VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Hierop neemt de Auteur in overweging wat het zy het ge- He deeze Maden tot voedzel gebruiken. De meesten fchy- en VAN DE ÂÂARSWorRMmTjEs Dg hen te denken, dat zy de overgebleven chyl uit de drekftofe fen opzoeken; en hier toe wordt aanleiding gegeeven door de verblyfplaatíe waar Ze zich onthouden. Onze Schryver meent, dat ze zich niet eigenlyk in de drekftoffen3 maar in het lym of gelei van °t Gedarmte ophouden; er dat dit hun tot voedzel verftrekke: hy beflnit dit, om dat men dikwils nesten in deeze {lymi vindt; en de Wormtjes vindt op plaat- Ten waar flym; en geene drekftoffen ; gelyk in de vrouwly= ke fchaamdeelen gevonden worden. —— es 4 _ De voortkoomst van deeze Maden id het tnenfchelyk li- chaam wordt in het vyfde Hoofdftuk onderzogt. Men Vraagt, naamlyk , van waar koomen deeze Wormtjes; in Zo groot eene menigte in °t Gedarmte? °t Antwoord hier op 1s niet gemaklyk te vinden; en men kan niet anders dan gisfingen hier over voortbrengen. Dat ze uit verrotting zouden geboren worden, ftrydt tegen het algemeene gevoe- len der hedendaagfche natuurkundigen: Met meer fchyn van reden heeft men gefteld , dat ze uit eijertjes van kleine diertjes; Waar van een groote menigte en verfcheidenheid į door het Vergrootglas,; in aarde, water; en al wat men= fchen tot voedzel gebruiken, ja zelfs in de lucht welke wy inadémen, ontdekt worden; op de een of andere wyze in het lichiaaní gebragt, uitgebroeid worden. Doch om dit ge- voelen te ftaaven , zou het nodig zyn gelyke Wormtjes buis ten het menfchelyk lichaam te toonen, waar van de eitjës in bns lichaam de Wormtjes doen voortkoomen3 of te bewy- zen , dat hier een gedaantwisfeling plaats hebbe; °t welk noch van het een noch van het ander kan gedaan worden. Hierom hebben anderen getteld, dat deeze Wormtjes te ge- lyk met den mensch gefchapen zyn; en (heeft then ‘er by- gevoegd) met het bloed van den Vader tot zyrt kroost dver- gaan. Deezen houden ftaande, dat de Maden der merifchen nergens, in ’t geheelal, gevonden worden dan in het men- fchelyk lichaam zelf; gelyk luizen en vlooijen het menfehe- lyk lichaam alleen bewoonen; ten minfte , ’er zyn geci an- deren ; hieraan volkomen gelyk. Zy voegen ‘er by dat men ook Wormen in het gedarmte ván eerstgeborene Kinderen $ ja van te vtoege of ontydige geboorte gezien heeft: , Hier maakt de Schryver zyn werk om den Heer VAN DOEVEREN die dit gevoelen heeft tegengefproken (3); te wederleg=. en. De wäarneemingen van dezelfde foort van Worinen4 iten het mienfchelyk of dierlyk lichaam, oordeelt by onr vo E$) Disfert. pag. iis E. F & t. ° ’ re VAR PHELSUM voldoende, om datze weinig zyn, en alleen een byzorider geval tot oorzaak konnen gehad hebben, of, wegens eeni- ge uiterlyke gelykheid voor een zelfde foort van Wormen hebben konnen aangezien worden, fchoon ze inderdaad ver- fchillende waren. Hierom neigt hy meest tot de {telling dat deeze Maden met de Schepping van Adan en Bva, in der- zelver lichaamen plaats gehad hebben „zonder het vermogen wan hen eenig leed toe te brengen, dan naden val. Of; dit wil hy toegeeven , zo het iemant meer behaage, dat dee- ze Dieren ook in het begin gefchapen zyn, en na de zonde, op den Godlyken wille, door een natuurlyke geneigdheid de merfchelyke lichaamen zyn ingedrongen. Met de bere- deneering van dit gevoelen, in fpitsvindige gisfingen en bedenkingen beftaandes zullen we den Leezer niet ophou- den. De Schryver zelf bekent ook dat dit ftuk tot nog toe niet heeft konnen verklaard worden. Eindelyk wordt nog wederlegd het gevoelen van FRrIscHius door den Heer vAN DOEVEREN aangehaald (4); die van gevoelen was dat dé breede, langronde en Aarswormen een zelfde foort waren, en alleen in ouderdom verfchilden ; dat de längronde Wor- men de Nymphen of Popjes waren van de breeden of platten enz. Hier tegen wordt aangetoond dat zulk een gedaant- wisfeling tegen alle bekende gedaantwislelingen aanloopt; en uit het gene men in de gemelde Wormen heeft waarge» nomen, baarblyklyk wederfproken wordt. Je = Of de Aarswormtjes eijerbaarende of leverrwerpende diert- jes zyn, is tot nog toe niet bepaald ; de Schryver neigt meest tot het eerfte, om dat by eenige ronde lichaamtjes aan dezelven „dte naar eytjes geleeken, gezien heeft ; gelyk wy té voren hebben aangeteekend. Even onzeeker is het ook, of zy var ééne dan van beiderleije kunne „ dat is; dub- belflachtig:zyn:. _ S In het Zesde en laatfte Hoofddeel onderzoekt de Heer vaN - PHELSUM de natuurlyke plaatfe der.nesteling. van deeze Ma- den. Deeze wordt van veelen gefteld te zyn de Darmbuis , en wel eigenlyk het dikke Gedarmte , en allermeest de En- deldarm. Bevinden zich eenigen van dit gedierte op andere laatfen, b. v. in de Schaamdeelen van eene Vrouw, men hele, dat ze uit den regten Darm naar de gemelde deelen voortgekropen zyn. VAN DE AARSWORMTJES 23 den geteld HIPPOCRATES, SCHENK, LINNZUs, En dit is bok het gevoelen van onzen Schryver; terwyl hy alle ande; te Maden of Wormtjes, welfen men buiten een dierlyk lia chaam gevonden heeft, meent van een andere (oort en aan de Aarswormtjes ongelyk te zyn. | | ` OFf de Kindsheid deeze Wormtjes meer onderheyig zy dan de bejaarde Ouderdom is ook niet genoegzaam beflist. De meesten zyn van gevoelen, dat ze meest by Kinderen en jonge menfchen, minder by ouden gevonden worden. Be- VERWYK ftelt echter het tegendeel „en na eige ondervinding zegt de Schryver, zou dit hem ook het waaríchynlykst voor- koomen : doch hy vordeelt zyn weinige ondervindingen niet genoegzaam, om ze tegen die van veele Schryvers te doen gelden. Hy befluit geene reden te konnen zien , waar- om ze niet zq wel in volwasfenen en bejaarden als in Kinde. fen konnen voortkoomen. | Oe | Dus verre deeze Natuurlyke Historie der Aarswormtjes , waar in veele byzonderhieden naauwkeurig opgemerkt en verklaard, maar veelé anderen in duisterheid en onzeeker- heid zyn gelaaten. De Befchryving van coULET aangaan- de dit Gedierte' wordt hier door wederlegt , en getoond op een kwaade vergelyking en toepasfing te rusten: gelyk de Heer VAN DOEVEREN ook hier van , in zyne meermaals aangehaalde Verhandeling , teeds melding gemaakt heeft, Misfchien hebben eenigen’ van onze Geneeskundige Lee- zers „of ook anderen „die wel van deeze Wormtjes geplaagd worden, verlangd, aan ’t eùd van deeze Verhandeling een zeeker middel te vinden, om van dit lastig Gedierte te kon- nen bevryd werden. Maar men moet bedenken, dat de ti- tel van dit werk alleen een natuurkundige befchrjving, var deeze Wormtjes , belooft. De Schryver geeft ondertuse fchen hope, dat hy ’er een Geneeskundige Verhandeling op zal laaten volgen , waar in mogelyk zulk een lang gewenfcht, hulpmiddel zal voorgefteld, worden, © >70 * … i Leedige Bedenkingen over de befte keur van eene nieuwe Pfalme- “beryminge in de Nederlandfche Gereformeerde Kriftelyke Kers ken. Te bekoonten t'Amfterdarn by de Groot „onder ‘de Lin- den en élders. 63 bladzyden in quartos ` ` OO DE Schryver deezer Bedenkingen ftelt;zich voornaamlyk | twee hoofdzaaken ter overweeginge voor. Eerft, of. bet voegzaamer zyn zou eene geheel nieuwe Pfalmberymingt ins. fe voeren, of ber invoeringe aan te biedet, dan wael zichte be- - Neer 4 ODE s e.t 3 den, en = / 38 ZEDIGE BEDENKINGEN senen van de ééne of andere, die nu reeds in weezenis. Ten tweede, zo men zich met onzen Schryver tot het laatfte be- paalt, welke dan uit de thans Banweezende verzaamelingen van sympfalmen voor de befte zou’ moogen gebouden worden, en, of zoo uls ze is, of met weinige veranderinge, zoo voldoende aan bet oogmerk en daarom zoo volmaakt , als men in de tegenwoordi- ge wsvolkoomenbeid der menfcoclyke zaaken zou’ kunnen ver- wagten. … ' Met opzigt tot het eerfte, zo vindt onze Autheur groote zwaarigheden in °t invoeren van eene gebeel nieuwe Pfalmbe- 1yming; welken egter allen van dien aart zyn, dat ze ge- noegzaam vervallen, naa de reeds bekende uitgaaven der eheel nieuwe berymingen van den Heer Voet en deszelfs wnflgenogten , ten deele ter proeve gegeeven, en die van °t Kunflgenootfchap , Laus Dea, Salus Popu.o, welke geheel het licht ziet; nadien zyne zwaarigheden van dien aart zyn, dat ze vooronderftellen , eene nieuwe beryming, waar aan tot nog geen hand geflaagen is; en zyne redeneering alles; zins van dien aart zy, als waare ’er thans geen geheel nieu- ‘we beryming voorhanden, die op eene byzondere wyze veeler aandagt trekt; en wel in diervoege dat men niet zo zeer uitzie na meerder nieuwe berymingeti, als wel in overe weeging neeme, hoe zich, of ten aanzien deezer nieuwe, of eenige der vroegere berymingen in de keuze te gedraa- - gen. — Mogelyk verftaat onze Schryver zyn voorftel wel in dien zin, dat ‘hy onder de geenen die nu reeds in weezen zyn, ook deeze genoemde, en andere onlangs uitgekomene berymingen, vervangt; en men heeft dan veelligt zyne eers fte overweeging indiervoege te, verklaaren , dat hy wille aan- duiden , dat ‘er groote zwaarigheden zouden zyn in nog verder uit te willen zien, na meerder nieuwe berymingen, en daar toe den weg in te flaan, welken hy voórftelt, waar in ongetwyfeld groote zwaarigheden voorkomen. Volgens deeze verklaaring heeft men dan de tweede overweeging van onzen Schryver ook betrekkelyk te maaken tot de laate- re uitgekomene berymingen. O OO In deeze tweede overweeging geeft onze Schryver voor. af eenige aanmerkingen, die als ten toetsfteen der berymin- ger konnen ftrekken; waar van men, onzes agtens, zeg en moet dat ze aanneemelyk zyn. Het eerfte vereifchte in de beryming, die men te verkiezen heeft, is dat. dezelwe woelvloeijend Zyn matt, zog dat men niet., of zeer weinig , merken. konne, dat ’er iets ingelaftht zy alleen om den rymklank te kry- 895» zonder dat tevens het digiffuk daar door fehooner en nn « ` s rÈ OVER DE PSALM:BERYMING,' — Y9 foort volkomener worde. Eene tweede noodige hoedanigheid is, dat dezelwe klaar zy en gemakkelyk van elk verftaan worde zonder dut nogtans de leevendigheit en zwier van ech digtmaatig Jiuk daar door verloren gaa. Ten derde moet men erkens ken, dat de berymde Pfalmen zoo veel beter zyn, als ze nader ov.reenkoomen met den oorfprongkelyken tekft, of wel met onze Nederlan. feke overzettinge (*). Hier aan hegt onze Autheur nog twee vereifchten ;die hy egter in een laager rang plaatft, ‚en ook weezenlyk van minder gewigt zyn. Voor eerft dat de Opfteller van zulk eene beryminge gebruik mogt gemaak bevben van de meefte digtkundige verzaamelngen der Pfalmen; die ’er voor hem gewe ft zyn, en die wy thans hebben. Ten tweeden, dat wezelve reeus in veeler banden ware, en van vee- len gebruikt wierd. Aan deezen toetsfteen nu heett men, zynes oordeels, de Efalmberymingen te toetfen , en dan naar bevind van zaaken eene goede keuze te doen. Hierop zou men nu verwagten, dat onze Autheur, op de eene‘of andere wyze de thans aanweez nde verzaamelingen min of meer zou nagaan, ten minúte dezulken , die in aans merking konden komen: maar neen; hy bepaalt zich alleen tot het toetfen van ’t Pfalmboek van den Heer Helma en dat van H narik Gbylen: wel inzonderheid uit hoorde det die twee genoemde berymingen, gelyk hy zegt, thans geno-gzaam alleen in aan merkinge komen by ben, die het oob. vefiigen op eeni- e verzaamelinge, aie reeds in weezenis. Miffchien, voegt hy er by, dat mn anders by de toetfinge van alle de pfalinvoeken, tot deeze twee wel hauft zou koomen: °t zy gezegd behoudens bes ter oo-deel." Uit deeze ‘uitdrukkingen zou men, naar ’t fchynt, moeten befluiten, dat onze Schryver, onder de ver- Zamelingen die nu reeds in weezen zyn, alleen het oog heeft op de vroegere, en niet Op de laatere berymingen reeds ges; meld: anders toch kan hy niet wel zeggen, dat die :wee ala leen genoegzaam in aanmerking kamen; nademaal °t bekend iss dat de anderen voor al niet minder in aanmerking genomen worden. Men wordt dit leezende bykans opgeleid om te vermoeden, dat deeze Bedenkingen gefchreeven zyn, voor dat die laatere berymingen het licht-gezien hebben , vermids men in ’t ganfche beloop van dit gefchrift geen gewag van Me dee (*) Deeze derde aanmerking heeft men ongetwyfeld op te neee men, met die bepaaiing, mids dat de twee bovengenoemde vereijcha in daar in gevonden worden, Vergelyk onze Zattteroef. IL. Deel, 859, gen. F4 ` $o ZEDJGE BEDENKINGEN dezelven vindt; en dit zo zynde, dan is °t niet vreemd dat onze Schryver Zich tot deeze twee bepaalt. Doch dan zyn deeze Bedenkingen vaor den tegenwoordigen tyd niet vef genoeg gebragt; en men zou den Autheur gereedlyk kon: pen toeftaan, dat zyne volgende vergelyking der Pfalmen van Halma en Ghyfen, die °t òverige van dit Werkje beflaat, regtmaatig is, en dat Ghyf:n, in gevalle de keus tot eene deezer twee Berymingen bepaald waare, met eenige weini- ge veranderingen, gelyk onze Schryver ganduidt „den voors fang zou verdienen, als beft beantwoordende aan de voor- geftelde vereifchten. Maar tot hier gekomen zynde, zyn e nog niet halver weg gevorderd; de zwaarigheden vari onzen Schryver geopperd tegen. ‘Wanneer men dan onzen Schryver toeviel in zyne voorkeu: ze van Ghyfen boven Halma, zout ’er nog op aankomenom te overweegen, of Ghyfen boven deeze twee of ééne dier erymingen te waardeeren zou zyn,zelfs volgens den toets- fteen van onzen Autheur: en mif/chien, mogen we hier on- zes agtens wel zeggen, dat men by de toetfinge van alle de pfolmboeken tot deeze twee laatere ber ymingen wel haaft zou ko gen: °t zy grei behoudens beter oordeel, ‘De Leezer, die hier toe lúft heeft, vergelyke de volgende voorbeelden uit Ghyfen, met die, welken wy by eene voorgaande gelegen- heid uit de andere Berymingen bygebragt hebben (*), en: men zal, zo wy vertrouwen, niet twytelen om te erken- nen, dat deeze Berymingen boven die van Ghyfen te verkie- Zen zyn, volgens de drie vereifchteú , door onzen Autheur vaftgefteld: wat de twee overigen aangaat, die zyn by on- žen Schryver zélven zeker van zo veel gewigt niet, dat hy om derzelver gemis eene betere. Beryming zou. wraaken, ` ’ Den eerften Palm begint Ghyfen aldus”. | 204i. (t) Bru. Wel-faslig is deman die niet en gaa a Noch wandelt in der goddeloofen raad,’ | e . | e i - oY -s Huls, 5 Zie onze Lebteroef. 11, D. bj. 852—857. t) De naameh voor de regels gefteld, zyn die der Autheu- yen, uit welken die regels en de volgende genomen zyn, gelyk ge in den eerten druk deezer Plalmberyminge getekend (taan. i . . . ` E g E L’ Ce. ' CE - . . -t Cung. „aa ' OVER DE P$ALM-BERYMING, 8y Huls. Noch op des fondaars weg fiaat, met fyn westen, a Nech in *t geftoelt’ der Jposs' ren is gefeeten: `> Celo. Maar al fyn luf beeft in des Heeren wet, : zalk En dag ‚en nagt, daar òp aandagtig bets. Het eerfte vers van den tweeden Palm luidt i in deeze Be- ryming aldus, ~’. Boei. Wat woedt en woelt bes Heidendom zo Jeer? = Wat moogen doch de volkeren bedenken ? % Is ydelbeid; zy wederftaan den Heer, Wiens váft befluit geen menfchen zuilen krenken, Cler. De Kooningen der aarde fig beiweegen, = De Vorften zyn ook eedeneens ‘gefint; Boei. $y bouden raad, en waapenen ben teegen, Rev. Fa teegen God, en fyn ëefalfde kind, De tiende Pfalm wordt hiér i in deezer ` voege aangevangen. Cler. Hoe komt bet, Heer, dat gy van verre Baat, t Dat gy uw bulp verbergt in deefen tyd, ' Waar in wy zyn benauwt, en büisen raad 3 Terwylen ons bet godloos volk befiryd, Vervolgt, en doet, in boogmoed, alle: fpyi : Rol. Gryp’ in.den aanflag ván ben voorgenoomen , ® Dat op bun eigen kop 't verderf. mag koomen. Beredeneert Vertoog over de noodzaakykbeid en de befte wyze ee- e ner verandering: of verbeteringe in- de Pfalmberymi e thans by Nederlands Kerke jn Ke Te Rotterdam, by einier Arrenberg MDCCLXIL In quarta 52 Wadzyden,. Dit Vertoog i is vierledig, Į Et eerfte Lid ftrekt, om te doen zien dat Datbeens beryming , zoo als die nu is, tot openbaar Kerkgezang z niet nger enfi i zy ‚noch blyven kan. De Autheur wederlegt in het zelve de Voorftanders der Beryminge: van Dathenus, die dezelve willen houden , zoo als die nu is, met befcheiden= heid, en toont dat er- bondige bewyzen voor de noodzaak» ;kheid der veranderinge of verbeteringe Zyn. “ JL In ’t tweede Lid komt in overweeging, wat ‘er zy van tanie ne gebecke veranderinge deezer pgs, door i in de Phaasfthe 5 yut 4 b Ba 7 BEREDENEERD VERTOOG wan degelve een nieuw werk in te voeren; met oogmerk om ta bewyzen dat dezelve niet voegzaam zy. De Schryver toont hier, dat ’er, in t invoeren van eene geheele nieuwe Beryming , hoe ook de keuze en íchikking gemaakt worde „groote zwaa- righeden zyn 5 en hy ftelt ze op zodanig eene wyze voor, dat men, zynes agtens, daar uit moete afleiden, dat zulks niet voegzaam Zy. -` HL Hier op gaat hy in °t derde Lid na, wat men te denken bebbe van het concept , om Datheens P/almberyminge te verbete- ren, door dezelve van onduitfch , onrym , en frootende , ja haate- byke en ondraaglyke uitdrukkingen te zuiveren. Hy vleit zich in dit Lid beweezen te hebben, dat de gevorderde verbetering dier Beryminge mogelyk zy, en dat die verbetering beter zou zyn dan eene geheele nieuwe Beryming. `` ` IV. Eindelyk geeft onze Schryver op, wat „zynes oordeels, de befte weg en ’t nuttigfte voor Neerlands Gemeenten wezen zoude. Men kon, zegt hy, den raad volgen door den Heer dAndrieflen. in zyne Aanmerkingen over Dathenus Pfalmen „pag. 43—47 , opgegeeven , die ook tot dit onderwerp overge- bragt kan worden. Anders geeft hy’t volgende in bedenking, » Dat door de gezamentlyke Hooge Kerkvergaderingen, in » dit loopende of in het volgende jaar, de verbeteringe van ə» Dathenus beryminge'vaftgefteld zynde, daar tach geene » Ván dezelve (onderfteld zynde dat zy van de mooglykheid s der zaake, zyn overtuigt beworden® zal tegen zyn , aan » hunne Heog Mogende , den Heeren Staaten Generaal , » Vryheid gevraagt worde „om iù elke Provintie een bepaald’ s en ‘klein getal Leeraaren; by voorbeeld, uit elke Claflis » cenen Leeraar;te doen benoemen door die Claffen , welke s Gecommitteerde de voor handen zynde verbeteringen van s Datheens beryminge, en die welke hen dan in gien tuse s fchentyd in grooté meenigte zullen gezonden worden, ə» Cxamiħeeren, daar uit een opftel maaken, aan elkanderen íchriftelyk mededeelen , en daar over eindelyk , indien » Zulks gevordert wierd , voorde zittingen. der Hooge Kerk » vergaderingen in den jaare ‘1264 faamenkomen, als wan- >» neer dezelve een befluit moeften maaken, °t welk dan in ə» dat jaar 1764. aan die Kerkvergaderingen geprefenteert , » En vervolgens aan ’s Lands Hooge Overigheid ter hooge gunftige goedkeuringe konde worden overgegeven, t e . . ` 9 . . . E i Mi . . + A ‚Dit ftukje is, over °t algemeên genomen, in beantwoor. ding aan uitzigt des Schryvers , wel uitgevoerd ; doch ee- ne dandagtige befchouwing van ’t geen hy, tegen eene ges heele nieuwe, en voor deeze verbeterde Beryming, byge- \ 83 bragt heeft, doet onzes oordeels, duidelyk zien, dat hy de- zwaarigheden aan de eene zyde vergroot en aan de andere zy- de verkleint. De Liefhebbers der hedendaagíche Poëzy zul- len ook ongetwyfeld bondiger bewyzen eitchen, dan onze Autneur aan de hand geeft „ voor de mogelykheid van zoda- nig eene verbetering van Dathenus zeer zy zich overtuigd er- kennen, dat men eene beryming van dien aart kan verwag- ten, welke redelykerwyze in vergelyking zou komen met die van den Heer Voet en zyne Kunfigenooten ‚of met die van °t Kunftgenootfchap , Laus Deo, Salus Populo, © ger = OVER DE PSALM-BERZMING. = ` A Sa - e E ko G. Stichtelyke Gezangen , door Rutger-Schutte, Predikant te Am- flerdam. Te Amfterdam, by Johannes Covens Junior 1762. Eerfie Deel, behalwen de Opdragt enz. 146 bladzyden in grooë oavo. | OE E Eerwaarde Schutte , overeenkomftig met de natuur 7 zyner Bedieninge, zynen luft tot de Poëzy den Gods- ienft toewijende, biedt hier mede den Chriftenen eenige gezangen aan , die door hunne vloeibaarheid konnen behaae gen, en door hunnen inhoud gefchikt zyn, om ftigting te geeven. Het byzonderfte van dit ftukje is, dat deeze Liede- ren gefteld zyn pd befte Mhaliaanfche , en eenige in dien fmaak vieuw gemaakte Zangwyzen. Onze geagte Dichter en bemin- naar der Zangkunde heeft, gelyk hy in zyne Voorreden aan- - duidt , meermaals ondervonden , dat veelen wederhouden worden van °t zingen der geeftlyke gezangen „ die in ons Vaderland het licht zien, uit hoofde dat de oude zangwyzen hun niet behaagen ;door dien ze te veel kundigheid verkreee gen hebben in de nieuwe Muziek, die de oude zeer ver in raaiheid overtreft, Dit heeft hem bewoogen, de nieuwe Muziek, (tot nog, om zo te fpreeken, bepaald aan ydele Waerelddeunen, ) over te brengen tot geeftlyke gezangen 3 of hy ook door dit middel, gebruik maakende van den heer- {chenden fmaak , cenigen invloed ten goede mogt hebben , by hen die de nieuwe Muziek zo zeer beminnen ; en dus te Wegen brengen , dat men, zich vermaakende in °t zingen en ?t fpeelen , tevens opgeleid wierd, tat godvrugtige denk- beelden ; waar toe dit middel eigenaartig van dient kan wee- Zen. Ter meerdere bevorderinge hier van is de Muziek cier- yk in koperen plaaten gefneeden, zo gefchikt, dat ze agter teder deeltje geplaatft, of ook afzonderlyk in een bandje ges bonden, en gebruikt konne worden, woor de Zang, Clave- MO g Ea Oe Cis \ N 84 R SCHUTTE cimbaal en Baffo continua, Ook heeft zyn Eerwaarde, ten wil. le van min kundigen , zorg, gedraagen , van bekender Palm: of Zangwyzen aan °t hoofd vap een groot getal deezer Lie- deren fe melden, en ten opzigt van zammigen aan te dui: den ‚hoe men oude en bekende zangwyzen op dezelven kan overbrengen; des ook zy, die ’t oude gebruik liefft blyven behouden, zich hier van konnen bedieen, Men zie, tot een voorbeeld deezer Gezangen, het Lied dat ten opfchrifs heeft, -> OO . „DE LIEFDE, s» Zangw. Affannofo mio Penfier. Canz. XIV. I s In de Liefde leeft ans bart; „ Haat en nyd wil 'zy verdoemen, „» Daar zy fitaal en marmer tutt ps Zal ik baar eeuwig noemen, ` ' » Liefde daalt vån boven af , »» Liefde lèeft na dood en graf, > Liefde is onze fhok en faf; ` » De Liefde zal ik roemen. * . « vn es 7 i IL eosa‘ » Liefde in Jesus min gegrond, ‚ Die goor ons geen kruisbloed fpaarde; “‚ Zaligt en bezielt dit vond,“ * s» ds 't eeuwig zout der aarde. ` s» Liefde bindt my aân Gods volk, ‚… Liefde febroomt geen dronkre ‘wolk , p, Schrikt niet voor des vyands dolk; ' » De Liefde is °t boogft van waarde. ' > En, i u. “rz 5 lq „ Fefus naadeloozen rok, s» Durft de ontaarde tweefpalt fecbeuren; ‘os Zy geeft Sion fchbokopfchok, ` s» Doèb vreêbeminnaars treuren. `s 'k Zoek de zagte en fille ruft ; s, Wordt de vlam van vwift geblüft, „ Als zig liefde en waarheid kufi; ` » &al Lie de °t beofd opbeuren, EK: ~ e. STICHTELIKE GEZARdEE, gr , Iv. t: Liefde zoekt geen eigen bast, ja Geen partydigbeit\te flyven; ‚ Zuivre liefde denkt geen kwaad, t js Zy kent geen Jeuus dryven. « s Liefde die met de aarde fpot : » i, Bindt èns bartë waft aan God. » Liefde deelt in 't bemellot, < En zal enfterfiyk blyven. } Pd pent N {v QA tepee ae s . hmnee teen def Befluit der Dichshevende Uitfpanningen van Mr. Joan Jakob Maùticiús ; met berfchesdene Byvoegfelen. Te Amfterdam, G. de Groot en Zoon, en Petrus Schouten. MDCCLXIL. Bebalwen de Opdragt enz. 233 bladzyden in groot otavo. N de Voorreden voor dit ftukje geeft ons de Dichter té kennen, dat hy, den 3den May deezes jaars zyn zeven- tigfte jaar geeindigd hebbende, voorgenomen heeft zyn af= fcheid van den Zangberg te neemen , ef dat men derhalve niets verder van hem te verwagten heeft dan zyn Vaarwel y met eenigé Dichtlievende Uitweidingen in- proge, die hy in een volgend byzonder deeltje zal uitgeeven. … Alvoorens, zege sə $J, tot die bpentlyke Plechtigheid te treeden, gebruik ik „> deeze gelegenheid, om, eer ik de deur toefluit, nog eeni- s» Ze myner Wintervruchten, die anders met my ın ’t gra » Zouden gegaan zyn, ’t licht te doen zien. Ik beken eche $s ter, dat de Naakömelingfchap by derzelver verduifterin ə Zeer weinig verlodren zou hebben. Zo ik ge Hollandfc a woord wift, om Babibles recht uit te drúkkert , zou ik Ze, op °t voorbeeld van den Heér Baron de Bar, dien naam ə» gegeeven hebben. Hoe °t zy, uit de reedenen van ’t Vaar >> Wel zal men zien, dat ik ‘er zelf zeer weinig verbeelding ə. Van heb. == Wat hier van zy, de Liefhebbers der Schrif- ten van den Heer en Mr. Mauricius zullen dit ftukje met ge- noegen by de voorgaanden plaatíen, en ’t zal altoos aange- naam weezen iù de verzameling der Dichtftukken van zyn Ed., den Dichter te zien in Zyne Jeugd. in zyne Manlyke jaaren en in zynen Ouderdom, ` Men vindt in deeze Uitfpanningen eene mengéêling van ernftige en boertige ftukjes, in proza en op rym; verfchei- dene die de Auteur voor zyn Zoontje gemaakt.heeft, om zich daar van by byzondere gelegenheden „in ’t adoggen van . vN id J. j. MAURICIUS UITSPANNINGEN. Complimenten ten Hove te bedienen ; ook komen ‘ér eeni- ge dichtwisfelingen , tuifchen onzen Schryver en zyne goede Srienden, midsgaders eenige dóor hen hem toegezondene ftukjes voor. Hier aan zyn nog gehegt drie plegtige Aan- fpraaken door zyn Ed. gedaan, in de jaaren 1725, 1753en | 1756. — De Opdragt aan zyne Doorluchtige Hoogbeid, dei Vorft ent Heere WiLueM V; De Tuffchen/praak pan Koning WiLneLM den DERDEN , in °t gefchil tuf/chen Groot-Brittan- hien en den Staat der Vereenigde Nederlanden „sn’tjaar 1758; en de Niewjaars Harangue, van de Haagíche Nedertandfíche Toneelfpeelers.4 gecadengeerd Monórime , in modern Hole landfch „met een’ zeer /pavante Prafatie, verdienen in deeze Verzameling boven al hunne aanmerking. Tot een byzon- der ftaal van kleine versjes dienen de volgenden van 't jaat 1758: | 75 „De Ot yv r:' 5 De Ëryë mag elders duuren, | s Als wy 's Lands fcbip maar uurin, s» Dat by ons Vrede blyf! ; Laat andere Godinnen (*) „ Den Lauwerier beminnen. s,» Minerva kieft de Olyf (t). 4 ANTWOORD VAN EEN GEËERD VRIEND: » Uw wvaersje is gied. s {k vind bet zoet. _ j, Minerf doet wél d'Olyf te kiezen. ` s» Want tafte men naar Lauwerblden, s» Dan zeu men boom en vrucht verliezen: d» Dan was °t gedaen. OORDEËÈL Van eei voornaam Heer der Regecting , aan wiet ik s beiden de voorgaande Vaersjes had toegefondeg. ; Uw Eed'len, bébben ‘t awel begteepen. əs De Lauwercrans gelycktsons niet ; s» Sy baart Vaack àl te veel verdriet, ss S'Olyf geeft ryck- gtlaade fcheepen. s> Metéuur maakt ryk, en Mavors kaal; . , | ss Is ’ér gelyekbeid in die fchaal ? byte ($ „ Maria Therefid, ën Elizabethi 49) 35 Phaedrus, fab. Ii. ile a - LËKKİAGTEN, ENZ. 4 İykkiachten ter uitvaerte van den Hoog- Eerwaardigen, Hoog- elerden Heere , Joannes van Schelle , Leeraar en Hoog- Deeraar der H. Godgelverdbeid öp. Hollands Hooge Schoole , en geliefd Euangelydienaar iñ de Hervormde Kerke te Leiden: In den où.terdom van 38 jaren 7 maun en en 19 dagen, binnen Leiden overleden den XXIV der Zomermaand, en plechtig ter aarde befteld den XXXflen derzelver maagde MDCCLXIL Nder deëze foott van Verzet , die over dit onderwerp het licht zien , en by verfcheiden uitgëgeeven zyn , munt wel inzonderheid ùit, de Lykzang van SARA MARIA van der W1LP, gedrukt te Amfterdam by Pieter Meyer. Dees ze L.ykzang is vloeiend en zuiver van taal „de ftyl is deftig zen de omfchbryvingen zyn zeer wel gefchikt na °t onderwerp, ld De Wilden van Europa. Te ZAmfterdam ‚by Yntema en Tiboel. MDCCLXIL Bebalven het Voorberigt 103 bladz. in otavo. DE Sctifyver van dit Werkje fchynt het geen hy tot na- deel van dè Engelfche Natie geweeten heeft „ten miris ite °t geen boven al in ’t oog loopt, by cen verzameld; en daar uit derzelver algemeen character opgemaakt te hebben. Hy heeft dit ontvouwd in een t'zamenhang van voorvallen ; befchreeven op de mänier van een Roman, die, ten aanzien der fchikkinge en ’t beloop der gebeurteniffen, niet onges. yallig is in °t leezerí. Het ftukje valt ongetwyfeld tegen- woordig zeer wel in den doorgaanden fmaak der Hollandíche Natie; doch zy die de Engelfchen , door eene gemeenzaa- me verkeering ; beft kennen ; zyn beft in ftaat om te oordees len „in hoe ver deeze Schryver de Engelfchen al of niiet door Een vyandig vergrootglas befchouwd hebbe, | . SOLE , Š De Boer van Fortuin. In bet Franfth befthreeven „door den Rid- der de Marivaux. Twee Deel:n. In ‘sGravenbage, by Piete van Os. MDCCLXIL Behalven de Voorreden 715 bladzyden fin o& vo. E Ridder de Mativaux fchietft ons in dit Werkje niet onaartig af, de wisfelvalligheid der Fortuin, terwyl - hy den leevensloop van een Boer verhaalt, die uit een ge- meenen tot een hoogen ftaat wordt opgevoerd. Het beftaat thans, volgens de volkomene Franiche uitgaave , in acht ps e Q ` ~, mg - 68 o De BOER VAN Fok Tuin. boeken; waar van niet meer dan de:drie eerfte in eene voo rige uitgaave in °t Nederduitfch gedrukt zyn. - Dit verha laat zich doorgaande met aangenaamheid leeZen, en is hier en daar doormengd met zedekundige’ charaters en aanmer- kingen, die °t min of meer nuttig doen zyn. Zie hier een voorftel van dien aart, over °t onderféheid van waare Gods- vrugt én ’t geén men gemeenlyk Zo noemt. > -< > … » Door de pylaarbydfters word de waereld beledigt, en ss door de Bodvruchtige gefticht; de eerfte hebben flechts a de lippen eener godvruchtige , maar de andere het harte; $s de pylaarbydfters gaan enkel om het vermaak °t geen zy a fcheppen, naar de Kerk, en de godvruchtige om God te é, biddén; deeze zyn eerbiedig, ęñ de geveinsde godvruch- a tigen begéeren zulks alleen van anderen. De eene zyn p waare dienaars van God, en de andere hebhen flechts het % gelaat. Haar bidden gefchied maar, om te kunnen zeg- » gen, ik hebbe gebeden. Haare Kerkboeken zyn-maar om s ze te beliändelen, te: openen en te leezen; zy verbergen 3 zich in eenen hoek van de Kerk , om op êene trotíche y Wyze de gedaante van eene goávruchtige te bezigen, van » Zich tot heilige vervoëringen aan te noopen, om te doen » gelooven „dat, indien men haar betrapt , zy een Gode > vruchtig, gemòêd bezitgen , in der daad gevoelen zy ’er > eenige die door een vuürige iever in haar zyn ontfteeken, » En haar, door den Duivel, die niets onhezogt laat om te o bedriëgeri, ingeboezemd worden. Zy komen, geheel op- gebldaZen van achtinge voor zich zelfs, weerom , en eene „» verwaande Godvruchtigheid voor gemeene zielen. Ver: æ Volgens verbeelden zy zich, dat men bevoegt is zich van a Zyne heilige oeffeningen te verkwikken „door duizend ge- $ ringe vadzighêden, welke éene tedere geZontheid onder- eunêrl. «re a y E ” » Dusdanig zyn de geene die ik Pylaarbydftêfs noeme „van ss wier godsvrucht de booze geeft, gelyk men zien kan, al a het voordeel heeft. Wat de waare Godvruchtigen betreft, y» die zyn voor de goddeloozen zelfs minzaam, en zy kun- » nen beter met hen dan met haars gelyken,over weg , want 3 den grootften vyand van eenen Göddeloözen is zyns gee $ lyken: r De KAPER-REGLEMENT , ENZ, 89. De verliefde en afgevallne Foodin. Te bekomen te Haarlem, by Aris Tolk en bf rs, 194 bludzyden in oğavo. FE: Romar eer laftig dán vefmaaklyk; langwylig en vet van geeftig. Op pE 149 van dit itukje is eer defe& ih” t Manufcript geweeft, of ddar is een gedeelte van i Mas nufcript in *t drukken overgeflaagen. N a n a noema neen ennen dennen ned P E Kaper - Reglement van zyne Koninglyke Maj-feit van Spanjen y voor particulieren, even, te Pardo, den eerften Fehruary 1762, Uit bes Originele Spaanfche vertaald. Te Ainflel:iám „ by Hendrik Willem Dronsberg. Zn groot quarto 15 bladz. DE Rėglenient, uit 50 Artikelen beftaande, ftrekt voor- naamlyk om het geemên en opbrengen der Pryzen te bepaalen, en de ongeregelde handelingen, die niet zelden int kaapen plaats hebben, te verhoeden: om dus, zo veel tmogelyk zy, voor te komen, dat meri niet als Wilden , maar onder eene geregelde krygstugt ter kaap vaare, Gnanenmnented tenten eN E sententie tegen Laurens van der Meer , gepronuncieert den 19 September 1762. Ins Gravenhage by P. Scheltus 1762. in folio 4 bladzyden. | NA uitwyzen deezer Senteritie heeft bovengenoemde van der Moer, ftaande zyne Bediening, als Hoofdgaar- der van ’s Lands Regt op de confumtie Turf „ en van de Ontgronding, uit en doorvaart binnen de Stad Rotterdam, Zich, volgens zyne eigene bekentenis, fehuldig gemäakt aan verregaande trouwloosheid en mẹçincedigheid, in zyite adminiftratie van °s Lands penningen ; omdezelven, (fchoón wel bewuft dat het hem niet vry {tond die voor zyn privé te gebruiken) te emploieeren tot betaaling Zyner fchtuldett. —… Ter uitvoeringe hier van heeft hy menigwerf, buiten weeten zyner. Comptoirbediendens, en langs wegen die z hiet gereedlyk konden nagaan, penningen ontvangen, wel- ken hy of geheel niet, of niet op den beboorlyken tyd, heeft geboekt of doen boeken: waar door hy veele *s Lands pert- Dingen , (in onderfcheidene {ommen in de Sententie ge- noemd, ) niet op ’s Lands Journaalen gebragt of verant. woord, meermaals valfche Maund-en Rettant-Staaten gefor- meerd, en den Reftant-Staat van de Turf en Koolen voor °t Ji. DEEL. NO.2. LETT, G jaar .? LE LEEK fd SENTENTIE VAN L, VAN DER MEER: faar 1761. agter ehoudén heeft : draagende hy intuffchert zorg, warineer hy penningen uit °s Land geldkift genomen had, voor zyn eigen gebruik, of om zich te redden ter be- taalinge voor de verloopene Maand; otm op eene bedriege: Jyke wyze fakjes met duiten èn Koffyboonen iri de plaats te oen leggen, op dat het geld zoude, verbeelden. —. Oni Zich nog eenigzins té veront{chuldiger in alle deeze hande. lingeri, zo ftrydig met zynen eed en pligt; heeft hy niets ingebragt dan allëen, dát hy volgêns Zyne aariftelling meer- ber traétemient fnoëft hebbén genootén, dan hy têgenwoor- aig genoot; én tot goëdmaaking daar vari gebruik gemaak ‘heeft var ’s Lands penningen „oni zyne felnilden te voldoen ; opdat zyne Crediteuren hem niet over.hoop zouderi ooijen: doch nademaal hy zo veêl fraCtertient ontvangen heeft als hem by poftetieure tefolutié was toegeftaan; hy geen regt had om Zyn traétemènt op den voorigên voet te berekenen, èn zich ter verkryginge van °t zelve van zyrie Ordrés én Íi ‘ftructiç tè ont{laan; en. hy daar eri boven van °s Lands pen- ‘ningen geideğzaani tweemaal zo veel heeft Zoek gemaakt áls die berekening zou importeeren „zoisdeeze gezogte ver- &ntfchuldiging van geene waarde. — Ih gevolge hier van is hy ,overeenkomftig met zyne eigene bekentenis, fchuldig verklaard aan het crimen peculatus of dievery van ’s Lands penningen aan Zyne âdminiftratie toebetrouwd „tot eene im- portante fommé van ruim negen en veertig duizend guldens, als mede aan het crimen vari falfitèit en meineedigheid; En hièr op is °t; „; dat dë Gecommitteerde Raaden „doende regt 5 in den haam en van weegens de Heeren Staaten van Hol- s land e. Weftvriesland , bovengetioemdèn Laurens van der sẹ Meer verklaaren fnyneedig ; eerloos en infaam, en con- s demneèren den felven gebragt té worden ter plaatfe, al- s Waar frfen gewoon js executie van crimineele juftitie te s doen, en aldaar met de koord om den hals wel {trengelyk » pegeeffelt en gebrandinerkt te worden „en voorts in een s» Tugthuis binnen deefe Proviricie geconfineert te worden s voor det tyd vari vyf en twintig Jaarerf ; om geduùrende s defelve met fyner handen árbeid de koft te winnen ; en ria ‘> expiratiė van den felven. tid, bannen. deñ Gevange voor s altoos uit den Landé van Holand en Weftvriesländ, fon- 5 der ooyt daar weder binnen te moogen kóotherf, op pæne $ van fwaarder ftraffe ; en comdemneeren ‘den Gevange in s» de. koften en mifen ván Juftitie ,-als meede van den Pró- s Celle, ter taxatie en moderatie van de Cecòmmitteerd %5 Raaden: : . se e 1 - à a D hand a a -o R de af = ʻ è ___ VADERLANDSCHE k LETTER - OEFENINGEN. Grondiegging tot den waaren Godsdienft. Van Joh. Fred. Stap- fer, Bedienaar des Heil. Euangelkums in de Gereformeerde Gemeente te Diesbach, in °t Canton Bern. En in °t Neder- duitf.b.oertaald , door Joh. Will. van Haar. Elfde Deel. In Gr avenbage „by Pieter van Cleef , en Compagnie. MDCCLNXIL In groot oëtavo 588 bladzyden, DE Eerwaarde Stapfer, die, in dit elfde Deel, handelt eerft overde H. Sacramenten in °t gemeen ‚dan aver deù H. Doop en het H. Avondmaal in °t byzonder ; vervolgens overgaat ter befchouwinge van de Overheid, of den waere byken Staat, voor zoo verre dezelwe eene Godlyke inflelling ic, eis tot de Kerke eene naauwe betrekking beeft, en eindelyk onte vouwt het geen ons de rede en de Openbaaring leert vanden Dood, de Ophanding , * laatfbe Oordeel en de daar gofzcnde Eeuwigheid ‚geeft ons met den aanvang van dit laatíte Hoofd- ftuk eene beknopte fchets van °t geheele beloop van dit zyri Werk. Dit {telt het ganfche verband van dit uitvoerige Ge- fchrift dat iù veele opzigten lof verdient, met nut en ftigs ting geleezen kan worden, en volgens de gewoone loerwy- ze der Kerke, over ’t algemeen , zeer wel uitgevoerd is, den Leezer zo klaar voor oogen, en toont hem tevens zò geleidelyk een t‘zamethhang der godsdienftige Waarheden dat wy geoordeeld hebben onzen Leezeren meerder dien te zullen doen, met hun deeze fchets voor te draagen , dar met ons weder tot deeze of geene byzondere Verhandeling (*) uit dit Werk te bepaalen. a Vermids al wat wy weeten en verftaan „zege hy „zoo wel ` in als na dit leven, zig op Gòd betrekken moet; dewy » van Hem, en door Hem, en tot Hem alle dingen zyn 3 » Zoo is het begin onzer befpiegelingen ontrent de waarhe- s den van den Godsdienft geweceft „de overweeging der on- » doorgrondelyke diepten der Godheid : Wy hebben ge- » toond, hoe dit ten hoogften zalig en volkomen Opper. . l s3 We- (*) Men zie eene byzondere Verhandeling uit bet tiende Deel van dit Werk, gaande over de bolmaaking van 's Verfland der ges zaligden , ols eén voornaam gedeelte der toekomende Gelukzaligbeid į ìn onze Lesteroef. II. D. bl. 538 en verv. ' IU. DEEL. LETT, NO. 3. H 52 J. É. STAPPER GRONDLEGGING © Wezen, Waar in àlle orizë ketfnis zig vereenigd, en waar » in afeonze begeerten eindigen moeten, kan gekend wor- p den door het lichp der Rede en uit de werken der Natuu- a te: Wy hebben verklaard de Eigenfchappen „die God ons, s door het werk der Schieppinge, en door de wyze , machti- 5, ge en goedertierene regeeringe aller dingen, bekend ge- ‚ maakt heeft: Wy hebben dezelven voorgetteld, als den w volkomenften tegel onzer daaden , als de krachtigfte be- „s Wweegredenen tot deugd eñ godzaligheid „en als eenen zeer >» vaften grond van ons vertrouwen. … | » Wy hebben verklaard de plichten, die suit onze natuur- ¿å Tyke afhangkelykheid van God , voortvloeijen, en waar ə aan wy„als redelyke fchepfels gehouden zyn. Wy hebben z Hangeweezen , dat deeze kennife Gods „eh de verbintenis 5 tot deeze plichten, den natuurlyken Godsdienft uitmaa- ‘3, ken. ? < Wy hebben-doen zien, dat deeze Godsdienft, van we g, gens liet groot verderf van alle menfchen, geen genoeg- 5 zaam middel: meer is , om hen te brengen tot de waare ə» gelukzaligheid; en dat God, om-deezer reden wille, ons, » eléndige menfchen, in ons verderf heeft moeter en wil- > len ter halpe komen, ons verftand, door eene onmidde- % lyke Opefbaaringe, ophelderen , en ons aan de hand gee. a ven het regtë middel, waar door een machteloos en doem- ə» waardig zondaar tot Gods gemecinfchap, eu dus tot eene ə» waare en beftendige gelukzaligheid, komen kan. Op dee- g% ze wyze hebber wy de noodzaaklykheid eener onmidde- 6 lyke en Godlyke Openbaaringe beweerd. … Wy hebben mede vaftgefteld de waar- en Godlykheid æ van dat Bock, waar in deeze Openbaaring vervat is.. Wy a» hebben het zelve voorge'teld sals de fonteyn van alle waar ~ g en`wezendlyk licht, kennis en trooft, als het eenig en > Volkomen rigtfnoer van ons geloof en van onzen wandel, "ys Wy hebben open gelegd, wat God aan ons, in het zel- 5) Ve,Van fyn Wezen en van fyne Volnraaktheden nog meer- » der geopenbaard heeft; dan wy, uit het bloote licht der a rede, van Hem weetert konnen. ` o Vervolgens hebben wy in overweeginge genomen Gods > Werken, die Hy zo wel in de natuure, als door de Gena- g de „openbaart. Wy zyn „als ware het tot in de voorledent 3 eeuwigheid, te rúg gegaan, en hebben gezien, hoe God » reeds toen.naals bezig geweeft is, zig naar: buiten te open- s> baaren, als het hoogfte Goed, zig, als zodaanig, aan de æ redelyke fchepfelen te kennen en te genieten te geeven, af en TOT DEN WAAREN GODSDIENST, 9$ „en te gebruiken dlle middelen, waar door dit einde zou „ mogen bereikt worden. On En „ Wy hebben gezien, hoe God zig, door de Schepping » aller dingen, met der daad naar buiten geopenbaard’, de „ waereld tot eene woonplaats van redelyke ichepfelen ge- „ maakt, deeze naar Zyn beeld getchâpen, en reeds in dit » leven in eenén gelukzaligen toeftand getiteld heeft.. `. „ Daar na hebben wy, met verfchrikkinge en beevinge 4 ` » aangezien; in welk eenen afgrond van verderf de men ch » Zig, benevens alle fyne nakomelingen , geftort heet. Wy „ hebben de grootheid deezer elende , die aan de zonde.va » was, voorgefteld , in der menfchen natnurlyke wangeftale » te, in hunne onmacht en doemwaardigheid , en getoond , » dat hier by alle (chepfelen , noch raad ; noch hulpe, te » Vinden is, a a. , , „ Doch God wilde filet ophouden; zig te openbaàren afs het hoogfté Goed : Hy Wilde eene geheele waereld vol zon: » daren, door den eeuwigen dood , piet laaten omkomen, » en, voor eeuwig, dden- verlooren gaari, Neen! God ont- » ferrde ziz hunner; Hy zondt her, in hunne elende, i- » nen Zoon ter Rulpe; om hen te toonen den weg; hoe fy 3 van huúnrie elende zouden konnen bevrydt én v. edèrom » mer God verzoend worden; op dat Hy uit den weg zou » mogeú rijmen álle beletfelen, die fcheiding maakten £ :s- » chen Ged ct hen5.en om te zyn het eenig en volkomen » Middel der Genade, waar door aan Gods Gerechtigheid » Zou konneri voldaan; én de vrede tuifchen God en mens » kheri wederom herfteld worden. De noodzaakelykheid » van zulken Verloffer hébben wy beweezen3 fyne Eigen- » fcliappen aangetoond, en de waarheid daar van beweerd ; » als mede aangeweezen , welke Ampten Hy verrichten » moeft, en in hoe veele Staaten Hy dit alles heeft, moeten. „ volbrengen. Wy hebben mede aangetoond de vruchten ; » die Hy voor ons, tot onzer Gerechtigheid , Heiligheid en » Verlofinge, verworven heeft. Os „ Hier by hebben wy het niet laaten beruften ; toaär heb- » ben onzen Leezer nog verder gebragt: Wy hebben -heni s» getoond, dp welk eene wyze deeze verworvene Gerech-. » tigheid en het teven ons toege-eigend worde, eti welke — » Onze plichten daar by zjn. - Noadigt God ons tot de gee. » meinfchap van dit Middel der Genade „doet Hy het woord. » der roepinge tot ons uitgaan; dan hebben, wy haar fyne » temme te hooren. Hebbeh wy gewandeld op de wegen. » des verdetfs 3 dan moeten Ny. wederkeeren; en treeden 2 » OB Yy j. È. STAPFER GRONDLECOING $ òp den weg:des levens. Biedt God ons fynen Zoon aan » met fyne gantiche verdienfte „als-de eenige en volkomene 9 Oorzaak onzer zaligheid; wy moeten Hem, als het eenig a» Middel der Genade, met verloogheninge van ons zelve, >» en-met eene volle begeerte van het harte, aanneemen , op 5) dat wy van onze zonden gerechtvaerdigd wordeg. Wil » God òns,door de kracht van Chriftus bloed en door fynen s Geeft, reirfigen van alle befmettingen des vleefches en des b, geeftess en zullen wy onze Heiligmaaking in fyne vreeze „ Volëinden; dan moeten wy:ons tegen de werkingen fy- s Mer Genade niet aankanten , maar.de nieuwe krachten, die 5e‘ aan ons ‘in de Wedergeboorte gefchonken zyn, tot het + goede gebruiken; dan zal God ons, door fyne Genade, a krachtdaadelyk bewaaren tot de zaligheid, tot dat Hy ons ə brengen zal tot derzelver volkomene bezittinge. 