Beschryving van's Graven-hage
x^6 BESCHRYVING I!efchry- Hq^ Orgel 't gecn zig in het weflergedeelte van deze kerk , bo- het Or^° ven den ing^^ng van de toorentleur vertoont , is een overheerlyk lluk- j^ei. werks , zynde het zelve in den jaare 1719 door de Heeren Kerk- mecflcien merkelyk vergroot , en zeer cierlyk met lof-werken en beeltenilTen opgcpronkt ; zulks dat het voor geen orgel in eenige kerken van ganfch Holland behoeft te wyken. Ten wederzyden A'an het zelve heeft men voor deze verbeteringe gezien twee groote Tafcreelen , die nu tot kleinder zyn gebragt ; waar op met goude letteren gelezen werden deze volgende infcriptien ter gedagtenille , dat in deze kerke in den jaare 1619 is geviert een dankdag over het ilaan der Spaanfche Silver-vloot door den Lieutenant- A dmiraal Tiet IIeyn(i;); het innemen van Wezel en 't bemagtigen van "'sHertogenbofch door het leger van dezen Staat onder het opper-beleid van Frederik Hcndrik Prins van Oranie, wiens wapenhet eene aan de zuidzyde in 't hoofd voert , met dit opfchrift : ANNO. MIRABILI. CID. la C XXIX. QUO. DE. CLASSE. HISPANICA. CAPTA. VESALIA. OCCUPATA. SYLVA-DUCIS. EXPUGNATA. HOSTE. FUGATO. TRIUMPHATUM. VICTRICI. PATRI.^. COELO. VICTORE. TRIUMPHOS. ACCENSURA. SACRIS. RELLIGIOSA. MODIS. Het andere , \ geen ten noorden van 't orgel flaat , met het wa- pen van den Hage in 't hoofd, behelft dit volgende : S. P. Q. (-y) Het flaan van de Zilver-vloot door Pietcr Pietcrfz. Hein (gebooitig van Delfshaven) is voorgevallen den 8. September i6z8. Hy zelf bleef m 't aanvallen op dcs vyands fchepen, en is den 4. Julii irtip te Delft in de oude kerk begraven. Om 's mans goedc verdienften verfchenen allc de Leden van de Vergaderinge van haar Ed. Gr. Mog. met de Heeren Gecommittcerde Raden in den rouw op zyne bcgravcniflc , wclke zy in vollen getale afTifteerden , varende van hier met jagten en ichuitcn daar na toe. Zic Refolutie van Holland van den 4. Julii i6ip. VAN 'sG R A V £ N-H A G E. VI. HooFTSt. 19/ S. p. Q. HAGIENSIS. IMMENSI. ERGA. PATRlAAf. BENEFICII. IMMORTALI. DEO. LAUDES. lAlMORTALES. VOCE. MANU. PECTORE. ACCENTURIS. ,^ C. C. SINGULA QU.^.PER.SE. BATAVI.BONA.VERBALOQUANTUR. UNA. TOT. AMBIVIT. VOCIBUS. HAGA LOQUI. Voor het veranderen van 't orgel , Jieeft onder het xelve ten zui- Qraftc.^ den in den muur geflaan 't graf-teken van den Heer en Mr. Oiiin- ken van tyn IVeytfen , Ambagtsheer van Brandwyk , Ordinaris Raad in den denHeer Hove van Holland , alomme door zyne groote geleertheid in het Regt ^ : bekent , en daarom by zommige Schryveren onder de geleerden Tyjjjm, zyner eeuw gellelt. Het voorfz !L;raf-teken was in blaauwen arduin- fteen uicgehoawen, en op 't zelve deze navolgende lettcren te lezen; D. O. M. PR.^STANTISSo. JURISCONSULTO REBUSQ. CIVILIBUS TRACTANDIS EXERCITATISSo. VIRO D. QUINTINO WEYTSEN Dno IN BRANDWYIC REGIO IN HAGA-COMITIS CONSILIARIO ORD'\ CHARISSIMACONJUX LIBERIQ.CUM LACRYMIS POSUERE OBIIT. AN. M. D. LXV. IDIB. APRIL. i^.TATIS SU^. XLVII. OBIIT DOMILA. ADRIANA PERSYN. D. Dni. IN BRANDWYK VIDUA INTEGERR- A". M D. LXXXVI. ID. NOV HIC TUM OBIIT DOM-. MARIA WEYTSEN. P. PERSINI UXOR. CH Ar"^ A-. M. D. LXXIIII. PRID. GAL. SEXTI HOG CONDITA TUMULO. " Oo Nog 298 BESCIIRYVING Van Nog ziet men in den zuid-muur , ter plaatze duar de ingang is van BTb^a ^^ ^^" Geeft-kapel, welke eertyds genaamt is geweell de kapel van ■vZpal- 't oude Heilige Graf, gelyk wy nader zullcn aantoonen , een fraai %*,enz. graf-teken van wit albaR, hebbende deze infciiptie : HIER RUST VROUW BARBARA VAN PANHUYS, HUYSVROUW VAN HEER CASPAR VAN VOLBERGEN, RIDDER, HEER IN CATS, GEDEPUT. VAN ZEELAND TER VERGADERING VAN DE H. M. STAATEN GENERAAL. STERF DEN 3. OCTOB. XVIC. XXXVIII. 0,UD LIX. JAAREN. MET HAAR ED. DOGTER JUFFROUW BARBARA VAN VOSBERGEN, STERF DEN VI. OCTOB. XVlc XXXIX. CUD XXIII. JAAREN. ALS MEDE HAAR ED. ZOON JONKHEER CASPAR VAN VOSBERGEN, RIDDER VAN DE ORDRE VAN St. MICHIEL, HEER VAN DUYVENDYK, AMBASSADEUR AAN DE REPUBLYK VAN VENETIE DROST EN CASTELEYN VAN St. MAARTENSDYK, STERF DEN II. MAART XVl^ XLIII. OUD XXX. JAAREN. ENDE NOG JONKHEER LOUIS VAN VOSBERGEN, DROST VAN St. MAARTENSDYK, STERF DEN VII. APRIL XVlC XLIII. OUD XXIV. JAAREN. ^^ Jlo,J} Jtl li J3.'//.-.' >..v. 1$ k VAN 's G K A V E N-H A G K. VI. Hoorxsr. 2^9 De agt quartieren 5 waar mede dit graf-teken is vercierc , zyri deie : PANHUYS. EICHELENBURCH, gt. //.o/rwj«. VOSBERGEN. PANHUYSEN. DU BOIS. DAELBURCH. NOORTHOEK. EIC HELENBURCH, gt. liooftman. Aan de andere zyde van dezen dwers-muur in den hoek naail het Praaii tafereel van 't Adams gilde iiaat het praalgraf van zyne Hoogheid , ^"0'^" den Ileere PHILIPS Landgrave van Hejjen-Fhilipjial (w;),waar- x^zPhiUpi mede zyne gemalinne de gedagtenis haarer bedgenoot in den jaare Land- lyix heeft willen vereeuwigen. Op de doodbull , die door eert ^'^^'^^r blaauw arduin-fteenen voet onderfteunt werd , ziet men den held, }e^.p^l met het hoofd op eenige ftukken kanon ruflende , geharnail uitge- iipnaU ftrekt leggen, houdende in zyne regterhand den bevelhebbers ftaf ; op zyne borft pronkt het teken van de ridderlyke orde van den Cili- phant, en verders is hy omringc met alierhande oorlogstuig. jAarl zyne linker zyde legd de bedrukte Prin9es met rouvv gevvaag omhan- gen nedergeknield , het droevig affterven van haaren lieven egtge- noot beweenende. Op de lykbus werd dit graffchuift gelezen : HIC SITUS EST PHILIPPUS LANDGRAVIUS HASSIA- PHILIPSTHAL, DUM VIVEkET, STRENUUS IN BELLO MILES, DUX FORTIS, IN OMNI VIT/E GENERE F ACILIS, COMIS,BL ANDUS^ ABSQUE OSTENTATIONE INTEGER^ ' SINE FUCO PIUS, VIR OBTIMUS} AD AQUAS SALUBRES,UT VALETUDINEM FOVERET, AQUISGRANUM PROFECTUS, IBI INOPINATA MORTE ABREPTUS FUIT XVIII. DIE JUNII ANNO1711. yETATIS LXVIlL. HINC ADVECTUS TRAJECTUM AD MOSAM,' ET IN TEMPLO D.JOHANNIS DEPOSITUS. POSTEA Oo % CA* (w") Deze was een jongef voile broeder van den iegenwoordigen Landgiaaf Van Heflen-Caflel, (Carel) zynde geborcn den 14. Dccemb. i (Ssf > en krecg toe een uitzet Philipsdahl ; bouwde op een bcig , genaamt Cretttzberg , een (lot , na hem Philipsburg genaamt. Hy was in den jaare 16S0 getrouwt met Cathurim- yimalia , dogtcr van CareUOtto , Graave van Solms-Laubach , en heeft met haar gchad verfcheidc kinderen, welkers namen to vinden zyn by den Heer Luifcius, Groot-fVoordenboek, op 't artikel Cajfel 30O BESCHRYVING HAGAM-COMITIS.OLIMDELICIASSUAS, ET UBI TRANQUILLE EXTREMAM VIGINTI ANNORUM iETATEM TR ANSEGERAT*, TRANSLATUS, TANDEN HIC CONDITUS FUIT. CATHARINA AMELIA A SOLMS-LAUBACHj SERENISSIMA UXOR PERPETUO TAM CHAR! CAPITIS PERMOTA DESIDERtO, POST CONJUNCTISSIMUM XLII. ANNORUM CONJUGIUM, HOC MAUSOLEUM iETERNI MOERORIS MONUMENTUM POSUIT CONJUX CONJUGI. Tflfcrc- len van ambagc- en nec- riiig- doende Gildcns. Onder- zoek •waii- neer en by wel- kegele- gentheid alhier 2yn ge- plaatn. Met verwondering moet ieder zyn aangedaan , wanneer hy deze kerk van binnen befchoawende , alomme zoo aan muuren als py- laaren ten toon ziet hangen de tafereelen of borden van cie Am..agt- en neeringdoende gildens (x) , die door hunne opgepronkte cier- lykheden net oog der aanfchouwers terltond na hen trekken. v eele moeite hebben wy aangewend om na te Ipeuren , wanneer en by welke gelegendheid de zelve alhier zyn geplaatll, dewyle wy nice en weeten, dat de Gildens in den Hage , gelyk wel in eenige andere lleden , ooit eenig gezag of bewind hebben geharl , maar hebben niets ande.s daar van Konnen oncdekken als dat de oudite borden, die 'er gevonden werden , zyn van de jaaren 15-79 en 15-80. ;viet te min onderftellen wy, dat de Gildens al in vroegeie tyden in deze kerke bekent zyn geweell : nadien wy onder de bi ieven van de H. Geeftmeellers in de St. Jacobs kerke ( want zoo werden ze in vroe- ge adens genoemt) eenen hebben gevonden , waar uit blykt , dat het (x) Indcmeefte kerken hier te Lands vind men, dat in voorige tyden ver- fcheide Gildens of" Broederfchappen zyn opgercgr geweeft, welke eigentlyk twee- derhande warcn, beftaande de eene in eene God^dienltige gtmcenfchap van bree- ders en zuflers, van welk zoort wy hier na zuUen fprckenj de andere of tweedc zoort van Broederfchap, uit eenige koopluidcn, ambagts en neering doendc lui- den, die zig ieder onder hunne eige handteeringe en oppcrhoofd verzumclden : Deze Itelden gemecnlyk eenige wetten of rcglementen op , waarna zy zig in alle gevallen of handelingen zouden hebben tegedragen, en dus mogc niemand in zoo cen (tad dusdanige handelingen aanvaarden ot hy mocll eeril mede-gildebroeder werden, en volgens de wetten van het glide voldaan hebben, gclyk alhier en by- na in allc de ftedenvan Holland noggebruikelyk is. Zv haddcn in die tyden door- gaans in die kerk, daar zy dan hun gildc inltelden , medc ecn nkaar en kap^^llaan, en hunne bvzon^crc dicntlen en Godvrugtige oeffeningc n , hunne dagtn , cat zy in den Godsdienft ic zamcn moeften verfchynen, en hadden dczen oi gccnen Heilig voor hunne !-i patroon, tot wiens eere zy veelzints Jan een alianr onder dicr naam oprechteden en zyne beeldtenis daar opllclden. zie vcrdeis de Belchr. van Delit ;» foih F. Huoftfi. pag. 177. en vetgendc. VAN 's GK A VEN-H AGE. VI. Hooftst. 30k het Gilde van St. Barbara , welke de Metzelaars voor hunne Patro- nelle houden, al in den jaare 1497 in wezen is geweelt. Ook vind men al in den jare i^os- in deze kerk bekent het gilde van St. Jan en St. Franciscus , zynde iiet kleermakers-gilde , en dat zelfs Scbepciien in den Hage ten verzoeke van de gemeene Gildebroeders om oorhaer en projjyte der Heyliger kerke gegunt en geordonneert hebben zekere arti- kelen breder vervat in hunnen eerften gildebrief van date 1 8 Maart des gemelden jaars. Ook is nog in wezen het oude ofter-killje be- fchildert met de beeldtenillen van St. Jan en St. Franciscus , eertyds hebbende gehangen aan het altaar , 't geen het zelve gilde ter eere van de voornoemde Heiligen in deze kerke hadde geltigt. Zulks dat \vy daaruit , indien gifllnge alhier plaatze verdient , wel zouden derven vaitltellen, dat deze borden zyn gekomen in verwilfeling en tot gedenktekenen van de altaaren , die dezelve Gildens in deze kerke plagtcn te hebben, dog welke altaaren in de jaaren 1578 en ij'795 ten tyde van de Reformatie alhier in den Hage , daar uit zyn ge- ruimt , waar van wy hier na breder zullen fpieken. Op de oude Gilden-borden las men eenige texten uit de H. Schriftuure , volgens de oude overzettinge , toegepaft op ieders bedryf , gelyk op zom- mige der zelve nog kan gezien werden. Dog de Heer Johannes van VoUenhove voorheen Leeraar der Gereformeerde kerke alhier en voortreffelyk Digter, heeft in de jaaren 1705 en 1706. zyne cierlyke pen te werk gelegt, om eenige der zelve borden met fligtende vaarzen te vullen , welke wy om der zelver fraaiheid den Liefheb- beren hebben willen mededeelen, te meer,nadien ze, onzes wee- tens, nooit zyn gedrukt. ADAM S-G I L D E. Geen Gilde kan meer y vers pafTen , De kerk ter ere in 's Gravenhaag , Dan dat der burgren mont en maag Bezorgt met 00ft en aardt gewaffen. De derdc dach zag, toen Godts hant De wereldt fchiep , hoe wys alrede Hy \ aardryk heel met groen bekleedde , Met zaat verrykte , en plant by plant : Om 't menfchdom , daar verwacht , te fpyzeri Met groente en keur van Ickkerny. Geenmenfch, die elx natuur , vi^aardy. En nut kent , kan dien Heer volpryzen. Maar minft voegt zorge ons voor den buik. Die wormen fpyft Al wat nu d'aarde Noch baart , geeft leflen , hoog van waarde, Tot vroom en heilzaam zie^ebruik , • 'T geen bruit en bruigom kunftig loven In 't Hoge liet , heet bloemfieraadt , Feet kruit, dat reuk en fmaak verzaadt. Of edel 00ft van vruchtbre bomen , Veel deugt der kerke, ryk van lof, Oo 3 Wort Adams of fruiV kopers- gilde; 301 B E S C H R Y V 1 N G Wort by Apodlen en Profeten \'erbeelt en heerlyk uitgemeten , A Is vrucht en wasdom in Godts hof. Koom,Hcer,ei koom uw Hof-vrucht quekeri: Wat knecht hier plante of kloek beiproei, Uw geeft geef kracht tot vollen groei. Zo kan uw' dienft geen heil ontbreken : Zoo helpt ge ons , uw gena ten prys , Gezaligt door den boom des levens , Aan al de vreugt en vruchten tevens Van 't ewig bloeiend Paradys. I70<5. J. VOLLENHOVE. NOACHS- OF WYNKOPERS-GILDE. Noachs kopVrs ' ^'^°°'* iiondert en noch feftien jarert gilde. "NX^ou dit Godtshuis beminnend gilt Aan houtfieraat geen koften I'paren Nog blykt dees liefde ruim zoo milt , En door Godts zegen geenfints armer , Zoo duurzaam als liaar fcJirift in marmer. C I 3- I 3. C. C. V t ■"t Wynkopers-gilt wil geenfints wyken , Voor andren met een liefde me. k Tot Kerklieraat. Zou dat niet blyken ? Godts wyngaart is zyn dierbre kerk. Aartsvader Noach liet in 't queken Van wyngert planten zorg noch vlyt De niewe werelt vroeg ontbreken , Hier in gevolgt van tydt tot tydt. De Druivetros , met luft gedragen Van Eskol, llrekte een proeffluk van Veel zegens , als de Stammen zagen Verwacht in 't vruchtbre Kanaiin. De wyn dient zieken en gezonden , Vermeerdert veel heuiche tafelvreugt , Geneefl in 't Evangeli wonden , Heet drank, die Godt en menfch verheugc. Godts geeft eifcht wyngebruik voor droeven. Tot artfny in fwaar verdriet. Godts zoon komc d'eedle wyndruif proeven, Verheft ook wyn in 't Hoogfte Liet. Te Kana laat hy in 't byzonder Den Bruiloftsdifch niet onge-eert Met wynvreugt , als zyn eerfte wonder , Veel waters daar in wyn verkeert. De VAN ^sGRAVEN-H AGE. Vi. HooFTst. 303 De Heillant, endeloos te danken, Is zelf een wynftok, naar zyn woort, De vroomften vruchtbre wyngertrankeii. Och wiert zyn ftem hier recht gehoort , Zyn les zou lollen welluft flillen , Die al te fterk en ftout van drift, Godts milde gaaf niet fcliroomt te fpillen, Veel wyns verkeert in ilange-gift. Ilier roept zyn ftem noch , dat men kope Zyn' crooltwyn op een wondre wys. Heel zoiider gelt , en fterkt dus hope Op niewen wyn van hoger prys , Op 't hoogfte Feeft van Godt gefchonken Aan heilge gaften, Hemelfch dronken. J. VOLLENHOVE. St. B ARBARAAS of METZELAARS-GILDE. ^t.Bitz baraas De Metzelaars , een dienftig gild of Met- Tot huis- en kerk-bou , fchonken milt ^a'de"' Godts huis dit muurfieraat van hout , In fte van d'eerfte gift , die out Net hondert jaren, en te zwak Van leden , om een ander fprak. Maar wat is hout? wat's metfelwerk? Geen aardtfche flof is Chriftus kerk. Godts geeft bewoont, Godts zorg behoedt Dat erf J gekocht met Chriftus bloet. Daar wacht men 't huis , dat zonder hant Gebout 5 in een' volmaakter ftant , Door ramp noch ouderdom verviel. Hoe ryk , hoe zalig is de ziel , Die door Godts fl:em hier opgewekt , Een levendige fteen verftrekt ! WIe hier In 's Heeren hVIs gehoor geeft op zyn' Laft ^ Die bo\ t, aLs op een rots, en MetseLt fterk en Vaft. ,, , MDCLXXX. \ erbetert anno 1705-. J. VOLLENHOVE. St. PIETERS- of VISCHKOOPERS-GILDE. St. Pic Veel kennis wort met kloek ver ftant, Wdi- Veel nuts in MHchcry bekomen kopers- Van grote wondren, die Godts hant S'''*^' Voor 't menfchdom wrocht in zee en ftromen. Zyn 304 B E S C 11 R Y V I N G •Zyn wysh^ir, magten gocdheit geeft Al 't aardryk dankbaar te bevroedcn, Iloe al wat in de watrcn lecft, 0ns Icven door zyn dood helpc voeden. d'Apoltlen zagen 't zonderling , , Daar 't net , geicheurt , of ongcreten Een fchip/of twee, vol viirchen, ving, Op Chriims vvoort ftrax uitgefmeten. Maar nutter was 't genade woort Hun net , cm noch veel min te milTen > fa ziclen , door \ geluit bckoort , In's wcrelts wocfte zee te vilicn. Gewenichter kan het yifTchers-gilt Of groter geen geluk bejegenen, Dan dat^hier d-allerhoogfte milt Die menfche villlhery koom' zegenen. Hy fterk' den Haagfchcn kerkdienft met Zyn' gceft, en werk' daar groot verlangen, Dat elk door 't Evangelinet Tot ewig heil , zich ras laat vangen. Yernieut anno 1705". J. VOLLENHOVE. St. OBERTS- of BAKKERS-GILDE. St.O- fiTkeis CIO- ID. CC. VI. gilde. Het Bakkersgilt betaamt in eerbewys Der Haagfche kerk geen gilden toe te geven; Daar daaglykfch broot in 't bidden al de fpys , T^laar Cliriftus woort , en welvaart melt van 't leven , Op dat Godts volk bevryt bleef voor 't gevaar Van honger in Woeftynen, minft gezegent Met graan-gewas , viel broot wel veertig jaar A'an boven, uit de lucht hun toegeregent. Melchifcdck, van name en faam zoo groot, Quam Abram met een brootgefchenk vereren. Het Finxterfcell vergat geen plferbroot. De Toondifch mogt geen broot- gerecht ontberen. Elias en zyn nazaat vonden by Gebakken meel veel ftofs tot wonderwerken : 't Zy 's Hemels gunlt hen zelfs bezorgde , 't zy Hun dienft het hart van andren daar holp fterken. Maar met geen tong wort 's Heilants werk volroemt. Die duizenden met luttel broots verzadigt. Met hemelfch Man, zyn vleefch en lyf genoemt , Veel groter fchaar van zielen bcgenadigt. Hy VAN 'sGK A V E N-II A G E. VI. Hooftst. 305 Hy zeegne ons met zoo groot een liefdeblyk, Aan zynen difch liier in zyn huis gezeten : Op chit we 00k aan zyn tafel in zyn ryk Om hoog, heel bly en heel gezaligt , eten. J. VOLLENIIOVE. St. JOSEPHS- of TIMMERLUIDENS-GILDE; St.jo- ' '' lephs or Van 't werkzaam Gilt, dcr Timmerlieden meriui- Word graa^- de riaagfche kerk ge-eert, dens- Dat, zoo Godts U'oord ens kan bediedenj . giWcns. Zyne eer en prys ook niet ontlDecrt. Al heeft geen Timmerman, als vader , De glori van Godts zoon verdooft , Zyn nioeder ( 't blykt ons al te gader _) Was aan een'' Tim merman verlooft. Acht zielen bleef Godts zorg bewaren j -Alleen door >'oachs Tiirmer-werk , Toen alles wegzonk in de baren , Wat adem haalde buiten d'ark. Veel Timmrens geeft fieraat en voordeet Aan huis by huis. Godts hutte blonk Dus glansryk door 't vernuft en oordeel , ■"t Welk Godt twee brave mannen Ichonk, De Timmer-kunft l^olp in 't byzonder Den \^revorlt Salomon getrou Den Tcmpcl bouwen; s'aardtryx wonder, Godts woonile, 's Konings hooft-gebou. Godts huis, zyn oog fleets aangenamer, Sta vaft hier , door geen' twill gelloort : Gelyk geen i'ag van byl of hamer W'ertit by den Tempel-bou gchoort. Hy zeegne met veel vvinll van zielen Den Kerftdienft, belt hierme beloont, Die voor zyn' ^Troon eerbiedig knielen , Vnn zyn' genade geeft bewoont ; Te zaalgen in dc kerk hier boven , Die door geen jaargetal verout, Om zonder endt hem bly te loven In 't huis met handen nooit gebout. U°f' J. VOLLENHG^rE. St. E L O I S of S M I T S - G I L D E, St.E- lois of Veel meefters kent dit gild , arbeidende in metaal, ^.^** Die kooper fmeden, tin of yfer, loot of liaal. ^' ' P p Hier 3o6 BESCHRYVING Hier vint zich in clef's Gravenhaagfche kerk Eenjgilt ge-ecrt, en blyfc haar ere fchuldig , 't Welk niet allins aan enerhande werk Zyn vlyt en tydt beileedt, maar menichvuldig Te koft legt , met vcrfcheidcnheit van Itof Aen ilechter of uitnemender metalen : Een vont , waar mede een 1 ubalkain lof In Mofes bladt voor evvig kon behalen. Dit kunftgebruik , by Arond^ heiligdoni Vereifcht , quam zelf Godts geeft twee meeflers leren : En liiram wert verzocht van Tyrus , om Godts Tempel met metaalwerk te lliofferen. Het fmcen van llaal en yfer , loot en tin En koper , blykt al 't aardtryk door nootwendig Tot oorloglluig , en voor elk huisgezin , Maar menfchlyk werk blyft zelden lang bellendig. Wcl zalig is de menlch, die lleeg van aart, Zyn hart verzet , geplet voelt door den hamer Van 't Godtlyk woord ; om door dien Hag bewaart Voor zyn bederf, en tot Godts dienft bequamer, In al de ftoffe, uic 's aardtryx ingewant Gegravcn , groot of klein van prys en waarde De krachc te zien van d'Allerhoogfte liant; En van al "t aardtfch te ftygen boven d'aarde Met dcLigt, die in elk fchepfel Godt verheft, En in zyne eer hec Jioogfte ccrwit trefc Den 30 November 1705-. J. VOLLENHOVE. St. Tans en Fran- ciscus of Kleer- malcers- gilde. St. JANS en St. FRANCISCUS- GILDE. of KLEERMAKERS- 't Kleermakers gilt gaf aan de Kerk Dit cerl^ewys, bclull op werk, Dat Godt, die aller menlchen vader En mocder kleedde, bei te gader. En belt een iedcrs nut verftont, Nootwendig voor al 't menfchdom vont. By kleinen noch by groote Heren Is ergens kleedtgebruik t'ontbercn , By jonk noch out , l)y arm noch ryk. Zy wenfchen, die tot hefde blyk Godts heilig huis hier me befchonken, Dat elk hier uit zyn woort leer'' pronken Met onbederflyk zielgewaat, Dat fchoon in d'Alziende ogen ftaat. Van Chriftus , door geloofs vermogen , Gelyk een heil-kleedt, aangetogcn. En VAN \sGKAVEN-H AGE. VI. Hoofxst. ^oj En puik fieraat van deugt by deugt. Bat 's iiemels hart altoos verheugt; Waar by geen \ orft, hoe trots in't pralen, ]\let pracht van lyflieiaat mag halen. Zo fchenke ons Godt Jiet glorikleedt, 't Welk door geen jaaren ooit verJleet, Zo heerlyk en zo hoog te roemen, Dat fchritt J noch tong dit weet te noemen. Anno 1705-. den 31. Auguftus. J. VOLLENHOVE. St. L U C A S-G I L D E. St. Lu- CflS of Ka hondert dartig jaar verryft Sint Lucas Ichilt, Schii- Met fchoonder leen , door kunft tot kerk-eer opgetilt. dcrs-gii- dc. C I 3- ID. CO. IX. De Schilderkonft praalt hoog van ftant , Alet purper, goud en diamant, Gelyk een aardfche regenboog Vol gkns, in aller wyzen oogj Wyl zy natuur te treften wift In 't hart van Gods Evanc,eUfl:, Wiens zinne-fpelende Oire-fchikl Verfiert het fenix-fchilders gild. De glas-nimf bczigt erts en kai , En maakt azuur-vuir uic de klai. Verbeeldende het water-vak, En maalt op d'aarde 't Starren-dak. 't Penleel geeft vleugels aan de faam , Fn voert A pels en Zeuxis naam Ver van de vaderlyke gs ond , i\lom tot aan den horizont. Die konlt dus d'aardkloot door gekroont, Gelyk de dcugd haar zelven loont. En tart, bcmint van majefteit, Ec tyd vcrdurcnde eeuwighcit. S. SYLVIUS. "W'y hcbben om den wcetgierigen Lezer , en den geene die de On- dingen van naby niet konnen belbhouwen, hier in cenigzints te vol- fchnften doen 5 dc moeite genomen , om cenige weinige van de nog overige "p ^'''"'" oude Gildc-borden uit te Ichryven , en alhier op le geven. Op het borden.^ tafereel van het PoLiERS of HoENDERVERKOPERS-GiLDE wer- den de/c volgcndc texten uit de H. Schriftuur , zeer aardig op hun otHoen- bcdryf toegepall , gevonden. Pp X 6V- .3p8 .5i E S C JJ R Y V I N G dervcr- GemfX. mf 8. 9. kopers- giide. 5, Maar Chus wan Nimroth, die begonll een gevveldicli Hcere te 55 zyn op ter aerden. „ Ende was een geweldig jager voor den Heeren , daer wt coempt „ dat gemeyn feggen , dat is een geweldich jager voor den Hcere 55 gelyk Nimroth. Genef. XXV. 'vers 28. 5, Ifaap ^ladde Efau lief, om dat Jiy van fynen Aviltvanc adt. Leuter. XXII. ^'ers i. 5, Als gy in den wegen wort fiende cencn vogels neft op cencn 55 boom oft op ter aerden met jongen ofte met eyeren , foo en fuldy 5, die moedcr met die jongen niet nemen , maer gy zult die jongen 5, nemen. Pfahn XLII. mrs 1. 35 Gelyk dat herte begeert heeft tot die waterfonteynen , foe heefc 55 myn ziele begeert , God tot u. I Petri V. vers 8. 5, "Weell fober ende waakt , want u tegenpertie die diiyvel gaet „ om u als eenen brieffcliende leeuwe , foekende dat by veriiinden 3, mach. St. Va- Op het bord van 't St. Va l e n t y n s - g 1 l d e , 't welk beftaat lentyns- uit buiten-fchippers , fchuitevoerders , koeimelkers en huui koetziers, •'^'''^'^' en boven het gefloelte van de Magiflraat geplaatlt is , -vverden deze texten , mede volgens de oude overzettinge , gelezen. Rom. XIII. ^^ers lo- 5, Ghy zult uwen naeften lief hebben als u felven : „ De liefde en doet den naeften geen quaat. „ Zoo is dan de liefde de vervullinge der wet. l^''t nrerly. der Apojlekn VIII. ^^ers 26. 55 Ende den Engcl des Heeren fprak tot Philippum, feggende, 53. llaet ^ *sfb g-iet te;2;en 't zuiden , en hy Itont op en ging heencn 53, op deftijate die van jcrufalem afi^aat na Gaza die dacr woeft is, 55, eijKiQ %{. een man viOiyt Morenlant , een Camerling , een befneden, 5, een geweldige der Coninginne van Candaces in 't Aiorcnlant , die 35 een overfte over alle hare fchatkamers was. Dcfc Avas gekomcn to '^ ,5, jecuS^lem, om. te aenbiddien , ende hy reysde weder na buys en 3, fat op zynen vvagen ende las den Propheet Efaiani. De Geelt fei- de 35 5) 53 33 31 VAN 's G ll'A V E N- H A G E. VI. IIooftst. 509. de tot Philippum , gaet ende maekt u by defen wagen ; doen liep I'hilippus toe , ende hoorde hem lefen den Propheet Efaiam ende feide, verftaefc gy 00k wat gy leeft ? ende hy fprak, Iloe foude ik dat verlken , ten Mare dat my imant anders wefe, en hy bad Philippum dat hy opkomen foude en by hem fitten. I Coviut. IX. 9. 2 Cor. IX. 10. 5, In de wet Moiis is gefchreven , gy fult den ofTe die doi'fi: heefc 3, den muyle niet toebinden. Sorgt Godt voor d'olfe , of feyt hy dit 35 om onfent wille .- Want om onlent wille is dat gefchreven : want ,5 die ploecht meet op hope ploeg;en,ende die dorlfc op hope,moet ;, fynder hope declachtig wefen. 3, Die den Saeyer hec faet geeft , die geeft u ook broot tcr fpyze. G /// V werk dcr Apoftekn XXVII. ^cers 10. „ Faulus feide cot hen mannen ik fie dat de vaert wefen lal met 5, hinder ende groote fchade niet allecn des lalt ende fcheeps , itiaCr „ ook onl'es levens , maer de Hooftman geloofde den fchipper en 3, ilierman meer dan het geene dat Paulus feyde. Ende als iii vcel „ dagen nog fonne nog llerren gefien werden en geen ckin onweei- 3, ons tegen was , foe wert alle die hope onfer behoudinge benomen ; 3, en als fy nu langcn tyt niet gegeten hadden j doe flont Paulus mid- „ den onder haer en feyde , men moeite myn gehoert hebben ende ., van Creta niet afgevaren hebben en fulke hinder en fchade fcliu- „ wen. Fnde vermane ik u lieden goets moets te fyn, wancniemant 35 van u lieden fol het Icven verliezen maer alleen hct fchip. PfaJm XXXIII. rcers 16. „ Een Koning en helpt niet fyn groote magt , een ryke eh werd „ niet verlolt door fyn groote cragt ; paerden en helpen ook niet, „ en hare grote iterkte en verloft niet^ fiet des Heercn ooge ziet op 35 die hem vrefen. St.Crif- Het St. Krispyns of Schoenmakers-gild E-bord , 't welk py"s of in 1 70 5" vernieuwt en regt over den predikftoel is hangende, vervat ^^^^"^' de volgende Schriftuur-plaatzen. giidc Rom. VUl. vers 35-. „ Wie fal ons van de liefde Chrifli fcheyden ? Anno 1705'. JExodits III. vers $. 35 Ende hy feyde 5 nadert hier niet toe , trekt uwe fchoenen uyt 33 van uwe voeten 3 -want de plaetfe daer gy op flaet , is heylig 3) land. Ep 3 uiC' 3,0 B E S C H K Y V I N G Adoriun X. fvers 6. Deze light te buys by eenen Simon lederbereyder , die fyn huis „ heeft by de zee : deze fal u feggen wat gy doen moet. A^orim XII. ^xrs 8. „ Ende de Engel feyde tot hem , omgort u , en bindt uwe fchoen- „ zolen aen. Ende hy dede alfoo. Ende hy zeyde tot hem werpt „ uwen mantel om , ende volght my. EpheJ. VI. 1WJ If. „ Ende de voeten gefchoeyt hebbende met bercytheyt des Evan- 9 5, geliums des vredes. Voor 't laatfle zuUen wy hier nog byvoegen het opfchrift , 'c welk Wevers geleezen werd op'tWEVERS-GiLo E-boid , "t geen aan den muur ^'''^^* ten noorden het orgel te vinden is. Dit fchynt in 1645- allcieerlt in de kerk gebragc, en aldaar geplaatft te zyn. Anno i()45'. Hiob VII. isers 6. 5, Myne dagen zyn ligter geweeft dan een wevers fpoele, en zyn „ vergaan fonder verwagtinge. Leviticus XVI. vers 4. „ Ily fal den heyligen linnen rocken aendoen, ende eenen linnen „ onderbroek fal aen fynen vleefche zyn , ende met eenen linnen „ gordel fal hy hem omgorden ende met den linnen hoet bedecken : „ Die zyn heylige kleederen , daerom fal hy zyn vleefcii met water „ baden als hyfe fal aendoen. Apoca/ypfis XIX. vers 8. „ Ende haer is gegeven , dat fy bekleedt worde met reyn ende „ blinkende fyn lynwaet : want dit fyn lynwaet zyn de rechtveerdig- „ makingen der heyligen. Hadrianus Junius injjne hijloric van Holland in het XV. Kap. ,1 Men moet op deze plaets niet verfwygen het geluk der Hollan- „ ders, dewelke al is 't dat zy niet en licbben de groote overvloc- 5, dicheyt van vlas, ende dat foo ik meyne om de weynicheyt hares „ landts , nochtans fynder geen Coninckryken in lyne-vvevcryc met 3, haer tc vergelykcn, veel minder met haar in eenige gelykhcyt te „ te itellen ; voorwaer door de fubtylheyt van haer werk trotfchen de VAN 'sGKA VEN-IIAGE. VI. Hooftst. 311 5? de Hollandfche lynwaten , zynde de heele werelt door bekent , en „ een wellufl van Coningen en Coninginnen , den adelyke Aragne , „ ik zv yge , zelf de handen van Pallas. Exodus XXXIX. vers 17, 55 Zy mackten 00k de rokken van fyn linnen , van gewevcn werk 5 voor Aaron en zyne zoonen. J5 Nog warcn , volgens het verhaal van den Schry ver der Oudheden Andcrc en GetHgten van Delft, Delfland en den Ha;2;e (j ), eertyds in dcze K'!|Je» kerke opgeregt eenige andere Gildens of Broederfchappen , welke derfchap- van de voorgaande neering en ambagt-doende Gildens moeten on- pen. de Icheiden warden. Deze tweede zoort beftond alleen in eene godvrQgtige gemeenfchap van broeders en zuilers die dezen of gee- nen beicherm-heilig tot hunnen patroon verkooren hadden 5 en aan cenige regels , wetten en ordonnantien onderworpen waren 5 van deze of geene godvrugtige vverken te doen , voor malkanderen te bidden, aalmoezen uit te deelen, jaar-getyden te vieren , enz. Zy hadden gemeenlyk een altaar 5 Priefter of Kapellaan , om op zekere gezette tyden daar aan mis en dienft voor de broeders en zufters tc leezen en te verrigten. \^n deze zoort waren alhier al in vroege jaaren eenige broederfchappen te vinden j als van St. joris. van de H. Maagd Maria. . van J^t. Laurens i onder de aanroepinge van den zoeten naam Jefus. • van St Nildaas. van Ste. Anna. • ' van 't allerheiligfte Sacrament. Wclk laatlle fJilde tot zyn gebruik hadde het zoo genaamde H. Sacraments-Gildenhuis. Waar by wy voegen het Glide van 'c H. Kruis , gelyk ons is ge- 'tGiide bleken uit zekeren brief van den jaare 1445-. waar by de H. Geell:- |?"';H. mceite -s aan de gemeene Deken-broeders van 't H. Kruis tot behoef van het I i. Kruis-gUde verkoften een huis en erve gelegen in de Sak. Zy waren Opzigters of Bewaarders van 't H. Kruis , en deelden 00k aande arme menfchen aalmoelTcn uit , gelyk af te nemen is uit ze- kere Ordonnantie van den 30 April 1443 (2) by Schout en Sche- penen \ an den Hage gemaakt noopende de fuccelTie van der armen goederen , die van den H. Geefl leefden , waar by wel fpecialyk werd geordonneert , dat , foe wat i'^;/ den fel-ven menfchen mede acl- mifjeii oiitfiiigen da^e/icx of noch nciemaeh onifaiigeu ziillen van denHey- Tigen Cntys-^ilde , 'v H. Cruys-gilde van den zelven boven den oncojien voerl" foe veel hebbenfoudeti als die Scout mitten Scepen dan in der'tyd ■'^ we-, (y) InO£l. fag. 570. (z) Zie deze Ordonnantie in 't gcheel hier na ondcr de befchryving van 't H. Geert-hoije. 3it B E S C H R Y V I N G ivefende dat ordoimeren en tot aire tyt dat vocgen zullen by anhrengeii ivdii den H Geejlmeejters en Deken - broeders van den H. Criiys-gilde , die dan in der tyt ivefen zeUen als redelicjie ivefen fa/. Dit broeder- fchap is nog eenige jaaren na de veranderinge van den Godsdienft in ^ wezen gcbleven, dog eindelyk mede vernietigt. Hunne zmvcie in- 1 komften bedroegen in den jaare 1596 l^egts ontrent 118 ponden , zoo als de Meeikrs \an de armen van Jiet Kruis ( gelyk ze zig toen noemden ) aan de lieeien Staten van Holland te kennen gaven (_a). Naderhand zyn de goederen van dit Kruis-gilde ( zoo wy onder- recht worden ) 't Dolhuis dezer ilede toegevoegt. Van 5?f. Wyders hebben m y in eenen anderen brief voor Schcpenen van '"" ' den ijage ten behoeve van 't Sint-Nikolaas Gafthuis alhier gepafleert den l^ November 1503 (b) gcvonden, dat ook in deze kerke is be- ken: geweelt het St. Jacobs-Gilde. Of nu het Maria-Magdalena-Gil- de en het Vrouwen-Gilde (c) , die ieder hun eigen altaar na hun- nen naam genoemt in deze kerke hadde , mede onder de voorenge- meldc Eroederfchappen, dan onder de neeringdoende Gildens moe- ten geltelt vverden , is ons onbekent , nadien ons tot nog toe niets ande.'S dan de bloote benaaminge van dezelve is te vooren geko-. men. Onder Ook waren eertyds in deze kerke bekent de Getydenaaren , onder de Gety- .^ygH-g yyy yermelt vinden peizooncn van aanzienelyke huizen ; zyn- ren in de Older anderen in den jaare ifxo, (gelyk ons uit een origineele deie quitantie is gebleken) getydenaar Tsbrand Oeni vr^n JVyngaarden •) ge- kerk, fprootcn uit het adelyk geflagt der Oenien, en fzoo ik niet dwaale} perioo- Meelter-knaap van Holland , en brocdcr van TFillem Oeni van IVyn- nenvaii gaardni , die in den jaare 15x1 Eailliu van den Hage was. Deze aanzie- moellcn in de gemelde kerk dagelyks de getyden zingen. Tot on- huilen. derhouding van onderlinge vriendfchap en eendragt , hebben de Ge- tyde-meelters van deze kerk , mitsgaders de Getyde-meefters der twee arochie-kerken van Delft, ten overftaan van Schout , Schepe- nen ea Kaden der gemelde flad Delft , en den Bailliu , Schout , Schepjnen en Vroedlchap van den Hage, in "'t jaar I5'48 een accoord Verdrae ^^1 ve:drag gellooten , of wel eigentlyk vernieuwt , dewyl het zelve tuflchen al aangcgaan en gellooten vas geweeft in den jaare ifii , te wee- dezeive tg^ . Dat Joe ivanneer eenygc Sanger ^ by fy Priejier ofte geen van der Gety^dc- Mttfycke , 'ojte oyck Coeralen zeher oorloff nemen ofte oorlojf gegeven meciters vjordt in de twee F arochy-kerken binnen Delft , ofte Sint Jacobs-kerke van bei- /;; (j^jj H ige , dat defe/ve in gene van de an der e defer drie foude mogeii kerken aengenomcn werden^ oninie aldaer te fingen ofte anders eenige fallaris tan te vjinnen binnen tiree jaj'en van der tyt dat hem oorlof gegeven is ofte Delft. genomen fa/ hebben , op de verbeurte van een gelt-boete ter fomme van hon. (a ) Zic Rerolutie van Holland van den 9 Julii 1 5P(J. {b) Zic dezen brief in 'tgeheel hitxnTLox\dQx\l\ooix.^.\&Y\'x.St.NikolaaS'GaJlhuis. {c) Deze bcnamingen wcrden gevonden in zekere liquidatie tuflchen die van den Hage en dc Staten van Holland , mitsgaders dc Luiden van de Rekeninge no- pcndc eenige ngtciftallige rcnten in voorige tyden ten behoeve van den Graaf en ten laftc van 't Co-pus van den Hage gencgotieert , gedagtekent den 31. Mei ij-8i en geregiftrccrc in 't Refolutic-boek van de Staten van Holland , beginnende den 2. Januarii ij-Si. pag. iji. (^ feqq. 3J VAN 's G R A V E N-H AGE. VI. Hooftst. 313 hoiidert goudeii Caroli gulden tot lafle 'van de Getyde-meejiers morfz die in dejen quamen te peccereii ; „ van welke boete ( den Heer zyn 55 recht afgetrockcn /ynde ) de helft qiiam ten behoeve van de feven 55 getyden van dcr kerke , daer die Muficant ofte Chorael afgefchey- den ofte uytgczet foude mogen zyn [d). Het Getyde-meefterlch.ip was in voorige tydcn alomme in de Hoofc-kerken een van de tA\ee voornaamlte bedieningen 5 en t'eene- maal onderfcheiden van het Kerkmeellerfchap , Itaande aan de Gety- de-mcellers de bczorginge van den Godsdienll en liet vcrrigtcn van de getyden, en aan de i<^erk-meefters het opzigt over het gebouw , ornamenten , en 't geen verdcrs tot onderhoud en repavatie van de kerk behoorde. Deze onderfcheiding was ook in de Haagfche kerk gebleven tot den jaare ifsp , wanneer de kerk ten meeren deele door den bhxem wierd verteert. By de herfteUinge van dezelve wierden deze twee dienlkn by den anderen gevoegt , en het geheel be^\ ind gelaten aan de Kerknieeilers alleen. Maar als men door den tyd bevond, dat deze zamenvoeginge zeer nadcelig was , wier4en deze twee bedieningen in den jaare 15-68 weder van den anderen gefcheiden , en de adminillratie hunner goederen aan ieder afzonder- lyk gelaten. De afte , welke het Hof ten dien einde verleende , was Van dezen inhoude : Getyde- enKcrk- meelkr- fchap eertyds ondcr- fclieidci), nader- hand by den an- deren gevoegti dog in den jaa- re 15-6^ weder iii tween verdeelt. ALfoe den Hove van Hollant aengegeven es geweeft , hoe dat in alle Parochiael-kerken 5 die by den gemeenten onderhou- den moeten \\ erden , zyn twee principael officien , dair van het een Itreckende tot onderhout van den fabryke , ornamenten en chiiaige van de kerke, bedient word by Kerkmeeiiers , en het an- der onicie , ftreckende tot onderhout van den dienft Goods en vermeerdering van dien, wordt bedient by Getyde-meefters, en i, lyn de twee voorfz officien in alien plaetzen by verfcheyden ad* miniftrateurs bedient geweeit , oeck mede in de St. Jacobs Pa- rochie-kerke in den Hage , ende dat totten jaere negen en dertig leftleden , dat die voorfz kerke metten blixem deur Goods ver- hengenilFe verbrande ; mair alzoe tot reftauratie en reedificatie van de voorfz kerke ( 't A^'elk gedaen mofte wefen , alleer men die ze- vcn getyden en den dienft Gods "dairinne wederom doen moch- te} veel goeden van de voorfi getyden vercocht zyn , foe fyn van die tyd af beyde die voorfz officien bedient geweeft by Kerk- meefters alleen ; Ende alfoe hier in den Hage dear die unie van de voorfz twee off.cien, hoewel de kerk als oick den dienft Goods beyde genouch t'onderblyven , en geen van beyden geduyrende die unie ofte gemeenfchap gefchapen es tot eenige verbeteringe te commen , aengemerd dat goede Catholyke menfchen die charita- tyfzyn totte kerke en den dienft Goods en folemneelen fanck, na dat fy fien dat het een ofte ander bedt gevordert werd by den ad- minillrateurs van dien, en dairomme grootelyks van noode  , Bcfchryv. van De!ft, fag. i8i. en 2,82. Als mede' dc Befchryvinge van dezelve ftad , nu onlangs in folio uirgekomen, pag. z6j. 314 BESCHRYVING „ die voirfz twee officien d'een van den anderen te fepareren elk 55 met heure goeden , ende die felve doen bedienen by vericheyden 5, adminiltrateurs ; SOE 1ST, dat 't voorfz Ilof hier op geiiad 't 5, advis van den Kerkmeefleren van St. jacobs-Jcerk voorlz , dair by „ • zyl. verclaren 5 dat zy hem nopende de voorlz feparatie refereren 55 tot difcretie van den Hove , behoudelicken dat zyl. ingevalle van 55 fepai atie volftaen luUen mits afltand doende van alfulken goede als 55 zyl. tegenwoordelyk van de voorfz getyden houden , achtervol- 55 gende en naer vermeldcn hcurl. Regiiter daer van fynde , op dat 55 hoe eer hoe beter alle vorder veiachteringe verhoet mach wor- 35 den 5 en die reparatie van de kerke en begonfte chiraige van dien 3, by den Kerkmeefteren en den dienfl Goids mitten folemnelen 55 fanck by Getyde-meellers te bat gcdaen fal moegen vvoiden , de 5, \ooifz twee officien ofte dienften van malcanderen gefepareert 55 heeft 5 en fepareert mits defen 5 en heeft tot onderhoudt van de ' 55 zeven getyden en den dienft Goods gettelt en geordonneert , ftelt 5, ^en ordonneert mits defen Getyde-meefters te wefen tot Lichtmif- 5, *fe toe anno XV^. tzeventich na gemeene fchryven 5 Mr. Ja- J5 coh van der Merffche Raed , Mr. Jafi van der Goude Advocaet, 55 Jan Hobyn Procureur van den voorfz Hove , en Andries van Stey- 3, nen-) omme 'tzelve te bedienen inalfulcker manycrcn als 't voorfz 55 oilcie voor den brand bedient es geweeft. Ordonneert voorts 55 den voorlz Kerkmeefters van finte Jacobs kerke den voorfz. 3, Gecyde - meefters over te Icveren en aflland te doen van alful- 35 ke goede als zylieden tegenwoirdelicken van de voorfz. gety- 35 den houden , achtervolgende ende na vermelden heurl. Regiiter ,5 daer van zynde. Gedaen in den Hage by myn Heeren Maximi- 35 Uaen Grave van Eoullu , Hecre van Eeuren &c. Stadthouder en 3, Cai:)itein Generael l^y provifie. Boot-, Laen^ Houff, Legaen, Mer~ 35 fche , Smytre-i Guefnon, ferduyn, den xxv^n Septembris XVC acht 3, tzellich. My jegenwoordich ondergefz. \V. DE BERENDRECHT. Heilige ^"fl* In zeer groot aanzien waren in deze kerk de H. Gee/lmeeJIers , die. en hun> ^^tyd vier in getale moeflen zyn , en wierden byzonderlyk genoemt ne ver- de H. Geellmeefters in de St. Jacobs kerk. Deze hadden de bezor- r'gtin- ginge der armen en het opzigt over het altaar , 't welk ter eere van *'^"' den H. Geeft aldaar was opgeregt : op welk altaar verfcheide Vica- ryen en Kapellanyen waren geveuigt , waar van de fundatie-brieven nog te vinden zyn in 't oude Francyne Regiiter beruftende ten Vika- Comptoire van de H. Geeftarmen alhier. Onder anderen , ▼eftigr Hadden de H. Geellmeefters in den jaare 1403. aan dit altaar ge- aan het iTiaakt cene Kapellanye van drie miifen ter weeke ter eere van den altaar Almogenden God en den H. Geeft, en daar toe befprooken zeftien H.Geeli. ponden jaarlyks 5 waar van de eerfte bezitter zoude zyn Jacob Dirksz. en na zyne dood de begevinge daar van hebben de Faroe Jii-pape en de H. Geeftmeefters : welke dotatie IFillem van der Does , Abt van 't Convent van Middelburg 5 Jieeft beveftigt by brieve van den 14 Odober 1403. en nog nader Frederik van Blankenheim Bilfchop van Utrecht. Ook VAN 's G R A V E N-II A G E. VI. Hooftst. jif Ook heeft Eiigel P'leterszoon , eertyds Schout in den Hage , by zynen teltamente gefondeert op dit altaar eene Vicarye van drie mil- fen ter weeke , en tot onderhoud van dien befprooken , tvvintig pon- den en vier fchcllingen s jaars , waar van CoUateurs zouden zyn de H. Geeilmecfters, uitwyzens den brief daar van zynde gedagtekent den 29. September 14x0. Eeze hebben vervolgcns uit kragte van dien , dc voorfchreve Vicarye te bedicnen gegeven eerft , aan Hcer Jacob Schoitten , Frieller , en daar na , aan Heer Frank Zaal , Priefter , by ade gedagtekent St. Mattiieus - dag , Apoftel en Evangeiilt , des jaars 1431." , "\T 7Y Schout en Schepenen in den Hage doen condt , en certi- Heer , VV ficeren eenen yegelycken , hoe dat wy op huyden datum ^^aail 5, 's briefs geiicn , gelefen en gecollationeert hebben eenen ouden de^H. 