VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
- Te vergeefsch, riep ik het Menschdom toe. — Vrugtloos, helaas! verhef ik tot hog myne ftem. Wederfpannelingen te еп myn gezag, еп 5ізауеп van hunne eigene ongeregelde ten, luisteren zy niet na myne ftemme. ——— Zints dien noodiottigen dag, is bykans het geheele Menschiyke Geflacht aan derzelver Dwinglandy blootgefteld. geweest, en zy — зу alleen — mogen wys heeten, die, па myne lesfen hoorende, kloeken wederftand ‘weeten te bieden aan hunne opgerwide Neigingen ; en dE te onder ba brengen, Doch de zoda nigen Zyn weinig in geta e innige menigte geeft zich aan de Driften over, zonder zelfs te wenitien die te weer, faan: ja veelen zyn dermaate verdwaasd, dat zy onder de harde heerfchappy des Haststochten Geluk zoeken. De laag- ften deezer. Slaaven ombelzen en kusfen hunne ketens, en жиеп, hever, dan een: getroetelden Lust niet in te willigen, Waarheid, Regtvaardigheid, elk voorfchrift der Rede, elk be ginzel van Deugd, daaraan opofferen, — Vreemdelingen, volflaage Vreemdelingen, ten opzigte van die verheevene voelens, welke ten eenigen tyde tot charaCtertrekken dienden van de Kinderen der Meníchen, hebben zelfs de hemelfche be- ginzels van Liefde en Vriend(chap hunnen invloed op buń ver- looren, 4 en deen Ech dagelyks dienen tot de bei en ver- aguykite oogmerken, en dit 5, Ô verregaande ontaarting ! sonder zich des in °t minfte te fchaamen! M , agr wë ЭЕ LESSEN DER REDE, 639 gen. Mer waartieid mag hy gezegd worden, op een nieuw venstooneel te treeden: hy ziet de Deugd belachen; hy zyn over bunne,buitenfpoorigheden , nogthans (chrgomen zy ins deeze voor hun met de fchopafte kleuren te maalen, en met het plimpigst vernis te overftryken. == Hun bekleed te zien met hoedanigheden, die de agting verdienen van Man= ven, wier agting loflyk is, baart den verleideren eene aller- doodlykfte kwelling, еп zy Joaren niets onbeproefd om hun zo veragtlyk te maaken als zy zelve zyn, indien niet even haatlyk. Van deeze Waarheden, 0 ІРНІЅ1 kunt ру gier onkun- dig weezen : eene droeve ondervinding is hier uwe Leermees- тегез(е!” 8 , : Helaas! (riep де Zoon van MELANIA Міг, een. diepe zugt laa- tendo,) Helaas! herinner my, bid. ik u, niet, 't geen my» voor eehwig , 26 fchaamto moet bedekken. Ik weet, dat sk, te Babylon en. Thebes , weigerde uwe raadpeevingen op te volgen; dat ik zelfs de Wetten der Deugd met voeten trad. de;) het: onbegrensd vertrouwen, °t geen gy op Bejaardheid voor hebt te ftellen, zou u meer dan iets anders misleiden. Laat u, indeezervoege, niet bedriegen , weinig kwaad vermoee dende Jongeling! ———. Bejaardheid, wel verre van iet toe te brengen tot het wederftreeven der Driften ‚ dient dikwyls om dezelve te fterleer en onbeteugelbaarder te maaken. - Dagelyks zien wy Menfchen , die door (poorloosheden , welke zy zelve niet langer kunnen pleegen , in anderen aan te moedigen , fchandvlekken der wereld worden: die, hoe zeer ook de Men- __fchen hoofd voor hoofd bedorven fchynen, over TC algemeen, ееп айе van de Ondeugd, en Eerbied voor de Deugd heeft. `. Vermyd, désgelyks , het сар der Halfwyzen , die 29 ` Lé choon niet gefterkt door de” Lesfen der Rede „feeds het woord Rede op de lippen hebben; dwaaslyk geloovende of al- thans anderen tragtende in te boezemen, dat ik de Voorfchryf- fter hunner ftelzels, en de Beftuurfter ben hunner bedryven. = Ное gemaklyk-ís het, myne recht(chaape Volgers еп Aankleevers van die vermeende te onderfcheiden ! Slaaven van Hoogmoed en ongeregelde Zelfliefde (chryven deeze laatstge- melden alle verdienften aan zichzelven toe. Nog gevaarlyker door hun Voorbeeld, dan door hunne Leere, доог de ernsthaf- tige houding, welke zy aanneemen, misleiden zy den opper- vlakkig denkenden, en betoveren het gemeen : doch inwendig door nyd van een gefcheurd ,befchouwen zy nooit dan met we- derzin de goede hoedanigheden, welke zich in anderen vertoo- nen. Om deeze te doen taanen, zullén zy elk gebrek, hoe toevallig , hoe beuzelagtig in zichzelve, vergrooten en ten breedften -uitmeeten: en, indien de taal der vergrootinge niet ` gonoegżaam is tot hun oogmerk, twyfelen zy geen oogenblik, өт, door ‘een nog’ veel: verfoeilyker: kunftenaary „hun misdry- ven aaf te (усеп, van welke de geene kwaadsdenkende voot- werpen hunner bitterheid te eenemaale oníchuldig zyn. — Helaas ! ‘hoe dikwvls komen ay гос: де laagheid — laaghcid ~ Wát «zeg ik? tot de helfche boosheid, om door flinkfche Brecken „hun daadlyk bedorven te doen worden! —. fa, IPHIs, met regt klopt uw boezem van ontzefting , van (chrik , van bit Zén, == Zy doen dit alleen, om, vervolgens, het wreed genoegen re finaaken, van een vergiftigden. dolk geftoo- `” ken te hebben іп. den boezem van Waarheid en Onf&huld t —- die Snoodaarts Zullen: geene zwaarigheid maaken, om, ор de fchandelykfè. en bedrieglykfte wyzen , de getrouw{te myner - Naavolgeren їп het wargaareo der bedervendíte Driften te ver- ftrikken. . Dit иіс. хе voeren is de Zegepraal der Boosheid! het Feest haarer Verlustiginge.! ‚. Goede Hemel! Griep de Zoon van MELANIA uit ‚) welke verfchrike lyke dingen ontdekt ep ontvouwt gy my! Laat ik , naardemaal de Menfchen zo verkeerd zyn, en 30 zeer alle beginzels van Deugd ver. WS Er: NM "na E. Pä "WT үү D І € A VLC Lk om e DE LESSEN DER REYE. " 36г , | verlooren, en verzaakt. hebben, ongevoelig geworden voor alle de ban koorelykheden. der Rede, hun verfoeijen ; en als de fnoodfle wan- gedrochten , fchuwen! | : „ Eene herhaaling van de oude Dwaaling, (hervatte de Re- de,) eene dwaaling tot welke alle Menfchen overhellen, die lyden, ’t geen 1рн1ѕ geleden heeft. — Zyn zy bedroogen, misleid ; en verraaden, Zy vatten eénen wederzin tegen geheel het Megschdom ор, en verbeelden zich, dat het ganfche Ge- facht aan de dienstbaarheid der Driften verflaafd is. —— Verban zulke denkbeeldeyt; én leer-dezelve befchouwen als de verlmaadenswaardige opwellingen: van, een verbysterd hart. —— Vergan my nogtnaal te zeggen, dat'in de wereld veele harten Zyn, vast аап de belangen van ‘Waarheid, Deugd en Pligt ge- hegt ; doch, zander mynen byftand, valt het zeer bezwaarlyk die waardigen ‘onder het Menschdom te кеппеп. Teken vor altoos ор, Ô reais! deezë korte maar veel behelzende Les: э» dat het gedrag van een met de daad eerlyk en braaf Man ae eenpaarig beftaanbaar is met de redenen zyns monds ; dat һу, an de onvolmaakte zwakheid: der Menschlyke Natuure altoos in sn °t oog houdende en toetteevende „ in ftede van de ftruikelin- n gen zyner Natuurgenooten te vergrootën , dezelve, by alle „ veeglyke gelegenheden, zoekt te verkleinen ей te verfchoo- 5» nen; dat һу, hoe zeer оок de Ondeugd: verfbeijende, altoos » gereed is om een traan van medelyden te ftorten over den о» Zwakken > '`НЕТ GRIEKSCH TOONEEL, ЕМ DE NEDERLANDSCHE DRUKPERS, Den Heeren Schryveren van de Aigemeene Väderlandfthe Let- Ес teroeffeningen. О ' MYNE HERBER, ` - ‚ DN Р , » Met dat genoegen, ’t welk een edel ‘hart gevoelt, op het » ` “leezen van Inftellingen, die met deszèlfs braafheid ftroo. s ken, las ik ‚in een Оістекгеі van de Voornaamfte Artykelen „ des Zämenftels der Wetten voor de ХШ Vereenigde Staaten van » America: — De Regeering van een Vry. Volk, den toets nieg ss vreezende , waar in tegendeel noodig hebbende, om door de yer- » Banden van alle particuliere Perfoondn, dasr onder behooren- vw de, verlicht te worden, zo zal de Vryheid der Drukpersfe nooit „op eenigerhande жузе befnoeid worden; zynde zulk eene Vry- „ heid een юлат middel om die van den Staat te verzeke. p тт (*), = Te dier gelegenheid, zyn my de volgende Be- . | э den- 0%) Usrechifthé Courant, No. 26. TT: i b4 эйт HET ORIEKSCH TOONERL 5 denkingeh , over het Grieksch Tooneel eu де Адене D Drukpers, ingevallen; welke ik UL, toelthikke, om deselve e in uw veelgeagt Mengelwerk te plaatzen.” ik blyf, enz. #++ +++ ++ ++ De Ouden Oriekèn tastten, gelyk uit de Gefchiedenisfe diens Volks te overbekend is, іп hunne Tooneelípellen, de Gebreken bunner grootte en aanzienlykfte Mannen аав, en veroarlofden zich de Tooneeldichters de groote Vryheden omtrent hunne Perfoonen. = Geen wangedrag, geene verkeerdheid, bleef vry voor de hekelende en (cherp verfneede penne van eenen ARISTOPRANES еп PARTINAS. Was een Veldheer traag, onagt- gaam, van de noodige bekwaamheden ontbloot, on | an de gegeevene Staatsbevelen — gedroeg zich een Over. heidsperson › ОЁ een Amptenaar, en in bet handhaaven des Regts, en Перс in "с waarneemen van de bem vertrouwde Post mee ftelde 121%, Sen Wysgeer belachlyk aan, door zonderling. heid eer ingen, of in zyn gedrag — zy verfcheenen it vid ten, tooneele; hunne zwakheden, gebreken, of on- deugden , werden openlyk uitge n en ter verguizinge ge- fteld :. men fehroomde diet kunne Naamen te vermelden, en hunge Charsâers werden met zulke eigenaartige trekken en kleuren gefchilderd, dat sfiemand, (choon de паатеп oetbro- ken hadden, in deeze ten Tooneele gevoerde en bedoelde Per- foonadien kon mistasten. baar Сһагадег der Grieken: deeze hieldt veelen te rugge van ftraffing te dekken, door de Tooneeldichters .te-verbieden, ie- mand, by паате, іп hunne Dichtftukken , voor het Tooneel gefchikt, te noemen. == Men volhardde, dit verbod ge- Г ` oor- ÜN DE. NEDERLANDSCHE, DRUKPERS. 863 Morsagmemde ‚ mot. de. Charafters: ze feck, en juist;te treffen, dat elk der Toekykeren de Origineelen dier Copyen onmiddelyk kende, hunne dwaasheden. belachte, hunne gebre verfoei- de, eù de bedoelde: Voorwerpen veragtte. О, Maar de alles overwinnende: Zoon van Аммон, meer duge Zende voor. het, Уен: dan ‚joor de Марепев dar Grieken, mam de des Sehouwburgs weg, en. met die Vryheid Aë heid des Volks. e , y 8 Indedaad men moet willens blind zyn, als men tusfchen deeze Toonselyryheid der-Grieken, еп de Vryheid der: Drakpers- fe in ons Vaderland „geene treffende. gelykheid vindt, еп dee- ze allen іп °t oog loopende, ontflaat ту `тап de moeite: om de elykenis op te maaken. Alleen.moet ik aanmerken, dat, Ge de Vryheid der Drukpersfe zomtyds misbruikt, өп het Charafter van Verdienstlyke Mannen in Kerk- en Burgerftaat daar door gefchandwlekt worde — die Vryheid een kragvdaar dig middel is om "e Lands Vryheid te bewaaren. ———. Aan dezelve hebben wy Дег overfchot, ons nog gebleeven, te. dane ken — dat ze Rani houde, en de herftelling овгеѓ volka- mene Vryheid helpe bevorderen! боз о, ` . dn PALEMON BY MET GRAP VAN CLOË,, им ( Herdersklacht.) S „ Ké zyn verdweenen die bekoorlyke: dagen, waerin Ж met „ myne beminde Cia? , де ftreelendfte vermaken ondervond. » Thans heeft de alvernielende zeisfen des doods haer leef- э, draed afgeknot, thans ligt zy: hier їп het fomber graf go- »; дотре!й!... de wormen doorknagen haar teder igchaem .: ə» ik mag haer beminlyk aenfchyn, niet meêr zien',- noch т aa mond Le hare АЙ ·Ирјеѕ. drukken!... ik zal uit һала s, lieven mond geen fireelende woordjes теёг hooren. == э, Zy 13 van my weggerukt, en dat voor. eeuwig! > ÔGrie- », vend ongeluk! Mocst gy. dus, Ô. wreede menfchenmoorder:! ò, My, van туп geluk berooven? moest gy myne Соё uit m з, ne armen ícheuren? had gy lust om my: іп de rampzaligfte æ droefheid neêr te vellen? waren "er “geene anderen, aag зә, welke gy uw lust boeten kost? had gy geen miedelyden fet ws cenen herder , die met туле zielsvriendinne' de er з» arde (Mnaekte? Kost de zielbetooverende fchoonheid van myne э, Clo? u niet bewegen? Konden hare'lieve oogjes, die boven » haar bemíinlyk aengezicht, als twee gonnen: Мите уеп. » verfpreidden, u niet te rugge- houder от haer’door-uwe » zeisfen tè treffen ? Neen — wreedel ру wilde гу van pp alles Бегоотеп!... Nu moet ik eenzaem in туп hüije le- о 33 уеп, LUCHTSGESTELDHEID тк AMSTERDAM, JUNI, 1784, Ви: Th Wied Ви: Ты Wind. 29> АЫ D gt З | у ` ais, betr. ` Ghavewda, zwe. б эуеш. wolk: 5 Е. zber обли buien za zw. wolken R. ri За, zw. Re IW8 zw. Rbuien z. b. EK Zum 1 PR MT Stot Е к Р D Б т Н 5 Tasa ЇНЇ al Den з'зшо, Sr Th seke Ai "шо. soit E zaait Klo Z save 57} зо'заме , ДЕ = % ` TT Te MENGELWERK, TOTFRAAYE LETTEREN,KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN BETREKKELYK,. ` BESPIEGELING VAN GOD, ALS SCHEPPER. Т? verheffen zich myne befpiegelingen tot ееп We- zen, oneindig verheven boven alle aardfche , en onder- maanfche voorwerpen. — Het lust my myne е over- denkingen te vestigen op een Voorwerp, vol oneindigen luister en Majefteit; — myne eerbiedigfte overdenkingen te bepalen op U, oneindig algenoegzaam Opperheer! — op О, zo als gy zyt de Formeerder van ’t Heelal, de Opperheer van Hemel en Aarde! —- tot U, algenoeg= zaam. Wezen , toen uwe almagtige vingeren Hemel en Aarde met alle derzelver volheid gevormd hebben. Het lust my U, zo ver ir my mogelyk is; іп den опте- telyken luister uwer Almagt te. ‘befchouwen. Mogten myne gedagten geheiligd, en myn verftand verlicht wor- den, door een ftraal van uwen Godlyken Geest, op dat myne denkbeelden zo geleid en beftierd wierden ‚ dat zy den lof uwer Grootheid verkondigen ‚ in welker verheerly- king uwe onbevlekte Rykstrauwanten zich nagt en dag, zonder ophouden ‚ voor uwen Throon verlustigen mo- en ! ‚ 8 Voor dat "er het allergering{te , het onzigtbaarfte: ftofje „ ‚—— voor dat der nog niets van dit Heelal het beftaan had óntvangen, бейопа gy, б Oneindige! 6 Almagtige! — Toen ’er noch Aarde noch Неше! was — waart gy even- wel aanwezig, б Euwige! — Voor die ontallyke Wae- reiden, die wy, elk in hare kringen, in het onmetelyk ruim om hare Asfen zien draijen, had ру, 6 Opper-Ma- jefteit , uw beftaan!. — Gy, б Euwige, 6 Euwigleven- de God! — Gy waart eer ‘er nog iets buiten U was! -— Van niets hangt gy af: maar alles is afhankelyk van- U, en U onderworpen ! Gy hebt nooit beftaan ontvan- gen, noch zyt доог eeng Wezen buiten U voortgebragt 5 maar alles is zyn beftaan aan U verfchuldigd. In U zelven hebt. gy uw beftaan, en zyt іц -Euwigheid,.. Verbazen- zende Waarheid ! - Van -Euwigheid ! Wie der Stervelingen kan met een eindig begrip den Oneingigeu be-. VI, DEEL, MENGELW. NO. 9. Cc yal- 468 BESPIECELING vattén — wié een denkbeeld vormen van de Eûwigheid ! —— Het dènkbeeld Van, zonder ooft begiñ genomen te hebben, euwig te beftaan, klimt oneindig ver boven het verftandsbereik уап. Menfchen en Engelen! — Van Euwigheid ? — Hoè verder men deze onbegrypelyke waarheid indenkt , hoe minder теп er van bevatten, en hoe dieper men in de kennisfe van den Oneindigen tragt door te dringen , hoe minder men "er van Degtypen kan. — Die kennis is ons te wonderbaar! — be- Bond voor de wording aller dingen; en niets beftond ?ег buiten ПО, den сепіден, dén onbegrypelyken God! - Dan, fchoon "er buiten U niets beftond 5 fchoon gy, eenig euwig Wezen, aleen maar aanwezig waart, zom- der dat "er in de Euwigheid, te gelyk met U, &én e, kel voorwerp, of iets het aanzyn had 5 waart gy niet te min in U zelven atgenoegzaam , allervolmaaktst gelukzalig; lyk gy heden zyt, en tot in Ewuwigheid blyft. бу ‘hebt miets nodig ош U gelukkiger te maken ; noch den dienst van En ‚ noch dien van eenig Schepzel. Gy zyt die volle , die onuitputbrè bron vaa algenoegzaamt- heid , waar door gy, voor U zelven de hoogfte gelukzaligheid bezittende , dat geluk aan uwe Schepzelen kunt fclrenken , 2 geen hunne natuur, met welke zy door U begaafd zyn ge- worden „ vordert tot de genieting van munnen gelukftaar; welke voor een ieder in zyn Папа volmaakt mag genoemd worden. ` | | Zo eene volte algenoegseamheid bezat gy іп U zelven, terwyl ze door niets vermeerderd of verminderd kan wot- den. — Dan gy berfamde tevens, in de nooit begon- nen Fawigħeid, den glans van deze uwe luistertyke AL genoégzaamheid te doen uitfchritteren, ——— Gy beraamde eert pka , waarin gy bepaaldet Wezens voort te brengen, die uwe volmraáktheden konden bewonderen; — een Plan, overeenkomftig Geet verheven Mapefteit , ——- еп раѕѓеп- de aan uwe onbegrensde Wysheid, om een gewrogt uwer Almagt voort te brengen, in ?ї welk alle uwe deug- den glansryk zouden doorftraalen. — — En, hoe onbe- grypelyk zyn tog uwe wegen, 6 Oneindig Opperwezen , dit voorgenomen, dit welbetaanrde Plan beftaat, even als gy zelve, van Euwigheid! -————- Het heeft zo min, als gy, 6 Oneindige! immer een Бер genomen ! De A ige neemt voor, uit niet te fcheppen, de dingen, die miet zyn te п als of zy waren. — De Oneindige befluit eene Wereld voort te brengen —— | en I VAN GOD, ALS SCHERPER. ‚369 + еп dit bèflnit is, met den Euwigen Сой, zonder begin. Het is Keel — Hoe verbazend, hoe on pelyk is deze Waarheid! Dan, hoe ver ze boven het bereik van eindige vernuften ook khmmen moge, ze fchitert nochtans zo helder en klaar, als de Zon aan дей onbenevehien Hemel op den vollen middag. Dan teen ew befluit baarde, toen ging cen bevel uit den moud, van U, den Almagtigen. lui bevel: „„ Daar zy ftof, еп daar was ftof!” zelfde ogenblik dat gy gebied, komt "er een Wereld, een 20 verbazend: Fan, uit siet, uit louter niet „voort. —= Staat verbaasd gy Hemelen! ontzet u gy Aarde, met alte’ uwe Bewonérs! de Almagtige heeft u ontftaan , zon- der dat er avorens het eronzigtbaarst deeltje aanwezig was! Ontzet u gy Hemelen, en verbaasd gy Aarde! de vinger des Almagtigen heeft u-voortgebragt ; de hand des Allerhoogften u geformeerd} <a s» In den beginne fchiep God Hemel en Aarde.” ——- Ontzaggelyk gewrogt? — — Hemėl en Aarde, met alle derzelver volheid; — de Hemel met al wat °ег in 15; —— de Aarde met айе derzelver verborgen wonderen. ~ In het harte der Aarde heeft dé Almagtige verborgen fchatten elegd. Het Ryk der Mineralen, de Myn- en Delf- еп, zyn in de.ingewanden des Aardbodems verborgen. Verbazende wonderen beeft de hand des Almagti- п, іп het harte der Aarde, gewwogt. Меп vind er de vielommen ; voorname dryfveren , waar door de bedryven veler menfchen 29 eeng aanhoudende: beweging. blyven;s die zulke verbazende tóneelern op het Aardryk verourzaakt heb- ben; door welke zo vele. Landen en Steden verwoest, ja gehele Natiën ongetekkig gemaakt zyn; doch door welke vok, Kä Steden seer kant, vele Ren elen en uit- gevoerd, Steden uwd, magtige en geftigt, en uit- Gebeide Staten gevestigd zyn geworden. De Goud» en Zilver-, benevens de Kwik-, Koper- Tin- en Loot-my- nen leveren onnoemelyke Schatten op; waarvan het regte gebruik woor onzen tegenwoordigen toeftand ten. hoogfte netig is. Buiten dit, heeft de Oneindige Almagt de zekd= 2 wondererf in het binnenfte der Aarde gewrogt. —- Зп cnderaurdfche gewelven, als kelders door de hand eens Kunftenaars: gévormd , ontdekt. men een ganíche verfchet- -denheid van voorwerpen , die деп menfchen op velerleie wy- gen te kadd Котеп. Allerfeie Steengroeven en Koolmyrerf, die werfchittende” bora en: beandftoffen. opleveren 3 ei … сд етә Le 970. BESPIEGELING diergelyken, die van gene mindere nuttigheid: zyn, ver- vullen de binnenfte ingewanden der Aarde. —— Met dusdanige ` wonderen heeft de Oneindige Schepper , by de wording aller dingen, het Aardryk befchonken;en dat wel op деп еегїеп dag, toen ћу Hemel en Aarde heeft voort- gebragt. Sta Sterveling, fta (ùl met uwe aandagt, overpeins (legts een enkel ogenblik deze: allerverhevenite wonderen ! Hemel en Aarde komt, op het bevel des Almagtigen , uit niet te woorfchyn. с Verftand van Engelen en Menfchen, zaam verëenigd,kan de grootheid „ de oneindige grootheid van dien Werkmeester niet bevat- ten. Het ааг, б groote Bouwheer:van °t Heelal ! verftomd over de verbazende grootheid uwer Magt! AL wat wy te zamen kunnen uitbrengen , is :.,, Onze God is groot , en 33 ondoorgrondelyk ! oneindig groot zyn: alle uwe werken , РА еге!” оа, Met dit voortbrengen van Hemel en Aarde, neemt het verbazend werk der ‘Schepping eenen Majeftueuzen aan- vang! Het begint met Hemel en Aarde. —— Voor- waar, een begin vol verhevenheid, en der oneindige God- heid pasfende, Dak, toen deze uwe werken een aanvang namen, ё Opper-Majéfteit , toen heeft de tyd een begin genomen, — — Gy, ô groote Werkmeester! be- paalde zelve de tusfchenruimten der verflanden ogenblik- ken. Toen wierd die :fcheiding tusfchen dezelve gemaakt, waar uit dag en nagt ontftond. Gy, ô Heere! noemde het licht dag,.en de duisternisfe noemde gy nacht. | ot nog toe was er geen redelyk Schepzel op Aarde, dat de werken des Almagtigen.bewonderen konde. Рап 8y , Ô Almagtige ! had al bereids verftandige Wezens. voortgebragt , gefchikt om den Hemel te bewonen. Deze konden de grootheid uwer Werken, en de onbegrensdheid uwer Almagt, by den kriekenden ugtendftond der Wereld bewonderen, Zy deden. ook den Hemel weêrgalmen ' van uwen Lof, toen de Aarde nederzonk op hare Grond- vesten. Zo als zy uit de hand hunnes grooten Makers - voortgekomen waren, juichten zy al zamen den Аішаргі- gen Schepper ter eere ! | Met dit voortreflyk werk liep de eerfte dag ten einde; „еп gy, Ô groote Bouwheer van’t Heelal ! befchouwde uw werk, om dat het juist aan uwe oogmerken beantwoord- de, met genoegen. Gy kost tog niets anders voort- brengen, dan °t geen goed was.. ` Op het voortbrengen van ’t Licht, gaat de groote Schep- per het voortgebragte dadelyk in orde fchikken ; en den ongevormden klomp des Aardryks ter vrugtbaarheid toes. - bereiden. — De twede dag breekt aan, breekt aan met grooten luister. Hy vangt aan met een verbazend ewrogt, een werk van eene oneindige Magt. - Het. odlyk bevel is vol Majefteit: —- ,, Daar zy een Uitfpan- s Zel!” — en op dat bevel ontftaat dat onmcetlyk Ruim, waarin zich millioenen Werelden , van eene ontzaggelyke grootte in hare kringen bewegen en draijen, zonder gevaar te loopen van tegens elkander te (tooten. šen Uit- fpanzel , van zulk eene wyde uitgeftrektheid, dat beroemde tarrekundigen ons verzekeren , dat een Kanon-kogel,. met dezelfde fnelheid , als by de affchieting „blyvende vodstvlie= gen, vier- en twintig millioenen Jaren werk zou hebben, eer hy deszelfs middellyn was ten einde gevlogen: — des dezelve , by. de Schepping. van den eenen Pool afgefchoo- ` ten, thans, (б verbazende uitgeftrektheid !) het zesduie zendfte gedeelte van dien weg пор "niet zou hebben afge- leid! — Wiens verftand, word piet.bedelmd by de over- ' Ca we- 372 BESPIEGR LING weging uwer Wonderen , by de overweging uwer groote y _uwer magtige Werken, ô Allerhoogfte ! Wie knielt, niet voor neder in het Dot met amtzag, en diepe еегЬіе- digheid ! ‚ dat onmetelyk Uitfpanzel vergadert de oneindige Ma- ker voorts eene menigte van dampen , die van het Aardryk in de beneden lugt opklimmen, Aldaar worden de bovenfte waterwolken, als in Schatkameren verzameld , om ze van daar, ter gepaste gelegenheid , weder іп verkwikke- . lyke en vrugtbare regendruppelen op het Aardryk neêr te zenden, om gras „kruid , en en „welig te doen groeijen. Dus maakte de groote Schepper eene ícheiding tus- fchen de bovenfte en benedenfte wateren, en zie daar het groote werk van den tweden dag volbragt. —— kien werk voorwaar, ’t welk ons niet minder dan dat van den eerften , in de eerbiedigfte geftalte , moet doen uitroepen: „‚ Waar- эу lyk onze God is groot —— Hy alleen doet wonderèn in ээ den Hemel boven, еп ор de Aarde beneden; daarom ə verkondigt het Uitfpanzel zyner handen werk 1" De парт van den tweden dag is verftreken , de dageraad van den derden breekt aan. Een Gebod gaat uit den mond des Allerhoogften. Het 15, Wateren , vergadert u van onder den Hemel , in u toegeíchikte plaat- fen: vormt u tot Zeën, tot Meiren en Rivieren, dat het Drooge zich vertoone, — — U heb ik gefchikt tot een Element van eene vrugtbaarmakende uitwerking; en tevens ter bewaringe voor millioenen чап Wezens , die et Drooge niet leven kunnen. it Gebod gi uit ‚en het gefchiedde van ftonden aan. gmg . Toen nu de Almagtige , met de Wateren eu het Drooge van één te fcheiden, het Aardryk tot eene vrugtbare plaats gevormd had; toen ging er aanttonds een ander Gebod uit van den grooten Schepper: ,, Dat nu Gras, en Kruid en ‚Boomen voortfpruiten uit de Aarde, en Vrugten teelen, as Elk naar 2упеп aart.” Almagtig bevel! —— Nadrukke- lyk woord der Opper-Majefteit! — - Dan de Aarde gehoor- zaamt.terftond., Het is nauwlyks uitgegaan uit den mond des ‘*Rllerhoogften , of zie daar, de Aarde brengt ‘voort Grasfcheutkens, Kruid zaad zaaijende, vrugtbaar Geboom- te , dragende Vrugten naar zynen aart; zie daar het Aard- ryk al aanftonds met een keurig Veldtapyt overdekt; met een Tapyt van bloemen, van welriekende kruiden en plan- теп; een Veldrapyt dat mer de fchoonfte kleuren pronkte, on tevens de verkwikkalyk(te en liefelyk{te geuren ademde. | et VAN GOD, ALS SCHEPPER. "een =-= Het Aardryk, nog maar voor twee dagen uit de hand des Scheppers gekomen, brengt nu aanftonds , op het hooge Gods-bevel , uit zynen ryken fchoot voort , voedende en ‘heilzame kruiden „` welriekende Planten en Heesters ,. {chaduwryk en vrugtdragend Geboomte, - En dit alles zal weldra dienen tot eene aangename verblyfplaars voor onderfcheiden foomen van Wezens; dien dit alles tot on- derhoud, voeding en verkwikking zal ftrekken.. Zo zorgde de Algoedheid voor levende en gevoelige We- zens e welke cedang op het Aardryk fonden te verfchynen ; op dat deze ve yuende aan niets zoyden gebrek lyden , maar allerwege een ryken overvloed aantreffen. Zo zorgde gy, 0 Algoede Albeftierder! reeds voor alle uwe levende en gevoelige Wezens , eer zy nog het Sin ont- vangen hadden! Ten dien einde had gy de liefelyke Len- te „деп alkoesterenden Zomer, en den vrugtdrageuden Herfst tot één Saifoen veréénigd, zo dat de verkwikkelyke Zoe mer- en Herfst-vrugten, іп de Bloemteelende Lente , geplukt konden worden. Welk eene onafmetelyke liefde en goedheid des Scheppers! in welke uitwerkingen ook wy, die, zo vele Euwen па de Schepping, eerst het ganwezen verkregen, tot op heden delen! — Ја, alverzorgeude Goedheid, wy zyn verzekerd, dat gy zoen reeds voor ons gezorgd hebt; gezorgd voor een ieder onzer in her byzon- der; en vast bepaald, dat wy, uwe Schepzelen, nu leven- de de bewyzen uwer goedheid ‚ uwer enveranderlyke Menschliefde , zouden ondervinden. — Want by U is gee- ne verandering; іп U is alles één; аап uw verftand is be- gin, midden noch einde, — Gy weet en bepaalt alle din- van Euwigheid. Wie bezeft hier, ô Algenoegzaam Оррегһеег! te regt uwe onbegrensde Goedheid, uwe onbeper е Almagt ! — Enkel op uw Godlyk woord, brengt het Aardryk alle die zoorten van Kruiden, Planten, Heesters en Boomen voort, welke wy ny op hetzelve aanteifen. Na dezen dag tog zyn "er gene nieuwe zoorten meer voortgebragt: —r daartoe was al bet Kruid voorzien met zad ӨК naar 2упер aart ‚ op dat ieder zoort zyns gelyken weer zou kunnen voorte brengen. En hoe verbazend groot is derzelver aane tal! — De beroemde Kruidkundige tinnaus heeft het Ryk der groeibaren gerangíchikt , in vies- en twintig verfchil lende С1а$ еп; die in zeer vele Rangen verdeeld worden , еп waaromtrent hy ans toont, dat de meeste dier verfchil- Jeude zoorten, nog weder hare onderzoorten hebben., Iz C 4 © Lo- Ф D 74 ` BESPIEGELING Ї,овкт, telt negen- en dertig zoorten alleen van Gras ; еп де beroemde nopoNeus vier- en twintig; van welke er mo- gelyk flegts êén , of twee , onder die van LOBEL opgenoemd, te tellen zyn. . De Kruidkenners hebben driehonderd zoorten van Mosch waargenomen. En hoe veeler= leie zoorten van Muur worden "er niet gevonden; mitsga- ders "van nog zo vele andere Kruiden; welke alle hier op te noemen deze Verhandeling veel te wydlopig zou ma- ken? Voeg hierby „dat men eene onnadenkelyke menigte van éénzoortige Kruiden allerwegen aantreft; by voorbeeld- het Mosch , het Gras en meer dergelyken , die by millioe= nen over. den Aardkloot verfpreid gevonden worden! —— Alle deze zyn ор het enkel bevel des Almagtigen uit het Aardryk voortgekomen, en elk ftofdeeltje, uit welke zy zyn zaamgefteld, heeft zich in zulken vorm gevoegd , als de Alwyze Schepper begeerde, die, aan elk Kruid, zyne byzondere gedaante gegeven heeft, waardoor het zich van alle anderen laat onderfcheiden. Dit zeker gaat alle verwondering te boven! De Alwyze Schepper, б ondoor- grondelyke diepte van kennisfe en wysheid! heeft, tot het allergeringfte deeltje сое alles door zyne Almagt еп Wys- heid zo befchikt, dat van het Mosch, en lage Muur, die зап den wand groeijen „тог den hoogen Ceder op Libanons ‘gebergte, geen enkel ftofje plaats genomen hebbe buiten Zynen wils daar er, tot het voortbrengen zo wel van °% eene als van °t andere dezelfde Almagt gevorderd word. Al het Kruid, alle Planten, al het Geboomte komt met zyne vrugten en met zyn zaadzaijend zaad uit het Aard- ryk voort, ор éénen dag. Een werk, met welks inftand- hou‘ing thans de aangename Lente, de koesterende Zo- mer, en de vrugtdragende Herfst word doorgebragt; dit werk gefchied nu op éénen enkelen dag! Vertelt gy He- melen de eer van uwen Maker; en gy Inwoners der Bo- vengewesten verkondigt zyner Бапаеп werk, — Gy alleen waart toen nog maar Aanfchouwers, de enige Ge- tuigen van dat groote werk des Almagtigen. Tot op dien tyd waren, er nog gene andere Wezens voortgebragt: — maar zy ftonden еегіапр te gerfchynen; zo dra het Aard- ryk bereid, en van alles: wel voorzien was. : Met dit groot werk loopt de derde dag ten einde. — Voorwaar een werk vol -Godlyke Majefteit; een werk, “улаг over ру, Ô Almagtige Wereldvotmer! in deszelfs befchouwing uw genoegen vond , om dat het goed wase i ` еп —— VAN GOD, ALS SCHEPPER. 375 Een werk, waarin ‘wy heden nog de zorg uwer Algoed- heid zo zigtbaar zien uitblinken; en in welks nut alle Stervelingen delen. (Het Vervolg by nadere gelegenheid.) WONDERLYKE HEELZALF. » | aat het wit van ееп Еі op eene Lei loopen; neem эз 2-бап een ик Aluin, groot genoeg om te vatten, an hebbende ééne platte гуе; en wryf daarmede, in ge- an melde Eiwit op de Lei, fomtyds vèrzettende, wegens ə de verbondenheid van het zelve, zo lange, tot dat "er an Eene Smoutachtige zalf uit voortkomt; beftaande alsdan, s uit Eiwit, Aluinzuur, en eenig wryfzel van de Lei; s zich wel wachtende, dat het wryven niet te lang ge- aa fchied , op dat hetzelve, door te veel vochtigheids van » het Áluin, niet te dun wordt, еп deszelfs оуегһеег- э» fchende kracht te veel aanneemt” č Dit met een mes daar afgenomen, en dik genoeg op ее- ne dubbele linnen lap gedaan, en zo over de wonde, hoe verouderd dezelve ook zg, been geleid , geneest zeer fchie- lyk en wonderbaarlyk. . ' EELER Zoo ver las ik op zekeren tyd, byna woordelyk , in één der kleine boekjes van Dr. LUDEMAN, na zynen dood uit- gekomen, juist toen myn’ oudfte Dochter, -door een on- kundig Heelmeester, aan eene brandwonde, byna raade- loos werdt. ` Ik, in defperatie,de bovengemelde zalf fchielyk vervaar- digende , gebruikte "er van drie à viermaalen verbindens, de eerftemaal 14 Etmaal, vervolgens iets minder; en be- vond, tot myne groote verwondering, de wonde , die ап- ders al vuil en zwart begon te worden , geneezen. De tweede Proef heb ik aan zeker Jongeling, die nog in leven is, bevonden. Dezelve had eenige vuurigheid ach- ter het eene oor aan de zyde des hoofds gekregen, en was zodanig verergerd, door verkeerde middelen en eenige ver- waarloozing. , dat het oor fcheen Ter af te zullen rotten. Toevallig kwam ik daar, toen zyne Ouders het zouden ver. binden, Ik kreeg verlof, om ‚ in hunne tegenwoordigheid, С 5 | e A 376 WONDERLYKE HEELKALE, de bovenftaande zalf te bereiden ‚ en er op te daens meg verzoek , dat zy het aldus maar zouden voortzetten. Ee» nen geruimen tyd daarna, de Vader met den Zoon agt- moetende, zeiden ze, dat die wonde, op een wonderlyke ze, zeer fchiclyk geneezen was. De derdemaal heb ik deszelfs heelende kracht op de vol- nde муе ondervonden : bovengemelde шупе oudfte ochter , kreeg boven het rechter oog „aan het voorhoofd, een drom van vuurige knobbeltjes, die door wryving , of yan zelfs, tot eene wonde van raauw vleesch wierden; en fchielyk zoo erg „dat ‘er vuil vleesch begon uit te wasfen: „———— Schoon ìk het in ° eerst niet achtte , zoo maakte ik er de gemelde zalf ор, en °t genas zeer fchielyk, ‚ Ten vierdemaale ‚kwam ik eens in bet huis van zekeren Predikant, wiens Zoon het eene been gewond had, ’ welk in den verloopen’ Winter door het vuur, volgens ge- woonte , deerlyk was gebrandmerkt geworden; en nu, door eenig verzuim, zeer dik en gloeijend, door byko- mende roos. Ор myne recommandstie, kreeg ik de toe- ftemming, om ‘er de gemelde zalf toe te bereiden; en aanftonds "er van gebruikende, zo gebeurde het eenige weeken daarna, dat ik een dankend bericht ontfing, van de zeer (chielyke geneezing. Insgelyks meldende , dat zy van de bereidde zalf iets hadden overgehouden ‚ en bet, zelve aan een meisje gefchonken, welks Vader een’ ou- de wonde hadt, die ‘er ook aanftonds van geneezen was. „Schoon ik meer gevallen konde aantoonen , zo zy deeze melding genoeg, om de algemeenheid der geneezing aan te toonen, Kundige Heelmeesters mogen de krachten deezer ingre- diënten aantoonen en toepasfen naar welgevallen; het zy voor my genoeg, die buiten dien kring geplaatst ben, het myne te hebben toegebracht. Hees, ttet tr ФТ y Indien de Heeren Schryvers der Algemeene Vaderland/: Letteroeffeningen kuanen goedvinden, om dit Bericht, eene plaats; і huu geleerd Mengelwerk,tot nut van het mensch- dom, te vergunnen; dan sal ik myne moeite ruim genoeg betaald rekenen, | Waarmede verblyve , enz. Hunnen geduurigen Leezer, М. JELLEN. Bonda , den 25 Mai, 1784. ALGEMEENE AANMERK. OVER DE WATERVOGELEN. 977 ALGEMEENE AANMERKINGEN OVER DE WATERVOGELEN. (Volgens den Heer DE BUFFON.) р: Watervogels zyn de eenige, die, by "tr genot van de Lugt en de Aatde , het bezit des Waters vocgen. Veelvuldige foarten, alle zeer talryk, bevolken de oevers. en de (randen; zy zwemmen op de Baaren, met zo veel еп meer gerustheids , dan zy in de Lugt vliegen; overal vinden zy overvloed van leevensonderhoùud, en een prooi die hun niet kan ontfaappen; om dien magtig te worden , breeken eenigen door de heen, en dompee len ’er zieh in 3 terwyl anderen alleen langs de oppervlak- te heen (сһеегеп met ееп fnelle of afgemeete vlugt , naar gelang van den afftand en de hoeveelheid der flachtotferen. Allen neemen zy deeze ‘beweegbaare hoofdftoffe als hun vaste woonftede; zy vergaderen daar in groote maatfchape pyem ‚ еп leeven gerust te midden der onweeren; zy fchy- men zelfs met de golven te fpeelen , zich aan ftormen bloot te geeven, zonder voor den ondergang te vreezen Zy verlaatea niet dan bezwaarlyk dit uitgekoozen vere муб en alleen op dien tyd dat de zorg voor hun Kroost hun aan den oever verbindt „en alleen toelaat, dat zy „Ьу tus{chenpaozen , te water gaan: Want zo ras de Eieren uit zyn, geleiden zg de Jongen na dit geliefd verblyf, ’t geen deezen ook welhaast kiezen, als overeenkomftiger met hunne natuur dan het Land. In de daad, zy kunnen daar blyven zo lang het hun behaagt, zonder van vog- úgheid. doordrongen te worden, of iets van hunne vlug- heid te verliezen: dewyl hunne lichaamen, zagtlyk onder- fKeund, in °t zwemmen uitrusten, еп de kragten, door "e vliegen uitgeput, ras wederkrygen. De lange donkere nagten , of aanhoudende ftormen , zyn de eenige tegenhe- den met welken zy te worftelen hebben, en hun Good, zaaken, by wylen,de Zee te ruimen. Zy dienen dan tot voorboden of liever tot tekens voor de Zeelieden, hun aankundigende ‚ dat ze naby land zyn;niet te min is dec- ze verkenning. dikwyls zeer onwis, veele deezer Vogelen begeeven zich zomtyds zo diep in Zee, dat de bedrecven Zeeheld cook vermaant het vertoon der Watervogelen niet aan te merken als een zeker teken van landnadering : en ы 378 ALGEMEENE AANMERKINGEN en alles, wat men uit de berigten der Zeelieden kan op- maaken , is, dat de meeste deezer Vogelen alle nagten niet ftrandwaards keeren , еп dat, wanneer zy, op hum overtocht of wederkomst, eenige rustplaats noodig hebben , zy dezelve vinden op klippen, of zelfs op °t water drye vende flaapen (*). De Lichaamsgeftalte en de Ledemaaten deezer Vogelen wyzen genoegzaam uit, dat zy tot zwemmen gefchaapen, en natuurlyke Bewoonders van de vloeibaare Hoof zyn. Het Lyf is geboogen en rond, gelyk het onderst van een fchip, en °t is, misíchien, van de Lyfsgeltalte der Wintervogelen, dat de eerfte Scheepmaakers, de ge, daante hunner Schepen ontleend hebben; de Hals verheft ' zich op ееп uitfteekende borst, en verbeeldt zeer wel het voorfchip ; hun korte Staart , geheel in een vederbosch vergadert, dient tot een roer; hunne breede en gevliesde Pooten doen den dieust van weezenlyke riemen; het digte en vetagtige Dons, het goniche Lyf bedekkende, is een natuurlyk fmeerzel, ’t geen hun ondoordringbaar maakt voor vogt, en teffens te ligter op de oppervlakte des Wa- ters doet dryven. Men heeft opgemerkt, dat de Vogels, in heete Landen, daar mede ilegts middelmaatig . gedekt zyn : terwyl die van kouder Gewesten, en boven al die ‚ zonder ophouden over ’t water vliegen , cene ontzaglyke menigte pluimen hebben, van welke ieder dubbeld is р. —— Dit alles maakt flegts een gedeelte uit van de Vere mogens, door de Natuur aan deeze Vogelen, tot het ver- blyf in °t water, gefchonken. Hunne natuurlyke Geaart- heden ftrooken volmaakt met die Vermogens, desgelyks hunne Leevenswyze ; nergens fcheppen: zy zo veel ver- maaks als їп het water; zy fchynen te vreezen zich opt land neder te zetten; de miníte fcherpheid van деп grond kwetst hunne pooten, zagt geworden door de gewoonte „van fteeds eene vogtige oppervlakte te drukken ; -kortom het- Water is voor hun een plaats van rust en vermaak, waar zy alle bunne beweegingen gemaklyk verrigten, alle bedryven met vaardigheid en bevallig volvoeren. Ziet dee- ze Zwaanen zagtlyk zwemmen, of vol majefteit de golven klieven: zy fpeelen , zy verheffen zich, zy duiken „ en ko- . men (*) FORSTER, Second Voyage de Cook, Tom. I. p. 107. Tom. П. р. 91. Suite. du fecond Voyage de Cook, Tom. V. р. 192. (t) FoRsTER , Suite du fecond Voyage de Cook. Tom. V. р. 181. t "OVER DE WATERVOGELEN, - 379 тел weder te voorfchyn mer aangenaame beweegingen : de bevalligheid is-een trek , die ons meer treft, dan die van Schoonheid. E : ` Het leeven: der ` Watervogelen is vreedzaafner, en aan minder :moeilykheden. onderhevig, dan dat van andere Vo- ' gelen; zy oefenen minder kragts om te zwemmen , dan ~ andere om te vliegen; de-Hoofdftof , welke zy Беуоо- nen, verfchaft hun {teeds voedzel; zy ontmoeten ’t zelve _ veeleer dan zy het zoeken; de golvende baar voert het ‚kran aan; zy neemen het zonder moeite: dit gemaklyk en | gagt leeven fchenkt деп Watervogelen de fchuldloosfte ee, den en vreedzaamfte hebbelykheden. leder foort voegt zich. byeen door ’t gevoel vaa onderlinge liefde: geen deëzer Vogelen tast zyns gelyken aan , geen maakt een anderen Vogel ten flachtofter, еп іп deeze groote en gee ruste Maatfchappy ontdekt men niet dat de fterkfte de wakkere moeite aandoet; zeer veel verfchillende van die’ Dwingelanden der Lugt en der Aarde, die hun Ryk niet ‘doortrekken.dan ош te verwoesten, altoos met huns ge- A7 in oorlog leeven, en hun tragten te verdelgen. De ederde Waterbewoonders zyn overal met elkander in vrede „ven bezoedelén zich niet met het bloed hunner foortgenooten; en als ° ware °t geheele СеПасһе дег Vo- gelen ontziende , houden zy zich te vrede met een min ede} voedzel’; hunne kragt en wapenen niet gebruikende dan tegen het veragtlyk geflacht van kruipende Schepzelen en de Поште Visfchen:; Niettemin hebben de meesten deezer ‘Vogelen, by eene groote graagte om te eeten , de ' middelen‘ om daar зап te voldoen: in veele (oorten is de binnenkant van den Bek met vry fcherpfnydende tanden voorzien , zo dat de eens gevatte prooi het niet konne ontfnappen; de meeste zyn verflindender dan de Landva- len, en men móet erkennen, dat er eenigen zyn , wier maak zo weinig kiesch is,dat ‘ze met gretigheid op kren- gen, en de ingewanden van allerlei dieren , aanvallen. Het talryk Gellacht дес Watervogelen moeten wy in twee groote Huisgezinnen verdeelen: want naast de zoda- nigen, die Zwemvogelen zyn met. gevliesde Pooten „ heeft’ de Natuur de Strandvogelen geplaatst, met verdeelde Klau- wen ; Schoon deezen in geftalte verfchillen , hebben zy nogthans. verfcheide оуегеебкотіїеп тег de eerstgemelden , en eene eenigzins gelyke leevenswyze. Zy. zyn, om 20 te {preeken, in een anderen. vorm, gegooten ; bun Lichaam is dan, verheeven van geftalte.;.hunne Pooten, van vlig= zen 98ò `" ALGEMEENE AANMERKENGEN zen ontbloot, laaten niet toe dat zy zieh in °t water dom len en daarin onthouden: zy kunnen alleen de oever ewoonen 5 zeer lange fchenkels еп een uitgeftrekten hals hebbende, begeeven zy zich in watesen , en wan- delen dezelve met een ftaatlyken tred door; zy zoeken en vinden zo het voedzel ’t geen hun aanftaat. Zy zyn, om zo te (ргеекеп, tweeflachtige ‘Dieren, ор de grenzen van Aarde en Water geplaatst,om daar eene leevend foort uit te maaken , of liever, om in deeze foort een overgang op te leveren, waar: іп de verfchillende hebbelykheden , ont- ftaande uit de onderfcheide gedaanten in de geheele be. zielde wereld , in elkander ee Dus hebbe men, in de ontza groote bevolking. der Lugtbewoonderen, drie Staaten , of drie verschillende Ver. blyven. Aan deezen fehonk de Natuur de Aarde, aan enen vergunde zy het Water ter woonftede , en phat- е, ten zelfden tyde, tusfchenfoorten , е :grenzen deezer twee Hoofdftoffen ; ten einde het ор alk plaatzen voortgebragt, en onder alle mogelyke gedaanten veranderd , of ‘er geen vak openbleeve, waar. men iets aan de rykheid der Nateure zou en toevoegen „ af, meer ftoffe verlangen , om onze verwondering over de beftaande V Menigmaal hebben wy gelegenheid gehad en еп Wy geregen ge om aan merken, dat geene foort van Viervoetige Dieren van Zuiderdeel van een der Vaste landen, zich in het andere bevindt , en dat de meeste Vogelen,ondanks het voorregt ván te kunnen vliegen, deeze algemeene wet miet hebber kunnen overtfeeden: dan die wet geldt hier niet meer. 