Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
„Krater spookt nog steeds door en spuit gloeiende asch en zand naar boven”. Naar aanleiding van deze berichten diende de Heer Haunıns het volgende rapport in aan den Mijningenieur GODEFRON : »Den 22° des morgens tegen 8 uur stond ik op het punt »te paard te stijgen tot het houden eener inspectie over de „Afdeeling Djerakah-Hogolélé, toen een mijner ondergeschikten »Mij attent maakte op het opstijgen van een paar kolossale »rookkolommen benoorden en bezuiden de Merapi-prop — »rookkolommen teekenden zich met een rossen gloed tegen de »lucht af en verspreidden zich spoedig daarna over zoo’n afstand »langs beide hellingen, dat ik mij van een of ander accident „overtuigd hield en besloot niet af te reizen, doch eene atwach- »tende houding aan te nemen. Mijn opziener Aueusrenxs had »den nacht op Dyerakah doorgebracht en was des morgens huis- »waarts gekeerd — ik liet hem ontbieden en ontving de mede- »deeling, dat hij nagenoeg op dat uur ter hoogte van Kendali- »Keling (tusschen Selá en Djerakah) overvallen werd door eene „aanzienlijke aschwolk, die het hem onmogelijk maakte zijn »broeder, die met hem was, 20 passen voor zich uit nog te »onderkennen. Ik werd dus doer dit rapport in mijne meening „versterkt en zond toen mijne politiehoofden uit ter informatie. »Intusschen ontving ik het 1° Bericht en een paar uur later het »2° Bericht; heide nam ik kalm op: de omstandigheid , dat van »mij uit zoo goed als niets meer werd gezien na den morgen, »en wij aangaande schuddingen of trillingen van den bodem niets »kondeh bespeuren, deed mij vermoeden wij te doen hadden »Mel eene bijzonder sterke afschuiving van de prop. Ik besloot »dan ook maar in persoon naar Djerakah te gaan ten einde mij te »overtuigen en zoo mogelijk en noodig de menschen tot kalmte »te brengen — blijkbaar had Herst in zenuwachtige spanning het »tweede bericht geschreven en verzonden (trouwens geen wonder, 118 »want hij deelde mij mede, dat toen hij mij zat te schrijven, »hij een oogenblik te voren bedreigd werd door een kolossale »aschwolk, die gelukkig op korten afstand van zijn huis door »den wind in eene andere richting werd gedreven). Onder »weg ontving ik het meer kalme bericht N°. 5. Gaandeweegs »werd Merapi helder en kon ik reeds zien en hooren, dat ver- »hoogde werking was ingetreden aan meerderen gloed en sterker »gedreun. Van uit Djerakah was het afstroomen van gloeiende »steenen en zand duidelijk zichtbaar en werden hierdoor de »richtingen van Blongkóng, Senowo, Teliengsing en een nieuw »ontstaan ravijn, benoorden dit laatste en hiermede zamenloo- „pende, marquant aangegeven over eene lengte van nagenoeg »2 à 500 meter, nu en dan enkele, soms zelfs alle te gelijk. »De Apoe en meer noordwaarts liggende ravijnen blijven allen »vrij — vroeger kwamen steenen, die over den noorder wand »van de Teliengsing heen sloegen, langs bergrug in de „Apoe »terecht, maar nu, na het ontstaan van meer bedoeld ravijn »storten zij hier langs in een lager gelegen gedeelte van de »Teliengsing terug. De prop is aldoor geheel in gloed — schud- „dingen of trillingen nam ik, ook op Djerakah, niet waar, alléén »hoorde ik een aanhoudend gedreun van vallende en uit elkan- »der spattende gloeiende steenmassa’s. Den ganschen nacht »hield dit schouwspel aan; ik observeerde tot half twee en later „nog van 4 uur tot het aanbreken van den dag, als wanneer „vurige gloed voor het zonlicht moest ruimen. Duidelijk werd » thans zichtbaar, dat een nieuw raviju was gevormd, komende »in twee armen van het bovenste gedeelte van den kraterwand, »loopende aanvankelijk ten noorden van de Teliengsing en lager »zich daarmede vereenigende. Prop is danig afgestort aat »den westkant, kolossale massa’s hebben zich losgelaten, veran- »deringen met het bloote oog zeer goed op te merken. Ik besloot »wij van juistheid rapport N°, 5 te overtuigen en aanvaardde "Jon half zeven een tocht van af Djerakah zuidwaarts door el »langs djoerang Djoewég, dj. Nanggring, dessa Pentjor Ngissor, dj. »Apoe en dessa Tabellan naar de Teliengsing , die ik bereikte ter 119 »hoogte van dessa Gendjiedn (onder Moentilan). Ik zag het ravijn »tot over de helft, d. i. ruim 20 meter, gevuld met gloeiende »steen- en zandmassa — alles om ons heen was met eene aanzien- lijke aschlaag bedekt en had een treurig en somber aanzien. „Door nieuwsgierigheid gedreven bleef ik den noordelijken oever »van de Teliengsing in westelijke richting volgen — trouwens »oostwaarts durfde ik mij niet wagen: ik stond reeds op het »punt, waar eenige dagen te voren aan den overkant bij eene „gewone afstorting de Javaan van Gendjiedn, in vorige rap- „porten genoemd, door gloeiende asch werd overvallen en ten »gevolge daarvan vreeselijke brandwonden bekwam (de man is »nog in leven). Ik liet mij de plaats aanwijzen, waar het water vin de Teliengsing vroeger begon te stroomen , het hoogste punt vis de bron van Goenoeng-Penganten, doch van water natuurlijk »niets meer te zien. Lager af hoorde ik onder de massa een »geruisch als van stroomend of kokend water, dat bij het volgen »van den oever sterker en sterker werd, terwijl op het boven- »vlak van de algestorte massa hier en daar indrukken zichtbaar »werden ter grootte van een gewone waschkom, eene omstandig- »heid, die mij deed vermoeden, dat het water nog niet geheel » door de gloeiende mas was geabsorbeerd en nog steeds een »uitweg zocht. Gekomen bezuiden de dessa Gdwók Sabrang »Zagen wij uit de zandmassa sterke dampen opstijgen, die ons »aanvankelijk beangstigden, doch ons bij nadere beschouwing ate zwak voorkwamen om ongelukken te kunnen veroorzaken »tot op den afstand waar wij ons bevonden. Wij ontdekten »tal van fumerolen en modderwellen, terwijl het water voor »een klein gedeelte kokend en bruisend over de oppervlakte »van de massa vloeide, het geheel verschafte ons een prachtig »speelwerk in den aanblik waarvan wij geruimen tijd bleven »verdiept. Tijd ontbrak ons nog verder te gaan, doch ik nam »informatie en bekwam de zekerheid, dat het ravijn gevuld was > tot ter hoogte van Gawok Tengah , lor Doekog-Goondang. Yan ’nauwkeurige meting was natuurlijk geen sprake, doch = gis, »dat Teliengsing thans voor meer dan de helft over eene uitge- ZĘ" 120 istrektheid van circa 6000 meters gevuld is, hetgeen globaal „berekend zou daarstellen eene massa van ruim 2/mm. mê, die »van de prop tot daar was afgestort. Persoonlijke ongelukken »zijn niet te betreuren, doch wat de uitwerking zal wezen »van al die gloeiende asch op de jeugdige aanplantingen is niet ste voorzien — als niet spoedig regen valt , vrees ik voor misluk- „king van den oogst. »bleven vruchteloos, doch ik vermoed ook dáár wel afstortingen »zullen hebben plaats gevonden”. Tijdens de aardbeving, die op 8 Oct. op de geheele onder- neming, d. i. over eene uitgestreektheid van circa 18 X 6 vierk. paal werd waargenomen, bleef de Merapi kalm aan het naar beneden werken van massa’s steen en zand; de werking Wa noch vóór, noch tijdens of na de aardbeving verhoogd. Den 9% October ontving de Heer Hauer van den Heer Henst nog het volgende bericht aangaande den Merapi: »Werking Merapi nog altijd hetzelfde, zooals gewoonlijk. »Den 5% dezer is de ladoe (zandstroom) Senowo doorgestroomd 121 »łot aan de kanten van Passar Taloon (samenvloeiing Senowo en Patelan)”. Den 8% November deelde de Heer HammixG zelf nog het volgende mede: »Merapi werkt aanhoudend door. Alle werking »schijnt zich echter aan den westkant te concentreeren. Af- »brokkelingen boven meergenoemde ravijnen houden aan. Nieuw „gevormd ravijn begint op nieuw te verstoppen. De warmte „gedurende October was nagenoeg ondragelijk: op 5500 voet »hoogte teekende de thermometer tot 85° F., — ongekend! »De temperatuur van het bronwater varieerde van 58° tot 68° »en is na de afbrokkeling op 22 Sept. steeds lager. Op 21 »Sept. ’savonds teekende de thermometer 74° en op 51 October „65° F.” Het laatste bericht is van 50 November en luidt aldus: »De »Merapi neemt in werking af. Slechts zelden meer vurigen »gloed op de prop waar te nemen. Afstortingen aanmerkelijk »minder, alleen den 27% van eenig belang in ravijn Blongkeng. »Zwavelvorming op de prop en in de ravijnen getuigt van al- »koeling. Temperatuur bronwater normaal.” Ook de Heer F. Roorpa van Eusixea op de onderneming Genengsarie (Klatten) (N°. 514) maakt dd. 10 October melding van drukkende hitte reeds om 9 uur "e morgens en deelt nog mede, dat al de ravijnen aldaar ongekend weinig water bevatten. Van de vulkanen in Oost-Java zijn de volgende berichten ingekomen. Den 22% en 27% Februari ’s avonds tusschen 9 en 10 uur ver- loonde de Lamongan , volgens mededeeling van den Heer E. Zeur. (N°, 585) een vurigen kop; geregelde waarnemingen konden niet gedaan worden door het drijven der wolken. De Semeroe liet geregeld zijn uitstroomende wolken zien. Omstreeks dienzelfden tijd (26 Februari "e morgens) nam de eer M. Herz te Soekapoera (N°. 627) waar, dat de Bromo hooge dampwolken ontwikkelde, gemengd met zwavelgassen , Waarvan de reuk te Soekapoera (10 paal van den Bromo) waar- neembaar was. Sinds werd de werking van den berg niet 122 heviger dan zij gewoonlijk is. In de laatste weken van December werd wederom dagelijks zwavellucht waargenomen, | vooral des morgens: de Bromo hield zich echter vrij rustig. — De Heer P. Scnrerrns (N°. 551) hoorde op 2 Maart herhaal- _ delijk gerommel, dat geen onweer was: de lucht was helder. ` Van welken berg dit geluid afkomstig kon zijn, vermeldt de berichtgever niet. Volgens de mededeelingen van den Heer Mr. J. B. Bro (N°. 607) heeft de Lamongan sedert half Februari in een ver hoogden graad van werkzaamheid verkeerd, waarbij vooral waterdamp-vorming. Van April t/m. Augustus was de Heer ` Burser niet in de gelegenheid om waarnemingen te doen. In September en volgende maanden bleef de verhoogde werkzaam- heid voorduren. Den 6% October viel des voormiddags te 10 uur lichte asch- regen, die vermoed werd van den Lamongan afkomstig te zijn. — De Resident van Bagelen deed bij missive d. d. 9 October 1888, ` N°. 4744/26 aan de aardbevingscommissie mededeeling, dat, volgens bericht van den Assistent-Resident van Koetoardjo, | sedert 19 September in de sawa Kedoe, behoorende tol de ` dessa Pekatjangan, district Pitoeroek, nabij de grens van de ` sawa Moetisari, — district Premboean , afdeeling Keboemen , eel onderaardsch gerommel gehoord werd gepaard met zwavellucht S Dit onderaardsch gerommel was den 26° October opgehouden ` (missive dd. 26 October 1888 Ne. 3003/26). Gelijkluidende ` mededeelingen werden van g tswege ontvangen (G.R. 17651/88 en 6. R. 19145/88). | Buiten Java zijn behalve van Sumatra geene andere berichten ` van vulkanische verschijnselen ingekomen, dan van den Res" dent der Zuider- en Ooster-afdeeling van Borneo (G. R. 2419/88). E alwaar kort vóór de aardbeving van 11 December 1887 GR 544/88) nabij de kampong Tandjong Djawa (district Benel ` Doesson) eene inzinking van den bodem heeft plaats gehad en € S uit de daardoor ontstane opening gedurende drie dagen a waterzuil is opgestegen, die eene hoogte bereikte van Y We? | | / + 125 ot deelt de Heer J. A. M. Bressrer te Amboina (N°. 841) dd. 2 November mede, dat men aldaar sedert een tiental dagen de zon slechts zelden te zien kreeg en, als zij zich vertoonde, bloedrood was tot zelfs midden op den dag. De Heer BressLer vraagt of dit verschijnsel ook met vulkanische asch in verband kon staan. De vulkaan Kaba is volgens berichten van Dr. W. Srammesnaus (No. 764) gedurende de maanden Februari, Maart en April voort- durend aan het rooken geweest, in Februari zoo sterk, dat de rookwolk te Benkoelen zichtbaar was. Door den Controleur der Ommelanden van Benkoelen werd reeds in den avond van 27 Januari bij korte tusschenpoozen een aanhoudend onderaardsch gerommel gehoord, dat aan de werking van den Kaba moest worden toegeschreven (G. R. 2779/88). Uit het Ranau-meer werden van den 2% tot den Ar Januari circa 4 á 5000 doode en halfdoode visschen opgehaald, die op de oppervlakte van het meer dreven. Het water had op som- mige plaatsen eene geelachtige, lichtblauwe en op andere Plaatsen eene donkerblauwe kleur, terwijl het een zwavelach- tigen smaak en reuk had. Den den Januari werden de meeste visschen in de nabijheid van de marga’s Pematang Riboe en Warkoe opgehaald, den 5% in de nabijheid van Banding Agoeng en den 4% in de nabijheid van Soeka Negarie, zoodat naar het schijnt een natuurverschijnsel moet hebben plaats gehad in de nabijheid van de marga’s Warkoe en Pematang Riboe en het water, dat de visschen aldaar bedwelmde, door den stroom werd medegevoérd voorbij Banding Agoeng en Soeka Negarie om zich in de Selaboeng te ontlasten (G. R. 1518/88). Hetzelfde verschijnselen werd van 17 tot 20 Januari weder Waargenomen (G. R. 1975/88). De berichten van Sumatra’s Westkust hebben alle betrekking op knallen, die in den loop der maand Februari gehoord werden. De vrij uitvoerige rapporten hieromtrent van den Gouverneur van Sumatra’s Westkust hevatten de volgende bijzonderheden. Op 9 124 den 6% Februari, des voormiddags te 11 uur, werden te Groot-Mandheling en Penjaboengan gedurende eenige seconden geluiden waargenomen, overeenkomende met die van op grooten afstand afgeschoten kanonnen en donderbussen. Uit de richting. van waar de geluiden kwamen, werd vermoed, dat zij van den vulkaan Goenoeng Moelia afkomstig waren. In de geheele afdeeling Natal werd op dien dag en bijna op hetzelfde uur een zware knal gehoord, waardoor de grond en de gehouwen dreunden. Te Natal werd de knal door velen toegeschreven aat den vulkaan Sarik Berapi, aangezien deze voortdurend rookte Volgens anderen zou de knal veroorzaakt zijn door het vallen van een vurigen bol, terwijl één persoon beweerde, vóór dat hij de knallen en: schoten hoorde, bij heldere lucht, in hel Noorden, een ongeveer vier vadem lange roode streep gezien te hebben, welke, na ongeveer ééne minuut zichtbaar te zijl geweest, eensklaps verdween. Ook op den 20% Februari werden te Natal en omstreken twee knallen waargenomen, doch minder sterk en met eel tusschenruimte van ééne minuut; schokken werden dau niet waargenomen, doch de controleurswoning dreunde van der slag. Op dien dag had des morgens te 4". 5". (locale tijd) eene kleine uitbarsting van den Merapi plaats, gepaard mel een hevigen knal: door sommigen schijnt daarna toch eel lichte verticale aardschudding gevoeld te zijn. Te Ticoe (all | Priaman) viel op denzelfden dag een aschregen , die ongeveer 2 uren aanhield en vermoedelijk van den Merapi afkomstig Wa | Ten aanzien van de uiteenloopende meeningen omtrent UF oorsprong der knallen moet nog vermeld worden, dat some” gen beweren vuur en rook gezien te hebben boven den Got Si-doar-doar , wat echter zeer wordt betwijfeld, daar deze bers niet bekend staat als een werkzame vulkaan (G. R. 42118 | en 5617/88). | De particuliere berichten komen in hoofdzaak met deze MT _dedeelingen overeen. De Heer F. Twiss te Natal (N d : schrijft den knal, dien hij den Ger Februari te 10°. 45m, ( = 125 tijd) hoorde, toe aan den Sarik Berapi , die voortdurend werkte, en acht het verhaal van een inlander, dat hij van een kampong benoorden Natal op weg naar deze plaats, een vuurbol uit den hemel had zien nederdalen, die in de bosschen nederviel en op den grond komende den knal veroorzaakt had, niet ver- trouwbaar. De beide schokken op den 20°" Februari met een tusschenpoos van ééne minuut werden door den Heer Twiss des nachts omstreeks 4 uur waargenomen, dat is dus op het- zelfde tijdstip waarop de uitbarsting van den Merapi- gemeld werd. De knallen waren minder hevig dan die van den 6°, maar toch nog sterk genoeg, om deuren en vensters te doen beven. | Het verhaal van de rookkolom, die boven den Si-doar-doar gezien zou zijn, is, volgens den Heer Twıss van een inlander afkomstig, die zich op zee bevond. De Heer J. M. Sweer te Kajoetanam (N°. 245) maakt alleen melding van de verschijnselen, die op de uitbarsting van den 20% volgden. Den 21% Februari namelijk, des ochtends van Padang naar Kajoetanam reizende, zag hij voortdurend eenige uren lang (totdat de wolken hem het gezicht belemmerden) een zware en naar gissing + 400 M. hooge rookkolom uit het noordelijk gedeelte des kraters van den Merapi opstijgen ; een geluid als van verre kanonschoten deed zich nu en dan hooren tot den ochtend van 22 Februari. Later vernam hij dat die geluiden ook reeds den vorigen nacht vernomen waren. In den avond van 25 Februari te 9%. 5", Or. 11". en 9". 20". (locale tijd) nam hij weder onderaardsch gerommel waar, dat telkens 2 A 5 seconden aanhield. Tot den Gen Maart toe bromt de Merapi iederen dag herhaaldelijk. Na dien dag werd het ge- rommel al zwakker en zwakker en had den 19° Maart opge- honden. De Heer W. J. Bannen te Penjaboengan (N°. 708) heeft de knallen op 6 Februari te ongeveer 11 uur gehoord en maakt melding van de roode streep, die door één enkelen waarnemer zou gezien zijn. 126 De Heer J. G. Senor te Fort de Kock (N°. 714) doet nog de volgende mededeelingen : »20 Februari: "e morgens te 4 uur zware knal uit Merapi. »Top bewolkt, af en toe verlicht door eleetrische ontladingen. »Liehte aschregen in den naasten omtrek, den volgenden dag »geconstateerd. »21/27 Februari: voortdurende lichte werking blijkbaar door »stoom ontlasting. E »28 Februari: "e nachts half twaalf verhoogde werking tot »na 12 uur. Zware rookzuil en vuurgloed. | »29 Februari: voortdurende lichte werking.” Volgens den Heer J. W. Arrme Seere te Padang Pandjang (N°. 727) werd reeds den 24°" Januari een flauw onderaardsch gebrom vernomen, ofschoon de Merapi toen nog in normalen ` toestand was; het was dien dag zeer warm; tegen den avond viel een flinke regenbui. Ook deze berichtgever nam den ` 20°" Februari des ochtends te 4 uur eene zware rookkolom boven den Merapi waar, gepaard met vuur en voorafgegaan door een zwaren slag. Den 21% des voormiddags te 11". 15" (locale tijd) was de rookkolom nog vrij zwaar, doch zonder vuur. Ten slotte maken wij nog melding van een Meteoor, die te Poerworedjo en te Koetoardjo gezien werd. Hij bewoog zich met eene duizeling wekkende snelheid door het luchtruim el spatte een paar minuten daarna met een donderenden knal ` uit een (G. R. 15501/88). Men zal bij de mu volgende aardbevings berichten opmerken ` dat onder kolom A. achter den naam van Gouvernement of Residentie is bij gevoegd die van het eiland waarop dat gewest | is gelegen. Dit geschiedt ten einde te voldoen aan een Ve" zoek van Prof K. Martin in het »Neues Jahrbuch für Miner? logie, Geołogie und Palaeontologie (1888, Band II, Heft dë 269), waarin deze geoloog een waardeerende kritiek uitbrengt E y 197 à e over de in het Natuurkundig Tijdschrift gepubliceerde seis- mologische statistieken. Waar wij zien dat deze arbeid in de wetenschappelijke wereld wordt opgemerkt en gewaardeerd, wenschen wij nog- maals bij H.H. Medewerkers aan te dringen om toch vooral hierbij in hun medewerking niet te verflauwen. Het verschijn- sel toch doet zich voor dat het aantal ingezonden berichten des te minder wordt, naarmate het langer geleden is dat den waarnemer den afdruk werd toegezonden van de laatst gepu- bliceerde aardbevings-statistiek. Vooral is dit merkbaar in de toezending van het bericht »geen aardbeving waargenomen.” Zullen deze statistieken waarde hebben dan moeten wij zeker zijn dat geen enkele beweging aan onze aandacht ontsnapt. Men vertrouwe er dus niet op dat een aardbeving die men opgemerkt wel door een ander zal vermeld worden. Allicht toch wordt door den een opgeperkt wat den ander ontgaat. En evenmin meene men dat de door de Residenten ingezonden rapporten aan Z. E. den Gouverneur-Generaal zekerheid geven voor een volledige statistiek. Een sterk bewijs voor het tegen- overgestelde levert de aardbeving die den 8° October des avonds ten 19%, 18". B. T. over geheel Java (met uitzondering van de Residentiën Bantam en Krawang werd waargenomen, en waarvan omtrent 74 berichten inclusieve de G. R. in kwamen. Geen oflicieele berichten toch werden daaromtrent door ons ontvangen uit de Residentiën Madioen, Kediri, Kedoe, Soerabaja, Probolinggo en Bezoeki, niettegenstaande in een der beide eerste Residentién waarschijnlijk het centrum der beweging moet gelegen hebben. Men verzuime dus nimmer melding te maken van eenig Waargenomen verschijnsel, hetzij dit van geringe af ook wel sroote intensiteit mag geweest zijn. En evenmin late men na, hetzij maandelijks, hetzij driemaandelijks of ook desnoods halfjaarlijks bericht te zenden bijaldien geen seismische of vulkanische verschijnselen zich mochten hebben voorgedaan. | / 128 B. AARDBEVINGEN. Aardbevingsberichten over Januari t/m December 1888. ER A | B SĘ | Se | BE El E e "MI de : ZS | Dental | Tijdsbepaling. | M E richtgever. aarnemingsplaats. 0 : = o E | Gouvernement. | (Pataviasche W | z à | k | z Aardbevingsberichten over Januari 1888. G. R. 1025/88. Kota Agong. Kampougache | Distric-| 4 Jan. 17° 30-18. 1 ten, G. R. 4992/88. Atapoepoe. Tim H > de > rd Er G. R. 1879/88. Kroë. Tenkoclen, Poio 12 5: T Ra P. E. van Oven. | Rangkasbitoeng. Bantam 15 > 10° SR Observatorium. Batavia. Batavia, ri 15 » 10 50 Dr H. Onn re Batavia, Java. 15 » 10 rh + 27 |Dr. R.D. M Verbeek Buitenz Batavia, Java. 15 » 10 En) 35 |J. H. Kiev Tjitr ër Batavia, Java. 15 » 10 e: 1 56 |D. Burger pak SC Melati. Preanger Reg., Java. [15 » 10 3 ge e P 68 |E. J. Kerkhoven. | Sina Preanger Reg., Java. [15 » 10° Bi: red 85 |J. J. Meijer. Seene, Bantam, Java. 154.1 mie Z 108 |J. W. Gunsch. | Tjandjoer Preanger Reg.. Java. |15 > er R. 1089/88. Buitenzorg, Mr. Cor-|Batavia, Java. 15. > 8 e d reden en | nelis, a. Bata G. R. 1186/88, in” Bantam, Java, 16 » 20334 G. R. 1310,88. Ten vervolge op G, R.| Van verhoogde wer- 1186/88 wordt mede-| king na urige vul- gedeeld dd. 18Jan. dat! kanen werd niets e e in ge-| bespeurd, alleen stoot durigeschuddingisge-| in de laatste dagen weest, dan met groote,| de Goenoeng Poela- dan grzał ees saii geen rook meer ` poozen steeds W.-—0. fuit z e Y G. R. 1879/88. Benkoelen Benkoelen , Sumatra. |20 > e pr H? 742 1H. F. den Hartog. Mokko-Mokko. ¡Benkoelen, Sumatra. [22 > 20 49 Men Deeg EE e ż : | Berchten, dat geene aard Bnn Res. Preanger ag d gedurende de maand Januari wert F~ Preanger Re eg.: a Res. Soerakarta: 308, ` Peka up: 213. r Djokjakarta: 334 1 y agelen sia > Madtoen: 513, Bag 11 4 a - 252, 254, 2 > Kediri: 527, 531. 2 ki a > meg ia 292, » Soerabaja : 558. ER RER en van N°. ‘67. à esderichten over Februari 1888. sei” S. E. Haagsma. Muntok. e en O., Banka. | 6 Febr. 16 a N | | | t |D. r Dzn. Goenoeng Melati. Preanger Reg., Java. 7 > 10. A G. R. EA | Loe pehocbassong ssong [Pria- Padangsche Beneden.. 10 > M ri ; umat 129 D Intensiteit en aard der beweging. E Bijkomende verschijnselen opmerkingen Drie schokken horizontaal. Zware schok. en horizontale schokken. 2 Zwakke horizontale schok. Korte aardbeving. Vrij sterke schok. Horizontale schok. Vrij sterk. Een paar lichte schokken. Lichte schokken. Zware horizontale schok. a Schokken. 0. 5. Ook op Vlakkenhoek waargenomen. Richting uit seismograal Lepsius. Seismograaf | Olland wijst echter een tegengestelde richting aan. Twee klokken, u. SE in opposiete direc- tie bewogen, bleven Te 12". een veel «ey wabe schok waargenomen. Ook ter hoofdplaats van het district Tjaringin is deze ni in hevige mate gevoeld, gedurende circa 30 seconden Voorafgaan door een onderaardsch gebrom. n: 587, 590, 591, 594, 599. : 607. gekomen > van H.H. Medewerkers, die Res onder de volgende gg Gi oem | Ov stk. v. Sumatr Sr anka: 815. 4 - Bovenl: 711 j Ass “Res. Billiton: : 805. a Ee Batjan, Residentie Ternate. ı 0. afd. v. Borneo: 823, 827. nderh.: 841. 47. 764. are. clas A 0 E de . Lichte verticale schok, bemerk- (baar aan het trillen van hanglampen. | twee korte trillingen 130 E E | | Residentie | Tijdsbepaling. | î eh SAR: Berichtgever. | Waarnemingsplaats. 0 | A / E x £ | R Gouvernement. | (Bataviasche e ZS | : G. R. 5617/88. Priaman. f | Padangsche Benedenl..|10 Febr. 14° 3"... ; Sumatra. 7 H R: 5617/88. Dis MEN ie g 1 p 1 1 : 11 2 5" 25", 29 = R Sumatra. y 4 | 711 |F. Twiss. Natal. po Bovenl., [12 > 15 le = F G. R. 4217/88. None depen. RE 12 +16 SCH À AN Kan G. R. 63€ 2 oemakai a" Amboina 16 > 10° Im. Log A 727 |J. W. Alting Siberg. w Pandjan Bees, Song (BS 4 288 Sumatra. > 1. G. R. 4217/88. Padang "e Padangsche Bovenl..20 > 4 30" uma 5 .. FR. AM, Herz, Soekapoera, ter ER Java. (126 tr Bue S 711 |F. Twiss. Natal. d ap 0 Bovenl.,|26 >» 17 8. S Sum atra. o gel 6. R. 5617/88. Natal. Padangsche Bovenl., 26 » 14 ars | umatra RI 3 Berichten, dat geene aardbevingsverschijnselen gedurende de ma ds uar Ge 1 R Reg.: 41. Res. c | » a 213. > Soerakarta: Banjoemas ; Bagelen: w u 9. Semarang: 252, 285. Aardbevingsberichten over Maart 1888. Br SZ IP. 6. Neeb. diri. (Kediri Java. | 1 Maart 20° SP ‚531 |P. Schippers. preloengagoeng. edit Java. LS a r F. L. van dèr Vinne. Bli tar K Im. Java. 1 20" 24 E 8... F. Walter. Blitar. Kedi Java. i » 26M ie p. {6- A. F. J. Oosthout -| Malang. so = dava. 1 2.387 W SI | = l } d | > de Stoppelaar dr.  E | Intensiteit Bijkomende verschijnselen chting. A en aard der beweging. opmerkingen. Korte doch vrij hevige schok. Vrij hevige schok. 3. Twee schokken. Gepaard met kraken van wanden enz. Een lichte schok. Lichte verticale aardschudding. «| Zwakke ra pal À WIR] Zinken dak klepperde. ijk verticaal | 45 Twee spoedig op elkander volgende sap + lig o elkander volgende lichte [robe on al 4 EI ingekomen van HH. Medewerkers, die ader: de volgende nummers in de lijst voorkomen : 79 F re ię : 590. 591. 594. Res. Oostkust v. Sumatra 742. | Probolinggo: 607, 622. Ass-Res. Billiton: 805, 82 1. a ck: 013. Res. Z. en O. afd. van Borneo: 827. apanoeli: 7 Gouvern. Celebes en Onderh.: 841. 34. | rn: 747. 752, 764. Drie lichte schokken. Lampen in kleine schommeling. „Vrij hevige verticale schokken. | | Vrij harde item schok. Tweel Deuren gingen heen en weer. Het gebrul van minuten later zeer harde schok. |den Semeroe duidelijk cor z » Verticaal. Vrij hevige schokken.| Hanglampen trilden, dës ngerden A Horizontaal 4—5. „ Deuren ige oe hs aan muur —W. bleef doorloopen. : Twee zeer hevige schokken van "um den laatsten schok draaide berichtgever als bet | Friend D seconden. Gerekte be-| ware op zijn stoel rond. Reeds lan voor de werk a aardbeving was het als of er luchttrillingen waren, ` die het lamplicht deden flikkeren. De Semeroe werkte dan gewoonlijk en 10 minuten voor de 1 r š rc werd gie geromme! men. 3. Circa 6 seconden. Aankomende met licht gedruisch van het Noorden. D "+ » werd dit gedruisch zeer schudde daarop 3 R > les, klokken bleven staan; amiee gedruisch. Schuddende, op- en neergaande eging, kort daarop | brulde de berg. d | ER | A = a k | f | k ` ijd 5 $ Berichtgever | Waarnemingsplaats. | ( 4: e 2 | Gouvernement. Ge SH az á D - | 594 F. Boemi-Ajoe. Pasoeroean , Java. 17 “Scherpenberg 595 |R. W. Jess E mber Ningko. Pasoeroean , Java. 1 99 |J. M. W. REN en Limburg. Pasoeroean , Java. 1 G. R. 4252/88. | Afdeeling Malang. |Pasoeroean, Java. 1 J. J. Wichers. | | Kajoe Enak. Probolinggo, Java. | 1 323 |E.K.H.A. eng Bojolali. Soerakarta, Java. 2 518 |Mr. Mc. | Patjitan: [adioen , Java. 1 518 |Mr. Me. Le | kaliitan. ladioen , Java. 4 5 . W. Jesse oember Ningko. asoeroean , Java. 5 . R. 5181 188. Tjia mis. 'heribon , Java. 6 . R. 5025/88; | | Wonosobo. jazelen, Jav 10 25 0. A. Burnaby | Wonosobo. jagelen , Java. 10 Lautier. Ł. Stibbe. | Loeboe Selassi. ra Bowen). 110 un J.W. Alting Sibergh Padang Pandjang. Dach Bovenl.,|10 G. R. 5617/88. | Loeboebassing. Padangsche Beneden!.,110 | Suma G. R. 5617/88. ` Priaman. [Padangselie Benedenl., [10 a mi F. Twiss. | Natal. Padangsehe Bovenl.,}11 ł matri bra O 56708. | Painanen Maleis ent Ju | Sumatra. G. R. 7160/88. i Gorontalo. "emer Celebes. 13 | | | - R. 7160/88. | Gorontala. * Menado, Celebes. 15 R. W. 4 Soember Ningko, Pasoeroean, Java. 16 PG Nod ag Bag dra. 7 Gw Burnaby | Koetoardio. Bagelen, Java. 19 AAA ‚ Koetoardjo en Poer- | woredjo. Bagelen, Java. Kai D Intensiteit en aard der beweging. Bijkomende verschijnselen en opmerkingen. LEER Eee 5. 42 Twee kort op ore ij volgende, vrij hevige schok Vrij hevige bereke schokken. hrs Twee schokken, met circa 5 et tusschen- inte; de tweede heviger dan de Vooralgegaan door onderaardsch Segen Onderaardsch gerommel. Ook in de dessa Tosari dis trict Tengger vaargeno men 23. 3—4. ALLIER Een lichte sehok. Lichte schok. Vrij hevige aardbeving. Vrij hevige schok. Korte doch vrij hevige schok. Vrij hevige schok. Na een dertig tal seconden aan- hondendende AE ichte beving kwa- CG i hevige verticale weldra g gevolgd door even gia tale golvingen in ichtin FE Nosi schokken. A aal Twee lichte schokken. Twee lichte schokken. Horizontaal. eng bespeurd van een aardbeving. Merapı stig. ai "Under din geluid. Twee kort op elkander volgende schokken. Geen. schade. rs vd tie werd van de andere ME dentiën ie. ” eenige seconden nadat baca uit zijn deg pente was De oudste inwoners herinneren zich miet zak een diráperios te hebben bijgewoond. die van 13 he Ai u m plaatsen uren van de n der > en de houten sien de pones welke t hun neuten ca Meneng Asi zijn de RARE | naar de bijgebouwen voert, Gegen schommelden k doo = viene Do IE; hoofdplaats djo dilemas » » » » 708 jw. Jac. Rahder. G. R. 8177/88. A bevingsberichten over SC 1888. 5 [Penjahoengan. "SE afd. Kairatoe| Amboina , Ceram. Si A | 3 E | | Residentie. - Tijdsbepaling. | | " 53 Berichtgever. Waarnemingsplaats. | Bataviasche SA ES : Gouvernement. (Ba A E o Sn 549 |H. E P. Nolthenius| Gombong. Bagelen, Java. 19 Maart 15° 44... E. A. Genie Officier Gombong. Bagelen, Java. 19 > 15484 y te Gombong. Se: > 309 |J. W. Harmsen Mangie. Soerakarta, Java. 119 » 1% A E 313 |P. Henning | Klaten. oerakarta , Java. 19 +» 15° Wip Horning. 316 |H. Heijmering. angon. oerakarta , 9: > = |G. R. 5249/86. Atdeelingen Klaten en| Res. tr be gen 1973 onogiri. 334 |B. J. Eekhout. | Djokjakarta. Djokjakarta, Java. 19 > 340 |A. P. Dufour. Rewoeloe. Djokjakarta, Java. (19 > 518 |Mr. gr Lean. Patjitan. Madioen , Java. 19 » 5 Van Boemie Ajoe. Pasoeroean, Java. |19 ep: 595 |R. Soember Ningko. Pasoeroean, Java. 9.2 707 |T. W. VE" Poeloe Bras. Atjeh en O., Sumatra. [21 > 10 |G. J. de Kruijff, Kosala. Bantam. Java. 23 > sz 1 sy G. R. 5520/88. Menes. Bantam, Java. Zot = A +11. + t 30 _ |G. R. 5481/88. Rangkasbitoeng. Bantam, Java. 24 >t GE D 2 71: F. Twiss. Natal. 2 adangsche Bovenl., 25 > z 167. 6 "Se Sumatra. ALE a 86 |E. Ketjen. Manondjaja. Preanger Reg., Java 26 +22. P ti. R. 5668/88. Galoeh. ¡Cheribon, Java. In den WE se / G. R. 5667/88. | District beber ald.|Cheribon, Java. 2627 Maart |] S diode AA 7 Set: . W. Gunsch). wg E E 5 913, e: E BT POOR tia 252. 285. = es 2 i Japara : 292. Weier. Sumatra. |  verschijnselen | | en en aard der beweging. | opmerkingen. i H KAL A + Lichte schok. Niet door berichtgever zelt waargenomen. m. SW. Zware schok. Muren van het huis trilden. +... Eenige lichte schokken. Regulateur stond niet stil; richting muur ZN. | W Leer lichte schudding. LA Vrij hevig. Voorafgegaan door een harde trilling. Geen schade. : L Lichte aardbevin pie pes $ schokken. erticale 4— AENA Twee hevige verticale schokken.| Voorafgegaan en gevolgd door onderaardsch | isch en ‘gerommel s van dezee. De geheele ertia | | werd w akker D... Lichte schok. | > rste schok vrij hevig, de loverige onbeduidend. | SE schok. | 3 Twee hichte schokken. | | . sé, zeug schokken van] Niet persoolijk waargenomen; niet gevoeld in de aeg EE districten, wel te Mangoenredja, maar zeer van H.H. Medewerkers, die onder de volgende nummers in de lijst voorkomen : | Bes. Oostkust van Sumatra: 772. ` Tapanoeli: 734. ng | : Ass. es Billiton: 821. Benkoelen : 747, 764. Res. 1 0. a a Borneo : 827. NW! Twee schokken. De eerste vergezeld van een dof dreunend geluid. Lichte schok. | 256 EEN A | | B FS: 7 Residentie Tii ine. 5 3 Berichtgever. Waarnemingsplaats. 0 | age. | 22 Gouvernement. | Hits: M AES ie PoS | «+ 590 lA. de b" Jr.| Soember Telago. Pasoeroean, Java. 7 April T G. R. 8687/88. Trongen Larantoeka. Timor, Adonare. 7 "EE a. “En zo, | R. 6829/88. | T jikadjan anger Reg.. Java.| 9 14 49°... (34 |E. > Led: FH. Van er Sitoeli. Tapanoeli , Nias. 13 19" br Eelders. : 734 (E, F. L. J. H. Van Goenoeng Sitoeli. Tapanoeli, Nias. 13.» 19408 Eelders. M 734 IE. F. L. J. H. Van Goenoeng Sitoeli. Tapanoeli, Nias. 13 2127) Eelders. 136 |G. À. 9682/88 Singkel. Tapanoeli, Sumatra. |13 dp pos SCT 138 |G. R. 9682/88. Goenoeng Sitoeli. Ta a Nias. 13 > a G. R. 9682/88 Goenoeng Sitoeli. one s 13 > 19 Sëll G. R. 9682/88 Goenoeng Sitoeli. panel. Nias. 13 » 24 : VM Mangeearedja en Tji-|Preanger Reg.. Java. 16 "ët RE ang - wa. 11 |F. Twiss Natal. Padangsche Bovenl., 27 > M Mu G. R. 9682/88 Moeara Sama. |Tapanoeli, Java. 27 18 ? S G. R. 9682/88. al, Tapanoeli, Sumatra. (27 17 SE en Moeara Sama GER Sumatra. 128 > 2 Gr poż 711 |F. Twiss. Natal. Tapanoeli, Sumatra. (30 > 2 y 2 | 6. R. 9682/88. Sipirok. Tapanoeli, Sumatra. ` 130 , al Tel... Sr? G. R. 9682/82. Natal. Tapanoeli, Sumatra. 30 25 y S Berichten, wi chr Zeg gardberingsverschijnselen gedurende de mar dd E > > Ro ar "Re 41. 88, 108 (J. W. Gunsch). > Jan > . W. Gunse wa b Banjoem y s: 331. E à > af vk 2a i > Bugółon: EN 549. „ Djokja’ a = Aardbevings ten over Mei 1888. | T a do A. : Maas Argasari. 4 Mei +20". al Y oe | Geesteranus. s Preanger Reg., Java.| 4 * Pain _ 88 Willem Kessler. Tjampaka Warna. |Preanger Reg., Java. 4 » MAT TIL |F. Twiss. Natal. Tapanoeli, Sumatra. | 4 » SET 274 J ZS , (of iets w E 714 |J 6, schot. Fort de Kock. Padangsche Bovenl., aa Sumatra = = : | Benkoelen : D i ; E _ Intensiteit Bijkomende verschijnselen | ; en x | en aard der beweging. | opmerkingen. | U 5 > | Lichte gerekte aardbeving. Niet persoonlijk waargenomen. Twee vrij hevige schokken. 6—7. Bij deze schok werd een zware amp ongever 1 d. M. in oostelijke richting verschoven > aż Nr Een lichte nauw merkbare bewe-| Iets later 21". 24 herhaalde zich dit, eindigde met een schok. begon zeer langzaam len nt Poing heftig Lichte schok. 3—4. Uepaard met dreunend geluid in dezelfde richting zich voortplantende. Lichte schok. ie hevige schokken. Leer korte lichte schok 2 à 3. i Korte en lichte schok. Ex een schok, zeer zacht eindigende. f tin ingekomen van H.H. Medewerkers, die onder de mett nummers in de lijst voorkomen : _Madioen: Res 772. j Kediri: 527, 531, 1, Oost ust = Sumatra 54 Banka: A oean : 588 ( (E. PAT Ass. Res. Billiton: 805. | Lichte aardbeving. | Licht schommeling aanvangende; Ramen en deuren rommelden bij den eersten schok. Twee spoedig op elkaar volgende schokken. 5 à 6. Twee horizontale schok-| Slingering van lampen, schudding meubelen, w Je te A SÉ van spenden. „De sehudding went evol ed A à tie verhoogde werking van n erapi, i "die nog de twee volgende dagen gäe, [stoom Dr. R. D. M. Verbeek rę G. R. 83 Buitenzorg. J. H. Ki A | e P. Christopher Tjioemboeloeit. J. D. Harders. Soekaboemi. _ |E. Ketjen. | Manondjaja. Willem Kessler. Tjampaka Warna. G. R. 8529/88. eng en Mangoen- Nr redja ` H. W. Gunsch. Tjiandjoer. | A A. red Argasarie. K. F. Holle, Waspada. K. F. à innere 1 LD Garoet, HE Free 85 |J. J. Meijer. . 8265/88. G. R Observatorium. roenoeng Kentjan: de Ran gkasbitoeng, Goenoeng Kentjana Batavia. Bantam, Java en Bantam, Java. Batavia, Java. Batavia, Java. Batavia, = Batavia. Jav Preanger es Preanger Reg.. Preanger Reg. Preanger Reg., Jav e Reg., Preanger Reg., Dengar Reg., ES? m Java. Java. Java. Preanger Reg., p Preanger Reg., Java. Preanger Reg., Java. Java. va. Java. BE A 3 S | i i AR NE | Residentie Tijdsbepaling. E E Berichtgever. Waarnemingsplaats. Pain MP (Bataviasche tjd) 2 | | l | dei sid 722 |L. Stibbe. | Loeboe Selassi. Padangsche Bovenl..| 4 Mei 3° 3% S | Sumatra. A it 246 |A. H. E x a | en Banjoemas, Java. 4 5 G. R. 86 [B en Ban- Banjoemas, Java. 7 1 | de en > G. R. 10179/88. | Poerworodj, Karang- Bagelen, Java. 7 11 njer en Keboem ir 25 |0. A. Burnaby | Poerwore ljo. ‘[Bagelen, Java. Lë i Lautier. G. R. 8322/88. Wonogiri. Soerakarta. Java. Po Mr. P. A. L. Me.) Patjitan. Madioen , Java. TEE Lean. G. Kaulbach. Soember Peting. Pasoeroean, Java. » +10 Lichtopzichter. Noesa Kambangan. Banjoemas, Java. y G. R. 11592/88 Vlakkehoe Benkoelen, Sumatra. , ce o o Wes © Cod = > ooo © — = ho.” EE 139 D E Intensiteii | Bijkomende verschijnselen en aard der beweging. opmerkingen. Hevige schokken; later verticaal. EP erneer eee | De meeste ingezetenen hebben de aardbeving gevoeld. N. K Ke-| Lichte schok. Lichte schok. Eveneens waargenomen op de GK maa van |Karanganjer, Keboemen en Koetoardjo. Niet waar- à genomen te ok. Vrij hevige aardbeving. Bewe- 2 ging schommelend. 5--6 verticaal. are trillingen gevolgd door een . met onderaardsch geluid. ode lie? EZ slingerden niet. A YAA PA ZA E Niet persoonlijk waargenomen. Horizontale aardbeving. Lichte schokken Lichte schokken. En CS O D. QU Een kleine beweging is merkbaar zoowel aan den gn SEH nden magnetometer als aan den zelfregis- renden datrometer. Seismographen teekenen niets Vrij hevige aardbevin 34 ge 8- Twee zware schokken. Golvende| Het geheele huis was in beweging. bewegi N ARE w żyj Verticaal, Vrij Ai a p end d E tijd en aanhou- ` dend gebro n den | Zware horizontale schok. Deuren en joma Ten Ook te Parigi waar- K S” Ramen en deuren klapten, het huis kraakt | rachtige bewegingen. amen en deuren klapten, het E raakte. Vrij he że de aa 8 Omstreeks hetzelfde uur werd oo! boemi een verticale schok gevoeld. van 2 seconden duur. 6. R. 920/188. Ook in andere al ` AA el hevige schokken. i E : nas va evige aria ng. 3 2 lichte schokken. Vrij hevig. Twee schokken. D duurde ongeveer 5 ] pe van ongeveer drie seconden. orter van duur, ongeveer drie sec ramen klapten, het huis EE | A | B | = S | Residentie | Tiidsl li | : a e tesi si ing. y SS Berichtgever. | Waarnemingsplaats. | 9 "= ki, | ję ! LS je i | Gouvernement. (Bataviasche tijd) | ES | Be | J. J. W. Brouwer. Parigi. (Preanger Reg. Java.| 9 Mei a 8 G. R. 8515188, Poerwakarta. ¡Kra wang , Java. 9.4238 10”. o i G. P. M. van Weel.| Tjiogreg. (Batavia, Java. 0. 4 $ 16 G. R. 851 16:88. Wonogiri. Soer skata. Java. 10 AW m Ti Om ‚ALENA r. Soekawana. Preanger Reg. Java.|Il > & Zeck | 591 |G. Kaulbach Soember Peting. Pasoeroean. Java. |12 > 214% be | 531 |P. Schippers. Toeloengagoen Kediri, Java. 13 © JE . 541 |F. Walter Blitar. eme Kediri, Java. 13 ME 590 |A. De Stoppelaar Jr. amer gant Pasoeroean, Java... : 113 „MAR E. 764 |Dr.-Stammeshaus. Boekoelen . Sumatra.|13 + 22 40%. iet G. R. 8064,88. teen Benkoelen, Sumatra.|13 + 22 48”. G. R. 8772/88. Goenoeng Kentjana. |Bantam, Java. 15 > 16 EN 34 |G. P. M. van Weel. Pass nc Batavia, Java. 15» let 46 |A. H. Berkhout. Bandoe Preanger Reg., Java. 15 » de Wee: À GIL Meijer. Goenoeng Kentj Ja Kar "u. BIE „APA g Kentjana. |Bantam, Jav 9 k 5 ZU |F. Twiss Natal Tapanoeli, Sumatra. |15 > Y Sh ` À a S u + g $ G. R. 9998/88. Garoet. D Reg., Java.|28 > 17 WÉI | m - R. 9845/88. Cheribon , Java. 28 » 162 Ce 2 790. De Lichtopzichter. eg? Kambangan. |Banjoemas, Java. |28 > 17 py z e a H. ter Poorten. en Banjoemas, Java. 128 > 17 | d G. R. 9151/88. Boeleleng. Bali en Lombok, Bali.|24 > "En. | Boeleleng. Bali en Lombok, Bali.|26 > | 141 D Intensiteit en aard der beweging- Bijkomende verschijnselen en opmerkingen. | | rij hevige scho hi 1 Hevige ige agho se chok. | Twee korte lichte schokken met ‚tus sschen poozen v Lichte mee n een kwartuur. A caal | Zeer lichte schok. 2 eg schokken horizontaal. Ben lichte schok. Lichte horizontale aardbeving. Verticale schok. De E ss tes A A A O e Lichte schok. .| 4. Horizontaal, licht. Bes ax, 5 3 . Twee lichte schokken. Vrij hevig schok. 3. Verticaal. Vele schokken; verticaal. Vele sch kken; verticaal. Er werd gelijktijdig een dof gerommel waarge- nomen Niet pon soonlijk waargenomen. Schuddend, draaiend. Alle dagen zwaar weer en hevig onweer. Hanglampen dansten heel wein Je ve werkte gisteren ne ‘dan vorige dagen. Niet persoonlijk waargenomen. Volgens 9683/88 ook te Priokan, Bintoe- han, Kroë en te Manna gevoeld. och te Serang, noch te Rangkasbitoeng is hier- van iets gevoeld. Ook e rege door den mantrie bij het bosch- wezen te Tjitjoe Ge paard met een vrij hoorbaar onderaardsch ge- age Geen ongelukken. Vermoedelijk van werking van berg Ddemgeng in het > Tasikmalajasche. Geen apor van lampen, wel van krees, als of zi van onder aangebrachten slag in be- on Sedan es A Tusschen ei 22 30". en 24 Mei 0*. 30%. 26 Van verhoogde lei een ‘dertigtal schokken; de hevigste 25 13°. 30”. en 14". 30"., die elkander snel opv en besat gingen van y epale: geluiden i van ve bedels fe Lo De bergstreken ving vluchtten. lijden gelid lien dan e ge wdn 142 (Nummer in de lysy |] der Medewerkers. mer. Berichtgever. Waarnemingsplaats. Residentie 0 Gouvernement. Tijdsbepaling. (Bataviasche tijd. A G. R. 9554/88. Boeleleng. | Bali en Lombok, Bali. 30 Mei die 22", 0 Berichten, dat geene aardbevingsverschijnselen po de maf Res. Bantam: 9. , zalk: 247, 549. Mei werden ruf Semarang: mal Japara: _Aardbevingsberichten over Juni 1888. e G. R. 9686. Boeleleng. Se sk 10045/88. Boeleleng. R. 10404/88. | Boeleleng. 711 |F. Twiss. Natal. IG R. 12925,88. Natal. Je. R. 12925/88 Indrapoera. G. R. 10311/88. De geheele Residenti 85 |J. Meijer. Goenoeng Kentj Fc . E. van Oven, ngkas „E. D. M. Verbeek] Builenaony 05 . S. Figee. Batavia. Kievits. Tjitrap. G. R. 1016288 en Batan, Buitenzorg|B; N: A. de Caer | EE H. Berkhout. esch W. Gunsch. Die, R. 1054988. | veen v. de Be Tjiandjoer, Bali en Lombok, Bali. Bali en Lombok, Bali. 7 Bali en Lombok, Bali, [11 GE , Sumatra. he uma eng Fark Bantam, Java. Bantam, Java. Batavia, Java. Batavia, Java. Batavia, Java. Bantam, Java. Preanger Reg., Java. , Java. PNI | neer Reg., Java. plaatsen {Preanger Reg., Java. Preanger Bovenl., ae [Padangsche Benedenl.,| OO O Bm 2 Juni 23 le >: ’s nacht..." T, Or 51%)... » midder- pat Gi ¡a | „16:16 30°... R 22-.|30 se | \ ‚16 42.1 ks | , +16 12% geep? , 16 10.0 WE , 16 157.9 eg | 167 eenig * 16" (ler , 161010 » 16 » OO eco © c © o © D | ; Intensiteit | Bijkomende verschijnselen Richting. | e 4 en aard der beweging. opmerkingen. | trent a ge werking van den Batoer nog niets —W. Zeven hevige schokken; verticaal. Enkele ‘muren schenrden en vielen om Drie hevige schokken; verticaal. Ook te Djembrana werden sedert 23 Mei ver- scheidene lichte schokken gevoeld van 0.—W. Het Kescht loopt van aardstortingen in het Tabanansche en het ontstaan van eene es. len, zijn ingekomen. van H.H. Medewerkers, die onder de volgende nummers in de lijst voorkomen : Soerakarta: 305. Res. 5 Kediri: J. Stormer. Batjan). | | E: Djokjakarta: 334. . Ternate: 867 ( Vrij hevige schok. $e D * Vrij hevige schok. Een or EN E a A vee AAA 2. Onbeduidend. Een zware sc sch ok. Vrij hevige aardbeving. 5—6. a gdurige aardbeving zacht Eenige schokken 3—4. 45. miał" vrij hevige schokken. Hori- Horizontale bewegingen. Słok a vrij ij geweldi. Een paar schokken Sedert 31 Mei duurden Ah, schokken bij kortere en langere tu tusschenpoozen 2 nabój dessa węg bakan, district Koeboe Ta dake van Bangli werd de grond im den er Bu op 31 Mei op verschillende gs gescheurd, een tal huizen omgeworpen en vele boomen ontwortel zo rt 3 Juni nog enkele po en waar; rt 7 Juni werden Ze enkele lichte schokken’ en trilingen waargenom Twee schokken , hter E Drie minuten later herhaalden zich de schokken Se doch veel z er en korter van duur. e aardbeving m ook gevoeld te hemden twee be benoorden G. K. Volgens eme mededeeling ook te Soeka- boemi waa rgenome Deuren en harpen Ve Berichtgever re = = aardbeweging. Twee schokken, gevolgd door zachte naschudding. « Vensters en deuren rammelden. RN ENE EE yl Berichten. [6 R. 1330088. GRI dat geene S a wę eeng Res. Banjoem Bagelen 25, 549. , > Mains: 252, 285: + es. Soera karta: 1 Madioen: 513. Kediri: 527. es 1 gedurende de Ber Jam werden W oemas: 790 7 Aard vingsberichten over Juli 1888. G. R. 14201/88. | 4201/88. | Natal. | Tontoli. District Beber, en ter |t RAR Koenin- gan Kroë. 