereld van dusdanig eene Regeering vry. Ор die weinige рІаасѓеп „ waar de Menfchen het voorregt, dat zy vryheid noemen , genieten, is hèt geftadig in eenen wankelenden Gand. en gs hoe meer ovêr.na den draaykolk van Oppermagtige Regeering, die in het einde alle andere Regeeringswyzen: veezwelgt. Deeze Regeeringswyze „ enkel geregeld door den wil van den onnozelften en dikwyls Пер: Пеп Mensch. van de heele Maatíchappye, wordt het н е A der wereld , en, ten zelfden гуде, het: i GE: woestendfte, dat bedagt kan morden, 1а de. Eenes. ‘Regeering vindt het Opperhoofd , e Ф ek , de behoefte en elende zyner onderdaanen ap graat zyn als °t moge weezen „overvloedig slles.kan gaian e gyné onverzaadbaare lusten begeeren. Ну gaat verdere bevindt dat deeze. geneugten toeneemen , naar mest van de elende en flaaverny zyns Volks. Dus, досе ъп bekäeg moedigd om het algemeene тешу met voeten tê treeden , en door den ftaat in welken hy g- fteld is, boven fchaamte еп vrees verheven, Qaar by owr tot de fchriklykfte en allerverderftykfte Meéaschdom. Hoe veelen worden ’er van ap argwaan. De minfte ongenade із de a En ееп өп gendam voorkomen wordt een misdaad met h gelyk ребе. Aen °t Hof. van NERO werd een u groote geleerdheid , van ontwyfelbaare verdienften, m seer. gehegt ain des Keizers belangen, ter dood gebragt, ¢ | OVER HRF STAATSRRITUUR. 5% enkel өш dat hy eene pedant{ehehoudieg hadt, die aan dot Monfer Жуба Deeze geesfel des Menschdoms cheen p in den aanvang zyner Regeeringe, een deugdzaam Mans en veelen der wre фе Dwiaglanden hebben , volgens Tt berigt der Gefchiedichryveren , hunne Regeering op eose e wyze begonnen ; maar bele bn de, onpatuurlyke Mag hun verlsend bederft het werftand en het bart, ей om ale houp van beterichap te verdryven „ iseen Koning ęltoọs omringd door gen hoop veragtlyke en febandiykę vleijers, die er hun belang їп vinden om alle flikker ige en van Regt en Billykheid ia hem џи te dooven stos 40 feng dat а в van dien aart in zyn gemoed inmermear opkame. Wanneer ALEXANDER, in woedende drift, сей gyner beste- Vrienden еп, braaffte Bevelhebberen , onr menschlyk hadt doen om " Jeeven brengen , en hy we der tat bedaaren ‘komende ‘een afichrik vaa dje daad ge voelde , overeenkomende met de fnoodheid , kwan, in dit pydsgewigt „zyn Raad hem te hulpe, Maar wat deedt ie =— Zy bragten ееп Wysgeer tot hem om heen te troosten; en ор welk eene wyze zogt die Wysgeer hem te vertroosten over °t verlies van een zo uitmuntend Man? op welk eene wyze zogt hy het wroegend geweer ten, door de fchuld eener zo gruwelyke misdaad део велі, te fillea ? PLUTAREHUS verhaalt het ons ін ' Shree фе. ’ kwam hier op uit: … Laat een rfcher p». doen wat hy wil, alle гупе hedryven Zyn regt en зге ys 15; deet by ze doet,” De Hovea aller Vorften гүп maar al te zeer met dat flag van Боойсре Wysgeeren op- gevuld. Gevolg was als meg met rede. mogt - yerwagtes, ARBXANDER werd yan. dag. tot dag Georg ‚ geheel overgegeevgu aan -pinnelyke vermatkans besslerven , droskenfchap ер moord.: Nogthans: was by «оютргоадїук een groot e Nan ougemeene bekwaam heden, ер: der, deugd genegen, Doch paallooze, magr giog van Пар tot бар voort met het uitronijen wan elk lo H i D ‚Men heeft т з woorlamg pgemerkt dat er een cen Vor zo Im deier heeft n {naoder. Guntkelingen Ф 5 H gETg, haawlyks. wordt ter ееп -Vorst gevonden, of hy heeft ееп Gup door wien hy op gene ze еј ууга beheersaht wordt, als hy over Evne Onderdaanen Вес gebied voert. In dit geval is de grwinglandy verdubbeld. Dear тув риге hoven., twee ber dangepa , heide amana: reg md. von de belangen е, Ое а Volkas d ia С} VERHANDELING : Volks. De Gunfleling weet dat op de gunst der Vorffen niet meér ftaat te maaken is, dan op eene grillige en on- ftandvaste Vrouwe „en befluitende dat Zvn tyd Kort is, vult hy de-maat- zyner опреге igheid, zo veel hem mogelyk is, op mėét'roof, en verdrukking van de onfchuid.; Elke toe- gang tot den Тһгооп 15 geflooten. Hy belast het Volk ев {ergêlt het uit, terwyl Ky den Vorst diets maakt , dat de klagten , die deswegen ontftaan , murmureeringen zyn der zòdânigen: die ’t beftuur ‘der Vorften wraaken: Fifer door wordt het natuurlyk geweld der ef, Regeéringe gangeltookt tot hâat'erf‘geprikkeld tot wraéklust. "t van den: айт te ‘béZÒrger , is een misdaêd tegég den Vors; ket Volk geneegen „eneen Verrader tè Жуп, vbórdenigeoor- den van dezelfde betekénis.” Deugd zelfs: gevaarlyk, ze wordt adhgeeien als їе waar door iemindigng- zoekt te verwerven , onaf hanglyk: vár ’t beithir dei Hofs. — Wat чуу van het Oppefhoofd, gezägd, hebben gur door йя de mindere Amptenaarer în’ diè Repeeringsform , elk реест tyren: ‘kring dezelfde dwinglandy , st plaagt hec VOR čene verdrukking; die-Yé RërRer kriëlt' haar maste ke Mader komt en gepléegd- wrdt ‘door laage Еп ond Š per- toten. Sie Чеп dood niet zou ЖЇёнөнЬдуёп cen leevelt € wihatijche- Allsenheertehiag. ` Denen oo _ Бету пи alle Schieyverdever Staatkunde toefte overèenkamfti nlet GE og bechten Д willekeurige :Ѕгазәве(оуйпреті , wyls de rege Regrvassdighcië moetén fchenden'om ftdande toku m- a 8 eu A Ge | wen: OVER HET STAATSERSTUUR. 543: ven: det де waarheid menigmaal plaats moet räigén voor veinzery, eerlykheid voor gewaande welvoeglykhéid , en menschlykheid zelve voor ’t heerfchend belang, welke gee: neele verborgenheid der ongeregtigheid met den паат van Reden tan Staat beftempeld wordt; waarom zullen wy dan’ niet verwagten dat alle braave „regt- en deugdlievende Men- [chen , zich altòos , met matinen moed , zullen aankanten,, tegen ей ibreekenden ftroom уап zo veel onheils ; door het voorftaan van zodanig een vry Staatsbeftuur , waarin deugd, orde en beftendigheid gevonden wordt , en ftrekt tot ver- nictiging van (laaverny , die allerwegen van ondeugd, laf- bartigheid en elende vergezeld gaat. —- Vestigt het oog op alle Staatsbeftuuren, die ten eenigen гуде іп de Wereld: plaats vonden; de voorbeelden „welke zy verfchaffen „ zul» en het gezegde als met zo veel zegelen bekragtigen. Alle de Oosterfche Ryken; voor die van de-Grieken en Romeinen, waren nauwlyks in eenig opzigt aanmerkelyk „ lan door hoogmoed , verraad, wreedheid, gierigheid, en net één woord , door alles wat ondeugd heet , terwy! dée ndere uitblonken door wysheid, dapperheid en alle mot, enswaardige deugden. Dit heeft de Н. AucusTINusin zyn, verk De Civit. Dei, zo wel opgêmerkt, dat hy geen fter-. er bewysrede bybrengt, voor de:ftelling „ dat сор niets’. velk goed is in den Menfchen onbeloond laat, dan dât; op de beheerfching van het beste deel der Wereld aan de, tomeinen gegeeven hadt, die in zedelyke deugden alle ane, ere Volken te boven gingen. Меп kan geer voorbeeld ybrengeh van ееп vry Volk, door een Alleenheerfcher te nder gebragt, of hy moest hetze}ve in rykdom еп magt: erre overtreffen , terwyl verfcheide groote Koningrykenr „ oor kleine Gemeenebesten „ bebben. moeten bukken; dit: evolg altoos hetzelfde zynde, kan niet aan het geval wore en toegefchreeven, maar moet noodwendig het uitwerk- el van deugd еп goede orde weezen. Macmavgrt van: eeze zaak handelende, vindt de deugd zo уо ект Kood-. aaklyk tot het vestigen en bewaaren der Vtyheid , dat het „ yns oordeels ‚ onmogelyk is voor een Volk van bedorven zee еп. ееп goed Staatsbeftuur te vestigen of te handhaaven, f dat van den anderen kant de dwinglandy Onder een Volk,, at de deugd aankleeft , konne ingevoerd worden , en dat. raar het lichaam des Volks bedorvenis , goede wetten geen. ned doen. Stellingen op de rede gegrond, door: de on ervinding geftaafd , еп, over. zulks „уап dien aast dat geen erftandig Mensch ze ooit zal gesenlpreeken, А. . о 3 , gn , ` ` SRmENE. ‚ Alles was hamer wensehtyk „ pryzens: ch velgenswaindig wis Rome, "t ту roem, dapperheid ol magt; ‚onsoutdt tie de Vreid, groeide daar mede ор, en ging ook met de Vryheideuder. Dian het geval oe te fchryven is balachlyk 3 gelyk с ook pe denken dat de ortyin, bet wisfelbaarfte en wisfelvalligûe. ай dingen e ло veels eeuwen еей zelfden koers zou houden, zonder door dengi ga! té weezen. Wie is dwaas genoeg om te veronderftallen , dat alle wydvermaarde Heerfchâppyen door dit Gemeenebest zouden hebben kunnen te onder worden ; indien °t in °t zelve dE leg aan fterkte , igheid, deugd en goede orde. — De ruádflagen van оор Zyn ondoorgtondiyk : тайг de wegen, langs ше wel- ke hy гупе oogmerken volbrengt , zyn menigmealen neer hy voorheeft een volk te verheffen, vervult hy ‘t zelve еп ad Overheden met deugden gefehikt ter beteiking van dat einde, en neemt de Wysheid weg van дас Volk ‘et welk ну beoogt te verwoesten. De hoogheid der Babyloniers en Zeen vied door de lafhanigheïd van SARDANAPALOS Єй de groote Stad werd ingehoomen , ‘terwyl massa SAR dronken by de boeren Ing. Het Ryk viet den. Perfèn enCrfeken handen, door de dà ‚Van CYRUS еп ALEXANDER , onderfteund т de heldhaftige h die hun volgden. De Gefehiedenisfen verfchaffen ons ontelbaare voorlieelden van deezen dert , en ik denk dit "ег geen één te berde gebragt kan worden dat een ш, lafhartig , verwyfa еп kwalyk beffaurd Volk оой, een ander Volk doedt zwig- ten, 't welk Не , kundig., dapper. en wel geregeld was; of dat sen oit die hoedanigheden ergens heeft zien koesterpn en sankwee- ken, dan onder een welgefchikt Staatsbêftuur. Indien deeze derbai- Чеп gevonden wierden Бу de Romtefnen,en niet in de Konimgryken : doot hun overmeësterd , hadden zy de eigenfthappen waar nit (0 voor hun gó Тоешгук als gelukkig gevolg voortkwam, Doch тиж dit alles ger de Vryheid cór begin, "t ging ovk mer het gr der Vryheid onder, De Ьгаа е Mannen, die in deù fag niet gefneuveld waren., werden. Dius Waien Mannen van verdienften , die befioocen bedden hunne on- Schuld to bewaaren al zou die hun hee етеп kostens doeh dit was het ectige’t geen ben uitıwuntend maakte: wanc zy waren van Мадеш af komst en geen gebooren Rofkeinen , noch immer in den oorlog ge- bruikt; en de Keizers, de тос eenigen trep van’ dapperheid еп roem opklòmmen, waren Spanjaards, Gauten , Africaanen of Tbraciers у De Famitien der Patricèn en Plepeien ‚die veele jaaren agtereen de Stootfte Bevelhebbers hadden uitgeleverd , dus vesftorven of verbasterd 2ynde, verviel ’t gemeene volk tot den lsagften trap van bloohartigheid, Dit Volk , 't welk ie grootheid van ziel alte volken „die imamer op дее» ze wereld тегет, overtrof, °t geen noit eene onderneeming boven zys moed vondt, en alles wat het ondernam metde dand nitvoerde ‚ ver- loor met zyne vryheid alle dapperheid alle fterkte. Zy die over Koning- тукеп en wyduitgeftrekte Landen befchikking gemaakt hadden , verlang- den niets anders dan breod еп fpelen, gelyk de Hekeldichter ber uit- ` «ъ=» Duns tantum res anxius optat Panem бс Circenfes, mmm :JUVENAlas Sat X. vs. 86. - *t Zy de Keizers goed of kwaad waren, ’t volk verheugde zich doot- gaans by kun fterven , uit oorzaake van de hoop om eenig geld of leef- togt vanden Opvolger te bekomen. Schoon het Keizerryk op deeze wyze zwak geworden was, kon het nogthans niet fchtelyk inftortens een 200 groot саай! valt níet in ееп oogenblik. Alle de nabuurigé Volken waren dermaate door hun gefhuikt, dat ze zich niet in finat von- den om voordeel van deeze verzwakking te trekken, en" Ryk hield hee eenigen tyd ftaande door eene vreemde krygsmagt , welke de grootheid der foldye bewoog om hun te verdeedigen , die in zich zelven geen magt meer ter verdeediging hadden ; deeze ontleende en bykomende hulp kon nietop den duur weezen. Zy, die zich eenigen tyd met hunne foldye vergenoegd hadden , begonnen се депкеп, dat het nutter voorin was voor zich zelven dan voor hunne zwakke meesters te vechten ‚еп Ko, zen daer op Keizers naar hun goeddunken, vielen ор verzwakte Ge- westen zan, waar zy geen anderen tegenftand vonden den dien van andere vreemdelingen , die 't zelfde oogmerk hadden. Mairan in Normandye gelegen , werd voor опцгеп zeshonderd. jaaren geftigt door den Graaf RETOU, in gevolge van eene Gelofe op zee gedaan , indien с̧ор hem behouden deed landen. In deeze Abdy bevinden zich omtrent honderd en twintig perfoonen, behalven deg Abt; 'er zyn zestig Vaders, en zestig Broeders, De Vaders draagen een wit wollen kleed, met een kap ‚hunne kousfen zyn van dezelfde ftoffe , binnens huis hebben zy lederen (сһоепеп aan , maar buiten зад ч werk zynde gaan zy allen „den Abt niet uitgenoomen, op hoksblok- ken. Het kleed der Broederen is van dezelfde Sie A maar van donkerbruin laken, gelyk dat der Recoletten. Geen hunner draagt eenig linnen , nogthans zyn ze zeer zindelyk ; eens ter maand wordt bun- nen baard gefchooren. Hume fpys, van den baten dag der Vasten tot den 14 Sept. ‚Бейм in brood en moeskruiden, melk ‚dun bier en water; wan den 14 Sef „wanneer hunne Vasten begint, tot Paafchen, leeven, zy van b en . -water, alleen krygen zy by °t middagmaal wat groente ; doch huone \___avondportie is twee oncen brood en сеп kroes water. Niettegenftasn- + де deeze fchraale keuken waren zy zo mager niet als ik verwag: had. … Alle morgens ftaan zy ten twee uuren op „en houden zich ‚ tot vit vuren , bezig in hume Godsdienst-verrigtingen: teu clf uuren houden ‚zy hun middagmaal, en dit is de eerfte (руѕ die zy proeven: oppent vyf uuren eeten zy eene fobere avondimaaltyd „en gaan ten acht пишер ` fusten op тоо.. Deeze Geestlyken fpreeken nooit dan by "с doen der Biegte., б IN DE ABDY -DE LA ТААӘРИ,. / sar dan alleen tot den Abt, die hun ает de Biegt afneemt. Ну is een van de drie die vryheid tot fpreeken hebben ‚de andere twee zyn cen Vader en een Broeders ’e rustop deeze tweede Vreemdelingen te oni- vangen en te:verzorgen. Ре Abt verkeert met niemand van de Abde (uitgézondert їп `t geval van de Biegt,) dan met deeze twee, en dat 10g maar alleen om ‘han de noodige bevelen te geeven: want wanneer пу anderer iets те zeggen heeft, doet hy het door tekens : by voorbeeld, эр den dag wen му ‘er kwamen, moesten фе ftallingen. (сооп ge naakt worden „ky.vatte de mistvork in zyn bam „еп wees op zo veel Geestlyken éi hy noodig oordeelde, en begon te werken ; біс was een teken voor alle deanderen, Hun voedzél beftaat ; grootendeels , uie het geen zy zelve bearbeiden; een werk 'т geen hun, daar ze alle Hee- еп van afkomst ep. Brudenten zyn, niet vaardig van de hand gaat. - Men zegt dat zy elk hun eigen graf deeg, Ak heb vergeetén na leeze byzonderheid té vraagen ; шаагік Бев ор ber Kerkhof geweest, n zag geen toebereidaels van dien adit , zo dat deeze vertelling alsch moet: zyn; of geen der bewoonders van de Abde dagt op ien tyd.binnen.kort; te fterven. Ik zag een redelyk fraaye Graftom- е van een húnner Abten , die voor omitrerit honderd en vyftien jar- an (Неге, en dien zy den eertytel wan hunnen Hervormer geeven, еее, tot Abt.-verkooren zynde,zag , det ze zeer. verre afgeweeken apen van de.oorfprotigiyke segelen.hunner Orde, en bragt ze weder ух de oude inftelling te rug, waar aan ze zich na dien tyd altoos gẹ- ouden hebben, © ' a , Deeze Orde is niet goedgekeund ‚ maar alleen гоеге№огеп ‚ Zo door en Koning van Mřankryk ats door den Paus,. Men һеёб in ’t alge- leen gedagt , dat. ze zeer ryk was; doch ор? naauwkeurigst or- erzoek ’t geen ik kon боеп, vom, ік niet, dat hunne jaarivkfchein- omften 20,000 Livres of 8бо Ponden Steri. te boven gaan. Tot de peering van deezen Koning, die hun 4ooo-bivres , °s jaarlyks , toe aat, was bon inkomen niet meer. dan:…16,000 Liones, de odt- хопрїуке begtftiging van den Graaf Retou, én. eeze Wolvin hadt zes jongen , vyf derzelven. waren gekreegen : doch y konden „fchoon.ze de beste Paarden én Jagthonden gebruikten „de e oude Моіуіп: niec: betrappen, deeze was hun re gauw: en droeg aar eenig overgebleeven jong, hoewel bylkans zo groot als zy zel е, geduurig іп haar bek om het buitèn gevaar te brengen, ` Niet дап gt veel moeite, {Сцооц drie Paarden voor het rydvaig e \ 5:5 ` VERMOS VAN T MARINNASRDIGSTE hebbende, kwam їз mer en Vriend, ia vier ен een half une тит ДЕ, Mairan 00 da la Frappe : reg in den namiddag toen wy 'er waren. De buitendeur geopend hebbende, Кореа ту мо de deur der Ae. е onze voeten. Ik zeide hem , dae wy de myke) ес еа Бк den om hier te komen, ten einde wy ooggetuigen mogten weeten ven danne godvrugtige еп фейтепде icevenswyze, Hy hoere oet мебош жап Vreemdelingen in gebuik, wed overgefinagen de, dat zy, voor bet gaan in de kepel, den Reiziger in сен кюу engen, еп hem eemhoofdftuk mit Tuomas A SEN voorieesen, — Uit de kapel bragt hy ons їп een kamer, waas пор, twee vreemde "ә deeze Orde te worden , hy Scheen шу acht en twintig of derr pe- ren oud, ‚en was'or ге mgwa gewens, еп паш dien avond сетбе- luie om "er van af te zien, vreezende dat de ftrengheid der Orde zy- zou te boven gaen.. Tot dus lang hadden wy flegts cen Broeder gezien dit, же de kamer gaande, ове voor eenige minumeen veriér, In Rede van bem kwam ееп Vader van de Onde, en vervoegde dt пост Баа ty ons, en nam my, myn Vriend, ев een ander Ewgelrbagt, бей nieuwsgierigheid hier gekomen wes, in een naast Zeche tyd, mer te hebben ; vervoegde. hy. zich byzonderder юв шу, gen доепде:Бешейевде‹е: nieuwsda: e gen, бе duideiyk коопдея ба hy сев volkomen eenden de wereld. Na eenigen:tyd hier over met kem gefproakente. zeide ik wel gehoord te hebben, dar zy , ten zere geg si ieeyuur hadden, emdat ik, zo. èt Sue, wart, siase wèl by- темей qe te weezen: hy belani da опе eagen da пог. зе alen : хеп, сеп molen, eege ad men gemeen gebouw, de Kerk is eeuvoudigen net den gelykt nier. ове choeten3 de boekenkamer{tendt жу betor aan dä eenig ander кейе te van het geftige. Hier vom cenige ponire, ; %3 van den Se wr der Orde en van don Hervormer, van. cwee of drie Panien „als me . А DE АБУ? DE LA ТВАР, <p de van ong den П. Koning van Angeland , die er zich eenigen tyd onthouden hadt. gingen silen hot bezen byte Ten zeven Ouren wy om- woonen, - dit werd in het Klooster versigt door een der Vaderen, die uit TRO- MAS A KEMPIS из, dit duurde omtrent een half ean r» alle de vadens en den Vader, diedeest.:. Dic gedaan туйе kwamen wy weder in de жезит, wear wy ge weest waren, en werden ген acht uuren geroepen ою teeetens Шегіа по de jonge Geestlyke , die op dien avond se тезеп gegeeven: аб, dat hy niet vaorneemens was langet in-de proeve ге ns niet vergezellen: hier moet ik nog sautekenen- dat e op dieneyd een ееп in тупе Leesjasren was іп deeze Abdy. Onze avondmaaltyd beftondt uit gebakken eijezen , falade , boontjes, ooter, kaas en melkpap , het naageregt in peeren en rofynen, die, be-: evens de eijeren , booter en kaas, onzenthalvenwerden opgezet. Пе: erwaardige Vader ontdekkende dat ik hns: zuur bier niet kon drinker, ооф my een vies et cyder san vag bun eigen maakeel, bykans zo-zunit Is hun bier; geen wyn mag hier ingebragt worden. Onder het eetem,i eedt de e edeimoedige-Vades my de cere om аен туп бое! te faan, гуууі de Broeders ans,’t geen.wy noodig hadden,toereikten,. > Tegen negen uuren bragt. men шу ns cen zeer goed flaapverwek,: гааг ik uimeemend wel ruste. сов twee uusen in den morgenftoud „ er aanícho Фан nieuwsgierigheid dus voldaan, en myn proeftyd verftreeken rode, vervolgde ik , met mynen Relsgenoot , naa wederzydíthé (ete еп heilwensch , tus{chen zes en zeveruuren , onze reis, WAAR- , . WAARNEEMINGEN боо ` 5. omtrent de ` dk LYGTS-GESTELDHEID, WEDER еп WIND, te AMSTELDAM, . | in December 1768: Ф H - Bárometer. . | Therm. Winds Streek. Weder. Р.Г morg smidd. "e ev. momi avf smorg smidd.’ sav.} Gefleldb. ag, 9$;29 o 53:46,45 | 2. ZW W |Reg.Storm. 3 34142149148 |——| Z: [2 № [Bet. Hel W, 41—11 |30, О — | Z Mist. 7 На. N. ligt. Mist 4 gi IE Ik 3#43|49|46 Z W Z WI Zie Aden -e 40| 41 | N IN O 9— 4 jm 307 39 42150142 Nr Jol Zj ЗДО 137 Leier lj 4{|— se; 32 oto Ii 5%—— p ër, 2 sy OtN | W 141-—— 029.11 (2D IOF 29 31130 |——— | Om ja 1529. 9 — 8 lw w 18|-— то Je 10 |10} 149144 |42 45 |41 jm |t 30. 14 30. 2830. IJ 41 дь 10129. 9 19. 10541143 |43 Ze 21|30. -0 -|30. ‘I ao, Ban 4112 W fe f Held, 29.111.3144138 1 Z | 2 — E |а 30: 3145146143 ММ NW: a8j-— о |29.10 i29. -$ 140143139 ZW ZW |. 9. 6{4|—.-6 j1. 9 WII) — зо— 94 9 3714940 rn Zi 8 Je ;2— 7434945 2, 4 ч i y Hoogfte Barometer. d 30. 5 з» Laagíte Barometer d. 28. s) middelb, d. 29. 7% Hoogfte Thermometer gr. 53 ‚ Laagite Thermometer gr. 26 | middelb. gr. 29$. $ „= Г F A ENG ELE ERK, ‚ TOT PRAATE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN a a ВЕТАЕККЕЬҮК, | 4 D D I + ЫЕ DEUGD EN VERSTAND MET WILLEKEURIG, oF о: DE VERKEERDHEID VAN HUN, DIE ZE ALS WIL- LEKEÜRIG BESCHOUWEN y TEGENGEGAAN; t Nam neque decipitur Ratio, nee decipit unquam. Ele Meùfchen zyn van oordeël , dat men de Deugd naar de Gewoonte , en het Her Bond zich ndar de zin- nelykheden van den tyd moet fchikken; als of deze twèe {choone hoedanigheden, die den Mensch tot zulk een fie- raad ftrekken, niet zouden rusten op de еёиміве beginzels der Reden, en dus niet onwrikbaár eù onveranderlyk altoos dezelven leven moesten. Men houd tog veeltyds voot Verfbandig, dat geen, ° welk alleen met 2уй belarfgens in- ftemt; en voor Redelyk, zulk iets, dat op zyne gewaande beginzels еп bedorven grondregels rust. Dierhalven is ’er. weinig тедеп om zich grootelyks té verwonderen , wanneer men zulke menfchen Verftandig en Deugdzaam hoort noe- men, of ten minften bevind , dat ze er zelve gaarne vooř willen aangezien worden, welke , met de grootfte fyhheit „ met de geflepenfte Subtilitcit, alleen hunne eigen belangens voorftaan ; еп dat wel ор zuik ene муле, dat ze de Кеде- Iykheit gn Billykheit altoos weten te Íchikken , паат hunne opgevatte gevoelens en bedöelde оортегкеп; als geenzins епедеп 2упӣе hunne belangen op te offeren, daf het geen de Redelykheit en Billykheit hun ateordert, — Het eigen belang met Loosheit, zyn eigen voordeel met de grootfte itsvinnigbeit uit te voeren , zyne oógmerken listiglyk aan te ggen , om zyn bedoelde einde te kunnen bereiken, ’t zy door regte of Піпк(сһе wegen? alleen zorgdragende om die y volgens zyne bepaalde еп vastgeftélde grondbeginzels, uit {е voeren, zo dat zy den fchyn vertoonen, als of zy naar de {тепе regels van Deugd en Redelykheit угагеп inge- ger, draagt by velen den naat van zeer Verftandig; еп men gewent zich al vroeg, om aan zulke daden geene an- ` 1l. DEEL. MENGELW. NO; 11. © Рр dere 4 5851 ‚ DEUCD EN VERSTAND dere denkbeelden te hegten.…=…— Het {chynt der moeite niet waardig te zyn, om dergelyk een gedrag nauwkeuriger te onderzoeken , dan, in 20 ver, als het voor ’t oog ene ver- tooning van Deugdelykheit maakt ; velen zouden ook in- derdaad Hem, die dit onderzoek verder trok, met geene guúftige oogen aanzien, en deszelfs veroordeelen ; want Hem , die zulk ееп beftaan heeft, houdt men voer een lastig onwelleevend Man, welke іп minst zyn weereld niet verftaat „ of zich overgeeft aan be- dilzugt , aan buitenfporige ‚ aan onverfchoonlyke Dweee ery. Р Deze Denkbeelden гут ondertusfchen ontwyfelbaar ten uiterfte fchadelyk.en verderfelyk ; om dat ze alle de toegan- ‚gen van het hart voor de Deugd toefluiten ; en in tegendeel enen wyden weg openen, voor alle verkeerde Wanbedrys ven, tot de vrye oefening van fchandelyke ondeugdeaz want, wat kan ons meer aanzetten tot ene geftrenge Deugds- betragting e wanneer wy wanen, dat de Deugd niet langer ene Deugd blyft, dan tot zo lang ene zekere dwaze en ver- ânderlyke gewoonte zulks wil toelaten ? Indien wy maar de geringfte oplettenheit gebruiken; zullen wy wel dra be- merken, dat zulk een gedrag miet past aan redelyke We- Sens, die tot veel voortreffelyker oogmerken gefchapen zyn. — Maar zo wy, aan den andere kant , tevens de minfte moeite willen aanwenden, om den aart van ons eigen be- {Чаап te onderzoeken „ onze verkeerde denkbeelden na te paan, onze bedorven neigingen, meteen woord ‚onzen ре» eelen boezem nauw te onderzoeken, ons geheele hart, ‚їп alle deszelfs fchuilhoeken , па te gaan , zullen wy ook waarlyk en met er daad bevinden , dat de Mensch, we- ens zyne natuurlyke Verdorvenheit „ altoos meer geneigt is tot het kwade, dan tot het goede, Indien nu de Deugd en het ware Verfdand geenen anderen Grond had, dan gewoonte , de veranderlyke en bedorven gewoonte vanden ds wat zon dan iemand langer verpligten enige de minfte regtigheit te betoonen; of wat zal hem aanfsoren tot de beoefening dier pligten, welke hy zyne Schepper, zynen Evenmensch en zich zelven verfchuldigd is ? Wat zal een Mensch Deugdzaam doen zyn, indien zyne tydelyke Бе- langen een tegenftrydig gedrag van Һет afvorderen , zo hy meer voordeel kan doen, met der Deugd den voet op den nek te zetten; met alle derzelver wetten te vertreden, welke hy anders als een redelyk Wezen natuurlyk gehou- беп,із na te Кошер à met alle de pligten te veronagtzamen ; die һу ав Mėnsch, en nog veel metr. dle Бе il dei rege Kristen verpligt:is-te. valbsengea ?. Мега] gen vemzyn bedorven hart г › еп de Debed, de : греп boden worden 625161005; bet Dor der Rede, in onze Ziel ontftoken ; word. geheel uitgebhtst; en de Mensch Zal vols komen п Гета ое ре BC п, Sei kwade en bedori „уеп begee 0 ende. е verleidingen eneg booze Wereld, de fhoode: Luster van een bedorven en zondig Vleesch. — Zie daar de gevreesde , de verderfè lyke gevolgen ; die rratuurlyk voortvloeijen uit dasdanig ene handelwyze,: Меп kan de Ребе niet-langer aansien áls rioodzakelyk , beftendig en nveranderlyk; iffaar op zyn best als iets, dat een zeker: gebruik ene gewoonte onder de Menfchen heeft ingevoerd; en dat dus niet langer.van duur is, dan men zich,zan zulk ene gewoonte of manier wil ond derwerpen. kwaad te laten en het goede te, betragten ; want was de ugd anderfchikt aan de veranderlyke gewoonte „ dan moesten wy den Weg der Deugd verlaten , en onze voeten getten op den breeden, ор den verderflyken Weg der Onr- ` deugd; .zo dra het flegts dienen kan , om enige gefmede oogmerken uit te voeren , of, zo dra de tyd ene andere gewoonte van Leven en van Zeden had ingevoerd. Wa zou het fchelen kunnen , of men enige handeling of bedryf oubillyk , onregtvaardig of godloos noemde; wanneer bet tog in zich zelven geene onrechtvaardigheit, of godloos- heit ware ; maar allenig behoorde gelaten teworden, om dat onze belangens juist-het tegen overgeftelde vorderden ? Men had zich alleen. maar te bedenken „ of het ons dieu- ірег ware in het voortzetten en bereiken onzer inzigten en ооршегкеп. —- Dan, indien men op deze wyze te werk ing, boe groot ene verwarring moest hier uit noodzake- - lyk ontftaan, іп de gemeene Zamenleviog. Rechtvaardig heit was niet langer meêr ene Deugd ; Goedertierenheit ver- toor al haren luister ; de Liefde „die gezellige en beminnelyk- fte der Deugden, had geene aantrekkelykheden meer; ze zou voer altoos het Menschdom verlaten „ en alleen den toegang vry open zetten, voor de fnoodfte Veinzerv; dit, onder ene valfche gedaante van Liefde , het ganfche Mensch, dom zou hederven. Nergens was ’er enige Billvkheit meer. te vinden , of te verwagten dat we die by iemand van onze Evenmenfchen zouden aantreffen : met één woord, alle Р.ірсеп en Deugden waren ydel, en ter enemaal опт; indien "er geen Deugd, geen Verftand , geene Redelykheit onder de Meníchen gevonden wierd, dan alleen, wanneer het hunne belangens vorderden, Maar wat zou het gevolg zvn van zulk ene goeddunkelyke, van zulk ene volftrekte willekeurige handelwyze-? De Deugd zou, helaas! ailes, wegen vertreden ‚ ер de fchandelykfte ondeugd , de опе { CA 00 ы A a ть MET WILLEKEURIG. + 635 hoordfte ongeregtigheit vrylyk gepleegd worden! — En wat төп er het gevolg van zyn, wanneer. de Mensch zich geheel van onder de banden van verpligting ontfloeg ; wan- neer de Deugd allerwegen vertreden , en de Ondeugd op den throen gevoerd wierd 3 wanneer de Mensch alle de noodzakelyke ketens van verpligting verbrak , en zich деш ruimen teugel vierde om te zondigen, en allerleie kwaad ` vrylyk te bedryven ? De beklaaglykfte gevolgen, voorwaar , zouden hier uit voortkomen; gevolgen , zo als we reeds hebben aangewezen , die ene onherftelbare en verderfelyke verwarring ва zich zouden flepen. Geen ogenbiik was het . ene Mensch omtrent het andere in zekerheit; geen enkel ogenblik was men omtrent de bezitting zyner goederen ge- mst ; want by wien, of waar zou men ze veilig mogen achten? — Indien het tog de belangens van mynen Buur- man vorderden, wat zou hem beletten, of waar door zou hy weêrhoudea worden, om zich niet terftont by de eerst voorkomende gelegenheit meester van myne goederen te maken? Wanneer zou ik, op myn beurt, myne hand niet uitfteken ‚ wanneer zulks gevoegelyk met veiligheit ge- fcheiden Коп; en roven op myn beurt ook de bezitting van hem, die my den weg had aangewezen, die ik, myne be- langens alleen volgende , moest inflaan ? Ну was dierhal- ve even zo min een ogenblik zeker van hetzyne, alsik van het myne: en zie daar, welhaast verwandelde de gantíche Staat in een Roofnest. Het is niet te min by velen een vaste ftokregel , om gee- ne andere reden de Dengd te betragten , of hun gedrag op ene redelyke wyze in te rigten , dan alleen uit dien hoofde , om dat zy enige uitzigten enige vastbepaalde oogmerken hebben, welke niet gemakkelyk op ene andere manier zyn te bejagen of uit te voeren ; dewyl ze niet ontzien one regt te plegen, de Deugd te verwerpen, en alle ondeug- den te oefenen, zo dra zy meer tydelyk voordeel zien їп het volgen van de Ondeugd, dan in het betragten der Deugd. Zulke Menfchah , die niet fchroomen onregt te · bedryven, zo dra zy hun gedrag maar met enigen fchyn weten te regtvaaraigen , en hunne vuile oogmerken opene listige manier weten te bereiken ;. zulke Meníchen , zeg ik , zien de Rechtvaardigheit , de Billykheit, de betragting der wate Deugd , en alles wat de Redelykheit van ons afvor- dert , aan, als zo veele banden , waar mede zy gekluisterd worden; die alle hunne vryheit wegnemen „ die een vry werkend wezen al te zeer, vasrknevelen, еп in het меткер P3 ` His 555 DEUGD EN VERSTAND hinderen} want zk roemen doorgaans veel op hunne жуу. 