Over Middennederlandschen epischen versbouw
Dit boek is na oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn. Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u. Richtlijnen voor gebruik Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automaüsch zoeken. Verder vragen we u het volgende: + Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet -commerciële doeleinden. + Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn. + Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet. + Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng. Informatie over Zoeken naar boeken met Google Het doel van Google is om alle informaüe wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en ui tgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken op het web via |http: //books .google .coml MlDDENNEDEBLAjmSOHEN. EPISCHEN VEESBOUW I. A. .lONCKBI.OKT, ?ï«*S=r AÏSItRDAM , 1" N- VAN KAMPI> J w ^. OVER MIDD£NNED£RLANDSGH£N EPISCHEN VERSBOUW. OKDBVKT Bli A. TER OURlfK AC COUP. , Tl BBTIIim. OVER MIDDENNEDERLANDSCHEN EPISCHEN VERSBOUW DOOR ^ w\ j? aT JONCKBLOET. \^^ Non quivts videt immodulata poemata judex. HOBAT. AMSTERDAM , P. N. VAN KAMPEN. 184 9. -^-\'$ ^ :> u A - ■" I - ;" ■ I • ! BRIEF AAN PROFESSOR J. H. BORMANS TE LUIK. H00G6ELEEBDE HEER, Xjaat het mij geoorloofd zijn dit werkje aan u opte- dragen! Wij zijn elkanders tegenstanders op het ge- bied der wetenschap, maar daarait behoort niet te volgen dat wij 't ook in het private leven zouden zijn. Ik scheide gaarne wetenschappelijke beschouwingen van personele konsideratien. Sta mij evenwel toe er een paar woorden ter voor- afspraak bij te voegen. Uw brief aan onzen diep betreurden vriend Willems, geplaatst in de tweede aflevering van het Belgisch Mu- seum voor het jaar 1846, raakt mij van te nabij, en is te zeer betrekkelijk op het onderwerp door mij in dit boeksken behandeld , dan dat ik niet zou gewenscht hebben u daarop bij deze gelegenheid het een en an- der te antwoorden. Uw brief is hevig en dikwijls hatelijk van toon; niettegenstaande dat wenschte ik dit werkje, dat het eigenlijk antwoord op dien brief bevat, te doen voor- 1 2 afgaan van eenige woorden aan u zelven gericht : Voor- eerst, omdat er eenige punten in dat schrijyen zijn die mijn huidig onderwerp maar Tan ter zijde raken, en die dus in dit werkje zelf niet zijn hehandeld, ter- wijl ikze toch gaarne wilde weerleggen, omdat uw naam, waarmedeze bezegeld zijn, er, zoowel voor mij als voor het publiek buiten ons, een gewicht aan geeft, dat mij het zwijgen verbiedt. Maar in de tweede plaats, en hoofdzakelijk, neem ik de vrijheid mij per- soonlijk tot u te wenden, Hooggel. Heer, om u de verzekering te geven , dat ons wetenschappelijk geschil , bij mij althans, niet zal ontaarden in eene persoonlijke veete; dat ik ook hier konsekwent hoop te blijven aan mijn systeem,' om namelijk de zaak der wetenschap af te scheiden van persoonlijke konsideratiën. £n ik ben te zeer van uw eervol karakter verzekerd om niet te gelooven, dat door eene openlijke en openhartige we- derzijdsche blootlegging van onze gronden, door een eerlijken strijd — wat dan ook voor ons zelven het wetenschappelijke resultaat moge zijn — mij eene ge- legenheid zal worden gegeven tot eene door mij zeer gewenschte persoonlijke toenadering; zoodat wij, zoo goed als ten gevolge der door u (bl. 202) gestelde klausule, »de beste vrienden van de wereld" zouden kunnen worden. Ik moet dan beginnen met een paar punten aan te roeren, die minder onze oude versifikatie raken dan mijne recensie van het Handboek van Prof. Lulofs, die u aanleiding tot uw schrijven gaf. Gij hadt gewen scht wdat er wat meer eerbied voor den ouden, niet onverdienstelijken litlerator in te vin- den ware'' (bl. 189). Dit geldt natuurlijk den vorm. Ik beken volgaarne dat ik beleefder had kunnen zijn: en des wegen aarzel ik niet mij zoowel bij het publiek als bij den heer Lulofs te verontschuldigen; maar ik 3 blijf er op drukken dat de stand van zaken mijn vorm uitlokte: er was een scherp mes noodig. Zoo ge u een denkbeeld kost vormen van den ge- zonken staat waarin hier in Noord-Nederland zich de mnl. letterkunde bevindt, gij zoudt den strengen of, wiltge , scherpen , toon die in mijne recensie heerscht niet zo(j misbill ijken. Van ernstige grammatische of historische ^ studie onzer oude litteratuur hoort men in den regel niet, en op weinig uitzonderingen na zijn allen die er zich mede ophouden willen of moeten di- lettanten, die het vak als een liefhebberijtje beschou- wen, en in plaats van grondige wetenschap te bevor- deren haar den voet dwars zetten. En zoo ge daarenboven wist, Uooggel. Heer, hoe men hier aan hooge autoriteiten hecht , ^ hoe groot de invloed is van het woord uit den katheder gesproken, hoe men het hoofd buigt voor professorale edikten; ^ zoo ge u verder voor den geest bracht hoe bevoegde rechters in Duitschland over de beoefening van het vak hier te lande denken, ten gevolge van sommige proefjes die zij daarvan te zien kregen, en die ik u hier niet behoef aan te wijzen, — dan zoudtge zeker met mij instemmen dat dat Handboek zoo binnen als buiten *s lands den nadeeligsten invloed kon hebben , en gij zoudt zoo weinig als ik geaarzeld hebben er den banvloek der wetenschap over in te roepen, en den vrijen teugel te vieren aan uwe verontwaardiging. Prof. Lulofs moge overigens een «niet onverdienste- lijk litterator' zijn, dit heb ik zelf erkend; maar zijn uitstapje op een terrein , waar ik mij verbeeld dat hij burger behoorde te wezen, was alles behalve verdien- stelijk. Ook van andere kanten heeft mij het verwijt getrof- fen dat ik den samensteller van het Handboek heb be- oordeeld; hem, een man van jaren, die sints zóó lan- 1* gen tijd hooglecraardc , terwijl ik zelf behoor tot die «JONGERE wijzen, althans in hunne eigene schatting, »die meer en meer een' hooger en stoutbeslissenden » toon beginnen te voeren , die zich eene meerdere wijs- »heid dan aan hunne oudere voorgangers en leermeesters «toeschrijven, en die bescheidenheid en zedigheid in »het uiten van hunne gevoelens, te allen tijde voor «sieraden, inzonderheid van den jeugdigen i-EEFiuD, ge- « houden, met den verachtelijken naam van laffe pligt- » plegingen bestempelen." Deze kleine beleefdheid werd hier ergens a propos de bottes heengeworpen zonder naam te noemen; ik neem er echter akte van. De heer Lulofs zelf is nog onlangs vooral ook daar tegen opgekomen , dat ik nog « als embryo in utero ma- tris kiemde toen hij reeds aan eene hoogeschool voor- lezingen hield" (*). Dat ik nog geene grijze hairen heb is mijne schuld niet; ik werd niet als Sir John Falstaff geboren «with a white head and something a round belly." Trou- wens , c'est un défaut dont on se corrige tous les jours. Ik mag wel hebben dat de heeren dit argument ge- bruiken faute de mieox; maar eene verwarring van begrippen blijft het altijd. Den grijsaard heb ik nooit beoordeeld, wel den letterkundige. — Ja, den diep- sten eerbied zal ik in het private leven aan een iege- lijk betoonen wiens kruin het zilver der jaren dekt ; maar bij eene openlijke handeling op het gebied der letterkunde mag ik naar stand noch jaren vragen. In mijn oog zijd bij misdrijven tegen de wetenschap de jaren geene circonstanoe atténuante. Ik zou hier eene fraaije gelegenheid hebben eene tirade in te vlechten in den trant van die welke Dis- (') De Declamatie enz. Voorrede p. I. raeli in den Coniugsby Sidonia in den mund legt om- trent jeugd en krachtsontwikkeling; maar ik weet te wel , Some truths are better kept behind a screen. Voor hen echter die zoozeer den schofar over mij ge- blazen hebben wil ik een paar regels uit den Partho- nopeus aanhalen, die ik u, Hooggel. Heer, bepaaldelijk verzoek als niet aan u gericht te beschouwen: Si baceler par gab només. Quant Tapelastes baceler ^ De sens Ie volsistes blasmer. Moi est avis, par vos afis, Gomment que li consaus soit pris, Se baceler sont de sens blos. Que li chenu sont envios. Wat nu dat wat ik de oude school noemde betreft, Hooggel. Heer, ik kan u niet toestemmen dat zij »on8 den weg gemakkelijker gemaakt heeft;" want zij heeft het vak niet verder gebracht: zij is blijven staan daar waar Huydecoper voor omtrent eene eeuw stond, zon- der zich te bekommeren om hetgeen in Duitschland gedaan werd. Hoe zou zij ons den weg gemakkelijker gemaakt hebben , zij die niets deed , zij wier hoofdlie-^ den naauwelijks een mnl. woord kunnen verbuigen? Neen, tot die oude school zal niemand u noch Wil- lems rekenen, want beiden hebt gij u niet bepaald tot het rondraaien in den ouden cirkel, beiden zijt gij voorwaarts gestreefd. — Het is mogelijk dat wij, die ons bevlijtigen gelijken tred met de wetenschap te houden n eenmaal • tot eene oude school zullen verval- len;" maar God geve dat wij dan verstandig genoeg mogen zijn om van het tooneel af te treden om het jonger geslacht niet in zijne yMfï te belemmeren. Als wij gewerkt hebben zoolang het voor ons dag was zul- len wij dit met een gerust geweten mogen en moeten 6 doen; wij znllen er de wetenschap door bevorderen, en zeker zal men ons dan niet als »arme sukkelaars'' honen, want men zal zich herinneren dat wij hebben gearbeid. Sed nimis multa de nugis, ad causam bellumque redeamus. Gij hebt, uwe meening gezegd omtrent de mnl. yersifikatie, en ik beb die meening een paar maal bestreden. Gij gaat mij deswegen te lijf en tracht uw gevoelen te handhaven. Er komen bij die verdediging eenige uitdrukkingen voor, waarbij gij mijne eerlijke bedoelingen bij onzen strijd in twijfel trekt. BI. 194 geeft gij zijdelings uw vermoeden te kennen dat ik ))door een wenk" van onzen WiUems die taak op mij nam , en bl. 196 komt eene phrase voor , wier strekking mij duidelijker is dan het boos vermoeden dat haar in de pen gaf. Gij voegt mij daar toe: «gij zoud het mij tot eenen pligt maken niet alleen Mone's stelsel, maer ook de beweegredenen te onderzoeken daer gij waer- schijnelijk aen gehoorzaemd hebt. Daer is bij mij ik weet niet welk vermoeden ontstaen, waer ik mijne ge- dachten te vergeefs van aftrek , dat uw herhaelde aen- vallen, de haerkloverijen in een artikel van het Tael- kundig Magazijn bevat, de aenteekeningen op de £lno- nensia en sommige andere kleinigheden en kleinheden, allé op eenerlei misverstand gegrond, ook alle eenerlei oorzaek en strekking hebben.'* Ik geloof dat drift en overijling alleen u deze woor- den ontlokten, Hooggel. Heer; ik protesteer plechtig tegen eene insinuatie, die een eerlijk letterkundig ge- schil tot eene hatelijke personaliteit wil maken; die op eene onverdiende wijs mijn privaat karakter aantast, en die gij , na deze mijne verklaring , zelf de eerste zult zijn om in te trekken , %elijk een man van éer betaamt. Ik zou hier niet op aandringen wanneer mij niet veel aan uwe achting gelegen was , en wanneer ik het niet van belang rekende, dat men bij de richting mij- ner studiën erkent , dat geene kleingeestige drijfveeren , personaliteiten, of wat aan de letterkunde vreemd is, mijne kritiek bestuurden of baar immer zullen uitlok- ken; maar dat ik onze letterkunde steeds en eeniglijk gesteld heb boven de susoeptibiliteiten die ik zou kun- nen kwetsen. Ik zal niet richten of ik den naam van »onbeschof- ten kozak'" (bl. 205) verdiend heb, vooral aan u; maar dit is zeker, dat ik in geen geval mij schuldig reken aan die » nijdige roemzucht of verwaendheid ," waarvan gij ter zelfder plaatse spreekt; en dat ik zoo goed als iemand medelijdend de schouders ophaal voor hen die er alleen naar streven de menigte »in admira- tionem traducere, ut disciplina ex ipsis habeat vocabu" lum^^'' gelijk Spinoza zich uitdrukt (*). Datge mij evenwel voor razend neuswijs en pedant houdt springt op menige plaats van uwen brief in het oog. Ik zal dit verwijt dragen als eene boete voor den te min gepolijsten stijl waarin mijne kritiek in de Gids gesteld was; evenwel geloof ik met de hand op het hart te mogen getuigen , dat het nimmer in mij opkwam mijzelven te bewijrooken, het oordeel van an- deren klein te achten of een weigemeenden raad in den wind te slaan. Zonder mij hier langer bij op te houden wil ik alleen den wensch en het vertrouwen uiten , dat eene nadere kennismaking mij in uw oog van dien blaam zal zuiveren. Dat Mone zijn systeem van u ontleende (behoudens de toevoegselen die gij veroordeelt) zal ik u niet be- twisten: uwe aanwijzing van datums maakt dit niet onwaarschijnlijk , en Mone erkent zelf uwe prioriteit , als hij, in zijn Uebersicht bl. 399, uw stelsel afkeurt. (*) Elhic. Part. IV. Append. ciip. 25. 8 Gaarne beken ik met ieder die den keizer geven wil wat des keizers is, dat gij de eerste zijt geweest die hier te lande de ongerijmdheid heeft aangetoond van het gevoelen dat de verzen onzer oude dichters »als bloot gerijmd proza aanmerkte/' Maar dit maakt nog niet dat ik uw systeem aanneem. Niet dat ik, zoo als gij op hl. 203 schijnt te veron- derstellen, ooit heb gemeend dat gij ngrieksche of la- tijnsche metrische voeten of prosodtiche quaniiteiV' be. doeldet ; — want om zoo iets te denken moest men , of nooit een enkel woord van eene duitsche taal gehoord hebben, »van alle oordeel beroofd wezen" zelfs, of zich van u, Hooggel. Heer,- een denkbeeld maken, te veel in strijd met den titel u daareven toegevoegd, om ooit op te komen bij iemand die uwe schreden op het gebied der nederlandsche litteratuur heeft nageoogd. Gij hebt, dit is natuurlijk, niet gedacht aan het Hora- tiaansche Syllaba longa brevi subjecta vocatur jambus , maar » heffingen en zenkingen en de daeruit ontstaende kadans'* bedoeld. En toch houd ik uw gevoelen voor onjuist. Ik zal u in het eerste hoofdstuk van dit boeksken zeggen waarom. Eerst een enkel woord tot beantwoording van de woorden op bl. 204 — 205 van uwen brief: »lk zal Dr. J. eene zaek opleggen, en bij aldien hij aen mijne beroeping vergeet te voldoen, van tijd tot tijd hem daertoe aenmanen, dat hij namelijk in de verzen, die ik in den Messager op de aengevochten plaets of el- ders, afgeteekend heb, eene enkele nHehung*'' ofnSen- kung ^ een enkelen accent trachte te verplaetsen/^ Ik beroem er mij niet op, Hooggel. Heer, dat ik die uitdaging aanneem : gij hebt mij de zaak gemakkelijk gemaakt. Op de «aengevochten plaets" hebt gij 27 verzen gescandeerd : minstens een derde van dat getal , of 9 verzen, [hobbelen volgens uwe scansie Ie veel in mijn oor om eene aangename kadans te weeg te bren- gen; misschien zijn er nog meer, maar dat derde is mij genoeg. Zie hier uwe scansie: Dié der | dé boec | gaét hier | ane Gód en | dén mensc | óver | al Bat sie | lén en ] Ifve | mede Duütsc dietse | brabantsc | vlaémsc [en] | seéuwsc Walsc la I tijn griex | én he | breéuwsc 0'm vray | thoüdene | rijm en | sin Dié SCO I né wal | scé po | éten. En bij deze zeven voorbeelden voeg ik nog twee andere die door u zijn geïnterpoleerd: £n óm I dat ie | een vla | mine bén Dié dat | vóllec \ sal han | tieren. Nu wenschte ik u wel te vragen, Hooggel. Heer, of eene betooning als derde' bouCj God en dén mensc, sie^ lén, óm vray thoüdene, sconé waUcé poëten natuurlijk is, dan of Kinker waarheid sprak (*) toen hij leerde dat het »Rhythmus door het gebruik der mï^raa^ daar- gesteld wordt"? In de tweede plaats vraag ik u, hoe gij het maakt bij de uitspraak van dietse, griex, in de thesis? Beide woorden kunnen op metrische en op rhythmische gron- den nooit anders dan in de arsis staan dunkt mij. Ten derde zal ik u doen opmerken, dat de twee laat- ste door mij aangehaalde verzen door een klein in- schuifsel naar uw systeem verwrongen zijn, terwijl dat inschuifsel door geen HS. ondersteund wordt en ook onnoodig is. Ik zal nu op mijne wijze scanderen, en ik durf de proef wel onderstaan. Bie I derde | boéc gaet | hier | ane. (*) Proeve eencr liollandsclie Prosodie, bl. 17. 10 of Die I derde | boéc | gaét hier | ane naarmate men meent dat het hoofddenkbeeld ligt in hier of in angaen, »Halt, roept gij mij toe, dat gaat niet, in beide ge- vallen ontbreekt er eene daling tusschen twee arses" En dat past niet in uw systeem, Hooggel. Heer! Het zij zoo, maar ik hoop in het onderhayige werkje aan te toonen, dat onze ouden dit hoogst natuurlijk ver- schijnsel hebben toegelaten. Ik ga dus verder.. Gód end | ménsce | óver | al. Gij ziet ik emendeer ook: ik had kunnen volstaan met dmensc te schrijven om aan te toonen dat het artikel zoo licht betoond is, dat het samensmelt met het vol- gende woord, maar niet zoo als bij u eene arsis kan innemen. Dat I siéle | énde | live ] mede Sal I in I bringhen | salie | héde, of liever zoo als het Brusselsche HS. heeft; I'n sal I bringhen | salie j héde. Voorts uit den Franciscus: Dietse, I brabantsc, | vlaémsc, | seéuwsc, Walsc la I tijn, | griéx he | breéuwsc. Ik werp uit den eersten dezer regels het woordje duutsc weg, daar men nooit iets van heeft weten te maken, en dat men als beteekenende hoogduitsch heeft trach- ten te duiden (^). Maar het is duidelijk, dat Maerlant het oog heeft op het gebruik van woorden in verschil- lende provinciën en dialekten van het mnl. in gebruik , maar dat hij er niet aan dacht ooit mhd. woorden te mogen bezigen. Het griex en hebreeuwse werpe men mij niet voor; la raison dit Yirgile et la rime Quinault. Verder : Om I vray te | houden | rijm [ end | sin. (*) Griinm, Gramiii. P, 15 cii 295. 11 Ik zie geene kans Ooit den klemtoon van vray op om over te brengen ; en de apokope bij het gerundium of den gebogen infinitivus zal ik hier achter wel rechtvaardigen. Die scóne | v^alsce | valse po | éten. De vroordspeling schijnt mij iets meer toe dan »une er- reur, un doute, de l'un ou de Tautre copiste." Komt u hier de apokope in den voorlaatsten voet te gewaagd voor omdat zij niet wordt aangewend op de twee voor- gaande adjectiva, welnu, ik zie geene zwarigheid om de eerste lettergreep van poelen zoo kort uit te spreken, dat zij met de tweede, die in de arsis staat, zamen-> valt, gelijk ook het 18^ vers der door u Bely, Museum bl. 209 bijgebrachte plaats schijnt te verlangen. Wat de twee overige verzen betreft, het eerste werd door u geïnterpoleerd omdat het in het gedicht daarop volgend vers een voorslag heeft, en dus ook het voor- gaande er een moet hebben. Ik lees: * Ënd om | dat ie | vlaminc | bén , Mèt I góéder | hérten [ biddic | hén ; terwijl ik in de andere aangehaalde plaats het ontbre- ken der daling in de caesuur, die ik door ieder hand- schrift verborgd vinde, laat gelden: Dié dat | vólc | sal ban | tieren. Gij beweert (bl. 197) dat ik mij wonder uwen poot" gebracht heb, en dat gij mij nog erger hadt kunnen havenen dan gij gedaan hebt. Van mijnen kant zou ik haast durven beweren, Hooggel. Heer, dat uw sys- teem, waarbij gij de hardhuidigheid van de ooren on- zer voorzaten zoo met voorbeelden wilt aantoonen, u integendeel «onder den poot" heeft gebracht van al wie ooit duitsch hoorde spreken en eenig rhythmisch gevoel bezit. In zeer enkele gevallen slechts kon een ietwat valsche klemtoon geduld worden, op het eind van een staandrijmend vers b. v. Maar die afwijkingen kunnen onder vaste regels gebracht worden. 12 Na het gezegde kan ik mij en den lezer de moeite besparen de scansie na te gaan door u op nieuw mede- gedeeld in het Belgisch Museum , bl. 208 Tig. Ook daar lees ik: dé waerheit^ beginnen^ hadden^ enz. Ik had overigens Toor eene proeve liever iets uit een ridderepos aangehaald gezien dan uit een didaktisch werk , dat meer de stof dan den vorm op het oog had. Over dé uittreksels van het leven der heilige Kristina zwijg ik: zoolang ik het geheel niet ken durf ik geen oordeel vellen over het weinige dat ik onder de oogen heb, vooral nu mij het metrum, ik beken het, zoo heterodox voorkomt. Verwerpen mag ik niet, en aan- nemen, het )) subliem noemen," kan ik niet. Voor 's hands zie ik er het gewone rhythmus van vier verhef= fingen in , dat hier en daar vrij wat verknoeid is , het- geen in mijn oog nog eenigzins van carmina docta verschilt. Ik begrijp ook niet hoe dat gedicht , waarin ik regels van 11, 12. 13, 14 en 15 lettergrepen tel, uw eigen systeem van nsept ou huit syllabes'''' niet omver stoot. Mone noch zijn systeem wil ik, hier tegen u verdedi- gen, Hooggel. Heer. Bit boeksken zal u doen zien wat ik in Mones oppervlakkige schets goedkeur, wat niet. Dat ik hem zijne stompe rijmen, waarze behooren te slepen, schenk, zultge ontwaren. Nog een enkel woord over het tegenwoordige werkje. Het opstel over mnl. epischen verbouw dat ik thans het licht doe zien, is zeker verre van volledig». Het onderzoek der stof is veelzijdig , en vordert eene op een aantal bijzonderheden in verschillende richting gespan- nen aandacht. Wie erkent niet dat de behartiging van het nnonum prematur in annum'* hier meer dan ooit noodzaak ware, gelijk gij mij (bl. 190 — 1) onder het oog brengt? Was de beoefening der mnl. letterkunde als wetenschap alomme gevestigd , er ware tijd van wach- ten om iets meer volkomens te leveren; thans nu het 13 vak als wetenschap naauwelijks het hoofd begint op te steken is marren een verlies voor de goede zaak. Iedere bijdrage moet welkom wezen , mits zij den stempel drage van ernstig onderzoek en wetenschappelijke behandeling. Zóó baant men den weg voor nader onderzoek, dat het ontbrekende zal aanvallen, het onjuiste verbeteren. Van dit standpunt, Uooggel. Heer, wenschte ik deze bijdrage beoordeeld te zien. Ik geef geen leerboek , vooral niet nea? cathedra^^' g^^lijk gij bl. 219 van mijne waanwijsheid verwacht : te minder , daar ik niet gaarne op mij zou toegepast zien het Poenituit multos vanae sterilisque cathedrae. Ik heb mij niets meer voorgesteld te geven dan eene handleiding tot eigen stadie. Zoo 't onvolmaektheit is, 't mag tot volmaektheit dyen! en ik maak daarbij uwe woorden (*) tot de mijne: wS'il nous était arrivé de nous tromper parfois ^ans Tapplication des régies — — que nous avons éta- blies , OU d'y donner trop d'extension , les régies mêmes n'en subsisteront pas moins, nous en avons la confi- ance, et force sera aux éditeurs futurs de nos anciens monuraents, sinon de les adopler, du moins d'y avoir égard, de les examiner. Les scrupules que nous au- rons fait naitre dans leur esprit deviendront Toccasion de nouvelles recherches, et il n'y a pas jusqu'a nos erreurs qni ne puissent, de celte maniere, toumer au profit de la science." Er zullen hier herhalingen voorkomen van hetgeen ik reeds elders geschreven heb, dikwijls woordelijke her- halingen. Ik zeg dit zelf, Hooggel. Heer^ omdat an- ders een of andere kritikaster er mij eene zonde van zou maken. Daar waar ik om der volledigheidswil za- O Messager des arts et des sciences de la Belg. Tom. V (1837) pag. 513. 14 uren moest hei4ialen, heb ik gemeend ook de woorden te mogen laten staan. Bat ik gewoonlijk mijne bronnen in originali aanhaal kan mij tot een yerwijt gemaakt worden. Ik had dit kannen Termijden, en daarom Ëxcuse a fureign slipslop now and then! Maar ik beken dat ik er niet naar streefde een kunst- werk te leveren : 't zijn nagenoeg mijne adyersaria op dit punt die ik doe drukken, want reeds te lang heb ik, door omstandigheden Terhinderd, gedraald dit on- derzoek bekend te maken; — en tot eene omwerking ontbreekt het mij thans letterlijk aan tijd. Voor wie mij op aesthetische gronden zou willen veroordeelen sta hier het volgende citaat (*) dat, cum grano salis opge- vat, mij moge verdedigen: «Das wissenschaftliche Ver- fahren kann es zu seiner Aufgabe machen, den histo- rischen Stoff einfach zu begründen und zu rechtferti- gen. Mit einer solchen Behandlung bat die Aesthetik nur deswegen nichts zu thun und steht mit ihr in gar keinem Verhaltnisse , weder der Zuneigung noch der Abneigung, weil die wissenschaftliche Methode, ah- strakt , vne sie immer ist , sie überhaupt nichts angeht.** Ik heb mij bepaald tot de epische verzen , zonder op. zettelijk bij de lyrische stil te staan, omdat het bij een eerste onderzoek alleen te doen kon zijn om algemeene regels; daar het rijm niet tot het eigenlijke wezen van een duitsch vers behoort, achtte ik het niet noodzakelijk bij de overslaghende rimen of de rime couée (-]-) enz. stil te staan. Bij het beoefenen van afzonderlijke strophische gedichten valt dat gebruik spoedig van zelf in het oog , en voor het overige volgen zij de algemeene wet der vier (*) Prof. Fr. Vischer, Akademische Rede £um Antritte des Or- dinariats, Tübingen, 1845, S. 11. (f) Verg. Dr. Ferd. "Wolf üeber die Lats , Sequensen und Leiche, s, 198. 15 loonverheffingen. — Daar waar het de vraag gold naar verzen met drie toonverheffingen en slepende rijmen is van de strophische gedichten gebruik gemaakt, als mede een zeker bevrijs opleverende. Men zal spoedig gewaar worden dat niet ieder hoofd- stuk even uitvoerig behandeld is. Wat bij den eersten opslag in het oog viel , wat niet tegen gewone beschou- wingen aandruischte kon met weinig woorden aange- duid, met luttel voorbeelden gestaafd worden. Slechts daar waar ik een min bekenden of over het hoofdge- zienen regel had in 't licht te stellen heb ik langer verwijld, en, zoo ik hoop, genoegzame, doch geene overtollige, bewijsplaatsen bijgebracht. Ik vertrouw dan ook dat ik hier iets meer dan gene^ raliteiten, geef. Dat ik het bij de recensie van Prof. Lulofs niet deed was natuurlijk. Het kon niet in het plan eener beknopte recensie vallen de gebreken van het Handboek uitvoerig te verbeteren. Had ik dat ge- wild , ik had eene uitvoerige hist. litt. , eene kritische bloemlezing, eene grammatica, zoowel als eene vol- ledige metriek moeten leveren; sed nunc non erat his locus. üw verwijt van generalileiten ^ op bl. 199 en 200, is dus meer eene polemische figuur dan een ern- stig gemeend argument. Waar ik voorbeelden heb aangehaald ten bewijs voor enkele vormen als \an sijnkope ^ apokope , enz., lette men bij het lezen dier aanhalingen alleen op het punt dat zij moeten bewijzen , daar dikwerf in die plaatsen an- dere metrische eigenheden voorkomen, die eerst later worden verklaard, en dus vooreerst zwarigheid zouden kunnen veroorzaken. Waar plaatsen enkel tot staving van eene of andere schrijfwijze van handschriften zijn bijgebracht houde men in het oog, dat het daar niet de vraag gold of op die plaats die schrijfwijs door het metrum gevorderd IG werd, noch of zij grammalikaal zuiver is, maar alleen of ze voorkomt. Verkeerd aangebrachte apokope ^ syn- kope of aansluiting bewijzen dat deze of gene uitspraak in zwang was, en wij mogenze dus daar waar het pas geeft aanwenden. Dat er hier en daar iels is ter sprake gekomen, dat hier niet zou zijn behandeld wanneer wij eene gedrukte ToUedige mnl. spraakkunst bezaten, was om der dui- delijkheidswille niet te vermijden : ik ben daarin even- wel zoo sober mogelijk geweest. In het bijbrengen van voorbeelden is uit verschil- lende schrijvers geput. Men zal dit billijken als men in het oog houdt dat het hier den algemeenen regel voor mnl. verzen gold. Gezette studie van enkele dichters ^^ in het bijzonder zal tot nadere uitkomsten leiden, maar, zoo ik durf vertrouwen, de algemeene regels niet omverslooten. Dat ik waar het metrische wetten gold slechts zeer spaarzaam gebruik maakte van den Floris, den Lance- lot, de Doctrinale en Lekenspieghel , zal men begrijpen als men zich herinnert dat in de twee eerste werken te dikwerf verzen voorkomen te vrij gebouwd om bij een algemeen onderzoek tot duidelijke resultaten te leiden, terwijl de didaktische verzen (die van Maerlant soms niet uitgezonderd) in metrische regelmaat en har- monie voor de romantische gedichten moeten onder- doen. Der Minnenloop is slechts in bijzondere gevallen aangehaald, omdat dit stuk te veel eigenaardigheden bevat die tot een later tijdperk behooren. De plaatsen uit Ferguut, Velthem en het Leidsche fragment van den Parthenopeus zijn alle uit de HS. genomen, daar die uitgaven tot geen kritisch doel bruikbaar zijn. Ik geef thans mijn onderzoek aan het oordeel van^ u, Hooggel. Heer, en alle deskundigen over. Houd u 17 verzekerd dat waar ik u tegenspreek ik zulks doe uit overtuigiug. Het was mij te doen om waarheid, niet om nieuwigheden uit te kramen, and bristle up The crest of youth against your dignity. Men richte mij , maar met onpartijdigheid , zonder voor- oordeel. Waar men mij bewijst dat ik gedwaald heb zal ik mij niet schamen dit te erkennen, ik zal het mij veeleer ten plicht stellen; maar deklamaties zijn geene bewijzen. £n hiermede neem ik afscheid , in de hoop geen on- nut werk gedaan te hebben. Met de verzekering mijner hoogachting heb ik de eer mij te teekenen Uw ffooggeleerdes dienstv. dienaar JONCKBLOET. I^UST aea VEP^ICORTiyGET^' VAN" DE GEBEZIGDE ICfTL. ^tfr/. Fragmenten Tan deo rovBan xan Bariaim en h>' ÈOfihui, 111%. door Br. X. de Tries: De Jagers Taalk. Mag. 4, 1 Tlgg. Beai. Beatrfjji, eene fproke uit de 13^ eeaw, iiï%- door Br. \V. J. A. Jonckbloet. Brand, Reis raji Sinle Brandaen, in Blominaerts Oud rlstemêche Gedichten. Ie en 2^ deel. JBT. r, fery. Bie borchgraTinne Tan Tei^, in Blom- maerU OudTlaemsche C^. 1, 60 Tlgg. Car. EL Carel ende Elegast , uitg. door Hoffioiann Ton Jallemleben , Hor. Belg. Tom. 4. €at. JMe dietsce Catoen, kritisch nitg. door Br. W. «1. A? Jonckbloet. Claus f BibL Clansole yander bible, strophisch gedicht. nitg. door Mr. L. Ph. C. van den Bei^h, N. Werk- der Maats. Tan ned. Letterk., 5e B. 2< st. DocL Bie Bietsche doctrinale, nitg. door Br. W. J. A. Jonckbloet. E$ap, Esopet, mnl. fabelen uitgegeTcn door Mr. A. J. Clignett in zijne Bijdr. tot de oude ned. letterk. Ferg. Fergunt, ridderroman uit den fabelkring der remde tafel , door Prof. L. G. Visscher. 19 Flor, Floris ende Blanctfloer 5 uitg. door Hoffmann von Fallersleben , Horac. Belg. Tom 3. Franc, Leven van Sinte Franciscus door J. v. Maer- lant, uitg. door J. Tideman. Heim, De Heimelijcheit der heimelijcheden , uitg. door Prof. J. Clarisse, N. Werken der Maatsch. vanNederl, Letterk. 5e D. V, d. Boute* Dboec van den houte, uitg. door J. Ti- deman. Huon, Vier fragment^tat eener Nedl. bewerking van den ridderroman Huon van Bordeaux, medegedeeld door Mr. S. de Wind , Nieuwe reeks van werken der Maats, van Ned. Letterk. V, 26 volg. Kar, Gr. Roman van Karel den Grooten en zijne XII Pairs, uitg. door Dr. W. J. A. Jonekbloet. Lanc. Roman van Lancelot, uitg. door W. J. A. Jonek- bloet. L. O, H. Van den levene ons Heren , uitg. door Dr. P. J. Vermeulen. L, Sp, Der Lekenspieghel , uitg. door Dr. M. de Vries. Limb, Roman van Heinric en Margriete van Lemborch, uitg. door Mr. L. Ph. C. van den Bergh, nieuwe Reeks van werken der Maatsch. van Ned. Letterk. 2e en 3e D, Maerl, J. van Maerlant^ Spieghel Historiael, Ie en 2e deel, uitg. door Mr. A. J. Clignett en J. Steenwinkel. Mnlp, Der Minnenloep van Dirc Potter, uitg. door Ds. P. Leendertz. Nat, BI, Maerlants naturen bloeme, HS. der kon. Bibl. te Berlijn. Ogier, Fragmenten van den roman Ogier van Dene- marken, uitg. door J. F. Willems, Belgisch Museum, 2, 334 vlgg. Parth, Fragment van den roman van Parthenopeus , uitg. door Ds. Is. van Harderwijk, N. Werken der Maatsch. van Ned. Letterk. 5 D. 2c st. 20 Rein. Reinaert de Vos, uitg. door J. F. Willems. Renout. Fragmenten van den Roman Renout van Mon^ talbaen^ uitg. door Hoffmann yon Faller&Ieben , Hor. Belg. Tom. 5. Stoke. Rijmkronijk van Melis Stoke, nitg. door B. Huydecoper. TV. OrL Al de stukken van den Trojaanschen Oorlog afgedrukt in Blommaerts Oud Ylaamsehe Gredichten, D. 1 en 2. Felih» Lodewijc van Velthem , 8pieghel Historiael , uitg. door Is. Ie Long. WaL Roman van Walewein uitg. door W. J. A. Jonckbloet. Wp. Mrt, Wapene Martijn van Jacob v. Maerlant^ uitg. door Prof. M. Siegenbeek, N, Werken der Maatsch. van Letterk. , 3e D. 2e st. fTp. Mrt. Ferv. Vervolg op den Wapene Martijn , uitg. door Prof. M. Siegenbeek N. Werken der Maatsch, van Letterk. 5e D. 2e stuk. OVER MIDDENNEOERLANDSCHEN EPISCHEN VERSBOUW. VROEGERE SYSTEEMEN. JJaar in Nederland tot op onzen tijd der middel- nederlandsche letterkunde in het algemeen geene we- • tenschappelijke beoefening is ten deel gevallen kan het geen verwondering baren, dat men niet heeft trachten in te dringen in de waarachtige wezenheid van dat gedeelte van het vak, dat zoo omslagtig is van onder- zoek , zulke volgehoudene oplettendheid vordert , dat , gelijk Huysinga Bakker zich uitdrukte f*) » de onvroeden het met geen geduld konnen inzien en het door de kenners zelven veronagtzaemd en vergeten wordt'*: — ik bedoel den middennederlandschen versbouw. De tijd van oppervlakkigheid dient thans voor ons voorbij te zijn: de periode van onderzoek heeft zich geopend; op ieder vïden onze oude letterkunde ter harte gaat rust thans de verplichting dat onderzoek met moed aan te vangen en met volharding voort te zetten. In die overtuiging waag ik het mijn onderzoek om- trent het mnl. rhythmiek aan het oordeel mijner me- dearbeiders te onderwerpen. (*) Werken der Maalscb. van Ned. Lellerk. te Leiden, 4^. Y, 88. 24 Alvorens ouze uavorsching te beginnen zal het niet ondienstig zijn met een enkel woord aan te wijzen hoe men tot heden in Nederland den ouden versbouw be- grepen heeft. In de eerste plaats komt het oordeel van den reeds genoemden Huysinga Bakker in aanmerking, die be- paaldelijk eene Verhandeling over onze versmaat heeft geschreven , opgenomen in het 5e Deel der Werken Tan de Leidsche maatschappij der Nederlandsche letter- kunde. Zie hier zijne eigene woorden (*) : »Wat nu onzen landsman Melis Stokes aengaet, zijne riijmen konnen, ik erken het, nauwlijks Toor mijn te- genwoordig oogmerk Tan eeliigen dienst zijn; ik hebze met aendagt , een en andermael gelezen , maer ik Tindze allen zo ruto en onregelmatig, datze den naem Tan Ter- sen niet draegen konnen: als men door rijmen Tcrstaet, de op elkander klinkende slotklanken, gelijk men in Tcrvolg Tan tijd Terstond, dan zijn het ook rijmen. ETcnwel zo men op den aenhef der chronijke, en hier en daer in dezelTC, agtgeeft, schijnt het of Melis een edeler eigenschap in een Ters gekend heeft. Laet ons dit eens Tan naderby bezien: 1. Oüdë boeken hör ïc ghëwaghën, 2. Dat art lant bënêdën Nïmaghën 3. Wllën Nëdërzassën hiêt: 4. Alsö alst dë stroom Tërschiêt 5. Van dën Mazen ën T^n dën Rinë 6. Dië scëlt was dat west ëndë sinë 7. Alsö als si Talt ïn dë zeë 8. Oëst strêckëndë ram nö meë. wZou men niet zeggen dat onze Ghronijkrijmer een latijnsche cadans of maet in 't hoofd gehad, en zig Toorgesteld hebbe, toen hy begon te schriJTcn. Of O L. I. bl. Ö0-92. 25 Melis de Latijnscbe dichters gelezen, en hunne voet- maet^ gekend hebbe, is Iwyfelachtig. Misschien heeft hy zijne kerkliederen willen volgen, die, gelijk men weet, in 't Latijn, en naer de Latijnscbe voeten, op- gesteld waren; want hadt hy geen ander begrip van een vers gehad, dan een bepaeld aental van letter- greepen voor eiken regel, en derzelver sluitende rijm- klanken, hy zou dikwijls eene natuurlijker woordschik- king gevolgd, en, by voorbeeld, den eersten en zeven- den regel dus geschreven hebben. Ik hoor oude boeken gewagen^ en, Alzo als zy in de zee valt. — De dwang van 't rijm mogt hem, somtijds, tot een woord ver- plaetsing dringen, het was egter doorgaends onnodig, vermits hy altijd een goed aental stopwoorden voor 't rijm by der hand hadt. Verders de twee eerste, de vijfde en sesde sleepende regels houden een vrij regel- matigen tred van vier voeten, waerin deeze latijnsheid van voetmaet en cadans gehouden wordt, dat de twee eerste voeten Trochatschen zijn van twee sylben, de eerste lang , de tweede kort - w , als ouden Boeken , en de derde voet een dactylKs van drie greepen, dus - w w , als hörïc ghëwaghen , en west êndë sïnë , en de laetste of vierde voet van twee sylben gelijk de twee eerste voeten. De derde en vierde staende rijmregels zijn ook in dezelfde maet van S% voet; maer de zevende en agste zijn niet zo regelmaetig, als men zien kan. Ge- lijk aen den aenhef , heb ik meer rijmregels in de chronijk gevonden , evenwel zeldzaem : het geheele rijm- werk is ongeregeld^ ' heeft gestadige afwijkingen van hooge en laege greepen, en anders om: somtijds heb- ben zijne regels een halve voet te veel, somtijds te weinig; dan weer vergeet hy de geheele cadans^ en schrijft proza. Bezaten we Stokes eigen handschrift, misschien bespeurden wy in hetzelve mqerder netheid en overeenkomst. 20 itLodewijk van Ycltheui. zo hy gcuoeiud wordt, heeft zijn Rijmspiegel omtrent op denzelfden rijmtrapt ge- schreeven, komende, als Schriverius zegt, in tijd en stijl overeen met Melis Stoke: het heeft my evenwel toegescheenen dat de rijmen van den Spiegel Historiael , over 't geheel , nog slegter en platter zijn : heide egter komenze als dichtstukken in weinig aenmerking/' Vernemen wij nu in de tweede plaats van Wijns oor- deel, van hem die 't eerst de aandacht op de mnl. ro- mantische letterkunde vestigde. Hoe groot ook zijne verdienste zij , ten opzichte van den versbouw onzer ouden stelde hij zich met dezelfde schrale resultaten tevreden die ook Huysinga Bakker vergenoegden. Of liever^ hij is nog gemakkelijker te voldoen; want ter- wijl de eerste ten minste pogingen aanwendt om eene zekere wet te vinden, terwijl het hem onwaarschijnlijk voorkomt dat onze oudste schrijvers geen oor zouden gehad hebben voor toonval of cadans, blijkt het niet dat van Wijn er ooit aan gedacht heeft dat de mnl. dichters er naar streefden om Te rechte te voeghen die woorde £lc tsinen sconsten accoorde, zoo als de dichter van den Lekenspieghel zich uit- drukt, of dat zij middelen kenden tot het maken van Veerse die ter werelt smaken, zoo als Maerlant het in zijnen Franciscus (vs. 1920) noemt. Het technische gedeelte der oude verzen stelt hij niet hooger dan dat der rederijkers , en hij was het met Casteleyn eens: Een vers duert ongheteld en onghemeten Zoo lang als H een asem herden mach. Zoo zegt hij van Maerlants Rijmbijbel (*): »De rym- trant is eenvoudig: de regels bestaan, zoo als, ge* (*) Historisclie avondstonden 1 , 276» 27 woonlyk , die der oudste rymen , uit agt , negen of tien lettergreepen , ook volgen , veel al , op twee staande twee sleepende regels: maar op dit alles vestigden onze oude Dichteren, doorgaans, kleinen aandagt/' Van Melis Stoke gewagende spreekt hij C^) van: »den zorgeloozen tred der zeven- agt- of meervoetige dicht- regelen en hun onhekommerd staan of sleepen," en zoo over andere dichters (-{•). Een gelijk oordeel vellen de meeste schrijvers die sedert het hegin dezer eeuw zich daarover uitlieten, en wier woorden wij niet zul- len afschrijven om niet in herhalingen te vallen (§). Terwijl men langzamerhand van het denkbeeld te- rugkwam dat alleen kronijken en didaktische gedichten onze oude letterkunde vormden, terwijl men aan eigen- lijke poëzij begon te gelooven in de romantische dicht- stukken onzer voorvaderen, begon men van lieverlede ook tot het denkbeeld over te hellen, dat wellicht het technische gedeelte hunner kunst niet zóó was ver- waarloosd als men tot nog toe algemeen had aangeno- men, en dat ook voor de poêzij der middeleeuwen de eeuwige wet gold, dat »die Kunst keine Aussenseite sich schlechthin zufallig nach eigenem Belieben ergehn lassen darf." {^) Van achteren mag het zelfs vreemd schijnen , dat men niet vroeger op die gedachte kwam, en dat b.v. Huy- (*) T. a. pi. bl. 281. (t) Verg. bl. 322, 327. {§) Mr. J. de Vries , Proeve eener Geschiedenis der Ned. Dichtk. 1 st. bl. 38. J. F. Willems, Verhandeling over de Ned. Taal- enLetterk. 1 D. bl. 174. Mr. N. Garbasias, Verhandeling over Jan van Heelu In de N. ^verken der Maatsch. van Ned. Letterk. 3 D. 2 st. bl. 35. Enz. enz. enz. U Hegel, Vorlesangen über die Aesthetik ; ed.Hotho, 3% 226. 28 decopers aandacht zich niet yestigde op het slot yan den Ferguut Here, hier hebdi van Ferragute, Van heghinne ten inde al ute, Ghecorrigheert Tan miere hant, Overal so waer iet vant In rijm^ in verSy in ward messcreven. Deze regels alleen waren genoegzaam om te doen zien dat de mnl. dichters wetten voor rijm en vers eerbie- digden. Maerlant klaagt in de inleiding op zijnen Fran- ciscus hoeveel moeite het in had zich naar den dwang van het rijm te schikken: Men moet om die rime soeken Messelike tonghe in boeken Om vray te hondene rijm ende sin. £n betrekkelijk het rhythmus of de maat zegt Diederik van Assenede (of ten minste de schrijver van het pro- loog van Floris ende Blancefloer) bepaaldelijk, dat Men moet corten ende linghen Die talcy salmense te rime bringhen, waarmede wel niets anders bedoeld wordt dan hetgeen de schrijver van den Lekenspieghel uitdrukte door zijn: ten scoonslen aceoorde voeghen. Prof. Bormans te Luik, een man van veel scherpzin* nigheid, wien de studie van het dietse ter harte gaat, was intusschen de eerste die in de Nederlanden het algemeen aangenomen gevoelen tegensprak, en naar vaste wetten voor den middennederl* versbouw omzag. Hij toonde dat aan zijne aandacht niet ontgaan was wat zijne voorgangers hadden in den wind geslagen, of over het hoofd gezien, als hij den mnl. versbouw .omschreef als nies lois de la nme et de la mesure en général, la prononciation , les régies de la syncope, de la crase, de Tdlision, de Fapocope, de Fénallage et 29 de la metathèse, qui sont des figures qui reviennent a chaque instant/' (*) Gaarne brengen wij hem de hulde die hem toekomt, die het eerst den ouden slenter vaarwel zeide, en al- zoo de ijsbreker werd, die de wetenschap een nieuwen stap deed vooruitgaan door de aandacht op de vaste wetten der metriek te vestigen en verder onderzoek uit te lokken. In dit opzicht huldigen wij zijne ver- dienste; maar zijne verdere wijze van beschouwen kan de onze niet wezen. Want niettegenstaande hij, naar de aangehaalde woorden, wist welke weg moest be- wandeld worden om tot de waarheid te komen, heeft hij het rechte pad verlaten om zich door een dwaallicht te laten leiden. Zijn stelsel draagt alle blijken van a priori te zijn opgesteld, in plaats van uit de navor- sching van de mnl. gedichten te zijn voortgevloeid. In den Messager des sciences et des arts de la Belgi- que, 1837, p. 93, werd dit stelstel aldus voorgedra- gen: (f). 