VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
heit, en begeren niet:dat enige wet hen zal verpligten, of dat geen ontremen, waar ху hunne gewaande vryheit op bouwen. — Dan de zulken hebben gewislyk een verkeerd, een dwaas denkbeeld van de Vryheit; ber geen zy tog yry- beit noemen, is inderdaad de ondragelykfte flaverny ; want met het vertreden der Deugd, met de verwaarloozing vaa alle de pligten, die men van een redelyk wezen vordert, тет het veronagtzamen van alle wetten en geboden, wor- den zy waarlyk de grootfte flaven der Ondeugd. Zy ver- biezen alle hunne утуһен › worden dienstknegten der Ов. erechtigheit „ en vallen in ene flaverny , die hen in de on- dragelykfte boeten kluistert; want , vastgebonden зап de Ondeugd, werken ze niet dan kwaad en zonden, en zyn de magt ontnomen, om ene enkele vrywillige daad te ver- rigten. — Wat my betreft „ik vinde їп tegendeel , dat in de betragting der Depgd, voor een Redelyk Wezen , de groot- fte Vryheit van bedryven; en in die grondregels, welke in tegendeel de Deugd en de oefening van het Verftand wilk len gefchikt hebben , naar byzondere omftandigheden , waar in de Mensch zich bevind, де ondragelykfte Йауетпу1з. Ze maken tog den Mensch afhankelyk van iets, waar by de minfte beftendigheit niet gevonden word; en zulk een ge- drag moet natuurlyk het grootfte nadeel іл de Zamenleving te wegen brengen: want, daar men zich in het byzonder bloot geeft voor het grootfte en ogenfchynlykfte gevaar ; om dat men elkanderen heimelyk en ор de listisfte wyze ver- nielt: daar moet een Daat їп °t algemeen , op zutke looze grondflagen gevestigd ‚ ieder oogenblik ftaan te waggelen, еп eindelyk eens geheel inftorten. e ` Dan de Deugd is nog zo gëhaat niet of ze is by al de weereld nog beminnelyk, elk wil nog wel Deugdzaam fchy- nen , elk wil er nog al ene yertooning van maken; fchoon ` inderdaad 2уп hart ondeugend zy, en de regels, volgens welke’ hy handelt, verkeerd ge d moeten worden. Dit тайке dat het niet altoos-gemakk&yk valle , Menfchen , wel- ke loos genoeg zyn, om ‚ zich agter een kleed van Scho. ‚денеа te verbergen, te ontdekken. Zy kunnen inderdaad jang doorgaan voor ware betragters der Deugd; gemerkt Һет Menfchelyke gezigt in vele gevallen ге kort fchiet, ор fot op den bodem van het bart te zien; en daar door but ten ftaat is , om de geheimen van den boezem regt te door gronden. Dog waarlyk , ik vigde niets ongemeen; їп ben ne verderfelyke loosheit. Ben Veinsaart kan zich wel свег т. MET IERT, ` 833 Sangen. tyd морт het-fcherpziend ооё $ gotidet dat gaar toe eng osgemeene: diepte van Уегйапа vereischt wor- е; het is genoeg dat men heeft leeren Veinzen; het Vers fand heeft ?ег weinig deel aan: want om sich те verbers gen ; heeft men Regts zekere gelegenheden те flaan , zommige waar te nemen , en zommige te vlteden; dit is allea wat men te doen heeft.om zich verborgen te houden. Men zou, volgens myne gedagten, zeer beswaarlyk kun- реп aantoonen, dat zich weten te verbergen den naam van waar Verflandig dragen mag; weshalven ik, in ene gulle openhartigheit, zo veel Verftands ftel , als in ene zorgvul- dige verberging van zich zelven. Ik heb Menfchen gekend , swaarlyk kinderen in het Verftand, die echter de kunst vant Veinzen in de volmaaktheit verftonden.; die alleen maar in agt namen , om hun uitwendig gedrag voor de weereld , van hunne heimelyke bedryven, zeer veel te doen verfchillen , ie daarom by ieder een den раат hadden van Deugdzame en Godvruguge Meníchen: dog inderdaad niet anders wa- ren, dan Hutichelaars en fnoode Geveinsden. (Het vervolg in bet eerstkoomend Stukje, DE BRAAFHEID IS ZONDER DEN GODSDIENST NIET TE VERTROUWEN, E Braafheid is eene getrouwe aankleeving aan een vol- brenging van alle burgerlyke Deugden. Het heeft weel meer in dan men zich doorgaans verbeeldt , alle de plig= ten jegens den naasten te volvoeren. De Driften komen ‘er dikwyls tegen ор, de Geaartheid , de kwalyk gegron« de en verkeerd beftuurde Eigenliefde wederfpreeken niet zelden de ftem der pligtbeer ing. Een Mensch die alle de pligten, welke de Burgerítaat van hem afvordert, als Der, gemaklyk en zonder eenige moeite te volbrengen, aanziet, toont daar door zelve „ dat hy nimmer een аап» daguig oog ор dezelve geflaagen hebbe. ’t is alleen onder de befcherming van den Godsdienst, dat de heilige regten van den Burgerftaat іп veiligheid kunnen weezen, en op eene behoorlyke wyze geëerbied worden. Een Mensch, йе”: juk van den Godsdienst heeft van den halfe geworpen , vindt nergens een beweegmiddel , krage tig genoeg om hem getrouw зе, оед zyn in alle de pligten _. р 4 1e goë BRAAFHEID ZONDER GODSDIENST die de Braafheid: hém afvordert. — Wat zal by den zoda- nigen de plaats van den Godsdienst bekleeden? ’t Belang , buiten twyfel:' want dat is het groote beweegrad van de be- dryven der aardschgezinde zielen, van lieden naar de we- reld; геп hoogften genoomen zal het een eerlyk Belang we- zen; doch dit blyft nogthans een enkel Menschiyk Belang, “ welk niet op сор ziet ‚ of eenen Goart hier namaals in aanmerkinge neemt. Wat men ook moge ftoffen op Braaf- heid , wanneer deeze het fteunzel van den Godsdienst derft, loopen de pligten ‚ der zamenleevinge verfchuldigd , groot evaar. Г | 8 Ik ftaa toe myn Belang Кап my aanzetten om eenige vuit- wendige afgeëischte welvoeglykheden waar te neemen, ik zou, door die te verwaarloozen, veel meer waagen, dan het my koste , daar aan te beantwoorden. Maar hoe brekkig , hoe kortftondig , hoe wankel is de Braafheid, wanneer ze door geen Godsdienst gefchraagd worde? — Is het belang: туп eenig rigtfrioer , geen ik te volgen heb, wat zal ik, in duizend gevallen, waagen , als ik agtbaar- heids genoeg bezit om tegen den een hard uit te vaaren, den ander te bedriegen, een derden den voet dwars te zet- ten ; of gehaat te maaken door lastertaal , metéén woord, met elk, die my tegenftaat of benadeelen kan, van allen vermogen te ontzetten? Wat zal ik winnen met my te kwel- len of eenige moeite te doen voor lieden , die ik niet vrees- de, van welke jk geen voordeelen kan verwagten ? Wat bar te zal ik hebben van duizend opofferingen myns Belangs, waar van geen Mensch getuigen is? Ondertusfchen voor Eenige uitfteekende en zonderlinge gevallen , іп welke ik de Braafheid van anderen verwagt voor die ik oefen, zullen ‘er veele andere niet-min gewigtig voorkomen, waar in ik by de Menfchen moet lyden voor het geweld *t geen ik op my zelven doe. heimlyke listen en verborgene ftreeken , die den weg, ter bereiking van het voorgeftelde einde, verkorten. Ор dee- ze wyze denken „ redenkavelen en handelen alle Men- fchen , die hunne Driften opvolgen en door den teugel van den Godsdienst niet wederhouden worden. Hoe veele andere gelegenheden zyn ‘er, waar in alle de Belangen van den Mensch, die den grondregel des Onge- loofs volgt, zamenfpannen om een hart van de zwakfte zy- de aan te tasten, en het te waagen om de wetten der _ Braafheid te beledigen? .— De Eer is beveiligd; de Straf- loosheid zeker; de Drift Пегк; °t Vooruitzigt verrukkend 3 het Voordeel fchitterend; de Weg kort; °t zal my maareen weinig onbefchaamdheids en kwaade trouws kosten „ de eenvoudigheid op te ligten , de onnozelheid te misleiden 5 ik zal maar een weinigje va de Waarheid moeten afwyken , om een gevaarlyke mededinger te verwyderen en den voet te ligten 5 wat betekent een luttel vleijery , als ik my daar door van de gunfte eens onregtvaárdigen Befchermheers kan verzekeren, еп my van zyn invloed bedienen ? Wat be- tekent een kleine omweg eene geringe veinfery , kumen deeze dienen om my myn hoogften wensch te doen erlan- gen? Zal ik het doen? —— Zal ik her waagen ? — Neen, zegt my de Braafheid; neen, zegt de Eer; en de Уоог2іг» tigheid geeft het zelfde antwoord. —— Maar ach! hoe wei- nig betekent de raadgeeving van Braafheid , Eer en Voor- zigtigheid, te midden van zo veele , zo geweldige verzoe- kingen ? Zal iefhand daar aan het oor leenen, indien de Pps. “Gods: 449 BRAAFEEID ZONDER CODEBDIBNST Godsdienst zyne gezagvoerende ftem erniet nevens voege „ en aan alles kragt byzette? Wie onzer zou het durven baten aankomen op de genade of ongenade van den Braaven „ Eer- Јукеп , en Voorzigtigen Man , zonder Godsdienst? — Hoe zeer iemand moge opgeeven van zyn Charaôer alseen Eerlyk Man, wanneer Һу geer Godsdienst hebbe, zal zy- ве Braafheid ту, in alle gelegenheden van belang, en waar verzoekingen om van de Braafheid af te wyken voor- komen, verdagt weezen. Ik zal ‘er my in geenen deele op verlaaten. Veele andere gevallen zyn ‘er, min doorfteekende , in de daad , maar die ons dikmaal ontmoeten , waar in het Mensche lyk Belang alleen niet kragtig genoeg is om van my alles, wat de Naasten met Regt mag verwagten ,te krygen. Eene te maat уап Getrouwheid, van Oplettenheid is ’er поо- ig, om elk het zyne te geeven, en niet min Standvastig- heid om hier in niet gebrekkig te zyn. Gy wordt zomtyds omringd ‚ aangezogt „ door vreem- delingen , lastige aanhouders , en mogelyk vyanden. Het maakt geen verfchil. Die vreemdelingen , die verveelende vraagers , die vyanden , hebben door de betrekking , in wel- ke zy tot u ftaan , zekere regten , wettige regten, en gy zyt door uwe ampten , bezigheden , of middelen, hun eeni- ge onvermydbaare pligten verfchuldigd, °t Geen zy u vere zoeken komt dikwyls uit op geringe opletteuheden , регіп- ge gunften , weezenlyke kleinigheden , niet noemenswaar- dige bagatellen ; maar kleinigheden en bagatellen ondertuse fchen, die, op hoe laag een prys ook gezet, valftrekt be- hooren tot die dingen waar van de goede orde afhangt ; en tegen welke wy kunnen opzien door eene verkeerde vere beelding , door een knorrige luim, door eene grillige vere kiezing , die afhangt van onze geaartheid , of eenige om- ftandigheden , welke niet in onze magt ftaan. Te ongelegener ииге vordert de Maatfchappy de Zamen- leevingspligten dikmaal af. ’t Gebeurt, by voorbeeld, op een’ tyd wanneer °t verdriet u kwelt, wanneer ge u in сеш» ge moeilykheid vindt ingewikkeld, wanneer uwe hoogmoed het een of ander bedoelt , wanneer uwe bezigheden u over- kroppen , wanneer, gy bezig zyt іп uw vermaak te neemen, of wanneer de (tille eenzaamheid u °t behaaglykst voor- komt , moet men dan dat alles niet laaten vaaren, zyn tee nzin overwinnen, en flrydig met den weezenlyken (заг, in welken men zich bevindt , handelen ? —— Twyfelt gy "er aan? Ach! van waar komen, bid ik и, de murmuree- | rin- NET ТЕ VERTROUWEN. Eu Жарап дет Kinderen, de: klagten der Onderen;, de te өд. vreedenheden der Diens n? Zyn бееде niet altoosde flagvoffers van eene zinnelykheid, of grilligheid , die шеп, ten Ше der Maatfchappye, heeft moeten afleggen of te- п? “Waar is nu de On oovige Eerlyke Man, die, v de beginzels van JE e voorzigtigheid Sege àlles ten beste zal hebben , voor °t welzyn der Maatfchap» pye? Hy zal, zo gy wilt, die rol in °t openbaar fpeelen, maar in 't byzonder in °t huislyk leeven , zich daar van ont- Daagen agten; en eenige oogenblikken , die hy buitens huis іп bedwang zyner siolykheden heeft moeten doorbrengen , . Zich wel duur, binnens huis, laatefl betaalen, % Is alleen іп den Godsdienst, in de beginzelen, die dee zelve inboezemt , dat men eene nauwkeurige Regtwaardig» heid , eene doorflaande Braafheid, eene volmaakte Opregte heid , eene edelmoedige Onba gheid, еле getrouwe Vriendíchap , eene uitgeftrekte Genegenheid om wel te doen, en een aangenaamen Ommegang kan verwagten; de Godsdienst alleen kan aan de Maatíchappye allen beil gee- yen, alle bekoorlykheden byzetten. Hoe verkeerd bersa- den handelen derhalve alle de zodanigen, die den Gods- dienst, te regt de band der Maatíchappye geheeten , bee ftryden , en hun best doen om de ртопійареп , op welke dezelve fteunt , te doen waggelen; zy loopen gevaar om, onder de puinhoopen van het inftortende gebouw, verplet te worden. Zy verdienen de veragting van alle weezenlyk Braave Menfchen; zy zyn gevaarlyke gedrochten. Terwyl, уап den anderen kant , allen die hun best doen om den Gods- diens ftaande te houden, te vestigen, met leer en daaden te fchraagen , de hoogagting en liefde verdienen van elk, die eenigzing het belang der Maatíchappye kent, en wil behartigen. | | DE BEHANDELING VAN WONDEN MET VERLIES VAN ZELFSTANDIGHEID. Door den Heer PIBRA Ce (Mem. de l'Acad, Коу. de Chirurgie Tom, ІУ.) N een: voorgaande Verhandeling, onder die van de Aca- A demio gedrukt., : heb ik getaand het verkeerd gebruik er љ + 54% С PIBRAC: der middelen , welk men іп de gemeene pràktyk heeft aangenomen tot het geneezen van zeker foort van won- den, Het gebruik van zodanige middelen heeft geen plaats in wonden met verlies van zelfftandigheid., Det onder- zoek der ftanden welke zy doorgaan, heeft dezelyen doen befchouwen. onder vyf tyden of verfchillende omftandig- heden, welken zyn die van ontíteeking , verettering , zui- vering , vleeschmaaking en velmaaking. Пе Schryvers hebben de middelen welken zy dienftig oordeelden voor de behandeling der wonden , іп zo veele foorten onder- fcheiden; en hebben dezelven erkend , of "er kragten aan „toegefchreeven , welke bekwaam waren om uit te werken het gene de aanwyfingen van elke tydsomftandigheid Scheen te eifchen. Verzagtende en weekmaakende wor- den gebruikt om de fpanning der vaste deelen , welke een gevolg is van ontfteeking „ en het еегїе tydperk maakt, te vermindegen ; zy bevorderen de ontlasting der vogten welken de vaten van het ontftoken deel bezwaaren. Dragt- middelen bewerken deeze ontlasting in het tweede tyd- perk. Меп neemt toevlugt tot afveegende middelen, om de wonden te zuiveren en te reinigen. Men heeft een? lyst van vel- of vleesch- maakende middelen voorgefteld , waar van men gebruik maakt met oogmerk om de her- groeijing van goed vleesch te verzorgen ; waar op de droogende middelen eindelyk een vast en duurzaam lid- teeken doen volgen. Alle deeze onderfcheidingen , met zo veel orde gemaakt , еп іп de fchoolen aangenomen, zyn in ftaat geweest om te doen gelooven , dat men zich tot een goede behandeling van wonden met verlies van zelfftandigheid , ten ftrengfte aan bet gebruik van deeze verfcheide middelen moest onderwerpen : de ondervinding echter, hoe weinig ook verlicht, bewyst alle dagen , dat een’ wonde all’ haare tyden doorloopt , еп tot een volmaakte geneezing kan gebragt worden met één enkel middel, fomtyds by geval aan de hand gegeeven , of zon- der overleg gebruikt , en ’t welk naar de gemeene denk- beelden kwaalyk gefchikt zou zyn voor een enkele aan- wyzing. De natuur doet derhalve het voornaamfte voor zich in zodanige gevallen. , OVER WONDEN MET VERLIES. VAN ZELFSTANDIGHEID, ` 583 ‘befchaafde volken gereezen hunn’ 'zwaare wonden door: het gebruik. van de allereenvoudigfte middelen, De Die- ren gebruiken geene middelen altoos „ еп ze geneezen niettemin volmaakt. Als een hond zyn wonde kan lik- ken , veegt hy er geftadig, met zyn’ tong , de etterige vogten af, welken er uit lekken, en hy geneest: niet te- genftaande hy dit nog zo dikwils doet, ° welk ееп aan- genomen regel, van wonden zo zeldzaam te verbinden als mogelyk is, wederfpreekt. Hier op de overeenkomst te flteunen zou bedrieglyk zyn , want de ondervinding heeft geleerd dat dikwils te verbinden ten nadeele ftrekt van de Natuure3 dat de aandoening van de lugt, de were king der middelen ‚ en de vernieuwing van het verband, fchoon met alle mooglyke haydigheid gedaan, altoos eenig ongemak maaken , С welk de natuur kan ontftellen en haare werking verhinderen. Zy bewerkt. weezeniyk еп misfchien mer uitfluiting van deezen omflag , de genee- zing der wonden. De werking der waten dryft door de verettering de vogten uit , welken het deel overftel pen. Deeze werking, еп de natuurlyke warmte, welke er een onaffcheidlyk gevolg уап is , bereidt , kookt, ftooft „maakt ryp, en befchikt de voedende fappen , wel- ken de menden der vaten in den omtrek der wonde open- Staande moeten aaneenplakken : het lidteeken , welke de plaats vervult van het natuurlyk dekzel „ is een gevolg van deeze famenlyming. е Natuur doet alles , en de Konst moet alleen beftaan in haar te: hulp te koomen, en de beletgelen te weeren welke haar zoyden konnen verhinderen ten nutte te werken. Deeze beginzelen zyn gefteld ‘door crLsus , GALENUS en aangenomen door PA- RACEESUS, die over deeze ftoffe met een inneemlyke wel, fprekendheid redeneert. Het vergeeten van deeze rege- len ‚ en de verlaating van de praktyk welke zy leeren, zyn het onderwerp der oordeelkundige aanmerkingen van MAGATUS , іп Zyn uitmuntend Werk , om de wonden zeldzaam të verbinden (*). De ondervinding heeft my de gegrondheid van zyne redeneeringen over dit ftuk ge- toond , zo wel: ale het aflaaten van middelen, dikwils meer fchaadelyk dan voordeelig іп veele gevallen, waar in men zich gemeenlyk veel vrugt van het gebruik der- zelven betoofg. Ik zal met weinige woorden verklaren, - я ` 10е , | С°) De rara. vainerum medicatione.. : 4 944. É IBRAG hoe. ik eerst hier in verlicht ben geworden, en- ik zal eenige waarneemingeu opgeeven welken my: in deeze leer re bevestigd hebben. _ Nu drie jaaren geleden moest ik een arm afzetten заа een zoon van den, Gg van den leer Doublet de Breuil ont’, veertien of vyftien jaaren oud , wegens een langzaam nbederf aan het middenite van het bovenfte gedeelte уза den voorarm; met eene opzetting welke zich uitftrekte tot аап het gewrigt van den arm, Het verband werdt niet ger heel weggenomen voor den тездеп dag , wanneer de etter hetdrooge plukgel , welk de wond bedekte , hadt losgemaakt, Dezelve ftondt zo volmaakt {сооп als mooglyk is. Haar omtrek fcheen my toe niet uitgebreider te wezen dan op het oogenblik van de Operatie, en ik voorfpelde wat goeds uit .deeze gelukkige omftandigheden, Ik leidde, volgens ebruik , ееп. wiek met ettermaakende zalwe op het vleesch, it verband werdt na vierentwintig uuren afgenomen. Ор andere tyden zou ik de wonde befchouwd hebben als zeer wel ftaande, еп de verettering gelyk behoorde ; maar de opmerking , welke ik den voorgaanden dag gemaakt had op den ftaat der wonde, belette my zote'oordeelen, De vert ettering kwam my voor niet zo goed te wezen. als den dag te vore, en minder dan ze moest zyn; het vleesch eenig, zins gezwollen, ik.vond het wat te veelopgezet3 de wond was gewis uitgebreider, en de Потр hadt een grooterome trek „ een bewys dat het celagtig weefzel was gezwollen. Uit dit aanzien was de kwaad® uitwerking van het aar gen van zalven niet moeilyk te be п. Evenwel deedt zieh hier niets voor °t welk ik niet altyd in-gelyke geval- len gezien had ;. doch ik had ‘er noit zo veel opmerking ор enomen als in dit geval. De gewoonte fchynt іп deagiyk- che dingen het gebruik van opmerking te beletten, en het gezicht van den geest minder doordringend се zyn , naar mas- te de oogen gemaklyker aangedaan worden van voorwerpen , ‘waar aan wy gewend zyn. Ik befloet aanftonds de wonde droog en los te verbinden, met een dot van fyn plukzel, om het vogt, welk het vleesch zou uitgeeven , in te zuigen. Ik dekte de отр, zelfs vry hoog, met doeken-in een тег» zagtend en ontbindend afkookzel natgemagkt , om de zwet- ling te verhinderen. ‘8 Anderen daags had ik bet. genoe п de voordeelige verandering der wande te zien ,. welke deez behandeling дай veroorzaakt. Ik vervolgde op д zelfde wyze te verbinden, en et vyfde verband tot lig- ting van het vierde, vernieuwde ik ‚de ёгыфдое л 9 OVER WONDEN MET VERLIES VAN ZELFSTANDIGHEID. Su en liet het plakzel nog tweemaal viezentwintig unten zite ten, Het voordeel van dit uitftel was zichtbaar, ёп bee weegde my om het plukzel in de volgende verbanden niet af te neemen dan na drie dagen, en in °t gevolg alleen den vierden dag. De wond was geflooten in minder dan vyf weeken , zonder. eenig toeval , zonder affchilfering vaa been; ’t welk sekerlyk niet zou gelukt zyn indien ik mid, delen gebruikt, en de wonde daaglyks geplaagd had door verbindingen , welken alkyd min of meerongemak geeven, terwyl ze onnut zyn. - Het gaed gevolg van deeze eerfte proeve werdt, eeni» gen tyd hierna „ bevestigd in een man, wien ik den ring» vinger, welken һу onder een (een verpletterd hadt „ im het lid moest afneemen, Пе onherftelbaare wanorde lies _ niet toe de behoudenis van het deel te beproeven. Doog alleen met droog plukzel te verbinden ‚ is hy fpoedig en zonder het minfte toeval geneezen. . | In een ander geval, heb ik het tweede kootje van den middenften vinger boven deszelfs middenfte gedeelte afger zaagd , en dezelfde handelwyz’ heeft шу dezelfde uitkomst Geen,. se a dien tyd heb ik een man gehad, wien de ring-vinger ` ten eenemaal verpletterd was. Ik (пева met een fchaar , in eene fneede, alle beenige oneffenheden tot op het overig zynde vleesch weg. Dit gedaan.zynde , zonder acht tg geeven:op de gewaande aanwyzing van het vleeseh door middelen tot verettering te brengen, geloofde ik alleen te moeten vertrouwen op de pogingen van de natuur tot dees ze bewerking; en ik verbond droog. Hetbovenfte gedeel- te werdt…voorzien met drukdoeken gatgemaakt in enkel koud water van Altbea; de geneezing volgde fchielyk , zon- der eenige zichtbare affchilfering van been, niet meer дац in de andere gevallen waar van ik gefproken heb. | Het is baarblyklyk dat de natuur in all’ deeze gevalten het voornaarmfte der geneezing heeft uitgewerkt. Vette middelen:welken t'onpas verflappen, harfige en balfemag» tige. welke men ‘er byvoegt om dragtmiddelen te maaken , hebben een prikkelende kragt waar door het vleesch noode zaaklyk moet getergd worden : het is derhalve niet te ver- wonderen dat de verwerping van zodanige middelen zulke gelukkige gevolgen geeft. Alle praksizyns femmen toe, dat een onbekooriyke. aanhouding met dezelven voos vleesch doet opkoomen, welk de-groeijing van. een lidteeken vere hindert.. Dikwils:is men: пег in Пааг om dit. vaos vleesch Ze A te 946. · PIERAGC ' : ғ te vernielen dan door de pynlyke werking van de Lapis бугра nalis of eenige andere bytmiddelen, welke niet oälaaten de wonde te ontfteeken, Als men ou door verbyting den goe- den ftaat heeft verkreegen , welken de verbanden ‚ meer naar de neiging van de natuur ingefteld ‚zouden te weeggebragt hebben, wat middel gebruikt men dan met meer dan droog plukzel ? Deeze bedenking moet beflisfen ten voors deele van het zelve, door de geheele geneezing. Ik heb koud verbonden , want ik geloove dat de warme ftoovingen , door de vegten te verdummen niet weinig does tot de vroegtydige zwellingen , welken by de wonden koo- men, niet tegen{taande alle voorzorge van aderlaatingen, ten-behoortyke plaatfing van het deel, еп levensregel; jz alle middelen welken men: aanwendt om de zwellingen te maatigen en den voortgang derzelven te beletten. Buiten twyfel was het beter dezelven geheel te voorkoomen ‚ en dit kan ik zeggen my gelukt te wezen, door de behande- ling waar van ik (preeke. De gevolgen zouden echter te ver getrokken worden, als men na deezè gevallen de dragt- middelen in alle wonden met verlies van zelfftandigheid wilde verwerpen. Меп moet begrypen dat ik van geen an- deren gefproken heb, dan welken voorgevallen zyn in gee zonde deelen, of als zodanige aangezien; men he noegzaame redenen om ’er zich van te bedienen, by voors beeld, іп den eerften tyd van de opening van een etterge- Seel: want de ontlasting der ftoffe „їп deszelfs boezemo gehouden, maakt het byna altyd nootdzaaklyk de omlig- gende deelen door den etter geweekt te ontlasten, of de vogten welken tot etter moeten overgaan , door eene koor king en ftooving , hfer toe te bereiden , welke men moet be- vorderen, zo door dragt-zalven-op het ontbloot vleesch te leggen , 215 door de uitwendige aanhouding met rypmaaken- de middelen, gefchikt naar den ftaat der deelen. Maar als deeze aanwyzing geen plaats heeft, het enkel verlies van zelfftandigheïd de wezenlyke {taat van het gebrek is, de werking der vaten genoegzaam tot het maaken van erter, welke dan , omeigenlyk te {preeken , niets anders is dan eene uitzweeting der voedende fappen van het deel : heeft шеп geen de minfte reden om rottende en balfemagtige middee ten te gebruiken, welke door de vermenging wel miader gevaarlyk zyn dan elk op: zich zelfs, maar evenwel nog aandoeningen kunnen maaken welken behooren vermyd te worden. De afzetting van twee kanker-gezwellen in de borst hebben my twee nieuwe gelegenheden verfchaft kb ` e OVER WONDEN MET VERLIES VAN ZELFSTANDIGHEID. 34% die denkbeelden verfterkt te worden, welken ik my gemaak had van de nuttigheid van deeze praktyk. | { De eerfte perfoon ‚ by welke ik de verbanden deed met enkel droog plukzel geduurende de geheele geneezing ; was vyftig jaaren oud , de andere omtrent twee en der- tig. By elke verbinding leidde ik fchielyk een wiek op de wonde , zonder dezelve af te veegen ; op dat de etter welke de oppervlakte bedekte „als voor geneesmiddel mogt ‚ dienen. Deeze voorzorge, waar van iK nog niet gefproe ken heb, voorkpomt de tegenwerping der genen , die vreezen dat het raauw vleesch door het drooge plukzel eenige pynlykheid zou lyden: want zy zien dat het pluk- zel, in deeze wyze van verbinden , bevogtigd wordt door de fappen welken de natuur over de oppervlakte der won- de verfpreidt. Ik veege ook den etter van den omtrek niet af, voor даг dezelve met een wiek gedekt zy. Hier door vermyde ik de aandoening van de lugt , welke de Heelkundigen van alle tyden geoordeeld hebben nadeelig te zyn voor wonden. De zeldzaamheid der verbanden, welken ik maar om de drie dagen vernieuwde, hielp mee de tot een fpoedige geneezing. Ook geloove ik dat dee- ze handelwyze voordeel doet door de bevryding van pyn s welke opgelegde middelen veroorzaaken : veele menfchen fchrikken tegen den tyd van het verband , uit hoofde van de gevoelige pyn welke zy langer of korter lyden na elke verbinding; en niet ophoudt voor dat zich eenige ftoffe tusfchen de oppervlakte van de wonde en de mid- delen heeft ingevoegd, waar van zy dan de werking ver- dooven. Men vindt bewys voor deeze waarheid in den regel welke gevolgd wordt van groote Meesters, die zich wel wagten van de wonden af te veegen , en de ftoffen weg te neemen, welken bekwaam zyn het vleesch voor pynlyke aandoening te befchermen. Onder hunne һап» den en door deeze oplettendheid zyn de verbindingen -min pynlyk. In het tegenovergeftelde heb ik ’er dikwils -ftuipen op zien volgen. ` De nuttigheid der verbanden met droog plukzel, уо gens de regelen welken voorgefteld zyn, is nu onlangs ‚ook erkend en bevestigd door den Heer Lours. Hy hadt een’ vrouw van 40 jaaten een verkankerde. borst afge- zet, in het.begin van November 1765. Den vierden dag » - 1l. DEEL. МЕМСЕІЛУ, NO. 12. ‚ De omkrulling van het vleesch , welke maakt dat het been uitfteekt na gedaane afzettingen van leden , kan.wel ten groo- Zen deele toegefchreeven worden aan de prikkelende wer- king der hulpmiddelen , welken de zeer gevoelige opper- vlakte van een verfche wonde ontftellen. Verfùkkingen, afgelege ettergezwellen, kunnen uit zulk eene oorzaak ont- Daag, waar op men niet genoeg verdagt is geweest. Нес is een groote verblindheid de etterige ftoffen naauwkeurig te veegen , en voor een fchaadelyk uitwerpzel aan te Zien een vogt,’t welk de natuur befchikt еп verfpreidt tot haer eigen behoudenisfe. Het koomt my voor als door de reden en ondervinding beweezen „даг in enkelvoudige geval- Jen van wonden met verlies van zelfftandigheid, і gen ik nu bygebragt hebbe, де wyze van zeldzaam binden, en geene middelen op de ontblootte oppervlakte te leggen, de beste zy, , Degze behandeling is , gelyk ik boven reeds gezegd heb- be, niet toepaslyk op allerlei fcheidingen des geheels door Gen uiterlyke oorzaak. In wonden met verícheuring еп kneuzing, in de beet van dieren en andere dergelyke ge- vallen, is ten eerfte een’ zwelling; er koomt ontfteeking , -waar ор verettering volgt, welke бе kleine lappen van de anden der gekneusde wonde doet afvallen. De сеге ké е & OVER WONDEN MET VERLIES VAN BELFSTANDIGHEIDS $4 Lé бовеп „ welken'zodanige wenden uitgeeven , zyn vuil , kwaas bk bewerkt en half rottig, deeze zouden door het droo plukzel , met nadeel tegengehouden worden : doch in di geyal zelf is het van aanbelang scht te geeven op de Бу zondere natuur der wonde en de nette -uitgeftrektheid der deelen , welken verfcheuring en kneuzing geleeden hebben. De verfcheuring moet wel onderfcheiden wor- den van kneuzing; want waar niet dan een verfcheuring is, zyn de deelen , over de geheele uitgeftrektheid van de wonde , bekwaam tot een volkome hereeniging. Geen Heelmeester p of hy heeft voorbeelden gezien van de we- zenlyke vereeniging van wonden met een lap. Voor eenigen tyd werd ik geroepen by een aanzienlyk ап, die zyn’ voeten wasfchende in een langwerpige eenen kom, bekend by den naam van bidet, den ћодепі in ftukken (бег: het een been fchoot er door, en hy kreeg een wonde met een piramiedswyze lap, aan het buitenfte van dat been. Het grondftuk van deeze la was ten minfte vier dwersfe vingeren breed op het mid- den van het been, еп de punt was twee dwerfe vinge- геп breed van den enklauw. By deeze punt was de wond alleen gekneusd, en het lichaam, wélk de kwetzing hadt emaakt ‚ was hier ingedrongen : de huid was hier zeer un ‚ еп zo afgefcheiden van het celagtige weefzel, dat men niet kon denken dezelve te behouden. Myn eerfte werk was de lap in haar geheele uitgeftrektheid weder- om aan te voegen, en te behouden door-middel van druk- doeken en ееп zwagtel , met de flingeringen van boven naar beneden, om het verband vereenigend te maaken. Hy erdt een en andermaal adergelaaten , en ik deed het vera band ftooven met verzagtende afkookzels , om te ontfpane пеп en te verflappen „ en zo veel mooglyk was de onte fteeking , welke onvermydlyk was, te maatigen. De руп Феїке ‘er toefloeg was niet zwaar , zy was voorzien; 2 deedt my geene verandering maaken 5 alleen meende d ёепіде fmeerige dingen te moeten leggen op de lippen van de wonde aan het onderfte gedeelte. Ik maakte geen gebruik van gewoone zalven ‚ famengefteld піс oude oli» en, oud en garftig {meer , welken ik geloofde te veel te prikkelen. ‘Een geflaagen dojer van een versch ei diende my omi een wiek te befmeeren, welke ik "ег by elk vere band opleidde ; en ik gebruikte geen ander dragtmiddel. De verettering , welke ееп werk is van de natuur, gefchied= de met dit eenvoudig шш: naar wensch ‚ en toen ale . q A . 6 550 HINDERPAALEN de deelen , welken kneuzing geleeden hadden, waren gefcheie ‘den, de oppervlakte van de wonde levendig en rood ћопаг, verbond Ik zeldzaam en droog, volgens de beginzelen in deeze Verhandeling voorgefteld ; en de uitflag voldeedt aan myne verwagting. AANMERKINGEN OVER DE HINDERPAALEN, DIE DE OVER- “ MAAT VAN VOLKRYKHEID , ONDER HET MENSCHLYK GESLACHT , BEIETTEN ЕМ ООК IN ANDERE SOOR- TEN VAN DIEREN GEVONDEN WORDEN. (Uit het Engelsch) ‚э Mc onzer Leezeren, hebben wy met genoegen ээ opgemerkt , vonden byzonderen fmaak in twee ftuk- з» јеѕ, Onlangs, in ons Mengelwerk geplaatst. Нег eerfte an behelsde eenige Aanmerkingen over de Vernieling , die in an bet Оіетіуќ leeven plaats beeft ‚ten bewyze , dat zulks flrekke an tot de wedervoortbrenging en bet welweezen хап“ zelve (*), an Het tweede (telde hun voor oogen de Wet der Vermenig- s Vuldiging „ten opzigte van Menjchen en Dieren CT) zy zul- an len, zo wy vertrouwen ‚ in dit volgende derde Stukje , an over °t zelfde Onderwerp loopende, een even fmaaklyk > Onthaal ontmoeten °, + He + _ Het Menschlyk Geflacht woedt dikmaal tegen zich zele ven, ten einde het getal der Leevenden niet te groot wor- de, De Мепќсһеп zyn „ten opzigte van elkander , niet zel- den ’t geen de Roof-en Vleeschvreetende Dieren zyn, ten aanziene van het andere Gedierte, — Hougpes veronder- felt daarom dat de oorfpronglyke ааг дег Menfchen de ftaat des Oorlogs is. ЮЙ gevoelen kan geene proef houden, en blykt valsch te weezen , wanneer wy de Menfchen , als op zith zelven ftaande weezens , afzonderlyk befchouwen. De zintuigen, de bekwaamheden, de behoeftens, de be- geertens der Menfchen, met alles wat in en аап hun is, toonen dat zy ter Zamenleevinge gefchikt zyn , en hoe meer zy, door genegenheid en goedwilligheid , aan elkan- der zich verbinden , hoe nader zy aan den ftaat der Natuu- re ` (бу Zic de N. Vaderl, Letteroefen. Il. D. 2. Ste blads. доб, 1) Bladzı 462. TEGEN DE VOLKRYKHEID , ENZ, 551 те komen. De gemelde ftelling is ook valsch, met betrek= king tot befchaafde volken , en hunne onderlinge verbinte- naien : want niettegenftaande den haat, den nayver, het wantrouwen en inzonderheid de volksvooroordeelen , die zy omtrent elkander voeden , dit denkbeeld fchynen te be- gunttigen , zyn egter de bronnen van voorraad, welke by befchaafde Volken gevonden worden, door het kweeken van Kunften en Weetenfchappen, zo groot zo overvloei- jende, dat zy nimmer іп de harde noodzaaklykheid ko- men om ten oorlogetetrekken. De oorlogen ontftaan onder hun veel eer uit het beginzel van Heerschzugt en valfchen Eerzugt , dan uit eenigen anderen oorfprong. | Maar het geval der zodanigen, die Weetenfchappen en Kunften , en boven al den Landbouw, verwaarloozen „ ver- fchilt magtig veel. Naardemaal.de Wet der Vermenigvul- diging onder hun alle haare uitwerkzels hervoort brengt, zonder door Weelde , of eenige andere hinderpaal, belem- merd te worden , moeten er oorlogen uit volgen : want waar door anders dan door de wapenen, kunnen die elkander opvolgende menigtens leevensonderhoud vinden ? Tac1rus befchryft, overeenkomftig met deeze aanmerking , de oude Germaanen als geflaagene vyanden van den Vrede ; en FLO- RUS, van de Sarmaaten (preekende , zegt , dat ze den naam van Vrede niet kenden. Quinrus CURTIUS betuigt, dat de oude Scyten altoos gewapend waren, — ’t Is waar, de Landbouw (chent, аап ons befchaafden , eene Kunst , die in de magt van een ieder ftaat; doch dit is, in geenen deele, het geval. „, Veronderftel, zegt MONTPFSQUIEU, dat ру. by toeval іп een vreemd Gewest aanlandde, vindt gy een ftuk Gelds hon u verzekerd , dat gy by een befchaafd volk 2yt. ’t Bearbeiden des aardryks maakt het gebruik des Gelds noodzaaklyk , en veronderftelt desgelyks zekere maate van vordering in Kunften еп Меегепісһарреп; ook mogen wy het als een doorgaanden regel aanneemen, dat de Kunften , de Weetenfchappen еп de behoeftens des Menschdoms altoos ‘met elkander vermaagfchapt zyn °. VoLTAIRE drukt zich, omtrent dit (К, niet min ftellig uit, als hy zegt. ,, Wanneer de Volken onder elkander vermengd worden, duurt het langen tyd eer zy befchaafd zyn, zelfs eer zy eene taal gevormd hebben; deeze zyn egter eerder dan geene befchaafd. Een geregeld plan van Staatsbeftuur wordt ontworpen , vastgefteld , en de Kunften worden ingevoerd ; doch het gaat niet , zonder groote moei- te toe., De opftanden еп oneenigheden werpen het toenee= Qq3 mend ssa, — ‚ HINDERPAALEN- e mend gebouw zo dikmaals om ver, dat het ons ten hooge ften moet verwonderen, dat de Volken in °t algemeen nieg hebben blyven leeven op dezelfde wyze als nu de Tartan- теп doen”. Onder de hinderpaalen , die den aangroei van het Mensch- Iyke Geflacht beletten , moeten Hongersnood ep Pest mede gefteld worden. Deeze zyn veríchriklyke onbeilen, nog- thans zyn ze onvermydelyk , wanneer de Meníchen eenen te langen tyd onafgebrooken voorfpoed genooten , en de be~ hoorlyke paalen van Volkrykheid te buiten gegaan hebben, e °t 15 uit deeze oorzaake mede, dat de Voorzienigheid de elenden des Oorlogs , met de algemeene zegeningen des leevens , vermengt. De Oorlog is , buiten tegenfpraak ‚ ver- fchriklyk ` maar dezelve opent ons op verre na geen zo deerlyk tooneel als de Pest of Hongersnood. De Mensch- Iyke Natuur kan tegen deeze rampen alleen zugten of kiag» ten inbrengen; de verborgene en onzigtbaare oorzaaken, waar uit ze voortkomen , zyn te eenemaal buiten hunne magt. Doch daar de Oorlog eene werkzaamheid der Mem fchen is zyn ze in (ааг alle onheilen, die daar uit kunnen ebooren worden, te voorzien, en zich te hereiden tegen en nadeeligften uitflag. Wordt een Volk aangevallen , hee aat geweld met geweld te keer, betaalt roof met roof, бооййар met doodflag , еп іп de vervoeringender Oorlogs- woede voelen zy de flagen niet , welke zy ontvangen. Wanneer een Held in den гуа omkomt, geeft het Dulce &? decorum pro Patria тогі. Ct Is aangenaam en braaf voor Vaderland te (пееуеп) ‚of eene dergelyke ftelregel , eeni- en troost, zo dat een heimelyk genoegen zich met zyn (den menge. - Het kweeken van Kunften en Weetenfchappen voorkomt Oorlogen еп Hongersnooden „еп dient , mogelyk , voor ееп gedeelte , ter afweeringe van de Pest, door de veranderin- gen, die zulks in de gewoontens der Menfchen, in hunne kleedinge , wooninge, voedael en algemeene leevenswyze mede brengt, byzonder door het rein en zuiver houden van den grond, ’t welk aan de lugt een vryen omloop geeft, die daar door zuiverder wordt. —— Maar fchoon de Kun- ften en Weetenfchappen , eenigermaate , deeze onheiten mogen verdryven, zy brengen nogthaus andere te wege, die hoewel min fchielyk , niet min fterk in de uitwerkzeis zyn, als Weelde , Verwvfdheid , Wellust , Overdaad 3 hin- gerpaalen van den aangroei des Menschdoms: dewyl ay den loop der Natuure Gremmen en afwenden , daar nieuwe TEGEN DE VOLKRYKHRID , ENZ. geg begeertens te verwekken „en deg Мересі met overmâatige en te belasten. Zodanigen, die zich aan deeze One deugden verflaaven , kunnen het niet ongeftraft doen: en wanneer wy in aanmerkinge neemen hoe zeer de geficitee pis der kinderen in die van hunne Ouderen deelt, mogen wy met regt. uitroepen: Non bis juventas orta parentibus} an 't Is niet van de naakomelingfchap vau zulke Ouderen , Ouders verzwakt door verwyfdheid , en bedorven door Overdaad , dat men de voortplanting deg Menschlyken Се» flachts kan verwagten ”. Daarenboven vergezelt de handbaaving van Kunften en Weeteníchappen een ander ongemak, Het Letteroefenend en zittend leeven, waar toe veelen zich fchikken, (rekt miet min om de geesten uit te putten, en de gezondbeid te benadeelen , dan de reeds gemelde oorzaaken. En wat zullen wy zeggen van de overzwaare en fchadelyke Бегое- реп, van de veelvuldige gevaarlyke bezigheden , die nié deeze oorzaake hervoort komen? Als, by voorbeeld; het werken in de Mynen ‚de Zeevaard , het reizen in vreemde Landen. — Wanneer wy , in deezer voege, behoorlyk agt flaan op de uitwerkzels door Kunfteu еп Weetenfchap= pen te wege gebragt, wy zullen bevinden, dat dezelve - hoon ze, in eenige opzigten , toebrengen tot den aanwas van het Menschtyk Geflacht , жу nogthans ‚ én andere орч zigteu , door een heimlyk vergift te verfpreiden , dien aans was verhinderen ‚ en tot beletzels dienen van den te groo- ten aangroei, welke anderzins, uit den vrede en gerust. heid ‚door de Kunften еп Weetenfchappen ingevoerd , zou volgen. Maar dewyl deeze uitwerkzels zonder geweld ge fchiedens dewyl zy als ongemerkt weien, worden ze als fchadeloos aangezien in vergelyking van Pest „ Hongers- nood en Oorlog. Onheilen , welke, bykans, het onver- mydelyk lot zyn van Volken, die de beaefening van Kune ften en Weetenfchappen verwaarloozen. Het (chent, derhalven , dat de Voorzienigheid den Mensch ‚zo wel als de andere Dieren , onderworpen hebbe. aan de wet der Natuure , die paalen ftelt aan het getal van. leevende Weezens van elke foort, De Menfchen (aan niet bloot voor de woede der Dieren ; maar zyn verdeeld in onderfcheide. lichamen , die geduurig tegen elkander bot- fen, en door die onderlinge botzing altoos iets verliezen. у zyn desgelyks onderworpen aan verfcheide bedwingen- oorzaaken , die geduurig, dan de een dan de ander , op kun weeken, en Reeds de de weelderige takken affnoeien. 4 d 4 mmm Ier ~ 554 | HINDERPAALEN — Hier uit mogen wy , met genoegzaame rede , afleiden , dat er geene foort van teevende Schepzelen beftaat , of de- zelve heeft eene bedwingende kragt noodig , die dezelve іп behoorelyke paalen houdt. Dit is een noodwendig ge- volg van de wet der Vermenigvuldiging aan allen voor- efchreeven, en de уег(сһеіде verfchynzels, welke zich, in de Dierlyke Wereld, opdoen, ftrekken om dit te beves- tigen. De Natuur gebruikt veelerlei middelen , die , in elke foort, de te te en fchadelyke- vermenigvuldiging voorkomen. De Menfchen kinderen heeft zy aan Oorlo- n , Pestilentien , Hongersnooden ‚ Wellustigheden en erzwakkingen onderworpen. De Vleeschvreetende Die- теп, welke zy onder de heerfchappy van den Mensch ge- fteld heeft, zyn , op hunne beurt , gefchikt om tot een hinderpaal te dienen van den overmaatigen aangroei des Vrugteetenden Geflachts. Eenigen hunner voeren deezen last met zo veel list en behendigheid uit, dat zy duidelyk toonen door de Voorzienigheid daar toe verordend te zyn. De Krokodillen, zegt Don viLLoLA, fpreekende van de Rivier Guyaquil, zyn de verwoestendfte vyanden van den Visch , die daar gevonden wordt; zy trekken "ег hun mees- te voedzel van, еп vangen ze met zo veel behendigheid als de ervaarendfte Visfchers. Acht of tien verzamelen by el- kander, en plaatfen zich , іп een rechte lyn , derwyze , dat ze den mond van eene Rivier bezetten , dat er geen Visch door kan zonder hun ten prooije te vallen; de Visfchen moeten egter dien kans waagen : want terwyl deeze acht of tien аап den mond der Riviere wagten, zyn Ter andere, die den Visch voor zich heenen den ftroom afdryven. Als zy visch gebrek hebben , en door honger geprangd worden , gaan zy op.’t land hun lot beproeven , en loopen herom in de vlaktens naby eene Rivier of rondsom сеп moeras. Kal- Ven en jonge Veulens vinden zich voor hunne woede niet beveiligd; en als zy eenmaal °t vleesch gefmaakt hebben, krygen zy er eene zo fterke begeerte toe , dat ze zich aan den Visch niet meer laaten gelegen leggen. Als dan loeren зу op Menichen en Dieren , zy komen voor den dag wane neer het duister is, en verrasfen, door den парт begun» ftigd, hunne buit. l - Naardemaal de Krokodillen eijerleggende Dieren zyn, en het Wyfje, in den tyd van een dag of twee, een honderd eijeren legt, zou hunne menigte binnen kort de plaatfen, waar zy zich ophouden , geheel ontvolken, en al het lee- vende verwoesten , indien de Voorzienigheid zulks met 1- = -— т=з == ты - TEGEN DE VOLKRYKHEID; ENZ, see: Belet hadt, door hun , op hunne beurt tot fpyze van ande-' теп te doen dienen. Wanneer het Wyfje gereed is om eije- теп te leggen, komt het op den oever, en legt haare eife- ren in een hel, "tr geen ze tot dat einde aan den oever graaft. Vervolgens bedekt zy dezelven met zand , en heeft de voorzigtigheid om zich over de plaats zelve en daar omftreeks te wentelen, om dus te beter het gat, waar de eijeren liggen , te verdonkeren en de vyanden van haar. kroost te leur te (ellen, Dit, op de gemelde wyze, ver- zorgd hebbende , keert zy weder te water, en laat ze daar- rusten en broeijen, tot den tyd toe, dien de Natuur haar heeft aangeweezen, de tyd te zyn om ze te kippen. Als dan keert zy met het Mannetje ter voorgaande plaatfe te rug, neemt het zand weg, vindt de eijeren en breekt de fchaalen ftukken. De jonge Krokodillen komen terftond voor den dag, en zyn dermaate beveiligd geweest , dat Ter, nauwlyks één enkel ey van het geheele broedzel mist. Zo draa zy gekipt zyn neemt de moeder ze op den rugen nek, en gaat met het nieuw geflacht te water; maar ondertus- fchen zitten de Gallinaros ор de wagt en neemen er eeni- gen weg, het Mannetje verflindt er zo veel van als het kan. Het Wyfje zelve vernielt de zodanigen „die van haar zyn afgegaan , of niet kunnen zwemmen : derwyze , dat ’er nauwlyks vyf of zes, van ееп zo talryk broedzel, overe blyven. De gemelde Gallinaros zyn niet тіп onvermoeid en listig in het verwoesten van de паакоте!іпе(сһар der Krokodillen „ dan deeze zyn іп het vangen van Visch of betrappen уза. ander Gedierte. Boven al zyn ze op de eijeren gefteld, en wenden eene wonderbaare list aan om ze magtig te worden. Теп гуде dat de wyfjes Krokedil ze aan den oever der Ri- viere legt, аап ze op fchildwagt „ор eenig daar omftreeks groeifend geboomte, en verbergen zich zorgvuldig onder de takken en bladeren. Zonder eenige ftoorenis laaten zy haar begaan іп ’t leggen van de eijeren , ook beletten zy. 