VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
hing det Delfftof kunde toegelegd hebben; dan " is voor mia ervaaren in die Weeteníchap van een weezenlyken dienst , als behelzende eene wel ingerigte handleiding ter kennisfe der delfftoffen; waardoor men gereedlyk kan nagaan de гос nog daaromtrent gemaakte waarneemingen, die ten gronde flage der verdere overweegingen moeten (trekken. —— Zyn Ed. gaat hierop in het vyfde Hoofdftuk over ter befthou- winge van des Aardkloots oppervlakte ; eu гупе voorftellin= gen deswegeus dienen grootlyks ter bevestiginge van het thans vry algemeene gevoelen der Geleerden, dat de uit- wendige gedaante,van des Aardkloots oppervlakte zeer veel gelykvormigheid heeft met de gedaante van den bodem der, e; hoewel, over °t geheèl genomen, met dit verfchil , dat hoe meer de Zee zig van de Landen verwydert, hoe meer die bodem zig verlaagt , en het Land , integendeel , zig , hoe verder van de Zee, hoe meer verhoogt. —— Vermits nu deeze gelykvormigheid aanleiding geeft , om te denken op eene groote omwenteling, en wel hierin beftaande, dat ` het tegenwoordige oppervlak des Aardryks certyds de bo- dem der Zee geweest zy, еп dat de Zee al voortvloeien- de, geweeken zynde, het Aardryk in zo verre droog ge- Jaaten hebbe , als het vervolgens bevonden is ; zo komt natuurlyk voorts in overweeging wanneer zulk eene om- wenteling gebeurd zoude zyn. Dit doet den Heer Burtin het zesde Hoofdftuk fchikken ter overweeginge van den algemeenen Watervloed van Noach, en eenige andere omkee- ringen , waarvan de Historien gewag maaken , waarondet eher het verhaal van Mozes , wegens den Zondvloed , al- leen gezette opmerking vordert, —=— Dan daar dit voor val, fchoon zekerlyk gebeurd , hoe ° ook verklaard wor- de, de waargenomen verfchynzels , zyns oordeels , niet oplost, zo verledigt hy zich , in het zevende Hoofdftuk ter nafpooringe уал de omwentelingen en aanmerkelyke veran: deringen , welken de oppervlakte des Aardkloots ondergaan heeft , daar men de bewyzen van vindt in de delffloffen en derzelver plaatzing. Het door hem, daaromtrent beweerde komt hoofdzaaklyk hierop uit. In de eerfte plaats duiden ons de toevallige delfftoffen зап , dat er eene omwenteling geweest is, waardoor ons "vaste land en een groot getal eilanden gemaakt zyn van ` den bodem eener Zee , die dezelve , als een algemeene Oceaan ‚ eene lange reeks van eeuwen bedekt had. | Hier benevens toonen ons de natuurlyke delfftofen ‚ dat ` chepping be- S3 у» 63 r VERHANDELINGEN Mt inden , maar afkomftig zyn van omwentelingen , -owde Gan het gemelde verblyf van den Oceaan op den Aard- kloot, en by gevolg meer agterwaards in den nagt der y: den, dan de bovengemelde groote omwenteling , daar de toevallige delfítoffen van getuigen : des "er veelligt reeds yaste landen beftonden, eer de Oceaan den Aardkloot, als ven gefteld is, bedekte. . Wyders befpeurt men , als men de toevallige delf/loffen , waaronder men geen verfteeningen , die tot het Mlenscl- k lichaam behooren , en naastdenkelyk ook geen, Vogel- fleenen, maar wel andere dierlyke verfteeningen en gegraa- ven Plantgewasfen ontdekt ,) naauwkeurig befchouwt , dat ze , voor °t grootíle gedeelte , geenszins behooren tot de hedendaagfche leevende foorten ; en dat de tegenwoordige dieren en plantgewasfen eene nieuwe generatie zyn Ver- fchillende van die gecnen , waarvan de delfftoffen ons de everblyfzels bewaard hebben. Dit gaat zo verre dat het getal der delfftoffen, , zo van het dier- als plantenryk , waarvan wy de origineelen kunnen vermoeden , volftrekt piet is, in vergelyking met het getal der foorten, waarvan wy niets nabykomends vinden, ander de bekende leevende lichaamen. De bovengemelde groote omwenteling zal des toenmaalige generatie vernietigd hebben ; en hier op is an eene nieuwe generatie gevolgd , welke de Scheppe voortgebragt heeft.. Het nagaan deezer gemelde verfchillende foorten van - toevallige delfftoffen , als overblyfzels van het toenmaalige plant- en dierenryk , doet ons verder ook zien , dat aloude Océaan deg geheelen Aardkloot niet bedekte , maar dat ‘er nog hier en daan vaste landen of eilanden wa ren ; welken , hoewel , (zo min als de vaste landen , die veelligt al vroeger befbonden ,) door geen Menfchen be- volkt , en vermoedelyk van geen Vogelen voorzien , egter fPlantgewasfen voortbragten , en , gelyk de Zee door Zee- dieren, door Landdieren bewoond werden. En ten opzig- te deezer Dieren vindt men reden om te vermoeden, dat, ten minflen, zommigen van dezelven, onder den rang van verftandige weezens behoorden, en zo onvernnftig niet geweest zyn , als hunne gevonden delfftoflyke beenderen , wanneer ze met die der tegenwoordige generatie vergelee- ken worden, ons dezelven wel zouden doen voorkomen. By de verklaaring en ontvouwing van 't een en ander, heeft de Heer Burtin, beftendig , en wel inzonderheid, het oog op de beweerde groote omwenteling; dan hy flaat te vens 4 VAN TETLER'S TWEEDE GENOOT:CHAP. «2% wens gade,-dat "er van tyd tot tyd ook snderem geweest: zyn, die het haare toegebragt. hebben , tot het veroorzs3- ken der vesfchynzelen, welken ons de бе! г uitleveren, brengt dezelven ten miuften tot ser omwentelingen , van den Zondvloed, Еп hieraan hy vervolgens eene verklaaring van de wetende oorzaaken , did. voorts dem Aarbodem nog dagelyks blyven veranderen , waar mede het zevende Hoofdftuk afloopt. Na dit alles blyft de beantwoording der Vraage, hee veels uwen er zedert die vroegere omwentoli verloopen moeten хуп, nog over: en dit doct den Heer Burtin, in "t laatíte of achtfte Hoofdftuk, ten beftuite , eenige bedenkingen voor- fellen, nopens den Ouderdom des Aurdkloots, —— V zyne opmerking kan men, uit het aengevoerde, wegens de delffkoffen , en de voorgevallen omwentelingen , volftrekt geen berekening van eeuwen opmaaken; maar alles toont , dat die groete omwenteling , die de zeeën in landen veran- derd beet, baarblyklyk van vroeger datum zy, dan de fehepping van den Mensch. Maar is ze kort te vooren , of al eenige eeuwen vroeger, gebeurd? Dit is niet te bepaae ео: dan alle de opgemelde verfchynaels geeven gronds ge- om te beweeren , dat 'er, vóór die omwenteling , eech eeuwen verloopen zyn. Alles loopt te zamen, om ons te: verzekeren , dat de Oceaan, vóór die omwenteling, cene: lange reeks van eeuwen, in bezitting van deeze landen. ge- weest is; en met reden te doen vermoeden , dat de aloude: zeeën meer dan eenmaal de landen moeten ingenomen en verlaaten hebben: waardoor, en geduurende welk verloo van eeuwen ‚ die verfchynzels , welken ons eene zeer ver egene oudheid asakondigen, ontftaan kunnen zyn —— ot dus verre brengen hem, zynes oordeels, de tot nog bekende waarneemingen over dit onderwerp; maar 2e gee- ven voorts niets aan de hand, waarop men eene bepaatende berekening van eeuwen ‚ raakende den ouderdom des Aard" kloots, zou kunnen vestigen. Alleeniyk ontdekt men, hoe diepzinniger men het waargenomen overweegt, en hoe mauwkeuriger men de aloude werkingen der natuure na- fpeurt, des te duidelyker, dat men nog fteeds verder agter- gaat, en onzen Aardkloot eene oudheid moet voe- feliryven, waarvan onze geest de gremspsalen niet bereiken: kin. —— De Heer Burtin "VI begetfende , dat veelen, 204 4 t 1 464 OERHANDELINGEN dit zyn gevoelen onbeftaanbaar zouden agten , met het vers: haal der Scheppinge , Gen. I., legt het "er voorts op toe, om te toonen, dat het integendeel zeer wel daarmede over- eepkomt. -Naar zyne verklaaring melden ons de twee eera fte verzen van dat Hoofdítuk, de Schepping van ’t Heelal in alle deszelfs deelen , en den ftaat, waartoe de Aardkloot ekomen was, door die groote omwenteling; welke de ge- heele oppervlakte des Aardkloots "© onderfte boven gekeerd heeft, en waardoor de. geheele toenmaalige. Hoofdítuk gewag maakt. —- Wyders voegt hy daarnes vens eene wederlegging der gronden , op welken anderen beweeren, dat onze Aardkloot vau geen zo hoogen oder, dom zy , en dat men denzelven niet hooger hebbe te doen klimmen , dan tot een verloop van ongeveer 58 eeuweny welken zedert de fchepping des menfchen verftreeken zyb.— En ten laatíte betluit hy гупе Verhandeling met de opgave eener affíchetzinge van het vervolg der tydmerken, tot web. ken, naar het gevoelen in deezen door hem beweerd , ge- bragt. moeten worden , de verfchillende veranderingen -of omwentelingen van onzen Aardkloot, beginnende met de nieuwíten, en agtervolglyk terug wykende ot. de geenen ,: die voor ons gezigt gaan verdwynen, in den afgelegen(ten: nagt der tyden. | ч "Ет is, in de ontvouwing van dit alles, zeer veel, dat de opmerkzaamheid der Leezers natuurlyk tot zig trekt, en waarvan де navorfchers der Delfltoffen met vru bruik kunnen maaken; zo ten aanzien der waarneemipgen y als van verícheide daarop gegronde bedenkingen. Maar lyk zal men 'er veele gewaagde ftellingen in ontmoeten, је ver van beweezen zyn, hoe fterk de Heer Burtin "er zig ook over uitdrukke. Zyn geheele denkbeeld van die ale gemeene groote omwenteling, welke een doorgaanden in- vloed bykans op alle гупе voorftellingen heeft, is eer eene hypothefe of vooronderftelling , dan eene beweezen waar- heid, te noemen: en zulks heeft vooral niet minder plaats- in. zyne verdere voordragt van de eene op de andere vol- gende omwenteling , waarin zig zo veel willekeurigs ор“. doet, dat men tover rede hebbe om zig te verwonderen v ` chrift van iemand, dat zulks gevonden worde, in het Ge die geftadig fpreekt van betoogen en onderftellingen. te war - еп, Ф o cu) VAN TRYLEM S" TWEEDE CBNÓQTSCHAP. аб. ken. Vreemd is het dat de Heer Burtin, onder het ‘voors wenden van eene (demon/tration tout a fait rigoureufe) gane fchelyk voldoende betooging. te geeven , ons tragt te be- duiden, dat het tegenwoordige Plant- en Dierenryk eene nieuwe generatie zou weezen , geheel onderfcheiden van die, welker overblyfzels , door eene oude algemeene om- wenteling, in de ingewanden der aarde, in den {taat van delfftoffen , bedolven zyn; еп nog vreemder dat zodanig een Schryver zig laat vervoeren om.te gisfen, dat de Die- ren, welken den vroegeren Aardkloot bewoonden, verftan- dige fchepzels geweest zouden zyn , die zelfs ‘vernuftige werkzgamheden zouden hebben kunnén oefenen, —— Die zich zo toegeeft in gisfingen kan 'er ook ligt toe. verval- len, det hy vooronder voor beweezen waarheden hou e t» heeft de Heer van Marum gelyk gemeen gemaakt, eene Bchryving der Beenderen van den Kop van eenen Wisch, ge- vonden in den St. Pietersberg by richt , en geplaatst lyks één enkel overblyfzel te vinden , dat thans zyne over- eenkomílige foort heeft. — Van zulke en andere waare: Reemingen van die natuur, zou de Heer Burtin wel een. befluit willen trekken , tot zyn begunítigd denkbeeld van сере nieuwe generatie, waarvan we boven gewag gemaakt. hebben: doch dáar het zeer wel waar kan weezen, dat 'er: уке verlooren foorten zyn, en °t niet onmogelyk is, dat- er nog foorten daadlyk Wang, die. ons niet onderfícheiden: genoeg bekend zyn, zo leveren dusdanige waarneemingen geen vasten grond tot het opmaaken van ееп. ganschlyk vole oenend betoog, maar alleen tot het vormen van ftoutmoe- dige fing е 2. бог, . . м e | ' S5 Ame ' С) Bl. 25, enz. 66 CBMSTERDAM: on 7 * zfmíierdam , in zyne Gefchiedenisfen , Voorregten , Коорћать del, Gebouwen, Kerkenftaat , Schoolen, Schutterye, Gil. дт en Regeeringe - befchreeven. Om te dienen ten vert ! уоіре op het Werk van JAN WAGENAAR, Historiefchryves der Stad. Woyftiende Stuk. Te Amflerdam en Harlingen by P. Conradi es V. уап der Plaats, 1788. At gr. octavo, . groot 320 bladz. Zestiende Stuk, 1789. Eat 272 bladz. Soventiende Stuk › 1789. groot 220 bladz. eMchttiendé "Stuk, 1790. groot 263 blaaz. | n het Бегће Stuk des Vierden Deels van'omze JV. Mig, Lett. (*) , hebben eenig verlag: gegeven van het Veertiende Stuk deezer vinge van Amfterdem, of van het Eerfte Stuk des Vervolgs op het Werk van den Meere WAGENAAR. Zedert zj de Vier Stukken uitgekomen. Deeze behelzen Te zamen vyf Boeken, doch van zeer ongelyke grootte. Het Zesentwintigite Bock beflaat het geheele Vyfitende Stuk , en duarby mog 108 bladsydenm van het Zestiende, en bevat: het voorgevallene van den invat der Eranféhen in Senator Vlaanderen in het 1747, tot op dem Dood vat den Erfüzdhouder Willem den IV , in de maand October van het faw 175s. Wy vinden in hetzelve een beknope verhaal verheffinge van dra gemeden Vorst tot Sad: houder. van de provintien Hol en Zeeland. Maar veel uitvoeriger handelt de Schryver, gelyk de natuur van zyu Werk dit medebragt, vam het geen, by die gelegenheid, i Amílerdam voorviel, en vooraf van de oproerige bewee- i ‚ welke naderhand die aanzienlykfte Koopftad onzes lands zo deerbyk fchokten, zo door de toomelooze woede van een oproerig in het phmderen van de Huizen der Pachteren , deor de aanhitzingen , door welke de beruchte PANIEL RAAP, en andere hoofden der Drelisten , de Burgery trachtten ор te ftooken , tegen de teenmaalige Regeering der Stad; een aanflag, welke hun mear 21 te wel gelukte, zo dat zy, eindelyk, eene te verandering bewerkten , zo in de Vroedfchap , als in het Collegie van Burgemeesteren, en verfcheidene braave Man- nen door den Erfftadhouder wit de Regeering gezet wier- den, gelyk bekend is; en in. het breede hier wordt voor- gedragen , met invoeginge van verfcheidene Aanfpraaken”’ in c4 2 | AMSTERDAM, | оф. _ ip den Doelen em elders gedaan, еп van Gefchriften , wel. ke in die beroerde tyden opgefleld, ter tekeninge gelegd, en der Regeeringe of den Stadhouder aangeboden werden. Sommige dier Stukken kunnen alleenlyk dienen tot voore beelden, door hoe ellendige voorwendlelen eene opgeruide en verblinde menigte zich dikwyls laat om den tuin lei4 den. Andere zyn listig genoeg opgeíteld , behelzen hier én daar goede en rechtmaatige aanmerkingen en vooríla- en, terwyl de weezenlyke bedoelingen van de hoofden er party, of, misfchien, van de zodanigen, welken dee- zen alleen tot werktuigen verffrekten , kunftiglyk met eenen Kan van billykbeid gevernist worden. t Zevenentwintigíte Boek beflaat het overige van het Zestiende Stuk , en loopt van het begin des РА 1752 „ tet op den Dood der Prinfesfe Gouvepnante, in January . van het Jaar 1759. Het begint met een kort becht van de Stads Armeníchoelen , en met het Reglement, behel- zende de fchikkingen op deeze nuttige Inrichting. Een weinig laater wordt verflag gedaan van den Dood vaa pa- WIEL RAAP, en van de beweegingen, welke voorvielen by de begraavenis van deezen Man, die, na dat de menigte eenigzins was terug gekomen van de ylhoofdigheid des Haars 1748, niet minder het voorwerp van den haat des gemeens geworden was, dan hy te vooren deszelfs gunst оо. Schryver geeft, by die gelegenheid, eene hee te Íchets van het character en leeven deezes Mans, welke wy wel tot een {taaltje van zynen fchryfarant 200% den overneemen „ indien wy miet eensdeels den wraakzucha tigen verleider zyner medeburgeren. liever der vergetelheid wilden overlagten , anderdeels eenig verflag hadden. te doen. van veel gewigtiger gebeurtenisfen, welke in het beloop deezes Doeks voorkomen. Dehalven de voorvallen, welke Amfterdam in het byzonder betreffen, zyn twee zaaken in dit Stuk vooral aanmerkenswaardig, De eerfte is het ge- Íchil tusfchen Mevrouwe de Gouvernante еп de Gecam- mitteerde Raaden ter eene, en de Regeering van Haarlem ter andere zyde, ,, over het zenden der Nominatie, rop de verandering der Regeeringe (*)." Hoezeer men, in de Gefchiedenis van eene enkele Stad, geen volledig ver- kaal kan verwachten van ter Staatsvergaderinge verhandel- de zaaken, hadden wy toch wel geweascht, dat de Schry- ver hier beknoptelyk den, eigenlykan ftaat des gefchils had ops (* Ві, 165, enz. СТИ Ал ^— AMSTERDAM. opgegeven. Maar dit gefchiedt niet. Wy feezen deeg" lyk, dat Amfterdam, het geen in deeze gelegenheid eenen loflpken yver deed blyken , tot voorftand van de rechten, der Steden, nevens eenige andere Steden, niet alleen-ver= fcheidene ter Staatsvergaderinge genomen Refolutien af- keurde , maar ook in eene derzelve weigerde te ftemmen , en ‘vervolgens eene nadrukkelyke aantekening deed тезеп de handelwyze der meerderheid. Die Aantekening wordt ons hier medegedeeld, en daaruit kan de Leezer, welke deeze gebeurtenisfe niet van elders kundig is , eenigzins opmaakén , dat het gefchil eigeolyk hep over het Recht van Informatie , het geen haare H. beweerde haar te behooren in haare hoedanigheid, omtrent de bevoegdheid, der op de ftedelyke Nominatien geftelde perfoonen. — De andere zaak, welke wy bedoelden, betreft de plonde- tingen en rooveryen der Engelfchen , welken, ingewikkeld in den Oorlog tegen Frankryk, den Ingezetenen der Ver- eenigde Nederlanden trotslyk het genot weigerden van die puntén van het Verdrag van Koophandel, welke zy zelve daarin voortyds gefteld , en waarvan zy tot hun voordeel gebruik hadden gemaakt, wanneer onze Staat in de voori- ge Eeuw den Oorlog tegen Frankryk voerde. Men weet nog hoe geweldige fchade de Nederlandfche Koophandel hierdoor leed , terwyl alle klagten der gedrukte Kooplieden niets baatten, Mevrouw de Gouvernante, in weerwil der ernftigfte en dringendfte verzoeken, weigerde het oor ге leenen aan eene vermeerderinge der Zeemagt, ten zy еспе onnoodige vergrooting der Landmagt daarmede gepaard ging , terwyl haar Geheime Raad de Heer DE LARREY; zich niet ontzag, den Kooplieden, welken door de Gou- vernante tot hem gewezen waren, rondlyk te zeggen, s dat het voor de Vrouwe Gouvernante was geworden s, éen poinG d'honneur om in geene Equipagie ter Zee te » bewilligen, zonder eene Vermeerdering van Troepen te an Land (*)," hoezeer ook Amfterdam en andere Leden van Staat op de zo noodige handhaavinge van den wettigen Koophandel aandrongen. Het Zeventiende Stuk bevat twee Boeken, het Achten- twintigfte en Negenentwintigfte. Het: eerstgemelde loopt хап het Jaar 1759 tot het Jaar 1772, en beflaat flechts 5$ bladzyden. Behalven de wettelooze handelwyze der En- gelfchen , welke tot op het fluiten van dem Vrede des CH ВІ. 243. d & MSTERDAM, aog ps 1763 e in weerwil van alle vertoogen „ zelfs tegen orlogsíchepen van den Staat werd voortgezet, zyn de woornaamíte zaaken, welke ons hier voorkomen , de be- ruchte Bankbreuk der NEUVILLES, in het Jaar 1763, de gevolgen , welke dezelve had op andere huizen, en op het openbaar Crediet (*); de Herftelling der Teken-Akademie , in het Jaar 1764, met eenige daartoe behoorende Regle- menten (t); de Oprichting van de zo lofwaardige Maat- fchappye tet redding van Drenkelingen , in het Jaar 1762 (4); de Uitdeeling van erven tot het bouwen van izen op Wittenburg eu het Weesperveld, in 1769 ($); en de Oprichting van een Gedenkteken voor den beroemden Dith- ter VONDEL, in 1772 (y). —— Hierop volgt het Negen- entwintigíte: Boek van het Jaar 1772 tot het Jaar 1779. Bankbreuken , te werk geftelde middelen om het wanke- lend Crediet ftaande te houden, het invoeren eener nieuwe Pfalmberyminge , het oprichten der Maatíchappye Servan- dit Civibus, het maaken van eenige fchikkingen door de Regeeringe op het houden van zogenaamde Oefeningen, maaken den voornaamften inhoud van dit Boek, tot op het uitberften der onlusten tusfchen Grootbritannie en deszelfs Americaanfche Volkplantingen, en hier vinden wy fchielyk de oude tooneelen van rooven, plonderen en opbrengen van Nederlandíche Schepen , vernieuwd door de Engel- fchen, terwyl alle verzoeken van Kooplieden om befchere ming, het dringen van Amfterdam en vervolgens van andee re Steden op onbepaald Convooi, niets vermogten, de ver- meerdering der Zeemagt telkens bleef fecken, om dat men weigerde tevens in eene verfterking der Landmagt te bewilligen , en de meerderheid der Bondgenooten liever verkoos het heerschzuchtige Engeland naar de oogen te zien , dan купе nog overige krachten te. gebruiken, tot verdediging van гупе en der Ingezetenen rechten.. Doch deeze zaaken zyn nog in verfche geheugenis , en zo zyn ook die in het Achttiende. Stuk, dat alleen het Dertigfte Boek behelst, voorkomen. Dit ftuk loopt van het laatfte gedeelte van het Jaar 1779, tot op den Vrede met Engeland, gefloten in de maand Mai des Jaars 1784 Wy oordeelen het niet noodig hier op te haalen, hoe de Engelfchen eerst het Convoi onder den Graave van By- land, tegen de duidelyke lètter en meening der Verdragen , gen (9 ВІ. 22. +) Bl. 43, enz. (4) BL sr. Bi. 54. ) Bl. 57. X КУ. E ÈSTER DAIN eweldiglyk aantastten én opbragten , hóe mén hier re ande zelfs deeze beleediging verdroeg , tot dat Engeland niet te vrede met alle gedaane afbreuk, ònder een y voorwendfel van geweigerd recht tegen de onfchuldige оп werpers eener fchetze van een Verdrag van Koophandel met Noord- America , indien deszelfs onafhan cid door Engeland erkend wierd, den Verëenigde Gewesten den Oorlog verklaarde, en door eenen Oonverwachten aam val den Hollandfchen Koophandel op de hartäder trapte: terwyl men de toetreding tot de Gewapende Neutraliteit, еп „de daar aan gehechte hulp der Noordfehe Mogendhe- den verydelde, door het ftaan op voorwaarden , welke niet konden ingewilligd worden, in den Oorlog zelven meest werkeloos bleef, en alle Buitenlandíche Bezitti neen zoude verlooren hebben , indien Frankryk voor dezelvé geene zorg gedragen, fommigen bewaard , andere heröverd, en alle, by de herftelling van den Vrede, had terug gege- ven. In alle deeze voor ons Vaderland zo fchadelyke ges beurtenisfen , gedroeg zich Amfterdam met loflyken yver voor de deerlyk gekwetíte rechten des Lands en der In» gezeetenen, maar langen tyd zonder aanmerkelyken byval van de meeste der andere Staatsleden: en toen deezen ook de oogen open deeden, weet men wat ’er gebeurde. Daar Amíterdam in dit alles, als de voornaamfte Stad des Lands, een zoo groot aandeel had, moest een be knopt Verhaal der Gebeurtenisfen , welke ber gemeene Va derland raakten’, natuurlyk in de Gefchiedenis deezer Stad invloeien. Men b t ondertusfchen ligtlyk,, dat zulk een Verhaal niet volledig konde zyn, indien men де Gei fchiedenis der Stad niet met die van het geheele Land wile de verwarren. En dit is door den Schryver deezer Stuk- ken doorgaans wel in acht genomen. De des Werks is vloeiende: fchoon hy niet altoos die gelu kige vereenie ging van duidelykheid en beknoptheid hebbe, door welke WAGENAAR zo zeer uitmuntte. Wy bedoelen hiermede eene berisping. Zeer weinigen zouden in ftaat zyn den eroemden Schryver der Vaderlandfche Historie in dit ops zicht te evenaaren. á | — REIZE VEN МЕТА CRAVEN; ` 74 - Reize van Mylady craven. m Brieven аап Z. D. Н. den aaf van Brandenburg- Anfpach, en Bareuth, (perm in 1785 en 1786. Uit het Engelsch vertaald. Amfterdam by M. de Bruyn, 1790. Behalven het Poorbericht, soo Шайх. in gr. oGayo. ‚ МУ Craven, de Gemaalin van een Engelfchen Päir., Фејс zich voor, zonder de befcherming van haaren Echtgenoot, of eenig ander Heer, om haar op de reis te vergezellen , alleen tnet ‘eenige dienstboden, ter verzorgin- ge van noodwendigheden, па ч doorkruifen eeniger Gee westen, door de Krim na Konflantinopel te reizen, ей over’ Weenen te rug te trekken. Ze voert die ondernee- ming alleszins mantyk uit, en geeft in deeze Brieven een leezenswaardig vetflag van haare voornaamfte ontmoetingen en гкіпреп ; welke laatften veelat te gewichtiger zyn , om dat zy alles met een oordeelkundig oog gadeflaat, en door haaren aanzienlyken rang meermaals gelegenheië heeft, tot verkeering ten Hove, еп met zodanigen die in Staats- en Krygsbewind zyn, het welk haar in veele na pnm уап byzonderheden dikwils te ftade komt, —— Бегох neemt een aanvang te Parys, vanwaar zy,door het zuiderlyke gedeelte van Frankryk, na Genua, en voorts over Dua, Florence en Bologna , na Veneti trekt. Van hier is haar oogmerk op Weenen, verder op Worfchau, en veorts op Petersburg, alwaar ze fchikkingen maakt ‘tot haaren Krim/chén togt. Ten dien einde trekt zy na Meskau, en komt, over Pulta»u en Krementfchouk , te Cherfon , gelegen aan den Dnieper. Ор het overfteeken deezer rivier zet zy haare reis voort na Perecop , en ver- der over eene landengte, die maar zes Engdlfche шуй breed is, in het Krim/che. Na een tydverloop van veef- tien dagen , geduurende welken zy dit Schiereiland bezi tigde en grootlyks doorkruiste , gaat zy te Sevastopol „ tene haven aan een arm der Zwarte Zee, in " zuidelyk- e van de Krim) te fcheep, en komt te Konflantinopel , alwaar ze , ongeveer twee maanden haar, verblyf houdt, doende intusfchen egter, met een daer toe gefchikt Vaar- tuig, een reïstogtje naar den Archipel en de daar aan ge- legen Griekfche Kust. —— Hier trok het ee be- roemde Athehie bovenal haare aandagt; en de verwonde- Tenswaardige Grot van Antiparos werd door haar nauw- keurig befchouwd. Мунду Craven daalde in dezelve ne- ME ег; ^ ars 777 REIZE сот n, volgens het getuigenis van den Heer ge inige Mannen onderftaan, en tot op dien tyd or eene Vrouw gewaagd was. Geduurende deezen ganfchen reistogt, waarmede ruim een jaar verliep, fchreef Mylady Craven geftadig aan den Markgraaf van Brandenburg-Anfpach, om hem, op zyn verzoek, tyding van haar wedervaaren, en tevens haare opmerkingen, mede te deelen. Zulks doet zy in deeze Brieven, op een zo ongedwongen trant, zo ig, en, daar het ontwerp het vordert, zo oordeelkundig , dat haar fchryven een aangenaam en leerryk onderhoud verleene, ‘Het verflag van haare ontmoetingen op reis is gemeenlyk beknopt, en ze blyft "er niet, by enkele gelegenhe den op ftaan; meer legt ze ’t "er op toe, om -den - aaf een berigt te geeven, van de voornaamfte byzonder- feden, die haare aandagt tot zich trekken , ten opzigte wan de gefteldheid der plaatzen , het merkwaardi; Natuur en Kunst aan de hand geeft, mitsgaders de zeden еп leevenswyze der bewooneren. "Er ftraalt gemeenlyk eene geestige levendigheid in door, die haare gevalligheid heeft; en haare berigten van weezenlyk belang toonen, dat haar ооё gefchikt was om het fchoone te zien, en ‘haar verftand om het geen haar voorkwam, regtmaatig tè beoordeelen. Dit. befpeurt men in alles wat zy vermeldt wegens de plaatzen die zy doortrekt; dit getuigt byzonder haar reistogtje in den Archipel; en bovenal haare opmerk- zaamheid op den Krim, waarvan y een zeer gunftig ver- flag verleent. befchouwt dit Schiereiland , ,, wegens ээ deszelfs lugtffteek en ligging, als een aangenaam ge- >» west, en teffens als eene zo gewigtige verovering voor >» Rusland,:dat hetzelve die nooit zal verlaaten." Ter dier gelegenheid deelt ze ons mede een beknopt berigt van de voornaamfte lotgevallen van dit Gewest, in vroegere ей laatere dagen; waaruit men genoegzaam kan afneemen , dat het, door alle tyden, voor b gehouden is, » en natuurlijkerwijze een fchat voor nakomelingfchap э» moet worden: wanneer het, (gelijk zij wenscht „) door o» vlijtige bewooners bevolkt zal zijn, welke dien кортах um d VAN MYLADY CRAVEN. ` 273 », del en rijkdom, dien de natuurlijke voortbrengfelen des ands van de hand des menfchen vorderen, in het. zelve herítellen." Aan dit algemeene gunítige verflag beantwoorden wyders volkomen, de byzondere berigten, die zy, onder het doorkruifen van dit Schiereiland , op het papier gebragt heeft; welker doorbladering , daar ons Бейек niet toelaat hier breeder uit te weiden, wy den weetgierigen Leezer aanbeveelen; ter meerdere overtuiginge van "t groot belang, dat Rusland in de bezitting van den Krim heeft. — Tot eene kleine proeve dient haar berigt van de gunftige ligging der haven van Sevastopol en anderen, en haare be- Íchryving van de fchoone Valet Baidar. ‚> De Haven van Sevastopol is, volgens haar fchrijven, eene lange kreek der Zwarte Zee , tusíchen twee ryen zeer hoog land; en het water is er zo diep, dat de fchepen digt зап °t land liggen kunnen. Alle de Vlooten van Europa zou den ‚ in deeze kreeken of havens, (want ’er zijn meer) te- gen ftormen of vijanden wel beveiligd liggen. Batterijén aan den ingang derzelve aan de eene zijde, zoudem genoege zaam zijn, om alle de fchepen, welke zouden willen waagen ` binnen te loopen, te vernielen; en, naar den zeekant ge- laatst , zouden. zij zelfs den ingang aan eene geheele Vloot twisten,” . Van dit Sevastopol reed Mylady Craven, gelyk ze verder verhaalt , met een gezelfchap, om eene allerfchoonfte Valei, Baidar genaamd, te bezien. ,, We reeden eerst, zegt Zij, een aanmerkelijk endweegs, dwars over het gebergte, en na dat wy, nog omtrent twaalf Engelfche mijlen verre, tus- fchen de fchoonfte bergen, welke men zich verbeelden kan , gereeden hadden, opende zich, een weinig ter rechterhand van ons , eene oneindig fraaie valei. Wij gingen 'er dwars door, en vervolgens door een dicht woud , welk naar de va- lei Baidar leidde. Deeze valei is eene heerlijke en allerbe- koorlijkfte plek gronds , door de natuur, zo het fchijnt , voor de eene of andere naarftige en gelukkige natie gefchikt, om er het genot van de zegeningen der vrede te fmaaken, Eeni- ge Tartaarfche dorpen verminderen de woestheid van het tooneel; maar, aan zoodanig oord, behoorde het graa- zig gedeelte der valei met runderen, en het bergachtig met (chaapen , bedekt te zijn. — Toen wij in de va- lei gekomen waren, vonden wij de Bergen aan onze lim- kerhand zoo hoog, en zoo rotsachtig niet, als die aan de rechterhand, welke in eene rechte. Din met die van Su- LETT. 1791. NO. б. T ` dak , ee » 1 - + 274 REISE VAN MYLADY CRAVEN. dak (*) voortloopen, en de zeekust uitmaaken. Ш de valei konden wij ons niet verbeelden, dat wij 200 nar bij de Zee waren; vermits de rotfen, welke 'er over hangen, met allerhande {oort van hout, met wilde wijn- ftokken „ granaatäppelen , en veelerhande aangenaame beestergewasfen bedekt waren. —— Jk reed opweard paar cene hoogte, welke, voor zoo veel ik kon gisfen; het middenpunt der valei was , en zat daar met mijne reisgenooten neer, om dit fchoone landtooneel te be fchouwen. —— De valei is ruim swistig Engelícbe mij len lang, en breed genoeg, om”een bevallig eirond uit te maaken. —— Twee of drie kleine riviertjes vlieten e door, en in ieder dorp vindt men fchoone heldere bron- nen," ——— Zy keerde vervolgens met haar gezelíchap naar. de Tinterhand, еп Za ki $, na verícheiden fraaie rotfen, die zagtkens nederhelden, rondgeflingerd te zijns de haven van Belaklava , aaa den oosterkant van ?т Scher eiland, voor zig; van waar ze naar Sevastopol weder te rug reed. |... (*) By dit Sudak, wat hooger op, aan den westlyker heek, is, zo als ze vroeger aangetekend heeft, insgelyks eene fchoo: ne haven, Men vind in deeze geheele ftreek, volgens haars befchryving „ veele wyngaarden., еп ‘er groeit eene menigte van wynftokken in 't wild; des ‘er eene goede gelegenheid voos den wynbouw zoude zyn , wanneer men zig op het aanleggen van eigen wyngaarden bevlytigde. ‘Een niet min gunftig berigt verleent zy ons van de grondsgefteldheid omtrent Zfrchmetchet, Werwaarts zy van Sudak heenen trok. ,, De ftad, zegt zij, is vermaaklijk gelegen op een rijzenden grond, niet verre van eeng valei, die de rivier Salguir bezoomt. De grond, langs de ое. vers deezer rivier, is volmaáktelijk. dezelve als die van onze moestuinen, en bij шеек vruchtbaar, Het voortweflijk s, de uitmuntende grond, de moestuinen en boomgaarden , de lüchtflreek, dit alles doet mij eene bijzondere genegenheid voor deeze bekoorlijke landsdouwe opvatten, — Eene bij- zonderheid, welke voornaamlijk mijne aandache tot zich oh, was eene kleine roozeuverwige bloem , welke zich, gelijk een netwerk over de groene zooden uitbreidde; en, toen ik "ег naar vroeg, bevond ik, dat het perfikboomen waren, die, nog jong zijnde, door de fchaapen waren afgevreten, en nades- Band iù kleine boschjes opgroeien.”. \ $. 4 \ A - yer- VERNANDELING OVER DE TVPBEGEVEGHTEN. — a Verhandeling over de Duêëllen of Tweegevechten. In^ Gra- yenkago by J. A. Bouvink, 1791. Js gr. cGaveg. 114 e ' $ ER nieuw. treffend ongeval, het fmertelyke gevolg van „het onzinnige duélleeren, dat een Jongeling in den, bloei zynes leevens ontzielde, en zyne tegenparty, met een wroegend hart, deed vlugten , heeft aanleiding gegees ven tot het apftellen en gemeen maaken deezer Verhande- - linge, of dezelve ook eenigermaate mogte dienen, om de Nederlandíche Jeugd, еп ook meer gevorderden in jaaren, tot cen ernílig nadenken te brengen, en tegen de zo haat- lyke T'weegevegten den flerkíten indruk in te boezemen.— en dien einde vangt de Schryver aan, met te toonen dat de Duéllen voortkomen, uit een valsch en verkeerd grondbeginzel van eer; waarop hy verder doet zien, dat ae (куйо zyn met de waare. eer, met alle menschlieven- de deugden en pligten, met ons eigen belang, met de vry- heid, de veiligheid en het geluk van den Burgerftaat , mits- gaders met de Godlyke en Menschiyke Wet, ook wel bye zonder in ons Vaderland, daar de ерее Strafplacaaten tegen de Tweegevegten gemaakt en openlyk aangekondigd зуп. Wyders zyn ook, gelyk de Opfteller deezer Vera handel vervolgt, de Duêllen of Tweegevegten niet minder туйт met het gezonde Verítand; het welk hy, in eene tweeledige befchouwing, ten duidelyk(te onder het oog brengt. Ze zyn toch niet anders dan het gevolg van de dolzinmigheid en dwaasheid, daar ze, aan de eene zyde, geenszins kunnen ftrekken, om iemands eer te verdeedigen , en, aan de andere zyde, geen gefchikt mid- del zyn, om voldoening voor eene beleediging te erlangen, of om туне gefchonden eer en goeden naam te herftellen, En, fchoon genomen het Duél kon daartoe dienen , dan zou het, zo als onze Schryver verder opmerkt, nog dwaass id zyn, van zulk een gevaarlyk middel gebruik te maar ken, zo lang men minder gevaarlyke, en { ten allerminfte} niet minder zekere middelen in °t werk kan (ellen, om. туп oogmerk te bereiken. „, Is het," vraagt hy, ten дее» zen opzigte, met regt, ,, Is het inderdaad op zich zelve » Diet reeds de grootíte, de ougerijmd(te dolzinnigheid en » dwaasheid, ter bekoming van voldoening, en ter vere s deediging van zijne eer, zijn leven en gezesdbeid in | Ta » 69" ) eg VERHANDELING » gevaar te Dellen, daar men zijne eer kan verdeediger; ,, en voldoening kan bekomen , zonder zijne gezondheid en, an Zijn levén te waagen? en is dit niet des te dwaazer , daar |», het beweezen is, dat van alle de middelen ; die men daar , toe kan bezigen, het Duel of Tweegevegt ongefchikt- ss fte is, еп dat men door het zelve het oogmerk, dat men s Zich voorftelt, geenszins wezendlijk kan bereiken ?” De Autheur bezeft gereedlyk, dat men, op zodanig een voorftel hem veelligt zal vraagen : ,, welke zijn dan die fchoo- aa ne en met geen vermengde middelen, daar gij zo ss breed van opg en die u, ter verdeediging of herftel- э» ling van uwe efchondene eer of tot het bekomen van $5 genoegzaame voldoening voor eene geleedenebeleediging, 5, door uwe behoedzaamheid, worden aan de hand gegee ‚ Ven.” —— Еп hierop verledigt hy zich , om te toonen, hoe men zich, naar de onderícheiden omftandigheden, in de voornaamfte gevallen , hebbe te gedraagen; zo wanneer men beledigd is, als wanneer men tot een Tweegevegt uit gedaagd wordt. ' Na deezen uitftap keert onze Schryver weder tot zyne vroegere aanmerking nopens de Duëllen , als het gevolg van de grootfte dolzinnigheid en ‘dwaasheid , welke hy ve door de overweeging, dat ze meerendeels veroorzaakt wor- den, door niets of zo weinig beduidende kleinigheden, dat het de ongerymdfte dwaasheid zy, elkanders leeven en ge- zondheid, om zulke beuzelingen , dolzinnig in gevaar te ЙеПеп. —— Voorts legt hy er op toe, om nog byzon- der te leeren gadeflaan, dat het Duélleerem, over het al- gemeen zo wraakbaar, by uitftek te Jaaken is, wanneer et gefchiedt door Regenten, die de Placaaten niet behoor- den te overtreeden , maar te handhaaven; of door Krygs- lieden, die hun lichaam en leeven ten dienfte van het Va- jand toegewyd hebben. Daarnevens brengt hy ons onder "t oog de menigvuldige gevaaren en rampen,. waaraan zy, die zig in Duél begeeven, niet. alleen zig zelven, maar ook hunne eigen famille, en hunne tegenparty, met des- zelfs nabeftaanden, bloot ftellen: welk een en ander hy met leevendige kleuren afmaalt; en tevens vergezeld doet gaan van eenige aanmerkingen omtrent de Seconden, die {min of meet deel hebben in deeze bedryven, voor derzel- Ver gevolgen verantwoordlyk zyn, en zigzelven fteeds te verwyten zullen hebben, dat zy medebewerkers geweest zyn van alle de daaruit ontftaane rampen. En ten laaríte “ А М * a vere OVER DE TWEEGEVECHTEN. 277 verknogt hy hier mede eene opgave van behoedmiddelen , om het Duëlleeren , zonder vrees voor fchahde, te vermy» den; behelzende zodanige regels van een voorzigtig ge- drag, als by uitftek gefckikt zyn, om de aanleiding tot Duëllen grootlyks voor te komen; en genoegzaam af te wenden, Men vindt in deeze Verhandeling een recht oordeelkun- digen aandrang der redenen, welken het onbetaamelyke , haatlyke en nadeelige, ja het in zigzelve fchandlyke en hoogstítrafwaardige van het Duëlleeren, middagklaar bes wyzen: met eene bondige wederlegging van 't ongerymde Vooroordeel, het valfche denkbeeld van Eer, en de daarop gevestigde Перт nde bedenkingen, waarmede men onzinnige eeren nog tragt te verontfchuldi- gen of te verdeedigen. —— Al wie bezadigd denkt, en et voorgeftelde bedaardlyk overweegt, zal onget eld des Autheurs bondige redeneerwyze met рапісһег harte toevallen; fchoon dezelve zig niet durve vleien, met het denkbeeld , dat de heethoofdige Voorítanders van het zoge- naamde point d'honneur, en van het beerfchende vooroordeel , of de yveraars voor de Duêllen of. JACOB VAN DYK, een geboren Land- of Arbeidsmau van Vlaar: dinge , doch tegenwoordig Gaarder van 's Lands Gemeene Middelen te Nieuwerkerk aan den 7i/e/, deelt in deezen bundel XXIX Dichtítukken mede, by byzondere gelegenheden ontwor- pen. Zyne Voorrede , die mede, als iets zeldzaams, ook in Ver zen is, geeft verflag van hem als Dichter; en toont zyne genie ор cene geer geestige, en tevens welvoeglyke, wyze. Ziet hier aanhef: i. : Nieuwsgierigheid , gewoon ше? open mond te luistren, Wanneer de [thelle faam, het xy door zacht że fluistren Of luid te brommen op heur bogtige trompet, De naakte waarheid naast vermomde leugen zet. . Die luistergraage kwam , op Febus Feest , ter ooren Dat weér een Arbeidsman tot Dichter was gebooren. » Tot Dichter, (riep ar, 1. d die eernaam js te groot, p Ten zy hem waar verleend de fenix geest van Poot.” Taen deed zy onderzoek naar zyn Dichtkundig leven, Wat God, wat Geest het was, die hem had aangedreeven, Van waar zyn loop begon, langs welk een wonderfpoor ` Hy opgeklommen was tot Febus tempelchoor, Zy zond saar VLAARDINGE, aan den boord der Maas geleegen,. Beroemd en groot gemaakt doer ruimen waterzegen , En de eeuwigheid gewyd door Hoagsliets hemeksch Dicht, Hier fielde het gerucht zyn levensloop in "e licht; Waar by °з Mans eigen mond zyn dichtbeoeffning meldde , Die de Onderzoeking aan Nieuwsgierigheid vertelde , = * Met zuik een ensawier en overredingskracht , ` Als of Apollo zelf deez’ rede had bedacht, De Stukjes, alle eigen vindingen, zedert twintig Jaaren door den Dichter gemaakt, beftaan : eerst in eenige uitgewerkte Gee dichten , meest over Prysftoffen, door de onderfcheiden Kuust- genootfchappen onzes Vaderlands opgegeeven , als: 1) De Lf van het Landleven , toegezongen aan het Genootfchap: Kunst. liefde [paart geen vlyt, іп "s Gravenhage, by het tweede ophan- gen van den Prys, die echter aan niemand werd toegewezen. a) Kenfchets der Vaderen; by de Oprichting van het Gemeene- best, ter gelegenheid van het tweede Eeuwgetyde der Vader- Jandíche Vrybeid, door de Afzweeringe des Konings van Spanje. Dit Stuk heeft, by gemelde Genootfchap , mede naar den opge- hangen Eerprys gedongen. 3) Het Geweeten , opgefteld voor het.Genoot(chap: Kunst wordt daer arbeid verkregen, te Leyden; doch niet ingeleverd. 4) Dk wuare Christen , toegezongen aan het Amfteldamsch- Dicht. en Letteroefenend Genootfchap. 5) Ge VAN JACOB VAN DYK a Geweetensdwang , aan het zelfde Genoouchep gericht. — Ten opzichte van deexe Gedichten zingt de Dichter, in de gemelde Voorrede: | ‚ "zf waar, de hlaermen tot myn Ruiker uitgekoozen, Zyn deels de zulken aie uit eedie fchaamse bloozen, Als tot den Zog krans van Apollo afgekeurd; Doch ieder fchoonheid pronkt op heur beflemde beurt: Nu wil de Zonnebloem , eri dan de Lelie bloeijen, De witte Roozen--deon we roode flerker gloeijen, ` In Floras Lusspriëel volgt elk zyn eigen wet: Een ander mint de Бар, ik room de Roles. — ,. Betreffende de overige medegedeetde Stukjes, die, by gele- genheid van vagaaren, fterven, enz. van des Dichters Kinderen , of op byzondere voorvallen , gemaakt zyn, van deezen vervolgt by in zyne Voorrede: · | | Jk kon in deeg beemd ommoogehyk vermyden ` Myn Kinderbloemtjes aan het Zangkoor toe ге wydan. Dit eischt de Kindermin die "t bie hart ontdooit x Myn Amaranthen «p een Vriendengraf gefirooid, Moest hun verheerlykt oog nog onverwelkt aaufchomwen : De groene Palmbosch op myn Vlaardings Hoofdgebouwen, Jen Bouwkroon faamggvoegd om haar voltonden kryin, Blogt niet bezwyken voor de auilen van arduin. l De verdre bloemtjes by gelegenheid gefneden, Heb ik een plaats уегұзнв onm my "eer reden. ‚ Ёу waren "t Lustpriëel van vroeger kunstgefacht,. Thans als de veldbloem , om de veohheid niet geácht, Over het geheel, zyn wy niet zeer met Gelegenbeids-verzen ingenomen , fcheon wy "er eenige fraaije by den Dichter ain. treffen. Uicfteckend bevatt ons intusfchen, het baue zyner me: , degedeelde Stukjes, dat wy geenzins onder den rang van Gele- genheids-verzen plaatzen. Wy zullen het onzen Leezeren mede. deelen, op dat zy zelven "e over oordenlen. ON OP EEN REGENVLAAG. Die eene droogte van zes Weeken. Welkoom zoele Zomerdrapjes; | Giet uw' Zegen op de topjes, Op de halfverwelkte knopjes Van het halseusdraagend kruid, \ De yaren Agrdbol , reeds aam "I gloeijen —— Ziet de koele bronnen groeijen, m ШЕ Voelt ze in apen’ monden’ yloeijen ———. `7. Reept het driemaal welkoom uit. H T 4 Hoo. ERDIeRTEN Hooge Boomen, Lustwaränden, Door de lange droogte aan "t branden; Steeken hun verzengde handen Naar den en Hemel op. . Nu herleeven bloemen , blaadjes —— Zuigen, door hun kleine gaatjes, % Sap des levens in hun vaatjes man, Kusfen elken Waterdrop. Vliegende Orgels kwinkeleeren -arama Kemmen hun vergiaasde vebren Drinken , uit rivier en meern, Zich aan ^t verfche water zad. Afgevaste runderdieren, Zien naar boven — locijen — pieren -as aan de hemelwieren ——— kken je vocht van bloem em blad, Zoud de Mensch niet opwaards byken ( Menfchen, wien die lefdeblyken Van de Hemelgunst verryken; ` Voelt gy die herfchepping niet! Al wat adem haalt gevoelt ze, Alles wat beftaat verkoelt ze. U, d Men(chenl u bedoelt ze; "t Is om u dat dit gefchied, "t Jr voor u een gouden regen: Ziet rondom u, aller wegen Treed de vruchtbaarheid u tegen. Alles riekt vernieuwd en frisch. Beef? niet voor den [chorren donder, ' Houdt die voor geen flrafend wonder: Neen. Hier fchuilt een Godheid onder Die aan ^t Mensohdom gunflig is, Zumers zyn de denderflagen Stemmen van Gods welbehaagen , Die verlenging onzer dagen, In de zuivre lucht gebiedt, Te Blkfemvuur verteert de dampen o Stopt de bronnen onzer rampen: Byl "t in onze levenslampen . Ne van gezondheid giet, WWelkoom gouden blikfemflraalen, Welkoom zilvren vochtkoraalen, - Welkoom , uit de hemehaalen, Die ons za yæl goeds beloofd. U бугдай - VAN JACOB VAN DYK, asa Straalt nog lange б levenszonsen, Vloeit nog lange 6 voorfpoedsbrennen, Det wy u begroeten konnen, Met een opgefteeken hoofd. * Voor deeze Gedichten is het afbeeldfel van den Dichter ge- plaatst, met het Onderfchrift: JACOB VAN DYK, geboren te Vlaar- dingen , den 25 January 1745. Tegen over hetzelve лаг een Byfchrift van den Dichter zelven, dat wy, op de twee laatfte regels na, voor waarheid houden, al ware het zelfs dat de Haag- fche Maatfchappy , zedert dat gegeeven oordeel, van gevoelen veranderd was, Dus pronkt myn aangezicht in Nebrlandsch Dichtrenry, ' Wai ik, naar "t oordeel van de Haagfche Maatfchappy, Den grooten Landman роот ín Dichtkunst evenaarde. Dus krygt een Arbeidsman dit prachtig eerbewys: ` Doch zeldzaamheid alleen, die alles fek op Prys, Gaf aan туп laagen zang die ingebeelde waarde, Kransje van Letterbloempjes, voer Netrlandseh Fufferfchap. Iie Stukje. Te Dordrecht 5 N. van Eysden en Git 1790. dn 8yo., 72 blads. nder den naam van Zesterbloempjes , deelt в. M. (mogelyk de Heer GERRIT MEIJER!) een santal Liedjes mede, welke door hem aan Neêrlandsch Ju erfchap worden opgedragen. "Er хуп eenige niet onäartige Stukjes onder; jammer is het eehter, dit Kransje , over 't geheel genomen , zeer ontfierd wordt door verfcheiden verlepte Bloemen, die by den tast verzameld Schynen , uit eenige Vlaamfche Operaas van NavTs: dat te meer af te keuren is, om dat ‘er, zedert het herbouwen van den Am- fteldamfchen Schouwburg, veel beter naarvolgingen van den De- ferteur , de Annette en Lubin, enz. in het licht getreden zyn; die men in dit geval had kunnen doorbladeren, en 'er die Zangen uit overneemen, die men nu in den gebreklykften ftaat overge. nomen heeft, Leevens-tooneelen wit de werkzaame Waereld van v. T. TO, Schryver van Emilia Sommer. Overgezet onder- de Zinfpreuk Altisfimo annnente viribus meis. Eerfie Deel, Te Dordregt by D. de Vlugt en N. van Eysden, 1790. Behalven de Voorreden 294 bladz. In одвуо. yf Leevenstooneelen brengt ons hier de Heer Thi% onder 't оор, welken, zo als zyue Voorreden aanduidt, naar het 2. ее» а@ю ? T. THIÉLO" " У leeven vervaardigd zyn, en waarin hy zich voorflelt den Leezer, door de ontvouwing en verbreiding ven deugdzaame handelin- gen, te ftigten. Het gedrag van een edeimoedig Dienst. meisje bekleedt hier de eerfte plaats, en levert ons een treffend voorbeeld van eene edelaartige deugdsgezindheid , die in alle haare handelingen doorftraalt, Een daaraan volgend voor- val , getyteld de geredde Boeleerfder ontvouwt ons het jammer. 