Il consolato del mare : nel quale si comprendono tutti gli statuti, & ordini, disposti da gli antichi per ogni cosa di mercantia, & di navigare. Cosi à beneficio di marinari, come di mercanti, & patroni di nave = Het consulaat van de zee : waar in begreepen zyn alle de keuren, en ordonnantien by de Ouden gemaakt ... : nieulyks uyt het Italiaans in het Nederduyts vertaalt en doorgaans na het origineel Catalaans verbetert ... en met een nieuw register voorsien
Executie der onroerende goederen van de gecondemneerde, SO 't faake is, dat degecondemneerde geen roerende goederen, gelijk Schepen en andere effeólen heeft , en * {onroerende) pocòQ" ren fai hebben , fchrijven deConfuls aan 'tGeregt van de plaats, alwaar die goederen geleegen zijn -, dat , ter ui/ 1 fj Confuls een vonnis tot laf e van fodanig een perfoon gczi'eefen hebben^ totfoeenfomme^ ^t wel!^ naderhand in appel ^ indien der geappelleerc is, door haar Regt er isge^ confirmeert , en defelve geen meubile goederen heeft , waar aan gemelde Confuls gedagte vonnis honnen executeer en , fj gemelde Geregt ver- foeken , het vonnis in plaats van de meubile goederen , te executeer ren aan de immeubile goederen van gemelde gecondemneerde : terwijl gemelde Confuls fig niet willen inlaaten , nog bemoeyen m.et het verkoopen van die vaile goederen , en fulks ook nooyt gewoon zijn te. doen. En dus legt gemelde Regter van- fodanig een plaats het vonnis der Confuls ter executie volgens de flijl van 'tGeregt', ofCoftume van de plaats, daar de goederen geleegen zijn. ' ^ D CAP. 2^ IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. XXVII. Del patrone , che domanda il fuo nolo. SE alcmi patrone di nave ^ ò di altro ^ ejual fi fta^ vafo^ fi ricchiama del fuo mercante , per non darli il nolo della rohha , che hark portato , àr quello mercante allega , che non è tenuto pagarli il detto nolo , infimo cheH^ detto patron gli habbia confignato certarobba^ lacjualeafiìrma mancargli fie* condo U lettera del fino compagno , ò altro modo dira^ che gli fu caricata^ ò infino che gli habbia emendato il danno , che ajjìrmark per colpa del pa- trone havere ricevuto nelle fue robbe , nondimeno il mercante e tenuto pagare al detto patrone il nolo della robba^ ch'e gli h avrà ^ portato ^ sì della afciuta^ come della bagnata , o grafia , dando prima fidejujfione in man de' detti Confoli ^ aecioche del tutto f atto f ara, al detto mercante la robba^ che af- firmark mancargli , o il danno , che fark fiato fattogli k caufa del detto patrone 'y C^ quefio fi fa^ quando per il detto^ patrone ^ non fono concefe quefie fopra ditte domande del mercante. Et quella domanda di nolo^ non hifogna farla in fcriptis y pur che il nolo fia chiaro.^ Cr manifejh pe'r fritture^ O^ confejfione del detto mercante^ o per altro modo. iPorWò] Catàl. deliarada (uyrgelevert) hotwcì Framtfcuó Roccm Rejp.i/^, n./f., getuygt, 4at dk kapittel by de Kegtsgeleerden en Koopluyden in diérvoegen ver- ilaan wc*d , qmd fiifficiat magi/ir o ojlendere eafdem merces ftbi traditi^, ut folvi debtfit 9iadum edam ante confignaiiomm mercmm,. L,fin» in Princ, tt, ad L, Rhod, Jo. de Hevia 'Botano Libro 3 . e . 5 . ». 27.. GAP. XXVIIT. Della mercede , ò falario del marinaro; A domanda^ che fa il marinaro per il fito falario ^ che domande. \al patrone , non acade metterla in fcriptis. KAP, HET CONSULAAT VANDE ZEE. x^ ^ KAP. XXVll Van een Schipper ^ die Jij n Vragt vorderd. ALs een Schipper vaneen Schip, of eenig ander Vaartuyg ^lya Koopman roept ómbetaalinge van de Vragt der goederen, de welke hy gevoert fai hebben , en die Koopman daar tegen fegc , dat hy de voorfz. Vragt niet gehouden is te betaalen , voor dat gemelde Schipper hem feker goed komt te leveren , 't v/elk hy fegt te man- queeren volgens ad vijs van fijncorrefpondent, of het welk hy an- derfints fegt voor fijn rekening gelaaden te zijn , of voor dat hy hem de fchaade fai hebben goed gedaan , de welke hy voorgeeft dat fiine goederen doorfchuld van de Schipper geleden hebben, is gemelde Koopman des niet tegenftaande gehouden den gemelde Schipper àt Vragt van 't goed , dat hy ' gevoert fai hebben , te betaaien, fo welvan'tdrooge, als van 'tgeen , dat nat gcw.orden , ofbedurvea is: mits {lellende alvoorens cautie in handen der gemelde Confuls^ dat hy de Koopman volkomentlijk fai te vrede flellen terfaake van ^t goed 5 dat hy feggen fai hem te ontbreeken , ofte van de fchaade , die hem fai overgekomen zijn door fchuld vangemelde Schipper > en fulks gefchied wanneer cfoor deSchipper debovenilaandeevfch des Koopmans ontkent word. En is niet nootfaaklijk dat (ìdìt evfch van Vragt fchriftelijk gefchiedc, mits dat de Vragt liquide zy, en blijke by gefchrift, en bekentenis van gemelde Koopman ^ of an- derfints. KAP. XXVIÏL Van de huyr j of het loon van een Schipgefèl. DEn eyfch, die een Schipgefel tegen den Schipper doet, om betaUngvan fijn huyr, behoeftnietfchrifcelijkgedaan te wor- den. D z CAP, 28 IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. XXIX. Della eflecution, che fi fa contra il patron, che habbia debito per impreflante. * T L debito cC alcun f airone , canale appare per fcrìttura , e confeffion ■ \ fita^ non l?i fogna far la domanda in fcriptis^ 'mafolo il ^debitore pre- {hit a il fritto della confeffone del debito al T offici o del li Confoli , c^ fi ricchiama del fitto debitore: <cr fie fark p affato il termine^ che per il detto fritto era oblìgato pagar •f gli Confidi comandano al detto patrone debitore^ che infra tre ^ ò quattro di^ fin a diece , havendo riff^etto al- la quantità , habbia pagato il ereditar , ò affignato tanti beni mobili chiari , C^ liberi per fiegurtk , Cr pagamento del debito comemtto nella detta frittura. Altramente che fark fiatta feffecutione ?7e i beni mobi- li^ che per il detto creditor gli fiaran moftrati: <^' il retrato fi dk al cr editor fin kV integro pagamento nella j orma difopra dcehiarata ^ dove^ ^fc ne fa la ellecution delle fententie date per li detti Confoli» I II. L. Bel. z Debitore'] L. creditore. C kT \L, prefiador (een die geld leent.)» 5 Se ne fa.] L. Come fi fa. * C A' P. XXX, Della ficurtà del giudi tio. SE per ratiere è domandato k bocca , o in fritto , che quello , a chi lui domanda^ dia fidejuffwne di fare a ragion fopra la fna domanda^ O^ non la dk ^ fi debbe contra quello procedere. Se e fior e fi ier o , incontinente debbe dar la detta fidejuffione ^ altramente debbe effer incarcerato nella pre- gione del comun ^ ZT' in quella fi are durante la lite. Et fé giura ^ non haver ^ dt che pagare quella fumma ^ in che fu condannato ^ debhe effer ca- vato fmra di prigione : ecceto fi non fuffe prefio per alcuni cafi contenuti nei cofiumi d,el mare , per i quali meritafie fiore fempre mai prcfo con ferri ki piedi ^ infimo che habbia fatiófatto quello ^ in che farà condannato. Ma fe^ quello , che e domandato , è della detta Cittk , <jr i Confo li faperanno^ quello havere beni^ che bdflano k pagar quello^ che d.omandato gli fark ^ in tal cafio^ fi g^^ a^fiigna termine , in fi a ilquale dia la detta fidejusfione vera- mente : e fi gli Confo li ^ dopo che richiefii faranno y non afiringer anno il doman- HET CONSULAAT VANDE ZEE. j> KAP. XXIX. Van executie j die gefchiet tegen een Schipper j de- vjelke geld op genomen heeft. DE fchuld des Schippers blijkende by deiTelfs IiaadfchriFt , of bekentenis, is 'c niet nodig fchnfrelijkeyfch te doen: maar de ' crediteur vertoont alleende ade van de fchuld bekentenis aan 't col- legiederConfuls, en fo roept hy fijn debiteur. En indien de dag vervallen is, op welke hy volgens gemelde haudfchrift gehouden was te voldoen 5 condemneeren de Confuls gemelde Schipper dat hy binnen 3. 4. ^uytterlijk binnen lo.dagen, na dat de fom groot is', fijn crediteur fai hebben te betaalen -, of aanwijfing te doen , van fo veel fuy vere, onbelafte, meubile goederen, tot verfekering , en in voldoening van de fchuld , in gemelde handfchrift begrepen : an- derfmts dat de executie gedirigeert fil worden op de meubile goede- ren , welke door gemelde crediteur fullen aange wefen zijn : en word de fchuld tot de laatfte penning toe aan de crediteur uyt het proveuë óer felven voldaan , in maniere boven, daar gcfegt word , Hoe men ds vomnffen^ hy gemelde Corifuls geweefen-^ fat executeeren ^ verhaalt. KAP.. XXX. Van cautie de judicio fifli. INdien door den eyflcher by gefchrifte , of mondeling geëyfcht is ,. dat de gedaagde fai hebben te ftellen cautie de judicio fi {ii ^ en by die niet en fielt, moet hy aldus tegen hem procedeeren. So'teem vremdeiingis, moet hy van ftonden aan gemelde cautie ftellen > an- derfints moet hy in 't Stads gevangenhuys in hegtenis v/orden ge- bragt, en hangende deproceffe aldaar blijven. En fo wanneer hy fweert, jdathy defomme, waar in hy gecondemneert is, niet kan voldoen , moet hy weder geilaakt worden : uytgenomea fo hy in de gevangenis gebragt was om eenigefaaken , d ev^^eike in de koftumen van de Zee begrepen zijn, waarover hy verdiend hadde altoos in yfere banden te fitten , tot hy voldaan fai h ebben het geen , waar in- hy gecondemneert fai zijn. Maar indien de gedaagde een inwoonder is, en de Confuls weeten dathy goeds genoeg heeft om te voldoen D 3 het 30 IL CONSOLATO DEL MARE. domandato^ accioche dia la detta fidejuifione de jure ^ tr cjuello fcam- park via , di modo , che non fi fojfa tro<var , ne fiano alcuni beni^ ' nelli quali fark condannato , di chi fi paghi quello (domandante), li detti Confi)lij Cr loro beni refi ano ohligati pagar la copi giudicata. I Nelli quali ^ e.'] L. ^e quali Jt pajhì quel tanto , che fstrà condannalo. Catal. de que pac 50 cn c|ue fera condemnat ( vjaar 'v.ra /^ hetade V gmt daar in h-j gecondem- mert fai z.ijn.) C A P. XXXI. Deirauthorità de i Confoli. LI Confili del mare hanno tutto il potere ordinario in tutti i con' tratti^ che per ^tfo^ cr coflume del mare s" hanno' a terminare ^ C^ m i coftumi del Ma:i'e fono dichiarati^ ' (caü) jf.ecificati. I Cafi] L. detti, e Catal. ^ifs, e (gefegt en.) C A P. XXXÏI. Se farà fatta l'eflecutione d'alcun credito contra alcun vafo nuovo. SE alcuna nave^ 0 navilioj 0 qualunque altro v afello ^ che di nudve farà fahricato , innanzj che fa varato , 0 innanzi eh abbia fatto aU €u,n viaggio , fark venduto k infiantia de creditori , nel pretio di quello fono preferiti , <T anziani gli lavoranti , c^' quelli ^ k chi fé fon de- hitori de Ugnarne^ pecce , chiodi ^ ò altre farte comprate per il fahri^ cor , Cr il bifogno del detto vafo 5 non ohflante , che fiano fritture , ò non fcritture di dcun' altro creditore del Fabricatore del ^^^^^ navilioj è che habbia dato k imprefiito per far tal vafo. c A p. xxxm. S'è il pretio non baftafli à i detti creditori. if. f. ^ ^ jf jf. f. ^ ìf. ^ 4. NB. HET CONSULAAT VANDÉ ZEE. ^t hetgeen, dat van hem gevorderd word, in fodanig een geval word hemtijdgeftek, binnen welke hy gemelde caiuie effedivelijkftel- len moet. En by aldien de Confuls verfogt zijnde, den gedaagde gemelde cautie de judicio ftfit niet doenftcilen, en hy middelerwijl doorgaat, dac hy niet weer te vinden is , en geen goederen zijn^. ' waar uyt het g^^n.^ daar in hy gecondemneert lal zijn , kan worden voldaan, zijn gemelde Gonfuls felfs gehouden he t ge wij fde te vol- doen, en dsr felver goederen aanfpraaklijk. K A p. xxxr. Van de magt der Confiils. E Confuls van de Zee hebben ordinarisjurifdiéirie over alle ver- binteniflen, welke volgens lietgebruyk, en de koftumen van? de Zee moeten getermineert worden , en in de kollumen van deZee:' zijn verklaart, ^ g^figt^ ^;2 gefpecificeert. D K A p. xxxir. So een nïetiw Schip voor fchuld geexectiteert fai worden: INdien een Schip groot , of kleyn , of eenig ander Vaartùyg,^^ dat nieuw gemaakt is , voor dat het nog in 't water gebragt is , o€ voor dat het eenreys gedaan heeft ,- verkoft ial weefen terreqnilitie van de Crediteuren ,. zijn de werkluyden , en de geenen y die hout ^ pik , fpijkers , en andere Scheepsmateriaalen tot opbouwen , en tea dienfte van gemelde Schip gelevert hebben , geprefereert, en g«- regtigt op de penningen, daar van geproeedeert : het zy der een' ander Crediteur van'tHeerfchap van ggpielde Schip falwefen, of een die geld tot opbouwen van fodanig een Schip verfchoten had ^ dewelke fchrift van fijn fchuld fai hebben , of niet. K A P. XXXlIf. S'O het geld niet, genoeg ü voor gemelde Credïtetiren:^ ¥i ♦ * ^« « -H jf, * ^» ^ ♦ • * ^' ^ ¥ )*. 4^ V -K 4t *■ * ^■- 't- ji IL CONSOLATO DEL MARE. * NR, Het nevensgnande Kapittel tot de fé infcriptìe behoor ende , ontbreekt met ende be» negens de injcri^tie van V volgende Kapittel in Mie de Jtaliaanfe Exemplaaren. E Si lo preu hagut delditvexell nobaftara a ago, que fera degut alsdirsjornalers, eaquells, los qualsfufta, pega, davo, dopa, € altres exarcies hauran livrades alaconflmcio delditvexell, aquell preu deu efler de partir entre tals creadors per fon e liura , car quafcu de aquells es en un metcix dret en lo dit preu. E en aytals crea- dore, prioritat de temps nos pot pofar, ni allegar. C A P. XXXiV. '^ Si vexeU fera venut après de f et viatge , qui es pri- mer en dret, SE la detta nave , ò altro vafello , doffo che hahhia fatto alcun viaggio , Cara venduta ad inflantia de* creditori , del pretto havuto per il tal vafo fono pagati p-r ima li fervi tori , C^ marinari del detto vafo della lor merce" d'e^Cr quefto fenz.a fidejujfione di reflitutione , C^fono anùani ad ogn altra forte di credito. Et doppo quefii , fono pagati quelli , -che fono anteriori di tem^ pò de"* detti crediti^ fervato l'ordine del tempo ^ €r ogn un di loro darà, fide» jmfione direfìitutione^ ò fi f ark Ubando delli trenta giorni^ fuhfequenti^ fé» condo che nel Capitolo z 5 . è fiato detto , Se giurark non poter havere la detta fidejmfione dtrefiitutione : dico però ^ che fé ti detto navilio havrk fatto viag» qio^ €r alcuna cofa^ fi deve alli lavoranti^ Cr quelli^ che hanno dato le» onoy l'ece^ fioppa^ ò altro per il detto navilio^ fé non haranno fcrittura y ò polÌ7jz^a di tal debito^ nondehbino ejfer antepofii n quei ere ditori j che prefen» faranno fritture , ò poli'Ui.e del debito. Et fé non farà fujfciente laportione^ che ha indetto navilio il patrone^ che ha fatto il debito^ le altre pontoni del detto -navilio attenenti ad altri compagni fono obligate al detto debito , ma li detti compagni , ne ahri lor beni non fono obligati , fé il detto patrone non hark hav'yìzo procura , ò altro poder fiifiìcieme de obligarli. KAP. HET CONSULAAT VANDE ZEE. 35 EiV indien de penningen van gemelde Schip gekomen^ niet full en hon^ nen toe-reyken , tot het geen te quaad fd zün aan gemelde werkluy^ den^ en die geenen ^ de welken hout ^ pik^t Jpyh^^i hennip ^ en andere Scheep snrateriaalen geleven hebhen tot ophouwing van gemelde Schip ^ moet dat geld onder fodaanige Crediteuren worden verdeeld pond ponds gelijke want een yder van defelven heeft gelìjì^^ regt op gemelde pennini gen. En onder fodaanige Crediteuren kan het voorregt van tijd geen plaats hebben , af ingebragt worden, C A P. XXXIV. *So 'j: Schip verkoft fai fijn na dat het eenreys fai hebbcti gedaan , wie 't naaft^ regt heeft. INdien gemelde Schip, ofanderVaartiiyg, na dat het eenreys fai hebben gedaan , ter requilitie van de Crediteuren verkoft fai zijn^ moeten uyt de penningen van fodaanig een Schip gekomen, eerfl de Matroofen, en de geenenjdewelke in dienil zijn gewceft op gemelde Schip, betaalt worden van haar huur, en dat fonder cautie de refi- tuendo 'y en gaan defelven voor alderhande foort van fchulden . En na deefen worden die geenen betaalt, dewelken eerder in tijd zijn ten aanfien van gemelde fchulden, na ordre des tijds , en fai een ydcr van htn Càwxìt ütWcn de reptuendo ; of fohybyeedefalverklaaren, ge- melde cautie de redituendo niet te konnen {lellen , fai men dat publik uy troepen 30. dagen agter een, in gevolgen 't geen in 'tif. Kap. gefegtis. Met dien verilaande, dat, in gevalle gemelde Schip een reys fai hebben gedaan, en jetwes tequaadfijn aan de arbeydsluy- den, en degeenen, Siehout, pik, hcnnip of andere waaren aan gemelde Schip-gelevert hebben 5 defelven, byaldienfygeenfchrift, of ade vanfodanige fchuld hebben , niet moeten gaan voor de Cre- diteuren, dieeengefchrift^ ofade van de fchuld (uilen toonen. En fo het deel , het welk gemelde Schipper, die de fchuld gemaakt heeft, in gemelde Schip heredtert, niet genoeg fai weefen, fijn de andere portien van gemelde Schip , de andere Reders toebehooren- de, voor gemelde fchuld verbonden: maar de perfonen van gemel- de Reders, nog haare andere goederen zijn niet verbonden , fo ge- melde Schipper geen procuratie fai hebben gehad, of andere vol- magt .om defelven te verbinden. E CAP. 14 IL CONSOLATO DEL MARE. «CAI'. XXXIV. Come la moglie del patrone è prima in tempo , & mi- glior in jure. SE il fatrone del detto vafo ha moglie , Cr qmlU hark ottenuto fententia contra li beni del fuo marito^ d' haver la fua dotCj <r'il ^ rmglioramento di quella f er alcuna giu^a cau^a ^ Crii marito non ha alcuni altri beni^ àelli quali la detta maglie pojfi havere la fua dote , €r il meglioramento d'ejfa 5 O^ hark ^ fatta ef^erientui di trovar altri beni ^ Cr la detta moglie ^ fi preferirà al detto fretto h avuto del detto vafo^ <T "^ la dat a di^fra COT' ta dotale apparirk prima in tempo che li altri creditori nelli beni del detto fuo _marito , in tal cafo la detta moglie e f rima in tempo , Cr miglior m jure nella portione ^ che il detto fuo marito haveva in quel vafo^ che gli d^ tri creditori. I Cap. 54. C AT AL. 3^. a Meglioramento] ì: Al Al., e fcreix {;à\ìgmtni\xm àotìs.) 5 ¥ma ejper lentia (S'c.'] C A T al. e hanra discuüts a^mlls bem (en die gocdcrm geexecuteert fai hebben.) 4 Si preferirà] Cai AL. fé oppofa>'a (In oppoficie fai komen.) * Ver {by, door.j C A P. XXXV. Come debbino eflèr terminate le liti per i Confoli. LI Confoli ^ per gratta y che hanno ottenuta dal Signor Re ^ hanno autori^ tk^ accioche le liti ^ C^queftioni^ che innanz^i loro fi fanno , le odino^ C7^ quelle per ^ fi debitamente brieve^ Cr fummariamente terminino de fi ano ^ femjifirepito cr figura de juditio ^ fola £i6ì:i veritate attenta, dico^ fola la veritk del fatto cmfiderata^ ficondo dje di ufanza , Cr coftume dei mare fi fol fare. I Ver fi dehitamemél C a x a l. per fi de^tida (mct fchuWige opregtigheyd.) K4P^ HET CONSULAAT VANDE ZEE. 35 •KA P. XXXÏV. Hoe de Vrouw van de Schipper eerder en beter regt heeft. SO dè Schipper van gemelde Schip een VroUvv heeft , en de- felve vonnis gdu*egen (kl hebben totlafte van de goederen van haar man voor haar huwelijks -goed , en voor het geen ftaandc huwelijk geregteiijk is * aangebragt is , en de man geen an- dere goederen heeft , waar aan gemelde Vrouw haar huwelijks- goedy en *t geen ilaande huwelijk aangebragt is, kan vinden, en fy haar ' beft fai hebben gedaan om andere goederen te vinden , en gemelde Vrouw fai eyflchen '^ geprefereert te worden op ge- melde penivngen, van gemelde Schip gekomen, en ^{ujt) de tijd van haar huwelijks-contraót fai blijken , dat fy ouder regt heeft op de goederen van gemelde haar Man , als de andere Crediteu- ren , in ibdanig een geval is de Vrouw geprefereert op de portie, "dewelke gemelde haar Man aan dat Schip heredeerde , voor de andere Crediteuren. K A P. XXXV. Op wat wijfe de faaken door de Conjtds moeten ge de- cideert "worden. ' * DE Confuls hebben vermogens het privilegie , 't welk fy be- komen hebben van den Heer Koning , magt de verfchillen, en queftien , die voor haar gebragt worden , te hooren , en ia * fchuldige opregtigheyd kortelijk, en fommierlijk de f Uno afte doen, fonder figuur van proces , fola fa^i ventate attenta^ dat is, alleen re- guard neemende op dewaarheyd van de faak, gelijk men gewoon is volgens gebruyk., en de koftumen van de Zee. CAP. 3<^ IL CONSOLATO DEL MARE. C A P. XXXVL Del falario, che pigliano i Confoli da i Litiganti, DElle domande^ che fon fofle innanù i Confali^ sì a bocca ^ come in fcritto^ [opra delle quali danno fententia^ figliano tutti dui Con" foli per la lor mercede tré danari per lira d'ogni una delle p^rti y que- fio s"* intende , che fé. fi porrà domanda di cento libre j cr i Confili terminano per fententia ^ che quello , che domanda le cento lire , non debhe havere fé non vinti , o niente , de tutte le cento lire li Cqnfoli hanno tre danari per lira de ogniuno delle parti litiganti , O^ co fi fir condo pik-y ò meno. C-A P. XXXVIL Del falario del Giudice delle appellationi. IL Giudice piglia, per fuo. falario della lite , che li Confoli hanno giudicato^ della quale fi hark appellato^ tre danari per lira d^ogn^w no delle parti : Cr qttefio , quando della caufa farà appellato , altra^ mente nò, C A P. XXXVIIL Se farà alcuna fufpitione de i Cònfolf. QVando l'uno delli Confoli è havuto per fojfetto per alcuna deìU parti litiganti') Cr le ragioni de fu^hione faranno apparenti ^. in tal cafo hanno da pigliare per lor compagno un'altro huomo dellWte del mar€*y Cr fé tutti dui Confoli fono havuti per fìif^etti ^ hanno da piglia" re duihuomini deWarte del mare^ che non fianofujfetti al/e partij Cr tutti infieme fanno il fuo procejfo nella detta caufa , O^ non hanno di falario pik delli detti tre danari per lira d'ogn'uno delle partij li quali tn danari fi di' vjdgno intra quelli {à\\i) SAP. HET CONSULAAT VANI>E ZEE. 37 KAP. XXXVL VoJi H Salaris dat de Confi Is van partyen genieten. VAn de eyiTchen , die voor de Confuls fo mondeling , als fchrif- telijk worden gedaan, waarin fy vonnis geeven, genietende Confuls t'famen van een ygelijk van partyen 3. penningen vaneen guide j teweeten foder 100. gulden geëyfchtword, en de Confuls byvonnifTe verftaan, dat dqn geene, dewelke 100. gulden ey (ebt, niet meer als 20 , of niet met al toekomt , trekken zy van de geheele 100. gulden 3. penningen vandegulde^ van eenyder van partyen,, en fona proportie meerder, of minder. KAP. XXXVIL Van 't Salaris van de Regter der Appeïlen. DERegter trekt voor fijn Salaris van 't proces, dat de Confuls gedecideert hebben, waar van geappelleert i§, 3. penningen van de guide, van een y der van partyen, en dat fo wanneer van de faak^ geappelleert fai zyn 5 en^ anders niet. K A P. XXXVIII; Indien de Conjuls eenfger-maaten verdagt zijn, SO wanneer een van de Confuls verdagt gehouden word by een van partyen litiganten , en de redenen van vermoed i ng eenige fcbijn van waarheyd hebben , in fodanig een geval moeten fy tot haar Collega een ander Zeevarend man kiefen > en indien beyde de Con- fuls verdagt zijn, moeten fy twee mannen kiefen , die de Zeevaart verftaan , en niet verdagt zijn by partyen : eu deefen doen te famem de faak af, en hebben niet meer voor hun falaris als gemelde drie pen- ningen vandegulde van eenyder van partyen, welke 3. penningen^ % onder haar vcrdcelen. E T GAP; 3S IL CONSOLATO DEL MARE. GAP. XXXIX. Se farà f^rpition del Giudice delle appellatiom. IL Giudice per il me de firn o , jV retrattato per ftijf etto , ;> tal cajo glidaft' no per compagno tm altro huomo del mare non Infletto alle parti , C7" /»- [teme con quello hk da terminar la lite dell' appel lattone , Cr divider tra lo^ ro il fuo [alarlo. C A P. XL I Confoli danno fententie fecondo i coftumi del mare. LE fententie , che per i detti Confali'^ ò per Giudice fi danno , fono fe- condo i Statuti del Mare , Cr fecondo che in diverfi cap. e dichiarato. Et mando i loro co fiumi * non haflano , pigliano il[conftglio de'' buoni huomi- ni mercanti -i e del mare ^ cioè fecondo ipm voti di quelli^ che daranno il con- figlio. ■^ e cucitoli (cn f apktclcn.) CAP. XLL l Sopra qual forte di robbe fequeflrate è liberato il fequeftro. OGnifequefiro che fia fatto ^ fi libera , fi farà data fldeju filone di fare a ragione , ecetto il fequefiro fatto delle robbe , d^lle quali fark devuto il noloy fopra del qual fequefiro fion e ricevuta fidejuffione. I Saprft] &c. C A,T AL. defermanfa. de dret , fobre quals em^ares ts rehuda (van de cautk d€ Judiciofifii^ in hoedanige arreften die plaars heeft,) • CAP. XLIL Provedimento del Re Don Jacobo. Appiano tuttig come noi il Re Don Jacobo per la gratta de Iddio RediAragon^ cr de Jl^ajorica ^ Cr def^alenz^a^ cr Conte di Barcellona^ Cr'd'Urgely Signor di Mompolier -^ v&Undo prove- dcTê HET CONSULAAT VANDE ZEE. 35^ K A P. XXXIX. So de Regter der 'Ap^ellen verdagt fai wefen, |"\EnRegterinrgelijks, fohy verdagt is, word indatgevaleen A>^ ander Zeevarend man, die by partyen niet verdagt is, tot een Collega toegevoegt. En moet met die te gelijk de foak in appel be- flcgten, en fijnfalaris met hem deelen. K A P. XL. Hoe de Conjkls j en Regter fententie geeven volgens de kojiuymen van de Zee, DEfententien, dewelke door de Confnls, of Regter geweefen worden , zijn volgens de befchreve Koftuymen van deZee^ ende volgens hetgeen in verfcheyde Kapittelen is verklaart. Enfo wanneer haare Koituymen, ♦ [en Kapittelen) fo ver niet fpreeken, nee- men fy advijs by de goede Koop-en Zeeluiden , namentljk, vol- gens de meefle ftemmen der geenen , die hun advijs gcc^^n. KAP. XLL *0^ wat goederen de gedaane arre fi en af doenlijk zijn onder cautie de Judicio fifti. ALle arreflen zijn afdoenlijk onder cautie de judicio Jlfiiy uytge- nomen arreft gedaan zijnde op goederen daar vragt van ver- fchuld igt is , voor welk arreft geen cautie aangenomen word» KAP. XLIL Ordonnantie van den Koning Don Jacoh, En yder zy kennelijk , dat wy Don Jacobo , door Gods ge- nade Koning van ArragoR, van Majorca , en Valencia, Grave van Barcellona, enÙrgel, Heerc van Mompelier, wiK 40 IL CONSOLATO DEL MARE. derea utilità della Citta ^ Cr Regno dì Majorica , fiahilimo fer ml^ O* perii nojìri, in perpetuum ^ che li A dv oc ati giurano in que^afornia y Jo. JST. giuro 5 che fedelmente mi portavo neirofficio de Advocation, ne- alcuna cofa malitiofamente farò , ne -dirò in niffuna lite , rice- vuta fotto lamia Advocatione, 6c sì nel principio, ò nel mezo, ò nel fine della tal lite mi parerà non eflere giufta, fubito lo dirò al niio cUente-a & niente allegarò contra la mia confcientia , ne farò alcuna couvention contra quel, che defenderò , fopra alcuna par- te della cofa, che fi litiga, ne inuruirò , ne informarò alle parte fi non à dir là verità. Qui Finisce l'ordine giudiciario della- CORTE DE l CONSOLI. C A P. XLIIL "Delle Mifure d'Aleflandria. I come hanno dimultiplicare le quintalate d' Alejfandria (lihuomi- ni,) come li mercanti fanno nolo a i patroni delle navi , o quatfi vo^ ' glialegnoy hifognafapere le mtfured^ Alexandria. Et frima e ubliga- tó il patron di portar due quintali ZT mezjo' di bambagia per misura , injmo alla teriLa parte 5 C^ fé il mercante vorrà cardare più della terx^a parte , è ubligato alla ter^a parts : C^ fi vorrk caricare di bambagia , etiam è ubli^ gato il patron della nave k ricevere due quintali per mifura ^ Cr^ fé farà pepe il Quarto ; anchora di incenfo , Cr lacA , cr gengene,^ che fumamo cin* que quintali per f^orta: e de brafile quattro quintali : e d'olio tre: de Unti- ddfii , cioè co fé di caffè , e di barili , un qu intale per duo quintali per (portata y item il quintale ^ che fi chiama * Forfori: C7^ di e aneli a tre quin^ tali per fi^orta : cr di bambagia filata tre quintali per portata : c^ due quintali Genouefi di floppa : e tre quintali per j^ortata di lixandera: Cr di porcellane gobbe dodici quintali per f^or tata \ e de bagadeli fé f quintali emc' VLO per f^ortata > Cr' ^e indo grofo tre quintali e met^o forfori per f^ortata : O^ di j Forfori'] In Alexandria gebmykt men vi jfderlev foort van gewlgtj het eerfl^ word genaamt Cantaro Forfori^ het tweede Cantaro Zerori^ het derde Cantare Laidi- no , het vierde della Sporta , het vijfde delle Mene. Cantaro Forfori h tot Qtnix^ . en Napels .135. pond ligt gewigt. Hella Sporta 666,. en.c^en half. HET CONSULAAT VANDE ZEE. 41 willende voorfien t cnbeften van de Stad, en het Koninkrijk Majorcaj ordonneeren voor ons , en onfe nakomelingen ten eewigen dage, datde Advocaten fullen (weeren in deefcr voegen. Ik^N. [weere ^ dfit ik my getroHwlijk^fal draagen in hetampt van Advocaat ^ en geen ding ma," liüeufelijk^fal feggen , of doen in eenige faak^j hy nry als Advecaat aange^ nomen 'y en du ik^ in gevalle my in'^t begin ^ of in V midde^ of in V eyndc vanfodanig een faak^dunkt , datfe niet regtvaardig is , mijn dient fulks aanfionts fai bekent maaken > m dat ik, niets fai allegeer en tegen mijn beter wec" tenj ofte eenig verding maaien met de geen , voor wien ikjal j^eehen ^ ö- ver eenig aandeel in de faak in quefiie j en dat ik^ party e niet anders fai raaden^ of inboefemen als de waarheid te ^reeken. Hier EINDIGT de manier van procede er en voor HET «BREGT DER CoNSULS. K A P. XLIIL Van de CHaaten van i^lexandria. ,Us moet men de Quintaalen van Alexandria rekenen, wan- neer de Kòopluyden de Schippers bevragten , te weeten, # by de Maat van Alexandria. Eerftelijk is een Schipper ge- houden te voeren twee Quintaalen en een half van Catcoen, tot het derde toe , voor een Sportade > en fo de Koopman boven het derde fai willen laaden, ishy in het derde gehouden, en moet de Schip* per, indien hy verder Cattoen fai willen laaden, deSportade aan* neemen tegen twee Quintaalen: enals'tPeperis,eenVierdei voorts van Wierook, Lak, en Gengber, het welk doet vijf Quintaalen in een Sportade. En van Brauliehout vier Quintaalen , en van Oly drie , van Lintidafli , ( dat is goed het welk in Kafien , of Vaaren is) ivoor 2 Quintaalen inde Sportade, gelijk ook de Quintaal die * For- foriword genaamt. En vanCaneel drie Quintaalen voor een Sporta- de. En vanCattoene-Gaaren drie Quintaalen voor een Sportade j en van Hennip twee Genoueefe Quintaalen % en van Ligandera drie Quintaalen voor een Sportade > en van Porcelleyn-aarde werk twaalf Quintaalen voor een Sportade 5 en van kleyn goed fes Quintaalen en eenhalf voor eenSportade^ en van groot goed drie Quintaalen en F een 42 IL CONSOLATO DEL MARE. er di zMccAto fino tre quimali Genouefi^ €^ per demi di Elefanti *e mezj f orf ori per portata : €r di Una da capelli tre cjuintaU il quarto forf ori per Jfortata: d'ahme del primo *tre quintali G^nouefi per f^ortata j Crdelfe' e ondo *due quintali e mezo per J^ortata. * VI. fintar s (fes Quintaalen.] Sol (een laag.^ Sol (een laag.) e A P. XLIY. QUI COMINCIANO I BUONI COSTUMI DEL MARE. XJefti fono i buoni fìahilimenti , C^ co fiumi ^ che appartengo' no al Adare ^ i quali li f api enti huomini^ che van per ilmon* p do^ cominciorno dare a i nofhri antepajfati^ li quali ^ fon fat' ti fecondo i Libri della fapientia de i buoni cofìumi , doue nel' progrejfo di quejlo Libro ft troverà^ come fi debbe portar il pa- tron della nave con i mercanti^ Cr altra forte d'huomini , che vanno nella nave > & ancora come fi debba portare il mercante O^c. appreffo il patron della nave , C^" come il peregrino : perche peregrino fi dice ogni huomo , che debba pagar ndo perlafuaperfona^ oltra la fua mere amia, I Son fatti] C A T A L. faeren (gemaakt hebben.) CA P. XLV. Quando il patron vorrà cominciar nave , che debba dichiarare à i compagni. Cominciamo j come il patrone della ^nave^ o navilio comincierk a far, nave^ Crvolejfefareparte^ lui debba fare intendere alli compagni^ di quante parti la faccia^ €r di che grande z^ut^ O^ quanto hofvrk per piano ^ O^ quanto haurk per fentimy C^ quanto aprirà ^ Cr quanto haura per charena. I Nave 0 navilio'] Hetregt fteldgeen onderfcheyd tuffen 'teene^chipcn'tanderj waar toe diend daji dit hùìg herhaalen? Arg, L. i. §.4. Naat, Canp.JìaL CAP, HET CONSULAAT VANDE ZEE. 45 een half Forfori veor een Sportade : en yan fijne Suyker drie Ge- noueefe Quintaalen > en van Olyfants tanden "" {fes Quimaalen) en eenhalf Forfori 5 en vanBokke-haar drie Quintaalen en een vierde Forfori voor een Sportade 5 van Aluyn van de eerfte ''{laag) drie Gènoueefe Quintaalen voor een Sportade 5 en van de tweede "(Jaag) twee Quintaalen en een half voor een Sportade. KAP. XLIV. HIER BEGINNEN 'BE GOEDE KO^ STVMEN VANT>E ZEE. It zijn de goede Statuten , en Koftuimen , die bc- hooren tot de Zee , welken de wijfe luyden , die de Wereld doorreyft hebben , in den beginne hebben gegeeven aan onfe Voorouders , * welke gemaakt > zijn volgens de Boeken der kenniffe der goede Ko- flumen: gelijk men in 't vervolg van dit Boek fai vinden, hoe een Schipper hero moet draagen tegen d'eKoopluy den, enanderemen- fchen, die t' Scheep zijn > alsmede hoe de Koopman, en anderen hen draagen moeten tegen d^w Schipper j en hoe een PafTagier. Wantyda^menfch een Paflagier gena amt word, dewelke vragt moet geevcn voor fijn perfoon , buyten fijn Koopmanfchap. KAP. XLV. Als de Schipper een Schip fai willen beginnen j wat hy de Reders moet bekent maaken, EErftelïjk, als de * Schipper vaneenSchip, of Vaartuyg onder- neemen fai een Schip te maaken, en het fai willen verdeden, moet hy de Reders bekent maaken uyt hoe veel gedeeltens het beflaan fai, en van wat grootehetfalweefen, en hoe groot het vlak, het hol, de wijte, en de iangte over lieven fai zijn. F 2 KAP. 44 IL CONSOLATO DEL MARE. C A P. XLVI. Del compagno , che non vorrà , ò non potrà far la parte ,. die promette. ET fé quello^ che di fopra e detto ^ f ark intendere a i compagni^ Cr gü compagni gli prometteranno di far parte 5 cfuelìa parte , quale gli pro^ metteranno di fare , quella gli debbano attendere. Et fé gli compagni , ò uno di loro non foie fé attendere , ò non volere fare quella , che gli haurk promejfó , il patrone della nane , ò nnvilio lo può conjìringere per lagiufi' tia , €^ f nò pigliare fopra quella parte , . che gli haueua promejfó fare , da^^ nari imprejlito. poniamo cafo^ che det:o contpagno doueffi far una fedccima parte ^ C^ non hauejfe fatto compimento^ fé non per la meta ^ fé lui gli doueua fare la detta parte , C^ non la fora, , il patron della nane , 0 nauilio può impegnare la pane compiuta^ ferfar compimento alla parte .^ che gli haueva promejfó fare. Et fu fatto perciò quefio capitolo ; perche colui ^ ilquale co» mincia la nave ^ ò.nauilio^ nonlacominciera^ fe^enfaffe^ che li compagni gli douejfino mancare i ò non lap otejfino fare. C A P. XLVII. Del compagno > qual morirà dopo che haurà cominciato , ò promefTo di far parte. SE alcuno prometterà di far parte ad alcuno in naue^ ò naullioj fé colui, ilquale hauera promejfó di far la parte ^ morirà innanzi che quella naue^ 0 nauilio-i nella quale hauera pramejfo di far parte y non farà f atto ^ ne fini'' tOy gli herediy ò gli tenitori del li beni di quello^ che morto farà j non fono tenuti di cofa alcuna a, quello , al quale , quello 5 che morto farà -h^eva pro' faejfo di far parte , quando uiuo era : fatuo imperò , fé al fuo teflamento lui non ne hauejfe sfatta, memione. Et fé quello , che morto fark , hark pagati alcu^ 1 latta wenthni] Catal. manat Jaquk nou, hauru (geen bevel fai hebben ge- iaaten) Mamt eft quafi {mandatum) dkiturque eodem fenfa , quo olimi fumdo ^roc- trk erat fpipremA. 'uoluntfi'tis, Ovid. i. de Triftrb» Et mandare fpiis aliquid fper are fepulcrit^ Et non Aqtiorek pfcibui ejf& clbura ïtem alibi i^ec mandata daho , nee cum clamore fupremo ] Lahmtii Qmh^ iUndet tmica rmnuu HET CONSULAAT VANDE ZEE. 45 KA P. XLVI. Van een Reder ^ die nieù fai willen , of niet konnen here^ deer en het deelj dat hy belooft had. EN fo wanneer hy 't geen boven isgefegt de Reders fai hebben bekent gemaakt 5 en de Reders hembeloovea Tullen een deel te heredeeren , moeten fy hem dat deel , 't welk fy hem dillen beloovcn te heredeeren , beiorgen. En indien de Reders, ofeenvanhenluy- den niet fai konnen nakomen, of niet willen prefteeren 't geen hy hem belooft fai hebben , Ican de Schipper hem doorwegen vanregt dwingen y en kan geld op neemen op dat deel , hetwelk hy hem be- looft had. Stelt dat gemelde Reder had moeten heredeeren een fe- ftiende deel , en alleen maar de helft daar van had opgcbragt , fo hy gemelde deel had moeten heredeeren y en fulks niet en doet , kan de Schipper het geheele deel verpanden, om. dat deel uyt te maaken^ het welk hy hem. belooft had. En daarom is dit Kapittel gemaakt, om dat die geen , dewelke een Schip of Vaartuyg voorneemt te maa- ken, hetfelve niet beginnen fai, als hy denkt dat de Reders in ge- breke fuUen blij ven ^ ofhun deel niet konoen heredeeren. K A P. XLVIL Van een Reder die fier ft na dat hy begonnen , of belooft heeft een deel te heredeeren, ALs den een den ander belooven fai een deel in een Schip te here»- deeren , en die geen , dewelke belooft fai hebben een deel te he- redeeren, komt te fterven , voor dat het Schip , waar in hy fai heb- ben belooft een deel te heredeeren , ten vollen gedaan , of gemaakt is , zijn d e erfgenaamen , . of poiTefleurs der goederen van den overle- de , den geene , dewelke den overlede in fijn leeven belooft liad een gedeelte te fullen heredeeren , nergens in gehouden : behoudens nogthaiis, fo hy in fijn teftament daarvan ' gewag hadde gemaakt. En fo den overlede hem cenig geld voor fijn deel, 't welk hy belooft fai hebben met hem te heredeeren , fai hebben betaalt, en dat geld fo veelfalzijti, dat het genoeg is, voor het gantfche gedeelte, dathy belooft had te heredeeren , moet dat deel worden verkoft * voor dat het Schip van de plaats, daar 'tgemaal^tis, afficela, of vertrekt:. F ^ nies: 4^ IL CONSOLATO DEL MARE. alcum danari a quello fer conto della f ^te , che hark promeffo di fare con effo lui 5 ^ feli danari faranno tanti , che hafafftno a fornire tutta la par- te 5 che hauejje promejfo di fare , quella parte debba ejfer venduta innaniLi che la nAue , ò nauti io parta , h falga di quel loco , doue fark fiata fatta: non oflame quel capitolo^ che dice ^ che naue, ò navilio non fi può vende- re 5 ne bandire per infìno a tanto che habbia fatto viaggio. Per qual ragioneì per quefia , Perche hmmo morto non è tenuto tenere ragione^ ne le^gi ^ né i e o fiumi , faluo debito , C?" comanda^ <0" co fa injuflafe ne hark. Ancora per altra ragione: Perche il giorno^ che alcuno muore ^ quel giorno e finita ogni compagnia , che con alcuni havejfe : perche huomo , che è morto ^ non ha compagno. T. Et fé per forte quelli denari , che lui hark dati a colui , non bafiaffl" no in alcuna parte finire ^ il patron della nane è tenuto cercare^ chi faccia iCompimento in quella parte , che colui morto gli hauena promejfo fare : an- cora è tenuto il detto patron della naue di refiituire quelli denari , che ria- vuto havejfe , alli heredi , ò a gli attenitori del li beni di colui , che gli det- te li denari. Saluo impero , fé colui ^ che Signor fark ^ ne hark a fare al" cuna' lafciata a quello^ ilquale fornirk quella parte ^ che colui ^ cher^orto è^ gli haueua promefo di fornire , quella tal gratia debba ejfer dedutta di qwel- li denari ^ che lui hauejfe ricevuti. Imperoche tutte quefle cofe fieno f atte ^ come difopra e detto , fenz^a alcuna fiaude. Et per le ragioni fopradeite fu fatto quefto capitolo. Hora rijf ondiamo ^ che fé lo voleffefaire^ lui non f Aria tanto grande nA' villo 5 'Cr' f orlalo manco , fé luifapeffe , che quel compagno hauejfe potere di mancarli di niente^ che concordati f uffino. C A P. XLVin. Se il patron vorrà far maggior nave , che non haurà detto alli compagni. 