Bijzonderheden [Byzonderheden] over Japan [engl.] Behelzende een verslag van de huwelijks plegtigheden: begrafenissen en feesten der Japanezen ... Uit het Engelsch. Met gekleurde pl. naar Japansche orig
Zijne leerlingen, in zeven afdeclingen: gefmal- deeld, bewaakten hem negen en veertigmaat. vier en twintig uren, en verrigtten den eere-, dienst volgens zijne voorfchriften. - Zijn haar en baard bleven groeijen, en. zijn ligchaam behield: deszelfs natuurlijke warmte. Im dezen toeftand lieten zij hem vijftig dagen, fchoren toen ‘zijn hoofd en baard, en begroeven zijn ftoffelijk ever(chot. ‚„Kosou’s leerlingen baden zonder ophouden bij zijn graf, over hetwelk zij eenen grafiteen plaacften. Vier dagen daarna zond de Dairi den hofceremoniemeester, om. offeranden te vers figten, en nam alle de kosten der begravenia op zich. De lijkrede, door den ouden Dairé opgefteld, -deed- hulde aan de deugden van den overledenen, Men 192: BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. Men verhaale allerlei aardigheden van den Heilig: onder anderen dat hij, door cen fchrijf-. penfecl in elke hand, ‘twee ‘tusfchen zijne teenen, en een tusfchen de lippen te nemen, vijfderlei. fchrift in eens te voorfchijn bragt. Eens ondernam hy de vernieuwing van den Gakf (1), een opfchrift over den Westelijken ingang van des Dairi’s Hof: de ftellaadje werd. weggenomen, eer hij merkte, dat hij een punt of ftip hàd weggelaten; hij wierp- tocn zijn penfeel naar de plek, waar de ftip- moest ftaan,. met zoo veel behendigheid, dar de misflag ín . eens verbeterd werd, tot groote nn van den Dairi en zijn geheele Hof. | Kosovu fchreef onderfcheidene werken , onder anderen de Fifouron, de Songo-Syi, en de Zio-rio-Zin. De latite onderwijst eene nieuwe manier van beoefening ‘der leer van Siska. Daarenboven bragt koBou uit China tachtig fragmenten zijner geliefkoosde Godheid, onder- fcheidene gereedfchappen, door de Hindous in hunne tempels gebruike, tweehonderd zestien gewijde artikelen , vierhonderd een en zestig boekdeelen , en eene menigte bijzonderheden mede. In het jaar 923 werd kosou door den | zes- (1) Zie Aanmerking X. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 193 zestigften Dairi, DAYGO-TEN-0, in een op- zetelijk en plegtig Gezantfchap naar den tem- pel, waar hij geftorven was, met den hoo- gen titel van Dayfi vereerd, en heeft al dien tijd dezen bijnaam (xonou-paysi) gedragen. Nog wordt zijne gedachtenis zoo zeer in eere gehouden, dat ten tijde van mijn vertrek uit Japan, in November 1783, aan de groote trappen der haven van Nangafaki een bevel- fchrift werd aangeplakt, ter viering van een groot feest van koBou door het poneo Ja- panfche Rijk heen. I. DEEL. N A AN- 194 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. AANMERKING IL In de Nederlandfche bezittingen in Oostindië worden de kleine kistjes met geneesmiddelen uit Halle in Sakfen bijzonder geacht. Bij elk dier kistjes is een boekje, waarin de manier van ge- bruiken wordt voorgefchreven. Onder deze Artike- len bevinden zich ook pakjes met een poeder, ge- noemd Zevenseclixter , die zeer fterk in gebruik zijn, uit hoofde der wonderbare eigenfchappen, die men daaraan toefchrijft. De zamenftelling van dit elixter geldt voor een diep geheim. Ik bezat een dier kistjes in Japan, in het jaar 1782. Op zekeren dag, dat ik een weinig van dit poeder in een’ zil- veren theelepel vol water had opgelost, befpeurde ik eene olieachtige ftof rondom de kanten. Ik her- haalde deze proef met het dofia-poeder, en ver- kreeg hetzelfde, waaruit ik befluit, dat de grond- ftof dezer twee poeders wel eveneens zal zijn. Bijvoegftl van den Engelfchen uitgever. Een Fransch Reiziger, met name CHARPENTIER cossicny, heeft de volgende aanmerkingen over het dofia-poeder, in een werk, in 1799 uitgegeven onder den titel van: Voyage au Bengale, alwaar hij den Heer TITSINGH ontmoette. Het BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 195 Het eenige Japan/che geneesmiddel buiten het plantenrijk, en hetwelk ik echter niet weet of dier- lijk of delfftoffelijk is— is een grijs poeder, waar- van de Heer TITsincH de goedheid had, mij eeni- ge pakjes te doen geworden. Het heet dofia. Het beste gedeelte is een poe- der, fchijnbaar gelijk asch, en van eene grijsachtige kleur; het overige beftaat uit kleine, fteenachtige , ongeregelde ftukjes, waarvan de grootften als een fpeldeknop zijn. Sommige zijn doorfchijnend als kristal , anderen halfdoorfchijnend, in de gedaante van melk , en anderen van verfchillende kleuren. Bijna een tiende van het geheel van dit poeder be- ftaat uit kleine {chijfjes, blaauw, of dofgroen aan den eenen kant, geïncruffeerd aan den anderen, en meest- al fchitterend als mica of glimmer. Vergelijkt men dezelve met het vergrootglas, zoo gelijken het ftuk- ken vuurfteen (pyrites) te zijn, bezwangerd met eene fafraankleurde ftof, die veel heeft van oker. Dit poeder gist niet, ten minfte voor zoo verre men zien kan, zelfs met de fterkfte zuren: maar de vuurfteenachtige fchijfjes worden door het vi- trioolzuur van het ¢artarum, hetwelk hunnen me- taalglans verdooft, ontdaan, en fchitteren dan in korten tijd als goud{ftof. Het fijnfte gedeelte van het poeder fchijnt door vitrioololie ontbonden te - worden. De overige grove ftukken blijven in den kroes zonder eenige fchijnbare verandering. Ik ver- beeld mij, dat zij gedeeltelijk van cenen /path-, gee deeltelijk van een’ gwartz-achtigen aard zijn, door de kunst tot een poeder gemaakt. Ik ftelde ze lane N a gen 196 ' BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. gen tijd bloot aan de hette van een goed brandglas, en zij werden flechts een weinig zwart: ik heb er niet het minfte fpoor van finelting in gevonden. Het zij nu dat dit poeder eenvoudig of zamen- gefteld zij, het brengt, volgens de Fapannezen , in der daad wonderbare uitwerkingen voort. [k be- proefde derhalve de dofa in dubbele en driedubbele dofes, op reeds koude en geheel verftijfde ligcha- mene Doch ik moet naar waarheid bekennen, dat alle mijne pogingen niet de minfte buigzaamheid aan de leden bijzetteden, zelfs nadat ik een kwar- tier, een half, ja een gehecl uur vergeefs had ge- wacht. Ik kan daarenboven verzekeren , dat ik eene geheele dofis van dit poeder ingenomen heb, zon- der dat het eenige uitwerking, ten goede of ten kwade, op mij gedaan heeft. Het heeft geenen reuk, en niet meer fmaak dan zand. Welke ook de krachten mogen zijn van dit do- fia, die, naar mijn gevoelen, meer in het bijgeloof der Japannezen dan in de zaak zelve beftaan, de Heer TITSINGH verzekert, dat door het geheele Rijk heen, groot en klein, rijk en arm hetzelve koopen, en bij alle gelegenheden, waar zij het voor nuttig houden, gebruiken. Dit is eene rijke bron van fchatten voor een geflacht, hetwelk bij vicfluiting het geheim van deszelfs zamenftelling be- zit, en alleen op eenen afgezonderden berg woont, -die rijk is in delfftoffen, en aan deze familie be- hoort. Hier bereidt en verkoopt zij dit poeder. Deze bijna geheimzinnige oorfprong fchijnt mijn gevoelen te verfterken, dat het gebruik van dit poc- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, 197 poeder zijnen oorfprong in een of ander godsdien- ſtig denkbeeld heeft (1). a AANMERKING IL - De boeken, welken de Japannezen onder de werken van coNrourzée rekenen, worden Ziu- fan-Kio (Chy-fan-King), of de derticn.boeken ge- noemd, en verzameld door Kojo-paTsou (KONG- YNG-TA), een zijner nakomelingen , cn leermeester van Keizer FONO-FAYZO (FANG-TAY-TJONG).. Zij ze de volgende: NB. De eerfte namen zijn de Yepanfebe ‚ de tweede de Chince/che. 1.) Yek-jo (T-king), eene verzameling van raad- fels. 2.) qa) De Franfche reiziger ondervond geene uitwerking van dit poeder: de Heer Tirsincn zag die in Japan voor zijne oogen plaats hebben, Zou hiervan de reden niet moeten gezocht worden, dat de eerstgemelde het fijnere poeder , hetwelk alléén de fcheikundige bewerking on- dergaan had, en zoo wit was als fneeuw (zie boven), niet gebruikt, maar zich tot het grovere, met de fchit- terende metaaldeeltjes, bepaald heeft ? i Vert. N 3 198 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 2.) Zi-kjo (Chi-king), eene verzameling van ou- de gedichten. 3.) Ziok-jo (Chou-king), de Gefchiedenis der Chineefche Keizers, van cou (va) tot ZIU (TcHeou). 4.) Ri-ki (Li-ki), befchrijving van alle plegtig- heden gedurende de Keizers ziu (TCHEOU) en ROE (Lou). 5.) Ziun-fio (Tchun-tficou), Gefchiedenis der Vorften van het Huis Lou. Bij dit werk zijn nog de drie volgende ter uit- legging gevoegd: 6.) Ziun - fio - Sou - fidin (Tchun - theou - tfo - chy- tchouen), door eenen leerling van CONFOUT- zée, en Geheimfchrijver van den Vorst van Roe (Lou). 7.) Ziun-fio- Kou-jodin (Tchun-tficon-Kong-yang- tchougn) „ door eenen leerling van SIKA (TSE-KIA), die zelf leerling van CONFOUT- ZEE was geweest. 8.) Ziun-fio-ko-Klio-den (Tchun-tficou-ko -leang- tchouen), door KO-KLIO (KO-LEANG). 9.) Rongo (Lun-yu) of Zedekundige ftellingen, met verklaringen door zijne leerlingen. 10.) Ko-kjo (Hiao-king), Verhandeling over de pligten der Kinderen tot hunne Ouderen. 31.) Ziu-zy (Tcheou-ly), behelst, even als N°. 4, flechts een hofceremonieel van Keizer ziu (TCHEOUV) , door eenen van deszelfs afftamme- lingen, maar verbeterd door CONFOUTZÉE. 12.) ad BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN.. 199. 12.) Giry (T/y), een uittrekfel uit N°. 11, met verklaring der dagelijkfche plegtigheden , door CONFOUTZÉE zelve, 13.) Zi-gu (Eul-ya), verklaring der oude lette- ren, door ZIU-ROTAN (TCHEOU-KONG-TAN ), verbeterd door CONFOUTZEE. Hierbij voegt men dan nog een ander werk, Mo- fi (Meng-ife) of verklaring der Zedeleer van CON- FOUTZEE, door MOSI (1). ; A A N- (1) De opgave der werken van con-rourzéz door pu HALDE, in zijne Defcription de la Chine, verfchilt veel van deze der Japanners. Die Zendeling telt daaronder meer zedekundige op, namelijk: de 74-Ao, of fchole der volwasfenen, door CON-FourzéE opgefteld , doch door zijnen leerling, TSANG-Tst, uitgelegd, - Tchong-yang, of de onveranderlijke middelweg (tusfchen twee uiterften , die beide ondeugden zijn), Lun-you, of het boek der fpreu- ken, in vragen en antwoorden, deels van CON-FOUTZÉE , deels van zijne leerlingen, en over deugd, edele daden , en de kunst van regeren handelende (als welke bij dezen Wijsgeer, gelijk bij zijne groote Griekfche tijdgenooten en derzelver opvolgers, voor naauw met de zedeleer verwant werd gehouden). Zouden de trotfche Japanners deze boeken ook uitmonsteren, omdat het /choolboeken zijn, die de groote Wijsgeer het niet beneden zich ge- acht heeft, te vervaardigen? Van de in den Tekst aan- gehaalde werken noemt DU HALDE alléén den ?'-king, een zinnebeeldig werk, of eene verzameling van Aierog/y- phen, eigenlijk door den alouden Fomr uitgevonden, en eerst door Con-FouTz£e uitgelegd; den Chi - king , eene N 4 lie- 200 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. AANMERKING IIL Er zijn acht verfchillende fekten, of onderver- deelingen der leer van srAKA. 1.) liederverzameling van 300 ftuks, waarin de zeden, gewoonten en grondftellingen der kleine Koningen worden vervat, onder welken toen China verdeeld was, en den Chou- king, het- welk geenszins eene pragmatifche Gefchiedenis is in den zin, dien wij daaraan geven, maar een verhaal van de Regiring der vroegere Keizers, vooral doorvlochten met wijze lesfen en levensregelen , gedeeltelijk if zamenfpra- ken. — Deze becken liepen groot gevaar, van onder den anders grooten Keizer, TSIN-CHI-HOANG, ftichter der groote Ciineefche muur (200 jaren vóór C. G.), vernie- tigd te worden. Deze Vorst had het razende ontwerp ge- maakt, om alle boeken te verbranden, behalve die over onmisbare wetenfchappen, als den landbouw en de ge- neeskunde, handelden. Hij duchtte namelijk, dat men in die oude -boeken te vele voorbeelden van grootmoe- digheid en mannelijke deugden zou vinden, die een Des- poot altiid vreest, Uit dezen boekenbrand werden nu de gemelde werken door fommige Geleerden, met levens- gevaar, gered: doch fommigen denken, dat de bezitters der weinige overgeblevene exemplaren dezelve dan ook, althans wat de tijdrekenkunde betreft, vervalscht hebben, Zie, behalve het laatfte,- DU HALDE, Defcription de la Chine, T. II. Het zal wel onnoodig zijn hier te herinneren, dat de groote Wijsgeer con-rourzég, een tijdgenoot van PY- THA- BIJZONDERHEDEN OVER : JAPAN. 201 1.) De Riets. Zij mógen geéne gemeenfchap. met. vrouwen hebben, en zijn.verbonden aan. de onder- houding van vijf geboden (1). , 2.) De Koasja.. 3.) De Ziofits. 4.) De: Fosfo.. 5.) De Sanron. 6.) De Singon: deze maken eigenlijk de fekte van KOBOU-DAYSI uit. 7.) De Tenday, wier ftellingen veel naar die der vorige gelijken, 8.) De Keigon. Wij vinden in den Nipon-o-day-tche-lan, dat, in, het derde jaar van KIN-MEI-TEN-O, den dertigften Dairi (1), de Koning van Fiak/ai een Gezantfchap ; zond, THAGORAS, en honderd jaren vóór SOKRATES levende (550 jaren vóór C. G.), verlichte Godsdienst, deugd en ken- ‚nis predikte, en nog in China, gelijk in Japan, in de boogfte achting ftaat, Wij zullen hierachter nog een bij- voegfel tot de lijst zijner werken vinden, — ‘Vert. ` (1) Waarfchijnlijk boven de vijf groote geboden, die elk leerling van Siaka moet onderhouden, 1.) Gij zult niets dooden dat leven heeft ontvangen. -~ 2.) Niet ftelen. 3.) Niet hoereren, - @) Niet liegen. 2 5.) Geen’ fterken drank drinken, — Vert. (1) Hij beklom den troon in bet jaar 540 na C. G., dus in het jaar 543. Het verhaal van kKäMPreR kome hiermede overeen. Door Fiakfai fchijut (volgens dien Schrijver, bl, 119) China te moeten verftaan worden. Vert. N 5 303 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. zond, om een beeld van den God Siaka, de to- fans, of vlaggen, ter regter- en linkerhand van den Hoogepriester, een tengai of zonnefcherm, en een gebedenboek over, te brengen. Dit was de oorfprong der invoering van de fekte van Siska in Japan. Hoewel over het geheele Rijk verfpreid, heeft zij veel van haar belang verloren, en wordt alléén door ftaatkundige redenen opgehouden. Dus be- hoort, bij voorbeeld , een Dairi, wanneer hij vele zonen heeft, aan elk derzelven eene Provincie te geven: maar daar deze gift, uit hoofde der magt van den wereldlijken Keizer of Djogoun, niet in zijn vermogen ftaat, zoo maakt hij hen tot Opper- priesters in de voornaamfte tempels van Siaka. Zij mogen, dienvolgens, niet trouwen (1), doch kun- nen anders eene groote vertooning maken, Ver- fcheidene Vorften wijzen aanzienlijke inkomften aan die tempels aan, op voorwaarde, dat de Priesters zich onthouden zullen van het Volk door gewaande wonderen en kunstgrepen om den tuin te leiden. ‘Dit laatfte misbruik deed MATSDAYRA-SYNTARO , Vorst van Fizen, in het begin der vorige Eeuw, last I ET teem eneen (1) In dit ftuk, gelijk mede in de vele kloosters , en een groot aantal plegtigheden heeft de Siaka-, Buddha- of Fo’s-eceredienst veel overeenkomst met den Roomsch- ‘Katholijken, gelijk door de Zendelingen niet onopge- merkt is gebleven. Vert. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, 203 last geven, om alle tempels van Siska, in zijn ge- bied, met uitzondering van acht, te vernielen. De landen, tot dezelve behoorende, werden aan de Priesters voor hun beftaan verleend. De metalen Afgoden werden gefmolten, en de houten in zee geworpen. Twee der laatften, door de golven aan de kust van Panga/ak aangefpoeld, werden met grooten eerbied opgevischt, en nog bewaard in den tempel van 4uzen/i, Er was een van de metalen beelden, hetwelk men in het eerst niet kon fmelten. Het Volk vat- te toen het denkbeeld op, dat het een God was, die den Vorst voor zijne heiligfchennis ftraffen wil» de. . Toen gelastte hij, dat er urine op het beeld zou uitgeftort worden, waarop het dadelijk gefinol- ten werd. | KOUMASAWA-RIOKI, de wijste van ’s Vorften ho- velingen, fpoorde hem tot dit befluit aan, zeggen- de, dat zoo vele beelden en Priesters maar fcha- delijk voor den Staat waren, en de rijst van het Volk opteerden. ° AANMERKING IV. De Priesters van Sintos, of den ouden Volks- godsdienst van Japan, fcheren hun hoofd niet: die van Siaka, daarentegen, fnijden al het haar af, zijn dus geheel kaal, en worden, uit befpot- ting, kami-naga, langhaar, genoemd. Zij mogen het hof van den Dairi niet intreden. Indien zij den 204 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. den tempel van /z¢ (1) ‘weiifchen te betreden , 260 moeten zij eerst hunnen Godsdienst verrigten aan den oever der rivier Mijagawa , en eene foort van pruik opzetten, zonder welke men hen niet zou toe- laten. — Ja de verachting dezer fekte is tegenwoor- dig zoo groot, dat, wanneer men van hare belij- ders aan het Hof van den Dairi en in den tempel - van Js¢ fpreekt, men volftrekt fpottende en be- {chimpende uitdrukkingen moet gebruiken. Dus noemt men hunne gebedeboeken gefchilderd papier, hurtin’ tempel een pannendak ; want voorheen waren de Sfaka-tempels, en de gevangenisfen, alléén met patinen, doch de Sintos-tempels, en alle andere hui- zen, met latten gedekt: — hunne priesters (z0, zukke , bonfan) langhaar (kami-naga , of , voor de vrouwen , kami-naga-foki). In plaats van het woord de (1) » De regtzinnige Sintoïsten gaan eens in het jaar, „ of ten minfte eens in hun leven, in bedevaart naar het » landfchap Zsjé (Izé), tot den tempel van Tenfio- Dai- » Sin, den grootften van alle Japanfche Goden: — ja zelfs » houdt men het voor eenen noodzakelijken pligt, die » op elk’ trouw’ voorftander des Vaderlands ligt, welke “yy Sekte of Godsdienst hij anders ook aankleven mag, ~» eh ook voor een openlijk merkteeken van eerbied en ‘» dankbaarheid, hetwelk een iegelijk behoort te bewij- „Zen aan Tenffo-Dat-Sin, zoo niet als aan den God „en befchermer der "Natie, ten minfte als aan baren „ grondlegger en eerften voorvader.” KÄMPFER, bl. 161. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 205 de dooden zegt men, de verplaatflen (1), voor vleesch, paddefloclen , voor zieken , huiszittenden , voor weenen , met zilt vocht befproejen, bloed wordt ver- anderd in zweet. In plaats van te zeggen, dat een Siaka geflagen is, zeggen zij: hij heeft cen’ kus ontvangen; voor graf zegt men: aardhoop , enz. AANMERKING V. Er zijn drie fekten van de leer Sanron, die ech- ter niet veel onderling verfchillen, 1.) de Zjuron, 2.) de Syuniemonron, 3.) de Fiakron. AANMERKING VL De doop, of befprenging, wordt quan-tjo ge- noemd. De Opperpriester des tempels, een koperen bek- ken in de hand houdende, ftort eenig water uit op het hoofd des nieuwbekeerden, tevens zekere woor- den uitfprekende. Deze plegtigheid wordt in eene duistere plaats verrigt, zoodat geen nieuwsgierig oog daarbij kan doordringen. SiGOK-DaysI meldt ons in het boek Zorzets-kik- jo, dat alle Goden bij deze plegtigheid worden aangeroepen. Zoo dikwerf de priesterwijding aan | een (1) Zekerlijk eene fpottende toefpelling op de ziels- verhuizing, ja misfchien op de leer der onfterfelijkheid in het algemecn, | i Vert. 206 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. een perfoon wordt verrigt, wordt er water of dauw op deszelfs hoofd uitgeftort, met een gebed-aan den Hemel om hem te bewaren voor /an-go, dat is, voor alle zonde vóór, gedurende, en na dit leven, opdat hij de Goden met een zuiver hart moge aan- roepen. AANMERKING VI. De Priester DAY-KO-Tjt overleed ten tijde van KOBOU’s geboorte, in het negende jaar van den nengo-day-rak (na C. G. 774). Bij deszelfs dood nam de Keizer van China, Tay-zo (TAY-TSONG), den Priester KYQUA -ASARI tot zijnen leermeester aan. AANMERKING VI. Rio-fen-fi is zamengefteld uit drie woorden, die draak, versch water en tempel aanduiden, en be-. teekent Zeegod. AANMERKING IX. Soui-fo-quan is zamengefteld uit de drie woor- den: foui (water), fo (denken) en quan (manier). Deze wijze van bidden beftaat daarin , dat men met de beenen onder het lijf, en de handen over de borst gevouwen op den grond zit. In deze hou- ding moet de godvruchtige zijne gedachten van al- les aftrekken , behalve water, en wordt, zoo doen- de, gerekend zich boven het menfchelijke te ver- heffen. Deze foort van gebed werd uit Hindostan overgebragt. — BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 207 AANMERKING X. De gakf is een fmal plankje, waarop letters ge- zet worden. Aan het Hof van den Dairi vindt men er een boven elken ingang. Zij zijn ook bo- ven tempels te zien, en zelfs plaatfen fommige particulieren die boven hunne deuren. In den Nipon-o-day-tche-lan wordt verhaald, dat in de vierde maand van het negende jaar van den nengo-kouën (818), SAGA-TEN-O, de twee en vijf- tigfte Dairi, de vernieuwing aller opfchriften (gakfs) van het Hof gelastte. TATJEBANA-NO-FA- GA-NARI fchreef dat ten Oosten, De opfchriften ten Zuiden, en de Dat/fou-tenmon-in werden gefchre- ven door KOBOU (1). Bij- (1) Deze bijzonderheden , van geen belang hoege- naamd, leveren echter weder cene nieuwe bijdrage tor de waarheid, dat men in eenen Despoticken Staat alles alléén op den Vorst te huis brengt. Deze, en het hof, zijn het middelpunt, om ’t welk de Gefchiedenis draait, en waarvan zij zelfs de nietigfte beuzelingen verhaalt, van den Japanfchen Dairi af tot den hooggeprezenen LODEWIJK XIV. toe. Het Volk is niets, | Vert. 208 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. Bijvoegfel tot de lijst der werken VAN. CONFOUTZÉE. De Japannezen gelooven, dat het oorfpron- kelijk van een der beroemdfte werken van dezen Wijsgeer, de Kokjo (Hiao-king), te hunnent, in het jaar 722 na C. G., in den tempel van Afikaga, in de Provincie Simotské ontdekt is. De volgende werken zijn insgelijks ontdekt : 1.) De Rongo-fi-[o (Chineesch, Lun-quy- fou), eene verklaring van het boek Ron- go, door KOUO-KAN Of HOANG-KOUANG. ` 2.) Zeven werken van CONFOUTZEE, met verklaringen door most, namelijk: Ye- kjo, Zi-kjo, Zio-kjo, Ri-ki, Ziun-fio, Ziu-ry en Cjury. 3.) De verklaring van het boek Zio-fjo, door SENAN-FOUKOUSÉ of TSY -NAN -FO- SENG. Deze werken werden in Fapan herdrukt, en de Chinezen namen daarvan een groot aantal exemplaren. | Ik BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN: 209 Ik voeg hierbij de vertaling cener voorrede van het boek. Ko-boun-ko-kjo (verklaring van den Kokjo), die ik in April 1803 aan de Ko- ninklijke Boekerij te Parijs heb aangeboden. » De Sin-o, of eerfte Keizers, rekenden on- der de eerfte pligten van den mensch den eer- bied van kinderen voor hunne ouders, volgens de voorfchriften door conrouTzée op dit ftuk gegeven, in zijn zesde werk cot ee der pone ee: „ Deze eerbied wordt daarin afgefchetst als de eerfte der deugden, daar, in-geene plaats der wereld, de kinderen zonder ouderlijke hulp kunnen opgebragt worden.” » Er beftaan twee onderfcheidene verklarine gen van dit werk, De eerfte, oudtijds Kokdn- “wo geheeten, is in achttien Hoofdftukken ver: deeld, en wordt thans Kin-boun genoemd. - De tweede werd ontdekt door den Prins Rog-Nos kowo: dezelve was op bamboesbladen, in de zeer oude letter guato-no-mou, gefchreven. Dit handfchrift werd bewaard in de operiing eenet muur, gedurende de regering van ZIKI- NECHY= HOANGTY, toen de meeste der toen beftaande boeken, op bevel van dien Keizer, met hunne I. DEEL. O l ge~ 210 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. geleerde Schrijvers verbrand werden (1). De- ze Commentarius, in twee en twintig Hoofd- ftukken verdeeld, wordt Koboun genaamd. Kor AN-KOK (KING-NGAN-KOUÉ), een aftammer ling van conrouTzfe, bragt die oude karakters in hedendaagsch fchrift over, en vormde dus het werk, Koboun-kokjo genaamd.” e » De Kin-boun, in achttien Hoofdftukken verdeeld, is vol dwalingen , beide in den vorm der letters en in dien der zinfneden. — Na dat KOKANWO het verlorene handfchrift van den Ko- kjo had gevonden, werden de exemplaren daarvan door geheel China verfpreid. Keizer KAN (HAN) gelastte een onderzoek > welke der twee verkla- rine (1) Zie boven onze Noot op-de vermelding der vroe- gere werken van coxrourzét. De geleerde JULIUS KLAP: ROTH beweert in zijne Afia Polyglotta , dat deze maatre- gel flechts tegen de Grooten des Rijks gerigt-was, dié bet oude leenftelfel tot fehade des Volks wilden doen herleyen, Al was dit eens zoo; welk een maatregel nog! Dezelve kon niet vallen dan in eenen Despoot, maar was dien ook ‚volkomen waardig, — De latere Kelzerg uit eene volgende Dynastie begrepen, dat de Natie nu het vroegere ftelfel vergeten was, en dus deden zij hun- fie viterfte pogingen, om de overal verborgene boeke weder in't licht te brengen. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ott tingen echt was. De’ voorkeur werd, uit voor- oordeel, aan den Kin-boun gegeven, en fchoon KOAN-KOK de ware verklaring van den tekst van het boek Kokjo in twee en twintig Hoofdftuk- ken had gegeven, werd zijn Commentarius echter verworpen.” » In het vervolg gaf ook KIBA-KITO eené verklaring dier achttien Hoofdftukken, geduren- de de ‘regering van Keizer xan: en TYKOSÉB gebruikte dezelve voor zijne uitlegging, daar hij'die als naauwkeurig befchouwde. Zoo werd zij door geheel China aangenomen. Eenige lie- den nogtans hielden zich nog fteeds bij de an- dere uitlegging in twee en twintig Hoofdftuk- ken... Toro-Myzo (TSANG-NIMG-TSONG) gebruik- te beide voor het werk, dat hij in 926 in het licht gaf, maar hij volgde voornamelijk de eer- fte, zoo dat de andere in zijnen tijd geheel werd verwaarloosd.” - » Ten, tijde van zoo (sonc) verklaarde ech fchrijver, met name xyFfée, dat de uitlegging van TONO-Myzo de eenige naauwkeurige was’, en deze aanbeveling deed haar door het geheele Rijk aannemen. Achtervolgens werden toen de verklaring van Tyrosér, en de Koboun-kokjo verworpen, en laatstgemelde werk ging dus zoo O 2 goed 912 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. goed als verloren: men kon er fchaars mett één exemplaar van bekomen. Van sity tot den Wijsgeer zi-kr, twijfelde men aan de echte heid van den Koboun, en dacht dat een ander dan KOAN-KOK er de fchrijver van was.” » Zi-k1 fchreef een boek over de wigchelarij in achttien Hoofdftukken, en fchrapte tweehonderd letters uit vlak tegen conroutzée’s voorfchrift , dat men de oude Jaarboeken moet gelooven. Alle zijne leerlingen verwierpen den Koboun, die niet meer door de jeugd, noch door den rijperen leeftijd gelezen werd, Deze verfinading was in der daad te bejammeren, daar in alle tijden, en zelfs onder de Keizers van den aller- eerften ftam, de ouderliefde voor het eerfte en gewigtigfte-der voorfchriften gold.” » Wij bevelen dus het. lezen van dit uitne- mende werk algemeen aan. Zi-k1 en zijne vol- gers zijn ongelukkiglijk misleid geworden door de verachtelijke Priesters van Siaka, die den Koboun afkeuren. Wij hopen, dat dit boek in eere moge blijven, daar het te allen tijde in het Rijk hoogelijk vereerd is, en de laagfte nijd daarin geene fmet heeft kunnen ontdekken.” F 9 Laat BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 219 » Laat ons dankbaar zijn voor het gelukkige toeval, hetwelk een in China geheel vergeten boek voor Japan heeft bewaard (1).” s» Gedurende de regering van Keizer zoo (sonc) leefde zekere o-joosi, die een gedicht van hon- derd regels maakte tot lof der Fapan/che fabels. De (1) Vóór mijn laatfte vertrek uit Japan bekwam ik van Miyako verfcheidene werken, betreffende den Koboun- éokjo. In de vertaling der voorrede werd ik zeer ge- troffen door het weglaten eener daadzaak, vermeld in het Japanfche werk: Aanmerkingen over tijdrekenkunde. Men merkt aan, dat dit geheiligde werk in deszelfs oorfpron- kelijke zuiverheid in Japan bewaard is, omdat dit Rijk, van de oudfte tijden af, door denzelfden Keizersftam (der Dairi’s) 1s geregeerd, terwijl China aan vele op elkander volgende Dynastiën is onderworpen geweest, en de hedendaagfche Vorften, met verwerping der echte verklaring van KOAN-KOK, nog gehecht zijn ean de val- fche leer van zi-Kr Deze aanmerkingen werden mij in 1782 medegedeeld door den geleerden ko-sak , een’ hartstogtelijken bewon- deraar van den Koboun. Zuni, de tolk, aan wien ik ze mededeelde, zeide mij, dat de bedoelde plaats wezenlijk in den druk des jaars 1731 te vinden is, maar in de volgende was weggelaten, om geenen aanftoot aan het Hof van Pekin te geven, en opdat zij, die exemplaren „daarvan naar China bragten, de voorrede niet uit ket boek zouden behoeven te fcheuren, O3 $14 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. De priester- FOVENEN ging naar China, in de dagen des Keizers ziN-zo-ko-TÉ (TSJING-SONG= KOANGTY), en bood hem den Kin-boun, vol- gens KOKANWO. De Keizer gaf dit boek aan SIBA-OUKO Of KOUNI-FITZ, die voor deze gunst de warmfte dankbaarheid betuigde. Sedert dien tijd zijn er zeven eeuwen verloopen: Een -groot aantal andere werken, behalve den Kinboun, gingen in China verloren, onder anderen de Koboun, die ook, door een zeer zonderling toeval, in Japan is wedergevonden.” oy DAZAYZIUNG heeft dit werk naauwkeurig on- derzocht, en bevonden dat de inhoud naauw- keurig overeenftemt met hetgeen doof de oude Wijsgeeren nopens de verklaring van den Kokja. door KoAN-KoK is gezegd. De verklaringen van Keizer myzo en kyreE komen ook daarmede overeen, Er zijn echter een of twee duistere karakters daarin, hetwelk men of aan onnaauw- keurigheid in het handfchrift, of aan onoplet- tendheid in den drukker kan toefchrijven (1): en (1) De Chineefche karakters zijn namelijk geene eigen. lijke Jetgers, wier veelvuldige omzetting en verfchikking woorden vormen, maar ecne foort van hieroglyphifche figuren , waarvan elk een woord beteekent, De taal heeft dus zoo vele karakters als woorden: volgens fommigèn wel BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 215 en nogtans hebben de Geleerden, op: dezen zwakken grond, goedgevonden, de echtheid van den Koboun in twijfel te trekken. Deze ge- ringe onnaauwkeurigheden zijn echter geene re- den tot verwerping: de tekst komt volmaakt met de ane daaruit in. oude. Schrijvers overcen.”” i »„ Bij voorbeeld: er is inden Kokjo deze grond- ftelling: Daar alle de deelen onzes ligchaams van onze Ouderen tot ons zijn overgegaan, zóo moeten wij daarvoor de grootfie zorg dra- gen; kinderliefde maakt zelfbehoud tot pligt.” , De uitleggers vonden groote moeite in de opheldering dezer plaats. s Hoe,” zeiden zij, kan men toch kinderliefde betoonen, door het zorgvuldig vermijden van toevallen en leed aan ‘ons eigen ligchaam ? ” ” | „Doch zie hier de zeer waarfchijnlijke verkla- ring, door KOAN-KOK „gegeven: Wij moeten -groote zorg dragen de wetten niet ongehoor- zaam te zijn: want het  van buiten.) Daar vele dier karakters zeer naar elkander gelijken, is het wel te begrijpen, dat er ligt.eene fout kan influi- pen, die dan, door cen verkeerd woord in den volzin te fchuiven, derizelven onverftaanbaar maakt. Vert. O4 216 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. zers wetten wordt door het verlies van eenig ligchaamsdeel geftraft.” »» Het was de gewoonte onder de Keizers KA- IN en ztu, in het tijdperk San-day genoemd , den nets, de ooren, of eenig ander lid af te fhijden, volgens den aard der gepleegde mis- daad. Somtijds werd den misdadiger haar voor haar uit her hoofd getrokken, of zijn ligchaam met een fcherp ijzer gemerkt, en alsdan de ‘wond met eene zwarte ftof ingewreven.” -3 Na deze verklaring is het buiten twijfel , dat KOANKOK de ware meening getroffen heeft” ' Een ander uitlegger, ozzu of tyusin, heeft eéne nog duidelijker verklaring van dien tekst gegeven. Misdadigers, zegt hij, worden ge- firaft door de verminking van eenig ligchaams- deel; en het is altijd aan hunne verachting van de wijze lesfen hunner Ouderen toe te Schrijven, dat zij deze firaf ondergaan.” » Andere Schrijvers verfchillen verre van elkan- der in hunne ophelderingen: maar de aanhalin- ‘gen, door oude Wijsgeeren gedaan uit Koan- KOKS Commentarius op den Kokjo, ftroaken met den zin dezer plaats. Zij verftaan het dus:” » Wanneer iemand zich zelven kwetst, of maakt dat hij door een’ ander’ gekwetst wordt, is het een bewijs van ongehoorzaamheid.” „ Ka- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 217 „ KOANROK zegt: 555) Indien-uwen vader, uwe moeder, of uwen leermeester een ongeluk over- komt, of dat zij in gevaar zijn van den vijand in handen te vallen, vlieg dan tot hunnen bij- ftand, en waag, des noods, uw leven, liever dan in kinderliefde te kort te fchieten.””’ | „De oude jaarboeken behelzen een zonderling geval van dien aard. ,,,,Eene deugdzame vrouw was, nog zeer jong zijnde, als weduwe achter- gelaten. Hare bloedverwanten wenschten haar weder uit te huwelijken, maar zij weigerde dit onder allerlei voorwendfels. Daar genen echter al meer en meer dringend werden, zoo ver- klaarde zij, dat het huwen van een’ tweeden echtgenoot haar zou doen denken, dat zij der gedachtenis van den eerften ongetrouw was, „Maar nog bleven zij haar lastig vallen, waarop ‚zij zich eerst het haar, en, toen de bloedver- wanten nog al bleven aandringen, den neus af- fneed.” ” | „De Wijsgeeren hebben dit gedrag der jonge weduwe als een blijk van ongehoorzaamheid, en een opzettelijk verzaken van kinderlijken pligt aangezien. Doch KOANKOK fpreekt het voor. 9» Door deze daad „"* zegt hij, s,s, bewaarde de jonge weduwe hare trouw aan haren eerften echt- genoot ongefchonden, en hare bloedverwanten moesten daar trotsch op geweest zijn.” De verkla- 05 ring 618 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, fing van KOANKOK wordt thans algemeen goed- gekeurd.” __„Een-Schrijver heeft aangemerkt, dat het boek Ziokio in al te oude karakters gefchreven is. Het is moeijelijk te lezen, en de ftijl is ver- ouderd: maar KOANKOR’s Commentarius op den Kokjo is gemakkelijk te verftaan. De Ziokio werd opgefteld ten gebruike der Geleerden, en voor lieden van het Hof, die alle befchaafd waren. Het bevat niets dan voorfchriften of grondftellingen. De Kokjo met de verklaring van KOANKOK is daarentegen van algemeen nut: alle de lesfen, met de uiterfte kortheid in den Ziokjo ter neérgezet, worden dáár ten volle ontwikkeld en opgehelderd. Kinderlijke liefde,. zegt de Tekst, is onbetwistbaar de grond aller maatfchappelijke pligten. Elk, van den Keizer tot den geringften zijner onderdanen, die de lesfen zijner ouderen minacht, bewijst dat hij het leven onwaardig is, hetwelk hij van hen heeft.” | yy Toen de leer van z1-xt zich gedurende zijn leven over geheel China verfpreid had, ging de Kokjo aldaar verloren, omdat die Wijsgeer met geestdrift de leer van staxa omhelsde. Da- ZAYZIUNG hield niet op, dit verlies te betreu- ren, tot dat er een exemplaar in den tempel van Akifaga ontdekt werd. Dit was een on- waar- BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 419 waardeerbare fchat in het ‘oog van dien Wijs- geer, daar de zedeleer van zr-kr geene duide” lijke denkbeelden van. kinderpligt geven: kan.’ Alle vêrlangden driftig naar exemplaren, en de- ze werden dan ook met zulk ect’ fpoed ges maakt, dat er vele fouten in flopen: zoo werd, bij voorbeeld, het karaktet- dom in plaats van dat vari visch gebezigd. Tien jaten hield” zich DAZAYZIUNG bezig met eenen naauwkeurigen druk, waartoe hij alle karakters, één voor één, moest onderzoeken.” ‚3 Gedurende de regering van ZIN -Zó -KO -TÉ (SIUEN-TSONG-HOANG-TY ), jaar na C. G. 843, vervaardigde zeker Wijsgeer eene zeer verfchil- lende. uitlegging van den Kokjo, die verworpen werd. De Commentarius van KoANKOK is de eenige-echte en zuivere: hij- was in den elfden graad met conroutzfe verwant. Er zijn ook dáár wel, zoo als wij gezien hebben, twee of drie duistere karakters in den tekst, doch die bevinden zich ook in alle de anderen, en zijn niet veranderd. Het is te hopen, dat verlichte perfonen eenmaal de ware beteekenis zullen ont- dekken. De Koboun was oorfpronkelijk zonder punten. Dit werd verholpen onder Keizer TO- NONY-ZO (TANGNING-TSONG), in het jaar 1195, door Lak-roxmy, die door en door in de ge- leerde talen bedreven was. Ook de Koboun was 220 BIJZONDERMEDEN OVER JAPAN. was zonder punten, Dazayziunc verhielp het gebrek daaraan door Fapan/che teekens, die alle misflagen in het lezen moesten verhelpen. Toen hij een volmaakt naauwkeurig exemplaar, zonder fouten, had volledig gemaakt, liet hij cen klein getal, alléén voor zijne leerlingen, drukken; ArsapA-siko, een zeer rijk man, dacht dat zijn land belang had in de uitgave van zulk een kostbaar werk, en nam alle de kosten van het drukker op zich, ten einde het voor een’ ieder verkrijgbaar te maken. Dazay- ZIUNG (1) plagt te zeggen: ss», Nooit heb ik mijn’ pligt aan mijne ouders zoo wel betracht, als ik had behooren te doen: voortaan zal ik een getrouw dienaar van KOANKOK zijn (2).”” Ni- - (1) Deze Wijsgeer was in de Provincie Sinano gebo- ren, zijn bijnaam was YAYEMON; maar zijn eigenlijke nam, en dien hij ook in zijne gefchriften aanneemt, Was DAZAYZIUNG. (2) Hoe veel gelijken toch de menfchen naar elkan- ‘der! Wie zou niet zeggen, wanneer hij dit ftuk elders aantrof, dan hier, dat het onder Chincefche namen eene perfiflage van die {makelooze uitleggers was, welke hunnen tekst onder eenen vloed van Noten en conjecturen ver- drinken? (Zoo werden deze Commentators in de vorige Eeuw door het vernuftige Chef doeuvie d'un Inconnu, ‘“zoo ’t heette, van Dr. MATHANASIUS, ten toon gefteld). ‘Doch neen — uit alles blijkt, dat de Heer rrrsincu hier „BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 2% Nipon, de elfde maand van het zestiende jaar der Nengo-kjo-fo (1731). hier een zeer ernftig en welgemeend opftel heeft voor zich gehad: en de hier verfpilde geleerdheid is ten min- fte niet geheel nutteloos ten: koste gelegd, daar zij toch dient, om het werk van cen’ grooten Wijsgeer over een’ der gewigtigfte pligten op te helderen. Hoe wele prul- len heeft men daarentegen met een’ lijvigen Commenta- rius voorzien, alléén omdat zij Grieksch en Latijn wa- ren, al was de inhoud nog zoo zouteloos? Nog leert ons de Heer Tirsincu eene gewigtige gefchiedkundige daadzaak, dat, namelijk, de kunst om de drukpers- te doen zwijgen, en de boeken door de Cen/uur te ver- minken, niet aan onze ZEuropifche Ministers alléén, maar ook aan de Chineefche eigen is. Waarlijk! de ‘Heer ‘von METTERNICH-OCHSENFURTII-WINNEBURG verdiende een Man- darijn van Ching te zijn, met alle eerbetooningen en; fèr- vituten, aan dien hoogen post verbonden ! Alsdan ont- brak er flechts een nieuwe boekenbrand aan, met.de Schrijvers daarbij (dien hij in het booze verlichte Eurò- pa nog niet durft wagen), om zijnen naam aan de on- fterfelijkheid te wijden ! Vert, H — 223 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. B J LAGE Lijst der boeken en handfchriften in het fa- pansch, Nederduitsch, Fransch en Engelsch, en van de Japanfche /childerijen, platen, plans, kaarten, en munten, verzameld door wijlen den Heere TITSINGH. Copiën van Brieven in het Nederduitsch, aan _ den Heer Tirsincu geadresfeerd federt 1790 tot 1797, gefchreven te Batavia, Canton, Nangafaki, enz. H. S. klein folio, 204 bladzijden, zeer digt gefchreven. Zes en veertig eigenhandige brieven aan den Heer titsincu, gefchreven door SIGÉ-SENOS- KI, NAGAWA-SJUNNAN ; :KO = ZACK MONSURO., FESZI<BZINBY , MATSUTSA, NISI- KIJEMON-NA- MOERA-MONTJOISERO, NISI-KITSROFE , IMA-MOE- RA- KINSABROO , MOTOJI-ENOFIN, en andere Japanfche tolken of openbare ambtenaren, en door de Paters CHASSÉ, RICCARD, enz. ge- dagteekend Batavia, Defima, Fedo, Nan- gafaki, enz. H. S. folio. a Dag BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. $833 Dagboek der reizen van Canton naar Pekin, Nederduitsch, door den Heer titsincu ei- genhandig en zeer alg gefchreven : — 58 bladzijden. Ontvouwing van het gedrag des Hieren: TIT- SINGH Gls ambtenaar, of uittrekfels uit een aantal brieven. H. S. 88 —— Vijf en dertig eigenhandige brieven, in. n. he Nederduitsch en Fransch, aan den Heer: TIT- sINGH gefchreven, nde een zeer lange brief van den ouderen Heer pe cuicnes, be- nevens het antwoord: vier brieven van den Heer vorNEY, de geloofsbrieven van den Heer TITsSINGH voor zijn gezantfchap naar China, en die van Lord MACARTNEY , in het Latijn. Aanmerkingen der Japannezen omtrent den ope gegevenen hoogen ouderdom der Chinezen. H. S. folio. SAN Onderzoek omtrent den oorfprong der. Japanne- zen, en fchets hunner Fabelgefchiedenis, H. S. folio. — Geregelde tijdrekening der Chinezen en Japan- = nezen, van het jaar 841 vóór C. G. tot het jaar 1796. H. S. folio. Vi- “224 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. „Nipon-o-day-tche-lan, of verkorte Jaarboeken der Dairis; een Handfchrift, door den Heer TITSINGH eigenhandig uit het Japansch ver- taald, met aanteekeningen en ophelderingen, zeven Afdeelingen folio, te zamen 450 blad- zijden, die drie dikke Deelen octavo zouden “~ uitmaken. Hetzelfde in het Nederduitsch, één Deel folio. Geheime aanteekenìngen ‚ betrekkelijk de Djo- gouns van het thans heerfchende Stamhuis, of de eigenlijke Souvereinen van Japan, me- de geheel door de hand van den Heer TIT- SINGH gefchreven, 156 bladzijden klein folio, vertaald uit geheime Japanfche Wandfchrif- ten, waarbij gevoegd is eene fchets der pleg- tigheden, het geheele jaar door ten Hove van den Djogoun in gebruik (1). ‘Hetzelfde in het Nederduitsch. J * ‘Befchrijving def huwelijksplegtigheden in Jas pan bij boeren en handwerkers in gebruik, ~ vertaald uit “het Japanſche werk Kefi-Fou- e kouro, en voorafgegaan door eene inleiding. H. S. van den Heer titsincu, klein folio, met _ oorfpronkelijke geene Japanfche platen. Her- (1) Hiermede zal ons tweede Deel beginnen. . Vert. BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 205 Hetzelfde in het Fapansch, twee deelen, labg- werpig , 8vo met platen. Hetzelfde in het Engelsch. Hetzelfde in het Nederduitsch. Befchrijving der begravenisplegtigheden in Ja- pan, H. S. van den Heer titsincu, klein folio, mede uit het Fapansch vertaald. Hierbij de twee volgende rollen, door Ja- panfche veekenaars bewerkt. Begravenisplegtigheid en Graf van den Gou- verneur van Nangafaki, FOUT-JEJA-NO-KAMI , overleden den 27 Junij, begraven den 16 Ju- lij 1784, nabij den tempel van Zuntok/fi. Eene rol, 17 voet 6 duim 7 ftreek lang, 9 duim 6 ftreek hoog, bevattende meer dan 130 figuren, 34 duim hoog, in waterverw. Begravenisplegtigheid van eenen voornamen . burgerlijken ambtenaar, volgens de mavicr der vier fekten van sraka, Eene rol, 13 voet 6 duim lang, g duim 6 ftreek hoog, bevattende 105 figuren, 3% duim hoog, in waterverw : — voorts de norimons of palan- I. DEEL. P kij- 926 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. _ kijnen der bloedverwanten en vrienden van den overledenen. Begravenisplegtigheid van eenen Keizer, zeer grove houtfneêplaat, in Japan gemaakt, en met gedrukte ophelderingen in die taal voor- zien. Eene rol, 28 voet lang en ro duim 6 ftreek hoog. Eenige ftukken der kleeding zijn met het penfecl een weinig gekleurd. Het getal der figuren bedraagt meer dan drie- honderd. Bijzonderheden nopens de walvis(chen in de zeeën van Jesfo en Japan, Nederduitsch. H. S. folio, met twaalf vellen dun papier, 2 of 3 voet lang en 11 duim breed, op ieder van welke een walvisch, van verfchillende foor- ten, in Oostindifchen inkt is voorgefteld. Bijzonderheden nopens het poeder dofia, en deszelfs uitvinder, verzeld van de voorrede op het boek Kokjo, over de pligten der kin- deren omtrent hunne ouders, door CONFOUT- ze, H. S. 26 bladzijden, klein folio, eigen- handig door den Heer TrTsINGH gefchreven. Hetzelfde in hee Nederduitsch. De BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN, 227 De Keizerlijke Almanak van Japan, in vier deelen klein 1omo, gedrukt in 't Fapansch. Het bevat de namen en titels des Keizers , Zijner familie, der andere Prinfen, hunner huisbedienden, der Regters, ambtenaren enz. , alles zeer netjes gedrukt. Eenige artikelen zijn met middelmatige platen opgehelderd, waarvan fommige de wapenen der genoemde familiën voorftellen. Na de namen worden de inkomften opgenoemd, van de hoogfte ‘fommen af tot 10,009 koubans ingefloten. Zamenfpraken in het Japansch, Fransch ‚ En- gelsch en Nederduitsch, met de Fapanfche uiefpraak daarnaast, Zeer fmal folio, Over de Japanfche beprikking; en de Moxa, zeer groot folio, met 20 platen em eene ge- kleurde pop, op welke men met flippen, lijnen en letters aantoont, waar men, met een goed gevolg en zonder gevaar, de beprikking en inbranding (1) kan bewerkftelligen, De- | | ze C1) Men vindt een verhaal van de Moxa, cen uit- muntend brandmiddel der Chinezen en Japannezen, bij KÄMPFER, bl. 463—4728 Vert. P 2 228 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. ze afbeelding der menfchelijke geftalte was een gefchenk van den eerften Geneesheer des Keizers: zij is omtrent 30 duim hoog, van bordpapier gemaakt, vleeschkleur geteekend, en gevernist: de ribben, de ruggegraad, de _ fpieren, en de voornaamfte vooruicftekende deelen des ligchaams zijn wel bepaald. De ka- rakters of nommers daarop hebben betrekking tot een boek vol bijzonderheden, in 169, in het Fapansch, bevattende platen met derzel- ver uitlegging, waarbij men, ter opgegevene plaatfe, den naam en de befchrijving vindt van het lijdende deel, de ziekten waaraan het on- derhevig is, de manier om hetzelve, des ver- eischt wordende, te beprikken, en hoe dik- wijls: eindelijk de geneesmiddelen, die men daarbij dient te bezigen. Hiertoe behooren een ebbenhouten kastje met allerlei naalden, en bereide wortels voor de Moxa. Acht en dertig foorten van visfchen en fchelp- visfchen , fommige onbekend in Europa, onder anderen de fchildpad met blaauwe en grijze haren, minogame genaamd, en heerlijk geteckend. Eene rol fterk Japansck zilver- papier, 35% voet lang, en 11 duim hoog. Boven elk onderwerp ftaat de naam in het Hollandsch. Deze rol loopt op een’ ftok met BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 299 , : | met ivoren einden, bedekt met een ftuk zwart. fatijn, geborduurd met goud en groene zijde. Honderd en veertig foorten van fcheipvisch, met groote zorgvuldigheid gefchilderd. De Fapannezen, zoowel als de Chinezen, mun- ten uit in voorftelling der redelooze. Na- tuur. Eene rol van hetzelfde papier, van dezelfde grootte, en even zeer bedekt als het voorgaande Artikel. Onafgebrokene gezigten van landfchappen langs eene rivier, waarop de aanfchouwer vooron- derfteld wordt te zeilen; verfcheidene houten bruggen worden als van beneden gezien. Eene rol van dik Japansch papier, 9 duim a ftreek hoog, 43 voet 9 duim lang, waar- van 3 voet Chineefche tekst zijn. De naam van iedere ftad en dorp, dat zich bij het ontrollen van deze lange prent vertoont, is er in °t Hollandsch bijgefchreven. Men ziet vuurwerken op het water, tegenover Famat- fjo-faccai-zin-rino-daiboe. Achter de plaat is een fatijnpapier, gefpikkeld met vierkantjes van metaalloover. Onafgebrokene gezigten langs eene rivier, wel- ke tweederde der hoogte van deze lange plaat P 3 uit- 230 BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. uitmaken. Eene rol op dik Japansch papier, 26 voet 11 duim lang, en 9 duim 9 ftreek hoog. Het vertoont eene groote menigte fchuiten, booten, en vaartuigen van aller- lei aard. Op eene plaats, genaamd Quacht- hui-fliogoe-vafì , is eene brug, met meer dan 6o perfonen daarop, van allerlei jaren en be- drijven, en in allerlei kleeding. Boven elke ftad en dorp ftaat de naam in het Neder- duitsch.. Nog eene dergelijke plaat, op fatijn gefchil- derd, eene rol gewerkt olijfkleurd fatijn, 55% voet lang, en ro duim hoog. Eene Japanfche Dame, ftaande, met vliegend haar. Eene rol, 6 voet lang, en 1 voet 5 duim breed. Deze fraaije fchilderij, in eene lijst van zijden ftof, met goud gewerkt, is op zeer fraai gaas, op fterk papier geplakt, en op een’ ftok opgerold, Fapan{che visfchers, bezig aan de walvisch- vangst, te welken behoeve zij cen groot net hebben uitgeworpen. Eene rol dan pa- pier, 4 voet 4 duim lang, en ro duim breed. Een "BIJZONDERHEDEN OVER JAPAN. 231 Een walvisch, die het net heeft verbroken, en bezig is zich van de harpoenen van een aan- tal visfchers, aan boord van vier fchuiten, los te maken. Eene rol van hetzelfde papier als de zoo even genoemde, 2% voet lang en ~ zo duim breed.. Bij gelegenheid van deze visfcherij merkt Pater CHARLEVOIX aan: ,, De nuttigfte foort van visch bij dit land is de kudfuri, of wal- visch. Dezelve wordt op alle kusten van Japan gevangen, vooral op die van Khu- mano, en de geheele Zuidkust van het groo- te eiland Nipon, rondom de eilanden Tfus- fima en Gatto, en op de kusten van Omu- za en Norno. Walvisfchen worden gewoon- lijk geharpoencerd, gelijk in de Noordelijke zeeën, maar de Fapanfche vaartuigen fchij- nen meer dan de onze tot die visfcherij ge- fchikt te zijn, omdat zij kleiner en fmaller zijn, met één cind in eene fcherpe punt uitloopen, en elk tien roeijers hebben, waar- door zij zich met ongeloofelijke fnelheid bewegen. Omtrent het jaar 1680 vond een rijke visfcher, in de Provincie Omuza, met name GITAI-Jo, eene nieuwe manier uit om walvisfchen te vangen in netten, van fterke touwensgemaakt, die omtrent twee duimen dik P 4 zijn. 