Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
!>-: ^^i A* fflDERLANDSCH TUDSCHRIFT VOOR LIEFHEBBEBS YANJAGT m VISSOHERIJ. m^w>^. J.(..MFiIJtiK INHOUD VAN DEN VIEIIDEN J A A R G A N G. BLAhzr. Voorwoord i Schetsen uit mijueii Icvensloop, door ^'lMROD. ... 7t Over bet vangen van ivvee Dasscn i\ Eendenjagt in de Ponlynsche nioerassen 21 Eene Parforce-jagt , uit de vorige eeuw 50 Allerlei -^*- >.;;v..v^i^' 48 Vcrslag vaa de jagt eii viss,clierij , iu de provincie Grouiugen ,  ... 77 Open brief aan mijnen jaglgenoot A 86 Allerlei 97 Boekaankondiging. . - 100 Verslag van de jagt en visscberij , in de provincie Zuid-Holland , over 1855 101 Verslag van de jagt en visscberij , in de provincie Noord^Holland/over 1855 108 Schetsen uit mijnen levensloop, door Nimrod. . . ,115 Misgeboorle van een haas. fMet eene afbeeldingj. . .125 Eene zeldzame jagt-kwesiie 128 Over den slaap van bet wild, en bet lijdslip waarin bet op voedsel uitgaat 154 Allerlei 14,5 Versing van de jagt en visscherij , in de provincie Gelderland, over 1855 149 Verslag van do jagt en visscherij , in de provincie Ulreclit, over iSo5 165 Verslag van de jagt en visscherij , in de provincie Limburg, over 1855 171 Cedachten over het verstoren van vogelnesten , en de bij de jeugd bestaande neiging om met de verza- melde eijeren te prijken • ... 178 Niels nieuws 189 Over den slaap van het wild, en het tijdstip waarin het op voedsel uiigaat. fVervolgJ 200 Allerlei 206 Verslag van de jagt en visscherij , in de provincie Noord-Brabant , over 1855 216 Verslag van de jagt en visscherij , in de provincie Drenthe, over 1855. 220 » De jagt moet vrij zijn en de doodslraf afgeschaft worden!" Een wensch van zekere vrome , ge- moedelijke lieden 225 Eene bijdrage tot de sludie van het jagtveld. . . . 251 De liefhebbcrij jager 252 Allerlei 258 Verslag van de jagt en visscherij , in de provincie Friesland, over 1855 259 Geschiedenis van eenen hertsvanger 266 Allerlei 501 ERRATA. Bl. 146, regel 8 v. o, staat »harl", lees iherl''. AAN DE LEZERS. Gedurende cle uitgave van den S^"" jaargang, ont- waarden wij met genoegen de toenemende belangstelUng in dit TijdschrifL Zij was den uitgever j door het ver- meerderen der inteekenaren , eene schadeloosstelling voor de opolferingen J die hij zich vroeger getroostte — voor de redaclie eene aanmoediging, om hare taak ijverig te vervolgen, Zij betuigt hij deze aan alien j die^ door meerdere of minder e medewerking , hunne belangstelUng deden blijkenj haren welgemeenden dank. Het is er evemcel verre afj dat de redactie den wenschj, aan het hoofd van den 3^""^ jaargang uitge- druktj geheel vervuld zag. Zij herhaalt hier hare overtuiging, dat er in ons vaderland een aantal lief- hebbers der jagt aanwezig zijn , die even goed de pen •VJERDE JAARGANG. 1 aJs het jagtgeweer iceten (c voeren; en wcmneer ztj daarbij het oog vestigt op het luttel getal bijdragcn , die ingekomen zijn, is de uitkomst niet zeer bemoedigend. Nogmaals beveelt ztj bij deze het Tijdschrift dringend bij alien aan. Elke mededeeling zal welkom zijn. De visscherij — waaraan toch ook het Tijdschrift ge- wijd is — schijnt de aandacht weinig of niet op te wekken. En toch is dit onderwerp in belangrijkheid ge- stegeUj seder t de aanwending dcr kunstmatige visch kweekerij , door de zorgen van Z. M. onzen geeerbiedig- den Koning; eene zaak waaromtrent nog veel te on- derzoekcn valt ^ die voor zoo vele uitbrciding vaibaar en, icelUgt _, geschikt is om hoogst gewigtige uitkomsten op te lever en, wannecr eenmacd de theorie door de praktische ondervinding zal zijn gclouterd. In het na- burig Didlschland heeft de baron von EimEisKiiEirTz^ in den loop van het vorig jaar, de uitgave van een afzonderlijk Tijdschrift (*) voor de visscherij bcgonnen; en van hoe veel meer belang is de visscherij niet voor Nederland ! De redactie hoopt, dat haar vertrouwen, gedurende de uitgave van den 4'"" jaar gang, niet zal worden te leur gesteld, maar dat zij zich in de wehvUlende medewerking van vclm der Jczers zal mogm verhen- gen. RED. (*) Journal dcr Figchcrcl. Ulm, 1855. Vcrlag van r, Ebncr. SCHETSEIV UIT MIJNEN LEYENSLOOP, DOOR NIMROD. (Waar?ieid enfict'.e.) I. Wie is er wien, in zijnen levensloop, niet een on- vergetelijke dag te beurt viel? — Voor den predikant is het zijne eerste intrc^preek; voor den advocaat, de promolie met de kap, more majorum; voor de liefhebbers van dergelijke dingen , hunne eerste re- devoering in de kamer ; voor den krijgsman , zijn eerste veldtogt, mits hij er beter afkome dan de Engelschen in de Krim; in 'tkort, ieder mensch heeft in zyn leven ten minste 6en onvergetelijk tijd- slip, en het is derhalve niot vrcemd, waarde lezcr, dat ook ik eenen onvergfetelijken dag mogt beleven; het was mijn twaalfde verjaardag ! Dc gerande diicaten , die in den spaarpot vloeiden , het nieuwe zondagspak , het horologie met bungelen- den ketting , de lekkere confitimrtaart en de makkers , welke dien avond bij mij zouden »komen spelen" — zoo noemde men het destijds nog — ; dit alios, hoe fraai en aangenaam ook , verzonk in het niet bij een geschenk , dat ik van eenen oom ontving : een enkel jagtgeweer, met weitaseh en toebehooren. — Vele beelden nit mijne jeiigd zweven , reeds in duisteren ne- vel gehuld , verward voor mijnen geest ; maar dit eenig oogenblik staat nog in een helder licht, met fris- sche kleuren voor mijne verbeelding. — Nog herinner ik mij levendig, hoe driftig mijne bevende hand den geweerzak onlknoopte , en zich een sierlijk geweertje , uit de fabriek van Ronge , aan mijn oog vertoonde ; ik zie het nog duidelijk in de grootste kleinigheden , zelfs den fraai gestikten , groenen geweerband , voor mij. — »Een geweer! een geweer!" riep ik uit^ i>Z[e »eens hoe mooi ! en/' kets, »wat geeft het vuur!" — AIs een bczetene holde ik het huis rond ; ieder , zelfs de keukenmeid, mocst het geweer zien, en toen deze mij durfde toevoegen : »het is ook wat , er hangen bo- »ven geweren gcnocg op het rak; het horologie, dat ))uwe mocder u gaf , is vrij wat meer waard, want dat is echt goud ," toen. EindeUjk was de 15de September daar. — Desavonds te voren werd alles in gereedheid gebragt , en herhaal- delijk nagezien. Het bed was mij, dien naclit, ecne legerstede van brandnetelen ; honderde malen wendde ik mij om; elken klokslag telde ik. — Daar begon de lang verwachte dageraad te schemcren, en gelijk- tijdig stond ik aan het venster; de lucht was onbc- wolkt. Met vreugdegejuieh ging ik mijnen ouden beer wekken , en den jager , die reeds op was , in de keuken opzocken ; de oude, eerlijkc kcrcl had de weiiasch al omgchangen , en naast lict flikkereiul viiur stond zijn lange kuilenbiirger oercccl. Na het ont- bijt, dat mij eindeloos sclieen, stapien wij in het rijtui{} ; spoedig waren wij op do verzamelplaats , buiten do stad. Het jagtgezelschap , dat zich daar verecniGde , zoude in deze dagen gewis de lachspieren opwekken. Op 6(3n' na, die een zoogenaamd »petje" (*) droc{]^, en voor wicn de blozende appelen , in het net zijncr weitasch , mij een sympathetisch gevoel inboezemden , waren alien met zwarte , ronde hoeden gedekt ; 6^n zelfs, een deftige notaris, droeg den grooten, drie- kanten hoed , waarmede hij altijd door de stad wan* delde , en had de weitasch over eenen afgesleten , zwarten rok gehangen; de overigen waren alien in het ligt groen , met glimmende knoopen, gedoscht. Mijn oude heer en nog een voerden dubbele geweren van zeer naauw kaliber, uit de fabriek van Le Clerc, de overigen waren met spaansche of kuilenburgsehe enkelloopen gewapend. Twee of drie bejaarde, dikke honden van ouderwetsch ras, met korte staarten, die steeds in het fransch gecommandeerd werden, waren aanwezig. Om tot het bepaalde jagtveld te komen, moesten wij eene kleine heide oversteken; daar spron^ eene w^atcrsnip , cr vielcn twee schoten , en de snip vioog nog ; toen branddc ik , op goed geluk , los en — de snip viel. Wcrktuigelijk w ierp ik het geweer weg , (*) Dit hoofcltooiscl was clcstyds iu grootc minachting, en wciii'g in gcbruik. •7 herciklc de snip, ecrdcr ilan de lioiulen, en appor- iecrde liaar met blij gejuicli. — Daar stond ik, met mijn <5(5r8te stiik wild in de hand; ik kon er mij niet zat aan zien ; welke sclioone kleuren ! z66 ziet men ze slechts ^^nmaal ! — Dronken van vreng^de stak ik haar cindelijk in de weitaseh; het gezelschap reiktc mij de hand en feliciteerde mij als »jager." — Het overijje van dien dag, waarop mij alles zoo nieiiw, zoo vreemdsoortig seheen, ga ik met stilzwijgen voor- bij ; ik behoef niet te zeggen , dat mijne overigc schoten alle te vergeefs gelost werden. »Waai toe zulke beuzelingen zoo breedvoerig opge- •discht?'' mag welligt een der lezers vragen; voor hem is mij die vraag leed, want dan belecfde hij nimmer eenen onvergetelijken dag ! Van tijd tot tijd trok ik met den een' of anderen jagtlicfhebber te veld, maakte eenige vorderingen in het schieten, en zoo werd ik langzamerhand opge- nomen onder de groenrokken onzer stad, die dcs avonds , in eenen vasten hoek der gelagkamer van het koffijhuis, bijeenschoolden en zich, onder rooken en bier drinken, in jagtgesprekken verdiepten. Zoo ver- vlogen eenige genoeglijke jaren. De oude liefhebbers waren intusschen of zat van dagen geworden, of van het groot toonecl afgetre- den; de cnkcle gewcrcn waren door dubbele, uit de luikschc fabrickcn van Le Berleur en Ronge, vervangcn; de pctjes haddcn de hoedcn verdron- gen, en de weitaseh prijktc, in den regel, op den s blaauwen kiel, toeii andermaal een belanjjrijk tijdstip voor mij aanbrak. Dezelfde oom, die zich toen in Parijs bevond, zond mij een geweer uit de beroemde fabriek van Boutet ten geschenk. Een aangenaam gevoel greep mij aan bij bet gezigt van bet uitmuntend bewerkt stuk ; maar die vervoering, weike mij bij bet uitpakken van mijn e6rste geweer bemeesterde , kon ik niet meer ge- voelen; dat oogenblik moest met onuitwisehbare trek- ken in mijn gebeugen gegrift blijven. Het fraaije , dubbel geweer verscbafte mij eenig aan- zien bij de oudere jagtliefhebbers ; dikwerf bemerkte ik de zijdelingscbe blikken , die zij er op wierpcn ; en daar ik inmiddels mijn zestiende jaar bereikt bad, werd ik voor goed als lid van bet jagtgezelschap aan- gemerkt. — Ik bad nii ook mijnen eigen bond, een fraai gevlekte reu van goeden aanleg, doch wicns geheele dressuur in bet apporteren bestond , en die on- tembaar wild was. De meeste, of liever alle bonden van dieu tijd waren van denzelfden stempel, en im- mer, wanncer wij ter jagt togen, joegen zij allcs, links en regts van den weg, af, waardoor menig baas, dat zij dwars over den weg dreven, sneuvelde, \66t dat wij in bet bestemde jagtveld waren aangeko- men. Ik berinner mij geenen enkelen bond van des- tijds, die behoorlijk appel bad; alleen door de zweep werden ze eenigzins in toom gebouden , en begonnen eerst dan bcdaard te worden , wanneer ze half versle- ten waren. Intiisschcn gingen onze vrolyke jagtpar- lijeii hareii Ga»u en leverden, bij vcle fienoegens, meestal ecnen gimstioen uitslag op. Ik zie, dat dcze schctsen tamelijk iiitvoerig worden; doch onder het schrijven werd het mij even als of ik in een gezelschap mijner jagtvrienden aan het vertellen was, terwijl alien aandachtig luisterden. Daarom wil ik nog , op deze wijze voortkeuvelende , eene onzer jagten van dien tijd ophalen. Op eenen helderen winterdag, in Januarij, bevon- den wij ons des voormiddags in het koffijhuis. — »Welk schoon weder om eene vossenjagt te houden ," zeide de een; »dat konden wij morgen wel doen ,' hernam een ander, »wie gaat mede?" — »Wij alien," was het eenstemmig antwoord. — Ik, als de jongste, nam op mij naar een nabijgelegen dorp te wandelen, en daar het noodige, met eenen daar wonenden jagt- opziener, af te spreken. — Des avonds deed ik mijn verslag, en er werd besloten des morgens ten acht ure in eene herberg, buiten de stad, bij een te ko- men. Toen ik opstond was de lucht donker; er viel eene digte jagtsneeuw , die steeds bleef toenemen , toen ik op het rendez-vous aankwam. Ik vond er slechts een' van het gezelschap; na ecnigen tijd kwamen er nog twee opdagen. De sneeuw bleef aanhouden , doch de opziener, die met acht drijvers tegenwoordig was, hield staande , dat de lucht zoude opklaren ; inmid- dels hadden wij nog een paar oudc liefhcbbcrs in het dorp opgeschommcld , en toen, ten half elf, de lucht 10 Jieltler wcrd , trokken wij le veld : zcs sduiltcrs cii do opzlcner, die dc drijvcrs zoudc aanvocren ; het afdrij vcn van het ecrstc bosch begon even na elf urc. Iloewel wij wisten dat er in die streck vele vossen waren, konden wij, uithoofde van den korten tijd , die voorhanden was, slechts weinige bossehen afjagen, en wy besloten die te nemen, op welke de vossen bij voorkeur hielden. — Het geluk was ons gunstig; wij kregen dien dag acht vossen op de been , waarvan zes sneuvelden , een — door mij — misgeschoten werd , en de andere door de drijvers been brak. Een onzer had het geluk een meesteriijk doublet op twee vossen tc maken , die op een paadje in een digt mastbosch , waarvoor hij geposteerd was, regt tegen hem in kwa» men , en welke hij , eerst den acliterste en toen den voorste, op de plaats nederschoot. Des avonds wer- den de pelsen, in de dorpsherberg, verloot en, onder warmen wijn , weidelijk feest gevierd , waarbij de ge- zondheid van den behendigen schutter niet wcrd ver- getcn. — Dit was de gelukkigste vosscnjagt van dc Tele, die ik bywoonde. (Wordt vervoIgiL) -^^^-^^^^/^f^^^e/-^^ OVER IIET VAKGEN VAN TWEE DASSEN, BESTEMD VOOll IIET KONINKLUK ZOOLOGISCH GENOOTSCIIAP NATURA ARTIS MAGISTRA. De letters E,, B., Bb., P., H. en L, duideii do verblijfplaatscn van dassen aan, in de Provincie Gel- derland gelegen , op een half uur gaans van elkan- der verwijderd. Vooral te E. , hebben zij hunne ho- len , waar de grond onoverkomelijke hindernissen op- level t by liet uitgraven , en van waar zij uit passagie- rcn gaan om elkander tc bezoekcn of om vocdscl op te sporen, dat zelden bij klaren dag plaats grijpt. Te Bb. waren verleden zomer twee jonge dassen 12 uitgegraven , welke men een wfletske" — teclmisch woord, voor ligte kiuidlading zonder prop, na het reinigen van het gewecr, hier een zwakke lading be- teekenende , wegens den korten afsland , waarop het schot behoeft aangebragt te worden — op den neus gaf, om ze onschadelijk te maken. De eigenaar van den grond , een liefhebber van jagen uit ganseher hart , begreep, dat men met overhaasting was te werk ge- gaan , bedenkende , dat bijaldien men zich van dezc dieren levend had meester gemaakt , het boven ge- noemd genootschap misschien daarmede gediend w^are geweest. Daar zich, in November van het verledenjaar 1855, we^r spoor van dat gedierte op de ingangen der door hen opgeboorde holen vertoonde , werd vooraf naar Amsterdam geschreven, ten einde te weten, of er een das welkom zou zijn. Het antwoord liet zich niet wachten, tevens met het uitgedrukt verlangen van liever een' volwassen dan een jongen te bezitten , en dat het een nog volkomencr geschenk zou zijn , indien men er een koppel kon over- zendcn. Alsnu werden, tegen den volgenden morgen, de belangstellenden gewaarschuwd , en een meester in de kunst van dassenvangen , tegen het bepaalde uur ont- boden. Deze man is, wegens langdurige, trouwe dienst en gebrek aan het gczigtsvermogen , als jagtopzicner op pensiocn geslcld; hij ging zijnc wjongens" voor, die hctzelfde bcdrijf uitoefencn , en nog naar dien 13 naam liustercn , ofschoon ook zij op liiinne beiirt vader zijn geworden ; hij werd geleid door ecn hoiidje , dat hij aan eene lijn liield, en droeg een' barpoeii in de hand, als aanwijzing van hetgene er stond te gebeu- ren. Wanneer ik den persoon , die gebezigd wordt om bet jagtveld te bewaken , bij verschillende namen als: kod- debeijer (woordafleiding van »kodde" , oudtijds : een knods of knuppel) , jagtoppasser , opziener , en dezen persoon nu zelfs boutvester boor noemen, dan geef ik in bedenking of bet niet beter ware hem »wild8cbut'* te noemen ? zoo als ik die aanduiding herbaalde malen in een jagtproces zag voorkomen, van af 1665 tot 1680gevoerd, en waarin men bijzonder onderzocht : of men zich ook aan onbctamelijke uitdrukkingen tegen den wildscbut had schuldig gemaakt. Als ik niet zien kan, w^aartoe eene verandering nuttig is, dan bepaal ik mij bij het oude, en blijf dezen » wildscbut" noe- men, te meer daar hij bet werkelijk is. (*) De voorste bond draagt den naam van Waldman, zoon van Waldman en Veldin ; de laatste stierf op haar 16>''' jaar, terwijl Waldman 21 jaren mogt bereiken. Waldman junior is alzoo de afstammeling van een cud, door wederwaardigheden beproefd, deugdelijk beldenras van dashonden , met welks hulp hij wel 1000 vossen , en een niet te bepalen aantal dassen had (*) „Wild6chnt dcr Grafclrkhcid van Holland", hectte de persoon, die met het schicten dcr etukken grof wild , voor de baanderhceren en hooge colle- git'u beslemd, werd belast. RED. 14 uitgc{jraven. Waldman tie oude, was op ccn' zoiidag uit werkclooslieid ziek geworden , liad achter dc kag- chcl liffgen aaiislaan , was opo^cspronoen , Qver den kop gebuitcld en dood gcblcven : alles gcwaarmerkl door de eenvoudigheid van den verhaaltrant. Zooals (jezeijd is, Hep Waldman junior voor den wildschiit uit , en volgde zijnc broeders Bergman — bij ver- korting : Bergje — en Eerdman* Het spoor van den das werd versch bevonden , waarop de honden dade- lijk luid werden, De ingangen van den bouw, zijnde 12 in getal , werden op 66n' na digt gemaakt, en de honden in den open gehoudenen gelaten , waartegen de voeten van hunnen meester precies pasten; achtereen- volgens werden de andere pijpen onderzocht , maar de das werd niet te huis bevonden , helwelk later , door het spoor op den akker, duidelijk werd bevestigd. Er was eene kooi uit Amsterdam gezonden, er moesl dus een das gevangen en geleverd worden, op welke wijze ook. Op dezen dassenbouw viel vooreerst niet te rekenen wegens de daar gepleegde storing; terwijl om verschillende , later te ontwikkelen rede- nen, de vergunning om de andere punten te onder- zoeken , niet kon worden verkregen , met uitzondering ccliter van te L. , na welke toestemming het getal be- langstcllenden bevonden werd niet te zyn verminderd. Blijken van het daarzijn van dassen werden spoedig waargenomen. De das liet zich rond drijven, hij had welligt den Ijeschikten grond niet gevonden om , door pogingen tot voortgraven , zicli van zijii lastige aanvallcrs tc ontdoen ; dat, in lossen grond, een paar voeten per minuiit kan vorderen , als wanneer hij de aarde achtcr zicli werpt , en steeds, op dezelfde wijze, door dehonden wordt na- gewerkt ; en daar de drie elkandcr, bij hct wcrken onder den grond , met zand in oogen en muil wierpcn , moes- ten zij, nil en dan, buiten komen om zich te verfris- schen. Zoodra de voorste bond bem bereikt bad, was de das tot omkeeren verpligt en genoodzaakt zicli pal te stellen; nu werd, door bet aanslaan der bonden geleid , bet punt ontdekt , waar de opening moest gemaakt wordcn, om ben te bulp tc komen en bim- nen vijand te naderen. De dcugdclijkbeid van den bond blijkt iiit bet vast voorliggen en den stand , waar- in hij den das , gcdurende bet bulpgraven , weet tc bonden , waarbij men , tusscben das en bond , de pijp poogt te bereiken. Dit kwam bier goeduit, en werd, nu en dan, de neus en bet vonkelend oog van den das gezien. Daar de das levend moest bemeesterd wor- den, werd deze ingraving zoo ruim gemaakt, dat een persoon cr zicli in konde bewegen , en gepoogd om den das cenc boiiten gaffel op den neus te zetten, waartoc bij zicb ecbter niet genocgzaam bloot gaf; en om bem van acbtcren te porren, daartoc stond een eiken wortelstomp in den weg , waaronder bij op dat oogenblik zat. Bergje, die zicb niet bij tijds bad geborgen, of te veel door de anderen was vooruitgescboven , kwam zich bij zijn' meester beklagen over een uitpiiilend oog, ver- 16 scheurdc wang en gehavcnden neiis; liij rikle van smart en liuilde van verontwaardiging , zoo dat men verpligt was zijn' bek te omvatten , om clkander te kiinnen verstaan. Ecn der aanwczigen met zijnen toe- stand bewogen, wilde hem reinigcn, maar dit werd hem niet toevertrouwd , uit bezorgheid van den ouden , blinden man , dat hij hem mogt laten vallen , als zijn- de zulk een bond voor hem een schat; en zonderling genoeg: hoe meer gekwetst en gescheurd, des te beter wordt dezelve. Ofschoon de kreet »pakt hem!" herhaald werd, hield de das de toeschouwers, door zijne schoone witte tanden in respect , tot dat eindelijk een der aanschou- wers, met eene koffijbaal, in den kuil sprong en, er alles aan wagende, het onderste gedeelte van den zak onder zijne knieen bragt, en den bovenkant met beide handen vast hield. Weldra zag men den zak , schokken- de , zich aanmcrkelijk vullen , en alsnu gesloten on- der een algemeen »hoera !" daar men aan de uiterlijke gedaante zien kon dat er twee in zaten, welke men, als veiligheids maatregel, met geweren volgde bij het dragen uit het bosch , voor het geval , de zak niet sterk genoeg mogt blijken, want de vrienden werden later bevonden 63 oude ponden te wegen. De vreugd was geevenredigd aan den gelukkigen uitslag der vangst, waaromtrent men aanvankelijk niet gerust was; de dag was intusschen helder maar f risch , en op de klok was het half een geworden. Het schoone geslachf , dat het genoegen weet te rekken , 17 had ecne {jclegenlicids iafol docn bijbrciigcn , waarop alles, wat een' jager pleizicr kaii doen , zclfs de coii- raiit van dicn dag , iio(j in zljnen oraslajj , voorhanden was. De dassen moesten een klein uur ver gebragt wor- den, waarbij hunne nag^els door den zak drongen, hetwelk door hunne {jedwon{ifene bonding kan veroor- zaakt zijn ; misschien door den aard der stof , waar- door zij werden bedwongen ; niet beslissende , of zij ook veiliger in een linnen zak zouden gedragen zijn, waarin zij nog gemakkelijker eene opening hadden kunnen maken. Daar de kooi , tot vervoer bestemd , te klein werd bevonden, moest men op een gescbikter middel ter verzending bedachtzijn; bet woord » champagne" deed aan eene cliampagne wijn-kist denken. Dezelve werd met zink gevoerd , en wat fijn hooi er in gedaan tegen de schokken; in bet deksel werd eene ronde opening gemaakt, en daarop een rooster aangebragt, tot inla- ting van versche lucht en licht. De overwerking uit den zak in de kist , gelukte , ondcr de noodige voor- zorgen en een langzaam bewegen , ook goed , en werd dadelijk door een tevreden buidschudden gevolgd , waardoor bun bet zand, van den strijd des morgens overgebleven , uit hunne pelsen stoof. Ook werden er eenige veldvvortels (penen) door de tralies gestoken , als eene verfrissching bij kwaUjk worden, door de bewe- ging van den eersten spoorrid; ofscboon de wildschut beweerde , dat zulks niet noodig was , daar zij maan- VIERDE JAARGANG. ^ 18 den laiiG' nit hiin nvctpotjc" — zoo noemde hij de ope- ning of vetklier, die de dasscn onder den staart heb- ben — konden leven. Men wil dat hnn neus hierin past , om er hun ci{jen vet nit te zuijjen , dat in dikkc lagen, van af den kop langs den rug, op de opening van den spaarpot aan loopt. In die bonding be- weert men, dat de das den winter al shiimerende doorbrengt tot na de eerste strenge vorst, als wan- neer hij de weersgesteldheid onderzoekt , zonder alsnog nit te loopen , hctgeen , zoo als gezegd is , bij nacht plaats grijpt, om hun onderhoud te zoeken, hetwelk uit knolvruchten , beukennoten en vooral uit eikels be- staat; in de jaren dat vele der laatste voorkomen zijn de dassen bijzonder vet, en bereiken 35 zelfs 40 oudc ponden , w^elke zwaarte meest uit vet bestaat , hetwelk , na uitgebraden te zijn , geschikt is om in de lamp als olie te branden ; wordende verder hun vleesch , door de mindere klasse, ter dege lekker genoemd. Van dadr hunne voorspraak tot behoud der dassen, en misgun- ning aan het Amsterdamsch gcnootschap. De vellen hebben een waarde van f 2,50 , zijn in rijtuigen en vooral als deurmatten , ter reiniging van het schoeisel te gebruiken; de afzondcrlijken lange haren tot schui- jers, voor schilders en vergidders — en voor seheer- kwasten. Het kaarslicbt bragt geene vcrandering in hunncn toestand; zij bleven zich rustiger gedragen dan ver- moedebjk zij, die de eerste zes kurken van den vroe- geren inboud der kist, van de flacons, tegen den zokler zagcn springen. Van de bestemmingsplaats w^erd gemeld: )>dc »scboone dassen zijn in onze diergaarde aangekomen, Dgewennen zieb aanvankelijk reeds goed aan hunnen »gevangen staat; zij scbijnen de bebandeling en voeding »goed te verdragen," met verdere welwillende dank- betuigingen aan den eigenaar van den grond, de guile zender , de vangers en alien , die ben met raad en daad badden bijgestaan; waarmede een ieder tevreden en gelukkig was , en alles ten genoegen van alien is geein- digd. Alle genoegen is dus nocb niet uit de vv^ereld , al duurt bet maar een' balven dag, en bet is altijd wat gewonnen, wanneer de bazen en patrijzen, we- gens de gevolgcn van den winter , moeten gespaard worden. Verondersteld , dat de das zicb door indringend wa- ter verrast ziet, zoo als wij dit in bet begin van 20 dit jaar zagcn gebciiren, vcrdrinkt hij dan in dien Le- dwelmdcn tocstand , of wect hij zich voort tc hcl- pen? Vermoedelijk wordt hij door zijn instinkt ge- waarschuwd; voor hct overige staat hij als cen iiit- muntend zwemmer bekend, en daariiit kan verklaard worden hoe hij op pimten geraakt, waar hij nimmer was waargenomen , zoo als in dezen zomer onder Elst gebeurde, waar knapen een versch gckrabt hoi von- den en , met hunne schop , cen' volwasscn das af- maakten. Bergman hoorde ik vier da^jen na zijn misavon- timr, dat men kon onderstellcn zijne laatste campajjne te zijn , achter konijntjes aanslaan ; hij werd voor mij geroepen, zijn oo{j zat weer op de gewone plaats, en de wonden warcn bijna geheeld. Brave dashon- den, ik bewonder u nu no{y mcer dan vroe{jer! Uw ernstige blik is {jcc:rond op gcvocl van ci{jenwaarde. Jagerstaal. IN DE PONTYNSCHE MOERASSEN. (Vertaald.) Er was {^gqh eiiidc aaii'de feesten en banketten bij (le ambassade te Rome : dagclijks verzameldeii zich een aantal vrolijke gasten, van verschillendc natien , aan des ministers oastvrijen disch , die steeds van alle lekkernijen , welke land en w^ater opleveren , ruimschoots voorzien was. Onder andere uitstckende vreemdelingen bevond zich daar een fransch schildcr, die met regt als een dcr eersten in zijn vak wcrd schuldi^jd en , wat de uitvoering van veUl8la(j-tafe- 22 reelen betrotj sleclits wcinige mededingcrs had. Ver- mits wij te zamen vriciidschapsbetrekkingeii haddcu aangeknoopt , plaatstc ik mij aan tafel steeds ne- vens hem. Eens had de kok van Z. E. , een in zijn vak bc- roemd persoon, zich niet alleen zijiier vermaard- hcid waardig betoond , maar door eene reeks der kostelijkste (?eregten , waaronder de uitgezochtste spij- zen voorkwamen , zich zelven , zoo moselijk , over- troffen. »Bij de nagedachtenis van Lucullus ! gij doet on- wregt," zeide ik tot mijnen buurman, den schilder, toen ik zag dat hij voor een heerlijk bereid ragont van wilde eenden, dat hem een bedicnde aanbood, bedankte, »men kan gcen heerlijker ragout beden- »ken I Zie slechts hoc heerlijk het met truffels is »toebereid; waarlijk, de reuk alleen is genoegzaam »om het aan te prijzcn ; ik wenschte w^el te wetcn, »van waar deze uitmuntende truifels af komstig zijn , »waar8chijnlijk uit de lagchende beukenwouden van »Provence of van de heuvels van Languedoc." »Matig iiwe geestdrift /' antwoordde de schilder , »het is gcene gril , die mijnen tcgenzin veroorzaakt , »maar eene vreemde ontmoeting , die ik niet ligt »vergeten zal. Slechts de naam van wilde eenden is »gcnocgzaam, om eenen onvervvinnelijken afschiiw bij »mij op te vvekkcn. Ik licb cr voor mijn gansche >»lcven genocg van , al bcreikte ik ook den oiiderdom »van MiiTiii SALEM. Wannecr gij mij uwe opmerk- 23 »zaamheid wilt schcnkcn , zal het vcrbaal van mijn »avonluur u welligt cenio medelijden inboezcmeii en wmijnen afkcer regtvaardigen." In cen gezelschap van Engelsclien, die van eene jaotparlij in dc Pontynsche moerassen teruggekeerd waren , hoordc ik met veel lof van het aangenaam vcrblijf aldaar gewagen. Naar het verhaal dezer hee- ren waren aldaar fabelachtigc jagten te maken, en leverde het oponthoud bij den jager des Pausen , wiens bereidvaardigheid zij niet genoeg konden prij- zen, alle geriefelijkheden op, welke men verlangen kon. In (^^n woord, de beschrijving van het gemaakt uitstapje was zoo verlokkend , dat mijne verbeeldings- kracht in hooge mate werd opgewekt en ik den wenseh niet wederstaan kon , het zeldzaam genoegen van eene zoo buitengewone jagt te genieten. Ik maaktc spocdig de noodige toebereidselen , steeg in mijn rijtuig, en reed over de afschuwelijkste wegen door die bcfaamde moerassen, welke allerlei soorten van koortsen, als eene tweedc doos van Pandora, in den omtrek verspreiden, Na eene reis van eenige uren ontwaarde ik, bij het oraslaan van eenen hoek , dien de weg vormde , eene cllcndige hut, gelegen aan den oever van eenen kolk met drabbig water. »Ziedaar dc herberg ^ »Exccllentie 1" briildc mijn postilion vol gccstdrift. 24 terwijl hij zijne met schuim bedckte paardcn stil hield, en de echo's dezer wildernis door het klappen zijner zwecp opwekte. Door dit (jerucht geiioopt, stortten een dozijii kerels de deur uit , door welke ik in de zoogenaamde herber{]?, die een levend beeld van onreinheid en ellende opleverde , oetleeltelijk ge- dragen , gedeeltelijk gesleept werd. De zwarte mod- der, welke de eenmaal roode plavuizen van den vlocr bedekte , had zich sedert jaren zoodanig opgehoopt , dat zelfs Hercules bij het reinigen van dczen Augias- stal zoude zijn te kort geschotcn. In het woonvertrek gekomen , zette mij een dezer lieden , een zesvoetige reus , op eenen bouwvalligen stoel , onder eenen mi- men sehoorsteen , op whelks haard cenige bosscn groen hout en riet onder eene dikkc rookwolk smeulden. Het duurde eenige oogcnblikken eer ik de voorwer- pen , door den viilkaanschcn damp been , kon onder- scheidcn; toen ik mijne oogcn weder gebruiken kon, bevond ik mij in liet veilrck alleen. Mijne eenzaam- heid duurde evenv^^el niet lang; want naauwelijks wa- ren twee minuten verloopen , toen een kreupel, oud wijf , die allezins waardig was nevens de hekscn van Macbeth op te treden , binnen kwam. Deze Megera , wier uiterlijk afschuwelijk was , dekte met eenen smerigen dock vol vlekken den nog smcrigeren disch , zette mij een aarden schotel onder den neus , die een walgclijk ragout bevattc, plaatste twee geweldige drinkschalen van buffelhoorn daarnevens , terwijl zij mij tot etcn en driiiken uilnoodigde. Mes, vork en 25 lepel, die iiit' ceii' vui'cn, woUen lap te voorsc'iiju kwamcii, warcn reeds nevens eeiic soort van rood, aardeii Lord nedergelcad; hoe walo'verwekkend ook de toebereidselen voor den maaltijd zijn mogten, meer nog was het dc persoonlijkheid mijner morsige Hebe. Verbeeld u, dat zij, bij eenc poking om mij regt vriendelijk toe te lagehen , haren wijden , sints jaren tandcloozcn mond vreeselijk opsperde, dan weder mij verliefd toelonkte en allerlei afschuwelijke (jezichten Irok , terwijl zij hare dorre handon , die meer naar de klaauwen van een' gier geleken, vrolijk wreef. Een w^einig later klopte zij mij op den schouder , en vroeg met eenen grijnzenden laeh , of ik niet een fameuse jager was ? voer met hare klaauwen in mijne lokken , terwijl zij zwoer , dat ik een allerliefste jongen was , en veroorloofde zieh , tot mijne grootste verbazing , mij andere, onbesehofte bewijzen van hare verliefde stemming te geven. Ik hiiiverde inwendig , en was op het punt om van walging buiten mij zelven te geraken , toen ik niet langer aan de plotselinge hartstogt kon twijfelen , die ik onwillekeurig bij deze tooverkol had opgewekt. Uit vrees van mij eindelijk door hare dorre handen omhelsd te zien , besloot ik mij tot het uiterste tegen hare liefkozingen te verdedigen ; gelukkig duurde de strijd slechts kort , want eensklaps verwijderde zij zieh , woedend over de teleurstelling , en liet mij aan mijne sombcrc mij- mcring over. 26 De twijfelachtige schotel stond voor mij te dam- pen ; eene onverwinnelijke nieuwsgieriohcid beving mij om dit geheimzinnig ragout te onderzoeken. Moedig greep ik mes en vork , die ik eerst van het sedert jaren daaraan klevend smeer poogde te reinigen , en toetastende verstoiitte ik mij eene portie in den mond te brengen. Goede hemel! welke afschuwelijke be- standdeelen prikkelden mijne tong. Ossenlever, knof- look , spaansclie peper , paddestoelen enz. waren de minste vergiften , waaruit dit afgrijselijk geregt be- stond. In mijne ontzetting greep ik den eersten drink- hoorn, die mij voor de hand kwam, en nam eenen duchtigen slok om den akeligen smaak te verdrijven. Helaas ! ook deze zoogenaamde wijn was zoo zuur als azijn , en reeds stond ik gereed het tweede drink- vat te ledigen, toen ik gelukkig bemerkte, dat het {jevuld was met den sterksten brandewijn, gloeijend als vuiir. Om mijncn wrevel ten top te voeren, Het zich op dit oogenblik cen schaterend gelach hooren, dat met Iwistende en scheldende stemmen vermengd was ; hlerop opende zich de deur van het vertrek , en mijn bediende Joseph , dien de lieden van het huis tot over- matig drinken hadden gedwongen , tuimelde smoor- dronken binnen. Zijn zwaaijende gang, zijne strakke oogen, zijnroode, gezwollen neus, liet gevaar waarin hij zich bevond van , ten gevolge zijner alcoholischc libalie , eene beroerte te krijgen , verdienden eerder inijn mcdolijdcn dan mijncn loom ; ik riikte hem den 27 halsdas af, en legdc hem op ecnen stroozak in den hoek der kamer neder, waar hij in eenen staat van volkomcn bewusteloosheid verzonk. Ik had mij bij hem neder gezet , en wendde pogin- gen aan om eenige ievensteekenen in den ongeluk- kige op te wekken , toen cen nieuw acteiir het too- neel betrad. Het was eene ware Goliaths-gedaante , welke met reiizensehreden binnen kwam en, terwijl hij mijne menschlievende pogingen met eenen spotach- tigen blik aanschouvyde , in een hiid gelach uilbarstte, dat de bouwvallige muren deed dreunen* Zoo onver- wachts gestoord, sprong ik op en bevond mij van aangezigt tot aangezigt tegenover mijnen waard , die in zijne indrukwekkende gestalte voor mij stond. »Ho , ho , ho !" riep hij met eene stentorstem , die met eene trompet kon wedijveren , »waarom geeft »Uwe Excellentie zich zoo vele moeite met dien honds- »vot ? Dat vee heeft nu vuur in de aderen , maar »morgen zal hem de duchtige les, die hij ontvangen »heeft, wel tot een ander mensch gemaakt hebben.'* Na een herhaald gelach vervolgde hij : »KigenHjk »ben ik hier gekomen , Excellentie , om uwc bevelen »tegen morgen te vragen; het moeras wemelt van »waterwild en belooft eene gelukkige jagt. Is Uwe »Excellentie een groot liefhebber?" — »Een hartstog- »telijke/' antwoordde ik eenigzins stotterend, terwijl cen blik op den spreker den indruk , wclken hij bij zijne ecrste vcrschijning op mij gemaakt had, niet weinig vcrslcrkte. Gclijk ik reeds zcidc , was zijne 23 gedaanle reusachlig; evenwel waren allc dcelcn iiitersl cvenredic, en ontwikkeldcn bij clke bcweging hare alhlciisclic vormen. Zijiie briiinc, schoonc physionomic, waarvan de sprekendc trekken een mengsel van snaak- sche vrolijkheid , moed en wildheid aandiiidden , werd door eene rijke hairmassa overschaduwd , die met de kleiir dcr raven kon w edijveren ; een zware baard versierde zijne kin, en zette zijn oelaat iets ridderlijks bij. Met het eigenaardige costuum , dat den jagers der Abruzzen, even gelijk den roovers van Calabrie zoo fraai staat, bckleed, geleek hij eenigzins naar een' der helden van Salvator Roza ; en waarlijk , er bestaat geene kleederdragt , die zoo zeer geschikt is als deze , om de buigzaamheid der fraaije gestalte van de Italia- nen te doen uitkomen. Zonder pligtplegingen naderde hij den disch , waar- op het door de oude opgezette maal stond, greep den drinkhoorn , die minstens eene pint brandewijn bevatte, ledigde hem in eene teug, viel toen, onder eene diepe zucht , met zulk eene kracht op den 8toel aan den haard neder, dat dezelve bijna onder het gewigt bezweek , en woei het vuur met den brecden rand van zijnen hoed aan, om op zijn gemak eene pijp, die hij uit den zak haalde , aan tc steken. Zonder op mijne legenwoordigheid acht te geven, bleef hij stilzvv^ijgend litten dampen , en v^cl eene soort van tabak , die het rertrek met slank vervulde ; vervolgens stond hij op ?n trad naar het bed , waarop mijn knccht , als in ecnen doodsiaap vcrzonken , lag tc snorken. Met de 29 eene hand hicf liij lict hoofd van den arnion drommcl op , brak met de andere de krampachtig gesloten ka- ken open , en blies hem met kracht eene portie rook in den mond, waaraan zelfs een salamander zoude gestikt zijn ; hicrop liet hij hct hoofd weder los, dat op het harde kussen terugbonste. ))Laten wij hem mi »li{jgen/' zeide hij vrolijk lagchende ; ))Uwe Excellen- »tie zal ik morgen vroestijdig wekken , en ik zal »RiG0RNA bevelen , dat zij u het bed opmake. Fell- v>cissima notte /" Naauwehjks had hij zich verwijderd of Rigorna trad binnen, een' hoop beddelinnen dragende, dat zoo smerig was , dat men er van huiveren moest. Daar de oude heks in eene g^oede luim was , verviel zij in haar gewoon oebabbel, en ik moest mij getroosten al den onzin, die haar in het hoofd kwam, aan te hoo- ren. »Ah ," begon zij , »de kapitein heeft u een bc- »zoek gebragt , hij is verrukt dat Uwe Excellentie de »jagt bemint en daarenboven een goed schutter is; »hij heeft uw geweer onderzocht en zweert , dat het »niets waard is, hij zal u morgen hct zijne laten ))proberen .... Ah , welk een schoon man is die »kapitein! ... Er is geen enkel meisje in het dorp, »dat niet op hem verliefd is; maar hij is grillig, even »als alle schoone mannen , en hij heeft meer dan »eene vrouw op zijn geweten .... Naar mijn' smaak »is hij wat te groot .... Het was een koiide , regenachtigc nacht , dc wind , 3t die huilend door de kieren dcr venslcrs drong, joc0 van den haard dikke rookwolkcn door hct vertrek. Ik legde eenige takken op het voclitioe hoiit, dat zon- der te verbranden lag tc smeiilcn , en spande al de krachten mijner lonjjen in , om de vlam aan te wak- keren , die , terwijl zij eenig licht in dit duistcre hoi yerspreidde , tevens mijne verklenmde leden ver- warmde en de treurige stemming, waarin ik verzon- ken was, verbande. Spoedig evenwel werd deze kortstondige gloed weder door eene verstikkende rook- massa afgewisseld , waarbij de koude in het vertrek de overhand kreeg; terwijl de storm onafgebroken voortloeide en het bouwvallige hiiis deed kraken. In dezen treurigen toestand bleef mij geene andere toe- vlugt dan de armen van Mobpiieus; ik wierp er mij vertwijfelend in; doch de vunzige legerstede, die mij opnam , vermeerderde slechts de verschrikkingen van dezen akeligen nacht. Eindelijk kreeg de vermoeid- heid de overhand; ik sliep in. Er kondcn omstreeks twee uren verloopen zijn, toen eene krachtige hand mij aanpakte en ik ont- waakte, Een ruw gelach klonk in mijne ooren , met den uitroep : »Heidaar, Uwe Exccllentie, gij schijnt »wel dood!" IJlings sprong ik uit de legerstede en bevond mij te midden eener groep bandieten; hct was de kapitein , bcgeleid van vier kerels , wier uiterlijk volkomen met het zijne overeenkwam. Twee van hen droegen brandende fakkels, en alien waren met lange jagtgeweren gewapend. Hunne door de zon gebruinde 32 Irekken , hiinnc schittcrcnde ooc^en , de breed^jerandc hoeden en de vrcemdsoortige kleeding, door het fak- kellicht beschenen , Icverden het schilderachti^jste tafe- reel op , dat men zich denken kan. »Alles is gereed , Excellentie !" riep de kapitein , »wij willen ons spoedig op weg begeven, want de ))Zon wacht niet tot wij uitgeluijerd hebben." Eer hij evenwel aftrok, pakte hij mijnen armen bediende met eene hand aan , hief hem , als eene veder , van het bed en plaatste hem regt voor zich, terwijl hij hem , onder het hiid gelach der bende , losliet. De beschonkene viel als een zak op den grond , en kon slechts op een' steunenden toon om een glaasje bran- dewijn vragen. »Hij is nog niet nuchteren ," zeide de kapitein, terwijl hij hem oppakte en weder op zijn leger wierp, i>laat den miserabelen kerel liggen; hij »zal niets te drinken krijgen, voor dat Uwe Excellen- »tie van de jagt terugkeert, en nu, voorwaarts ! ter »jagt getogen !" Aan dit bevel gehoorzamende , begaf zich alles op weg, Een der mannen ging met eene fakkel vooruit; twee andere namen mij onder de armen en hielpen mij om , uit een venster , eene wrakke ladder af te dalen, die van het huis in het moeras geleidde. Aan den voet der ladder was eene ranke schuit vastgebon- dcn, waarin ik werd ncdergezet; onder krachtige riemslagen doorsneden wij eenen met riet bewassen modderpoel. »Mijn gceerde beer, gij zult nu eene voortrcffclijke 33 )>ja{jt zien," bcgoii de kapitein, toen de krachtige roeijers stilhielden en op de riemen rustten ; »maar »Uwe Excellentie kan onmogeiyk eeii goed schot doen »uit deze schommelende boot." Zijne medsezellen hieven mij op , hielden mij een oogenblik zwevend in de lucht , en zetten mij toen tot onder de armen in den stinkenden modderpoel , waar het welige riet zoo hoog boven mij uitstak , dat ik bijna niets zien kon ; bovendien was de lucht bewolkt en de dageraad nog niet aangebroken. Spoedig deed het modderbad , waarin ik mij bevond , mijne leden verstijven , en de koude wind, die nog niet geheel bedaard was, drong mij door merg en been. Eindeiijk , na drie kwart uur wachtens, werd de doodehjke stilte, die om ons heerschte, door een vreemd geluid in de lucht a%e- broken. »Pa8 op !" sprak met gesmoorde stem raijn naaste buurman , terwijl hij met den vinger op eene duistere wolk wees, die boven onze hoofden scheen te zweven, »pas op, mik zoo goed mogclijk en »schiet !" Half verstijfd legde ik werktuiglijk aan , drukte op goed geluk af, en plomp! plomp ! een zwerm van dooden en gewonden vielen rondom mij in het water en op mij; maar in den verkleumden toestand, waarin ik mij bevond, had ik vcrzuimd het geweer behoorlijk aan den schouder te zetten, en ont- ving daardoor bij het schot eenen zoodanigen stoot , dat ik ruggelings in het moeras nederviel , tot groot vermaak mijner begeleiders, die zich met de grap grootelijks verlustigden. Nadat zij mij eenige oogen- YIERDE JAARGANG. 5 34 blikkcn in dezcn onbehagelijken toestand liadden ffc- laten , en de vruchteloosheid mijner po{jin(}en om over- cinde te komen himne lachspieren {jeprikkcld had , schoten zij ter hulpe toe en brag^ten mij weder op de beenen; doch bet totale modderbad had mij in eenen deerlijken toestand gebragt. In een oogenblik hadden zij mijnen jagtrok uitgetrokken , mij in eenen pels van schapenvachten gehuld, en een' hunner smerige vilthoeden opg^ezet; daarna reikten zij mij een ander geweer. Spoedig liet zich een geruisch in dc hicht hooren ; ik schoot herhaalde malen met de geweren , die zij telkens laadden en mij aangaven, en mikte steeds op den digtsten hoop. 