Nederlandsch kruidkundig archief.
Bij deze mededeelingen van meer algemeenen aard wenschte ik nog te.voegen de opmerking dat het mij ten zeerste spijt dat het herbarium van den Heer F. W. van Beden voor onze Vereeniging verloren is gegaan. Uit een der Verslagen van het Koloniaal Museum vernam ik dat de botanische ver- zamelingen van den Heer v. Ee den aan het Koloniaal Museum waren geschonken. (*) Wel verre van een zoo nuttige en een (*) Bulletin van het Koloniaal Museum te Haarlem. N°. 22.. Maart 1900. p. 24. 369 zoo bij uitstek praktisch-wetenschappelijke instelling als het Koloniaal Museum te Haarlem is, iets van zijn schatten te misgunnen, bejammer ik het ten zeerste dat dit document van onze Vaderlandsche Flora, dat een groot deel van de oorspronkelijke planten in de Flora Batava afgebeeld be- vat, voor de Vereeniging verloren is gegaan. Overgaande tot de vermelding der ingekomen planten, zoo kan ik met genoegen constateeren, dat ook dit jaar zoowel door leden als niet-leden veel werd verricht tot onderzoek onzer Flora. Reeds werd in het Verslag der vorige Zomer- vergadering melding gemaakt van de inzendingen van den Heer H. J. Kok Ankersmit (zie Arch. 3. IL. p. 56), die ik hier niet behoef te herhalen; evenzoo van de inzending van den Heer W. W. Schipper; van den Heer L. Rieter, die bij nauwkeurige determinatie uit de volgende planten bestond : Centaurea diffusa Lam. molen bij Venlo, *Anchusa officinalis L. f. ochroleuca, van dezelfde groeiplaats, Plantago arenaria W.K. evenzoo, benevens Carex acuta L. Bulteveen, » arenaria L. » canescens L. » » flava L. » » hirta L. van Venlo (als vulgaris), » Hornschuchiana Hopp. Bulteveen (als pani- cea ingezonden), Carex muricata L. Venlo, » paniculata L. » » Pseudo-Cyperus L. » » remota L. Baarlo, rostrata With. (ingezonden als vesicaria) re Carex vulgaris Fr. (ingezonden als Hornschu- chiana) Bulteveen. 370 Ook de door Mej. Ogterop ten vorige jare ingezonden planten ondergaan een kleine wijziging, doordien bleek dat de als Poa sudetica Haenck ingezonden plant is Poa pra- tensis L. en dat Glyceria’distans Walhb. evenzoo tot Glyceria maritima M. K. moet teruggebracht worden. De Heer E. Heimans had een bezending planten voor het herbarium bestemd, waarvan ik de volgende merkwaardig- heden vermeld: Barbarea stricta Andrz. Sisymbrium Loeselii L. Senebiera Coronopus Poir. Sisymbrium pannonicum Jacq. allen van Zwolle, - Diplotaxis muralis D. C. van Amsterdam, Glaucium corniculatum Curt., Silene inflata Sm., » noctiflora L. en Vicia villosa Roth. allen bij Zwolle, * » pannonica Jacg. var. purpurascens bij de meelfabriek te Deventer, "Trifolium Alexandrinum Z. Houtloodsen bij Zwolle, Stachys germanica L. ontvlucht te Zwolle, Salvia verticillata L. Zwolle bij de Aloë, Rumex maritimus L. en » palustris Sm. van Zwolle, Leucojum vernum L. Tankenberg. Dezelfde zond ons bovendien planten door anderen ge- vonden oa. Barbarea stricta Andrz.bij Zalk doorJ. Boldingh, Conringia orientalis Andrz. bij Groningen door J. Mulders, Althaea hirsuta L. bij Breda door Mevr. Snellen, Lathyrus Aphaca L. bij Helmond door Joh. Jacobs en een tweebloemig exemplaar van Alkmaar door Mevr. Snellen, : 371 Bifora radians M. B. van dezelfde plaats ook van Mevr. Snellen, *Prenanthes purpurea Z. Zuid Beveland door v. Wijngen, Teucrium Scordium L. uit Leerdam door denzelfden verzameld, *Gagea spathacea Salisb. Denekamp door J. B. Bernink, Fritillaria Meleagris L. uit Breda door Mej. van Schermbeek, terwijl door de Heeren Heimans en Thijsse gezame- lik werd gevonden: Myagrum perfoliatum L. aan het bekende Pothoofd, eindelijk een blad van Osmunda regalis L. met ge- spleten top, door den Heer Heimans bij Nimmerdor onder. Amersfoort ingezameld. De Heer C. A. Backer, tot nu geen lid onzer Vereeniging, destijds woonachtig te Culemborg, thans te Haarlem zond in Februari van dit jaar een collectie planten waarvan te ver- melden zijn: Helleborus viridis L. Dussen, Uitwijk, Draba muralis L. Leerdam, Calla palustris L. Besoyen, Linaria spuria Mill. Linaria Elatine Mill. en Geranium Columbinum L. allen van Werkhoven, Doronicum Pardalianches L. Schalkwijk, Centaurea solstitialis L. Werkhoven, Geranium pyrenaicum Z. Culemborg, Torilus helvetica Gmel. Werkhoven, Petasites albus Gürtn. Schalkwijk, Cynodon Dactylon Pers. Doorwerth. Later zond dezelfde een nog uitgebreider collectie planten, belangrijk doordien zij een denkbeeld geeft van den planten- groei eener weinig onderzochte streek, ten andere door de 372 belangrijke aanteekeningen, die bij de meeste exemplaren ge- vonden worden over hun voorkomen op andere plaatsen en de vermelding van andere bizonderheden. Het zij mij vergund van deze collectie eenige voorbeelden te noemen: Parietaria ramiflora Mnch. Overtalrijk aan den stadsmuur te Buren, Silene dichotoma Ehrh. in een kunstwei te Almkerk, Vaccaria parviflora Moench. in een tuin te Almkerk, Malachium aquaticum Fr. Achterweg bij Culemborg, Holosteum umbellatum ZL. Stationsterrein te Cu- lemborg, Herniaria glabra L. nieuwe Maassluis te Giessen, Ranunculus Philonotis Retz. Rijnoever te Renkum, Arabis hirsuta Scop. helling stationsterrein te Culem- borg op een plaats vele ex., Alyssum calycinum L. sporadisch op de wallen van het fort Everdingen, Viola Riviniana Rchb. Wickenburgh bij Schalkwijk, Anthriscus Cerefolium Hoffm. stationsterrein Cu- lemburg, verwilderd uit den tuin van den Chef. Sanguisorba minor Scop. niet zeldzaam tusschen Wageningen en Oosterbeek, Genista pilosa L. en » anglica L. spoorbaan Culemburg, Medicago media Pers. stationsterrein te Culemborg, Pulmonaria officinalis L. een paar groepjes aan een slootkant bij 't Barbaragesticht te Culemborg. Misschien vroeger gekweekt. = Gratiola officinalis L. eenige ex. terrein nieuwe Maassluis te Giessen, Lamium maculatum L. het Zand bij Culemborg, Vinea minor L. onbetwistbaar wild; slootkant bij Hui- nen (gem. Putten), Salvia verticillata L. stationsterrein Culemborg, 373 Salvia pratensis L. Zeer veel in de Redichemsche waarden bij Culemborg, Galinsoga parviflora Cav. Bouwland ten Zuiden van Harderwijk zeer veel, alzoo een nieuwe bevestiging van deze aloude groeiplaats, Tragopogon orientale L. 1 ex. bij Almkerk en ook in een enkel exemplaar aan den Merwedijk bij Sleeuwijk. Met een enkel woord dien ik melding te maken van de resultaten van de excursien ten vorige jare na afloop van de Zomervergadering door enkele leden in den omtrek van Ter- Apel gedaan. Deze resultaten zijn niet groot geweest, ten eerste omdat het meest belangrijke van daar reeds bekend was, ten andere omdat de streek bleek niet bizonder rijk te zijn aan planten. Toch was het aangenaam kennis te maken met de groeiplaats van Rubus saxatilis L. en Trien- talis europaea M., ons van daar bekend door de onder- zoekingen van de Heeren Kok Ankersmit en Schipper. Zoo dan werden door ons bezocht de Haarluidermeede en de Ruige Lage, terwijl een tocht naar Jipsinghuizen en Vlacht- wedde ons nader met de overigens zeer interessante streek bekend maakte. Slechts zij hier herinnerd aan:. Corrigiola littoralis L. van Jipsinghuizerveld, Festuca ovina L. boschvorm uit Ter-Apel, Dianthus deltoides L. Haarluidermee, Cicendia filiformis Achb., Juncus Tenageia Ehrh. Juncus supinus Mönch. alle van Jipsinghuizen. Eindelijk hebben eenige leden zich de volgende dagen be- ijverd een rijk materiaal van Rubi te verzamelen, aan welk plantengeslacht deze streek bizonder rijk is. De resultaten van deze batologische studien hoop ik later afzonderlijk mede te deelen, daar de Heer Goethart en ikzelf, zoowel gezamen- lijk als ieder afzonderlijk op verschillende kleinere uitstapjes een groote menigte volledige exemplaren van bramen hebben verzameld, die nog op determinatie wachten. Ned. Kruidk. Archief. 3e Serie. II. 2e Stuk. 25 374 Ons medelid Garjeanne zond planten in uit de omstreken van Venlo, voornamelijk aankomelingen van een puinplaats in de nabijheid der stad. Hiertoe behoorden dwerg-exemplaren van : Erysimum orientale R. Br. en Hyoseyamus niger L. voorts Foeniculum officinale All. Glaucium corniculatum Curt. Amarantus retroflexus L. waarvan een exemplaar ingezonden was als A. Blitum, Calendula officinalis L., Sisymbrium pannonicum Jacq. en Lysimachia vulgaris L. met phytoptus gallen. De Heer Van Vloten verrijkte ons herbarium met eenige planten, waaronder: dd Myosurus minimus L, Montia minor Gm., Orchis Morio L. Barbarea stricta Andrz., Batrachium hololeucum v. d. Bosch, Gratiola officinalis L, Lepidium campestre ZH. Br. alle uit de omstreken van Doetinchem, terwijl hij uit het Langeveld bij Noordwijk inzond : Vicia pannonica Jacq. en Melilotus coerulea Lam. van Noordwijk a/Zee. De Heer Greshoff deelde ons een nieuwe indigene mede n.l.: "Narcissus paucifolius, met de opmerking dat de plant gevonden werd verwilderd op bouwterrein aan den Wagenweg bij Haarlem in 1899 en 1900, door den Heer Veen, leerling der kweekschool voor Onderwijzers. Ofschoon deze groeiplaats spoedig zal verdwenen zijn, gelooft de heer Greshoff toch dat zij weldra algemeen zal verwilderd zijn, daar zij door hem ook reeds in het Bloemendaalsche bosch 375 werd aangetroffen. Zij wordt overal rondom Haarlem gekweekt. De Heer Heukels zond alsnog in: *Crithmum maritimum L. tusschen keien der zee- wering te Huisduinen gevonden door den Heer L. de Bruyn in Sept. 1899, Vicia lutea ZL. langs het kanaal naar de stoomfabriek te Deventer, verzameld door de Heeren Westerhoven en Peteri, Vicia grandiflora van dezelfde plaats door de Hee- ren E. J. H. Scholten en H. W. Peteri, Solanum rostratum Dun. In een moestuin te Rot- terdam, verzameld door den Heer H. van der Linden. Blitum rubrum Rehb, van een mij onbekende plaats, Lathyrus sativus Z. uit Overschie, verzameld door den Heer J. van Baren. Ik moet hier een kleine rectificatie geven naar aanleiding van de in het vorig verslag (Arch. 3. IL. p. 17) vermelde Sisymbrium Irio L. Een nauwkeuriger onderzoek leerde dat we hier een exemplaar van Erucastrum Pollichii Sch. et Sp. hadden, zoodat de daar genoemde groeiplaats van Sisymbrium Irio moet geschrapt worden. Verschillende personen, de meeste niet door eenigen titel aan onze Vereeniging verbonden, zonden enkele planten in. De Heeren Hartevelt en Cosj n uit Leiden brachten ons ’t eerst in kennis door een enkel bloemhoofdje van Cir- sium oleraceum Scop., bij de Spanjaardsbrug aan de Zijl bij Leiden. Dezelfde plant werd ons later vollediger ter hand gesteld door den Heer W.J. Jongman s alhier, langs dezelfde plaats. Het is geen nieuwe plant voor Leiden, daar zij reeds voor vele jaren langs den Singel aldaar werd gevon- den. Het is mogelijk dat zij toen met wol hier is aange- voerd en ook dat de nu gevonden plant op dezelfde wijze hier aangevoerd, sinds al die jaren heeft stand gehouden. Zij behoort echter niet in ons land thuis, doch komt in bergach- tige streken van midden Europa voor. 376. De Heer F. L. Risch te Rotterdam deelde ons Cicer arietinum ZL. mede, gevonden aan het Pothoofd te Deventer. De Heer L. H. Siertsema te Leiden verzamelde zooals reeds vroeger gemeld werd, een 125 tal exemplaren van Goodyera repens, R.Br. in een dennenboschje achter Overcinge bij Havelte. Voor liefhebbers zijn hier doubletten aanwezig. De Heer A. C. Oudemans te Arnhem zond in Turg e- nia latifolia Hoffm. gevonden langs den Sypendaalschen weg aldaar door Mej. J. van Wessem. Ik vermeld hier de weinig bekende bizonderheid dat de middelste bloemen mannelijk zijn, de buitenste tweeslachtig, zooals dit o.a. door Grenier en Godron in hunne Flore de France 1848 I. p. 673 uitdrukkelijk wordt opgemerkt. Vooral bij exemplaren in bijna uitgebloeiden staat, vertoo- nen de buitenste bloemen alleen vruchten, de middelste de verdorde meeldraden en schijnen dus de afzonderlijke bloemp- jes van het schermpje eenslachtig. Inderdaad dient op dit verschijnsel in determinatie-tabellen gewezen te worden, daar men anders niet tot de gewenschte familie geraakt. De Heer H. Koning, technoloog te Valkenburg stond mij een paar exemplaren af van Erica cinerea L. door hem gevonden bij Petersheim. Ofschoon de plant op Belgischen bodem geplukt werd, wenschte ik haar toch te vermelden omdat deze groeiplaats, zeer dicht bij onze grenzen gelegen, en die in de buurt van Venlo het vermoeden doen ontstaan, dat Erica cinerea nog wel op andere plaatsen in ons land zal opduiken, dat haar verspreidingsgebied alzoo grooter is dan wij vermoeden; ik zou dan ook belangstellenden in onze flora willen aanraden hunne bizondere opmerkzaamheid te willen vestigen op deze plant, vooral hun, wier woonplaats ligt in het gebied waar Erica cinerea zou kunnen voorkomen. Dezelfde Heer Koning was bovendien zoo vriendelijk nog 2C eR 377 een exemplaar ter afbeelding in de Flora Batava af te staan van *Muscari tenuiflorum Tausch (M. tubiflorum Stev.), door Mej. Hans Westerdijk uit Amsterdam om- streeks half Juni tusschen Oud-Valkenburg en Ingber gevonden. De levende natuur Afl. V. van Dl. V. bevat een welge- slaagde teekening met korte beschrijving van deze plant (p. 104), terwijl de Heer Kok Ankersmit ons straks mis- schien nog wel meerdere bizonderheden zal mededeelen. Het voorkomen van deze plant is des te opvallender omdat eeni- gen tijd later door mij, ongeveer in dezelfde buurt, tusschen Stibbe en "t Geleenderdal een andere nieuweling van hetzelfde geslacht werd gevonden n.l. *Muscari comosum Mill. op een roggenakker in een enkel exemplaar. Ik heb hiervan de bol in den grond gela- ten, zoodat het gedroogde exemplaar niet volledig is. De hierbij gaande afbeeldingen van de Flora Batava kunnen u een juist idee geven van de gevonden planten; een meer uitvoe- rige beschrijving volgt aanstonds. (*) (*) Het exemplaar dat ik gezien heb van Muscari tenuiflo- rum Tausch. en dat afgebeeld is voor de Flora Batava heeft bij mij twijfel doen ontstaan of wij hier werkelijk met M. tenuiflo- rum te doen hebben; er waren verschillende kenmerken die niet met de beschrijving overeenkwamen. Volgens Herbarium materiaal waar nuiflorum niet ak vertegenwoordigd is, zijn de specifieke verschillen tusschen beide soorten toch al niet opvallend ; het zou mij niet verwonderen wanneer de door Mej. Hans W es- terdijk nn planten exemplaren waren van Muscari comosum Mill. waarvan de top door een of ander toeval niet tot ontwikkeling was gekomen. De stellige verzekering van den Heer Kok Ankersmit, die versche exemplaren heeft gezien en in zijn tuin kweekt heeft mij doen besluiten M. tenuiflorum hier als nieuwe indigene op te nemen. Ik vermoed dat onder de wetenschappelijke mededeelingen op deze vergadering Muscari tenuiflorum nog wel een punt van gesprek zal uitmaken. 378 ` De Heer W. C. van Embden zond ter af beelding in de Flora Batava : Potamogeton obtusifolius M. & K. in een sloot langs den Ezelsdijk bij Utrecht; bovendien Hieracium strictum Fr., Vossegat bij Utrecht. De Heer Buisman zond voor hetzelfde doel: Cichorium Endivia L. gevonden te Haarlem 25 Juli 1899. De jongeheer F. A. des Tombe stond voor ons herbarium af een afwijkende vorm van Carduus nutans L., van de voormalige buitenplaats Groenhoven bij Leiden; bovendien Anacamptis pyramidalis Rich., van Oostvoorne, Herminium monorchis R.Br., van het Kwakjeswater bij Rockanje, Rubus ulmifolius Schott., evenzoo van Rockanje. De jongeheer Dee, te Leiden, vond onder een heg bij Voorhout een exemplaar van een Gagea, die het volgende jaar vollediger zal ingezameld worden. Het exemplaar was reeds in een zeer verlepten toestand, toen ik er kennis van kreeg; ik hoop het volgende jaar de plaats zelf te bezoeken, ten einde betere exemplaren te ver- zamelen. De Heer Borst Pauwels, Pharmaceut te Leiden, ont- dekte langs den Hoogen Rijndijk bij Leiden, in den moestuin van de oude buitenplaats Rhijnstroom, de nu meer en meer in ons land opduikende Petasites albus Gaertn., op een plaats waar zij sinds menschenheugenis niet gekweekt is geworden. Waarschijnlijk zal zij op meer plaatsen in ons vaderland voorkomen, daar deze plant groeit langs den weg waar ik sinds 10 jaar woon, zonder dat zij mij ooit is opgevallen. De Heer F, J. Struijkenkam p leverde verdere bijdragen voor de Pothoofdflora van Leiden en zond ten eerste als gevonden op de voormalige buitenplaats Groenhoven aldaar : Coronilla varia L. 379 Galium cruciata Scop., Adonis aestivalis L., Orlaya grandiflora Hoffm., .Camelina microcarpa Andrz., ten tweedė van een soortgelijk terrein aan de Haarlemmer- trekvaart: ' *Glaucium corniculatum Curt. var. phoeniceum, Malva borealis Wallm., Panicum capillare D, » Crus Galli Z., exemplaren van twee meter lengte, Setaria viridis P.B., Bromus commutatus Schrad., Melilotus parviflorus Desf., Allium Scorodoprasum L. Uit Noordwijkerhout : ; Ulex europaeus L., terwijl hij eindelijk bij een tocht naar Hellevoetsluis en Oost Voorne de volgende planten ver- zamelde: Cineraria palustris L. Gees " Anagallis tenella L. Lithospermum officinale L ni pue bij Rockanje, Littorella lacustris L. Kwakjeswater bij Rockanje, Euphorbia Esula E, Festuca rubra L. var. dumetorum bij Hellevoetsluis, Carex muricata L. Zuiddijk bij idem, Zanichellia pedicellata L. Rockanje. Door bemiddeling van den Heer Heukels ontvingen wij nog Lathyrus sativus L., uit Overschie aldaar verza- meld door den Heer J. van Baren, eindelijk zond de Heer C. A. Backer nog Geranium sanguineum L. uit het Heerenduin bij Velzen. Een groot gedeelte van het ingezonden materiaal werd verzameld door onzen Conservator, die hetzij alleen of in 380 gezelschap van anderen, verschillende plaatsen van ons land bezocht. In de eerste plaats vertoefde hij in het laatst van Juli van het vorige jaar aan den Plasmolen, vanwaar te ver- melden zijn: Sedum reflexum L. Hypericum montanum L, » pulchrum L, Juncus Tenageia Ehrh. Veentje bij Middelaar, Pilularia globulifera L. van dezelfde plaats, evenals Cicendia filiformis Rchb., Sedum album L. en Calamintha Acinos Clairv. van het huis Middelaar, Malaxis paludosa Sw. Veen bij den Plasmolen. In gezelschap van den jongeheer F. des Tombe bezocht hij in Augustus van het vorige jaar de omstreken van Weert, van waar het meest interessante reeds, gedeeltelijk als levend materiaal, op de vorige Zomervergadering werd vertoond. Ik breng van die excursie nog in herinnering: Calla palustris L. Broekmolen bij Weert en bij Breyvensroth, Lobelia Dortmanna L, van de laatste plaats, Utricularia neglecta Lehm. Hoort, Cladium Mariscus R. Br. Hoort bij Budel, Malaxis paludosa Sw. tusschen Weert en Broekermolen, Carex limosa L. Stramproy, Juncus Tenageia Ehrh. Station Budel, Plantago Coronopus L. Stramproy en Budel, Hieracium tridentatum Fr. Weert, Alsine tenuifolia Wahlb., Anagallis tenella L. Tungelrooijsche beek, Pilularia globulifera L. Breijvensroth, Drosera longifolia Hayne. Broekmolen bij Stramproy, Carum verticillatum Koch. van dezelfde plaats. Dezelfde streek werd door hem in Juli van dit jaar bezocht in gezelschap van den Heer W. J. Jongmans. 381 Ofschoon gedeeltelijk dezelfde vondsten werden gedaan, mogen toch nog in herinnering worden gebracht: Malaxis paludosa Sw. Weerterbroek, Myosotis strigulosa Rchb. Grathem, Myriophyllum alterniflorum D.C. Weert, Orchis incarnata L. fl. carneis Weerterbroek, Hypericum pulchrum L. Grathem, Isnardia palustris L. Panheel, Juncus pygmaeus Thuill. Beegden, Lamium purpureum L. met bleekbloemige schijnkran- zen bij Roermond, Linaria spuria Mill. Wessem-Thorn, Lobelia Dortmanna L. Beegden en Stramproy, Peucedanum Chabraei Rchb. Maasdijk bij Wessem, Pilularia globulifera L. Weerterbroek, Potamogeton rufescens Schrad. Weert, Polygala depressa Wend. Grathem, Sagina apetala L. Roermond, Scheuchzeria palustris Z. in tallooze exemplaren bij Beegden, *Sedum oppositifolium Sims. muur bij Thorn, » boloniense Lois. Roermond, » reflexum L. Silene dichotoma Ehrh. met EE bloemen en uiterst kleine kroonschubben bij Roermond, Sturmia Loeselii Rchb. Broekmolen bij Stramproy, Triglochin palustre L. van dezelfde plaats, Turritis glabra L. bij Ittervoort, Vaccinium Oxycoccus L. Beegden, Veronica triphyllos L. Wessem, Alsine tenuifolia Wahlb. Roermond, Anagallis tenella L. Stramproy, Andromeda polifolia L. Beegderveen, Barbarea stricta Andrz. Nieuw Maarsseveen, 382 Barbarea vulgaris R.Br. f. arcuata van de- zelfde plaats, Batrachium fluitans Lam. uit de Roer en in de Maas bij Roermond, Bromus secalinus L. Wessem-Thorn, » yc. vulgaris submuticus bij Roermond, Chenopodium murale L. Wessem, Crepis tectorum L. Thorn, Cystopteris fragilis Bernh. Wessem, Dianthus Armeria L. Thorn, Hieracium tridentatum Fr. Weert, Carum verticillatum Koch. Stramproy, Weert, Weerterbroek enz. Carex elongata L. Maarsseveen, » limosa L. Stramproy, » Hornschuchiana Hopp. Weerterbosch, » teretiuscula @ood. Stramproy. Het gebied dat wij dus weldra zullen betreden is verre van ondoorzocht; wij hopen dat al deze schatten ook ons geopen- baard zullen worden en dat wij nog nieuwe tropeeön kunnen meevoeren bij onze gemeenschappelijke excursien in de om- streken van Weert. Trouwens de geheele streek oostwaarts van Weert, in de buurt van Valkenswaard waren mij groei- plaatsen bekend geworden van planten als Carum verti- cillatum en andere, planten die voor korten tijd als slechts sporadisch in ons land aangetroffen golden. De Heer E. A. Rovers, die mij in Valkenburg tot vriendelijke geleide was, toonde mij een lijstje van in de omstreken van Valkenswaard gevonden planten, waarbij Carum ver- ticillatum als een der meest algemeene planten werd afgeschilderd. De laatste onderzoekingen bevestigen deze . meening daar bijv. het Weerterbosch als met een wit kleed was bedekt veroorzaakt door de bloemen dezer Umbellifeer. 383 De Heer Rovers was zoo vriendelijk op mijn verzoek de volgende planten in te zenden: Carum verticillatum Koch. van Valkenswaard, Polygonum tataricum L. » E Lobelia Dortmanna L. » » Lyeopodium chamaecyparissias A. Br. van Leende. Met den Heer Goethart bezocht ik in het voorjaar van dit jaar nogmaals de omstreken van Vaals, met het bizondere doel Lathraea squammaria L. te vinden, welke plant van daar door v. Hoven werd vermeld en ook door een exemplaar in ons herbarium was vertegenwoordigd. Ik moet mededeelen dat wij de streek systematisch hebben afgezocht zonder een spoor der plant te kunnen ontdekken. Dat wij op den goeden tijd waren bewijst het feit dat wij haar op Duitsch gebied n.l. op den Emmaburg nabij Altenberg rijkelijk in bloei vonden, van waar het hier medegebrachte exemplaar stamt. ` Met een bizonder genoegen herinneren wij ons den vriende- lijken tuinman, onder wiens geleide wij getuigen werden van zijn groote liefde voor de wildgroeiende planten. Uit het medegedeelde begin ik meer en meer tot de overtuiging te komen dat Lathraea in ons land niet meer voorkomt, of een zoo verborgen groeiplaats heeft dat men ze slechts bij toeval ontdekt. i Van andere voorjaarsplanten aldaar verzameld, noem ik nog: Chrysosplenium alternifolium L. bij Vaals, Mercurialis perennis L. bij Epen, Veronica agrestis L. bi Vaals, - Tussilago Farfara L. » x Vinca minor L. overal >o > Adoxa Moschatellina L. en Viola odorata L., algemeen in Zuid Limburg, Potentilla Fragariastrum Ehrh. tusschen Vijlen en Vaals, Ranunculus auricomus L. Oud Valkenburg, Ribes Grossularia L. Vaals, 384 Primula officinalis Jacq. Selzerbeek bij Vaals, » elatior Jacq. bij Vaals; beide soorten schij- nen elkaar uit te sluiten; alleen bij Valkenburg langs de rotswoningen komen zij gemengd voor, Sambucus racemosus L. Vaals. Zelf had ik gelegenheid enkele planten te verzamelen o.a. nogmaals van het Pothoofd : Salvia sylvestris L. en Salvia verticillata L. de laatste in eenigszins afwij- kenden vorm. Voorts verzamelde ik kiemplanten van Ranunculus auricomus L., Veronica hederaefolia L., Ficaria Seeerei L. nevens merkwaar- dig exemplaar van Capsella Bursa Pastoris L. gevonden in Maart te Boskoop. In Juni vertoefde ik een week te Valkenburg, waar ik door de vriendelijkheid van de Heeren E. A. Rovers, H. Koning, den postdirecteur van Schoonhoven en vaak met bege- leiding van von Musch op zeer aardige plekjes werd gevoerd. Ik vermoed dat veel van hetgeen ik daar zag, ook reeds aan den Heer Kok Ankersmit zal bekend zijn, die voor mij dezelfde plaatsen bezocht. Ik vermeld hier slechts: Geranium solpmbinum L. zeer talrijk langs de Geleenderweg, Geranium phaeum Z. en yo pratense L. van het Halder bij Valkenburg, “Geranium nodosum L. van dezelfde plaats, Echium vulgare L, Diplotaxis tenuifolia D.C, Galium cruciata Scop. planten overigens zeldzaam in Zuid Limburg, bij de ruïne te Valkenburg, Aconitum Lycoctonum L. op het Halder en bij het Putje aan den voet van den Schaesberg, 385 “Cephalanthera pallens Willd. op den Schaesberg, in 't Geleenderbosch en in ’t Bijebosch, Stellaria nemorum ZL. langs de Geul bij Valkenburg, Arabis hirsuta Scop. Valkenburg, Cynosurus eristatus L. met gele en met paarse helmknoppen gemengd, langs den weg naar Oud-Valkenburg, Ophrys muscifera Huds. Geleenderberg, Alsine tenuifolia Wahlb. Valkenburg, Neottia Nidus avis Rich. Geleenderbosch, Specularia Speculum D.C, Hulsberg bij Valkenburg, eenigszins gelijkend op Specularia hybrida D. C. Astragalus glyeyphyllos L. op den Hulsberg in een prachtig onafgevreten exemplaar, Herminium monorchis R.Br. in ’t Geleenderbosch waar tevens voorkwam, Lathyrus sylvestris L. Gymnadenia conopsea R.Br. Uit het bekende dalletje bij Geulle vond ik in 't vroege voorjaar bijeen: Chrysosplenium alternifolium L. » oppositifolium L. Anemone ranunculoides L. zeldzaam voor Z. L., Lamium maculatum L en meer dergelijke (*) (*) Ook bezocht ik de plaats, waar het „vischblomke” groeit. Dit komt voor op een aardappelveldje bij Geleende; groeide daar sinds onheugelijke tijden en was bijna niet uit te roeien. Het is mij gebleken dat we hier met een Asclepiadee te doen hebben, die veel overeenkomst vertoont met Asclepias Cor- nuti Don. of speciosum Hort. Ik heb er nog geen bloeiende exemplaren van ontvangen, zoodat ik de plant nog niet met juist- heid kan thuisbrengen. De naam vischblomke heeft zij te danken aan de vruchten, wat dan ook met Asclepias goed zou over- eenkomen. Bij deze zelfde gelegenheid heb ik getracht meerdere inlandsche namen te leeren kennen; de meeste planten zijn niet onder een bepaalden naam bekend; de meer algemeené hebben 386 Als verwilderde plant in een verwaarloosden tuin verza- melde ik Calceolaria scabiosaefolia Sm. Eindelijk vermeld ik nog Poa bulbosa L. in de duinen bij Katwijk, waar de plant sinds 1835 niet verzameld werd. Toevallig zond de Heer Greshoff Poa bulbosa L. vivipara in, ver- zameld op bouwland bij Overveen ? Het schijnt mij toe dat de viviparie bevorderd wordt door vruchtbaren bodem; uit de duinen zoomin als uit de woestijnstreken zijn vivipare exemplaren bekend; een vet- tere bodem schijnt tot deze monstreuse ontwikkeling aan- leiding te geven. De Heer Greshoff deed bovendien nog mededeeling, dat door hem in de duinen van Overveen een afwijkende vorm was gevonden van: Thymusserpyllum L. var. citriodora. De naam duidt reeds de bizonderheid aan waardoor deze varieteit zich scherp van de gewone vorm onderscheidt. De Heer Greshoff wenschte de verschillen in chemische samenstelling te leeren kennen en verzocht ook in andere streken na te gaan of dit verschijnsel ook daar werd waar- genomen. Eindelijk vermeldde hij een geval van albinisme bij Scutellaria Columnae W. op de bekende vind- plaats bij Zomerzorg, waargenomen door de Heeren Bolten, Buisman, Resink en hemzelf. Van de twee exemplaren werd er een opgezonden aan Prof. de Vries, ten einde deze varieteit voort te kweeken. Ten slotte verheugt het mij mededeeling te kunnen doen echter wel inlandsche namen. Zoo o.a. noemt men Cephalanthera grandiflora de Boschlelie, Ophrys muscifera 't Vliegke; ook het „‚Hommelke” was bekend in den volks- mond, doch het scheen mij toe dat dit een oude volksoverlevering was, want niemand kon mij juist aangeven waar deze Ophrys te vinden was. 387 dat de mossen in ons land wellicht weer een nieuw onder- zoeker hebben gekregen. »De Heer W. J. Jongmans toch heeft zich met ernst op het onderzoek der mossen toegelegd en door de hulp van onzen Conservator ben ik in staat U een serie van ruim vijftig mossen voor te leggen, door hem en den Heer Goethart op verschillende plaatsen in ons vaderland verzameld. Ik spreek hierbij de hoop uit dat deze eerste bijdrage door meerdere mogen gevolgd worden. Zooals gebruikelijk is, voeg ik hierbij de diagnosen der nieuwe indigenen en der nieuwe vormen, welke ik in syste- matische volgorde zal behandelen. Glaucium corniculatum Curt. var. phoeni- eeum onderscheidt zich door oranje bloemen, meestal van onderen met purperen vlek (@. phoeniceum M. B.) Bij het onderzoek der Glauciu m-soorten stuit men bij Boissier op de onjuistheid: »siliquis brevissime pedun- culatis.” Dit moet wel een vergissing zijn daar alle exemplaren zelfs vrij lange vruchtstelen bezitten, tenzij met pedunculus een carpophoor bedoeld werd. Geranium nodosum ZL. Bloemstelen 2 tot eenbloemig, steeltjes kort, zeer ongelijk, bij den bloei recht opstaand. Schutblaadjes lang aangespitst. Kelkbladen langwerpig, voor- zien van een vooruitspringende en behaarde draadvormige punt. Bloembladen aan de basis evenwijdig, slechts aan den top uitgespreid, tweemaal grooter dan de kelk; wigvormig, sterk uitgerand, beneden aan den nagel gewimperd. Helm- draden aan het onderste derde deel gewimperd; helmhokjes ovaal. Kluisvruchtjes geelachtig, bovenaan met een dwarsplooi voorzien, behaard, aan de onderzijde bij de voegvlakte gebaard, bij rijpheid van den naald loslatend. Zaden eivormig-langwer- pig, fijn putdalig. Bladen helder groen, van onder lichter en met sterk vooruitspringende nerven, aan het boveneind van 388 den stengel sterk in grootte afnemend; de bovenste bladen overstaand, met ver afstaande paren, bijna zittend; sommige met 5, andere met 3 lancetvormige aangespitste getande lobben ; steunblaadjes vliezig, aangespitst. Wortelstok verlengd, horizontaal, bruin, afgebeten; stengel opgericht, aan de knoopen gezwollen; onvertakt of vorkswijs vertakt. Plant 2—5 dM. hoog, fijn behaard; bloemen paars, geaderd. Plant van Zuid Europa, nu en dan ofschoon zelden gekweekt. Trifolium Alexandrinum L. In de reeks der klavers behoort deze tot de eenjarige, wier kelk 10 nerven vertoont en bij vruchtrijpte gesloten wordt door een harigen ring; de bovenste bladen zijn overstaand, terwijl de hoofdjes gesteeld zijn of door de bovenste bladen als door een omwindsel omgeven worden. De soort beant- woordt overigens aan de volgende kenmerken : „verspreid en aangedrukt behaard, stengel opgericht en vertakt, steunblaadjes vliezig, groenaderig, het vrije gedeelte lancet-priemvormig ; blaadjes groot, langwerpig of lancetvormig, hoofdjes gesteeld of bijna zittend eivormig, bij vruchtrijpheid kegelvormig-langwerpig, de slippen van de aangedrukt be- haarde kelk zijn half zoo lang als de gele bloemkroon en . lancetvormig-priemvormig, aan de basis drienervig, ten slotte half afstaand, bijna even lang als de klokvormige buis, de onderste slip echter langer, terwijl de keel door een harigen ring afgesloten wordt. ©) Zij komt voor op de bouwlanden in Thracie, in weilanden rond Byzantium, in Syrie en bij Tripoli, voorts in Palestina, terwijl zij in geheel Egypte onder den naam Bersyn ge- kweekt wordt, ofschoon zij daar niet in " wild wordt aan- getroffen. De soort kan licht verwisseld worden met T. supinum en T. Carmeli, van welke zij zich onderscheidt door den vorm der vruchtkelken en aan de basis drienervige minder stevige kelkslippen. 389 Vicia pannonica Jacq. B. purpurascens onder- scheidt zich van de hoofdsoort slechts door de purperen bloemen en de iets grootere zaden. Sedum oppositifolium Sims. Stengels onderaan neergebogen, wortelend, behaard, bladen overstaand, eivormig- spatelvormig, lobvormig getand, spaarzaam van kleine haren voorzien; bloemsteel dicht, bloemen bijna zittend, kelkbladen lancetvormig stomp, bloembladen wit langwerpig-lancetvormig, iets aangespitst, tweemaal langer dan de kelk. Zij komt vrij veel overeen met S. spurium, waarvan zij zich onderscheidt door de stompere bladen en de witte, bree- dere, minder scherpe bloembladen. | Afbeeldingen van beide planten komen voor in het Bota- nical Magazine, op tab. 1807 en 2370. Eerstgemelde af beel- ding heeft echter gele helmknoppen, in onze exemplaren waren die steenrood. | Het is een plant uit den Caucasus en van Noord Perzie, waar zij rotsen bewoont tot op een hoogte van 4—8000. De planten boven op een muur te Thorn door de Heeren Goethart en Jongmans verzameld zijn natuurlijk tuin- vluchtelingen. Niet alzoo de nu volgende plant: Crithmum maritimum Z. die wel reeds voor onze flora was vermeld, maar zijn indigeniteit slechts ontleende aan een opgave van David de Gorter, die de plant voor Zeeland aangeeft, waarna zij in alle latere Flora's als twijfel- achtige soort is opgenomen. Als kustplant van Zuidelijker landen is het twijfelachtig of zij haar leven hier lang zal kunnen rekken, Een nadere beschrijving schijnt mij overbodig. Prenanthes purpurea L. Het geslacht Prenanthes onderscheidt zich door de weinig bloemige hoofdjes, het bijna kelkvormige omwindsel en den naakten bloembodem. De nootjes zijn alle aan elkaar gelijk, Ned. Kruidk. Archief. 3e Serie. IL. 2e Stuk. 26 | 390 iets driehoekig, zonder snavel en naar boven niet versmald. Vruchtpluisharen gelijk, in vele reeksen. Het zijn hooge over- blijvende kruiden. De soort purpurea kenmerkt zich door den gladden, onbehaarden stengel, die zeer vertakt is en in een wijde pluim eindigt. De bladen zijn vliezig, van onder blauw- groen, spits, de onderste eivormig en langwerpig, getand of bochtig, in den gevleugelden bladsteel versmald; de bovenste met afgeronden voet geoord langwerpig en lancetvormig, gaaf; de pluimen der onderste takken okselstandig, alle ver- takt, de zeer dunne bloeistelen korter dan het smal cilinder- vormige, knikkende, vijfbloemige hoofdje; de bladen van het zwartwordende omwindsel zijn iets gekield; de buitenste ei- vormig-langwerpig, de binnenste lijn-lancetvormig. De bloem- pjes zijn purper, de nootjes witachtig, glad, aan den voet iets versmald, aan den top afgeknot, een weinig samengedrukt, aan de bolle rugzijde zwak 2—3 nervig, aan de buikzijde ge- kield; vruchtpluis wit. Zij bewoont boschrijke berghellingen en komt voor in Midden- en Zuid-Europa, van Frankrijk en Midden-Duitschland tot aan Midden-Rusland. Het ingezonden exemplaar kenmerkte zich door een slechte behandeling bij het conserveeren, zoodat een beter specimen gewenscht blijft. Anchusa officinalis L. form. ochroleuca on- derscheidt zich van het type door de gele bloemen en ook door de zachtbehaarde, iets teruggeslagen bladen. Volgens Boissier is deze vorm dezelfde als A. ochroleuca M.B., die echter door andere kleinere verschillen afwijkt. Cephalanthera pallens Wild. (C. grandiflora Bab., Serapias grandiflora L.) is waarschijnlijk slechts ten deele een nieuwe indigene. In den Prodromus toch komt op bl. 342 voor de vermelding van C. ensifolia Rich., ge- vonden bij Valkenburg uit het herbarium van Franquin et. 391 Van den Bosch moet die plant gezien hebben; zij ont- breekt echter in ons herbarium. Het blijkt echter dat C. en- sifolia en C. pallens betrekkelijk weinig verschillen en vooral in gedroogden staat zeer op elkaar gelijken, zoodat v. d. Bosch deze verschillen kunnen ontgaan zijn. Het eerst dat wij met Cephalanthera in ons land weder kennis maken is door het exemplaar dat Dr. Goethart in 1896 verzamelde in een dennenbosch bij Gulpen, dat hij ook toen als C. ensifolia determineerde. Bij vergelijking bleek dit exemplaar nu echter te zijn C. pallens en de verschillende groeiplaatsen, die ik van deze plant dit jaar op het spoor kwam, bewijzen dat de plant in de omstreken van Valken- burg lang niet zeldzaam is. Zij draagt er den naam van Boschlelie. Toch blijft het mogelijk dat ook C. ensifolia in die streken voorkomt, zoodat ik hier de kenmerken van beide planten naast elkaar wil stellen. C. ensifolia. Rhizoom horizontaal met tal- rijke wortelvezels ; stengel gevoord, recht, sterk bebladerd ; bladen tweerijig, schuins af- staand, lancetvormig spits, de bovenste lijnvormig ; aar wijd, dikwijls veelbloe- mig, glad ; schutbladen eivormig, spits, klein, veel korter dan het vrucht- eginsel ; bloemen sneeuwwit, aan den top met gele buitenste de lan- cetvormig, spits, de binnenste elliptisch, stomp ; de SH C. pallens. Rhizoom kort met talrijke wor- telvezels; stengels gevoord, over de ge- heele lengte bebladerd; onderste bladen eivormig, en langwerpig-eivormig, spits, de bovenste langwerpig-lancetvor- mig, de onderste tot bladschee- den verarm aar wijd, : dikwijl bloemig; onderste schutbladen lancet- vormig langer dan de Léa weinig- t vrucht TEEN GE alle lang- werpig, Stomp; 392 lip korter dan de buitenste lip korter dan de dekbladen, dekbladen, niet gespoord, bijna niet gespoord, eivormig-cirkel- eirkelrond, bij de aderen iets ge- rond, bij de nerven kamvormig kamd, naar het midden samen- getand, naar het midden samen- genepen-drielobbig met driehoe- ^ genepen-drielobbig, met hartvor- kige schijf, die in het midden mig-driehoekige schijf, die in het het breedst is, stomp met klein midden het breedst is, stomp. opgezet spitsje. Komt voor in Midden- en omt voor in Midden- en Zuid-Europa, van Noorwegen en Zuid-Europa, van Engeland en Denemarken tot Zuid-Rusland, Denemarken tot Zuid-Rusland. den Ural en Marocco. Gagea spathacea Salisb. behoort met Q. arvensis tot de afdeeling, waarbij de wortel uit twee door een gemeen- schappelijk vlies ingesloten bollen bestaat. De grondstandige bladen komen ten getale van twee voor, die lijnvormig of draadvormig zijn. Zij is het meest verwant met G. sax ati- lis, onderscheidt zich echter door de volgende kenmerken : wortelstandige bladen smal-lijnvormig, naar beneden draad- vormig toeloopend, naar boven lang toegespitst; bovenste bladen zeer klein, lijnvormig, bijna borstelvormig, alleen het onderste grooter, met breeden grond scheedevormig-stengel- omvattend; bloemdekbladen lang- lancetvormig, stomp. Zij komt plaatselijk voor, in weiden enin vochtige bosschen. Muscari tenuiflorum Tausch. is van M. com o- sum onderscheiden door het buis-cylindervormige bloemdek dat 3—4 maal langer is dan zijn doorsnede, terwijl bij M. comosum het bloemdek kort cylindervormig is of eivor- mig-klokvormig, terwijl het slechts 2— 2:4 maal langer is dan de doorsnede. Hier zijn de onvruchtbare bloemen lang gesteeld. De bizondere eigenschappen van M. tenuiflorum Tausch, zijn: bladen smal lijnvormig, schuins afstaand ; bloeistengel recht en bijna even lang als de bladen, tros lang cylindervormig ; 393 bloemstelen horizontaal of iets neergebogen, korter dan de bloem; bloemdek reeds hierboven beschreven, onvruchtbare bloemen talrijk, in een dichte en lange aar, voorzien van lange en smalle els-knotsvormige, afstaande of neergebogen stelen, die even lang zijn als de bloemen. De plant komt voor in Oost-Duitschland, Oostenrijk en Hongarije. | Muscari comosum Mill. bezit lijnvormige, gegroefde, schuin-afstaande bladen die den rechten bloeistengel in lengte evenaren of overtreffen; bloeitros verlengd kegelvormig of eylindervormig, los, bloemstelen horizontaal uitstaand; bloem- dek der vruchtbare bloemen donkerbruin, aan den voet ver- smald, aan den top een weinig klokvormig, tweemaal langer dan de middellijn; top der inflorescentie onvruchtbaar, kort tuilvormig, met opgebogen bloemstelen 3—4 langer dan de kleine paarse elliptisch-knotsvormige bloemen. De plant komt voor in geheel midden en zuid Europa, van Belgie en Midden Duitschland af tot de Donau-streken en Rusland en in Noord Afrika. Over mijn twijfel omtrent M. tenuiflorum hebik reeds hiervoor gesproken; eene beslissing kan slechts door vol- doende materiaal verkregen worden. Aan het einde van mijn taak gekomen, hoop ik dat ik een volgend jaar even rijke stof moge vinden om der Vergadering mede te deelen, als een getuigenis der medewerking van ieder der leden afzonderlijk. Met mijne beste wenschen voor den bloei der Vereeniging eindig ik mijn verslag. Volgens Art. 22 der Statuten bracht de Heer Dr. J. W. Chr. Goethart, als Conservator Herbarii en Bibliothecaris, het volgende verslag uit over den toestand van het Herbarium en de Bibliotheek over het Vereenigingsjaar 1899/1900: 394 M. H. en D. Wat het herbarium betreft, kan ik mededeelen dat in het afgeloopen jaar de vroeger aangevangen bezigheden geregeld werden voortgezet. De bewerking van het materiaal voor de nieuwe editie van den Prodromus Florae- Batavae is nu gevorderd tot aan het genus Rubus, dat thans door den heer V u yek bestudeerd wordt. : De toename van het herbarium was weder zeer aanzienlijk en kwam tot stand, zoowel door schenkingen als door inzendingen. Het herbarium van wijlen ons medelid H. W. Groll wordt, naarmate het materiaal voor den Prodromus bewerkt wordt, mede ingeschikt in het Stamherbarium en dezelfde methode zal gevolgd worden met het inlandsche herbarium van onzen Oud-Voorzitter R. B. v. d. Bosch dat door den heer J. Valekenier-Suringar aan de Ned. Bot. Vereeniging werd afgestaan. Daar in dit herbarium inlandsche en buiten- landsehe planten dooreen gerangschikt waren, moesten deze eerst van elkander gescheiden worden. Bij den grooten omvang van deze collectie nam dit werk vrij veel tijd in beslag en is eerst kort geleden ten einde gebracht. Ik zal dientengevolge eerst in een volgend verslag eenige mededeelingen kunnen doen over het belang van deze planten voor onze Vereeniging. Het getal ingezonden planten was dit jaar zeer aanzienlijk en omvatte weder vele aanwinsten, zooals U uit het verslag van den Voorzitter zal zijn gebleken. Evenals reeds in het vorige jaar hadden wij ook nu weder het genoegen talrijke inzendingen van niet-leden te ontvangen, waaronder ettelijke belangrijke planten en vele nieuwe vind- plaatsen. Ingezonden werden: A. door de leden der Vereeniging: Den Heer A. J. M. Gar jeanne eene collectie planten van Venlo en Amsterdam; den heer J. W. C. Goethart 395 en door hem met de H.H. W. J. Jongmans, L. Vuyck en F. des Tombe verschillende collecties uit de omstreken van Mook en Middelaar, vroege voorjaarsplanten uit Zuid- Limburg, twee collectie’s uit de omstreken van Roermond en Weert, benevens een aantal planten uit de Achttienhovensche venen, Venendaal enz.; den Heer E. Heimans verschil- lende planten van Zwolle, Deventer, Oldenzaal enz.; Mejuffr. A. Ogterop, eenige planten van Domburg en Middelburg ; den Heer L. Rieter, eene verzameling planten uit de omstre- ken van Venlo; den Heer G. v. Vloten, eenige planten van Noordwijk en Doetinchem; den Heer L. Vuyck, col- lectie's uit Zuid-Limburg, Deventer, Mook en de omstreken van Leiden. Bovendien werden nog enkele planten ingezonden door de heeren M. Greshoff, H. Heukels, H. J. Kok An- kersmit en W. W. Schipper, terwijl eindelijk nog ge- noemd moet worden eene kleine verzameling planten door de deelnemers aan de excursies om Ter Apel bij gelegenheid van de daar in 1899 gehouden Zomervergadering, bijeengebracht. B. Van niet-leden der Vereeniging mochten wij ontvangen, van den Heer C. A. Backer eene vrij uitgebreide collectie van de omstreken van Culemborg, Leerdam enz. benevens ettelijke planten uit andere streken van ons vaderland (Ren- kum, Harderwijk enz.); den Heer W.J. Jongmans behalve de door hem met den heer Goethart verzamelde en reeds genoemde planten nog eene verzameling Musci zoowel in de omstreken van Leiden als elders in ons land, vooral om Wageningen en Brummen bijeengebracht; Mevrouw Snellen eene verzameling planten van Breda en Alkmaar; den Heer E. A. Rovers ettelijke zeldzamere indigenen uit de omstreken van Valkenswaard; den Heer F. J. Struijkenkam p eene verzameling planten van Oost-Voorne en een vrij groot aan- tal planten uit de omstreken van Leiden; den Heer F. des Tombe een aantal planten van Oost-Voorne en uit de om- streken van Leiden. 396 Kleinere verzamelingen of enkele exemplaren mochten wij nog ontvangen van de Heeren: J. v. Baren, J. B. Bernink, H. Bolding, Buis- man, Dee, W. C. van Embden, Hartevelt en Cosijn R. Katz, H. Koning, H. v. d. Linden, J. Mulders, A. C Oudemans, W. M. J. Borst Pau- wels, H. W. Peteri, F. L. Risch, J. H. Scholten, P. Westerhoven, v. Wijngen en van Mej. van Schermbeek. Door laatstgenoemde inzenders werd ons herbarium verrijkt met planten van Rotterdam, Denekamp, Tiel, Haarlem, Voor- hout, Utrecht, Leiden, Amsterdam, Groningen, Arnhem, De- venter, Breda, Leerdam en Goes. Deze talrijke inzendingen van niet-leden onzer Vereeniging zijn op zich zelf ongetwijfeld van zeer groot belang voor ons, maar bovendien zijn zij m. i. eene duidelijke aanwijzing dat de belangstelling in onze flora allengs in ruimer kring is opgewekt. Het spreekt vanzelf dat dit door ons ten zeerste wordt toegejuicht en vooral wanneer de resultaten door die verhoogde belangstelling verkregen aan ons Vereenigingsherbarium ten goede komen. Het is immers duidelijk dat slechts dan de uitkomsten van het floristisch onderzoek, verricht door perso- nen buiten de Vereeniging staande, voor de bevordering van de kennis onzer flora het volle nut afwerpen wanneer zij met het reeds bijeengebrachte vereenigd worden tot óón ge- heel. Als kern voor dat geheel is uit den aard der zaak het Herbarium onzer Vereeniging aangewezen. Aan onze leden nu de taak er met alle kracht toe mede te werken dat die kern ook op deze wijze worde vergroot. Afgezien nog van het herbarium van den Bosch, dus alleen door inzendingen vermeerderde de omvang van onze verzameling in dit jaar met ongeveer 800 specimina. Hoe welkom nu die toewas op zichzelf ook zij, er zijn toch ook schaduwzijden aan verbonden, waarop ik juist in dit jaar- 397 verslag meen te moeten wijzen omdat zij nu tot ernstig onge- rief aanleiding beginnen te geven. Het minst ernstige bezwaar is de vermeerdering van kos- ten voor het in orde maken en in orde houden, door die uitbreiding veroorzaakt. In de eerste plaats toch zal die vermeerdering niet zoo spoedig de draagkracht der Vereeniging te boven gaan en wanneer dit ook al eens het geval mocht worden, dan zullen er ongetwijfeld middelen gevonden worden om daaraan tegemoet te komen. Ernstiger is het gebrek aan ruimte dat van de voortdurende uitbreiding van onze collectie het gevolg is. Nu reeds kan een aanzienlijk deel onzer verzameling niet meer in het daarvoor bestemde lokaal geborgen worden en moest elders op min passende wijze worden opgesteld. En dit bezwaar is te ernstiger daar ook in 's Rijks Herba- rium alles overvuld is, zoodat er geen sprake van kan zijn een gedeelte van onze verzamelingen in andere lokalen van 'sRijs Herbarium onder te brengen. Helaas kan ik geen middelen aangeven om het we bezwaar uit den weg te ruimen, maar het is duidelijk dat binnen kort maatregelen zullen moeten beraamd worden om uitbreiding van het Herbarium mogelijk te maken. Zooals op de vorige Zomervergadering werd besloten is nu een begin gemaakt met het ophechten en nummeren van de planten in ons herbarium. Hoewel daarmede eerst in het voorjaar een begin gemaakt kon worden zijn toch nog behalve de + 800 ingekomen planten ruim 500 exemplaren uit het Stamherbarium in gereedheid gebracht, zoodat er vooruitzicht bestaat het herbarium langzamerhand geheel in eenen behoor- lijken toestand te kunnen brengen, al zal dat dan ook gerui- men tijd duren. Ten slotte wil ik nog even wijzen op twee maatregelen die tegelijkertijd eene verbetering en eene bezuiniging zijn. k meen het aannemen van het papier van 's Rijks Herba- rium als model voor onze verzameling, en het invoeren van 398 linnen banden met klemsluiting inplaats van lederen riemen. Tengevolge van den eersten maatregel toch kunnen wij tel- kens naar behoefte papier van ’s Rijks Herbarium overnemen : dat bovendien zeer zeker de voorkeur verdient boven het tot dusverre bij ons gebruikelijke, terwijl de tweede maatregel eene bezuiniging beduidt van ongeveer 50 cts. per porte- feuille. Evenals in de laatste jaren immer gebruikelijk, zal ook nu een uitvoeriger verslag over onze boekerij in de Winterverga- dering worden uitgebracht en wil ik hier alleen vermelden dat de bibliotheek zich in goeden toestand bevindt en eene aanmerkelijke uitbreiding onderging door het invoegen der werken uit de nalatenschap van Prof. W. F. R. Suringar en van die van wijlen den heer Groll, terwijl ook ons ruil- verkeer wederom werd uitgebreid, Terugziende op het achter mij liggende jaar moet ik erkennen dat het voor de uitbrei- ding onzer verzamelingen zeer voorspoedig is geweest. Ik veroorloof mij de voortdurende medewerking der leden in te roepen opdat ook voortaan onze planten- en boekenschat zoo- veel mogelijk worde uitgebreid. Volgens Art. 17 der Statuten werd door den Secretaris- Penningmeester, Th. H. A. J. Abeleven, rekening en verantwoording gedaan van zijn gehouden beheer over het Vereenigingsjaar 1899/1900. De rekening met de bescheiden werd door de Heeren Dr. P. Woltering en W. J. Jongmans nagezien, in orde bevonden en tot ontlasting van den penningmeester door hen geteekend. Wegens het vergevorderde uur werd de vergadering ver- daagd tot des avonds negen ure, ten einde de leden tot het doen van wetenschappelijke mededeelingen gelegenheid te geven. De eerste der wetenschappelijke mededeelingen werd gedaan 399 door Mej. A. Ogterop, die ter tafel bracht: Ficaria ranunculoides Mönch., met twee volkomen ontwikkelde bloemen uit één steel, doch zonder zichtbare fasciatie, gevon- den in het plantsoen te Middelburg; Anthriscus syl vestris Hoffm. met gekroesde bladen, gevonden op den Seinweg te Middelburg en Alyssum calycinum L. van een fort te Vlissingen en verder twee soorten van Prunus, waarschijnlijk bastaardvormen tusschen Prunus spinosa L. en Pr. insititia L. Deze laatste werden ter determinatie aan het bestuur overhandigd. De Heer H. J. Kok Ankersmit liet ter bezichtiging rondgaan: Ranunculus Philonotis Retz., van Wylre; Aconitum Lycoctonum L., Corydalis lutea D.C. 