VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
,, Men heeft verder by Waarneeminge, dat, by harde ss Vorst , de Ponten en andere Vaartuigen , op de Ri- „s vieren liggende , van onderen aan den bodem zodanig an met Ys bevriezen, dat dezelve nauwlyks door het wa- a ter te vervoeren zyn ; maar zo de Rivieren vast lig- ə» gen , laat zich het Ys van den bodem, onder de ge- sy melde Vaartuigen, van zelfs los. By Ysgang ziet men an ook dikwyls fchollen Ys dryven , daar zwaare Steenen: an in’ vast gevrooren zyn, die er ora hunne zwaarte, „, niet wel op gegooid kunnen weezen : waarfchynlyk » Zyn dezelve met Ys onder water omvrooren, en, zo >, dra het Ys magtig wierd die op te tillen, met ’t zel- an ve na boven komen dryven. De Heer voter vermeldt, in zyn Troihesse Lettre fur les Montagnes , twee gelykfoortige gevallen, die hier wel plaats verdienen. ‚ 9 Wannecr men Hout langs de Rivicre afvlot, gaan ’er s, wel eens Balken verlooren , eenigen deezer , Zinkbalken >> zynde, gaan na den grond, en blyven; doch als de an Winter komt, en het fel-koud wordt, beurt het Ys, a °t welk zich beneden in de Riviere vormt, deeze Bal- an ken na boven : wanneer zy zich vast zetten aan de an Schuiten, waar men ze opvischt. | . De zelfde Heer voter verhaalt, ,, dat een zyner Vrien- an den, die gewoon was zich te baaden in cen Meer, by ss d'rekhof, omftreeks Kicl, aan den kant van het Meer, s» ecne verzamcling vondt van ftukken Granitíteen , welke as er het voorige jaar niet was. Wegens deeze verandering a, een ouden Visfcher vraagende y voor wiens Huis hy deeze s verzameling aantrof, gaf deeze hem ten antwoord, dat s, deeze verplaatzingen zeer dikwyls voorvielen: en dat, s de grand van het Meer bevriezende, het Ys de Stee- a, nen, op den grond verfpreid , opligtte, dat als dan die a, Steenen , met Ys omzet, door den wind herom ge- „9, voerd, heenen dreeven , aan den. wal kwamen , dat, het » Ys van de Steenen los dooicnde, deeze, naa dus ome p gedreeven te-hebben, weder na den grand gingen.” ` ' D 4 t , í , VE Re “VERKORT BERICT VAN DE PELEW-BILANDEN. 371. mmm VERKORT BERIGT VAN DE PELEW-EILANDEN, GELE- GEN IN HET WESTLYK GEDEELTE VAN DEN STIL- LEN OCEAAN. Zamengefleld uit de Dagverhaalen en Onderrigtingen van Capilein HENRY WILSON, en cenigen zyner Officieren , die, in Oogst “maand des. Jaars MDCCLXXXIII, daar Schipbreuk leden- met de Antelope , een Paket van de Engelfche Oostindifshe Maat/chappy. Door GEORGE KEATE, Esq. F. R. S. en S. A. (Vervolg van Mads, 534.) His gunftig berigt , ’t geen Mr. WILSON bragt , ger voegd by de boodfchappen, van wegen den Koning, door zyn Broeder en Zoon, den Capitein gedaan, beziel- de al het Volk met moed: zo dat zy, met verdubbelden yver, de hand aan ’t werk floegen , en allen vlyt aan- wendden , om alles , wat zy konden , uit het Wrak te aalen. ` Op den vyftienden van Oogstmaand kreegen de Engel- Sehen tyding, dat de Koning ftondt te komen; en kort daar op zagen zy een groot getal Canoes den uithoek , die de Haven vormt, omvaaren. Maar ’s Konings Canoe hieldt ftil, zo ras dezelve in de Baay was, en hy beval een gedeelte van de Canoes, die alli ` na den anderen kant van het Eiland waarfchynlyk denkende, dat een zo g den onrust by de Vreemdelingen zou v overige Canoes roeide hy voort, in zo verre het water, ’t welke by de. wilde gehengen. . WE "e Konings Broeders gaven Capitein wILsow te verftaan dat het nu zyn tyd was den Koning te gemokte te trees den, Twee van zyn eigen Volk namen hem op de fchou- ders, en bragten hem, door het water na ’s Konings Ca.. noe; hy werd verzogt er in te ftappen.” Câpitein wıL- gon, en de Koning, wiens naam ABBA THULLE was, om- helsden elkander. De Capitein verhaalde het ongeluk hem overgekomen , aan ABBA THULLE, door den món van de twee Malaijers , en herhaalde zyn verzoek, om sen Vaartuig te mogen bouwen, waar mede zy na Huis ` Ss 5 “moge gs VERKORT BERGE mogten vaaren. De Koning gaf hier toe op nieuw ver- lof, om het te vervaardigen op het Eiland, waar zy zich bevonden, of op het Eiland , waar hy woonde; het laat- fte aanpryzende: "er byvoegende, dat het Eiland, waar zy aangekomen waren, ongezond was, en daarom onbe- woond, en dat hy vreesde voor hunne gezondheid ; als de wind uit een anderen hoek opftak. De Capitein onder- dee hem, ter wegneeming van deeze zwaarlgheid, dat hy een Perfoon by zich hadt, wiens werk het was, kwaa- len te geneezen; en dat het zeer ongelegen voor hem zyn zou, verder verwyderd te weezen van het geftrandde Schip: dewyl zy het noodige van *t zelve als dan niet zou- den kunnen haalen, zonder veel tyds te verliezen. De Koning keurde dit goed. Wanneer de Koning een teken gaf, dat hy aan Land wenschte te gaan, liet Capitein witson zich door zyn Mannen aan ftrand draagen, en ABBA THULLE , In't water ftappende, volgde hun. Hy bézag den voorraad , de wa- pens , en de tenten , aan ftraud opgeflaagen, met veel aandagt, gelyk ook zyne Broeders gedaan hadden. Hy nam 2ódanige ververfchingen, als zy hem konden aanbie- den, aan, als mede de Gefchenken, welke zy hem dee- den. Tegen den avond begaf hy zich met allen, die by hem waren, na de andere zyde van het Eiland, en fcheen zeer in zyn fchik, met alles wat hy gezien en Ontvangen hadt: doch zyne twee Broeders bleeven met hun gezel fchap by de Engc//chen. f Den volgenden morgen maakten zy cen aanvang mer de helling te ‘vervaardigen, om het hicuwe Vaartuig op te timmeren; in den naamiddag kwam de Koning weder voor den Inham, waar zich de Engel/2hen bevonden. Capi- tein wırson en diens Volk hadden dien morgen ontdekt, dat het geläad van ’s Konings beide Broeders zeer betrok- zkten nu, op dat des Konings, die gelyk zy ’t noemden, koelheid; dit ıgerustheids , dewyl zy niet wisten even tc, hebben; hoch ook, zó dit a, hoe zy het zouden vergoeden. anderwerf verzögt, by den Koning ` hy bewilligde hierin ‘met alle be- THULLE betuigde hem, faa dat by welds op zich zelven gedaan h te komen, dat hy zich in een Oor- met eenige Nabuurvolken, die heft . ver VAN DE FELEW-EILANDEN. $73 veröngelykt hadden: dat hy, wit het geen zyn Broederd gezien, en de Malaijers hem verteld hadden, wist welks een kragt hunne Vuurwapens oefenden ; hy wenschte daarom gaarne, vier of vyf van zyn Volk gewapend te mogen hebben, offi, voot weinig dagen, ten ftryde tegeh zyite Vyanden uit te trekken; niet twyfelende bf dier by ftand zou hem een beflisfende Overwinniug geeven. Ca pitein wiLsoN niet wectende, wit het geval sou konnen Zyn van eene weigering, antwoordde terftond , dat de Engclfchen als ‘zyn eigen Volk waren, dat zy ’s Konings Vyanden voor hunne V yanden hieldéfi; Eh dat de verzog- te Mannen gereed zouden weezen, als hy dezelve vrocg: *t Gelaad des Konings , zyner Bfotderen , cn der daar b zynde Eilanderen, klaarde onmiddelyk op: en het blee Capitein WILson ten vollen, dat de nhêtfgeestigheid , op dezelve korts té voorcn verfpreid, tóegefchreeven moes worden aan’ hurine vrees , om echt gunst te. vráarény - die hunne nieuwe Vrienden ongefttaft ZoudeÂ kanhen wei- geren; of hyn onaangenaam weezen toe te flaan. — ABBA THULLE vermeldde Capitein wıLson , dat de (red binner- vier dagen zou aanvangen „ dat hy op morgen 6m dit Volk zou verzoeken . en mede neemen na Pele , het Eiland , . waar hy zich onthieldt, dat hy hun, zo ras ‘mogelyk y naa het gevegt, zou te rug brengen. Intusfchen zou hy 3 zeide hy, uit eigen beweeging, zo véél Man als er van de nngelfchen mede gingen, van zyn eigen Volk by hun laaten 3 "er by voegende, dat men alle mogelyke zorge zou draagen, om de Lieden, die met hem ten kryg toogen 5 onverzeerd te tug te brengen. f De Koning kwam 's volgenden daigs ; den zeventiënd den, om de gewapende Mannen: en vyf wakkere jonge Knaapen verzogten hunne Scheepsgenooteti , dat zy, zons der het lot te werpen, (wadr toe eer ieder zich gereed betoonde , ) mogten heen gía. Het werd thegeftaan. De Koning , zyne Broeders, en Zoon, nathen- jeder een. Enselschmman ih hunne Canoe: de Engelfehen hunne Makw kers, by °t vertrek, driemaal vaarWel tócroependej ABBA: THULLE , met. al de -zynen į de meening van dit bedryf verftaan hebbende, ftondt op, en fchreeuwde méde. Zy , die op het Eiland bleeven, voeren yyerig voore met het timmeren van het Vadrtuig; doch de'vyf Man niet wederkeerende voor den vyf en twintigften, en dus langer weg blyvende, dan ABBA TmHULLE gezegd hadt, begon Capitein WILSON met de ryren seeds hunneni Ad r 574 VERKORT BERIGT ` halve ongerust te worden. Dan om zich, voor het toe- komende, min af hangelyk te maaken van hunne nabuu- ren, in gevalle de kryg -naadeelig mogt zyn afgel , wierpen zy tene hoogte op rondsom de Tenten , en haal: de een ftuk zwaar Gefchut en twee Draaybasfen van het Schip. Het eerfte zetten zy op het Roopaard, zo dat het den ingang van de Haven beftreek , en de twee Draaybasfen plaatften zy op de ftompen van daar toe afgehouwen boomen , zodanig, dat zij ze allerwegen heen konden draaijen. Dit in gereedheid gebragt zynde , begonnen ‚zy zich aan te merken, als bykans onafhan- gelyk van ABBA THULLE, en diens Volk. Doch ket zien unper Makkers, die ’s naamiddags van den vyf en twine tigften gezond en welgemoed opdaagden, vergezeld van hun ouden Vriend RAA Kook, verdreef al hun vrees; doch hun genoegen, dat zy zich tot eigen befcherming - in Daat gefteld hadden, verminderde niet. Het berigt door Mr. cummins , een Onderofficier van de Antelope, een der vyf mannen , op deezen Krygs- tocht uitgetoogen, gegeeven , komt hier op neder. ze Avonds, den zeventienden, gingen zy aan land, op een klein Eiland, omtrent zes mylen ten Oosten van het Eiland, waar de Engel/chen geftrand waren. en drie of vier mylen van Pelew, ’s Konings verblyfplaats; zy werden daar met alle beleefdheid en gastvryheid onthaald; den volgenden morgen voeren zy na Pelew, waar zy tot den een en twintigften bleeven: dewyl de Koning alle zyne Canoes ten oorloge niet eerder bycen kon krygen. Met het ‘aanbreeken van den dag, Verzamelde het Krygsvolk , gewapend, voor ’s Konings Huis; hunne wapens beftonden uit Bamboos-fchigten van vyf tot acht woeten lang, gepunt met het hout van den Betelnoot- boom, en gebaard. Van decze bedienen zy zich, als zy mân tegen man en van naby vegten; maar zy hadden ook korte, die zy, door middel van een ftok, van om- trent twee voeten lang, op een grooten afítand wisten te werpen. De Engelíchen fcheepten zich in vyf on- derfcheide Canoes, met welke zy, omtrent tien of twaalf mylen, verder Oostwaards opvoeren; verfcheide dorpen zandoende,, dic ABBA THULLE toebehoorden, waar zy ververfchingen innamen , en verfterkingen kreegen ; ’snaa- middags kwamen zy. in "t gezigt van den Vyand.. Zv hadden toen by zich, eene. Vlaot van omtrent honderd vyftig Canoes, op welken, meer dan duizend Mannen, ` ge VAN DE PELEW-EILANDEN. | 578 eteld werden. Van de magt des Vyandlyken Volks had- en de Engelfchen geene gisfing kunnen maaken, —— Eer het Gevegt begon, begaf zich RAA KOOK met zyne Canoe digt by de vyandlyke Stad; en fprak eenigen tyd met den vyand; hy hadt een der Engelfchen, THOMAS DUTTON, by zich; doch deeze last om niet te vuuren, ' eer hy een afgefpraoken teken ontvangen hadt. `t Geert RAA KOOK tegen den Vyand fprak, werd met veel bly. ken van _onverfchilligheid aangehoord; hy wierp een' Schigt na den Vyand, (dit was een teken des aanvals) en dit werd door een Krygsgefchreeuw van den anderen kant beantwoord- Dutton brandde op 't eigenfte oo: genblik los. Een Mar viel oogenbliktyk dood neder, en dit bragt hun in zulk eene verwarring , dát het Volk, met groote haast, het ftrand verliet, terwyt die in de ` Canoes waren in °t water {fprongen , en zo ras mogelyk zogten land te krygen: nog eenige Snaphaanfchooten werden Ter gedaan, die den Vyand geheel verítrooiden : en ABBA THULLE , nevens zyn Volk, fcheer zo volkos men voldaan met dit merkteken van Overwinning „ dat zy geen werk maakten van den ‘vfugtendett vyand haa te zetten; het eenigst voordeel, *t welk zy "er van nas men, was, dat zy aan Land gingen’, eenige’ Kokusnoo- tenboomen de vrugten àfplukten en: de Yamswortelen en andere verzamelden -voorraad mede: nimen, > Zu keerden terftond te rugge, de Koning was zeer blyde met den behaalden Zegen; zy hielden op verfcheide plaat= zen in den Hertocht ftil, waar de Vrouwen met zoeteri drank verfcheenert, om dien Heldenftoet te. laaten drin- ken; doch de afftand te groot zynde':om ‘dien avond thuis te komen, verfpreidde de Vioot ‘zich in verfchei: de Kreeken , omtrent acht uuren ’s avonds, en bleef Tegl gen. Den volgenden dag: hieldt men Feest in alle da Huizen, digt by *t ftrand; je naamiddags gingen de ‘Tochtgenooten weder aan boord , en bereikten dien avond, Pelew. Aldaar was het den volgenden dag niet dmi Vreugd- en Feestviering: en liet de Koning ’s anderen daags de Engel/chen heen gaan, hun alle kentekens van ` ‘ de uiterfte voldoening geevende , wegens hunne betoonde dapperheid, Hy deedt, ze uitgeleide tot aan den waters kant, en zondt twee groote Canoes, gelaaden met Yams en anderen Voorraad, ten dienfte kunner werkende Mei defcheepslieden. De Generaal RAA KooK wilde hun thuis * drengen: doch zy kwamen egter dien dag niet yerder dan het 576 VERKORT BERIGT het kleine Eilgad , waar ay aich den eerften: nagt- om- houden hadden: waat hunne oude Vrienden antvingeg hun. indien zulks mogelyk was , met grooter gastyry- heid dan voorheen, en waren om ftryd ezig » om door tekenen hun te beduiden , dat ay wisten hoe veel de ngelfchen toegebragt hadden , tot de nederlaage van ’s ings Vyanden. ‚ Zy floegen ny met de anderen de handen aan 't werk, tot bet vervaardigen van het nieuwe Waarthig , welke rbeid met zo verl fpoeds voort ging , als men de om- ftandigheden » waar in zy zich bevonden , ey °t gebrek aan ’t benoodigde in. aanmerking genomen zynde , koa yerwagten. Terwyl het Vaartuig gebouwd werd, lag Capitein wiLson, diens Zoon, de Chirurgyn en nog een der Tochtgenooten , op het dringend agnhouden van ABRA THULE ‚:cen bezoek by bem af op Pelew , waar yy verfcheile dagen bleeven , ea behandeld werden me P alle h stinge em gastvryheid , die. de Koning , Generaal » en alle andere hya konden- aandoen. Zy hedden » hy dn hezoek , gelegenheid om de geaarthcid en peden der jmboorelingen na te gaan, en kwamen , deswe- ten hoogten voldaan, te rugge. In de daad het. ber Oat hier van hun gegecyen, overtreft ales wat wy vermpld vinden, vaa eenig ander Indieansch Volk. Jaaten in beleefdheid en vriendlykheid de Inwoonders der Secistait en’ Friendly Eilanden , in den Stillen Ocegan , zo als ze door Capiteia cook en diens Tochtgenooten be- Ichreemen werden , op een verren afltand agter zich. — Dis bezoek eindigde nogthans in een tweede verzoek van ABBA TRHULLE, 228 den Capitein, en dien zyner Mar- wen, met derzelver Wapenen . ten einde zy hem mogten. wergezellen op sen anderen Krygstocht, na ’t zelfde Fi- land als voerhees; naardematl de behgalde overwinning de gewenschte uitwerking niet hadt te wege gehragt. Op den vierden wan September, keerde Capitein wize SON met zyn gezelfchap , weder na Oreplong, dus heet-- te het Eiland, waar op de Engel/chen zich bevonden, en den de voldoening te zien, dat de houw: yan het gartuig fterk was voortgezet. 's Naamiddags, op den achtíten, verfcheen de Koning om van den Capitein deu “beloofden byftand van tien Man te eifchen, Thans dep Les- VAN DE PRLEW-ENANDEN. ang Zesponder en de Draaibasfen op de Roopaarden zi liggen , en verwittigd van de uitwerkzels , ele deeden, kon hy niet ligt overgehaald worden, om af ze zien van het verzoek, dat hy er één mogt mede hebben in den Tocht, tegen het Volk van Artingal, (den parm wan het wyandlyk Eiland) ; doch de groote hoeveelheid wan Kruid, welke dit zou vereisfchen , was een opover- ‚komelyke zwaarigheid, tegen het inwilligen van dit ver zoek. De Koning vertrok den volgenden dag, zo ’t gheen weinig vergenoegd, dat hy flegts tien Man mede reeg. ` : Era of et regen hunne Wi ven , tot fchoon la: packs et derzelver. een weini zy te Arti den toen ı of de Vy: die hy hac den grond hem ten "898 VERKORT BERIGT fcheen niet genegen het {trand te verlaaten. De Koning hunne ongewilligheid ziende, om den flag aan te vangen, beval, dat een gedeelte zyner Canoes zich agter een uit- hoek des Eilands zouden verbergen , en , naa eenige wei- nige Spietzen op een afftand geworpen te hebben, veins- de hy weg te vlieden, gaf hier van een voorbeeld , met zyn eigen Canoe, en alle de overige van zyn Smaldeel volgden hem. Dit hadt de beoogde uitwerking. De Vyand zette hem terftond naa, waar op het verhoolen liggend. Smaldeel aanroeide, en zich tusfchen de Vyandlyke Ca- _noes en het Strand plaatfte. Zo ras de Koning zag, dat ‚zyn Krygslist gelukte, keerde hy te rug, viel den Vyand van vooren aan, terwvl het andere Smaldeel van agteren ftreedt. Met veel heftigheids werden de Speeren vat we- derzyden geworpen, de Engelfchen maakten een aanhou- idend vuur, *t welk niet alleen veelen trof, maat den Vy- and geheel verlegen deedt ftaan; niet kunnende begrypen , ‘hoe het bykwam, dat ’er van zyn Manfchap vielen, zonm- ‘der eenigen zigtbaaren flag ontvangen te hebben. Zy gingen, daarom , op de vlugt; doch vonden grooten hin- er in de Canoes, 'die van agteren aanvielen. De mees- ten, nogthans , bereikten het Strand, zes Canoes allcèn , ‘aan welker Boord negen Gewonden waren, vielen in han- ‘den. Deeze negen werden , ondanks alle poogingen door de Engelfchen te hunner behoudenisfe aangewend, door de Overwinnaars fchielyk afgemaakt, het hoofd van één hun- yer, die een Rupack was, werd na Pelew gevoerd, en in zegepraal voor *t huis des Konings op een Bamboo geftoo- ken. De Overwinnaars voeren in triumph langs de Kust, blaazende eenigen tyd op hunne Kinkhoorens , verlieten het daar op , en keerden na huis. waar men, wegens deeze Overwinning , groote vreugde bedreef. ı Tuomas rose, de Malaijer , die tot ons Volk behoor- de , bleef, op ’t verzoek van ABBA THULLE, te Pelew; maar op den twee- en- twintigften keerde hy ook te rug- ge, met een groot Gefchenk van Yams en andere Vrug- en. en hadt last Capitein witson te berigten , dat de Koning verhinderd geweest was , hem te komen bedan- ken voor de dienften. DE ZEGEPRAAL DER NATUURE. Een Voorval op Reis. (Uit het Engelsch.) De naderende Winter deed my myn Buitengoed , waar ik zes maanden, die als een enkelen dag voorby fnelden, met het uiterfte genoegen had doorgebragt , voor de Stad verwisfelen, Op myne reis derwaards hield ik ’s avonds ftil in eene Herberg, om daar te overnagten. By het vuur gezeten, zag ik eene jon- ge Vrouwe binnen treeden, allerbevalligst van gelaad, eenvou- dig gekleed; doch aan welke kleeding haare houding eene on- befchryfbaare fraaiheid byzette. Zy hield in haar arm een klei- nen bondel, dien zy zagılyk tegen haar boezem drukte. Nauw- lyks hadt zy zich by my nedergezet, of zy opende den bon- del, en ik zag een der fchconfte Kinderen, welke myne oogen immer aaníchouwden. Dit tooneel, fchoon natuurlyk en ge- meen, trof my kragtig , door de bekoorlykheid en deftigheid van haar „ die de hoofdrol fpeelde. Als een eerbiedig bewon- deraar van Moederlyke teerhartigheid, befchouwde ik Moeder en Kind eenigen tyd , met een fliizwygend genoegen. Jk voelde my, meer door een teder deel neemen, dan door enkele nieuws- ` gierigheid, bewoogen, en waagde het te vraagen, van waar zy kwam? en of zy met dien last nog ver moest gaan? „ Dir is,” antwoordde my de beminnelyke Moeder, ,, geen en last: myn Kind is my te lief, dan dat het draagen my zwaar » Zou vallen; ik zal niet ophouden 't zelve te draagen , tot dat » ik de fiteelende aandoening geniet, om het aan myn Egtge- _ yy noot over te reiken. Ik verlang na dat gelukkig oogenblik; s» doch, indien het nog verre af mogt weezen, zal, wenschik, e moedgeevende hoope my ’t zelve klockmoedig doen inwag- s ten,” Deeze betuiging , met veel kragts uitgefproo- ken, wekte myne begeerte, om meer van haar te mogen wee- ten, op. Ik vroeg haar met dien eerbied en kieschheid, welke ten blyke ftrekte van de regtmaatige oogmerken myns harten. In ’t eerst antwoordde zy my twyfelagtig ; doch myne wyze van voordraagen hadt misfchien iets vertrouwenwekkends : want welhaast (prak zy met eene bekoorelyke vrymoedigheid , nog- ‘thans gemaatigd door eene ongemaakte Zedigheid. | » Gy zult,” ving zy aan, ,, uit myn tongval wel ontdekt hebben, dat ik niet uit dit Landíchap afkomftig ben. Ik werd JIL DEEL, MENGELW. NO. 14. Tt ge- ⸗ 630 DE ZRGEPRAAL DER NATUURD gebooren te * * $ $. Vroeg verloor ik myne Moeder Toen ik die jaaren bereikte , waarin alle dinzen cen bevallig voorka- men krygen, en waarin trots my misichien influisterde, dat ik zelve bevallig was, zag ik veele oogen, die eene begeerte nen uit te drukken, dat ik de myne daar op zou vestigen: en ánder deeze waren ‘er twee, die ik niet kon nalaten te be. antwoorden: want dezelve aanfchouwende, verbeeldde ik my het geluk daar in te gien flikkeren met eene Zuivere vlan, die welhaast myn hart ontítak. Wy verftonden clkander volkomen Onze harten waren fchietyk één; dan genooddwangd, om onze onderlinge Liefde te verheelen , werd dezelve daar door te fierker. “Myn Vader was hertronwd , myne Ouders leefden in ruime omflandigheden ; doch betoonden beiden een volfirckt heerschaug:fgen aart te bezitten Men Minnaar was jong, be- vállig, verftandig, deugdaaam, doch in middelen verre beneden my; ’t verfchil , daar uit ontflaande, was te groot, om de toe- ftemming myner Ouderen te verwagton Een ryk Heer, zon. der cenige perfoonlyke begaafdheden, of goede hoedanigheden, vroeg my ten Huwelyk van myn Vader. op dezelfde wyze, als iemand iets koopt, waar op zyn oog gevallen is. Deeze Egt- verbintenis flikkerde mynen Vader zo begeerlyk in ‘t gezigt, dat my:e traanen, om dezelve af te Bidden geflort, my niet meer dan twee dagen bedenkens konden te wege brengen. Ik raad. pleegde met myn: Minnaar, zeggende: ,, ik zie, dat de dood »y alleen my k.n bevryden van het opvolgen der bevelen eens ss Vaders, die eer fchynt te donderen dan te gebieden! — „ Wat zal ik beginnen ?” Vlugt, fprak hy: Indien gv my bemint, is de vlugt uw eenig redmiddel. Andere Landen gul- len ons een fchuilplaats tegen Dwinglandy verleenen. Gob heeft ons harten gegeeven voor elkander gefchapen, en laaten wy op gyne Voorzienigheid vertrouwen. ‘Kom, voortaan moet myn arm uwe fchreden geleiden , en u befchermen. — Zyn ftem hadt eene onwederftandelyk overreedende bekoorlykheid. Liefde gaf ons zyne vleugels, maar ook ayne onvoorzigtigheid. Te mid. den van onze verrukking zouden wy, geloof ík, tot het einde der wereld gereisd hebben, indien gebrek aan geld ons niet, op * onverwagtst, in het verder voorttrekken geftuit hade. Wy Ronden verteld; wy zagen elkander aan; en reeds in (chulden , ter plaatze waar gy my tegenwoordig ziet, konden wy dezel- ve nict verlaaten. ‚ In de cere Stad, waar wy kwamen, naa dat ik het buis myns Vaders verlaaten had, waren wy geirouwd. Ik werd zwangcr van het Kind, 't welk in uwe en myne oogen zo lief is, Welk een toeftand voor eene aanftaande Moeder eo Egtge- noot! In deezen verlegen (taat, herinnerde hy zich, dat hy een Oom hadt, wiens weldaadig- en menschlievendheid menigmaal by hem hoog gepreesen was. Hy bekleedde cen veel geevende post » DR BEGEPRAAL DOR NATUURS« St posh, niet verre van deezen oord. ,, Kunt gy,” voerde hy my te gema:te, ,, my tacftaan, dat ik alleen heenen gaa, om dee- „ zen Oom tot onze redding te beweegen? Want ik zal van > Chante en hartzeer fterven, wegens den ftaat, waarin ik u en gebragt heb. Myner handen arbeid zou thans niet toereiken ; j blyf gy bier als een onderpand, en vrees niets.” G heen ;. rak ik » hem met myne traancn bevogtigende , zou ééa oogenblik aan uw Hart kunnen twyfelen! Hy vere trok. ’t Is nu drie maanden geleden , en ik heb taal noch te. ken van hem. ontvangen. Anderen mogen zyne Getrouwheid in twyfel trekken; maat desze fchriklyke gedagte heeft myn boe- zem nooit geberbergd: Myn Man is niet dood: want de He. méi is regtvaardig. Ik weet niet waar hy is; maar ik verwagte hem alle dagen. Niettemin heb ík alle de imerten van het ter wereld brengen myns Kinds gedraagen , buiten de tegenwoor- digheid van hem, die dezelve zou verzagt hebben. Hy heeft Zoon nog niet gezien; nog niet omhelsd. 6 Hemel! ín welk eene syst moet hy leeven! In welk eene omftandighcid by ziek bevindt, hy moet lyden, en het denkbeeld van zyn ly- den vermeerdert het myne. ’t Is waar, ik ontbreek hier niets; bet Volk, hier. ten huize „ heeft zich myns lots aange: rokken ; zy hebben myne eerlykheid en braafheid niet in twyfel getrok- ken ; doch, doof de geboorte van dit Kind, beb ik my dieper ` tn dieper in fchulden geltooken! Hoe lastig is het, zulke dien- ften verfchuldigd ee zyn aan het medelyden van anderen! Hoe byster zou myne wanhoop weezen, indien de Godsdienst my niet onderfteunde! Ik beef, als ik myn Kind kusch, op het denkbeeld, dat het eere voedzel, ’t welk het krygt, het zulks van de guedgunftigheid van anderen ontvangt. Ik beef op 'gedagién, dat mis{thien myn ongeluk, waarin het van de Ge- boorte af deelt , 't zelve tot het einde zyner dagen zal bybly. ven. Goede cop! Befchermer der Onfchuld, heb medelyden met dit Wicht! Myn Man bezwoer my, toen hy heenen ging, dat ik hem hier zou wagten, deeze verblyfplaats niet verlaaten, en bovenal my zelve niet te ontrusten, {Choon hy langen tyd mogt weg blyven. Ik vertrouw op zyn woord, als kwam het van den Hemel zelven, Maar helaas! de meesten zien de onge. lokkigen met een ongunltig oog, aan: zy {chryven gereed de on- gelukken aan misdryf toe! Het medelyden van zommigen ls wreedheid. .…. IK begin te befpeuren, dat men hier moede wordt my langer te bezorgen; men vraagt, of ik geen tyding van myn Man heb? of hy haast zal komen? Ik weet niet wat op deeze vraagen te antwoorden. Allen ftaan zy verwonderd over myne ftandvastigheid ; maar niemand van hun heeft myn moed.” ' aa ik Geduurende dit belangryk verhaal zweeg ik geheel ftil. ,, Ach! ver- velgde zy op oen fterker toon, n leefde hy, by zou aan myne ER d ta e 582 DE ZEGEPRAAL DER NATUURE. de zitten ; maar dit Kind, in `t welk ik my verbeeld hem te zeg en te omhelzen, dit Kind is de band, die my nog aan het Lees ven bindt.” Hier op kuste zy *t zelve, en zag het eenige oo- genblikken aan met een opflag van het oog, die al de kragt der Natuure uitdrukte. Met eene zedige bevalligheid verborg zy het hoofd des Kinds onder haar zakdoek, op dat het te vryer zou zuigen. Hoe onverbeeldlyk fchoon was zy op dat oogenblik! Zeer onverwagt kwam een Jongman met grooten haast de Kae mer in treedea; hy vloog in de armen van die tedere Moeder, die een gil gaf; hy nam haar drukkende in zyne armen. ‘t Was noodloos te vraagen wie hy was ? Spraakloos van verrukking , toont zy hem het Kind. Hy nam het op den arm. hief de oogen, die van traanen biggelden, ten Hemel! Doch wie kan zyne Ge- moedsbeweegingen befchryven? Wie de onderfcheide gebaaren, ‘met welke hy dezelve uitdrukte, afbeelden? . Dc Aanfchouwers, Cwant op dit tydftip was het, Volk in den huize van de aankomst degzes Mans verwittigd ,» ftonden verfteld over dit hartroerend tooneel. Ik nam "er met het uiterfle genoegen. deel in. In 't einde deedt de begeerte, om met meerder vryheid te fpreeken , het Paar in een afzonderlyk vertrek gaan. De Man onderfteunde zyne Vrouw , derwaards treedende « want door overmaat van vreugde fcheenen baare kragten uitgeput. Ik begaf my na de Kamer, voor my gefchikt , die naast het vertrek der jonge Liedes was: een deur met reeten, niet wel ‘bedekt door een gebrekkig behangzel, maakte dat ik bun gefprek zeer onderfcheiden kon hooren: en ík voelde my door een on. ‘wederftaanbaare trek gedrceven om te luisteren. „ Ach, m „ waarde Vrouw!” fprak hy, met eene ftem vol driftvervoe- ring » », hoe onuitípreeklyk is het gen van u weder te an zien, en in deeze armen te drukken ! aar helaas! hoe on- », gelukkig Is onze Liefde! Kunt gy nog moeds genoeg behou- „ den, om ons lot uit te harden? Kunt gy befluiten my te wn hooren?” -- Spreek, was haar antwoord . fpreek onbe- fchroomd ; twee uuren geleden was ik de ongelukkige, nu ben jk de gelukkigfte, der Vrouwen. Gy leeft, —— Gy bemint my, — ons Kind flaapt tusfchen ons — Een nieuw beftaan bezielt my. Wat kan ik meer begeeren ? Indien ontmenschte Bloedverwanten ons welgeren beltaan te bezorgen , wy zullen het elders zoeken. Wy zullen ons in dienst begeeven by de 20- ‘danigen , die hunne dwinglandy zich zal bepaalen tot.de vrugt onzes arbeids. Wy zullen de vrybeid hebben om .te beminnen te arbeiden en zamen te fterven. En » Och! Hemel!” hervatte hy, „zyn de Meníchen alleen mèt y) goederen gezegend om onregtvaardij te weezen? Ik viood na e dien Oom, in wien ik hoopte cen Vader te vinden : hy was y doo: den uwen reeds tegen my vobringenomen. Hy verweet wn my de heiligfte banden gefchonden , zyn naam onteerd , en - . 99 DE ZEGEPRAAL DER NATUUÊE. 583 e de zwaarfte ftraffen verdiend te hebben. Hy voegde *er ne- „ vens, dat zy, die ik de ftoutheid gehad had van weg te voes „ ren, no ‚it myne Vrouw Zou weezen , dat haar Vader maatre. » gelen zou neemen , om een onwettig Huwelyk te verbree= „ ken, en dat hy zyn uiterfte best zou doen om hem hier in te an helpen. — Te vergcefsch beantwoordde ik deeze onregt- ss Maatige verwyten op de Zagtst mogelyke wyze. Te vergeefsch an befchreef ik onze Liefde als zuiver, onfchuldig , onvoorzigtig » mogelyk, maar deugdzaam. Te vergeefsch drong ik bet ver- _ sq fehil aan tusfchen Vaderlyk gezag en Vaderlyke dwinglandy. » Hy was onverbiddelyk , en ik ftond gereed dien wreeden Oom „ voor altoos te verlaaten, als hy fchelde, en zyne Knegts be- a, lastte my te vatten, en vervoigens na de gevangenis te bren- „ gen. Ik werd daar ftreng bejegend. Myne vryheid boodt men „ My aan, op voorwaarde, dat ik uwe (chuilplaats zou ontdek- wn ken. Alle belof.en, alle bedreigingen, waren vrugrloos. Niets e kon dit geheim uit myn boezem haalen. Myn lyden ftyfde „ myne ftandvastigicid ; doch ik leed voor u. cn dat denkbeeld, ;„ dat denkbeeld aileen, verzagtte de fchriklykheden myner Ge- en vangenisíe. Zy lieten eenigen tyd af van my te plaa- „ gen De Man, die: my ee:cn bragt, fcheen deel te neemen „ in myn lot. Hy boodt my zyn dient, aan, en wilde my „ Overgehaald hebben, om aan hem een Brief, door my gefchree- » ven, toe te vertrouwen ; doch ik kon nooit befluiten tot het ée fchryven van het opíchrift. Om u te overtuigen , fprak hy, » hoe zeer ik in uw lot deel, zal ik u deezen eigen avond ge- NW gaat. Jk omhelsde hem als myn Verlosfer, en den volgenden legenheid tot ontkomen geeven , mits gy voorzigtig te werk a avond kon ik tot u vlugten. Ik heb drie dagen gewandeld , ‚ … zonder rusten. Ik ben bykans af van vermoeienis, doch Liet, aa 99? e e LH L „ ik kan het niet verzwygen, is myne Liefde geenzins de geeft my kragt. Jk heb alles vergeeten, myn waardíte Vrouw! nu ik by u en ons Kind mag rusten; en, nogthans, zonder „ angst. Ik heb eenig vermoeden, dat men my heeft laaten 99 - 99 > H ” myn Lieffte ! mec het aanbreeken van den dag deeze plaats sn hit »» Hoe kunnen wy, antwoordde de Vrouw, deeze plaats ver- ontfnappen , om myne gangen na te gaan, en uwe verblyf- plaats te ontdekken. Op den eerten dag van myn heenen gaan, ontdekte ik een Post-Chajs op eenigen afítand , die denzelfden weg hieldt, welken ik nam. Laat ons vlieden, verlaaten, en cen ve.blyf zoeken , *t-welk ons tegen onze Vervolgers dekt! laaten,. waar wy eene fchuld hebben, die wy niet kunnen betaalen?——— ,, IK,” hervatte hy, vw Zal deeze Zwaarigheid Ze weg neemen, doch door een middel, waarin gy niet zult Spreek — Ik ben voor u alleen toe men. » MOC- a bekommerd. Indien gy op Tee plaats gevonden wordt, EEE EEE TR A A O IA wel i l u — s34 DE ZEGEPRAAL DER NATUURE, „ moeten wy elkander voor altoos derven. Vlie met myn „ Zoon. Verberg u op eene plaats, waar gy u onbekend kunt „ Onthouden, Ik wil hier blyven, tot borg voor de fchuld. „Ik zal, indien het mooglyk is, myne kleederen verkoopen, „ en het weinige dat ons nog overig is. Misfchien zal ik een a hart aantreffen, edelmoedig en medelydend genoeg, om „ troffen te worden door het verhaal myner rampfpoeden. Dan ;, Zal ik tot u wedcrkceren , en wy zullen nooit fcheiden. „ Doch onze eerfte zorg moet weezen, u te dekken voor hee „ nazetten van Uwen Vader, die teri oogmerk heeft,u voor als „ 100; op te Nuiten. Nogthans, indien uw bart niet kan be- a» Nuiten my te verlaaten, blyf hier, en wy zullen te zamen ferven.” —— ., Neen, fprak zy, ik wil de oorzaak van uw bederf niet weezen. Ik kan niet hoopen eenen vertoornden en. woedenden Vader te zullen bevredigen. Ik wil vlieden, om on- ze vryheid en geluk te bevorderen.” Naa dit befluit, vie het deugdzaam Paar, in dien vreedzaamen en verkwikkenden Naap, dien de onichuld alleen, fchoon van gevaar omringd, kan Ímaaken. i Het lot deezer twee ongelukkige Gelieven gaf. my ruime fioffe om te denken, en hieldt my eenigen tyd wakker. Ik over- woog de veelvuldige vooroordeelen, die, eeuwen geleden, ge- vormd en omhelsd fihynen, om de wetten der Natuure le bee ftryden, en, zoo verre derzelver heillooze invloed reikt, de edel, fie bronnen van menschlyk geluk te vergiftigen. Myne gebe den fleegen, met een edelen yver,, ten Heme}. Ik fmeekte, dat de ontnenschte Vader van eene zo uitmuntende Dogter, eins delyk , de dwaasheid zyns gedrags mogt zien, en de Natuur ver. unnen haare gefchondene Regten te herneemen — Te mid- n myner overdenkingen, viel ik in faap; doch ík mogt die verfrisfing, my door de moeilykheden van’ de reis zo hoog noos dig, niet lang genieten. Op het onverwagtst werd ik geweke door een fchreeuwend en klaagend geluid, voortkomende uit de kamer naast de myne, het verblyf der Ongelukkigen , in wier lot ik zo diep deelde. Ik vloog derwaards: Welk een ontzettend tooncel ! Een Man vol woede , dien ik bemerkte de Vader van de jonge Vrouw te weezen , de haar, met geweld, weg te voeren. Haar Man befChermde haar - met een fterken arm; do-h zeer voorzigtig om hem geen leed te doen. By beurten fineekte hy, en boo;t wederftand ; hy fcheen teftens de befcherm. engel van Zyne. fchreiënde Vrouw, en de onderdanig biddende Zoon. Elk uit den Huize kwam, toefchicten. Die den woedenden Vader vergezelden, poogden zich meester te maaken van den Jongman, tefwyl de ‘overige aanfchouwers zyne zyde koozen, Een Geregtsdienaar intree: dende, dwong den Jongman en diens Medeflanders, bet. fluks op te geeven. 777 De DW ZRORPRAAL DRA NATUUREe sts « De twee Gelieven werden door geweld vaneen gefthel-' den. Ik zag ze, uit de hoogte van wanhoop, tot de laagte vant fülzwygende droefheid, afdaalen. Zy fcheenen geheel buiten zach zelven , en vertoonden zich als offers, gereed ter flage tinge. — Ik zag het Kind, door ’t geraas half wakker ge- worden, zieh omkeeren Een buitengewoone geestdrift dreef. my aan. Vaardig nam ik her Kind op myn arm, en: vertoon- de *t zelve aan den woedenden Vader; zeggende: —— „ Myg », Heer, dit Kind heeft een Vader noodig. % Is uw bloed dat fr +, Gt kleine hart klopt, en dit hart moet ten cenjgen dage den: s» Man zegenen , dic het bezorgde in de tedere kindschheid, „ of Ge gedagtenis van hem, die het kon verzaaken , ver- s» focijen. Zie dir Kind, waarin gy weder moet lecven, en y Wiens Rem ten eenigen tyde u zal eeren, of vloeken. Zie “op dit (chuldjoos Wicht, *t geen uwe wreedheid van alles. wit s, berooven. Kunt gy de gedagten verdraagen, dat het u zal s vloeken? De misdaad uwer Dogter heeft beftaan in bot te ‚. vieren aan eene Drift. die u meer dan eens vermeesterde s Zy heeft, buiten uwe toeftemming, een Zoon ter wereld: » gebragt, die, in uw oog, niet fchuldig kan webzen. Indien » Zy in haar pligt ten uwen opzigte gefaald heeft, gy kune » goed uit kwaad doen gebooren worden, door deezen „ te erkennen „en vervolgens het uitgelcezen genoegen te finaae o ken, van door. hem geagt en bemind te worden. Zullen day s de harde vooroordeelen, door Rykdom ingeboezemd, u be” s» Weegen, om de dierbaarfte Panden. welke gy op de wereld » hebt, op te offeren? —— Wat deezen Jongman betreft, s hy benfint en wordt bemind, hy bied u een deugdzaame » hand aam Wat fchatten verlangt gy? Ach, myn s Heer! de lach van dit Kind, bel het , heeft meer bekoor- s Iykheids , meer waarde , dan cen Bomme hoop gouds, Zym s, Moeder 1s uwe Dogter ‚en ’t is een nieuw Hart’t geen Er s krygt. Wat anderen mam, dan die van haaren Egtgenoota s moet de Vader vandit Kind draagen ? Hy verdient denzelven y n hy heeft de pligten volbragt. Bewonder zyn moed ` bewonder » zyne edele ziel . die, in fpy ` . TT" De Vader, meer getroffen 4 door myne aanfpraak, bekeek weegloos ftilzwygend. Het Kin der aan met die inneemende te wyls zyne bedrukte Moeder v de de twee lieve h-ndjes toe. blik waagde ik het, den kleine ven. ,, Dit.” riep ik, , is 2 s» dezelve aan; 't zal ‘er veil s ongevoelig weezen voor di m den!” — * Gelaad des G * Tra aos. s% DE ZEGEPRAAL DER NATUURE; doeningen van zyn Hart aan te duiden, Hy poogde , vergeefsch , zulks te verbergen. In de eerfte verrukking kon hy zich niet bedwingen, het Kind aan zyn aangezigt te drukken, en 't zelve te kusíen. De ontroerde Moeder , lettende op iedere be- weeging, nam het gelukkig oogenblik waar, wierp zich voor gyne voeten neder, onderfteunde met de eene hand het Kind, en drukte ’t zelve tegen haaren Vader , met de andere vatte zy zyn hand, en beiproeide dezelve met haare traanen De Jonge Man bukte, fchoon op eenigen afítand verwyderd, op eene knie neder ; en ik wekte, met traanen in de oogen en uitgefpreide handen, den Vader tor tederheid en medelyden op. Hy bragt eene hand aan zyne oogen , om een traan weg te veegen : en,. naa een diep ftilzwygen, de voorboode dat "er iets gewigtigs ftondt te gebeuren, riep hy uit: „. Gy hebt my overwonnen, » myn Dogter! — Ik verwagtte dit treffende niet; het komt „ van den Hemel, die alle gebeurtenisfen befchikt! Mogt dee. sy ze voor altoos gezegend zyn ! Staa op. —— Myn toorn is gee „ ftild. Ik vergeef her u en meng myne traanen „ met de uwe, Dit Kind...,. Ach! laat my los. Neem ap uw Zoon, voortaan zal hy de myne weezen. Bemin my » beiden !” Hy Kuschte het Kind met verrukking , en f het aan de Moeder weder. —— De Jongman waagde her ier op te naderen, de hand zyns Vaders te grypen, en eer- biedig te kusfen. De Vader fchreide op nieuw, en verwelkom- de hem als zyn Zoon. Alle de Getuigen van dit aandoenlyk tooneel voelden de verfcheidenheid. der beweegingen van Ver- baasdheid , Vertedering en Blydfchap. Liefde en Dankbaerheid werden nooit leevendiger en aandoenlyker uitgedrukt. Naar gelang, de woede voor- heen doller geheerscht hadt, vertoonde zich de zegepraal der Natuure thans te treffender. Ce onfchuldige lach, het lief uitfteeken van de hand eens Zuigelings, ontwapende de woede van een grammoedig Man , die geen ander zou hebben kunnen doen bedaaren. ,, Ô Natuur!” dagt ik, „ wy moeten tot y u de toevlugt neemen , om vatbaar, om menschlyk , om ge- ss lukkig te zyn.” De Grootvader kon zyne oogen niet verzadigen van het aanfchouwen zyns Kleinzoons ; herhaald waren de tederfte liefkoozingen. De blyde Moeder vertoonde zich verrukt op dit tooneel; zy droogde haare traanen geftadig af, doch ’t waren traanen van loutere blydíchap. De Jonge Man ombelsde my, en buiten ftaat om woorden te vinden tot ing, was zyn dankbaar opflag van ’t oog de wel- endfie Dankbetuiging. En ik, my verheugende over de taal der Natuure, zette myne Reis voort; laatende het nu gelukkig Gezin, in alle de genoegens uit Verzoening fprui- tende, en onder het verheugend vooruitzigt eener menigte Jaa- ren van rust en blydíchap. ` WIN- "WT O ë T WINTERZANG. 587 e " WINTERZANG. 