VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
,^ Het laatlte, 't geen wy , met opzigt tot de Muggk* t<miaanen y zullen aanmerken , is hier in gelegen : 't is eene droevige waarheid, dat 'er menfchen in de waereld lee- ven, zonder bet geringfte gezond verftand, uit dfin Goda- dienst voortkomende; dat zy, in (lede van voorwaards te sien op de zaiige hoop der Onfterflykl^eid , niets anders gelooven dan de Opllanding van twee Bedriegers. Wy voegen hier nevens , dat 'er nog hedcn een aanzienlyk getal van deezen Aanbang, in verfcheide oorden van gAandy moet voorhanden zyn. Want het is niet lang |»leden , dat 'er eene nieuwe uitgave in drie Deelea in Quarto, vnerd vcrvaardigd van Rapfodicn van mugglbton en RBBVBs; want, waren 'er geen Koopers geweest, men ^u geenen Drukker gevonden hebben." By dit Deel is gevoegd het luatfte Stel Plaaten^ die^ gelyk dt voorgaandet onderfcheide waarde hebben. ' t. J. V0LTKLKN9 RKbiNvoiRmc. 329 Redevoering van f. j. voltelen, flbogleefoar in de Genees* en Scheikunde , over het Durlyk Magnetismus 9 opentljk uitgejprooken , by het pUchtig nederleggen^ van den Post van KeStor Magnificus van *s Lands Hooge Schoole te Ley* deny den S Ftbr. 1791. Uit het Latyn vertaald j d9or J. v£iRAC , M. D. enz. te Rotterdam. Te Leyden by h. Mostert, 1791. Behalven het f^oorwei[k, 100 bladz. in gr. 8yo, In het Voorbericht geeft dc gelecrde Vertaaler dezer Re- dcvoeringc een kort en zeer onpartydig verflag van de zeer veel gerugts gemaakt hebbende en wondergelykende geneezing van zekere Barbara van nout, door raiddel van de Mesmeriaanfche betasting , of het zogenaamd Dierlyk lidagnetismus ^ te weeg gebragt, zonder evenwel daar^m* trent iets ftelligs ten aanzien der mogelykheid, of onmoge- lykheid, van kwaade trouw, of iets diergelyks , te willen be- fiisfen ; laatende zulks (met het grooiftc regt^ liever aan nadere proeven , of wel aan den tyd , over , die dikwyls de beste Geneesmeester is van hun, die, al te zeer tot^hct wonderbaare genegen , op het eerlle verfchynzel van. dicr- gelyke gebeunenisfen, vermoeden, dat de gaave van won- deren te verrigten op nieuvvs aan zommige menfchcn me- degedeeld is. Aan het einde der Voorrede van den Au- teur, vindt men , voor de Liefhebbers, een aantal Gefchrif- ten van ouder en nieuwer datum opgefteld, die over het Dierlyk Magnetismus handelen. In het begin der Redevoering toont de Hoogleeraar, dat het Menschdom , in deze onze , by veelen voor reeds ver- licht geachte , eeuw , nog even zeer tot het wonderbaare ^ tot bygeloof en dwepery, genegen is dan in de voorgaanden^ en dat het 'er nog verre af is , dat die thans juist zo veel wyzer zoude zyn als zy geleerder gcfchat word^ Eene gewis maar al te treurige waarheid , waarvan ieder die eeniee ondervinding by wat Menschkunde gevoegd heeft, ten fterkften overtuigd is , en waarvan de oorzaak vccl gemakkelyker te ontdekken dan wel te geneezen is. Vervolgens gaat hy tot het onderwerp zclve over, en wyst de wegen aan , langs welke de roem van het wonderbaare^ vermogen van den Zeilfteen, door onkunde en bygeloof, by de oudfte Volken tot den hoogften top geklommen is^ ca wat men niet al voor Toverkunftcn geloofil heen Z 3 daar %%6 J. F. VOLTKLEN, REDEV0lRlN6Efl» daar door te kuiinen uitrichten; dit verhaal volgende,Ieid hem tot op het tydftip (1774^, wanneer zekere mbsaikr. tfe K'esnen Magnetifche Wondergeneezingen begon te vcr- rlchten : wiens gevoelen hy opgeeft , en het voor mes- >f£R ongelukkig gevolg aldaar, veroorzaakt door de val« fchelyk voorgegeevene gcneezinjc van zekere jonge Juflr, PARADiES ; weshalven hy , uit Wtemn gebannen , zyn for- tuin in Parys poogde te maaken. De Hoogleeraar geeft daar op een breedvoerig verflag van mesmer's Magneti- fche zaal en manier van geneezing daar te werk gefteld, met de daar by gebeurde verrchynzelen welke zich by de Lyders vertoonden ; de algemeene toejuiching die dezelve by het onkundige gemeen, en by veele anderen, verwierf , waar door verfcheide Genootfchappen , onder den naam van Harmunifch bekend, ontdonden; de gevoelens van zom- inige aanhangers van het Magnetismus , en wat daar uic iH^eder voor nieuwe geneeswyzen ontftaan zyn. Eindelyk gaat hy over tot een naauwkeurig onderzoek cn toetze van de zaak zelve, fcliift zo veel doenlyk het waare van het valfche , — het misfchien gebeurde van het voofgewende, cn toont door veele bondigc bewyzen aan» dat daar niet alles , wat 'er door zoortgelyke Magneti* fcbe geneeswyzen voor gcneezen opgegceven word, met recht tegeugefproken kan worden, zulks echter aam ge* heel andere oorzaaken, dan wel aan het Magnetismus « inoet toegefchreeven worden. Maar wy kunnen den iloogleeraar . uit gcbrek aan ruimte , daar in niet verder volgen. leder Leezer die belang ftelt in eene grondige onderricbting nopens het bedrieglyke van het Dierljk Magt:etismus 9 wyzen wy naar het Werk zelve; niet twy- lelende of by zal de begeerde opiieldering daar in aan* trefien. Piryalg op m. n. chomel jilEmeerij Huishoudelyk^ iWt- iuuT' Ztdekundig en Kmst -Woordenboek , door }. a. CHALMOT. Ferrykt met Kumtplaaten. Twaalfdi Stuk. Te Campen by ]. A. de Chalmot , en te Jimfieriam ky J* Yntema, 1791. i» groot Quarto. Veelyuldige Aankondigingen van dit Vervolg des dus uitgebreid wordenden VVoordenboeks ontflaan ons van het herhaalcn, hoe wyd bevattend het plan is 't geen de Uitgecver aiQh heeft voorgefteld, Vanhier ontmoeten wy VERVOLG OP CHOMEL^S WOORDENDOBC. 331 Cok in dit XUde Stuk, even als in de voorgaande, wel eens eeu Artykel , dat men juist niet zou verwagt hebben aan te treflin ; ook eenige die Verhandclingen op zich zelven mogen genaamd worden , als by voorbeeld , in dit Stuk, de Kruidkunde ^ welk mcer dan 19, en 't geen den Koophandel betreft, 't welk 15 bladzyden beflaat. By het leezen van dit laatfte vonden wy eene Kwaal vermelil , 00- der den naam van koopziekte of Koopzugt^ welker be- fchryving ons niet ongcpast voorkwam, om, by verande- ring, hier over te neemen. De KoopziEKTE, of Koopzugt eene byna onverwin- nelyke zugt of begeerte, om al het geen men zict, ware het mogelyk, in cigendom te bckomen; een zwak, dat aan veele mannen en ook niet zelden aan de vrouwtjes eigen is. "Zokcre Schryver zegt niet onaartig , dat even als het isenscblyke Lichaam aan veele ziekten onderhevig is. zo ook de geest verkeerdc neigingen, tastbaare dwaashedcn, hebben kan, welke hem even fchadelyk zyn als de ziek- ten het lichaam. Met recht, kan men onder deeze nei- gingen en dwaashedea de Koopzugt of Koopziekte rang- fchikken , een euvel , waarmedc veele Menichen behebc ryn; en welke hen aanzet tot het koopen van eene rae- nigte dingen, welke hen volftrekt noodloos zyn, en di« hen, hoevvel anders mogelyk verre vervvyderd van kwis- tigj ja fomryds zelfs fpaarzaam zo niet gierig , aandryft tot net doen van zogenaarade Koopjes , welken fclioon verre bcneden de waardy, nc^thaiis, altyd te duur zyn, dewyl het goed niet gebriiikt wordt, en dus het ui'tge* fchooten geld langen tyd rentloos biyft leggen. Want veronderftellen wy eens, iemand heeft een Koopje aan h^t Kabinet, dat 150 guldens waard is, en waar voot by maar 100 guldens betaalt, doch, dat hy eerst over %o jaaren gebruiken zal, zo behoeft men voor de rente 3 ten honderd te rckenen, en de man heeft het Kabinet 10 guldens te duur, bchalven dat het, door ftaan cn ouder- wets worden, mogelyk in innerlyke waarde nog de helfk vermindert. Zo vindt men veele raenfchcn , die kamers en zolders opgepropt hebben van tafels , ftoelen , kabi- netten, fpiegels, kolFers met ftofFcn, linnen, lakens, en diergelyken, waar aan zy, al bereikten zy de jaaren van METHUSALEM, hun leeven lang genoeg zouden hebben, cn die evenwel geene gelegenneid zullen laaten voorby gaan , om , zo aU zy zich verbeelden , een Koopje te Z 4 doen. 33a VER VOLC doen, Menfchjcn van wclken het jammer is dat zy nle% tot uitdraagery opgebragt zyn ^ dewyl zy dan met waar«i heid Koopj,es zou.den kuniien doen^ alzo 'er dan ii)Qge«t lykheiid weezea zoude iet§ op dc geaaane Koopjes te wiQ-^ uen. Het deiikbeeld van een Koopje te doen , en daar bv dat het goed , met te bly ven leggeu , g<<fi brood eet , gel^l; men zegt , beweegt veele menfchen om te koopen , en dik. ^yls duurder te koopen dan zelfs op dien tyd het goed. waard i^* Zo :%iet men dikwils, op publieke verkoopingen van hulsraad en diergelyken , het oude half verlleetenQ goed duurder gaau , dan het nieuw zynde gekost heeft; alleen maar om dat d^ menfchen, onkundig van den waa-i ren prys der goederen, en nu en dan op een erfhuis eea Koopie hebbendc gedaan of zkn doen , zich verbecldea dat men om Koopjes te doen, daar, en niet in dc VVin«^ kcls , koopen moec. Men biedt aldaar tegen elkanderen op, jaagt het goed verrc boveu zyuc waarde, e;n een ie-i gelyk , hoewel dikwils voor iwintig of meer ten houderd bedroogeu , treedt nogthans triumpheerend na huts, oiu met uitgelaaten blydfchap te vcrtellea wat K,oopj.es zy ge** daan hebjsen. Zo lang nog deeze Kooptugt zich tot kleinighedeii bepaalt, gelyk dit meest zp met de Vrouvven is, die ge^. tneenlyk maar Koopjes van iloelen, tafe]s« linnen, kantea cn dergelyken doen , is h^t wel eene belachlyke en fcha-^ dejyke dvvaasheid; maar 't wordt zelden, of zy meet tot een alleruiterlle gedreeven worden , zo bederflyk dat zy de. ruine der menfchen na zich Ueept. Dan, 't geen erger is , veele Mans zyn aatx dezelfde dwaasheid verilaafd, ea door Koopies van huizen, landerycn, koopmanfcbappen ^ die hen , binnen weinig jaaren , met hun huisgezin ru^ necren, Dit foort van dwaasheid is vair erger natuur; doch daarom niet mimier gemeeu. De voorbecldeu via ^ulke Koopers zyn zo weinig zeldzaam , dac het ongeluk* kige g^ial der gcenen , die zich geruwicerd hebbcn , wel half uit dvvaaze Koopers beflaat. Vooral is hetkwanfekny 20 als men het nocmt, een aUcrfchadeiykst ding, cn ia den grond niets anders dan eene Koopzickte, welke by het aangaan des Koops denken doet dat men een zeer goede koop aangaat , wanneer. men dan naderhand dat goed moedc wordt , en het daarom weder vcrkoopt , of net vcrkoopt om geld te hebben , tot bctaaling van een pieuw Koopje van denzelfden aart. Het kwanfelen is op, duur aliyd fchadelykj dcwyl wn, als meni^tskwyt OF chomel's WOOBDENBOEK. 333 wil v/ofizen zonder daar toe de bekwaame gelegenheid af te wagten, het gemeenlyk zeer goedkoop, en dus met ver- lies, moet verkoopen. Vooral is het kwanfelcn in vaste goederen zecr fchadelyk , de\vyl men altyd de kosten , dia op het koopcn en verkoopen loopen , en in zulke geval- Icn , vooral uit hoofde van 't geen aan 't land moet betaald worden , zeer zwaar zyn , onfeilbaar verliezeu moet. „ Maar hoe is het mogelyk , daar de dwaasheid deezer JCoopzugt zo tastbaar is , dat zo veele nenlchen daar aan vast kunnen weezen? Hoe kan eenig mensch zich ver- "beelden , dat hy zich waarlyk bevoordeclt , wanneer hy goederen koopt, wel goedkoop, maar evenwel, dewyl hy }ie niet gcbruiken zal, en zc niet weder denkt te verkoo- pen, ahyd te duur? Hoe kan een kwanfelaar, die een hula koopt 5 dat misfchien vertimmert , en over een jaar vcr- koopt 5 veeltyds met verlies , altyd met verlies der onkos* ten , om weder een ander huis te koopen , dat misfchien ook te verbouwen , en wederom over een jaar ook te Terkoopen , hoe kan zulk een Man denken , zich geen na- deel te doen? Want ten iegelyk begrypt, dat ik hier niet fpreek van enkele gevallen , wanneer men naamlyk het goed , na het gekogt te hebben , met eene winst verkoopt groot genocg om de onkosten van *t koopen , 't verkoo* pen, en van de nieuwe koop, die in pkats moet gedaan worden , ryklyk goed te maaken. In 66n woord , hoe kan men zo dwaaslyk koopen, hoe zo kwanfelen, zonder volllaagen zot tc zyn? „ Deeze vraag zou onoploslyk weezen , indicn dit flag van menfchcn waarlyk uit winzugt zo handelde. — Dan inoestcn zy volflaagen zot zyn. Maar in weerwil van al hun llofi'en op hunne Koopjes , weeten zy gemeenlyk vvcl , dat zy eene verkeerde koopmanfchap doen , doch gaan even- wel voort , niet om zich te vcrryken , maar uit hoofde van eene geneigdheid tot koopen , die wel te regt eene Kaopxiekte geneemd wordt, welke zy zelven niet weeten. Het doen van Koopjes is alleen maar een voorwendzel, waar mede zy anderen, en fommigen ook zich zelven, zoekcn tc verblinden , en om het verwyt dat zy gekke koopen gedaan hebben van hunne halzen tc fchuiven. Dit zelfs geeft veelen eene foort van gerustheid , die wel bewust zyn dat hun koopen eene [dwaasheid is, doch, dat pvcnwel niet kunnende laaten , zichzelvcn met die ge« ^agten zoekcn te vrede te ftdleu, dat -er evenwel niet ZS veel 354 VlRVOLG yetl vttUts op loopen kan , dewyl zy een Koopjc ge^ daan hebben. De meDSch is in veele gevallen genegen zich te bcdriegen. Het geen hem onaangenaam is, zoekt by aan zynen geest te oattrekken ; om die reden vestin by zyne aandagt op andere voorwerpen, en door aan di# eene (lerke aandagt te verleenen, verdooft hy in zynen geest de voorftelling van 't geen hem onaangenaam is. „ Doch waar uit ontftaat dan deeze Koopziekte ? Uit niets anders dan uit een innerlyke zugt na verandering ; eene zugt welke alle menfchen, fchoon den een meer dan dsn anderen , eigen en als aangebooren is. 't Is ook niei moeilyk reden te geeven van die zugt; zy ligt in onze natuur. Wy begeeren alien eenen ftaac van volmaakt geluk^ van de grootfte vermaaken. Wy verlangen alien, zonder tusfchenpoozing , van het eene mmaak tot bet andere over te gaan , zonder dat 'er zich eenig ongenoe- gen, eenige fmert, onder menge. Wy wenfchen alien, dat de vermaaken, die wy werklyk genieten, den hoog- ilen trap van aandoening voortbrengen. Nu, geen (faiat des leevens kan zulk een geluk opleveren, geen vermaak js in zichzelven volmaakt, dat is te zeggen, geen ver* maak brengt de allerfterkfte aandoening te weege , en is volkomen ongedoord. Dit ontfteekt de begeerte naar nieu^ we vermaaken ; niet zo zeer, om dat wy denken door dczelve tot een volmaakt geluk te zuUen komen, en dat die nieuwe vermaaken in zichzelven van al het onvolko* mene der anderen zullen vry weezen ; maar , om , door bet vermeerderen van het getal oazer vermaaken, derzel- ver gebreklykheid te vergoeden, en om dat wy ons van het genot van een nieuw vermaak , ten minften , het ver- naak der nieuwigheid belooven. Prior befchryft deeze mensch eigen is, zeer mai (♦). „ Wy wapenen cozen s, wil tegen onze rust, in 't midden van onzen overvloed 5, is 'cr altyd lets, dat u, dat my, dat hem, naar paaiv 99 den , huizen , fchilderyen , buitenplaatzen , doet verlan- gen. Dit wreede iets , eer het verkreegen wordt , maakt 5, al het overige bitter; dat iets, indien wy het konde^ 9t verkrygen , zou ook weldra eene nieuwe finert vooiT* brcngen.'* „ Die (*) Wy pecvcn de Verttaling alleeo. De Engelfche Dichcr^ fden worden in het H^^ordenboek mede gevondeD. onvergenoegdheid igheden , welke den OP CHOMBL^S WOORDEtfTOir. 335 Die mcnfchen , welken aan deezc Koopziekte onder- Iievig zyD, belooven zich by ieder nieuw (luk, 't welk koopen, eenige nieuwe bezigheden, die hunne gees* ccrn werk verfchaSen zullen. Zyn het huizen, zy maa^ ken ontwerpen om te vertimmeren , te verfraaijen , te meu* %>ileeren ; zyn het buitenplaatzen y om te planten , te ver* beteren ; zyn het landeryen , om het zo aan te leggen , Aw derzelver inkomften vergroot worden. Dit dryft hen *ot ko(^en. — Hebben zy gekogt, zyn de huizen ver» timmerd, ^erfraaid , gemeubileerd ; zyn de buitenplaatzen Verbeterd , de boomen geplant ; zyn de landeryen be- bouwd, zy vindcn niets mecr te doen, en hun geest ver- laogt na nieuw werk. Doet zich dan de gelegenheid op tot nieuwe koopen, zy zyn 'er gereed toe, en zouden ty (hn de kans zich laaten ontfnappen om een Koopje ' te doen? Neen, veel liever het oude verkogt, al is het net eenig verlies^ indien tot het doen desnieuwen Koops hon anders de penningen ontbreeken. Zo gaat het, de ODgenoegzaamheid van alie onze genietingen dryft ons geuadig na iets nieuws ; wy hebben tot voedzel onzer zielen even zo zeer verandering van bezigheden van noo- den, als tot het voedzel onzer lichaamen verandering van fpyzen. En hoe meer de. menfcben zonder bezigheden zyn, hoc mecr ledigen tyd, en gevolglyk hoe meer ge- legenheid om zich te verveelen, zy hebben; des te meer haaken zy naar veranderuig, des te meer hebben zy ge« duurig iets nieuws van nooden. En dit is de reden, waarom men onder leegloopers, en vrouwen, die in liaar liuishoudeB ^eene gedadige en drukke bezigheden hebben , de meeste Koopzitke menfchen vindt. ,9 De mensch blyft altyd een kind, dat is te zeggen, hy behoudt altyd die algemeene beginzelen, welke hem in Z3rne kindsheid werkzaam maakten. Toen haakte hy fteeds naar iets nieuws, hy moest geduurig nieuwe pop- Sen, nieuwe kleederen, hebben. Groot geworden , veran- tVi hy niet van beginzelen ; op zyn best verandert hy van voorwerpen. In plaats van houten paarden , van ratels , van hansworflen , moet hy equipages , hwzen , buitenplaatzen, fomtyds nog daarby titels , hebben; maar ook die equipages , die huizeij , die buitenplaat- Ztn , die titels , ^la , op het oogenblik dat zy verkree- gm worden, op zynen geest denzelvden geweldigen in- dnik van vreugderyke vervoering, als een nieuwe pop,. MQ nieuw kleed, op den geest van een kind gemaakc te 53$ VSRVOLG OP chomcl's woordenbobc. tc hcbbcD 5 zyn welhaast onvoldoenJe ; 'er wordt iets nieuws vereischt , om den kwyn&nden geest uit zyne kwel* knde werklooshcid en leevenlooze onverfcbilliglieid op ce wekken." Men raoet van dit Werk zeggen , dat *er can groote me* nt^te fchoone Artikelen, over allerleie Onderwerpen, ia Toorkomen ; dat het zich by uitftek wel (laande houdt ; een gantfche Bibliotheek op zich zelve is, en, inzonder« heid op een Buitenleven , met nut eu vcrmaak kan gebruikt worden« J^aierlandfche HistorU ^ vervattende de GefckUdenis/en der Vereenigde Nederlanden , zints den Aanvang der Noord^ AmericaanfcU Onlusten , en daar uit gevolgden Oor/og tusfchen En^eland en deezen Stoat ^ tot ien tegenwaord$» gen tyd. Uit de geloofwaardigjte SehryverT en egte Gedenk* Jtukken zamen^efteli. Met Plaaten. Ten vervol^e van wa- ge naar's yaderlandfche Historie. Zevende Deel. Te Amjlerdam by J. Allart^ 1791. Behalven het Register^ 395 W. in gr. avo, De fchynbaar gemaklyke, doch in de datd moeilyke , taak om de Gerchiedenis zyns Tyds te befchryven^ zet de Agtervolj^er van wagbnaar , met onvermoeiden yver, voort. Nieuwigheid kan het aanlokkende van zulk een Werk niet uitmaaken. Naauwkeurigheidy Onzydig- heid , en gepastheid van ftyl , behooreu zulks te vei^e- den. En zal men geen reden vinden om den Schryver deezes Vervoigs die hoedanigheden te weigeren. Het blykt dat by de egte bronnen opgezogt, en de waarbeid in befcbeidenheid , in een voeglykcn (lyl, gefcfareeven beeft. Dit Werk zai met dit alles niet behaagen kannen aan dolle Yveraars voor de eene of andere Party io den Lande. Dan mogt by, bet eerfte Deel, in den Jaare MDCCLXXXVI, fcbryvende aan zyne Land- en Tydge- nooten , reeds te gemoete voeren : „ Wy zuilen misfchicn 5, den zodanigen, die gebeel vuur zyn, en gewoon bykans 9, geene andere dan daar door ingegeevene Schriften te 99 leezen, te koel voorkomen. Het Vllde Deel , 't geen wy voor ons hebben , ftrekt hier ▼an ten biyke. Het XVIIde Boek , waar mede 't zelvc aanvangt ^ geeft een breed verilag van bet voorffevallen^ omtrent de Militaire Jurisdi(^ie , en derzelver Aucbaffinjr io de Vereenigde Gewesten ; als mede van de verfcbik- kingen in het Krygsweezen van den Staat gemaakt. Hoe de Koning van Pruisfm zich de zaak des Stadhoudert aantrok , en met welk een oog verfcheide Gewesten die bdchouwden. De onrustige beweegingen te Rotttrdam op 'sPrinfen vyf-en-dertig(len Jaardag worden met de billyke veragting befchreeven , en het geval van a. p. van dbr CAPELLE, by zyne Hoogheid in verdenking gekomen^ vinden wy getrouw geboekt, als mede het gebeurde met den Heer l. j. j. rengers , tegen wien men voor 't Hof Tan FHesland de eisch deedt van lyfllraflyk, wegens dc . misdaad van Meineed. Het XVIlIde Boek loopt over de Bezending van Fries* lendj wegens de vermindering van de Quota van dat Gewest , en het hoogloopende gefcbii daar over tusfchen de Bondgenootfchaplyke Gewesten gereezen ; over de Geld- behoefte der Oost- en fFen ' Indifche Maatrchappye met bet ^een ter te gemoetkoming daar van te werk gefteld wiera; (lukken zeer verfchiilend be5ordeeld ; over de poo* £ing om den Handel op Rusland van lasten te ontheifeii; over den gevreesden Oorlog met de Algerynen , en de ver- ilerking der Vriendfchap met den Keizer van Morocco. — Dit Boek , verhaalende het geen bepaald tot het Taar WDCCLXXXIII behoort, vermeldt in 't einde den langduu- rjgefi.Nevel^die in 't zelve, hier zo wel als ddera, zeer op* mer- S3« ITAOS&LANDSCHB merkclyk was. „ Zulks, gelyk hy te rccht opmerkl,'* ^ kan dienen om de onrusc en angtsvalligheden » by het we* der yerfchynen van zodaoi^e Verhevelingen , te verbaa« nen, het wonderbaare ce doen verdwynen, en^ door dft Gefchiedeuis voorgelichc, zich verzekerd tehouden, dat 'er als dan oiets voojrvalt , of het gebeurde meermaa- ,9 kn , te wege gebragt door tweede oorzaaken, die nicts geroeens hebben p^t. ^ , welke bygeloof, fchrik en J, vervaardheid 9 zich voor oogen fchilderen^ 'c geen in ^ vz\ was.'^ Met het XlXde Boek opent zich een nieuw tooneel » en op 't zelve de beginzels van den zogeaaamden Keizer^ hfkm Oorhg. De Scbryver vaogt het in deezer voegc aan. (^) Zie onze fiderj. Wu. IV. bl» lao. 127^241. »s JO- BlSTORlE» 339 JosEPHUS DE n, met een geest vol ontwerpen, cn 99 van eenen rustloozen aart , ague dit tydilip gunitig toe 9, het vonnen van groote onderneemingen. De voomaam- 9^ He Mogenheden van Europa vonden de Schatkisten uit- 99 geput door den jongst gevoerden Oorlog, en niets daa 91 eeue zaak van het uiterst en dringendst aanbelang I'cheea 9, senotgzaam om hun fchielyk weder op het tooneel 9, dcs Oorlogs te doen treeden, De Fiereenigde Neder-' 9» landfche Gewesten lagen te midden van deeze Mogenhe- 9f den 9 grensden aan de zyne , en de gemaklykheid , waar „ mede men de ontruiming en llegting der Barriere-St?» 9, den hadt toegeftaan, gaf grond, om te denken,dat hy^ 5, met wehiig moeite, verdere cifclien op deeze nabuu- „ ren, door den Oorlog met Engeland verzwakt en als J, nog met geen magtigen Bondgenoot, te hunner beicher- minge , verbondcn , zou kunnen doen gelden." Het geval aan den Doe/, de inneeming eeniger zwak* ke Forten aan de Schelde , waar mede dc twist een aan- vang nam , zo vreemd in de geheele toedragt , en het Ver- toog des Brusfelfchen Hofs, de zaak in een zo on^un(ti£ licht van terging en aanval llellende, als hier belchrco ven wordt, maakten," volgens onzen Gefchiedfchry- ver, eenen fterken indruk op dt Landzaaten. Men 3, veroorlofde zich veelerlei gisfingen , aangaande den oor- fprong , waar uit het geval gefprootcn was , en het 9, oogmerk waar toe het zelve dienen moest. In de toe- neemende verbittering der twee Partyen , cmtbrak het niet 39 aan de zodanigen, die dagten en openlyk beweerdcn, 3, dat deeze nieuwe Verfchillen en Oneenigheden , met op- zet, aan 't Gemeenebest berokkend waren door die Par- ty, wier belang het was de Landmagt van denStaat te vermeerderen. Geen fchaduw van twyfel,dat het gefchied ^ zou zyn om gelegenheid te fcheppen tot het wapenea J, der Burgeren , deedt zich op ; integendeel liepen *er >» gerugten die den Stadhouder ten laste lagen, heimlyke ,9 bevelen aan den Luitenant- Colonel van schwbinits 39 gezonden te hebben , om gelegenheid te zoeken toe 99 cenig Gefchil met het Gouvernement van Brusfelj e^ 39 de Repiibliek in te wikkelen in eenen Oorlog uit in- 39 zigten met de waare belaiigen van dezelve niet over- 3, eenkomflig. Die verwondering groeide aan als men bet oog floef )9 op de middelcn en wegen, die badden moeten dienea om zodanige Eifchen aan onzen Staat te doen. De Gcfchiedeuis leerde te zeer hoe bet nimmer aan gcle- ^9 genheid mangelt om Staatkundige Vorderingen ^ welke i» bet eene Volk goed vindt op een ander Voik te maa« ken, met redenen te bekleeden, die 'er, altbans op* ^, pervlakkig , een billyk en regtmaatig voorkomen aa^ jj byzetten. Doch men twyfelde zeer, of het Gouveme* ment van Brusfil zich in deezen ten voHen in (hat 9, zou bevinden om de voomaamfte dier Eifchen , thins 9, op eenen zo (lelligen en beflisfenden toon aan 's Lands Vaderen voorgedraagen , met voldingende bewyzen vaa J, regtvaardigheid te kunnen (laaven. — — > ^mmigeti meenden dezelve niet anders te moeten aaozien, dafi 3, als de Vorderingen van eenen magtigeren, die. eenen ^, zwakkeren veragt , gewaande of gefmeede Eifchen op ^ Eifchen ftapeit , met oogmerk om uit eenen gezogten .f* oor- RhjHy V D. bl. 6i6. VI D. bh ioo5. Brief van zyue Hoo^Md §yer kef niet zenden van Troepen na de Grenzen , van 24 Meg 1783. iV. Nedcrl, Jaarb. 1783. 51.974. (♦) NederU Jaarb. 1784. bl. 1464— 1473, HISTORII* 3+1 J) oorlog voordeel te haalen , of met hoop van » indien 39 nien flegts de helft der Eifchen erkingde, dan nog eene ^ groote winst met hct verkrccgen« te doen , en voor het kwytgefcholdene nog don naam van heusch , infchiklyk en ontfennend, te eriangen. — — Anderen merkten, met j9 grond, aan, da( het eene waarhdd was, die, zo laug „ 'er cenig Volksregt geeerbiedi^d wcrd , ook erkend j9 moest worden , dat alle Belotcen , Verph'gtingen ea 3, Verbonden, welke tusfchen Volken en Volken worden 39 aangegaan , van eene wederzyds verbindende kragt wa« 33 ren, en dat geen der Partyen eenig regt hadt om op 39 de vervuUing der voorwaarden door dc anderen aan te 3, driDgen, zo hy zelve niet aan de Belofte en Vcrbinte- 39 nisfen^ door hem gedaan, naauwkeurig heefc zocken te 39 beaniwoorden. 't Geen men oordeelde, dat, in hec 39 tegenwoordig geval , ten opzigte van het Huis van Oox« 39 tinrjk^ geenzins plaats greep. Voorts behclst dit Boek de Handelingen met Franlryk •▼er dit Gefchil, de aanfcbafiing vaa Krygsvolk, en hec LETT. 179a* ito. 8. A 1 om« VADERLANDSCUK omzien na vreemde Hiilpe : wegens dit laatfte merkt de Schryver op. „ Behalven dc hulp die men van FranJvyk ,5 verhoopte, (Ireelden eenigen zich met de verwagting 5^ 6ener afwendihg ten onzen voordeele, welke te wege gebragt zou kunnen worden door den Turkfchen Kei* 59 zer , die , zints lang , door de vereenigde Mogenheden ^ „ de Beheerfcheresfe allcr Rusfen^ en den Keizer veme- f3 derd, geoordceld werd op eene gelegenheid te ioeren^ 99 cm zich van die vtrnedering te wreeken. Dan 99 meer hoops fcheencn veelen te ftellen op den bjrftand 99 des Konings van Pruisfen , eensdeels uit aanmerking 99 van een veronderdelden kenbaaren na-yver tusi'chen 99 FR^DERIK DEN GROOTEN en JOSBPHUS DEN II, Weike 99 niet gehengde , dat de laatstgemelde zyne Magt, voor 99 het Duitfche Ryk reeds vry gedugt geworden , vcr- 99 grootte; anderdeels uit hoofde der verwantfchap tus- 99 fchen het Huis van Oranje en zyne Pruisfifche Maje- 99 (leit. Dan deeze tweede reden was het juist, die an- 99 deren meenden , dat integendeel zou ilrekken om ons 99 van Pruisfi/chen byltand te doen verftooken blyvcn : 99 dewyl , naar het inzien van zommige Regenten , bier 9, uit nieuwe verpligting aan het Stadhouderlyk Huis zon j9 gebooren worden , als mede aan den Koning van Pruis* 93 Jen f die voor deezen dienst zou aandringen op de 99 Regten des Prinfen van Oranje , voor een gedeelte thaos 9, door veelen ingeflaopene Misbruiken genoemd , wtlke nea 99 zogt te herdellen. 's Konings denkwyze hier over was 99 bekend (^). Op een ingeleverden Raadflag , om de ^9 kra^daadige hulp des Konings van Pruisfen tegen de 99 willekeurige ondemeemin^ van den Keizer te vcnoc- 9, ken , wil men dat de Ridderfchap^ Dordrecht^ ^^^^ 9, Rotterdam^ BrielUy Enkltuizen en Medemblik^ veordien ^ aanzoek ftemden (t)*** De vreemde aflhnd van den Prins van Nassau weilburg van zyne Krygsampten , enz. en de niet min vreemde aanftclling des Graven dr MAiLLEBOis tot Generaal der Infantery, fluit dit Boek. Het XXfte en laatfte Boek geeft verllag van de "Burger- wapening van wegens de Hooge Overheid bevolen, die in verfcheide Gewesten, ten Platten Lande9 met veel ge- iDors9 (•) Zie onze FiukrL Hist. V. D. bl. %%i en 320, en hier bo- vto, bl. C6. (t) N. NidnU J^arh. 1785. bl. 73«. HiSTORit* fiiots, tcgenftands tn oproers, gepaardging, waarvan men de voornaamfte gerallen venneki vuidt. — — Voorts ver- leent dc Scliryvcr ecn berigt van de Gefteldhcid onzes Xands ter zeifsverdeediging aan de Laodzyde , en het voor- gevallene met de Hceren du moulin en van martfeldt, tusfchen de Staaten van Holland en den Raad van Staaren , wegens de openingen aan den eerden gegeeven , en het Rap* port door deeze Generaals Majoors uitgebragt , en het nooggaand misnoegen over den Raad van Staaten. Wy* ders zal de Naakomelingfchap hier met verbaazing leezen de llerke taal in deeze en geene Gewesten gcvoerd, over den (hat van verdeediging en het beleid des Oorlogs. Weike Ichikkingen ter verdeediging men in elk maaktc, Hy eindigt *t zelve, en wy onze Aankondiging, met de taal die de yverigfte Voorftanders der Biirgerwapening ten dien tyde gebruikten , om dezelve aan te pryzen. Wy be« vinden ons thaos genoegzaam in 't zelfde geval^ waarin J, de Staaten van Noord- America onlangs geweest zyn. De Keizer is verphgt , even gelyk de Engelfchen ge- weest zyn , den Oorlog te vocren , verre van zyne voor- 0^ voornaamfte Bezittingen. Het overvoerer> van Troepen en »» Krygsbehoeften van Weenen na de Nederlanden is , zo 9y niet moeilyker en kostbaarder, ten minftcn even moei* lyk en kostbaar, als uit EngeUmd ua Noord-Americam 9, be Landen der Staaten Generaal zyn veel beter gerchlkt 91 ter verdeediginge dan die der Vereenigde Staaten, en ^ de (taat van hunne Geldmiddelen en Bevolking is veel 99 bloeijender. Laaten wy dan , om met deeze gelyk* 9, heid van omftandigheen ons voordeel te doen, het voet- 9, fpoor der Aniericaanen vo\gtr\^ die, in hun geval, onze 99 Voorvadcrcn ten voorbeeld genomen hebben. Laat de 91 geheele Repiibliek een Legerplaats vertoonen. Laaten 99 alle Inwoonders zich gewennen aan de Wapenen , die 9, ter verdeediging van het Vaderland moeten (Irekken. 9, Laaten zy vermaak fcheppen en eer ftellen in den ar^ 99 beld , dien den vyand den toegang tot ons Land gevaar^ 99 lyk moet maaken , en in die Krygsoefeningen , door wet 99 ke zy hem te rug moeten dryven. Laaten zy Loop* 99 graaven delven en Batteryen opwerpen. Laaten zy ae ,9 Wapenoefeningcn met vaardigheid en naauwkeurigfieid „ leeren verrigtcn. Laaten de ingefchreevene Manfphap* 99 pen zich , gelyk in Zwitzerland , vp de Zon- en Feest« ,9 dagen , in de Krygskunst oefenen , cerst by Corperaal* j9 fchappen, vervolgens by Compagnico, ta eindslyk by A a 2 |9 ge* 344 VADKKLANDSCHE HISTORIE. „ gehcclc Regimenten, tot dat zy, ten minften 66ns in ^ „ jtar , kleiiie Campemcnten kunnen formeercn , waar iu ^ allc Manoeuvres verrigt worden , welke de plaatslyke 5, Taftique kan vorderen. Laaten wy ons tragten te over- tuigen van de gewigtige waarheid,- welke Graaf Mi\i/- 5, RiTS VAN SAXEN in zync Reveries" :izn de Naakomeling- 5, fchap heeft naagelaaten; dat een kleine Stoat onmogelyk zyne Fryhiid kan bewOaren , zo met alle deszelfs in' woonders in Jtaat zyn om hun Vaderland te verdadi* „ g«» (•)." ^ (*) Grondwettige Herfiell ngj I. D. Foon ede ^ bl. 15. B. huydecoper's Prceve van Taah en Diehtkunde. Be^ helzende uitvoerige Bladwyzers ep dezelve Proeve. Naar de Uitgave van wylen f. van lelyveld. ^ierde DeeL Te Ley den by A. en J. Honkoop , 1791. /» gr. ivo. 324 De taalkundige n. hinlopi^ te Alkmaar doet, met de uitgave van dit zaaklyk en uitgebreid Register^ op huvdecopbr's Proeve van Tool- en Diehtkunde^ zyneii t)icbt* en Lerterllevenden Landgenooten , eenen grooten dienst. Alles wat in de drie eerfte Deelen^ met zo veel vlyt en beleezenheid , uitvoerig behandeld is, wordt in dit Vierde Deei herliaald, en zaamgedrongen voorgefteld. De volgende twee Artykelen kunnen ter Proeve dienen; moetende de Leezer daar by in acht neemen , dat de getal- merken tusfchen ( ) (laande , voor de bezitters van den eerden druk , (maar een Deel ia quarto beflaande j van nut kunnen zyn. ,9 Leevend van Leevendig onderrcheiden , 't lattde niet ilie letft , maar in wien het leeven werkfaam is , als Han^ dig J Hoof dig 9 Mondig ^ Lyvig; niet die handen heeft, jmaar die met zyne handen meer doeii kan dan de gemet- ne man« Hoof dig ^ iemand die onverzettelyk waanwys is. Lyvig ^ die wat dikker van lyf is dan de gemeene man. Leevendig en Leevendi verfchillen, als haastig en haasten^ de , vraatig en vreetende , Jlaaperig en flaapende , fcheutig en fchietende ^ yv^ig en yverende^ willig en willende^ everjpelig en overjpei doende ^ keurig en kiezende^ twistig m tmstende. 111. 311—315. (571.) I^e oncierfcheiding tuskhen Leevende en Leevendig goedgekeurd. £chter 'c ccr- fi. HUtDECOPER's PROBvr VAN TAEL- BN SICHTK. 345 cerfte voor 't Jaatfte niet zonder voorbeeld dcr Oudea gevoJgd, 315, 316. (57ftO Deeze onderfcheiding flechts. tea fraaije verkiezing, 3^3 3^4* ^^^n^* Zie voorts op DE TerminatiCj en dig Terminatie. Leggenj ponere^ praet. Leide. Niet lag^ eigenl. praet. vau Liggetij jacebat. III. 143, 144. O05} Lei ecliter voor lag ^ebruikt. Zo 00k Lag voor Lei of Leide, ea beide aTj[ekeurd, 144, 145. (505, 506) leggen , cnz. jacire^ eigenl. Liggen^ 00k Leggen in cue beteekcnis ge- vonden, 146. Tcgenw. 1. ik lio, gy ligt, hy LiGT of legt. Diet Leiti vrocger had dc i hier altyd plaars, 146 C507.} HUr light begraverij kwalyk hier legt, of hier leit hegraven^ 147. (5^7) Onvolm. Tyd van UGGBN, LAG. ald. iti een M. S. van 1493, altyd LAC, jacebatj hoewel daar liggen en leggen, jacire^ vervrisfeien , 148. (507) voor jacere gebruikt bet in prae^ fenti altyd leghet; in participio praefentij *t ligoende /«- censj nooit Teggende. Het D. W. van liggen , gelegen , aid. Ponere^ altyd leggen met een e. Hier VJ»n ik lkg, gy legt, hy legt. Imperf. lei, of leide, 149.611 jiant. (508) D. W. geleid, 150 (508 J Vraag of /etVfo, geUid 9 eertyds gewecst zy legde, gelegd ^ ijo , 151. C509) i^gd^ hem toe^ voor ik leide hem w, 151. (509) imperf. en Praeteritum , van leggen , ponere , oudtyd« ie^eie, gelegde ^ by m. st. volftandig leide ^ geleid. De tweede g beboort niet tot de Wortelleuers , de onvol- maakte tyd van legen (leggen) en zegen^ C^^gg^^) l^g^^j zegede , hier van leechde , zeechde , by uitlating lecnde , zechdej by intrekking van zegede, legede^ zeechde^ leeehde^ by zamcnirckking zeide , leide , by verkorting 2;ei , lei. Gelyk van regenen, reinen , van pegel , /etf , van dwegel, dweily van hrgel, Aef7, van hegen, 00k he- GENEN , na heinen oprairaen, fchoonmaaken , vercicren. Hegen, in de onv. voorl. Tyd Hoech. 151. Aant. Dat men van ouds in 'i N. D. Leide gezegd hebbe, nit-F. D. Schryvers by redenkaveling befloten, 15a, 153. (J09) Gelegen liggen iemand aan^ by hooft niet gevonden, die zegt altyd , daar is hem aangeUgen , nog ook m. store 154. Aant."* Van bl. 237—324 vindt men een Tweede Register j be- helzende de Schryvers door huydecoper aangetiaald, on- der welke zich verfcheidene , weinig bekende , bevinden. Uit dc boveugeplaatlte voorbeefden zal men genoeg kun- Aa 3 nea iieii opmerken, van hoe veel nut die Register is, voo^ ieder die goed Ivederduitsch begeert te fctiryven ; of by herinnering iets over onze Moederfpraake begeert naar te zien. De Ontwaaking van Epimenides^ te Parys; Bfif/piL * Naar het Framch van dem Heer de plins. Tt Haarlem J. van Walrtf en Comp.» 175^1. In gr. Zvo. 72 bladz. EpiMENiDEs was een Wysge^r en Dichter, geboren te Creta^ levende in den tyd van sot on, omtrenc de XLVI Olyin- piade, of het jaar i69 > naa de (Uchcing van Rowu. Hy droeg in 5000 Verzen, de Heidenfcbe Godgeleerdheid en eenige ap- dere onderwerpen , voor , en befteedde zynen tyd verder met idzeD« Deeze laatfte bezigheid Ik: eft van hem een goruchc dben uicgaan, dac Uy, in cen Hoi in flaap geraakt zynde, aldaar 97 jaaren (licp, in diet voege, da; hy, oncwaakende, niemand keode, en 00k geen mensch geheugde hem gezien te hebben. Men heefc , in dit Scukjen , dien Haapcyd nog 73 jaaren ver- lengd, en 'er by vooronderdeld dat epimenioks alie Eeuwea eens oncwaaMc, en dan verder we^r voorcfluimert, volgens do volgendft Verklaaringy die aristus, aan zyne Dochter, van dleia sonderiingen Siaaper geefc. De dood heeft op hem geen vermogen^ Heeft ky een xeekren fyd gsleefd , Een zacbte fluimring jluit hem de eegen; Hy hfyfi ah met een wolk, die Jlaap verwekt^ omtogen ^ Tet dat hy honderd jaar gerust ge/laapen heeft ; V h dan dat hem zyn Jlaap begeeft^ Dan leeft hy weir op nieuw met de andre Jterveiingen ^ Befshoiiwt de WereU en haar lot ^veranderingem^ JOSIPHINI. Am hifft hy veel genien! ABISTlTfi. Hy nag in Griekenlamd De mannelyke deugdy die Perfii deed hukken , Door lafheid en verraad verdrukken; Hy zag hoe Rome kwam tot ftand; By nag^ op Brutus fl^oof^ de vryheid wraak erlangem Foor V fterygn van Lucretia; By zag die Stad^ zoo lang in gunst hy Mam ontfar^en^ Di oNTWAAxnra viv BmaanDis. F^f eenwen zonder wedergd , Dcof deugd^ door zegepraal^ door kunften groatsch regarem^ Maar hoar en Scepter ook^ met zoo veel roem eu kracAt Door Cefar's hand gezwaaid^ vemeiren En in de kanden van August ulus gtbragt; In Frankrfkf boven al^ zag kj verfcheiden zeden, Ferfcheiden Staatiofttjlandigheden » U^ier firydigheid hen^ door elkair ^ Zilfs binnen korten tjd^ te dikwerf deed verftooteni En^ dm den troon , zoo onbepaald ah vol gevaar , Steeds dobbren tusfchen Forst en Crooten, By de eed/e dwaazen , die » door riddermoed geleid. By eike kruistogt zicb bevonden^ Zag hy de buitenfpoorigheid Met Godsdiemtyyer zaam verbonden ; Daar V een of ander lied, of dit iets baaten kon, Zich dikwils mengde met het baldren van V kanon. Nog onlangs leefde hy in die bfruchte dagen , Die dagen ^ tot Cond&^s^ Turenne*5 eer befteed\ Toen Lodcwyk zyn Land den last zyns roems deed draagen^ Aan deezen alles wydde en voor dat Land niets deed , Bewbnderd van een volk, door hem geftort in '/ leed. Zulk een mensch, thans in Parys ontwaakende, alwaar alfes, zedert twee jaaren eene gebcele nieiiwe gedaante verkreegea heefc , moec noodwendig verickeidene hyzonderbeden gewaar worden* Van daar dan ook die verfcheidene karakcers wel- ken in die Blyfpcl voorkomen; die vcele Tooneelen , welken het Icvea byzecc^n ; als by voorbeeld , bee volgend mec een Blaadjes-fchryver, welke epimekides aantrefc, in een Zakboekje fchry vender GORGi, (ter zyde.^ Het blad van Brmfel moet nog af. — — Hoe veel van Oostenryk zal ik Vr laaten vallenf Twee- of drie duizend? neen! daar moet wat meer na *t groff Myn nieuwspapier moet met meer aakligheden brallen^ Dan de overigen met hun alien . • .. fVel twitttig duizend man bleeF in den laatften fiag. (Hy loopc tegen Epimenides.) > Perklaar Uy dat ik u niet zag: Vergeef me^k ga. Gy hunt wel blyven; ^k Zal u niet binderen in uw fchryveu. Aa 4 %QM!^ OB OIVTWAAJCTiro GOB or. Ik meet wel fckrjYen^ V is myn zaak Myn Heeren 9 zo gy in wilt teeknen . . .? IMMBNIDES. Myn Heer^ waarom niet? met yermaak^ MoMf zeg oits etrst , waarop ? *k wil liever eerst bereeknen 9 Of V wel een werk is van myn fmaak. CORGI. Myn Heer^ het is geen geld verlooren: •/ Is een belangryk blad^ dat , even naa den nacht ^ Reeds in de Stad wordt rondgebragt. En dan dan gansch Parys^ met zekerheid^ doet hgaren^ Al wat in Braband is gefchied den dag te vooren. D^HABCOUR. Foor my, ik fta Vr van verftomd^ Dat gy ons ^smorgcns reeds vaorziet van nieuwighedem Uit Brusfel^ Brugge ^ Gend of b^gelegen Sieden^ Daar hier de post niet eer ais ^sayonds binuen kom. OORGI. De post komt veei te langzaam binnen\ Ik )¥agt niet na het nieuws; ik raad het al^ myn ffeerf ffet geen de post ant brengt leg ik eenvotwdig neer^ Dat haalt niet by V geen wy yerzinnen. SPIMSMIDRg. Dat is bedrog van V Volk. GORCr. Het volk is braaf en goedf *t H^il maar bewoogen zyn , en *k zoek het te behaa^eni, *k Sc/iryf fteeds van eedgefpan^ van heimelyke laagen^ Fan mynen , van kanon , van vuur en ftaal en bked ; Mb! Heeren \ wilt gy m'ets van eigen vinditig leezen^ IFat zou dan toch de Staatkunst weezenT d'haucourt , geld geevende. Gy /preekt ^er waarlyk aartig van. ■» ' " Nu^ *k teeken in op uw roman^ / vav epimenidis« GOKGI. iMJfw Heer gelieft *er mee te fpotten. (Hy gaac voorc met fchryvcn ) Dt Aartsbisfchop y door zyn mocd be ken ykrbor zyn laarzen en zjn harnssy in het end'. En men vermoordde ^ digt bj Gendy Maar twee-en-tagtig Patriotten. De Tooneelen, in welken schrab» een Kooinglyken Cenfov, die door zyn menigvuldig fchrappen, zonder te kunnen fchry- ven, dien ntam verkreegen heeft, als mcde Madame brochu* KC, Verkoopder van Vonnisfen, befluiten, fclietzen der Con* flitutie. en geesten der Wecten, voorkomen; die met chrt« «AMTES, een Edelmtn, en klaas , een Boer, als mede met CABRIOLE, een Oansmeester, zyn zeer naif en onderhoudend. Atrtig is ook het volgend gefprek, tusfchen epimenidei eo ^en Advokatt-Generatl. EPIIIENIDBS. Ik ben ten groot vrind van verandering ten goede^ Maar yjand, zo ze onnuttig is. FATRAS. Nuy die van onze St ad brengt u gewis in woede; fVy zullen V eem zyn , naar ik gis : Het Recbtj by voorbeeid^ dat *s een zaak die voor my klaar ii^ *k Heb veertig jaar geleefd van A^m^ van Salaris^ Advys, Befogney etcetera, De vrackt der ftukken van V proces deed my vaak zweeten^ En *k hb op deezen ru£ tien tabbaards reeds verfleeten; Maar niets keen ooit myn fmaak geftuit , yoor '/ Crimineele Rjecht ^ dat was myn Just en Ieeven\ Daar muntte ik eigenlyk in uit ; Nu word een nieuwe form my zoo maar voorgefchreeven ; Op dat ik in V vervo/g daar naar myne uitfpraak doe! Fan onze vroegere Decreeten H^ord niets gerefpeSteerd ^ die worden maar verged en; Zy fc/u^en alles af^ toi zelfs den pgnbank toe. 