Reis door Noord Amerika
kill. Oclober gingen wy 's morgens naar de Skulkill , ten dele om zaden en planten te verzamelen , en ten dele' om allerlei foorten van waarnemin- gen te doen. De Skulkill is een fmalle ftroora , die omtrent vier Eng. aiiylen ten zuiden van Philadelphia in de Dellaivare valt. Maar hoe fmal hy ook is, loopt hy wel twee honderd Eng. mylen ver, en ont- fpringt op de weftzyde van de Blauwe bergen. Het is een groot na- deel voor dit Land dat 'er verfcheiden' Watervallen in deze Rivier zo digt by Philadelphia zyn , waardoor zy onbevaarbaar is. Ik ontwierp dezen dag enige befchryvingen van 2ulke kruiden daar het vee naar zoekt, en van zulken die het laat ftaan. INlollen Men ontdekte op de velden hier en daar kleine onderaardfche gan- gen, lopende met allerlei bogten. De opening was groot genoeg voor een Mol. De aarde , die , als het ware , een verwulf 'er boven , en als een kleinen wal maakte , was omtrent twee duimen hoog , ene goede hand breed , en omtrent enen duim dik. Ik zag dikwyls deze onder- aardfche gangen op de onbebouwde landen , die zig door de opge- worpen aarde ontdekten , en inzakten als men 'er optrapte , het welk het wandelen laffig maakte. Deze gangen worden door een fóort van Mol (*) gernaakt , dien- 5k in een ander werk nader befchry.ven zal. Zy azen op wortelen. Het diertje heeft groter kragt dan anders vele dieren, naar evenre- digheid van hunne grootte, bezitten. Waar het dagt te graven hield het altyd de poten buitenwaards , gelyk men de riemen in een fcliuit houdt. Ik leide het myn neusdoek voor, om te zien wat het 'er me- de doen zou , en ik vond dat het dien in den tyd van ene minuut vol <j-aten had gemaakt. Ik was genoodzaakt enige boeken op het dekfel van de doos te leggen , waaiin het diertje zat , of anders lag 'er dat- ten (*) Urfus Meles. Ct) Grottnd bog. (,*) Dit dier is waarfcliy.nlyk de Sorex crijlatus van Linn.e.us. G E Pv M A N 7 o W N. 1-748. 85 ccn eerden af. Het was zeer kwaadaardig , en beet gaten in alles wat het in den weg lag. Ik hield het enen dalen pennekoker voor, waar- in het in 't eerll zeer vinnig beet , maar de hardheid daarvan gevoeld hebbende wilde het nog daar nog ergens anders meei- in byten. Deze Mollen maken gene hopen, gely-k de Jiuroftjchen^ maar alleen zulke gangen, als ik befchreven heb. . Hier waft ene plant , van welker belTcn men ccn foort van^wafch T;ill<- of talk maakt, waarom ze de Zweden Talkliruik noemen. De Engel- boom, fchen geven ze den naam van Candleberrytree oï Bayberry-bush , en de Ridder LinN/EUs heet ze Myrica cerifera. Zy groeit overvloedif' in ene droge aarde , en fchynt byzonderlyk in de nabuurfchap der zee wel te tieren , want diep in het land heb ik ze niet gevonden. De beffen groeyen in- overvloed op den vrouwelykcn llruik , en zien 'er uit als of 'er mecL opgeftroid \yas.. Men verzamelt ze laat in den herfll, wan- neer ze ryp zyn, fmyt ze in een poe kokend water, zo dat haar fmeer fmelt , en boven op het water begint te dry ven , het welk men dan met een fchuimfpaan 'er afneemt , en in een anderen ketel doet , zo lang tot dat 'er geen talk meer op het water dryft. Zo dra de talk llyf is ziet hy 'er uit als gemene talk of als wafch ,, maar heeft ene morsiige groene kleur. Om deze reden wordt hy nog eens gefmolten en gezuiverd , zo dat Kaarfleii hy ene fchone doorfchyncnde groene Idcur krygt. Deze talk is duurder daarvan dan de gemene talie, maar beter koop dan wafch. Te Philadelpbia gaf gemaakt,, men ene fchelling voor het pond , daar de gemene talk maar ene halve , dog wafch twee fchcllingen kod. Van dezen talk maakt men hier te lande op vele plaatfen kaarden, waar men egter wat gcmenen talk onder doet. Dit foort van kaarden breekt niet ligt en fmelt zo niet in den zomer als de anderen, brandt byna beteren langer, en geeft zulk enen damp niet , maar zy laten veel eer enen aangenamen reuk na wan- neer zy worden uitgedaan. Een oude Z'meed van een en negentig jaar verhaalde my dat zyne Landslieden voorheen dit foort van kaarden plegten te gebruiken. Te* genwoordig gebruikt men dezen talk zo veel niet, indien menbeedevet krygen kan , om dat het zo veel moeite kod de beden te verzamelen. Dog de anne menfchen , die in oorden wonen waar deze beden veel- waden , en niet veel vee hebben ora te dagten , gebruiken dezen talk voor kaarden. Ook maakt men van het vet van deze plant ene zeep, die aangenaam ruikt, en zeer goed is om den baard te fcheren. Nog maken 'er de lleelmceders pleiders van. Een Koopman van Philadel- fhia zond eens ene menigte van deze kaarden naar de Roomfchgezindc L 3 Lan> '^tj P E N S Y L v A N I E. Landen in Jmerïka , dcnlcende ene goede winfl 'er op te hebben ; dog de Geefiielykcn wilden ze niet nemen. Een oude Zweed zeide dat de Wilden voorheen den wortel van deze plant gebruikten tegens de tand- pyn , en dat hy zelf, den wortel , in ftukken gefneden , rond om den tand gelegd hebbende , veel baat by dit middel gevonden had. Een andere Zweed verhaalde dat de Ichil van den wortel hem geholpen had. In Karotina maakt mc;i van dezen talk niet alleen kaarflen maar ook zegellak. Penny Penny Roy al is de EngeJfcbe naam van een gewas , dat enen zonderlin- i^oyal. ggj^ fterken reuk heeft, en in overvloed op droge plaatfen groeit. De Kfuidkenners noemen het Melijfa pulegioides (*) of Cunila puïegioides. Men houdt het zeer gezond om als thee gedronlcen te worden in ver- koudheden , als bevorderende de doorwaaflcming. Ook wil men dat deze plant op enige plaats des lichaams , waar men pyn gevoelt, ge- legd, dezelve verdryft. jr De Waren die men gewoon is uit Nieuw Engeland naar Londen te waren zenden zyn de volgenden. Allerlei Vifch by Terre Neuve , anders New van foundland, of elders gevangen; Traanolie , van verfcheiden' foorten. Nieuw Walvifchbaarden , Teer , Pek , iVIaften , nieuwe Schepen , enige Pelte- E'nge- j.y£,^ ^ ej-j fomtyds enig hout. De Engelfche Eilanden in Jmerika , als Jamaik , en de Barbados , trekken uit Nieuw Engeland , Vifch , Vleefch, Boter, Kaas, Talk, Paarden, Vee, allerlei Houtwerk, als kuipen , emmers, tobben en diergelyken ; en zenden terug Rum , Sui- ker, Syroop, en andere voortbrengfels, of ook wel baar geld. Het mcelle hiervan , byzonderlyk van 't geld , gaat verder naar Londen , om de goederen te betalen die men van daar ontvangen heeft. Elzen. De Elzen wieden hier in evengoed op natte en lage plaatfen, en zelfs fomtyds nog al op viy hoge gronden , dog kwamen noit tot de hoogte der Europifche Elzen, en ftonden gemeenlyk als ftiaiiken van een of twee vadem langte. De Heer Bartram en anderen , die veel in deze geweften gereifd hadden , verhaalden my , dat hoe meer men naar het zuiden trekt de Elzen zo veel te kleinder worden , dog dat zy meer noordelyk hooger en dikker waren. Ik vond zelf naderhand dat de Elzen in Kanada die van Zweden niet veel weken. INlen gebruikt 'er den baft van om rood en bruin te verwen. Een yimerikaanjche Zweed vertelde my, dat hy zig eens in het been tot op het gebeente toe gehouwen hebbende , zo dat de wonde zeer gevaarlyk was , hy zig daarvan genezen had door de kwetfuur met water te waflèn , waarin hy den elzebafl: had laten koken. Nagt- Dii Phytocalla decandra (f) wordt Poke by de Engelfchen genoemd. fdiaduvv, AJs (*) LiNN. Sp. PL (t) De Avierikaanfche Nagtfcbadwvoe, P H I L A D E L P Ii I A. 1,-48. 87 Als men hcc fap der beden op papier of iets diergelyks laat fpringen , worde het een hoog purper, zo fchoon als men ergens in de wereld die kleur kan maken ; en het is jammer dat men nog geen middel weet om te be- letten dat deze verw op linnen of wol ten eeriten verfchiet. De Heer Bartram had eens zynen voet tegens enen fleen gefloten zo dat hy 'er zeer pynlyk van was, en had 'er een blad van deze plant opgelegd met dit gevolg dat hy zeer fpoedig genezen was. De beden wor- den om dezen tyd door de vogels gegeten. De Engdfcben en Zwe- den eten de bladeren in 'c voorjaar; als zy eerfl uitkomen en nog malfch zyn, klaargemaakt, gelyk wy de Kool of de Spinaad doen. Somtyds bereiden zy ze ds wy de Kool , wanneer de Helen al wat lan- ger zyn geworden, en nemen alleen maar de topjes, die malfch en niet iiokkig zyn. INlaar als men ze als Spinaad wil gebruiken moet men zorgvuldig zyn, dcwyl als men de plant eet na dat de bladen al wreed geworden zyn, men ligt zyn laatrten raaaltyd doen kan, want dan heeft de plant ene geweldig buüiopenende Ivragt. Ik heb menfchen gekend die dit byna den dood gedaan had. Maar de bes- fen worden in d^i herfll: zonder nadeel van de kinderen gegeten. Linnen en wollen goed wordtmetdenbafl:vande///,('or)'geelgeverwd. Verwen* Het zelve gefchiedt mee dien van den zwarten Eik. (*) De bloemen en bladen van de Impatiens noli tangere (j) venven ook alle wollen ito& fen fchoon geel. De CoUinfoniA Cattadenjis wordt in kreupelboflchen' op goede gron- ColUnfo' den overvloedig gevonden. De Heer Bartram , die het Land zeer wel nia, kende, hield zig verzekerd dat Penfylvanie en alle de plaatfcn van Ame- rika , die onder de zelve lugtlireek leggen , het ware en regte land voor deze plant is. Verder naar het zuiden vond hy, nog de Heren C/ay i on en Mitchel, ze noit, fchoon die laatiten zeer nauwkeurige waarnemin- gen in Virglnie en een gedeelte van Maryland gedaan hebben. En uit eigene ondervinding will hy dat zy in de noordelyke gedeeltens niet waft. Ik heb ze noit noordelyker dan op 43. gr. 15. min, N, ge- vonden. De tyd van 't jaar dat zy in Penfylvanie opkomt is zo laat, dat haar zaad maar juift den tj'd heeft van ryp te worden , 'en dus fchynt zy verder noordwaards onmogelyk te kunnen flagen. De Heer Bartram was de eerfle die dit gewas ontdekte. Hy zond het naar Europa. De Heer Jussieu, gedurende zyn verblyf te Londen., en naderhand de Heer LiNNiEUs , noemden liet CoUinfonia , naar den beroemden Peter Colli n- soN, een Londcnfch Koopman, en Lid van de Koninglyke Maatfchap- n C*3 Qjiercut Marilandlca Catesby Nat. Hijt. of Carolina vol. i. tab, 1:9. Ruerciu nigra Lixn. (f) Sfringkraut heeft de Hoog Duitfcbe Overzetting. 88 P E N S Y L V A N I E. py in Engeland en Ztvaden. Hy verdiende de eer wel, dat 'er ene plant naar hem genoemd werd, want 'er zyn weinig menfchen die de Natuur- lyke Hiilorie en alle nuttige Wetenfchappcn met zulk enen yver ge- tragt hebben te bevorderen , of die zo veel gedaan hebben als hy om al- lerhande foorten van planten te verzamelen, aantekweken, en te doen kennen. De Collinfonia heeft enen byzondercn reuk , die aangenaam , dog zeer llerk is. Ik had 'er akyd zware hoofdpyn van als ik voorby ene plaats ging daar zy menigvuldig was , vooral als zy in bloem rtond. De Heer Bartvam kende ene betere hoedanigheid dan deze in dit ge- v/as, namelyk van een' uitmuntend middel te zyn tegens allerlei pyn in de leden en verkoudheden , door de leden met de plant te wry ven. En de Heer Koenraad Weifer , een Tolk van de taal der PFilden , had heiu ene nog wonderbaarder genezing ^'eThaald. Hy was eens onder een troep van Amerikanen^ waarvan 'er een door ene Ratelllang gebeten was, en door de Wilden reeds opgegeven werd. Dog hy beproefde de Collinfonia te koken en den gewonden te drinken te geven , het welk hem behield. Wat meer noordelyk en in New Tork wordt deze plant Paardekriiid (*) geheten^ om dat de paarden zg in de lente eten, voor dat 'er nog andere kruiden opgekomen zyn. Toene- ^^^ vroeg den Heer Franklin en anderen, die het Land wel kenden , ining van of zy 'er enige tekens ontmoet hadden waaruit men opmaken kon , dat het land. voorheen fommige plaatfen, die nu land waren, onder water gellaan heb- ben , en ik kreeg het volgende antvi^oord. Wanneer men van hier zuidwaards reift komt men op ene plaats waar de grote weg zeer diep tuflchen twee bergen doorgaat. Aan beide de zyden ziet men niets als ociler- en moflèlfchelpen , in ene onein- dige menigte boven malkander leggende, fchoon het vele mylen van de zee af is. Wanneer men in de Stad om putten te maken of om huizen re "bouwen graaft, vindt men de aarde jin verfcheiden' beddingen boven malkander leggen. Op ene diepte van vicrtien voet of meer ontmoet men klootronde (lenen, die van buiten zo glad zyn als die welken aan zee op het ftrand leggen , en daar zo glad worden door het fchuren der baren. Als men verders door gegraven en op de diep- te van agttien of meer voeten gekomen is , ontdekt men op fommige plaatfen modder, diergelyken als de zee op 't fh'and fmyt, en als ge- meenlyk op den bodem der zee en der rivieren . legt. En deze mod- der is vol van takken , bladeren , riet , houtskolen , en andere din- gen. SoMT\T)S is het gebeurd dat de huizen zeer fchielyk aan ene zyde be- gon- (*) Horfexveed. P H ï L A D E L P H I A. 1748. 8p gonnen te zakken, zo dat men genoodzaakt was ze aftebreken. Die- per gravende, om enen väften grond te vinden, kwam men op dat zelve foort van modder vol van hout, wortels en diergelyken. Zyn nu deze redenen niet gewigtig genoeg om te doen befluiten , dat die plaatfen in Philadelphia , die nu viertien en meer voeten onder den grond zyn , voorheen de bodem der zee waren , en dat by verfcheiden toevallen, zand, aarde en andere dingen daar op geraakt zyn? Of dat de Dellaware voor dezen breder was dan thans , of haren loop veranderd heeft? Dit laatfte doet zy nog tegenwoordig dikwyis, daarzy den oe- \'er aan den enen kant af kabbelt en aan den anderen vergroot. En Ziueden en Engelfchen wezen my verfcheiden plaatfen waar dit gefchied was. Den I(S. Oftober kon ik niet boven tien foorcen van planten vinden. Bloeven- die nog in bloeifem ftonden. Dezen waren de Gentiana^ twee foorten de plan- van ^4Jiers^ de Solidago Virga aurea^ een foort van Hieracium^ de ten. Oxalts corniculata , de Digitalis purpurea^ de HamameUs Firginia- tia , het Achillea Millcfolium ^ en het Leontodon Taraxacum. Alle andere planten hadden hare bloemen al laten vallen. Verfcheiden bo- men, vooral die vroeg in de lente bloeyen, hadden reeds zo dikke knop- pen gezet, "dat men ze openende alle de delen der bevrugtiging, als de kelk, de bloembladen, de helmflyltjes , en 't ftampertje, (*} on- derkennen kon. Dus was het gcnoakkelyk het geflagt te bepalen waar- toe deze bomen behoorden. Zodanige waren de Rode Ahorn (f) en de Zomer Laurier (§} en anderen. Dus bereidde zig de natuur, met den aanvang van het aangename weder in het aanftaande jaar, wederom bloe- men voorttebrcngen. De knoppen waren tegenwoordig geheel hard, en alle derzelver delen op een gepakt, om voor de koude beveiligd te wezen. De zwarte Walnootboom had zyne meefie bladeren al laten vallen, txt en velen waren al geheel kaal. De Walnoten zelven waren ook afge- ^^^^ "^* vallen , en hare groene fchil verwde de handen zwart als men ze behan- ■delde, zo dat men lang werk had eer ze weer fchoon wai-en. Ek Conus florida werd by de Engelfchen Dogwood genaamd , en Carmis was overvloedig in de boflchen. Hy maakt ene fchone vertoning wan- //ortóa. neer hy in de lente vol witte bloemen ftaat. Het hout is zeer hard , en men maakt 'er weverfpoelen , en ander fchrynwerk van. Wanneer het gebeurt, dat het vee in de lente uit zwakheid neer valt, binden de Boe- ren het een ftuk van dezen boom om den hals , zig verbeeldende dat dit helpen zal. De Tulpeboom ftaat hier overal in de boITchen. De kruidkundigen M noe- (*) Calix , Corolla , Jlamina , Piftillum, (t) Acer Tuhrum, (ij) Lmru: ajlivalis. ^0 PENSYLVANIE. noemen hem Liriodendron T'uliplfera , om dat zyne bloemen en in groot- te en in gedaante en zelfs enigfins in kleur naarden Tulp gelyken. De Zweden noemden hem den Kanoboom , (*) om dat men 'er veel kanoos van maakt. De Engelfchen in Penfylvanie heten hem Poplar. INIen houdt hem voor den grootten en zwaarden boom van Noord Amerika. Evenwel wyken hem daar de Witte Eik en de Den weinig. Hy ftrydr met de zwaarften van de Europifche bomen om den voorrang. Het is zeer aangenaam tegen 't einde van Mai enen der zwaaiile- bomen geheel en al veertien dagen lang met bloemen bedekt te zien , die zo groot zyn als Tulpen , en 'er de gedaante en kleur ook meer of min ran hebben. De bladen hebben ' ook iets byzonders , waarom de Engel/eken den boom het Oude wyvehemhd noemen , om dat zy 'er in hunne verbeel- ding enige gelykenis tufTchen menen te befpeuren. Men gebruikt het hout van dezen boom voor kanoos , delen, plan- ken, blokken, fchotels, borden, lepels, deurpoften, en fchrynwerk. ïk heb ene vry grote kcornfchuur gezien, welken geheel en al van enen enkelden boom, tot delen gezaagd, gemaakt was. Sommige fchrynwerkers houden dezen boom beter dan den Eik, om dat die ligt buigt, dat de eerfle noit doet en zig gemakkelyk laat bewerken. Dog anderen agten hem weinig. Het is zeker dat dit hout in het weder zo zeer krimpt, dar 'er gi'ote reten in de planken komen, en in nat weder zwelt hy zo dat hy byna barden moet, en nauwlyks is liier een hout bekend dat zo flerk krimpt en zwelt. Maar de fchrynwerkers, die 'er veel in werken, zeggen dat 'er tvvee foorten van zyh; dog dit zyn eigenlyk maar twee Verfcheidenheden , waar- van de ene met den tyd van binnen geel wordt , en de andere wit !s. De eerde zegt men een lodèr hout te hebben. De bad laat zig, gelyk Marieglas, in dunne blaadtjes fplyten, die veel naar haft gelyken. Men wil dat de bladeren gekneufd en tegens het voorhoofd gelegd goed zyn tegens hoofdpyn. Men geeft ook de fchillen van den bad tot poeder gedampt den paarden droog tegens de wor- men in. Sommigen beweren dat de wortelen even zo goed tegens de koorts zyn als de lüna. De boom wad in alle foorten van gronden, maar al te grote nattigheid is hem niet goed. Bever- De Beverboom , by Linn^us Magnolia glauca, zo door de E»' boom. gelfcben geheten om dat de Bevers de fchors van dezen boom gaarn eten , wordt gevonden op verfcheiden plaatfen van Penfylvanie en New Jer- fey ^ in enen fchralen moeraffigen grond, of in natte weilanden. Enige Zweden geven hem ook enen anderen naam, en fommige Engelfchen heten hem v.'el ook Swamp Sajfafras en IVitte Laurier. Deze bo- men ("^3 Canoeträ, of by verkorting Knutra. P H I L A D E L P II I A. 1748. $x men laten hun loof vroeg in den herft vallen , uitgenomen enige jonge bomen , die het den gantfchen winter blyven behouden. Ik heb ze zel- den ten noorden van Penfylijame gevonden, waar ze op 't laatftvan Mai beginnen te bloeyen. De reuk der bloeifems is uitmuntend, en doet zig met enen gunftigen wind byna ene Eng. myl ver ruiken. De gantfche lugt wordt 'er van vervuld. Men kan niet befchryven hoe aan- genaam het op dien rj'd , vooral tegen den avond , in de boflchen is te reizen. De bloemen blyven drie weken op den boom, en zells meer naar dat de grond is , en al dien tyd verfpreiden zy dien aangenamen geur. De beflbn zien 'er ook zeer finakelyk uit alszeiypzyn. Zy hebben een fchoon rood, en hangen aan trodèn met dunne lleeltjes. De deugdenvan dit middel worden zeer verheven , en men pryfl het in teringen aan. De bafl: op bran- dewyn gezet, of in andere vogten gekookt, wordt gezegd niet alleen borfïkwalen , maar ook allerhande inwendige pynen en ileektens te ge- nezen ; ook zou hy den buikloop floppen. In verkoudheden gebruikt men de takken van den Beverboom in water gekookt. Volgens de ver- telling van enen Ziveed^ was een van zyne kenniflèn , een oud man , die een open gat in zyn been had , dat hy te vergeefs door andere middelen getragt had te genezen, door enen ^;i';i?/7y('i3^» op deze wys geholpen. Hy brandde wat van dit hout tot kolen, llampte dit tot poeder, mengde dat met varfch fpek, en ftreek 'er de gaten verf cheiden' malen mede. Dit droogde de gaten op , die van te voren altyd open geweefi: waren , en de man had federt akyd gezonde benen. Men gebruikt dit hout ook tot fchrynwerk. Omtrent de Dieren , welken men in de boffchen van Noord Ame- Dieren rlka vindt, heeft men bevonden dat de volgenden tamelyk mak gemaakt '^''^ ™^'^ kunnen worden , zo dat zy weinig van de Huisdieren verfchillen. gemaakt De wilde Stieren en Koeyen worden in Karolina en andere plaat- ■vvoi'den fen, die zuidelyker dan Penjylvanie leggen, gevonden. De Kalveren Wilde van deze heeften onder het makke vee opgebragt waren volkomen tam , Stieren, maar egter dartel, zo dat 'er gene betuiningen digt genoeg voor hun wa- ren als zy 'er door wilden ; want zy waren zo fterk van nek dat zy de pa- len met hunne hoorns omverfmeten ; en zodra zy enen doorgang gemaakt hadden volgde al het ander vee. Zy teelden met het tamme vee voort, en 'er kwzxa als ware het een nieuw foort van. (*) De Amerikaanfche Re'én lieten zig ook mak maken , gelyk ik 'er ve- „ len gezien heb. Een Landman in Neiv 'yerfcy had 'er ene, die hy jong '^^^"* zynde gevangen had, en welke nu zo mak was dat zj' by dag in 't bofch ging weiden en 's avonds t' huis kwam , dikwyls ene wilde Ree mede brengende, en haren Heer gelegenheid gevende die te fchieten. Ve- M 2 Ie \*) De Heer Forster voegt 'er by, „dit foort van Stier is de Bos Bijm van Li.NN.Euä. pf P E N S Y L v A N I E. Ie lieden houden jonge makke Reen , en gcbniiken ze om anderi Reen te vangen, of om de wilden, vooral in den bronftyd, met zi^; naar huis te brengen. Ecvcrs De Bevers zyn dikwyis zo tam geworden dat zy op de vifchvangll gingen , en den vifch dien zy ge\'angen hadden den menfchen bragtcn. Dit gebeurt dikwyis met Otters, waarvan ik 'er gezien heb die hun- ne Mcefters naliepen als honden. AJs de Meefter in ene fchuit ging ^ fprong de Otter in 't water , en kwam dikwyis kort daarna met enen vilch in den bek boven. De Opojfum kan ook zo tam gemaakt worden , dat hy de menfchen als een hond naloopt. De Rak- De Rakkoon , dien de Zweden Sjupp noemen , kan men met den tyd won- 20 mak maken, dat hy als een Huisdier langs de ftraat loopt, maar het is onmogelyk van hem zyn ftelen te ontleren. 's Nagts kruipt hy in de hoenderhokken en byt 'er alles dood. Suiker en andere zoetigheden moet men zorgvuldig voor hem verbergen , en de kaften en dozen wel fluiten , of hy ftuipt 'er in , en fnoept. alles op. Dit maakt dat de Vrouwen alle dagen klagten tegens hem te doen hebben , en. om deze reden willen ve- le menfchen dit gedierte niet hebben. Eek- De kinderen niake;i de grauwe en de vliegende Eekhoorns zo mak ,, hoorns, dat zy hun op de fchouders fpringen , en hen overal volgen. Kalkoe- In de boflchen vindt men ook wilde Kalkoenen,, die van de makken ncii. rnaiu' daarin verfchillen dat ze groter zyn„ en een roodagtiger, dog ook lekkerder vleefch hebben. Als men de eyeren dezer wilde Kalkoenen onder een makke hen laat uitbroeyen , worden de kiekens ook mak , fchoon het \\q\ eens gebeurt dat zy groot wordende wegvliegen , waar- om men hun de vleugels als ze klein zyn knakt. Maar de makgemaakte kalkoenen zyn gemeenlyk kwaadaardiger dan de tammen. De Inlan- ders maken hun werk van ze te temmen en by hunne hutten te houden. Ganzen. Wilde Ganzen weet men ook mak te inaken. Wanneer zy eerft in 't voorjaar overkomen , en zig een wyl ophouden , want zy broeijen niet in Penfylvanie , fchiet men ze in de vleugels, als het gelukken wil. Dan roeit men 'er naar toe en vangt ze. Men houdt ze vervolgens eni- gen tyd binnen. Op deze wys worden zy dikwyis zo mak , dat men ze daarna 's morgens kan uitlaten, en zy 's avonds wederkomen. Dog uit voorzorg kortwiekt men ze. Ik heb van dit foort van Ganzen gezien, die de Eigenaar zeide reeds twaalf jaren gehad te hebben. Dog, fchoon hy 'er agt van had, had hy ze noit met de anderen zien paren, of eyer ren leggen. Veld- Men kan de Patryze» , die hier ook menig\aildig zj'n , ook zo temmen hoen- ^J^[ ^y met de kippen lopen , en komen om gevoerd te worden wanneer Dufven ^^^^ ^^ roept. Ook heb ik wilde Duiven gezien , die zo mak geworden waren, dat ze met de tammen uitvlogen en wederom kwamen.. Som- mi- P H I L A D E L P II I A. 1748. 93 ffiige winters is 'er ene fchrikkelyke menigte van wilde Duiven in Pen- fylvanie. Van alle de zeldzame Vogels van Noord Amerika is deze de merk- lic Hem- waardigfte dien de Engel fchen Humming bird (*) noemen. Veufchei- melvo-^ den' redenen doen my denken dat men op weinig plaatfen zyns gclykcn S^^ ■> t't vinden zal. De Zweden en fommige Engelfchen noemen hem den j;/^^™. Koningsvogel. (-f) De Heer Catesby heeft hem mee zyne natuurlyke zuin-itJLV kleuren en in zyne volle grootte afgebeeld en befchreven. (§) Hy is niet groter dan een grote Hommel, en gevolglyk is hy een van de kleinfte vogeltjes der wereld, zo 'er al een klcinder foort ergens te vinden is, (**_) Zyne vederen zyn van de allerfchoonfle kleuren , de mees- ton groen , anderen grauw , enigen maken enen glinfterenden roden kring om den hals. De ftaart glimt , en verandert van groen in koperkleur. Deze vogeltjes komen hier in 't voorjaar, tegens dat het begint warm te worden. Zy maken hun nefl in den zomer, dog verhuizen tegens den herft naar de zuidelyker landen. Zy beftaan louter van de zoe- te fiippen der bloemen, die zy met hunne lange bekjes opzuigen. Van alle de bloemen houden zy het meeft van die welken diep zyn en enen langen hals (tt) hebben, en ik heb opgemerkt dat zy het meed op de Impatiens en de Monarda met karmozyne bloemen vliegen. Men kan verzekerd zyn van den gehelen zomer velen van die moye vogeltjes voor zyn venft^r te hebben, als men 'er een bed met allerlei foorten van bloemen ondei-plant. Het is zeker een ver- makelyk gezigt, deze kleine zeer levendige fchepfeltjes van de bloe- men op en af, gelyk Byen te zien vliegen, en 'er den honing met hunne lange fmalle bekjes uit te halen. De bloemen der Monarda zitten rondom den fteel by lederen knoop, C§§) gelyk aan onze ge- mene Munte , (***; badaard Hennip , (ttt) Leonurus , en Lamium. Het is dan zeer vermakelyk hen hunne bekjes in elke bloem rond- om den deel te zien deken. Zo dra zy het fap van de ene bloera M 3 op- C*) Hommelvogel , oï BrommgeU Dit vogeltje noemen åq. Hollanders het Bloemzuigenje. (f) LiNN/Eus noemt hem Trocbüus Colubris. (§) Nat. Hijl. o? Carolina Vol. i. p. 65. tab. 65. Men vindt hem ook in Edwards Nat. Hijl. of Bird! p. 38. tab. 38. (**) Daar is nog een kleindcr foort, by Linn^us genoemd Trochilus mi- nimus. Dit is de kleinde vogel die bekend is. Een dien de Heer Hans Sloane had woeg levendig maar twintig grein , en een van den Heer Edwards vyf en veertig. Dog deze laatde was gedroogd. Hyisiii'tvverkvanEDvv.'VRDS afgebeeld, in zyne natuurlyke grootte en met zyn ei. Tab, 150. i"„ Gt) Tuhus. {%^') Flores verticillati. (***) Mentha. (f ft) Canabis fpuria^, P4 P E N S Y L V A N I E. ophebben vlodderen zy naar de naafte. lemant, die het noit gezien heeft, zou Ivwalyk kunnen geloven in hoe kort enen tyd zy hunne Ihep- jes in alle de bloemen van ene plant gehad hebben; en als die diepzjai, fchynt 'er het vogeltje met zyn halve lyf in te kruipen. Zo lang zy bezig zyn te zuigen gaan zy noit op de bloera zitten , maar vlodderen altyd gelyk Byen, ileken de pootjes agtcrwaards, en bewe- gen de vlerkjes zo gezwind, dat men 'er kwalyk een oog op houden kan. Gedurende dat vlodderen maken zy een gebrom gelyk als Byen. (*) Na dus ene wyl zonder ruften gevlogen te hebben , vliegen zy op enen na- byftaanden boom of enen paal , om hunne kragten wat te herhalen. Dan gaan zy weer aan 't brommen en 't zuigen. Zy zyn niet zeer fchuw. Ik ben nevens meer menfchen op minder dan zes voeten by de plaats ge- weeft daar ze vlogen , wy fpraken t'zamen en bewogen ons , zonder dat wy ze ftoorden. Maar als iemant op hen toeliep vlogen ze, alseenpyl, weg. Wanneer het gebeurde dat 'er verfcheidenen van hun op dezelve plaats neervielen , oncftond 'er een hevig gevegt als zy malkander op de bloe- men aann-offen. Zy vlogen dan met zulke hevigheid tegen elkander aan, dat men denken zou, dat zy malkander met hunne fpitfe bekjes doorry- gcn moeften. Zy fchenen onder 't vegten in de lugt ftil te ftaan, zig ophoudende door de onbegrypelyke rasheid waarmede zy hunne vleugels be'vvegen. Als de venfters open zyn vliegen zy dikwyls doonnalkander in de kamers in , vegten een weinig , en vlodderen dan weer naar buiten. Som tyds komen zy op een venvelkte bloem, die geen fap meer heeft, en dun byten zy ze, als uit boosheid, af, en fmyten ze op den grond, als ware het op dat zy naderhand 'er niet weder door bedrogen worden zullen. Wanneer 'er velen van deze vogeltjes in enen tuin zyn , pluk- ten zy zo vele bloemen af dat 'er de grond van als bezaid legt ; en men zoude zeggen dat zy dit uit nyd tegens malkanderen deden. Gemeenlyk hoort men ze geen ander geluid maken dan het brom- men hunner vleugeltjes ; maar wanneer zy in de lugt malkander te keer gaan maken zy een gefchirp gelyk een mos of een kieken. Zy zyn zo klein dat men ze ligtelyk voor grote hommels of kapellen aanzien zou. Hun vliegen gelykt naar dat van den hommel , en is ongelooflyk fiiel. Noit heeft men opgemerkt dat zy op vrugten of gekorven diertjes azen ; de honing der bloemen fehynt hun enig voedfel te zyn. Vele menfchen hebben ze om hunne zonderlinge fchoonheid gevangen en in koitjes ge- zet , maar zy ftierven by gebrek van voedfel. Evenwel gelukte het den Heer Bart ram 'er een paar van ene gehele week in 't leven te houden, door ze water te geven waarin hy wat fuiker had doen fmelten , en ik denk (*) Dit gebrom is de reden dat zy Huviming bird, dat zo veel als bronive- geZ zeggen, wil , genoemd worden. P H I L A D E L P H I A. 1748. 95 denk dat men ze op die vvys wel enen gehelen winter over in cnc broei- kas zou kunnen houden. Zy maken hunne nellen al tyd midden op den tak van enen boom ; en dezen zyn zo klein dat men ze van den grond niet zien Ican , en dat men iji den boom moet klimmen als men ze bekyken wil. Dus wordt het voor ene zeldzaamheid gehouden wanneer een nel\jc by toeval gevonden wordt, des te meer daar de bomen hier zo zwaar in 't blad zyn. Het nefl: is ook een van de kleinllcn die van vogels gemaakt worden. Ik heb 'er een dat geheel rond is, van binnen van een zagt bruin dons, dat op de bladen van het mannelyke Wolkruid (*) verzameld fchynt te wezen , die dikwyls met een zagt dons bezet zyn. Die plant is hier menigvuldig. Het neflje wordt van buiten met een groenagtig grauw mos bedekt , dier- gelyk men op alle oude bomen ziet. Het heeft over \ kruis nauwlyks enen halven duim boven aan, en onder enen halven. Men weet egter dat de Humming h'ird ook uit vlas, hennip, mos, hair, en andere buig- zame dingen zyn neft maakt. Men wil dat zy twee eyeren leggen , elk zo groot als ene erwt. Ik belleedde den 25. Oftober en den volgenden dag met alle myne x'crzamelde zaden in te pakken , dewyl ik gelegenheid had ze naar Enger land te zenden. Van daar gingen zy verder naar Ziveden, Den 1-j. in den ogtendllond ging ik op een klein togcje naar New Reis naar Tovk^ in gezelfchap van den Heer Koek, met inzigc om het Land te AViu zien , en te vernemen welke de veiligfle weg ware om naar Kanada te l^rk. gaan , door -de wilderniiïèn die men tuflchen de Engeïfcbe \'olkpIantingen en dat Landfchap vindt. De weg dien wy langs reden was aan beide zyden vry wel bewoond De weg door Engelfchen ^ Duitfchers en andere Europeanen. Wy zagen vlak- tens en hoogtens van ondcrfcheiden uitgellrekiheid. Bergen en flencn zag ik nergens, enige keyen uitgenomen. By elke Landhoeve genoeg- zaam was een grote boomgaard van Perzik- en Appelbomen , waarvan fommigen nog vol vrugten zaten. De heiningen waren op vele plaatfen zo laag dat het vee 'er gemak- lleijiin- kelyk overheen fpringen kon ; om dit voortekomen dragen de varkens gen. houten jukken, ene gewoonte die ik al aangemerkt heb over alle de A»- gelfche Volkplantingen algemeen te zyn. De paarden hadden aan den hals een ftuk houts , waaronder een haak aan vall: was , die in de heining bleef zitten als het paard zyne voorfte voeten opligtte om 'er over te Iprin- gen ; dog ik twyffel of deze uitvinding w^^l goed is \'oor de paarden zelven. Hun wierd ook hef overfpringen belet door een ftuk houts , waai- van het ene eind aan enen der voorvoeten en het ander aan enen der agter- voe- C') Verbasciim TIjapfur, - 9Ó P E N S Y L V A N i E, voeten was vafl gemaakt , waardoor zy gedwongen wierden , zeer lang- zaam te gaan en volftrekt verhinderd te fpringen. Het kwam my voor \ dat dit ftuk houts de paarden aan velerlei gevaren bloot ftelde. , ^"^" DiGT bv Nieuw Frankfort reden wy over ene kleine flenen bru";, en wat verder, agc oi negen b.ng. mylen van Funaaelpüta^ over nog ene andere. Tot nog toe zyn 'er gene mylpalen in het Land opgeregt , en men rekent de afllanden by gisfing. Wat later werden wy aan een Veer over enen llroora gezet , waar wy drie pence voor ieder menfch mee zyn paard betaalden. j(fQ(._ Op ene plaats daar wy pleifterden hadden de menfchen enen Mockiag' kingbird, lird in ene koi. Hy wordt hier voor den belten zanger uit de vogels gehouden, Zyne vederen zyn niet frai. In dit jaargetyde zingt hy niet. De Heer Catesby heeft, in zyne natuurlyke Hiftorie van Karolina, de- zen vogel ook naar het leven afgebeeld en befchrevcn (*) Men zegt, dat hy zyn nefl in 't kreupelhout en de bomen maakt ; dog daarin zo ei- genzinnig is dat als iemant 'er by komt en de eijeren bekykt, hy hec nelt verlaat en noit weder komt. De Jongen vorderen veel oppaflèns. Als men ze der Moeder ontneemt en in ene koi zet, komt zy ze daar drie of vier malen 's daags voeren ; maar eindelyk geen kans ziende om ze 'er uit re krygen zo verlaat zy ze ; en dan Iterven de Jongen dikwyls , vermoedelyk om dat zy aan 't voeder niet kunnen wennen dat hun de menfchen geven. Maar het volk verbeeldt zig dat de Moeder ze , wan- neer zy ze voor de laatfte reis voert, weet te vergeven, om ze des te eer uit hunne flaverny en rampzaligheid te verloflèn. Deze vogels bly- vcn hier den gehelen zomer over , maar verhuizen tegens den herft naar het zuiden. Men noemt ze Blokkinghirds of Spotvogels, om dat ze het geluid van byna alle de vogels weten na te doen. Hun eigen zang is uitmuntend , vol van veranderingen van toon , zo dat vele menfchen ze voor de befle zangvogels der wereld houden. Zeker is het dat 'er weinigen zyn die tegen hun aan kunnen , en dit is het dat ze tamelyk duur maakt. Ktw Omtrent den middag kwamen wy te New Brijlol, een klein vlek Brijiol. in Fcnjyivanie , op de Dellaware , omtrent vyftien Eng. mylen van PbiladeJphia. De meelle huizen zyn van fteen en ftaan op hun zelven. De Inwoonders dry ven enen kleinen handel , dog de meeften laten hun- ne waren van Pbi/adelphia komen. Aan de överzyde der Rivier , om- Burling- trent vlak over New Briflol legt de Stad Burlington, waar de Gouver- tm. jjgyr yji,-) ]^g^ Jerfcy zyn verblyf houdt. s 1 Ie ^^ hadden nu Landhuizen aan beide zyden van den weg , en kwamen "rond. in ene laan aan weerszyden met palen afgezet , die tamelyk grote koorn- vel- (*) Vol. I. p. 27. tab. 27. NEW BRISTOL. TRENTON. 174??. 57 '•velden omgaven. Daarop volgde een bofch , en vier Eng. niylen ver zagen wy niets dan hout en enen mageren bodem , waarop de Lupiniis pevennis in overvloed waft. Ik was zeer verblyd ene plant zo wel op zo magere gronden ce zien tieren , en begon zelfs te overleggen of men deze ontdekking niet ten nutte maken konde. Dog ik had naderhand het verdriet van te vinden dat het vee deze plant niet eten wil , fchooii zy 'er zeer groen en frifch uitziet en malfch op het gevoel is. MilTchien zal 'er een middel uittevinden zyn om ze het vee fmukelyk te maken. Des avonds kwamen wy te Trenton, na dat wy aan een Veer de Delld' ware waren overgezet. Trenton is een lang fmal vlek, wat van de Dellaware üf, en leg* Trenton. gende in ene zandige vlakte. Het behoort tot Netv yerfey , en worde gerekend dertig Eng. mylen van Philadelphia te leggen. Daar zyti twee kleine kerken , ene voor de Bisfchoppelyken en de andere voor de Presbyterianen. De huizen zyn gedeeltelyk van Heen gebouwd , dog de meeden van hout , gemeenlyk twee verdiepingen hoog , hebbende enen kelder en ene keuken daar naall: onder den grond. Zy flaan tame- lyk ver van malkander , aan den enen kant aan de rtraat en aan den ande- ren aan tuinen van verfchillende grootte. In elkeo tuin is een put. De plaats wordt voor zeer gezond gehouden. Onze Waard vertelde ons dac twee en twintig jaren geleden , wanneer hy zig hier eerft nederzettede , 'er nauv/lyks meer dan een huis was , maar federt dien tyd is Trenton zo toegenomen, dat 'er nu oma-ent honderd huizen zy. De huizen zyn van binnen in verscheiden' vertrekken door plankenbefchotten verdeeld. De Inwoonders dryven enen kleinen handel in waren die zy van Phila- delphia krygen ; maar hun voornaamfle voordeel komt van de menigte van reizigers die van Philadelphia naar New Tork en terug gaan , wanc zy worden gemeenlyk met Trentonfche Jagten van Philadelphia te Tren- ton , of van daar naar Philadelphia gebragt. Maar van Trenton verder naar Nieuw Brunswyk gaat men met wagens, die eiken dag op die plaats ryden. Velen van de Ingezetenen beftaan ook van het overvoeren van goederen, die alle dagen in menigte o? vsn Philadelphia mzr New Tork ^ of van New Tork naar Philadelphia gezonden worden. Tuflchen Phi- Jadelphia en Trenton gefchiedt dit te water, dog tuflchen 7V(?«/ö« en Nieuw Brunswyk XQ land; het welk gemeenlyk door menfchen van 7>ea- ton verrigt wordt. Op de Jagten tuflthen Philadelphia en Trenton betaalt men ene fchel- •iing en zes pence Penfylvanifch geld voor ieder menfch , buiten zyn pak- iadie. Ieder Reiziger moet voor zyn eten en drinken zorgen , of een vaft gefield geld betalen. Tuflx;hen Trenton en Nieuw Brunswyk is de viagt twee fchellingen zes pence , de pakkadie daar buiten. Wy zetteden den 28. in den morgen onze reis voort. Het land was Lan^j^. N meell douwe. 5?B^ N E W J E R S E Y. meefl effen , hier en daar egter vertoonden zig enige languitgefli-Èkce boogtcns. Men vond enig iiouc, dog het meelle veld was zonder ge- boomte , maar nergens zag ik in Amerika , de (leden uitgezonderd , het land zo bevolkt. Egtc-r verzekerde my een oud man , die hieromfti-ecks woonde , en ons een deel van den weg verzelde , dat het hem zeer wel heugde dat 'er tuflchen Trenton en Nieuw Briintivyk maar drie Land- hocvcn waren; en dit was,dagt hy,nu omtrent vyftig jaar geleden. Den gehelen dag byna hadden wy uitgeftrekte koomveldcn aan weerskanten van den weg, en gemeenlyk daalde de grond tegens het zuiden. By elke Landhoeve is een fchone boomgaard vol van Perzik- en Appelbo- men , en in fommigen waren de vnigten in zulk ene menigte afgevallen dat zy den grond genoegzaam geheel bedekten. Overal mogten wy on- ze hoeden en zakken , zo veel wy wilden , vuUeru Kcrsfeboraen Hon- den 'er op den weg, by de Landhoeven en elders.. Schuren. De Schuren waren hier op ene byzondere wys gebouwd. Het ge- bouw was zo groot als byna ene kleine kerk. Het dak was vry hoog , gedekt met planlien , aan beide zyden af hellende , dog niet fteil. De muren waren niet veel hoger dan een volwaflen mansperfoon , maar de breedte van 't gebouw was aanmcrkelyk. In 't midden was de dorfch- vloer, en daarboven, of op de zolder, leggen zy het ongedorfchtekoom, het ftroo , of andere dingen. Aan enen kant waren ftallingen voor de paarden en de koeyen. Het kleine vee had ook zyne byzondere ftalling. Aan beide de einden waren grote deuren , zo dat men de ene in en de rndere uit Tion ryden.. Dit foort van fchuren hebben vooral de HoUan- ikrs en de Duitjchers (*). En men moet aanmerken dat tuflchen TV^»- ton en NevJ Tork weinig Engel fchen, maar vele Duit febers, dog voor- al Hollanders wonen , welken laatften hier zeer talryk zyn. DcTVil- Eer ik verder ga, moet ik iets aanmerken rakende de zogenaamde 4en. Wilden of Inboorlingen van ^«/miè^ï, want fommige Lezers denken vcelligt, gelyk vele menfchen van myne kennis, ånt geheel Noord Jme- ?•;■/:« byna bewoond wordt van wilde en heidenfche Volken, en zouden het vreemd vinden dat ik van dezeh'en zo weinig gewag make. Ande- ren wederom zullen zig verbeelden „ dat , wanneer ik in myne dagverhalen zeg dat het land wel bebouwd is , en dat op vele plaatfen huizen van fteen of hout zyn , waarom heen koornvelden , tuinen , en boomgaarden leggen , ik van de bezittingen der oorfpronglyke Amerikanen fpreke. Om dit misverftand voor te komen , merk ik aan , dat het Land , byzon- derlyk langs de kufl:, in de £«^(?//?Ä(? Volkplantingen , åoor Emopea- men bewoond wordt , die op fommige plaatfen reeds zo talryk zyn , dat Vvci- (*) Zulke fchiu-en zyn gemeen iu Holland, het Noorden van Luitfcbland «n Pruiifen. F» T R E N T o N, 1748. $9 weinige delen van Europa meer volks bevatten. De l'PiUen hebben het Land aan de Europeanen verkoft, en zyn landwaards in geweken. Op de meefte plaatfen moet men honderd en twintig Eng. mylen (*) ver van de kuiï reizen eer men aan de eerde v/oningen der fVtlden komt. Men kan langer dan een half jaar te Philadelpbia en in andere zcefteden geweeft zyn , zonder enen enkelden JVtlden gezien te hebben. In 't vervolg zal ik omflandiger van hun fpreken , gelyk ook van hunnen godsdienft, zeden en huishouding. Thans keer ik weder tot myn ver- haal. 