Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
Mededeeling Delsman. Tenslotte krijgt de Heer Detsman het woord voor zijn mededeeling betreffende de aminale pool in het dierenrijk. ` De animale pool van het ei wordt gekarakteriseerd, doordat daar ter plaatse bij het rijp worden van het ei de pool- lichaampjes worden uitgestooten, alsook doordat de eerste twee klievingsvlakken, van het ei door de animale pool gaan. Bij dooierrijke eieren ligt de animale pool diametraal tegenover het centrum der dooierophooping, dicht bij de alsdan excentrisch gelegen kern. Spreker demonstreert aan de hand van eenige bekennen teekeningen, hoe bij vrijlevende vormen de animale pool tot een zintuig- en zenuwcentrum wordt. Zoo b.v. bij Ctenophoren, bij Anneliden (waarbij zich de Arthropoda aansluiten), bij Mollusca en tenslotte ook bij Vertebrata. De juistheid hiervan heeft spreker indertijd aangetoond door prikproeven op zich ontwikkelende Amphibieneieren. — A eng Sessiele vormen hechten zich vaak vast met de animale pool zoo b.v. vele Coelenterata, Echinodermen en Ascidia. In dit geval verliest de animale pool haar beteekenis als zintuig- en zenuwcentrum en ontstaat soms een ander zenuwstelsel van primitief karakter zooals bij Coelenterata en Echinodermata, Iets dergelijks treft men ook vaak aan bij gravende vormen zooals Balanoglossus, Lumbricidae en Amphioxus. _ Pelagische larven van vrijlevende, vastzittende en gravende dieren zwemmen met de animale pool van het lichaam vooruit, daarbij vaak draaiend om hun lengteas. Daar het ondertusschen reeds laat geworden is, besluit de Heer DersmaNn het tweede gedeelte van zijn mededeeling nl. dat betreffende de eiklieving van Volvox uit te stellen tot een volgende vergadering. Nadat door diverse aanwezigen nog enkele nadere inlich- tingen gevraagd zijn betreffende het eerste gedeelte van deze mededeeling sluit de voorzitter na rondvraag de vergadering. D Bestuursvergadering op Maandag 10 November 1919. Aanwezig de besturende leden: C. BRAAK, Z. KAMERLING, H. J. van LummeL (voorzitter), A. L. J. Sunrer (secretaris) en de gewone leden: S. L. Brue, E M. CARPENTIER ALTING, H. C. DersMan, A. R. Scnores, S. W. Visseren J. G. E.G. Von, Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuw lid. Tot lid der K. N. V. wordt daarop benoemd de Heer: P. J. H. Smuers, leeraar H. B. S.; Semarang. In de afgeloopen maand heeft voor het lidmaatschap bedankt de Heer J. M. Sreevensz, Ing. b/d Waterstaat, Weltevreden, — 954 — Besturende leden. Hierop worden de H.H. Dr. H. C. DetssaX en Dr. S. W. Visser benoemd tot besturend lid der K. NV. Ingekomen stukken. 1°. Schrijven van den Heer D. van Mortem d.d. 5 November ’19 in antwoord op dezerzijdsch schrijven van 2 November ’19. Genoemd schrijven van den Heer van Mrt wordt voorgelezen en gedeponeerd. 2°. Schrijven van de Commissie voor Vulcanologie dd. 25 October jl. In dit schrijven verzoekt de commissie voornoemd om haar te machtigen zich zelve aan te vullen, terwijl zij vraagt of het Bestuur der K. N. V. van meening is, dat leden en adviseerende leden der Commissie voor Vulkanologie lid der K. N. V. moeten zijn. Den secretaris wordt opgedragen hierop te antwoorden: 1°. dat het Bestuur der K. N. V. het wel wenschelijk acht, dat leden en adviseerende leden der C. v. V. ook lid zijn der K. N. V. 2°. dat naar aanleiding van het verzoek van de C. v. V. om haar te machtigen zich zelve aan te vullen, het Bestuur der K. N V. de commissie in overweging geeft een huis- houdelijk reglement op te stellen, hetwelk dan nader door het Bestuur der K. N. V. zou moeten worden goedgekeurd. 3°, dat het bestuur der K. N. V. accoord gaat met het voorstel der C. v. V. om de leden der K. N. V.: M. W. Junius en Dr. J. Zwrerzyckr te benoemen tot adviseerende leden der commissie. Rekest Krakatau. Hierop deelt de secretaris nog mede, dat het rekest betreffende Krakatau, gedateerd 31 October jl, Z. E. den G.-G. toegezonden is en dat afschriften van dit rekest werden gezonden aan den Dir. van Landbouw N. en H. en aan de Ned.-Ind. Ver. tot natuurbescherming. Het dagelijksch bestuur is in zooverre afgeweken van de hem in de vergadering van het Bestuur van 20 October j.l. gegeven opdracht, dat het gemeend heeft geen afschriften van dit rekest aan buitenlandsche Des weg te moeten doen toekomen. ia BERS et Mededeeling Delsman. Daarop geeft de voorzitter het woord aan den Heer Detsman voor zijn mededeeling over de eiklieving van Volvox, zijnde het vervolg van zijn mededeeling over de animale pool in het dierenrijk in de vergadering van het Bestuur van Maandag 20 October jl. Spreker geeft eerst een korte beschrijving van de verschillende typen volgens welke de eiklieving bij de dieren verloopt, zijnde in hoofdzaak het radiaire, het spiraalsgewijze en het bilaterale type. Met het spiraalsgewijze type vertoont de eiklieving van Volvox de meeste overeenkomst. Hen belaugrijk verschil is echter, dat een afwisseling van dexiotrope en laeotrope (rechts- en linksgerichte) deelingen plaats vindt, doch dat alle opeenvolgende deelingen steeds dexiotroop zijn. Er ontstaat dus een zekere torsie van de cellen aan de vegetatieve zijde ten opzichte van die aan de animale zijde. . Deze torsie vindt dus steeds in dezelfde richting plaats n.l, dexiotroop. Volvox beweegt zich door het water voort met de animale pool naar voren, draaiend om de hoofdas en wel eveneens steeds in dezelfde richting n.l. rechtsdraaiend. Zeer waarschijnlijk bestaat tusschen beide richtingen verband, Iets dergelijks is n.l. ook bij slakken gebleken: bij slakken met rechts gewonden huisjes zijn niet alleen het volwassen dier doch ook reeds de eerste klievingsstadia het spiegelbeeld van die bij slakken met linksgewonden huisjes. De kans een linksdraaiende Volvox te vinden en daaraan na te gaan of dan ook de eiklieving laeotroop verloopt is echter waar- schijnlijk gering. . C. Braak vraagt spreker na afloop van diens mede- deeling, hoe eigenlijk de voortbeweging van Volvox tot stand mt. Spreker merkt naar aanleiding van deze vraag op, hoe elke vegetatieve cel van Volvox twee flagellen bezit, die de eigenlijke voortbewegingsorganen zijn. De Heer Visser ziet nog niet in hoe de spiraalsgewijze rangschikking der cellen de draaiende voortbeweging, veroorzaakt. Spreker maakt dit hierop duidelijk aan de hand van een schematisch oo op het bord. zee ` De Heer Sunir vraagt nog of spreker tusschen het spiraalsgewijze klievingstype van het dierlijke ei en de uitsluitend dexiotrope spiraalsgewijze eiklieving van Volvox alleen een physiologische overeenkomst of ovk een phyloge- netisch verband wil zien. Spreker antwoordt hierop, dat hij de laatstgenoemde zienswijze zeker niet verwerpt. Nadat de Heer van Lummet ten slotte nog eenige biblio- graphische opmerkingen betreffende Volvox gemaakt heeft, geeft de voorzitter het woord aan den Heer KAMERLING voor zijn mededeeling over verdampingsreguleering. Mededeeling Kamerling. Spreker behandelt eerst in korte trekken den bouw van den Stoma-toestel. Wat de werking daarvan betreft merkt spreker op, hoe de opening der huid- mondjes voornamelijk van twee factoren afhankelijk is, n.l. van de verlichting en van het bedrag waarmede de water- opname de verdamping overtreft. In het licht worden assimilatie producten gevormd in de sluitcellen, waardoor aldaar een locale turgorstijging plaats vindt; overtreft de wateropname de verdamping dan heeft een algemeene turgor- stijging plaats. In beide gevallen heeft de turgorstijging in de sluitcellen het openen der huidmondjes tengevolge. De huidmondjes van verschillende planten reageeren echter in zeer verschillende mate op turgorstijging resp. -daling. Terwijl sommige plantensoorten zeer gevoelige huidmondjes hebben, reageeren de huidmondjes van andere planten zoo goed als niet. Voor het trekken van conclussie’s betreffende de biologische beteekenis van den Stoma-toestel moeten morphologisch en physiologisch onderzoek hand in hand gaan SCHIMPER en HABERLANDT, zich zoo goed als uitsluitend baseerend op anatomische gegevens, kwamen tot de onhoudbare conclusie, dat strandplanten slechts weinig zouden verdampen. Spreker behandelt nu de beteekenis van de verdampings- reguleering voor het leven der epiphyten. De epiphytische orchideeën onzer djatibosschen kunnen in den drogen tijd =— 257 — hun verdamping zoodanig beperken, dat zij eenige maanden kunnen teren op den watervoorraad in de eo en vleezige bladeren. Zoo is de KEE ook een factor van beteekenis bij de schadelijke werking der parasitische Loranthaceeën. Deze reguleeren over het algemeen slechts weinig, verdampen in verband hiermede sterk en onttrekken met groote kracht zooveel water aan de voedsterplant, dat de toppen van takken, waarop zich Loranthaceeën genesteld hebben, geregeld wegkwijnen. Van wegingen met korte intervallen van afgesneden takken kan men een graphische voorstelling construeeren, waaruit duidelijk blijkt in hoeverre de verdamping bij afnemende turgor geregeld wordt, Zoo bleek spreker, dat over het algemeen tropische loof- verliezende boomen veel minder sterk reguleeren dan. loofbehoudende boomen. Ook de invloed van de verlichting op de opening der huidmondjes en daarmede op de verdamping kan men door periodieke wegingen gemakkelijk controleeren. Bij belichting door een sterke electrische lamp verdampen Ficus elastica en Piper nigrum resp. meer dan 50 en + 3 maal zooveel als in het donker. Proeven met Fourcroya gigantea en Bromelia karatas, beide planten uitde Braziliaansche Restinga, leerden spreker, dat eerstgenoemde plant zeer sterk, laatstgenoemde plant zoo goed als niet op verschillen in belichting reageerde, wat de verdamping betreft. Het onderzoek van den bouw van de huidmondjes van beide laatstgenoemde planten leerde daarop, dat de sluitcellen van Fourcroya zich zeer gemakkelijk bewegen kunnen ten opzichte van de omringende epidermiscellen, terwijl- bij Bromelia (en ook bij andere Bromeliaceeën) juist het omge- keerde het geval is. Niets meer aan de orde T sluit de voorzitter hierop - na rondvraag de leden LXXIX 17k, — 958 — Bestuursvergadering op Maandag 8 December 1919. Aanwezig de besturende leden: W. van BEMMELEN (voor- zitter), C. Braak, H. C. Denman, M. P. L. G. Hansen, Z. KAMERLING, J. C. A. KEUKENMEESTER, H. J. VAN LUMMEL, A. L. J. Bsp (secretaris), S. W. Visser, L. van Vuuren, J. pr Wat en de gewone leden: S. L. Brua, E. M. CARPENTIER Autinc, L. F. van Gext en J. G. E. G. Votre en als introduce’s de H.H.: H. J. F. BIJLMER, O. van VUUREN en J. VAN DER WAERDEN. Notulen. De notulen betreffende de vorige vergadering van het Bestuur worden voorgelezen en goedgekeurd. Nieuwe leden. Tot lid der K. N. V. worden daarop benoemd de H.H.: M. Enates, Late Luit. v/d Topogr. Dienst, A. C. GROENEVELD, leeraar K. W. III school en L. J. C. van Peski, leeraar K. W. III school. Bedankt. De secretaris deelt mede, dat voor het lidmaat- schap bedankt hebben de H.H.: Dr. P. A. A. F. Eiken, Dr. B. Hisuxema, A. J. Knaap en J. W. A. van WELSEM. Begrooting. Hierop wordt de door het bestunr in engeren zin opgemaakte ontwerp-begrooting voor 1920 in behandeling genomen. De Heer van LiumMmeL merkt op, dat vergeten is een post op te brengen voor de gedeeltelijke SEHR van bet dak van het hoofdgebouw. De Heer van Gent stelt voor aan de eas ts Batavia schriftelijk te vragen of zij de kosten van de vernieuwing van den duiker voor het erf der vereeniging niet voor haar rekening zou willen nemen. De Heer van LumMeL betreurt het wegvallen van de post van f 250 voor wetenschappelijke doeleinden. Hierop wordt onderstaande begrooting in haar geheel aangenomen. — 259 — Begrooting van de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging voor  <<. See Ar. Locaalhuur Koni ‘Instit. van Ing, ,, 500.— ap, Interest . , : e Ke Se 100,— Totaal. . . . f 8400.— B. UITGAVEN, I, Bibliotheek. le. Aankoop tijdschriften en boeken. . . . f 2500.— 2°, Bindwerk. . . = y 000. 3°. Brand Assurantie Bibliotheek Batouwe. j T5. 4°. Aan de Vereeniging tot Bevordering van í het Biblioth. wezen te betalen administratie- : kosten . < a 100- Totaak oce 4 f SR Zë Tijdschrift, Ap. Drukkosten `, . . Cs EE er a. . Duurtetoeslag papier. ee oe  voordrachten . .. 10°. 107, Lf, 12°. AD”, 14°. 155, Idjen-Commissie. ats WOO IV. Gebouwen. Onderhoud gebouwen. Vernieuwen gedeelte dak héokdgels Vernieuwing (maken van een duiker). Verlichting Brandassurantie debouwen: (hootdgebouw met inventaris, minus bibliotheek te Welte- vreden, en twee paviljoens) Verponding. Overdracht gedeelte ar. Kóninklijk Instituut v. Ingenieurs aan de Vereeniging tot Bevordering van het Bibliotheek- wezen. Totaal. V. Secretariaat. . Schrijfloonen en Bureaukosten. VI. Thesauriaat. . Inningskosten contributies, oD aes schrijfloonen en bureaukosten. VII. Rente Hypotheek. VIII. Onvoorziene Uitgaven ` Totaal. Totaal generaal. Resumé 1920: Inkomsten f 8400.— Uitgaven „ 10815.— Geraamd tekort. . . . f 2415,— et ` NSA A y 2400. — 250.— 1000,— 1000.— 50.— 190. — 625.— 100.— 3215.— 250. — 100. — 1600. — 500.— f 10815.— De penningmeester deelt mede, dat de gelden, welke beschikbaar zijn voor de Idjen-commissie en welke gedeponeerd zijn bij de Ned. Ind. Escompto Mij. — 261 — op een afzonderlijke kassiersrekening op heden 8 December 1919 f 4536.— bedragen. Verificatie Comm Tot leden der verificatie-commissie (Art. 16, Huish. Regl.) worden hierop benoemd de H. H.: M. P. L. Q. Hansen en J. pr Wat, die deze benoeming aannemen. Statuten. Alsnu komt ter tafel een door den secretaris opgemaakte ontwerp-wijziging der statuten van de K. N.V. Besloten wordt deze ontwerp-wijziging te laten drukken en voor de Alg. Verg. van Januari a.s. den leden rond te zenden. Bestuursverkiezing. De Heer van LummeL merkt op, dat ingevolge Art. 9 v/h. H. R. in deze December vergadering het bestuur in engeren zin voor 1920 gekozen had moeten worden. De secretaris betuigt zijn spijt over het feit, dat door hem verzuimd is deze bestuursverkiezing op de agenda voor de bestuursvergadering van heden te plaatsen. Besloten ` wordt de bestuursverkiezing uit te stellen tot de Januari- vergadering. Meded. v. Vuuren. Daarop geeft de voorzitter het woord aan den Heer vaN Vuuren voor zijn mededeeling over boom- schorskleeding. Spreker begint met een kort historisch overzicht betreffende kleeding. De boomschors als zoodanig zonder nadere bewer- king is zeker wel een der oudste vormen van lichaams- bedekking. De bewerking van de schors, speciaal het kloppen, logen en samenvoegen van de vezel is van latere vinding en een voorlooper van het bewerken, later weven van katoenen en zijden garens. Deze weverij, op een zeer hoogen trap van ontwikkeling gekomen in Atjeh, zoowel als de eerstgenoemde meest primitieve wijze van het maken van kleedingstukken, n.l. die met behulp van bladeren en schors, worden in onzen Archipel aangetroffen. — 262 — Dergelijke primitieve kleedingstukken worden aan de hand van enkele foto's van Kahajan-Dajaks gedemonstreerd, terwijl enkele lappen van Atjehsche zijde aanwezig zijn. Overgaande tot de bewerking der schors tot geklopte lappen, waaruit dan de kleeding vervaardigd wordt, geeft spreker de in'andsche benamingen voor deze stof, welke alle verwant zijn aan het Midden-Celebes-woord: foeja. De boo:msoorten, welke bij voorkeur gekozen worden, worden dan in het kort behandeld. Daarbij wordt een voorname - plaats ingenomen door de Ambo (Broussonetia papyrifera), welke soort ook speciaal daartoe wordt aangeplant. Een zeer fijne lap ter lengte van wel vijf meter en ter breedte van ruim een meter is ter vergadering aanwezig, zij is van Ambovezel vervaardigd. De gevolgde werkwijze wordt dan in het kort geschetst: 1 kappen, 2 scheiden van bast en hout door kloppen, 3 afscheiden van de witte binnenbast met behulp van een bamboe mesje, 4 wasschen en koken, 5 uitlogen met asch, 6 gisten in huis, 7 het eigenlijke kloppen. De hierbij gebezigde hamers aan steen (serpentijn) met grove en fijne groeven en ook zonder groeven zijn mede ter vergadering aanwezig. Merkwaardig wordt het door spreker genoemd, dat de naam van deze steenen hamers bij de Toradja’s gelijk is aan die bij de inwoners van Samoa. Zoo is ook de naam van het baadje van geklopte schors gelijk op Celebes, Java en Madagascar. De verschillende kleedingstukken, vervaardigd uit deze geklopte schors, worden nu vertoond en afzonderlijk besproken. Daarna wordt het beschilderen behandeld, waarbij de plant- aardige kleurstoffen, die men daarvoor bezigt, bespreking vinden. Rood wordt verkregen met Morinda bracteata, geel met Morinda tinctoria Roxb., groen met Homalonema alba Hassk, zwart met roet. Spreker behandelt zeer in het kort de berichten in de literatuur over deze industrie. Het oudste bericht aangaande onzen Archipel is wel dat van Robertus Padtbrugge, te vinden in de „Bijdragen van 1866. WALLACE — 263 — maakt melding van geklopte boomschors door de To Mori op Batjan. vervaardigd. De verschillende streken, waaromtrent berichten van de vervaardiging. van boomschorskleeding aanwezig zijn, bestrijken het geheele gebied van onzen archipel. Merkwaardig is het zeker, dat de meeste berichten van jongeren datum van het oosten afkomstig zijn, hetgeen wijst op het verdringen van deze primitieve stof door de katoentjes. _ Alsnu wordt het verband met de papier-fabricatie kort besproken. Op Java is deze laatste al van ouden datum. Ze werd uitvoerig besproken in een artikel in de Indische Gids van Januari 1894. JuneHunHN vestigde er ook reeds de aan- dacht op. Op de koloniale tentoonstelling van 1883 te Amster- dam was een inzending van den Rijksbestuurder aanwezig. Hoe vreemd het daarmede, alsook met eene daarbij behoo- rende beschrijving van de hand van Raden TERTODIEPORO gegaan, is leest spreker voor uit de belangrijke monografie over de boomschorskleeding van J. A. E. ScHMELTz. In Japan is de bewerking van de stof veel zorgvuldiger, ook daar wordt echter de Ambo (Broussonetia papyrifera) gebezigd. Aangezien de papierfabricatie in den laatsten tijd meer dan gewone aandacht heeft, meende spreker dat het niet ondienstig was op deze overigens primitieve papierfabricatie in het kort de aandacht te vestigen. Na afloop van deze mededeeling merkt de Heer van GENT op, hoe door den Topographischen Dienst van uit Ponorogo 20.000 vel papier van inlandsch fabrikaat betrokken werden. De Heer van Lume. wijst op het zoeken gedurende den laatsten tijd in de landen der geallieerden naar plantaardige kleurstoffen. > -Door den Belgischen consul hier ter stede werden gege- - vens verzameld betreffende mengkoedoe (Morinda tinctoria Roxs.) of Indische meekrap. Heer van DER WarrDeN wijst op het verschil tusschen de Japansche papierfabricatie, waarbij vervilting — 264 — plaats vindt, en de Javaansche papierbereiding. Betreffende de toekomst van onze inlandsche papierindustrie is de Heer VAN DER WAERDEN zeer sceptisch gestemd. Wel gelooft hij in de toekomst van een groot-industrie hier te lande, waarbij papier uit rijst-stroo bereid zou worden. ` In Hollandsche papierfabrieken is bij wijze van proef prachtpapier vervaardigd uit 100%) Javaansch rijst- stroo. De Heer van Genr merkt nog op, dat wat het W. van onzen archipel betreft, ook op het ciland Batam nog boom- schors-kleeding gedragen wordt. Mededeeling Sunier. Hierop geeft de voorzitter het woord aan den Heer Sunier voor zijn mededeeling betreffende het voorkomen in de natuur van een kleine zoetwater-visch uit de familie der Cyprinodontidae in zeer zout water. Spreker deelt eerst mede, wat men tegenwoordig in de oceanographie precies verstaat onder zoutgehalte. Het zoutgehalte, volgens deze definitie, van de Java-zee, afgezien van het water dicht bij de kusten, varieert tusschen 30 en 34!/,%/o9. Het zoetwater-vischje kepala timah (Haplochilus panchax (Ham.-Bucu )) trof spreker in de Bataviasche zeevischvijvers aan in water van een veel hooger zoutgehalte dan zeewater. Het hoogste in deze zeevischvijvers geconstateerde zoutge- halte bedroeg + 85/00. De kepala timah, die in dit zeer zoute water talrijk voor- kwamen, waren frisch en monter. Uit een eenvoudige statistiek betreffende het zoutgehalte van het vischvijverwater en het quantitatieve voorkomen van kepala timah bleek, dat binnen de grenzen der waargenomen zoutgehalten het voorkomen van dit vischje onafhankelijk is van het zoutgehalte van het vijverwater. In het laboratorium werden eenige proeven genomen met het giele zeg van kepala timah in water van verschillend zoutgehalte, — 265 — Daarbij bleek dat dit vischje kan verdragen: het plotseling overbrengen van uit vijverwater van + 30°/5) in gedestilleerd water, het plotseling overbrengen van uit vijverwater van + 30/5) in water van weinig meer dan 50°/,, zout- gehalte, het geleidelijk laten stijgen van het zoutgehalte vanaf 50°/o) tot ver daar boven. Op het oogenblik leven eenige kepala timah in water, waarvan het zoutgehalte door indampen geleidelijk aan van 50 tot 100%, gestegen is, Hierop sluit de voorzitter na rondvraag de vergadering. Uittreksel uit de Notulen VAN DE Vergaderingen van de afdeeling tot het houden van voordrachten met debat in 1919. Naar aanleiding van de vraag van een der leden, gesteld in de vergadering van 27 Januari, of het karakter der vergade- ringen van de afdeeling niet gewijzigd is door het feit, dat, wanneer bij den spreker daartegen geen bezwaar bestaat, uitnoodigingen tot het bijwonen der vergaderingen worden gezonden aan de te Batavia en Buitenzorg wonende leden der K. N. V., wordt de kwestie der introductie in de vergadering van 24 Februari d.a.v. ter sprake gebracht. Zoo goed als zonder discussie wordt besloten, dat, zooals overigens ook steeds gebeurd was, met inachtneming van hetgeen werd vastgesteld in de vergaderingen van de afdeeling van 27 Juli 1903 en van 25 September 1916 ') vóór elke vergadering den spreker door den secretaris gevraagd zal worden, hoe hij in dat bepaalde geval de introductie geregeld wenscht te zien. ed Vergadering van 27 Juli 1903. Besloten wordt: De namen van candidaten voor het lidmaatschap der afdeeling worden per circulaire ter kennis van de leden gebracht, waarna op de eerstvolgende vergadering der afdeeling met gesloten briefjes over de aanneming der candidaten gestemd wordt. Voor de aanneming is minstens drie kwart van het aantal uitgebrachte stemmen noodig. 2. De vergaderingen van de afdeeling zullen plaats hebben op den vierden Maandag van elke maand des avonds om 9!/, uur. Slechts leden der K. N. V. kunnen geintroduceerd worden door den spreker. Vergadering van 25 September 1916. Vastgesteld wordt: Slechts leden der K, N. V. kunnen door een lid van de afdeeling voor het lidmaatschap der afdeeling voorgedragen worden. De leden der afdeeling zijn gehouden hun spreekbeurt volgens rooster Ge EE) D — 267 — In de vergadering van 25 Augustus worden bij schriftelijke stemming met gesloten briefjes tot lid benoemd de Heeren: Dr. H. C.: Detsman, Dr. S. W. Visser en Dr. W. Tu. DE Voert. Hierop deelt de secretaris nog mede, dat het aantal leden van de afdeeling, hetwelk in de tweede helft van het vorige jaar 21 bedroeg, in den loop van dit jaar gedaald was tot 15 en dus nu weer gestegen is tot t8. Sedert de tweede helft van het vorige jaar werden n.l. om verschillende redenen van de ledenlijst afgevoerd de Heeren: D. Drost, Dr. G. W. KIEWIET DE JONGE, J.-C. TH. LEUSDEN, A. VAN arn, J. E pe Neuen en Dr. J. F. A. Poor. ‘Lid yan de afdeeling waren dus op 25 Augustus '19 de Heeren: W, H. A. VAN ALPHEN DE VEER, Dr. W. VAN BEMMELEN, Dr. J. Bong, Dr. C. BRAAK, Dr. H. ©. DELSMAN, Dr. B. G. Escuer, P. C. Fru, J..F. van Hoytema, F. A. JANSSEN VAN Raay, D. Laverman, Dr. H. J. van LUMMEL, Dr. A. R Scuovren, Dr. A. L. J. Sunier, Dr. S. W. VISSER, Dr. W. Tx. pr Voeren, L. van Vuuren, F. L. C. WEEHUIZEN en Dr. H. W. Wovpstra. In de volgende vergadering (22 September) wordt de Heer L. HouwiNk tot lid aangenomen, terwijl de Heer Z. KAMERLING door zijn terugkeer in Indië automatisch weer lid SC? van de Ge, "te vervullen. Slechts in bijzondere gevallen kan van het op den vastgestelden datum vervullen der spreekbeurt dispensatie ver: ` leend worden. 2. De namen der candidaten voor het lidmaatschap worden per circulaire ter kennis gebracht van de leden der afdeeling. Deze circulaire wordt verzonden in een iis couvert; de leden zijn verplicht tot geheimhouding. -- Voor de aanneming als lid der afdeeling is minstens drie kwart van het aantal uitgebrachte stemmen noodig. 4. Van de benoeming tot lid wordt door den secretaris kennis- gegeven aan den benoemde; bij deballotage wordt den voorsteller daarvan mededeeling gedaan. La — 268 — In verband met het vertrek naar Holland van de Heeren VAN ALPHEN DE VEER en BoErEMA worden in de vergadering van 27 October hunne namen van de ledenlijst afgevoerd. Derhalve bedraagt aan het einde van het jaar het ledental der afdeeling 18. Een lijst van de sprekers en van de titels der voordrachten zal worden opgenomen in het jaarverslag van den voorzitter der Kon. Nat. Vereeniging. 