VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
kwabben van de Hertenen. Het middentte fcheidt de groo: te van de kleine Hlertenen enz. Uit een Korrel koomen fammen, welken zich in takken verdeelen. Zo ook, uit de epfenen gaan veele ftammen van Zenuwen uit, welken ich in oneindige takjes verdeelen : zo dat iemant , die voor de eerftemaal een plaat zag van de Zenuwen, of het famen: ftelfel der zenuwen op zich zelve bereid en bewaard, zou meenen dat hy een boom zag, welké men van zyrie bladen hadt beroofd. Wyl het nu ontwyfelbaar is, dat'‘de zaaden het beginfel zyn van de voortkomit, het leven en den groei der Gewasten, dunkt het den Schryver zeer waarfchynlyk, dat de Herfenen, welke een dierlyke korrel zyn, het begins fel zyn van de bevrugting, ontzwagteling en groei der Dic- rén. Het gene HARISOEKER , LEEUWENHOEK en anderen, door Vergrootglazen , in het imanlyk zaad gezien hebben , ‘Zyn, by den Heer LE cAMUS, niets anders dan kleine Her- fentjes, welken in het zaad dryven. Zy zy dat blaasje, welk men „terftond na de bevrugting ontdekt „en ‘zelfs voòr dat het {pringend puntje (*) nog gezien wordt. Deze Her- fenen de zaadkorrel zynde, waar uit het Dier moet voort- koomen, fchiet ten eerften wortelen, om zich vaft te heg ten aan een plaatfe, waar uit hy voedzel kan trekken. ` Dezelfde ftoffe wordt in eene Verhandeling , welke hier aan gehegtis, vervolgd. De Schryver meent dat het eerfte belletje, welk men terítond na de bevrugting gewaar wordt, de Herfenen zyn, welken allereerít aanvangen te groeijen, om vervolgens de uitbottingen te maken, tot ontzwagtc- ding van de andere werktuigen; gelyk de lobben der zaaden eerft zwellen, om vervolgens een {tam en takken woort te brengen. Om nu te toonen , hoe de zelfftandigheid der Hertenen, buiten het lichaam, in een ander lichaarh gewor- pen wordt, om leven en groei te krygen, merkt hy aan; dat de Ballen hunne voornagmfte zenuwen ontfangen, van de Tusfchenribbigen ; die van de Lendenen afkoomeh , meent de Heer LE CAMUS, gaan flegts in de bekleedfelen. Dé ‘Tusfchenribbige zenuw maakt veel knoopenl Ci) a welken aangemerkt wordeú, als zo veel kleine Herfenen’, waar ùt nieuwe takjes voortkoomen. De gemelde zenuwen inaaken eindelyk een voornaam Ganglion , zegt hy, én hier aan heeft men den naam van Ballen gegeeven. ONDERWERPEN DER GENEESKUNDE: . 167 volgens den Schryver niets anders dan Zenuwknoopen. Het te rug voerend vat (*) fchynt hem een waare Zenuw té wezen „welke uit den Bal als een Zenuwknoop voortkoomt ; waar in men ;, het zelve doorfnydende, een witte mergag- tige zelfftandigheid vindt; welke hy oordeelt van de Here fenen zelve af te kdomën , en niet in de Balleri afgefcheideg te worden: Hy ldat niec nà tot verfterking van zyn gevoe: len, PLATO, PITHAGORAS En HIPPOCRATES aan té haalen ; diergezegd hebben dat de zaadftoffe uit het Rugmerg afkomffig is. y zullen de redenen en Proeven , waar op de Heer LE CAMUS zyn gevoelen tra#t té veftigen, hief niet byvoegen. Het is on$ genoeg; ’s Mans byzondere ge dagten voorgefteld te hebben. Die het dér moeite waardig” oordeelen dezelven ih overweeging te fieemen, kunnenze in het werk zelf vinden. 8 De derde Verhandeling is tegen bet kosken ban Plantgewas- fn. ’Er zyn geene Planten , zegt de Schryver „ welke kooking kunnen verdraagen , zonder van natuur te verande: ren: De Gewasfen kunnen, naar zyne gedagten, verdeeld worden in agt foorter. t. In welriekende. 2. Die een vlug loog-zout hebben. 3. Zuure. 4. Slymerigè, 5. Saffrentrek- kende, 6. Die eenig vlug zout in zich befloteh hebben. #. Waterige en 8. Harfige Planten. | | L De welriekende verliezen haare ‘geuf ligt van zelfs, gevolglyk nog meer door kooking. En hier worden de Ïhym , Rosmarin , Melisfe , Saffraan enz. tert voorbeelde bygebragt. Zodaniger moeten dan maar getrokken worderd. il. Het zelfde wordt gezegd van Gewasfen met een vlug loogzout, gelyk de Waterkers, Peperwortel , Lepélblad en dergelyken. De zulken moeten uitgeperst; èn hét fap ‘er van gebruikt worden. HI. Zuure Planter, te lang op het vuur gehouden ,. worden fcherp, en verliezen het grootfte gedeelte van haar zuur. Indien men eénigen wil kooken „ moet Zülks in een Waterbâd „en nièt op bloot vuur gefchie- den. Een góede Kok, zegt de Heer LE CAMUS; doet geèn Ázyn by eenige faŭste; voor dàt hy dezelve var ’t vuur af- neemt; Zelfs de wyn verlieft door. kooking het- fynfte, en wordt fcherp en wrang. IV. Slymerige Ap, Gewasfen moej ten ook miet gëkoökt worden: want de flymmerigheid wordt door de kooking te veel ontbonden, en als ’t ware vernig- tigd. V: Zelfs famentrekkende Planten moeten niet lang gekookt worden. Dezen zyn alleen famentrekkende, 2m hi at» C°) Vas deferens.. -~ (4) Mucilaginenfe, TT 168 VERH. OVER VERSCHEIDE UNDERW. DER GENEESK. datze een vitrioolagtig Zuur hebben, met een influrpende àarde vereenigd : gelyk de Smeerwortel, Weegbree, Tor- Mentill. enz. Vr Men moet ook geene Gewasfen kooken, welken ecn vlug zout in zich befloten hebben: want dit zout is genegen te vervliegen, en doet zulks te ligter door de warmte. Hier toe worden gebragt de Senebladen , de Nics- wortel, de Tabak enz: En de Schryver merkt by deze ge- legenheid aan, dat Sencbladen koud getrokken, van meer kracht en uitwerking zyn dan gekooxt 4 ’t welk de onder: vinding veelen heeft geleerd. VIL Het is ook een misver- ftand, naar het gevoclen van den Schryver, waterige Plan- ten te willen kooken , hoedanige alle zyn , welken men week-of zagtmaakende noemt, als Konkombers, Kduwocr- den, Lattuw, Poreelein enz. Men gebruikt ze alleen om te verflappen en week te: maakert: maar Zy verliezen door de kooking het wateragtige en worden famentrekkende. VIIL Zo is het ook ten eenenmaale verkeerd, Harfige Gewasfcit te kooken ; om dat de Harsagtige deelen in water, ’t zy koud of warm, niet konnen ontbonden worden. Het Pox- hout wordt hier tot een voorbeeld gefteld, ’t welk nutteloos in water gekookt wordt- Zolanige aardgroeifels moeten met Brandewyn uitgetrokken worde , waar in de Hars kari finelten. Ook meent de Heer LE cAMUS,dat de Kina Kina koud getrokken , misfchien meer kracht zou hebben dan ekookt. Hy ontkent echter niet dat het Afkookfel kracht hebbe, °t welk ook van geen redelyk menfch ontkend kan worden, om dat ’er daaglyks afgaande Koortzen door gene- zen worden: maar meent zulks voornaamlyk te gefchieden door het zout „en gomagtige , welke ‘er in ontbonden wordt; en dat de Gal in ons lichaam mooglyk eenige Harsagtige deelen t'onderbrengt. Onder deze laattte aanmerkingen van den Heer Le c4- ‘MUS is wel iet; waar van een nuttig gebruik gemaakt kan worden. Misfchien zullen wy in een volgend Stukje van de Letteroefeningen, onze Lezers, van de overige Verhande- hingen van dezen Schryver ook nog eenig verflag doen. « N n Naauwkeurige en natuurlyke Befthryving van de Stad Aleppo en van derzelver Ommelanden, behelzende eene Befihryving wan die Stud en der voorndamfte niatiurlyke voorthrenzfek , dewoelken in derzelver nabuurfchap gevon len worden. Wast by nog volgt eene Verhandeling over het Clmaat „de marie? . (E, N RUSSEL, BESCHRYVING VAN ALEPPO. 169 der Inwooneren en der Ziekten, voornaamlyk die der Pest ; oaar by nog gevoegd zyn de middelen , waar door de Euro- peanen zich tegen derzelver befinetting befchutten, gpecfield door ALEXANDER RUSSEL , Artz en Lid van het Edl. Koning- -dyke Genootíchap te Louden. Ui: het Bngels verta or Mr. LAUR. THEOD. GRONOVIUS, Lid der Edl. Bafelfe en Haarlemfe Genootfchappen. Met Printverbeeldingen op- gebelderd. Te Leiden, dy Cornelis de Pecker en Cornelis van Hoogeveen, junior, 1762. Behalve de Voorrede vant den Vertaaler en Bladwyzer 294 bludz. ii groot oğavo. Eerfte Berigt. A MEn vindt geen Berigt of eenige Voorrede van den M Schryver van dit Werk, maar de geachte Heer er o- NOvius, Vertaaler van het zelve, zegt in zyne Voorre- den: dat de Heer RUSSEL, toen hy deze bladen begon iù orde te ftellen, alleen voorhadt, om van de Ziekten, wel- ken te Aleppo, gedurende zyn verblyf, in zwang gingen , en wel voornaamlyk van de Pest, welke drie jaaren achter elkanderen woedde, een naauwkeurig verflag te doen Doch dewyl hy door een verblyf van dertien jaaren te Aleppo , zeer bekend was geworden onder allerleie Natien , aldaar woonende , en ook dus hun vertrouwen tot zich getrokken hadt, kreeg hy, door zyn menigvuldige praétyk, ook ge- legenheid om de manieren en gewoonten , var alle foort van Inwooners, te leeren kennen, en nam hierom voor, zich niet enkel te verbinden aan ecn droevig verhaal van de Pest en Ziekten, maar vooraf te laten gaan eene befchryving van alle de merkwaardige zaken , welken hy, zo in de Stad, Huishouding der Inwooneren , het Ommeland , als in het Weêer,'hadt opgemerkt, en hem toefcheenen den aandagt der Lezeren waardig te wezen. , `- Men dient echter indagtig te zyn, zegt de Heer Verta ler, dat deze Waarnemingen alleen maar deze eene Stad A- leppo raken; en dat op andere plaatfen, zelfs die ’er niet teer vérre var af liggen „waar andere Schryvers zich hebben opgehouden „ andere zeden en manieren „ vooral onder de Oosterfche Natien, te vinden zyn. ` Men vind in dit Werk ook befchryvingen van Planten. en Dieren, welken by ons nog-onbekend waren, van welken benige afbeeldïÏels gegevén zyn; in deze Vertaling, onder het opZicht van den Heer GRONOVvIUS, naauwkeurigef Daar de Voorwerpen, door den Autheur aat zyn Ed. over- gezonden , uitgewêtkt , danze in-de Engeliche Uitgaave gevonden worden, _ Ein 190 A. RUSSEL, BESCHRYVING Eindelyk heeft zich de Schryver ook toegelegt aan tewy3 Zen de manieren, waar na zich de Europeanen fchikken, wanneér de Pest in Aleppo wdédt; om zich zelven en hin- ne huisgezinrien tégen deze befinetting te befchutten; op dat zyne lLaandgenooten, wannect het mogt gebeuren (% welk God lang verhoede) dat zy dödr de Pest bezogt wier. den, Zich vari dezelfde middelen zoude kornen bediegen. _ Het Werk is in twee Deelen verdeeld. Het eerfte behelst eerie befchryving van de Stad en het Ompnelard > der natuurlyke Vosrthrengfels, en manieren der Inwoners. Het tweede eenige Waarnemingen omtrent het Weér , en de Volk-Ziekten, die in de Stad Aleppo regeeren, Dit laatfte. is wederom in Hoofd. Stukken verdeeld; . … … . La -r ‚De Stad Aleppo wordt befchreveri, in Omtrek, Huizen, ` Mosqueen, Caravan Serajisy Marktén en?.. Ook wordt ce: nig gewag gemaakt van Syriën , en de veranderingen der jaargetyden van. dit Gewest en te Aléppo. Gemeenlyk, zegt de Schryver, zyn; in dit Land, de Jaärgetyden. zee? regel. matig, vooral te Aleppo ,.alwaar dè Lucht doorgaans zeer gezond; zuiver en vry van dâmïipen is; zo dat alle Inwoo- ners , van wat rang Zy mogen Zyn , op hunne binnen-plaat: fen, en boven op de daken van hurine hùizen, wetken plat yn, onder den blooterí hemel flaapen , zonder eenig onge mak ’er van te bekomen. Het ftrengfte van den winter wordt gerekend op veertig dagen , en deze beginnen met den twaalfden December, en eindigen deh twintigften van January. Het vriest 'er weinig en niet fterk, en de fneeuw blyft zelden langer dan een d: g liggèn. Met het gannade- ren van February beginnen de Akkers, door het uitfpruited yap het wintergradn > längzaam groen te worden, de Aman- de boomen te b oeijen waarop de Abrikoozen ,Peffikenenz. chielyk volgen. De Lente oopt met Aaart fpoedig tet einde, en dori haast zich naar den Zomer; en het vrolyk kleed , welk de landeryen, gedurende deze twee maanden, en waarlyk het meeste gedeelte ar den winter overdekt heeft , verwelkt voor het midden van Méj , eri ger deze Anaand voorby is, neemt het land zulk een verdord en bat wezen aan, dat men zich naauwlyks kan inbeelden, dat 'et iet op konne groeijen. Van dezen, tyd af tot het midden van September, t ‘er.byna gêen gen erkwikkende régenbuy, Na dezen tyd valt ’er doorgaans of té Aleppo „of in deszelfs aabuurfchap, een kleine regenvlaag , welke de Lucht groot: Jyks verfrischt. Tusfchen deze. eerfte en tweede regenbuy loopt ’er een tusfchentyd van ten, minfte twintig o der ~- ea œ tene agen, ‘à m. » Kd - RIAA) ^e LE Ae PARO FP BOERE: ° e id. «. 2 r. -~ « N 4 `. , ` t e °. ` `. I .. ` ' A Te e ms, « - - + e hi Ld thr ke p- AS 4o tr a. Kd an STATAS MaMa awn n. ser P oyo s P. \ eme ENE EN VAN ALEPPO. If dagen; wordende dan het wêer gematigd, helder en zeer _ aangenaam, en Zo de regen wat overvloedig is geweest , _ verkrygt het Land een ganfch nieuwe gedaante. Nade twee- de regenvlaag wordt het wêer veranderlyk, en de Winter nadert als dan by trappen, doch niet met zo fnellen fpoed alsde Zomer; want tot in °t midden van November behoudt het meeste gedeelte der boomen zyne bladeren. Zelfs voor het einde van deze maand beginnen pas de allerteerfte lieden _ teftooken ; en men vindt ’er die den ganfchen Winter zon- der vuur doorbrengen. Zeldzaam heeft men te Aleppo zwaa- _ reftormhuijen. De guurfte winden geduurende dén winter, zyn die tusfchen het Noord-Westen en het Oosten waai- jen; en hoe nader zy aan het laatstgemelde oord komen , hoe kouder het is in den Winter en een gedeelte van de Lente. Doch met het begin van Mey tot aan hét einde van September brengen deze winden zulk een graad en foort van hitte met zich, als ofze uit een oven kwamen; en wanneer het fterk waait, kunnen de metaalen binnen ’s huis, als de - floaten van de kamerdeuren enz. zo heet worden, als of de- zelven voor de Zonne-ftraalen bloot gelegen hádden. Op het laatst van September begint men, omtrent Aleppo te ploegen, en het vroegst aait men in het begin van Oĝo- ler; want de vorst is nooit zo ftreng „dat dezelve , geduren- de den geheelen Winter, het ploegen beletten kan; zo dat ¿y alle (oorten van graanen, in het einde van Panwary be-. ginner te zaaijen; en de Geers fomtyds reeds na het midden van february. Voorts geeft de Heer Ruse eene optelling van de gewasfen en vrugten, welken Zy meest gewoon zyn te kweeken; als ook van de meeste Planten, welken rond- om Aleppo groeijen, hoewel hy deze Lijst niet voor volko: men opgeeft, Van eenigen worden hier Afbeeldingen in Plaat bygevoegd. a | Van de Wrange (Convolvulus fyriacus. Scammonia jriaca C. B. P. 294.) vindt men hier het vòlgende aangeteekend: Dit gewas; „ waar uit de Aleppife Apoteekers het Scammo- » nium bereiden, groeit niét digt by Aleppo, maar alleen » Op het gebergte. Deze Hars is een melkagtig vogt, wel- s» ke uit de wortels ; als ’er in gefrieden wordt; vloëit. Uit » leder worteltje komt een kleine maate voort, Nademaal » deze Plarit in het wild wast, mag ieder eén; die zich de » Moeite geven wil, naar dezelve gaan Zoeken; welk werk » tenige Boeren, in het rechte faifoen yerrigten, die al de b Melkagtige vogt, wélke zy vergaderd hebben, naar het » Daastbygelege dorp , of elders ge ‘voeten „ waar zich UL DEEL, LETT. NO. 4. a altoos 173 A. RUSSEL BESCHRYVING „ altoos kooplieden (vooral Jooden) bevinden, die gėteėd ‚ Zyn dit van hun op te koopen., Dit volk mengt, door- s gans, geerftebloem , zand „ asch enz. ‘er onder; zo dat s het tegenwoordig byna niet meer geheel zuiver, in Alep- s» po, ter markt gebragt wordt. Wie zou zich konnen in- ‚3 beelden, dat deze vermenging iet deedt om de werkende „ krachten grooter te doen worden? Ik heb echter de » krachten van de zuivere Scammonium altyd minder bevon- s» den. Nadien de kundigheid om de bovengenoemde ftof- > fen met het fap van deze Plant te vermengen „op den tast, „> of by hét oog maar fchynt te beftaan, en de evenmatig: „ heid van deze vreemde ftoffen „welken ‘er onder vermengd „ worden, niet altoos even groot is, wordt ook de bepaal- „ de maate in de Geneeskunde, van die welke men in de » Apotheeken vindt, zeer onzeker. En hier uit komt het _ > 00k, dat men de Scammonium zelden anders voorfchryve, 5 dan om tot een gemaklyke en fterke Purgatie te doen rekken ”. ” Voorts wordt gewag. gemaakt van de Metaalen, Aarde en Steenen, welken omtrent Aleppo gevonden worden. Me- taalen „zegt deSchryver „vindt men ,omftreeks Aleppo „niet „ zo veel my bewust is, ook niet in gansch Syriën 5; fchoon fommige rotsagtige heuvels , in hun uiterlyk voorkomen, wat yzer in zich fchynerr te bevatten. Niet ver van Antio- chiën vindt men echter eenige Granaatfteenen , welken maar van geringe waardye zyn. Rondom de ftad vindt men een witte Zandfteen , welke tot Bouwftoffen gebruikt wordt; insgelyks Kalkfteenen tot goede Kalk. et eetbaar vee, waar van men hier gebruik maakt, zyn ‚ Runderen, Schaapen, Bokken , Antelopen of Geitharten y Haazen, Konyren, Êgelvarkens. Twee foorten van Schaats en heeft men in de Nabuurfchap van Aleppo; heteen wordt Beduin Schaap genoemd, het welk in geene opzichten van het grootfte flag der Engelfche Schaapen verfchilt, dan dat de Staart eenigzins langer en dikker is. Het ander foort (*) is het welk dikwils van de Reizigers aangehaald wordt, om hunne buitengewoone Staarten , en dit is ver het mees- te in getal. Deze Staart is zeer breed en dik, uitlopende in een klein aanhangfel , °t welk te rug over denzelven om: kruit. De zelfftandigheid waar uit deze Staart beftaat, is ' tusfchen mager en vet; ook kan menze niet afzonderlyk eten, doch onder het mager gemengd, vindt men het zeci vee (°) Zie Plaat III Fig. 3, ` , VAN ALEPPO 173 Verl op de Tafelgerechten; wordende het aldus in plaats van boter gebruikt. Een gemeen Schaap van dit Ras, zonder de kop; pooten of de vagt, weegt omtrent twaalf of veer- tien Roteloes (a), waar van de Staart doorgaans alleen drie Roteloes en meer weegt. Doch de allerzwaarfte en dikgemes- ten kunnen fomtyds meer dan dertig Roteloes ophaalen, ‘en een Staart hebben welke tien Ruteloes weegt 3 eene zaak waarlyk byna ongelooflyk. Deze groote Schaapen worden, niet ver van Aleppo, in vierkanté hokken bewaard, waar door zy buiten gevaar zyn van hanne Staarten te kwetzen. Doch op andere plaatfen ; waar men dezelven op de velden weidt, zym de Schaapherders genoodzaakt, een dun plankje tegen het onderfte gedeelte van den Staart vast te hegten , bm te beletten, dat dezelven door de Doornen en distelen niet opgefcheurd- worde: want van onderen is dezelve niet, gelyk van boven met een dikkewol beileed. Aan deze bo- vengemelde plankjes doen zy fomtyds kleine rolletjes, om het voortfleepen gemaklyker te maken. En hier ‘uit is de vertelling, met ‘er wat by te hangen, voortgefproten , dat: de Schaapen alhier wagens achter zich fleepen, om hunne eigene Staarten te kruijen. ‘ ‚Men heeft ook, volgens den Schryver, omtrent Aleppo, twee foorten van Bokken, waar van het eene flag weinig van het engelfche Ras verfchilt. Het andere (*) is om de lang- heid hunner Ooren, als de bovengemelde Schaapen, om de langheid hunrier ftaarten „aanmerkenswaardig. Dit Dier is iet grooter dan die men by ons heeft; en de Ooren zyn dikwils ecn voet lang, en naar evenredigheid breed. Dezen houdt Men voornamelyk om te melken , waar van zy een groote menigte uitleveren , welke zoet en fmaaklyk is. Met het be- Ein van Mey worden zy „by groote getalen „ter ftad gebragt, alle morgen Jangsdeftraaten voortgedreeven , en in het voor- bygaan wordt haar melk, tot in September toe, verkogt. > Hier op volgt eene optelling van andere dieren, welken Omtrent Aleppo gevonden worden. Van de Honden fpree- kende, zegt de Heer russer : Ik zou de moeite fpaaren van deze dieren „waar van de ftraaten krielen „te gewagen , zo °t. Niet ware om dat het ,myns bedunkens,aanmerklyk is „dat, fchoon dezclven meest van vuilnis leeven „en weinig by wa- _ ter kunnen komen, in zulk een heete Luchtftreek, als het hier des Zomers is, 'er nogtans geene- voorbeelden bekend ‘zyn, (a) Een Aleppife Roteloe weegt vyf Londenfe Ponden. (*) Zie Plaat LI. Fig, 1. ‘ | | 174 A. RUSSEL BESCHRYVING zyn, dat ’er eenigen zyn dol geworden. De Wolven fchy- nen echter de dolheid onderhevig te wezen. De Vogelen welken gegeten worden , volgen eerst , en hier na eenige anderen. Onder de eerste foort zyn veelen r welken , in ons Land , ook menigvuldig zyn en gegeten worden; doch ook anderen In de maanden Mey en Suny, zegt de Schryver, worden ’er, in groote menigte, een foort van Vogels, door de Landaard Kata genoemd , (welken echter het geheele jaar door „doch niet in zulk een overvloed evonden worden) ter markt gebragt, en hier veel gegeten. och het vleesch is zo zwart, hard en dor, dat de Europe- aanen ‘er nooit naar tragten. Nadien deze Vogel tot nog toe niet befchreven is, heb ik de Afbeelding en de befchry- ving hier bygevoegd (*). a» De Kata heeft byna de grootte van een Patrys „en komt s in geftalte tusfchgn deze en den Duif. De Bek is licht- ə» Verwig van kleur, met zwart vermengd, van boven met ə» Zwarte vederen bezet, korten dik. De Pooten zyn wit -van kleur, langs het voorfte gedeelte met korte vederen -ə begroeid. Van voren heeft hy drie teenen , en een kleine > {poor van achteren In de vederen vindt men een groote » verandering van kleur. Het Dier welk hier befchreven „> wordt, was een der fraaiften. Rondom de Oogen, en het » voorfte gedeelte van den Hals (uitgezonderd de Strot , > welke zwart was) waren de vederen van een blinkende < kleur, met zwarte tippen, uitmakende aan het boventte ə gedeelte van de Borft, die kaneelkleurig was, een foort » van een ring „eindigende van onderen in een zwarte ring, » even als boven.’ De Buik was wit; de Rug met dat ge- ə deelte der Vleugels, welk het naaft aan de rug was ,muis- s vaal. De meefte vederen hadden een helder geel randje, 5, van welke kleur ook de punten der Vleugels zyn. Doch ə» de korte veeren , van onderen, waren breed met zwart of ə» koffy-kleur geboord , en aan ieder uiterfte einde was een ə» {mal wit randje, het gene zich als zo veel halve maanen » vertoont. De flagveeren der Vleugelen hadden een mui- ə» zen-kleur, doch de pennen zelfs waren zwart. De veeren ə» aan de Stuit waren fraai met zwart, wit en geel gefcha- s-keerd. De Staart was kort, gelykende naar die der Dui- » ven, eindigende in twee lange zeer fmalle zwarte veeren 3 Of pennen , welken byna drie duimen ver, buiten de ove- » Tigen uitffaken. Deze Vogels zyn in de aangetekende maan- (*) Plaat IV, Fig. 1. 7 VAN ALEPPO, 175 „ maanden in zo groot eene menigte te bekomen, dat mens » fomtyds , met eens het flag-net toe te haalen, een ganfche „ Ezels vragt vange ”. Nog meldt de Schryver een vreemd foort van Putoors, en een vogel, eenigzins naar den Kievit gelykende ‚ die een zeldzaame doorn aan zyne vleugels eeft, welken men op de laatstgemelde Plaat verbeeld ziet, de eerfte Fig. 2. en de ander Fig. 3. Ons beftek laat niet toe de befchryvingen over te nemen. Vervolgens wordt van eetbaare en andere Visfchen in en omtrent Äleppo gefproken. Dan gaat de Heer RUSSEL over tot de befchryving der Ínwooners , derzelver maniere van leven, geleerdheid, huwlyken , begravenisfen enz. Het getal der zielen, zegt hy, in deze Stad en de Voor-ftad , wordt gerekend op omtrent 235,000, waar van 200,000 Turken, 30,000 Kristenen, en 5600 Joden zyn. De Ge- leerdheid aangaande, wordt gezegd. …„ Hoe ver ook, oud- s» tyds „de bewooners van dit Land in de wetenfchappen ge- komen mogen wezen , de tegenwoordige zyn onwetende „ fchepfels. Verfcheiden Bashaws, de Tollenaaren en een „ menigte van Kooplieden kunnen noch leezen noch fchry: » ven. En fchoon de jeugd, gedurende deze laatfte jaaren , „ beter dan voorheen geleerd wordt, ftrekt hnnne opvoe- » ding zelden verder , dan om zo wat uit den Koran te kun- „ nen leezen, en een gemeene letter te kunnen fchryven b „ behalven de genen die tot de Rechtsgeleerdheid of Gods- „ geleerdheid, welke beide Wetenfchappen, hier te lande , » Zeer naauw aan elkander verknogt zyn, opgeleid worden. ` „ Op deni týd, dat ik my alhier ophieldt, was ‘er maar één » eenig Inwooner van deze plaatfe, die de Sterrekunde zo »„ verre verftondt, dat hy bekwaam ware om den tyd van „ eene Eclips uitterekenen ; waar door hy als een zeer bui- » tengewoon perfoon werdt aangezien ”. De Praktizeeren- de Geneesmeesters zyn hier doorgaans gebooren Kristenen of Joden. ` Schoon het hun vry ftaat vier Vrouwen te nemen, en zo veele Bywyven, of liever flaafagtige wyven, als zy onder- houden kunnen; hebben echter weinigen, om dat zy voor dezelven geld betaalen moeten, meer dan twee; en het ge- meene volk zelden meer dan één, en bezwaarlyk boven de- ze nog een bywyf. Die van een middelbaaren ftaat zyn , heb- ben ‘er zelden meer dan drie of vier; fchoon men zegt dat de rykften wel veertig hebben; uitgezonderd die als dienst- boden in hun huis zyn. De huwlyken worden door de vroy- wen of de moeders klaar gemaakt, welken alle gelegenhe 3 Gen x176 A. RUSSEL BESCHRYVING den waarnemen „ om zich in, gezelfchappen in te wikkelen, = waar Zy verwagten dat zy een jonge juffrouw, die nogrnict befproken is, zullen te zien krygen; en als zy ’er eene heb- ben uitgevonden, ftellen zy de moeder het huwlyk , tusfchen haar dogter en den jongeling, voor. Dan gaande vrienden naar zynen inborst en verdere omftandigheden onderzoek doen zen byaldien de voorflagen aanneemlyk fchynen „wordt de jonge dogter , door den Vader, by haare Ouders „formeel ten huwlyk verzogt. Ook wordt de prys welke hy voot haar betaalen moet, bepaald, en by den Kade toeftemming verzogt om te mogen tróuwen. ‘ | ‚ Wanneer een Turk fterft, om van de wyze van begraving in Aleppo nog iet te zeggen, begint zyn wyf terftond te huilenbalken Geene prakt ‚ welke door alle Inboorlingeri nageaapt wordt) en dit daen zy zo lang, tot dat het lichaam ter aarde befteld is ; het welk zo ras als mooglyk is, ge- Schiedt: want zy bewaren het noit langer, dan het de nood- zaaklykheid vereifcht, om van het fterfgeval kennisfe te ge- ven aan de vrienden die in de ftad woonen. Zy wasfchen de lichaamen , en ftoppen alle de natuurlyke openingen met cottoen, op dat ’er geene vochtigheden.zouden uitloopen A rollen de zelven in een zuiver cottoenen kleed, en leggenze N in een kist. Het middenfte gedeelte van het kleed, welk over het Lyk ligt, beftaat uit een klein ftukje van een oude y - {prey uit het heilig huis te Mekka. worden zeer dikwils afgelost ; want ieder voetganger meent” het van zyn pligt te wezen een weinig hulp tot zodanig ee- ne plegtigheid te moeten toebrengen. De naaste Bloedver: `f wanten volgen hier aanftonds op, en de vrouwen fluiten de # Procesfie, met een fchriklyk getier , terwyl de mans, den $ geheelen weg over, gebeden zingen uit den a/ Koran. Dus gaan Zy voort tot aan eene Mọsqué, « p welker binnen-plaats & de baar nedergezet wordt , terwyl de Jmaum den Godsdienst ` verrigt. Hier van daan wordt het Lyk, in dezelfde orde, overgevoerd tot aan de begraafplaatfe , waar van men ’er ee- ne heeft in de ftad , welke publiecq is; doch de andere zyn buiten de ftad, in de velden. Het Lyk in het graf geplaatst , Zynde „ftrooit ’er de Zmaum de eerfte handvol aarde in „doen- ge te gelyk het gebed, voor de ziel des overledenen, en hy DO OO . vér ` & se ‘i VAN ALEPPO.: 172 vermaant de omftanders op hun einde te denken.’ Na hem froeteiëder der tegenwoordigen een handvol aarde over het yk, en zegt} God zy den overledenen genadig. Hierop wordt het graf toegemaakt , en aan ieder einde van het zelve rigt men een fteen op, waar op gemeenlyk eenige gebeden, en de naam van den begraven perfoon ftaan uitgedrukt. Het manvolk draagt geen rouw; maar de vrouwen kleeden zich dan in haar ftadigfte kleederen, leggen dan ook af haare ju- weelen en ander vrouwlyk optooifel „voor een tyd van twaalf maanden , zo zy over hunne mannen rouwen 5; over haare ouders rouwen Zy maar zes maanden. Deze bepaalde tyden onderhouden zy echter aiet zeer ftiptelyk. Doch eer eene weduwe hertrouwt , moet zy haar overleden man veertig. dagen betreurt hebben, zonder uit haar huis te Komen, o tegen iemant meer te fpreeken, dan volftrekt noodzaaklyk is, zelfs tot haar naastbeftaande vrienden. a nog eenige weinige byzonderheden aangetekend te hebben aangaande den Godsdienst en Regeeringswyze, de Huwlyken der Kristenen , en der zelver begravingen enz. Eindigt de Schryver het eerfte Deel van zyn: werk met eeni- ge aanmerkingen over de Volkziekten te Aleppo. Doch om dat hy dit in het tweede uitvoeriger, en met opzet doet, zullen wy ons hier mede , tegenwoordig, niet ophouden , maar by gelegenheid van het tweede Deel onze Lezers hier van verflag doen; te meer wyl dit berigt, wegens de ver- fcheidenheid en menigvuldigheid van aanmerklyke zaken , reeds langer is geworden, dan wy met het begin deszelfs gedagt hadden, | . | emmen Dichtlievende Verluftigingen , door Mr. M. d. R, onder de Zin- freak Meditando fulgens. Te Leiden , by Cornelis ‘van oogeveen , Junior. MDCCLXIL. Aehalwen bet Voorbe- rigt enz. 266 bladzyden in otavo. ‘ M5 vindt in deeze Verzameling eerft eenige Veld en Stroomzangen ; hier aan volgen etlyke Mengeldich- ten, op vrolyke en geestige ftoffen; deeze zangen en ge~ dichten zyn ten deele van eigene vinding ten deele in na- volging van voornaame Patyniche, Franfche en Italiaaníche Dichters opgefteld: verder komen ons hier in woor Lofdich-. ten ter eere van des Autheurs goede Vrienden ; als mede eenige Hekeldichten , meest gevolgd naar °t Franích van Boi- kau Despreauz ; en eindelyk een Alugtfpel, genaamd de Sekip- N 4 e | he C u benk | 178 DICHTLIEVENDE breuk of de Lykftaatfie van Krispyn, gevolgd naar het Fran: - fche van den | eer de Ja. Font. deelkundige Rapin) - » Men erkent, (zegt de oordeelkundige in) (*), de s» waare Dichtkuaf niet, dan door den indruk die EAN » Op onze ziel heeft; zy is niet zo als ze behoort te zyn, » indien ze °t hart niet treft ”. Die zich aan deezen grond. regel houdt, in ’t leezen der bovengemelde Verluftigingen, zal in °t meerendeel dier Stukjes de waare Dichtkunft nie erkennen. Ze zyn egter over °t algemeen van dien aart, dat ze onder den rang der gemeene verzamelingen geplaatft mo- gen werden, voor zo ver ze doorgaande niet alleen zuiver van taal, vloeijend van maat en welgefchikt van rym zyn, maar ook hier en daar geestige flagen behelzen; die men in de Mengel- en Hekeldichten, waar in de Autheur zich op < gunftigfte voordoet, zomtyds ontmoet. Men oordeele hier van eenigermaate uit het valgende ftukje. Tegen de Buisenfporigbeden der Dichters. on =o Pitoribus atque Poëtis Quidlibet audendi femper fuit equa poteftas. | Horas. Art. Pott. Wat is de kunfè der Poëzy Vol leugens en bedriegery? Wie kan der Dicht'ren geef ons naar den eifch ontleden £ Want wat zy foten wit bun boofd, Deor dichten van bet brein berooft; Zyn niet als dromen en als buitenfporigbeden. De een gaat aan de Echo's zynen nood Vertellen, en van boap ontblogt Tracht by fonteinen zelfs tot meedely te buigen; Straks zal by weder met gefchal Geboomte, vogels, berg en dat, Fa tot de witjes toe zyn barteleed betuigen. Een andes webr als fapelgek " Treed miet de, fkromen in gefprek En zoekt ben deelgenoot te maken van zyn klagen; Houd uwen loop een weinig faan, Dus roept by, boor de fmerten aan, Die 'k om de feboonfte Nimf der wereld moet verdraagen, Da €) Reflexims fur la Postigue en generat §. XL, r VERLUSTICGINGEN. Dam denkt men dat een liefdens gloed Op 't vinnig ft bem door de aad'ren woed, Zo kunftig weet by 't all’ naar 't lemen af te maalen; Nu fcherft by ons een Godlyk beeld, Geen ieders bart en ooren fireelt, Sehoon by de Juffer niets in lelykbeid kan balen, Hy fpilt Albafb en Eipenbaan, Om zwarte boezems te bekiden, Een mand niet wel gemaakt werfierd by met Robynen: De wangen gunt by bet bezit ` Van Rozerood en Leliewit, Op dat zyn tafereel gebeel volmaakt zou fchynen. Dan is die bem bet bart doorwont Klimene, dan wer Rozemont, Dan is't Likoris die bem doet in wanboep leven. Maar zo men bet te recht begiet , Heet licht het meisje Pleun of Griet, Ondanks de nieuwe fnof van namen baar gegeven, De Goudsbloem word by bem een Roos, Wanneer 't bem luft, in korte poos Zal by bet Ebbenbout in fyn Abafi verkneden, ’t Is alles beerlyk uitgedrukt ;. Mnar werd de Momgryns afgerukt l Verlieft bet voorwerp vaak al zyn bekoarlykbeden, Een lelyk fchepzel in deez’ faat, Pleegt daatlyk met de fpiegel raad, En waant zy zal gewis aantreklykbéen ontmoeten. Ziet 3y 'er geen in 't glas verbeelt, $ Is aan de fpiegel dat bet fcheels ! Roept ze uit, en bryfeld vaf de onfchuldige met voeten, Dus worden ze in onnozelbeid, Van Dichters om den tuin geleid: Maar boe kan anders doch als leugens wit ben komen % Daar zelfs Apol bun Baas en Ged, Pegads en 't Zanggodinnen rot Poor dezen t'eener dracht gebaart zyn in bet dromen! N 5 179 Trooft- 1o Bn L BONGART. T3 rofizang of Rymkatechismus, in LIV Pfakmen, voor Davidi wis, gefchikt naar Urfinus Leerwyze en Datheens zing, 3rant, by de zogenaamde waare Gereformeerde Batavie- ren; om verbyfterde Kriftenen te regt te brengen , of te koefte- ren ‚in de Moederfchaot der Heilige Katholike Kriftelyke Kerk, Door B. J. Bongardt , Paftor te Hoorn. Te Hoorn, H T: Tjallingius. MDCCLXII. Behalven den Trooftzangs Voor- zang, 67 bladzyden in quarto. l En ieder die deezen Titel leeft, en weet dat de Hoorn- fche Paftor Bongardt een Leeraar der Gereformeerde Kerke te Hoorn is, moet zich zeker op °t eerfte leezen van denzelven verwonderd hebben , en zyne verwondering is ongetwyfeld, met het doorbladeren van ’tftukje zelve , nog merkelyk toegenomen, nadien ’t nog zeldzaamer is dan de Titel. Opteerfte inzien hadden wy medelyden met den Eerwaarden Bongardt, als vooronderftellende dat hy, mis: {chien doar zich te zeer in zyne ftudie te bevlytigen , onge- lukkig geworden was: doch naa dat men ons onderrigt heeft , dat ’er geen rede‘is om hier voor te vreezen , en dat zyn Eerwaarde nog zo veel verftands bezit als hy ooit bezeten heeft, is *t ganfche Schrift ons een raadzel gewor- den, Men heeft ons wel diets willen maaken , dat die Heer zeer eerzugtig en een lief hebber van grappen is; men heeft daar uit willen afleiden, dat zyn Eerwaarde dit ftukje voor een grap gefchreeven heeft, om roem te behaalen als een origineel Schryver: doch wy konnen niet denken, dat een Gereformeerd Predikant; fchoon van zodanig een character, een gezond Verftand bezittende, zou konnen befluiten om den Katechismus, by allen ten hoogfte geagt, ten onder- werp van zyne Zugt tot grappen te neemen; en zich ver- beelden, dat hy door zulk eene fchryfwyze „ en wel over zodanig een boek , zynen roem zou bevorderen. En zo men al eens mogt vooronderftellen „dat iemand tot zo: vreemd ‘een denkbeeld kon vervallen „ dan zou men zeker van.een Man van ftudie, die een lief hebber van grappen is , verwag- ten dat hy dezelven op eene geestiger wyze zou hebben uit- gevoerd: want in °t geheele ftukje is geen één enkele grap te vinden , daar eenige aartigheid of geestigheid in plaats heeft. RYMKATECHIS MUS, ' Bp bekwaamheid in de Nederduitfche Dichtkunde, zo is °t ze, ker dat hy te tellen zy, onder de minfte der Nederlandfche Rymers, nademaal zyne beryming doorgaande flegteris,dan ` die van de gemeene Liedjes, waar van een geheel blad voor de waarde van drie duiten verkogt wordt. Zie hier eenige voorbeelden , die genoegzaam zyn voor hun , die dit Ge- fchrift niet gezien hebben „om overtuigd te zyn van de zelde zaamheid deezer Berymihge. ` 7 00o | no BL 3. De Wet doet me eerst opletten : » Heb God volkomen lief » En min den Naasten, { Sant, Santinnen, Quant en Sletten.) ~» Net als u zelven, Toen Adam is gevallen, Viel ik in bem en werd, in Aart, Gods mallen Aartsvyand, == BL 5. Bl.9. Geloof (r)aan God, (2) in Gad (3) en God, verfchil Niets in opregt Geloof. . °t Koomt mandis ) ds verfebi … 't Blyft by de Bruid, fchoon zy’t bedile, Door dit Geloof is ze al Regtwaardig En beilig : ja ‘t geloof maakt baar Opregt in Gods Schriftuurzin klaar. \ <+ Leert ons ook God, met Gods beloften, ___Verftaan, begeeren en in kruis Vertrouwen , niet verwaant, als fcho Of Huicbelaars ; maar als Gods Gruis. BL 20. O nutte Kruisleer! dat wy zyn gekruist Toen Kristus flierf gedood en voorts begraaven 3 Zo wy bem zoeken, ons Gedrag befchaaven _ En Godeerbieden, binkende en vergruist, Dog voorde vuist. BI. 33. De Mlsdienst zegt: geen beil word ooit verovert Van Kristus Kruis, ten zy by werd getovert In Schuim en Wyn: ook moet ge eerst daar voor knielen Eer Hy ter keel infnapt, naar Buik en Hielen. BL 34. Sis Leeraars eerst versoonen, | l ~ Wie in Gods Ryk zalwoonen 5 En voorts, wie, by de Honden, In ’t Helbol word gezonden ; Dan werkt de Predikaatfy egt. _ Verwringt gy deezen Sleutel ?. Dan maakt by flegts.gereutel; Want dwarsom draait by overflegt. BL 35 e ` ook elkander 18% DE HOLLANDSCHE TOONEELBESCHOUWER; BI . 35. Dus uitgedost , ” * Waardeere ik alle Goedewerken nuttig : Ten biyk, dat ik bekeert ben, om, niet dutti ~ Maar raps, te zyn tot 's Naastens Nut, Gods Roem En mynen troost als Jefus Zonnebloem, - Het uitfchryven van zodanige rymen verveelt ons reeds, en voor verftandige Leezers zullen geen meer voorbeelden noodig Zyn, waarom wy °t hier by laaten blyven. Ne tej De Hollandfche Tooneebbefthouwer. Vrymoedige Aanmerkingen op de Hoilandfche Tooneelbefchouwer, Gedachten over die}ry- moedige Aanmerkingen „en eenige Aanmerkingenop den Tooneel- befchouwer zelven. Brief aan den Schryver der Wrymoedige - Aanmerkingen op den Hollandfchen Tooneelbefshouwer. H“ eerfte van deeze opgenoemde gefchriften, is een periodisch blad, dat van tyd tot tyd geduurende den winter ftaat uitgegeeven te worden; waar in de Schryver, volgens zyn berigt met den aanvang, ten oogmerk heeft, zyne aanmerkingen over de Treur en Blyfpellen, die vertoond zullen worden , als mede over derzelwer uitvoering, mede te det- len, De verdere gemelde papieren zyn by gelegenheid van % eerfte in ’t licht gegeeven, en ftrekken meerendeels om te doen zien dat de Zooneelbefchouwer den regten weg niet heeft ingeflaagen , om het Tooneel te verbeteren , om de Acteurs en Actrices dienftig, of de Aanfchouwers nuttig te weezen: doch de Schryvers dier papieren zyn niet in alles van dezelfde gedagten > °t welk te wege brengt , dat ze erispen: en ’t fchynt dat men voor deeze en geene A&teurs en Actrices ter wederzyde party trekt; waar uit ligtlyk een Tooneelftryd kan ontftaan, die niet aange- naam zal weezen voor de Perfoonen, die ’er ’t onderwerp van zyn, en daar de Liefhebbers van ’t Tooneel niets nut- tigs uit zullen leeren. De tot dus ver uitgegeevene opge- noemde Gefchriften behelzen althans tot nog niets, dat van een weezenlyk aanbelang is, voor hun die ’t Schouwburg beminnen , en geen genoegzaame kundigheid hebben , om over een Tooneelfpel en deszelfs uitvoering op eene gegronde wyze te oordeelen. By bet afdrukken van dit blad wordt ons berigt, dat men bet vreder uitgecven van gemelde Periodisch blad geflaaks beeft Me- MEMORIE VAN GERARDUS VERBEET. iði Memorie van Gerardus Verbeet „ laag geweëst Predikant tot „ Banda, in Neerlands Oostindien. Te Delft by Egbert van der Smout 1762. behalen de Opdragt- en Voorreden 1 16 blad- zydeh in folio. | DE Schryver deezer. Memorie ftort zeer bittere klagten over de hem aangedaane mishandelingen. In ’t Jaar 1740, oud zynde rüim twintig jaaren , is hy op Batavia ge- komen, en in °t volgende jaar, op de aanftelling der Ed. Hoog Indiafe Regeering , als Krankbezoeker na Amlon vertrok- ken. Daar ter plaat e verviel hy in den haat van den Predj- kant Fernant; ‘t welk ten gevolge had, dat hy na: Batavia opontbooden , en aldaar in °t ongelyk gefteld’ werd in ’ jaar 17433 zelfs in zo ver, dat hy eerst gefuspendeert, en ° vervolgens voor den Kerkendienst inhabiel verklaard wierd? doch in den jaare 1750 zag hy zich weder als Krankbezoeker in dienst aangenomen. In ’t volgende jaar na °t Vaderland gekeerd zynde, met oogmerk om zich verder bekwaam te maaken tot den Predikdienst, is hy, naa ’t voltrekken zy- ner oefeningen , door de Heeren Bewinthebberen ter Kamer Rotterdam, aangefteld als Predikant voor de Oostindife Kerke, in °t jaar 1754. De Kerkenraad van Batavia had wel brieven met befchuldigingen ten zynen laste herwaards gezonden, doch men vond dezelven alhier niet gewigtig genveg, om hem zyn verzoek van aanftelling tot Predikant ngar Indiën te ontzeggen. Hier op is hy in °t jaar 1755 weder op Bata- via gekomen, daar hy niet zeer vriendlyk van ’t meerendeel der Geestlykheid ontfangen werd, ook had hy veel al de Grooten des Lands tegen zich; waar uit voortíproot, dat hy, volgens het beroep der Hooge Regeering , in den jaare 1756 als Predikant vertrok na Banda , ‘bef flegtfte Comptoir in geheel Indiën. Geduurende zyn verblyf aldaar gengbt hy wel de liefde van de goede Gemeente, maarde Batavilcht Ker- kenraad bleef hem haatlyk hehandelen. Hy leefde in onmi met.de Grooten op Banda, gn werd eindelyk ingewikkel in de Bandafche onlusten, die Vervolgens ontftondeù z waar door hy zich ten laatften aan verregaande mistiandelingen Zag blootgefteld. Het een en °t ander bewoog ‘hein in ’t jaar 1760 zyne verlosfing van Banda te verzoeken, en zich te beroepen op zynen competenten Regter op Batavia; wer- waards. hy ook. nog in dat jaar, met een loflyk getuigenis - van zynen Kerkenraad, wederkeerde. Op Batavia gekoo- men zynde, ontfing hy in ’t volgende jaar vonnis tot zyn nadeel ; hy werd aldaar van zyn Ampt en Qyaliseit gedeporteerd, | en 184 MEMORIE VAN GERARDUS VERBEE?S. èn voor al zyn leeven gebannen uit alle Landen, Steeden, Fori seri en Plaatfen, onder bet resfört vari de Comp. behorende. Iù gevolge van dit vonnis heeft hy de Indiën moeten verlaaten , en is in den jaare 1762 wederin °t Vaderland gekomen 5 daar hem.op nieuw een fataal geval overkwam. Hv werd naamlyk ån Texel in apprehenfie genomen ; en door den Deurwaarder Folles en twee Stadsdienaars van Amfterdam, van de Helder na ’s Hage gevoerd, alwaar hy zyn Logement kreeg op de Castelenye van den Hove van Holland. Dit werd hem gebrou- wen door iemand, die hem op Batavia een goed Vriendwas geweest; en beloofd had, niet lastig te zullen vallen over zekere fchuld, als weetende dat hy onmiagtig was dezelve te betaalen; doch die hem, op denzelfden tyd, toen hy het bovengemelde Vonnis op Batavia ontving; geciteerd, ver- volgens uitgewonnen, en van den Raad van Justitie aldaar verkreegen had Letteren Requifitoriaal aan deh Ed, Hove vat Holland. De hierin, dat br in de Indiëntegen onzen Schryver + tünk DEDUCTIE VÁN JR. 0. Z. v. BAREN. 18 goniderheîd heeft doen toeneemen, is; dat hy zich fteeds betoond heeft een ernftig voorftander van °t Regt der Kerke fe zyn, en nog wel voornaamlyk dat hy zich met allen yver aangekant heeft, tegen het houden van Byzitten of Con- cubynen; dat-däar te Lande onder de Christenen zeer ge: meen is. — Onze Schryver heeft tn deeze Memorie, by gelegenheid van het voorgêvallene, hieren daar eenige ge- oofwaardige berigten van den toeftand ‘van den Christely- ken Godsdienst in de Zpdiën medegedeeld; die Zeer duidlyk toonen, dat dezelve in verfcheidene opzigten aldaar te deer: lyk verwaarloosd „of niet naar behooren gehandhaaft wordt wat men ook te denken hebbe van de zaak van onzen Schry- ver zelve, deeze berigter zyn van dien aart; dat nien ‘er ge- teedlyk uit af kan leiden; dat eert Prédíkant daar ter plaat- fe, zynen pligt getrouw ter harte neemende, zeer ligt bloot {taat voor een algemeen ongenoegen, dat niet dan met zeer veel voorzigtigheid op eene heilzame wyze tegen- geftaan kan worden. | Derde Dedutie wor Fr. Onno Zwier van Haren , Grietman van Stilingwerf Westeinde, Te Leeuwarden by A. Ferwer- da 1762. in folio 27 bladzyden: pE derde Deductie van den Heer yan Haren behelst ; naa eenige voorafgaaride algemeene aanmerkingen, o- ver °t gedrag zyner tegenpartyderen ‚ eene wederlegging van de Verdediging van den’ Collonel ven der Dusfen; waar. in hy tragt te doen zien dat die Heer eene menigte van handtass telyke ongerymdheden ter nederftelt „en openbaare onwaars heden verhaalt; ook betuigt hy in ftaat te zyn, door irre- prochable getuigen, de valsheid veeler zaakex , door dien deer bygebragt, voor den Regter te konnen verzekeren 5 terwyl men geen ftaat kan maaken op den Collonel van der Dusfen, als zynde, gelyk de Heer van Haren {preekt eer Perfoon overtuigd door vyf eensluidende en irreprochable getuigen van een valfchen Eed te hebben gedaan. 