Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,1 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 1
om JACORUS I met zijne troonsbeklimming geluk te wenschen, liet miets onbeproefd om hem te overtuigen, dat de onderwerping der Vereenigde Gewesten door Spanje voor het welzijn van zin rijk hoogst verderfelijk zijn zou en haalde hem eindelijk over tot het sluiten van een geheim verdrag met den koning van Frankrijk, waarbij de beide vorsten zich verbonden ritres III tot een billijken vrede met de Nederlanders - te bewegen. Intusschen zou sacosus één derde der onderstandsgelden, die mt Frank- | rijk geregeld naar Holland gezonden werden, als eene afkorting beschouwen der geld- sommen, die mzwpark IV wegens vroegeren onderstand nog aan Engeland verschuldigd © was, Hoewel Frankrijk meer dan de Vereenigde Gewesten door de laatste bepaling - bevoordeeld werd, stelden de Staten zich met deze schikking tevreden, en sloegen later | het aanbod van sacosus, om aan de vredesonderhandelipgen deel te nemen, beleefdelijk | doch met vastheid van de hand !. | achten dat het huwelijk zijner zuster met ALszmTUs onvruchtbaar blijven en België dus | eerlang onder zijnen schepter terugkeeren zou, was meer dan ooit geneigd om de aarts- | hertogen met geld en troepen te ondersteunen. Met zijne goedkeuring vertrok AmBrosto | SPINOLA naar Duitschland en Italië om nieuwe regimenten aan te werven 2, Zijn broeder | FEDERICO, die zijne onderscheidene galeijen in de haven van Sluis verzameld en op | nieuw uitgerust had, vormde bet stoute plan eenige troepen op Walcheren te ontsche- | pen, ten einde zich van dat eiland meester te maker. Op den 26°" Mei liep hij bij windstilte met acht galegen wit, en viel onverhoeds op de vijf Staatsehe oorlogschepen aan, die onder bevel van soost pe moon de waeht voor de haven hielden. Hoezeer a 1 VAN METEREN, f. 494. crotius, p. 431—434. Waarachtige historie van OLDENBARNEVELT. bl. 68—73. Memoires de sour, 1V p. 202—207, 237—243, 249 ss. In de instructie van den Franschen gezant was o. a. opgenomen: »empécher le conseil d'Angleterre de demander les trois cent mille livres que cette couronne avoit prétées aux Provinces-Unies, de peur de jetter celleci entre les bras de l'Espagne; — — communiquer et agir sur ce plan avec Barnevelt et les dépo- tés des Etats à Londres; se les attacher; les entretenir de bonnes espérances; ete.” — 2 pgyTivocLIo, bl. 699. DES VADERLANDS, 191 er zeer weinig soldaten aan boord waren, boden de Zeeuwsche matrozen zulk een 1608. dapperen weersland, dat de vijand na een uur van hevigen strijd nog weinig voordeel behaald had, Nu stak de wind eensklaps op en stelde de zeilschepen in staat om, al keerende en wendende, een geweldig en onafgebroken vuur tegen den vijand te rigten. Sprsora zelf werd doodelgk geiroffen en zijne galeijen waren genoodaaakt met groot verlies af te deinzen |, Eene gevaarlijke muiterij, die reeds in het laatst des vorigen jaars was aangevangen, NO a belette den aartshertog ALszATUS zijne troepen in het veld te brengen, voor hij de ver- Spaanschekrijgs- wachte versterkingen ontvangen had. Naauwelijks was de admirant van Arragon, na TUS tijne vergeefsche poging om Grave te ontzelten 2, met zijne vermoeide en slecht be- taalde troepen teruggetrokken, of hunne ontevredenheid sloeg tot volslagene bandeloos- heid over. Te vergeefs trachtte hij door gestrengheid de krijgstucht te herstellen. Twaalfhonderd man zijner beste troepen verlieten het leger; en hoewel mexpoza 3 er in daagde, het voetvolk onder zijn gezag terug te brengen, togen de ruiters naar het kasteel Hoogstraten nabij Breda, en vormden daar eene vereeniging, die het Eskadron werd genoemd en geheel op democratischen voet was ingerigt. Het beleg van Ostende en het verlies van Grave verhinderden den aartshertog de muitelingen, wier aantal spoedig tot drieduizend geoefende krijgslieden klom, met geweld tot onderwerping te brengen. De omliggende landen werden deor hen onder brandschatting gelegd, en rclfs aan groote steden en afgelegene streeken door verschrikkelijke bedreigingen aanzienlijke geldsommen afgeperst. ArszaTUs begreep teregt dat hij geen veldtogt kon beginnen, voordat hij aan deze muiterij, die in het geheim door de Staten en prins MAURITS werd aangevuurd, een einde had gemaakt. Naauwelijks waren dan ook de nieuw aangeworvene troepen, len gelale van zesduizend man, aangekomen, of graaf PREDERIK VAN DEN BERG kreeg last met een leger van zevenduizend veet- knechten en drieduizend ruiters, benevens verscheidene stukken geschut, tegen het Eskadron op te trekken. Bij de nadering van deze geduchte overmagt, waarvan De Tuer mavntrs hen verwittigd had, weken de muiters, na eene bezelling van achthonderd — „rise man in Heogstraten te hebben achtergelaten, op den 25%" Julij naar Oosterhout en hem trouw. knoopten onderhandelingen met den prins aan, die middelerwijl zijne troepen ten ge- tale van omstreeks twaalfduizend man in de nabijheid van Geertruidenberg verzamelde. Met goedvinden der Staten-Generaal sloot mavniTS met hen eene overeenkomst, waarbij zj hem trouw zwoeren, onder voorwaarde dat zij niet over zee gevoerd noch zonder 1 vax METEREN, f. 500, cRoTIUS, p. 438. sentivocLio, bl. 699. canwxao, p.404. ciusriniano, p. 51. ? Hiervoor, bl. 181. 3 In het laatst van 1602 vertrok mennoza naar Spanje, vanwaar hij niet terugkeerde. van xE- TEREN, f. 484 d. 192 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1603. hunne toestemming tot belegeringen of andere ondernemingen gebruikt zouden worden. Wanneer zij zich met den aartshertog mogten verzoenen, dan zouden zij in de eerste vier maanden niet tegen de Staten dienen. Daarentegen zouden dezen hen gewapender- hand tegen hunne vijanden beschermen. Intusschen had de graaf van DEN BERG metde belegering van Hoogstraten eenen aanvang gemaakt; doch tóen prins mwaumrrs op den 8'"* Augustus op een half uur afstands van de vijandelijke verschansingen zijne leger- plaats opsloeg, achtte de graaf zich niet langer veilig op eene plaats, waar de toevoer hem gemakkelijk kon worden afgesneden, en trok in den nacht van den 9% in stilte af. Zoodra de bezelling van Hoogstraten den volgenden morgen bespeurde, dat het Spaansche kamp verlaten was, toog zij den vijand achterna en deed zijne achterhoede een gevoelig verlies lijden. Mavarrs zelf ondersteunde deze beweging, in de hoop het leger van den graaf VAN DEN BERG, dat een hollen weg door moest trekken, grooten afbreuk toe te brengen. Doch de Spanjaarden waren hem te ver vooruit, en stonden reeds aan de andere zijde op het vlakke veld in slagorde geschaard, toen de prins aan het hoofd zijner ruiterij in hunne nabijheid gekomen was. Er kon nog geruimen tijd verloopen, eer het Staatsche voetvolk, dat wegens onderscheidene hinderpalen slechts langzaam voorttrok, insgelijks deze plaats bereikt had, en mavarrs achtte het onraad- zaam alleen met zijne ruiterij op den vijand los te gaan, die van geschut voorzien en op den aanval voorbereid was. Zoodra VAN DEN BERG bespeurde, dat de prins de aan- komst van zijn voetvolk wilde afwachten, liet hij zijne troepen in goede orde den terug- togt voortzelten, en ontkwam daardoor aan het gevaar van eenen veldslag, die hoogst waarschijnlijk ten zijnen nadeele zou zijn uitgevallen !. Ee d ng Het geschil van gevoelen omtrent de wijze van krijgvoering, det sedert den slag van Mieuwpoort tusschen de Staten en den prins bestond en zich telken jare op nieuw geopenbaard had, kwam ook thans weder aan het licht. Nog altijd behielden de Staten van Holland en Zeeland eenige hoop, dat zij hun verlangen, om Nieuwpoort en Duinkerken te bemagtigen en de gansche kust van Vlaanderen aan de Republiek te hechten, eenmaal verwezenlijkt zouden zien. Gedurende zijn verblijf te Londen had OLDENBARNEVELT al zijne welsprekendheid in het werk gesteld om den markies van Rosny te doen inzien, dat mzwpark IV zonder verwijl met eene aanzienlijke legermagt in de zuidelijke Nederlanden moest vallen, indien hij op het behoud van Ostende prijs stelde en den ondergang der Republiek voorkomen wilde, De Fransche gezant had hem echter ten antwoord gegeven, dat zijn vorst volstrekt niet gezind was met Spanje te breken, zoolang hij zich niet van de krachtdadige ondersteuning van Engeland ver- l VAN METEREN, f. 501. caorius, p. 439. BENtivocrio, bl, 700, canxcro, p. 496. crsrinno, p. 65, 59. van veavov, bl. 149. van pen xrwp, Il bl. 104, 400—403. DES VADERLANDS. 193 ——————————————————TmÓ ne zekerd kon houden, en tevens aan den Hollandschen staatsman doen zien, dat hij den toe- sand en de hulpmiddelen der Vereenigde Gewesten te goed kende, om te gelooven dat het verlies van Ostende hen geheel weerloos zou maken !. Hoewel de hoop op een inval van de Franschen in België derhalve vooreerst moest worden opgegeven, bleef niet- lemin de mogelijkheid der verwezenlijking van der Staten uitzigten bestaan, zoolang Ostende aan den vijand het hoofd kon bieden, en het was om deze reden vooral, dat de overigens voor de Republiek niet zeer gewigtige vesling door hen met zooveel vol- harding en ten koste van zoo groote opofferingen verdedigd werd. Bij elken veldtogt werden hare belangen door de Staten zorgvuldig in het oog gehouden, en de plannen van prins MAURITs waren hun des te welgevalliger, naarmate hun hoofddoel, de redding der belegerde stad, er meer door scheen bevorderd te worden. Het strookte derhalve geenszins met hunne wenschen, dat de prins, na den aftogt van den graaf van DEN BERG, den voorslag deed om ’s Hertogenbosch te belegeren. Nu de vijand, behalve de roepen, die in Vlaanderen lagen, een aanzienlijk legercorps bijeen had, kon deze kostbare onderneming, wier uitslag zeer twijfelachtig was, aan het beleg van Ostende geen hinderpalen meer in den weg leggen. De Staten drongen er derhalve op aan, dal mavarrs liever, tot besparing van noodelooze onkosten, alle overbodige wagens, schepen, trek paarden en daarbij behoorende ambtenaren en werklieden afdanken en zijn leger inde omstreken van Bergen-op-Zoom brengen zou, om aldaar af te wachten of er zich geen gunstige gelegenheid zou aanbieden om den vijand afbreuk te doen en Ostende te ont- zetten, De prins verklaarde echter dat het onmogelijk was zijn krijgsvolk op de aange- duide plaats bijeen te houden, daar er te weinig weilanden gevonden werden om de paarden van voeder te voorzien, doch bood aan om de troepen op zulk eene wijze in de naastbij- gelegene garnizoensteden te verdeelen, dat zij binnen drie of vier dagen weder zouden kunnen verzameld worden. Hij kwam echter andermaal op zijn oorspronkelijken voor- slag terug, en voerde onderscheidene redenen aan, waarom het beleg van ’s Hertogen- $ bosch hem juist nu zeer wenschelijk voorkwam. De Staten besloten daarop hem te magtigen in deze zaak naar welgevallen te handelen 2, zoodat mavarrs reeds den 19% Augustus de stad be- 1 Mémoires de svur, IV p. 238 ss. 2 De afgevaardigde van Zeeland ter Staten-Generaal protesteerde tegen dit besluit, uit hoofde van » verscheidene verklaringen en versoeken, van wege H. Ed. (namelijk de Stalen van Zeeland) gedaan, ten einde de oorlog met de magt van de Vereenigde Provinciën op hunne frontieren mogt worden gevoerd, opdat Ostende ontzet en het land van Zeeland in betere verkennen gesteld mogt worden.” van DER keur, Il bl, 408. UI Deer. 2 Srox, 25 1603. — bele- rt te vergeefs u en 1603, De Spaansche muitelingen wor- den in Grave ge- legd. 194 ALGEMEENE GESCHIEDENIS De A ——— — rende en zijn hoofdkwartier te Vucht vestigde. De met hem verbondene muitelingen legerden zich te Vlijmen, op den weg naar Heusden. Twee dagen later rukte de graaf van pen enc met zijne door nieuwe troepen versterkte krijgsmagt tot ontzet der bedreigde stad aan, en sloeg zijn kamp bij Dalen op. In den avond van den eersten September slaagde hij er in bij donker weder eenen heuvel tusschen Vucht en Vlijmen te bezetten, waar- door de gemeenschap tusschen mavatrs en het Eskadron verbroken en de toevoer van levensmiddelen naar het Staatsche leger gedeeltelijk afgesneden werd. Zoodra de prins van deze gebeurtenis kennis kreeg, trok hij aan het hoofd van tweeduizend man der- waarts en viel daarmede den vijand, die reeds begonnen was zich te verschansen, zoo hevig van drie zijden aan, dat deze na een uur van woedenden strijd het veld ruimen en de reeds ingenomene stelling verlaten moest. De aanvalswerken werden door MAURITS, wegens de nabijheid der vijandelijke krijgsmagt en den grooten omvang der vesting, die hij niet geheel kon insluiten, slechts flaauwelijk voortgezet. De beide legers hielden elkander in bedwang en het bleef bij kleine schermutselingen. Intusschen had de burgerij van ’s Hertogenbosch standvastig geweigerd bezetting in te nemen. Hoezeer het gevaar, dat haar dreigde, ook wegens den naderenden winter niet zeer groot scheen, begreep de aartshertog, die den vierden October zelf in de legerplaats kwam en zich in de stad begaf, dat het echter hoogst wenschelijk was, haar op dit besluit terug te doen komen, en toen hem dit door overreding niet gelukte, wist hij door eene list zijn doel te bereiken en bragt drieduizend man binnen de poort, onder voorwendsel dat hij daarmede slechts eenen uitval wilde doen. De burgerij bemerkte te laat, dat zij bedrogen was, en voortaan een talrijk garnizoen zou moeten onderhouden. Ook hierdoor werd de bemagtiging van ’s Hertogenbosch voor maunrrs bemoeijelijkt, zoodat hij, bij het invallen van den vorst, op den D** November het beleg opbrak. Den volgenden dag schaarde hij zijn leger op een uur afstands van de vesting op het vlakke veld in slagorde, om arsertus tot eenen veldslag uit te noodigen. Doch deze liet de Staatschen ongestoord aftrekken, waarop de veldtogt voor dit jaar gesloten ex de wederzijdsche troepen in de garnizoenen verdeeld werden 1, Intusschen hadden de Spaansche muitelingen er reeds meermalen op aangedrongen, dat hun eene versterkte plaats zou worden aangewezen, alwaar zij zich met hunne vrouwen, kinderen en bezittingen konden nederzetten, ten einde tegen onverhoedsche overvallen beveiligd te zijn en de zuidelijke Nederlanden des te beter te kunnen brandschat- ten, Aanvankelijk werd hun Wachtendonk als verblijfplaats aangeboden; doch zij namen daarmede geen genoegen en verzochten Rhijnberk te mogen bezetten. De meeste leden ! VAN METEREN, f. 502. GROTIUS, p. 440. sENTIvOGLIO, bl, 701, caarzno, p. 602. ciosruuxo, p. 69—72. van veavov, bl. 152—169. van pga keur, Il bl. 105—107, 403—413. — e) E 3 HY 5 "* a ee / Q2 ra | r i (A - = i8  verzoek, hetwelk door prins mavarrs en graaf 1603. NI BE Lopxwrx als overeenkomstig met 's lands belangen ondersteund werd, in te - LN f; doch de afgevaardigden van Holland bragten uit naam der Staten van hun | N pewigtige bedenkingen tegen de inruiming der bedoelde vesting in het midden. «Mim hun niet raadzaam voor, de landen van Cleef en Gulik aan de strooptogten Eskadron bloot te stellen en de Duitsche vorsten daardoor reden tot misnoegen ©» Ook wenschten zij welligt de Spaansche krijgslieden digter bij de hand te ten einde hen, met het oog op het ontzet van Ostende, bij voorkomende ge- in terstond te kunnen gebruiken !, Men besloot derhalve Grave aan hen af Hoezeer het mauniTS niet aangenaam kon wezen, dat eene hem toebehoo- d aan de schade werd blootgesteld, die het verblijf der muitelingen haar lijk zou berokkenen, voldeed hij aan den last der Staten en gaf hun de pr, na de plegtige belofte ontvangen te hebben, dat zij noch ‘op Staatschen Duitschen bodem brandschatten en de plaats, in geval eener verzoening met de pen, behoorlijk weder in zijne handen stellen zouden 2. ek echter weldra dat het Eskadron niet in alle opzigten de voorwaarden van Mislukte aan- ene verdrag eerbiedigde, Althans kwamen uit Gelderland zooveel klagten Ar zz kwellingen en knevelarijen, waaraan de bewoners van het platte land waren id, dat de Staten-Generaal naar middelen uitzagen om hunne beschermelingen prenzen te verwijderen. Deels met dat doel beraamde men eenen aanslag op , dien maurits gewigtig genoeg achtte om zich aan het hoofd der daarvoor troepen te stellen. Op den 9%* Januarij 1604 ving de togt in alle stilte aan; ite wegen en onbekwame gidsen vertraagden den marsch der Staatsche krijgs- dat deze zich eerst den volgenden morgen voor de stad bevonden, alwaar men nis van hunne aankomst ontvangen en zich op eenen aanval voorbereid had. Daar wendien tijding kreeg dat het Eskadron, op welks ondersteuning hij gerekend medewerking weigerde, en de vijand in aller ij| troepen verzamelde om hem | gaan, moest hij van den aanslag afzien en onyerrigter zake terugkeeren 3. g van Ostende was inmiddels door de aartshertogen met ijver voortgezet; voortzetting van enle en de zomer verliepen zonder dat de Spanjaarden hun doel veel nader- b bees van n, Op den 15% April was JUAN DE RIVAS, aan wien ALBERTUS het opper- E de belegeringstroepen had toevertrouwd, er in geslaagd om stormenderhand ander strookt met de redenen, voorkomende in de Res. d. Stat. Gen. v. 10 October Krap, If bl. 417. BEREN, f. 502. cmoTiUs, p. 442. van vex Keur, Il bl. 107, 413—421. xeu», 11 bl. 108, 421—423. Zie ook vax werenen, f, 507 d, infra, 25 * 1603. 196 ALGEMEENE GESCHIEDENIS cm————————————————— —— ——— T de drie zoogenaamde polders of buitenwerken in te nemen, die den toegang tot de westzijde der vesling niet weinig bemoeijelijkten. Daarentegen hadden de belegerden, onder het beleid van hun kloeken gouverneur KAREL VAN DER Noor 1, op den 22°*™ Augustus de voornaamste verschansingen van den vijand, die bij gebrek aan aarde hoofdzakelijk uit opeen gestapelde balken bestonden, met gloeijende kogels in brand weten te schieten en door een zeer levendig kanonvuur alle pogingen tot blussching verijdeld, zoodat de vlammen gedurende drie dagen ongestoord voortwoedden, en eene schade ver- oorzaakten, die in geruimen tijd niet te herstellen was 2. Reeds begon men in de zui- delijke Nederlanden aan de mogelijkheid te twijfelen, om de vesting, die door de Su- ten voortdurend van versche troepen en overvloed van krijgsbehoeften voorzien werd, te overmeesteren, toen ALBERTUS op het denkbeeld kwam de leiding van het beleg aan den markies AMBROSIO SPINOLA op te dragen. Gedurende zijn verblijf in de zuidelijke Nederlanden had deze reeds zoovele proeven van krijgskundige bekwaamheid gegeven, en daarbij zulk een belangeloozen ijver voor de bevordering van Spanje's belangen ten toon gespreid, dat de aartshertog in hem den man meende gevonden te hebben, die zoowel door zijne talenten als door zijn bijkans onbeperkt crediet in staat was aan het langdu- Ausrosio srr- tige beleg een gewenscht einde te maken. Hij bood hem derhalve het opperbevel aan, xoLA neemt het met belofte van alle voorschotten, welke sPINOLA tot aanschaffing van krijgsbehoeften en zic opperbevel op ich betaling der soldij zou willen doen, uit de onderstandsgelden van den koning van Spanje terug te geven. De voorzigtige Italiaan begaf zich in persoon naar de legerplaats, om den stand van zaken in oogenschouw te nemen, eer hij eene taak aanvaardde, die hij voor- zien kon dat hem onnoemeljke sommen en, bij mislukking, zijne eer kosten zou. Tusschen de voornaamste krijgsbevelhebbers heerschte verschil van gevoelen omtrent de mogelijkheid, om het beleg tot een gewenscht einde te brengen. Na zoovele vruchtelooze po- gingen hadden velen de hoop opgegeven, om Ostende, door de bemagtiging zijner haven, van allen bijstand te berooven: en zoolang telkens nieuwe troepen en verdedigingsmiddelen binnen de vesting konden worden gebragt, hielden zij hare verovering voor eene her- senschim. Anderen waren echter van oordeel dat men, al gelukte het niet den toevoer geheel af te snijden, waaraan adj nog niet wanhoopten, de belegerden althans voet voor voet terug zou kunnen dringen, tot hunne laatste verschansing ondermijnd of door het geschut vernield was. Na een naauwkeurig onderzoek omhelsde serwora het laatste gevoelen, en nam het opperbevel over de belegeringstroepen op zich 3, Met verbazing en niet zonder verontwaardiging vernamen de oude officieren, die voor 1 Op den 13? Julij had van per woor het opperbevel van FREDERIK VAN DORP overgenomen. 2 prEMixG, bl. 324—406. orusrissano, p. 65—57. camwERO, p. 495. sentivociio, bl. 693, 703. 3 GIUSTINIANO, p. 67—69. carxero, p. 490. sextivociio, bl. 705—707. DES VADERLANDS. 197 PE Str Ostende gelegerd waren, dat een voormalig Genueesch koopman, die slechts korten 1603. dud als vrijwilliger gediend had, tot hun opperhoofd was aangesteld, doch zij werden Ti weldra gedwongen de keuze van den aartshertog niet slechts te eerbiedigen, maar ook "| te prijzen. Met onverbiddelijke gestrengheid voerde serwora eene stipte krijgstucht in, č en wist daardoor aan aanzienljken en geringen ontzag voor zijne bevelen in te boezemen. = Doch tevens won hij de achting en het vertrouwen van bevelhebbers en soldaten door zijne zorg voor hunne geregelde betaling, door zijn minzamen omgang en door de - onverschrokkenheid en de zelfrerloochening, waarmede hij in hunne gevaren en ont- : beringen deelde. Hoogst beschaafd doch vreemd aan den Spaanschen hoogmoed, die . 100 vaak het misnoegen der troepen bad opgewekt, kon hij zich met den geringsten krijgsman onderhouden, zonder zijne waardigheid als veldheer in de waagschaal te stellen; en menige nacht werd door hem op de gevaarlijkste posten doorgebragt, waarbij hij den zijnen een-voorbeeld gaf van onvermoeide waakzaamheid en bewonderenswaardi- gen moed. Naauwelijks had hij dan ook in September het opperbevel aanvaard, of de _ belegering werd met vernieuwde krachten en ongewonen ijver voortgezet. Onder . leiding der bekwaamste vestingbouwkundigen, die sPrwora om zich verzameld had, en pre . waaronder zich vooral de Italianen pomPzO TARGONE en POMPEO GIUSTINIANO !, onder- scheidden, namen de aanvalswerken snel in omvang ioe en naderden meer en meer de hevig bestookte vesting. Aan beide zijden werden zoowel tot aanval als tot verdediging Nieuwe uitvin- alle hulpmiddelen der krijgskunst te baat genomen, en de belegeraars en belegerden wed- ——— Pi ijverden zelfs in nieuwe uitvindingen, om elkander afbreuk te doen of zich voor elkan- belegeraars. | ders vuur te beschutten. Was het reeds vroeger in gebruik geweest, het geschut met | musketkogels, kettingen en ander ijzerwerk te laden: te Ostende begreep men het eerst, dat deze werktuigen te beter hun vernielingswerk verrigten konden, wanneer zij in cilindervormige bussen of zoogenaamde blikken doozen ? besloten werden. Ook muntten de Staatsche vunrwerkmakers uit door het vernuft, waarmede zij de brandpijlen en vuurballen vervaardigden, welker vreesselijke uitwerking aan de belegeraars groote hinder- palen in den weg legde. Door den ruimen aanvoer van balken, rijs en andere bouw- sloffen werd de schade, door het vijandelijke geschut of de golven der zee onophoudelijk aan de vestingwerken toegebragt, onder leiding der bekwame ingenieurs RALFP DEXTER en DAVID YAN ORLEANS telkens weder hersteld, Binnen Ostende was bijna altijd zulk een overvloed van allerlei voorraad, dat de meeste levensmiddelen er veel goedkooper waren, dan in de naburige streken en zelfs in Holland het geval was. Door deze krachtdadige ondersteuning der Staten, het uitstekende beleid der onderscheidene gou- ! De schrijver der meermalen aangehaalde libri V1 delle guerre di Fiandra. 2 Deze naam komt reeds voor bij riewixc, bl. 477. 1604. 198 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ——————————' ——————— À]!——9ámÜ€ "n" verneurs, en het eergevoel, dat des te meer werd opgewekt, naarmate de belegering langer duurde, bleef de bezeiting met den besten geest bezield en gereed om elken voet gronds tot het uiterste te verdedigen. Nimmer verzuimden de wakkere krijgslieden om hunne tegenstanders, waar zij konden, afbreuk te doen. Toen eenigen hunncr, die eene halve maan bewaakten, bespeurd hadden dat de vijand elken nacht een sterken wachtpost uitzettede op eene plaats nabij den bedekten weg, alwaar de Staat- schen gewoon waren hunne lijken te begraven, vulden zij eene doodkist met buskruid en stukken ijzer, en bestelden die met de gewone eerbewijzingen ter aarde. De Span- jaarden, die geen kwaad vermoedden, kwamen den volgenden nacht op hunne plaats terug. Door een loopend vuur aangestoken, ontplofte de mijn eensklaps onder hunne voeten en verspreidde dood en verderf in hunne gelederen !. De belegeraars schoten intusschen geenszins in vernuft en ijver te kort. Ten einde zich tegen het geweldige en onafgebrokene vuur der vesting te dekken, vonden zij de zoogenaamde blinden en kandelaars uit, onder wier beschutting zij veiliger konden voortwerken. Niettemin keerde dikwerf slechts de helft der schansgravers in de legerplaats terug, wanneer het uur der aflossing geslagen was. Door hooge loonen wist seprwora echter hun getal voortdurend aan te vullen en zelfs zijne soldaten over te halen om aan hunnen arbeid deel te nemen. De aanvalswerken tegen de vesting werden te gelijkertijd aan twee zijden voortgezet. In het kwartier van Bredene was de graaf BB BUCQUOY reeds vroeger begonnen eenen dijk van opeengestapelde balken aan te leggen, die door de vuurpijlen en gloeijende kogels der belegeraars wel herhaaldelijk zwaar beschadigd maar telkens hersteld en verlengd was, en het groote voordeel op- leverde dat de Spanjaarden onder zijne beschutting veilig aan hunne verschansingen en batterijen voort konden werken. Op raad van Grusrnwmaxo besloot sermwora dien dijk tot | aan den ingang van de Geul voort te zetten, terwijl tancone op zich nam op een vlot een kasteel te bouwen en aldaar met ankers te bevestigen. Ware deze onderneming gelukt, dan zouden de Staatsche oorlogschepen de haven niet meer hebben kunnen binnenzeilen, zonder zich aan een bijkans wis verderf bloot te stellen. De belegeraars slaagden er echter in, het houten gevaarte in brand te steken, en de woede der door storm opge- zelte golven voltooide het vernielingswerk. Nu stelde TARGONE aan SPINOLA voor, eene reusachtige ophaalbrug op wielen van tweehonderd schreden lengte te vervaardigen, welke, des nachts tot aan de gracht der over de Geul gelegene halve maan gerold en over den wal nedergelaten, aan de Spanjaarden eenen weg tot in dit bolwerk zou banen. Het kunst- stuk werd inderdaad voltooid, doch reeds bij de eerste proeve braken de kabels, waar- aan de zware brug bevestigd was, zoodat ook dit plan moest worden opgegeven. In- Ld 1 LENG, bl. 453. DES VADERLANDS. 199 ennen "| mwchen hadden de belegerden, die van des vijands voornemen kennis droegen, het 1604. ^, bedreigde punt reeds rondom met hooge masten beplant, em het nedervallen van de '. brug onmogelijk te maken. Daar sPTwOLA ten gevolge van deze vruchtelooze pogingen de hoop moest opgeven, De Spanjaarden Ostende door het afmnijden van allen toevoer te bemagtigen, rigtte bij al zijne krachten poe. den tegen de westzijde der stad, waar de aanvalswerken middeletwijl aanmerkelijk gevorderd "^£"! door. waren, Onder zijn opzigt was de vesting aldaar reeds op vier onderscheidene plaatsen aange- . at, De Duitsche troepen hadden hunne werken het naast bij de zee. Daarop volgden de Spanjaarden, dan de Italianen en eindelijk de Walen en Bourgondiërs, die tot één corps vereenigd waren. De naijver tusschen deze onderscheidene natiën en de tegen- woordigheid van den opperbevelhebber deed de werken met snelheid vorderen. Daar de buitengracht ter plaatse, waar de Walen en Bourgondiërs werkten, het minst diep en breed was, slaagden zij er het eerst in, tot over den bedekten weg door te dringen. _ Weldra werden zij door de overigen gevolgd, zoodat de belegerden, niettegenstaande hunnen wakkeren tegenstand i, reeds in de maand Maart uit alle verschansingen, die zij buiten den binnensten vestingwal bezaten, verdreven waren. Thans werd ook de tweede gracht door de Spanjaarden op onderscheidene plaatsen gedempt en de wal ondermijnd, , zoodat men eerlang eene bestorming der voornaamste bolwerken te duchten had, Niet- temin lieten de belegerden, die elken voet gronds met de uiterste inspanning verdedigd ‚ hadden, den meed geenszins zakken. Nadat de gouverneur Preane DE GHISTELLES 3, die in de maand December des vorigen jaars YAN DER Noor vervangen had, benevens zijn. opvolger JOHAN VAN LOON in Maart weinige dagen na elkander gesneuveld waren, droeg de krijgsraad het opperbevel aan vier kolonels op, tetdat prins wauarrs in de volgende maand door de benoeming van JACOB VAN DER MEER VAN BERENBRECHT in de behoefte aan eenen gouverneur voorzag. Op des prinsen raad ? sneden de belegerden de meeste bolwer- ken en ravelijnen door nieuwe wallen en grachten van elkander af, opdat de vijand geneod- taakt zou zijn die één voor één in te nemen, en door hunne verovering zijn doel nog geenszins bereikt zou hebben. Binnen in de stad verrees dwars door de huizen heen, een nieuwe vestingwal, welks gracht door de uitgegravene straten gevormd werd; en mogt de vijand ook deze bemagtigen, dan zou een ‘andere, behoorlijk door bolwer- ken beschermde wal, die het binnenste der stad omsloot, aan de, dappere verdedigers w ! pLeumG, bl. 471. »Daer en wert niet eenen voet aerden verlaten, of hy en wert overvloe- ' dichlijck met het bloedt van de vroome Officieren ende cloecke Soldaten jammerlijck begoten." 2 Een Vlaamsch cdelman, wiens vader het verband dcr edelen onderteekend had. 3 pizxme, bl. 473, 481. 1604. De Staten be- . sluiten Ostende te ontzetten. 200 ALGEMEENE GESCHIEDENIS mm eene laatste wijkplaats aanbieden, die zij Nieuw Troje noemden, alsof zij hoop voedden zich nog jaren lang daarin te kundfn staande houden !. Niettegenstaande deze bewonderenswaardige volharding en de onverschrokkene uitval- len, waardoor de vijand dikwerf uit reeds ingenomene stellingen werd teruggeworpen, begon het er echter binnen Ostende zeer hagchelijk uit te zien. Niet slechts waren de muren zoozeer door het vijandelijke vuur geteisterd, dat zij meer op puinhoopen dan op vestingwallen geleken, maar de winterstormen hadden ook groote schade aan de verdedigingswerken toegebragt ?, en het behoud der ondermijnde en herhaaldelijk bestormde ravelijnen en bolwerken kostte dagelijks aan zooveel soldaten het leven, dat de bezetting door onafgebrokene toezending van nieuwe troepen bezwaarlijk voltallig kon gehouden worden. De Staten, die nog steeds aan het behoud van Ostende het grootste gewigt bleven hechten, ook omdat de vijand daardoor van andere ondernemingen afge- leid en tot zware kosten genoodzaakt werd, begrepen derhalve dat het noodig was de vesting krachtdadig te hulp te komen en spoorden de bezetting tot volharding aan, door het uitzigt te geven op een spoedig ontzet. Hoezeer prins maunrrs, evenmin als zijn neef wiLLEM LODEWIJK, aan de mogelijkheid geloofde om de hevig bestookte stad te redden, gaven zij aan het verlangen der Staten gehoor en verzamelden bij Willemstad een leger van tienduizend voetknechten en vijftienhonderd ruiters, hetwelk in eene Mauzirs trekt Ontelbare menigte vaartuigen naar Cadsant werd overgevoerd, Op den 26%™ April al- te velde. daar aangeland, nam de prins nog denzelfden dag de drie schansen in, welke de Span- jaarden er hadden opgeworpen. De Staten-Generaal, die hem op zijn verzoek, even als bij den veldtogt van het jaar 1600, vergezelden, stelden nu voor terstond het ' water over te steken, de tegenovergelegene schans St, Anna in te nemen en op Ostende aan te rukken, Intusschen had serwora zijnen legermeester Grusrinraxo naar Sluis gezonden, om de bewegingen der Staatsche troepen gade te slaan, en deze had niet slechts de genoemde schans maar de gansche overzijde in zulk een staat van tegen- weer gebragt, dat prins maurits, die de stelling des vijands naauwkeurig had laten verkennen, het onmogelijk achtte langs dezen weg op Vlaamsch grondgebied post te vatten 3, Daar hij zich echter bereid verklaarde alles te doen, wat de heeren Staten ! pLguisG, bl. 406—512. van ugTEREN, f. 510 d, 511. Grostimrano, p. 63—68, 75—87. can weno, p. 400—502. sentivocLio, bl. 707—709. crorius, p. 443. mosscma, Neerlands heldendaden te land, I bl. 868—378. 2 Tie o. a. FLEMING, bl. 458. 3 Vgl. van veavov, bl. 105: » Sommige van de Staten, geen verstant van den oorlog hebbende, meinden, men hadde sunder grote schade het water wel kunnen passeren, het welcke ick, me! meer andere, contrari hebben geoordeelt, waermede Sijne Excellentie ende Genade over een stem- den, soo ick naederhandt verstaen hebbe." DES VADERLANDS, 201 ———————————————————————————— /—— goedvonden en begeerden, werd de overtogt op hun aandrang op den 27** April be- — 1604. poefd; doch het bleek spoedig dat de prins de bezwaren dezer onderneming niet ' werdreven had, en dat men waarschijnlijk zonder vrucht eene menigte menschenlevens verspillen zou, als men beproefde de Spanjaarden uit hunne verschansingen aan de ‚overzijde te verdrijven. Men besloot derhalve eenen anderen weg in te slaan en cent de overige nabijgelegene sterkten te vermeesteren, om daarna, naar gelang van omslandigheden, Sluis te belegeren of op Ostende voort te trekken. Ingevolge dit pan werden op den 30°" April en den 2** Mei de schansen Cocxien, Cateline en Philippine ingenomen. Den 10°" Mei bezweek Ysendijk, na een beleg van zeven dagen. Aardenburg en Middelburg werden door hunne bezettingen zonder slag of stoot verlaten. Bij de Dammesche sluis werd vxrLAsco !, die aldaar aan het hoofd van twee- duizend man eene versterkte stelling had ingenomen, op de vlugt geslagen. Na op deze Belegering van wijze alle hinderpalen voor het beleg van Sluis uit den weg geruimd en zich van den overtogt der beide aldaar gelegene stroomen, de Zoute en de Zoete, verzekerd te heb- ben, kwam mavairs op den 19°" Mei met zijn leger voor genoemde stad, die weldra an alle zijden werd ingesloten. Terstond gaven de Staten aan de bezetting van Ostende . kennis van dezen aanvankeljken voorspoed, ten einde haar door het bemoedigende be- | wustzijo van de nabijheid eener aanzienlijke Staatsche krijgsmagt tot de uiterste inspan- ning aan te moedigen, Daar er thans geen redenen meer bestonden, welke de Staten- , Generaal konden nopen den veldtogt langer bij te wonen, keerden zij, »om het land niet met vergeefsche kosten te bezwaren en opspraak te vermijden,’’ naar 's Hage terug, na den prins dringend te hebben aanbevolen de belegering van Sluis op zulk eene wijze te leiden, dat het hoofdoogmerk, het ontzet van Ostende, er zooveel mogelijk door bevorderd werd 2. Hoezeer maunrrs aanvankelijk tegen dezen nieuwen Vlaamschen togt zooveel weer- zin had gekoesterd, dat hij zelfs het beleg van Sluis als eene zeer gewaagde ! verasco was in plaats van den admirant van Arragon, die tegen het einde des jaars 1602 naar Spanje was teruggekeerd, tot generaal der ruiterij benoemd. van meTEREN, f. 984 d. 483. BENTIVOGLIO, bl. 710. 2 van per Krup, li bl. 400, 423—436. crustimiaxo, p. 90—111. van veRvov, bl. 163—170. lie ald. bl. 167, op 1 Mei: » Van Oostende komt die tijdinge, dat de viant begint in haere wallen te logieren, ende men vint gene remedie, om de stadt te kunnen ontsetten, ten waere men ons leger in peryckel van geslagen te worden wilde stellen, ende volgents die Verenichte Nederlanden in gevaer, om verloren te ghaen. Nu sijnder nochtans enige van de Staten mede in ons leger, wiens beduncken is, dat ment behoorde te wagen, op hopeninge, dat de viant wel flaeu soude worden, ende wij alsoo overwinninge souden crijgen; hetwelcke een gane swack fundament is, meer spruytende uyt ene onrijpe ijver, als crijchservarentheit." IU Deer. 2 Srur. 26 1604. 202 ALGEMEENE GESCHIEDENIS -—-—————————————————————————————————Á———e——À onderneming had afgekeurd, liet hij thans niets onbeproefd om deze belangrijke plaats, wier verovering voor de veiligheid van den koophandel der Hollanders en Zeeuwer van het uiterste gewigt was, in zijne magt te krijgen. Daar de groote omvang hare werken het zeer moeijelijk maakte haar op de gewone wijze aan te tasten, besloot de prins, die vernomen had, dat zij zeer slecht van levensmiddelen voorzien was, haar doo honger tot de overgave te dwingen. Met dat doel liet hij zijne troepen eene stelling innemen, waarbij zij in staat waren allen toevoer af te snijden, en tevens achter cene reeks van voortreffelijke verschansingen elke poging tot ontzet konden verijdelen. Te vergeefs trachtte arusrmwiaxo den 30% Mei aan het hoofd van vijfduizend man, negentig wagens met meel geladen binnen de vesting te brengen: hij werd met groot verlies teruggeslagen. Intusschen zond de gouverneur van Síwis, MATEO SERRANO, herhaaldelijk boden af, om den aartshertog te berigten dat hij groot gebrek aan leeftogt had en de stad zou moeten overgeven, indien er niet spoedig hulp kwam opdagen. Arzertus, die met reden in het behoud van Sluis het hoogste belang stelde, gaf eindelijk aan semou Senora be- bevel met alle beschikbare troepen derwaarts te trekken. Hoezeer de markies proeft te vergeefs Sluis te ontzet- ten. met weerzin Ostende verliet, hetwelk hij begreep dat geen langdurigen weerstand meer zou kunnen bieden, volvoerde hij den hem opgedragen last, liet sleehts zooved troepen achter als tet voortzetting van het beleg onmisbaar waren, en trok in het be gin van Augustus met achtduizend man en eenig geschut naar Sluis op. Hij beproefde echter te vergeefs tusschen Brugge en Damme door te breken. Toen hij daarop io het eiland Cadsant drong, om langs dezen omweg zijn doel te bereiken, vond hij zulk eco wakkeren tegenstand, dat hij, na een hevig gevecht op den 16% Augustus, genoodzaakt was onverrigter zake af te trekken. Thans alle hoop op ontzet verloren hebbende, £i SERRANO, die voor geen enkelen dag voorraad meer over had, Sluis op den 19% onder eervolle voorwaarden aan maurits over, Omstreeks vierduizend mannen, door langdurige onthouding zoozeer uitgeput, dat op den korten weg naar Damme zestig hunner be- zweken, verlielen de vesting, die terstond door Staatsche troepen bezel en behoorlijk van krijgsbehoeften en levensmiddelen voorzien werd !. Loodra senora van de overgave van Sluis kennis kreeg, keerde hij naar Ostende 1 van DER KEMP, ll bl. 110, 436—453. van METEREN, f, 509.. GIUSTINIASO, P. 111—157. BENTIVOGLIO, bl, 711—713. van venvov bl. 170—179. sosscma, t. a. p. I bl. 390—392. OLDE NEVELT, die toen in het leger was, schreef o, a. aan de Staten-Gencraal: » Men moet God den pe daarvoor loven en danken, en Z. Exc. voor de groote moeite, zorg en naarstigheid. De kosten n zeer groot, maar wel besteed, Ik heb hiervan in Frankrijk en Engeland geadviseerd, op hope dat ’tzelve iets goeds zal mogen doen, U. E. M. zullen believen te letten, om in de beste lam H. Maj.'*" ook hiervan te adviseren, en de Provincien, zonder te vergeten het ernstig vorderen v de penningen, om de confusien en de inconyenienten te weeren." tp | Q DES VADERLANDS. a} | terug, Daar hij het hoogst waarschijnlijk achtte, dat prins maurrrs binnen kort tot 1604. ontzet der vesting zou opdagen, besloot hij de aanvalswerken met verdubbelden ijver voort le zellen, ten einde nog voor dien tid zijn doel te bereiken. Reeds was een groot gedeelte der wallen, door het vijandelijke vuur plat geschoten of door mijnen omver geworpen, door de Spanjaarden bezet; en hoezeer de heldhaftige bezetting elken voet gronds met uitstekende dapperheid verdedigde, was zij reeds achter den eersten bin- nen de stad opgerigten vestingwal teruggedrongen. In Junij was de gouverneur VAN ven MEER doodelijk gewond en door den kolonel AwrmowmiE VAN UTENHOVE vervangen, die weinige dagen later insgelijks zoo zwaar gekwelst werd, dat hij het opperbevel moest nederleggen. Op herhaalden aandrang van de bezetting en de burgerij had mav- nits daarop die gewigtige taak aan DANIEL DE HARTAING, heer van Marquette, toever- trouwd, die den 27*** Junij te Ostende aankwam, doch de verdedigingswerken in zulk een ontredderden staat vond, dat hij naauwelijks hopen kon nog een korten tijd aan des vijands geweld weerstand te bieden, De ondermijnde binnenwal was reeds aan een puinhoop gelijk, en wanneer de vijand er in slaagde ook dezen te overmeesteren en zijn geschut daarop te planten, dan kon de laatste verschansing nog slechts weinige dagen eene schuilplaats aan de bezetting aanbieden. Alleen onafgebroken toevoer van versche ^ Berasdslagin- troepen kon haar in staat stellen de hardnekkige verdediging nog eenigen tijd te rekken, Gelijkheid 5 x en de Staten-Generaal, die den toestand der vesting kenden, doch de zorg voor deze — bezet; aangelegenheid thans aan mavrırs moesten overlaten, hadden er reeds gedurende het beleg van Sluts herhaaldelijk op aangedrongen, dat hij alle beschikbare troepen naar Ostende zou doen inschepen, en onverholen hun ongenoegen betuigd, dat hij hierin minder ijver betoonde, dan met hunne inzigten strookte, De prins, die het onmogelijk achite Ostende te behouden en zijne niet zeer sterke krijgsmagt engaarne verzwakte, terwijl hij zich tusschen een talrijk garnizoen em een vijandelijk leger bevond, had ech- ler ronduit aan den heer van Marquette bij diens vertrek naar Ostende verklaard, dat het geenszins zijn voornemen was zijne soldaten doelloos op de slagtbank te laten bren- gen 1, Zoodra Sluis in Staateche handen was overgegaan, verzocht mavarrs hunne Hoogmogenden zich andermaal in bet leger te willen begeven, om op de plaats zelve de beste middelen tet behoud der gemaakte veroveringen te beramen en tevens omtrent het lot van Ostende een besluit te nemen. 204 ALGEMEENE GESCHIEDENIS den voortgezet en niet zelden met betreurenswaardige heftigheid gevoerd werden !, bragten in het gevoelen der veldheeren geen verandering. Zij kantten zich met kracht tegen eene onderneming aan, welke volgens hunne overtuiging het behoud van Sluts en van de overige Vlaamsche sterkten in de waagschaal zou stellen, door die nu reeds van de bescherming der Staatsche legermagt te ontblooten. Zij achtten het onmogelijk met het betrekkelijk geringe aantal troepen, waarover zij beschikken konden, srmora tot den aflogt te dwingen, en hielden het integendeel voor hoogst waarschijnlijk, zoo niet zeker, dat zij eene nederlaag zouden lijden, waarvan de gevolgen niet te voorzien wa- ren. Zij gaven derhalve den raad, om zich tot versterking van het veroverde ge- deelte van Vlaanderen te bepalen, opdat men ook na het onvermijdelijke verlies van Ostende vasten voet in dat gewest behouden mogt. De Staten-Generaal lieten zich echter door deze bedenkingen geenszins van hun plan afbrengen, en besloten dat het ontzet beproefd zou worden, In zijne legerplaats teruggekeerd, ontving maurits echter zulke ongunstige tijdingen omtrent den hagchelijken toestand van Ostende, dat hij de Staten tot eene nieuwe bijeenkomst in zijne tent liet uitnoodigen. Andermaal ver- | klaarde de prins, dat hij «in goede conscientie niet zoude kunnen of weten te adviseren | eenige wegen of middelen om de stad Ostende te ontzetten.» Het fort Blankenberg, hetwelk op den weg van het Staatsche leger lag, was door den vijand zoo goed ver- | sterkt, dat het binnen weinige dagen niet kon genomen worden, en de gezamenlijke krijgsmagt, waarover senora beschikken kon, was te talrijk en te voordeelig geplaatst, om door de Staatschen uit het veld geslagen te kunnen worden. Mavnrrs achtte zich der- halve verpligt er nogmaals op aan te dringen, dat men van deze uiterst gevaarlijke en geheel nuttelooze onderneming af zou zien. Mavunrrs begon nu de noodige toebereidselen te maken, om den hem opgedragen last te vervullen, terwijl de bezetting van Ostende dringend werd aangemaand om zich, met het oog op het aanstaande ontzet, zoolang mogelijk te weren. 1 van DER Kemp, Il bl. 456. 2 Verg. de aanhaling uit van veRvov op bl. 201 noot (2). DES VADERLANDS. 205 —————————————————————————Á —————AÀ—À——m— Semora had zich intusschen den hem gegunden tijd te nutte gemaakt, om de vesting met inspanning van alle krachten tot het uiterste te brengen. Onophoudelijk werden de nieuw opgeworpene verdedigingswerken door het zware geschut der Spanjaarden ge- beukt en vernield, en ofschoon de belegerden zelfs de lijken opgroeven om hunne wal- len daarmede te versterken, was de aarde te los om aan het onafgebrokene vuur weerstand te bieden. Dag aan dag kregen de Staten berigt van des vijands vorderingen, en daar prins mav- arrs nog niet gereed was om tegen den vijand op te trekken 1, zagen zij zich eindelijk verpligt hem te magtigen om den heer van Marquette vergunning tot de overgave te geven, wanneer er geen mogelijkheid meer zou zijn om de verdediging langer te rekken. In het begin van September drongen de Spanjaarden in de oude stad door, namen op den 15% een bolwerk in, hetwelk de nieuwe haven beschermde en tastten daarop met onweerstaanbaar geweld de werken aan, die de belegerden in aller ijl hadden opgewor- pen, om van dien kant nog eenigen weerstand te kunnen bieden. Thans was echter het lot der vesting beslist, Binnen hunne laatste verschansingen teruggedrongen en op het punt van de gemeenschap met de zee en daardoor van allen toevoer verstoken te worden, achtten de officieren der bezetting rich niet verpligt een nieuwen storm af te wachten , dien zij buiten staat waren af te slaan. Na het voornaamste gedeelte van het geschut, de predikanten, de vestingbouwkundigen en de Spaansche overlogpers, die vreesden dat men hun geen kwartier zou willen geven, in het geheim te hebben laten inschepen, trad de heer van Marquette op den 20* September met spinoza in onderbandeling, en gaf hem Ostende onder hoogst eervolle voorwaarden over. De markies noodigde den gouverneur en de hoofdofficieren op een prachtig gastmaal, en bragt aan hun voorbeeldigen ijver en heldenmoed eene welverdiende hulde. Twee dagen later trok de bezetting, ten getale van drieduizend man, met vier stukken ge- schut, brandende lonten, vliegende vaandels, slaande trommen, wapenen en bagaadje ?, ut Nieuw Troje, werd met ponten en schuiten over de Geul gezet, en vervolgde ha- ren weg in drie ongeveer even sterke afdeelingen oostwaarts langs het strand. De Fran- sche troepen vormden de voorhoede, daarop volgden de Nederlanders en eindelijk de Engelchen en Schotten. Den volgenden dag in het Staatsche kamp bij Sluis aangeko- 1 Inderdaad liet mavnits tot de overgave van Ostende zijn leger volstrekt geen bewegingen maken. De Staten-Generaal meldden aan den koning van Frankrijk, toen zij hem op den Deen September kennis van de overgave van Ostende gaven, dat de prins besloten had om vóór den 25ste op te trekken om den vijand slag te leveren, maar dat hij drie of vier dagen daarin door slecht weder en stormen was opgehouden. van per xxu, II bl. 461 (1). 1 Krijgsbehoeften moest de bezetting volgens het verdrag achterlaten. Zie de lijst van het achtergeblevene bij rieminc, bl. 581. 1604. Ostende wordt aan SPINOLA overgegeven. 1604. ~ 206 ALGEMEENE GESCHIEDENIS j ——————————————————————————————— ÀÍÀ —— men, werd de heldhaftige schaar door prins maunits aan het hoofd van zijnen luister- rijken staf met de grootste eerbewijzen ontvangen. De prins heette de voornaamste be- velhebbers met ontdekten hoofde welkom, gaf hun de hand, reed daarop door de ge- lederen der soldaten en sprak hun woorden van lof en dankzegging toe voor de trouwe diensten, die zij het vaderland bewezen hadden. Niet minder betuigden de Staten hunne hooge tevredenheid over het uitstekende gedrag der bezetting. Aan de meeste officieren en soldaten, die gedurende het beleg binnen Ostende gediend hadden, vielen winstgevende ambten, verhooging van rang en andere belooningen ten deel !. Gevolgenvande Aldus eindigde het merkwaardige beleg van Ostende, hetwelk drie jaren en tachtig | langdarige ver dediging en d e dagen geduurd en de belangstelling van gansch Europa in hooge mate tot zich getrok- overgave vanken had, Door de buitengewone volharding en krachtsinspanning der belegeraars, den Ostende. hardnekkigen tegenstand der belegerden, de eigenaardige ligging der stad en het be- leid en vernuft, zoowel bij den aanval als bij de verdediging ten toon gespreid, was de - vesling naar het oordeel der tijdgenooten als eene akademie der krijgskunst geworden, waar men binnen korten tijd meer ondervinding opdeed, dan anders welligt in een lang- durig leven, Van heinde en verre hadden jeugdige edellieden zich hetzij in sprnora’s legerkamp hetzij binnen de stad begeven, om het beleg in oogenschouw te nemen en zich in deze voortreffelijke leerschool tot bekwame krijgslieden te vormen. Aanzienlyk waren intusschen de offers, die de langdurige kamp om Ostende’s bezit gevorderd had. 