Algemeene Geschiedenis des Vaderlands, van de vroegste tijden tot op heden : Met platen, kaarten en portretten / 3,3 Van het jaar 1581 tot 1795 na Christus ; 3
III Deer. 4 ӛттк. 110 1634— 1632. 874 ALGEMEENE GESCHIEDENIS nd 639, Juist op den tijd van den Prager vrede hadden zij zich met de Franschen verbonden om, na gezamenlijk de Zuidelijke Nederlanden veroverd te hebben, het gebied der Ka- tholieke Keurvorsten te bezetten. En wat zou een verdrag van onzijdigheid baten? Nimmer zou het den Calvinisten aan voorwendsels ontbreken om het te schenden, aks Ы ‚ hun belang zulks medebracht. Om den zoo uiterst gewenschten vrede te bevorderen, zouden geene zachte middelen baten, en wat zou het gevolg zijn, zoo de Keizer, door den Hollanderen onzijdigheid te verleenen, zich buiten de mogelijkheid stelde om den door hen beoorloogden Rijksvorst te helpen? Dan zou immers voortaan geen Rijkslid zich meer opgewekt gevoelen om den Keizer, die den Rijksleden zijnen bijstand onthield, op zijne beurt bij te staan. — In weerwil van Spanjes heftigheid achtte het Rijk, reeds met Frankrijk en Zweden in oorlog, den tijd niet gekomen om ook met de Staten- Generaal in oorlog gewikkeld te worden. Van dezen kant konden wij gerust zijn, en de Keizer scheen het raadzaam te achten, nu het hem niet geraden was vijande- lijkheden aan te vangen, beleefdheid te toonen en toe te laten, dat er eenige punten door arrsema herwaarts overgezonden werden, waarop hem door de Staten, zonder dat deze zaak openlijk ter Generaliteit behandeld werd, vergund werd te onder- handelen 1. Toch lieten de Staten zich niet misleiden, en ten blijke dat zij niet ver- wachtten, door den Keizer eenigzins erkend te worden, herinnerden zij der Koningin van Bohemen, die arreema’s tusschenkomst ten behoeve van haar geslacht bij vernieu- wing verzocht had, juist in deze dagen, dat die Resident, al mocht hj zich ook te Regensburg het vertoon van een Ambassadeur veroorlooven 9, slechts » in zijn particulier” aan het Hof van den Keizer was 3, Ten slotte erlangde arrsema dan ook niets meer van den Keizer (еп antwoord, бай in Januarij 1637 eene verklaring, in nietszeggende bewoordingen vervat $, ре Landgraaf Achtte de Keizer zich verplicht den Koning van Spanje tegen ons bij te staan, van — ор де Staten gaven van hunne zijde gehoor aan den Landgraaf van Hessen, die hen verzocht, hem de twee regimenten 5, welke de Koning van Frankrijk hier te 1 Resol. Stat.-Gen. 7, 8, 20 Nov.; 1 Dec. 1636. Resol. Ной. 20, 21 Nov.; 6, 9, 15, 16, 17, 18 Dec. 1636. 2 arrsema, bl. 339. 3 Resol. Stat.-Gen. 4 AITSEMA, 410—412, 422, 423, 493--404, Ten gevolge van zijne bemocijingen in Duitsch- land had arrsema zich bij de Franschgezinden in ons land zoo gehaat gemaakt, dat hij berwaarts niet terug durfde komen, еп gewaarschuwd dat de Staten voorhadden hem te Hamburg te laten oplichten, week hij naar Praag en Weenen, waar hij niet lang daarna is overleden (arsena, 494, 499—501). 5 Van het ééne regiment, ten behoeve van den Koning van Frankrijk op onze grenzen geworven, was door dien Vorst het bevelhebberschap opgedragen aan уудаволвОйс, gewezen bevelhebber in Brazilië (Resol. Stat.-Gen. 2 April, 1635). Van het andere was de Heer van иллат Kolonel. DES VADERLANDS. * 875 СЕСЕ lande gelaten had, af te staan, ten einde de Keizerschen, die zijn erfland stroopten, te keer te gaan, en daarna Ehrenbreitstein te gaan ontzeiten сп zoo doende eene krachtige afleiding te bewerken. De Staten van Holland dekten daarbij echter de verantwoorde- lijkheid van onzen Staat tegenover het Rijk door de zaak geheel op rekening van den Franschen Ambassadeur te laten komen 1, Behalve deze troepen had de Landgraaf tot dezen tocht, volgens zijne verzekering, het volk van den Zweedschen Bevelhebber LESLE , met wien hij zich vereenigd had 2, ter zijner beschikking. In de volgende maand (September, 1636) kwam de Landgraaf in persoon in den Haag, om mond- en krijgs- behoeften te vragen, en bovendien te verzoeken, dat, ingeval zijne ruiters voor over- macht moesten zwichten, 2) op ons grondgebied de wijk zouden mogen nemen: dan zou hij met die ruiters, zonder dat zij door ons in soldij werden genomen, mits alleen van mondkost voorzien, in verband met den Prins eenig krijgsbedrijf kunnen uitrichten. De Staten antwoordden hem, dat zij hem. zijn verzoek om zich des noods binnen ons gebied terug te trekken, als voor hem noch voor ons dienstig, niet konden toestaan : diergelijk verzoek, zeiden zij, was vroeger aan de Zweedschen geweigerd, en, voegden zij er bij, hij moest het zich niet eigenmachtig veroorlooven, want in dat geval zou men er zich van onze zijde met geweld tegen verzetten 3. Van den anderen kant maakten zij hem de aanschaffing der benoodigdheden door het voorschieten van eene belangrijke som gemakkelijk, waarbij men ’s Prinsen aanbeveling in aanmerking пат“. Bij gelegenheid van het verblijf van den Landgraaf in den Haag werd van wege den Keurvorst van Brandenburg het reeds vroeger gedaan verzoek herhaald, dat de Staten hem zouden bewegen om de plaatsen in het land van Mark, met name Soest, Hamm, Lippstadt en Lünen, die hij stond te ontruimen, aan den Keurvorst in handen te stellen, die beloofde ze even sterk te bezetlen of wel te ontmantelen en onzijdig te laten ver- klaren. De Staten handelden volgens des Keurvorsten wensch; doch de Landgraaf toonde zich daartoe gansch niet gezind, betuigende, dat de Keurvorst zich als zijn openbare vijand had gedragen. Dit vernemende, beijverden zich de Staten om de onmin tusschen de beide Vorsten voor uitbarsting te behoeden, en toen in de volgende maand October de Keizerschen die oorden naderden, begrepen zij, dat het raadzaam was, niet op het verzoek van den Keurvorst aan te dringen 5, De nadering der Hessen, door de Keizerschen voortgedreven, baarde hier te lande groote zorg. Tegen het einde van de maand September (1636) was de Overste wrLANDER , ! Resol. Stat.-Gen. 9 Aug.; 24 Sept. 1636. Resol. Holl. 24 Sept. 1636. 2 Resol. Stat.-Gen. 12 Junij, 1636. 3 Resol. Stat.-Gen. 5, 6, 9 Sept. 1636. + Resol. Stat.-Gen. 17, 23 Sept. 1636. Resol. Holl. 18, 23, 26 Sept. 1 1636. 5 Resol. Stat.-Gen. 9, 11 Sept.; 8, 13 Oct. 1636. 110* 1684— 1689, 1084— 163v. 876 “ ALGEMEENE GESCHIEDENIS en 2-2. —— — voor de Keizerschen terugtrekkende, van zins de Lippe over te steken en zich in het Land тап Kleef neder te slaan. Reeds begon de Hessische Commissaris GROENEWALT aan de Kleefsche Gemeenten onder Wezel eene zware schatting op te leggen. Dit verstaande, lieten de Staten den Landgraaf, die den Haag verlaten had, weten, dat hij arrLaxper evenmin moest toelaten op Kleefschland, als op ons land terug te trekken. Ging hij voort aldaar oorlogsbelasting te vorderen, dan zouden de Keizerschen er ongetwijfeld toe over- gaan om hetzelfde te doen. Niettemin deed het Hessische volk eenen inval in den omtrek van Bislich, alwaar het de boeren kwalijk bejegende. Alsnu herhaalden de Staten hunne waarschuwing onder bedreiging, dat bij verzuim Hun Hoog Mogenden zelven maatregelen nemen zouden 1. Op raad van den Prins liet men deze handelwijze ten aanzien van den Landgraaf bij monde van arrsema te Regensburg gelden als een bewijs, hoe naauw- gezet wij gezind waren de onzijdigheid met betrekking tot het Rijk te bewaren, en dat wel op een tijdstip, heette het, dat drie Keizerlijke regimenten ruiterij, onder het bevel van den Graaf van FERIA, hij den vijand tegen ons in dienst gesteld werden 9. Op deze wijze scheen te blijken, dat de Prins op het winnen тап °з Keizers goede gunst bedacht was. Werkelijk had hij kortlings door eenen brief van arrsema vernomen, dat de Keizer hem niet alleen de investituur van Meurs en andere Heerlijkheden zou vergunnen, maar hem ook, door Meurs tot een Vorstendom te verheffen, tot Rijksvorst zou maken. Deze. zaak, onder het volk ruchtbaar wordende, veroorzaakte niet weinig opspraak. Slechts door den Spaanschen invloed op de Raden des Keizers ontging den Prins eene gunst, die zijnen goeden naam hier te lande en het vertrouwen, dat Frankrijk op hem had, ongetwijfeld zeer geschaad zou hebben. Almede hierdoor gaven de onderhandelingen van den Resident .arrsema al meer en meer stof tot bedenkingen, en deze vermeer- derden grootelijks, toen onze afgevaardigde zelve niet bloot, als vroeger, met een adel- lijken titel, maar met een vierde deel van het eiland Ameland, waarover de Keizer als een Rijksleen meende te kunnen beschikken, begiftigd werd 3. De ongunst, waarin de bemoeijingen tot het sluiten van een verdrag van onzijdigheid alzoo ook van dezen kant geraakten, gepaard aan dem voor °з Keizers vijanden zoo gunstigen indruk, dien het 1 Resol. Stat.-Gen. 29 Sept.; 17 Oct. 1636. 2 Resol. Stat.-Gen. 17 Oct. 1636. з De drie andere vierdedcelen bekwamen gaxstzuux, cen Pommersch edelman , gehuwd met eene jonkvrouw uit het aloude geslacht der cauwrmca’s, Heren van Ameland, voorts de Heren вкаржолт еп OETGENS VAN WAVEREN, Gecommitteerde Raden van Holland. De Staten van Holland namen dit zeer euvel op en stelden de stukken betreffende deze zaak in handen van den Hoogen Raad, bewerende, onder andere bezwaren tegen de beleening, dat Ameland een Hollandsch leen was. Van hun recht als leenheren hebben dan ook de Staten van Holland in 1641 ten behoeve van FRANCOISE CAMMINGA, gehuwd met Jonker зЕвво ALDRINGA, gebruik gemaakt (arrsema, IF, bi. 315, 317, еп ноосвтвлтвк, Woordenb. op het woord Ameland). DES VADERLANDS. 877 bericht van der Zweden overwinning te Wiistock hier te lande maakte, had het gevolg, dat men de Hessen van nu aan zoo streng niet weerde, als men aanvankelijk besloten had 1, Toen de Heer van prenen, Goeverneur van Wezel, aan den Prins gevraagd had, hoe zich te gedragen, wanneer de Hessen, door de Keizerschen vervolgd, zich onder het kanon zijner vesting terugtrokken, en de Prins deze vraag aan het oordeel der Staten onderworpen had, namen Hun Hoog Mogenden in aanmerking, dat de Hessen, niet boven de б of 600 paarden sterk, gansch niet tegen de Keizerschen opgewassen waren, en op dezen grond stelden zij aan Zijne Excellentie voor, hun in de eene of andere stad, door de onzen bezet, eene wijkplaats te verleenen 2, Intusschen bleven de Hessen іп Kleefschland, en naderden zij onze grenzen al meer en meer. Tegen het einde der maand October waren zij tot Emmerik afgezakt, en weldra bevonden zij zich in de Lijmers. Aan gene zijde van den Rijn in Kleefschland vorderde de Landgraaf oorlogsbelasting in, en richtte een kantoor ор van -convooijen en licenten. Hiertegen verzochten de Afgevaardigden van den Keurvorst van Brandenburg Hun Hoog Mogenden te waken, en alsnu kreeg de Heer van DIEDEN een en andermaal last, den Landgraaf ondubbelzinnig aan te zeggen, dat hij die heffing had te staken, ja, het ingevorderde terug te geven, en dat wel onder bedreiging dat men zijne gewelddadige handelingen met de sterke hand van wege dezen Staat zou te keer gaan. Deze bedreiging echter moest VAN DIEDEN niet uitvoeren, zonder alvorens aan Hun Hoog Mogenden en den Prins. nader bericht gedaan te. hebben. Tegelijk kwamen er van den kant van den Goever- neur van Gelder klachten in over schennis der onzijdigheid van onze zijde, hetgeen gepaard aan de omstandigheid, dat vele Spaanschen uit die vesting zich met de Keizer- schen bij Dortmund vereenigden, bedenkelijk genoeg was 3. Waar zou men met die Hessen heen? Hen, die in de soldij van onzen bondgenoot den Koning der Franschen stonden en onze belangen in Duitschland bevorderden, met geweld te bedwingen, kwam niet in bedenking. Maar kon men ze op het grondgebied van den Keurvorst van Brandenburg laten huishouden? Zoo zou mogelijk deze Vorst er te eerder toe overgegaan zijn, om, even als de Keurvorst van Saksen reeds gedaan had, openlijk voor den Keizer en tegen de Zweden met hunne bondgenooten in Duitschland рагі) te trekken. Geen wonder, dat het gerucht ontstond, dat den Hessen in Oost-Friesland een goed heenkomen zou toegelaten worden. Immers aan de partij, die de zwakke Graaf van dit gewest kon kiezen, was minder gelegen. Ное het zij, den 15dea November (1656) verscheen een Burgemeester van Embden, HENDRIK HERBERTS, voor de Staten-Generaal met de herin- nering, hoe Hun Hoog Mogenden eenmaal beloofd hadden, dat zij de Stad zouden bijstaan , alsof zij een lid der Vereenigde Provinciën ware. Dit kwam thans te раз, nu de ge- t amsema, II, Ы. 338. 2 Resol, Stat.-Gen. 12, 13 Oct. 1636. 3 Resol. Stat.-Gen. 22 Oct.; 3, 8, 10, 19, 29 Nov. 1636. 1634— 1639. 1534— 1639. Opheffing van door ден нын op Van den handel beraamd %, vooral tegen de gewelddadige invordering van den hoogen derd 878 ALGEMEENE GESCHIEDENIS eee 1 ruchten van aanstaande Hessische inkwartiering aanhielden. Derhalve verzocht hi de Staten, die ramp met alle middelen, even als vroeger de inlegering der Zweden, van het Landschap af te wenden, en daartoe aan den Koning van Frankrijk, in wiens dienst de Landgraaf was, te schrijven 1. Voor het oogenblik lieten de Staten de Oost-Friezen gevoelen, dat 21) zich zelven zouden moeten helpen, en hunne grenzen, zooals vroeger beraamd was, met de vereende krachten der verschillende Leden van het gewest zouden moeten bezetten. Boven de 400 man, die daartoe van het Embdensche garnizoen beschikbaar zouden zijn, waren er nog wel 1200 man noodig, en men vernam nog slechts van 200 man, door den Graaf gelicht 3. — Konden де Oostfriezen op hulp van onze zijde aanspraak maken, daar het hunne eigen schuld was, zoo zij weerloos waren? Even moeilijk als het voor onze Republiek was ’s Keizers tegenstanders te begunstigen zonder de onzijdigheid tegenover het Rijk al te zeer te schenden, even veel beleid was er toe noodig om de vrije vaart in de Noord-Duitsche rivieren te handhaven, zonder den Koning van Denemarken al te zeer te vertoornen. Vooral de handhaving van de vriend- schap met Denemarken benevens de bevordering der Nederlandsche handelsbelangen in de rivieren van Hamburg en Bremen, was de dubbelzinnige taak тап РОРРЕ VAN AITSEMA. In den zomer en het najaar van 1656 was hij te Regensburg mede werkzaam om de Keurvorsten over te halen, Koning снвттллн de heffing van den Glickstadtschen tol te verbieden 9 Er was met Hamburg een traktaat van | gemeenschappelijke gewapende verdediging 1е Ee Ingevor- Ribetol, sedert 1655 door den Koning van Denemarken opgericht, en de Syndicus der Stad, zoman BARMERS, kwam in het begin van het jaar 1655 te ’s Gravenhage met een ontwerp van zoodanig traktaat, іп overleg met arrsema opgesteld 5, Doch tot een af- doend krachtig besluit kon de zaak niet komen. De algemeene toestand van Europa in 1655, zoo dreigend, eensdeels wegens de houding van den Keurvorst van Saksen, die op vrede met den Keizer bedacht was, en anderdeels wegens de openlijke vredebreuk tusschen Frankrijk eu Spanje, maakte de Staten huiverig om zich ook nog tot een gewapend optreden tegenover Denemarken te verbinden 6, Dus met Koning снвізтілАн IV op een goeden voet te blijven, bleef de toeleg van Han Hoog Mogenden. Dit bleek ook uit den last, aan hunne Gezanten, die den vrede tusschen Zweden en Polen gingen bemiddelen, gegeven, om dezen Koning op de reize te gaan begroeten. Voorbij het slet 1 Resol. Stat.-Gen. 13 Кот. 1636. 2 Resol. Stat.Gen. 21 Nov.; 4, 8 Dec. 1636. 3 Airsema, 405, Resol. Stat.-Gen. 7 Oct. 1636. 4 Zie hiervoor, Ы. 800. 3 Resol. Stat.-Gen. 2 Febr., 1635. 3 Resol. Stat.-Gen. 21 Febr.; 22 Maart; 8 Mei, 1635. artszma, IL, bl. 291. DES VADERLANDS. 879 Kroonenburg aan de Sond, waar de Vorst zich bevond, voorbij stevenend, verzochten onze Ambassadeurs gehoor; doch de Koning verontschuldigde zich op grond van het gemis van een staatsiegewaad еп van zijn gevolg. Een dag of vier г, alsof loen in dit gebrek voorzien ware, liet de Koning hen weten, dat als zij dadelijk kwamen, daar hij op het vertrekken stond, hij hun te woord zou staan. Weinig ingenomen met zulk eene bejegening, verledigden zich de Gezanten niettemin den Koning hunne opwachting te maken. Van de gelegenheid maakten zij gebruik om zich over de beperking, waaraan onze handel op Noorwegen was onderworpen, te beklagen. Bij hun vertrek werden de eereschoten, die zij, het anker lichtende, deden, van het Slot niet beantwoord 1, — De belemmering van den handel op Noorwegen was het eenige bezwaar niet, dat er in dezen tijd tusschen Denemarken en onze zeevaarders bestond. De Koning klaagde op zijne beurt, dat onze visschers zich in de wateren van JJsland vertoonden. Hierover verklaarde hij zich zeer verstoord; maar de onzen lieten het recht van eerste ontdekking gelden. Daarbij kwamen klachten over miskenning van ’s Konings soevereine rechten, in gewelddadig verzet tegen de uitspraak der Justitie bestaande, waaraan zich de kapiteins, zoo van onze oorlog- schepen als van de buitengewone Equipage op Oosten en Noorwegen, schuldig maakten. De Staten trokken zich de zaak aan, om, waar schuld bleek te bestaan, de overtreders te straffen 2, Ook werden de pogingen, door cunrsTrAAN aangewend om in de Oost- Indiën betrekkingen te onderhouden, door onze Compagnie aldaar tegengewerkt, hetgeen. den Koning eene nieuwe grieve was 3, Maar niets ontstemde hem zoo zeer als de eindelijk ook door toedoen van arrsema te Regensburg bewerkte afschaffing van den Glicksiadschen tol %, Doch aan alle bemoeijingen van dezen Vertegenwoordiger van onzen Staat bij Keur- vorsten en Keizer kwam weldra een einde door de overwinning, welke de staatkùnde dergenen, die zich uitsluitend aan Frankrijk wilden houden, hier te lande behaalde. Veel intusschen had het gekost de Provincie Holland van het voornemen af te brengen om eenige troepen af te danken, en middelerwijl was een groot deel van het saizoen verloopen 5, Tot eenen veldtocht kwam het dan ook in dit jaar (1656) niet. De in- spanning, vereischt om Schenkenschans te heroveren, vergde trouwens genoeg van der Staten krachten. 1 gitrseua, П, bl. 237, 238. 2 Resol. Holl. 4 April; 8 Mei; 20, 26, 29 Junij; 11 Julij, 1635. Resol. Stat.-Gen. 5 Junij; 2 Julij; 13 Oct.; 11 Dec, 1635. 4 Jan. 1636. 3 Resol. Stat.—Gen. 28 Maart, 1636. 4 aitsema, 420, 421. 5 Zie hiervoor, Ы. 817. 1634— 1639. VERBETERINGEN. Deel 111, Stuk III, bl. 607, reg. 6, staat: Administrateur том MEIDEBORCH, lees: Administrator van Maagdebere. ВІ. 193, reg. 3, staat: SOHOLTE, lees: SCHOTTE. Bij de Noot 1 op Ы. 105, voege men: doch zie waczNaAR, D. XVIII, bl. 490. Deel III, Stuk IV. Bij hetgeen op Ы. 476 van ond. gezegd wordt, vergelijke men de Noot 1 op bi. 571. Bij hetgeen op bl. 581 van boven gezegd wordt, vergelijke men de Noot 2 op bl. 619. INHOUD VAN HET DERDE DEEL, 4° STUK. EERSTE HOOFDSTUK. Engeland verzekert zich, bij zijne veranderde staatkunde, van de gezindheid van den Prins, bl. 5. — Inval van HENDRIK VAN DEN BERG in de Veluwe, bl. 7. — Сезатеп naar Engeland gezonden, bl. 9. — Hunne instructie, bl. 11. — Stemming der gemoederen in Engeland ten onzen aanzien, bl. 12. — JacoBus ts nog niet los van het verbond met Spanje, hl. 13. — De Gezanten hebben een tweede gehoor bij den Koning, bl. 14. — Er worden Commissarissen benoemd om met hen te onderhandelen, bl. 16. — Kuiperijen van de Spaan- | sche Gesanten, hl. 17. — De Commissarissen zijn toegefelijker, bl. 18. — Duinkerksche schepen op de reede van Duins door een Engelsch oorlagschip beschermd, ald. — Misnoegen іп Engeland over de terechtstelling van Engelsche samenzweerders op Amboina, М. 19. — Er worden artikels van alliantie geteekend, bl. 21. — Afscheid der Gezanten, bl. 22. — Gezanten naar Frankrijk benoemd, bl. 23. — Hunne Instructie, bl. 24. — Hunne aankomst in Frankrijk, Ы. 25. — оп MAURIER teruggeroepen en door D’ESPESSE vervangen, ald. — De Koning biedt onderstand onder zekere voorwaarden, bl. 26. — Klachten over de rooverijen der Algerijnen, bl, 27. — De punten van verdrag worden op schrift gesteld, bl. 28. — De onderhandelingen schijnen afgebroken, bl. 29, — Niettemin komt er een Verdrag tot stand, bl. 50. — Anhoud van het Verdrag, ald. — Beteekenis van het optreden van RICHELIEU tn - Frankrijk, bl. 51. — Spanje geeft den strijd niet op, bl. 52. — Gezantschap van BETHLEN GABOR, bl. 33. — Handelwijze der Staten in Oost-Friesland, bl. 55. — Mansreup krijgt een nieuwe legermacht, ald. — Plan van spinoLa om Breda te belegeren, bl. 37. — De Prins trekt te velde, hl. 58. — Aanslag op het kasteel van Antwerpen, bl. 39. — Ver- overing van San Salvador tn Brazilië, bl. 41. — Vestiging in Nieuw-Nederland, bl. 43. — De Prins wordt ziek, bl. 44. — Huwelijk van Prins FREDERIK HENDRIK, bl. 45. — Dood van den Prins, bl. 47. TWEEDE HOOFDSTUK. De Staten-Generaal benoemen Prins HENDRIK lot Кариет- en Admiraal-Generaal, bl, 49. — De Staten van Holland benoemen den Prins tot Stadhouder en bevorderen zijne benoeming als zoodanig bij de andere Provinciën, behalve bij Groningen, bl. 51. — Graaf ERNST CASIMIR wordt Stadhouder van Groningen en Ommelanden, bl. 53. — Met welk oog moesten de Zuidelijke Nederlanden de verheffing van Prins немовтк, en de Prins Spanje en de Zuidelijke Nederlanden aanzien? bl, 54. — Aankomst van troepen, door MANSFELD nieuw geworven, bl. 55. — Voortzetting van het beleg van Breda, М. 57. — Spinoza eischt de vesting ор, bl. 58. — Zij geeft zich over, bl. 59. — Plannen van mIcHELIEU, bl. 61. — Op aandrang van Frankrijk wordt PIJNACKER op nieuw naar Algiers gezonden, ald. — RicHEeLieu wenscht. de ondersteuning der Staten tot onderwerping van Rochelle, bl. 62. — Komst van den nieuwen Franschen Gezant, p'espesses, te ’s Hage, bl. 63. — Verdrag, bemiddeld door den Baron DE COUPPET, bl. 64. — Waarschijnlijke bedoeling van dit Verdrag, bl. 65. — Verzoek van den Koning van Frankrijk om schepen te mogen koopen, en straks om 16 oorlogschepen tot zijnen bijstand tegen souwisE, bl. 66. — De Staten staan het verzoek toe, bl. 67. — 1 и I N H O U D. Bepaling omtrent het bevel over Nederlandsche schepen door Fransche kapiteins te voeren, bl. 68. — De Staten willen deze bepaling ontduiken, bl. 70. — Verstoordheid des Konings deswegens, bl. 72. — De Staten geven den eisch toe, М. 74. -- Hautain komt mel zijne vloot op de Fransche kust, bl. 75. — Hij wordt met die van Rochelle handgemeen, en (іші de nederlaag, bl. 79. — Hautain zoekt een nieuwen scheepstrijd, bl. 80. — Hij verslaat SOUBISE en dic van Rochelle, en verlangt met zijne vloot huiswaarts te keren, bl. 81. — Onderhandelingen tusschen Engeland en Denemarken, bl. 82. — De saak van Amboina blijft hangende, М. 85. — Termijn door злсовоз gesteld em deswegens voldoening te onl- vangen, ald. — Carteton bemoeit zich met de zaak, bl. 84. — De Staten van Holland zorgen, dal men hem waardiglijk te woord sta, bl. 85. — Maatregelen van wedervergelding door Engeland genomen, en plannen van scheiding tusschen de beide Compagniën, bl. 86. — Afloop van de zaak der Duinkerkers, te Duins geblokkeerd, bl. 87. — золсними wordt gewoon Ambassadeur fe Londen, ald. — Grieven van Engeland tegen den gewezen Goeverneur- Generaal KOEN, ald. — Betrekkingen tusschen Zweden en Denemarken, bl. 88. — De Koning ran Denemarken besluit aan de oorlog in Duitschland deel te nemen, bl. 90. — Engeland wil eene vereenigde Engelsche en Nederlandsche vloot uitrusten, ald. — ’s Prinsen gezindheid fen aanzien van die naauwe aansluiting aan Engeland. Hij blijft geneigd tot schikking met Spanje, bl. 91. — Buitengewone Gezanlen naar Engeland benoemd, bl. 92. — Engeland vraagt uilgelezene manschappen чи de Engelsche en de Schotsche regimenten іп Nederlandsche dienst, bl. 93. — De scheepsmacht op de Vlaamsche kust еп in de Noordzee wordt versterkt bi. 94 — De Admiraal en de Vice-Admsraal van de twintig schepen, die zich bij de Ex gelsche vloot sullen voegen, werden benoemd, hl. 05. — Gesindheid van den Keurvorst van Brandenburg, bl. 96. — Beschikkingen omtrent de troepen van mansreLD, М. 97. — Slaat ran hel geschil wegens het gebeurde іе Amboina, bl, 98. — Komst der buitengewone Ne- derlandsche Gesanten fe Londen, Ы, 99. — Пиппе eerste gesprekken met Engelsche Staals- lieden, bl. 100. — Hunne audsenties bij den Koning, bl. 102, — Пе conferenties blijven nog uilgesteld, М. 105. — Ontwerpartikelen 101 еспе of- en defensieve alliantie, bl. 104. — Kritiek van зомыкізрық over de wijzigingen, door de Stalen op de ontwerparlikelen voor- gesteld, Il. 105. — Drie gewichtige eischen door de Engelschen geopperd en door de onzen afgewezen, bl. 107. — Acte, waarbij de zaak van Amboina als nog onafgedaan wordt erkend, ald. — Terugkeer der Gesanten, bi. 108. — Боммв:зошк wordt benoemd tot buien- gewoon Ambassadeur waar Frankrijk, bl. 109. — Bedoelingen van Engeland, ald. — Ver- moedens omtrent °з Prinsen gezindheid tot vrede, Ы. 111. — Houding van de Provincie Zeeland, ald. — De Prins reist derwaarts, bl. 112. — Staal der blokkade van de Vlaamsche kusi, ald, — Aandrang 101 terugroeping van HAUTAINB vlool uil Frankrijk, bl. 114. — komst van de Lords BUCKINGHAM ex HOLLAND, (e's Gravenhage, bl, 115. — Hunne bemoeying met de godsdienstsalsen kier te lande, ald. — De hoop der Remonstranten vervlogen, Ы. 116. — Rijstand aan Denemarken verleend, bl. 118. — Савин. OXBNSTJERNA fe "5 Gravenhage, bl. 119. — Verdrag met Engeland en Denemarken gesloten, bl. 120. — Houding van den Franschen Gezant bij dat Verdrag, М. 122. — Instructie van воммвъзошк als buitengewoon Gezant in Frankrijk, bl. 123. — Eerste gehoor van воммевошк bij den Koning, Dl 124. — Eerste bezoek bij ricneuigu, Ы. 128. — De Koning zal aan de Vercenigde Provinciën geen nader bondgenootschap verleenen, zoo niel de zaak van Rochelle eerst geschikt zij, bl. 126. — Voorwaarden, welke de Kardinaal aan die van Rochelle gesteld wil hebben, Dl. 128. — age Gezant тері van zijn vertrek, М, 129. — Ricueureu wil BUCKINGHAM door tusschenkomsi сон SOMMELSDIJK verzoenen, М. 150. — Hautain meent tof gijn vertrek 's Konings verlof te heheeven , М. 131. — De Staten slaan °з Konings verzoek af om eenige schepen van HAUTAINS vloot te megen koopen, bl. 132. — Kapitein quast verzaakt те! zeven schepen de taak hem in de dienst van den Koning van Frankrijk apgedragen, bl. 134. — Ontwerp van verzoening tusschen den Koning en Rochelle, doer ense Gesanten voorgeslagen, М. 156. — Hunne audiontie deswegens bij den Koning, bi. 158. — Conferentie, daarop gevolgd, М. 159. — Lord HOLLAND en CARLETON komen in Frankrijk aan, bl. 140. — De Staten slaan "з Konings versoek af om eenige schepen ми HauTAINs vloot te koopen, ald. — De Fransche Regering ts gezind fot vrede met Rochelle, bl. 142. — Plan van Engeland om zich van Duinkerken meester te maker, bl. 144. — De erede met Rochelle komt tot stand, М. 145. — Vertrek van HAUTAIN mel de vloot, bi. 146. — Ongendegen deswegens aan het Hof, aid. — Frankrijk te gesind fot vrede mel Зраще,-М. 147. — Voldoening van de Staten wegens n AUTAIN I N H O U D. HE vertrek gevorderd, Ы. 148. — Vrede tusschen Frankrijk en Spanje, bl. 150. — De Fransche Commissarissen dragen een ontwerp van alliantie met de Vereenigde Provinciën voor, bl. 152. — Hoezeer gewijzigd, blijft dat ontwerp onaannemelijk, bl, 155. — Ricaeieu tracht door eenig gunsibeloon aan den Prins van 2. Exe. oogluiking ten aanzien der aanstelling van priesters bij de Fransche regimenten te verwerven, bl. 155. -- Afscheidsqehaor bij den Koning, ald. — Sommetspisk terug in den Haag, Ы. 157. — Tocht der vereenigde Engelsche en Nederlandsche vloot, ald. — Uitrusting van eene tweede vereenigde vloot, bl, 158. — Blokkade der Vlaamsche kust, ald. — Geschillen in Friesland, bl. 189. — De Staten-Generaal nemen een besluit in de saak, ald. — Vergeefsche zending der Staten naar Friesland, ald. — Nieuwe besending. Maatregelen van bedwang beraamd, bl. 160. — Onlusten te Leeuwarden, Ы. 161. — De Staten-Generaal zien van. geweldige maatregelen tegen Friesland af, bl, 162. — Ook Zeeland ts verre van vaardige medewerking met de Generaliteit, bl, 163. — De Staten bemoeijen zich op nieuw met de zaken van Oost-Friesland, bl. 164. — Staat der krijg- voerende legers in den Nedersaksischen Kreis, bl. 165. — Mansrerp bij Dessau geslagen, Ы. 166. — CHRISTIAAN VAN BRUNSWIJK komé te sterven, М. 167. — Geruchten van bestand tusschen de Nederlanders en Spanje, ald. — Onderhandelingen over de uitwisseling der gee vangenen, bl. 168. — On(moeting van Kapileiu VAN DER BUREHT met eenige vijandelijke schepen, bl. 170. — Voortgezette ondersteuning van Koning GuRISTIAAN, bl. 171. — Verlies van San-Salvador, ald. — Bericht van de verovering van Portorica, bl. 175. — De soldaten, wegens het gebeurde te San-Salvador gevangen, krijgen vergiffenis, bl. 174. — De West- Indische Compagnie verliest den moed niet, ald. — De Prins en Graaf квхвт савімін trekken te velde, bl. 176. — Oldenzaal belegerd eu ingenomen, ald, — Mislukte tocht van den Prins - degen Vlaanderen. bl. 177. — Verwachtingen op BETHLEN GABOR gevestigd, hl. 179. — Gezant van dien Vorst te °з Gravenhage, bl. 180, — Aatwoord der Staten op zijne voordracht, Ы. 181. — — — DERDE HOOFDSTUK, Stand der partijen Мег te lande, bl. 212. — Slapheid van Zeeland, bl. 915. — Ver- deeldheid tusschen de stad Groningen ев de Ommelanden, Ы. 214, — Houding ‘en behan- deling der Remonstranten, hl. 216, — Belemmering van den handel in de Oostzee, Ы. 219. — Maatregelen daartegen, bl. 221. — Gezanten 104 GUSTAAF Аро en den Koning van Polen _ benoemd, ald. — Hunne Instructie, hl. 922. — Hun bezoek te Koppenhagen, bk 223. — Hunne audientie bij den Koning van Zweden, ald, — ‘en bij den Кошто van Polen, bl. 224, — Antwoord van den Koning van Polen op hunne propositie, bl. 325, — Tweede оцфепке bij 1% тү IN HO UD. GUSTAAF ADOLF, bl. 226. — Aanvang der onderhandelingen, bl. 228. — Gustaar wil sich het gerust bezit der Kroon van Zweden door den Koning van Polen gewaarborgd zien, ald. — Men wenscht tot een voorloopige schikking te komen, bl. 229. — De onderhandelingen worden afgebroken, М. 230. — Afscheidsaudientie bij den Koning van Polen tn het leger, ald. — Vertoef der Gezanten te Dantzig, bl. 231. — De onderhandelingen zullen hervat worden, bl. 232. — Zij leiden tot niets, bl. 233. — Onze Gezanten keren naar het Vaderland terug, ald. — De Koning van Denemarken bij voortduring door ons ondersteund, ald. — 's Konings zaken gaan achteruit, bl. 235. — Holland wil den strijd onverdroten voortgezet hebben, М. 236, — en roept de Provinciën tot bijdragen voor het zeewezen, Ы. 237. — Het vraagstuk van het openen der licenten op neutralen, bl. 258. — Nieuwe onderhandelingen fot uitwisseling der gevangenen, hl. 240. — Maatregelen van retorsie in Twente, bl. 241. — Groote spanning in de Zuidelijke Nederlanden, bi. 242. — Maatregelen om het land voor беп overlast des vijands te bewaren, М. 244. — Beleg om Grol geslagen, bl. 245. — De stad geeft zich over, bl. 246 — Aanslag van spinoLa tegen Zeeland, ald. — De aanslag mislukt, bl. 247. — Staat van zaken op zee, М. 248. — Spaansche schepen loopen tn Duinkerken binnen, bl 250. — Een Fransch schip wordt door de Engelschen in de haven ran Tessel veroverd, М. 251. — De houding van den Franschen Gezant bij deze zaak. hl. 252. — De in Duinkerken binnengeloopen Spaansche schepen trachten deze haven utt te komen, om zich met de Franschen te vereenigen, bl. 254. -- Zij slagen daarin, hl. 255. — De Engelsche Gezant vraagt rekenschap van de handelwijze der Staten іп dezen, hl. 257. — Staat der zaken van den Koning van Denemarken, bi. 259. — De Staten blijven hem onder- steunen, ald. — Staat van zaken tn Oost-Friesland, Ы. 261. — Tirur’s (roepen rukken іп dat Graafschap, М. 263. — IJverzucht onzer Oost-Indische Compagnie, hl. 265. — Weder- kerige naijver van Engeland, ald. — De buitengewone Gezanten naar Frankrijk en Engeland henoemd, bl. 267. — D’espesses stell eene voorwaarde, op welke alleen hunne komst tn Frankrijk aangenaam zou zijn, bl. 268. — Ook caRLETON stelt voorwaarden, bl. 270. — De Staten bespoedigen het vertrek der buitengewone Gezanten, hl. 272. — Ongeregeldheden ғап den Hofstoet van den Franschen Gezant, М. 273. — Engelands invloed schijnt veld fe winnen, М. 274. — Onbeschofte Memorie van den Franschen Gezant, bl. 275. — De Staten toonen hem deswegens hun ongenoegen, bl. 276. — Hij wordt teruggeroepen, bl. 277. — Klacht van den Raad van State over de miskenning van zijn gezag, ald. — De Staten- Generaal nemen de klachten hoog op, bl. 279. — De Prins doet eene verkiezing te Utrecht huilen de nominatie van de Vroedschap, bl. 280. — Desgelijks te Nijmegen en elders, Ы. 281. — De Prins in Amsterdam geroepen от de orde te handhaven, bl. 282, — Onze betrekking tegenover Frankrijk, bl. 283. — Instructie der buitengewone Gezanten naar dat Rijk, bl. 285. — Hunne aankomst, ald. — Hunne eerste conferentie, М. 287. — Hunne hemoeijingen als bemiddelaars van eenen vrede tusschen Frankrijk en Engeland, bl. 289. — Raadslagen der partijen in Frankrijk, ald. — Plannen van vrede tusschen Engeland en Spanje, waarin de Vereenigde Provinciën begrepen zouden worden, bl. 290. — Engelsche vloot ntar Rochelle gezonden, bl. 291. — LANGERAK wordt gewraakt wegens het sluiten van het traktaat, М. 292. — Instructie onzer buitengewone Gezanien naar Londen, Ы. 293. — Hunne aankomst in Engeland, bl. 294. — Hun eerste onderhoud met воскгкснлм, М. 295. — Commissarissen benoemd от met hen te handelen, bl. 296. — CarLRTONS vertrek uit Holland , ald. — Komst van Graaf carlisle te "5 Hage, Ы. 298. — Protest betreffende de procedure in de zaak van Amboina, bl. 299. bl. 313. — Bij voortduring houden de Staten oorlogschepen op de Elbe, Ы. 314. — De Deensche Gezant PALLE ROSENCRANz fe "в Hage, М. 516. — De Keizer tracht de Hansesteden roor zijne zaak te winnen, bl. 317. — Gezantschap van Stralsund Aerwaarts, bl. 518. — Houding der onzen tegenover de Keizerschen tn de landen op onze grenzen, bl. 519. — INHOUD. y Staat van zaken in Oost-Friesland, bl. 320. — De afgevaardigde van den nieuwen Graaf komt te 75 Hage, Ы. 321. — Geruchten van vredesonderhandelingen van deh Koning van Denemarken, bl. 323. — Verdere onderhandelingen der buitengewone Gesanten in Frankrijk , bl. 524. — Nieuwe onderhandelingen over het Verdrag , ald. — Onze Gezanten wachten tut ’s Hage nader bericht, bl. 526. — De onzen ontwerpen eenige punten van verdrag van den Koning met die van de Religie, bl. 327. — Nader bericht voor onze Gezanten uit ’s Hage, hl. 328. — Voorslag onzer Gezanten tot bevrediging des Konings met Rochelle, bl. 529. — Onze Gezanten meenen tels te kunnen doen от den vrede tusschen Frankrijk en Engeland te bevorderen, ald. — Vermoedens tegen de oprechtheid der Staten, М. 550. — Вискіменам vermoord, bl. 351. — De Engelsche vloot gaat op nieuw naar Rochelle onder zeil, Ы. 332. — Rochelle geeft zich over, М. 555. — De staat der zaken in Italië, Ы. 554. — De alliantie tusschen de Nederlanden en Frankrijk krijgt haar beslag niet, ald. — Onze Gezanten zijn op hun vertrek bedacht, hl. 556. — Onderhoud van den Kardinaal met onze Gezanten, bl. 557. — Ontwerp-artkelen van een voorloopig verdrag met Frankrijk, bl. 338. — Af- scheidsaudientie bij den Koning en de Koningin-Weduwe, ald., — еп bij den Kardinaal, Ы; 339. — Verdere bemoeijingen onzer Gezanten іп Engeland, ald. — Hunne klacht over het verkeer tusschen de Engelschen en de Duinkerkers, in weerwil der blokkade en des oorlogs ook van Engeland tegen Spanje, М. 541. — Verband tusschen Engelands binnen- landschen toestand en onze betrekkingen met dat Rijk, ald. — De Oost-Indische Compagnie zal eene Deputatie naar Engeland zenden, bl. 344. — Gevolgen van BUGKINGHAMS dood op de betrekkingen met Nederland, ald. — Er is voorwaardelijk sprake van de benoeming van eenen nieuwen Engelschen Gezant te °з Gravenhage, bl. 546. — Onze Gezanten verlaten Engeland, М. 347. — °з Prinsen gedachten omtrent oorlog of bestand, М. 348. — Hand- having van ons gezag op zee, bl. 549. — Bezwarende staat der financiën, bl. 350. — Ver- overing der Spaansche zilvervloot door vist mein, bl. 551. — Voorzorgen от den buit veilig binnen te brengen, bl. 555. — Men ts bedacht op de benoeming тап een Luitenant-Admiraal van Holland, bl. 554. — De West-Indische Compagnte heeft weder nieuwe ondernemingen in den zin, М. 355. — Wanordelijkheden in het zeewezen , М. 356. — Middelen beraamd tot herstel, ald. — Piet nein wordt Luitenant- Admiraal van Holland, bl. 359 — Zijn dood, ald. — Pogingen tol wilwisseling der gevangenen, М. 360. — Maatregelen om vroeg in het jaar tels tegen den vijand te ondernemen, bl. 361. — Zij hebben geenen vaardigen voortgang, bl. 562. — Toestand van Amsterdam, fen gevolge van het drijven der Contra- remonstranien, ald. — Amsterdamsche burgers klagen over hunne Overheid bij de Staten van Holland, bl. 364. — De Prins zendt, op versoek der Overheid, troepen binnen Am- sterdam, bl. 565. — Amsterdam weigert penningen, zoo men haar de handen niet ruim laat om de onlusten naar haren zin bij te leggen, hl. 366. — Vierledige voorslag door de Staten aan Amsterdam fe doen, М. 367. — De Staten-Generaal bemoeijen zich met de zaak, ald. — De zaak wordt geschikt ten genoegen van Amsterdam, bl. 369. — De Remonstranten worden algemeen geduld, ald. — De Prins slaat het beleg voor ’s Hertogenbosch, Ы. 370. — Dien ten gevolge worden onze Oostelijke grenzen te zeer ontbloot, bl. 371. — Plannen aan de zijde van den vijand, bl. 372. — De Staten stellen Glückstadt in staat om het tegen den Keizer te houden, bl. 573. — Frankrijks zegepraal in Italië, bl. 374. — Vrede van Lubeck, bl. 375. — Plannen van WALLENSTEIN, ald. — Hagchelijke stand van den Keurvorst van Brandenburg, bl. 376. — Akkoord tusschen den Keurvorst van Brandenburg en den Vorst van Palts-Neuburg, bl. 377. — Hoe de Staten de mededeeling van dit akkoord beant- woorden, bl. 378. — Ook Palts-Neuburg dringt op goedkeuring van het akkoord aan, ald. — De Staten geven den Keurvorst van Brandenburg eentgzins toe, bl. 579. — Plakaat van den Keurvorst van Keulen tegen de afpersingen der vreemde soldaten, bl. 380. — Staat van zaken in Oost-Friesland, ald, — Voortzetting van het beleg van ’s Hertogenbosch, bl. 382. — De Keizerschen zakken herwaarts af, bl. 383. nisoen trekt uit de Stad, М. 417. — Maatregelen om de Gereformeerde godsdienst in de Stad en de Meijerij in te voeren, bl. 418. — Men heeft te Utrecht overlast van de vreemde troepen, bl. 419. — Reden waarom men de Keiserschen niet met geweld van den Нам: verzaagde, bl. 420. — De Slaten polsen den Prins өт te welen te komen, of hij bestand begeert, al of пе, bl. 421. — De Provinciën werden uitgenoodigd sich op die zaak te verklaren, bl. 422. — De IJselpas ontruimd , ald. — Afdanking van troepen, bl. 423. — Het leger voor den Bosch ontbonden, ald. — De Prins in den Haag terug, ald. — Plan om eenige van onze troepen.in Duitschland te doen overwinteren, Ы. 424. — Houding der Staten tegenover den Keurvorst van Brandenburg en den Hertog van Palts-Neuburg, Ы. 497, — alsmede tegenover Oost-Friesland, Ы. 428. — Onderhandeling over bestand, М. 430. — De West-Indische Compagnie ijvert tegen bestand, ald. — Zijne Excellentie wordt op velerlei wijse bevoordeeld en vereerd, bl. 432. — Holland neemt de vraag betreffende het sluiten van een besland in ernstige overweging, hl. 455. — Vertoog van Haarlem tegen bestand, bl. 434. — Het sluiten van een bestand is eene onmogelijkheid, bl. 455. — Toemadering van Frankrijk, bl. 436. таңу Чалла VIERDE HOOFDSTUK. Houding van Frankrijk gedurende het jaar 1629, Ы. 458. — Bauer heeft volmacht om voorloopig over eene alliantie te handelen, М. 441, — De Staten verlangen, dat de onder- handelingen tot de volledige sluiting der alliantie toe in den Haag plaats hebben, bl. 442. — Frankrijk geeft toe, М. 443, — De saak der alliantie vindt vertraging , waarvan de oorzaak schuilt bij de Stad Amsterdam, Ы. 444. — De vertraging, die de toebereidselen 101 селек veldtocht ondervinden, zijn дап dezelfde oorzaak te wijlen, ald. — De Amsterdamsche Kerkeraad klaagt bij de Staten over de Magistraat dier Stad, bl. 446. — Paging om hel geschil bij te leggen, bl. 447. — De Staten van Holland besluiten een Provinciale Synode bijeen te roepen, bl. 448. — Zij geven dit denkbeeld weder ор, ald. — De zaak wordi op de lange baan geschoven, bl. 449. — De alliantie met Frankrijk krijgt haar beslag, bl. 451. — Belrekkingen met Algiers en Tunis, bl. 452. — PIJNACKER verricht op nieuw eene sending derwaarts, bl. 455. — Na zijne terugkomst zal weder сең nieuwe Afgevaardigde derwaaris gezonden worden, bl. 464. — Holland en Zeeland dringen aan op een krachtig voeren vas den oorlog ter zee, bl. 456. — Bezending naar Friesland, Ы. 457. — Er komt dil jaar niels van een veldleger, bl. 458. — Nieuwe voordeelen, door de West-Indische Compagnie behaald, ald. — Verovering van Olinda, Ы. 460. — Staat onzer troepee in Duitschland ingekwartierd, М. 461. — Zending van AITSEMA fof WALLENSTEIN, bl. 465. — Arrstua breag! eerst een bezoek aan THY, М. 468. — Zijne ontmoeling met WALLENSTEIN, bl. 466. — Vossgrcen wordt tot den Keurvorst van Keulen gezonden, hi. 467. — Zijne conferenties aldaar, bl. 468. — De staat onzer betrekkingen met Zweden, bl. 470. — Klachten over de tollen, doer GusTAAF aDoLF /е Leipzig geheven, ald. — De Resident van Zweden verlang! vernieuwing der alliantie, bl. 471. — Dit verlangen wordt niet volijverig beantwoord , hl. 472. — GUSTAAF ADOLF bereidt de uitvoering zijner groote plannen voor, bl. 475. — Hij dringt ш» op de medewerking der Staten, bl, 475. — Doch ook thans zijn de Staten daartoe miel gt- —“ 71 INHOUD ~— vu zind, ald. — Onderhandelingen over de geschillen tusschen Denemarken еп Hamburg, М. 476. — Er verschijnt te ?5 Hage een buitengewone Deensche Gezant, ald. — Alsmede een Afgevaardigde van Hamburg, bl, 477. — Engelands staatkunde in det tijdsgewricht, М. 478. — Zaak van Amboina, М. 479. — Komsi van HENRT VANE als buitengewoon Gezant, М. 480. — Zijn eisch ten aanzien van de zaak van Amboina, ald. — Opening van VANE omtrent Engelands onderhandelingen met Spanje, bl. 481, — Zijn eisch omtrent de zaak ran Amboina wordt afgeslagen, ald. — Der Staten antwoord aan vane, bl. 482. — Het mishaagt den Gezant, en hij beschuldigt de Staten van verwaarloozing eener verplichting, hun bij het traktaat van Southampton opgelegd, ald. — De Staten werpen deze beschuldi- ging op Engeland. terug, Ы. 485. — Vane keert terug naar Engeland, М. 485. — Ken Prins van -Wales geboren, ald. — Vane komt terug. Pogingen van verschillenden kant om ons tot vrede met Spanje te bewegen, 486. — Engeland eeft eene volmacht van Spanje om met ons over vrede te handelen, bl. 488. — De Slaten zijn niet geneigd om door tusschen- Гота! van Engeland met Spanje te onderhandelen, bl. 489. — Vrede tusschen Engeland en Spanje, bl. 490. — De Gezant vane neemt zijn afscheid, bl. 491. — Weifelende houding van Frankrijk, bl. 492. — Vrede te Regensburg tusschen Frankrijk en den Keizer, bl. 494. — Nieuwe pogingen van Spanjes zijde om rechtstreeks met ons te onderhandelen, ald. — De Fransche Besant alhier wraakt den vrede van Regensburg, М. 495. — Vertoog der predi- kanten tegen de Remonstranten, М. 496. -- De predikanten hebben gehoor bij den Prins, М. 800. — Voorslag van de Noord-Hollandsche Synode, М. 501. — Voorslag van Zijne Excellentie tot bijlegging der kerkelijke geschillen, bl. 502. — De Regering van Amsterdam blijft onverzeltelijk, ald. — Verzoek van de West-Indische Compagnie om ondersteuning, Dl. 803. — De Staten zijn geneigd aan dit verzoek gehoor te geven, bl. 504. — De gedachte aan bestand’ wordt geheel ter stjde gesteld, bl. 505. — Onze houding met betrekking tot onze troepen in de Bovenkwartieren, ald. — Graaf JAN VAN NASSAU gêvaagen genomen, bl: 507. — De Staten verklaren zich bereid de Bovenkwartieren te ontruimen, bl. 509. — Brandenburg en Palts-Neuburg treden іп eene schikking betreffende de Guliksch-Kleefsche Landen, bl. 811. — Ook het Spaansche krijgsvolk zal de Bovenkwartieren ruimen, ald. — Houding van de beide Noordelijke Provinciën en van de Stad Embden, bl. $13. — Geruchten van aanslagen van den vijand, bl. 515. — Subsidie aan Zweden verleend , bi. 517. — Duurte tan hel graan en maatregelen daartegen, bl. 618. — Handelsbetrekkingen met Moscovië, bl. 619. — Verblijf van een Persischen Gezant hier te lande, М. 521. — VAN HASSELT komt herwaarts, mede met eene sending van den Schach van Perzië belast, bl. 524. — Zending naar Moscovié, М. 526. — Ontruiming der Bovenkwartieren, bl. 550. — Ooste Friesland door de Keizerschen ontruimd, bl. 552. — Toestand van Magdeburg, ald. — Haar val, М. 555. — Stemming der Fransche Regering, bi. 555. — °з Prinsen gezag in Orange hersteld, ald. — Binnenlandsche toestand van Frankrijk, М. 556. — De Prins bereidt sich voor tol een veldtocht, bl. 558. — Feitelijke amnestie, vok ten aansien der Remonstranten, ald. — Tocht naar Vlaanderen, bl. 640. — Terugtocht, bl. 541. — Aan den jongen Prins wordt het recht verleend om eenmaal in zijns vaders waardigheden op te treden, Ы. 543. — -De vijand heeft voor, ons te water te bestoken, bl. 545. — Spanning tusschen onze Republiek en Engeland, М. 547. — Staaf der veroveringen van da West- Indische Compagnie, ald. — De Compagnie vraagt subsidie, bl. 548. — Zeeslag tusschen PATER еп OQUENDO, ald. — Scheepstrijd en het Slaak, bl. 550. — Versterking uit Spanje én Vlaanderen aangekomen, bi. 883. — Betrekking der Staten tegenover GUSTAAF ADOLF, ald. — Verkiezing van ADRIAAN PAUW lol Raadpensionaris van Holland, bi. 556. — Vernieuwing van het aloude verbond tusschen Holland en Zeeland, bl. 557. — Particuliere equipage ter bescherming van den zeehandel, bl. 558. — Bezending naar vijf Provinciën, bl. 561. — Verklaring door die van Utreeht gedaan, bl. 562. — Besending naar Friesland, ald. — Nieuwe bezending derwaarts, met krijgsvolk ondersteund, bl. 565. — Buitengewone Deputatie van Friesland naar ’s Hage, bl. 565. — Survivance aan den zoon des Frieschen Stadhouders verleend, bl. 566. — Nieuwe wisseling van gevangenen, bl. 567. — Klachten van onze scheepvaarders tegen Denemarken, bl. 568. — Gezanischap van Hamburg te’s Hage, ald. — Voornemen om een Gezantschap van ‘hier tot den Koning van Denemarken te zenden, ald. — Gezanlen naar Denemarken benoemd, bl. 569. -- Hunne onderhandelingen, bl. 570. — Craus paa, buitengewoon Deensch Gezant te °з Hage, bl. 572. — De Staten hebben allen grond om den oorlog voort te zetten , bl. 575. -- Straasburg verzocht ondersteuning , bl. 576, — ҮШ | I N H O U D Voordracht van den Palts-Neuburgschen Gezant, ald. ald. — Совмвв PAUW, buitengewoon Gezant bij GUSTAAF ADOLF, bl. 588, — Benepictts OXENSTJERN le ’s Hage, bl. 589. — Vospercens zending naar Frankrijk, ald. — Bemoeijingen om het leger vroegtijdig te velde te doen trekken, bl. 591. — Koning GUSTAAF ADOLF 1» gevoelig, dat de Slaten hem geene hulp toezenden, bl. 692. — Stemming in de Zuidelijke Nederlanden, ald. — Manifest tot de Zuidelijke Provinciën gericht, bl. 595, — Venloo geeft zich over, bl. 696. — Stralen desgelijks, ald. — Graaf ERNST CASIMIR sneuvelt, bl. 597. — Ook Roermond geeft zich over, hl. 598. — Het beleg om Maastricht geslagen en Sittard ingenomen, ald. — Krijgsbedrijven van Graaf WiLLEM VAN Nassav aan de Schelde, bl. 599. — Manifest van den Graaf VAN DEN BERG, bl. 601. — Santa-cruz rukt op tot vóór Maastricht. ald. — De Staten nemen voorzorgen tegen eenen inval binnen onze grenzen, bl. 602. — ParpennEiM komt uit Duitschland afzakken, ald. — De onzijdigheid met de Ligue van onze zijde geéerbiedigd, ald. — De schutterijen trekken uil naar de grensplaatsen, bl, 604. — De Prins ondermijnt de stadsgracht te Maastricht, Ы. 605. — De Hertog van Neuburg slaat den Prins den aftocht voor, bl. 606. — Paprenngim doet eenen aanval ор °з Prinsen leger, bl. 607. — Bestorming van den wal van Maastricht, ald. — De Stad capituleert, hl. 608. — PaPPENuEIM (rekt af, ald. — Limburg ingenomen, bl. 609. — Nieuw manifest tot de Zin- delijke Nederlanders gericht, bl. 610. — De vijand besluit tot het senden van Gezanten, ald. — De Infante roept de Staten-Generaal der Zuidelijke Provinciën samen, bl. 611. — Drie Gedeputeerden van de andere zijde verschijnen te Maastricht, bl. 612. — Negen punten ontworpen, ald. — Tien aanzienlijke onderhandelaars aan de andere zijde gekozen , bl. 615. — De onderhandelingen zullen naar 5 Hage overgebracht worden, bl. 616. — Waarschuwende stemmen tegen de onderhandelingen, bl. 617. — Gezindheid en toestand van Frankrijk. Ы. 618. — Vertoog van den Franschen Gezant, Dl. 619. — Missieve der Staten tot gerust- stelling der Fransche Regering, bl. 620. — Deputaties naar Zeeland, Friesland en Gronin- gen, bl. 621. — Het leger breekt van Maastricht op, bl. 624. — Ontmoeting tusschen den Prins en den Keurvorst van Keulen, bl. 625. — Inneming van Orsoy, bl. 626. — Betrek- king der Staten tot de Vorsten van Westelijk Duitschland, bl. 627. — Betrekkingen met Oost-Friesland, bl. 629, — en met Brandenburg, bl. 630. — Voortgang van den oorlog in Duitschland , bl. 631. — Dood van custaaF ADOLF, bl. 632. — Dood van den Koning van Bohemen, Keurvorst van de Palts, bl. 655. — Zijn dood van wege de weduwe aan de Staten hekend gemaakt, bl. 634. — Betrekkingen met Engeland, bl. 636. — De West-Indische Compagnie handhaaft haar gezag op de Kust van Guinea, bl. 637. — Staat der zeezaken, bl. 638. — Zeeuwsche Kapers, bl. 639. — Diensten, door de West-Indische Compagnie bewezen. De slaat harer saken, bl. 641. — Voorbehoud door enkele Provinciën bij de onder- handelingen gesteld, bl. 645. — Gecommitteerden benoemd tot voorbereiding der onderhan- delingen, bl. 644. — Aankomst van de Brabantsche Gecommitteerden, bl. 645. — Hun eerste gehoor, bl. 646. — Generaliteits Brabant dringt aan op rang еп zitting als Provincie, hl. 647. — Verloog van den Franschen Сезам legen de onderhandelingen, bl. 648. — De Procuraties tusschen de beiderzijds Gecommitteerden gewisseld, bl. 649. — De Negen Punten van Maastricht ler zijde gesteld, bl. 651. — De Gecommitteerden van de andere zijde zullen machtiging van het Spaansche Bewind gaan halen, bl. 655. — Een en twintig artikelen ter overhandiging aan die van de andere zijde ontworpen, ald. — Ontevredenheid van naucy over de geheimzinnigheid der onderhandelingen , М. 657. — De Zweedsche Gezant spoort de Staten tot voorldurende behartiging van de gemeene zaak aan, bl. 658. — Buitengewoon Gezantschap van den Koning van Groot-Britannië, bl. 659. — Zending van den nieuwen Koning van Polen, bl 660. — Onderhandelingen der Nederlandsche Gezanien in 1631 in Moscovië, bl. 661. — Komsi van een Russisch Gezantschap hier te lande, bl. 665. — Komst van een anderen Poolschen Gezant, bl. 668. — Voordracht van den Gezant van Palts-Neuburg, bl. 670. — De Zweedsche Generaal Baupissex in het Keulsche door zijne legenpartij be- I N H O U D. | 1X dreigd, bl. 671. — Keizerlijke troepen in Westfalen, bl. 672. — Gezant van den Bisschop van Osnabrück fe ’s Hage, bl. 675. — VosBERGEN naar Keulen gezonden om de ontruiming der Rijn- en Wezerstreek te bevorderen, ald. — Үоввеввем bezoekt den Hertog van Palts- Neuburg, bl. 674, — alsmede den Generaal влорзѕем, bl. 675. — Hij heeft een onderhoud met de Magistraat van Keulen, bl. 676. — Optreden van den Landgraaf van Hessen, ald. — Мозвевевив onderhoud met hem, bl, 677, — Camerarius dringt op der Staten krachtdadige ondersteuning aan, bl, 678. — Rusens meldt zich aan tij den Prins, М. 680. — De con- ferenties met die van de andere zijde hervat, bl. 681. — Hun antwoord op де 21 Artikelen , 1. 682. — Bitse verklaring aan die van de andere zijde, bl. 684. — Men onderhandelt met die van de andere zijde uitdrukkelijk als tevens gemachtigd door den Koning van Spanje, Ы. 685. — Remonstrantie van Groningen en Friesland tegen de onderhandelingen, Ы. 687. — Antwoord der Staten op de bedenkingen van de andere zijde op de 21 Artikelen, bl. 688. — Wederantwoord daarop van de andere zijde, bl. 689. — Ultimatum van de Staten-Generaal, ald. — Mededeeling aan den Franschen Ambassadeur en aan den Heer снлвмасЕ, bl. 690, — alsmede aan de andere bondgenooten, ald, — Holland stemt niet onvoorwaardelijk toe in een nieuwen veldtocht en al zijne kansen, bi. 691. — Geheime mededeeling van CUARNACÉ, bl. 692. — Verstandhouding tusschen hem en den Prins, bl. 693. — Holland poogt het vertrek van den Prins tot den veldtocht op te houden, bl. 694. — Vertoog van de West- Indische Compagnie, bi. 695. — Holland blijft onvoldaan, bl. 697. — Niettemin verplicht deze Provincie den Prins aan zich, bl. 698. — Rijnberk belegerd, Ы. 699. — Аутомл neemt eenige plaatsen in aan de Maas, М. 701. — Rijnberk ingenomen, ald. — De onder- handelingen met die van de andere zijde hervat, bl. 702. — °з Prinsen advies betreffende die onderhandelingen, bl. 704. — De conferenties hervat, bl. 705. — Nieuw vertoog van de West-Indische Compagnie, bl. 706. — Nieuw advies van den Prins, М. 708. — Ontwerp- verdrag met Frankrijk, ald. -- Bedenkelijkheid van zulk een verdrag, bl. 709. — Frankrijk maakt aanspraak op het beschermheerschap over de Katholieken in de Provinciën door ons in het Zuiden onderworpen of nog te onderwerpen, М. 711. 