VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
zelfde zyn, "et zulk een groot ondetícheid van verkiezingen en staaken gevonden wordt? Uit dit alles leidt hy af, hoe krag-dg wy hier door -overtuigd worden, dat de wetten der aandoe-mening het werk zyn van een wys, magtig en weldaadig Wegen. Dit vertoont zig nog duidelyker, in zyne volgende overdenkingen, датренннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннннн Van Øgegen de Heer de Poui.iy in dit alles leert, is uit eigen aart gelegt, om den Leezer aan te moedigen tot een naarftig gebrüik van alle zyne vermogens, waarmede de Schepper hem zo weldaadig begiftigd heeft, om hem, zelfs hier in den tyd, een genoeglyk leeven te doen genieten, en bekwaam te maaken, voor een volkomen gelukkig leeven, in de eindelooze eeuwig-heid; des wy de oplettende leezing van dit ftukje een ieder anpryzen. [ntusfchen neeme men, als ter voorproeve, zyne volgende oplosfing van een verfchynze], in ° ftuk der aandoenin: gen, 't welk veelen in den eerften opflag natuurlyk vreemd moet voororkomen: dat, naamlyk, daar de Wetten der Aandoeningen voor alle menfchen dezelfde zyn, Ter egter zulk een groot onderícheid van verkiezingen en samtak gevónden wordt. Men komt, zegt de Heer de Poutity, hierdoor dikwils in verzeeking, om te denken, dat die Wetten voor de Laplanders en Áfricaanen niet dezelfde zyn kunnen; noch voor hen, die door cen zeeëngte of een keten van bergen gefcheiden worden. Wat zeg ik? voor Leden van het zelfde Huisgezin; voor Menfchen, met elkander gebooren en opgevoed, zyn de bronnen van vermaak zo onderícheiden, dat juist dat geen, ’t welk die verkiest, geen geringe ftraffe voor den anderen zoude uitmaaken. Het groot onderfcheid der Organen is wel de voornaame oorzaak van dit vreemde verfchynzel. Daarom ziet ook сепfyn, keurig ooggeftel, veelliever het paarsch dan het hoogroode; en'NEwTON bewees, dat deeze kleur gehecht is aan de flaauw-fe lichtftraalen: maar het hoogroode behaagf. veel meer aan een fterker, meer ge^ooten, vaster oogftelzel. Geluiden, die een Kiesch volk ruw voorkoomen, zyn zo niet voor minbefchaafde lieden. PrTRARCH A fpreekt van iemand, voor wien 't gefchreuw der Kikvorfchen aangenaamer was, dan het gezang der Nachtegaalen. De gehoorvezelen van dec. zen man zullen waarfchynelyk te vast in een. gewerkt zyn ge- weest, om door zulke krytende geluiden vermoeid te kunnen. worden. ÚÚ De Natuur heeft mogelyk nog meer onderícheid gemaakt m de vorming der harsfens, dan in de werktuigen der gewaar- wording. Welk een verfchil tusfchen de opvliegende vuurig- heid van een Samojeedsch . hoofd! op zulke Menfchen kunnen dezelfde voorwerpen niet dezelfde indrukken voortbrengen. Hierom moet de Declama- . 1]. DEEL, М. ALG. LETT. NO. 2. Е tie, ?2, J. DE POUILLY tie, Indien zy de bewooners van het Zuiden zal voldoen, voor hun veel meer vuurs hebben, dan voor ons, Noordíche vol. ken, vermids zy evenredig zyn moet aan veel levendiger gewaarwording. „De englische en ungebholden der kundigheden brengen tot het grillige der kundigheden, insgelyks, zer veel toe. Sommigen zijn alleen getroffen door het aangename, welk wezenlyk in een voorwerp berust; anderen geeven zich over aan de indrukken die het afweezig zijn van eenige schoonheden in hun veroorzaakt. „De Egyptenaars zagen Öп hunne bouwkunde niets met 20 veel verwondering als het groote. De Gotthen eischten verfcheidenheid. Groote Architecten hebben noch het groote noch het veelvuldige verwasrloosd, maar beiden weeten te verbinenden met elkander, en met een edele evenredigheid. „Го is het ook Öп de Toonkunde; hier vordert men stoutegeleerde compofitien, daar will men alleen juiste navolgingen der Natür, Groote Muziekkunftenaars hebben aan beide deeze eilchen voldaan. Zy weeten de weerbarftige Disfonanten tot eene schon widendheid te dwingen. Hun groot oogmerk is, echter, aandoeningen op te wekken; overtuigd, dat zy het volmaakte der Kunst n Let bereikt heben, indien zu het hart niet overweldigen, terwyl zu de zinnen freelen. "Gelukkig het Volk, daar men Menichen ziet optreeden, bekwaam om alle deeze onderfcheiden schonheden te bevat." ten, en Ärger een waare proportion te verzamelen, Het is waarlyk of een karige hand, geduurende den loop van geheele eeuwen, flegts nu en dan eenen genie fchenkt. Hunne werken, die de vruchten zyn van eenen kiefchen fmaak, geeven op hun beurt eenen goeden fmaak aan een geheel Volk. Aan die wer- ken worden alle andere beproefd, Dan gebeurt het, dat een werk, 't welk ons weleer behaagd heeft, ophoudt ons in ver- wondering te brengen. Want 'het betere is de groote vyand ‘van het goede. — Geef laauw water aan twee menfchen, laat de eene koud en de andere warm Zen: dan aal dat. zelfde water koud zyn voor den eenen, en heet voor den anderen; en evenwel zyn de wetten der gewaarwording voor beide de. zelfde; maar de тас, die zy ftellen, is zo onderfcheiden, dat de uitkomst dus en niet anders zyn moet. De schon Kuvnften waren in Europa in de dertiende eeuw, geheel vernietigd. Toen beflot de Floryntynfche Raad, от, met veele on Kosten, voorname Griekfche Schilders te Jaaten overkomen. Toen ook waren hunne Werken Meester. Dukken, Спрппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппппп� Ktydig de Florentynfche Regenten hadde daargeteld, die in ftaat waren tot het vormen van zulk een grootsch entwerp; en Kunftenaars, bekwaam om voordeel te doen тег de ћир, die men hun beloofde. „Eene lompe vertooning, van de eene of andere in den By- bel verhaalde daad, bekoorde onze Voorouders, die toen niets beter kenden. En toen zeker ftond het den Chineefen vry, hen, om hunnen’ laagen fmaak, uit te lachen; en zy zouden op hun beurt verdiend hebben uitgejouwt te worden, door de verwon- deraars van LOPEZ DE VEGA en SHAKESPEAR. Maar, terwyl de Chinees, Spanjaart en de Engelschman zich verwondert over grootsche Tooneelgevoelens, wel verbonden bedryven, flerk uit- ukte driften, zo zullen zu, die met de Werken van sopno- CLES, CORNEILLE en RACINE bekent zyn, naauwlyks ooit, dan met Weerzin, zulke gebrekkige Tooneelftukken zien, waarin de schoonfte byzondere gedeeltens, door de grootíte onregelma- tigheid, bedorven zyn. Het hart is, zonder de verfügte, ook wel in laat, om den (maak te doen verfehillen. De Nyd, die treuige Minnares der dooden, haat de levendigen, en vernedert de Kunstweg voor het oog van beiden. Of is men al de mede-wrezen zyner Land- en Tydgenooten niet; dan vindt men behaagen in hun op het toppunt der volmaaktheid te plaatzen, terwyl men zich zelf te behouden. De eerzucht befist ook dikwils over het lot der Kunstenaars. De Romeinen achten geene Kunften, dan die hen leerden hun Vaderland te overweldigen, of nabuurige Provincien te vermeesteren; zy vonden iets beuzelagtigs, iets lags in de Standbeelden en Schilderyen, waar voor een Griek in verrukking weg viel! Zo groot is de тарс der driften: die - onze ziel vervullen; zy verleelyken alles, wat niet met haar voorwerp inftemt. Het gebeurt ook wel, dat Godsdienstige beginzels invloed hebben op den flmaak De volmaaktte Standbeelden zyn voor е бе waare Mufelmannen niets дап afgryslyke Afgoden." Е a | Vel. 84 J. CAMPE mmm nett enn Volledig Leerftelfel van Opvoeding, ontworpen door cenipe beroemde Geleerden Öп Duitschland, en uitgegeeven door j. н. САМРЕ, tweeden Deels eerfte Stuk. Te Amfterdam by de Erven P. Meijer en G. Warnars, en de Wed. J. Dóll, 1786. In octavo 288 bladz. Leesbvek voor Kinderer. Met Plaaten. Eerfien Decls tweede Stuk. Че Amfterdam, alg boven. In octavo. An  geene, waartoe de menschlyke Ziel hier op Aarde gefchikt is; en van de menigvülge hinderpaalen, welken haar daar by in den weg liggen. Met de ontvouwinge hier van een vasten grondflag gelegd hebbende, gaat hy in de tweede afdeeling over, tot de oplosfing van de voorige algemeene grondbeginfelen in byzondere lesfen; welken hy tot drie hoofdíoorten brengt. 1. Lesfen betrekke!yk tot de vorming van jonge Kinderziclen, door lichamlyke indrukfelen. 2. Door zedelyke invloeden: en 3. die in agt te neemen zyn, ter bevorderinge van haare eigene werkzaamheid, en door zoda- nige oefeningen van haare eigene werktuigen en van haare ont- luikende zielsvermoogens, welken aan liet bedoelde oogmerk be- antwoorden, Op het ontvouwen deezer welberedeneerde Lesfen. in welken de voornaamfte omftandigheden, die in de twee õсеге Joaren der Kindsheid opmerking vorderen, gade ge- flaagen zyn, brengt de Heer Cape zyne Verhandeling met de volgende aanfpraak aan de Moeders, ten einde. „En nu geloof ik aan het doel genaderd te zyn, 't welk ik my had voorgefteld, Uwe zaak is het nu, gy Moeders! om van elken goeden raad, welken gy h.er geleezen hebt, met alle mo. : Бе” Byzonder en eigenlyk opgedraagen. Uwe mannen moeten hierby t.echts uwe raadgeevers, uwe helpers zyn, en dan eerst in uwe plaats treeden, wanneer het kind voor de twee- de opvoeding en voor het vaderlyk onderwys, is ryp geworden. IK oordeel dus, datik dit opftel niet beter kan fluiten, dan wan- neer ik u met de woorden van denzelfden man, dien ik in dee- ze Verhandeling zo dikwerf en zo gaarne voor my liet fpreeken , nog eenige gronden onder 't oog breng, welken deezen uwen gewigtigiten en heiligften pligt nog klaarblykelyker voor u maaken ^. zullen.” » » De eerfte opvoeding, zegt ROUSSEAU, doet het meeste, en deeze eerte opvoeding komt ontegenzeggelyk de Moeders toe. Want behalven, dat deeze meer dan de mannen in Daat zyn om ‘er op te letten, en Ter ook meer invloed op hebben, raakt haar het gevolg daarvan ook dies te meer; dewy} byna de meeste weduwen zich aan de willekeur van haare kinderen zien ` overgelaaten, еп dewyl dan дерге kinderen haar de uitwerking van de wyze hoe zy opgevoed zyn,in het goede en in het kwaa- de, zeer fterk laaten ondervinden. vw » Wil men ieder een tot Zyne eerfte pligten doen weder- keeren, men moet met de Moeders een begin maaken; en men zal met verbaasdheid de verandering zien, welke men daardoor in de menfchelyke maatfchappy zal voortbrengen. Alles welt van tyd tot tyd op uit deeze eerfte bron des verderfs; alle ze- delyke orde wordt daardoor het onderst boven gekeerd ; de na- tuurlyke inborst wordt in aller harten gefmoord; de innerlyke gefteldheid van het huis verliest haare levendigheid; het zielroe- rende tooneel van een aangroeijend huisgezn kan de mannen niet meer bekooren , en aan vreemden geene achting meer inboe- zemen; men eert de Moeders minder, welker kinderen men niet ziet; de huisgezinnen hebben geen vast verblyf meer; de gewoonte bevestigt niet meer de banden van bloedverwantfchap ; daar zyn geene Vaders, hoch Moeders, noch Kinderen, ooch Broeders en Zusters meer; allen kennen elkander naauwlvks, hoe zouden ze elkanderen dan kunnen beminnen? Wannneer het huis flechts cene treurige eenzaame plaats is, moet men zyn ver- maak buiten het zelve zoeken. Öэх Maar, wanneer de Moeders flechts willen goedvinden, om zelve haare kinderen wederom te zoogen. (indien geene zwakheid haar de beoefening van den moederlyken pligt onmo- gelyk maakt,) dezelven zelf op te pasfen, zich het merst met hen bezig te houden. dan zullen de zeden van zelven verbete- ren; de naturlyke gewaarwordingen van zele in alle harten wederom ontwaaken; de ftaat wederom bevolkt worden. Dit erte йик, dit fluk alleen zal alles wederom vereenigen. De ' 3 | be- d $6 J. CAMPE, LEERSTEL VAN OPVOEDING- bekoorelykheid van het huifelyke leeven is het beste tegengit - tegen de flechte zeden. Нег geraas van de kinderen, het |! welk men voor lastig houdt, wordt aangenaam; dit maakt het t voor Vader en Moeder noodzaakelyker, om elkanderen te be- - minnen, dit strengelt den huwelyksband fterker in een. Is het huisgezin levendig en vlug, dan zyn de huifelyke zorgen de · aangenaamfte bezigheid voor de vrouw, en de be valligfte tyd-korting voor den man. —— Op die wyze zqu, uit de verbe “tering van dit enkel misbruik, welhaast eene algemeene verbe- tering ontfau, de natur zou alle haare rechten wederom ont. ‘vangen. Men laate de Vrouwen flechts eerst wederom Moeders worden, de Mannen zuilen welhaast wederom Vaders en Egtge- nooten zyn”? En laat ons, eer wy dit zullen beleefd hebben, geen al- emeene en klaarlykelyke uitwerkingen verwachten van het ver- terde Leerftelfel der Opvoeding ” Wat wyders het, volgens het Plan, bier nevens afgegeeven Leeshoek voor Kinderen betreft, het zelve behelst eene groote verfcheidenheid van gefchiedenen, fabelen, opwekkende be. denkingen en leerzaame onderrigingen, welker leezing den Kin- deren op eene gevallige wyze nuttig kan zyn, en hunne leer- zugt verder opwakkeren. Plegtige Redevoering op den honderd en vijftigflen Verjärge der Utrechtfche Academie, gedaan den 3 Ð 1786. De SEBALD RAU. Те Urecht by A. van Paddenburg 1786. In gr. octavo 40 blads. Nanuwkeurige Befcaryving еп Verhaal der Plegtigheden enz. b bovengemelde honderd- vyftigfle Verjaring. Door C. DE VRIES, Doopsgezind Leeraar. Als boven. Behalven de bygevoegde Naamlysten en Feestzangen, об blads. in gr. octavo. BY de plegtige Redenvoering van den Hoogleeraar Rau, (van welke wy onlangs gewag gemaakt hebben,) (*) in het Ne- derduitsch overgebragt, heeft men ook door den druk:gemeen gemaakt een naauwkeurig verlag van al het plegtige, fastlyke en vrolyke, dat tot luister der heuchlyke honderd - vyftigfte Ver- jaaring der Utrechtfche Academie гейге heeft. De Eerwaarde de Vrie: heeft dit te beter met de vereischte juistheid kunnen uitvoeren; nadien men hem, gelyk hy'dankbaar erkent, de be- hulpza Ame hand gebooden heeft, in 't verleen van de noodige HONDERD-VYFTIGSTE VERJAARING, вА UTR. ACADEMIE. 57 berigten, nopens het geen 'er, buiten het openbaare, waar van hy oor- en ooggetuigen Was, „binnenskamers, in de Vergader- plaatzen der feestvierende Heeren. plaats gehad hebbe, en voor- gevallen zy. Men vindt hier, uit dien hoofde, een aaneengefcha. Keländ verhaal van al het merkwaardige op dien plegtigen dag, met een nevensgaaode verklaaring van het bedoelde zinnebeel- dee, en 'tgeen verder nog eenige opheldering mogt vorderen. — Voor aan dit Verhaal is gevoegd een beknopt verlag van de oprigting en vroegeren ftaat, als mede van den tegenwoordigen toeftand, dier Academie. —-——- En op het einde van dit Gefchrift heft men nog laaten volgen, eene lyst der Profesforen, mitse gaders wie hurmer in den tyd Rectoren geweest zyn, overge- nomen uit het Byvoegzel, op de voorgemelde Latynfche Reden- voering van den Hoogleeraar Rau (+); waarby nog komt een Alphabetifche Naamlyst der Heeren Studenten, die zig aan deeze Academie, by de viering van dit Feest, bevonden, met aanwy- zing der Faculteit waarin zy ftudeerden. Ten laatfte vinden wy er nog geplaatst een vyftal van Feestzangen, uit welks eerften wy niet wel kunnen nalaaten over te neemen, de vier volgende Coupletten, die ons den aanvang en het in stand houden der Academie. Je, op een zeer gepaste wyze, uitdrukken. Toen. Deugd het wanbegrip verdreeven .: Uit Ваю“ tuin gezuvers зар, Kreeg ч Zaad der wysheid kragt 106 leevèn, Ontkernd, daar 't zonder voedzel lag: „Onting, bevochtigt, groes en weesca De noeste By begon te leeatu .. Van *t voedzaam zoet der wetenfchap : sr Misvormde [рот van Kunst en taalen Werd glad gevloerd in Tempelzaalen ; De GODSDIENST zat op de eere-trap. Men sap de wrakke puinen flechten Der neergeftorte onwetenheid ; En aan?t gebouw der Room[che RECHTEN : - Een meesterlyke hand geleid. Gt» fren. Deeze Lysten beginnen met het jur 1736, п� loopen voort ‘os 1786 ; dienende dus tot een vervolg op soortgelyke Lysten, te vinden agag de Latyníche Oratie van den Hoogleeraar Drakenborch op het Eey 1736; gelyk mede, in het Nederduitsch vertaald, agter de Délchryving. het jaar 1736,” e F 4 dier Eeuwfecstvicring; gaande van de opregtiug der Academie, sot op ee A — $8 HONDERT-VYFTIGSTE VERJAARING DER UTR. ACADEMIE, GENEESKUNST vestte sich een zetél, Ten fpyt, van die, door waan vermetel, Zich roemde de eer der Kunst te zyn. De WYSREGEERTE ontoog het duister Ontdeed zich van den Schoolfchen Kluister p· Gefmeed voor het bekrompen brein. *t Bataafsch Gewest zag School en Tempel Der Wysheid en der Deugd gefticht : Daar *t wanbegrip flond op den drempel Der doodfche cel,- beroofd van licht. Ву” uchtend rood dier gulden dagen, Dié 't merk van's Hemels gunflen draagen, R Eles Unternehmern Hoge School om hoog; En zints den loop van zwei veel jaaren Blonk, schoon door nevlen van gevaaren, Haar Zonlicht in Europa's os, —, REN -Dat nu de dankbre toonen vloeien, Daar "offenfchaol in glorie- fand, Zints HONDERD-VYFTIG JAAR bleef groeien, Tot cieraad van het Vaderland! — ` Zoms deeden wel de ramporkaanen Het Zonlicht der geleerdheid taanen, ` En flormden op het Stichts Atheen : Geen nòod! — de God der wysheid waakte En dreef, wanneer het onweer kraakte, De denderwolken voor zig heen. Gefchenk voor de "Yeugd. Vierde Deels Tweede Stukje, Te Amflera dam by J. Allart 1786. In octavo 116 blads. Nar de inrigt van dit aangenaam leerryk Gefchrift voor de Jeugd, is dit Stukje weder gefchikt voor het Mengelwerk, en 't behelst ingevolge hiervan eene reeks van verhaalen, fabels en dichtftukjes, die hunne gevalligheid voor de Jeugd hebben, en meerendeels, of regelrecht of van ter zyde, dienen; om de Jeugd van het kwaade af té íchrikken en ten goede op te wekken. Tusfchen deeze foort van gefchriften vindt men ook anderen geplaatst, die wat. gezetter opmerking vorderen; ale. daar is eene voor de Kinderen verstaanbaare uitbreiding van het On- GESCHENK VOOR DE JEUGD. $9 * Onze Vader; eene verklaaring van eenige Vaderlandfche sprechenden; en eene opheldering van de Nederduitíche benaamin- van de Maanden van het jaar, met eene aanduiding, dat men in Nederduitfche Schriften die benaamingen, in ftede van de zo gebruikelyke Latynfche naamen der Maanden, meer in zwang behoorde te brengen. Met het eene en 't andere is de arbeid der Eerwaarde Heeren Op §9 * Flelleren van dit Werkje zergefchikt, om den lees en leerlust der Jeugd geftadig aan te kweeken, en op den duur op te wakkeren. ——-Zie hier uit bezweifelt verhaal, tegen de gevaarlyke Speelzugt, 't welk veelen van ryper jaaren ook wel onder 't oog gebragt mag worden. Zeker Officier in Franfchen dienst, die, door zijn verdienten, tot den rang van Kolonel opgeklommen was, zag,, met fmerte, dat de Officiers van zijn Regiment zich aan spelen ledigheid overgaven. Hij vroeg hen eens ten eeten, п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п�п It was nog zeer jong, toen mij een plaats van Lieutenant koften. De lust, dien ik getoond had voor de letteroefeningen, deed hen hopen, dat ik mij met denzelfden iver, in het geene mij tot mijnen post noodig was, zou laten errechten, en dus mijn fortuin maken. Ik gedroeg mij ook, geduurende eenige maanden, zeer wel. Maar welhaast haalde het droevig voorbeeld van mijne. medgezellen, en hunne verlei-ding mij over, orh in hunne speelpartijen deel te nemen, en de drift tot spelen werd mij Zo geheel en al meester, dat alles, wat mij van het spel te rugge hield, mij ondraaglijk werd. Naauwlijks kon ik mij eenige uuren aan het spel onttrekken om te flapen. In het midden van den diepften flaap, zag ik Öп den droom hoopen van goud en zilver; alle de kaarten lagen voor mijne ooren. Het eten werd mijn ftraf en ik verflond met haast mijne spize, om zoo veel te eer weder aan de freet, t Aft te wenigen. Ook was het geluk mij zeer gunftig, zoo dat ik groote (оттеп bij een vergaderde. »lk werd ongevoelig voor de aantreklijkheid van alte andere voorwerpen onvatbaar;. onvatbaar voor de aandoening van Vriendfchap. Ik was nerg.ns wel te vrede, dan alleen in ’t gezelfchap der genen, die voorhadden om mij te berooven. De gedachte aan mijne Ouders was mij onaangenaam, en zoo ik ooit nog eens aan God dacht helaas! ik durf het naauw-lijks zeggen, het was alleen om hem te la:-teren. Deze waren de waardige bezigheden van mijn leven, drie jaren lang. Ik kan Øer thans niet meer aan denken, zonder Mij, over zulk een schandelijk gedrag, voor God еп menfchen te verfoeijen. Maar hoe durf ik u vertellen een buitenfpootigheid, die nog vecl verfchriklijker is, en die nimmer is uit те . Wiss go | GESCHENK VOOR DE JEUGD. wisfchen. zelfs niet, na dat ik, zedert 20 jaren lang, eer ей onbefproken in de wereld geleefd hebbe. Oordeelt, mijne Heeren, wat belang ik er in moet Dellen, от u mijn voorbeeld van nut te doen wezen, uit de fmérte, die ik mijzelven, door deze vernederende belijdenis, v. I werd eens afgezonden om rekruten te werven, in eene stad, op de grenzen, Ik had dit werk aan mijnen Sergeant over laten, om op mijn gemak mijne heerfchende drift tot het spel te kunnen voldoen. ‘Twee dagen naderhand bragt hij mij 20 uitgezogte kerels, om aan dezelve hun handgelt te betalen. On- gelukkig had ik even te voren verloren, niet alleen alles wat .ik bezat, maar zelfs het geld, dat mij mijne compagnie tot de werving had toevertrouwd. Gij kunt denken, hoe groot mijne benaauwdheid wezen moest; Ik zond terftond een bode, tot een van mijne medgezellen, die in het guarnizoen gebleven was, Ik beleed hem mijne misdaad, en ik bad hem, dat hij mij 50 louizen leenen wilde. : Öэ Ное” antwoordde hij mij, ZOU ik eene fomme gelds » leenen aan een spelter? neen, mijn Heer! indien ilk de keuze heb, wat ik verliezen wil, of mijn geld, of de ” de vriendfchap vah een man, die zich zelven onteert, dan »» behoud ik m ” "Op het lezen van dien verfchrücken, viel ik in een flaauwte, en ik kan mij nog herinneren alle de verfchrücken denkbeelden, die mij allen als in een oogenblik kwamen beformen: van den eenen kant de droefheid en de verontwaardi- ing van mijn vader; de oneer die ik mijne familie aandeed; de "fehande van aan het hoofd van mijn Regiment weggejaagd te worden : ——— en van de andere zijde, het schitterend uitzicht op de posten van eer en aanzien. tot welke ik mij door een beter gedrag zou hebben kunnen verheffen. Ik kreeg eindelijk het gebruik mijner vermogens weder, maar alleen om te ôеп ken, hoe ik mij door een nieuw schlecht zou bevrijden van de schande, waarin een vorig mij gedompeld had. Ik was reeds ereed om dit afgrijslijk voornemen uit te voeren, toen ik den тепп officier aan mijn deur zag verfchijnen, wiens antwoord mij zu zeer benaauwd had. | | s In de eerfte bewegjen van mijne wo" ede, viel ik op hem an, om hem het leven te benemen. Hij ontwapende mij zon. Der möchte, en omhelsde mij, is heb u een weinig hard op, uwen brief geantwoord, zeide hij,, om u voor een oogen. Blik de verfchriftliche omftandigheden te laten.geworpen, waar- in uwe dwaasheid u geworpen heeft. Ik zie dat gij daardoor getroffen zijt. Mijn geld, mijn bloed, alles wat ik bezitte, „istot uwen dienst. Zie daar”, Cn hy wierp zijn beurs op ta- fel, „neem 'er uit wat gij van nooden hebt, voor uwe rekru- „ten. De rest kunt gij gebruiken om te fpelen, wanneer. gij sipe- efening. Mijpe naarftigheid, in het waarnemen van mijne plichten, trok de opmerking van mijne meerderen tot zich, en deze gelukkige verandering is de oorzaak, dat ik de eere hebbe, thans een Opperofficier te wezen.” Or den minkundigen Landzät, met weinig omfang, een gelegen denkbeld van de algemeinen Staats- en Regererings- vorm der Vereenigde Nederlanden in te bozemen, is men bedagt geweest, op de Afbeelding van een Boom, welke „in deszelfs wortelen, Dam em takkon, ons de voornaamíte deelen уп die Regereringsvorm, met aanwyzing van derzelver onderling verband, voor oogen ficlt. Deze Afbeelding doet men vergezeld gan van een verklaaring, welke, by de opheldering der Plaat, een beknopt berigt geeft, van de werking en het bedoelde der aangeweezene Leden van ons” Staatslichaam, ter bevorderinge van deszelfs algemeene welzyn. De vinding is niet on-aartig, en de uitvoering verdient goedkcuring; te meer, daar dezelve weezenlyk kan frecken, om veelen, op eene gercede manier, een klaarder denkbeld van onze Staat- en Regererings- vorm te verleenen, dan de Natie over't geheel gewonlyk wel bezit. BEK- KER, Wed. woLrr. In's Hage, by J. van Cleef, 1786. 46 Ы. in gr. 8уе. E e Dichteres van dit Stuk wordt, door haare Zanggodin, uit haare lustelooze droefgeestigheid, over ’t verlies des waard, - gen Vaderlandfchen Dichter, BELLAMY, opgewekt en aangefpoord, om deel te neemen in de tegenwoordige omftandigheden des Vaderlands, (te weeten, Öп de maand September 1786.) "t geen ten gevolge heeft, dat zy een mannelyken Vryheidszang aanhef., | ie EI E. WOLFF, VRYHEID BLYHEID. die haare bekende Dichtpen, ‘en haar Vaderlandsch hart, eeraan. doet, daar zy zelfs omtrent de Zeeuwen betuigt: Wat aarfel gy, trekt aan, d eortyds dappre Zeeuwen. Viele ich den kleinen zich dan met hochfältig geschlagen? Wat laat ge u langer deor de lösheid overhaalen? Hoort gy de flem der vryheid niet? Komt ook nich eene Zeeuw ter haarer hulp gevloogen? Hoe dus van's Vaders deugd ontaart?… Holland! waar ik ook ep uwen grond gebooren? Maar "E voel dat ik dat waardig ben: De roem myns Vaderlands gaat allen roem te boven —= Niets eedler dan de vrye mensch. Gedichtjes voor туп Dochtertje, doar D. KUYPERS. Eerfle Proeve, Te Leyden by W. Н. Gryp, 1786. In 8vo. 16 Mads. Nier ge^cel van eigenaartigheid ontbloote Versjes; maar die echter voor kinderen, in 't algemeen, wat те hoog zyn. In het Stukje de Wandeling, heeft ons byzonder de naam van lieve Heertje, hoe zeer door JAN Luyken gewettig, geflo- ten; immers, hoe zou het den Heer Kuypers zelf reffen, als men eens sprak van het Scheppertje van Hemel en van Aarde, en hoe weinig zou dit verfchillen mec ie schryven: Dan zing ik lieve Heertje! Hoe groot зуп uwe Werken, Diminutiva zyn 20 Wy niet geheel mis hebben, by allle groote voorwerpen in ernflige zaaken, altoos te on as; en hoe zeer dan (schoon zelfs in den mond van een kin) omtrent bet Grootíle Voorwerp. ALGEMEENE VADERLANDSCHE LE ITE R-OEFFENINGE N. Bijbel der Natuur, uit het Hoogduitsch overgezet, en тев aanvullende Т Ken en Aanmerkingen voorzien, door L. MEIJER, Lid van de Holland, che МашБгругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругругруг He beklekten Levitscus, en ein reeks van Wetten behelzende, die in verfcheiden opzichten merkwaerdig zijn, geeft den Opfelleren van dit Gefchrift overvloedige stoffe aen de hand, die de leerzame opheldering der Natuurkennissen vorderen. Verfcheiden byzonderneden, betrekkelyk tot den Offerdienst, tot de Spyswetten der Israëliten, tot de optelling en benaming der reine en onreine dieren, komen hier in overwegens; de wetten. Nopens de Kraemvrouwen, de Melgetchen en verder op de reinheid van Israël flaen-de, worden vervolgens nägefähr. Vort wordt ons opgehelderd het verbod, wegens den dienst der bokken oder der duivelen, het bloed eeten, mitsgaders het vermengen van verfchillend vee, zaad en kleediftoffen, als ook de wet van onderlinge oefening der rechtvaerdigheid. W^ yders verklaert men ons de wet nopens de gebreken der Priesten, en wegens de verwerfen verderden; waer by verder overwogen wordt het. Offeren der Eerftelingen, bet Loofhuttenfeest  vet nochte geen IL DEL. м. ALG. LETT. NO. 3. G bloct 91 Le MEIER bloet en fult ghy eten: met Deut, ХХІІ. 145 daer, tot een bewys van Gods weldadigheid aen Israël geroemd word, dat hy hun bot er van koeyen, en melck van kleyn wee, met het vette der lammeren, en der rammen en der bocken gegeven heeft. De Tooden, zegt de Hoogleeraar Scheuchzer, hebben hier omtrent veelerlei bedenkingen voor den dag gebragt, onder welken dit zich nog best laat hooren, dat God hun alleenlijk zou verboden het vct, welk in den onderbuik gevonden word en om de nieren is; dewijl dit tot de offeranden bepaald was. Maar zulk vet zou hun niet, om te gebruiken, verboden zijn, het geene onder en tusfchen het vleesch zit, en, zonder dat men het vleesch in ftukken fnijdt, niet zichtbaar is. Het is ook LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI - niet weinig vet, het geene op de huid zit, of onder en tusfchen de fpieren gev LI onden word, en met het vleesch zoo doorgroeid is, dat zelf de bekwaamfte Ontleedkundige moeite hebbe, om het van het vleesch en de fpieren afte fcheiden. Het is overzulks ook kwaalijk te begrijpen, hoe de Jooden van al het vet, wen zij vleesch gebruikten, of in hunne fpijzen, zich zouden hebben kunnen onthouden. Maar men heeft nog eenen naderen weg, om deeze zwaarigheid te ontknoopen. Want God heeft duidelijk aangeweezen, welk een vet Hij tot zijne offeranden eischt : om dus voor te komen, dat men dit verbod niet algemeen, en op allerlei vet betreklijk aanmerke. Wij vinden die nadere bepaaling Ley. IV. 8, 9: het is namentlich: het vet, det de ingewanden bedekt, ende al het vet, dat aan het ingavand is; daartoe de twee nieren, ende het vet, dat aan de weekdarmen ss, ende het net over de lever met de gieren г dat zal hij (de Priester) afnemen. 206., en in гапе Anmerkungen zur Deutschen Uber. zetzung des Ägypten, Theil, p. 114: wiens verklaring hyaldus opgeeft. перепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепепе� de Israéllers van rund- fchaap- of geiten vet, zelf wanneer déeze dieren niet ten offer gebragt wierden, zoo weinig als van het bloed gebruiken mogten: om hier door zich te herinneren, dat dit vet tot den altaar behoorde en diende, om hunne zonden te verzoenen. ` - „Nergens, dus vaart de Hr. Mich. voort, heeft Mofes gezegd, wat men met deeze ftukken vets doen moest, indien men in zijn eigen huis vee flachtte, en dezelve dus niet als een offer op den altaar kon verbranden: het is daarom waarfchijnlijk, dat dit door een oud ge. Bruik bekend geweest zal zijn, en bijgevolg dat dit gebod, om deze vetftukken niet tot spijze te gebruiken, geenzins eene geheel nieuwe inftelling was. Alleenlijk in dat eene geval, wanneer een dier niet door het flachtmes ftierf, en bijgevolg onrein was, gaf hij den Israëlieten uitdruk- lijk vrijheid, om deszelfs vet, tot allerlei gebruiken, die zij maar wilden, uitgezonderd tot spijzé, te bezigen. Ley. УП. 24. Of dit nu ook ten -aanziene der vette ftukken van zoodanige runderen, fchaapen en bokken, die men ’s binnens huis flachtte, en niet op den altaar bragt, vrij geftaan hebbe, kan ik niet zeggen. an Vreemd kan het, zegt de Hr. Mich. wijders iemand voorkomen, dat dezeze vette ftukken, die in de [рте wezenlijk van zoo veel gebruiks zijn, in ’t bijzonder dat het nierenvet, het welk de meesten ondèr ons voor eene lekkernij houden, еп door Mofes zelven dus word ` aangez Iden, Deut. XXXI. 14. Voltrekt niet tot gebruikt worden. Maar zou dit niet aan-leiding kunnen geeven, om te denken, dat dit verbod, nopens het vet, zich niet. Verder denken, zich niet verder dan tot de geofferd wordende diesen hebbe uitgeftrekt? Want hier word Diet: пап de brandofferen, maar van de vreugde- ofte zogenaamde dankofferen gehandeld; en van dezen wierd flechts het vet op den altaar verbrand, cen klein be-аи gedeelte was het verval voor den Priester, en al et overige wierd tot offem aan-leiding gedeelte was het verval voor den Priester, en al et overige wierd tot offem aan-leiding gedeelte, in zulke gedeelte het feestvieren der Hebreen. Ook leezen wij Lev. УП. 25. Ai wie het yet van een усе eeten zal, van hee welke men den Heere een vuuroffer zal geofferd hebben, die zal uitgeroeid worden uit zijn volk. Ми was er wel voorheen gezegd: Geen vet van os, of fchaap, of geit zult gij ecten, vs. 23. Dan wanneer daarop vs. 24 volgt: Maar het yet yam een dood aas „ ende het vet van het verfcheurde mag tot allerlei werk gebezigd worden; dog gij zult dat volfirekt niet eeten, Zou men daar uit niet mogen befluiten, dat zij, buiten dat geval, het eeten mogten, еп dat, volgens den inhoud van het 25íte vers, alleen het vet der offerdieren yerboden was? De Heer Michaëlis meent, dat de Israëllers in hunne keuken geen. nierenvet tot kooken en bakken gebruik mogten; maar dat ze zoo veel te meer tot het gebruik van de olie, en. overzulks ook tot het aankweeken van „olijfboomen, waren genoodzaakt geweest. En dit gebruik der boomolie kan voornaamlijk in de woe Fluen plaats gehören, heben. Hij is ook van mening, dat de Israelites in de woeftijne volftrekt geen rund- schapen- of geitenvee dürfen flachten, "t en ware het ten offer gebragt wierde: en dus zouden alle hunne maaltijden, op welken zij vleesch van deeze drie soorten van deeze drie soorten van deeze drie soorten van de gelegenheid af te suijden, om runderen, BDBNпреп of geiten aan eenigen afgod te offeren. Hij t ook uit de leefwijze der zuidelijke natien te bij welke het vleescheeten geen dagelijkfche e, gelijk onder ons, is: dies zouden de Ísraëllers woeltijne zeer zelden flechts vleesch gegeeten naardemaal anders hunne kudden wel haast zijn verteerd geworden. Hij meent overzulks, wet, toen ze in Paleftina woonden, ondragelijk en hierom vervolgens ook afgefchaft zou gezijn. "Agnes Maar het komt mij voor, dat zij wel meermaalen vleesch zullen gegeeten heben, dan bij hunne offermaal-tijden, dewijl ze wel eens zoo zeer met heete lust na vleesch bevangen waren. lk moet ook betuigen. van alle deze opgenoemde bijzonderheden niets te vinden in de Schriftuur." piet verlegen te zijn met al het vet van zoo veel duizend dieren, die er in Kanaän overal tot een huislijk gebruik gelacht wierden. Men leest ook nergens, dat het tet des Heeren altaar gebragt wierd, zelf die veeftukken niet 3 en zou dit ook wel, bij zoo grooten afftand van veele inwooneren des lands van de plaats des altaars, hebben kunnen gefchieden? Men kan ook niet zeggen, waar ze, of dat ze het elders zouden gelaten hebben. Het fchijnt mij dus en met de Godlijke beloften Deut. XXXII. 14. en met Neh. VIII. то. meest overreen te komen, wanneer men й, dat ze, onder zekere omftandigheden en bepaalingen, ook van het vet mogten nuttigen. К. s» Ook dit gevoelen is van de geleerde Schrijvers der A: gemeene Hiftorie omhelsd, die zich Ш D. под. in de Aanmerking daarover duidelijk uitlaaten. Bij dit alles, — zeggen Zij, ftaan wij nog zeer in twijffel, of het verbod з nOpolis het vet, zich wel verder dan tot de offerdieren 4 vitgeftrekt hebbe. Die een volftrekt en altoosduurend verbod aangaande het eeten van het vet bepleiten, brene gen deze reden voor hun gevoelen: dat God daardoor e offeranden aanzielijker zou hebben willen maaken, dat Hij zijn volk, zeer graag na het vet eeten, daardoor had willen noodzaaken, om hunne begeerte te beteugelen, en dat Hij ze aardoor van de Heidenen had willen onderfcheiden. Mage geeven ook natuurlijke oorzaaken aan, dat het vet ongezond über zwaar te vertceren is; dat echter bij een arbeidzaam leven, en voor gezonde lieden, gelijk de er- varenheid leeraart, weinig te beduiden heeft. e Heer Michaélis heeft in zijn Mo/aïsch Recht, 1. c. ook nog andere oorzaaken aangehaald. ‚ » Op: dergelijke gronden [vervolgt de Kerwaerde Meijer in ene hierbij gevoegde aentekening, ] "en wegens het verband van het verbod nopens het ceten van het vet, met dat, waafin huh het bloedeeten ontzegd is; en vooral 3 om. 93 L. MEIJER, BIJBEL DER NATUUR. om dat dit verbod vs. 17. als altoosduurend, zoo lang naamelijk hun burgerftaat in wezen was, voor hunne ge- flachten ofte nakomelingen, in alle hunne wooningen, nader befchreven word, vind ik in de Bijbelverklaaring der Heeren KLINKENBERG en NAHUIS, bl. 27, 28. dit verbod nopens het vet eeten als algemeen voorgefteld. Even gelijk, om zoodanige reden, het reukwerk en de heilige zalfolie niet mogt nagemakt, en tot algemeinen gee bruik genomen worden. Еп waarfchijnlijk zou het vet, de wijl het gezegd word des Heeren ie zijn, verbrand zijn; gelijk men wet de overblijfelen van ôе dankofferen en het paaschlam ook doen moest.” Tempelgezicht van den Prophet Zacharia, in eenige Schrifimaetige Verhandlungen opgehelderd, door у. w. VAN SLYPE, Bedienaar der Н. Ewangeliums te Zwolle, Tweede Deel. Te Utrecht, by А. van Paddenburg, 1786. Behalven de Voorreden en den Inhoud 354 blads. пGr. ойаано, Der het inzien van den Kerwärde wan S/ype vertoont on het Tempelgezicht, voorgefteld Zacharia MI, gelyk we, by ’t gewag maken van 't eeríte Deel dezes erks, gemeld heben, (*) ”deels Judas hooge fchaduw ,, Priester, bezig in de ootmoedige verrichtig van het an tempelwerk der voorbeeldige verzoepinge, vs. 1—7. ,, En deels tekent het ons af Jofuaas doorluchtig tegen- an beheld, den eeuwigen Hoogepriester, die een zyne » eigen ziel zou.ftellen tot een fchuldoffer, ter wegnemin- an ge van alle de ongerechtigheden zyner Uitverkoorenen, э VS. 8—10.” Op de afhandeling van het eerfte lid, іп . *t voorige Deel, volgt nu, in het tegenwoordige, de ont- vouwing van het door hem elegde Plan voortgaet, en zyne denkbelden, wegens den inhoud van dit laetíte voorftel, met ene geleidlyke voor- dragt der zake den Lezer oordeelkundig onder 't oog: Bergt, Zyn Eerwaerde befchoumt hier Jofua, "als on der wegen in den weg der verzoening; als heen gewezen an naer den eenigen grondflag zyner zaligheid; ел als 393 Olle (*) Zie N. Alg. Vad. Letteroef. 1. D. bh. 351. Je W. VAN SLYPE, OVER ZACHARIA, p? „s onderwezen in de heilryke vruchten van "e Mesfias Borg- lyden." Hiertoe fchikt hy drie Verhandelingen. De eerfte vertoont het waardig voorwerp van Jofuaas an gelös - uitzicht en verwachtinge. vs. 8. De tweede ondekt den lydenden Immanuel, waarop. Jofua, als op den eenigen grond zyner zaligheid, word an gewezen. vs. Q9. ‚’En de derde frei de heerlyke vruchten van "e Messias geestelyk Koningryk ten toon, waarop alle volken" der aarde zouden genodigd worden, om in dit Godsryk an öап te zitten, en verzadigd te worden met het goede van Gods huis, onder het bly genot der vreugde van öап te zitten, onder het bly genot der vreugde van öап te vierde Verhandeling. 