VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Maar nu de Bijbel en mir TON! Zijn deze mis- fchien bronnen van den verdichter geweest? Hiertegen verzet zich eene andere eigenaardigheid der gedichten van OSSIAN, Wat is de ziel, de geest van den Bijbel, zonder welke die terftond in het niet vervalt? Het denkbeeld van éénen almagtigen, alwijzen, algoeden Schepper van Hemel en Aarde, van Zijne onmiddellijke , allerbijzonderfte zorg voor de menfchen, die Hij niet al- leen gefchapen heeft, maar ook onderhoudt en beftuurt, zoo dat zonder Hem geen muschje op aarde , geen hair van ons hoofd valt; van eenen God, van wien wij zijn afgeweken, maar die ons door herhaalde openbaringen , .. zelfs van den Zoon Zijner liefde, weder tot zich roept, om ons in eeuwigheid gelukkig te maken. Wat zou de Bijbel zijn zonder dit denkbeeld? Geen beeld of het zou mislukken, kleur en geur verliezen. — Wat is MILTON? Een waardig dichterlijk navolger van dat- zelfde Goddelijke boek, waaraan hij zijne gelukkigfte vindingen, voorftellingen en beelden te danken heeft, En wat doet nu de letterdief, de plunderaar van bei- den? Hij flelt ons een volk voor zonder eigenlijke gods- dienflige denkbeelden, Hoe is dat mogelijk! Kan de man, die zoo veel aan de Godsmannen der Openbaring ontroofd heeft, zich geheel — ik zeg niet van den God der Openbaring, maar van de invoering eener Godheid , hoedanig dan ook, fpenen? En hoe averegtsch, hoe onhandig ontrooft hij zich daarmede eene rijke bron der verhevenfte fchoonheden, die zelfs HOMERUS, PIN- DaRUus en de Griekfche ‘Treurfpeldichters aan hunne Goden te danken hebben! Ossian kent-geene God- heid, of fchijnt die althans niet te kennen. Alles, wat hij van het bovenzinnelijke weet, is omgang met de gees- ten zijner Vaderen, die de wolken bewonen , en hem in den droom of ook buitendien verfchijnen in een nevelge- 66 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN waad. Zullen wij zeggen, dat de verdichter juist dit met oneindig veel kunst heeft gedaan, om zich verbor- gen te houden? Wij mogen dan met Rousseau (die zulks van een heiliger onderwerp zeide) wel uitroepen : Mon ami, ce nest pas ainfi qu'on invente ! en de ver- dichter zou te verftandig geweest zijn, om door eene hooge onwaarfchijnlijkheid — eene zedelijke anomalie in de wereldgefchiedenis — door volflagen gebrek aan Godsdienst bij eene hooge mate van deugd en edelaardigheid in een’ ftaat van onbefchaafdheid , lezers tot zich te willen lok- ken. Maar heeft die ftaat van zaken werkelijk plaats gehad; was het eene kortftondige Anarchie in het gods- dienftige, een overgang uit de dienst der Druiden, die men in Schotland verbannen had, tot de invoering des Christendoms , aanvankelijk door de Cu/deërs of klui- zenaars gepredikt; dan ontwikkelt zich alles, en het- geen vreemd en ongeloofelijk fcheen, wordt natuurlijk en geloofwaardig. Men kent het gezegde van GöTHE in den Werther: Osstan Aat in meinem Herzen den HOMER yer- drungen. Welch eine Welt, in die der Herrliche mich führt? HERDER fpreekt, in het vierde Deel der Zdeên en inden Geest der Hebreeuwfche Poëzij, met niet min- der levendigheid over den Kaledonifchen Dichter. Hij noemt ossrAN broeder van yon in de perfoonverbeel- dingen, en haalt hem dikwerf met HoMERUS in éénen adem aan, als twee der verhevenfte Dichters , die immer beftaan hebben, In zijn ber OSsIAN und die Lieder aller Völker, (in het 7de Deel zijner æsthetifche wer- ken, voor zijne Verzameling van Liederen der onder- fcheidene Volken gedrukt) duidt hij met de krachtigfte trekken de vereischten van eenen waren Natuurdichter aan, en vindt die in ossrAN volkomen verwezenlijkt. Hij fchrijft aan eenen vriend, die te voren hardnekkig aan de waarheid en echtheid van den Schot/chen ossi- An twijfelde, en dien hij zelf door inwendige gronden van het tegendeel overtuigde ; hij, de fijngevoelige ken- ner van hetgeen den waren, onnavolgbaren Dichter der Natuur kenfchetst, gelijk hij in de reeds genoemde ver-. Pa 68 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN zameling van volksliederen getoond heeft! Op eene zee- reis, te midden van een’ ftorm , in gevaar van eene fchip- breuk , daar las , daar gevoelde hij ossran! Ea zulk eene ziel, in die oogenblikken, te roeren, dat zou een bedriegelijk verdichter van oude liederen hebben ver- "mogt? — Ook SCHILLER, WILLIAM JONES; SPRENGEL en GIBBON fchijnen aan geene verdich- ting te denken (de laatfte is echter niet zonder twijfe- ling.) Surzer befchrijft ossraN als Held en Dich- ter te gader met ware geestdrift, en vooral als groot- moedig en edel mensch , en als kiësch en waarlijk teeder omtrent de fekfe, te midden van den {taat van onbe- fchaafdheid zijns volks. „Dit alleen,” voegt suL ZER er bij, „ moet ons den Dichter reeds hoogst merkwaar- » dig maken; maar als wij hem hebben leeren kennen, » dan gevoelen wij ons met bewondering en hoogach- » ting voor zijn genie en karakter en met liefde voor » zijn edel hart geheel doordrongen. Men zou zich ~- » derhalve grootelijks bedriegen, indien men van onzen » Bard eenvoudige verhalen zonder poëzij, geestwerruk- » king en zedelijke fchildering verwachtte, gelijk eenige » der historifche liederen uit de Middeleeuwen. Os s1- » AN’s heldenliederen zijn ware poëzij, en wel in den » ftaat der volkomenfte rijpheid. Maar in het helden- » dicht zijn wij de manier, waarop HOMER US het be- » handeld heeft, en waarin hem vIırGILIUs en de » nieuweren , elk naar zijn bijzonder genie , gevolgd zijn , » zoo zeer gewoon, dat wij ons bij het lezen der hel- » dendichten van ossran als in een geheel vreemd land » bevinden.” (Dit laatfte is een ftellig bewijs voor de echtheid van ossraN; immers hoe zou een heden- daagsch Dichter zich zoo geheel in eene vreemde we- reld, van de Momerifche zoo wel als Bijbelfche en te- genwoordige geheel verfchillende, hebben kunnen ver- plaatfen?) — BILDERDIJK, die zoo gaarne vrij al- gemeen, aangenomene gevoelens tegenfpreekt , werd ech- ter hier-door de kracht der waarheid en van zijn dich- terlijk gevoel gedrongen, den ouden Bard regt te doen. VAN OSSIAN. 69 In zijn ftuk over ossran (achter de vertaling des FINGALS) zegt hij: „ Wanneer MACPHERSON ' „ Zijne vertaling van ossran eerst in het licht gaf, „ was geheel Engeland in de weer, om deze dichtftuk- „ ken als door hem verdicht uit te kraaijen. Zen bc- „drijf des te fchreeuwender, daar ieder zich in de „ naburige berglanden van hunne echtheid kor gaan „overtuigen, waar men ze overal als voorouderlijke „ gedenkftukken hoorde zingen; waar duizenden ze yan „buiten kenden, eenige huisgezinnen ze in twee- en „ driehonderdjarige handfchriften bezaten, de zoo al- „ gemeene als onafgebroken overlevering ze bekrachtig- „ de, en de taal zelve, vergeleken met die yan andere „ oude dichtflukken, hunne oudheid bewees. In alle „ andere landen ware eene diergelijke algemeene verzet- » ting tegen het gezond verfland onmogelijk geweest ; „maar de ZEngelschman droomt niet dan van onderge- » fchovene ftukken.” (FriNncAr, Iide D. bl. 73, 74.) BuRrGER , eenmaal de Lievelingsdichter van Duitschland en Vertaler van HOMERUS, bragt ook uitgelezene ftukken van osSSrTAN over. CesAROTTI, een der uitnemendfte klasfieke Geleerden en Dichters van Ztalië, beroemd door eene heerlijke vertaling van HOMERUS, heeft ook zijnen tijd befteed aan eene Jtaliaanfche over- zetting van OSSIAN, die als eene der besten gekeurd wordt , en tevens de echtheid der dichtftukken verdedigd ineen uitvoerig betoog. Dë grootfte kenners der Oos- terfche talen, die, wanneer MACPHERSON letterdief uit het Hebreeuwsch of Arabisch geweest was, dadelijk het bedrog zoude hebben befpeurd, prijfen ossIaAN hoog. Scnur TENs zegt in zijne Verhandeling over het Genie der Arabieren , zakelijk het volgende : „ Zou » de ftovende zonnewarmte alleen bij de Zrabieren die „ verbeeldingskracht en beeldrijkheid , die in hunne poëzij » uitblinkt , doen ontftaan ? Maar wat heeft dan datzelfde » vurige Genie , diezelfde verbeeldingskracht bij os s 1AN „en de overige oude Barden onder den kauden Noord- n» Schen hemel voortgebragt, wier poëzij zoo weinig van 70 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN „de Arabifche verfchilt, dat men dadelijk (behalve de „ beelden : deze toch hangen van het plaatfelijke af) een n gelijkfoortig vernuft herkent en bewondert ? Of zouden : » Wij den uitgever MACPHERSON van {nood bedrog verdenken „ alsof hij die gedichten voor oude had uitge- vent, weinig bedenkende , hoe weinig zij ftrooken met de koude: van het Noorden? Zoo denken fommigen , van ‘welke ik verre verfchil. Zóó is toch de oudfte poë- » Zij, de Zrabifche zoo wel als andere; en gelijk kinde- » ren, door nieuwe gewaarwordingen getroffen, zulks vurig » uitdrukken , zoo is het ook met den kinderlijken leeftijd „ der menschheid.” Rau heeftossran zelfs, in eene openlijke redevoering , met het boek Job en met HOME- rus vergeleken (in 1799). De kunstregters EicH- HORN, BOUTERWECK: en GREGORY gelooven (de eerfte althans voorwaardelijk) aan de echtheid. De eerte houdt, in zijne Gefchichte der Literatur, wel de bouwfloffen van MACPHERSON’s uitgave voor echt, doch denkt, dat de verzamelaar zich in de zamenftelling eenige vrijheden zal hebben veroorloofd; maar ftellig zegt hij, dat onder de Celtifche gezangen eenigen fn den mond der Schotfche Hooglanders den tijd overleefd heb- ben, waaruit MACPHERSON in de jongfte tijden eeni- ge overblijffels redde, en onder ossrAN’s naam tot grootere en kleinere gedichten zamenftelde. (Dit werd vóór: de uitgave van den grondtekst gefchreven.) De zoo beroemde wijsgeerige Geêneesheer GREGOR Y,die, als Schot en Hoogleeraar te Edimburg, een zeer bevoegd getuige was, zegt, in zijne Vergelijking van den ftaat en de vermogens des menfchen met die der dierlijke we- reld, na de voordeelen van ’s menfchen toeftand in de zoogenoemde Heldeneeuwen te hebben opgefomd: „Een » zeer fchoon beeld ván dezen ftaat der Maatfchappij » vertoont zich aan ons in de werken van OSSIAN. (*) Zieercnnonrn, Gefch. der Literatur , 2 B. p.”719. GREGORY, Works, V. 1I. Edim. 1788. Preface, p. VI—VII SCHULTENS, Oratio de Ingenio Arabum, p. 10—12. ` 72 OVER DE ECHTHEID DER GEDICHTEN hand van het tegendeel overtuigd, zoo als onze Ďe- roemde Archiyarius vaN wijN door den Graaf van SARSFIELD, en hield zich nu daarvan zoo zeer ver- zekerd, als hij in dergelijke zaken flechts zou kunnen begeeren ; hij bewonderde de kracht der groote en gui- vere Natuur, die de grootfte Dichters van dit en an- dere landen psogden te bereiken, fchoon fomtijds yer- geefs. Noprer, (*) die te voren opzettelijk in een eigen gefchrift den ossrAN Van MACPHERSON als het gelukkigfle en luisterrijkfie letterkundige bedrog had willen doen voorkomen, eer hij in Schotland geweest was, werd in de Hooglanden volkomen bekeerd tot het gevoelen der echtheid. Bij het hooren opzingen van een Galisch gezang door eene gemeene vrouw (eene fchuitc- voerfter) twijfelde hij niet meer aan het beftaan van hel- denzangen bij overlevering in dat land. In fpijt zijner ijdelheid, die ongaarne een vroeger verdedigd ge- voelen opgaf, ftond hij Schotland te verlaten, „ in- » nig overtuigd, dat MACPHERSON inderdaad zeer » Algemeen door de overlevering verfpreide zangen ver- zameld heeft, en, heeft hij die dan ook fomtijds in zijne vertaling verrijkt met de hem eigene levendige en fchitterende kleuren, zoo heeft hij ten minfte derzel- ver geaardheid zeer weinig veranderd. Mag dan ook de Dichter ons niet ¿in alle zijne oorfpronkelijkheid zijn ter hand gekomen, of mag een hedendaagsch Dich- ter zich meester gemaakt hebben van zijne opftellen , om die met nieuwe fchoonheden te verfieren , het is voor mij belangrijk en aangenaam genoeg, de ftellige „zekerheid te hebben van die ontzagwekkende, geftren- » ge fabelleer , die helden- en oorlogsgefchiedenisfen uit » den ouden tijd, en die zekerlijk op maat geftelde ge- » zangen, die zoo ftatig en beeldrijk , en die federt vijf- ~ DS SE SE D e e 3 (*) Zie den lof van CHARLES NoDIER bij Prof. LU- LOF s, in deszelfs uitmuntende Aanteekeningen op BLAIR, die zoo vele treffende voorbeelden bij deë voorfchriften des kunstregters voegen, VAN OSSIAN. 73 „tien Eeuwen in het geheugen des menfchen bewaard „zijn. (*) NoDIER, Promenade de Dieppe aux Montagnes dEcosfe , Paris 1821. p. 257—261. CHet vervolg hierna.) VERSLAG VAN HET BEZOEKEN EENER ZOOGENAAMDE SALLE D'ASILE (BEWAAR- OF KLEINE - KINDERSCHOOLTJE) TE PARIJS, TER AANPRIZING VAN DE MEERDERE UITBREI- DING, AAN SOORTGELIJKE INRIGTINGEN HIER TE LAN- DE TE GEVEN, BIJZONDER TEN BEHOEVE VAN MIN- VERMOGENDEN, MET VELE JONGE KINDEREN BEZWAARD. A He valt niet te ontkennen ,” zegt de Steller van het Ver- flag aangaande de Kleine-Kinderfcholen te Deventer (*), „dat, niettegenftaande den bloei van het lagere Schoolwezen in Ne- derland, de opvoeding van kinderen beneden de 5 of 6 ja- ren, die tot de gewone fcholen nog niet kunnen worden toe- gelaten, tot dusver in eenen min gunftigen toeftand is ge- bleven.” Geen wonder dan ook, dat men, in de laatfte ja- ren, op het voorbeeld der zoogenaamde Znfantfchools in En- geland, Kinder-Bewahr-Anftalten in Duitschland, en derge- lijke fchooltjes te Brusfel, ook in Oud-Nederland, met name (*) Nieuwe Bijdragen ter bevordering van het Onderwijs, enz, Julij 1836. bl. 625, MENGELw. 1839. No. 2. F Ih VERSLAG VAN EENEĻSALLE D'ASILE te Zwolle (*), Deventer (t), Rotterdam (S), ’s Hage, als- mede binnen Amferdam, zich aanvankelijk tot het weldadig doel vereenigd heeft, om, ter vervanging van de alhier tot dusver beftaande, doch hoogst gebrekkige Kleine-kinder- of zoogenaamde Matresfen-fchooltjes , betere inrigtingen daar te ftellen, onder den naam van Bewaarfchooltjes, waar kinde- ren, ook beneden de 5 of 6 jaren, inzonderheid van minver- mogenden, worden opgenomen, Ook de Maatfchappij Tot Nut van 't Algemeen fchreef daartoe, met bijzondere aan- prijzing , nog kort geleden , eene prijsvraág uit („). De aan- dacht der Befturen en van bijzondere perfonen fchijnt zich op deze zaak al meer en meer te vestigen; zelfs mag men achten, dat het, bij eene gefchikte aanleiding èn gelegen- heid, aan geene krachtdadige bijdragen van meervermogen- den ontbreken zou, indien daardoor de Bewaarfchooltjes , inzonderheid voor de meest behoeftige Armenklasfe, meer- dere uitbreiding konden erlangen, Die aanleiding fchijnt men nog flechts af te wachten; om met milde hand gereed te zijn. Zeker is het, dat, bij den tegenwoordigen ftand van het 14- gere Schoolwezen, de noodzakelijkheid der Bewaarfchooltjes , als eene kweekhof van het verder lagere Onderwijs van Ar- menkinderen, thans meer dan ooit gevoeld wordt. Men is £ (*) Zie bet Tweede Verflag van den ftaat der Stads Armen- Inrigting te Zwolle, op den l Aug. 1834, uitgegeven van we- ge de Regering dier Stad. FZ) Nieuwe Bijdragen voormeld, bl. 625—636. ` (S) Van deze vindt men een verflag in de Revue des Fa- milles, Amfterdam , 1837, bij VAN DER VINNE uitgegeven „ bl. 7 en volg. door vicror cousin gefteld. EC.) Punten van Befchrijving, voor de Algemeene Vergade- ring der Maatfchappij Tot Nut' van ’t Algemeen, bl. 102, en Lijsten, houdende Ontwerp-Prijsffoffen, voor 1837, bl. 76. Ook de Heer BRUNO TIDEMAN, in zijne voortreffelijke Rede- voering ter opening van de Algemeene Vergadering van het voorleden jaar , noemde, bl. 22, de Bewaarplaatfen voor klei- ne Kinderen onder de hoogstnuttige Inrigtingen , aan den loffelijken ijver van de Leden der Departementen verfchul- digd, en welke wij gelooven , dat aan de algemeene perfoon- lijke medewerking der Leden dezer Maa:fchappij mag blijven aanbevolen, Ook te Arnheim beproeft het Departement de zaak, TE PARIJS. 75 hetteo minfte omtrent het ondoeltreffende der beftaande Kleine. kinder- of Matresfen-{chooltjes (waarvan ook doorgaans, bin- nen de meeste fteden, de minvermogenden, wegens te hooge fchoolgelden , geen gebruik kunnen maken), over ’t algemeen eens. Als laag van verdieping, of aan de ftraat gelegene kel- derijes, geven zij den kinderen ook te veel afleiding, en lok- ken zelfs de ftoring of fpeelfchen euvelmoed der voorbijgan. gers niet zelden uit. Gefchikte verblijf-, bewaar-, oefe- nings- of ontwikkelingsplaatfen zijn de beftaande Kleine-kin- derfchooltjes, zoo als die tot dusver hier te lande beton- den, althans niet. De goede ftrekking der zaak alzoo meer algemeen erkend zijnde, eischt zij flechts nog meerdere be- kendheid onder het publiek, om de belangftelling al meer en meer op te wekken, en tot werkelijke daatftelling dier In. rigtingen te dienen. Het doel der Bewaarfcholen is in de door ons aangehaalde gefchriften nader en uitvoerig uiteengezet. Het zou over- bodig zijn, veel daarbij te voegen. Men moet die fchooltjes zelve zien, om zich derzelver inrigting en nuttige trekking regt goed voor te ftellen, Doch, om van dit nut hier flechts een’ kieinen wenk te geven: indien het algemeen voor een der moeijelijkst op te losfene vraagftukken door den Armenverzor- ger gerekend wordt, hoe weduwen, of in ’ algemeen ou- ders, met vele zeer jonge kinderen bezwaard, door de zorg voor hunne kinderen aan hunne woningen gebonden, en ech. ter, buitenshuis, werk en brood moetende zoeken, aan den kost te helpen, dan fchijnt het mij toe, dat hierin inderdaad niet beter te voorzien is, dan door de oprigting, van wege of onder toezigt der Regering, of door particulieren, van Bewaarfchooltjes, waar de kinderen in ruimere localen , dan in de vochtige fchoolkeldertjes, al fpelende leeren en ont- wikkeld worden; terwijl zij tevens van de ftraat geweerd, en, tot opfcherping van verftand en oordeel, nuttig en aan- genaam bezig gehouden worden, De ouders, inzonderheid behoeftige weduwen, kunnen dan middelerwijl buitenshuis het noodige verdienen , of, ziek zijnde, de kinderen onder goede zorg rekenen, Zij zijn dan niet genoodzaakt, dezelve aan achtelooze buren, of geheel aan zichzelve, dat is, aan de fchromelijkfte gevaren, van brand als anderzins, bloot te ge- ven. Menigvuldig toch zijn-de voorbeelden van ongelukken, in den jongften tijd, door het alleen tehuíslaten van zeer jon- ge kinderen door hunne ouders, veroorzaakt. Hoe dikmaals F 2 76 VERSLAG VAN EENE SALLE D'ASILE las men dezer dagen, in de Nieuwspapieren, van jonge kin. deren, welker kleederen, in het afzijn der ouders, vuur had- den gevat, waardoor zij het grootfte gevaar liepen van te verbranden, of ook werkelijk verbrand zijn; iets, hetwelk des winters, bij ftrenge koude, nog ligter plaats kan vin- den. — Men fticht alzoo door de Bewaarfchooltjes, voor de meest behoeftige kinderen en ouders tevens, nut, en verfchaft aan beide eene wezenlijke toevlugt, eene weldadige onder- fteuning, die men hun anders, zelfs bij den ruimften gelde- lijken onderftand , voortdurend niet kan toebrengen, tenzij men, waartoe flechts allerzeldzaamst de gelegenheid beftaat, in het volledig onderhoud van het ganfche gezin voorzie. Ik was dikwijls in de gelegenheid, mij van het wenfchelijke eener meer algemeene uitbreiding der Bewaarfchooltjes, in- zonderheid voor de meestbehoeftige Armenklasfe, bij onder- vinding te overtuigen, en van het veelvuldig nut, hetwelk dezelve ook in andere opzigten konden hebben. De eerfte vorming, de eigenlijke kern van het onderwijs, kan niet te vroeg in acht genomen worden; en zoo het waar is, dat in de eerfte opvoeding en het eerfte onderwijs de eigenlijke grond voor het volgende leven en geluk gelegen is, zoodat het zelfs uit naauwkeurige (tatistieke waarnemingen blijkt , dat men op die plaatfen, waar een doeltreffend onderwijs en zorg voor de opvoeding plaats vinden, eene groote vermin- dering van misdaden befpeuren kan, (gelijk nog onlangs door ‚den Hoogleeraar Mr. c. A, DEN Tex (*) is aangetoond) dan kan voorzeker die goede zedelijke grond miet te vroeg gelegd worden, Ook DEGERANDO, (tł) die zoo voldin- gend bewezen heeft, dat de ware Armenverzorger een Ar- menbezoeker wezen moet, getuigt, pag. 151: „ Plus on etudie les caufes de Vindigence, et plus on reconnait que le défaut d'éducation est celle qui fait le plus de criminels.” Ik werd omtrent het boven aangevoerde volkomen beves- tigd bij het toevalligerwijze bezoeken van eene zoogenaamde Salle d'afile te Parijs, en federt kwam dikwerf de gedachte bij mij op, of wij Nederlanders, die ten opzigte van het lager onderwijs ons anders beroemen mogen, aan vreemden een zoo loffelijk en door henzelve erkend voorbeeld te ge- (CC) Over Statistiek van Strafvordering, in de Bijdragen tot Regtsgel. en IWetgey. 1838. No. 3. l Ct) In deszelfs voortreffelijk werk: Le Vifiteur du Pau- vre, 3e Edit, Paris, 1826. TE PARIJS. 77 ven, echter, cen aanzien van de meerdere uitbreiding en al- gemeenheid der Kleine-kinder- of Bewaarfchooltjes voor de meestbehoeftige Armenkinderen, niet erkennen moeten achter te taan; of er niet werkelijk te dien opzigte eene gaping in het lagere Schoolwezen ‘bij ons beftaat; en of de Armenkin- deren doorgaans niet te laat en te ongelijk van jaren op de Scholen worden toegelaten; of alzoo eene Inrigting, van hooger hand of door particulieren daargefteld, niet allerwen- fchelijkst ware, waarbij kinderen beneden de 6 of 7 jaren geregeld wierden opgenomen en tot de eigenlijk gezegde la- tere Armenfcholen opgeleid , zoodat er van den aanvang af, tot aan het geheel eindigen hunner fchooljaren toe, een ge- regelde gang gevolgd wierd, ener geen tusfchentijd of ga- ping in het lager onderwijs beftond (*). Mogt bet navolgende Verflag omtrent eene door mij be- zockte Salle d'afile te Parijs ter nadere bevestiging van een en ander kunnen dienen en ten goede ftrekken, zulks zou mij ten koogfte verheugen, al is die bijdrage dan ook nog zoo gering. Welligt wekt de mededeeling bij anderen den lust op, om, met beter en vollediger kennis toegerust, het nut- tige der zaak nog meer algemeen te doen erkennen, en, waar het bier vooral op aankomt, daartoe door beftuur of midde- len in ftaat gefteld, de uitbreiding zelve der Bewaarfchool- tjes zoo veel mogelijk te bevorderen. Met welk een genoegen herinner ik mij de verpoozing en aangename verrasfing binnen het woelige en prachtige Parijs, mij van uit de weelde der grootíche wereldftad op ééns verplaatst te zien binnen eene Armenfchool van alle zeer jonge kinderen, door eene weldadige vrouw getfticht ! Nimmer zal mij de herinnering, de diepe indruk , welken dit fchouwfpel op mij maakte, ontgaan, Hoe betooverend oog en oor binnen Parijs geftreeld worden; wat kunst en fmaak ook mogen toebrengen, om ons dáár te boeijen, — bij, die (*) Een eerfte Leermeester van eene der talrijkfte Stads Armenfcholen alhier verzekerde mij, dat hij nimmer gehoor- zamer , bevattelijker, rustiger, meer ontwikkeld kind op de fchool gehad had dan één, hetwelk terftond van een Bewaar- fchooltje tot de Armenfchool was toegelaten; en dat het al. zoo wel wenfchelijk ware , dat de Bewaarfchooltjes, op rul- mere fchaal ingerigt, zich aan de Stads Armenfcholen aanfloten. 78 VERSLAG VAN EENE SALLE D'ASILE : er de weldadige inrigting der Ziekenhwizen, der Invaliden, en vooral ook de minder bekende Salles d'afile bezoekt, zal er al het overige te liever om genieten en te beter om waar- deren, als hij ziet, hoe de Franschman, bij alle zorg voor lust en eigen genot, echter ook liefderijk en doeltreffend den Armen gedenkt, ja met daden ftaaft, dat, zoo als de voor- treffelijke Bijbelfchrijver voor de Jeugd getuigt, de ware lief- dadigheid, om nut te fiichten , gepast moet zijn! (*) Het was door de heuschheid van den Heer COQUEREL, Predikant bij de Gereformeerde Gemeente te Parijs, dat de gelegenheid mij verfchaft werd, den Heer MONTANDON, Eer- flen Suffragant bij dezelfde Gemeente, te leeren kennen, en met dezen, in eene der verwijderdfte en meest verarmde wijken dier ftad, de Armenfcholen te bezoeken. Ik had mij voor- gefteld, de eigenlijk gezegde Stads Armenfcholen, zoo als die te Amfterdam en elders gevonden worden, te bezigtigen, zonder van het beftaan van nog andere Armenfcholen, voor kinde- ren beneden de 6 à'7 jaren, toenmaals eenige kennis te dra- gen. Ik bezocht dan eerst eene zoodanige eigenlijk ge- zegde Stads Armenfchool, voor kinderen boven de gezegde jaren ingerigt. Ik vond deze in eenen zeer ongunftigen ftaat, en veroorloof mij te eer, zulks hier te getuigen, omdat de klagten deswege der Parijzenaars zelve, vooral ten aanzien van het lager onderwijs buiten Parijs, genoeg bekend zijn. Men volgde er het zoogenaamde weêrkeerig of onderling on- derwijs (Enfeignement mutuel). De Moniteur, of Scholier- meester, ftond er, midden in eenen kring zijner medefchool- gangers, hun, zoo het heette, les te geven. Maar hoe? Zóó, dat de kinderen zelve hem gewis ter naauwernood ver- ftaan konden, en ik ten minfte, ondanks de meeste infpan- ning, uit den mond des lesgevers geen enkel woord duidelijk onderfcheiden kon, De Meester of Directeur zelf dezer Ar- menfchool bleef veel te lang met ons in gefprek, en liet zich middelerwijl aan zijne fcholieren in het minst niet gele- gen liggen; hij liet het alles op de Moniteurs of Kweckelin- ‚ gen aankomen. Op mijne vraag: of zich dat alles zoo maar geleidelijk, zonder deszelfs eigen toezigt, fchikte ; of dat alles maar zoo buiten deszelfs eigene bemoeijing zijn’ gang kon gaan? werd mij, geheel naar den Franfchen trant, geantwoord: (*) VANDER PALM, Bijbel voor de Jeugd, XXtte Stuk. 9de Hoofdftuk, i TE PARIJS. 79 » Och ja, Mijnheer; dat gaat altoos maar zoo geftadig en » vanzelf zijn’ gang !” (Pardonnez, Monfieur; cela marche tou- fours!) Als proeven van de vorderingen der kinderen wer- den mij teekeningen getoond, die er ftijf en flecht uitzagen, waarvan de voorbeelden veel te moeijelijk en uitvoerig wa- ren, en die buitendien verre boven de bevatting en behoefte van Armenkinderen waren, — Maar welke was nu mijne ver- wondering, toen ik daarop van hier met mijnen leidsman eene Salle d'afile binnentrad! Schoone naam, aan deze Inrigting gegeven! Het was inderdaad een zeer ruim locaal, hetwelk in waarheid eene zaa/, en met volle regt een foevlugtsoord voor Armenkinderen, ter verligting hunner ouders, heeten mogt. Deze Bewaarfchool met de even te voren bezochte Armenfchool vergelijkende, bleek mij duidelijk, hoe er tus- fchen de verfchillende trappen van het lager onderwijs , tus- fchen de particuliere inrigting der Salles d'afile en der Stads Armenfcholen, alle verhouding ontbrak; zoodat hier juist het tegendeel plaats vond van hetgeen behoorde, namelijk , dat de ontwikkeling, op den laagften trap dier fcholen ge. noten, in plaats van op de volgende Armenfcholen toe te nemen, integendeel noodzakelijk moest afnemen en vervloeijen. Binnen deze Salle d'afile zag ik de kinderen, ten getale van wel driehonderd, zoo jongens als meisjes, op een breed amphitheater in lange rijen of halftonden naast elkander ge- fchaard, zoodat de meester, vóór hen ftäande, allen met één’ oogopflag overzien kon. Men kan zich dit luchtig, licht en ruim vertrek niët beter voorftellen, dan wanneer men zich den vorm van het amphitheater te binnen brengt van de gehoorzaal voor de Natuurkunde der Maatfchappij : Felix Me- ritis, met dit verfchil, dat hier, in de Salle d'afile, de ban- ken van het verheven halfrond niet in bet midden, maar op het einde eener lange zaal geplaatst waren. Deze inrigting van een amphitheater fcheen mij uitnemend gefchikt, omdat de kinderen, bij klimmende rijen naast elkander geplaatst, den meester allen even goed zien konden, daartoe niet be- hoefden te reiken, elkander te hinderen of hunne plaatfen te verlaten. Wel is waar zijn bankjes, met kleine lesfenaars vereenigd, welligt nog verkieslijker; doch ook deze zouden amphicheaterswijs geplaatst, en zoo het dubbel doel bereikt kunnen worden. Hoe genoegelijk en opgeklaard was aller gelaat, terwijl de klei- l nen daar bijeengefchaard zaten! Welk een roerend fchouwfpel, 8Û VERSLAG VAN EENE SALLE D'ASILE hier zoo vele arme kinderen van den teederften leeftijd, die anders, langs de morfige ftraten van Parijs zwervende, aan ecn wis gevaar, aan den bedelftand of aan lediggang zouden zijn prijs gegeven, zoo vrolijk bijeen te zien! De kinderen waren, naar gis, tusfchen de 4 en 5 tot 7 jaren oud, Zij bleven hier des zomers van 7 ure des ochtends tot hetzelfde uur des avonds, en werden dan eerst door de ouders teruggeno- men, Een eenvoudig voedfel werd hun in een afzonderlijk vertrek toegediend (*); of zij hadden (hetwelk ik mij niet ftellig meer weet te binnen te brengen, doch toenmaals wél meen vernomen te hebben) hunnen kost, in kleine blikken busfen, gereed gemaakt, medegebragt, om tegen den tijd van het middagmaal voor hen te dienen, Ik kon mij niet genoeg verwonderen, hoe zuiver en ver- ftaanbaar de fpraak dier kinderen was; gelijk men het dan ook alhier dikwijls, bij het bezoeken van de Armenwij- ken , genoegzaam aan de fpraak der kinderen reeds bemerken kan, of zij de Stadsfcholen al dan niet bezocht hebben. Door het gelijk opzeggen van les, gedicht, getallen, vermenigvul- digingstafel enz. werd onderling de oefening der fpraak en van ket geheugen bevorderd (}). Als op één’ toon fprak de een den ander’ onwillekeurig en wedijverend na. Op orde (*) Om echter de kinderen niet te zeer te verwennen, of van de fchamele woningen hunner ouders te vervreemden, fchijnt het, althans voor den meestbehoeftigen ftand, ver- kieslijker te zijn, de kinderen niet, dan bij eene enkele uit- zondering, gedurende den geheelen dag op de Bewaarfchool- tjes te doen verblijven, maar alles zóó in te rigten, dat zij met geen’ weêrzin tot het ouderlijk verblijf terugkeeren, Ct) Van de bevordering der zuiverheid en vorming van de fpraak, door dergelijke oefeningen, vindt men een op- merkelijk voorbeeld aangehaald in het voormelde Verflag aàn- gaande de Kleine-kinderfcholen te Deventer, bl. 634: „ Een » jongetje van omftreeks 4 jaren, dat verfchillende letters » niet konde noemen, en naauwelijks de eene had leeren » Zeggen, of het noemde weder eene andere verkeerd, ver- n» kreeg op de Bewaarfchool, door het aanwenden van vele » moeite en geduld, in tamelijk korten tijd, eene goede en » zuivere uitfpraak; hetwelk aan hetzelve welligt nimmer » zou zijn te beurt gevallen, indien het alleen aan de zorg » Zijner ouders ware overgelaten geworden,” TE PARIJS. 81 werd bijzonder acht geflagen, Ook zagen de kinderen, fchoon van de behoeftigfte klasfe, er geenszins haveloos of flordig uit. — Na het eindigen van het leer- of fpeeluur, zoo als men het noemen wil, want inderdaad waren beide hier als vereenigd, zag ik de kleinen, in de beste orde, als ware het bij geregelde troepen, marcherende , hunne banken ver- ‚ laten, en de fchool voor anderen inruimen; de gebrekkigen , foms op krukjes ftrompelende, achteraan, door de anderen onderfteund. In bepaalde opvolging trokken allen zoo, zin- gende, geregeld, naar de opene fpeelplaats af, zonder dat zich eenig merkelijk gedruisch of de minfte wanorde verne- men deed, In alles, zoowel in fpel als leeren, werd orde den kinderen ingeprent, Zij waren onderling zoo wél te moe- de! Zij leerden, zonder te weten, dat zij leerden, — Meer- en minbehoeftigen fchenen hier vereenigd te zijn, Er werd echter, zoo ik mij niet bedriege, door allen een fchoolgeld betaald , hetwelk zoo laag mogelijk gefteld was. Het fcheen eene zoogenaamde Ecole payante, Schoon het in deszelfs aard, , wegens de zeer geringe bijdrage , die betaald werd, eene lief- dadige inrigting (Ecole gratuite) heeten mogt (*). Het kan voorzeker een goede maatregel geheeten worden, even als bij ons de Armen-, Tusfchen- en Burgerfcholen, ook de Be- waarfchooltjes in twee of meer klasfen te verdeelen, en, ge- ljk op de beide laatstgenoemde fcholen, een gematigd en naar de middelen der ouders geëvenredigd fchoolgeld door allen te doen betalen, opdat ook de behoeftigen iets leeren fpa- ren, en de eenigzins minder behoeftigen, door een eenigzins verhoogd fchoolgeld te betalen, hunne kinderen van de an- dere onderfcheiden ziende, zich niet fchamen, dezelve naar de voor honnen ftand opengeftelde fchooltjes heen te zenden, Ook de meer. 82 VERSLAG VAN ERNE SALLE D'ASILE te regelen , zonder zich aan eenige aanmerking der ouders te behoeven te ftoren, eene Kleine - kinder- of Bewaarfchool aanvankelijk zonder eenig fchoolgeld open te ftellen, en dan later eene daarbij te voegen, waar wordt betaald, Het onderwijzen of leerzaam bezig houden der kinderen in de Salle d'afile was zoowel aan Leermeesters als aan Leer- meesteresfen toebetrouwd (*), Het Beftuur van het ge- heel was echter aan eenen Opperleermeester gegeven. De- ze fcheen met hart en ziel, met de meeste oplet:endheid zijner taak toegedaan te zijn. Van een’ wuften Franschman kon men in hem geen fpoor ontdekken, maar meende hier een ernftig , kloek, opgeruimd, bedaard, eenvoudig en wak- ker Nederlandsch Schoolmeester binnen Parijs verplaatst te zien, Bij het onderwijs, of liever het nuctig bezighouden der kinderen, had eene geftadige afwisfeling plaats, waardoor de kinderen zich niet verveelden. Terwijl ik hen hier zoo fpelende leeren en zoo vergenoegd en vrolijk te zamen zag, kwam mij VAN ALPHEN's: „ Mijn fpelen is leeren, mijn » leeren is [pelen geftadig voor den geest, waarin zulk een diepe zin ligt opgefloten. De fpeelswijze geleerde zaken be- ftonden, als allereerfte beginfels ter ontwikkeling, in het nadoen van allerlei gebaren, b. v. het eenparig opheffen der armen, het flaan met de vlakke hand op de knie, het tege- lijk opftaan en weder gaan zitten, het beantwoorden van al- lerlei eenvoudige en nuttige vragen, het aanhooren van Ze- delijke en andere verhaaltjes, enz, De zedelijke vorming toch der kinderen werd ook hier naauwkeurig bij alles in acht genomen. Hert godsdienftig onderwijs, wel verre van eenig- zins Jeerflellig te zijn, was integendeel geheel van gefchied- kundigen aard, waartoe aan de kinderen gekleurde platen, op een zwart gefchilderd bord vastgehecht, en de bevatte- (+) Men kan de Leermeesters en Leermeesteresfen. het best op deze Bewaarfchooltjes zelve vormen, en, gelijk hier te = lande, naar wij meenen, bij de Bewaarfchooltjes meestal heeft eplaats gehad, door eene Meesteres, van een beftaand Bewaar- fchooltje afkomftig, een elders nieuw opgerigt fchooltje laten befturen. Ook is het niet ongeraden, de mededinging en den wedijver tusfchen dezelve onderling op te wekkeng door ver- meerdering van traktement, bij verplaatfing, naar verdienften, van eene min talrijke naar eene talrijker Inrigting van dien aard. TE PARIJS, 83 lĳkfte gewijde gefchiedenisfen voorftellende, ter verklaring en tegemoetkoming van het geheugen, vertoond werden, Het lee- ren tellen, vermenigvuldigen, aftrekken en deelen gefchied. de hier, zoo als elders door dobbelfteenen, door het verfchui= ven van een zeker getal ringen, op eene rij geregen, waar- bij men den kinderen deed opmerken, hoevele er verfchoven waren naar den eenen kant, hoevele er aan den anderen kant waren overgebleven, enz. Bij alles ging men zonder eenige drift en met het meeste geduld te werk; men knorde niet, en, zoo als het bij volwasfenen ook wel gaat, de kleine leerlingen werden ook niet knorrig, maar waren welge- moed (*). Tor alles bezigde men zoo veel mogelijk zigt- bare voorwerpen bij het onderrigt, om hetzelve daardoor des te duidelijker en aangenamer te maken, Het is toch te regt door een bevoegd oordeelaar (t) opgemerkt, dat „ men » het onderwijs niet te aanfchouwelĳĳk maken, en niet te „dikwijls bedenken kan, dat alle onze kennis in de aan- n» fchouwing haren grond heeft” — De meester hield orde, door, als fein van het begeerde ftilzwijgen, een fluitje te doen hooren, waaraan dan ook terftond werd gehoor gegeven, Van de aardrijkskunde werden ook hier reeds de eerfte denk- beelden door kaarten aan de hand gegeven, en door het ver- balen, van waar b.v, verfcheidene koopmanswaren uit vreem- de oorden werden aangebragt ($). Op de Stads Armenfchool zag ik, als een economisch middel tot het onderwijs der aardrijkskunde, de werelddeelen in ruwe trekken op den wand gefchilderd, (*) Hoe waar en menschkundig is niet het zeggen van VICTOR COUSIN, in het Verflag omtrent den ftaat van het lagere Schoolwezen te Rotterdam, in de boven aangehaalde Revue des Familles: „ Le peuple et Tenfance demandent une Patience fans bornes: qui n'est pas doué d'une telle patience, ne doit pas fonger ù étre maltre d'école” (}) Verfag aangaande de kleine Kinderfcholen te Deven- ter, Nieuwe Bijdragen voormeld, bl. 633. (S) Zoo bezigt men elders, tot het leeren kennen en on- derfcheiden der zaken door de kinderen, ook wel verfchillende foorten van graankorrels of grutterswaren, om de kleinen te- vens met de voortbrengfelen der natuur bekend te maken, bun begrip aanvankelijk te ontwikkelen, en hen te doen na- denken, ` 8 sh VERSLAG VAN EENE SALLE D'ASILE Uie de fchool begaven zich de kinderen naar eene mert boomen beplante fpeelplaats , en bij fecht weder in een fpeel- vertrek, om door wedloopen, balkaatfen, fchommelen en allerlei andere fpelen de te dikwerf verzuimde ligchaamsoe- fening te bevorderen. Ook dit fpelen zelf der kinderen was zoodanig ingerigt, dat het den kinderen nuttig was. Terwijl een zeker aantal zich op deze fpeelplaats bevond, werd een ander middelerwijl in de fchool bezig gehouden, om alzoo een dubbeltal te kunnen plaatfen. Bij het verlaten dezer ftichting werd men in eene nette antichambre of receptieka- mer gelaten, Men zag er de afbeeldingen der voornaamfte weldoeners van arme kinderen binnen Frankrijk in plaat op- gehangen, waaronder ik die van FÉNÉLON, VINCENT DE PAUL, den Abt pe L'ePÉer enz. heb opgemerkt. Een Album diende, om de namen der bezoekers te bevatten, wel- ke daarin, nevens hunne handteckening , doorgaans eenig bij- fchrift ftelden, om van hunnen lof en hunne belangftelling te getuigen, of ook om het Beftuur dezer Inrigting eenige nut- tige aanmerking of verbetering befcheiden aan dè hand te geven. s Ik was te Parijs in den tijd, dat de geleerde vicTor COUSIN zich hier te lande bevond, om, ter betere inrigting van de eigenlijk gezegde Armenfcholen in Frankrijk, zich van de uitnemende inrigting der Nederlandfche in perfoon te over- tuigen, en dat de Franfche Kamers zich zouden bezig hou- den met het onderzoek der voordragten tot het brengen van veranderingen in het lagere Schoolwezen. Het is inderdaad opmerkelijk, hoe men niet alleen in Engeland, Frankrijk, ve Brusfel, maar ook hier te lande, met name te Amflerdam, de oprigting der Bewaarfchooltjes TE PARIJS. 85 meerendeels aan de liefdadige zorg van aanzienlijke Armen- verzorgfters verfchuldigd is. Ik weet dan ook dit mijn op- ftel, als eene geringe bijdrage ten beste eener zaak, die, als hoogstnuttig in zichzelve, de behartiging der Befturen en van particulieren zoo zeer verdient, niet beter te be- fluicen, dan door mij te beroepen op het edel gemoed dier Nederlandfche weldoenfters, die, naar vermogen en waar zij zuiks kunnen, het meer algemeen“verfpreiden der Bewaar- fchooltjes, inzonderheid voor de meest behoeftige Armene klasfe, gewis volgaarne zullen willen bevorderen, waartoe hare hulp inderdaad onmisbaar mag gerekend worden (*). JERONIMO DE VRIES, JZ. (*) Welligt was de door ons bezochte Salle d'afile eene dergene, waarvan DEGERANDO, in zijn uitmuntend, bo- ven aangehaald werk: Ze Vifiteur du Pauvre, pag. 154, gewaagt: „Un établisfement de ce genre,” zegt deze Schrij- ver, „ fut formé à Paris, il y a plus de vingt ans, par » une dame, qu'infpira le génie de la charité et dont la vie » offre tous les modèles” En vervolgens: „ Paris voit fe „former en ce moment une asfociation dirigée par des da- » mes pleines de zèle, qui, nous l éprouyvons, ne tardera pas » à nous faire jouir des mémes bienfaits.” ' DE VRALSCHE DIAMANTEN, (Uit GEORG ENGELHARD T's, Reis in 1830.) De eerte ontwikkelde wenken, omtrent het waarfchijnlijke beftaan van diamanten in het Uralfche gebergte, gaf MORITS VONENGELHARDT, Profesfor te Dorpat , in 1826, in het Journal de St. Petersbourg, ten gevolge eener wetenfchappe- lijke reis derwaarts, welke hem de opmerkelijkfte overeen- komst van beftanddeelen in genoemde gebergte met die ftre- ken in Brazilië, welke diamanten opleveren, deed kennen. Weldra ontvingen nu, op bevel des Financieministers, alle bergwerkbeftuurders eene aanwijzing, om ervarene bergwer- kers ter ontdekking van diamancfporen uit te zenden. Lang bleven die nafporingen vruchteloos; offchoon dezelve, wijl ook de vermaarde HUMBOLDT het gevoelen van ProfE N- GELHARDT aankleefde, met ijver werden gedaan. Ten 86 DE URALSCHE DIAMANTEN. laatfte had de Graaf porter het geluk, te Krestowoswi. fhensk, onder eene menigte, bij het wasfchen van dit goud bevattende zand, zich voordoende kwarts- en zwavelkies- kristallen, op den 23 Junij 1829, den eerften Uralfchen dia- mant te ontdekken, Een brokje kristal was, famelijk , den vorigen dag, door deszelfs ongemeenen glans, een’ dertien- jarigen boerenknaap, met name PAWEL POPOW (*), bij „het wasfchen van goudzand, in het oog gevallen, en hij ftel. de het diensvolgens den opzigter ter hand, zeggende: „ Dat glinftert geheel anders dan het overige.’ Deze, minder {cherp- ziende dan de jongen, vond niets buitengewoons aan het fteentje, en wierp het bij andere kristalbrokken, waar het waarfchijnlijk zou zijn verloren geraakt, had niet de Gräaf, bij een naauwlettender onderzoek, het kostbare kristal in den gemengden hoop onderfcheiden, Nu kwamen welhaast meer diamanten aan het licht, welke, offchoon tot dusverre van geene aanmerkelijke grootte, naar bet oordeel van kenners , voor den Brazilfchen diamant in zuiverheid en fchoonheid niet behoeven onder te doen, Deze ontdekking fpoorde „ in 1830, Prof, ENGELHARDT aan tot eene tweede reis derwaarts, op welke hij de voor de wetenfchap belangrijke waarneming deed, door hem ontwikkeld in een gefchrift, getiteld: De Diamantffreek in het Uralgebergte, dat de tot heden nog niet aangewezen oorfpronkelijke of moederfteen des diamants waar- fchijnlijk een zwarte dolomiet is. Het goud- en diamant-wasfchen gefchiedt hier nog op de allereenvoudigfte manier, goeddeels door jongens, Onder den blooten hemel ftaat eene lange reeks, uit ongefchaafde planken opgeflagene, eenigzins fchuins afhellende waschban- ken, de eene digt bij de andere; langs het boveneinde der- zelven loopt eene houten goot, uit welke het daarin loo- pende water, door middel eener kraan, naar vereisch des wasfchers, op de waschplaats vloeit, en van het daarop uitgefchudde zand, dat beftendig met een’ aan eenen fteel _ vastgemaakten haak of krabber wordt omgeroerd , allengskens alle ligtere aarddeeltjes affcheidt en wegvoert. Na verloop van eenigen tijd blijft aan het oppereinde der waschplaats (*) De knaap won eigenlijk meer bij zijnen vond dan zijn Heer: immers deze verkreeg daarbij eenige fchitterende fteen- tjes; hij, her kostelijkfte juweel, zijne perfoonlijke vrijheid, welke hem, met eenig geld, gefchonken werd. DE URALSCHE DIAMANTEN. 87 alleen eenig fijn, zwart zand en — goud liggen, Om dit af te fcheiden, bedient zich de arbeider van eene kleine bor. ftel, met welke hij dat achtergelatene zorgvuldig bijeen- brengt, maar tevens, door een’ bijzonderen handgreep, als 't ware oprakelt, ten einde de daarover heevloopende. kleine waterftraal ook het zwartachtige zand wegfpoele, Dit vere rigt zijnde, verkrijgt men een klein hoopje, of fuifje , fchit. terende goudkorrels, dat aj de vingers opgenomen en in eene, naast elken arbeider ftaande, fchaat of kom wordt ge- legd. Zoo worden ponden gouds verzameld. Ik zeide tot eenen knaap, dat er toch maar zeer weinig echt goud nit kwam; hij antwoordde: „ Wel, Mijnheer, de hoen- ders pikken ook hun voedfel bij korreltjes op, en worden toch zat en vet!” Een andere riep mij toe: „De Ural is een heel hooge berg, en beftaat toch ook flechts uit en- kel kleine zandkorrels !” Nagenoeg op gelijke wijze gaat men ook bij het diamant- zoeken te werk, met dit onderfcheid, dat daarbij eene ge- tingere hoeveelheid alreeds van de fijne aarddeeltjes gezui- verd zand op ket boveneinde der waschplaats uitgefchud en een weinig bevochtigd wordt, en dat de wasfcher het niet, als het goudzand, met eene ftang flaande omroert, maar daarbij, op den buik liggende, met een klein, plat houtje, in de gedaante van een mes gevormd, de duizenden kleine Kristallen en het fteengruis omwoelt. Dus liggen zestig kna- pen, de een naast den ander, al hunne oplettendheid vitflui- tend op het voorwerp huns onderzoeks gevestigd, waarvan zij bet oog niet afwenden; geen geluid wordt gehoord, gee- ne beweging gezien, Eensklaps verheft zich eene hand , met den blijden uitroep: „ Almas!” (Een diamant!) en al de zestig hoofden keeren zich naar den gelukkigen toe. Een der beide opzigters, die onophoudelijk langs de waschban- ken op en neder gaan, fchiet toe, bezigtigt den vond naauw- keurig, en bevestigt des vinders meening, of — fpreekt het fchrikwoord uit: „ Pustoje”” (Het is niets.) In het eerfte geval fpringt de knaap op, en ijlt, na bekomen verlof, in een’ galop naar het omtrent twee werften van daar gelegen kantoor, om zijnen fchat af te leveren, en de daarvoor be- paalde geldelijke belooning te ontvangen. Maar is het pus- oje uirgefproken, dan bekijkt hij droevig het fteentje nog tens nzanwlettend, toetst zijne meening aan die van een paar zijner medgezêllen, en, bevindende dat de opzigter gelijk 88 DE URALSCHE DIAMANTEN. 