VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Daarenboven, dewyl het onmogelyk is, dat het gewigt en aanbelang van eenig opmerking verdienend Charac- ter kan opgehouden worden, indien de zodanigen, die er mede bekleed zyn, verfmaad en veragt worden , volgt hier uit noodwendig, dat de minagting , betoond aan getrouwe Dienaaren van CHRISTUS, waarfchynlyk zich niet zal bepaalen tot hunne Perfoonen ; maar ook {trekken om hunne Bediening zelve in veragting te bren- gen. En een veragt Eloraa Tor is altoos geweest, en zal altoos zyn, een in diezelfde maate onbevorderlyk en geen dienst doend Leeraarfchap. Dat de Christenen, derhal- ven , zorge draagen , dat noch een blinde yver, noch trotschheid > noch een bedilziekheid van aart, immer de zaaken tot dit witerffe brenge, ter minagting van het Christendom en het ftremmen van deszelfs op- en voortgang. i Een (*) Hear. XIIE 7, 17. CH) 1 Transsar. V: 12, 13e Ee 3 378 BEDENKINGEN OVER DE PLIGTEN” Een ander gedeelte wan den Pligt der Christenen je. gens hunne Leeraaren beftaat in hun een wvoeg/yken On- derftand te fchenken. — Hier op behoef ik niet lang ftaan te blyven; dewyl ’s Menfchen eigen rede, indien hy immer op dit- ftuk eenigzins nadenkt, hem moet overtuigen , dat dit een tak is van natuurlyke Biliyk- heid — dat zy» die geheel en al hun arbeid te koste leggen om Godsdienftige kundigheden en mg Dek ting onder de -Christenen te bevòrderen, en gevolg! medewerken tot de hoogfte gelukzaligheid des Mensch- doms, en menigmaalen zich zelven, uit dien hoofde, pon tydlyke voordeelen , welke zy anderzins zouden unnen behaalen, ontzeggen „, het Leevensonderhoud ont- vangen van de zodanigen, die zy ten dienfte ‘ftaan, en ik mag ’er byvoegen een voeglyk en eerlyk onderhoud, naar gelange ván het gewigt en het nut van den Dienst, tot welken zy zich hebben overgegeeven. En deezen Eisch, zo zeer zamenftemmende met alle be- inzelen van natuurlyke billykheid en rest, heeft het wangelie met zo fterke en uitdruklyke verklaaringen be- kragugd , dat er geen ontwyken aan is. Zo beveelt Leeraar PAULUS, in zynen Brieve aan de Galaters; die onderweezen wordt in het Woord, deele mede van alle goederen den geenen die hem onderwyst (*). In diens Apostels eerften Brieve aan de Corinthers is eene zeer byzondere en opmerkenswaardige plaats, dit onderwerp betreffende: Hebben wy niet magt.om te eeten en te drinken? Hebben wy niet magt om een Wyf, tene Zuster zynde, met ons om te leiden, gelyk ook de andere Apos- selen, en de Broeders des Heeren, en cepnas? Of heb. ben alleen ik en BARNABAS geên magt van niet te were ken ? Wie dient ooit in den kryg op eigen bezoldinge ? Wie plant eenen wyngaard, en eet niet van zyne yrugt ? Of wie weidt eene kudde, en cet niet yan de melk der kud- de? Spreek ik dit naar den menfche, of zegt ook de Wet het zelve niet? Want in de Wet van moses is gefthree- vens gy zult eenen dorfchenden Os niet muilbanden. Zorgt GOD ook voor de Osfen? Of zegt hy dat. ganschlyk om on. zen wille? Want om onzen wille is dat gefchreeven; overs mits die ploegt op hoope moet ploegen, en die op hoope dorscht moet zyner hoope deelagtig worden. Indien Fe ulice (*) Gar. VI: 6. ʻi DER EUANGELIE “BEDIENAAREN , ENZ. 379 lieden het geesttyke gezaaid hebben , is het eene groote zaake, dat wy het uwe, dat lichaamlyk is, maaijen? — Weet gy niet dat de geenen, die de heilige dingen bedie- nen, van het heilige eeten? en die den Altaar fleeds by zyn, deelen met den Altaar ? Alzo heeft ook de Heere ge- ordineerd, dat zy, die het Euangelie verkondigen, van het Euangelie zullen leeven (5); fchoon de Apostà het on- bepaald laat, op welk eene wyze dit Onderhoud den Leeraaren moet DER worden. —— Lieden, die het Christendom verzaakt hebben , of geene belydenis van eenigen Godsdienst in °t geheel doen, mogen dit alles voor ydel gefnap en beuzeltaal houden ;-maar ik ben verzekerd, dat geen CAristen kan naalaaten overtuigd te weezen, dat dit Onderhoud verfchaffen aan ‘de Leeraa- ren een flandhoudende en onvermydelyke tak van den pligt eens CAristens is. mogen by dit alles voegen „ dat naauwlyks iets zo veel medewerkt tot de eer en het nut des Leeraar- fchaps, als dat men den ftand der geenen, die in deezen arbeid bezig zyn, boven angstvallige zorg en bekom- merdheid om brood verheffe, en boven den peil der ar- - moede. Voegtyk ruime leevensomftandigheden wekken de leevenskragten op, fchenken aan de zielsvermogens vryer werking, boezemen een voeglyk vertrouwen en moed in. Terwyl, wanneer een Mensch met fchaars- heid worftelt, zyne Zekwaamheden , beëngd, zich niet ten voordeeligfte kunnen uitbreiden. Hy kwynt; zyne beste lesfen verliezen een groot. gedeelte vån haar gewigt; zy worden , inzonderheid door lieden van een trotíchen aart, met onbefchoftheid en verfmaading behandeld. — Tets zodanies moet een ieder, die der zaake van den Christa yken Godsdienst een-goed hart toedraagt, en verlangt. dat shiba ij ri ter Deugd onderfchraagd worden door openlyk betoon van hoogagting, zorgvuldig tragten’ te voorkomen, en daar aan het zyne toebrengen, | . Veroorlof my, hier nog by te voegen, dat het “geen ik thans aangedrongen heb, niettegenftaande het aan- belang der zaake, een ftuk fchynt, waaromtrent veele Christlyke Gemeenfthappen zich zeer onverfchillig gedraa- en. Die, in ftede van hunnen Leeraaren een voeglyke;s edde te bezorgen, (fchoon zy daar toe geregtigd Zya Ag (*) 1Cor. IX: 4—14 _ Ee4 380 OVER DE PLIGT, DER EUANG. BEDIENAAREN , ENZ. door het regt der natuure , door het Euangelie, gelyk wy gezien hebben, bekragtigd,) handelen als of zy hun wilden zoodzaaken tot zelfverlochening , en hun ontzet- ten van de deugd en de belooning toegezegd op vrywil- lige ze/fverlochening ; Menfchen, by welken eene zo groo- - te onevenredigheid gevonden wordt tusfchen hunne zorg en uitgave voor tyd en eeuwigheid, als of het tegen- woordig dierlyk Leeven de vervulling ware van hunne vuurigfte verlangens, en de welftand en onflerfiykheid. hun- ner Zielen flegts een onopmerkenswaardig gedeelte van bun geluk. Maar, dewyl dit een kiesch en teder onderwerp is, zou het verder hier op ftilftaan en aandringen, naar zommi- er begrip, te veel naar Zelfbelang frnaaken ; en zal ik in veele andere byzonderheden, daartoe behoorende , met ftilzwygen voorbytreeden. Voor alles wat ik ge- zegd heb in ’t algemeen, dienen de noodwendigheden van veele waardige Huisgezinnen, de billykheid der zaa- ke, en de aandrang daar op in de CArist/yke Openbaa- ring, zo ik hoop, tot een genoegzaame verdediging. — Wat my betreft, om alle perfoonlyke verdenkingen te voor- komen, ik verklaar zo veel te bezitten als ik verlang, en meer misfchien dan ik met gemaatigdheid zou kunnen vorderen (*). (*) Men zie de voornaamfte Leevensbyzonderheden van Je FOSTER, in de Nieuwe Waderl, Letteroef. IIL D. ade Stuk, bl. 331. Waar wy aangetekend vinden, dat, in den beginne van FOSTER's Predikdienst in eene kleine Gemeente, zyne inkomften zo gering waren, dat hy in de gedagte nam om eenig handwerk te aanvaarden. Vervolgens kwam hy in ruimer omftandigheden; doch zo groot was zyne Milddaadigheid,dat hy nimmer van de gaven hem gefchonken, of van zyn vast inkomen , iets oplei tot gebruik in °t toekomende. Het boven aangehaald Zeevens- berigt leezende, zal men bevinden dat roster de Man was die over de Pligten des Leeraars en der Gemeente - Leden zo mogt {preeken als wy hem hooren doen in een en ander Vertoog. Aant. van den VERTAALER. AAN- AANMERKINGEN OVER DE BISMUTHKALK. 38E ne poanian ee mn — e AANMERKINGEN OVER DE GENEESKUNDIGE KRAG- TEN VAN DE BISMUTHKALK , (Magiflerium Bis- muthi.) (Uit het Journal der Erfindungen, &c, Stuk II, p. roo.) H“ is in de daad zeer zonderling, dat zomwylen een 1 voortreflyk Geneesmiddel, ftraks na dat het be- kend wierd, wederom zodanig in de vergetelheid gedom- peld wordt, dat het, zelfs in deeze veelweetende tyden, voor het meerendeel den beoeffenaars der Geneeskunde verborgen blyft. Dit is onder anderen ook het geval van de Básmutikalk, welke, reeds in 1786, door ODIER CSamrn/, auferles. Abhandl, zum gebrauche praë. Aerzte, 12 Band f. 326) als een voortreflyk Krampftillend mid- del, byzonder tegen Maagkrampen , ten fterkften is aan- preezen ; doch waar van men na dien tyd weinig meer gehoord heeft, Daar wy in ftaat zyn de gedag- te waarneemingen met verfcheidene proeven, door een uitmuntend Geneesheer genomen ; ten vollen te bevesti- gen, zullen wy dezelve hier mededeelen ,'om ook het onze by te brengen tot de verdere bekendmaaking van een zo nuttig Geneesmiddel. G ** den 19 Febr. 1793. » Het Magiflerium Bismuthi, het geen OpteR, in 1786, en na hem eenige weinige andere Artzen, tegen Maag- krampen van allerlei foort hebben aanbevolen, fchynt by ons , niettegenftaande deszelfs zo zeer geroemde werk- zaamheid, nog niet veel gebruikt, en dus deszelfs heit» zaame Geneeskragt niet naar behooren bevestigd, te zyn. Daar ik zelve, door myne ondervinding, van het nut deezes middels, tegen een der fimertlykfte en hardnek- kigfte kwaalen, overtuigd ben, achte ik my verpligt, tot verdere aarpryzing van hetzelve, het myne toe te bren- en, en teffens andere Artzen te verzoeken , om insge- yks deszelfs werkingen te beproeven , en hunne waar- neemingen openlyk mede te deelen. In veele Apotheeken is deeze Kalk nog niet ingevoerd als een inwendig Ge- neesmiddel, en wordt ae re » tot nog toe, ook niet e 5 met Ea 832 OVER DE GENEESKUNDIGE KRAGTEN met de vereischte zorgvuldigheid vervaardigd. Wy , ivtusfchen, dat dit middel welhaast beter bekend zal wor- den, dan alleen âls een uitwendig blanketzel, waar tve het tot hier toe voornaamlyk gebezigd wordt. Te Geneve, waar de Maagkrampen zeer veelvuldig zyn, gebruiken de Artzen, vooral de Heer oprer, dit middel thans reeds zeer dikwyls; en in de Apotheek van den Heer cor- LADON , daar ter plaatze, wordt jaarlyks ten minften een pond van dit middel verbruikt. Zelve heb ik eerst voor korten tyd eenige Proeven met dit middel in het werk gefteld , waar van ik de volgende alhier zal me- dedeelen.” Eerfte Geval. » Een Man, oud 45 iej van een fchraal geftel, die, onder eene maatige levenswyze, en zonder veel be- roepsbezigheden, voorheen een goede gezondheid genoot, befpeurde , ongeveer een jaar geleden , een vingerbreed beneden den navel, naar den kant der valfche ribben der rechter zyde , in de diepte des onderbuiks, eene vaste, by tusfchenpoozen wederkeerende , pynlykheid , die nu eens van een knypenden en dan eens van een fteekenden aart was. Gewoonlyk verfcheen dit toeval twee of drie uuren na den eeten, nu eens fpoediger , dan eens traager, en duurde doorgaans drie uuren lang, o. daaromtrent. De Lyder voer voort met zyne beroeps- bezigheden waar te neemen; doch volbragt dit fteeds gebrekkig. Door uitwendige drukking wierd de pyn noch vermeerderd noch verminderd, en op het gevoel kon men volftrekt niets tegennatuurlyks, op de aange- daane plaats, ontdekken. Door het drinken van melk en water bekwam de Lyder doorgaans eenige verligting 5 doch daar hy een lief hebber was van bier, kon hy zic daar kwalyk naar fchikken. Waarfchynlyk was de grond - zyner kwaale te zoeken in een plaatzelyk gebrek van eenig ingewand , mogelyk in eene beginnende verharding van den twaalfvingerigen darm. Door Podagra of Am- beijen was de Lyder nooit aangetast geweest. Ook kon men niets in zyne voorige venten jede ontdekken , * welk eenig licht ten. opzichte van het ontftaan deezes ongemaks kon geeven. Zyn voorige Arts, een Man van wiens gegronde kennis men alles goeds verwagten kon, had met alle de aangewende middelen niets kunnen uit- Voce e VAN DE BISMUTHKALK. 5%3 voeren ; het geén den ongeduldigen Lyder bewoog tot íny zyne toevlucht te neemen. Daar ik met zekerheid niets over den eigenlyken aart der kwaale kon bepaalen, befloot ik my vooréerst by Palliative middelen te hou- den 5 ten welken einde ik de voorkeuze gaf aan het Magifterium Bismuthi. In den beginne gaf ik dagelyks drie maalen twee greinen, gemengd met zuiker; eerlang wierden de giften tot drie greinen vermeerderd, en zo allengskens tot zes greinen. Reeds in den beginne ge. voelde de Lyder eene aanmerklyke verligting; en toen de giften, na verloop van twaalf dagen, tot zes greinen waren vermeerderd , verdween de pyn geheel en al. Thans hield de Lyder op met het gebruik van het mid- del, en bleef vier weeken lang zonder pyn; doch wierd na dien tyd daar wederom door aangevallen, Door het herhaald gebruik van het middel verdween de pyn weder- om; doch zo ras men met het middel ophield , keerde de kwaal, na verloop van eenige dagen, weder terug. Daar nu de Lyder eene grondige geneezing vorderde, en vreesde dezelve niet door dit midde! te zullen verkry- gen, verliet hy my, en nam zyn toevlucht tot een ande- ten Geneesheer; doch hoe het verder met hem is afge- loopen, zulks is my onbekend.” Schoon nu in dit geval geene volkomene geneezing heeft plaats gehad , mogelyk doordien men niet lang ge- noeg met het middel heeft aangehouden , heeft het toch, zo lang het wierd aangewend ; de ziekte in toom ge- houden, en was dus ten minften van veel meerder uit- werking , dan alles wat voorheen gebruikt was. Edoch, de beide volgende Gevallen zyn meer beflisfend. Tweede Geval. » Een jong Vrouwsperfoon , twintig jaaren oud, die, geduurende een langen tyd, aan kramptrekkingen en ze. nuwroevallen van allerhande foort gezukkeld had, en, ha een geweldigen fchrik , dagelyks , na zonnenondergang, wierd aangetast door een aanval van bewusteloosheid , vergezeld met algemeene ftuiptrekkingen, maakte , op myn raad, gebruik van Zinkbloemen en Valeriaan. Na zulks drie, dagen lang gedaan te hebben, verdween dit toeval ; doch nu. bekwam zy, ftraks na het nuttigen van eenige fpyzen, een geweldige Maagkramp. Dagelyks liet ik haar, vóór den eeten, twee greinen Bmaiikok ge- | ruie 384 OVER DE GENEESKUNDIGE KRAGTEN bruiken; en reeds met de eerfte gifte hielden de py- nen op. Zy gebruikte het middel nog twee keeren, en haare pynen kwamen niet weder. Doch haar eerfte on- gemak op de zenuwen keerde naderhand meermaalen te- rug, na geweldige gemoedsbeweegingen…” Derde Geval. ‚ Eene gezonde fterke Meid, drieëntwintig jaaren oud, wierd aangevallen door een geweldige Maagpyn , die dagelyks op onbepaalde tyden wederkeerde, en wel met zo veel geweld, dat de Lyderes haare {mert niet kon verbergen, maar daar door als ineen kromp. Verdere omftandigheden kan ik aangaande de oorzaak der kwaale niet. vermelden, naardien deeze Lyderesfe op het land woonde , en ik alleen by monde over haaren toeftand wierd geraadpleegd. Bezwaarlyk wiel het dus, eene be- redeneerde Aanwyzing tot geneezing te maaken; waarom ik het best dagt, maar aanftonds eene proef te neemen met de Bismuthkalk. Gelyk boven vermeld is, begon ik met giften van twee greinen, met zuiker gemengd, om dezelve allengskens te vergrooten. Naauwlyks waren, op dien voet, de poeders tot vier greinen Bismuthkalk vermeerderd , of zy wierd verlost van haare verfchrikly- ke pynen, tegen welke, door verfchillende Artzen, een groot aantal verfchillende middelen te vergeefsch was voorgefchreeven , gelyk zy my met de hartlykfte uit- drukkingen van vreugde en dankbaarheid meldde. Ook bleeven die pynen, ’t geen nog niet gebeurd was, een geheel vierendeels jaar weg ; wanneer zy wederkeerden 5 doch ook ras, door Bismuthkalk, in poeders van twee, einen zwaarte voorgefchreeven, weder weggenomen ‚ wierden.” > Nog heb ik twe? Gevallen waargenomen van Maag- pynen, die zeer apla Aas h voortkwamėn uit verzamėl- de kwaade ftoffen en winden, in welke ik, tot demping der toevallen, eer ik een begin maakte, met de grondige geneeswyze, de Bismuthkalk deed gebruiken , met zeer groote verligting, zonder dat ‘er iets nadeeligs door wierd uitgewerkt,” | » De Bismuthkalk, van welke in alle de vermelde ge- vallen gebruik gemaakt is, was bereid op de volgende manier. — Een deel Bismuth wordt ontbonden in twee deelen fterkwater of Salpeterzuur, het geen niet zeer krag- VAN DE BISMUTHKALK. 385 kragtig , maar zo veel mogelyk moet gezuiverd zyn van Vitriool- en Zeezouts- zuur, Den Bismuth moet men maat by kleine nti in het vogt werpen, en dus zeer langzaam fmelten, Hierop verdunt men de ontbinding met een of tweemaal zo veel water, om de groffte dee- len te doen en » en het bytend vermogen der ontbinding zo veel te verzwakken als noodig is om het mogt door vloeipapier te kunnen doen gaan , zonder dat hetzelve daar door worde aangevrecten. Uitgefproken door den Burger PONCE, in cene Ver- -~ gadering van een Genootfchap der Weetenfchap- Pen, enz. te Parys. D Wysbegeerte is niet vreemd aan de fraaije Konften; zy is het, integendeel, welke, tevens met de Na- tuur, door derzelver beoeffenaars moet geraadpleegd wor- den, en die hunnen arbeid moet beftieren. Ongelukkig de Konftenaar , die, hardnekkig tegen haaren zachtea invloed , zyne verbeeldingskragt niet ontfteeken voelt door de ftraalen van haaren fakkel, | De 386 REDENVOERING De Bouwkonst is, zonder tegenfpraak, eene der nuttige fte Weetenfchappen ; zy. draagt een grootsch kenmerk zy doet de zinnen pent egel An zy biedt eene ruime ftoffe tot onderzoek voor de verbeeldingskragt, voor de. ops merkzaamheid. van den Wysgeer , en: voor de nieuwsgieri heid van den Reiziger. Dikwyls ontdekt de wel onderric te kenner der gefchiedenisfen, in het midden der Ruïnen, naauwkeurige voetfpooren der zeden, gebruiken en wetten, van. weleer vermaarde Volkeren, die niet meer beftaan,… Terwyl de Schilderkunst, de. Muziek en de Beeldhouw: kunde, de Zeden van een Volk door hunnen invloed leiden, is de Bouwkunde aan hun ondergefchikt, dewyl zy fteeds te worftelen heeft tegen het geftrenge der zaizoenens het ongunftige van het climaat, de woede der elementen, en de ongefchiktheid van den grond, die dikwyls, door zyne losheid, aan „haare werken de noodige fteunpunt ontzegt. Deeze weetenfchap is fteeds gebonden aan vooroordeelen der Stervelingen; zy heeft gevoel vande vernedering der Volkeren, en van het bederf der Zeden, De Natuur, welke de Konftenaar nooit moet verwaarl zen, de Zedekunde en de Regeeringsform, hebben zoe nig een invloed op de Bouwkunde, dat ‘er geen minde: onderfcheid zou moeten zyn inden fmaak en de vercier+ zels van twee Gedenkttukken , die tot hetzelfde oogmerk epgericht zouden moeten worden te Parys en te Per king; dan ’er plaats heeft, tusfchen de platte daken van Italie , en de in eene fpits toeloopende hutten der Ssberiërs. In Egypte, waar het byna nooit regent, hebben de meeste openbaare gebouwen geen daken; doch hoe meer men de Noord- Pool nadert, zo veel zwaarder en hoo- ger wordt het dakwerk gemaakt, om te beter tegenftand te bieden aan de ftortregensen fneeuwvlaagen, waar me- de zy overlaaden worden.: In dezelfde Gewesten voor- ziet men de huizen met weinig ventters, en plaatst de- zelve, zo veel mogelyk , naar het Zuiden, “In de Zuide- lyke Gewesten zien de venfters \daarentegên' fteeds naar het Noorden. In de heete ‘Landftreeken zyn de ftraaten over het. algemeen zeer naauw, en loopen zo veel ande lyk evenwydig aan de Evennachtslyn. Op dé Eila ouder den Wind, die op gezette tyden dor Orcaane onderst boven worden gekeerd; te St, Domingo, alwaar het aardryk dikwyls onder de voeten der inwooners weg- zinkt, durft men om die redenen geenetley trotsch ge- bouw oprichten, Wendt men het oog naar Groo#- Brit» 8. zite ink OVER DE BOUWKUNDE. 587 tanje, dan ziet men dat de belasting op de venfterraamen een groot nadeel toebrengt aan de uitwendige verciering der huizen : naardien men, om die reden, ‘er niet meer maakt, dan die volftrekt noodig zyn, om het licht en de lucht binnen te laaten. Ten tyde van JULIUS CÆSAR, wierd ’er te Rome eene belasting gelegd op het plaatzen van Kolommen aan de openbaare gebouwen, °t geen ten gevolge had, dat die, vercieringen eerlang in onbruik kwamen, Op andere tyden en plaatzen heeft daarentegen de dweepzucht en het bygeloof aan de Bouwkonst groo- te beletzelen in den weg gelegd, De Mahomedaanen heb- ben bepaalde afmeetingen. voor de huizen der verfchillen= de Seéten, en ’er valt niet aan te twyffelen, of de Gee bouwen der heerfchende Kerk zullen wel de aanzienlyk- fte zyn. Op dezelfde wyze hebben zich de Bouwkonftes naars in de, Roomsch Catholyke landen, geduutende ver- fcheidene Eeuwen, fteeds genoodzaakt gezien om de Chooren hunner Kerkgebouwen naar het Oosten te richs ten, niettegenftaande zodanig eene plaatzing dikwyls in het geheel ftreed tegen de inrichting der toegangen. De zo nuttige Bouwkunde heeft dus fteeds te. kampen , zo tegen de vervolgingen der tollenaaren en de woede der elementen, ‘als tegen de vooroordeelen en driften, die het menschdom: onteeren,. De Reizigers, die langs de boorden des Ny/ trek- ken , ftaan verbaasd over het gezicht der menigvul- dige duivenhokken, die op eene zeer eentoonige wyze de daken der meeste wooningen uitmaaken. Deeze zon- derlinge verciering is hêt gevolg eener wyze wet, welke een ieder berooft. van zyn natuurlyk recht om te trou- wen, en eene huishouding op te zetten , zo lang hy geen duivenhok gebouwd heeft: om datde duivendrek’de bes- te mest is voor een groot gedeelte van den Egyptifchen gond „ en niets de heilzaame overftroomingen van het ylwater meerder hulpe biedt in het vruchtbaarmaaken des aardryks. | | Te vergeefsch zou de Bouwkunde veelmaalen eene te pooging willen doen: te vergeefsch zoude cen groot onftenaar zich willen verheffen boven den fmaak zy- ner Eeuw. Zyne poogingen zullen ydel zyn, zo niet de openbaare toeftand zyner landgenooten aan zyn fchep- poan geest de noodige middelen tot uitbreiding zyner kwaamheden verfchaft, Het betaamt alleen aan een groot Volk, om aanzienlyke Gedenkftukken te era riche 338 REDENVOERING zichten, Het Gemeenebest van St. Marín zoude in zyn boezem kunnen bevatten beroemde Schilders , Boetzeer- ders en Beeldfnyders; doch het vernuft van éen uitftee- kenden Bouwmeester zoude zich daar al te veel bepaald vinden, en zyne ftoute ontwerpen zouden eene reusach- tige onevenredigheid daarftellen. Er beftaan zelfs Landen van eene onmeetelyke uitgebreidheid en van een zeer overvloedigen rykdom, in -welke de Regeeringswyze den Konttenaar geenerhande hulpe zoude aanbieden, om zyne ontwerpen te doen flaagen. J. In Frankryk beftaan zekerlyk veele Gedenkftukken , welke alleen door die van Griekenland en van Jralie overtroffen worden ; doch onder die, welke, geduuren- de de voorige Regeeringsform, gebouwd zyn, vindt men een bepaalden kenfchetzenden fmaak , dan- alleen in t Kerken. Ondertusfchen was de Eerdienst, daar in eoeffend, niet gunttig.voor de algemeene fchoonheid; 4E te groote menigte benadeelde ook de: volkomen- heid deezer Gebouwen; terwyl men uit den aart der zaake ook niet kon verwagten die aangenaame verfchei- denheid, die, in de gelykzoortige gebouwen der Grieken en der Romeinen, wierd waargenomen ; om dat, in de Tempels der verfchillende. Godheden, geheel en al ver- fchillende Eerdienften wierden uitgeoefend. Daarom zyn zy ook , het Pantheon uitgezonderd, naauwlyks de aan- dagt waardig van de kenners en beoefenaars der verke vene Bouwkunde. De Paleizen der oude Koningen, hoe- wel vervuld met heerlyk uitgevoerde, gedeelten , bezitten echter, het kolomwerk uitgezonderd, geenzins die voor- treflyke eenheid van. OVER DE BOUWKUNDE. 389 elkanderens de verwydering van het waderlyk opzicht; de menigvuldige dienstbooden, die insgelyks ruime vertrek- ken moeten hebben; de menigvuldigheid der vertrekjes, welke de behoeften der hedendaagfche Dames en- Hee- ren vorderen; alle deeze uitvoerigheden in het uitwerken van een gebouw, die een groot aantal kleine venfter. raamen vereifchen , belemmeren den Bouwkonftenaar niet weinig, en het gelukt hem niet diergelyke tegenftribbe- lingen te overwinnen , dan door byzondere uittteekende bekwaamheden; en ’er is een waarlyk fcheppende geest epg » om , desniettegenítaande, aan zodanige Werken die algemeene grootschheid, die fchoone evenredigheden en die fchilderachtige fchakeeringen , te geeven, welke den waaren fmaak der verhevene Bouwkunde kenfchet- zen. Steeds hebben ’er in Frankryk beftaan, en men vindt ‘er nog heden , zulke uitfteekende Vernuften, die ge- booren fchynen om de Kontten te doen herleeven. On- der de ouden kan men, in deezen opzichte, aanhaalen DE» LORME » DESBROSSES , PERRAULT , dE MANSARDS, SOU- FLOT, en nog eenige andere; maar deeze Kare mannen, overal met tegenkantingen moetende worftelen , hebben niet altoos gelegenheid gehad om hun talent te doen ontwikkelen. De buitenfpoorige verkwisting der pracht en weelde in de huishouding aan den eenen, en de fteeds vernieuwde uitputting der geldmiddelen, door de buiten- fpoorigheden van het Hof, aan den anderen kant, heb- ben de Regeering en de voornaame lieden fteeds verhin= derd, om hunne kragten te vereenigen, tot het daar- ftellen van zodanige gebouwen, als anderzins den Staat tot eere zouden geftrekt hebben. En hoe zeer wy zom- mige onzer nieuwere Gedenkttukken als zeer fchoon be- wonderen , fmert het ons, dat wy daar in niet fteeds aantreffen die vereischte evenredigheden, wier gemis niet zo zeer te wyten is aan den fmaak van den Bouwmees- ter, dan wel aan de bekrompenheid der beurs, welke zo» danig een Werk heeft moeten bekostigen. Daar de kun- digfte Werkmeester fteeds bepaald is door de ruimte en de kcsten tot de uitvoering bepaald, kan hy niet vol- maaktlyk flaagen , zonder den zamenloop van duizend omftandigheden , die hy niet altoos kan te boven komen. Toen Rome dat aantal van' verbaazende Konstftukken deed gebooren worden , waar van wy de overblyfzels MENG, 1798. NO. 10. Ff nog 350 REDENVOERING nog bewonderen, had die Waereldftad de Targuinen vete jaagd, en zy had de Vryheid bemagtigd. Of ten minften, wat ftukken van laater tyd betreft, de Romeinen herinner- den zich nog, dat zy vry waren geweest: want deeze beroemde Hoofdftad der waereld had onder de eerfte Kei. zers nog haaren ouden werkzaamen geest behouden. De Romeinen waren toen nog het cerfte Volk op den aardbo- dem. De vrye Konften , na dat zy Griekenland verlaa- ten hadden; vestigden alhier hunnen zetel. Het Nationaal Character (tortte zyn invloed uit over alle de voortbreng: zelen der Konst. Én hoe groot de gebreken der Romeinen ook thans reeds waren; ‘er beftond nog by hen, zo niet die waare liefde voor het Vaderland, welke alles voor hete ‚zelve doet onderneemen; ten minften de Volks- hoogmoed, die daar dikwyls de plaats van vervult. Voorts was ook de drift van dit groote Volk voor het Schoone zo vermo- ende, dat de Keizers, in tyden van Vrede, dikwyls ge- ruik maakten van de betoverende f{choonheden det Bouwkunde , om hetzelve het verlies der Vryheid te doen vergeeten. Het is aanmerkenswaardig, dat het waare Schoon zo ken- baar is in de Werken, die gebouwd zyn geduurende de gouden Eeuw van VIRGILIUS, HORATIUS, OVIDIUS, PLI- NIUS, QUINCTILIANUS, Enz. Zeer uitmuntende zyn ook de Gedenkftukken der dagen van TRAJANUS en der Ane TONINUSSEN , die uitmuntende Vorften, die tot een cie- raad hunnes leeftyds verftrekten. Doch die waare ken- fnerken van het groote en fchoone vindt men niet meer in de Gebouwen gefticht onder den dwingeland caArá- CALLA; zelfs ontmoet men geene aanmerkenswaardige overblyfzels van de Geftichten van den uitzinnigen gees- fel des menschdoms, Nero. Het zo beroemd gouden =- Palcis en alle de andere Gebouwen van dien wreedaard zyn geheel vergeeten , niets is ’er van overgebleeven, en dus heeft men reden om te denken, dat alle kenmerken van waare grootheid daar aan ontbrooken hebben. ~ Indien , niettegenftaande de laagte, tot welke het Romeinfche Volk vervallen is, echter MICHAEL ANGELO, BRAMANTE €en PALLADIO Gedenkftukken hebben nagelaa- ten, die met de fchoonfte Stukken der Oudheid om den voorrang kunnen dingen , zo moet men de voortreflykheid deezer nieuwere Konftenaars minder toefchryven aan het gelukkig climaat van Ztalie, en aan de fchoonheid det gebezigde bouwftoffen, dan- wel aan eene foort en te - | __ trotsch- OVER DE BOUWKUNDE: 39t Arotschheid, welke deeze weleer zo groote Natie heeft overgehouden, en die, daar zy, in de tegenwoordige nie- tigheid deezer overwinnaaren der Waereld, geene groote- te werkzaamheid kon uitoeffenen, zich geheel en al be- paald heeft tot de Fraaye Konften, wier denn den ftaliaanen eene foort van vermaardheid gegeeven heeft. Het warm Climaat deezer Gewesten geeft ook mogelyk eene meerdere gevoeligheid aan de vezelen, en doet ze meer aangedaan worden door de voortbrengzels der nyverheid. Daarenboven is de Bouwkonst in /ta/ie eene foort van wellust, en byna de eenige heerfchende by lieden van gevoel. Eindelyk wordt de Konttenaar aldaar piet alleenlyk aangefpoord door de fchoone voorbeel* den die hem omringen , maar insgelyks door den zuive- ren fmaak der Konstkenners en der uitfteekende lief- hebbers van alle de Volkeren , die te Rome zamenvloei- jen Pe de plaats, die de Hoofdftad is der beminnelyktte onften. | ‚Met dat alles kan men niet ontkennen, dat de goede fmaak allengskens in Zralie begint te verdwynen, en dat een groot deel der hedendaagfche Konstftukken zeer verre verwyderd is van den fchoonen fmaak der aloudheid, het geen alhier zo veel zichtbaarder is dan elders, van wegen de menigte der heerlyke Voorbeelden van Schoon- heid, die den waarneemer van alle zyden omringen. Zo- danig iets kondigt, zonder twyffel, aan, het naderend verval der konften in deeze fchoone Landftreeken, die het eeuwen lang hebben uitgehouden tegen de woede van het Bygeloof, en tegen de onverfchillige vadzigheid der Re- eering. | ji Ha wi in de eeuw van den- grootíten bloei van Athe- ne, in de tyden van PERICLES, in de oogenblikken van rust, en op kosten van geheel Griekenland , dat in die vermaarde Stad gefticht wierden het Parthenium, de Tem- pel van JUPITER, en ontelbaare andere meesterlyke Gebouwen , die vercierd wierden met de onnavolgbaare Konstítukken van PHIDIAS en, PRAXITELES: om nu niet te. fpreeken van veele andere voortreflyke Stichtingen, die den Griekfchen grond, in de gedenkwaardige oogenblik- ken zyner Vryheid, vercierden, Zodanige Konstwerken getuigen niet zo zeer de grootheid van Athene, dan wel der Athenienfers, en der Gemeenebesten , die derzelver nayveraars waren in roem en deugden. Dezelve ftrekken ten bewyze,-dat.'de grootheid eener Natie niet alleen Ffa ` poti 392 KEDENVOERING ' moet gefchat worden volgens dészelfs ig ied, maat eerder naar den geest der inwooneren , de--natuurly- ke ligging des lands , de grootheid van zynen koophans del, de volmaaktheid zymer wetten, en; daar het vooral op aankomt, de naauwkeurigheid van derzelver uit voering. | l In verfchillende Tydvakken heeft men eene langduurige rust kunnen genieten ; in welke de menfchen, vermoeid van moorden en verwoesten, nayverig hebben gefcheenen van eene andere foort van roem. land vergelykt met de nieuwere Gebouwen, in dat ge- west gefticht door de Griekfche Keizers; wanneer men verder overweegt, datde aloude Gedenkftukken van Grie- kenland en van Jtalie den grootften ttap van ann ei - - OVER DE BOUWKUNDE. 393 heid- bereikt hebben , dan zal men overtuigend zien, dat de: ryke Landffreeken, de vrye Regeeringsformen, en de gemaatigde Gewesten, het best gefchikt zyn om de"Bouwkónst te doen bloeijen. Dat eindelyk de rust des vredes, de befchaafdheid der zeden, en eene. blaakende hoogachting voor de voortbrengzels van den geest, by een Volk volkomen onontbeerlyk zyn, om te doen re worden „ of te doen herleeven, die fchoone Tydperken van de Bouwkunde der Oudheid , ~ wier Overblyfzels wy niet dan met bewondering kunnen ganfchouwen. … - GESCHIEDKUNDIG VERSLAG WEGENS DE MALTHEEZER RIDDERORDE , UIT DE OUDHEID EN DE JONGSTE BERIGTEN OPGEMAAKT, | Medeburgers* 99 U! gunftig aanneemen- en vaardig plaatzen van het 5 door my gezondene Stukje, betreffende de voor- >, naamfte Byzonderheden van het Eiland Maltha , wit de s nieuwfte Berigten opgemaakt, gepaard met UL ver- „ zoek om °t geen ik u, de Maltheezer Ridders betref- „ fende, had toegedagt, heeft my tot het vervaardigen a» daar van aangezet, en de fpoedige toefchikking zal, s zo ik ‘hoop, volgens uw fchryven, dit Stukje te aans », genaamer maaken, Ik blyf, als voorheen , Ul. welwenfchende Medeburger.” kk Ok + De Ridders van Maltha, met dien eernaam beftempeld, - ter oorzaake van den geduurigen Oorlog, welken zy voe- ren tegen de Zeernovende Mogenheden van Barbargen, maaken een Godsdienftige Krygsorde uit, welke verfchei. de andere benaamingen gedraagen heeft; immers-zy wor- den ook genoemd, ‘Hospitaalers van St. Jan van Jeru- falem; Ridders van St. Jan; Ridders van Rhodes ; Or- de van Maltha, en ook de Religie van Maltha. Naa- Ff 3 men , 894 GESCHIEDKUNDIG VERSLAG men, herkomftig van de lotgevallen, welke deeze Rang van Lieden ondergaan heeft, en de plaatzen door hun be- trokken ; gelyk hunne Gefchiedenis, welker hoofdfom wy zullen opgeeven , ten vollen zal pitwyzen. ` Omtrent den Jaare MXLVIH ftichtten eenige MNapolis $aanfche Kooplieden te Jerufalem eene Kerk, waar in de Godsdienstoefening , naar de Zatyn/che Kerkgebruiken , zou gehandhaafd worden, aan welke zy den naam gaven vån Santa Marta della Latina. Zy bouwden dêsgelyks een Klooster , naar de Orde der Benediëynen, om Pel- grims of Bedevaardgangers ‘te ontvangen. ‘Naderhand voegden zy daar aan toe een Hospitaal, om zorg te draa- n voor de Zieken , onder het beftuur van een Rector, ie tot deeze post benoemd werd door den Abt van Santa Maria della Latina. Behalven -deeze Geftichten hadden zy ook een Kapél ter eere van ST. JAN DEN DOOPER. ek GODFRIED VAN BULLION, Jerufalem vermeesterd heb- bende , begiftigde dit Hospitaal met eenige Goederen, wel- ke hy in Frankryk bezat anderen deeze milddaadigheid in het doen van ruime begiftigingen volgende , werdeu de inkomften van dit Hospitaal, op eêne werbaazende wyze , vermeerderd. — re befloot de Rector , GERHARD TORN geheeten, met de Mospitaalers, zich af te fcheiden van den Abt en de Monniken van Santa Maria, en eene afzonderlyke Broederfchap op te rich: ten; onder den naam en de befcherming van sT. JAN DEN DOOPER 5 van hier kreegen zy den naam van Hos- pitaalers, of Broeders van St. Jan van Jerufalem, Paus PASCAL DE II bevestigde, in den Jaare MCXIII;, door eene Bulle, de begiftigingen aan het Hospitaal ge- fchonken, ’t welk hy onder de befcherming van den Heiligen Stoel nam; beveelende, dat, naa de aflyvigheid van GERHARD TORN, de Retors door de Hospitaakers zouden gekoozen worden. —— RAYMOND DU PUY, de Opvolger van GERHARD , nam ‘den naam. van Meester aan, en fchreef een Regel voor aan de Hospitaalers. Deeze Ordensregel droeg in °t Jaar MCXX de goed- keuring en bekragtiging weg van Paus CALIXTUS ra I. Dit was de eerfte oorfprong der Orde van altha. SN, ‚De eerfte Grootmeester, bevindende dat de inkom“ ften van het Hospitaal zeer verre overtroffen °t geen noo= dig was tot het onderhoud van arme Pelgrims en adr c WEGENS DE MALTHEEZER RIDDERORDE. 995 de Perfoonen, befloot het overfchot te befteeden om kryg te voeren tegen de Ongeloovigen. Met dit oogmerk, in dien tyd zo heilig als lofwaardig gerekend, boodt hy zich aan by den Koning van Jerufalem. Á In drie rangen werden de Hospitaalers verdeeld, De eerfte beftondt uit Edelen , welken hy beftemde tot het draagen der wapenen en het voeren van den kryg, ter verdediging des Geloofs en de befcherming der Bede- vaardgangeren —— de tweede beftondt uit Priesters en Capellaaanen, die de Mis en Kerkdienst zouden verrig- ten — ende derde uit Dienaaren , die niet edel wa- ren, maar cok ten Krygsdienst beftemd., Hy maakte des- gelyks beftelling op de wyze om Mede - Ridders, of Broe» der- Ridders, aan te neemen. Alle die verrigtingen wer- den, in den Jaare MCXXX, goedgekeurd en bekragtigd door Paus INNOCENTIUS DEN Í, die aan deeze Rid- ders het Wapen fchonk, beftaande in een wit Kruis op een Zilveren Veld, ’t welk tot nog de Standaard van de Orde is, de Naa het verlies van Jerufalem , trokken zy eerst na Margath, vervolgens na Acre, welke laatstgemelde plaats Zy, in den Jaare MCCXCVIII, manmoedig verdedigden, Het geheele Heilig Land verlooren hebbende, begaven zy zich na Cyprus, waar Koning HENDRIK VAN LUSIG- NAN, dien zy derwaards gevolgd waren, hun de Stad Limisfon fchonk, Op dit Eiland onthielden zy zich den tyd van achttien Jaaren, wanneer zy den Saraceenen het Eiland Rhodes ontweldigden, en op °t zelve zich in °t Jaar MCCCVIIL nederzetten. Ten deezen tyde namen zy eerst den naam van Ridders-aan, en wel dien van Rid- A van Rhodes. ANDRONICUS , Keizer van Conflantinopolen, verleende ‚aan hunnen Grootmeester, FULK DE VILLARET , Inhuldiging tot die Orde, en deeze vergunning kreeg de bekragtiging van Paus CLEMENS. In het volgend Jaar verdedigden zy, bygeftaan door AMADEUS, Hertog van Savoyen , zich zelven en hun Eiland, tegen eene Leger- magt der Saraceenen, — In den Jaare MCCCCLXXX deedt hun Grootmeester D'AUKUSSON eene manmoecdige verdediging tegen MAHOMETH DEN Il, en behieldt het Eiland, in fpyt eener talryke Legermagt, die een beleg van zes maanden, met allen ernst, doorzette. —- Dan in ’ Jaar MDXXII werd het Eiland aangetast door Ff 4 SO. \ | 396 GESCHIEDKUNDIG VERSLAG SOLYMAN , met een Leger, 300,coo man fterk , en door hem vermeesterd , naa dət de Ridders twee honderd en rn Jaaren bezitters van ‘t zelve geweest wi- ren ° DS Grootmeester en de Ridders begaven zich, naa dit door hun diep betreurd verlies, eerst na het Eiland Candia. Eenigen tyd laater fchonk Paus CLEMENS DE VILI hun Viterbo. Eindelyk fchonk Keizer CAREL ve V hun, in ’t Jaar MDXXX, Maltha, ’t welk zy, niet zonder veel moeite, en een hoogst gevaarlyken aanval, ten tyde van PHILIPS DEN ÍI, tot heden dat de aloverwinnende BUONAPARTE ten deezen Zomer, naa een geringen we- derftand, *t zelve onder de inne t van ce Fran/che Republiek gebragt, of der Groote Natie onderworpen heeft , bezeten hebben (tł). —— Door de verkryging deezes Eilands, als een Gifte des Keizers , veranderden zy weder van Naam, en voerden dien van Ridders yan Mal tha, {choon hun eigenlyke naam is Ridders yan de Orde van St, Jan van Jerufalem, en hun Grootmeester, onder zyne andere Tytels, nog dien behoudt van Meester van het hi ed van St, Fan, en Befchermer der Armen van onzen Zaligmaaker JESUS CHRISTUS. De Ridderorde van Maltha heeft geene andere Landen onder haar beheer, dan het Eiland, ‘naar °t welk zy laatst den naam voeren, en eenige andere kleine plaatzen in de nabuurfchap , welker voornaamfte zyn Goza en Comino, Lade (*) W. ROBERTSON geeft eene befchryving van dit Beleg en de dappere Veriediging der Ridderen in zyne Hist. der Re- geering van Keizer CAREL DEN V. lII D. bl. 240; ten flot fchrye vende: , CAREL en FRANGOIs, befchaamd over het verlies, door s» het Christendom; om hunne ftaatzugtige verfchillen , geleden, » Zogten daar van elkanderen den blaam te geeven: terwyl „ Europa aan beiden de fchuld gaf. De Keizer fchonk, by wy- ‚> ze van vergoeding, den St. Jan's Ridders het kleine Eiland »ẹ Maltha, daar zy hun verblyf vestigden, en daar zy met min- » der magt en luister hun oude dapperheid en onverzóenlyken s» haat tegen de Ongeloovigen blyven behouden.” (t) Wy treeden in geen verflag deezer Vermeesteringe ; de Nieuwspapieren van den-dag hebben ons des onderrigt, en eene uitvoeriger Befchryving geeven wy, mogelyk, by eene nadere gelegenheid. WEGENS DE MALTHEEZER RIDDERORDE. ĝọ9? Laaten wy, by dit hoofdzaaklyk vermelden der lotge- vallen dier Ridderfchappe , nu eene befchryving geeven van derzelver Staatsbeftuur, zo als °t zelve op Maltha was ingerigt. —— Het Staatsbeftuur der Ridderen van Maltha mag den naam draagen van gemengd, deels Mo- narchaal, deels Ariftocratisch. Het is Monarchaal met be. trekking tot de Inwoonders van Maltha en de byliggen- de Eilanden, en zelfs ten aanziene van de Ridders, in al- les wat de Inftellingen en Regelen van hunne Orde be- treft, — - Dan het is Ariftocratisch ten opzigte der be» flisfing van eenige belangryke zaaken , welke niet afge- daan kunnen worden dan door den Grootmeester en het Capittel. ’Er zyn twee Raaden: de eene de gewoone, ‘beftaande uit den Grootmeester , als Hoofd, en de Groote Kruisfen; de andere, den vollen Raad geheeten „ zamen- gefteld uit den Grootmeester, de Groote Kruisfen, en de twee oudfte Ridders uit elke Taal. De Grootmeester, die door de Hoofden der Orden -ge- koozen wordt, mag met alle deeze toegefchikte Raaden, ‘in zeker voege, als volkomen Souverain des Eilands aan» gemerkt worden: het ftaat aan niemand der Leden vry, een voorftel te doen, dan aan hem; en hoewel hy in den grooten Raad flegts twee ftemmen hebbe, geeven de voor- regten, die „te zyner uitdeelinge ftaan, hem eenen zeer fterk werkenden invloed. Zyne inkomften worden o ruim 200,000 Daalers Eben » deels herkomftig uit ‘het geen hy trekt van de Commanderyen, die te zy- ner begeevinge ftaan, en die deels uitde uitgaande en in- komende Regten , aan hem afgeftaan , gevonden worden. Hy gaat gewoonlyk in ’t zwart gekleed , met het groote witte Kruis op de borst. De Vreemdelingen worden hem meest door één der Ridderen „aan welken zy aanbevo- len zyn, voorgefteld, en herhaalen, van tyd tot tyd, hun bezoek, of komen, ten. minften vóór hun vertrek, zyne orders vraagen. Zyn Paleis vereenigt van binnen ruim- heid en gemaklykheid. De Wapenzaal bevat 30,000 Snaphaanen, in Frankryk gemaakt. ’Er is een Winter- en Zomer- Raadzaal in dit Paleis; in dit laatfte verrigt hy ’s jaarlyks de voetwasfching aan een twaalftal arme, af- ‘geleefde , meest blinde, lieden. ’Er is eene zaal met Schil- eryen en Oudheden, Naturalien en andere zeldzaamhe- den. Hy heeft zyn byzondere Boekery, met oude en nieuwe Werken , On ? Italiaanfche Literatuur, 5 en = 298 GESCHIEDKUNDIG VERSLAG en fchoone Prentwerken. Veele der Boeken zyn ‘ge: fchenken (*). r Door de benaaming der Zaalen van Maltha verftaat men de onderfcheidene Natien, uit welken de Orde is zamengefteld. Dezelve waren acht in getal; te weeten, Provence, Auvergne, Frankryk, Italie, Arragon, Duitsch- dand, Castilie en Engeland, Elk deezer heeft zyne by- zondere beftemming. By de eertte, die van Provence, heet het hoofd Groot- Commandeur — - by die vah Auvergne is het hoofd Maarfchalk van de Orde — by die van Frankryk wordt het hoofd met den naam van Groot- Hospitaliter beftempeld — by de Ztaliaan/che is ket hoofd Admiraal —- by de drragon/che heeft het hoofd den tytel van Confervateur —- by de Duit/che is het hoofd Opperbaljuw der Orde — by de Casti- diaanfche is het hoofd Groot- Canfelier —— by de Ern- gelfchen was voor deezen het hoofd Groot- Turcopolier, of Colonel -der Ruitery. Elk deezer Taaten heeft, behalven die Eertytels, by- zondere Gewesten, in de-Landen, waar toe zy behooren, daar aan toegekend. Dat die van Provence den voorrang heeft is daar aan toe te fchryven, dat RAYMOND DU PUY, de eerfte Grootmeester, van daar herkomftig was. —— Ten aanziene der Engelfche Taal valt aan te merken, dat dezelve, ten tyde der Regeering van HENDRIK DEN VIII , ter oorzaake der Kerkverfchillen , is afgefchaft. Koning jacosus pe ÍI ftreelde zich ydel met de hoope van dezelve weder te zullen herfteld zien. Het achttal van Taalen is egter nog in ftand, dewyl men die van de Anglo Beijerfche {tichtte. Ieder deezer Taalen beftaat uit een verfchillend getal van Prioraaten ; elk deezer wederom uit eene menigte Commanderyen, die omtrent 750 beloopen. Voor dat men Profesfie doen kan, moet men twee jaaren op Maltha gewoond, en twee Tochten, Caravanes geheeten, op de Galeien, of vier op de Fregatten, bygewoond hebben. Het doen dier Tochten beftaat in niets meer dan in mede te vaaren, en, wanneer het op vegten met de Bar- daaren, of ‘Turken, aankomt, mede te fchieten. De, rd och- (*) Van dit alles geeft MEERMAN, in zyne Berichten van de Pruisfifche , Oostenrykfche en Siciliaanfche , Monarchien, een meer “byzonder berigt. Zie het IV D. bl. 363—365. WEGENS DE MALTHEEZER RIDDERORDE. 599 “Tochten op de Fregatten zyn intusfchen te kiezen bo- ven éénen op de Galeien, waar de bekrompenheid der verblyfplaats , de onreinheid der Galeiboeven, en de wreedheid welke men daar ziet oefenen, een zwaare beproeving mag heeten, voor iemand , aan gemak, zinde- Jykheid, en menschlyke behandeling, gewoon, Om eene Commandery te bekomen zyn ’er nog vyf andere jaaren verblyfs op Maltha noodig. Doch de Grootmeester kan van veele deezer regelen ontflag ver- leenen. De Commandeur heeft het beftuur over zyne Commandery , dat is van zekere goederen aan de Orde toebehoorende. Deeze Commanderyen brengen zeer veel op; in zommige Prioraaten zyn de minften van 3ooo en verfcheidene van 30,000 Daalers , jaarlykfche Rente. Zy worden naar de oudheid der Ridderen vervuld; doch de Grootmeester heeft, in vyf jaaren, één en twintig Commanderyen de Grace (gelyk ze genoemd worden) te begeeven. Die eens den rang van Commandeur op een der gezegde wyzen verkreegen heeft, behoeft nimmer weder op Maltha te verfchynen. | De Inkomtten der Prieurs, Groot Kruisfen, Hoofden der Taalen, zyn nog veel aanzienlyker. Elke Zaal heeft haar byzonder bepaalde Intrek, of AZuderge, te la Valette, Oorfpronglyk waren deeze groote en veelal fraaije Ge- bouwen beftemd, om jonge Ridders, wier inkomen nog geen 2000 Daalers bedroeg, te huisvesten en te {pyzen. 