Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
Nadat zich alhier een krijgsoverste in Russische dienst, ALEXANDER LESLEY geheelen, Komst van een met het verzoek had aangemeld om hier te lande of ор de grenzen 0000 man te mogen Russisch Gezant- werven, — een verzoek; waarop hem slechts 100 man vergund werd te lichten. 3, — ver- воћер Мег (е schenen weldra de aangekondigde Moscovitische Ambassadeurs. Onze kooplieden hadden zich reeds gespitst om met hen over de levering van granen overeenkomsten te sluiten; doch, ‘door de Amsterdamsche Regering gewaarschuwd, lieten de Staten-Generaal allen ! In Mei 1633 verzocht en verkreeg АМТ PHILIPSEN van de Staten aanbeveling bij den Groot- vorst, opdat hij een pas mocht bekomen om onbelemmerd door het Russische Rijk tot in Perzië te mogen passeren. Zijn beweegreden was de groote slapheid der negotie binnen deze landen, welke hij zeide lange dien weg te willen verlevendigen (Resol. Stat.-Gen. 28 Mei, 1633). 2 airsema, Г, bl. 1046—1052, 1103—1109. De brieven, door VELTDRIEL medegebracht, werden ter vertaling aan GOMER SPRANG, koopman te Amsterdam, gezonden. Deze verrichtte dit werk slechts ten deele. Het overige deed sosva aentonr, die, als in het Moscovisch bedreven, door hem naar 's Hage werd gezonden, en als tolk voor де weldra aangekomen Russische Ambassadeurs gebruikt werd. Resol. Stat.-Gen. 31 Mei; 19 Junij; 9 Julij; 4 Aug.; 22 Oct. 1631. 3 Resol. Stat-Gen. 12, 18 Aug.; 1, 2, 12 Sept. 1631; апзкма, 1106, 1119. ПІ Deer, 4 Зток. | 84 1680— 1634. 636 = ALGEMEENE GESCHIEDENIS ------ — - en hen in de gelegenheid stellen, de bedoelde machtiging te bekomen, hetgeen іп weinige dagen kon geschieden, aangezien zij meenden, dat de Infante, op grond van vroegeren last uit Spanje, in slaat zou zijn om die te verstrekken, — Na deze verklaring te hebben vernomen, kwamen de onzen, aangezien de negen Punten nu geacht moesten worden voor goed ter zijde te zijn gesteld, met de 21 Punten voor den dag, evenwel met uitlating van het achtste: men wachtte, namelijk, nog inlichtingen af van de Оові- en de West-Indische Compagnie om ten volle in staat te zijn hare belangen te doen gelden 1. Alsnu werden die Punten achtereenvolgens nagegaan. Ор het eerste hadden die van de andere zijde zich reeds genoeg verklaard. Het derde lieten zij gaan. Op het vierde betuigden zij, dat de Meijerij niet aan de Stad ’s Hertogenbosch onder- hoorig was; doch daarover zou men nader kunnen spreken. Hierop merkten de onzen aan, dat de Meijerij van die slad onafscheidelijk was, en dat zoo zij niet dadelijk aan onzen Staat was aangehecht, dit geschied was uit mededoogen met de arme onderdanen, die anders dubbel bezwaard zouden geworden zijn, daar de Spanjaarden, als vreemde- lingen, die zij waren, geen mededoogen gebruikten. — Dat de punten, welke over de vaart op de Schelde en de convooigelden en belastingen, aan de Vlaamsche schepen op te leggen, handelden, als strijdig met de vrijheid van den handel, en als strekkende om den Koning de maat der door hem te bepalen lasten voor te schrijven , aanmerkingen uitlokten, spreekt van zelf. Evenwel toonden de Brabantsche Heren zeer goed te be- grijpen, dat de te bedingen voordeelen en veiligheid van onzen handel datgene was, waarop het den onzen voornamelijk scheen aan te komen. Het tiende punt vonden 1 redelijk; het elfde dienstig; maar op het twaalfde merkten zij aan, dat als de Koning zijne soldaten moest verwijderen, hij ook geen geld zou zenden, hetgeen zij toch noodig hadden om hunne grenzen tegen Frankrijk te beschermen: de Franschen, zeiden zij, waren hunne bedekte, wij hunne openlijke vijanden; maar genen deden hun meer пе deel met het opruijen hunner landgenooten, dan wij met de wapenen. Als een middel om overeen te komen, sloegen zij voor, dat men van weerszijde een gelijk getal iroepen hield en alzoo het evenwicht: bewaarde. Het dertiende punt, eindelijk, gaf weder aan- leiding tot de betuiging, dat zij niets konden inwilligen, wat ’s Konings hoog gezag zoo zeer te nakwam 9, Over de overige artikelen was het, naar het schijnt, overbodig alreede woorden te wisselen. — De overhandiging van deze Punten beantwoordden de Brabantsche Heren met de inzending eener Memorie van den volgenden inhoud: De van onzen kant zoo zeer gewenschte waarborgen van veiligen handel іп 7 Konings Rijken konden niet toegestaan worden, dan door den Koning zelven; doch de door ons gedane eischen waren niet bestaanbaar met de van hunne zijde aan den Koning verschuldigde gehoorzaamheid, van welke zij niet wijken wilden, еп, stonden wij daarop, dan was het wel zeker, dat 1 Notulen, enz. 21 Dec. 1632. 2 Notulen, enz. 23 Dec. 1632. DES VADERLANDS. 657 1630-- de Koning бе: verlangde waarborgen nimmer verleenen zou. Trouwens ook zonder dat #30. aan zulke eischen ‘voldaan werd, konden wij genoegzame zekerheid bekomen: of hadden wij niet mogen vertrouwen op hetgeen bij het traktaat van het vorige Besland was be- dongen? Om nu de in allen gevalle vereischte machtiging des Konings te verkrijgen, docht hun het geschikste middel, dat eenigen uit hun midden die machtiging en met dezelve de belofte van bekrachtiging uit Brussel gingen halen; dan kon men tevens last op de 21 Punten bekomen, -ten einde de, onderhandeling tot Gods eer en ’s Lands welvaren op het spoedigst tot een goed besluit te brengen 1, — De Gecommitteerden, die met dat doel naar Brussel vertrokken, waren de Aartsbisschop, de Hertog van лев- зснот, de Pensionaris EDELHEER, WILLEM DE BLASERE en de Heer van MARCKE. Aan- vankelijk had men goed gevonden, dat de hier blijvende Gecommitteerden intusschen eene reize in deze Provinciën zouden mogen doen, werwaarts zij verkiezen zouden; doch toen zij zich aanmeldden om daartoe de vergunning te bekomen, begreep men hun zulk eenen tocht te moeten ontraden ?. | | Hoe weinig kans er ook was, dat de onderhandelingen tot vrede zouden leiden, het- vertrek van een deel der Brabanische Deputatie om naderen last te verkrijgen, gaf aan | de zaak het voorkomen, alsof er eene ernstige hoop op een gunstigen afloop Коп ge- koesterd worden, ер de bezorgdheid van den Franschen Gezant deed blijken, dat hij in | die meening verkeerde. Reeds den 171% December richtte BAUGY tot de Staten-Generaal Ontevredenheid. van BAUGY over het verzoek om te mogen welen, wat er reeds tusschen de Gecommitteerden tot de де geheimzinnig- onderhandelingen was verhandeld. Hij hield, zeide hij, een opzettelijken bode op еп — не wenschte dien niet zonder dat bericht пааг zijn Hof te laten vertrekken. Terwijl de Staten raadpleegden, іп welke mate men_hem het voorgevallene zou kunnen mededeelen , herhaalde de Gezant telkens zijn verzoek. · Eindelijk werden den 24sten eenigen van de aanzienlijkste Heren der Staten tot hem gezonden om hem te kennen te geven, hoe het noodig was bevonden, dat dè Gecommitteerden van de andere zijde naderen last en mach- Пише gingen halen; zij voegden er bij, dat men hun eenige verdere punten had ter hand gesteld, »het stuk van commercie en verzekerdheid van dien rakende, zonder dat er voor alsnog iets substantieels was verricht.” Met deze mededeeling stelde Baver — zich ganschelijk niet tevreden. ПІ Deer 4 ток. ши 85 668 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1630-- des Czars bevelen te bekreunen, een ander zeegat te gebruiken. Dus verzochten zij de Staten еп den ‘Prins die weerbarstige lieden te straffen, daar de Nederlandsche kooplieden te Archangel betuigden dit niet te kunnen doen, vermits de schippers vrije menschen waren, die zij niet konden dwingen. — Zoo werd ‘het tijd, dat de Ambassadeurs huis waarts keerden, en de Staten zochten en vonden tot de reize voor hen een oorlogschip, dat bijzonder veel diepgang had, opdat het bewijs met der daad zou geleverd worden, dat het zeegat te Archangel onbruikbaar was. De Ambassadeurs verlangden ieder een afzonderlijk oorlogschip, en deden onbescheidene eischen ten aanzien van de te ontvangen afscheidsgeschenken. Het. eerste verzoek stonden de Staten toe; het tweede slechts ten deele. Eindelijk na veel moeite kwamen de Ambassadeurs tegen den 20sten Julij (1652) aan boord. De neef van den eenen was onheusch genoeg om den hem vereerden gouden ketting in het openbaar af te slaan 1. , Dat де Moscovilische Ambassadeurs later niet op hun verzoek om bijstand teragkwa- men, maar zich met de verontschuldiging der Staten lieten afwijzen, zal zijne reden hierin gevonden hebben, dat de dood van den Koning van Zweden ook te Moscou in- druk zal gemaakt hebben. Ongetwijfeld stond het plan van.den Czar om, zonder het einde van het bestand af te wachten, den Koning van Polen te beoorloogen, in verband met den krijgstocht, door cusraar ApoLr aangevangen. Nu deze Vorst gesneuveld wat, zag hij zich van eene gunstige kans versloken. | ` Zoo werden in het verre Noorden en Oosten door den dood des Konings van Zweden bewegingen gekeerd, die uitgelokt waren om den tegensland, Шеп deze Vorst in Duitschland vond, te breken. De tegenpartij, daarentegen, schepte uit dien dood nieuwen moed. Dit bleek eerstens uit de nieuwe zending, welke de Koning van Polen herwaar deed, en voorts uit troepenbewegingen op onze zuid-oostelijke grenzen, die bewezen, dat men er op bedacht was om aanvallenderwijze op te treden op een punt, waar men zich kort te voren liefst onzijdig had gehouden. Komst vaneen De nieuwe Poolsche Gezant, met name JOHANNES ZAWADSKI, kwam onverwachts | in anleren Fool den Haag aan, zoodat de Staten hem niet naar zijne waardigheid hadden kunnen ont- vangen, hetgeen zij hem aanboden zooveel doenlijk te herstellen. Doch daaraan liet hj zich niet gelegen liggen, en hij verscheen den 194 Mei (1655) voor de Vergadering. Zijne Latijnsche rede was van den volgenden inhoud. Een nog duidelijker bewijs zijner welwillendheid jegens onze Provinciën had de Koning met deze nieuwe zending willen geven, ten einde haar tot vriendschappelijk verkeer uit te noodigen. Onze oude vriend- schap met Polen en Zweden wenschte hij door nieuwe verdragen te versterken, te meer 1 Zeker was het sieraad hem van te geringe waarde: trouwens gold de ketting slechts 325 gulden. Resol. Stat-Gen. 2, 3, 5, 6, 10, 15, 20, 27, 31 Jan.; 3, 4, 24 Febr.; 5, 19, 23 Man; 29 April; 6, 7, 21, 24 Mei; 14, 10, 17, 19, 21 Junij; 20 Julij, 1632. arrsema, 1, 1232—12. DES VADERLANDS. 669 omdat door de hooge tollen, in de Pruisische havens in strijd met de verdragen afge- perst, onze handel benadeeld, ja, met den ondergang bedreigd werd. Dat misbruik vereischte spoedige voorziening. Was ‘de Kroon van Zweden van die van Polen afge- scheurd geweest, daarbij was het nog een grond van troost geweest, dat de Koning van Zweden met dien van Polen uit hetzelfde Huis was gesproten; doch nu zulks zonder bloedigen oorlog geschieden kon, zou de Koning van Polen zorgen, dat Zweden niet aan een ander Huis kwam. Tot de Staten wendde hij zich in deze omstandigheden met het verzoek, dat, gelijk zij zich beijverd hadden om tusschen zijnen vader en GUSTAAF ApoLr vrede te stichten, zij thans, nu beiden gestorven waren, hunne beste pogingen wilden aanwenden om te weeg te brengen, dat Zweden weder aan den Koning van Polen kwam, Daartoe zouden zij den Zweedschen Stenden den raad moeten geven om het Huis van Wasa niet te verzaken. Als wederdienst bood de Koning den Staten aan, hunne belangen bij den Keizer voor te staan. Niets zou hij verzuimen wat tot den algemeenen vrede en tot bevordering van der Staten voordeel en eer kon verstrekken. — Opmerkelijk was in deze rede, dat de verlegenwoordigers der Kroon van Zweden, die in Duitschland aan het hoofd eens legers stonden, zoowel als de nagelaten dochter van den gesneuvelden Koning, geheel en al buiten rekening gelaten werden: die Zweedsche krijgsmacht, vleide men zich, zou alsnu spoedig te gronde gericht worden; de Staten zouden zich door een eervol bestand met Spanje aan den oorlog onttrekken, en tot medewerking mel vrapisLAus zouden zij zich licht laten overhalen door de belofte van ’s Konings voorspraak bij den Keizer, ten einde zij van allen overlast van de zijde.des Rijks ontheven mochten worden, en vooral door de voorspiegeling van de opheffing der tollen , die sleeds een struikelblok tusschen hen en den overleden Vorst van Zweden geweest waren. — De wijze echter, op welke de Staten deze opening ontvingen, was van dien aard, dat de Nuncius spoedig bemerkte, dat zijn Meester zich met eene ijdele hoop ge- vleid had, — Het antwoord, hetwelk op die voordracht ontworpen werd, stelden Hun Hoog Mogenden den Staten van Holland ter beoordeeling in handen. 670 ALGEMEENE GESCHIEDENIS * - en іші ша ——=——_ 1630— Allerminst zou zulks gevoegd hebben op dit.tijdstip, nu zij bericht gekregen hadden 1084. van de confederatie te Heilbron, onder medewerking van hunnen afgevaardigde consis pauw, tusschen de Vertegenwoordigers van de Zweedsche Kroon en hunne Duitsche bondgenooten: gesloten 1, Natuurlijk liet слмевлагоз de voordracht van Polen, zoo grie- vend voor de Mogendheid, welke hij vertegenwoordigde, niet stilzwijgend voorbijgaan, Hij leverde eene memorie by de Staten in, waarbij hij te kennen gaf, dat hij de pr- positie vau den Poolschen Nuncius had gelezen, en derhalve niet kon nalaten Hun Hoog Mogenden te waarschuwen tegen de verleidende stem,. welke van de zijde van Polen tot hen gericht werd, hoezeer hij niet twijfelde, of zij zouden de zaak van Zweden en GUSTAAFS onlangs tot Koningin gekroonde dochter, die ook hunne zaak we, getrouw blijven. — De Staten toonden zich zeer verwonderd, dat camenanivs kennis van de door zawapskr gehouden rede bekomen had, en namen maatregelen, dat wat ter hunner griffe nedergelegd was, voortaan niet aldus ruchtbaar gemaakt zou kunnen worden. — Niettemin werd САМЕВАВІОЗ spoedig door de mededeeling van het aan den Nuncius gegeven antwoord gerust gesteld 2. Meende de Koning van Polen met den dood van ausraar Apour alles gewonnen (е hebben, natuurlijk vleiden zich de Keizer en de Duitsche Ligue op denzelfden grond de in het rijk binnengedrongen Zweden gemakkelijk ten val te zullen brengen, en meteen de trouwens reeds, zoo het scheen,.tot vrede genegen Republiek minsten: binnen hare eigene grenzen terug te zullen dringen. Voordracht van Den 590 Januarij (1655) verscheen de Gezant van den Hertog van Palts-Neuburg, met den Gezant van name WISPENNINCK, voor de Staten-Generaal met eene voordracht, die voor dengenen, die Palts-Neuburg. de eigenlijke bedoeling kon doorgronden, genoegzaam verried wat ег op onae grenzen het antwoord werd: den Nuncius te kennen gegeven, dat hij Hun Hoog Mogenden in zijne pr- positie den vereischten titel niet had gegeven: hij had ze Illustrates genoemd. Ook de топу Gezant had met het opschrift van zijne propositie: Illustrissimi Princeps et Ordines foedertt Belgii, ongenoegen gegeven. zawapsxt bezocht, na zijn verblijf in den Haag, den Prins іп het leger, en werd bij zijn vertrek derwaarts begiftigd met een gouden ketting van 1200 galden, а voorts van een oorlogschip voorzien om hem naar Engeland of Schotland over te voeren, тай hij den Koning ging spreken over een huwelijk tusschen Koning vrapisLuus en Prinses визи, dochter van de Koningin van Bohemen, bij welke hij zich reeds in den Haag had aangemell, (Resol. Stat.-Gen. 29, 30 Mei; 1 Junij, 1633. airsexa, П, bl. 2, 7). De Poolsche Gezant zocht Graaf HEXDRIK VAN DEN BERG over te halen om het bevelhebberschap over ’s Konings 164 op zich te nemen; doch deze verontschuldigde zich (Resol, Holl. 24 Mei, 1633). 1 Resol. Slat.-Gen. 20 Mei, 1633. 2 Resol. Stat.-Gen, 24 Mei; 4 Junij, 1633. aitseua, П, Ы. 8. - DES VADERLANDS. . 671 broedde. Zijn vertoog bestond in klachten over den Zweedschen Generaal BAUDIssEr 1, 1630— die in zijne landen de onzijdigheid schond, welke de Hertog stipt in acht nam, hoezeer 1024. hij, had hy zich met de naburen willen verbinden, den Zweed gemakkelijk zou hebben kunnen verjagen. Liever wilde hij zich langs den vredelievenden weg recht verschaffen, te welen, door der Staten tusschenkomst te verzoeken bij den Lweedschen Rijkskanse- lier, bij BAUDISSEN zelven, bij Graaf PILIPS REINARD VAN SOLMS, den Rijngraaf OTTO en anderen, die zich in de nabijheid zijner landen ophielden. Mochten de vertoogen der Staten bij die allen niet baten om hem voor de gewelddadigheid der Zweedsche troepen te behoeden, dan moesten Hun Hoog Mogenden hem niet kwalijk nemen, zoo hij zich zelven recht trachtte te verschaffen, en voor dat geval verzocht hij, vooreerst, de mede- werking van een duizendtal ruiters en drieduizend man voetvalk uit onze garnizoenen van Orsoy, Wesel, Rees, Emmerik, Maasstricht, Venloo en Roermond, en, ten tweede, de vergunning om binnen onze Provinciën soldaten te mogen werven, en bepaaldelijk krijgslieden, uit zijne landen afkomstig, in onze dienst, in de zijne te mogen doen overgaan. Ofschoon savnissen zich beroemde, ten allen tijde op 5000 man uit de Vereenigde Nederlanden te kunnen rekenen, meende de Hertog, dat onze alliantie met Zweden ons niet verbood zijn verzoek in te willigen; immers was hij zelf evenzeer met ons geällieerd. Теп slotte verklaarde de Gezant, dat, zoo de Hertog de Zweden op zijn grondgebied duldde, hij den Keizer niet zou kunnen weigeren, mede troepen in zijn land te laten rukken 2, — Deze voordracht had een oprecht en onschuldig voorkomen ; maar inderdaad verried zij, dat men op eene poging uit was om BAUDISSEN te verjagen. Hadden de Staten den Hertog gehoor gegeven, zij zouden zich niet alleen de wapenen uit de hand hebben laten nemen, maar zelfs hunne tusschenkomst aan het bereiken van het doel hunner tegenpartij dienstbaar hebben laten maken. Dat zoodanig de ware strekking van WISPENNINCKS aanzoek was, bleek dadelijk, daar reeds den volgenden dag een schrijven uit Keulen van onzen Agent BILDERBEEK, en te gelijk van den Hertog van . Bouillon, Gouverneur van Maasstricht, werd ontvangen, waarin gemeld werd, dat den Keurvorst van Keulen uit Luxemburg troepen van de Infante werden toegezonden, om Пе Zweedsche Generaal BAUDIS- hem tegeh BAUDISSEN bij te slaan, en weldra kwam van dezen Generaal zelven het ver- sen in het Keul- sche door zijne tegenpartij be- welke de Hertog van Neuburg hulp verlangd had. Tegelijk vernam men, dat en deze dreigd. zoek, uit Ма Дент, om den bijstand van onze garnizoenen uit diezelfde plaatsen, uit Hertog en die Keurvorst, een goed aantal troepen lichtten. Dit gaf den Staten de aan- leiding, om met den Prins te overleggen, of wij BAUDIssSEN geene hulp zouden toezen- den, ten einde het optrekken der troepen uit Luxemburg te keren. Onverwijld schre- ven zij aan den Hertog en aan den Keurvorst en Magistraat van Keulen, om hen te 1 Zoo wordt deze veldheer in de Staatsstukken gemeenlijk genoemd: evenwel treft men ook den anderen vorm val zijnen naam, BAUDISSIN, aan, 2 Resol. Stat.-Gen. 5 Jan. 1633. - 672 | ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1680-- waarschuwen, dat, zoo zij op die wijze de onzijdigheid schonden, wij de plaatsen, waarin 1634. zij de vijandelijke troepen toelieten of het nieuw geworven volk legden, op one beurt vijandelijk zouden behandelen, en tot herstel van het evenwicht steden еп ріні. sen op hun gebied zouden innemen. WispEnnInCK en VAN DER VEECKEN werden ter Vergadering bescheiden om ten overvloede deze ernstige waarschuwing mondeling i in de tegenwoordigheid van den Prins te vernemen, en den wenk te verstaan, dat wij me niet vergeten waren, hoe vroeger reeds troepen, door den Keurvorst gelicht, zich meld Spanjaarden hadden vereenigd en ons op het lijf gevallen waren. Na deze voorzorgen ‚ wenschte men de zaak vooreerst op haar beloop te laten: lieten de thans gewaarschunde Vorsten zich niet afschrikken, dan zou zijne Excellentie (dus werd besloten) вагыз met onze ruiterij bijspringen. Dit werd den Zweedschen Generaal uitdrukkelijk kenbaar gemaakt. De Staten, zoo werd hem geschreven, volhardden bij hun voornemen om d goede zaak in Duitschland te ondersteunen. Deswegens zouden zij een oog houden op hetgeen de vijand met zijne bondgenooten mocht ondernemen, еп met name niels те- - zuimen om hem van overlast te vrijwaren, meenende dat zulks kon geschieden, zonder dat zij van hunne zijde de onzijdigheid tegenover het Rijk in gevaar brachten |. De Spaansche Regering won met hel verblijf harer troepen in de Guliksche landen cen groot voordeel. Gewoon die troepen in de landen van Overmaas, thans door de onzen inge- nomen, te laten overwinteren, zou zij ze anders in Brabant hebben moelen houden, hetgeen het ongenoegen der bevolking wellicht tot eene uitbarsting zou gebracht hebben. Daartoe ejuist zouden de Staten de zaken liefst in Brabant hebben zien komen. Dese- gens zagen zij zoo ongaarne die uitkomst voor het Bewind der Infante bereid. Maar ook om eene andere reden moesten Hun Ноор Mogenden Ше troepenvereenigingen in het grenskol Keizerlijke duchten. De graaf van свомзуво was, gelijk men uit eene mededeeling van de Brar- ale in West- denburgsche Regering te Emmerik vernam 2, aan het hoofd van keizerlijke troepen, in het land van Mark en Ravensberg gerukt. Soest werd reeds beschoten, en een vijandelijke macht dreigde zich alzoo уай de wegen van gemeenschap tusschen d Wezer en den Rijn meester te maken, terwijl reeds de vijandelijke houding ее Keulen en BAUDIssEN medebracht, dat de vaart op den Rijn voor onze schippers door de beide partijen belemmerd, ja versperd werd 8., Dit moest ons bedacht doen zijn 0 middelen om te verhoeden, dat de oorlog іп die oorden ontbrandde, en te bewerken, dat zij op nieuw door »allerzijds krijgsvolk” (want zoo sprak men) ontruimd werden. Doch alvorens iets naders te besluiten, wenschten Hun Hoog Mogenden de voordracht te hooren van den pas aangekomen Gezant van den Bisschop van Osnabrück, over wie zij van de zijde van den Lutherschen Bisschop van Minden zulke zware klachten hadiet % ! Resol. Stat. -Gen. 6, 7, 8, 11, 14, 15, 17, 19 Jan. 1633. 2 Resol. Stat.-Gen. 22 Jan. 1633. 3 Resol. Stat.-Gen. 31 Dec. 1632; 14 Jan. 165. DES VADERLANDS, | 675 АСА vernomen 1, Den 2bsten Januarij dan verscheen soman овоотнлоз, herwaarls afgevaar- 1680-- digd door den Bisschop van Osnabrück еп (gelijk hij zich tevens noemde) Verden en gezant van den Minden, en hield ‘eene in goed Hollandsch gestelde verontschuldigingsrede. Hier waren Bisschop van Os- nabrückte’sHage, (dus sprak hij) ongunstige vermoedens van zijnen meester opgevat, alsof hij de hand zou gehad hebben іп de komst van pappennem naar de Nederlanden. Dit echter was ganschelijk het geval niet. Integendeel, hij had parrernerm van dien tocht trachten terug te houden, en die veldheer had jegens hem zijne eigenlijke bedoeling ontveinsd. Nog toen РАРРЕКНЕІМ reeds op weg was, had hij hem boden op boden nagezonden om: hém te herinneren aan het Bondsbesluit, waarbij de onzijdigheid van Hun Hoog Mogen- den was bepaald. Hij vóor zich had zich dan ook steeds onzijdig gehouden, en be- geerde zulks te blijven doen, hopende dat onze soldaten zijnen Stiften niet wegens zulke ongegronde vermoedens overlast zouden aandoen 2. — Dus bleek de Katholieke Bisschop den weg der overreding te willen beproeven. Ook de Aartsbisschop van Keulen gaf in een schrijven aan den Prins eene verklaring, waarom hij het hem door de Infante tegen BAUDISSEN toegezonden hulpkorps niet had afgeslagen 9, — -Hoezeer de Staten wijs genoeg waren om zich door die zoete taal niet te laten misleiden, vonden zij daarin echter eene aanleiding te meer om de uitwerking van onderhandelingen, die de ontruiming der door de tegenpartij bedreigde streken ten doel zouden hebben, te beproeven. Zoo besloot men dan dadelijk eenen Gezant tot den Keurvorst van Keulen te zenden, met den last, om VOSBERGEN naar hem het raadzame eener gelijktijdige ontruiming van wederszijde te doen inzien, en Keulen gezonden ruiming hem voor te slaan, bij den Keizer, de Ligue en de Infante te bewerken, dat zij hunne der Rys- en We- troepen uit de landen tusschen Weser, Rijn en Moezel terugriepen. Bracht hi zulks en тое le weeg, dan maakten wij ons sterk, de Ministers der Zweedsche Kroon en alle Vor- sten, die zulks aanging, te bewegen, den Generaal BAUDISSEN en anderen aanvoerders van dezelfde partij te gelasten, met hunne troepen tot aan gene zijde van de Moezel | en de Weser terug te trekken. Op weg naar Keulen zou de Gezant den Hertog van Neuburg te Dusseldorp gaan uitnoodigen, mede eenen Afgevaardigde tot de te voeren onderhandelingen naar Keulen te zenden, en tevens van nieuws bij hem aandringen, dat hij de Gereformeerde Religie in zijn gebied in haar vroeger verkregen recht mocht herstellen, volgens de verplichting, die hij in 1650 op zich genomen had, toen hem op die voorwaarde onzijdigheid en de ontruiming zijner landen door de onzen was toe- gestaan. 3 Resol. Stat.-Gen. 24 Jan. 1633. HI Deer. 4 Зток. 85 1630— 1684, 674 ALGEMEENE GESCHIEDENIS de Rijngewesten te lichten: het eerste moest ons beletten om zoo onbelemmerd tegen de Spanjaarden op te treden, als tot afleiding van hunne macht voor onze. bendgenooten in Duitschland wenschelijk was; het andere moest den Keizerschen krijgsvolk bezorgen, hetwelk zij elders niet zoo gemakkelijk krijgen konden. Ingeval de Keurvorst ongezind mocht bevonden worden om het afdanken of aftrekken der troepen van zijne parlij te beror- deren, zou de Gezant hem te kennen geven, dat de Staten zich niet ontzien zouden, de Spaanschen іп zijn gebied te komen bestoken 1. De taak werd aan den Heer vos- BERGEN, die nog niet lang geleden naar hetzelfde Hof was afgevaardigd geweest 2, op- gedragen, en tevens werden de Gezanten van den Hertog van Neuburg en van den Bisschop van Osnabrück uitgenoodigd, om ten spoedigste naar hunne lastgevers terog _ te keren, ten cinde hen aan te manen, tot den goeden uitslag van VOSBBRGENS zending VosBEPGEN be- zoekt den Hertog tot aanbeveling eener getrouwer inachtneming der onzijdigheid, gaf de Hertog te ken van burg, Palts-Neu- mede te werken 3, Den біс Februarij (1655) kwam onze Gezant te Dusseldorp aan. Ор zijn vertoog nen, dat de Liguistische troepen onder den Graaf van GRONSVELD, en de troepen van de Infante, onder den Graaf var isenBuna en den Kolonel вотквот, door den Кеш: vorst van Keulen waren ingeroepen. Hij had dien Kerkvoogd deswegens zijn ongenoegen te kennen gegeven, en daarop een spijtigen brief terugontvangen, alsof hij den Zweedschen meer als den Keizer toegedaan ware. Ор zijn pleidooi ten Һеһоете тап de rechten der Gereformeerden kreeg vosBrRGER geen voldoend antwoord. Ное het zij, de Hertog bejegende hem met de hoogst mogelijke onderscheiding. Gedurende 20 verblijf aan ’s Hertogs Hof vernam hij, dat Zijne Hoogheid 5000 man te voet en 1000 paarden lichtte, zoo het heette, om zijne steden en kasteelen zelf te bezetten, en zo doende te verhoeden, dat er vreemd krijgsvolk in gelegd werd, en geenszins om die troepen zich met die der Ligue en der Infante tegen de Zweden te laten vereenigen. Doch hoezeer het Hun Hoog Mogenden, voegde hij er bij, door Gods genade noch aan de macht, noch aan de gelegenheid ontbrak om zich met де wapenen te doen gelden, had men zijne verontschuldigingen aangenomen, еп wenschte men alsnog door ше lijke schikking de onzijdigheid hersteld te zien. — Wat parpexmurms komst betrof, 19 1 Zie de Instructie bij arrseua, II, bl. 39—41. 2 Zie hiervoor, bl. 407. 3 Resol. Slat.-Gen. 25, 26, 27 Jan. 1633. Resol. Holl. 1633, Ы. 440. DES VADERLANDS. 675 verklaarde de Keurvorst op zijn prinselijk woord еп geweten voor God, dat zij niet aan hem te wijten was; maar wat die der thans ingeroepen krijgsmacht aanging, hij rekende ze door den inval der Zweedschen genoegzaam gerechtvaardigd, daar hij te zwak was om zich met zijne eigene macht te verdedigen, en zelfverdediging toch een recht der natuur moest geacht worden. Voorts gaf hij vospencen te verslaan, dat de zaak met het af- trekken van BAUDISSEN alleen niet afgedaan zou zijn, daar onlangs de Landgraaf van HESSEN in het Stift Reckélinghausen gevallen was en het Stift Munster bedreigde. — Dit kwam onzen Gezant onverwacht voor; doch spoedig werd hij op zijn schrijven door de Stalen gelast om, als de Hertog en de Keurvorst aan de ééne, еп влоп18зм aan dean- dere zijde tot het denkbeeld der ontruiming zouden toegetreden zijn, ook den Land- graaf. 101 hetzelfde voornemen te gaan bewegen. — Den 15¢e= Februarij had vosBERGEN in den omtrek van het plaatsje Linz (boven Bonn) een onderhoud met savprssen. Deze verklaarde, eenen voorslag, als welke hem thans gedaan werd, niet verwacht te heb- ben, maar veeleer op de verzekering te hebben gerekend, dat de Staten hem eenige duizenden manschappen te hulp zouden zenden: voor het overige kon hij, zonder den President-generaal van den krijgsraad, den Graaf van Solms, niets bepaalds ten antwoord geven. Geen wonder, dat de Zweedsche Generaal door de opening van vosBERGEN ge- weldig teleurgesteld werd. Ongetwijfeld was hij mede herwaarts gekomen, om zoo doende de Nederlanders te nopen aan den oorlog in Duitschland deel te nemen, gelijk GUSTAAF ADOLF om geen andere reden den weg naar Westelijk- Duitschland en den Rijn had ingeslagen, dan om, binnen Keulen genesteld, eene vereeniging met de zeven Pro- vinciën te bewerkstelligen, welke hij tot de kern van een nieuw Duitschland wilde maken, en naar wier voorbeeld en in wier geest hij alles wenschte ingericht te zien. En nu trof die Generaal zulk eenen koelberaden toeleg, zulk een bescheiden en verstandig zich terugtrekken bij de Staten aan! — De Graaf van Solms kwam den 174% in persoon te Linz, en de Zweedsche bevelhebbers lieten zich overhalen om, terwijl het gevoelen van de Directoren der Kroon van Zweden werd ingewonnen, eenen wapenstilstand toe te staan, hunne troepen aanvankelijk reeds uit eenige punten terug te trekken en de koopvaart op den Rijn. ongemoeid te laten. Integendeel, hij verklaarde verwacht te hebben, dat het gezag van Hun Hoog Mogenden meer op de Zweden zou vermocht hebben, en gaf te kennen, dat onze Gezant den Generaal BAUDISSEN, bij onwil om te vertrekken, met de wapenen der Staten had moeten dreigen ; ook ontveinsde hij zijn vermoeden niet, dat men er slechts op uit was om den Zweedschen veldoversten, in afwachting van hetgeen de Landgraaf zou aanvangen, gelegenheid le geven hunne macht Че versterken. — Zulk eene taal liet onze Gezant niet na met сеп krach- tig woord te beantwoorden, en hij waarschuwde ernstig tegen het voornemen, dat de Keurvorst thans scheen te hebben, om gaupisser, nu de Staten hem niet verdreven, zelf aan te vallen en te verjagen. Van dit voornemen achtte уозвекскм zich verplicht, 85% 1630-- 1684. alsmede den Ge- neraal BAUDISSEN. - , 676. 7 ALGEMEENE GESCHIEDENIS 1680— openlijk van zijn karakter als Ambassadeur gebruik makend, den Zweedschen Generaal б е verwitligen, opdat hij op zijne hoede zijn mocht. Hij heeft een Inmiddels meldde onze Gezant zich bij de Regenten van Keulen aan en voerde to медова шей йо hen eene taal, wel geschikt om een gevoel van burgerlijke zelfstandigheid bij hen op Keulen, te wekken, opdat zij niet mochten voortgaan, bij het belasten van den handel ор hunne rivier, aan den leidband van de staatkunde van den Keurvorst te loopen, ей naar aar- leiding der vervolging, welke een Gereformeerd Keulsch koopman van diezelfde Magistrat іе verduren had (hij was tijdens het beleg van Maastricht van wege den Prins en de Gecommitteerden te velde met den aankoop van wapenen belast geweest), gaf vossencey den Keulschen Regenten de stoutmoedigste en inderdaad beschamende redenen ter ver- dediging der vrijheid van geweten te verstaan. Op het bezwaar van de belemmering, welke de handel ondervond, kon de Magistraat niet zonder grond antwoorden, dat de Zwe- den, die meester waren van den boven-Rijn bij Mainz, den handel niet minder bemoei- Jelijkten, en dat men mocht verwachten, dat de Staten ook bij de andere рап op het slaken van de knevelarijen, die den handel met den ondergang dreigden; zouden aan- dringen. Maar hoe zou het ons mogelijk geweest zijn, den Zweden en hunnen bondge- nooten, wier krijgsbedrijven ons te stade kwamen, in hetgeen de oorlogsnoodwendigheid medebracht, eene beperkende maat voor te schrijven? Volkomen onpartijdig konden т) niet zijn. Voorzeker waren zulks de Staten niet, toen zij op het bericht van de groote lichting, die er ten behoeve van den Keizer in het Munstersche geschiedde, VOSBEBGEN gelastten, den Keurvorst van Keulen te verzoeken, die lichting te keer te gaan, maar dezen hunnen Gezant tevens aanschreven om de Zweden, die bij Lippstadt gelegerd waren, in het geheim van de zaak te onderrichten, opdat zij de wervers en de gewor- venen met geweld uiteendrijven zouden 1. Zoo was het ook natuurlijk, dat de Lani- graaf van Hessen, in het Munstersche ingevallen, eenen Afgevaardigde naar 's Hage zond om met een vier- of vijfduizendtal manschappen te voet en voorts met eenig geschat еп artilleristen en met oorlogshehoeften ondersteund te worden uit onze grensvestingen, met wier bevelhebbers hij zich in betrekking wenschte te stellen 9, Slechts dan spar- den de Staten ook hunne natuurlijke bondgenooten niet, wanneer hunne eigene onder- Optreden van danen last leden. r » DES VADERLANDS, 677 Е ЕНЕР ЕР ЕНЕ ЕНЕР nnee hunnen in handen had gegeven. — Eerst па eenig bedenken werd die heftige boodschap 1080-- getemperd, еп den Landgraaf te kennen gegeven, dat men het er voor hield, dat die onbehoorlijkheden buiten zijn weten hadden plaats gehad 1. Evenwel ook toen de Hessische Bevelhebbers het Graafschap Mark en bijgevolg de onderdanen van den Keurvorst van Brandenburg brandschatten, өр grond dat zij ook aan РАРРЕМНЕГМ oor- logscontributie hadden opgebracht, schreven de Staten een ernstigen brief, dat zij zulks staken en de Brandenburgsche onderdanen als vrienden bejegenen zouden 2, Nu de Keurvorst van Keulen en de Hertog van Neuburg verklaard hadden, tot de verlangde ontruiming te willen medewerken, als zij door de tegenpartij eerlijk werd bewerkstelligd, was het vosBERGENS taak, den Landgraaf van Hessen over de zaak te gaan onderhouden. Daartoe verlangde hij, dat hem eew paspoort van het Brusselsche Bewind verschaft werd: anders, zeide Бу, ғой hij een ijzeren paspoort, dat is, een sterk geleide van ruiters, van zijne Meesters moeten vragen. Na het paspoort gekregen | te hebben 8, toog hij omstreeks het midden van Maart naar den Landgraaf op weg, in gezelschap van den Maarschalk wispennincK, die met eene zending bij denzelfden Vorst en bij den Hertog czora van Luneburg belast was vanwege den Hertog van Neuburg, welke zich steeds zeer beijverde, om door de Staten niet met even wantrouwende oogen als de Keurvorst van Keulen beschouwd te worden. — Van den Landgraaf kreeg vos- v serros on- BERGEN geen ander antwoord dan van sauprssen. Ook hij verklaarde niets te kunnen derhoud met hem. verrichten, zonder het goedvinden van zijne bondgenooten. Dat hij deze streken had ingenomen, was overeenkomstig de bepalingen, nog door den gesneuvelden Koning van Zweden gemaakt, en reeds vóór twee jaren had hij daaraan uitvoering gepoogd te geven. Bij den ийдерчцеп toestand van zijn eigen land had hij geen andere toevlucht, dan hier te verblijven, еп van zijne uitgemergelde onderdanen was de oorlog de eenige toevlucht. De Hertog arora van Luneburg, voegde hij er bij, die over een leger van 15,000 ‘man en eenige duizend paarden bevel voerde, had, even als hij zelf het Stift Munster, de streek langs Eems en Weser tot zijne Provincie gekregen. — Deze rede- nen overtuigden vosBERGEN zoozeer, dat hij, in plaats van verder op de ontruiming aan te dringen, volgens den last, vervat in een schrijven van den Prins van Oranje, begon te gewagen van eene hulpbieding, des gevorderd door den Landgraaf aan den Prins bij den door dezen ontworpen veldtocht te verstrekken. Nu de Prins met de Gecommitteerden tot het beramen van het krijgsplan voor dit saizoen eene onderneming ontworpen had, waartoe hij de ‘hulp der hondgenooten in de nabijheid moest wenschen, 1 Resol. Stat.-Gen. 22, 23, 24 Febr. 1633. 2! Resol. Stat.-Gen. 8 Maart, 1633. 3 Eerst kreeg hij een paspoort, waarop hem de hoedanigheid van Agent werd toegékend. Dit weigerde hij, en па bekwam hij er een, waarop hij Député genoemd werd. Hiermede stelde hij zich tevreden. 1630— 1684. 678 ALGEMEENE GESCHIEDENIS verviel noodwendig het doel van vosperGens zending. Daarbij kwam, dat de Staten van hunnen Commissaris CORNELIS Pauw. bericht kregen, dat de Kanselier oxesstms niet verlangde te treden in de ontruiming-van de Beneden-Rijn- en de Wezer-streck. Dus werd aan vosBERGEN een schrijven toegezonden, waarbij hem gelast werd, zijne bemoeijingen bepaaldelijk bij den Landgraaf te slaken, vermits Hun Hoog Mogenden vernomen hadden, dat er in het Duitsche Rijk gewichtige dingen broedden: om er zoo mogelijk achter te komen, wat er eigenlijk omging, zou hij zich weder naar het Hol де Keulen begeven, en daar nog eenigen tijd verblijven. Deze brief echter ontmoette VOSBERGEN niet. Reeds had hij de terugreis naar ’s Gravenhage aangenomen, ама hij den 50sten Maart aankwam 1, Men gaf dus het denkbeeld van eene wederzijdsche ontruiming op, en in plaats van daarop te blijven aandringen, rekende men van de tegenwoordigheid van Zweedsche troepen in de nabijheid onzer grenzen partij te trekken, en was men er op bedacht d Cawerartus Ondernemingen der Zweden іп het Rijk te ondersteunen. Camerantus had niet opge- ` dringt ор der. А і Staten ыма, Pouden, Hun Hoog Mogenden аап te manen, zich de zaken in Duitschland met mal dige ondersteu- еп daad aan te trekken, en het subsidie te blijven verleenen 2. Den 3592 Februari ning aan, (1655) trad hij voor de Staten ор -met de verklaring, dat naar het oordeel v: den Rijkskanselier oxensrsgax de toestand, waarin zich de zaken bevonden, geen langer uitstel duldde. De Rijksraad te Stockholm wilde met Gods hulp den oorlog in Duitschland voortzetten, wanneer hij zag, dat de Slaten, die daarbij meer belang bad- den dan zij, de hand van de gemeenschappelijke godsdienstzaak niet aftrokken. De Gezant herinnerde, hoe де. overleden Koning, almede op de aanmaning van Hun Hot Mogenden еп op hunne belofte van ondersteuning, de handhaving van die zaak m Duitschland aanvaard had. Daarop gerust had hij de Oostzee wonderdadig aan de macht van Spanje onttrokken, еп de Rijksteden van eene eeuwige slavernij verlost. Frankrijk en Engeland hadden besloten de Zweden te blijven steunen, en zouden dit dan m de Staten niet doen? Hij kon zulks, ook in weerwil van onze onderhandelingen met de Brabanders, niet gelooven. — Reeds toen antwoordden de Staten, dat hij en zijne hs- gevers zich verzekerd konden houden van hunnen goeden wil еп toegenegenbeid tot d gemeene zaak 3. 2 Resol. Stat-Gen. 19 Jan.; 4 Febr 1633. ` з Resol. Siat-Gen. 23 Febr. 168 4 Woorden van Raxse, Frans. Gesch. П, p. 436. DES VADERLANDS. 679 krachtdadigst bevorderde, zijnen bloedverwant HERCULE DE CHARNACE, die. te voren met GUSTAAF ADOLF onderhandeld had, naar °з Hage zond om in denzelfden geest te arbei- den, — alstoen vermocht Holland , hetwelk ‘een voornaam, zoo niet het voornaamste bestanddeel in de berekeningen der Staatslieden en Krijgsbevelhebbers uitmaakte, minder dan ooit werkeloos te blijven. Pauw werd gemachtigd een wissel te trekken van 100,000 gul- den ter voldoening van het subsidie voor de maanden December 1651 en Januarij 1632 1, en terwijl de Keurvorst van Keulen de bemoeijingen tot ontruiming nog gaarne voort- gezet zou gezien hebben, beantwoordde men zijn daartoe strekkend aanzoek met het tegenverzoek, dat hij bij den Keizer en de Katholieke Ligue op de ontruiming zou aandringen, dan zouden zij zulks bij de Zweden doen; en later ontveinsden zij den Gezant van Palts-Neuburg geenszins, dat, zoo zij daartoe pogingen bij de Zweden aan- wendden, zij zich geen goeden- uitslag konden beloven 2, De houding van den Graaf DE MERODE, die de aanzienlijke Heren in de oorden, -welke aan de Zuidelijke Neder- landen grensden, met bedreiging tot het lichten en onderhouden van manschappen meende te dwingen 3, gaf evenzeer weinig hoop, dat de Aartsbisschop, zoo hij bij zijne partij op ontruiming aandrong, daarin slagen zou. — De Zweedsche Rijkskanselier van zijnen kant deed alles wat hij vermocht om de Staten te winnen. Pauw schreef uit Heilbron, dat hij niet ongenegen was om den vrijen handel op den Rijn te vergun- пеп *, en weldra uit Frankfort, dat de plaatsen in de Palts, welke de Zweden bezet. hadden, aan den Administrator, den Hertog van siImMERN, zouden overgeleverd worden 5, Nevens Engeland hadden de Staten met de meeste kracht daarop aangedrongen 6. Vleide zich OXENSTJERN, door dezen maatregel ook den Koning van Groot-Britannië aan de zaak, dié hij in Duitschland vertegenwoordigde, te zullen verbinden, zoo moest hij spoedig inzien, dat deze hoop ijdel was. kanzu I speelde met den Koning van Dene- marken de rol van bemiddelaar, en in zoo verre dwarsboomde hij de uitvoering van het kloeke besluit, te Heilbron genomen. In het begin van Maart ontving men.alhier een schrijven van arrsema wit Hamburg, waarin hij berichtte, dat door de Ministers van Engeland en Denemarken aan het Hof van den Keizer al het mogelijke in het werk werd gesteld, om een middel te vinden ten einde den strijd іп het Rijk bij te leggen: 1 Resol. Stat.-Gen. 14, 15, 18 Maart; 2 Mei, 1633. 2 Resol. Stat-Gen. 13 April; 31 Mei; 1, 8 Junij, 1633. | 3 Resol, Stat.-Gen. 4, 12. April, 1633. 4 Resol. Stat.-Gen, 4 April, 1633. 5 Resol. Stat.-Gen. 19 Mei, 1633. | 6 Resol, Stat.-Gen. 16, 30 Jan., 1633. De Hertog van Simmern zond in Februarij (1633) herwaarts eenen Afgevaardigde om de belangen van het Huis van wijlen den Koning van Bohemen nader aan de Staten aan te bevelen (Resol. Stat.-Gen. 22, 24 Febr., 1633).. 1630 — 1634. 1080— 1 684, RUBENs meldt 680 ALGEMEENE GESCHIEDENIS | de Keizer, voegde hij er bij, toonde daartoe groote genegenheid; de Hertog van Fried- land zou er krachtdadig toe medewerken, еп zelfs de Zweedsche Rijkskanselier scheen ooren daarnaar te hebben. Dit bericht trok zeer der Staten aandacht, en zij zorgden, nadere inlichting betreffende deze zaak en bepaaldelijk betreffende de eigenlijke drif- veêren van CHRISTIAAN IV te bekomen. Weldra ontvingen zij van den Koning van Denemarken zelven eene missieve, rakende de pogingen, die hy bij den Keizer an- wendde om den vrede aan Duitschland te hergeven, en blijkbaar voortgevloeid uit de meening, dat onze onderhandelingen met den vijand tot vrede zouden leiden, en wi derhalve zijne бортегкеп zouden wenschen te ondersteunen 1, Daartoe was voor het oogenblik alle kans voorbij. Integendeel het plan tot het openen van eenen veldtocht was beraamd, еп dat in weerwil van de voortzetting der омета delingen te °з Hage. Reeds den 10i% Januarij (1655) deelde de president in de Ver- gadering der Staten-Generaal mede, dat Zijne Excellentie ten sterkste verlangde, dat alles ten oorlog zou worden toebereid, zoodat het leger binnen twee maanden zou kunnen op- rukken. Hierop nam de Vergadering het besluit, om den Provinciën aan te schrijven, dat zij voor de levering der tot het veldleger vereischte gelden zorgen zouden, en den kapiteins (van de kolonels meende de Prins zulks niet te mogen vergen), dat 2] zich met den eersten Maart bij hunne compagniën, die dan voltallig moesten wezen, zouden. bevinden ê. En den 194 Januarij spraken Hun Hoog Mogenden onbewimpeld het ge- voelen uit, dat, gelijk men uit verscheidene sporen hemerkte, de onderhandelingen vel vruchtelaos zouden afloopen, weshalve de Prins verzocht zou worden alle zaken ter oorlog voor te bereiden, alsof ег van geene onderhandelingen sprake ware 3, Intaschen had de Prins een schrijven van вовемз uit Brussel ontvangen, gedagteekend den 154 zich aan bij den Januarij. Daarin schreef de schilder-diplomaat, door de Infante gelast te zijn aan Zijn Prins, Excellentie te melden, dat hij zich ten spoedigste naar den Haag diende te begeren om den Gedeputeerden der te Brussel vergaderde Staten eenige punten, waarvan bi bijzondere kennis had, te ‘helpen toelichten en staven. Deswegens verzocht hij еш paspoort voor zich en twee of drie bedienden, zonder andere hoedanigheid, daarop ui gedrukt, dan die van Secretaris van den Koning van Spanje in Zijnen geheime Rade. dat gij zelve zult oordeelen, dat шеп in het belang der zaken niet anders kon hand len.” — Het is duidelijk, dat hier de begeerte van het Spaansche Bewind in bet spel was, om door middel van Rosens, zijnen vertrouwde, den loop der onderhandelingen van де Gecommitteerden der Zuid-Nederlandsche Staten en hunne gedragingen gade t 1 Resol, Stat-Gen. 6, 13 April; 30 Mei, 1633. Res. Holl. 23 April, 1633. 2 Resol, Stat.-Gen. 10, 11, 16, 17 Jan., 1633. з Resol. Stat.-Gen. 19, 20 Jan, ЮЗ. DES VADERLANDS, 681 slaan, Dus kon zijne inmenging den Gecommitteerden niet aangenaam zijn, en de 1680— Hertog VAN AERSCHOT liet hem zulks door een hooghartig schrijven niet onduidelijk 1084. gevoelen 1, — Daar de Belgische Негеп spoedig daarna gemachtigd werden om mede in hoedanigheid van zaakgelastigden van den Koning van Spanje op te treden, zoo ontbrak welhaast alle voorwendsel om een bijzonderen gemachtigde van den Koning in den Haag іе houden, еп verder vernemen wij van вовехз’ werkzaamheid bij deze on- derhandelingen niets. — Wat het ingesloten berichtje aan den Prins betreft, het diende om hem een vertrouwelijken toegang tot Zijne Excellentie te verzekeren, en het be- wijst tevens, dat de Prins. bij de groote gebeurtenissen, welke, vooral in het verloopen jaar, in de Zuidelijke Nederlanden te wachten geweest waren, een orgaan bij het Spaansche Bewind gehad had, voorzeker om te zien, of men by de slagen, die dreig- den, niet tot inwilligingen ten behoeve van zijnen persoon zou komen. — Dat de Prins dit schrijven aan de Staten-Generaal overlegde, bewijst dat hij er eene verklaring by wist te geven, die alle boos vermoeden moest afsnijden. — Hoe thet zij, een paspoort -voor vier maanden werd аап Rosens verleend, niet zonder protest der Gedeputeerden van Stad en Landen, die deze ЫҢ аге” inmenging van de Spaansche Regering, overeen- komstig de van den aanvang aan door hen aangenomen houding, niet konden toelaten 2, In het begin van Februarij waren de Gecommitteerden, die omstreeks het eind van December naar Brussel vertrokken waren 8, te ’s Hage terug. Den bien Februari had er wederom eene bijeenkomst plaats met de Gemachtigden van onze zijde. Toen De conferenties. met die van de andere zijde her- duur der beraadslagingen te Brussel. 