Geschiedenis van het leven, character, en lotgevallen van wijlen Willem den Vijfden prinse van Oranje en Nassau / 2. XVIII, 610 S
WILLEM per V. VI. Afd. s45 weêdom en droefheid Zijner ziele! ,, Zie daar (zei de Vorst) „ den Oorlog nu onvermijdelijk! „ Zie daar de weerlooze Republiek bloorgefteld » aan de wraak van een Volk, dat zich door » de aanblazingen van weinigen, tot den onrecht- » Vaardigfien aanval gerethtigd rekend! Onge- » lukkig Vaderland! (riep Hij uit) hoe treffen „ uwe rampen mijne ziele! daar ik buiten ficat » gefteld ben geworden, om dezelve te kunnen yer- >, zachten!” &c. En in de daad, zoo moest ook elk verftandig mensch, over dat van de Britten willekeurig en onrechtvaardig ; maar van de voor- naamfte doordrijvers, niet minder roekeloos en on- ftaatkundig gehouden gedrag, oordeelen. Zoo het waarheid is, het geen de Heer RENDOR? (za zijnen dood) aan de Natie verzekerd heeft, dan dacht hij over de zaken te dien tijde overéén- komftig met Z. H., zeggende: „ Nimmer zou „ik de hand hebben gelegd aan het nemen van »5 Refolutien, die bij gebrek van macht niet kon- „ den volbragt worden. Nimmer zou ik eene 45 Refolutie tot het verleenen van onbepaalde „> Convooyen hebben helpen nemen, dewijl men » daar toe buiten ftaat was, en bijna zeker kon » Zijn, dat ’s Lands Vlag ontéerd, en de Koop- 5, vaardijfchepen genomen zouden worden: en dat „> men, in plaats van die aangedane oncer en ge- » Pleegd 446 LEVEN var s» pleegd geweld te wreken, zich eenen allerfchan- » delijkften Oorlog op den hals zou halen. Nim: » mer zou ik hebben willen medewerken ; om ons >> Land van het Politiek juk der Engelfchen, on- » der dat der Franfchen te brengen. Om ten ge- », valle van eenige weinige Kooplieden, het wel- „ Zijn van alle de anderen in de treffendíte ver- „ liezen te doen verkeren. Om den zetel des » Koophandels van dit Land naar elders over te » brengen. Om tot andere Natien te doen over- » gaan, die vervoering van Koopmanfchappen , „ die wij tot dus verre alleén gedaan hadden. » Om onze weérlooze Colonien in de handen _ „ der Vijanden zonder flag of ftoot te doen val- », len. Om den Handel en Scheepvaart van on- », Ze Compagnién te doen ftilftaan, en derzelver » bloeijenden ftaat in eenen allerdeerlijkften voor 5, den Lande en hare Deelgenooten te doen ver- „ anderen. Om ten gevalle van een nieuw Ge- meenebest, en op de gewaande voordeelen van eenen nieuwen Tak van Koophandel, den toen- „ maals allerbloeijendften handel te doen ftrem- 9» men, en toe te geven aan de inbeelding, op- „ gekomen in de verhitte hersfenen van fommi- „ gen die ons uit America goud beloofden. — » Wanneer men de eer van eenen Staat wil op- » houden, moet men ook de middelen daar toe » bij 22 3? WILLEM pen V. VI. Afd. 447 „ bij de hand hebben: die niet hebbende, (gelijk » Wij ze niet hadden) loopt men gevaar, niet „ dan oncer te behalen (*).” Intusfchen (op dat wij voortgaan) hoe zeer ’s Lands Erfftadhouder door het onheil het Cor- vooy bejegend getroffen was; en hoe zeer Hij de rampzalige gevolgen zich levendig aan zijnen geest voorftelde, Hij liet echter de handen niec werkeloos hangen, maar trachtte zoo veel moge- lijk het ergfte nog te voorkomen, niet alleen, zoo als ons op goede grond verzekerd is,.door aan den HERTOG van York ombewimpeld te vet- kla- (*) Zie zijne Memorie Z. Deel bl, 66 en 67. Belang- rijke woorden, het zij dan, dat Hij ALroos zoo gedacht hebbe; het zij dan, dat Hij de zaak NAA DE UITKOMST aldus beoordeelde. — Eene aanmerking, die men hier niet als ongepast in ons wraaken zal: want, zoo Hij in 1779 alzoo gedacht heeft, hoe ftrookte zulks dan met de manier van handelen die wij hier voren (Bladz. 350) opgegeven hebben, toen Hij zich zoo weinig moeite gaf, om de aan- zoeken van YorKE tot convenabele fchikkingen aan te bin- den, bij zijne Boezemvrienden en Patroonen, de Heeren TEMMINCK, VAN BERCKEL, VISSCHER en anderen, die zich als de Hoofdbeleideren van het begonnen werk kennen deeden, en tot welkers maatregelen wij Hem in het vervolg zullen zien toetreden, om hen niets gewonnen te geven, in het kwellen van den goedhartigfien Vorst, op wiens val cn ondergang men het gemunt had, AAS LEVEN van klaren: ,, dat de Koning Zijnen Meester, gebruik » makende van Zijne onbetwistbare overmacht , »» door het opbrengen van het Convooy, zijne ei- s gene belangen tegenwerkte, en de Natie te- »» gen hem indtsponneerde, door de herhaalde en p, [cherpe Memorien die Hij inleveren deedt. Hem p» tevens herinnerende, dat het nimmer met Enge- „ lands belang kon flrooken, om de Republiek in „> het verderf te fhorten, en den Koophandel van 4» deszelfs Ingezetenen te ruineeren. Infteerende, » dat Hij FERTOG zijne goede Offigien wilde „ aanwenden, om de zaken niet verder uit hun os geheel te brengen, en het opgebragte Convooy , ‚ benevens zoo vele andere genomene Schepen, » met den eerften Kost- en Schadeloos te doen » ontflaan!” &c. maar de werkzame Vorst ver- ` zuimde ook niet, om nu, nu het gevaar van eenen Zee-oorlog den Staat reeds van nabij aan- grimde, de Bondgenooten nogmaals aan te fpo- ren tot het dadelijk herftellen van ’s Lands Na- vale Macht, waar toe de overgifte van den Staat van Oorlog voor het jaar 1781, eene gepaste ge- legenheid verfchafte. Laten wij Z. H. en de Leden des Raads van State zelve hooren, daar zij hoofdzaaklijk zich dus uitdrukten : „ Z. H. en de Raad, met het einde van het „ jaar zich wederom naar gewoonte en Ampts- » hal- ~ WILLEM DEN V. ZI Afd. 449 y halve verplicht vindende, bij het exhiberen van », de Staten van Oorlog aan Uw Hoog Mog, 5, ook voor te dragen hunne Generale Petitie, ‚ hebbende tot doelwit, de Bondgenooten niet » alleen te brengen tot het dragen der Confenten » voor het volgend jaar, maar ook om dezelve 9 aan te fporen, tot dat alles wat dienen kan » ter bevoordering van het welwezen van den » Staat, en tot het doen redresfeeren der verval- » lene zaken. Z. H. en de Raad konden aan „> H. H. Mog. niet ontveinfen, dat met innerlijk 3» leedwezen waren aangedaan, toen zij in ernfti- » ge en aandachtige overweging genomen hadden >, de toeftand van het lieve Vaderland, waarin „> hetzelve zich in deze duistere en bekommerlij- » ke dagen bevindende is, en welke wettige en » gegronde aandoening geenfints verminderde, als » Z. H. en de Raad, (aan wien de bezorging s,» der gemeene defenfie en zekerheid van den Staat » Zoo duur was aanbevolen) volgens Eed en Plicht » moeften gedenken, aan de confervatie van het » geene in het Vaderland haar het aangenaamfte , », dierbaarfte, en onwaardeerlijk moet zijn, te » weten, rede, Vrijheid, en Godsdienst, waar s> voor de Voorvaderen hun goed en bloed zoo x» menigmalen hadden opgezet.” „> Want offchoon het eene waarheid vermogt IL, Deen. Ff >» te 450 LEVEN van „ zijn, dat de Republiek door Gods onverdiende „ goedheid, al niet direct in het allesverflindend », Oorlogsvuur, alomme onder de machtigfte Mo- » gendheden zoo hevig ontftoken, begrepen en >» gecongerneert zijnde, tot dus verre bij den Vre- „ de was bewaard gebleven; zoo was nogthans „> dezelve in de daad alleen geweest, een Vrede „ zonder rust; en het geen ondertusfchen gebeurt „> was, en dat men nog daaglijksch zag gebeuren , „ nevens het eclatante, dat maar weinig dagen „ geleden was voorgevallen, kon niet nalaten te „> doen denken , dat ‘er thans zeer vele gefundecr- 5, de redenen zich opdoen, die de continuatie 5» van die rust voor dezen Staat, ten-eenenmale » Onzeker fteld, en wel zoodanig, dat het geene » huiden is, morgen niet meer zoude kunnen zijn: „ en alle welke beduchtingen Z. Hr en de Raad » te meerder op het herte weegden, wanneer zij » tot hun uiterfte [mert en leedwezen moesten re- » Plecteeren, op de weinige ingresfie, welken alle » hunne getrouwe pogingen tot het beter in flaat » van defenfie brengen van deze Republiek, bij PE Bondzencoten gemaakt hadden, zoo als die » nogthans daar toe vele jaren aan den anderen » voorgedragen en ten frerkflen waren aangedron- s» Zen, en die, wanneer zij waren opgevolgd ge- s Worden, of zelfs, wanneer maar een gedeelte > van WILLEM pen V. VI. Afd. » H. en de Raad nog geenfints was voorgekomen, » in dien flaat te zijn, dat dezelve met eenige » gerustheid fuffigient zou kunnen geoordeëld wor- » den, tot prefiatie van die diensten welken daar » van behooren verwacht te worden. Het was » daarom dat Z. H. zich had verplicht gerekend, » om de verdere verfierking en vermeerdering van >, 's Lands Navale Macht aan de attentie der „ Bondgenooten ten duurfien en zonder tijdver- „ zuim aan te bevelen, en over zulks, zoo wel > als ten aanzien der aanbouw van nieuwe Sche- » pen, en wel van die Charter waar aan het l | 99 MMES WILLEM pen V. VI. Afd. 453 ss meeste gebrek is, als ten reguarde van het » meerder aantal van dien. (*) Dat ten dien » Einde en vooral in de omftandigheden, waar » in de zaken zich tegenwoordig bevonden , tot » meerder fycuriteit behoorden te worden geéqui- » peert en in dienst gebragt, waar toe, als » het hoofdartijkel zijnde en de bron waar uit » alles moest voortvloeijen , allernoodzaaklijkst » zoude zijn, dat de Bondgenooten niet alleen » fourneerden en afbetaalden , het gunt op de loo- s pende Petitien, zoo tot aanbouw als van ge- », dane Equipagien nog fchuldig en ten agteren » waren; maar dat zij ook volvaardig en be- s Teid zullen zijn, om te helpen fupporteeren de »» meerdere kosten welke tot de voorfchr, meerdere p, nuttige oogmerken ter beveiliging van den Staat 55 dienen gecontribueert te worden, zonder zich p» in allen dezen te willen verfchonen of beroepen » op onmacht of bekrompene Finantien, dewijl p» Z. H. en de Raad, hoe zeer zouden wenfchen , » dat het daar mede anders mogte gelegen zijn, s in de ficuatie waar in de toeftand van de Re- » publiek hun thans voorkomt, daar op niets ‚> an- (*) Z. H. en de Raad ftelden naa deze Petitie nog voor het Equipeeren van 52 Oorlogfchepen, Doch het een ZOO wel als het ander deedt geen nut, Ff 3 454 LEVEN van „ anders zouden kunnen antwoorden, dan, dat »» door alle zaken eene doorkomfte is, als men * >, oordeeld het redres van eene abfolute noodzaak- p» lijkheid te zijn, en daar van af te hangen, », het beflaan en welvaren yan den geheelen Staat; „en dat "er geen andere weg is, langs welke s men de ongelukkige tijden kan voorkomen of » tegengaan, als wanneer niet gevraagd moet s worden, WAAR ZAL HET VAN DAAN KOMEN? » dewijl in diergelijke gevallen het oneindig beter » is door het vuur te loopen, dan op eene kwij- » nende wijze verteerd te worden, voordeeliger » Zijnde voor een tijd de Lasten geduldig te dra- p» gen, dan bij nalatigheid van dien, en verflaau- » Wing van ijver en ernst, het geheele Vaderland », met alles wat daar in dierbaar behoord te » Zijn, te zien verloren gaan.” Mannelijk en cordaat vertoog, dat hier in weer- wil van het reeds aangrimmende gevaar door den goeden Vorst aan H. H. Mog. werdt voor- gedragen, waarom wij het overwaardig keuren aan onze Lezeren die waarheid zoeken en begee- ren, te doen kennen, en hun te doen zien, aan wien ’s Lands zwakken en ongewapenden toe- fland te wijten was, en tevens te doen gevoelen hoe onredelijk zij allen handelden, die, het zij uit onkunde, of ter bereiking van hunne geheime be- WILLEM pen V. VI. Afd. toe als °t ware verplicht hat, door den onbehoor- lijken en geheim gehoudenen handel met de On- derdanen van de Britfche Kroon, doch het welk ep de toevalligfte wijze aan het daglicht kwam, Ff 4 en 45 LEVEN van en al mede niet weinig toebragt, om aan den haat van Engeland voedfel te verfchaffen , en door het weigeren van de gevraagde Jatisfactie, als tot het verklaren des Oorlogs tegen-den Staat te dwin- gen. Laten wij kortelijk opgeven wat ’er in dit opzicht gebeurde, en in hoe verre de ontdekking en openbaarmaking van dien Clandeftinen Handel gediend hebbe, om WILLEM pe VIJFDE, als een Belager van de Vrijheid aan de wereld ten toon ftellen, Het was eenen van BercreL, en andere Hoofdbeleideren van ’s Lands hoogfteigerende rampen niet genoeg geweest, om in weerwil van het ftrengfte verbod der Algemeene Staten, door het protegeeren eenes ongepermitteerden handels, met, of ten voordecle van de Engelfche Americaanfhe Volkplanters, het ongenoegen des Britfchen Cabinets tegen den Staat gaande te ma- Ken; en door een blindeling opvolgen van de wen- {chen en begeerten van eenige Franfche Staats- ministers, om onbepaald Convooy aan de grove Houtwaren te verleenen, de breuke langs hoe grooter te maken, waar door het aangenomen Íyflhema van Onzijdigheid den bodem werdt in- geflagen; maar zij beftonden zelfs, in het grootte ` geheim, en in een tijdftip dat de Colonisten nog als Engelfihe Onderdanen moesten aangemerkt wor- WILLEM pen V. VI. Afd. 457 worden, eenen ftap te wagen, die openbaar. wor- dende, (men zegge wat men wil) volgens het oordeel van WILLEM DEN VIJFDEN yolfirekt in- conftitutioneel, en vierkant flrijdig met de UNIE was, en (al hadden ‘er geene andere redenen van vreze geweest) eenen verderffelijken Oorlog met Engeland onvermijdelijk maakte. (*) Aanleiding tot (*) Het is aan elk die van het gebeurde in die dagen niet geheel en al onkundig gebleven is, bekend, dat over de waare oorzaak, waarom Engeland den oorlog aan de Re- Publiek verklaarde, zeer verfchillend gedacht werdt. Som- migen zochten die, or, in de acgesfie tot de Gewapende Neutraliteit: or, in de weigering van de gevraagde Hulp- troepen: terwijl zij beweerden, dat den geheimen Handel op Noord- America, en het maaken van arrangementen met de Hoofden der Colonisten , daar geen oorzaak toe opleveren kon, — Dat de toetreding tot de Gewapende Neutraliteit, _ bij het Brit/che Cabinet van dat belang zou zijn geoordeeld geworden, om ‘er eenen oorlog om aan te vangen, is (onzes inziens) niet wel te vermoeden , dewijl de doorzich- tige Engelfche Staatsministers zeer gemakkelijk voorzien konden, dat die Rusfifche Uitvinding waar van zoo veel ophef gemaakt werdt, zeer weinig betekenen en op niets uitlopen zou, zoo als dan ook de uitkomst bevestigde, zelfs bij hun, die het geluk van Europa daar aan verbonden rekénden, —— Dit het geval zijnde, ftellen wij zeker, dat het befluit tot een ongelimiteerd Convooy, zoo ook, Aet wei- geren van Hulptroepen, en alle minnelijke Onderhandelingen met YORKE, terwijl men DE LA VAUGUION iu alles van de Ff 5 hand 458 LEVEN van tot dat onbetamelijk, en ’s Lands Regeeringsvorm ondermijnend gedrag, was te zoeken: Zensdeels in den beflisfenden ftap der Colonisten, toen zij zich van het Moederland affcheurden, en met el- kander eene Confwderatie of Unie floten: An- derdeels, in het welgelukken van hunne ijverige po- hand vloog, en zelfs de beruchte PauL JONES protecteerde, wel AANLEIDENDE STAPPEN tôt een vredebreuk waren; maar dat de directe Onderhandelingen tusfchen eenige Amferdam- fere Regeeringsleden, en de Hoofden der Colonisten, de ecnige en WAARE OORZAAK van het daadelijk uitbersten des Oerlogs geweest zij. —— Prins WILLEM DE VIJFDE dacht ’er ook dus over toen het geheim uitlekte. s Nu, (dit „ hoorde men den verbaasden Vorst zeggen) Nu is het raadfel opgelost , waarom de Heeren van Amfterdam zich zoo bijzonder betoond hebben, in het doordrijven van hunne fentimenten, en het protesteeren tegen de heil zaamfle, en met eenparigheid nf groote meerderheid der „ Gewesten genomene befluiten. „ was gebragt: met verzekering , dat de Hollan- » ders hun zoo veel mogelijk bijflonden” Een bericht, dat, wel is waar, door den VERVOLGER op WAGENAAR als valsch en belagchelijk ge- brandmerkt werdt, doch dat echter naderhand bij alle doorzichtigen , wat de hoofdzaak betreft, als niet zonder grond is befchouwd geworden. Want toen was hets dat de Hoofden der Americanen, aan een hunner Collegen, den Heer WILLIAM Lee in last gaven, om zich naar deze Gewes- ‚ten te begeven, en aldaar te bewerken, dat men hen 460 LEVEN van hen in navolging van Vrankrigk als Vrij en On- afhangelijk befchouwde, en door het fluiten van een Handelverdrag, als zoodanig openlijk erken- de: een daad, die aan de zijde van het Congres befchouwd als zeer natuurlijk was aan te mer- ken, dewijl deszelfs Leden groot belang hadden, om ter voltooijing van hunne begonnene onderne- ming nieuwe Bondgenooten aan te winnen. Dan, daar de Heer Lee C. S. hier te Lande komende, wel fpoedig bemerkten, dat de zaken bij den Sous verain dezer Landen, nog in verre na niet tot die maturiteit gebragt waren, om zich van hunnen last bij dezelve te kwijten; daar zij weldra kund- fchap verkregen, dat alle de gunstbewijzen aan hunne Landgenooten bewezen wordende, flechts aan het bedrijf van Kooplieden , aangemoedigd door eenige weinige Leden der Am/fterdam/che Regeering, en zelfs in vilipendie van 's Lands Placaten waren dank te weten, zoo onthielden zij zich wel zorgvuldig om die {naar in den Haage aan te roeren. Dienstbaarder, en meer ftrokende met hun doelwit, oordeelden zij derhalven de Negociatien binnen Amfferdam te entameeren, dewijl het bekend was, dat de genoemde Leden der Regeering a!daar, zich bijzonder voor hunne Landgenooten, en de bevoordering hunner be- langen bereid en genegen toonden. Of vAN Berc- WILLEM pen V. VI. Afd. 461 BercereL de eerfte geweest is, aan wien Lee C. S. hunnen last openbaarden; of dien Minister in zijn privé, of in overeenftemming met de toenmalige Burgemeesteren van Amfterdam , en dus in qualiteit als eerften Penfionaris dier Stad, hen gewezen hebbe aan den Heer JEAN pe NEUFVILLE, een voornaam Koopman aldaar, (*) is ons niet dui- delijk genoeg gebleken, om zulks hier als zeker te boek te flaan: maar zoo veel is waarachtig , dat die zaak buiten kennis van den Achtb. Raad der Stad, tot het onderwerp eener delicate deli- beratie ter kamere van Heeren Burgemeesteren ge- maakt zijnde, het refultat daar van in de Retroacte aldus aangeteckend werdt. ,, Zer gelegenheid van ZC- (*) Was ’er iemand gefchikt in het volkrijk Amflerdam, om het oogmerk van Lee bevoorderlijk te zijn, het was de Heer pe NEUFVILLE, die wij reeds door zijne Aanfpraak, aan Z. D. H. gedaan (zie hier boven Bladz. 326) als een. man van ondemeeming hebben leeren kennen. — Gerug- fteund door eene qualificatie van de Edele Groot Achtbaare Heeren Burgemeefteren, en den Eerflen Penfionaris zijner Stad, kon men van Hem alles goeds verwachten niet alleen; maar zoo onverhooptelijk het geheim aan den dag kwam, dan waren H. H. B. B. altoos gedekt, door te zeggen: het wał een handeling tusfchen Lee en pe Neurvure: en derhalven Burgemeefferen zijn ignorant van het geene er tusfchen die twee Perfonen verhandeld en befloten is. —= Hoe lissig! Hoe doortrapt ging men hier niet te werk?? 462 " LEVEN van » zekere deliberatie, gehouden in de Kamer van » H. H. B. B., rakende de omftandigheid van 3» ANoord- America, en van het voordeel dat onze s» Commergie casu QUO daar van zou kunnen s, trekken, met den Heer Penfionaris vAn Berc- » KEL: Aebben de VIER DURGEMEESTEREN Zet » nevenftaande Declaratoir, door gemelde Heer » UIT HUNNEN NAAM GETEEKEND, gelast te zen-. >> den aan den Heer Ltr, een der Americaan- » Sche Heeten, om daar van gebruik te maken „ daar het behoord.” Welk Declaratoir dus lui- dende was. „ De Heer VAN BERCKEL, zal uit ss naam van Heeren Burgemeesteren der Stad Am- » frerdam, en op hare expresfe last, fehrijven aan » den Heere Lre:” ,, ,, Dat in eene vaste onder- 9 > {telling ’er in het Congres thans in America » » met de Engelfche Heeren Commisfarisfen gehouden wordende, niets in het minfte zal »s s» vastgefteld of gerefolveerd worden tot na- » » deel van de Commercie van deze Republiek, » » H. H. B. B. aan hare zijde genegen zijn, » 9» OM, zoo dra de Onafhangelijkheid der Ver- >> tenigde Staten van America door Engeland » » erkend zal zijn, naar hun ‘vermogen gle za- „ s» Ken daar heenen te dirigeeren, dat tugichen » » de gemelde Vereenigde Staten, en deze Re- 99 publiek, een Tractaat van eeuwigdurende Vriend- 2 2 > wv x 3 ww ~ {v 2 WILLEM pen V. VI. Afd. 463 2» » Vriendfchap en Commercie, tusfchen de we- » derzijdfche Ingezetenen worde gefloten, met » » qualificatie aan bovengem. Heere Lee, met s» » behoorlijk menagement, onder de hand van » » deze Haar Ed. Gr. Achtb. oprechte fenti- » » Menten gebruik te maken daar het be-. yo » hoord.”” Van welk befluit van Bercken in de Franfche Tale wel kennis gaf aan den Hee- re Lee C. S., doch echter eigener authoritelt daar bij voegde: ,, Ne doutant nullement- que » Mr. LEE, ne le fera avec tout le menagement , s» que fa prudence trouvera negesfaire, pour quit nen tranf{pire rien, aupres de ceux qui pour- > raient étre interesfés, de faire échouer, sil » ètoit posfible, ou de rendre difficile Pexecution » dun plan, qui n'a d'autre but, que celui d'avan- >» ger les interèts regiprogues des deux Republi- » gues.” (*) Of de hoofdbeleideren van dezen geheimen han- „cel (*) Dat is: „ Geenzints twijfelende of de Heer Lem zal 9» het met al dat beleid doen, dat zijne voorzichtigheid » noodig zal vinden, opdat ‘er niets van uitlekke bij de » geenen die "er belang bij zouden kunnen hebben, om, zoo » het mogelijk ware, de uitvoering van een Plan te deen s Mislukken, of moeijelijk te maaken, dat geen ander oog- » Merk heeft, dan de wederzijdfche Belangen der beide s Repubüeken te bevoorderen.” 464 LEVEN vAN del de Stad Amfterdam niet veilig genoeg keur- den om het werk ter hand te nemen, is ons on- bekend: echter heeft men alle reden om dit te moeten vastftellen, dewijl de Heer pe NEuFVILLE met deze Burgemeesterlijke qualificatie gemunieert, nu wel {poedig met zijn’ Vrienden naar AKEN vertrok, die reeds op den 4 September 1775 het werk zoo zeer bevoorderd hadden, dat zij eer Concept Tractaat van Commergie, aan te gaan tusfchen F. H. Mog. de Staten van de VII Ver- eenigde Provingien van Holland, en de XIII Ver- eenigde Staten van N. America, befiaande in 34 Artijkelen, ontworpen en wederzijdsch getee- kend hadden, het welk ten fine van approbatie aan het Americaanfche Congres overgeleverd zijn- de, na eenige intusfchen gemaakte veranderingen door deszelfs gewezen Prefident, den Heer Lavu- RENS, wederom naar Holland werdt afgezon- den, zekerlijk om ’er aldaar (door een foort van ratificatie) de laatfte hand aan te leggen. Dan, wat gebeurt ‘er? Het Vaartuig waar mede de Heer Laurens naar Europa overftak, ont- moet den ro September 1780, op de hoogte van New-Foundland een Engelsch Fregat, welks Ka- pitein wel fpoedig jacht op hetzelve makende, Laurens zoo beangst voor zijne geheime papie- ren maakte, dat hij het befluit nam, om de doos | waar WILLEM pen V. VI. Afl. 465 waar in dezelven zich bevonden in Zee te wer- pen: doch daar de doos bij gebrek van genoeg- zame zwaarte om te zinken, op de opperviakte van het water bleef drijven, zoo vischte de ach- terdochtige Brit dezelve op, terwijl intusfchen het Americaansch Vaartuig genomen, en LAURENS met hetzelve weldra in de Haven van Dortmouth werdt. opgebragt. — Daar zijn ‘er die beweren, dat de Engelfchen kennis hebbende gekregen van het oogmerk der reize van den gewezenen Pre- fident, eenen geruimen tijd op het Schip gekruist hebben: iets, dat zeer wel mogelijk is, dewijl (zoo als naderhand uit de gevondene papieren bleek) fints 1778 verfcheidene perfoonen in dien geheimen handel deel genomen hadden: doch ze- kerder is het, dat: Laurens met zijne papieren als Staatsgevangene naar Londen gevoerd worden- de, het Engelsch Ministerie volledige kennis kreeg van alles wat ’er in het geheim gebrouwen was, en dat de Koning, hoogst verontwaardigd over dat beftaan, den gevonden buit copieéelijk aan zijnen Gezant Yorke in den Hage deedt toekomen, met last, om dezelve in ‘handen van Z. D. H. over te brengen, die dezelve, volgens een thans voor ons liggend bericht, met eene zichtbare men- geling van hevige gemoedsaandoeningen ontfing y en op den 20 October in eigen Perfoon ter Verga- Il. Deer. Gg de- 466 LEVEN van dering van de Staten yan Holland overbragt, doende bij die gelegenheid deze korte aanfpraak : Evere Groot Moc. HEEREN! s Voor eenige dagen heeft de Heer Ridder Yor- „ KE, Ambasfadeur van Z. Groot Brätannifche » Majefteit bij deze Republiek, mij uit naam „ van den Koning Zijn Meester ter hand gefteld, »» de nevensgaande Papieren, gevonden onder die „ van de gewezen Prafident van het Congres Lau- » RENS, thans Staatsgevangen te Londen. — »» Lk hebbe van mijnen plicht geoordeeld dezelve » ter kennisfe van UEd. Gr. Mog. te moeten » brengen, om op dezelve door UEd. Gr. Mog. » zoodanig te kunnen worden gereflveert, als na s, derzelver hooge wijsheid zullen oordeelen te be- p horen. —— Lk kan niet afzijn te betuigen, nim- 9» mer tetwes gehoord te hebben, van eenige gehou- „ dene Deliberatien, veel min gegevene Authori- » fatie, om een Tractaat met de Noord-Ameri- » caanfche Colonién aan te gaan” —- Welk eene fenfatie dit bij de meeste Leden verwekte, laat zich vatten, en behoeven wij hier niet in * brede te vermelden. Van meer belang is het te zeggen, dat, na dat men Z. H. in generale ter- men voor het medegedeelde bedankt hadt, en dien Vorst vertrokken was, het befluit genomen werdt om WILLEM pen V. VI. Afà. 467 om alle de fiukken Copièelijk te ficll-n in bhan- den van Heeren Burgemeesteren van Amfterdam, gen einde fpoedig te dienen van bericht: eu nu duurde het niet langer dan vijf dagen, of Durge- cesteren yan Amfterdam voldeden aan var bee fluit, door het inleveren van een bericht, uit welks inhoud genoegzaam bleek, dat zij wel van de zaak kennis droegen, doch echter in het be- grip ftonden, dat daar in nicts onbehoorlijks ge- legen was. Een gevoelen derhalven, vierkant ftrijdig met dat van *s LANDs ERFSTADHOUDER, en alle bedaarddenkende Leden der Regeering, die kennis kregen, niet flechts van den inhoud des geteekenden Tractaats, (dat zekerlijk niet anders, dan als preparatoir befchouwd moest worden), maar ook te gelijk van de daar bij onder /chepte Brieven, die genoegzaam deden zien, wat ’er {its twee jaren in het grootfte geheim was onderno- men geworden, en welke voorname Lieden tot het complot behoorden, en die daarom even als Z. H., te midden van ’s Lands weerloozen toe- ftand voor de wraakneming der Engelfchen ten hoogften beducht werden, vooral wanneer men zich huiverig of volftrekt weigerig betoonde, om Staatsgewijze dien geheimen handel af te keuren, en de Koning van Eng-land door het voldoen aan zijn eisch om compleete fatisfactie, (die men Gg a Zes 468 LEVEN van zeker kon te gemoete zien,) te vrede te ftel- len. (*) Die men zeker kon te gemoete zien zeggen wij: en, (*) Het is hier de plaats niet, om op te geven de verfchillende gevoelens, die er over dien Aeimelijken han- del onder de Ingezetenen plaats vonden. Van meer be- lang is het hier te zeggen, dat de openbaare afkeuring die Z. H. 3? » 23 WILLEM pen V. VI. Afd. 469 en, in de daad, zoo iets werdt wel fpoedig door de ervaring ten vollen bevestigd, want Yorke niet onkundig gebleven zijnde van het ingeleverd bericht der Amfterdamfche Burgemeesteren, en daar en boven geen onopmerkzaam waarnemer Zijnde van alles wat ’er hier te Lande omging, zoo leverde hij reeds op den 10 November eene memorie in, die de duidelijkfte kenmerken van des Konings hoog geftegen ongenoegen, over de ontdekte handelwijzen van van BERCKEL en an- deren, met voorkennis van Burgemeesteren der Stad Amfterdam gehouden, aan den dag leide, niet minder eifchende, dan eene Exemplaire firaf aan voornoemde Penfionaris, en openbare afkeur van het gedrag der Hoofdbeleiders des werks, die hij aanmerkte als verftoorders van de algemeene rust, en als verbrekers van de Wet der Volkeren. Het is zoo, dat de meerderheid der Staten van Holland het gehouden gedrag af- keurde, en tevens die van de Ridderfchap en de Leden van het Groot Befoigne in last ga- ven, om middelen te beramen dat dergelijke on- dernemingen van een Lid der Regeering, buiten kennis en concurrentie van zijne Medeleden, in het vervolg gepraventeert en tegengegaan zouden kunnen worden; maar dat was het ook al. De menigte van hoonende pamfletten, die dagelijks, Gy 3 uiet 470 LEVEN van niet zonder toelating van het Publiek Beftuur - het Vaderland overftroomde, deedt genoeg zien, dat de Hoofdbeleiders van dien clandeftinen han- Gel zich omtrent het verrichte niet behoefden te bekommeren, vermits de Staten van Holland, on- danks het gevoel van hunnen weerlozen toeftand, zich zeer weinig aan het behoud van den Vrede met de Engelfchen lieten gelegen liggen, dewijl zij zich van de zoo veel geruchts gemaakt heb- bende Gewapende Neutraliteit, door den Rusfi- fchen Strarsminister PANIN uitgevonden, in te- genoverftelling van °’s LANps ERFSTADHOUDER, alles goeds beloofden, en zich, in geval van eenen vijandelijken aanval der Engelfthen genoegzaam beveilig! waanden. Het is deze aanmerking die ons wenkt, om voor zoo verre zulks tof den fchak-1 dezer Gefchiedenis behoort, eenige bij- zonderh dn, berrekkelijk tot dat Staatkundig Apenfpel voor onze Legeren aan te flippen. Te midden van de vijandelijkheden die uit hoof- de van de Noord- Americaanfche Onlusten tusfchen Engeland, Vrankrijk , en Spanje uitgebarsten waren, en terwijl de Republiek door de hatelijk- fte twisten inwendig verdeeld en van één gereten werdt, kwam de Keizerrinne van Rusland met hit Plan van eene Gewapende Neutraliteit ter ba- ne, hier in beftaande, dat alle Zeemngendheden ‚een WILLEM pen V. VI. Afd. 471 een onderling verbond van befcherming met elkan- > ker aangaan zouden, om den Handel en Zeevaart hunner Onderdanen tegen allen aanval van de drie Oorlogvoerende Mogendheden, door het bij- eenbrengen van cene gecombineerde Scheepsmacht, geêvenredigd aan derzelver vermogen, te befcher- men, terwijl die Vorstinne zich als het hoofd van dat Verbond kenbaar maakte. Zweeden, Deen- marken en Portugal, door Rusland hier toe ge- noodigd wordende, namen ’er de twee eerstge- noemden zeer gereedelijk deel in: doch toen Hare Ruskeizerlijke Majefleit op den 3 April 1780 door haren: Gezant GALLITZIN bij de A/gemee- ne Staten het aanzoek liet doen, om in dat Ver- bond deel te nemen, zoo gaf dit in de toenmali- ge ‘netelige omftandigheden van het Vaderland zoo buiten als binnen, gelegenheid tot gewichti- ge raadplegingen, en te gelijk tot nieuwe twis- ten. — Oppervlakkig befchouwd, was het tot fand brengen van dit Verbond, een flagboom tot ftuiting van alie gewelddadige handelingen, - die door de Oorlogvoerende Mogendheden in het generaal, en door Engeland in het bijzonder, ten nadeele en tot ftremmirg ‚van de vrije Vaart en Handel der overige Volken mogten ondernomen worden; en uit dat gezichtspunt befchouwd, kon men hier te Lande (wijl men zoo onbcfchri.fz- Gg 4 lijk 472 LEVEN vAN lijk veel van de vexatien der Engel/chen te lijden had) omtrent hetzelve piet onverfchillig zijn. Alle de Gewesten waren ’er wel toe geneigd, maar, daar men zich door de zoo zeer uitéénloo- pende eisfchen van Engeland en Vrankrijk als tusfchen twee vuuren bevondt, zoo vondt men na eenigen tijd het gaaf en gereed aannemen van h-t aanbod der Keizerrinne, voor de Republiek, in deszelfs weerlozen en verdeelden toeftand zeer bedenkelijk, daar het Verbond van onderlinge be- fcherming zich alleen tot de Navigeerende Sche- pen der Contracteerende Mogendheden, en geen- fints tot hunne Zrablisfementen buiten Europa {checn uit te ftrekken, en het daar en boven zeer duidelijk te voorzien was, dat het Britfche Cabi- net de toetreding der Staten tot hetzelve niet onverfchiltig befchouwen zoude. Dat de Regee- ring der Stad Amfterdam, en zoodanige Staats-. leden die in vele gevallen met hun eenftemmig dachten, zich over het geheel vóór de acgeptatie yan. het aanbod verklaarden; en dat anderen, die uit hoofde van ’s Lands ongewapenden toeftand, op fehikkingen met Engeland bleven aanhouden, daar in zwarigheid maakten, laat zich geredelijk vatten, en is uit de verfchillende Advifen in de vele raadplegingen over dat onderwerp uitgebragt , ten duidelijkftea te ontdekken, en behoeven wij hier WILLEM pen V. VI. Afd. 473 hier niet nader te betogen. Van meer belang voor ons tegenwoordig oogmerk is het, hier op te geven, „ dat Z. D. H. van dat gantfche Plan, » Waar mede die van Amfterdam en anderen » Zoo veel op hadden, zich geen nut hoegenaamd » voor het Vaderland beloofde, zoo lang er niet 3 uitdrukkelijk in te lezen flond, dat ook de be- » [cherming van de Buitenlandfche Bezittingen » er onder begrepen was.” — Ken begrip, waar in zelfs vele voorname voorftanders en bewon- deraars van het Plan ftonden, doch, dat door de eerfte toungevers te Am/fferdam als een hersfen- {chim befchouwd werdt, toen zij op den 1 Ju/ij het befluit doordreven, dat ‘er ter Vergadering van Holland geadvifeerd werdt: ,, Dat alle vrees »> voor een dttacque op de Colonien noodwendig >> vervallen , ja verdwijnen moest wanneer men >, confidereerde het groot getal van vijanden die » Engeland zich reeds berokkend had, en het >» dus van dat Rijk zeer onbezonnen zou gehan- „ deld zijn, om dat getal nog te vermeerderen.” Armhartig raifonnement in de daad, waar van men het ongerijmde zelfs gevoeld moet hebben: want volgens het gezegde van Renporp, heeft men die zwarigheden aan de voornaamfte Direc- teur van dat werk, den GRAVE VAN PANIN ge- opperd; doch deze fchijnt ’er zich met cen hoofsch s Gg 5 COM. 474 LEVEN van compliment van afgemaakt te hebben, door aan de Staatfche Ministers, daar toe expresfelijk naar Petersburg gezonden, op eene hooffche ma- nier te verzekeren: ,, dat eene bijzondere Gua- » antie van de Indifche Bezittingen niet noo- »» Gig was, dewijl daar van reeds genoeg gezegd » WAS IN DE CONVENTIE MET DEENMARKEN, „ et welk tot model zou dienen, en dat men zich … verlaten kon op de oprechtheid van de Keizerin” Gezegden, die voor elken opmerkzamen genoege faam waren, om tot de onbeduidendheid van het ° gehele Plan te kunnen befluiten, en (volgens een aan ons medegedeeld bericht) „ ook de voorname 5, gronden opleverden, waarom Z. H. zich tegen » de toetreding verklaarde,” het welk geheel iets anders is dan Zijne vijanden hem hebben te laste gelegd, als of zulks gefchiedde, wit hoofde van Zijn attachement aan het Britfche Cabinet tot bederf van Zijn Vaderland. Wie zich met zul- ke hooffche Complimenten en algemeene onbe- ftemde uitdrukkingen van den Rusfifchen Staatse minister in flaap mogten laten wiegen, WILLEM -< DE Vijrpe berekende derzelver waarde op de rechte prijs, en liet ’er zich niet door verfchal-. ken, gelijk met de meerderheid der Gewesten het geval was, toen HOLLAND, VRIESLAND, OVER- IJSSEL; en STAD EN LANDE op dien rietftaf leu- nen- WILLEM pen V. VI. Afd. 475 nende, tot het aannemen van het Plan befloten, nietregenftaande de Staten van Gelderland, Zee- land, en Utrecht weigerig bleven hunne voetftap- pen te drukken. Eene toetreding, waar van het dwaze en onzekere door de Heer Renporr wordt opgegeven, °t welk hier over te nemen ons nood- zaaklijk voorkomt, dewijl het ten bewijze ftrekt , dat de doorzichtige/Vorst in dit opzicht de adder bemerkte die onder het gras verfcholen lag. „ Het » is opmerkelijk (zegt Renporr) dat in de Staats- » Refolutien van Vriesland, Overijsfel, en Gro- » “ingen, om tot de Gewapende Neutraliteit te » treden, deze Provincien verklaard hadden: dat x het vertrouwen op die mondelinge beloften, hen » tot het Tractaat hadden doen befluiten: daar ə» het integendeel mij voorkomt, dat de zwarighe- » den, die het Hof van Petersburg om zich ron- „> delijk en in gefchrifte te verklaren , geftadig ge- „ maakt had, hun hadden behoren huiverig te ma- » ken, dewijl die zwarigheden waarlijk niet meer »» dan uitvluchten waren: en men te meerder re- » den had om omzichtig te zijn, dewijl het ant- s» woord van het evengemelde Hof op de beden- » kingen van het Deenfthe, over h:t te werk ftel- » len van het bij de Gewapende Neutraliteit be- » fproken fecours, zeer bewimpeld en onduisie- » lijk was geweest: wordende daarin gevonden: 29 dat 476 LEVEN van » dat de Mogendheden ALLEEN op ZEE eene ge- » meene zaak zouden maken, zoo veel, DAT DE- s» ZE VERBINDTENIS ENKEL DE ZEE BETROF, » hebbende geen ander onderwerp dan ZEEHAN- =» DEL gn SCHEEPVAART. — Voorts had het Hof » van Petersburg, verre van iets te bepalen we- s» gens het gedrag der Contracteerende Partijen, » in de werking dezer vereeniging, en het ge- s» val dat aan de eene of den andere geweld aan- » gedaan of fchade toegebragt zou worden, in » het gemelde antwoord nog met zoo vele woor- » den gezegd: dat het bepaalde bij het Tractaat > » geene andere Scheepstoerusting onderfielde, dan » die met de omftandigheden zouden oyereenka- men, volgens welke die noodzaaklijk zou ge- maakt worden, of, zoo als men dan zou over- ecnkomen. — Geen minder opzien (zegt hij) had ook behoren te veroorzaken, het gedrag van den Koning van Deenmarken. Alhoewel Z. M., gelijk de andere Contracteerende Par- tijen, de guarantie van het Commergie Tractaat dat hij met Engeland had, befproken had, zoo was echter bij een uitleggend artijkel tusíchen Engeland en Deenmarken reeds in Januarij 1781 bepaald, dat onder de Contrabande Waa- „ren mede zouden begrepen worden: Ruuw „> Limmerhout, Pik, Teer, &c.” Eene uitzon- - 39 des WILLEM per V. VI. Afd. 477 dering, die, wel is waar, niet openlijk Gepu- bliceerd, maar echter aan de voorftanders van het Onbepaald Conyooy, en van de Gewapende Neu- traliteit hier te Lande niet onbekend gebleven was, en hen uit dien hoofde had kunnen en be- horen te overtuigen, dat den witvoer van het grof Scheepshout niet verzekert werdt door de Gewa- pende Neutraliteit, doordien ’er bereids met De- nemarken was gecontracteert; „ dat "er voor het » zware Scheepshout geene bijzondere befcherming s» van de Gewapende Neutraliteit te verwachten » was.” — Hoe dit zij, (dus vervolgt de Heer Renpore) ,, op zoodanig onzeker uitzicht, op „> Zoodanige twijfelachtige toezegging, in eenen „ tijd dat men op zich zelven niet beftaan kon, » En eene allerfpoedigfte hulpe noodig had, heeft 3 men kunnen befluiten, om met de meerderheid van ééne Provingie, te treden in eene verbindte- nis, bij welke men bepaaldelijk beoogde het », handhaven van het geen men moest voorzien », hebben, dat ons den oorlog op den hals zou » halen.” En (voegen wij ’er bij) eene verbind- tenis, die ook door het lang delibereeren en har- rewarren, zoo fier te Lande als te Petersburg, weldra bevonden werdt nul en van onwaarde en fchadelijk te zijn; dewijl het bij doorzichtigen die eenige kennis van de Rusfifche Staatkunde | van 9) 3? 478 LEVEN van van die dagen hadden, niet ontbrak aan zeer waar- fchijnlijke gronden om vast te ftellen, dat En- geland Kennisvdroeg , geen nadeel van dat geheele Verbond van Gewapende Neutraliteit te vrezen te hebben, en dus zeer onverfchillig wezen moest , over het AL of NIET toetreden van de Republiek zot hetzelve. Ja zelfs, dat het lang dralen en fe- pende houden van de Negotiatien, grootdeels yer- oorzaakt werdt door eene Partij, waar van men zoo iets niet verwachten kon. » fchen. — Panin had de Keizerin de Gewapende » Neutraliteit {maaklijk gemaakt: en echter las »» men ergens ,, ,, dat die zelfde PANIN, dor 9» s» de, Franfche Staatsministers gebruikt, den » o> Engelfchen Minister aanriedt, om eer men s» » het befluit van toetreding, ter ratificatie te » 99 Petersburg kon hebben, den Oorlog te ver- s s» haas- STAATSMINISTERS, die te dien tijde het reeds zoo verre met de ontwikkeling ven hunne geheime desfeinen wagen durfden, dat men hen tot het volvoeren van de tegenftrijdigfte han- delwijzen volkomen in ftaat moest keuren , fchoon het toen nog voor het groote gros des goeden Franfchen Volks, cu voor den goedhartigen Lopewijk ve XVI een groot geheim was , waarop men het eigentlijk gemunt had. 480 LEVEN van „ ‚> haasten.”” — Welk een fijn en fubtiel overs legd fluk! Welk eene bedrieglijke en verder ffelijke Staatkunde! dit zal welligt hier een of ander opmerkzaam Lezer zeggen, en tevens vragen: zou dit waarlijk het geval geweest zijn? Wat zullen wij er anders op antwoorden, dan dat wij op het voerfpoor van den Hoogleeraar zulks niet verwerpen kunnen, daar hij ter flaving van zijne gedachten, hier op volgen laat. ,, ,, Mez „» » voorgemelde firookt zeer wel met het geen >» H. H. Mog. op den 12 Januarij 1731 aan >» » hunne Afgezanten te PETERSBURG, STOK- „ 9) HOLM, en KOPPENHAGEN in last gaven, „ naamlijk: om bijzonder aan te dringen op „ de betuiging van PANIN, dat zoo ras FH. H. » Mog. de verklaring hunner toetreding tot de „ Gewapende Neutraliteit aan de Oorlogende „ Mogendheden gedaan zouden hebben, de Re- „ Publiek VAN DIEN DAG AF, zoude gehouden „ s».Worden in het verdrag te zijn getreden: en » » daar van vervolgens, VAN DIEN TIJD AF, gê- s» » Hot te trekken, indien ‘er TUSSCHEN den tijd ‚… der verklaring en het fluiten van het verdrag „> » iets mogt voorvallen. — Maar (vraagt hij hier „ op) had Panin ook gezeid: indien ‘er vóór » den tijd der verklaring iets mogt voorvallen , »» » Of, vóór den dag van de verklaring? En 99 22 dat 23 27 WILLEM pen V. FI. Afd. 481 > » dat het plaats zou hebben, VOOR DAT aan » » Engeland en Vrankrijk die verklaring ge- » s daan was?” ” (*) Dan de uitkomst leerde dat dit aandringen nutteloos was, dewijl het Rus- fisch Cabinet, ondanks de inftantien door onze Ministers gedaan, bij het begrip bleef perfifteeren dat de Republiek op de gewaande voordeelen van het verbond hoegenaamd geen aanfpraak te ma- ken had, en zulks ook reälifeerde, door aan den Rusfifchen Admiraal te Cadix liggende bevel te geven , om geene Nederlandfche Koopvaarders naar de Oost-Zee beflemd onder zijn Convooy te nemen, dewijl de Republiek geene onzijdige Mogendheid was (t). Zoo (*) Behalven het gezegde des Heeren Krurr in den Text vermeld, is ons die gedachten nog waerfchijnelijker gemaakt, door de mededzeling eenes berichts, bevattende eene opga- ve hoe Z. H. over het Plan van Neutraliteit, (met be- trekking op Vrankrijk befchouwd zijnde) gedacht hebbe, » Niets verwonderd mij meer, (zei de Vorst, bij een zekere » gelegenheid) dan dat de vrienden van den Hertog DE LA „ VAUGUION, zoo veel heils verwachten van een Plan ‚ dat » 200 het beantwoorden zal aan het waare oogmerk, even s 200 zeer tegen Vrankrijk en Spanje, als tegen Engeland » zal moeten werken, en wit dien hoofde door de eerst- » genoemde Hoven, niet geheel onverfchillig befchouwd moet »> worden.” Ct) Moet men, naa dit gelezen te hebben, zich niet Hh var. 492 LEVEN van Zoo veel en niet minder, oordeelden wij tot recht verftand van de gebeurenis{en van dien tijd, hier verbazen over de manier, waarop CAPELLEN TOT DE Marscir zich in de Gelderfche Staatsvergadering hooren liet, toen hij zeg dat de meerderheid zwarigheid maakte, om tot hee verbond toe te treden, en daar tegen zijn Protest inleverde? » Ik ken mij niet begrijpen (zeide hij) wat U weerhoud » om nict in dezen met /Jo//and te codpereeren. — De Natie s, zal verbaasd ftsan over dit befluit! En in de daad , men » geeft aan dezelve redenen om te foupgonneeren of hier „ iets agter fchuilde, daar het zeker is, dat de Natie zich » quafie met deze fijn gefponnen Politique en drogredenen „ niet zal te vreden ftellen, en geen genoegen nemen, om » te zien doen een pas die niet dan nadelig zijn kan. — 3> Het is het Volk? dat bevoegd is te vragen: wat weerhoud ss dit Gewest, om zich niet te voegen miet het heilzaam » befluit van Holland, als zijnde het eenige middel om den » Staat, en de bijna vervallene Handel en Zeevaart, », voor ondergang te behoeden? Te willen, dat de Gewa- s pende Neutraliteit onze Posfesfien in de vier werelddeelen s 204 Guarandeeren is Chimeriecg: en zulks te eifchen is » onnodig, daar ons ten dezen opzichte door het Rusfifche ss Ministerie zulke voldoende asfertien gedaan worden., — » Welk een furprife zal zulk een befluit niet veroorzaken? 3, Boven en behalve det hetzelve zeer vernederend en, dis- ` » gracieus is voor die uitmuntende Vrouw, aan wien het „s geheele menschdom zulk eene heilzaame fchikking te dane » kea heeft! Daer en boven voorzie ik, dat ingevalle Uw yy befluit bij H. H. Mog. mogt doorgaan, deze Repubiick » de gronden van haaren welvaart zal zien verloren gaan. — WILLEM pen V. VI. Afd. 433 hier te moeten vermelden, om onze Lezeren dus doende wederom eenige flappen nader te gelei- den, tot de onzalige bron waar uit de onheilen en rampen van WILLEM DEN VijFDEN, en dien des ongelukkigen Vaderlands optfproten zijn! Niet de aan dien Vorst aangetijgde Engelschgezindheid, tot nadeel van zijn dierbaar Vaderland; — niet de toetreding der Republiek (flechts met de flemmen van vier Gewesten) tot de Gewapende Neutrali- seit; waren de oorzaken dat de Britten eerst de | weer. s Geene vreze voor eenen verderffelijken Oorlog te Lande, „ kan ons in dit geval weerhouden! En die, voor eenen Oor- „ log met Engeland, is ongegrond! Het is dat Rijk niet onverfchillig ons tot opentlijke vijanden te hebben. — Welke avantages kunnen Condescendanges voor Engeland aan den Staat te wege Brengen? Hier door word de Re- publiek op het hoonendst beledigd! Hier door zijn wij zoo „ laag gezonken! — Evenwel (dus vervolgde hij) zoo et „ maar ernst is, zijn wij nog in flaat ons te redden! „ Zelfs om onzen moed te koelen, bij aldien Engeland kan „ goedvinden onze Posfesfien aan te randen, — Ons Gemee- „ nebest is op dit oogenblik in flaat deszelfs aanzien te doen herleven! &c.’ — Toen Z. H. dit ftuk onder de oogen kreeg, lag hij het met eene Zichtbaare drift neder, zeggende: tot welke ongerijmdheden holt de Jonker voort, daar hij, in plaats van gehoor te geven aan de flem der Reden, die van zijne driften opvolgd!! Hoe zeer heeft de ondervinding, het dwaaze en ijdele van CAPELLEN’s gezeg- den, niet op de duidelijkfte wijze aan deu dag gelegd! | Hh a 3 33 23 93 484 LEVEN es weerlooze Koopvaardijfchepen wegnamen en op- bragten, en daar na het Vaderland eenen open- baren Oorlog aandeden, zoo als Renporr, den VERVOLGER op WAGrNaAAR, en een legioen van Weck- en Daghladfchrijyertjes der Natie hebben — diets gemaakt: — maar, het onophoudelijk tegen- werken van des Prinfen pogingen om de Republiek in ftaat van defenfie gefteld te krijgen: maar het niet zorgvuldig in acht nemen van de flipfle On- zijdigheid omtrent alle Volken : maar het wufs ge- hoor geven aan, en fleunen op de duistere, ylei- jende, en ingewikkelde verklaringen en toezeggin- gen van doorflepene Staatsministers: maar den on- behoorlijken handel ten voordele van, en direc- telijk met de Noord-Americanen: en eindelijk , het blind vertrouwen op ééne in het verfchict geteeken- de hulp, die men in Rusland nooit gezind was te verleenen, waar door men alle gelegenheden tot minnelijke fchikkingen van de hand wees, baanden de weg tot het uitbarsten van eenen Oorlog , die het diecbaar Vaderland op ongemeten fchatten, en het verlies van gewichtige Bezittingen te flaan kwam, en den weleer bloeijenden Handel der In- gezetenen, eensklaps aan cenen toeftand ondere worpen maakte, waar aan het, zelfs na het ein- digen van denzelven kwijnen bleef. Hoe bits en wraakbedreigend de Koning van Engeland, in deszelfs memorie van den 10 No- vember zich had doen horen, zoo Hij niet da- delijk door eene eclatante fatisfactie bevredigd werdt, zoo toonden de Algemeene Staten bij hun befluit van den 27 daar aan volgende, dat zij niet gezind waren om daar aan te voldoen, dewijl alles neerkwam, „ op eene betuiging om in Vrede s» en Vriendfchap met Z. M. te willen blijven „ leven: op eene verklaring , dat zij hoegenaamd p geen kennis van het gehandelde droegen, veel s min dat ‘er eenige Raadplegingen bij Hun over » gevallen waren: en eindelijk, op eene verzeke- » ting, dat zij het geene door Burgemeesteren van a Amfterdam, of wie het ook wezen mogten, ver- Hh 3 93 richt 406 LEVEN var s» richt was, ten eenenmale desayoueerden.” Een befluit, waar tegen die van Zm/terdam en Haar- em, zelfs in de Vergadering van Holland opent- lijk protesteerden, als van begrip zijnde, dat ’er nieis onbehoorlijks, veel min flrafwaardigs was verricht. (*) Van hier ook, dat toen het gerefol- veer- (*) De Heer Renpore, die al mede aan zijne Lezeren ten nadeele van Z. D. H. verhaald, dat den Oorlog met Enge- land, aan de toetreding tot de Gewapende Neutraliteit zij toe te fchrijven, heeft zich alle moeite gegeven om het gekonkel van Burgemeesteren en hunne oudften Penfionaris met de Colonisten, als een on/chuldige daad te doen voor- komen, verzekerende zelfs, dat Burgemcesteren van het ontworpen Plan niets zouden geweten hebben, dan op het oogenblik, dat Z. H. hetzelve in de Vergadering van Hol- land overbragt. Daar nu die verzekering vierkant ftrijdig is met het geene Burgemeesteren in hun Bericht ERKEND HEBBEN, zoo trachte hij die bedenking op te losfen, door te zeggen: dat Burgemeesteren dat onwaarachtig bericht gegeven hadden, OM HUNNEN PENSIONARIS TE DEKKEN. —= In de daad, men heeft een groote maat van goed Vertrou- wen nodig, om zulke vertellingen voor goede munt op te neemen, — Dan » geteld, (des neen) dat RenporP’s verzekering waarachiig zij, dan flrekt het (naar ons inzien) tot een bewijs, dat Burgemeesteren in hunne zielen over- tuigd waren, dat ‘er eenen oubetaamelijken flap gedaan was: want waarom behoefden zij anders VAN BERCKEL TE DEKKEN? Niet alleen dit, maar zij oordeelden het verrichte ook SIRAFWAARDIG, oosdeelende het gevaarlijk voor VAN Berc- $ WILLEM pen V. VI. Afd. 487 veerde in Engeland bekend werdt, des Konings woede nog hooger fteeg, en Hem tot het over- leveren eener zweede Memorie door YORKE, op den 12 December aandreef, waar in hij met nieu- wen ernst op de dadelijke voldoening van zijne eisfchen drong, doch welke geen ander gevolg had, dan dat de Algemeene Staten, overéénkomftig het gevoelen van Moland, het befluit namen, om het ONT- BerekeL naar den Haag te gaan, hem dringende om te Amflerdam te blijven, En derhalyen, hoe men de zaak keerd of wend; of van BerckeL «alleen, of met ZIJNE Meesters gecombineerd, werkzaam zij geweest, de daad was en blecf onbeflaanbaar met de UNE, de VORM VAN REGEERING, en de GOEDE TROUW. Jiet DEKKEN van VAN BenekeL door Burgemeesteren gefchied, zoo, door zijne verrichtingen als de hunnen te erkennen, ALs hein in Am- flerdam te houden, bewijst niets meerder, dan dat men elkander wederkeerig diensten bewees, en altoos middelen bij der hand had, en wist uit te denken, om de in het geheim beraamde Plannen te bevoorderen, en in allen ge- valle de Prins vAN ORANJE op het hatelijkfte aftefchilde- ren, zoo als bijzonder hier het geval was. Want daar Z. H, den ontdekten Handel, op de opentlijkfte wijze afkeurde, en ftrafbaar befchouwde, zoo voerde zijne bateren dit aan ais een bewijs, voor de aangetijede firafbaare Engelschge- zindheid en wraakgierigheid om de beste Patriotten te vervolgen, Misdaden, waarvan den goedhartigen Vorst, zoo zeer als iemand een afkeer had, en verre verwijderd was, Hh 4 458 LEVEN var ONTWERP DES TRACTAATS, en het INGEKOMEN BERICHT VAN BURGEMEESTEREN DER STAD AM- STERDAM , (als zijnde naar hun begrip de eenige ftukken welken in aanmerking kwamen) aan den Hove van Holland te zenden, om hun te dienen van antwoord op deze Vraag: of in die lukken iets g-vonden werd, het welk naar Rechten en volgens Placaten, ftoffe zoude kunnen opleveren tot het aanvangen van Crimineele Procedures te- gen Burgemeesteren van Amflerdam, die in 1778 geregeerd hadden, mitsgaders tegen hunnen Penfi- onaris VAN BERCKEL? met verdere bijvoeging: dat in gevalle die Procedures noodig mogten be- vonden worden, die Heeren voor geene andere Rechtbank , dan die van Schout en Schepenen der Stad Amfterdam zouden behoren te recht te fraan. 