VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
‚Daar op zyn rok openende, vertoonde hy plle de wondeps &ie hy in de verdediging van hat Vaderland ontfangen bad, waar na hy aldus vervolgde: ” | ‘ > „> Lie daar wat man gy onteerd: hebt! Ik heb meerder bloed . | | VORE . (*) Dit zlet op cen gefchenk, waar mede Luzy, daegs voor ke ervoeren van Laurette , by gelegenheid van een hevig onweder, dat de boop des Landmans vernietigd had, den ongelukkigen B4- smilivs onderfteupde, E Di = er” a 452 UITMUNTENDE VERHAALEN;, dot den Staat vergoten „als ’er door uwe Aderen vloëid zini wat hebt gy, nutteloze Edelman, ten dienfte van het Vader: land uitgevoerd. Uwe daden zyn, een Vader ongelukkig te maaken! de Dogter te onteeren! myn en haar leeven te ve- ftigen! Zie ddar het ongelukkige flagtoffer uwer verleiding, je nu het brood „dat zy eet „in haare traanen week maakt. Op- gevoed in de eenvoudigheid van een onfchuldig en werkzaam leeven, zo beminde zy, ’t geen zy nu haat: Gy hebt haar het werken en d'armoede dndraaglyk gemaakt; zy heeft de vreug- de met de onnozelheid verloren, en zy kan de oogen „zonder fchaamrood te wordeit , niet meer opflaan. Dog het geen my boven. alles wanhopende maakt „en het geen ik u nooit zal ver. geven, is; dat gy het herte myner Dogter voor my gefloten bt; ja, gy Hebt de gevoelens van de natuur in haar uitge: blust, en gemaakt, dat het gezelfchap van haaren Vader haar tot een ftraffe verftrekt. Helaas! moogelyk.….…. Iie-durf niet voortgaan. …… Mogelyk ben ik haar hatelyk geworden * * ṣọ Ach Vader! ricp Laurette, op deeze woorden uit, heb- Bende tot nog toe gezwegen „als zynde overftelpt van íchaam- te en droefheid. Ach beminde Vader! zeide zy, gy ftraft my te wreed. Ik verdien alles, behalven het verwyt dat ik heb op- ehouden u té beminnen. Dit zeggende, wierp zy zig ter ax- Se neder, onihelzende zyne knien. Luzy, zeer weemoedig worden żynde, volgde haar voorbeeld , en knielde naast ar voor Bažilius neder; Eerwaarde Vader zeide hy, vergeef het my! Omhels uwe kinderen ! En zo de {chaker van Lauret. ‚Be, den naam van haaren Gemaal zig niet al te onwaardig ge» haakt heeft, dan fmeek ik u toe ftaan, dat zy myne wettige Gemalinne mag worden ”. .. * „ Deeze bekeering zoude gen harder herte, dan dat van Ba zilius week gemaakt hebben, Zoer een ander middel te vin- den was, zeide hy tegen Luzy, om myn eer te herftellen, en beider misdaad uit te wisfen, zo zou ik uwe aanbieding van de hand wyzen5 maar dit is het eenigfte, en daarom neem ik ze aan, meerder om uwent als om mynent wille; want ik be peer, ik verwagt niets van u, maar ik meen myn leeven, ia et bewerken van mynen Wyngaard,die my nodig onderhoud werfchaft, te eindigen ”. < Kort hier na werd het Huwelyk tusfchen deze twee Gelie ven voltrokken ; en men wendde alle pogingen aen om Baz dius Zyne geringe woonplaets te doen verlaten ; doch vrugtloos; tot dat de Graef eindelyk een aenzienlyk Landgoed in de n ‘buurfchap kogt, Baziljas owerhaelde, om zyne oude dagen al daer door te brengen ‚en het opzicht over die goederen zen « hemen. De oude Man behartigde aldaer het voordeel zyner kinderen, en zy genooten het volmaekt{te genoegen , dat een deugzame Echt kan geven, ‘ NIEUWE: ~ VADERLANDSCHE …… LETTER - OEFENINGEN.. D venten ve menne amended os tn Jacobs Worfteling met God en derfelwer. Saalige uitkomst en ges volg. Neevens Facobs Optogt van Sichem naa Bethel; ter bee Baaling (yner'belovte. Vertoond en verklaard in eenige Leert redenen over Gen. XAXII:24 32, en Gen. XXXV. 1—1 5s Door WILHELMUS KOOLHAAS. Profesor der Oosterfe Taalen en Oudheden, en Predikant te Amfbeldam. Te Amfteldam 1768: bebalven bet Voorwerk en den Bladwyzer 337 bladzyders sn Quarto, ` DE aenmerklyke gefchiedenis van den Aertsvader Jas cob word, gelyk den beoefenaren der Bybelfchriften bekend is, op zeer verfchillende wyze verklaerd, naer geras de der gronden op welke, de Uitleggers fteunen, die, van hun als waertieden in ’t algemeen aengenomen zynde, een beftendigën invloed hebben op hunne ophelderingen der by- zondere gevallen. De Hoogleeraer Koolhaas, zich vasthous dende aen de Leere onzer Nederlandfche Kerke, en wel bys zonder eenftemmig zynde met onze rechtzinnigtte Leeraren; in % denkbeeld der lichaemlyke verfchyningen van. Gods Zoon, in de dagen der Aertsvaderen; verklaert dit merk waerdige voorval ook ap Zulk ene manier , dat het overeen» komftig zy met den gewoonen uitleg, die ons in de fchrifs ten onzer Godgeleerden meefmaalen voorkomt; zo dat wy: des aengaende den nieuwsgierige Lezer hier uit niet nieuws hebbe mede te deelen. Voor ”t overige echter betoont zy Hoog Eerwaerde, in dit Werk, zeer duidelyk „dat hy geene Zins de Màn is, om zich enkel door °t gezag van vroegere Uitleggeten te laten leiden, maer zyn eigen oordeel gebruikt én geen zwarigheid maekt van den gemenen weg te verla- ten, als ket licht der Waerheid hem, zyns oordeels, voors licht; dat in *ç ophelderen van deze en gene fpreékwyzen, doorftraelt. Hier van vinden we, onder anderen, een voors: beeld in zyne aenmierkingen over de beloofde -Zegeninger van Abraham; welker hoofdzaeklyken inhoud wy zo ters ftond zullen melden, ná een kort woord over de fchikking’ van dit Gefchrift gezegd te hebbén. TN Het behelst een aental yan vier Leerredenen over Gens KKXII: 24—32. en zes Verhandelingen over Úèn. XXXV:, L DEEL: N. LETT NO. 13e On M m {I$} ‚3 PN 496 W KOOLHAAS Ie 15, dié ier in onderfcheiden zyù. In de Leerre: denen word het verhandelde met ene, onderfcheiden- de toepabfiug;, ter verfterkinge:in. °t geloof, en aen- Moedigirigt ‘ter: ‘berrachtinge aengedrorigên: en in de Verhandelingen houd onze Hoogleeraer de gewoonte van in > flot kortlyk voor te dragen , het gebruik dat men. it geeft onzen Hoogleeraer aenleiding, om defe beloof» de fegeningen wat nader te ontvouwen. - « , Hy befchouwt ze eerst în °t algemeen , zo als God belooft; Ak fol w tot genen GOD zyh, ende uwen Saade naa y; en Ik Ben u een Schild ‚uw feer groote Loon. Gen. XVII: 7. en XV: 1. Dit fluit in, niet alien allerlei tydlyk en zerdsch heil, maer ook allerlefe geestlyke-en eeuwige fegeningen. . Dit breeder getoond hebbende „gaet hy over.tot enebefchouwing der meer byfondere beloften, die tat twee te brengen zyn, De eerfte is. Zk fd] ù tot een groot Volk maeken , en u feegenen, én uwen naem groot macken: en wees een feegen. Ende ik fal feegenen , die u feegenen z'en fal vervloeken die u vloekt; en in s fullen alle Ceflagten des Aerdryks gl ent worden, Gens XJI: a, 3, XVII: 18, vergel met XXVIII: 14, en Gal. HI: 8, 9. De tweede is, dat in fjnen sAADE alle Volkèren of Geflagten der Aerde fouden gefeegent worden * eigenlyk , vol- gers de byfondere kracht van *t grondwoord, (in de bui- Sing Hithpabel,) dat fe fig wegens dat SAAD geftegend „en wel. gelakfalig achten fouden; en fig dus ower bet felve beroemen fous den. Gen, XXI: 18 vergel, met XXVI: 4. Deze twee beloften worden, naer * oordeel van onzen Hoogleeraer , door de Uitleggers gemeenlyk niet genoeg ‚ Ónderfcheiden ;hy erkent wel-dat de ene uit de andere voort- vloeit, én dat ze veel overeenkomst pret elkanderén hebhen, CR OVER JACOBS WORSTELING: 497 doch hy beweert tevens dat Ze onderfcheiden zyn. In de tweede belofte „ word bepaaldlyk aan ABRAHAM , gelyk ook naderhand aan pAviD is gefchied, beloofd, dat Gop uit de vrugt fyner lendenen, foo veel het Vleesch, of de menfchee - lyke natuur aangaat , den Messias, als den Bron, en Oor- fprong aller Seegeningen, verwekkén foude ”. Én in de eer- fte belofté , word wel geene uitgedrukte melding gedaan van dat Seegenende saan, maar fulks word hier onderftelt, De hoofdfaakelyke inhoud komt hier op uit: dat, in ge- meenfchap, en met ABRAHAM, als van Gop verkooren, en - geftelt zyùde tot een VADER aller Geloovigen, foo uit de - OODEN „als ook uit de HEIDENEN , fy aan alle de weefent= Ívke Segeningen van het GENAADE- VERBOND , Van GoD met ABRAHAM opgerigf „aandeel ontvangen fouden”. Het woord 19}, ((laende in de Hebreeuwfche verbuiging Wiphal,) word in de eerfte belofte zeef. wel overgezet door zefegend worden ; maer in de tweede belofte leest men Tian, (in de Hebreeuwfche verbuiging Hitbpabel,) dat zo’ veel zegt, ps fig te feegenen, fig welgelukfalig te achten, of te beroemen, e onderfcheidene betekenisten dier verbuigingen worden , naer °t oordeel van onzen Hoogleetáek, meermaals door dé Uitleggeten niet behoorlyk gade geflagen. In den Hebreeuw- fchen Bybel-ftyl „ zegt hy, hebben de woorden iñ Alpha ei- genlyk eene. lydeljke eteekenis , en de verbuiging Hithpabel heeft doorgaens en voornaemlyk eene tot fig loch te rug keee rende beteekenis; welke verfcheidenheid van betékenis mern ook hier in °t oog dient te houden. ° Ter nadere bevestiginge dier betekenisfe vati dit woord; in de verbuiginge Hitbpabel , beroept hy zich op de ándere plaetzen der Bybelfchriften , daer dit woord aldus voorkomt3 en merkt deswegens aen; „ dat dit woord cop felve tot een voorwerp heeft , als over en wegens welken men fig fee gent; en wel gelukfolig acht ™. De plaetzen daer men dit woord verder op die wyze vind, zyn Deut. XXIX: 19, Jel LXV: 16, ferem. IV: a. en PG LXXII: 17. werpingen geniaekt zouden konnen worden „waerom hy de zelven in ene aentékening tracht voor te komen, en ze alb dus beantwoord. De eertte word ofitleend uit Hand, III: 25, daer Petrus dit woord in de lydelyke betekenis gebruikt, Men zou ‘erop konnen antwoorden , dat Petrus flegts de Griekfche verta» ing volgt; doch als men ’t oogmerk van Petrus nagaat, kan men zien, dat hy niet doelt op de twedde , maer op dè eerite belofte, in welke de lydelyke betekenis plaets heeft; en dat hy door het woord Zaed hier niet verftaet den Mesffas,maer het Volk van Israël. ’t Oogmerk toch van den Apostel is hiet, te toonen dat de Mesfias de bron en oorzaek aller ze- reningen is, maer te doen opmerken, dat de Jooden en °t Laed van Abraham Kinderen des Verbonds waren, gelyk hy te vooren gezegd had. Men zoù derhalve hier door sn wewers zade gefchiktlyk konnen verftaén, met uwen zade, agtervol- gens de tael van Paulus, die Gal, III: y, deze belofte ver- klaert „ door gezegent te worden met den geloovigen Abrabam. In dien zin ligt ook de belofte aen Jacob, Gen, XXVIII: 14. In u ende in uwen zade, dat is, met u en met uwen zade, in gemeenfEhap daer mede, fien alle geflachten des aerdsbodems gèzegént worden, deel erlangen aen den zegen, als erfgenae men van die beloften des Genade- Verbonds. . Men zou hier ten tweede konnen inwerpen , dat de Chal- deeuwfche Ulibreiders en dlexandrynfcbe Taelmanned, dat on- derfcheid dier twee verbuigingen niet in acht neemer; en dit woord, zo wel in ’t ene als in *t andere geval > in éne lyde- tyke betekenis verftaen ,en'door gezegend worden overzetten. och hier omtrent ftaet aen te mérken, dat het Hebreeuw- fthe Dialect van den Bybel verfchilt vad dat der Chaldeeuw. fche én Sytifche fprake, In ’teerfte heeft die onderfcheide- ne betekenis dezer verbuigingen plaets, maer in de anderen word zulks niet gevonden. Ook is ’er fede om te denken, t-de Jooden, al vroeg na hunne wederkeering uit Babel, Het byzondere taeleigen van den Bybel, ten minfte in vele l op- ®© .e OVER JACOBS WORSTELING, 499 opzichten, van langzamerhand vergeten , en Zich -het Sye Fisch - Chaldeeuw{che Dialeét ëngewend hebben; ` het -geen ‘men hier en daer uit den {tyl der Chaldeeuw/che Uitbreidingen gereedlyk kañ afleiden. En op ene dergelyke wyze heeft men te oordeelen over de Autbeuren der Griek/che Overa zettinge, ij , + Voorts laet zich de Hoogleeraer by deze gelegenheid ook nog uit, over de woorden van Paulus, Gal. Il: 163 waet omtrent hy de volgende aenmerking voorftelt * l a deefe aan'arRàHAaM geddank belovte fiet ook befone derlyk en bepaaldelyk de Apostel-PauLUs, In fynen Brie aan de Galatiërs, “Cap. IĮ: 16. Dit beloovde saap var AURAHAM alleenlyk em bépaaldelyk verftaande van dat Gefee- end, eh "Secgenend SAAD by uitneemenheid , naamlyk HRISTUS®”, >: 7 o porne “3 Dus luiden fyne Woorden : Nu foo fyn de belovtentsfen tob Abrabam , en he Saade gefprooken: by fegt niet zeride den Sada den, als van veelen: maar als’ van een: ende uwen SAADE; welk is CHRISTUS”. ` O i ' i «a Over deefe plaats heb ik kortelyk deefe volgende aan merking te‘maaken. Verré de meéste Uitleggers, in dig onderftelling zynde, dat hier de APosTEL Een ieeker bewys, of denfonttratie bybrengt, getrokken, ‘of ontteent uit het enkelvoudig getal van °t Woord vst erypa „ of Saad 3 óut\daar door te bewyfen, dat hier bepaaldelyk, en alleenlyk CHRIS- TUs, Hat belóovde sa Ad by uitneemenheid moet Verftaan , worden, hebben fig. feer veel moeite gegeeven, om de ge- noegfaaäme kragt van fulk Een bewys aan te toonen, Îtaande te houden, en te verdeedigen,; tegen de Jooden , en andere ligtvaardige Vitters en beknibbelaars der Heilige Schrivren ”% va Dog ik denk, dat al hetgeen. diga aangaande gefegt is, den Jooden, en allen anderen, geeMfius fal voldoen ©, >» » Op dat ik fegge, foo als het by my legt, het voldoet my ook niet (*),. goe NEODIGE WAARSOHOUWINGs meen dat de Apostel hier leerender, verklaarender af ophel derender wyfe fpreekt. Ik geloove, dat hier althans voor deefe Joden en Foodegenooten niet foo fecr fulk een bewys nodig was: dewyl dit voornaam Hoofdftnk van de Geloon leer der Vaderen, fchpon wel in dien tyd feer verduisterd, a verbasterd,egter niet gelochent wierdesdat’er naamlyk fulk een Seegenendsaap by uitneemenheid „te weeten, de MESSIAS, te {yner tyd foude koomen, welke fyn foude het sAAD of soon Van ABRAHAM, en wel nader bepaalt, van, JUDA, eú vag DaviD. Had de APOSTEL noodfaak gehad, deefe Grondleer te bewyfen, ik denk, dat hy foude fulks eerder gedaân heb- ben uit de árie voorheen gemelde plaatfen , Jef. LXV: 16, Jerem. IV: a, Pf. LXXH: 17, die in ’t faaklyke van den felven inhoud zyn met de beloovde Segeninger ABRAHAMS, Gen. XXII: 18 en Cap. XXVI: 4. en daar uit ontleent „en overgenoomen zyn, Daar dit felve Grondweordyaon, ge- gelyk we betoogt hebben ‚een Goddelyk voorwerp vereischt, als beteekenende: fig in, of wegens iemand gefeegend en wek elukfalig te achten ; en dus hem als de bron en oorfprong als er. weefentlyke Seegeningen te erkennen: welke eer aan een eindig fchepfel, of eenige gefeegende Natie toekomt, É halsen dit bewys, kan ook deefe felve Grondwaarheid ligtelyk uit veele andere getuigenisfen van het Propheetisch Woord overvloediglyk beweefen worden. OO _ Lettre aM. BONNET, Drofesfeur en Theologië a PUniverfité.. d'Urrecht, Par le Tradueur Francais de Jon Discours fur la Tolerance. 1767. ` | Oe | … Noodige Waar fchowwing aan den Hollandfcben Franschman, over den bovengenoemden Fraufchen Brief aan den Heere Pro. esfor BONNET. - | Oe l a ’ Brief aan den zeer geleerden Heer N. C. ower het Belang en % gewigs der Aanmerkingen „op de Inwyings-Redenvoering van den Hooggeleerden Heer D.v.d. kemr. Vervat in den Brief aan den zeer gelgerden Heer T. P. As mede over de Ongerymdbeid wan de Grondbeginzelen , waar uit de Redenvoering van den Hooggeleerden Heer G. BONNET over de Verdraagzaambeid in dien Brief en deszelfs Voorreden beoordeeld word. 1767. | DE drie Stukjes behooren by den. Brief aan den Heer AZ T.P, waar va we onlangs gewag gemaekt heb- ben DE WESGBERIGE CHRISTEN, ser hen (*); in welks Voorreden de bovengenoemde Franfche Brief ook in genmerking genomen word; dach die ze piet deest zal ‘er niet by verliezen. De Franfche. BriefJchryvee behandelt zyn onderwerp luchtig, en brengt de denkbeelden der:Haogleeraren. Bonnet en oan der Kemp tot een uiterfte, dat die Heren zelve vermoedelyk niet zouden verdedigen, De Noodige Waarfthouwing iseen raillant gefchrift tegen den emelden Brief, dat wel geestig genaemd kan worden, mae an dit geval niet nitdoet; dat de. Scbrjver mogelyk ook niet bedóeld heeft. De Brief aan den Heer N. C. is in zyne foort miet kwalyk opgefteld, in "t doelwit van de gevoelens des Briefíchryvers aen den Heer 7. P. ten decle in een bèfpottes yk, ten deele in een hatelyk daglicht, te ftellen, door de- zelven ten fterkíte te trekken: boedanig ene handelwyze van dienst mag wezen om zyne party by-’t gemeen zwart te ma» ken , maer de waerheid niet bevordelyk zyn kan. ` | “(© Zie beven blads. 329. 00O 4% r o > pe De wy erige Christen in zyne Eenfaambeid. Uit bet Hoog- E duihch. Te Aynfierdam ‚by A. D. Selfchap en P. Huart a behalen de Voorreden 125 bladz. in gr. Oavo.. Di Wasgeerige Christen geeft hier ene reeks van be- 17 foiegelingen, in den fmaek van den Eerwaerden {ter ey; hoewel mim winderig, die met ftichting gelezen kop- nen worden ‚voor zo.ver ze alleszins-gefchikt zyn, om de gedachten des Lezers óp te leiden, tot eerbied voor deg Schepper, Onderhouder en Beftierder van °t Heel-al „en peu levend “bezef. van Zyne verplichting, töt eeu deugdzamen wandel. ` Ze.zyn afgedeeld in twaelf Vertoogen ; die ten op- fchrift hebben. De Schepper, Morgengedagten, de Eeuwige, dvondgedagten, de Almagtige, de Opgaande Zonne, de Alweer teride , de ondergaande Zonne, de-hoogfie Goedbeid, de Burgen, de Voorzienigheid en de Avond, Zie hier de Morgengedagten, die wy, om de Kortheid van ’t Vertoog „tot een ftael bebben uitgekoozén , waer uit men des Autheurs’ fchryfwyze enie germate kan leeren kennen. ` | ` „» Morgen -Gedagten ”. „ ó Godt, gy zyt myn Godt, ik zoek u in den daageraat} Vd twa k Th licht van d nie dag, een on ontwaake! het licht van den nieuwen da - o me feae ste sto gas ~ BE WYSGEERIGE CHRISTEN fchatbaar gefchenk van myn genadigen Schepper, verlicht myn oogen, en roept my op nieuw tot de bezigheden des Jevens. De donkere gevaaren des akeligen: nachts zyn ‘ver: dweenen. Ik voele myne leden door eenen zagten flaap ver: kwikt. Leven en gezondheid zyn thans op nieuw myn er gendom. Een frisfe vloed van levens geesten ftroomt door myne Zenuwen, en fpoort my tot bezigheden aan. Myne eerfte bezigheid zy den Schepper geheiligt! wien anders dan Hem, behooren de eerftelingen: der krachten , die Zyn ge Schenk zyn”? > > ` O o …… Wat verrukkelyke aandoeningen doorftrobothen myn hart? God! myn Vader! en Opperbeer! Gy Goedertierend- fte! Uwe milde hand fchenkt my met deezen nieuwen dag een nieuw leeven , om uwe goedheid op nieuw te kunnen ondervinden, en dien edelen wellust te {maaken , dien de zalige drift-der dankbaarheid aan. den beminnelykften web- doener {chuldig is. Ik hadde even zo weinig regt; deezen dad te moogen beleeven , als zo veele duizenden ; welke ‘in deezen pacht van hun noodlot zyn overvallen., die met de flaap de dood, en met de tyd de eeuwigheid verwisfelt heb- ben, die ontflaäpeù zyn, ùm: gimmer: het licht der Zonne weêr te aanfchouwen „en die niet eer zullen ontwaaken „dan na dat deeze zonne zat uitgebluúscht zyn. O gy! die giste- ren nog waart, wat ik heden ben, inwooners van °t ryk der Kighaamen „en na zyt, wat ik, wie weet.hoe ras ook, Zyfi zal, burgers van ’t ryk der geesten! O gy bronder welke vee. len, misfchien met aänflagen zwanger gingen, die de thans lichtende zonne ter rypheid zoude brengen, maar’ die door den fchielyken, den orrverwagten flag des doods te loor ge- ftelt zyn! Gy! die de bitterheid van `t laatfte oogenblik be- proeft hebt, welke men flegts eens beproeven kan, en nù ‘by bevinding weet, wat fterven is! Gy} die pu bevint, wat de eeuwigheid is, en van welke veelen zelfs aam haare we- zenlykheid tot op het laatfte oogenblik twyffetde , in ’t wèl- ke haar yzeren arm naar u grypende, u aantastte, en © in den afgrond haares Oceäans met onweerftaanbaar geweld dogerbliklyk gedompelt heeft, Uwe naauwlyks verftyfde ly- ken zûllen myne leeraars zyn.. Uwe verbleekte lippen zal- len my wysheid prediken. Gy -zyt daar, waar ik u heden, of morgen onfeilbaar volgen moet, De oceäan heeft u in zvuen onmeetbaaren fchoot verzwolgen, daar ik, aan zynen flibberigen en fteilen oever, met onzekere treden, nog wan- kelende omzwerve. ` Uw noodlot is voortaan ` vastgeftelt. Gods vinger heeft u lieder oordeel in de tafel der Eeuwig. hale rde Rate ei Oe / ” IN. ZYNE EENZAAMHEID. . eg heid te voorèn gegraveert. ‘Een ònuitwischlyk gefchtift } Myun-noedlot is nog: onzeker.. Nog ftaat het in myne hane dens of liever in'dè uwe, myn God, en myn Vader! Ik. laeve nóg, om my tot het geluk des. eeuwigen levens bes kwaam te maken., dk hoore nog de.roeperide ftem uwer Yankrroeiligheid. ` Ík.zal ze ook niet te vergeefs hooren ”.. Nr Ik fpoede my tot de.bezigheden deezes levens. Ik zal Zewverrigten. zonder my van u te verwydereh. Niets te doen, jad geene gedagten in my te laaten huisvesten ;, waar door ik u misheegen zoude, is.myn.ernftig voorneèmen. De verge- noegidgen die uwe goedheid my. rans fchenkt, wil ik , alg blykeh uwer genade, tot dryfveeren der Godzaligheid hei Hi “ik wil een verbond met myn ‘zinnen maaken, dat de fchyngoederen der aarde my niet zullen:verblinden. Alle gee pegenheden myns karten zullen U alleen :zyn toegewyd. Alweetend God!:Gy keunt myn hart, en. Gy, beproeft mys Ik verlaate my veilig.op uwen genadigen byítant, wanneer my de kennis myner zwakheid kleenmoëdig maakt. Weer Zuike vetzoekinges af „die myne krachten te boven gaan! Vergeef de misflagen.„die een reediyk hart uit overhaasting begaat! en laat niet toe. dat ik in zulke zonden valle,die my van. de: zalige hoope die. ik op uwe genade vestige , zoude kunnen beropven.’ Ik kenne geen grooter, geluk, dan U tat een genadigen Godt ze hebben; ik zal; niet anders, dan aldus, denken *% sma, ss stk C ea a’ En PO PO Od Lertehhindige Brietjerl tèr ‘verdediging van dé Leer én. Leeraars ` der Gereformeerde Kerk o tegen de beimelyke aanflagen in da "Schriften van ‘den Denker en in de Väderlandfche Letters ` oefeningen. Ze Dordrechs , by A. Blusfé 1768, Zu: groot 3 mn | ` oBir vOs bladzjden,* An`“de zes Brievên in deze Verzameling vervat zyn de -YV vier eerften ibetrekkelyk tot den: Denker, en wel bes paatdlyk tot No. 193:en 375 als mede No. 204 en 2355 die teh: onderwérpe hebben de manier van het Godsdienitig ons derwys der Jeugd, de Rochtzinnìgheid en de Verdraegzaem= Desd, midsgaders het gebruúik van ’t menschlyk oordeel in ’t onderzoeken van den Godsdienst. De Brieffchryver en de Denker zyn ver van eênsgevoelend in deze ftukken ; elk Foopt fterk na t uiterfte.: Doch wy zullen voor tegenwoor: dig desaengaende niet uitweiden, en deze Brieven, als on® “ piet rakende, voor-rekening, van den Denker. laten ; om das , m5 e sof. BRIEVEN TEGEN DEN DENKER z’? Ih o o ` de Brieffchryver ook nag iets.te zeggen heeft ten laste ina ‚de Vaderlandfche Letteroefeningen; waer op we, om onae Le zers te voldoen , wel een weinig dienen ftaen:te blyvens: — ‚Met opzicht tot dit.ons Maendwerkje. komt hier alleen in aenmerking No, V. van het eerfte deel der Nieuwe Wader. landfche Lesteroefeningen, dat den Brieffchryver door eea Nriend is toegezonden 3 zynde deanderen Stukken, gelyk hy zegt , nooit door hem gelezen. Mogelyk is dit een gelukt s- dit ééne. Stukje doet hem twee Brievem over onze fchtyf-eú denkwyze in ’t licht geven ; welk ee aental: van: Brieven gou ’t niet geworden zyn, zo hy ze allen gelezen had! Maar misfchien is °t een ongeluk : zo hyer meer gelezen had , was zyn verftand,-mag men denken „opgehelderd „.en.by beter in ftaet geteld om-over onze fchryf-en :‘denkwyze te oor deelen; dat hem veelligt ee rug zou hebben konnen houden, ef voorzichtiger hebben doen fchryven;- ‘Doch. dit zy zo ’%t 2y, de Man is vol veur, en. dan kan-men °t meeste van dé mMenfchen niet vergen. :” ` Men ' De Opfteller dezer Brieven fchetst.zich zelven als iemand die yuers voor de fuivere Leer onfer Kerke, vor Waarbeid- en Deugd; en by wien hier: ook wat yver:mée gepadri gaat voor bet. Huis van Orange ‘an de: Stadbowderlyke. Regering. ; en ’t fchy'nt ons toe dat we in de Brieven duidelyk zien doorfirse Jen , dat hy. wel inzonderheid tot het fchryven aengezee is ; door het lezen onzer: gedachten over-de -Waderlegging der Deisten, door den Eerwaerden RAR‘ ETH: waer omtrent we gezegd hebben „datdie Heer in dat gefetrife meer welmenende keid dan oordeel teont. De hoogachting ‚met welke.deze Brief- {chryver voor dien Heer aengedaen is„kan hein hier tge zeer wel aenleiding gegeven hebben , fe meêr ‘daer de fchryf-en denkwyze van den Opfteller dezer Brieven.zo wel overeen- komt, met die van der Heer BARUETH in *t opgemelde ge» fchirift „dat wy ons over dit Stukje op dezelfde wyze moeten aitlaten , en zeggen , dat obk demerSchryver. bier meer weke: sendheid dan oordeel toont, Echter met dieibyvoeging. dat het woord wekmenendbeid ‘hier te bepalen is tot-’s Mans yver voor enze Gereformeerde Kerk ; dewyl men anders ene kwaedme. sendbeid gewàÊr word met opzicht tot de Schryvers der Va- Serlandfche Letter- Oefeningen: in zo. verre hy dezelven als Socinianen zòekt af te malen, Zonder dägr toe enigen grond tà hebbeû. -| Hier op komt de groote inhoud van deze Brieven nit; en - de Schryver betuigt ‘er ons voor te moeten hoden; waar om? om dat we.zodanige gevoelens verdeedigd hebben? dit Ò | zegt EN DE -VADERin-LETTBRGERENINGEN. 505 zagt.hy viet uitdmkkelyk ;’t zou ook ze-grof geloogen zyn’, en niet wel (trqoken met deze en gene byzonderheden in vroegere ftukjes ; doeh die heeft onze Man niet gelezen, Hy aardeelk alleen uit dit. ééne Stukje; en-leid het enkel af nit onze oordeelvelling over enige Schriften in ’t opgemel. de vyfde Stukje. Het wezenlyke is tot deze manier van rep denering te brengen. Het ,Sociniaenfche gevoelen.van de Bisfchop Warburton word-door de Schryvers der Vaderlan fche Letter, Oefeningen ‚niet veroordeeld ;; de handelwyze van, den Hoogleeraer Lilienthal, ten aenzien van ’t Prophe tifche Woord „erlangt hunne goedkeuring niet; het gefchrifg van den Eerwaerden Barweth toont hun meer welmenends beid’ dan oordeel, en Werk van den Berwaerden. de Wip - is hun zo langdradig , dat bet aendachtig lezen een. meer an gemeen geduld vereifche :- deze drie laetstgenoemde hryyers kanten zich ernftig tegen de Sacinianen, en hunne Schriften worden niet, geprezen. Gevolglyk, de Schryvera der Vaderlandíche Letter-Oefeningen zyn Socinianen, ==- Jammer ‘is % voor den Brieffchryver „ dat hy zyne bewysres den niet algemeen heeft konnen maken,en zeggen. De Soci; piaenfche boeken. worden nooit, en de:Schriften die tegen de Socinianen ftryden, of de Rechtzinnige Schryvers, ale toos., door-deze Schryvers gewraekt; gevolglyk ze zyn Soe cinianen, Dan zou.het argument nog enigen fchyn. hebben 3; maer dit kon niets’ want ìn dat eigenfte vyfde Stukje word: met. lof gefproken van den Eerwaerden Pearfall, den Hoog leeraer Conradi en‚den Heer Voet, mannen van onbetwistbare; rechtzinnigheid. Dit niet konneude gefchieden moest het bes wys zo goed gemaekt worden „alsdoenlykis. Ze veroordeelen; één Socintaens gefchrift niet, en ze geven te kennen dat ze. over dri: Gefchriften, die tegen de Sociniaeníche denkbeele den aenlcopen„ niet voldaen zyn; gevolglyk. ze zyn Socis nianen. ‚—= Een krachtig argument zeker! == Wat zou» men zeg sen, als wy.op anze beurt dus dachten ? De Schry-=: ver dezer Brieven maekt gewag van de uitgaven van Ocellus, Eucanusen Timeus Locrenfiss en zegt, dat de Marquis d Ara, gens deze Autheuren met feer geleerde. Aananerkingen en Vers. bandelingen heeft uitgegeven; zonder ’er-een woord ter waer-; fchouwinge by.te voegen: Gevolglyk, onze-Brief{chryver is; niet vreemd van de gevoelens, welke de. Marquis d Argens aldaer voorftaet; fchoon hy ‘er zomtyds op ene wonderlyke, wyze- met de Leere der Openbaringe omípringe: waer van. wy ons te meer verzekerd houden, om dat we in één dezer.. Brieven zien ‚dat de Schryver niet atleen gebruik mgekt vang. | ma - go6 BRIEVEN TEGEN DEN DENKER ‚maer zelfs ftilzwygende een ftukje overneemt, uit één der Schandlykfte orygeestige Schriften , genaemd Defenfe de mon Ont tle: dat Zeer vreemd klinkt voor een Perdeediger van de Leir en Leeraers der Gereformeerde Kerke.: Wy houden-ons ver: zekerd dat zulk‘ene gevolgtrekking ons: voor de- uiterfte verachting bloot zou ftellen, en ieder doen denken dat de: belve geen wederleggen waerdig was.: … ‘©: Om de:oordeelkunde van den Brieffchryver nog nader te bemerken, zalt genoeg zyn onze aendacht op ‘een: by zon! der voorbeeld, waer in hy wel de meeste kracht {chynt te {tellen , met opzicht tot ons oordeel over Warburton , te ves- tigen „ Wy vertrouwen, dus duid ‘onze aenmerking , dat Velen der Lezeren van Warburtons gefchrift zich meer zul: Jen verwertderen over de vernuftige redeneerwyze die hy hier $n vele gevallen houd , dan zich op zodanig ene thanier later Overtuigens:en dat zelfs zy, die met hem eens zyn’, in ’ denkbeeld , dat het gros der. Jooden voor de Babrfontfche:ge- vangenis geen denkbeeld had van een Toekomendên Stact van Beloning en Straf, velen zyner bewyZen zuilen wraken ” Onze Brieffchryver heeft het vóornaemlyk op dit laetfte ge- laden „en zegt „dat de Schryvers hier „onmooglyk ontgaan kunnen de gegronde verdenking ; van dat fy mede eens fyrt met Warburton in het felve Denkbeeld: Want fy keuren dat Denkbeeld niet af, maar alteenlyk veelen der Bewoyzen, did dot flaving en fterking var dat Denkbeeld door Warburton in zyn Werk worden bygebragt. ' Derhalven daar blyven by hun eenige Bewyzen over „die fy oordeelen goéd te weezen y tot ftaving en flerking van Warburtons gevoelen ”. : Waer uit blykt dit alles? Wy fpreken van tweeërleie-flag-van Lezers g wat regt heeft men nu ém-hier uit onze woorden te befinis ten , dat wy eer tot de laetfté: dan'tot de eerfte foort van Le- zers behoerèn ? Konden: wy, die in voorige Stukjes , (welke onze Brieffchryver. t s l j? EN DB. VADERL. LETTER‘OEFENINGEN. 507 . De Opfteller dezer Brieven gast voort èn zegt. … Want foo die ehtororfenaafd in dat felve Gasthuis niet Gek lagen, fy fouden dat Onbybelsch Gevoelen ten eenenmäle hebben afgekeúrd”, Dit is ten eenenmale mis, Het afkeuren of goedkeuren, der gevoelens is juist de zaek niet der Letrer- oefenaren. Het plan dat wy ons, in deze Letteroefeningen, woorgefteld hebben, en ’t geen we tot nog het beste plan wan dit foort van Werkjes oordeelen, fluit dit niet in, One artydigbeid is een hoofdvereischte, dat wy geoordeeld heb: ben boven al in ’t‚oog te moeten houden: en °t ftaet daerom by ons vast, onze edachten oef. de gitkomende Godges feerde Schriften der Waereld mede te deelen; zonder denige. acht te flaen op de Gezindheid tot welké dé Schryvers bee hooren, en onze oplettendheid te vestigen op de manier det aitvoeringe. De byzondere gevoelens der Schryveren , of onze byzondere gevoelens over deze eh gene verfchillende Godsdienftige denkbeelden , doen hier derhalve niets ter zake : de vraeg is hier voornaemlyk , of een Schryver o zyne gronden gondig redeneert, of hy zyn onderwerp, vol- gens zyne manier van denken, en inzicht, wel Behandelt , en °t Werk dus ingericht is, dat het door men{theù van enis gen fmaek met nut of genoegen gelezen kan worden ; ’t zy om te zien hoe wederzydfche partyen Hun ftuk beredeneren, of met andere min of meer tiutte oogrerken. Dat dit ons plan is, zou de Brieffchryvef hebben, konnèn bemerken uit Onze voorgaënde Stukjes , zo hy deZelven gelezen had; % welk hem dan zou hebbe doen zien, dat het de zaek der Letteroefenaren niet was, om dit Onbybelfche Gevoelen ten ee- nenmale af te keuren. Men heeft dit oordeel derhalven aen te zien als °t oordeel van iemand die uit onkunde een misflag. begaet; dat in zo ver te verfchoonen is, als het te verfchoo; hen is, dat men ‘over onze fchryf-en denkwyze oordeelt uit één enkeld Stukje, daer men gelegenheid heeft om de- zelve door vergelyking uit omtrent honderd ha te gaên. =- Laet deze verfchoning zo veel gelden als Ze kan, zé geeft ons echter , daer zulk ene verfchoning ûoodig is, geen Eunftige edachten van ’s Mans oordeel : we willen hem evenwel daèrom nog niet geheel vefonachtzamen , als hy ‘vervolgens de Schryvers van de Letter- Oefeningen ene leg geeft, hoe ze hun oordeel moesten uitbrengen. Laet ons em hooren; een mensch kan, al toont hy in zeker geval niet veel oordeel, nog wel een goeden rad géven; een gek zelfs kan zomtyds dingen zeggen „die opmerking verdienen. Ze moesten, Volgens hem, bun oordeel aldiës bebben „ige . . . >, ” s. A ~s pi de 408 «BRIEVEN TEGEN’ DEN DENKER … bracht. „ Dat fv vertrouwden „dát verftandige Lezers, ak de Bewyzen van Warburton voor fyne vreefnde en onfchrifua. tige ttelling wraken lilen”. Dit-gaet gansch niet 5 Mieris volftrekt gebrek van oordeel. Hy noemt ons ih deze Brie ven onvoorfigtige Crityken , wier bordeelen en critifeeren al vn weesteragtig toegaat, Zo dat hy ons ene al te groote ftoutheid toefchryve; ‘en hy leert ons hier veel ofpvoorzichtiger en ved meesterâgtiger te werk.gaen. Hy wil dat we zeggen zullen, dat alle menfchen, die zo niet oordeelen over een gefchrift als wy, lieden Zyn’, die geen verftand hebben. Zo ftout zyn we niet, en we hoópen °t nooit te worden, Wy ontkennen niet, dat we nog al enige verbeelding hebben van onze oor- deelkunde ; anders hadden we deze Lettef-Oefeningen niet ondernomen 3 en °t komt ons voor dat de uitgebreide en no fleeds toenemende goedkeuring, die ons Maendwerkje al- omme ontmoet,ons hier toe te meerder grond verleent : maer we zyn Verre van die verwaendheid, van te durven denken dat wy, en zy die *t met ons eens zyn, alleen het verftaü hebben, en dat Zulken die anders over een Werk oordeelen ekken zyn. „Zodanig iets kan, volgens onze manier. van Keken, alleen vallen in meufchen, die nieer welmenenheid voor hunne party dan oordeel toonen. , - Wy zouden hiet mede van den Brieffchryveř, met wien ivy ons veelligt langer: opgetiouden hebben, daf hy waërdig is, geheel afzien; was ’t niet, dat wy ’t geraden vonden „ nog een kort waord te zeggen, met betrekking tot de uit- drukking op den Titêl; die oùs voorftelt âls zulken „welken heimelyke ganflagen hebben, tegen de Leer en Leeraars der Ge- Feformeerde Kerk. ——— Wy laten het den Brieffchryver ra- den, hoe vele -en welke Leden en Eerwaerde Mannen onzer Gereformeerde Kerke deel hebben in dit Maendwerkje; we zyn zo min genegen om hem hier omtrent enig licht te ge- ven , als we zyn zin willen doen, nfet ene belydenis voor hem af te leggen , by mangel van welke hy ons dreigt „ ons voor Socinianen te Zullen houden. Dit zy zo, een Man die in drift is en maer één Stukje leest, kan dit ligt doen: zo zou iemand, die alleen den brief van Apostel Facobus leest, de . Schryvers van °t Nieuwe Testament ligt voor Pelagianen houden konnen : maer dfe bedaerder denken konnen dit geen bondig oordeelen noemen, — Genoeg zy °t, ter beant. woordinge der bovengemeldé rhisduidinge, by deze gelegen- heid te doen opmerken, hoe vele Godgeleerde Schriften van beroemde Mannen onzer Gereformeerde Kerke, hier en daer in onze LettérOefeningen', met ngeveinsden lof gedacht E | zyn; EN DE VADERL. LETTER-OEFENINGEN: ` Beg zyn. De namen van Venema 3 Hollebeek , Chevallier , Curtenius, Andriesfen , Vos , Schacht „Schutte , Sibelius o Voet , Buurt , Klean , Abresch , Martinet , benevens die der buitenland= fche Godgeleerden , niet min grnftige beftryders der Soci- nianen, Doddridge, Mosheim, Stapfer, en die van meer ane deren, zo in als buiten ons Vaderland, zyn en blyven door hunne Schriften, eenieder op zyne gronden ‚ by ons iù … hoogachting. En zo zeker als ° is,dat de gedachte Werken dezer beroemde Mannen den toets van een naeuwkeurig oor- deel konnen doorftaen , even zo zeker is ’t, dat ‘er vele Schryvers, zo wel in als buiten onze Gereformeerde Kerk, gevonden worden, die Schriften voor den dag brenger , wel- ken dien. lof niet waerdig zyn, en waer in de Schryvers meer welmenendbeid dan oordeel tàonen. Natwurlyke Historie of uitvoerige Befcbryving der Dieren , Plans z: ten en Mineraalen , volgens het Samenftel van den Heer LiN- Neus. Met ndauwkeurige Afbeeldingen. Eerfte Deels elfde Stuk. Vervolg der Infèkten. Te Amfberdam by de Erven van F. Houttuin. 1767. DE Stuk; welt met Hoofdftuk XXXVIII aanvangt, ein- digt met het. XLHIfte De inhoud derzelven - iss XXXVIIL „ Algemeene befchryving der Rupfen, ten ops zigt van haare verfchilleadheden in Geftalte en Levens:ma- nier, enz. Verdeeling derzelven, door REAUMUR in zeven Klasfén, naar het gétal der Pooten en andere byzonderhe. den: in. vier Klasfen door de orER, volgens de Overwintes ring in de Eyertjes, id Poppen, of als Rupfen en Kapellen, Hear fchaadelykheid en het vermaak daar en tegen, dat zy ons-toêbrengen. XXXIX. : Algemeene befchryving van de Poppen of Paapjes , die door fommigen Nimferi geheetent worden „en vérfcheide keurige Waarneemingen van DE GEER; MUSSCHENBROEK en anderen, tot bewys van derzelver As demkaaling, die door LYONET ontkend wordt, De manief hoe zy zìg zelf ophangen > Of van de Rupfen met een Bandjé opgefchort, of in verfcheiderley Tonnetjes en Spinzels, ja weer veelen in dê Aarde verborgen worden, Als ook hoe med het uitkomen der Kapellen grootlyks kan vervroegen of verè tragen, volgens de uitvinding van REAUMUR, ‚De Eis genfchappen der Kapellen in °t algemeen, ‘en haare Verfchib dendheden; als ook de uit en inwendige -detlen der Voort ted 10 O NATUURLYKE HISTORIE téeling, meest volgens de nieuwe Waarteemirgen wan den Heer ve Geer, inzonderheid ten opzigt van de Lugtgutjes of Stippen door hem ontdekt. Voorts de onderfcheidingen Verdeeling. der Kapellen , volgens REAUMUR , ROESEL dl LiNNzeus. XLL Befchryving van *t Geflagt der Dag- le, volgens derzelver Verdeeling iù Zes Benden, van Trojan iche en Griekfche Ridders , Parnas- Danaus-en Nimf-Ks pellen, zo genogde als ongeoogde; benevens die Gemeeit Óf Kleine genoemd worden, en Ongefchikte, als niet tot de emelde t'huis gebragt zynde. XLII. Befchryving van ’t Ge t der Pylftaarten., waat onder die van fommigen Onrus ten of Avond-Kapellen gedoemd wórden, en eénige ande zen, welke, wegens de gelykheid vah Geftalte, tot dit Ge- fl frokkén zyn: LII. Befcliryving van t Geflagt der Nen pellen, by fomiigeń Üilėn génaaúd, die verdeeld worden, naar dat de Sprieten, in de Mannetjes, gepluimd zyn of ongepluimd, en waar by komen de Landmeeter of Spaar s- Kapellen, ook Krammetjes getyteld; de- Bladrol- grs, de Motten en Veer- Uiltjes; als byzondere Benden uit. miaakende van dit Geflagt, tot het welke. Zy, wegens eenige gelykheid vaa Geftalte , zyn thuis gebragt”. Den algemeenen inhoud dus opgegeeven hebbende , zullen we, gelyk wy aangaande de vorige Stukken van dit Werk edaan hebben , eenige byzonderheden uit het zelve “voor. Pouden, om onze Leezers te vermaaken -en te beter over de behandeling zelve-te doen oordeelen. In de algemeene bee fchyving deezer Infeten heeft onze Autenr best geoordeeld REAUMUR te volgens „ die de Rupfen eerst 1n aanmerking neemt, ten opzigt van haare Geftalte, Verfchillendheden et _ Levensmanier, vervolgens de Poppen, waar in zy verande ren, en eindelyk de Kapellen of Vlinders, door welken de Eitjes worden gelegd, daar de Rupfen uit te voorfchyn koo- men”, De geftalte van een Rups wordt op deeze wyze be» fchreeven: — bn » Aan de geheele Wereld is de algemeene figuur wan eea Rups bekend. Men weet dat dezelve het Lyf lang en fmal, en rotrondagtig heeft; doch die byzonderheden , welken haar ‘van een Worm onderfcheiden, zyn zo Wereldkuandig niet, Het Lyf beftaat uit twaalf Ringen, die zeer kennelyk aan elkander gevoegd en op elkander beweeglyk zyn. Voor aar den voorften Ring zit de Kop, welke voornaamelyk beftast uit twee ronde., Hoornagtig harde Kalotjes , waar onder, Voorwaards, twee ftyve Ícherpe Nypers of Tanden den Bek maaken , dienende de Rups, tot het afknaagen der Bladen, | è- we s t VOLGENS LINNRUS?: ‘SH Bloemen en fothtyds van de Schors of van het-Hout zelf, om daar in te booren. . Dit Werktuig is het, waar mede de ‘Rupfen zulk een deerlyke verwoesting aanregten in de Bose íchen, Tuinen en Plantagiën, beneemende het Geboomte dikwils al zyn Groente en Vrugtbaarheid, Onder den Bek, in de Onderlip, is een klein Gaatje, door het welke de draad pasfeers, dien dit Infekt weêt te fpinnen. De Ringen van het Lyf zyn nagenoeg van een zelfde figuur; rond van ome trek doch van onderen een weinig vlak , uitgenomen, de ag- terfte of uiterfte „onder aan welken zich de Opening bevindt, die tot loozing van den Afgang dient, Die Ring is door- gaans van .Kegelswyze figuur, met verfcheide ongelyke zya den, en aan ’t end geknot, Sommigen evefiwel hebben dit Lighaamsdeel., dat dikwils meer de gedaante van een Nagel heeft, niet onder de Ringen geteld, gelyk MALPIGHIJS, en dan zouden ‘er maar elf zyn. De vliezigheid deezer Ringen onderfchetdt de Rupfen reeds van verfcheide andere Infeéten z wier Lighaam van dergelyke Geftalte is, en ook beftaat uit twaalf Ringen , doch die harder en Hoornagtig zyn van zelf- ftandigheid, gelyk de Kop der Rupfen ”. .. Volgens REAUMUR worden de Rupfen Oogen toegefchrede ven, fchoon anderen dezelven ontkend hebben; leder Rups heeft agtien rondagtige plekjes, welken als zo veele Lugte gaatjes zyn, waar door zy ademen, ’t welk beweezen- wordt uit het byna oogenbliklyk fterven van de Rups, als deezé gaatjes met olie gevuld worden. De gemelde lichaamsdeelen hebben de Rupfen alle gemeen , doch in het getal der pooten zynze van elkander verfchillende. N Na van verfcheide foorten van Rupfen en veele byzonder: heden der zelven aangemerkt te hebben: gaat de. Schryver over tot de Poppen of Paapjes , waar inze veränderen Ont Kapellen te worden. . Dit gefchiedt op veel byzondete en verfchillende-wyzen , welker fommige zeer verwonderlyk Zyn, em met het uiterfte beleidien overleg fchynet te ge- fchieden. Daar zyn ’er die zichsop een behendige wyze aan huu achterfte en met den kop om laag , door middel van hun fpinzel , ergens aan ophangen zo lang zy in den. {taat van op zyr. Anderen verkiezen een horizontaale plaatfing , tot de verändetiag, en weeten zich, door hunne fpirining, Zoe danig eene plaatíing te geeven, Hier op volgt de verandering van Rups in Pop. Sommigen zyn naakt, anderen {pinnen zich in,en maaken Tonnetjes, gelyk men ze noemt ,van hun eigen fpinzel , als een foort van zyde ; van zyde met hun hair; van bladen der planten ; van boomfshors , tchuitswyze 2 - DEEL. N. LETT, NO, I2. Nn aige ‚Sta NATUURLYKE HISTORIE ‚ Jengwerpig , en ook wel van geïuengde (toffe; en van aarde boven den grond gemaakt. - l De Rupfen in Poppen veranderd blyven niet alle even lang în deezen ftaat eer zy er als Kapellen of: Vlinders uitkoomen. 