VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Diezelfde geest, wijst.hij verder aan, dat ook in het bijzonder wirLLREM I en MARNIX, die voorname Grondleggers dezer Republiek , bezield heefd. Eindelijk beroept hij zich (hetwelk ons nogtans het zwakfte bewijs voorgekomen is) op de bij bijzondere gelegenheden uit- gefchrevene Dank- en Bededagen, en op de godsdienftige opfchriften der geldmunten en gedenkpenningen van dien tijd, Alles wordt met eene ter zake dienende toefpraak aan de ftuderende Jongelingfchap befloten. — Het een en ander is zeer lezenswaardig , en doet den vaderland- fchen en godsdienftigen zin des Redenaars eer aan. =- Hierop volgt het verflag van het meer of min merk- waardige, dat, gedurende het Rectoraat van den Hoogl. ROIJAAR DS, aan de Akademie van Utrecht voorge- vallen is; verder, na tusfchenpoozing van treurmuzijk , bij de vermelding van acht in dat jaar overledene Stu- denten, het verflag van de beantwoorde Prijsvragen , de uitdeeling der Eereblijken, de voorftelling der nieuwe Vragen, en de overgave van het Akademisch Beftuur aan den nieuwen Rector: welk alles natuurlijk verdere opgave noch beoordeeling behoeft. — Achteraan zijn letterkundige aanteekeningen geplaatst, ter ftaving van eenige in de Redevoering aangevoerde historifche bijzon- derheden. — Den Hoogleeraar zij dank voor de uitgave! 120 T. ROORDA Ontwikkeling van het begrip der Philofophie , tot inleiding in „de Befpiegelende Wijsbegeerte op het tegenwoordig fiand- punt der wetenfchap, door TACO ROORDA, Meester in de Befp. Wijsbeg., Doctor in de Lett, en Godgel., Hoog- leeraar in de Befp. Wijsbeg. en in de Oost. Letterk. te Amflerdam, enz. Te Leeuwarden, bij G. T. N. Suringar. 1835. In gr. Svo, VIII en 113 bl, f 1-25. D. Hoogleeraar ROORDA poogt, in deze inleiding, den lezer een overzigt van den gang der wijsgeerige navorfchin- gen te geven, en hem alzoo op het tegenwoordig ftandpunt der wetenfchap te plaatfen, Met fcherpzinnigheid en juist- heid wijst hij aan, hoe telkens het ftreven naar het eene uiterfte werd tegengewerkt, geftuit en omgekeerd door een dadelijk ontftaand en veldwinnend ftreven naar een ander ui- terte. Vruchteloos fchijnt hem de gedurige poging van fom- migen, om telkens den zoogenaamden gulden middelweg in te flaan, daar dit flechts oorzaak wordt van het opkomen eener derde partij, van de twee anderen af keerig, en buiten ftaat die te bevredigen, Onpartijdig en voortdurend onder- zoek zal van zelve tot eenheid, door algemeen zich vesti- gende overtuiging , leiden. Nadat FICHTE het door KANT ingeflagen fpoor, in weerwil van JAcoBr’s protesteren en deszelfs beroep op het onmiddellijk gevoel, ten einde toe bewandeld had, trad de toen nog jeugdige sCHELLING op met zijne phantastifche en dichterlijke, maar geestvolle Identiteitsleer , en predikte een troosteloos, maar diepzinnig Pantheïsme. Jacosı protêsteerde nog luider. HEGEL legt het phantaferen der fchool van SCHELLING toom en breidel aan, en onderwerpt haar aan den ftrengen dialecti- fchen vorm van het Begrip; maar alzoo ftelt hij een afge- trokken Begrip in de plaats eener phantastisch verdichte wer- kelijkheid. JacoBt1t beroept zich op een dadelijk vernemen der werkelijkheid. Men doet vernieuwd onderzoek naar ‘smenfchen denkvermogen, Eene nieuwe omwenteling ont- ftaat in het gebied der Wijsbegeerte. Met den jongen ricu- TE aan het hoofd, betreedt de Pbilofophie haar tegenwoor- dig, ‘nieuwfte - ftandpunt. Zij waant niet, door de Rede eenige waarheid te kunnen ontdekken, dan ten gevolge van waarneming, die eene openbaring is van het zienlijke en ot- ONTWIKKELING. Bi zienlijke: zinnelijke waarneming omtrent de voorwerpen bui- ten ons, innerlijke bevinding, die der overtuiging ten grond- flag trekt en waaruit het geloof geboren wordt, ten opzigte van ons inwendig wezen, de Godheid, en onze betrekking tot haar, Donkere gewaarwording van het bovenzinnelijke , onmiddellijk gevoel, is dus het kompas, de Christelijke Openbaring de leidftar, en de Rede de ftuurman op de on- bekende zeeën, die wij bevaren. De grond van aanneming der Godsopenbaring van het bovenzinnelijke is de weêrklank der hemelfche waarheid in het hart. Gefchiedenis van het Nederlandfche Zeewezen, door Mr, Je C. DE JONGE. Iden Deels Ife Stuk. Van den Munflerfchen Vrede tot den tweeden Engelfchen Oorlog. In ’sGraven- hage en te Amflerdam, bij de Gebr, van Cleef. 1835. In gr. 8vo. VIII en 366 b/. f 3- 40. Natuurkundige Gefchiedenis van de kusten der Noordzee, en van de veranderingen, welke zij, federt den Cymbrifchen vloed tot op heden, door watervloeden ondergaan hebben. Uit het Hoogduitsch van FR. ARENDS. Met eene Voor- rede en Aanteekeningen vermeerderd door Dr. R. WES- TERHOFPF, practiferend Geneesheer te Warfum, enz. ife Deel, Met eene Kaart. Te Groningen, bij W. van Boekeren, 1835, Zn gr. 8yo. XII en 252 bi, f 2-40, 122 Je C. DE JONGE De eerfte November: een gefchied- en tijdrekenkundig Onder- zoek uit de Noordfche Godenleer ; door FINN MAGNUSEN, Uit het Deensch vertaald door Jh”. Mr. M. HETTEMA, Te Leeuwarden, bij L. Schierbeek. 1835. In gr. 8vo, VII en 18 bl, f :- 90, Wie heeft de onderneming van den Heer Archivarius pe JONGE niet toegejuicht, toen” hij het ondernam eene Ge- fchiedenis van het Nederlandfche Zeewezen te leveren? En wie was niet hoogelijk ingenomen met den aanvang van den arbeid diens Geleerden, toen het eerfte deel van zijn werk het licht had gezien? Niet minder zal men voldaan zijn over den inhoud van het eerfte ftuk des tweeden deels, daar men ook hier weder den Schrijver niet alleen met kennis van zaken het voorgevallene ziet uiteenzetten , maar ook telkens hem ziet indringen tot de oorzaken, waarom alles aldus en niet anders zich kon toedragen. Het is niet flechts de enkel Gefchiedkundige , maar , gelijk het bij den Historiefchrijver , die meer dan opfteller van eene kronijk wil zijn, behoort te wezen, tevens de Staatsman, de Menfchenkenner, de prac- tifche Wijsgeer, welken men fpreken hoort. Dit is inzon- derheid het geval, waar de Heer pe jonge de vergelijking maakt tusfchen de Britfche en de Nederlandfche zeemagt , tijdens het ontftaan en gedurende den loop van den eerften Engelfchen oorlog, waar hij zoo wel de zedelijke als de ftoffelijke fterkte en zwakte bij elke der ftrijdvoerende par- tijen navorscht, en de oorzaken daarvan aanwijst, Ieder be- minnaar der Gefchiedenis van ons Vaderland zal met ons reikhalzen naar het verder vervolg van dit tot dusver zoo toffelijk voortgezet werk, Ook de Gefchiedenis der Kusten van de Noordzee, door Dr. WESTERHOFF, naar het Hoogduitsch van ARENDS, bewerkt, en met des Vertalers Voorrede en Aanmerkingen vermeerderd , fchoon het werk hier en daar, vooral wat het geologisch oogpunt betreft, veel te wenfchen overlaat, be- zit echter vele verdienften, en is de eer der vertaling waar- dig. Het vervolg zoo fpoedig mogelijk te ontvangen, zal den meesten bezitters van dit eerfte deel welkom zijn; en wij hopen, dat niet flechts het tweede deel, waarmede het werk in zeker opzigt voltooid zou kunnen heeten, maar ook het daarmede in verband ftaande, fchoon tevens afzon- HET NEDERL. ZEEWEZEN , ENZ, 123 derlijk bruikbare derde deel, dat eene Gefchiedenis der Wa- tervloeden, van de vroegfte tijden tot en met het jaar 1830 behelst, ons mettertijd, even getrouw , doch, kan het zijn, in nog zuiverder Nederlandsch vertolkt, zal worden aange- boden, In wetenfchappelijke werken: vooral is het wel eens moeijelijk , bij de vertaling, even keurig als getrouw te we- zen, daar men fteeds vreest, de meening des Schrijvers niet juist genoeg over te brengen, als men niet woordelijk alles wedergeeft; en dat woordelijk wedergeven veroorzaakt al ligt iets uitheemsch in ftijl en terminologie, Zulks ondervond ook de Heer HETTEMA, toen hij het werkje van FINN MAGNUSEN, de eerfte November , een gefchied- en tijdrekenkundig Onderzoek uit de Noordfche Go- denleer , vertaalde, Maar niet alleen dat eenige bijzonderhe- den in den ftijl, of dat eenige uitdrukkingen, den vreemden oorfprong verraden: neen! taal en fpelling zijn bovendien gansch niet naauwkeurig, en het is alleen het belangrijke van den inhoud, hetgeen ons het veelvuldig gebrekkige te dien opzigte vergeten doet. Met uitnemend genoegen en tot wezenlijke leering heeft Referent dit kleine, doch zaakrijke boeksken gelezen, hetwelk nog in waarde gerezen is door de geleerde en wèl te pas bijgebragte Aanteekeningen van den Vertaler, die, als beoefenaar van Gefchiedenis en Oud- heden, inzonderheid van de Noordfche en Friefche, federt lang reeds gunftig bekend is, -= e Nieuwe Werken van de Maatfchappij der Nederlandfche Let- terkunde te Leiden, 1llden Deels 2de Stuk. Te Dordrecht, bij Blusfé en van Braam, 1834, Zn gr. 8vo, 362 bl. f 3e: Di deel van de Werken der bloeijende Leidfche Maatfchap- pij levert zeer gewigtige bijdragen tot de Nederlandfche Let- terkunde, De inhoud kan in waarheid rijk genoemd worden, De bloote vermelding der ftukken en de namen der verdien- flelijke opftellers mogen de belangftelling onzer lezeren op- wekken, Van den Heer N. CARBASsIUS ontvangen wij eene Voor- lezing over JAN VAN HELU en zijn gedicht: de Slag van Woeringen. STARING van den Wildenborch geeft be- rigt nopens een Zuiphensch Handfchrift van VAN MAER- LANT, em deelt ons proeven mede uit den Wapen- Martyn 125 , NIEUWE WERKEN en deù Verkeerden-Martyn. Prof. sıEGENBEER heeft beide ftukken door eenige aanmerkingen opgehelderd, welke des mans bekwaamheid en zedigheid op nieuw aan den dag leg- gen. KIST fchenkt ons een aardig Vertoogje over de verwisfeling van zedelijke en zinnelijke hoedanigheden in fommige Betuw- fche Idiotismen. Het leven en de letterkundige verdienften yan FREDERIK DE HOUTMAN, door BODEL NIJEN- HUIS, doet ons dien onvermoeiden onderzoeker der vader- landfche letterkundige gefchiedenis wederom van eene zeer gunftige zijde kennen, Eindelijk heeft de Heer w. C. AC- KERSDIJK de ligging van Pladella villa nader onderzocht, en met veel waarfchijnlijkheid aangetoond, dat dezelve het dorp Bladel in Noord-Braband is. De naam van Pladella villa komt voor in den giftbrief van KAREL den Eenvoudi- gen aan DIRK, den eerften Graaf van Holland, in het begin der tiende Eeuw. Dit ftuk van den bekwamen ACKER Ss- DIJK is reeds vóór vele jaren opgefteld geweest, en een bij- gevoegde brief van wijlen Prof, A. KL UIT toont, dat deze het met den fteller ‘volkomen eens was. De maniér eneftijl van alte deze ftukken is duidelijk, deftig en eenvoudig, zonder gezochte en zoutelooze aardigheden, voor welke onze jonge lieden niet genoeg kunnen gewaar- fchuwd worden, omdat het voorbeeld al te dikwijls van menfchen uitgaat, welke door ftand en naam onbedrevene harten zoo gemakkelijk kunnen verleiden, Wij hopen en ver- DER LEIDSCHE MAATSCHAPPIJ. 125 vouwen, dat, met het verdwijnen van de Komeet van HAL- LEY, alles beter zal worden, Spraakleer der Latijnfche Taal, door C. Ge zumerT, Dr. Ifle Stuk, Vertaald uit het Hoogduitsch, met Aanmerkingen, door KORNELIS ELIX, Dr. Te Amfterdam, bij S. de Greb- ber. 1835. Zn gr. 8vo. VIII, 300 5. f 2 - 80. D: Grammatica van Profesfor zumePT heeft in Duitschland zoo veel opgang gemaakt, dat dezelve in korten tijd zes ma- len is herdrukt, en alleen van vier uitgaven vijftigduizend exemplaren zijn verkocht, Dit laat zich eenigzins verklaren uit de menigte fcholen in het uitgeftrekte Duitschland, en uit de aanbeveling van hooger hand, om deze Grammatica te gebruiken, Dezelve verdient zoodanige aanbeveling, en heeft in naauwkeurigheid misfchien haars gelijken niet, Dit boek was dan ook in ons vaderland bij de Geleerden genoeg bekend, en zal nu, hopen wij, ook meer algemeen verfpreid en als leerboek gebruikt worden. De Heer eLrx heeft door deze vertaling een niet onverdienftelijk werk verrigt. Zijne aanteekeningen hed hij hier en daar belangrijker kunnen maken, Ook zijn er enkele drukfeilen ingeflopen, welke vooral dàn vermeden moeten worden, wanneer zij tegen den gegeven’ regel indruifchen, B, v. bl. 17 ftaat onder de voor- beelden, om de meest hoorbare lettergreep te doen uitko- men, exarat , hetwelk zonder twijfel zal moeten zijn exorat, In exarat komt die lettergreep daar geheel verkeerd uit, Nouveau Dictionnaire Français - Hollandais et Hollandais - Français, par D. BOMHOFF, HZ, In II Deelen. Te Zutphen, bij W. Je Thieme. 1835. In gr. 8yo, Bij Inteek. f B-50. Bi al de beftaande Woordenboeken , van eenen w1 NKEL- MAN, BLUSSÉ, LANDRÉ, AGRON Een anderen, deed zich voor de beoefenaars der beide talen nog eene behoefte gevoelen, daar de menigte nieuwe uitvindingen, in onze da- gen elkander als verdringende, en de vorderingen, in bijna alle wetenfchappen gemaakt, in de dagelijks uitkomende wer- ‚126 D BOMHOEFF, HZ. ken eene menigte woorden en uitdrukkingen doen aantref. fen, welke men vergeefs in bovengenoemde Dictionnaires op- zoekt. Geen wonder dan, dat het Woordenboek, door vaN MoocCK in den jare 1823 aangekondigd, grooten bijval vond, en door eene ruime inteekening werd onderfteund, Daar dit werk evenwel tot hiertoe onvoltooid is gebleven, zien wij met genoegen in deze behoefte voorzien, en dat niet ftuks- wijze, (hetgeen wij, in het voorbijgaan gezegd, voor Woor- denboeken ook zeer ongefchikt vinden) maar in ééns, Gaarne doen wij hulde aan de verdienften van den bewer- ker en den ijver van den Uitgever, De Kooper vindt hier waar voor zijn geld, twee lijvige boekdeelen, met eene dui- delijke letter fraai gedrukt, en ruim 2500 bladzijden bevat- tende, voor een’ betrekkelijk geringen prijs, Wat nu den inhoud betreft, men vindt hier, behalve het Woordenboek, achter elk deel. eene alphabecifche lijst der meest gebruikelijke eigennamen, en eene volledige tafel der ongelijkvloeijende en onregelmatige werkwoorden, met der- zelver enkele tijden, voor beide talen; terwijl wij met ge- noegen zagen, dat de Heer BoMmHOPF te regt begrepen heeft , dat in een Woordenboek , hetwelk eenigzins op vol- ledigheid wil aanfpraak maken, ook zoodanige woorden en uitdrukkingen dienen opgenomen te worden, die, offchoon niet regtftreeks tot de Nederduitfche of Franfche taal be- hoorende, echter in maandwerken of dagbladen menigmaal voorkomen, waardoor de lezer dan al weder genoodzaakt is, tot het eene of andere Kunstwoordenboek de toevlugt te nemen. | Tot deze cathegorie behooren in het Franfche gedeelte de volgende, die wij bij het doorbladeren opgeteekend hebben: Ab hoc et ab hac, Appoggiatura, Carloeck , Conclufum , Con- coctio, Glacies Mariae, Hornblend, Horn/chiefer , Lac-lak , Omnibus paribus, en meer andere, waarbij men kan voegen verfcheidene woorden met K en W beginnende , die men ver- geefs bij anderen zoekt, Dezelfde uitvoerigheid vindt men in het Nederduitfche ge- deelte, daar alleen de zamenftellingen met aan achtenveer- tig, die met be nagenoeg tweeënzeventig, die met én vijfen- dertig, die met op zestig, die met over tweeëndertig , die met ver honderdzesendertig, en die met voor achtenveertig kolommen beflaan; terwijl ook de zoogenaamde bastaardwoor- den zijn opgenomen, en door het teeken § aangeduid. Met NOUVEAU DICTIONNAIRE. 127 dat al heeft men de noodige fpaarzaamheid omtrent de plaats in acht genomen, en door dit teeken — overal de herhalin- gen der zelfde woorden pogen te vermijden, zonder dat zulks eenigzins der duidelijkheid kan fchaden, Hierdoor heeft men te meer ruimte gewonnen voor eene en andere taalkun- dige aanmerking, welke men in de meeste Woordenboeken geheel mist, en die wij nog wel gaarne in grooter aantal hadden gezien, Tot proeve der bewerking willen wij hier aan het volgen- de artikel eene plaats inruimen: „Main, f. Hand, vr.; — droite, Regterhand, vr. ; — gauche, Linkerhand, yr. z — Tenir à la — In de hand houden; Avoir à ou dans la —, In de hand hebben ; Joindre les mains, De handen vouwen; Serrer la —, De hand druk- ken; Lever la — fur q. q., De hand tegen iemand opheffen 3 Lever la —, De vingers opfeken; Mettre l'épée à la —, Den degen trekken; Mettre la — à l'épée, De hand aan den degen flaan; Prendre à la —, Met de hand vangen; Acheter à la —, In den roes koopen; Mettre la — à l'oeuvre, De handen aan het werk flaan; Mettre la — à un ouvrage, Aan iets medewerken; Mettre ou Donner la dernière — à un ouvrage , De laatfle hand aan een werk leggen; Cet ouvrage est de — de maître, Dat is een meesterwerk; Faire valoir _ une terre par fes mains, Een goed zelf bebouwen; fig. Mettre la — à la pâte, Zelf handen aan het werk flaan; Tendre la — à qe q., Iemand de hand reiken, Hem zijne hulp bie- den; Donner ou Prêter la — à q. q., lemand behulpzaam zijn; Se tenir par la —, Se donner la — l'un à Pautre, Ez- kander bijftaan ; Se laver les mains de — q. ch., Zijne handen in onfchuld wasfchen; Avoir les mains nettes de q. kooplieden kunnen zich gemakkelijk vereenigen;, Mettre la == à ou fur la confcience, De hand in zijn’ eigen’ boezem fle- ken; ook: Onderzoeken, of men iemand beleedigd heeft, of men eenen misflag begaan heeft; Prendre ou Acheter de la première —, Uit de eerfle hand koopen; Tenir une nouvelle de la première —, Een berigt wit de eerfle hand hebben; Mettre la — fur le collet à q. q., Iemand pakken , ‘vatten 3 Mettre la — fur q. q., De hand aan iemand faan, lemand flaan; Cela est en bonne —, Dat is in goede handen ; Prendre en — les intérêts de q. q., Iemands belangen behartigen ; Tenir la — à q. ch., De hand aan iets houden; Donner les- mains à q. ch., Zn iet toefdemmen , Genoegen in iets nemen ; Tendre la —, Om eene aalmoes vragen; Je vous baife les mains, Jk maak u mijn compliment, ook: iron, Jk bedank u wel; Prendre ow Recevoir q. ch. de la main de q. q., Tets van iemand nemen of aannemen; Tenir la — haute à q. q., Iemand fireng behandelen; Coup de —, Stout beftaan, o. 3 ook: Onverwachte aanval, m.; Homme de —, Man, die doorzet, m.; En venir aux mains, Handgemeen worden, Slaags raken; (En) être aux mains, Slaags zijn; Faire — basfe fur..., Over de kling jagen; Jeu de —, zie Jeu; Être fait à la —, Met opzet gedaan zijn; De longue —, Sedert lang; — mife, „Arrestatie, Aanhaling, vr.; Saifir entre les mains de q. q., Zich verzetten tegen de uitlevering der gelden , die in iemands handen zijn; Plaider la — garnie, Voor eene zaak pleiten, die men in zijn bezit heeft; Vider fes mains , Overgeven, Uitleveren; Être fous la — de justice, In belag genomen zijn ; Mainlevée, Opheffing van-een beflag , vr.; Impofer les mains à...., De handen opleggen; Sous —, Onder de hand, In het geheim; A deux mains, Met beide handen ; ook: Om met beide handen te worden gehouden; van hier; Cheval à deux mains, Paard, dat onder den man en voor een rijtuig kan dienen; Homme à deux mains, Man, dien men tot verfchillende dingen gebruiken kan; Prendre à toutes mains, Zich op allerlei wijzen pogen te verrijken; A pleines mains, Met handen vol, Ruim; En un tour de —, In een omzien, In een oogenblik. *—, Hand, vr. PIII en 62 bL f 1-: Sedert de zoogenaamde romantifche poëzij in de mode ge- komen is, fchijnt het, of fommige dichters en verzenma- kers zich niet meer over eenheid.en zamenhang in de voort- brengfelen hunner al te vruchtbare pen bekommeren, Onder onze nog eenigzins jeugdige dichters zijn zelfs eenigen, wier naam niet geheel zonder regt vermaardheid verwierf, van dat gebrek niet vrij: wat wonder, zoo lieden van minder ta- lent, na de gegevene voorbeelden, ‘zich gelijke, ja nog meerdere vrijheid veroorloven? Zoo deed ook de Heer oup- KERK POOL met zijne ongemeen Zosfe fragmenten, waarin hier en daar wel vonken van dichtvuur te befpeuren zijn, doch die over het geheel, naar ons gevoel, beter onuitgegeven gebleven waren. Indien nu dat ordeloos dichtwerk door ftijl , taal en vêrsbouw zich onderfcheidde, dan zou het te dien opzigte nog lof verdienen; maar ook daarin komt de Schrij- ver aanmerkelijk te kort. Bl. l lezen wij: Ook Egmond! Hoorne! ook die eedle helden vielen, met verwaarloozing der (melting; eene fout, die meermalen begaan is, Bl. 2, den laatften regel, vinden wij het aanvangen, in plaats van het BOEKBESCH. 1836. NO. 3. 130 S. P OUDKERK POOL, NEDERLAND IN 1572. ontwerpen van een plan. Op bl, 3 hindert ons eene, hier niets uitdrukkende, herhaling van het koppelwoord en, aan het begin van vele regels. Bl, 7 wordt er gefproken van Spanjes rijkskroon te flaven : maar wat is toch eene geftaafde KROON? Aan geheel ondichterlijke uitdrukkingen ontbreekt het ook niet, b, v. bl, 27: Broeder Piet bragt hem die tij- ding. Bl. 28: En was dit wel vreemd te vinden? Zonderling is de vraag bl, 45: Zal ik verder u verhalen, wat gebeurd is na dien fond? Neen! zouden wij gezegd hebben, zwijg er flechts van! Evenwel de Dichter verhaalt tot op bl, 47, Dan vraagt hij weder: En moet ik nu nog verhalen, wat na jaren is gefchied? Doch: dit laat hij aan een’ ander over. Na nog een woordje tot lof van onzen Koning gezegd te hebben, eindigt de Schrijver zijn eigenlijk werk, waarach- ter nog eenige aanteekeningen volgen, Een flotzang tot lof onzer voorvaderen, waarin de tachtigjarige oorlog met Spanje kortelijk wordt gefcherst, is niet beter, doch ook niet minder, dan het voorafgaande, Ziedaar, waarde lezer, wat gij in dit dichtwerkje vinden kunt ! dn en en ee ae ed aumie ete iren E D On D D O Lambert Brousfard. Historifche Roman uit de dagen der Bel- gifche Omwenteling, door C. u. CLEMENS., Te Gorin- chem , bij J. Noorduyn. 1833. Jn gr. 8yo. 166 4/, f 1-80, Waterloo. Verhalen en Krijgsbedrijven. Naar het Engelsch. In II Deelen. Te Amfterdam, bij C. L, Schleijer, 1834, In gr. Svo. 597 bl, f 6-50, Van de beide hier aangekondigde werken levert Lambert Brous- fard eene vrij levendige en getrouwe fchets uit de eerfte tijden van den Belgifchen opftand, Indien het boek zoo treurig niet eindigde, maar, even als de Luikenaar b. v., den le- _ zer, aan het flot gekomen, zich nog eenigmate verheugen liet, zou het denkelijk nog meerderen bijval vinden, Den ftijl hadden wij vooral wat gekuischter gewenscht. Men zie b. v. den volzin bl, 25: Door het publiek verbranden enz. hadden reeds langer enz., waar volftrekt geen zamenhang in is, Intusfchen ook dit boek zal zijne lezers wel gevonden hebben , en kan mec belangftelling worden doorbladerd. Mer meer genoegen zal denkelijk de bundel „Verhalen Ce H. CLEMENS, LAMBERT BROUSSARD, ENZ, 131 en Krijgsbedrijven, onder den titel Waterloo, worden ont- vangen en gelezen. Als wij eene aanmerking wilden maken ,. zou het alleen deze zijn, dat men fchier verwart in de me- nigte der verhalen van mannen, die allen tot elkander, ten tijde van den flag van Waterloo, als krijgsmakkers in be- trekking ftaan, maar wier vroegere gefchiedenisfen , welke zij elkander mededeelen, geheel uiteenloopen, Dit nu ver- oorzaakt, wanneer men de daden leest, welke aan dezen of genen Officier omftreeks den tijd en ter gelegenheid van dien veldflag worden toegefchreven, dat men zich dan moeijelijk kan herinneren, welke lotgevallen te voren dien perfoon zijn bejegend, Er is dus in dezen Roman, of liever deze fchakel van door eenen enkelen fchalm aaneengehechte romannetjes, overvloed van verfcheidenheid, maar tevens, naar ons in- zien, zeker gebrek aan die eenheid, welke ons voorkomt een vereischte van elk kunstgewrocht, ook in de Letter- kunde, te wezen, Wij bewonderen echter den rijkdom van vinding bij den oorfpronkelijken Schrijver, en mogen het werk in elk opzigt ter lezing aanbevelen. De mirakuleuze Medaille, Een woord, dat gefchied is, aan alle Roomsch-katholijken, die in Rotterdam en in de an- dere Vorftenfteden van Halland wonen. Tot een Profeten- kind. Te Amfterdam, bij J. C. van Kesteren, 1835. Zn 8vo. VIII en 108 5/. f : - 90. Even zonderling, als de titel van dit boekje is, is ook des- zelfs inhoud, Het oogmerk van dit gefchrift, blijkbaar door een’ Roomsch-katholijken opgefteld, is, het bijgeloof tegen te gaan, waartoe men des Schrijvers geloofsgenooten, ook hier te lande , nog gedurig zoekt te verleiden, en dat thans, bij onze fteeds toenemende befchaving, des te ongelukkiger aflteekt en des te onvergeeflijker is. Blijkens den titel, is het de, mirakuleuze Medaille, welke aanleiding tot dit werk gegeven heeft, en met welke wij onze lezers in zoo vêr bekend willen maken, als noodig is om hun te berigten, wat zij hier te wachten hebben. „ Omtrent het einde van het jaar 1830 zag de klooster- zuster M..., die zich te Parijs bevond, in het gebed eene fchilderij , vertoonende de heilige Maagd, gelijk zij gewoon. I2 | Kd 132 DE MIRAKULEUZE MEDAILLE. lijk vertoond wordt, onder den titel van onbevlekte ontvane genis „” enz.; „rondom de fchilderij de volgende aanroeping : O, MARIA, zonder zonden ontvangen, bid voor ons, die onze foevlugt tot u nemen ! — Eenige oogenblikken hierna draaide zich de fchilderij om, en op de achterzijde zag zij de letter M., boven deze een klein ‘kruis, en onder dezelve de H. H. Harten van jezus en MARIA, die zij heel ligt daaraan herkennen kon, dat het eene eene doornenkroon omheeft , en het andere met een zwaard dóorboord is, Nadat de zus- ter nu dit alles wel befchouwd had, zeide eene ftem tot haar: Gij moet volgens dit voorbeeld eene medalie doen flaan , (niet medaille, maar medalie] en de perfonen, die dezelve, met aflaat begunfligd , zullen dragen, en godvruchtig dit kort ge- bed doen, zullen op eene bijzondere wijs door de Moeder Gods befchermd worden,” „ Door toevallige verhindering werd de medaille nog eerst op het einde van Junij 1832, volgens het opgegeven model, Hr door M. vACHETTE, quai des Orfèvres , No. 54. (bis) te Parijs, met permisfie van den Aartsbisfchop van Parijs.” Deze- medaille is ook’ in ons Vaderland alom verkrijg- baar gefteld, Zij is van koper, en kost flechts twaalf en een halve cent, of vijf groot. „ Geeft men nog vijf groot daarbij, dan krijgt men ook het berigt wegens het gebruik 3 en die alles weten wil, den oorfprong en de uitwerkfels, die geeft nog vijf ftuivers; maar dat zijn dan ook zeker de laatften, en die krijgt een boek met 37, zegge: zeven en dertig authentieke berigten van verfchillende mirakelen , die de medaille gedaan heeft, onder den titel van: Historifche Befchrijving van enz. de mirakuleuze Medalie, door m..., te's Hertogenbosch, bij Ce VAN GEMERT EN ZONEN, 1835. Alles te zamen: medaille, berigt, befchrijving en genezing voor den zeer geringen prijs van vijftig centen.’ = Uit deze Historifche Befchrijving haalt onze Schrijver het een en ander aan, waaruit blijkt, dat het aan het lijf han- gen, kusfen door de lijdenden en het verbergen onder het bed der medaille een onfeilbaar middel is tegen alle kwalen en rampen, die, naar ligchaam en ziel, federt de opening der doos van PANDORA den mensch gefolterd hebbengtegen - de koorts, tegen de hartziekte (1), tegen de bloedbraking , tegen de waterzucht en woede. Maar niet alleen in Frank- rijk en België doet de medaille mirakelen, maar aok te DE MIRAKULEUZE MEDAILLE, 133 "s Hertogenbosch is er een gefchied; één, maar dat tegen vele andere kan opwegen. Mejufvrouw ANTONIA van Ertrijk is door het dragen der medaile („ men ziet wel aan de fpelling, dat men nu nog al verder van Parijs af- raakt ™) binnen weinige oogenblikken wonderdadig genezen van eene hardnekkige verftijving en verlamming harer bee- nen, Een attest, hetwelk de echtheid van het geval bewijst, is voorzien van den naam van A. BOLSIUS, Mé, Wie is die man? „ Een man van groot gezag, een man van diepe kun- de, een man van groote geleerdheid.” Is de man, die door zijn attest de echtheid van het mirakel getuigt, dezelfde als A. BOLSIUS, Medicinae Doctor, praktiferend Geneesheer enz. te °s Hertogenbosch, mitsgaders N, B. Prefident der Ges neeskundige Commisfie van Onderzoek en Toevoorzigt in de Pro- vincie Noordbraband? Is de man ook niet Lid van ondere fcheidene geleerde Genootfchappen ? Maar, hoe dit ook zij, „de zaak is uitgemaakt: het Ongeloof en de Vrijgeesterij zijn een eeuwig zwijgen opgelegd. De mirakuleuze medaille zegeviert, hare kracht is erkend, en door A. BOLSIUS, Mi., onderteekend: maar daarmede ook zijn ondergang en die zijner kollega's ten eeuwigen dage.” „ Wat hebt gij aangevangen, onvoorzigtige A. kisten en potten en flesfchen en kolven en retorten, die hen volgt? — Ach! het is het verarmde huisgezin van £s cC u- LAPIUSS het zijn zijne zonen en neven, zijne echte en on- echte en bastaardkinderen ,” enz. „ Daar gaan de duizend en ééne doctor van onze goede ftad; de Allöopathen met den Homöopaath; daar, naast die ‚ vrachtwagens met medicijnen, die men geneesmiddelen noem- de, toen er nog geene mirakuleuze medailles uitgevonden ' waren, gaan de apothekers, die van de artfen, welken zij fchatting-fchellingen betaalden, onderhouden werden,” » Zwijgend trekken zij af, gelijk het overwonnenen past, en voor het eerst in hun leven hebben zij vrede onder elkan- der. Brown’s boezemvriend gaat vriendfchappelijk met BROUSSAIS lieveling. onder den arm; daar gaan MEs- MER's kinderen met die van nUFELAND, en tusfchen hen beiden wandelt, met langzamen tred, de eenige leerling HAHUNEMANS., Te koop zijn de prachtige coupés en de fil- burys: naar de markt zijn de fchoone, onvermoeide ftaal - paarden, die dezelve, zwanger van hunne geleerde meesters „ door de lijdende wereld trokken; maar zij zullen geene koo- pers vinden, want het is te bekend, dat zij geen huis van eenen voormaligen apotheker voorbij te krijgen zijn, zonder even aan te rijden, en dat zij bij zekere chronifche lijders en lijderesfen dagelijks ftil moeten houden, om in het leven te kunnen blijven. Te koop zijn de keurigfte homöopathifche zak -apotheken, vol van fupra fijne glaasjes met mikrosko- pifche voorwerpen, die aan de ziekte.dekkende middelen, tot in de dertigfte magt van verdunning, aangeftreken zijn, Alles zoo hoogstrationaal , zoo aan het onftoffelijke grenzende, dat een Zilliputter , of een Anthropoïde uit de dwergplaneet Ce- res of Juno, wiens maag zich aan een lepelvol melkfuiker durft wagen, de heele apotheek zonder gevaar op zijne bo- _terham of bij zijn morgenbitter gebruiken kan,” Onze lezers zullen uit deze proeve kunnen zien, dat het den Schrijver niet ontbreekt aan de gave, om zijn onderwerp op eene luimige wijze te behandelen, Zoo deed ons de toe- pasfing van het fraaije gezegde van SHAKESPEARE: Every inch a King! „ leder Nederlandsch pond een Pater!” on- willekeurig glimlagchen. Op vele plaatfen is ook de toon hoog ernftig. Eene enkele maal vinden wij, en keuren dit af, de uitdrukking: „ Zoo ver als het oosten is van het westen,’ gebezigd in eene meer lachverwekkende dan DE MIRAKULEUZE MEDAILLE. 135 ernftige vergelijking, omdat wij van zelve daarbij denken aan de vergelijking, tot welke die uitdrukking omtrent God in de H. 222 Bl. f 2-: Eer eigenlijk gezegden Roman vindt men hier niet, maar meer de gefchiedenis van het hart, dan eene afwisfeling van voorvallen. De jonge Asfesfor Ewald bemint een meisje; zij ` fchijnt aanvankelijk hem weder te beminnen; ten minfte bij vleide zich daarmede, tot dat hij ten laatfte onverwacht ver- neemt, dat zij aan eenen anderen verloofd was, Deze te- leurftelling kost hem eene hevige ziekte. Uit dezelve her- fteld, is hem de aanftelling tot een regterlijk ambt in eene andere ftad zeer welkom, daar hij hoopt, dat deze verwij- dering hem eenige verftrooijing zal verfchaffen, Dit gebeurt dan ook in zoo ver, dat Ewald in zijne nieuwe woonplaats een ander voorwerp voor zijne liefde vindt. Maar ook hier loopt hij weêr een blaauwtje; want na eenigen tijd ontdekt hij, dat Augusta, moge zij ook, gelijk het hem toefchijnt , 136 L. ROSEN, EWALD EN AUGUSTA, niet ongevoelig zijn voor zijne liefde, nogtans nimmer de zijne worden kan. Eene welgeflaagde poging, om het leven en den eigendom van zijne beminde en hare ouders te ver- dedigen, deed ons, vóór dat wij het boek geheel gelezen hadden, verwachten, dat het verhaal nog een vrolijk einde zou hebben, Maar niet aldus behaagde het den Schrijver. Ewald wordt in den ftrijd tegen de booze aanranders van zijne geliefde en vrienden zwaar gewond ,-en fterft, Beoordeelen wij het boek, in zoo ver het al of niet ge- fchikt is om aangenaam te onderhouden, dan is de gefchie- ‘denis, als gefchiedenis, niet belangrijk genoeg. Vragen wij: welk zedelijk doel wordt hier beoogd en bereikt? dan vinden wij de redeneringen ‘ook niet van dien aard, dat zij met vrucht eenig nuttig en gewigtig doel kunnen bereiken. De tegenfpoeden, die Ewald te verduren heeft, zijn niet zoo buitengewoon, dat zij aan een verftandig man voldoende oor- zaken kunnen opleveren, om het geloof aan Gods voorzie- nigheid te laten varen. Zijne aanprijzing, om, bij zijne on- voldaanheid over de wezenlijke wereld, zich te troosten, door met zijne gedachten om te dolen in het rijk der verbeelding , is ook weinig gefchikt, om den mensch datgene te doen be- hartigen , wat noodzakelijk is voor zijn geluk. Wij zijn niet afkeerig van in eenen aandoenlijken toon geftemde, echt fen- timentele werken; maar zullen zij ons behagen, dan moeten ` de zaken onze belangfteliing waardig zijn, Wij ontkennen niet, dat in het onderhavige werk veel is, hetwelk aan des- zelfs oorfpronkelijken titel: Wanderbuch eines Schwermüthi- gen, beantwoordt, maar vonden over het geheel datgene niet, wat ons in den aangeheven toon’ mede kon doen in- temmen, ` De Abt. Een Tafereel uit den tijd van MARIA STUART. Door WALTER SCOTT., TI ‘Deeltjes. Uit het Engelsch, Te Nijmegen, bij J. F. Thieme, In kl 8yo. Te zamen 613 5/. f 4- 60. Wi lazen met uitftekend genoegen dezen lang onvertaald gebleven’ Roman van wijlen den bekwamen Schrijver, wiens roem genoegzaam gevestigd is, om onze loffpraak en aanbe- veling te kunnen ontberen, Daar intusfchen het plan, om dit verhaal met tke Monastery in verband te brengen, bij- j KJ W. SCOTT, DE ABT, 137 kans geheel is achterwege gebleven, zouden wij liever den titel veranderd hebben in de Page, die eigenlijk de held des verhaals is, en door wiens medewerking het ontwerp der ontfnapping van MARIA STUART uit het kasteel van Loch- ‚ deyen eindelijk gelukkig volvoerd wordt, nadat het vroeger, door toeval en onvoorzigtigheid , mislukt was; en met die vlugt en derzelver naaste gevolgen eindigt dan ook dit tafereel. | De duistere geboorte van den held; zijn verblijf als page in het kasteel, dat hij later als regtmatige erfgenaam bekomt ; de woelingen dér katholijke partij ter bevrijding der Konin- gin, waardoor hij, met medewerking zijner tot krankzinnig- heid dweepzieke grootmoeder, als werktuig gebruikt wordt 3 zijne omzwervingen; zijne liefde; het karakter der ongeluk- kige, maar in ons oog niet geheel onfchuldige, Vorftin, zijn zoo vele hoofdpunten; die met kunst ontwikkeld en met belangftelling nagegaan worden, en die doorvlochten en ge- fchakeld zijn met de avontuurlijke lotgevallen van den knaap, dien men altijd in zijne vurige, onbefuisde , maar ridderlijke inborst wedervindt, Voeg bij dat alles eene keurige fchilde- ring van de zeden dee tijds, doormengd met niet weinige gefchiedkundige voorvallen, en de lezer oordeele, hoe veel partij een voortreffelijk Romanfchrijver als scor Tr van dat alles trekken kon, en ook werkelijk getrokken heeft. De vertaling is vloeijend, en de correctie laat weinig te wenfchen overs alleen begrijpen wij niet, waarom de Uit. gever her kleine formaat gekozen hebbe, daar toch de andere romans van denzelfden Schrijver meestal in groot octavo zijn viigekomen, en vele bezitters er voorzeker belang in ftellen, die te zamen te kunnen laten inbinden, Makanna, het Opperhoofd der Wilden, of Liefde en Roem- zucht. II Deelen. Naar den tweeden Druk uit het En- gelsch. Te Amfterdam, bij Jj. F. Schleijer. 1835. In gr. 8yo. Te zamen 691 52. f 5 - 60. l He is jammdt, dat de Vertalers zich zoo haasten! dachten wij, met een’ ftapel boeken voor, en het boven aangekondig- de werk nevens ons, waarin wij, al voortlezende, op eene menigte onachtzaamheden, duisterheden en drukfeilen ftie- ten, die zoo gemgkkelijk met eenige oplettendheid konden 138 MAKANNA. weggenomen zijn, Ons publiek moge leeslustig zijn; maar wij gelooven niet, dat het zulk een’ razenden geeuwhonger heeft, om de Vertalers te nopen geen oogenblik te verliezen, en hunne producten half gaar op te disfchen, Wij althans zouden liever zien, dat zij, bij blijkbare bekwaamheid, met meerdere bedaardheid te werk gingen. Wij willen den lezer niet vervelen met eene lijst van misftellingen, welke wij aanftipten, maar laten die rusten, tot dat ons bewijs voor hetgeen wij ter nederfchreven gevraagd mogt worden, en gaan liever over, om verflag te doen van het werk, dat wij lazen, De Schrijver noemt zich niet, maar, indien COOPER er zijn’ naam voor gezet had, zouden wij het voor een zijner vroegere werken houden, hetwelk hem later het denkbeeld van zijnen kruistogt in de Noordzee aan de hand gaf, en keuriger deed uitwerken, Hoe dit zij, hij kent bij order- vinding het tooneel, waarop zijne perfonen handelen, Het woelige fcheepsleven met deszelfs gevaren en genoegens, zeeroof en fchipbreuk, zoo wel als de verfchijnfelen in de Indifche Zee, worden met levendigheid gefchetst, en zijn verblijf aan de Kaap de Goede Hoop, thans helaas! onder Engelsch beheer, ftelde hem in ftaat, de zeden, gewoonten , leef- en handelwijze der kolonisten, de oorlogen, krijgslisten en het karakter der wilde bewoners van dien uithoek der oude wereld naar waarheid te fchilderen, en de natuurtoo- neelen van dat woeste maar bekoorlijke land hier en daar Schitterend te doen uitkomen, Niemand, dan een ooggetui- ge, kan dat alles in zulk eenen vorm gieten, als hier ge- daan is, en LICHTENSTEIN's Reizen ontvangen dikwerf _ bevestiging of opheldering; gelijk wij meenen, dat ons Men- gelwerk, (zie No. l1, bl. 17 en volg.) hetgeen op de twee laatfte bladzijden van het eerfte deel van dit werk wordt aangevoegd , niet weinig toelicht en te regt wijst. j Wij loopen minder hoog met het romantifche gedeelte, daar de karakters weinig uicftekends hebben, en de lotgeval- len der perfonen vrij onwaarfchijnlijk zijn, Makanna, die eerst in het tweede deel verfchijnt , is de eigenlijke held van den roman geenszins, dien wij in zekeren Pau/ Laroon aan- treffen, wiens dubbelzinnige zending en handelwijze ons den Franfchen Kreool doen zien, die zich tot een’ zoogenoemden agent provocateur der Franfche ftaatkunde in de Indiën laat gebruiken; vaù welke handelwijze wij het diepfte afgrijzen MAKANNA, | 139 hebben, ondanks den moed, de volharding en de bekwaam. heid, welke hij aan den dag legt, en de gelukkige ontknoo- ping, die hem, als Graaf, in de armen eener bevallige En- gelfche dame voert, Niettegenftaande dat alles en nog veel meer, wat ons tegenftaat en wij kieschheidshalve verzwijgen, leest men het werk met onafgebrokene deelneming. Uitgever en Vertaler zullen alzoo voorzeker hunne moeite niet onbe- loond zien, daar zij op de belangftelling van den Holland- fchen lezer in alwat de Kaap betreft, bij hunne allezins ge- oorloofde fpeculatie, gerekend hebben, Groninger Studenten- Almanak voor 1836, Te Groningen, bij W. van Boekeren. f 1 - 60, Me veel genoegen lazen wij wederom dit product van de vereeniging: Vindicat atque polit. De rangfchikking van den inhoud draagt evenzeer onze goedkeuring weg; en dat men de ruimte onder vele verzen gebruikt heeft tot het plaat- fen van korte aanteekeningen ín proza, maakt, dat de lezer minder wit papier voor zijn geld krijgt. Alwat men in een jaarboekje kan verlangen, is onder de rubriek A/manak ge- bragt. Daarop volgt, onder het hoofd: Staat der Akade- mie, alles, wat daarop betrekking heeft, Wij hadden er ech- ter niet ongaarne het Programma der Lesfen voor het loo- - pende Akademiejaar bij aangetroffen, zoo als zulks door H. H. Redacteuren van den Amfterdamfchen Studenten.-Almanak ge- daan is, Het gefchiedkundig verflag is wèl gefteld, en ken- merkt zich gelukkig niet door bijzondere belangrijkheid; ge- lukkig, zeggen wij, omdat ook wij van meening zijn, dat overvloed van ftof niet altijd een goed voorteeken is. Vier bladzijden over de Mathefis openen het Mengelwerk; wij houden ze voor perfiflage, en zouden ze hier, hoe geestig ook, liever gemist hebben, De verzen zijn over het alge- meen vrij goed, (ommige keurig, enkele voortreffelijk, ook ‘de Duitfche, welke wij hier, even als in vorige jaren, ei- genaardig aantreffen, Onder de navolgingen troffen wij ver- fcheidene aan naar BARBIER, die bijzonder wèl bewerkt zijn, maar tegen wiens fchriften wij jonge lieden welmeenend. waarfchuwen, Kracht en gloed, offchoon met veel bom- bast gemengd, bezit die Schrijver voorzeker, mais c'est Ja ` t 140 GRONINGER STUDENTEN-ALMANAK, force des forts de la Halle, en zijn gloed heeft iets affchuwe- lijks; de beelden zijn veeltijds onedel, onkiesch, en gemeen in de détails, getuige hier bl, 23; wij hebben er in het oor- fpronkelijke nog wel erger gelezen, en raden daarom Studen- ten vooral, BARBIER en zijn Republikeinsch gefchreeuw , met de geheele Romantifche fchool, te laten voor hetgeen zij zijn, en liever modellen ter navolging te zoeken bij de Ouden, of bij die Modernen, die den toets van gekuischten fmaak hebben doorgeftaan, waarvan wij, tot onze vreugde, ook in dezen bundel verfcheidene met genoegen lazen, Slechts ééne navolging getuigt, dat men aan de Hooge- fchool te Groningen ook nu en dan de Latijnfche lier ter hand neemt. Het ftukje kon echter gelukkiger zijn. Door ' een aantal zamentrekkingen, (wij telden er meer dan een dozijn) waarvan audio ego een der ergfte is, wordt de wel- luidendheid niet bevorderd, In den eerften regel is pristini verkeerd gefcandeerd; °t moest, volgens de maat, een Mo- losfus zijn: of had vır GgıLı1Us ongelijk, toen hij zong: — a VAJ m AANA Conjux ubi pristinus, cet.? Wij bejammeren het, dat er niet meer aan die poëzij, den Student zoo wèl pasfende, gedaan wordt, en dat men dan bij dat weinige niets voortreffelijkers bekomt. De ftukjes van Mr. A. MODDERMAN munten bij- zonder uit, en wij danken het H. H. Redacteuren, die van den geestigen Schrijver hebben kunnen verkrijgen om den Zendbrief te plaatfén, die in het luimige genre allerfraaist en tevens alleszins gepast te noemen is, en op eene aange- name wijze dit jaarbundeltje befluit. Tijdkorter in ledige oogenblikken, of Almanak voor 1836. Door A. HAZELHOFF. XXIe Jaargang. Te Gronin- gen, bij A. Hazelhoff. f : - 25, Den welmeenenden opfteller van dit jaarboekje troffen zware huifelijke rampen, welke hem verhinderden, zijn boeksken. van het vorige jaar ons toe te zenden. Thans gewierden ze ons beide te gelijk. Geest en ftrekking zijn fteeds dezelfde, Waarom zouden wij hem dan ook nu de zoo hensch verzochte aanmoediging weigeren? Ook de eenvoudigfte middelen zijn. fomwijlen vruchtbaar in heilzame gevolgen. ee me ee eee Boekbefth. No, 11. bl 66. Ee, 14. leze men ABBOTT, Meng. bl, 73. reg. 8. flaatkande, = a Samoaans BOEKBESCHOUWING. Het Eyangelie de weg der zaligheid, Een Christelijk Huisboek. Door N. DE GRAAFF’, Predikant te Bloemendaal, I Deelen, Te Haarlem, bij de Er- ven F. Bohn. 1834. Zn gr. 8yo. 488 bl. f 4-50. W; kunnen dit Christelijk Huisboek allezins aanprij- zen, offchoon wij de dingen wel eens meer of min uit een ander oogpunt befchouwen , dan de Schrijver doet, De Inleiding begint met de zoo dikwerf herhaalde en helaas ! niet ongegronde klagt over onverfchilligheid om- trent de leer des Evangelies en over flaauwheid in het betrachten van hare heilzame lesfen en weldadige voor- Schriften. Hier wordt melding gemaakt van de gods- dienflige gefteldheid des Christendoms in onze dagen. Blijkbaar is de Christenheid bedoeld, of de Christelijke Kerk, zoo als men ook wel fpreekt. Het Christendom zelve, Goddelijk van oorfprong en onveranderlijk in zijn wezen „-ondergaat geene wijzigingen. Alleen de vormen kunnen verfchillen , waarin menfchen het opvatten , be- waren en overbrengen. De Weleerw. N. DE GRAAFF zegt: „ Naar mate men meer met den heerfchenden geest onzer eeuw en met veler bedoelingen en hande- lingen bekend wordt ,'ontwaart men ook meer een door- gaand gebrek aan hartelijke ingenomenkgid met Jezus, aan reine liefde tot Hem , en aan een blijmoedig en ijve- tig volbrengen zijner wijze en liefderijke bevelen.” Wij moeten bekennen, dat deze aanmerking maar al te veel waarheid bevat. Doch eene andere vraag is, of dat kwaad juist in onze dagen zoo bijzonder toeneemt, als men wel eens onderftelt. Zoude het ook kunnen ge- beuren, dat iemand bij toenemen in jaren het gebrek- kige meer begint op te merken, en nu de verandering in zijne wijze van zien op perfonen en zaken rondom hem meent te moeten overbrengen ? BOEKBESCH. 1836. No. 4. ` K 142 s N. DE GRAAFF De redenen, waaraan het is toe te fchrijven , dat het Evangelie niet meer kracht. uitoefent op deszelfs belijders, liggen, volgens bl. 3, in de geaardheid der menfchen zelve, die met de verkondiging dier Goddee lijke leer bevoorregt zijn. Wij geven in bedenking , of niet onderfcheidene oorzaken daartoe kunnen medewer- ken.- De eigenlijke geaardheid der menfchen heden ten dage zal misfchien niet zoo veel verfchillen van die der Joden en Heidenen, onder welke de Apostelen met zoo heilzaam gevolg predikten. Een zamenloop van omftan- digheden heeft daartoe medegewerkt, dat ligtzinnigheid en onverfchilligheid in de zaak der Godsdienst toenamen bij zekere uitwendige befchaving. Wij zijn het volko- men eens met den Schrijver, wanneer hij betuigt: Het vritbreekt , helaas! zeer velen aan genoegzame kennis ` yan den aard, den inhoud en de heilzame bedoelingen der Evangelieleer. Ja, het is zoo ; onkunde is de verderfe- lijke bron van veel kwaad, Wij juichen dus elke poging toe, die ten doel heeft , de leere der waarheid , die naar de godzaligheid is, den noodigen invloed op verftand en hart der menfchen te doen erlangen. Wij verblijden ons, ook dit werk van DE GRAAFF met ruimte te kunnen aanprijzen. Het werk beftaat uit drie Afdeelingen, onder de vol- gende opfchriften: I. De leer van het Evangelie, zoo als die in de Schriften der Apostelen en Evangelisten begrepen is. II. De oogmerken der Godheid met de. bekendmaking en uitbreiding des Evangelies onder het menschdom. II. Gefchiedkundig onderzoek, of en in hoe verre het oogmerk van God met het Evangelie wer- kelijk bereikt is. De eerfte Afdeeling heeft vijf Hoofd- ftukken, waarin gehandeld wordt over de kennis van God, de kennis van den mensch, het Goddelijke plan ter herflelling des menfchelijken zefacht: > het Christe- lijke geloof en de Eyangelifche deugd , en de teer on- HET EVANGELIE. 143 ger pligten volgens het Evangelie, Deze Afdeeling, de uitwoerigfte def drie, maakt den inhoud van het eerte boekdeel uit. Met hetgene hier gezegd wordt, kunnen wij ons in het algemeen zeer wel vereenigen, Misfchien had hier en daar iets-bekort moeten worden. 