VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Men heeft ongelyk de Braziliaanen te befchouwen als de wreedfte menfchen jegens anderen. Zy toonen geene wreedheid , dan jegens hunne bekende vyanden. En zo men eenigen, in kleinen getale, van zekere Natiën uit- zondert „ welker woestheid naar die der wilde dieren gee lykt, om dat zy. verbitterd zyn door de mishandelingen welke zy van hunne Nabuuren ontvangen hebben, zo men die weinigen uitzondert, zeg ik, zyn de Braziliaa ` nen in het algemeen zeer medelydend en vriendelyk , ine zonderheid jegens de vreemdelingen welken zy zeer wel Onthaalen, en, naar ’t geen LERY daar van berigt, op de» ze volgende wyze, Zo men in eenig Dorp of Gehugt moet of wil wezen, kan men zyn intrek by eenig Huisvader neemen , wien men goedvindt , verzekerd , dat men daar altoos vriendetyk van zal ontvangen worden 5 maar indien men meer dan eens in het zelfde Gehugt moet zyn, moet men fteeds by den zelfden Mousfacut , of den zelfden Huisvader 4 gaan logeeren ; om-dat hy, daar men.zig eerst aau ven voeg D ST. ÖR ZRDEN DER BRAETLIAANKN voegd heeft, zig beledigd zoude agten, ao-mem hem vers liet, om een tweede reis by een anderen te gaan; meg moet ‘ftändvastig by den zelfden zyne. huisvesting nec- jen. , ‚ Zo. dra een Reiziger zig aan de deur vertoont; dringt de Vader des Huisgezins , de Mous/acst, hem, om in een Hamacb te gaan zitten 3 dit is een (oort van Hang, Sat, of een Bed van katoen, in de lugt opgehangen 4 waar in men den Reiziger eenigen tyd laat blyven sons der bem een woord toe te: {preeken. Dit gefchiedt om den tyd te hebben de vrouwen te verzamelen, die zig er dep grond , op haare hurken nederaittende , en met de beide handen voor haire oogen ; rondom het Bed plaat» fen. Zy wekken haare tederhartigheid op , en-dezelve wardt welhaast zo (terk ‚ dat ay eenige traanen van blyde fchap laaten vloeijen over de genegenheid , welke de vreem- deling in de keus van zyn verblyf betoont; zy maaked hem als dan eene menigte komplimenten, en doen hem, al geduurig {chreiende , allerhande betuigingen van genev genheid, agting en erkentenis. Wil men den nagt in de zelfde plaats doorbrengen, zo doet de Maus/acat niet flegts eene fraaije Inis of wite te Hamacb fpreiden , maar laat ook, íchoon het altoos warm is in Brazilien, ander voorwendzel -van de vogtige heid des nagts, rondom den fnis drie of vier kleine vuur ren maaken, welke, geduurende den (laap van den Mair, brandende gehouden worden, met een foort van waaijer, Tatapecoun geheeten, die. vry wel naar onze Ecrans gelykta Des avonds , zegt Lery, die het zelf ondervonden heeft „ doet men, om de rust van den Gast door geen ontydig geraas te verhinderen of te (tooren, alle de kinderen op ten goeden afftand vertrekken. ` , Eiadelyk als gy, na den flaap, wilt opftaan, koomt de Mousfacat zelf u vraagen of gy wel geflaapeu hebt Y en hoe het met uwe gezondheid (ta? Schoon gy hem dan, met ten zeer vergenoegd voorkoomen , een volmaakt gunftig berigt wegens het een en ander moogt geeven , zal 1 hy 8 egter zeggen. ,, Rust nog wat, myn zoon, gy moet heg nog wel noodig hebben , want ik zag gister avond wel, ` gy vermoeid waart ”. | Het is hee gebruik ouder de Europesanen hen, by deze gelegenheden , eenige gefchenken te doen, en men moet hen nooit gaan bezoeken „zonder tot dat oogmerk eenige dingen, die men weet hen aangenaam te zyn, mede. e Beemen. Men voorziet zig derhalven van eenige {nuistee Fyen, gelyk als Mesfen , Schaaren , Koypteagetjes om het hair uit te plukken, want zy hebben allen de gewoonte , mans zo wel als vrouwen om de hairtjes uit alle de deelen van hun lighaam uit te plukken, de winkenawen dër. 328 , DE ZEDEN DER BRAZILIAARER ` alleen uitgezonderd; verder doet men hen’ grobten dienst met kammen, met kleine fpiegeltjes, met arm- of band, banden of bracelets, met kleine glaaze kraaltjes, en gla- wen knoppen, en vooral met visch-hoeken voor huane visfchery. "Want het is geenzints jegens de vreemdelingen alleen, dat zy vriendelyk , tederharcig , en gedienftig zyn, In hun- ne ziekten behandelen de Braziliaanen malkanderen over en weder met zo veele oplettenheid , met zulk een vriendelyk belang in ‘malkanders welzyn, dat, als iemand by voor- beeld gekwetst is,zyn buurman zig terftond aanbiedt om de wonde uit te zuigen , gelyk hy hem, în geval van ziekte , ook met alle moogelyke vlyt en tederhartigheid paste `: Pe Godsdienst heeft ondertusfchen geen deel in deze were van denken en doen der Braziliaanen; zy kennen geene Godheid, zy aanbidden niets, en hunne taal bevat zelfs geen woord om den naam of het denkbeeld van een God uit te drukken. | | - Men vindt in hunne fabelen niets , dat eenige betrekking heeft tot hunnen oorfprong of tot de Schepping der .We- reld; zy hebben alleenlyk eenige Historiën , die het denk," beeld van een watervloed fchynen aan te wyzen , waar door het geheele meníchelyk geflagt is omgekoomen , met d t ‘ uit- r TEN: OPZIGT DER VREEMDELINGEN. Fig uitzondering flegts van een Broeder en eene Zuster, die de aarde weder bevolkten. Zy hegten eenige denkbeel- den van Magt aan den Donder, dien zy Tupan noemen , dewyl zy denzelverf vreezen tevens en eerbieden, omdat zy van denzelven den Landbouw meenen geleerd te heb- ben. Nooit fchynt hen in het hoofd te koomen , dat dit le- ven van een toekoomend leven gevolgd kan worden, en zy hebben geene woorden om een Namaals, om Hemel of Hel, uit te drukken. Zy {chynen egter te denken, dat "er iets van hen, na hunnen dood, overblyft. Want zy vertellen, dat, verfcheidenen hunner in Geesten of De= nons veranderd zyn, die zeer veel vermaak hebben, en hunnen meesten tyd doorbrengen met te danfen in aane genaame velden , die met allerhande liefiyke boomen zyn beplant. | Gelyk zy voor het overige zig geheel tot hun voedzel , beftaan, enz. bepaalen , denken zy zeer weinig, zelfs, om deze Geesten of Demons van hun maakzel. De Ja is eene hunner hoofdbezigheden , en ik zal te dezer ge- legenbeid alleenlyk hier nog byvoegen ‚dat zy byster veel werk maaken van Honden van Europeaansch ras, en dee _ zelve voor. de Jagt opvoeden; om dat die van het land , fchoon in alles naar de onzen gelykende, altoos eene woeste en verflindende geaardheid behouden, en, in weete wil van alle poogingen , de Schaapen , Hoenderen enz, vernielen , daar de Europeïlche Honden, byna zonder on» derrigting , ftaan, en tot de Jagt geboren fchynen. 4 TREFFENDE VOORBEELDEN VAN VOLKS =HOOCMOED EN b "Ti DWAASHEID. ` l (Overgenomen uit L'Orgueil National van den Heer ZIMMERMANN.) - oo’ Mis zegt niet te veel als men beweert dat de Dwaas- heid: de Koninginne der Wereld is, wy draagen al- len, meer of min, haar livery en koorden. Het meerendeel der Menfchen , van Hoogmoed opgeblaazen, verheft zich boven anderen, en fchat in een ander alleen dat geen van Waarde, waar in zy met hem eenige gelykvormigheid heba ben, Het Eigen,lk komt altoos boven. Gelyk een Verlief- V. DEEL. MENGELW. NO. 3e K ` de 130 .. TREFFENDE VOORBEELDEN de niets ziet, niets agt, dan het voorwerp zyner liefde „ even zo laat de Eigenliefde ons. niet toe iets anders te zien, iets anders te agten „ dan ons zelven. Alles, ’t welk niet overeenftemt met onze wyze van denken , mishaagt ons ep waakt ons moeilyk, Wy zweemen naar dien jongen Ena gelsman , die zich eenige jaaren geleeden te Laufanne. ben vondt „en de Boeren met den degen op de keet dwong, toe te temmen dat eene Juffrouw te Geneve, welke hy hun noemde, de beminnelykfte van de geheele wereld was; wy geeven aan onzen fmaak, aan onze kundigheden , aan. on- ze bekwaambeden „ een uitluitend voorregt. … Is het waar, vroeg een Fransch Dansmeester , dat HARLEY , Graaf van Ox fort en Groot Schathewaarder van Engeland geworden is? ”? Hier op Ja ten antwoord bekomen hebbende, fprak hy. s, Dit verwondert my ten hoogften ; welke verdienften heeft de Koningin in dien HARLEY kunnen vinden? Wat my bee treft ik heb dien Mensch twee. baren onder ‘handen ge- badt,en hem nooit kunnen leeren, ” =- In Frankryk eens ges vraagd zynde wat een Bovennatuurkundige was ? antwoorde de een Wiskundige, — een Mensch die niets weet.” Wy krygen eene hebbelykheid om over zaaken , die verre vari ons zyn ste oordeelen, opde zelfde wyze als wy doen over die by ons plaats vinden, en volgens de dagr aangerromene denkbeelden.. Een welmeenende Zwitfer, die men wilde doen begrypen wat een Koning was, vroeg, op een ern- ftigen toon; s, of hy honderd Runderen op het gebergte hadt?” In deezer voege'zyn de Menfchen, over ’t alges meen gefprooken , hoogmoedig, en de Eigenliefde is de bron diens Hoogmoeds; en elk ziet hoe deeze Hoogmoed in eerie belachlyke trotsheid verandert, wanneer, door ec- pige omftandigheden ,laagheid van geest zich by de Eigen- liefde voegt... … Stene De befchaafdíte en onbefchaafdfte Volken fchryven zich ieder uitfluitende voordeelen toe, en elk Burger ontvangt, door eene:-foort- van ‘wederkaatzing , zvn deel van den al. gemeenen Hoogmoed: De woorden Preemdeling en Bar- baar waren, by de Grieken , woorden van de zelfde beteke- nisz eri Zy fchynen nog die kragt te behouden by de Fa. fcben (*); en zo de Grieken als de Fran/eben ftaan hiex ge- lyk met de Groenlanders, die nooit het woord Wreemdeling uiten , zonder een denkbeeld van veragting daar by te voe- gen. In eenige Steden van Zwitferland heeft de naam Augse ` Ç®) De Heer Zimmerman was een Duitichen z “~ d ad VAN VOLKS HOOGMOED EN. DWAASHEID, Ak burger de zelfde betekenis. Dit deedt een Koopman in Cie, troenen en Oranje-appelen in een dier Steden, wanneer hem gezegd werd, dat een Duitsch Vorst op zyne Dogter verliefd was, dit zeldzaam antwoord geeven. s, Waarlyk?, ik zal my wel wagten, om myne Dogter te fchenken aan ie- maad die geen Burger is.” — Alle de Romeinen, tot de heffe des Volks toe, zyn trots. op hunge ingebeelde afa. komst , en deeze Hoogmoed ftraalt zelf door in de armoede. Zoon van eene Bakkerin te Rome in een oproer over °t raan gedood zynde, zondt de Paus, vreezende dat dit toeval eenige kwaade gevolgen naa zich mogt fleepen, aan da Moeder een Cardinaal, vergezeld met eenige Edellieden, met last om haar te vraagen, welk eene voldoening zw eischte? ,, -Ik verkoop myn bloed niet”, antwoordde de’ trotfche Romein/tbe Bakkerin., — Tegen de aannadering. van een. openbaar Feest te Rome, leeft een gansch Hui zin in de grootte behoefte , brood gebrek lydende om dan, in eêne Koets te kunnen ryden, Die niet genoeg kungen. befpaaren om er een te huuren , neemen andere maatregels. om hunnen Hoogmoed te vertoonen. De Moeder , gekleed. als eeng Kamenier , tooit haar Dogter zo kostlyk op als moe, gelyk is , en wandelt door de Stad, gevolgd door den Vader de voor Lyfknegt dent, — De Tawoonders van de Dies wn Eilanden zich verbeeldende, dat hunne Taal de eenige, is ig 't gansch Heelal , houden alle andere Volken der aars de woor óm. De Koningen van Madura beroemen zich, dat zy van een Ezel afltammen, en bejegersen dieuswòlgens: eeze Dieren als hunne Broeders, en geeven hun als ‘t ree. gent een fchuilplaats , welke. zy den Dryver weigeren, —e, eele Volken willen door Hoogmoed hun Ouderdom hoo- ger brengen dan de Schepping der Wereld ; de Bewoanders, van het kille Moorden hebben deeze gekheid gemeen met. ` die van het brandend Zuiden, ` De Cbhineefen (recken van, hurKeisérryk als veel ouder, dan de Wereld geffeld wordt 5, maar die Tydrekenkunde door den Heer de VOLTAIRE ọn- dis wederlegd door NYENHI JAA , Onderkoning, yan Aanson , een verltandig, Tartaar „ontheven van alle Chis Sech goe äer deelen, De Malabaaren klimmen aok op tot onbepaalde tydperken; doch men moet hun niet vraagen de ngamen det Vorften, die voor twee honderd jaaren, tregeerd hebben. De Laplanders geeven voor dat zy: hum úpromg onmiddelyk van cop ontleenen, dat hy te gelyk: hun ee ER Vader en dien der Zepeedeg fchiep , dat deeza, hatstgemmelde zich, by het opftecken van ven ORWEET, On. a . K'2 , E t Ze ` ` TREFFENDE VOORBEELDEN l der een boom verfchool ; maar dat de Laplander , veel kloe- moediger van aart, na geen fchuilplaats omzag. Godsdienftige begrippen hebben ook grootiyks deel in den Volkshoogmoed. Niet te vrede om den Godsdienst huns Lands als de eenige goede aan te zien, veragt een Hoogmoedige van deezen ftempel alle andere. In het Ko- ningryk van Tanjaour zyn Braminen, die waanen af te ftam- men van den God Bratrona,en denken boven hunne Konin- n verheeven te weezen ; zy agten zich bevlekt en onrein indien de Paréas , lieden van een laager Stam, hun aanraa- ken, en het (aart die niet vry de zelfde Goden als de Bra- minen aan te bidden. —— De eerbewyzen welke men in ` ` SYapan aan den Dairo toebrengt zyn bykans Godlyk, de aarde is niet waardig hem te draagen , noch de Zon om hem te beftraalen. Men heeft zo groote hoogagting voor de gewaande heiligheid van zyn hair, baard en nagels, dat _ men noch de eene noch de andere durft korten , dan wan- geer hy flaapt; dewyl de dienst welke men hem toebrengt als dan by de Japanners voor een diefftal doorgaat, die de Paire niet kan verontheiligen, Eertyds was hy verpli eenige uuren in den voormiddag op zynen Throon te zit- ten, wel in agt neemende om zyne handen, oogen, hoofd en andere lichaamsleden onbeweegiyk te houden om daar door de rust zyner Staaten te verzekeren: dewyl men zich verbeeldt , dat vuur , oorlog en hongersnood de Landen des Ryks zouden verwoesten , op welke hy enkel het oog fioeg. Het Hofgezin van Dairo is zamengefteld uit Ho- velingen omtrent zo trots als hy zelve; ’t is waar zy vernederen zich tot het maaken van mandjes en hoefyzers voor de Paarden, en andere beuzelingen van dien aart, om niet van honger te fterven; maar zy Dammen af van den eerften Halven-God van de tweede Heerfchappye , en befchouwen de rest des Menschdoms als veragtlyke feren. ' Welke trotfche inbeeldingen en dwaasheden worden uit dien Hoogmoed niet gebooren ! Het kleine en zwakke Volk Watché geheeten, was eertyds huns agtens, het mage tigfte Volk van Noord Amerika, de Adel beftaande, ge- Jk zy verwaandiyk fpraken , uit vyf honderd Zonnen, werd beftuurd door de grootfte Zon. Zie hier een Daat van het tegenwoordig Opperhoofd deezes kleinen Volks, % welk my als eenig in zyne foort voorkomt. Alle mor- gens treedt hy uit zyn hut, groet de Zon, biedt dezelve Zyn pyp aan, en fehryft haar met syn vinger den koers es ` - voor p ~ VAN VOLKS HOOGMOED. EN DWAASHEID. 183 voor, welken zy dien dag moet houden, — Een zeld- zaam fig van betoon der dapperheid heeft ’er plaats by de A jers. Pater LABAT verhaalt ‚dat hy ‚in ’t Hof van den Koning deezes Lands gegaan zynde om hen te begroeten, zo als hy daar mede bezig was, een twintig ftokflagen op den rug kreeg , waar onder hy meende te bezwyken. De goede Nader bereikte de poort, waar men hem veel be- leefdheden hewees. Dit is, verzekerde men hem, het ont- haal ’t welk wy doorgaans aan de Vreemdelingen geeven , om hun te toonen ‚dat er in °t gansch Heelal geen dapper- der Volk is dan de Abysfiniers, en dat men zich voor hun moet vernederen. — De Volkshoogmoed doet zommie gen, om eene harsfenfchimmige vryheid te handhaaven, weezenlyke voordeelen verwaarloozen. De Engel/chen had- den in erland ‚ en op het Eiland Minorca, effe, breede en rechte wegen gemaakt; maar de deren en de opgezete» nen van Minorca, nayverig over hunne gewaande vryheid, hebben nimmer die wegen willen bewandelen; zy volhard- den, trots de veelvuldige ongemakken , met de oude We- gen, hoe hobbelig en bezwaarlyk zy ook mogen wezen, te ebruiken, d F kunde / ke b oogmoed, gegrond op onkunde „is gene ror van misbruiken en belachlykheden, Men maakt grooten ophef van de Zedekunde der Chineefen , terwyl dezelve geen ander oogmerk blykt te hebben , dan om de harten voor eene eigendunkelyke Heerfchappy te doen bukken „ waar door zy aan de Staatkunde is onderworpen. == Men heeft op aarde geen gefleepener en doortranter Volk dan de Chineefen, zo zeer zyn zy vervreemd van de natuure lyke eenvoudigheid en de opregtheid des harten, in de Zen dekunde van eene volftrekte noodzaaklykheid. De Chinees fen zyn ook allerkieschst in het Dok van welvoeglykheid, De Vrouwen vermyden het, zich in °t openbaar met de Mannen te vertoonen; en naa dat zy geftorven zyn , draagt men alle mogelyke zorge om haare lyken niet digt by die der Mannen te leggen. —- De Cbinee/en zyn de eenige niet , in wier geest het Bygeloof en Godverzaakery ge paard gaat t de eenvoudigíte gebeurtenis{en {chryven zy aan booze geesten toe. ‚ — De geheele Geneeskunde der Chineefen beftaat in onm» befchaamd te liegen, op het voelen van de Pols, en de kennis van enige eenvoudige Geneesmiddelen , die van Vader op Zoon overgaat. Wanneer de kwaal dezelfde niet $s als zy gezegd hebben , tragten zy, om de eer van hun zeggen op te houden , den Lyder ín die ziekte te doen forten. veragting der Chineefen voor andere Volken gaat zo verre, dat zy zich gehoond, en in hunne eere be dedigd zouden rekenen, wanneer zy zich van hunne uit» vindingen bedienden. Zy lieten veel liever een gedeelte der Stad Canton verbranden , dan dat zy den Vlootelin- gen van den Admiraal Anson toeftonden den brand te blusfen, Zy ftellen zich de Aarde voor als een vierkant „ in welks midden China geleegen is 3 rondsom °t zelve zyn de andere Landen, hier en daar als hygeval verftrooid, in dè gedaante van kleine Eilandjes. In naavolging van dit denkbeeld heeft een Zeit, in eene Wereldkaart voor de Cpineefen vervaardigd , hun Ryk in *t middelpunt geplaatst. - De Mauritaanen denken dat hun Land het fchoonfte is vän de geheele Wereld, dat cop de moeite genomen heeft om zelve Etbiopie te fcheppen, terwyl hy het overige der Wereld door dienst zyner Engelen voortbragt. ——— Volkswaan doet een Laplander, in het dik befneeuwde Noorden, het Aardsch Paradys zoeken. Deeze verregaan- de hooggevoelendheid brengt te wege, dat een Inwoonder van Parys zyne Landsgenooten voor de eenige denkende Weezens op den ganfchen Aardktoot houdt 5 maar een Spaansch Priester, in den lof van St. Roc uitweidende, Der zich op den Bol der waarheid door nyd tegen Franke syk , en yver voor zyn Vaderland, vervoeren , in deeze woorden uitbarftende. „, Hoe heeft , egter, de Hemel, zo regtmaatig in zyne fchikkingen , kunnen gedoogen , dat zo een Heilig een Franschman geweest is”! Wy voegen hier nog by als een treffend Staahja, van ` "` OIKS VAN VOLKS HOOGMOED EN DWAASHEID. ijs Volks Hoogmoed , het geen mèn vindt aangehaald van den xan der Tartaaren , in het bekende Stukje , de Wilden van Europa (*). s, De KAN der Tartaaren gebruikt niet dan melk, heeft geen huis, en leeft enkel van den roof, Als hy het middagmaal gehouden heeft , roept een Wapen- draager ùit: dat alle de Koningen der Aarde gaan eeten , ine dien bet bun goeddunkt”’, (© Zie, de Wilden van Eufopa, bl. 5. By de Drukkers deezes Intema en Tieboel , in t jaar 1768 , voor de tweedemaal uitge- geeven, in 8vó. EENE ALLEGORIE CA, Die goeddaadig Mensch, een’ zyner Slaaven willende gelukkig maaken, chonk hem zyne vryheid ; hy deed , vervolgens , een Schip toerusten, en gaf het hem om daar mede zyn geluk op te zoeken, in zodanig een land als ’t hem zou behaagen te verkiezen. De dankbaare Slaaf ging onder zeil; naawlyks was hy op zee, of een fchriklyk onweer wierp hem op een Eiland, “geen hy dagt woest en onbevolkt te weezen; hy hadt pe koopwaaren verlooren. De overige Manfchap, by de Schipbreuk verdronken , was hy „alleen en zonder hulp , overgelaaten aan de onzekerheid van zyn toekomend lot, tgeen hy dagt niet anders dan hoogst elendig te zullen wegens, Hy wandelde heen en weder , vol gepeinzen , wanneer zich een betreeden pad aan zyn oog opdeedt, hy volgde het zelve met blydíchap ‚en ontdekte, in ’t wykend vergezigt , eene groote Stad.. Zyne hoop begon te herleeven , en y rigtte zynen weg derwaards. — Marr hoe groot waszyne verbaasdheid „toen hy aannaderende zich omringd vondt door de inwoonders op zyne aankomst toe fchieten- des De Herauten begonnen uit te roepen. … Volk, ziet pwen Koning”, de toejuichingen gingen hem vooruit ter Stad ins werwaards hy met grooten toeftel werd heen ge- leid; men bragt hem in °t Paleis, het gewoon verblyf der Koningen , daar de purperen mantel hem bekleedde , en de rykskroon op zyn hoofd praalde, De voornaamfte Heeren kwamen hem, in den.nanm des geheelen Volks, trouwe zweeren, en gelofte van gehoorzaamheid aan den Koning doen, Dees (*) Melanges de Litterature Orientale. , uas 4 Ka 26 ZENE ALLEGORIE, y Deeze nienwe Vorst dagt dat dit alles een droom was ; eh ondertusfchen door eene lange ondervinding overtuigd dat ‚ zyn lot met de daad beftondt , vroeg hy zich zelven. — Wat betekent dit alles ? Wat heeft het Opperweezen met my voor”. Zodanige overleggingen , onophoudelyk hem in de ge- dagten maalende , poogde hy eenige opheldering te kregen, Hy ontboodt by zich die Hovelingen’, welke het meest by hem kwamen , hem raad gaven, en door de Voorzienige heid gefchikt fcheenen om de Regeering met hem te dee len. — Vifier, fprak hy, wie heeft my tot uwèn Kóning ver, heeven ? waarom gehoorzaamt men my ? en wat moet er van my worden ”’? — an Weet Vorst , antwoordde de Staatse dienaar ; dat de bewoonders van dit Eiland: den Aller- hoogften verzogt hebben om hun ’s jaarlyks een Zoon van ADAM te zenden om over hun re heerfchen. » Hebben myne Voorzaaten , fprak de Koning tot den Vizier , ook kennis gehadt van een zo hard lot, °t welk hun ` boven t hoofd hing ?” —, „Niemand hunner , antwoordde de Staatsdienaar , is Ter onkundig van geweest; doch zy hebben geen moeds genoeg gehad om het oog, ver- bysterd door den glans des throons, op een zo fchriklyk toekomend tydperk te vestigen: dronken van ras voorby= gaande vermaaken, hebben zy hunne gedagten afgewend wan een duurzaam en beftendig goed, en het lot , tgeen hun dreigde, niet weeten te ontgaan; het jaar huns verbal - CEA ` RENK ALLEGORIE. a heeft dtoos den kring voltrokken, zonder dat zy het be, merkten: de noodlottige dag is eindelyk gekomen en niets is ‘er door hun gedaan , om een zo onvermydelyk en droe- vig lot te verzagten”. Dit gefprek van den Staatsdienaar vervulde den Vorst met vreeze , hy zag met fchrik te rugge, dat er reeds een gedeelte van dien kostlyken tyd verftreeken was; en befloot het overige gedeelte tot zyn voordeel aan te leggen, „ Wyze.Vifier, fprak hy tot den Gelsigeest, gy hebt my deeze rampen aangekondigd, wie kan my leeren, welke middelen ik moet aanwenden om ze van my af te weeren ? ® „ Wees gedagtig , was hetantwoord van den Geleigeest , dat gy naakt op dit Eiland gekomen zyt, weet dat gy ser ook naakt van zult afgaan „en er nimmer wederkeeren, Daar is maar één middel om de gedreigde rampen te onte komen; gy moet na het Eiland, werwaards gy gaan zult, bekwaame werklieden zenden, die voorraadíchuuren voor u oprigten , die gy moet opvullen met noodige leevense voorraad. Maak gebruik van de oogenblikken uws voor- fpoeds , en verzamel middelen tot den tyd der behoefte; doch men moet vaardig de hand aan *t werk (laan , de tyd dringt , het uur nadert „en het voorby geloopen oogenblik keert niet weder. Bedenk, bovenal, dat gy , op de plaats, werwaards gy heen gaat, om er zeer langen tyd te vere blyven „niets zult vinden, dan °t geen gy, in de weinige dagen uws voorfpoeds, die u nog overig zyn, derwaards hebt overgevoerd ”. ` De Koning keurde den voorflag des Staatsdienaars goed, en fchikte zich naar den gegeeven raad. De werklieden werden terftond overgezonden zen de kosten ‚daar toe ge- fchikt, zorgvuldig befteed, om het werk voort te zetten, De Monarch zondt na het Eiland zo veel bewoonders, als hy noodig oordeelde om het een. aangenaam en vrugtbaar verblyf te maaken. EA Middelerwyl naderde het oogenblik - waar op hy zyn Koningryk moest verlaaten; maar deeze Vorst wel verre ` van zich des te bedroeven , reikhalsde na het oogenblik „ op’twelke hy bezit zou neemen van zyne nieuwe Staaten, De voorfchreeve dag kwam eindelyk , hy werd van den throon gebonsd , van zyne koninglyke kleederen beroofd, gelyk men hem voorzegd hadt, en gebragt op een {chip , 'twelk hem na de plaats zyner ballingífchap overvoerde. De ontthroonde Vorst kwam ‘er behouden aan,en leeft ‘er zog- gelukkig van den voorraad, door zyne Wysheid daar opgelegd. K 5 ARAB- rds bre aiikdohtë, Araschan, de Opfteller deezer Alleporte, geek Se de molgende verklaaring van. „ De goeddaadige Mensch is Gop De Slaaf het ontvangen Kind, Het Schip, waarop ze Meester hem doet gaan „zyns Moeders lichaam. De Sc breuk, het oogenblik derGeboorte. Het Biland, waar hy komt , is de Wereld. De Geieigeesten , die hem ontmoeten, zyn de Oùdets, die de zorg over zyne Opvoeding drat- gen. De Staatsdienaar , die hem verwittigt van het droevig paakend lot, is de Wysheid. Het Jaar, ’t welk hy imoet heerfchen , verbeeldt het menschlyk leeven ; en het woeste Eiland, werwaards hy wordt heen gevoerd, is de andere Wereld. De Werklieden , die hy daar heen zendt ayn de goede werken in dit leeven. De Vorften zyne Voorgangers; die afgezet en weggevoerd werden , zonder agt te flaan op de rampen , welke hun dreigden , zyn de meeste Menfchex , die , alleen ingenomen met de verthaaken der tegenwoordige wereld, niet denken om de: andere; waar zy ongelukkig Zyn , om dat zy geen goede werken gedaan hebben , en ledig voor cop verfchynen. dé. rr ntt ST + | SZ eg ee a | Nb ESB E RIG T , , | van CORNELIS PLOOS van AMSTEL , Jac. ‘Corn, Zi ‚ MededireBeur vän de Teken- Academie der Stad ner dam: van bet Zeeuwfche Genootfchap der Weetenfchappen te Vlis- fingen „en Lid van de Hollgnaftbe Maatftbappye der Wee- ` tenftbappen te Haarlem, d | aande | BEMINNAAREN per SCHILDERKUNST. ' Key Nederland al voor lang, in hee voortbrengen, aankweeken en befchermen van nutte Kunften en Weeteníchappen, de aan, dagt van andere Natiem tot zig trok, verdiende het zulks inzondere ‘heid door °t beoefenen der Schilderkunst, die "er in zulk een’ hoo» gen top en Mister bloeide, dat Nederland billyk den roem verworf, van in de eenvoudige natuur boven andere nit te munten, Daar dees ze Kunst nu dic aanzien verkreeg , ontbrak het haar ook aan geene Beminnaars; die, daar. ze altoos zullen {trekken tot Sieraaden van het Gemeenebest, door bet verzamelen van Kuastftukken, den Oefe- maren tevens dienden ter verkryging van meerder bekwaamheid, en den Liefhebberen ter uitbreiding hunner verkregene kundigheden, Deeze Mecenaaten bepaalden hunne zugt niet alleen tot de kunst vag Vaderlandfche Meesters, maar verfierden daarenboven hunne Kabinet- ten met de Werken der beste Ieeliaanfche en Franfche Schilders, en wel in zulk eene menigte, dat men , aangemerkt den kleenen omtrek vàn ons gewest , veilig mag befluiten , dat, gelyk er geen Land isp t welk zoo veele uitmuntende Schilders voortbragt , "et ook geen te Vinden is, daar zoo veele fraaije Verzamelingen van Schilderyen ge- vonden worden. Alzoo nu de Liefde tot de Kunst onder deeze loffelyke getuigenis, naar maate der verdiende waarde , natuurlyk moet aangroeijen , en ik eene byzondere hoogagting voor de Beminnaaren der Schilderkunst gevoele, waardoor ik altoos vermaak fchep in het vervullen bunnes verlangens zoo veel my mooglyk is, meen’ ik verpligt te zyn hen lieden van mu af aan te berigten dat gemelde Heer GERRET BRAAMCAMP voorneemens is, deeze zyne Verzameling van SCHILDERYEN, benevens een aanzienlyk getal BEELDEN en BEELDWER- KEN van Goud, Zilver, Metaal, Yvoor, Marmer enz., door A bert Durer, Quinoy, Francis, Algardi, Cresfant, enz. gelyk ook eenige Bootzeerfels en andere Zeldzaamheden op den a fen van de aanftaande Maand July 1771, den Liefhebberen by openbaare Veilinge aan te bieden. ` Dog om eenigzins naauwkeurig te zyn , kan ik niet mieten van hen mede te deelen eene flaauwe fchets van dit zoo groot als ` kunstryk Kabinet , tot de Verzameling van het welke, geduurende dertig ‚ tene wyduitgeftrekte kundigheid en groote Schatten befteed zyn. Een Kabinet, thans nog een Cieraad deezer aanzien- Iyke Koopftad, °t welk, wel verre van dat het ooft verbrooken of verdeeld werde, veeleer verdiende in een Vorftelyk Paleis overge- bragt, en alzoo deszelfs Stichter ter eere bewaard , en der verge- telheid onttrokken te wórden. Men verwagte in dit Gefchrift flegts eene optelling van de Soorten en het Getal der Schilderyen , om te dienen voor dezulken aan welke dit Kabinet geheel onbekend is, en tevens tot een Voorlooper van een’ uitvoeriger Catalogus, waar in alle de Kunstftukken in het byzonder befchreeven ‘zyn, en die de Liefhebbers by de eerfte gelegenheid mogen te gemoet zien. Deeze beroemde Verzameling beftast Lin 80 Historifche Stukken , zo gewyde afs ongewyde Gefchiedenisfen en Zinnebeeldige Ordonnantien , door Jealiaanfche , Franfche ep Nederlandfche Mees- ters, als: Ee L. DA VINCL I. HANNIBAL CARACHE, l. Le D'ARRIGONIe I. CAREL CIGNANL 3. JOHANNES FRANCISCUS | I. THEOD. GHISL CHIN DACENTO. I. FRANCESCO MAZZUOLIs 3. FREDERICO BAROTIUS, Of PARMIGIANO, © A ‚ Le GIA- BARBIERI Of LE GUER- | 3, CAROLO MARATTIe. KRI pe, 141 Å. ciaoo DA PONTE, f tenbamet geftoffeerd. DE BASSANO., | d, BARTHOL. BREENBERCG, 4. GUIDO RENI. Ie ALBERT DURER., 1. FRANCESCO SOLIMEENE. | 1. GEERARDS Van Ante I. JACOBO ROBUSTO , of werpen. TINTORET. I. HENDRIK GOLTZIUS, / l. TITIAAN VECELLO. , ` | Ó. GERARD DE LAIRESSE. 2, PAOLO CALIARI DE VE: | I. CORNELIS POELENBURG. RONESE , Of PAULO VE- | 5. REMBRAND VAN RHYNs RONEES. | 5. Je ROTTENHAMER. I. JEAN JOUVENET. 6. PETRUS PAULUS RUB 2%, PIRRRE MIGNARD. BENS. , 8, FLUWEELE BREUGEL 3 Is GODFt, SCHALKE, ` zommigen van welke f r. JOACHIM UITEWAAL. door van Balen en Rot- | 17.-JACOB DR WIT. `. H In 6o Moderne Verbeeldingen van Gezelfchappen enz. 5. GERARD TER BURG, 1. WILLEM VAN MIERIS. 2. COEDYK. I. L, DE MONNI. 6, GERRIT DOUW, 2. EGLON VAN DER NEER, L BARTH. VANDER ELST. | 9. PALTHE. l l. GERBRAND VAN DEN I. AARNOUD RENTINCK, EEKHOUT. l. ENGEL SAM, 3. PIETER DE HOOGE. 2. PIETER VAN SLINGE- l. T, KEYZER. `` | LAND. | 9. JOSEPH LAQUY. | 5. CORNELIS TROOST. ID CABRIEL METZU. f» ARY DE VOIS. 5. FRANS VAN MIERIS. . | 2. ZEGELAAR,. de Oude, o DL In zo Boeren Gezelfchappen. 2. ADRIAAN BROUWER, - | I. Pe DE LAAR, Of: Ban 1e LEUVET, BOOTZ. \ LC I3. Ae 343 13. ADRIAAN VAN OSTADE. Ga JAN STERN, ta’ ‘6. DAVID TENIẸRS, IM, - In:7-Pogrtraiten. A 2 E/S/ 1, HENDRIK. Sënn ZORG. I. ANTHONY VAN DYK. 3. JAN HOLBEEN, 3. Je FRANS VAN DER MYN. V, In 68 Landf-happen met allerley ftaffadien, Paar- l den, Fi: AVERCANP , QF STOMè ME VAN CAMPEN,. 2. JAN ASSBEXN , OF ERAR: BELJE. . d 7. NICOLAAS BERCHEM. - 2 JAN BOTH, ‘2. PAULUS BRIL. Ief IMON VAN DER DOES. 2 JAN VAN- GOOVEN. 2+ GRÍPPIBR. VI Sen, Schaapen enz. 2. JAN. VAN RRC, 5. KARBEL DI JARDIN. 3 JOHANNES. LINGELB4Ge 6. PAULUS POTTER, Zo. Je RULÁDAAR. `. » 2. FRANS SNYDERS. 8. ADRIAAN VAN DE VEL» DE, - 16. PHILIP WOUWERMAN. Je HARMANUS: ZAFTLEE- i VEN. . D 1 el In 17 Romeinfche: antique Gebouwen, Kerken, Stads Gezigten en moderne Geftigten. ~d ` I. JAN TEN COMPE. 3. DE» VAN. DEELEN, 8. JAN VAN. DER HEIDEN, 2. LOCATELLI, VII. 2. LUDOLF BAKHUIZENe ën AB? STOREn | at d In 8 Zeėgezigten. I. DE, LORME. ot I. HENDE.. VAN.DER VLIET, I. JACOR VAN DER ULET,. $ ‘ďa © e là oo pre 3. WILLEM YAN DE VELDE. * Ie KREE, JERMAN, > ea rid eh VIH, eu. Ie 6.Vogela en andere Beesten. ' ' 7 = -3 d ) 7 a D 2. MELCHIOR HONDEKOEe |: 4. JAN WEENIX. ` e DER ` se en ie 3 ee Ai Ín 13, Blpemen en Vrugten, 4 JANDAVIDSZ.DEHEEM, | I. K. ROEPEL, A JAN VAN, HUYZUM, | 2. Se VERELST. ` y het den Kunstminnaaren niet onaangenaa pie Kee doch naauwkeurige befchryving mede S. deelen van zeven Schikderftukken vir deeze talryke Kunstwerken, Nietom dat deeze eenigen voorrang boven anderen in dit Kabihec verdienen 5 maar alleen tot eene proeve om eenigzins te kunnen oordeelen over de waardye ep kostbaarheid van deese overheeriyke Verzameling, ` - vn eee 3 He Kie Stuk is van man veckLo. Dit frapjja Schilderg ver- …_beeldt een. Slapende Venus, byna levens grootte, liggende met het sangezicht na. vooren: gekeerd., geheel naakt, op een ryk >. & met purperen zyde bekleed rustbedde. In het verfchiet, ziet men in een aangenaam Landfchap , boven het Gebergte, den dageraad aaabseeken:, en verders eenige Gebouwen en Menfchenbeelden, Zynde dit alles met het keurige oordeel ` dor deezen. geooten Meester ter uitvoer gebragt, om , door de xmentemmende fomberheid van denagtergroad , de fchoonheid van het Naakt of de Vleesch-koleur, de tederheid, der Tipten , de dunbeid der. flag - fchaduwen en de heldere reflectien als een geheel uitgebeeld, op den voorgrond meerder luister by te zeen: hier door wordt de befchouwer te meer verrukt „door - defraaïheid van; den vasten en zeekeren omtrek der Ledemaaten „ ”_ en de bevalligheid der geheele gedaante; dit doet hem met rege ` verwonderd ffaan over de natuurlyke uitbeelding van deeze flapen- __defchoonkeid. Inzonderheid moeten alle Kunstoefenaars verbaasd ' , faan , 200 over de wonderbaarlyke Kunst van uitvoering , als over de bekooryke gedaante , natuurlykę {choonheid en het Coloriet; 7 zy hy mer oplettendheid befchquwe, hoe zigtbaar ‚€n eigevaarig het bloed. uit het bovendeel van den regter arm, de de Godinne oves heg hoofd heeft gelegd, benedenwaarts en | ot- ih ` muntenden Meester bekend zyn, cE E R IG ZE, onder de Oxelen gezakt is; of dat hy lettè op de dunheid var _ het tedere vel, en waarneemt, hoe de beenderen , hier en daar, door het’ vleesch , zigtbaar zyn,en dat tevens, door de goe, baarheid van den omtrek der tegen elkander werkende Muasenlen, eene aangensame Verfcheidenheid over het geheele Lighaam verfpreid wordt ; ja dat alles zeer cigenaartig naar de gedaanten der Deelen , haare plaats en werking, verbeeld is: waar door ieder Kenner, dit befchouwende, naar waarheid moet beiget, _ dat dit Stuk een der treffendfte Werken is, welke van dien uit | Hoog 42 breed 65 duim. Het IIIde is een der Vyf Schilderyen van REMBRAND VAN REYN, El van ouds vermaard onder den naam van het Ar, Pieters Scheepjc. Men ziet in het zelve Christus, liggende in het agterfte- gedeel van het Schip ; wordende door eenigen zyner Discipelen met een grooten yver uit zyne flaap gewekt, De Discipelen chu zeer beangst en bleek van vreeze, om in het Galileefche Meir, door de golven die reeds zoo veel over den Voorfteeven heenen dan, dat het Schip vol water raakt, verflonden te worden; 29 zien radeloos uit na allerley middelen ter bekoudenis; eenigen zyn bezig om het zeil , dat reeds gefcheurd is, neder te trekken, en anderen om het zelve in deezen nypenden nood langs het benedenfte deel der Mast niet alle kragt heen te haalen : daar zyn Yer welker handen aan het Wand en de Touwen der Takelagie door ontfteltenis bekneld zyn. De Stuurman zit moedeloos , met het gebrooken roer in handen ‚de laatfte overftorting der Golven af te wagten, die het Schip nevens hen allen naar de diepte al doen zinken, De gebeurtenis in die yslyk Tydftip,- waar in de 7 woest B E A I G Te us s woesheld der Zee door ’t geweld der ftormwinden bewoogen, , de ongeftuime baaren metde donkere wolken dreigt te vereenen „. word in dien akeligen Avondftond door het licht der felle Blixemftraalen voor den Aanfchouwer zichtbaar, en het moest hem met de grootfte. ontroering en fchrik vervullen , zoo hy niet tevens in het Gelaat en Houding des Heillands eene bovenmen- fchelyke bedaardheid van gemoed gewaar wierd. Ik verbeelde my dat er geen natuurlyker en tevens aandoenlyker Schildery dan dit te vinden is, zoo wegens de uitdrukking als tegenover- ftelling der Hartstochten en de Werking van Licht en Donker, Rrmsrann, heeft ten minfte nimmer de wedergade in fraaiheid gemaakt, en het overtreft in alle deelen der Kunst, van Teeke- ning, van Koloriet, kracht en uitvoerigheid , alle zyne andere Werken, Hoog 62 Breed so duim, Het IVde Stuk is door het kunstryk Penceel van GERARD 'LAIRESSE gefchilderd , en verbeeldt de Vergasting van drie Hemelfche Mannen door Abrabam, voor de Deure der Tente onder het Loof van een Boom; een Dienaar ‘is bezig met oriderdanigheid aan een dezer Gasten , die gezeeten is om de Voetzoole tè ont- binden, en de Voeten op het bevel des Aartsvaders met het water dat nevens hem ftaat, te wäschen, Abraham fchynt op de vraag van een der Mannen te antwoorden, en met de hand te wyzen op Sara, die zig ter zyde in de Deure der Tente , lagchende over de voorfpelting van haare Zwangerheid , vertoont. In't verfchiet fchynt een Dienstmaagd met een Schotel (pyze ta naderen. Men ziet in Abraham, wiens gelaat en houding eene Zagtmoedige. deftigheid aanduidt, een genoegen en goedwillig- heid jegens zyhe Gasten. Alles wordt door een helder licht en eene Zomerfche Warmte befcheenen. Dit Schildery is door de Zamenftemmendg kleuren , en ongemeene tederheid van Penceel , zoo fraay behandeld dat het een der beste en treffendfte Kunste ftukken deezes Meesters is. JN | Hoog 45 Breed 68 duim, Onder zoo veele’ als fraaije Schilderyen van moderne Verbeeldin- Ben door FRANS VAN MIERIS, COEDYR, GABRIEL METZU, muntên uit "P alleraitvoerigfte (rukken van GERARD pouw van welke wy; tot V. DEEL, MENGELW. NO, 3e L eene A Leg 3 E Kk IG Ge ` eene Proeve v voor ons Vde Tafereel! , een derzelver zullen trachten ‚ te befchryven. ‘VWerbeeldende: Een rykgemeubeleerde Binnenkamer, wagrin zig eene bevallige Vrouw zittende vertoont. Zy is gekleed in eer geel fatynen Rok met zilver doorwerkt, en een bie van Pur- per Fluweel met Hermelyne randen „en bezig om een kind, dat zy uit de wieg, die naast haar ftaat, heeft genoomen, de Borst te geeven. In het verfchiet ziet men een Chirurgyns Winkel, daar eene Operatie aan een’ Boer gedaan wordt; een Vrouw agter hem ftaande {chynt bedroefd z. ter zyde van den Meester (laar zyn knegt aandagtig , op °t geen ‘er verrigt wordt „ te letten. Dirt Schildery is van een wonderbaariyk uitwerkzel van ` Licht en Donker, en bedekt met twee tegen elkander openflaan- de deuren, welker binnen zyden door denzelfden Meester be- fchilderd zyn; verbeeldende by het Kaarslicht, waar in deeze ‚groote Meester inzonderheid heeft uitgemunt, het eene een _Avondfíchool, alwaar op den Voorgrond een Meester bezig is zyne Discipelen is het Rekenen te onderwyzen; en het ande. ` re een Pennefnyder.: Alles by uitneemendheid natuurlyk en kragtig gefchilderd, De buiten zyden deezer Deuren zyn kunftig in ’e graauw be- fchilderd door m. come, en vertoenen eenige zinnebeelden der _kuníten en weetenfchappen. Hoog 27 Breed 32 duim, Een der Boeren gezelfchappen door ADRIAAN VAN OSTADE zal ons Vide zyn: : Men ziet hier in ber binnenfte van een boerenhuis een groot gezel `- fchap van verfcheide Huislieden, meer dan oo in getal, van beide Sexe, oud en jong , die danzen , zingen, fpeelen, en - zig op allerley wyze vroiyk maaken ; het Licht komt zyde: Kings van agteren door een groote openftaande Deur invallen, en verwekt een verwonderlyke uitwerking van. Licht en Don- ker. Men ziet de Hartstochten in onderfcheiden kunne en jaaren in al de Beelden wonderbaarlyk getroffen, en de vrolyk- heid die in het geheele Gezelfchap heerscht, verwekt vreugde in ieder befchouwer, terwyl hy zig ten uiterfte moet verwon- deren over de Vastheid van Teekening, en het Schoone Colo- , , riet, Ennio tT 147 Ger, dat deeze Meester, volgens zyne gewoonte , in dit Stuks, ` veruklyk heeft uitgebeeld. ` i ` l Hoog 25 Breed 23 duim. Het VIlde Stuk, dat ik bepaaldlyk van de Landfchappen zal befchry- ven , zal , onder zoo veele verrukkelyke Schilderyen ‚de bekende Osfedrift door PAULUS POTTER zyn. langs een’ weg Tien Osfen, welke alle even natuurlyk verbeeld op den weg fchynen voort te loopen. De levendigheid in al de deelen. des Lighaams, en de byzondere aandoeningen in ieder Dier, zyn’erzoo eigenaartig in uitgedrukt, dat men zig verbeelde dit alles weezenfyk te zien. Op den Voorgrond ziet men een ‘hond die "er by loopt; werdende dit alles door een krachtig : Zonlicht gedaagd. Het verfchiet verbeeldt een Dorpgezicht en aangenaam Eandfchap : dit Stuk wordt van alle Kenners, die het | gezien hebben, voor hèt Capicaalfte en fraaifte gehouden.. Hoog 52 Bried 78 duim, De kortheid van myn beftek laat my niet toe in de befchryving deezer ryke verzameling breedvoeriger uitteweiden, ik zoude anders van nog zoo veele, als door VAN DER HEIDE Onder de Gebouwfchil- ders; BAKHUIZEN En W. Ve De VELDE onder de Zeef/childers; en ins zonderheid van zes boven allen uitfteekende Bloem- en Fruitftukken ,. door den grootften der Bloemfchilders JAN VAN HUYZUM, moeten ípreeken , te meer, daar deeze ftukken de bereemdfte onder zyne beste Werken zyn. Dog men zal myne poogingen ten goede houden, alzo dit Berigt, gelyk ik gemeld heb, alleenlyk dient tot een Voor- looper van een breedvoeriger Catalogus; ten einde de Betninnaars. der Schilderkunst aan te maanen om uit dit heerlyk Kabinet zig een voorraad op te doen der uitgelezenfte Schildirftukken, van welke men de wedergade moeilyk elders te vergeefsch zoude zoeken en welke de verwondering en goedkeuring der kundigften hebben weg- gedragen, Wenfchende voorts dat deeze myne poging moge ftrek- ken ten meesten nutte van alle brave Kunstlievenden. WAAR- Een Landman dryft : \ 129. 7 i29. zeg 8$42[42/38| ' W is 5 — 5 — 8 |222529Z OZ O | SNN 1730. 2 30. Ad 5 |4046|38 |Z t OZt O dl 6 — 6 — a 332Z O E? 23 — Ob — gl — 34146 38 Z O É O iZ 27/30.: ok 30. oi o4 33144138 | W asje o e WAARNEEMINGEN omtrent de EUGTS-GESTELDHEID, WEDER En WIND, te AMSTELDAM, in February 1771. l boor ANTONIUS WILHELMUS SCHAAF, Med. Dog. Barometer, i Therm. , Winds, Streek, | Wedeg, l D. je morg. Ze midd. Ze Géi, RO. SMorg’simidd, K BV. Gefteldb, W W |Reg. Hel. al 8 ko 84 —10$141|43138 — |— IN W [Ber Buijig 3130. I |30. 14/30. 2 [33/40/39 == N W |— Held. Reg. 4 — 2 | Je 18404441 Is wW W |Betr.Held, zi ër 24 — 3$'40/42|35 N WIN O IN O [Mist Ber, bl 4 | 4 |= —|31|[°9|27| O O O Helder, zk 3 — 2$j— 2 (24275 N ON O Bag, 11$ — 1 |— 24 .29,26|22 [W.NO | (BEE, Q30. of — 2 |— I 12227 26) O O |— (Helder Sn, e1029. 11$ 29. 11429. TO (ZIS ja ja |Z O (Sneeuw. rij 8$'— 8 — 6 |2425|23] Z |Z kal N [Btr. Sn. O Helder Btr. O O Z Z | Z Z O Z O |Betr. Held, W NW Beg Mist vn Z W [Mist 35137135 |Z. O f O Z O jm Hoogfte Barometer d. 30. 6 \ | | Hoogfte Thermometer gr. 5I , Laagfte Thermometer gr. 21 ) \middelb. gr. 36 SZ Den ro ’s morgens, plaatfte ik ‘een van myne. gelykwyzende —— Q 21 Thermometers onder in het water van mynen Regenbak, en be- vond dezelve, na omttent een half uur daar in geweest te zyn, té ftaän op 48 graden; zyude dus 27 gr. warmer, dan in de open lugt A EE MEA GEL IW ER K, ‘TOT FRAAYE LETTEREN , KÖNSTEN EN WEETENSCHAPTEN BETREKKELYK, \ ee OPHELDERING VAN HANDELINGEN IL VERS-16 —22,-OM DE VERUAALEN VAN MATTHEUS EN LUKAS, WEGENS HET LOT VAN JUDAS ISCARIOT ; OVEREEN TE BRENGEN. … (Uit. ber Kogelsch.) K begryp , dat de voornaamfte zwaarigheden, welke men gevonden heeft in deeze Aanfpraak van PETRUS tot de Discipelen , ontftaan zyn uit het denkbeeld, dat alles wat wy in die Verzen.vinden , tot de Aanfpraak van den Apos« tel behoort, Het dunkt iny onnoodig dit te veronderftek len. Het chent my zelf eene onnatuurlyke en onoplos= baare veronderftelling, dat perrus, wanneer hy tot Foos den fpreekende , in de Stad Jerufalem, over het Lot van hunnen geweezenen Medegenoot JUDAS IscARIGT , binnen zeven weeken naa dat het gebeurd was, en, ongetwyfeld, in de gemeen gebruiklyke Taale der Fooden redenvoerende, Zodanig eerte.witdrukking zou gebruiken „als ons voorkomt In het laatfte. gedeelre van het 19 Vers „zo dat die Akker in un eigen taale genaamd wordt Akeldama, dat is, sen Akker ` des Bloed, Deeze komen my ten minften voor als de eigen woorden van LUKAS, by wyze van opheldering, gevoegd in het verhaal der Aanfpraake van-PeTrus. Zeer eigenaars Ig was het voor LuKAS, dat hy; in de Griekfche taale. (chryvende, en eene gefchiedkundize aanmerking bybret- gende, veele jaaren naa het voorval tot welke dezelve be- hoort, deeze woorden gebruikt, en zegt, dat de Akker, în bunne eige taale , dat is, in de Yovdfche fprnake , genaamd wordt Akeldama , °t welk zo veel zegt als Bloedakker. e Doch my dunkt dat het geheele 18 en 19de Vert niet te houden zy voor een gedeelte der Aanfpraake van Apostel PETRUS, maar voor de eigen woorden van den Gefchied- fchryver Lukas; in welke hy ten oogmerke heeft zynen Leezeren eenig berigt te géeven , wegens het. fchriklyk tevenseinde van JUDAS ; waar op PETRUS, ii zyne Redene Voering , flegts van verre, oogt , en °t welk hy zedigiyk Vermeldt. Oe ne | Ve DEEL. MENGELW. NO, A . M o k ` ` ~ 130 7 OPHÉLDERING ‚ Ik zou dit geheele gedealte dan in dgezer voege. Jee zeg en uitmerken. P&T&KUS ,» Mannen Broeders; (*) de Schrift, C(t} welke de Heilige Geest door den wond van DAVID voorzegt heeft, moest, vervuld worden in jupas, die de Leidsman geweest is. der geenen die fefus vingen; want hy was met ons gerekend „en hadt het lot deezer bedieninge verkreegen. `. Luras. Deeze dan beeft verworven eenen akker deor den loon der .ongersgtigbeid Çen voorwaards ever gevallen zynde is mid» den.apgebarften, en alle zyne ingewanden zyn aitgefkort (5).) En bet is bekend geworden allen die te Jerufalem woonen , alzo dat die Akker in baare eigent taaie genaamd wordt Akeldams, ‘dat is, een Akker des Bloeds. 