VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
In 20 April 1757 zag de Heer CHEMIN een kind die dagen na de geboorte hadt men op het linker hoofdbeen gevonden een gezwel, 't welk bijna de gehele uitgebreidheid van dat been bevatte. Het was zacht, zonder pijn, en men voelde in hetzelfde een soort van schokking. In de omtrek van het gezwel liet zich een beenige rand voelen; en dit bracht de heelmeester tot de gedachten, dat de beenwording op deze plaats niet voltooid was. Journ, de Med, Febr. 1760, pag. 149. ZONDERLING GEZWEL OP HET HOOFD. ware. In twijfel zynde of hy het voor een hersen-breuk had, dan een valsch slagaderpat te houden hadt, werd het gezwel vijf dagen aan zichzelf overgelaten. In deze tijd niet groter geworden zynde, was de waarschijnlijkheid voor een hersen-breuk; om dat een valsch slagaderpat, buiten twijfel, in grootte zou aangezwollen zijn. Hier van. dus verzekerd zynde, werden op het Gezwel gelegd eenige dikke Drukdoeken in Geeft van Lavendel natgemaakt, wel- ken alleen beveftigd werden met eene mutze en band om het hoofd; met bevel, van ze niet wederom nat te maaken dan: na verloop van zes-en-dertig uuren : onscaize droogende, een -zagte drukking zouden maaken. Na de opligting van het eerte Verband, werdt belaft de Drukdoeken , om den anderen dag maar eens nat te maaken. Dit gevolgd worden- de, verdween het Gezwel , in den tyd van drie weeken; geduurende welken tyd het Opperhoofdsbeen hard werdt, de groote rand, welken menin ‘t begin voelde, werdt ook tan'tyd te tyd minder, en ’er bleef alleen nog een kleine opening, welke“niet geheel verdween dan ten einde van ne- gen maanden (b). - Mi . is- (a) Hernie de Cerveau. Men noemt eene uitwyking van een gedeelte van het Gedarmte of Net, of eenig ander deel, fatuur- lyk in de holligheid van den Buik befloten, welke een uitwendig gezwel maakt, een Breuk, en geeft 'er een bynaam aan naar het gedeelte welk uitzakt, gelyk Darm-Netbreuk, enz. Doch men heeft deezen naam, wyders uitgeftrekt tot alle zodanige uitwen-= dige, jä-selfs inwendige, zwellingen, welken veroorzaakt wore den door eenig zagt deel, uit zyn natuurlyke zitplaatfe uitgewee- ken, en in een tegennatuurlyke opgehouden. Dus heeft men dan ook aan de uitwyking van een gedeelte der Herfenen, buiten het. Bekkeneel, en onder de bekleedfelen van het hoofd een Gezwel maakende , den naam van Herfenbreuk gegeeven. (b) Dit gebrek is waardig van jonge heelmeefters in opmerking genomen te worden; om dat, hoewel het meermaals, echter zelden voorkomt, van schrijvers over de heelkunde nog niet op de lichte van gezwellen of breuken gebracht is, en door een verkeerde behandeling ten uiterste gevaarlijk of dodelijk kan worden. Men vindt hierover een aanmerking bij den Heer Le Dran, Heelk. Aanmerk. pag. 1. En het gene hier van den Heer Chemin voorgesteld wordt, is zo gelijk aan het gene Le Dran in gemelde „Aanmerking zegt, als of het van den Heer Chemin ware nagevolgd. J. F. C. Corvinus heeft daar een verhandeling over geschreven, welke gevonden wordt in de Uitgezette Heelkunde, Verhandelingen, No. 1. pag. 21. Men vindt ook een, voor: beeld, Ni l 1846 HET CHARACTER VAN EEN BLYMOEDIGEN. Misschien, zegt de Heer Chemin, zal men tegenwerpen, dat zodanige hersen-breuken niet mogelijk zijn, om dat ze niet ontstaan in de fontanel, niet tegengestemd de beenwerking hier, niet dan na verloop van eenige jaren, geschiedt. Dit tegenwerpen, meent hij, valt, als men aanmerkt, dat het harde hersenvlies, onder de fontanel, zeer vast en dubbeld is, terwijl het de sikkel maakt. Het is, derhalve, niet te verwonderen, dat het tegenstand biedt bij de drukking van de hersenen, en knelt met gelijke kracht als het beenige van het bekken. Het karakter van een buitengewoon persoon, volgens de Eenzaam Nachtdachten, of zedelijke Betrachtingen over de Wereld en erdie voorvallen. Door P. L. S. Muller, Professor en de Philosophie te Erlangen. Uit het Hoogduits vertaald. Te Amsterdam, bij Arend Diederik Selfchap 1761. Zevende Deel in groot octavo, 284 bladzijden. DE Heer Muller, zich ter uitspanning op de academische oefeningen, verlustigd in de beelden der wereldlijke voorvallen en omstandigheden; heeft bij die gelegenheid enige van zyne gedachten het papier aanbevolen, en door de druk gemeen gemaakt, met toezegging van dit werkje te agtervolgen, indien zyn menigvuldige academische arbeid hem het voortzetten daarvan zal toelaten, zo mag de rust in Duitsland hersteld zal zijn. Zyn Eerwaarde naamlijk heeft deze Verzameling, naar het bericht van den Nederlandse Vertaler, bij wijze van een wekelijksch geschrift het licht doen zien; en de verwoestende oorlog in Duitsland is oorzaak geweest, dat de verdere uitgaaf daarvan geheel is opgeschort. HET BEELD, waar in de geneeskunde gelukkig vlagde, door de Heer Hannau beschreven, in de Prodromus praevetens continuata Alta medicina Hafnienf. &c. Zie Comm. de Reb. in Scient. Nat. &cs Vol. V). pag. 116. De Hoogleeraar Gaunarus heeft het gebrek onder de Breuken, met den naam van Eijns@aretiy, plaats gegeven. Intra Pathol. pag, 114. $ 341. Het karakter van een Blymoedigen. Een gevaar werd afgewacht; waar door er niet meer dan vier-en-twintig Verklaringen van de drukpers gekomen zijn. "Indien volgende tijden eerlang gunstiger beantwoorden aan het doelwit van den Auteur, heeft men het vervolg van dit werkje, en deszelfs Vertaaling ten slotte te verwachten. De tegenwoordig medegedeelde Verklaringen hebben ten onderwerp, de Waarheid, de Berg, de Vriendschap, de Academie, de Oorlog, de Herfrost, de Overwinning, de Grammatica, het Geduld, de Blymoedigheid, de Vastdagen, het Oude Faar, het Nieuwe Jaar, de Winter, het Feestelijke Jubilé, (in drie Verklaringen beschouwd) de Redenaar, de Storm, de Lente, de Krijgshelden, het Noodlot, (in twee Verklaringen ontvouwd) en de Wrede. Zijn Hoog EdelWAarde behandelt deze onderwerpen, een ieder naar zijn aard, op een schilderlijke wijze, waarbij hij, door een gemakkelijke wijze van spreken, de Natuur zeer wel in acht neemt. Zijn volgende verklaring van een Blymoedigen vertrekken in deze tot een zijner gebruiken. "Zie daar het voorbeeld van een bestendig vergenoegd mens, en spiegelt u daar aan!" "Een man van een vrolijk gemoed, dewelke altijd zichzelf gebracht blijft, is geduurig dezelfde, geen ongeluk zorgt hem in diepe treurigheid, en geen geluk, hoe groot het ook is, verheft zijn vreugde boven de passie van beleering. Hij kent maar een ware vergenoegen, en onvermoeiende verveling is hem onbekend. Een lachend gezicht, verzield met lachende gebaren, maakt hem bij ieder bemind. Een vriendelijke gesprek, welke vrolijk, schertsend; doch egter beleefd is, stelt ieder een hart te helen. Het is men hem 's morgens aangetroffen, 's middags bezoekt, of 's avonds met hem spreekt, hij is altijd dezelfde geestgesteldheid. Geen nors gezicht maakt andere verdrietig, en zijn redenen ontroeren nietemand door hevige uitdrukkingen. Hij bedient zich van de vermaak van de tijds. Wat geoorloofd is doet hij. Geen zwaarmoedige gedachten maken hem de onschuldige weerloosheid der mensen walgelyk. Hij vindt zijn lucht in alles wat vergenoegen geeft. Hij boert op zijn tijd, en doorloopt zijn ernstige redenen met levende uitdrukkingen, welke schrandere gedachten den toehoorder vergenoegen. Hij vervolgt zijn gewone arbeid, met nuttige tijdverdrijven. Hij legt zich gauw ter neer, slaapt zonder zorgen, en staat vrolijk op. "Den, zyn weekere geeft makkelijk een nieuw vergenoegen door dagelijks fe uitvindingen. Hij eet met vreugde en drinkt met lust. Hij verquikt zich bij de herinnering der vorige tijden, hij laat zich bij de tegenwoordige, en de hoop der toekomende vult hem. Zijn dagen gaan ten einde, aan hem is het besteed een levendig schepsel te zijn. Zijn 3 en wanneer hij sterft; weet hij, dat hij geleefd heeft. — Van waar komt deze man dat vergenoegen? Dit zijn de oorzaaken: Zijn leven is ordentlich; zijn Ziel Godvruchtig, zijn lichaam matig, ter rechter tijd wakker, zijn geest hem op vroeger tijdstippen uit de slaap. De verfrissing van zijn leden komt vol vuur van onder de deken. Zijn moed, vrij van zorg, opent de deur des harten voor het gevoel van den dageraad. Het lieve Zonnelicht schilferdert hem ter stond aanmoedigende beelden. Hij nadert tot zijn God, ontledigt zich van alle afkeerige toestand van een treurige Wereld, en laat zich een genadetrokken uit de hoogte invloeien. Hij wordt gesteerd in zijn moed, en zo gaat hij met wakkere zinnen aan zijn werk, zo laat denkt hij, anderen zichzelf gevrust in haar bed omwenden "en door schandelijke luiheid overheerdt een edelmoedig stuk op des voormiddags afrukken, laat de dronkene zinnen in duizelingen onder de deken zweeten, ik arbeid met lucht, en verheug myself in de voorbeschikte gave des Hemelse verzorgers, welke mijn behoeflijk lichaam verfrist." "Hij vergenoegt zich met weinig, en houdt zich weer met zijn beroep bezig. De begeerte om zich zo veel mogelijk in de Wereld te verheffen, maakt dat zijn arbeid gelukt. Door vlijt en naachtzaamheid gedreven; bekommert hij zich niet om datgene, welke hem niet aangaat. Anderen mogen zich over hun naachten ophouden, ze mogen heen en weer lopen, om al hetgene in andere huishoudens voorvalt na te gappen, en daarbij hun eigen werk verzuimen, ze mogen zich over andere vertier vertieren, zich beklagen, zich benijden, in den weg zitten, kwaadspreken, en lasteren zo veel ze willen, hij keert zich ondertussen aan niets, als aan zijn eigen bezigheden, en bekommert zich geen zints om die van anderen. De klok kondigt hem de middag aan, hij stelt zijn vlugge bezigheden een weinig uit, hij verlaat zijn werkplaats, zijn gedachten blijven, wel is waar, nog enige tijd daar in, nogtans roept hij diezelfde haast terug, en zet hij zich met genegenheid opnieuw aan zijn werk. HET CHARACTER VAN EEN BLYMOEDIGEN. "Zijn verstand en vrolijk gelaat aan tafel! Wat spaarzaamheid hem dikwijls voorbedient heeft, zulks heeft de vergenoegtheid hem smakelijk gemaakt! Hij verstaat de verborgen kunst, om aan een geringe maaltyd Koninklijk te pijnigen, en zich aan weinig te verzadigen; zijn tafelgesprekken zijn vrolijk en snel, en vergenoegen is zijn banket." "Hij rijgt zich vaardig in de hoogte, verzamelt met wakkerheid heen en weer te wandelen zijn gedachten, voelt zijn toewijding aan. Zijn werkplaats, hij plaagt zich niet met de schatten van deze wereld, zijn hart hangt niet aan ieder soort van vreugdevolle vermakelijkheid, hij kan gerust aan zijn arbeid zitten, wanneer anderen op velden gaan, en de verfchrikkelijke nieuwsgierigheid, waar door hij geduurig gekwelt wordt, plaagt hem in het minste niet! Aldus verwacht hij den avond! De aankomende schemering kondigt hem de rust aan, hij maakt een einde van zijn werk en beziet met vergenoegen wat hij die dag over vervaardigd heeft! Hij plaatst het bij de andere voorraad, reikt zijn winst na, lacht en is wel tevreden. Na volbrachte arbeid, zoekt hij zijn verandering om te vermaakken. Hij bezoekt zijn vriend, vernemt na de gewichtige geschiedenis van de grote wereld, en verlustigt zich in de beschrijvingen van de veelderhande noodlotten van de aarde! Hij kent zijn regthetijd, wanneer hij zich tot rust begeven moet, de Godsgewaarwording erinnert hem aan zijn plicht, hij legt zich welgemoed te bed, en slaapt zonder zorgen." » Aldus is den eenen dag met hem even gelyk den ande- » ten, hy {taat wederom op, is vrolyk en welgemoed ; ge- » lyk hy gifteren was is hy ook heden. Geen verwaarlooft » ampt overhoopt hem ter onregter tyd met veele zorgen 5 » geenBerzugt maakt hem nydig tegen die geen welke groo- » ter zyn 5 geen baatzugt maakt hem fpytig tegen die „welke » de Voorzienigheit een ryker fchát in den fchoot geftort » heeft. Geen verkwifting brengt hem in armoede; geen »gierigheit laat hem honger lyden. Hy twift niet met » Vreemde „ noch is bits tegen de zyne. Waar zwaarighe- » den zyn, weet hy gezwinde raad; waar gevaar is, blyft- » hy onbevreeft; en wanneer ‘er droefheit iš, vervrolykt s hy hem door zig zelfs. Een geruft Geweeten; een edel » Gemoed , éen zuiver Hert, een wakker Lichaam ; eert N, DEEL. NO. 7. Pp COEN ss ges ' Pe dot “ye g5o JESUS DE ZOON VAN DAVID. `` j gereegeld Leeven, en een te vredene Ziel verfchaffers „ hem alle deeze voordeeten! Met vreugde word hy grys a en heeft een vrolyke Ouderdom! | JESUS DE ZOON VAN DAVID. Het fluitje van het medegedeelde, in het laatste Stukje deze Letteroefeningen, ten bewijze der afkomst van Jefus Christus, aangeduid hebbende, dat de overeenkomst der Geslachts-registers, door Matteüs en Lucas opgegeven, strekt, om al het voorgezegde kracht bij te zetten; en uit die hoofde een bijzondere beschouwing hier van toegezegd hebbende; zo staat ons hier, op, ter voltrekking van dit Vertoog, bepaaldlyk het oog te vestigen. Dit scheint meer der moeite waardig, om dat de Joden, wanneer men met hen over dit onderwerp spreekt, zeer gereed zyn, even die Geslachts-registers, als onbestaanbaar met elkanderen, te veroordelen; als mede, om dat sommige Christenen zich ergeren aan de zwaarigheden, die uit de schijntrydigheden deze Geslachts-registers afgeleid worden. Die twee Geslachts-registers, zegt het Ongeloof, kunnen nooit overeenkomt worden: bij Matteüs is Jozef een zoon van David, door Salomo, bij Lucas is hij dat door Nathan: van Zorobabel tot op Jozef komen geheel andere Voorouders bij den laatsten dan bij den eerste voor: de Christelijke Uitleggers zyn in hunne verklaaringen deze Geslachts-tellingen zeer verschillenden gevoelens toegedaan: en men tracht de hier in voorkomende strijdigheden te ontwringen, op zo moeilijk een wijze, dat men het nauwelijks konnen begrijpen. Deze en dergelyke denkbeelden zyn bij een Jood van zo veel gewicht, dat hij, uit kracht hier van, de afkomst van Jezus uit David te meer in twijfel trekt, of te stouter loogenspreker: dit heeft ook somtyds invloed gehad op de gemoederen van sommige Christenen; zelfs vindt men gewag van eenen Nicolaas Antonius, die, van de Latijnse naar de Hervormde-Kerk overgegaan, vervolgens, den. ‘Christelijk Godsdienst verlatende’, de Joden om: Ta hels JESUS, ZOON VAN DAVID; en Helft heeft, om dat hy de zwaarigheden uit die twee Ge- slag-registers ontsaande, niet kon ontknoopen. Om deze stroom des aanvallens, zo veel in ons is, weg te neemen, zullen we vooraf enige algemene aanmerkingen ter neerzetten, en vervolgens tonen, hoe men deze twee Geslag-registers kan doen overeenstemmen, op een manier, die, ver van moeilijk, zeer ligt door elk oplettende begrepen kan worden. In de eerlijke plaats merkt men aan, dat de echtheid van het Geslag-register bij Lucas gestaafd wordt op dezelfde gronden, welken voor dat bij Mattheus in het voorgaande gemeld zijn; zo dat we hier aan niet wel kunnen twijfelen. Verder mag men wel als ontwijfelbaar vooronderstellen, dat Lucas, schrijvend waarschijnlijk na Mattheus, met hetzelfde oogmerk, ter staven van den Christelijke Godsdienst, (zo hy al een bedriegelijk oogmerk gevoed had,) wel zorg gedragen zou hebben „om Mattheus, (wiens Evangelie hy naaf denkend gelezen had, als af te nemen is uit zijn gezegde Hoofdstuk. IL 14.) niet tegen te spreken: weshalve we reden hebben om te denken, dat de waarheid van hunne opgegeven Geslag-registers meer in schijn dan in werkelijkheid bestaat. Hier bij komt nog dat een ieder, die ooit nagegaan heeft op hoe ver verschillende wijzen de Joden hunne Gefalct-registers opstelden, zeer gereed bevestigd, hoe ’t dikwijks konne gebeuren, dat de Gefalct-registers schynen te strijden "en nogtans waarlijk overeenkomen. Ook is ’t niet minder bekend, dat men, tot een duidelijke ontknooping der Gefalct-registers, in latere tijden menigveld eenige kundigheden ontbeet, die voorheen bekend waren: het welke dezelfde duister maakt voor de nakomelingen. Van hier zoo vele verschillende uitleggingen in verschillende platen der Gefalct-registers van de boeken des Ouden Verbonds. Men vindt in deze Schriften meermaals soortgelijke zwaktes, als die, waarop men in de Evangelische Gefalct-registers staat blijft. Die hier toe behoort, gaat, ten voorbeeld, de volgende platen na. Gen. XXXVI. 2. vergelijk met XXVI. 34. Gen. XXXVI. 16. vergelijk met 135, 14 en 18. 1 Koningen XV 2. vergelijk met 2 Chron. XI. 20—22, XIII. 2. 2 Koningen XXIII. 31, 36. vergelijk met 1 Chron. XIII. 15. 2 Koningen XXIV. 17. vergelijkt. "Met 1 Chron. III, 16, en 2 Chron. XXVI, 10, 2 Koningen VIII, 36, P. Ad. O. JESUS DE ZOON VAN DAVID: Deze aanmerkingen toonen, dat men geen genoegzame rede heeft, om de afkomst van Jezus uit David te wraken, schoon genomen dat we niet 'magtig zijn alle zwaarigheden en moeilijkheden, raakende deze twee Engelse Geschrift-registers ingebracht. Op te lossen en weg te nemen: en dat de verschillende denkbeelden der Christen-Uitleggers, in deze zelf te ontknoopen, geen rede van ergernis kunnen zijn: aangezien het een en 't ander zeer ligt plaats kan hebben omtrend een Geschrift-register, na verloop van enkele honderd jaren, zonder deszelfs echtheid te beïnen. Hieruit volgt, dat geen bescheiden Lezer die Geschrift-registers kan verwerpen, alleen om hunne schijn-moeilijkheden, daar 't mogelijk is dat ze overeenstemmen, al ware het ons onmogelijk te tonen op hoedanige een wijze: veel minder kan hij dit doen, indien wij in staat zijn dezelfde over een te brengen, op een vooronderstelling, die, hoewel niet wiskunstig bewezen, echter niet onwaarschijnlijk is. Indien wij twee even geloofwaardige berichten van verschillende Geschiedschrijvers in het wereldlijke opdiepen wijken konnen overeenbrengen, zullen wij 't altijd doen: en zonder deze weg in te slagen, kan men zeer weinig geschiedenisgebeurtenissen geloven. En indien we met deze verschillendheid die twee Geschrift-registers overweegen, twijfel ik niet, of daar is een uitlegging van dezelfde, die, wel ver van zo moeilijk te zijn, dat men ze nauwlijks konnen begrijpen, in tegendeel alles zeer klaar doet overeenstemmen: en dit gebeurde, heeft men dezelfde ten minste als hoog waarschijnlijk aan te nemen, voor al om dat 'er, volgens het bovengezegde, "geen rede is om te twijvelen aan de echtheid der Geschrift-registers, en men grond heeft om te denken, dat ze elkander niet tegen spreken. Deze overeenstemming, ten diepste voor te dragen, is noodig dat wij eerst aandacht geven, op het wezenlijke verschil, dat strijdigheid schijnt te hebben. Van Abrham tot David vindt men dezelfde personen; maar van David telt Lucas door Nathan, en Mattheus door Solomon, met benoeming van andere personen, tot op Salatiel; Salatiel, is, en bij Mattheus en bij Lucas, de Vader van Zorobabel. Hier in eens zijnde, verschillen ze weer geheel en al. En vergelijkt men Curzon: XXII. met 2 Chronicles XXI. 6. Ezra II. en vergelijkt men dit met 1 Chronicles V. 3—14, en men had gezien... JESUS DE ZOON VAN DAVID. Aan de benoeming der volgende personen, tot op Jozef; den Man van Maria, De hier voorkomende schijnstrydigheden bevat derhalve daar in, dat de Evangeliën, door twee verschillende Zonen van David, te weten, Salomon en Nathan, tellende, nogtans beiden tot Salatiel komen, dien dus twee verschillende Vaders toegeëigend worden; bij Mattheus is dit Jechonias, en bij Lucas is dit Neri: dat ze vervolgens, in Salatiel en Zorobabel eenstemmig zijnde, door twee verschillende Zonen van Zorobabel, naamlijk Abijud en Rechab, voorttellende, nogtans gelijklopend op Jozef uitkomen, die dan ook twee Vaders heeft; bij Mattheus is dit Jacob en bij Lucas is dit Heli. Dit kan zeker niet bestaan; en dus schijnt hier een handwerkelijke strijdigheid plaats te hebben. Doch als men in overweging neemt dat de Joden hunne Geslachtregisters opmaakten, niet alleen volgens de Natuur maar ook zometimes volgens de Wet, naar de schikking der Burgerlijke Wetten van Mozes, zo ziet men gereedelijk, dat iemand twee Vaders toegeëigend konnen worden, een volgens de Natuur, en een ander volgens de Wet. Zo waren de Joden (om in deze maar kort te gaan, en alle onderverschillende Geslachttellingen niet op te haalen) inzonderheid gewoon het geflacht der Erfdogteren „die broedersloos waren, te tellen naar de Wet; welke hun beval met hun naisten bloedverwante te huwen; waar door deze bloedverwant overging in de geflachtlijst der behuwdde Erfdogter; vervangend haar naam door die van hun; om dat Men niet gewoon was de namen der Vrouwen in de Geslachtregister te tellen: in zodanig een geval had zulk een persoon een dubbel Geslacht-register, een van Zijn eigen naam, en een van den Vader der behuwdde Erfdogter. Indien we nu deze manier van telling in og ze houden de, vooronderstellen, dat Maria zodanig een Broedersloose Erfdogter was, dat welk, volgens het voorgezegde, niet onwaarschijnlijk genaamd kon worden, zo mogen we denken, dat Mattheus, volgens de Natuur, en Lucas, volgens de Wet, het geflacht van Jozef beschrijft. Tot dit denkbeeld wordt men te meer geleid, als men in acht neemt, dat Mattheus het woord ja gewinnen gebruikt, als hij zegt: Abraham, de vader van Ja. Pp3 _ Te zJ JESUS DE ZOËN VAN DAVID; bam gewan lzaäc enz. ; geevende dit woord., in °t doorgaans de gebruik, de natuurfy e geboorte te kennen: en dat Lu- Jefus was, &6 irowifere , de zoon van Fosfeb , den zoon cas zegt, ! i } van Heli, enz. Met opzigt nu tot deze uitdrukking van Lucas, door de onzen vertaald, al/sо men meande, heeft men aan te merken, dat dezelfde, volgens een goede taalkunde , naar de eigene kracht en ’t doorgaande gebruik van °t woord vorsers , zo veel zegt ; als, gelijk door de Wet is vastgesteld (*): waarbij nog komt, dat de benaming Tè “HA, volgens den aart der Griekse schrijfwijze , inzonderheid in vefchat-registert, niet tot Pesus maar tot Jofepb gebracht moet worden zo dat Jefus niet gezegd worden te zyn de zoon van Heli, maar de zoon van Jofepb, den zoon van Heli (t): des die woorden van Lucas, volgens de regels der Taalkunde, met recht in deze voege overgezet, en verklaard worden. Jefus was, gelijk door de Wet is vastgesteld, zo als men volgens de Wet rekent, een zoon van Jufepb, die de zoon van Heli was enz.: gegevende dus de Evangelist, door ’t gebruik dier spreekwijze aan ’t hoofd van °t Geslacht-registrat, te Kennen, dat hetzelfde geschikt is naar de Wettische telling; elke met den aanvang in Jofepb stand greep, als gehuwd met Helis Erfdochter. — Dus was Heli de Vader van Maria; maar in °t tellen des geslachts vervangt Jofepb , door Zynen naam, dien zyner Vrouwe, volgens de gewoonte der tellingen naar de Wet, met opzigt tot gehuwde Erfdochters. Eenstemmig hier mee vindt men aangetekend „dat de Jood. De Talmud gewag maakt van een Maria, de dochter van Het vlaamse niet duister op Maria, de Moeder van de Op deze grondslag, dat Mattheus de Natuur, Lucas de Wet der Erfdochteren volgt, en dat Maria een Erfdochter van Heli zijnde „trouwt, volgens de Wet met haar naanen Zie in deze Waderl. Letterkunde, I D. bl. 312, Keert aangetekend, wegens deze manier van geflanlrekening. Zij vertellen, schrijft Gill in zijn aantekeningen op Lucas. Sinds 23. van een die "Maria, de dochter van Heli, in de schaduw zag, hangend aan de vezelen of het vlees aan haar borst, ten, en daar zijn er die zeggen, de grendel van de poort der hel is aan haar oor vast". Uit welke kwaadaardige vertrekken te zien is, wie hier gemeend wordt. JESUS, ZOON VAN DAVIDA 558 Bloedverwante, is er geen twijfel over de twee Geflakten-registers, als uit derzelver vergelijking te zien is. Arme Matteüs telt van David door Salomo, de natuurlijke geboorte van Jozef als een Zoon van David; maar Lucas, in Lijp, het geslacht van Maria als een Erfdochter rekenende, telt van David door Nathan: van daar nu moeten ze verzekeren in personen, vermids ze door een onderafgeleide huizen tellen, tot dat een huwelijk die twee huizen vereenigt. Dit geschiedde dan in Salathiël, die een natuurlijke zoon van Jechbanias was: deze, met een Erfdochter van Neri huwende, werd, volgens de wettelijke telling, een zoon van Neri: dus behoorde Salathiël, volgens de Natuur, door het huizen van Salomo, en, volgens de Wet, door het huizen van Matthan, tot Davids geslacht: waarom dan ook hij, en zijn Zoon Zorobabel, bij de Verus Erfdochter gewonnen, in beide de geslachtenlijsten voorkomen. Zorobabel nu heeft, gelijk David twee Zonen gehad, tot hoofden der huizen, die hier in aanmerking komen, Abiud en Rbesa. Matteüs valt het Koninklijk Huis af Abiud, en Lucas het Erfdochterlijke in Rbesa: van daar moeten ze dan weer verschillen tot op een aftuchtkomend huwelijk, dat plaats heeft als Jozef, de natuurlijke Zoon van Jacob, trouwt met Maria, de Erfdochter van Heli: en zo is Jozef, volgens de Natuur een Zoon van Jakob, volgens de Wet van Heli. In het eerste geval behoort hij tot het geslacht van David, doordat Abiud, Zorobabel en Salomo's laatste door Rbesa, Zorobabel en Nathan: dus zijn Jozef en de Erfdochter Maria bloedverwanten uit de twee broers bijde en Rbesa; des zym volgens de Wet aan elkerderen huwen. In deze knoop nog beter aan te halen, Raat verder in aan te nemen, dat men, volgens vele Griekse Handschriften, bij Lucas moet lezen [des zonen] Mattan, in plaats van Mattat, gelijk onze Vertaaling heeft. Dit is dan, bij Mattheüs, volgens de Natuur, een zoon van Eleazar, doch, huwende met een Erfdochter van Levi, wordt hij, naar de Wet, een zoon van Levi, gelijk Lucas meldt: behorende dus, volgens de Natuur, door Salomo, en, naar de Wet, door Nathan, tot het geflanke van David. Deze Mattheüs, wonend uit Levi's Erfdochter, twee zonen, als hoofden der huisgezinnen, die hier in aanmerking komen: Jakob en Heli. Mattheus vervolgt het Koninklijke huis in Jakob, en Lucas het Erfdochterlijke in Heli: Jakob ewint Josep, en Heli gewint niet, of laat niet na dan nog ters, die, bij gebrek van zoon of zonen, Erfdochters zijn, onder welke Maria zich bevindt: deze trouwt gevolglich met haar naaste Bloedverwante, haar Oom 's Zoonen even gelijk de erfdochters van Zelophehad de zonen van haar Oom tot vrouwen worden, Num. VI. Welke lezing men in dit geval aanneemt, het blijkt al snel, dat Jesse, die uit Maria gebooren is, behoort tot het geslacht van David, niet alleen volgens het Erfdogterlijke door Nathan, maar ook volgens het Natuurlijke door Solomon: want in de eerste lezing komt Maria met Josep te samen in Zorobabel, die natuurlijk tot Solomon, en, volgens de Wet, tot Nathan behoort; in de laatste lezing, die ons zeer aanmerkelijk schijnt, komt Maria met Josep op dezelfde wijze te samen in Mattathias: dus zijn Maria en Klim beide, van Issachars vaderenweg door Solomon, en van zijn Grootmoeders wegen door Nathan uit David; zo dat de afkomst van Jesse uit David op de een en andere wijze door deze Geslacht-rekeningen eenstemmig opgemaakt wordt, als uit de onderstaande vergelijking te bemerken is. Volgens Mattheus en Lucas is Jesus de zoon van David. Volgens deze uitlegging is er geen de minste strijdigheid tusschen de twee Geboorteregisters door de Evangelisten bijgebracht; ze komen in tegengelicht, de Wet der Erfdochteren in acht genomen zijnde, eigenaartig overeen met deze Geboorteregisters. Volgens dit voorstel ziet men alle uitsichtelijke tegenstrijverigheden, uit de verschillenheid deze Geboorteregisters ontstaande, verwijderd, en de afkomst van Jezus, en gevolglijk die van Maria, uit David gestaafd. De voorgaande bewijzen en deze vergelijking der Geboorteregisters geven dus elkaar de hand, ter bevestiging van ons gevoel. Het voorgemelde toonde ons met een verregaande waarschijnlijkheid, dat Maria uit David was: hier zijn twee verschillende Geboorteregisters, die strijdig schijnende, doch volmaakt overeenkomen, wanneer men in een volgens de Natuur, en in ’t andere volgens de Wet der Erfdochteren telt, op de voorafgestelling, dat Maria een Erfdochter van Heli was: daar nu deze twee zaakjes elkaar zo volkomen beantwoorden, is de waarschijnlijkheid tot zo’n hoge trap, en zo na aan de zekerheid, die de natuur der zaak toelaat, gebracht, dat het Ongeloof moet erkennen, dat de Christens redelijk bewijzen hebben, voor de afkomst van Jezus uit David, niet alleen van de zijde van Jozef, maar ook van die van Maria. Wat ons Christenen aangaat, die geloven dat Feus de Eeuwbeloofde Messias is, vermogen wij alle de kenmerken van tijd, plaats en werkzaamheid van den Messias, door de Pro- feetinnen gemeld, aanvankelijk in hem vervuld, en zyne God- kundige zending bovenal door zyne opstanding uit de doden, hemelvaart, en uitstorting der gaven des Heiligen Geest bevestigd zien; wij kunnen niet twijfelen, of deze bewijzen, met het gemelde gepaard gaande, geven ons een volkomen zekerheid des geloofs, dat dit bijzondere kenmerk van den Messias, dat hij uit David moet voorkomen, ook in Feus gevonden wordt: des alle zwaarigheden, met opzicht tot de Geslachtsregelers in de Evangelien voorkomende, ingebracht, ons geen wezenlijke stof ter ergernis kunnen geven. Nieuwjaars-geschenk, of Redevoering, tegen het onwettige vermaak der Nederlandse Jongeling schappen, gevolgd naar het Engels van den Eerw Heer James Fordyce D.D. Nevens een Toegift aan het Nederlands Lyceum, ter opwekking van een deugdzaame Begeerte onder hun Gedrag en Zeden. Te Amsterdam, bij Jacobus Loveringh, MDCCCLXII. Behalve de voorafgaande dichtkundige navolging van Pred, XII., door den Heer Hoogewet, 96 bladzijden in groot octavo. HE is, inzonderheid in de laatfte jaren , zeer gemeen gewor- den, onder den naam van Nieuwjaar. en St. Nicolaas- ges fcbenken, aan de onbedrevene Jeugd dartele Liedeboeken , on- kuifche en beuzelagtige Almanachen , «en dergelyke Schriften , die den geeft verwilderen, en de goede zeden bederven, aan te bieden; gefchenken, die men met regt Awp dpa, of, in vollen nadruk, vergiftige giften mag noemen. Zo zeer nu als men Ou- ders en Voogden heeft te waarfchouwen tegen het vereeren, en de Jeugd tegen het aannemen van zodanige vereeringen, Indien Ze hun ter hand komen, zo zeer mag men aan de andere zyde ct fchenken en ontvangen van 't boventtaande Nieuwjaars - ge~ ftbenk een ieder aanpryzen: als zynde het zelve ene wezenlyke gift, die, in tyd en eeuwigheid, den regtaartigen gebruiker de lzaamfte vrugten zal doen fmaaken.. De Redenvoering in dezen aan de Nederlandfche Jongelingfchap Voorgefteld ftrekt, om te doen zien, `,, dat de Jongeling, die zig » Zelve aan weelde of welluft overgeeft, inderdaad van Verffand » beroofd is, in zoo verre hy den {maak mift van 't gene tot een „Echt en wezenlyk vermaak behoort; nevens een bezef vin ’t » ne dienen kan en meet tot waare Eere ; zoo wel als Voor- n Zichtigheid ín °t ftuk van zyne allergewigtigtte belangen”. Dit Onderwerp recht manlyk behandeld zynde, zo befmit onge Auteur zy ma 360 VRYMOEDIGE AENMERKINGEN. Gynocrene Redenvoering met een deftige aanbieding en ernstige raad- geving, zo voor hun, wiens de opvoeding der Jeugd is aanbevolen, als voor de verstandige, middelgroots als voor de onbedaagzame ongeleingen. De nevensgaande Tuigeift voor Nederlands kans behelft enige nuttige leiding, ter verbetering van haar zedelyke gedrag; dienende om dezelfde ten krachtigste aan te zorgen, ter volmakkings van haar ziele, door Kennis en Deugd; in haar een afkeer te wekken van die Ondeugden, en op haar hoed te doen zitten tegen die zwakheden, waar voor de schoone en de ere Kunsten inzonderheid bloot gelegd, en veelal aan onderhevig is. Onze Schrijver betoont in dit geschrift een gegronde kundigheid van onzen redelijken Godsdienst te bezitten, en doet op elke bladzijde zijn yver voor denzelfde met deftigheid drijven : terwijl hij de Ondeugd in haar afschuwelijkheid en de Deugd in haar beminnelijkheid op 't levendigst voorstelt, en daarop de ernstige betekenis van den Godsdienst ten bondigste aan te dragen. Korte Schets der Gechiedenis van alle de Rijken en Staaten, die voor Christus geboorte gewest zijn, Uit bes Hochduitsch verzet. In ’s-Gravenhage bij H. Backhuizen, MDCCCLXI, Eerste Stuk, Behalve de Voorrede 88 bladzijden in octavo, Het Korte Begrip der Geschiedenis aller Volkeren voor de geboorte van Christus is eigenlijk geschikt voor ’t gebruik der Scholen, of ten dienste van hen die anderen onderwijzen in de algemene Geschiedenis. Ter beantwoording aan dit oogmerk behelst het, in enige korte opstellingen, de voornaamste lotgevallen en hoofdveranderingen, die de Rijken en Staaten der Wereld tot op die tijd ondergaan hebben; met aanhef van de auteurs, die ons de geschiedenis der Volkeren in geschreven hebben nagelaten; zijnde het oogmerk van den Schrijver hier mee, dat de Onderwijzer de opstellingen nader zal ontvouwen, en de Leerling de bijgebrachte plaatjes vervolgens aanzien, om ’t voorgesteld daar uit te trekken, of ene bijzondere Verhandeling deswegen op te stellen; op hoedanige ene manier een ieder, ook voor zichzelf, een nuttig gebruik van dit Werkje kan maken. Het tegenwoordige eerste Stukje behelst de Geschiedenis van Thesen, Lacedaamonie, Achaeë, Ætolie, der Griekse Volksplantingen in Azië, van Sicilië, Rhodes, Kretë, Cyprus en Samos. Om de Lezer des auteurs manier van behandeling te beter onder ’t oog te brengen, zullen wij deszelfs bericht der Geschiedenis van ’t Eiland Kretë, als de hoofdstuk afdeeling zijnde, hier aan te leggen. VRYMOEDIGE AANTMERKINGEN De inhoud 6. 1. In het eiland Kretë, dat ook bekend is onder. "Laar den naam van Hecatempelis, had in het eerst plaats opgenomen "Monarchiale of Koninklijke Regeering", en onder die "Monarchen of Koninkinnen was Minos, wegens zijn gegeven Wetten, de merkwaardigste van allen, die er geweest zijn. Strabon, boek 10, Plinius, boek 4, cap. 32. Atheneus, boek 13. Na het afschaffen van de vroegenoemde Regeerwijze, werden er 28 Raadsheeren verkozen, waaraan verder andere Magistraat- persoonen werden toegevoegd. Aristoteles, de Republiek, boek 2, cap. 10. Tegen eenen Buitenlandse Vijand kwamen de Inwoners van alle de Steden zonder uitzondering op de been, vermits ze die als hunnen gemeenen Vijand aankeken. Polybius, boek 4. Anderzijds waren de Cretenzers aanhoudend met elkaar in oorlog, en de eenen Stad tegen de andere geduurig in bezigheid om ze onder het Juk te brengen, tot dat eindelijk de Gnofiers en Corityriers de Overheerschappij verkregen, en zich in dat Eiland verdeelden. Aristotle, EP Polybius. Deszelfs uitneemende legging, en de uitmuntende Krijgskunde van derzelver Inwoners, was oorzaak, dat alle Vorsten en Republieken zich om hun Vriendschap benauwdigden, en de Cretenzers in hun Soldaat wilden neemen, ofschoon ze anderszijds wegens hun Eerlijkheid in een zwaar vertrouwen waren. Pausanias in Attiek, Xenophon, boek 4. Arrianus, de expedities van Alexander. Livius, boek 37, cap. 41, etc." Hun aanzien duurde ook tot den Mithridatische Oorlog; want nadien zy met dezelfde als onder een deken lagen, en ook reeds te vooren de Cilicische Zeerovers onder de hand bijgegeven hadden, zodat hun de Romeinen te Water en te Lande ten val brachten. Florus, boek 3, hoofdstuk 7. Livius, boek 97. Dio Cassius, boek 35. Metellus, genaamd Creticus, was de eerste die dit Eiland den Romeinen onderdaanig, en uit Crete en Cyrene een Provincie maakte, hoewel het onder Caesarius den Grooten wederom gescheiden is. Vellius Paterculus, boek 2, hoofdstuk 38. Dio Cassius, boek 36, Valerius Maximus, boek 7, hoofdstuk 6. Strabo, boek 7. Hedendaagse Geschiedenis, of tegenwoordige Staat van Zwitserland en Italië. Te Amsterdam, bij Waak Tirion, 1761. Tweede Deel. 664 bladzijden in groot octaaf. Het tweede Deel, gaande over de middelste en zuidelijke delen van Italië, ontvouwt in 't breed den tegenwoordigen Staat van Genua en Corsika, van Lucca, Toscane, de Paustelijke Hoorschappen, Napels en Sicilië; middels van Malta en Milaan. Nog ska. Men vindt hier inzonderlijk een nauwkeurig bericht van den Kerkelijke Staat, en vele bijzonderheden in het Rijk van Napels, die de aandacht der Lezers boven alle waardig zijn. Nauwkeurig en Onzijdig Verhaal der onverwachte intrekking van het Franse Leger van den Heer Generaal de Choiseul in Oost-Friesland, tot Bericht der Nederlanders, Ere der bewaring van Gods, en demping van vele leugens. Beschreven naar eigen beste weten, door een Protestants Kerkbeminnaar, als oog- en oorgetuiker in en om het vlek Leer. Te Groningen, bij de Weduwe, L. Groenewolt, 1761. Is groot octavo, 32 bladzijden. Eenvoudig verhaal van het voorgevallen in die gelegenheid, bijzonder in en om het vlek Leer, dat doorgaande genoegzame kenmerken van geloofwaardigheid heeft. Men kan uit hetzelfde gereedelijk afnemen, dat de onbepaalde euvelwil van de irreguliere trouwen den Boeren maar al te regelmatige aanleiding gaf tot een gewelddadigen opstand; het welk een onderlinge verbittering dermate moest, gaan maken, dat er niet anders dan een algemeen Bloedbad te wachten was, indien de latere gekomenen Nationale troepen zich in Oost-Friesland had willen handhaven, hoe ze zich al op een geregeldede wijze gedroegen. Historische Memorie, naakt de Onderhandelingenussen Frankrijk en Engeland, sinds den 26 Maart tot den 20 September 1761, met de bewijstukken, Op order van den Koning van Frankrijk in het licht gegeven, Te Amsterdam, bij K. van Tongerlo en F. Houttuin, 132 bladzijden in groot octavo. Hier vindt u een geleidelek bericht van het voorgevallen tussen Frankrijk en Engeland, ter bevordering van den lang gewensten Vrede; volgens het welke de Koning van Frankrijk alles heeft aangewend, wat ter bewerking hier van kon trekken; doch het Hof van Londen alleszins door een volkere afkeerigheid van den Vrede is gedreven geweest; zo dat de ongevechten van een aanhoudenden Oorlog niet aan Frankrijk, maar aan Engeland te wijten zyn, naar den inhoud van dit geschrift. Een Historische Memorie van de zijde van 't Hof van Londen zou ons ongetwijfeld andere denkbeelden trachten in te boezemen. Uitgezogen Verhandelingen uit de nieuwste Werken van de Sociëteiten der Wetenschappen in Europa, en van andere geleerde Makers, Te Amsterdam, by F. Houttuin, MDCCLXI. 2 grote avonden, derde Stukje van het zesde Deel, 't welk begint met pagina 315 en eindigt met pagina 470, vervat Waarneemingen over het inwendig gebruik der onlangs aangepreezen Middelen tot genezing van de Kanker in 't Borst; door den Heer van den Block, Uit het Recueil de Med. Pc. Febr. 1761, De Belladonna en de Cicuta worden hier voorgesteld in staat te zijn verzworen Kankers met erkte uitgroeiing van weelig vlees, te genezen: maar met ouderfcheld, zo dat de Belladonna de zodanige geneeskunst, welke door de Cicuta niet kunnen genezen worden. Doch waar in dit onderscheid der Kankers eigenlijk bestraat, wordt door de Schrijver snel met enkele gifstellingen aangewezen, welke op niets dan onderstelling ruiven. Van de genezing van een Kanker in 't Borst, door het gebruik van de Belladonna, met een nieuwe manier om dit Middel te bereiden, door den Heer Marteau; uit het Recueil de Med. Janv. 1761. Hier wordt van de Belladonna met andere middelen, welken de Schryver correctia noemt, een Tinctuur gemaakt met Brandewijn. Doch de Kanker, waarvan het opschrift gewaagd, was nog niet genezen, toen deze Waarneeming geschreven werd; maar om dat de Pijn weg en het Gezwel verkleind was, stelt de Schryver vast dat het volkomen genezen zou, en wilde daarom zijn wel uitgevonden bereiding van de Belladonna het Gemeen niet zo lang onthouden, tot dat de Genezing haar volkomen beflag had gekregen. Maar als of Doctor Marteau gevreesd had de Heer Storek door den ophef van de Belladonna en zijn Tinctuur, tot jaloezien te verwekken, geeft hij in de volgende maand van 'tzelfde Recueil de Med. &c. een Verbaal van de goede uitwerkingen der Scheerling of Dolle Kervel in de Klierzwellen, 't welk men hier ook vindt. Het eerste geval gewaagt van Kliergezwellen aan den linker voet. Men is hier geen Kliergezwellen gewoon te zien; om dat er aan den voet geen Klieren zijn, waar in Scrofel of Kliergezwellen vallen. Maar de Fransen denken veel Kliergezwellen, Zwellingen en Fistels scrofuleus; en zo, denk ik, zal men dit geval ook moeten aanmerken. De Patient kreeg ook fistuleuze Zwellingen aan de Onderarm en Hand. Hy werd door het gebruik van de Cicuta, zonder iets anders, dan alleen een buikzuiverend Middel, genezen. Maar de Handpalm bleef Anchylosis. Het tweede bevat in de genezing van eenige harde Kliergezwellen aan den Hals, zonder van den Schryver order de Knoeftgezwellen gebracht te worden. 