De zenuwkoortsen beschouwd, zoo als zij in Berlijn in den winter van 1807/8 heerschten, met aanmerkingen over de prikkelende, versterkende en verzwakkende geneeswijze
—— Ik heb eens gehoord, dat men bij vochtige win- ter koude, deuren en venflers opende ,„ en een aan Scharlakenuitflag ziekliggend kind in de togt, aan het venfter liet leggen ; — om van hetzelve de warmte- ftof af te leiden? Tot zulke doodelijke dwaasheden kunnen de meeningen der Artfen aanleiding geven, wan- neer. zij zonder kennis en verftand in den praktifchen werkkring worden overgebragt! — Het is eene algemeene aanmerking dat Carharrha- lifche en Rhewmatijche toevallen de kwaadaardige Rot en Zenuwkoortfen Epidemien vöorafgaan, en zich met dezelve vereenigen. Wij moeten derhalven nim- mer uit onze gedachten verliezen hetgeen onze Voor-- ouders, voorzeker volgens de inzigten van hunnen ieeftjd , van hunne Febris catharrhalis maligna , petechizans „ geleerd hebben. De geele koorts werd in haar begin in Philadelphia voor eene Ca- sharrhale koorts aangezien , en dikwijls ligtzinnig het tijdflip van het-hoogfte gevaar afgewacht. — Ook bij ons is menig een het ofler van den dood geworden, wiens koorts uit verkoudheid in den be- ginne bijua onbehandeld of ondoelmatig behandeld wordt. De gang van zulk eene ziektetot den dood, is van twee£rlei aard. Bij fommige zieken MR den zich de voorafgaande rheumatijche , catharrha= lifche verfchijnfelen, vroeger of later, met den al- gemeenen Zenuwtoeftand, de krachten zinken fpoe- cig, en ecn onverwachte bijtredende foporeu/e, apo- 1 plec= "66 DE ZENUWKOORTSEN. plectifche toeftand maakt een einde aan het leven. Bij andere zieken zijn de Longen het bijzonder lij. dend deel, de ademhaling gefchied mer eenen altijd klimmenden angst en word reutelend, in de Lucht- pijp en in de, der verlamming, naderendeLongen, word eene aanmerkelijke hoeveelheid van flijm afge- -fcheiden ,„ en op deze wijze volgt voorzeker een on- vermijdelijke doodelijke toeftand, dien men foms Pe- ripneumonia noemde. — In dit geval is eene boos- aardige catharrhale koorts zoo gevaarlijk , gelijk FR. HOFFMANN dezelve affchilderde, en het ge- lukkig gevolg der prikkelend - verfierkende genceswij- ze hangt, onder voor ’t overige gunftige omftandig- heden,, daarvan alleen af, dat de gepaste middelen zoo veel mogeliik „ vroegtijdig en voor de intrede van het hoogfte gevaar worden. toegediend. Alwie dezen regel opvolgt, kan zulk eene Zenuwkoorts voor den derden ofzevenden dag, dikwerf door eene aromatifche Thee met Wijn of Wijngeest, door Arnica, Kamfer en dergelijken, maar voornamelijk , door cene goede oppasfing en voegzame huidprikkels “ genezen , welke na den zevenden of negenden dag door Moschus, noch eenig ander middel van onze kunst, meer te genezen is. —— Bereiken de Cz- tharrhalifche aandoeningen den graad van wezen- liike ontftekingen, zoo is ook hier Kwikzilver met Opium zeer aan te bevelen. — Onder alle ontlas- tingen,, die hier kunnen voorkomen , is buikloop de gevaarlijkfte, en moet derhalven op allerlei wijze welke ik reeds opgegeven heb (Bladz. 46.) vermijd worden. Bi DE ZENUWKOORTSEN. 67 Bij het eenig mij voorgekomen geval, waar zich eene Fichtziekie der Geledingen , met de Zenuw- koorts verbond, werden benevens de algemeene be- handeling der koorts,, de flijve , gezwolle geledingen dagelijks een tijd lang aan warme dampen blootge- fteld , die uir met azijn gekookte welriekende krui- den , opftegen. Deze handelwyze ‚en.na de afneming der koorts, het gebruik der Gum Guajaci, met ‚Arnica , Valeriana enz. bragt den zieken fpoedig tot vorige gezondheid terug. | Over de vereeniging der Cholera en van den Bıökloop met de Zenuwkoorts, kan ik mij' hier niet breder uit- iaten, zonder deze laatite formen, af te handelen, welke thans buiten ‘mijn plan gelegen zijn. ‚Ik merk derhalven nu flechts aan, dat men overal , waar zulk eene vereeniging dreigt, of reeds plaats heeft, alles met de firengfte zorgvuldigheid ver- mijd, wat op de eene of andere wijze den buik- joop veroorzaken of vermeerderen kan; dat men bij de neieing daartoe, de prikkelende middelen rijkelijk met Gumm. Mimofae vereenige ; dat men te gelijk Opium , maar niet in Cirroenfap opgelost, gelijk ik ans heb moeten zien, — voorfchrijve, en dat men eindelijk de huidprikkels op den onderbuik niet ver« zuime. WHieruit vloeien gemakkelijk de Regelen voort, welke men bij den Meseorismus moet volgen, welke zich zoo dikwijls met de gevaarlijkfte graden der Zenuwkoorts verbind. In het zijdyak der genezing , heb ik, behalven de doofheid en andere gewoone verfchijnfelen, bij onze Zenuwkoortfen veelvuldig een fymptoma waargeno- E. men 68 DE ZENUWRKOORTSEN. men „ dat een klaar bewijs opleverde van groote ver. woesting der Hersfenen. Nadat de Vaatkoorts ge- heel verdwenen was, behielden namelijk vele zieken zelfs nog tot in de derde en vierde week, eene zeer lastige flaapeloosheid , eigenlijk een Coma Vigil, waarbij zij met de grootite levendigheid droomden , zich aan de zeldzaamfte invallen overgaven „ ook wel zonder verhaasting van den pols, overluid ijl- den. Van deze infpamning gevoelden zij zich den volgenden Jag vermoeid en hadden hoofdpijn. Ik zag niet dat Opium, Moschus, Aether en dergelij- ken tegen dien toeftand iets uitrigten; hij verdween' echter van zelfs , zoodra door voegzame didet en levenswijze de gezondheid volkomen herfteld was. hen: VAN R Brio. inner EAN, Voor DocTorEN, APOTHERERS , CHIRURGYNS „ derzelver LEERLINGEN,enandere Liefhebbers der Meng- en Scheikunde welke heden in den Boekwinkel var 29. n.E WW % %- van BE 5 In de Kalverftraat by den Heiligeweg , te Anflerdam, afgeleverd worden, als: K. G. Hasen, Leerboek der Apothekerskunst , waarin atlea wat tot eene kompleete kennis der geheele Apotheek nood» zaaklyk dient geweten te worden, met een algemeen Regis. ter vermeerderd , waarby nog gevoegd zyn de nieuwe be- namingen der meeste zamengeltelde Geneesmiddelen, voorko- mende in de Pharmacopoea Batava , en met een aanpryzend Voorberigt door F. v. D. BREGGEN Cornz. , Med. Dodt. te Amfterdam, 1807. 2 deelen, gr 8vos ; f 7-5-o HET is onnoodig de nuttigheid en algemeene graagte, waarmede ditWerk ont: vangen is, te willen bewyzen. Negen uitgaven alleen in Duitschland ; kunnen zulks gendegzaam bevestigen; ook heeft de Kommisfie van Genees+. kundig Toeyoorzigt voor Amfterdam, hetzelve mede waardig gekeurd, om her de Leerlingen aan te beveelen, K. G. Hasen, Onderwys in de Grondbeginfelen der Apotheck; Amft.ı301. gr Qvo. . . ° fı-16-0 S. F. Hermsstapt, Katechismus der Apothekersküunst, ofcerfte Grondbeginfelen der Artzenymengkunde , vertaald door r. M. LYNnen, Apotheker te Amflerdam , met een Aanhangfel vermeerderd,'gr. Evo. . . s f 2- 8-& 1. B. Trommsporrr, Leerfchool der Apothekets, of beiinopte Tafelen der Artfenymengkunde, ten gebruike der Leerlingen , en.der zoodanigen,, welke zich voorbereiden tot het doen var hun Examen; mer Byvoegfels door c. G. REINAOUT, CGhimist en Apotheker te Rozterdam , Rott. 1809. in folio. f 3- 0-6 De Bataaffche Apotheek, Amfl. 1801. gr 8vo. . f4+ 5-8 E. Stirzinger „ Bereidingen der Reagentia , inde Pharmacopoea Batava voorkomende, met Aanmerkingen ei Verklaringen der Verfehynfelen ,„ welke er by het Reageren plaats heb- ben, voor beoefenaren der Artzenymengkunde, Amfl. 18073 gr. 8vo. - Bi . . . f 9-12-0 NB. Dit Werkje dient voor de bezitters der Pharmacopoer Batzya zen Batanfa [che Apotheek, daat het onontbeeriyk by behoort,, E. STITzincer , Scheikundige Verhandeling, over het met Loods ftof Bezwangerde Regenwater, of, Handleiding by de bea proeving vah hetzelve, voor Geneesheere en Artzenymeng- kundige, Amfl. 1807. gr. 8vo. ö s fo-n-o P. van Werknoven, Handboek der Scheikunde,, voor Onges oefenden, Uir. 1809. gr. 3vo., . : f 2-ı0-® P, van Werkuoven ‚„Chemifche en Phyfifche Oeffeningen ‚2 dee. len kompleet, gr; 8vo* s , \ f 6- 0-6 W; Ro W. Hewey, Chemie voor beginnende Liefhebbers „ mer Aan- merkingen van J. B. TROMMSDORFF en A. YPEY, Amfl. gt. 8vo. . . } . . I-18-0 A. Yory, Systhematisch Handboek der befchouwende en wer. kende Scheikunde ; ingerigt volgens denleiddraad der Chemie, voor beginnende Liefhebbers, door w. HENRY, om te dienen tot Opheldering en Vitbreiding van gemelde Werkje, 5 dee- len, gr. 8vo. r N . . fı9-10-0 Byvoegfels en Verbeteringen op hetzelve, @ deelen fıo- o-o SCHEIKUNDIGE Bibliotheek, bevatıende de nieuwfte ontdekkin- gen en verbeteringen, welke van tyd tot tyd gedaan zyn, waarin de voornaamfte ftukken door de eerfte beroemde Ge- leerden in Europa, bewerkt zyn ; als door VAN STIPRIAAN LUISCIUS, FOURCROY, VAUQUELIN, MORVEAU, HASSENFRATZ , TROMMSDORFF, VAN MARUM, VAN GEUNS, HAHNEMANN, PEL- LETIER , BERTHOLLET , VOGLER, en meer andere, Am/t. 1807. 2 deelen, gr. 8vo, . ee f 4-10-0 Lavoisier , Grondbeginfelen der Scheikunde, uit het Fransch veriaald en met Aanmerkingen vermeerderd door n. C. DE FRE- MERY CN P. VAN WERKHOVEN,  Fledendaagfche Scheikunde, Amfl. 1799 gr 8vo. fı- 2-0 Jseqvin, Leerbock der Algemeene en Artzenykundige Schei. kunde, gr. 8vo. Dit Werk, bevattende-ecn volledig Leer- ftelfel van her gantfche vak der nieuwe Scheikunde, toege. past op de Artzenybereidingen ‚is van Zeer vee] nut voor Ge. neesheeren en Apothekers, 2 deelen n Pe ao PLENK en BAKE, Natuur- en. Scheikundige Verhandeling over. de Vochten des Menfchelyken Ligchaams ‚ vermeerderd met eene verklaring der daarin voorkomende Scheikundige Konstwoor- den, Amfl. 1807. gr. ®vo. . > . f 1-10-0 PLENK , Grondbeginfelen der Scheikunde, 18023. gr.8vo. f 2- 4-0 UHAaPrTaL, Grondbeginfelen der Scheikunde ;„ met Aanmerkin- gen van N..C. DE FREMERY, Amfl, 1808, ıfte deel, met pl. gm dv... . . . . f3-8-o KasteLein, Chemifche Oefeningen „ voor de Beminnaars der Scheikunst in ’t algemeen en voor Apothekers, Fabrikanten en Trafikanten in byzonder, 1788. 3 deelen ‚gr.8vo. f 9-10-0 KasteLein, Chemifche en Phyfifche Oefeningen ,„ voor Benin. naars der Scheikunst in ’t algemeen, en voor Apothekers, Fa- brikanten en Trafikanten in ’t byzonder, Leid. 1797. 3 dee- len, gr. 8vo. s . A . 9- 0-0 RAsteLein, Befchouwende en Werkende Chemie, Zmfl. 1788. 3 deelen, 4 flukken, gr. 8yo. N e fi2- 4-0 KasteLein en Meysr, Scheikundige Proeven en Natnurkundige Verhandelingen ‚Arfl 1778, © deeien, gt. &vo. #.3-10-0 Drirssen, Scheikundige Waarneemingen, 1791. gr.8vo.f I-1o-o Loorr, Nutiigheid der Scheikunde, 1773. g1. 8vo, f ı-10-0 j GuyYTon 1803, Te Guyrox-Morveau, Middel om de Lucht te zuiveren, de be fmetting te voorkomen „ en derzelver voortgang te ftuiten. Uit her Fransch ,„ door A. VAN STIPRIAAN LuisciUs 5 Leyd, 1802. gr. 8vo. ; R ° . f ı-16-0 ' Tıego:L, Beredeneerde Latynfche, Franfche, Neder- en Hoog- duitfche Naamlyst of Nomenclatuur der Scheikundige Verbin- dingen, volgens de nieuwfte Scheikundige Theorie, Gron. 1806. gr. 8vo. . . s N f ı-ı6-0 Nanruıs, over het Phlogiston, of begiufel der Ligcehamen, Urr. gr. 8vo. s . . . . f 2-10-o Macquer , Beipiegelende Scheikunde ‚1773. gr.8vo. f 2- 4-o Macquer, Beoefende Scheikunde, 1780, 2d.gr.8vo. f 4- 10-0 APOTHEEK, (de nieuwe Britfche) behelzende de Bereidingen en Samenmengfels van de nieuwe 'Londonfche en Edinburg- fche Apotheken, 4 deelen, gr. 4to j . f8- 0-2 ELzevier „ groot Apothekers Woordenboek , vervattende de Voorfchriften der famengeftelde Geneesmiddelen, die in alle ‚„bekende Dispenfatorien gevonden worden , enz. 2 deelen , gr. 4t0. . . . Se ‘ f8-10-0 ' Remter, Tafel van de hoeveelheid der oplosbaare Beftanddee- len welke wit de Gewasfen, door Water en Wyngeest uitge- wokken worden, &c. Dei/f£ 1790. gr. 8vo, . f o-ı2-o Knoor, Sleutel der Latynfche Konstwoorden, welke in de Bo- Zanie, Pharmacie en Medicynen gebruikt worden , 1758. EI. BVO,.-. 7 5, %% N ; 2 ru „PiRS1GH- Lemeay, Woordenboek der enkele Droogeryen, Amfl. 1743. met pl. gr. to. ; . 3 . 6-10-0 Erıquerten, om op alle dePotten, Dozen, Vlesfen, &c. inde geheele Apotheek voorkomende re kunnen worden opgeplakt, te zamen over de 500 fiuks, zynde alle de nieuwe namen der Ingredienten daar op gedrukt, met randjes .. fa-ı16-0 ZAKBOEK voor Genees- en Heelkund'gen, inhoudende de Ge. neeskundige Staatsregeling van her Koninkryk Holland, te zamengefteld ‚ten dienften van de Kommisfiän van Geneeskun- dig Onderzoek en Toevoorzigt, als mede voor alle Profesfo- ren en Medicin@ Doctoren, Heel- en Vroedmeesters, Apo- thekers, Chimisten, Drogisten en derzeiver Leerlingen, &e. Tweede , verbeterde en vermeerderde Druk , Amfl. 187. gr.’8vo. . : j . f S-ı5-0 T. Cavarro, Volledige Verhandeling over de Elekrriciteit, in _ de Theorie en Praktyk , met proefneemingen, Usr. 1780, mer pl. gr. 8vo. . . ‘ EA ae 9 T.G. H Roose, Handboek der Phyfiologie, of Natuurkunde van den Mensch, Amfl. 1809. gr. 8vo. : f ı-15-0 A. Ypev, Handleidingtoi de Phytiologie, 1809. gr 8vo,f 3- 12-0 C. W. HureLano, Waarnemingen ‚ Aard;, Beloop en Toevallen der Zenuwkoortfen „ met Voorredens van TROM. A THUESSINK U F. V. D. BREGGEN Corzz., 1809, 2 ftukken konpl. f 2-15 -o - Aa “An A. F. Häcker, Geneeskundige Theorien, Stelfels en Gendes- wyzen der Artfen. Uit het Hoogduitsch, door F, v. D. BreEG- Gen Cornz , Haarl, 1809, gr. 8vo. « f 2- 10-0 A, F. Hecker, de Natuur en Geneeswyze der Rotkoortfen be- fchouwd , en met Aarimerkingen vermeerderd over eenige ver» fcheidenheden , verdelingen en Geneefing der Koortfen in her algemeen, Uit het Hoogduitsch door F. v. D. BREGGEN Cornz., Amft. 1810. gr. 8vo. R : f ı‘-8-o A. F. Hecker, de Zenuwkoortfen befchouwd,, met Aanmerkin- gen over de Prikkelende, Verfterkende en Verzwakkende Ge- neeswyze. Uit het Hoogduitsch door F. v.D. BREGGEN Connz. Amft. 1810. gr. 8vo. . . er PIeI-9 A. F. Hecker, over de Gonorrhoea of Druiper. uit het Hoogd. door J. W. KIRGHNER, Amfl. 1804 $t. 8vo. f ı-ı0-o E. Horn, Bydragen tot de Beoefening der Geneeskunde. Uit het Hoogd. door A. MOLL ‚1809. gr. 8vo. ıftedeel f 2-ı16-06_ BYDrAGEn tot Theoretifche en Practifche Geneeskunde, uitge- geven door het Genootfchap: Arti Salutiferae. Amfl. ı8ıc. gr. 8vo. eerfte Stuk s 5 ; f ı- 6-0 , Kämpr, over de Verftoppingen des Onderbuiks, en nieuwe wyze om dezelve zeker en in den grond re genezen , waarvan vyi=en-zestig Gevallen hier ten bewyze verftrekken, gefchikt voor Geneesheeren en Lyders. Amft. 1810. gr.8vo.f 2- 8-0 T ].-PLeng,over de Ziekten der-Kinderen, 1808. gr.®vo. f 3- 0-0 .J- Prenk, over de Ziekten van het Vrouwelyk Geflacht, :2. 1809. gr. 8vo. . . L ; f2- 4-6 . PLENK, Heelkundige Voorraad van Geneesmiddelen, ge- rangfchikt en befchreven , naar derzelver Heelkrachten. Nieu» we Uitgave, aangeprezen door A. BONN, Hoogleeraar in de Ontleed- en Heelkunde, enz. 1808. 2 deelen gr. 8vo. f3- o-o er Dit Werk is een der leerzaamfte van dezen geachten Schryver en onont- beer!yk voor alle die zich in de Heel- of Geneeskunde willen oelenen. T. Quarın & FarLor, Aart, Kenmerken en Oorzaken van on- derfcheidene Ziekten, benevens opgave der Geneesmiddelen tot Verbetering en Herftel derzeive ; als. over de Berverze, Vallende Ziekten, Hoest, Bloed/puwen „ Tering, Aambors» zigheid, Bloedbraking „ Persloop , Geelzucht, Aambeijen, ‘ficht , Voeteuyel, Venusziekten ‚enz. 1807. gt. 8v0. f 2- 4-0 ]. P. MicaeLt, over de Oorzaken, Onderfcheiding en Gene- zing der Febres Catharrhales ‚of Zinkingkoortfen,, Amfl. 1806. gt. 8vo. . . . . ” r I - 90-0 J. MacqueT , Pathologie, of Ziektekunde, ezne befchouwing van het Menfchelyk Ligchaam in den Ziekteuftaatr. Met eene Aanpryzende Voorrede door J. E» DOORNIK Med. Doct , Amf2, 1899. 3 deelen , gr. 8vo. f i a f3-16-o T,a Tausssınk en T. Wuıte, over de Ziekte en Ontaarding der Watervaten en Klieren, gewoonlyk Szruma of Serophkula ge» noemd, Amft. 1807. gr. 8vo. R x .fı-5-o A. F. Hemper, Grondbeginfelen der Ontleedkunde ,Yaarl. 1309. eerite Sıuk, gr. 8vo. € 2 . f ı-ı0-o ' ” Ro. 4 W La Sa u Kr ehe RER FERN ee EBEN ERTL; 3 2 4 5 Re s ET Fascen - ED Hallen 3: Kepigrgrs 2 Eee Ph, 7 4 %. 