Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
11.) 18 Ik zal u tot my nemen, en ik zal uw Vader zyn, en gy zult myne zonen en doch- ters zvn, zegt de Heer almagtig. (Jeremias xxi, 9.) KAPITTEL VIL AE INGEZIEN wy dan deze beloften heb- ben, allerliefsten ! zoo laet ons van alle besmettingen des vleesches en des geesies ons zeiven zuiveren, voltrekkende onze hei- ligmakinge in de vreeze Gods. 2 Geeft ons plaetse; wy hebben niemand ongelyk gedaen, wy hebben niemand verer- gerd, wy hebben niemand bedrogen. 3 Ik zegge dit niet, om u te veroordeelen : want ik heb alreeds gezeid, dat gy in onze herten zyt, om samen te sterven en samen te leven. 4 lk spreek tot u met groote vrymoed ik- heid, ik heb veel op u te roemen ; ik ben met troost vervuld, myne vreugd is over- vloedig in al onze verdrukkinge. 5 Want als wy in Maeedonien gekomen M II. AEN DIE VAN waren, zoo had ons ligchaem geene ruste, maer wy leden alle verdrukkiuge; van bui- ten stryd, van binnen vreeze. 6 Maer God, die de nederigen vertroost, heeft ons ook vertroost door de aenkomste van Titus; 7 En niet alleen door zyne komste, maer ook door den troost, met welken hy van u getroost is ; hebbende hy ons verhaeld uw verlangen, uw geween, uwen iever over my, zoo dat ik des te meer ben verblyd ge- weest. 8 Want al is het dat ik u in mynen brief be- droefd heb, het is my niet leed; en al ware het my leed gewe.est, ziende dat die brief u voor eenen korten tyd bedroefd heeft, 9 Zoo verblyde ik my nu, niet omdat gy bedroefd geweest zyt, maer omdat gy be- droefd zyt geweest tot penitentie : want gy zyt bedroefd geweest volgens God, zoo dat gy gansch geen nadeel van ons geleden hebt. 10 Want de droefheid, die volgens God is, werkt eene penitentie ter zafigheid, die standvastig is; maer de droefheid dezer we- reld brengt de dood voort. 11 Ziet eens wat eene groote zorgvuldig- heid door deze droefheid volgens God, in'u uitgewerkt is? wat eene verantwoordinge, wat een misnoegen, wat eene vreeze, wat een verlangen, wat een iever, wat eene wrake? In alles hebt gy u zeiven getoond onbesmet te zyn in die zake. 12 Zoo dan, dat ik u geschreven heb is zoo zeer niet geschied om dengenen, die het on- gelyk gedaen had, of om dengenen, die het geleden had, maer om onze zorgvuldigheid te doen blyken, die wy voor ulieden dragen in de tegenwoordigheid Gods. 13 Daerom zyn wy vertroost geweest. En in onze vertroostinge zyn wy nog veel over- vloediger verblyd geweest over de blydschap van Titus, omdat zyn geest van u allegadcr verkwikt is; 14 En dat, indien ik iets by hem van ulie- den geroemd nebbe, ik niet beschaemd ben gemaekt; maer gelyk wy u alles in waer- heid gesproken hebben, zoo is ook hetgene wy by Titus geroemd hadden, waerachtig bevonden. 45 En zyne grondhertige genegenheid is te overvloediger tot u , als hy overdenkt, hoe gy allegader zyt gehoorzaem geweest, en hoe gy hem al vreezende en bevende ont- vangen hebt* 16 Ik ben blyde, dat ik in alles op u be- trouwen mag. KAPITTEL VIII. IK laet u ook weten, broeders! de gratie, die God gegeven heeft aen de kerken van Macedonien : C0R1NTHEN, VIII. 985 2 Dat hunne blydschap zoo veel te menig- vuldiger is geweest , als zy door grootere verdrukkinge zyn beproefd geweest, en dat hunne groote armoede overvloedelyk uitge- stort heeft rykdommen van hunne eenvou- digheid. 3 Want ik getuige van hen , dat zy niet alleen volgens hun vermogen, maer zelfs boven hun vermogen, gewillig zyn geweest; 4 Ons met vele aenzoekingen biddende, dat wy de goedwillige gifte, en de mededee- linge tot hetgene ten dienste der heiligen gegeven wordt, zouden aennemen. 5 En zy deden niet alleen gelyk wy ge- hoopt hadden, maer zy gaven zich zeiven, eerst aen den Heere, en daerna aen ons, door den wille Gods. 6 Zoo dat wy Titus verzochten, dat gelyk hy begonnen had, hy ook in ulieden dien dienst zoude voltrekken ; 7 En dat, gelyk gy in alles overvloedig zyt, in geloove, in wetenschap, en in allen iever, daerenboven ook in liefde tot ons , gy ook in deze goedwilligheid moogt overvloedig zyn. 8 lk zeg dit niet als gebiedende, maer om door den iever van anderen ook de opreg- tigheid van uwe liefde te doen blyken. 9 Want gy weet de goedwilligheid van onzen Heere Jezus Christus, die, daer hy ryk was, om uwentwille arm geworden is, opdat gy door zyne armoede ryk zoudt worden. 10 En ik geve u hierin eenen raed , die ulieden profytig is, denwelken gy niet alleen begonnen hebt te doen , maer daer gy ook de begeerte van gehad hebt, ai van het voor- ledene jaer. 11 Voltrekt nu dan die zake, opdat gelyk de begeerte was in het willen, zy ook zoo zy tot het volbrengen van hetgene gy hebt. 12 Want als de wil bereid is, zoo wordt hy aengenomen volgens hetgene iemand heeft, en niet volgens hetgene hy niet heeft. 13 Want ik versta niet, dat anderen ver- lichtinge zouden hebben, en gy overlastinge ; maer dat er gelykheid zy ; 14 En dat in den tegenwoordigen tyd, uw overvloed hun gebrek te hulpe kome; opdat ook hun overvloed uw gebrek eens moge behulpzaem zyn, en dat er aldus gelykheid worde, gelyk er geschreven staet : 15 Aen degene, die veel vergaderd had, schoot niet over, en die weinig vergaderd had, kwam niet te kort. (Exodus xvi, 18.) 16 Doch God zy gedankt, die dezelfde zorgvuldigheid voor ulieden in het herte van Titus gegeven heeft. 17 Want hy heeft niet alleen het verzoek aengenomen, maer, mits hy zeer zorgvuldig was, is hy ook van zelfs tot u henen gereisd. 42 986 11. AENplE VAN CORINTHEN, IX. X. 18 Wy hebben ook met hem gezonden den broeder, die om het evangelie vermaerd is in al de gemeenten , 19 En die daerenboven van de kerken ver- kozen is, om met ons te reizen tot het be- zorgen van dezen dienst, dien wy bedienen tot de glorie des Heeren , en volgens onze gewillige genegenheid ; 20 Zoekende wy te myden, dat ons nie- mand lastere over deze groote somme, die wy bezorgen. 21 Want wy betrachten het goede, niet al- leen voor God , maer ook voor de men- schen. 22 Wy hebben ook door het groot betrou- wen, dat wy op u hebben, met hen gezonden onzen broeder, dien wy in vele dingen dik- wyls vlytig bevonden hebben, en nu nog veel vlytiger. 23 Het zy dan aen T itus, die myn medege- zel en medehelper by ulieden is, het zy aen onze broeders, die de afgezanten der ge- meenten, en de glorie van Christus zyn; 24 Geeft hun een bewys van uwe liefde, in hetaenzien van al de gemeenten, en betoont hetgene, waerover wy van u geroemd hebben. KAPITTEL IX. DOCH van deze bedieninge, die voor de heiligen geschied, is het my onnoodig aen u verder te schryven. 2 Want ik ken uwe gewillige genegenheid, over dewelke ik van u roeme by die van Macedonien, zeggende, dat die van Achaien al van het voorledene jaer bereid zyn ge- weest; zoo dat er uw ieverig voornemen velen heeft aengewakkerd. 3 Daerom heb ik deze broeders gezonden, opdat hetgene wy van u roemen in deze zake, niet ydel zoude bevonden worden, en dat gy, volgens myn zeggen, bereid zoudt zyn; 4 Opdat, zoo die van Macedonien met my kwamen, en ulieden onbereid vonden, wy alsdan (om niet te zeggen gy) hierover niet zouden beschaemd staen. o Daerom dan heb ik noodig geacht de broeders te verzoeken, dat zy vooraf tot u zouden gaen, en bezorgen dat deze beloofde goedwilligheid te voren bereid zy ; zoo nog- tans, dat zy eene gifte zy van goedwillig- heid, en niet van gierigheid. 6 Want ik zeg u, dat die gespaerlyk zaeit, ook gespaerlyk zal maeijen, en die milde- fyk zaeit, ook mildelyk zal maeijen. 7 Dat een ieder geve gelyk hy in zyn herte goedvindt, niet met droefheid of uit be- dwang : want God bemint den blymoedigen gever (Proverbia xxviii, 27); r8 En God is magtig u met allen zegen overvloediglyk te begiftigen; opdat gy in alles altyd genoeg voorzien zynde, over- vloedig moogt zyn tot alle goede werken ; 9 Gelyk er geschreven staet : Hy heeft uil- gedeeld en aen de armen gegeven; zyne regtveerdigheid zal in der eeuwigheid bly- ven. (Psalm cxi, 9.) 10 Hy die aen den zaeijer zaed verleent en brood om te eten, zal u ook zaed geven, en vermenigvuldigen , en de vruchten uwer regtveerdigheid meer eri meer doen op- wassen ; 11 Opdat gy in alles moogt ryk en over- vloedig zyn tot alle opregtigheid, dewelke maekt dat God door ons .gedankt wordt. 12 Want de bedieninge van dezen dienst vervult niet alleen hetgene aen de heiligen ontbreekt, maer zy maekt ook dat de Heer overvioedelyk van velen gedankt wordt; 13 Mits zy door de proeve van deze bedie- ninge aen God glorie geven voor de onder- danigheid,.dewelke gy betuigt aen het evan- gelie van Christus, en over uwe opregte mededeelinge , zoo aen hen als aen alle anderen ; 14 En zy bidden voor ulieden, naer u ver- langende, om de uitnemende gratie van God, die in ulieden is. 15 God zy gedankt over zyne onuitspreke- iyke gaven. KAPITTEL X. VERDERS, ik Paulus zelf bid ulieden, door de zachtmoedigheid en de goeder- tierenheid van Christus, ik, die by u tegen- woordig zynde, wel slecht en verworpen ben, maer afwezig zynde, stoutmoedig ben tegen u. 2 Ik bid u dan, dat ik, tegenwoordig zynde, niet stoutmoedig moete zyn met die vry moedigheid, met welke ik geacht word stoutelyk te handelen tegen sommigen, die ons houden, als of wy naer het vleesch wandelden. 3 Want al wandelen wy in het vleesch, wy slryden nogtans niet volgens het vleesch : 4 Want de wapenen van onzen kryg zyn niet vleeschelyk, maer krachtig in God, om de sterkten neder te werpen, vernietigende de raedslagcn, 5 En alle hoogmoedigheid, die zich ver- toeft tegen de keimisse Gods; en om alle verstanden gevangen te nemen lot onder- werpinge aen Christus ; 6 Hebbende ook het vermogen gereed, om alle ongehoorzaemheid te wreken, als uwe gehoorzaemheid zal volbragt zyn. ' 7 Oordeelt ten minste volgens den uitwen- digen schyn : zoo iemand zich laet voor- staen, dat hy Christus toebehoort, dal die wederom by zich zeiven denke, dal gelyk II. AEN DIE VAN CORINTHEN, XI. 987 hy Christus toebehoort, wy hem ook toebe- hooren. 8 Want al roemde ik wat meer van onze magt, dewelke de Heer ons gegeven heeft tot uwe stichtinge, en niet te "uwer verder- vinge, ik zou my daerover niet moeten schamen. 9 Maer opdat ik niet schyne u verveerd te maken met brieven : 10 (Want de brieven, zeggen zy, zyn wel deftig en krachtig ; maer zelf in "persoon is hy zwak, en zvne aenspraek is versma- delyk.) 11 Zoo moet hy welen, die van zulk ge- voelen is, dat wy, tegenwoordig zynde, zoo- danig met de werken zullen zyn, als wy, afwezig zynde, spreken door onze brieven. 12 Want wy willen ons zeiven niet voegen of vergelyken met sommigen, die zich zeiven pryzen ; maer wy meten ons zeiven af vol- gens hetgene wy zyn, en wy vergelyken ons by ons eigen zeiven. 13 Wy zullen dan niet boven mate roemen, maer volgens den regel en de mate, die God ons toegevoegd heeft, welke maet zich ook tot ulieden uitstrekt. 14 Want wy strekken ons niet te wyd uit, als of wy tot u niet gekomen waren : want wy zyn tot u toe gekomen met het evangelie van Christus. 13 Wy roemen dan niet boven mate en op den arbeid van anderen, maer wy hopen, dat wy ons met het aenwassen van uw ge- loove, in u nog veel verder zullen uitstrek- ken volgens onze regelmate ; 16 Zullende het evangelie ook in de lan- den, welke voorby u gelegen zyn, gaen ver- kondigen, zonder te roemen in eens anders betrek, en in hetgene alreeds was bereid gemaekt. 17 Doch die roemt, dat hv in den Heere roeme. 1 8 Want niet die zich zeiven pryst, moet goedgekeurd worden, maer die van God geprezen wordt. KAPITTEL XI. OCH of gy myne dwaesheid een weinig verdragen wildet ; en verdraegt ze toch! 2 Want ik ievere voor u met eenen godde- lyken ievcr: want ik heb ulieden toebereid, om u als eenc reine maegd aen eenen brui- degom, aen Christus op te dragen. 3 Doch ik vrees, dat gelyk'het serpent door zvne arglistigheid Eva verleid heeft, alzoo ook uw gemoed mogt bedorven wor- den, en gy afvallen van de christelyke een- voudigheid. 4 Want indien degene, die lot u koml, eenen anderen Christus verkondigde, als wy verkondigd hebben, of indien gy eenen anderen geest ontvingt, als dien gy ont- vangen hebt, of een ander evangeYie, als dat gy aengenomen hebt, zoo mogt gy hem met regt verdragen. 5 Maer ik laet my voorstaen, dat ik geens- zins min gedaen hebbe als de voornaemste apostelen. 6 Want al ben ik slecht van woorden, ik ben het nogtans niet van wetenschap. Doch wy zyn in alles aen u wel bekend geworden. 7 Of heb ik hierin misdaen, dal ik my zeiven vernederd hebbe, om u te verheffen, en dat ik u het evangelie Gods voor niet verkondigd hebbe? 8 Andere gemeenten heb ik beroofd, van hen bystand nemende, om u te dienen. 9 Ja, als ik by ulieden was en gebrek had, zoo ben ik nogtans niemand lastiggevallen : want -hetgene my ontbrak, hebben de broe- ders, die van Macedonien kwamen, toege- bragt ; en ik heb my in alles gewacht, dat ik u tot geenen last zoude zyn, en ik zal er my nog van wachten. 10 Ik zeg u by de waerheid van Christus, die in my is, dat my deze roem in de ge- westen van Achaien niet zal benomen wor- den. 11 Waerom toch? is het omdat ik u niet beminne ? Dat weet God ! 12 Maer ik doe dit, en zal het nog doen, om alle genegenheid af te snyden aen de- genen, die gelegenheid zoeken om daerop te roemen, dat zy aen ons gelyk bevonden worden. 13 Want zoodanigen zyn valsche apostelen, bedriegelyke werklieden, de gedaente aen- trekkende van apostelen van Christus. 14 En dit is geen wonder : want de booze vyand zelf vertoont zich in de gedaente van eenen engel des lichts. 15 Het is dan zoo wonder niet, dat ook zyne dienaers zich in de gedaente van die- naers der regtveerdigheid vertoonen. Doch het einde zal volgens hunne werken zyn. 16 Ik zegge nog eens : dat niemand my voor dwaes aenzie; of immers verdraegt my dan als eenen dwazen, opdat ik ook een weinig moge roemen. 17 Hetgene ik dan zeg, zeg ik niet volgens den Heere, maer ik spreek als dwaeslyk in dit stuk van roemen. 18 Terwyl er velen roemen naer hei vlees ch, zoo zal ik ook roemen. 19 Want aengezien gylieden verstandig zyt, zoo verdraegt gy geern de dwazen. 20 Want gy verdraegt hel, indien u iemand in slavemy brengt, indien u iemand opeet, indien u iemand berooft, indien iemand zich verheft, indien u iemand in het aenzi^le slaet. 988 II. AEN DIE VAN 21 Ik zeg dit tot onze schande, als die hier in te zwak zyn geweest. Durft dan iemand ergens op roemen, ik spreek nu als dwaes- lyk, ik durve het ook. 22 Zyn zy Hebreeuwen? Ik ben het ook. Zyn zy Israëliten? Ik ook. Zyn zy van Abra- hams geslachte? Ik ook. 23 Zyn zy dienaers van Christus? Ik spreek nu als dwaes, ik ben het nog meer. Meer- der in last en arbeid, uitstekender in ge- vangenissen, overvloediger in slagen, dik- wyls in doodsgevaer. 24 Vyf mael heb ik van de Joden de veer- tig slagen min eenen ontvangen. 25 Dry mael ben ik met roeden gegeeseld, eens ben ik gesteenigd, dry mael heb ik schipbreuke geleden, eenen nacht en dag ben ik in de diepte der zee geweest, 26 Ik ben dikwyls op de reize geweest, in perykelen op de waterstroomen, in pery- kelen van de moordenaers, in perykelen van myn eigen volk, perykelen van de heide- nen, perykelen in steden, perykelen in wil- dernissen , perykelen op zee , perykelen onder de valsche broeders ; 27 In arbeid en moeite, in veel wakens, In honger en dorst, in veel vastens, in koude en naektheid. 28 Behalve deze dingen, die uitwendig zyn, overvalt my dagelyks de zorge voor alle kerken. 29 Wie wordt er zwak, zonder dat ik zwak worde ? wie wordt er verergerd, zonder dat ik brande ? 30 Indien men roemen moet, zoo zal ik op de dingen van myne zwakheid roemen. 31 God, die de Vader is van onzen Heere Jezus Christus, hy die in der eeuwigheid gebenedyd is, weet dat ik niet liege. 32 Als ik te Damascus was, deed de stad- houder van den koning Aretas, de stad Damascus bezetten, om my te vangen. 33 En ik wierd door eene venster in eene mande langs den muer nedergelaten , en aldus ben ik zyne handen ontvlugt. KAPITTEL XII. INDIEN men nog roemen moet, alhoe- wel het niet betaemt, zoo zal ik komen tot de visioenen en openbaringen des Heeren. 2 Ik ken eenen mensch in Christus, die over veertien jaren (het zy in het ligchaem, hetzy buiten het ligchaem, dat weet ik niet, God weet het), opgenomen is geweest tot in den derden hemel; 3 En ik weet, dat die mensch (het zy in het ligchaem, het zy buiten het ligchaem, dat weet ik niet, God weet het), 4 Is opgenomen geweest lot in het paradys, en daer verholene woorden gehoord heelt, COR1NTHEN , Xll. die het eenen mensch niet geoorloofd is uit te spreken. 5 Van zoodanigen mensch zal ik roemen, maer van my zeiven zal ik niet roemen, ten zy in myne zwakheden. 6 Nogtans, indien ik my ook wilde beroe- men, ik zou daerom niet dwaes zyn : want ik zou de waerheid zeggen. Maer ik laet dat daer, opdat niemand my achte boven het- gene hy in my ziet, of hetgene hy van my hoort. 7 En opdat de uitnemendheid der openba- ringen my niet zoude verheffen, zoo is my een prikkel in het vleesch gegeven, een die- naer van den boozen vyand, om my kaek- slagen te geven. 8 En opdat hy van my vertrekken zoude, heb ik dry mael den Heere gebeden ; 9 Die my heeft geantwoord : Myne gratie is u genoegzaem : want myne kracht toont hare volmaaktheid doordezwakheid. Daerom zal ik geern in myne zwakheden roemen, opdat de kracht van Christus in my woone. 10 Daerom heb ik myn behagen in myne zwakheden, in versmaedheden, in noodza- kelykheden, in vervolgingen, in benauwd- heden, om Christus wille : want als ik ver- zwakt worde, dan ben ik sterk. 11 Ik ben onverstandig geworden, gy hebt er my toe gedwongen : want ik behoorde van u geprezen te worden, aengezien ik ner- gens in minder ben geweest, als de uitmun- tendste der apostelen, alhoewel ik niets ben. 12 De kenteekenen van myn apostelschap zyn onder ulieden uitgewerkt met alle ver- duldigheid, door mirakelen, en wonderhe- den, en krachtige werken. 13 Want wat is er, dat gy minder gehad hebt als de andere kerken, ten zy dat ik ulieden niet lastig ben geweest? Vergeeft my dit ongclyk. 14 Ziel, dit is nu de derde keer, dat ik ge- reed ben om tot u te komen, en nog zal ik u niet tot last zyn. Want ik zoek het uwe niet, maer u : want de kinderen moeten geene schatten voor de ouders vergaderen, maer de ouders voor de kinderen. 15 Ook wille ik zeer geern geven, en zelf ten beste gegeven worden voor uwe zielen, alhoewel fk, ulieden zoo zeer beminnende, weinig bemind worde. 16 Maer al is het dat ik u niet lastig ben geweest, zoo heb ik nogtans, arglistig zynde, u met bedrog gevangen. 17 Heb ik u door iemand van degenen, die ik tot u gezonden heb, iets afgeperst? 18 Ik heb Titus verzocht, en heb nog eenen broeder met hem gezonden : Heeft Titus u iets afgeperst? hebben wv niet in denzelf- den geest gewandeld, en in deselfde voet- Stappen? AEN DIE VAN 19 Meent gy wederom, dat wy ons by ulieden verontschuldigen? Wy spreken voor God, in Christus ; doch alles, allerliefsten ! tot uwe stichtinge. 20 Want ik vrees, dat, als ik komen zal, ik u zoodanig niet vinden zal als ik wel wilde, en dat ik van u zoodanig ook niet zal ge- vonden worden als gy wel zoudt willen; en dat er misschien twisten, afgunstigheden, moedigheden, gekyf, achterklap, oorblazin- gen, verwaendheden, en oproerigheden on- der ulieden zullen zyn ; 21 En dat my God, als ik komen zal, wel wederom mogt vernederen by ulieden; en dat ik er velen zal moeten beweenen van degenen, die al gezondigd en geene peni- tentie gedaen hebben over de onzuiverhe- den, en de hoerery, en de wulpschheden, die zy bedreven hebben. KAPITTEL XIII. ZIET, dit is nu de derde keer dat ik tot ulieden kome. Alles zal door den mond van twee of dry getuigen bevestigd worden. (Deuteron, xix, 15.) 2 1k heb het alreeds gewaerschouwd, tegen- woordig zynde ; ik waerschouw het nu nog, en als afwezig zynde, schryve het aen dege- nen, die voor dezen gezondigd hebben, en aen al de anderen, dat zoo ik nog eens kome, ik hen geenszins sparen zal. 3 Zoekt gy dan Christus te beproeven, die in my spreekt, en die by u niet zwak maer magligis? 4 Want alhoewel hy naer hetgene dat zwak GALATIEN, 1. 989 was, gekruist is, nogtans leeft hy nu door de kracht Gods : alzoo zyn wy ook zwak met hem, maer zullen ook met hem leven door de kracht Gods, die onder ulieden is. 5 Onderzoekt u zeiven of gy in het geloove zyt, beproeft u zeiven. Of bevindt gy in u zeiven niet, dat Jezus Christus in u is? Ten zy dal gy misschien afkeurig zyt. 6 Doch ik hoop, dat gy verstaen zult, dat wy niet afkeurig zyn. 7 Maer wy bidden God, dat gy gansch geen kwaed moogt doen; niet opdat wy opregt mogen schynen, maer opdat gy moogt wel doen, al ware het dat wy ook als afkeurig schenen. 8 Want wy vermogen niets tegen de waer- heid, maer alleen voor de waerheid. 9 Want wy verblyden ons, dat gy sterk zyt, terwyl wy krank zyn. En dit bidden wy ook, dat gy gansch volmaekt moogt zyn. 10 Daerom schryve ik dit in myn afwezen, opdat ik, tegenwoordig zynde, niet straf- felyk zoude moeten handelen volgens de magt, welke de Heer my gegeven heeft tot opbouwinge, en niet tot nederwerpinge. 11 Voorts, broeders! verblydt u, weest volmaekt, vertroost u, hebt een en hetzelfde gevoelen, leeft in vrede, en de God van vrede en van liefde zal met u zyn. 12 Groet malkanderen met eenen heiligen kus. Al de heiligen groeten u. 13 De gratie van onzen Heere Jezus Chris- tus, en de liefde Gods, en de gemeenschap van den Heiligen Geest zy met u allegader. Amen. BRIEF VAN DEN H. APOSTEL PAULUS AEN DIE VAN GALATIEN. KAPITTEL 1. PAULUS, apostel, niet van menschcn, noch door menschen, maer door Jezus Chris- tus, en door God den Vader, die hem ver- wekt heeft van de dood ; 2 En al de broeders, die met my zyn, aen de kerken van Galatien : 3 Genade zy ulieden en vrede van God den Vader, en van onzen Heen; Jezus Chris- tus; 4 Die zich zeiven gegeven heelt voor onze zonden, om ons te verlossen van de tegen- woordige booze wereld, volgens den wille van onzen God en onzen Vader; }\ Aen wien zy glorie in alle eeuwigheid. Amen. 6 lk ben verwonderd, dat gy zoo haest van dengenen, die u tot de gratie van Christus geroepen heeft, overgaet lot een ander evan- gelie. 7 Niet dat er een ander is, maer het is dat er sommigen zyn, die u ontroeren, en die het evangelie van Christus zoeken te ver- keeren. 8 Doch al ware hel ook, dat wy, of een <m AEN DIE VAN engel uit den hemel, u een ander evangelie verkondigden, als hetgene wy u verkondigd hebben, dat hy vervloekt zy. 9 Ik heb het alreeds gezeid, en ik zeg u nog eens ; zoo iemand u een ander evan- gelie verkondigt, als hetgene gy ontvangen hebt, dat hy vervloekt zy. 10 Is het aen de menschen, dat ik voldoe- ninge moet geven, of is het aen God? of zoek ik aen de menschen te behagen ? In- dien ik aen de menschen nog zocht te be- hagen, zoo zou ik geen dienaer van Christus zyn. 11 Doch ik verklaer u, broeders! dat het evangelie, hetwelk door my verkondigd is, niets menschelyks heeft. 12 Want ik heb het van geenen mensch ontvangen of geleerd, maer door de open- baringe van Jezus Christus. 13 Want gy hebt wel gehoord, hoedanig myn handel eertyds in het jodendom was ; hoe ik de kerke Gods boven mate vervolgde, en dezelve verwoestte ; 14 En hoe ik in het jodendom te boven ging velen van myn geslachte, zynde een uitmuntende ieveraer voor myne vaderlyke overleveringen. 15 Maer wanneer het God, die my van uit myn moeders ligchaem heeft afgezonderd, en door zyne genade geroepen heeft, 16 Beliefd heeft zyn en Zone aen my te openbaren, opdat ik hem onder de heide- nen zoude verkondigen, zoo heb ik ter- stond by geen vleesch noch bloed te rade gegaen ; 17 Noch ik ben niet naer Jerusalem ge- keerd tot degenen, die al voor my apostels geweest waren ; maer ik trok in Arabien, en keerde dan weder naer Damascus. 18 Daerna kwam ik na verloop van dry jaren, wederom te Jerusalem, om Petrus te bezoeken, en bleef by hem vyftien dagen. 19 Anders heb ik niemand van de aposte- len gezien, als Jacobus, den broeder des Heeren. 20 Ziet* ik verklaer u voor God, dat ik niet liege in hetgene ik u schryve ! 21 Daerna ben ik gekomen in de gewesten van Syrien en Cilicien. 22 Doch ik was by de gemeenten van Ju- deën, die in Christus gelooven, onbekend van aenzien. 23 Alleenlyk hadden zy hooren zeggen : Die ons eertyds vervolgde, verkondigt nu het geloove, hetwelk hy eertyds verwoestte. 24 En zy gaven glorie aen God wegens my. KAPITTEL II. VEERTIEN jaren daerna trok ik wederom op naer Jerusalem met Rarnabas, en nam ook Titus mede. GALATIEN, II. 2 lk ging er naertoe volgens eene open- baringe, en het evangelie, hetwelk ik on- der de heidenen verkondige, stelde ik hun voor; maer byzondcrlyk aen degenen, die de aenzienelyksten waren, opdat ik niet te vergeefs mogt loopen, of geloopen hebben. 3 Maer Titus, die by my was, wierd niet genoodzaekt, al was hy een heiden, zich te laten besnyden. 4 Zelfs niet om de valsche broeders, die ingekropen en ingeslopen waren, om te bespieden onze vryheid, welke wy hebben in Christus Jezus, opdat zy ons onder sla- verny zouden brengen ; 5 Aert welken wy ook niet eene ure gewe- ken hebben door onderwerpinge, opdat de waerheid van het evangelie 'by ulieden zoude stand houden. 6 Doch aengaende degenen, die iets byzon- ders geacht wierden (hoedanig zy eertyds geweest zyn, daer is my niet aen gelegen. God aenziet den persoon der menschen niet); degenen, zeg ik, die iets byzonders geacht wierden, hebben my niets toege- bragt. 7 Maer integendeel, als zy zagen, dat het evangelie my toebetrouwd was ten opzigte der onbesnedenen, gelyk aen Petrus ten opzigte der besnedenen ; 8 (Want die. in Petrus gewerkt heeft, om hem te maken apostel der besnedenen. heeft ook in my gewerkt, om het te zyn ten opzigte der heidenen) ; 9 En als zy verstonden de gratie, die my gegeven was, zoo gaven Jacobus, en Cephas, en Joannes, die de pilaren schenen te zyn, my en Rarnabas de regter hand van ver- eeniginge, opdat wy onder de heidenen, en zy onder de besnedenen, zouden prediken. 10 Mits dat wy maer de armen zouden ge- dachtig zyn ; hetwelk ik dan ook zorgvuldlg- lyk gedaen heb. 11 Maer als Petrus te Antiochien gekomen was, wederstond ik hem in zyn aenzigt, omdat hy berispelyk was. 12 Want voor dat daer eenigen van Jaco- bus kwamen, zoo at hy met de heidenen; maer als die gekomen waren, zoo onttrok hy zich, en scheidde zich van hen af, uit vreeze van de besnedenen. 13 En de andere Joden gebruikten met hem dezelfde veinzing; zoo dat ook Rarna- bas tot de veinzinge van hen vervoerd wierd. 14 Maer als ik zag, dat zy niet regt volgens het evangelie handelden, zoo zeide ik tol Petrus in de tegenwoordigheid van hen allen : Indien gy, die een Jode zyt, volgens de heidensche wyze leeft, en nirt volgens de joodsche wyze, waerom dwingt gy dan de heidenen volgens de joodsche wy/e te leven ? VEN DIE VAN GALATIEN, III. 991 15 Wv zvn immers Joden van afkomste, en niet uit de heidenen, die zondaers waren ;. 16 Nogtans wetende, dat de mensen niet wordt geregtveerdigd door de werken der wet, maer door het geloove van Jezus Chris- tus, zoo gelooven wy ook in Jezus Christus, opdat wy door het geloove van Christus mogen geregtveerdigd" worden, en niet door de "werken" der wet ; omdat er door de werken der wet geen mensch zal geregt- veerdigd worden.. 17 Doch indien wy, zoekende door Chris- tus geregtveerdigd "te worden, ook zei ven zondaers bevonden wierden, zoude Christus dan niet een bedienaer der zonde zyn? Het- welk nogtans verre van daer is. 18 Want indien ik wederom opbouwe hel- géné ik omverre geworpen heb, zoo betoon ik mv zeiven een overtreder te zyn. 19 Doch ik ben door de wet aen de wel gestorven, opdat ik voor God zoude leven. Fk ben met Christus gekruist. 20 En ik leve nu ; of beter, ik niet meer, maer Christus leeft in my. Het leven, dat ik nu leve in dit ligchaem, dat leve ik door het geloove van "den Zone Gods, die my heeft bemind, en zich zeiven voor my gele- v e heeft. 21 lk wille de gratie Gods niet verzaken : want indien men de regtveerdigheid door de wet verkrygt, zoo is Christus te vergeefs gestorven. KAPITTEL 111. Ogv uitzinnige Galaters ! wie heeft u dus 'betooverd, om aen de waerheid niet ^ehoorzaem te zyn, daer u Jezus Chris- tus aldus voor de oogen afgebeeld is, als ot hv onder u gekruist was? 2 Dit alleen wilde ik wel van u weten : is het door de werken der wet, dat gy den Geest ontvangen hebt, of door het geloove, hetwelk gv gehoord hebt? 3 Zvl gy zoo uitzinnig, dat gy door den Geest begonnen hebbende, nu wilt volein- digen door het vleescli. i Hebt gy dan te vergeefs zoo veel geleden? Zoo het nogtans te vergeefs is ! 5 Degene" dan die u den Geest verleent, en mirakelen onder u uitwerkt, doel, hy dit door de werken der wet, of door hel ge- loove, helwelk men verkondigt? 6 Gelvk er staet van Abraham, dal hy Gode geloofde, en dat het hem tot regtveer- digheid gerekend is {Genesis xv, 6); 7 Zoo verstaet dan, dat degenen die het ■veloove hebben. Abrahams kinderen zyn. P8 Ook heeft de Schriftuer , voorziende , dat God de volkeren door het geloove zoude regtveerdigen, aen Abraham te voren ver- kondigd : In u zullen al de volkeren geze- gend worden. (Genesis xii, 3.) 9 Zoo dan, die het geloove hebben, die zullen gezegend worden met den geloovi- gen Abraham. 40 Want allen die uit de werken der wet zyn, zyn onder den vloek : want daer staet geschreven : Vervloekt is hy, die niet on- derhoudt al dat er in het boek der wet is voorgeschreven. (Deuteron, xxvii, 26.) 14 Nu het is klaer, dat er door de wel niemand by God geregtveerdigd wordt : want de regtveerdige leeft door het ge- loove. 12 Doch de wet steunt op het geloove niet, maer zv zegt : Die deze dingen doet, zal door dezelve leven. (Leviticus xviii, 5.) 13 Christus heeft ons verlost van den vloek der wet, zvnde voor ons een vloek gewor- den (want daer staet geschreven : Vervloekt is hy, die aen hef hout opgehangen is) (Deuteron, xxi, 23); 14 Opdat de zegening van Abraham over de volkeren zoude komen door Jezus Chris- tus, opdat wy den beloofden Geest zouden ontvangen door het geloove. 15 Broeders! ik spreek nu volgens het menschelyk gebruik : niemand zal het ver- bond zelfs van eenen mensch, als het be- vestigd is, vernietigen, of iets daerby doen. 16 Nu de beloften zyn toegezeid aen Abra- ham en aen zynen" nakomeling. (Genesis xxi, 18, enz.) Hy zegt niet : Aen uwe nako- melingen, als van velen; maer . Aen uwen nakomeling, als van eenen, dewelke Chris- tus is. 17 Dit is dan hetgene ik zegge : het ver- bond van God bevestigd zvnde, wordt door de wet, die vier honderd en dertig jaren daerna gemaekt is, niet vernietigd, noch de belofte verydeld. 18 Want indien het erfdeel uil de wel komt, zoo komt het dan nu niet uit de be- lofte ; nogtans heeft ze God door de belofte aen Abraham vergund. 19 Waertoe is dan de wet? Zy is om de overtredingen ingesteld, tot dal dien nako- meling zoude komen, op wien de belofte gedaen was, zvnde zy door de engelen be- steld in de handen van eenen middelaer. 20 Nu een middelaer is het niet van eenen alleen, en God is maer een. 21 Is dan de wel tegen Gods beloften ' Geenszins : want indien er eene wet gege- ven was, die konde levendig maken, zoo zoude waerlyk de regtveerdigheid uit de wet komen. 22 Maer de Sr.hriftuer heeft alles onder de zonde besloten, opdat de belofte door hel geloove van Christus aen de geloovigen zoude gegeven worden. 992 AEN DIE VAN 23 Doch eer het geloof kwam, waren wy onder de wet in bewaringe opgesloten, tot dat het geloof zoude geopenbaerd worden. 24 Zoo is dan de wet onze leidsman ge- weest, ons aenleidende tot Christus, opdat wy door het geloove zouden geregtveerdigd worden. 25 Maer na dat het geloof gekomen is, zoo zyn wy niet meer onder den leidsman. 26 Want gy zyt allegader kinderen Gods, door het geloove in Christus Jezus. 27 Want gy allegader, die in Christus ge- doopt zyt, hebt Christus aengetrokken. 28 Daer is hier geen onderscheid van Jode of heiden, van slave of vryen mensche, van man of vrouwe : want gy zyt allegader een in Christus Jezus. 29 En indien gy aen Christus toebehoort, zoo zyt gy dan Abrahams kinderen, en erf- genamen volgens de belofte. KAPITTEL IV. IK zegge verders : zoo langen tyd als een erfgenaem minderjarig is, zoo verschilt hy niet van eenen dienstknecht, alhoewel hy heer van alles is; 2 Maer hy staet onder voogden en be- zorgers tot den tyd toe, die van den vader gesteld is. 3 Alzoo waren wy ook, als wy nog min- derjarig waren, onderworpen aen de eerste onderwyzingen dezer wereld. 4 Maer als de tyd vervuld was, heeft God zynen Zone gezonden, geboren uit eene vrouwe, onderworpen aen de wet; 5 Opdat hy degenen, die onder de wet waren, zoude verlossen, en dat wy tot kin- deren zouden aengenomen worden. 6 En aengezien gy kinderen zyt, zoo heeft God den Geest van zynen Zone in uwe herten gezonden, dewelke roept : Abba , Vader ! 7 Overzulks, zoo zyt gy geen dienstknecht meer, maer de zoon. Èn zyt gy de zoon, zoo zyt gy ook erfgenaem doorGod. 8 Maer eertyds, als gy den waren God niet kende, zoo waert gy dienaers van die geene ware goden waren. ' 9 Doch nu gy God hebt leeren kennen, ja van God gekend zyt, hoe keert gy nu nog weder tot die zwakke en arme beginselen, aen dewelke gy u van nieuws wilt onder- werpen ? 10 Gy onderhoudt de dagen en de maen- den, de tyden en de jaren. 14 Ik vrees voor u, dat ik wel te vergeefs onder u mogt gearbeid hebben. 12 Weest voor my, gelyk ik voor u ben; ik bid het u, broeders! gy hebt my geen leed gedaen. 13 Gy weet, dat ik u eerst met groote GALATIEN, IV. zwakheid des ligchaems het evangelie ver- kondigd hebbe; 14 Ook hebt gy my om de beproeving, die ik in myn ligchaem onderstond, niet versmaed noch verstooten; maer gy hebt my als eenen engel Gods, ja als Christus Jezus zeiven ontvangen. 15 Waer is nu uw geluk? Want ik moet u die getuigenisse geven, dat indien het mo- gelyk geweest ware, gy zelfs uwe oogen zoudt uitgetrokken en my gegeven heb- ben. 16 Ben ik dan uw vyand geworden met u de waerheid te zeggen. 17 Zy hebben geenen regten iever voor u ; maer zy willen u aftrekken, opdat sjv hun zoudt aenhangen. 18 Doch het is goed, altvd het goede te beïeveren, en niet alleenlyk terwyl ik bv ulieden tegenwoordig ben.' 19 Myne kinderkens ! om dewelke ik wede- rom in barensnood ben, tot dat Christus in u voltrokken is. 20 lk wilde wel, dat ik nu by u ware, en dat ik myne stemme mogt veranderen ; want ik ben wegens u verlegen. 21 Zegt my eens, gy die onder de wet wilt zyn, hebt gy de wet wel gelezen? 22 Want daer staet geschreven, dat Abraham twee zonen gehad heeft, den eenen by de slavinne, den anderen bv de vrye huis- vrouwe. 23 Doch die van de slavinne is naer het vleesch geboren ; maer die van de vrye huisvrouwe, door de belofte. 24 Welke dingen eene afbeelding van iets anders zyn : want dit beteekent de twee testamenten; het eene op den berg Sina, tol slaverny barende, hetwelk dooV Agar beteekend is : 25 Want Sina is een berg in Arabien, die eene overeenkominge heeft met het tegen- woordig Jerusalem/hetwelk onder slaverny is met zyne kinderen. 26 Maer het Jerusalem van hierboven is vry, en dat is onze moeder. 27 Want daer staet geschreven : Verblydr u, gy onvruchtbare, d'ie niet baerdet! bersi uit van blydschap, gy die geene moeder wierdt! want degene die verlaten was, heeft meer kinderen gekregen, als die eenen man hadde. (Isaias liv, 1.) 28 Doch wy, broeders ! zyn kinderen der belofte, gelyk Isaac. 29 Maer gelyk alsdan degene, die naer hel vleesch geboren was, vervolgde dengenen, die naer den geest was geboren, alzo'o gael het nu ook. 30 Maer wat zegt de Schriftucr? Jaegt de slavinne weg met haren zone : want de zoon der slavinne zal geen erfgenaem zyn AEN DIE VAN GALATIEN, V. Vi. 993 met den zoon der vrye huisvrouwe. (Genesis xxi, 10.) 31 Zoo dan, broeders ! wy zyn geene kin- ders der slavinne, maer van de vrye huis- vrouwe : door die vryheid, met dewelke Christus ons vrygemaekt heeft. KAPITTEL V. STAET hierin vast, en laet u niet wederom onder het jok der slaverny brengen. 2 Ziet, ik Paulus zeg ulieden, dat indien gy besneden wordt, Christus u niet zal baten. 3 En ik verklare bovendien aen allen mensch, die zich laet besnyden, dat hy schuldig is de geheele wet te onderhouden. 4 Gy hebt geen deel in Christus, gy die door de wet wilt geregtveerdigd worden; t?\ zyt van de gratie vervallen. 5 Want wy hopen door den Geest, de regt- veerdigheid te ontvangen uit het geloove. 6 Want in Christus Jezus geldt er geene bcsnydenis noch onbesnedenheid, maer het geloof, werkende door de liefde. 7 Gy liept zeer wel, wie heeft u belet aen de waerheid te gehoorzamen? 8 Deze meening, die men u wysmaekt, komt niet van dengenen, die u roept. 9 Een weinig deesem verzuert het geheele beslag. 10 Ik betrouw van u in den Heere, dat gy geen ander gevoelen zult hebben ; maer die u ontroert, zal de straffe dragen, wie hy ook zy. 11 Voor my, broeders! indien ik nog de besnydenisse verkondige, waerom word ik dan nog vervolgd? De aenstootelykheid van het kruis is dan weggenomen. 12 Och of zy ook afgesneden wierden, die u ontrusten ! 13 Want gy zyt tot de vryheid geroepen, broeders ! Wacht u maer, dat gy de vryheid niet misbruikt om naer het vleesch te leven ; maer dient malkanderen door de liefde des Geests. 14 Want de geheele wet wordt in dit woord begrepen : Gy zult uwen evennaesten be- minnen, gelyk u ze\\en.{Leviticus xix, 18.) 15 Indien gy dan malkanderen toebyt, en afknaegt, ziet toe, dat gy van malkanderen niet verslonden wordt. 16 Ik zeg u dan : wandelt door den Geest, en gy zult de lusten des vleesches niet vol- brengen. 17 Want het vleesch begeert legen den Geest, en de Geest tegen het vleesch ; en zy stryden tegen malkanderen, zoo dat gy niet doet al wat gy wel zoudt Avillen. 18 Doch indien gy door den Geest gedre- ven wordt, zoo zyt gy onder de wet niet. 19 Nu de werken des vlecschs zyn wel bekend, te weten : overspel, hoerery, on- zuiverheid, wulpschheid, 20 Afgodery, toovery, vyandschappen , twistingen, afgunstigheden, toornigheden, gekyf, tweedragt, keUeryen, 21 Nydigheid, doodslagen, dronkenschap- pen, brasseryen, en diergelyke, van dewelke ik u waerschouwe, gelyk ik u alreeds ge- waerschouwd heb, dat degenen die zulke dingen doen, het r\k Gods niet zullen be- komen. 22 Maer de vruchten des Geests zyn : liefde, blydschap, vrede, verduldigheid, goeder- tierenheid, goedheid, langmoedigheid, 23 Zachtmoedigheid, getrouwigheid, ze- digheid, eerbaerheid, reinigheid. Tegen zoodanigen is er geene wet. 24 Doch die aen Christus toebehooren, hebben hun vleesch gekruist, met zyne be- geerlykheden en kwade lusten. 25 indien wy door den Geest leven, zoo laet ons door den Geest wandelen. 26 En laet ons niet eerzuchtig worden naer ydele eere, malkanderen tergende, malkan- deren benydende. KAPITTEL VI. BROEDERS! indien er iemand by onbe- dachtheid gevallen is in eenige mis- daed, gylieden, die geestelyk zyt, onderrigt hem met eenen geest van zachtmoedigheid, acht nemende op u zeiven, opdat gy ook niet bekoord wordt. 2 Draegt malkanders lasten, en alzoo zult gy de wet van Christus volbrengen. 3 Want zoo iemand meent iets te zyn, daer hy niets is, die bedriegt zich zeiven. 4 Doch dat een ieder beproeve zyn eigen werk, en zoo zal hy in zich zeiven alleen roem mogen hebben, en niet in eenen ande- ren. 5 Want elk zal zyn eigen pak dragen. 6 Dat die onderwezen wordt in het woord, mededeele van zyne goederen dengenen, die hem onderwyst. 7 En bedriegt u niet; God laet zich niet bespotten. 8 Hetgene de mensch gezacid heeft, dal zal hy ook maeijen : want die in zyn vleesch zaeit, zal van zyn vleesch verderfenissc maeijen ; maer die in den Geest zaeit, zal van den Geest het eeuwig leven maeijen. 9 Laet ons dan niet verslappen in hel goede te doen ; want, indien wy niet bezwy- ken, zoo zullen wy te zynen tyde maeijen. 10 Daerom, terwyl wy lyd hebben, zoo laet ons goed doen aen alle menschen, maer allermeest aen de huisgenooten des geloofs. 11 Ziet eens, hoe langen brief ik u ge- sel i reven heb met mync hand. 12 Allen die hunnen roem stellen in het 42* 994 AEN DIE VAN EPHESEN , I. ' igchaem, die doen u daerom maer besny- den, opdat zy geene vervolginge om het kruis van Christus zouden lyden? 13 Want zy zeiven, die besneden worden, onderhouden de wet niet ; maer zy willen u besneden hebben, om wegens uw ligchaem te kunnen roemen. 14 Maer verre zy van my, dat ik in iets anders zoude roemen, als in het kruis van enzen Heere Jezus Christus, door wien de wereld aen my gekruist is, en ik aen de wereld. 15 Want in Christus Jezus heeft noch de besnydenis,noch de onbesnedenheid eenige kracht, maer de herschepping. 16 En zoo vvïe dezen regel zullen volgen, de vrede en de bermhertigheid zy over hen, en over het Israël Gods. 17 Verders, dat my niemand meer lastig zy : want ik draeg de merkteekenen van den Heere Jezus in myn ligchaem. 18 De gratie van onzen Heere Jezus Christus zy met uwen geest , broeders ! Amen. BRIEF VAN DEN H. APOSTEL PAULUS AEN DIE VAN EPHESEN. KAPITTEL I. PAULUS, apostel van Jezus Christus, door den wille Gods, aen al de heiligen en geloovigen in Christus Jezus, die te* Ephe- sen zyn : 2 Genade zy ulieden en vrede van God, onzen Vader, en van den Heere Jezus Chris- tus. 3 Geloofd zy God, de Vader van onzen Heere Jezus Christus, die ons door Christus gezegend heeft met allen geestelyken zegen en hemelsche gaven. 4 Gelyk hy ons in hem verkozen heeft voor de scheppinge der wereld, opdat wy heilig en onbevlekt voor zyn aenschyn zouden zyn door de liefde ; 5 Die ons voorgeschikt heeft volgens het welbehagen van zynen wille, om ons aen te nemen tot zyne kinderen door Jezus Chris- tus; 6 Tot lof en glorie van zyne gratie, met dewelke hy ons begunstigd heeft in zynen beminden Zone; 7 In denwelken wy de verlossinge hebben door zyn bloed, en vergiffenisse der zonden, volgens de rykdommen van zyne gratie, 8 Die hy overvloedig in ons heeft uitgestort met alle wysheid en kennisse ; 9 Om ons, volgens zyn welbehagen, be- kend te maken het geheim van zynen wille, waerdoor hy by zich zeiven besloten had, 10 Dat hy, de gestelde lyd vervuld zynde, alles in Christus zoude vereenigen , zoo hetgene in de hemelen, als hetgene op der aerde is ; 11 ln wien wy ook ons lot bekomen heb- ben, te voren verkozen zynde volgens het voornemen van dengenen, die alles uitwerkt volgens den raed van zynen wille ; 12 Opdat wy zouden dienen tot lof van zyne glorie, wy die eerst op Christus gehoopt hebben. 13 In wien gy ook geroepen zyt na dat gy gehoord hebt het woord der waerheid, het evangelie uwer zaligheid ; in hetwelke gy ook geloovende, gezegeld zyt met den beloofden Heiligen Geest; 14 Die de onderpand is van ons erfdeel, tot dat de volle verlossinge komt, die ons verkregen is, tot lof van zyne glorie. 15 Waerom ik ook, hoorende het geloove, hetwelk gy hebt in den Heere Jezus, en uwe liefde tot al de heiligen, 16 Niet ophoude dankzeggingen voor u te doen, uwer gedachtig zynde in myne gebe- den ; 17 Opdat de God van onzen Heere Jezus Christus, de Vader der glorie, u geve eenen Geest van wysheid en veropenbaringe, om hem te kennen ; 18 En dat hy de oogen van uw herte ver- lichte, opdat gy moogt weten, hoedanig de hope is, daer hy u toegeroepen heeft, en hoedanig de rykdommen zyn, en de glorie van zyne erfenisse voor de heiligen; 19 Als ook hoe uitnemende de grootheid van zyne kracht is over ons, die gelooven, volgens de krachtige uitwerkinge van zyne sterkte, 20 Die hy heeft uitgewerkt in Christus, als I hy hem van de dood verwekt heeft, en ge- AEN DIE VAN ËPHESEM, li 111. 995 steld in den hemel aen zyne regtec hand, 24 Boven alle overheid en kracht en magt en heerschappy, en alle wcerdigheid, die genoemd wordt niet alleen in deze, maer ook in de toekomende wereld. 22 En alles heeft hy onder zyne voeten ge- steld, en heeft hem gegeven voor hoofd aen de geheele kerke ; 23 Dewelke zyn ligchaem is, en de voltrek- king van dengenen^die alles in alles vervult. KAPITTEL 11. EN hy heeft u ook levendig gemaekt, als gy dood waert door uwe misdaden en zonden; 2 In dewelke gy eertyds gewandeld hebt volgens den loop dezer wereld, en volgens den prins van de magt dezer lucht, dat is den geest, die nu werkt in de ongeloo- vigen ; 3 Onder dewelke vvy ook eertyds allegader verkeerd hebben volgens de lusten van ons vleesch, uitwerkende de genegenheden van ons vleesch en van onze gepeizen; en wy waren van nature kinderen der gramschap, even gelyk al de anderen. 4 Maer God, die ryk is in bermhertigheid, heeft ons door zyne overgroote liefde, met welke hy ons bemind heeft, 5 Als wy nog dood waren door do zonden, levendig" gemaekt in Christus, door wiens gratie gy zalig geworden zyt; ' 6 En hy heeft ons mede verwekt, en doen zitten in den hemel in Christus Jezus; 7 Om te doen blyken in de toekomende lyden de overvloedige rykdommen zyner ge- nade, door zyne goedheid over ons in Chris- tus Jezus. X Want gy zyt uit genade zalig geworden door het geloove, en dat niet uit u zeiven; want het is eene gave Gods; (.) Het is niet uit de werken, opdat zich nie- mand beroeme. 10 Want wy zyn zyn maaksel, geschapen ui Christus Jezus tot goede werken, dewelke God ons te voren bereid had, om daerin te wandelen. 11 Daerom weest gedachtig, dat gy eertyds heidenen waert volgens hel vleesch, die ge- noemd wierdt onbesnedencn van degenen, die men besnedenen noemt, om de besnv- denissc, die met des menschen hand in het vleesch geschiedt; 12 En dat gy in dien tyd zonder Christus waert, vervreemd van het burgerschap van Israël, en vreemdelingen ten opzigte van de verbonden der belofte, gecne hope heb- bende, en zonder God in deze wereld. 