VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
' Maar het geen ‘ik thans gemeld heb, is ver bet min- fte der verwoesting, alhier gebeurd. Nevens den Ingang van het Hek , aan de Sloot vau den Weg , ftondt , niet ver van het Huig af, een groote Кре ‚ of Tuinhuis, binnenswerks AA Voeten lang, еп 14 Voeten breed, zyn- de op een Steenen Voeting van aanmerkelyke hoogte, met ‚ den Vloer wel twee Voeten beven den Grond , gemaakt vau dverend: ftaande Planken, in twee Vertrekken verdeeld en zeer feig, Dit geheele Tuinhuis werdt, door gedag- ten Orkaan, eensklaps van zyne Fondameuten gerukt, en met de Steenen Voeting іп .де Sloot geflagen , zodanig dat het Dak tegen de Booten уап йеп Weg зап kwam , ea daar tegen fteunde ; gelyk men de aflchaaving van den Bast, daar door veroorzäâakt , nog kan zien Aanmerkee lyk is °t, dat twaalf of meer Perfoonen , welke in die Herberg meenden te gaan kolven, door dien Plasregen in de Plantagie opgehouden wordende , tegen elkander zei- деп: dat we maar in de Koepel waren ` als wanneer zy een droevig noodfot hadden ondergaan. Immers, de mee nigte van Stoelen eú'Tafelijes , zig in dit Tuinhuis bes vindende, zyn grootendeels verbryzeld of aan gruis, en hetzelve 18 zodanig geruineerd, dat het geheel vernieuwd moet worden. | VAN REN ONWEBRS-BUY, DY AMNSTÊRDAM. ar ~ De Herberg, of ` weinig last geleeder pen Schoorlteenen , jelyk ook het Dak ten Tuinhuis., Weg , aldaar ftaan gedeeltglyk op den geheel, еп еей and gyde lagen, twee В Grond. Hier zyn oo op ’t Land gefmeet len uit den Tuin, { Verder fchynt de oostwaards › voortg naar Zeeburg, omt de Plaats genaamd Еау het Ва ї Boeren Huis, a terd, dat dit alles, zend Guldens zal v ааг af (taande, is E dat bet, in ‚plaats \ yens werdt 28 zwa in т Land, van, , Tk heb geen Вегі Onweer , 5. welk v: fen, belchreeven we een geraas еп gewe boven zou keeren; ken Donder fpreekt. Buitenplaats ;. tusfcl тбоовіук де vergaa ujt de (laarlemmer-D {té famenperfing het van den Wind, in een geweldigen Wervelwind is veran. derd. Op andere plaatfen, zo ів..де. Ѕ‹ай als buiten, heeft men wel een ongewoonen Plasregen, als of het Wae тег. al dwarrelende met traalen naar. beneden, gulpte, doch geen zo aanmerkelyken Wind, vernomen. -Ongemeen zwaar een Hoos te nocmen gemeen, dat dit с betekent zulks een mèt eene draaijende rä ZONDERLINGE UITWERKINGEN den Kegel, met de Staart naar den Grond hangende; even als де Hypocras-Zakken , die men Morwen noemt (*) 5 en daar van voert misfchien dergelyke Wervelwind, aart den Dainkant, den naam van Mouw.Mouw : want Houwe was , oudtyds , °t geen теп іп 't Fransch Tourbillon noemt: ‚ ееп Wind , al draaïjend voortkomende uit een neerge- э, drukte Wolk : dus genaamd, om dat hy, al °t geene ‚ hem tegenkomt, als afhouwende om verre (туг CL" Maar de hier by komende uitgieting van Water , fchynt eigener betrekkelyk op den naam van Moozen, die op Zee gemeener туп dan op ° Land , en aldaar het Water op- flarpen ‚ dat zy dan wederom op eenigen afftand vallen baren, De Heer pRyFHOUT heeft de manier , op welke de Hoozen ontftaan , omftandig en zeer fraay beredeneerd; by gelegenheid van eene Hoos, die in July des Jaars 1751, door zyn Ed. in sage, van verre, waargenomen werdt, еп aldaar, op Oud Roozenburg , aan den Loosduinfchen Weg , eenige fchade te wege bragt. Deeze was ook vere gezeld met een zwaaren Rukwind en Stortregen ; doch welke zig bepaalde binnen den omtrek van die Buiten- plaats. Uit zyne Afbeelding blykt, dat deze Hoes een Zeer lange Staart had (S). Heer PERPONCUER nam "Sr by Utrecht, den ao Mey 1777, eeùe waar, die meest beftóndt uit een- draaijende opftapeling van Walken , met een vaauwlyks merkbaar Staartje 27 In °t jaar 1771 zyn ‘er ddor den Heer вЕквкикү , by Leiden , verfcheidene waargenomen, die allengs voortkwamen’ uit, en verdwee- пеп' mn, een laag hangende zwarte Wilk , welke meestal plsats- heeft by de Hoozen (9%),. | : De Heer , door wién my die fraaije Waarneemingen , over `t vangen der Vórst-Uiltjes, medegedeeld zyn (ft), niet minder oplettende op het Weer ‚ gelyk daar uit ge- Hecken is; zig kort  Houwe, Turbo. Ventus ө дерге ГА Nube contortus : fia Teuton,. diftus, quod: obvia queque discutiat ЄР proflernat. EL LIAAN. - ` ` II ' .K§) -Zic Verhakdelingen der Hollandfehe Maaifchappy te Haars ке. Te н Уз ын ене. (**) Degelfde XV. DEEL „ bladz. 287. - С) Мер vindt ze, in't Јаагйе Stukje 4еедег Lettergefening ets чап ’t voorleeden Jaar, N. 15, geplaatst. ` VAN EEN UNWERRS-BUY, BY AMSTERDAM. 41% zyn Toin, buitén de Raampoort, bevindende, пай; omi Malf drie uurei, reeds eenige Tekens waar, uit ‘welken zyn Ed. befloot, dat "ег Onweer op handen ware. 5s Ten s drie ишеп merkte hy ор, dat de Lugt in mt Zuidwese ээ ten betrok, en het regende zaptelyk tot ruim vier uus ss Гей. - Vervolgens begon het in het-Zuiden, en daar па э» Їп "© Zuidoosten , ‘vry (сһіејук өр te klaaren, ën cera э» lang fchoot de Zuidwesté Wind, die reeds een ge~ en vormd hadt, over’t Zuiden naar г Zuidoosten, ja al- sn lengs tot ій t Oosten. Dit btagt de -Regen- Wolken ээ die uit het Züidwesten kwamen, in eet gewéldige diaais эз jing sen ду werden om vyf guten in de Boy als op ele ss kander geftapeld , arbeidende 'tegen efkanderen ор ее ээ vreezelyke wyzè; des het niet anders ееп of de Wols ss ken Dingen als een Zak ter Adtde af, dreigende alles te эз verwoesten. -Middelerwyl was de duisterheid zo groot ээ geworden, dat hy de Beesten op't Land naulyks kon one ээ derfcheiden. Op dir. akelig oogenblik , fchoot de Wind ээ Íchielyk in 't Westen, en eén zeer lange zwarte Wolk s> dreef met ееп. groote {nelheid- Noordoostwaards ; terwyl зэ teffens de zo evengémelde Buy los brak, en haar Wa. э» ter met een geweldigen Plasregen uitgoot. Eindelyk ‚> ruimde de Wind tot in het West - Noofdwesten en een en aangenaame Zonnefchyn, met een verkwikkende Koelte Д s> verteerde het overfchot eener Onweers Buy, waar van: vn men zelden weergaa ziet, hier te Lande ($9).” (96) Deeze Waarneeming ts my door ‘zyn Ed, gocd fti medegedeeld. hing у zyn gocagunitig ' і to à: ' ten NW NIEUW MIDDEL TÈR VERNIELINGE” DER ZOGENAANDE | , `" VORST- UILTJES. dan de Heeren Schryvers van de Nieuwe Algemeena Vaderlandfche Letteroefeningen. е MYNE HEEREN! ' О Ze газ ik het bericht wegens de Vorst- Uiltjes, van den Heere Door м. HOUTTUYN , inet aanmerkingen daar otitrent; en van de middelen om dezelven uit te roêijen ; in het 8йе Stukje van uw aangenaam Mengelwerk, uitgegee= Ees ven a ‚MIDDEL TER VERNIELING - ven inde Maand July 1786 , „gezien had , en.deorgelee- zen; deed ik,.cen veeljaarig beminnaar van den Landbouw zynde, myne gedachten gaan, op welk eepe wyze dir (chadelyk ongedierte der Rupzen , uit deeze Vorst-Uiltjes voortkomende , (е „verftooren , en „dat wel op eene voor. my gemakkelyke wyze:. alzo het omwinden еп teeren der Bopmen, gelyk ook, het gagelyks vangen. der Uiltjes > dat de Heer van DEN BOGAFRDE (zie het'opgenoemde Men- gewerk, 15 Stukje, bl. 028.), met zo veel viyt-als fucees ` mf my, door gebrek aan. tyd van uit- was `. зупае myn- buitenverblyf се „aan geen Tuivlieden te vertrou- эл op middelen, die voor my meer pel het tseurig. gezicht, erger en in den Zomer van, het gemelde з dea Winter (londen, my aanprik- ле of andere wyze voor terkomen;. bt men. tleeds gewerkt heeft, om. з Rupsjes om te brengen: in de ge- е, гмаце Vliegen , Vorst of Zee- зп, gebragt werden ; daar men nu van achteren gewaar word, dat die zwarte Vliegen &c. geen oorzaak van dezelven, noch van de „onvruchtbaarheid zyn.;Vermits ik naamelyk altoos «с гиіоце van verfche aarde, voor het arbeidsloon., kan bekomen: deed ik,» in de. Maand van September, мап het voorige Jaar, in myne Boomgaarden diverfe vierkante kuilen graaven , en de zarde, tot in het water toe, Zant wt delvan ; het eerfte ріс zorgvuldig ter zyde leggende, welk serie {ри ik, met de aarde, die rondsom myne Vruchtboomen lag, in die kuilen deed wezpens_daarop deed ik nieuwe onbeteel. de aarde aanvoeren, ‘welke ik, бот dè fpecie, ‘die uit het diepst der kuilen kwam, deed, mengen. еп de gaut- fche oppervlakte des Bootgaards daag mede bedekken, en vervolgens gelyk flechten ‚ wanneer alles boven op ver- fche ›. onbeteelde „ en dus vruchtbaare grond was; en in myne verbeelding lagen toen de tonpetjgs.nf popjes der Rupsjes, met de daat uit komende Vorst-Uil:jes , welke zich even onder den grond , rondsom de Boomen, plaat- zen, thans in het diepst der gegraavene kuilen, in фа wa ter; alwaar ze geen nood hadden om uit {с komen, veel: min fchade te doen. Ook heelt die verbeelding gedeelte lyk my niet bedrogen. Het was al vroeg ‚by den aanvang van dit Jaar, dat ik myne Bpawen befchouwde, , НА en ‚ DER VORST-UILTJES. :. 4138. еп vooral bezag, of °егі zig ook eenige eitjes ор de тор-. реп der takjes bevonden. Jk verbeeldde my er eenige weis pige te zien , die ik weg deed „zo ver ik konde , want. vervolgens bleek het, dat er noch eenige Rupsjes in de. bloemknopjes waren, die meer of ‘min fchade veroorzaakt. ‘hebben; nochtans ongelyk minder dan in het Jaar 12864: Ook kan ik met veel genoegen verklaaren - ` dat ik in dit Jaar tamelyk Appêlen, еп een weinig Peeren, zal inzames len; hierom ben ik voorneemens, dit najaar myne proeven: met dubbelden yver te hervatten, hebbende'tên dien ein- de een goeden voorraad verfche aarde gereed; en ik raade alle bezitters van Hoven en Boomgaarden , welken zich’ met de bloote befchouwing niet vergenoegen „ en wien’ het niet voegt, ой de omwinding of teering der Boomen te dotn, zich op dezelfde wyze te gedraagen ; zullende ik , in het -volgende Jaar, (S. D. V.) nader opgeeven , met welk een vrucht ik'vervolgens geflaagd ben: en mogelyk noch ‘eenige proeven, tot nut en vermaak, daar by voe- gen. Vinden UWEd. het прес, deeze een plaats in uw ge- acht Maandwerk te geevèn, zulks kan vergenoegen: ` ` UWEd. beftendige Hoogachter, ОС "Сей Leezer van het zelve, Amfterdam 1787. | ‚ OOFTLIEF,. Le D a А в 1 А G - D D * D H » D DN е H ` WU , ? ‹. PROEVE, HOE BEZWAARLYK НЕТ DEN 'GESCHIEDSCHRYVEREN VALLE, ZICH VAN DE WAARHEID DER GEBEURTENISSEN a TE VERZEKEREN. yne Heeren den: Schryveren der Nituwe Algemeene Райён, Letteroefeningen. ' О... tep ce MYNE HEEREN | e Myenigmaalen heb ik, in deezen tyd, zo vol Nieuwstydin-' an gen, niet uit verren Lande; maar uit Onze eigene rd nog e Bondgenoótfchaplyke Gewesten, wegens derzelverftrydig-, э» heid en onbeftaanbaarheid, hooren aanmerken, dat ons: Aliste" э, risch Geloof, ‘ten deezen aanziene , ‘met her hoogfte гёрг, en zeer zwak moest worden. "Er valt geen twyfel аап de ong. ee" Zaaken , uit welke die elkander omverre ftootende berigten en veelal ontftaan : de Geest der Partyfchappe, zo ongelukkig 99 tot 416 PROEVE OVER DR WAARREID ‚у; tat 's Lands verderf beerfohende, heeft "er een rum aandeet „ in, en de Leugen-Geest openbaart zich, op de fchaamloosfte ` „ wyze, dikwyls, zo klaar, dat geen Mensch, van eenige kun- „ de of oordeel, daar deor misleid of bedroogen zal worden : „s doch weet deeze zomtyds zich op cen kunftiger wyae to э maskeren. Met dit alles blyft e veel over , 't geen, naar ze alle rede, ons behoedaaam moet maaken, in het aanneemen ‚ of verwerpen. — — Over dit Stuk denkende , kwam my in ’t Fransch deeze Proeve voor, welke ik niet ongefchikt voor uw Mengelwerk ‘oordeelde, en daarom Vértaald UL. toe- „ fchikke, in vertrouwen , dat dit kleine Stukje by UL. nier „ verwerplyk, еп uwen Leezeren aangenaam, zal weezen: ik „ heb de eer ту te ontderfhryven, &с.” | , # + + + è dé Moet men het zyner opmerkinge niet waardig oordeelen, dat ecrfie Vernuften van deezen tyd met elkander twiagen , qm te weeten welk eene. maate van Geloofwaurdigbeid HERODOTUS verdient, wanneer hy ons Gebeurtenisfen verhaalt, eeuwen vóór zynen Leef yd voorgevallen, іп een tyd, dat het van Wonde- ren en Verdichtzelen overvloeide —— wanneer hy die verhaalt op zeer 105(е Overlevefingen,of ten hoogften verd -gte berigten ? Hebben dan de Geleerden , genegen от een ongetooftyke Gebeurtenis te gelooven, -indien HERODOTUS of оторовсз dezel- ve te boek floegen ‚nooit іп overweezinge genomen, welk ee. ne onoverkomelyke zwaarigheid het dikwyls in hebbe, zich te verzekeren van ееп geval , °t welk ten hamnen tyde ор Spa of ten Hove gebeurt ? a ‚ч Vermaakt my, als-ik zie, dat de Geleerde Heer DE La NAUZE (*) met verontwaardiging vervuld wot, тереп de bur- eler Oordeelkunde, die het Pyerlonismus, in de Gefchiede. nisfé, ‘tot die hoogte dryft, dat ze durft twyfelen aan de Lief- densgefchiedenis van LEANDER еп HERO, fchoori de Dichters e eeuwen naderhand van gefprooken hebben, en Gedenkpenningen, nog laater geflaagen dap de Dichtftukken. werden opgefteld, ze vereeuwigen. Ное kan een Mensch, naa zulke dugrige bewy- zen, een oogenblik twyfelen, of cen Jongeling heeft alle nag- ten het vermaak genomen’, om zwemmende. de ftraat der Dar- danellen over te trekken, om zyne Beminde te heaoeken? ’t Geen de Gefchiedenis allergeloof waardigat maakt „ beftaat hier, ja, dat die overtochten eindigden in't verdrigken des Minnaars.. FoNTENELLE noemde de Gelchiedenis eey met Overleg opge- flelde Fabel. Ik denk ‘er over als FONTENELLE , en wenschte, dat de zodanigen , die zo gereed zich тег de opgegeevene be- wyzen, voor de waárheid des gevals, laaten vergenoegen, een 00660: + ДА C°) Мет, de PAcadem, dei Infcriph Tom 1. DER GERBURTENDSEN. - - vg oogenblik hunne sandagt verleenden aan % volgende Verhaal, эг welk ik in een Engeisch werk aantrof, De verrigtingen, en het treurig uiteinde, van den beroemdea Engelfchen Admiraal, WALTER RALEIGH, Zyn bekend. Hy was an, die, naa zeer groote dienften aan zyn Vaderland be. weezen te hebben , veroordeeld werd ter hal:flraffe , om eene voorgewende en nooit beweezene zamenzweering , tegen ]АСО- Bus DEN L De uitvoering werd opgefchort, еп hy bleef drie jaaren gevangen. Eindelyk een gerugt verfpreid bebbende, dat hy een Goudmyn in Guyane ontdekt hadt, kreeg Һу гупе Vry- heid, en men Bondt hem toe Schepen uit te rusten , om die Goudmyn ор te zoeken, —— RALEIGH vertrekt, еп, in plaats van die Goudmyn, welke niet beftondt, op te zoeken, tastte һу de Spanjaarden, іл Guyane, aan, ер vermeesterde een hun- ner Steden. Van dien Focht wederkeerende, werd hy opgeof; ferd aan de Wraak van Spanje, en onthoofd , overeenkomftig met het voorheen geflseeken еп niet ingetrokken vonnis. === Deeze buitengemeene Man, die gebooren was in eene onkun- dige Eeuwe, en zyn leeven gefleeten hadt onder de onrust der Wapenen » verdiende onder de Geleerdften zyns tyds geteld д worden. Ну heeft eene Gefchiedenis der Wereld , in Engeland zeer hoog gefchat, naagelaaten ; doch men bezit flegts het Eer, fe pe з Tt gemis van het Tweede wordt in deezer voege ver- d. RALEIGH, op de Tour te Londen gevangen zittende, vervaar- digde іп ne Gevangenisfe het Tweede Deel zyns Werks. Hy Zat voor de venfters zyns Kerkers in gepeins , over den pligs eens Gefchiedfchryvers , en hoe zeer deeze de Waarheid moet in ’t ooge houden; wanneer zyne aandagt eensflags werd afge- trokken door een groot geraas , en een oploop op een plein , onmiddelyk onder het venfterraam,. Hy zag, dat iemand een ander een flag gaf, dien hy uit de kleeding oordeelde een Officier te weezen, en die, de Degen trekkende, den geenen, die hem geflaagen hadt , doorftak ; doch deeze viel niet, dan naa dat hy door een flag met zyn Bok zyn tegenftander hadt neder geworpen, De Wagt kwam terftond, om den Officier re vatten, die bykans buiten weeten op den grond lag uitgefirekt, en nam hem weg; terwyl, ten gelfden tyde, het lichaam van den doorftookenen weggevoerd werd , door eenige Perfoonen , die zeer veel moeite hadden, om door de zamengefchoolde Schaare heen te dringen. "e Anderen daags kreeg de Heer RALetoH bezoek van сеп Vriend , dien hy voor een allergeloofwaardigst Heer hieldt. Hy verhaalt deezen het geval, waar van hy ’s daags te vooren oog- getuigen geweest was, en op hem een fterken indruk gemaakt adt. Dan, hoe groot was zyne verwondering, toen hy uit zyn Vriend vernam, dat er bykans geene waarheid was in alle de | от- A18 PROEVE, OVER: DE WAARHEID DER GEBEURTENISSEN. dmfiandigheden zyns verhaals; dat vermeende Officier geer)’ Officier SCH de Bediende van сеп Buitenlandsch Gezant ge- ‘weest was, dat deeze het ware, die den eerften flag gegeeven hadt, dat hy zyn Degen niet getrokken, maar de ander die ge- nomen, еп daar mede zyn Party doorftooken hadt , eer deezg hem dezelve uit de hand kon rukken: dat verftond daar ор een toekyker uit de menigte ; door een flag met ееп ftok , den Moordena:r deedt ter aarde vallen , en dat eenige vreemdelin- en het Lyk hadden weggehaald. Ну voegde "er by, dat het of last gegeeven hadt , om het vonnis des Moordenaars ter- ftond ор te maken, en hem geene gunften te bewyzen : deed de vermoorde. een der voornaamfte Bedienden was van den Spaanfchen Afgezant. vn Vergun my te zeggen ,”” antwoordde RALEIGH zyn Vriend, en dat ik mis kon tasten , іп Бег oordcel over den rang des we Moordenaars ; maar dat alle de andere omftandigheden door an my zeer nauwkeurig zyn waargenomen: want ik heb het al- „ les met eigen oogen gezien , ’t gebeurde onder dit venfter, „ ор die plaats, recht tegen over ons : juist daar die hooge s, Reen is.” Myn waarde RALEIGH , hervatte zyn Vriend,” juist ep dien fileen zat ik, wanneer dit alles voorviel; en ik heb op myn wang deeze kleine fchrap onsvangen, toen ik de degen uit de hand des Moordenaars rukte; еп, op myn eers gy hebt mis їп alle de opgea noemde byzonderheden, | WALTER RALEIGH Zat, naa ’t vertrekken Zens Vriends , in eenzaam gepeins, nam het Tweede Deel zyner Gefchiedenisfe, э: welk geheel lag afgefchreeven, en het gebeurde nadenkende, fprak hy by zich zelven. ,, Hoe veele Onwaarheden moeten „er niet іп dit Boek ftaan: Indien ik geere zekerheid kan an hebben van 't geen onder myn eigene-oogen gebeurd is, hoe an durf ik het dan waagen, Gebeurtenisfen te verhaalen , Eeu- „ wen vóór myne Geboorte voorgevallen , of ook die, naa my- an ne Geboorte , op een verren afftand gebeurden э Waarheid! a Waarheid! zie welk eene offerande ik u toebrenge!” .... Op ’t eigen oogenblik wierp hy zyn Handfchrift, de arbeid van verfcheide даагеп, in Tt vuur, en zag ’t zelve, met de grootfte bedaardhe!d, tot het laatRe blad verbranden. Hoe weinige RALEIGH's worden ’er gevonden ! 4. gm ` я ad AURORA's LYKKLAGT, OVER DEN DOOD VAN PHILANTROPOS. PH!LANTROPOS, сеп jong Herder, van uitneemende fchoonheid, wiens edele Ziel begaafd was met veele treffende fierdeug- den, welke hem deeden uitmunten boven álle "de Jongeling van ÁURORA’S LYKKLACT , OVER DEN DOOD VAN PRILANTROPOS. 419 van zyne buurt, wierd, zo dra'’t minnevuur zyn gevoelig hart had ingenomen, teder verliefd ор de beminlyke AURORA, de ses nige telg van ZELON , Zyns Vaders buurrhan. Nooit had de Lief. de twee harten naauwer aan een gehegt, ja nooit waren twee zielen fterker уегеепа, дап: deeze twee; alle hunne begeerten, alte hunné denkbeelden , wierden , als in één brandpunt, te zamen opgezameld, zo, dat zy flegts: één weezen fcheenen uit te maa- ken. Maar, helaas! de dood * de wreede dood, maakte wel ras eene fcheiding , eene fcheuring, eene verbreeking van deeze vereeniging! De dood rukte PHILANTROPOS uit de armen van AURORA ‚en liet haar treurig alleen. | Nooit wierd het Oosten met gloeiend purper getooid , nooit verfchool de Zon in ’t Wester pekelnat, of AURORA bezogt het graf van haaren PHILANTROPOS, en befproeide het met traanen- van liefde en droef heid , gepaard met klaagtoonen , die door het dig- te bosch weergalmden. Wanneer zy weder , by ’t- vallen van den ‘avond, grafwaarts trad, volgde ik haar van verre, door °t duister bosch; en zag, ‘dat ze zig by de fpelonk, die het koud gebeente van haaren Herder bévatte , nederzette. Ik naderde zo na mogelyk, doch bleef, voor haar, door ч digte hout, on- zigtbaar. Naauwlyks was ik hier, of ik hòorde haar ор deeze wyze, met weenende oogen en beevende ftem, : апћећеп. PHILANTROPOS, myn Vriend! myn beminde Herder! Ach! hoe treur ik от uw gemis! myne droefheid klimt ten hoogfteri- ќорї door uw ferven heb ik aHes verlooren! ja, het leven zonder u fchynt my een dood te Zyn! PHILANTROPOS !-als ik аап u denk, bezwykt туп hart! dan zink ik weg in droefheid! PHILANTRO- vos, myn Vriend! ik herdenk *t gelukkig gógenblikje, doen my vcor Tt eerst uwe Min openbiarde; ja, "tr was.in dat zelde tydftip, dat onze zielen in elkarider gefimeed, еп onverbreekbaar vastgeklonken wierden, tot dat de dood u, PHILANTROPOS, met eenen flag, op Tt gevoeligfte van ту losrukte! Ô PutLANTROPOS ; myn Vriend! ík herdenk uwe ongeveinsde тіп; ach! uwe wel- meenende ‘lief koozingen: wanneer ру, op't groene klavergras, verrukt door onze zoete min, naast-myne zyde nederzeeg , uwe Тете armen от myn hals flrengelde ; ach! ik herdenk, hoe’ gy uwe lieve lippen, ор ’t hártelykfte; op de myne deed kieever, en eenen Neêtar-geur op men nu kermenden mond verfpreid. de. Ja, my dunkt, ík voel nog uwe waarde папа, myn dierbre PHILANTROPOS ! mynen tederen boezem Dréien, die nu klopt van angst, nu ру, туп Jieva Herder, in % fof des doods 2} neêrgedaald! б°Муп Vriend! 6 frisíEhe Bloem! б fiere Jonge ling ! zer gy dus afgefne?n! 6 Wreede dood, had gy geen medd- doogen met сеп tederminnenden Herder ! had gy geen ontfer- ming voor eene zwakke Maagd, die u zo vuurig om * Ieeven van haaren Minnaar bad! Daar ligt nu myn PHILANTROPOS; ОП. дег дес2еп Пеел ru:t het ontzielde Lyk van mynen Herder; waar Ki 20 ачаоал?в LYËKZAGT, GVER DER DODN VAN PHILANTRONG — js nu zyne fterkte? waar is nu. лупе gezondheid? Nu ie beminlyk hoofd van allen luister. ontbloot; zyne fierlyk krullen, de hairlokken zullen myne oogen niet meer па hem wekken ; gyne betoverende oogen, waar іп opregte min en gulle vriend- fchap te leezen was, Zyn nu voor altoos met doodlyk floers bedekt; zyn mond, waar uit de wyshejd een fchat van kiem. mende woorden voortbragt, is nu geflooten; zyne lippen, waar van de vriendelykheid afvloeide , zyn met eene bleeke couleur geverwd; het aangenaame blos, dat zyne wangen verfierde, is met eene akelige doodverw gedekt; ja, zyn eertyds zo fchgon lighaam zal eerlang ten prooje voor de wormen zyn, en ver- teerd worden! Ach! PHILANTROPOS, myn Vriend! Dat geen lieflyk zonlicht оой, door deeze digt gebladerde eiken, dit graf- gefteente befchyne ; dat nooit geen vrugtbre гереп deeze aarde befproeije ; want hier is het ryk des doods; hier heeft eeuwige droefnis hagren zetel gevestigd ! En gy, lieflyk zingende or- gelkeeltjes, paart uwe temmen met myne rouwklagt, zingt een droeven toon, treurt met my, om eenen Herder. die uw mu- gyk zo Пегк beminde, en u nooit іп uwe vryheid Doopde, Ver- trek dan voorts van bier, op dat uwe lieve toonen , ір deeze akelige plaats, niet mogen fmooren! En ik zal, kwynende on- der een pak van droefheid, naargeestig heenen gaan , beroofd van myne zielevreugd ; myne frisfche jeugd is reeds verwelkt; fn myne lente zal ik fneeven; ik zal eeuwig пешеп om u PHILANTROPOS, myn Vriend ....... ! Hier zweeg Zy, en zat lange in gedagten, haare oogen voor haar houdende; eindelyk hernam zy het woord op deeze туге. ‚ Maar hoe, PHILANTROPOS , myn Vriend! waar is uwe eedle Ziel ? uwe aan de deugd en vriendfchap toegeheiligde Ziel, waar in de godsvrucht woonde? Die Ziel zweeft reeds in ’t тук der eeuwigheid ; met glans in heerlykheid. bekleed ; daar ontvangt zy ’t loon der deugd, ср zal eens, па ў einden der rollende eeuwen, met dit uw Lighaam vereend , by haaren Ged, zig in een nimmer eindigende eeuwigheid, in altoos dupe gende wellust baaden ! 4 bei ank . А Dit dan myn troost, dit t anker m һооре , PEILANTROPOS myn Vriend! dat ik u ір de eeuwigheid weder zal mogen vinden, om daar de Godheid te zamen eeuwig te werheerlyken! Rust dan , koud gebeente van mynen Herder! Gy (ombre fpelonk , u zy zyn verftorve deel toebetrouwd; gy zult ook het myne eens omvatten , en іп uwen fchoot bewaar ren, tot dat de goude zon zig, voor ’t laatst, аап den Hemel- kring, vertoonen zal, ‚ ж ж О o mn | MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN BETREKKELYK. MORGENBESPIEGELING. Tem het lagchend loof nog aen de boomen prykt, de weiden met een groen tapyt nog zyn bekleed, en de bulderende Noordewinden vit hunnen kerker nog niet zyn losgebroken ‚ verlaet ik het bed , -eer de lieflyke zonne. firaelen, door hunne meêr fchuinfcher nederdaeling , nog niet geheel van kragt beroofd , het aerdryk hunue zachte koestering doen ondervinden. Nuchtre Dageraed! wat bekoorlykheden fchept gy voor den befpiegelenden geest! De trotfche Куке, die in weele de en wellust tot diep in деп nacht heeft gebaed, ligt nu nog op ’t zwanendons uitgeftrekt , wend en keert zich telkens om, terwyl de Паер zyn verhit ligchaem еспе ver- kwikkende rust ontzegt! De Dronkaert, dien de gecsten van den wyn in eene benaeuw bragt, krimpt van hoofdwee! medeburgeren, den Vryheidvert пе grootheid zoekt, en het welv daer aen opöffert , ontvlucht de en fchrikhaerend vertoon zyner ел den geest! Een fchimmenheir em гупе koets, verwyt hem zy: doet hem, by tasfchenpoozen , аер: hem het klamme zweet u KS de Menfchenvriend, wien: daer ор vit zyn, om het geluk dit traenendal, zo veel moogly! de ftilte van den nacht, zyne u en den alles herftellenden flaep c de overtuiging van zyn duuren zich vrolyk heeft nedergelegd , terwyl de kalmte van zyn’ geest zich ор zyn gelaet ver- Spreid! De Vlytige, die гупе beroepsbezigheden, oer al- Ien yver, voor zyn gezin heeft vérricht, en den godde- Iyken zegen daer in ondervind; die „ met ееп dankbaer Н. DEEL. MENGELW. NO, 10. ЕЁ hart,. 422 MORGEN BESPIEGELINC,s hart, voor alle genootene weldaeden еп verkwikkin- gen, zich (ег rust heeft begeeven, en door geen ontroe- rende denkbeelden gepynigd word, fmaekt , op гупе faep- еде, nog al dien vrede des gemoeds, welke boven Ше heerschzucht, dwinglandy, en overdaed verre te fchatten 15! Betoverende ftreeken , rondöm myne Vaderftad ! welke їп aengenaemheid en fchoonte voor die van °t aengrenzend Cleef niet behoeven te wyken ! hoe houd gy myne zin- nen, by deeze wandeling, opgetoogen! De daeuw, dien ik over de-Ooyfche weiden zie verfpreid , еп dezelve als een vochtig kleed bedekt , zal weldra , door den invloed der dagtoorts, worden opgetrokken ! De nevelen, die nu nog den gezichteinder verduisteren, zullen my rasch de heerlykfte tooneelen vertoonen! De morgenwolken begin- nen reeds met purper en goud omzoomd te worden! Nog één oogenblik! . . . e e e Daer fteekt die bron van licht en leven haer glansryk hoofd ter kimme uit! Alles krygt eene lagchende gedaente! De hemel heldert op! De ver afliggende voorwerpen ontwikkelen zich aen ° oog! Ik wil my op den kant van den Hunnerberg neêrzetten. De ftaetige Eltenberg heft zyne kruin blymoedig op! De Бег. gen, waer agter Cleef zich verfchuilt, laeten hunne dicht- belommerde lustwaranden aenfchouwen! De fnelvlietende Rhyn, waer van vol gelaeden fchepen naer Nymegen af- zakken, om zich van daer naer "© handeldryvend Holland te fpoeden, vertoont zyne kronkelende bogten , tusfchen wei- en koorulanden heenftroomende! Het weleer neering= тук Emmerik ; thans tot eene diepe laegte vervallen, (лес op den agtergrond van dit voor my liggend prachtig Land- Schap! De Veluwíche bergen met hunne zandvakken, het nebuurig Arohem , in den kring van talryke dorpen, kan ik, ten Noorden, duidelyk onderfcheiden! De gryze Wael ontdekt my зупеп loop, zo ver myn gezicht kan тежеп! Het van vet waggelend Hoornvee, dat wel haest ter markt gebragt, еп ter flagting zal geleid worden, gracst, in de ruime uitgeftrektheid van aeneengefchakelde malfche weiden, beneden myne veeten ! Oogverlokkende Strecken, waer alleen Natuur, en geen opgefmukte kunst , het gee bied voert! Zinnenftreelend Ubbergen , op wiens grond ik my thans bevind! Schaduwvolle. dalen en valteiën | wat al geneugten. hebt ge my doen fmaeken, бос ik vat» baer werd voor verrukkende aendoeningen , die het gezicht van zulke trotfche. gewrochten der Natuur alleen doet É : eont- MORGENSESPIROELING: a$ onttaen! Hoe bekoorlyk is nog: het aendenkén van al die vermaeken, welke ik, in myne vroegfte Jeugd, met mynen Vriendenrei, ia uwen kreits zo blymoedig ouder- vonden heb! Node verlaet ik а! Doch het oog des dags, reeds tot eene merkbaere hoogte іп zyne loopbaen gefteegen , noopt my, am myne fchreden te vervorderen, en andere Qorden te bezoeken. Vruchtbaer Schependom! waer de opmerkzaeme wandee ber zich, in ’t befchouwen uwer weelige velden , riet gee noeg kan verzaeden ! Moestuin van Nymegen , wiens voortbrengzels deszelfs markt vervullen , en van koopers doen krielen, wat bekoorlykheden hebben uwe byna naek- te akkers пор voor my! De voedende graenen, waer тё» de gy „ in overvloed , kortelings hebt geprykt, en die thans, gedeeltelyk weggehaeld, іп de fchuuren liggen opgeftapeld, en gedeeltelyk in fchooven opgericht ftaen , brengen hun keurig bloeiend gezicht my nog voor de verbeelding! De lommer uwer hooggetopte wandeldreeven doet my nog ver- kwikking inadement Overäl zie ik woeling en beweeging, om den ledigen grond tot nieuwe vruchten voortebereiden, die den fchraelen winter met overvloed zullen vervullen , terwyl, in ’t kort, de ganíche inzameling van het nog te veld ftaend gewas zal gefchieden ! Doch alle die vreugdverwekkende tafereelen worden , oogenblikkelyk , in myne verbeelding met een treurig floers omtoogen , wanneer ik my voorftel den akeligen toeftand van myn ontroerd Vaderland! De -bloeddorftige Tweedragt zwaeit haere vergiftige toorts in-deeze Gewesten! Het 20 noodig vertrouwen , еп de onderlinge toegenegenheid van Regenten en Burgers word verbroken ! ‘De gemoederen yerbitteren en Burgerkryg laet den noodkreet alöm klin- еп! , О, Volksbeftuurders en Medeburgers! dat uwe harten, doot minnelyk vergelyk , ten fpoedigften vereenigd worden ! Daer is geen tyd van marren! Het water is aen de lippen ekomen! Ons Vaderland, wiens vryheid en welvaert de inwooning daer van alleen genoeglyk maeken , zal. anders in een’ naeren afgrond van onvermydelyk- verderf neder- ftorten! Het Burgerbloed zal-ftroomen,.en de rampzalige heden dier twisten zullen alle diè geene verre overtreffen , welke buitenlandsch geweld ons immer zou konnen berok- kenen! Jammerlyk, befchreienswaerdig vooruitzicht! Ys- lyk denkbeeld, dat elk welgeplaetst hart eau killen fchrik . doet улеп! ‚ ‚... a "TT рға Не. - 424 MORGENBESPIEGELING: Hemelfche Eendragt! verlaet uw zalig verblyf! Verhaest uwe vlucht naer myn zuchtend Vaderland ! werkt alle gemoederen door uw’ goddelyken invloed! Herftel de rust en eensgezindheid onder alle Standen ! Doe ons eerlang ruime (tof vinden , om den God van Nederland voor dee, ze zo genadige en uitmuntende weldaed den wierook der упш (е dankbaerheid op onze hartaltaeren te mogen ont гапаеп! Le STOPPENDAAL, Р. 2. September, 1786. е Teen WAARNEEMING , NOPENS DE GENEEZING VAN БЕМ DIEP INGRWORTELD , EN ZEER VEROUDERD FISTELGE- BREK , DAT AGTER HET BOVENSTE GEDEELTE DER BILSPIEREN ZYN ZITPLAATS MAD 3 EN, MET BEDERVING AAN HET ONGE- NAAMDE BEEN, WAS VERGEZELD. Door с. TEN HAAFF, Med. Родот en Stads Chirure gyn te Rotterdam, Lid van onderfcheidene Genootfchappen ‚ ens. INLEIDING, et (текс allezints tot roem van de Heelkonst еп der- zelver oefendaren, mitsgaders tot groot nut van het mmenschdom , wanneer men Lyders , die aan gebreken , welke ongeneeslyk , ja fomtyds dodelyk zyn, laboreerende, goor konftige infnydingen kan geneezen. Dat "ег аап den Heelkundigen dusdanige gebreken іп zyne konst- oefening dikwerf voorkomen, leert de dagelykf{che onder- vinding, en behoeft deswegens geene uitvoerige betooging: immers worden доог de Heelkundigen genoegzaam alle ge- zwellen , die onder den naam van gebreken die іп hun eigen vlies befloten zyn, аПеепіук door het аа] ter ge neezing gebracht. '—=— Alle verharde Vetgezwellen , Kliergezwellen , onder: den naam van Scirrhi bekend, wor- den alleen door het mes uitgeroeid. - Maar vooral verdient het onze aandacht , dat het verfchriklyk gebrek, onder den naam van Kanker bekend , door geene uit- of inwendige middelen , hoe genaamd, kan geneezen worden; maar dat, door tydige uit{nydingen, ‘er veelen gered kun- nen WAARN, NOPENS DE GENEEZING VAN EEN FISTELGEBREK, 425 пеп worden , zulks zoude ik met aanmerkelyke voorbeel. den kunnen ftaaven. Dan, deze konstbewerking moet nooit algemeen en loslyk , maar op zekere voorwaarden, wil men gelukkig flaagen , ondernomen worden; edoch, hier over kunnen we ons nu niet uitlaaten, Onder de ge- breken ; die wyders zeldzaam of nooit door middelen , maar alleenlyk door konftige in{nydingen, zelfs by herhaage ling, kunnen geneezen worden, telt men te recht de ver- vuderde en diep verhoolen Fistels. Het volgende bericht zal een voldoenend bewys opleveren, tot (taaving van het gezegde. . N. N. eene Vrouw, te Middelharnas woonende, van eene zeer gezonde gefteldheid , omtrent veertig jaaren oud, en, op den gewoonen tyd, de maandelykfche ontlasting hebbende, kwam my wet haar Chirurgyn, den 1 Оор. 1784 , wegens ееп gebrek aan het bovenfte gedeelte van haar linker bil, raadpleegen. —- Dit gebrek had, na haar verhaal , reeds eenige jaaren geduurd , en was dagelyks erger geworden; het gezegde wierd door den Chirurgyn „ die haar eenigen tyd had behandeld , bevestigd. Ík vroeg naar de oorzaak van het gebrek, dan daarom- trent wist de Lyderes niets zekers te bepaalen ; zy wist wel, dat ze, ruim vier jaaren geleden, zich door een val, van een hoog Pothuis, ter plaatze daar zich het accident bevond, bad ‘bezeerd ; maar dat ze, te dier tyd , daar weinig ongemak van ontwaar was geworden, Dan, in vervolg was deze plaats pynlyk geworden , en naar buiten uitzettende ‚ had zich trapswyze een gebrek geo- penbaard ‚ іп de gedaante van een gezwel, dat uit zich zelven was doorgebrooken ‚ en waar uit, by aanhouden- beid , eene aanmerkelyke hoeveelheid van dunne fcherpe vogten, van een kwaaden reuk, ontlastten. —- Wyders dat Ter veele middelen, door onderfcheidene Chirurgyns , doch alle vrugteloos, ter geneezing waren aangewend, —— De Chirurgyn, die met haar ter raadpleeging was overgce komen , verhaalde my, wat al middelen dat hy rer genee, zing had beprocfd, en dat, onder zyne poogingen , ter gee neezing , ook waren geweest gepaste trapswyze grukdoe= ken, welfluitende verbanden, enz. maar dat hy alles vrug- teloos had aangewend, Ik ftelde vast, dat het gebrek, door zyn lang verblyf agter de bilfpieren , en tegen het onderte gedeelte van het heiligbeen , zittende , dermate koltens in het vet, tusfchen en agter de fpieren zoude ge- Ff 3 vorm і 46 WAARNEENING, МОРЕМ: DE CENEEZING vormd hebben , die oorzaak gaven van de ondasting dier dunne ftinkende ftof, die dagelyks, by iedere vernieuwing van het verband, werd waargenamen. IK verzogt om het gebrek te mogen zien, ten einde des- zelfs grond naar te (peuren ; dit toegeftaan zynde, зат IK uitwendig , op onderfcheidene plaatzen , kleine ronde openingen , waar door zich , by aanhoudenheid „ de ge- zegde dunne (hinkende (of ontlastte, — Een fonde in de voornaamfte openingen gebragt ‘hebbende „ bevond ik, dat de openingen, meer dan een vinger langte, diep waren , en zich als іп een zak , die tegen het been aan eplaatst ware , eindigde : wyders ontdekte ik door de Onde, dat het ongenaamde been ter dezer plaats oneffen, ja bedorven was ; trouwens de byzondere reuk der uit- vloeiende (tof , eigen aan de been-bederving , gaf zulks genoegzaam te Kennen, Na dit onderzoek, gaf ik aan de bedroefde Liyderes , еп aan den Chirurgyn , duidelyk te ker пеп, dat dit gebrek door geene uitwendige middelen, hoe genaamd, die toch nimmer den grond van het gebrek bee zeiken konden, te geneezen was; wyders, dat de inwene dige middelen, vermits de Lyderes gezond was, van wei- nig of geen dienst konden wezen, — en vooral, dat de drukkende verbanden als zeer fchadelyk moesten befchouwd warden ; vermits de nodige ontlasting der ftof hier door te rug gehouden wierd, en dus gelegenheid, ter vorming van nog dieper holtens, en voortbrenging van meerder Ье derf aan het reeds aangetaste been, moest gegeeven wor- den. Hierom was ik van oordeel, dat men, in plaats van de menigvuldige omzwagteling en ophooping van druke doeken, en hier door verwekte drukking, het eenvoudige verband , alleenlyk ter onderfteuning der noodige midde- ten dienftig , zoude aanwenden; —- wyders, dat шеп, door het infpuiten van zuiverende middelen, by voorb. het 4q. Vulnerar, van ftaal, dat uit 7778. fucc. mirrh. Gi Sp. Zherebint. vervaardigd word , den verderen voortgau ter bederving moest tragten tegenftand te bieden. — prees zulks te meer aan, om dat de toedièning hier van zeer gemakkelyk was te verrichten. Вап, ik voor- fpelde, dat, offchoon den voortgang van het gebrek hier door wel eenigermaten mogt betwist, en oogfchynlyk vere beterd worden , men echter ter geene zekere en volkoome geneezing door verwagten moest, maar dat, om deeze 16 erlangen , men dit, reeds verouderd en diep ingeworteld, gebrek ‚ tot den grond toe behoorde te openen, Wy VAN EEN FISTELGEBREK. 427 Wyders gaf ik den Heelmeester de wyze ор, hoe hy zulks best ter uitvoer konde brengen, en hy nam аап, om, zo dra de Lyderes te huis zoude gekomen zyn , zulks ter uitvoer te brengen. Dan ‚ de Lyderes bevreesd geworden zynde , om de voorgeftelde noodige infnydingen , door haaren Heelmeester,-die , nog jong zynde, en weinig of geen gebreken van die natuur had gezien ‚ te laaten ver- richten , kwam , ор aanraading van haare vrienden , na verloop van weinige dagen „ van haar woonplaats weer te rug, en ftelde zich onder myne behandeling, in die hoo- ре en verwagting, om van haar langduurig en (mertelyk gebrek geneezen te mogen worden: ja, de Lyderes be- tuigde gewillig te zyn , om alles te ondergaan , dat ik, ter haare geneezing dienftig oordeelde in het werk te zule len ftelten. Den Gen October ondernam ik , door eene in{nyding, den grond van het gebrek te ontdekken, еп derzulver ver- borgene holtens naar te fpeuren, ten dien einde bragt ik een fleuffonde in de voornaamfte holligheid , еп deed hier op eene ruime infnyding, eerst neêrwaards, door ee- ne welfnydènde Bistourie , daarna opwaards: —- offchoon de bloeding, die па deeze infnyding volgde, niet zeer he- vig was, zo wierd ik echter er door verhinderd „om den grond van het gebrek naar vereisch naar te fpeuren. г drooge fyne fpongie vulde ik den grond van het gebrek , en het overige der wonde met droog plukzel , waar door de bloeding, gepaard met een gepast verband , ras geftild werd. —— Na verloop van vier dagen, wan- neer de fpongie en het plukzel door de verettering waren los geworden , еп gemaklyk „ zonder gevolg van nieuwe bloeding, uitgehaald zynde, onderzogt ik den grond van het gebrek door деп voorften vinger, en vond , dat er nog aanmerkelyke holtens, mitsgaders veel fpongieus vleesch, en bederving van het been „ tegenwoordig waren. Ik bragt in den grond van het gebrek het voorgemelde Aq. Vulnerar, dat ik ter infpuiting had aangeraaden, сп de lippen der wonde bedekte ik met ееп etterverwekken- de zalf. - Met de toediening dezer middelen hield ik aam, tot dat de gezwollene en ontftookene randen van het gebrek geheel ontfpannen en zagt geworden waren, — — waarna ik de fleuffonde in eene tweede holligheid bragt, ruim een duim breed van de еетйе afgeleegen, en die , even als de eerfte , tegen het been aanliep, deze doorfneed ik op dezelfde туге e en vulde haar op dezelfde 4 wy: 423 WAARNEEMING , NOPENS DE GENERZING wyze ор, en behandelde wyders deze als de voorige hol. te, еп met dezelfde middelen. — Door deze twee aau- merkelyke infnydingen had ik my wel een ruimen toegang tot het gebrek gebaand „ dan , deng grond van het zelve was Ter dermate niet door bloot gelegd, zo als ter be- reiking van eene volkoome geneezing vereischt werd: aan- gemerkt de Bilfpieren , door haare dikte, hier tot een aan- merkelyk dekzel уегйгекгеп ; en hierom was het noodig, nog eene derde , еп wel de aanmerkelykfte, infnyding te moeten verrichten: namentlyk , om de gezegde fpieren dwers te doorfnyden, om dus met de twee voorige іп(пу- dingen eene holte te maaken, om hier door volkomen den ond van het gebrek te ontblooten , en gelegenheid te Erygen, om de gepaste middelen ter geneezing te kunnen aanwenden. De zeer ervarene Geneesheer , р. IMCHOOR, als mede de beroeinde Profesfor н. vink , waren van het zelfde gevoelen , dat de dwerfe ihfnyding noodig, ja, van een heilzaam gevolg kon zyn. От zulks werkftel- lig te maaken , bragt ik eene eenigermate gebogene (out, fonde onder de gezegde Bil(pieren , en doorfneed dezelve dwersfelyk , met eene kromme Bistoursie ; de bloeding, welke op deeze dwersfe infnyding volgde, was vry hevig, dan, door het opvullen der wonde , met de drooge fyne fpongien, enz. was dezelve fpoedig geftild. Deeze fpongien, vooral die in den grond zaten , liet ik zo lang zitten, tot dat ze, door de verettering waren les gewor- деп, en dus , zonder vrees van nieuwe bloeding te ver- oorzaaken , konden uitgehaald worden. Intusfchen waren de randen der wonde aanmerkelyk gezwollen en ont{tooken : дап, door ‘gepaste etterverwekkende middelen, verzagtende (toovingen enz. toe te dienen, zyn deze toe- vallen, als de gevolgen der doorfnyding , fpoedig genee- zen; immers zo verminderd, dat ík gelegenheid kreeg, om, door middel van den voorften vinger, daar ik den grand van het gebrek even mede bereiken Коп, derzelver waare gefteldheid nauwkeurig te kunnen onderzoeken. Wyders is dezelve tot heden toe zeer gezond. OPMERKING, Ur dit aanmerkelyk geval, kunnen jonge еп minervare- ne Heelkundigen leeren: 1. Dat gekneusde deelen, vooral wanneer Ter eene graos te hoeveelheid van uitgeftorte vogten by vergezeld gaat, en dezelve niet wederom in den omloop der vogten ware den opgenomen, zo als wen gewoonlyk waarneemt, wan- neer er eene gunltige Refolutie plaats heeft, dat is, als de beledigde deelen zich wyders in den natuurlyken ftaat Ff s her- 430 WAARNEENING , NOPENS DE GENEEZING berftellen. Dan, wanneer zulks niet gebeurt, kune nen et op de beledigde plaats aanmerkelyke gebreken ware den hervoort gebragt: want de verpletterde vaten en ven zelen, met de uitgeftorte vogten, langzaam, ja ongevoee lig, ter bederving overgaande, kunnen de allerergfte zweee ren hervoort brengen , om даг, wanneer de uitgeltorte vog- ten dun en fcherp geworden туп, zo zullen ze zich іп den nabuurigen vetrok verfpreiden , denzelven weg knaagen, en op die wyze diepe Fistelholtens vormen , die zich tus- fchen en agter de fpieren in de nabuurfchap verbergen, en die door geene uit- of inwendige middelen, hoe genaamd, noch drukkende verbanden enz. te geneezen zyn, — Met veele gevallèn, van gelyke natuur als het befchreeve- ne, zoude zulks kunnen gefterkt worden. En wanneer de befloote ftof door de opflorpende vaten word opgenomen, kunnen ’er , op het onverwagtfte , door de neerzetting ftof op edele deelen , allergevaarlykí{te ziektens door veroor. zaakt worden, en waarop veeltyds geen genoegzaame acht geflagen word; door aanmerkelyke voorbeelden zoude dit gezegde kunnen betoogd en bevestigd worden. о. Dat gepaste infnydingen, waar door men tot den grond van het gebrek geraaken kan , als de gepaste en zekere middelen ter geneezing moeten aangemerkt worden; ver- onderftellende echter, dat dezelve naar de plaats en maak- gel дег deelen, in één woord, op ontleedkundige kennis , moeten gegrond zyn, zullen ze aan het oogmerk voldoen. 5. Kunnen we uit dit geval ook leeren , dat de Caries іп zachte fponsachtige beenderen , zo als hier іп het Os Jose sinatum plaats had , door. zuiverende middelen , zonder dat men op zichtbaare affcheidingen behoeft te wagten, ge- neezen kunnen. | 4. Dient dit geval ter leering, dat men in diepe verzwee- ringen zich van vettigheden en zalven, die gewoonlyk gele» enheid tot uitfpattingen van fponsachtig vlees en bederving in де vogten veroorzaaken , zorgvuldig moct vermyden ; maar dat, integendeel, de prikkelende en zachte zaamtrekkende middelen , zo als hier toegediend zyn, aan het gewenschte oogmerk , ter zuivering еп geneezing ‚ kunnen voldoen: want hier door is men in (taat, vooral ко dezelve door een epast verband worden onderfteund , om een vast ingetroke Кеп lidteeken te vormen, dat is, іп één woord, men zal door deze behandeling te weeg brengen, dat de huid van rondsomme zich neerwaards zal begeeven , en zich eindelyk aan het gezuiverde been derwyze vast hegien, dat ter de- . zer VAN EEN FISTELCEBREK. 43% zer plaats een vast diep ingetrokken lidteeken , het zee kerte merkteeken der volkomene geneezing , worde here voort gebragt. Rotterdam, 17 July, 1787. VERSLAG VAN EENIGE NIEUWE PROEVEN, OP DE HIT- TE GENOMEN; door Colonel BENJAMIN THOME, SON, Е. К. 5. 