Codex diplomaticus Neerlandicus : verzameling van oorkonden, betrekkelijk de vaderlandsche geschiedenis
Opschrift. Aan heer Johan Schelart van Obbendorp, hofmeester mijner genedige heren van Gulick en van Gelre, mijn liefde genaamd heer en vrijen. Bernt van Buderich verklaart zich bereid de zijde van den hertog van Gelderland getrouw te blijven. Mijn genadige heer. Als ik met uw genade in veden geweest bin, dat onverhoorlijk zoon komt is, zo is Willem, heer van Wachtendonk, van uw genade wegen mij in mijn knechten een vrede gegeven veertiendaagd te wederzien, deszelfde gelijk ik u van uw genade gegeven weer om gegeven hoon. Daar ik mij nog bij her zitten te genslijnen verlaat heb in nog doe, zo denkt mij dat soms van uw genade ambtgenoten alsof Broichusens zoon, alsof dat ik niet weet of ik in uw genade vrede verwacht bin in waar ik mij verlaat kan. Indisch, mijn genadige heer, in vervolgens uw genade marschalk, met naam Beynken van van Zeleren, gebeden hebben mijn dienst uw genade te bieden, daar mij een antwoord afkomstig zoude zijn, als ik gemene heb hebben, dat niet geschiedt en is. Bidden uw genade dienstelijk, mij te willen doen schrijven hoe ik met uw genade vrede verwacht zal zijn, want ik den vrede houden wil met uw genade, als ik anders niet weet. Dan of uw genade heeft begeerd dat ik vermoed, daar willen mij bereid in te weten uw genade, den Onze Heer God bewaren wil gezond in machtig. Gegeven des anderen dagen na Martini onder mijn zegel. Bernt van Buderich. Opschrift. Aan de hooggeboren vorst, hertogen van Gelre en van Gulick en grootmeester van Zutphen, mijn liefste genadige heren. Willem van Wachtendonk aan de hertog van Gelderland over den vredebrief van Bernt van Buderich. Mijn willigen dienst voor, hooggeborende prins, lieve genadige heer. Als u mijn schrijven, Bertrand van Buderich, zijn brief voor Gelderland aan de burcht van Sint-Nicolaas te zenden, mijn genaden wilden die te bestellen dat Bertrand voor mijn genaden zijn brief aldaar weer gezant zou worden, zo haak ik, lieve genadige heer, een tweede en drievierde aan de drosherren van Gelderland daar om geschreven, daar mijn geen antwoord af is geworden en kan. Daarom, lieve genadige heer, zend ik mijn genaden met brenger van dit briefs Bertrand zijn brief, in dat ik Bertrand voor schicken maak in dat mijn geen versiemens noch ongelijke daar af en komt. Indien mijn genaden een brief wilden, lieve genadige heer, dat ik vermoed, daar willen mij bereid in te weten mijn genade, die onze Heer God tot langen tijd bewaren wil. Gegeven des anderen dages na Ceeilien dagelijks onder mijn zeil. Willem, heer van Wachtendunk. Opschrift. Aan de hooggeboren prins, hertog van Gelderland en van Guillaume en graaf van Zutphen, mijn lieve genadige heren. Dezelfde aan denzelfden over Johan van Asselt, Bertrand van Buderich, over afpersing zijner onderdanigen. Mijn willigen de jns vurs. Hogeboren furst, lieve genedige heer. Ik beidt u genaden willen geven te weten, waar Jahan van Asselt bij mijn geweer is, de mij gesproken heeft waar hij leugens met u genaden in vrede en in vriendschap staande dan met veden, en zijn gebrecht rechts en beschuts bij u genaden hoefmeister en marschalk, en bij zijn vrienden zal blijven wil. O, lieve genedige heer, zo ik u genaden in voorzijden eens of tweemaal en meer geschreven hebben van Bernhard van Burch (Buderich), deme ik en zijn knechten een vrede van u genaden tegen verziendaags, zodat wij elkaar wederzien, en des beste wil tegen zich, de u genaden dat nog gehouden willen houden, dat willen u genaden mij doen schrijven en weten laten, mij en in de daar na zetten. Vort, lieve genedige heer, zo heeft Sander van deme Egher deser dag mijn onderschreven en deel zogenomen van de Nieuwekerk voor 1000 gulden bekomen, bouwen dat zij niet op u genaden schade gebracht waren, dan zeg ik nu mijn vijanden waren, dat ik niet en weis of dat met u genaden wil ik weer dat met u genaden wil, dat willen u genaden mij aan doen schrijven met Sander vars., daar na zetten. Des ik, lieve genadige heer, u genaden goddelijke antwoord bidden, en willen mij te weten laten u genaden, de ons Heer God tot langzame zijdes in zijn heilige hoedan bewaard wil. Gegeven des andere dagen na Martini onder mijn zegel, Wilhelm , heer van Wachtendunch. Opschrift. Dem hogeboren furst, hertog van Gelre en van Gulich en van Zutphen, mijn lieve genadige heer. Het antwoord van de hertog van Gelderland op de voorgaande brief luidt als volgt : Hertog van Gelre en van Gulik en graaf van Zutphen, Als u ons geschreven hebt van Johan van Asselt, dat hij liever met ons in vriendschap wil staan en wil dat gebrek, dat hij meende aan ons te hebben, rechtzaam en bescheidselijk blijven aan onze heer en onze marshal en bij twee van zijn vrienden, desgenoegzaam ons walen, in die of hij ons gebroken heeft, dat hij ons dat recht bij de selve. Voort als u schrijft van Bert van Buderich, dat hij onwetend met ons ter vrede gekomen is, of dat also is eerbiedig genoeg in vrede te staan, zo zijnde hij des geene besegelde vredesbrief tot Gelre aan onze burcht aldus, wij zullen doen bevelen dat van onze kant geen enkele vredesbrief weer worden verwerpen. Voort als van uw onderschrift, wat Sander ons vaigt daarbij gedaan heeft, des gesteld wij hoed, want wij hoed bevolen hadden dat hij niemand daar nog weder daar ons land en zoude laten trekken, iemand te scheden, en weer iemand die dat deed, dat hij den met de landrechte besetten zoude. Zo vernemen wij, dat u en uw broeder met Sander voorzichtigheidsschrijven zoude zijn gekomen om de zaken te bespreken, en daarop een dag gericht zoude zijn, waarom wij van u begeren, dat u den dag en wat daar aan treft uitzetten en verlengen wilt, zodat wij daar boven komen, dat, indien God wilt, kortzichtig zijn, of wij willen onze vrienden daar toe zenden te zien, dat 252 ment guetelijk nederleggen; hebben uw onderschreven ons naar de landrecht gebrocht, zij beteren ons; hebben zij ons ook niet gebroken, men zal zich guetelijk verlaten. En wat u hierbinnen wilt dat laat ons beschreven weten tot Gelre aan onze droste aldus, daar naar men zich richten kan. Gegeven in Rosendale des vrijdag na Sint Maartens dag. Opschrift. Aan Willem, heer tot Wachtendonk. Het navolgend naschrift van eenen brief aan den hertog van Gelder heeft alle overeenkomst met het schrift van Willem van Wachtendonk en is van zeer vertrouwelijken inhoud. Lieve genedige heer, zodoende heeft hierbij een zedel in gelegenheid met gesant, daar na u te wagen te richten, indien daarom te zenden dat ik u genaden in heimelijkheid mee, u daar na te wagen, indien tevens in heimelijkheid te behouden, indien ik schrijf u hoogeden bij de geloofsbetuwing, de ik u van eertijds wegen schuldig ben, dat mij dunkt, dat ik u eerlijk nog nuttig en zodanig, dat u mij breken zoude met een zekere naaste van zulgen landgenoten, die also volledig boede zelfs geboerd op zulgen naam, als hier schrijven, indien zonderling naar de onder een andere bewantwoord zit met machtigheid en verbondenswijn en nabeschaff, indien ik dorst wagen te raadelen voor allen voor rede voor u en voor onze land en eer en beste, als u bij gelijkheid kunt blijven, zodat u waarheer blijft met onze heren van CoLogne en van Cleef, want u doch voor altijd levensdagen samen verbonden zit, als ik verstanden heb, indien u waarheer geloofelijk met de waarheid en ook met onze genedige heren van Luik, als billijk waren, indien u waarheer te vinden waren, als ik meen, zo zoude u genaden en u land waarheer veel lasten ontergaan blijven, indien ik bid u genaden dit in het beste te verstaan, want ik dat zeker in het beste schrijven, als het voor ere en beste liever en liefheeft dan u genaden meent, als u in het laatste toch waarheer bevinden zult. Jan van Brabant, hertog van Holland, verzoekt aan de hertog van Gelder, Arent van Heinsbergen in zijn rechten op Wachtendonk te handhaven. Lieve genoemde Arnt van Heynsbergen, onse getrouwe dienaar, heeft ons opgedaan, hoe dat hij een brief met de medewetende tot Wachtendonk, waarom hij aan uw liefde gesonden heeft, dat hij zeker de brief Wachtendonk aangetrefende onder hem had willen leggen, welke brief men geleegd zoude hebben onder heren Pavé van Heynsbergen en heren Scheiffart van Merode, de God beiden genade, des niet geschied en is geweest. En om dat die voorz. Arnt van Heynsbergen een recht heeft eveneens tot Wachtendonk, als hij hoopt dat men in de rechten also blijvend zal, en wij denselven Arnt in zijn recht zijn saken graag geverd zijn, zo is dat wij uw liefde begerlijk biddden, dat u onder de voorz. Arnt die voorg. brief wilt doen leggen en hem tot zijn recht volgens zijn weten, daar aan te solidair ons liefde en danckelijkheid doen. Wilt daarom, lieve nieuwe, also bewijzen dat die voorz. Arnt ons beidengewaar werd en genieten moegte. En begerdienigheden die wij vermoegen, daar in en willen ons niet sparen uw liefde voor ons, die onze lieve God altyd moet bewaren. Gescribeven in onze staaf van Loeven xxvj dagen in September. De hertogen van Brabant en van Limburg, graaf van Henegouwen, van Holland en van Zeeland. Opschrift. Onze lieve genoemde nieuwe, de hertog van Gulik en van Geldre, en graaf van Zuytdorp. Vrouwe van Egmond en IJsselstein aan de hertog van Gelder over schade, welke zij aan het leengoed van Gijsbrecht van IJsselstein zou hebben toegebracht. Lieve heer, v genoeg te weten, dat ik uw brief wel verstaan heb. Hoe dat ik Gisbrecht van IJsselstein ontbreekt maken zoude, zulc danig goed als hij van u te lenen hout. Ik, lieve heer, niet en doe, en wilde doen bereden voor u, lieve heer, dat het misschien vaderlijk eerzijnd is en staat in mijn linkse mannelijke boek, en mijn lieve heer van Vianen, uw oude vader, niet in mijn bezit daarin was, noch gij, lieve heer, geweest en heft. Ook, lieve heer, heb ik Gisbrecht altijd gedaan bieden bij zijn beste vrienden, had hij enige aanspraak tot Gesemalieu land, daar zij die lijfkoorts aan had met mijn heren brief van IJsselstein, mijn oudevader, des Gods genadig zij, ik zou hem graag gelaten hebben. En bidde ik u, lieve heer, dat gij dus helaas niet aan mij schrijft en wilt eer gij die zaken ontkent, weet en gij mij antwoord daarin of gehoort hebt, want ik daarin of bij u senden wil, als ik alreest mag. Lieve heer, God bewaard u altijd. Gegeven zaterdags voor S. Gerards dag. De vrouw van Egmont en van IJsselstein. Zonder opschrift. Het antwoord van Gisbrecht van IJsselstein op het schrijven van de hertog van Gelderland over de bemiddeling zijner geschillen met de vrouw van Egmont en IJsselstein. Lieve en waarde geachte heren. Ik genoeg te weten, dat ik uw brief wel verstaan heb, daarin schrijft u mij in, hoe dat u op een genoemden dag van onze raad een wouter tot Polsebroek, en nu aldaar verblijft met mijn betoog, om die zaken te beschrijven en te beëindigen, welke betreffing, lieve en geduchte heren, u en onze raad gesien hebt, zo dat ik hoop dat u wel tevreden is, dat men dat goed van u en van onze werveren gehouden heeft en dat u het mij verlaat hebt, daar die heer van IJseletijn mijn oom, die God denke, over gewest is als een man. En, lieve en genadige heren, hoe u aan dat goed verkomen zit en dat bewaren en beschermen moet, en weet ik niet hoe te beëindigen, dan u daarvoor te doen en te dienen als een man zijn here schuldig is te doen van zijn leenheer, en... Bidde u, lieve en genadige heren, in moedigheid dat u mij alsof wel doen wilt als hij de armoedigste leenman schuldig is te doen, des u en uw oudere brieven best. En dat ik, lieve en geduchte heren, op deze tijd niet bij u gekomen en bin, heeft mij nootsake benomen, als hij heer Albrecht van onder de Gouden klok wel zeggen zal. God bewaar u leven en goeden staat en wil ons met u bevrijden, als wel recht is, Gesereven op de Heilige Sacramenten aanoni. Op de keerzijde van het blad komt het navolgend concept voor. Lieve heren. Wrederic, goede vriend. Ik bid je, wanneer je deze brief leest, dat je Jan van der Goude, die deze brief brengt, helpen en woord houder blijft bij mijn heer van Blois, alsof hij zijn genoegen oorlog dat hij een halve houve langer open mag houden van dien goede, dat hij van mijn heer houdende is, want zeker een goed dienstbaar knecht is, en nu wel constig is, dat hem die zonderlinge noot doet dat goed te verkoopen of een verderfst knecht te zijn. En wilt, lieve nieuwe, Vrederic hier in de meer pijn dat hij mijn geniet, want hij mij geniet en ik mijn eind en mijn dienst altijd gewest best, en van en andere mijn heer dienen zoude, daarbij beghen of bevel had. Dan des was deze bladzijde staat: Haar Jan van Langher raec, Jan van Buren, Wrederic van der Seuwend, Schepenen en raad der stad Elburg aan Arend, heer van IJsselstein, over twee hunner te IJsselstein aangehoudene onderzaten. Vriendelijke groet van de heer Arend. Lieve heer, wilt u weten dat wij vernomen hebben, dat twee onze burgers opgehouden met horen goede binnen IJselstein, des wij altijd hopen dat wij onze burgers dat niet verwacht en hebben tegenover de lieven heer, noch tegenover enige uw luden anders dan minnen en menselijk, en de mede hebben gesproken met onze lieven heren heer Edward, hertog van Gelre. Dat hij ons antwoordde en zei dat hij van geen reede niet en wijst, anders dan hem had vernomen dan uw luden schade hadden genomen in de landen van Brabant van luden, die in zijn landen niet geschaad zijn. Lieve gemyinde heer, waarom wij vriendelijk bidden, dat u daar toe wilt raden en het beste daar inkeren, zodat wij onze burgers voorzichtig met horen goede weer kwijt kunnen hebben en van daar in toe danken, dat wij vriendelijk geerne verdienen willen of uw luden, des yet geleidelijk, of in vele meer zaken. Wens uw willen, lieve heer, hier af is, dat wilt ons weer schrijven tot brenger des briefs. Onze Heer God moet u, lieve heer, altijd bewaren. Geschreven onder ons stambek des daghes na Sint Andries dag. Schepen en raad tot Elburg. Opschrift. Aan een edelen, eerbaren, machtigen heren heer Arend, heer van IJselstein, onze lieve gemyinden vriend. Edward, voogd van Belleg, schrijft aan de hertog van Gelre de redenen die hem beletten te dagvaarten te komen. Mijn willigen dienst en wes ik vermaak, hooggeborende durluchtige prins, lieve genedige heer. Als we gnaden mij hadden doen schrijven zo Arnem en de laatste donderdag, zo is mijn brief vandaag eenentwintig dag later worden, zo als ik mijn zuster, Hulkevorde, in eiland of tijdenseinen dagen geweest en bij, daar we gnaden brief komen was, anders zou ik graag zo de dag vooruit komen zijn, en bidden we gnaden des daarom niet anders zo nemen, dan wat ik we gnaden zo dienst en zo wil ik gedoen kunnen, daar wil ik so wel wil ik en bereid zo zijn, wilt God, de we gnaden wil bezaan, vrolijk en gezond. Gegeven onder mijn geheime zegel des gouden dages na Sint Michaëls dag. Edward van Belle etc. Opschrift. Dezen hooggeborende durluchtige prins, hertog van Gelre en van Gavle en graaf van Zutphen, mijn lieve genadige heren. Fioyis van der A beklaagt zich aan de graaf van Holland over Hendrik de Kock, schout te Oijen, over onregelmatige vervolging wegens dijkbreuken en verzoekt des graafs voor- spraak bij de hertog van Gelder. Lieue genadige heer, uw hoogedoel vermoedende genaden gewaardige te weten, dat ik Florys van det Al vertoonde en klaagde dat Hendrik die Koc, schout van Oyen, is gekomen met een scouw op de Maas (Mastdijk) in de dorp van Oyen en heeft daar een dief gestraft om honderd gouden, alsof hij zei, daar hij meende dat die hertog van Gelre honderd gouden tegen heeft, soude daar die schout voor om dingen tegen Florys voor op de scouw weers, en sprak de voorstel Florys daar aan voor de schouw, en meende dat hij die voorstel tweehonderd gouden verbocht had en vroeg hem van rechtswege, dat hij hem die uitspraken, of hij zou hem vonnis daarop doen, weer hij zou of en zou; daar die voorstel Florys op antwoordde met recht en met zijn voorbereid en met zijn vrienden, en meende dat hij niet gebrocht en had als van de tweehonderd gouden, en des genoeg had hem wel vonnis der schouw, en des meende de voorstel schout die schouwers in een vonnis, weer die voorstel Florys broedachtig werd, of dat hij quitt zou zijn of wat van rechtswege zou zijn; en des en waren die schouwers op die tijd niet wijs en niet naamgenoeg, hoeveel droegen des hoorn genechten al uit ten einde; op het laatste genechte deden wijzen dat ten hoed, alsof recht was, tot zeven dorpen, vier boven en drie beneden, alsof recht was; daar wijzen die schouwers met recht, zodat winnen zou dat hij den kosten voorzekerde zou in goeden tijd, alsof recht weer; daar verzekerde de voorstel Florys den kosten in goeden tijd, gelijk al het vonnis gewijst had; daar vervolgens die voorstel schout de hoed, en daar dat vonnis weer van de hoed kwam, op die dag tot Oyen, daar die schouwers alle geboden waren; daar meende hij die schouwers des vonnis, dat zij van de hoed brochten, of zij wijs waren, dat zij het rechtens; daar wijzen die schouwers het vonnis, dat zij van de hoed gebrocht hadden, Florys quitt en zijn goed van de broeken en van de aanspraken, die die voorstel schout op hem gedaan had, daar schaakt die schout de voorstel Florys quitt en zijn goed. Des is voorstel. Klooster van die van Suchtelen aan den hertog van Gelderland over onregelmatige door den schout aangedane schade. Lieven genadige heren. Wij genoeg voort te weten, dat zaken niet geschieden in vredestijd, die niet vroeger geschieden en zijn, dat vreemde wegen veel belangrijker werden veronrecht, dat zij zich plegen voor krumodden zonder der scepen raad, des zij niet doen en zouden, want wij ook dat verstaan hebben van onser voorvaderen, dat zij eigenlijk krumodden, renten noch gouden in onser kerkspel zouden en zullen, dan dat in der scepen toe wijst van recht. Dat klagen wij ook, lieve heer, en bidden wij u, dat gij ons wilt houden in onser rechten en in allen die rechten, waar ons vreemde alderen in gehouden hebben. Item, lieve heer, het is een zijde van de zaak dat Baldwin was een scoltis te Suchtelen, dat hij veel dat een paar volle sterfen zonder kinderen, dat de scoltis toe eiste en meende dat goed voor een orde, nam daar af ongekwalificeerd krumodden, zonder raad en weten der scepen, dat die vriend des goeds klaagden onzer lieven genadige heren zijn vader en zijn moeder, dat hij dat niet gedaan en voldaan hebben, hij zei hij was een heer des landes. Edel, lieve genadige heer van Gulik en van Gelre, want dit is ons land recht, zo bidden wij u alle gemeente van het kerkspel, arm en rijk, dat u ons bij in houwen wilt. Het navolgende stuk, blijkbaar met dezelfde hand geschreven, staan vermoozekelijk met deze klacht in verband. In nomine Domini. Amen. Dit zijn die tienden, krumodden, eieren, penningsgeld en hoenre, die de abt van Sint Pantaleon en zijn convent gelden bevinden in dat kerkspel van Suchtelen. Item in dem Jaar, dass vorzüglich leidet, ist Tilmannus die Ziende verpachtet für Ende XXXIIII par Korn. Item die Vlast siende XXII gul. Gelr. Item LXX Mälder, die Geldmenge von allen Wegen. Item Ende XXV Kurmodegen Goode. Item an Pfenninggeld XXVIII aur. XVI d. Item an ziend Hennen Ende XXXI. Item waere men ein Huhn, gilt, waren daero ouch Gans (Gonsen), men waren ouch ein Gans schuldig. Item waere Schaue sind, daer gilt men eine ouch Tiend Lame, die Golder die kleinen Gelder. Liebe gnädige Herren. Es was ein Zitat vorzüglich leidet, dass Unsere Väter und Mutter, daer Gott die Seelen ab hebt, wöl- den wissen, was Rechte unsere liebe gnädige Herren zu hören, und hatten in des Abtes Haus von St. Pantaleon zu Sich- telken, dass Alalf, Amtmann, der in der Sitzung da war, die Gemeinde und Geschworenen und Schöpfe bei einander kommen und fragte sie, und maß die Schöpfe auf ihre Eide, dass sie unsere Herren von Gulich getan hätten, dass sie uns in der Sitzung wüssten, dass war al wohl beschrieben, und hoffen, dass gesehen das noch beschrieben hat, dass ein kurzer Wir noch und länger das sie wussten, dass hatten ihre Vor- väter an Hünen gebracht, und sie haben das ouch nach an uns gebracht, dass sie ein guldene noch Renten alda geboren und sollen, und sie mit Ratte und mit Wille der Schöpfe und al- les dass sie Hünen mit Rechte zu wissen. Item in deme houe solde een stal staan van voeftych of van zeszich perden, als onze lieve genedige here kwam rijden, dat hij daarin mocht rijden met de zijnen, en dat wij hier alle weg en alle jaar groet in deme voorgenomen, want onze en- deels nog wel van scepen en van de gemeinden gedacht, dat de stal al da stond en werd afgebrand van hoor sellefs vianden van deme goden donderdagen op den goden vrijdag inder nacht. Item het is een zijt leden vormaels onder vreend ...heren, dat ook al daus rumoer was tusschen de abt en de kierspel, dat zij kwamen met veel breuken in dat voorgeving, en de amtmann vroeg de die scepen, van wat zij daar zo zochten, zij spraken, zij en wisten van eigen breuken niet dan daar hun sceften Dams zegel aan hing. In dorso: Des abts renten van Sinte Panthaleoen in Colne tot Suchtelen. Klagte van Hubert Arnts aan den hertog van Gelder over zijn wederrechtelijk gevangennemen door den schout van Os en door Otto , bastaard van Arkel. Lieve heer. Uw lieffde so clage ik Hubert Arntsoen , dat mij de schout van Oss in de heerlijkheid van Oyen met heer Otten van Arkell, bastaard, gevangen had en mij in mijn heren stocken van Brabant zouden en mij daar weer vytsloog en gaf mij xiij dagen lang dach, en dan ik weer inkwam, dan zei de schout, hij en weer geen vriend mijne genedige heren van Gelre en die mijne ooit niet, en daarom mij met ere niet zouden en mocht, en schoutte mij quitt van alle gelooften, die ik ooit gehad had. Terstond soe kwamen viande mijns genadigen heer van Gelre en deden vienigen mij weder toe Oss inden dorp en sekerden mij daar in een herberg, niet daar uit te scheiden dan met hoornen wil; daar na over twee dagen kwamen dezelfde mijns genadigen heer viande voorst. en namen mij des nachts van mijn bedde en legden mij buiten Oss een vergeveld weg en pijnigden mij daar alsof ik hoen geloof moest 6 Arnhemsche gulden, behalve stokgeld en tegelang, welke 6 Ar. gulden met het stokgeld en tegelang ik hoor betaald hebben en betaald moest bij wil en consent van de stad van den Bosch, want eer ik enig geld gaf, zo wondere ik ten Bosch en klaagde de stad voor. daar die scholten van Oss aanwezig waren, gelijk voorzover stond, doet zeiden die scholten den schepenen en raad de stad voor, dat deze voorzover punten alsof waren geschoten; doordat hoorde die schepenen en zeiden, zij en vonden nergens dat ik viand was van mijn heer van Brabant, maar was ik geloofd had, dat ik dat hield, want die gesellen die moesten eten en hadden liever dat ik hoor dat geld gaf, dan zouden hoor geven. En, lieve heer, want ik engeen viand gewest en heb, nog Brabant nu gescheurd en heb, gelijk de stad van Nijmegen zal kunnen is, en mij aldus in de Meijerij van den Bosch weder gevangen en geschat hebben, bij wil en ontheil van de stad van den Bosch voor, zo be gere ik, lieve heer, dat ik die uit de Meijerij van den Bosch in uwen ambt en in uwe heerlijkeid besetten en houden kan, tenzij ik mijn schade verhaald heb. Schrijven over een dagvaart te Venlo ter bemiddeling van geschillen met Dirk Schenk van Nijdeggen en de zijnen. Bijzonder goede vriend. Zo wij lusterweven samen spreken as om die schellingen willen vandaag los te laten tussen Derick Schynken en zijn medegedelibgen waren, saar bijns ieder bij Derick jij bent geweest, as ik van hem schei, en eens dag met een overkomt die zijn nu en de laatste man worden de dag na den zondag. Oculi in den vasten te Venlo, daar gij in Derick Schynken met zijn medegedelingen toe beiden zijden alsdan zijn zolen mal met alle bruinen en onbeschaafde, die hij daar op en daar toe dienende heeft, en zo gij mij dan zegt dat gij des bij heren Boilman, van Arendal, Johan van Wickrade en bij mij blijven wouden, dat zelf Derick vrees en zijn medegedelingen ook doen willen, zo moeten heren Boilman en Johan van Wickrade elkaar schrijven en bidden op den dag te komen, want Derick Schynken en zijn medegedelingen desgelijk ook doen zullen, om te zien of men van met mijnen gescheiden kundet, en werd waar is dat heren Boilman vrees. Off Johan van Wickrama oirre ennich alsoe gelegen zoude dat hij daar niet komen en künde noch en quame, nochtans zal der dach vürg. voor stich gaan inde eyn ygelik te beyden seyden sijn breyten inde bescheyt volcomelich aldaar brengen, als vürs. is, want wij anderen die aldaar komende werden, ons gelikewijs soetrouwelijke daar inne bewijzen inde hesp willen, als sich mogelijh geboert so zal; inde off wij die mijn als niet gevonden off vitgesproecken en künden inde rechts off anders toe beyden zijden aan ons begeerd hebben te blijven, gelijk gij mij gesagt hebt, daar willen wij v te beyden zijden alsdan 263 op den zelfde dag gereed (behoorlijk) antwoordt van geven, wes ons daar van alsdan staan te nemen (om die zaken) ten beste (te voegen) waar bij dat verenigd inde gescheiden waren mucht...... Schepenen van Posterholt klagen zich aan de hertog van Gelder over weigering van schatting door Rabo van Brempt en Hendrik Krompvoet. Hogebaeren, vervolgens, lieve genadige heer, weet u de schets van ons dinchbank van Posterholt begeren, uw hogebaerne genaden te verstaan op alsulke punten, als ons van vreie wijsen raad te weten gedaan zijn. Inden eerste, zo is er een schetguet in ons dinchbank dat is blijven liggen voor schetting en voor andere goud, dat jaarlijks geldt, dat goed hebben her Rabolt van Brempt en Heinric Krompvoet aan hun geslagen. Inden voordeel, wier jaarlijks uw genaden zijn schettingen vol te verrichten mogen, inden zij ons van die goede schettingen te verrichten en te betalen en willen, gelijk als men daar van plan te doen, zo kronen wij dan uw genaden. Item, zij die dienstgude hebben, indien varen van de goede op andere goede lude hebben, indien winnen hoeren dienstgoed daarbij, inden als men dan de heer dienen zal, zo en willen zij nooit dienen, want zij op de goede niet en winnen, indien hierbij verlies der heer zijn dienst. Item, zo verdrijven ons die van Echt uit de gemene buren alsulke hier komen en gewoon, als wer menig jaar en jaar gebaad hebben. Dirk Tengnagel verzoekt aan de hertog van Gelderland vrijgeleide, ten einde zich voor hem, zijn ridderschap en vier hoofdstedelijke verantwoordingen te kunnen maken. Gecinde heer, Mijn begeer en is anders niet dan dat u genade mij een vrij schriftje gelezen wilt, tot welke tijd dat u genade mij dat opschrijven dat ik daar na veertien dagen gelezen hebben mogen, want ik haak mij voor u genade in uw ridderschap in de hoofdsteden aan te kunnen verantwoorden. Dat men in de waarheid vindt dat ik uwe genade niet verkort en heb, indien die raad van Nimwegen die hebben mij op een onderratten ratten bedrag, ondertussen mij meer beperkingen in uwe genade ongesteld gebracht. Item ondertussen deed mij Willem Groenwalt tot Mens op Sint Symon et Joden dach den geleide brief bracht, deed hij mij van voort dat die raad van Nimwegen den brief onder een gestalte hadden dat ik en waar ik niet eer kon komen, daarom heb ik tot Emmers aangetoond ondertussen v u genade hoorde gescreven mij dat geleide toe te verlengen, daarop mij van uwe genade weer antwoord geworden en is. In het dors ontstaat: Dirk Tengnagel. Burgemeesteren, schepenen en raad der stad Roermond antwoorden de hertog van Gelre, dat zij hun afgevaardigden op de te Goch bepaalde dagvaart niet kunnen zenden, alvorens de raad der zestien vergaderd is geweest. Zij verzoeken hem tevens de benoeming van het schoutambt tot na die tijd te willen verschuiven. Hoege boeren, dorpelingen, voorste, lieve genadige heer. Als wij genadige heeren ons nut hebben doen schrijven, begeert onze raad vriend op Sint-Stevens dag komende maand tot Goch te zenden, om van alle zaken met u te spreken etc. Als wij genadige heer brief vorderen daarvan in het verstaan, hebben wij u goed ontvangen en begrepen, en begeeren dat u genadige heeren daarop ter antwoord geeft te weten: Als wij genadige heeren vast volgens gescreven, verlokt en gebeden hebben die zestien leden van onze stad te willen doen beschrijven, des wij nog niet en verstaan dat u genadige heeren doen willen; zo, genadige lieve heer, en denken wij onze vrienden tot geheime daad te zenden, u genadige heeren en hebben die zestien eerste leden van onze stad beschreven, om van alle gebreken wil te breken, die wij in ons quartier te schaffen hebben en graag opgeheven zouden. Ook, lieve genadige heer, zo is ons te kennen gegeven, dat Joost die Wilde van Mersen, schout binnen onze stad dat schoutenambt u genadige heeren op geven zoude, of gegeven had in behoefte aan Amolf zijn broeder, en begeert daarom van u genadige heeren, biddende dat u genadige heeren dat ambt van de zelfde Joosten niet op nemen, noch anders niemand verlenen en willen, die zestien en zijn eerste bij de anderen in onze stad geweest om van zaken en gebreken wil te breken, die van onze burgeren ook Joosten vroeg gaan bezien waren onze stad. En begeert u genadige heeren deze ons antwoord in goed en in het beste te willen nemen. Onze lieve Heer God spaar u genadige heeren langzaam, zacht en gezond. Gegeven des vrijdag na Sint-Thomas dag apostel. Burgermeesteren, schepenen en raad der stad van Ruurmond. Opschrift. Dem hooggeborenen, doorluchtige voorsten, onze lieven genegenen heren, de hertog van Gelre en van Guelich en graaf van Zutphen. Brief waarbij de hertog van Gelderland verzocht wordt, de schrijver te onderrichten omtrent hetgeen de hertog de gebroeders Arend en Vincent van Huysen, alsmede Schot van Merwijck zoude gezegd hebben. Hoge geboren furste, lieve vader. Als wij uw liefde laatsst hebben doen schrijven, begeren wij u te schrijven of u zulk soort woorden als onze Arend en Vincent van Huysen, gebroeders, en Schot van Merwijck te kennen gegeven hebt, na luidt een brief, waarvan wij daarvan vervanging hebben, dat wij ons als zodanig hebben gehoord, de schrijver heeft geantwoord, en ook zeker ontboden gehad dat wij een of twee onze diensten tot u zouden schicken, de wouden u liefde die antwoord te zeggen. Zo, lieve vader, mogen wij merken hoe behoorselijk dat weer, onze diensten zouden als zulk soort dienschaps die ons zo bevrijdt ontvangen en ons over te brengen, begeren wij nog beter van u, dat u ons die antwoord daarvan schrijven, indien het niet en doit ons dit treffend beruik, merken wij dat ons dat daarbij al niet en staat. Ind heeft ons iemand als zulke waard als u, die heeft ons daarom onrecht gedaan, te koste gedragen, indigest begeren daarom ons goed te willen doen schrijven, of die woorden na inhoud van de cedeling, wij daarvoor gezant hebben, al zodanig of niet, op dat wij ons daarvan een enkel weg of de andere weg ontslaan mogen. Onze Heer God bewaard uw liefde. Concept. Hoge burger lieden, Vincent en Arnou van Huysen, gebroeders en schot van Merwijck hebben ons te kennen gegeven van woorden, van liefde gesproken solden hebben na inhoud van de cedeling hierin gelachen, indigest want wij daar in geruurd zijn, begerend wij goed te horen van u, ons bij dit geschrift ons te willen schrijven, of u liefde zulke woorden over ons gedacht hebben. God bewaard uw liefde, waarderend. Gegeven op vrijdag de 8e post Judica. Concept. Arend van Blitterswijck aan Hendrik van Merwijck, over diens wederregtelijke handelwijze. Weet Henrik van Merwich, als gij mij Arnt heer tot Blitterswijk hebt geschreven, dat gij een schot in den land van Kessel, daar Peter Robben zoon onderzoek in is, den gij los laat en buiten zijn schade kwijt wilt hebben, met meer woorden in denzelfde uw bevelig begrepen etc. Daarop laat ik weten, dat ik ook bij een onderzoek mijn genoegen heren in land van Kessel in Johans ambt en bij daarin geërfd en gegund, des Peter niet en is, daar gij een richter zijt, als dat gij mij daar om bijlage als zulke kwijte brief niet schrijven en zoud, als in bevel dat uit wijst. En begeer daaraan van mij der saken te verlaten, want boven 267 WWEN beneidt is, als ik meen en, of gij des niet doen en wilt en mij met onrecht tegenover schrijven en zult, of iemand van ambtswege, want zo was Johan mijn zoon daar in gedaan heeft, dat heeft hij gedaan met rieden van mijn geheime, en wil des blijven recht en rieden bij mijn genadige heer van Gelre etc. die boven van en ons allen is, of wij den ridders en knechten in den land of bij de staat van Ruhrmunde, gelijk als zich Johan mijn zoon voor en na beenden heeft, na allen vorgangenen saken, en was uw zoon zijn hier of is van ambtswege, als gij schrijft, des begeer ik van te beschrijven antwoord. Gegeven des sonnendaags na Sint Geertruiden dag. Het opgedrukt zegel in bruin was, zeer beschadigd. Klagte van Johan van Ingelshem Dirksz. aan de hertog van Gelderland, over zijn gevangenneming door Evert van Wyenkorst. Hoge gebaande doorluchtige vorst, alreliefste genadigste heer. Uw verstgken liefde lyefde geweldige troos weten, soort Elker van Wyenhorst uw genade viant is en mij arme haefman Johan van Yngelshem Derickz soen gevangen heeft en mij afschrijft heeft voorde halve hondert Rijnsche gelden, allerlei verworrenste genade heer, bid uw vorstelijke genade daar om dat zij mij arme haefman bedienen wil, zo uw vorstelijke genade zal weten, zo zij een arme haefman bedijden zullen, want ik anders, leider! om der gegevenheid wil een arm broedzuster mijn moet. Hendrik van der Lawick aan Elbert Oploe over pacht in den lande van Buren. Eerbare vrome, wijze, besonder goede vriend. Mijn goede heeren ondernemers in het land van Buren laten mij vriendelijk verstaan, dat zij dat beste in hoeren zaken doen willen, oft zaak zijn geworden dat iemand bij mijn goede heeren kwam om der pacht inwilliging wil, het weer van die papieren van Wtert of iemand anders etc., zo willen mijn goede heeren vermanen, dat zij genoeg beleefden dat mijn goede heeren van Buren etc. ondernemers een pacht inhuizen solden tot der tijd dat zij zelf weer tot Buren kwamen en dat men al die tijd zo lang solden laten berusten etc. Goede vriend, hier willen dat beste altijd in doen, die ondernemers voorzeker willen dat weer om verdiensten. Wil mij een antwoord schrijven met Henrykus. Zijt Gade bevelen. Gescreven met haast. Gerard van der Lawick. Opschrift. Aan de eerbare en vrome Elbert van Oploo, kemerlynck etc., mijn besondere goede vriend. Sander van Eyle aan burgemeesteren, schepenen en raad der stad Roermond over zijn grieven tegen Elbert en Dirk bastaard van Eyle. Eerbairheid, wijze, lieve, gemyne vrienden. Uwe eerbairheid wil gewagen te weten, so wou Elbert van Eyle een aanpraak aan mij gedaan heeft, dat mij drie aan mijn erve ende aan mijn goed, des ik mij rechts hebbe bevolen toe te winnen bij den leenheer en bij den landrechts, daar dat goed gelegen is, des hij van mij niet en heeft willen nemen; boven dat heeft Elbert die aanpraak Dierick zijn bastard zoon gegeven, den ik desselven gelijk geboekt heb, die mij daarop geantwoord heeft, hij en kan met geen recht deden, als dat mijn joncher van Gemen daar dagen tusschen heeft doen vallen, die buiten mijn schulden af zijn gegaan; daar en tijden heeft mijn joncher van Gemen dat gesagt aan Elbert van Eyle, drost tot Gelderland, Dierick van Eyle en aan Sander van der Eghen, die mijn rechtelijke sijn geweest, eer en recht. Daar en boven heeft Dierick van Eyle, bastard u.s., mij en mijn gevangen en ter dood gewondt, onverwaardt en on ontschuldig op mijn gnodigheids slotten. Waarom lieve vrienden, ik uwe eerbairheid bidde en te kennen geef mijn gnodigheid aan, om Gouds wil en om waldalde wil, die grote gewalt en boosheid te doen richten, als zich zijn vorstelijk genoegen geboren, dat zich daar een ander aan spiegelt. Voortsoet wilt uwe eerbairheid gewag genomen toe weten, waar dat mijn vrienden en naêburen denselven Dierick met zijn gesellen gevangen hebben op mijn gnodigheid slotten op derzelfde ouwe taal en in mijn gnodigheid heerlijke slotten gebracht hebben die daar vijand komen zijn ongericht en ongekamd, als recht is, mij en mijn zoon, dat zich ook niet en gebaart. Lieve vrienden, hierin vee ook te bewijzen als zich dat geboort en van mijn vrienden valt zeggen zouden. God spaar u eerbairheid lankzichtig en altyd mechtig en gezond. Sander van Eyl Goirdssoen. Opschrift. Den eerbaren wijzen burgemeesteren, schepenen en raad der stad van Ruhrmond, mijn liefde en genegenheid vrienden. Schijnart van Merode aan Johan van Raisveld en Elbert, voogd van Belle, ter zaak van het voorgevallen met den jongen van Hurten en zijn verontschuldigingen deswegen. Goede vrienden. Als ik lang in de pijn gestaan heb, met mijn heerlijkheid van Gelre in Guldengij, ontmoet ik den jongen Hurten, als ik dan verstaan heb, in mijn heerlijkheid bruut, in ook in vieren bruut, den ijs mijn geschreven heeft, dat ik een kleine dank uiteindelijk mijn heerlijkheid in deze zaak verdedigd hebben, dat men toch in de waarheid vindt, dat ik tegen de verwijdering daar in gezocht en geholpen, dan weer mijn zoon, in weer gevangen jood en niet geholpen geholpen, ik wilde geen hulp daar in suchen, in wilde ik een raad doen dat het heilig was, dan op den eerste dag op de landwerf bij Erckens gerayed was, dan was de jongen Hurten met zijn vrienden komen te zijd, in dat de jongens vriend dat zij met echtgenoten niet verwart en waren, zo op een genomen dag in een veld te rijden, een denkten dan onder een gemengd zijn, dat was mijn leid dat zij niet... oord en rede, in schrijf ook dat zo ik op de eerste kennis op datzelfde veld, daar op schrijft mijn weer, als hier brief dat wijst, dat dan je brief in Leiden kwam, zo was Johan van Hurten weggegaan met zijn vrienden, zo dat ik in weer... laatste donderdag zijn zoon, daad was... TR genade van... Westfalen mijn de..., dae was Johan Hurten ind hadt zocht tot den dage gestalte in midden als der aannomen was zo van hadt ik mijn up den zijt niet verseen dat mijns heren genade ind was anders boven vj off vlij dage eit vyss sulden zijn geweest up den zijt, ind mean- den daarmee aldaag over tot rijden, zo veel mijns heren schema- also mensenveldersich, dat wij langer dan vier weken verschaften, zo dat weer z'n mijn heren genade off ir van mijn heren genaden weggen mijn eenen dag veertien dagen tot vooren wijzen laat, zo hopen ik nog den jongen Hurten daarbij tot brengen, als het mijn vrienden mijn redelijker wellicht verwart wier, weer euer mijns heren genade dit niet tot zijn, zo moet ik dat daaraan laten, ind bik bedreven mijns heren genade mijn onschuld in de zaak te houden, dat ik een zeker behendig in de zaak gesneden zin, dan ik altijd gern daar tot helpen had dat de zaak tot oplossing en zo einde komt worden, ind nog gern wilt ik met mijn vermoegen. Onze Heer God zij met u. Geschreven onder mijn zegel des mandag op des Heilige Sacramentsdag. Schrijvert van Meraide, heren tot Heymersburgh. Opschrift. Aan Johan van Raysvelt, heer tot Schulenburg, en Elbert veld tot Bell, heren tot Hoptz, mijn goede vriend, rijdmeesters tot Erclens. Huwelijksche voorwaarden tusschen Willem, bastaard van Guelik, heer tot Wachtendonk, en Hermanna, dochter van Gijsbrecht van Bronkhorst, heer van Batenburg en Anholt. Wij. Wij, Reynald, bijder genaamde Goudsberge van Gulick en van Gelre en grootheer van Zutphen, en Willem bastard van Gulick, heer tot Wachtendonk aan die een side, en wij Gisbrecht, van Bronkhorst, heer tot Batenburg en tot Anholte en Derik, soort tot Batenburg in Anholte voorzover aan die andere zijde, voldoende ons en onze alereerste en nagekomenen begeren kunnen te zijn allen luden, die desen tegenwoordige brief zullen zien of horen lezen, dat wij bij onszelf hebben gedaan en voorzien naar rade en volgens onze raad, mogen en vrijheid, die van horen wegen te beide zijden over desen nageschrevenen brief voorzover geworden en punten geweest zijn en in deze besegelde brief met naam hiernaar geschreven staan en hoere zegel met daar aan gehangen hebben als hij als die dingen luden, eens witteiken hoorde overkomen zijn en geraemd en gemaakt (tussen) Willem bastard van Gulick, heer tot Wachtendonk voorzover en hertoog voorzover namelijk over en met Hermannen mijn Gisbrecht van Bronkhorst, heren van Batenburg en tot Anholte voorzover echtgenoten en met Derik voorzover lieve zusters die wij met horen willen inderdaad echtschap te samen hebben gegeven en vergaderen zullen doia, met derde heilige kerken voorzover te varen, bij te slapen en te doen als in de zaken behoorlijk is, dat eerst dat Hermannen voorzover. tot horen mondigen dagen gekomen is, met den brief voorzwarden hierna beschreven: Den ersten, zoals hebben wij her- togevalt den voorzien. Gijselbrecht van Bronckhorst, heer van Batenburg en tot Anholte, en Derrick een zoon, onzen nieuwe, te vollesten Willem ons zoens voorzien, overgegeven, 272 ende hebben diezelfde Gijselbrecht en Derrick en hoore erven allicht quitt en ledig gescholden en schelden met desen en ook met een andere gesegelde brief, den wij aan sonderlingen daarop hebben doen geven, tot eeuwen dag quitt en los te zijn als de zevenduizend alde gouden Keizers of Frankrijk schilde, als wij onsen nieuwe hertog van Brabant en van Limburg gegeven en betaald hebben van wegens heer Johann van Berlar, heer ter Helmont en tot Kerbergen, broeder Gijselbrechts ons nieuwe van Batenburg voorzien, daarvoor dat hij denzelfde heer van Helmont zijn broeder, heer van Bylant en van Batenburg voorzien, versaat en overgegeven had met zijn gesegelde brieven, die die van Helmont voorzien aan onsen voorzien nieuwe van Brabant gebracht had, vandaag dat wij die met de voorzien som van zevenduizend alden schilden gequit en geholp (hebben) onsen voorzien nieuwe van Batenburg, voorzien over hebben gegeven, als daar af enzo als daar in geschiedt is tot desen dag en datum van dit brief toe, allicht quitt en ledig te zijn in den voorzien, die hier naar geschreven staan. Voorzien moeten de hertogen van Gulik en van Gelre voorzien. 