Reize door de binnenlanden van Noord-Amerika,
Ovef (a) Deeze gevolgtrekkingen van den Schrijver koo men mij voor geenzints beflisfende te zijn ; en ik acht het niet onwaarschijnlijk dat 'er , hst zij door ftorm^ het zij opzetiijk (hoe gewaagd dan de onderneeming ook zonder kompas ware ) menfchen van het Noord. Westen van Europa naar Amerika zijn overgeftooken. Indien he£ eiland Atlantis, gelijk men onderftek,in den Oceaan bui- ten de Straat van .Gibraltar gelegen 9 en zig verre in dien Oceaan uitgeürekt heeft; is het mede niet onwaarschijn- lijk dat van daar menfchen naar Amerika langs de tus- fchenliggende eilanden zijn overgeftooken ,* dit tijdperk is te lang voorleden dan dat men van deeze verhuizing nog 'Amerikaanfche ladiaanen. 20^ Over het geheel , ben ik , na de fcherpfte na- fpeuringen en de rijpfte overdenkingen, van ge- dagten dat Amerika zijne eerste bewooneren uit het Noord -Oosten ontvangen heeft, langs den zoo even genoemden grooten archipel , en uic dit gedeelte alleen. Maar dit kan op verfchil- lende tijden en uit verfchillende gedeelten ge- fchied zijn ; uit Tanarye , China , Japan , of Kamfchatka , welker inwooneren naar eikande- ren gelijken in kleur, in trekken en in geftalte, en die, voor dat fonomige deezer volkeren ken- nis van konften en weetenfchappen gekregen heb-l ben , misfcbien ook overeenkomst met malkan- deren gehad hebben in zeden, gewoonten, gods-' dienst en taaien. Het eenigst verfchi! tusfchen de Chineefche natie en de Tarcaaren beftaat in den befchaafden ftaat van deeze en den onbefchaafden toeftand van de andere. De eerste is een handeldrijvend volk geworden en woont in huizen , die tot regelmaa- tige Heden en vlekken gebouwd zijn ; de laatste woonen meest onder tenten en zwerven in ver- fchillende horden rond , zonder eene vaste ver- blijf, nog fpooren in Amerika zoude hebben kunnen vinden; daar zelfs onze hifloriefche befcheiden omtrent dat ei« laod zoo gering zijn. vertaaler,. **o$ Fan den oorfprong der Noord - •blijfplaats te hebben. Ook kunnen de lange en bloedige oorlogen , waarin deeze twee natieën zijn ingewikkeld geweest, hunne erflijke gelij- kenis niet uitroeijen. Het tegenswoordig gedacht des Chineefchen Keizers is van Tartaarfche af- komst; en zoo zij niet begreepen dat 'er een an- der recht ware dan dat van verovering , zou een zoo talrijk volk naauwlijks Uil blijven onder de regeering van vreemdelingen. Het is zeer baarblijklijk dat fommige van de zeden en gewoonten der Amerikaanfche Indiaa- nen naar die der Tartaaren gelijken ; en ik twij- fel niet of het zal, op den eenen of andere toe- koomenden tijd , die zelfs niet verre af is , tot zeekerheid gebragt worden dat, geduurende enige der oorlogen tusfchen de Tartaaren en Chinee- zen, een gedeelte der bewooneren van de Noord- lij ke gewesten uit hun geboorte - land verjaagd, op enige der vooraqemde, eilanden de vlugt na- men , en van daar naar Amerika doordrongen. Like natie kon ondertusfchen op onderfcheiden tijden overwinnende zijn en de overwonnen beur- telings voor hunne overwinnaars vlugten ; en van daar zou de gelijkenis van de Indiaanen naar al dat volk ontdaan kunnen zijn , gelijk ook die haat , welke tusfchen zoo veele hunner Stammen plaats heeft» Het koomt mij voor dat 'er eene duidlijke ge- ïij. mranwim- ■ 'Amerikaanfche Indiaanen. 209 lïjkenis tusfchen de Indiaanen en Chineezen zigt* baar is in die bijzondere gewoonte van het hair te fcheeren , of uit te plukken en flegts een klein bosjen op de kruin van het hoofd overtelaaten, Deeze gewoonte zegt men dat bevoolen is door de Tartaarfche Keizers bij hunne komst tot den troon van China, en het is bij gevolg een ver- der bewijs dat deeze gewoonte bij de Tartaaren in gebruik was , aan welken , zoo wel als aan de Chineezen, de Amerikaanen haar kunnen ver- fehuldigd zijn. Daar zijn ook veele woorden en bij de Chinee- zen en bij de Indiaanen in gebruik , die naar ei- kanderen gelijken , niet alleen in klank , maar zelfs in betekenis. De Chineezen noemen eenen flaaf Shungo en de JSaudowesfie - Indiaanen , welker taal minst verbasterd is, omdat zij minst met de Europeaanen gemeenfchap houden, noemen ee- nen hond Shuvgush. De eerste noemen eene foort van hunne thee Shoufong\ de laatste noe- men hunne tabak Shoufasfau. Veele andere woorden , die de Indiaanen gebruiken , vervatten de lettergreepen che , chau en chu naar den tong- val der Chineezen. Daar zou waarfchijnlijk eene diergelijke over- eenkomst tusfchen de taal der Tartaaren en die der oorfpronglijke Amerikaanen gevonden wor- den , zoo wij zoo wel met dezelve bekend waren O als ■• mo Fanden oor [prong der Noord-* .■;■; ds wij ,. door de gemeenfchap , welke de koop- handel geeft , met die der Ghineezen bekend zijn. In deeze gisfingen word ik bevestigd door de berichten over Kamfchatka , enige jaaren gele- den, op last van de Keizerin van Rusland, in het licht gegeeven, welker fchrijver zegt dat de zee, die dat Schier -eiland van Amerika fcheidt, vol eilanden is en dat de afftand tusfchen Tfchukots- hoi-Nofsi een voorgebergte aan het Oostlijk eind van dat land , en de kust van Amerika niet grooter is dan derdehalven graad van eenen groo- ten cirkel. Hij zegt verder dat 'er de grootste reden is om te denken dat Afia en Amerika wel- eer aan deeze plaats aan eikanderen vast wajren 9 naardien de kusten van beiden de waerelddeelen tot kaapen en baaien fchijnen afgebrooken te zijn , die met eikanderen overeenkoomen , te meer omdat de bewooners van beiden, in deeze gedeelten, in perfoon, kledij, gewoonten en wij* m van zig te voeden naar eikanderen gelijken. Hunne taal fchijnt , zegt hij, wel is waar, niet dezelfde te zijn ; maar het is ook waar dat de inwooners van elke ftreek in Kamfchatka eene taai fpreeken, even zoo zeer van eikanderen ver- Schillende als van die, welke op de kust aan de overzijde gefprooken wordt. Deeze aanmerkin- gen p bij weifee hij ïxog voegt dat de booten van de — —■ ■"— ^ 'jimerikaanfche Indiaancit* '<s.ït Óe bewoóners der beiden kusten even eens vat* maakzel zijn, en dat de inboorlingen van dit gè- deelte van Amerika in het geheel geene wijn ë» tabak kennen, hetgeen hij als een bewijs aartziëè dat zij tot nog toe geene gemeenfchap mét dê inboorlingen van Europa gehad hebben i behel- zen , zegt hij , weinig minder dan één volköÖ- men betoog dat Amerika uit dit gedeelte van Afil bevolkt is gewordem ... De grenzen van dit niijn werk iaatëri mij hiel toe langer op dit onderwerp ftil té Haart* of mee? bewijzen optetellen om mijne Helling te onder ■ fteunen. Ik ben egter zoo volkoömëri övertüigé Van derzelver zeekerheid * ëh ik bert zÖÖ Verlak gende geweest om allé getuigëhisfeti té beköo- men, welke kunnen aangevoerd Worden om haaf nog fterkër waarfchijnlijkhëid bijtezetten * dal il eens eert gezelfchap van Heereti * dié veel wëffe van zulke nafpeUringen maakten eri Welken ill mijne gedagten omtreht ditftük had medegedeeld? de aanbieding deed dat ik, zoo zij mij van het hÖ- dige verzorgen wilden , ëenë reis onderriëëmëa fcoude door de Noord- Öostlijké dëelërt van Èk- f opa en J/ta naar de binnenlanden van én&* rika en van daar naar Engeland, terwijl ik5 6§ mijne reis, alle waarneemingen jsoüdë döërt MQ omtrent de taal als de zeden van de volkeren* tiiëï Welke ik Verkëëren zoude , die zouden kunne! I Ms /^# *&# corfprong der Noord-* ftrekken om deftelling, die ik hieropgegeeven hebT optehelderen , en de nieuwsgierigheid der geleer- de en onderzoeklievende te voldoen ; dan naar- dien men oordeelde dat zulk eene onderneeming, eerder door de natie dan door bijzondere perfoo- ïaen behoorde bekostigd te worden , wierd zij, niet ter uitvoer gebragu Het ftrekt mij tos groot genoegen zedert ik de voorgemelde befluiten heb opgemaakt te bevinden dat zij ftrooken met het gevoelen van dien groo- ten en geleerden hiftoriefchrijver Doftor Ro- bertson, en^ fchoon ik met hem inftemme dac het onderzoek, uit zijnen aarty zoo duister en ingewikkeld is,, dat de gbfingen, welke ik gtmaake heb , flegts als gïsiingen en niet als onbetwist- baar gevolgtrekkingen befchouwd kunnen wor- den, hebben zij egter eenen grooteren. graad van waarfchijnlijkheid dan de onderftelliogen van hun die beweeren dat dit vast land van eenen anderen kant is bevolkt geworden. Eene van des Heeren rob erts ons aanhaa- Mngen uit de Dagyerhaaïen van behring en TSGHiRiKow,. die, omtrent bet jaar 1741 ¥an Kamfchatka zeilden om de INieuwe Waereld optezoeken, febijnt mijne (lelling veel kragt bij- bezetten v „. Deeze bevelhebbers.,, hunnen tochs ff Oostwaarts voortgezet hebbende r ontdekten n lmdP dat hun toefcheen een gedeelte van hes n vasie 5>> Amerikaanfche Indiaanen* a 1 3 ;, vaste land van Amerika te zijn en , volgens hunne waarneemingen , fchijnt het weinige „ graaden van de Noord -West kust van CM* „ for via te liggen. Daar hadden zij enigen „ omgang met de inwooneren , die hun toe- „ fcheenen naar de Noord- Arnerikaanen tege- „ lijken \ zij booden den Rusfen de Calumet , of „ Vrede- pijp aan, die een zinnebeeld van vriend- „ fchap is , 't welk bij het volk van Noord- „ Amerika algemeen in gebruik is en eene wille- „ keurig aangenoomen gewoonte , die hun bij- „ zonder eigen is. " Deeze onvergelijklijke fchrijver redeneert ook zelf tot (having van zijne Helling, met veel oor- deel en op eene bijna voldingende wijze. Hij zegt: „ Wij mogen in dit onderzoek als een „ zeeker beginzel vastftellen dat Amerika niet „ bevolkt is door eene natie van de Oude Wae- „ reld * die groote vorderingen in befchaaving 5, gemaakt had. De bewooners van de Nieuwe Waereld waren in eenen zoo ruuwen ftaat van maatfchappij , dat zij zelfs tniet bekend waren met de konden , die de eerste proeven van menschlijke fchranderheid zijn in haare eerste fchreden tot verbetering. Zelfs de befchaafd- fte natieën van Amerika kenden veele van die v eenvoudige uitvindingen niet , die in andere to deelen van de waereld  %> maatfchappij ontftonden en in de vroegfte tijd* v perken van het burgerlijk leven bekend wa^ s, ren. Hieruit blijkt klaar dat de Stammen, die v eerst naar Amerika verhuisden , van natieëtx v afftamden, die niet minder barbaarsch moeten 5, geweest zijn dan hunne nakoomlingfchap ten n tijde toen zij eerst door de Europeaanen ont^ t, dekt wierden. i fan dé iperfowen , kleeding., tenten en het huisraad der Indiaanen* V an de eerde vestiging der Franfchen in Canada, |pl de vf fovering yan dat gewest door de Engel- fete fe W Jaa? ?föa, feebbeQ ye?fcheidene dief m HM i wmmmnmr — ~^ en het huisraad der N. A. Indiaanen. a 15 natie, die in de binnen - landen van Noord- Ame- rika gereisd hadden , hetzij om met de Indiaanen te handelen, hetzij om te tragten hen te bekee- ren , berichten van hunne zeden , gewoonten enz* in het licht gegeeven. De voornaamfte zijn Va- der LOD. HENNEPIN, CHARLEVOIX en de Baron lahonïan. De eerste gaf, veele jaa- ren geleden, enige zeer oordeelkundige aanmer- kingen uit, dat hij te beter in (laat was te doen, door den bijftand, welken hij ontleende uit de kaarten en dagverhaalen van den ongelukkigen Heer de la salle, die op zijne reis door enige reisgenooten vermoord wierd. Het dagre- gister van dien Heer viel Vader hennepin in handen en (lelde hem in ftaat om verfcheiden be- langrijke bijzonderheden omtrent de Indiaanen in het licht te geeven. Maar hij had , in veele op- zïgten, op verre na die kennis nog niet bereikt , welke hij zou hebben kunnen verkrijgen door gijn lang verblijf onder hen. Ook was hij, (ge- lijk reeds aangemerkt is ) niet altijd naauwkeung in zijne berekeningen , of juist in de berichten,. welke hij ons heeft medegedeeld. De berichten, door de twee andere uitgegee- ven, bijzonderlijk die van charlevoix, zijn zeer gebrekkig in het aardrijkskundig gedeelte en veele der verhaalen, die de Baron doet, zijn en- fcel bedrog. O 4 V^r- ***** SU 6 Van de per f omen , kleeding, tenten Verfcheiden Jefuicen , die voorheen in deeze gewesten reisden , hebben ook over die onder- werp gefchreven ; dan , naardien weinige , of geene van hunne werken vertaald zijn geworden, kunnen weinige leezers hun voordeel 'er mede doen, en waarlijk, al ware zulks gefebied, zou- den zij 'er weinig nut uit getrokken hebben, naar- dien zij hunne aanmerkingen hoofdzaaklijk be- paald hebben tot de godsdienftige leerftellingen der Wilden en de maatregelen , welke men nam om hen te bekeeren. Zedert de verovering van Canada hebben enige van onzen landaart, die onder de Indiaanen ver- keerd, en hunne taal geleerd hebben , hunne waar- nemingen gemeen gemaakt ; dan, naardien hunne reizen zig niet uirgeftrekt hebben tot de binnen- landen , over welke ik handel , maar enkel ge- daan zijn onder de natieën, die aan onze volk- plantingen grenzen, konden zij geene kennis krij- gen van de egte onbezwalkte zeden en gewoon- ten der Indiaanen .1 De Zuidiijke Stamqien en die, welke aanhou- dend gemeerifchap met de Franfchen en Engel- fchen gehouden hebben, kunnen hunne zeden of gewoonten niet in haare oorfpronglijke zuiver* heid bewaard hebben. Zij konden niet nalaaten met de taal van degeene , met welke zij verkeer- den ? ook te gelijk hunne gebreken aanteneemen m e» fo* huisraad der N. A. Indiaamn. £17 en de menigvuldige dronken fchap, waarin zij zig Horteden door de fchadelijke dranken , door de Europeaanen onder hen ingevoerd , hebben de geheele verandering van hunne karakters vol- tooid. Bij dezulke kan men alleen eene verwarde men- geling van beginzeLen of gebruiken' waarneemen; maar hunne waare onbezwalkte gewoonten kon- den alleen onder die natieën gevonden worden , die flegts weinig gemeenfchap met de provintieën gehouden hebben. Deeze vond ik in de Noord- Westlijke deelen en daarom vleïe ik mij dat ik in ftaat ben een juister bericht van de zeden en ge- woonten der Indiaanen , in haare oude zuiver- heid , te geeven dan alle die tot heden toe aan het licht gekoomen zijn. Ik heb bij dertig na- tieën waarneemingen gedaan , en fchoon de mees- te in taal van eikanderen verfchilden , was 'er egter groote gelijkheid in hunne zeden, uit wel- ke ik de volgende aanmerkingen heb opgemaakt. Naardien ik nu niet voorneemens ben eene re- gelmaatige en zaamenhangende befchrijving van Indiaanfche zaaken te geeven , maar énkel die bijzonderheden van hunne zeden, gewoonten enz. te verhaalen , die mij de merkwaerdigfte voor- kwamen en zoo min als mogelijk de berichten van andere fchrijvers wil herhaalen , moet ik tójne Lezeren verzoeken mij te verfchoonen zoo o 5 4 * .-••■ 1 ; • • - ,.< V» .'■'-■ •' •.■''■' b' »i8 Fan de perfoonen , Meeding , **#ƒ£» zij niet ordelijk gefchikt of omftandig genoeg be* faandeld zijn. De Indiaanen fchijnen mij toe niet zoo fterk in maakzel , kleur of geftekenis van eikanderen te terfchillen als fommige fchrijvers hen voordel- len. Zij zijn, over het algemeen, tenger, lang en regt van geftake en zelden ziet men 'er onder hen die mismaakt zijn. Hun vel is van eene roodachtige of koper kleur ; zij hebben groote zwarte oogen , en hun hair is van dezelfde tint, maar zeer zelden gekruld; zij hebben goede tan- den en hun adem is zoo zuiver als de lucht die zij inademen ; hunne wangen beenderen zijn enig- zints verheven, maar meer bij de vrouwen dan bij de mannen ; de eerste zijn niet wel zoo lang als de Europifche vrouwen , maar men ontmoet dikwijls goede aangezigten en bevallige vrouwen onder haar , fchoon zij meer t@t vetheid neigen dan de andere kunne. Ik ial hier in geen bijzonder onderzoek tree- den of de Indiaanen de kleur van hun vel aan de natuur, de konst , of de getemperdheid van de lucht verfchuldigd zijn ; ik zal ook geene van de ftrijdige berichten, welke ik over dat onderwerp geleezen heb , aanhaalen ; ik zal alleenlijk zeg- gen dat het mij voorkoomt de kleur te zijn, die zij oorfpronglijk van de hand van den Schepper ontvan- gen hebben, maar op welken tijd hei verfchil, dat mm / é - .... ■• :•-,•; ;-.r-;- :. ~\ raar — pi. ii. yan delatie der Otti craümie * - «v^ >■;■■::■•.: rrr^-'.- :.:••• ^r ' •'• ' v. -7'"; £# het huisraad der N. A. Indiaanen. 2 19 men thans in de kleur en trt kken van verfcheiden natieën ziet, plaats gegrepen hebbe , op welken tijd de Europifche blankheid , de zwarte kleur van den Afrikaan , of de koper ■ kleur van den Ame- rikaan hun gegeeven zijn, welke de oorfprong- lijke kleur van de eerfte bewooners der aarde geweest zij of welke de volmaaktfte geacht n;oec worden , zal ik niet op mij neemen te bepaalen. Daar zijn veele fchrijvers die beweerd hebben dat de Indiaanen , zelfs in hunnen rijpften ouder-' dom , alleen op hun hoofd met hair voorzin zijn en dat, niet tegen (taande de dikte van hair, dat op dat deel groeit, egter de deelen , die bij de bewooneren van andere luchtftreeken gemeen- lijk bewasfen zijn , geheel hairloos zijn. Zelfs Doftor Robertson heeft, door hu^ne ver- keerde berichten misleid, het zijne toegebragt om deeze dwaaling voortteplanten en , wijl hij onderftelde dat de aanmerking juist en gegrond was , heeft hij "er verfcheiden gevolgen uit ge- trokken omtrent de gefteldheid en de getemperd- tieid hunner lighaainen , die gevolglijk ook ver« vallen. Doch ik ben in (laat, uit eigen naauw** keurig onderzoek en na een@ nieuwsgierige be- fchouwing, te verklaaren (voor hoe achtingwaer* dig ik ook het gezag deezer historie - fchrijvers in andere deelen houden mag) dat hunne ba- lkten val^ch zijn m fakel uit gebrek van gron- dige ■ §§o Fan de perfoonen , Meeding, tenten <%e kennis van de gewoonten der Indiaanen i) ruiten. Als zij huwbaar zijn, zijn hunne lighaamen, natuurlijk, op dezelfde wijze bewasfen als die der Europea nen. Het is waar , de mannen achten dat een haard zeer lelijk (laat en doen groote mceite om dien kwijt te worden ; ook ziet men nooit iets van een baard op hunne aangezigten, behalven als z\] oud worden en niet meer op faun voorkoomen letten- Alle hair op andere deden van het lighaam wordt bij hen voor on- betamelijk gehouden en beiden de kunnen beftee- den vtel tijd om bet uitteroeijen, De Naudowesfies en de afgelegen natieën pluk- ken het uit met gebogen ftukken van hard hout, toteene foort van nijptang gemaakt, terwijl de- geene , die gemeenfehap met Europeaanen heb- ben, ijzerdraad van hun vraagen, dat zij tot een fchroef of als een kurkentrekker draaien ; dit ijzerdraad leggen zij op de deelen , drukken de ringen tot eikanderen en trekken dan met een ruk alle de hairtjens uit, die 'er tusfehen ge- raakt zijn. De mannen onder alle natieën verfchillen in hunne kleeding zeer weinig van malkanderen , uitgezonderd die, welke met de Europeaanen handel drijven; deeze verruilen hunne bonten voor dekens , hemden of andere kleederen , die zij l4 , TY. nis aiKAAir Tan 4e l^Tatie der1 "^Tain&oweslïies* rnmm en het huisraad der N* A. Indictanen. 221 zij zoo zeer tot verfiering als uit noodzaaklijk- heid draagen. Zij binden omtrent eene halve el laken met eenen gordel om hunnen middel , dat dan de middelde deelen van hun lighaam bedekt, Zij die hemden draagen maaken dezeke nooit vast om den hals of aan de handen , dit zou voor hun een onverdraaglijke dwang zijn. Zij wer- pen hunne deken los op hunne fchouderen en het bovenfte einde aan de twee hoeken vasthoudende met een mes in de eene hand en eene tabaks - beurs, pijp of iets diergelijks in de andere, wan- delen zij dus toegetakeld in hunne dorpen of Je- gerplaatfen rcnd; maar in hunne dansfen draagea zij zelden deeze kledij. Die mannen, welke vrolijker dan de andere willen uitzien , plukken al het hair van hunne hoofden uitgezonderd van eene plek op de kruin van omtrent de grootte van een kroon» (luk , daar zij het tot eene sanmeiklijke lengte laaten groeijen ; hier op worden pluimen van vederen van verfchillende kleuren met zilvere of ijvoiresi fchafren vastgemaakt. De wijze van dit gedeelte van het hoofd te fnijden en te ver fleren onder*. fcheidt verfcheiden naticën van elkanderen* Zij fchilderen hunne aangezigten rood en zwart, dat zij voor eenen grooren opfchik hou- den. Zij befchilderen zig zelven ook als zij ten oorlog gaan; maar zij doen het bij deeze gele- gd- M!' Pan de peïjoönën , kleding^ tenten \ •: genheid op eene andere wijze dan wanneer iff %\g enkel tot opfiering die kleuren geeven» De jonge Indiaanen , die in opfchik boven hunne makkers willen uitmunten , fpüjcen den buitenflen rand van beiden hunne ooren; maar draagen zorg dezelve niet geheel aftefnijden en laaten het vleesch, dat dus doorgefoeden is, aan beiden einden heel ; rondom deeze fponsaehtige zelfftandigheid winden zij van boven tot onder koperdraad , tot dat het gewigt den afgefneden rand tot eenen boog van vijf of zes duimen mid-^ dellijns uitrekt i en dezelve bijna tot op deö fchouder doet zakken* Dit verfierzel wordt voor £eer aardig en wel pasfende gehouden. Het is ook eene gemeere gewoonte onder hen hunne neuzen te doorbooren en hangers van vef- fchillende foorten !n dezelve te draagen. Ik merket op dat die in de binnen - landen veeltijds fcee-fchulpen droegen , die zij voor een groot fieraad achteden ; maar hoe zij 9er aan kwameii kon ik niet verneemen , waarfchijnlijk door han- del met andere natieën, die digter aan zee vroch Hen. Zij bedekten hunne dijen niet, behalven mét liet ftuk laken om den middel , van welk wij bo- ten gtfpröoken hebben 9 dat half weg hunne dijen reikt ; maar zij maaken voor de beenent mm foort mn kousfen van doek of van vellen * êëem SSSE&. ■• en het huisraad der N A. Indiaanen. as y «Jeeze worden , zoo na mogelijk , naar den vorm van het been toegenaaid , zoo dat zij dezelve uit en aan kunnen trekken. De randen van de ftof * van welke zij gemaakt zijn, worden 'er aan ge- laaten en hangen omtrent eene hand breedte ne- der ; en dit gedeelte , dat op de buiten - zijde van het been gebragt wordt , is bij degeene, die enige gemeenfchap met Europeaanen hebben, ge- meenlijk opgefierd , als het van doek h » met lin- ten of kant , is het van leder , met borduur- werk, en ftekel- varkens -pennen, fraai gekleurd. Vreemdelingen , die onder de Indiaanen jaagen ïn ftreeken daar veel fneeuw ligt , vinden deeze kousfen veel gemaklijker dan anderen» Hunne fchoenen worden van de vellen van har- ten, elanden of buffels (bifons) gemaakt; dee- ze, fomtijds opgemaakt volgens de Europifche wijze, op andere tijden met het hair 'er op, wor- den tot fchoenen gefneden en zoodanig van vorm gemaakt , dat zij gemaklijk aan de voeten zitten en goed zijn om mede te gaan. De randen om de enkels worden opgefierd met ftukjens koper of tin , die om lederen riemen vast gemaakt zijn f omtrent een duim lang ; deeze zeer dik op mal* kanderen aan de fchoenen gehecht zijnde , rin- kelen op eene vrolijke wijze, als zij gaaü of dansfen. De vrouwen draagen een dek -kleed vafi éé 9ên$ 224 Fan de perföonen ) kleding, temen eene of andere foort, van den hals toefde knieën; Zij, die met de Europeaanen handelen, draagen een linnen kleed even als dat, hetwelk door de mannen gebruikt wordt , waarvan de flippen over haaren rok hangen. Die , welke zig naar de oude wijze kleeden , maaken eene foort van wambuis van leder, dat het lighaam, maar niet de armen bedekt. Haare rokken worden of van Ieder of van lijnwaad gemaakt en reiken van den middel tot de knie. Aan haare beenen draagen zij fchoenen en kousfen van denzelfden vorm als die der mannen en eveneens opgefierd. Zij verfchillen van malkanderen in de wijze van haar hoofd te kappen, naardien elke de ge- woonte volgt van de bende of natie , tot welke zij behoort en zig houdt bij den vorm , welken haare voorouders reeds van onheuglijke tijden gebruikt hebben. Ik nam waar dat de meeste der vrouwen , die aan de Oost- zijde van de Misfïsfïppi woonen , haare hoofden verfieren door haar hair of met lin- ten of met plaaten van zilver optebinden ; van het laatste maaken alleen de vrouwen van hoo- ger'rarg gebruik, alzoo het een kostbaare opi fchik is. Het zilver, dat zij hiertoe gebruiken, Is tot dunne plaaten van omtrent vier duimen breedte 'gefltaagen , binnen verfcheiden van welke zij hun hair befluiten. De plaat , die naast bij he| * •T'-, .: ;;r " •• ' •• ',"'.'.. • .; *:\ 1*1. T. m-r b ■ JJJWfciJWWfesaaawi* A1Ï1IKAAÏS CIÏ WM. O JJ -W van de^ati-e der ITaudo-wesfies. ■^"~ IB ■y w ■van. 4 e l^Tatie Ac H E V» O 17 ->~«- ; m hét huisraad der N. A. tndiaaneH» i?i$ toet hoofd Is, is zeer wijd ; He volgende ndamfreï ten enigzints in de andere fluitende, en op dcezfe wijze Zïtcen zij in:elkandèrett vast én, trapswijzë verdunnende , vallen zij tot aan dèn middel ne- der , gelijk op PI. III. verbeeld ftaat. Naardien het^hair der Indiaanfche vrouwen over het alge- meen zeer lang is, is die ook eieiie köstbharè Wij» ze van kappen. Maar de vrouwefr, die ten Westen vaïi de' Mts ^ fisfippi woonen, naamelijk dé Naudöwesfies , dè Asfmipoik enz. verdeelen haar hair taiddën tip het hoofd en maaken het tot twee rollen 'v eënë op elk oor; deeze rollen zijn omtrent drie dni- men lang en éoö dik als vuisten/ Zij hangëö regt voor elk oor neder eh reiken tot het t>ii~ derüe gedeelte van hetzelve. Men k&n-éëfa fee- ter denkbeeld van dit k%pfel vormen als men hei oog op PI. V. flaat. De vrouweil van alle hatieën zetten gewoonlijk* eene vlak verw^ omtrent van de grootte van eëfi kroon* ftuk , aan elk oor • fomtnigé ddeti 9em Gp haar hair en zetten fomtijds eene kleine vlei midden op het voorhoofd. De Indiaanen over hét algemeen m^kètï iüêer Werk van hunne kledij en van dé verfiefzëiefi t met welke zij zig opfehikken 4 dan van de ge- ftmkkën in hunne huttert of tetitem Dé laatste p b@ö« • - ^__^_ ' Š26* Fandeperfoonen, kleeding, tenten bouwen zij op de volgende eenvoudige en fpoa- dige wijze. Zig van paaien van de nodige lengte voorzien hebbende, binden zij twee derzelve digt bij de einden kruislings over eikanderen vast met ban- den van boomfchors. Dit gedaan hebbende, zet- ten zij die op en verwijderen dezelve van onde- ren zoo verre van malkanderen als zij voornee- mens zijn den vloer van de tent te maaken,- als dan rigten zij andere van even gelijke hoogte 'op, en planten die zoodanig dat zij de voornaamfte onderftutten. Op deeze paaien leggen zij herten- of elands - vellen , die aan malkanderen genaaid | zijn, in genoegzaame hoeveelheid om de paaien te bedekken en door het overhangen van de lap- | pen de deur uittemaaken. Hier toe worden Com- tijds zeer veele vellen vereischc , naardien fom- mige hunner tenten zeer ruim van binnen zijn. Die van het Opperhoofd der krijgslieden van de Naudowesfies was ten minften veertig voeten in omtrek en zeer gemaklijk. Zij plaatfen hunne tenten niet in eene regel- maatige fchikking , als zij zig nederflaan, maar zetten die op naar het hun voeglijkst voorkoomt. De hutten, welke zij, die geene tenten gebrui- ken , oprigten als zij op reis zijn , want zeer weinige Stammen hebben een vast verblijf, of re- eh het huisraad der N. A. ïndtdMeü. 'zij fregelmaatigé dorpen oï vlekken , zijn ook eveft "eenvoudig en even fchielijk gebouwd. Zij fteeketl kleine buigzaame paaien iri deri grond 0 buigen die tot dat zij boven aan de top- pen bij malkanderen koömén , en eeneh halven cirkel maaken , » en binden dezelve dan aan een; Deeze bedekken zij met matten vaü gevlogteii bieden öf met berken - bast , die zij tot dat einde in hunne kanöös met zig voeren. Deeze hutten hebben noch fchoörfteeheti j noch vensters ,* mën laat flegts eene kleine dp'ë- öing bidden in het dak > door welke dé rooi Wegvliegt ; doch , naardien dit gat toégëmaakè moet worden als het fterk regent öf fneeuwt | wordt de rook üls dan zeer lastig. Ëij flaapeh op veilen , gemeenlijk beérên- vel- len, die in réijen op den grond gelegd WöfdeS en als de vloer niet wijd genoeg is voor de bed- den van geheel het huisgezin , wordt 'er een ttet- laadjen opgezet omtrent vier of vijf voeten höog^ Waarin de kinderen flaapené Gelijk dé woohingen der Jhdiaahén ftiüw Êj$j ëoo is öök hun huisraad iveinig in getal ëh ëèfis Voüdig van maakzeh Het gereedfëhap , waar- mede zij hét bewerken j is zoo lomp èn gëbrëlè» kig , dat het hun niet alléén onmogelijk ïè Jiët ënigzïnts net of fierlijk té maaken * lüaaf ïëlfë i§ éfe tijd j die 'er tofe verëfeëht worde 5 &SÓ aarf» m - ****** iaS Fan de perfoonen , Meeding , «» merklijk , dat zij afgefchrikt worden om zig m verledigen met het maaken van zulke die niet volfirekt noodzaaklijk zijn. De Naudowesfies vormen de potten, waarin zij hun eeten kooken, vande zwarte klei of fteen, van welken ik in- mijne reis melding heb gemaakt, die het vuur bijna zoo wel weêrftaat als ijzer. Als zij iets braaden willen , en het een groot ftuk of een geheel dier is , gelijk een bever , fteeken zij het , gelijk de Europeaanen doen , aan een fpit , van hard hout gemaakt en , de ein- den op twee gevorkte ftutten liggende, draaien zij het nu en dan om. Is het ft uk kleiner, ftee- ken zij het, gelijk het ander, aan het fpit en, het fpit overeind , maar fchuins in den grond fteekende , met het vleesch naar het vuur ge- keerd, keeren zij het dikwijls om, tot het overal genoeg gebraaden is. Zij maaken hunne fehotels, in welke zij him eeten opdisfchen , en hunne bakken en pannen van de kwastachtige uitwasfen van den fuiker-boom of van enig ander hout. Zij maaken hunne lepels vxï} net (naardien deeze veel minder moeite kosten dan grooter huisraad) van een hout , dat ïn Amerika lepel -hout genaamd wordt en dat ¥eel naar palm -hout gelijkt. ' Alle Stammen zijn nu voorzien van mesfèn en TO&rflagen* Naardien deeze zoo wezenlijk nodig zip T^ eri het huhractd der N. A Indiaanen. 229 zijn voor het gemeen gebruik in het leven , koo- pen zij , die geenen onmiddelijken omgang met de Enropifche handelaars hebben , dezelve van die hunner nabuuren, welke nader bij de volk- plantingen woonen en ruilen die gewoonlijk voor flaaven. DERDE HOOFDSTUK. Van de hoedanigheden en zeden der Indiaanen* xjlIs de Indiaanfehe vrouwen gaan zitten, plaat - fen zij zig in eene betamelijke houding met de knieën digt tegens eikanderen ; maar , omdat zij aan deeze houding gewoon zijn , gaan zij flegt en als of zij kreupel waren. Zij hebben geene vroedvrouwen , naardien de luchtftreek , of eene bijzondere gelukkige gefield- faeid alle hulp bij het baaren onnodig maakt. Bij deeze gelegenheden worden zij flegts enige uuren van haare gewoone bezigheden afgehouden , die gemeenlijk zeer zwaar zijn, naardien de mannen, die zeer vadzig zijn , al het lastigst werk voor haar overlaaten, zelfs op hunne jagten zullen zij gig niet eens veriedigcn het wild t' huis te bren* P 3 §en* 'V"?-' ■ *ó q fnn d% hoedanigheden en zeden d$p> gen, maai? hunne wijven zenden om hec te baa* Jen , fchoon bet op eenen aanmerklijken afitan4 De vrouwen plaatfen haare kinderen , zao drs |Ij geboren zijn, op planken met zagte mos ge- ftofFeerd, die men in moerasfen of weiden vindt. Het kind wordt in eene van deeze foort van wie- gen pp zijnen rug gelegd, en, in vellen of doek gewonden zijnde om het warm te houden , wordt het door kleine gebogen ftukjens hout belet 'er m te vallen. Aan deeze werktuigen maaken zij touwen vasp,, waarmede zij die aan takken van boomen hatn gen ; of, als zij geene hoornen bij de hand vito- den, hangen zij dezelve aan ftompen of fleenen^ terwijl zij haar nodig werk verrigten. In deezen foeftand worden de kinderen enige maanden ge- houden. Als zij 'er uitgenoomen woeden, laar men de jongens naakt loopen en de meisjens worden van den hals tot de knieën met een hemd en kort rokjen gekleed. De Indiaanfche vrouwen zijn bijzonder zedig geduurende haare maandlijkfe zuivering. Be na- tïeën, die verst van de Europifche volkplantin- gen liggen , als de Naudowesfies enz. zijn nog oplettender op dit Huk , fehoon zij alle zonder uitzondering enigermaate dezelfde gewoonte vol- Noor X ~ Amerikaan fche Indiaanett, 231 In elke legerplaats of vlek is een vertrek, dat voor haar in dien tijd gefchikt is , ia hetwelk ge- trouwde en ongetrouwde zig begeeven, en zig met de grootfte naauwkeurigheid , geduurende dien tijd, van allen omgang afzonderen; daarna reinigen zij zig m loopend water-en keeren tot haare verfchillende bezigheden terug. De mannen mijden zig bij deeze gelegenheden allerzorgvuldigst van alle gemeenfchap met haar ; en de Naudowesfies neemen dit zoo geftreng in acht, dat zij niemand van hun gezin willen toe- laaten dingen, die noodzaaklijk zijn, zelfs vuur, uit die afzonderlijke vertrekken der vrouwen , geduurende haare maandlijkfe zuivering , te haa- ien, fchoon het ontbeeren van dezelve hun het grootfte ongemak zoude veroorzaaken. Ook zijn zij zoo bijgeloovig dat zij meenen dat , als 9er een pijpen -fteel berst , die bij hen van hout ge- maakt zijn , dat de eigenaar zijne pijp aan zulk befmet vuur heeft aangeftooken , of gemeenfchap met eene vrouw geduurende haare afzondering gehad heeft , dat bij hen voor zeer fchandelijk en godloos gehouden wordt. De Indiaanen zijn zeer omzigtïg en bedaard in alle hunne woorden en daaden; daar is niets dat hen in eene hartstogtlijke drift kan brengen dan die ingewortelde haat tegens hunne vijanden , die in elk Indiaansch hart is ingeplant , en nimmer P 4 kan • ■' ■'. ■--::■-■- " - - • %p Vandz hoedanigheden eff zedeneer kan uitgeroeid worden. B,ij alle andere gelegerd leden zijn zij %qü& en aannierklijk qmzigtig , zorg ciraagende hunne zielbeweegjngen npoit te verraaden. Als een Indiaan ontdekt heeft da? f en vriend in gevaar is van opgevangen of afge- fneden te worden door den eenen of anderen, bij welken hij zig gehaat gemaakt heeft, maakt hij hem niet in klaare en duidlijke bewoordingen het gevaar beleend , dat hij loopt met he; fpoor te Volgen , langs welk zijn vijand op hem ligt te wagten , maar hij vraagt hem eerst koel wer* waarts hij dien dag meent te gaan en, als hij andwoord van hem bekoomen heeft , zegt hi] hem met dezelfde onverfchilligheid dat hij on- derrigt is dat. digt daar bij een hond ligt, dit hem n^arfchijnlijk moeijen zou. Peeze wenk is genoeg 3 ^n zijn vriend vermijdt het gevaa^ met zoo veel omzigtigheid als of alle voornee- mens en gangen van zijnen vijand hem waren be- kend gemaakt Deeze ongevoeligheid toonen zij zelfs bij ge^ legenheden , die alle de warmte van een gevoe- lig hart zouden opwekken. Als een Indiaan maanden agtereen van zijne vrienden en gezin afwezig geweest is, hetzij in den oorlog of op, dejagt, en als zijne vrouw en kinderen hem op eenen afftand van zijne wooning te gemoet kop* WM r f al h}} ? *n P^ars van de tedere gewaag Noori- /Imerikaanfche Indiaancn. Is een Indiaan verfc heiden dagen agtereen op dejagt, of op enigen anderen moeielijken tocht % en bij geval zoo lang zonder voedzel geweest , zal hij , als hij aan de tent of hut van eenen vriend koomt, daar hij weet dat hij zijne behoeften on- middelijk voldoen kan , zorg draagen geene de minfte blijken van ongeduld te toonen , of den grooten honger te verraaden , door welken hij geprangd wordt ; maar op de nodiging om bin- men te koomen zet hij zig vergenoegd neder en rookt zijne pijp zoo bedaard als of alle behoeften bevredigd waren en hij volkoomen voldaan was; P 5 het- ■' :■".••' ,, - ,, • ft 3 4 Van de hoedanigheden en zeden der hetzelfde zal hij doen als hij onder vreemdelin- gen is. Deez e gewoonte wordt bij alle Stam* men naauwkeuriglijk in acht genoomen , naar* dien zij het voor een bewijs van fterkte houden en denken dat een tegengefteld gedrag hen den naam van oude wijven zoude doen verdienen. Als gij eenen Indiaan vertelt dat zijne kinde- ren zig dapper tegen s den vijand gedraagen heb- ben , dat zij veele pan - vliezen hebben gekre- gen en veele gevangene medegebragt , fchijnt hij geen buitengewoon genoegen 'er over te gevoelen ; zijn andwoord is gemeenlijk : het is wel9 en verder vraagt hij 'er niet naar. Als gij hem integendeel bericht dat zijne kinderen gefneuveld of gevangen zijn , klaagt hij niet , hij andwoord flegts : dat is niets , en zal waarfchijn- lijk , ten minften geduurende enigen tijd , niet vraagen hoe het toegekoome zijn. Deeze fchijnbaare onverfchilligheid koomt eg- ter niet voort uit eene geheele onderdrukking der natuurlijke aandoeningen ; want nïettegenftaande zij Wilden genoemd worden, zag ik nimmer on- der ander volk grooter blijken van ouder - of kin- der -liefde, en fchoon zij hunne vrouwen, na eene lange afwezigheid , met de zoo even be- fchreven Stoïfche onverfchilligheid wederzien , zijn zij egter , over het algemeen % niet van hu- welijks-liefde ontbloot. Daar ■■■■mW Noord ^Amerikaanfche Indlaancn. 235 Daar is nog eene opmerklijke bijzonderheid in hunne wijze van bezoeken te geeven. Als een Indiaan iemand in een huisgezin gaat bezoeken ; zegt hij tot wien zijn bezoek gerigt is en dan gaan de overige van het huisgezin onmiddelijk aan het ander eind van de hut of tent en wagten zig van geduurende hun gantfche gefprek niet zoo digt bij hen te koömen dat zij hen ftooren kun» nen. Dezelfde gewoonte heeft plaats als een man bij eene vrouw zijn hof gaat maaken; maar dan moet hij zig wagten van zijn gefprek niet op de liefde te ,wenden zoo lang het licht is. De Indiaanen vertoonen eene verwonderlijke fchranderheid en leeren zeer gereedlijk alles, dat van oplettendheid van geest afhangt. Door on- dervinding en eene naauwkéurige waarneeming verkrijgen zij veele bekwaamheden, die de Eu* ropeaanen niet bezitten. Bij voorbeeld, zij zul- len een bosch of eene vlakte, twee honderd mij- len breed, overkruisfen en met groote naauw- keurigheid aan de plaats koomen daar zij wezen willen, terwijl zij dien gantfchen weg eeneregte lijn zullen volgen, zonder 'er fterk van aftewij* ken ; dit zullen zij even gemaklijk doen of het weder helder of de lucht bewolkt zij. Zij zullen met even zulk eene fcherpzinnïgheid pp het gedeelte van de lucht wijzen , daar de ?oq is 1 fchóon zij door wolken of mist onder- schept m - _ -,v. ^. ... .... -, - '%%6 Van de hoedanigheden en zeden der fchept worde. Behalven dit zijn zij in ftaat om met ongelooflijke gemaklijkheid de fpooren van mensch of dier op bladeren of op het gras nate- gaan; en in dit opzigt kan een vlugtende vijand hen bezwaarlijk ontkoonien. Deeze talenten zijn zij niet alleai aan de na- tuur verfchuldigd , maar aan een buitengemeen geweld over hunne verftandelijke vermogens , dat alleen verkregen kan worden door eene onafge* brooken aandacht en langduurige ondervinding. Zij zijn, over het algemeen, zeer gelukkig van geheugen ; ! zij kunnen alle bijzonderheden herhaalen , die in den raad verhandeld zijn , en %\g naauwkeurig den tijd herinneren wanneer die raaadsvergaderingen gehouden zijn. Op hunne draagbanden van wampum ftaat het hoofdzaaklijke van de tra&aaten , welke zij met de nabuurige Stammen over eeuwen gefloten hebben , op welke zij zig beroepen zullen , en zij zullen die met zoo veel duidlijkheid en gereedheid aanhaalen als de Europeaanen hunne gefchreven befcheiden. Alle hunne natïeën bewijzen den ouderdom veel eerbieck De raad van eenen vader zal zel- den bij de jonge Indiaanen buitenge woone aan- dacht verwekken , en zij zullen dien waarfchijn-* lijk met eene eenvoudige toeftemming ontvan- gen; maar zij zullen beeven voor eenen groots vader en zijne bevelen met de grootfte vaerdig* beid Nvörd- Anerikaanfche Indiaanen. 037 fceid gehoorzaamen. De woorden van het ouder gedeelte van hunne maatfchappij worden bij de jonge als godfpraaken ontvangen. Als zij op hunne jagt - partijen enig wild vangen , dat bij hen voor ongemeen lekker gehouden wordt f wordt het terftond den oudften van hunne nabe* ftaande aangeboden. Zij laaten zig nooit door zorgen overkroppen* maar leeven in eenen ftaat van volkoomen gerust- heid en vergenoegen. Naardien zij uit den aart lui zijn , zullen zij , als 'er maar even genoeg voorraad voor hun beftaan met weinig moeite te bekoomen, of digt bif de hand is, niet verre gaan , of veel moeite voor denzelven doen , fc hooit zij dus doende grooter overvloed en van beter hoedanigheid zouden kunnen krijgen. Naardien zij veel ledigen tijd hebben, gee ven zij zig in de vadsigheid , waartoe zij zoo zeer geneigd zijn , toe met te eeten , te drinken eft te flaapen, en in hunne vlekken en legerplaatfea omtezwerven. Doch als de nood hen dringt om in het veld te gaan , hetzij om eenen vijand te wederftaan of om fpijze te zoeken, zijn zij gaauw en onvermoeid. Ik zal verfcheiden voor- beelden van hunne wakkerheid bijbrengen , als ik over hunne oorlogen zal handelen. De bedwelmende zugt tot het Ipel is niet toe Europa alleen bepaald ; de Indiaanen gevoelen 'ook ... ■ ■■-.; -.,v;, ,.v- ,-._ ,,- - . -- i v »3 8 P&n ie hoedanigheden en teden iet ook deeze betoverende drift en verliezen mehig- maalen hunne wapenen > hunne klederen en alles wat zij bezitten. In dit geval volgen zij egtei? het voorbeeld niet van fijner fpeelers, want nooit* morren , of beklaagen zij zig ; daar ontfnapt hun geen verdrietig woord , maai* zij verdraagen de mishandelingen der fortuin met eene wijsgeerige bedaardheid (<0* De grootste blaam in hun karakter is die Wöes*i te neiging , welke hen aandrijft om hunne vijan- den met eene geftrengheid te, behandelen i vat! welke andere natieën gruuWen ; maar indien zij zoo barbaarsch zijn tegens degèene * met welke zij in oorlog zijn, zij zijn vriendlijk, gastvrij eii inenschlievend in vrede. Men kan met waarheid van hun zeggen dat zij de ergste vijanden en de beste vrienden zijn van enig volk in de geheele waereld. De Indiaaiien over het algemeen gevoelen de hartstogt van minnenijd niet en brandmerken dett man als eenen dwaas > die wantrouwend op zijne vrouw is. Onder foffimige benden is zelfs het denkbeeld van jaloezij onbekend , naardien dé liederlij kfte van hunne jonge lieden zelden de deugd (a) Niet altijd; zij geeven de fchuld aan de böozè geesten, die zij met verwen fchingen overïaaden. 2M hQt Eoofdftuk over de fpden. vixtaale^ ^''"Kï^ Noord- Amerikaanfche Indiaanetu &$$ deugd van getrouwde vrouwen zoeken te verlei- den , en deeze zig niet dikwijls aan verleiding bloot Hellen. Egter zijn de Indiaanfehe vrou- wen over het algemeen van eene verliefde gefteld- heid, en worden voor zij getrouwd zijn niet té minder geacht, omdat zij haare driften ingevolgd hebben. Toen ik onder de Naudowesfies was, merkte ik op dat zij eene van hunne vrouwen eenen on- gemeenen eerbied beweezen, en bij onderzoek bevond ik dat zij daar recht op verkregen had dooreene daad, die haar in Europa onteerd zou hebben. Zij verhaalden mij dat zijs toen zij jong was, want toen ik haar zag was zij verre in jaaren ge- vorderd, zoo als zij het noemden, een rijst- maal gegeeven had. Volgens een oud , maar bijna verouderd gebruik (dat, gelijk hamlet zegt, meer geëerd moest worden als het nagelaaten dan sis het in acht genoomen wierd) verzogt zij veer- tig van de voornaamfte oorlogslieden in haare tent, daar zij, hen op rijst en wild onthaald heb- bende, hun eiken op zijne beurt een afzonderlijk nageregt verfchafte agter een icherm , dat ten dien einde in het binnenfte van de tent was op- gerigt. Zij had her geluk van door deeze milde uit- deling van gunften de achting van haare gasten en ■:• m .. g jjggg ^^«^ M-qo Fan dt hoedanigheden tn zeden déï en de goedkeuring van de geheele bende te ver* werven. De jonge Indiaanen waren zoo wel be* wust van haaf e buiten gemeene verdienden , dat zij om flrijd naar haare hand ftohden en binnen korten tijd wierd zij door een van de voornaam- fte Opperhoofden tot vrouw genoomen* op welk zij groot vermogen verkreeg , en van welk zij ekoos geduurige blijken van eerbied en liefde ontvong. 