Geschiedenis van het buddhisme in Indië
beschouwingen, welke later zullen volgen, zullen wij het beproeven de twee ongelijksoortige bestanddeelen te scheiden, hoe onvolkomen die proef dan ook wezen zal. Vooraf echter moeten wij kennis maken met de legende, zooals die in de Buddhistische kerk is aangenomen. Want al maakte het mythische, anders gezegd goddelijke, element geen deel uit van de ware geschiedenis des Meesters, het zou toch een deel zijn van de geschiedenis van den Buddhistischen geest, en dus een stuk van de geestelijke ontwikkelingsgeschiedenis der menschheid. Voorzeker zoude zonder het optreden van een Meester het Buddhisme niet ontstaan zijn, maar zonder de verbeeldingskracht zijner volgers zou de leer niet zulk eene aan- trekkingskracht voor zooveel vrome gemoederen gehad hebben. Niet alleen door hetgeen de Buddha werkelijk geweest is, gesproken en gedaan heeft, maar ook door hetgeen hij geacht werd geweest te zijn, gesproken en ge- daan te hebben, heeft het Buddhisme zooveel zielen veroverd. Tot grondslag voor de legendarische levensbeschrijving van de Meester hebben wij de overlevering in de Zuidelijke afdeeling van de Kerk genomen, niet omdat de historische waarde van die der Noordelijke berichten in enig opzicht overtreft, maar omdat wij een zuiverder afspiegeling van het echte Buddhisme er in meenen te mogen ontdekken. Niettemin zullen wij hier en daar ook de Noordelijke overlevering meedeelen. In alle opzichten zullen wij de stof zóó trachten te behandelen, dat de lezer voor zichzelf over de waarde der verschillende verhalen zal kunnen oordeelen. Tot de Zuidelijke Buddhisten, wier heilige boeken in 't Pali zijn opgesteld, behoort, gelijk men weet, de Singalees, Burmees, Siamees en Annamiet; tot de Noordelijke, wier heilige taal het Sanskriet is, de Nepalers, Tibetanen, Chineezen, Mongolen, Kalmukken, Japanners en eenige honderden Balineezen; in vroegeren tijd de Buddhisten van Kamboja (in Achter-India), Sumatra en Java. De termen zuidelijk en noordelijk zijn dus niet geheel juist, maar er zou niet veel gewonnen zijn met ze te vervangen door Oostersche en Westersche Kerk. De voornaamste Zuidelijke bronnen voor de legende die wij geraadpleegd hebben zijn: 1. de inleiding op de Jataka’s die niet verder gaat dan de inwijding van ’t door Anathapindika gestichte klooster te Sravasti; tot zoover is ons verhaal weinig meer dan een here en daar bekorte vertaling dier inleiding; 2. de verspreide berichten in den Mahâ- en den Culla-vagga; 3. het Parinibbana-sutta; 4. enkele stukken uit den commentaar op het Dhammapada. Be- richten van de tweede hand vindt men: 1. in de door Bigandet vertaalde Burmeese Legende van Gautama, die veelal woordelijk met de inleiding op de Jataka's overeenstemt, voor DE BUDDHA. 49 Volgens de geijkte overlevering gelooven de Buddhisten dat er in de ontelbare wereldtijden die den tegenwoordigen Bhadrakalpa, d. i. heil- tijdperk, vooraf gingen, onnoemelijk veel Buddha's, d. i. ontwaakten, wijzen, leeraars, geweest zijn. Van die allen weten zij zoo goed als niets te vertellen; alleen van de 24 Buddha's die den stichter hunner leer, Gautama- buddha, voorafgingen, worden enkele bijzonderheden medegedeeld, welke hier gevoeglijk met stilzwijgen kunnen worden voorbijgegaan. Gedurende onmetelijk langen tijd had hij, die eenmaal als Gautama-buddha de Ver- losser der wereld zou worden, zich voor die verhevene taak voorbereid. Na in de op elkander volgende wedergeboorten al hooger en hooger in “wijsheid gestegen te zijn, had hij den rang bereikt van Bodhisatva, d. i. van iemand die bestemd is om als Buddha op het wereldtooneel te verschijnen. Van dit punt af begint eigenlijk de levenslegende van den aan- staanden Heer der gemeente. De Noordelijke Buddhisten plegen de geschiedenis van hun Heer en Meester in 12 tijdvakken te verdeelen: 1. Besluit om van den hemel op aarde neder te dalen; 2. Ontvangst; 3. Geboorte en eerste kindheid; 4. Blijk van buitengewone aanleg; 5. Huwelijk; 6. Verlaten van de familie en verzaking van de wereld; 7. Monniksleven; 8. Strijd met den Boze; 9. Zegepraal en bereiking van volmaakte wijsheid; 10. Prediking van en propaganda voor de leer der Verlossing; 11. Zalig afsterven; 12. Uitvaart en verdeeling der relieken. Deze verdeeling zullen wij gedeeltelijk, maar, om redenen van uiterlijken vorm, niet onvoorwaardelijk volgen. Zo verre de laatste loopt; 2. Hardy's Manual of Buddhism, geput uit Singaleese bronnen die niet zelden afwijken van de inleiding op de Jataka’s en dus ook van Bigandet; 3. enkele stukken in Burnouf’s aanteekeningen op den Lotus de la bonne Loi. — Van de Noordelijke overlevering stond ons alleen de Lalitavistara ten dienste. Berichten uit de tweede hand zijn ontleend aan: 1. Schiefner’s Tibetische Lebensbeschreibung (dhyāmunis; 2. Burnouf's Introduction d'une histoire du Buddhism indien. Het oorspronkelijke woord voor afdalen, Skr. avatāraṭi, betekent gewoonlijk opdagen, zijn verschijning maken. Waar gesproken wordt van een avatāra der zon mag men het zelfs niet anders vertalen dan met verschijning. Vermits een tal van kerkelijke en wijsgeerige leerstukken gebouwd zijn op het misverstaan van dubbelzinnige uitdrukkingen, is het soms niet ondienstig de alledaagsche betekenis der woorden in ’t oog te houden. 1. BESLUIT OM VAN DEN HEMEL OP AARDE NEDER TE DALEN. Lang al had de Bodhisattva in den hemel der zaligen gewoond, toen de hemelingen tot hem kwamen en baden dat hij als Verlosser der wereld op aarde zou nederdalen. Deze, na overwogen te hebben in welk wereld-tijdperk, in welk werelddeel, in welk land, in welke familie en uit welke moeder!, hij zou geboren worden, willigde het nederig verzoek der goden en engelen in, en besloot zijn menschwording te doen plaats hebben in het loopende tijdperk, in het werelddeel Jambudvipa, in het land Madhyadesa, in de familie van Koning Cuddhodana, en tot moeder te kiezen de koningin Maya. Madhyadesa is dat gedeelte van Indië hetwelk ten Oosten begrensd wordt door Bengalen, ten Zuiden door den Ganges, ten Westen door de Panjab en den Indus, en ten Noorden door den Himalaya. Niet ver van de uitloopers van laatstgenoemd gebergte, in NW-richting van het hedendaagse Audhe of Faizabad, lag de stad Kapilavastu, waar Cuddhodana, uit het riddergeslacht der Sakyas, heerschte. Zijn gemalin, de kuische Devi Maya of Mahamaya, d. i. groote Maya, was om haar uitnemende deugden waardig de moeder te worden van den Bodhisattva. In een vroeger bestaan, in ver vervlogen tijd, had zij eens den toenmaligen Buddha, Vipasyin, een huldeblijk aangeboden met de woorden: "ik bied u dit aan, in de hoop dat ik eenmaal in later tijd de moeder moge worden van eenen Buddha die, gelijk gij, de wereld zal bestralen". Die wens zou thans vervuld worden en de Bodhisattva in haar schoot nederdalen. Ontvangenis, De bewoners van Kapilavastu plachten in de maand Asvajja (Juni-Juli) een feest te hebben dat van den 7de tot den 44de duurde. Toen de... De grenzen van dit werelddeel zijn vrij onbepaald; de Buddhisten strekken het niet verder uit dan Indië. De Lalitawistara, bl. 62, meldt niets van dit feest en laat de ontvangenis plaats hebben. De feestweek nu weer aangebroken was, onthield zich de deugdzame Maya van alle deelneming aan de luidruchtige vreugde der stedelingen. Op den dag vóór volle maan nam zij een bad in welriekend water en deelde rijkelijk en met milde hand liefdadigheid onder de behoeftigen uit. Daarna doste zij zich in prachtgewaad, genoot een keurig maal, vervulde de vrome plichten die men op heilige dagen in acht te nemen heeft en begaf zich vervolgens naar haar slaapsalet ter ruste. Toen de koningin in slaap gezonken was, zag zij een droomgezicht: de vier goddelijke beheerschers der windstreken namen haar met haar rustbed op en brachten het naar den Himalaya, waar zij het onder eenen breedgetakten, lommerrijken boom nederzetteiden, om daarop zelf eerbiedig ter zijde te gaan. Nu kwamen de vier gemalinne dier heerschers, namen haar mede naar het meer Anavatapta, waarin zij haar een bad lieten nemen om zich van menschelijke smetten te zuiveren. Na het bad werd zij in een hemelsch gewaad gekleed, gezalfd en met hemelsche bloemen getooid. Daarop leidde men haar naar een Zilverberg, waarbinnen een gouden als paleis ingerichte grot was, en legde haar op een rustbed, waarvan het hoofdeneinde naar het Oosten gekeerd was. Op dat oogenblik nam de Bodhisattva de gedaante aan van eenen Witte Olifant, verliet den Goudberg waarop hij zich bevond, besteeg den Zilverberg, kwam met een witte waterlelie in den snuit en onder een daverend geluid in de gouden grot en na driemaal het leger waarop zij rustte rechtsom rondgewandeld te hebben ten blijk van hoogachting, opende hij haar rechterzijde en drong aldus in haar schoot. Den volgenden morgen, toen de koningin ontwaakt was, verhaalde zij den droom aan haar gemaal, die aanstonds 64 brahmanen liet ontbieden om te vernemen wat de droom voorspelde. De brahmanen zeiden: "Maak u niet ongerust, o Koning! de Koningin is zwanger geworden en zal eenen zoon, niet een dochter baren. Indien hij in de maatschappij blijft leven, zal hij een Koning worden die de wereld beheerscht; maar indien hij de wereld verzaakt, zal hij een Buddha worden die in het heelal zijn licht zal laten schijnen." Op het oogenblik dat de ontvangenis van de Bodhisattva in de schoot van zijn moeder plaats had, kwam de gehele natuur in beweging en geschiedden er twee-en-dertig teekenen: een onvergelijkelijke glans verlichtte het gehele heelal; de blinden, als begeerig om de luister van de Bodhisattva’s te aanschouwen, werden ziende; de doven konden horen, de stommen spraken; de gebochelden werden recht van lijf en leden; de kreupelen wandelden; de gevangenen menschen en dieren herkregen de vrijheid; het vuur van de hellen doofde uit; de bewoners van het schimmenrijk voelden honger en dorst gestild; de dieren legden hun vrees af; alle schepselen genazen van hun ziekten; alle schepselen werden vriendelijk; met liefelijk geluid hinnikten de paarden, brulden de olifanten; de muziekinstrumenten lieten, onbespeeld, hun tonen hooren; de armringen en andere lijf-sieraden der menschen tingelden; alle windstreken werden helder; een zachte, koele wind verkwikte alle schepselen; buiten het seizoen druppelde de regen neder; het water bobbelde uit de aarde; de vogels staakten hun vlucht door het luchtruim; de stroomen stonden stil in hun loop; het water der zee werd zoet en bedekte zich overal met waterrozen van allerlei kleuren; alle bloesems ontloken; aan de stammen, takken en bladeren van de bomen. 2 Tegenwoordig valt de maand Ashada, toen de ontvangenis plaats had, wel in den regentijd. DE BUDDHA. 23 Twee twijgen der boomen ontwikkelden zich rozen; uit den harden rotsgrond schoten wonderrozen te voorschijn; los nederhangende bloemen vertoonden zich in de lucht; overal zag men eenen bloemenregen; in de lucht weerklonken de tonen eener bovenaardsche muziek; al de sferen waren als omslingerd met kransen, als behangen met festoenen, omwijd van zwaaiende pluimen, bezwangerd met den geur van bloemen en reukwerk, overheerlijk schoon te aanschouwen. Gedurende de zwangerschap bewaakten vier engelen met zwaard in de hand moeder en kind voor leed en ongeval. Altijd gelijkmoedig en tevreden, vrij van alle kwalen des lichaams, besloot de Koningin in haar schoot het kind, dat gelijk een blanke draad in een doorschijnend juweel daarin, als in een reliekkistje, rustte. Tien maanden lang droeg zij met de uiterste behoedzaamheid den kostbaren schat gelijk men een kan vol olie draagt. 3. GEBOORTE EN EERSTE KINDSHEID. Als de tijd vervuld was, gaf Maya aan haar echtgenoot den wensch te kennen om haar verwanten te bezoeken in de stad Dewahrada. Gereedelijk bewilligde de koning haar verzoek. IJlings liet hij den weg van Kapilavastu naar Dewahrada effenen en aan beide zijden met pisangs, volle watervazen, vlaggen en wimpels toeien. Daarop liet hij haar plaats nemen in eenen gouden draagzetel, en, met een grooten stoet ten geleide, vertrekken. Tussen beide steden ligt een lustbosch met hoog geboomte, het Lumbini-bosch geheeten. Zoodra de Koningin dit bereikt had, gingen de boomen in volle bloesempracht prijken; bijen van allerlei soort gonsden in de takken en op de bloemen, en scharen van vogels vlogen met blij gekras in het rond. Het was alsof het gehele bosch feest vierde ter ere van de nadering van een grootmachtige koning. In de tekst wordt paduma gebruikt, dat weliswaar meestal een Nelumbium aanduidt, maar retorisch, volkomen aan onze roos beantwoordt. Dat er geen Nelumbiums hier bedoeld zijn, is buitendien duidelijk genoeg. Ook de Lalitav. 87 heeft het officiële getal van 32 voorteekenen, die evenwel slechts gedeeltelijk met de beschrevene overeenkomen. In Lalitav. is het een wagen. Op het zien van dit schouwspel gevoelde Mâvà de neiging bij zich op te komen om zich in 't bosch te verliezen. Zij liet zich door hare geleiders naar een hoogen boom brengen en strekte de hand uit om een der takken te grijpen. De tak boog zich vanzelf naar beneden en terwijl zij hare hand uitstrekkende hem vastgeklemd hield, was het oogenblik harer bevalling gekomen. Haar gevolg hing een gordijn om haar heen, terwijl zij staande, met de hand aan den boomtak, niet gelijk andere vrouwen in liggende of zittende houding, eenen zoon ter wereld bracht. Vier engelen uit den hoogsten hemel vingen het kind in een gouden net op en hielden het voor de blikken der moeder met de woorden: "Verheug u, Koningin! een edelen zoon is u geboren". Zoo werd de Bodhisatva geboren, niet bezoedeld door onreinigheden, maar volkomen rein en stralend in luister. Desniettemin stroomden, bij wijze van eerbetoon, twee waterstralen uit den hemel neder om den Bodhisatva en diens moeder te verfrisschen. Uit de handen der vier engelen uit den hoogsten en versteën hemel ging de pasgeborene over in die der beheerschers der 4 windstreken, en deze gaven hem wederom over aan de menschen. Daar wringt zich het kind plotseling uit de handen der laatsten los, gaat recht op den grond staan en blikt naar het Oosten: verscheidene duizenden van sfeeren ont- rollen zich tot één grote vlakte. Toen riepen goden en menschen, terwijl zij met bloemen en reukwerken hun hulde bewezen, uit: a verheven wezen! geen ander is er in de wereld die u evenaart, veel minder die u overtreft!” Nadat de Bodhisatwa zijn blikken in alle richtingen gezonden en gezien had dat niemand zijns gelijken was, deed hij zeven stappen in noordelijke richting, terwijl de grote Brahma en andere goden als dienaren hem de teekenen der koninklijke waardigheid nadroegen. Bij den zevende stap werd het kind geadopteerd door de goden als een nieuwe koning. De Buddha stond stil en riep zegepralend uit: "Ik ben de hoogste in deze wereld!" en liet nog andere juichkreten hooren, zoals ten kamp gaande helden plegen aan te heffen. Even als het heugelijk feit der ontvangenis was ook de geboorte des Bodhisattva's begeleid door 32 voorteekenen, en op hetzelfde oogenblik als hij werden ook geboren zijn aanstaande gemalin Yaşodharâ of Yaçowati en zijn neef Ânanda, die eenmaal zijn geliefde discipel worden zoude; voorts zijn gezellen Chanda of Chandaka en Udâyin of Kâlodâyin en zijn ros Kanthaka, die alle later in de geschiedenis een rol zullen spelen. Te gelijker tijd sproot de grote Bodhi-boom te Uruvilwa uit den grond en werden de ascankamers voortgebracht, waarvan de een een mijl, de tweede een half uur, de derde drie mijl en de vierde een uur in omvang was. Kort na de geboorte werd het kindje door de inwoners van Devadhara en Kapilavastu van het Lumbini-bosch naar laatstgenoemde stad gevoerd. Intussen was er uitbundige blijdschap in de hemelen dat den koning Sudhodana een prins geboren was, welke eenmaal, onder den Bodhi-boom, den boom der Ontwaking en der Kennis, gezeten, een Buddha zou worden. Op dat pas kwam de wijze Devala, die de 8 trappen naar de hemel beklom, en riep uit: "Ik ben de verhevenste in de wereld; ik ben de doorluchtigste in deze wereld! dit is mijn laatste geboorte, ik zal een einde maken aan wedergeboorte, ouderdom, dood en smart." Dan volgde nog: "Na zeven stappen noordwaarts gedaan te hebben riep hij uit: "Vandaag zal de allerhoogste zijn van alle wezens". Dan, na evenveel schreden naar het zuiden, met de woorden: "Vandaag zal ik de Boosaard en het leger des Boosaards vernietigen; ik zal de grote wet openbaren die als een regen het hellevuur zal uitblussen ten behoeve van alle bewoners der onderwereld." In hetzelfde Pali Chandaso wordt vermeld dat op hetzelfde ogenblik in de 4 grote steden vier koningskinderen geboren werden die bij hun verschijning in het leven de hemelstreken verlichtten. Het waren Prasenajit, zoon van Brahmadatta, te Sravasti; Bimbisara, zoon van Mahapadma, te Rajagriha; Udayana, zoon van Gautami, te Kausambi; Pradyota, zoon van Anantanemi, te Ujjayini. Alle spelen in de legende een rol. Volgens Lalitavistara blijft de pasgeborene met de schare een week in het bosch. 8 Ook Kâla-Dewala en elders Asita-D., de zwarte Dewala, geheeten; door de Noordelijke Buddhisten gewoonlijk Asita. Hij is de mythische verkondiger van een leerboek over astrologie en als zoodanig wel bekend uit de letterkunde der heidense Indiërs. 26 DE BUDDHA. van kennis doorloopen had, in den hemel. Verwonderd over de luidruchtige vreugde welke daar heerschte vroeg hij wat toch de oorzaak daarvan was. "Wel", was het antwoord, "Koning Çuddhodana heeft een zoon gekregen die eenmaal onder den Bodhi-boom een Buddha zal worden en het rijk der Wet uitbreiden, en ons zal het gegeven zijn die Buddha te zien en diens Wet te vernemen. Daarom zijn wij zoo blijde". Nauwelijks had de heremiet dit gehoord of hij daalde van den hemel af en haastte zich naar de vorstelijke woning te Kapilavastu, waar hij op den hem aangewezen zetel plaats nam en zeide: "Ik verneem, o Koning! dat u een zoon geboren is. Ik zou hem gaarne eens zien." De koning gaf order dat men het kindeke aanstonds feestelijk zou aankleden en in zijne tegenwoordigheid brengen. Toen de jonggeboren Bodhisatva gehaald was, werd hij door zijnen vader aan den heremiet voorgesteld, opdat hij dezen eerbiedig zoude groeten. Doch het kind wendde zijn voeten naar boven en plaatste ze op den ruige haarbos van den ascet, want het zou niet passen dat een Bodhisatva zich voor wie het ook zij vernederde. Dewala, dit begrijpende, rees van zijnen zetel op en bracht de handen saamgevoegd eerbiediglijk aan het voorhoofd, zoodat de koning, dit buitengewone schouwspel ziende, aan zijnen eigen zoon hulde bood en zich voor hem ter aarde wierp. Dewala, die het vermogen had zich alles te herinneren wat er in de laatste verleden 40 tijdperken gebeurd was en te voorzien wat er in de 40 volgende zou geschieden, sloeg de tekens aan het lichaam. In het Sanskriet betekent het woord voor voet ook straal. Hetgeen niet wegnam dat hij de oorzaak van de vreugde der goden in den hemel niet kon raden. Men meent niet, dat dergelijke tegenstrijdheden, die talloze malen voor komen, aan den blik der Buddhistische verhalers ontsnapt kunnen zijn. Indien zij desniettegenstijdende die schijnbare ongerijmdheden ongerept hebben gelaten, dan is het omdat zij uit erebied voor de sage niet willens of wetens althans, de trekken er van uitgewist hebben. Inderdaad, ze zijn niet kritisch te werk gegaan, maar hebben zich ook niet schuldig gemaakt aan wankritiek. Er is niets onkritischer dan zogenaamde sagenkritiek, welke een uitvloeisel is van nevelachtige begrippen omtrent het wezen der sage en het wezen der geschiedenis beide. Bij een geschiedverhaal kritiseert men, maar een mythe of een sage verklaart men: is men niet zeker of iets tot de geschiedenis of tot de sage behoort, dan werkt men. DE BUDDHA. De aanwezigen, niet begrijpende wat de reden van die plotselinge afwijzing van vreugde en smart was, vroegen de eerwaardige grijsaard of hij dacht dat de jonge prins enig letsel zou overkomen. "Neen", antwoordde Dewala, "hem zal geen letsel overkomen: hij zal zonder twijfel een Buddha worden." — "Waarom schreit gij dan?" hernam men. — "Omdat het mij niet gegeven zal zijn zulk een man in zijn hoedanigheid van Buddha te aanschouwen. Dat acht ik een groot ongeluk voor mij en daarom kan ik het niet laten mijzelf te beklagen." Na dit gezegd te hebben verviel hij wederom in gepeins om te onderzoeken of er niemand onder zijn verwanten was die het geluk, dat hem zelf ontzegd was, zou kunnen deelachtig worden. Zijne gedachten vielen op zijnen neef Nâlaka. Alzo snel spoedde nu de grijsaard naar 't huis zijner zuster en vroeg haar: "Waar is uw zoon Nâlaka?" - "Thuis, heer broeder." - "Roep hem dan," zeide hij. De jongeling kwam en werd door zijnen oom aldus toegesproken: "Jongen lief! In het huis van Koning Çuddhodana is een zoon geboren, uit wie een Buddha zal groeien: over 35 jaar zal hij het Buddhaschap aanvaarden en zult gij het voorrecht genieten daarvan getuige te zijn. Begin gij nu reeds met nu reeds den geestelijken stand te omhelzen." De jongeling nam intussen een besluit: "O, eerst wil ik nog een paar jaar met mijn vader spelen." "Nou, doe dan" zeide de oude man en vertrok. Bij de N. Buddhisten heet deze Naradatta, waarvan Nâlaka, schoon niet Nâlaka, heel wel een verkleiningsvorm in gewestelijke uitspraak zijn kan. Hun overlevering, welke eenigszins van de bovenmeêgedeelde afwijkt, is in korte trekken aldus: Zoodra de oude Asita uit de blijdschap der goden had opgemaakt dat Çuddhodana een zoon geboren was, voorzien van 32 teekenen van toekomstige grootheid, riep hij zijn neef Naradatta, deelde hem de heugelijke tijding mede en begaf zich met hem uit het luchtruim nederdalende naar Kapilavastu. De profetie van Asita komt naar inhoud en vorm overeen met de later volgende voorspelling der brahmanen bij de doopplechtigheid. In Lalitavastu, luiden Asita’s woorden aldus: "Wanneer gij hoort, Naradatta, dat de volkomen overtuigd dat zijn oom hem nooit een verkeerde raad zou geven, gaf aan die aanmaning gehoor, schafte zich monnikskleedingen en een aarden mantel aan, liet zich haar en baard afscheren, schoot de roze pij ! aan, en na in gedachte de Bodhisattva zijn hulde gebracht te hebben, toog hij naar de Himālaya en leefde daar als kluizenaar. Later toen de Tathāgata de hoogste, volkomen wijsheid bereikt had, zocht Nālada hem op, hoorde zijn prediking en keerde terug naar de Himālaya, waar hij tot de rang van Arhat (Grootmeester) opklom en na zeven maanden, aan ‘t einddoel van zijn loopbaan gekomen, rechtop staande bij de Goudberg, in het volledige Nirvana inging. Op de vijfde dag na de geboorte moest de plechtigheid des doops en der naamgeving plaats hebben. Voor die gelegenheid was het paleis met allerlei geurige stoffen geparfumeerd en met bloemen en geroosterde graankorrels bestrooid. Een honderdachtigtal van brahmānen die in de studie van de Veda's volgeld waren, werden op het feest genoodigd en op uit- gezochte spijzen onthaald. Onder hen waren er acht die uitmuntten in de kunst om uit de kenteekenen van het lichaam de toekomst te voorspellen. Hun namen waren Rāma, Dhwaja, Lakshana, Mantrin, Kaundinya, Bhoja, Suyāma en Sudatta. Het waren dezelfden die ook bij de ontvangenis den droom der Koningin hadden uitgelegd. Na aandachtige beschouwing van de kenteekenen kwamen zeven hunner niet verder dan tot het volgende dilemma: vijf iemand met zulke teekenen wordt, indien hij in de maatschappij blijft, een wereldheerscher; indien hij den geestelijke stand omhelst, een Buddha. Terwijl zij uitweiden over al de heerlijkheden van een alleenheerscher, merkte de jongste van de acht, de student Kaundinya, * de onmiskenbare kenteekenen op van een Buddha in de wereld is opgestaan, ga dan en word een zwervend monnik onder diens bevel. Dat zal u eeuwig tot voordeel, nut en vreugde strekken.” 2 Bij de Zuidelijke Buddhisten is de kleur geel, bij de Noordelijke rood. Wij hebben een middelterm gekozen. 3 In ’t Pali Kondanva. DE BUDDHA. 29 Buddha aan het lichaam van ’t kindeke en met volle overtuiging profeteerde hij dat er slechts ééne mogelijkheid was, dat de prins niet anders kon worden dan een Buddha die zijn licht in de wereld zal laten schijnen. Het kind ontving de naam van Siddhartha, of, volgens andere, Sarvārthasiddha. Nadat de acht brahmanen die het doopmaal hadden bijgewoond in hun woning waren teruggekeerd, riepen zij elk zijn zoon tot zich, zeggende: "Wij zijn reeds hoog bejaard en vermoedelijk zullen wij den tijd niet meer beleven dat de zoon van Koning Cuddhodana de alwetendheid zal bereiken, maar met u is het een ander geval; gij moet zorgen, zoodra de prins zoover zal gekomen zijn, u in zijn orde te laten opnemen." De oude brahmanen zouden inderdaad het blijde tijdstip niet meer beleven: ze stierven alle, met uitzondering van Kaundinya, die trouwens nog jong en sterk was. Deze verzaakte de wereld en kwam als rondzwervende na verloop van tijd te Uruvilvā, waar hij behaagde en een geschikt oord leek om zich te vestigen. Toen hij, vele jaren later, vernam dat Prins Siddhartha de monnikspij had aangeschoten, haastte hij zich zulks aan de zeven brahmanenzonen mede te deelen en hun te verzekeren dat de prins zonder twijfel eenmaal het Buddhaschap zou erlangen, terwijl hij hen herinnerde aan de dringende vermaning van zijn vader. Drie hunner lieten zich niet overhalen; de vier overigen traden, met Kaundinya aan het hoofd, in de geestelijke stand. Dit zijn de vijf die later in de geschiedenis optreden onder de naam van het vijvtal eerwaarde Vaders of de Vijven. — Keeren wij tot de Bodhisatta terug. Bij gelegenheid van de voorspelling der brahmanen kon Cuddhodana, zich niet weerhouden te vragen welke beweegredenen zijn zoon zouden kunnen nopen tot het kiezen van het monniksleven. Het antwoord was, dat het besluit van de prins een gevolg zou zijn van vier verschijningen die zijn oog zouden treffen. Op de vraag welke die vier waren, luidde het antwoord: "het gezicht van een oud man, van een zieke, van een dode en van een geestelijke." De koning had dit niet vernomen of hij besloot er voor te zorgen, dat zijn zoon nooit in de gelegenheid zou komen een van die vier verschijningen te zien, want het was zijn vurige wensch dat Siddharta een machtig alleenheerscher zou worden wiens gebied zich uitstrekte over de vier werelddeelen en de 2000 eilanden. Uit die reden werden in alle richtingen over een mijl afstand wachten geplaatst om de prins te beletten ooit een mens in een der vier genoemde toestanden te zien. Op denzelfden dag deden 8000 leden der Cakyafamilie, welke de plechtigheid bijwoonden, de gelofte, dat zij in elk geval, hetzij de prins eenmaal Buddha of koning werd, hem hun zonen als volgelingen zouden geven. In ’t eerste geval zou hij een schare om zich heen hebben van monniken uit riddergeslacht; in het tweede eenen stoet van prinsen. Eene week na zijne geboorte verloor het kind zijne moeder, zooals trouwens elke Buddha zijne moeder op die leeftijd verliest. Na haar dood werd Māyā in den hemel der zaligen opgenomen. Sommige zeggen dat de moeder stierf omdat haar het hart brak toen haar zoon, volwassen en geheel ontwikkeld, uittoog. De koning droeg zorg dat vrouwen van uitnemende schoonheid en vrij van alle gebreken als minnen en kinderjuffen ter verpleging van den Bodhisattva werden in dienst genomen en zo, steeds omgeven van een talrijke vrouwelijke omgeving, groeide het kind in luister en weelde op. De Lalitavastu verhaalt dat 80000 meisjes, die op denzelfden dag als de prins geboren waren, hem ter opwachting en bediening geschonken werden. De zuster van Māyā, de matrone Gautamī, werd de pleegmoeder van den moederlozen knaap. A. BLIJKEN VAN BUITENGEWONEN AANLEG. Op zekeren dag ging koning Cuddhodana het akkerfeest vieren bij het begin van den zaaitijd. De geheele stad, schoon versierd, zag er uit als ware het een godenverblijf. Alle knechten, arbeiders, enz. kwamen, uitgedost in nieuwe kleeren en getooid met bloemen en kransen, aan het hof bijeen, terwijl op ’s konings meierij een duizendtal ploegen werden in gereedheid gebracht. Daarenboven waren er 799 ploegen met trekossen bespannen en met zilver versierd, doch de ploeg die de koning zou hanteren was versierd met juwelen en goud; ook de hoornen der ossen, alsmede de jukstrengen en de prikkel waren verguld. Omgeven van een grooten stoet ging nu de koning, zijnen zoon medenemende, naar buiten. Op den akkergrond stond een Djamboeboom, dichtgeloopen en schaduwrijk. Hieronder liet Cuddhodana voor den prins een leger spreiden, hetwelk van boven bedekt was met een hemel met gouden sterren, en omgeven van een gordijn als van een ringmuur. Na een wacht er bij achtergelaten te hebben, begaf de koning met zijn gevolg zich naar de plaats waar de ploegen gereed stonden. Daar legde hij de hand aan den gouden ploeg, de heeren van zijn gevolg pakten de zilveren ploegen en de akkerlieden de overige. Nu gaan ze aan het ploegen. De koning dreef den ploeg wakker door de kluiten, den gehele akker doorsnijdende, nu eens van onderop naar boven, dan weer van bovenop naar onder. Kortom, hij had met het werk grooten voorspoed. De kindermeisjes aan wier hoede de Bodhisattva was toevertrouwd, in hun nieuwsgierigheid hoe de koning met het ploegen slaagde, liepen alle uit de tent weg. Als de Bodhisattva, rondkijkende, niemand zag, stond hij haastig op, ging met gekruiste beenen zitten en verdiepte zich, zoo gezeten, met ingehouden adem, in wijsgeerige bespiegeling. ‘Middenweg draalden de kinderjuffen zóó lang alvorens terug te keeren, Vijf maand na de geboorte, volgens de door Hardy Manual of Buddhism 150 gebruikte bron. DE BUDDHA. dat de boomen hun schaduw reeds naar de tegenovergestelde richting hadden gewend, met uitzondering van den Djamboeboom, welke zijn lommer in een kring om zich heen bleef verspreiden. Als de vrouwen eindelijk bedachten dat de prins alleen gelaten was, keerden zij onthutst terug, sloegen driftig het gordijn op, traden binnen en, ziet! daar zat de Bodhisatva op zijn rustbed met gekruiste beenen, terwijl de boom zijn lommer over hem uitbreidde. Zij ijlden om dat wonder aan den koning te melden, die haastig toesnelde en op het zien van het mirakel zich eerbiedig voor zijn zoon nederboog met de woorden: "dit is de tweedemaal, kind lief! dat ik mij voor u nederbuig!" Sommige verhalen vertellen dat de oudere leden der Câkya-familie eens den koning voorstelden het kind naar den tempel te laten brengen. Çuddhodana juichte dit plan ten zeerste toe en gaf order aan de matrone Gautami om den prins feestelijk te kleden. Terwijl zij hiermee bezig was vroeg de kleine waar zijne moeder hem heen wilde brengen en toen hij hoorde "naar den tempel" begon hij hartelijk te lachen en verklaarde, in verzen, dat niet hij de goden behoorde te vereeren, maar de goden hem, dewijl hij hooger was dan zij: "goden en menschen zullen eenmaal weten dat ik zelf een god ben". Niettemin werd de kleine Bodhisatva, vergezeld van een onafzienbare stoet, door de feestelijk versierde straten naar den tempel gebracht. Nauwelijks was hij binnengekomen of de levenloze afgodsbeelden stonden van hun zetels op en wierpen zich neder voor de voeten van de Bodhisatva. De lezing die de Lalitavastu van deze schoone sage geeft, wijkt aanmerkelijk af. Van dakerfeest en een aandeel des konings daaraan is geen sprake. Alleen wordt gezegd dat de prins eenmaal in de schoone Meimaand met zijn makkers een uitstapje maakte naar een land- bouwersdorp dat aan zijn vader toebehoorde. Daar alleen gelaten en onder 't lommer van een Djamboeboom gezeten, geeft hij zich aan bespiegeling over. De aard dier bespiegeling wordt uitvoerig beschreven. Het wonder met de schaduw is hetzelfde. De koning zijn lieve zoon missende, zond overal heen om den knaap te zoeken, en ging, na bericht ontvangen te hebben waar hij zich ophield, naar hem toe. Bij die gelegenheid bewijst hij zijn zoon hulde, evenals in bovenstaand verhaal. » Dit verhaal en dat volgende zijn overgenomen uit de Noordelijke overlevering. DE BUDDHA, 33 van den Bodhisatva. * De verbazing welke dit wonderbare voorval bij de toeschouwers, zoowel goden als menschen, wekte was algemeen, en zelfs de natuur deelde daarin: de aarde beefde; een bloemenregen daalde neder en ontelbare muziekinstrumenten lieten vanzelf hun zoete tonen hooren. Dezelfden vertellen ook het volgende. Toen de knaap de leeftijd bereikte had om onderwijs te ontvangen werd hij met groote staatsie naar de school gebracht. De glans die van hem uitstraalde was zóó overweldigend dat de schoolmeester, Wigwàmitra genaamd, bij het binnentreden van de jongen Bodhisattva in het vertrek voorover ter aarde stortte, en stellig zou hij in die toestand gebleven zijn, had niet een engel hem bij de hand gevat en zo weer opgericht. De proeven die de knaap van zijn schrijfkunst aflegde, vóór dat de schoolmeester in staat geweest was hem daarin te onderrichten, waren zoo buitengewoon dat de schoolmeester, die, zooals vaak het geval is met lieden van zijn beroep, niet van verwaandheid was vrij te pleiten, in stomme verbazing uitriep: "deze staat hooger dan alle goden; hij is onvergelijkelijk, zonder wederga in het heelal". Verder, bij de leesoefeningen, verloochende zich de wondermacht van de Bodhisattva evenmin. Wanneer bijvoorbeeld de scholieren aan zeiden, hoorde men de klank van "anityasamsara", onbestendig is elke indruk. Spraken de jongens "f" uit, dan liet zich hooren: "ibahulan jagat", de wereld is vol plagen. Op gelijke wijze volgde op elke letter van het alphabet een stichtelijk, dierbaar woord uit de leer van de laterale Buddha, zodat het gemoed der 32000 scholieren die er in de school waren, doorboord werd. 1 Om dit te begrijpen moet men voor oogen houden dat, naar Indische begrippen, de godenbeelden, hoewel op zichzelf zielloos, door de god welke zij voorstellen kunnen bezield worden. 2 Gemeenlijk hadden de Indische schoolmeesters dit kleine gebrek. 3 De verklaring van het woord sanskari kan eerst later gegeven worden. Het zij genoeg hier aan te stippen dat het in de taal der stervelingen onderscheidene betekenissen heeft. Met hun gewdne verachting voor philologie hebben de Indische metaphysici, en niet alleen de Buddhistische, de beteekenissen dooreen geklutst en daarop het kaartenhuis hunner meta- physische stelsels gebouwd. 3 34 DE BUDDHA. zaten, voorbereid werd om naderhand de heilwaarheden van den Buddha in zich op te nemen. 5. HUWELIJK. Toen prins Siddhârtha omstreeks 16 jaar oud was, liet zijn vader drie paleizen voor hem bouwen en inrichten, een voor den zomer, een voor den regentijd en een voor den winter. * Het eerste had negen verdie- pingen; het tweede zeven en het derde vijf. Om den prins te dienen werden er 40000 dansmeisjes aangewezen. Naar gelang van het seizoen bracht de Bodhisatwa in een dezer paleizen den tijd genoegelijk door, terwijl hij daar, als een god door hemelnimfen, omringd was en bediend werd door prachtig uitgedoste danseressen en opgevrolijkt door de ruischende tonen eener onzichtbare muziek. De voornaamste gemalin van den prins werd Yagodharâ, die later de moeder zou worden van Ràâhula en daarom in de geschiedenis bekend staat onder den naam van »Râhula's moeder”. Omtrent dit huwelijk weten sommige ? het volgende te vertellen. De invloedrijkste leden der Câkya-familie waren eens in de audientiezaal vergaderd om den koning hunne opwachting te maken. Zij veroorloofden zich Zijne Majesteit te herinneren aan de profetie bij de prinsen geboorte en op te merken dat het raadzaam scheen den prins te doen huwen, opdat de genoegens van het huwelijksleven hem zouden weerhouden den geestelijken stand te kiezen. De koning deelde volkomen hun gevoelen en zeide dat het er nu maar op aan kwam, een bruid, den prins waardig, te vinden. Wel is waar hield ieder der aanwezige Câkyas, wel vijfhonderd in getal, het er voor dat zijn eigen dochter juist de geschikte bruid zou wezen en zij lieten niet na, zulks te kennen te geven. Doch de koning zeide dat de prins niet licht te bevredigen was en het dus raadzaam ware, eerst hem zelf over de aangelegenheid te spreken. Gewoonlijk verdeelen de Indiërs het jaar in 6 jaargetijden: lente, zomer, regenseizoen, herfst, winter en koude tijd. De Buddhisten kennen deze verdeeling ook, maar maakten vroeger meer gebruik van de drieledige in zomer, regentijd en winter. Er werd gehandeld in dien geest als de koning verlangd had. De Câkyas vervoegden zich tot den prins en stelden hem de bewuste zaak voor. De Bodhisatwa verzocht een week uitstel om zich te beraden. Onderzoek wel begrijpend dat de min en hare genoegen een onuitputtelijke bron zijn van allerlei onheil, besloot hij zich te voegen. Hij deelde het besluit waartoe hij gekomen was mede en gaf op, welke deugden hij in zijne aanstaande bruid eischte. Cuddhodana gaf aanstonds den hofpriester de opdracht om in geheel Kapilavastu een meisje met de begeerde eigenschappen te zoeken; tot welken der vier standen zij blijken zou te behooren, was een volmaakt onverschillige zaak, die op de keuze geen invloed moest uitoefenen, want Siddhartha zag niet op familie of adellijken naam, maar alleen op deugd. De hofpriester kweet zich van zijn taak en vond eindelijk een meisje met zulke eigenschappen als vereischt werden, in de dochter van den Cakkya Dandapani, Gopa geheeten. Onmiddellijk gaf hij verslag van zijn bevinding aan den vorst, die ten overvloede, om zeker te zijn dat het bedoelde meisje ook in den smaak van den prins zou vallen, een middel uitdacht om zich van de neiging zijns zoons te vergewissen. Hij liet te dien einde allerlei kleinoodjes vervaardigen en daarna bij geluid van de schel in de stad omroepen dat de prins uitdeeling van die sieraden zou houden aan alle meisjes van de stad. Op den bepaalden dag kwamen de meisjes in de audientiezaal en ontvingen een voor een uit de handen van den prins een kleinood, waar- mee zij zich dan schielijk verwijderden, want geen van alle was in staat om den luister en de majesteit van de Bodhisattva's blik te verdragen. Eindelijk verscheen Gopa, toen alle kleinoodjes reeds uitgedeeld waren. 