Verhandeling over het ijzeroxyde-hydraat, als tegengift van het rottekruid of arsenigzuur
8. rs’aar de verschillende wegen, langs welke het Arsenigzuur in het llgchaam geraakt, is ook deszelfs werking onderscheiden. l)eze wegen zijn de maag, het darmkanaal, de neus, de long, de schede, het bind- vlies van het oog, de opperhuid, het weivlies, het cel- wijsweefse! en de bloedvaten. Wanneer hetzelve onmidde- lijk met de zenuwen in aanraking gebragt wordt, zou het volgens Jäger geene werking kunnen uitoefenen, eene op- gave, die wij op grond van regtstreeksche proefnemingen kunnen weêrspreken. Volgens onze proefnemingen Is de w erking het hevigste en het spoedigste, wanneer men het opgeloste Arsenigzuur in de luchtpijp en de longen brengt; als (bin ontstaat bij konijnen eene bezwaarde en snorkende ademhaling, beving over het geheele lig chaam en na weinige minuten de dood, onder uitbrenging van een hevig schreeuwend geluld; bij de lijkopening vonden wij genoemde organen met eene waterachtige, schuimende ' slijm opgevuld. Volgens Jäger volgt hier- op, in de rangorde van de spoedige werking, het in spuiten van het vergift in de bloedvaten ; dan de appli- catie van hetzelve op versehe wonden, de inbrenging in weibevattende holten, bepaaldelijk In de buikvliesholte (cavum peritonei); verder in het celwijsweefsel, daarop in de maag, dan in de aars en in de schede. Deszelfs 55 werking schijnt het zwakste te zijn, wanneer men het- zelve bij eene ongeschondene opperhuid, met de uitwen- dige huid in aanraking brengt; dat hetzelve echter ook van hier eene hoogst gevaarlijke werking uitoefent, bewijzen verscheidene bedenkelijke, ja zelfs door den dood ge^: volgde gevallen, na het gebruik van Arsenicum bevat- tende zalven of waschmiddelen voor het ongedierte op het hoofd. De spoedige werking van uit de longen, berust gedeeltelijk daarop, dat bij deze wijze van aanwending, de ademhaling zeer verhinderd wordt, gedeeltelijk op het zeer opgewekte opslorpings vermogen der haarbuisjes van de longen bij den overgang van het aderlijke in slagaderlijk bloed. De spoedige en hevige werking van uit de sereuse huid, is wel voornamelijk daarin ge- legen, dat het vergift op zulke plaatsen weinig of niet met de gewone vochten dier plaats, vermengd, daaren- tegen, wegens het opgewekte opzuigingsvermogen van deze huid, spoedig en geconcentreerd in het inwendige opgenomen wordt. In het algemeen zien wdj dat de wer- king sneller is, hoe meer bloed- of opzuigende vaten er In dat deel voorhanden zijn, hetwelk met het vergift in aanraking gekomen is. 9. De verschijnselen der vergiftiging zijn niet bij alle dieren dezelfde; ook in dit opzigt bestaat er bij enkele individu’s een niet gering onderscheid. In het algemeen geldt: hoe jonger het voorwerp is, des te snel- ler en heviger is de werking, en wel dewijl in den jon- geren levenstoestand de w erking der opzuiging het spoe- digst voortgaat, de levenskracht echter het zwakst is. De konijnen die wij arsenigzuur in de maag bragten, hielden zich aanvankelijk zeer stil, aten nog wel een 56 weinig, toonden eene naauvvelijks veranderde hart- en polsslag; ook was hunne ademhaling weinig of niet ver- anderd; en eenige verhaasting daarvan, alsmede van den hartslag moest het meest toegeschreven worden aan de inspanning van het dier, gedurende de inbrenging van het vergift. Naarmate de dieren zich gedurende länge- ren of korteren tijd stil gehouden hadden, toonden zij in de meeste gevallen eene grootere of geringere verwijding, zeer zelden ook wel eene vemaauwing of vorm-verande- ring van den oogappel. Zij werden door eene sterkere of zwakkere diarrhoe overvallen, loosden dikwijls hunne urine, er ontstond loomheid in de achterste extremiteiten, en daarop, meestal plotseling, sluiptrekkingen des llg- chaams , totdat ten laatste de dieren een schreeuwend geluid maakten, waarop dan spoedig de dood volgde. Dikwerf werd deze voorafgegaan door eene algemeene loomheid en opisthotonus. — > Honden en katten braken gewoonlijk het gebruikte vergift zeer spoedig uit, des te eerder naarmate zij langer te voren gevast hadden, 'en wel meestal binnen 5-30 minuten; daarbij geven deze die- ren weinig of geene teekenen van smart, zij houden zich, zoo mogelijk op duistere plaatsen op. Het braken her- haalt zich, waarop in de meeste gevallen, meer of min- der hevige diarrhoe volgt. Zij hebben dorst, en de hon- den ook dikwijls eetlust, zoodat deze het uitgebraakte, als dit met vleesch en derg. vermengd is, weder opvre- ten. Bij deze dieren keert dikwerf de gezondheidstoe- stand zonder alle hulpmiddelen wederom terug, wanneer er eene genoegzaam vroegtijdige en overvloedige braking plaats heeft; zeer vele sterven echter ook niettegenstaande zulke ontlastingen, zoo ^ als b. v. uit onze proefneming op 57 de kat; (Proef XYIÏÏ) blijkt. Het is onbegrijpelijk hoe Virey,~^wê^ zulke algemeen bekende en door ons overeen- komstig de waarheid bevondene verschijnselen der wer- king van Arsenicum op honden, beweren kan, dat het Arsenigzuur tot § onc genomen, voor honden alleen een zuiverings- en de eetlust bevorderend middel is. 10. Hetzij het vergift door den mond, hetzij door eene wond, hetzij langs een der bovengenoemde wegen in het algemeen, in het ligchaam geraakt is, zoo zijn, wanneer de dood niet te spoedig volgt, walging, benaauwd- heid, braking, ontlasting, overvloedige urine-afscheiding, somtijds vermeerderde huiduitwaseming, of zelfs wel huid^ uitslag en eindelijk krampen, de meest gewone verschijn- selen; in dit opzigt werkt het Arsenicum overeenkomstig de meeste andere scherpe vergiften. 11. De lijkopening gaf ons de volgende algemeene resultaten : bij k Ikvorschen, die wij door Arsenicum dood- den, was de galvanische stroom niet in staat eene zoo sterke zamentrekking der spieren teweeg te brengen, en deze zoolang te onderhouden, als bij dezulken wier dood door uitwendige verwondingen was veroorzaakt; ook de hartslag hield bij de eersten eerder op dan bij de laatsten. Proef XVL Een oude, sterke kikvorsch dien wij ongeveer ~ grein, in water opgelost Arsenigzuur in den endeldarm Ingespoten hadden, stierf na | uurs; de zamentrekking van het hart hield reeds na ~ uur op en de spieren der extremiteiten konden slechts | uurs lang door den prikkel der galvanische electriciteit bevvo- gen worden. 58 Proef XVII. Bij eoiieri kikvorsoh, die door eene "rootere hoeveelheid vergift gedood was, hield daaren- tegen de liartslag als ook de prikkeihaarheid der spieren door het Galvanismus, reeds eenige uiiniiten na den dood geheel en al op. Het bloed in de bloedvaten was vloeibaar, in het hart daarentegen gecoaguleerd, zoo als ook Campbell zeer juist heeft opgegeven ; wij vonden hetzelve zeer don- ker, bijna zwart. In den mond en de slokdarm, namen wij evenmin als Prodic, ooit iets tegennatuurlijks waar. De inwendige maag -oppervlakte, zeldzamer die van het darmkanaal, vertoonde zich meer of minder rood, meest geëxcoriëerd en met roode, donkere, groenachtig roode vlekken bezet, welke meestal als zweeren, diep in de maagsubstantie indringen. Deze tegennatuurlijke afwijkin- gen in den toestand der maag, vertoonden zich verreweg menigvuldiger omstreeks den pylorus, dan in de nabijheid van den maagmond. Was het Arsenigzuur in den vorm van poeder toegediend, dan vertoonde zich deze roodheid slechts op enkele plaatsen, dikwerf in den vorm van kleine punten; was het vergift te voren opgelost, dan waren die vlekken meer uitgebreid, verloopen; in dit ge- val had de inwendige maaghuid, ook wel het aanzien alsof er eene roode verw overgestreken was. De tegen- natuurlijke plaatsen van de maag vertoonden zich somtijds verdiept, als uitgebeten of veretterd, meermalen waren zij ook geheel glad, jln sommige gevallen als met eene bedorvene, etterachtige (verjauchte) massa bedekt. Eigen lijken brand der geheele maag, of van sommige plaatsen van dezelve, hebben wij evenmin als andere naauw keurige waarnemers opgemerkt. De in geringe hoeveelheid in de 59 1 maag voorkomende Chijm, was in de meeste gevallen met eene dikke, taaije, slijmlaag, als met eene biiid omgeven; menigmaal vonden wij echter ook het wezenlijke slijmvlies van dit orgaan, losgemaakt van het haar omgevende spier- vlies, en tusschen beiden eene eiwitachtige, naar het uiteriijke aanzien geleiachtige massa verspreid. Bij hon- den was de maag meestal ledig, sterk zamengetrokken, het slijmvlies vormde aanmerkelijke ruwe verhevenheden, en vertoonde op zijne inwendige oppervlakte dezelfde roodheid welke wij bij konijnen opmerkten. Wat het darmkanaal betreft, zoo was de groote darm (colon) bij de konijnen dikwerf krampachtig zamengetrokken, de dunne-, blinde- als ook de endeldarm meestal met faeces en eenige lucht opgevuld. De lever dikwerf zeer donker, de gal rijkelijk afgescheiden, en nu eens in groote hoe- veelheid in de galblaas teruggehouden, dan eens geheel uit dezelve uitgestort. Wij vonden in de pisblaas w elke Campbell steeds krampachtig zamengetrokken en ledig vond, in enkele gevallen eenige troebele urine. De nie- ren waren meestal met bloed overvuld en meer donker- rood , dan in den gew onen toestand. De longen hadden gewoonlijk een gezond aanzien; eenige malen vonden wij haar echter sterk rood, ja zelfs geheel ontstoken. Het hart wms meestal (volgens Smith altijd) zeer slap , slechs in 2 gevallen vonden wij hetzelve sterk zamengetrokken. In de linker hartkamer, zelden in de rechter, vertoonde zich in de vleeschsubstantie, en ook wel op de kleppen, karmozijn roode, nu eens grootere, dan eens kleinere vlekken, eenmaal eene excoriatie zoo als in de maag. Aan de hersenen, het ruggemerg, alsmede aan de spieren namen wij geene bijzondere veranderingen waar, De 60 serense vliezen, namelijk het borst- en biiikvlies waren rood. 12. Een onvolkomen coaguleren van het bloed, tee- kenen van ontsteking der maag, van het darmkanaal , de inwendige hart-oppervlakte, de sereusevliezen, de nieren, waren de meest standvastige verschijnselen na den dood, hetzij bet vergift in de maag, hetzij in eene wond of in de serense vliezen gekomen was; het gebeurt echter wel, dat deze aandoeningen, vooral die van de maag en het hart, aanmerkelijker uitkomen wanneer het vergift van uit eene wond begint te werken, dan wanneer het- zelve onmiddelijk in de maag gebragt was, in welk op- zigt het Arsenicum met nog vele andere vergiftige zelf- standigheden, namelijk met het sublimaat, , het in groote giften aangewende sal ammonlac enz. overeenkomt. 13. Verre weg het grootste gedeelte der, met een boos opzet of uit onvoorzigtigheid veroorzaakte vergif- tigingen door Arsenigzuur, ontstaan ten gevolge van het inwendige gebruik dezer zelfstandigheid. Er zijn slechts M'einige voorbeelden bekend geworden, waar eene uitwen- dige aanwending van deze zelfstandigheid, uit boosaardig- heid of uit onwetendheid den dood ten gevolge had. Van den verschrikkelijken invloed echter, welke dit vergift, zelfs in geringe hoeveelheid met de uitwendige deelen des llgchaams op den duur in aanraking gebragt, kan uitoefenen, getuigt de betreurenswaardige toestand dier bergwerkers, die hun leven doorbrengen in eene atmos- pheer, welke met de dampen en het stof van deze zelfstandigheid bezwangerd is, en die meestal reeds voor hun 30®*® levensjaar een prooi van dezelve worden ^). *) ^l'cndl, über die W irkuii;.;en und (lelaiiren des Arseniks; 61 Menschen, die door Arsenicum vergiftigd waren , stierven nu eens binnen weinige uren, dan eens binnen 1-3 dagen of na längeren tijd, ook wel eens na weken of maanden; het kan echter ook gebeuren, dat niet de dood , maar eene Chroniscbe ziekte volgt , waarvan de dood het einde is. Vóór de bekendmaking van ons tegengift, keerde nooit eene volkomene gezondheid terug. > a. De dood volgt na tveinige uren. Dit is zeer zeldzaam het geval; hetzelve werd echter door Mor- gagni, Metzger, Orfila, Chaussier , Christison, Ka/pp en anderen waargenomen of beschreven; het heeft dan plaats, wanneer het vergift in zeer groote hoeveelheid, en wel o/ in een zeer fijn poeder, ofm eenen opgelosten staat in de maag kwam, wanneer deze tevens weinig of geen chijm en derg. bevatten, en er niet tijdig genoeg overvloedige braking, volgde. Het is zelfs mogelijk dat, zooals in het door aargenomene en door Or/iYamedegedeelde geval, ge- durende verscheidene (5) uren na het gebruik van het vergift, bijna in het geheel geenekenteekenen der vergiftiging waar te nemen zijn, en dat alsdan, op eensklaps zich vertoonende koude der extremiteiten en krampachtige zamentrekking der voeten onder de schenkels, de dood spoedig volgt, - of dat zelfs, zooals Chaussier verhaalt, zonder vooraf- gaande ongesteldheid, eene spoedig tot den dood leidende onmagt, zich eensklaps vertoont. Dergelijke waar- nemingen zpn echter zeer zeldzaam; w'ant gewoonlijk vertonnen zich als bijkomende verschijnselen, onpasselijk heid, zachte braking, spoedig volgende loomheid die in onmagt overgaat, benaauwdheid, groote angst, stuiptrek- Tor'];etia"en ixi Heidelher" in der Versaramlun^j der Natur- forscher und Aertze Deutschlands, ln Olcrn^ s Isis 1830. p. 577. 62 kiiigen, vooral kramp iti de beeiien, koude extremiteiten , maagpijn, een verdraaid gezigt met blaauwe kringen om de oogen en om de lippen, waarop dikwerf, na eene kort voorafgaande hevige braking de dood volgt. Bij de lijkopening vindt men bijna nimmer sporen van ont steking van maag en darmkanaal enz. ten hoogste neemt men dikwerf eene zeer zachte roodheid van deze deelen waar. Het bloed heeft het aanzien van eene donkere, zwarte, zwak gecoaguleerde massa. b. De (lood voUjt binnen uielnige dagen. Hiertoe behooren verreweg de meeste gevallen van vergiftiging met x\rsenlciim. Hierbij is of eene groote hoeveelheid vergift gebruikt, of liet vergift werd met groote hoe- veelheden voedsel in de maag gebragt, of de maag was te voren tamelijk met i^pijs gevuld, of het gebruikte ver- gift bestond uit groote stukken, of eindelijk, eene niet geringe hoeveelheid van hetzelve werd door braken wederom ontlast. De eerste kenteekenen van vergif- tiging kunnen zich reeds weinige minuten na het gebruik vertonnen, doch gewoonlijk doen zij zulks niet voor 5, zelden later dan één uur na hetzelve. Het eerst ont- staat walging voor spijs, onaangename smaak, meestal droogheid en branding in den mond, dorst, oprisping, benaauwdheld ; dan volgt dikwijls herhaald uitspuw en zelfs tot speekselvloed, stompheid der tanden, stinkende adem , zam'entrekking van het strottenhoofd en den slok- darm; verder braking van eene slijmachtige, schuimende, taaije, groenachtige, geelachtige, later dikwerf bloedige massa; die gewoonlijk met korrels Arsenicum vermengd is; daarop bleeke gelaatskleur, brandende pijn in de maagstreek die door uitwendige drukking vermeerderd ^vordt, " (iiku’ijls is de maag zoo gevoelig, dat de lijder de zachtste dranken niet kan verdragen, Later ontstaat loomheid, stamelende, bijna geheel belemmerde spraak, angst; hevige kolijkeii, hevige stinkende, zwarte, schui- mende, somtijds wel bloedige diarrhoeën volgen daarop, of In de plaats van deze, verhinderde stoelgang, met dwang daartoe, (tenesmiis,) en hevige pijn in de aars, van welke verhinderde stoelgang, niet zelden kronkelingen * in den darm, de oorzaak zijn. De buikpijnen nemen in hevig- heid toe, de buik wordt zeer gespannen, somtijds opge- zet, of, zooals in de meeste gevallen, krampachtig zamen- getrokken ; menlgw erf blaauwe plekken of blazen om den mond, ontsteking der lippen, der tong en van het verhe- melte. Somwijlen kortademigheid, beklemming en pijn op de borst en teekenen van longontsteking (pneumoniej; maar ook wel langzame, zachte ademhaling. Na verder verloop, bijna altijd menigvuldige, soms ook pijnlijke en moeijelijke urine loozing ; in enkele gevallen geheele op- houding der urine-afscheiding, deels wegens te sterke aan- doening der nieren, deels wegens krampachtige zamen- trekking der sluitspier van de blaas; verder zwelling der geslachtsdeelen , priapismus en pijnen op de blaas. Hierop volgt beving en trekkingen des ligchaams , kramp in de extremiteiten , kleine, harde, zwakke, snelle, onregelmatige , menigmaal naauwelijks waartenemene pols en hartklopping. Algemeene hitte, later koude over het geheele ligchaam, vooral van de extremiteiten, blaauwachtige handen en voeten , ook wel kleverig zweet. De angst neemt toe, er vertoonen zich ringen om de oogen, zweeren en de spruw aan het verhemelte. Er ontstaat ijlhoofdigheid . verdooving, en de hik ; de krachten 64 nemen ai, waarop dan de dood onder rogchelen of onder hevige stuiptrekkingen, aan zulk lijden een einde maakt. Wordt het leven tot den derden dag gerekt, dan ont- staan er wel gezwellen en jeuking over het geheele ligchaam ; niet zelden breken er roode blutsvlekken en pokachtige , hevig brandende en jeukende vlekken of blazen op de huid, vooral om den mond en de oogen, uit, er heeft sterke uitwaseming plaats, en wanneer de hevige toevallen eenigzins achterblijven, volgt er af- schilfering der opperhuid en opzwelling van het ge heele ligchaam. Ingeval de ziekte 3 dagen of langer duurt, hebben er meestal duidelijkere of min duidelijke verminderingen (remissiones), menigwerf ook tusschen poozingen (Intermisslones) plaats, die gewoonlijk door eene tamelijk, rustige slaap worden aangevuld. Na den dood vindt men den slokdarm, de keel en den mond rood geworden; altijd roodheid, ontsteking en dikwerf zeer diep indringende verzweeringen, vooral van de in- wendige maag oppervlakte, ja zelfs geheele doorboring van dezelve; de maag in een gekrompen, het slijmvlies van den slokdarm en de maag, van het spiervües afgeschei- den, uitstorting van eene niet onaanzienlijke hoeveelheid, dikwerf velachtig gestoltene slijm ; w eekheid der geheele maaghuid en tusschen dezelve, uitstortingen van bloeden water (lympha); excoriatieën in het darmkanaal, darmkron- kelingen. Menigmaal vertonnen zich teekenen van zijde- wee, buikvlies- lever- en galblaas ontstek}ng(pleurltis en peritonitis, hepatitis en cystitis). Ook heeft Orfila by menschen in de holligheden van het hart en wel op de vleeschbundels, kleine karmozijn - roode vlakken opge- merkt, welke in de vleesch-zelfstandigheid van dit orgaan 1 65 indrongen. Het bloed is donkerzwart onvolkomen gecoa guleerd. c. De dood volgt eerst na weken of maanden. Zulke gevallen hadden somtijds plaats , w anneer de gebruikte hoeveelheid Arsenigzuur slechts gering was, of wanneer door eene sterke, spoedig gevolgde braking het gebruikte vergift grobtendeels wederom ontlast werd, en de maag vóór het gebruik, met eene vrij overvloedige hoeveelheid overblijfsels van voedsel gevuld is. Hier ontbreken menig- maal alle in het oog loopende teekenen eener bovenmatige prikkeling of ontsteking; op aanvankelijk zachte pijnen in het lijf, onpasselijkheid, volgt meestal slechts braking en ontlas- ting, zweeten en vermeerderde urineloozing; zenuwtoeval- len, als verlamming van handen en voeten, vertonnen zich eerst later; even zoo volgen later wel epileptische toe- vallen, slaapïucht, krampachtig staren op één punt, hijsterisch lijden, verstandsverbijstering en waanzinnig- heid. Het braken en de ontlasting worden meer aan- houdend; moeijelijke spijsvertering en ontsteking van het onderlijf vertoonen zich, de opperhuid schilfert af, de haren en nagels vallen uit, eindelijk volgen langdurige huidzweren, huidjeukte , verlamming, zwelling, water- zucht en uittering, die langzamerhand den dood ten ge- volge hebben. De lijkopening vertoont hier veretterlngen en openlngen in de maag en de darmen, vernaauw ingen van dezelven ; veretteringen van de long en de nieren, verhardingen van de lever, en dergelijken. — Hiertoe be- hoort ook de chronische vergiftiging door het misbruik van Arsenicum - bevattende geneesmiddelen, als ook de uitwerking van het vergift op bergwerkers en smelters. I\ien heeft zeer dikwijls opgenierkt, dat, wanneer hard- 5 66 nekkige koude koortsen met Arsenicum behandeld werden, na de genezing van dezelven, de voortdurende werking van het Arsenicum (als vergift) door eene waterzuchtige opzwelling des ligchaams, die naderhand in uittering overging, te erkennen was. Echter vertoonden zich deze gevolgen hoofdzakelijk eerst dan, wanneer het vergift te laiif] of in te groote hoeveelheden toegediend was. Bij alle arbeiders in de bergwerken die x\rsenlcum bevatten, O merkt men eene bleeke, kwaadsappige, (cachectische) gelaatskleur op; zeer dikwijls lijden zij aan walging, klagen over eene scherpe ^ zamentrekkende smaak, droog heid in de keel, kolijken; worden dan herhaalde malen bezocht door waterzucht, vooral van den buik; de huid der handen Is verhard, jiijnlijk; die van het overige ge- deelte des ligchaams, vooral van het aangezigt, gevlekt, perkamentachtig, droog. Spoedig volgen hierop chroni- sche oogontsteking, bloedingen uit de long en de maag, verdooving in de ledematen , beving van het geheele lig- chaam en vooral der extremiteiten, en gedeeltelijke ver- lammingen. d. Eene volmaakte gezondheid keert teeder. Wanneer de dosis van het, als geneesmiddel of als werkelijk ver- gift gebruikte Arsenicum, slechts zeer gering was, of wanneer hetzelve door spoedig gevolgde braking weder was ontlast, dan vond er na korteren ot längeren tijd eene volkomene herstelling plaats. Vermeerderde of ook wel onderdrukte eetlust, walging, braken, diarrhoe , hevig zweeten, overvloedige urine-loozlng, huiduitslag, vooral in het aangezigt, met één woord, vermeerdering van alle de af- scheidingen en ontlastingen des ligchaams, waren hier ge- woonlijk de eenige verschijnselen: in zeldzame gevallen 67 bemerkte men ook eene vetachtige zwelling van het ligchaam. Wanneer er reeds uittering of duidelijke waterzucht aan- wezig is, dan vermag geneeskundige hulp niet veel meer. Eene zekere genezing volgde, en wel zonder deze bijkomende toevallen, wanneer het door ons voorgestelde en op dieren genoegzaam beproefde tegengift, welks eigenschappen als zoodanig, ook reeds op een groot aan tal menschen zijn bevestigd geworden, tijdig genoeg en in eene voldoende hoeveelheid toegediend wordt. Vele van deze, bij de verschillende graden van vergiftiging door Arsenicnm opgegevene verschijnselen, vertoonen zich nu en dan , zelden echter zal men deze allen bij één individu aantreffen; nog grootere zeldzaamheid is het, dat behalve ligte braking en zeer zachte pijnen in de maag- streek, alle kenteekenen van ziekelijkheid ontbreken en de dood, zonder de minste doodstrijd, zeer langzaam volgt. Uit de hier opgetelde verschijnselen bij vergiftiging met Arsenigzuur, zoowel bij dieren als ook bij den mensch, blijkt, dat de meening van diegenen, welke bewezen, dat het Arsenigzuur eigenlijk door maagont- steking, of in het algemeen door plaatselijke aandoening den dood veroorzaakt, valsch is, en wel reeds alleen op grond daarvan , dat men , vooral bij eenen spoedig ge- volgden dood gewoonlijk geene teekenen waarneemt van eene plaatselijke beleediging van maag of darmen. Wan- neer echter de hoeveelheid van het gebruikte en wer- kende Arsenigzuur niet zeer groot was, dan kan, bij het reeds verwijderde gevaar der algemeene doodelijke wer- king op het Organismus, eene reeds eenigzins gevormde chronische ontsteking of eene doorknaging (corrosie) van 5’^ 68 de maag, nog dikwerf in lateren tijd de oorzaak van den dood worden, — eene uitkomst die hoofdzakelijk door maagkramp, [ujiien , moeijelijke spijsvertering, langdurige braking, lang aanhoudende afgang van bloedige, bedor- vene, etterachtige stof met drekstoÖ’en, gekenmerkt » wordt. — • Niet minder ongegrond schijnt de meenlng van Jäger, dat bij Arsenicum-vergiftiging, de dood daarom volgt, omdat dit vergift de contractilitelt vernietigt, dewijl het begrip van contractilitelt hier te weinig bepaald is. Wij kunnen evenmin met Brodle , Orßla, Christisoiij Sntith en anderen overeenstemmen, volgens welken het vergift hoofdzakelijk daardoor zoude dooden, dat het- zelve de zenuwen van het hart vooral aandoet, en de bloedsomloop stremt, dewijl het duidelijk is, dat bij deze meening, de overige gewigtige toevallen der Arsenicum- vergiftiging, vooral die der Chronische, te weinig in aanmerking komen. Na alle de medegedeelde daadzaken gelooven wij hij de verklaring van de w erkingswijze van het vergift, veeleer in het bijzonder hierop indachtig te moeten zijn : a) dat het Arsenigzuur in zeer kleine en niet te dikwerf herhaalde giften , aan het dierlijk ligchaam niet volstrekt, schadelijk is , maar dat hetzelve integendeel deszelfs levensenergie eenlgermate bevordert, dewijl het dat lig- chaam tot eene matige reactie opwekt (n°. 4) ; b) dat hetzelve, in eene wel kleine, doch voldoende hoeveel- heid, hetzij op eens, hetzij langzamerhand In het ligchaam opgenomen zijnde, op het organische leven in het alge- meen hoogst ongunstig werkt (n°. 5 en 6) ; c) dat het- zelve naar evenredigheid spoedig en gemakkelijk door de bloed- en absorberende vaten opgenomen en in het 69 Inwendige van het Organismus wordt overgevoerd (n*^. 8); d) dat hetzelve, eenmaal door het Organismus opgeno- men, dit opwekt, tot verhoogde reactie (waartoe ook de uitdrijving van het vergift uit het ligchaam door middel der werkzaamheid van de afscheidings- en ontlastings- organen behoort) aanzet, eo in verreweg de meeste ge- vallen zóó overprikkelt, dat of eene verhaaste of eene meer langzame dood daarvan het gevolg is. Men kan de w erking van het Arsenig?iiiir verdeden in de onmiddellijke werking, en in die door de gevolgen; de eerste vertoont zich plaatselijk, de laatste in het al- gemeen. Aanvankelijk prikkelt het gebruikte vergift het slijmvlies van mond, keel, slokdarm en maag; zulk eene prikkeling is gekenmerkt door een gevoel van droogheid, warmte, branding, hitte in den mond en de keel, als ook door dorst. Bij eenen eenigzins hoogeren graad van prikkeling der maag ontstaat er walging, zamenvloeijing van het speeksel in den mond, overvloedige afzondering naar de maag, welke ten doel heeft om eene afscheiding daar te stellen tusschen de maag en de vergiftigende stof. Indien het vergift eenigen tijd in de maag gewerkt heeft en de resorptio van hetzelve daarin begonnen is, dan w orden de vaten, die de opzuigings-werktuigen helpen, alsmede het geheele slijmvlies, in eenen toestand van overprikkeling gebragt, in wmlke aanvankelijk het opslor- plngsvermogen verhoogd , later echter verminderd schijnt. De verhoogde prikkeling op den inwendigen maagwand, deelt zich ook mede aan de zenuwen van het spiervlies; dit trekt zich zamen en veroorzaakt de overvloedige bra- king. De prikkeling in de maag kan zoo sterk zgn, dat er, even als door de werking der spaansche vlleg-pleister 70 enz. eeno afscheiding van het slijmvlies van de overige vliezen volgt of dat er onsteking ontstaat , welke spoedig in verettering overgaat, even als ook na de uitwendige aanwending van het Arsenicum op wonden , deze spoedig een boosaardig karakter aannemen. Zoodra het vergift, ten minste gedeeltelijk in het darmkanaal geraakt is, ver- tonnen zich hier In het algemeen dezelfde verschijnselen als in de maag , die echter, deels wegens de grootere hoeveelheid sappen in dit deel,- deels wegens den min- deren rijkdom aan zenuwen , meest geringer zijn , en zich kenmerken door diarrhoe en eene ongehoorde krachtsuit- oefening van het spiervües, zelfs tot darmkronkelingen toe. Evenzeer als braking en doorloop, wanneer zij tot eenen hoogen cholera-achtlgen graad geklommen zijn, ge- woonlijk op zich zelven reeds zenuwtoevallen, als onmagt, stuiptrekkingen en dergelijke kunnen te weeg brengen, zoo gebeurt dit ook hier ; de zenuwtoevallen bij vergift! • ging door Arsenicum echter, hebben nog eenen anderen en wel verreweg gewigtigeren grond ; zij zijn namelijk ver> schijnselen der werking door de gevolgen (Folgewirkung) van dit vergift. Zoodra eene geringere of meer aanmer- kelijke hoeveelheid van het vergift door absorptie in de bloedmassa is overgegaan, ondergaat het bloed ook eene qualitatieve verandering ; hetzelve vertoont zich na den dood zwart, onvolkomen gecoaguleerd; men heeft daarin sporen van opgenomen Arsenicum terug gevonden*). Het aldus veranderde en met Arsenicum ten deele bezwangerde bloed, werkt nadeelig op de gezamenlijke organen, waarmede hetzelve bij zijnen omloop in aanra- king komt- De afscheidingsw'erktuigen worden eerst Jo’.n-aal fur dif" Stnts- AizneiNuinie. 71 meer opgevt ekt, en oefenen eene verhoogde werkzaam- heid uit ; zij scheiden (als in het algemeen daartoe be- stemd, om alle de voor het llgchaam nadeelige en voor zich zelven onbruikbare stoffen uit hetzelve af te zonderen,) zoolang deze opwekking de maat niet te boven gaat, meer af, om zoo mogelijk het in het ligchaam ingedron- gene vergift wederom weg te voeren; daarom vermeer- derde urine-afscheiding en huiduitwaseming, daarom echter ook ten deele vermeerderd afscheidingsvermogen van het slijmvlies der maag en van het darmkanaal; als mede van de lever. Dat door deze afzonderingen het vergift, ten minste voor een gedeelte uit het Organismus verwijderd wordt, leert ook de ondervinding: Focléré vond in de urine van zulke individu’s, die langen tijd met Arsenicum geneeskundig behandeld waren, sporen van dit vergift. De vermeerderde werkzaamheid der ge- noemde deelen, kan door overprlkkeling tot ontsteking , ja zelfs tot volkomene verlamming opgevoerd worden, waarvan alsdan bloedige urine, roodheid der huid en later . onderdrukking der urineloozing , koude der huid en bleekheid de gevolgen zijn. — ■ De werking van het, met het bloed vermengde vergift, bepaalt zich niet slechts tot de mindere organen, die der afscheiding en ontlasting, maar hetzelve oefent tevens zijnen invloed uit op de overige vormen en gedeelten des ligchaams, namelijk op die, welke tot het spier- en zenuwstelsel behooren ; ook deze deelen worden meer opgewekt, geprikkeld, over* prikkeld, enz., waaruit dan de onrust, kramp, stuiptrek- Journal eoinpléiuenlaiie du Dict. des Sciences Méd, L I. g» 118 et 128. 72 klngen, loomheid, orimagt en derg. verklaard kunnen worden. Dienvolgens werkt alzoo het Arsenicuin op alle or- ganen en stelsels des ligehaams, en wel eerst ])Iaatselijk op die, waarmede hetzelve het eerst in aanraking komt, dan op het bloed en door middel daarvan, op het overige gedeelte des ligehaams. De oorspronkelijke werking van het vergift berust op de oj)wekking, welke spoedig in sterke prikkeling tot aan vermeerderde afscheiding, in eenen jioogeren graad echter in overprikkeling tot ont- steking en derzelver gevolgen, tot gedeeltelijke en alge. meene verlamming d, i. tot den dood toe voortgaat. Al- zoo kunnen ook de teekenen na den dood verklaard worden: de corrosie, roode vlekken, ontsteking enz. in de maag en het darmkanaal, — grootendeels uit de plaatse- lijke prikkeling; het zeer zwarte, slechts gedeeltelijk gecoaguleerde bloed, in hetwelk het Arsenicum waar- schijnlijk het eerst de vezelstof vernietigt, — 'uit de plaats gehad hebbende resorptie van het vergift en deszelfs overgnng In de bloedmassa; de ontsteking der nieren, de overvulling van deze organen en van de lever met bloed, alsmede de overvloedige gal- en urine- vorming, de vermeerderde roodheid der huid — uit algemeene over- prikkeling van de genoemde organen; de ledige pisblaas- uit kramp; het gemis van de noodige irritabilitas Halle- riana terstond na den dood — uit de voor den dood plaatshebbende bovenmatige opwekking van spieren en zenuwen, waarop dan zeer spoedig vernietiging der energie van deze organen volgen moet. Dat er echter ook dan roode vlekken, ontstekingen enz. in de maag en het darmkanaal A^orden aangetroffen. 73 wanneer het vergift niet onmiddellijk met deze organen in aanraking gebragt, maar uitwendig aangewend werd, berust niet alleen op eene bijzondere verhouding van het Arsenicum tot de maag en de darmzeniwven, maar ook daarop, dat eene rijkelijke afscheiding van de, in de maag en het darmkanaal voorkomende gewone sappen, uit het, met vergift bezwangerde bloed, ten deele met dit doel geschiedt, om alzoo ook langs dezen weg de af- zondering van het vergift te bewerken, en dit alzoo af- gezonderd zijnde, door braking en diarrhoe des te eer- der uit het ligchaam te verwijderen. De roode vlekken in het hart zijn ten deele daaruit te verklaren, dat eene groote hoeveelheid van het met ver- gift bezwangerde bloed, naar evenredigheid het langst in dit orgaan verwijlt, en daarom bijzonder prikkelend op de w anden van het hart w erken kan. De omstandigheid, dat er na den dood zelden of nooit krampachtige verschijn- selen in de hersenen, het ruggemerg, de zenuwen en spieren worden waargenomen, is waarschijnlijk daaraan toe te schrijven, dat, nadat het vergift begonnen is op deze deelen deszelfs invloed uit te oefenen, de dood door verlies van krachten, onmagt, kramp en derg. vroe- ger volgt, dan tot dat er wezenlijke veranderingen, die door het ontleedkundige mes kunnen daargesteld worden, in deze organen kunnen voorkomen, (als teekenen van plaats gehad hebbende ontsteking, verettering en derg.), — • dat echter het vergift ook de spieren, de hersenen en het ruggemerg, even als de zenuwen aandoet, blijkt on- tegenzeggelijk uit de teekenen, welke deze organen ge- durende den loop der ziekte, gewoonlijk zoo duldelgk vertoonen. 74 V. liEHANJ)EïJING DER VERGIFTIGING DOOR ARSE- NIGZUÜR, NAAR DE REGELS DER KUNST. Uit het gezeefde in No. I. blijkt, dat er tot nu toe geen tegengift van het Arsenigzuiir was bekend gewor den, hetwelk aan enkele, veel minder aan alle verelscb ten voldaan had, die men van een gepast tegengift vor- deren mag. Men bepaalde zich toch slechts daarbij*, om het gebruikte en nog in de maag aanwezige vergift, nu eens door overvloedig drinken van melk, warmwater, honig, suiker-, zeep- en kalkwater, vleeschnat, afkook- sels van lijnzaad, IMalva, Althaea en derg. te verdunnen en in te w ikkelen, — ot ook, wanneer noch het gebruik- te Arsenigzuur op zich zelf, noch deze rijkelijk geno- mene dranken, eene genoegzame braking veroorzaakten, — ■ om het vergift door bijzondere braakmiddelen, vooral door Jpecacuanha, ook zelfs w el door zw avelzuur - zink- oxijde en braakw ijnsteen uit het ligchaam te verwijderen. In enkele gevallen wendde men ook wel zelfstandigheden aan, die voor tegengiften gehouden werden, w’aarvan echter sommige, b. v. de zwavellever, In grootere giften gebruikt, reeds op zich zelven eene gevaarlijke, dik- wijls doodelijke werking uitoefenen, andere, b. v. de uit onkunde nog in den laatsten tijd aangewende Liquor Subcarbonatis Potassae, de oplosbaarheid van het Arseni- cum zelfs nog vermeerderen. De enkele inwikkeling van het vergift is echter van weinig nut; vloeibare, inwikkelende zelfstandigheden» 75 kunnen zelfs op den duur de oplossing van het vergift bevorderen, en, als er geene braking volgt, deszelfs opneming in de maag vermeerderen en de verspreiding door het darmkanaal bespoedigen, alwaar dan .weder veel van hetzelve wordt opgeslorpt* Bij eene meer op- lettende beschouwing vinden vvij onder de bovenopge- noemde verdunnende en inwikkelende middelen, zelfs de- zulken, die, zooals b, v, het zeepwater, — wegens des- zelfs alcalische reactie, het tvarme water en het vleesch- nat, — • wegens hunnen hoogeren warmtegraad, — • nog afzonderlijk bijdragen tot de oplossing van het niet op- geloste gedeelte des vergifts en alzoo het gevaar regt- streeks vergrooten, In plaats van hetzelve te verminde- ren. Het braken, de ontlasting der zelfstandigheid , bleef derhalve het eenige middel, waaidoor redding mogelijk was. Men vindt nu in de jaarboeken der Genees- kunde, wel enkele gevallen medegedeeld, dat, zelfs na het gebruik van groote hoeveelheden Arsenigzuur, door tijdig en overvloedig braken, alle verdere nadeelige wer- king der vergiftige stof op het ligchaam verhinderd werd, doch diezelfde jaarboeken vermelden tevens, dat slechts zelden de dood door Arsenicum volgde, zonder dat vroeger of later , aanmerkelijke ontlastingen naar boven en beneden hadden plaats gehad. Proef XVin. Wij gaven aan eene oude kat, die gedurende 36 uren niet gegeten had, 3 greinen tot een poeder gebragt Arsenigzuur, met vleesch zamengekneed, waarop het dier na 5 minuten braakte; het braken her- haalde zich nog langen tijd daarna. Het dier zette zich toen stil in een hoek van fcet vertrek neder, kreeg later vermeerderde stoelgang en urineloozing, en 76 stieri na 14 uren onder hevige stuipen. Rij de lijk- opening vonden wij de maag ledig en zonder sporen van Arsenicum, inwendig met verscheidene roode vlekken ' bezet ; eenige dergelijke vlekken vertoonden zich ook In de linkerhartkamer ; de pisblaas was ledig en zamen- getrokken, het bloed gecoaguleerd, in de vaten echter vloeibaar: — ■ alzoo in het algemeen de kenmerkende teekenen der plaats gehad hebbende werking van het vergift. Ook komen er gevallen voor, waarin, hetzij doop te hevige kramp, niettegenstaande alle moeite, geene braking konde veroorzaakt worden, en men zijne toevlugt moest nemen tot de, door Boevhaave voorge- stelde maagspuit, met welke de oude zelfstandigheden uit de maag uitgepompt en nieuwe ingespoten werden. Een van ons behandelde eens eenen hond , die door miiizenvergift (Mäusebutter) vergiftigd was; geene drank, geen braakmiddel, geen kittelen in de keel, ja zelfs niet eens het inbrengen van een met zwam om wonden baleintje in de maag, konden eene braking tew eeg brengen, hoewel het dier overigens zeer tot braken geneigd scheen te zijn. - Hoewel ook bij eene plaats gehad hebbende vergiftiging met x\rsenicum, de gewone Contra- Indicatiën tegen de aanwending van braakmiddelen b. v. overhelling tot beroerte, tot bloed braken en bloedspuwen, breuken , voornamelijk echter onderscheidene gebreken van het hart en breuken der groote vaten (Aneurismen), niet in aanmerking moeten komen, zoo bestaan er toch enkele gestellen, die in het geheel niet tot braken gebragt kunnen worden, die daarentegen eene ware Idiosynkra- sie vertoonen, en die daarvan, in plaats van het be. doelde gevolg, stuiptrekkingen en hoogtens slechts hevige 77 diarhoe ontwaren. Ook in deze gevallen wordt de ge- he ele vergiftmassa, behalve met de maag, nog met de geheele oppervlakte der darmen in aanraking gebragt , d. i. de met vergift in aanraking komende, opslorpende oppervlakte wordt vergroot. Wanneer er intusschen werkelijk overvloedige braking volgde, en deze werd daarna dóór voortdurend drinken onderhouden , heeft men desniettegenstaande niet zelden bij menschen na den dood, nog korrels van Arsenicum in de plooijen van de maag en het darmkanaal gevonden — een bewijs, dat eene hoewel naar de regels der kunst onderhoudene braking, niet altijd voldoende Is, om de geheele in de spijsverteeringsbuis aanw^ezige vergiftmassa, uit het lig- chaam te verwijderen. Dergelijke belangrijke zwarigheden tegen deze be- handelingswijze der vergiftiging met Arsenicum die tot nu toe alleen als gepast konde beschouwd woorden, verheffen het in water gesuspendeerde ijzeroxyde-hij- draat als beproefd tegengift van het Arsenigzuur, tot eenen hoogen trap van belangrijkheid, w^elke nog daar- door vooral verhoogd wordt, dat de onmiddellijke uit- werking, welke dit ligchaam op het dierlijk Organismus in het algemeen uitoefent, niet slechts als onschadelijk voorkomt, maar zelfs hoogst weldadig zijn kan. Terwijl hetzelve namelijk, eensdeels ieder spoor van het opge- loste vergift, hetwelk zich in de maag en het darmkanaal bevindt, als Arsenigzuur - ijzerverzuursel neèrploft, of ook iedere verdere oplossing van het vaste Arsenigzunr onmo- gelijk maakt, — bezit dit ligchaam anderdeels tevens de eigenschap, om als versterkend en zamentrekkend mid- del, hi't opslorpend vermogen van de Chijl en bloed- 78 vaten, die zich in deze deelen bevinden te vermin- deren. Üoor de aanwending van dit tegengift is thans, zoowel het tot nu toe, bij 'plaats hebbende Arsenicum- vergiftiging noodzakelijk geachte braken, als ook eene opzettelijk bewerkte ontlasting, overbodig geworden. Men kan het echter geenszins voor regtstreeks nadeellg houden, dat in geval het middel in de Apotheek niet voorhanden is, dergelijke ontlastingen, nu eens van zelfs, dan eens na het gebruik van onschadelijke dranken volgen, totdat het tegengilt aangebragt of bereid is. Ja zelfs kan eene zachte braking wenschelijk zijn en wel dan: 1) wanneer de hoeveelheid gebruikt vergift zeer aanmerkelijk is en er derhalve eene te groote hoeveel- heid tegengift zoude moeten toegediend worden. 2) wanneer men tevens het aanwezen van looistof houdende zelfstandigheden b. v. na het gebruik van zwarte of groene thee — ■ of gezwaveld waterstof.gas b. V. na het gebruik van zwavel, eijeren en derg. in de maag en het darmkanaal moet vermoeden. Deze lig- chamen namelijk, hebben eene nadere verwantschap tot het ijzeroxijde hijdraat, en verminderen alzoo, dewijl zij zich met eene gedeelte van het tegengift verbinden, de overigens voldoende werking van hetzelve op het Arsenlg. zuur.' Eene dergelijke hinderpaal is echter daardoor ge’ makkelijk en volkomen uit den weg te ruimen, dat men het tegengift In eene grootere dosis toedient, dan wel volstrekt noodzakelijk is. 3. Wanneer eene sterke opvulling der maag met spijzen, het gebruik van het vergift voorafging, en 79 de maag slechts weinig van het tegengift kan op. nemen. Het behoort tot de zeldzame gevallen van vergif- tiging door Arsenigziiiirj, dat er geene braking had plaats gehad, voordat de geneesheer den lijder bezocht ; hetzij nu deze braking gevolgd is of niet, men moet zoo spoe- dig als immer mogelijk is, tot de aanwending van het ijzeroxyde-hijdraat overgaan. Indien het echter het ge- val is, dat het tegengift niet aanstonds voorhanden is, dan verdient het koude water daarom boven alle andere verdunnings-dranken de voorkeur, dewijl dit, zooals be- kend is, en zooals ook waarnemingen op koudbloedige dieren ons leerden, door deszelfs lagen warmtegraad, de oplossing van het vergift vertraagt. Ofschoon ook dit water langzamerhand de temperatuur der maag aanneemt, zoo is het toch in ieder geval doelmatiger, dan eenige reeds warm in het ligchaam gebragte drank, vooral wan- neer men hoofdzakelijk ten doel heeft, om tot de aan voering van het tegengift, de w erking van het vergift zoo- veel mogelijk te vertragen. Het tegengift wordt, wan- neer men de hoeveelheid van het gebruikte iVrsenigzuur niet kent, in eene groote dosis toegediend. Volgt er nu braking bij den lijder, dan geeft men het daarna In kleinere hoeveelheden; volgt er geene braking, dan laat men hem zoolang ijzeroxyde-hijdraat gebruiken , tot dat de maag hetzelve, in verbinding met het vergift, als arsenigzuur ijzer-oxyde In het darmkanaal naar beneden ontlast. Zijn het vergift en het tegengift verder in het darmkanaal doorgedrongen, dan gaat men daarna toch voort met de toediening van het tegengift in kleine hoeveelheden , en wel omdat er nog enkele deeltjes 80 onopgelost geblevefi zijn, indien de vergiftiging met ar. seniciini in den vasten staat geschied is. Men wendt alsdan het tegengift nog daarenboven als clijsma aan, om op het weinige in liet darmkanaal aanwezige, nog niet opgeslorpte vergift, neutraiiseerend te werken. Ten ge- volge der clijsjnata en door de werking van het arsenig- ziiur op de wanden van het darmkanaal, die tot aan de toediening van het tegengift eenigzins heeft plaats gehad, zal er langzamerhand ontlasting naar beneden volgen; mögt deze echter achter blijven, dun kan men dezelve door voort- gezette clijsmata trachten te bevorderen. Het zal waar- schijnlijk nooit noodig zijn, afdrijvende zelfstandigheden bij het tegengift te voegen; bij noodzakelijkheid zal echter de Ricinus olie het minst daartoe geschikt zijn, dewijl dezelve de werking van het tegengift kan benadeelen , veel eer zal een der afdrijvende onzijdige zouten, name- lijk de zwavelzure soda de voorkeur verdienen. YI. PROEFNEMINGEN OMTRENT DE ZEKERE WER- KING VAN HET TEGENGIFT. I a. Op honden, aan welke men de, voor de proefne- ming geneutraliseerde massa van vergift en tegengift toe diende. Proef XIX. Eene zeer kleine, nog geen jaar oude teef, kreeg, nadat zij 48 uren gevast had, eene met 81 vleesch en bouillon vermengde hoeveelheid Arsenigzimr- ijzeroxyde, in welke het Arsenicum - gehalte 15 greinen bedroeg, waarop dezelve noch braakte, noch in de eerste 12 uren ontlasting kreeg. Het dier gaf niet de minste teekenen van onpasselijkheid. Hetgeen naderhand ontlast werd, bestond hoofdzakelijk uit de stof, welke tot de proef- neming gediend had. Proef XX. Een groote, zeer oude hond kreeg de- zelfde quantiteit van genoemde verbinding met hetzelfde gevolg. b. Op honden met onderbinding van den slokdarm. Proef XXL Eene kleine | jaars oude teef kreeg op den 27 Maart des namiddags ten 4 ure , 4 gr. Arseni- cum in den vasten staat, met eene hoeveelheid ijzer- oxyde - hydraat, w elke met 100 gr. ijzeroxyde overeen- kwam, gesuspendeerd in water, hetwelk zwak ammoniac- houdend was. De slokdarm werd daarop onderhonden. 