Beschryving van's Graven-hage
Naall de Rolle ten zuiden is dt Raadkamer i\\e\k& mede cenfchoon vertrek is, en veel grooter dan de Raadkamer van den Hove van Hol- land ; dez'-Ive is rontom met fraaie tapyten gemeubeleert. De plaats > daar de Raad aan een ronde tafelvergadcrtzit,ismeteenhoute parquet of bidufter afgefchoten. De fchoorfteen, die binnen het zelve par- que*: of flaketzel ftaat , pronkt met een fchildei-ye door den konft- fcliilder Hendrik van Limborcb op ordre van den Raad in den jaare 17x5". gemaakt. Het zelve vertoont den Keizer Jiifiinianiis op zynen troon gezeten , met veel eerbied ontfan^ende het Regts-zwaart en Wetboek, die hem door de Godinnc Jujiitia , welke op de wolkeit uit den hemel is nederdalende , werden aangeboden. Aan de voeten van den Vorft ftaat die zeer beroemde regtsgeleerde Tribonianus , ne- vcns anderen, met oplettentiieid hoorende na de aanfpraak en beve- Icn van de Godin. Dcz£ <?) Bcrkndusjby Jfiegel, pag.^o.%\. Scriy./'<Ji^. J 85). Goudhoeven,^^^. 405. Alkc'inade, Af«»/* VAN 'sGRAVEN-HAG E. IV. Hooftst. 131 Deze Raad is , gelyk wy zoo even gemek liebben , in den jaare i5'8x. alhier in den Hage ingeflelt , meeft door toedoen en op den naam dcs Princen van Oranje, als hebbende en aan hem gedefereerc zynde de hoge overigheid dczer Lande , in plaatze van den Grooten Rade tot Mechelen, na dat in den jaare i5'8i. de Koning van Spanje verklaart was vervallen te zyn van 't regt , dat hy hadde op de Landen van Holland , Zeeland , Vriesland en Utrecht , om te zyn een hof van appel zonder eenige verdere provocatie voor de ingeze- tenen van Holland (r), waar by die van Zeeland zig ook in den jaare i^S/. voegden (s). Het zelve beftond, gelyk het jegenswoor- dig nog beftaat, uit een] Prefident , 9 Raden , te weten , zes wegens Holland en drie wegens Zeeland , een Griffier, en een Subflituit-Grif- her. De Staten van Holland hadden na verfciieide befoignes op het ftuk des gereclits, welke, mits de dvverreling der tyden en ""t verwil- deren der landzaaten by den kryg , en zonderling , mits het ftaken der regtspleging van den Grooten Raad van Mechele , in byfler ver- loop was geraakt, al by hunne Refolutie, in April i^So. genomen, „ ejndelyk verklaart en gerefolvecrt , dat eenen Raed van Appel in „ Holland, inplaets van de Revifie opgerecht zal wer-den binnen de „ ftad Haerlem \an 10 Raden met een Prefident , welke Raden eens- „ deels geftelt fullen worden uit den Rade Provinciael , zulx dat den „ zelven Rade blyven zal in getale van 9 perfoonen , den Prefidc- 5, rende daarin begrepen , daer onder ten minften wefen fullen drie „ extraordinairis als ConimifiTariiren, op halve gagie ; en dat voorts „ eenige by provifie gecommitteert fullen worden , om te decideren 5, He procefTen, in ftaete van wyfen wefende, voor de Commiffarif- 5, fen ter Revifie. Uit wat Led en ' dczelvc beftaat. Refolu- tie no. pende het op- regten van een "Raadvan jippei binnen Haarlem. hier ingeftelt. R Be- ' (r) Zie Hoofd , Nedcrl Hift. Ub. 19. pag. 817. en 818. [s) Zie 't Traftaac en Verdrag gemaakt tuflchen de Hceren Staten van Holland en van Zeeland , beroerende het rcfTort van den voorfz. Hogen Rade over het Graaffchap van Zeeland, van datis den zp. Jan. en 5. Aug. if 87. gedrukt in het Groot Placcaat-boek U. Deelfol 838. tn It^. Deel fol. ff4., als mede het nader Traftaat en Verdrag tufichen dezclve Staten nopende de judicature van den Ho- gcu Rade van den zo. en 11 . Septemb. i f 96. //. Deel fol. 84<5. en 848. IF. Deet fol. 5f7. en ooJ£ te vinden agtcr de Inftrudie van den Hove van Holland , &c. No. mihi 2.9. ■■' (0 l^edirl. Hiji. Ub. 16. pag. 6%6. 13^ B E S C II R Y V I N G Andcre Bcbahcii dczc kamcr, iiccfc de Hoge Raad nog verfcheide andere vertrek- yercrckkcn , diencnde meeit alle toe tomparitie-kamers , mitsgaders Com"l- cen bvionder Ncrtrek, waar in de BibliocJieek van den zelven Raad lijie-ka- i;cpluatft is- Ook heefc deze Raad z;>'n eige Griffie, gcLgen aan dc iners. -^uidzyde van dc binnenplaats , daar m€n van agtcren in de PleitroUe Biblio- jjj. ^ j-cgt over dc Griffie van den Hove Provintiaal. Van vooren heeft '*'"^' hy een ruime voorplaats met een fteene poorf tot den ingang, Itaan- ^'"'^''* de over de Kaftelenye van den Hove. Devvyl de Kaltelenye t'ecnemaal haare betrekkinge heeft tot beide ^yf!''' de evengemclde Regts-Hoven , en zulks als een gcvolg van dezelve moet werden aangemerkt , zoo hebben wy niet ongevoegelyk geoor- deelt , om dezelve alhier met cenen te belchryven. De Kaftelenye is gelegen tullchen de uitcrllc of agter-poort {v) ten ooflen en de binnen-poort , waar door men aan die kant op het binnen-hof komt , aan de noortzyde ter plaatze daar of daar ontrent wel eer de kano- Waar- nezie van 't kapittel ten Hove geftaan heeft , immers zoo verre wy J'^J''"' konnen afnemen uit de belendingen van de gemelde kanonezie , in P^iaaue cenen brief van den jaare 1381 {w) vermelt, waar by Hertog Aal- dnarcer- hcft vaiJ Bcjeren verklaart , „ dat voor ons gecomen is ("t zyn de tyds de ^^ ^voorden van den gemclden brief,) onfe lieve getruwe Heer Dire zie"varf't 33 roppeuzoen , te dezer tyt Deken in onfen Capellen van finte ivia- Kapi'tei „ rien in den Hage, en heeft ons opgedragen, quytgefcouden en in '^"ft^^H " rechten eigendom bekent den eygendom van der ivoo/ii/ighe , daer ^'^ "" 33 ^'^ /'« ^" ivoe/if e/i men die Caiiefye biet , gelegen en ftrevkende 'can 3, der miieren die dair voir tot onfen Hove wter ghemaed is ier muereit 3, toe die ghemaed is tiijjchen der ivoninghe voorjz en Heer IVillems 5, ivoninghe de Froefts nit ttr tyt van Bergen in Henegoit , voertgaende 35 noertvjejlvoaert f endcn Heer Dircs groote fchuere drie voeten bitten den onfen drop , en voert tot half den erve , dat after dier groote fchuer leghet > en alfoo omgaende viercant totter mitere , die voer deze vooninghe gaet tot onfen Hove watert alfe voerfz is. Welke kanonezie de Graaf vervolgens weder aan den gemeldcn Heer Dirk vVan- ^ Voppenzoon te leen gaf. Wanneer de Kaftelenye aldaar gebouwt bouwt, zy, is by ons onzeker ; dezelve diende voorheen alleen tot inwonin- onzeker ge van den Kaftelein van 't Hof , dog is naderhand geworden een ci- Was vile gevankenifTe {^x) voor de geene , die uit kragte van fententie voor- of (*»; Dus werd dezc poort genaamt in cen Commiflie van date 7. Febr. 1551. fi. C. „ waar by Keizer Karel aan JVilkm vander Cruys , ExploiSlier in zyne Camer J, van den Rade in HoUant geeft de bewaeringe en ivooninge van den achterpoorte van 5, onzen Hove in den Haige , mit heuren toebehoeren , vuytgezondert den boom- „ gaert , geheten den Koeltuyn , die wy cm rcdenen voertan an ons houden vvil- „ len, (jff. (w) Dezcn brief zullenwy hiernti in 't gcheel oplevcren. {x) Wanncer men de Kaftelenie eigentlyk tot een civile gevangenis heeft be- ginnen te gebruiken , is by ons onzeker. Zoo giiTen plaats heeft , zoudcn wy meenen , dat het is gefchicd ontrent het begin der voorgaande eeuw ; immers dac ze inde jaaren 1^84 en if 8(5 daar toe nog niet gedient heeft, is onzes oordeels, klaadyk tc befluiten diar uit , dat., als dc Heer Hoddcsdon, Ambafladeur van wc- gens de kroon van Engeland by dezcn Staat , over de difcommoditeit van de plaatTX in de herbergc van da Paeuiv , ahvaar hy tot nog toe gelogeert was , hadde geklaagt^ dc 33 33 35 VAN 'sG R A VE N'H A G E. IV. Hoofist. 13^ of Gondemilatie zo6 van den Hogen als Provincialen Rade , inhou- ''^=^=^ '^^ dende preltatie van eenig feit , of vvel dat dezelve zyn gewezen tot ^g^j"" lalte van eenige CoUegien, Voogden, Curateuren, Rentmeelters of va^ndc Gemagtigden , tot voldoeningc der zelve gegyzelt werden (^ ) ; of ^^^^' ook voor de zulke, die van buiten in den hage komende , by een '^'"'."" Mandement ^'an den Hove om civile fchulden in perzoon gearrefteert le ge-^' wordcn ; als mede voor de zodanige, die op ordre van den Hove vange- door den Fifcaal of zynen Subflituit op vermoeden van eenig mis- "'*' daad binnen den Hage werden geapprehendeert. Alle welke aldaar voor eenen korten tyd hun verblyf moeten nemen of provifioneel werden bewaart , tot dat zy of voldaan hebben of ontllagen , of na vereifch en bevindinge van zaaken van daar na de Voorpoorte van den Hove werden gebragt ter naauwer verzekeringe. In voorige tyden namen de gegyzeldens , die in den Hage gyzelinge wierde be- tekent , in de eene of andere herberge hun verblyf , en mogten daar niet uitgaan , dan met oorlof van den Raad. Ook werden in dezel- ve Kartelenye gehouden de verkopingen van goederen , welke ten overflaen van c ommii.ariiien van de refpective Hoven van Juflitie albier geichieden. Let gebouw is tamelyk groot, dog van geen uiterlyk aanzien; De Kafle- Kaftelein , die nu met eenen Concherge is , en zyne woonplaatze daar J^'" ^" in heeft, werd by den hove aangeilelt , of moet ten minften daar chwge toe van den zelven approbatie bekomen {z). De hiftoriefchryver by den Bor (a J zegt , „ dat in zynen tyd aan de Ivaflelenye een fchoone ^°^^ 3, tuin was , als mede een Ichoone kaatsbaan voor plaifier van de fieiu^" jj Edelen , Suppooften en Hovelingen ; dat daar agter buiteri aan de 35 kanten qUam , gelyk als een cingel , een pla'ats , die rtien het Aeker- '^"^^ 53 land noemde, alwaar men jonge aakers of eykel-boomen plagt aan dighi^"' 53 te voeden ; maar dat , doordien deze plaatfe aan beide zyden op dec on- 55 de kanten van het water met fchoone hooge boomen bezet was , ''^^'" ^^. dezelve aldaar niet meer konden groeyen ; en is nu , vervolgt hy , ^^^^^^'' aldaar de Reygerye van den Stadhouder ; ooftwaerts daer aan is des Stadhouders tuyn of hof , daar alle aart en boomvruchten voor de keuken tot behoef van den Stadhouder geteelt werden. Dog R 3 deze de Staten van Holland, by refolutie van den 27. Decemb. 1584 , door hume Ge- committeerde Radcn den kafielein van den Hove gelaffen den voorn. Hoddesdott te ont- fangcn , van bchoorlyk kgys te voorzien^ en tot koflen van den Lande te traSleren ah na behoren , 7 "welk by den voorn. kaflelein zulks ter ordonnantie van de voorjz Gecom- mitteerde Raden is aangenomen. En ook vcrders daar uic , dat , wanneer dc Graave van Leicefter in 't einde van den jaare i j-8f alhier te Lande en verders in den Ha- ge quam , om van wegens de Koninginne van Engeland de Landvoogdy te aan- vaarden, de 5'/j^^« by refolutie van den S.Januarii if8(J. ordonneerdeny dat die van de Rekeninge in Holland zouden belaften den kajletein van 't Hof van dezen avond te dekken 1 2 of meer bedden, zoo veel hy weet te bekomen ^ zoo verre '/ zelve alrede niet is gefchied, voor 't gevolg van zyne Excellentic, enz. {y) Hoe in cas vangyzelinge werd geprocedeert , en wat daar ontrent moet •waargenomen werden, zie Mcrula, Manter van proced. lib. 4. Tit. pp. Cap> i. Van Alphen , Papegay I. deel. kap. 3 1 . pag. 1 87. Manicr van proced. voor den Hove Tit. 25. Cap. I. en volgende. (z) Zie hier na Bylage L {a) Nederl. hiji. lib. 9. op'tjaar 1578. pag. 141. 3> 53 33 nyc. Noor- der trap van dc zaal en gal de- rye na de Ver- gader- plaais van de Staten Gene- raal. Kamer- bevvaar- dersver- trek en fpreek- kamer. Verga- der-ka- mer van haarHo. Mog. Twee fchoor- fteen- ftukken. Baro- meter. Pour- traiten van de y Prinfen van O- ranje. ,34 B E S C II R Y V I N G deze zaakcn en omftandighedcn zyn door den tyd zodanige verande- ringen onderworpcn gcworden , dat dczelve meell al haar oude en voorige gcdaante hebbcn verlooren, zulks dat de oude gelegentheid en Ibckkingen niet meer na te fpeuren zyn ; zynde ook jegenwoor- dig de gemelde kaatsbaan en rygcrye aldaar niet meer te vinden 5 en de Stadhouders tuin gcetfcnt en in een vierkant Plein , rondom en kruiswyze met linden-boomcn be plant , verandert , waar van wy hicrna te zyncr plaatze breeder zullcn fpreeken. Nu keeren v\'y v\'eder te rug na de groote Zaal , cm aldaar langs den noorder trap , dien wy voor ecnen tyd lieten leggen, door een galdery te komen aan de Vergaderplaats van de Hoog Mog. Heeren Staten Generaal der vercenigde Nedcrlanden. Aan 't einde van deze galdcryc is een groot vierkant portaal , daar men door een open- llaande deur inkomende , tcr llinker hand heeft een klein vertrekje, dienende tot verblyf van de twee kamerbewaarders van haar Hoog Mog. , en ter rechterhand een maatige i'preek-kamer , haar ligt fchep- pende op de binnen-plaats \'an den Kade van Staate en Generaliteits- Rekenkamer. Ook is 'er nog aan dezelve zyde een galderytje , waar door men gaat na de kamer en vertrekken , behoorende tot de Fi- nantie van haar Hoog Mog. , waar. van wy hier na in -"'t artikel van den Rade van Staten breeder zuUen Ipreken. Regt uit is de ingang van de Treves-kamer ^ en aan de llinkerhand de A'ergader-kamcr van haar Hoog Mog. Deze laatllgenoemde kamer is een groot langwer- pig ftuk , rondom behangen met tapyten , verbeeldende de hiilorie van de Koninginne Cleopatra , en heeft door drie groote opfchuif- raamen het gezigt op het Binnen-hof ten zuiden. Aan 't oort en welleinde van de zaal ftaat een fchoorileen , beide pronkende met een konft-ftuk van den fchilder Parmentier , vertoonende het eene de Standvaftigheid en 't ander de Voorzigtigheid. Naall den welt- fchoorfteen ziet men in een glaze kas belloten een Barometer , waar van het houtwerk zoo geeflig en zindelyk door den cieraat-inyder Lanckaiup in den jaare 1709 is gelneden, dat het overwaardig is om bezien te werdcn. Aan den binncn-muur, ten noordcn, hangen tc- gens dc tapyten de pourtraiten van de vyf Prinfen van Oranje. De zoldering is door den e\'cngemelden Parmentier met vcrfcheide zin- nebeelden befchildert. In \ midden van de kamer llaat een lange tafel met groen laken overdekt , en rondom met lloelen bezet voor dc Leden die deze \ ergadedng uitmaken, hebbende ieder Provin- tie na ordre aldaar haare zitting. De Itoel van den Prefident of preii- derende Heer , is in 't midden aan de tafel met den rug na de glazen geplaatll, en in form van de andere onderfcheiden. Des Stadhou- ders ftoel ftond in der tyd aan \ welleinde van de tafel. 't Zal , zoo wy hoopen , den weetgierigen Lezer niet onaangc- naam zyn, dat wy ter dezer gelegenheid alhier een korte befchryvin- ge (b) Ondcr deze benatning mocten alliicr verftaan wcrden niet alleen Ambadh- dcurs, maur ook Envoycz , en andere. I V;\N \-G K A V E N-II A G E. IV. Hooftst. i^^ ge opgeven van de plegtige wyze , waar op haar Hoog Afogende in Konfng den jaare 1 660 Karel den tweeden , na dat hy na zyne twaalf-jaarigc bal- ^'i'"'. ^ lingichap geduurende het llreng proteAorfchap van Cromivel , tot jeii jaa- Koning van Groot-Brittannie was uitgeroepen , voor zyn vertrek re 1660 uit den Hage na 't zelve ryk, op deze hunne vergaderplaats en in ^'^'^^F derzelver vergadering geleidden en ontfingen. De i<s.oning , eenige oiman- dagen alhier in den Hage op 't huis van Prins Maiirits ijeer: pragtig gea. en koninglyk onthaalt zynde , deed den 3 1 . Mei aankondigen , dat hy zyn afcheid wilde nemen ; waar o;) de Staten Generaal des ande- ren daags, den i. Junii, eenen uit iedcr Provintie deputeerden, om zyne Majefteit te halen en geleiden tot in hunne vergadering, 't welk op deze wyze gefchiedde. Prins WiUem-Frederik van Najfou , Gou- verneur van Vriesland, wierd verzogt om te gaan voor den Koning met blooten hoofde. De Koning deed de Heeren van zyn gevolg vooiuitgaan , en volgde te voet , hoewel de koetzen beilelt waren. Voor hem gingen de Piins Willem en de zeven Heeren gedeputeer- den J alle bloots hoofds , tullchen twee ryen zoldaaten van de wagt De Staten Generaal quamen gezamentlyk den Koning aan den trap van de g. oote Zaal ontfangen , vi^aarna zy zig openden en den Ko- ning twee en twee door de zaal , galdery en vertrek-kamer ( nu Tre- ves-kamer ) tot in de zaal van haar gewoone vergadering volgden. De Prefident verliet zynen ftoel , en zette zich recht tegen over in den floel van de AmbalTadeurs ( ^ ). Op de plaats van den Prefident was gemaakt een voetbank , zeven of acht voeten breed , en eene voet hoog, bedekt met een tapyt, tot de deure van de vertrek- nu Tre- ves-kamer. Op de voetbank lag een groen fluweel kleed , om hoog was een tluweel verhemelte van dezelve koleur , hangende tulfchcn de afbeeldzels van dc Prinfen van Oranje 5 JVillem en Maurits, ter rechter, Fi^ederihHendrik en Willem [den tweeden ter Ilinker zyde. De Koning ftond overend en bloots hoofds , tot dat alle de Leden van de Staten Generaal zig op hunne plaatzen gefielt hadden. Toen zette hy zig neder en dekte zig , en bleef in die llaat tot dat alle de Heeren gezeten en gedekt waren , wanneer hy oprees , en zig weder ontdekt hebbende , de Heeren Staten Generaal in zeer verpUgtende vvoorden bedankte voor alle de beleeftheden , hem aangedaan , hen verzekerende van zyne vriendfchap , en van zyne genegentheid voor 't- welvaaren van de Republiek ; hen recommanderende de perzoonen en belangen van de Princes-Royaal zyne zuiler , en van den Prins van Oran- je zynen neef. De Heer de Feth , Gedeputeerde wegens de Provintie van Zeeland , toenmaals prefiderende , antwoordde in den naam van dc "Vergadering. Waarna de Koning te rug keerde langs den zelven weg, en op dezelve manier als zyne JVfajelleit gekomen was , Prins IVdlem yooraan gaande bloots hoofds, en de Staten, die twee en twee hem volg- den > hem gezamentlyk geleidende tot op het hof beneden de trappen vande Zaal, daar zy hem ontfangen hadden. De Koning vondhierde Hee- (f) Wanneer den AmbafTadeurs openbaar en plegtig gehoor verleent werd, werden zy geplaatft regc over den prefiderendcn Hcer, in een armdoel met fluweel overtrokken, en op een kuflen van gclyke llof j maar de Enyo^'ea zitten in cera arm-iloel, en op een kuflen met laken overtogen. ^}6 B E S C li R Y V I N G 'Treves' kttrner. Twee I'choor- lleen- Itukken aldaar, verbccl- dcndc 'tctrlle Koning WUUm den III. 'tTwce- de de Vryhcid, Vredc ciiOvcr- vlocd. Pour- tretten vande vier Prinfen vanO- ranje. Refchil- derde Coupel en ver- dercver- cierze- len. Waar toe deze kamer gebruikt werd. Ander vcrtrek tot de confe- rentien van den Raad van Sta- te, em. lAndcre vertrek- kenvoor deCol-. legicn mirali- teiten. Hccrcn van Holland , die zync Majefteit van daar na hunne vcrgadef- kamcr gclciddcn , gelyk wy hicrna breder zuUen verhalen. Nu kee- ren wy wedcr tot het gebouw. Ten noorden van dc evenbefchreven kamcr , heeft men ccn tv^-eede veel grootcr en langer, gemeenlyk de Treves- katner genaamt, zynde de- yclve in den jaare 1697 vernieuwt, vergroot, en in alien deelen met fny- en Ichilder-werk zeer heerlyk verrykt ; onder het welke wel in- zonderhcid uitmuntcn de twee Ichoorfteenen , waar van de eene ten ooften vertoont le\ ensgrootte JVillem den derden , Koning van Groot- Brittannie, niet allcen in koninglyken gewade, maar hcbbende ook het hoofd bekroont met den koninglyken kroon , en daar boven ge- plaatll het vvapcn van 't zelve ryk. De andere ten wellen verbeeld de Vryhcid , Vredc en Overvlocd , een werkftuk van den vermaar- den konilfchildcr Tbeodoriti van der Schiiitr. Dit ftuk is omzet met het fraaiile lofwerk dat dc beeldhouwery kan voortbrengen. In het hoofd ziet men het wapen van de Staten Generaal , uit het welke de vv^apenen dcr zeven vereenigde Nederlanden na ordre ter wederzyden van het lluk met banderoUen zyn nederdalende. Dc zuidmuur is voorzien met vier tafereelen , der vier Prinfen van Oranje , door Heiir. Brandon levensgrootte afgemaalt. Tuilchen dc middellle is een grootc opilaandc deur , waar door men uit d'eene in de andere kamer treed, en welke ook dient tot eenen doorgang voor de AmbalTadeurs , wanneer zy ter publykc audientie in haar Hoog Mogcnde vergadering werden geintroduceert. Het ligt , 't geen de- ze kamcr ten noorden door verlcheide groote glazen ontfangt , geeft aan dezelvc een grootc hclderhcid , en door het menigte vcrguldzel zodanigen glans, dat alles zoo heerlyk en voortreffelyk voorkomt , dat dc befchouwers in 't opkomen niet weten waar been ze het oog cerft zuUen wenden. De zolder , coepels of boogs-wyi7,e gemaakt , is door verfchcide meeflers cierlyk befchildert. In den midden-kring ziet men afgebeeld de zeven Maagden, zittende in 't ronde op de wolkcn, houdcnde ieder een fchild met het wapen van icder Provin- tie afzonderlyk. Midden in de zaal rtaat een zeer iange tafel , insge- lyks met groen taken bedekt en met ftoelen bezet. Deze kamer werd allcen gebruikt tot het wekelyks ordinair Congres van de Ambaffa- deurs en andere uithecmfche Miniilcrs, en ook tot de conferentien, "welke door haar Hoog Mog. met dezelvc gehouden werden. Ten ooftcn gaat men uit dczc kamer in een vertrek , 't geen dient tot de conferentien van haar Hoog Mog. met den Rade van Staate en Generaliteits Kekenkamer. Het merkwaardiglle , 't geen in die vertrek te zien is , zyn twaalf fhikjes fchildery , verbeeldende de hillorie van Claudius Civilis , Opper-bcvelhebber der oude Batavie- ren , welke llukjes men zegt gefchildert te zyn door den alom- mc beroemdcn Hans HoUebein , en tans op een noogen prys gefchat werden. Aan de overzyde ten welten van de Treves-kamer heeft men nog twee andere vertrekken , zynde het vcrfte de vergader-kamer voor de Gcdcputcerden van de Collegien der Admiraliteiten , en 't naaftc daar aan een bcfoigne-plaats voor dezelve , waar in men ook met een dcur uit de Treves-kamer komt , hebbende alle het gezigt op den Vyver. Beze >» — ^ i A Ziiihufe dt-r JTeer i' II, T/at-%ruf, ivr/ci .e ■£. ... , ,„ TREVES-KAMERVATsr HAAR HOOG MOG.DE STATEN GENERAAL DER VEREENIGDE NEDERLANDEN. rnuil C'ttfns. 3WacsMDEl.J',7,u< ,tui OrMi/e . C.TriJij MiVKtTS . K.J'riiis Frederik He\rik. t. Truis VjLLEM DE^JI T Sc/wc'tMtee/i-stui yerieeUaiJe W1LI.EM DEN III .A'aiunv ycui Givat-SrMamiUy&- Sciooiji^n-stui. y€riieM:nti: Je SeiiJra^.Vre^ m J'rvAeia ■"<■""'• <^ •^^•"■Aift m -t m,M.'i ■/<■'■ z.-y^n l>rc,-iitt'.n . \ . J)e l,cJcj.ute.;Jen .fc- P,;;-mli^„ cj.r .!,■ ^cJaMitc .,»// zci:;, OrrUsi^,, J^ jjme m JiamifeiwoMcAaj- .,j',./uujU- tct /iMM,a> mf JOT Iv; GoJsJtcnsr en J •ry/ieA. K . T>c iw Jcekn Jci- Ol WrcU. L . J)£ zej deafen van ck "Zaal IC'-ft.Lj,, VAN 'sG R A V E N-H A G E. IV.Hooftst. 137 Dcteka- mers en vertrtk- ken fer- tyds des Hof. Redenrri waarom dasr toe verko- rcn. Deze kamers en vcrtrckken 'van de Heeren St at en Generaal met het quart'ter van de Raadkamer 'van Brabant-, zegt Aiatth. van der Kiou- ve in zyn Charte-Chronyk {d), dat eertyds zoude zyn gevveeil: des Keizers-Hoj\ waar in wy hem niet willen tegenlprekeJn , vermits het zelve 00k byna overeenkomt met de aamvy/,ing van tkaarticvanden Hage \ an den iaare ■■ 5-70. onder N°. i. 't Schynt , dat Iveizer Karel-, want voorige Graaven hebben hun vcrblyf meer binnewaarts in \ oude gebouw gehad , wanneer hy hier te lande was , dit gedeelte , als het vermaakelyklte van't ganlche Hof, tot zyne relidentie-plaats hadde verkooren , hebbende ten noorden het fris en vers water van den vy ver , ten ooften een wyd uitgeibekt gezigt na 't Bofch , dewyl men moet onderlleUen , dat het oollelyk gedeelte van den 1 age toen en ook zelfs nog lang daar na onbebouwt was ; en ook over des Stadhouders tuin. In laater tyd , na dat men zig hier te lande , on- der Philips den tvvTcden , Koning van Spanje , hadde ontdaan van 't onverdraaglyk juk der Spaanfche Meerichappye , en dat men ver- volgens het gouvernement dezer Landen had opgedragen aan Eliza- beth j, Koninginne van Engeland, wierden deze kamers op de aan- komfle van Kobbert Dudley , Graave van Leiceiler , als haaren alge- meenen Stadhouder en Opperkrygshooft der Engelfche hulptroepen, hier te lande , tot zyn verblyf en hofhoudinge ingeruimt ; „ Grdon- 55 nerende ten dien einde de Stateri van Holland , by Refolutie van 55 'den i8. November i^Sf , dat het geheele logys aan de ooftzyde 3, van de Capelle op het Hof, uitgczondert de Audientie en Kaad- 55 kameren van den Hove Provinciaal en Kameren van de Rekenin- 35 gen , zoude werden geopenc , ontledigt en gereet gemaakt voor ,) de hofhoudinge en het logys van zyne hxcellentie den Graave van Leiceller voorn. ; lallende en authoriferende daaromme die van de Kamer van de Rekeninge , het voorfz logys in alles te doenopenen, ontruimen en prepareren , ende voorts die van den Hoogen Rade van eenbequaam logys in den H age te doen voorzien als naer behooren; ende voorts ordre te llellen,dat zyne Excellentie Graave Maurits van A^alfai(,&:c. als Gouverneur over Holland en Zeeland, in zyn logys niet en werdegedifcommodeert,nog de vcrgaderinge vande voorn. 55 35 55 35 53 35 35 33 35 53 33 55 33 35 93 53 33 ?' 33 Ordre, f>m lo- gement voordcn Graave van Lei- celler op htt Bin- nenhof te ac- conimo- deren. Als me- de cm 't brarie gedicnt hebben- de, voor die van den Ho- 138 B E S C II R Y V I N G 3J ^^ Burgenneejleren 'van den Hage^ dezelve St at en Generaal voor het ^^ eer^e op het Stadhuys van den Hage te willen accommoderen van „ t'ivee kMmers, ziilks by dezelve Burgemeejlers is aangenonicii. Voorts ordonneerden de Staten by Kefolutie van den xi. December 1585-, dac de C/eeffe kamer mede zoiide iverden geaccommodeert , en voor al dat daar hi voorzien zoiide iverden, dat alles wierde gerepareert, op dat zyn Excel lent ie zynen op en a f gang mag nemen door de groote Zaal en zoo vervolgens na de groote galderye , enz. Ook wierd den Con- trerolleur van den Hove door de Staten van Holland den 3. Januarii 1585- gelajt-, de Kapel-kamer of Keizers-falet te doen prepareren en re- pareren , /// 7 luegnenien van de portaalen en andere beletzeien , en V maken van ecnige nieuwc dear en, enz. Maar als de voorn- Uraaf uit dezen Lande weder na Engeland was vertrokken, 't geen voorviel in 't einde van den jaare 1587, en aldaar zyn landvoogdy had afge- legt , en dat overzulks daar door dezekamersenvertrekken ledig Iton* den , of immers niet meer dienden tot het voorig gebruik , wierden dezelve voor 't grootfte gedeelte aan haar Hoog Mogende overgege- ven, om aldaar hunne valte byeenkorall te houden , ingevolge van haar Ed. Gr. Mog. Refolutie van den 19. Mei 1588 , inhoudende, DeSta- „ dat op de IMemorien en Pointen by die van den Rade van State teuGe- ^^ overgelevert , omme daarinne voorzien te worden , refolutie is limine m gcnomen , en onder anderen , dat de Staten Generaal alhier op verf!ade- „ het Hof mede zullen worden geaccommodeert , om haerluider ring^ „ vergadcringe aldaer aan te houden , en dat alle dezelve Refolutien 'THof'te " iri de vergadcringe van de Staten Generaal zullen innegebracht houden. „ werden. „ De unie van Uitrecht in den jaare if 79 was wel de grondflag van vooren dcze ^^e^gadering , maar deszelfs Leden quamen in den beginne niet opande- altyd by den anderen {e) ■> en hadden ook geen vafte vergader- tepiaat-^ plaats, vi^crdcnde dezelve by den Rade van State dan hier dan daar gadert befchrevcn zoo dikwils als de nood vereifchte. Dus vergaderdea gewceft. zy in dcn jaare 15-80 te Delft ; in if 81 te Amfterdam, en in 't zelve jaar in dcn Hage , alwaar de algemeene vereenigde Staten op den zesden Julii verklaarden den Koning van Spanje vervallen te zyn van z^Ti regt tot de Nederlanden. In ifSx waren zy by den ande- ren te Antwerpen; in 15-83 te Middelburg in Zeeland, en in 't zel- ve jaar den xo. September te Dordrecht ; in 1584 te Delft ; in 1585 te Utrecht, en in 1587 te Dordrecht, daar de Graaf van Leicefter dezelve befcheiden hadde . Want onder de verdingen , dewelke de algemeene Staten by ^t opdragen van de Opperlandvoogdy der Lan- den aan den Graave van Leicefter op den eerften van Sprokkelmaand des jaars 15-86 met hem hadden gemaakt , was , dat de Algemtens Staaten fouden gehouden zyn te vergaderen , binnen de geweften ojte ter pJaatfe daar '/ hem gocdt dochte , fallen tyde , wen by ben dede beroC' penr (r) t)e Groot in zync Nederl Jaarboeken pag. 117. zcgt, „ dat de bezending al- ,) ienskcns ^e gedaantc 'uan een geduurige vcfgadcring heeft aangenomen op den naam van ,i de Algemeene Staten der Vereenigde Ncdeilandai , die zy vertoonen. Dezelve „ wviicotoen ter tyd, Geldcrland, Holland, Zeeland, Uitrecht, Vricsland tuT- „ fchcn 'c Vlic en Lauwcrs en Ovcryflel. VAN 'sGRAVEN-HAGE. n^Hoo r T s T. li<j perii Ook zouden zy , gelyk mede de bezoiidre van yder gcjjefi , mo- ghen verzaameii y zoo dikvcyh ah zy luer/ionden zii/x oorbaar te we- zeji (/). In alzoo is ten tyde van den zelven Graaf, om byzonde- re redencn (g ) deze tot een geduurige vergadering gebragt en ze- dert geblcven (b). De \ ergadeiing der Statcn Generaal befliaat uit Afgezondenen uit ieder Provincie , by de eenc minder , by de andere meerder , na goeddunken van ieder i rovintie, dewyl aldaar niet en werd gellemt by de prelente Pleeren hoofd voor hoofd , maar by Provintien. Zommige Provintien deputeren hunnc Afgezondenen voor der- zelver leven, andere voor drie of minder jaaren. Holland zend in deze ^'ergadering een uit de Edelen voor zyn leven, twee of drie uit de zeven groote lleden van ZuidhoUand en een uit NoorthoUand by beurtcn van drie jaaren, ingevolge van de Toufbeurten daar van gemaakt tullchea de ileden van ZuidhoUand , te vinden by S. van Lceuwen in zyn Patavia lUuftrata ( i ). Voort heeft elke Provintie op haar beuvt voor een week het regt van voorzitting , 't geen een zeker Hollands Digter , deze \ ergadering befchry vende , in dczer voege uitdrukt : 53 !I5 35 33 35 35 53 Daar d'cen niet meerder in de hoogheid is als d'and'ren Llkzclfs, haar voorzitplaats , verwiirelen met malkand'ren, Zoo dik het eerlle licht fchynt in de nieuwe week. W anneer de Vryheid geeft , dat ieder een daer fpreek' , Met beuitenj over 't gunt zy zamen zullen lluiten Ten dienlle van 't gemeen ; daer is 't , daer die van buiten Gezonden , binnen gaen ; om met het Zevental Te handelen , wat verbond van vree' men maken zai. eiiz. De Ver- gadering van de Statcn Gene- raal nit wat Le- den die beftaat. Ieder Provin- tie prefi- deerteetl week op haar tour- beurt. , Deze Vergadering heeft ookhaare byzondere Miniflers, beftaande in een Grirlier , wiens ampt , gelyk het ten opzigte van .dpszelfs zoo ordinaire als toevallige inkomilen en voordeelen , is het profytelyk- fte , zoo ook in aanzien van deszelfs gewigt en verheventheid , is net aanzienlyklle in de Republiek : Voorts in een Commis, een Agent en een Hofmeelter. By deze \ ergadering werden verhandelt alle zaaken tot de Unie S X en (/; Hooft, Ncderl. Hift.pag. 728. 774. 787. Sjf. 879. 5118. 1044. en 1180. zie mede Rcfoluticn van Holland. {g ) Deze warcn dc zwaare en mcnigvaldigc klagten , die dagelyks tegens den xdvcn Graaf ir.quamen, „ en aan hem overgebragt wierden uit den naam der Sta- tcn zoo der V ereeiiigde Landfchappen', die eerfl tocn ter tyd hebben begonnen veel- tyds te vergaderen , om buiten den Raad van State die dingen te konnen handelen ^ welker kennis zy fcbreumden den Engelfchen mede te delen j als van Holland , die voor zig zelven en voor Maurits in 't bezonder veel klagten ingeftelt hebbende, van gely ken de mcerdere gemecnc zaken naar zig trokken. H. de Groot, Nederl. Jaarb, 5. ioekpag. 106. (h) In 1 599. warcn egter de Staten Generaal tot Gornichem vergadert, daarzy beraaniden ccn gcncrale reduftic van al hun krygsvolk te maken i enz. Em. van Meteren Nederl. Hijl. 21. boek.foh ^z6.b. (!) Pag. 148 f. 35 33 33 Minis- ters tot deze Verga- dering behoo- rende. Watirt k40 h R S C li R Y V 1 N G iiezelve verhan- dtlt wtrd. Haaden Leenho- ite Viin Brubmt. Plcii- rotie, Gr'Jfie. mids' kamer. Andefe kamcrs en ver- trekketl. Uit wat Lcden dcic Rand beftaat. ill den jaare 15-86 door Prins iMauriis iiigdlelt. Rede en ooriaak daaifvan. eh algemcien Verbond bchoorende ; dezclve zcnd AmbalTadcurs en Arifc/antcn zoo ordinaire als extraordinaire , Relidenten en Pleni- potentiariiicn aan de Ilovcn van Vorlkn, Potentaaten en Mogenthe- den , en ontfangt en geeft ook opcnbaar gehoor aan die aan haar Iloog Mog. afgcvaardigt wcrdcn , en verbeeld verders in alles de mogen'theid der vcreenigdc Nedcrlanden. Ilct portaal, t gecn \\\ ingekomen zyn , weder uittredende , vind men aanllonds aan de llinkernand den ingang tot den Kade en Leen- hove van Brabant, ilet cerlte,dat ons daar bejegcnt , is de Fleit- rolle-, welke, Ichoon niet groot, egter in alien deelen zeer net en beknopt is gemaakt en geregulcert • aan de regtcrhand is de Griffie-, eri tegc uit de Raad-kamcr , hcbbende hct gezigt over de Kallelle- riye, op het huis, wel eer door Maiirlti-) Prins van NaiJau, in der tyd Gouverneur in Brazil , vcrvolgens h tadhouder van 't \ orllen- dom CleVe eii Graaffchap Mark, aU mede \ eldmaarlchalk ten dien- Itei der vereenigde Nederlanden, gebouwt. Verders is deze Kaad nOg van mecr andere kamers en vertrekken voorzien, welke alle in t particulier op te tellen, wy onnodig agten; Dit c.ppcr-regcshof 5 anders genaamt de Haad ot Leeiihof van Bra- bant en Lande van Ovennaazc ^ is tans geconllitueert uit negen Ra- den, waar van de oudlle of cerlle getituleert werd Preiident of eer- lie prefiderende i<aad , die ook met eenen is Stadhouder van de Leencn, nevens een Griiiier, en een Advocaat-Filcaal of hrocureur- Gencraal , wclk laatile ampt voorheen door een van de Raden wierd Tvaargcnomen. Dczc Raad wierd in den jaare 1586 eerft door Mau- rtts , Prins van Oranjc , provilionclyk ingeilelt. De oorzaak , wel- ke tot het opregten van dit iiof aanleidmge heeft gegevcn, was, dat de ftad Bruilel met het Opper-geregtshof en Kancelery van Bra- bant zig bevond onder de hecrfchappy van den Koning van Spanje, tcrwyl eenige andere Iteden van die zelve Provintie de zyde hidden van de vereenigde Staten , \xaar door de ingezetenen nier alleen van die, maar ook van de andere fteden, welke dagelyks gereduceert wierden , zig alzoo verltcken vonden van de middelen van Appel van de vonniifen der Onder-regtbanken , als ook van alle zodanige gunften , relieven , enz. die niet dan door eenen hooger Regter plagten verleent te werden. (,/) Den 25. Augutti. ij-86. Zk Gr. Place, bock. V. deeJfol. 8pf. I VAN 'sGRAVEN-II AG E. Iv. Rooftst. 141 Holland verzogt en op den 18. November dcs zelven jaars verkre- gen (;«). Nadcrhand h dezc Haad door haar Hoog Mog. de Hec- Nader- ren Staten Ccncraal dcr vcreenigdc Ncderlanden, volgens der 7,el- *i*"'^ ver Relblutic van den i6. September 15-91 (//) ablblutelyk bcvef- smlf^^^ tigt. Zulks dat dezc iiaad jegenwoordig beliill alle zaaken van de Gene- fteden van Brabant en Lande van Overmaazc , behoorende onder raai be- het reiTort der Cicncraliteit , uirgczondcrt dat ten opzigte van ^'^"'i^'' Maajiricbt, als behoorende te zamcn aan haar Hoog Mog. als Her- Wat za- tog van Brabant , en den Prinle en 1: illchop van Luik , tulfchen djartc- hooggem. Ilceren Prinfcn byzondere rccellen en conventien aange- Oiilwor. gaan zyn geworden. De gemelde Kaad van Lrabant is gevormt ge- '''•'"'■ noegzaam op gelyke vvyze als de Kaad en Leenhof v^n Brabant , die te brullel refideert , welkers inllruttie door dezen Raad meeft al ge- volgt werd, Dit gezag oeffende deze Kaad ten aanzien van 't civile tot den jaare i5'96, wanneer zy gcnoodzaakt zynde om een Bra- bantlch inboorling ter zaake van misda<id te vervolgerl, zig aan de Staten van Holland vcrvoegdcn , om een vergunning van territorie voor 't crimincle, en plaats, om te dicnen voor een gevangenis met bet geen daar toe behoort , die by Keiblutie van den 4. en 5-. De- cember deszelven jaars (0) aande gemelde Kadcn van Brabant hebben toegertaan Territorium of grond-gebiedalhierin denllage, omme al- daar hunne Commillie en lait over ailc zaaken , zoo criminele als civile, tot hunne kcnnilie gellelt, te mogcn cxcrccrcn, en hunne gevangens opde \ oorpoorte van den Hove, eningevalledaargcen ruimte mogte wczen , in zodanige andere bequaamc plaatze, als -hen door de Sta- ten of derzelver Gecommitteerde Kaden zoude worden aange wezen, te mogen zetten , ten chu^c de gevangcncn ter ondervraginge, en de verwezenen ter gevvoonc plaatze ter llra^-'e te konnen brengen ; dog zoo J dat zoo dikwils als men ecnig gevangcn ter hand komt , zy gehouden zyn haar I'd. Gr. Mog. of derzelver Gecommitteerde Raden daar van kennlllc te geven (/)). Naaft den ingang van dezen Raad op de hiervooren gemelde gal- Detrap derye is een breede trap , gemeenlyk genoemt de trap na de Staten- *;an de Generaal , om dat dezelve in 't op en afgaan by de Leden van haar ^q^^^_ lioog Mog. en 00k by de Raden van Brabant , meeft gebruikt werd. Langs dezen trap daalt men neder op 't Binnen - hof , en langs den zelven trap werden opgeleid de Envoyez ( ^ ) , die vvegens uitheem- S 3 fche { m ) Groot Placc-b. V. dec! fol Sp^. (») Gr. Placc-bock. //. dee) col. 2209. en F. dcel.fol. 8^S. (0) Groot Placc-bock. F.declfol. 897. C/)) Zic Luifcius, Groot IVoordcnhoek^ op 't art. Brabant (Raad van) alwaar hy nuauwkeurig dezen Raad bcfchryfc, en met cencn opgcefc een lyft van dcpcizoo- nen, die zedert ifpi tot 17Z6. dezen Raad bcklced en 't ampt vanGrifiicr bcdient hebben > als mede het Berigt van den Hove, Bylaj^c B. i. l.pag. 94. (^) Yiz Envoyez^ wanneer zy publieke audientie bej^ceren, worden door twee Hceren Gcdeputecrdcn uit haar Hoog Mog. Vergadering met de tweedekoets van Staat aan deszelfs Logementen afgehaalt en langs dezen trap door dc Trevcs-kamcr in haar Ho. Mog. ordinaire vergaderplaats geleid ; maar wannecr dczclvc by memo- rie of aan den Prefident van haar H. Mog. confcrcntic vcrzockcn , wcrdcn zv dooi ♦■wee Leden van byzondere Provinticn , die volgcn aan dc Provintie, wclkc als d:T.T prefidcert, aan dezen trap gciecipieert en verders opgebragt. raji Poort nu den HI B E S C H R Y V I N G ■ fche Fotcntatcn en Mogentheden aan de Statcn-Oeneiaalwerden af- gezonden , v\ nnneer yy ter openbaar en plegtig gehoor by haar Hoog J\log. ontfangen werden. Aan de regte:hand, zoo als men dezen trap afkomt, is een groo- kadc tc ]>oort of ingang, waar door men over een binnen-plaats gaac na vanState ^q^^ Rade <vaii State en de Generalite/ti Rekenkamer \ zynde de eerlle raiitcl's" t cinde dezelve binnennlaatze ten ooiten en de laatllgenoemde kamer Kekcn- ten welten of aan de llinkerhand even binnen de poort gelcgen. kamer. ]3e Raad <van State heeft een aanzienelyke \ ergaderplaats , met ta- Verga- pyten gemcubileert. Voor den ichoorlleen ziet men de afbeelding riaatzc ^ ^" Koning JVilleni', levensgrooitc zittende , met koninglyk gewaad van den omhangcn , door den beroemden ichilder T. Netfcher in den jaaie RidevM 1 70 1 zeer konllig afgemaalt; tegens de tapyten hangen de portraitten .v.«f. ^„^^ jg ^^g^, ^ndere Prinfen \an Oranje. i^an de weilzyde van dezel- Ver- ve kamer zyn nog twee andere vertrekken naalt den anderen , wer- icheide dende het eerlle genoemt het groot vertrek , en het andere de ka- vcruek- j^g^. y^i-^tjen Thezam-ier-Generaal, waasaan volgt het Comptoir van den Commis ter Thezaurie van den zelven Eaad, alle het uitzig heb- Secreta- bcndc op den vyver. Ten ooiten gaat men- door een deur uit de *"■'■ Kaadkamer in de Secretarie en verders na de kamer van aen Secre- taris, waar aan, by de jegenv^oordige vernieuwing, nog twee andere vertrekken we; den gebouwt , zullende het eene zyn voor den Com- mit van den Secretarisen het ande:e dienen tot een befoigne-plaats. Ftnayitie- I'it het portaal zoo als men van buiten inkomt , om te gaan na de kimer. Raadkamer , kUmt men ter llinkc. hand op langs een trap na de ka- mer I an Filial! tie ( daar de vicr Commifen zitten) en de verdere yfriiiie- Vertrekken daar toe dienende^ no en deze kamer is nog een ka- rye.ka- mcr , vvclkc dcn naa n van de ^irti/lerye- kamer draagt , om dat aldaar mr. bewaart werd al ''t geen tot de a.tillerie te velde behoort , zynde het zelvc zecr aardig in 't klein genaakt en wel eer door de Staten van HoHand aan Koning WiUein den derden vereert. DeRaad Dc Raad van State is een \'an de oudile Collegien , die hier vanState te landc bekend zyn geweefl , dog heeft door den tyd en verwilTe- deoud" ^^'^S ^^'^ zaaken veele veranderingen moeten ondergaan. Koning iteCoi- FbiTips de tweede , in den jaare 155-9 ^^ overdragt dezer Landen legien. door Kcizer Karel den vyfdcn zynen vader bekomen hebbende, llelde voor zyn vertrek van \'liflinge na Spanje , tot Gouvemante en Cppcrlandvoogdeiie der Nedcrlanden zync baftaard zuller Mar- garet a '■can Oqfienryk , llertoginne van Parma, en voegde haar by tot onderiland in 't algemeen beleid , drie P\aden ; die van State , de He'unelyke , en die van de Gehhniddelen. Aan den eerften ftonden de zaaken van pais en van oorloge ; Ilicr wierde beraadi^aagt op alle waarfchouwingen , die van alle oorden ontfangen wierden ; van alle bondgenoodfchappen tullchen dcn Landhcere met andere Vorften en nabuu.ige Mogentheden; Uok wierd aldaarverhandeltvanKrygs- overllcn en Officieren aan tc nemen , te behouden en af te dan- ken , enz. In 't kort , deze Kaad had de hoogfte magt van alles wat de regceringe , verzekertheid en befcherming der Landen betrof (r). De (r) Matth.vander Home Handveji-Chron. z.d. ^,boek fag. 6. J. Hoo^t. NederL Hiji. i.l/.p.zi. li. wAtf \G RAVE N-H A .G E. IV. Hooftst. 143 De twee laarfk waren oud en van te vooren met amptlieden voor- Geie- zien. Alaar de Kaad van State , fchoon al ten tyde van Keizer Ka- ^an'des^ I'e/ bekent ( i ) , was nieuwelyks door den Koning opgeregt , en daar zeifs op- in gefteld de aanzienelyklte Heeren van den Nederlandlchen adel , regting. en die door 't verhandelen der gewigtiglte zaaken den grootften luif- ter hadden. De Landen daarna in groote verwarring geraakt , en de Opper- ^7°'^^ landvoogd Don Louis de Requefeiis in den jaare 1576 door de pert hetgan- fchielyk uit het leven geraakt zynde , wierd het ganfch bewind der fch be- zaaken in Nederland van 's Konings zyde den Raad van State, die wind der zig in Brabant onthield , aanbevolen {t). Middelerwylen was by vane's" Holland in den jaare i^/B een afzonderlyke Raad van State geftigt Konings uit negen perfoonen , om nevens zyne Doorlugtigheid Prins U^illem "^^^^ den eerjien het opperbelHer van Land en Krygszaaken te houden (1;). yo"^^' Na \ lluiten der vereeniging tot Utrecht in den jaare 1^79, wierd g „ , ter zelver llede een Amptgenootfchap ingeftelt , om nood te fchaf- land b" fen op alle voorvallende zaaken. Eene der eerfte zorgen , zegt de den jaa- Heer Hooft ( w ) , was 't trygsvolk in Gelderland onder den eed der ^^ *^73 vereenigde Landen te brengen. Egter verliepen van dag tot dag de xonde^t"- zaaken, en de Landen vervielen in de uiterfle verwarringe , invoe- lyke ge dat de Fr'un van Oranje in den jaare 15-81 den Staten ried, om ^^"^ de Ichielyke voorvallen in oorloge , en de traage hulpe der Verga- ,^e op-*' deringen, eenen Raad op teregten, om nevens hem, op de gewig- geregt, tigfte belangen van den Staat te raadplegen ("a:}. Maar die van Holland , 2lceland en Utrecht ziende de andere Landfchappen tot ^ geen belluit komen, iteldenin den jaare 15-83 by maniere van voor- denWa zieninge , eenige ordre op 't bewind , en maakten eenen Raad van in vol. 