Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
DES VADERLANDS. 529 om van de Spaansche zijde de toetreding te verzoeken, op welke men bij de Staten aan- drong. — Niettemin besloten de Staten den Palts-Neuburgschen Gezant ор dezelfde wijze te beantwoorden, als zij den Brandenburgschen gedaan hadden. Deze houding was moeijelijker vol te houden, toen sPreRine де verzekering gaf, dat, als de Staten de overeenkomst tusschen de possiderende Vorsten, voor 200 veel hen betrof, wilden uitvoe- ren, Spanje dit stellig van hare zijde evenzeer doen zou. ScowanrsEnsenc, Беапрв! dat de voortzetting van de executie door Staatsche troepen de vervulling van des Keizers bedreigingen ten gevolge zou hebben, beriep zich reeds op de overeenkomst als op eene gedane zaak, ten einde maatregelen te doen staken, die met het ophouden van ’s Keur- vorsten vijandelijke houding tegenover Palts-Neuburg schenen te moeten eindigen. Om de invordering der middelen in het Kleefsche en elders aan zich te houden, konden de Staten zich beroepen op de noodzakelijkheid om de penningen, die zij den Keurvorst geleend hadden, terug te bekomen, en op de verplichting, welke deze Vorst had aangegaan, om gedurende 20 jaren eenig krijgsvolk in dienst te houden; doch, zoo antwoordde SCHWARTSENBERG, om die schuldvordering konden de zoo gevaarlijke brandschattingen niet worden voortgezet: de zaak zou op een andere wijze gevonden kunnen worden, en wat de verplichting om troepen te onderhouden betreft, het was nog niet eens zeker of de Keurvorst Kleef en Berg wel behouden zou, en behield hij die Landen niet, zoo zou het doel van het onderhoud der troepen vervallen zijn. Hoe het zij, dat de executies thans strenger dan ooit werden uitgevoerd, was eene behande- ling, die men van geen bondgenoot kon verwachten: de Staten, zeide hij, traden op, alsof % Keurvorsten onderdanen hunne Heren in den Haag hadden. Doch in weerwil 1627 — 1630. van alles wat sPIERING еп SCHWARTSENBERG zeggen mochten, volhardden de Staten bij hun eens gegeven uitstellend antwoord, en nog altijd bleven de executies voortduren, slechts onder aanmaning aan onze ambtenaren en krijgslieden om zoo min mogelijk reden tot klachten te geven 1, Eene groote grieve van Brandenburg was het mede, dat die ingevorderde oorlogsbelasting ten deele beslemd was om een Brandenburgsch regiment te onderhouden, dat {hans aan het beleg van den Bosch deel nam. Zoo kon de Keurvorst als medeplichtig worden aangemerkt aan de vijandelijkheden tegen, ’s Kei- zers bondgenoot. Op den duur zou hij de gedreigde dwangmaatregelen van ’s Keizers zijde niet kunnen ontgaan, en in dit geval zouden de Staten nog grooter nadeel onder- vinden, dan wanneer zij nu eenige inschikkelijkheid gebruikten. Ор deze gronden gaven de Slaten eenigzins toe. Zij verzochten SCHWARTSENBERG eenigen waarborg te geven, dat zijn Meester bij het ophouden der executies aan zijne verplichtingen zou voldoen, en toen nu spreming eene acte van goedkeuring door de Infante, volgens 1 Resol. Stat.-Gen. 25, 26 April; 15, 23, 25 Mei, 1629. 48% De Staten ge- ven den Keur- vorst van Bran- denburg eenig- zins toe. 380 ALGEMEENE GESCHIEDENIS | 1627— zekere volmacht van den Koning van Spanje, aan de overeenkomst tusschen de possi- 1680. derende Vorsten gegeven, had ingeleverd, en aldus de door Hun Hoog Mogenden gestelde voorwaarde vervuld kon schijnen; toen daarbij scrwaarserseRG op bitteren toon om bescheid vraagde, hetzij gunstig of ongunstig, met het doel om dadelijk te vertrekken; toen eindelijk ook de Prins den raad gaf om de brandschatting voorloopig te staken, mits slechts van aerrts regiment “behoorlijk onderhouden werd, — gaven Hun Hoog Mogenden den Brandenburgschen Afgezant te kennen, dat zij de executies zouden op- schorten en de~Compagnie ruiters uit het leger vóór den Bosch zouden laten vertrekken, mits de Keurvorst order stelde op het onderhoud van het krijgsvolk volgens de alliantie en op de betaling van zijne schuld 1, — De Staten behielden zich voor bij gunstiger gelegenheid op de zaak terug te komen. Loo verdrong het gezag van den Keizer den invloed en de macht van de Staten op Plakaat vanden Onze oostelijke grenzen ‘al meer en meer. Dit bleek almede uit het plakaat, dat de Kosten ugen do Keurvorst van Keulen den 149 April (1629) uitvaardigde. Om den overlast en де af- afpereingen дег persingen der Staatsch-Nederlandsche en der Spaansch-Nederlandsche soldaten te beletten, ten. zoo stond er in dat stuk, had hij zich genoodzaakt gezien Keizerlijke troepen in te nemen: voortaan zou men zich gewapenderband tegen de brandschattingen verzetten. De vraag wat hierop te doen, werd aan den Raad van State voorgesteld, en het oordeel van dit Staatsligchaam was, dat dit plakaat een uitvloeisel was van de zucht van den Keurvorst van Keulen om aan onze tegenpartij toe te geven. Immers, dat ook ` tegen de soldaten van de Infante gewapenderhand te werk gegaan zou worden, scheen slechts een voorwendsel. Men wist niet beter, of aan onze zijde werd de krijgstucht onderhouden en de overtreders gestraft. Dus konden de Staten niet beter doen, dan den Aartsbisschop aan te zeggen, dat hij dat dreigen met het inhalen der Keizerschen zou hebben na te laten, of dat Hun Hoog Mogenden maatregelen nemen zouden tot handhaving der onzijdigheid en tot bescherming van hun krijgsvolk 8. Zoo bleven de Staten een fieren toon voeren, en gaven zij van hun gezag en invloed niet meer prijs дап. volstrekt noodzakelijk was. Dezelfde staatkunde bleef hun gedrag Staat van zaken in Oost-Friesland kenmerken 5. Gedurende den winter (1628/29) deden zich geene sad, Ool-Friet voorvallen op, die den toestand aldaar wijzigden *, In het voorjaar drongen die van Embden op zoodanige ondersteuning aan, dat zij van den overlast der Keizerschen mochten ontsla- gen worden. Hun Hoog Mogenden antwoordden, dat zij de zaak der ingezetenen van Embden even zeer als hunne eigene bebartigden; maar dat zij hen thans slechts middellijk helpen 1 Resol. Stat—Gen. 29, 31 Mei, 6, 7, 11, 21 Junij, 1629. 2 Resol. Stal -Gen. 26 April; 19 Mei, 1620. 3 Zie hiervoor, Ы. 320—323. 4 Resol. Slat.-Gen. 24, 25 Jan.; 3, 6, 13 Febr.; 7 Maart, 1629. DES VADERLANDS. 381 konden, te weten, door de gevolgen, die de krijgsonderneming, welke zij op het oog hadden, op den algemeenen toestand zou hebben, De Gecommitteerden, welke zij nu en later naar Oost-Friesland zonden, hadden in last alle botsingen tusschen de partijen in dit Graafschap te verhoeden 1, De Graaf, daarentegen, vleide zich steeds door onder- | danigheid jegens den Keizer en door afwering der verdenking dat hij de Staatsche troepen inhaalde, van den overlast der Keizerschen verlost te worden, Пе handel- wijze van Kapitein RoussEL * еп de versterking, die Denemarken en weldra Zweden door Oost-Friesland uit onze Provincien trok, strekten, gelijk ’s Graven Afgevaardigde verzekerde, den Keizer tot voorwendsel om zijne troepen in het Graafschap te laten. Bleven echter die gasten in het land, dan konden ’s Graven onderdanen en Zijne Ge- nade zelve aldaar niet langer bestaan; de menschen met het vee zouden het land moe- ten verlaten, om wat er overbleef door de woeste zee te laten verheeren, De gewone slotsom was, dat de Staten hunne soldaten zouden terugroepen, opdat den Keizer alle voorwendsel mocht worden benomen, om het land langer te bezetten: doch in geval de Stalen daartoe niet konden overgaan, dat 2) hem, den Graaf, alsdan eene acte zouden verleenen ten bewijze, dat hij en zijn vader en broeder steeds ijverig op de ontruiming van Embden en Lieroord hadden aangedrongen, en voorts de verklaring behelzende, dat Hun Hoog Mogenden met het voortzetten van de bezetting dier plaatsen geenszins van meening wagen het Rijk of den Graaf eenigermate in hun recht te kwetsen, gelijk ook onze garnizoenen niemand overlast zouden aandoen 3. — In dit tijdsgewricht schenen de troepen, die de Staten in Embden hadden, noodig te zullen worden om de grenzen van de Provincie Groningen en Ommelanden, thans wegens het beleg van ’s Hertogen- bosch genoegzaam ontbloot, te beschermen. Niettemin liet men ze te Embden in garnizoen; slechts zorgden de Staten-Generaal op verzoek van Stad en Landen, dat men пісі door deelneming aan de vijandelijkheden, door de Oost-Friezen tegen de Keizerschen gepleegd, dezen naar onze grenzen lokte. Achtten de Staten van Groningen en Omme- landen, dat zij meer krijgsvolk noodig hadden, dan moesten zij, zoo zeiden de Staten- Generaal, zich tot den Prins en Graaf gansr Сазімта іп het leger wenden. Het liet zich wel aanzien, dat zulks noodig worden zou. De Keizerschen vermeerderden in Oost- Friesland dagelijks, en vingen tegen die van Embden vijandelijkheden aan %, Juist om deze reden nu was het raadzaam, Embden niet te ontblooten, daar deze vesting den vijand Ы) eenen aanval tegen Groningerland іп den rug zou bedreigen. Desniellegenstaande had de Prins reeds bevel gegeven, om een 600-tal soldaten uit de stad te lichten, ten —_ 1 Resol. Stat.-Gen. 26 Maart; 6, 7, 20 April; 24 Mci, 1620. · 2 Zie hiervoor, bl. 322. 3 Resol. Stat-Gen. 13 April; 19 Ме; 12, 25 Junij, 1629. Літзвма, I, Ы. 933—935. - 4 Resol. Stat.-Gen. 13, 20, 28 Mei, 1629. 1627-- 1680. 1627— 1680. 582 ALGEMEENE GESCHIEDENIS einde ze ter verdediging van den /Jsel te gebruiken. De Staten zorgden, dat aan het bevel van Zijne Excellentie geen gevolg gegeven werd, maar hun tegenbevel kwam te laat: althans bij de 14 Compagnién, die in Julij uit Friesland en Groningen naar „> Noordbrabant trokken, bevonden zich ook 600 man uit Embden !. Dreigend kwam de Voortzetting van het beleg van °з Hertogenbosch. macht van den Graaf van pen вевс opzetten; daarbij was de komst der Keizerschen па | den vrede van Lubeck maar al te zeker te verwachten ?: vermits nu de Prins niettemin het beleg van ’s Hertogenbosch wilde voortzetten, en hij van de troepen, die hij daar onder zijn bevel had, weinig missen kon, zoo moest hij wel tot zulke maatregelen komen. De belegeraars dezer stad waren verdeeld in drie korpsen, te zamen uitmakende eene macht van 24,000 man voetvolk en 4000 ruiters. Van die drie korpsen stond het eene onder bevel van den Graaf van stmum, het andere onder dat van den Hertog van BOUILLON, het derde onder STAKENBROEK, wien tevens het algemeen . commando was opgedragen. Im de eerste dagen van Mei was de stad ingesloten, nadat de Prins het vertrek van verscheidene vrouwen en kinderen, met name van begijnen en dienstmaagden, had toegelaten. Zij was van allerlei voorraad voor langen tijd voorzien en werd, behalve door de ligging in een moerassig oord en door eene genoegzame artillerie, verdedigd door 4 of 5000 man gewapende burgers, 5000 man voetvolk en vier Compagniën ruiters, onder GROBBENDONK als Goeverneur. Terwijl de aannadering der vesting nog niet ten volle was afgesneden, vand de Baron van BALANÇON, Goeverneur van Breda, nog middel om er duizend man in te werpen. De Prins zelf was gelegerd en verschanst aan dien kant, vanwaar de vijand tot hulp der stad zou. kunnen opdagen, te weten op de heide, waarover de wegen naar ‘Breda en Antwerpen loopen. De gemeenschap van zijn kwartier met dat van den Kolonel pissen, hetwelk in een moeras gelegen was, werd. verzekerd door het aan- leggen van een breeden en stevigen dijk, waartoe, gelijk tot alle werken, duizenden boeren werden gebruikt. Den 25% Mei werden de loopgraven op drie punten ge- opend met genoegzame voorzorgen om niet verrascht te worden door den vijand, die bevel gekregen had om eene poging te doen ten einde de stad te ontzetten. Den 19den Junij sloeg de Graaf van pen Brna zich te Turnhout neder met 30,000 man voetvolk en 70 Compagnien paardevolk. Deze macht werd later nog met manschappen uit Breda versterkt. Hij voerde voorts 40 stukken geschut en al het benoodigde om schipbruggen te slaan en, behalve allerlei benoodigdheden, zelfs korenmolens en bakovens met zich mede. Na den soldaten een maand soldij gegeven te hebben, kwam hij den 26sten Junij te Sprang aan, op Hollandsch grondgebied tusschen Geertruidenberg en den 1 Resol. Stat.-Gen. 25, 27 Janij, 1629. V. р. сағелек, bl. 516. 3 Resol. Slat.-Gen. 19, 25 Junij, 1620. 1627— 1080. Voortzet van het beleg эҙ Hertogenöc ‚Ir i 1 PEELEN ПЕ EPEE F — 14 ЕЕЕ е „Беранци DES VADERLANDS, 585 eee ` Bosch gelegen. De Graaf vertoonde een groot vertrouwen op de onwederstaanbaarheid 16027— zijner macht, en scheen niets anders te wachten, dan dat de Prins ten spoedigste het 1980. beleg zou opbreken. Doch in plaats daarvan vuurde deze Vorst, еп dat door zijn eigen voorbeeld, де waakzaamheid en den ijver zijner manschappen te sterker aan en vermeer- derde hij de weerbaarheid zijner verschansingen door het aanleggen van dammen in de Dommel en de A, waardoor het water dezer riviertjes de lage plaatsen en de grachten vulde, die de belegeringswerken omgaven. De Prins ontzag zich zoo weinig, dat de Staten-Generaal hem in bedenking gaven, of hij het bezoeken van de gevaarlijke plaat- sen niet aan anderen kon overlaten, en hem in het algemeen vermaanden zich meer te sparen. — Na een dag te Sprang vertoefd te hebben, legerde zich de Graaf van DEN BERG met al zijne macht te Haren, Zuid-Westelijk van den Boschop den weg naar Tilburg. Niettemin scheen de Prins de meening nog niet op te geven, dat hij, de Maas over, den tocht naar de Bommelerwaard zou aanvaarden, en nam maatregelen om zulks te beletten. Intusschen naderden de loopgraven reeds de grachten der buiten- werken van het Fort Jsabelle, en die van de contrescarp van het Fort Sé, Antonie, niet zonder dat men dezen voortgang met verlies van manschappen, ja van officieren, onder anderen van den Kolonel pz ramars en den Sergeant-Majoor virenvaL, moest betalen. Tot tweemalen toe deed de Graaf vaN DEN BERG eene poging om versterking in de stad te werpen, doch. telkens te vergeefs. Daarna brak hij van Haren op, legerde zich te Bokstel, waar hij eenige dagen vertoefde, en sloeg den 17den Julij den weg in naar Grave |, Reeds in het midden der vorige maand had de Prins vernomen, dat er eenige duizenden Пе Keizerschen Keizerschen in aantocht waren, zoodat het licht viel te gissen, dat VAN DEN BERG opge- ы. Kon herwaarts trokken was om zich ‘met die troepen te vereenigen en dan gezamenlijk iets van gewicht te ondernemen. Dat de Keizerschen herwaarts kwamen en ook zonder oorlogsverklaring met onzen vijand stonden zamen te werken, mocht ons niet bevreemden. Of hadden wij ’s Keizers vijand, den Koning van Denemarken, niet tot het laatste toe bijgestaan? Hadden wij zijne tegenpartij niet in Bohemen en de Palts ondersteund? Hadden niet wij voornamelijk MANSFELD еп CHRISTIAAN VAN BRUNSWIJK tegen Duitschland losgelaten? Was niet reeds tusschen de jaren 1615 en 1618 onze Regering de hoop en de steun geweest van al wat in Noord-Duitschland naar eene vrijheid streefde, die niet droomde van heerschappij, en dus geen voorwendsel van godsdienst te baat nam, maar daarom te gevaarlijker was voor het gezag van Keizer en Kerk? Niemand in onze Provinciën dacht dan ook aan onrecht, toen de Keizerschen herwaarts afzaklen 2. Maar wat kwamen zij verrichten? Dat zich de macht van den Graaf var рех BERG Het oogmerk dezer aanranding. ж ` 1 Mémoires de Fréder. Henri, р. 57—80. Arrseua, І, 855—859. V. р. careLLeN, 1, Ы. 502, 509, 512, 513. ` 2 V. D. CAPELLEN, bl. 508. 584 ALGEMEENE GESCHIEDENIS es ` 1627— met eene afdeeling van het Keizerlijke of Liguislische leger zou vercenigen, was een blijk 1080, dat deze twee Bondgenooten het eens waren; het bewees, dat men een bepaald doel op het oog had? Welk was dit doel? Zou het geweest zijn de Vereenigde Provinciën te vernieli- gen? Holland, den zetel harer macht, te veroveren? Datde Keizer dit verlangen moest, lijdt geem twijfel. Met Hollands val den loop van het herstel der Kerk in hare rechten en be- zittingen te voleindigen, en in ons land de antidespotische en anticlericale partij over gansch Europa in den worlel te treffen, niets kon hij vuriger wenschen. Doch welke macht zou in staat zijn Holland te bedwingen, wanneer het zich verdedigen wilde? Gesteld, dat men gelukkig genoeg was om het leger vóór den Bosch, hoe dan ook, aanvankelijk als af te snijden, zoodra deze macht tot de verdediging van Holland noo- dig was zou hij voor die verwijderde vesting niet langer toeven: want door de gelden, voor het beleg benoodigd, in te houden en aan de betaling der soldij de voorwaarde te verbinden, dat het leger het beleg opbrak, kregen de Staten hunne troepen onder hun bedwang. En dan, van hoeveel vijandelijke legers kon onze hodem het graf worden! Het was vroeger gezien. En kon niet de minste tegenspoed der Keizerlijke wapenen in ederland, in hunnen rug, onder een hoofd als cusraar лроіғ, eene onwederslaanbare macht doen opdagen? — Een ander derhalve moet het doel geweest zijn, dat zich de gezagvoerders van Spanje én de Infante, van den Keizer en de Ligue voorstelden. Voorzeker zal het hun voornemen geweest zijn, een deel van het grondgebied der Sta- ten te overheren, ten einde op de gemoederen te werken. Wellicht zou men zich in Holland, met den vijand voor de deur, met de armee op een verwijderd punt bezigge- houden, bij de voortduring van ontzettende oorlogslasten zonder profijt, geneigd betoo- nen om over bestand te handelen. In zulke omstandigheden zouden de Hollanders ook met minder gunstige voorwaarden tevreden wezen. Deed Noord-Nederland thans aan Zuid- Nederland belangrijke inwilligingen, dan was het spoedig door het overwicht van het Zui- den, zoo vleide men zich, overvleugeld. In allen gevalle de steeds vloeijende bron van verzet tegen Keizer en Roomsch clericalisme was tijdelijk gestopt. Intusschen kon de nieuwe Hertog van Mecklenburg eene Noordsche Zee-Mogendheid in het aanzijn roepen, en ver- lamd en ontzenuwd,° kon de Republiek, als de tijd daar was voor goed onschadelijk ge- maakt, ja, haar beginsel vernietigd worden. Іп een woord de overweldiging van een deel van ons grondgebied zou eene proef zijn, die men op de standvastigheid der Noord- Nederlanders. nemen zou. Terwijl deze proef genomen zou worden, lag de Prins voor den Bosch: met een pand van dit aanbelang onder de hand, en met de armee op zijne wenken vliegend en ten minste voor een stout en vlug geslagen slag bekwaam, kon hij tegenover vijand en vriend ook voor zich zelven voorwaarden afdwingen. Het is waar, dat de persoon van den Prins de berekeningen van den vijand zonderling kon doen falen. Werd hij onder deze omstandigheden in meerdere of mindere mate de handha- ver der onafhankelijkheid der Noordelijken, zoodat dezen zijn oppergezag met liefde DES VADERLANDS, 585 erkenden; werd zijn persoon tevens in het Zuiden eene leuze van Nederlandsch patrio- tisme, dan was gansch Nederland op den duur lichtelijk voor Spanje en den Keizer verloren. Ook was de Pfins in dezen tijd, zoo het schijnt, het doelwit van meer dan eenen aanslag. Den 25sten Mei deelde de Deensche Resident mede, dat hij een bericht bekomen had uit Frankfort, hoe alhier in den Haag een moord beraamd werd tegen een groot personaadje, en vijf dagen later deed de Raadpensionaris verslag van een brief uit Brussel, waarin te lezen stond, dat aldaar vijf tegen één werd gewed, dat Zijne Ex- cellentie in dit jaar (1629) dood of gevangen in Brabant gebracht zou worden. Immers mistrouwde hij Zijne Excellentie in die mate, dat hij hem verweet, de Christelijke Gereformeerde Religie en de regering van het Land, in strijd met zijnen lastbrief, te willen veranderen, en de Arminianen, die het Land aan den Koning van Spanje wilden brengen, te begunstigen, De Staten-Generaal trokken zich deze zaak aan en namen ' Resol. Stat.-Gen. 23, 28 Mei, 1529. 2 Zie hiervoor bl. 361. 2 Resol. Siat.-Gen. 21 April, 1629. 4 Resol. Stat.-Gen. 7, 14, 21, 22 Mei; 2, 23 Janij, 1629. ‚8 30 Junij, 1629. 6 Zij zal de geheime persoon geweest zijn, van welken wij boven (Ы. 361) vernomen hebben. Door haar huwelijk zal deze dame ook een verwant geweest zijn van den Generaal тілу, die mede tot het Brabantsche geslacht зввсълвз behoorde, ШІ Derr. 4 тгк, 49 1097-- 1630, Ondertusschen zijn er onderhan- delingen met den vijand hangende. 1627— 1630. 586 ALGEMEENE GESCHIEDENIS eene geheime resolutie, waarbij zij hun leedwezen еп bekommering deswegens be- tuigden, en besloten Zijner Excellentie te laten verzekeren van hunne volkomen tevre- denheid over zijn regeringsbeleid, en daarentegen den Graaf, zoo hij bleek werkelijk dergelijke woorden gesproken te hebben, hun misnoegen te kennen te geven, en voor te houden, dat Hun Hoog Mogenden niet konden dulden, dat »de aanzienlijkste Per- sonaadje van deze Regering bij de Regenten en ingezetenen met zulk een klaarblijkelijke onwaarheid werd bezwaard” 1, — De Graaf was niet op de hoogte om de zaken juist te beoordeelen, Hoe het zij, onderhandelingen over verdrag met den vijand waren er hangende. Terwijl макопеЕттЕ te voren, bij gelegenheid van de beraadslagingen over де uitwisse- ling, wel met betuigingen van de vredesgezindheid der Infante, maar toch slechts met onaannemelijk geachte voorslagen voor den dag was gekomen, had hij bij de laatste bij- eenkomst te Rozendaal eene acte vertoond, gedagteekend van den 12den Januarij (1629), waarbij de Infante doot den Koning van Spanje onbeperkt gemachtigd was om over bestand of vrede te handelen: hij bezat daarbij eene procuratie van de Infante, op hem, MARQUETTE, luidende. Had men vroeger van de andere zijde aangedrongen op eenige recognitie voor den Koning van Spanje uit de domeinen onzer Provinciën; op bijstand van schepen aan denzelfden Koning te verschaffen; op vrijheid van openbare godsdienst- oefening aan de Roomschen hier te lande te verleenen; op opening van de Schelde: voorslagen, die, zoo zij aangenomen waren, onze Republiek in eene betrekking van cijnsbaarheid tot Spanje zouden gebracht hebben; — thans liet men al die eischen, de opening van de Schelde alleen uitgenomen, vallen; ja het bleek genoeg dat men zelfs op deze uitzondering niet zou aandringen en met eene vernieuwing van het vorige Bestand voor 34 jaren tevreden zou wezen 2. Men stelde er steeds hoogen рев op, dat de zaak haar beslag zou krijgen gedurende het leven der Infante. Geen wonder: zoo werd de vraag, die sommigen voorzeker voor den geest zweefde, of men het bewind der Zuidelijke Provinciën niet aan den Prins van Oranje zou opdragen, ter zijde gesteld: want wie zou de beminnelijke Prinses bij haar leven hebben willen 1 Resol. Stat.-Gen. 23 April, 1629. Secr. Resol. van dezelfde dagteekening. Wan DER CAPELLE! (I, 533) spreekt van jaloezij tusschen den Prins en Graaf enxst сазішів. De Prins zou niet hebben kunnen verdragen, dat de Graaf eerder dan hij, met de loopgraven gereed zou zijn, en dezen daarom eenigen tijd stil hebben doen staan. VAN per CAPELLENS mededeeling doet iets ergers dan jaloezij bij den Prins vermoeden. Евкет casimm, zou men uit zijne woorden mogen opmaken, ging den Prins, die het beleg wilde rekken, te snel voort, en had Еамвт casixin onbelemmerd voort kunnen gaan, den Bosch zou gewonnen geweest zijn, alvorens de vijand den inval in de Veluwe had kunnen bewerkstelligen. 2 AITSEMA, І. bl, 898. Ві) dezen schrijver wordt op Ы, 898 van cen bestand van 34, op bl. 899 van een bestand van 24 jaren gesproken. DES VADERLANDS. 387 gn verdringen? Van den anderen kant stelde dat 34-jarig tijdperk de hervatting der 1627— onderhandelingen uit tot over den vermoedelijken levensduur van den Prins van Oranje, ten minste tot eenen tijd, dat deze Vorst niet meer aan de volvoering van stoute ontwer- pen zou denken. Zoo zou alleen de uitputtende oorlog zijn gestaakt en de Nederlanden zouden op nieuw hebben kunnen beproeven, of zij onder tweeérlei regering tot éénheid in streven en staatkunde zouden kunnen komen. Maar juist op deze proef wilde de Spaansche partij het niet laten aankomen. Hadden de Zuidelijke Provinciën vrede met ons, dan zou het voor de Spaansche staatkunde niet langer mogelijk wezen, de geest- drift voor de heilige zaak des geloofs als een hefboom te gebruiken. Aan den éénen kant vrede te hebben met ons, Onroomschen, en van den anderen kant misschien ter liefde van Spanje met den katholieken Koning van Frankrijk oorlog te moeten voeren, dat was eene zaak, waartoe men de Zuidnederlanders niet zou kunnen brengen. Dus stond eene hernieuwing van het bestand voor Spanje met een prijsgeven der Neder- landen gelijk. Derhalve moest deze Mogendheid een wakend oog verlangen te houden op hetgeen er beraamd werd, Als een middel om dit doel te bereiken, schijnt de poging aangemerkt te moeten worden, in dezen tijd door den Hertog van Pals-Neuburg gedaan, om hier te lande een bezoek te brengen. In de laatste dagen van April (1629) ontving de Prins in het leger vóór den Bosch Пе Vorst van .. . 7. . … Palts-Neuburg van dezen Vorst een schrijven uit Brussel. Naar het schijnt tot nadere verklaring uit- wil hier te lande gelokt, schreef deze den eersten Mei den Prins eigenhandig een zeer gewichtigen brief. gen. bezoek bren- Zijne Excellentie есМег, en geen wonder zoo de Vorst de voorstander der Spaansche belangen moest wezen, zag geen heil in de voortzetting eener geheime briefwisseling, beantwoordde °з Vorsten laatste schrijven na zich beraden te hebben met de Gedeputeerden te velde, еп zond de vermelde missieven aan den Raadpensionaris purcx, die ze den 102 Mei aan de Staten-Generaal mededeelde. Reeds waren dezen verwittigd, dat Vorst WOLFGANG WILLEM herwaarts wilde komen. Immers hadden zij den Keulschen Agent VAN DER VEECKEN doen weten, dat niets den Vorst beletten zou hier te lande toegelaten te worden, zoo hij slechts niet in dienst stond van den Koning van Spanje. Van per VEECKEN had daarop geantwoord, dat hij niet dan titulair lid was van den Spaanschen Raad van State, en als zoodanig geenen eed gezworen had. Uit een nieuwen brief aan den Prins van Oranje en uit de propositie van den Baron von sprenina bleek, dat de Vorst het denkbeeld om over te komen niet opgaf. De Staten zagen minder zwarigheid im zijne overkomst, dan de Prins met de Gedeputeerden te velde. Dezen verlangden hem onder een beleefde verontschuldiging den toegang ontzegd te zien. Hun Hoogmo- genden, daarentegen, wenschten slechts, dat, zoo hij overkwan, hij zich in den Haag en niet in het leger aanmeldde. Niettemin vereenigden zij zich met het gevoelen van den Prins, en antwoordden вртевгмс, да! ’s Vorsten komst in dit tijdsgewricht zijne be- langen niet zoozeer zou kunnen bevorderen, als Hun Hoog Mogenden wel wenschen zouden, 49 * 1627— 1630. 388 ALGEMEENE GESCHIEDENIS еп dat wel wegens de afwezigheid van Zijne Excellentie en van vele aanzienlijke Staats- lieden, zonder wie men niet gewoon was zaken van gewicht te behandelen. Bovendien (voeg- den zij er bij) Zijne Doorluchtigheid had in een schrijven aan Zijne Excellentie gewag gemaakt van eenige andere zaken. Maar deze oordeelden Hun Hoog Mogenden van zulk een aanbe- lang, dat de Gedeputeerden der Provinciën zich bezwaard zouden vinden daarin te treden zonder daarop bijzonderen last ontvangen te hebben. Kortom, Hun Hoog Mogenden vertrouwden, dat Zijne Doorluchtigheid naar zijne gewone wijsheid wel zou inzien, dat zijne komst tot een betere gelegenheid diende uitgesteld te worden 1, Ор deze wijze werd de inmenging van het medelid van den Spaanschen Raad afgewezen. Wie ver- langen mochten, dat er een Bestand werd getroffen, zij wenschten het onder den invloed der patriotsche Zuid-Nederlandsche partij tot stand te zien komen, en daartoe was het oogenblik gunstiger dan ooit. Een Nederlandsch Graaf, neef van den Prins van Oranje, stond, ten spijt van Don cAROLO ре GOLOMBA, aan het hoofd der Zuid-Nederlandsche leger- macht; een Vorst uit het Huis van Nassau, san van nassau, bekleedde een bevelheb- berschap onder hem; de Hertog van aerscmor vergezelde hem, еп de Graaf van war- rusk, directeur van de financiën, die zoo talrijke verwanten had in onze Provinciën, stond hem in het leger ter zijde 2. Bij de Spaansche partij was de Graaf YAN DEN BERG reeds nu aan verdenking blootgesteld, zóó zeer dat hij zich meende te moeten ver- antwoorden 3, Maar wat volgde op de beweging, den 17den Julij door dezen Graaf aangevangen? * In plaats van Grave te gaan belegeren, trok hij.bij Mook de Maas over, en legerde zich den 224а Juli bij Kranenburg. Deze beweging stond in verband met het voor- De vijand trekt nemen om zich van eenen overtocht over den JJsel te verzekeren. Had hij zelf met den JJsel over. zijne hoofdmacht eene poging daartoe gewaagd, hij zou de onzen genoopt hebben zich met eene genoegzame macht tegen hem te stellen, terwijl hij nu, op die hoogte toevend, de onzen dwong, tegen hem op hunne hoede te blijven, zoodat het punt, waar de 1Јзеі stond overgetrokken te worden, ongedekt bleef. Dit punt was JJseloord, even beneden de scheiding van Rijn en IJsel. Derwaarts had hij den commandant van Lin- gen, Lucas CAIRO, gelast zich met eenig volk en met schuiten, op wagens vervoerd, heen te begeven. Deze veldoverste kwam er met nog geen 600 man іп den nach! van den 22steu Julij aan. Voor de schans IJseloord, juist dien nacht, па ?5 дварз te voren onbezet geweest te zijn, door 60 Arnhemsche burgers betrokken, stuit hij het hoofd; daarop vervordert hij den tocht benedenwaarts tot Westervoort, en hier niets vin- dende, dat hem eenigen tegenstand kon bieden, behalve eeu oorlogschip, hetwelk hij L Resol. Stat.-Gen. 28 April; 10, 14, 15, 21, 23 Mei, 1629. v. р. capsuuen, I, Ы. 507, 511. 2 ү, D. CAPELLEN, |, 503, 505, 512. 3 aitsema, 1, 873. 4 Zie hiervoor, bl, 383. ae ee eee ee е ”%т”У4агеФе%6%».».-. DES VADERLANDS, | 589 Енина dadelijk met zijne vijf stukken geschut in den grond boorde, zette hij zijn volk onge- moeid over. Eenigen tijd nadat hij den overkant bereikt had, daagde eerst een hoopje Arnhemsche burgers met een paar stukken geschut, daarna eene Engelsche Compagnie op. Doch de burgers konden niets uitrichten en de Engelsche Compagnie werd verslagen na haren kapitein met eenige manschappen, gesneuveld, te hebben achtergelaten. Alsnu zag camo zich door niels belet, zich behoorlijk te verschansen en meer volks tot een bedrag van 2000 man voetvolk en 700 ruiters over de rivier bij zich te doen komen 1. Hoe dit te verklaren? Het is gewis, dat bij de groote vereeniging van troepen, door het beleg van ’s Hertogenbosch gevorderd, de зе! niet naar behooren bezet was. Теп overvloede had de Provincie Groningen de acht Compagnién infanterie, die ter harer repartitie stonden, uit de steden van Overijsel terugontboden, om haar eigen grondge- bied te beschermen, hetwelk bij het zomerweder, dat de moerassen had opgedroogd, zijn voornaamste sterkte verloren had, en men kon de Staten van Stad en Landen zulks niet al te kwalijk nemen, daar zij die Compagnién slechts hadden afgestaan onder voor- waarde dat zij ze zelven niet noodig zouden hebben. Thans was de nood daar, en ook uit Embden lichtten de Provinciën Groningen en Friesland gezamenlijk een bedrag van 500 тап 2 — Doch was dan de Prins volstrekt buiten staat geweest om een deel van zijn leger naar het bedreigde punt te richten? Neen! en hij had zulks ook niet verzuimd. Reeds voordat de Graaf van DEN BERG naar Grave was opgerukt, had hij den kolonel vanic naar den IJselkant gezonden met volmacht om aldaar uit de garni- zoenen een 20-tal Compagnién , elk 200 man sterk, zamen te trekken. Doch de vrees, dat van рех веке het op Grave gemunt had, bracht te weeg, dat de Prins dien kolo- nel bevel gaf, zich met het gros dier Compagnién in Grave te werpen. Opdat alsnu de IJsel en de Waal niet geheel ontbloot bleven, beval zijne Excellentie den Graaf van вивом met 50 Compagnién voet- en 20 Compagnién paardenvolk derwaarts te trekken. Zoolang VAN DEN BERG niet verder dan Kranenburg oprukte, meende YAN втівом te Nijmegen te moeten blijven. Hier kreeg hij bericht van hetgeen er te FJseloord voor- viel; maar hij hechtte er geen gewicht aan, en bepaalde zich tot een verzoek aan den Goeverneur van Nijmegen, dat deze er een paar Compagnién heen zou zenden. Eene dezer Compagnién was de Engelsche Compagnie geweest, welke met verlies was afge- ‘slagen 3, Loo zou dan de verdediging van het aangerande punt op den moed en den ijver der Geldersche ingezetenen zijn aangekomen. Twee dagen te voren, zoo lezen wij in de 1 Мет. де Fréd. Henri, 83, 85. v. р. careLLEN, 520, 521. 2 Resol. Stat.-Gen. 12, 16 Julij, 1629. 3 Мет. de Fred. Henri, р. 83—85. v. р. careLLeN, 516. 1627— 1630. De slapheid der Gelderschen in de verdediging van het bedreigde punt. 1627— 1630, 590 ALGEMEENE GESCHIEDENIS engen Gedenkschriften van Prins Frederik Hendrik, waren de Staten van Gelderland, te Arnhem vergaderd, van den aantocht des vijands onderricht. Toch gaven zij geen bevel tot tegenweer: de boeren werden niet gewapend, noch zelfs de hulp ingeroepen van een vierhonderdtal manschappen, die te Doesburg beschikbaar waren. ВІК genoeg, dat en de bevolking de opgewektheid miste om zich voor den vijandelijken inval te vrijwaren, en de Regering te onzeker was aangaande de staatkunde van het oogenblik om krachtig handelend op te treden. En geen wonder. Van de komst van den Engel- schen Ambassadeur, den Ridder ков, die tegen het midden van Julij op reis naar Zwe- den en Polen den Haag aandeed, was, meende men, het eigenlijke doel het verlangen · om den Prins in het leger vredesvoorslagen te doen 1. Den dag vóór 75 vijands overtocht over den Геі vond zich de President van de Staten-Generaal gedrongen in de schaars bezochte Vergadering (er wás slechts één Gedeputeerde van Gelderland tegenwoordig; die van Zeeland en Friesland ontbraken geheel) het volgende voor te dragen. Alhier in den Haag, zeide hij, liepen sterke geruchten, dat in eenige Provinciën door bijzondere per- sonen de zaak heengeleid en voorbereid werd tot een bestand met den vijand. Nu vraagde. hij, of iemand daarvan kennis had of last had gegeven tot onderhandelingen met zoodanig doel. Hij voor zich (het was de Heer увгтовте.) verklaarde, dat hij daarvan niets bij- zonders wist, en was van oordeel, dat, ingeval er iels van aan mocht wezen, daarvan aan deze Vergadering opening had behooren te geschieden. Hij eindigde met te betui- gen, onschuldig te willen zijn aan alle onheil en zwarigheid, die den Staat door zulk eene manier van doen, te weten door bijzondere onderhandeling met den vijand, zou mogen overkomen 2, — In Gelderland althans zal men niet vreemd geweest zijn van den dunk, dat de zaak door bestand stond geschikt te worden. Wellicht meende men, dat de bezetting van een deel van ons grondgebied een punt was, waaromtrent de in- gewijden het eens waren ten einde het doel te zekerder te bereiken. Hoe het zij, van een moedig besluit bij het volk of de Regering in Gelderland bemerken wij geen spoor, en toen nu eldra de Staten van Gelderland eenen maatregel opperden, die het land voor den vijand geheel open liet, klonk uit de Vergadering der Staten van Holland de stem: willen ons die van Gelderland verraden? 9 Bij de Staten-Generaal, dat is, bij Holland, welke Provincie bepaaldelijk in dit tijds- gewricht de Staten-Generaal gaande en staande hield, bestond de toeleg om in deze om- standigheden niet te onderhandelen. Den Prins wilde men de middelen gunnen, hoe bezwaarlijk het ook wezen mocht, om het beleg van den Bosch voort te zetten, en, kon 1 Resol. Stat.-Gen. 11, 12, 14, 25, 26 Julij, 1629. v. р. carzisen, Ы. 517. 2 Resol. Stat.-Gen. 21 Julij, 1629. Vergel. Resol. Holl. 17 Julij; 16 Aug. 1620. т. р. carzuuns 520. 3 ү, D. CAPELLEN, 522. DES VADERLANDS. 591 men den vijand den JJsel niet weder over drijven, dan zou men hem weten te beletten, in Holland door te dringen of zich van eene der hoofdsteden des lands te verzekeren. Om zijne tegenwoordigheid op de Veluwe zou men zich niet bekreunen. Bleef slechts het volk willig, en hield het de ooren gesloten voor al wie eene beweging zou hebben willen uitlokken, ten einde het Bewind tot het aannemen van deze of gene voorwaarden te dwingen, dan zou eindelijk den Bosch wel bezwijken en de Prins naar eer en plicht gehouden zijn, den vijand het land te doen ruimen. Deze zware proef nu is zegevie- rend doorgestaan. Alleenlijk werd het land nog vóór den val van ’s Hertogenbosch van de vreemde indringers gezuiverd. Toen het bericht tot de Staten-Generaal was gekomen, dat de vijand zich aan deze zijde van деп IJsel verschanst had, was het kloeke besluit, in tegenwoordigheid van gen verscheidene buitengewone Gedeputeerden van Holland genomen, kracht en moed tegen dit ongeval over te stellen: » met vigueur en courage daartegen te gaan „’’ was het woord 2, Van het oogenblik af, dat het was gebleken, eensdeels, dat wij een deel van °з Keizers leger herwaarts zouden zien afkomen, anderdeels, dat de Prins in geen geval zijne krachten vóór den Bosch aanmerkelijk zou wenschen te laten verzwakken, hadden de Slaten geene kosten ontzien om van alle gelegenheden gebruik te maken, ten einde onze reeds zoo kostbare armee nog te versterken. De meeste gelegenheid daartoe ver- schafte de vrede in het Noorden, die de troepen, welke den Koning van Denemarken gediend hadden, beschikbaar liet. Op dezen grond stelden de Heren van Holland om- streeks het midden van Junij voor, den Koning van Groot-Britannië zonder eenig ver- wijl te verzoeken, dat hij de Engelschen, die onder Kolonel monaan in Denemarken waren, gedurende den tijd, dat het beleg van den Bosch duurde, op zijne kosten in onze dienst liet overgaan. Toen de Prins bleek op hetzelfde denkbeeld gekomen te zijn, werd onze Resident arrsema dadelijk gelast te zorgen, dat het regiment in geen geval uiteenging, al zou het dan ook op onze rekening komen. Toen in het begin van Julij 400 Engelschen op het eiland Guernsey zich geneigd betoonden om in onze dienst te treden, namen Hun Hoog Mogenden de aangeboden dienst dadelijk aan, ter aanvulling van de-manschappen, die nog altijd aan het vereischte getal waardgelders ontbraken 9, Van nog andere troepen, meer dadelijk by de hand, verzekerde men zich bovendien den bijstand, toen tegen het midden van Julij ’t gevaar nader kwam. Sints geruimen tijd, namelijk, bevond zich hier te lande een Zweedsche Maarschalk raukKen- BERG, om іп onze slreken volk voor GUSTAAF ADOLF te werven. Hoe geneigd om dezen Koning te wille te zijn, hadden de Staten hem, uit vrees dat daardoor soldaten uit onze armee tot vreemde dienst zouden overgehaald worden, de vergunning om hier te werven, geweigerd. Officieren en manschappen, die zich niettemin handelend of lijdelijk met 1 Resol. Stat.-Gen., 25 Julij, 1629. 2 Resol. Stat.-Gen. 19, 23, 25 Janij; 3, 6 Ја, 1629. 1627— 1680. Standvastigheid de Staten- Generaal, bepaal- delijk van Hol- dand. 1627-- 1630, 592 ALGEMEENE GESCHIEDENIS ed die werving hadden afgegeven, waren in hechtenis geraakt. Om der vriendschap wil was men echter niel streng tegen de schuldigen te werk gegaan; integendeel, men had ze ontslagen af laten ontsnappen, en alzoo was in Oost-Friesland een Zweedsch regi- _ ment bijeengebracht. Deze troepen nu wenschten eerst de Staten van Groningen, op het gerucht dat тплу naderde met een leger van 50 of 40,000 man, in hunne dienst te nemen; naderhand verlangden de Staten-Generaal ze in ’s Lands dienst te gebruiken, en FALKENBERG liet zich overhalen, mits de Zweedsche Resident, thans Ambassadeur, CAMERARIUS 1, op zich nam, hem deswegens bij zijnen Koning te verontschuldigen 2. Of dit alles nog niet genoeg was, zoo werden er maatregelen genomen om nog een ander regiment van die welke in Denemarken gediend hadden, van den Overste rraunz of een ander, in onze dienst te krijgen. Namen wij niet al die troepen in dienst, zoo verklaarde de Prins, met de slerkste bewoordingen, het beleg van den Bosch niet te kunnen voortzelten (en dat hij het zou voortzetten stond vast), zonder dat onze ooste- lijke grenzen in gevaar van overweldiging kwamen. Dit betuigden uit zijnen naam eenige Gedeputeerden te velde, den 16den Julij in den Haag gekomen. Op hun voor- slel werd dien dag de Keulsche Agent van DER VEECKEN in de vergadering geroepen, en hem aangezegd, dat bijaldien het volk van de Ligue, van welke de Keurvorst het hoofd was, herwaarts kwam, en ons openlijk of onder welk voorwendsel ook eenige afbreuk deed, men zulks op zijne Landen zou verhalen 9, Bij al deze besluiten, die de begrooting van oorlog zoo ontzettend bezwaarden, werd het leger voor den Bosch steeds niet onvoorzien gelaten. Tonnen gouds werden aldaar in ‘weinige dagen verteerd, In het begin van Julij verklaarden de toenmaals overgeko- men Gedeputeerden te velde, derwaarts niet met ledige handen terug te durven keeren. In zoodanig geval, dat zich telkens herhaalde, was het sleeds Holland, dat bij honderd- duizenden gereed geld verschafte, tegen dat de andere Provinciën eenmaal aan hare verplichtingen voldeden * Bij deze kosten was het een geringe troost, dat de Koning van Engeland liet weten, dat hij van de Engelschen, die nieuw in onze dienst kwamen, een 2000-tal voor 5 of 4 maanden voor zijne rekening nam 5, Doch op het oogenblik van de overschrijding onzer grenzen en der rivier den IJsei door den vijand, waren al deze troepen nog niet bij de hand, Alleen was juist van de troepen van MORGAN een deel op de reede van Enkhuizen aangekomen, doch met ge- brekkige wapenen en zonder geld om mondbehoeften te koopen. Zoo spoedig mogelijk 1 Resol. Stat.-Gen. 17 April, 1629. 2 Resol. Stat-Gen. 31 Maart; 3, 4, April; 8, 21, Junij; 5, 14, 17, 18, 20 Julij, 1629. з Resol. Stat.-Gen. 15, 16, 17, 18 Julij, 1629. v. в. carguen, І, bl, 518. 4 Resol, Stat.-Gen, 23 Junij; 2, 3, 20 Julij, 1629. $ Resol. Stat.-Gen. 16 Julij, 1629. DES VADERLANDS. 595 zouden zij, van al het noodige voorzien, naar Kampen gezonden worden, werwaarts, 1627— alsmede naar Zwol, ook de Prins wilde, dat zij, zoowel als de Zweden, zoodra zij marschvaardig waren, zouden gericht worden 1. Maar in allen gevalle was de Graaf var зтгвом aan het hoofd eener niet alte geringe Zwakke poging macht op weinige uren afstands van het overmeesterde punt op den linkeroever van den tarag te а Взе, Hij had in last de rivieren tegen alle aanslagen van den vijand te beschermen, en kon het niet anders dan van zijnen plicht achten, eene poging te wagen den vijand van uit zijne verschansing bij Westervoort terug te drijven, te meer daar hij spoedig moest vernomen hebben, dat de Graaf van рех ВЕВС naar Wezel opgerukt was om den Rijn over te steken en zich met carmo te verbinden. Dus werd de Waal niet langer bedreigd, en van втікум kon alle macht tegen dezen indringer keren. Werkelijk trekt hij zijne troepen te Arnhem bijeen, met bevel aan den Kolonel vaarc om zich met zooveel manschappen als hij uit Grave missen kon, met hem te vereenigen. Den eten Julij had hij nog niet meer dan 4000 man voetvolk en 8 of 10 Compagniën ruiterij te Arnhem bijeen. Toch besluit hij nog denzelfden dag den vijand aan te tasten. Binnen het be- reik van het vijandelijk kanon- en geweervuur laat hij zijne troepen stilhouden, nadat hij den kapitein passer vooruilgezonden had om, zoodra hij den vijand met de onzen handgemeen zag, hem met zijne ruiters aan te tasten. Doch sassen laat zich verleiden om vóór dit tijdstip met ’svijands ruiters bij eene ongunstige plaatselijke gelegenheid den strijd aan te binden. Onze kapitein sneuvelde en zijne ruiters werden deels gedood, deels op de vlucht geslagen. Middelerwijl liet van strum zijne manschappen werkeloos; door het vruchteloos verlies, dat zij geleden hadden, ontmoedigd, deden zij, eindelijk gelast op de verschansing aan te vallen, hunnen plicht niet. De Graaf trok met de zijnen in verwarring naar Arnhem terug 2, Hier bracht zijne komst natuurlijk groote ontsteltenis te weeg: de vrouwelijke huisge- Іп weerwil van . .. de Staten-Gene- nooten van de Regenten waren de eersten die naar. Nijmegen, Rotterdam en elders heen raal laat men den vluchtten. De schrik verspreidde zich rasch wijd en zijd: alles stelde zich aan, alsof Su" zich over het geheele land verloren ware geweest. Het Hof van Gelderland besloot in overleg breiden. met van STIRUM, dat deze Generaal zijne troepen in de zwak bezette grenssteden zou verdeelen. Deze maatregel, aan de Staten-Generaal bericht, bevreemdde Hun Hoog Mogenden ten sterkste, Immers zoo gaf men het platte land aan den vijand over; men zag af van elke nieuwe poging om hem te verdrijven, en evenmin scheen men er op bedacht om hem in te sluiten, ten einde hem te beletten zich verder uit te breiden 9, Dat was de strekking niet geweest van de bevelen, dadelijk na de ontvangst van het 1 Resol. Stat.-Gen, 23 Jalij, 1629. 2 Мет. de Fréd. Henri, p. 85—87. 3 ү, р, CAPELLEN, l, Ы. 522; 523. Resol. Stat.-Gen. 26 Julij, 1629. Ш Dees. 4 Srox. 50 1627— 1630. 594 ALGEMEENE GESCHIEDENIS a Á yÁ еі bericht van den overtocht van den /Jsel door Hun Hoog Mogenden gegeven. Ор hun last zou de Raad van State, te beginnen met den Haag, de waardgelders naar Arnhem zenden; de troepen van MORGAN naar Utrecht richten, ten einde daar behoorlijk gewa- pend te worden, en de Heren van Holland verzoeken eene goede som te leveren, ten einde dat volk aan het marcheren te helpen. Voorts besloten de Staten door brieven te bewerken, dat Dortsche en Gorkumsche schutters naar de naaste garnizoenen uit- trokken om de soldaten aldaar af te lossen, die dan mede naar Arnhem konden oprukken. 