Reis door Noord Amerika
Wetten. De Vergadering is gewoon de oude wetten te overzien, en des noods nieuwen te maken. Ook regelt zy den loop van ’t geld, en andere zaken daar toe betrekkelyk. Want men moet aanmerken dat ieder van de Volkplantingen onafhanglyk van de anderen is, en hare eigene munt en eigene wetten heeft; zo dat zy als een land op zig zelf beftaande kan worden aangezien. Hiervan daan komt het dat in ©orlogstyden de zaken vry langzaam, ongeregeld en flap worden be- ftierd ; want de Provincies zyn niet alleen fomtyds oneens, maar de inzigten der Gouverneurs en der Vergaderingen van de byzondere ge- weften zyn ook dikwyls ftrydende; zo dat het ligt gebeurt, dat, ter- wyl men twift over het geen beft en het befte koop zoude zyn in ’t voeren van den oorlog, de vyand kans heeft de ene plaats na de Oorlo- andere wegtenemen. Ook is het dikwyls gebeurd, dat, terwyl de gen. ene Provincie door den vyand geplaagd werd , de anderen ftil en werkeloos zaten , als of haar dit alles niets aanging. Somtyds duurde het twee of drie jaren eer zy het eens waren of men ene Volkplan¬ ting die aangetaft werd onderfteunen zoude, en het is gebeurd dat het befluit viel van neen. Aelfs zyn ’er voorbeelden van Provincies, die , niet alleen onzydig bleven in enen kryg tuftchen ene andere Pro¬ vincie en enen uitheemfchen vyand, maar die zelfs voortgingen enen aanmcrkelyken handel met den vyand te dry ven. Door deze verdeeldheden hebben de Franfchen in Kanada, die maar een hand vol volks in vergelyking van de Engelfchen in Ame¬ rika waren, gelegenheid gehad merkelyke voordelen op de laatften te behalen. Want uit het getal en de magt der Engelfchen oordelende zoude men zeggen, dat het hun ligt vallen moeft de franfchen in Amerika te overmeefteren. (*) Staat- Evenwel is het ene zaak van groot belang voor de kroon van En - kundige geland , dat deze Volkplantingen zo na aan een land onder het beftier aanmer- van Frankryk gelegen zyn als Kanada. Daar is reden van te den- king. ken dat het den Koning noit ernft was om de Franfchen daar uit- tejagen. De Engelfche Volkplantingen zyn zo magtig geworden dat zy met Groot Brittanje zelf om den voorrang dingen. Om dan het evenwigt van den handel naar den kant van het Ryk op den duur te doon over- (*) Dit is ook gebeurd door de betere vereniging en de pogingen der Volk¬ plantingen , onderfteund door de magt van Groot Brittanje zelf; zodat Kanada overweldigd en door den laatften vrede geheel aan de Engelfchen afgeftaan is. F. 1 NEW YORK. 1748. 115 overflaan, en ter bereiking van verfcheiden andere oogmerken, is het verboden , Handwerken in Amerika aanteleggen ; goud of zilvermynen te zoeken, ten zy men het gevonden goud of zilver regelregtnaar Engeland zende; op enige plaats handel te dry ven die niet onder ’t gebied van Groot Brittanje haat, enige zekere plaatfen maar uitgenomen : en vreem¬ de fchepen mogen niet in de Amerikaanfche havens komen. Deze en diergelyke bepalingen maken dat de Amerikaanfche Engelfchen minder liefde voor hun oorfpronglyk Vaderland krygen , en deze onverfchillig- heid wordt vergroot door de menigte van vreemdelingen , als Duitfchers, Hollanders en Franfchen , die hier geveftigd zyn. Voeg hierby dat ve¬ le menfchen noit te vreden zyn met het gene zy bezitten , hoe aanzien- lyk dat ook zy , altyd meerder willende winnen , en naar verandering ha¬ kende ; en dat hunne al te grote vryheid en weelde hen tot onhan¬ digheid brengt. Engelsciien, zelfs die uit Europa herwaards overgekomen waren, hebben my verteld , dat binnen dertig of vyftig jaar de Volkplantingen in Amerika magt genoeg hebben zullen om enen Haat op zig zelven te maken , en volkomen onafhanglyk van Oud Engeland te zyn. Maar ge- lyk de gehele kult open legt, en de binnenlanden door de Franfchen ontruft worden, dwingen deze gevaarlyke vyanden in oorlogstyden de Volkplantingen hare verbindteniflen met haar Vaderland te onderhouden. De Engelfche Regering heeft derhalven ene genoegzame reden van de Franfchen in Kanada als het gefehiktfte middel aantezien om de Volk¬ plantingen by haren pligt te houden. Maar ik ben reeds te ver van myn Ituk afgedwaald; ik keer derhalven weder naar New York. De afwyking der Naald is in die Stad door Philip IVell, eerden In- Afwy- genieur van New York , in het jaar 1686. bevonden 8. gr. 45. min. king der IV. Maar in 1723. was zy maar 7. gr. 20. min. volgens de waarne- Naald, mingen van den Gouverneur Burnet. Waaruit wy beiluiten mogen, dat in agtendertig jaren de Naald omtrent 1. gr. en 25. min. dat is om¬ trent 2. min. ieder jaar, nader aan het ware noorden komt. De Heer Alexander , een man van veel kennis in de Starre- en Wiskunde, ver¬ zekerde my uit verfcheiden waarnemingen, dat in het jaar 1750. den 18. September de afwyking gerekend wierd te zyn 6. gr. 22. min. Daar zyn twee Drukkeryen in de Stad ; en alle week komen er En- Dmkke- gelfche koeranten uit, die het nieuws van de gehele wereld bevatten. ryen. De winter is hier veel geftrenger dan in Penfylvanie , en byna zo Winters, hard als in fommige delen van Zweden , dog hy duurt niet zo lang als by ons; de lente begint hier vroeg en de herflt laat. Des Zomers is de hette onmatig. De meloenen zyn op het open veld reeds ryp in ’t be¬ gin van Auguftus, daar wy ze onder glazen en op hete bedden nauwlyks op dien tyd tot rypheid brengen kunnen. Ik kan de koude van den winter P 2 niet y NEW YORK. Mug¬ gen. Water¬ meloe¬ nen. Sa- ebems. Hollan¬ ders te JVew Tork. ï 1 6 niet juift bepalen, zynde alle de waarnemingen gemaakt volgens Ther* roometers die in huis hingen , en die de buitenlugt niet aanraken kon; De fneeuw blyft enige maanden leggen ; en men bedient zig hier van (leden , gelyk in Zweden , dog men maakt ze wat te groot. De Rivier Hudfon is omtrent aan haren mond ene Eng. myl breed. Het ver- fchil tuflehen het hoogde en ’t laagde water is daar tuflehen de zes en zeven voet. Het water is zeer brak; en met dat al blyft het ys daar niet alleen ene, maar dikwyls verfcheiden maanden zitten. Het is fomtyds meer dan twee voet dik. * De Muggen zyn hier dikwyls zeer ladig. Zy komen met het hoi naar de Stad, dat op de lage landen gewonnen wordt, die geheel en al van het zoute water doortrokken zyn ; of volgen het vee , als het ’s avonds t’huis komt* Ik heb in my zelven en in anderen ondervonden hoe zeer dit kleine gedierte iemant in enen nagt mismaken kan. De watermeloe¬ nen , die men digt by Stad aankweekt, groeyen zeer weelderig. Zyzyn uitmuntend en beter dan ergens anders in Noord Amerika , fchoon zy op ’t openveld geplant worden , en zonder op een warm bed ge liaan te • hebben. Ik zag in September 1750. ene watermeloen aan hei huis van den Gouverneur Clinton , die 47. Eng. ponden woog , en by. enen Koopman alhier ene die 42. pond zwaar was. Egter hield men deze twee voor onder de grootden te behoren die men hier kon aantreffen. In ’t jaar 1710. reisden van hier vyf Koningen , anders Sachems , van de Iroquoizen naar Engeland , om Koningin Anna tot een verbond met hun tegens de Franfchen te bewegen. >k zal my niet ophouden met hunne namen, kleding, het onthaal dat zy aan het Hof kregen , hun¬ ne gefprekken met de Koningin ; dit alles is uit andere boeken bekend. De Koningen of Sachems der Wilden hebben gemeenlyk geen groter gezag over hun dan een, Schout in zyn gebied, en veeltyds nog minder. Op myne reizen door hun Land had ik noit gelegenheid myne opwag- ting by enen dezer Sachems te gaan maken , wam die Heren, kwamen onverzogt uit eigen beweging het eerll aan myn verblyf, op hoop van een glas brandewyns of twee te krygen , daar zy boven alles veel werks van maken. De eerde Volkplanters in New Tork waren de Hollanders. Wan¬ neer de Stad en haar regtsgebied door de Engeljchen ingenomen, en in verruiling tegens Suriname by den vrede afgedaan werd , bleef het den ouden Ingezetenen vry te New Tork te blyven en alle de voorregten en vryheden te genieten, die zy van tevoren bezeten hadden, of met alle* hunne goederen te vertrekken.' De meeden verkozen het eerde ; en dit is de reden dat het grootde getal van de Ingezetenen dezer Stad en Pro¬ vincie Hollanders zyn , die , byzonderlyk de oude lieden , nog hun¬ ne moedertaal (preken, fchoon zy allengskens hunne zeden beginnen te ver- ii/ N E W Y O K K. 174*. veranderen, vooral in de Stad en daar digt by, want de jonge lieden fpreken meed Engelfch , gaan in de Engelfcbe kerk, en zouden het zelfs kwalyk nemen, als men ze Hollanders en niet Engelfch en noem¬ de. Schoon de Provincie van New York lang voor Penfylvanie door ppew Europers is bewoond geweeft , is egter die laa bevolkt. Men kan dit niet toefchryven aan d want die is te New York zeer goed , maar zie reden hier van is. Onder de Regering van Koningin Anna , omtrent het jaar 1709. kwamen vele Duitfchers herwaards en verwierven land oni zig neertezetten'. Na dat zy hier enigen tyd gewoond , huizen en ker¬ ken gebouwd , en koornlanden en weiden aangelegd hadden , wierden hunne vryheden verkort, en men ontzette ze, onder verfchillende voor- gevens, van een gedeelte hunner bezittingen. Dit maakte hen gaande. Zy keerden ten laatden geweld met geweld, en lloegen de zulken die hen van hun eigendom beroven wilden. Dog de Regering nam dit zo euvel op, dat de yverigften uit de Duitfchers by den kop gevat, hard gehandeld en zwaar geflraft werden. Dit verbitterde de overigen zo zeer, dat de meefleii hunne huizen en goederen verlieten , en naar Penfylvanie weken , waar zy zeer wel ontvangen wierden , en ene aanzienlyke uitge*- ftrektheid lands verwierven , nevens vele voorregten , die altyd duren moeden. Hiermede niet voldaan, fchreven zy aan hunne nabedaanden cn vrienden in New York , en raadden hen van , zo zy oit naar Ameri¬ ka dagten j overtekomen , niet naar New York te gaan , waar de rege¬ ring niet deugde. Deze raad had zulk enen invloed, dat de Duitfchers , waarvan ’er in ’t vervolg een zeer groot getal naar ylmerika gingen , al¬ tyd New York vermydden , en allen zig naar Penfylvanie- begaven. Somtyds gebeurde het dat zy gedwongen waren met fchepen naar New York gefchikt over te komen, dog zy waren nauwlyks daar aangeland,, of zy haadten zig naar Penfylvanie te gaan , in ’t aanzien van alle de In- woonders van New York. Dog ’er kan nog ene twede oorzaak gegeven worden van het gebrek aan volk in New York. Toen de Hollanders by den vrede met Enge * land de -vryheid kregen van alle hunne voorregten zonderde minde be^ paling te blyven genieten , nam ieder van hun een zeer groot duk lands in bezit , en ' verfcheidenen van de hoofden der magtigdc huisgezinnen maakten zig meeder van ene uitgedrektheid lands, die groot genoeg zou geweed zyn voor een geheel kerspel . En daar de ineeden van hun zeer ryk waren, bewoog hen de nyd dien zy jegens de Engetfchen hadden, om hunne landen niet dan tot enen buitenfporigen prys aam dezelven te willen verkopen , het welk hunne nakomelingen diptelyk zyn na°-e- volgd. Dus hebben dc Engelfchen en andere Vreemdelingen weinig aïn- P moe^- tde Provincie veel meer York e natuur van den grond , minder hier wat men wil dat de ^evo^r PENSYLVANI E. Vertrek van New Tornaar Phïladel- phia. Appelen vroeger ryp lil Fenpyl- •. vanie dan in New York ♦ Polecat. moediging om zig hier nedertezetten. Integendeel hebben zy in de an¬ dere Provinciën gelegenheid genoeg om landeryen beter koop te kry- gen , en met groter veiligheid voor hun zelven. Dus is het geen won¬ der dat zo vele delen van New York onbebouwd leggen en naar woelle- nyen gelyken. Dit voorbeeld toont aan hoe zeer een misdag in de re¬ gering de bevolking benadelen kan. Den 3. November gingen wy omtrent den middag weder van New York op reis , en onzen togt vervolgende kwamen wy den 5. te Philadelphia aan. In den omtrek dier Stad had het volk al ene maand geleden hun¬ nen Cyder gemaakt, waartoe zy genoodzaakt waren omdat de appe¬ len zo ryp waren dat zy afvie'len. Maar op onze reis door New York zagen wy de menfehen daar eerll aan bezig. Dit is een dui- delyk bewys dat de appelen in Penfyhanie eerder ryp worden dan in New York ; maar of dit van den grond, of van de groter hette in Penfyhanie , of van ene andere oorzaak komt, kan ik niet zeg¬ gen. Dog het zo vroeg maken van den Cyder heeft geen het min¬ de voordeel in; integendeel, de ondervinding heeft geleerd dat het beter is hem later in ’t jaar te maken, wordende de grote hette ge¬ houden de gilling te beletten. Daar is een viervoetig dier zeer gemeen, niet alleen in Penfyl - manie , maar ook in andere gewellen van Zuid en Noord Amerika , by de Engelfchen Polecat (*) genoemd. In New York noemen zy het gemeenlyk Skunk . De Zweden heten het Fiskat te , om zynen vreeflyken flank. De Franfchen in Kanada geven het den naam van het jlinkend dier of het Duivelskind, (yf) Enigen heten het ook Pe- kan . De Heer Catesby (§) heeft het befchreven , en naar het le¬ ven afgebeeld. Dit dier. gelykt veel naar den Marter , is omtrent van dezelve grootte en gemeenlyk zwart. Op den rug heeft het ene dreep die in de langte loopt, en twee anderen op ieder zyde, die met de eerde gelykwydig lopen. Somtyds, dog zeer zelden, ziet men ’er die geheel wit zyn. Op onze terugreis naar Philadelphia zagen wy ’er een dat door de honden doodgebeten was. En naderhand had ik vele gele¬ genheden van het te zien , en van zyne eigenfehappen te horen fpreken. Het houdt zyne jongen zo wel in holle bomen als in gaten onder den grond. Plet klimt zeer vlug op de bomen , is een groot vyand van ’t gevogelte , breekt de eijeren en vreet de kiekens op, en als het in een hoen¬ derhok kan komen vernielt het al wat ’er in is. Dit (*) Dat is Ihinfem . (f) Béte puante. Enfant du Diable. (§) Nat. Hijl. of Carol. vol. 2. p. 62. tab. 62. onderden naam van Pu- toriiLs Americanus Jlrium ♦ Lininyeus noemt het Viverra putoriuu PHILADELPHIA. 1748. 119 Dit dier heeft ene eigenfchap waardoor het vooral bekend is. Wan- Zyn neer het door menfchen of honden vervolgd wordt, loopt het zo ftank, fchielyk als het kan weg, of kloutert op enen boom, maar als het zo bezet is dat het niet ontfnäppen kan , verdedigt het zig met zyn pis. Sommigen denken dat het dit doet met zynen ftaart te bepiflen , en dan denzelven zo fchielyk en met zo veel kragt te flingeren dat de pis naar alle kanten ’er uitvliegt; maar anderen zyn van mening dat het zyn pis zonder het behulp van den ftaart zo ver zenden kan. Voor my ik vind het eerfte het waarfchynlykft ; want fommige ge¬ loofwaardige lieden hebben my verzekerd dat, fchoon zy meer dan agttien voet van het dier afftonden, hunne aangezigten geheel en al nat geworden zyn. Zyn pis heeft zulk enen ftank dat ’er niets by kan vergeleken worden , omtrent gelyk, dog veel fterker, als het Geranium Robertianum van Linn/eus. Wanneer men omtrent hem komt als hy zyn’ ftank laat ruiken kan men enigen tyd nauwlyks adem halen, en het is of men flikken zou. Heeft men het onge¬ luk de pis in het oog te krygen, zo loopt men gevaar dat te ver¬ liezen. Vele honden, die op de jagt den Polecat yverig vervolgen, lopen weg zodra zy nat gemaakt worden ; evenwel als zy van ’t regte ras zyn, zullen zy ’t niet opgeven, voor dat ze hem gevangen en dood¬ gebeten hebben; dog zy zyn genoodzaakt nu en dan hunne neuzen in den grond te fteken om adem te lcheppcn. Een kleed, dat door dit dier is nat gemaakt, behoudt den ftank meer dan ene maand, ten zy men het vierentwintig uren onder var- fche aarde leggen late, want dan gaat ’er de reuk grotendeels af. Als men de pis op zyne handen of het aangezigt gekregen heeft, wryft men die ook met lofle aarde , en fommigen hebben hunne handen een uur lang in den grond gehouden. Wasfchen helpt zo fchielyk niet. Een zeker Man van aanzien, door den Polecat nat gemaakt, ftonk zo fchrikke- lyk, dat, toen hy in huis kwam, de menfchen ’er uidiepen, of hem den ingang weigerden. Honden , die op de jagt der Polecattetigewzeft. zyn, ftinken enige dagen daarna nog zo dat men ze m huis niet verdragen kan. Te Pbiladelphia zag ik eens op enen marktdag enen hoop volks met ftenen naar enen hond goyen, die waarfchynlyk het ongeluk gehad had van dit dier te na gekomen te zyn. De Reizi¬ gers worden dikwyls in de boftchen van dien reuk gekweld, zo dat men fomtyds den neus moet toehouden. Als de wind van de plaats komt daar de Polecat ge weeft is, by nagt of in grote ftilte, is de ftank des te geweldiger. In den winter van 1749. kwam een Polecat , gelokt door den reuk van een dood lam , digt by een huis daar ik dien nagt fiiep. De honden het dier terftond nazettende, gebruikte het zyne gewoon- ly- 120 P i; NS YLVA. NI E. lyke wapenen om zig van hun te ontdaan. Het gelukte; de hon¬ den hadden genen lult hunne jagt te vervolgen. Hy maakte zulk een dank, dat, fchoon ik op enigen afdand ’er van daan was, ik ’er byna van dikte, en het vee vond hem ook zo onaangenaam dat het begon te bulken. Allengskcns verdween hy egter. Tegens het ein¬ de van dat jaar kwam een dezer dieren in onzen kelder, dog men vernam genen dank , want dien geed hy niet van zig ten zy in nood. De Keukenmeid evenwel merkte enige dagen agter malkander dat ’er van het vleefch gegeten was, en, denkende dat het de kat gedaan had, dopte zy de toegangen toe. Maar den volgenden nagt wierd zy wakker van een yfielyk geweld in den kelder. Zy ging ’er naar toe, en, fchoon het donker was, zag zy een dier met twee glinfte- rende ogen , die als vuur fchenen te branden. Zy greep egter moed, en doeg het dood. Dog toen het beed regt benauwd begon te wor¬ den , vervulde het den kelder met enen zo affchuwelyken reuk , dat niet alleen de Meid gedurende enige dagen ’er ziek van was, maar dat ook brood, vleefch en andere eetwaren, die in den kelder donden , ’er zo van doordrongen werden , dat men het alles weg werpen moed. Uit een voorval dat een myner kennidèn te New Tork had , maak ik op, dat de Polecat of niet altyd zeer fchuw is, of dat hy zeer derk fla- pen moet. Deze Man, op enen zomeravond in de fchemering uit het bofch komende, meende dat hy ene plant voor zig zag daan, en, die willende afplukken , wierd hy op eenmaal van den Polecat bepid , die op den grond zat en zynen daart om hoog hield. Dit had den Man doen denken dat het ene plant was. Hy had vele moeite zig van dien geur te ontdoen. Mak gc- . Schoon deze dieren zo onaangenaam een gezelfchap kunnen zyn, maakt, plegen dog fomtyds de Engel fchen , Zweden, Franjchen en Wilden ze te temmen. Zy volgen dan hunne Meeders gelyk als honden , en bedie¬ nen zig' noit van hunne wapenen , ten zy men ze daat of bang maakt. De Wilden eten hem. Maar wanneer zy hem de huid aftrekken , fny- den, zy ’er de blaas uit , om voortekomen dat het vleefch een kwaden 2Vll fmaak kryge. Ik heb ook Engelfchen en Franfchen gefproken, die vleefch. verzekerden ’er van gegeten te hebben , en dat het niet kwalyk fmaakte, Zy vergeleken het by ’t vleefch van een fpeenvarkentje. De Europers • De huid. gebruiken de huid , die grof en langhairig is , niet , maar de Wilden be¬ reiden ze , latende ’er het hair aan , en maken ’er tabaksbeurzen van , die zy voor het lyf dragen. Byzon- Den 6. November tegen den avond ging ik naar het landgoed van den derheden Heer Bartram. Ik vond iemant by hem die in Karolina woonde, en dTSa" verfchciden’ byzonderheden aangaande dat Land mededeelde, waar*- Fm.ar°' van & ’er eniScn £a gewagen. Teer * / PH ILADEL P II I A. 1748. hr Teer, Pek en Ryd zyn de voornaamde voortbrengfels van dat gewed. Voort- De grond is zeer zandig, en dus waden er vele pyn- en dennebomen, breng-, waaruit men de Teer maakt. Men neemt daar gemeenlyk zulke bomen toe die van zelven dood gegaan zyn. Men weet daar niet, gelyk in iL Oofl Bothnie , de bomen tot het Teerbranden op zulk ene wys te ge¬ bruiken , dat men ’er den baft op ene , en fomtyds aan verfcheiden’ zy- den , eerffc affchilt. Op fommige plaatfen in Karolina neemt men hier toe ook de takken. Het branden en koken gefchiedt, gelyk my de man het befchreef, op de zelve wys als in Finland . De Pek wordt uit de * Teer op deze wys gemaakt. Men graaft enen kuil, en befmeert dien van binnen met klei, hier giét men de Teer in , en maakt ’er een vuur rondom , dat men brandende houdt tot dat de Teer de Hevigheid van de Pek verkre¬ gen heeft. Daar wierden in Noord Amerika twee foorten van Teer gemaakt. Het eerde is de gemene Teer, dezelve daar ik zo even van gefproken heb, en die uit de Hammen, de takken en de wortelen van zulke dennebomen gemaakt wordt, die al van zelven Herk uitgedroogd wa¬ ren , het welk in dit Land de gebruiklykHe wys is. Het andere foort maakt men dus. Men fchilt de bomen aan enen kant en laat ze zo een jaar Haan , gedurende het welk de hard uit de fcheuren voor den dag komt. Dan velt men den boom, en brandt hem tot Teer. En dit is de Groene Teer\ niet dat zy groen van kleur is, want de beide foor¬ ten hebben byna dezelve kleur, maar omdat zy uit groene bomen ge¬ maakt wordt, daar men de gemene Teer uit dorre bomen brandt. Het branden gefchiedt even als in Finland. Men gebruikt alleen de zoge¬ naamde Zwarte Dennen , want de Witten zyn hier niet goed toe. Daar¬ entegen zyn zy voor maden en planten uitmuntend. De groene Teer is duurder dan de gemene. Men klaagt reeds overal dat deDennebosfchen op deze wys geheel vernield worden. De Ryfl wordt in Karolina Herk geplant. Zy Haagt hetbedopmoe- Ryd. raflige gronden, die onder water gezet kunnen worden, en rypt daar het vroegd. Waar men zulk enen grond niet vinden kan moet men enen drogen nemen , dog daar is de Ryd zo goed niet. De grond moet noit gemid worden. In Karolina wordt de Ryd in het midden van April ge- zaid en is ryp in September. Men plant ze op ryen gelyk de erwten , en moet omtrent vyftien duim tudchen de ryen open laten. Zo dra de plant opkomt zet men ’t land onder water. Dit bevordert niet alleen het groeyen van de Ryd, maar doodt ook al het onkruid, zo dat ’er niet be¬ hoeft gewied te worden. Het droo van de Ryd wordt voor een uit¬ muntend voedfel voor het vee gehouden , dat het ook gaam eet. De Ryd vereifcht ene hete lugdreek, en daarom wil zy in Virginie niet op¬ doemen , en nog minder in Penfylvanie ; de winters zyn in die geweden Q « \ 2 £S PENS Y L VAN! E. Oefter- ichalcu in den grond. Volfen. Grauwe Vollen, Slosfe Vosfen. Oor- fprong. te koud en de zomers te kort. Men weet in Karolina niet hoe van de Ryll Ar rak te maken. Zuid Karolina brengt de meefte Ryft , en Noord Karolina de meefte Teer voort. De zelve Man verhaalde ook, dat hy onder in enen put vele oefter- fchclpen gevonden had , wel zeventig Eng. mylen van de zee en vier van ene rivier. Zy lagen op ene diepte van veertien voeten. Het water van den put was brakagtig, dog dat van de.rivier zoet. By het zetten van enen zaagmolen, anderhalve myl van ene rivier, had hy.cerft zand, en toen klei gevonden , die vol zat van oefterfchalen. Daar onder vond hy vele fneppen van zeevogels , zo als hy ze noemde , die al geheel ver- fteend waren. Dit zyn vermoedelyk Gloffö.petra ge weeft. Men vindt in de Engel fche Volkplantingen twee foorten van Koffen , hei ene grauw en het andere ros. Maar in ’t vervolg zal ik nog van an¬ deren fpreken, die men fomtyds in Kanada verneemt. De grauwe Vos¬ fen heeft men hier altyd. Zy zyn in Penfylvanie en de zuidelyke Pro¬ vinciën gemeen , maar vry zeldzaam in de noordelyken , waarom de Fran- fchen in Kanada ze Virgmifche Koffen noemen. Zy doen geen kwaad aan de lammeren , maar roven het gevogelte weg als zy maar kunnen. Egter fghynt men ze niet voor een zeer fehadelyk dier te houden , want ’er ftaat gene beloning op het doden derzelven. De Hoedemakers zoe¬ ken hunne vellen fterk , en gebruiken het hair. Ook voert men ’er kle¬ deren mede. Het vet gebruikt men tegens allerlei pyn in de leden. Men wil dat zy zo hard niet lopen kunnen als de roïïèn. Zy worden fomtyds tam gemaakt, dog men houdt ze altyd vaft gebonden. De Heer Ca* tesby heeft dit foort van Vollen befchreven en met zyne kleuren natuur- 3yk afgebeeld. (*) Een van deze vellen koften in Penfylvanie twee fchellingen en zes pence. De Rofle Vollen zyn hier fchaarfch , en volkomen de zelve met de Europifchen. De Heer Bartram en verfcheiden anderen verzekerden my, dat, volgens het algemene getuigenis der f Kilden y dit foort voor de aankomft der Europeanen hier niet bekend ge weeft is. Maar aan¬ gaande de wys waarop zy hier gekomen zyn heb ik twederlei berigt. De Heer Bartram heeft van de Inlanders gehoord, dat deze Vollen niet lang na de aankomft der Europers , kort na enen zeer kouden winter , waarin de gehele zee noordwaards aan toegevroren was , het eerft ver- fchenen. Waaruit men wilde opmaken dat zy millchien uit Groenland of de noordelyke delen van Afia of Europa over het ys gekomen waren. Dog de. Heer Evans en anderen yerzekerden my, dat het volgende be¬ rigt daarvan ook gegeven wierd. Een ryk Heer uit Nieuw Engeland , die een groot liefhebber van ’t jagen was , bragt een groot getal Vos¬ fen {*) Nat ♦ Hifi. of CaroL Vol. 2. p.. 78. tab.. 7S. 1*3 PHILADELPHIA. 1748. fen uit Europa over, en liet ze op zyn landgoed lopen, op dat hy het vermaak van de VolTejagt mogt konnen nemen. (*J) Dit zou reeds in het begin gebeurd zyn dat Nieuw Engeland door de Europeanen be¬ volkt werd. Van die Vollen zouden alle de RolTe VolTen, die er zyn, afkomftig wezen. Zy worden nu onder de fchadelyke dieren gerekend , want zy vergenoegen zig niet , gelyk de Grauwen , met gevogelte , maar vreten zelfs de lammeren op. Om deze reden is ’er in Penfylvanie ene beloning van twee fchellingen beloofd aan hem die enen ouden , en van ene fchelling aan hem die enen jongen vos doodt. In de andere Provincies is het zelve vaftgefteld. Hun vel wordt zeer gezogt en is even zo duur als dat van de Grauwe Vollen. Daar zyn hier twee verfcheidenheden van Wolven , die egter van Wolven, het zelve foort fchynen te zyn, fommigen zyn geelagtig ofheldcr grauw , en de anderen zwart of donkerbruin. De oude Zweden verhaalden dat in hunne kindfchheid , en nog meer by de aankom!! hunner vaderen , ’er ontzaglyk vele wolven in het land waren , en dat men alle nagten hun gehuil hoorde. Ook verfcheurderi zy dikwyls fchapen , varkens en an¬ der klein vee. Omtrent den tyd dat de Zweden en de Engelfcben zig Kinder- hier neder gezet hadden, wierden ook de Wilden van de kinderziekte z*eSr j£ aangetaft, ene kwaal die zy van de Europeanen overerfden, en waarvan zy van te voren niets willen. Vele honderden llierven ’er van , en de meefle Wilden van het toen zogenaamde Nieuw Zweden kwamen ’er door om. Op dien tyd kwamen de Wolven , gelokt door den flank van zo vele lyken, in zulke menigte te voorfchyn, dat zy alle die lyken ver- f! ouden, en zelfs de arme zieke menfchen in hunne hutten aantaftten, zo dat het klein getal dat nog gezond was genoeg te doen had met ze Q 2 weg- (*) Geen van deze berigten is voldoende, en daarom ben ik van oordeel, dat deze Holle Vosfen oorfpronglyk uit Afia zyn gekomen, waarfchynlyk van Kamfcbatka , waar dit foort gemeen is ; dog dat dit al lang geleden gebeurd is , en dat zy zig dus allen gskens in Amerika verfpreid hebben. Misfchieh is het waar dat de Wilden ze noit vernomdT hebben voordat zig de Europers hier nederzetteden ; dog dit kan daarvandaan gekomen zyn dat zy van te vo¬ ren geen gebruik vän derzelver vellen willen te maken. Dog toen die begon¬ nen gezógt te worden, leiden zy ’er zig op toe om ’er op te jagen , en , daar zy ze van te voren weinig gezien hadden , hielden zy ze voor iets nieuws. Het geen dit nog bekragtigt is, dat toen de Ruffen onder den Kommandeur Be¬ ring op de Weftkuft van Amerika landden, zy vyf Rosfe vosfen zagen , die zo mak waren dat zy in ’t geheel niet bang voor menfchen fchenen. Nu dit zou zeer wel te begrypen zyn , als wy ons voorflellen dat zy gedurende verfchei- den’ geflagten op ene plaats geweeft zyn, waar zy door niemant gehoord wier¬ den, Dog het zou niet wel te begrypen zyn, als wy ze afkomftig veronder- ftellen uit een Land waar vele Inwoonders zyn , gelyk als omftreeks Kam - Jcbaika , en daar zy gewoon waren gejaagd te worden, F. 124 P E N S Y L V A N I E. wegtejagen. Maar federt dien tyd zyn ze verdwenen, zo dat men ze: zelden ziet, en het gebeurt weinig dat zy enig kwaad doen. Dit fchry ti¬ men daaraan toe , dat het land nu beter bebouwd wordt , en dat men en velen van doodt. Maar hoger op in ’t Land , waar het zo wel niet be¬ bouwd wordt , zyn ze nog overvloedig. Op de kullen van. Penfylvanie en New Jerfey blyven de fchapen ’s nagts over in ’t veld , zonder dan men voor de Wolven vreell. Egter is ’er ene beloning beloofd van twin¬ tig fchellingen in Penfylvanie en van dertig in New Jerfey , aan hem die- enen doden Wolf levert, en hy behoudt daarenboven het vel. Daar zyn voorbeelden dat deze Wolven zo mak als honden gemaakt zyn. Wilde De wilde Stieren houden zig voomaamlyk in de bollchen van Kar o - Stieren. Una op. De Inwoonders jagen ’er veeltyds op, en zouten het vleefch in , gelyk gemeen offevleefch , en geven het hunnen Dienllboden te eten«. Dog de huid is van weinig nut, hebbende te wyde poren om ze tot fchoe-- nen te gebruiken. De arme menfehen egter flapen op deze huiden in; plaats van bedden. Planten. Het Visarn filament ofum, (*) wordt in Karolina overvloedig gevon¬ den. De Inwoonders gebruiken het als llroo in de bedden, en tot op-- fchik voor de paarden. Het vee houdt ’er veel van.. Ook is het goed om in te pakken. Het Spart ium fcoparium (f) wies in den min van den Heer Bar- tram , uit zaad dat hy uit Engeland gekregen had. Hy zeide, dat hy, ’er verfcheiden’ planten van- had gehad , dog dat ze van de koude gellor- ven waren. Evenwel waft.het in Zweden in het wild. Truffels, Ook had die Heet enige Truffels , (§) die hy uit enen zandigen grond in New Jerfey gekregen had , waar zy overvloedig zyn. . Hy vertoonde ze aan zynen Vriend uit Karolina , en vroeg hem of zy de Tukkahoo der Wilden waren. Dog deze zeide van neen , en voegde ’er by , dat , fchoon de Truffels in Karolina zeer gemeen waren, hy ze egter noit an¬ ders dan in melk tegens den buikloop had zien gebruiken. Maar van de Tukka- Tukkahoo gaf hy ons de volgende befebryving. Zy waff in vele poelen K)0. en moeraffen in menigte. De varkens wroeten hare wortels op. De Wilden in Karolina zoeken ze ook op, terwyl zy door de boslèhen zwerven, drogen ze in de zon, malen ze , en bakken ’ér brood van. Zo lang de wortel nog varfch is heeft hy enen brandigen en wrangen fmaak , dog die gaat ’er by het drogen af. Naar deze eigenfehappen ,te oorde¬ len , zou het de Arum Virgimanum (**) zyn. Na den maaltyd keerde ik weder naar de Stad.. Ve- (*) Een foort van Marentak , of tvygewas op de bomen;;, H') Linn. Sp. Pl. ,p. 709. (§) Lycoper don Tuber Linn. (**) Linn. Sp PI. p,.966. Vcrgelyk hier mede wat in ’t vervolg van de Tabim en 2 ukab zal gezegd worden* / P a I L A D E L P II I A. 174b’. 1*$ Vele Engel/ chen en Zweden houden hier Byen , die hun jaarlyks een Byen*. tamelyk voordeel aanbrengen. Zy dagen hier zeer wel. Het wafch wordt het meed: aan de Kooplieden verkoft, dog de honig gebruiken de Eigenaars zelven. In ’t algemeen wierd ’er vaftgefteld dat de gemene. Byen voor de aankomfl der Europeanen niet in Noord Amerika bekend waren, maar dat de Enge IJ. chen ze het eerd hebben medegebragt. Ook verklaren de IVilden dat hunne ouders noit enige byen , ’t zy in de bos- fchen,; ’t zy ergens anders gezien hebben, voor dat de Europeanen hier enigen tyd gevedigd waren geweed. Ook hebben zy ’er genen anderen naam voor dan die van de Engelfcbe Vlieg. Tegenswoordig zyn zy zeer menigvuldig in het Land. Egter heeft men opgemerkt dat de Byen, wanneer zy zwermen , zig altyd naar het zuiden en noit naar het noor¬ den verfpreiden. Het fchynt dat.zy de landen de laatfte dreek uit gele¬ gen zo goed niet vinden voor haar gefteL Zy kunnen ’t in Kanada niet houden , en derven daar- allen des winters. Het fcheen my toe dat zy in Amerika wat kleinder waren dan in Zweden. Tot nog toe heeft men ze niet in de bosfchen aan genen kant de Blauwe Bergen gevonden , het welk my in de gedagte bevedigt dat zy hier onlangs eerd zyn overge- bragt. Door iemant wierd aan den Heer Bartram. verhaald, dat hy op zyne reizen in de boflchen een ander foort .van Byen gevonden had ,. die,., in plaats van den honig en het wafch in huisjes verdeeld te houden , die. beiden onder een vermengd in enen zak by zig droegen. Dog dit be— rigt vereifcht opheldering en bekragtiging,. Alle de oude lieden: in Amerika geboren , die ik over deze zaak on- Vermin- derhield* Hemden hierin overeen, dat ’er tegenswoordig op ver na zo dering veel eetbaar gevogelte niet was als voorheen toen zy kinderen waren, en dat deze vermindering, zigtbaar was. Zy zeiden zelfs, dat.zy reeds ’er ö' * hunne ouders over hadden horen klagen, in wier jonge jaren de bayen * rivieren , en poelen van (allerhande watervogels ,, als ganzen , enden , en diergelyken , vol waren. Dog. tegenswoordig ziet men ’er fomtyds nier enen enkelden vogel op. Voor zedig of zeventig jaar kon een enig man wel 1 tagtig enden op enen morgen fchieten , en thans Haat men dik- wyls te vergeefs op te paden dat ’er een enige kome. . Een negentig¬ jarige Zweed verzekerde my, dat hy in zyne jeugd eens drieëntwintig ; enden in enen fchoot gedood had. Zulk een geluk zal thans niemant hebben; en men moet dikwyls enen . gantfchen dag lopen om ’er twee of drie te zien. De Kraanvogels (*) kwamen in dien tyd by honderden 1 Q 3. in? (V) Toen Kapitein Amadas , .de eerde Engelfcbman die oit in Noord, Ame~ rika landde, voet aan land zette, vloog ’er, om zyne eigene woorden te ge¬ bruiken , zulk een troep Kranen, meefl allen wit, op , onder zulk een febreuvo , dat het door den weer galm verdubbeld 7,ynde geleek alsof *ér,ee&i ‘geheel leger van mnjeben bard op Jcbreuwdt- E. f En van den vifch. 126 PENSYLVANIE. in ’t voorjaar over, dog tegenwoordig maar weinig. De wilde Kalkoe¬ nen en de Patryzen waren voorheen met grote troepen in de boflchen. Maar tegenwoordig is men moede van ’t lopen eer men enen enkelden vogel kan doen opflaan. Het is niet moeilyk de reden van deze vermindering uittevinden. Voor de aankomft der Europeanen was het land onbebouwd en vol zware bos- fchen. De weinige Wilden , die hier woonden , Hoorden de vogels zel¬ den. Zy dreven genen handel onder zig. Zy kenden nog yz'er, nog buskruid. Het honderdlle gedeelte van de vogels , die toen daar zo me¬ nigvuldig waren , was overvloedig om het klein getal Inwoonders te voe¬ den. En wanneer men daarby bedenkt hoe veel tyds zy belleden moes¬ ten om hunne kleine Maislanden te bebouwen , om te vilfchen , om op bevers, herten, beren, en ander wild te jagen, zal men ligt begrypen dat zy weinig om het Horen van ’t gevogelte denken konden. Maar fe- dcrt de aankomfl van zo vele Europeanen zyn de zaken geheel veranderd. Het land is wel bevolkt, het gevogelte is gedeeltelyk gedood, gedeelte- lyk verjaagd : in de lente worden de eyeren , en de oude en de jonge vo¬ gels zonder onderfcheid , weggenomen , dewyl ’er gene fchikkingen ge¬ maakt zyn die zulks beletten. En zo ’er al gemaakt waren , zou de geelt van vryheid , die hier Herk heerfcht , dezelven weinig doen in agt ne¬ men. Maar fchoon het eetbaar gevogelte zeer verminderd is, zyn ’er anderen die eer vermeerderd zyn. Dit kan men eigenlyk het meefl zeg¬ gen van een foort van Krayen , by de Engelfchen Zwarte Vogels (*) en by de Zweden Maisdieven genoemd. Ook hebben zig de Eekhoorns zeer vermenigvuldigd, welken zo wel als de evengenoetnde vogel op Mais azen , of ten minflen ’er zeer op geHeld zyn. Naar mate nu de bevolking toeneemt , vermeerdert de bouw van de Mais ; gevolglyk wordt het voedfel van dit gedierte vermenigvuldigd. Voeg hierby , dat men het zelve zelden eet , en dus niet hindert zig te vermenigvuldigen. Ook zyn ’er nog andere vogels welken men niet eet , die tegenwoordig byna al zo talryk zyn als zy voor de aankomfl der Europeanen waren. De klagten over ’t verminderen van het eetbare gevogelte waren doorgantfeh Noord Amerika gemeen. Oude lieden hadden met den vifch even het zelve als met het gevo¬ gelte zien gebeuren. In hunne jeugd waren de bayen , rivieren , en poelen zo vol van vifch dat men in enen trek ’s morgens vroeg gedaan zo veel ving als een paard Hepen kon. Maar tegenwoordig zyn de za¬ ken geheel veranderd ; men vifcht dikwyls met al zyn want enen gant- fchen nagt voor genoegzaam niets. De oorzaken van deze verminde¬ ring (*) Blackbirds , eigenlyk Shining birds , glinflerende vogels. F. Linnze- ts noemt dezen vogel Gracula Quiscula ♦ P MILADEL P II I A. 1748. 127 ring in den vifch zyn gedeekelyk dezelven als die van de verminderingvan het gevogelte , vifichende men nu geduriger en op meerdcrhande wyzen. dan te voren. De talryke molens op de beekjes en rivieren brengen hier toe ook iets by , want men heeft opgemerkt dat de vifch de rivieren op¬ zwemt om zyne kuit in ftille wateren te fchietcn , en dat als hy werken ontmoet die zynen voortgang fluiten , hy terug keert en nimmer we¬ derkomt. Dit verzekerde my een ryk man van Rojlon. In een zeker water van zyn’ vader plegt men des winters en byna ook den gehelen zo¬ mer door een zeker foort van Haringen te vangen , dog federt dat men enen molen op dat water gezet had , waren zy niet meer te befpeuren. Dus klaagde men hier overal over ’t verlopen van den vifch. Het zel¬ ve zeiden fommige oude lieden ook van de Oefters te New York ; want fchoon die daar fteeds in ene aanmerkelyke menigte gevangen worden, en zy zo vet en lekker zyn als men ze wenfchen kan, zeggen alle de oeftervangers dat zy grotelyks alle jaren verminderen. De waarfchynlyk- fte reden hiervan is het onophoudelyke vangen van dezelven. De Heer Franklin verhaalde my dat in den oord van Nieuw Enge - Waame- land , daar zyn vader gewoond had, twee rivieren in zee vielen, waar- mingen van in de ene zeer veel haring gevangen wierd en in de andere niet een. aangaan- Egter waren de plaatfen daar deze rivieren zig in zee Hortten niet ver van malkander. Men had opgemerkt , dat, wanneer de haring in de lente kwam om zyne kuit te fchietcn , hy akyd de ene en nok de ande¬ re rivier opzwom. Dit deed den ouden Heer Franklin luft krygen te beproeven of hy niet zou kunnen maken dat zy ook in de andere kwa¬ men. Met dit inzigt zettede hy zyn’ netten uit toen zy kwamen om op te zwemmen en ving ’er enigen. Hy nam ’er de kuit uit, en bragt die zorgvuldig in de andere rivier over. De kuit kwam uit, en federt heeft men veel meer haringen alle jaren in dat Water gevangen dan in het an¬ der, en dit blyft nog zo. Dit geeft aanleiding om te denken, dat de vifch altyd gaarne daar zyn kuit fchiet waar hy zelf is uitgebroeid, en waar hy het eerft in ’t water komt, als ware hy aan die plaatfen ge¬ wend. De volgende waarneming is ook opmerkenswaard. Niemant heeft voorheen gehoord dat men by Kaap Hinlopen kabeljauwen ving; men ving ze altyd aan den mond der Del la ware , dog tegenwoordig zyn zy op de eerftgenoemde plaats menigvuldig. En hieruit zou men kun¬ nen opmaken , dat de vifch ook dikwyls uit eigen’ beweging van ver- blyf verandert. 