Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
2 Resol. Stat.-Gen. 25 Aug. 1628. Zie Biblioth. v. Рат. enz. door P. А. TELE, 1Ү% Stuk, Ne. 2198, 2206, 2210. 3 Resol. Stat.-Gen. 12 Julij, 1628. 424 1694-- 1680. BUCKINGHAM vermoord. 552 ALGEMEENE GESCHIEDENIS bE 1627— zich ditmaal zelf op die vloot inschepen, en al verklaarde hij, zoodra: hij Frankrijk 1630. vóór Rochelle den vrede zou hebben afgedwongen, naar Lissabon te zullen stevenen om de Spaansche vloot te vernielen, — de vermoedens weken niet; veeleer dan aan zijne oprechtheid te gelooven, schreef men hem het voornemen toe om ten slotte met militaire macht den binnenlandschen tegenstand tegen zijne plannen te bedwingen !: kortom, met hem meende men den boozen genius van den Koning uit den weg te ruimen, en hij viel den 94е September door de hand van perron. Deze gebeurtenis gaf in Frankryk hoop, dat na de voorgenomen tocht tot ontzet van Rochelle geen voortgang zou hebben, еп ФЕ BuLLion verzocht onze Gezanten een opzettelijken bode naar Engeland te zenden, ten einde te weeg te brengen, dat de vloot niet uitzeilde, en aan alles wat er tot voorbereiding van eenen vrede van Kroon tot Kroon beraamd was, alsnu gevolg gegeven werd. De onzen betoonden zich niet vaardig om te trachten door hun schrijven het afvaren der vloot te keer te gaan. Hoe zouden zij zulk eene daad immer voor het Gereformeerde Nederland hebben kunnen verantwoorden? Dus verklaarden zij, dat zij het onmogelijk achtten, de staking van den tocht te verkrijgen. Inderdaad, in Engeland waren de gemoederen van het algemeen nog niel rijp voor het inzicht, dat, zoo het der vloot gelukken mocht Rochelle te ontzetten, dit slechts tot verwezenlijking van BUCKINGHAMS staatkundige plannen zou gestrekt hebben. Buitendien DE SOUBISE en DE LAVAL De Engelsche drongen krachtiger dan оой op het vertrek aan, еп den 174 September stak de vloot, voor gaat Б 160 zeilen sterk, in zee. De weigering der onzen om iets te doen, ten einde zulks chele onder zeil. te beletten, еп het bestaande vermoeden, dat er Hollandsche schepen onder де vloot waren, hadden ten gevolge, dat zij nu minder dan ooit voor de geschikte bemiddelaars gehouden werden. Ook kwam er van den Koning na lang tijdsverloop geen ander ant- woord op de missive der Koninginne-weduwe, dan dat Zijne Majesteit de laatst voorge- slagen wijze van bemiddeling niet goed vond. Tegelijk bleek, dat in dezen tijd de dienst van den Ambassadeur van Venetië als bemiddelaar gebezigd werd. De onzen hadden liever den Gezant van Denemarken, den Heer zoss, als zoodanig gebruikt gezien. De воылох echter bleef verzekeren, dat cr niet anders met Engeland zou gehandeld worden, dan op den door de onzen ontworpen voet, en dat zij het niet vreemd moesten vinden, dat men hen niet gebruikte. Desniettemin en ofschoon men hun alsnu in den mond gaf, zich naar het leger te begeven, verkozen de onzen te blijven, omdat zij niet verlangden werkelooze getuigen van den overgang der stad Rochelle te wezen. Nog vóór het einde der maand September kwam de Engelsche vloot vóór Rochelle aan. Op het bericht snelde al de Adel, die nog niet іп het leger was, met °з Konings broeder aan het hoofd, uit Parijs  Koningin, naar de kerken, waar gebeden verordend waren 1, Rochelle was, toen die hoop op redding uit zee opdaagde, door hongersnood tot het uiterste gebracht. Zoo goed was de toegang door den opgeworpen dijk nog niet afgesloten, of, hadden де En- gelschen een ernstigen aanval op de belegeraars en hunne werken beproefd, zij zouden ontzet hebben kunnen aanbrengen. Doch niets van belang voerden zij uit. Na den dood van воскіхснАМ, die reeds zoozeer geweifeld had, was men in Engeland over- tuigd geraakt van het hagchelijke eener staatkunde, die langs den weg der omverwer- ping van de orde in Frankrijk tot alliantie met Spanje leidde. Dus huiverde men voor de gevolgen eener nederlaag terug, die men Frankrijks Koning zou hebben doen ondergaan. Geen wonder, dat men de gevaren ontzag, welke de overwinning in allen gevalle zoude medegebracht hebben. Dientengevolge bezigde men de vloot voor Rochelle niet tot ontzet, maar slechts als eene bedreiging, ten einde zoo voor Engeland zelve als ~ voor de belegerden gunslige voorwaarden te bedingen bij den vrede, over welken van nu aan ernstig onderhandeld werd. De gansche toestand spande zamen tot den val der ongelukkige stad en hare laatste ijdele hoop strekte slechts om haren doodsnood eenige dagen te rekken. | Den 50% October kwam te Parijs het bericht aan, dat de Koning binnen Rochelle was. Met betamelijke stilte werd deze overwinning van den Koning over zijne eigene onderdanen den avond van dien dag door de burgers gevierd. Voor de Louvre en het Luxembourg, waar naast onze gewone Gezant woonde, hadden er zelfs geene feestelijk- heden plaats. Ook te ’s Hage geschiedde de mededeeling op de minst kwetsende wijze. Den 141% November verscheen de kortelings aangekomen nieuwe Fransche Gezant DE BAUGY voor de Staten-Generaal met eene missicve van zijnen Koning, geschreven binnen Rochelle, behelzende het bericht, dat Zijne Majesteit de inwoners zacht en genadig behandeld had, daar hy Боп vergiffenis, het. behoud van hun goed, еп vrij- heid van godsdienst had toegestaan. Hun Hoog Mogenden betuigden zich over die goede behandeling ten hoogste verblijd. Daarna liet de Prins де Staten weten, dat de Gezant van zins was in den avond voor zijne woning eenige teekenen van blijdschap te vertoonen; maar dat hij dit niet begeerde te doen tegen den zin van Hun Hoog Mogenden. Dezen lieten hem hierop door Zijne Excellentie verzoeken de gesteldheid deze Landen in aanmerking te nemen, maar lieten de zaak aan zijne wijsheid over. 1 Bij deze opgewonden stemming liepen de Gereformeerden te Parijs en in de omstreken ge- vaar. De Koningin zond dan ook eenen officier naar onze Gezanten met het bericht, dat zij den Gereformeerden ried hanne predikatiën te schorsen. Anders gingen onze Gezanten trouw te Charenton ter kerk. Niettemin zong men den volgenden Zondag, bij de dienst ten huize van den Шеег pe LANGERAK, de psalmen zoo luide, dat (zeide ре viLLE-avx-cLercs) men het op het Luxembourg bij de Koningin-Moeder had kunnen hooren, 1627— 1630. Rochelle geeft zich over, 1627—- Onze Gezanten te Parijs ontdoken de verplichting om wegens de overgave van Rochelle 1630, .. . .. de Копіпріппе-Моейег opzettelijk geluk te gaan wenschen, op eene behendige wijze. Reeds vóór deze gebeurtenis hadden zij geboor verzocht, om hare Majesteit namens Hun Hoog Mogenden ‘een veertiental jachtvalken voor den Koning aan te bieden. Door on- gesteldheid der Vorstin was de audientie achterwege gebleven tot na Rochelle’s val, en nu wenschten onze Gezanten haar tevens geluk met hare herstelling en met de gelegen- heid, die de Koning, thans van de zorg voor binnenlandsche onlusten ontheven, beko- men had om »zijne zinnen en wapenen tot de ontlasting en bescherming van zijne Geallieerden bezig te gaan houden,” | Omstreeks het midden van November gaven de onzen alsnu te kennen, dat zij gehoopt hadden, dat na de inneming van Rochelle de Koning en de Kardinaal dadelijk te Parijs zouden zijn gekomen, en dat hiervan het gevolg zou geweest zijn, dat zij hadden kun- nen vertrekken en dat onze Staat weder met bijstand in geld ondersteund zou gewor- den zijn. In plaats daarvan was er, zeiden zij, grond om te duchten, dat de zaken van het buitenland op nieuw bij de verdere onderwerping der Hugenoten, in Languedoc, zouden moeten achterstaan. Hierop kregen 21) hét geruststellende antwoord, dat, al onderwierpen de Steden van Languedoc zich niet dadelijk, dit des Konings voornemen om Casale te ontzetten niet zou behoeven te verijdelen, en, bracht hij dit voornemen ten uitvoer, dan had hij daarmede krachtdadig partij gekozen tegen de Spaansche macht De staat deren invloed in Italië. Het betrof hier de handhaving van den Franschen Prins KAREL zaken in Пай.. VAN GONZAGA, Hertog van Nevers en Rethelois, als Vorst van Mantua en Montferrat. Spanje wilde geen Franschen Vorst in dit Italiaansche Hertogdom dulden, en de Keizer, op Spanjes hand, weigerde KAREL VAN GONZAGA te erkennen en wenschte op Mantua, als Rijksleen, beslag te leggen. Al wat in Italié Spanjes overmacht duchtte, onder- steunde den nieuwen Hertog van Mantua: met name Venetië en zelfs de Paus, die, zeide men, zoo Spanjes aanzien niet gefnuikt werd, een kapelaan van Spanje stond te worden. Daarentegen sloeg KAREL EMANUEL I van Savoye met Spanje de handen in een, en sloot met deze Mogendheid een verdrag ter verdeeling van Montferrat, waarbij Casale, toenmaals als de eerste vesting van Boven-Jialié beschouwd, aan Spanje ten deel viel. Maar slechts door geweld zou Spanje zich van deze sterkte meester kunnen maken, еп DON GONZALES DE CORDOVA, Spaansch Goeverneur van Milaan, belegerde haar reeds sedert het voorjaar van 1628. — Besloot de Koning van Frankrijk werkelijk zich rechtstreeks en krachtig іп de Italiaansche zaken te mengen, dan had hij ons bondgenootschap noodig om verzekerd te mogen zijn, dat een voornaam deel van de Spaansche еп misschien tevens van ’s Keizers macht op onze grenzen zou worden „ПеаШапйо tus- beziggehouden. Niettemin repten de onzen volstrekt niet van de hervatting van onder- landen en Frank- handelingen, die zouden moeten strekken om het traktaat alsnu zijn beslag te doen rijk krijgt haar beslag niet, erlangen. Voorzeker achtten zij het niet raadzaam zoo dadelijk, als het ware op het ver- DES VADERLANDS. 535 sche graf van Rochelle, een vriendschap naauwer dan ooit met den Koning aan te gaan. Bovendien de partij, die door Engeland gekozen worden zou, was nog hoogst onzeker, en cen overhaaste verbintenis van onzen Staat met Frankrijk kon die Mogendheid tot aan- sluiting aan Spanje bewegen. Maar vooral dat de Koning van Frankrijk zich in der minne met de Hugenoten in Languedoc zou kunnen of willen verstaan, was nog twij- felachtig: integendeel, dagelijks verzekerde men stelliger, dat het thans op de onderwer- ping van de Steden dier partij gemunt was, еп de vijanden van вгснешко, benevens de Spaanschgezinden, met de beide Koninginnen aan het hoofd, drongen er krachtig op aan, dat de op Rochelle behaalde zege tot den ondergang van al de Gereformeerden zou worden voortgezet. In deze omstandigheden hadden onze Gezanten in allen gevalle naderen last uit ’s Gravenhage noodig, en 1) bleven niet in gebreke daarop aan te dringen. — Tegen den tijd evenwel, dat de Koning en de Kardinaal te Parijs terug- gewacht werden, bleek al duidelijker, dat er een krachtdadige en spoedige tusschen- komst іп Italië ophanden was. Nog vóór des Kardinaals aankomst deelde ре волок onzen Gezanlen eenige artikelen mede, een ontwerp-traktaat met Engeland behelzende , waaromtrent men het met Engeland bijna eens geworden was, toen de overgave van Rochelle de onderhandeling had afgebroken. Een van die artikelen bepaalde, dat men zich met de Nederlandsche Ambassadeurs beraden zou, wat te doen tot het algemeene welzijn der Christenheid; maar, wat den onzen minder aangenaam was, er werd mede in voorgesteld, dat er geene teruggave van eenige ter wederzijde genomen eigendommen zou geschieden, behalve alleen van het schip, door de Engelschen binnen de haven van Tessel genomen. Hieruit was licht af te leiden, dat als de Engelschen zulks weigerden, de Franschen de waarde van den bodem van ons zouden vorderen, te meer omdat DE BAUGY bij zijn eerste gehoor, in zijn overigens welwillende toespraak tot de Staten- Generaal; onder andere klachten ook de zaak van dat schip aangeroerd en de teruggave van dien bodem gevorderd had 1, Den tienden December gingen onze Gezanten den Kar- | dinaal te Leuville bezoeken. Bij deze gelegenheid ontwierp de Kardinaal alreede eene ver- deeling der rollen in den aanstaanden algemeenen oorlog: Frankrijk zou in Кайе, of zoo hier de zaak geschikt werd, in Duitschland, Engeland in Denemarken, en wij op onze eigene grenzen oorlogen. 1 Resol. Stat.-Gen. 8 Nov. 1628. 1627— 1630. 1627— 1680 556 ALGEMEENE GESCHIEDENIS г ыыы Met dit al werd van de zijde der Fransche Ministers geenerlei ijver betoond om zich te verzekeren van de medewerking der Republiek der Vereenigde Provincién bij hetgeen men tegen de Spaansche heerschappij in den zin had. Doch dit was niet, omdat men ons bond- genootschap niet noodzakelijk achtte, maar omdat men ons thans ook buitendien wel ver- trouwde en wel wist, dat wij geen vrede met Spanje zouden sluiten: daarbij kwam dat men de aflossing der geldelijke verplichtingen, die men aan de Republiek verschuldigd was, meende te mogen uitstellen tot tijd en wijle dat er een traktaat zou vastgesteld zijn. Maar bovenal, de Kardinaal speelde in deze dagen eene dubbelzinnige rol. Hij liet het in het onzekere of het leger tegen Italië dan wel tegen Languedoc zou ge- bruikt worden, Zoo verhoedde hij tegenwerking tegen zijne plannen. Tot die rol nu be- hoorde, dat hij zich niet op den besten voet met de Nederlanders veinsde. Had hij dadelijk een traktaat met hen aangegaan, hij zou zijne bedoelingen te spoedig hebben verraden. En zoo goed veinsde hij, dat zelfs de Nuncius van den Paus onze voorspraak by den Kardinaal meende te moeten worden. — Den 27stea December ontvingen onze Ge- zahten gehoor bij den Koning. Na hem met zijne terugkomst, doch zonder van Rochelle le gewagen, geluk gewenscht te hebben, drukten zij Zijne Majesteit , als naar gewoonte, de roeping op het hart om de Christenheid in behoorlijk evenwicht te stellen. Zij ein- digden met het verzoek, dat hij aan zijnen Raad gelasten zou, de zaak, die hen hier Onze Gezanten nu zoo lang opgehouden had, spoedig en vooral gunstig ten einde te brengen. — In- zijn op han ver- trek bedacht. derdaad, het werd tijd, dat zij vertrokken. De vrede met Engeland zou ook zonder hen spoedig tot stand komen, of wilde de Engelsche Regering zich alsnog aan Spanje aansluiten, dan zouden zij zulks alhier te Parijs niet kunnen keren. En wat de be- trekking tusschen onzen Staat en Frankrijk betrof, het scheen raadzaam, haar stilzwij- gend te laten zoo als zij was. Dit oordeelde men ook te °з Gravenhage. Aanvankelijk had men na het bericht van den overgang van Rochelle, het traktaat met Frankrijk in de vergadering van de Staten-Generaal en van Holland ter hand genomen met het doel om de beletselen tot het sluiten eener alliantie uit den weg te ruimen; doch men kwam van dit denkbeeld terug, en nam het besluit om sommeLSDIJK еп VOSBERGEN terug te roe- pen 1. Dientengevolge ontvingen deze Heren den 294 December (1628) een brief тап de Staten-Generaal, waarbij hun gelast werd, zich aan alle verdere conferentiën op het stuk van het traktaat te onttrekken, еп met de verklaring, dat zij in de gegeven tijds- omstandigheden noodwendig in persoon nieuwe instructies moesten gaan halen, hun af- scheid te nemen zonder nogtans daarmede aanstoot aan den Koning te geven. In geralle zij derhalve bespeuren mochten, dat zulks inderdaad aanstoot gaf en tot » merkelijke on- dienst’ van dezen Staat kon strekken, zouden zij alvorens bericht opzenden en nader order afwachten. In allen gevalle moesten zij steeds gewagen van het verlangen van Hun ! Resol. Stat.-Gen. 1, 5,8, 16, 17 Dec. 1628. Resol. Holl. 24 Nov.; 2, 8, 9, 15 Dec. 1628. DES VADERLANDS. 557 Ноор Mogenden om met den Koning іп vriendschap te blijven en hun onzijdig standpunt bg den strijd tusschen Zijne Majesteit en den Koning van Groot-Britannië te handhaven. — Gelijktijdig met de terugkering onzer buitengewone Gezanten uit Parijs waren Hun Hoog Mogenden van zins ook de tehuiskomst der naar Engeland gezonden Staatslieden te doen plaats hebben. Immers zou het voortdurend verblijf dezer laatsten te Londen, bij de Fransche Regering kwade vermoedens hebben kunnen verwekken. — Toen de inhoud van dit schrijven den Franschen Ministers ter oore gekomen was, nam ре BULLION het voorkomen aan, alsof de weinige vrucht, die hunne ambassade gehad had, aan de hals- | starrigheid der Staten te wijten was, die het woord agreatie niet in het traktaat wilden toelaten. Zulks verweet hij hun herhaaldelijk op heftige wijze. Dit bezwaar scheen derhalve als de reden te moeten gelden der vruchteloosheid van de gevoerde onderhan- delingen. Ное het 20, de Kardinaal sprak tot de onzen op volkomen kalmen toon еп 1627 — 1630, Onderhoud van denkardinaal met пат aan, dat ook zonder traktaat de uitwerking eener alliantie tusschen ons en Frank- onze Gezanten. rijk zou kunnen’genoten worden. Ook van Denemarkens voortdurend deelgenootschap aan den oorlog tegen het Huis van Oostenrijk wilde hij zich verzekeren, en hij zond met dat doel eenen afgevaardigde derwaarts, ten einde den Koning alle verzoening met den Keizer te ontraden en hem, in geval hij den oorlog volhield, bijstand te beloven. Alleen scheen hij zich er weinig aan gelegen te laten liggen om den vrede met Enge- land tot stand te brengen: immers wilde hij niets toegeven op het punt van den hof- stoet der jonge Koningin; verscheidene Fransche personen, uit welke het Huis harer Majesteit volgens het huwelijkskontrakt bestaan had, waren afgezet en door Engelschen, met name door vrouwelijke verwanten van den Hertog van BUCKINGHAM, vervangen. БКісикмег nu vorderde herstel van den vroegeren toestand, al zou deze eisch ook het sluiten van den vrede onmogelijk maken. Deze houding was zoo roekeloos niet, als zij scheen. Ware de vrede met Engeland tot stand gekomen, men zou er uit afgeleid hebben, dat de Koning van Frankrijk gezind was de Hugenoten te sparen, еп dit wilde de Kardinaal vooralsnog niet erkend hebben, ten einde zijne plannen onbelem- merd te kunnen doorzetten. Daar evenwel bij de voortduring der vijandelijkheid tus- schen die beide Rijken voor onzen Staat de oude ongelegenheden bleven bestaan, en ons traktaat met Frankrijk nimmer zonder ergernis van Engeland tot stand kon komen zoolang de oorlog duurde, trachtten onze Gezanten, door audientie bij de Koninginne- Moeder te verzoeken en door de Ministers over de zaak te spreken, die moeijelijkheid tusschen het Fransche en het Engelsche Hof uit den weg te ruimen. Intusschen ver- langden de Fransche Ministers van de onzen de belofte, dat wij gedurende drie jaren niet van vrede of bestand zouden handelen zonder ’s Konings agreatie of goedkeuring. Dit sloegen de onzen af: hadden wij dit eenmaal voor eenen tijd toegestaan, men zou de gedurige vernieuwing der belofte hebben kunnen vergen, en bovendien het was te gewaagd, dat wij ons zonder eenige voorwaarde tot voortzetting van den oorlog zouden ПІ Deer, 4 ток. 43 1627-- 1630. Vermoe tegen de орг" heid der St са прай ++ ване hae — — тата 5-4-5 іе oe 2551212 — — 22552412 — Trep riena © * oT co ese qae rrr + на — jm aj ——— bitti -------т.-.-.-- ore muh ЕН е-е — et ber ткан т тва 4 пила ——* ТЕРІ шаша ЕТІН 597 Bid — HE ТТТІТІГІГІГІ за ee dn ades adag La eed авто Ы - парнае ааа кені вва ваа НЕНЕНЕ гамата НЕТ Чи і Ьа Errr Bid 4 Eder rat et 46-4-4464 ята клънт pesi ІТ dad be — 22 oie es мна ad he 1 Tos ааа ы et ни г я ж. — — "енені i А L ново цари en en) ЕНІНЕН; 1 -a ЕН +а ++ тт + а ta nreti oof cee ee ee му у РНН eae rans i , ғ ` аят +тт+ + т ++ = Pie Т т ee | ивана 1 я ғ ғына ы; — —— МА Е а * МЕТР начана — tt J — LEO LEGA ee ааа а алыр ert pama ed р пса а-а. рай Pp dte pt feederd eeb add dd Мама нен тине: — —* dehik +т тт tes а фес аа феа ааа а JES edm ern agata Tee рала t ГЕР eee — — РЕТТЕУГЕ СТЕ" з HEET meh ee ee: ak bt tee т. Beata pe pat та +g et — ғ 1 Bretten et ere oer ed be dp ee eee —— ere ttini whe ttt tee speren jood в аа р А ep тт pre te rete eee ee eee ee eee ae ae Stee Serra ne ae ee aoe ee LL ae es eee Se ee rr pee Pe Pee ee dee dede dd нанын ене анна фа аа Ei paba tp etn фа и в иса a Ба вава данаа ЕТТЕ ТЕ H repr re bear eaf ah aah 8-63 En eae a NR i eee eee bee El 4. + ж a - rit F M шн РЕ! men а det sae врт + + 1 a + i + 4: Қ ина тата и ги ж] : wate А : - а erneer ” i | ee lids нетті а авіа афа. З — чата Даа Тее Балана раша. Ss Se See ae “НЕН Pees eae tren теретна а n Бара . ttt —— rede ға = bidden bedelen badderen алаад а в афкан т eee ee eee eee ҢІН terete ee ТЕН. ТІГІН phi ma ЕНУ Т ae ee ы заварва m d ка ТЕГРЕГ — ЫН а тататет ев ETE не: тве — 222222222 wateren ti кезге Еа Ее тты 4 44% mand pe — 44 minn fem ba ba -a Pap ond в See eS Р Ч ген fe ІН вада | 144ала4вабара eons HEEE tod е4 1 ert pe eee . r ватай ащ de à .-Х...... ore ee patatia tbe bebe hdd + ратан тт тт nnen a ор е oberon je ала baten 4---.4----4-.-..... mtr a ke 4-4 а.а й ра 184-14 44 гетата —— ted am ТЕТІГІН РЕТТЕ jet — sad bo bd de (oe a T + ІІІ — — See peer pee ти ва — о-ва афва фид Б пач + A ee ee ен а в. та Баща | gene aoe виза Балин с ҒҰР Тә — 1697- 1630. 540 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ECF geland aan den eenen kant weigeren de getuigen in de zaak van Amboina naar Ne- derland over te zenden, en hield van den anderen kant het ontslag der drie aange- houden Oost-Indievaarders 1 op, totdat in die zaak recht zou gedaan zijn. Dit, gevoegd bij zoo vele bijzondere grieven, gaf onzen Gezanten stof genoeg. Maar де Engelsche Ministers zouden de onzen gaarne al die min of meer bijzondere belangen hebben zien ter zijde stellen, om met hen over de groote staatkundige belangen te handelen, en zij zagen in den ijver, door de onzen aan die zaken te koste gelegd, een bewijs, dat de Nederlanders de handeling der algemeene staatkundige vraagstukken deswegens verme- den, omdat zij niet gezind waren zich met de ontwerpen en plannen, die aan het Hof gesmeed werden, af te geven. Slechts de verzoening tusschen Frankrijk en Engeland behartigden zij volgens hunne officiëele propositie. Met den abt ве LA SCAGLIA, buitengewoon Ambassadeur van Savoye, die, na te voren zónder eenigen uitslag te % Hage vertoefd te hebben, zich thans te Londen bevond, en met andere onderhand- sche zaakgelastigden van deze of gene Mogendheid, wier bemoeijingen strekten om onze Republiek aan de zijde der Spaansch-Oostenrijksche coalitie tegen Frankrijk of liever tegen den Kardinaal te scharen, lieten zij zich niet in % De minste afwijking van dezen regel van gedrag zou vat op hen gegeven hebben: reeds nu zeide de Koning hun ronduit, dat er wel iets aan zou wezen van hetgeen verteld werd van eene geheime onderhandeling tusschen ons en Spanje. Hoe het zij, °з Konings Minis- ters moesten hun op die bijzondere belangen te woord staan. Zij deden zulks dan ook met zekere welwillendheid, vreezende anders de onzen te ontstemmen en alzoo de gele- genheid tot eene vertrouwelijkheid af te snijden, Ше wellicht later gewenscht zou zijn. Ook bouwden de Koning en zijn gunsteling, bij den onwil van het Parlement om geld te verschaffen zonder waarborg voor ’svolks vrijheden, ор де verlegenwoordigers van onzen Staat hersenschimmige verwachtingen. Zoo deed, tegen het einde van April (1628), воскіханам onzen Gezanten den voorslag, of zij den Koning alleen pro forma ' Zie hiervoor, bl. 266. 2 Ook niet met 208. v. vosserces, schoon hij de broeder was van onzen buitengewonen Gezant te Parijs. Als tijdelijk resident van Denemarken (zie hiervoor, bl. 314, 317) bevond hij zich in het voorjaar van 1628 te Londen. Hij was de handlanger van een ontwerp van verdrag tusschen Spanje en Engeland, waarin de Koning van Denemarken zou begrepen worden. Het Hof van ` Brussel was hierin gekend, en, zeide hij, cok de Prins van Oranje en de Koning van Zweden. De Koning, zijn Meester, wraakte weldra zijne bemoeijingen еп suckincuam betaigde, dat де о ne- gotiatiën” van dezen persoon » bestonden in phantasiën en specalatién.” Des te meer sympathie echter moest een восюмснам met hem hebben. Werkelijk leende hij hem steeds het oor, ook toen hij ried, еспе belasting te leggen op de consumptiën, als anderzins, gelijk in Nederland. Het Parlement, dit plan vernemende, dacht, dat het van onze Gezanten kwam. Dezen beij ver- den zich dadelijk от „ги в te weérspreken. DES VADERLANDS. 341 ned (zeide hij) niet twee millioen zouden kunnen aanbieden, of toelaten dat Zijne Majesteit 1637-- de goederen, in de drie aangehouden Oost-Indievaarders geladen, te gelde maakte, onder verband van de inkomsten der Kroon: het Parlement dit vernemende (meende de Hertog) zou waarschijnlijk zijn strenge eischen een weinig matigen. — Hoe kon het denk- beeld in ’s Hertogs brein opkomen om onze Republiek medeplichtig te maken aan de ver- drukking der rechten van het Britsche volk? Trouwens wel wenschten de onzen den Koning op eene andere wijze tegenover zijn Parlement van dienst te zijn, Ten minste, toen het in het begin van Mei tot eene ontbinding van het Parlement scheen te zullen komen, trachtten zij den Koning tot herslel der goede verstandhouding met de verte- genwoordigers zijns volks behulpzaam te zijn. Zij verzochten ten dien einde gehoor,. tevens te klagen hebbende over het onbelemmerd verkeer, dat er tusschen Duinkerken Hunue klacht over het verkeer en de Engelsche havens werd toegelaten. Deze laatste klacht, gepaard aan de verkla- tusschen de En- 2 elschen en de ring, dat de geruchten van verdrag met Spanje hun ter oore waren gekomen, was Duinkerkers, in het hoofdonderwerp van hun betoog op de audientie van 6 Mei: voor het oogenblik төбені der blok- was namelijk intusschen het gevaar eener breuke tusschen Parlement en Kroon len tegen voorbijgedreven „ en onze Gezanten bepaalden zich tot eenen gelukwensch deswegens. Spanje. Meer zou dan ook waarschijnlijk de Koning niet met geduld hebben aangehoord. Im- mers op hunne klachten en bedenkingen op het verkeer met den vijand, antwoordde Zijne Majesteit, hun in de rede vallende, dat de onzen mede wel op Spanje handel- den 1 en daarenboven dagelijks hunne brieven naar den vijand zonden. — Meer dan wen- Verband tus- schelijk was het voor de onzen, dat de binnenlandsche geschillen in Engeland geschikt rien Engelands werden. Kreeg de Koning van zijn Parlement geen geld, dan zou hij, scheen het, betrekkingea met zich door geweld middelen verschaffen, en ook de Nederlandsche eigendommen niet dat Rijk. sparen: aan het Hof hoorde men verhalen, dat, als het Parlement zonder vrucht kwam te scheiden, de drie Oost-Indische schepen dadelijk aangetast zouden worden 2. Zou iets dergelijks met eenigen schijn van grond kunnen geschieden, dan dienden de Ne- derlanders als schuldig aan onrecht tegen de Engelschen voorgesteld te worden. Daaraan ontbrak het dan ook niet van zekere zijde. De Engelsche Oost-Indische Compagnie, hoezeer door haar slecht beleid en door de inhaligheid harer leden zelve de schuld van haar verval en dreigenden ondergang, — BUCKINGHAM, in deze zaak wel te vertrou- 1 Dit bezwaar wisten de onzen in een onderhoud met een der Ministers gereedelijk op te los- sen, door te zeggen, dat het verbod van den handel op Spanje slechts ten gevolge zou hebben, dat de Franschen en Levantijnen zich van dien handel ten nadeele der Nederlanders en Engel- schen zouden meester maken, terwijl bij het verbod van den handel op Vlaanderen slechts onze vijand schade konde lijden. 2 Босютонлм deed het voorkomen, alsof het denkbeeld van zulk een aanslag door 208. v. vos- BERGEN geopperd was. 1627— 1630. 542 ALGEMEENE GESCHIEDENIS On wen, verklaarde zulks zelf, — bood tegen onze Handel-Maatschappij rekesten aan het Parlement, die men ‘gedrukt verspreidde en aan de beurs en alom deed aanplakken, en, wilden sommige Engelsche kooplieden, medeleden der Compagnie hunner natie, tegen den inhoud dier verzoekschriften, als overdreven of valsch, verloogen inleveren, zoo trachtte men dit te beletten. Onze Gezanten zagen in een en ander reden genoeg om den Koning op nieuw audientie te verzoeken. Op het hooren van hun vertoog ant- woordde Zijne Majesteit, dat het niet vreemd was, zoo diegenen, wier handel in de Oost-Indiën door onze Compagnie was te gronde gericht, zich alom en ook bij het Parlement daarover beklaagden, en dat hun verzoek om ondersteuning redelijk was. Geene bitsheid des Konings evenwel schrikte hen af, en kort daarna, in deze dagen wegens de werkzaamheden, uit het bijeenzijn van het Parlement voortvloeiende, geene conferentie met de Commissarissen kunnende bekomen, verzochten zij al weder gehoor, ditmaal om den Koning rechtstreeks rekenschap te vragen aangaande de niet te vergoelijken onderhandelingen met Spanje, wier bestaan wel ontkend werd door dezen en genen Minis- ter, maar door BUCKINGHAM niet werd weêrsproken. Hun vertoog bij deze gelegenheid besloot met de aanprijzing van eene oprechte en krachtdadige tusschenkomst ten behoeve van Rochelle en tevens van eene even oprechte verzoening met Frankrijk. Hoe deze twee zaken te rijmen, verklaarden zij niet. Ook moesten zij zich met een onvoldoend ant- woord van den Koning vergenoegen. Slechts nam Zijne Majesteit straks daarna voor onze Gezanten het voorkomen aan, alsof hij de zaak van Rochelle ernstiger dan tot пор toe het geval geweest was, wilde behartigd hebben. Toen later de mededeeling, door den Agent CARLETON aan den Prins van Oranje gedaan 1, in Engeland bekend geworden , de uiterste bevreemding van onze Gezanten еп van die van Venetië en Denemarken had gaande gemaakt, meende воскіконам de onzen in persoon gerust te moeten stellen, door de zaak op het gunstigst voor te dragen, alsof de Koning zich liever met Frankrijk verzoende en de onderhandeling met Spanje slechts aanhield, om van Frankrijk te betere voorwaarden te verkrijgen. De Koning, voegde hij er bij, zonder evenwel de onzen te overtuigen, zou liever zijn Kroon en leven wagen, dan zijn woord verbreken, en hi, Hertog, zou zich nimmermeer tot een trouweloosheid laten gebruiken. Joacana eindelijk zou een reis naar °з Hage doen om aldaar іп dezen zin іе spreken. In weérwil van al deze betuigingen vraagde de Hertog de onzen (het was de laatste ontmoeting, die zij met hem hadden), of de vrede met Spanje ons zoo ondienstig zou zijn, en verlangde, dat zij zich dien aangaande rond zouden verklaren. Juist op het oogenblik, dat, ten gevolge van de tijdelijk herstelde eendracht tusschen den Koning en het Parlement, het Hof, tredende in de gezindheid der уощзтепереп- woordigers, geneigd scheen om aan onze eischen gehoor te geven en de uitgave van 1 Zie hiervoor, Ы. 301. DES VADERLANDS, 545 mammae die hatelijke rekesten der Oost-Indische kooplieden tegen te gaan, het verkeer tusschen de Vlaamsche en de Engelsche havens te verbieden, еп de drie Oost-Indievaarders te ontslaan, ontstonden er geruchten van eene breuk tusschen onze Republiek en den Ko- ning, voortgevloeid uit berichten aangaande den uitslag van cAmuisLes zending 1, Maar alsof men ten aanzien van hetgeen die zending bedoeld had, de gemeente op een dwaalspoor wilde leiden, door den Nederlanders van datgene te betichten, waarvan men de Engel- sche Regering verdacht, werd er bij uitgestrooid, dat de Nederlanders met Spanje on- derhandelden; dat zij den » Papisten” vrijheid hadden gegeven, en alsnu, in vereeni- ging met Frankrijk en Spanje, Engeland den oorlog zouden áandoen. Doch kon hieruit misverstand ontstaan, het gevaar was van korten duur: de feiten weêrspraken de zaak. Weldra was voorts de verzoening tusschen de beide Staatsmachten voor het oogenblik zoo volkomen, dat de Koning den 174% Junij eene Deputatie, uit de Lords воскічс- HAM, HOLLAND, CONWAY ЕП CARLETON bestaande, tot onze Gezanten zond om hun die gelukkige uitkomst aan te zeggen, en tevens te melden, dat hij gunstig beschikte op hun drieledig verzoek, ten einde hen op dien dag, welke een dag van vrolijkheid was, daarmede te verblijden. Het ontslag der drie schepen werd verleend op de door Baron CARLETON in Holland bekomen belofte, dat in de zaak van Ampoina recht gedaan, еп zoodra die bodems in Holland aangekomen zouden zijn, eene Deputatie van de Neder- landsche Oost-Indische Compagnie naar Engeland gezonden zou worden om de han- gende zaken af te maken. Bovendien besloot de Koning bij deze gelegenheid 2000 man hulptroepen naar Gliéckstadt te zenden, waartoe het regiment van MORGAN ? thans in Nederland dienen zoude. Dus was voor het oogenblik de welwillendheid jegens ons volkomen. Слвівтом ging zoo ver van te verklaren, dat het protest, hetwelk hi vóór zijn vertrek uit °з Hage ingeleverd had 8, meer geschied was tot ontlasting van zijn persoon, dan om den rechtshandel tegen de gewezen rechters van Amboina te doen staken %; voorts ried hij aan, met de rechtspleging haast te maken, ten einde het ont- slag der drie schepen te doen bespoedigen: de Koning, voegde hij er bij, begeerde geene straf aan lyf of leven; slechts wenschte hij, dat men niet oogluikend eenige der rechters naar Indië zou laten vertrekken, noch dat er bevelen derwaarts zouden gezonden worden, om zich aldaar ten koste der Engelschen schadeloos stellen. — Van zooveel invloed was de tijdelijke triomf der Parlementspartij op de gezindheid je- gens Nederland. Ook ‘mag de vrees om tijdens de afwezigheid der vloot de Nederlan- ders zich tot vijanden te maken de Engelsche Ministers tot die goedgunstigheden bewo- 1 Де hiervoor, Ы. 298—300. 2 De vier regimenten, uit Stade gekomen, waren tot één onder Generaal morcan teruggebracht. Resol. Stat.-Gen. 17 Julij; 2 Oct. 1628. з Zie hiervoor, bl. 200. 4 Legatie van Sommelsdijk en Vosbergen in Frankr. in 1628, fol. recto 191. 1627— 1630. 544 ALGEMEENE GESCHIEDENIS Ee eee] 1627— gen hebben. — Ор het ontvangen van deze berichten besloten de Staten de zending der 1630. | De Oost-Indi- sche Compagnie bevelen tot wraakneming naar Andie te zenden, en tot de aankomst der drie schepen, zal eene Deputatie . “ye А 2.. пада Engeland tot wier veilig geleide herwaarts zij reeds maatregelen namen, de rechtspraak in de zaak zenden. beloofde Deputatie naar Engeland bij onze Oost-Indische Compagnie te bevorderen, geene van Amboina uit te stellen 1. — De vervulling echter der beloften, den 1'7den Junij met zooveel ophef gedaan, bleef vooreerst achterwege. Onzen Gezanten werd ntet onduide- lijk te kennen gegeven, dat zij wel zouden doen, zoo zij de dienst door den Hertog van BUCKINGHAM in de zaak van het ontslag der drie schepen bewezen, met een ge- schenk erkenden: wellicht verlangde men het geschenk te ontvangen alvorens dat ont- slag te bewerkstelligen. Vóór 75 Hertogs vertrek naar Portsmouth werd evenwel de acte van ontslag geteekend. Alzoo begaven zich onze Gezanten naar die zeehaven, ten einde de afvaart der drie Oost-Indische schepen te bevorderen. De Heren HEEMSTEDE en Joa- снімі waren nog in die stad, toen de Hertog aldaar den 2den September vermoord werd. Dit voorval vertraagde weder het ontslag, en veroorzaakte tevens dat de Admiraal tay, met zijn eskader aangekomen om de drie schepen huiswaarts te geleiden, niet mocht ver- trekken. Na weinig dagen evenwel verleende de Koning daartoe het noodige verlof. Gevolgen van Wat zou het gevolg zijn van °з Негіорѕ dood op den aard der betrekking tusschen 2004 “op de be- ons Land en Engeland? De Burggraaf ровснеѕзтва verzekerde reeds den den September trekkingen melden Heer VAN HEEMSTEDE, dat, daar de Koning nu door dien dood zijn eigen meester geworden was en zijne voornaamste Ministers onzen Staat wel genegen waren, wij op Zijn Majesteits gunst en bijstand meer dan ooit konden rekenen. Maar aan deze verkla- ring werd de voorwaarde toegevoegd, dat de Staten den Koning voldoening moesten geven in de zaak van Amboina. Werkelijk was Zijne Majesteit, heette het, in weerwil dat men daarmede de jurisdictie der Nederlanders over de Engelschen in Andie scheen te erkennen, er toe gekomen om aan de getuigen in deze zaak voor te stellen, zich naar Holland te begeven; doch én de Engelsche Oost-Indische Compagnie én die getuigen zelven hadden zulks geweigerd, en daar de Koning hen niet dwingen kon, was alsnu besloten, de afgelegde getuigenissen , behoorlijk gewaarborgd, naar ’s Hage over te zenden. Rekende men zich aldaar dan nog niet genoeg ingelicht, zoo konden enkelen van de gewezen Amboinasche rechters naar Engeland overkomen om de getuigen te hooren, of 1 Resol. Stat.-Gen. 3, 4, 5 Julij, 1628. Het laatste besluit omtrent het uitstel der recht- spraak was in strijd met CARLETONS ‘vermaning. Hun Hoog Mogenden schijnen het bericht dien- aangaande niet goed verstaan te hebben: ten minste is er strijd tusschen het Verbaal der Gezanten en de inhoudsopgave van hunne brieven, in de Resol. der Staten-Gen. Ook werd, evenzeer in strijd met canLerons verlangen, weldra aan twee van de gewezen rechters vergunning verleend om zich onder de hand naar de Oost-Indiën tot vrouw en kinderen te begeven (Resol. Stat.-Gen. 20 Julij, 1628). DES VADERLANDS. 545 | wel deze taak aan de verwachte Gedeputeerden onzer Oost-Indische Compagnie worden opgedragen. Dit besluit werd omstreeks het midden van October (1628) door den Agent CARLETON aan de Staten medegedeeld, doch in veel heftiger bewoordingen dan die je- gens onze Gezanten gebezigd waren. Carreron, namelijk, bestempelde het gebeurde op nieuw met den naam van » bloedige slachterij’ en besloot met de verklaring, dat de Koning zich steeds voorbehield voldoening te nemen, gebruik makende van de macht, die God, de Koning der Koningen, hem in handen gegeven had om zijnen onderdanen recht te verschaffen }, Tegelijkertijd vernamen de Staten, dat de Hofmeester der En- gelsche lakenkoopers te Delft brieven naar Engeland schreef, die onze Regering in een ongunstig daglicht moesten plaatsen. Deze persoon kreeg deswegens eene vermaning voor de balie der Staten Generaal 2, Van den anderen kant haastte men zich hier te lande niet om de belofte te vervullen, dat er vertegenwoordigers der Oost-Indische Compagnie naar Engeland zouden afgevaardigd worden. Men achtte het een vereischte voor hunne veiligheid, dat er eerst een acte werd verleend, waarbij hunne vrijheid van gaan en komen gewaarborgd werd 8, Deze voorzorg was niet onnoodig: ook door een losprijs voor hunne personen te vorderen kon men in Engeland aan geld trachten te komen. Bovendien de vriendschap voor Spanje was aan het Engelsche По! verre van uitgeroeid. Immers een dag na die bemoedigende verzekering van Dorchester verklaarde de President van den Raad, dat wij aan het Hof vijanden hadden, eenigen openbaar, maar de meesten bedekt: dezen, zeide hij, waren onzer tegenpartij meer toegedaan, en bovendien, voegde hij er bij, was ег iets, dat de onderhandeling ten Hove vertraagde, zonder dat hij zelf doorgronden kon, wat het eigenlijk was. Zoo veel is zeker, dat савіктоя ten minste huiverig moest worden om onze belangen voor te staan, daar hij thans beschuldigd werd zijn deel ge- had te hebben van de buitensporig groote sommen, met welke de Nederlanders gezegd werden de stemmen van sommige Raden tot het verleenen van het ontslag der drie Oost-Indische schepen te hebben omgekocht. — Na воскіхснлмз dood durfde men van zulke misbruiken spreken. Natuurlijk kregen de Nederlanders, als omkoopers, hun deel van den blaam, die воскіхснлм, als omgekocht, werd nagegeven. Hieronder roeiden de vrienden der Spanjaarden, en op deze wijze was het gemakkelijk de gemoederen iegen de Nederlanders op te sloken. 3 Resol. Stat.-Gen. 13 Oct.; 6 Nov. 1628. ПІ рев. 4 8тгк. 44 7 1627— 1630, 546 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1627— (уеегпеп alleen іп die van Dover) opgehouden. Wij waren de eenige natie niet, die 1080. ШҚ een overlast van de Engelschen leden. De Hamburgsche Afgevaardigde te Londen klaagde, dat zijne medeburgers door de Engelschen erger dan door de Tur- ken werden behandeld, en de Deensche Ambassadeur, dat de geweldenarijen der Engel- schen geene natie ontzagen en ondragelijk waren te noemen. — Dit waren de gevolgen van het slechte bewind, waaronder Engeland zuchtte. — De bereidvaardigheid evenwel der Staten, die aan hunne scheepsbevelhebbers last gaven om, tijdens het verblijf der Engelsche vloot op de Fransche kust mede de Engelsche schepen tegen de Duinkerkers te beschermen 1, werkte zooveel uit, dat ten minste die 14 schepen ontslagen zouden worden. Doch, was de toevoer van krijgsbehoeften naar Frankrijk, eene daad die niet strafbaar was omdat het traktaat van Southampton ons onbelemmerden handel verzeker- de, de grond der aanhouding van die schepen geweest, thans werd bi plakaat die toe- voer verboden, hetgeen onzen Gezanten weder nieuwe stof gaf tot beklag. De Koning sneed hun zonder plichtpleging de gelegenheid af om hem over deze zaak te onder- houden. In één woord, er was wel eenige grond om (met den Deenschen Gezant) te veggen, dat de handelingen van het Engelsche Hof sedert het overlijden van den Hertog niet gebeterd, maar verergerd waren. Cortinaton, een erkend Roomschgezinde, vroe- ger tot onderhandeling met Spanje gebruikt, kreeg alsnu zitting in ’s Konings Raad. Dit was bewijs genoeg, dat men het denkbeeld van vrede met Spanje geenszins opgaf, en om tevens te gewisser kennis van hetgeen er ten onzent omging, te bekomen, trachtte Erisvoorwaar-men weder den nieuw te benoemen Gezant (звЕмвва werd als zoodanig gedoodverwd) — vanZitling in den Raad van State te verschaffen 9. Weigerden de Staten hem die te ver- eenen nieowen leenen (en onze Gezanten ontveinsden niet, dat dit te verwachten was), dan zou zulks, Engelschen Ge- zant te "а Graven- zoo waarschuwde men hen, bij den Koning ongenoegen en verontwaardiging verwekken, tage: en de zending van eenen Ambassadeur zou wel achterwege kunnen blijven. — Wel is waar verkregen onze Gezanten zoo veel, dat het getal der goederen, die het verboden zijn zou aan Frankrijk te leveren, beperkt werd 3; maar weder nam de toon van be- Мар over de rechtspleging in de zaak van Amboina en andere grieven de oude bitter- heid aan. Toen echter met het nieuwe jaar, uit Frankrijk tegelijk met de zekerheid, dat de Koning Spanje еп Пайв zou gaan beoorlogen, aannemelijke vredesvoorwaarden aankwamen, en het dus ongeraden scheen zich met het bedreigde Spanje te verbinden, werd de toon tegen de onzen weder zachter. Onze Gezanten betoonden zich naijverig op de eer van in het te sluiten verbond als bemiddelaars vermeld te worden, eene vol- doening, die hun scheen te zullen ontgaan, omdat de Ambassadeur van Venefië in de — ——— =- --- — 1 Resol. Stat.-Gen. 2, 3, 5 Oct. 1628. l | 2 Resol. Stat.-Gen. 16 Dec. 1628. 3 De onzen zouden zich trouwens met geweld tegen strenge toepassing van het verbod verzet hebben (Resol. Stat.-Gen. 12 Nov. 1628). DES VADERLANDS. 547 laatste dagen een meer afdoende rol bij de onderhandelingen gespeeld had. Doch zoo 1627— gansch spoedig zou het verdrag пор niet tot stand komen. Carste was, гук begif- , tigd door den Hertog van Savoye en den Prins van Piemont, uit Italië teruggekomen 1, en de Gezan! van dien Hertog herinnerde, dat zijn Meester mede om Engelands wil zich met Frankrijk in oorlog had gestoken en dat hij thans niet aldus ter zijde gesteld kon worden. Het wantrouwen jegens Frankrijk en de verbittering wegens den mislukten tocht naar Rochelle namen weder toe. Kortom де оптеп moesten er van afzien in Engeland te blijven tot de vrede met Frankrijk gesloten zou zijn, vooral ook tenge- volge van de berichten, die zij van hunne ambtgenooten in Frankrijk kregen ? Zou men in Engeland gaarne gezien hebben, dat zij aldaar nog gebleven waren om, nadat de Gedeputeerden der Oost-Indische Compagnie waren aangekomen, toezicht over hunne onderhandelingen met de Engelsche handelaars te houden, dit was geen genoegzame grond van langer vertoef: immers 2оАснімі, die eenen uitstap naar Holland gedaan һай, en daar menige zaak verhaald had, welke hij niet veilig aan de pen gemeend had te kunnen toevertrouwen, was tegen dien tijd in Engeland terug en kon zich van die taak kwijten 5. Den 7% Maart (1629) hadden onze Gezanten een plechtig afscheids- Onze Gezanten gehoor bij den Koning, die hen ditmaal zeer heusch bejegende. Zij vertrokken den тета ша Buge- 19 uit Londen, deze Stad in groote ontsteltenis over de ontbinding van het Parlement en de gevangenneming van error ep andere leden dier Vergadering achterlatende. Bij deze oneenigheid met het Lager-Huis was het Hof er weder op uit bij de volkspartij wantrouwen tegen onze Republiek te verwekken. Thans werd uitgestrooid, dat wij den 1 Gedurende zijn verblijf in Italië had cartiste ook den Paus wenschen te spreken. Doch deze (zoo schreef de Fransche gezant DE BÉTHUNE in Oct. 1628 uit Rome aan p'esresses te Parijs) had hem gehoor geweigerd, ten ware hij de Kroon van Engeland voor zijne voeten medebracht. De Paus was op de hand van den Hertog van Mantua en bij gevolg van Frankrijk en Venetië, en hij bleef zulks, al trachtte men ook den Kardinaal pe МСНЕШЕО bij hem verdacht te maken. De Kardinaal, zoo verhaalde canuiste in Febr. Stat.-Gen. 3, 12, 13 Jan. 1629). 2 Zie hiervoor blz. 337. 3 Resol. Stat.-Gen. 20 Jalij; 5, 10, 12, 15, 27 Dec. 1628. 44* 348 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1627— Koning tegen zekere handelsvoordeelen het dubbel bedrag van de belastingen , die het 1630. Parlement weigerde, hadden beloofd. | | | De houding, door onze builengewone Gezanten, mannen van het hoogste gezag in de Republiek, een jaar lang in de twee hoofdsteden, Parijs en Londen, met de meesle standvastigheid in acht genomen, verbond dezen Staat tot voortzetting van den oorlog: niet dan met den blaam eener wankelmoedigheid, onverklaarbaar na zoo groole vol- harding, kon zij thans de staatkunde, daar zoo waardig vertegenwoordigd, verloochenen. 