VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
3 F Corticis Peruviani optimi Beste Kina Kina drie ponden) „ Stampt deeze Schors tot een fyn Poeder, en doet het in een glaze Cucurhita of Kolf, giet ‘er dan by Spiritus vini race pificasi of Overgehaa}de Brandewyn , drie pintjes ©. > Maakt het vat toe, en laat het zo 5 of 6 daagen digerees renen doet naderhand den geest met een zacht vuur deïtillee- ren, de aanbranding verhoedende. Als dan moet gy de mas- . fá uieftorten en op een digte linnen doek vergadert zynde met ‘een drukpars, voorzien met warm gemaakte yzere plaaten fterk uitperfchen, op dat ’er alle de geest, die de Refina of harst in zig onthoudt , uirgeparst words, deeze moet men dan bewaaren. Het achtergebleeven Magma word wederom in bygegooten overgehag}de Brandewyn gedigereert, en na even dezelfde diftillatie, op gelyke wyze . uitgeparst, of van alle vogt beroofd. Laat naderhand deeze heide Tinctuuren „de “eerst gemengdèn door "t Ttaan blyven gezuiverd zynde, in eene -Cucurbita doen , en met eene groote hoeveelheid van- gemeen water verdunt, zagtjes deftilleeren; op dat ‘er alle de geest benomen werde , die voor het zelfde gebruik en andere voore deel bewaard word. De Refina op de grond achter blyvende; word: zo veele reize met koud water afgewasfcuen , tot dat ze. on{makelyk en zonder kleur achter blyft ”. . " -` Wy zullen hier op laaten volgen het gene van de Zapis La- zuli gezegd wordt. … De Lapis Lazuli, feu Lapis Cyanus, -Azuur Steen , is een harde Steen , hebbende kleur van blaay= -we Koornblgemen voorzien met kleine adertjes of puntjes van Goud of Zilver: Men haaltze uit de Goud- Zilver- en Koper- mynen, in Afia, Africa, Italien, Duitschland. Men maakt ’er een kostbaare Verf van , diemen van den Orientaal- fchen Azuur-fteen maakt, het blaauw van Ultremarin 3 zy ver- andert door den tyd niet. Het blaauw van Duitschland is zo zeer niet geagt, want het verandert ligt, als het aan de one ‘guurheden van. de lugt bloot gefteld is, en word in vervolg van tyd groen. Men kiest Azuurfteen die van een hooge blaau- “we kleur is, hebbende hier en daar eenige goudftipjes : de beste moet. met moeite in ftukken kunnen gebroken worden, ‘en geene verandering in °t Vuur ondergaan. De Smalta of Coe “balt is byna van dezelfde aart en kleur ”. l ~- -In het Tweede Stuk van het Tweede Deel, vinden wy dit “byzondėre aangaande- den Eenhoorn. ` ,, Unicornu, de Een- hoor, wordt van veele voor een fabelachtig dier gehouden, maar geloofwaardige Reizigers verhaalen, dat men in de Pro. ‘vincie Agaus , in °t Koningryk Damot in Abisfinie inderdaad “Eenhoorens vindt, en Jat dit dier zo groot is als een middel- GENSESKUNDIG WOORDENBOEK 447. “Saaatig- paarden eenen hoorn van omtrent vyÊ voeten voo het voorhoofd heeft, dit dier is kaftanje bruin van hair, met gen. zwarter {taart , en Zwarte voeten ,. waar van eenigen een heel korten, anderen een‚zeer langen {taart hebhen en maanen die tot op den grond hangen ; verder is het een woest dier en niet te temmen, dat zich in de dichtíte bosfchen onthoud, en dat deeze dieren zelfs fchuw voor elkander zyn, en zig alléen met: de ihérrien gémeen maken, in- de tyden als deeze tocim tig zyn, en eindelyk dat zy in deeze gelegenheden afgrysfee lyk briesfchen (*).- Men toont in de Kabinetten van eenige Lief hebbers van natuurlyke Zeldzaamheeden horens van 6 of 8 voeten lang , Spiraalswyze uitgegroefd in hunne ganfíche lengte, die eenige voor horens van Eenhoorens houden , maar het zyn inderdaad horens van een zoort van Walvisch Narwal - genaamd. Dus is in de Zee een zadanige Visch voor handen, genaamd Unicornu marinum of Zee Benhoorn, het welk men voor een zweetdryvend, hartíterkend, en ook voor een goed middel tegen de ftuipen als de Ungula dlcis houdt. Daar word ook een zeeker hoorngelykend-Mineraal, dat is gegraven El- penbeen (Untcornu vel Ebur fosfile) gevonden, het welk zuur temperend, worm dryvend en in de Geelzucht dienftig geacht wordt. ‘Dit zy hoe °t wil, zo ís nogthans het een zo veel waardig als het andere, en men moet hier wederom herhaalen, het geen van de Hertshoorn, yvoor en Elandsklauwen is ge- zegt, dat Zy namelyk zeer. weinig of niets ter herftelling van de menfchelyke. gezondheid bybrengen, maar flechts als overe tollig vogt imdtinkende middelen (Ab/orbentia) kunnen ge. bruikt worden ”® . | | | . Men kan van dit Woorden-boek zeggen, gelyk van veele andere in de Geneeskunde en andere Weeteníchappen „dat ze alle eenige nutrigheid hebben, en den Leerlingen van dienst konnen zyr: doch dat alle een regtmaatigen wensch overlaa- ten naar betere, , | | Naaus: (*) Wy hiaten de gêlobfwaerdigheid van deeze befchfyving, voor. den Auteur of zyne Reizigers: maat zo dit dier een Hoorn van vyf voeten voor het Voorhoofd heeft, en de Hoorn zo ftaat als de Schilders hem doorgaans op dit dier af beelden, zal hee den hoorn, als het zynen kop om laag buigt, om gras of ander voeder van den grond ée eeteñ, tegen den grond ftoöten, eef zyn kop of bek aan den grond is, om iet van daar op te neemen; en gevolglyk zyn. hoorn hem in den weg zyn, om te ceton of te drinken. Zulke gebreken of onvolmaaktheden vindt men nieg a e’ in de werkèn der.Natuúr. E | L DEEL.N.LETT;NO. 10} «0 CORR OO enn a 438 * veRnandDErLtf® ` . > ° á Naauwkeurige Verbandeling over de Bastaard Gall-infèkten, van de Cochenille en van °t Pools Scharlaken zaad. Uit bet Fransch vertaald van den Heer Reau Un. Te Amfierdam by D. Weege , 1767. is groot Otavo. 62 blada. D E beroemde Schryver toont ‚in deeze Verhandeling, waar in de Bastaard Gall infeten van de Gal-infetten (*) ver- Schillen, en meent dat de Cochenille onder de Clasfe van de Bastaard Gall - infeten behoort. Hy wyst aan waar zy zich meest onthouden, en hoe ze te vinden zyn; wat het nest is, en uit welk een ftoffe het heftaat, waar in men de jongen dee- zer diertjes vindt, dat Zy leevende jongen werpen, en eitjes leggen ; dat zy een Tromp of Zuiger hebben, waar mee de zy in de fchorfen der boomen booren ; dat de moeder, als . gy allé de jongen gebaard heeft , fterft , verdroogt en uit het nest valt.. Hier op gaat de Heer KBAUMUR over tot de Coehenille, wels ke Hy eenigzins befchryft „en maakt verfcheide aanmerkingen gaver de onzekerheid, waar in men zo lang geweest is, of men de zelven tot de Gewasfen of Dieren moest brengen; tot dat de laatite meening, door de moeite van den Heer RUUSCHER, die om het gefchil en de weddenfchap, welke hy hier over fnet eenen zyner vrienden hádt aangegaan , te beflegten „egte bewyzen uit! Amerika deedt koomen , welken eenpaarig getuie gen dat de Cochenille een infet is, °t welk leewende jongen baart, en een groot gedeelte van zyn leven doorbrengt op een lant , Opuntia of Indiaarifche Vyg geheeten, waar uit het de zuigt. Uit deeze en eenige andere hoedanigheden „welken gn ’t vervolg gemeld worden, befluit de Schryver dat de Basts aard Gall-infe&den onder de Clasfe der Gochenille behooren. Men vindt hier na verfcheide aanmerkingen over de eigene fehappen en verfclfillende foorten van Cochenillè „de aankwee- king, mzimeling, drooging ehz. veel dl, gelyk de Schryver gelf erkent, uit het Werk van den Heer RUUSCHER, by onze Vaderlandfche minnaars der Natuurlyke Historie bekend, ge trokken 3 en van hoe veel bleng deeze kleine diertjes zyn in den Koophandel, uit een Brief van den Hett neuves te . u. C Yan de Gålnoot infe&en vlirdt men eenig berfgt, door dt ze Schryver, in de Paderi. Letceroefen. V Deel, 2de Stuk, bladz, 434 enz. Waar in ook eenige aanmerkingtn bever Ze Pool fche Kermes of Scharlaken-kosrel vagrkoamen, > | . € OVER DE BASTAAÊD CAÉL.INSECTEN, 439 Afmfterdam, in °t jaar 1736 àan den Heer DU FAY, te Parys, gezonden, en korten tyd daar na in de Akademie geleezen.- indelyk , dat Hy van oordeel is, dat de Cochenille ook wel, in andere Volkplantingen van Amerika zou konneh aange- kweekt worden, zò wel als te Mexiko. | | Van de Poolfche Kermes of Scharlaken - korrel wordt ook eenige befchryving gegeeven; en de Heer REAUMUR gelooft, op voorgang van den Heer BREYNIUS, dat het mede een infect’ is, en onder de Clase der Gall-infecten behoort. Wy achten het niet nodig van dit Werkje meer te zeggen; om dát het door zyne kleinheid , den naam van den Auteur, welken het op het voorhoofd draagt, en de aangenaamheid van het onderwerp, onze Vaderlandfche Liefhebbers van de rràvorfching der natuurlyke dingen, zal uitlokken om het geheel te leezen. Went vante GAS) Genen er Wagens CEI) angen De Sympashia, feu Confenfis ium Corporis bumani , ac po- ritmen Verdere > ín "hals morohi, Disfertatio Medica, Jaa thore HENRICO JOSEPHO REGA, Medicine Doctore, in Aca- ‘denia Lovanienú Profesfore &c. | Confiuzio una , confpiratio una, @ confentientia omnia.: HrocraTes Lib, de Alimento. $ 4. fol, 595, Editio altera, ab innumeris mendis repurgata., Harlemi apud J. van Lee, 1765. O8avop. 240. ` Geneeskundige Verhandeling van de Medelydendheid der deelen van hes menfchelyk lichaam enz. door H. J. REGA, , It Werkje voor veel jaaren in °t licht gekoomen, en ons nu, onder de gedaante van een nieuwe Uitgaave, of lie- ver met een nieuwen titel, in handen vallende, hebben wy niet ten eenenmaale onwaardig geacht onze Vaderlandíche Le- zers op nieuw te doen bekend worden. Dat ’er eene Medely- dendheid der deelen van het menfchelyk lichaam „in het zelve, plaats heeft, wordt in 't algemeen erkend, gelyk ook dat de- zelve „ wel waargenomen, van veel nut kan zyn in ’t behande- len van ziekten, en ’er in ’t algemeen te weinig acht op wordt gegeeven. Dit heeft den Heer RrGA bewogen deeze Verhan. eling op te ftellen, en de Medegevoeligheid tusfchen alle de voornaame deelen van het menfchelyk lichaam, in zo verre men dezelve door ondervinding kan nagaan „aan te wyzen,om misflagen in de kermiafe en behandelin van ziekten, °2o ‘veel & mo- 440 o -REGA ; mogelyk , voor te koomen. Zyn voornaam oogmerk, naame> lġk is, te tootien „dat zeker toeval zich in eenig deel kan doen gewaar worden, terwyl de oorzaak in een ander deel gehuis- vest is. [emant kan, by voorbeeld, pyn in °t hoofd hebben, en de oorzaak kan in de Maag fchuilen, enz. ‚In het geeven van eene Bepaaling, wat men door Medely- dendheid verfta, merkt hy aan, dat dezelve twederlei is, als: voor eerst , een famenloop van verfcheide deelen om deeze of gene werking te volbrengen; ten andere, een zeker Medely- den der deelen, waar in het een ongemaklyk aangedaan wor- dende, het ander ook op een gelyke of ver{chillende wyze van een onaangenaame aandoening wordt aangegreepen.. De eerfte zou konnen genoemd warden eene famenftemming van wer-. kingen ; de tweede van Iydingen. De laatfte bedoelt de Schry- ver eigenlyk, om dat deeze in de Praktyk der Geneeskun voornaamelyk te pas koomt. Dezelve te verklaaren en ‘er re- den van te geeven, bekent hy bezwaarlyk te zyn , {choon hy, hier na, zulks door onderftelling tragt te doen, zonder hier in gelukkiger dan anderen -te flaagen. `’s Is genoeg, dezelve. te vinden „'fchoon men de reden of oorzaak miet -weete te ontdekken. oe ‘ Het Hoofd heeft medegevoeligheid of verwekt medelydend- heid aan alle de deelen van het lichaam; hier toe worden de toeval» lén bygebragt , welken op Panbreuken , kwetzing van Herfen- vliezen of Herfenen volgen, waar onder het Ettergezwel in de Lever niet vergeeten wordt. De Maag verwekt een alge" meen medegevoel over het geheele lichaam, als blykt uit de gevol en van der.zelver goede en kwaade gefteldheid , het Zuur de Maag verwekt ftuipen over het ganfche tichaam,in kin-’ deren; de uitwerkingen van Vergif, nog in de Maag befloo- ten, zyn bekend , het vergif door een braakmiddel ontlast zyn- de, houden de uitwerkingen op. Hier op {preekt de Heer RESA vervolgens van de Medegevoeligheid der Maage met an- dere deelen, het Hoofd , dewyl Dûizeling en Beroerte dikwils uit een gebrek in de Maag ontftaan; de Tong, de Keel, en de deelen van het Verhemelte, de Borst ‚ en brengt by, dat Hoest en Aamborftigheid dikwils door een Braakmiddel ge- red worden ; met alle de Ingewanden van den buik, met de uitwendige deelen van het Lichaam, de Leden, Huid enz. - Nadit alles weidt hy breed uit om een algemeen denkbeeld te geeven van de Koortfen , en te beweeren dat veele Koort- fen , voornaamlyk kwaadaartige , en de afgaande Koortfen ge- noeg zaan altyd haare zitplaats in de Maag hebben. Hoe deeze laatíte uit haare oorzaak in-de Maag ontítaan, en haare ms, . . - & a’ ' te o tee t > t. C a . a / Aat ze -. „> en pos ee = > GERERSKUKPICE VERHANDELING? ' merklyk i$ dag eẹn der Nieren ongefteld. geworden zynde, de andere ook doorgaans gebrek heeft, ' De medegevoeligheid van dat ze wormen in het Gedarmte hebben 5 wekken pyn in den Buik, enz. © 777 et Wy zullen dit voor genoeg houden. om eenige fchetze' :e eeven van dit Werkje, waar in veel fraaije opmerkingen, oorgaans met Waarneemingen bevestigd, gévorider Wot- den, Het kan den Gepeeskundigen van nut zyn, om níet Zo ligt te misfen"in de zitplaatfe der.Kwaalen, en de plaaster, ger Jyk men zegt, bezyden dewónd te leggen. `+ -Ah w Oe Ot EA y AARD f> Oe a, -a ELSEN Aa en o‘ Zon rn EO, NOT a eao K . à EN . Ì GEORGI D'ARNAUD Vita Scqvolarum Disfertagió Postuma. Edi ` dit, adjiga prafatione, obfervationious GP indice s 'BENRICUS . ‚ht f “nya : JOANNES ARNTZENIUS. TrafeÂi ad Rhenum apud G. H. Kroon 1767. absque prefatione @& indice, nec non Epicedio in funere G. D'ARNAUD per B, BURMANNUM SECUNDUM, 134 pp. in OB&Avo ch me D Eze Verhandeling van den geleerden P Arnaud, over de Romeinfche Scavold, uit deszelfs nagelaten papieren in ” licht gebragt; enmet denmerkingen.o eheldeid.door den 3 oud. — 4 44% KORT BEGRIP DER GEOGRAPHIE. l oudheidkundigen Arstzenius, zal den Liefhebberen dezer Oefeningen niet ongevallig wezen. Vermits verfcheiden perfoonen den bynaem van Scevols gedragen hebben, heeft zulks nu en dan wel eens gelegenheid gegeven, oni dezel- ven onder elkander te. verwarren, en de bedryven van den eneu aen den anderen toe te eigenen. Om de hier uit ont- ftane duisterheid te verlichten hebben reeds enige Oudheid. kundigen zich benaerftigd, om de verfcheidendheid ‘dezer gelyknamige perfoonen o lettend na te aen 5 en de Heer A Arnaud brengt in deze Verhandeling , gelyk ook de Heer Arntzenius, het zyne toe, om dit in éen nog helderer dag. Jicht te ftellen. Men vind dus in dit Stukje de verfchitlen- de Sceuolás nauwkeurig ondèrfcheiden , en met oplettenhei aengetoond, welke bedryven zen die óf dezen Scevola toete eigenen zyn: by welke gelegenheid ook, ter Zake van de Regtsgeleerde Scavolds, etlyke byzonderheden , de Romein- fcheBegtsgeleerdheid betreffende, nader opgehelderd worden. e Ld. Kort Begrip der Geographie, opgefteld tot gebruik: der e ` Lieden, of Uittrekfel der Nieuwe Geographie, van den Ere Abt NICOLE DE LA CROIX. Vermeerdert met vene Geogra- _ phle der Nederlanden , en in eene nieuwe Geograpbifebe order efchikt, door den Beer J. F. FABRE. Js sGravenbage by S z Os, 1767. bebaloen de Voorrede enz, 20i bladeyden in O&avo. e | Di gefchikt handboek, ter onderwyzinge van de Jeugd ; behelzende ene geregelde: leiding , ter aentooninge van ’t geen in °t Aerdrykskundige, omtrent de onderfcheide- ne gewesten van den Aerdbodem, voórnaemlyk in ‘aenmer- king (taet genomen te worden, J ~ er Ome Befibryving der Scbilderyen in de Oranje Zaq, van het Vark: ehken eld? F. BENDRIE, Prins van Oranje en Nasfau, door zyne Weduwe Meyrouwe | : ke Huis sn *t Bosch „den onvergelyk de Princesfe-A. VAN SOLMS, ter eeuwiger gedachtenisfe gee recht. Naauwkeurig befchreeven door JAN VAN DYK. Ín ’sHlags ` by de Wed. O. van Thol en Zoon „1762. in 8v0. 58 bladz. Lle Kuastkundigen „ zo vreemdelingen als inboorlin- Agen, die immermeer deze Zael befchouwd hebben „ftaen als verrukt over derzelyer grootíche vertooning , en boven . he = BESCHRYIVING PER SCHILDERIJEN , ENZ, 142 als etoogen, door het zien der ortrefelyke Schilders ftuk en, waer mede dezelve van ‚on eren o oven ver- . erd is. Zodanig een verrubke ezicht doet ieder ee natuurlyk aen ; maer boven Pied die, behalven dat ‘ze *t fraeie der Schilderkunde konnen opmerken, niet ons ‘kundig zyn van ’slands Gefchiedenisfen , waer toe-deze Stukken grootlyks , byzonder ten opzichte van Nederlands ‘besoemden Heldt, betrekkelyk zyn; en tevens ene genoegr Zame keanis vaa 't zinnebeeldige der Schilderkunde bezit= ten. Om den oakupdigen hier in te gemoete te komen, is dit. gefchrit niet ondienftig , als behelzende ene beknopte ontvouwing van t geen door ieder Schilderftuk word aen- geduid; zo dat het den aenfchonwer dezer Vorstlyke Zaletot ene nuttige handleiding konne dienen, Ld Grunnen gangen armere, : ; -Omano « ma 4 Ov ta terre Kek vt de * % av. te ve Ne v e~e Muzikaale Verlustiging beftaande in Nieuwe Nederduitfihe Ge- : gangen, met een Baso Continuo. Tevens gohir om op dg Clavecimkaal, Piol o Dwarsfluit ep andere Infrumenten ge- ` Jpecid te worden. Gecompofeerg daor LÀRTHOLOMEUS RUS ‚ Lorrs. Qfganist' in Amfleldam. Te Amfteldam by f. Smit. Y3 [It tweede Stuk , dat twaelf Muzikale ftukken bevat, mt, evenaert in de uitvoeringe ach de vorige uitgave vande elf eerfte (F), en verdient dus den Lief hebberen aengepre» zen te wofden, Dit kan te vrymoegdiger gefchieden, óm dat de daer tóe gefc* ikte dichtftukjes , fchoon ze, naer gewoon: te, veel al de Min ten onderwerp hebben, en pp Éen vro- lyken trant loopen, echter niets behelzen, dat zedige ooren redelyker wyze kau kwetZen; zomtyds zyn ze ook nog a} geestig uitgedagt. Van dien gert js ondel anderen het vol- gende, dat ten opfchrift heeft, DO B …_ … „DE KOOPMAN. _Koepmanfchap vergr myn Raak 4 po in verder ande waaren. Schoone! zo 'k met Paar ' -k Zal 4 tonen hoe hek get” ’k Hots gok wonder van troguveren: Dis kan ik u aan}tonds leeren. | _” Geef me ww bart, ik zeef u 't myn’, '- -Kan 'er waarder ruiling zyn. En (©) Zie been bi. 265, P Hb 4 AM: a =. Pa Bo Mosr -~ -g . La ‘t Ads Pnn a . 2y ÄMOSIS, Treurfpel door j. Nomsz. Te Amfeldam by Izaak Duim 1767. bebalven ber Voorbericht enz. 56 blade. in OZovo. Be JDE Inhoud en het beloop van dit Tooneelftuk: komt korte a7 lyk hierop uit. Tbermutis, de Dôgter van Amofis ,Kò- ning van Egypte, heeft‘een gehieinien minnehandel, met Mios, een der gerften Sraetsdienaeren én voornaem Leger- hoofd. ` Intusfchen word ze doör Belus, een eerftén: Staers- dienaer en Gunsthing des Konings, ten’ Echt'aengezocht. ` Deze zich afgéflagen ziende, en enigermate agtér 't- gehéint > 4 b ekomerr zyndė;,: tracht zich op Metefis te wreken: befchule igt hem van verraed ; er brengt'te wege, dat hy`eerst van ?t Krygsbewind beroofd, en vervolgens uit Memphis geban- Den wordt, Metofis vlied fa r gebergte, En” ftelt Zich aet hoofd eniger. Rovers, om den ondergang van Memphis te pewerken, tót wraek over 't ongelyk hem aéngedaen. Belus eftryd hem, op last van den Vórst, en doef, op ene be- haelde overwinning, de blyde tyding in Memphis hooren, at het héir van Métofis verflagen, en dit hoofd zelf gefnèu- veld is. Dit treft het hart van Thermutis, die hare finerdy- ke aendoeningen over °t lot van Metafis, en °t voorheen Jee» aen hare Vriendinne Zámis ontvouwt. et it gefprek vangt het eerfte Bedryf aen, en’ in ’% zelve vér- fchynt vervolgens Amofis,die zyne Dogter gef Hawelyk met „Belus voorflaet, om dien Sraetsdignaer gen zich te verbin= . „den; dewyl hy anders’ vbor de toenemende grootheid van Belus vreest. Thermutis flaet dien voorflag af, of zoekt ten minfte uitftel, en beweert dat dezelve miet ftrekt tôt veilig- heid van het Ryk, Dit onderhoud word afgebroken , door e tyding der aenkonffte van Belus. De Koning: értrekt „om hem gehoor te verlenen; en:Zhermutis” beklede yich vt haer lot. SESONO. VOE Ee = In het tweede Bedryf faet de Köning dit Huwelyk aea 'Belus voor, als er beloonhing zyner FetrouwhEid en dapper- heid; en zegt Thermutis aen, dat zy tiem heeft. te gehoorza- men, en Belus teñ Gemael te nemen, Hèr uit ontftaet ook een gefprek tusfchen. Belus, en Zhernutis, waer in zy haren äfkeer van hem duidelyk verklaert: en Dejus geeft, in een volgend ondęrhaud meg zynen Vriend dwenofis, te kennen, dat hy in dezen alleen uig. (kaetzmeht warkt, ‘en flechts be- doelt de hand van Thermutis te huwen ’ om, het Ryk te ze- kerer machtig te worden ; met betuiginge dat by ‘dit, hedy ga Polkboe het ga, door zal zet wad | | 7 * Met t ar a ee A. TREURSPE Is 443 r Met et begin Gan t derde bedryf verftaet Thermutís uit “Zemis, dat Belus den Kaning listig ophitst ; en ze word hier wan wel dra ten volle ovenuigd, doot de komst des Koning$ mét Belus, en het daer. op volgend gefprek, over dit onder- ‘werp; in ’t welke Fhermutis, hoe fterk' de. Koning ook o dit Howelyk aendringe ; vòlftrekt weigert het zelve toe t “temmen. ' Dèze fcherpe redenwisfeling word geftuit, doot ‘een inkomend beticht, dat' Metofis in den flag niet gefnede weld, máer mu gevangenen geboeid aen * Hof gebragt is, Hier op-word- Melofis voor den Koning geleid’ deze befchuldigt Blus, als een verraderlyken Lasteraers erkent dat by zich “ait wanhoop onder“ fot der roovers begeven heeft ; en eindes ‘Iyk openbaren, zo Zhörmutis als Merofis, hunnen geheime} iminnenhandel $ nit kfhcht van welken'zy,echtlyk vereenigd, ook ‘een heimlyk opgevoeden: Zöon hebben; ’t welk de ‘Vorst: în de hevigfte woede brengt. *’ 0 02 „Het vierde Bedryf neemt een aenvang met ene ontdekkin jän-Mleofis , tweede Staetsdienders dat Belus, door t mule rd ‘grduw ; den-dood ván Metofis zoekt, ter voldoeninge zyner, Staetszucht; en Belus, op ’t Toneel komende, gelast ` Kieofis de-muïitery tekeer te gaen; na wiens vertrek Ameno. ‘fis aen Belus bericht geeft van de gemâekte fehikkingeh „hem met een goedèn uitflag vleit, ent veinzen aenraed. Incuse chen nadert de Vorst; dië geeft Belus te kennen hoe % mhi- "tend Volk kem wil dwingen om Metofis met den dood të trafen en hy zyn Vorstlyk gezag dãer door benadeeld acht 2 ‘by gebied Belus de muitery te fluiten; en doet Thermutig oor zich verfchyven. ` Hier op ftelt hy Thermytis voor, om ‘Merofis-als eén Staersgevangen in “éven te behouden, mits dát Zy ‘met Belus in den Echt trede; eg dreigt haer, in ge- Wal vAn weigering, Metofis tè zullen' dooden. Dit brenge “haer in een tweeftryd, ‘doch eet volgend gefprek met Me: ‘Zoff doet heti beiden tot de keuze des doods befluiten ; 7hére wdrishwil dan met hem frieeven, maer ze werd Merofis ont; tikti èn in bewaring genomen. ': D Ia èt- Vyfde bedr cihdelyk horèn. we Amofis, ontroerd byër-Bés Volks muitzutht, Zoermutis op nieuw dringen tot Wén Echt met Bekis, en haer dien vóorilag ftandvastig wei- garer: ‘Middeletwy} brengt men dien “Vorst bericht, dag Murofn ter dood: gebragtaië; dach: tevehs dat Belus door °’? Volk yoor Koning uitgerpgpen word, Amoffs begint Belus de verdenken , beklaëgt zich over zyme zórgloosheid, en There arà beweent Het lot van Metofis. Intusfchen komt Belus -te vooifchyri en' plaetse zich op den Throen:Amofis en Fhese yi Hh 5, my- 446 … AMOOIS utis verwyten hem zyne verradery, dat by by manjes befpotten beantwoord. Doch iu ’t midden dezes ge bk komt Metefis, die, door het beleid van Klegfs , (welke de muitende menigte had regengeftach, ) bewaerd was „met eed magtig gevolg te voorlchyn , en doet Belus den ingenomen zetel ruimen. Voorts verklaerp hy Asofs weder Koning, ‘ontvouwt het gepleegde verraed van Belus, en de’ list vaa Kleofis om het zelve te verydelen. Dit álles heeft ten gevolge dat de Koning het openbare huwelyk van Mesofis met Fhep- mutis toeftemg, en Dejus ter gevangënisie doet leiden, om m vervolgens te ftraffen. ` '7 -o VEE De Schryver van dit Treurfpel geeft het zelve op als het gerfte ituk zyner eigen vinding; hy twyfelt pier of er zyn tjsflagen in, doch hy hoopt dat men èr zo veel goéds ig zal vinden, dat hy der aenmoediginge waerdig geoordeeld worde, en belooft alle verftandige berispingen als leerzaem te zulen aeùmerken. * -~ Dit drukt een lofjyk charafiet uit, en`in vertrouwen dat de Heer Nomsz dit in'ernst meent, geeft het den Liefhebbegen van ’t Tooneel. des te meer vry: beid om het Stuk vrympedig te beoordeelen, >> tt … © © _ De vinding is over *t geheel niet verwerpelyk, de algemes e wettên van het Treurfpel Zyn: wel in acht genómen, en de vesfificatis bf beryming is voor °t meerendeel redelyk wel; ' een eù °t ander toont ; dat de Authevr y zich bevlytigende gm zyne vermogens te befchaven , ip itaet is om-goede vor- Beringen te maken: voor al, indien by zelf dit zyn Treur Spel met een itrehg oordeel wi} beoordeglen, om de gebres ken te leeren vermyden. — Dit doende zal hy zelf ter- Stond zien, dat hy de fpreekwyzen.en redeneringen, die hy gebruikt, met wat meer oplettendheid had konnen nagaan; de menigvuldige herhaling van de woorden, teder, deift en dergelyken bad konnen voorkomen; en. de gezogte waord- fpelingen; die een deftig gelprek niet eigen zyn , had mogen vermyden : ‘deze en foortgelyke byzondertieden Ipopt eei Dichter in zyn yver wel eens oyer ’t Boofd, en ze zyn in zo r in een jong Dichter enigermate te verfchodaen, mids Jat hy vervolgens óplettender zy. ——=" Voor °t overige zyd ons in w doorbladeren van dit Stak, hier en daer etlyke die - gen voorgekomen, die fchynen te ftuiteù, en der nadere overweginge des Opftellers waerdig zyn, om ‘er zich vervol: gens voor: te wachten. 5) c toio Poon | … ZBermutis word hier voorgefteld als ene Princes, die zich zo ver heeft laten vervoeren, dat ze zelfs een Zooa by Me tis beeft 3 dit fchyac het character van ene Princes piot wer K A 1 M : 4 à « We. e >, B "as o J~ Ba | TREURSJER 7 nig te benadeelen ; dit was te vermyden geweest. Die Zoo doet ‘het geheele S el doór niets tot de zaek ; ene rde liefde ener kuifche Princesfe, en eens eerbewarenden Staets- dietiaets , had hier ‘deftiger vertooning gemaekt, zonder de gefchiedenis te veranderen, Metofis geeft ongevergd, zonder enige de mint ng, gelegenheid tot het.onte dekken van'zynen minhehandel , die of geheel tot‘ op het laetfte vóór den Vorst verborgen had konnen blyven, of ap ene geldidelyker wyze openbaer had konnen worden, zonde het beloop van °t Spel te benddeeten; a Amoffs komt ge- ftedig voor, miet zo zeer als een deftig Vorst, maet‘ eer al een knorrig en eigenzinnig Huisvader, zo dat hy t Vorstly character! genoegzaem verlieze; ’t welk ook zyne gefptekken met Îbermutis, en luere beantwoordingen, niet Zelden tot ònbefcheidenheid doet vervallen, — Belus, den throon be- klommen hebbende, ‘gedraegt zich'zo niet, als men van een heerschzuchtig Overwinnaer zou verwachten’: hy betuigt op&nlyk , buiten’ enige noodzaeklykheid, voor de menigte , dat miet dan Staetzucht het roerzel zynér daden is, Zodanig ene betuiging voor zynen Vriend Amenophis, in t vertrok — wen, was miet oneigen , maer ze is onnatuurlyk ten aenhooe ren der menigte, als niet gefchikt om dezelve in te hemen, Ook Ís het geheele gefprek van Beus met Amofis en Thermutis by di gelegenheid „over en weder, niet Vorstiyk, — Het ganfche vierde en vyfde bedryf is zeer verward, de knoop en de otitknooping van het Spel ig zo natuurlyk niet ingericht } als men wel zou begetren. —— Het derde en vierde Too- neel van °t vyfde bedryf moet byzonder fluiten in ’t vertoo« nen. Arohi en Thermgtis-Ontvaùgen bericht, dat het Volk Belus tot Koning uitroept: ze zyn hier over aengedaen, doch geen van beiden. word bewoogen , ori nader te vernemen wat ‘er van de zaek zy, Amofis valt in twyfel omtrent Belus, en geeft zich òver tot enige zedekundige-bedenkingen over de ovelingen eu % hof; en Zhermutis weid enigermate uit'aver ’t ongelukkig lot van Metofis In dit gewigtig tydítip beraed» flagen ze niets „en Belus komt, zonder ‘enigen tegenftand te ontmoeten, in de Hofzael, en plaetst zieh, zonder dé minfte verhindering „en Zonder enig geweld „op den throon: % fchynt, zou men byna zeggen , of Amofis en Tbermutis het bericht van:geen groot belang achteden, èn dat Belus, den Vorst misleidende , knáphandig: dp den throon doop ; dat ver van natuurlyk in die omftandigheden is. jen, om dezelven, in ene gelukkige en befchaefde Zamen- eving, al fpelende aen te kweken. Hier ip‚zyn deze Schry- vers, mag men wel zeggen, ten uiterfte naer wensch ge- Daegd. Men heeft in de gefchiedenisfen uitgezien ra ondet- werpen, die gefchikt waren tot treffende zedekundige ver: halen ; en zé vervolgens indiervoege uitgebreid en ‘ont- vouwd, dat ze ons het voortreffelyke der Deugd en % {&han- gelyke der Ondeugd ten nadrukkelykfte doên opmerken; en als met de hand leiden’ tot ene geregelde beftiering onzer bertstogten. Het nuttige en vermaeklyke is hier zo wel ta Zamengepaerd; als immermeer in enig gefchrift van die na- uur; en ’t kap nieg wel anders zyn, of zelfs zy , die't uit enkel inzicht van vermaek doorbladeren , zullen ‘er min of meer nuttigheid uit trekken. ° 0 00 O0 Men vind in het eerfte Deel vyf Verhalen. De gèlukkige Eztfibeiding „de. oedbertige Gemaal , de weergaloze Fròyw, ge beproefde Vriendfchap en de bekgerde Menschbater. Veder de- zer Verhalen behelst ene zekere bepaldé leering, die het. geheele Verhael door in °t oog gehouden word; doch dezel- ve is gemeenlyk met yerfcheiden byzondere leeringen door- vlochten „die de aendacht des Lezers waerdig zyn, en dey zelve natuurlyk vestigen. fot een Îtaelrje dienen de volgen- de aenmierkingen over het onderwys der jonge kinderen, die ons in bet Verbael van dé weergaloze Vrouw voorkomen. dAeelia, met regt ene weergaloze Vrouw genaemd, {trekt hier ten voorbeelde, hot ene Huisvrouw ig ftaët is, om een ver: waerloosd Huisgezin, op de boorden des verderfs gebragt, door verfland en minzaemheid , niet tegenftaende dé werwil derde driften van bareń Echtgenoot, die ze echter tot bela; zen wect te brengen’, in een gewenschtèn ftand te berftelfen. Qs UITMUNTENDE VERHAAKEN. asi Onze Aathenr , dit chara&ter malende, komt onder anderen ook tot het opvoeden harer kindèren , én verhaelt by die gelegenheid het volgende voorval. | | … se Men fprak, ia de nabuurfchap, met veel lof, van twee Echtgenoten , die in eene vermakelyke eenzaamheid, bug grootte vermaak vonden in het opvoeden van de teederé vruchten hunner liefde. Laat ons dit eerwaardige paar gaan bezoeken , zeide dcelia „om van deeze deugdzaame menfchen oede-lesfen te ontfangen. Aldaar komende zagen zy hes beeld van het geluk en der deugd. Myn Heer en Mevrouw de Lisbé, in °t midden van hunne jonge familie, zig alleen bezig houdende om het verftand en ’t gemoed van die bemiae nelyke kinderen , goede begrippen en indrukzelen te geevem Acela wierd getroffen door de bevalligheid, de weltee vendheid, en boven alles, door het- vergenoegd en vrolyk humeur dier kinderen, dat in alle hunne daden en woorden te leezen was. Men vond by hen geenzints die onbefchaafde vreesachtigheid , nog de gewoone kinderlyke onbefcheidene heid. Tot Acela naderende om het gewoon compliment af te leggen, zo vertoonde derzelver houding en fpraak niets dat gedwongen of gemaakt was, maar als of een uitmuntend naturel alles had voortgebragt, zo onbedwongen had de ge- woonte hunne wyze van doen gemaakt, volgens de gronds beginzelen eener volmaakte opvoeding. Dit is geen enkel - bezoek om de welvaegzaamheid te bewaren , zeide dAcelia tee gen Mevrouw Lisbé,; maar wy zyn gekomen om ons te doeg onderwyzen'in: de kunst, om onze kinderen op te voeden, en te bidden ons de grondbeginzelen x en de wyze hoe der zelve werkftellig te maken , daar gy u, met zulken goeden uitflag , van hebt weeten te bedienen, op te geeven, ten einde onze kinderen mede gelukkig te maken; waar op onder die deftige menfchen, dit fraaije mondgefprek ontftond (*). » Mevr. Lisbé. Helaas, Mevrouw , daar is niets eenvoudis ger als dit. Onze grondbeginzelen loopen op dit kort begrip nit: dat men de kinderen moet behandelen als kinderen, door hen al fpelende in het nuttige te onderwyzen; de Zaa. ken die.men ze leeren wil, in de grootfte eenvoudigheid , . zonder vermenging met iets anders „voor te ftellen „tot geen tweede zaak over te gaan voor dat zy het eerfte begrepen “hebben,en hen niets te onderwyzen dan het geen zy gemak- kee (*) Om het geduurig herhalen van zeide by en zeide zy voor te ' komen, heeft men dit Werkje t'zamen gefteld, uit ene vermen- "ging van Verhalen en Samenfpraken, -> a Ea aa 4sé WARMONT EE kelgk kornen begrypen , en na evenredenheid van hinrie ganwasfende vermogens, tot zaken van meerder belang over te. gaan , moetende de’ grootheid van `t verftand en begrip, _âltoos hét geen mérí hen leeren wil, overtreffen, om de leer gietigheid altoos evèn levêndig te houden. ” Aeelie. Ik begryp dat het moeijelyk valt zulks in vol. {naaktheid werkftellig te maken; en dat daar toe veel wys- heid, oplettendheid en voorzichtigħeid noodig is daarom bid ik u my te zeggen, hoe gy daar id te werk zyt gegaan. __ Mevr. Lisbé. Onze leerwyze loopt mede op eenige wei- hige zaaken uit, Mevrouw : dezelve beftaat hoofdzakelyk ; om de kinderen, door de nieuwsgierigheid tot de leering op te leiden „om het denkbeeld van dwang en afbeid, onder dit lokaas te verbergen , en hunne nieuwsgierigheid zelfs te doen rykhalzen , na hét geen men hen onderwyzen wil; te dien einde geeven wy hen, als in °t voorby gaan , een opper- wlakkig denkbeeld, dat hen vermakelyk voorkomt , en hunne nieuwsgierigheid gaande maakt, zo dat zy zelfs werlangen té weeten, het geen men hen zoekt te doen begrypen. Het Zwaarfte van allen is „den yver om elkander int leeren voors by te ftreven, in hen te ontfteken, zonder dat de een den ander benyd, doch de goede uit{lag daar van, moet mogelyk meerder aan het geluk dan aan onze verdienften of bekwaam» heid worden toegefchreven: » Acela. Gy hebt, ongetwyfeld, zeer bekwame meesters titgezogt, om ze te onderwyzen. » Mevr. Lish, Geenzints Mevrouw; wy hebben ze zelfs onderwezen in het géen wy ze wilden leeren; ziet gy niet . hoe een duive, het voedzel voor haar jongen, eerst klein maakt, en gedeettelyk verteerd, wanneer zy het zelve aan hare jongen mede deeld, waar door zy die en teffens haar zelve voed, wy hebben het voorbeeld van die vogel nage volgd, zoekende de zaken, welke wy onze kinderen willen leeren , eerst zelfs wel te verftaan 5 daar uit ontftaan twee voordeelen en twee vermaken; te weeten ons zelven te lee- ren, en te gelyk onze kinderen te onderwyzen. Heer Lisbé. Deeze arbeid fs voor ons eene vermakelyke nitípanning, „een wellustig tydverdryf geworden, om dat wy de onderwyzing , in afgetrokkene kundigheden , befparen, tot dat hun verftand, door de jaaren „ryp genoeg zal zyn ge worden om ze „zonder vermoeijing, te konnen bevatten, en _wy bepalen onze lesfen , voor het tegenwoordige, alleen tot dat geene, wat onder de zinnen valt, De kindsbeid is de ou- derdom, waar in de verbeelding allerlevendigst, en het ge cue Ofrmonrtente venae; úw Pengen sllerleerzaamst is, waar in de kinderen geoon A | na te apen wat zy zien doen, en na pranteh wat zy hooren zeggen; het is aan de voorwerpen van die twee werktuigen, Waar toe wy onze kinderen zoeken te bepalen. De opper. vlakte der aarde is een beeltenis „de gefchiedenisfen der mem. fchen „en van de werken der natuur is eene waneenfchakeling van tafreelen ; de natuurkunde der taalen beftaat maar in de geluiden ; het zichtbaar gedeelte der wiskunde komt op lynea en ftreepen uit; alle de kunften konnen door afteekeni voorgefteld worden. De Godgeleerdheid en de Zeedekundk zelven , kan men door het voorbeeld, ende tandoening der Zinnen, beeter dan door denkbeelden doen bevatten; in eeu woord, alle de eenvoudige en oorfpronkelyke grondbegine= Zelen komen voort door de zinnen 5 nu bezitten de zinnen in de kindsheid , meerder fynheid , naaukeurigheid en leyera digheid als in een rypen ouderdom. ‚Men neeint dan de na tuur in haar volle kragt, als men ‘er in de kindshtid gebruik van maakt, ten einde aan de kinderen voor te ftellen en tè doen kennen, alles tot welkers begrip, de tedeneering, de aaneentchakeling van ziel en zinnen niet ten vollen nuodig is. Voeg hier by dat de ziel,nog vry van alle andere zorgen, zig geheel hier aan hegt, dat de ziel , uit haar natuur greet? ha de kennisfe is, en zo zy geen gelegenheid heeft om t het rechte verftand der zaken te geraken , vervalt Zy tot voor oordeelen „die bronnen der dwaasheid zyn ; maar in de kinde. heid zyn alle de fchatkamers van het verftand nog teedig ; waar in men de denkbeelden na Berdvinden in order kan fchikken, voor al zo men in die fêhikking de order der na tuur volgd; indien men zig niet overhaast, met de denkbeek. den op een te hoopen, en de een door de anderen te verfmoos ren, maar dat men aan ieder eenvoudig denkbeeld de noodi- ge tyd verleend, om zig op zyn regte plaats vast te zetten; en hier in beftaat de kunst der onderwyzing. o» Acclia, Ik zie, maar zonder daar voor te fchrikken , dat dit eene geftadige oplettendheid vereischt. | i . g» Meur, Lisbé. Die oplettendheid heeft niets, dat moeije- lyk of verdrietig valt. Men leeft vergenoegd in *t gezelfchap der Kinderen, men verliest ze nooit vit het gezicht , mé fpreekt ze aan op eene gemeengame en liefderyke wwyze ; men gewend ze de zaken te onderzoeken en nagedagten te ma» ken, men helpt ze met langmoedigheid hunne denkbeelden zig ontwinden, men maakt ze nooit afkeerig, door hastige en toornige woorden „of teekenen van verachting te tooneas de geftrengheid, die alleen goed is om het kwand te verbee- Dn e a- ze = . hed ` ? áJ _ MARMONTEL- UITMUNTENDE: VERJAALEN. geren , wanneer het uit onachtzaamheid voortkomt, komt in den loop van de gezegde opvoeding byna nooit.te ffade ; want dewyl men de natuur geene Kwaade gewoontens laat ‘ganneeusen , behoeft.meu geene dwangmiddelen aan te wens den, om dezelve uit te roeijen: | … 0 000 … Acelia Zou ik my niet fchuldig maken aan ónbefchei, ‘denheid, Mevrouw, indien: ik u bad, by het geeven ván uwé Jesfen eenmaal tegenwoordig te zyn. | … _ Mevr. Lisbé. Ik zal aan uwe begeerte, Mevrouw, zot: der uitftel trachten te voldoen. … a Daar op riep Mevrouw Lisbé haare Kinderen, die in een hoek van de kamer te Zamen fpeelden , zonder eenig gerucht te maken, zo langen tyd als dit onderhoud duurde; maar op het eerfte bevel viogen.zy in de armen van hunne moeder, met eene zo ongemaakte blydíchap, welke de liefde alleen voortbreùgt ; dat deelia daar van aangedaan wierd „zo wel als haar Gemaal, die daar by tege woordig was. Kom myne kinderen, zeide Mevrouw Lisbé, antwoord uwe moeder op haar vragen; dewy! Mevrouw de goedheid heeft van ‘er na te luisteren om te zien wat gy geleerd hebt. „ deelia konde zig uiet genoeg verwondereit , over de brder en klaarheid, welke in de vragen der moeder, en ante woorden der kinderen doorftraalde, ten teeken, dat een eù ander wel eenvoudige maar juiste denkbeelden daar yan vorm- den, doch zy ftond „boven alles opgetogen, over de zeedig- heid en bevalligheid, waar mede zy „ beurt om beurt , de vra- gen der moeder beantwoordden, en de eensgezindheid die om- der hen heerschte, en % onderling belang ddt zy alle namen om met lof te antwoorden, zynde de meest geoeffenfte uit- geftrekt om zyn broeder f Zuster, op de minfte verlegen. heid by te ftaan ”. et groot oogwit van Æcelià was, haren Gemaal Melidor vermaek daer in te doen fcheppen, en hem dus aen te moedigen om met haer mede te werken ia’ opvoeden hunner kinderen., waer. In Ze ook; volgens hef ‘verdere verhael, gelukkig flaegde. | Papieren betreffendecn. LODEWYK VAN DAHLEM , eertyds Lie sbersch Predikant , onlangs tot de Roomfthe Kerk ovorgegaen Ere Pruilekraam. van de laffte. foort . * e. . Soa t » NIEUW EE VADERLANDSCHE LETTER - OEFENINGEN anpa o Befchotrwing van de voornaamfte Schriften der Detsten , die in deze en de-vootgaande eeuwe in Engeland zyn uitgekomen, in” eenige Brieven aan eenen Vriend, door den Wel Eerwaarden en zeer geleerden Heer JOHN LELAND, Dodtor in de God- geleerdheid, en Bedienaar des Godlyken Woords te Dus blin; wit bet Bngelsch vertaald, door B. NOTEBOOM. Twee- de Deels Ilde Stëk. Te Utrecht, by A. van Paddenburg, in groot OQavo, | B Y gelegenheid der uitgáve van let Ifte Deel deezes voors treffelyken. Werks, als mede by het verfchynen van bet eerfte Stuk des Ilden Deels, hebben wy , naar verdienften, tot lof daat van gefprooken (*), en wy zyn zo gelukkig van het tegenwoordig, geheel vertolkt, onzen Vaderlanderen ` te mogen aanpryzen. — De Vertaalder heeft, wegens de uitgebreidheid deezes Iden Deels, het zelve in tweëen ge~ fplitst, en maakt, in dit tweede ftuk , een’ aanvang met den: Xden Brief, die, gelyk alle de volgende , de Schriften van. den Lord Viscount BALINGBROKE betreft. — Den verkord ten inhoud der Brieven, benevens een eri ander ftaaltje, zule len wy oùzen Leezeren voor oogen ftellen. | ' De Xde Brief behelst een onderzoek van ’t geen Lord Boë LINGBROKE aangaande eene Openbaaring in °t gemeen ops geeft, hoe-hy de noodzaaklykheid eener Openbaaring onte kent: waar van het tegendeel „in verfcheide opzigten „wordt aangeweezen, en tevens, door het overweegen van de uit- vlugten, welke die Heer maakt, getoond, dat het ontwerp van zyne Lordíchap ftrydig is met zvn eigen gevoelen, en ftrekt om de nuttigheid en noodzaaklykheid van eene Gode lyke Openbaaring te doen zien, In den XIden Brief overe weegt en beftrydt de Eerw. LELAND Lord BOLINGBROKE’S gansch vreemde voorftelling van de Jood/che Openbaaring, de betwiste waarheid van het Gefchiedverhaal van Moses verdeedigende, Met den XlIlden Brief, gaat onze Schryver’ voort om den voortreffelyken inhoud van de Schriften des us (*) Zie Vaderl. LettersOef, V Deel, Ifte Stuk. bladz. 433, en yi Deel, Ifte Stuk. bladz. 339. OO 5 L DEEL. N. LETT, NO, II, Ji 454 Je LELEND Ouden Testaments, te ‘handhaven tegen ‘de veelvuldige {mradlyke befchimpingen van den meergemelden Lord. De XilHde Brief gaat de verdere tegenwerpingen- cegon ‚de Boes ken van MosEs, en de andere Schriften-des-O, Festaments,- te keer, als dat de Wetten van Moses niet ftryden tegen de wet der Natuur; in ’t brecde handelt onze Schryver over °t bevel om.de-Canaaniten uit te rooien , en ftelt bet géval van PHINEAS en MATTATHIAS, in een helder licht. In, deezen Brief verdeedigt hy ook het verhaal van Moses, aangaande de Schepping der wereld en den val des menfchen „en weide breed uit.over de .drangreden met welke de Wet van Moses geftaafd is. — Dus aFgehandeld hebbende wat de. Joodfche Openbaaring betrekt, treedt hy tot het voordragen en we- erleggen van de aanvallen door Lord BoLINGRROKE , op den Christlyken Godsdienst gedaan ; ten dien einde behelst de XIVde Brief ¢. de redenen en.daaden van J EsUs; maar nogthans tragt dege- lpofwaardigheid van dezelve te vernietigen, In tegenftellin- ge waar van onze Schryver, zyn “voorgeeven ‘dat wy het eorfpronglyk opftel, of anderzins plegtig bevestigde af- fchriften daar van in onze handen moesten- hebben, onder Zoekt; en toont, dat de verfchillende wegen, die zyn par- ty inlaat om rede te geeven Vati de voortplánting van het Christendom niet voldoen; noch ook dat het geen hy van de geringe uitwerking , die de Christlyke Godsdienst tot ' verbetering der menfchen gehad heeft, bybrengt, iets ten nadeele,bewyst. Wyders, dar tiet Geloof waardp de Christ- lyke Godsdienst gegrond is, niet wegudemt dat dezelve op TEGEN 'DE DEISTEN. â35 eenk voldôende zekerheid fteunt. In den XVden Brief wore den de tegenwerpingen tegen de Wetten en Leerftukken van het Christendom overwoogen : en in % byzonder gé- handeld over de wyze van ”t voordraagen der: Zedekunde in de Euangelie Schriften, over de Evangelie wet wegens de Echtfícheiding en Veelwyvery : ook vervangt deeze Briéf eene verdeediging der Christlyke leere van eenen Middelaar en de verlosfing door het bloedvan cHrisTussbeneveriseenige aanmerkingen op het zeggen van BOL INGEKOKE:, dat de trek- ken van de Leere der H. Drieéénheid by alle’ oude: Theisti- fche Philofophen gevonden worden. De XVlIde en laatfte Brief verdeedigt de Leer van het Christendom, nopens de toekomende vaergeldingen , en.ftelt- wyders voor oogen, hoe’ de eerfte Christenen ‘zeer ta onregte door den Lord zwaar- lyk befchuldigd worden , als mede hoe het waare Christen- dom ‘geene aanvallen van deszelfs-bekwaamfte beftryders te vreezen heeft.. ==. Aan deeze Brieven hegt de Eerw. re LAND, ten befluite van ditwerk , een ernftige Aanfpraak , ingerigt tot de Deksten„en de belyders van het Christendom, Die is de hoofdzaaklyke inhoud. van dit Tweede Deels tweede Stuk; uit:welken ruimen voorraad wy nu nog iets moeten overneemen. ' an Onder de tegenwerpingen, welke Lord BOLINGBROKE té- gen de Mo/aiftbe Huishouding oppert „is ook deeze.', Dat de eerfte grondregelen, en het geheel beloop van de Joodfsle wetten „dat volk ontheffen van Álle tédelyke pligten jeegens andere mênfthen, …— Dat hun geleerd worde zig zelveft aan te zien vodr een uitverkooren geflagt, van de andere volken der wereld onderfcheiden; en verre van andere men- ‘$chen verpligt te zyn, het gene die aan hun en onder elk verpligt zyn. 