VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Ten anderen. De Ledigen Jeeven even min voor de Wereld en hunne Medefchepzelen als voor cop. Hade ‚ eenig Mensch het regt om alleen te (aan, om onafhange- d vk TOT AFMAANING VAN LUIHEIDe or Iyk te zyn van zyne Natuurgenooten, dan moet hy den- ken vryheid te hebben om zich in eenzaame ledigh&id als te begraaven, zonder verantwoordelyk te weezen aan anderen wezens deeze Leevenskeuze. Maar op den ge- heelen Aardbodem beftaat geen zulk Mensch, van den Koning op zynen Throon tot den Bedelaar in zyn fchaa- mele Kluis. Wy zyn allen, door verfcheide betrekkingen, aan elkander verbonden; betrekkingen, die een keten van onderlinge afhangelykhetd van elkander vormen, en reikt, van den hoogten tot den laagften ftand, in de Maatfchape py. De orde en ’t geluk der Wereld kan niet bewaard of bevorderd worden, zonder een geftaagen omloop van ‚ werkzaame Pligten en Dienstbetooningen, dic elk op zya beurt moet verrigten. De Grooten zyn niet min afhange- lyk van de Minderen, dan de Minderen van de Grooten. Elk hebben wy wederzydfche eisfchen; en hy, dic, in ec- nigen leevensftand, weivert het zyne te doen, en zyn aan- deel aan °t algemeen geluk toe te brengen, verdient, als een onwaardig lid, uit de Maatfchappy verbannen te wore den. Indien iemand niet wil werken dat hy ook niet ete, leeraart Apostel rauLUS (*). Indien hy niets wil doen om de oogmerken der Zamenlcevinge te bevorderen , heeft hy geen regt om in de voordeelen van dezelve te deelen, Men heeft wel eens veronderfteld, dat Viytbetoon ea Naarftigheid, Pligten waren van de Armen alleen gevor- derd, en dat de Ryken het voorregt hadden om Ledig- gangers te weezen. Doch deeze veronderftelling is zo verre van door de Rede gebillykt te worden, hoe dikwyls dezelve ook met de daad plaats grypt, dat, hoe hooger iemand in de Wereld verheeven is, hoe meer zyne vere pligting om nuttig te weezen wordt uitgebreid. Van ver- fcheide kanten vermenigvuldigen de vorderingen van Werk- zaamheid: de kring zyner L lirrsbetragtinge verbreid zich allerwegen. Zelfs, veronderfteld zynde, dat hy ontflaagen is van de verpligting om iets te doen ten voordecle van zyne Manderen: veronderfteld zynde, dat de betrekking van Meerderen tot Minderen vernietigd ware, dan zal de betrekking tusfchen Gelyken fteeds overblyven. Indien "erg peen Mensch zy, hoe lioog in rang verheeven ,.of hy eeft menigwerf de goede dienften zyner Vrienden noodig, Kan hy dan denken dat be hun ter vergelding niets ver- Íchuldigd is? Kan hy zyne armen in logge bedryfloosheid za (*) 2 Thesf. IL 10. 2 92 VERTOOG zamenvouwen, en verwagten door anderen gediend te u- len worden, als hy niets wil doen ten dientte van anderen.— Schoon Ter geen andere ftem ware, die ons tot Vlytbe- toon roept, dan de betrekking waarin een ieder ftaat tot zyn eigen Gezin, moet deeze alleen den Ledigganger doen bloozen. Geeft hy voor , deezen te beminnen aan welken hy met de tederfte banden verbonden is, en zal hy nogthans geene moeite aanwenden tot hun onderhoud, tot hun verbe- tering ? Hoe zedeloos, hoe wreed eene rol fpeelt hy, die in gemaklykheid fluimert , terwyl de noodwendigheden en behoeften van een fchreiend Huisgezin te vergeefsch om zynen arbeid fchreeuwen? Is deeze een Echtgenoot, is dee- ze een Vader, waardig om die heilige naamen te voeren ? Hoe veeler ftemmen zullen ten laatften dage tegen hem ge- tuigen? Dat dè zodanigen de ontzettende taal der Christlyke Openbaaring hooren, en beeven: Indien iemand zyn eigen zaaken en die van zyn huis niet bezorgt, die heeft het ge- Joof verlochent , en is erger dan een ongeloovigen (*). Eindelyk. De Ledigaart leeft voor zich zelven even min als voor de Wereld. * Is, indedaad, op een lynrecht hier tegenovergeftelde wyze, dat Perfoonen van dit Character te werk gaan. Zy verbeelden zich, dat zy, hoe gebrekkig zy in’ ftuk van Pligtsbetragting ook mogen weezen , ten minften _ met hun eigen genoegen en zelfvoldoening teraade gaan. Zy laaten de woelingen des leevens aan anderen over, en vleis jen zich zelven, zo als zy waanen , neder in den fchoot van genot en gemak. Doch laaten wy den Luiaart van nader by ezien, en toonen welk een elendig fchepzel hy is, — daar hy de deur voor alle verbetering fluit — daar hy die voor alle verdervende dwaasheid openzet , en zich van allen waar genot des vermaaks verwydert. ` De Luiaart fluit de deur voor alle verbeteringen, zo die de Ziel, het Lichaam, als de Middelen betreffen. De Wet onzer Natuure , de voorwaarde onder welke wy, van onze geboorte af, liggen, is, dat niets goeds of groots, zonder arbeid of moeite „kan verkreegen worden. De Voor- zienigheid heeft op alle dingen prys gefteld, en de prys op vordering is arbeid, Vlytbetoon moge, "TI is waar, zomtyds te leurftelling ontmoeten. De loop moge niet ol. toos der Snellen, noch de flryd der Helden weezen. Doch het gaat egter vast, dat, in den gewoonen loop der din- gen , zonder fterkte geen overwinning behaald, geen prys in > (*) J Timoth. V. 8, $ TOT AFMAANING VAN LUIHEID. 03 jn het renperk gewonnen kan worden. D allen arleid., zegt SALOMO, is overfchot (*). Indien wy, of op de verbete- ring der Ziele, of op de gezondheid des Lichaams letten, Fet blykt dat oefèning het groot werktuig is om die beide te bevorderen. LEuiheid verzwakt en Ziels- en Lichaams- vermogens. Gelyk dezelve kwaalen teelt in het dierlyk geftel, zo brengt zy de vermogens der Ziele in een dood- Yyken flaap, die, in korten tyd, het fchranderst vernuft ééne hoogte brengt met het gemeen(te verftand. De groote verfcheidenheden , welke onder de Menfchen plaats grypen, zyn niet zo zeer toe te fchryven aan eere onder- fcheidìng welke de Natuur gemaakt heeft in derzelver oor- fpronglyke vermogens, dan wel aan de meerdere Naarftig- heid, waarmede zommigen die vermogens fterker aangee kweekt hebben dan anderen. Fot geen nut bezitten wy de zaaden van veele groote bekwaamheden als wy ze-on- aangekweekt haten. Is niet het verhoolen bezit, maar het werkzaam betoon , °t welk daaraan waarde byzet. Duizenden , door traagheid in veragtlyke duisternis wegge- zonken, zeuden met luister gefchitterd hebben, indien Luiheid de uitwerking van alle hunne vermogens niet ver- ydeld ‘hadt. In ftede van voorwaards te fpoeden, gaat alles by deu Euiaart agterwaards. Hy krygt een veragtenswaardig Cha- rater. Zyne middelen korten op. Wanorde en ongere- geldheid kenmerken zyn geheelen (aart, Aanfchouw met welke leevendige kleuren de wysíte der Koningen den toe- {tand diens Mans affchildert. Ik ging voorby den akker eens Luiaards, en vocrby den wyngaard van een verftande. loos Mensch, en ziet hy- was geheel opgefchooten van distes len, zyne gedaante was met netelen bedekt, en zyn fleenen fcheidsmuur was afgebrookens als ik dit aanf/chouwde nam ik het ter harte, ik zag het en nam onderwyzingen aan CT), Te midden ook van die ongelegenheden, welke de Ledig- heid haaren Dienaaren doet overkomen, moeten zy- zich aan ontelbgare kwellingen onderwerpen , welke. nooit misfen hun fehandelyk gedrag te vergezellen. Zy mogen {taat maa- ken dar zy zich verfmaad zulten zien by alle deugdzaamen en verftandigen, en veragt by het welvaarend deel des Menschdoms. Zy moeten verwagten dat zy agteraan zule kn komen by- elk mededinger iù Rang en Middelen. KRA en Spreuk, XIV. 23. UI) — XXIV, 30, 31, 32 G 3 94 VERTOOG zullen tot vernedering genoodzaakt worden voor de zodani- gen, nu verre hunne Meerderen in de Wereld, die zy voorheen verfmaad zouden hebben als huns Gelyken te groeten. — Is het in deezer voege dat cen Mensch voor zich zelven leeft? Zyn dit de voordeelen , welke wy kun- nen verwagten in den fchoot der Ledigheid te zullen aantref- fen? Dit dons moge, in den beginne, zagt zyn: ’t zal wel- haast met ontelbaare doornen overfpreid worden. Hoe lang zult gy flaapen, Ô Luiaard! wanneer zult gy opftaan? Nog een weinig Jlaapens, nog een weinig fluimmerens, nog een wei- nig handvouwens, al nederliggende , zo zal uwe armoede u overkomen als een wandelaar , en veelerlei gebrek als een gewa- pend man (*)! Doch dit is flegts een gering gedeelte van de elenden, die de Luiaard zich op den halze laadt. ~ Terwyl hy de deur voor alle vordering en verbetering toc- fluit, zet hy dezelve wyd open voor de, verdervendfte dwaas- heden. De Mensch kan niet altoos ledig weezen. Zyne driften mocten op iets werken. Geeven wy aan dezelve geen gepasten arbeid, zy zullen ongetwyfeld tot ongeregeldheden uitfpatten. Wanneer wy onledig zyn in °t goede is het _kwaade fteeds by de band, ` Wie op zyn gedrag let zal toce Uemmen , dat uuren van ledigheid altoos de gevaarlykfte uuren voor de Deugd waren. Dan ontftonden "er misdaadi= ge begeerten, fnoode ontwerpen, die, volvoerd , het vol- Send Leven verbitterden. En zya oogenblikken van Ledig- heid gevaarlyk, hoe zeer is dan hebbelyke Ledigheid niet te dugten. Hebbelyke Ledigheid ondermynt in ftilte alle deugdzaame gefteldheid der iele. Meer geweldige Driften „volbrengen haaren loop, cù neemen daarmede een einde: zy zyn gelyk aan de {nelle waterbeeken, die fchuimen , zwel- len, en alles wat er in voorkomt medefleepen ; doch , oevers overftroomd hebbende, ophouden verdere vernieling aan te regten, en allengskens weder binnen de oevers treeden, wanneer het toebragte nadeel kan herfteld worden. Ledig- heid is gelyk aan een traag vloeiende, ftinkende , ftroom , die in een poel verandert , vergiftigende planten en dieren voedt, en geheel het omgelegen land met pestdampen vervuld. Eens de ziel befmet hebbende, laat zy geen gedeelte gezond; en veroorzaakt teffens aan het Geweeren die ongerustheid niet, `. welke daarin ftouter misdryven dikwyls veroorzaaken. De kwaal, daardoor aangebragt, is inkruipend en verraadlyk , en DE dier oorzaake , te gewisfer doodlyk. Een (*) Spreuk. XXIV. 33, 34e TOT AFMAANING VAN LUIHEID, 93 Een beftendig uitwerkzel van de Ledigheid is, dat dezelve de Driften voedt, en bygevolge onze eisíchea tot voldoening van dezelve doet aangroeijen ; terwyl zy teffens ons ongeluk- kiz berooft van de gefchikte middelen om aan die eis{chen voldoening te fchenken. Vestigt zich de begeerte van een Vlyúgen op Rykdom, Aanzien , ruinen overvloed van de Ge- noeglykheden deezes leevens, hy kan , langs eerlyke en be- ftaanbaare wegen, aan dezelve genoegen {chenken. De Le- digganger heeft, met den Vlytigen , dezelfde begeerten ; dach derft dezelfde middeleg om zyne oogmerken op eene onfchuldige wyze te bereiken. [Jy moet, derhalven, door bedrog of geweld, zoeken te. verkrygen, wat hy door vlyt niet kan verwerven. Van bier de oorfprong van de wenig- vuldige- misdryven, die de Lutheid dagelyks doet gebooren worden ; en zo zeer veel toebrengen om de goede orde en de ‚ tust der Masatfchappye te (tooren. —— In ’t algemeen kan men de Kinderen der Luiheid tot twee ondezícheide rangen, brengen 3: doch beide mogen ze, met het hoogfte regt, Kins deren dee Duivels heeten. °t Zyn naamlyk de zodanigen, die, buiten ftaat om eenige pooging te doen, wegzinken tot eene volftrekte laagheid van Character, en den tyd geheel met drinken, (legt gezelfchap.en het voldoen der laag{te lus- ten doorbrengen, tot dat armoede of ziekte hun wegrukt : t zyn dezulken , die „eenige overblyfzels van kragt behouden hebbende , door hunne dritten aangezet worden om de bach, Ivkfte (tappen te doen, tot herftel van hunne verwaarloosde en verteerde middelen. Wanneer zy het fpel te baat nee- men , om, valsch fpeclende, de onkundigen op te ligten , of de wegen onveilig maaken , door goof en diefltal te pleegen. Lieden van deeze foort vullen onze Gevangenhuizen op, en prediken dikwyls van onze Engel/che Schavotten , voor de vere gaderde menigte, de heilloose gevolgen der Ledigheid s welke hun in °t einde eenen fchandvollen dood berokkent. Eindelyk, hoe gevaarlyk de Ledigheid ook moge weegen voor de Deugd, heeft dezelve egter geene Geneugten , welke haar vergezellen? Mag men niet zeggen, dat zy haare Aanhangers ontheft van de angftige gorgen der We- veld, en aan het gemoed eene voldoening fchenkt, vera gtefsch gezoet te midden van de woelingen eens beggen én werkzaamen leevens ? —— Dit is een voordeel ’t geen. wy athans der Ledigheid niet toekennen. Geen ven tan, dig Mensch pleit voor onophoudelyken arbeid. Ontfpan- Ring van den dagelykfchen arbeid, rustneeming vorder? a &n Demt de Deugd gereedlyk toe. Maar wy G 4 be d D æ pá - VERTOOG beweeren , dat niets een grooter Vyandinne is van een vros lyk en aangenaam genot des leevens, dan hebbelvke Dedret, en Werkloosheid. Hy, die niet weet wat arbeid betekent, heeft vok geen denkbeeld van verkwikkende uitfpanning, `t Geluk des menschlvken leevens hangt af van het geregeld voortzetten eens loflyken oogmerks, ’t welk onze kragten in werkzaamheid houdt. Ons geluk beftaat meer in de najaa- ing, dan in °t bezit, van cenig tydlyk goed, Rust is aan- genaam; doch °t is alleen uit hoofde van den vooraf gegaas hen arbeid, dat deeze de rechte aangenaamheid ontleent. Wanneer men de Ziel toelaat in ftaage werklousheid te bly- ven, vervallen alle de vermogens: welhaast kwvnt ze, en het vermaak , °t welk zy zich uit de rust voorftelde, eindigt in verveeling en lustloosheid. Hier van kunnen zy een one wraakbaar getuigenis opleveren , die, naa een groot gedeek te huns leeverrs in werkzaam vlytbetoon doorecbragt te heb. ben, zich begaven tot cen (tl leeven. Daarin waanden zy gen Paradys te zullen vinden; doch’ trotten ter niets: san dan. een dorre Woestyn. De Traaglvk voortkruipende da, gen liepen op eene verveelende eentoonigheid ten einde, Menigmaal herdagten zy aan de guten, de {nel omloopende nuren, genoeglyk befteed toen zy op het woelig toneel der Wereld hunne rol fpeelden. Wy beroepen ons op een ieder, die de nrinfte Mensch, kunde bezit, of de ledigen dan of de bezigen °t. meeste ges not vii Sich zelven hebben? Vergelykt dezelve m hun huis, lyk ‘bedryf; vergelykt -hun in de gezelfchappen, en merkt op, by wien gy het meeste genoegen, de gulfte vrolykheid , befipeurt, wie de lustigften zyn en de opgeruimd{ten. Ter- wyl-de naarftigen en arbeidzaameén het gezelfchap verleevens= digen, zyn de vadzigen en bedryfloozen niet alleen zich zek ven, maar ook allen die tot hun betrekking hebben , ten last; geen -Walg voor de zodanigen, die zy met hun kwynend bw, gyn verveelen. Voor wie valt de tyd langer en moeilyker. door té brengen dan voor den Nietsdoener? Wie voelen zich fterker met zwaavmoedigheid gekweld, en zich meer genoodzaákt om alle hulpmiddelen tegen zelfverveeling te zoeken? Ledigheid, wel verre van rust te baaren, gaat zwanger van onrust, veroorzaakt onvoldoenbaare kwellin= gen, en teelt een ongemaklykheid van aart die de bronnen van allen genoegen opdroogt. Het bygebragte moet ieder denkend Mensch overtuigen , van de dwaasheid, de misdaadigheid en elende der Luiheid Het behoort elk aan te zekten, om ons, in onze onderichen Q TOT AFMAANING VAN LUID. 97 de bezigheden > te kwyten met lofiyke wakKerheid welke ons als Menfchen en als Christenen voegt; om niet op het rustbedde der Luiheid ons uit te {trekken ; maar onzen tyd met oplettenheid.te verdeelen, en de gelegenheden, welke de Voorzienigheid ons aanbied, ten onzen nutte aan te wenden, De Weezenlyke bezigheden, op welke onze Lee- vensftanden ons roepen , ‘mogen voot allen niet genoeg- zaäw weezeri, om al onzen tyd en onze gehecle aandagt in te neemen. In bet leeven des-bezigften Mans, komen dikwyls openftaände tydvakken voor. Hy draage zorge, dat op dezelve geen ondeugden , der Ledigheid eigen , influipen. Dat men altoos iets by de hand hebbe. van een ‘loftyken aart om deeze ruimten aan te vullen, welke zo veelen aan zedebedervende vermaaken afltaan, of vob {trekt noodeloos verkwisten. Men vergeete nimmer, dat Ledigheid altoos of aan elende, of aan misdryf, grenst. Dat wy, tert zelfden tyde, den loop onzer bezigheden zodanig inrigten, dat wy, dezelve voortzettende , teffens onze eeuwige belangen behartigen: Godsdienstoefeningen by het waameemen van ons Beroep paaren, en ons tot eene betere Wereld voorbereiden: im '’t midden van het bezorgen onzer tydlyke zatiken, pooit vergeeten , de ver- pligting om eerst het Koningryk van cop en diens gereg- birheid te zoeken , om ons te benaarftigen tot het vagtmaa- ken onzer Roeping en Verkiézing. Anderzins zal, hoe vlytig wy ook mogen weezen , onze vlytigheid op eene arbeidzaame ledigheid uitkomen: en. het, in 't einde, blye ken, dat wy tot niets, of erger dan tot niets, gearbeid hebben, am : Dan , dan alleen voldoen wy aan het Cha- racter van Christenen, wanneer wg dien heiligen yver, welke ons ais Dienaars van cop past, voegen by, dar Vlytbetoon, °t- geen van ons, als Leden der Maatíchap- pye, gevorderd wordt: wanneer wy, volgens het vermaan van Apostel PAULUS, niet traag zyn in het benaarftigen 3 en, op denzelfden tyd, yverig van Part om den Heero te dienen (*). N (*) Rom., XIL 1u Gs WEL- 9$ WELDAADIGE STICHTING ,. EE eaeoe vann — -a WELDAADIGE STICHTING, TBR BEZORGING VAN ARME: ZIEKEN, TE PBTERSBURG. s ’er iets het welk der Menschheid tot eere ftrekt , en í waarvan een Berigt voor ieder Menfchen-vriend van zeer yeel waardy is, zo is het ontwyfelbaar van eene zodani Stichting, welke ftrekt om ongelukkigen alle vereisch. te hulp en onderftand te bezorgen; van deezen aart nu js deeze, en die daarom ook, tot roem dier braave Man- nen, welke den eerften grond daartoe gelegd, of door mil- daadige giften dezelve onderfteuad hebben, verdient alöm bekend gemaakt te worden, Misfchien worden daardoor, teffens, op zulke plaatzen , alwaar geene genoegzaame zorg voor d yke ongélukki- gen gen word, zommige gevoelige barten opgewekt en aangefpoord , em naar middelen op te zien, en (chile kingen te beraamen, waardoor hunne noodlydende Natuure genooten , in derzelver troost-, raed- en hulp-behoeftigea toeftand , onderfteund, en daardoor aan het Vaderland de wezenlykfte dien(ten kunnen beweezen worden. Een Berigt van deeze Stichting is, in °t Jaar 1789 te Petersburg gedrukt, uitgegeeven, en een. uitvoerig uittrekzel} daarvan te vinden in het astte Stuk van het Medic. EP Phyfijch. Journal van den Hoogleeraar gALDINGER. Wy zuilen ons, by gebrek van ruimte, (lechts met. een korte fchets "er van te geeven, moeten vergenoegen. M het begin van ’t Jaar 1788 , verzogt de Wel Eerw. Heer LAMPE ‚ Luthersch Predikant by de Si, Pieters-Kerk , te Petersburg , den Heer Doctor GUCKBNBERGER om gyne hulp, by eenige arme kranken: waartoe deeze niet alleen nd’ bereidvaardig was, maar daarby teffens beloofde 3 om zyn Eerw, behulpzaam te zullen zyn, in het bevorde- sen. van die heilzaame Stichting, tot welker ioftandbrenging gemelde Heer LAMPE toen reeds met allen iever werkzaam was. Welhaast wierden "er meer andere edelaartigdenken= de Geneesheeren gevonden, die zich vrywillig e&nboden , om de arme Kranken voor niet te willen bezoeken. Nu wierd "er echter noch een genoegzaam Fonds vereischt , waaruit de geldfommen , ter.betaaling der Medicynen , ter oppasfing der Zieken, en dergelyke benodigdheden, kon- den gevonden worden. Dc Wel Eerw. LAMPE gaf, ten dien einde, een Uit- e no TER BEZORGING VAN ARME ZIEKEN. _ o nodigings-berigt in het licht, waarby zyn Eerw. alle wel- denkende gegoede Inwoonders verzogt, om ’s Jaarlyks eene milde gift uit te keeren , ter oprichting en tot onderhoud van gemelde Stichting: in welk Berigt zyn Eerw., niet al- leen op eene treffende wyze, de redenen, die hein daartoe bewogen hadden, maar ook te gelyk het oogmerk, en de manier, hoedanig men met het byeen gebragte geld zoude handelen, te kennen gaf. …, Ieder arme Zieke, zonder one an derfcheid van Natie of Godsdienst, zoude hierby aange- s pomen worden. Jeder, die tot onderfteuning iets toege- A bragt had , zoude het regt hebben, om Kranken, van » welker onvermogen hy overtuigd was, tot het verzorgen » en ter geneezing aan te beveelen. De aangenomen Zie- ‚„ ken zouden bezogt worden van dien Arts, daar zy het s» naast by woonden, en konden de Geneesmiddelen , zon- s der betaaling , in eene naby geleegene Apotheek af haalen an Zynde men reeds met verfcheide Apothekers overeenge- ap Komen „ dat deeze de voorgefchreven Geneesmiddelen, an Voor 15 à 20 percent beter koop , als gewoonlyk gefchied an leveren zouden. De oppasfing der Kranken zoude men s» aan hunne vrienden en bloedverwanten overlaaten , doch , ae in buitengewoone voorvallen, zulks , door daartoe ge- s» flelde oppasfers, bezorgd worden. Wanneer ’er geld tat » verzorging of onderhoud vereischt werd , zoude zulks an Op een handfchrift van den Geneesheer uitgekeerd wor- an den. Ook zouden die Kranken , welken kwamen te over- > lyden, indien "er geene middelen by overbleeven , van een en kist verzorgd, en behoorlyk ter aarde befteld worden.” Men zal eene naauwkeurige lyst van alle aangenomene Kranken houden, van detzelver ouderdom, geflagt, zieke te, geneezing, aflyvigheid, en dergelyke; als mede, van de geheele ontfangst en uitgaave, alle halve Jaaren behoor- lyke rekening en verantwoording aan alle deelneemenden voorleggen. By dit Berigt was noch een ander gevoegd, ondertekend door negentien voornaame Geneesheeren , Heel- en Vroed- meesters, waarby dezelve een aantal voldoende redenen ope geeven, waarom deeze Stichting, verre boven de verzor- ging der Kranken in Gasthuizen en Hospitaalen , te verkie- zen was, En dezelve maakte vervolgens eene onderlinge íchikking en verdeeling, ten einde alles behourlyk en gere- geld behandeld zoude worden. Deeze uitnodiging bleef niet zonder vrugt, een aantal wel- denkende Menfchen- vrienden bragten ieder: het hunne by, om ‘ico WELD. STICHTING TER BEZORGING VAN ARME ZIEKEN. | ‘om deeze welberaamde Stichting tot ftand te brengen, en de gewenschte duurzaamheid te bezorgen ; onder deezen. muntte in de ele plaats uit, de Heer Geheime Raad vie- TINGHOFF , waarby zich’ vervolgens de Groot- Vorftelyke Kinderen, en meer anderen, voegden, De Wel Eerw. Heer Lauer belastte zig met het alge- meene beftuur, terwyl de reeds genoemde Geneesheeren, Heel- en Vroedmeesters, met allen yver, voor de herftelling ‘der behoeftige Zieken zorgden , zonder daar voor eenige ‘andere belooning te genieten, dan die uit de bewustheid, van braave , edele, daaden verrigt te hebben , ‘voortvloeit. Van het begin der Stichting , zynde April 1788 , tot in het midden van de Maand December 1789, heeft men zer Perfoonen aangenomen, van welken er 542 zyn geneezen, 55 geftorven, 42 uit hoofde van flegt gedrag, of ongehoor- zaamheid, verlaaten, en 58 nog onder handen waren, De kosten , hiertoe befteed , bedroegen te zamen 2958 Roebels, 71 Kopiken , waarvan voor Medicynen betaald zyn, 1773 Roeb. 33 Kop., voor de verzorging der Zieken, de Oppas- fers, Boode-loon, Begrawenis-kosten, en diergelyke, 1185 "Boch, 38 Kop. Onder deeze verzorgde Kranken waren van de Griekfche Kerk, 52 K van onderfcheide Lutherfche Gemeenten a 5 van de Engelíche, 18 van de Gereformeer- de, 29 van de Roomsch Catholyke , en 63 Vreemden, wier ‘Godsdienftige denkwyze niet opgegeeven is. De meesten deezer verzorgden waren leden uit den hurgerftaat die ver armd wären, behoeftige ambagtslieden , of derzelver kneg- ten, Weduwen, en nieuwlings aangekomene vreemdelingen. Een lyst van de verfchillende. Ziekten op te geeven , waar- aan dezelve gelaboreerd hebben, zoude te wydloopig zyn; het reeds gezegde zal genoegzaam wezen , om ons dien braa- ‘ven Leeraar , de Wel. Eerw. LAMPE, welke door zyn ge» drag betoont een der regtfchapen Jongeren van zynen groo- ten Meester te zyn, wiens Leer en Lesfen hy verkondigt, naar waarde te leeren kennen , en daarby het verdienttelyke - van die Menschlievende Genees- , Heel- en Vroedkundigen , benevens die van alle Weldoenders dier weldaadige Stich» ting, met hoogachting en toebidding van des Hoogften Ze- geningen, op hun waaren prys te doen fchatten. NATUUREYKE HISTORIE DER SMIENTEN, 101 NATUURLYKE HISTORIE DER SMIENTEN, (Volgens den Heer DE BUFFON.) e Smient, in °t Grieksch Ilevédod, in °t Latyn Penei lops en Anas Feftularis , in °t Hoogduitsch Pfeif- ente, in °t Zweedsch Wri-and , in ’t Engelsch Whewer , in ’t Fransch Canard Siffleur, en Wingeon of Gingeon, ges heeten , onderfcheidt zich van alle andere Eendvogelen , wier (em rauw en krasfend is, door eene heldere en {uis tende ftem. Dewyl zy dit geluid vliegende en zeer veele vuldig flaat, kan men haar zeer dikwyls, ook op een ver, ren afftand, ontdekken. Meest vliegt de Smient in dern avond , en zelf by nagt. Zy is vrolyker dan de andere Eenden, en zeer vlug, altoos in beweeging. Zy is klein- der dan de gewoone Eend, en heeft een zeer korten Bek, blaauw , met een zwarten punt. De Pluimadie, boven op den hals en den kop, is helder bruin, de kruin witagtig , de rug heeft, op een witten grond, kleine zwartagtige zigezaagswyze loopende ftreepjes 5 de eerfte dekveeren wormen op de vleugels een groote witte plek , en de vol- gende een goudgroene vlek; het onderlyf is wit; maar de twee zyden van de borst, alsmede de fchoft, zyn fchoon purperagtig rood. Volgens den Heer BAILLON, zvn de Wyfjes wat kleinder dan de Mannetjes , blyven altoos aauw van kleur (*), en neemen, oud wordende, de euren der Mannetjes niet aan , gelyk de Slobbe. Deeze Waarnecmer , zo naauwkeurig als’ oplettend en teffens zeer oordeelkundig. heeft ons meer geleerd van de Water-vogelen , dan alle Natuurkundigen die over dezelve gefchreeven hebben; en door zyne herhaalde Waarneemine pen bevonden, dat de Smient, de Eend met een lange door hem Renard geheeten , de Roeper em de Slobbe, alle graauw ter wereld komen, en die kleur behouden, tot in de Maånd February; zo dat men , in dien eerften tyd , Mannetjes en Wyfjes niet kunne onderfcheiden ; doch, met het begin van Maart, krygen de vederen de kleuren, en de Natuur geeft hun kragten en bekoorlykheden, voe- gende aan den tyd der liefde; zy ontneemt deezen opfchik Wee Pas (*) Femina cinereo nebulofa, excepto pe@ore yentreque albos waculá alarum null, Fauna Suec, 102 NATUURLYKE HISTORIE weder omtrent het einde van Juty 5 de Marmetjes den niets, of bykans niets, van de fchoone Pluimadie; graauwe ên donkere veeren neemen de plaats der glanzige in; de (tem, gelyk ook die der, Wyfjes , gaat weg, en zy fc.uynen,.zes Maanden van het Jaar, tot ftilzwygen , en eea vry onverfchillig leeven, verweezen. °t Is in deezen treurigen (taat, dat deeze Vogels, in de Maand November , hun langen reistocht beginnen, cu men vangt Ier veele in dit eerfte voorby trekken ; doch, het is alsdan niet mogelyk, de Ouden van de Jongen te onderkennen , bovenal niet by de Renards, onder deeze is bet graauwe bekleedzel volftrekter dan by de andere. Wanneer alle deeze Vogels, op °t einde van February, of in het begin van Maart, in het Noorden wederkeeren, zyn ze vercierd met alle die {chitterende kleuren , en laz- ten zonder ophouden de ftem hooren. De ouden zyn reeds gepaard, en "er blyven in onze Moerasfen alleen cenige Siobben over, wier leggen en broeden men kan nagaan. De Smienten vliegen en zwemmen altoos by benden (*) ; en alle winters trekken er eenige door de meeste anzer Franfche Landfchappen. Zelfs die het verfte van Zee leggen, als Lorraine en Brie; doch in grooter getale langs de Kusten, en bovenal die van Picardie. Laaten den Heer gAILLON hier over hooren. ,, De Noorde en Noord-Ooste Winden , fchryft hy, voeren de Smienten by ons in groote benden aan; ze (taan onder de Inwoonderen van Picardie bekend, by den naam van Oigres; zy verfpreiden zich in onze Moerasfen; een gedeelte brengt ‘er den Winter over , een ander trekt veel verder Zuid» waards. ‘ vn Deeze Vogels zien zeer goed by nagt, althans, wan- neer het niet volftrekt donker is; zy zoeken ’t zelfde voedzel als de Wilde- Eenden, en eeten , gelyk deezen , Zaa- den, Infeéten, Kikvorfchen en Wormen. Hoe fterker de Wind opfteekt , hoe meer men de Smienten ziet omzwer- ven; zy onthouden zich aan Zee en by de monden der Rivieren, hoe flegt het weêr moge weezen, en kunnen de koude zeer wel verduuren. zm Geregeld vertrekken zy op het einde van Maart met Zuidlyke Winden; geene blvven "er over. Ik geloof dat ay na °t Noorden wyken : nooit heb ik er nesten of everen van gezien. Nogthans kan ik verzekeren „ dat deeze Vogels grauw (*) Gregatim volant , SCHWENCKFELD. Turmatin confident , KLEIN, r ~ DER SMIRNTER. 103 gramw ter wereld komen , en dat "er, vóór den ruitvé, wa de Pluimadie betreft , geen onderfcheid is , tusfchen de Mannetjes en Wyfjes ; want, in de cerite dagen van de gankomst deezer VWogelen, heb ik j n gevonden, die bykans nog geheel graauw waren, en flegts half voorzien van de veeren, die het onderfcheid der Sexen toonen. ‚ De Smient gewent gemsaklyk aam den opgeflooten Taart, eet garse Gerst, Brood, &c, en werdt, dus gevoed , zeer ver. Zy heeft liefst ruim Water, en maakt ‘er dot, zenderki aartige beweegingen in , zo by nagt als by dag. Ik heb er veelen onder‘ myne Water-vogelen gehad ; ep derzelver vrolykheid behaagde my altoos. Zo wel in America als in Europa, treft men de Smiena ten aan.- Wy hebben ’er verfcheidene van Lowifsane ont- vangen , onder de benaaminger van Canard, Fenfen en Canard Gris (Si: °t chent ook, dat men de Smient wil aanduiden door den naam van Wizen , dien "er de Bngel- Ee aan geeven, en dat ook dePíngeon , of Gingeon, on- zer Inwoonderen van St. Dominge en Cayenne, niet anders dan de Smient is. En" geen ten bewyze {chynt te ftrek- ken, dat deeze Vogels van warme Lugtftreeken dezelfde zyn, als de Smienten in het Noorden, is, dat men ze op tusthenbeiden liggende breedten gevonden heeft (+). Daarenboven hebben zy dezelfde natuurlyke geaartheden (6), alleen doen Ter zich die verfchillendheden m op , welke uit de Lugtsgefteltenisfe ontftaan. Nogthans durven wy nog geen volftrekte uitfpraak doen, over de volkomene ge- heid van de Smient en de Vingen van de Antilles. nze twyfelingen , tea deezen opzigte, en over veele andere byzonderheden , zouden weggenomen geweest zyn, indien ` ge CO) Deeze Vogels hebben , in meest alle opzigten , zo veel overeenkomst met de Smient, dat de verfchillendheden blykbaar alleen gevolgen zyn der onderfcheide Lugtftreeken, (t) » De Smienten zyn zo groot niet als onze gewoone Eenden z » doch zy verfchillen er weinig van, ’'t zy in kleur, Ir zy in gce » daante ; als zy vliegen maaken zy met de vleugelen [dit is een » misflag 1 een gefluit, "rt welk niet onaangenaam is, zy zetten » Zick om te roesten op de boomen.” Dampier Voyage a la Baye de Campéche. T. (UL p. 282.. ($) Hier van zou men moeten uitmonfteren , °t geen Vader DUTERTRE aan de îngeons van de Antilles toefchryft, dat zy de Rivieren en Poelen verlaaten, en "e Nagts in de Tuinen komen p em de planten om te wroeten. Tom, IL, p, 277, i tog: NATUURLYKE HISTORIE de Oorlog , onder andere verliezen, welke dezelve aan dé Natuurlyke Historie toegebragt heeft, ans niet beroofd hadt van een {tel gekleurde tekeningen der Vogelen van. St. Domingo, op dat Eiland zeer. keurig vervaardigd doar den Ridder LE FEBVRE DESHAYES , Correspondent van ’s Ko« nings Kabinet. Gelukkig zyn de Memorien van dieu ars beidzaamen en fchranderen Waarneemer , waarvan hy een - dubbeld gemaakt hadt, ons ter hand gekomen} en kunnen wy niets beter doen , dan ‘er een uittrekzel van geeven; terwyl wy nadere ontdekkingen wagten, om met zekerheid te bepaalen, of deeze Vogel dezelfde zy als onze Smient. an De Gingeon, op Martinique bekend onder den naam van Wingeon, fchryft de Heer vEsHarrEsS, is een byzonder foort van Eend , die geen {maak vindt in large reistoch-. ten , gelyk de Wilde-Eend , en doorgaans zyne reize be- paalt, tot het gaan van de eene poel na de andere, of om een rystland te gaan berooven , als hy er een niet verre van zyn verblytplaats ontdekt heeft. Deeze Eend heeft dit byzondere, dat ze by wylen op de beomen roest; doch, zo veel ik heb kunnen waarneemen, gebeurt dit alleen geduurende den zwaaren regentyd, en wanneer de laats, op welke hy gewaon was zich over dag te onte houden, zodanig met water bedekt is , dat er zich Waterplant voordoet, gefchikt om ‘er een bedekzel en fchuil onder te vinden; of wel, wanneer de brandende hette den Vogel aanzet , om de frisheid in den digten lommer te zoeken. ‘ss Men zou veelligt in verzoeking komen, om de Gin- geon onder de Nagtvogelen te tellen ; want zeldzaam ziet men deezen Vogel by dag; maar,zo ras de Zon onder iss komt hy uit zyne fchuilplaatzen te voorfchyn en op den kant der poelen, waar hy flobbert en eet gelyk de andere Eend- vogels ; men zou naauwlyks kunnen zeggen , waar mede hy zich over dag bezig houdt; °t valt zeer bezwaarlyk de Gingeon onder °t oog te krygen , zonder van dezelve ge: zien te worden: doch het is zeer te vermoeden, dat zy , fchoon onder ’t riet verborgen , den tyd niet flaapende doorbrengen 5; althans, indien men mag oordeelen uit het gedrag der opgeflootene Gingeons , als welke over dag zich niet meer flaaperig vertoonden dan de andere Vogels. _ > De Gingeons vliegen by benden, even als de andere Eendvogels, zelfs in den paartyd ; dit iuftinct, waardoor zy met elkander vliegen, fchynt door vrees ingeboezemd- Men verhaalt, dat zy altoos, even als de Ganzen, cen op i e DER SMIENTEN. To5 fchildwagt hebben, terwyl de overige bezig zyn met eeten te zoeken; als deeze fchildwagt iets ontdekt, geeft hy aan de benden terftond een teken , door een byzonder gefchreeuw 3 hierop ftaaken alle de Gingeons hun gekakel, zy komen digt by elkander, fteeken den kop overeinde, en {chynen ge- heel oor en oog; houdt het geroep des {childwagts op, dan gaan zy alle weder aan °t eeten; maar verdubbelt het zelve, en kundigt het een daadlyk gevaat aan, dan wordt de aan- kundiging van onraad een fcherp en doordringend geluid , en alle Gingeons vliegen weg; volgende den fchildwagt, die eerst van allen opvliegt. | an Zeer fnapagtig is de Gingeon; wanneer een hoop dee- zer Vogelen loopt te eeten of zwemt, hoort men by aan- houdenheid een zagt gemommel, vry veel gelykende naa een aanhoudenden lach van iemand die zich bedwingt. Dit ge- Dap verraadt hun, en dient den Jaager ten teken. Zelfs wanneer de Gingeons vliegen , is er altoos een onder de bende , die een fluitend geluid flaat,en „zo ras zy zich in °t water begeeven hebben , begint het gefnater op nieuw. > De Maand January is voor de Gingeons de legtyd; in Maart vindt men de Jongen; de Nesten hebben niets op- merkenswaardigs 5; of °t moest weezen het groot getal van Eyerèn. De Negers zyn zeer afgerigt in het opfpeuren dees zer Nesten , en de Eyeren , aan broediche Hoenderen gegee- ven, komen zeer wel uit: door dit middel verkrygt men Tamme Gingeons ; maar men zou alle moeite der wereld vin- den, wilde men jonge Gingeons , eenige dagen naa derzelver geboorte uit het nest genomen, tam maaken; zy hebben dan reeds den wilden en woesten aart van Vader en Moeder aangenomen , terwyl het fchynt als of de Hoenders, die de Eyeren der Gingeons uitbroeden, aan de Jongen een deel geeven van hunne gezellige en gemeenzaame geaartheid, De jonge Gingeons zyn veel vlugger en leevendiger dan de fon- gen der gewoone Eenden. Zy komen ter wereld met een ruin dons, en groeijen zeer fchielyk 5 zes weeken zyn ge- noeg om ze den vollen wasdom te geeven , en alsdan begin- nen de flagpennen te groeijen (*) I n 29 (*) Men kan uaauwlyks gelooven, hoe verre de liefde der cude Gingeons tot de Jongen gaat; de Heer LE GARDEUR keeft my verzekerd , dat hy gezien heeft hoe een Ouden met den bek geweldige flagen gaf aan een Neger, die zyn Jongen wilde wemeemen; en hem ophieldt tot dat de Jongen wegliepen, en Zich, zo goed zy konden, verborgen, Suite du Memoire de M. alier LE FEBVRE DESHAIES, MENG. 1791. NO. $. Zog NATVURLYKE HISTORIE an In deezer voege kan men zich met weinig moeitë tamme Gingeons verfchaffen; doch moet ze meest alle op die wyze verkrygen, en weinig ftaat maaken op aanwinst van Gingeons die opgeflooten voortteelen; men vindt "er voorbeelden van, doch fchaars. "on Het zou een wenschiyke zaak weezen een tam ras van deeze Vogelen aan te kweeken, dewyl het vleesch uitfteekend goed is, en bovenal dat der opgeflootenen; het heeft den grondigen {maak niet der Wilden; en een reden te meer,om deeze Vogelfoort te temmen, levert het belang op om de Wilde Gingeons uit te rooijen, althans te vere minderen: want zeer dikwyls komen zy onze akkers ver- nielen; ftukken met rest bezaaid, in de nabyheid van poes len, ontkomen zeldzaam hunne verdervende {noeperyea; daar is het ook dat de Jaagers, by maanefchyn , op hun jagt maaken , en op onderfcheide wyzen vangen. an Niet alleen eeten de Gingeons Ryst; maar ook alle Graanen die hun worden voorgeworpen: in den wilden [taat eeten zy Kruiden , kleine Vischjes, Kreeftjes en Krab. / etjes. 3 Hun geluid. is waarlyk fluitend; men kan het met den mond nadoen , zo dat men de voorby vliegende ben- den lokt. De Jaagers blyven niet in gebreke, om zich af te rigten tot het nabootzen van dit geluid. an Voor het overige ftaat nog op te merken, dat de Gingeen , loopende ‚den Staart. laat hangen, naar den grond gekeerd; maar denzelven in ’t water overeinde feckt: de ug is ook veel verheevener en ronder dan die van den Eendvogel ; de Pooten zvn, naar evenredigheid , veel lan- ger. Zy hebben een veel leevendiger oog en een veel vase ter tred, zy loopen veel meer overeinde, en met den Kop in de lugt gelyk de Ganzen: hoedanigheden , die, gevoegd by de hebbelykheid om op de boomen te gaan zitten (*), ze altoos van alle andere Eendvogelen onderfcheiden 5 daar- enboven heeft deeze Vogel, by ons , die digt gevulde Pluima~ die niet, als de Eenden van koude Gewesten. en Wet _(*) `t Is waarfchynlyk, dat men aan deeze foort den naam moet geeven van Canard Branchu, Boom- of Tak- Eend, van welken men in veele Reisverhaalen leest. , Men onderfcheidt op C2- an Nada ttvee-en-twintig foorten van Eenden; waarvan de an fchoontte en beste Canards Branchus genaamd worden, om dat » Zy op de takken der boomen gaan zitten; derzelver P.uima- » die’ is van eene fchitterende werfcheidenheid.”” Hif. Gen. des Poyages, Tom, XV, Pe 227- ` ' ` : `" DER-GMIERTEN, ve ` ze WA verre dat de Gingeons van onze Vogelpleinen zich met den Jndiaanychen Eend of den Gewoonen Eend vermengen , gelyk: deeze onderling doen, becoonen zy zich gellaagene Vyanden van alle Vogelen by hnn opgeflooten , en verzamelen byeen, als het te doen is, om de andere Eenden of Ganzen aan te vallen; en het gelukt hun al- toos om ze weg te dryven, en zich meester t maaken. van het voorgeworpen graan „of het nedergezette water om te baaden : en men moet bekennen dat het heerfchend cha- fader van den Gingeon dat van een moeite-mdaker is; maar dewyl zyn kragt zyn kwaadaastigbeid niet evenaart „ moge hy de rust der Vogelen ftooren: dan hy doet geen nadeel, groot genoeg om niet te wenfchen, dat deeze Vo- gelfoort onder de tamme vermenigvuldige ‚ dewyl dezelve dn zo veele opzigten de andere overtreft,” De Gekwifde Smient , in ’c Icaliaansch Capo ro mag- giore, in * Hoogduitsch Brandt Endte of Rots. kopf , heeft de grootte van onzen Wilden Eendvogel; de geheele Kop js vercierd-met fchoone roode losbangende en Zydagtige Veeren, voor aan en boven op den Kop zamenkrullende, ‚zo dat ze ten modél zou kunnen ftrekken aan de Coiffure ‚door onze Dames. voor een korten tyd aangenomen, On- der den naam Van Kerisfon; de Wangen, de Keel, de ome draaijing van den kals, zyn rood als. de Kops. het overi- ge van den Hals, de Borst, het Benedeulyf , zyn zwart of zwartagtig;s op den Buik is dit zwarte zagt met grys meugeld;s wit vertoont zich ep de zyden en de fechou- ren; de Rug is donker graauw; de Bek, en de Iris van het oog, zyn vermilloen rood. ——- Deeze foort , honn min:gemeen-dan.de Smient zonder Kuif, hebben verfchcie de Waarneemers in ons Land: gezien. Epwarps gewaagt van Smienten met een- Rooden Bek en Geele Neusgaaten , die zich, volgens BRISSON, in Noord- America onthouden; fchoon wy ze ook van Cayenne ont- vangen hebben (*). — Desgelyks {preekt EDWARDS vån Smienten met een Zwarten Bek. Deeze komen ook voor in Noord- America en op de Antilles; veel worden ze, volk US HANS SLOANE, op Jamaica gezien. Zy zitten op de men, en flaan een fluitend geluid (t). Dit fluitend ge- bid is waarfchynlyk oorzaak dat men ze tot de Smienten Thuis brengt. (°) Eowarns Tom. IV. p. 194. BrissoN, Tom, VL, p. 400. t (i) om am Tom. IV. p-e 199. „em g Tom. VI. Pe 403. H 2 BRIEF 10 BRIEF OVER REN VERSCHYMZEL IN DE GRZIGTKUNDEe BRIEF VAN DEN HEER L. REYNIER, AAN DEN HEER DE LA METHERIE, OVER EEN VERSCHXNZEL IN DE GEZIGTKUNDE, (Journal de Phyfiaue) MYN HEER! p den drie-en- twintigíten van July [1790.] "e avonds omtrent zeven uuren, zag ik , de oogen na °t Wes- ten gewend hebbende, op dezelfde horizontaale lym als de Zon, en op een afftand, dien ik op 30 graaden giste, een zeer zonderling Luchtverfchynzel. De Lugt was met hier en daar afgebrooken Wolken bedekt, door welke de Zon, van tyd tot tyd, heen fcheen: en in een dier tusfchenvak- ken, eenige Graaden lang, heb ik een gedeelte van een Regenboog gezien, waarin geene kleuren onderfcheiden wa- ren dan Purper, Oranje, Rod en Blaauw: de overige waren verward, en vertoonden een vuil rood. — E wett niet of men voorbeelden heeft van Regenboogen, gezien op dezelfde horizontaale lyn met de Zon, noch ook hoe men dit kan verklaaren. mm Maak van deeze Waarneeming zulk een gebruik als fr u behaagt. Parys 29 July 1790. Oe Ik ben, enz. ennen neemd BERIGT VAN EEN LEEVENDEN HOND, GEHEEL ONVOOR= ZIEN VAN VOORPOOTEN , GEBOOREN. Door den Heer RERET den Zoon. (Fournai de Pleyfique.) b T de: maand July MDCCLXXXVII , bragt een Spaansch Hondje, zwart, met vuurkleurige vlekken, acht Jongen voort; dewyl zy niet zeer Kiesch geweest was in zich te baten fpeelen, en alle vryheid, ten dien opzigte, QO- ten hadt, waren de Jongen zeer gemengeld , en ekea weinig op de Moer; men ging in de keuze van vier Jongen vry onomzigtig te werk, terwyl men vier andere wegwierp ; de bestkleurige,„en die den fchoonften kop had- den, koos men uit. °t Was eerst naa” het doen dier. keu- ze, dat men ontdekte hoe één deezer Jongen geheel ben oor. SERIGT VAN EEN LEEVENDEN HOND,ZONDER VOORPOOTEN. 109 Voorpooten hadt; men verbeeldde zich dat het niet zou biyven leeven; maar dit gebrek in °t maakzel belette geens- zins dat dit Hondje even goed groeide als de drie andere , ten zelfden tyde geworpen; thans is het twee jaaren oud, en heeft voorlang den vollen wasdom. Onze Tweepoot ( Deux- pattes) heeft veel van een Wolfs- hond; doch is veel langer; zyn hair is lang , wát ruw en bruin; dikwyls.fteekt hy de ooren op; de Staart heeft veel van een Vosfenftaart, niet alleen in de gedaante; maar ook in de wyze op welke hy denzelven draagt: eenigen hebben daarom gewild dat de Moer zich van een Vos heeft laaten dekken; doch alle Natuurkundigen weeten. 