VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
vingerigen darm loopen ter zyde van het Pancreas, en Ontvangen, waarfchynlyk, deszelfs Watervaten, en een gedeelte van die der lever, De. Watervaten van den maag en het twaalfvingerig gedermte hebben zeer veele inmon= dingen (b), en maaken een fraai netwerk op de flagader welke zy verzellen, Van dit receptaculum koomen insge- lyks , behalve den reeds gemelden (tam, welke naar de regter zyde gaat, twee andere ftammen , zeer gelyk in grootte; van welken de één loopt op de linker zyde, en de ander aan de regter zyde van de linker Aorta, tot dar zy koomen op twee of drie duimen naa aan de linker onderfleutelbeens-ader; waar zy zich achter de Aorta ver, eenigen, en veele takken maaken, welken naderhand vere eenigd worden door de Watervaten der linker zyde van dën hals: zo dat hier een netwerk of vlegt wordt ge- maakt, als aan de regter zyde. Uit deeze vlegt komt een tak , welke zich opent in den hoek tusíchen de halse ader Çi) en het ohderfte gedeelte of den ftam van de on- derfleutelbeens-âder, Door deeze netwerken, gemaakt door de Watervaten by derzelver eindiging in de ‘aderen , ver- fchilt dit zamenftel in de Zee-Schildpad ook zeer verre van dat der Vogelen. ` `. | Dus veel aangaande het zamenftel der Watervaten in dit Dier; Ik zal hier nu nog byvoegen het gene Ik waarge- nomen hebbe aangaande de kleiner verdeeling der Meik- vaten. Voor eerst moet aangemerkt worden, dat de ken- nis welke’ wy ‘hebben van de kleine verfpreiding deezer vaten, in viervoetige Dieren, verkreegen is door dezel- ven na te fpeuren wanneer zy met hun natuurlyk vogti | | de (4) Anaftornofes. (i) Vena jugularis. $36 VAN DE WATERVATEN- - de Chyl, vervuld waren; want de klapvliezen, welken in deeze vaten menigvuldig zyn, verhinderen de opfpuie tingen van de kleinfte takken; gelyk wy die der flagadee ren en aderen der darmen doen. Dan, in dit Dier ben Ik zo gelukkig geweest van de klapvliezen te overwinnen, en de Melkvaten door de ftammen in te fpuiten rot der, zelver takken , en geheel met Kwikzilver op te vullen, in verfcheide deelen van het-gedarmte. In deeze Proeven bemerkte ik, dat de Kwik dikwils geftuit wierdt door de klapvliezen , waar de Melkvaten over het Darmfcheil loo- pen, of juist waar zy den darm verlaaten ; doch als dee- ze klapvliezen eenig geweld gedaan wordt, en de Kwik eens was doorgedrongen tot op de oppervlakte van den darm , zy doorgaans voortliep, zonder dat ze eenigen te- genftand fcheen te ontmoeten. De Melkvaten maaken in- mondingen op de darmen, zo dat de Kwik een weg ge- vonden hebbende door één vat, doorgaans door een an- der, op eenigen afltand, weerom loopt. De grootfte Melk- vaten welken op de darmen loopen gaan ter zyde de bloedvaten; maar de kleinften verzellen die vaten nooit, en loopen nimmer in de zelfde rigting, maar naar de lengte op den darm, en bergen zich naar beneden door den fpierigen in den vakkigen of zenuwagtigen rok, ge Iyk hy genoemd wordt, welke in dit Dier zeer dun is, ‘in vergelyking van wat hy is in een menfchelyk onder- werp. Dus verre heb Ik tot myn genoegen deeze vaten pagefpeurds dan, wat er van wordt als zy in den vak- agtigen rok gekoomen zyn, is niet zo gemaklyk te bepaa- lens in vyf of zes verfchillende Proeven door my gedaan, drong de Kwik uit de Melkvaten in de vakjes tusíchen den fpierigen en inwendigen rok , en verfpreidde zich van vak "rot vak , zeer regelmaatig , over een groot gedeelte van den darm , {choon ‘er weinig geweld was gedaan , en "er niets buiten gevaat was in eenig ander gedeelte van den darm. By het omkeeren van den Darm, na dat de Melkvaten dus opgevuld waren , werdt de Kwik, door drukking, in veele deelen, gedreeven in de kleine vaten van den inwendigen of vlokagtigen (&) rok gelyk hy genoemd wordt. Hier uit zou fchynen, dat dit vakagtig netwerk een gedeelte ware van het zamenftel der Watervaten ia dit Dier. Het kan in de daad onderfteld worden een er- kele uitftorting buiten de vaten te op: doch dat het veel IN WATER:EN LAND DIEREN. Se veel eef een gedeelte is van het zamenftel der Waterva. ten zal waarichynlyk voorkoomen uit de volgende over- weegingen. Voor eerst, de regelmaatigheid der grootte van deeze vakjes, Ten anderen, het kleine geweld iħ de Proeve gebruikt, en ’er niets zodanigs was in het vak- vlies (i) tusfchen het"buikvlies en de fpierige vliezen , waar even gemaklyk uitftorting buiten de vaten konde gefchieden., Ten derden, dat ik , na de omkeering van den darm , de Kwik uit de vakjes kon drukken in de kleine vaten op den inwendigen rok; Ik moet evenwel beken: nen dat dit niet genoeg zou zyn om te bepaalen of deeze vakjes een gedeelte van het zamenftel waren, dan niet- indien de overeenkomst van het zelfde in de visfchen dit niet duidiyk bewees. Want in een Kabbeljauw is, in plaats van het vakagtig net- werk in de Zeg Schildpad , een netá Werk van vaten (waar van hier na een’ befchryving zal gee geeven worden) ,zo dat ik nu niet twyfele of deeze vakjes zyn gedeelten van het, zamenftel der Watervaten, en de: kleine opflurpende vaten van den inwendigen rok (torten hun vogt in dit net- werk, waar uit het vervoerd worde door de groote Melkvaten, — , Ci) Membrana cellulofa, HISTORIE VAN DE CELTEN , DE BRITTEN, EN ANGLO» . SAXEN. Door den Heer JAMES MACPHERSON. ON Voorouders , gegt de genoemde voortreffelyke Schryver in zyne Inleiding tot de Historie van Groote Brittanje en Ierland (a), onze Voorouders hebben het on- geluk gehad, (zo er eenig ongeluk in fteekt, voor een Volk dat in weinig agting is by de Nakomelingfchap , 3 van onderfcheidenlyk gezien te worden van Vreemdelin= gen, voor dat tyd en toeval, hen uit den (taat hunner na- tuuriyke .woestheid en barbaarsheid getrokken, en eenige zints befchaafd hadden. Volkeren, die het voordeel hebe ben van zelve de Gedenkfíchryvers hunner eerfte opkom- ften, en de Verhaalers hunner vroegfte bedryven te zyn , overdekken de aanftootelyke beginzels hunner eèrfte Hiss , {ge (a) An Introduêian to the. History of Great Britain and ire- « lènd. By JAMES MACPHERSON, Esq. 4. 177 Ie l V. DEEL. MENGELW, NO. 12. Qa < 338 Je MACPHERSON torie met flikkerende verdigtzelen, of plaatzen dezelve in de fchaduwe om ze minder te doen opmefken , en den goem hunner volgende bedryven , de gewigtiger tydperken hunner zekerer Gefchiedenisfen , des te gunftiger te ver- toonen. Het weinige licht, °t welk de Romeinen over de ` istorie der Noordíche Volkeren in hunnen onbefchaafden at, verfpreid , en de korte berigten, welke zy ons van die ongunftige tydperken medegedeeld hebben , hebben ongetwyfeld , terwyl zy die Natien aan de eene zyde wel woor eene volftrekte vergetelheid bewaarden , aan den an- deren kant egter ook dezelve alleen op eene „ongunttige eer vertoond , en hunnen verdienden roem verminderd. enfchen aan de voordeelen en gemakken , die de weelde eener gevorderde Maatíchappy verfchaft , gewoon , befchou- wen de ongemakken van een ruw leven , doorgaans, met een foort van medelyden en beklag , altoos met veragting. Men moet hierom hunne berigten met voorzigtigheid en met oordeel leezen , en men moet de aanmerkingen , welke men over de oude Britfche Volkeren uit hen maaken wil, flegts tot weinigen bepaalen. Daar de Leidsman verdagt is , en de weg daarenboven door eene dorre en onaänge- naame landftreek leidt, moet men , om die beide redenen, de reis zo kort maaken als mogelyk is, en vooral een vei- lig fpoor verkiezen. , Toen de Scythifche Nomades eerst by de Grieken be- kend begonden te worden , zaaïden of maaiden zy niet; zy haalden hun beftaan uit de Vrugten, die de Aarde na- tuurlyk voortbragt, en voedden zig verder met de melk, de kaas, en het vleesch van hun Vee; de Gaulen waren de eerfte tak der Celten, die zig zelven op den Landbouw toeleiden , en die eerfte, ruw{te , en noodzaakelykfte van alle Konften was nauwelyks den Rhyn overgegaan - toen CÆSAR de Romeinfche Standaarden in Germanie plantte. De Britten waren , (en opzigt van den tyd , de Germaanen waarfchynlyk voor, in het beteelen der Landeryen, en zy kenden die konst in eene grootere volmaaktheid. Hanne nabyheid by Galliën gaf hen gelegenheid om de verbete: ringen , die daar gemaakt waren, of werden, over te nee- men , en hunne grond en lugtftreek was gunftiger voor den Landbouw, dan de kouder landítreeken over den Rhyns ten tyde van STRABO , egter, was veelen der Inwooners van Brittanje het gebruik van den Ploeg nog onbekend. In de vroege jeugd „om zo te fpreeken, van den Landbouw waren haver en garst de eenige bekende graanen N het sn oon HISTORIE VAN DE CELTEN , ENZ. s39 Noorden van Europa. De eerfte roostten zy voor "op , en maalden ze in handmolens, gelyk zommige Schotten en Jeren tot aan deze laatfte jaaren toe: gedaan hebben: en van ` de laat{te maakten zy bupgeg geliefden draak , Bier. De koast om, uit het koom, een droskenmaakend vogt te bereiden, :was onder alle de takken der Celten bekend, voor dat de Grieken ep Romeinen hunne onderregtingen tot de westerlyke landen uicfkrekten. Gelyk de magier ons dien bedwelmenden drank te brouwen, miet de byzondere uitvinding was vam eenig afzonderiyit laudfciap, zo wierde de zaak zelve, by zo veelen tevens t’huis hoorende, met verfcheidene benaamingen uitgedrukt. De Germaarfche benaaming Bier is allengs meest al doorgedrongen, en in verfcheiden taalen overgenoomen, , Het Bier was egter niet de eenige drank onder de oude Britten; hunne Meede, of water im honing ontbonden $ was in groote agting onder hen, en zy fchynen , met xne dere Noordfche Volkeren , eene manier gekend te hebben , om een foort van Cyder mit wilde Appelen te maaken. Toen de Romeisen hunne wapenes: tot aan deze zyde deg Alpen uitftrekten , wierdt het gebruik van Wyn, onder de Celtifche Natien, ingevoerd. De Germaanen, hoe ruw zy waren in de dagen van Tacrrus, hadden egter kennis aan het druivenfap , en wy mager door eene gebybbeid van redenen befluiten, dat de Britten niet onbekend waren met den wyn, toen de Romeinen zig eerst in hun Land ves tigden. ` | De meubilen en huisgeraaden der Britter waren nog pragtig nog gemaklyk. Die best in hunne zaaken waren, lagen op mâtrasfen, of op de huiden van wilde beesten, gefpreid op ftroo , biezen of heide, en hunne ftoelen en - tafels waren met de byl gemaakt. Het waren de oude Germaanen alleen niet, die een afzonderlyke tafel hadden, voor yder mensch van het gezin, als zy by zich zelven waren; in Runne openbaare feesten en maaltyden gebfuike ten! zy maar’ ééne tafel voor yder rang var men{chen , die genodigd waren. De oude Barden hebben de geheue genis van dit gebruik , als eege Britfche gewoonte, tot onze latere tyden overgebragt. De vaten, by deze Vol- keren gebruikelyk, waren uit één ftuk hout uitgehold, of van aarde gemaakt. Hunne bekers, of vaten om te drinken , waren of fchelpen of hoornen , fchoor zom- migen, pragtiger dan anderer, zilvere fchaalen of bekers ` hadden. ` d . ` i ` Qas De 340 Je MACPHERSON De Celten waren beter gekleed dan zommige Geleer- den , uit het getuigenis der Ouden , onderfteld hebben. Hun- ne byzondere gewoonte van hunne opene losfe kleederen in den flag af te werpen, gaf aanleiding tot het verkeerd begrip, dat zommigen hunner altoos naakt liepen. In het tydperk e Waarin de Volkeren der Oudheid het eerst in de Historie verfchynen, waren zy maar flegt gekleed ; het otfte gedeelte des lighaams bleef naakt, en de Per- nen waren de eerften , die de lange vrouwelyke tab- berden van het Oosten aannamen. In de werfcheidene landftreeken van Europa gebruikte men voor kleeding de ftoffen, die meest in dat byzonder land voor handen wa. ren maar het fatzoen van hunne kleederen was alge- meen het zelfde, In de Noordelyke landen, daar een overvloed van Wild was, waren hunne opperkleederen van de vellen van bees- ten gemaakt; in Germanien gebruikten zy linnen , byzon- derlyk de Vrouwen, die zomtyds gefchilderde kieederen droegen, en dikwils lange witte rokken. De Gaulen had. den, even als de tegenwoordige Franfchen, behagen in ` pragt en weitfche vertooning. Hunne wol was grof, maar zy verminderden het ongunítig aanzien en de leelykheid der kleederen, die zy er van maaken moesten, met et goude of zilvere kanten dp te leggen. In S anje was, elyk nog tegenwoordig; de wol ten uiterften fyn; de Kieeding der Spanjaarde derhalven was van een dunner en fraaijer weefzel, en cftrlyker dan die der Gaulen, De Inwooners van Brittanje gebruikten wollen kleederen; het _ maaken van Linnen-Stoffen was hen echter niet geheel onbekend. | De bonte, geftreepte, of geruitte kleederen, waar van de oorfpronkelyke Berg-Schotten het gebruik tot onzen tegenwoordigen tyd hebben overgebragt , waren de alge. meene {maak onder alle de takken der Celtifche Natie. De Sagum der oude Gaulen en Spanjaarden was geen ander dan dat foort van rokje, daar de Berg - Schotten het gebrek van broek mede vervullen , of de Schotfche Plaid van verfchillende kleuren. De Bracce, daar een edeelte van Gallien zyn naam van kreeg , waren de hoog- andíche geflooten kleeden, en de zelfde die de Germaz nen droegen , welke regt neerhangende en om het lyf fluitende , de gedaante der leden vertoonden. De oude piten > gelyk de Germaanen , droegen een geflooten wam van verícheidenlyk gekoleurde wollen ftof, dat ge - meen HISTORIE VAN DE CELTEN, ENZ, 34L meenlyk niet verder wam dan tot aan den broeksband, Dit wambes hadt een halve mouw, die tot aan de elboog nederdaalde ; het Gemeen droeg een foort van halve laare fen en fchoenen, aan malkanderen, van ruwe onbereide vellen gemaakt, en van voren met kleine’ riemen vastge- bonden; de fchoenen van fatzoenlyker of ryker lieden waren van-bereid leder, - De kleeding der Vrouwen was nog eenvoudiger dan die der Mannen. Zy beftondt uit een jak, of kolder , zonder eenige mouwen, en een Vrouwen-rok, die om- laag wat beneden de kniën kwam, Haare boezems waren bloot voor het gezigt, en haare armen naakt. In opens baare gelegenheden gebruikten zy insgelyks een bont gee - koleurde Sagum , van een fyner weefzel dan die, welke de Mannen droegen, en Vrouwen van ftaat en rang hin- gen een gouden keten voor fieraad om den hals. In dem Zomer waren haare jakken en rokken van linnen, met purper gefpikkeld , in den Winter droegen zy die van wol met verfcheiden kleuren geftreept. De gedrukte lin- nens fchynen van Celtifche uitvinding te zyn. De Spaans fche Dames droegen, in den tyd van Strabo, linnen roke ken, met figuuren van verfcheiden bloemen gefpikkeld. Schoon de Celtifche Natiën een byzonderen afkeer had- den van het fatzoen haarer kleeden te veranderen, wier- den zy egter al vroeg verkwistende in het artikel van op- fchik ; de opfchik van de Gaulen en Spanjaarden byzonderlyk was ten uiterften pragtig. Als zy linnen (toffen droegen, waren dezelve gedrukt of gefchildert met eene verfchein denheid van Beuren in veríchillende koleuren , en hun- ne wollen Rieederen waren, volgens Strabo, doorweeven of belegd met goud. De Germaanen zelve, doorweefden of ftreepten, reeds in het begin van de derde eeuw , hun- ne kleederen met zilver; en wy mogen vastftellen , dat de oude Britten niet minder dan de Germaanen waren in hunne zugt voor vertooning en op{chik. De Celten waren niet flegts net in hunne kleederen. Zy waren ook zinlyk en zuiver over hun lyf ; het kas rakter van morfigheid , °t welk wy met dat der Barbaa- ren van het Oud Europa verbinden, kwam uit het Oos- ten met die wilde Volkeren, die het Westerfche Ryk overftroomden. De Sarmaaten, die de voorouders der Bewooneren van ’t grootfte gedeelte van Europa zyn , waren zo morfig ‚dat zy ten dezen opzigte tot een {preek- woord zyn geworden, De Celtiíche Volkeren daarente- Qa 3 gen aw ` Jo MACHEERSON. gen waren byzonderiyk op ziniykkgid gefteld ; zy baade- den zig geregeld ailen daz, in de Wintermaanden zo wel ais in den Zomer, en zy firekten hunne zugt voor net- heid zo ver uit, dat er, volgens hets getuigenis van Am MIANUS MARCELLINUS, in alle de Provintiën van Oud Galliën, niet één Man of Vrouw, zelfs niet de allerarm- íchappy.. Van het karakter en de zeden der oude Britfche Ne tiën , moeten wy natuurlyk overgaan om haare Regee- ringswyze te befchouwen. Het is niet in de ruwfte tyd- perken der Maatfchappy, dat wy den oorfprong der des, potieke , der volftrekte, Regeering moeten zoeken; de Oude Celten en Britten waren ten vollen overtuigd van de waardye der vryheid, en maakten te veel werk van bunnen onafhankelyken ftaat, dan dat £y zig gereedelyk puder Tt jok van eenen Dwingeland gebogen zouden heb- ben; in tegendeel, zo dra hunne voorregten werden aan- gevallen deor hem, welken zy de zorg der gemeene zaa- en hadden toebetrouwd , handhaafden zy’dat regt, °t melk oorfpronkelyk by het Volk huisvest , en door de verzamelde leden van yder gemeenfchap kan en moet geoe- fend worden; zy beroofden hunne onderdrukkers van de magt om kwaad te doen, en ontzetteden hen van alle gezag: doch de zaak is wan te veel belang, om dezelve Siet wat onderfcheidenlyker te melden. De oude Britfche Natiën hadden dit met alle de ove- zige Volkeren van het Noorden van Europa gemeen , dat zy ten uiterften gehegt waren aan, en zeer naaryverig Op, hunne burgerlyke vryheid. Schoon zy derhalven, overtuigd , dat een Staat niet kan in wezen blyven zom- der ondergefchiktheid en gehoorzaamheid aan hunne Regters , hunne Vorften en Koningen , was egter de magt van deze verheven perfoonen ten uiterften bepaald. P dp " Ze HISTORIE VAN DE CELTEN , ENZ. 543 Zy begreepen zeer wel, dat zy niet flegts regt hadden om hunne eigen Magiftraaten te verkiezen, maar ook om zodanige wetten te maaken, waar aan zy, die verkoozen waren, gebonden moesten zyn , en waar naar het Volk geregeerd wilde worden. De daaden van elk afzonderlyk lid der Maatfchappy ftonden derhalven wel ter beoordeee ling der Brebons of Regters, maar de Regters zelve wä, ren aanfpraakelyk , en voor hun geheel gedrag verantwoore delyk, aan de algemeene vergadering des Volks, De Celten in "tr algemeen waren zulke fferke voorftane ders van de gemeene vryheid , waren "er met zulk een foort van Geestdryvery voor vervuld, dat zy beweerden , dat dezelve het natuurlyk eigendom was van de Dieren zo wel alè van de Menfchen. Humne zugt voor de vry- heid was eene van de redenen, die zy gaven voor hune» nen afkeer van werken, en van het vermeerderen van eis gendommen. an Want hy, die waarlyk vry begeert te zyn, zeiden de Scythen, moet niets bezitten , dat hy bang is te verliezen, ” Armoede is zekerlyk de beste borst- weering tegen de Tyrannie : en de oude Volkeren had- den het gansch niet mis, in te denken, dat „, iemand die de rykdomimen bemint, in ftaat is, om zyne vryheid voor geld te verkoopen. ” De Celten verkoozen, in alle de takken der onderfcheidene Volkeren , die "er toe behoo= ren, hunne vryheid boven het leven zelve, Hunne eer- fte grondregel in den oorlog was , hunne onafhankelyke heid te handhaaven, en de flaverny te weeren boven al- les, en zelfs, zo het niet anders wezen konde, door een viywilligen dood. Het werk van den Vorst was hen in den oorlog te ge- leiden; in den vrede zonk hy weder tot eene gelykheid met anderen. In plaats van zyn wil en goedvinden als eene levendige en blyvende wet te befchouwen, betoon- den zy hem geene andere gehoorzaamheid, dan welke voortfproot uit de overtuiging, die zy van zyne verdiene ften hadden. ` Ze fcheenen hunnen eerften Magiftraat , zelfs na dat zyn gezag zig tot den vredes-tyd , den tyd van rust, begonde uit te ftrekken, op geen anderen voet, dan als den bewaarder en handhaaver van die gebruiken te befchouwen , die veelal de plaats van wetten vervul- den, Hunne Koningen hadden geene openbaare ifikom- ften, en zy hadden die niet noodig, dewyî de onderdaa- nen heg, in oorlogstyden , op hunne eigen kosten verge- zelden; indien de nitrasting van een ọuden:Brit voor zy- <q 4 ne SAA e Je MAC PHERSON ne ftroopende optogten eenige onkosten in °t geheel vers eischte, Het is zeker, dat de oude Britten, even als hunne Broe- ders op ’t vaste land, hunne älgemmeene Volks - Vergade: ringen hadden, waarin alle publieke zaaken by meerdere beid van femmen beflist wierden. In de kleine Staaten, waarin zy verdeeld waren, was het niet onmoogelyk voor de meesten van ben, die van een gepasten ouderdom waren, in gewigtige gelegenheden te faam te koomen. Hunne befluiten moesten, volgens den aart der meníche- lyke zaaken, noodwendig wild, verhaast, en onftuimig. zyn. Zy kwamen voornaamelyk by malkanderen, met oog merk om een oorlog vast te ftellen , en zy ftortten zig gereedelyk, en met weinig beraad, in een itaat, dien zy uit er aart beminden, Huisfelyke zaaken waren zelden het onderwerp hunner beraadflaagingen , want een Volk, yoor dat het den byzonderen eigendom van landbezittin: en vastgefteld, en eene merkelyke vordering in den Han del gedaan heeft, kan nauwlyks gezegd worden eenige huisfelyke zaaken te hebben, -~ De grootfíte vorderingen in de Staatkunde fpruiten uit zeer eenvoudige en ruwe beginzelen. Toen de Staat uitge- ftrekter en volkryker begon te worden , wierdt het om moogelyk voor alle deszelfs leden in eene algemeene Ver- gadering faam te koomen. Het hulpmiddel van afgevaar digden te zenden vertoonde zig natuurlyk „en wierdt wel haast aangenoomen 5 en eene lengte van tyd befchaafde die faamenkomst van Afgevaardigden, gezonden am de Demokratifche Vergaderingen der Celtifche Volkeren uit te maaken, in zo verre, dat er het geen men de Vergi dering der Staaten , of Staats- vergadering noemt, uit ge: boren werdt. De Afgevaardigden bevryd zynde van de verwarringen en afbreekende toevallen, daar de verzame Jingen van het geheele Volk noodwendig aan onderhevig moesten zyn, hadden tyd en gelegenheid om zo wel de huisfelyke , als buitenlándfche zaaken te verhandelen, en dit was de oorfprong van deze burgerlyke vastftellingen, welke wy met den naam van Wetten onderfcheiden. — Het is onmoogelyk alle de vaetfpooren, alle de byzon dere verdeelingen en fchikkingen der aude regeering, D de duisternis van zulke verre afzynde tyden nauwkeurig na te gaan, Het afzyn van die gebreken , welke alleen lyk in eene befchaafde Maatfchappy gevonden worden, was waarfchynlyk de voosnaame oorzaak van de binner 3 e ande ad H HISTORIE VAN DE CELTEN) ENZ, 345 landíche rust, welke zy genooten. De misdaaden, om tevens een Paradox en een Bloemfpreuk te gebruiken , zyn de Ouders der burgerlyke regelingen, en de noode zaakelykheid, welke gezegd wordt geene Wet te erken- nen, is de oorfprong van alle Wetten, Wat de taal der oude Britfche Natiën betreft , daar heerscht vry algemeen een gevoelen onder de Geleerden , dat de Romeinen hunne taal in de Landen van het Westen en het Noorden hebben overgebragt, na dat zy dezelve aan hunne wapenen onderworpen hadden. fchryver daar over zal men , voor het allerminst, erken- nen moeten, dat opmerkelyk en aangenaam zyn. Het gebrek van berigten , °t welk de Romeinfche Schry. vers de Noordelyke grenzen van oud Germaniën tot de Pool deedt verplaatzen , was een bron van dwaaling voor de Geleerden van onze hedendaagfche tyden. De Laate» ren hebben het algemeen karakter” der Celtifche Volkeren tusfchen den Ryn en de Elve , tot de Bewooners van Scandinavie, en de Kusten der Baltifche Zee uitgeftrekt, Vergeefsch zyn de woeste Volkeren van ’t Noorden in de Zuidelyker deelen van Europa doorgedrongen met ze. kere blyken van hunnen eigen Sarmatifchen oorfprong 3 mannen van Geleerdheid hebben jet liever Celten van s Qas wil. 346. ' Lk MACPHERSON ' willen maaken, en Celten moeten zy, in fpyt van alle blykbaarheid ten tegendeele, blyven. Het is evenwel nog verwaand nog onbedagt, in dit Ruk van de Geleerden te verfchillen, De Ouden geeven geen grond om hun ge, ‘voelen op te bouwen, en de onvermengde nakoomeling- fchap van deze Volkeren, die het Westerfche Keizerryk overftroomd hebben, bewyzen tegen hen met al de kragt van táal , zeden en regeeringswyze. Wy zuilen thans ons onderzoek tot den oorfprong dezer laatften bepaalen. De Scandinaviërs waren , ten tyde van TACITUS, aan eene volftrekte Alleenheerfching onderworpen: Zy waren ‘een handeldryvend Volk. Vastgeftelde eigendom hadt hen aan vaste verblyfplaatfen verbonden. Rykdom was onder hen in agting, en zy berusteden onder de onbepaalde heerfchappy van eenen Vorst, Door hunne ligging voor vreemde Vyanden beveiligd, verlooren zy hunne dappere heid, zy lieten zig door hunne Vorften ontwapenen, en dus kreeg de dwingelandy van Afia, zelfs by afweezig- heid der weelde, de overhand onder de Pool. De Sitones van ‘Noorwegen waren zelfs nog veragtlyker dan hunne flaaffche broeders van het Oosten in het gebergte van Sevo. Zy ontaarden niet flegts van de vryheid, maar wier- den, om zo te fpreeken , nog meer dan flaaven ; zy buk- ten onder de heerfchappy der Vrouwen , en vertraden hun karakter van Mannen , na dat van Burgeren verloo ren te hebben. De Vrouwen volgden de Mans op een erfelyken throon , en die verknogtheid aan erfelyke op- volging hieldt ftand onder de Volk plantingen , welke Scam dinavia aan het Zuiden van de Baltifche Zee vestigde. De Rugiërs, de Lemoviërs, alle de Wandaalen van het Eiland Rugen tot den Germaanfchen Oceaan, zo wel als hunge broederen de Sarmatifche Gothonen op de Weis- fel , onderfcheidden zig door hunne gehoorzaamheid aan hunne Koningen. ` , Het is evenwel zeker, dat de Monarchen van de Scan- dinavifche Sarmaaten hunnen invloed verlooren in de vol- gende verhuizingen, welke hunne onderdaanen naar het Zuiden deeden. De Gothen en Wandaalen, de ontwy- felbaare Voorouders der tegenwoordige Engelfchen, wr ren opmerkelyk door hunne verknogtheid aan de bur- gerlyke vryheid. Schoon de kroon in zommige familiċa erfiyk was , fchoon hunne Vorften ftoften op hunne af- komst van opt, den eerften der Goden, hing egter hun- ge magt, en zelfs de bezitting hunner waardigheid, af z i ' van ê D HISTORIÈ VAN DE CELTEN, ENZ. og wan de algemeene Volke-vergadering , welker befluiten zy al- toos verpiigt waren ter uitveer te brengen. In optogten en oorlogen wierdt de Koning geëerbiedigd, maar gelyk hy geene magt hadt , om den ongehoorzaamen eenigen Maf aan te doen, was zyn gezag beuzelagtig. Met den oorlog was de eerbied voor zyn perfoon geëindigd. Eene onwaardige behandeling volgde niet zelden op het verlies van zyn gezag en zyńe magt. De geringfte ging met hemi aan tafel zitten, mengde zig in zyn gefprek , behandelde hem met veragting, en poogde hem door plompe boer- tery cf verwytingen ten toon te ftellen. De Koning der ‘Gothen , een Volk van den zelfden ftam ale de Saxen, afkomftig, genoot geen eerbewys, en wierdt met geene agting ontvangen. Gelyk het Jan hagel , uit kragt der gewoonte , tot ’s Vorften vermaaken wierdt toegelaaten, was de ‘ongelukkige man , in plaats van met dien eere bied, die men aan zyn rang verfchuldigd was, behandeld te worden, dikwils verpligt, om van zyn barbaarfehe Gas- ten een betaamelykheid van gedrag met gefchenken af te koopen. Dit foort van ruwe vryheid ontaardde zomtyds in eene alleruiterfte ongebondenheid. Barbaaren, die zulke vry- heden met bunnen Vorst gebruiken, moeten natuurlyker wyze eene volftrekte veragting voor zyn Perfoon heb- ben of krygen. Zy vervolgden hem zelfs zomtyds tot den dood toe, om gene andere reden dan dat zy hunne onaflfankelykheid wilden doen zien, en toonen, dat zy op niemands bevelen pastten. Hy wierdt om allerhan- de beuzelagtige voorwendzels, of onbillyke redenen , van den throon gejaagd; waren zy ongelukkig in den oorlogs flaagden de gewasfen der aarde , door een ongunftig jaar- getyde , kwalyk; gebeurde er enig ander gemeen nadeel, de ongelukkige monarch wierdt van zyne waardigheid ontzet, en wierdt het flagtoffer van eene onregtvaardige engunst. Hy was verantwoordelyk voor het noodlot van weldflagen, waar in men zyne bevelen niet gehoorzaam- de of zyne fchikkingen niet volgde, en wierdt geftraft om dat hy het niet in zyne magt hadt om het Weder goed of kwaad te maaken, De Noordfche Germaanen hadden twee Vergaderingen woor de beftiering hunner buiten- en binnen -landfche gaaken, De groote’ vergadering beftondt uit het lighaam des volks en betrof de ftaats- zaaken, De kleine beftondt mit den Vorst-en zyne Rarden, en bemoeide zig met de N ` be- ef Je MACPHERSON * beftiering der Geregtigheid. Yder mensch van volwasfen ouderdom, en zonder eenige onderfcheiding van rang, hadt een ftem in de algemeene vergadering. De menig- te kwam geheel gewapend faamen, en allen hadden zy regt om hunne gevoelens met eene volkoomen vryheid over te leveren. Men maakte verbonden, men üelde den oorlog vast, men floot vredes - verdragen in de groo- te vergadering; welker magt zig ook uitftrekte tot hoofd- ftraffen , wegens misdaaden tegen den Staat. De algemeene Vergadering verkoos jaarlyks honderd Perfoonen uit haar geheele lighaam, om den Perfoon des Konings op te wagten, en hem als Raaden te dienen, als by ter Regtspleeging zat. Dezen zetteden zyne bepaalingen gewigt by , en ftelden zyne befluiten in kragt. Zy aten met hem aan ééne tafel, vergezelden hem als hy uitging, waren zyne Lyfwagten in den Vrede, zyne befchermers in den Oorlog. Om de onkosten ter onderhouding dezer blyvende Opwagters goed te maaken, ontving hy van het Volk eene vrywillige en onbepaalde gift van Vee en Koor, en hy maakte ook een foort van geregeld inkoomen uit de boetens , welken op kleine misdaaden gelegd werden ; want de Vorst, en deze zyne Asfesforen , maakten , gelyk ik ge- _ zegd heb, de kleiner Vergadering; en de verfchillen tus fchen byzondere pêrfoonen wierden voor hen gebragt en afgedaan. ‘ Staats -misdaadigen , Verraaders , Overloopers , enz, wjerden , onder de oude Germaanen , voor de algemeene Volks-vergadering onderzogt ‚en, op overtuiging van hun- ne misdaad, opgehangen. Bloodaarts, en lieden van een fchandelyk leven , wierden , onder horden „in flinkende moe- rasfige poelen, verftikt. De wetten der oude Saxen op het vaste Land waren byzonder (treng tegen ongebondenheid en overfpel: Zo eene Maagd in het huis van haar Vader, of eene getrouwde. Vrouw in dat van haar Man , fchuldig wierdt bevonden aan onkuisheid, wierdt zy of door haare bloedverwanten in het heimelyk verworgd en haar lige baam verbrand, of zy wierdt aan de fchandelykfte en ‚wreedfte ftraf in °t openbaar overgegeeven. Men Deedt haar de kleederen tot boven den middel af, en in dezen ftaat wierdt zy door oude Matroonen van Dorp tot Dorp voortgezweept, welke haar ter zelfder tyd met mesfen ftaken of (needen , tot dat zy onder haare handen den geest gaf. De deugd ontaardde bier in eene verfchriklyke barbaars- heid. —- Zy ftraften kleine misdaaden met minder Ge ` GP HISTORIE VAN DE CELTEN, ENZ. 549. fens eene boete, in Vee te betaalen , en geëvenredigd naar den trap der misdaad , wierdt, door het gezag des Konings en van zyne Raaden, den misdaadiger opgelegd, en van hem ingevorderd ` zelfs manflag wierdt afgemaakt door eene zekere boete aan den Vorst en de bloedvrienden van den gefneuvelden te betaalen. Zodanige waren de ruwe. beginzels van een ftaatkundig Systema, °t welk door den tyd eene geregelde Regeerings-vorm geworden is, AANMERKINGEN OVER DE MENSCHEN-EETERS IN AMERICA, {Uit de Recherches Philof. fur les Americains.) Age veel hebben de Spanjaarden de Menfchen offeranden, - M in Mexico gebruiklyk , vergroot ‚om daar door de haatlykheid hunner handelwyze met die Volken eenigen glimp van verfchoonlyk- heid te geeven. Zy vertelden , dat: MONTESUMA , "e jaarlyks , twintig duizend kinderen deedt vermoorden, en de Afgoden met hun bloed befprengde. Men offerde „ zegt ANTONIO soLIs , in alle de Tempelen van de Sad geen „en men hadt daar twee duizend Tempels. Dee- ze twee duizend komen uit op een enkele Kapel, Amphitheaters. wyze gebouwd, HerRERA verhaalt, dat, by de inwyding dier ka- pelle , zes en veertig duizend Menfchen geflagt wierden, en dat men een en dertig honderd duizend bekkeneelen van perfoonen, op on- derfcheide tyden geofferd, in dit heilig flagthuis vondt, waar de lugt met een flank als van doode krengen befmet was, de nruuren waren van beneden tot boven befpat, en. bedekt met geronnen bloed. Hier ziet men het getal der offeranden in dezelfde evenredigheid verme- nigvuldigd , als dat der "Tempelen, ‘ Indien de Menfchen-offers oorfpronglyk zyn uit het eeten van Men- fchen-vleesch , gelyk eenige Philofophen willen, moeten in zeer vroege tyden alle de Volken der aarde Menfchen-eeters geweest zyn naardien het onbetwistbaar is, dat alle de oude Volken Menfchen aan den voet hunner altaaren geflagt hebben. Misfchien zyn het ` alleen de duisterheden der oudheid, die voor ons de geheugenis van hun Menfchen-eeten verbergen. Men vindt nog by de Mexicaanen de Menfchen-offers în gebruik , fchoon LAs casas wil, dat men , ge- duurende de geheele regeering van MONTESUMA, flegts honderd vyftig Menfchen-offers gehad hebbe. Onder de Perwviganen hadt dit ge- bruik reeds. gansch en al opgehouden 5 alleen was "er ván overgeblee. ven, dat men uit de voorhoofds ader en de neus der kinderen eenig bloed neemt , om °t zelve onder °t meel te doen, waar van men bei, - lige koekjes kneedt. Alle de Onderdaanen van dit Ryk waren ver- pligt» op een hunner groote Feesten , daar van te eeten, * welk duidelyk genoeg bewyst , dat dit Volk oudtyds Menfchen-vleesch at ; maar dat deszelfs zeden verzagt zyn. | o et 550 AANMERKINGEN Het fchyut dat de gewoonte om zich met Meníchen-vieesch té voeden veel eer een misdryf des Tyds, dan der Volken of der Lander geweest is, en dat er geen Menfchen-eeters door Inftint gewees zyn. Alles wat ROEMER vertelt van Negers met een tygeragtig gelaat, en wat andere Natuurkundigen vermelden van de fcherpheid der vog- ten, en de fterkte der maag onder eenige Wilden, van hunne zes, acht, of twaalf hondstanden, is volftrekt verdicht en valsch. - PiGaserTTA (chent vast te gelooven dat de bittere haat, dien ver- Scheide Americaanfche Volken elkander toedraagen, hun vervoerd hebbe om de gevangenen op te eeten, en dus hun wraak te beter te koelen : hy verhaalt, dat in eene landftreek van Brazil, waar de Wilden geen Meníchen-eeters geweest waren , die fchriklyke gewoone te wierd ingevoerd door `t voorbeeld eener Vrouwe,die met zo veel verwoedheids aanviel op den moordenaar haars Zoons, dat ze zyn Schouder op at. Men heeft by befchaafde Volken iets dergelyks ziea gebeuren. Te Parys heeft men de lever en de longen van den Mer. Schalk D'ANCRE opgegeeten ; in Holland is men vervoerd geworden, om de tanden in ’thart van de Wit te zetten; terwyl noch de Franfchen , noch de Hollanders door een natuurlyk Inftin@® tot die bedryven zyn opgewekt. P en moet, derhalven den oorfprong van het Menfchen-eeten niet zoeken, dan in de noodzaaklykheid en behoefte , of $k °t verfchrik- lyk regt des Oorlogs. Het lot der gevangenen verfchilt naar maste van de befchaafdheid of woestheid der Overwinnaaren. Zy worden ep rautfoen gefteld , tot (laaven gemáakt, of om hals gebragt; by de onbefchaafdíte Volkert, moeten zy de hevige pynigingen uitítaan, en “t regt des Oorlogs maakt hun tot {pyze. De eerfte berigten van, America vermelden, dat men aldaar de Meníchen at, gelyk by ons de kiekens en ’t {chaapen-vleesch; doch men is daar naa overtuigd geworden , dat de Wilden zich alleen dus gedroegen omtrent hunne gevangenen, of vreemdelingen, die zy voor vyanden houden. Als zodanig is, in den Jaare 1719, de Heer DE CHARLEVILLE, door de Atacapaanen in Louifiana opgegeten , ende Ridder de Bel. Js ontkwam dat ongeluk door een onverwagt toeval, ` In America wagen drie foorten van Menfcheneeters. —- £. Die hunne gevangenen doodden om ze op te eeten, — 2. Die flegts eenig gedeelte van °t menschlyk lichaam nuctigden ; zodanigen waren de Topinambours en de Tapuigeefen , die een vlies, en een gedeelte van den navelftreng der eerstgebooren kinderen inflingerden , en de Peruviaanen, die hun heilig brood met bloed befprengen. — 3. Die Menfchen, aan ziektens of wonden geftorven „tot voedzel nut- tigden, of de Ouders in de ingewanden hunner Naakomelingen be- groeven: maar misfchien heeft men dit laatfte onder geen dier drie foorten aangetroffen. Het getal der Americaanfche Menfchen-eeters , want men heeftza in Noord-en Zuid- America, door de ganfche Nieuwe Wereld ge: vonden, {trekt tot een nieuw bewys van de natuurlyke ongevoelig; OVER DE MENSOHEN-KEFERS IN AMERICA. Ser heid dier Volken; de allerbefchaafdite onder hun hebben nog veele trekken van hunne oude woestheid en ruwheid overgehouden. Verder heeft hunne luiheid, de onvrugtbaarheid van den grond, de onge- fchiktheid huaner werktuigen , en hunne onkunde om de Dieren deg dends te temmen en by kudden te houden, hun genoodzaakt om van de Jagt te leeven ; dit maakte hun bloedgierig, en verwekte onder bun geduurige oorlogen, De oude Volken waren geen Menfchen- eeters, dan in den tyd toen zy nog geene kennis hadden van den ` akkerbouw en graan teelt, °t Is daarom ongelooflyk, ’t geen de Por- tugeezen vermelden van Macoco, een magtig en groot Prins , dat op zyn tafel Menfchen-vleesch wordt opgedischt „’t welk "e jaarlyks hon. derd Menfchen het leeven zou kosten. Men kan zich niet wel vert- beelden , dat een Volk, befchaafd genoeg om een Opperregeerder te verkiezen, fteden te bouwen, en kunften te kweeken, noch zulk affchuwelyk voedzel zou gebruiken. i ‚ De Eurepeaanen hebben de meeste Mènfchen-eetende Volken in America bykans geheel uitgerooid : men kent 'er tegenwoordig geene dan aan den Zuidlykften uithoek landwaards in, en op den oever van de rivier de Jupura, volgens het berigt van den Heer pe LA CONDAMINE. De eerfte Schryvers , die over de ontdekking van America ge. fchreeven hebben, (taan breedvoerig (til op de verfchitende {maaken der Menfchen-eeters. Zy verhaalen, dat de Caunibaalen de kinders, tot (pyze gefchikt , lubden ; dat anderen hunne gevangenen drie weeken lang voor ’t flagren mesten; dat de Zroguoifen den hals, en * geen den nek omringt, voor ’t lekkerst beerje hielden ; terwyl de Caraihers op `t zagtte vleesch en boven al op de deen ‘gefteld waren; deeze jaaten gebruikten noit het vleesch van Vrouwen of jonge Dogters, De Reizigers geeven voor opgemerkt te hebben , dat de Americaan. fche. Menfíchen-eeters droefgeestiger en min tot vrolykheid geneigd waren, dan zy die van vrugten en ryst leefden, MELIDE, Een Zedekundig Vertelzel. E Ouders van meine bewoonders een dier Eilanden, op wet- ken hy „die den eerften rang bekleedt , verre van onder ’t oog Zyns Meesters , dikmaals de magt hem toevertrouwd doet dienen om zyne driften voldoening te verfchaffen. Mee hadt hier van eene alierdroevigfte proeve, zo als zy op Ir punt ftopdt om vereênigd te worden met hem die haar hart beminde, E voor wien haar Vader haar gefchikt hadt , van haare vroegfte jeugd af. Eene nacuurlyke genegenheid van wederzyden hadt de oogmer- ken van den Heer D'ARLY, den Vader vañ MELIDE, onderfehraagd, Noit kon "er huwelyk mer guuftiger vooruitzigten geflooten worden, Geboorte, middelen , genegenheid, alles. liep zamen om die vereeni- . | ging 5332 HELIDE - ging aan te zien, als de voltooijing van hun geluk. Ondertusfches was Mevrouw Gaz niet zeer genegen tot die Egtverbintenis. Trots en hoogmoedig , oordeelde zy het niet genoeg haare Dogter asi iemand haar gelyk uit te huwelyken , zy wenschte haar in hooger ftaat te befchouwen. De hoogmoed is van alle driften de dwaasfte in haare eifchen; deeze werkt, als zy meent haar oogmerk te berei- ken, rechtreeks tegen zich zelven. Eene Moeder die voor haare Dogter niets vordert dan een fchitterenden ftaat, denkt niet dat zy, naa dit doel befchooten te hebben, welhaast beneden haar zal ge- {teld weezen, Ex. - Mevrouw D'arLY badt, daar zy niet anders kon , haare toeftemming gegeeven , dat VALMOR MELIDE Zou trouwen. Niets wettigs tegen die Egtverbintenis kunnende inbrengen , dewyl vaLMoR, van alle de jonge Heeren op ’t Eiland, de beste party was, welke zy kon doen, bewilligde zy toch met wederzin; maar de aankomst van eenen nieu wen Bevelhebber was een noodlottig tydftip voor deeze twee Gelieven, E De Graaf de **** van eenen geweldigen eu driftigen airt, aileen door zyne hartstogten gedreeven, kende geene paalen om daar aan voldoening te verfchaffen, dan de onmogelykheid om zyne lusten te boeten ; hy was overmaatig op pragt en zwier gefteld, Zo ras be op het Eiland kwam, toonde hy meer bedagt te weezen om zyne weelde bot te vieren, en eenen grooten {taat te voeren , dan om de pligten van zyn ampt waar te neemen ; hy gaf heeriyke Feesten, waar op de ganfche Jufferfchap genodigd was. Meng bevondt zich onder dat getal. Zy muntte in fchoonbeid boven alle uit, en hadt het ongeluk dat de Graaf het oog op baar liet vallen, Hy gevoelde voor haar eene aandoening hem tot nog onbekend. Schoon hy reeds veertig jaaren bereikt , en altoos in de gróote wereld onder de Dames verkeerd hadt, was hy noit aan eene in rt byzonder gehegt geweest. Hy deedt naauwkeurig onderzoek op alles wat MeLipe betrof. Hy ontdekte dat zy binnen weinig dagen ftondt te trouwen aan VALMOR, den beminnelykften en welgemaaktften jongen Heer van ’t- ganfche Eiland. Hy bemerkte dat-eene wederzydfche toegenegenheid de Minnaar en Minnaresfe na het tydftip hunner Vereeniging deedt haa- ken. Deeze berigten, wel verre van den Graaf van zyne oogmerken te doen afzien , ftrekten alleen om zyne opkomende dtift fterker aan te zetten. Zyne hoogmoed , zo wel als zyne liefde , vonden een onuitfpreekelyk genoegen in het te boven komen dier zwaarigheden , die zyne zegenpraal veel grooter zouden maaken in toog des ge- Meens, ~- Steunende op zo wankel eene hoope, behandelde by MELDE en haare Moeder met byzondere onderfcheiding. Dit juist ’'t welk de geootfte voldoening aan eene andere Vrouwe zou ver- fchaft hebben, gaf MELIDE het grootte ongenoegen. De Graaf was haar geduurig op zyde, en met niemand dan met haar -willende dan- fen, belette hy dat ze in eenig onderhoud tradt met haaren beminden VALMOR; doch °t geen haar zo zeer {merte, vervulde het hart hane - Q€- 'MELIDE gen Moeder met de grootfte vervoeringen van vreùgde. Mevrouw party kon dezelve niet maatigen5*’t was voor haar de gelukkigfte dag haars leevens, zich dus met haare Dogter onderfcheiden te zien in eene vmftandigheid, waar in zy ren voorwerpe van den nayver der. gës heele Jufferfchap ftrekten : zy gaf zich gansch en al over aan het koesteren der ftreelendfte hoope. De Graaf verzogt verlof om zyne opwagting by haar te mogen maaken. Nauwlyks bevondt zy zich alleen met haare Dogter, of zy openbaarde deels wat by haar omging. Merime hoorde het met droef- heid aan ; maar van natuure zedig, gelyk altoos de waare verdienfte is, zag zy de hoop, welke haare Moeder voedde, veel eer aan als een uitwerkzel van haaren hoogmoed, dan gegtond op het weezen der zaake. Naa het afleggen. van eenige bezoeken, waar in de Graaf geen rede hadt om zeer voldaan te weezen over de ontmoeting van MELIDE, was hy nog ernftiger geworden in het voortzetten van zyn ontwerp , en verklaarde aan Mevreuw D'ARLY , dat hy geen.ander doel hadt dan om haare Dogter te trouwen , indien er geene hinder- paalen zich opdeeden. Mevrouw p'arLY ftondt in voor de toeftem* ming van haar Man, en de onderwerping van Meume. De Graaf , door deeze belofte aangemoedigd , twyfelde niet aan de vervulling van zynen wensch, Mevrouw Dante, alles door het bedriegelyk vergrootglas haarer heerfchende drift befchouwende, en volgens haare begrippen oordee- lende over die van haaren Egtgenoot en Dogter , meende dat ze hum het aangenaamfte nieuws zou aanbrengen met de aanbieding des Be- velhebbers bekend te maaken. Dau de Heer D'ARLY, antwoordde , naa haar gehoord te hebben, koeltjes, dat hy, wel verre. vàn dien voorflag des Graafs als een geluk aan te zien, denzelven hieldt voor een ongeluk; dewyl het altoos nadeelig was zich gedrongen te vin- den om de verbintenis aan een Bevelhebber te weigeren ; dewyi deeze dikwyls onregtvaardig genoeg zyn, om zich beledigd te reke» - nen over eene weigering, door de billykheid voorgefchreeven, — aa Ach! waarom wilt gy uwe toeftemming niet geeven, viel Me- vrouw hierop in? Wagt u iets hier van te laaten blyken. 