Handboek der verloskunde ...
§• 311* Omtrent de natuur der kraamvrouwenkoorts kan men, als men de groote menigte van verfchillende gevoelens doorloopt , en openhartig zijn wil , nog -niets zekers zeggen. Altijd beftaat er eene ontfteking- achtige plaatfelijke aandoening der baarmoeder en van hare aanhangfels, van de ronde banden der baarmoe- der , der buizen van fallopius of der eijerftok- ken (*) , welke ontfteking zich door het buikvlies, (*) Uit de menigvuldige malen herhaalde lijkopeningen blijkt, dat de ingewanden Heeds ontdoken en koudvurig, met etter ovetdekt, met fchijnv liezen aan elkander verbon- den zijn, dat er zich veelal in het bekken etterzakkeu gevormd hebben, dat er veelal ichor. Hinkend vocht, melkachtige wei of kaasachtige etter in onderscheidene holten, vooral van den buik, is uitgeHorc, cn dat de baar- moeder meermalen in deze cngefleldheden betrokken en .door verderving en koudvuur is aangetast; dan uit dit alles blijkt nog niet Heilig (zoo als de fchrijver Helt), dat de ontdeking der baarmoeder bij uitfluiting tot het wezen der hetwelk deze dcelen bekleedt , ook over andere onder- buiksingewanden kan uitbreiden, gelijk dan ook het buik vlies fomtijds alleen de zetel der ontfteking is. De koorts (hoezeer zij den fch rijver , van den jare 1799 tot 1813, Hechts als van een typheufen aard is voorgekomen) fehijnt een zeer onderfcheiden karakter te kunnen aannemen , dat waaiTchijnelijk aan de lieer- fchende epidemifche gcfteldheid en den (taanden ziekte- toeftand onderworpen is. Als gelegenheid -gevende oorzaken kunnen, behalven de boven in het algemeen bijgebragte , de volgende om Handigheden werken: te vroege verarbeiding der weeën , moeijclijke verlosfm- gen , nalatige en geweldige kunsthulp, hevige ge- moedsaandoeningen ($. 298.) , belemmeringen van de eigenlijke kraamaflcheidingen der huid, der borsten, der baarmoeder, misdagen in den eetregel, te fpoe- dige afwisfeling der temperatuur, infpanningen onmid- dellijk na de verlosfmg, onzuivere, ongezonde damp- kring, en werkelijke tot dusverre nog onbegrijpelijke befmetting, gelijk in het algemeen bij den typhus. §• 3'2- Alle verloskundigen (temmen daarin overeen, dat de ziekte buitengemeen gevaarlijk en ligt doodelijk is ; hier en daar verfpreid , (. sporadisch ) is zij niet zoo ziekte behoort. Zie hufeland’s Journal der prakt . Heil- kunde. Band XIV. St. 2. S. 106 fgd. Band XIII. St. 2, N°. i. B. XIX. St. 4. N°. i Bd. XX. St. 1. — c. a. RICHTER , Spec. Therapie. Tom. If. S. 147 fgd. horn’s Areliiv. Bd. I. St. 1. N°. I. w. H. BUSCH, in Gemcins. Deutsche Zeitschrift fiir Geh. Weimar, 1828. I. Bdr 3. St. H. B. i , 2 en 3. Sr. III. B. 1. St. ritcen, Ibid, IV. Bd. 4. St, 347 gevaarlijk, dan wanneer zij, algemeen- heerfchend kraamvrouwengedichten voorkomt. Hoe grooter de onvoorlchilligheid en ncerflagtigheid der ziel is , des te erger is het ; eveneens moet men , wanneer er uit- dag of icharlakenkoorts bijkomt, eene ongunftige voor- zegging doen ; wanneer men bij het onderzoek den bodem der fcheede en het fcheedcgedeclte meer koud dan warm vindt, als de pijnlijkheid van het uitge- zette onderlijf plotfeling verdwijnt , en men daarin eene vocht gohing kan befpeuren , dan is dit een on- feilbaar voorteeken des doods. (*) (*) Men vergelijke verder (behalve de door froriep aangehaalde fchrijversj) e. von siebold, Handboek enz. IV. Deel. 3. en 4. Stuk. bl. 504—574, en de aldaar bl. 574— 577 en 625 — 654. I. St. bl. 194 — 241. vermelde fchrijvers; benevens rust's Magazin für die ges. Heil- kunde. Band XVIII. Heft 3. S. 462. Neue Samml. aus- erles . Abhandl. Band V. Sc. IV. overgenomen in moll en eldik's Tijdschrift. II. Jaarg. 1. Sr. bl- 55 — <53. Zie ook Aid. II. Supp. 4. St. bl. 369. III. Jaarg. 2. St. bl. 107—1 13. VIII. Jaarg. 6. St. bl. 523 volgg. — horn’s Archiv. u. s. w. 1822. Nov. Dec. 1829. Jan. Febr. w. n. busch, Obser - vata quaedam de febre puerperali . Marb. 1827. w. ]_ SCHMITT, Heideïberger klinische Annalen , 1827. III. Bd. 1. St. J. G. HUBNER , de febribus puerperarum. Wurzb. 1826. 8. G. A. HENSLER , de febre puerperali. Wurzb, 2826. 8. C. A. W. BEHRENS, Vorlesungén iiber praktische Arzneücissenschcft , herausgegeben von CARL. SUNLEDIN. VI. B. 2. Abth. Berl. 1828. g. j. pool, Handleiding tot de erkenning en genezing der kraamvrouwenkoorts. Amst. 1828. 8. F. AMELUNG , in IIUFELAND, Journal etc. 1828. April. Mai. — j. b. van den zande, Bemerkingen nopens de geneesk • behandel, der kraamkoorts.' Antvv. 5822. RITGEN, t. a. pl. — ' 34S — SACHTLEBE.n’s A'ritil der vorzüglichsten Jlypothettn , die lWitiir , l 'rsache und Jleilung des Kindbetterjiebers betreffend. Leipz. 1 795. III.CKKr's Annexe n der gesamm. jMedic. 1 8 1 o. Sept. 11. Oct. Bonn’s Abhandl. etc . I. Bd. 2tcr und 3ter Th. U'. a. FICKEr’s Beit rage zitr A. w., \v. a. w. und Entbin - dungslunst. I. Hcfc. Munster, 1796. E. horn's Archie fur die rued. Jlrfahr. I. B. Leipz. 1801. Dezelfde, Archie. (809. Mai. 1810. November. J. C. E. IIARTWIC , Diss. de febre puerperarum . GoetC. 1803. 4. J 'e ranch tines, nach Grundsutzen der E rre gun gstheorie obgefasslen , medicinisch praktischen J.citfadens zur Jleilung einiger slheniscjien , besonders asthenischen Kranhheitsformen etc. Leipz. 1807. 2ter Theil. 8. > . c. NAEGEL’s Schilderimg des A indbelt fiebers , welches von Junius 1 8 1 I bis _ l pril 18 12 in der G. IT. Entbin- dungsanslalt zn Heidelberg geherrsch hat. lleidelb. 1812. 8. NIC. GREGOR. VAN DER SMISSEN, Diss. de peiiionilide , febris puerperarum dicta. Lugd. Bar. 1819. AL'G. SCH1EBLER , JJiss. de febre puerperarum. Bcrol. I 8 1 8. JOH. LAW, Diss. de febre puerperali. Erl. 1810. d’outrepoN'T, It emerlu ngsn ueber das ijn Bntbimlungs- institut cu J l 'urzburg 1820 herrschende Kindbet/fieber, in Salzb. med. chir. Zeitung. 1 8 2 1 - — Dezelfde , (! eschichte dues ansleckenden Kindbett fiebers , welches in der Bn thin dungs anslall zu II urzburg herrschte. In TEXTOR’s neuem Chiron. I. Bd. 1. St. p. 151. Sulz- bach , 1821. 8. A. E. VON S1EB0LD , fersuch einer pal h o log is cli-thrrapcu- tischen Darstellung des A in dbe It fiebers , nebst Schil - di rung desjenigen , welches im J'ebruar , üMcirz und April 1825 zu Berlin geherrscht hat. F rank f. 1826. 8. Neder’. Amsr. 18:8. — 349 — LOBSTLIN , Dis*, sur la fievre puerperale , A o IX. D. G. kiezer, de f ebris paerperarum indole , varia forma, et me dendrie ratione. Jenae, 102(5. 4. DR. BUSCH, Be tracht imgen ueoer das Kindbetlfieher , in hec G-emeins . Deutsche ZeitscJirif 't etc. Bd. I. Hefc 2. S. 346. Vergelijk in ploucquet’s literatura medica digesta en in het daartoe behoorende supplementum I. het artikel febris puerperalis. V. Van de omkecring der baarmoeder. O §• 3 r 3. De baarmoeder kan na de geboorte des kinds on- volkomen, doch ook zoo volkomen omgekeerd worden, dat hare inwendige oppervlakte buiten de teeldeelen af- hangt ( prolapsus uteri cum inversione ). Er ligt dan voor de teeldeelen een rood , ruw en glinsterend , zeer gevoelig gezwel , waaraan fomwijlen de moeder- koek nog is vastgehegt, en waaruit gewoonlijk eenige bloetvliet plaats heeft. Boven de fchaambeenderen voelt men daarentegen niets van den harden kogel , die de baarmoeder anders gewoonlijk na de verlosfing vormt. Doorgaans hebben er in den beginne flaauwten enz. plaats. Duurt deze gedeldheid eenigen tijd hul- peloos voort, dan ontdaat er ontdeking met hevige pijn en koorts , en eindelijk volgt er ook wel vei der- ving, waarbij dan het leven der vrouw in het grootdc gevaar verkeert. De oorzaken , welke dit toe val kunnen te weeg brengen, zijn: zware baarmoeder- polypen, al te fpoedige verlosfingen bij een zeer wijd bekken en bij een opgerigten dand der vrouw, en eene onbehoedzame , onverdandige , ruwe trekking aan de naveldrcng , alvorens de moederkoek zich van den % — 35° wand der baarmoeder heeft losgemaakt , en cenc plot- felinge fterke drukking van buiten op den bodem der baarmoeder (?). Deze oorzaken zijn dan vooral te vreezen, als er zwakte en llapheid der baarmoeder bdlaat. (*) ¥• j. AR.MBRUSTER, sisten* felicem uteri postpartum invet si repositionem . Argent. 1766. j. F. WEISSENBORN , vonder Umlthnmg der Gebarnuitter. Erfurt 17S8. s AXTORPU S gesammelle Schriften. S. 300. (*) De omkecring der baarmoeder heeft dikwijls, iu- dien er geene fpoedige hulp gebezigd wordt, zeer nadcelige gevolgen, zoo als: ftoomisfen in de kraamzuivering , druk- king op den endeldarm en op de blaas ( dysurie , strangurie en ischurie') , geweldige pijnen, veroorzaakt door de uit- rekking van het buikvlies, de banden van de baarmoeder enz., ontfleklng , verharding, knocstgezwel , verderving enz. Men vergelijke e. von sieb old’s Handboei • enz. IV. D. 2. St. bl. 279-391. II. D. 2. en 3. St. bl. 229 — 247, en aldaar aangchaalde fchrijvers, alsmede w. j. schmitt , in A. E. VON SIEBOLD's Journal far Geburtshidfe , l'rauenzimmer und K inder krank keilen. 111. B. 1. St. S. 40. 1825. V. Bd. 3. Sc. 1826- VII. B. 2. St. 1827. horn, in het Gemeins. Deutsche Zeilschrijt f ur GeburlsJdinde , 1O28. Band III. Sc. 2. kelsch , aid. JU. B. 1. St. Eene prolapsus uteri invérsi bicornis befchrijft FR. w. STURM , in HARLESS neue J dhrbiicher der 'J'eutschcn Median, wid Chirurgie. Band XVI. 2. Supplementhcft. Bonn. 1827. Zie ook A. NORTIER, in hipp. Magaz. VI. D. bl. 275-418. G. SALOMON, in de Geneesl. Bijdragen, Rott. 1830. III. D. i. St. bl. 65. en v. en aldaar aangchaalde fchrijvers. FRORIEP s Notizcn u. s. tv. 1829. XXVI. Bd. S. 43 f!>, Gcburlsh. D' ■ monsh at. VIII. Heft. Taf. 31. A. J. DAILLEZ , précis des lemons der Mr. Baudelocque sur le renversement de la matrice. Paris, 1803. 8. G. v. herder, diagnostisch-praktische Bedrage. S. 1 19-154. C. J. FRIES , von der U mice lining oder eigenthchen Inver • sion der Gebdrmuiter. Munster, 1804. 8. EASSELLANCE , sur le renversement de lr uterus . Paris 9 1811. 8. KOEPPEN, de inversione uteri , Rostock. 1806. 8. nauche, des maladies de V uterus. Paris, 1816. 8. E. m. HERZOG, de inversione uteri. Wirceb. 1817. 4. F. R. A. MEISSNER, die Dislocationen der Gebamiutier etc . Leipzig, 1822. 8. D. BREDENOLL, Beobachtung eines volkommnen Vorfalls mit Umstiilpung der Gebdr mutter , V. SIEBOLd’s Journal. 1823. IV. Bd. S. 67. DR. FLAMM , Umstiilpung der Gebdrmuiter durch un ge- selde lies Losen der Placenta bewirkt. Zie rust’s Ma- gazin . XV. Bd. 1823. S. 536. E. VON SIEB0LD , Lehrbuch der praktischen Kntb in dun ge- kunde. 4. Aufl. §. 63 6- 688. VI. Van eene bijzondere yooroverkanteling van de baarmoeder , die in een hoek gebogen is. §• 3r4* De baarmoeder kan zich na de verlosfing in een bijzonderen Raat van flapte en uitzetting bevinden ; . zoodat, terwijl het onderRe gedeelte der baarmoeder in de natuurlijke rigting en ligging blijft, hare bovenfle helft zich voorover buigt : de baarmoeder is dan als geknakt, het bovenRe gedeelte der achterRe vlakte ligt naar voren , de bodem is tegen de fchaambeenderen gerigt , en het onderRe deel der voorRc vlakte ligt tegen het onderRe gedeelte dcrzelfdc vlakte aan. — 352 — Als voorafgaande en daartoe gedeeltelijk voorhefchik- kende oorzaken en als begeleidende toevallen, beeft men liet volgende waargenomen : een zwak ligchaam ; een (terken hangbuik ; groote gevoeligheid der fcheedc en metrgvuldige krampachtige opzetting van den on- derbuik bij de verlosfing; op den derden dag na de verlosfmg pijn (in den aanvang een gevoel, dat ge- lijkt naar de anders op dezen tijd gewoonlijk ophou- dende naweeën) , die zich achter de fchaambccndercn <.n in de (trekking naar de dijen voordoet, koorts, terugblijving der kraamzuiveringen en van het zog , teekenen van een lijden der fpijsvcrtcerende werktuigen en van het zenuwgeftel , enz. — Op den elfden dng na de verlosfing volgde de dood , waarna de lijkope- ning de kwaal eerst leerde kennen. (*) — Op der- gclijke wijze kan de baarmoeder zich met het boven- deel achtero verbuigen , cn er eene achtcroyerbuiging der baarmoeder ( retroversio uteri') na de verlosfing out (taan. (f) (*) Daar froriep de vooroverbuiging der baarmoeder zeer kort afhandelt, zoude ik hier (vreesde ik niet dit verloskundig handboek door mijne nanteekeningen voor leer- lingen te zeer in prijs te doen ftijgeiO uit de werken van carl’s, joerg , meissner en anderen, nog veel belangrijks kunnen bijvoegen, en het onderfcheid tusfehen voorover- buiging ( versio uteri anlrorsum , antrorersio) en ombui- ging (pro-natio) , (welke lantfle eigenlijk door froriep bedoeld wordt,) moeten opgeven \ dan daar dit alles breed- voerig en uitmuntend in e. von siebold's Handhoek enz. IV. Deel II. Stuk bl. 340—357 is behandeld , wil ik derwaarts verwijzen. (t) Ook de achtcrovcrbtiiging en achierwaartskantcliug 353 — MOELLER, de pronatione uteri post par turn j jnorbo atroci nondum descriptor Marburgi , 1803. 8. Ueber Umbeugung der G ebiirmutler nach der Geburt O O etc. in siebold's Lucina, IV. Bd. S. 55. HORN , Geschichte eiuer mil Zehrjieber verbundenen und gliicklich geheilten Eersio uteri Qantrorsurrd) in hct jirchiv. fiir med . Erfahr. VI. Bd. 2. Heft. S. 316. Eon der Zuriickbeuging der Gebcirmutier in ungeschwdn- OO O gertem Zustand von Dr. BRÜNNINGHAUSEN , in siebold’s Journal, ill. Bd. 1. Sc. S. 59. VII. Van de ontjleking der borsten , §• 315- De gewone oorzaken zijn verkonding, uitwendige drukking en ftooten, hevige gemoedsbewegingen enz., voornamelijk echter verzuim en ongefchikte behande- ling der borsten. De opgezwollene borsten worden rood , heet , en zeer pijnelijk , en in gewone gevallen wordt de melkaffcheiding minder, of zij houdt geheel op. In den beginne is de zwelling glad en glinste- rend ; bij een hoogeren graad , waardoor ook de melkvaten zeer fterk opzwellen, wordt de borst on- gelijk en knobbelachtig. Als de ontfteking zeer hevig is, dan komt er nog koorts en hoofdpijn bij. 5* 316. De ontfteking kan overgaan tot verdeeling, of als zij fteeds hoogcr klimt , kan zij in verettering over- gaan , hetwelk men uit de kloppende pijn in de borst Qretroversio en supinatio ) der baarmoeder befhideerc men in het zoo even genoemde Handboek enz, 3 bl. 310 - 340, en bij de aldaar aangehaalde Ichrij vers. — 354 vermoedt , en uit de vochtgolving , als ook uit de witachtige vlek op de ontdokene plaats gevormd , kan opmaken. In zeldzame gevallen gaat de ont licking tot verharding over. — Ook de tepels, vooral wan* neer hare opperhuid zeer week is, worden dikwijls ontdoken , en gaan zelfs tot verzwering over, zoo- dat de zooging daardoor kan worden afgebroken. — Als er zich in eene inwendige holte des ligchaams eerte melkachtige vloei (tof bevindt, of wel, als er aan de oppervlakte des ligchaams gezwellen ontdaan , die met zulk eene vlocidof gevuld zijn , dan noemde men dit eene zogvcrplaatfing (; metastasis lactca ) , en voedde omtrent de wording en den aard daarvan zeer zonder- linge begrippen. Zij is waarfchijnlijk niets anders , dan eene ongewone nederzetting van een gedeelte der wei , welke de bloedmasfa in dit tijdperk in over- maat bezit ; eene affeheiding , die zeker afhangt van bijzondere omdandigheden , die men naauwkeurig moet gadeHaan. (Vergelijk §. 310. (*)) F. j. A. SCHLEGEL , de statu sano et morboso mammarum in. gravidis el puerperis. Jena , 1792. j. JOSEPH, de metastasi imprimis laclea. Maine , 1792. 8. F. G. voigtel , de metastasibus lacleis. Halae, 1795. 4. BOElt’s Abhandlungen etc . II. Band. I. Th. S. 103. fg. (*) Over de ontfteking der borsten en de zoogenaamde zogvcrplaatfingen zie men e. von siebold’s J/andboek , enz. IV. Deel. 2. Sc. bl. 434—480. — n. behrends , de laclis metastasibus. Gott. 1781. 4. — c. E. ROST, dc nonnullis laclis et mammarum vitiis post puerperium. Gott. 1785. 4. ED. GRAEFE Zflg Uit abscesSCTl 2211 de knie, na onderdrukte zogaffeheiding , zuivere melk te voorfchijn komen, hufeland’s Journal u. s. tt\ 1826. Aug. — 355 ~ VIII, Van de fc hearing dts bilnaads , de zwelling der fchaamlippen en de ontwrichting des [laartbeens. §• 317- Deze fcheuring is of zeer onbeduidend , zoodat zij alleen den fchaamband betreft, of zij is aanmer- kelijker, en dan is a) een gedeelte van den bilnaad zelve; b') de ganfche bilnaad tot aan den aars ge- fcheurd ( ruptura perinaei partialis et totalis ). — • De omftandigheden , die de fcheuring bevorderen en verwekken , zijn : 1) gebrekkige helling van het bek- ken, 2) opgerigte fland der vrouw in het vierde tijd- perk der verlosfing, 3) zeer harde en ftijve vezelen van een zeer breeden bilnaad , eeltachtige lidteekens van vroegere fcheuringen , 4) een groot hoofd van het kind , 5) te fpoedig voortdringen des kinds , 6) verzuimde en verkeerde behandeling van den bil- naad , en onhandig gebruik van inftrumenten. — - Eene kleine fcheur heeft ook hechts eene ligte bloe- ding en geringe pijn ten gevolge. Is de bilnaad ech- ter geheel opengefcheurd , dan volgt er eene hevige ontfteking der naburige deelen , voornamelijk van den endeldarm, en verlamming van den fluitfpier, bene- vens onvermogen om de drekftoffen en de pis op te houden. (*) (*) Men kan hier nog verfcheidene andere oorzaken van de fcheuring des bilnaads bijvoegen (zoo als : de min- der geregelde plaatfingen van het hoofd , vooral in de derde en vierde liggingen, volgens §. 205, 236 enz.). Men leze daarover textor/s Neue Chiron. I. Bd. 2. St. S. 257. WICAND,S geboorte van den mensch. III. Deel. IX. Afd. CEHLER , de ruptura perinaei in parlu cavendu. Lips. 1781. — In hec Hoogd. vertaald in zijue Lieu te Schrif- ten , II. Th. S. 108. F1CKER $ Jieilrdge etc. I. Heft. S. 41. TRINCHINETTI , Observationi etc. (§. 283.) S- 318. Niet zelden gebeurt liet, dat de fchaamlippen aan- merkelijk opzwellen en ontflokcn worden; fom wijlen zijn zij ook de zetel van eenc fomtijds zeer aanmer- kelijke blocduitftorting. De oorzaken zijn dezelfde omftandigheden , welke , in een hoogeren graad voor- banden zijnde , ook tot de fcheuring van den bilnaad (§• 3*7- N°. 4 en 6.) aanleiding geven. Het gevolg hiervan is pijn , die vooral bij de pogingen , om van ligging te veranderen en de dijen tot elkander te voe- ren , zeer hevig worden kan. Men onderfcheidt hier de zuchtige en de ontftekingachtige zwelling. (*) L. P. H. At’DlBERT , sur i épanchement sanguin qui sur- vient aux grandes levies ou duns V interieur du va gin pendant le travail ou d la suite de V accouche ment. Paris , 1812. 4. §• 319- Ontwrichting van het faartbeen (Juxatio ossis coc - cygis ) kan mvt de fcheuring van den bilnaad, doch LIPPERT , de perinaci ruptura , inter parturiendum prac- cavenda etc. Lips. 1826. 8. g. holthoff , Dis*, de ruptura petinaei novaque cam sanandi methodo j BeroL 1829. 8. (*) VON siEBOLD, t. a. p. bl. 5—1 4 , en 28—36. — MEISSNER , ueher die Krankheden der Schaamleszen , in het Gemeins. D . Zeitschr . V. Bd. 2. Heft. 357 ook zonder dezelve , plaats hebben. De endeldarm , als ook het achterfte gedeelte der fcheede, is daarbij ontdoken en eenigzins gezwollen, en bij het onder- zoek , dat voor de vrouw zeer pijnlijk is , vindt men eene ongewone, beweegbaarheid van het (laartbeen. De oorzaken dezer ontwrichting zijn : een te groot hoofd van het kind , eene onnoodige achterwaartfche drukking van het ftaartbeen en eene ruwe aanwending van den hefboom en van de tang. (*) (*) De fchrijver zoude deze afdeeling ( welke, hoewel voor den verloskundige onontbeerlijk, echter niet regt- ftreeks tot de eigenlijke verloskunde behoort) met nog vele andere ziekten en gebreken hebben kunnen vermeer- deren; vooral behoorden hier nog de witte pijnlijke zwel- ling der kraamvrouwen en de manie of krankzinnigheid. Daar wij hier niet breedvoerig zijn mogen, verwijzen wij naar e. von siebold's Handboek enz. IV. Deel. III. en IV. Stuk, en de opgegevene literatuur; alsmede naar van eldik, in het praktisch Tijdschrift . I. Jaargang. I. Stuk. bl. 8-20. II. Stuk. bl. 89—97. Dh St. bl. 201 — 225. III. Jaargang. III. Stuk. bl. 200 volgg III. Jaarg.. II. St. bl. 21 en volgg. IX. Jaarg. VI. St. bl. 488— 495- H. G. GRIM , quaedam de phlegmasiae albae dolenlis pathologia , Berol. 1826. e. boehr, in von siebold’s Journal fiïr Geburtshiilfe etc. 1827. VII. Bd. 2 St' G0LDMANN en AMMON, in Gemeinsame Deutsche Zeit- schrift , II. Bd. 2. St. GUIETTE , Journal general de me- dicine etc . Paris, 1827. Janvier. hufeland’s Journal u.s.iv . 1828. Nov. S. 3—24. R. GOOGH , in het Hamb. Jklagazin fiir ausl. Literatur 1821. Mai. SCHNEIDER, in zijne Medicinisch - practise he Adversarien etc. Tub. 1821. i. Liefer. Kap. XII. en d. davis , in The I^ondon medical and physical Journal edited by MACLEOD. Ncu> series. 1826. Vol. I. Nov. meissner, in het Gemems „ Deutsche Zeitschrifl. V. Bd. II. Heft. I. D. Z — 35» — CI1AMB0N D £ MONTAUX , medtcuust h-pnUtm he Abluuid- lung von den Krankheden der Frauen. Aas dem Franz. von SPOHR, 2 Bde. Erfurt, 1789— 175)0. CU. L. mURSINNa’s Abhandlung von den Krank he i ten der Schwangern , Gebuhrendtn und 1 1 óc herinnen } 2 Bde* Berlin, 1792. HAMILTON^ Unter richt in der Belumdlung der Frauen - zimmer und neugc bonier Kinder - Krankheden. A . d. Engl. Leipz. 1793. j. VAL. MULLER S praktische s Handbuch der Frauen - zim merk ran the it e n . III. li. IV. Til. Frankf. 1793» 1 795 • SAVER WALKER, observations on the constitution oj women and on some of the diseases 3 to which they are espe- cially liable. Lond. 1803. 12. E. VON SIEBOLD, Jfandlnuh zur Erkenntniss und 1 dri- lling der Fraucnzimmerkrankheiten. 1 Bd. Frankf. 18 1 l. a Bd. Franckf. 1815.8. 2 Ausg. 1821. 2tes Bds. 3. Aluli. Frankf. a. M. 1826. Ook onder den titel: HanJbubh zur Erkenntniss und Heikmg der Krankheitcn der dFochne rin Tien. j. PLENK , doctruia de morbis sexus feminei, Vicn. 1808.8. SCHMIDTMÜ LLER’s Handbuch der medicinischen Geburts- hidfe . II. Band. j. CH. G. JOERG's Handbuch der Krankheden lies men sc h- lichen IVeibes . Leipz. 1809. 8. % j. j. C. MENDE, die Krankheden der JV eiber. II Bde. Leipz. 1810, 181 1. 8. J. CAPURON , traité des nuilculies des femmes depuis la puberté jusqu’a V age critique inclusivement. Paris , 181 1. 8. CII. MA.NSF. CLARCKE , observation on those diseases of females , which t arc atiensed by discharges , illustrated by copperplates of the diseases. Pars I. Lond, 1804. 8. — 359 — CLARCKE’s , Beobachtungen iiber die Kranhheiten des II eibes , ivelche von Ausfliissen begleitet sind. A. d. Engl, von d. p. HEINECKE, Ilanov. 1 8 1 7 und 1818. 2 Th.8. WILL. P. DE WEES , treatise of the diseases of females , Philadelphia, 1827. 8. MARSHALL. IIALL, Commentaries on some of the more important diseases of females . In three parts . Lond. 1827 8. ROBERT GOOCH , An account of some of the most itn* portant diseases peculiar to IVomen . Lond. 1829. 8, In bet bet Hoogd. Weimar 1830. 8. M. NAUCHE , Des nudadies propres aux femmes. Paris, 1829. 2 vol. 8. DER.DE hoofddeel. VAN EEN1GE ZIEKTEN EN TOEVALLEN DER PASGEBOREN KINDEREN. §• 3-°- Het is in het oog vallend, dat de moeijelijkheden der verlosfmg , de plotfelingc verandering in den bloedsomloop (door de affnijding van de navelftreng en door de ademhaling), de plotfelinge overgang uit de temperatuur van het warme lamsvocht in die der meer koele dampkringslucht , en de aan vang van vele , voor de geboorte in het geheel niet aanwezige ver- rigtingen, dat dit alles het kind zeer geneigd moet maken , om door ziekten te worden aangedaan. — - Vele geneesheeren houden de pekllof, anderen het zuurworden der genuttigde melk voor de voornaam Re oorzaken van vele ziekten der pasgeboren kinderen ; doch bij een meer naauwkeurig onderzoek , is evenwel de ongepastheid van deze begrippen uit verfchillende gronden gebleken. — tfo — V. Van eetdge ziekten der pasgeboren kiruleren. S- 3aI* De fchijndood (asphyxia neonatorum') kan met den werkelijken dood (§• a88.) eenerlei oorzaak heb- ben , doch die Hechts in een geringeren graad werken ; hij kan echter ook alleen door de verandering, die het kind bij de verlosling ondergaat (§. 320.)? cn door werktuigelijke belemmeringen in de ademhalings-werk- tuigen te weeg gebragt worden. De reekenen van den fchijndood komen bijzonder met de teekenen van den werkelijken dood overeen , weshalve ook ieder pas- geboren kind, dat geene teekenen van leven geeft (hetzij het eene blaanwroode of eenc geheel bleeke kleur hebbe). Hechts als fchijndood moet befchouwd worden, ten zij de algemeene ontbinding den wezen- lijken dood buiten twijfel (lelde. Teekenen van de terugkeering des levens zijn de volgende : a) de blaauwachtige bleeke kleur wordt rooder , de Happc ledematen worden Heviger ; b) het hoofd is niet meer hangend, en de onderkaak fluit zich ; c) de hartHag en de klopping der navelHreng keeren terug, zoodat er uit de laatde, als zij niet toegebonden is , bloed begint te fpui ten ; d) fnikkende en rogchelende ademhaling ; e) handen en voeten ma- ken trekkingen , vooral bij uitwendige prikkeling ; ƒ) regelmatige ademhaling en helder fchrceuwen. — Vindt men daarentegen deze teekenen des levens niet, of nemen zij weder af ; is de mond open , de lippen bleek, en neemt men bij het kind eene volHrckte on- — 3 6i ~“ gevoeligheid voor alle prikkels waar , dan wordt de wezenlijke dood meer waarfchijnelijk. (*) EHRHARDT , Tract at us de asphyxia neonatorum . Mem- ming, 1789. GF.HLER, de efjluente meconio neogeniti vitam non pro ♦ bante. Lips. 1790. ook in zijne kleine Schriften . II. Th. S. 176. FRORIEP , de methodo neonatis asphycticis succurrendi. Jena, 1801. p. 6. 3. M. FRETEAU , essai sur Uasphyxie de V enfant nouveau nê . Paris, 1804. 4. i §• 3!3* Stuiptrekkingen komen , wegens den hoogen graad van opwekbaarheid van het pasgeboren kind , niet zeldzaam voor , en worden , helaas ! zeer ligt doode- lijk. Als oorzaken daarvan kunnen de volgende om- (*) Het is van het hoogde belang om op den toedand en de oorzaken van den fchijndood acht te geven, dewijl zich hierop de aanwijzing der hulpmiddelen gronden moet. — Niet dezelfde geneeswijze is aangewezen bij fchijndood , door gedreinde bloedsomloop , ophooping van bloed naar de herfenen , verlies van bloed , door belette ademhaling en verdopping der luchtpijp door flijm , enz. Men leze TONGOOD, in 'The London medical and physical Journal. 1827. Augt. p. 19. seqq. LEBERTON , Recherches sur les causes et le traitement de plusieurs maladies de nou - veaux nés . Paris, 1820. Overgenomen in moll en eldik's Tijdschrift , I. Jaarg. 3. St. bl. 265— 274. VIII. Jaarg. 4. St. bl. 289 — 293. Vooral raadplege men de hoogstbelang- rijke disserlalio de asphyxcia van j. baart de la faille. •Cron. 1817. 8. Caput IV. en wigand's geboorte van den men sc h , UI. D. X. Afd. — 36a — Handigheden werken: overlading der maag met melk of door overvoeding, de zoging des kinds kort na de werking van hevige gemoedsaandoeningen van de moeJer, verkouding, b. v. de doop met ijskoud wa- ter , ontfteking van den navelring , wormen en andere nog niet gekende om Handigheden (*). Het kind fch reit met een dof geluid , wordt altijd blaauw en vertrekt de fpieren van het aangezigt, de mond en neus is met fchuim bezet , de onderbuik is opgezet cn hard, de ontlasting en watcrloozing zijn onderdrukt. Er volgt ligtelijk mondklem , waarbij de onderkaak , cenigzins van de bovenkaak verwijderd, bet oog bijna ongevoelig voor prikkeling en (lijf op eenig voorwerp gerigt is ; vervolgens ontlhar er algemcenc verHijving en de dood , die of plotfeling of ook wel zoo langzaam (*) Daar wij nog geene ware theorie der zenuwwerking bezitten, is het ten uiterfte moeijelijk , zoo niet onmo- gelijk, de naaste oorzaak der ftuipen te kennen. Alles echter, wat het herfengeflel te zeer prikkelt of deszei fs werking belemmert, als drukking en bloedsophooping der herfenen , overmatige aandoeningen der zintuigen en der buiksingewanden , overlading der maag, vooral bij kunst- matig opgevoede kinderen, het gebruik van opium en andere vergiften, gram fch ap , fchrik , ergernis der vrouw veroor- zaken Huiptrekkingen. Daar het bij alle ziekten en vooral bij die der kinderen van belang is , de voorteekenen en boginfelen tegen te gaan, beruste men niet in lietgene FRORiEP in dit hoofddeel omtrent de ziekten der pasgebo- renen ter loops opgeeft; maar beftudeere dit hoogstbclang- rijkc, tot de verloskunde (hoewel niet regt ft reeks) be- hoorendc gedeelte bij de hierna optegevene febrij vers , bij 5- 330. volgt, dat het kind ecnige dagen met den dood wors- telt. (Bij de lijkopening vond men niet zelden het/ ruggemerg ontdoken. B.) BRACIIET, Memoire sur les causes des convulsions chez les enfans , el sur les moyens d’y remedier. Par. 1824. 8. Dr. roEL, ueber Krampfe und Zuchungen der Kinder in HORiVs etc. Archiv , Mdrz und April Heft. 1825. Practical observations on the convulsions of children. By John north. London , 1826. 8. §• 324- De geelzucht ficicrus neonatorum') is zoo gewoon, dat men haar voor een noodzakelijk verfchijnfel na de geboorte heeft gehouden. Zij is dit echter evenmin als de teruggetreden pekftof er de oorzaak van is. De ware oorzaak ligt veelmeer in eene krampachtigc aandoening van de galbuis , die zeer ligtelijk door verhouding wordt veroorzaakt. Zoo gevaarlijk als het kind er dikwijls uitziet, van zoo weinig gewigt is de ziekte gewoonlijk, alleen de kleur lijdt, en het’ kind bevindt zich overigens meestal zeer wel. (*) S* 325- Het kolyk , dat insgelijks niet zeldzaam bij pasgebo- rene kinderen voorkomt, wordt door het aanhoudend fchreijen, de onrustige ligging, het optrekken en uit- (*) Alles wat de geregelde uitftorting der gal in den twaalfvingerigen darm verhinderen kan, is oorzaak, dat dit vocht in het bloed teruggevoerd wordt. g. f. h. bruning, de ictero spasmod . infantum etc. Lipsiae 1773. 8. — J. fh. vogler , con der Gelbsucht und deren Heilarl. Wezlar, 1791. 8. j. f. H. mühlendorf, dc ictero etc. Berol. 1818. 8, ftooten der voeten, en uit de rommeling in den onder- buik erkend. He oorzaken zijn : overlading der maag , verkouding , dikwijls ook het indikken van koperroest, enz. Dezelfde oorzaken geven ook dik* wijls aanleiding tot buikloop , waarmede doorgaans, behalve de groene als gehakte ontlasting , ook nog dezelfde toevallen verbonden zijn , als met het ko- lijk. (*) S- 3*6* De fpruw ( aphtat ) zijn kleine witte vlekken en blaasjes , die zich allereerst aan den rand der bovenlip vertoonen , zich van daar allengskens verder in den mond cn over de tong verfpreiden, en, als zij altijd voortdurend in getal toenemen , door het darmkanaal tot aan den aars voortgaan , rondom welken de huid geheel rood is. Op de blaasjes vormt zich eene korst, en zoodra deze afvak , volgt er dadelijk eene nieuwe cn grootere. Het kind heeft daarbij koorts, weigert •te dripken , of braakt de melk weder uit en vermagert. Meestal ligt de oorzaak in onreinheid en onachtzaam- heid; de ziekte is in een hongeren graad aanlïekend, en deelt zich aan de tepels der zoogller mede. Indien de blaasjes wit blijven, dan is de fpruw gewooniijk van een minder Hechten aard , dan wanneer zij geel- achtig bruin zijn. Als de kinderen in het leven blij' (*) Zoowel de bij de kolyk of bij den buikloop ont- lastte Hollen hebben gewoonlijk een zuren reuk, die echter meer als gevolg dan oorzaak moet worden befchouwd. Zie j. PURCELL , Abhancüung von olie Gattimgen der Kolilc . Leipz. 1787. 8. Dr. w. h. busch , Lehrbuch der Celurijlijide . 1829. 8. — 3 <5 5 — % ven , clan duurt de ziekte toch gewoonlijk veertien dagen , en doet hen zeer vermageren, (*) §• 3-7* Bij de ontfleking der oogleden ( psorophthalmia neonatorum ) zwellen de oogleden in de eerde dagen en weken zoodanig, dat zij als liet ware een zuch- tig voorkomen hebben : zij keeren zich naar binnen om, worden rood, ontdoken, en de Meiboomfche kliertjes fcheiden eene groote hoeveelheid etterachtige llijm af. Duurt de kwaal voort, dan wordt er, mee de vermeerderde flijmaffeheiding ook wel eenig bloed afgefcheiden. Stijgt de kwaal nog hooger, dan worden het bindvlies en het hoornvlies aangetast , en alsdan kan het gezigt voor altijd verloren gaan. De voor- naamde oorzaak is de te hevige prikkel van het licht, doch ook die van rook of dof, of van eene onreine lucht , verhouding en epidemifche oorzaken. Ook fchijnen kinderen , wier moeders aan witten vloed onderhevig zijn , ligtelijk door deze ontdeking te worden aangetast. AMMON , in HECKEr/s literarisch en Annalen der gesammten Heilkunde. I. jahrg. i. St. Berlin, 1825. S. E. STRATINGH , de ophthalmia neonatorum . Gron. 1798. Encyclopddisches TV örterbuch von busch , v. graefe , (*) Vergelijk j. ch. stark’s Ahhandl. von den ScJuvd- minchen , nehst eine TJebersetzung des KETELAAR und SLEVOIGT , von den Schw inningen ni. noth. Anmerkk. jena, 1784. 8. JUST. ARNEMANN, Comment, de aphthis , quae a soc. Paris , palmam obtinuit. Gott. 1787. 8. — * c. p. CASPARi , de aphthis. Gott. 1797. — h. a. midden- DORP, de aphthis neonatorum. Gron. 18 1(5, — $66 — HL'FELAND , LINU , RUDOLPHI. IV. Bd. Berl. 1830. S. 89. Overgenomen in moll en eldik’s praktisch tijdschrif t dm geneeskunde , ]X. Janrg. 1830. Nov. Dec. bl. 546-565. cn aldaar aangehaalde fchrijvers. II. Van de plaat felijke toevallen, die door de vcrlosftng veroorzaakt worden. §. 328. Hiertoe behooren : 1) de meestal onbeduidende gezwellen van de hoofdbekleed felen en dc verfe hal- ving der fchedelbecndtren , door moei jelijke verlos* Pingen veroorzaakt , waardoor het hoofd gedurende een zekeren tijd eene onregelmatige gedaante verkrijgt. 2) De bloedb uilen , die zich vierentwintig, zesender- tig, ja achtenveertig uren na de verlosfing (even ligt en nog ligter na gemakkelijke dan na zware verlos- Pingen), op de meest verfchillende plaatfen onder den pecskalot , (door het bloed dat tusPchen den fchcdel en het Pchedelvlies uitgcllort en grootendeels gewonnen is) als omfchrevene gezwellen tot op de grootte van een hoenderei kunnen vormen , welke eene vocht- golving, die naar de diepte Pchijnt te gaan, doen waarnemen , doch waarbij de huid noch in kleur , noch in warmte, noch in haar verband met dc onder haar liggende deelen veranderd is. Verder 3) ont- wrichtingen der ledematen ; 4) affeheiding van dc aangroeifels der beenderen en bcenbrctiken , welke aan den opperarm , het fleutelbeen cn aan de dije- bccnderen voorkomen , en meestal door eene onge- fchiktc kunsthulp zijn veroorzaakt geworden. Van an- dcre nicer zeldzame beleedigingen (preken wij hier niet. (*) IUICIIAELIS , iiber eine eigene Art von Blutgeschwülsten , in loder^s Journal. II. B. 4tes Sc. 1799 S. 657. NAEGELE , in zij lie Erfahrungen und Abhandhmgen etc. S. 245. en ZELLER , de cephalaematomate etc. Ileidelb. 1822. 8. Dr. BUSCH. Ein Beitrag zur Aufklarung des TEe sens der Schadelgeschwülst etc. in de Ileidelb. klinische Annalen . 2. Bd. 2. Heft. S. 245. en de Bemerkungen zu vorsiehenden Aufsdtze von FR. c. naegele , aldaar , Pag- 257* TALETTA , exercilationes pathologicae. Mediolani , 1820. 4. pag. 123. G. F. HOERE, de tumore cranii recens natorum sanguineo et externo et interno. Berolini, 1824. 4. en von sie- 1 bold’s Journal etc. V. Bd. 2. Sr. 1825. S. 219. (*) Dat men bij hec beoordeelen van de verfchuivingen en kwetfingen der fchedelbeenderen voorzigtig moet zijn, zie men bij w. j. schmitt, Bcleuchlung etc. der Kopfer- letzungen neugeborn er Kinder etc. m. II. K. LeipZ. 1813. H. A. HIRT , de cranii neonatorum flssuris ex partu natu- rali etc. Lips. 1815. 8. Beobachtungen und Bemerkun - gen iiber die Kopfblut geschwülste der Keugebornen von Dr. iiucTER. in Marburg. Gemeins. Deutsche Zeitschrift. Weimar, 1829. IV. Bd. 2. Heft. Zoodra men bij de keering verzuimt de natuurlijke bui- ging der ledematen in acht te nemen en te volgen, zijn beenbreuken , ontwrichtingen en nog meermalen de affehei. ding der epiphyses het onmiddellijk gevolg daarvan. Deze en volgende § § behooren eigenlijk tot het gebied der heelkunde. \ - 368 - III. Pan eenigc aangcborcne plaatfclijkc gebreken. S* 329* Jangroeijing der tong , door den te korten tong- riem , of door kleine ter zijde der tong geplaatste bandjes. Het kind kan alsdan de tong noch aan het gehemelte , noch aan de lippen brengen ; het kan daarom Hechts weinig of in het geheel niet zuigen, en daar de tong de doorzwelging dan niet kan be- vorderen , zoo moet het kind altijd hoesten bij de ilikking. S- 33°- De gefloten aars : a ) ter plaatfe waar de aars wezen moest , vindt men in de plaats daarvan eene blaauwachtig doorfchijnende weeke plek , waarachter, even als achter een vlies, de pekftof zich in den en- deldarm bevindt ; b ) de endeldarm zelfs is , en dik- wijls zeer hoog toegegroeid , of ontbreekt in zeer zeldzame gevallen geheel (*). — Eene geflotene pis- buis wordt vermoed, wanneer het kind in de eerde twaalf of vierentwintig uren geen water loost. — In zeer zeldzame gevallen kunnen ook de mond, de neus enz. door vliezen gefloten zijn. (*) Belangrijk is het door Prof. bakker bij een zijner kinderen waargenomen geval , in liet Geneest- . Magazijn van sTiPRiAAN Luisgius, ONTYD en MACQUELYN, II. Deel. I. St. bl. 97—114. Zie ook j. g. hasselmann, de ani intestinornmque atresia Traj. ad R/ien. 1819. 8. ADR. VON rAPPENDORP, von angeborner Ver&rhlieszung der //intern bey Kindcrn. a. d. Lat. Lcipz. 1783. 8. 3 69 ROSEN von rosenstein’s Anweisung zur Kenntniss und Kur der Kinderkrankheiten . Goett. 1798» ~ R* V. R. van de ziekten der kinderen , uit het Zweedsch vertaald en met aanteekeningen van e. sandifort, 2 deelen, ’sHage 1779. 8. A treatise on the diseases of children , with directions for the management of inf ants from the birth. Lond. 1784. By Mich, underwood , M. D. De nieuwfte uitgave is de Eigth edition , revised , with notes and obseimations by samuel MERRiMAN, M. D. London, 1826. 8. — r (De door Dr. de la salle bezorgde Franfche vertaling, is wegens de door jadelot daarvoor geleverde inleiding en aanteekeningen betrekkelijk de leer der teekenen uit het gelaat der kinderen, belangrijk. Zie de Notizen aus dein Qeb. der IV. u. H. N°. 1 1 3 . S. 45.) Eer Englische Kinderarzt nach den Eründsdtzen der Herm moss und underwood. Leipz. 1786. j. C. G. schoeffer, iiber die gewöhnlichten Kinderkrant- heiten und deren Behandlung . Regensb. 1792. Neue Aufl. Regensb. 1803. 8. ALEX. HAMILTON , Treatise on the management of female camplaints and of children in early infancy. Edinb* 1792. 8. CHR. GIRTANNEr’s Abhandlung iiber die Krankheden der Kinder . Berlin, 1794. 8. CHRIST. AUG. STRUVE'S neues Handbuch der Kinderkrant- heiten. Beri. 1 797. NISSBETT, a concise view of the diseases of infancy and childhood. Lond, 1799. JOHN CHEYNE , essays of the diseases of children. Loud,. 1802. 8. CHAMBON, des maladies des enfans . Paris, An VIL 8> — 37° — AUTENRlETH, Obseneationes quae dam t quae neonatorum morbos fr< quentiores spec tan i. Tubingnc, 1799. F. jahn, neues System tier Kuiderkrankheiten etc. Am- fladc , 1803. 8. 2. Aufl. 1807. c. Ii. FLEISCH , Handbuch iiber die Krankheden dcr Kin- der. 4 Bde. Leipz. 1803 — 1812. llUFELAND, goede raad aan moeders. Amst. 1803. J. CH. G. SCHAEFFER, Beschreibung imd He Hart der go- tcohnlichen Kin der krankheden. Keue Aufl. Regcnsb. 1803. 8. JOHN HERDTMANN , Discourses on the management of in- finds and the treatment of their diseases etc. Lond. 1804. 8. MAYGRIER, Nbuveaux Elements etc. Paris, 1817. 2 vol. 8. OSTHpFP, kleine Bei trage zur Enceiterung des nu: divini- se hen //issens. Duisburg, 1804. WIG. AND , guter Bath und Unterricht , t cie Mutter Hire Kinder gesimd er halt en und Krankheden bey zeden erkennen sollen. Hamburg, 1807. 8. CICSTINI MARUNCELLI , Compcndio delle mulat tie dei bam- bini e delle donne. Napoli, 1808. 8. j. j. PLENK , Handleiding tot de kennis en genezing van de ziekten der kinderen . Uit het LiUijn vertaidd. Amst. 1808. 8. ADOLF HENCKE, Handbuch zur Erkenntniss und Heilung der Kinderkrankheiten. Franckf. a. INI. 1809. 2. Aufl. 2 Bde. 1817. 3. Aufl. 1821. 8. ELTAGE, sur les maladies des nouveaux nés. Par. 1812. 4. SCH.MIDTMULLER^S llcmclbuch der medicinischen Geburls- hiilfe. ster Theil. 1812. joh. FEILER , Paedialrik oder Anlcitung zur Erkennun g und Heilung der Kinderkrankheiten. Sulzbach , 1814. 371 — L. A. goeLIS , Praktische Abhandlwngen iiber die vorzltg- lichérn Krankheden des kindlichen A Item* II. Bde. Wien, 1818. 8. ALEX. LEBRETON , Recherches sur les causes et le traite - ment de plusieurs maladies des nouveaux-nés. Paris , 1820. — Ook in het Hoogduitsch , door g. wendt, Leipzig, 1820. Recherches sur les maladies les plus importantes et les mains connues de en fans nouveaux-nés , par anton. dugj£s. Paris, 1821. 4. j. CAPURON , Abhandl. iiber die Krankheden der Kinder , nach der 2. Aujl . JMit einer Korre de hegleitet von Dr. F. A. BENj. PUCHELT. Leipzig, 1821. Cours complet d’accouchemens etc. Paris, 1823. j. wendt, die Kin der krank heden systematisch dargestellt. Breslau, 1822. 8. Neue Ausg. 1828. 8. gardien , "Traité complet d’accouchemens et des maladies des files , des femmes et des en fans . 3. edit. Paris , 1823. 8. avec fig. WILL. P. DE WEES, Treatise on the physical and medical treatment of children. Philadelphia, 1825. 2. edition, whit corrections. Philadelphia, 1826. 8. HEYFELDER , Beobachtungen iiber die Krankheden der Neugebomcji. Leipz. 1825. 8. M. VERON, Observations sur les maladies des enfans. Paris, 1825. 8.. J. CHR. G. JOERG, iiber das physio logische und patholo- gische Leben de Kindes ; ook onder den titel : Idand- buch zum Erkennen und Heilen der Kinderkrankhei- ten , nebst der physiologie , psychologie und diaeteti- schen Behandlung des Kindes. Leipz. 1826. 8. — Een zeer volledig en leerzaam werk , waarin de ziekten der kinderen niet alleen mee grootere uitgebreidheid dim gewoonlpk , maar waarin ook de physiologic der pasgeborene en ongeborene kinderen, als grond flag tor d e /mthologie en iheraiye derzelve, uitmuntend wordt behandeld. c. BlLLARD, Traite des maladies des en fans nouveaux- nés el d Ui nuimmelle 3 fundé sur des nouvelles obser- vations c Uniques et d} anatomie pathologique etc. Paris , 1828. 8. — Krankheden der Neugebomen und Sciug- linge etc . A. d. Fr, bearbeitet von F. L. MEISSNER. Leipz. 1829. 8. Eene andere woordelijke Iloogd. vert. Weimar, 1828. 8. — Een hoogstbelangrijk , uit menig- vuldige ervaring ontleend, zeer leerzaam werk. Tot hetzelve behoort eene Atlas d' anatomie pathologique , pour sen 'ir a l'histuire des maladies des en fans , par c. BlLLARD , IO plaruhes ai'ec le Lexte expUcatif. Paris, 1828. 4. F..L. MEISSNER, die Kinderkrankheiten , nach der ne nesten Ansichten und Erf 'ahrungen etc, bearbeitet. II Theile. Leipzig, 1828. 8. bevat weinig eigendommelijks, echter al het nuttige en bruikbare uit vroegere en latere fchrijvers. C. FL. TOURTUAL , praktische Bedrage zur Therapie der Kinderkrankheiten. Munster, 1829. 8. Een klein, hoogstbelangrijk , echt praktisch werkje. MILES MARLEY, On the nature and treatment of the most frequent diseases of children. Lond. 1830. 8. ♦ * ✓ $ %. 