VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Op den Geestelyken Stand zelven werde toen een waa- kend oog geflaagen. Zy mogten zig niet meer met zaaken bemocijen, die in hun kraam, in °t geheel niet, te pas kwamen, Onder andere verboodt men hun het fterk yve- ren / T \ ` VAN KERKELYKE VERDRAAGZAAMHEID, 245 zen tegen de Muzyk. Twee Predikanten voeren eens he- vig uit tegen de werving van Krygsvolk. Zy werden ge- dagvaard; na Aerlyn gebragt; en, naar den uiterlyken fchyn, afgezet. Dan dit was een bullebak, om hun bang te maaken, Naderhand werdt hun, op andere plaatzen , een (tand aangeweezen. Zo doende, zag men mengen Geestelyken naar zyn Bybel en Concordantie leiden, die te voren, hier en daar, gefnuffeld, ftaatkundige kuiperyen bewerkt, en zig in dingen geftooken hadt, welke hy, in * geheel niet, verftondt, of niet verftaan moest. De Koning beval den Kerkenraad cene onpartydige aante- kening van het gedrag der Geestelykheid, zonder onder- cheid van perfoonen, te bouden , welke de Opzienders, jaarlyks, aanvullen moesten , ten-einde met grond te kun- nen oordeelen, of zy zig hunner bedieninge waardig ge- droegen. De ftraffe, op de misdaad volgende, was traps- ze ingerigt. Eerst ecne zagte, naderhand, wanneer de misflag herhaald, en grooter werdt, eene fterker vermaa- ning: eindelyk eene volflaagene afzctting van den dienst, zonder herroeping. - Gelyk het gewoone Kerkbezoek , door "e Vorften toe- doen, op eenen zeer goeden voet gebragt werdt; beval hy eok aan alle de Predikanten, om op zekere tyden, in de tegenwoordigheid des voorziiters van den grooten Kerken- raad, in Berlyn, te verfchynen. Van hem moesten zy de bevelen des Konings hooren; en zig over de zogenaamde onverfchillige dingen verklaaren. Dit alles kon zyne nut- tigheid blyven behouden; wanneer zelfs de reden, waarom de Geestelykheid zulk eene nauwkeurige monftering onder- gaan moest, niet meer beftondt. —--- De Koning pleeg dikwils te ryden, of te wandelen, om te zien, welk gezel- fchap zig, inde openbaare „en voor elk openftaande , hoven , bevondt , en waarmede zy zig verlustigden, - Geval- Kg trof hy eens zommige Franfche Geestelyken aan „die Ke- gelfpeelden. Dit oordeelde hy, de openbaare plaats daar by in het oog gehouden , met hunne bediening onovercen- komftig te weezen; en dit zal wel de meeste aanleiding tot dat naauwkeurig toeziet ovet hun gedrag gegeeven hebben. Verhaazend veel opfpraak maakten, en by de uit- en by de intandfche Geestelykheid, de veranderingen , die de Ko- ning in de uiterlyke plegtigheden van den Lutherfchen Ecer- dienst invoerde. - Het jaar 1736 was niet voordee- lig voor de oude Regtzinnigheid „en de Geestelyken verloa- ren zommige voorregten , ton dus verre aan hunne Stand- . ° p a- he 246 GESCHIEDK. VERSLAG VAN KERKEL. VERDRAACZAAME, plaatfen verknogt. Frederik Willem , namentlyk , verboodt den Predikanten het zingen by het H. Avond- maal, ter inzamelinge van liefdegiften dienende , verder verboodt hy het branden van waschkaarfen op het Altaar. - De Geestelyken mogten niet meer een wit linnen Choorkleed , onder hunne Amptsverrigtingen , aan- hebben; — noch het zogenaamde Altaar doekje den gebrui- kers van het Avondmaal voorhouden. —---Nauwlyks werden deeze veranderingen ingevoerd, of de Predikanten begondens --- te murmereeren , — in ’t oor te luiste- ren, —— - vervloekingen in het verborgen, —- of open- baare klagten , uit te Ípreeken. Zommigen fchreeuwden over de afgefchafte waschlichten, die zo ftigtelyk waren, en wezenlyk de aandagt, onder hct gebruik des Avondmaals, opwekten. Anderen bromden wegens het gemis van het At taardoekje: vermits het mooglyk was, dat er iets van het Ouwel op den grond viel ,en alzo ontheiligd wierde. Ande- ren ftootten zig geweldig over het gebod van geen Choor- ' hemd te draagen, om dat het witte linnen de onfchuld af- beeldde. Misfchien konden zommigen , met dit kleed , hun- nen ouden rok bedekken, welken zy nu genoodzaakt wa- feu aan het gejouw der fpotters, en der ligtzinnige verag- ters van het predikampt, ten toon te ftellen. Veele bleeven hardnekkig. De dweeper in het Tugthuis te Halle, Muller namentlyk, wilde de Kaarfen niet uitblaazen: en hy zag zig liever uit zyne Standplaats gezet; dan dat hy de bevelen van het Hof gehoorzaamde. In deezen ftaat bleeven de zaaken tot den dood des Konings. Hv maakte, daarenboven, veele verande- ringen in de openbaare Schoolen; en de Wysbegeerte van Wolff trekte, onder zyn bewind, haar gebied zeer verre uit. Índien decze twee dingen niet medegeholpen hadden, om den Godsdienst, in de Pruififche S aaten, te zuive- ren en te verbreiden, zou het reeds gedagte niet genoeg- zaam geweest zyn. Veelligt geeven wy van de twee laatstgenoemde dingen, in het vervolg , verflag , byaldien het blykt, dat dit.en het voorgaande Stukje voldaan heb- ben. WAAR- \ WAARNEEMING WEGENS REN ZENUWEN-ZIEKTE: 347 WW Se SES WAARNEEMING WEGENS EEN ZENUWEN-ZIEKTE. Door Mr. CAZAUBIEL , Médecin du Roi, à Saint-Hubei t- de ad Oi. (Feurnal de Medecine, Novembre 1785.) V£... oud vier- a vyf-en twintig jaaren, van een VA zeer bloedryk, maar teffens gezond geftel, had ederd geruimen tyd cen Gezwel,’t welk omtrent het mid- en van het linker Sleutel-Been zat, met Spaanfche Zeep ewasfen. Dit middel veroorzaakte ongemerkt een zeer ooge graad van gevoeligheid in haare Zenuwen, en ftclde aar aan zeer veeic krampachtige beweegingen bloot. De Imaginatien van de Lyderesfe waren ten cenemaal ver- ard, en bragten haar duizenden dingen voor den geest. ene groote vreesachtigheid, die haar geduurig zonder de únfte aanleiding overviel, en die, door her geringfte ge- gisch, en voornamentlyk wanneer het onweder fterk vere eerderd wierd, verwekte by haar de hevigfte aandoenine= en. Zy konde volftrekt niet flaapen , en belette ok daarin haare Ouderen. — De kramptrekking van e Blaas was zo fterk, dat zy, geduurende den tyd van m ordinaire middag-maaltyd,in tien a twaalf reizen te za- engenomen , niet meer dan op zyn best twee Lepels vol en helder water loosde. | De Menfes waren weg gebleeven. De Lyderesfe t met zeer grooten {maak , maar wierd daar be oogenfchyn- rk magerder; de afgang was zeer traag; de pols klein en wak; en de bloedmaaking en voeding was geenfints na hooren. , Ik liet haar allerhande foorten van verzachtende , verflap- ande en krampftillende middelen gebruiken , waarby ik nog zegde de Baden, die ik, volgens den Thermometer van Re- imur , van 28 graaden warmte, crapswyze geheel koud liet orden. In dit Bad liet ik de Lyderesfe drie uuren, en ymtyds . drie en een half uur, zitten. De gewoone rank, dien ik Haar liet geeven, was cen aftrekzel van Mizend-blad, Linde-blocsfem , Huy, Bouillon van Kalfs- leesch, en jonge Kuikens, waarvan ik haar zo veel liet rinken, als de Maag verdraagen konde, °t welk vry aan- erkelyk veel was. Twecs a drie maal des daags wierd n Lavement gezet, en ik verzogt de Lyderes{c een zach D , Le ` 248 WAARNEEMING WECENS EEN ZENUWEN-ZIEKTE. Diëet te laaten houden, en geen Wyn, of iets dat de Ze- nuwen konde prikkelen , te geeven , — daarby liet ik haar dagelyks zachte beweegingen maaken, om, zo veel doen- lyk , haar geest afleiding te verfchaffen. Niettegenftaande al- le deeze voorzorgen, duurde het vyf- en dertig dagen eer wy haar een uur flaap konden bezorgen; en het was na maanden tyds dat alle de bovengenoemde Toevallen traps- wyze waren verminderd. Naa verloop van genoemde vyf maanden, begon zy "et wederom wel uit te ziens de pols begon beter te wor- den, en alle de funies wierden langzamerhand wederom natuurlyk ; echter ontdekten zig nog van tyd tot tyd eenige ongefteldheden , en de Menfes kwamen ook nog niet ten voorfchyn. Ik fchreef vervolgens de Ethiops-Martialis voor , Waarvan ik de gifte van 6 tot r2 grein liet ver- meerderen ; daarenboven liet ik haar voor den middag, en des avonds telkens een grein Extract. Elix. proprietatis gebruiken. Naa verloop van zes weeken, ftelden zig de Menfes behoorlyk in. Met de Baden , de verzachtende midde- fen, en met de Ethiops zonder het Extract. Elix. proprieta- tis liet ik aanhouden tot den 15 October, (zynde de Lyde- resfe den 1 Maart by my gekoomenj en ik had het genocgen haar volkoomen herfteld te zien. Wat dit Gezwel betreft; het is van zelve verdweenen s ik heb geen plaatfelyke middelen daarop laaten leggen, terwyl ik hetzelve alleen befchouwde, als een uitzetting van het Cel-weefzel , door vogten „die , door de krampagtige tzamentrekking der vaten, en de daarvan afhangende cire culatie, zig uitgeftort hadden, — v , NATUURLYKE HISTORIE DER BASTAARD:NAGTEGAALEN, (Volgens den Heer DE guFroN.) De droeve Winter, dat doodsch faifoen, is de tyd van den flaap , of liever van de Kwyning der Natuur; de Iu- feten zonder leeven, de kruipende Dieren zonder bewee- ging, de Boomen zonder groen en groei; de Bewoonders der Lugt verdelgd of uitgebannen; de Visfchen in gevan- genhuizen van Ys opgeflooten, en de meeste Dieren der Aarde, in holen en fpclonken verborgen, alles vertoont | zic NATUURLYKE HISTORIE DER BASTAARD-NAGTEGAALEN 249 zich om °t naarfte, en levert een denkbeeld van ontvolking op: dan de wederkomst der Voorjaars-Vogelen is het eertte teken, en de blyde aankondiging van het herleeven der Na. tuure: de wederuitfpruitende bladeren, de boschjes met nieuw groen bekleed , zouden min fris, min verrukkend zyn, zonder de nieuwe gasten, die dezelve als bezielen,en daar van liefde zingen. Van deeze Boschbewoonders zyn de Bastaard-Nagtegaa- len de talrykfte en de geliefdíte, leevendig, vlug, onophou- delyk in beweeging, met tekenen van de uitertte aandoen- lykheid; alle tvontjes , welke zy flaan , zyn vreugdetoontjes en minnedeuntjes. | Deeze vrolyke Vogeltjes komen ten zelfden tyde wanneer de boomen beginnen uitte botten , en de bloezems losbarften „ zy verfpreiden zich over de geheele uitgeftrektheid onzer landen: deezen komen in onze tuinen, anderen verkiezen den ingang der laanen en bosfchen , zommigen verfteeken zich in ’t diepst der wouden , geene zoeken het rietgewas. Dus onthouden zy zich overal, en maaken alles vol leevens, beweegens , en, waar zy zyn, hoort men den verlustigden toon der liefde. By deeze natuurlyke bevalligheden , zouden wy gaarne de fchoonheid voegen; dan de ‘Natuur hun zo veele beminnes lyke hoedanigheden gefchonken hebbende, weigerde heto cieren hunner Pluimadie. Deeze is donker zonder gloed 5 uitgenomen twee of drie foorten , die eenigzins gevlekt zyn , hebben alle de andere fombere kleuren; de heerfchende zyn witagtig , grys Cn TOS. De eerfte foort, (en wy zullen alleen de voornaamfte en aanmerklykfte befchryven ) heeft de grootte van cen’ Nag- tegaal. Zy woont met de andere kleindere Bastaard-Nag- tegaalen, in de tuinen, in de boschjes, in de velden met moeskruiden beplant, zitten op het rys dat tot fteunzel der hoogopfchietende ftrekt. Hier paaren zy , vervaardigen nes- ten „en vliegen, zonder ophouden , uit en in, tot den oogst- tyd, die zeer naby komt aan den tyd huns vertreks; dan verlaten zy deeze fchuilplaatzen , of liever dit verblyf der efde. ’t Js een klein fchouwfpel te zien , hoe de Bastaard- Nag- tegaalen clkancer vermaaken , tergen, en nazetten; hunne aanvallen zyn ligt, en hunne onverfchillige gevegten eindi- gen altoos met gezang. De Rastnard-Nagtepaal is tot een zinnebeeld genomen van onftandvastige liefde, gelyk de Tortel van eene beftendige: ondertusfchen is de Bastaard. ug- - H gë e50 ` ‚__NATUURLYKE HISTORIE e, Nagtegaal hoe lustig , hoe vrolyk, en dartel, niet min liefde draagend, niet min getrouw verknogt; en de Tortel, hoe droevig en klaagend, fchandelyk ongetrouw. Het Mannetje der Bastaard-Nagtegaalen betoont voor het Wyfje, terwyl bet zit te broeden, duizend kleine bezorgdheden: het decit in de zorge der opvoeding, wanneer de Tongen uitgekomen ` zyn, en verlaat het Wyfje niet naa de opvoeding van °t Ge- zin; zyne liefde fchynt de voldoening van de verlangens der Natuure te overleeven. - Het Nest is zamengefteld uit drooge Kruiden, Hennip- vezels , cn een weinig Hair van binnen. Doorgaans zyn’er zes Eitjes in, die de Moeder verlaat, wanneer men ze heeft aangeraakt; zo zeer fchynt deeze aannadering eens vyands haar een (legt teken voor het” aanftaande Gezin.. % Is niet mogelyk haar de Eitjes van eenigen anderen Vogel te doen aanneemen: zy kent ze, weet er zich van te ont- doen, en ze uit te werpen. Ik heb, zegt de Burggraaf s DE QUEKHOËNT verfcheide kleine Vogeltjes vreemde Ei- s tjes laaten uitbroeden; doch het is my nooit gelukt dit en door Bastaard- Nag:egaalen te doen: zy hebben altoos de ` an Eitjes gebrooken, en wanneer ik er vreemde Jongen on- oe der bragt , doodden zy ze terttond.” Door welk een tover- shiddel kan , derhalven, als wy het gros der Vogelaaren cm zelf van Waarnecmeren mag gelooven, de Bastaard-N..g. e= gaal bewoogen worden, om et Ey, door den Koekkoek in zyn nest gelegd, naa de Jongen opgeëeten te hebben, te broeden , en met zorgvuldigheid den vyand daar uit voortkomende te voeden, dien leelyken vreemdeling als Zyn eigen te behandelen ? e Voor ’t overige is het in het nest van den Bastaard-Nagtegaal, by onderfcheiding de Gras-musch geheeten, dat de Koekkoek , gelyk men wil, doorgaans zyn Ey ligt: en deeze foort kan van eenen ver- fchillenden aart weezen, Deeze is van een vreesagtig Cha- racter , en vlugt voor even zwakke Vogeltjes „en des te meer en met grooter rede voor een gedugten vyand: doch, op het oogenblik, dat het gevaar voorby is, is alles vergecten , en onze Bastaard-Nagtegaal neemt terftond zyne vrolykheid s zyne beweegingen weder aan, en hervat den zang. Van de bladerryk{te takken laat hy dien hooren, onder deeze houdt hy zich doorgaans bedekt, en vertoont zich maar voor kor- te poozen aan het uiterfte der bosfchen , gaat fehiclyk weder na binnen, bovenal op" heetst van den dag. In den morgen- ftond verlustigt hy zich in den dauw „en naa de korte regen- vlaagen die "e zomers vallen, dogrzwerft hy de natte blade- . ren 5 DER DASTAARD-NAGTEGAALEN, ST ten; zich baadende in de druppels, welke hy daar van af doet rollen. Wyders vertrekken bykans alle Bastaard-Nagtegaalen ten. zelfden tyde, te midden van den Herfst; in October zict men er bykans geen een meer. Hun vertrek valt in, voor dat de cerite vorst de Infeten , op welke zy aazen , vernielt , of de kleine vrugten , welke zy ook eeten , doet dorren. Van een anderen Bastaard-Napgtegaal , by ons , onder den naam van het ZWARTKAPJE, bekend, merkt ARISTOTELES aan, als hy de veranderingen vermeldt, die de wisfeling der faifoenen voortbrengt, op de natuur der Vogelen , als die oumiddelyker blootftaan aan den invloed der Lugt, dat de Vygen-eeter in den Herfst verandert in een Bastaard-Nagte- gal met een zwarten kop: deeze gewaande Gedaantevere wisfcling heeft den Natuurkundigen veel moeite gegeeven: eenigen hebben ze als wonderdaadig befchouwd , anderen als ongelooflyk verworpen: ondertusfchen is het noch het een noch het ander: en het geval dunkt ons zeereenvoudig: ` de Jongen van deezen fastaard- Nagtegaal „of het Zwartkap= je, gelyken den geheelen Zomer zeer in Pluimadie naar den Vygen-teier ;by het eeríte ruyën neemt zy eerst den rechten kleur aan: en het is dan dat deeze gewaande Vygen-eeters zich veranderen in Basta-rd-Nagtegaalen met een zwarten Kop. Pr.inius fpreekt op dezelfde wyze van die verandering. ÄLDROVANDUS, JONSTON en FRISCH den Bastaard-Nag-= teraal met een zwarten Kop befchreeven hebbende; fchynen eene tweede foort te maaken van den Bastaard-Nastegaal eet cen bruinen Kop: ondertusfchen is deeze niets anders dan bet Wyfje van den anderen, uiterlyk hebben zv geen onderfcheid dan in deeze kleur van den Kop, by den eenen Zwart, by de anderen Eruin. Van alle Bastaard-Nagtegaalen zingt die met den zwarten Kop het aangenaamst en langst. Zyn Zang heeft icts van den Nagtegaal, en men geniet dien langer tyd: want ver- fcheide weeken , naa dat die Voorjaarszanger zwygt , weder- galmen de bostchen allerwegen van den Zang deezer Ras- 8aard-Nagtegaalen: hun {tem is zuiver, vaardig, en hun zang is een opeenvolging van weinig uitgehaalde doch aan- genaame , afgewisfelde en ineen fmeltende, toonen: deczè zang fchynt zamen te ftemmen met de lustighcid der plaatze van waar men dien hoort: dezelve geeft gerustheid en zelfs geluk te kennen: want gevoelige harten hooren niet, zonder eenc zagte beweeging, de toonen doer de Natuur ngegeeven aan weezens die zy gelukkig maakt. H Gt Gn 252 ` NATUURLYKE HISTORIE Het Mannetje draagt voor het Wyfje de tederfte zorgen 5 niet alleen brengt het Vliegen; Wormen en Mieren in het nest; maar deelt in den arbeid van ’t broeden , zulks beurtlings verrigtende. Het Nest is digt aan den grond in % hakhout zorgvuldig verborgen, in ‘t zelve vindt men vier of vyf Eitjes, donker groen van kleur met ligt bruine _ Vlekken. De Jongen worden binnen weinig dagen groot, en zo ras zy vederen hebben, fpringen zy uit het nest, wanneer men °t zelve nadert, en verlaaten het. In Frankryk broeden deeze Bastaard-Nagtegaalen doorgaans maar ééns, Orina fchryft, dat zy het tweemaal doen in Ztalie: dit heeft meer plaats by de Vogelen in een warmer lugtítreek, waar de tyd der Liefde langer aanhoudt. Wanneer , in ’t Voorjaar, door eene wederkomende koude „deeze Bastaard-Nagtegaal , by- zyne aankomst , geen voorraad van Infecten vindt, behelpt hy zich met de bes- fen van eenige Boomen,en in den Herfst eet hy desgelyks eenige vrugten. In dit jaargetyde gaat hy dikwyls drin- ken, en men vangt ze, op °t einde van Augustus, by de Fonteinen, wanneer ze vet en keurlyk van {maak zyn. Deeze lastaard-Nastegaalen houdt men ook in vlugten, en ‚van alle Vogelen , die men "er in kan zetten, is deeze, volgens OLINA , een der beminnenswaardigfte. De gene- genheid, welke zy hunnen Meester betoonen , is treffend … zy hebben, om hem te begroeten „een byzonderen toon er— een allerinneemeudfte ftem. Op zyne aannadering vliegen zy tegen de alten, als wilden zy door dat beletzel heen dringen om by hem te komen: door een geduurig flaan met de vlerken, vergezeld van een zagt gefchrecuw , fchy- nen zy hunne drift en erkentenis aan te duiden, ’t Was— van deeze Bastaard-Nagtegaalen „dat Mejuffrouw DESCAR- — TEs zeide. Het belge myn Oom niet, die Vogel heeft” Aandoening ! De Jongen, in een vlugt opgevoed, volmaaken , indien zy by een Nagtegaal hangen, hun Zang, en dingen hun Leermeester na de kroon. In den tyd des vertreks, om- trent het einde van September, maaken de opgeflootene een groot gewoel, bovenal 's nagts als de maan fchynt, als of zy wisten dat hun eene reis te doen ftondt , en deeze be- geerte, om van plaats te veranderen, is zo diep ingcwor- teld „en zo fterk , dat Ter veele, uit verdriet van dezelve niet te kunnen voldoen, fterven. In Jolie, Frankryk en Duitschland , zelfs tot in Zweeden e vd DER BASTAARD-NAGTEGAALEN, | 253. vindt men deezen Bastaard-Nagtegaal : doch zeldzaam komt by in Angeland voor. De Lastaard-Nagtegaal, naar den Hoogduitfchen naam Graszmufche by ons Grasmusch geheeten, hoort men in den Voortyd menigmaal „en bykans zonder ophouden. Dikwylis verhett hy zich met een kleine vlugt boven de haagen, draait in. de lugt rond , en valt zingende weder neder: dee- ze Wildzang is zeer leevendig en vrolyk , altoos dezelfde , en dit herhaalen heeft hem den bynaam van Snaateraar gegec- ven: behalven dit Deuntje, ’t welk hy dikwyls in de lugt zweevende zingt , flaat hy cen’ anderen toon , die vry zwaar is, een gefluit bije, bije, °t welk hy uit het digtst van ’t geboomte laat hooren, en ’t geen men niet zou denken dat van een zo klein Vogeltje voortkwam. Zyne beweegingen zyn zo leevendig en onophoudelyk , als zyn gefnaater. Hy is de onrustigfte van alle Bastaard-Nagtegaalen; en fchynt een oogenblik rust te kunnen vinden. Hy nestelt in de Fleggen langs de wegen, in belommerde plaatzen, digt by den grond, en zelfs op de toppen van gewasfen in °t benee denst van het kreupelhout verward; de Eitjes zyn groen, agtig, met bruine ftippelen. Volgens BELON , noemen de Hedendaagfche Grieken dit Vogeltje Potamid:, als een die den kant der Rivieren en Beeken bemint: onder dien naam is het op Creta bekend: het fchynt, dat het, in een heeter lugtftrecke , meer het water zoekt dan in onze gemaatigde Gewesten, waar het over- vloediger verfrisfing aantreft: de Infecten, die op warme vogtige plaatfen best voortkomen , dienen °t zelve voornaam- lyk ten voedzel. Zyn naam Hupolais, by ARISTOTELES, duidt een Vogel aan die op Wormen aast. Voor TC overige laat zich deeze Bas'aard-Nagte zaal ge- maklyk temmen: dewyl hy rondiom ons woont in onze ` velden, bosfchen en tuinen, is hy half tam. Wil men hem opgeflooten houden, "rt geen zomtyds gefchiedt om de vrolykheid van zyn zang, men moet, volgens den raad van OLINA, hem niet uit het nest neemen eer hy vederen heeft , en zorg draagen om water in het kouwtje te gecvens want hy fterft , in ’t ruijen „indien hy zich niet gereedlyk kan baaden: met deeze voorzorge „en de andere noodige oppas- fingen, kan hy acht-of tien jaaren in den gevangen ftaat leeven. Eene andere Bastaard-Nagtegaal, die ọnze opmerking verdient, is onderfcheiden door den haam van het RIET= ZINGERTJE : deeze zingt in zagte voorjaars nagten even als HL DEEL. MENGELW. NO, 6. S de 2” SATTU2LYTKE HISTORIE ce Merer: en wiedt darom van zommigen den Wilgen K. zeten. Hv zaakt zvn nest in 't Riet, ir zr er Série, LI Hakhout aan ’t water ge- ac cit Tee. vezelgies van crooge Kruiden, ET EEH VEN 2 Lt van DEA Det is met meer kunst ver- yamiigi Jan car ier accent Barncord-Negiegaalen : door- EES e men AE vyt cites in, vuil wit, met bruine viekken. De Stien. Loop oog zeer jong en oogepluimd, ver- laacen zer vest, wizseer men er aanraakt, en zelfs wane neer zet AE Cit bvkoct, dit is heobelvk eigen aan We €: fongi van zet Zeudcat der Bastaard. Negtegaa- len ga zens un deze toert, die bv `t water nes- tek: cie ANE een onderncheidend character deezer Vo- geigi. Geduvremde cen zeheeien Zomer, ziet men deeze Bartaard- rzteraal coor ver Riet heen viiegen , om Muggen en an- dere Inten, cie zich boven het water onthouden, in de vlugt, op te vangen: tntustchen laat hv niet af ‚zvn wild- zang an te offen: en, om alleen te heertehen in een klein gebied, veriyi by vane caar aile andere Vogels: blyft meester in zyn Ryk, Tt geen hv niet verlaat voor de maand September, wanneer hy met zyn Gezin vertrekt.. De Pl mut Bsstaard-Negteraaien is doorgaans een- zelvers doch, in cit ttuk, ondertcheidt zich de GEVLEKTE BASTAART-NAGTEGAAL door eenige zwarte vlekken op de borst; tekeon zyve Pluimadie voor de rest naar die der an- deren geivke. Men vindt dezelve meest in ftaiie en waar- fchvr'vk meer in ce Zuldiyke Landichappen van Frankryk can iio cs Neorcivke, waar men Gecze {oort weinig kens. Voie ALDROVANDUS zyn ze veelvuldig omftreeks Beirene, en dé zaam van Ac:re::, doer hem daaraan ge- geeven, LZvmt te vercoderfiehien, dat zy de gewoonte heb- @ Ben om de Beesten in de weicen te volgen. Hv nes- telt in de von, en maakt het nest een voet boven den grond, op ce tarnen van eenige teke planten: het Wyf- je verlet Bee nest riet, wanneer men het nadert, en laat zich liever vaten dan dar her de Jongen bezeeft: de zorg voor ket areest vaat kier de Herde tot ber leeven te boven. Schoon all: So tarde Nuactereaien, van welke wv dus verre gelprocken lcboen, en cenge andere, die min onze opmerking verdienden, te midden van den Hertst vertrek- ken, is ber anders geteeld met den laatiten, van welken wy Ru zuilen fpreeken, cn daarom ook den ondericheidenden Raam "A DER BASTAARD-NACTEGAALEN, org naam van WWinter-Bastaard-Nagtegaal voert; dee ze blyft in. onze landítreeken den geheelen Winter. De kleuren van dit Vogeltje zyn donkerder dan die van andere Bastaard- Nagte ra len, en hebben veel van die der Mostchen, Deeze Vogeltjes trekken in benden voort, zy verfchynen by ons omtrent het einde van October, en het begin van November; zy zetten zich neder op de haagen, vliegen, van bosch tot bosch, altoos digt by den grond heen. Zy, zvn uiet zeer fchuw , en aaen zich gereedlyk vangen. Zy misfen de leevendigheid der andere (:astaard-Nagtegaalen , en hun aart {chynt te deelen in de koude van °t Sayfoen, De Stem deezes Bastaard-Ngregaals  die, {choon op een klaagtoon , en met weinig verfcheidenheid , met vere maak gehoord wordt in een faargetyde dat alles zwygt; om= trent den avond is zyn zang het mildst en fterkst, In het holst van den Winter komt hy by de Koorntchuuren en Dorschvloeren , om uit het ftroo de kleine graankorreltjes op te zamelen. De Heer neBERT fchryft in de maag dee- zer Bastaard-N-gteg wltjes geheele graankorrels gevonden te hebben; doch hun dunne Bek is niet gefchikt om zulk voedzel te neemen , de noodzaaklyklieid alleen kan hun drine gen om ‘er zich mede te behelpen: zo ras de koude af- neemt vervoegen zy zich in de haagen op de takken, alles zoekende wat zy van Infeêten kunnen vinden, | Met den Voortyd verdwynen zy van de plaatzen, waar men ze °s Winters zag „’t zy ze zich als dan in groote Bosfchen begeeven en na de Bergen wederkeeren , als in die van Lots. haringen , waar men zegt dat zy nestelen 5 "tr zy ze na andere Gewesten en wel na de Noordfche gaan, van waarzy in den Herfst fchynen te komen, en daar zy in den Zomer veelvuldig zyn. In Engeland vindt men ze, volgens ALBIN , in alle boschjes: zy vertoonen zich ook in Zweeden : een der mamen door LINNAUS daar aan gegeeven, Pasfer cafus, fchynt aan te duiden dat zy "e Winters in dat Ryk zich onthouden, en dat hunne Pluimadie, onderhevig aan de Strengheid der Lugtftreeke, in dat faifoen wit wordt. Zy nestelen ook in Duitschland: doch het is zeer zeldzaam, in Frankryk , nesten deezer Vogeltjes aan te treffen. Zy mađ- “ken het digt by den grond , of plat op den grond neder , van buiten beftaat het uit Mosch, van binnen uit Wol en Hair, ‘het broed is vier- of vyf Eitjes, van een fchoone blauwe keur eenpaarig zonder vlekken, Wanneer een. Kat of eenig "e 2 al- t ae 99 me et den OU o Kefrnde ’ H OO ts d de D H Wi kaa C) Wel U A o A D KRAN 4 d d A iN c w9 VERSL. VAN DE VERVOLCGINGEN OMTR. PRINSES ELIZAD. 257 ww nevens te zenden., ftrekken om het leelyke, in dat Cha- vw Tacter , te verzagten, of te verfterken, willen wy aan ww der Leezeren oordeel laaten. Genoeg byzonders ‚> kwam "er my in vaor,om het der Vertaalinge waardig te ‚„ agten; en uw Plan, om afzonderlyke ftukken, de Ge- wm fchiedenis betreffende, in uw Mengelwerk plaats te gec- wm ven, vrymoedigde my het aan UL toe te fchikken. Het » verflag is ontleend uit Mr. wARTONs Life of Sir Tuo- ‚> MAS POPE. {k benen blyf, enz.” tte ER Prinfes ELIZABETH , naderhand Koningin van Engeland, werd, naa veel onheuschheids en onmenschlykheids onder- raan te hebben, ín den Jaare 1555, geplaatst onder de org en het toevoorzigt van Sir THOMAS POPE. Ko- ingin MARIA voelde dien afkeer van de vermoedelyke Erf- renaame haarer Kroone en Opvolgfter, welke riatuurlyk ci- ren fchynt aan alle Vorstlyke Perfoonen , dic geen Kinde- en tot Throonopvolgers hebben. Doch de fterkstwerkende j)orzaak van MARIA's haat tegen die Prinfes , met welke zy roorheen op eenen vry vriendlyken voet leefde, fchyut ge- ‚ogt te moeten worden in COURTNEY, Graaf van Devons- tre. De oude twist tusfchen de beide Moeders was diep ge- vorteld in het booze hart der Koninginne; en zy bedien- le zich van de verklaaring, door het Parlement gedaan, en voordeele van CATHARINA’sS Huwclyk ; om haare Zus- er als een onwettig gehoorene te doen voorkomen. Eriza- ETH’s neigiug tot den Proreftanyfchen Godsdienst veríterk- 3 te 258 VERSLAG VAN DE VERVOLGINGEN >: e te MARIA’s afkeer nog bet; deéze was een aanftont voor haare Bvgeloovigheid, ftelde haare uitzigten te leur, en ftootte haare ftaatkundige plans omverre. Deeze oorzaken van onmin zouden, egter, misfchien, allengskens geflec- ten, of, ten minften, op een heimlyken wederzin uitgc- loopen zyn. Maar, wanneer de Koningin ontdekte, dat de Prinfes haar ontwerpen dwarsboomde in een ftuk van fr gevoeligst aanbelang, kon vrouwlyke wraak, gegrond op minneyver, en aangezet door hoogmoed, niet langer vẹr- borgen blyven. Zo veel fterker, en van zo veel meer ge- volgs in Staatszaaken, zvn byzondere gevoeligheden , en de heimlyke onvoldaane verknogtheden van het hart, dan de gewigtigfte Staatkundige redenen. i ELIzaBe rH, thans het openlyk en bekende voorwerp Van MARIA’s afkeer geworden, werd in ’t openbaar, met veel oneerbiedigheids en zelfs fmaads , behandeld. Men ver- boodt haar plaats te neemen by de Gravinne van LENNOX T en de Hertoginne van sUFFOLK, als ware dier wettige a- — komst verdagt. Deeze verdenking was ingeboezemd door ` 7 den Kanfclicr GARDINER , in eene aanfpraak voor beide de == Huizen van het Parlement: waarin hy,onder andere rede- —— nen voor de noodzaaklykheid van het FHluwelyk der Konin ginne MARIA, byzonder aandrong op de ontftentenisfe vam 5 perfoonen uit koninglyken bloede; listig aanmerkende , daras- - er geen van ’s Konings Afltammelingen over was dan da Koningin en Prinies ELIZABETH; haare Vrienden werden / met den nek aangezien en gehoonds terwyl haare beminne=——- Iyke hoedanigheden alle dagen meer en meer de aandagmst trokken van den jongen Adel, en "e Volks liefde wekte aen deedt dit de kwaadaartigheid der wraakzugtige Koninginne fteeds aangrocijen. De Prinfes oordeelde het daarom raai—— zaamst het Hof te verlaaten, en begaf zich, voor den aan— vang des Jaars 1554, na haar Huis te Ashridge in Hercforts—— ire. Inmiddels brak de opftand uit van THOMAS WYAT, dic zich te wecre ftelde tegen het Huwelyk van MARIA met ‘PHILIPS van Spanje. Men ftrooide terftond uit, dat de Prinfes ELIZABETH , nevens Lord COURTNEY, byzonder ‘deel hadden in decze gevaarlyke Zamenzweering, en dat zy briefwisfeling hadt gehouden met den Verrader WYAT- Ingevolge hier van werd Sir EDWARD HASTINGS, nader- ‘hand Lord LONGHBOROUGIT, Sir THOMAS CORNWALLIS, GH ‘Sir RICHARD SOUTIIWELL, Vergezeld van eene Ruiterben- de, gezonden, om haar ten Hove te brengen. Zy vonden | A De ‘OMTRENT PRINSES -ELIZARETH. . 259 de Prinfes ziek, en zelfs het bedde houdende, te Ashridge. Dan zy dwongen haar, onder voorwendzel van de ftrikt- heid des bevels, hun mede gegeeven, op te laan: en zy vervorderde , {choon zwak en ongefteld blyvende , in den draagftoel der Koninginne, langzaam haare reis na Londen. eertien dagen lang, werd zy, zonder gezelfchap te zien, ten Hove gevangen gehouden; naa ’t verloop van welken Bisfchop GARDINER , vergezeld van negentien Raads- heeren, haar een bezoek gaven, om haar te ondervraagen wegens den Opftand, waar van men haar befchuldigde. Zy loochende de befchuldiging voluit. Nogthans werdt haar aangezegd, dat de Koningin beflooten hadt haar na den Tower te zenden, tot men het (uk verder zou on- derzogt hebben. De Prinfes fchreef terftond een brief aan de Koningin, met crnftig verzoek dat zy niet in den To- awer mogt gevangen gezet worden; het flot van den Bricf. luidde; „, Wat den Verraader wyar betreft, hy moge ə» misfchien aan my gefchreeven hebben; doch, op myn an Eer, ik heb nimmer een brief van hem ontvangen. En ə» wat het affchrift myns Briefs aan den Koning van as Frankryk betreft, ik wensch dat con my eeuwig ver- a laate, indien ik hem een enkel woord, op cemgerlei 3, WYZe, liet toekomen,” Haare herhaalde betuigingen van onfchuld mogten ‘niets baaten. Men bragt haar na den Tower , en liet haar fmaadlyk intreden door de Verraderss poort. In den beginne hadt zy drie Knegts en Meiden der Koninginne om haar op te pasfen3 doch deezen mog- ten haar gcen ecten verzorgen, ten dien opzigte werd zy bezorgd door de Dienstbhoden van den Luitenant, of zelts door de gemeene Soldaaten. Dan naderhand kreeg zy, met vergunning van den Geheimen Raad ,eenige van haare eige Hof bedienden om haar aan tafel op te pasien. Geen Vreemdeling werd in haare tegenwoordigheid toegelaten. De Conftabel van den Tower, Sir JOHN GAGE, behandelde haar zeer (reng, en bewaakte de Vorstlyke Gevangene met alle zorgvuldigheid. Veele van de andere Gevangc- nen, wegens den Opftand, te dier zelfde plaatze gebragt, werden dikwyls ondervraagd wegens het deel der Prinfesfe in de Zamenzweering, zommigen zelfs op de pynbank ge- b om hun eene befchuldiging af te persten. Haare onfchuld was, nogthans, volkomen: want, fchoon weart zelve haar befchuldigd hadt, in hoope om zyn eigen lce- ven te redden door zo laag en fchandelyk eene kunst- greep , ontkende hy, egterg naderhand , dat zy eenige ce - | 4 min- K 260 VERSLAG VAN DE VERVOLGINCEN minfte kennis hadt van zyne oogmerken; en, op dat decze ontkenningen, welke hy deedt in de ondervraagin- gen, niet boosaartig mogten agtergehouden, en zyne voor- gaande befchuldigingen in ftede bygebragt worden, vol- hardde hy met deeze openlyk te doen op het fchąyot, ten tyde zyner te regtftellinge. Naa het dempen cn (rafen van wears Opftand, werd Prinfes ELIZABETH uit den Tower na Woodftock gebragt, onder bewaaring ván Sir HENRY BEDINGFIELD, die, naa lang aanhouden, haar toeftondt aan de Koningin te fchry- ven. Waar op Koning priLips tusfchen beiden tradt , en verzogt dat het ELIZABETH vergund mogt worden ten Hove te komen. Maar deeze {chielyke vlaag van vriendlykheid ontftondt by PurLips niet uit een beginzel van rechtichaape Edelmoedighcid; maar deels uit eene zugt om het Volk te behaagen, deels uit looze ftaatkunde, welke hem deedt vooruit zien, dat, indien ELIZABETI van kant geraakte, de naaste wettige Erfgenaam tot de Kroon niemand anders zou weezen dan MARIA, Koningin der Schotten, reeds uit- gehuwd aan den Dauphin van Frankryk, wier opvolging voor altoos de Scepters van Engeland en Frankryk zou kun- nen vereenigen, en, bygevolge, den aanwas van Spanjes overmagt ftremmen. Op den eerften dag haarer reize van Woodflock na Lord WILLIAMS te' Ricot, flak ’er een zo heftige wind op, dat haar Hoed en Muts drie maalen afwoey. Hier op verzogt zy den intrek voor eene wyl te mogen necmen in een digt- byftaand Huis eens Edelmans; maar BEDINGFIELD'sS onge- rymde en overboodigc omzistigheid weigerde haar dit wei- nig betekenend verzoek in te willigen, en hy dwong haar, op eene onvocglyke wyze „haar Hoed en Muts weder op te zetten, onder een haag aan den weg. Den volgenden avond kwamen. zy by Mr. DORMER, te Winge in Buckingshamshi- re, en voorts aan een Herberg by Colnebrooke , waar zy den nagt bleeven. Eindelyk kwamen zy te Hampton-court , de toenmaalige verblyfplaats des Hofs} doch zy verfcheen "et als cen Gevangene. Bisfchop GARDINER, met anderen van den Raad, zoet haar dikwyls te beweegen om beken- tenis te doen, en zich aan de Genade der Koninginne te onderwerpen. Op een avond zeer iaat werd de Prinfes zeer ouverwast opentboden , en, by toortslicht, in de Slaapka- mer der Koninginne gebragt; zy knielde neder, en verklaar- de cene allergetrouwfte Onderdaan haarer Majefteit te wec- Sei, De Koningin fcheen haar nog te verdenken; doch Di cheid- ‘OMTRENT PRINSES ELIZATETE. 26r ftheidden op een goeden voet. Geduurende dit hachlyk bezoek hadt pute zich agter het behangzel verborgen, ten einde hy gereed en by de hand mogt weezen, indien de geweldigheid van ’t driftig character der Koninginne haar tot iets cuvels mogt aanzetten. Een week laater vondt zy zich ontflaagen van den fchroomlyken (oer Wagters en Op- pasfers. Hierop volgde eene gelukkige verandering in haa- re omftandigheden, en het werd haar vergund met Sir roms Pope na Hatfieldhoufe in Hertfortshire te vertrek- Gen, | ‘ By het fcheiden begon de Koningin eenige tekens van be- wrediging te: vertoonen. Zy prees haar Sir THOMAS POPE aan, als een Man, die de Prinfes wel kende, en wiens ‘heusheid , voorzigtigheid , en andere goede hoedanigheden, alle gefchikt waren om haar nieuwe leevenswyze aangenaam te maaken; ten zelden tyde vereerde zy de Prinfes een Ring, zeven honderd Kroonen waardig. Maar, eer ik voortga in dit gedeelte myns verhaals, fchryft wARTAN , moet ik ftaan blyven op eene omfítandig= heid, door onze Gefchiedfchryvers niet opgetekend, hier in beftaande, dat Sir riomas pore, nevens eenige ande- ren, toevoorzigt hadt op de Prinfes FLIZABETH , toen zy eerst ten Hove in ongunst geraakte, na haar Huis te Ash- ridge week, en eer de ongelegenheden, waar in zy door wYAT’s opftand geraakte, plaats greepen. Toen die op- fand uitborst, fchrcetf MARIA aan de Prinfes, ten dien ty- de ziek liggende, te sishridge, listig verzoekende dat zy onmiddelyk ten Hove zou komen. ELIZABETHS Oppasfers ten dien dage, wier nmmen nergens byzonder vermeld wor- den, op haare herftelling bedaget, verklaarden dat het nog ongeraaden was haar te vervoeren, en de Prinfes zelve gaf, by eenen Brieve, kennis van haare ongefteldheid aan de Koningin, verzoekende dat haare reis eenige ‘dagen mogte worden uitgefteld, teffens haar afkeer van wats opltand te verftaan geevende. Deeze Heeren, vreezende dat hunne tedere bezorgdheid voor hunne Meestreste in een kwaaden zin mogt geduid worden, zonden een Brief aan Bisfcho GARDINER , Lord-Kanfclier, hem den toeftand der Prinfeste berigtende , met bygevoeede verklaaring van hunne gereed- heid om de bevelen der Koninginne te volvoeren. Een oorfpronglvk ontwerp, of een affchrift van deezen Brief van Sir THOMAS Popr’s eigen hand, met verfcheide verbeterin- sen en onderhaalingen van dezelfde hand, word thans bc- waard in het Britisch Mafe. Deeze omftandigheid wyst 5 uit 26e VERSLAG VAN DE VERVOLGINGEN uit , dat hy een dier Heeren was; doch in welk eene hoeds- nigheid hy de Prinfes vergezelde, weet ik nict; nogthans gaat het vast dat hy van zyne bediening, welke die ook moge geweest hebben, ontflaagen was, wanneer de Prinfes , niettegenftaande haar zwakken (aart van gezond- heid, na het Hof gefleept werd door SOUTHWELL, CORN- WALLIS, en HASTINGS: ook vinden wy niet, dat hy, zints dien tyd, eenige betrekking tot haar hadt, ftaande zy op den Tower of te Wovdftock gevangen zat, of in alle de on- verdiende vervolgingen, die haar ontflag en eindlyke over- - voering na Hatfield voorgingen. Sir THOMAS Pops gedrag, omtrent die Prinfes, was -= geer vricndlyk en vol ontzag; eerder te Hatfield by haar —= verblyvende, als een toegeevend en genegen Voogd, dan au een {treng Opzigter. ‚Schoon ‘er ftrikte bevelen waren ge- —— geeven dat de Mis in haar Gezin zou gedaan worden, ge- — bruikte hy oogluiking omtrent veele Proteftanten , dic zy by "wg haar hadt. Ook bleef hy nietin gebreke , om haar zulke tekens == van oplettenheid en ontzag te betoonen, als haar ftaat en se s ‘hoedanigheid zulks vorderde. De Prinfes werd naauwkeungm=e bewaakt, niettegenftaande het haar zomtyds veroorloofd was sæ ‘uit te gaan, deels om vermaak te neemen , deels om haar pligt betooningen ten Hove te maaken, en, by deeze gelegenhe— = den, hadt zy een gevolg, voegende aan haar rang. In der e" Zomer deszelfden Jaars 1557, lag de Prinfes een bezoek aft A te Richmond, in het jagt der Koninginne, vergezeld var wi THOMAS POPE en vier haarer Hofdames, zy werd door deet Koningin ontvangen in een kostbaar Pavilion, en keerde Ze avonds weder na het Paleis van Sommerfet. Kort daar op zondt eric, Koning van Zweeden , door zy nen Afgezant, heimlvk een boodfchap aan de Prinfes te Hatfield, met een Huwelyks-voorflag. Koning pute hadt, even te vooren, der Koninginne voorgelagen haar” uit te huwelyken aan den Hertog van Savoije , misfchien= met oogmerk om den Hertog, die een bekwaam Veldheer” was, op zyne zyde te houden tegen Frankryk, waarmedez PuILiPs toen ten tyde eenen openbaaren Oorlog voerde. Den voorflag des Konings van Zweeden wees zy wyslyk vam de hand; dewyl dezelve haar niet van wegen de Koninginne werd voorgefteld. Doch, op deeze zwaarigheid , antwoordde de Afgezant; dat de Koning van Zweeden, zyn Meester, als een Man van eer, het eigenaartigst oordeclde het ver- zoek, in de cerfte plaats , aan de Prinfes zelve te doen; en dat hy, vooraf haare toeftemming hebbende, als een Ko- ` ning o» -OMTRENT PRINSES ELIZAJETH. ' 263 aing, de zaak haarer Majefteit wilde voordraagen. Doch het eindelyk antwoord der Prinfesfe was eene volftrekte weigering, en zy verzogt den Atgezant, dat hy zynen Nleester zou aanzeggen, dat, daar zy geen oor kon leenen aan eenige voorflagen van dien aart, als zy niet gefchiedden op raad of gezag der Koninginne, zy ook niet kon nalaaten te verklaaren , dat Zy, indien het haar vry ftondt, naar el- gen keus te: handelen, altoos aan het ongehuwde leeven de voorkeus zou geeven. =De zaak kwam fchielyk de Ko- ningin ter oore, die Sir THOMAS Pope ten Hove onthnodt, en uit hem berigt kreeg van deeze geheele onderhandelines teifens: Sir THOMAS belastende aan de Prinfes te fchryven, en haar te berigten , dat zy zeer voldaan was over dit voor- zigtig en pligtfchuldig antwroord op het voorttel des Konings van Zweeden. ‚ De Graaf van Devonshire overleden zynde , werd Koningin MARIA min jaloers omtrent de Prinfes „en fchcen bykans gee heel met haar verzoend. In Slachtmaand des Jaars 1556 werd zy ten Hove verzost, en verfcheen te Londen met veel ftaatfie. De voornaamtte reden deezer uitnoodiging was, om haar in perfoon een Lluwelyk voor te ftellen met vuiLIBERT EMANUEL, Hertog van Savoije, van wien THOMAS POPE reeds, op last der Koninginne, van verre iets te verftaan gegeeven hadt. Deezen voorflag wees de Prinfes van de hand, en bedekte haare weigering met dezelfde ernftige werklaaringen van haare onveranderlyke bepaaling om in den ongehuwden Taart te blyven , welke zy voorheen, ten op- zigte van het Huwelyk met den Zweedfchen Koning , hadt ‘bygebragt. Geduurende haar verblyf te Semer Aen maakten veelen haar hof by de Prinfes. Haare bevallige ge- meenzaamheid , haar verpligtend voorkomen, en aangenaa- me ommegang, verbonden veelen aan haare belangen , en haalden het beste gedeelte der Lords van deu Raad te haa- rer begunftiging over. Haare fchoonheid hadt, in de daad „ het minfte deel in deeze gunstverkrygingen , Geeze was nog eenigzins ontluisterd door overblyfzels van zwaargeestig- heid, haar eigen geworden in de laattte harde, doch nutte, School van Tegenfpoed. Zy bevondt, nogthans, dat het afgezonderd leeven best voegde aan haare omftandigheden , en meest ftrookte met haare neigingen :en fchoon zy verzogt werd den geheelen Winter te Zonden door te brengen, keerde zy, naa het verblyf van één week, na Hatfi:ld weder. | | Jemand zou veclligt denken, dat de Koningin op de rin- zën, 264 VERSLAG VAN DE VERVOLGINCGEN Prinfes geftoord zou geweest zyn , wegens het verwerpen eens Huwelyks voorflags , door PHILIPS aangcraaden , en zo zeer ftrookende met diens oogmerken 5 doch’t blykt, dat de Ko- ningin zeer agterlvk was om te voldoen aan het verlangen haars Egtgenoots, in ELIZABETH aan den Hertog van Savoije uit te huwelyken, Te dier oorzaake bediende zich PHILIPS van ALPHONSUS, Franciscaaner Monnik, zyn Biegtvader, om met haare Majefteit over deeze Egtverbintenis te fpree- ken. De Godgeleerde redenkavclingen van ALPHONSUS waren al te afgetrokken voor haar veritand , of te zwak om iets op het hart der Koninginne uit te werken „ zy bleef on- verzettelyk by haar voorgaand gevoelen. Hier op fchreef pu. ps haar in zyn gewoonen gezagvoerenden ftyl, haar aanmaanende haar eigen geweeten te ondervraagen , en te overweegen of haar gevoelen op waarheid fteunde dan alleen op onverzettelvkheid; "er byvoegende, dat, indien het Parlement tegen dat zyn verzoek zich verzette, hy de Schuld daar van op haar zou leggen. In haar antwoord verzogt de Koningin, dat hy, ten minften, decze zaak wilde uitftellen tot hy in Engeland wederkeerde , als wanneer hy beter gelegenheid zou heb- ben ,om te oordeelen „of haare redenen aandagt verdienden dan niets dat zy anderzins in verdenking van zvne gene- genheid zou leeven, een leeven voor haar erger dan de dood; doch waar van zy, tot haare groot hartzeer, reeds de beginzels voelde. Zy merkte op, met vecle uit- drukkingen van onderwerplykheid aan zyn gefleepener oor- deel en gezag, dat, wat haar geweeten ook mogt be- paald hebben, de zaak zeker niet fchielyk tot een befluit kon gebragt worden, dewyl de Hertog, binnen kort, te veld zou moeten trekken. Deeze brief, in °t Fransch ge- fchreeven , en bewaard in de gedrukte Verzameling van STRYPE , {trekt niet min tot een gedenkteken van haare werregaande onderdaanigheid aan PHILIPS, dan van de di , uf OMTRENT PRINSES ELIZABETH, ` 265 tandigheid , door deeze Vorftin, by zommige gelegenheden, stoond. Puiuips volhardde in zyn oogmerk, en zondt, om het tragtdaadiger voort te zetten, de Hertogin van Parma en le Hertogin van Lotharingen na Engeland , met last om de Jrinfes met zich na Vlaanderen te Ü rengen. Don ps was mp de laatstgemelde Hertogin verliefd, haar tafelpragt en rerdere luisterryke toettel, waar van zy zelve de kosten ziet kon goedmaaken, wekten de jaloufy der Koninginne, Zy was, derhalven , zeer ongefchikt,om het oogmerk , waar oe zy gezonden werd, te bereiken. De Koningin wilde niet toeftaan, dat de twee Hertoginnen de Prinfes te Hat- Beld bezogten: haar verblyf ftondt de Vorftin geweldig tegen, en zy moesten welhaast , niets verrigt hebbende, vertrekken. De toeneemende jaloersheid der Koninginne, een drift, die dikwyls op wraak tegen het eertyds beminde voorwerp uitloopt, kan wel iets toegebragt hebben aan dee- ze tegenkanting. De tegenverklaaringen der Koninginne en de herhaalde weigeringen der Prinfesfe , wonnen het cin- delyk, en het gaat vast, dat, welke ook de weezenlyke beweegreden der Koninginne mogen geweest zyn, de Hu- welyks voorflag fchielyk ter zyde werd gefchooven. Doch MARIA tradt zo verre in de maatregelen van PHILIPS , dat zy het volgende Jaar den Oorlog tegen Frankryk verklaarde, waar in de Hertog van Savoije de eerfte Bevelhebber van PHILIPS was, in het beleg van St. Quintin. Wat den Koning van Zweeden betreft, hy vernieuwde vervolgens in ’t Jaar 1561, vue aanzoeken by ELIZABETH , toen zy Koningin van Engeland was: by welke gelegenheid hy haar Vorftelyke gefchenken zondt. Ten dien tyde had- den eenige Boekhandelaars te Londen Prentverbeeldingen uitgegeeven , waar in zy haare Majefteit ELIZABETH en den Koning van Zweeden by een vertoonden. Deeze vryheid verftoorde haare Majefteit grootlyks, zy gaf den Geheim- [ehryver ceciL last, den Lord Major van Londen aan te chryven, dat hy zorg zou draagen om alle die Prentver- beeldingen te verbieden; dewyl zy een toegeftemd Huwelyk tusfchen haare Majefteiten fcheenen aan te duiden. Ceci voegt "er by: Haare Majefteit kan , tot hier tve niet be- ae woogen worden , °t welk ons zeer fpyt , om met iemand , an Wie ook, een Huwelyk aan te gaan.” Kort hier naa verwagtte men-den Koning van Zweeden, die de Ko- ningin te Whitehall een bezoek zou geeven. De Bedienden van Staat vonden zich zeer verlegen , hoe zy hem ten Hove ZU Us 265 VERS. VAN DE VERVOLGINGEN OMTR. PRINSES ELIZAB, `A zouden ontvangen: … dewyl de Koningin nog ongehuwd a» Was.” Doch zy volhardde in haar befluit om ongehuwd te blyven , voortyds aan THOMAS POPE te Hafield bekend ge- maakt, en weigerde volftandig dit of eenig ander voordee lig Huwelyk aan te gaan. Een Egtgenoot zou, zo het my toefchynt, toen ze Koningin geworden was, onbeftaan- baar geweest zyn met haare byzondere verbintenisfen en ftaatlykheden des Huwelyks, zonder een bedwang gelegd te hebben op haare vryere verkeeringen met den Graaf van Es- fex en andere, Bayre geeft cen natuurkundige reden op van ELIZABETH's beftendige volduuring in den ongehuw- den Staat.. 