Voorlezingen over handelsen zeeregt
culpa inhabitantium /' (a) er zoude al ligt eenige culpa te vinden zijo. Ook bewijst art. 276 met dit verg. dat hier meerdere ruimte gelaten is: want wilde men den regel, zoo was ons art. overbodig; zie hier over voor anderen frbmbrt , p. 324. 2°. dat gewigtig is: de assnradeur moet den dolua^ oi culpa lata bewijzen; niet de verzekerde zijne dUigenlia. Hij is wel verpligt die aan te wenden, volgens art 283, maar wordt geacbt dat gedaan te hebben. Art. 295. Bij verzekering op roerende goe- deren en koopmanschappen in een buis y pak- huis of andere bergplaats ^ kan de regter y bij gebreke of onvoUedigheid van de bewijs* middelen bij art. 273, 274 en 275 uitge- drukt y den eed aan den verzekerde opieggen. De schade wordt berekend naar de waarde welke de goederen y ten tijde van den brand y hebben gehad. Art. 296. Indien bij de polis deswege geene bijzondere bedingen zijn gemaakt, worden de uitdrukkingen van : roerende goederen j in- boedely mtubelen of huisraad en stoffering verstaan^ zoodanig als dezelve bij de vierde afdeeling van den eersten titel des 2<^^^ boeks van het Burgerlijk Wetboek zijn omschreven. (a) Yolgens L. 8. D. de Of, prae vigil. AKT. 295 , 296. VBRZEKER. OP ROBRENDE QOBDBREN. 371 Art. 295 en 296. Bij eene verzekering op roerende goederen, welke van onze wetgevere wel wat laco- nisch behandeld is, doen zich twee hoofdvragen op. 1°. Of de verzekerde die goederen ook verplaatsen mag, met name dezelve in een ander gebouw over- brengen, zonder dat bij daardoor bet voordeel van de assurantie verliestP Nu is bet bgt in te zien dat bij dat niet mag. Het gevaar van de goederen wordt door den aard en de ligging der gebouwen bepaald, niet minder dan bet gevaar der gebouwen zelve. Veelal betalen goederen dezelfde premie; zie de ta- rieven bij BouDOUSQUii, bl. 531. Art. 287, n° 5, vordert even zeer in de Polis de vermelding van de %giQg 6Q belending als bij de verzekering van de gebouwen. Even als nu bet veranderen van scbip de zeeassurantie bederft, moet dus wel de verplaat- siDg der goederen dat gevolg na zicb slepen; verg. art. 638. Een ander argumentum a aimili levert art. 293. 2°. Eene tweede vraag is (waar aan ook wel, blijkens de aanmerkingen in de Sectien der Staten- Generaal en de antwoorden der Regering, bij art 295 gedacbt is): of bet de assurantie ook benadeelt, wanneer loopende dezelve, de goederen verwisseld wordenP De regering beeft zoo gesproken, als of de verzekerde zicb zoo iets opzettelijk zoude moeten bedingen. Dit beboeft men ecbter niet aan te nemen. Zeker wanneer de boeveelbeid en boedanigbeid van eene partij goederen in een pakhuis waren opgege- ven, zoude eene verwisseling van de gebeele massa 24* 372 AET. 295 y 296. vebzeker. op eobrbnde goedeeen. met goederen van eene andere soort de assurantie te niet doen, dewijl men het voorwerp van het contract niet kan veranderen; doch het verwisselen of wegnemen van een gedeelte, slechts voor dat gedeelte. Verder, viranneer eene universitas verzekerd is, b. V. een inboedel, zal men niet beweren, dat het wegdoen van een haard, of het aankoopen van een tapijt, op het contract invloed hebbe, ofdatde assuradeurs hunne verzekerden den dwang op heb- ben willen leggen om dat na te laten. Veelmin laat zich zoo iets denken, bij de verzekering van eene tadema, verg. L. 13 en 84 D. de pign. et hyp. Een winkelier, die voor de goederen in zijn magazijn verzekering genomen heeft, kan onmogeUjk de ge- dachte gehad hebben, dat hij nu niet meer inslaan, en niet meer verkoopen mogt. 'tis waar, wanneer de lading van een schip verzekerd is, is men ge- woon, bij het zoogenaamde /fltV^ echeUe^ te bedin- gen, dat andere ingenomen goederen in stede van de uitgeladene, het voorwerp der verzekering zuUen nitmaken: doch de noodzakelijkheid van zulk een beding heeft redenen, welke hier niet, of weinig, voorhauden zijn. De verplaatsing zelve, het laden en lessen, is eene risico, en de goederen worden gemeenlijk geheel andere, ja het vtrordt geheel en al in het midden gelaten, hoeveel en wat die goe- deren, voor en na in te nemen, zijn zullen. Hier is het verwisselen , zoo als wij het zoo even bespro- ken hebben, veel onschuldiger. ART. 295 , 296. VBRZEKBR. OP ROEAENDK OOEDEREN. 373 In de Staten heeft men vooral van de zwarigheid gewaagd, om koopmanschappen in een pakhais vooraf te waarderen. Natuurlijk zagen die van de Regering dat niet in. Niets is inderdaad gemak- kelijker dan het quantum, en de waarde van koop- manschappen, die bij het gewigt, in balen, kisten, bundels enz. verhandeld worden, te kennen, en die schier alle eenen dagelijkschen beursprijs hebben, of marktprijs. Bij eenen half versleten inboedel is het moeijelijker, maar dan zenden ook wel de ver- zekeraars vooraf hunnen correspondent of schatter ter bezigtiging. Er is echter een geval, hetwelk bijzondere onzekerheid medebrengt, te weten: wan- neer alle papieren, lijsten en bescheiden mede ver- brand zijn. Men was als dan in Amsterdam gewoon het op den eed van den verzekerde te laten aan- komen, op welk gebruik de wetgever in art. 295 wel het oog mag gehad hebben. Met nut zal men bij deze vraag, zoo wel als bij de vorige, de Am- sterdamsche Polis kannen vergelijken. Bij het verzekeren van eenen inboedel wordt ge- woonlijk verlangd, dat zeer kostbare dingen afzon- derlijk zuUen worden opgegeven, wanneer zij niet zelfs uitgesloten zijn, b. v. schilderijen , juweelen, handschriften enz., verg. de Fransche Polissen. Bij ons is deze zaak gemakkelijk gemaakt door het verwijzen naar de wettelijke benamingen, in art. 296. Waarbij evenwel het quid actum sit nog niet is uitgesloten, wanneer partijen meer of minder, 374 ART. 297^ 298. verb, op deassurantib-penninoen. dan de benaming bevat, mogten bedoeld hebben, en wanneer hij die zulks beweert, in staat is bet bewijs te voeren. Art. 297. Indien^ bij eene onderzetting tusschen den schuldenaar en zijnen schuld- eischer , is bedongen dat , in geval van schade aan bet verzekerd of te verzekeren bezwaard perceel overgekomen , de assurantie-penningen tot bet beloop der inscbuld en der verscbul- digde renten, in de plaats van de onderzet- ting zullen treden^ is de verzekeraar^ aan wien dat beding is beteekend^ verpligt^ de versehuldigde schadevergoeding met den hy- pothekairen schuldeischer te verrekenen. Art. 298. Het beding bij bet vorige artikel vermeld^ beeft geen gevolg^ dan indien en Toor zoo verre de bypotbekaire scbuldeiscber batig zoude zijn gerangscbikt geweest^ indien de sebade niet was voorgevallen. Art 297 en 298. Wanneer men deze bepaling met die van art. 263 vergelijkt, is het wel in te zien, waarom bier een beding, benevens eene be- teekening aan den assnradeur gevorderd worden, en daar niet ; te weten : bij eigendomsoverdragt kan de verzekerde niet verzekerd blijven, omdat hij op- boudt een interest te hebben; maar die zijn goed ART. 297^ 298. VERB. OP DBASSURANTIB-PEKNINGEN. 375 verpandt, blijft eigenaar, en bij het behoud geinte- resseerd , al is het ook , dat het voor de voUe waarde is verpand; want hij kan het pand lossen, en blijft de vruchten trekken, hij kan ook de waarde verbe- teren. Uit dien hoofde kon men de verzekering zoo maar niet mede over laten gaan. lets anders ware zeker , wanneer men de assurantievordering als mede verpand wilde behandelen , maar dat gaat niet aan , omdat wij in ons Jus Hodiernum wel hebben pandregt op inschulden, Burg. Wetb.,.art. 1198, maar niet hypotheca nominum. Verg. L. 18. D, de pig, act Tegen de Staten-Generaal heeft men eene andere redenering gebezigd, die op zich zelve wel gegrond is, doch die wij niet ovememen, omdat zij evenzeer geldt tegen art. 268, en alzoo het nimium probana tegen zich heeft. Zie omtrent dit punt eene verhandeling van madai , in het 26. deel van het Archiv. f. d. civ. Praxis, bl. 201. Na is niet alleen de verzekeraar verpligt aan den hypothecairen schuldeischer te betalen, maar ook, hetgeen een natuurlijk gevolg is, de overige schuld- eischers in cas van faillissement of kennelijk onver- mogen van den verzekerde, moeten gedoogen , dat die penningen niet in de massa komen. Devnjl pandhou- ders en hypotheekhouders op eene eigene wijze in het faillitenregt behandeld worden, is het van nut op te merken dat deze gesubrogeerde , geen pand- of hypotheekhouder is; verg. art. 821, 854 en volg. 376 ART. 297, 298. vbrb. op dbassueantib-pknningbn. Overigens moet men niet denken, dat de hjrpo- theekhouder nil verzekerde wordt. Zoo als de wet- gever zich bier omzigtig uitdrukt: de assurantie gaat niet over. Dit kan van belang wezen, voor het aandienen, en andere verpligtingen, welke nog altijd de schuldenaar zal te vervullen hebben. In art. 298 is de bedoeling, dat de hypothecaire schuldeischer ten dezen, moet zijn zoodanig, cum efectu; zijn er anderen, die den voorrang hebben, zoo dat hij geene voldoening uit het verbonden goed hopen konde, of maar ten deele, zoo verliest hij geheel of ten deele het genot van het beding. Fijn juiistisch is dat niet, omdat zulk eene posterior hypotheca nog werkingen hebben kan, welke hier bij in aanmerking zouden kunnen komen, of het moest zijn dat die Jure Hodierno wegvallen, het- geen wij in het midden laten; verg. voor het batig rangschikken Burg. Wetb., art. 1257. TWEEDE AFDEELING. VAN YEHZfiXEBn^G TBGEN DE OBVABEN WAABAAN BE VOOBT- BBENOSELEN VAN DEN LANDBOUW TB YBLDE ONDEBHBYIG ZUN. Deze zaak is nieuw, en de regtsgeleerdheid nit dien hoofde arm aan bijzondere regelen voor dezelve. Een paar aanmerkingen evenwel zijn te vinden bij ART. 299-301. VERZ. V. VOOKTBRBNGS. V. D. LANDB. 377 QUENAULT, n°. 48. p. 42. Verder kan men de Sta- tuten der maatschappijen raadplegen, b. v. hier te lande die van de algemeene verzekerings-maatachappy te liel, voor zee- rimer- en hagehchade^ opgerigt in 1887, en in Saxen: Slatuten fur die GeseUschaft zur gegenaeitiger Hagehchaden-VergiUung in Leip- zig van 1844, schoon die eigenlijk geene assurantie betreft. De risico hier bij bedoeld is gemeenlijk die van bet weder, met name den hageislag, waar door veldvnicbten verwoest worden, doch kan men bet natuurlijk verder uitstrekken, b. v. tot over- strooniing, en zelfs tot brand; zie ook L. 16, ^ 2. D. hcaii, Hier toe behoort n°. 5 in art. 256. Art. 299. Behalve de vereiscbten bij art. 256 vermeld^ naoet de polls uitdrukken: 1^ De ligging en belending der landerijen welker voortbrengselen zijn verzekerd; 2^ Derzelver gebruik. Art. 300. De verzekering kau voor 66n of meerdere jaren worden geslolen. Bij gebreke van tijdsbepaling wordt de ver- zekering voorondersteld voor ^^n jaar te zijn gesloten. Art. 301. Bij bet opmaken der scbade wordt berekend hoeveel de vrucblen^ zonder bet ontstaan van de ramp^ ten tijde van derzel- ver inoogsting of genot^ zouden zijn waard 378 AAT. 299-301. VERZ. v. VOORTBBENGS. v. D. LAliDB. geweest^ en derzelver waarde na de ramp. De verzekeraar betaalt als schadevergoeding het verschil. Art. 299 — 301. De verzekerde zaak moet aange- wezen zijn, en dus uitgedrukt welke vruchten van welke landen voorwerp van de verzekering zijn. Dat in dudio een jaar aangenomen wordt, is ait den zamenhang van den landbouw met de jaargetijden te verklaren, waar door het dragen van vruchten afgebroken wordt. Daarom heet het bij viRGiLnis {Geory. I. vs. 257): Nee frustra sig^norum obitus speculamur et ortus Temporibusque parem diyenis quatuor annum. En op eene andere plaats: (vs. 338) In primis venerare deos atque annua magnae Sacra refer Cereri, laetis operatus in herbis, £xtremae sub casum hiemis. Het is ook geheel overeenkomende met het Ro- meinsche regt, in L. 7. D. Soluio matr. en in L. 13. ^. ult locati, Derzelver inooffsUng of gemt. Men heeft hier bij aan de Staten-Generaal geantwoord : dat de woorden of genot dienen voor zulke vruchten, welke niet geoogst worden, als daar is grasgewas, dat van de beesten verteerd wordt. De aanmerking was niet zeer noodig, en het antwoord ook niet. £r zijn velerhande vruchten , waar bij het spraakgebruik het woord oogaten niet duldt, b. v. meekrap, moerbezien- ART. 299-801. VEBZ. V. VOOBTBRlfiNGS. V. D. LANDB. 379 bladeren, boomvruchten, tabak, vlas enz. Eene bijzonderheid is, dat hier eene waarde ver- goed wordt, welke tijdens de ramp niet voorhanden was, want het gewas moest nog eerst door een voortgezet groeijen die waarde verkrijgen. Het is dus de verzekering van eene speSy even als bij de verwacbte winst in art. 621. DERDB AFDEBLING. VAN LEVENSVBBZEKEBING. JuviGNT, Coup (Toeil sur ks assurances sur la vie des hommes. Paris 1825. Bij ons kan men vergelij- ken VAN HEUKBLOM, de assecuraiiane super vita. Am- sterdam 1844 en renoorp, de assec, super vita. Amsterdam 1851. Verder de voorwaarden van de compagnieschappen , die zich hier mede bezig hou- den, en de inlichtingen die zij gewoon zijn daar bij te voegen. Art. 302. Het leven van iemand kan ten behoeve van eenen daarbij belanghebbende verzekerd worden , gedurende den tijd bij de overeenkomsl ^ op straffe van nietigheid, te bepalen. Art. 302. Het leven van iemand kan verzekerd 380 iOlT. 302. VAN L£V£NSVBBZEK£RIN6. toorden. Nog in het eerste gedeelte dezer negen- tiende eeuw geloofde men vrij algemeen in Enropa, dat het niet kon geschieden. Het nieuwste van dien aard is wel het uitvoerig betoog» in dien zin, by BOULAT-PATT, III. Dcel, bl. 366, (fl) daar tegen wederom quenault, n^ 9, doch bad reeds vroeger het tegendeel baldasssboni verdedigd. Het is daar mede schier gelegen als met de theologische en ju- ristische sophistiek , waar mede men in de vijftiende en zestiende eeuw trachtte waar te maken, dat het verboden is cm geld op interest te leenen. Onder- tusschen had zich de overtuiging zoo vast gezet, dat men ze ook van tijd tot tijd vindt uitgespro- ken in de wetgeving, onder anderen in de Ordon- nance de la marine ^ in navolging misschien van het aitgedrukte in den Guidon; ook reeds bij ons in de Ordonnantie van Koning fiups van 1570, art. 32, en in onze stedelijke Ordonnantien , verg. de 6B00T, Inleid. in. 24. In Engeland daareutegen wordt de levensverzekering al sedert den tijd van Koningin anna(^) aangetrofien, sedert 1705, en on- der GEORGE I. ((?) zelfs compagnieschappen , met ko- ninklijk charter, daar voor opgerigt. Tegen woordig is dat land met kantoren , waar men levens kan laten verzekeren, als overdekt, en ook bij ons, zelfe in Prankrijk, heeft de volksmeening hieromtrent eene (a) Tegen pabdessus. (*) 1702—1714. {e) 1714-1727. ABT. 802. VAN LEVENSVEBZEKERIN6. 381 gehee] gunstige wending genomen. (a) Het is dan ook niet bevreemdend te zien , dat voor dit contract eene kleine plaata in ons nieuwe Wetboek van Koophandel is ingeruimd. Dat het diep in onze zeden is doorgedrongen , zoo als in Engeland, kan men niet ze^en. Natuurlijk is het dat men van daar , bij zoo veel uitbreiding en ontwikkeling , het meeste juristisch materiaal verwacht; met dat al is het zeer gering, waar voor eenige redenen worden opgegeven bij MARSHALL, bl. 783, namelijk dat a. het ongeval zeer bewijsbaar is, b, het bedrog moeijelijker is, c. de onbekrompenheid der Engelsche maatschappijen. Aan den anderen kant wordt toch van bedriege- lijke praktijken, en van voorzorgen daar tegen,die men zoekt te nemen, gewag gemaakt bij mac-oul- LOCH , Dictionary op het woord : Life-Inaurance. Met name spreekt men van het misbruik om kwade lijven, hiertoe opgezocht, verzekeriug te laten nemen, en van zoo iemand zich de Polis te laten overdragen , welke kwade lijven niet altijd als dasdanige erkenbaar zijn , en die voor hunne medewerking betaald worden. Dit is een bedrog. Eene bedenkelijkheid in de zaak zelve gelegen is de onmogelijkheid om de risico te bere- kenen. Sterflijsten zijn niet voldoende; want de meeste menschen sterven aan kwaleu, en men wil alleen gezonde lijven verzekeren; verder wat zijn (a) Verg. Toor Hamburg benickb, bl. 540. 382 ABT. 302. VAN Ll^VENSVEBZEKKRING. gezonde lijvenP Dat denkbeeld is onbepaald, en de beoordeeling onzeker, gelijk de Engelsche prak- tijk uitwijst. Geene geringe zaak is ook eene goede keuze te doen, eene maatschappij , of compagnie- schap, waaraan men zich vertrouwen kan. Zeker komt bet daar bij aan op derzelver kapitaal, en op de aansprakelijkbeid die zij aanbiedt, den aard der obligaiio; om niet te spreken van de andere verze- keringen, die zij gemeenlijk drijven bovendien, doch niet minder op de deugdelijkheid barer berekenin- gen. Bij mac-culloch kan men zien dat de onder- vinding daar bij geene zekere geleidster wezen kan. Men bedenke toch, dat bet betreft de solvabiliteit eener speculerende compagnieschap, over dertig en veertig jaren. Wanneer men alle die jaren door premien betaald beeft, en eindelijk, ante esnateniem conditionem , ondervinden moet dat de geboopte ver- zorging, die de vrucbt der langdurige opoffering v^ezen moet, niet volgen kan, omdat de verzekeraars niet meer in bunne zaken zijn, is dat wel eene droevige ondervinding. Ook bij ons heeft men on- dernemingen van dien aard in korte jaren zien te niet gaan. Overigens bestaan zoodanige op meer dan eene wijze. Behalve eigenlijke levens verzekeraars, die tegen bet genot eener premie bij sterfgeval den beregtigde eene som betalen, en behalve de onder- linge, op de wijze onzer brandv^aarborgmaatscbap- pijen , kent men in Engeland nog mixed companies , die aan de verzekerden zeker aandeel in bunne win- ART. 802. VAN LEVENSVBBZBKERINO. 383 sten belooven, b. v. daarin bestaande dat men na vijf of meer jaren premiebetaling voortaan eene naar de omstaDdigheden venuinderde premie geven, of ook wel eene hoogere vergoeding voor dezelfde pre- miebetaling , te wachten hebben zal.(a) Op deze wijze wordt de verzekerde een compagnon , en , naar het Engelsche regt althans, niet vrij van aansprake- lijkheid, terwijl bij aan den anderen kant bet zich wel getroosten kan, dat de premiebetaling te boog geweest is. De groote wedijver heeft mede teweeg gebragt, dat zekere compagnien, om zicb van an- dere te onderscbeiden , er hunne hoofdzaak van maken om zieke lijven te verzekeren. Zoo doet de Medical y Invalid and General Life Assurance society te Londen , en bare berigtgevers beweren dat hunne berekening zekerder gaat dan die van hunne mede- dingers, die de zieke lijven uitsluiten. Eindelijk is het niet ondienstig te weten, dat bij eene groote verscheidenheid van bedingen ook het verzekeren van twee lijven te zamen gebruikelijk is, b. v. om bij het overlijden van een van beiden , den overblij- vende zijn leven lang eene som, of ook wel eene rente te betalen. Doch het is tijd dat wij overgaan tot de verkla- ring van de wet. Ten behoeve van eenen daarbij belanghebbende, Te weten, bij het leven, waarop verzekering genomen (a) Van dien aard is de zich noemeDde CorporaHon of the Bayal Exchange Amarance in 1721 geoctro^eerd. 384 ABT. 302. VAN LKVENSV£]LZEKE£ING. wordt. Dit is wel de regel bij die verzekering , volgens art. 250, doch hier is daarop eenige uadruk gelegd , verg. de twee vorige afdeelingen , omdat het aanstootelijk is het leven van een menscii tot een voorwerp van weddingschap , of ook maar van winst- gevende specalatie te *maken. In Engeland was die ergernis eenmaal zoo groot geworden, dat men daar- tegen , onder george hi. eeue parlementsacte noodig achtte (welke intusschen uiet in alien gevalle wordt toegepast, zoo als uit het te voren verhaalde is op te maken), ofschoon bij diezelfde acte zee verzekering zonder interest wordt verklaard geoorloofd te zijn; zie MARSHALii, bl. 776 en 777. Dit is het intus- schen alleen niet; de eigenheid heeft hier plaats, dat veelal de verzekerde niet zelf belang heeft , noch hebben kan, maar een ander; met andere woorden : dat hij een bloot zedelijk belang hebben kan, ter- vnjl het geldbelang bij een derde aanwezig is, dit is het geval zoo dikwijls verzorging van nablijvende betrekkingen beoogd wordt. Bij ons ligt hierin op- gesloten, dat men zich niet kan laten verzekeren, en dan de Polis aan een ander overdragen, bij ons leven geen belang hebbende, zoo als dat in Enge- land plaats heeft, of had. Het is waar, de wet zegt dat niet; zij brengt, streng genomen, slechts mede, dat men een belang hebben moet tijdens het sluiten der verzekering, maar toch zoude de over- dragt van onwaarde zijn, omdat het voorschrift, dat er een interest moet aanwezig zijn, propter /?i^/«eam ART. 302. VAN LEVKNSVERZKKERINO. 385 uttiiiatem gegeven is, aan dewelke men privata vo- luntate niet derogeren kan, en uit dien hoofde de handeling als in fraudem legia geschied , en het con- tract eene ongeoorloofde cama bevattende , onbestaan- baar zoude zijn. Gedurende den tijd bij de overeenkomst y op straff e van nietigheid te bepalen. De ernst van uitdrukking : „op straf van nietigheid," en de vergelijking met art. 304, n° 4 doen denken, dat men levensverzeke- ringen voor eenen onbepaalden tijd: cum titius mo- rie/ur, heeft willen verbieden, zoo dat het altoos zoude moeten wezen: gedurende zoo veel maanden, of jaren. Wij zijn wel genoodzaakt das te verkla- ren, uit hoofde van den historischen grond, dat vroeger ook bij ons levensverzekeringen verboden waren, en dat nu alleen wettelijk geregeld wordt, in hoe verre dezelve zullen geoorloofd wezen; zie verder art. 304, 4 en 595 i Er is ook wel reden van te geven. Te weten, het bepalen van een vas- ten tijd vermindert het aleatore van het contract; in zoo verre is het voorschrift beschermend voor beide partijen. Wanneer zich bij een lijf , dat lang verze- kerd was, eene doodelijke kwaal ontwikkelt, zai de assuradeur blijde zijn , dat hij door tijdsverloop ont- slagen raakt. De verzekerde , die door zijn leven te verzekeren , voor zijne betrekkingen heeft willen zor- gen, zal gaarn voor het vervolg ontslagen willen wezen, wanneer zoodanige nabestaanden zullen voor- overleden zijn. Een hoofclgrond echter schijnt nog te III. 25 386 ART. 308. KENNIS V. HEM , WIBNS LEVEN VERZBK. IS. wezen, de onzekerheid van bet bestaan der compag- nieschappen, en van hunne solvabiliteit. Voor een bepaalden tijd, tien of twintig jaren b. v., zal toch minder kosten, dan voor bet gebeele leven, en de verzekerde, die eene som in eens betaald beeft, komt bij bet te kort scbieten der verzekeraars min- der te verliezen, veel minder, dan wanneer bij zicb bad laten verzekeren voor zijnen gebeelen onzekeren levensduur. Zulke redenen van meer of minder gewigt kunnen onze wetgevers bewogen bebben. Aan den anderen kant is bet onpraktiscbe van deze beperking niet te ontkennen. Het verzekeren van bet gebeele leven is veel gebruikelijker , dan bet verzekeren voor een vasten tijd; zie maeshall, bl. 770. BENECKE IV. bl. 538. Bij de Engelscbe JSqui- table Society is de rede 1 : 100. Art. 303. De belanghebbende kan de ver- zekering sluiten^ zelfs buiten kennis of toe- stemming van dengenen^ wiens leven wordt verzekerd. Art. 303. Buiten kennis van dengenen. In de meeste gevallen zal die kennis voorbanden zijn, omdat de assuradeurs niet alleen eene geboorteacte , maar ook eene geneeskundige verklaring , omtrent den gezond- beidstoestand van bet lijf waarop verzekering wordt genomen, verlangen zuUen. Docb zijn beide, wan- neer men bet wil, ook buiten zijn weten te beko- men. Een scbuldeiscber, bij voorbeeld, die bet le- AET. 304. INHOUD VAN DB POLIS. 387 ven van zijnen debiteur wil verzekerd hebben, dat niet ongewoon is, zai niet altijd verkiezen, hem daar van te verwittigen. Het is derhalve volstrekt niet ongerijmd, dat de wet zoo iets onderstelt; eene andere vraag is, of hier eenige ratio dubitandi be- stond, weike de vermelding in de wet noodzakelijk maakte, verg. het Freussiache Landrecht^ ^ 1971 en volg., zie ook de wet van Justiniaan, L. ult. C. de pactis. (ii. 3.) Art. 304. De polis bevat: V. Den dag waarop de verzekering is ge- sloten ; 2^ Den naam van den verzekerde; 3^ Den naam van den persoon wiens leven is verzekerd; 4°. Den tijd waarop het gevaar voor den verzekeraar beginl te loopen en eindigt; 5^ De som waarvoor is verzekerd j 6°. De premie der verzekering. Art. 304. Men zal altoos wel doen art. 256 hier- bij te vergelijken, waar door wat al de wetgever hier anders gewild heeft, duidelijker wordt. Den dag waarop. Die dag is dan van gewigt, wanneer, om te voldoen aan n°. 4, gezegd is, dat met dien dag, of van dien dag af, of sedert den- zelven, de verzekering haren aanvang neemt: b. v. „beginnende met den datum van dit contract." In- 388 ABT. 304. INHOUD VAN BE POLIS. dien alleen gezegd ware: „verzekerd voor een jaar/* zoude men ook van dien dag af moeten rekenen , en niet op grond van n^ 4 zeggen, dat de assurantie nietig ware. Bij deze nommers 2 en 3 valt te vragen , wat er vereischt wordt wanneer, het gewone geval, de ver- zekerde en het verzekerde lijf dezelfde zijn, of dan degeen, ten wiens behoeve de beloofde som komen moet, niet daarenboven, betzij in generCy betzij in specie moet worden vermeld. Dat het eerste vol- doende is, en dat men b. v. in de Polis schrijven kan, ten behoeve van zijne erven ^ in het midden la- tende wie die zijn zuUen, daar aan is bij het be- staande gebruik, en zoo als de wet voor ons ligt, niet te twijfelen. De verzekerde alleen, en het lijf moeten genoemd worden. De vraag, of ook zonder die uitdrukking, de Polis niet bestaanbaar zoude wezen, alzoo men toch in den regel voor zich en zijne erven geacht wordt te stipuleren, hetgeen in dezen natuurlijk alleen de laatsten betreffen zoude, zal niet zoo ligt voorkomen, omdat de verzekeraars zuUen willen weten, aan wien zij casu quo betalen moeten, doch geldig zoude in dat geval de verze- kering zijn. Natuurlijk blijft daar mede in haar geheel gelaten de vraag van het belang. De erfge- namen kunnen een belang hebben bij het leven van den verzekerde , b. v. kinderen , eene weduwe , lieden die hij onderhield, enz. of dat tijdens de overeen- komst voorhanden was, zal naderhand blijken kun- ABT. 304. INHOUD VAN DB FOUS. 389 Deo. Hier was alleen de vraag, wat m de Polis moet worden oitgedrukt. 8^ Den naam van den persoon imens leven. Dit is niet het object van het contract, ofschoon art. 247 zich zoo uitdrukt, omdat in het gemeene leven zoo gesproken wordt; want over het leven kan men niet contracteren , geen dare facere van hetzelve is denkbaar; het is eigenlijk eene demonatratio condi- tionisi ,,cum Titius morietur centum dabo.'' Deze centum, onder n° 5, zijn het voorwerp: id quod in stipulationem dedudum eat. Niet zelden zal er bij- gevoegd zijn, dat de som, waarvoor, alleen dan betaald zal worden, wanneer zekere andere persoon niet zal vooroverleden zijn; waardoor natuui*lijk de kans voOr den assuradeur veel beter wordt 5^. De som toaarvoor, Hetzij om in eens eansterUe conditione te worden voldaan , hetzij jaarlijks bij wijze van lijfrente; waar door eene tweede kansrekening geboren wordt, en dan wederom gedurende het leven b. V. eener weduwe, of aan kinderen gedurende hunne minderjarigheid , wezenrente; zie ben£CKB, t a. pi. 6°. De premie. Welke premie , even als bij brand- verzekering, wederom jaarlijks, als zoo vele afzon- 'derlijke assorantien, of in jaarlijksche termijuen, maar toch als eene eenige premie kan worden be- dongen. Ook hier bij is ristorno mogelijk, en de toepassing van art 281, zoo als in Engeland wel geoordeeld is; zie Marshall, op het eind, en bl. 670, met name in het geval van art 306. 390 ART. 305. BEOROOT. D. SOM AAN PARTUEK OVEROBLAT. Art. 305. De begrooting van de som en de bepaling der voorwaarden van de verze- kering staan geheel aan bet goedvinden der partijen. Art. 306. De begrooting van de som — aan iet goed- vinden der partyen. Dit is juist de vraag. Wanneer iemand zijn leven laat verzekeren, om bij zijnen dood de zijnen niet onverzorgd te laten, kan hij zeker, met goedvinden van de assuradeurs, de som zoo groot, of klein nemen als hij verkiest, want hoe veel of weinig de nablijvenden bij dat overlijden verliezen zullen, is iets dat men aan geen onderzoek kan onderwerpen; maar er zijn gevallen, waar in de hoegrootheid van de som aan het goedvinden van partijen niet kan worden overgelaten, zonder den wezenlijke regel der verzekering te kwetsen, uitge- drukt in art. 253, dat men niet boven zijn interest verzekering nemen kan. Een geval van dien aard, waaraan onze wetgevers, blijkens de antwoorden der regering, wel gedacht hebben, is, dat van een schuldeischer, die verzekering neemt voor het leven van zijnen schuldenaar: wanneer die / 10000 te vorderen heeft, kan hij toch niet voor/ 12000 ver- zekering nemen. In Engeland is dat uitgemaakt, zie MARSHALL, bl. 778, schoon wel is waar, onder invloed van den text der Parlementsacte ; nogtans ook bij ons kan het niet wel anders wezen , anders konde men even goed zonder interest, b. v. wanneer ART. 306. VEBZ. OF HET LBVEN EENS OVEBLEDENE. 391 de schuld ware afgedaan , de verzekering laten voort- duren, hetgeen in strijd zoude zijn met debewoording van art. 302. Bene andere vraag is, of men bij de beoordeeling van het belang in zoodanig geval , ook nog te letten heeft op de risico, hetwelk almede in Eugeland begrepen wordt. Men zeide namelijk , wan- neer de schuldeischer geen gevaar loopt, om door den dood van den schuldenaar zijn geld te verliezen , is de assurantie, bij gebreke van interest, onbestaanbaar ; en in der daad wanneer de vordering door een vol- doende hypotheek, of door goede borgen is gewaar- borgd, blijft er naauwelijks eene schaduw van inte- rest over. Aan den anderen kant kan van de bloote solvabiliteit van den schuldenaar, zelfs van zijnen rijkdom , niet hetzelfde gezegd worden , dewelke alle dagen veranderen kan. Art. 306. Indian de persoon wiens leven verzekerd is^ op het oogenblik van het slui- ten der verzekering, reeds was overleden, vervalt de overeenkomst , al had de verze- kerde van het overlijden geene kennis kunnen dragen, ten zij anders ware bedongen* Art. 806 is eene uitzondering op art. 269. Men is niet gewoon in de ongewisheid of de persoon leeft , zijn leven te verzekeren, omdat de assuradeur naar zijne jaren en gezondheid vraagt, om daarnaar de premie te berekenen, of zelfs wel de assurantie af 392 ART. 807. VEBVALLBN DER VERZBK. BU ZELFliOORO. te wijzen : waarin ligt opgesloten , dat hij nog moet zijn in rebus Aumanis. Hier uit volgt , dat er een beding noodig is , om de verzekering uit te strekken tot bet onzeker voor- ledene; betwelk bier bij niet ongerijmder is dan bij iedere andere verzekering, en somtijds noodig kan Tvezen, b. v. wanneer degeen wiens leven men wil verzekerd bebben, zich in een afgelegen gewest be- vindt In zulk een geval kan men ook met bet bewijs van overlijden verlegen wezen. Het Pruissi- sche regt bevat daaromtrent strenge bepalingen; in Engeland laat men ook, even als bij schepen, het vermoeden gelden uit de omstandigheden , b. v. dat van het schip waarop de verzekerde voer, niets meer gehoord is. Deze vraag is bij ons nog be- duidender, wanneer men aanneemt, dat volgens art. 302, alle levensverzekeringen geschieden moeten voor een bepaalden tijd. Art. 307. Indian hij , die zijn leven heefl; laten verzekeren^ zich van het leven berooft^ of met den dood wordt gestrafl, vervalt de verzekering. Art 307. Zelfmoord, en capitale executie zijn de eenige uitzonderingen van de wet. Wanneer der- halve de verzekerde zijn leven moedwillig verkort, door dronkenschap of andere buiteusporigheden , of zich in gevaar begeeft, zelfs door een duel, door ART. 307. VBEVALLEN D£R VfiRZEK. BIJ ZBLFMOORD. 393 in krijgs- of zeedienst te gaan, kan de verzekerde zich daar niet op beroepen. Zoo volgens de wet, doch zijn de assuradeurs gewoon veel meer uit te zonderen; het meest gewone, zelfs in de wetgeving elders , is het duel , dit laatste werd bij ons ook voor- gesteld, doch door de regering verworpen. Zeker is het hier te land minder noodig , dat in aanmerking te nemen. Ook in Engeland heeft men compagnien die het duel niet uitzonderen. Eene andere vraag is nog, of men het bereids voorhanden zijn van eenige der bovengenoemde omstandigheden , tijdens het sluiten van het contract, niet behoort aan te dienen. Hetgeen, volgens art 251, geen twijfel lijdt; want ofschoon de assuradeur wel stilzwijgend alle dusdanige risico voor zijne rekening neemt, is het voor hem niet om het even of dezelve bereids al of niet voorhanden is, even als het hem niet hetzelfde is, of het schip reeds vertrokken en va- rende is, of nog in de haven liggende. En gelijk het hem niet verz^egen mag worden , dat het schip is een vuren blaas, en dat het mensch is oud, of met eene doodelijke kwaal behebt, even zoo moet aangegeven worden, dat het verzekerde lijf is een matroos, of een jenevervriend. In Engeland is eens, voor vele jaren, op dezen laatstgenoemden grond, eene verzekering te niet gedaan , en teruggave van de assurantiepenningen bevolen, zie benecke, bl. 547. Overigens behoeft het weinig herinnering, dat de twee wettelijke uitzonderingen alleen dan plaats 394 ART. 308. WAT NIBT ONDER LBVBN8VERZ. WOBDT BEGREPEN. hebben, wanneer iemand zijn eigen leven, en niet dat van een derde, beeft laten verzekeren, g^Iijk in ons artikel genoegzaam is uitgednikt Hetzelfde zie bij MARSHALL, bl. 780. Insgelijks dat bet: ver- valt de verzekering , te verstaan is , of te duiden : voor bet vervolg. Art. 308. Onder deze afdeeling zijn niet begrepen weduwen-fondsen ^ tontines^ maat- schappijen van onderlinge levens- verzekering en andere dergelijke overeenkomsten op le- vens- en sterfte-kansen gegrond , waartoe eene inlage of eene bepaalde bijdrage^ of beide^ gevorderd wordt. Art' 308. Tontines heeten naar zekeren tonti, een Italiaan , die in de zeventiende eeuw contracten uitvond, waar bij zeker getal deelnemers eene rente bijeenbrengen , jaarlijks onder de levenden van hen te verdeelen. De wetgever heeft deze overeenkomsten , even als die van art. 286 , aan bet gemeene regt vidllen over- laten, en dewijl daar bij geen assuradeur voorkomt, verg. art. 4, n°. 10, geoordeeld dat dezelve geen onderwerp moesten uitmaken van bet wetboek van KooPHANDBL, waar van onze verklaring bier mede afscheid neemt. Met een weemoedig gevoel geef ik dit werk van mijnen hooggeachten leermeester uit Juist was het gereed, toen de dood hem wegnam, den man, wiens helderen blik en schrander oordeel door de jaren nog niet was verminderd en die bij zijn gees- tig onderhoud en fijnen scherts zijn ouderdom deed vergeten. Hoe had ik gewenscht, dat hij dit werk nog af had mogen zien, waarvan hij de uitgaaf mij had willen toevertrouwen, en waar voor hij zelf nog zoo onlangs de voorrede schreef. Zij het nu voor die velen, die vroeger deze lessen over het Handels- regt mogten hooren, eene herinnering aan den ge- liefden leermeester , wiens beeld voorzeker alien nog levendig voor oogen staat, zij het ook voor hen, die niet tot zijne leerlingen behoorden , een getrouw beeld van den geest, die zijne lessen bezielde, zij het voor alien eene gedachtenis van den regtsge- leerde op wien Nederland trotsch mogt zijn. 1 1 B. J. L. DE Geer van Jutfaas. ERRATA. I. DEEL. bl. 85 reg. ]8 drie stnlges, moet zgn: yier stukjes. » 44 „ 17 LION „ » LKOW. „ 241 „ 8 nmnncKSN, „ „' wenmaksrs. *^'> III. DEEL. bl. 41 reg. 10 voor/117, moet rijn: voor/lir/, De overige drukfoatea gelieve de lexer zelf te verbetereo. , j. 