Reis door Noord Amerika
De Zwarte» t>edienen *er z^ gemeenlyk van tegens de zulken van bun- - ne medeflaven die wel oppaffên, van hunnen Heer temind worden , en rig van zyne overige makkers fchynt te willen afzonderen. Dikwyls zyn *er ook andere oorzaken der vyandfchap. Dog zeldzaam zyn de voot- beelden van Ilaven die hunne Heren hebben ^zagc te vei^ftigen. Ved- llgc komt dii van de zagte behandeling die zy bier ontvangen; of veel- ligt vrezen zy dat men het (goedig merken , en dat *er èm gene &n£ te zwaar zyn zoude voor zulken fiuu. NoiT Ontdekken Zy waaruit dit ver^ bcAaat, maar houden het seet geheim. T is waarfchynlyk dat het iets zeer gemeens is, 'twelkmendegfr- hele wereld over vinden kan , want waar zy zyn weten zy het ach ge- mnkkelyk te bezorgenj|j0u3 kon bet niei ene plant wezen, gdykrdé geleenten hebben gedagt, want zulk ene plant zou niet ovml te Vinden zyn. Ik heb veel van Zwarttn horen verKlJen de op deze wys omgfi- komen waren. AUeen zal ik een vo(wal verhalen , <kt gedurende myn verblyf alhier gebeurde. Een man had enen Zxvart die hem zeer ge- trouw was, en zo wel oppafte dat hy hem voor twintig andere ZwoT' ten niet zou g^ven hebben. Ook betoonde zyn Mee&r hem ene by- zondere genegenheid, en het gedrag van den (laaf was ruim zo goed als dat van een Cbrifitn knegt. Hy verkeorde (x^ zo weinig als hy kon met de overige (laven, en cun die reden haoden zy hem geweld^, dog hadden gene gel^enhdd om hem hec Tergift In te krygen, dewyl hy weinig by bun was, fcboon zy het dikwyls getragt hadden \s doen. £g- tcr gelukte het hiai op ene kermis, als de arme (laaf in de Stadgcko^ men was, want hy woonde buiten. -Zy verzOgten hem met hun xedrsxr Ven; hy we^wde het in \ eerft, dog Z!j drongen hem zo fletk dat )s§ eindelyk genoodzaakt was bun genoegffl te gewn. v Zo dra hy in ik kamer kwam, namen zy etio kan van den muur, drooken hem toe, at wilden dat hy bun bedbeid zou doen. Hy drot^, dog toen hy de kan van den mond nam, zeide hy, viat biir is dit-f H't U vtl van ■■■■■ — ik zep^ met voordagt niet hoe hy bet noemde, wam het zal zekeriyle de naam gewedl zyn van het vergift, waarmede ds boosaon^e Zwar^ ten zo veel kwaads ultregten, en dat is overal te vinden, mt is beter dtit het onbekend blyve , dew^ het tot te veel kwada oograeAen mogt gebruikt worden. De overige Zwarten en Zwar tinnen bronnen te kccben om de klagten \m bunnen gehaten Landsman^ ^anften en zchw Y i . gen, y Google »7» N E W J E R S E Y.. gen,, als of zy ene uitmuntende daad gei&an, en eindelyk hun lang bc^ doelde wit bereikt hadden. De brave Zwart ging ten eerften naar huis,, en vertelde dat hem de andere flaven vergeven hftdden ; en (èdert be- gon hy uitteteren, zonder dat hem iets belpen konde. Hy ftierf eoig^en tyd daaraan* Reisnflar Den 7. December des morgens ondernam ik op nieuws een reisje naar Rakoon. Rakoon in Ne-m Jerfiy. Verme- Het fchynt niet moeityk ie zyn reden te geven waarom de menfcben nigvuidi- hier fterker vermenigvuldigen dan, in Europa. Zo dra een menfch den p'ng der ygjgjC(,[j|gn ouderdom heeft bereikt, kan hy zonder en^ vrees voor ap- ^heii moede trouwen, want hier leggen ïo veel vn^bare landen onbebouwd, hier te . dat men zonder zwarigheid een nieuw Ibik luids om ce bebouwen kcy- ]imde. gen kan* waarvanmengemakkelykmetvrouwenkiaderenkanbelhan. De impoften zyn zeer laag, en de vrybeid is zo groot dat ieder zig als enen Voiit in zyne fhten bdchouwen inag. Ik zal hier door enige voorbeel- den tonen wat >.' uitwerkingen zulk ene gèfteldheid hebben konne. Voor- Maons Keen, een der Zweden van Rakoan^ was tui byna zeventig beelden, jaar oud. Hy lód vericheiden kinderen, kindskinderea en kindskinds^ kinderen, zo dat van. de genen die nog in leven waren hy vyiènveerng perfonea monileren kon. Behalven dat, verfcheiden* van zyne kinde- ren) ware», het zy zeer jcMg of al tot zekere jaren gekomen zynde, reeds geftorven. Dus was hy ongemeen geaegend. Dog.hy komt niet in véi^elyking by de volgen^ voorbeelden ,, die ik lüt £ FbiUdelfbi- fibe koerant getrdtken heb. In 't jaar 1732. den 24. Januari ^iexi fs fyfwicb'm Nieuw Engeland ^ Sarab Tutbii, ene weduwe, oud zes en tagtigjaar. Zy had in'dewe- reld gebragt zeftien kinderen , en van njaar zeven van dezelven had zy gezien lUmderd en zeven en zeventig kleinkinderen en kleinkleinkinderen. ■ Den 30.- Mai 1739. veratmelden zig in het huis van Ricbard Sut- »ingtettf in hetkersfpel van Cbefier in Fenfj/lvaiüe, alle zyne afkome- lingen, makende t'zamen honderden vyftienperibneni Dgvadervande- ze nakomelingfchap, Ricbard Bultin^toit , was geboren in Engeland^ CD Doeniin zyn vyf.entagtiglle jaar. Hy was ia vdkomen* gezondheid, åragt en levendigheid.. Zyn oudile zoon, toen zellig jaar oud, was de eerfte Engelfsbrnan ÓAQ 'm', Pen/yh^nie geijoren werd. ■ Den 8.. Januari 174a- overleed te Trettttnia- Nf» Jerfiy Aq wedur wc Sara Fitrtnan, gebowt^ uit- M>«w Engeland^ oud zynde zeve» en negeiïiig jaar, en. nalatende- vyf kinderen, een en zeftig kindskinde- len, honderd .twee en tagtig kindskindskinderen, en twaalf kindskinds- fcindskinderen , allen in 't leve» toen zy ftierf, In 't jaar 1739. den. 28. ^uari> ffierf te Soitth Kin^fió» Si Nieuw £ilgeåand in traar booderdlle jaar de weduwe Maria Haszard. Zy was ge- y Google R A K o o N. 1748. i-rs ffeboKD op Rbode Island, en was groocmóedcr van den toenmaltgan Vice-Gouverneur van dat Eiland, den Heer George Haszard. Zy kon vyfhonderd, zo kinderen, kindskinderen, kindskindskinderen als kinds- kindskindskinderen telien. Toen zy ftieif waren 'er tweehonderdenvyf van in 't leven. Ene van hare Ueindt^rs was alreeds feden vyftien Op deze wys is de wenfch in "de Engelfche hiïwelyksforraulieren gfc- bniikelyk, dat het oieuv^^etrouwde paar zyne kinderen mc^ zien tot ia het viórde ea vyfde nagefl^, int deze perfonen/ lertertyk genoeg ver- vuld geworden. In ieder land vindt men ene menigte van Infekten, die, hoe klein en Onge- veragtelyk zy ook fchynen, ene fchrikkelyke fchade kunnen veroorza- dien» ken. Van deze ggvaariyke diertjes zyn 'er ook enigen in Noord Ante* rika , fominigen alleen^ aan dot geweft eigen ,. en antteren beeft het ^ meen met Europa.. Ik heb reeds gefproken van Mästiuitos ett^vm den Bruebus Pifii den wmieler der erwtlanden; hier zal ik 'er enige anderen byvo^en. Daar is een foort van rprinkhanen of krekels, die omtrent alle ze- Kiekels* vendenjaren eens in. ene ongdooflyke menigte wededcomra^ Zy ko- men uit de aarde in het midden van !V9ai, etv maken zes weken lang^ • zulk een geweld' in de bomen en de bodchen , dat men werk heeft van malkander te hcH^n. Gedurende dien tyd boren zy met den angel hun*- ner (harten ^ten in de zagte fclitl der takken , waardoor die takken ver'- dorren; Andere fchade doen zy niet aan de bomen of gcwaflèn. Tus- fchen de jaren dat zy zo talryk zyn boort men 'er maar enen enkeldea van. De Engelfcben noemen ze Loeups.. Daar. is ook een foort, vaanipfeniln.dezegewcflen^ die het loof der RupfcH^ bomen eten , en in~ fommige jaren ontelbaar zyn^ Dog tulTchen die ja- Een in zyn zy zeldzaam. Wanneer sy menigvuldig zjn maken zy de bomen zo- kül dat die io 't midden ven den zomer 'er uitzien als in 'c ' middenvan den winter. Zy vreten alle foorten van bladen, enlatenwei^ nige bomen onaangeroerd. En, gelyk op dien tyd de hette het gewel- dige is, heeft het ontkleden van 't geboomte dit noodlottige gevo^, dat het de bette niet weerftaan kan en derft.. De Zweden vertoonden my hier en daar in de beflchcn grote ftreken daar nu jonge bomen groeiden in plaats van de ouden , die enige jaren geledan door de ruplèn vernield waren. Deze rupfen veranderen nadeuiand ia kapellen, die op hare plaats zullen befchreven worden^ De. Grasworm- doet ih fommige jaeii ook veel kwaads op vele plaat^ Grasj- £d , in de weiden en op koornlanden. Somtyds zyn de velden met wonnctK. gantfche heiren van dezelven en andere Infèkien overdekt. Dog het is ^ukkig dat alle die bezoekingen niet- a get^k komenj. want op {öm- ï a "*■ y Google 1^4 N E W J E R S E Y. mgn jaren, dat de fprinkhanen menigvuldig zyn, worden *eF niet ved rupfcn en graswormen gevonden, en zo o<« met de laatften, zodat 'er maar een van deze drie foorten vm ongedierte te gelyk r^eert. Ook lyn 'er vele jaren dat zy zeer fchaarfch zyn. Van de graswonnen beeft men ©i^emerkt dat zy zig vooral op enwi vetten grond zetten. Dog zodra een nyverig Landman ze op zyne akkers verneemt, trekt hy ene fmaÜe grap met Iteile kanten rondom bec land daar de wormen op zyn, zo dat zy, als ze verder willen kruipen, in de grap vallen, daar zy niet weer uit kunnen. VerTcheiden lieden verzekerden my dat deze <Üe foomn van Infekten malkander zeer kort vo^en, dat de krekels het eeifte jaar kwa- men , de rupfen in het twede en de graswormen fai hec derde. Ook heb ik dit ten dele wnargevcmden. Motten. De; Motten (*J die op de wollen ftoffen zitten zyn bier ook meiüg- vuldig. Ifc heb klederen , wollen bandfchoenen en ander goed genen , <1ie den gantfcben zomo* in ene kaft opgefloten gebangen hadden, zon- der wel bezorgd geweeft te zyn, door en doorgevreten , zo dat zy in fhikken vielen , en veeltyds niet konden berfteld worden. Ook Helden zy de pelteryen Ibmtyds zo toe, dat flien 'er het hair met handai vol win kon afhalen. Ik weet niet of de Motten ooripronglyk aan dit Land ei- - gen, dan uit Europa overgebragt zyn. Vloycn. Vloyen vmdt men ook in dit werelddeel Vele duizenden merden *er ongetwyfièld van uit andere landen ovei^bragt, dog zekerlyk zyn hier ook ontelbare menigtens van dezelven geweeft. Ik heb ze op grau- we Eekhoorns en Hazen gezien , die op woefte plaatfen gedood wa- ren waar zeker noii een Europetan gewoond heeft. Toen i^ naderhand verder in bet Land kwam , en genoodzaakt werd in de hutten en c^ de bedden der Wilden K Dapen, wierd ik zo gekweld van ontelbare vloyen, dat het was als of ik c^ de pynbank lag. Zy dreven my uit bet bed, en ik was blyde van op de planken, die onder het dak der hut lagen, te mogen flapen. Dog het is ligt K begrypen åac de maiigte van honden die de ^merikantn houden ene oneindige menigte van vloyen fokken moeten. De honden en de menfchen flapen door malkander in de hut- ten, en een vreemdeling kan kwalyk gaan leggen en de ogen een weinig toedoen of hy is in gevaar van door een bond of twaalf, en fomtyds meer, plat gedrukt of verfmoord te worden, die ziggedeelteiykomhem heen, gededtelyk op hem te (lapen ïe^Mi. Ik derit dat zy nietver- w^en van dezelven we^jo^^d of geklc^ te worden, gelyk hun wei van hunne meefl^rs overkomt. „ . . k ben in Penfylv*me rto% in Ntw Jtrfey gene van dat foort van iwcKcis, j^gf^^ij ^|-j i^j yf^ 2ulk een geweld nuakt, m dac men in Zwtdem i*) TtOM. et) GoUw dsmtJUttu* yGoogle R A K o o N. 174&. T75 jbmtyds in de liuizen vindt, gewaar geworden, en andere moifchen» die ik 'er naar vroeg, wUbn niet ze oic vernomen te hebben. Des zo- . mers is 'er een foort van krekek (*) in het veld, die juift het zelve pie^ pende geluid maken als onze hiiiskrekeb ; dog zy houden iüg in het veld op, en zyn M zodra de winter aankomt en bet koud wordt. Men zegt dat het nu en dan gebeurt dat deze krekels daar onophoudelyk piepen al» het warm weder is, of als de veruekketi warm zyn, maar zodra het koud wosdt zwygen zy fHL Op fommtge plaat^ vm New Tork en Kanada zyn 'er alle de Jtandhiüzen- en zelB de mecne huizen in de Stad vol van , en dan doen zy hun gezang dËn gantfchen winter door horen. De H^andluizen (|) zyn hier ook in inenigtens. Bt ben 'er op vele Wand- plaatfen van Kanada genoeg van geplaagd geworden, dog heb 'erluizeu. by de Huilden genen vernomen gedurende myn verWyf te Fort Frc dtric. De Kommandanc, de Heer Oe Louifignaa^ verhaalde n^, dac nog de Ulinoizeu nog de andere Wilden uit de wefler delen van Noord /imsrika iets vaa dit ongedierte wiften, g^lyk hy zelf onder- Tonden' had, zynde hy lang onder hun geweeft. Egter kcm ik niet befliflèn cX de WancHuizen bier reeds voor de aankcH^ der Europén geweeft zyn, dan of die ze hebben mede gebpagi. Velen Welden za voor oorfpronglyk uit dit Land, en, tot een bewys ran deze m> ning zeiden zy, dat men ze dikwyls onder de vleu^& der vleermuis zen gevonden bad, waar zy diep in het vleefch ^hadden ingevreten. Oni' die reden meende men dat de vleermuizen ze in enen hollen boon gekregen y en van daar in de huizen, gebtagi hadd^, waar de vleei^ muizen zelven aan de miuen bly ven liangen ,. en in de reten, die 2y *n \1nden, kruien. D<^ alzo ik noit Wandltuzen op de Vleei» mutzeil gezien heb, kan ik hier niets van ze^oL Miflchien beeft men ene andere luis of een myt voor een Wandliås aat^ezien. Of indien 'ér waarh^ een van dit gedierte onder de vleugels ener vleer» muis gezeten heeft, kan zy dk wel m een huis, &ss Europifebc- Wandluizen in waren,, gekregen hdibeD^ Men tragtte hier dit ongedierte op vericheidene wyzeo' te verdry- Middé' ven. Ik heb reeds aangemerkt dat men ten dien einde de ledikanten '^" ^^* van Saflifrashout maakte, åag dat bet raaar voor een tyd hielp; Som- 1|^|, ■lige men&ben hdjben my uit e^ene en meetmd^ herhaalde proe- ven^ ven verzekerd,, dat 'er geen kr^dger middel teg^s dit ongediertc- was, dan iK^end water in alle de leten te gieten daar zy ia zitten,. ('VMisfchien is dit de Grypus eampejlris^ ofgemerK'zixartaFèldbxhlvan Murepa^ die Aöspx zeer fiai heeft afbeeld in zyn- Weik over de Inlfktcik X. D. CryU, f. 13. F. (*■') Gmtx USbdmm. y Google ijS N E W J E R S E Y. en al bet hout der ledikanten daamede te twaflchen , dit twee- xX driemaal herhaald zynde, zouden alle de wandluizen zyn uitgeroeid. Maar als 'er in andere naburige huizen zyn gaan zy aandermenfcbenkle- fen zitten, en worden dus overgebragt. Ir kan niet K^n of dit middel goed is dsn niet, dewyl ik hec niet beproefd heb; maar door herhaalde proeven heb ik bevonden dat de zwavel, wel gebruikt zynde, de wandldzen en hare eyereo volkomerrfyk in de ledikanten en de muren vernielt, fchocm zy tien- mad talryker waren dan de nüeren in een mierenneft. (*) KakktT' De Kakkerlakken zyn ene plaag der nieuwe wereld, en wordea iakken, jn vele dele» van dezelve gevont^. De geleerde Doftor CeUtm was van mening, dat zy de eigenlyke inboonit^n der ff^efi Indiern waren , en dat ^ irit de Eilanden naar Nnrd Amerika wuen ovei^ gefbrsgt. Dit bleek, dagt hy, uit de menigte van dit tugediene die oe IVefi Indifcbe lchq>en medebrmgen. Dog ik meen läai ee heb- . ben van te geloven, dat zy reeds fedcrt onbeuglyke tyden hier at bnde eeweeft zyn, fchoon ik egter niet ontkennen wiï dat zy uit de Weft itidim zjTi oveigebragt. Te Niw Tork zyn zy genoegzaam in ieder huis, en die zyn ongetwySeld met de fdiepen overgekomen. Hog hoe kan men dit zeggen van die welksn in het midden der bosfchen en woeftynen gevonden worden? De Kakkerlakken worden door de E-ngrffchen Cedreacbes, door de Zweden Brodatare, dat is Breedeters, ook wel Kakkerlak^ en door den Ridder Linn^us Blatta OrtetitaJis^ geheten, en ooderhet gefl^ der Motten gerekend. Men verneemt ze niet alleen in de boflTchen, daar ^ op de omgekapte bomen lopen. Ik z^ in Februari verfcheiden kakkerlakken op Hukken oud verrot hout.dtKn, dat men m huis bragt om te verbranden. In 't eerü waren ze als dood, naar «nigen tyd in de Iramer zynde geweefl kwamen zy by, en begon- nen ie lopen. Ik vond naderhand dat als men oud brandhout des win- ters ia huis biagt en doorhakte, daar vele kakkerlakken als in enen ftaat van ongevoeligluM in waren. Dien zelven winter wierd 'er een grote dode boom omgehouwen, en om te branden doorgezaagd, en ik zag In ene fplcet, enige vademen boven dai grond, verfcheiden kakkerlak- ken nevens vele gemene mieren. Het fcheen dat zy opwaards gekropen waren om ene,veUige fchuilplaats tegens den winter' te vinden. Op my- ne reis in het midden van 06tober-i749. door de onbebouwde landen luflchen de Engelfehe en de Franfcbe Volkplantingen, zag ik by het naken ^%n een vuur, des nagts, digt by enen verronen boom , op den oe- (*) Daar isecn nog onfeilbaarder middel, te weten, hethoutwerk, waariii dat ongedierte zit , met era fmelcfel van élrfenicum of Kottckruid 'te was* fchau F. y Google U A K o o N. 1748. 177 «ever van liet meer Chat^lain^ ene menigte van kakkerlakken uit het' hout kruipen, wordende door den rook en het vuur wakker gemaakt, en uit humw garen geja^- De Franfcben , die met my waren, kenden ze niet, en wÜlen ze niet te noemen. In Kanada willen de Franfcben niet dat zy ze in de huizen gezien hadden. In Penfylva* nit lopen zy in grote menigte langs de halmen van het koom in den oogft, gelyk my gezegd werd. Anders onthouden zy zig in de £»• gelfcbe VoUcplantingen gemeenlyk in de huizen, en zitun in de re- ten, vooral in de balken die 't d:^ by den fchoorileen zyn. Zh doen veel fchade door het kndm van *t brood o^ te vreten, gchade- Als zy eens door de korft he«i geberen zyn , weten zy in korten lykhdd. tyd het gehele brood van bmnen uitrcholen, zo dat men het opffay- dende niets dan een ledige korft vindt. Ook 'zeide men dat zy an- dere eetwaren opvreten. Soiptyds byten zy de menfcben in den neus of de voeten , terwyl zy Ie^;rä te flapeo. Een oude Zweed ver- haalde my , dat hy eens in zyne jonger jaren door ene kakkerlak zeer verfchrikt geworden was, die, Krwyl hy ftiep, in zyn oor was ge- kropen. Hy ontwaste fchielyk, Iprong het bed uit, en voelde dat het dier, waarfchynlyk uit vrees, alle kragien aanwendde om dieper in te truipen. Deze pt^ii^wi van de k^kerlak veroorzaakten hem zo grote pyn, dat hem bet hoofd ajs fcheen aan ftukken te breken, en hy h^ zinneloos wierd; egter liep hy ichielyk naar den pui, en, een emmer met water gefcbept hebbende, fineet hy "er wat van in 't oor. Zo dnt de kakkerlak dit voelde, ftiec zy zig met hare poten te rug «it het öft-, en vwlofte dus den man van zyne angft. De Hmttimzm zyn zeer onaangename Infekten, en in een zeker Hout- op^ ei^ dan de voorgaanden^ maar gelyk ik ze reeds, in ene luizen. VerhandeHng aJiH de Ktningïjhe Z-a/eedfcbe Maatfehappy gezondoi, befchreven heb , wyze ik den Lezer derwaa^ (*) Den II. December gmg ik kon voor den middag op «n klein P«mV< togije naar Pw»*x «*c*, en verder over de Hellatoare naar ^^ «f** minpm. Het land omftreeks PemCs neek was van dezelve hoed^ilg- held als ïn het overige van New Jerfif. De grond beftaat meeft dtzand met ene dunne laag zwarte aarde. Hyisnietzeerheuvelig, maarmeeftfiat, en zeer vol vui boflchen met afvallend Uad, vooral eiken. Nu en aan ziet men ene enkelde boerdery met enige kooraakkers rondom. Tus&hen bekkn zyn kleiiK poelen, ën fomtydseenftToompje,waarHiweinigdrütis. De boflchen beflaan uit allerhande foorten van 'böxoea , dog meeft Ge- Hlkory en Eiken. Zekeriyk zyn zy noit geveld geweeft , en al- boomte. tyd onveriiinderd voor^egroeid. Men zoude dan verwag^ dat 'er bo- (•) Voor het jaar 1754' Z y Google ■S^S N E W J E R S E Y. bomen van enen zeer groten ouderdom in gevcuideD werden , dog het Rendeel is waar , en men ziet *cr weinig die drie boD- derd jaren gefhan hebben. De meeflen zyn maar tweehonderd jaar oud. £n dit deed my detiken dat de bomen, zo wel als de dierea, derven wanneer zy enen zekeren ouderdom bereikt hebben. Ou3 vinden wy hier zware bofTchen; maar als de bomen honderdenvyfcig, of honderd- en tagtig jaren gefhan hebben , b^innen zy of van binnen te vei^n » <rf verliezen hunne kronen, of hun hout wordt geheel week, ofdewor- tels zyn niet. langer in iW om een geiv>egzaam voedfel intezuigen , of Vf iterven door enige andere ooraaak. Wapneeri het dan .ftorrat , .het geen hier fomwylen gebeurt, breken de bomen, ofeven boven den grond» of in het midden , of in den top , af. Sommige bomen worden zelis met wortel .en al door den wind uitgerukt. Dus r^ten de flormen in de- ae boOchen zware verwoeftingen aan. Overal aet men bomen omver leggen. Ook oniftaat 'er .dikwyls brand in de boOchen, waardoor de b^nen halverwege verteerd wordea,zo dac een fterke wind. ze gemakke- lyk verder omverfmyt. ~Windeo. ^ tragtie, door waartniemen iU' welke Areek de meede omgew^de bcnneti lagen , optemaken , welke winden tuer de geweldigfte waren „ dog kon niets met zekerheid vaftftellen, want de bomen kgen naar alle de flreken van het kompas. Ik oordeelde; dan, dat elke wind, die van enen kaïii watt daar de wonds vet^aan zyn en de- boom weinig weder- fland bieden kan, den boom omver moell werpen. Opdeze wys raken; de oude bomen geduriglyk weg , en worden door jonge opgevolgd* Die omgevaÜeo zyn leggen op den grond te verrotten , en vermeerderen dus de zwarte oarde^ waarin de blaxlen ook allengskens verond^d wor- den, die. aan den gevallen boom zitten, of-iederen herfR vallen. Het duurt enige jaren eer een boom geheel vergaai.is. , Als de wind 'er enen met wortel en al uit den grcaid rukt, komt 'er ene menigte van loCè aar- de mede,' die 'er enigen tyd aanzitten blyft,. dog eindelyk 'er afvalt , en een klein heuveltje maakt, dat naderli^ nc^ verhoogd w(»dc door de bladeren. Dus Aorden 'er in de bolTcben vele (HiefS:nheden voortge- bragt, hotans en laagtens, en.dua moet de bovenfte tuinaarde zig (^ ibmmige pjaaifen ophopen, -ly^iijg Alle de bomen verronen niet even gauw. De NyJ'a, de Tulpeboom bomen ™ Liquidanbar veigaao in konen tyd. De Htkory duunooknietlang, het eerlï' en dé Zwarte Eik vak eerder 'van een dan de Witte. Dog de omftan- ▼ergaaii. digheden weAen hier otA in inede." Indien de baft om het hout blyft zittem rot- hy möfe, en wonSc van binnen geheel en al door de wormen opgegeten, zo dat in den tyd van zes, agt of tien jaren niets 'er van over is dan een roodagtige bruine iïof. Maar als 'er de baft afwas, konden ^ bomen dikwyls twintig jaar leggen eer zy vergaan waien. De fpoe- di- y Google WILMINGTON. 1748. i^j) dige groei van enen boom» de grootte zyner p(»m, en de gedurigever- anderingen van heet en nat w^er in den zomer» maken dat een boom fcbielyker rot. Hier moet men by doen, dat allerhande foomo van g^ korvenen gaten maken in de geveUene bomen, en dat dtis de vc^;ti^eid der lugt in de bomen indringt en de verrotting bevordert. Deroeefte bo- men hier hebben jaarlyks ^vallende bladeren. Velen van hun b^;innen reeds te rotten terwyl zy nog (han en bloeyen. De Dtlla-wars wordt vlak over ^/j»i>g/Mgerekentandertialve£«^. Breedte myl breed te wezen , dog op het oog fcheen zy zo breed niet. in 't mid» van de den zegt men dat zy van vier tot zes vadem åep is. ' Detla- Db fchrynwerkers gebruiken , volgens hun zeggen, voomamelykbet^?^_ zwart Walnoten, het wilde Kerflèboraen en het gemarmelde Ahomhout. werSi> Van de zwarte Walnotebomen is hier ene genoegzame menigte. Even- hout. wel worden zy van fommige onbedagtzame moifchen uitgeroeid , en de Boeren maken *er veeltyds hun brandhout van. Het hout van den wilden Kerflèboom is goed en fchoon voor 't oog? het is geelagrig, en hoe ouder het weik is hoe frayer het 'er uitziet. Dog het is alreeds bezwaarlyk te vinden , want het wordt overal ui^roeid , én neigens weder aangeplant. De Gemarmelde Ahorn is ene verfcheidenheid van den gemenen Roodbloemigen Ahorn , dog ook al fchaarfch. Men kaa verfcbeiden bomen vellen, zonder dat men bet gemarmelde bout vindt. Hec hout van den Lsquidamhar wordt ook tot fchrynwerk gebmikt, d(^ krimpt als men het wat digt by het vuur brengt. Van de Sparren en de zogenaamde Witte Ceders bedient men zig ook om verfdieidene dingen te maken. De Molenaars van den molen, die hier ftond, zeiden, dat de aflèa Molen;^. van de molenraderen uit den Winen Eik plegen gemaakt te worden, en dat zy drie of vier jaar goed bleven , dc^ de aflèn van Sparrenhout duurden zo lang niet. De tanden der raderen en rollen wierden gemaakt van Wit Wabotenhout , om dat men hier geen harder hout krygen kan. ^Het hout van den Moerbezieboom wordt het allerbell gehouden voor krammen en houvaften in Tchuiten en fchepen. Des avonds voer ik van iVtïmington af naar de overzyde aan het veer, aan den kant van New Jerfey, Den 1 3. keerde ik vroeg ten^ naar XaJcbtM. Raioon. Op vele bomen in de bdfåien vindt men hier of op de ene zy- Boom- de, of in het midden van enen tak , of rondom enen tak , '"'oes- meer of min grote knobbels of uitwaflèn. Somtyds is 'er maar een op ""* enen boom. In de grootre is 'er een aanmerkelyk vcrfchil, want fora- m^en van deze knobbels zyn zo groot als een manshoofd, anderen we- der zyn klein. Somtyds is 'er een boom als geheel van bedekt. Dik. Z » wyla y Google -iSo N E W J E R S E Y. wyls zaten zy niet alleen aan enen üanc, maar maaken een Coon vam mg rondom den boom erf* den cak. Kleine b(Nnen, niet boven eoea n&n ho(^, hadden ook dikwyls zulke knobbels. De knobbels be* ilaan uic bet zelve bouc als de boom, en zien *er van binnen uit oiQtrent als gemanneld hout. Enigen waren egier ook bol. Als men enen knob* bel op enen kleinen boom openTnydt, vindt men 'er geneenlyk vde klei- ne wormen in, die fomcyds ook gemeen zyn in de grote uitwaflèn. Dit wyft ODS den oorfprong der knobbels in 't algemeen aan. De boom wor^ van een Infekt gedoken dat zyne eyeren onder den baft 1^, en uit die eyeren. komen wonnen te voorTchyn, welken het lap uit de va- ten doen lopen , het welk ^lengskens hard en tot enen knobbel wordt. Alleen de bomen die hunne bladen jaarlylis vallen laten hebben deze knobbels , en onder dezen vooral de Eik , van dewelke», wederom de Spaanfcbe Eik de meefte knobbels faecft.. Ook vindt men- ze op deir Ësfcheboom en den Ahorn. Voorheen, maakten de bier gezetene Ziot- deu , dog nc^ meer de Fitüanders ^ fbbotels, borden, en diei^lyke. dingen van die knobbels die op den Efch groeideiu Dkvaatwerk^zeide- Bien my, was beel aardig, en zag 'er uit als of bet vangemanneld hout was gemaakt. Die -van den Eik kunnen biertoe niet gebruikt worden^ als zynde g^jneenlyk wcmnltek^ en verrot van binnen.. Tegenwoordig eebruiken de Zweden ó^ foon^vanfcfaotels en borden niét meer, maat- hebben aardenwerk. Sommige knobbels- zyn van ene ongemene groot- te, en doen 'er enen- boom gedrt^elyk uicden. Dierg^lyke bomen; treft men. hier in de boflchen veel aan. (*^ Wegen* Dt wegen zyn^ hier, naar datde grondii, goed" of kwaad." & 'tzand zyn zy droog en goed, dog op de klei deinen zy niet. Men is hier zeer nalat^ in hei oedetfaouden- derzelven. Als e«n beekje niet zeer breed is legt men 'er niet eens ene brug over, en de Reiz^ers mogea zien hoe zy 'er beft overkomen. Dit maakt dat men op fomm^ plaat- fèn by fterke ftonvlagen' gevaar loopt, van m verdriöken. ^ 'er een boom (*) In Jfierö in 't Landfcliap Wiatka^ in hét Gouvememwit vao Kazaiiy mäsea de Inwoonders kommen en aiuier huisraad uit' de knobbfls die men daar veer op de berkeb'omen vindt. Zy worden eedraid , tamelyft dun ge- maakt, en met een fcker foort van vernis overdetr, dat zezeer frai maakt, want het goed ziet 'ér eed uit , gemaraield mer bruine aderen , als of liet be- fcbilderd was; Hef befte foart wordt zo dun gemaft dat het half doorrchy- nend is, en wordt buigzaam m warm water gelegdzynde , zo dat 'er aller- hande gedaantens aan gegeven kunnen worden , dog als men het aan zij; zelf laat en het koud geworden is, komt het weer tot zyn oude figiiur. Kt ibort > van hout wdrdt in RMänd genoemd Kap , en het daarvan gemaakte hour- WQik Kappvwii TcbqfkH. Het i& duur ah het van het befle foort en wel vcmUlis»- F.. yGoogle R A K o o N. 1)^48. i8( boom dwars over den weg valt, hakt men hem zelden door, maar rydt 'er rondom heen. Dit kan men ligi doen « dewyl de grond vry gelyk en zonder ftenen is, 'er geen krei^lhout waft, en de bomen tamelyk ver TOn malkander ftaan. Dit maakt dat de wegen zo veel bt^ten hebben. De Landhoeven le^n meeil op haai zelven, en men vindt 'er zd- Weinig: den twee hj malkander l^en y uitgenomen op zulke plaatfen die als dorpen; fled«i worden aangezien. Dit maakt dat 'er weinig dorpen zyn. Elke hoeve heeft hare auters, weilanden en boflchen. Zou dit ook iets heb- ben loegebragt om de wolven dtteroeyeu', dat men byna overal huizen en menfchen vindt? TweeofdrieLandhoevenhebbengemoenlykeneweideoF een bofch in gemeenfcbap ^ dc^ de mcellen hebbeo elke hace toebe- deelde landen.. Al wie zig in *t huwelyk wil begeven' moet zyne drie gfeboden van Huwdy' den Predikftoel hebbeo laten aflezen of een verloflTchrift van den Gouver- ''^i*' neut hebben. De geboden van de geringere menfchen alleen worden ^- getezen , ai wat iets meenlers wezen wit neemt een verloflchrüt, waarin de Gouverneur verklaan de zaak onderzogt en oiecs gevonden te hebben dat bet voltrekken der trouw hinderen moet, cn^t hy gevol- gelyk hiertoe verlof geeft. Hy ondertekent het gefchrift.. Go^ eer het den verzoeker in huiden wordt gefteld, moet de Bruidegom zelf ko> men \'eigezeld van een of twee brave mansperfraien, die voor hem inftaan: dat 'et gene wettige verfündering is opgekomen. Dezen moeten ee» ^tuigfchrift xkenen , waarin zy zig aanfpreeklykmaken en verbinden tOt: vergoeding van alle fchade die 'er door de klagcen der Voogden, der He- ren, of der Nabeflaanden des perfoons die zig in 't huwelyk begeeft y of van- zulken aan^ de welken by eerder verbonden was geweeil^ veroor- zaakt mogte wopden y want dk alles' kan de Gouverneur onm(^lyk we- ten.. Vo(His, dat 'er niets uit hoofde der aantegane ^tverbintenis te -nezen is, en dat 'er niets is dat dezelve verhinderen moeie. Voor een verlofTchrift betaalt men te Pbihdelfbi» vyfennvindg Penfylvanifcbf fchellingen, waarvan 'er twindg voor den Gouverneur en vyf voorzy- nen Sekretaris zyn. Het verloffchrifi luidt alleen aan Proteftantfche Geeftelyken. De Quakers krygen een byzonder verloffchrift. Maar, vermits her zeer laltig. wezen. zou^ vooral voot zulken diever af van d£ -verblyiplaats des Gouverneurs wonen, om een'verlofTdirift in de Stad te 4tomen en hunne boigen medetebrei^en; nemen de Predikanten op bec ümd een genoegzaam gecd van v^c^chiften en twrgtt^en i» blaneê Si voon^, die zy aan de zulks behoevenden ter band flellen voor den Ëewonen prys van vyfèntwintig fcliellingen, en iets daarenboven voor unne moeite. Het dus verzamelde geld brengen zy den Gouverneur 4ds qf in de Stad komen, ie gelyk met de boi^t^^< Hieruit kan men: z^ 3; »ie- y Google i8a N E W J E R S E Y. optnokeo « dat de Gouvemenrs buiten' huo jaatgeld nog eea tamelyk ii- komen van hunne poft hebben, (♦j laren van Volgens de Engelfcbe wenen is een raansper/bon met xyn eencn- Mon^g- cwindgfte, en een meiqe op barv agmende janr mondig, en kan dan heid. trouwen zonder het verlof van zyne Ouders. Dc^ voor dien ouderdom kan het zonder loellemming van ouders of van voogden tiiet gefchieden. Ver- Mem vindt in de Volkplantit^en allerhande fooien van landaarden, fcheiden- ^o wel van zulken die onlangs uit Europa zyn oveigekomen , als Laiidaar- ^'^ zulken die nt^ geen wal verblyf genomen hebben. Dus ge- den in de beurt het wel , dat by het trouwen van zulk een paar de Bruidegom Vulk; zegt dat hy voor het tegenwoordige nog geen geld heeft, maar be- plantin- talen zal zodra hy kan, en zig hiermede met zyn wyf weg pakt, ëtj* zonder dat de Predikant oit het zyne krygt. Dit heeft gel^pnheid hieruit K>t ene gewoonte gegeven, die nu in Maryïand gemeen is. Als 'er ontdaan- een arm paar getrouwd wcffdt, houdt de l'redikant op in het mid- dc den van het formulier , en vraagt waar is mjn geld^ (f) Geeft dan de Bniidegom hei geld, zo gaat de Predikant vo«t, dog beeft deze het niet, zo wordt de trouw zo lang uitgefteld tot dat hy beter by kas is. Ryke lieden, van wie de Predilünt gene zwarigheid heeft van zyn geld niet te krygeo, ftaan nan deze onaangename vraag niec bloot. XVcttcn Schoon een Predikant verlof gekr^en heeft tot het trouwen van een paar , hierom- jjj^^ hy egter, indien hy niet voorzigtig is, in onaangename omftandig- '"""'" heden geraken, want op vele plaatfen is 'ec ene wet, die, nietcegen- ftaande zulk een verlofTchrifi, de magt van den Predikant zeer bep^t. Hy mag een onmondig paar niet trouw» , indien hy niet verzekerd is van de toeftemming der onders. Ook mag hy ïulke vreemdelingen niet trouwen die verbonden zyn een zeker geral jaren te dienen zonder de bewilli^g van hunne Heren. Bidien hy zonder zulke toeftemmmg ene trouw verrigt , vervalt hy in ene boete van vj-ftig Fenfjhaiii' fcbt ponden , alhoewel by een verloffchrift en den boi^tc^ heeft van twee mannen , ivani de Ouders en Heren ftoren z^ niet aan die borgiogten , maar fpreken den Geeftelyken aan , die zyae fchade kan zien te herhalen op de genen die hem boig gebleven zyn. Dt^met de bewilliging van ou^rs of meeftcrs kan hy ztnider gevaar de trouw ver- rigtcn.. Geen Predikant m:^ enen Zwan met iemanc van Eurvpifebe af- komft trouwen, ondei flraf van honderd pond boete, volgens de wetten van Ptnfylvame. HiEK (;•) En dit is iets het geen waarfch^TiIyk het In^twren van BtiTchoppen in iVoord /Imerikat wnarop velen zo gellclil zyn, zeer b*zwaarlyk maken z.il. Ct) Weere Umyjai trcnt. yGoogle R A K o o N. :74». iH$ 'HMRheefteenkortswyliggebraikbyfomm'^huwelylienï^aaB. Alseen Kors- män ftervende zyne weduw in armoede laat zitten, of zo, dat zy alle de wylig ièhulden niet betalen kan met het wéinige dat haar overblyft, en dat dit S'^^f"''^* jiiettegenftaande 'er een man is die haar trouwen wit , moet zy trouwen in haar blote hembd. Door deze plegtigheid ftaat zy aan de fchuldei- fchers van haren overledenen man hare klederen, en al wat zy in hui» vinden kunnen, af. Dog boven dat is zy niet gehouden him iets meer te betalen, als hun alles hebbende overgegeven wat zy had, uitgenomen maar een hembd om haar te dekken , het welk de wetten van het Land Kaarnietonmemen kunnen. Zodra zy getrouwd is, en niet meer tot den eér- fien man liehoort , trekt zy de klederen aan die haar de twede g^ven heeft. De Z-wftdfcbe Predikanten hebben verlcheiden bruids in zo eeti goedkope en lugtige kleding getrouwd, gelyk uit de regiflers in de ker- fcen blykt. Ook heb ik dikwyls van zulke Iiuwelyken in de Engelfche Koeranien gelezen, die in de Volkplantingen uitkomen. Het volgende in 't byzonder zd ik 'uit ene aantekenen. „ Ene vrouw ging, metniets „ anders aan dan, haar hembd, begeleid door hare naafte vrienden, uïc „ het huis- haars overledenen Mans naar dat van haren Bruidegom, die ,j haar ten halven wege te gemoet kwam met fraye nieuwe klederen , ea y, in tegenwoordigheid van allen zeide , dat hy die aan zyne Bruid leen- „ de, en trok ze haar met eigen handen aan. „ Waarfchyiilyk zeide hy haar die klederen te lenen , uit vreze dat als hy ze haar gegeven had ' de fchuldcifghers van haar eerden man mogcen opkomen en ze haar ont- nemen'. Onder -voorgeven dat zy' moed worden aangezien als tot den eer- ften man twhorende, eer zy met den tweden getrouwd was. Het Ichyni uit de volgende waaitiemit^en zeer waarichyrilyk , dat 'er Burope- Tüor de Zweden hier te lande alreeds Europeanen geweeft zyn , en in 't inenliier vervolg zullen wy nc^iets ter bekragtiging van deze mening bybrengen. ^'^ '"" j^ Be zelve oude man , IWiïow Ä"«», van wicn ik alreeds gefproken heb, aai> verhaalde my meer dan eens, dat toen åe Zweden in de voorieden euwüomll ag hier nederzetteden , en ene Volkplanting, fielftnghurg genoemd ,tii;r Zwe- ep de Deliaivare aanleiden, iets beneden de plaats daar nu .9«/f»r ftaat, *''^"' zy op de diepte van twintig voeten enige gemetfelde putten vonden. Dit kon onmogelyk een wetk der Wtiden wezen , die gene gebak- ken ftenea vow de aankoraft der Europeanen gekend hebben , err gevo^elyk nog minder wiflen hoe die te gebruiken. De putten lageo wel op 't land, dog evenwel op zulke plaacfen aan de Detlatoarf die fomtyds onder water en fomtyds droog zyn. Dog ftdert is her land zo afgenomen dat de putten geheel onder water geraakt zj-n, en het is zelden laag genoeg om <e putten te zien. Toen de Zweden na- derhand op enigen amand van de voorgaanden nieuwe potten groe^ VCD , TCmden zy ia deo ^ood enig gebrakes aarden vaatwerk , en nog yGQogle IÄ+ N E W J E 11 S E V. gehele goede gebakken* Henen, diergelyken zy ook dikwylspnder^ploe' gen hebben bovengehaald. £nvooT HmiuiT, fchync het, mag men opmaken, dat in oude cyden hier, Caivm- oS Europeanen of een ander befchaafd volk, door (lorm ofandérfiosmoe- *w lyd. ten zyn naar toegcdreven, zig neergezet, (lenen gebakken, eneneVolk- plandog gemaakt hebben ; dog dat zy naderhand zig met <fe Jmerika- nen vermengd hebben , of door dezelven oragebragt zyn. Millchieii ihebben zy allengskens door den omgang met de Huilden derzelver zedes en daikingswyze aangenomen. Men heeft de Zw5^e«zeIÊbefchiü<ügd, dat zy alreeds tialve fVilden waren, toen de Engel/eben tüer in *c jaar 3682. aankwamen. En men aet'nog weikelyk, dat de Fran/cben, de Engelfcben, de Duit fibers, de Hollanders^ en andere Europer s, die vele jaren in aigelegene landfchappen , digt by de Wilden , gewoond hebben, zo veel overeenkomft met dezelven krygen, zo ia hun gedrag als denkwys, dat men 'st 'er alleen doof hunne kleur van onderfcheiden lun. Dog de gefchiedeniHèn en overlevering der WiUen verzekerai ons, dat de gemelde putten niet konnen gemaakt zyn ten tyde van Co- lumhus onderneming of kon daarna, dewyl de Amerikanen zeggen dat zy veel ouder zyn. Hei geen ik hier aangaande deze putten gezegd heb» is my naderhand op nieuws door verfcheidea* Zweden verhaald. Tekens Tizvi aa. December voorfpelde ons ttn oude Landman verandering aangaan- van weder, omdat de lugt op den middag zeer warm was, zynde zy 's de net moigens zeer koud geweelL Buiten dat maakte hy bet zelve daaruit op, weder. ^^ ^g y^oiken zig om de zon zo hadden t'zamengetrokken. En de hier- agter gevoegde waarnemingen zullen tonen dat deze voorzegging juül is ve^^^l!d geworden. Midde- ScHOOM ieder oud wyf onfeilbare middelen t^ens tandpyn waant xt Icn te- bezitten, waarvan de meeden vrugteloos worden aangewend, wiliknc^- ^Ipyj,^ thans enigen van die middelen aantekenen die hier gemeenlyk tegens dac * cmgemak aangewend worden. Als de pyn ontfbat uit hoUe kiezen, (teekt men een weinig katoen m ene tabakspyp , doet 'er de tabak boven op , fleekt ze aan, en rookt tot dat het alles byna verbrand is. Onder 't roken komt de olie van de tabak in betlcatoen, het welk men 'er dan uimeemt, en zo heet als men *[ verdragen kan tegens de kies legt. De vrouw van Kapitein Lindfey te Ofivego heeft my vertaald, dat de Iroquoizen in dit geval het volgende middel voor het beüe houden , en zy had zelve het zeer goed gevonden. Zy nemen de zaadhuisjes van de Fir- einifcbe Anemone, zodra bet, zaad ryp is, en wryven ze aan ftukken. I)an zien zy 'er uit zo ruw als katoen. Men doopt deze ftof dan in fler- ken brandewyn, en fteekt ze in de holle kies. De pyn gaat 'er gemeen. lyk van over. De brandewya is byende, en de Anenune zaden zynins. y Google ■ R A K o o N. 1748. 135 gelyks fdierp , gelyk de meefte zaden van bloemen die te gelyk åsftami- ma en åefifliiia hebben. Dus helpt dit malkanderen om de pyn te verligten. Wy hebben ook vele zaden die de zelve eigenfchappen heb- ben als de ^merikaanfcbe Anemone. Tt::GEMs de candpyn vergezeld met zwelling wierd het volg^de mid- del het meeft gebruikt. Men kookt meel van Mals met melk, doet daar, terwyl het nog over 't vuur ftaat, wat varkens of ander vet by» €n rocn het om tot dat het alles wel gemengd is. Dan doet men W een- handdoek over, en legt bet daarin, zo beet als men 't verdragen kan, op de pynelylte wang, waar men 't op le^n laat tot dat hetkoui is. Ik heb dit zeer kragüg tegens de zwelling gevonden, die het niet alleen vermindert-, maar het verzagt ook de pyn, opent de dikte, in- -■ <Jien 'er zig enige kwade ftof gezet heeft, en doet den etter uitlopen. Ik heb de Iroquoi-zen dai binnenften baft van den Kanadafcbtn Vlier- boom zien koken , en op de wang l^B;en daar de pyn het fterkfl: wss. Dit verzagtte, zeide men, de fmen dikwyis. Onder de Iroquoizen, of de Fy f Folken Cfp de Rivier MoidTOit, zag ik ene jonge vrouw, die, door het Aeik theedrinken, ene geweldige tandpyn gekregen had. Om zig hiervan te genezoi kookte zy de bJa- •den van een foort van Myrteboom, (*) en bond die zo heet als «y 't uithoaden kon op de wang. Die middel Kide zy had baar dikwyis ge- holpen. Voor de aankomft van de Euraptanen onder het geleide van Colutit' Het yzei Itts in Jmerika^ waren de ff^Ue/t geheel onkundig van het gebruik van ecrtyds , *t yzer, bet welk ons zeer wonderlyk moet voorkomen , daar Amerika ^^^' byna overal zeer vele yzermynen bevaL Dus waren zy verpligt dit ge- jc"^^" brek te vergoeden door hec gebruik van fcherpe ftenen, fchelpen, klau- tf^, wen van vedels en wilde beelten, en andere dingen, om byl«i, mes* fen en diergelyke fnydende werktuigen te maken. Hieruit kan men zien dat zy een annoed^ leven moeten geleid hebben. De oude Zweden y 'die in hunne jeugd. omgang met de Amerikanen gehad hadden, toen zy iiier nc^ vry talryk waren , wiften nog veel van hunne levenswys ie «r- tellen. Nog vindt men by toeval vele werktuigen die de fFiidem voor de aankomft der Zweden of andere Europén gebruikt hebben. Te- genwoordig gebruiken de Amerikaanfche bilden geen andere werk- tuigen als die van yzer of andere metaj en gemaakt zyn , welken zy van de Europeanen kr)^;en. IVkar alzo ik gelegenheid gehad heb vod velen van de oude werktuigen der Amerikanen te zien en zelfs ce verzamelen , zal ik dezelven hier befchryven. VV'crk- Hdnne Bylen waren van fteen. Hwe gedaante gelykt veel naar die d"r^o"jg van Arnri- (*) JWyrica a/pleniifolia, Lrow. fawen, A a yGoogle tZ6 N E W J E R S E Y. 