Uit ons dorp
Vooreerst wil ik u dan mededeelen, dat Lotje in een groot dorp woonde en dat ze dus geen stadsjuffertje was. Daarom was ze echter geen boerin en zag ze er niet minder lief niet, — dat behoeft ge niet te denken. Ze had een allerliefst, fijn besneden gezichtje, een paar heldere blauwe oogen, een paar roode wangen en een blonden krullebol, die haar allerliefst stond. Ze was echter geen enig kind, o neen, volstek niet, maar wel 't eenige dochtertje. Vooreerst had ze een ouderen broer, Anton, een jongen van bijna twaalf jaren, een stevigen kerel, die als 't op vechten aankwam, zijn vijand stond. Overigens was hij een lobbes van een jongen en Lotje vooral zijn beveling; zeker omdat zij zijn enig zusje was, kon zij alles van hem geval krijgen. En dat wist de slimme ook wel; daarom kwam ze, als ze wat hebben won, altijd bij Anton, van wiens ze dan trouwens ook veel hield, dat moet ik zeggen. Dan had Lotje nog drie broertjes, een van zeven, die Karel heette, een aardig kereltje, dat al aan de hand van Lotje mee naar de dorpsschool ging en al wat flink leerde lezen; verder Jakob, die pas vijf jaren oud was, en dan het kleine driejarige Pietje. Van dat jongste ventje hield Lotje al heel veel en ze kon tusschenbeide net met hem doen, alsof ze zijn moederje was. En Pietje hield ook veel van Lot, zooals hij haar noemde. Dragen mocht Lotje hem echter niet: dat was haar volstrekt verboden; want er is niets gevaarlijker, dan wanneer kleine meisjes haar broertjes of zusjes dragen. Vooreerst voor de kinderen, want kleine meisjes hebben geen kracht genoeg om hen recht te houden, en als ze zwikken, zijn ze soms voor hun leven ongelukkig. En welk lief meisje zou er graag de schuld van zijn, dat haar broertje of zusje, als het door haar schuld mank ging, of een bochel had, later tot haar zei: "Het is jouw schuld, dat ik zoo ongelukkig ben. Als je je moeder gehoorzaamd hadt, dan zou je mij niet gedragen hebben, dan was ik niet gezwikt en voor je leven misvormd geworden." En ten tweede is het dragen van kinderen zeer gevaarlijk voor de kleine meisjes zelf. Ik ken er, die er zelf door gezwikt zijn en nu aan beide kanten mank gaan, en anderen die er scheef door geworden zijn. Laat u dus raden en draagt nooit kleine kinderen! Lotje dan deed het nooit. Als ze met Pietje in de tuin speelde, die al maar haar broertje was, en het kleine ventje werd moe en riep: "Lotje, draag!" dan zei Lotje: "Weis zeker, mannetje! Wij zullen een koetsje voor je bestellen, weet je!" En dan zette ze hem op een grasperk neer, ging naast hem zitten, en plukte gras en gooide hem daarneer, en dan had het kleine kereltje een plezier, dat het omver rolde, met zijn kleine mollige beentjes in de lucht, welke Lotje dan greep, terwijl hij zich zo dapper verweerde en zo hartelijk lachte, dat Lotje met hem mee moest lachen. Gewoonlijk als hij dan lang genoeg gespeeld had, kwam zijn moeder of de meid hem halen, want hij was dan te moe, om naar huis te lopen; hij had ook zulke kleine beentjes, en die moesten zo'n zwaar lichaampje dragen. Want ons Pietje was een kleine dikkerd. Soms was Pietje wel eens wat knorrig, en dan wist Lotje wel hoe laat het was. Dan ging ze met hem op het gras zitten, nam hem op haar schoot, hield hem in haar armen en zong: "Slap, kindje! slap! Daar buiten loopt een schaap! Een schaap met witte voetjes, Dat drinkt zijn melk zo zoetjes, Een schaap met witte wol, wol, wol! Dat drinkt zijn buikje vol!" Kleine Pietje was voor Lotje een grote pop; maar een levende pop, waar ze mee speelde. En evenals een meisje niet altijd met een pop speelt, zo was Lotje ook natuurlijk niet altijd met Pietje bezig. Dat zou ze ook niet hebben kunnen doen. Vooreerst toch ging Lotje op school en daar had ze haar vriendinnen, met wie ze soms op het kerkhof touwtje sprong of naloopertje speelde. Op het kerkhof, vraagt ge? Dat is een rare plaats om te spelen. Maar 't was niet het kerkhof, waar de mensen van het dorp begraven werden. Dat was voor jaren wel het geval geweest, maar sinds een onbengekomen tijd niet meer. Het kerkhof was een nu een hof of plaats om de kerk van het dorp, voor een groot deel met een muurtje omgeven en waarop hooge, dikke populieren stonden en gras groeide. 't Was daar zoo prettig om stuivertje wisselen te doen; want de boomen stonden heel geregeld. En schuilplaats! Dat was 't niet minder; want er stond aan de achterkant van het kerkhof heel die hij struikgewas, waarachter men zich kon verschuilen, en dan waren er de beelden van de kerk, van die groote schuins toeloopende steenklompen. Ik verzeker u, dat Lotje en haar kornuiten daar pret genoeg konden hebben; en Lotje was niet de minst dolle, dat verzeker ik u. 't Gebeurde dan ook dikwijks, dat ze thuis kwam met haar hoed in de hand, haar kruik bol in wanorde, zodat die veel van een raabel had, een kleur als bloed en een paar ogen glinsterend van de pret. Dan zei haar moeder wel eens: "Lot! Lot! Wat ben je weer aan 't ravotten geweest!" en dan antwoordde Lotje: "0, Moe! Ik heb zoo'n pret gehad; dat weet u niet half!" Dikwijls echter kwam ze met een winkelhaak of een scheur in haar jurk thuis, die ze in het kreupelboschje had opgedaan of was haar jurk bij 't kruipdoor sluipdoor van achteren geheel in de plooien getrokken. Maar als dat het geval was, dan liep het niet zoo af; want Lotjes moeder mocht wel eens de zon in het water zien schijnen; maar ze was er toch op gesteld, dat Lotje haar goede jurken wat ontzag. Dan kreeg Lotje knorren en beloofde zij, dat ze voortaan voorzichtiger zou zijn; maar 't onbedachtzame meisje hield die belofte niet lang: want, al nam ze zich ook nog zwaar voor, om voorzichtig te zijn, — in 't vuur van 't spelen vergat ze haar belofte ten eenenmale. Nu, dat gebeurde wel meer meisjes van mijn kennis! Dat spelen ging echter alleen in den zomertijd en bij mooi weer; in den winter moest ze zich thuis vermaken, en dan speelde ze 't liefst met haar broer Anton. Maar die was zoo groot en had gewoonlijk zooveel werk voor zijn meester (want behalve dat hij de school bezocht, kreeg hij nog extra lessen), dat hij niet veel tijd had om met Lotje te spelen, en dan moest ze zich maar met de zevenjarige Karel vergenoegen, met wien ze paardje of andere jongensachtige spelen deed. Nu moet je niet denken, dat Lotje een halve jongen was, — 't geen wel het geval had kunnen zijn, daar ze een meisje van bijna vier jaar oud was. Daar had haar moeder voor gezorgd: want die verzocht van tijd tot tijd een paar vriendinnetjes bij haar, en die brachten haar poppen mee, waarmee ze speelde. En dan mocht Lotje niet haar lieve, Meineserviesje koffie schenken en liet moeder van die aardige kleine broodjes bakken, die zoo goed op de bordjes van haar serviesje pasten. Dan moesten de poppen ook aan tafel zitten, en kregen meer knorren, omdat ze niet recht zaten, of omdat ze zoo stuursch keken, dan eten of drinken, — want dat kregen ze in 't geheel niet; waar ze trouwens ook niet rouwig om waren, om de eenvoudige reden, dat ze toch niet eten of drinken konden. Ik denk, dat je ons Lotje genoegzaam hebt geleerd kennen en 't is wel een heel aardig meisje zult vinden, dat je zeker wel bevallen zal en waarmee je gaarne zou kunnen omgaan. Ik moet u toch nog in 't voorbijgaan zeggen, dat Lotje, al was ze pas negen jaren, heel goed leerde en ook veel lust en ijver bezat, waarom de meester haar dikwijks prees. Dat is zeker: nooit zou ze gaan spelen, voor ze haar lessen gekend had of haar werk voor de school gemaakt had; want moeder had haar reeds vroeg geleerd, dat er niets verkeerder is dan uitstellen, dat er dikwerfel van uitstel afstel komt, en dat het allerleukst is, als men zijn werk achter de rug heeft, voor men gaat spelen. En nu wil ik u eens vertellen, wat Lotjes vader was. Lotjes vader was kapitein op een koopvaardijschip, en daarom dikwijls maanden lang van huis. Vroeger hadden ze in een zeestad gewoond; inaar om de gezondheid van vrouw en kinderen had hij hier een woning gehuurd. 't Kon hem dan ook eigenlijk weinig schelen, waar hij woonde: want een groot deel van 't jaar was hij op reis. Zijn vrouw echter vond het buiten heel plezierig, vooral des zomers. Maar, daar haar man altijd zoo lang van huis was, vond ze het toch wel wat eentonig altijd onder kinderen te zijn en nooit eens een groot mens te zien om, vooral wanneer de kinderen naar bed waren, een toespraak aan te hebben. Daarom had ze, zoodra ze buiten gingen wonen, een jongere, ongetrouwde zuster bij zich in huis genomen, die haar niet alleen tot een allerplezierigst gezelschap verstrekte, maar haar ook in het huishouden een trouwe hulp was. Die zuster, een allerliefst mens, die veel van kinderen en nog meer van de kinderen van haar zuster hield, heette Eva en werd door hen bij verkorting tante Eef genoemd. 't Was een lieve tante, tante Eef, en alle kinderen hielden veel van haar, vooral Lotje, die dan ook haar lievelingetje was en die veel van haar gedaan kon krijgen, waarom ze tante nog al eens in den arm nam. De reden, waarom tante Eef zo veel van Lotje hield, was niet alleen, omdat zij het enige meisje onder vier jongens was, maar ook omdat er eens iets gebeurd was, toen Lotje nog heel klein was en dat ik u wil vertellen. Zoals ge weet, woonden zij vroeger in een zeestad, en daar kan het erg druk zijn met allerlei vreemde matrozen en ander volk. Toen ter tijde was tante Eef nog niet in huis bij Lotjes moeder, maar logeerde er nu en dan een poosje. Nu moet ge echter niet denken, dat die stad, waarin zij woonden, vlak aan zee lag. Jongens neen, men moest nog wel een half uren door een rivier varen, alvorens men aan zee kwam. Ge begrijpt wel, dat bijna al de mensen die daar woonden een eigen roeibootje hadden, want dat was plezierig en gemakkelijk meteen. Als 't 'n zomeravond mooi weer was, dan krioelde het op de rivier van bootjes, met mensen natuurlijk er in. Lotjes vader had ook zulk een bootje gekocht, en als hij op reis was, en dus zijn familie niet zelf kon roeien, dan werd er een stevige, groote man aangenomen, die dat voor een kleinigheidje deed. Zijn vrouw echter was altijd wel een beetje angstig op het water, vooral als de kleine peuters er bij waren, en daarom ging zij dan ook niet dikwijls met hem om roeien. Tante Eef echter was dapperder, en dus kwamen de kinderen altijd maar bij haar bedelen, als zij graag geroeid willen worden. Lotje was destijds vier jaar en Anton zeven. Op een dag kwam de laatste bij haar en vroeg: >Och tante, gaat u eens met ons roeien, 't is zulk mooi weer? < "Hoor eens, jongens," antwoordde tante Eef, "//dat zou ik wel willen doen, maar 't zal zoo vol zijn op de rivier, en je weet dat het niet graag veel heeft niet graag. // //"Roeien, tante, roeien!" riep nu de kleine Lotje. "//Lotje graag roeien! // "Nou, kinderen," zeide nu tante Eef, die door het vleiende stemmetje van Lotje bijna overgehaald was, //ik wou zelf ook graag. Nu, dan zal ik het eens vragen! // En ze ging tante Eef naar haar zuster toe en bepleitte de zaak der kinderen. Hoewel ongaarne, gaf deze uiteindelijk haar toestemming en in een wip was Anton weg, om den man die hen roeien zou te gaan roepen. Lotje huppelde dansend door de kamer en zong: //Lotje mag roeien; o, wat een pret! // "Maar, Eef," zeide nu Lotjes moeder, //ik vind toch, dat je Lotje niet mee moet nemen, want ze is nog zo klein en zo wild. Als het maar goed afloopt. // Nu was de pret van het kleine meisje helemaal over en liet zij haar lipje hangen, hoewel zij niet ondeugend werd. Tranen sprongen er uit haar oogjes, haar lippen trilden en zij keek Moes en tante Eef zoo smeekend aan, dat beiden overwonnen werden. Zo, zuster, zei tante Eef, ik zal goed op haar passen; laat haar meegaan! Lotjes gezichtje helderde op, en zij drong zich tegen haar moeder aan, terwijl zij zei: 'Lotje zal zoet zijn, Moes! heel zoet zijn!' Nu gaf moeder eindelijk haar toestemming, en maakten zij zich gereed om heen te gaan. Toen zij het huis uitgingen, riep moeder hen nog na, om vooral goed op te passen en gehoorzaam te zijn. Vroolijk gingen zij met hem drieën naar de rivier, waar het bootje al gereed lag. Tante Eef hield Lotje stevig vast, en toen stapten zij erin. Anton kwam daarna, en een oogenblik later stiet de roeier van wal. Ze voeren heel plezierig een poosje de rivier op, maar toen zij weeromgingen, kwamen zij verscheidene bootjes tegen, die stroomopwaarts roeiden, en 't werd eindelijk zo vol, dat zij slechts langzaam vooruit konden komen. 't werd ook al wat donkerder, en dus zei tante Eef aan de roeier, dat hij gauw moest maken dat zij thuis kwamen. De man deed zijn best, maar juist door de haast die hij maakte, stootten een paar bootjes tegen elkaar. Het kleine Lotje verloor haar evenwicht en viel in het water! Ge kunt u de vreeselijke schrik en onsteltenis van tante Eef en Anton voorstellen. Lang bedenken kwam hier niet te pas; er moest gehandeld worden. Gelukkig echter zonk Lotje niet dadelijk, maar bleef met haar jurk aan de pin, die van buiten in de boot zat, haken. Tante Eef greep baar, maar ongelukkig scbeurde de jurk door Lotjes zwaarte verder af, zoodat zij hoe langer hoe dieper zonk. Op dit gevaarlijke oogenblik boog tante Eef zicb ecbter over baar been, stak beide armen in bet water en had het geluk, het kleine meisje omhetmiddel te vatten en baar dus op te balen. Lotje scbreide erg, zooals ge kunt begrijpen, maar had echter geen letsel bekomen. Weldra waren zij thuis en nn nam de man, die ben geroeid had, het kleine meisje op den arm en droeg haar naar binnen. Het eerste wat zij riep, toen zij bij baar moeder kwam, was : //Lotje is zoet geweest, Moe. Heusch zoet geweest!" Nu vertelde tante Eef de toedracbt der zaak en werd Lotje uitgekleed en warmpjes in haar bedje gestopt. Ge- 107 lukkig Hep alles goed af en kon Lotje den volgenden dag weer opstaan, en behalve een kleine verkoudheid wist zij er later niets van af. Ge krmt echter begrijpen, dat na dit voorvai tante Eef nog veel meer van Lotje ging hoiulen, en deze, die wel wist, welke armen haar nit het water hadden gehaald, hing met liaar geheele hart aan haar lieve tante Eef. Verder moet ik n nog zeggen, dat er vlak bij het dorp een groot bosch was, waardoor een rijweg liep, die van naburige steden of dorpen naar het dorp van Lotjes ouders voerde. Dat bosch was heel groot, en behalve den rijweg had men er nog verscheidene voetpaden in ; zoodat hij, die er niet in bekend was, er gemakkelijk in kon verdwalen. En nu denk ik, dat ge alles weet, wat ge noodig hebt, om 't vervolg van mijn verhaal te verstaan, hetwelk ik hoop, dat u wel bevallen zal. II. DE VREEMDE KTJNSTENMAKEIIS. Zie, kom, dat moeten we gauw gaan zien, zei Keetje, Lotjes schoolvriendinnetje en buurmeisje tot haar, toen de school uitging. "Ik hoor, dat er op het plein voor den Gouden Valk kunstenmakers bezig zijn hun kunsten te vertonen." "Zie, kom!" zei Lotje ongeloovig. "Nu hou je me zeker voor den gek. Kunstenmakers! Die komen hier nooit dan met de kermis!" "Ik weet het met," antwoordde Keetje, "Ik hoorde het van de meid, die Henriëtte kwam halen, en die 't mij vertelde." "Nu, dat moeten we dan eens gauw gaan zien," zei Lotje. "Maar lang durf ik niet; want Moe wacht me straks met eten." "Een kijkje kunnen we toch wel even nemen," zei Keetje. "Zo lang zal dat niet duren." "Laat ons dan maar geen tijd verliezen," zei Lotje. En veel harder dan anders liepen onze beide vriendinnetjes naar 't plein voor den Gouden Valk. Ze kwamen echter te laat en maar juist bijtijds genoeg, om de hele kunstenaarsfamilie de herberg te zien binnengaan, waar ze zeker haar middagmaal zouden gebrukken. "Kijk eens," zei Lotje, "die man is bijna geheel naakt!" "Ben je dwaas!" antwoordde Keetje. "Die man heeft een gebreid vleeschkleurig pak aan, en dat noemt men tricot. Die juffrouwen met haar korte rokjes hebben ook geen bloote beenen, maar broeken van tricot aan. Alleen haar armen zijn bloot." "Zie, dat is grappig," zei Lotje. "Ik dacht al, dat is niet heel fatsoenlijk, om zo naakt langs de straat te lopen." "Kom, laat ons gauw naar huis gaan en eten," hernam Keetje. "Na het eten zullen ze wel weer beginnen; want zie, ze hebben al hun boel buiten laten staan, en daar past die Heine jongen op." "Zou die dan niet moeten eten?" vroeg Lotje. Wel zeker, ze zullen hem eten wel brengen, of anders zal er een vooruit eten, om hem te vervangen, antwoordde Keetje. Daarom rond gerustgesteld, ging Lotje met haar buurmeisje naar huis. Nu, tot straks, zei deze. Ik zal dadelijk aan moeder vragen, of ik na den eten eens mag gaan kijken. Ik ook, zei Lotje. Moeder zal net mij zeker wel toestaan. Ik zou niet weten, waarom niet, zei Keetje. Als je zelf kunsten moest doen. Lotje moest lachen om die aanmerking van Keetje. Nu, dat zou me mooi afgaan, zei ze. Adieu! tot straks. En met deze woorden deed ze de voordeur open en stapte haar huis in. Ze vond dat alles in vroolijke opgewondenheid, en vroeg Anton naar de reden daarvan. Dat zal ik je zeggen, Lot. Vanmorgen, terwijl we in school waren, is er een brief van vader gekomen, met het bericht dat zijn schip te Nieuwediep is binnengekomen en dat hij hoopt nog vanavond thuis te zijn. O, dat is heerlijk! zei Lotje. Die goede, lieve pa! Ik verlang al om hem te zien! En wat zal moeder blij zijn! Dat kun je begrijpen, zei Anton. Nu, 't zal vanavond een recht feest zijn. Heb je de kunstenaars al gezien, die op 't plein voor de Gouden Valk kunststukken vervaardigen? vroeg Lotje. "Kimstenmakers?" antwoordde Anton. "Ik ben regelrecht van school hier naar toe gekomen en daar ik er niets van wist, ben ik niet naar den Gonden Valk gegaan." "Veel neem je er niet bij verloren," zei Lotje. "Ik koerde het toevallig van Keetje, aan wie de meid van Henriette 't verteld had. We zijn naar den Gonden Valk gegaan, waar maar kort bijtijds, om de drie laatsten binnen te zien gaan." "Nee, maar na den eten zullen ze wel weer hun kunsten vertonen, en dan ga ik er eens naar kijken. 't Is gelukkig Woensdag en er is dus geen middagschool." "En dan ga ik toch met je mee, Anton?" zei Lotje. "Alleen zou ik misschien niet mogen." "Wel zeker ga je met me mee," zei Anton. "Als je het ten minste wilt hebben." "Dan moet je 't straks maar vragen; dat is het beste, wat ik er op weet," zei Anton. "En als je dan mag, dan gaan we samen." Ditmaal deed Lotje iets tegen haar gewoonte: ze ging niet, eer ze haar lessen geleerd en haar werk gemaakt had. Maar 't was moeilijk ook om dat af te kunnen. Daarenboven had ze er nu geen hoofd naar, Wie toch kan aan werk maken of lessen leeren denken? Lotje vroeg of zij mee mocht, en haar moeder had er niets tegen, want zij was een goede vrouw, die haar kinderen wat graag een pleziertje gunde. Nu zeide zij echter nog tot het kleine meisje: "Lot, denk er aan om niet te lang weg te blijven, want je weet wel, dat vader elk oogenblik thuis kan komen, en je zoudt toch zeker niet graag willen, dat je uit zou zijn, als het rijtuig voor de deur stil kwam." "Hoe, moeder, dat weet u wel beter," antwoordde Lotje, terwijl haar levendige oogen glinsterden van genot bij de gedachte aan de ontmoeting. "Neen, we moeten allemaal thuis zijn, als Pa komt, en dan vlieg ik hem meteen om zijn hals." "Wel zoo, dan jij wilt de eerste begroeting hebben," zeide Anton, haar met de vinger dreigend. "Het is wat moois, Lot, om zo begeerig te zijn." Op dit oogenblik kwam Jaantje binnen met het verzoek, of zij een paar eieren uit den kelder mocht krijgen. "Eieren?" vroeg Lotje nieuwsgierig. "Waarvoor moet Jaan eieren hebben, Moe?" "Wat ben je weer nieuwsgierig," zeide haar moeder lachend. "Begrijp je dan niet, dat wij vanavond toch wat bijzonders moeten hebben, om vaders terugkomst luisterrijk te vieren?" "Wat zal dat een heerlijke avond zijn," antwoordde Lotje, met een zucht van genot. "Is het een tulband, of bakt Jaan wafels?" "Dat moet je nu maar eens afwachten, juffrouw vraagt al," antwoordde haar moeder. 'Kom, Lotje, ga je nu mee?' vroeg Anton. 'Anders heb je kans, dat ze de kunsten allemaal al gedaan hebben.' 'Ja, kom dan,' antwoordde Lotje. 'Ik ben wat verlangend, om al dat moois eens te zien.' 'Hier heb je wat centen, kinderen,' zei Lotjes moeder, terwijl ze er ieder een stuk of drie gaf. 'Je begrijpt wel, dat die mensen de kunsten niet voor niemand doen; daarom gaan ze eenige keren met het bakje rond en halen centen op, en 't is niet meer dan billijk, dat ieder, die toekijkt, hun wat geeft; want het kunsten maken is allesbehalve gemakkelijk en daarenboven hun broodwinning.' 'Elke cent apart geven,' zei Anton tegen Lotje, toen ze op weg naar den Gouden Valk waren. 'Want ze komen meermalen rond, en dan zou je al de tweede keer moeten weigeren.' Toen ze aan 't plein voor den Gouden Valk kwamen, vonden ze er al een heleboel mensen en veel kinderen verzameld. Het scheen of dat de kunstenaars wat lang aan den maaltijd zaten, of dat ze wat van hun vermoeienissen moesten uitrusten, of dat ze een middagslaapje deden; ze waren ten minsten nog in de herberg en kwamen in 't eerste half uur niet voor den dag. Daar kwamen ze eindelijk in vollere statie aan. Vooruit, een man met een trompet, die zo geweldig daarop blies, dat men doof dacht te worden, terwijl een ander man den kring groter maakte, zodat allen konden zien. En dat was wel noodig; want de mensen stonden zo op elkaar, dat de een den ander in den weg was. Die man verstookte dan ook, dat men de kinderen in de voorste rij zou laten staan, omdat de anderen over hen konden zien. Aan dat verzoek voldeed men; want het kinderen niemand, al stonden er kinderen voor hem. En nu begonnen de kunsten opnieuw. Eerst kwam er een Herkules, een dikke, ferme kerel, die grote gewichten opnam en er allerlei toeren mee deed; vervolgens nam hij twee mannen op zijn beide schouders, en op de schouders van die mannen ging een derde staan, en zo wandelde hij met die drie mannen den kring rond, zo gemakkelijk alsof hij niets te dragen had. "Hey! die man moet kracht hebben," zei Lotje tegen Anton. "Nu, dat zond ik ook meenen," antwoordde Anton. "Maar daarom heet hij ook een Herkules." "Wat is dat dan, een Herkules?" vroeg Lotje. "Wel een man, die heel sterk is," antwoordde Anton. "Er is vroeger, heel, heel lang geleden, een man geweest, die Herkules heette, en die man was zoo geducht sterk; en nu noemt men alle sterke mannen naar hem, Herkulesse." "Duist is de knecht van vrouw Teunissen, die zoo sterk is, ook een Herkules?" "Neen, die niet," hernam Anton. "Men geeft die naam alleen aan mensen, die er hun brood mee verdienen en op de manier gekleed zijn als deze. Doch kijk nu liever." "Wat doet hij nu? Met ballen gooien?" vroeg Lotje. Dat noemt men jongleren. Anton antwoordde: "Je zult eens zien, hoe raar hij die ballen door elkaar gooit, en ze toch opvangt." Inderdaad - Lotje kon zich maar niet genoeg verbazen, hoe 't mogelijk was, dat de Herkules ze wist niet te veel ballen altijd maar in de hoogte gooide en ze weer opving. Daar was geen oog op te houden. Eindelijk nam de Herkules grote ijzeren ballen, die hij over zijn armen, zijn borst, zijn rug liet loopen en die altijd weer in zijn handen terugkwamen. Zo iets had Lotje nooit gezien! Ze kon dan ook haar verbazing niet verbergen. Intussen kwam de vrouw met het bakje rond en zowel Anton als Lotje wierpen er een cent in. Nu werden er twee in 't midden aan elkander vastgebonden stokken aan den eenen kant, en twee even zulke stokken aan den andere kant van 't plein gezet. Daarover werd een dik touw gespannen, wel zoo dik als Lotjes arm, en op dat touw ging een man, die een lange stok in zijn beide handen hield, lopen, springen, dansen en allerlei kunsten doen. Dat noemt men koordedansen, zei Anton. Met die stok houdt hij zich in balans of rechtop; daarom heet die balanceerstok. Nu, ik zou niet graag op zulk een touw lopen en er nog minder op dansen en springen, zei Lotje. Dat wil ik wel geloven, antwoordde Anton. Je bent ook geen koordedanseres. Je begrijpt wel, dat het een heel tijd kost, eer men dat kent." Nadat de man een tijdlang met zijn balanceerstok gedanst had, gaf hij die aan den Herkules over, en danste zonder stok. Dat is met nog grotere kunst, zei Anton. Ik wil 't graag gelooven, zei Lotje; maar als ik 't moest doen, deed ik 't liever zonder zoo'n zware stok. Nadat de man zijn kunsten op de koord lang genoeg vertoond had, ging de vrouw weer met het bakje rond, om centen op te halen. 't Koord werd onderwijl afgebroken, en een groot karpet over den grond gelegd. Wat Lotje nu zag, verwonderde haar nog meer. Mannen, die op hun handen liepen; die op hun rug gingen liggen en kleine jongens op hun voeten als ballen in de hoogte gooiden en weer opvingen, die zich als een bal in elkaar en naar alle kanten heenrol-den, of die hun hoofd tusschen hun beenen staken, en de allerzotste figuren vormden. Lotje had geen oogen genoeg om te kijken; daar had ze maar geen begrip van. Ze had dan trouwens ook nooit zoiets gezien, en 't was dus geheel en al nieuw voor haar. Eindelijk was de voorstelling afgeloopen: koord, stokken, kleed en al wat de kunstenmakers alle meer bij zich gehad, werd in een klein wagentje gepakt, dat door een ezel werd getrokken, en weg ging de troep, gevolgd door den man met de trompet, die er helder op blies. De dorpelingen gingen zeer tevreden over 't geen ze gezien hadden naar hun woningen, maar een heleboek kinderen volgde de kunstenmakers in het bosch, waar ze den straatweg namen: 't was de dorpskinderen nog niet mogelijk afscheid te nemen van die wonderlijke mannen. Nadat echter de trompetter zijn muziekinstrument op 't wagentje geborgd had, verspreidden velen der kinderen zich in 't bosch om blauwbessen te zoeken of boschbloemen te plukken; anderen keerden naar huis terug. Ook Keetje was er tegenwoordig geweest, en de beide meisjes waren niet tevreden, alvorens zij bij elkaar waren, toen alles afgeloopen was. "Zoo, Kee, mocht je ook komen?" zeide Lotje, toen zij dicht genoeg bij haar vriendinnetje was. "Wel zeker, Lotje," antwoordde Keetje. "Moeder zei tegen me, dat ik gerust mocht gaan kijken, als ik maar maakte, dat ik op mijn tijd thuis was." "Ja, zie je," zeide Lotje, "ik wist wel, dat je moeder het zou willen hebben, maar ik dacht dat je misschien eerst je werk zoudt maken." "Dat zou wat moois zijn," lachte Keetje, "de kunstenaars wachten niet op mij. 't Is beter dat wij op hen wachten." "Nu, we hebben lang genoeg op hen gewacht," merkte Anton aan. "Ik dacht, dat ze nooit voor den dag zouden komen." "Ze hebben zeker een stevig diner gebruikt," zeide Keetje. "Want me dunkt, ze moeten goed eten om zoo vreeselijk sterk te zijn." Ik geloof dat dat diner niet zoo schitterend geweest zal zijn," zeide Anton lachend. "Aardappelen met zout en spek misschien. Je zult zeker niet met hen willen ruilen." "Neen, bezwaar niet," antwoordde Keetje. "Ik heb vanmiddag veel te lekker gegeten." "En ik," voegde Lotje er bij. "Wij zullen vanavond ook nog wat erg lekkers eten, Kee; want Pa komt dan thuis." "Wel zoo," antwoordde Keetje. "Ik feliciteer je, want dat zal een heel feest zijn." "Dat kun je begrijpen," zeide Lotje opgeruimd. "Het is maar naar, dat Pa altijd weer weg moet. Wat zou het niet erg veel prettiger zijn, als Pa altijd aan wal bleef?" "Ja, dat vind ik ook," bevestigde Keetje. "Ik zou het volstrekt niet prettig vinden, als mijn vader elk oogenblik weg moest. Zijn jullie niet soms erg angstig?" "Ja zeker," antwoordde Lotje, "Vooral als het stormt. Dan huilt Moe wat dikwijls, want dan zijn wij altijd bang, dat Pa verdrinken zal." "Nousweetjewat," zeide nu Keetje, na een oogenblik te hebben bedacht te hebben. "Als je Pa nu vanavond thuis komt, dan moet je meteen vragen, of hij jullie de volgende keer niet op het schip neemt; dan blijven jullie bij elkaar." "Ja, dat zou aardig zijn," riep Lotje vroolijk uit. "Verbeeld je op zo'n schip! En dan moeten we allemaal meegaan, tante Eef en Jaan ook!" "Ik geloof niet, dat Jaan mee hoeft," zeide Keetje. //Waar ik heb altijd gehoord, dat er op zulk een schip een kok of zulk iemand meegaat. //Maar dan kunnen we niet schoolgaan, riep Lotje eensklap niet. //Want de school kunnen wij toch niet meenemen ! z/Niet de school, maar je Pa kan toch een sneester mee aan boord nemen, helderde Keetje op. //Dan kunnen jullie allemaal net zo goed leren, als hier op 't dorp! z/Nu, ik zal het heusch vanavond eens aan Pa vragen, of hij het doen wil, beloofde Lotje. v Misschien gebeurt het wel; wat zou dat prettig zijn! z/Ja, ik hoop het voor je, antwoordde Keetje. Druk over 't een of ander pratende, wandelden de vriendinnen voort, zonder te merken dat zij Anton waren geraakt. Deze keerde na een poosje weder huiswaarts. Door een toeval was hij haar kwijtgeraakt, en nu hij op 't punt was van om te keeren, zocht hij haar, doch vond geen van beiden de meisjes. Hij vroeg een ander buurmeisje naar haar. z/Ik geloof, dat ik haar daar straks naar het dorp heb zien terugkeeren," zei er een. (was ze niet met Keetje?" vroeg een ander. z/Ja, zei Anton. //Ze waren ten minste samen, toen we het dorp verlieten. / Nu, dan zijn ze straks weggegaan," hernam ze. //Ze scheen nog naar je rond te zien, maar je niet te vinden. Gerustgesteld door deze berichten, wandelde Anton naar huis. v Is Lotje al thuis? was 't eerste, wat hij vroeg, toen hij de kamer binnentrad. "Lotje?" vroeg zijn moeder verwonderd. "En jij bent met haar uitgegaan en je zoudt op haar passen!" "Ik ben haar door de drukte kwijtgeraakt," zei Anton, "zo goed als een goed kwartier van het dorp. Ze liep met Keetje." "Maar je hadt haar niet moeten kwijtraken," zei zijn moeder berispend. "Ga eens even naar Keetje en vraag of Lotje daar is." Anton deed het bet. "Ze zijn nog niet thuis," was de boodschap, welke hij meebracht. "Maar Keetjes moeder denkt, dat ze bij de een of andere van haar kennisjes aan 't praten zijn." "Dat is wel mogelijk," zei Antons moeder. "Maar 't neemt niet weg, dat het ondeugend van Lotje is, dat ze niet bij je is gebleven. Ze moet knorren hebben." Niemand echter maakte zich bezorgd over Lotje, die immers met Keetje naar het dorp was teruggekeerd en dus wel bij de een of de ander van de kennisjes zat. "Hoe laat denkt ge, Moe, dat Pa zal komen?" vroeg Anton een poos later. "Ja, dat zal wel niet voor den donker zijn," antwoordde de moeder. "Tot H. kan hij 't per spoor afleggen; doch dan moet hij extra rijtuig nemen. Zoo gauw kan hij niet van boord, of hij moet een namiddagtrein nemen." "Maar hij komt toch stellig, niet waar?" zei Anton. Zie Dat heeft hij beloofd, antwoordde zijn moeder. En je weet wel, dat als vader iets belooft, hij het ook volbrengt. Zo, Anton, ben je eindelijk terug?" zei tante Eef, die de kamer binnenkwam. "Die kunstenmakers hebben je lang beziggehouden, mannetje!" "Dat hebben ze, tante," antwoordde Anton. "Maar we zijn ze nog een kwartiertje buiten het dorp nagegaan." "Wat een dwaasheid!" zei tante Eef. "Dacht je dan, dat ze op den straatweg nog eens hun kunsten zouden vertonen?" "Dat wel niet," antwoordde Anton; "maar al de dorpskinderen gingen met hen mee; en ik zou wel teruggekeerd zijn, maar Lotje wilde nog een eindje meegaan." "Helpte ook wat," zei de moeder glimlachend. "Begrijp je, Eef! hij komt zonder zijn zusje thuis. Hoe vind je dat?" "Dat vind ik al heel fraai," zei tante Eef. "Moeder vertrouwt je je zusje toe, en je laat het in den steek. En waar is Lotje nu?" "Dat weet ik niet," antwoordde Anton. "Denk ik bij 't een of ander schoolkameraadje, waar ze over de kunstenmakers praat." "Je moet wel aan je werk gaan, Anton," zei zijn moeder, "want je hebt een heelen tijd verzuimd." Dat zal ik doen; want om halfacht moet ik les hebben. Ofschoon, ik heb 't bijna af; ik moet mijn lessen nog maar even overzien. Dit zeggende, ging Anton naar zijn kamertje, waar hij zich voor zijn extra les gereed te maken. Hij was er spoedig mee klaar en begaf zich met de boeken onder zijn arm naar zijn meester. "Hals je Lotje soms onderweg tegenkomt, zeg haar dan, dat ze terstonds naar huis moet komen," zei zijn moeder. Zoals we weten, waren Lotje en Keetje met Anton den troepje kunstenaars op den straatweg in 't bosch gevolgd. Anton had een kermis aangetroffen en was zoo druk met hem aan 't praten geraakt, dat hij van Lotje en Keetje, die ook al met haar kornbladjes babbelde, was afgeraakt. Nu was daar niets gevaarlijks in; want als ze straks naar het dorp terugkeerden, zouden ze elkander zelf wel terugvinden. Maar terwijl de kinderen daar zoo voortgingen, waren er een paar van Lotjes kennisjes, die met haar en Keetje liepen, welke eensklaps bleven staan. "O, zie eens, Lot! wat een heerlijke blauwbessen! Die moeten we eens even plukken." "Ja, maar dan gaan de anderen voort, Truitje," zei Lotje. "O, dat is niets," antwoordde Truitje. "Zoover zullen ze niet meegaan, en ze komen toch altijd deze weg terug." "Dat is waar," zei Lotje. "Het zijn heerlijke blauwbessen!" en dit zeggende, ging zij met haar buurtneighbours het bosch in, om blauwbessen te zoeken. Ze vonden er verscheidene en die smaakten heerlijk. Nu is blauwbessen zoeken een gevaarlijk werk, — niet zo zoeken op zichzelf; daar is geen ander gevaar bij dan dat men blauwe handen en, door 't eten, een blauwen mond krijgt. Maar er is een ander gevaar bij. Door 't zoeken naar de blauwbessen is men ieder voor zichzelf zoo druk bezig, dat men van elkaar af raakt ; want de een gaat dezen en de ander weer een anderen kant op. Dat is nu niets, wanneer men op een bekende plaats of in een dennenbosch is, waar vele dennen staan en men elkaar op een grooten afstand kan zien; erger is het, wanneer men op onbekende plaatsen en te midden van laag dennenhout of kreupelbos is, want dan raakt men elkaar zoolicht kwijt en verdwaalt men. En als men eens te midden van zoiets verdwaald is, dan slaat men soms een verkeerde weg in, vooral omdat men door het bessen zoeken allerlei kringen en bocchten gemaakt heeft en dus de koers kwijt is. Zoo ten minste ging het met onze Lotje. Al zoekend was ze eerst van haar vriendinnetjes afgedwaald, welke ze van tijd tot tijd nog door 't kreupelhout hoorde roepen; doch daar kwam ze aan een plaats, die zoo rijk bezet was, dat ze er spijt van had hier alleen te zijn. Ze riep ze dus, maar kreeg geen antwoord: ze waren zeker een anderen kant opgegaan. Toen ze nu haar buikje vol gegeten had, begon ze er aan te denken, om haar kameraadjes op te zoeken. "Ik ben deze weg afgekomen," zei ze bij zichzelf, "en ik moet die dus terug." En zonder aarzelen sloeg ze dan ook die weg in. Jammer echter, dat ze die weg niet was afgekomen, maar de wegen in zulk een bosch gelijken ook zooveel op elkander. Nil had ze 't ongeluk, om er juist een in te slaan, die net regelrecht van den weg afliep, waardoor ze hoe langer hoe dieper in 't bosch verdwaalde. Ze begon anstig te worden; want voor zoo'n klein meisje alleen in een bosch, en dat tegen den nacht, is niet alles. Intussen liep ze hier- dan daar-heen, zonder dat ze eigenlijk iets verder kwam. "Kon ik den straatweg maar bereiken," zeide zij, terwijl haar de tranen langs de wangen liepen; "dan zou ik den weg naar huis wel vinden." Van tijd tot tijd liet ze haar stemmetje hooren; maar dat zwakke stemmetje werd door niemand vernomen. Langzamerhand begon de zon te dalen en gingen de vogels naar bed; het zou niet lang duren, of het was donker, en dan zou ze den geheelen nacht in 't bosch moeten blijven! Den geheelen nacht in 't bosch! O, daar moest ze niet aan denken! In 't bosch, waar ze haar lekker warm bedje zou missen, — in 't bosch, waar allerlei beesten waren; wel geen leeuwen en tijgers, maar toch vossen en bunzlingen, herten met zulke grote horens, en wat haar angstige verbeelding daar al bij schiep. O, 't was vreeselijk! In den donker alleen in een bosch! Op eens hoorde ze een geritsel door de bladeren. Ze stond stil en keek op. Ze dacht, dat het 't een of ander dier zou zijn. Maar neen, daar stond eensklaps voor haar een leelijk oud wijf, met een hengelsmand aan den arm en een takkenbos op den rug. Het wijf was misschien niet minder verwonderd, een klein meisje van negen jaren daar zo alleen in het bosch aan te treffen, dan Lotje toen ze op eens zo'n leelijk schepsel voor zich zag. Hoe afschuwelijk het wijf er echter ook uitzag, — 't was voor Lotje toch een rust, dat ze een menschelijk wezen ontmoette. //Wat moet jij hier?'' vroeg het oude wijf met een heesche stem en een grimmig gezicht. Zie, lieve juffrouw," zei Lotje, "ik heb blauwbessen gezocht en ben verdwaald. Zou je me niet op den rechten weg willen helpen?" "Ja, dat gaat zoo maar niet," hernam het oude wijf scherp. "Onze Lieve Heer laat de blauwbessen groeien voor ons arme lid, om ze te plukken en bij de rijke lui op het dorp te verkoopen. Maar dan gaan de kinderen van die rijke lui ze plukken, en dan kunnen wij er geen geld voor maken. En dan verdwalen ze en zouden nog willen, dat we hun den weg wezen, om terug te komen. Zeg eens, kind, heb je geld bij je?" "Ach neen, juffrouw! geen cent," antwoordde Lotje. "Voor niemendal wijs ik je den weg met," hernam de vrouw grijnzend. "Maar als je me thuis wilt brengen, zal Moeder je wel belonen, juffrouw," zei Lotje. "Ja, misschien met een paar centen, een dubbeltje of op zijn hoogst een kwartje," hernam het oude wijf. "Ik zou je bedanken, om daar zoo'n eind voor te lopen. Maar ik weet beter. Je hebt daar een paar gouden belletjes in je oren en een granaten ketting met een gouden slotje om den hals. Als je mij die geeft, dan wijs ik je den weg met!'' En dit zeggende, zette het oude wijf haar mandje neer, wierp baar takkenbos op den grond en pakte het arme Lotje beet, waar ze haar gouden belletjes en haar granaten ketting met gouden slotje afnam. 