Maleisch-Nederlandsch woordenboek
o^ , mui5; rot. /.i5 \, plur- ij^j^y vaste zijde van iets, waarop het steunt; steun, stut; kolom; bijstand; waardoor eene zaak bestaat; zaak van groot gewicht; grmidbeginsel; grond' instelling; r. islam jang lïma, de vijf grondinstellingen van den Islam, nam. de voorgeschreven gebeden; de vasten; de bedevaart naar Mekka (h); het geven van aalmoezen; de besnijding; sercj^koeii, de* zelfde grondbeginselen; dezelfde inborst. c6'« rekkan, z. rakan. /*S \ rpkkoen, wat volmaakt op iets anders ' gelijkt; evenbeeld. ) a5 i plur. van l^|^. ^ o \^^^yO \ rekkat, gereed; bij de hand. [R.]. y C y AjlÓ \ y plui*» ^^^j , hoofd' of kniebui' ging bij het gebed; eene mal., doch weinig gebruikelijke, verb. is rakat. y y y p lO ) 9 ^'«^ ouderdom een voorovergebogen ^ lichaam hebben; voorover vallen; zich voorover buigen bij het bidden. ^ , p 43 i rekökln , teiis;ökiu , batav., het toezicht op zich nemen. — [R.]. — van rëkol<? / M^ ^ \ rekoewès — verb. ned. — j;ijV-^Lj \ plur. van ^^. iXJ^ K rekkah, gebarsten, geopend, gesple- ten, siooals bv. vruchten, zaadhuisjes. l^. 171 L3U. handen, voeten en dergelijke (vgl. onder d^lïma, T.). UI u ) r???a en harga — skr. argha — , prijs, waarde, waardij; ittereg:g:aken, waardee- ren, schatten; tiada t^r^ggak^n, onwaar- deerbaar. UI ^j;^/0 y niereg^g'at, wegen, rivieren enz.: rechthoekig overtrekken; een* berg rechthoekig beklimmen, d. i. van den voet recht naar den top. ja 1 i , niereg^g^ang, stijf spannen; uitspannen; rekken (z. t^ggang); peregg'ang^an, uitspanning; rekking, ^1^,,^Jl5 i rag^oeq, men.,: tegok (soend. l4?goek, tag. lag-ok). — [T.]. ^ O ) rag®, irotsch, hooghartig. —- [R.]. 1^ i reg'Cfe en bij verk. güb, ploeg (vereeni- ging van mensehen, die een werk verrichten); bij spelen, die met veel per- sonen doch door twee gelijke partijen, gespeeld worden, zooals sommige balspelen de eene of de andere van de twee partijen; meregffiken, in regoes verdeden, ij) I- rrtoeng, z. ^rloeng. IL, holte (als het ware nis) in een ïrgwand; mereloeng, een holte vormen; mangkok, m., kom met wijden buik, zooals cJj ralai) z. r al ai. Ui / -J \ rellai, naam van een' boom, die eene soort vernis en goed timmerhout levert. ^ i I. ram, z. eram. IL, uitroepende nabootsing van een brom- mend geluid, als dat van een' tijger, een' hond; van een krakend geluid, als dat van ecu pelotonvuur of van een instortend huis, — z. roem, d^ram en l^ram. ^ i roem, nobootsende uilroeping van een bulderend geluid, als dat van het vuur van meer dan één stuk geschut te gelijk; van een dof, ploffend geluid, zooals bv. dat van een zwaar voorwerp, dat in een weergalmend omtrek op den grond valt. — z. d^roem en l^roem. , roem-3, z. ^j<j. r^^J rei ^ nabi\ \.^0 ^ remadja, van jongens of meisjes abij de rijpheid, of even rijp; in den ouderdom van ongeveer 11 — \^ jaren; in de prilste jeugd; jongen of meisje van dien ouder- dom (bal. ng radja, de stonden hebben, T,). jV/0 \, wichelaar, die van de kutist ramal (z. lU;) gebruik maakt, geomant. ) V^ i plur. van cU. • bergwand; mereloeng, een holte vormen; ! ^\^ y coll{imnm/i^Cj)s granaatappelen. y bv. gew. de vingerglazen. <L>V/o\ z. ^Lo^. -£3U; 172 l::^j-<» ^ P"^ J rcmaoci^, koel.,: tijger. — [T.]. {^^^^y^^ i L ramboe, paal otstolc ter aanwijzing van eene richting, lijn of omtrek; baken; door palen of stokken afgezette richting; lijn of omtrek; maat voor eene kromte, bv. voor de binnenholle van den buik van een vaar- tuig, voor de helling van een' steven; r. p^rahoe, afzetting door staken van het beloop van een vaartuig; riëniah söêdah bcramboe, o(e palen van het huis staan reeds, IL, franje; dreum; ramboe-2, franje, meer als versiersel ^ L.**^^ S ï*^ïttbi , dansen met lans en spies, — ■ ^M. '^,^^,y\^ \ romba, scinvuur; vuurbaak, \,^^y^ i rimba, ond hoog bosch van zware boomen (z. belêèkar en öetan); dal5 sjaich dirimba^ boschopziener; ivoudheer; radja r,, opperhoutvcster; merimba, zich als een v, voordoen, bv.. eene groep boomen. ^ /_CVa/C \ rembai, batav., — enz. Iram- way — , de (ram, ^/C \ rambaja, eene schuit^ overdekt vaartuig voor staatsie dienende (de Hollanders noemen bet oram-baai en ook wel orang-baai). — [M.]. geeft; z. rambai II. ^ ^*Y^\j<^ \ rambajan, naam, dien men aan, oude zeer harige bokken [T.]- ^^^/sX/0 \ I., merambat, 5icA uitbreiden van de eene plaats naar de andere, van eene punt van uitgang zooals ecnige lianen en rankgewasscn doen bv. de komkommer, de wijnstok , verschillende van die welke langs eene enkele staak rechtop groeien , zooals de sirih, de peper enz.; ranken; kruipen op die wijze (ook fig.); rotan hingga ^nnam- toedjoh pöëloh dcppa rambatnja, de rotting rankt tot zestig a zeventig vadem; pgrniagaannja merambat kepada sq- g^nap nQgrï,. zijn handel breidt zich over ' het geheele land uit; mcrambatken, doen zich uitbreiden, verspreiden; pokok anggor dirambatk^nnja sepandjang röèmah, hij deed den wijnstok langs het huis ranken; niQrambatkQn agama, de godsdienst ver- spreiden. II., gang onder de goot tusschen voor- en achterhuis van eene vorstelijke w^oning, met een vloer, iets lager dan die van voor- en achterhuis (z. t^lla.). — * voorportal, galerij, voorhuis, dat ter zijde aan w^eers- kanten uitsteekt. — [R.]; u:^^. u-ftï)J een gebouw om gasten in te ontvangen (in jav.- mal. verhalen, T.). III., w. sum., beletten; tegen houden, tegen gaan, — [N.]. {^^^/^ \ ramboet, hoofdhaar; r. dj q d dj a k bahóe, hoofdhaar, dat tot de schou- ders reikt; anak r., de fijne haartjes rondom Cl.'^^» 175 ëf*; hel hoofd, die niet in den liaarwrong kunnen opgenomen worden; ramboetan, naam van een' boom, die harige, cclbare vriichlen draagt — nepbeliiim lappacciim. — * ram- b o e t tj i n tj i n l a r o b a n , krulhaar; r a m ]) o e t gondjong, laiig haar. — [N.]. \^j^^y\j^ \ I. rembat, horizontaal slaan mei iels langs, l)v. cene slang. IL, merembat, zieh heen en weder be- wegen, zooals l)v. een paal, die los in den grond zil, eene losse kris, de bladeren van een' boom, door den w^ind bewogen. \^^^y^sjs^ \ I., inerembat, zijwaarfs (mei den recblerarm recbls, met den linker- arm links) slaan of siehen naar iets; zijwaarls slaan met iels; sloepsriemen met hrachi langs de buitenzijde van het lichaam halen (als bet ware smijten), waardoor de boog, dien de riem in bet water bescbrijft, langer en dus meer kracbt verkregen wordt. II.;, stang f lat, dikke rotting of dergelijke, die op een' korten afstand boven bel boord van een roeivaarluig aan de uitstekende oplangers (ladjoek) bevestigd w^ordt, en waarop zich de lange riemen (dajoeng), die met een strop aan de ladjoek vastzitten, heen en weder bcw^egen. — * balk, d warshout, in den scheepsbouw, balken, die van den voor- naar den achtersteven gespijkerd ivor- den, om de dekplanken te houden en te sterken; de verlenging van die balken buiten de achtersteven, waarop de korong of spiegel gebouwd wordt. — [M.]. * III., z. rembas. i^^^y^j^ \ I. rembet, overladen, niet zoo zeer door de zwaarte, als wel door de menigte der voorwerpen, zooals bv. door veel vrouwen mede op reis te nemen, door menigvuldige bezigheden en dergelijke, over kropt, * II., merèmbèt, ba tav., hopen, terwijl men zich aan het een of ander vasthoudt, bv. langs den buitenkant van de leuning eener brug, w^aaraan men zieh vasthoudt om niet te vallen. — [H.]. ^ / JsMA-^ \ ramboes, steken, doorsleken. — [L.]. / AJ4^A/0 \ rembas, in een* hoogcn graad bedorven, sterker dan rcBsak, lo- taal bedorven, r J^A^O \ rembes, zijpelen; iiitzweelen. — [C] ; batav., doorweekt ; lekken , zijpelen. — [B.]; rimbas, doorvloeien, door- zijpelen gelijk door oud hout. — [R.]; al deze verschillende wijzen van uitspraak wel loc te schrijven aan een verkeerd gehoord jav. rgmb^s (T.). w^.x/0 \ rembas en, minder goed, rembat, soort van kromme dissel, die alleen overdwars kan gebruikt worden. ix*^ \ !• rambang, niet naar een bepaald doel strevend; van de oogen niet op t^J 174 'Lh<j een bepaald punt gevestigd, zooals bv. bij hel zien van eene menigte voorwerpen; in 't wild, op goed geluk, in *t honderd; merambang:, in *t wild ie werk gaan enz.; dj ala rambang, soort van werpnet met grootc mazen , dat men zoo maar in 't wild uitwerpt, zonder een' visch te zien of te vermoeden; lilla r., soort y^n draaibas m^i wijden mond, waaruit men een aantal kogels schiet, die in 't wild rond vliegen. II., van de zon in het zcnilh (wellicht het voorgaande, daar de zon in *t zenilh eene onduidelijke schaduw maakt). #111., in eene rivier of ander water het bamboes of gekapte hoornen weeken, mits zoodanig dat een gedeelte boven blijft, zooals het zaaghout bij de zaagmolens. — [R.]; merambang (di a j er), batav. (uit 't jav.. T.), bovenkomen^ bovendrijven (kambang). — [H.]; in de Indra Nata, op Java geschreven, vind ik: rambang artinja djariug kawat; , vgl. bat. rambang-rambang. In 't men. bet. marambang, 't zelfde als tarbgirambang, zich uit de verte vertoonen, opdoemen, — [T.]. «j^ \ rambang, naam eener plaats en Re- sidentie op de Noordkust van Java. iLa/0 \ roemboeng:, z. dj^roemboeng, is door v. d. W. niet verklaard (!.)• mjk/0 \ rombong, soort van grooten korf van teenen of matwerk met een deksel. inz. om padi te bewaren (vgl. jav., T.); soort van padischuur, 1^ 'jkjs/0 \ rombing, vol gaatjes,— [R.]; rom- beng, batav., uit 't soend., gescheurd, ^ in lappen of in stukken. — [B.] ; rombang rambing, batav., door en door in stukken, overal verscheurd. — [T.]. ix/0\ rimbang, w. sum., ^/tm. — [N.], L^ JLl/O \ I. rambak, van gewassen uitge- breid in de breedte; van menschen op zijn gemak, gegoed; merambak, van gewassen zich in de breedte uitbreiden; van menschen op zijn gemak zijn, zich kunnen verroeren óf bewegen, d. i. niet belemmerd zijn in zijn doen of laten; tot iets brengen, gegoed worden; naar den vleesch gaan; zich een air geven; een hooge borst zetten, *II. (jav., T.), naam eener spijs welke uit een .4tuk van een koe- of buffelhuid wordt toebereid. — [R.]. •• L _axjO i , merombak, omverhalen, afbreken, sloopen, uit elkander nemen; een' knoop (noemd) openmaken; een streng of kluwen ontwinden; eene overeenkomst en dergelijke te niet doen; een kleedingstuk dat men reeds aan 't lichaam bevestigd heeft weder losmaken. "^L—flA/^ ) rombok, met holten en bulten bewegen, als vlaggen. — [L.]; ^jyOj *l1^ V \n J^J wapperen, klapperen , als vlaggen en zei- len.—[R.]. ! ^CiXA/0 \ remboeg, batav. (jav.), raad, | overleg; beraadslagen; overeenko- \ men. — [B.]. "^rr^^ i I. rarnban, een' weg versperren, \ eene rivier met palen afsluiten. — > [R.]. I ^..j,\^OK ramboen, balav., %e/. — [C.]. •X- ..wA/O \ rambou, batav., bastaard, bv. van gevogelte, — [B.]. | ^♦%j»w^ \ roemban, fanaaL /*yj^ i rimboen, hoog opeengehoopt , zooals bv. takken, gras; ro/; van gewassen bladrijk (bat. roemboen, T.); vol, van de zeilen, van een scbip uit de verte gezien. -— ^riembon, w. sum., vol, g^evu/rf, van boo- men, staarten, hoofdhaar enz.; poetjok r., vollen kmin van een boom; kapalanja r. sekali, hij heeft veel haar op zijn hoofd. — [N.]. — z. dj^r^mboen. ,.%jc^ \ remban, zijde van een vaartuig; m^remban , van stroom of wind zij- waarts met zich medevoeren, bv. een vaar- tuig; doorklieven, zooals een vaartuig een' stroom. 7JvaX \ ramboenïja (minder goed ra- moenija), naam van een boom, die eene eetbare rinsche vrucht draagt, meer langwerpig dan de g^ndarija; t^lok r., naam eener bocht op den Zuidhoek van het Mal. Schiereiland. Den naam ramboenïjqi. hebben de europ. zeevarenden verkeerdelijk aan den bij die bocht gelegen uithoek, die eigenlijk Tandjoeng PQnja3soek of T. P^nja- soer heet, gegeven en daarvan Kaap Romania gemaakt. fj^ i remban, naam van een door volk van Menangkabau gesticht rijk, landwaarts van Malaka. De vorst voert den titel van jang dip^rtóêwan. f J y^ \ ramböèti, op zijn arabisch ge- vormd adjectief van ramboet, alleen rijmshalve in poëzie (komt ook in proza voor, T.), harig, bv. van een kleed, wollig; kaïn r., wollen stof ■x-<X\^c \ rambah, w. sum., gelijk maken, snoeien; gelijk kappen. — [N.]. i}{j^ i, m^rambeh, een pelgrimstocht met zijn velen doen, inz. van een' vorst. cXv^ \, rfmbah-rembeli, van tranen over de wangen biggelen. , j^ i I. rambai, naam van een vrucht- boom, met eetbare rinsche vruchten, n., — waarschijnlijk eene wijz. van roem- bai — , de lange halsvederen van sommige vogels, bv. van hanen (z. rambajan eü dj^rambai). ^J \% *l!l., zachtjes slingeren, gelijk een kwis- pel of knoop. — [C] ; Mj wien het niet . voorkomt (T.). / ^^ i roembai (wellicht van beroembai, z. oembai, door de r. tot 't stamw. Ie trekken): djoemhai; vgl. dj^roemhai en roentai. 2^., iiederhangend versiersel {franjes he- staande uit geknipte stukjes stof die van de hovenrand van een tahi r afliangen, T.). — ^ roemlie, batav., versierd met edele gesteen- ten, parelen, franjes enz, — [B.]. /^^js/0 K roembija, naam eener soort van lagen palmboom ^ palma farinaria — welke bij uitstek sago levert en daarvoor in groote menigte geplant wordt (op de westkust van Sumatra woorden de bladen, vooral op de stranden, lot atap gebezigd, T,). Ci>vAx^O \ rembëga, naam van een' boom, ... ^ • welks verschillende bestaandeelen in de geneeskunde gebruikt woorden. ^C>VÖ ) Têmat (?), kneeden. — [R.]. ^/* ^*^ ) roeniroem (oud-javaansche vorm van 't jav. roengroem); meroem- roeiu, een vrouw, vooral met w^oorden, liefkozen, — [T.]. ex yo \ , plur. j^, teeken, voor een' derden onmerkbaar, waardoor men zich met een' ander verstaat; raadsel; zinspeling; aanduiding van woorden door enkele lettersi schriftverkorting, bv. ^sLc, in plaats van ^j iuk iXil I ^^ ; ^ in plaats van ^LJ t s^j^ ; z. röêmoes. ■5f / W4v0 \ remes, batav., wringen, kneden, drukken. — [B.]. ^ / y^v^ i renioes, berst, spleet [vooral van diamanten]. — [B.]. / M>^ \ remis, zekere kleine eetbare zout- en zoetwaterschelp, / / / \ « yyyy^f^y'y •Cf /j VwO^ \ , plur. ei.?ULa^^ , ^jy La<^ , ^fJLoj ) ^""^ ^^ }OC ^ en ^jiLcj ) , naam der negende maand, gedurende welke eene strenge vaste voor- geschreven is. LHjVi Xj^n^O \ plur. van ^Üi^j. ^ i/ö i ramaiig, dikke duisternis; duistere, donkere wolk, als wanneer 't regenen zal. — [L.]; betrokken lucht; mist.— [M.]. i^ i remang-, van de haren overeind gaan staan, te berge rijzen. j5sJiL^ \ remoenggai, in de taal der geneeskundigen = kêlor (vgl. ^ L-Jl^ s rampa, eene aangename plaats, — [L.]. C^^iLo \, meroemppe, berooken. A(r L Q.Xi i rimpa, bedorven enz. — [L.]; verderven; vergaan. — [R. (S. S.)]. z. rempok. 177 ë^^ L QjQ i I. rimpi, rijpe pisang in de zon gedroogd. ^II., hol van eene Lloem; bolletjes uil een"* grooten bol uitschieten. — [L.]. ^ -^ViLo \ renipadji, soort van mes ol scheer- C me^. _ [C.]; z.^jM^J (T.). ^j;^ii/0 \ , merampat, lange dingen, bv. een' sloepriem, in eene horizontale riek- ting over eene vlakte, bv. bet water, bewegen; met iets langs in horizontale richting naar iets, bv. de beenen van iemand, slaan; eene boeveelheid dingen, die zicb cfp eene vlakte bevinden met iets langs in eene horizontale richting van de vlakte afslaan; met één* slag als hel ware wegmaaien; van eene vlakte met iets langs in eene horizontale richting er over heen- en wat er zich op bevindt afslaan; fig.: met een' slag allen treffen; over één* kam scheren; merampat papan, met iets langs in vene horizontale richting over eene plank slaan, d. i. allen nemen voor de scheld van één of eenigen. ^^^^^/Ji/O \ rampoet, z. rampoes. ^ \j>aÜ/0 1 rampet, niets overlaten, als men eet of drinkt ; alles op zijn. — [R.]. \^^i^ S i*oempoet, gras; wild kruid; plantje, inz. met smalle, spitse bladeren; meroempoet, planten wieden; uitwieden; iiifrukken en weggooien. aUL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEL II. (j>NiL*o K , merempat, dwars naar iets loedrij- ven, zooals bv. eeii vaartuig naar eene klip. / w^OsiL^ \ ? merampas, met geweld afnemen, ontrukken; confiskeeren; nemen bij plundering; eieren, die men niet wil laten uilbroeien, wegnemen. / jsJskÜ^ \ rampoes (minder goed rampoet) van taal, die men tegen iemand gebruikt, of van den mond, die ze uitspreekt, grof, vlegelachtig; beleedigend, impertinent; berampoes, eene grove enz. taal voeren; zich grof enz. uitdrukken. f ï^dyC \ rompis , aan den kant een weinig l)eschadigd (inz. van bout). — z. soembing. ■)f/ ]^Ü/0\, merimpoes, iemand ^oorfamgf omknellen of omstrehgelen, dat diens knieën tegen de borst gedrukt worden en bij armen noch beenen kan verroeren; iemand knevelen, dat hij die positie krijgt (vgl. jav., T.). iit-o \ rampony, z. rompong. ^Ü/O \ ramping, slank van gestalte; schoon van leest; tenger; van de leest dun. ry iü^ i rompang, van weefsels, papier en dergelijke, aan flarden; rompang;-ram- ping", 't zelfde int. en met versch. — z. tjd^bar-tjabir. 18 178 ^t iiL^ \ rompong: (en rampong), van de vooruitstekende deelen van het hoofd en de tanden (z. ompong, T.) of van leven- looze voorwerpen geschonden; verminkt; een stuk kwijt zijn; pisau jang r., een mes, waarvan de punt afgebroken is; r. tjöêtjoer, mei afgebroken boegspriet. iJL^ \ romping, van den neus- of de ooren geschonden, doordien er een stuk uil een' neusvleugel of den rand van het oor is; van de tanden uitgetand, zooals bv. door de wormen. mjjj^ i renipan^, de vingervormige wortel van den indischen saffraan, de gember, de kalmus en dergelijke gewassen, als een geheel beschouwd (men. en bat. rimpang, T.). (, _ ö Üjc i rampak, van gewassen zich met de takken horizontaal, of nagenoeg zoo, in de breedte uitstrekkend, in de breedte groeiend (z. rendang); berampak, zich in de breedte enz. uitstrekken, in de breedte groeien; zich herstellen; zich verhalen, — *w. sum., vol, van haar of bladeren; van een staart, het hoofd^ hoornen enz., hetzelfde als^) (lees:^^,T.).-[N.]. ^ L.JLfi-^ s I- rampok, batav., stelen, roo- ven, kapen, — [B.]. *II., verb. van jav. Y^mip^V,vereénigd; eenstemmig, — [R.]. l^_Ji_Q>o \ rempak, z. dj^r^mpak. 1^. front van Iw^ee of meer personen in beweging; berempak, in front marcheer en; serempak, in front; dj ala n s., in front marcheeren; datang s., tegelijker tijd op dezelfde plaats aankomen. * III., verspreid (niet op een' hoop). — [C.]. C, 5.«JL^ \ , merompak, rooven, inz. ter zee; zeer 00 f drijven; p? r ah o e r., een zeerooverS'Vaarluig. L Q^p^o \ rompok, randbelegsel; boordsel; omzetting [van een kleed, eene mat, chabrak en dergelijke]. ^^ Ü^iL^ K rempak , aan den kant beschadigd, zooals bv. hout bij het bewerken. ^is,^^^^a< \ rimpak en rimpah, vernieti- gen; verdelgen. — [M.]. — z. rempoe en rampak. ^ disita i rampog, jav., met zijn velen met lansen^ aanvallen. — [C.]. ^♦wi^\ roempoen of perdöè, van planten stoel; beroempoeii, bij roempoens groeien. / -aÜvO \ rempenai, naam van een' boom — ardisia welks kleine vruchten als rinkelbelletjes gebruikt worden; k^toem- bcêhan r.j boosaardige op de rempenai-vruch' ten gelijkende kinderpokken. óisi< \ rempab, drogerij, kruiderij; specerij; r. ratoes, medicijn, als afkooksel of d<SL< v 179 CL^t in den vorm van pillen, bestaande uit 99 verschillende drogerijen, wordende door de mal. vrouwen gebruikt, om den buik, inz, al wat tot den bijslaap en bet baren be- boort, in orde te bonden; rcmpah-pïjah en rempah-pawah, als r., met verscbeidenbeid. cXiL-o \ renipoh, z. t^mpob. <Xji/C \ rempah, van dingen die rechtop staan dreigen op zij te' vallen; slingerende omver vallen, zooals bv. een bescbonkene; in eene schuine richting ter neder zijgen; rebbah-rempah , omvervallen met verscb., d. i. aan verschille7ide kanten of al slin- gerende. ^ AÜ/O K z. rimpak. Aii^ ) renipoh, afgetold, afgewerkt, op, -Ü^ \ rampai, mengsel van verscbillende dingen, potpourri; bêênga r., mengsel van welriekende bloemen of bladeren; mïnjak r., olie, uit verschillende welriekend zelfstan- dig heden getrokken; sajoer r., mengsel van verschillende groenten (ratjetoe); pan toen r., potpourri van pantoen's; rampai-S, allerlei kleine hoeveelheden van allerhande drogues, versnaperingen en andere snuisterijen. ^L^>üi^) rompijok, batav. (uit 't bal. T.), tros of bos, bv. van druiven ol sleutels. — [B.]. \^^ J^ 4 remak, liever; bijvoorkeur; beter dat. ^(^ Ü/O \, remek da^in^, batav., genees- krachtige gom- of harssoort. [^ Q,^ V remok, aan kleine stukken, aan morzelen, aan gruis; meremokken, verm or zelen , verbrijzelen ; vergruizen ; r. r^dam, z. redam III. K< \ , plur. JU, en J^^l (nom. un. LLo^), zand, y^ \ 9 wetenschap, door middel waarvan men uit geheimzinnige in het zand getrokken teekens iemands lot voorspelt, geomantie (De uitvinding dezer kunst wordt door de Moehamniedanen den profeet Daniël toe- geschreven). ^^s z. ^.<j (r.). c ) \^^ i plur. van^<^. ■X- . ^ V reraai, zacht, zooals droog zand. — [R.]. ^ 4«>cXa.X> \ remëdijö, — port. reme- dio — , middel, hulpmiddel, redmiddel; geneesmiddel. — [Div.]. 1*^)1, merenta-S, zijne kwaadheid door gebaren toonen. \j^y\l i , meronta, trachten zich los te rukken (z. rontak, T.); perontaan, losruk- king, i^^ i , toewa renta, oud en ten gevolge daarvan zwak, tot geen werk moer geschikt. 'J 180 cy^) ■^ O^^ i, merinti, batav. (jav. ngrintili), steenen, kreunen bij pijn; bv. nierin- t!li-S-Iah kasakitan (si miskin, batav. Redactie). — [T.]. C/ S \jo \ rentaka, soori van lange draaihas van klein kaliber en gew. van ijzer. / ws^ \ , nierentas, een^ omweg of het daar tusschcn besloten land afsnijden, betzij door een^ landweg, of door een Kanaal; aan iets, dat in beweging is den weg afsnijden, daaraan den voortgang belemme- ren, daaraan in den w^eg staan; perenfasan, kortere iveg (z. pintas, T.). ^ / yj^/o \ rentis, of sawan andjing, eene ziekte, waarbij het lichaam met kleine puistjes bezet is, — [R.]. / NiKKA) \ > meroentas, met geweld rukken aan iets bv. aan de twijg van een* boom; iets op die wijze afrukken. i-A-) \ 1- i'antang^ (uit 1 boeg. en vgl. jav., T.), soori van mand met deksel, van rotting of teenen, voorn, ter berging van eet- en kookgereedsebappen. * IL, recht; uitgestrekt; gespannen: strak, — [C.]; uitstrekken; gestrekt houden; maka parit terantang koeliling kota, de gracht strekt zich rond de vesting uit, — [N.]; men., marantan^kan, spannen een touw bv.; vgl. bentang. — [T.]. iX-J S ranting, takje, twijg [inz. zonder bladeren]; dood takje enz.; r, hidoep, cv levend (groen) fo/y e; nieranting', (/e 6/arferen verliezen; oud worden; m. aoer, de hoed, van een bladerloozen bamboe aannemen, d. i. zeer oud worden^ bv. m. a. td dapat, al wordt hij zoo oud als Methusalem, hij zal het toch niet krijgen. ^ i/L.> \ rentoeng, verbranden; brand; ver- brand (van spijzen). — [C.]. ^ ^iJC-i ) roenting, w. sum., spitspuntig. — [N.]; vgl roentjing (T.). iX-.> \ I.? merintang, dwarsboomen, tegen- werken, ' *II., men., drukte^ werk; rintang deq: geheel door iets ingenomen zijn zoodat men op niets anders let; bv. oerang lab rintang deq toewan tonggal sadja, tidaq lab rintang ba-djoewal bali tidaq lab rin- tang ba-djoewal kain dan sirih (T.); aan iels bezig zijn; iets dikwijls doen; aan iets verslaafd zijn; r. sopi, aan den drank verslaafd; moeite doen om iets te krijgen. — [N.]. ^ iJCJ\ (jav., T.), berenteng-S, batav., opvolgend; achter elkander, — [B.]. ^ X^ i rantik, riet; bies. — [M.]. •^ L Q— A_> \ I- rontok, staan en trappen en zich nederwerpen , zooals kwade paarden.. — [R. (Isk.)]. II., z. rontog. C^j 181 y'j C Q«X«) \ , niereutak, met een' ruk naar boven toe trekken iets, bv. eeiie vischlijn, naar boven toe uitrukken , bv. eene plant. — *riiita(q), w. sum.^ van de hoogte naar de laagte afrukken of trekken de takken, touwen enz. — [N.]. C Q,^JiJ \, merentak, op ieis stooten, zooals bv. een vaartuig op eene klip, de voeten op den grond; stampvoeten; berentak kaki, stampvoetende zijn; rentak-roesoli, zijne kwade luim of ontevredenhied door gebaren en bewegingen loonen bij bet ver- richten van eenê opgedragen werk inz. door de voorwerpen, die men in banden neemt, op te ligten en met geweld weder neder te zetten. — z. roesob. — ^rantaq, w. sum., huppelen; trippelen, dansen; schud- dende zijn zooals bij eene aardbeving. — [N.]. L Ql«/o ) roiitak, batav., steigeren , springen als een dartel paard; ook berontak (Mi meroutak, dat ook gezegd wordt van iemand, die zich losmaken wil; z. ronta. — [T.]. i^jS^j^ i rintik , spikkels op een' grond van eene andere kleur; spatten; schaar- sche regendroppels; hoe dj a n r., of alleen rintik -2, regen, bestaande uit schaar sch vallende droppels (vgl onder öê dj a n alwaar ren tik! T.). LlSs^^i s rcMtek, naam van een eetbaren ^^outwdter-visch. -)f CiisXj S rontèg* of rontok, batav. (jav.). afvallen als bloesem, vruchten. — [T.]. >/LJ \ I-> nierantani, met zijn velen (in coni- ^ pagnie) iets doen of ondernemen; main berantam, loterij spelen; (barantam-2, men., gezamenlijk eene som bij een brengen, T.). — ^rentenian, batav., gezamenlijk iets afhuren of in de kosten deelen. — [B.]. • ^11., tegen iets stoten of bonzen. — [C.]. •^/•)JC«i \ rantan, kraken, zooals hout, deu- ren, vensters enz. ~ [11.]. /♦JC-i \ rentan, op het punt om te breken, aan stukken of uit zijn verband te gaan; van eene opgekropte verbolgenheid ojf hel punt om los te barsten; tot ziekte gepraedisponeerd, inz. na eene doorgestane ziekte; van eene genezen wond, kneuzing of dergelijke wederom pijn veroorzakend; meniboewang r., zijne verbolgenheid aan een ander koelen; nierentan, inwendig verbolgen zijn; inwendig het land hebben; wederom pijn veroorzaken, ■^/♦wA«> ) ^'9 roentoenan, gezamenlijk, lesa- men; gezellig, — [R.]. * IL, w. sum., iets omver halen (vgl. bat., T.); zich langzamerhand' in iemands gunst dringen; ambil beroentoen, van iemands (joedheid misbruik maken, — [N.]. 4/0 \ rantau, streek, landstreek; ut tg e- strekte kust, in tegenstelling van telo k , «iKjü 'J 182 '^J en tandjoeng; recht gedeelte pan eene rivier of eeti weg y lusschen twee krommingen; landstreek, daaraan grenzende; merantau, langs de kusten varen; lang$ de kusten handel drijven; langs de kusten zeeroof drijven; kleinen zeeroof drijven; serantau, omstreeks; circum, circa, 2**., reizen; naar een vreemd land gaan; orang (oerang, T.) rantau, landverhui- zers; negri rantau, een vreemd land, in tegenstelling van vaderland.— [N.]. ^ AaJ \ > rantah pandjang:, w. suni., denke- lijk 't zelfde als rantak pandjang, een soort van hornepijp dans, een dubbele slag met de voeten onder het dansen op den grond maken. — [N.]. <Ka3 \ roentoh, instorten, als een huis; in stukken vallen; instorten aan den kant, zooals een berg, een dijk; aan den kant afbrokkelen, in dien zin; r. dari pada k ^. r a dj aan, van het koningschap vervallen. <Xj<^ \ rintih, z. rinti. / — Xo \ rantai, keten, ketting; i\ boeloh-2 (z. onder böêloh, T.), ketting, met scha- kels uit cylinders (vergeleken bij stukken bamboes); r. ^mas, naam eener plant, die- nende tegen verlamming; kain berantai, zijden kleedje, welks bloemen een' ketting vor- men; ba toe b., klippen benoorden het eiland Samboe, onder Riouw, tegenover Singapoera. / JCJ\, staniw. ontstaan door verkeerde scheiding van b§r§nti (^^), me- rentikan: met iels uitscheiden (jav.-mal. verbalen, vgl. robah, T.). /-.X-J \, ineroentai, slordig neder hang n , zooals bv. een touw, dat behoort opgehouden te zijn, een afgehouwen hoold, dat nog aan een stuk van den hals hangt, de mannelijke schaamdeelen van een' naakte. ^^ i randji — pers. ra n dj — , grief; zorg, <K::s^ \ roendjah, z. b^roendjah. / wskjSnO \ rendjis, spat, sprenkel [van dunne, waterachtige vloeistof- fen].— vgl. r^ntjis (T.). . . iVjs:\> \ I. randjana — skr. — , aandoe- ning van het gemoed; opwekking van drift; aanvechting.. IL, padang sirandjana, w. sum., cene opene vlakte. — [N.]. CX>JS:u \ rèndjat, z. ^j:^<:^x^ij i.ISiA> \ raudjang, ledikant voor meer dan een persoon (z. katil); — ^ een hoog ledikant; sommigen zijn zoo hoog dat men er met een trap op klimmen moet (ook soend.); tidor diatas randjangnja (hikajat samaoen hl. 15); b^radoe di- atas peradoewan raniljang (aldaar, bl. 19). - [T.]. '^'J 183 jl^, ^ ^/^sz-LN i I. randjoeng;, nederhurken. — [G.]. *1L, si-randjoeii^, men., zekere sprink- haamoort. — [T.]. ^ Mjs^ )y randjingan, balav., een huis in geraanle opzetten. — [B.]. ^rïi.:\.) \ > meroettdjan^) ruw en wild steken nmr iets, inz. van boven haar be- neden; beslapen; peroendjang^, wie ruw en wild naar iets steekt; liefhebber van den coitus, nSSi^ \ roeiidjoeny, zich pyramidaal of kegelvormig naar boven verheffen, zooals bv. een kogelstapel, een hoop wasch goed; peroendjoeng, wat zich pyramidaal of kegelvormig naar boven verheft; hoogte van af de voeten tot aan de toppen der vingers, wanneer een der armen loodrecht naar lioven uitgestrekt is. L, kettam rendjong (in de verwij- zing bij b^randjoengan is het r ?n dj o eng, T.), naam eener soort van eetbare zoutwater-krabbe (vgl. radjoengan, T.); met obi beuggala gegeten, wordt zij een zwaar vergift. *IL, groot, rijzig, — [C.]; lamp. r?- djoeng (T.). C QiSi.U \ > merendjak, stampvoetende gaan. ♦ v.C^\^ \ roendjan, van boomen in de hoogte groeiend. — z. rampak. A.iSA> \ randjau, lang en dim omhoog ste- kend, puntig voorwerp, dat op den grond gegooid of er in gestoken wordt, zoodanig dat de punt naar boven staat, dienende inz. ter afwering van een* aan- rukkenden vijand, van dieven enz.; voetan- gel; spaansche ruiter; meestal van bamboe; r. b^si, r. van ijzer, klein en met vier punten, wanneer er, hoe men haar ook gooie, altijd drie op den grond komen en ééne omhoqg steekt. Men strooit ze 's avonds uit en zamelt ze 's anderen morgens weder in; merandjau, den coitus uitoefenen, terwijl de man op den rug ligt en de vrouw, er op zittende, den eigenlijken arbeid verricht. ^ /-J A.::Si.U \, vaak in plaats van ardjcè- na.-[T.]. A^'s;rv> 1 roendjaU) rijzig, hoog van gestalte, A:s^) \ roeiidjali, z. oen dj ah. •^ ^> \ rantja, w. sum., steigeren van paar- ^ den.— [N.]; z. rantjan (T.). •^^> \ raiitjoe, batav., door elkander ver- ^-^ mengd, niet uitgezocht, bv. van vuil goed of van de taal van een te Batavia woonachtigen Javaan, 't tegenovergestelde van bèrès en rapi.— [H.]; van schrift verward, onduidelijk. — [B.]. V.:sx^ \ rentjana — skr. ratjana — , ordelijke en behoorlijke schikking; samenstelling; letterkundig opstel; verhaal; o u:,.ow, 184 ^J ontwerpy schels; klad; afschrifl; exemplaar. — Sommigen maken een onderscheid tusschen ^ll»i^ en 4i;Uy, door aan het eerste de beteekenis van gelijkenis; redekundige figuur [ï^Uc] en aan het andere die van dichtstuk [jSi^] te geven. 1^^ ^"^^ \ ' meroiitjet, van eene menigte bij kleine gedeelten aankomen; bij beetjes te werk gaan, inz. als men iels in ééns kon doen ; van een werk bij beetjes vorderen, / f^sKlS^) \ reritjis, sprenkel (deeltje van een vocht); perentjis, kwast om te sprenkelen, — vgl. rc^ndjis (T.). ijSïA) \ rantjaiig:, puntige stokken of lange pinnen, om in den grond te steken; nierantjang:, met r. afzetten, bv. een stuk grond; steken in iels met iets, bv. in den grond met een ijzer, .waaraan de aarde enz. blijft hangen, om te zien; of de grond de eene of andere gewenschte delfstof bevat, of in een' zak graan met een lepelachtig instrument, waarmede eene kleine hoeveel- heid graan te voorschijn gehaald wordt; boren in den grond enz. ii5ï^> \ rantjoeng, van ronde voorwerpen, zooals bv. een bamboes, een potlood, eene schrijfpen schuin afgesneden, schuin afgehouwen ; schuin toegepunt (z. r a n tj o e m , T.V, r, toeding, in een* stompen hoek toegepunt; r. la n s ar, in een* spitsen ïoeh toegepunt. •x^ <^ ^^> \ roentjing:, w. sum., 5/?i7^; djari r o e n tj i ng , fraaie vingers (vgl. rontjeng, T.). — z, roenting. -— .[N.]. - i.::5ii:o \ rentjang, rentjang en rentjeng of g'erentjang enz.; merentjang, luide zijn ongenoegen te kennen geven over onver- diende behandeling, is^i^vi \ rontjeng, van beide zijden spits toeloopend; zeer dun en spits toeloo- pcnd, zooals bv. eene roede (vgl, roentjing, ï.). — z. lantjap en tiroes. ^ ii.is;\> \ rentjang, jav., bediende, volge- ling, aanhanger, — [C.]. JIl^^ \ rentjoeng, van platte voorwerpen, zooals bv. planken, messen en der- gelijke aan den éénenkant puntig toeloopènd, terwijl de andere kant recht is; — rentjong, slechts aan éênen kant schuin toeloopend, zooals bv. het lemmet van sommige messen (rentjoeng en rentjong waren in 't hand- schrift van V. d. W. als twee geheel verschillende woorden behandeld, zelfs zon- der verwijzing van 't eene naar 't andere, T.). is^J i rintjong (lees: rentjong, T.), w. sum., een Atjineesch wapentuig zijnde een soort van dolk of mes met het beloop, zooals een turksche sabel. — [N.]. J i rentjeng, tenger; van een been C^J zonder kuiten. u-a»Ji 188 Si 'J C_ Q^s^s 1 I.;, merantjap, de mannelijke roede wrijven, om zaaduitstorling Ie verkrijgen, omneeren. IL, kort op elkander in lijd; mei korte tusschenpoozien [zooals bv. riemslagen]. L_-Qis\3 i I. raiitjak, van loonen luidruch- tig; levenmakend; in hevige bewe- ging en door elkander, zooals Lv. eene roffel of de muziek in de Chin. komedie bij de exaltatie van een* held; van het spreken levendig, IL, rantjakiu pohon (lees: poehoen), een hoorn snoeien, — [H.]; bal. ngrantjapin (T.). -X- L _ ürSA> i rantjok, soek., het plegen van lesbiesche liefde (onnatuurlijke ontucht der vrouwen onder elkander). ^ o ^^'1 > \ , merentjak, met de riemen van een roeivaartuig zoo snel moge- lijk roeien. ^ i^ X-^^TL^ i rintjik, snipper, stukje, beet- y..-[c.]. >rs^ \ rantjoem (kalam of pènna) batav., ^ ver snijden j verbeteren; z . r a n tj o ng. — [H.]; van een schoon meisje hidoengnja seperti qalam di rantjoeng. — [T.]. ^ >;:Sfc:\i \ rantjem, w. sum., dansen, hup- ^ pelen ^ trippelen, — [N.]. ij i rentjam, van het gezicht (zintuig) niet duidelijk onderscheidend, wegens de groote menigte, of geringe grootte der voorwerpen, zooals bv. kleine letters; me- rentjam, niet duidelijk onderscheiden wegens enz.; allerhande werk tegelijk maar onvol- maakt verrichten; allerhande ambachten ie gelijk maar gebrekkig uitoefenen, ^ «^^JS^ \ rantjan, w. sum., steigeren van paarden. — [N.]; z. rantja (T.). <^js;\> i L, inerentjah, een weinig open- kappen, bv. een' weg die begroeid is, struiken, voor een' weg. IL rentjah, ongestadig, wispelturig; van den grond van verschillende hoedanigheid, d. i. hier droog, daar nat; merentjali, nu eens aan dit, dan yueder dan dat werk « beginnen; nu eens bij die, dan weder bij eene andere vrouw gaan; veel tegelijk doen, «XSn^vJ i rentjeli, wat overschiet van iets, na dat er het noodig gebruik van gemaakt is bv. van het marktgeld, over- schoty in dien zin. — z. montjeh en sisa. 2^., hel meerdere, dat tot iets benoodigd is. 5^., van een been of arm vermagerd. — z. tengkes. (XJ \ randa — skr. r and a — , weduwe. — (ook soend. en batav.) ; — * w. sum., ongehuwd, van vrouwen, van mannen zegt men boedjang; rando gadies, ongehuwde maagd, huwbare dochter, vrijster. — [N.] ; me- randa^ eene weduwe zijn als eene weduwe zijn; onbruikbaar zijn; m. toewa, eene oude Jo 'J 186 t^J wijster zijn of worden; wegens ouderdom niet meer te gebruiken zijn. Q/ (^X_> i , zekere welriekende boom in de woes- tijn groeiende; aioehout; mijrt; laurief\ iXJ 1 randi, soort van gerimpelde zijden stof van allerhande kleuren, inz. voor buikgordels (vgl jav. randi. Lal. rangdi, T.). (_XJ \ riudoe, sterk en aanhoudend verlangen naar iets afwezends, meer om het te ontmoeten of te zien, dan om het te bezitten ; reikhalzen ; snakken ; serindoe (wellicht in plaats van si rindoe; — zonder twijfel, want op Sumatra spreekt men si- r indoe uit, T.), in wiens karakter of natuur het ligt, gedurig naar iets te verlangen; s. boelan, wie naar de opkomst der maan ver- langende is, een bijnaam van de ponggok. cX-i \ rcuda — port. renda — , kant; spel- dewerk [inz, met afhangende loovertjes, daoen, aan den buitenkant. Van zoodanige renda heet het eigenlijke speldewerk pa- pan];— * pérak rèiida of p. toewa, batav., fijn zilver. — [H.]. C tA-i ) ï- rendang, wat gebakken of gefruit ^ enz. is; baksel, gebak; merendang, bakken of braden in eenig vet; fruiten; pisang r., bak-pisang; r. pisang, pisang- baksel of gebak, IL, jav. (r§nd^ng, T.)^ het natte of regen- achtige jaargetijde. — [C.]. G. cX-i ) j meroendoeng, iemand lastig vallen ^ om iets of met iets; iemand dringend om iets verzoeken; vervelen, plagen om of met iets; kwellen om of met iets: diroendoeng malang-, door ongeluk geplaagd worden, door ongeluk gevolgd worden. Q. cX-> S 9 nieroending, berekenen; overwegen, ^^ wikken en wegen; bedenken. — w. sum., spreken; praten (dit woord wordt weinig gebruikt het behoort tot de hoftaal); overwegen, beraadslagen enz. — [N.]. Q cXJ ) rendang, van hoornen bladrijk, vol ^ bladeren; digt gebladerd; lommerijk, schaduwrijk. — z. rampak. C 5 o\-.> \ rendoep, soek.,: r^doep enz. C^ lX-.> \ randok, met lange afhangende haren, zooals bv. een oude bok, eene Angora-kat. (^ 5 (Ao i roendoek, nederbuigen, zooals bv. eene rijstaar, boomtakken enz.; , van een' vaartuig den neus onder houden; vóór den wind afvallen; het hoofd of den kop tmar den grond houden, zooals bv. een bok, die wil vechten, een paard, dat op hol gaat. ^ iXJ \ rendam, zich in een vloeistof be- vinden; weeken, in de week staan; van een eiland, een* berg enz. wateren. o^^ 187 iJ ^a-y / . t cA-> i ) beroeüdau, %kh aanhoudend ergens, inz. in het water, ophouden; zich aanhoudend met iets bezig houden; beroen- (laii d^iigan nasi, aanhoudend met de rijst^ d. i. met het eten bezig zijn, zooals hv. reconvalescenten. cX«> ) , nierandaa, spijzen vermengen met iets inz. ter vermeerdering van het volume, bv. rijst met turksche tarwe of aardvruchten; peraudau, wal dient om mei eene spijs vermengd te worden. t5cX-i\ reudab, laag, nederig, ootmoedig; bescheiden» 25 cX-i ) ' rondah-raiideh, 0Der67e//>f van aller- hande dingen, zooals bv. op eene reis van dozen en kisten. O i I., meraudai, rondwaden in iets, niet alleen in water, maar ook in hoog gras, een ananasveld en dergelijke, inz. om met de voeten iets te zoeken. ^ IL raiidej , w. sum., zangeressen of danseressen. — [N.]; reidans door mannen uitgevoerd; tapuk r., in een kring staande met de handen tegen elkander schermen. — [T.]. / jvNO \ rensa, algemeen onwel; onlekker; binnenkoortsig (z. rengsa alwaar een andere beteekenis opgegeven wordt, T.). «.A^o \ ransang, z. rangsang. iAwJ 1 roiising, z. rongsing. ^ i.-j \ reneng, jav., = remeng— [C.]. vu iJ) \ 1 bcreniiaiig, zwemmen; berenuang;- keii, doen zwemmen; met iets wegzwem- men (ook m^r^nnangk^n, T.); niereimangi, naar iets toezwemmen. i^> i reiioeiig;, meer gekuischt dan tj^ng- ngoeng en tj^ngngoe; inerenoeng, slrak en bij voortduring aankijken, zooals bv. eene kat eene muis; aanstaren, goed bekijken, Llis-i \ !• rennik, fijn, zooals bv. regen, bloemen in katoen en dergelijke. ^11., koet.,: ketjil (Lamp. id., T.). C^JiaJ \ z. j>j, <K/.J> 1 L, tueremijah, zich lang met iets bezig houden (van een werk dat nel werk vereischt). IL rennjah (jav., T.), 't tegenovergestelde van legit. — [H.]. IIL, z. J:-^. /. jK i rau, uitroepende nabootsing van een ruischend geluid, zooals dat van een* naderenden regen, een uitgeworpen net in 't water.— z. d er au. A i roe en eroe, naam van een boom — casuarina litorea — groeiende gaarne aan zandige stranden; boewah r., de vrucht van de roe een eikel gelijkende; versiersel in den vorm van de roe-vrucht* v 188 c^JU ^ i I. roewa — port. rua — straat. IL, los, niet compact; betrekkelijk veel ruimte beslaand; niet geordend (jav. rowa, en vgl roewah II., T.). ^ A i rowa (jav. roewah, T.) of saban, hatav.,: ^;lW,. — [B.]. van Ljü* )j. mj^JS $^ \ plur. van L^^lf^ 25c3 ) #) S ' gewone plichtplegingen; manieren; ho/felijkheid. y / yiiw i plur. van Lai , ; arraw^afidl, rfe deserteurs, benaming voor eene secle der Sjiieten; van daar: de ketters, inz. de Persen. ^)j) S plur. van ^ )^. c yy ...W i, pers., in tachla r.^ draagstoel, draagkoets. ^ /'t) $s S roewaiia, men., spiernaakt. — [T.]. y y <^t— > ) A i> verhaal (overlevering. T.); verslag; '^relaas; aanhaling; bijbreng ing van eens anders gezegde; schrifluurplaats; le- zing; variante. "^ ^ ^ 0\ ) röêba, jav., gift; fooi; geschenk; roba, steekpenning; geschenk ter omkooping (uit 't kruisje op te maken, dat het geen Rijousch is, T.); roeba-2, an- keragegeld; havenrechten, door vreemdehngen Ie l)etalen. — [G.]. -X- cX-> 0\ S i'oebed (jav.^ T.), moeielijk; ver- legen, — [C.]. -K- io |K i röeboeiig' (jav., T,), elkander ver- dringen rondom iets zwermen, — [C.].~z. k^roeboeng. i«.> #) \ röêbiiig, tijdelijke doch hechte op- boording van matw^erk, zeildoek of dergelijken van een vaartuig, dat diep geladen is of waaraan men geen hooger boord van planken wil geven, tegen liet inslaan der golven. L o > i>s \, röbak-rabik, op verschillende wijze gescheurd; aan flarden y die evenwel nog aan elkander hangen. ^^^^^^w i, nieröbok, waterbellen opgeven, zooals bv. een ledige kruik, die onder water gehouden wordt; opborrelen; opbobbelen zooals bv. een met lucht gevuld vat^ dat onder water gebracht is. ^ i ^ x_^ |K i robek, batav., scheuren (bal. oe wek, vgl. jav. robet, T.). — [R.]. ,o |h \, meröêban, een oliehoudend vocht, waarvan olie moet gekookt worden behandelen op eene bijzondere wijze, die óp het volgende nederkomt: wanneer het oliehoudend vocht heel begint te worden, '^v 189 L^3J verzamelen zich de vette deelen in het midden van de pan tot eene cirkelvormige massa. Heeft dit ten volle plaats gehad, dan bedekt men dien cirkel met de bovenste helft van een' kokosnoot-dop (tempoer o eng dj antan), schept de waterachtige deelen buiten den kokosnoot-dop af en kookt dan den vetcirkel tot olie (bal. roroban, 't troebele dunne vocht onder de koohende olie zich bevifidende, Timoreesch en Ambon, raroban, T.). •)f .♦o 0^ \ röêbin — wellicht wijziging van lebin (z. öbin, T.), vloer, — [Div.]. -)f ,,o |h i, kaïn röban, batav., gaas; tule; gordipigoed of fijn neteldoefc, — [B.]. ^- ^-> #) \ röbah en öbah, batav./verawrfe- ren enz. (z. obah). — [H.]. — Omdalr bet batav. de r. in 't praefix b^r altijd weglaat, heeft het bij berobah de r. tot het stamwoord gerekend; vgl. rikoet en renti. — [T.]. <^«> e\ ) i'öboh, instorten; invallen; meroboh, doen instorten enz.; omverwerpen; om- verhalen (in deze beteekenis met 't aanh. k^n in gebruik, T.); róböhan, instort sel; puin. / ^ 1^ \ röèbai, naam cener soort van plant. iJU §\ \ ^^^i (Hindust., T.), brood, e *♦ 3 #s \ 1. röèwat, waggelen^ zooals bv. een tand; van het gemoed zich tusschen twee alternatieven heen en iveer bewegen. *II. (jav., T.), de natuurlijke gedaante terugkrijgen na eene gedaanteverwisseling (door een vloek teweeggebragt, T.). — [C.]. lj^> 0. 1 r CD wit, weerhaak; keepje, dat de scheiding uitmaakt tusschen glans en penis; seroêwit, werpspies met iveerha- ken; harpoen. L— J^-> #) )y i»?rötok, achter den rug van een* meerdere pruttelen, inz. wegens een opgedragen werk. — z. söëngoet. »o #1 V rotan (samentrekking van raoetan van raoet; evenzoo in \ mak. raoe- kang van raoeq, T.), naam eener rietsoort, die wij gew. rotting noemen — calamus rotang; merötan, rotting inzamelen, rotting snijden, in dien zin. ^ ,^^ ^ \ ^ batav., tot één bloem samengebon- ^ den bloempjes. — [T.] ; roos of krans van bloemen. — [B.]; merödja, aan elkander voegen, zooals bv. bloemen tot een* ruiker. ^.^^ A \ r®AJM hoofdspijs; dagelijksch brood, ^ d. i. in de mal. landen de rijst. l. a^^^w 0. i röèdjoek — verb. van ^j — terug keeren, zooals bv. geschei- den echtgenooten de eene tot den ander (inz. vóór het verstrijken der Sjs^: van de vrouw), tot iemand, waarmede men in onmin heeft geleefd, tot het ware geloof; van een woord of gezegde, hetzij gesproken of geschreven betrekking hebben tot (slaan op) U'^V 190 u^j;; een voorgaand woord of gezegde; kemari rcêdjoeknja, hierop slaat hel, V_ Q^ ^ \ rc&djak, zeker geliefkoosd elen zijnde een mengsel van spaan- schen peper, tamarinde, zont, suiker en, naar verkiezing, nog meer andere ingre- diënten, aangemaakt met soja of water, in welke saus jonge vruchten, komkommers en dergelijke gesopt woorden; salade, , Kr^ #\ i > merödjol, schielijk uit eene ope- ning te voorschijn komen, zooals I)v. de kop van eene slang; van dingen die door iels bedekt zijn, zooals bv. eene rot onder een' doek eene schielijke beweging naar buiten maken. Ai^ A i, mfrSdJali, met iets punligs, bv. eene piek, eene slang en dergelijke, naar iels steken, om het Ie hebben of te zien of het er is, onverschillig in welke richting, bv. naar vruchten op een' boom, naar visch, het lijk van een' drenkeling, in water (vgl. tóêdjah, T.). •)f^-^^ \ roetja (jav., T.), gepeupel, het ^^ gemeen; iets laags, iets gemeens, — ,_, A i , adem; levensbeginsel; ziel, geest. — /-I-i AjSïfc. ^ i ^ van plaatsen windig, luchtig. / / —O \j^^ ^ \ , eene ziel hebbend, een* geest hebbend; geestelijk, onlichame- lijk; heilig; bespiegelend. c3 ^ 1 rifedoe, van de bovenste oogleden slap nederhangend. ^ O 5 \ röêdi, benk., de enkel — [C.]; de hiel spieren? (T.). ó 9\ ) ï'odi, z. oerdi. ó 9^ S i'öda — port. roda — , rad, iviel. ^ / j^ó 9\ S röèdoes, westk. van Sumatra, soort van z waard of hartsvanger, door de Atjinezen zonder schede gedragen rödon^, van een' vriend innig; intiem ; vertrouwd ; gemeenzaam ; vertrouwd; vertrouwelijk; sahabah jang rodong, een boezemvriend. L^c>5 \ Iv merödok, met iets langs, puntigs, bv. eene stang, eene piek, zachtjes steken naar iets, bv. eene vrucht; poken in iets. — z. radak en roendjang. — 2°. benk., hark; krabijzer. — [R. die het uit M., uitgave van Elout, heeft]. *II., rödok-S, men., spruigaten op de vaartuigen. — [T.]. rj^ ^ ) ï'ödan, gekrenkt door slechte behan- deling en daarom gehoorzaamheid weigerend. ^i'^i) 191 J^ '4; ^ ^<3^ )' werö&daii, ti;e% van baard of knevel. — [T.]. )f L ** 3 \ 1^ \, merèröt, batav.,: m^mboe- wang lilinnja als men batikt. — [H.]; vgl. jav. lorod. — [T.]. ■^ L ** J ) f) ) röêroet, v^. sum., aftrekken, zooals de ring van een vinger, de banden van een geweer, koralen van een snoer enz. — [N.]; maröêroet, a f strijken, van de aaren ontdoen, rijsthalmen; tot een draad trekken goud of zilver (T.). X 25 ) ^5 ) rcèroh, w. sum., afvallen; instor- ten, — [N.]; uitvallen van 't haar (T.). JJ>J , pers., dag (24 uren). <^/0o *)#))> pers., dagboek, journaal van ontvangsten en uitgaven; alma- nak. ( M $\ S rö&sa, hert (bat. oersa, T.). ( N^0\ S (Nederl), bcjên^a rös, roos. — z. mawar. (J^0^S Pliiï'- ^an ^j^)j. fj^^S Plur. van ij^)j. r Sfsè §\ \ rcèwas, lid tussehen twee geledingen van geleede planten, zooals vele grassoorten, de rotting enz,; ook van levende schepselen en levenlooze voorwerpen, bv. eene fluit; r. sïkoe, de onderarm, van den elleboog tot aan het handgewricht. -)f i,..,xvvj ^ \ röèsib, soek., naam van een klei- nen, eetbaren zoutwater-visch, die ingepekeld in den handel komt. ^ ^^^"^"^ 9\ \ 5 merosot, batav., neerglijdcn, bv. bij eene gladde vlakte. Dit komt bij Rigg voor onder den vorm moro- sod. — [H.]. — R. V. E. woordenb.: ontglip- pen; vgl. ook Rigg's boe roe SU t (T.). (^^..jLy ^ \ röêsak, bedorven; beschadigd; gehavend; vernield; te gronde ge- richt; onteerd van eene maagd. t^ h.^ a\ \ röèsoek, zijde (ook van een vaar- tuig) ; flank; de ribben; toelang r., rib; djalan ka-rOësoek, van een vaartuig zijdelings afdrijven; ~ roesoe (lees:JA«j., T.) djalan, w. sum., de voetpaden op zij van den weg, een pad dat alleen de vorst mag bewandelen. — [N.]. <K/jsi $^ \ röÈsoh, geraas; getier; geweld; mercësoeli, zijne kwade luim of ontevredenheid door gebaren en bewegingen toonen, bij het verrichten van een opgedragen werk, inz. door dat werk met rukkende bewegingen te verrichten; m^mböèwat r., roesoeh maken; rentak-rcêsoh (hier de- zelfde beteekenis als onder rentak, T.). 'LS"ij 1Ö2 'V -)f/wvy#) S roesi, w. suip., overleggen; in een afzonderlijk gesprek treden» — [N.]; denkelijk is bedoeld: rosé, ook: roe- sija, men. uitspraak van rahasija (T.). /*Y^ ^ )' pers., venster; raam, / C / y <J / ^AO 5 S ('"»!• raudlah), plur. c/^jj, c/^^^^ , ^;LaK en ejLi^. , plaats, waar water blijft staan en derhalve planten en groenten tieren; lusthof; overblijvend gedeelte water in een' lederen zak; water, dat even den bodem van een waterbak bedekt. a A i I. rcêwany, ruimte of vak tusschen twee ^' rijen palen in de diepte van een gebouw (z. timbaroewang); merö^wang, een lijk reinigen^ door er zoo veel mogelijk de faeces uit te persen of met de hand uit te halen; obat peröêwang, A-Zy^^^er; rffiwang-rcèwa- ng^an, van vaatwerk niet geheel vol. *II., batav., wijd, ruim; pasar r., ruime marktplaats. — [B ]. p 1^ i rcfewinj, bij het weven eerste haspel, ^ waarop het garen gebracht wordt. ^ Ö ih \ röwang, jav., makker, kameraad; ^ deelgenoot. — [C.]. (j^/s£. #) 1 , meröêugoet, pruttelen, grommen, mopperen, mompelen, inz. tegen meerderen of wie anders het recht heeft, iets bv. een werk, van ons te vorderen. — z. scêngoet C Q-C. $^ \ röiij:ak, van de tanden, eene palisadéring en dergelijke zich bevinden in den toestand, dat er een of meer landen of palisaden afgebroken, uitgevallen of uilgetrokken zijn. C_i r^J' rust* > ( 5 0. i , goed, goedertieren, welwillend; medelijdetid; ^.^fj), de goede enz. bij uitnemendheid, d. i. God; t-JjJIjar (dienaar van denzelve), nom. pr. v. ^-.i ^ S > goedheid, goedertierenheid, mede- lijden, barmhartigheid, genade. C ^ #s \ röèpa — skr. róêpa — natuurlijke eigenschap; vorm, gedaante, uiterlijk voorkomen; gestalte; soort; gelaat; schijn; kleur; roépanja,' zijn voorkomen, en voorts: zoo het schijnt; dus, in eene gevolgtrekking, die men uit eene ontvangen mededeeling of eene gebeurtenis maakt, bv. b^lom da- tang ija rcépanja, hij is dus (zoo het schijnt) nog niet gekomen (ook als vraag); merièpakeny een vorm, gedaante, voor- komen of gestalte geven aan iets; rormew, modelléren; rö^pa-l^, allerlei soorten; se- röèpa, van dezelfde natuurlijke eigenschap enz. 