Gezondheidslessen voor zwangere, barende- en kraamvrouwen
* Over het gedrag der barende vrouwen: A Ver dat ik tot het eigenlijke doel dezer voor- lezing overga, zal ik eene schilderij van de ge- wone vroedvrouw voor u ophangen, omdat het ‚nog op vele plaatsen de gewoonte is, dat deze de barende vrouwen bijstaan en het kraambed regelen, Ik zal u niet behoeven te herinneren, welke vrouwen in het algemeen zich aan de verloskunde wijden, daar de meeste, zoo als bekend is, uit de geringe volksklasse voortko- men en niet alleen zonder eenige beschaving, maar ook weinig doordrongen zijn met het gewigt van het beroep, dat zij uitoefenen, Vele hebben ook uit gebrek aan behoorlijk onder- wijs en mangel aan eigene verdere oefening enz. de kundigheden niet verzameld, welke haar in staat stellen, om naar algemeen erkende regels ‚bij eene eenigzins van den gewonen regel af- wijkende verlossing te handelen; sommigen ont- breekt breekt het aan. een behoorlijk geoefend; voors stellingsvermogen en de noodige handigheid 4 andere zijn “te onbeschaafd en te redeloos in hare gesprekken : of te ruw in hare bezigheden: Wanneer gij derhalve; bij gebrek van eene be- schaafde en welonderwezene vroedvrouw ; bi tegenzin of afkeer van een’ bekwamen genees- heer of heelmeester; die tevens verloskundige ‘is, u van eene vrouw zoo als’ ik boven heb aangeteekend , moet of wilt laten - bedienen ;- zij u geraden, om ü, bijde verlossing en gedu rende het kraambed, niet geheel en al gerust aan hare zorg over te geven; maar zelve toe te zien, dat alles op zoodanige wijze -behan= deld worde, als ik u nu en vervolgens zal op= geven. | Voorts moet ik u nog herinneren; dat ik de uitdrukking: Kinderhalen, welke vele vroed- vrouwen gedurig in den mond hebben, niet kan verdragen. Eene vroedvrouw haalt of brent het kind niet ter wereld rd kan en mag zulks niet doen. De nâtuur verrigt dit alleen jen de vroedvrouw heeft niets anders te doen, dan het kind op te vangen. Hoe ongelukkig zoude hèt er niet voor u uitzien, wanncer de vroedvrou- re, de kinderen ter wereld bragten of hét : doer | MID doen konden ! Zonder twijfel: zouden veel meer moeders ‘en kinderen verloren gaan. Daar nu het woord de zaak niet uitdrukt, waarom stelt men voor deze uitdrukking niet een meer met de zaak overeenkomstig woord in de plaats? — Maar ter zake. Zoodra de zwangere de eerste teekens eener «maderende bevalling bespeurt, late zij alles, wat bij de verlossing noodzakeljk is of zijn kan als: warm en koud water, brandewijn, azijn, olij, lakens, doeken, eerste kleeding van het ‚kind, enz. in gereedheid brengen, opdat er naderhand. niets ontbreke, wat noodig zou kunnen zijn. Wanneer er slijm, met eenig bloed gemengd, uit de scheede begint te-vloeijen, of, wanneer het, volgens de taal der vroedvrou- „wen, begint te teekenen, is er gegronde en veelal zekere reden om op: eene ophanden zijnde bevalling te denken en de tijd is daar ,om naar eenen. vroedmeester of eene vroedvrouw te zen- den. Bij de aankomst verhale de barende, wat er vooraf gebeurd is, wat zij. ontdekt heeft en late zonder verkeerde schaamte. aan het ver- ‚loskundig onderzoek toe. _ Daarna vrage zij of de mond. der baarmoeder zich reeds. begint te openen, ofer onislwüing is en, zoo dit het | de geval zij ‚ of hiet kind goed ligt, zich wel voors doet enof er ook iets tegennatuurlüks bespeurd wordt? want op deze drie dingen komt alles aan. ‘ Heeft’ de baarmoedermond zich reeds aanmerkelijk’ geopend, « dan is de verlossing gewoonlijk niet meer verre af. ‘Ligt daarente= gen het kind niet goed, dan is de verlossing op de gewone manier niet mogelijk en het is. noodig dat terstond een bekwaam vroedmees- ter te hulp geroepen wordt. Niet minder is dit noodig, wanneer er zich iets tegennatuur- lijks van den eenen of anderen aard. mogte op- doen. Heeft geen van beide plaats en is alles natuurlijk, dan gedrage de barende zich op de volgende wijze. Wanneer het niet reeds kort te voren geschied is, loze zij haar water en trachte stoelgang te krijgen, gelukt dit laet- ‘ste niet van zelve, veroorzaakt het eenig onge- mak, of is zij sedert eenigen tijd niet ter stoel geweest, dan late zij zich een klisteer uit een aftreksel van kamillebloemen met olij toedienen. Zij ontdoe zich van alle kleederen of sieraden , die eenigzints knellen of drukken, begeve zich in de kraamkamer en verwijdere daaruit alle dieren als: honden, katten, vogels, enz. Tot drank kan zij gebruik maken van thee, koffij, dun = (01 mn dun bier, wijn met water, een aftreksel van kamillen, peperment, enz. naar gewoonte en omstandigheden , doch alles meer warm dan koud. Gevoelt de barende eenig verlangen naar spijze, dan behoort zij zich van vast en moei- jeljk te verteeren: voedsel te onthouden en al- leen dun en dat ligt te verduwen is, te ge- bruiken: als soep, wittebrood, beschuit en dergelijke. Voor het overige kan zij, in het ’ eerste tijdperk der verlossing, naar verkiezing wandelen, zitten of liggen. Worden de weeën echter heviger, en grijpen zij het ligchaam sterk aan, dan drale zij niet om zich op een geschikt kraamleger neder te leggen. Het gemakkelijkste en in de meest gewone ge- vallen doelmatige leger voor eene barende vrouw , is een klein ledekant of eene rustbank , hetwelk zoodanig in het vertrek geplaatst is, dat men hetzelve van alle, ten minste van drie zj- den kan naderen. Hierop legge men eenen stroozak of eene matras. en daarop weder eene „matras of een niet te zacht bed, welk laatste dubbeld is zamengevouwen , zoodat de bovenste helft van het leger ‘een of twee handbreedten hooger, dan de -benedendste wordt. Hierover ‚spreide men eene schapenvacht, gewast doek en / kn der- dergelijke „benevens het noodige linnen, om het doordringen der. vochten ‚te beletten. , Voorts plaatse: men aan. het: hoofdeinde twee of meer kussens’ en -dekke de vrouw, naar het jaarge- tjde;,: met de-noodige dekens enz. Aan beide zijden, van «het voet-einde der-rustbank ‘of rvan het ledekant worde een stevige band of doek vastgemaakt, waaraan de barende vrouw, onder het doorzetten der weeën, zich kan vast hou= den en steunen. Eindelijk omhange: men het dus. ingerigte kraamleger met gordijnen. _Min- der doeltreffend, ‘ja -dikwijls “schadelijk , zijn vele dusgenoemde « kraamstoelen, waarin. de barende vrouwen half zittende, zonder behoor- lijken steun voor de lenden , armen. en beenen; “de weeën moeten verarbeiden ; terwijl zij in de vrije en kalme oogenblikken, daarin’ weinig: ge= mak hebben. «Heeft men evenwel in. dien tijd geene rustbank of ledekant ter zijner «beschik king, dan:is eene gewone bedstede boven den kraamstoel te verkiezen. Men‘ kan zich ook vrij goed behelpen, en dit gemis eenigzins ver= goeden, door een zoogenaamd kort-bed „ be- staande uit drie of meer ‘bijeen geplaatste za- mengebondene stoelen, waarop men de noodige matrassen ; hoofdpeluwen , lakens en dekens plaatste Wat ‚_Wat-de ‘houding der vrouw’ op het kraam- leger-aangaat, men late haar toe, in het begin vanden arbeid, de zoodanige te kiezen , welke haar het gemakkelijkste’ is „indien er geene’ om- standigheden „ bij “voorbeeld: eene scheve lig- ging: der ‘baarmoeder enz. bestaan, die eene aangewezene ‘houding noodzakelijk maken. : Be- ginnen de weeën sterk door te zetten en is de verlossing niet ‘meer ver af, dan legge ‘zij zich’ op den rug, met de billen op den rand van de dubbelgevouwene matras, of, wat niet minder aanbeveling “verdient, «op eene der’ zijden met gebogene: knieën’, | waartusschen men ook om: dezelve van ‘een. te ‘houden, een kussen kan plaatsen. Zoo lang dit tijdperk duurt zakt het kind niet, maar het blijft op dezelfde “plaats. Drukt en perst de barende, wänneer de baarmoeder nog niet behoorlijk geopend is, dan’ zakt niet al- leen het kind, maar ook de baarmoeder mede naar beneden, hetwelk zeer nadeelige gevolgen kan hebben. De regte tjd voor de barende vrouw ‘om mede te werken is derhalve die, wanneer de‘ mond der baarmoeder voldoende geopend, de vliezen gebroken, het vruchtwater ontlast en het voorliggende deel des kinds reeds ver gedaald is. Over de wijze, waarop de weeën moeten verärbeid worden of de vrouw mag me- — 85 — dehelpen, kan ik alleen zeggen, dat zij om- trent dezelfde is, welke de natuur ons reeds vroegtijdig leert, bij het bevorderen van den afgang. Dit verarbeiden der weeën kan ech- ter ‘aanmerkelijk verligt en ondersteund wor- den, wanneer de barende eene geschikte hou- ding aanneemt, dat is: de kin tegen de borst en een of beide voeten tegen den bedplank drukt van het leger waarop zij ligt, terwijl zij met de handen de daaraan gehegte koorden of doeken grijpt en naar zich toetrekt en intusschen een helper met de vlakke hand de lenden on- dersteunt. Dit persen en drukken mag alleen gedurende de weeën in het werk gesteld wor- _ den en niet-in de kalme en rustige oogenblik ken tusschen dezelve. Gelijk iedere wee zacht begint, van tĳd: tot tijd heviger wordt en we- derom allengs afneemt, zoo ook moet men be- ginnen eerst in geringe mate te persen, lang- zaam dit vermeerderen en met het. ophouden der pijn ook deze willekeurige beweging staken. - Hoe meer de verlossing vordert, des te nood zakelijker is het, dat de barende vrouw zich van tijd tot tijd door hem of haar, die haar bijstaat late onderzoeken, opdat hun de voort- gang der verlossing, de, plaatsing van het kind E 3 en Y TR vn en. meer andere dingen, naauwkeurig. «bekend worden. De barende late echter niet toe ,:-dat de’ vroedvrouw ‚te veelvuldig, bijna zonder .op- houden , onderzoekt „ dat: zij de vliezen te yroeg- tijdig breekt „of den, mond:der baarmoeder op eenighande'-wijze «trachte,.te:-verwijdem Nog, na deeliger is de handgreep ; welke sommigewroed= vrouwen. bezigen. als: het: kind ter wereld komt; waardoor zij „voorgeven-de-géboofte:xvanhetzelve te bespoedigen Al-dezehanidgrepen ‘waardoorszij de.ideelen: der ‘vrouw pogenste verwijden ofhet kind aante: grijpen «en -af! te hálems-zijn;voorde verlossing meer na- dan»voordeelig.iAlles;wat de geboorte. van: het kind: aangaat; mioet',aan, de natuur „worden ‘overgelaten „welke beter: in» staat is ‚dan -de) vroedvrouw ; om; met sparing van-de deelen. der 'vrouw; ‚de: vrucht «wit te drijven. — | … Het. voornanie »werk „eener vroedvrouw: bi eene natuurlijke -verlossing;-béstaat ;; behalve het onderzoek ‚in het: ondersteunen van den bil- naad , » wanneer ’ het: hoofd „des «kinds: daarover heen glijdt „ en..insheti/opvangen van shet ge- heele kind, Niet;alle “vroedvrouwen zis shet: in- tusschen, bekend , „op--hoedariige wijze zij: den bilnaad het …doelmatigst;-Kunnen. - beschermen „ en ik reken -het -daarom- noodig „u hiermede, f | be- — 87 en bekend te maken. Het. best worden beleedi=. gingen of ‘scheuringen des 'bilnaads voorgeko= men,..wanneer de vroedvrouw gedurende de pijnlijkste oogenblikken , waarin. het hoofd 'ge- boren wordt; ‘den’ bilnaad: met ‘de = vlakke hand’ ondersteund, en de'barende er’zich ern stig “op toelegt,’ om niet ‘alleen. stilte blijven leggen, en de beenen niet ver van elkander te plaatsen , maar ook den sterken drang tot uit= driving van het kind niet door willekeurige per= singen. tracht te vermeerderen :- want hoe sneller dat het: hoofd geboren‘ wordt, des te grooten ishet gevaar van scheuring, “hoe” langzamer daarentegen” het eerste: geschiedt des‘ te minder heeft men voor de laatste te vreezen. ‘Nadat het hoofd geboren is, en de schouders ecliter nog in de scheede leggen , volgt er gewoonlijk een kalm. oogenblik, tot dat een of meer’ der opkomende weeen de’ overige “deelen ‘des kinds uitdrijven. Deze“ rust wordt ‘meestentijds “door de’ vroed= vrouwen: niet behoorlijk: gewaardeerd ;'mAgr van hare zijde -zorider eenig 'regt gestoord.” Door- gaans: vatten zij het hoofd des’ kinds met beide’ handen en trachten door daar aan te trekken „ het. kind ter “wereld te “brengen, «De “reden welken zij daarvoor: aanvoeren, ‘dat het “kind F 4 na- Er ere nameljk stikken zoude, wanneer het langer ií zoodanigen toestand bleef, is even zoo verkeerd. als hunne pogingen schadelijk zijn. Het.kind sterft in dergelijken toestand niet, zelfs- wanneer het een vierde uur of langer in die plaats ge- laten werd, alleen ‘dan is het in gevaar van om te komen, wanneer: het. op de genoemde’ wijze aan het hoofd getrokken wordt, dewijl de teedere … vereeniging der halswervels. daardoor spoedig gerekt en verbroken kan worden. Alles wat ‚de vroedvrouw behoort te doen, als het hoofd des kinds geboren is, bestaat hierin: Zij zuivere den. mond des kinds van het daarin meestal. bevatte. slijm, en ondersteune het hoofd. met de andere. hand, omdat het door: zijne- eigene zwaarte den hals niet te veel uitrekke. Blijven intusschen de weeën een geruimen tijd achterwege. en vertoeft. het kind-te lang in de. scheede, dan kan zij het onderlijf der, barende vrouw zachtjes met de vlakke hand: wrijven, om het zamentrekken der baarmoeder te be- vorderen. (ook kan het, vooral bij snelle. ver- lossingen , zijne nuttigheid hebben, dat iemand der omstanders, terwijl het kind de baarmoe- der verlaat, het onderlijf der vrouw met beide vlakke handen steunt: deze uitwendige zachte druk- — 89 — drukking, den nu steeds dunner wordende buik en de zich verkleinende baarmoeder aan- gebragt, is der barende of naauwelijks verloste vrouw ook dikwijls zeer aangenaam.) Van den kant der barende wordt vereischt , dat zij zich ge- durende dien tijd zoo weinig mogelijk beweegt, en vooral niet her- en derwaarts keert ‚, maar in- tegendeel. zich geheel rustig houdt, en de weeën door persen behoorlijk zoekt te ondersteunen. - Wanneer het geheele kind uit de baarmoeder door de scheede gedreven is; dat is, wanneer het geboren is, blijft het evenwel door de na- velstreng aan de baarmoeder verbonden, en deze. moet, zal men het kind van de moeder weg nemen, door middel van eene niet te scherpe schaar, 4 of 5 duimen van het lijf des kinds af, doorgeknipt worden. Dit doorsnijden. van de navelstreng vordert echter meer oplet- lettendheid ‚dan vele vroedvróuwen daarbij wel in acht nemen: want doorsnijdt men haar te spoe- dig, voor dat het kind duidelijke teekens van leven gegeven heeft, dan veroorzaakt. men dik- wijls den dood van hetzelve. Men moet daarom de navelstreng zoo lang in haar geheel laten , tot dat het pas geboren wicht behoorlijk ademt of schreit, en dit geschied zijnde, heeft men | F 5 voor voor het doorsnijden: der streng en het wegne- men: des kinds niet te vreezen. Terstond na of in: de-meeste gevallen. nog beter een weinig vóór, het doorsnijden , moet dat gedeelte. der navelstreng ; hetwelk aan het kind gehécht.blijft ; met een smal bandje omwonden worden, om in allen gevalle het bloeden voor te komen: x Het ‘kind geboren, en van de moeder ges scheiden zijnde , behoort het volgens gewoonte in eenen: gewarmden innen vof wollen doek gewikkeld , op:den schoot: van eene der: aanwe- zende ; vrouwen gelegd te worden, - Sommige kwalijk ‘onderwezene: vroedvrouwen leggen het zoodanig of “somtijds zelfs geheel „naakt, op eenen stoel of op den grond neder , em laten het daar een langeren of korteren tijd. aan zijn lot over. Intusschen trachten zij de nageboorte uit de baarmoeder: te halen of te scheuren ; daar zij meenen dezelve niet langer .in..dat deel te moeten” läten blijven. Om: haar -doel te be- reiken , trekken zij met kracht! aan; de-mavel= streng, ' en. hiermede niet vorderende, gaan zij met de hand, den voorarm ,'"ja “somwijlén « tot den elleboog naar binnen, om de-nageboorte des “te beter te kunnen» vattene:” Eerst: dan ; wanneer dit ‚groote werk verrigt, de nageboorte f 4 met — gl == met. bebloede armen, als eenen moejeljk te verkrijgen buit, te voorschijn gebragt is, wen= den zij zich tot het pas: geboren kind, en maken zich gereed om hetzelve te wasschen en aan te kleeden. „Het zal niet noodig zijn, dat ik u-het nas deelige en tegennatuurljke hiervan” met sterke kleuren afschilders de zaak is duidelijk, en de natuur léert ons ten” klaarste, dat de lucht op een: pas, geboren kind eenen nadeeligen in- vloed „moet hebben. : In. het lijf ‘der moeder was het door eene behagelijke en weldadige wärmte , zonder welke geen. jong dier” noch mensch zich wel kan ‘bevinden; omgeven en terstond na de geboorte wordt-het, door naten slijm overtogen , aan eene. dikwijls koude damp-- kringslucht blootgesteld; welke eene: onnatuurlj-: ke verandering!-én met welke gevolgen !.. Spoe=’ dig wordt het’ kleine schepsel ‘bruin en blaauw 3 het geheele ligchaam siddert en. beeft; de- borst - begint te. reutelen, en dikwijls ‚wordt in. deze oogenblikken: de ‘grond van ‘veelvuldig lijden im het teedere. ligchaam gelegd. Blijkt ‘hieruit, dat eene zoodanige behandeling voorhet kind ten hoogste; schadelijk is? voor! de barende' is- het onvoorzigtig afhalen der nageboorxte “niet min- der sG ne > der nadeelig. Dikwijls wordt hierdoor tot ont- steking der baarmoeder, kraamkoorts, gevaar- lijke bloedstortingen, uitzakkingen en pijnen in het onderlijf, die somtijds. door het geheele leven voortduren’, gelegenheid gegeven. De na- geboorte veroorzaakt geen nadeel in de baar- moeder ‚ wanneer dezelve niet terstond na het kind wordt uitgedreven. Meestentjds gaat zij na eenige minuten, een vierde of een half uur of na wel langeren tijd van zelf af, en het is daarom niet noodig, dat de vroedvrouw haar op eene ruwe en voorbarige wijze naar buiten trekt en afhaalt. De voor weinige oogenblik ken verloste moeder onderwerpe zich daarom niet aan deze behandeling der vroedvrouw, „naar vermane haar het kind weg te nemen, te reinigen en aan te kleeden; de verblijde , moe- der houde zich intusschen bedaard, blĳjve stil op haar leger liggen, brenge de knieën tot el- kander en. ‘wachte gerust de nageboorts-weeen af. Worden deze gevoeld, dan onderzoeke de vroedvrouw naar de schede of de nageboorte daarin is gezakt. Is dit het geval, dan kan zij dezelve door een weinig aan de streng te trek- ken, wegnemen. Hierbij. mag zij, echter met een of twee vingers, maar niet met de geheele hand , hand in de scheede, nog veel minder tot in de baarmoeder dringen. te roepen. | Is de nageboorte ontlast, dan is het nuttig, dat de vroedvrouw dezelve onderzoeke, om van derzelver hoedanigheid bij voorkomende ‘gele- genheden berigt te kunnen geven. Wordt de vrouw na hare bevalling en gedurende het kraambed door eenen arts bezocht, dan kan het zijne nuttigheid hebben, dat dezelve tot zijn: aankomst bewaard en hem vertoond worde. Tracht de vroedvrouw de nageboorte heime- ljk en behendig te verduisteren , alsdan is het des te noodzakelijker, dat dezelve tot de aan- komst van den arts bewaard blijve, omdat in zoodanig geval gemeenljk van den kant der vroedvrouw een misslag begaan is. Over het algemeen levert de befchouwing der nageboor- te voor den geneesheer belangrijke teekenen op omtrent eenige ziekelijke verschijnsels, welke zich gedurende het kraambed opdoen. Gedurende de hulp, welke de vroedvrouw j ten « ten nutte der barende aanwendt,’ behoort zij zich ‘staande’ of nog beter zittende naast der- zelver leger te plaatsen; zij bekoort zorg te dragen, dat de harende niet eerder’ ontbloot wordt, dan wanneer het hoofd'des kinds reeds geboren is, zij ‘houde “haar ook alsdan nog zooveel mogelijk bedekt, eendeels om de eer- baarheid : niet‘ te kwetsen „ anderdeels ‘om: ver- kouding of bekoeling voor” te komen, welke laatste zonder deze voorzorg, meest altijd” bij de. verlossing plaats heeft, ven“ waarop door= gaans „eene-sterke huivering volgt, die meestäl,, hoewel verkeerd, voor een gewoon verschijnsel der verlossing gehouden wordt. ‚ ZES- ZESDE VOORLEZING. Vervolg van het gedrag der barende _ vrouwen. Er zijn nog meer maatregelen, welke devoor-, zigtigheid ons aanbeveelt bij de verlossing aan te wenden.en deze heb ik voorgenomen thans- met u te hehandklet, „Ik maak een. begin. met de zoogenaamde Hils len- en :voet-geboorten of, om duidelijker te spreken met die verlossingen, waarbij het kind met de billen of voeten voorkomt. Reeds :bo- ven heb ik verklaard, dat het kind op deze wijze zeer goed. geboren kan worden. Wan- neer het zich evenwel zoodanig in de geboorte schikt, raad ik u eenen vroedmeester te laten roepen, want dikwijls doen zich bij dergelijke verlossingen onvoorziene omstandigheden en be- letsels op, “waartegen de vroedvrouwen niet äl- tijd opgewassen zijn, en daarom ishet zeer goed, wannecr er terstond iemand bj de hand is, 8 die — 96 — die voldoende hulp kan aanbrengen. De ba- rende vrouwen lijden van dergelijke verlossin- gen weinig of niets meer, dan van de zooda- nige, ‘waarbij het hoofd zich voordoet; het leven van het kind is daarbij echter steeds in gevaar en deswege is bj zulke omstandigheden de tegenwoordigheid van eenen vroedmeester zeer wenschelijk. 'Tot de aankomst van dezen , houde de barende zich zoo bedaard mogelijk en blijve zoo lang gerust te bed liggen. Hetzelfde geldt omtrent de verlossingen , waarbij het aangezigt het eerst. geboren wordt. Ook deze loopen dikwijls gelukkig , zonder na- deel voor moeder en kind, af; zij kunnen echter ook zeer ligt in tegennatuurlijke veran- deren en om die reden is het wenscheljk, dat | zulke verlossingen niet der vroedvrouw alleen worden toevertrouwd, 'maar, dat daarbij een vroedmeester tegenwoordig is, om dan, wan- neer het noödig is, terstond gepaste hulp-te kunnen aanbrengen. Men behoeft zich „daar- over niet bevreesd te maken, dat een kind , hetwelk met het aangezigt vooruit geboren is, het hoofd eenigen tijd achterover en als in dem nek geslagen draagt. ‘Deze. tegennatuurlijke hou- ding houdt gewoonlijk binnen eenige dagen. van | . zel- zelve op, gelijk ook meestal spoedig de dikwijls miskleurige zwelling. van het aangezigt verdwijnt; welke de jonggeboren in zulke gevallen mede ter wereld brengt. Dikwijls is bij eerstbarende vrouwen; die reeds vrij ver in jaren’ gevorderd zijn, de ver- lossing zeer pijnlijk, omdat de geslachtsdeelen te weinig rekbaarheid bezitten. De scheede en de bilnaad laten in dergelijke gevallen slechts eene zeer langzame en met pijnen vergezelde uitrekking toe. en dit vertraagt niet alleen in zeer groote mate de verlossing; maar hierdoor wordt ook gelegenheid gegeven tot scheuring dezer deelen en vooral van den bilnaad. Zeer veel verligting kan zich echter de barende in zoodanig geval verschaffen door inspuitingen van melk, olijj en dergelijke in de scheede te laten doen; of nog beter, door vooraf van die mid- delen gebruik te maken, welke wij in de derde voorlezing hebben opgegeven. Barende vrouwen, die aan breuken lijden , moeten , wanneer zij geenen vroedmeester bij zich kunnen of willen hebben. zooveel - mogelijk voor het terug houden der breuk zorgen, om-' dat de meeste breukbanden gedurende de ver- lossing niet. gedragen kunnen worden; of ten G min — 98 — minste de deelen niet behoorlijk kunnen steu- nen. Ten dien einde drukke de barende of iemand. anders met de hand op die plaats, waar be breuk pleeg uit te zakken; opdat on- der de verlossing geene” inwendige deelen naar buiten treden. Ook is het steeds nuttig, dat zulke vrouwen zniet'mede naar onderen persen 8 maar de uitdrijving van het kind aan de baar- moeder overlaten. . Vitzakkingen der scheede verdienen vooral ten tijde der verlossing onze oplettendheid. Ook hier is het nuttig, dat een vroedmeester tegen- woordig is. Daar op de aankomst van dezen niet ‘altijd gewacht kan worden, en het gebrek spoedige hulp vereischt , gedrage men zich riaar ‘de volgende regels De barende vrouw legge zich; zooveel mogelijk, horisontaal, dat is, met hét hoofd even hoog als met ‘de voeten; op hét kraamleger; en vermeerdere de weeën doof willekeurig persen, zoo weinig mogelijk; omdat daardoor. de uitzakking bevorderd. wordt Is evenwel de scheede reeds werkelijk uitgezakt , dam moet de vroedvronw dezelve öp de best mogelijke wijze terug houden. Tot dat. einde bestrijke. zij de vingers harer éene hand ‚met olij of pomade, brenge die in de scheede; en | schui- (9) = schuive en houde voorzigtig derzelver- wanden ; voörel gedurende. de weeën, haar boven en binnenwaarts. Ik moet u in deze voorlezing nog opmerk- gaam maken op een zeer algemeen en belang- rijk gebrek , waaraan de barende vrouwen zich schuldig maken. Ik bedoel het ongeduld , 'waar- aan 200: menig barende zich maär al te dik- wijls overgeeft. De verlossing eischt eene ze- kere toegevendheid en bedaardheid ,-ook van de ‘zijde der barende zelve, en ongeduld; al te hartstogteljk verlangen , woeligheid, het gedurig heen en weder wenden en keeren op het kraam leger enz, passen daarbij in het geheel. niet, Vele vrouwen zijn evenwel onder, ja zelfs tus= schen de barensweeën onstuimig, in de hoogste maat ongeduldig, en bestormen den vroed= meester of de vroedvrouw gedurig met de be= geerte om aan de verlossing een einde te ma- ken, en het kind ter wereld te brengen. Niet zelden worden ook daardoor de tegenwoordig ‘zijnde, naastbestaanden en vriendinnen aangezet om te vroegtjdig deze begeerte te ondersteu- nen, doch rigten hierdoor dikwils groote schade aan, Dat de: vrouw zelve kermt, de grootmoeder en meer andere naasthéstaanden G 3 A dik= bd [00 — „dikwijls nog onrustiger, en ongeduldiger zijn» is eene bekende zaak, die echter minder be- hoorde plaats te hebben. | Hoewel de verlossing dikwijls zonder nadeel voor moeder en kind afloopt, doet er zich eehter ook niet zelden iets tegennatuurljks op , waardoor zij voor de moeder, voor het kind of voor beide nadeelig kan worden, en het is daarom iedere barende vrouw aangeraden, om zoo mogelijk eenen vroedmeester bij zich, of ten minste in de nabijheid te hebben, hoe voorspoedig de verlossing ook moge voortgaan. Valsche schaamte en vrees voor de hulp van eenen man, zijn hier op de verkeerde plaats ; want dikwijls worden voorkomende moeijelijk- heden en hindernissen zoo spoedig gevaarlijk , dat niet altijd schielijk genoeg een vroedmeester - gehaald kan worden, Wanneer er zich in het begin reeds hier of daar iets tegennatuurlijks opdoet, dan is de tegenwoordigheid van eenen vroedmeester bij de verlossing des te noodza- kelijker. Het langdurig talmen en dralen om zoodanige hulp in te roepen, waartoe de vroed- vrouwen gewoonlijk aanraden, kan in dergelijke gevallen dubbeld nadeeclig worden. Niets is ech- ter schadelijker, dan dat de vroedvrouw der ba= me 101 barende geneesmiddelen toedient. Bij sommige vroedvrouwen heerscht het gebruik, dat zij eene kleine Apotheek bij zich dragen, en, om haar: beroep meer aanzien en gewigt bij te zet- ten, dan uit deze dan uit gene fleseh genees- middelen toedienen. Ook zijn er, die de zeer nadeelige gewoonte ‘hebben, om door zekere handgrepen, zoo als zij zich uitdrukken, den. mond der baarmoeder te openen, het kind eene betere ligging te geven enz, doch het is volstrekt noodig, dat men zich niet aan deze handgrepen, noch aan het opdringen Baer neesmiddelen onderwerpt. Over de vroedvrouwen heb ik reeds dikwijls met u gesproken, doch ik beken het, niet al- üjd ten harer voordeele; ik hoop echter niet, dat zij onder u, die haar naauwkeurig genoeg kennen, mijn oordeel daaromtrent ongepast en onbillijk zullen vinden. Dergelijke waarheden achtte ik noodig toch eens te zeggen, en ik vond daartoe geene geschikter plaats dan deze. Er bestaan evenwel onder de vroedvrouwen ook uitzonderingen «op den gewonen regel en aan de zoodanige, waarop datgene, wat ik in het algemeen over haar gezegd heb, geene toe- passing vindt, kunnen zich de barende met G 35 il meer — 102 — meer gerustheid en vertrouwen. overgeven. Hoe zeer ik, u ook van de gewone vroedvrouwen: afkeerig. heb zoeken te maken, zoo gevoel ik, mij aan: den anderen kant gedrongen, u aan. te raden , om de beschaafde en welgeoefende vroed- vrouw. met meer achting te behandelen „ dan in, het algemeen geschiedt. Eene zoodanige vrouw. kan. dikwijls de weldoenster, van. het, barende geslacht worden, en verdient daarom. eene. an-. dere behandeling, Met regt zoude. men haar, vroedmeesteresse kunnen noemen, omdat de gewone naam van vro edvrouw enz, ongeschikt en weinig met haar beroep schijnt overeen te komen, Veelligt zoude een meer, doelmatige naam, eene ordentelijker behandeling en. betere helooning ten gevolge kunnen hebben, dat be» schaafde vrouwen zich ook aan. het eenvoudig gedeelte der, verloskunde toewijddene Tot besluit van deze voorlezing, blijft ons nog over, om te. spreken over den laatsten dienst, welke wij barende vrouwen hebben te bewijzen ‚ nameljk ,. over de wijze om haar in een geschikt kraambed. over te brengen; alhoe- wel dit, waaneer de verlossing geschiedt, op een dergelijk leger, als wij hebben aangeraden ;, piet altijd volstrekt noodig is, daar men het- zelve ben 105 zelve terstond in een kraambed, veranderen kan. Daar mogelijk vele uwer tegen mijnen raad op eene gewone kraamstoel of op een ander on- geschikt leger zullen verlost worden, is het noodig, dat ik ook hierover mijne gedachten „voordraag. In sommige sstreken der Nederlan- den laat men de barende vrouw, zoodra de nageboorte ontlast is; van het kraamleger op- staan , en zelve in het kraambed gaan of klim- men; dikwijls doet men haar onder het staan eenen doek om het lijf, en laat haar alzoo nog langer in deze houding. Zalk eene: handelwijze is ten hoogste nadeelig, en geeft maar al te dikwijl gelegenheid tot uitzakking der scheede en der baarmoeder, zoowel als tot hevige bloedstortingen. Er komen mij in dit oogen- blik vele voorbeelden te binnen : van verloste vrouwen, die, zoodra zij regt over eind ston- den, het bloed met geheele stroomen uit de scheede vloeide, en het is daarom, dat wij te- gen. zoodanige ‘behandeling ernstig waarschuwen. Bovendien stelt de kraamyronw zich daarbij ook bloot, om koude te vatten, vooral, indien zij gedurende de verlossing sterk gezweet heeft. iedere vrouw late zich derhalve na de verlos- sing in het kraambed dragen, hoe welvarende hs G 4 cn P 4 — 104 — ER en sterk zj zich voor het. overige ook möge bevinden. Zeer vele vrouwen beschouwen het stijf spelden van een doek of half laken om. het lijf als een nimmer falend middel om den buik. wederom slank en dun te maken. Zij dringen er daarom sterk op aan, det deze zoo spoedig mogelijk om het ljt gedaan wordt; ook laten zij zich .denzelven zoo stijf omdoen, dat het, geheele onderlijf daardoor bovenmate gekneld wordt. Ook dit is zeer nadeelig en behoorde niet te geschieden, omdat hierdoor de verrigtingen der bovendien reeds door de zwangerheid ver- zwakte darmen, zoowel als de ‚omloops des hloeds belemmerd, zoo niet verhinderd wordt. In vele gevallen is evenwel het nut van een doelmatigen , breeden en niet te stijf toeger haalden buikhand (sluitdoek) niet te miskennen , ik je algemeen aangenomen en goedgekeurd, ZE- ZEVENDE VOORLEZING. * Over het kraambed. Het kraambed is eigenlijk niet anders, dan het einde of laatste tijdperk der verlossing: want gedurende hetzelve keeren de vrouwelijke ge- slachtsdeelen, de borsten uitgezonderd, weder om tot dien toestand terug, waarin zij zich voor de zwangerheid bevonden. De baarmoe- der had gedurende de zwangerheid niet alleen van tijd tot tijd hare meeste grootte bereikt , maar ook was haar leven tot den hoogsten trap opgeklommen. Met de ‘verlossing begint zij zich te zamen te. trekken ‘en daardoor neemt zij zoowel in grootte en uitgebreidheid af, als zij in inwendig leven vermindert. De zamen- trekkingen tot uitdrijving van het kind waren te sterk, dan dat het hoogere leven daarbij in dezelfde mate konde blijven bestaan; het wordt daardoor verminderd en gaat wederom over in dien werkeloozen en sluimerenden toestand, G 5 | waar= _ 106 — aarin het zich voor de zwangerheid bevond. Door dezen teruggang tot hare vorige gesteld heid of, indien ik mij zoo eens ‘mag uitdruk- ken, tot dit insluimeren gedurende het kraam- bed, geraakt de baarmoeder 5 of 6 weken na de verlossing weder tot die grootte en in den- zelfden staat van inwendig leven, welke haar voor de zwangerheid eigen waren en van hier komen ook bij vele vrouweu 6 of 8 weken na de bevalling de maandstonden wederom te voor- schijn, hetwelk voor het zekerste teeken ge- ‘houden wordt, dat de vrouw geschikt is om op nieuw zwanger te worden. PF Met dit insluimeren der baarmoeder moet noodzakelijk eene andere verrigting gepaard. gaan. Gedurende of kort na de geboorte van het kind laat zich de moederkoek, zoo als reeds gezegd is, los van de baarmoeder en deze laatste geraakt daarbij gewond. De ontlasting van bloed, welke dit los worden der nage- boorte voorafgaat of er op volgt, is het ze- kerste bewijs, dat aan de ‘inwendige opper- vlakte der baarmoeder eenige bloedvaten losge- yaakt of gescheurd zijn geworden. Deze belee- diging of verscheuring geneest nu gedurende het kraambed. “Tegelijk worden ook de laatste | ER OVer- u 107 se overblijfsels van den moederkoek en der vlies’ zen ,. welke gewoonlijk in zeer kleine stukjes: aan. de baarmoeder zijn blijven zitten , losge- maakt en dit genezen en deze afzondering van de kleine overblijfselen der nageboorte zijn de oorzaken van de kraamzuiveringen , kraamvloed of hoe ook genoemd. Wat in de eerste 2—4 dagen na de verlossing uit de baarmoeder vloeit is bloed, dat zieh uit de verscheurde en nog niet geslotene vaten ontlast. Nadat nu de ge- nezing der beleedigde plaatsen en het sluitens der vaten verder gevorderd is, bestaat de kraam= zuivering eenige dagen blooteljk uit een met bloed gemengd water en in het vervolg van tijd vertoont zich een wit en etterachtig slijm, dat bj vrouwen, die hare kinders zogen 14 dagen tot 5 weken, doch bij haar, die dezelve spenen, langer tijd afgaat. Terwijl nu na de verlossing het hoogere le- ven der baarmoeder van tijd tot ijd afneemt en derzelver omvang vermindert, ontwikkelen zich aan de uitwendige oppervlakte van het ligchaam der vrouw twee andere deelen, de borsten, welke voor eenen geruimen tijd de ‚ voeding van het pasgeboren kind overnemen en voor ‘hetzelve, als het ware, de plaats der wars baar- f = 109 — baarmoeder vervullen. ‘In de borsten zondert zich reeds voor de verlossing een melkaardig . vocht af en daarna wordt dit vervengen door de ware melk, die in het begin eenige geljk-. heid met het vruchtwater heeft, waarvan het kind vóór zijne geboorte in de baarmoeder lag en gevoed werd. Wat derhalve gedurende de zwangerheid binnen in het ligchaem: der vrouw in de baarmoeder plaats had, wordt thans in de uitwendige deelen , de borsten be- werkstelligd. Gedurende de zwangerheid was de plaats van werkzaamheid in de inwendige deelen; en de overvloed van voedzame sappen werd ook derwaarts geleid. Na de verlossing echter ontstaat daarin eene zekere werkeloos- heid, en in de uitwendige deelen, de borsten; treedt een nieuw leven te voorschijn en het is daarin, dat de natuur het voedsel voor den teederen zuigeling overvloedigljk uitstort. Heeft er met de verlossing in het ligchaam der vrouw over het algemeen eene verandering plaats vooral vertoont zij zich aan deszelfs op- pervlakte. Gedurende den tijd der zwangerheid is de uitwazeming der huid bij de vrouw zeer gering, eerst in het kraambed vermeerdert deze aan- merkelijk, omdat de huid na de verlossing | werk- — 109 — werkzamer is, dan in de “zwangerheid. Deze verandering is niet alleen noodig, wanneer de geslachtsdeelen weder tot hunnen vorigen toe- stand terug keeren, en tot eene nieuwe zwan- „gerheid geschikt zullen worden; naaar zij maakt ook eene geheel andere levenswijs / noodzakelijk , waarover wij evenwel niet thans maar in het vervolg nader zullen spreken. Het is een algemeen aangenomen vooroordeel , dat de ontwikkeling der borsten ‚na de verlos- sing en de eerste afzondering van melk in de- zelve meest altijd door eene koorts, die men. zogkoorts pleeg te noemen, vergezeld wordt. _ Zoowel dit, als meer andere verkeerde be- 'grippen zijn voor het kraambed niet weinig nadeelig en hebben het den naam van ziekbed gegeven 3 doch geheel te onregt; en eene vrouw in het kraambed behoort even zoo weinig voor ziek gehouden te worden, als gedurende de zwangerheid en de verlossing. Het is evenwel niet te ontkennen, dat vele kraamvrouwen door ziekte aangetast worden, doch de reden hier- van is voornamelijk te vinden in hare bijzon- dere ligchaamsgesteldheid en in hare vorige le- venswijze. De meeste barende- en, kraamyrou- wen volgen eenen zeer verkeerden leefregel en | wor- u 110 — worden ddor hare vriendinnen en oppassters dikwijls geheel verkeerd behandeld ; mien moet zich derhalve verwonderen, dat er niet meer ongelukken bij of na de verlossing plaats heb- ben eh: dat ..er- niet meer kraamvrouwen, dan werkelijk geschiedt, ziek worden. Niet minder kunnen wij ontkennen, dat de eerste afzonde- ring van zog dikwijls met pijn en koorts ver- bonden is, dit is echter alleem dan. het geval, wanneer. de borsten vroeger eene verkeerde behandeling ondergaan hebben ; wanneer zij ' door keurslijven of corsetten zeer bekneld, of wanneer zij te veel aan de lucht zijn blootge- steld geweest: Door beide wordt de ontwik- keling en uitzetting der melkvaten belemmerd en tot derzelver zamenkrimping aanleiding ge- geven, en in zoodanigen toestand zijn zj, niet geschikt om het zog in behoorlijke hoeveelheid op te nemen. \ Daar .hetzelve echter. spoedig na de verlossing derwaarts wordt gevoerd; worden de zamengetrokkene en verhaauwde vaten daar- door aanmerkelijk geprikkeld en uitgezet, en dit kan niet geschieden , zonder dat pijn en koorts het gevolg er van zijn. Waar zich intusschen de borsten ‘gedureride de zwangerheid gezond en: in haren 'natuurljken toestand bevinden, waar — 111 — waar zij reeds gedurende dé zwangerheid van tijd tot tijd opzwellen en alzoo ‘tot de afzon- ring van’ het zog voorbereid worden, daar heeft na de verlossing’ bij; de afscheiding van het zog noch pijn noch zoogenaamde zogkoorts ‘plaats. « Vloeit in dergelijk geval de melk in groote’ hoeveelheid naar de borsten, zij ont= last zich meestal wederom door de tepels eh brengt daardoer verligting aan. Niet altijd heeft evenwel ‚de koorts, welke men gewoonlijk zogkoorts „noemt, haren : 00r- sprong in dien tegennatturlijken toestand der borsten, waarvan wij zoo- aanstonds gesproken hebben. Kraamyrouwen. worden mmenigvuldige keeren om geheel andere redenen door koorts aangetast. en evenwel zijn ‘de vriendinnen en ook dikwijls de. arts zelf gewoon dezelve voor eene zogkoorts te houden. Niet zelden wordt onder de verlossing de ‘bilnaad der barende vrouw gescheurd, de geslächtsdeelen op de. eene” of andere wijze beleedigd of gewond. en _ hieruit koorts geboren; even zoo dikwijls vat de. krâamvrouw koude, en hierin ligt de oor- zaak der koorts. De vermeerderde witwazemiug der huid, het zweet, dat der kraamvrouw in de eerste dagen na de verlossing eigen is ‚ geeft in — 112 — in’ groote mate gelegenheid tot bekoeling welke voor haar zeer nadeelig is. Voorts draagt ook de schadelijke gewoonte veel daartoe bj, dat de vroedvrouwen of bakers de kraamvrouw, eenigen tijd na de verlossing, schoone kleede- ren aantrekken en zich daarbij niet naar het zweet, ‘maar naar den haar passenden tijd schik- ken. Door deze gewoonte wordt de kraam- vrouw dikwijls ontbloot en buiten het bed ge- bragt, wanneer zij in een sterk zweet ligt. Da ‘koorts. moge nu uit deze of andere oor+ zaken ontstaan, zij is en blijft steeds een te= gennatuurlijke toestand, die meer oplettendkeid verdient, dan men tot hier toe over het algemeen daaraan verleent. Het is noodig, dat eene kraamvrouw, door koorts overvallen, zich niet meer voor geheel gezond houdt, maar terstond de hulp eens geneesheers inroept. Het vrij al- gemeen verbreide ‘denkbeeld, dat ieder geringe koorts, welke in de eerste 4—6 dagen na de verlossing ontstaat, iets noodzakelijks zij, heeft zeer veel onheils veroorzaakt. Menige kraam- wrouw heeft, door dit gevoelen verblind, de noodige hulp verwaarloosd en het verkeerde harer meening somtijds eerst ingezien ‚. wanneer de hulp te laat kwame Het is volstrekt nood- za 15 zakelijk „ dat: dit vooroordeel eindelijk «verdwijnt en wij raden: u daarom ernstig; aan, om het= zelve geheel te laten varen; ofschoon ook hier of daar een arts gevonden mogte worden , .die het noodzakelijk bestaan der zogkoorts ver- dedigt. Over den duur van het kraambed moeten wij in deze voorlezing nog met een enkel woord spreken. Men is hier en daar nog van ge- dachten, dat het zes weken moet duren; en van hier, dat men de kraamvrouwen zesweek= sche heeft genoemd. Reeds vroeger hebben wij u het kraambed als het laatste tijdperk der verlossing leeren kennen; en derhalve kan ook het kraambed van zulk een verschillenden duur zijn, als de geboorte van het kind. Dit laatste geschiedt somwijlen binnen weinige minuten, somwijlen in vele dagen en, na beide, kan zich de kraamvrouw wel bevinden. Bij vele kraam- vrouwen duurt het kraambed 3—4 weken; bij andere daarentegen 6—8 en noch deze korte, noch deze lange duur moet voor tegenna- tuurlijk gehouden worden, wanneer niet iet ziekelijks daarmede verbonden is. Het zekerste bepaalt men het einde van het kraambed, wan- | | H bes. 114 neer’ men hetzelve op dien tijd stelt „ waarop de kraamzuiveringen ophouden; men zorge evenwel deze niet te verwisselen met andere witvloeisels uit de scheede, als witte vloed enzs ACHT- hk | erp m -ACHTSTE VOORLEZING» Over de leefwijze in het kraambed: Het eerste, wat terstond na de ontlasting der nageboorte en vòòr men de vrouw in het kraambed brengt; geschiedt, is het reinigen der geslachtsdeelen ‚ en dit wordt door de. vroed- vrouw door middel van eene met water be- vochtigde spons, bewerkstelligd. Het bloed en, alle andere onzuiverheden, welke aan die dee- len: zijn hangen gebleven, worden voorzigtig afgewasschen; doch daarbij dient men zooveel mogelijk bekoeling te vermijden en beter ware het, zoo men hiermede eenige uren wachtte tot, de vermoeide kraamvrouw een weinig had; uit-, gerust. Zijn de onderkleederen, hemd, enzz bemorst, deze trekke men- echter niet terstond. uit, maar verhelpe dit zoo goed mogelijk door het, tusschenleggen van warme docken ;, ook is het aanleggen. van een zoogenaamden nike met pomade of. oly bestreken, wanneer de H 2 vrouw dn ; 2 Bl 110 vrouw in het kraambed is overgebragt, om on= derscheidene redenen aan te bevelen. Het tweede waarnaar de kraamvrouw, Z00- dra zij in het bed is gebragt, verlangt en ver- langen moet, is rust. Eene zoo belangrijke en zoo sterk. vermoeijende verrigting, als het ba- ren, verzwakt in groote mate de ligchaams- krachten, em deswege ontstaat meestentijds «de dringende begeerte naar slaap en “herstel van ‘het verlorene. Het is derhalve noodzakelijk, dat ten de kraamvrouw in hare kamer met rust laat, en dat men haar vergunt te slapen. 