Biblia Sacra, dat is de geheele Heilige Schriftuer bedeeld in het Oude en Nieuwe Testament; deze uitgaef vervat alle de boeken van het Oude Testament die in den Hebreeuwschen tekst zyn
2 En ook eene gegoten zee van tien cubi- tus van den eenen' rand tot den anderen, alom rond : zy had vyf cubitus in de hoogte, en een zeelken van dertig cubitus begreep de ronde rondom. 3 En osscnbeclden waren daeronder, en van buiten gingen rondom den buik der zee twee ryen gesneden werken van tien cubi- tus. Maer de ossen waren gegoten : 4 En de zee was boven op twaelf ossen gesteld, waeraf de dry zagen noordwaerts, èn de andere dry weslwaerts : en voorts de andere dry zuidwaerts, en de andere dry oostwaerts, hebbende de zee op hen gesteld : en de agtersfen van de ossen waren binnenwaerts onder de zee. § En hare dikte was eene handbreedte, en haren boord was gelyk den boord van eenen kelk, of van eene ontloken lelie : en zv hield drv duizend metreten. 6 En hy heeft ook tien bekkens gemaekt : en hy heeft de vyf gesteld ter regter zyde. en vyf ter slinker zyde, dat zy daerin was- schen zouden al dat zy zouden offeren tot een heel-brandoffer : maer in de zee wer- den de priesters gewasschen. 7 En hy heeft ook tien gouden kandelaren gemaekt naer de gedaente zoo hy die had doen maken : en'hy heeft die in den tem- pel gesteld, vyf ter regter zyde, en vyf ter slinker. .. 8 En ook tien tafelen : en hy heeft die in den tempel gesteld, vyf ter regter zyde, en vyf ter slinker zyde : en ook honderd gou- den schalen. 9 Hy heeft ook gemaekt het voorhof der priesters, en eene groote gemeene voor- plaets : en deuren aen de groote gemeene voorplaels, dewelke hy met metael overdekt heeft. 10 Maer de zee heeft hy gesteld op de regter zyde tegen het oosten naer het zui- den. 11 En Hiram heeft gemaekt metalen pot- ten, en vleeschkraeuwelen, en schalen : en hy heeft al des konings werk volmaekt in het huis Gods : 12 Dat is, twee kolommen, en de kapiteel- kens, en de hoofden, en gelyk eenerhande nettekens, die de hoofden bedekken zouden boven op de kapiteelen. 13 En ook vier honderd granaetappelen, en twee nettekens, alzoo dat de twee ryen der granaetappelen aen elk netteken byzon- der zouden gevoegd worden, welke de ka- piteelen overdekten, en de hoofden der kolommen. 14 Hy heeft ook basementen en bekkens gemaekt, welke hy op de basementen ge- steld heeft : 15 Eene zee, en twaelf ossen onder de zee. 16 En potten, en vleeschkraeuwels, en schalen. Alle de gereedschappen heeft voor Salomon gemaekt Hiram zyn vader in des Heeren huis, van het allerpuerste metael. 17 In de landouwe der Jordane heeft den koning deze gegoten in kleiaerde, tusschen Sochot, en SaWdatha. 18 En de menigte der gereedschappen was HET II. BOEK PARALIPOMENON, V. VI. 401 ontellyk, alzoo dat hel gewigt des metaels onbekend was. 19 En Salomon heeft alle de gereedschap- pen van het huis Gods gemaekt, en den gouden autaer, en de tafelen, en daerop de brooden der voorlegging : 20 De kandelaers ook met hunne luchters dat zy lichten zouden voor het oratorie, naer de behoorte, van den puersten goude : 21 En sommige bloemwerken, en luchters, en gouden snuiters : alle deze zyn van den fynsten goude gemaekt, 22 En ook vaten des kostelyken reukwerks, en wierookvaten, en schalen, en mortier- kens van den fynsten goude. En hy heeft de deuren gesneden van den binnensten tempel, dat is, in het heilig der heiligen : en de deuren des tempels waren van bui- ten gouden. En alzoo is volmaekt al het werk dat Salomon gemaekt heeft in des Heeren huis. KAPITTEL V. ALDUS heeft Salomon ingebragt alle de dingen . die David zyn vader geloofd had, goud, zilver, en alle de gereedschap- pen heeft hy gelegd in de schatten van des Heeren huis. 2 Daerna heeft hy vergaderd de ouders van Israël, en alle de prinsen der geslachten, en hoofden der familien van de kinderen van Israël in Jerusalem, dat zy halen zou- den de ark van des Heeren verbond uit Da- vids stad, welke is Sion. .3 Hierom zyn tot den koning gekomen alle de mannen van Israël, op den hoogen feest- dag der zevende maend. 4' En als alle de ouders van Israël geko- men waren, zoo hebben de leviten de ark gedragen, 5 En'zy hebben die ingebragt, en alle de gereedschappen des tabernakels. Maer de gereedschappen van het sanctuarie, die in het tabernakel waren, hebben gedragen de priesters met de leviten. 6 En den koning Salomon, en alle de ver- gaderinge van Israël, en alle die vergaderd waren voor de ark, doodden ten offer rammen en runderen, zonder eenig getal : zoo groot was de menigte der slagtofferanden. 7 En de priesters hebben de ark van des Heeren verbond gedragen in hare plaets, dat is, tot het oratorie, in het heilig der hei- ligen tot onder de vleugelen van de cheru- bynen : 8 Alzoo dat de cherubynen hunne vleuge- len uitspreidden over de plaets, daer de ark in gesteld was, en bedekten de ark met hare handboomen. 9 Maer de hoofden fier handboomen daer de ark mede gedragen werd. om dat die een weinig langer waren, zag men voor hel ora- torie : nogtans als iemand een luttel buiten- waerts was, zoo mogt hy die niet zien. Aldus heeft de ark daer geweest tot op den tegen- woordigen dag toe. 10 En'daer was anders niet in de ark dan de twee tafelen, die Moyses daerin gelegd had te Horeb, toen den Heer den kinderen van Israël de wet gaf, toen zy uit Egypten gingen. 11 En als de priesters uit de sanctuarie gegaen waren (want alle de priesters, die inen daer vinden mogt, zyn geheiligd : en in dien tyde waren hunne beurten der ty- den, en de ordinantie der diensten onder hen nog niel bedeeld) 12 Zoo maekten zy te zamen groot geluid, zoo wel de leviten als de zangers, dal is, ook die «der Asaph waren, en die onder Heman, en die onder Idithun waren, hunne zonen en broeders, gekleed met edele witte linnen kleederen, met cimbalen en psalte- ren, en harpen, staende aen de oostzyde des atitaers, en met hen de priesters honderd en twintig zingende met trompetten. 18 Aldus toen zy al te zamen met trom- petten, en stemme, en cimbalen, en orge- len, en met verscheide instrumenten der muzikers tezamen zongen, en hunne stemme in het hooge hieven; zoo werd het geluid verre gehoord, alzoo dat zoo wanneer zy begonnen den Heer te loven en te zeggen : Belydt den Heer, want hy is goed, want in der eeuwigheid is zyne bermhcrtigheid ; zoo werd hel huis Gods vervuld met eene wolk, 14 Dat de priesters niet mogten slaen en dienen om der duisterheid wille. Want de glorie des Heeren had het huis Gods ver- vuld. KAPITTEL VI TOEN zeide Salomon : Den Heer heeft beloofd dathy zoude woonen in de duis- terheid : 2 En ik heb een huis getimmerd zynen name, dat hy daer woonen zoude in der eeuwigheid. 3 Enden koning heeft zyn aenzigt omge- keerd, en heefl alle de menigte van Israël gebenedyd (want alle de schare stond necr- stiglyk toehoorende) en hy heeft gezeid : 4 Gebenedyd is den Heer den God van Is- raël, die met de werken volbragt heeft het- geen dat hy David mynén vader gesproken heeft., zeggende : .*> Van den dag, dal ik myn volk geleid heb uit hel land van Egypten, heb ik geenc slad gekozen van alle de geslachten van Israël, dat daerin getimmerd zoude worden een huis mvnen naem : noch ik heb eenm an- 109 HET II. BOEK PARAL1P0MEN0N, VI. deren man gekozen* dat hy zoude zyn een vorst onder myn volk Israël. ■6 Maer ik heb Jerusalem verkozen, dat mynen naem daerin zoude wezen : en ik heb David gekozen, dat ik hem stellen zoude over myn volk Israël. 7 En toen het myn vader in den zin had, dat hy timmeren zoude een huis den naem des Heeren des Gods van Israël : 8 Zoo heeft den Heer tot hem gezeid : Want dit uwen wille geweest is, dat gy timmeren zoudt een huis mynen naem, dat hebt gy voorwaer wel gedaen zulken wille te hebben : 9 Dan gy zult het huis niet timmeren, maer uwVoon die uit uwe lendenen komen zal, die zal een huis mynen naem timme- ren. 40 Aldus heeft den Heer zyn woord vol- bragt, dat hy gesproken heeft : en ik ben opgestaen voor üavid mynen vader, en ik heb gezeten op den troon van Israël, gelyk den Heer gesproken heeft : en ik heb een huis getimmerd den naem des Heeren des Gods van Israël. 11 En ik heb daerin gesteld de ark, daer het verbond des Heeren in is, hetwelk hy gemaekt heeft met de kinderen van Israël. ' 12 En hy stond voor des Heeren autaer tegenover de geheele menigte van Israël, en hv heeft zvne handen uitgereikt. 13 Want' het is waer dat Salomon had ge- maekt een metalen basement, en hy had dat gesteld in het midden van den tempel, hebbende vyf cubitus in de lengte, en vyf cubitus in de breedte, en dry cubitus in de hoogte : en hy stond daerop : en daerna heeft hy met gebogen knieën tegen de geheele 'menigte van Israël , en met zvne handen ten he"mel opgeheven, 14 Gezeid : Heere God van Israël, daer is uws gelyk geen God in den hemel en in de aerde" : die bewaerd het verbond en de bermhertigheid , met uwe dienaren, die voor u wandelen met al hunner herte : 15 Die. gegeven hebt uwen dienaer David mynen vader al dat gy hem gesproken hebt : en dat gy met den monde geloofd hebt, dat hebt gy met den werke volbragt, gelyk den tegenwoordigen tyd bewyst. ' 1 0 Nu dan, Heere God van Israël, vol- brengt uwen dienaer, mynen vader David, al dat gy gesproken hebt, zeggende : Daer zal uit'u geen man gebreken voor my, die zitte op den troon van Israël : alzoo noglans is hel dat uwe zonen myne wegen bewaren, en dat zy wandelen in myne wet, gelyk gy gewandeld hebt voor my. "47 En nu, Heere God 'van Israël, laet uw woord vastgemaekt worden, dat gy gespro- ken hebt uwen dienaer David. 48 Is hel dan ook gelooflyk dat God met de menschen woonen" zoude op de aerde? Is het dat den hemel, en de hemelen der hemelen u niet begrypen : hoe veel te meer dit huis, hetwelk ik getimmerd heb? 49 Maer daertoe is het alleenlyk gemaekt, dat gy het gebed uws dienaers zoudt aen- zien, en zvne ootmoedige begeerte, ö Heere myn God,' en dat gy verhooren zoudt de ge- beden die uw dienaer gestort heeft voor u : 20 Dat gy uwe oogen zoudt opendoen op dit huis by dagen en nachten, op de plaets, daerin gy belooft hebt dat uwen naem zoude aengeroepen worden, 24" En zoudt verhooren het gebed, het- welk uw dienaer daerin bidt : en dat gy verhooren zoudt de gebeden uws dienaers, en uws volks van Israël. Zoo wie bidt in die plaets, verhoort het van uwe woon- stede, dat is van de hemelen, en weest genadig. "22 Is het dat er iemand gezondigd zal heb- ben tegen zynen naesten, en dat hy geko- men is" bereed tegen hem te *zweeren, en dat hy zich zelven"met eene maledictie ver- bindt voor den autaer in dit huis : 23 Gy zult het hooren van den hemel , en zult regt oordeel uwen dienaren doen, alzoo dat gy'den boozen weder loont zynen weg op zyn eigen hoofd, en datgy den regtveer- digen wreekt, gevende hem naer zvne regt- veerdigheid. 24 Is'het dat uw volk van Israël zal ver- wonnen zyn van de vyanden (want zy zullen tegen u zondigen) en dat zy bekeerd zynde, pe"nitentie doen, en ootmoediglyk bidden uwen naem, en dat zy gebeden zullen heb- ben in deze plaets, 25 Zoo zult gy het verhooren van den he- mel, en weest" genadig der zonde uws volks Israël, en brengt ze wederom in het land, dat gy hun gegeven hebt, en hunnen vade- ren. 26 Is het dat den hemel gesloten zynde geenen regen vloeit om de zonden des volks, en dal zy u bidden in deze plaets, en belyden uwen 'naem; en bekeerd zullen zyn van hunne zonden, als gy hun verdriet zult aengedaen hebben, 27" Zoo verhoort van den hemel, Heere, en. vergeeft de zonden uwen dienaren, en uws volks Israël, en leert hun den goeden weg, daer zy door gaen mogen : en geeft regen den lande, hetwelk gy uwen volke gegeven hebt om te bezitten. " 28 Is het zake dat er honger opgestaen zal zyn in het land, en pestilentie, en verzengd- heid, en verdroogdheid des koorns, en sprinkhanen en kruidwormen, en dat de vyanden, de landen verdorven hebbende, d'e stadspoorten omlegd zullen hebben, en HET II. BOEK PAHALIPOMENON, VII. 403 dat hun allerhande plagen en ziekte be- naeuwen zal : 29 Is het zake dat iemand van uw volk van Israël bidden zal, bekennende zyne plage en ziekte, en dat hy zyne handen uit- reikt in dit huis, 30 Gy zult het verhooren van den hemel, te weten van uwe hooge woonstede, en weest 'genadig, en geeft een iegelyken we- derom naer zyne wegen, dewelke gy kent dat hy heeft in zynen herte : want gy alleen kent de herten van de kinderen der menschen : 34 Opdat zy u vreezen, en wandelen in uwe wegen, alle de dagen huns levens in den lande, hetwelk gy onzen vaderen ge- geven hebt. 32 En den uitlander, die van uw volk Israël niet is, is het zake dat hy komt van verre lande om uwen grooten naem, en om uwe magtige hand, en uwen uitgestrekten arm, en dat hy aenbidt in deze piaets, 33 Dien zult gy verhooren van den hemel uwe allersterkste wooninge, en zult al doen daerom dat u aenroepen 'zal den vreemde- ling : opdat alle de volken des lands mogen kennen uwen naem, en u vreezen gelyk uw volk van Israël ; en dat zy weten mogen dat uwen naem aengeroepen is op dit huis, dat ik getimmerd heb. 34 Is het dat uw volk zal uitgegaen zyn ter oorloge, tegen hunne vyanden door den weg daer gy hen in zult gezonden hebben, zoo zullen zy u aenbidden tegen den weg, daer deze stad in is, dewelke 'gy verkozen hebt, en het huis dat ik getimmerd heb uwen naem : 35 Gy zult verhooren- van den hemel hunne gebeden, en hunne ootmoedige begeerte, en doet wraek. 36 Maer is het dat zy tegen u zondigen (want daer is geen mensch die niet zondigt) en dat gy op hen zult gestoord zyn, en dat gy hen den vyanden geleverd zult hebben, en dat zy hen gevangen geleid zullen heb- ben in verre lande, óf zeker in een land dat by is, 37 En dat zy bekeerd zynde met hunnen herte, in het land, daer zy gevangen in geleid waren, penitentie doen, 'en zy u bid- den in het land hunner gevangenisse, zeg- gende : Wy hebben gezondigd, wy hebben booslvk gedaen, en onre^tVeeidifflvk ge- leefd :. 38 En dat zy tot u bekeerd worden met allen hun herte, en in allen hunne ziele, in het land hunner gevangenisse, daer zy in geleid zyn, zoo zullen zy u aenbidden tegen den weg huns lands, hetwelk gy hunnen vaderen gegeven hebt, en der stad die gy verkozen hebt, en des lmis dat ik getimmerd helt uwen name : 39 Gy zult verhooren van den hemel, dat is, van uwe vaste wooninge hunne gebeden, en doet hun regt oordeel, en vergeeft uwen volke, hoe wel dat het zondig is : 40 Want gy zyt myn God : laet uwe oogen, bid ik u, geopend worden, en laet uwe ooren toeluisterende zyn tot den gebede, dat in deze piaets gedaen wordt. 44 Hierom nu staet op, Heere God, tot uwer ruste, gy en de ark uwer sterkheid : Uwe priesters, ö Heere God, laet gekleed worden met zaligheid, en laet uwe heiligen zich verblyden in de goeden. 42 Heere God, wilt niet versmaden het aenzigt van uwen gezalfden : weest ge- dachtig der bermhertigheden uws dienaers David.' ' KAPITTEL VII. EN toen Salomon ophield van bidden, zoo is er een vuer van den hemel gekomen, en het heeft verslonden de brandofferanden, en slagtofferanden : en de majesteit des Heeren heeft het huis vervuld. 2 En de priesters mogten in des Heeren tempel niet gaen, om dat de majesteit des Heeren vervuld had den tempel des Heeren. 3 Maer ook alle de kinderen van Israël zagen het vuer nederdalen, en de glorie des Heeren op het huis : en te zamen ne- dervallende plat ter aerde op het plaveisel, zy hebben aenbeden en geloofd den Heere : Dat hy goed is, dat in der eeuwigheid zyne bermhertigheid blyft. 4 En den koning, en al het volk offerden slagtofferanden voor den Heer. 5 Aldus heeft den koning Salomon gedood lot slagtofferanden twee-en-twintig duizend ossen, honderd en twintig duizend ram- men : en den koning en al het volk hebben het huis Gods gewvd. 6 Maer de priesters stonden in hunne otlicien : en de leviten met de instrumenten van des Heeren lofzangen, dewelke David den koning gemaekt heeft, om den Heer te loven : Want in der eeuwigheid is zyne bermhertigheid, spelende Davids lofzangen met hunne handen : maer de priesters speelden met trompetten voor hen, en ge- heel Israël stond. 7 En Salomon heeft ook geheiligd het midden des voorhofs, voor des Heeren tem- pel : want hy had daer geofferd de heel- brandofferanden, en de vetten des ingewands der vrcdeofïeranden : want den metalen autaer, die hy geinaekl had, mogt niet dra- gen de brandofferanden, en de saerilicien en de vetten des ingewands. 8 Hierom heeft Salomon gemarkt een feest in dien tyde zeven dagen lang, en geheel ïs- i .irl met hem < een e zeer groote vergadering, 404 HET II. ROEK PARALIPOMENON, VIII van don ingang van Emath tot aen dc beek van Rgypten. 9 En hy heeft op den achtsten dag ge- houden eene vergadering des volks, om dat hy den antaer gewyd had zeven dagen lang, en dat hy het feest gevierd had zeven da- gen. '40 Aldus op den dry-en-twintigsten dag dor zevende maend heeft hy het volk laten gaen tot hunne tabernakelen, blydschap en vreugd makende, van het goed, welk den Moor gedacn had David, en Salomon, en lsraël'zvnen volkc. 1 1 En Salomon heeft het huis des Heeren volmaekt, en des konings huis, en al dathy voorgenomen had in zyn hert, dat Jiy doen zonde in des Heeren huis, cn*in zyn huis, en hy is voorspoedig geweest. 42 En den Heer heeft hem geopcnhaerd des nachts, en gezeid : Ik heb uw gebed gehoord, en ik heb deze plaets verkozen Voor mv tot een huis der sacrificiën. 13 Is het dat ik den hemel sluite, en dat er geenen regen vloeit, en dat ik bevele en geb'iede den' sprinkhanen dat zy het land verslinden, en dal ik de pestilentie zende in mvn volk : 44 En dat myn volk bekeerd zynde, over dewelke mynen naem aengeroepen is, my biddet, en verzoekt myn aenzigt, en doet penitentie van hunne zeer kwade wegen : zoo zal ik het verhooren van den hemel, en zal genadig wezen hunner zonden, en ge- nezen hun land. 15 En myne oogen zullen ook open zyn, en myne ooren opgerigt tot zyn gebed, die in deze plaets bidden zal. 46 Want ik heb verkozen en geheiligd deze plaets, om dat mynen naem daer wezen zoude in der eeuwigheid, en dat myne oogen, en myn hert daer blyven zoude tot allen'dagen. 47 En gv ook, is het dat gy voor my wan- delt, gelyk gewandeld heeft David uw vader, en dat gv'doet naer al dat ik u geboden heb, en dat gy myne geregtigheden en oor- doelen onderhoudt : 48 Zoo zal ik verwekken den troon uws koningrvks, gelyk ik geloofd heb David uwen 'vader, zeggende : Daer zal van uwen geslachte geen man gebreken die een prins zv over Israël. '49 Maer is het dat gy afgekeerd wordt, en dat gy mvne regtveerdigheden verlaet, en mynV geboden, die ik u voorgelegd heb, en dat gy'afgaende dient den vreemden goden, en hen aenbidt : 20 Zoo zal ik u uitroeijen uit myn land, hetwelk ik u gegeven heb : en dit huis, dat leveren tot eene parabele, en tot een exem- pel allen den volken. 24 En dit huis zal wezen tot een gemeen zeggen allen den voorbygaenden , en zy zullen zeggen zeer verwonderd zynde : Waerom heeft den Heer dezen lande en dezen huize aldus gedaen? 22 En zy zullen antwoorden : Om dat zy verlaten hebben den Heer hunner vaderen God, die hen geleid heeft uit het land van Egypten, en hebben vreemde goden aenge- hangen, en die aengebeden, en gediend : daerom zyn alle deze kwade dingen over hen gekomen. ik geheiligd 'heb mynen naem, zal il myn aonz'igt wegwerpen van en ik zal dal KAPITTEL VIII. EN toen verloopen waren twintig jaren, na dat Salomon des Heeren huis getim- merd had en zyn huis : 2 Zoo heeft hy opgetimmerd de steden, welke Hiram Salomon gegeven had, en hy heeft daer doen woonen de kinderen van Israël. n ' 3 En hy is ook gereisd in Emath Suba, en heeft die verkregen. 4 En hy heeft getimmerd Palmira in de woestyn,'en andere zeer sterke steden heeft hy getimmerd in Emath 5 En hy heeft getimmerd hoog- Bethoron, en neder- Bethoron, bemuerde steden, hebbende poorten, grendelen, en sloten : 6 Balaath ook en alle de sterkste steden, die Salomons waren, en alle de steden der wagens, en de steden der ruiters te peerd. Al 'dat Salomon heeft gewild en voorgeno- men, heeft hy getimmerd in Jerusalem en in Libanus, en in al het land zyner heerlyk- heid. 7 Al het volk dat er overgebleven was van de Heiheen, en Amorrheen, en Pherezeen, en Heveen, en Jebuseen, die van Israëls ge- slachte niet waren : 8 Van hunne zonen, en van de nakome- lingen, dewelke de kinderen van Israël niet gedood hadden, heeft Sal-omon ten onder- 'gebragt dal zy tribuet gaven tot op dezen 'dag toe. 9 Maer van de kinderen van Israël lieeit hv geene gesteld, dat zy in des konings werken diénen zouden : want zy waren oorlogsmannen, en de eerste hoofdmannen, en prinsen van zyne wagens en ruiters te peerd. 10 En alle de prinsen van des konings Salomons heir waren twee honderd vyttig, die het volk leerden. 44 En Pharaos dochter heeft hy overge- voerd uit Davids stad, in het huis dat hy haer gemackt had. Want den koning zcide : Mvne huisvrouw zal niet woonen in Davuis (los koning van Israël huis, om dal du ge- HET II. BOEK PARAL1POMEN01N, IX. 405 heüigd is : want de ark des Heeren is daerin gegaen. 4°2 Toen offerde Salomon brandofferanden den Heere, op des Heeren autaer, denwel- ken hy opgeregt had voor het portael, 43 Om dat men te allen dagen daerop of- feren zoude naer het gebod van Moyses, in de sabatten en nieuwe maenden, en in de feestdagen, drymael 's jaers, dat is, op den feestdag der ongeheelde brooden, en op het hoogtyd der weken, en op het hoogtyd der tabernakelen. 44 En hy heeft gesteld, naer David zyns vaders ordinantie , der priesters officien naer hunne diensten : en de leviten in hunne ordinantie, om dat zy loven zouden, en dienen voor de priesters, naer de ge- woonlyke behoorte van eiken dag byzon- der : en de deurwachters in hunne deelin- gen, naer poorten en poorten : want aizoo had David den mensch Gods bevolen. 45 En zy hebben niet overtreden van des konings geboden, zoo wel de priesters als de leviten, van al dat hy bevolen had, en in de bewaringen der schatten. 46 Alle de kosten had Salomon bereid van dien dage dat hy gefondeerd heeft het huis des Heeren, lol op den dag dat hy het vol- maekt heeft. 47 Toen ging Salomon te Asiongaber en te Ailalh aen den oever der Roode zee, welk is in het land van Edom. 48 En Hiram zond hem door zyner knech- ten handen schepen en scheepslieden, die zich ter zee verstonden, en zy zyn wegge- varen met Salomons knechten naer Ophir, en zy hebben van daer genomen vier honderd en vyftig talenten gouds, en hebben het ge- bragt lot den koning Salomon. KAPITTEL \\. EN de koningin van Saba, toen zy de faem gehoord had van Salomon, is gekomen om dat zy hem proeven zoude met donkere raedselen in Jcrusalem, met groote rykdom- men, en kemelen die koslelyke speceryen, en zeer veel gouds droegen, en koslelyke gesteenten. En als zy tot Salomon gekomen was, zoo heeft zy hem gezeid al dat in hacr hert was. 2 En Salomon heeft naer verklaerd ;il dat zy voorgelegd had : en daer was niets, dal hy haer niet verklaerde. 3 En na dat zy gezien had, te weten Salo- mons wysheid, en liet huis dat hy getim- merd had, 4 En daertoe ook de spyzen zyner tafel, en de woonsteden zyner knechten, en de officien van zyne dicnaers, en hunne klee- deren, (mi de schenkers ook, en hunne klee- deren, en de slagtofferauden die hy ten offer doodde in des Heeren huis : zoo was van groote verwondering in haer voorts geen geest meer. 5 En zy heeft tot den koning gezeid : Het woord, helwelk ik gehoord had in myn land van uwe deugden en wysheid, is waer- achtig. 6 Ik geloofde niet dengenen die het ver- telden, tot dal ik zelve gekomen ben, en dat myne oogen gezien hebben, en bevonden dat my naeuwelyks de helft van uwe wys- heid verteld was : gy hebt de faem te boven gegaen met uwe deugden. 7 Zalig zyn uwe mannen, en zalig zyn uwe knechten, deze die by u staen tot allen tyde, en hooren uwe wysheid, 8 Den Heer* uw God zy gebenedyd, die u heeft willen zeilen op zynen troon tot eenen koning van den Heer uwen God. Om dat God Israël hef heeft, en wilt hem bewaren in der eeuwigheid, daerom heeft hy u over hen koning gesteld, dat gy regte oordeelen en regtveerdigheid doen zoudt. 9 En zy heeft den koning gegeven honderd en twintig talenten gouds, en kostelykc speceryen zeer veel bovenmaten, en zeer kostelyke gesteenten : daer waren zulke kostelykc speceryen niet geweest, gelyk deze, welke de koningin van Saba Salomon den koning gegeven heeft. 40 Maer ook Hirams knechten met Salo- mons knechten hebben goud van Ophir ge- bragt, en thynenhouten, en zeer kostelyke gesieenten : 14 Waeraf dat den koning gemaekt heeft, te welen, van de thynenhouten, de trappen in des Heeren huis, en in des konings huis, en ook harpen en psalteren voor de zangers : nooit waren in het land van Juda alzulke houten gezien. 42 Maer den koning Salomon heeft de koningin van Saba gegeven al dat zy wilde, en dal zy begeerde, en veel meer dan zy tot hem gebrffgt had : dewelke wederom koe- rende, is weggercisd naer haer land met hare knechten. 43 En het gewigl des gouds dat tot Salo- mon gebragt werd ten allen jaren, was zes honderd zes-cn-zcslig talenten gouds. 14 Uitgenomen de som, welke de legaten van verscheiden volken, en de kooplieden plagten te brengen, en alle de koningen van Arabien, en de drossaten der landen, die goud en zilver Salomon braglen. 45 Toen heeft den koning Salomon ge- maekt twee honderd gouden spiezen, van zes honderd gouden penningen, dewelke aen elke spies verdaeu werden : 46 En ook dry honderd gouden schilden van dry honderd gouden penningen, waer- mede eiken schild bedekt werd : en den 406 HET II. BOEK PARAL1P0MEN0N, X. koning heelt die gesteld in zyn wapenhuis, hetwelk alom beplant was met eene bos- Bchagie, 17 En den koning heeft ook gemaekt eenen grooteri ivooren troon, en hy hectï dien bekleed rtiel den allerpuersten goude. 18 En /.es trappen, waermcde men opging tot den troon, en een gouden voetbanksken, en twee armkens aen beide de zyden tegen malkander, en twee leeuwen staende by de armkens, -19 En nog andere twaelf leeuwkens staende op zes graden van beide de zyden : da er was zulken troon niet in alle de koning- ryken. 20 En alle de vaten van des konings tafel waren gouden, en de vaten des huis van Libanus woud waren van den puersten ^oude. Want het zilver werd in dien tyden voor niet geacht. 21 Want des konings schepen reisden tot Tharsis, met Hirams knechten, eens te dry jaren : en zy bragten van daer goud, en zilver, en ivoor, en simmen, en pauwen. 22 Hierom is Salomon groot geworden boven alle koningen des aerdryks, van ryk- dommen en gloriën. 23 En alle de koningen der landen, be- geerden te zien Salomons aenzigt, om te hooren de wysheid, welke den Heer gege- ven had in zyn hert : 24 En zy bragten hem giften, gouden en zilveren vaten, en kleederen, en wapens, en speceryen, peerden en muilen, te el- ken jare. 25 En Salomon had ook veertig duizend peerden in stallen, en wagens, en rosvolk, twaelf duizend : en hy heeft die gesteld in de steden der wagens, en daer den koning was in Jerusalem. 26 En hy heeft ook magt gebruikt over alle de koningen, van den vloed Euphrates tot der Philistynen land, en tot aen de palen van Egypten, 27 En hy heeft zoo groote menigte van zil- ver geleverd in Jerusalem, als of het stee- nen geweest waren;. en der cederboomen, zoo groote menigte, gelyk der wilde vyge- boomen, die in de veldachtige landen was- sen. 28 En hem werden peerden gebragt uit Egypten, en van alle landschappen. % Maer de andere werken van Salomon, de eerste en de laelste zyn geschreven in de woorden van Nathan, den profeet, en in de boeken van Ahia, den Siloniter, en ook in het visioen van Addo, den ziender, tegen Jeroboam, Nabats zoon. 30 En Salomon heeft geregeerd te Jerusa- lem, over geheel Israël, veertig jaren. 31 En hy is ontslapen met zyne vaderen, en zy hebben hem begraven in Davids stad : en Roboam, zyn zoon, heeft geregeerd voor hem. KAPITTEL X. EN Roboam is gereisd naer Sichem : want daer was geheel Israël te zamen geko- men, dat zy hem zouden koning maken. 2 Hetwelk als Jeroboam, Nabats zoon, ge- hoord had, die in Egypten was (want hy was derwaerts gevloden van Salomon) zoo is hy terstond wedergekomen. 3 En zy hebben hem geroepen, en hy is gekomen met geheel Israël, en zy hebben tot Roboam gesproken, zeggende : 4 Uw vader heeft ons met een zeer zwaer jok verdrukt, gebiedt gy ligter dingen dan uw vader, die ons eenen zwaren dienst op- gelegd heeft, en verligt een weinigsken van den last, dat wy u mogen dienen. 5 Denwel ken heeft gezeid : Na dry dagen komt wederom tot my. En toen het volk weggegaen was, 6 Zoo heeft hy raed gehouden met de ou- ders, die gestaen hadden voor zynen vader Salomon, "toen hy nog leefde, zeggende : Wat raed geeft gy, dal ik den volke ant- woorde? 7 Dewelke hebben hem gezeid : Is het dat gy dezen volke vriendelyk zyt, en dat gy hun goede woorden geeft, zoo zullen zy u dienen tot allen tyde. 8 Maer hy heeft den raed der ouderen ver- laten, en heeft begonnen met de jongens te handelen, die met hem opgevoed' waren, en waren in zyn gezelschap. 9 En hy heeft tot hen gezeid : Wat dunkt u ? of wat moet ik antwoorden dezen volke, dat my gezeid heeft : Maekt ligter het jok dat uw vader ons opgelegd heeft? 10 En zy hebben geantwoord als jongens, ! en met hem opgevoed in weelden, en hebben gezeid : Aldus zult gy zeggen den volke, dat u gezeid heeft : Uw vader heeft ons jok be- zwaerd, maekt gy het ligter : en aldus zult gy hun antwoorden : Mynen kleinsten vin- ger is dikker dan myns vaders lendenen. 14 Myn vader heeft u een zwaer jok opge- legd, ik zal daer nog meerder last toe doen, myn vader heeft u geslagen met geesselen. maer ik zal u slaen met schorpioenen. 12 Toen is Jeroboam, en al het volk geko- men tot Roboam op den derden dag, gelyk hy hun bevolen had. 13 En den koning heelt harde woorden geantwoord, achterlatende den 'raed der ouders : 14 En hy heeft gesproken naer der jongens wille : Myn vader heeft u een zwaer jok op- gelegd, hetwelk ik nog zwaerder maken 'zal ; myn vader heeft u mèt geesselen geslagen ? HET II. BOEK PARALIPOMENON, XI. XII. 407 maer ik zal u met schorpioenen slaen. 15 En hy heelt niet gehoord naer des volks beden : want het was Gods wil, om dal zyn woord zoude volbragt worden, dat hy ge- sproken had, door de hand van Ahias, den Siloniter, tot Jeroboam, Nabats zoon. 16 Maer al het volk, toen den koning de harde woorden sprak, heeft alzoo gezeid tot hem : Ons is geen deel in David, noch een erfdom in den zoon van'Isai. Keert wederom in uwe tabernakelen, Israël, maer gy, Da- vid, voedt uw huis. En Israël is weggegaen in zyne tabernakelen. 17 Maer over de kinderen van Israël, die daer woonden in de steden van Juda, heeft Roboam geregeerd. 18 En den koning Roboam heeft gezonden Aduram, die over de tributen was : en de kinderen van Israël hebben hemgesteenigd, en hy is gestorven : maer den koning Ro- boam is haestelyk op eenen wagen gegaen, en is gevloden in Jerusalem. 19 En Israël is van Davids huis geschei- den, lot op dezen dag toe. KAPITTEL XI. EN Roboam is gekomen in Jerusalem, en heeft te zamen geroepen al het huis van Juda en Benjamin : honderd en tachtig dui- zend uitgelezene en vechtende mannen, dat hy tegen Israël stryden zoude, en zyn ryk tot zich keeren. 2 En het woord des Heeren is gedaen tot Semeias, den mensen Gods, zeggende : 3 Spreekt lot Roboam, Salomons zoon, den koning van Juda, en tot geheel Israël, die in Juda is en Benjamin : 4 Dit zegt den Heer : Gy zult niet opgaen, noch vechten tegen uwe broederen : een iegelyk keere wederom in zyn huis, want dit is door myncn wil geschied. Dewelke als zy gehoord' hadden het woord des Hee- ren, zyn wederom gekeerd, en zy zyn niet voortgetrokken tegen Jeroboam. X En Roboam heeft gewoond in Jerusalem, en hy heeft bemuerde steden getimmerd in Juda. 6 En hy heeft opgetimmerd Bcthlehem, en Etam, en Thecuc, 7 Belhsur ook, en Socho, en Odollam, 8 En ook mede Geth, en Maresa, en Ziph, 9 En ook Aduram, en Lachis, en Azeca, 10 Saraa ook, en Ajalon, en Mchron, di<3 ; gelegen waren in Juda eh Benjamin, zeer vast besloten steden. 11 En als hy die met muren besloten had, ZOO heeft hy daer prinsen in gesteld, en schuren van spyzen, dat is,' van olie en wyn. 42 En ook in alle steden byzonder, heeft hy gemaekt huizen der wapenen, der schil- den, en der lansen : en hy heeft ze sterk gemaekt met zeer groote neerstigheid : en hy heefi heerschappy gehad over Juda en Benjamin. 13 Maer de priesters en leviten, die in geheel Israël waren, zyn tot hem gekomen van alle hunne woonsteden, 14 Verlatende de voorsteden en hunne be- zittingen, en overkomende tot Juda en Je- rusalem : om dat Jeroboam en zyne nako- melingen hen verworpen hadden dat zy het priesterschap des Heeren niet bedienen zouden. 15 Denwel ken heeft voor zich zeiven ge- steld priesters der hoogten en der duivelen, en der kalveren, die hy gemaekt had. 16 Maer ook van alle de geslachten van Is- raël, zoo wie hun herte' daertoe gegeven hadden, dat zy zoeken zouden den Heer den God van Israël, zyn te Jerusalem gekomen om hunne slagtoftëranden ten offer te doo- den voor den Heer hunner vaderen God. 17 En zy hebben het koningryk van Juda versterkt, en Roboam Salomons zoon geves- | *igë dry jaren lang : want zy hebben ge- wandeld in Davids en Salomons wegen, al- leen dry jaren. 18 En Roboam heeft tot eene huisvrouw ge- nomen Mahalath, de dochter van Jerimoth, Davids zoon : en Abihail ook, de dochter van Eliab, des zoons Isai, 19 Dewelke hem heeft zonen gebaerd Je- hus, en Somorias, en Zoom. 20 En na deze heeft hy ook genomen Maa- cha Absaloms dochter, die hem gebaerd heeft Abia, en Etai, en Ziza, en Salomilh. 21 En Roboam heeft Maacha Absaloms dochter bemind boven alle zyne huisvrou- wen en concubinen : want hy had achttien huisvrouwen getrouwd, en zestig concubi- nen : en hy heeft gewonnen acht-en-lwmtig zonen, en zestig dochters. li En hy heeft het hoofd gesteld Abias, den /oon van Maaeha, een prins boven alle zyne broeders : want hy dacht hem koning te maken. 23 Want hy was wyzer en magtiger boven alle zyne zonen, en in alle de palen van Juda en Benjamin, en in alle de bemuerde steden : en hy heeft hun geleverd zeer veel spyzen, en hy begeerde veel huisvrouwen. KAPITTEL Ml. ' KVN als Koboams koningryk versterkt was, JTLi en maglig geworden, zed lieet'l hy de wet des Heeren verlaten, en geheel Isniël met Jiem. 2 En in hel vylde jaer van Roboams ryk, zoo is Sesac, den koning van Kgyplcn, opge- komen in Jerusaleni Mvanl /v 'hadden den Heere gezondigd | 408 HET 11. ROEK PARAÜPOMENON, Xll. % Met duizend en twee honderd wagens, en zestig duizend ruiters te peerd : en des gemeenen volks was geen getal dat met hem gekomen was uit Egypten, te weten Libyanen, en Troglodyten, en Morianen. 4 £n hy heeft ingenomen de allervastste steden in Juda, erAiy is gekomen tot Jeru- salom. 5 En Semeias den profeet is tot Roboam in^egaen, en tot de prinsen van Juda, die vergaderd waren in Jerusalem, vliedende van' Sesac, en hv heeft tot hen gezeid : Dit zegt den Heer : Gy hebt my verlaten, en ik heb u verlaten in de hand van Sesac. t) En de prinsen van Israël, en den koning, verslagen wezende, hebben gezeid : Den Heer is regtveerdig. 7 En toen den Heer zag dat zy verootmoe- digd waren, zoo is het woord des Heeren geschied tot Semeias, zeggende : Om dat zy verootmoedigd zyn, zoo zal ik ze met heel verderven, en ik zal hen een luttel helpen, en mvne razende gramschap zal niet drui- pen op Jerusalem door Sesacs hand. 8 Maer nogtans zullen zy hem dienen, op- dat zy weten mogen het onderscheid van mynen dienst en des dienstsvan het koning- ryk der aerde. 9 Hierom is Sesac den koning van Egypten afgetrokken van Jerusalem, hebbende weg- genomen de tresoren van des Heeren huis, en des konings huis, en hy heeft het al met zich gedragen, en de gouden schilden, die Salomon gemaekt had. 10 Waervoor den koning gemaekt heelt metalen schilden, en hy heeft die geleverd den prinsen van de schild-mannen, die het portael des paleis bewaerden. 11 En als den koning ging m des Heeren huis, zoo kwamen de schild-mannen en namen die, en droegen die wederom in non wapenhuis. 12 Maer nogtans om datzy verootmoedigd zyn, zoo is van hen gekeerd de gramschap des Heeren ; en zv zyn niet heel te niet ge- daen : want in Juda\varen nog goede wer- ken gevonden. 13 Aldus zoo is den koning Roboam ver- sterkt in Jerusalem, en hy heeft geregeerd. En een-en-veertig jaren was hy oud toen hy begon te regeren, en zeventien jaren heelt hy geregeerd in Jerusalem in de stad, welke den Heer verkoren heeft dat hy zynen naem daer vestigen zoude, van alle de geslach- ten van Israël : en zyn moeders naem was Naama een Ammanitersse. 14 En hy heeft kwaed gedaen, en hy heeft zyn hert niet bereid dat hy den Heere zoe- ken zoude. 15 Maer de werken van Roboam, de eerste en laelste, zyn geschreven in de boeken van Semeias den profeet, en Addo den zien- der, en neerstiglyk uitgelegd : en Roboam en Jeroboam hebben tegen malkander geoor- loogd te allen dagen. 16 En Roboam is met zyne vaderen ont- slapen, en begraven in de stad van David. Eu Abia, zyn zoon, heeft in zyne stede geregeerd. KAPITTEL XIII. IN het achttiende jaer des konings Jero- boams werd Abia koning over Juda. °2 Dry jaren heeft hy geregeerd in Jerusa- lem : en zyn moeders naem was Michaia, Uriels dochter van Gabaa : en het was oorlog tusschen Abia en Jeroboam. 3 En als Abia den stryd begon, en had vier honderd duizend zeer strydbare en uitgele- zene mannen : zoo heeft Jeroboam daerte- gen zvn heir geschikt van acht honderd duizend mannen, die ook uitgekozen waren, en ter oorloge zeer vroom. 4 Toen heeft Abia gestaen op den berg Semerom, die in Ephraim was, en hy heelt gezeid : Hoort, Jeroboam, en geheel Is- raël : 5 Weet gy niet dat den Heer den God van Israël David gegeven heeft het koningryk over Israël in der eeuwigheid, hem en zy- nen zonen tot een verbond des zouts ? 6 En daer is opgestaen Jeroboam Nabats zoon, een knecht van Salomon Davids zoon : en hy heeft zich opgerigl tegen zynen heer. 7 En tot hem zyn vergaderd de allerlicht- veerdigste mannen, en Belials kinderen : en zy hebben de overhand gekregen tegen Roboam Salomons zoon : en Roboam was ongeoefend en bloode van herte, en hy konde hun niet wederstaen. 8 Hierom zegt gy nu dat gy magtig zyt te wederstaen den ryke des Heeren, hetwelk hy bezit door Davids zonen, en gy hebt eene groote menigte van volk, en gouden kalveren, die Jeroboam u gemaekt heelt voor goden. 9 Eii gy hebt weggejaegd des Heeren pries- ters, Aarons zonen, en de leviten : en gy hebt voor u priesters gemaekt gelyk alle de volken der landen : zoo wie dat komt, en zyne handen heiligt met eenen stier van de runderen, en met zeven rammen, die wordt een priester dergener die geene goden zyn. 10 Maer onzen Heer is God, denwelken wy niet verlaten, en de priesters dienen den Heere van Aarons zonen, en de leviten zyn in hunne ordinantie : 11 En zy offeren den Heere brandofterande lot eiken dage, 's morgens en 's avonds, en reukwerk naer des Heeren gebod ge- maekt, en brooden worden voorgesteld op de allerzuiverste tafel, en by ons is dei HET 11. BOEK PARALlPOME.NOlN, XIV. 409 gouden kandelaer, en zyne luchters, dat die eeuwiglyk zouden ontsteken worden tegen den avond : want wy bewaren de geboden van onzen Heer God, denwelken gy verlaten hebt. 12 Hierom is God den kapitein in ons heir, en zyne priesters, die met trompetten blazen, en maken geluid tegen u : kinde- ren van Israël, wilt niet stryden tegen den Heer uwer vaderen God, want dat is u niet oorboorlyk. 13 Terwyl dat hy deze dingen sprak, zoo legde Jeroboam listige lagen van achter. En toen Juda tegen zyne vyanden stond, zoo heeft hy Juda, niet wetende, met zyn heir omringeld. 14 En Juda omziende heeft gezien dat den stryd aenkwam van tegenover, en van achterrugge, en hy heeft tot den Heer ge- roepen : en de priesters begonnen met de trompetten geklank te maken. io En alle" de mannen van Juda hebben geroepen : en ziet, toen zy riepen, zoo heeft den Heer Jeroboam vervaerd gemaekt, en geheel Israël, die tegenover Abia en Juda stonden. 16 En de kinderen van Israël zyn voor Juda gevloden, en God heeft ze in hunne handen geleverd. 17 Toen heeft ze Abia, en zyn volk, gesla- gen met eene groote plage : en daer zyn er uit Israël gewond nedergevallen vyf hon- derd duizend vrome mannen. 18 En de kinderen van Israël zyn verne- derd op dien tyd, maer de kinderen van Juda zyn zeer krachtiglyk versterkt, om dat zy gehoopt hadden in den Heere hunner vaderen God. 19 En Abia heeft Jeroboam vliedende ver- volgd, en hy heeft zyne steden ingenomen, Bethel en hare dochters, en Jesana met hare dochters, Ephron ook, en hare doch- ters : 20 En Jeroboam mogt nier meer weder- staen in de dagen van Abia : dcnwelken den Heer geslagen heeft, en is gestorven. 21 Aldus heeft Abia, toen zyn ryk versterkt was, veertien huisvrouwen genomen : en hy heeft lwec-en-t\vintig zonen gewonnen, en zestien dochters. 22 Maer dat er meer is van de woorden van Abia, en van zyne wegen en werken, die zyn zeer neerstiglyk geschreven in het boek van Addo den profeet. KAPITTEL XIV. N Abia is ontslapen met zyne vaderen, E en zy hebben hem begraven in Davids stad : en Asa, zyn zoon, heeft voor hem geregeerd, in wiens dagen heeft het land gerust tien jaren. 2 En Asa heeft gedaen dat goed en beha- gelyk was in zyns Gods aenzigt, en hy heeft omgeworpen de autaren des vreemden godsdiensts, en de hoogten, 3 En hy heeft de standbeelden gebroken en de bosschen afgehouwen. 4 En hy heeft die van Juda bevolen, dat zy zoeken zouden den Heere hunner vade- ren God, en dat zy de wet doen zouden, en alle de geboden : 5 En hy heeft weggenomen uit alle de steden van Juda de autaren en tempels der afgoden, en hy heeft geregeerd in vrede. 6 En hy heeft ook besloten steden getim- merd in Juda, want hy was gerust, en in zyne lyden waren geene oorlogen opge- slaen, overmits dat den Heer vrede gaf. 7 En hy zeide tot Juda : Laet ons deze steden optimmeren, en die met muren be- sluiten, en met torens sterk maken, en met poorten en sloten, terwyl dat al gerust is van oorlogen, om dat wy gezocht hebben den Heer onzer vaderen God, en dal hy ons vrede gegeven heeft rondom. Aldus hebben zy getimmerd, en daer was geen letsel in het timmeren. 8 En Asa had in zyn heir die schilden en spiczen droegen van Juda dry honderd dui- zend, en van Benjamin schilddragers, en boogschutters twee honderd en tachtig dui- zend, alle deze waren zeer sterke mannen. 9 En tegen hen is uitgekomen Zara, den Moriaen, met zyn heir, tienmael honderd duizend, en dry honderd wagens : en is gekomen tot Maresa. 10 Maer Asa is hem. legen getrokken, en hy heeft zyn heir in orde gesteld in het dal Sephata, welk is by Maresa : I I En hy heeft den Heer God aengeroe- pen, en gezeid : Heer, by u is geen onder- scheid, het zy of gy door luttel volks helpt, of door veel : helpt ons, Heer, onzen God : want in u, en in uwen naem betrouwen hebbende, komen wy tegen deze menigte. Heere, gy zyt ons God, laet geenen mensen tegen u de overhand hebben. 12 Hierom heeft den Heer de 31orianen vervaerd gemaekt voor Asa en Juda : en de Morianen zyn gevloden. 13 En Asa heeft ze vervolgd, en hel volk dat met hem was, tot Gerara toe : én de Morianen zyn gevallen tot den laetsten man toe, want zy zyn vernield door den Heer die ze versloeg, en door het stryden van zyn heir. Hierom hebben zy veel roof's wegge- dragen. 14" En zy hebben alle de steden geslagen rondom Gerara : want eenen grooten grou- wel had hen alle omvangen : en zy hebben de steden beroofd, en grooten roof wegge- dragen. I 10 HET 11. BOEK PARAL1P0MEN0N, XV. XVI. 45 En ook hebben zy gebroken de schaeps- kooijen, en hebben ècne ontellykc menigte van schapen en kemelen genomen : en zy zyn wedergekomen in Jerusalem. KAPITTEL XV. 