Geschiedenis van het buddhisme in Indië
45. Elk mondvol zonder tussengepompen te verorberen. 46. Niet zó te eten dat men een prop achter de kaken maakt. 47. Niet met de handen te schudden bij 't eten. 48. Niet de rijst te vermorsen bij 't eten. 49. Niet de tong uit te steken bij 't eten. 50. Niet te smekken bij 't eten. 54. Niet te slobberen bij 't eten. 52. Niet de handen af te likken bij 't eten. 53. Niet de schaal af te likken bij 't eten. 54. Niet de lippen af te likken bij 't eten. 55. Niet met een morsige hand de waterkan aan te vatten. 56. Niet het met rijst vermengde water waarin de schaal afgewassen is binnen 's huis uit te gieten. 57. Geen preek te houden tot iemand die een zonnescherm in de hand houdt, tenzij de man ziek is. 58. Geen preek te houden tot iemand die een stok in de hand draagt, tenzij de man ziek is. 59. Geen preek te houden tot iemand die een mes in de hand heeft, tenzij de man ziek is. 60. Geen preek te houden tot iemand die een wapen in de hand heeft, tenzij de man ziek is. 61. 61. Geen poos te houden tot iemand die slippers aan heeft, tenzij de man ziek is. 62. Geen poos te houden tot iemand die sandalen aan heeft, tenzij de man ziek is. 63. Geen poos te houden tot iemand die in een voertuig (of op een rijbeest) zit, tenzij de man ziek is. 64. Geen poos te houden tot iemand die te bed ligt, tenzij de man ziek is. 65. Geen poos te houden tot iemand die met gekruiste beenen (of armen) zit, tenzij de man ziek is. 66. Geen poos te houden tot iemand wiens hoofd met een tulband omwonden is, tenzij de man ziek is. 67. Geen poos te houden tot iemand wiens hoofd verhuld is, tenzij de man ziek is. 68. Niet, terwijl men zelf op den grond zit, tot iemand die op een stoel zit een preek te houden, tenzij de man ziek is. 69. Niet, terwijl men zelf op een lageren stoel zit, tot iemand die op een hogeren zit een preek te houden, tenzij de man ziek is. 70. Niet staande een preek te houden tot iemand die zit, tenzij de man ziek is. 74. Niet tot iemand achterwegen men loopt een preek te houden, tenzij de man ziek is. 72. Geen preek te houden tot iemand die op den weg is, als men zelf op een zijpad (en: hobbelig pad) loopt, tenzij de man ziek is. 13. Niet staande zijn gevoeg te doen of water te lozen, tenzij men ziek is. 14. Niet op het groen zijn gevoeg te doen, of water te lozen, of te kwalsteren, tenzij de man ziek is. 15. Niet in het water zijn gevoeg te doen, water te lozen, of te kwalsteren, tenzij de man ziek is. 21 Met artikelen 57—72 komen in C. overeen 100, 96, 97, 99, 57—59, 87, —, 54, 55, 88, 89, 86, 90, 91. DE SANG IH A. 109 Hiermee, E. B., zijn de zaken die tot een beschaafde opvoeding behooren, opgenomen. Ik vraag u dus, enz. De Chineese redactie telt, gelijk reeds aangestipt is, 100 artikelen. Die grotere uitvoerigheid is niet te wijten aan een grotere rijkdom aan voorschriften omtrent kleeding, voeding, enz., maar aan de toevoeging eener reeks artikelen, van 60—85, welke alle betrekking hebben op het decorum dat men ten aanzien van gewijde plaatsen in acht heeft te nemen. Ter wille der volledigheid laten wij die voorschriften hier volgen. ` DU. Niet in eenen tempel te wonen, tenzij om die te bewaken. 61. Geen voorwerpen van waarde of geld in eenen tempel te verbergen, tenzij om ze te bewaken. 62. Niet met leeren schoenen aan de voeten eenen tempel binnen te treden. 63. Niet met leeren schoenen in de hand eenen tempel binnen te treden. 64. Niet met leeren schoenen aan de voeten eenen tempel om te wandelen. 65. Niet met laarzen aan de voeten eenen tempel binnen te treden. 66. Niet met laarzen in de hand eenen tempel binnen te treden. 67. Niet onder eenen tempel te eten en de grond vuil te maken. 68. Niet met eenen lijkbaar of doodkist onderlangs eenen tempel te gaan. 69. Geen lijkbaar of doodkist onder bij eenen tempel neder te zetten. 70. Geen lijk onder eenen tempel te verbranden. 71. Geen lijk vóór eenen tempel te v. 12. Geen lijk om een heen te dragen of het aan een der vier zijden te verbranden, zodat de reuk het gebouw binnendringt. 13. Niet de kleederen of het bed van een dode onder een tempel toe te laten, dan wanneer ze van alle 'onreinheid gezuiverd en behoorlijk bewierookt zijn. 14. Niet zijn gevoeg te doen onder bij een tempel. 15. Niet z. g. te d. met het gelaat naar een tempel gekeerd. 16. Niet z. g. te d. aan een der vier zijden van een tempel, zodat de stank er kan binnendringen. 17. Niet met een Buddhabeeld een geheim gemak binnen te gaan. 18. Niet de tanden te reinigen onder een tempel. 19. Niet de tanden te reinigen met het gelaat naar een tempel gekeerd. 20. Niet de tanden te reinigen aan een van de vier zijden van een tempel. 21. Niet te spugen onder een tempel. 22. Niet te spugen met het gelaat naar een tempel gekeerd. 23. Niet te spugen aan een der vier zijden van een tempel, als men er voorbijgaat. 24. Niet op de hurken te zitten in de richting van een tempel. 25. Geen Buddhabeeld in een lager vertrek te plaatsen dan waar men zelf woont. Behalve deze reeks van bepalingen zijn er nog drie artikels van anderen aard, welke in den Palitekst ontbreken. In deze drie wordt voorge schreven: de handen niet aaneengesloten te houden, wanneer men langs den weg loopt; geen takken van boomen boven het hoofd te houden, behalve bij grote hitte; den bedelpot niet in een linnen zak te stoppen of boven aan een stok te dragen, maar hem met een band over de schouder te dragen. 10. OVER ZAKEN DIE TE PAS KOMEN BIJ HET SUSSEN VAN GESCHILLEN. Nu E. B., komen de 7 zaken die te pas komen bij het sussen van geschillen in behandeling. Ter sussing en beslechting van geschillen die zich af en toe kunnen voordoen, moet men: 1, aan iemand na verschijning voor de vierschaar het recht toedienen; 2. na herinnering (aan het gepleegde feit of de plicht des gedaagden) het recht toedienen; 3. zonder dwaling het recht toedienen; 4. den eisch (tegen den gedaagde) instellen; 5. de stemmen opnemen; 6. het vonnis tegen den schuldige uitspreken; 7. gras er over laten groeien. 1 No, 93—95. Naar de verhalen in Culla-W. 4, 1—14 zouden de vermelde zeven punten evenzo... DE SANG HA. 1414 Hiermede, E. B., zijn de zeven zaken die te pas komen bij het sussen van geschillen opgenoemd. Ik vraag u dus enz. Verder volgt een korte opsomming van de afgehandelde Titels, zooals wij die reeds aan het einde van den 34e Titel aangetroffen hebben. 11. REGLEMENT VOOR NONNEN. Het Prentimoksha der nonnen is geheel en al op dezelfde leest geschoeid als dat der monniken, heeft hetzelfde aantal afdeelingen of Titels, en is grootendeels eensluidend. Dit geldt inzonderheid van de regels van fatsoen en de geestelijke rechtspleging. In de overige Titels hebben verschillende artikelen die wijzigingen ondergaan welke uit de aard der zaak vanzelf voortvloeien. Enige voorschriften moesten vervallen, om verklarbare redenen; sommige zijn toegevoegd. Soms, doch volstrekt niet altijd, zijn de beweegredenen welke de opstellers van het reglement er toe geleid hebben bijzondere bepalingen voor de nonnen op te nemen, na te gaan. De volgorde der artikelen in de twee reglementen vertoont grote afwijkingen, zonder dat de oorzaak daarvan zich gemakkelijk laat verklaren. Daarentegen is de berekening van het aantal artikelen in de teksten ongelijkmatig; in de eenen worden bepaaldelijk vier hoofdveel manieren zijn waarop een geschil beslecht wordt. Doch klaarblijklijk zijn het slechts de zeven fasen van één proces. Het bewijs is in den Culla-W zelf te vinden, nl. 1, 2 en 18; met samkhya-winaya, sati-winaya en amoghavijnaya komen overeen. Dan volgt het voorstel van den Advokaat, in casu den redenaar van ’t kapittel, welk voorstel altijd een eisch bevat. Daarop wordt aan de vergadering gelegenheid gegeven om haar stem uit te brengen; daarop wordt door den redenaar het vonnis afgekondigd. In M. wijkt de volgorde der onderdelen eenigszins af, daar No. 4, pratijna-karaka, naar het einde overgebracht is; de reden van die verplaatsing is niet moeilijk te gissen: de term kan betekenen uitvoering van den eisch, en men heeft dit opgevat als „uitvoering van het vonnis”. De volgorde in C. is weerom anders; voor ’t overige is of die redactie onbruikbaar, of de Engelse vertaling heeft ze onherkenbaar gemaakt. 3. Wij kunnen hier alleen van de Paliredactie spreken, daar ons geen andere toegankelijk is. Bij Minajew Prat. p. 94 en Sutta-W. II, p. 211, etc., waar de cijfers voor 't aantal hoofdzonden, zaken die tijdelijke uitsluiting ten gevolge hebben, verbeurdverklaring, enz., achtereenvolgens opgegeven worden als IV, XVII, XXX, CLXVI, VIII, in het geheel 225. 112 DE SANGHA. zonden opgesomd, in den anderen acht, namelijk dezelfden welke in het reglement der monniken voorkomen en daarenboven nog vier andere. De inhoud deze eigenaardig voor nonnen noodzakelijk geachte voorschriften is als volgt: 1. Als een non, wulpsch, zich laat welgevallen dat een wulpsch manspersoon haar lichaam, onder den schouder en boven de knie, aanroert, of betast, of pakt, of aanraakt, of drukt, begaat zij een hoofdzonde, en wordt uitgestooten. 2. Als een non met opzet een andere non welke een doodzonde begaan heeft noch zelve berispt noch bij de gemeente aanklaagt, en eerst later, onverschillig of de schuldige nog leeft, of dood, of uitgestooten of tot een andere gezindheid overgegaan is, verklaart: "Ik heb vroeger wel geweten hoe die non was, maar omdat zij een zuster (in den geloof) was, wilde ik haar noch zelve berispen, noch bij de gemeente aanklagen," dan begaat ook zij een doodzonde enz. 3. Als een een en een monnik die door een voltallig en eenstemmig kapittel in den ban is gedaan volgens wet, recht en bevel des Meesters, volgt, terwijl hij onverschillig en onboetvaardig blijft en door de anderen geschuwd wordt, dan moeten de nonnen in dezer voege tot haar spreken: „Die monnik, eerwaarde zuster, is door een voltallig en eenstemmig kapittel in den ban gedaan, volgens wet, recht en bevel des Meesters; hij blijft onverschillig, onboetvaardig en wordt door de anderen geschuwd; volg hem niet, eerwaarde zuster.” En indien de non, zóó toegesproken, volhardt, moet zij tot driemaal toe aangemaand worden om zich te bekeren. Komt zij tot inkeer bij de derde aanmaning, dan is het goed; zoo niet, dan begaat zij enz. 4. Als een non, wulpsch, zich laat welgevallen dat een wulpsch manspersoon haar bij de hand of bij den tip van haar mantel vat, of met haar staat te praten, of als zij naar een rendez-vous gaat, of toelaat dat een man haar bezoekt, of in het verborgen bij hem gaat zitten, of hem enz. Ter wil van haar lichaam overgeeft opdat hij ongerechtigheid zou plegen, begaat zij een doodzonde enz. Dit zal voldoende zijn als proeve van het geheel, en kan tevens tot bewijs dienen dat het reglement der nonnen in geest, strekking en vorm met dat der monniken overeenkomt. Ook de uiterlijke omstandigheden, welke volgens de heilige schrift aanleiding gegeven hebben tot de uitvaardiging der voorschriften, zijn geheel gelijkvormig aan de voorvallen waaraan het Pratimoksha der monniken zijn ontstaan te danken heeft. Het verschil is alleen dit, dat wij in stede van de Zessen telkens zes nonnen ontmoeten, die onvermoeid gezamenlijk in de weer zijn om allerlei grotere en kleinere wanbedrijven te verrichten en zodoende bouwsteenen bij te dragen voor het Prâtimoksha. Groote verdienste, zij het ook niet rechtstreeks, verwierf zich ook zekere non welke als Leelijke Nandâ bekend staat ter onderscheiding van een andere, Mooie Nandâ geheeten. Het meest verrassende in de geschiedenis van al die personages is misschien wel dit, dat zij, behalve een gansche menigte van overtredingen van minderen aard, ook frisch weg doodzonden bedrijven, zonder dat het hun deert en zonder dat zij er iets te minder om zijn. De Zessen zijn dieven en moordenaars, de zes nonnen hoeren, Leelige Nandâ overtreedt art. 2 en 3, zooeven medegedeeld, en toch blijven zij in de gemeenschap. Oppervlakkig zou men mogen denken dat voor die feiten een verklaring te vinden is in de theorie, dat aan iemand die voor de eerste keer zondigt de zonde vergeven wordt, doch zulk een theorie is in strijd met de bewoordingen van het reglement en de priestergelofte? Soms zou men geneigd zijn het besluit te trekken dat het reglement zuiver voor de leus bestond, zo lezen wij ergens dat de Zessen eens een diefstal begingen. Zij gevoelden zich onaangenaam er over, voelden iets wat naar wroeging zweemt, bij de gedachte dat de Heer een regel van tucht over diefstal had voorgeschreven en of zij soms een hoofdzaak hadden overtreden. Zonder bedreven hadden. Het geval wordt den Meester gemeld, die in den gewoonnen vorm verklaart: "Gij hebt een doodzonde begaan, monniken". Daarbij bleef het. Indien men wil veronderstellen dat dergelijke verhalen historisch zijn, dan volgt, dat reeds ten tijde van den stichter der Orde het reglement dezelfde kracht had, als bijv. de tractaten der Europeesche diplomatie. Verwerpt men die verhalen als verzinsels, dan blijven ze toch hun waarde behouden als onwraakbare getuigenissen van de mate van ernst, waarmee de broederschap "de Heeren" geboden beschouwde. Het Pratimoksha der nonnen is opgesteld nadat de redactie van het reglement der monniken voltooid was, doch draagt geenszins de kenmerken van tot een jonger tijdperk te behooren. Zoowel in de een, als in de andere verzameling wordt gewag gemaakt van andere geestelijke Orden. Een artikel waaruit ten duidelijkste blijkt dat de dochters van Cakya ten tijde van de uitvaardiging of redactie van het reglement, niet de eenigste geestelijke zusterschap vormden, is art. 7 van de afdeeling over zaken welke een tijdelijke uitsluiting ten gevolge hebben, van dezen inhoud: "Als een non in drift en wrevel zich in dezer vogue uitlaat: ik verzaak de Buddha, ik verzaak de Dharma, ik verzaak de Sangha, ik verzaak de leer; zijn dan de dochters van Cakya de eenigste vrouwelijke asceten? Er zijn ook wel andere vrouwelijke asceten die eerbaar, nauwgezet, leerzaam zijn; bij die wil ik een leven van kuischheid leiden”; dan moet die non door de zusters in dezer vogue vermaand worden: "Zeg dat uit, eerwaarde zuster, dat gij den Buddha verzaakt, den Dharma verzaakt, den Sangha verzaakt, enz. (als boven); houd op, eerwaarde zuster; een goede leer is de Dharma; leid een leven van kuischheid om een einde te maken aan de ellende." En als die non, zoo toegesproken door de zusters, volhardt, moet zij tot driemaal toe aangemaand worden om zich DE SANGHA. 115 te bekeren. Komt zij bij de derde aanmaning tot inkeer, dan is het goed; zoo niet, dan maakt zij zich schuldig aan een feit dat verwijdering, tijdelijke uitsluiting van de gemeenschap ten gevolge heeft.” 12. GEESTELIJKE STRAFFEN EN DWANGMIDDELEN, De kerkelijke straffen en dwangmiddelen, waarvan in het reglement herhaaldelijk sprake is, onderscheiden zich in 't algemeen door bijzondere zachtheid, al verschilt natuurlijk de graad van gestrengheid naar gelang van het gepleegde wanbedrijf. Die zachtheid mag ten deele worden beschouwd als een uitvloeisel van den geest der broederschap, maar zeker niet minder als een noodzakelijk gevolg van de onmacht eener geestelijke Orde om draconisch te straffen, waar haar de arm van de wereldlijke macht niet ten dienste staat. Waar het Buddhisme staatsgodsdienst is geworden, gelijk in Burma en Siam, worden vergrijpen tegen de geestelijke tucht en kerkelijke dwalingen meermalen van de koning met den dood gestraft. De strengste straf is onherroepelijke uitstooting, welke toegepast wordt of moet worden op hem of haar die zich aan eene der hoofdzonden heeft schuldig gemaakt; in een enkel geval wordt de aanstaande monnik voor goed weggejaagd. * 'Voorts worden alle klassen van personen aan wie de toetreding tot de broederschap en de wijding tot priester is ontzegd, wanneer zij bij ongeluk of ter sluiks aangenomen zijn, onherroepelijk uitgestooten. Deze straf is eigenlijk de eenige criminelle; de andere straffen hebben het karakter van correctieele, of van dwangmiddelen. Onder de correctieele straffen neemt verbanning de eerste plaats in. Ze wordt toegepast, althans in de legende, op het geval dat geestelijken een schandelijk levensgedrag leiden, zulk een geval als bedoeld in den In ’t begin van deze eeuw werden de aanhangers eener metafysische secte, welke alleen den Abhidharma erkende en de overige boeken der heilige schrift als een compilatie van fabels en allegorieën verwierp, op last des konings ter dood gebracht; Hardy E. M. 381. Afd. Pâcittiya, art. 70. De Sangha. Titel over Sanghadisesa, art. 13. Uit de vergelijking van dit art. met de historische toelichting moet men opmaken dat verbanning en tijdelijke uitsluiting op hetzelfde neerkomen. De verbanning kan opgeheven worden wanneer de schuldige zich boetvaardig toont, en gedurende een niet nader bepaalden termijn geen nieuwe overtredingen begaat. Wil hij zich echter niet beteren, dan blijft de verbanning duren en heeft hij het zichzelf te wijten dat de hem opgelegde straf feitelijk overgaat in uitsooting voor goed. Moeilijk van verbanning te onderscheiden is tijdelijke verwijdering, met een algemeenen naam uissâra geheeten. Ze kan van verschillenden aard en duur zijn. Gewoonlijk bestaat ze in een pariwâsa, een afzondering, arrest, of proeftijd gedurende 5 of 40 dagen. Zondigt iemand in dat tijdsverloop op nieuw, dan moet hij de straf van voren af aan beginnen. Als een mindere straf geldt het mânatta, een zesdaagsche boete, die toegepast wordt bijvoorbeeld in het geval voorzien in de afd. Sanghadisesa, art. 1. De overtreder moet beginnen met zijn zonde te bekennen en in behoorlijken vorm zelf verzoeken de zesdaagsche boete te mogen ondergaan. Ten dien einde verschijnt hij voor het kapittel, werpt zijn kleed over de eenen schouder, valt deemoedig voor de voeten der oudere geestelijken ter aarde, en zegt dan, in gehurkte houding en aangeklede handen: "Ik heb, eerwaarde heeren, een overtreding begaan (aanduiding van het feit), welke ik niet verheimelijk; ik verzoek het kapittel, mij een zesdaagsch Mânatta voor die overtreding, die ik hier bekend heb, op te leggen." Nadat hij dit verzoek tot driemaal toe herhaald heeft, doet de monnik-redenaar een daartoe strekkend voorstel aan de vergadering, tot driemaal toe, waarop het verzoek wordt ingewilligd, tenzij een dergelijke overtreding in de geschiedenis, Acwajit en Punarwasuka, niet verbannen, maar verlaten; zij blijven wonen ter plaatse waar zij zich bevinden, terwijl de broeders hun gezelschap ontvlieden. Niettemin duidt de term (paböđjaniya-kamma) ondubbelzinnig verbanning aan. 23. Calla-W. 1, 16. 3 Sommet court, en cas de strafe euittevège, mánatta. DE SANGHA. 41471 se met daartegen verheve. * Indien de schuldige zijne overtreding geheim houdt, wordt hem eerst parijâsa opgelegd, van één dag of langer, al naarmate hij korter of langer zijne zonde verheimelijkt heeft. Na afloop van den straftijd wordt de zondaar door eene kapittelvergadering in eere hersteld, mits na behoorlijke aanvrage van zijnen kant. Iets van denzelfden aard als de verbanning is de ban of excommunicatie (utkshepana), welke toegepast wordt in gevalle een schuldige zijn ongelijk niet wil inzien en hardnekkig weigert zich te beteren. Zulk een geval is bedoeld in Prâtim., Tit. Pâcittiya, art. 68. Opheffing van de ban kan altijd plaats hebben, zoodra de schuldige tot inkeer komt en in behoorlijken vorm eene kapittelvergadering om die opheffing verzoekt. Andere middelen ter handhaving van tucht zijn waarschuwing en ’t stellen onder voogdij. Het eerste wordt aangewend tegen twistzieke geestelijken, die de eendracht onder de broeders in gevaar brengen; tegen domme en onwetende monniken die zich onophoudelijk aan overtredingen schuldig maken en niets verdienstelijks hebben; tegen geestelijken die op al te gemeenzamen voet met burgers verkeeren en in verkeerde gezelschappen komen, alsook tegen geestelijken die niet genoeg de voorschriften van zedelijkheid en goed gedrag in acht nemen, of wel door eigenwijsheid tot onrechtzinnigheid vervallen, of smadelijk van den Buddha, de Wet en de Kerk spreken. Alvie eene officiële waarschuwing ontvangt, verliest, tijdelijk, de voorrechten aan zijn stand verbonden, als daar zijn: het wijden van candidaten, het houden van leerlingen en kweekelingen, het richting van toespraken tot de nonnen, de omgang met de broeders. Als iemand zich behoorlijk gedraagt en betterschap toont, mag hij aan eene kapittelvergadering plechtig verzoeken dat zijn straf opgeheven wordt. Het stellen onder voogdij bestaat daarin, dat iemand in zijne vrijheid 2 Het opleggen der straf, niet het ondergaan er van, gelijk Childers Pali Dict. 235 meent, heet m4nattam dd, zooals o. a. blijkt uit Culla-W. 8, 1, waar de formaliteit be- schreven wordt. 3 Culla-W. 1, 5. 118 DE SANGHA. Van beweging verkort en onder het toezicht geplaatst wordt van andere geestelijken van beproefde deugd en algemeen erkende wijsheid. Wij vinden vermeld dat dit middel werd toegepast op een dommen, onwetenden monnik, die zich onophoudelijk aan overtredingen schuldig maakte en zich door niets verdienstelijks onderscheidde; in een geval dus waar ook waarschuwing te pas komt. Soms bestaat de bestrafting van de schuldige daarin, dat het kapittel hem de verplichting oplegt om bij de beleedigde persoon vergiffenis te vragen. Zulk een verplichting om excuus te vragen wordt een geestelijke opgelegd wanneer hij een leek beleedigd heeft. Hier en daar wordt er gewag gemaakt van een dwangmiddel dat een voudig danda, d. i. straf, genoemd wordt. Zij heeft ten gevolge dat een monnik alle aanspraken verbeurt om door de nonnen met eerbied bejend te worden. Het waren wederom de Zessen, die zich deze straf op de hals haalden, uithoofde van de verregaande onwelvoegelijkheid waaraan zij zich schuldig maakten. Het blijkt niet dat de straf de Zessen deerde, evenmin als de tijdelijke verduistering der zes dwaalleeraars bij het grote mirakel van Crâwasti in staat was hun later vijandig optreden te verhinderen. Een veel geduchter straf dan de eenvoudige danda is de brahma-danda, een soort van geestelijke vloek, waarvan in brahmaanse geschriften meermalen gewag wordt gemaakt. Wat iemand verricht moet hebben om den brahma-danda te verdienen, wordt niet bericht; we lezen slechts dat de Buddha vóór zijn Nirvana aan Ânanda opdroeg de monnik Channa met die straf te treffen. Ânanda, hoe vertrouwelijk ook sinds 20 jaar. Het kan vreemd schijnen dat de Meester de straf niet zelf voor zijn verscheiden liet voltrekken, doch het is een vaste regel dat hij buiten alle kerkelijke handelingen blijft. Zoo bijvoorbeeld stelt hij wel de Sabbathviering in, gehoord het vertoog van Bimbisara, maar neemt er zelf nooit deel aan. Hij predikt en laat zijn verkwikkend geestelijk licht schijnen; hij trekt van de een naar de andere vihara, eet op maaltijden, ziet, dankzij zijn hemels oog, alles met den Meester omgaande, had blijkbaar van zijn leven nog niet van zulk een straf gehoord, want hij vroeg waarin die bestond. Hij kreeg tot bescheid: dat niemand Channa zou mogen toespreken, vermanen of onderrichten. Het is dus een soort van doodverklaring. Geen wonder dan ook dat Channa, toen hij uit de mond van Ananda vernam dat de Congregatie die straf over hem uitgesproken had, verpletste aarde stortte. Gelukkig kwam hij later uit zijn bezwijming weer bij, zodat hij gelegenheid had om in verloop van tijd een groot heilige te worden. Dit hield de vloek van zelf op en was het dus onnoodig hem plechtig daarvan te ontslaan. Tot de tuchtmiddelen behoort ook de biecht. In theorie moeten alle overtredingen die in 't reglement opgesomd worden openlijk gebiecht worden in de halfmaandelijksche bijeenkomsten. Immers aan het einde van elk van de titels wordt aan de vergadering de vraag gericht of een van hen zich aan dit of dat feit heeft schuldig gemaakt. Omdat men echter verplicht is een overtreding onverwijld te bekennen, en dus niet altijd wachten kan tot dat de halfmaandelijksche bijeenkomst plaats heeft, laat het zich verklappen dat iemand bij overtredingen, althans bij die van minder aanbelang, volstaan kon met zich te vervoegen bij eenen ouderen monnik en bij deze te biechten. Gewoonlijk geschiedt dit in dezen vorm, dat de biechteling, geknield en de aaneengesloten handen eerbiedig opgeheven, zegt: »E. B., ik beken hier alle zonden die ik bedreven heb; ik vraag u vergiffenis”; waarop de biechtvader antwoordt: »Het is goed; draag zorg dat gij de voorschriften der Wet niet overtreedt, en tracht in het vervolg ze getrouw na te komen». Een bepaalde boete wordt er niet opgelegd. Wat er op de wereld en in de gemeente gebeurt, maar blijft verder buiten het gewoel, behalve eenmaal, toen hij de twistende monniken wilde verzoenen, en zelfs dit is geen kerkelijke handeling; vgl. Dl. I, bl. 159. l Culla-W. II, 12; 15. 23 Bigandet II, 284; Hardy E. M. 145. 120 DE SANGHA. HOOFDSTUK V., Dagelijksch leven van den monnik. Het leven van de asceet, hetzij heremiet of monnik, in ideale vorm, is een liefelijke idylle. Zacht en kalm glijdt het voorbij, gelijk een zacht murmelende beek, wier heldere en effene waterspiegel een beeld is van het reine en onbewogen gemoed van de aardse heilige. Zonder behoeften en zonder wensen, behalve het heil der schepselen; zonder rijkdom en zonder zorg, slijt hij zijn dagen, welke hij besteedt ten nut van zijn natuurgenoten, voor zo ver hij zulks doen kan zonder zich te bezoedelen aan de onreinheden van deze wereld of zich te vergapen aan haar ijdelheden. "De Buddha heeft gezegd: Hij die zich het hoofd laat scheren om een asceet te worden en de Wet van Buddha’s aanneemt, moet alle wereldse rijkdom verzaken, om zijn noodlast te bedelen, slechts eenmaal daags zijn voedsel nuttigen, onder een boom wonen en zich om niets verder bekommeren. Zinnelijkheid en begeerlijkheid zijn de eenige oorzaak van alle dwaan en wanorde in de wereld." De levenswijze van alle asceten in Oost en West, in vroeger en in later tijd, vertoont zoo’n treffende gelijkvormigheid dat het overbodig kan schijnen de zonen van Çâkya’s in hun dagelijkschen handel en wandel te schetsen, ware het niet dat, bij alle overeenkomst in 't algemeen, toch ook punten van verschil op te merken zijn, wier eigenaardigheid ons noopt een kort overzicht van 't Buddhistisch monniksleven te geven. Vroeg in de morgen, voor zonsopgang, rijst de asceet uit den slaap. Nadat hij opgestaan is en zijn tanden gereinigd heeft, houdt hij zich met het schoonmaken van verschillende plekken bij het klooster, om na afloop van deze bezigheid drinkwater te halen en het te klenken. Zoodra dit gedaan is, begeeft hij zich naar een eenzaam plekje om daar ongestoord een uurtje in stilte na te denken over zijn verplichtingen en tekortkomingen. Weldra hoort hij de bel, en daardoor weet hij dat het de tijd is om naar de Dagoba, of anders naar de Bodhi-boom, te gaan, waar hij bloemen moet offeren aan de Buddha, en over de volmaaktheden van diens leven nadenken en vergiffenis zoeken voor zijn eigen tekortkomingen en fouten. Nadat hij dit vrome werk volbracht heeft, zoekt hij andere plaatsen van vereering op, spreidt daar een doek of vacht bij wijze van mat uit, en zinkt in aanbidding op zijn knieën neder, terwijl hij met het voorhoofd de aarde aanraakt. Wanneer dit afgeloopen is, moet hij zijn kalender inzien om met behulp hiervan en van de lengte van de schaduw het uur van de dag te bepalen; tevens kan hij in de kalender de datum vinden. Inmiddels is het tijd geworden om de bedelschaal ter hand te nemen en de ronde te doen. Bij 't rondgaan om voedsel op te halen, moet de zedige asceet natuurlijk de regels van decorum zorgvuldig in acht nemen, en vooral het gezicht van vrouwspersonen, olifanten, paarden, rijtuigen en soldaten ontwijken. Na de aalmoezen ontvangen te hebben, keert hij naar zijn verblijf terug. Wandelt hij soms in gezelschap van zijn superieur of leraar, dan draagt hij diens schaal en bovenkleed. Thuis gekomen, bergt hij het kleed ter plaatse waar zulks behoort, zet voor den superieur een stoel neer, wascht diens voeten, vraagt of hij dorst heeft, geeft hem een tandenreiniger en biedt hem het bekomen voedsel aan. Vóór den eten moet hij toepasselijke verzen of spreuken bij zichzelf opzeggen, zoals: "Uit voorzorg nuttig ik mijn sober maal, niet om te brassen of te slempen, niet om mij op te sieren en te tooien; alleen zoveel als noodig is om het lichaam in stand te houden en in leven te blijven, om mij te kunnen onthouden van anderen te deren en een geestelijke wandel te kunnen leiden; zodoende stil ik de oude pijn (des hongers) en zal ik de nieuwe pijn voorkomen; ik wil slechts mijn leven onderhouden, onbeschrijvelijk en gerust mijne dagen slijten". Onder 't eten mogen de voorschriften van fatsoen, zoals in 't Prâtimoksha-vervat, vooral niet verzuimd worden. Na den maaltijd wordt de schaal gewassen, gedroogd en opgeborgen; een superieur of leermester doet dit niet zelf, daar het werk hem door zijn jongere uit de hand wordt genomen. De laatste maakt zich nu gereed om zijn dagelijksche ontspanning te nemen; hij wascht zich vooraf het gezicht, trekt zijn bovenkleed aan, groet de superieur en zoekt een rustig en koel plekje op in den omtrek. Daar verwacht hij een poos, toepasselijke koopmannen bij zichzelf opzeggende en in stilte nadenkende of en in hoeverre hij in de vervulling zijner plichten is te kort geschoten; daar is het tevens de plaats waar hij zich oefenen moet om het gevoel van algemene welwillendheid aan te kweeken. Na een uurtje rust genomen te hebben, begint hij te studeren, d.w.z. in een of ander boek der heilige schrift te lezen of af te schrijven. De dag wordt gewoonlijk beëindigd met het voorlezen van een hoofdstuk uit de gewijde boeken. Vergelijkt men deze schets met hetgeen ons van de dagelijksche bezigheden der monniken uit een handboek der Noordelijke Kakyazonen medegedeeld wordt, dan is er in hoofdzaak weinig onderscheid te bespeuren. Er is in het Noorden meer 'mystiek, doch tevens meer gemoed; in het Zuiden grootere soberheid en minder omslachtigheid, gepaard met meer schoolsche dufheid. Terwijl aan de volgelingen van den Pali-canon slechts een beperkt aantal verzen voor dagelijksch gebruik is voorgeschreven, verricht de asceet der Noordelijke Kerk nauwelijks een enkele handeling zonder toepasselijke koopmannen, gevolgd door enige mystische lettergrepen en den echt heidenschen uitroep van: Swâhâ! Het volgende. Als een toonbeeld van stichtelijke overpeinzingen in de uren van ontspanning mag men beschouwen de verzuchtingen van Kariputra, welke het onderwerp uitmaken van den Lotus, kap. 3, st. 3—22. Bij Beal Catena 239. De uitroep is gebruikelijk bij offeranden, inzonderheid aan Agni. Men kan het met "Amen" vertalen. DE SANGHA. Uittreksel van den inhoud van bovenbedoelde handleiding, moge tot staving van het zooeven beweerde strekken. Zoodra de monnik uit zijn slaap ontwaakt, moet hij met aandacht bij zichzelf dit vers opzeggen: Zoodra ik uit mijn slaap ontwaak, Wil ik bidden dat het schepselheil Ontwaakt ter wijsheid, die verlossing brengt En grensloos is als 't licht heelal. Hierna heeft hij zeven maal te herhalen: Ja! — (eenige mystische lettergrepen) — Amen! Inmiddels klinkt de bel; zonder dralen moeten alle, met een lied, het bed verlaten. Uit het bed gestapt zijnde, heeft men wederom een koeplet op te zeggen; zoo ook bij 't aankleeden; bij 't stappen; bij 't wasschen van het gezicht; bij 't slurpen van water; bij 't spreiden van de zitmat; bij 't binnentreden van het heiligdom; bij het nederbuigen voor 't beeld van Buddha. Bij deze laatste handeling behooren de volgende verzen: Koning van de Wet, verheven Heer, Die geen weerga hebt in 't gehele heelal! Meester, gids van mensch en dier, Onze Vader en van al wat leeft! Ik Buig mij neer in diep ontzag; Laat de vrucht van mijn werken Draai niet gaan voor altoos! Onvolprezen zijt Ge in eeuwigheid. Talloos zijn de gelegenheden waarbij een toepasselijk vers stil moet worden opgezegd, o.a. bij het zien van een Stûpa; bij het opslaan der Schrift; bij het ter hand nemen van den bedelpot; bij het gaan langs den weg, het komen in een dorp, aan een deur; voor den eten, na den eten; wanneer men de tanden reinigt, de handen wast, de voeten wast; voor en na dat men zich verdiept in bespiegeling; eindelijk wanneer men zich ter ruste begeeft. Dit morgengebed in metrische vorm is te vergelijken met de Gâyatri aan den Zonnegod Savitar, Rigveda 3, 62, 10; vgl. Colebrooke As. Res. V, 845, vgg. (Misc. Ess. I, 29). Laat mij niet herboren worden, het Nirvâna bereiken. DE SANGHA. Als wijsgeerig stelsel, is het Buddhismus volkomen onafhankelijk van alle eeredienst, evenzeer bijvoorbeeld als de Vedanta of de Yoga; en als nakomeling van den bhikshu der Ârya's, is de Câkyazoon evenzeer boven alle uiterlijkheden verheven als zijn voorbeeld. Doch al heeft de monnik op abstracte niveau geen eeredienst noodig, hij kan dien dulden, in de overtuiging dat niet alle wezens die duizelingwekkende hoogte van wijsheid bereikt hebben waarop hij zelf staat. De Orde had van den beginne af leken aanhangers — zonder wie ze trouwens van honger moest omkomen — en al was het alleen om wille van deze, kon het oorbaar schijnen niet overmatig streng alle uiterlijke teekenen van vereering te weren. Buiten deze zullen er wel altijd eenige minder ontwikkelde asceten geweest zijn, die aan vrome werken gehecht waren, en het is reeds gebleken dat aan hun richting een relatieve waarde toegekend wordt. Hoewel men zich ook de ontwikkeling van de Buddhistische eeredienst voorstelt, men kan niet ontkennen dat de geestelijkheid evenzeer als de leeken heiligdommen erkent en daaraan uiterlijk huldebetoon bewijst, en in zooverre is men gerechtigd de eeredienst te behandelen, zoo niet als een onderdeel, dan toch als een aanhangsel van de Sangha. A. VOORWERPEN VAN VEREERING. RELIEKEN. SOORTEN VAN RELIEKEN. BRONNEN VOOR DE GESCHIEDENIS DER RELIEKEN EN HEILIGDOMMEN, De hoogste voorwerpen van vereering, de hoogste idealen in zekere zin, zijn voor de Buddhisten de 3 Kleinooden, gelijk voor de Hindu’s de 3 Weda’s en, in persoonlijken vorm, Brahma, Vishnu en Siva. In de Pali-canon worden aan het drietal Buddha, Dharma en Sangha de volgende verzen gericht: Alle wezens die hier bijeengekomen zijt, Zoowel aardsche, als die in de lucht zijn, Laten wij den Tathâgata, door goden en menschen vereerd, Den Buddha hulde brengen. Heil! Alle wezens die hier bijeengekomen zijt, Zoowel aardsche, als die in de lucht zijn, Laten wij den Tathâgata, door goden en menschen vereerd, Den Dharma hulde brengen. Heil! Alle wezens die hier bijeengekomen zijt, Zoowel aardsche, als die in de lucht zijn, Laten wij den Tathâgata, door goden en menschen vereerd, Den Sangha hulde brengen. Heil! De 3 Kleinooden zou men het primaire heilige kunnen noemen; alle andere, meer handtastelijke voorwerpen van vereering of eeredienst, het secundaire. Van Buddhistisch standpunt beschouwd zijn de voorwerpen van eeredienst dezulke welke als stoffelijke overblijfselen de herinnering aan heilige personen, waarvan die overblijfselen afkomstig zijn, opwekken en levendig houden; of zodanige welke ter ere der nagedachtenis van heilige personen, door een dankbaar nageslacht gemaakt zijn. Volgens de eigene verklaring van de Buddha aan Ananda — zoo meldt de sage — kan men de voorwerpen van vereering rangschikken in drie soorten: 1. Carîrika, lichamelijke overblijfselen; 2. Uddegaka, alles wat ter ere van iemands aandenken opgericht of gemaakt wordt; 3. Paribhogika, alles wat een zalig afgestorvene bij zijn leven gebruikt heeft of wat door zijn tegenwoordigheid gewijd is geworden. De voorwerpen van de eerste soort zijn dus gedenkstukken, relieken van heilige personen; die van de tweede, zijn gedenkteekenen en beelden; die van de derde, zouden wij deels relieken, deels heilige plekken noemen. 1 _Khuddaka-Pātha_, uitg. door Childers in Journ. Roy. As. Soc. IV, 318 (New series). DE SANGHA. De geijkte indeling der heilige voorwerpen is niet ondoelmatig te achten, al is men soms verlegen met de toepassing. Zoo bijvoorbeeld zou men kunnen twisten over de vraag tot welke soort de schaduw te brengen is welke de Buddha op ettelijke plaatsen heeft achtergelaten. Ze is een achterblijfsel, meer dan een overblijfsel, en in zooverre zou men geneigd zijn ze in de derde klasse te plaatsen. In allen gevalle is het een reliek en als zoodanig heilig en vereerenswaardig. De voornaamste historische berichten aangaande de door Buddhisten vereerde relieken en heiligdommen in India en aangrenzende streken hebben wij te danken aan de Chinese pelgrims Fa Hian en Hiuen Tsang, alsook aan de Ceilonese kronieken Dipawansa en Mahāvansa. Doch hoe belangrijk die berichten zijn, ze dagtekenen uit een betrekkelijk laat tijdperk, toen de reliekendienst en de gewijde bouwkunst reeds volledig ontwikkeld waren; voor de ontwikkelingsgeschiedenis der vormen van den eeredienst leveren die geschriften zoo goed als niets. Van des te meer waarde is daarom in dezen de hulp der oudheidkunde. De opgraven van in puin gevallen en onder de aarde bedolven bouwwerken, de bestudering van nog overgebleven kunstwerken, de vergelijking van de kerkelijke kunstvormen in de verschillende tijdperken, de ontcijfering van talloze wijnschriften, in één woord: de onvermoeide nasporingen op het gebied der Buddhistisch-Indische oudheidkunde, hebben een schat van wetenschappelijke bijzonderheden aan ’t licht gebracht. Er zijn nog veel leemtes in onze kennis aan te vullen, veel duistere punten op te helderen, maar in hoofdtrekken kan men zich nu reeds een voorstelling maken van de ontwikkeling der kerkelijke kunst en, wat daar- mee ten nauwst samenhangt, van den stoffelijke eeredienst der Buddhisten. De grootste onzekerheid zweeft nog over de beginselen, zooals trouwens niemand, die dogmatische fabelen van echte geschiedverhalen weet te onderscheiden, zal verwonderen. Het onderzoek van de gedenkteken der oudheid heeft niet alleen belangrijke uitkomsten opgeleverd voor de kunstgeschiedenis, maar ons ook geleerd welke voorwerpen en symbolen er in verschillende tijdvakken als heilig vereerd werden. Uit de afbeeldingen van bepaalde voorwerpen van vereering op de beeldhouwwerken kan men gevolgtrekkingen afleiden omtrent de ontwikkeling van den eeredienst in den ruimsten zin. Dat men bij 't maken van gevolgtrekkingen met groote voorzichtigheid moet te werk gaan, behoeft waarlijk niet gezegd te worden. Tot de alleroudste monumentale getuigen voor het bestaan van als heilig erkende voorwerpen waarvoor men in aanbidding nederknielt, behoren de Stûpa's van Bharhut en Sanchi. De beeldhouwwerken van eerstgenoemde plaats vooral zijn het, op wier getuigenis wij ons in 't vervolg telkens te beroepen zullen hebben. 2. LICHAMELIJKE RELIEKEN. Heilige voorwerpen van deze soort komen op de afbeeldingen te Bharhut niet voor, of men moest daartoe willen brengen het haarkapsel, dat door den Bodhisatva, toen hij asceet ging worden, in de lucht werd opgegooid en door de goden opgevangen en bewaard tot eeuwige gedachtenis. Deze gedenkwaardige gebeurtenis wordt ons op een der bas-reliefs in 't geheugen teruggeroepen. Rechts stelt het tafereel Indra’s paleis voor, eenigszinds in miniatuur, met het bijschrift: Paleis Wijayanta; daarnaast, links, verheft zich een koepelvormig gebouw, waaronder het bewuste haarkapsel bewaard wordt; er staat boven geschreven: Sudharmâ de zaal der goden, en Feest van den haarbos (of haarkuif). Beneden het gebouw ziet men de hemelse Nymfen dansende en zingende. Wel te onderscheiden van deze hemelse relikwie zijn de haren van de Tathâgata en andere Heiligen, welke op aarde bewaard werden. Wanneer de relikwieën van deze soort een kerkelijke wijding ontvangen hebben, is ten eenenmale onzeker. In de bekende bekeeringsgeschiedenis der twee kooplieden Trapusha en Bhallika trekt de Heer op hun verzoek zich eenige haren uit het hoofd en geeft hun die mee als relikwieën. Later in hun land teruggekeerd, hebben de twee vrome kooplieden, zooals men weet, voor die relikwieën Stûpa's opgericht. Edoch in oudere lezingen van deze legende wordt met geen woord van die haren of andere souvenirs gesproken, terwijl, aan de andere kant, Hiuen Tsang een overlevering met grootere uitbreiding mededeelt. De twee kooplieden zouden namelijk niet slechts eenige haren en nagels van de Tathâgata ontvangen hebben, maar ook zijn bedelpot en stok; hij ontdeed zich zelfs, ten hunnen beleefde, van drie kleedingstukken, en verklaarde, op hun vraag hoe men hem het gevoegelijkst kon eren, dat voor elk van deze gewijde voorwerpen een Stûpa moest opgericht worden. De twee kooplieden kweten zich van hun taak, zodra zij in hun vaderland waren teruggekeerd, en verwierven zich zodoende de verdienste dat zij de eersten geweest zijn die Stûpa's ter ere van de Tathâgata gebouwd hebben. Het ontbreken van alle deze bijzonderheden in de oudere lezingen doet het vermoeden rijzen dat de vereering van heilige haren eerst later in zwang is gekomen. Wel is waar waren de haren, d. i. stralen, van de Daggod al lang te voren geëerd geworden, maar niet in euhemeristische trant. 