Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Gelijk bij Myrmecodia vindt men ook bij Unona tal van eigenschappen, die ons doen denken aan speciale adaptaties ter verzekering van kruisbevruchting door medewerking van in- Secten. De bloembladen zijn verscheidene centimeters lang en aangenaam van geur. De kleur is fraai geel met helder roode vlekken en teekeningen; de nagel is aan de binnenzijde licht rose gekleurd. = 1) Nat. Tijdschr. voor N. I. DI. XXXI. 1870. 520 Toch trekt de plant niet het minste nut van deze eigenschap- pen; de lichtrose gekleurde nagel der bloembladen komt nooit aan, ’t licht en nimmer zal een insectenoog zich daaraan vergasten. ls de kroon afgevallen, dan blijft er niets van de bloem over dan de kleine groen gekleurde kelk en eenige weinige kleine niet in °t oog loopende vruchtbeginsels. In dit stadium wordt de bloem ter nauwernood opgemerkt tusschen het loof en het zou in ’t geheel geen zin hebben hier de objectie te maken, dat in dezen toestand de stempels vrij liggen voor ontvangst van vreemd pollen. De plant trekt dus geen voordeel uit de genoemde eigen- schappen der bloem maar tegelijk met deze treffen wij weder andere inrichtingen aan, die haar van het allermeeste helang zijn, in zooverre zij een geregelde auto-fecondatie bewerkstelligen. Deze inrichtingen: de zijdelingsche vereeniging der bloem- bladen, de doeltreffende ombuiging der nagels naar binnen en hunne aansluiting onder aan den meeldradencylinder en ook de naar buiten gekeerde stempels kunnen niet anders worden opgevat als speciale adaptaties in den loop der tijden verworven. Buiten allen twijfel moeten dus deze Unona's zich gedurende een zeer lange reeks van generaties uitsluitend door zelf-be- vruchting hebben voortgeplant. De genoemde soorten vormen dus weder even zoovele directe bewijzen tegen de Kyicnr-Darwiwsche wet. Bij deze voorbeelden wil ik het hier laten en alleen nog meedeelen, dat ik verder nog gesloten bloemen heb aangetroffen bij: Artabotrys suaveolens, Artabotrys Blumei , Artabotrys oda a- tissimus; Cyathocalyx Zeijlanica; Goniothalamus giganteus, Gonto- thalamus Tapis: Mitrella Kentii etc. Bij al deze planten vindt men speciale inrichtingen lol geregelde zelfbestuiving en absolute onmogelijkheid van be- vruchting met vreemd stuifmeel. Maar hoe laat het zich dan verklaren, dat in de boven 521 beschreven bloemen er alles op ingericht is om insectenbezoek uit te lokken ? Waartoe de helder porceleinwitte kleur, de overvloedige nectarafscheiding en de goed geprononceerde proterogynie bij Myrmecodia ? l Waartoe de aangename geuren en kleuren bij Unona, Arta- botrys en andere? Naar mijne meening is er slechts één antwoord te geven op deze vragen. Niemand toch zal beweren, dat de kroon, hare kleur, geur en nectar zich hebben ontwikkeld onafhankelijk van eene relatie tot de insectenwereld ! De eenige mogelijke verklaring is in mijne oogen: dat de bloemen van Myrmecodia, Artabotrys, Goniothałamus, Unona , Cyathocalyx, Mitrella voorheen waren ingericht voor bevruchting door tusschenkomst van insecten; dat de natuur echter in den loop der tijden haar plan heeft gewijzigd: dat bijkomende om- standigheden ‚ waarmede de natuur in den beginne geen rekening heeft kunnen houden haar hebben gedwongen van haar oorspron- kelijk plan af te wijken. | _De genoemde gesloten bloemen met hare eigendommelijke Afwijkingen doen ons denken aan die van Ophrys apifera, eene plant, die onder al de Orchideae door Darwın onderzocht en beschreven de eenige was, waarvan hij moest verklaren, dat de bloem gansch en al was ingericht voor kruisbevruchting En nochtans geregeld zich zelve bevruchtte doordien de stuif- meelklompjes zich naar binnen bogen tot zij de stempels dden bereikt. >The case is perplexing in an unparalleled degree”, zegt Barwin »for in the same flower we apparently have elaborate __“Contrivances for directly opposed objects”. >The safest conclusion, as it seems to me, is that under "certain unknown circumstances and perhaps at very long »intervals of time one individual of the Bee Ophrys is crossed bij another”. 522 Met ziet de stelling van haen" heeft Darwin parten gespeeld, maar hoe dit ook zij, zeker in het, dat wij bij de boven- beschreven planten deze nood-conclusie niet kunnen trekken. Een kruising is hier gansch onmogelijk, omdat de gesloten bloemkroon geen vreemd stuifmeel toelaat. Ons blijft geene andere verklaring over dan die, welke hierboven is gegeven en het is thans slechts de vraag welke de omstandigheden geweest zijn, die de natuur er toe hebben gedwongen haar oorspronkelijk plan prijs geven.. Zijn er verklaringen te vinden voor het feit dat insecten- bezoek voor de bloem ongunstig werd en elke afwijking, die de kans op zelfbestuiving grooter maakte, voor haar voortbestaan voordeelig was? In verreweg de meeste gevallen zal men op deze en dergelijke vragen wel steeds het antwoord moeten schuldig blijven, om de eenvoudige reden, dat elke plant een kolossale geschiedenis achter zich heeft en omdat de omstandigheden, die aanleiding hebben gegeven tot een afwijking in de bloemconstructie, in onzen tijd misschien weder hebben opgehouden te bestaan, zoodat het ons onmogelijk is daarover een juist oordeel te vellen. Het is mij dan ook niet gelukt bij de hierboven gè- noemde Anonaceae die omstandigheden te leeren kennen; bij Myrmecodia tuberosa echter meen ik die te kunnen aanwijzen. Het zou mij echter te ver voeren hier ter plaatse breedvoerig daarover uit te weiden en aangezien deze zaak de kwestie slechts van ter zijde raakt, meen ik daaromtrent te mogen verwijzen naar mijn reeds genoemd artikel, dat eerstdaags zal verschijnen. Voor het doel, dat ik mij met dit schrijven heb voor oogen gesteld, is het voldoende de feiten te hebben geconstateerd. Het aantal der bloemen, die zich nimmer openen en toch volmaakt vruchtbaar zijn, is zonder eenigen twijfel veel grooter dan men tot nog toe vermoedt. Volgens Darwın !) heeft ook Asa Gray bloemen. aangetroffen in de Noordelijke Vereenigde Staten, die nimmer opengaan w 1) Darwis. Dift. forms of flowers. Chap. VII. Coucluding remarks. 525 toch vrucht zetten. Ook Hexry O Forges 1) maakt melding van een Aard-Orchidea van Java, waarschijnlijk een Chrysoglossum soort, die nimmer hare bloemen opent en dit is eene observatie van veel belang, omdat de Orchideae ook op andere wijze dan door het sluiten van de bloemkroon te gemoet komen aan het bezwaar, dat bij uitblijvend insectenbezoek de plant geen vrachten voortbrengt. De boven beschreven bloemen vertoonen nog geen structuur- bijzonderheden of rudimentaire organen gelijk die bekend zijn bij eleistogame planten. Toch moeten ze ongetwijfeld tot deze gerekend worden. Dit was trouwens ook de opvatting van Darwin, die de geslo- len bloem van Lathyrus vissolia onder de cleistogamen opnam ?). Wij mogen met recht verwachten, dat de hier bedoelde bloemen op weg zijn om cleistogaam te worden in den zin, waarin dit tot nog toe is opgevat en dat al is er thans nog weinig te be- Speuren van reductie van organen, die in onbruik zijn geraakt, deze toch eenmaal zeker zal intreden. Voor deze stelling bestaat alle grond nu Darwin heeft aan- geloond, dat in werkelijk cleistogame bloemen de in onbruik ge- raakte deelen als rudimentaire organen zijn terug te vinden (b. v. de onderlip van Viola, de spoor in de cleistogame bloemen van Impatiens etc.) Men kan veilig aannemen, dat de thans cleistogame bloemen Voorheen hebben verkeerd in een staat waarin zich nu de "mecodia en de genoemde Anonaceue bevinden. Hierdoor nu krijgen wij een gansch andere zienswijze om- trent het wezen der cleistogamie. Mocht het ons vroeger verwonderen, dat er gesloten bloemen optraden aan planten wier bloemen geheel voor kruisbevruch- ling waren ingericht en in den regel gelijk met deze, thans Wagen wij ons af hoe aan een cleistogame plant nog normaal gebouwde bloemen zijn overgebleven? y H. 0. Fonos, A nataralist's wanderings in the Eastern Archipelago. Pag. 95. ) Darwis Le 524 Dit blijft nog steeds een open vraag. Maar wanneer wij in aanmerking nemen, dat de vermenigvuldiging dezer planten toch in hoofdzaak plaats vindt door cleistogame zaden, daar toch de normaal gebouwden in fertiliteit en in aantal aan- zienlijk achter staan bij de gesloten bloemen, wanneer wij voorts in *t oog houden, dat sommige dezer planten jaren achter- een nooit anders dan cleistogame bloemen voortbrengen en men zelfs aan een enkele onder hen: Leersia oryzoides nimmer open bloemen heeft waargenomen, dan mag men miet al te veel gewicht hechten aan het voorkomen van open bloemen. Nu het ons gebleken is, dat kruisbevruchting in "1 geheel niet noodig is voor de instandhouding van vele andere planten, nu he: schouwen wij het als een zaak van ondergeschikt belang ol er onder de overgroote massa nakomelingen van een plant, uit cleistogame zaden ontstaan, ook enkele voorkomen, die hun ontstaan aan kruising te danken hebben. Het is de bedoeling der natuur, dat die planten zich door cleistogame zaden zullen vermenigvuldigen: de gesloten bloemen _ aan de plant hebben thans voor ons belang en de anderen raken op den achtergrond en het is niet te gewaagd te ver- onderstellen, dat deze open bloemen eenmaal geheel zullen verdwijnen of cleistogaam zullen worden gelijk de anderen. Baron Escers 1) verhaalt dat Oncidium Lemonianun Lindl. op St. Tomas elk jaar in Maart 3—5 gele bloemen voortbrengt. die nooit vrucht dragen, maar na 2—5 weken afvallen. De plant zou reeds lang zijn uitgestorven, indien de natuur niet bij tijds op eigendommelijke wijze hierin had voorzien. Na het afvallen der bloemen ontwikkelen zich in de oksels der leege bracteae vegetatieve knoppen, die binnen korten tijd volkomen jonge planten vormen. Op deze wijze ontstaan samenhangende koloniën van deze, zich uitsluitend langs vege" tatieven weg, vermenigvuldigende Orchidea. 4 Toch worden steeds nog generalie op generatie aan elke der 1) Bot. Centralblatt. 1881. $25 op die wijze ontstane plant, bloemen voortgebracht, die in 't geheel geen nut hebben. Deze observatie acht ik van groote beteekenis voor de ver- klaring van het optreden van open bloemen aan planten, die sich toch in hoofdzaak door auto-fecondatie vermenigvuldigen en wij mogen aannemen, dat de open bloemen aan deze toch eigenlijk van gering nut zijn voor de instandhouding der soort en zonder bezwaar zouden kunnen worden gemist, Ware het de natuur om kruisbevruchting te doen geweest, dan zou zij een gansch anderen weg hebben ingeslagen en uit dit gezichtspunt beschouwd meen ik, dat wij alle planten waarbij tot dusverre cleistogame bloemem zijn aangetroffen met 't zelfde recht mogen opvatten als evenzoovele stellige bewijzen tegen de wet van Knıcht-Darwın als de hier boven beschreven Myrmecodia , Anonaceae en Chrysoglossum. In niet minder dan 55 genera, behoorende tot de meest ver- schillende families, zijn cleistogame planten aangetroffen en wanneer wij nu letten op het feit, dat de meeste dezer voor- komen bij de Leguminosae, Violarieae, Acanthaceae etc. wier bloemen geheel en al zijn ingericht tot insectenbezoek en voorts ook op het feit, dat vele hoog georganiseerde Orchideae zelden vrucht dragen, dan komen wij ook bij deze tot de eenige mogelijke verklaring, dat de cleistogame bloemen voorheen waren ingericht tot kruising door tusschenkomst van insecten; dat echter deze algeheele afhankelijkheid van insectenbezoek door Verandering van leefwijze dezer dieren of door andere onbe- kende omstandigheden hoogst nadeelig ging worden voor het Voortbestaan der plant en dat de natuur door die omstandig- heden is gedwongen geworden haar plan te wijzigen. Ik wil thans door een paar voorbeelden van open bloemen het bewijs bijbrengen, dat men vaak de bloemconstructie ver- keerdelijk heeft geinterpreteerd en dat het insectenbezoek bij vele bloemen geen ander doel heeft, dan om stuifmeel van de eigen bloem op den stempel te brengen. : 33 526 Het feit alleen reeds, dat de bloemen geopend zijn en er derhalve steeds kans bestaat, dat een of ander insect vreemd pollen op den stempel afzet, maakt dat wij hier nimmer zooals bij cleistogame planten met absolute zekerheid kunnen uit- maken, dat er nimmer kruisbevruchting plaats vindt. Wij moeten hier volstaan met aan te toonen, dat wanneer zulks inderdaad nu en dan eens geschiedt, dit dan toch in elk geval aan bloot toeval moet worden toegeschreven en dat niets in de constructie van de bloem er op wijst, dat de plant zich nu en dan kruisen moet met een ander individu. Nu wij zeker weten, dat zelf bevruchting niet bij alle planten tot het uitsterven der soort leidt, dat werkelijk verscheiden soorten daarvoor niet gevoelig zijn, nu behoeven wij ook geene nood-conclucies meer aan te nemen gelijk Darwın voorzichtigheids- halve wel gedwongen was te doen na zijn bespreking van de zelfbevruchting bij een zoo hoog georganiseeerde plant als Ophrys apifera. Een dergelijk geval verschijnt ons thans onder een gansch ander licht; het laat ons koud of de Ophrys werkelijk eens vreemd stuifmeel op haren stempel ontvangt of niet; wij nemen thans aan, dat wanneer zulks geschiedt, dit toch in * geheel niet ligt in de bedoeling der natuur. Met opzet kies ik hier ter opheldering van het gezegde de bloem van Aristolochia, omdat deze in elk hand- en leerboek over botanie wordt aangehaald als het éclatantste voorbeeld van een adaptatie ter verzekering van kruisbevruchting. In den Buitenzorgschen plantentuin worden verschillende soorten van dit geslacht aangetroffen, die ik gelegenheid had te onderzoeken. Ik breng in herinnering hetgeen ten opzichte van de bloem- constructie van Aristolochia clematitis door HiLDEBRANDT El Hermann MiLLER wordt opgemerkt. De bloemkroon van Aristolochia clematitis is vergroeid- bladig en bestaat uit een vrij lange buis, die van boven in een schuin afgesneden trechter uitmondt en van onderen- een ketelvormige verwijding vertoont. | i | | 527 De buis zelve is van binnen bezet met slijve haren, die ` naar beneden gekeerd en zoodanig geplaatst zijn, dat zij den toegang tot den ketel voor een insect niet verhinderen maar het dier beletten langs denzelfden weg terug te keeren. Het vruchtbeginsel is onderstandig. Op den bodem van de ketelvormige verwijding vindt men de stempels. Deze laatste, 6 in getal, zijn met elkaar vergroeid en vormen een wij groot stempelvlak waarvan de slippen de meeldraden overdekken. De stempel is volgens HıLperrannt reeds in staat om stuif- meel op te nemen en te doen kiemen wanneer de meeldraden nog gesloten zijn. De plant is derhalve prolerogyne. Wanneer nu een insect met een klompje stuifmeel op den rug de bloem binnentreedt en zich een weg baant tot den ketel, blijft het daar eenigen tijd rondvliegen, te vergeefs trachtende zijn ge- vangenis weder te verlaten. Bij dit heen en weer vliegen komt eindelijk zijn met stuif- meel beladen lichaam onvermijdelijk in aanraking met den stempel. De bestuiving is dus ingetreden en ten gevolge daar- van krommen zieh de stempelslippen naar boven. Thans openen zich ook de antheren, die tegelijkertijd door de stand- verandering der. stempelslippen en het samenvallen der haren op den bodem van den ketel toegankelijk worden voor de insecten. De vliegen, die hun stuifmeelvoorraad op het stem- pelvlak hebben afgezet, kunnen nu nieuw stuifmeel op hun lichaam verzamelen. Als gevolg van de ingetreden bevruchting vallen nu ook de haren uit de kroonbuis af en het insect kan de bloem verlaten. Nog niet afgeschrikt door den strik, die hem gespannen was, vliegt het een andere bloem binnen om op nieuw voor eenigen tijd te worden gevangen gehouden lot het weder het aanhangend stuifmeel heeft afgegeven en nieuw stuifmeel heeft opgenomen etc. Op die wijze wordt derhalve constant stuifmeel van de eene m op den stempel van eene andere gebracht. Op afdoende Wijze wordt er tevens voor gezorgd, dat een reeds bevruchte - 528 bloem van verder insectenbezoek verschoond blijft. De jonge bloem staat nagenoeg recht overeind met den trechtervormigen. mond wijd geopend om de bezoekers te lokken. Na de be- vruchting begint de trechterwand te verwelken en slap te worden en wordt de toegang dichtgeslagen en bovendien buigt zich nog de gansche bloem naar beneden om. De beschrijving klinkt inderdaad verrassend, maar toch zijn er zeer gewichtige bedenkingen tegen in te brengen. Er ont- breekt een groote schakel in de keten der op elkander vol- gende verschijnselen en wel niet meer of minder dan het allereerste begin. Van waar toch haalt het insect het pollen om de eerste bloem te bevruchten, wanneer de meeldraden niet geopend en toegankelijk zijn vóór dat de stempel is bestoven geworden? Deze moeilijkheid heeft Hicoesraxpr verzuimd ons duidelijk te maken. Het insect krijgt geen stuifmeel alvorens het stuifmeel heeft afgegeven. Hoe komt het dan aan dit eerste stuifmeel? Maar het is er verre van af, dat dit de eenige bedenking zou zijn tegen bovenstaande uiteenzetting van de bloem van Aristo- lochia en hare bevruchting. Het stempelvak van HiLpEBRANDT en andere botanisten (stigma radiato- sexpartitum) is geen stempelvak. In de Aristolochia- bloem zijn de stijlen en stigma’s geaborteerd. Daarentegen hebben de helmdraden en wel voornamelijk hunne connec- tieven, die zijdelings met elkander tot een beker vergroeid zijn, buitengewone ontwikkeling gekregen en deze connectieven zijn aan hunne vrije randen bezet met papillen en nemen als zoodanig de rol over van stempels (zie fig. 5). Er is derhalve geen sprake van een stempelvlak in den zin val HILDEBRANDT. De 6- slippige naar onder kegelvormig versmalde buis van con- nectieven is aan de binnenzijde in den beginne glad van wand, hier en daar met korte klierdragende haartjes bezet. Spoedig ech- ter begint deze gladde opperhuid te verslijmen en weldra vindt men den beker aan de binnenzijde met een kleverig slijmachtig 529 vocht bedekt. Dit kleverig en vochtig aanzien van de rug- zijde der connectieven heeft Hıresranpr misleid en hem in den waan gebracht, dat dit de stempel zou zijn. Op hoogst eigenaardige wijze weet echter de plant te voorzien in het gebrek aan een stijlkanaal, zooals door fig. 5 en 4 wordt duidelijk gemaakt. De eerste afbeelding leert, dat de connectieven oorspronkelijk naar buiten toe, min of meer concaaf zijn en de thans nog gesloten helmknoppen in deze holten worden opgenomen. Later bewegen zich de randen van elk connectief naar binnen, het connectief zelf strekt zich en wordt zelfs min of meer convex naar buiten. Door de spanning, die hierdoor op de antheren wordt uitgeoefend, springen deze in de lengte open en komt het stuifmeel in groote hoeveelheden vrij te liggen. De oor- spronkelijke beker wordt thans een door de connectiefslippen overwelfd kanaal met verslijmden wand en, van binnen en boven, bezet met een groot aantal papillen en dit kunstmatig stijlkanaal komt in de plaats van den verloren geganen stijl met stigma’s. Thans eerst kan men zeggen, dat de bloem volwassen is en geschikt om bevrucht te worden; in het gebrek aan eenen stijl om de kiembuizen naar het ovarium te leiden is ter elfder ure voorzien. Zoo is het althans bij Aristolochia barbata, A. labiosa, A. ornithocephala, A. ridicula, A. nilida en A. elegans, Nu heeft mij verder het onderzoek geleerd, dat deze strek- king der connectieven en het openspringen der antheren gansch onafhankelijk is van de bevruchting en van insectenbezoek en verder nog, dat het onderste gedeelte van den m en derhalve ook het stuifmeel en de nectarschijf ook in ge bloemen steeds toegankelijk is voor de vliegen, up in de bloem zijn binnengedrongen. Bi eenige Aristolochia-soorten worden hier in dit gedeelte zelfs in het geheel geen haren aangetroffen, die den toegang tot de meeldraden zouden kunnen letten. 530 Overigens is de ketel aan de binnenzijde bij alle Aristolochia's met dichte wollige haren bezet. Ik treed thans in een nadere beschrijving van de bloem van Aristolochia barbata Jacq. fig. 5. 6. 7. Aan de bloemkroon valt evenals bij A. clematitis een peervormig onderste gedeelte, een nauwe buis en een schuin afgesneden trechtervormige opening waar te nemen. Het buisvormige deel, dat nagenoeg rechthoekig is geplaatst op de lengterichting van den ketel is bij deze soort vrij kort. Daar waar de ketel in de buis overgaat, treft men een in den ketel inspringenden ring aan, die zich voordoet als ware hij het uiteinde van een tweede iets langere buis, die in de kroonbuis is ingevoegd (fig. 6 en 7 bij a.) De binnenwand van dezen ring is gansch onbehaard en oogenschijnlijk zeer glad. Bij nadere beschouwing, op de mieroscopische doorsnede, blijken hare opperhuidscellen min of meer papilleus te zijn afgerond. De trechtervormige opening is bezet met lange knodsvormige, stijve haren, die uit een groot aantal tafelvormige cellen zijt opgebouwd. Zij zijn min of meer naar beneden gericht. Voorts vindt men nog ter plaatse van overgang van de buis in den peervormigen ketel, van boven en van de buiten- zijde gezien, twee ingedrukte plaatsen naast elkander, die kogelsegmentvormig naar binnen springen en aan den binnen- wand, wit van kleur en onbehaard zijn (fig. 7 b.) Overr gens is de binnenwand van den ketel, gelijk ik reeds opmerkte, in alle richtingen bezet met witte, wollige haren, die min of meer kleverig en steeds vochtig zijn. In het onderste deel ontbreken deze nagenoeg geheel of zijn zij veel korter. De honigschijf op den bodem is ook in jonge bloemen steeds toegankelijk voor de bezoekers. Wanneer het kunstmatig stijlkanaal is gereed gekomen €? de antheren zijn opengesprongen, wordt het pollen door de hulp der kleine vliegen, die steeds in den ketel worden aangetroffen op de stempelpapillen gebracht. Deze pollen- e 551 korrels kiemen zeer gemakkelijk en vinden de noodzakelijke voorwaarden daartoe nagenoeg overal in den ketel van de bloemkroon. In oudere bloemen vindt men de kiembuizen overal tegen den wand tusschen de wollige haren. Het eerst-optredend verschijnsel bij het verwelken van de bloemkroon is het afvallen van de stijve haren aan de trechter- vormige opening en het naar beneden omslaan van de bovenlip (zie fig. 5). In den stand van de bloem komt geen verande- ring; zij keert zich niet met de opening naar beneden gelijk dit bij A. clematitis wordt waargenomen. Welke de beletselen zijn, die de gevangen vliegen in een jonge bloem- ondervinden bij hare pogingen om naar buiten te komen is mij niet recht duidelijk geworden. Ik vermoed, dat de gladde, alhoewel: naar buiten afgeronde, cellen van den ring haar het naar bovenklimmen beletten en deze eerst kan beklommen worden, wanneer verwelking is ingetreden. Maar mogelijk is het ook, dat zij naar het licht toevliegende, op een dwaalspoor worden gebracht *) en onver- wachts terugstuiten tegen de kogelvormige segmenten, die feitelijk eenig licht doorlaten en den inspringenden ring. Hebben zij eindelijk na vele vergeefsche pogingen de buis beklommen dan worden zij, aan het andere einde gekomen; teruggehouden door de naar beneden gekeerde bajonetten, die den uitgang verdedigen. Meermalen heb ik getracht ze le dwingen de bloem te verlaten door in de ketelvormige ruimte, Waarin een kleine opening werd gebracht, door langzame on- derdompeling water te doen opstijgen. Nimmer is het mij gelukt ze op die wijze te verjagen, maar nimmer ook zag ik ze het boveneinde van den ring bereiken, waaruit ik Vermoed, dat inderdaad de gladheid van den ring de grootste hinderpaal in den weg stelt. Het komt mij waarschijnlijk Voor, dat zoowel dit als de moeilijkheid om de opening terug te vinden beide het bare. daartoe bijbrengen om de vliegen gevangen le houden tot dat verwelking is ingetreden. nn 2) Verg. H. Müzzer l. c. A. Sipho pag. 109. 552 Van de geringste opening in den ketel aangebracht, waardoor licht in de donkere ruimte binnen treedt, maken de vliegen onmiddellijk gebruik om hare gevangenis te verlaten. Wanneer de meeldraden zijn opengesprongen, hebben de vliegen gelegenheid om stuifmeel te verzamelen en dit met de stempels in aanraking te brengen. Met haar bestoven lichaam vliegen zij verder wanhopend rond om den uitgang terug te vinden. Onophoudelijk komen zij daarbij in aanraking met den wand van den ketel en hebben daarbij alle gelegenheid hun stuifmeel aan de wollige, min of meer kleverige haren weder af te zetten, getuige de vele korrels in gekiemden toestand, die daar allerwege worden aangetroffen. Zonder eenigen twijfel verliezen zij op deze wijze reeds weder het grootste deel van het verzamelde pollen, vóór dat het haar eindelijk gepermitteerd is de bloem te verlaten. Ik geef gaarne toe, dat zij nog steeds een gedeelte van hel stuifmeel op haar lichaam kunnen meenemen, maar zeker is het niet te veel gezegd wanneer ik beweer, dat hetzelfde in- sect, wanneer het zoo weinig schrander is en zich op nieuw laat vangen, toch weder een aanzienlijk deel hiervan zal moeten afstrijken aan de haren, waartusschen het zich zal moeten heenwringen om den ketel te ‘bereiken. Nog is hel mogelijk, dat het dier eenige korrels heeft overgehouden; maar bij het rusteloos heen- en weervliegen in den ketel bestaat er ontegenzeggelijk veel meer kans, dat het deze zal deponeeren ergens legen den wolligen wand van den ketel, dan op de stempelpapillen. Op nieuw verlies derhalve van het met zooveel moeite en opoffering van vrijheid verzamelde kostbare stuifmeel. Maar nog steeds blijft de mogelijkheid over, dat inderdaad eenige korrels in het kunstmatig stijlkanaal te recht komen, maar nu stuiten wij op de overweging, dat eenige weinige korrels niet voldoende zijn voor eene bevruchting van alle eieren in het ovarium. De eierstok van Aristolochia barbata bevat 6 hokken, ieder 555 met minstens 100 eieren; die van A. ornithocephala en A. labiosa waarschijnlijk met even zoovele duizenden. Minstens 600 — 6000 korrels zijn er derhalve voor de be- vruchting noodig. En nu meen ik met het oog op de hier hoven genoemde feiten, dat het niet te gewaagd is om de meening uit te spreken, dat niets in de bloemconstructie der Aristolochia er op wijst, dat het in de bedoeling ligt van de natuur, dat deze bloemen zich onderling moeten kruisen, maar dat de opvatting van SPRENGEL, die in den eigenaar- digen bouw niets anders zag dan een ingewikkelde adaptatie om bevruchting (d. i. zelfbevruchting) mogelijk te maken door insectenhulp, juister is dan die van Hamas 2) en HERMANN MoLLER 2). Mijne waarnemingen omtrent de bloeminrichting van A. barbata dateeren reeds van 1886. Een treffend bewijs over de juistheid van mijne opvatting werd mij onlangs gegeven bij het onderzoek van A. ornithocephalu. Ik had gelegenheid 8 bloemen daarvan op hare bestuivings- inrichting te onderzoeken. In 5 daarvan vond ik de vliegen dood in den peervormigen ketel tegen den wand gekleefd. In eene bloem telde ik niet minder dan 11 lijken, in de beide anderen resp. 5 en 4. De 5 andere bloemen waren log jong, hunne helmknoppen nog ongeopend, de connec- liefslippen naar boven en naar buiten gekeerd en de vliegen ongedeerd. Ik vermoed derhalve, dat na de bevruchting de wollige haren veriger worden en de insecten daardoor worden vastgehecht aan den wand 3). a A 1) Jahrb. f. wissensch. Bot. 1866. Bd. V. 2) Die Befruchtung. Pag. 109. 3) Ik teeken hier nog aan, dat bij A. ornithocephala, A. labiosa, A. icula en A. elegans de buis niet glad maar met lange stijve haren is bezet gelijk bij A. clematitis. Hierdoor wordt de kans, dat de vliegen stuifmeel Medebrengen in den ketel, nog geringer. 554 De Bengaalsche koffie (Coffea bengalensis Roxb.) geeft een tweede voorbeeld van een plant, die geregeld zich zelve bevrucht. De bloem van deze koffiesoort wijkt aanzienlijk af van die van C. arabica en C. Liberica. De kroon bestaat uit een lange dunne buis eindigende in 6 groote slippen. fig. 8. Binnen in de buis vindt men 5 lange helmknoppen , waarvan slechts de toppen even buiten de kroonbuis uitkomen. De stijl is kort en de beide stigmata bereiken hoogstens 1/, van de lengte van de kroonbuis. De 5 helmknoppen sluiten zijdelings nauw- keurig aan elkander. Zij vormen als °t ware een tweede buis bin- nen de kroonbuis en zijn bewegelijk bevestigd op zeer korte helm- draden, die juist even beneden den top zich aan de antheren vasthechten. In pas geopende bloemen zijn de toppen der helmknoppen naar binnen gebogen en sluiten op die wijze bijna geheel en al den ingang van de buis af. De helmknoppen springen in de lengte en naar binnen toe open en hun inhoud vormt binnen de meeldraden- buis een vasten cylinder van stuifmeel. Zoodra nu een vlinder zijn proboscis in de kroonbuis tracht te brengen om de rijkelijk afgescheiden honig op te slurpen, wordt bet stuifmeel on vermijde- lijk naar beneden gestooten en dit komt terecht op de stig mata en in den honig in het onderste gedeelte van de kroonbuïs De honig bezit evenals het stempelvocht in hooge mate de eigenschap om het stuifmeel tot kieming te brengen en bij onderzoek van een oudere bloem, die door een insect is be zocht geworden, vindt men dan ook de gansche buis van onderen opgevuld met een dicht netwerk van kiembuizen, waat” van eenige de stempels zijn binnengedrongen. Het insect brengt dus zelfbestuiving te weeg. terugtrekken van de mondwerktuigen is de kans gering, dal het insect eenig pollen mee zal voeren, omdat de b l pen, als veeren werkende, den proboscis nauw omsluiten en het aanhangend stuifmeel geheel of nagenoeg H ` afstrijken. Mochten er nog eenige korrels blijven hangen» dan zal bij het inbrengen van den proboscis in een andere Bij het A |. 555 bloem reeds aan den nauwen ingang, dien hij zelf moet openen, dit stuifmeel verder worden afgestreken en wanneer wij nog aannemen, dat hier of daar toch een korrel aan den proboseis is overgebleven, dan zal deze toch zeker te loor gaan tusschen de vele duizenden, die tegelijkertijd worden naar beneden ge- sloten. De kans, dat vreemd stuifmeel op den stempel geraakt is derhalve buitengewoon gering, al is de mogelijkheid niet geheel uitgesloten. De afwijkingen, die in de bloem van Coffea bengalensis zijn le constateeren, wanneer wij haar vergelijken met die der andere soorten van dit geslacht; n. l. de nauwe kroonbuis, de polleneylinder, de korte stijl etc. kunnen worden beschouwd als adaptaties ten voordeele van een geregelde zelfbestuiving en niemand, die onbevooroordeeld is, zal kunnen beweren , dat er iets in de bloem op wijst, dat zij nu en dan stuifmeel moet tvangen van een ander individu. Andere voorbeelden van geregelde zelfbevruchting ga ik stil- zwijgend voorbij. *) Alleen wil ik er nog op wijzen, dat menig- maal éclatante inrichtingen ter verzekering van autofecondatie door de schrijvers zijn miskend geworden onder den nadeeligen invloed van de wet van Kwenr-Darwix. De fig. 9—12 zijn gecopieerd naar die van Hırpepraxpr uit de Bot. Zeitung 1869 en stellen de meeldraden, stijl en stempel voor van Morina elegans. De figuren behoeven ternauwernood verklaring. Direct na het openen der bloem begint zich de stempel naar Dron te buigen tot zij zich eindelijk op de opengesprongen antheren nederlegt. Hrupenranpt verklaart dit nu zoo, dat de „em voor kruisbevruchting is ingericht en dat insecten dit bewerken kunnen, zoolang de stempel nog niet de antheren heeft bereikt. Blijft echter insectenbezoek achterwege zoen desnoods de plant gelukkig nog zich zelve bestuiven. Het komt mij voor, dat dergelijke verklaring den onbevangen ng 1) Zi S ikel over 9 Lie over de Cassia-bloemen mijn meermalen genoemd artikel mie. 556 lezer al evenmin bevredigen zal, als de volgende omtrent de kleursverandering der bloem: Während des Blühens verändern die Blüthen von Morina elegans ihre Farbe, indem sie von dem Weiss der Knospen durch Rosa allmählich zu einem dunklen Roth übergehen, was man allenfalls so ansehen könnte, als ob durch das schöner und leuchtender werden der Blüthen die Insecten immer mehr und mehr angelockt werden sollten, bis endlich, wenn die leuchtendste Farbe sie nicht anzieht, die Selbst- bestäubung eintritt !). Zoo zijn er in de literatuur genoeg voorbeelden te vinden, die adaptaties vertoonen aan zelfbestuiving. Ik herinner slechts aan de vele planten door TREvIRANUS 2) genoemd, die reeds vóór het openen der.bloem hun stuifmeel op den stempel afzetten: aan de zelf bevruchting bij Fumaria waat- op H. von Mont, 5) de attentie vestigde; op de eigenaardige in- richting bij Teucrium canadense door Foerste *) meegedeeld, waar de meeldraden zich naar achteren buigen totdat een of andere helmknop in directe aanraking komt met den stempel: aan de auto-fecondatie bij verschillende Orchideae door Forbes”) waargenomen etc. i Deze gevallen mogen niet worden beschouwd als op zich zelf staande uitzonderingen. Men mag hiermede niet afrekenen door de bewering, dal toch nu of later en misschien eerst na zeer lange tijdruimten eene bevruchting met pollen van andere herkomst plaats vinden ` moet en dat daartoe toch de kans overblijft, omdat de bloemen den toegang voor insecten openstellen. 1) Bot. Zeit. 1869. Pag. 491. D A ` \ 2 Un. ` 2) L. C. Trevmanus, Ueber Dichogamie nach C. SPRENGEL und ? Darwix. Bot, Zeit. 1863 pag. 1—7. 5) Huco von Mom. Einige Beobachtungen über dimorphe piüthen. Bot | Zeit. 1863, pag. 725. H Bot. Centralbl. 1886. III, pag. 256. 3) H. O. FonBes |. c. Pag. 85—96. . y a RE di me 557 In verband met de eleistogame bloemen, die het bewijs leveren, dat er inderdaad planten zijn, die een onnoembaar aantal generaties zich door autogamie voortplanten, krijgen alle bovengenoemde gevallen meer zin. Zonder twijfel zal een nader onderzoek aan ’t licht brengen, dat bij een veel grooter aantal planten, dan tot nu toe bekend is, geregelde zelfbestuiving in de bedoeling ligt der natuur. Zoo o. a. zegt F. Rosen *) in zijn hoogst interessant artikel in de Bot. Zeit. van 20 Sept., dat de algemeen bekende Erophila (Draba) verna, een Crucifera, wier bloemen gansch zijn ingericht voor insectenbezoek en waarin ook nectarien niet ontbreken, geregeld zich zelve bevrucht. Bij helder weer heeft zelfbestuiving altijd plaats: op regenach- tige dagen kunnen echter eenige Erophila’s zich niet bestuiven maar op zulke dagen vliegen er ook geen insecten. Reeds hier boven wees ik er op met een enkel woord, dat men geen recht heeft om de Dichogamie te beschouwen als een inrichting ter verzekering van kruising tusschen verschil- lende individuen. Wanneer het kan worden aangetoond, dat bij dichogame Planten onderlinge bevruchting tusschen bloemen uit dezelfde inflorescentie of althans van dezelfde plant regel is en tusschen men van verschillende planten witzondering, dan verliest de dichogamie de hooge beteekenis, die men daaraan heeft willen hten. Tot nog toe toch is het nimmer gebleken, dat kruising tusschen bloemen op °t zelfde individu eenig voordeel geeft aan de nakomelingschap boven bevruchting met eigen stuifmeel. Het stuifmeel der dichogamen kan niet uit zich zelve op den Stempel geraken. Insectenhulp is daartoe absoluut noodzakelijk twenals voor de boven beschreven Aristolochia-bloem. Dat nu de helmknoppen openspringen vóór dat de stempel- papillen gaan secerneeren, mag niet als eene bijzondere adaptatie beschouwd worden. Er ligt niets vreemds in het verschijnsel DF. Rosen. Systematische und biologische Beobachtungen über Erophila Verna. Bot, Zeit. 1889 Sept. 538 dat het eerst aangelegd orgaan ook het eerste volwassen is. Proterogynie alleen kan als iets bijzonders worden opgevat, maar proterogynische bloemen zijn betrekkelijk zeldzaam. Dichogamie wordt voornamelijk aangetroffen bij de Compositae, Umbelliferae, Campanulaceae, Labiatae etc. Nu verdient het zeer zeker overweging, dat bij deze families de bloemen ge- plaatst zijn in groote, vele bloemen omvattende, inflorescenties; hoofdjes, vlak uitgespreide tuilen of lange trossen. Die plaatsing wijst reeds naar mijne meening op eene inrich- ting tot eenvoudige en gemakkelijke bevruchting van vele bloe- men tegelijkertijd bij het bezoek van slechts één enkel insect. In dezelfde inflorescentie, b. v. een hoofdje , vindt men oudere en jongere bloemen; bloemen die in het vrouwelijk stadium en die welke in het mannelijk stadium verkeeren. Bevruchting van bloemen op dezelfde inflorescentie is dus onvermijdelijk en heeft dan ook op groote schaal plaats en daar de planten meestentijds een groot aantal inflorescenties dragen, heeft er dus in de 2% plaats kruising plaats tusschen bloemen van ver- schillende hoofdjes en eerst in de allerlaatste plaats is er ook kruising mogelijk tusschen verschillende individuen. Nu komt het mij voor, dat wanneer er ooit sprake kan zijn van een bedoeling in de natuur, die opgemaakt kan worden uit de plaatsing der bloemen in groote inflorescenties, men dan toch moet toegeven, dat hier eerder gedacht moet worden aan eeu inrichting ter verzekering van bevruchting tusschen bloemen van "1 zelfde individu dan aan een verzekering van kruising. Darwis en Hermann Mürren *) zijn van oordeel, dal d geregelde kruising bij dichogame planten plaats vindt en de ‚laatste merkt op bij Campanula, dat de bijen de gewoonle hebben om hun eerste bezoek af te leggen aan de onderste bloemen der lang gestrekte inflorescentie om langzamerhand van bloem tot bloem op te klimmen naar den top. De laatst- bezochte bloemen verkeeren in ’t eerste stadium: het manne ` lijke en bestuiven zich met pollen, hetwelk zij nu brengen op 1) Alpenblumen. Pag. 402. % 5 … ous insular Flora's a. s. m. by W. Hesse — Juan Fernandez, Pag. 10 559 de stempels der onderste bloemen van een inflorescentie van een andere plant. Die mogelijkheid kan niet ontkend worden, maar na het bezoek der eerste inflorescentie bezoeken zij de tweede ete. van hetzelfde individu en het zou dus alleen het pollen van de laaste bloem van de laatste inflorescentie zijn, hetwelk kon worden gedeponeerd op de eerste bloemen der eerst-bezochte tros van een ander individu. Ziet men in de proterandrie een inrichting om kruising le verzekeren, dan mag men niet vergeten, dat de insecten bij hun overgang van de eene plant tot een andere ook stuif- meel zouden meebrengen bijaldien deze planten niet dichogaam waren. Dit zou zelfs een zekerder middel zijn van kruising inzooverre zulks ook zou geschieden, wanneer de bloemen niet in een tros, pluim, tuil of hoofdje geplaatst waren of wanneer de hommels of bijen door omstandigheden gedwongen worden (b. v. door gelijktijdige aanwezigheid van meerdere bezoekers) Om van hunne gewoonte af te wijken door te eindigen bij een andere dan de bovenste bloem. Bij dichogame planten is derhalve bevruchting tusschen bloemen van ’t zelfde individu regel en kruising uitzondering. Wanneer deze bloeminrichting niet kan worden aangevoerd als een stellig bewijs tegen het bestaan van de natuurwet van Kueur-Darwix, dan mag zij toch zeer zeker niet worden tangehaald als een bewijs vóór deze wet. Dichogamie leert ons niet anders, dan dat er zeer vele plan- len zijn, die in hun voortbestaan geheel afhankelijk zijn van insecten, maar er is niets wat er op wijst, dat zij een speciale inrichting zou zijn om kruising te verzekeren. De beteekenis der zelfbestuiving is op merkwaardige wijze Onderschat geworden; toch speelt zij een zeer aanzienlijke rol in de natuur. Hoogst interessant zijn ten dezen opzichte de mededeelingen Van W. B. Hemste *) omtrent de Flora's der Oceanische eilanden als Juan Fernandez. ) Voyage ot H. M. S. CnaLLENGER. Report on present slate of knowledge ol 540 »There are very few insects in the island according to the „observations of Mr. E: C. Reep and only one very minute »species of bee. »Flies, of which there are 20 species, form the most pro- »minent feature of the entomology of the island. Some »fertilizers, either insects or birds, must act in a very »comprehensive and effectual scale all over the island, as »follows from the ahundance of fruit yielded by the various »introduced plants. »Strawberries, cherries, peaches, apples and figs bear well; »strawberries and peaches at all events very abundantly. » These peaches, the cherries and the apples are possibly fer- »tilised by the birds, but we would hardly suppose that the »strawberries would be also thus pollanised etc... „zes »Possibly the abundant flies take some share in the fertilising »work.” Deze mededeelingen geven te denken. In Europa spelen de bijen en hommels een belangrijke rol bij de bevruchting dezer planten en ook Lepidoptera worden als zoodanig ge noemd. Bij eenige daarvan werden ook Dipteren als bezot- kers waargenomen, maar vogels vindt men nergens aangegeven. Maar gelijk Hermann Mürrer in zijne »Befruchtung der Blumen” meedeelt, zijn al deze planten ook in staat zich zelven te bestuiven en deze wijze van bevruchting zal op eilanden als Juan Fernandez wel de gewoonlijk voorkomende zijn. Maar hoe dit ook zij, als zeker kan worden vastgesteld, dat er vele planten zijn, die zich uitsluitend vermenigvuldigen op autogame wijze; dat bij zeer vele anderen zelfbevruchting regel en kruising uitzondering is en slechts bij toeval voorkomt: dat vele cryptogamen en kultuurgewassen het vermogen 0M zich geslachtlijk te vermenigvuldigen hebben verloren: nd vele dieren zich uitsluitend door parthenogenese voortplanten: | dat anderen die hermaphrodiet zijn zich nimmer paren ENT wederom anderen en nog wel zij, die in staten leven dee | mieren ete. in een zeer nauwen graad van consanguinitel $ 541 leven. Alle deze planten en dieren hebben klaarblijkelijk geen kruising noodig tot het behoud van de levensenergie van de soort; zij bewijzen dus tegen het bestaan van een naluurwel als die van Knight- Darwin. De theorie van Weismanx omtrent de beteekenis der sexueele voortplanting is op deze vermeende natuurwet gebaseerd. Ware deze juist, dan zouden wij moeten aannemen, dat een groot aantal dieren en een zeer aanzienlijk aantal planten zich thans op weg bevinden om van het aardrijk te verdwijnen. Die conclusie op zich zelve beschouwd, acht ik reeds zeer gewaagd. Waren het enkele soorten of geslachten, waarvan dit moest worden aangenomen, dan zou men er vrede mee kunnen hebben; maar nu het blijkt, dat een groot deel van ’t plantenrijk op die wijze zou uitsterven zonder dat andere soorten daaruit te voorschijn zijn getreden, zal deze stelling zeker weinig verdedigers vinden. Maar bovendien het bewijs kan gegeven worden, dat door Weismann een veel te hooge beteekenis is toegeschreven aan de sexueele voortplanting en dat er zonder eenigen twijfel nog een andere bron moet zijn voor het doen optreden van erflijke individueele verschillen. Hierboven is aangetoond, dat verschillende soorten uit eenzelfde geslacht gesloten bloemen bezitten. Voor zoo ver mij bekend, is dit het geval met alle soorten van Artabotrys en Goniothalamus, met vele Unona's en waarschijnlijk ook met alle Myrmecodia’s. Nu klinkt het hoogst onwaarschijulijk , dat elke soort voor tich deze bijzondere eigenschap zou hebben verkregen tijdens haar bestaan. Ik zou miet weten wat tot verdediging van der- gelijke stelling zou kunnen worden aangevoerd. Het moeten Zeer bijzondere omstandigheden zijn geweest, die de plant nood- zaakten hare bloemen te sluiten en dat nu alle soorten van ten geslacht toevalligerwijze onder diezelfde omstandigheden zouden hebben verkeerd, klinkt mijns inziens absurd, Wanneer wij nu deze vooronderstelling verwerpen, dan 542 blijft ons niet anders over dan aan te nemen, dat deze eigen- schap is overgeörfd van een gemeenschappelijken stamvorm. Is dit zoo, dan hebben de nakomelingen van den stamvorm, niettegenslaande het kiemplasma nimmer eenige essentieele wijziging onderging, toch zoo aanzienlijk gevarieerd, dat daar- uit in den loop der tijden verschillende goed gekarakteriseer- de soorten zijn ontstaan. Er moet dus behalve de sexueele voortplanting nog een bron zijn voor het ontstaan der erfelijke verschillen. In het reeds boven aangehaalde artikel in de Bot. Zeitung, over de verschillende soorten waarin Erophila verna moet worden verdeeld, wijst Rosen er op, dat sommige van Jonn species, op dezelfde standplaats voorkomende, zekeren graad van verwantschap vertoonen en na een uitvoerige discussie over dit onderwerp, meent ook Rosen, dat deze uit een gemeenschap: pelijken stamvorm moeten zijn ontsproten. En nu vraagt ook Rosen, wanneer Erophila geregeld zich zelve bevrucht van waar dan die ernorme variabiliteit onder de nakomelingen, die aanleiding heeft gegeven tot een zoo groot aantal soorten? Dit is lijnrecht in strijd met de theorie van Weısmann. De meegedeelde feiten geven aanleiding tot de volgende be- schouwingen. De thans bestaande soorten van Artabotrys , Goniothalamus etc. hebben zich ontwikkeld uit een gemeenschappelijken stanl- vorm, die gesloten bloemen bezat. Deze stamvorm (c.-q. de stamvorm van deze) had voorheen open bloemen, die geheel voor insectenbezoek waren ingericht. Dit leeren ons de kleur, de geur en de nectar, die bij onze tegen- woordige kennis niel anders kunnen worden opgevat dan als eigenschappen verkregen in relatie tot de insectenwereld. Het sluiten der bloemkroon is later ingetreden ten gevolge van omstandigheden, die dit noodzakelijk maakten voor het pehoud van de soort. De stamvorm met gesloten bloemen had het vermogen ih hare nakomelingen te varieeren. 545 De natuur deed eene keuze onder al deze afwijkingen en die, welke het meeste dienstig waren voor de soort met be- trekking tot hare omgeving, bleven behouden terwijl de anderen uitstierven. Maar de feiten leeren, dat het bij deze eenvoudige » Auslese” niet. is gebleven. In den loop der tijden zijn de kleine onbeteekenende afwij- kingen tot verdere ontwikkeling gebracht en nieuwe kenmer- ken werden te voorschijn geroepen, die langzamerhand soorte- lijke verschillen zijn geworden. | Tot zoo ver spreken de feiten. Welke zijn nu de oorzaken van het ontstaan der erfelijke variaties, die aanleiding hebben gegeven tot het ontstaan van de bovengenoemde soorten van Artabotrys, Goniothalamus en Myrmecodia ? De vereeniging van twee verschillende kiemplasma’s ieder met hunne eigene overervingstendenzen tot een kiemplasma mel nieuwe eigenschappen en in staat om andere kenmerken le doen optreden, valt hier geheel buiten beschouwing. Bastaardvorming, die waarschijnlijk een groote rol speelt in de natuur bij het ontstaan van soorten en waaraan ook Rosey eenig gewicht meent te moeten toekennen bij de vor- ming der verschillende species, onder den naam Erophila verna Samengevat, is hier evenzeer uitgesloten. lijn het dan inwendige oorzaken geweest, die de erfelijke individueele verschillen deden ontstaan ? Mijns inziens begeeft men zich geheel op speculatief terrein Wanneer men deze te hulp roept ter verklaring der waar- genomen verschijnselen. Van deze inwendige oorzaken is niels bekend en nochtans moeten zij variaties hebben opgewekt in weinige en bepaalde richtingen. Bij geheel vrije variatie van den stamvorm en zijne nakomelingen zou een chaos van modi- Îlcaties en varieteiten zijn ontstaan, die zeker nimmer tot goed ge- karakteriseerde soorten zouden geworden zijn. Men verliest allen vasten grond wanneer men zich hierbij wil nederleggen. 544 Maar wanneer wij ook inwendige oorzaken verwerpen als grond voor het ontstaan der erfelijke verschillen, dan blijft ons niets anders over dan aan te nemen, dat de uitwendige levensomstandigheden: bodem en klimaat de aanleidende oor- zaken zijn geweest, die le samen met de natuurkeus de ver- schillende genoemde soorten deden ontstaan. Nu is het waar, dat door Jorpan en äer is RER dat deze uitwendige levensomstandigheden slechts standplaats- modificaties te voorschijn roepen, die niet worden overgeërfd en reeds na weinige generaties verdwijnen , wanneer de planten onder andere omstandigheden worden gebracht en dit zou ons doen aarzelen om eenigen invloed aan deze factoren toe te kennen. Toch acht ik dit het waarschijnlijkste en wij mogen hierbij in "1 oog houden, dat het kiemplasma toch niet geheel onvatbaar is voor wijzigingen onder den invloed van de factoren, die den groei en de voeding beheerschen en al moet ook worden toegegeven, dat er voor het oogenblik geen enkel goed geconstateerd feit bekend is, dat voldoende bewijs- kracht bezit voor de stelling, dat tijdens het leven verworven eigenschappen op de nakomelingen zijn overgeërfd, moeten wij ter verklaring der boven beschreven feiten aannemen, dat deze toch wel degelijk voor overerving vatbaar zijn. Burrexzon, 15 December 1889. te — oł „el 8. 9—12. Meeldraden, stijl en stempel van Morina gn | VERKLARING DER PLAAT. Bloem van Myrmecodia tuberosa in lengte doorde | en van boven gezien. Id. jonge bloem na verwijdering van een deel van _ de kroon. Meeldraden met connectieven-buis van Aristolochia barbata vóórdat de meeldraden zijn opengesprongen. © 1d. met opengesprongen meeldraden en teruggeslagen | connectieven. Aristolochia barbata na de bevruchting. Id. in doorsnede vóór de bevruchting. a. binnenbuis. Ingang van de kroonbuis; a rand van de Wehr ` b. kogelv. segmenten. Coffea Bengalensis in doorsnede. naar HiLDEBRANDT. NOTULEN VAN DE VERGADERINGEN DER KONINKLIJKE NATUURKUNDIGE VEREENIGING IN . NEDERLANDSCH-INDIE, GEDURENDE HET TWEEDE HALFJAAR VAN 1889. Vergadering der Directie, gehouden op 11 Juli 1889, Tegenwoordig zijn de Heeren: Dr. Van DER STOK, BOLLAND, Dr. SŁurrek , Dr. Burck, ŚCHEFFER , Dr. Onnen, HERINGA, Dr. Kroos en Dr. Kuere, De Heeren Dr. Treus, Ten Brummerer en Berman hebben kennis gegeven dat zij de vergadering niet kunnen bijwonen. De notulen der vorige vergadering worden na lezing goedge- keurd en geteekend. I. Van de Ledenlijst worden gevoerd de Heeren : B. F. De Bruun, J. De Jose, J. A. H. Joosten, A. S. J. VAN Kesteren, S: J. Numans, L. J. F. TIMMERMANS, D. De Wir, terwijl wordt aangeteekend dat de Heer W. AERNOUT met verlof naar Europa vertrekt. 546 Il. Tot Leden worden benoemd de Heeren: H. Kuyr, Controleur B. B. te Soemenep; H. Ter Poorten, Havenmeester te Tjilatjap ; J. Scherrer, Ingenieur van den Waterstaat te Weltevreden; P. A. M. VERMEULEN, Inspecteur-Chef van de Administratie der In- en Uitvoerrechten en Accijnsen te Weltevreden; C. W. Wers, Ingenieur B. O. W. te Kawi, bij Bangil; M. Yreraar, Ingenieur B. O. W. te Sitoebondo. UL Worden gelezen missiven van de Heeren Dr. Treus en Berman, waarbij zij hun benoeming tot Onder-voorzitter en tot Dirigeerend Lid verklaren te aanvaarden. IV. Wordt voorgelezen het Gouvernements besluit dd. 6 Juni 1889 no. 25 waarbij wordt bepaald, dat het in de nieuwe haven te Cheribon opgebaggerde been enz. op ’s lands kosten aan het rijks museum te Leiden kunnen worden opge- zonden. | Verder wordt voorgelezen, missive d.d. 18 Juni no. 6260 van den Directeur van O. E. en N. waarbij van bovengenoemd Gouv. besluit aan de Natuurkundige Vereeniging mededeeling wordt gedaan. De Directeur van het Museum, Dr. SŁurren, deelt mede, dat genoemd been etc. door hem aan den algemeenen pakhuis- meester is verzonden. V. Wordt gelezen missive dd. 15 Juni no. 6124, van den Directeur van ©. E. en N. waarbij wordt aangeboden de ministe- rieele dépêche van 20 April 1889 Lette. Ai, No. 25/678 en bijlage betrekking hebbende op het door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde te "e Gravenhage voorgesteld geologisch en ethnographisch onderzoek van de eilanden der Banda-Zee met verzoek om het gevoelen der Directie van de Natuurkundige Vereeniging te mogen vernemen. Een spoedige afdoening werd verzocht. 