Nederlandsch Tijdschrift voor Liefhebbers der Jagt und Visscherei
Voorzien van den uitnoodigingsbrief van mijnen vriend Ru- dolph van Maltingen , maakte ik mij gereed om naar het kasteel van diens oom te gaan , volgens zijn zeggen , op vijf mijlen afslands van Munchen gelegen. Vijf duilsche mijlen , dacht ik , zijn toch niet meer dan vijf uren gaans ; alzoo , tegen den middag uitgaande , zal ik ongeveer tegen het diner bij den graaf van Maltingen aankomen. Tot meerdere zekerheid nam ik een1 gids mede , een vro- lijken duitscher , die de boodschappen deed voor de menschen waar ik inwoonde , en terwijl ik hern 3 llorijnen bood, beloofde hij mij behoorlijk lot Maltingen te xullen geleiden. Dit gebeurde in December des vorigen jaars, in den Ad- vents-tijd ; de wegen begonnen reeds kaal en moeijelijk te worden , hetgeen mij verseheidene malen noopte , daarover aanmerkingen te maken ; maar de ijver om tot het doel mij- ner reis te geraken , deed mij de koude , moeite en water - plassen vergeten. Wij gingen alzoo voort tot zonsondergang, dat is te zeggen , tot omstreeks half vijf ure , tegen welken tijd wij aan een klein dorp genaderd waren , gelegen aan den zoom van een bosch , welks uitgestrektheid mijne ver- wondering trok , en , ik moet het bekennen , ook een ze- ker angstig gevoel bij mij te weeg bragt. — Indien uwe Hoogheid mij wil gelooven, zeide mijn gids , moesten wij hier een oogenblik uilrusten , voor dat wij het bosch ingaan. TWEEDE JAARGANG. 42 478 — En waarom , met uw believen ? hernam ik eenigzins opgeruimd ; wij hebben immers niet meer dan nog eene halve mijl af te leggen. — Met al den eerbied, dien ik u verscliuldigd ben, tylijn- heer , moet ik u evenwel zeggen , dat wij hoogslens op de helft zijn van Maltingen. — Hoe , nog maar ter halverwege ! viel ik hem eenig- zins verstoord in de rede. — Rudolph heeft mij gezegd T en gij zelve , eerlooze gids , hebt gij mij niet toegestemd , dat bet niet meer dan vijf mijlen afstands was , van Mun- chen naar Maltingen? — Zekerlijk , uwe Hoogheid hcefl gelijk , antwoordde Rudner (dit was de naam van mijn snuggeren gids) ; bet zijn inderdaad niet meer dan vijf mijlen ; maar wij hebben er nog maar omstreeks twee en een halve van afgelegd ; want de vijf mijlen , waarvan mijnheer Rudolph u gesproken heeft, zijn lands mijlen.... — Ellendeling ! viel ik hem driftig in de rede; lands- mijlen zijn dus meer dan bet dubbele der postmijlen? — Het is waar, antwoordde Rudner met wanhopige gelaat- strekken. Daarom juist verzocht ik uwe Hoogheid eerst wat uit te rusten ; wij zullen niet voor elf ure kunnen aankomen." Wat zou ik antwoorden? ik was bet offer van eene aar- digheid van Rudolph , en het beste , wat ik doen kon , was , mijns ondanks , geduld te oefenen , op het gevaar af , van anders mijne waardigheid tegenover mijn gids le verliezen. Ik toog dan met hem in eene herberg, waarvan hij den waard zeer goed kende , liet mij een1 hertenbout voordienen , benevens een* ketel warmen wijn , waarvan een gedeelte voor Rudner bestemd word. Te hall zes ure stond ik op en zag naar buiten ; bet weer was niets aangenamer geworden , en konde ik naauwelijks aan den horizont het hooge geboorn- te van het bosch onderscheiden , waarin ik mij zoo aan- no stonds zou begeven. Die duisternis deed mij huiveren; maar eindelijk overwon de vrees , van door Rudner en Rudolph iritgelagchen te worden , elk ander denkbeeld. — Zijt gij zeker , den weg door dit digte bosch in het iluistere te vinden? vroeg ik aan mijnen gids. — Even zoo zeker als ik weet , dat ik de zoon mijns vaders ben. XJwe Hoogheid heeft niets te vreezen. — Ik ben nergens bang voor, zeide ik overluid. Een jager durft op elk nur en op alle wegen uitgaan. Allons ! voorwaards.1' Na deze woordenwisseling wikkelde ik mij dieper in mij- nen mantel , trok de pet tot over de ooren , en , de hand in den zak stekende , verzekerde ik mij , dat mijn geladen pistool er in was , stak eene sigaar aan en verliet de her- berg, door Rudnrr gevolgd. Wij gingen een uur zwijgend voort, en konden elkander naauwelijks zien , want de dikke duisternis scheen elk oogen blik nog toe te nemen , en het schijnsel van mijne sigaar , die ik reeds tweemaal door eene nieuwe had vervangen, was niet genoegzaam , om als eene lantaarn te kunnen dienen. TerwijI wij allengs gemeenzamer werden en voortgingen op het bijna ondoordringbaar pad , bleef Rudner eensklaps een oogenblik staan , tikte mij op den schouder en fluisterde : — Hoort gij wel? — Wat? hernam ik een weinig onthutst. Ik hoor niets dan den wind , die door de takken ruischt en het geluid on- zer voetstappen op de verdorde bladeren. — Ja, ik geloof ook , dat het niets dan de wind was. — Wat meendet gij dan te hooren? vroeg ik hem op meer zachten toon. — Niets, antwoordde hij zeer lakonisch ; laat ons voortgaan. Omstreeks half negen had ik vijf sigaren gerookt ; dank aan den invlocd barer rookwolken , had ik bijna opgehouden mij 12* 180 te beklagen over hct gemis van mijnen parijschen vuurhaard, warme pantoffels en dagelijkschen kop thee ; het was mij zelfs gelukt , die terugwerkende vrees uit mijne ziel te ver- bannen, welke men in mijnen ongewonen toestand in een vreemd land , alleen in een bosch , waarvan men duizende zulke tragische voorvallen verhaalde , en met een' man , dien ik niet kende, mij onwillekeurig had bevangen Mijne schreden werden minder haastig ; ik droomde over het voorwerp mijner reis , nameiijk eene hertenjagt , toen de zvvijgende Rudner op nieuw eensklaps bleef stilslaan en met eene bevende stem uitriep : — »Dilmaal heb ik mij niet bedrogen , ik heb haar werkelijk gehoord." — Wie ! vroeg ik , terwijl mijn hart sneller en onrus- tig klopte , welke z ij ? — Hoor... Hoort uwe Hoogheid het niet even als ik?" Ik spitste het oor en vernam evenwel niets dan de wilde harmonie der ontketende winden ; maar langzamerhand kon ik andere toonen duidelijk onderscheiden ; weldra schenen zij tot ons te komen , en eindelijk herkende ik meer en meer dezelfde opvolgende schelle toonen van den jagthoorn , het gallopperen van een aantal paarden , het blaffen van eenen troep honden, die zeer talrijk moest zijn. . . in een woord , het eigenaardige voor mijn oor lieflijk gerucht van eene geanimeerde parforcejagt ; maar dit gerucht was voorbijgaande en verloor zieh spoedig in de verte. — Wie duivel mag op zulk een uur gaan jagen ? vroeg ik aan Rudner, en welk wild kan men hier vervolgen, als het geen lantaarn tusschen zijne hoornen draagt? — Hebt gij het dan gehoord ? zeide de gids. Dat de he- mel ons genadig zij ! en meer nog de gravin van Maltingen , want , op dat uwe Hoogheid het wcte , het wild , dat z ij vervolgt is geen ander , dan den oom van Mijnheer Rudolph. 181 — Ziedaar een arme duivel , die gek wordt , zeide ik bij mij zelven. Rudner , ging ik wat harder voort , wat wilt gij mij daar wijs maken? Gij slaapt zekerlijk of loopt ge- vaar van uw verstand te verliezen. — Uwe Hoogheid mag gelooven, wat liij wil; maar het is niettemin waar, dat de Graaf van Maltingen door haar vervolgd wordt. — Haar — altijd zij; nog eens , van wie wilt gij spreken ? Zeg het of laat ons voortgaan , want met al die praatjes komen wij niets verder. — Gij verwondert u , mijnheer, gij Franschen , hebt en kent niets van dien aard , dat met deze jagt overeen komt. (*) Men hoorde er sedert lang niets meer van ; maar nu zal het niet lang meer duren , of z ij zal op nieuw het oude bosch weer komen verontrusten. Zij moet het driemaal doorloopen hebben , tot het oogenblik dat Maltin- gen , dien zij vervolgt , onder hare slagen zal gevallen zijn. Deze jagt Mijnheer is de helsche jagt. Laat ons voortgaan , als uwe Hoogheid het goedvindt. Op deze woorden van Rudner , welke hij zacht en op een vreesachtigen toon uitsprak , werd ik toch huiveriger ; ik had reeds zooveel hooren vertellen , zoowel in Frankrijk als in Duitschland , van de verschillende legenden dezer merkwaardige jagt, en hoewel mijn geloof aan bovennatuur- lijke verschijnselen niet zoo ligt is , was het ongeloof daar- aan , ik ontken het niet , niet zoo volkomen , dat deze zon- derlinge historie niet eenigen indruk op mij zou gemaakt hebben. Ik houd het daarvoor , dat het ... — Rom aan , Rudnlr! zeide ik op een meer lossen toon, gij zijt veel te verstandig om aan zulke dwaze fabelen geloof te hechten. Het (*) Onze rriend Rddner bedriegt zich ; er bestaan in Frank- rijk onderscheidene overleveringen , die overeenkomen met de volks-sage der duitsche tvilde jagt. Het verhaal van den Grand veneur van het bosch van Fontaineblau is vooral wel bekend 182 is zeker de een of ander rijke jager uit den omtrek, die vroHjk huiswaarts keert met een rijken buit van herten en reeen. God geve , dat mij morgen hetzelfde geluk te beurt valle ! — Arme van Maltingen, hier woont nieraand in geen drie uren in den omtrek , hernam de gids. Uwe Hoogheid kan mij gerust gelooven , deze jagers zijn geene gewone jagers , van vleesch en beenderen , zoo als Mijnheer en ik. Men heeft ze dikwijls gehoord , maar nooit zijn ze door ie- mand gezien. Het is overigeos nog een heele geschiedenis.1* Op het woord geschiedenis leende ik gewilliger het oor , en het vreemde der zaak , daar zij met de jagt in verband slond , prikkelde mijne nieuwsgierigheid. — Als gij de geschiedenis kent , vroeg ik wat levendiger aan Rudner , dan moest gij ze eens gaandeweg verbal en ; dit zal ons den tijd korten en den verren afstand en de koude doen vergeten , die mij geheel bedrogen en bevangen heeft. — Ik ken ze , hernam Rudner , want ik ben op de gron- den van den Graaf van Maltingen geboren , en geen zijner vasallen , die ze zal ontkennen. Ik zal hier het lange en zonderling opgesmukte Yerhaal niel woordelijk herhalen , 't welk de ruimte van dit artikel ook met toelaat ; maar ik zal slechts een uittreksel geven van die weinige feiten, die ons in nieuwe vormen tot den oor- sprong lerugvoeren van het volksgeloof in deze historic Het schijnt , dat omstreeks het midden der XVe eeuw , de Graaf van Maltingen , een rijk en magtig heer van dien om- trek, en berucht wegens zijne verwaandheid en pronkzucht, zijne verkwistingen en losbandigheid , de held was van eene geheel wonderbare gebeurtenis. Onder de schoone dames van het land was er eene op het kasteel van Stolberg , die buitengewoon met ligchamelijke schoonheid bedeeld , teveus alle goede hoedanigheden en deugden in zich vereenigde , en door den glans der meeste natuurlijke voordee)en boven ai- 185 lcn uitmuntle. Zij hectte Ghizla en was do ecnige dochter van een edelen baron. Geen wonder , dat de jeugdige rid- ders uit den omtrek het hart der schoone dochter als 't ware bestormden , maar de parel , zooals men haar gewoonlijk noemde , wees al hare aanbidders koelbloedig van de hand , tot elk van hen zeggende : — » Doe iets , wat de andere mannen niet kunncn doen ; verhef u zelfs boven de vorsten van ons land , dan alleen zal ik uwe aanzoeken gehoor geven," en dan keerde zij hen haren rug toe. Afgewezen gelijk al de anderen en onlmoedigd , zag de jonge v. Maltingen zich geheel en al in zijne hoop teleur- gesteld , die hem reeds zoo dierbaar was geworden. Gedu_ rende eenigen tijd durfde Iiij niet meer op Stolberg terug- keeren ; maar weldra verdrong zijne liefde elk ander gevoel met zooveel kracht, dat hij besloot nogmaals eene poging bij zijne aangebedene te wagen. Hij keerde echter nog meer bedroefd terug , want Ghizla had met dezelfde koel- heid , op zijn aanhouden gezegd : — » Doe wat geen man ter wereld heeft kunnen doen ," dit bleef haar eenig antwoord. Deze woorden deden v. Maltingen ernstig nadenken en bragten hem tot een wanhopig besluit. In de XVe eeuw , even als in de voorgaande, toen Faust in zijne buiten- gewone avonturen leefde , geloofde men bijna algemeen aan de mogelijkheid om met den boozen geest, in levenden lijve, in onderhandeltng te treden. v. Maltingen besloot den vorst der duisternissen aan te roepen , van hem hulp te vragen , en hem aan te bieden het eeuwig heil zijner ziel te willen opofferen , om hier beneden het bezit van Ghizla te verkrijgen. Op zekeren naeht begaf hij zich dan naar eenen kruisweg in het bosch , dat zijn kasteel omringde , tegenover eene abdij, die sedert lang door hare religieuzen verlaten , lhans als 184 eene weduwe alleen staat ; en een formulier van aanroeping prevelende, hetwelk hij in een oud toorverboek teruggevon- den had, riep hij tot driemalen : »Mephistopheles!" Volgens de legende, waarvan Rjjdner de getrouwe verhaler is , liet de duivel zich niet wachten. Maltingen stelde hem zonder orawegen en stoutmoedig zijne plannen voor , en de vorst der duisternis stemde er in toe hem te helpen, lerwijl hij hem intusschen harde wetten voorschreef. Ziehier het verslag hunner overeenkomst : Satan gaf aan v. Maltingen de magt om voor den tijd van drie jaren over alle krachten der hel te beschikken, en verzekerde hem, dat hij gedurende dit tijdperk de on- middellijke uitvoering van al zijne verlangens en wenschen zoude verkrijgen. Van zijne zijde onderwierp zich de graaf , om met het einde dezer drie jaren niet meer tot het getal der levenden te behooren , en de straf der eeuwige verdoemenis te ondergaan. Bovendien moest hij in voorraad reeds het kroost, dat hem uit zijn huwelijk met Ghizla mogt ge~ boren worden afstaan , onder deze voorwaarden , voor hen zoowel als voor hem , dat satan hen driemaal te voren te- gen het noodlottige oogenblik zoude waarschuwen. De on zinnige v. Maltingen stemde in alles toe ; de koop werd in dien zin gesloten, geschreven op een trommelsvel en onderteekend met de woorden : doe hel dubbele , om met goed geloof te kunnen volbrengen; terwijl v. Maltingen het daarna met zijn bloed teekende , griffelde satan iets daaronder en verdween. De graaf, van den uitslag zijner aardsche wen- schen tevreden en wel verzekerd, begaf zich reeds den vol- genden dag naar het kasteel Stolberg met een overwinnen- den blik, die een lachje deed zweven om de lippen van Ghizla. »He, Messire , zeide zij, hebt gij dan het geheim reeds gevonden om u boven alle andere mannen te verhef- i'eu , en datgcne uit tc voeren , waarop hun geest niet eens 185 kon bedacht worden ? — ■> Juist , mijn waarde Gihzla, her- nam v. Maltingen , terwijl hij met zijne oogen eene geheim- zinnige kracht op haar scheen nit te oefenen. Ghjzla tot in bet binnenste barer ziel getroffen , gevoelde zich reeds half overwonnen, en v. Maltingen behaalde de overwinning geheel , door een digt bewassen heuvel , welke bet kasteel Stolberg maskeerde , in een meertje te veran- deren. » Ik behoor aan u ," zeide toen bet jonge meisje , terwijl zij zich in de armen van v. Maltingen wierp. Het buwelijk werd derbalve al spoedig gesloten, en ge- durende drie jaren genoten de beide echtelingen het geluk- kigstc leven. Bedwelmd door het onwaardeerbaar geluk , be- mind te worden , zwoer de graaf , geen ander gebruik meer van zijne magt te zulleu maken , dan die welke hij slechts tot dit doel begeerd had , en daar hij standvastiglijk woord bield , meende hij den helschen koop te doen verjaren , ter- wijl hij dien langzamerhand vergat. Maar zijn onmeedo- gende schuldeischer was geen duivel om van zijne reglen geen gebruik te maken , en de ongelukkige graaf zou dit weldra ondervinden. v. Maltingen en Gihzla waren hartstogtelijke liefhebbers van de jagt en maakten er dikwijls gebruik van. Een hunner grootste genoegens was bovenal de hertenjagt in het bosch van Maltingen , welke jagt hen raeermalen zeer ver van het kasteel voerde en hen soms laat deed terug- keeren. Eens op een December-avond , waren zij gedurende geruimen tijd verdwaald en vonden met moeite bun weg naar bet kasteel , toen de graaf zijn paard staande hield en het oor leende aan een nog ver verwijderd gerucht. — »Hoort gij , Ghizla? vroeg hij aan de gravin. — Ja , hernam zij ; maar van waar kan dat geluid komen ? Voor dat v. Maltingen den tijd had le antwoorden, bet zich 486 een concert van fanfares , gemengd met het blaffen der ben- den , getrappel van paarden en een verward en vreemd geschreeuw hooren, en klonk hem reeds op kleinen afstand tegemoet. — Ziet gij, Ghizla? vroeg nogmaals de graaf, terwijl liij zijne haren van schrik voelde te bergen rijzen. — Ik hoor een zonderling geluid , hernam Ghizla ; maar ik zie niets. Maltingen zag maar al te wel h e m ! Hij herkende hem te midden van een vreemden stoet duivels te paard, vreemd- soortig gekleed als jagers ; de eersten voerden een troep zwarte honden mede , gekoppeld in 't geleide van een twaalf- tal geesten (men zegt niet van welke gedaante) , die angsiig voortvlugteden : de anderen bliezen op eene geweldige wijze den jaglhoorn , maakten allerlei vreemde sprongen , en haalden met hunne kromme nagels diepe voren over het aangezigt van v. Maltingen. Weldra was er een cirkel ge- vormd , en een jager , grooter dan al de anderen , naderde den graaf. — v Maltingen, zeide hij tot hem, herkent gij mij? ik ben Mephistopheles ! Het oogenblik is gekomen , dat gij mij uwe schuld moet afbetalen. Volgens onze overeenkomst , moet ik u driemaal te voren waarschuwen, voor dat gij uwe ziel overgeeft. Derhalve zult gij mij nog tweemaal terug zien. Geheel de helsche stoet passeerde daarop eene revue voor v. Maltingen , met de snelheid van eenen storm wind , daarna verviel alles weer tot de vorige stilte en duisternis. — Wat overkomt u dan , Maltingen ? zeide Ghizla met een angstig hart , toen zij haren man bewusteloos op den hals van het paard zag neerzinken. — Oh ! — Ghizla , morde de ongelukkige , ik ben ver- loren." De Gravin hoordc vcrvolgcns met smart en ontzetting de 187 verschrikkelijke woordcn , di0 van tijd tot tijd aan de lip- pen van v. Maltingen ontsnapten ; zij blies den hoorn , en beval eenige barer knecbten , die met toortsen waren toege- sneld, haar te belpen om den in bezwijming zijnden Graaf naar bet kasteel te vervoeren. Gedurende den beelen nacbt had men te vergeefs allerlei pogingen aangewend om hem zijoe ziunen weer te doen krijgen; want het was reeds dag toen hij zijne oogen opende. Zijne eerste beweging was alsof hij uit een' verschrikkelijken droom ontwaakte ; maar spoedig gevoelde hij de verschrikkelijke waarheid , dat hij niets meer was, en wanhopig wierp hij zich toen in de ar- men van Ghizla. Daar; onder beele tranen, die zijne stem versmoorden , verhaalde hij haar , wat hij gezien had. Men kan zich een denkbeeld vormen van de smarten , welke Ghizla gevoelde , toen zij boorde , dat om haar hart te verwerven , de ongelukkige v. Maltingen zijne ziel verkocht had. Maar wat konden hare tranen en klagten helpen ; bet noodlot van haren man werd desniettegenstaande be- heerscht door eene magt , die God alleen zou kunnen vernietigen. Maar , tot het helsche verbond zijne toevlugt genomen bebbende, had v. Maltincen zich elken weg tot Gods barmhartigheid afgeslolen ; alle hoop was verloren , en het gebeurde was er een bewijs van. De twee opvolgende da- gen hoorde v. Maltingen al het gespuis der helsche jagt , en zag telkens zijV onverbiddelijken schuldeischer ; eindelijk , den derden dag , gaf de ongelukkige den geest in de armen zijner weenende Ghizla. Dit is , volgens de geloofvvaardige getuigenis van Rudner , de waarachtige geschiedenis dezer merkwaardige jagt ; maar hetgeen hij er betrekkelijk het nageslacht der Maltincen's bijvoegde , zal ik , dank der nadere inlichtingen , daar ik die van e'en persoon niet genoeg vertrouwde, hier in wei- nige woordeo nog kunnen bijvoegen. 488 Tot iu bet Iweede of derde nageslaclit , stierven de Mal- tingen's onder dezelfde omstandigheden als hun grootvader ; maar eindelijk , en ook Rudner heeft dit zoo bevestigd gezien , scheen de vloek over deze familie opgeheven te zijn , door eeii' man, die zoo godsdienstig en deugdzaam was, dat hij de krachten der hel had kunnen overwinnen. Sedert dit tijdstip , hoewel de Maltingen's altijd nog omtrent den Ad- vent eene helsche jagt als waarsehuwing voor hunnen dood hoorden , hebben zij zich eer over die bovennatuurlijke voorteekenen mogen verbeugen ; want zij werden daardoor telkens berinnerd om hunne aardscbe belangen behoorlijk en tijdig te ordenen en zich tot eenen christelijken dood voor te bereiden , en alzoo hunne ziel te betwisten aan den helschen jager , die niet ophield zich op hunnen hemelweg altijd in hinderlaag te stellen. Het verhaal van Rudner had ten voile het doel bereikt , wat ik er mij van voorstelde. Het had mij , bijua zonder het gewaar te worden, eenen weg doen afleggen, die bij eene audere gelegenheid mij zoude vermoeid en afgemat hebben. Naarmate wij langer geloopen hadden , begon het wat lig- ter te worden en de maan zelfs kwam ons vriendelijk van achter de wolken heen hare groete brengen , toen wij voor de poort des kasteels aankwamen. Rudner had juist het verhaal gecindigden elf slagen lieten zich van het uurwerk des kasteels hooren. Eer wij aan de poort klopten , be- schouwde ik een oogenblik dit ouderwetsche gebouw. Hooge muren omringden het overoude kasteel en vier 6choone torentjes verhieven zich op de hoeken, die, bij het schijnsel van het licht der maan , zich als reusachtige spoken uit de duistere middeneeuwen vertoonden ; men zal nu ge- makkelijk den zonderlingen indruk beseffcn , die mij vervulde op een oogenblik , dat mijn geest nog vol was van het we- 189 sen der geheimzinnige spookhistorie. Ik ontwaarde , dat eene zenuwachtige aandoening mij had aangegrepen en ver- moeide , en was mij gevoelig aan het minste geluid of ge- ritsel. Rudner stond naast mij en wachtte mijn bevel om toegang lot liet kasteel te vragen , toen onze blikken onwil- lekeurig elkaar ontmoeteden en wij elkander met een angstig gevoel aanstaarden. Het was geene verbeelding, bet was wel degelijk de toon van een jagthoorn , en bet waren al de overige kenmerken der belscbe jagt , welke wij aan de an- dere zijde van bet kasteel tbans vernamen ; ik meende mij te midden in eenen cirkel van bovenaardsche wezens inge- sloten te zien , en dit werkte zoo levendig op mijne verbeel- ding, dat ik gedurende eenige sekonden niet bij magte was mij te bewegen , nocb een enkel woord uit te brengen. Op hetzelfde oogenblik verborg zich de maan acbter de wolkeii, en wij konden van het kasteel slechts een flaauw en onze- ker lichtje bemerken, dat door een der vensters tot ons oog kon doordringen. Het zonderling geluid werd langzamerhand al sterker ; eene buitengewone beweging greep er plaats in het binnenste van het Gothieke kasteel, en het kleine lichtje verdween. — Wat zegt Uwe Hoogheid nu? vroeg mijn gids met half gesmoorde stem. — Laat ons aankloppen , hernam ik met drift ; ik be- grijp niels van dit alles. — Wij hebben den Advents-tijd , en ik zou wel durvsn veronderstellen , dat mijne voorgevoelens niet verkeerd waren. Wij klopten meermalen , zonder dat men ons open deed ; terwijl wij ongeduldig wachteden, hoorden wij eindelijk het geluid van voelstappen bij het klinkdeurtje , en eene hees^ sche stem vroeg ons , wie wij waren en wat wij begeerden. — Maak open , oude Gotlieb ! zeide Rudner — het is een vriend van Mijnheer Rudolph , die ik u breng. 190 — De hemel beware u! hernam dezelfde stem. Hoe komt gij op zulk een uur I" De deur ging bij deze woorden open, en ik ontwaarde bij het slagdeurtje het eerbiedwaardig gezigt van een ouden kneclit , die mij zeer droefgeestig scheen. Rudner , die ongetwijfeld dezelfde opmerking had gemaakt, rigtte eenen vragenden blik tot mij. — Kan ik de eer hebben , Mijnheer den graaf v. Maltin- gen te zicn ? vroeg ik aan Gotlier , een treurig antwoord verwacbtende. — Ach Mijnheer ! er is een groot ongeluk gebeurd , klaagde de grijsaard mij voorkomende. Verbrand ! . . . de reebout! ... en geen hulpmiddelen meer. .. — Rudner! zeide ik zachtjes tot mijn gids , gevoelende dat ik verbleekte, hoort gij wat hij zegt? Zou de geheele historie dan eene waarheid zijn? — Ik heb het u wel gezegd , hernam Rudner , dat den ouden Heer v. Maltingen een ongeluk moest overkomen. Hij is zonder twijfel ook het ongelukkig offer geworden van een afgrijsselijk noodlot ! Paler noster ! » voegde hij er bij , zich als een goed katholiek tevens kruisende. Ik geloof , God vergeve het mij , dat ik hem dadelijk met een Ave Maria beantwoordde , tervvijl wij inmiddels tot aan de deur der vestibule genaderd waren. — He , kom dan toch ! riep, met eene zware stentorstem, een groot man , die met vlugge schreden de trappen afkwam. Mag men zich ooit zoo lang laten wachten ! Bij den heili- gen Hubertus ! gij zijt een zonderling jager , en zal men niet beter op uwe promptheid kunnen rekenen. Desnieltemin wees mij welkom op Maltingen. Hij, die mij op deze wijze aansprak, was een grijsaard van een levendig gestel en van een meer dan alledaagsch voor- komen ; hij was als een volkomen uitgerust jager gekleed , 491 en zijn open gelaat was voorkomend als van den jager , die bij eene gelukkige tehuiskomst van bet paard slijgt. — »Mijnheer de graaf v. Maltingen!1' prevelde Rudner. — Rudner ! riep de jager driftig. Zijt gij het, ellendeling? Hoe kondet gij een jong menscli op dit uur, bijna te mid- dernacbt bier been geleiden? door welke onveilige wegen bebt gij hem geleid en u zelven aan het gevaar blootge- steld? Ik weet niet wat mij zou beletten, u als een onzin- nige buiten de deur le werpen ! Verbeeld u eens , Mijn- heer ! dat ik u om vijf ure uiterlijk verwacbtte ; ziende , dat gij er om zes ure nog niet waart , werd ik bevreesd , dat gij in *t boscb alleen kondet verdwaald zijn , en betal diensvolgens eene klop-jagt in de omstreken; ten acht ure dezelfde onzekerbeid , en op nieuw klop-jagt ; te elf ure eindelijk ben ik zelf van bet gezelscbap geweest , en alles nutteloos. ... Ik bad juist besloten mijn souper alleen te gebruiken van bet diner , H welk ik voor u bad doen ge- reed maken ; en ziedaar , zijt gij er eindelijk ! Nogmaals , wees mij bartelijk vvelkom ! maar , dank aan de zotheid van Rudner, die u te laat heeft doen vertrekken, zult ge slecht9 wat opgewarmd eten treffen. Gelukkig dat bet ree. . .. Het ree , dat aan H braadspit steekt , is bijna geheel verbrand , zeide toen Gottlieb. — Duizend duivels uit de bel ! Rudner , maak u weg uit mijne oogen! bernam de jager, met nieuw opgewekte drift : gij zijt er de scbuld van." Na deze zamenspraak , die het gebeele geestengebouw , in mijne verbeelding , door het verhaal van Rudner opgerigt , van steen tot steen omverhaalde , had ik den tijd mij weer te herstellen en mijne kracbtige bouding te hernemen. Ik maakte den Graaf v. Maltingen de gewone komplimenten en verzocbt hem , mij niet geheel het diner te onthouden, want mijn eetlust , die sedert geruimen tijd op de proef gesteld m ons, zoude- mij gereed doen vinden. Bovendien moest ik mijn gids wat verontschuldigen en de schuld op Rudolph lerug werpen, die den draak met mij had gestoken. — » Die gekheid ! zeide de graaf , zal ik hem betaal^ zetten." Wij lieten geen tijd verloren gaan , maar begaven ons da- delijk naar de eetzaal. Onder het souper , waaraan ik de meeste eer bewees , kon ik mij niet bedwingen , op de ge- dachten aan het verhaal van mijnen gids, in een luid lagchen los te barsten , en ik deelde daarop in weinige woorden aan den ouden Graaf de oorzaak dezer uitgelatenheid mede. — Deze Rudner , begon ik op vrolijken toon , die mijn medgezel was , indien hij hier tegenwoordig ware , zou hij zich niet onbevreesd voor spotternij , in het hoofd halen , dat eene helsche jagt het boseh doorkruiste , telkenmale als de klank des jagthoorns tot ons doordrong ; hij heeft mij wel doen lagchen! »Gij zult het zien, zeide hij, dat Mijn- beer de Graaf dood en door den duivel gehaald is!" — De duivel moge hem zelven halen , zeide de Graaf lagchende, om hem van zijne drie waarschuwingen te ontslaan. Ik heb een ijzeren maag, een onvermoeid ligchaamsgestel en de haan is altijd gespannen ; in spijt van al deze sprookjes, sterf ik , als God het wil , zoo als mijn vader stierf, eer bij de honderd jaren , dan onder de tachtig. Op Uwe ge- zondheid ! Des anderendaags , voor het uitrukken ter jagt , bemerkte ik Rudner en lachte hem uit over zijne bijgeloovigheid. Al wat ik van mijn gids ten antwoord kreeg , was : — »Gij ziet er wat bleek uit! Mijnheer.s Ik was er een weinig over verstoord , want deze duivel- sche kerel had mij den geheelen nacht een akeligen droom veroorzaakt ; ik droomde slechts van de helsche jagt in den Advenls-tijd, Ecne Buffel-j agt op Java. Do ecnigo wilde buiTelsoort, welke op Java voorkornt , is de Bos sonda'icus , in 1818 aldaar door den Hoogl. Rein- wirdt ontdekt. — De stier , door de inlanders Banting ge- naamd , is z wart -bruin , met uitzondering van het achterste gedeelte van den broek , den snuit en het onderste gedeelte der pootcn , welke wit zijn ; gcwoonlijk bereikt hij , op de sehoft gemeten , eene lioogte van 4,75. — De koe , die Papi leweng genoemd wordt , is kleiner ; hare kleur is licht bruin en de witte gedeelten minder scherp geteekend. — De huid van beiden is met kort hair bezet en glanzend. — Zij bewonen zoowel de vlakke wildernissen der kusten als de hoog gelegene bcrgbosschen , en leven meestal in kud- den van 4 tot 6 koeijen , welke door eenen stier geleid worden. — Bij het vernemen van gevaar tracht hij snel te ontvlugten ; doch achterhaald , van nabij bedreigd of gewond wordende , keert hij zich woedend om en gaat zijnen vij- and met zijne scherpgepunte hoornen te lijf ; de oude stie- ren en de koeijen, welke kalveren bij zich hebben, zijn het gevaarlijkste. Wat de jagt op deze dieren betreft , zal het verhaal van eene derzelve , overgenomen uit een** brief van mijnen vriend Jhr. Mr. D. A. G. te Tjikadjang , daarvan een duidelijk TWEEDE MARC. 13 194 dcnkbeeld kunnen geven en ongetwijfeld ieder jagtliefheb- bcr welkom zijn. »In de laatste maanden van 4855 heb ik veel gejaagd. — Van eene mijner laatste jagten , die waarlijk interessant was, wil ik U eene beschrijving geven. — Het was namelijk, eene jagt op wilde slieren, > Bantings" genaamd, uithoofde der woede dezer dieren en hunne ongeloofelijke vlugheid , voor eene der gevaarlijkste der Javasche jagten gehouden wordende. — Op den 3den Nov. , bet feest van St. Hui- bert , toog ik met een mijner vrienden , een ouden koelbloe- digen Amerikaan , die tevens goed scbutter is , en een alom als dapper bekend inlandsch Hoofd , met onze jongens en gevolg uit. — Gewoonlijk drijft men de bantings uit bet booge gras , waarin zij weiden , naar eenen boscbkant , ten einde ze daar aan te tasten, om in bet geboomte eene scbuilplaats tegen bunne woede te knnnen vinden ; maar wij badden besloten tot eenen aanval in bet open veld , vermits wij dikwerf ondervonden , dat zij in het boscb terug trokken en alsdan de jagt mislukte." » Spoediger dan wij verwacbt badden , vonden wij de ban- tings — drie stieren en twee koeijen — die wij zoebten , en wij maakten ons gereed om ben op de vlakte aan te vallen , niettegenstaande bet inlandscbe Hoofd oris smeekte , van het gevaarlijke plan af te zien. — De Amerikaan reed links en ik regis in galop op de stieren in ; terwijl ons gevolg, ongelukken voorziende, bleef staan of vlugtte. — Ik bereed een buitengewoon zwaar , door mij zelven gedresseerd paard , aan bet schicten gewoon en ofsehoon buitengewoon vurig , geboorzaam en snel in zijne wendingen. — Ik reed op een* enormen stier aan , alleen gevolgd door een kleineu jagt-jongen , die mij nooit verlaat en mijne tweede buks droeg. — Toen de stier mij zag naderen , bleef hij staan , 195 begon te loeijcn en zag mij dreigende aan. — Ik hitste twee kleine honden , die ik bij mij had , op hem aan , in het denkbeeld , dat hij zich met hen bezig houdende , de gele- gcnheid zoude aanbieden , hem een schot op het schouderblad toe te brengen ; doch ik bedroog mij. — ■ Hij scheen het op mij en mijnen moedigen hengst gemunt te hebben ; althans hij schoot eensklaps , met den kop omhoog , op mij af. «- JUU W&&™ — Eene bijdrage tot de kennis van het Jagtveld en het Vischwater in de Provincie Noord- Braknd. (Vervolg , zie pag. 101.) Zoo deze Provincie al niet kan bogen op een even uit- muntend \iscbwater , is zij echter, voor een gedeelte al- tlians , in dat opzigt even merkwaardig. Ten noorden en ten westen door breede rivieren en stroo- men bespoeld , door menigvuldige riviertjes , beeken en wa- teringen doorsneden , en door de jaarlijksche overstrooniingen , welke de visseherij echter bevorderen , biedt zij , in dit ge- deelte , in ruime mate vele vischsoorten aan , in ons vader- 1 land bekend. Men behoeft slechts een blik op de kaart te slaan , om zich te overtuigen , dat de aard van hare viscli- 197 watcren twee eigenaardige kenmerken heeft , noodzakelijke gcvolgen van des bodems gesteldheid. De bovenaangeduide gedeelten , welke zich noordvvaarts uitstrekken van de gemeente Rosmalen , de vesting 's Her- togenbosch en hare omstreken , Heusden , Oosterhout , Steen- ber'gen en westwaarts van Bergen op Zoom , met inbegrip van de Maas en Merwede , bet Biesbosch en de overige stroomen, wedijveren in mindere of meerdere mate met bet rijke bollandsche viscbwater ; terwijl het overige gedeel- te in zijn viscbwater eene groote gelijkvormigbeid , en ge- brek en schaarscbte aanbiedt , gelijk wij later met een en- kel woord zullen aanslippen. De visscherijen , welke in boven omschrevene gedeelten , in toepassing zijn gebragt , oravatten alle , in ons land be- kende wijzen van binnenlandsche viscbvangst. De aard van dit water doet zich< kennen uit de groote rivieren , stroomen , ingedijkte polders , die jaarlijks veelal overstroomd , in hunne veelvuldige wateringen den tol van velerlei vischsoorten ontvangen. Vergeten wij de menigvul- dige kommen (wielen), treurige gedenkteekenen van grootere of kleinere waterrampen niet , die over deze landstreek in menigte verspreid , en jaarlijks door bet opperwater veelal gedrenkt , om ons zoo uit te drukken , uitmuntende snoek , baars en rietvoorens opleveren. Onder deze vischwaters munten de Maas en Merwede en bet Biesbosch boven alien uit. Wij wagen bet niet , eene beschrijving te geven van vele in deze wateren toegepaste visscherijen. De menigvuldige onderwerpen en de practicale kennis gaan onze krachten te ver te boven, dan dat wij ze naar waarheid zouden kunnen schetsen. Gelijk toch in het jagtveld de ondervinding den jager, vormt zij ook bier den visscher. Wij gaan derhalve de vele visscherijen voorbij , op den 198 el ft , paling , spiering , piik of grundel , den voorn , de blei , de houting , de springers , meeuwen , winders en snepers , welke even talrijk in verscheidenheid van kleur , gewoonte , zeden , als geroemd in hoedanigheid van voedsel zijn , aan welke de gastronoom zijuen hartelust den vollen teugel bot \iert, en evenzeer der mindere klasse eene ver- snapering aanbiedt , welke eenigzins het gebrek aan dierlijk voedsel vergoedt. Wij spreken evenmin van den stekeligen baars en den ranken snoek, den schrik der overige vrs- schen , maar de edelen onder hen , die het sieraad van het vischmaal uitmaken. Wij willen echter bij een* visch stilstaan , die alien in hoedanigheid als voedsel, kleur van zijn vleesch en eigen- aardige zeden alle anderen verre overtreft, den zahn namelijk. De zalm, dat woord brengt den lekkerbek in verrukking , en is een liefelijke klank voor het gehoor van de keukenmeid. De zalm is de phoenix onder de vis- schen , de luister van het vischmaal , de trols van den gastheer. Het is zeker te bejammeren, dat deze visch op onze markt zeldzamer wordt , ten gevolge van de kwijning de- zer visscherij en den uitvoer naar het buitenland, waardoor de prijs tot eene buitengewone hoogte is geslegen.* De zalm kenmerkt zich door bijzondere eigeaschappen , zeden en gewoonten. Beurtelings bewoont Iiij de zeeen , de stroomen en rivieren. Hij verlaat de zee , om in het zoete water de voortteling van zijn geslacht te bevorderen. Daar ontkiemt de jonge zalm , en snelt , gelijk de ouden , hoeverre ook rivieropwaarts geteeld , spoedig weder zee- waarls. Hij ondergaat op dezen togt rivieropwaarts , op ge- zette lijden ondernomen , eene merkwaardige verandering. Krachtig en vol leven verliet hij de zee, terwijl hij in zijne terugreis , magteloos , vermagerd , die schoone en schitte- 199 rcndc roode kleur van het vleesch heeft verloren. Met deze verliest hij ook den naam van zalm , en erlangt bij dien van hengsl. De zee , welke hij in dien toestand bereikt , her- nieuwt weldra zijue krachten , en herstelt hem in zijnen vorigen staat. Uit de gewoonte , om in eene diepe zee te leven , kan men afleiden , dat hij alleen , bij het verlaten van deze , diepe breede stroomen en rivieren aandoet. D s hoedanigheid van het water is hem onverschillig. Hetzij de bedding der rivier stcenaehtig, zandig of modderig zij , waaruit de hoedanigheid van het water kan worden afge- leid , mits hare wateren zich slechts door diepte en ook wel snelheid in slFOom kenmerken , is zijne keus niet twij- felachtig. Wij stellen dit vooruit, ooadat men wel eens den zalm een kieschen smaak in de keuze van het water heeft toegeschreven. Men verged , dat de zahn de monding van al de groote rivieren in Europa aandoet , waaronder vele van mod der zwanger gaan , anderen door veelvuldig schraal heidewater gedeeltelijk worden gevoed. Dit is een genoeg- zaam bewijs , dat zuiver helder water niet uitsluitend in zijn smaak valt. 