VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
fmaak en vernuft der, Konftenaars te doen kennen die deze On n Niat DE NIEUWE REIZIGER. Gr’ : ‘p Naar dat ik langen tyd deze-doorlugte overblyfzelen; - : pet verwóndering befchouwt,had, ging ik ded goolt:of, bes” tigtigen. Gelgof niet, Mevrouw , dat ik hier van het berug- é wèrk fpreek, dat Dedalus met zo veel vernuft bouwde, da hy ter zelfs pauwlyks uit wist Je komen, en Zonder de yooderbagre pitvindjng waar door hy zieh een weg. door de, lgt baande, zoó Zou by hèt eerfte lagtoffer va Zyn kunsg gweest zyn, Het meesté. deel der Historiefchryvers die: fan den doolhof van Creta gefprogken hebben, vertoonen, ons dezelve als èen wonderbaar gebouw, gefbig: Haar heg poorbeelt der Eayptifche doolhoven, in welke de konst van, den boûwrh&estér de verwondering opwekte. , Dg tyd hecfg dezelve geheel verwoest, verfgheide eeuwen zyn regts vers loopen’, ‘volgens’ het getuigenis der inwoonders, dat mem geen voerftaf van dezelve meer ontdekken kon. De doglhof die mea tans op Candia ziet is dan die niet, in wélke The- fus, doôr midde). van de leldraat van Ariadne, de waniche pen vrugt g r en eniyan afge dooden, es ‚Zult dit zelfs djs begrypen , Mevrouw, úit het geer ik y, zal verhalen. S iik ý aan o PELAS t `a» Wy daalde met fakkels in de holligheid van een berg neder, die met efn meenigte van duistere en “nauwe holen _ vervilt is ‘De opening is laag en ongelyk ;. dit is het werk der natuur , dè konst fchynt hiet niets toe gedaan te hebben, Dit kan vóormaals een enkele grót geweest zyn, die gefchiké fcheen om ’er verfcheide doorgangen in uit te hollen, Wan- neer men eenige fchreden is yoort gegaan, Komt mer in ten foort yan zaal, welkers muuren, die in de rots zy uitge. houwên , een aangename mengeling yan marmer en andere fleenén fan werfcheide kleuren vertoont. Het gewelfzel is verfiert niet eet groote meenigte' ftukjes verfteent ys, die ecne wonderbaare bitwerking doen. De zaal, die zeer grôot is, geleid, door een zagte helling , in een meenigte ganger en (trai. die de eene de andere Bruisfen. . Zoo'ik geen leidsl by my gehad had, 200 béken ik dat ik’ niet zou geweten hebben, welke weg in te (laan; zy kruisfen zig op, zoo veelerlei wyzen met, 00 veel bogten en kromtens, dat men naar Hen groote weg afgelegt te hebben, verwondert Is zig op dezelfde plaats te bevinden, van welke men vefe trokken is, Ek kon my niet verzadigen ín het befchouwen, der verfeheide' aderen of lagen èr aarde die op zommige plaatzen ‘In een ordre gefchikt fc maken. In die gangen in welke de grond waar henen om het Bezier te ver- n WEIKe de gri chynlyk zagt Wis; had meh ihuuren opgerrokken van de fteenen die mén | "3 uit AOE AEETOCEO OCE ITET OOO OON OAS Ta O OOE CA UEA aE eenn a, 62 DP NIEUWE REIZIGER. uit de hardfte plaatfe van den berg gehouwen. had, Wy kwa, men eindelyK aan het uiterfte van den doplhof „in twee groote zalen, alwaar wy rusten. Jk zag op de munten , een. meenigte van namen die met een mes of ander werktuig ge. graveeft waten Ik was egter hier van niet overtuigd, voor , dat ik dezèlve van naby befchouwt had : want verfcheide van , deze namen ftâkén uit de rote uit , en fcheenen opwaarts, gewerkt te zyn: maar ik zag ‘er eenige die uitgéhalt waren, , en dit waren die genen. die het laatfte gegraveert waren; de, andere waren ‘vervult, en fprongen min of meer uit naar mate van hpúnen ouderdom. Ik begreep ftraks dat deze uit- werkzels ‘yeroorzaakt wierden’ door een mineraal dat wy- Spath noemer, en dat op het water dryft. Deeze ftoffe np | pelt af met bet water, fcheid zich ongevoelig van het zelve en hegt zich aan dé muuren en gewelfzels, alwaar het door den tyd een korst formeert, welker aangroei door de infny- dingen in dg rots bevordert wordt. . `, | . » Om, Mevrouw, tot den ouden doolhof weder te kee- ren, Van welke de historie zoo dikwyls melding maakt; het is Zeker dat hy veel verfchilde van deze duistere halen , a21 welke, de konst byna geen deel fchynt te hebhen, Ik wil lie- yer denken dat de Cretenfers eenige overeenkomst In deeze ondeigaïdftche holen gevonden hebbende, met een gedenk- tekén dat voormaals de eer van hun land was, de ratuur een weinig geholpen hebben „am den naam en het degkbèeld van deezen berugten doolhof te bewaren ®. rk de Op :-dergelyk een trant befchryft de 4t DE LA PORTÉ Cé hem vaafgekomene overblyfzels der oudheid, die af door de {chrifted of door eere gedenkwaardige gebeurtenis beroemt zyn; gn wie `t beloop zyner Reize nagaat, en niet volas gen onkundig is van de Landftreeken daar in vermeld, we dat hy veele voorwerpen heeft aangetroffen aan de onfierie l ] | lykheid gewyd. Sa ` Tot‚gen voorbeeld yan eenen anderen aart ftrekke de be: chryving, die hy geeft van den tegenwaordigen taat hiet erufalem , zy komt voor in den laatften Brief des tweet” eels, en luidt in deezer voege, std. » Wy traden in Jerufalem na dat wy verlof van den st? 4 voogt bekomen hadden, zonder welke geen Frank in het 2e ve komen mag. Hoe groot ig het verfchil tusfctien deze ant geiukkige Städ, en het geen de Hoofdftad van Salomon in Zy heeft haaren ouden ftand niet behouden. De berg C? is ria, op welke de kerk van het Heilige graft gebouwt i 4 “wierd voormąals als fchandelyk aangemerkt, en hierom el hd J € ’ DE, NIEUWE REIZIGER, , ` 63 ten de Stad geflooten. Tans beflaat zy het middelfte gedeel- fes en men heeft de berg Sion, op welke den Tempel ge» bouwt was, buiten baare muuren geflooten. ` <€ „ Schoon de kerk van het Heilige graft niet groot is, bevat zy egter twaalf Heiligdommen, leder derzelve vertee genswoordigt een omftandigheit van de dood en opftanding van Christus. „Men heeft op verfcheide van deeze plaatzen Altaaren opgerigt, als een op die in welke Christus van de krygskoegten befpot wierd, een op die alwaar hy van zyne kleederen berooft, gevangen genomen, gan de pylaar gee - hegt, aan het kruis gehangen, gebalzemt, in het graft gee t, enz. Sm deze Kerk op een ongelyken berg te bouwen „heeft men verfcheide gedeeltens van den grond moeten gelyk maaken ; maar vermits men die plaatzen in haar geheel wil- de laaten , welke tut het lyden gedient hebben, heeft men verfcheide gedeeltens der rots in.de Kerk befloóten , gelyk in °t byzonder, de plaats alwaar het kruis van den Zaligmad- ker ftont; eu na welke men langs twee en-twintig, trappen opklimt. Dug is het mede met het. graft gelegen dat voot- maals in de.rots was uitgehouwen’, én tans ver boven de ‘groud verheeven is.. De {teen die het zelve bedekte, ‘is, zo men zegt, door de Armeniers weggepoomen , die dezelve in haare Kerk. bewaaren. 3 Je bl E hedi; et is hier de regte plaats om u van de plegtigheden ter. agtenis van het lyden te fpreeken (*). Zy zyn dg herhaaling van het geen-de Joden Christus deden lyden. Om deze plegtigheit te beginnen, bluscht men al de lichten uit, en een Monnik preekt, geduurende een half uur in de duis- fernis. Vervolgens neemt ieder een ontftooken waskaars , en men gaat de Heiligdommen der geesfeling, gevangenis , verdeling der kleederen en der befpotting bezoeken. Hier zingt men lofzangen en men doet vermaaningen, dan eens ‚in het Ttaliaansch, dan eens in het Spaansch , en dan weder in bes Fransch. Men draagt voor deezen groote ommegang, een kruis aan welke het beeld van Christus leevens groote, . met sagelen is vastgehegt, het hoofd met doornen -gekroont „ en het aangezigt met bloet beklat, een ftuk van een bear- beiding dat moogelyk eenig in zyn foort is, Men klimt ven , vol- X Q In 't begin van verzen brief fehryfe de Abt. ”» Het voor, e ety, om m te bezigtigen, is dat, van het puchen Dit feest naby zypde bediende ik my van decze ge- 'E4 , . th 64 DE NIEUWE REIZIGER. volgens naar den berg Calvaria „men legt het kruis ter aarde „ bootst de daad des kruizigings na „en plaatst het kruis in' heg zelfde gat alwaar men zegt dat het voormaals ftondt, Verz golgens nemen twee Monniken dat nagebootfte lighaam ‘van het kruis af, dat zoo konftig gemaakt 1s „datde leden alzoo ‚zwak zyn als die van een mensch. : Mer ontvangt het'in een ‚ ftuk lynwaat , beftrooft met welriekende: kruiden ; en legt het in het grafte Deeze ‘treurige plegrigheden, maakeit plaats voor vrolyker opde Paasdag, een blydfchap dië mo. elyk,by dẹ Monniken ‚zoo wel door het einde der vasten, ds doot de plegtigheit van het feest veroorzaakt word. Ik heb u vergeeten te zeggen dat men eenige {hreden van de plaats, alwaar men zegt dat het waare Kruis geftaan heeft , een fcheur in de rots ziet, die men voorgeeft dat door dé aardbeving die by den ‘dogod vair Christus voorviel veroor» zaakt is. Het is nier volftrèėkt bewezen dat deeze kloof door „deeze gebeurtenis veroorzaakt is; maár wanneer tk dezelvò wan naby bezag „fcheen het my toé dat meh dezelvė aait geen konstgreep toe kan fchryven. ‘Voorts, maet men zìg over een zaak verwonderen ; welke: is dat de Kerk van het Heilige ‘graft, Zorider groar te zyn , byna alle de plaatzen omvangt, op welke. de voornaamfte gebeurtenisfen dre het lyden van ‘den Zalfgmaaker zyn voorgegaan of gevolgt zyn: Zóu men de vryheid genomen hebben, om ‘in: deeze- doorlugtige ge béurteais ,: de plaats van het tooneel té verkleinen? *-- … . s De plegtigheit van het Heilige vuur fcheen:‘my een der geldzaamfte, dezelve is álteerh onder de Grieken: én A'rrme- ‘piers, die in Palestina woonen in gebruik: Hunne Priesters overreden het volk „dat des daags voor Paasfchen, een won- - derbaar vuur, overeenkomftigt dat ’t welk op het gebed van den Propheet Elias van-den'Hemel daalde , de:lampen ‘en … kaarzen van het Heiligo Graf ontfteekt. Na dat zy-driemaaát ‘gen ommegang om ‘de Kerk gedaan ‘hebben’, tiaderén: de Griekfche Patrrarch , en den eerften Bistghop der Armeniers de deur van het Heilige Graft ; verbreken het 1lot „gaan “in. ‚het zelve, en fluiten de deur agter zich: - Men blust van te „vooren , zelfs in tegenwoordigheid dër Tuüfker,alledekaar- ‘zen en lampen'uit. Wanneer zy omtrentieéh grinuut in Att graft geweest zyn; kéeret deede twee. Priesters wedershóu- dende ieder een ontftoken fakkel in de hand. Het volk fchiet = toe ,-om hun deel van dit hgt-te hebbes: dat zy aan 'bhutmen baart „'aangezigt „en aan hunnen boezem brengen overtuigt '~ dat -het--zelvé hun-voorde: grootfte.kwaktn:bevryd , ‘zonder hen eenige te veroorzaaken. Wat denkt gy hiervan Me- ie En oee / lk vrouw 2 r | DE NOWE- REIZIGER: De wouw? De Latynfche Christenen zeggen: dat dit eene ba-:- driegery is, die de- Christlyke' Godsdienst onteert: zy ges: - bruiken alle hunne welfpreékenbeid om dit misbruik te vers ñietigen. De“Turken ‘zoeken dit door middel van ftokflae gen uit: te werken; doch ondanks de: betoogingen der , tenen en de: wreedheid der adderen ‘bloeit’ dje misbruik meer din obity ’ © eee „Het word tyd dat ik u over de plaatzelyke befchryving van het geen men tans'de flaÂge' Stad: naetmt onderhoude, Gy-verwagt', ongetwyfeld niet, hiet eênige foort van pragt te zullen ontmoeten: ` Een Stad, die zov dikwyls verwoest is, heeft zeldz4am iets anders, als eenige droevige puinhoo- ben, en‘het- geen men ‘er zelfs vah deeze pulnhoopen nag verig ziet ;-1$,: int dlgemkeen „van wertig aanbelang ; maar alles moet onze aandagt tot zig trekken, in eem verblyf: plats die de' wieg van onzen Godsdienst was. Hier is een ybek in'de'hamd van: geeu‘mitider dangengam gebruik, alg de Ilias: ópde oevers van de Scamander,? > $ o “ '_… Het grootte gedeelte'der plaatzen, die in het oude en nieuwe Testáment werden aangetradld „ fiebben háare ‘eerfta edaante verloren. Het is waar dat de gevangenis uit wet- _ Ke de Engel Petrus verloste, tas nog, gelyk voormaals , | gebruikt word’ oùr-de gevangenen op te fluiten; dog’ hèt -Juis var Zebedeus ís řn een kerk veranderd; gelyk at yan Marcus. “Men: bewaart in het laatfte een handichrift van het Nieuwe ‘Testament, in de Syrifche taal, 'é welk men gegd 850 jaaren oud te zyn, Men:zieg hier nag een fteenen daopvat; dat de ‘Apostelén, zog men zegd, tot het zelf- de oogmerk: gebruikt hebben. bekleëd ; en: met veel fmaak bearbeid is. Meh vertoond hier verfcheide fteenen ; die ongetwyfeld zedert lang verzameld zyn die, op welke Mozes de'tafelen der wet verbrak „die, op welke de Mesfias gedoopt wierd, en een van dè pladtp alwaar de werheerlyking gefchiede, © '« an " » Wanneer wy uit dit klooster gingen, om de kelders in | den tuin aan den voet van den berg Moria te bezigtigen, 'i RLS. , S 5 oo - merk 66. DE. NIEUWE REIZIGER. merkte wy. ep. den .weg die wy, moeste afleggen, het huis dat aan Pilatus tot. een paleis verftrekte , en dat tans ‘er geen. meer is. Wy zagen de kamer in welke de Heer Christus. : gegeefeld wierd; die in welke hy met de teekenen der ko- ninglyke waardigheid bekleed, befpot en met vuisten geflae gen wierd; de plaats alwaar Pilatus hem aan het volk. ver- toonde; en verder die, alwaar hy onder den last van het kruis bezweek „ die „ alwaar de Heilige: Maagd in zwym viel; die, alwaar St. Veronica het aangezigt van den God. Mensch afdroogde ; en eindelyk die, alwaar Simoë van Oy- genen gedwongen wierd om zyn kruis te dragen. Wy Miele den ook ftil om eenige boogen te. befchouwen die by Bede ‚ Zaïda nog in weezen zyn, en de grat in welke de Heilige Maagd gebooren ie, in bet kloostet van; de ‚Nonnen van t. Anna, ee a a ‚ De kelders van de berg Moria, die gebouwd zyn. om den grond des Tempels te vergrooten, hebben een diepte van honderd vyftig voeten, en beflaan twee gangen „dig t. gropte fteenen gedekt zyn, zy rusten op twee pylaren s ie uit een ftuk zyn, en zes voeten middellyns hebben, De Tempel is geheel verwoest ;en iu deszelfs plaats is een klei- ne Moskee gebouwd, die niets aanmerkelyks , als deszelfs gelegenheid heeft ;. maar deeze gelegenheid is alleen genoeg iú dezelve eene pragtige gedaante te geven. Men gelooft dat zy juist op dezelfde plaats gebouwd is, alwaar voor- maals het Heilige der Heiligen {tond, Op eenige afftand van dézelve ziet men de pragtige poort des Tempels nog; dat is het, eenigfte overblyfzel dat de verwoesting van dit heer- \yké gebouw ontkoomen is. De Turken hebben het zelve meteen muur omringt, om dat een van hunne Profeeten voorlpeld heeft; dat hunne verwoester doar deze poort zal ‘gaan. Verder, wanneer men de muur van de Stad volgt, „Ziet men een ituk van de fchagt van een pylaar; die uit de muur fteekt. Dé Turken zeggen dat Mahomet in den dag des pordeels op het zelve zal nederzitten , om de menfchen te‘oordeelen, die zig in het dal bevinden zullen „dat hier tee en over ligt. Wat my. betreft het Scheen my toe dat de -Turket een Profeet voor welke gy zoo veel agting hebben, geen gemakkelyke zitplaats aanwyzen ”, . Voorts gaat onze Nieuwe Reiziger de Stad Jerufalem, _… Eus door gewandeld, omwandelen „doch om den Leezerniet `s té vermocijen zullen wy hem niet verder volgen. AE: J ne en T. . Rd a ‘ : . >t, ë (Ya & 2 3: a . . Hip- P J . - to % 2a“ " Je C. RIEGER ÔVER DE SPREUKEN VAN HIPPOC. 6P. HirrocraTIs Coi Apharlmi Notationibus Variorum illuftraŭ ti, Digesfit & Indices mecesfärios addidit Jo. CHR. RIEGER,” Riefenburgo-Prusfus, OO At De Spreuken uan HPPOCKÁTES door: zfanteekeningen van Vin: feheiden opgehelderd.. ` Tn orde gebragt n'met nodige Bladoys. : zers vaorzien door JO:'CHR. RIEGER van Riefenburg, is . twee flukken gr. :okova, In 's Haage by P. van Cleef, 1267. ‚ Het rag Stuk -687.'.bladz, het tweede met de Regis-. ‚ ters NE die maar de geringfte beginzelen der Genees» N Kunde heeft begonnen ín te zien, is onkundig vaude.. algemeene achcing , waar in de Werken van HiFPOCRATEG ten allén tyde geweest Zyn, en nog Zyn.. Hoe veele veranà deringen de weetenfchap. der Geneeskunde ondergaan heeft; en hoe zeer men dezelve op onder(tellingen.en redeneerinx gen, dikwils enkele herfenfchimmen ;:-heéft zoeken‘ te ver tigen; verfkendiger en verder zienden-2yntos de:Leere watb HIPPOCRATES weergekeerd, Deeze gegroud: óp waarmee minn gen. en ondervindingen is alleen beftendigj=wylze. de Natun zelve, gn haare verfelgelen tot. geleide, heeft, terwcyb ane desftel igen en redenktavelingen zo veranderlyk zyn.als. dd Méde-in, de kleederens -en-de ziekten: zich pieg naarsonkdesh kelingen, masar naar het beloop der -Natuure daaten. : geneen >; Bet is waar dat ‘er wel een tyd is geweest „ dat mier pomen met de;achtbädrheid der oudheid, deezen Schryf t byna als een onfeilbaaren Oudvader heeft aangeziensen ses woor „waarheid aangenomen en andeten gedzongën.ts deep sanneemen wat Hy gefchreeven hade. : Die bygeloaviga dis geweekens.en men heeft eindelyk eigene en daaglyles ondervindingen by zyne. {tellingen vergeleeken, en mee alk een onderzoek er evenwel zo. veel: waarheid er nakuwa igheid in gevonden, dat gelyk men de gemelde Werken year, de Vroegfken en Oudften, welkén wy. averig. hebben; ngk voor. de besten en uitmuntendften houdt. Onder dee ahl heeft men zyne korte Spreuken voor het: allent rmaamfte geacht. : Dit: heeft men ‘aangemerkt db ech kort Begrip van: 'de geheele Hippocratifche Leere, en dobé HIPPOCRATES Zelve uit zyne Werken byeengezogt. ` Vedle zeer voottrefiyke Regelen worden ‘er gewislyk in geyoiden,. ‚a wyl in fomnügen merkelyke duisterheid voorkoomt, zó i eee .. PEDE F Or EE ge Roer ` `~ 2.3? kundigen, van tyd te tyd, Verklaaringen. en Aanteekenins gen bvér deeze Spreuken geïchreeven; en het getal hier van | men Schryver niet kan denken, dat Hy eenige uitgezogs te Spreuken zou by malkander gevoegd hebben , zonder ordeen fmhenhang, en zonder iet: volkomens” aangaande zyne keere te bevatten; dat veele: gezegderi der Spreuken volkomentr en. klaarer ‘gevonden worden: op zulke plaatfen der Werken van HIBPOOKATES, waat hit ze geriomdn zyn, p fommigen zo als Ze in de Spreuken vocrtoomen „onwaar: aden behelzen , welken op de echtë pláatfén gegrónde waarheden: uitdrukken ; °t zy door misverftand of ‘verkeer= ‘de en verkorte uitdrukkingen versorzaakt , hoedanig iet mes. aan den “Auteur zelve: niet. kan toefchryven. Dit niet tegenftaarde, kreeft men echter deeze Spreuken; ‘in ’c alge- meci., in hooge waarde gehouden, ën :geloofd , tit' de Werken ‘van HIPPOCRATES; °t Zy dan doot wief; verga derd ve. wezens en als zodanige, gelyk reeds gezegå is, met. Aanteekeningen ‘en Verklaatingen vootzien, vàn den tyd van GALENUS af tot onzen'tyd toe. Dat niet alleni Mier in even gelúkkig geflaagd hebben, en veelen: kwaályk agd hebben „is door volfendenten opzichte van dé voors gaanden getoond of vastgefteld ; terwyl. télkens wéderon anderen gevolgd zyn, die hunne ngaśto voorjfangers heb” ben: willen verbeeteren. En om dat degze Spreuken zo veel verfcheiderleie: zaaken van: het géheele beftek der Ge. ` geeskunde vetvatteng:is het nier gemaklyk, en misfchien niet wel mooglyk voar eenen enkelen Uitlegger zulk een eene kundigheid te hebben, als.wel vereischt wordt om alles: volkometyk te' verklaren wat in dezelve wopr kobmt:- Men mag , volgens den Heer RIHGER , denken, dat db Spreuken van HIPPOCRATES tegenwoordig Wet ver- klaárd zyn, doch niet allen daór den zelfden Verklaardet of Uitlegger. "Lerner en no elf Dit overweegende Zegt de Heer RIEGER ”, als Jk ‘aag dat bet. onvermydelyk was. verfcheidene Schryvers te. móes ‘æn raadpleegen, om den waaren zin der Spreuken uittèvor” {chen , OVER DE SPREUKEN van HIPPOCRATES, 69 hen, begreep. Ik te gelyk, dat het geen vergeeffche ar beid. zdu zyn, de, vaornaam(te Uitleggers „ erf andere. Ger: leerden ‚diep gelegenheid eene Spreuk verklaard hebben, geraadpleegd ebbende, één Werk (amen te ftellen; waag iu de beste, verklagingen by. éen gebragt zouden kennen gee leezen worden s tegelyk met den Griek(chen Text volgeng de Uitgave van de, Werken van HIPPOCRATES, dopr. van DER LINDEN, en de Latynfche.vertaaling van AN. rogsuue doorgaans wat meer naar den Griekfchen Text gefchikt. {ls geeve U dan hier G. L. het geheele Boek der Spreuken van. ` HIPPOCRATES met de danteekenisgen van Verfebeiden, waan in Ik, na elken text, de plantte ztnweyze waar uit by geno men is; met de gelyke by cEusys. Dan volgt de verklase ring uit de leere van HIPPOCRATES, gls dit gefchieden- kang en ‘er worden redenen en de gelegenheden aangèweezen van zulk een gezeg in den text ; hier wordt bygevoegd. de, her aaling of uitzondering, zoer eenige (chynt plaats te bebe ben, ook wel eene wederlegging, zo hy tegen, de reden nf ondervinding ttrydt. Myn voorneemen is njet geweest alle de gezegden der Uitleggers te beoordeelen, veel minder de gefchillen hier, over ontttaan te beflisfen, ik heb deezen atr beid ten dienfte van aankomelingen in de Geneeskunde on» - dernomen, op dat. ze in één enkel Werk zouden konnen vinden het geue hun zou konnen dienen om de Spreuken van HIPPOCRATES te verflaan ™. _ et Zie daar in weinige woorden en zeer klaar voorgefteld, „wat het oogmerk is yan. dit Werk, en wat men ’er.in té wagten hebbe, Dit kan niet nalgaten alle Geneeskundit gen, die liefhebbers zyn van de Leere van HIPBOCRATEs, : met genegenheid tot het zelve voorinteneemen, „En hier : door opgewekt om het zelve iu te zien, zal. woor zich heeft, uit te vorfchen.. Zelden is ons het Werks onder het doorleezen , ergens afgevalldn3 en om onse Loom zers hier van ook nog eenigzins meer te overtuigen, zub len wy "er cenige kleine ftukjes hier en daar uitgenomen van opgeeven. NE . . . ed Oger de 20 Spreuk van de eerfte Afdeeling , ‚dat man als Ser Scheiding op handen is, of de dingen reeds volkaor melyk gefcheiden zyn , dezelven uiet moet béweegen- of omroeren. dog: „Geneesmiddelen of andere tergiagen, wer A « En REER: >. dan zich zelven overlaaten °% Vindt men veele ed fraalje aanmerkingen „zo aangaande de beteekenis van het woerd Scheiding „hoe dezelve, volgens HIPPOCRATES , moet verftaan en begreepen worden, als hde men. zich voor en onder de» zelve moet gedraagen. En dit uit de Aanteekeningen en Verklaaringen, behalven van-HIPPOCRATES zelve, van Mar- MIANUS, BAGLIVIUS,' HEBENSTREIT , DU VERNEY , DE GOR- TER, SCHULEK, BOERHAAVE, HECQUET , HEERS, WEDEL ER MEAD. > A: De 2 Spreuk van de twoede Afdeeling lùide. „ Het isvoor: deelig als de Slaap de Ranskalling beeft geftiid”, Hier over vinden we de volgende Verklaarisgen. ` 0 - „ Als de flaap de koorts, of pyn, of dorst of benaauwd- heden heeft geftild-is zulks goed. Want het geeft te ker nen dat de ophoudingen van het bloed zyn weg genomen, eu de omloop vryër is geworden. Hierom is het, inte- geudeel kwaad, als de flaap de ylhoofdigheid, of de koorts, Df de pyn, of dorst, of. benaauwdheden verergert. VAL- LES. „ datis, witzinnigbeid wordt genoemd Om fteeking der Herfenen , welke in de koorts, toevallig, vat elders naar de Herfenen is overgebragt. vORRH, Aph.771, 296: en is niets anders dan eene verbeelding voor den geest van verfcheide dingen , welken geene overeenftemming of famerthang met elkander hebben, waar by zich baitenfs 00- tige en onregelde bewegingen des lichaams voegen, or op dezelven volgen. Dat is, die dwerrelende onregelmaatig- heid van de beweging der dierlyke geesten, waar door een beeldtenis van Verfcheiden voorwerpen voor den gêest wordt gebragt, en naar dat beeldtenis verfcheide werkingen des chaams worden verrigt, {choon de voorwerpen niet. we- gzenlyk voor de zinnen zyn, en die bewegingen noch op be- vel van den geest, noch door eenig beleid van een redelyk vermogen chynen te gefchieden. Mean. Oper. p. 69. Alle uitzinnigen krygen bezwaarlyk flaap, en deZelve is hun ten Hoogfte noodzaaklyk „ want hier onder wordenze doorgaans beeter. CELS. L. 3, € 18. p. 152. In den flaap ontfangen dé zenuwen geen zo ruimen en fterken invloed van geesten uit de Herfenen , als onder het waaken. Bors. J. M. $. 59%. De omloop der Vogten gefchiedt gemaklyker als de beweege vezelen minder aangedaan en de krampagtige famentrekkin- géri detzelven getild zyn, Want dóor geftadige opmerking en ondervintling weeten wy, dat alle werkingen, welken dan de ziele toegeeigeùd worden, waar toe wy de vermo- ` pens yan- de gezonde zege y Hèt verftand en-de verbeelding -d | te me OVER DE SPREUKEN VAN HIPPOCRATES, Ff te gelyk met de geneigdbeden brengen, natuurlyk en gere- - reld-zyn „als het bloed met éen behoorlyke gematigdheid naat de Herfenen gebragt een gemaklyken en vryen omloop door derzelver vaten heeft ; zo dat ook de uitwendige zintuigen, ten Zy ’er een gebrek in het werktuig zelve plaats hebbe, het lmnne wel verrigten ; maar alle deeze alleredelfte verrig- tingen veranderd en omgekeerd , verminderd of geftremd worden, waùneer het bloed en de vogten, van de natuur- iyke gematigdheid en menigte afwykende, naar de Herfeneú gevoerd, niet met een geregelde en gematigde, maar zeet bezwaarfyke traage en belemmerde, of al te fnelle en ge- weldige beweging voortgaan, Horrm. Med, ras. T. 4. P.4. p. 193. _ Het gezegde bevestigt HIPPOCRATES Lib, de flat. n.20, Ik verbeelde my; voor alle dingen, dat niets van de dingen , welken in het lichaam zyn, meer invloed heeft op het verftand dan het bloed. Als dit in een behoorlyke gefteld- heid is, dan beftaat ook de voorzichtigheid, Maar als het bloed verandert, verzwakt ook te gelyk het vermogen des verftands. Waar van overvloedige blyken zyn. En voot: naamlyk bevestigt dit de flaap, welke alle dieren gemeen is, Want als deeze het lichaam bevangen heeft , wordt het bloed verkoeld, wyl de flaap van natuure verkoeld, Het bloed verkoeld wordende, zyn deszelfs voortgangen traagerenz, - De flap ftilt de ylhoofdigheid als een teeken en als eene oorzaak >; alseen teeken, van genoegzaame of minder’ ont- gekende bympba ; als oorzaak door de zagte vervanging en filling der geesten ”. ' | ee ‘Over de 12 Spreúk van deeze zelfde Afdeeling vindt men zeer veel fraaije aanmierkingen aangaande de Recidiva of We- keering, Wederinftorting van eene ziekte, En over de %4, taakende de Dies critici of dagen der fcheidinge van ee- ge ziekte: doch dezelven zyn'te uitgebreid, dan.dat wy ze Ker konnen opgeeven, zy moeten in het Werk zelf gelee- vei worden. De 43, waarin HIPPOCRATES zegt: „ dat van srtgden en geftikten, nog niet dood zynde, de zijlke niet wederom bekoomen , welken fchuim op den mon >» wordt var fommigen der Uitieggeren wederfproken, our dit wel menfchen , zo ver geftikt, dat hun fchuim op den ‘tònd ftaat nog wederom bekoomen en herfteld wor- den, En onder de Aanteekeningen over deeze Spreuk vindt men ook, by wyze van uitweidinge, eenige zaaken raaken- de het herftellen van verdronkenen. , o ~ De 10 Spreuk van de derde Afdeeling luidt dus: ° De Berks is:kwaad voor Teeringagtigen”. ` Ziehier wat “er a + ? 7%. o Je: RIEGER -3 e -oa de Aanteekeningen over geze d wordt. s. De. jênwoope dige Spreuk iS Senómen, ex A 6. Epidem. nao n. 77, 78,” Waar dus geleezen wordt: „ De Herfst is kwaad voor * | 1 eċtingagtigen. Ook is de Lente kwaad, als de bladen — vari den Vygebpom naar de, voeten ván gen Kraai gelyken,. ‚Teeringagtigen. welke vermageren worden verteerd; en bier worden verftaatf zodanigen dig cehe zweering in de Long hebben: ; Jonge menfcheg 4. dje in bprst vergade: ring van etter hebbe, of uit eene nederzetting van vogten; een pypzweer, of iet dergelyks, of de. wederkomst van een ettergezwel , herftellen miet, ten Zy ’er veel goede teekenen gekoomen zyn. danige menfchen ftervén omtrent den erfst, ook fterven veele aan ‘andere ziekten omtrent dee: zeü.tyd’, Hippocn. L. 2. Pradië. nà ig. Ceisua die de leerftukkeù ván HiPPOCRATES doorgaans valgt, van de ziek, ten der Longen fpreekeridë, Ż, a. €. 8..p..7a, „ Ín.de Tees ring, is een kwáade lugt aan, het fpouwzel; en‚als ’er buik; loop, iS bygekoóomen, fterft zo iemand fchielyk : voor al als het de tyd van den Herfst is , die het nog.ãen overigen. tyd yan °t jaar gehoude hebben, bezwyken dan °, Reden? De Herfst ontfangt het lichaam , ‘door de hette van den voprge; aanen Zomer gekrenkte ei verzwakt; drukt én verdikt de deelen door de, koude, waar door de fchei-mondjes gefloo- ten, én de (toffe der uitwaasfeming, terug gehouden. zyn- de, van de huúid naar binnen wordt gebragt, en meer ftile {tanden van opgehoopte vagten veroorzaäkt worden. Hec: QUET. Koude en noordelyke winden, en rêgenagtig, mistig en kond weder, zyn „door. de veerkracht der Long-vatent verflappei, en vuile ftoffen in dezelve pptghoopen „den Tees n yoorwaar, ZO ' ingagtigen erí Long-zugtigën nädeelig. e i t een groot Setmogen heeft om eęnè Ziekte te. vẹr- jorzáaken,is het voornaamlyk in ongemakken vande borst, én allermeest de Tëering £. wagrom ook TULPIUS L. 2. t.10 de oorzaak waarom in. Holland EttefboeZems in de Long, _en de Teering Zo gemeen zyn, miet reëlit, aan de moeras. fige plahtfer en de Logt geftadig met rottige dampeij vervuld toefchryft. Horrm. Med, rat. Te 4. P. 4. p.goze Ini têering: agtige licliaamen; Het zy ùit bedurde etterftofie, óf een Zinkingdgtig of andet gelmolten vogt, waat mede zy opge: vuld waren, gêduurende den Zomer het bedurve vryelyk Witwaasfemende , wordt „als de koude van den Herfst komt, Waar door de uitdamping van het bedurve belet, en de lé- vens-heweging te traag wordt, de geheele werking byná door de koude geftremd, waar door het bedürve opgehoop} $. 4 OVER DE SPREUKEN VAN midpocrates; Yy t4 de beweging des levens gefmootd wordt , zo dat de zieke bezwyke. GORTER. | es „ Waarom wordt Å c. Lib. 6. Epidein, het Voorjaar kwaad geheeten als de bladen van den Vygeboom ñaar de, voeten ‚van éen Kraâi gelyken? Naar myn oordeel moet men zeg- gen, dat van den geachten Ouden Man gezien is ten eenen ; op de weinigheid van de Vygebladen , daar door te kennen gevende liet begin van het Voorjaar; wanneer de blader van den Vygeboom, nog eerst voortgekoofmen „niet groote? zyn dan den voet van een kraai: en ten anderen, wel méest óp de hoedánigheid, welke beftaat în de zwartagtige kleur en in de langrondeé én te gelyk omgekromde gedaante. Want deteedere bladen ván een Vygeboum worden ín hunne voort= komst niet omgekfomd, en heemeú geen Zwarte kleur aan ; dan door de ontydige koude van den naasten Winter , “me droogte gepaard, welke de voedende vogtigheid van de te- dere uitfpruitzels verfchroeit , en dezelven terffond doet zwart worden en omkrullen; want ook VIRGILIUS- zegt (1Georg. 93.) De doordringende koude van den Noordenwinid verfchroeit de gewasfen. En ARISTOTELES (4 Meteor. c, 6) De koude de vogtigheid uit het gemengde uitdryvende, en het overige bevriezende, trekt het gemengde lichaam te fa- men, en doet het cen Zwarte kleur Krygeri, wyl de nätuur- lyke warmte uitgebluscht en gedood ig; °t welk in vleesch van leevende dieren zeer blykbaar is. $. 318, J. Deeze Spreuk ftrydt, gevolglyk , niet met de daastvoorgaande, waar het Voorjaar gezegd wordt zeer ge: « 1. DEEL, N; LETT. NO, 2. F zong 28 par J-C- RIEGER zond te wezen ; want H:PPOCRATES zegt niet dat de geheele gefteldheid van de Lente kwaad is voor de Teeringagtigen, maar alleen het begin van. dezelve, °t welk byna met den Herfst overeenkaormt, en dezelf ie natuur heeft, dat is, on- beftendig is, dan warm dan koud. Hy zegt ook niet bloot. lyk dat het Voorjaar kwaad is voor de Teeringagtigen, maar onder zekere voorwaarde , wanneer namelyk de bladen van den Vygeboom,de voeten van een Kraai gelyk zyn „het welk zekerlyk in °t begin vaa het Voorjaar is, FUCHS ad nir- Pocr. d. l ”. De 31 Spreuk van deeze zelfde Afdeeling heeft gelegene heid gegeeven tot veele aanmerkingen van verfcheiden Schryvers over de ziekten van den Ouderdom. En tot flot van de derde Afdeeling vindt men een Aanhangzel, waar in over de ziekten van verfchillenden Ouderdom en Leeftyd volgens de Aanteekeningen van verfcheiden.Schryvers ge- fproken wordt, het welk „ fchoon niet volftrekt tot verklaas ring van de Spreuken behoorende , op zich zelve, veel wee: tenswaardige zaaken vervat. On De 79 Spreuk van de vierde Afdeeling , waar in gezegd wordt: , Dat zandige bezinkingen in de pis een teeken zyn van Steen in de blaaze’ wordt van de Uitleggers verworpen, als ftrydig met een andere plaats van HIPPOCRATEsS , waar uit deeze misfchien kwalyk is overgenomen; en ook met de algemeene ondervinding. De 1 van de vyfde Afdeeling kan ook geene proef houden ,om dat ‘er waarneemingen zyn.wel- ken het tegendeel bewyzen. De 6 is ook onbeftaanbaar met het gene HIPPOCRATES elders gezegd heeft. De 8 Spreuk van de vyfde Afdeeling luidt dus : „ Die het Zydwee hebben , alsze niet binnen de veertien dagen naat boven ontlast worden, krygen verzweering’” _ Zie hier de Uitleggingen. …„ Een waar en geregeld Zyd- wee moet, wyl het tot de haastige ziekten behoort, binnen veertien dagen fcheiding krygen. Zie 2 Afd. Spr.23. Des zelfs volmaakte fcheid'ng en redding gefchiedt door fluimen. Als dan de natuur dit, door deezen weg, binnen den gemel- den tyd niet volbrengt, moet een onvolkome fcheiding vet- wagt worden door eene verzweering in de borst, welke Ét- terborst genoemd wordt. Dit is het gene de tegenwoordige Spreuk zegt. HIPPOCRATES heeft dit meermaalen geleerd. eeze ziekte ondergaat fcheidirg . nu op het kortíte „op den _zevenden dag, dan eens op zyn langst, op den veertienden. Waar op de Lyder, als de etter uit de zyde geloosd en door ‚ Áuimen uitgeworpen is,gezond wordt. Maar zo ’er niets op [5 OVER DE SPREUKEN VAN HIPPOCRATES: “99 geworpefì wordt, geraakt fiy veretterd, en de Ziekte duurt lang. ZLib. de affe8&. n. 3. En ats ’er een zweer ge- maakt is, geeft deeze uit zich zelve etter uit, en trekt, door de warmte, flym, uit de nabygelegene plaatfen raar zich, welke, als ze verrot is, wordt ’er etter uitgefpogen. Lb. I-de morb. n. 11. Die in het Zyd-wee, in °t begin, een galagtige tong hebben; krygen op den zevenden dag fchéi- ding, maar die op den derden of vierden dag , omtrent den … pegenden. En zo zich in ’t begin op de tong een blaas vere toont, eenigzins paersch, hoedanig eene gemaakt wordt door een gloeijend yzer in olie geftoken, getchiedt de red- ding bezwaarlyker, en de fcheiding wordt tot den veertien- den dag werfchuven. Doorgaans ‘pouwen ze evenwel bloed op. Het fpauwzet, als het in het Zyd-wee heeft begonnen ryp en op den derden dag uitgeworpen te worden, maakt fchielyker , maar indien laater , traager fcheidiugen. De galago tige en te gelyk volbloedige Zyd-wee-ziekten maaken door- gaans op den negenden of elfden dag fcheiding „en geneezen dan meerendeels enz. Coac. Se. 3. n. 129 — 132. 137. a, Als de tekenen van een Zyd-wee van ontiteeking veer- tien dagen flaan „zyn wy verzekerd dat ‘er etter gemaakt is. Indien dan de ftoffe van de ontfteeking, nu in etter veran- derd, niet zichtbaar geloosd wordt, blyft ze zekerlyk in het lichaam, om dat geen etterftoffe onzâchtbaar kan uitgaan, of evenwel op deeZe plaatfe alleen eene loozing naar boven, dat is, door uitfpouwing verftaan worde, gelyk veelen wib- len, is niet klaar, nademaal die het Zyd-wee hebben ook wel gered worden door pis met bezinkzel; En men kan de meening van HiPPOCRATES niet bewyzen uit het woord; want het grieksch woord beteekent in °t algemeen witzuive- ren, uitloözen „en wordt ook fomtyds genomen voor naar bd- ven zuiveren of lozen. Doch, als uit de aanhoudendheid van de Ontfteeking blykt , dat de Ontfteeking tot verettering is overgegaan, en men binnen de veertien dagen niet. ontdekt heeft, dat in de pis of in het fpouwzel eenige etterige ftoffe ontlást is, kunnen wy ons verzekerd houden, dat in zulk een lichaam etter wordt onthouden, of een Etterborst: is. En dewyl na eene ontfteeking van het borstvlies de gemaake te etter Zeef dikwils nedergeftort wordt in de holte van de borst, kan men, met veel waarfchynlykheid, uit zulk een aanhoudend Zyd-wee, eehé Etterborst voorfpellen; hoewel erook eenige andere etter- Zweering zou hebben konnen Ontftaatr ©, | , . ' . Het zal niet hodig zyn’ef medr by te voegen om een denk- a - Fa’ __ beeld 80 VERDEDIGING- SCHRIFT VAN J. VERNET; „beeld van dit Werk te geeven. Wy zullen alleen nog maar zeggen dat men,onder de Aanteekeuingen en Verklaarin- gen, ook wel eens een gedeelte van een Latynsch Vers ontmoet, waar het te pas koomt, zo uit oude Digters, als ook uit hedendaagfchen:, als’ PALINGE NIUS ,HEBENSTREIT en anderen, Wy twyfelen niet of het Werk zal met een alge- meen genoegen ontfangen worden. gE Memoire prélenté a Mr. le premier Sindic. par JACOB VERNET, Pasteur & Profesfeur en Theologie à Geneve. A. Harlem, chez J. Bosch 1767. 8vo. pp. 95. Verdediging-Schrift van den Hoog- Eerwaerden JACOB VERNET, Leeraer en Hoogleeraer der H. Godgeleerdbeid te Geneve. DE Hoog-Eerwaerde Vernet, die met zo veel lofs over, en ter verdediginge van den Christelyken Godsdienst gefchreven heeft, in zekeren fpotagtigen brief, onder den verdichten naem van Robert Covelle opgefteld , afgemaeld zyń- de als een geveinsde, die een huichelachtig Christen is, en de zaek van ’t Ongeloof wel wil begunftigen, als hy ’er zyn voordeel mede doen kan, wederlegt dezen laster in dit ge- fchrift. Hy toont in °t zelve by de fltukken , hoe hy ten ope zichte van den Heer Voltaire en deszelfs vroegere en latere Schriften gehandeld heeft; hoe men valschlyk % geen hy, zander enig voordeel voor zich zelven te beoagen, heeft willen doen ten aenzien der vroegere Schriften van dief Heer , als werken van Vernuft en Gefchied-kunde, die den Godsdienst niet benadeelden, op ene lasterlyke wyze over- brengt, tot deszelfs latere Schriften , die den Godsdienst ondermynen, en hem daer in onrechmatige inzichten toe- íchryft. Zyn Hoog-Eerwaerde doet tevens zien , hoe hate- lyk een denkbeeld men zich van ’t zedelyk character van den eer Voltaire heeft te vormen, ais men nagaet op hoedanig ene wyze hy zich omtrent den Hoogleeraar Vernet gedragen heeft, Deze Verdediging is zo gegrond en overtuigend op: gefteld, dat de Raed, mitsgaders de V. Compagnie en °t . Confiftorie van Geneve, na °t inzien der daer toe behoo- rende ftukken en bewyzen, geen zwarigheid gevonden heeft, om den Heer Vernet onfchuldig te erkennen; en te betui- gen , dat zy, met verfoeijinge van die lastertael „de hoogfte achting voor zyn perfoon hebben: als blykt uit de extraêten der Registeren dezer Collegien , die aen ’t {lot van dit ge- £chrift gehecht zyn. i Hes RYKDOM IN ARM OED. PRACT, OBSERVATIEN. Sr … gn, Het leven en bedryf van de Heer Rykdom en Meester Armoed of de regte weg tot bet ware vergenoegen, Uit bet Engelsc vertaald. Te Schiedam by L. Schmidt 1767. in o&avo 22 bladzyden. EX ftichtlyke Allegorie, welke ftrekt om, op ene vere bloemde wyze, onder ene Perfoons verbeelding , wáer in Armoede en Rykdom, Godzaligheid, Arbeid en Verge» noegen de hoofdperfoonaedjen zyn, te leeren, hoe °t ware Vergenoegen te vinden zy. Godzaligheid en Vergenoegen konnen hier geen verblyf houden, noch by Rykdom noch by Armoede ; eindelyk komt Godzaligheid by Eerlyken Are beid, die recht middenwegs tusfchen Rykdom en Armoede ; woont; deze twee komen zeer wel overeen ; en hun geluk word volmaekt door Vergenoegen , die eerlang hun verblyf ontdekt, en zich by hen vervoegt. Het doelwit der Allego- rie, die eenvoudig en leerzaem voor ’t gemeen opgefteld is, ` beftaet hier in,om aen te duiden „dat het ware vergenoegen gemeenlyk niet te vinden is in Rykdom of Armoede, maer in een Godzaligen wandel, onder een eerlyken Arbeid, menen Praêicale Obfervatien over de heedendaagfche Trouwbeloften, nagelaté door een voornaam Rechstsgeleerde , en volgens het eigenhandig gefchrift in het licht gegeowe. Te Utrecht by S.de Waal 1767. in groot oktavo 44 Hadeyden. EN aenmerkingen over de Trouwbeloften , en wel by- zonder over derzelver verbindende kracht; om na te gaen, in welke gevallen, en in hoe verre,zy al of niet ver- bindende zyn. Dit ftukje kan mogelyk van dienst wezen voor een jong Rechtsgeleerden , die zyn verftand op dit one derwerp wil flypen: hy zou °t met wit papier konnen door- fchieten, en op een dergelyken trant met ettelyke practicae le obfervatien konnen vermeerderen. Het komt toch niet voor als een uitgewerkt gefchrift ; maer fchynt eer te beftaen uit enige aentekeningen betrekkelyk tot dit onderwerp, die. veelligt tot ene opzettelyke behandeling van ’t zelve moess ten dienen. , Dit denkbeeld beantwoord, naer ons inzien, best aen den inhoud , vergeleken met het gezegde ophet Ty- telblad, dat deze Obfervatien in ’ licht gegeven zyn „uit de nagelatene papieren van een voornaem Rechtsgeleerden , dat wy op credit van den Uitgever vooronderftellen. - F 3 Vyf 82: L. MOLBERG - - ar -9 Vyf aardige en vermakelyke Blyfpeelen van wylen den Baron LODEWYK HOLBERG, in leven, Profesfar. der Historien enz, Vierde Deel, Te Amfterdamr by S. van Esveldt 1767. in otavo 358 bladzyden, OO. DE Liefhebbers van geestige Schriften, diè het befpotte« lyke op ene vernuftige wyze hekelen, hebben de drie voorige deelen dezer Verzamelinge met zeer veel genoegen doorbladerd; en hun algemene verlangen, na de Vertaling der overige Blyfpelen van den Heer Holberg, heeft den Uit- gever aengezet om dit Werk verder te vervolgen, en dus een vierde deel in * daglicht te brengen, ’t welk vyf Bly- fpelen vervat, die in hunne foort niet ongevallig uitge: voerd zyn. | _ Het eerfte draagt den naem van Melampe, en heeft ten onderwerpe een geliefkoosde Hond, wiens bezitting twee Zusters elkander benyden ; die zich hier door zo ver vervoe- ren laten, dat ze hunne Minnaars deswegens in een twee gevecht inwikkelen ; °t welk echter zonder bloedftorting. “ aflvopt, doordien de Broeder het gefchil een einde doet ne- men, met den Hond in twee ftukken te houwen. Dit fpel is meerendeels , hoewel met enige grappige tusfchenkom- {ften „in een zwellenden ftyl opgefteld ‚met oogmerk om het befpottelyke dier Toneelttukken te toonen, welken: niets wezenlyks behelzen „en alleen in wydloopigen en prachtigen woordenprael beftaen : terwyl de Op'teller tevens bedoelt dén . fpo te dryven, met de malie liefkoozeryen , die zommigen met de Honden en dergelyken bedryven. Men hoore tot eer „ftaaltje hier van Philocyne,met een treurgewaed omhanger, hare bittere klagten uiten, van wegen het verlies van Me- lampe; die haer ontftoolen is,om hem, (doch buiten haer wee ten) in de handen van hare Zuster te leveren. » Ach! Philocyne! uw enige troost is thans het wenen! terwyl uwe wellust en hartenvreugd verdwenen is; en gy kund geen anderen troost in ‘deze waereld meer vinden, want wat kan my verblyden, daar Melampe weg is ! Wat kan myn droevigst hart verkwikken? De kragtigfte artfeny kan myne {mart niet verminderen. Alle geleerdheid en alle kunst merke ik als onnut aan, want wat kan het alles baten, Nnu Melamp® weg is? Welke vreugde, welk voordeel kan my zulk een onwaardeerbaar verlies vergoeden ? Welke heerlyke heid is tegen Melampe tè rekenen? Ik wapene my wel met de philofophie, maar die moet wyken, nu Mekampe weg Ik BLYSPEFLEN, 83 ik tragt myn harteleet duor gezcHchappen , door muziek en boeken te verdryven. Ik zing en lagch,wanneer myn bart my tmeest ontrust, maar dit alles baat niets, nu Melempe weg is. Ik tel my het vermaak myner ogen „en wat myn hart mcest kan verheugen , den heere Polidoor, myn beminden voor; maar dit is noch niet toereikend , nu Melampe weg is. Ik hoor met oplettendheid, wanneer myne vrienden’ zeggen; Melampe is wel weg, maar men vind altoos .zyns gelyken, Dergelyke redenen dringen flegts in myne oren, maar nief tot het hart door. Want alles is fabelwerk „nu Melampe weg is. De fchimp en fchande word my wel voorgetteld , dat ik my over zulk een gering ding Zo dodelyk kwel. My word de pligt van myn geloof voorgelegt ; maar ik vind gene ver- Zagting, nu Melampe weg is. Ik weet dat een laag gemoed iets dergelyks ras vergeten zou,en dat zig een groutmoedig hart ’er over zou fchamen. Ik verwerp zelfs myn beftaan 5 en nogtans draage ik myne droefheid in het hart, en zal wel haast den geest geven, nu Melampe weg is. My dunkt ik zie elk ogenblik Mekagipe voor my, hoe hy zynen tederen regten voet tegens my opligt „als het welk van dit edel Dier gen teken was, wanneer ik hem op myn fchoot nemen, en ter rust moest leggen. Ik vat hem in gedagten met vermaak, maar ik kryg {legts een enkele fchaduw iu de handen. Hetis zvn fchim alleen. -Hy zelf is ’er niet. fk zie in de verbeel- ding, wat ik niet zie, Ik zoek hem smorgens in myn bed, maar degen hartetroost vinde ik niet. Wanneer de tafel ge- dekt word, maake ik hem zyne plaats klaar en kan my niet herinneren „ dat hy weg is, Ach! Melampe! gy leeft alleen in myne verbeelding ”, | Oe Het hier. aan volgende Spel heeft ten-opfchrift „de Herfchas pen Boer. In ’t zelve word een dronken Boer „in ’t Kafteel van een Baron vervoerd zynde, op zyn ontwaken als een Baron gehandeld, en verder worden ‘er enige kluchten met hem ge- fpeeld, In den waen gebragt zynde dat hy een Baron is, wil hy alles met de uitente geftrengheid rechten; en dit fchynt de hoofdbyzonderheid te zyn „op welke de Hoogleeraer hier het oog gevestigd wil hebben. Het Spel eindigt althans met dieléering. 