Herbarium amboinense ?plurimas conplectens arbores, frutices, herbas, plantas terrestres & aquaticas, quae in Amboina et adjacentibus reperiuntur insulis adcuratissime descriptas iuxta earum formas, cum diuersis denominationibus cultura, usu, ac virtutibus, quod & insuper exhibet varia insectorum animaliumque genera, plurima cum naturalibus eorum figuris depicta /omnia magno labore ac studio multos per annos conlegit, & duodecim libris belgice conscripsit Georg. Everhard Rumphius ... ; nunc primum in lucem edidit, & in latinum sermonem vertit Joannes Burmannus ... qui varia adjecit synonyma, suasque observationes pars prima [?sexta].
De bloem gelykt andere Angreks van middelbare grootte, beftaande nit vyf blaadjes, waar van de drie. buitenfte, en grootfte van couleur wit-geel zyn , «vaam van bet eene opwaarts flaat , en twee neerwaarts bangen , dan zjn "er twee fmalle als riempjes, dewelke agterwaarts flaam, binnen is bet gewoonlyke .buisken van twee blaadjes ge- maakt, van buiten wit , en eenigzints na: bet geel&irek- kende, van binnen bruin gefbikkelt. . P3 ` Deze bloem verbeeld een vliegende Horfel, zoo mem rum fleeltje voor bet boofd neemt „bet ‘ onderfte breed blaadje voor den fleert, en de twee fmalle blaadjes voor vlerken. en EP De vrugten zyn nog onbekent ; of ze moeften uit bet ge- boekte voetje van de bloem voortkomen , de fmaak der bladeren is bitter , en onaangenaam. Zoo beeft dit An- pre byzonder , dat bet gejtreepte bladeren beeft, en de loemfteel wit de beurs zelfs voortkomt. De agt en Veertigfte Plaat Vertoont het 2enuwagtig Angrek, het geen mogelyk is de Erythro-bulbus, met gevouwe bladeren van de witte Hel- lb, dat is roode bol by de onze genaamt _ van Plukn. Mantif). pag. 70. en de Chichultic Tepctlauh- - xochite van Hernand. by Receb. pag. 368. ) s. IL. Angrzcum pungens , of fleekend Angrek, gevon« 20 , maar kruipt met eene dikke rank langs de takken, en hangt- melt af , bier en daar een fteel opjebietende > daar aan de bladeren ftaan , en tuffen dezelve komen al weder anderen voort. $ De bladeren Baan enkeld , twaalf of veertien duimen lang , febaars een pink breed , van vooren met een JPÜS » omtrent een lid van een vinger lang, dewelke fchynt daar op gezet te zyn, voorts dik , fiyf , en zonder kennelyke zenuwen, dewelke beneden een weinig uitbuilen , en bo- — ven bet blad wat bol maken, als eenwlakke geut, van cou- leur donker-groen , en de oudere werden rosagtig, de fiee kende fpitzen valien-aan de oude bladeren af , tuffen de- zelve uit den boofdfleel komen andere dunne fiyve, €" ` boutagtige fleeltjes, voorts vier of vyf duimen lang , 20m- mige in een of twee zydefteeltjes zig verdeelende , de voors- te belft daar van is met bloempjes bezet, van gemeene Angreks fatzoen , dog kort van bladeren , en geel-wit. D Uit haaren fleel werd de orugt, febaars een duim lang, geltreept , en driekantig, in gedaante van een beginnende Moer-nagel, dragende de bloemen nog ca bowen op, 96% binnen gevult met een witagrig grof meel. o Tab. XL VIT. SS SELS 7777 cd ADS = ^ = TARA 1127277772 TT IJD OG? Ape " ig Kë Le: GG 7 t IH 1} A 2 Ge G 7 WR zz s Ns SONY AN ZEN NR N NM ASS SSS in IR a AÑ M. 8, Y N V H D D Í | Q j H N y d j = NN AA — SSS AS == SQ ————ÀM SS I 0 SE _ => K IN $ SSE i : M N \ UJ D A 4 V \ | | EE SIR SS Am LEA SL GA SNS SN NS SH FH 7 om, VZ, Zan Pag.107. XI. Boek. VII. Hoofaft. tofa herba, fupra rupes repens, foliaque ejus fafcicu- tata funt, octo & decem pollices longa, unum lata, fuperius excavata, inferius acutum gerentia dorfum , ad extremum bifida, & bis acuminata , unus vero apex non modo muito longior eft altero, fed etiam ungens inftar mollis fpinz. ' . Inter inferiora folia rotundi quidam, longi, & pa- rum finuofi excrefcunt caules, Chordulas referentes , quilenti funt ; & diffringi nequeunt, externe albi , & ad extremum fefe dividentes in binos tresve ramulos; qui arborum corticibus fibrillas inmittunt. Inter folia caules floriferi excrefcunt, binas fpitha- mas longi, quorum fuprema pars flofculos gerit fla- vefcentes , ex quinque petalis conftantes, que inter- ne rubra, & ad oräs flava funt, quem colorem caffis etiam gerit. Ex ipforum centro fructus excrefcunt, ultra digitum longi, ac transverfalem digitum craff, quidam digiti articulum modo longi funt, & pennam craffi , in féx acutas coftas divifi , atque inter has pro- fundi locantur fulci, planam fuperius gerentes ftellu- lam, que componitur ex quinque apicibus cum ob- tufo nodulo in centro. i; Tabula Quadragefima noná Ad Figuram primam Angrecum exhibet Saxatile, quod eft Tsjerou mau maravara H. Malab. part. 12. Tab. 5. cui a Plukn. in Almag. pag. 87. jungitur Caryophyllus Monomo- tapenfis, nervofis Bupleuri foliis intus cavis, flore cceru- leo, caulieulis fecundum longitudinem alatis Phyt. Tab. 275. fig. 1. ; Huc pertinet Orchidi affinis , planta parafytica, folio ciallo fulcato, Herm. Prud. Bat. pag: 187. Licet flos parum dif- ferat : quod eft Vifcum arboreum, flore albo fpeciofo, Americanum ; folis forma filiquarum Nerii Plukn. Pbyt. Tab. 117. jig. 6. Figura fecunda Angraecum exhibet purpureum, Cap. 8. deftrip- tum, primam nempe fpeciem. Quarto. Angrecum anguftis crumenis , multas & fubrotundas format burfas, in binos tresve obfcuros articulos diftinétas, quinque & fex pollices longas, unum latas, externe multis ficcis pelliculis obductas, harum plurime nudz ac foliolis deftitute locantur, alie in vertice tria quatuórve longa & angufta gerunt folia, duodecim & quindecim pollices longa; binos digitos lata; in fimplicem términaritià apicem , ex- cepto quod nervus medius inferius parum protube- ret, quasdani étiam gerunt ftrias longitudinales, fub- tiles referentes nervos. : . Ad latus hujus fafciculi bini foliofi eriguntur cau- les , quindecim pollices longi, in quorum fuperiore dimidia parte flores locantur ; huc usque ignoti. Hos infequuntur fructus, vix pollicem longi, & culmum erafli. Radix congeries eft tenuium longarum, & len- tflimarum fibrillarum. Se _ Quinto. Angrecum fediforme, fic ditum , quum fo- lia cum illis Sedi conveniant, quedam unicum, que- dam tres polliees longa funt, binos lata digitos, fine ullis coftis cüm firmo apice, crafla, glabra, & fuc- cofa , fed non lactefcentia , alioquin enim pro illis Nummularie latiee quis ea haberet. Flos nondum apa- ruit. Tenuibus & intricatis crefcit ehordulis inter & per radices aliorum. Angrecorum. Sexto. Angracum uniflorum , folia gerit forma & magnitudine linguam referehtia, füperius nempe fub- totunda, ac parum bifida, crafla, firma, ac finé ullis coftis, excepto quod planus canalis perfolii fuperio- rem partem decurrät. Quodvis folium brevi incum- bit burfule, ex quatuor quinqueve acutis dorfis compo- fite, quaedam vero glabra funt, & bigonz tantum. Caulis florifer ad latus buríz excrefcit, rotundus, . & fpithamam altus, quorum quivis unicum inodo fu- inet florem, quodammodo convenientem cum illo Angreci angin, qui ex tribus conftat petalis; quorum maximum & anterius linguzforme eft , inferius latum, fuperius anguftum , cum acuto dorfo in medio, retroflexum fupra totum florem , ad latera bina alia ‚Ocantur petala, inferius lata & crafla, fuperius an- - gulta & flaccida, conniventia inftar falcis. AMBOINSCH KRUIDBOEK. Tertio. Angrecum faxatile fere fimilis eft farmen- ' Toy VI Angrecum faxatile of Klip- Angrek is fchier dier- gelyke zeelend gewas, over de klippen kruipende , de bla- ` deren Haan met bosjes by malkander , agt en tien duimen lang, een breed, boven gegeut , beneden met een Scherpe rugge, aan ’t voorfie in tweën gekloven , met twee fpit- zen , Waar van de een niet alleen merkelyk langer is dan de andere, maar ook fleekende als een weeken doorn: Tuffen de agterfte bladeren komen mede lange ronde en wat bogtige [Leclen uit als Chordelen, taai; en onver- breekelig, van buiten wit, en aan haar einde zig in twee of drie takken verdeelende , dewelke al wederom in de . Jeborffe der bomen wortelen. Lulen de bladeren komen de bloemfteelen voort , twee Jpannen lang , aan baar opperfte dragende kleine geele. bloempjes, van vyf blaadjes gemaakt , dewelke van bin- beñ rood, en aan de kanten geel zyn, van welke couleur bet belmke ook ds , uit baare voeten werden de vrugten; ruim een vinger lang, en een dwersvinger dik, zommige een lid van een vinger lang , en een fcbaft dik; in Jes Scherpe ribben afgedeelt , en tuffen beide diepe woorens ; met een vlak flerretje boven op, gemaakt van vyf.fpitzen met een flomp knopje in de midden: De negen en Veertig fte Plaat Vertoont in de eerfte Figuur het Kiip-Angrek, het welk is de Tsjerou mau maravara van de H. Melab. part. 12. Tat. $. aan welk van Plukn. in het Almag. pag. 87. toegevoegt wert de Monomotapenfe Cáryophyllus met zenuwagtige blade- ren van het Bupleurum, van binnen hol, met een blaauwe bloem , en met fteeltjes na de lengte gevleugelt in de Puyt. Tab. 275. fig. 1. $ 1 Hier toe behoort ook de Parafytife plant, aan de Orchis riaa(t- komende, met een dik gevormt blad van Herm. Parud Bat. pag. 187. Schoon de bloem wat verfchilt: het geen is de * Americaaníche Vifcum op bomen groejende, met een fchoone witte bloem , en bladeren in de gedaante van de ‚Peulen van het Nerium van Plukn. Phyt. Tab. 117. fig. 6. De tweede Figuur vertoont het purpere Angrek, in het agtffe Hoofajluk befchreeveh, de eerfte zoort namentlyk. . IV. Angrecum anguftis crumenis, gewint veele, en rondagtige beurzen in twee of drie donkere leden verdeelt, vyf en jes duimen lang , ruim een breed , van buiten met veele drooge velletjes bebangen , de meefte fiaan blood, en zonder bladeren , de andere dragen op baar top drie of vier lange fmalle bladeren , twaalf en vyftien duimen lang , twee vingeren breed, in een enkelde fpits toeloopen- de, bebalven de middelzenuwe , beneden een weinig uit- builendé , bebben ze nog eenige fircepen als zubtiele zenus wen in de lengtes a Bezyden van dezen bos hebben ze twee bladdragende - fteelen, mede vyftien duimen lang , aan welkers voorfte belft de bloempjes flaan y nog onbekend. Daar op volgen de vrugten, fchaars een duim lang , en een firoobalm dik, de wortel is een klomp van dunne ; lange , en zeer taaije vajelingen gemaakt. i V. Angræcum fediforme; alzoo eec énaamt 5 dewyl de bladeren na een Sedum of Huislook gelyken , zom- mige zyn een, zommige drie duimen lang; twee vingeren breed , zonder cénige ribben, met een Äre [pits , dik, glad, en fappig , dog zonder melk, anders zoude men ze voor een Nümmularia la&ea aanzien. De bloem is nog niet gezien. Het groeit met dunne en verwerde kordulen onder, en door de wortelen van ander Angreks. VI. Angrecum unifiorum beeft bladeren; in gedaan: | te en grootte een, tong verbeeldende „te weten vooren rond , en een weinig in twein gekloven, dik; ftyf s en zonder eenige ribben, bebalven een vlakke geut aan de bovenzyde: leder blad ruft op een kort beursje , gemaakt van vier of vyf jcberpe ruggens, zommige ook glad met twee kanten. De bloemfteel komt bexyden de beurze voort; rond; een Dan boog , ieder dragende maar een bloem , eenigzints bet Angrec angin gelyk; gemaakt van drie bladeren , waar van-bet groot/te en voorjte tongeformig is, agter breed, en vooren fmal , met een fcherpe rugee in de mid- den, naar agteren gekromt over de gebeele bloem, ter zy- den Doan twee andere. bladeren , mede agter breed, en dik, vooren fmal , en flap, na malkanderen gekrompt als e Ee 108 In centro capitulum locatur. Color fufcus eft, in- termixtis plurimis ex albo flaventibus maculis, oculos referentibus , quarum quedam rotunde funt, alie quadrat , ac porro fine ullo odore. ` ` A Vili,radice ramis arborum filveftrium increfcit, & aliquando planum format angulum ex Mufco quafi conftruétum, ex quo hic & illic burfule ac fimplicia excrefcunt folia. x Septimo. Angrecum gajang , quod repertum eft in arbore Gajang, multos formans fruticulos coaduna- tos forma Lilü Favani feu Cafi felan, inferius oblon- ` um gerens inftar Cepz bulbum. Hoc bina profert olia, vix duodecim pollices longa, & unum lata , . inferius firmum gerentia nervum medium , nec ad apices bifida funt inftar aliorum Angrecorum , fed acute terminantur. Ex centro horum binorum foliorum longus ac fim- plex excrefcit caulis, cujus fuprema & maxima dimi- dia pars ultra pedis longitudinem flofculos fuítinet , ui Angreci formam reprefentant , funtque compo- iti ex quinque fordide albicantibus & anguítis petalis, uorum tria dependent, ac bina extenfa funt, inque uperiore floris parte caffis locatur. Ipforum petiolus prope ortum acutum porro gerit petalum, quod pe- tiolum obtegit, tam denfe autem locantur, ut totus caulis caudam felis referat longam , poft ipforum lapfum pauci excrefcunt fruétus , qui minimi funt cun&arum Angreci fpecierum , paulo nempe majores ranó Tritici, hexagoni quoque , per maturitatem hifcentes ad latus, fuperior vero ipforum pars nexa manet & firma. Ipforum pars interior primo flavefcit, ac fuccofa eft, que per maturitatem degenerat in fari- nam flavam & arenofam. Floret menfibus pluviofis, & in Gajanis reperitur filveftribus, que crefcunt in valle Ayer Cotta Lam- ma. Hee fpecies in aliis quoque reperitur arboribus , uti & in Celebes ora Orientali, ubi ejus folia adhi- bentur contra abdomina tumentia & indurata, fupra ges calefaéta , ita ut flaccefcant, dein abdomen iis fricatur , medullaque anguíftorum bulborum ore ma- fticatur, ac fuccus deglutitur. Odavo. Angrecum jamboe , anguíta & firma gerit folia, quinque pollices longa, binos lata digitos, fu- sperius in acutum terminancia apicem , faporis primo ingrati, dein dulcis inftar fucci Liqueritiz. lofculi bini fibi obpofiti excrefcunt tenuibus in petiolis ex flagello, qui compofiti funt ex quinque ‘craffis petalis Citrini coloris , que omnia introrfum “flexa funt inftar Ornithopodii, atque in centro loca- tur ex purpureo ceerulea lingula. Fru&us huc usque ignoti funt, & increfcit filveftribus Jambis, longis dependens farmentis. ono. Angrecum teniofum fimplici ac fignofo cre- fcit caule , cui folia infident folitaria & inordinata , craffa fegmenta referentia, utrimque bifida, acfi ex binis fegmentis compofita effent, quatuor & quinque pollices longa, ultra culmum crafla. Ad latus fupe- riorum foliorum brevis excrefcit: racemus florifer, cujus flores mihi ignoti funt. Hos infequuntur tres fexve fructus , qui funt fili- cule oblonge & fulcate, pollicis articulum longe , uti in aliis Ängrecis, qui externe diftin&i funt in tria majora, & tria minora dorfa, cum coronula fuperius potita que refiduum eft floris, intusque replete funt arenofa fubftantia. Radix longa eft, vaga, & trans- verfaliter repens, lignofaque , nec ullas profert burfas. Decimo. Angrecum lanuginofum a vulgari Angre- - corum forma parum recedit, fimplicem enim generat ‘caudicem , tres-quatuorve pedes longum fine burfa vel ventre, cujus inferior pars nuda eft, & in obfcu- ros articulos diftinéta. Superior pars foliis denfis ob- fita eft, rotunda, & lanuginofa. Folia formam habent minoris Angreci, inregula- riter admodum cauli adcreta, tres quatuorve pollices longa, binos lata digitos, craffa, firma, fine diftin- &is nervis, in brevem & firmum terminantia apicem, qui parum incurvatus eft. S Superior foliorum pars parum rugofa inftar panni fericei obfoleti , triaque quatuorve fuperiora & tener- rima folia utrimque lanuginofa funt. - Ex alis fuperiorum Foliorum racemus florifer ex- crefcit, ultra digitum longus, cui flores infident bre- vibus in petiolis, qui lanuginofi quoque funt magni- tudine Fabe. Hi HERBARITAMBOINENSIS Liber XL. Caput VII In de midden ftaat een klein boofdeken. De couleur is bruin, waar op men veele wit-geele flipjes of oogjes ziet, zommige rond, zommige vierkant , voorts zonder reuk. Het groeit met een flegte wortel op de takken der wilde bomen, en maakt zomtyds een platten boek als van eeni Mos gemaakt , waar uit bier en daar de beursjes, en ens kelde bladeren voortkomen. VII. Angrec gajang gevonden op een Gajang-boom, met veele kleine [truiken by malkander , van gedaante als de Jayaanfche Lelie, of Cafi felan, onder met een la . werpige bol als Ajuin. Deze brengt twee bladeren woort, Jchaars twaalf duimen lang , en een breed , van onderen met een fiyve middelzenuwe , en hebben aan de [pits geen kiove, gelyk andere Angreks , maar loopen fpits toe, Uit de midden van deze twee bladeren komt een langen enkelden fteel , waar van de opperfte en grootfte heift, ruim een voet lang, bezet is met kleine bloempjes, die even de gedaante van Angreks verbeelden , beftaande uit «yf vuil-witte fmalle blaadjes, waar van drie af bangen , en twee uitgebreid ftaan , en aan de bovenzyde ftaat een belmke. Haaren fleel by zyn oor/pronk beeft nog een fpits blaadje, *t welk den [leel bedekt. Zy ftaan zoo digt, dat den gebeelen fleel een langen kattenfteert verbeeld, naar baar afvallen komen weinige vrugten tot perfectie , de= welke de kleinfte zyn van alle Angreks zoorten , te weten «vat grooter dan een tarwe-korrsl , mede feskantig , in de rypbeid open berfbende , terzyde dat bet voorfte aan mal- kander biyft bangen. Haar binnenfte is eerft geelagtig , en fappig , ’t welk in de rype verandert in een geel zan- dig meel. « ; Het bloeit in de regemaanden , en men vindt bet op Gajang-bomen, die in °t wild flaan in de vallei van Ayer Cotta Lamma. Deze zoorte vindt men ook op andere bo- ‘men , als mede op Celebes Ooftkuft , aldaar werden de bladeren gebruikt. tegens gezwolle en verbarde buiken , over ’t vuur geflenft , zoo dat ze flap werden, daar na den buik daar mede gewreeven , en bet merg van de fmalle ` bollen in de mond gekaauwt, en den Lf ingezwolgen. y VIII. Angrecjamboe beeft fmalle fEyve bladeren, vyf duimen lang , twee vingeren breed , vooren in een ftyve Spits eindigende, van fmaak eerft onaangenaam , daar na zoet als fap van Zoetbout. E De bloempjes komen twee en twee tegens malkander , op korte voetjes uit den rank, gemaakt van vyf dikke Ci- troen-geele blaadjes , alle inwaarts gekromt als vogel- klanuwen , enin de midden ziet men een peers-blaauw tonksken. De vrugten zyn nog onbekent , en bet groeit op de wilde Famboes-bomen met lange rancken afhangende. IX. Angrecum teniofum of riempjes Angrec, groeit met een enkelde boutagtige feel , daar aan de bladeren enkeld , en zonder ordre fiaan , dikke riempjes gelykende, ter weerzyde met een kloof in de lengte, als of ze van twee deelen gemaakt waren, vier en vyf duimen lang , en ruim een firoobalm dik, Terzyden de voorfte bladeren komt een. korte bloem-tros voort , waar van de bloemen nog onbe- kent zyn. Hier op volgen drie of fes vrugten, zynde langwerpige geribde bouwen , een lid van een duim lang , gelyk aan andere Angreks, van buiten verdeelt in drie grootere, en drie kleindere Jcherpe ruggen , met een kroontje boven op, zynde bet reftant van de bloem, binnen vervuld met een zandig plukzel. De wortel is lang, ydel, en dwers- — , boutagtie , en brengt geene beurze voort. . Angrecum, lanuginofum , wykt van de gemeene Angreks gedaante wat af , want zy gewint een enkelde. Steel, drie en vier voeten lang , zonder buik of beurs s waar van de agterfte belft bloat is, en in donkere leden er De voor fle belft is digt beblad , rond, en wol- dë, i ; : SE De bladeren zyn van kleine Angreks gedaante , zeer irregulier om den fteel flaande , drie en vier duimen lang, twee vingeren breed , dik, ftyf , zonder merkelyke zenu= Js E een korte fiyve Jpits eindigende , die wat krom aat. - 7 De bovenzyde is wat ruie als verfleeten fulp , ende: rien vier bovenfte ‚de jong fte zyn ter wederzyden wol- agtig. ; se it den fcboot van de voor fte bladeren komt den bloem- + feel woort , ruim een vinger lang , daar aan flaan de bloempjes op korte woetjes , die al mede wolagtig zjn , ih de grootte van een Greg : ee Deze XI. Boek. VIIL Hoofáf. Hi inferius concavum gerunt petalum inftar Cym-. be, in qua concavus reconditur flofculus, fefe ape- riens in tria craffiufcula & flavefcentia petala, e qui- bus purpurea eminet lingua, que fimul reprefentant os feu riétum Leonis cum lingua extenfa. Radicem gerit vilem , ex paucis conftantem fibtillis , & inter alia Angreca crefcit in filveftribus arboribus in Toleeuwo , qui pagus eft ore Orientalis Amboinz. AMBOINSCH KRUIDBOEK. 109 Deze bebben van onderen een bol blaadje niseen fobuitje , daar in legt een bol bloempje indrie geslagtige dikke blaad- Jes zig openende , daar tuffen cen peers tonisken with pkt; te zamen verbecldende een Leewwen-mond met cen uitge- Jecke tong. d et Het beeft een zobere wortel , uit weinige vazelingen beftaande , en groeit onder andere Angreks op wilde bo: men op Toleeuw, een Dorp van Amboins Ooftbosk. - CAPUT. O.C T AV, UM. Angraecum purpureum. Angrec jamba, uodecima fpecies tam raro folia exhibet con- fpicienda, ut a muitis habeatur aphyila. Hoc obfervavi difcrimen, quod que in litoreis cre» fcit fcopulis & arboribus, foliis plerumque fic defti- tuta, fed que in ipfa terra in arboribus provenit, fo» lia profert, ita ut. bine hujus fpecies formari poffint, A non opus eit, quum varietas nimis par- va eft. Litorea fpecies primo gerit caulem angulofum & ftriatum , in mulros insequales articulos diftin@um , qui femper in medio magis protuberant quam in extre- mitatibus, uti & totus caulis prope radicem tenuiffimus eft & rotundiffimus, qui folia producit uti praecedens minus Angrecum, alrernatim pofita , quinque polli- ces longa, ultra unum lata, & fuperius fiffa uti reliqua. Caulis pedis circiter altitudinem adtingit , ac foliis ornatus eft, que vetufta decidunt, ac nudum relin- quunt caulem, atque hinc fit, ut putetur foliis defti- tui, nam prope hunc aitér excrefcit peculiáris caulis ex radice, binos-tresve pedes altus, inferius prope radicem tenuior quam in reliqua parte, in fimiles 'ventricofos articulos diftinétus. In articulorum con: nexu, qui femper humiliores funt ipfo ventre , flofculi excrefcunt fafciculati feu vérticillati quafi, inftar flo- tum Jambi, circa articulos ad unam partem nudi, Hi flofculi peculiarem habent formam , a prioribus diverfam , quinque enim gerünt petala non aperta, fed comprefla inftar tubi, abinferiore parte aperta, atque ibi Sacculum feu corniculum gerunt inftar Orchidum, pollicem longi, vel paulo minores, ac vix pennam crafli, Superiores ore in apices diftinéte funt, atque , inteme bina pofteriora petala caflidem tegunt purpu- ream feu olea inftar coloris Caffombe , inodori penitus. Hi florum fafciculi circa medium caulis de- ETE qui prope apicem nudus eft. Fructus ignoti uc usque funt, radix rara eft, ex paucis conftans fibrillis brevibus. : mm Hee fpecies in litore reperitur, tam in curtis cras» fisque arboribus, quam in preruptis rupibus, in qui- bus cariofa ligna & flagella projecta funt. Nomen. Peculiariter dieitur Angrecum purpureum & nudum. Malaice Angrec jambu, & Angrec taffumba ; _ Javanice Rangrer , quo nomine reliqua etiam indigi- tant Angreca. Secundo. Silveftris fpecies a priore haud differt , nifi quod copjofiora exhibeat folia, ex mufcofa enim . & tenui fibrofa radice octo decemque excrefcunt tau- les, octo novemque pedes longi , quorum craffio- res folia , ac tenuiores flores proferunt, in multos articulos diftinéti, qui non multum venericofi funt , uti prioris, fed profunde fulcati & ftriati. Folia in caulibus ad quatuor pedum diftantiam a radice oriuntur , fimplicia & alternata fupra fefe in- vicem, tenuiora quam in aliis Angrecis, quinque & . fex pollices longa , binos lata digitos, acuminata, ‘cum nervo medio inferius protuberance , faporis fatui & mufcofi. Caulis pars foliofa craffior eft inferiore. ` _ Caulis florifer in medio circiter flores profert copio- fos & globofos quafi , nunc abshac, nunc ab alia cau- lis parte, quivis flofculus unguem digiti circiter lon- gus eft, anguftum caliculum referens, vix pennam craffus , inferius facculo acuminato & ftriato au&us , feu in angufta petala diftin&tus, que fefe fuperius in quinque apicés aperiunt, & interne alium albicantem caliculum exhibent, flores hi coloris funt purpurei, Tubentes , & inodori, qui in confpeétum veniunt Oéto- bri & Novembri. ; i Nomen. AGTSTE HOOFDSTUK, Het parpere Angrek, 7 E tavaal/fte zoorte werd zoo zelden met bladeren gezien, dat bet van veele voor bladeloos gebouden werd. Ik beb dit onderfcheid daar van bevonden, dut bet geene op jtrandklippen en bomen «waft; meeft zons der bladeren gezien , maar "t geene landwaart en op de bomen groeid, beeft ze bladeren, zoo dat men twee zoórs ten daar an zoude konnen maken, °t welk egter niet noz dig is, vermits bet verfchil te klein is. I. Deze flandzoorte beeft vooreer{t een geboekten of ge: Jiretpten ftecl, in veele ongelyke leden verdeeld, die altyd in de midden dikker zyn dan aan de enden , gelyk den ge» beelen fleel beneden by de wortel opt Aug Ke en rondfle is ; dragende bladeren gelyk de voorgaande kleine Augreks, met beurten boven malkander flaande , vyf duimen laig; rufm Sen breed, en vooren geklouft als andere. Deze jteel werd omtrenieen voet boog, en draagt niets dan bladeren, dewelke oud geworden zynde afvallen , en den blooten feel nalaten , en bier van komt bet dat ment voor bladeloos agt , want bézyden de voornoemde komt nog een andere byzondere fieel uii de wortel , twee en drie voeten boog , beneden by de wortel dunder , dan vervolgens , en in diergelyke butkagtige leden verdeeld. In de zamenvoes „gingen dezer leden, die-altyd lager flaan dan Laren buik; grocijen de bloempjes met bosjes by malkander bangende, als wervels of bet bloeizel van gamboe , rondom de leden of aan de eene zyde blood. _, ; Deze bloempjes hebben een byzonder fatzoen; van de voorgaande verfchillende, want ze hebben wel vyf blaad- jes, die niet geopent ftaan, maar t'zamen geflooten als een bypj: , aan de onderfte zyde geopent , en daar by een klein zaksken of boorntje y gelyk de Orchides , een duim lang of minder, en fcbaars een fchaft dik: Boven zyn de kanten in fpitzen verdeeld, en binnen bedekken de twee agterfle blaadjes een belinken van verwe, purper of rooze food , gelyk de couleur CalJomba , gants zonder reuk. Deze bosjes gn omirent bet midden dezes fleels, en by de fpitzen is bet bynakaal, de vrugten zyn nog onbekent y de wortel is weinig , en uit korte vazelingen gemaakt. Deze zoorte vindt men op Brand; zoo wel op korte en dikke bomen, als op fleile klippen, daar op vermolzemde ryskens en boutjes leggen. ` ^ Naam. Men noemt bet in ’t byzonder Ängrecum Pur: pureum en nudum; in 't Maleits Angrek Jambu, en An- grek Caflumba ; op % Javaans Rangrec , gelyk zy ook alle andere Angreks noemen, 5 ll. De landzoorte verjchilt niet van de voorgaande, -Qan dat ze meer bladeren vertoont , want uit een mosag: tige en dunne vazelige wortel , komen agt en tien fleelen voort, agi en negen voeten lang , waar van de dikkere bladeren , en de dundere bloemen dragen, in veele leden verdeeld die geen zonderlyke bulten bebben als bet vooris ge, maar diep gevoorent en geftreept zyn. , De bladeren aan baare fleelen fiaan wel vier voeten van de avoriel af beginnende, en dan met beurten enkelt, en veele boven malkander dunder dan andere Angrek , vyf en fes duimen lang , twee vingeren breed, Jpits toeloopen= de, met cen middeizenuwe beneden uitbuilende y finets en Jmeerig van fmaak. Het deel des fleels ; daar de bladeren aan fiaan , ts dikker dan beneden. De bloemáragende [teel beeft zyne bloemen omtfent de midden, deze bangen in ronde bolletjes veele by malkan= der, dan aan de eene dan aan de ander zydevan den feel, ieder bloempje is omtrent.een nagel van-een vinger lang, en als een /mal kelkje , fchaars een fchaft dik „beneden met een fpits fakske langs beenen geflreept , of in fmalle blaadjes deelbaar , die zig boven in vyf fpitzen openen s en van binnen een witagtig flyf kelkje vertoonen , xy zelfs zyn van couleur purper-rood y. en zonder reuk; men ziet ze in O&ober en November. 03 Naam. 110 Nomen. Latine Angrecum purpureum filveftre; Ma- laice Angrec caffomba feu Jambus Javanice Rangrec uti precedens. : : bori . Locus. In filveftribus cuu emnt uti in Va- tingis, Samaria, & Caryophyllis = 88 Jjus. Ejus caules sr Be , calefaéti, & illiniti cu- rant Matta ican, feu Paronychiam manuum & digi- torum, fi nempe non erumpat, ut tumor diflolvatur & diffipetur, vel fi nimis increverit, ut rumpatur. In altis filveftribus arboribus hi caules feptem & o&to pedum altitudinem adtingunt, inferius plerum- que nudi, in medio floriferi, & fuperius foliofi , len- ‘tum continent mucum, qui copiofe effluit, fi fcin- dantur vel tumpantur , fed ob nimiam tenacitatem haud facile abrumpi poffunt. Prope radicem rotundi funt, dein profunde ftriati vel fulcati , ac fuperius in- ter folia ex retundo plani, binis oris lateralibus. Alie quedam Angreci fpecies, quz dein ad noti- tiam meam pervenere yobcununt in Auduar. Cap. 57. fupra jam memoratz. Tabula Quinquagefima Ad Figuram primam Angraecum exhibet purpureum, quod eft fecunda fpecis boc Capite: 8. defcripta. Figura fecunda Herbam fiftit fupplicem , ac quidem ejus pri- mam fpeciem, que adfinis eft Thalia Maravara H. Malab. part. 12. Tab. 4. Figura tertia Angrecum denotat terreftre alterum Cap. undecimo defcriptum cum ejus fru&u A. _ HERBARII AMBOINENSIS © Liber XI. Caput IX. Naam. Jn’t Latyn Angrecum purpureum filveftre: in `t Maleits Angrec caffomba , of Jambu ; op't Fax vaans Rangrce ; als "t boven[laande. ; Plaats. Het waft op wilde bomen, als op de Waringe, Samaria, en Nagel-bomen, Gebruik. Zyne fleelen geflooten, warm gemaakt, en opge/meert, geneezen de Matta ican, of de vyfer aan de banden en vingeren, te weten als by niet uitbreeken wil, om bet gezwel te verdeelen en te vernietigen , of anderzints a groot geworden zynde , te doen opbreeken, Op hooge wout-bomen werden deze fleelen zeven en agt voeten lang , van onderen op meeft bloot , in de midden met bloemen , en boven aan bet eind wederom met eenige bladeren , zy [leeken vol taajen lym , dewelke overvloedig daar uit komt , als men ze fnyd of breekt , dog wegens baare groote taajigheid zyn ze niet af te breeken. By de wortel zyn zy rond, daar na diep geftreeps of geribt , en vooren iu(Jcben de bladeren uit den platten rond , met twee-kanten aan de xyden. Nog eenige andere zoorten van Angrek , dewelke later tot myn kennifJe zyn gekomen, ziet in Auctuar. Cap. 57. welke even boven zyn verbandelt, De Vaftigfte Plaat Vertoont in de ectíte Figuur het purpere Angrek, en wel des: - zelfs tweede zoort, in dit agt/le Hoofdfluk befchreeven.. De tweede Figuur wyft aan het ootmoedige Kruid, en wel des- zelfs eerfte zoort, welke naby komt aan de Thalia Maravara van de A. Malah. part. 12. Tab. 4. De derde Figuur verbeelt het andere wilde ofte boere Angrek; in het elfde Hoofdftuk befchreeven, met deszelfs vrugt A. CAPUT NONUM. Herba fupplex. Daun fubat. «A dfinis hec herba videtur Angreco, atque ipfius nobilitatis parafitus eft, qui plerumque aulam fequitur , quinque ejus funt notz fpecies, pri- mo minor feu vulgaris, ac quatuor majorés. ` - Primo. Herba fupplex minor, herbula eft femi pe- den alta, & fere acaulis ex radice proveniens, riam ' inferius ex radice mox folia prode unt in binis ordi- nibus fibi alternata, ac viciffim fefe comple&entia, plana penitus, acfi comprefla effent. = ^ — odvis foliolum pollicis articulum: longum eft, vix femi digitum latum , firmum, & craffiufeulum, ex ortu oblique pofitum, inferius rectum, feu paruni inflexum, fuperius ventricofum, unde folium in me- dio latius eft, quam inferius, forma acinacis feu cre- fcentis lune. Inferius combinata videntur effe, acfi folium per medium complicatum effet, fuperius au- tem fünt integra , intenfe glauea , externe glabra ; interne fibrofa , &-falfi faporis cum levi aciditate, diu vegeta, fi abrupta in edibus fufpendantur. Horum foliolorum octo vel decem in uno locantur ordine, ac media maxima funt. Tales vero-foliofe collectiones quatuor „ fex, & feptem tenuibus in cau- liculis fimul ex radice excrefcunt, quz viliseft, & ex mufcofis componitur fibrillis, quibus tamen fefe tam firmiter arborum corticibus infigit, ut foliola fine ra- dice plerumque abftrahantur. Plerumque nil nifi hec foliola in hac obfervantur plantula , fed fi fit fenior, flores ac femina profert. ` ` ; «Flofculi pufilli funt, vix magnitudinem florum O- xyacanthz habentes, ac fimplices ex foliolis erum- pentes , funt enim quafi caliculi breves, curti, in- tenfe fufci , fuperius oras gerentes acutas, in pufillo viridi ac barbato caliculo pofiti, poft flores viridia fequuntur granula, Oryzz grana referentia, diu futti- nentia emarcidos flores , interne repleta flava & pilofa farina uti in Angrzco. ` Crefcit in Mango cafeolari, feu Waccat in litoribus, uti & in Waringis, aliisque litoreis arboribus , que obliquum gerunt truncum. ‘Nomen. Latine Herba fupplex minor, Malaice Daun fubat , que diftinguenda eft ab alia Daun fubat „quam fupra in initio decimi libri fub fpeciebus Graminis de- feripfimus:, unde & Ternatenfes aliud ipfi tribuunt . nomen. Secundo. NEGENDE HOOFDSTUK. Het ootmoedig Kruid. mede rekenen , en bet mag onder deszelven Adel O”: de maag {chap van Angrek wil zig dit kruid voor Parafitus of flatteerder dienen , ‘die dog ge- ‚meenlyk bet bof volgen , men beeft er vyf zoorten van, een kleine of pemeené , en «ier groote, - Y Herba fupplex minor, is een klein kruideken , niet boven ven balve voet boog , fcbier zonder fleelen uit den wortel fpruitende, want van onderen af beginnen ze ftraks boven de wortel op cen zeer kort fteeltje , twee rygen bla- deren tegens malkander gefchikt , met beurten "t ene "t ander omvattende, gants plat, als of ze gedrukt waren. * Teder blaadje is een lid van een duim lang , cbaars een balve vinger breed, Kaf en dikagtig , uit baare vergade: ringe fcbuyns ftaande , aan de onderfte kanten regt of wei: nig gebogen, maar de boven[le kant is buikig , waar door bet blad im de midden breeder word dan agter , in de ges daante van een Zabel of waffende Maan. Aan "t agterfie eind fcbynen ze dubbelt te zyn, regt als of e een blad in de lengte gevouwen was , dog aan de voorfte kanten zyn ze geel, boog zee-groen, buiten glad, binnen dradig , en ziltig van fmaak , met een kleine zuurte , lange in baar we zen blyvende, als men ze afgebroken ih de buizen opbangt. Van zulke blaadjes flaan agt of tien in eene Tyge , en de middelfte zyn de grootfte. Maar zulke vergaderingen Slaan vier, fes „en zeven , met haare dunne fteeltjes by mal» kander uit eêne wortel, dewelke geringe is, uit Mosag: tige vazelingen beftaande , met dewelke bet zig egter 200 vaft aan de fchorze der bomen begt , dat men de blaadjes ` ` meeft zonder wortelen aftrekken kan. Den meeften tyd ziet men anders niet daar aan dan deze bladeren, dog regt oud geworden, brengt het zyne bloemen en zaden voort. ` De bloempjes zyn klein , febaars zoo groot als Mai- bloempjes , enkel tuffen de blaadjes uitkykende , want bet zjn korte naauwe kelkjes , boog-bruin., boven met fpitze. randen, ineen klein groen gebaart kelkje fiaande, na de- zelve volgen de groene knopjes als ryftkorrels, bebbende de drooge bloemen nog lange boven op, binnen met een bleek: geel, en bairig meel gevult, gelyk in bet Angrek. Het waft op de bomen Mangium cafeolare, of Waccat aan firand, als mede op de Waringe-bomen , en andere firand-bomen, die met den ftam wat [cbuins leggen. Naam. In ' Latyn Herba fupplex minor; in Ma- leits Daun fubat ; men moet bet onderscheiden van ets ander Daun fubat , "t welk wy boven in "t begin des tien- ' de boeks onder de zoorten van gras befchreeven bebben , daarom. bet ook de Ternatanen een anderen naam geven. | Il, Herba SS NAO SS N XL Boek, IX. Hoofdft. Secundo. Herba fupplex major prima, varios quoque emittit caules ex radice , inferius ad aliquam partem ` nudos, dein ad binorum pedum altitudinem foliofos, uz folia ejusdem cum priore funt forme, fed majora; ac tum caulis ad fesqui pedis altitudinem excrefcit , fuperius vagos gerens flofculos , qui lutei funt coloris, & caffidem referunt, fed facile decidunt , & nudum relinquunt caulem , pauci in fructus excrefcunt, qui. funt bacce trigonz, fimili lutea farina replete. Leehcenenfes hanc peculiariter vocant Sibane, alii Daun fubat parampuan, h. e. Herba fupplex femina, uti prior mas habetur. ` > ` Ujus. He bine fpecies nomen fuum fortitz funt, quum foliola complicata videantur, & digitos refe- rant ‘binarum manuum , que fupplicari volunt, fi nempe foliofi fafciculi invertantur, qua ratio in dicto gramine Daun fubat etiam data eft. Hanc ob formam Malaienfes & Hitoenfes hanc in * Amboina adhibent, uti Ternatenfes dictum gramen, amatores fcilicet utrumque alicui mittunt, 11 fuppli- cari & condonari volunt , atque in hoc illud precife obfervant , viros mittere debere folium prime fpe- ciei, quz foliolageritfirmiffima , ac proinde majorem denotat cupidinem. Secundam vero, & fubfequentes fpecies mittunt mulieres , quo volunt teftari in fupplicatione multo ‘Janguidiores & tectiores effe viris. Le&or has nugas ne nimis derideat , quum in India fepe prodeft hanc noviffe Hieroglyphicam Gramma- ticam, ne quis fallatur. Alphorenfes porro Ceramam inhabitantes hofce fo- liofos caules cum floribus inter armillas ponunt, quum in predam vel pugnam exeunt, ut ex ipforum fide audaces fint, vel uti puto , ut fortunati fint, vide- tur enini hafce herbas ob. continuam foliaturam pu- tare effe fortunatas. Tertio. Herba fupplex major fecunda, etiam femina cenfetur effe, ac magis convenit cum ifto gramine fupplice , foliola enim gerit multo anguftiora binis kg ac proinde cum gramine melius quadrant. oliola hec fibi etiam iden funt, ac quodvis quin- que pollices longum eft vel minus, atque in medio geniculatum eft, fed fuperius plerumque emarcida vel exefa funt, ad latera horum folioforum fafciculorum tenuiffimi & firmi excrefcunt cauliculi, protuberan- tia formantes genicula, que prorepunt, & fibrillas emittunt, ac novos formant foliorum fafciculos, hi- que cauliculi non recte , fed ad latera prorepunt, fem- per minores formantes fafciculos usque ad extremi- tatem. In litore crefcit in vetuftis arboribus antror- fam inflexis, item in rupibusfolo pauco teétis, & foli rte expofitis. , : ee Herba fupplex major tertia, prope radicem caules gerit angulofos, parumque protuberantes, in . acutos angulos diftinctos, uti in Angreco. Folia ejus conveniunt cum fecunda fpecie Herbz fupplicis, ac fafciculata fant, plana, compreffa , fed ita ut fuperius in binos tresve alios fafciculos diftinéta fint, atque tum fuperior caulis adhuc excrefcit ad aliquam par- tem foliofus usque ad fummum ,. ubi flofculos profert vagos & luteos, uti in fecunda fpecie , poft flores caules nodofi nudi funt , hic & illic fruétum profe- rentes ex petiolis tenuibus , qui trigoni funt, fed ip- forum interftitia in coftas diftinéta funt , atque unguem digiti fruétus hi longi funt, intus repleti farina lutea. Quinto, Herba Supplex major quarta folia ac caules gerit uti fecunda fpecies , fed plerumque majores, caules ulnam longi fant, immo altiores , ex quibus pauca excrefcunt folia, fuperius profert hec planta binos tresve quoque flores in femi lunz formam in- exos , quivis autem ex pedunculo tenui dependet apertus inftar cymbe vel calceoli. Inferius petalum m quinque apices diftin&um eft, furfum elevaros, quí pofteriorem calceoli partem reprefentant, fupe- Mus aliud locatur petalum retroflexum, calceoli extre- mam referens partem , album penitus, interne parum avum, quod in fuperiori confpicitur petalo, ac por- TO inodorum. Herba fupplex quinta latius defcripta, inftar funis €x arboribus dependet, ac quatuordecim & res caules AMBOINSCH KRUIDBOEK, 111 II. Herba fupplex major prima, beeft ook ver/cbeide Jleelen uit eene wortel, die beneden een fiuk weegs bloot zyn, daar na tot de boogten van twee voeten met blades ren bekleet, van het zelve fatzoem als de woorige , dog grooter , dan waft den fleel nog wel een voet of anderbalf uit „aan "t bovenjte met ydele bloempjes bebangen , dewelke geel zyn, en een’ belmken gelyken, ligt afvallen, en den blooten fteel laten, weinige werden tot vrugten, "t welk drieboekige befien zyn, met diergelyk geel meel gevult. ` De Loehoenefen noemen dit in `i byzonder Sibane, andere Daun fubat parampuan , dat is Herba fupplex femina , gelyk ze bet voorgaande voor bet mannetje bouden. Gebruik, Deze twee zoorten bebben bare namen gekre- gen, om dat de blaadjes in malkander gevoegt flaan als de vingers aan twee banden , die bidden willen, te weten als pen de bladige bosjes bet onderfte boven. keert, welke re- den in 't voornoemde gras Daun fubat cok aangebaalt is. Om deze gedaante wille gebruiken ze de Malyers en Hi- toefen in Amboina , gelyk de Ternatanen met bet voor- noemde gras doen, te weten om onder de minnaars mal= kander toe te zenden , als zy malkander fméeken , en om vergiffenis bidden willen, en daar in willen ze-nog deze precifetyd gebruiken , dat de mannen moeten zenden bet blad van de eerfte zoorte, ’t welk zyn blaadjes op bet {tyf- Sten beeft, en dierbalven meerder yver betoont. Maar de tweede, en volgende zoorten zenden de vrouwen; willende bekennen, dat ze in baar fmeken en bidden vee Sopper, en geveinsder zyn dan de mannen, en Lezer gelieve deze Leuzclingen niet al te zeer uit telaggen, dewyl bet in Indien dikwils zeer te pas komt, dat men deze Hieroglypbyfebe Letterkonft verflaat , om niet bedroogen te werden. ` Voorts de Alpboerefen van Ceram fteken deze geblude ` fleelen met de bloemen in baare armringen , die ze aan de armen dragen, als 2y willen uitgaan om te roven, of koppen te baalen , om na baar o flout te werden, of zoo ik giffe goed gelukte bebben , want bet fcbynt , dat ze deze kruiden , wegens baare bejlandige groente voor ge- lukkig bouden. E me Herba fupplex major fecunda , werd ook voor een wyfken gebouden , en komt meer over een met dat Gramen Jupplex , want bet beeft veel dunder en fmalder bladeren dan de beide voorgaande , dierbalven met gras beter over een komende. Zy ftaan ook in malkander gefcbikt , ieder blaadje is vyf duimen lang , en minder, en beeft in de midden een knietje , dog zy flaan meeft dor», en doorvree- ten na vooren toe, ter zyden van deze bladige boffen was- Jen zeer dunne en flyve fteeltjes , die voortkruipende kniet- jes formeeren , worteltjes fchieten , en. nieuwe bo[Jen-bla- deren voortbrengen , lopende de fleeltjes niet regt uit , maar ter zyden , altyd kleiner bosje formeerende tot beel aan 't eindé toe. Het waft aan firand op oude bomen , die wat voorwaarts gebogen leggen , item op klippen, daar wat grond op is, en die wel ter zonne Dam, IV. Herba fupplex major tertia , gewint onder by de-wortel boekige en wat uitbuilende fteelen , in fcherpe ribben verdeelt, gelyk de Angrek. De bladeren gelyken de tweede zoorte van Herba fupplex , en flaan in ei by malkanderen, plat gedrukt y dog zoodanig , dat by zig bo- ven in twee of drie andere bosjes verdeelen , enden Zen den bovenfte fteel altyd nog een fluks weegs met eenige bladeren voort, tot bet uiterfte fleeltje, "t welk ydele gee- le bloempjes draagt gelyk de tweede zoorte, na de bloemen ` flaan de knoppige fleelen blood , bier en daar een vrugt aan dunne ficelen bangende, driekantig , dog de tufJen- Jpatien werden in ribben verdeelt, een nagel van een vin- ger lang, binne met een geel meel, V. Herba fupplex major quarta, beeft bladeren en ftcclen als de tweede, dog doorgaans grooter , de Jleelen zyn een elle boog, en meer , en daar aan weinige blade- ren, boven draagt bet insgelyks twee of drie bloemen , bal- veemaans gewys gebogen , teder aan een dun Jreeltje ge- opent , gelyk cen jcbuitje of fcboentje. Het onder fte blaad- je is in vyf fpitzen verdeelt opwaarts ftaande , .die de bielen van een Jchoenvertoonen, boven ftaat nog cen blaad- je agterwaarts gebogen als de neus van een fcboen , gebeel quit, met een weinig geel binnen aan "t bovenfle blaadje, zonder reuk. Herba fupplex quinta nader befcbreeven ‚ bangt als cen touw de'bomen af, groeit met veertien en festien fleclen uit E 11 | — HERBARII AMBOINENSIS caules ex radice emittit, prope. ortum tenues, pla- nos, ac lentifimos, hinc alii tres excrefcunt ad or- chiz longitudinem , immo longiores , qui fuperius bre- ves laterales emittunt ramulos transverfalicer pofitos. Folia digitum longa funt, ac vix unum lata, firma, & in longum apicem definentia , formam habentia lanceole. Flos magnitudinem habet tninoris Angreci, formam gerens precedentis. Fructusignotus eft. Hu- jus plantz Figura eft compofita. Tabula Quinquagefima prima Ad Figuram primam Herbam fupplicem exhibet feminam, feu fecundam eius fpeciem. : Figura fecunda Herbam fupplicem fitit , ac quidem quintam ejus fpeciem ex ligno, cui increta eft, dependentem , cum ejus : flore naturali magnitudine & forma expreffo. CAPUT DECIMUM. ` Angraecum terrefire primum. Daun corra corra, uod non in arboribus uti duodecim precedentes pecies, fed in terra crefcit, ac proin in varias diftinguitur fpecies, quarum quzdam ad Helleborum, alie ad Orchidem accedunt. Prima claffis quatuor continet fpecies, quibus fingulis peculiare tribuimus Caput. Uti primo Angrecum terrefire primum. Secun- do Angrecum terreftre alterum. Tertio Involucrum. Quarto. Helleborus Amboinicus. 