Reis door Noord Amerika
V H I L A D E L V H 'I A. 1748. i?l gift to verlofïèn. Wanneer deze boosaardig is , ontkent hy niet alleen dat hy den ander vergift heeft ingegeven , maar ook dat hy ’er een middel tegens weet. Dit vergift doodt niet dan na enige jaren tyds» Dog van het ogenblik af dat men het in heeft begint men uittetere» en is men zelden meer gezond. De ongelukkige kan genoegzaam van het tydflip af dat hy het vergift in kreeg merken dat hy vergeven is. De Zwarten bedienen ’er zig gemeenlyk van tegens de zulken van hun¬ ne medeflaven die wel oppaflèn , van hunnen Heer bemind worden , en zig van zyne overige makkers fchynt te willen afzonderen. Dikwyls zyn ’er ook andere oorzaken der vyandfchap. Dog zeldzaam zyn de voor¬ beelden van (laven die hunne Heren hebben gezogt te vergiftigen. Veel- ligt komt dit van de zagte behandeling die zy hier ontvangen ; of veel- ligt vrezen zy dat men het fpoedig merken , en dat ’er dan gene draf te zwaar zyn zoude voor zulken (laaf. Noit ontdekken zy waaruit dit vergift bedaat, maar houden het zeer geheim. T is waarfchynlyk dat het iets zeer gemeens is, ’t welk men de ge¬ hele wereld over vinden kan , want waar zy zyn weten zy het zich ge- makkelyk te bezorgen. Dus kon het niet ene plant wezen , gelyk vela geleerden hebben gedagt , want zulk ene plant zou niet overal te vinden zyn. Ik heb veel van Zwarten horen vertellen die op deze wys omge¬ komen waren. Alleen zal ik een voorval verhalen , dat gedurende myn verblyf alhier gebeurde. Een man had enen Zwart die hem zeer ge¬ trouw was, en zo wel oppafle dat hy hem voor twintig andere Zwar¬ ten niet zou gegeven hebben. Ook betoonde zyn Meefter hem ene by- zondere genegenheid , en het gedrag van den flaaf was ruim zo goed als dat van een Chriften knegt. Hy verkeerde ook zo weinig als hy kon met de overige (laven , en om die reden hateden zy hem geweldig , dog hadden gene gelegenheid om hem het vergift in te krygen, dewyl hy weinig by hun was , fchoon zy het dikwyls getragt hadden te doen. Eg- tcr gelukte het hun op ene kermis, als de arme (laaf in de Stad geko¬ men was, want hy woonde buiten. Zy verzogten hem met hun tedrin* ken ; hy weigerde het in ’t eerft , dog zy drongen hem zo fterk dat hy eindelyk genoodzaakt was hun genoegen te geven. Zo dra hy in de kamer kwam, namen zy ene kan van den muur, dronken hem toe, en wilden dat hy hun befcheid zou doen. Hy dronk , dog toen hy de kan van den mond nam , zeide hy , wat bier is dit ? Het is vol van ■■■■ ■ - Ik zegge met voordagt niet hoe hy het noemde , want het zal zekeriyk de naam geweell zyn van het vergift, waarmede de boosaardige Zwar¬ ten zo veel kwaads uitregten , en dat is overal te vinden. Het is beter dat het onbekend blyve , dewyl het tot te veel kwade oogmerken moge gebruikt worden. De overige Zwarten en Zwartinnen begonnen te lacchen om de klagten van hunnen gehaten Landsman, danden en zon- Y 2 gen, gen, als of zy ene uitmuntende daad gedaan, en eindelyk hun lang be¬ doelde wit bereikt hadden. ïleisnnar Den 7. December des morgens ondernam ik op nieuws een1 reisje naar Rakoon. Rakoon in New Jerfey* Verme- Het fchynt niet moeilyk te zyn reden te geven waarom de menfchen njgvuldi- hier Herker vermenigvuldigen dan in Europa. Zo dra een menfch den gnig der vereifchten ouderdom heeft bereikt, kan hy zonder enige vrees voor ar- fdïcn moede trouwen , want hier leggen zo veel vrugtbare landen onbebouwd r hier te chit men zonder- zwarigheid een nieuw Huk lands om te bebouwen kry- lande, gen kan , waarvan men gemakkelyk met vrouw en kinderen kan bellaan. De impoHen zyn zeer laag, en de vryheid is zo groot dat ieder zig als enen Vorfl. in zyne Haten befchouwen mag. Ik zal hier door enige voorbeel¬ den tonen wat uitwerkingen zulk ene geHeldheid hebben konne. Voor- Maons Keen , een der Zweden van Rakoon , was nu byna zeventig ; beelden. Jaar oud. Hy had verfcheiden kinderen, kindskinderen en kindskinds- kinderen, zo dat van de genen die nog in leven waren hy vyfenveertig perfonen monHeren kon. Behalven dat, verfcheiden’ van zyne kinde¬ ren waren, het zy zeer jong of al tot zekere jaren gekomen zynde, reeds geHorven. Dus was hy ongemeen gezegend. Dog hy komt niet in vergelyking by de volgende voorbeelden > die ik uit de Rhiladoiphi- fche koerant getrokken heb. In ’t jaar 1732. den 24. januari Hiêrf 'te Ipfwich in Nieuw Engeland , Sarah Tuthil , ene weduwe, oud zes en tagtig jaar. Zy had in de we¬ reld gebragt zeHien kinderen , en van maar zeven van dezelven had zy gezien honderd en zeven en zeventig kleinkinderen en kleinkleinkinderen. Den 30. Mai 1739. verzamelden zig in het huis* van Richard But- tington , in het kersfpel van Chefier in Penfylvanie , alle zyne afkome- lingen, makende t’zamen honderd en vyftien perfonen. De vader van de¬ ze nakomelingfchap , Richard But tington , was geboren in Engeland en toen in zyn vyf en tagtigfle jaar. Hy was in volkomen’ gezondheid kragt en levendigheid. Zyn oudHè zoon, toen zeHig jaar. oud , was de. cerHe Engel fchman die in Penjylvanie geboren werd. Den 8. Januari 1742. overleed te- Trenton in New Jerfcy de wedu¬ we Sara Furrnan , geboortig uit Nieuw Engeland , oud zynde zeven en negentig jaar, en nalatende vyf kinderen, een en zeHig kindskinde¬ ren , honderd twee en tagtig kindskindskinderen , en twaalf kindskinds- kindskinderen , allen in ’t leven toen zy Hiérf. In ’t jaar 1739. den 28. Januari Hierf te South Kingft on Nieuw Engeland in haar honderdfte jaar de. weduwe Maria Haszard. Zy was R A K O O N. 1748. 173 geboren op Rhode Island , en was grootmoeder van den toenmaligen Vice-Gouverneur van dat Eiland, den Heer George Haszard. Zy kon vyf honderd, zo kinderen, kindskinderen, kindskindskinderen als kinds- kindskindskinderen tellen. Toen zy ftierf waren ’er tweehonderdenvyf van in ’t leven. Ene van hare kleindogters was alreeds federt vyftiem jaar grootmoeder. Op deze wys is de wenfch in de Engelfche huwelyksformulieren ge- bruikelyk , dat het nieuwgebouwde paar zyne kinderen moge zien tot in het vierde en vyfde nageflagt, in deze perfonen letterlyk genoeg ver¬ vuld geworden; In ieder land vindt men ene menigte van Infekten, die, hoe klein en Onge- veragtelyk zy ook fchynen , ene fchrikkelyke fchade kunnen veroorza- dierte. ken. Van deze gevaarlyke diertjes zyn ’er ook enigen in Noord Ame* 7'ika , fommigen alleen aan dat geweft eigen , en anderen heeft het ge¬ meen met Europa. Ik heb reeds gefproken van Mosquitos en van den Bruchus Pifi , den vernieler der erwtlanden; hier zal ik ’er enige anderen byvoegen. Daar is een foort van fprinkhanen of krekels, die omtrent alle ze- Krekels», ventienjaren eens in ene ongelooHyke menigte wederkomen. Zy ko¬ men uit de aarde in het midden van Mai , en maken zes weken lang zulk een geweld in de bomen en de boffehen , dat men werk- heeft van malkander te horen. Gedurende dien tyd boren zy met den angel hun¬ ner ftaarten gaten in de zagte fchil der takken , waardoor die takken ver¬ dorren. Andere fchade doen zy niet aan de bomen of gewaden. Tus- fchen de jaren dat zy zo talryk zyn hoort men ’er maar enen enkelden van. De Engelfchen noemen ze Locujls. Daar is ook een foort van rupfen in deze geweften , die het loof der'RUpfcn>. bomen eten , en in fommige jaren ontelbaar zyn. Dog tudchen die ja¬ ren in zyn zy zeldzaam. Wanneer zy menigvuldig zyn maken zy de bomen zo kaal dat die in ’t midden van den zomer ’er uitzien als in ’t midden van den winter. Zy vreten alle foorten van bladen , en laten wei¬ nige bomen onaangeroerd. En, gelyk op dien tyd de hette het gewei- digft is, heeft het ontkleden van ’t geboomte dit noodlottige gevolg, dat* het de hette niet weerhaan kan en derft. De Zweden vertoonden my hier en daar in de bolfchen grote ftreken daar nu jonge bomen groeiden in plaats van de ouden, die enige jaren geleden door de rupfen vernield waren. Deze rupfen veranderen naderhand in kapellen , . die op hare* plaats zullen bcfchreven worden. De Grasworm doet in fommige jaren ook veel kwaads op vele plaat- Gras- fen , in de weiden en op koornlanden. Somtyds zyn de velden met wónnen», gantfche heiren van dezelven en andere Infekten overdekt. Dog het is gelukkig dat alle die bezoekingen niet te gelyk komen, want op fom-- Y 3 jm4- Motten, Vloycn. Krekels, i-4 NEW JERSEY. mig-c jaren, dat de fprinkhanen menigvuldig zyn, worden ’er niet ved rupfen en graswormen gevonden , en zo ook met de laatften , zo dat ’er maar een van deze drie foorten van ongedierte te gelyk regeert. Ook zyn ’er vele jaren dat zy zeer fchaarfch zyn. Van de graswormen heeft men opgemerkt dat zy zig vooral op enen vetten grond zetten. Dog zodra een nyverig Landman ze op zyne akkers verneemt, trekt hy ene ftnalle grup met fteile kanten rondom het land daar de wormen op zyn, zo dat zy, als ze verder willen kruipen , in de grup vallen , daar zy niet weer uit kunnen. Verfcheiden lieden verzekerden my dat deze drie foorten van ïnfekten malkander zeer kort volgden, dat de krekels het eerfte jaar kwa¬ men , de rupfen in het twede en de graswormen in het derde. Ook heb ik dit ten dele waargevonden. De Motten (*) die op de wollen doffen zitten zyn hier ook menig¬ vuldig. Ik heb klederen, wollen handfehoenen en ander goed gezien , die den gantfehen zomer in ene kaft opgefloten gehangen hadden , zon¬ der wel bezorgd geweeft te zyn, door en doorgevreten, zo dat zy in ftukken vielen , en veeltyds niet konden herfteld worden. Ook ftelden zy de pelteryen fomtyds zo toe, dat men ’er het hair met handen vol van kon afhalen. Ik weet niet of de Motten oorfpronglyk aan dit Land ei¬ gen, dan uit Europa overgebragt zyn. Vloyen vindt men ook in dit werelddeel. Vele duizenden wierden ’er ongetwyifeld van uit andere landen overgebragt, dog zekerlyk zyn hier ook ontelbare menigtens van dezelven geweeft. Ik heb ze op grau¬ we Eekhoorns en Hazen gezien , die op woefte plaatfen gedood wa¬ ren waar zeker noit een Europeaan gewoond heeft. Toen ik naderhand verder in het Land kwam , en genoodzaakt werd in de hutten en op de bedden der Wilden te flapen , wierd ik zo gekweld van ontelbare vloyen , dat het was als of ik op de pynbank lag. Zy dreven my uit het bed, en ik was blyde van op de planken, die onder het dak der hut lagen , te mogen flapen. Dog het is ligt te begrypen dat de menigte van honden die de Amerikanen houden ene oneindige menigte van vloyen fokken moeten. De honden en de menfehen flapen door malkander in de hut¬ ten , en een vreemdeling kan kwalyk gaan leggen en de ogen een weinig toedoen of hy is in gevaar van door een hond of twaalf, en fomtyds meer, plat gedrukt of verfmoord te worden, die zig gedeeltelyk om hem heen, gedeeltelyk op hem te flapen leggen. Ik denk dat zy niet ver- wagten van dezelven weggejaagd of geklopt te worden , gelyk hun wei van hunne meefters overkomt. Ik ben in Penfylvanie nog in New Jerfey gene van dat foort van Krekels (t) het welk zulk een geweld maakt, en dat men in Zweden fom- (*) Tint», Ct) Gnllus domejlieus. f / R Ä K O O N. 1748- 175 fomtyds in de huizen vindt , gewaar geworden , en andere menfchen , die ik ’er naar vroeg,, willen niet ze oit vernomen te hebben. Des zo¬ mers is ’er een foort van krekels (*) in het veld, die juift het zelve pie¬ pende geluid maken als onze huiskrekels ; dog zy houden zig in het veld op, en zyn ftil zodra de winter aankomt en het koud wordt. Men zegt dat het nu en dan gebeurt dat deze krekels daar onophoudelyk piepen als het warm weder is, of als de vertrekken warm zyn, maar zodra het koud wordt zwygen zy ftiL Op fommige plaatfen van New Tork en Kanada zyn ’er alle de landhuizen en zelfs de meelle huizen in de Stad vol van , en dan doen zy hun gezang den gantfchen winter door horen. De Wandluizen ('f) zyn hier ook in menigtens. Ik ben ’er op vele Wand- plaatfen van Kanada genoeg van geplaagd geworden, dog heb ’er luizen, by de Wilden genen vernomen gedurende myn verblyf te Fort Fre- deric. De Kommandam , de Heer De Louiftgnan , verhaalde my, dat nog de Illinoizen nog de andere Wilden uit de weder delen van Noord Amerika iets van dit ongedierte willen, gelyk hy zelf onder¬ vonden had, zynde hy lang onder hun geweed. Egter kon ik niet befliüèn of de Wandluizen hier reeds voor de aankomd der Europers geweed zyn, dan of die ze hebben mede gebragt. Velen hielden ze voor oorlpronglyk uit dit Land, en, tot een bewys van deze me¬ ning zeiden zy, dat men ze dikwyls onder de vleugels der vleermui¬ zen gevonden had , waar zy diep in het vleefch zighadden ingevreten. Om* die reden meende men dat de vleermuizen ze in enen hollen boom gekregen, en van daar in de huizen gebragt hadden, waar de vleer¬ muizen zelven aan de muren blyven hangen,, en in de reten, die zy ’er vinden, kruipem. Dog alzo ik noit Wandluizen op de Vleer¬ muizen gezien heb, kan ik hier niets van zeggen. MiHchien heeft men ene andere luis of een rny.t voor een Wandluis aangezien. OF indien ’er waarlyk een. van dit gedierte onder de vleugels ener vleer¬ muis gezeten heeft, kan zy die wel in een: huis, daar Europifche Wandluizen in waren, gekregen hebben. — Men tragtte hier dit ongedierte op verfcheidene wyzen te verdry- Middè* ven. Ik heb reeds aangemerkt dat men ten dien einde de ledikanten len te~ van SafTafrashout maakte,, dog dat het maar voor een tyd hielp. Som- mi ge menfchen hebben my uit eigene en meermalen herhaalde proe- veilj ven verzekerd,, dat ’er geen kragpger middel tegens- dit ongedierte was, dan kokend water in alle de reten te gieten daar zy in zitten, en (*) Misfchien is dit de Grylhis campejlris , of gemene zwarte Veldkrekel van Europa , die Rösel zeer frai heeft algebeeld in zyn Werk over de Infekten *. D. Gryll. f. 13. Jv (*) Cimcx lectulariuu j ?6 NEW JERSEY. .en aï het hout der ledikanten daarmede te [waflchen, dit twee- of driemaal herhaald zynde, zouden alle de wandluizen zyn uitgeroeid. Maar als ’er in andere naburige huizen zyn gaan zy aan der menfchen kle- iren zitten , en worden dus overgebragt. Ik kan niet zeggen of dit middel goed is dan niet, dewyl ik het niet beproefd heb; maar door herhaalde proeven heb ik bevonden dat de zwavel, wel gebruikt zynde, de wandluizen en hare eyeren volkomenlyk in de .ledikanten en de muren vernielt, fchoon zy tien¬ maal talryker waren dan de mieren in een mierennen:. (*) Kakker - De Kakkerlakken zyn ene plaag der nieuwe wereld, en worden lakken ♦ jn ve]e delen van dezelve gevonden. De geleerde Doétor Colden was van mening, dat zy de eigenlyke inboorlingen der JVeft Indien waren , en dat zy uit de Eilanden naar Noord Amerika waren over¬ gebragt. Dit bleek., dagt hy, uit de menigte van dit ongedierte die do JVeft Indifche fchepen medebrengen. Dog ik meen reden te heb¬ ben van te geloven, dat zy reeds federt onheuglyke tyden hier te lande geweeft zyn , fchoon ik egter niet ontkennen wil dat zy uit de JVeft Indien zyn overgebragt. Te New Tork zyn zy genoegzaam in ieder huis, en die zyn ongetwyffeld met de fchepen overgekomen. Dog hoe kan men dit zeggen van die welken in het midden der bosfchen en woellynen gevonden worden? De Kakkerlakken worden door de Engelfchen Cockroaches , door 'de Zweden Bródatare , dat is Broodeters , ook wel Kakkerlak , en door den Ridder Linn^eus Blatta Orientalis , geheten, en onder het igeflagt der Motten gerekend. Men verneemt ze niet alleen in de boiïchen , daar zy op de omgekapte bomen lopen. Ik zag in Februari verfcheiden kakkerlakken op (lukken oud verrot hout zitten, dat men in huis bragt om te verbranden. In ’t eerll waren ze als dood, maar enigen tyd in de kamer zynde geweeft kwamen zy by , en begon¬ nen te lopen. Ik vond naderhand dat als men oud brandhout des win¬ ters in huis bragt en doorhakte , daar vele kakkerlakken als in enen (laat van ongevoeligheid in waren. Dien zelven winter wierd 'er een grote dode boom omgehouwen, en om te branden doorgezaagd, en ik zag in ene fpleet , enige vademen boven den grond , verfcheiden kakkerlak¬ ken nevens vele gemene mieren. Het fcheen dat zy opwaards gekropen waren om enekveilige fchuilplaats tegens den winter te vinden. Op my- ne reis in het midden van Odlober 1749. door de onbebouwde landen tufichen de Engeljcbe en de Franfche Volkplantingen, zag ik by het maken van een vuur, des nagts, digt by enen verrotten boom , op den oe- Daar is een nog onfeilbaarder middel, te weten, het houtwerk, waarin dat ongedierte zit , met een fmeltfel van ySrfenicum of Rottekruid te was» fchen, F,. / R A K O O N. 1748. 177 oever van het meer Champlain , ene menigte van kakkerlakken uit het hout kruipen, wordende door den rook en het vuur wakker gemaakt , en uit hunne gaten gejaagd» De Franfchen , die met my waren, kenden ze niet, en willen ze niet te noemen. In Kanada willen de Franfchen niet dat zy ze in de huizen gezien hadden. In Penfylva - me lopen zy in grote menigte langs de halmen van het koorn in den oogll, gelyk my gezegd wierd. Anders onthouden zy zig in de En¬ gel fcbe Volkplantingen gemeenlyk in de huizen, en zitten in de re¬ ten, vooral in de balken die ’t digffc by den fchoorlleen zyn. Z\ doen veel fchade door het kruim van ’t brood op te vreten. Schadè- Als zy eens door de korll heen gebeten zyn , weten zy in korten lykheid. tyd het gehele brood van binnen uitteholen, zo dat men het opfny- dende niets dan een ledige korft vindt. Ook zeide men dat zy an¬ dere eetwaren opvreten. Somtyds byten zy de menfchen in den neus of de voeten, terwyl zy leggen te llapen. Een oude Zweed ver¬ haalde my , dat hy eens in zyne jonger jaren door ene kakkerlak zeer verfchrikt geworden was, die, terwyl hy Hiep, in zyn oor was ge¬ kropen. Hy ontwaakte fchielyk , fprong het bed uit , en voelde dat het dier, waarfchynlyk uit vrees, alle kragten aanwendde om dieper in te kruipen. Deze pogingen van de kakkerlak veroorzaakten hem zo grote pyn, dat hem het hoofd als fcheen aan Hukken te breken, en hy byna zinneloos wierd; egter liep hy fchielyk naar den put, en , een emmer met water gefchept hebbende , fmeet hy ’er wat van in ’t oor. Zo dm de kakkerlak dit voelde, ftiet zy zig met hare poten te rug uit het oor, en verlofte dus den man van zyne angft. De Houtluizen zyn zeer onaangename Infekten, en in een zeker Ilotit- opzigt erger dan de voorgaanden; maar gelyk ik ze reeds, in ene kazen. Verhandeling aan de Koninglyke Zweedfche Maatfchappy gezonden, bcfchrcven heb , wyze ik den Lezer derwaards. (*) Den ii. December ging ik kort voor den middag op een klein Penn's- togtje naar Penns neek , en verder over de Dellaware naar Wil •nec^ mington. Het land omftreeks .Pernis neck was van dezelve hoedanig¬ heid als in het overige van New Jerfey. De grond beftaat meeft uit zand met ene dunne laag zwarte aarde. Hy is niet zeer heuvelig, maar meeft plat, en zeer vol van boïïchen met afvallend blad , vooral eiken. Nu en dan ziet men ene enkelde boerdery met enige koornakkers rondom. Tusfchen beiden zyn kleine poelen, en fomtyds een ft roompje, waarin weinig drift is. De boftchen beftaan uit allerhande foorten van bomen , dog meeft Ge- Hikory en Eiken. Zekerlyk zyn zy noit geveld geweell , en al- boomte. tyd onverhinderd voortgegroeid. Men zoude dan verwagten dat ’er bo- (*) Voor het jaar 1754. Z I/S NEW J E Pv S E Y. bomen van enen zeer groten ouderdom in gevonden werden, dog- bet tegendeel is waar , en men ziet ’er weinig die drie hon¬ derd jaren ‘gedaan hebben. De meeden zyn maar tweehonderd jaar oud. En dit deed my denken dat de bomen, zo wel als de dieren, derven wanneer zy enen zekeren ouderdom bereikt hebben. Dus vinden wy hier zware bodchen; maar als de bomen honderdenvyftig, of honderd¬ en tagtig jaren gedaan hebben , beginnen zy of van binnen te vergaan , of verliezen hunne kronen, of hun hout wordt geheel week, of de wor¬ tels zyn niet langer in daat om een genoegzaam voedfel intezuigen , of zy derven door enige andere oorzaak. Wanneer het dan donut , het geen hier fomwylen gebeurt, breken de bomen , of even boven den grond , of in het midden, of in den top, af. Sommige bomen worden zelfs met wortel en al door den wind uitgerukt. Dus regten de dormen in de¬ ze bodchen zware verwoedingen aan. Overal ziet men bomen omver leggen. Ook ontdaat ’er dikwyls brand in de bodchen, waardoor de bomen halverwege verteerd worden, zo dat een derke wind ze gemakke- lyk verder omverfmyt. Winden. tngct:e 5 door waartenemen in welke dreek de meed'e omgewaide: 'bomen lagen , optemaken, welke winden hier de geweldigde waren, dog kon niets met zekerheid vaddellen , want de bomen lagen naar alle de dreken van het kompas. Ik oordeelde dan , dat elke wind , die van enen kant wait daar de wortels vergaan zyn en de boom weinig weder- ftand bieden kan , den boom omver moed werpen. Op deze wys raken de oude bomen geduriglyk weg , en worden door jonge opgevolgd. Die omgevallen zyn leggen op den grond te verrotten , en vermeerderen dus de zwarte aarde, waarin de bladen ook allengskens veranderd wor¬ den, die aan den gevallen boom zitten,, of iederen herfd vallen. Het duurt enige jaren eer een boom geheel vergaan is. Als de wind ’er enen met wortel en al uit den grond rukt , komt ’er ene menigte van loflè aar¬ de mede , die ’er enigen tyd aanzitten blyft , dog eindelyk ’er afvalt , en een klein heuveltje maakt , dat naderhand nog verhoogd wordt door de bladeren. Dus worden ’er in de bodchen vele oneffenheden voortge- bragt, hoogtens en laagtens, en dus moet de bovende tuinaarde zig op fommige plaatfen ophopen. Wcj].e Alle de bomen verrotten niet even gauw. De Nyffa, deTulpeboom bomen en Li quidam bar vergaan in korten tyd. De Hikory duurt ook niet lang , het eerd en de Zwarte Eik valt eerder van een dan de Witte., Dog de omdan- vergaan. digheden werken hier ook in mede. Indien de bad om het hout blyft zitten rot hy mede, en wordt van binnen geheel en al door de wormen opgegeten , zo dat in den tyd van zes , agt of tien jaren niets ’er van over is dan een roodagtige bruine dof. Maar als ’er de bad af was , konden de bomen dikwyls twintig jaar leggen eer zy vergaan waren. De fpoe- W I L M I N G T O N. 1748. '79 dige groei van enen boom, de grootte zyner poren, en de gedurige ver¬ anderingen van heet en nat weder in den zomer, maken dat een boom fchielyker rot. Hier moet men by doen, dat allerhande foorten van ge- korvenen gaten maken in de gevallene bomen , en dat dus de vogtigheid der lugt in de bomen indringt en de verrotting bevordert. De meefte bo¬ men hier hebben jaarlyks afvallende bladeren. Velen van hun beginnen reeds te rotten terwyl zy nog ftaan en bloeyen. Dit maakt den boom hol , zo dat ’er vele dieren hunne nellen in komen maken. De Dellaware wordt vlak over IVilmington gerekent anderhalve Eng. Breedte myl breed te wezen, dog op het oog fcheen zy zo breed niet. In’tmid- van de den zegt men dat zy van vier tot zes vadem diep is. Della- De fchrynwerkers gebruiken , volgens hun zeggen, voornamelyk het zwart Walnoten , het wilde Kerflèbomen en het gemarmelde Ahomhout. werkers- Van de zwarte Walnotebomen is hier ene genoegzame menigte. Even- hout. wel worden zy van fommige onbedagtzame menfchen uitgeroeid , en de Boeren maken ’er veeltyds hun brandhout van. Het hout van den wilden Kerfleboom is goed en fchoon voor ’t oog; het is geelagtig, en hoe ouder het werk is hoe frayer het ’er uitziet. Dog het is alreeds bezwaarlyk te vinden , want het wordt overal uitgeroeid , en nergens weder aangeplant. De Gemarmelde Ahorn is ene verfcheidenheid van den gemenen Roodbloemigen Ahorn , dog ook al fchaarfch. Men kan verfcheiden bomen vellen , zonder dat men het gemarmelde hout vindt. Het hout van den Liquidambar wordt ook tot fchryn werk gebruikt , dog krimpt als men het wat digt by het vuur brengt. Van de Sparren en de zogenaamde Witte Ceders bedient men zig ook om verfcheidene dingen te maken. Di* Molenaars van den molen , die hier Hond , zeiden , dat de allen Molens, van de molenraderen uit den Witten Eik plegen gemaakt te worden, en dat zy drie of vier jaar goed bleven , dog de aflen van Sparrenhouc duurden zo lang niet. De tanden der raderen en rollen wierden gemaakt van Wit Walnotenhout , om dat men hier geen harder hout krygen kan. Het hout van den Moerbezieboom wordt het allerbeffc gehouden voor krammen en houvalfen in fchuiten en fchepen. Des avonds voer ik van IVilmington af naar de overzyde aan het veer, aan den kant van New Jerfey, Den i 3. keerde ik vroeg terug naar Rakoon. Ralcon. Op vele bomen in de bolfchen vindt men hier of op de ene zy- Boom¬ de , of in het midden van enen tak , of rondom enen tak , knoes- ineer of min grote knobbels of uitwaflen. Somtyds is ’er maar een op ten' enen boom. ïn de grootte is ’er een aanmerkelyk verfchil , want fom- migen van deze knobbels zyn zo groot als een manshoofd , anderen we¬ der zyn klein. Somtyds is ’er een boom als geheel van bedekt. Dik. Z 2 wyls / ï8o NEW J E R S E Y. wyls zaten zy niet alleen aan enen kant , maar maakten een foort vat* ring rondom den boom of den tak. Kleine bomen, niet boven enen vadem hoog, hadden ook dikwyls zulke knobbels. De knobbels be- ftaan uit het zelve hout als de boom , en zien er van binnen uit omtrent als gemanneld hout. Enigen waren egter ook hol. Als men. enen knob¬ bel op enen kleinen boom openfnydt , vindt men ’er gemeenlyk vele klei¬ ne wormen in , die fomtyds ook gemeen zyn in de grote uitwallen. Dit wyd Ons den oorfprong der knobbels in ’t algemeen aan. De boom wordt van een Infekt gedoken dat zyne eyeren onder den bad legt , en uit die eyeren komen wormen te voorfchyn , welken het fap uit de va* ten doen lopen , het welk allengskens hard en tot enen knobbel wrordt- Alleen de bomen die hunne bladen jaarlyks vallen laten, hebben deze knobbels , en onder dezen vooral de Eik , van dewelken wederom de Spaanfche Eik de meede knobbels heeft. Ook vindt men ze op den Esfcheboom en den Ahorn. Voorheen maakten de hier gezetene Zwe¬ el cu , dog nog meer de Finländers , fchotels-, borden, en diergelyke dingen van die knobbels die op den Efeh groeiden. Dit vaatwerk, zeide men my, was heel aardig, en zag ’er uit als of het van gemanneld hout was gemaakt. Die van den Eik kunnen hiertoe niet gebruikt worden , als zynde gemeenlyk wormdekig en verrot van binnen. Tegenwoordig gebruiken de Zweden dit foort van fchotels en borden niet meer, maar hebben aardenwerk. Sommige knobbels zyn van ene ongemene groot¬ te, en doen ’er enen boom gedrogtelyk uitzien. Diergelyke bomen treft men hier in de bodchen veel aan. (*} Wegen. De wegen zyn hier, naar dat de grond is, goed of kwaad. lil ’tzand zyn zy droog en goed , dog op de klei deugen zy niet. Men is hier zeer nalatig in het onderhouden derzelven. Als een beekje niet zeer breed is legt men ’er niet eens ene brug over, en de Reizigers mogen zien hoe zy ’er bed overkomen. Dit maakt dat men op fommige- plaat- fen by derke dortvlagen gevaar loopt van te verdrinken. 11 A K O Q N. 1748. 181 boom dwars over den weg valt, hakt men hem zelden door, maar rydc ’er rondom heen. Dit kan men ligt doen , dewyl de grond vry gelyk en zonder ftenen is , ’er geen kreupelhout waft , en de bomen tamelyk ver van malkander ftaan. Dit maakt dat de wegen zo veel bogten hebben. De Landhoeven leggen meelt op haar zelven r en men vindt ’er zei- Weinig den twee by malkander leggen , uitgenomen op zulke plaatlen die als dorpen, lieden worden aangezien. Dit maakt dat ’er weinig dorpen zyn. Elke hoeve heeft hare akkers, weilanden en boiïchen. Zou dit ook iets heb¬ ben toegebragt om de wolven uitteroeyen, dat men by na overal huizen en menfehen vindt ? T wee of drie Landhoeven hebben gemeenlyk ene weide of een bofch in gemeenfehap ; dog de meelten hebben elke hare toebc- deelde landen. Al wie zig in ’t huwelyk wil begeven moet zyne drie geboden van Htiwely- den Predikftoel hebben laten aflezen of een verloffchrift van den Gouver- ken» neur hebben. De geboden van de geringere menfehen alleen worden a£ gelezen , al wat iets meerders wezen wil neemt een verloffchrift waarin de Gouverneur verklaart de zaak onderzogt en niets gevonden te hebben dat het voltrekken der trouw hinderen moet, en dat hy gevol- gelyk hiertoe verlof geeft. Hy ondertekent het gefchrift.. Dog eer hei¬ den verzoeker in handen wordt gelleld, moet de Bruidegom zelf ko¬ men vergezeld van een of twee brave mansperfonen , die voor hem inflaan dat ’er gene wettige verhindering is opgekomen. Dezen moeten een getuigfchrift tekenen , waarin zy zig aanfpreeklyk maken en verbinden tot vergoeding van alle fchade die ’er door de klagten der Voogden ,. der He¬ ren, of der Nabeftaanden des perfoons die zig in ’t huwelyk begeeft, of van zulken aan de welken hy eerder verbonden was geweelt , veroor¬ zaakt mogte worden > want dit alles kan. de Gouverneur onmogelyk we¬ ten. Voorts, dat ’er niets uit hoofde der aantegane egtverbintenis te vrezen is, en dat ’er niets is dat dezelve verhinderen moete. Voor een verloffchrift betaalt men te Philadel-phia vyfentwintig, Penfylvanifchs lchellingen, waarvan ’er twintig voor den Gouverneur en vyf voor zy- nen Sekretaris zyn. Het verloffchrift luidt, alleen aan ^roteflantfche Geeftelyken. De Quakers krygen een byzonder verloffchrift. Maar, vermits het zeer laflig wezen zou , vooral voor zulken die ver. af van de verblyfplaats des Gouverneurs wonen, om een verloffchrift in de Stad te komen en hunne borgen medetebrengen , nemen de Predikanten op het land een genoegzaam getal van verloffchriften en borgtogten in blanco in voorraad, die zy aan de zulks behoevenden ter hand flellen voor den gewonen prys van vyfentwintig fchcllingen, en iets daarenboven voor hunne moeite. Het dus verzamelde geld brengen zy den Gouverneur als zy in de Stad komen, te gelyk met de borgtogten. Hieruit kan men. Z 3 ©p- laren van 'Mondig¬ heid. Ver- fcheiden- heid van Landaar¬ den in de Volk¬ plantin¬ gen. Bedrog hieruit ontgaan¬ de. W etten hierom¬ trent. 18a NEW J E R S E Y. opmaken , dat de Gouverneurs buiten hun jaargeld nog een tameïyk in¬ komen van hunne poft hebben. (*} Volgens de Engelfche wetten & een mansperföon met zyn eenen¬ twintigde, cn een meisje op haar agttiende jaar mondig, en kan dan trouwen zonder het verlof van zyne Ouders. Dog voor dien ouderdom kan het zonder toeftemming van ouders of van voogden niet gefchieden. Men vindt in de Volkplantingen allerhande foorten van landaarden , zo wel van zulken die onlangs uit Europa zyn overgekomen , als van zulken die nog geen vaft verblyf genomen hebben. Dus ge¬ beurt het wel, dat by het trouwen van zulk een paar de Bruidegom zegt dat hy voor het tegenwoordige nog geen geld heeft, maar be¬ talen zal zodra hy kan, en zig hiermede met zyn wyf weg pakt, zonder dat de Predikant oit het zyne krygt. Dit heeft gelegenheid tot ene gewoonte gegeven, die nu in Maryland gemeen is. Als ’er een arm paar getrouwd wordt, houdt de Predikant op in het mid¬ den van het formulier , en vraagt waar is myn geldï f-j*) Geeft dan de Bruidegom het geld, zo gaat de Predikant voort, dog heeft deze het niet, zo wordt de trouw zo lang uitgefteld tot dat hy beter by kas is. Ryke lieden, van wie de Predikant gene zwarigheid heeft van zyn geld niet te krygen, ftaan aan deze onaangename vraag niet bloot. Schoon een Predikant verlof gekregen heeft tot het trouwen van een paar , kan hy egter, indien hy niet voorzigtig is, in onaangename omftandig- heden geraken, want op vele plaatfen is ’er ene wet, die, niettegen- ftaande zulk een verloffchrift , de magt van den Predikant zeer bepaalt. Hy mag een onmondig paar niet trouwen , indien hy niet verzekerd is van de toeftemming der ouders. Ook mag hy zulke vreemdelingen niet trouwen die verbonden zyn een zeker getal jaren te dienen zonder de bewilliging van hunne Heren. Indien hy zonder zulke toeftemming ene trouw verrigt , vervalt hy in ene boete van vyftig Penfylvani - fche ponden , alhoewel hy een verloffchrift en den borgtogt heeft van twee mannen , want de Ouders en Heren ftoren zig niet aan die borgtogten , maar fpreken den Geeftelyken aan , die zyne fchade kan zien te herhalen op de genen die hem borg gebleven zyn. Dog met de bewilliging van ouders of meefters kan hy zonder gevaar de trouw ver- rigten. Geen Predikant mag enen Zwart met iemant van Europifche af- komft trouwen , onder ftraf van honderd pond boete., volgens de wetten van Penfylvanie. Hier (*) En dit is iets het geen waarfchynlyk het invoeren van Bilfchoppen in Noord Amerika , waarop velen zo gefield zyn , zeer bezwaarlyk maken zal. (t) Wbere is rny fee'1 R A K O O N. 1748. 183 Hier heeft een kortswylig gebruik by fommige hüwelyken plaats. Als een Kors¬ män ftervende zyne weduw in armoede laat zitten, of zo, dat zy alle de wylig fthulden niet betalen kan met het weinige dat haar overblyft, en dat dit Se^)Ullv* niettegenftaande ’er een man is die haar trouwen wil , moet zy trouwen in haar blote hembd. Door deze plegtigheid (laat zy aan de fchuldei- fchers van haren overledenen man hare klederen, en al wat zy in huls vinden kunnen , af* Dog boven dat is zy niet gehouden hun iets meer te betalen', als hun alles hebbende overgegeven wat zy had, uitgenomen maar een hembd om haar te dekken , het welk de wetten van het Land haar niet ontnemen kunnen. Zodra zy getrouwd is , en niet meer tot den eer- ften man behoort , trekt zy de klederen aan die haar de twede gegeven heeft; De Zweedfcbe Predikanten hebben, verfcheiden bruids in zo een goedkope en lugtige kleding getrouwd , gelyk uit de regifters in de ker¬ ken blykt* Ook heb ik dikwyls van zulke hüwelyken in de Engelfcbe Koeranten gelezen, die in de Volkplantingen uitkomen. Het volgende in ’t byzonder zal ik uit ene aantekenen. ,, Ene vrouw ging, met niets „ anders aan dan haar hembd’, begeleid door hare naafte vrienden ,. uit „ het huis haars overledenen Mans naar dat van haren Bruidegom , die „ haar ten halven wege te gemoet kwam met fraye nieuwe klederen , eii „ in tegenwoordigheid van allen zeide T dat hy die aan zyne Bruid leen- „ de, en trok ze haar met eigen handen aan. „ Waarfchynlyk zeide hy haar die klederen te lenen , uit vreze dat als hy ze haar gegeven had de fchuldeifchers van haar eerften man mogten opkomen en ze haar ont¬ nemen , onder voorgeven dat zy moeft worden aangezien als tot den eer- ilen man behorende , eer zy met den tweden getrouwd was. Het fchynt uit de volgende waarnemingen zeer waarfchynlyk , dat ’er Europe - voor de Zweden hier te lande alreeds Europeanen geweeft zyn , en in ’t anen vervolg zullen wy nog iets ter bekragtiging van deze mening bybrengen. De zelve oude man , Maons Keen , van wien ik alreeds gefproken heb, aan_ verhaalde my meer dan eens , dat toen de Zweden in de voorleden euw komft zig hier nederzetteden , en ene Volkplanting, Helfingburg genoemd , der Zwe- op de Dellaware aanleiden, iets beneden de plaats daar nu Salem ft. aat, ^en* zy op de diepte van twintig voeten enige gemetfelde putten vonden. Dit kon onmogelyk een werk der IVïlden wezen , die gene gebak¬ ken (lenen voor de aankomfl: der Europeanen gekend hebben , en gevolgelyk nog minder willen hoe die te gebruiken. De putten lagen wel op ’t land, dog evenwel op zulke plaatfen aan de Dellaware die fomtyds onder water en fomtyds droog zyn. Dog federt is het land zo afgenomen dat de putten geheel onder water geraakt zyn, en het is zelden laag genoeg om de putten te zien. Toen de Zweden na¬ derhand op enigen aflland van de voorgaanden nieuwe putten groe¬ ven , vonden zy in. den grond enig gebroken aarden vaatwerk , en nog ge~ En voor Colum- bus tyd. Tekens aangaan¬ de liet weder. 'Midde¬ len te¬ gens tandpyn 184 NEW JERSEY. gehele goede gebakken’ Henen , diergelyken zy ook dikwyls onder ’t ploc» gen hebben bovengehaald. Hieruit, fchynt het, mag men opmaken, dat in oude tyden hier, of Europeanen of een ander befchaafd volk , door ftorm of anderfins moe¬ ten zyn naar toegedreven , zig neergezet, 1 lenen gebakken, en ene Volk¬ planting gemaakt hebben ; dog dat zy naderhand zig met de Amerika¬ nen vermengd hebben , of door dezelven omgebragt zyn. Miiïchieti hebben zy allengskens door den omgang met de JVilden derzelver zeden en denkingswyzc aangenomen. Men heeft de Zweden zelfs befchuldigd , dat zy alreeds halve Wilden waren, toen de Engel fchen hier in ’t jaar 1682. aankwamen. En men ziet ‘nog werkelyk, dat de Franfchen , de Engelfchen , de Duitfchers , de Hollanders , en andere Europers , die vele jaren ia afgelegene landfehappen , digt by de Wilden, gewoond hebben, zo veel overeenkomt!: met dezelven krygen , zo in hun gedrag als denkwys , dat men ze ’er alleen door hunne kleur van onderfcheiden kan. Dog de gefchiedenïflcn en overlevering der JVilden verzekeren ons, dat de gemelde putten niet konnen gemaakt zyn ten tyde van Co- lumbus onderneming of kort daarna , dewyl de Amerikanen zeggen dat zy veel ouder zyn. Het geen ik hier aangaande deze putten gezegd heb , is my naderhand op nieuws door verfcheiden’ Zweden verhaald. Dem 22. December voorfpelde ons een oude Landman verandering van weder, omdat de lugt op den middag zeer warm was, zynde zy ’s morgens zeer koud geweell. Buiten dat maakte hy het zelve daaruit op , dat de wolken zig om de zon zo hadden t’zamengetrokken. En de hier- agter gevoegde waarnemingen zullen tonen dat deze voorzegging juift is vervuld geworden. Schoon ieder oud wyf onfeilbare middelen tegens tandpyn waant te bezitten , waarvan de medlen vrugteloos worden aangewend , wil ik riog- thans enigen van die middelen aantekenen die hier gemeenlyk tegens dat ongemak aangewend worden. Als de pyn ontflaat uit holle kiezen , fteekt men een weinig katoen in ene tabakspyp , doet ’er de tabak boven op , fteekt ze aan , en rookt tot dat het alles byna verbrand is. Onder ’t roken komt de olie van de tabak in het katoen, het welk men ’er dan uitneemt, en zo heet als men ’t verdragen kan tegens de kies legt. De vrouw van Kapitein Lindfey te O [we go heeft my verhaald , dat de Iroquoizen in dit geval het volgende middel voor het befte houden , en zy had zelve het zeer goed gevonden. Zy nemen de zaadhuisjes van de V ir- ginifche Anemone , zodra het zaad ryp is, en wryven ze aan Hukken. Dan zien zy ’er uit zo ruw als katoen. Men doopt deze ftof dan in Her¬ ken brandewyn , en fteekt ze in de holle kies. De pyn gaat ’er gemeen¬ lyk van over. De brandewyn is bytende , en de Anemone zaden zyn ins- \ / . ii A K O O N. 1748, 185 gelyks fcherp, gelyk de meefte zaden van bloemen die te gelyk de ft ami¬ na en de piftilla hebben. Dus helpt dit malkanderen om de pyn te verligten. Wy hebben ook vele zaden die de zelve eigenfehappen heb¬ ben als de Amerikaanftche Anemone. Tegens de tandpyn vergezeld met zwelling wierd het volgende mid¬ del het meed: gebruikt. Men kookt meel van Mais met melk, doet daar, terwyl het nog over ’t vuur (laat, wat varkens of ander vet by, en roert het om tot dat het alles wel gemengd is. Dan doet men ’er een handdoek over, en legt het daarin, zo heet als men lt verdragen kan , op de pynelyke wang , waar men ’t op leggen laat tot dat het koud is. Ik heb dit zeer kragtig tegens de zwelling gevonden , die het niet . alleen vermindert , maar het verzagt ook de pyn , opent de dikte , in¬ dien ’er zig enige kwade (lof gezet heeft, en' doet den etter uitlopen. Ik heb de Iroquoizen den binnenden balt van den Kanadafchen Vlier¬ boom zien koken , en op de wang leggen daar de pyn het (lerkll was. Dit verzagtte , zeide men , de fmert dikwyls. Onder de Iroquoizen , of de Fyf Folken op de Rivier Mohawk , zag ik ene jonge vrouw, die, door het fterk theedrinken, ene geweldige •tandpyn gekregen had. Om zig hiervan te genezen kookte zy,de bla¬ den van een foort van Myrteboom, (*) en bond die zo heet als zy ’t uithouden kon op de wang. Dit middel zeide zy had haar dikwyls ge¬ holpen. Voor de aankomft van de Europanen onder het geleide van Colum - Het yzer lus in Amerika , waren de JVilden geheel onkundig van het gebruik van eertyds 't yzer, het welk ons zeer wonderlyk moet voorkomen , daar Amerika byna overal zeer vele yzermynen bevat. Dus waren zy verpligt dit ge- brek te vergoeden door het gebruik van fcherpe (lenen , fchelpen , klau- deUt wen van vogels en wilde heeften , en andere dingen , om bylen, mes- fen en diergelyke fnydende werktuigen te maken. Hieruit kan men zien dat zy een annoedig leven moeten geleid hebben. De oude Zweden , die in hunne jeugd omgang met de Amerikanen gehad hadden , toen zy hier nog vry talryk waren , willen nog veel van hunne levenswys te ver¬ tellen. Nog vindt men by toeval vele werktuigen die de Wilden voor de aankomft der Zweden of andere Europers gebruikt hebben. Te¬ genwoordig gebruiken de Amerikaanftche Wilden geen andere werk¬ tuigen als die van yzer of andere metalen gemaakt zyn , welken zy van de Europeanen krygen. Maar alzo ik gelegenheid gehad heb van velen van de oude werktuigen der Amerikanen te zien en zelfs te verzamelen , zal ik dezelven hier befchryven. Werk- Hunne Bylen waren van (leen. Hare gedaante gelykt veel naar die van jimeri- (*) Myrica afpleniifolia, Linn. kanen. Å a *85 NEW JERSEY. 