Natuurkundig tijdschrift voor Nederlandsch?Indie / uitgegeven door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederl.?Indie.
D A n e n . . x ep 3 = = 3 S E 1889. | |. |. l Ela] T TEE Sp LS 23 ea u Le 77) ui a = = = AS $ 1—10 April. NNO | 020 | NW | zw | N O | NNO 11-20 > „|| NNO O |wNw| z N | ZW | No 21--50 » 5 o 0 NW} ONO | N | OZO | NNO 1—10 Mei Boll NO | WNW |WNW|wNw!| xxo | W | NO 12—20 » S 0 20 No O | NNO | ZO | NNO 21—50 > = | ono | zo o | ozo | NO | ONO | NO 51 Mei—9 Juni. E NO | NNO | ONO | ozo | NO | NNW | an 10—19 » "| ono | 0z0 o O | NNO | 020 | NW 20—29 » ONO | 20 ZO | OZO | NNO | © | NNO | 30 1—10 April. w | o |nw | zo| z | oxo |wzw| M w. 11—20 » NNW 0 N w |NNW | wyw w | ZW D 21—30 >» & | ono | o |wn ) zo | w | 210 ¡Wi 1—10 Mei 3 | sw | w |wyw wyw wzw w | NW | 20 e 11—20 » = | oyo | zo | oxo | o Z o WR Wi 21—30 a NNW | 020 o | ozo | w | dzo | wzw) 020 sl 31 Mei—9 Juni E w NO |NNW| 0 w -| wWNW| WZW| 2 RK 10—19 » NO 020 0 o |zzw| zo | wzw) 02 A 20—29 » 0 zo | zo | o |zzo| 0 |waw ir 1—10 April. 020 | ONO |wıw o z | ozo | 020 | NW i 1—20 > NNO | zw |wNw| o | ono |[WNW| 20 ge a | 21—30 » ä| o 0 |Nw| o |0z0 | 070 | © g 0 i 1—10 Mei. SII NW | w | Nw | Nw | zzw | wnw| NNW a el 11—20 » = | © | ozo |oNo| o | z | 020 | 2 | FFA 21—50 » «| ZO o | ozo | zzo | 020 | © | NA 51 Mei—9 Jani. | Ś | sw ? o o |ozo | nw | ono [NW o! -10—19 » NO 20 0 0 | zzo | zo | © ke dl 20—29 » ono | zo |ozo| o |.2 | o | 0% | "| | D nes ŚŚ: zl ses see: aere, GEMIDDELDE WINDRICHTING. © i ; i g s 5 1889. S 2 E m e E E à à = E = E 5 = z = E DEEE PE 2 1 3 75 Sit NO NW — | no | No | — | — 2 „|| No No | -5 0 o | ONO | N — | = fa, = | NNO | no | — | owo | 0 o [wl — | — “10 Mei. SD NNO |WNW| — | oo | — | NNO | ONO | — | — a | S | NNO | -NNO | — 0 ZW | N 0 — | — << m NO ONO | — 0 ZO | ONO 0 — | m 7 uni ZS Ok: >— o 0 Ko N 0 — | 020 RK 4 zo | — | oxo o zw | sw | o |wzw| 020 | > x 220 | — | zo 0 0 No N | wyw] 020 | SA NNO N — NO Z ONO N — | — «e ¿| NNO | NO | — | no | al mln 10 Mei & || NNO | oxo | — | ono | ozo | NO 080 | Fu - JR = | NNO |wıw| — | ono | z NO | NNO | "1 0 , al’ N — 10 we 2 | = Jk; NO | OND | — o Z NO | NNO | — ję umi. | & ONO: | —-| 080 o ZW | NNW | 0 — | 020 -19 5 = e Z Së NO | ONO | zw | NO | 020 | NNW d è 2 | ES NO | o ZW | NW 0 NNW | 020 10 April, kid | cl EE | Hi de | io hdi e f NNO NO — NNO ZW | ONO ych Së A bi A | Nyo | ONG | =F 00 | em en ka śm UN S | NO |wNw| — | ono | — | NNO E SS = NO. Hoeveelheid regen. Aantal regendagen. se AA 1589. Re. = S + = > „ || BBR DENKEND vs Tjiogreg. 362 | 252 | 1906 | 244 194 al 87] 8. 396 | 358 | 260| 28| 20] al 39) MI Tjiloear 22 | 248 | 365 19 17 | 6 a 6. Golis 496 | 356 | 391 3 19 48 | à Tjirangsad 345 | 285 1 I 31 161 SR Tjipatat. . 507 | 210 | wen 25| 18| al a% eg. 393 | 159 | 287 | 24 | 20 58 2 Dramaga . 516 06 | 493 21 14| 19| 9 S Parakan-Salak 301 | 287 23 50 e Perbawati , 471 | 220 | 419 26| 251 Gj 8) 4 Soekaboemi 578 | 319 | 404 18| 21) 16) A 431 | nw. | nw. 19 | nw. | nw 3 | Sindang-Sari 365 | 323 | 288 | 2 2 5 N, Tjempaka 37 341 | 345 21 29 | 19 3 T g 244 | 352 | 258 | 151 BI 17 Tjampaka-Warna. `, d| 197 | 338  26 Tinanggerang. . . . .| 239 | 295 | 438 | 20| 19) Ul % ow. Eh 673 dt 198 6 6 9 70 Soebang. . . . ` 383 | 318 | 105 16 17) =H E Kamaroong. . 230 328 | 14| 17) Bj 8) g Pamanoekan . 63 135 85 8 41 Passir-Boengoer 170 | 284 | 12) Hl 18| H al Wangon-Redjo 502 172 1 15 14 el © Tenger-Agoong 518 | 331 258| 3) 1} 2 | Panaroeban . 549 | 635 | | 23] 2 > y Tj a | «| 704 | 626 | 539 | 28 8 | of E f . D 5 380- vá Kasso-Malang . . „|| 598 414 | 2] 2) 18 AH d Boeka Negara. - „|| 946 | 534 27 20 © 497 REGENWAARNEMINGEN. Hoeveelheid regen. || Aantal regendagen. BEER a ER, = | d = 5 a + a E = 3 rer d ajili 637 528 439 22 21 20 64 | 116 79 449 319 332 23 20 23 54 46 156 172 13 12 10 59 9 1 176 16 25 34 70 82 159 172 7 9 1 30 51 77 8 181 218 13 14 42 85 113 | nw NW. 11) nw n.w 45 | nw: | aa 79 208 | 202 1 46 35 150 188 163 8 10 56 | 101 39 147 211 4 6 89 96 nw 169 | 100 || nw 10 11 | nw. 78 25 233 403 170 13 16 16 33 519 285 24 18 18 78 78 51 473 425 446 25 22 23 87 55 63 428 351 356 22 22 24 66 | 106 48 410 435 22 23 99 | 108 70 n.w 145 123 || n.w. 15 21 | nw 22 23 n.w 50 7 | nw. 17 nw 30 38 nw 257 502 || n.w. 11 15 | n.w 85 71 n.w 221 83 | nw. 12 21 | nw 85 74 NW 270 472 | n.w 14 16 | n.w 56 86 nm, | 212 | 368 | nw 19 19 || n.w 33 = 160 174 91 16 17 14 28 45- a 317 | 338 ET Ig] W E 153 475 | 477 | 381 13 21 20 78 356 524 | 350 23 20 20 51 160 56 404 518 | 436 24 28 50 | 114 = 3 240 1 18 11 126 = nw. | nw 99 | nw. | nw 13 | nw. Te 50 nw, 467 178 | nw 18 5 | n.w. } | i $ S 498 REGENWAARNEMINGEN. Hoeveelheid regen. Aantal regendagen. a EB hes 1889, Elsien < = = < = = < s | Kasri. . n.w. | 215 | 197 | nw. | 18| 16] nw.) 52) Bangil . GAJ NT 25) MIN nw. 16 naw. Ni a 2. tw.) 252 | 85 | nw] 11) 11} nw.| BP Proefstation »Oost Java” .| 187 158 | 160 11 12 15 70! Ai O 234 | 312 | 188 | 17| 2 | 16| 4) 01 ; 168 | 397 | aech 15| wi 17| 32/8 Tamanaroen . . 260 | 208 | 370| 15| 13| 19] 37| $ Talang-Betoetoe . 320 | 132! nw. 9 7| nw 78 E nah . 88 | 75| 169 | Wi 8] 121 BARS Tebing-Tinggi . 504| 66, 58| ët nj 6| APA Poeloe-Radja . . . 155 | 186 | n.w. 7) ul nw.| 62) a Kotta-Boeroeg. . . 265 | 190 | 106 | 15| 17| 12} 80] Sp 2 Mijn N°. 3. 290 | 344 | 171 16| 15| B| 7 CH 5. 196 | 302, 143 | 18| 17| 13| 36] El Blinjoe Min N°. 8. . .| 203| 242! 257| 17) mol 161 54] 8) FRS 274 | 206) al ol 1818 el a Merawan «|| 267 | 199 | 224 | 16) 21) 2) | gy P. Pi 27 8. .| 127 | 2631 26| ml | 54 gio enga an in à E T .| 249 | 263 sj 2) 41 BCO Toboali | 220 | 2900, wël 14| 19| 10 E | gi Koba 274 | 214) al 121 BLA = 5. Pangal Rimang . 001 moj 23) 181 16 2 | al 231 | 263| 21 | 19| 2 Bi Ganda ECH 192 | 283! 381 | 17) 23 4 (IS Tigaman Estate ; 0| 22: 192 or e 4 499 METEOROLOGISCHE WAARNEMINGEN TE T Tjibodas, 3 zgi 107°—6.0 0. van Greewich. e 6—44 7. Hoogte boven zee = 1425 Meter. 1889. April. Mei. Juni. i temperatuur. 25.6 G 20556 24.8 C. m temperatuur. 15% (4 15.0 e 103 „1% e maximum temp. 33.78 4 25.41 » 25.08 e tillelde minimum temp. . 16.55 » 16.45 » 16.28 >» * Maximum temperatuur 22.0 » ail 212 >» * Dinimum-temperatuur FIS on Ho >» LS ? “üldelde temp.-schommeling 195 >» 6.95 » 6.79 » “e temperatuur schommeling. 88 >» Z > ou e E temperatuur schommeling. SBa +5 » AR r "e temperatuur 19.82 » 19.67 19.19 > “lle betr. vochtigheid. 923 ho | 912 “lo | 898 “loo "um der betr, vochtigheid 980 » 970 » mr U der betr. vochtigheid 700 » Ge, à A “lle dampdruk, 15.88 mM. | 15.55 mM. | 14.86 mM. `" dampgebrek. 152 » 1.50 > 1.69 >» delde bewolking, 65 lo 65 */o 64 do ei regen . 292 mM. | 224 mM. | 176 mM. b hoeveelheid tbe 38 18 65 » "a lgendagen . d 25 18 dojo _ Weersdagen . | 6 0 , 500 METEOROLOGISCHE WAARNEMINGEN TE Tjibodas. 18 89. April. Mei. Jun. ö |Temperatuur . owi 16.87 € 16.96 €. | 16.71 t 3 Betrekk. vochtigheid. .|® 948 °/ A ME E |Dampdruk . ; $ 13.56 mM 15.47 mM. | 15.08 ak d S |Dampgebrek (E 0.74 mM. 0.91 mM. | 108017 z |Bewolking . „| 42 a 46 | BM = |Windrichting . ZZO Z a = (Hoeveelheid regen. 77 mM, 50 mM. ue ; «> |Aantal  $ 17.40 mM. | 16.70 mM e ¡Dampgebrek (E 5.56 mM. 5.76 mM = |Bewolking . ZS 07 Je 66 Je = [Windrichting . YA A ga Hoeveelheid regen. 7 mM 25 mM. T |Aantal malen regen . 4 3 BEE g (Temperatuur . sn 20.959 C. | 20.952 (- ZS |Betrekk. vochtigheid . .|$ | 908 “o. | 898 ko = |Dampdruk. IS | 16.39 mM. | 15.95 mM S [Dampgebrek 3 3 1.66 >» Lët 8 |Bewolking . $ 86 9, 82 “lo = |Windrichting . 220 ZZO = |Hoeveelheid regen, 208 mM 151 mM. 5 i Aantal malen regen . 19 12 i 2 EENIGE BEDENKINGEN TEGEN DE THEORIE VAN WEISMANN AANGAANDE DE BETEEKENIS DER SEXUEELE VOORTPLANTING IN VERBAND MET DE WET VAN KNIGHT-DARWIN, DOOR Dr, W. BURCE. De nieawere inzichten omtrent de beteekenis der geslacht- lijke voortplanting waren reeds een paar malen het onderwerp Yan een verhandeling in het Tijdschrift der Natuurkundige Verceniging. N Ik kan derhalve volstaan met in ’t kort in herinnering te brengen , welke de tegenwoordig heerschende meeningen ziju over de wijze, waarop de beide groote factoren tot stand komen, Waarvan de natuurlijke teeltkeus gebruik maakt tot ontwik- keling der organismen, namelijk : overerving en veranderlijkheid. Gelijk algemeen bekend is, nam men tot nog toe aan, dat alle wijzigingen, die het individu tijdens zijn leven kon ver- krijgen ten gevolge van het gebruik of niet-gebruik van orga- nen, van gewoonte en oefening, van slechtere of betere voeding Yan het gansche organisme of van een zijner deelen 0p de Mkomelingen konden overgaan en dat derhalve de verschil- nde condities, waaronder de individuen leefden de eigenlijke bron vormden voor de vele variaties, die bij de afstammelingen elen op te merken. Taea a e AAC Focal ') Dr. C. Pu. Summer. Voordracht gehouden in de vergadering van 10 Nov. 1887. Nat, Tijdschr. DI. XLVII, p. 596. A ML Over het al of niet waarschijnlijke van het overerven van verkrege “enschappen en het belang dezer vraag voor de biologie. Nat. Tijdschr. M. XLIX, p. 75. 502 Voorts is het bekend, dat volgens Darwin de natuurlijke teeltkeus uit al deze variaties diegenen uitzoekt, die afwijkingen vertoonen, welke het meest dienstig zijn voor de soort in verband met de condities waaronder zij leeft en dat deze behouden blijven door overerving op de volgende generaties. Door onophoudelijke keuze in dezelfde richting worden ten slotte de onbeduidendste afwijkingen in den loop der tijden tot ware soortsverschillen. Hieruit verklaarde zich volgens Darwin de ontwikkeling der organische wereld. Nu is er herhaaldelijk op gewezen, dat de wijzigingen, die een individu onderging ten gevolge van den invloed van bodem, klimaat of voeding van gansch voorbijgaanden aard waren en niet op de nakomelingen werden overgedragen. ALEXIS JORDAN toonde dit reeds vele jaren geleden aan mel de verschillende soorten, waarin naar zijne meening Eropuıta (Draga) verna moest gesplitst worden. Werden deze op rett den bodem gecultiveerd, dan verkregen zij ten gevolge van de wijziging der levenscondities allerlei afwijkingen, die echler weder verdwenen, zoodra zij onder normale omstandigheden werden teruggebracht. ci De opmerkingen van Jorpax vonden in dien tijd wems waardeering. Eerst toen Mäert: bij zijne bekende proeven met alpenbloe- men tot hetzelfde resultaat kwam, werd er meer de attentie op gevestigd en begon men langzamerhand te twijfelen aah den invloed, die uitwendige omstandigheden konden uitoefenen op de kiem. Nu eenmaal twijfel was opgewekt begon men van verschillende zijden zich moeite te geven om met voorbeelden aan te ge dat toch inderdaad dergelijke afwijkingen wel degelijk oP nakomelingen overgingen. | Van andere zijde werden deze zoogenaamde bewijsgronden wederlegd en het was voornamelijk de Freiburgsche H 503 Weismaxx, ') die de aangehaalde voorbeelden aan een nauw- gezel en kritisch onderzoek onderwierp en tot het resultaat kwam, dat lot nu toe geen enkel goed geconstateerd feit be- hend is hetgeen als bewijs kan dienen voor de stelling, dat eenige door het individu tijdens het leven verkregen eigenschap op de nakomelingen is overgeërfd. Volgens Prof. Wersmanr laten ook de wellen van de overerving niel toe zulks aan te nemen. Hij stelt zich voor, dat de overerving hierop berust, dat van het werkzame deel van de kiem, het kiemplasma , steeds ten minimale hoeveelheid onveranderd blijft bij de ontwik- keling van kiem tot organisme en dat deze rest dient om de basis te vormen der kiemcellen van het nieuwe individu. Volgens die voorstelling bestaat er derhalve van generatie tot generatie een continuiteit van het kiemplasma ?). Dit kiemplasma wordt dus niet in elk individu op nieuw gevormd, maar is daar reeds als zoodanig voorhanden. Het slaat derhalve buiten den invloed van de uitwendige condities, Waaronder het individu leeft en zijn aard, zijne chemische samenstelling en moleculaire structuur wordt daardoor niet D 't minste gewijzigd. Hieruit volgt dus natuurlijk, dat alleen zulke kenmerken van de eene generatie op de andere overgaan, die reeds in het kiemplasma zija opgesloten. Wanneer men nu met Weismann 2) aanneemt , dat dit kiem- Plasma slechts uiterst moeilijk wijzigingen ondergaat, niel- legenstaande het tot in het oneindige groeit en zich voedt, en zijne structuur gansch onafhankelijk is van het individu Waarin het zich ophoudt, dan vraagt men natuurlijk op welke Wijze dan de variabiliteit tot stand komt en waarom niet alle individuen precies aan elkander gelijk zijn? o ng von Verletzungen. haalde voordrachten. Grundlage einer s Weisxasy. Ueber die Hypothese einer Vererbu Vergelijk ook Dr. geren in de boven aange 3 Ween, Die Kontinuität des Kiemplasma's als der Vererbung. Juni 1885. 504 Prof Wersmann meent nu, dat de grond voor de erfelijke in- dividueele verschillen moet worden gezocht in de geslachtlijke voortplanting ?). Gelijk bekend is berust deze op de vereeniging van de kernen van twee kiemcellen en daardoor ook van hare kiemplasma's tot een nieuwe kern met nieuw kiemplasma. Beide kiemplasma’s nu zijn de dragers der specifieke over- ervingstendenzen der beide individuen en uit hunne vereeniging ontstaat een kiemplasma, waarin deze beide overervings- tendenzen vereenigd voorkomen. Dit kiemplasma is dus iets nieuws. Hetzelfde mengsel heeft nog niet bestaan. De 2% generatie zal dus onmogelijk een getrouwe copie kunnen zijn van de moeder. Zij heeft eigenschappen van beiden. In de 5% generatie zijn door de kiemplasma’s de overervings- tendenzen vereenigd van 2 individuen der tweede generatie. Van deze was echter het kiemplasma reeds samengesteld uit twee individueel verschillende soorten van kiemplasma en derhalve bezit de derde generatie een samensmelting van 4 verschillende overervingstendenzen. In de 4% generatie zijn 8, in de 5% 16, in de 10% reeds 1024 verschillende kiemplasma’s ieder met hun eigen over ervingstendenzen in één kiem vereenigd en zoo is het derhalve onmogelijk, dat ooit weder een individu volmaakt identiek is aan één zijner voorouders, want dezelfde combinaties Val individueele eigenschappen worden nimmer meer herhaald. Zoo is dus volgens Wersmaxws inzichten de sexueele voort planting de bron voor het ontstaan der erfelijke individueele variaties, die de natuurlijke teeltkeus noodig heeft tot ontwik- keling der soorten. Tegen dit betoog is niets in te brengen, wanneer wij slechts aannemen, dat de kiemplasma’s der generatie, waarvan wij bi —— 1) Weismasx. Die Bedeutung der sexnellen Fortpflanzung Selektionstheorie. Juni 1886. fir die i 505 de heschouwing zijn uilgegaan, reeds in het hezit waren van individueele kenmerken. Lijn erfelijke verschillen eenmaal opgetreden, dan verklaart zich het overige van zelf. De meest verschillende combinaties wisselen dan tot in het oneindige met elkander af. Zij moeten echter eerst voorhanden zijn. Wanneer nu de condities, waaraan de organismen gedurende hel leven zijn blootgesteld, slechts voorbijgaande kenmerken le voorschijn kunnen roepen, dan vraagt men natuurlijk het allereerste naar het ontstaan van deze erfelijke verschillen. WEISMANN blijft ons hierop het antwoord niet schuldig. Hij wekt den oorsprong der erfelijke individueele veranderlijkheid bij de allerlaagste organismen: bij de ééncelligen. _ Bij deze bestaat nog geen onderscheid tusschen lichaamscellen en kiemcellen; het is alles een en zij vermenigvuldigen zich tenvoudig door deeling. Afwijkingen, te voorschijn geroepen door uitwendige invloeden, moeten derhalve hier wel op de nakomelingen worden overgedragen en dit is dus de bron voor de erfelijke verschillen voor eens en voor altijd. Bij het optreden der geslachtlijke voortplanting bezat hei kiem- Plasma derhalve reeds een onnoembaar aantal overervingslen- denzen. 7 WEISMANN gaat nu zelfs zoo ver om het fe voorschijn roepen der individueele variaties het eigenlijke doel te noemen der sexueele Voortplanting en meent, dat deze geheel zou kunnen worden gewist, indien de natuur slechts over andere middelen te be- Schikken had om deze op te wekken. a De parthenogenese leert, dat de versmelting van mes Ve Plasma's in *t geheel niet noodig is voor de ontwikkeling van ten individu. De vereeniging van eikern met spermakern , zegt Ween: xx, moet niet anders worden opgevat, dan als een "assa-vermeerdering tot op het dubbele. Deze Hager" dering van de kern geeft den aanstoot tot de deeling, ma de dispositie daartoe was reeds voorhanden. i regen eze toename in massa behoeft echter geenszins verkreg 506 te worden door samensmelting met een spermakern; zij kan ook door eenvoudigen groei plaats vinden. De bijenkoningin brengt bevruchte en onbevruchte eieren voort; beide komen tot ontwikkeling; uit het bevruchte ei ontstaat een vrouwelijk individu, uit het andere een mannelijk. In het eerste geval is de massa van het kiemplasına ver- dubbeld door samensmelting met de spermakern, in het tweede door eenvoudigen groei. Het kwaın er bij de nataur op aan de geslachtlijke voortplanting door te voeren om daardoor variabiliteit op te wek- ken. Om die reden werd een algemeene parthenogenese voor- komen en dit laatste geschiedde door de eieren steriel te ma- ken, wanneer zij onbevrucht bleven, d. i. door ze het vermogen te ontnemen om door groei hun kiemplasma te verdubbelen. Nu spreekt het van zelf, dat wanneer door Weis zulk een hooge beteekenis werd toegeschreven aan de sexueele voortplanting, hij niet veel waarde kon hechten aan de ongeslachtlijke. Volgens Weismaxw's meening geeft dan ook de ongeslachilijke voortplanting, c. q. die uit onbevruchte eieren, slechts nakome- lingen, die juist dezelfde erfelijke individueele verschillen he- zitten, als het individu zelf reeds bezat. De op elkander volgende generaties zijn dan alle virtueel identiek met hunne eerste voorouders. Maar zij blijven mg ook; dezelfde individueele verschillen herhalen zieh door an generaties heen; de nakomelingen missen het vermogen om e hierboven te verheffen en te varieeren in eenige andere richting dan de voorouders en toch kan dit dringend noodzakelijk worden voor het voorthestaan van de soort. S Het volgend voorbeeld, aan Wersmann ontleend, maakt Es meening in dit opzieht duidelijk. Stellen wij ons een inse? voor, dat op het groene loof leeft en daar door de groene et van zijn lichaam bescherming vindt tegen vijanden. a erfelijke individueele verschillen doen het varieeren pa lende nuancen van groen. Nemen wij nu aan, dat het WII 307 bop van tijd door het uitsterven van zijn voedsterplant ge- dwongen wordt op een andere en iets anders groen-gekleurde plant te leven, dan zal het aan deze nuance van groen niet meer volkomen zijn aangepast. Het zou nu eigenlijk er voor moeten zorgen om zijne Kleur langzamerhand meer in vooreenstemming te brengen met de nuance van het blad van de nieuwe plant, zoo het geen emstig gevaar wil loopen spoedig door zijn vervolgers te wor- den uitgeroeid. Hiertoe nu is de soort, zegt Wismans, niet in staat. Hare erfelijke variaties blijven generatie op generatie steeds dezelfde; Wanneer niet reeds de vereischte nuance bij eenig individu voorhanden was, dan kan zij ook niet worden te voorschijn seroepen. Indien zij echter bij enkelen voorkwam, dan zouden langzamerhand de anders gekleurde individuen uitsterven en Slechts die met de ware kleur overblijven. Maar dit is geen passing in den zin van de selectietheorie. Het selectie- proces moet veel meer kunnen doen dan reeds voorhanden ken- merken op den voorgrond brengen. Het moet in staat zijn de kleine bestaande verschillen tot hooger ontwikkeling te brengen; t moet nieuwe kenmerken kunnen te voorschijn roepen; het moet in staat zijn om die individuen, wier kleur het meest nabij komt aan de vereischte nuance, te behouden en zijne nakomelingen meer en meer naar dit ideaal heen leiden. Hiervan nu kan bij de ongeslachtlijke voortplanting geen Sprake zijn. Een nieuwe soort kan bij deze wijze van voort- ating nimmer ontstaan. Ik haat dit voorbeeld uitvoerig aan, omdat ik hier achter m Aantoonen, dat deze zienswijze niet volkomen juist is en loor de feiten wordt weersproken. Nu is het zeker, dat bij de steeds veranderende omstand n, bij de wisselende uitwendige invloeden, waaraan de "ort is blootgesteld, het een onmisbare voorwaarde voor haar i Oud is, dat hare individuen niet alleen het vermogen be- atten om binnen zeer ruime grenzen te varieeren, maar ook u. ło 508 om bepaalde eigenschappen in een bepaalde richting, die nutlig is voor de soort, verder te ontwikkelen en door combinatie nieuwe te doen ontstaan. Dit wordt volgens de meening van WersuANn alleen verkregen door de sexueele voortplanting en hieruit volgt onmiddellijk, dat alle planten of dieren, die zich ongeslachtlijk voortplanten, op weg zijn om uit te sterven. Ik acht die conclusie op zijn minst genomen bedenkelijk. Weismann hecht er niet veel gewicht aan om de eenvoudige reden, dat volgens zijne meening in de natuur nergens groole groepen van soorten of geslachten worden aangetroffen, die zich ongeslachtlijk voortplanten. Het bepaalt zich, meent Weismaxx tot eenige crustaceën , eenige galwespen en bladluizen, die zich uitsluitend door parthenogenetische eieren vermenig- vuldigen, terwijl bij andere soorten, waar parthenogenese wordt aangetroffen, deze afwissell met geslachtlijke voort- planting. Nu is Parthenogenese volgens Wismans een inrichting, die uiterst voordeelig is voor eene soort onder bepaalde levens- omstandigheden en die ook alleen dan en in zooverre wordt aangenomen als zij nuttig is. Zij kan niet beschouwd worden als iets oorspronkelijks, maar moet eerst verkregen zijn toen zij noodzakelijk werd. Het was het laatste redmiddel waartoe de soort moest over” gaan, om haar bestaan nog zooveel mogelijk te rekken. Zij is als een stroohalm, waaraan zich de drenkeling vasthecht, maar zij voert ten gronde. Zoolang de levensomstandigheden geen noemenswaardige wijziging ondergaan, zal het dier haal hebben bij deze wijze van voortplanting. Zoodra hem echter andere eischen worden gesteld, sterft het uit, omdat de teeltkeus onder zijne individuen niet de variaties vindt, geschikl om de soort de eigenschappen te geven, die zij noodig in verband met die gewijzigde omstandigheden. Eeuwen en tientallen van eeuwen misschien zal de soort kunnen volstaan met de variaties, die voortspruiten uit het ee 509 kiemplasma van ’t moederdier, maar eenmaal moet de tijd komen, dat deze niet meer voldoende zijn en de soort sterft uit, zonder dat andere zich daaruit hebben kunnen ont- wikkelen. Kon er worden aangetoond, dat ongeslachtlijke voortplanting algemeener was, zou men dan van Wersmaxx kunnen ver- wachten, dat hij bezwaren had tegen zijne theorie ? Het doel van dit opstel is nu om aan te toonen, dat inder- daal veel meer dieren en zeker een nog grooter aantal planten thans op weg zouden zijn om uit te sterven wanneer er op geene andere wijze erfelijke individueele verschillen optraden dan bij de sexueele voortplanting. Ik wil er op wijzen, dat het niet alleen de parthenogenese is, en een enkel geval van apogamie bij varens, hetwelk ons dwingt te concludeeren, dat eenige dieren en planten weldra van de aarde zullen verdwijnen, maar dat hun aantal zeer aanzienlijk is. En dit groote aantal dwingt ons direct om te gelooven, dat de door Weismaxx aan de geslachtlijke vermenigvuldiging egekende beteekenis te ruim is genomen: dat zij zeer zeker let hare er toe bijbrengt om erfelijke individueele verschillen le voorschijn te roepen, maar dat de algemeene ontwikkeling der Organische wereld niet kan worden verklaard, wanneer er sten andere factoren werkzaam zijn tot opwekking van erfelijke variabiliteit, dan de geslachtlijke voortplanting. Ten tweede wil ik aantoonen, dat planten, wier kiemplasma seen verandering ondergaat door vermenging met ander kiem- plasma, toch wel degelijk tot verdere ontwikkeling in staat zijn. De theorie van Wersuaww omtrent de beteekenis der ge- Slachtlijke voortplanting is gebaseerd op de vooronderstelling , “Al het een algemeene natuurwet is, dat geen georganiseerd Wezen zich zelf gedurende een lange reeks van generaties kan “oriplanten, maar dat een kruising met een ander individu, 510 zij het dan ook misschien met lange tusschenpoozen, noodza- kelijk is voor de instandhouding der soort. Deze wet het eerst door Anprew KNienr in 1799 uitgesproken en later door Darwin verdedigd is in de biologie bekend onder den naam van DE WET van Kyicnt-Darwin. Zooals natuurlijk is zal de sexueele voortplanting slechts dan de gunstige gevolgen kunnen hebben, die Weismaxx zich daarvan voorstelt, wanneer de beide kiemplasma’s, die zich vereenigen, afkomstig zijn van twee verschillende individuen ieder met hun eigene overervingstendenzen. In alle andere gevallen, waarin de kiemplasma’s afkomstig zijn van *t zelfde individu of van individuen, die tot elkander in zeer nauwen graad van consan- guiniteit staan, zal deze vereeniging in hare gevolgen juist gelijk moeten zijn aan die, welke voortspruiten uit parthenò- genese. Bij zoodanige vereeniging wordt wel het kiemplasma uit de eicel aanzienlijk vermeerderd, waardoor het eerder de heerschappij verkrijgt over het ovogene plasma en daar- door tot verdere ontwikkeling kan overgaan, maar deze ver- eeniging is eenvoudig als een additie te beschouwen, juist van dezelfde beteekenis als die, welke een parthenogenetisch bijenei, volgens Weıswans’s inzichten, ook door groei kan verkrijgen. Het vereenigd plasma heeft daardoor geen andere structuur gekregen en geen andere overervingstendenzen dan die, welke het reeds bezat vóór de bevruchting. Het is dus voor alles zaak, om de wet van KwicnT-DARWIN van naderbij te beschouwen. Is zij onjuist, bestaat er een dus- danige wet in de natuur niet, dan kan ook de theorie van Wen omnogelijk juist zijn aangezien deze hierop is gebaseerd. Het lag in den aard der zaak dat de dierkundigen steunende op het feit, dat alle hoogere en het meerendeel der lagere dieren eenslachtig zijn en het van vele hermaphrodieten boven- dien bekend is, dat zij zich geregeld paren, eerder deze wel hebben erkend dan botanisten. 511 De ondervinding van veehouders, dat lang voortgezette verwantschapsteelt de constitutie der dieren deed afnemen en de fertiliteit verminderde, bracht er bovendien niet weinig toe bij om deze meening te steunen. Van botanische zijde is er meermalen op gewezen, dat deze wet in geen geval le algemeen mocht worden opgevat en werd er aangetoond, dat er inderdaad vele planten waren, die geregeld zich zelven bevruchten. Reeds in 1865 bracht Trevimanus !) gewichtige bedenkingen tegen deze stelling in °t midden en maakte hij een lange lijst van planten bekend, waarbij geen kruising plaats vond. Huco vox Mour ?) waarschuwde niet minder ernstig tegen een algemeene opvatting der wet en ook SEVERIN AXELL 3) en Herman Më en 4) hebben hun stem hiertegen verheven. Anderen gingen bij hun onderzoek maar al te vaak uit van de vooraf reeds als onbetwistbare waarheid aangenomen stel- ling, dat de planten zich kruisen moeten, zij het dan ook niet geregeld en het kon niet missen of deze vooropgestelde meening moest grooten invloed uitoefenen op de interpretatie der waar- genomen verschijnselen. Zoo is hun onderzoek dikwerf niet van gebrek aan de noodige objectiviteit vrij te pleiten en her- haaldelijk vindt men dan ook in de literatuur bloem- “onstructies besproken met adaptaties, die zouden dienen tot Verzekering van kruisbevruchting, die ook een andere lezing toelaten. Et Y L. C. Tarvınasus. Ueber Dichogamie nach SPRENGEL und Darwin. Bol. Zeit. 1863 pag. 1—7. 2) Huco vun Momr. Einige Beobachtungen über dimorphe Blúthen. Bot. Let. 1860 pag. 725. 5) Severin. Axeır. Om Anordningarna fór fanerogama växternas be- Íruktving, 1869. — Ook Il. Mürrer. Die Befruchtung der Blumen durch In- sekten. 1873 pag. 24. $) Henmass Mürzen. Die Befruchtung der Blumen du Einleitung pag. 26 rch Insekten. 1873. 912 Bovendien laat het zich gemakkelijk verklaren, dat zij, die op den door Darwin ingeslagen weg voortgingen, wel in de allereerste plaats hunne attentie vestigden op dergelijke bloem- constructies, die ter bevestiging dienden der Knenr-Darwi- sche wet, die dan ook in legio gevonden werden en alle andere buiten beschouwing lieten, die geene speciale inrichtingen ter bevordering van kruisbevruchting aan den dag legden. Voor het bestaan eener natuurwet zijn inderdaad zeer vele ärgumenten aan te voeren, maar men vergat wel eens, dal er ook argumenten tegen de wet kunnen worden in ’t midden gebracht. De wet van Kxicar-Darwin steunt in de eerste plaats op de reeds genoemde éénslachtigheid bij verreweg de meeste dieren en de slechte gevolgen van verwantschapsteelt bij huisdieren: verder op de bestuivingsproeven van ANDREW KNIGHT, KÖLREUTER, HERBERT, GAERTNER en anderen. vóór Darwin, waaruit bleek, dat planten met vreemd stuifmeel bestoven een grooter aantal zaden produceerden, dan die welke bevrucht werden door eigen stuifmeel; voorts op de morphologische éénslachtigheid bij vele planten en de functioneele éénslachtigheid bij verscheidene oogenschijnlijk hermaphrodieten; op de noodzakelijkheid van kruising bij anderen, die steriel zijn met eigen stuifmeel: op de beteekenisvolle inrichting der heterostylie; op bloem- constructies waarbij moeilijkheden zijn in den weg gelegd aant de bevruchting met eigen stuifmeel door of zonder tusschenkomst van insecten gelijk bij Orchideae, Viola etc. Verder vond dit alles aanzienlijken steun in de kruisings- proeven van Darwin, waaruit bleek, dat er een zeer groot voor- deel voor de nakomelingschap gelegen was in kruising, in zooverre de nakomelingen uit gekruiste planten in den strijd om *t bestaan tegen die, welke hun oorsprong aan zelfbevruch- ting te danken hadden, het steeds wonnen in snelheid van groei, weerstandsvermogen tegen uitwendige invloeden en m fertiliteit. Verder echter mag men tot nog toe niet gaan. e S i di = 3 SCH ij 515 Men mag niet vergeten, dat er vele planten bekend zijn en vooral cultuurgewassen, die zich sedert onheuglijke tijden nimmer anders dan langs ongeslachtlijken weg hebben voortgeplant; dat vele hermaphrodieten zich niet paren; dat vele cryptogamen en vooral mossen het vermogen om generatie-organen voort te brengen verloren hebben ; dat er ver- scheidene planten worden aangetroffen waarvan de bloemen zich reeds in den knop bevruchten en vele andere, die zich nimmer openen: de z. g. cleistogamen. Dit zijn alle argumenten, die er reeds op wijzen, dat het niet gemotiveerd is de wet van Knıeut-Darwın een natuurwet le noemen. Wanneer meeldraden en stampers in vele bloemen zoodanig ziju geplaatst ten opzichte van elkander, dat het stuifmeel niet wonder medewerking van insecten op den stempel kan geraken mag men nog niet a priori aannemen, dat dergelijke bloem- inrichting ten doel heeft om de plant de voordeelen te ver- schaffen verbonden aan kruising. Wanneer bij de proterandristen onder de dichogamen de meeldraden zich openen, vóór dat de stempels gereed zijn om het stuifmeel tot kieming te brengen, dan heeft men nog geen recht om dit een speciale adaptatie te noemen tot verzekering Van kruisbevruchting: eerstens toch is het geen feit van bij- tondere beteekenis, dat een eerder aangelegd orgaan ook eerder volwassen is en wanneer wij dan opmerken, dat deze bloemen Constant door insecten worden bezocht en bestoven, dan mogen Wij niet vergeten, dat zonder insectenhulp in ’t geheel geen \uchtzetting mogelijk zou ziju en wij hebben dan het recht MS af te vragen of deze insecten niet veeleer kruising bewerk- Sellingen tusschen oudere en jongere bloemen van dezelfde Plant, dan wel tusschen verschillende individuen. Kruising tusschen bloemen van "1 zelfde individu is noch in den zin van Darwin noch in dien van Weismann in hare sevolgen iets anders dan zelfbestuiving. anneer Darwin ons uitdrukkelijk meedeelt, dat de gunstige 514 gevolgen van kruising bij de nakomelingen eerst dan te voorschijn treden, wanneer men deze dwingt om le concurreeren in den strijd om ’t bestaan tegen de afstammelingen van zelfbevruchte individuen, dan mogen wij daaruit niet besluiten, dat andere, die zich nimmer anders dan door eigen stuifmeel bevruchten of die zich uitsluitend langs ongeslachilijken weg vermenigvul- digen, noodzakelijk ten onder moeten gaan. Zeker ook heeft men geen recht om daar, waar Darwin zich uiterst voorzichtig omtrent de wet uitlaat en meestal uitdruk- kingen kiest als »J am inclined to believe, that it is a bg al nature” of »it seems to be a law of nature” de reserve val Darwin over ’t hoofd te zien en te spreken van vit is a law »of nature” In de literatuur zijn tal van voorbeelden aan te wijzen van zeer gewaagde argumentatie, die het duidelijk bewijs geven van den nadeeligen invloed, die de vooropgestelde meening uitoefende op het onderzoek. Wanneer er gewezen werd op bloemen, die geregeld zich zelven bevruchten, waarin dit zelfs onvermijdelijk was, terwijl er niets in de bloeminrichting op wees, dat dit toch op een of andere wijze verhinderd of moeilijk gemaakt werd, dan maakte men de objectie, dat toch in elk geval de bloem geopend was en insectenbezoek dus niet was uitgesloten. Men was te veel onder den invloed der wet om niet in te zien, dat het er in de allereerste plaats op aankwam om te over wegen wat wel in de bedoeling lag der natuur. Directe bewijzen tegen de wet waren bij een dergelijke 0P- vatting moeilijk aan te voeren; men voelde echter, dat wanneer deze eenmaal konden gegeven worden, de wijze van beschouwing daardoor een aanzienlijke verandering zou ondergaan. Ik zal trachten in ’t volgende eenige bloemen te beschrij- ven, wier bestuivings-inrichtingen tegen het bestaan der geben de wet getuigen. Ik kies in de eerste plaats een zoodanig? die gedurende den ganschen bloeitijd gesloten blijft, waarbij A 315 dus insectenbezoek ten eenenmale is uitgesloten. Wanneer het mij dan gelukt is den lezer te overtuigen, dat de wet van Kmeur-Darwin den naam van natuurwet niet toekomt, waar- door een vastere basis wordt gewonnen voor een onbevangen ` beoordeeling der waargenomen verschijnselen, dan zal het mij niet moeilijk vallen door een paar voorbeelden van geopende bloemen mijn stelling toe te lichten, dat men zeer vaak de bloemeonstructie verkeerdelijk heeft geïnterpreteerd wegens gebrek aan de vereischte objectieviteit bij het onderzoek. Een gedetailleerde beschrijving van verschillende vormen door ge- kleurde teekeningen toegelicht, zal verschijnen in de eerst- volgende aflevering der Annales du Jardin botanique de Buitenzorg. Den belangstellenden lezer mag ik derhalve naar dit artikel verwijzen en hier slechts een paar observaties nader toelichten voor zooverre dit noodig is voor verdere beschouwingen over de beteekenis der geslachtlijke voortplanting. Het is bekend, dat gesloten bloemen niet zeldzaam zijn in zooverre men bij verscheidene planten naast gewone normaal gebouwde bloemen aan hetzelfde individu andere heeft aan- getroffen, die onder vele afwijkingen ook deze bijzonderheid vertoonen, dat zij hun gansche leven zich niet openen. Deze bloemen worden cleistoganm genoemd. Zij zijn veel kleiner dan de andere; hunne kroonbladen verkeeren in rudimentairen staat ook wat kleur en reuk þe- treft; de meeldraden zijn tot een gering aantal teruggebracht en het weinige stuifmeel heeft de eigenschap reeds, in de helmknoppen liggende, te kiemen en hunne kiembuizen naar den stempel te dirigeeren. “Deze bloemen zijn volmaakt vrucht- baar. Nectar wordt er niet in aangetroffen. Alle middelen om insecten te lokken en de bloem zichtbaar te maken te midden Yan het groene loof zijn geheel of nagenoeg verdwenen. Op ééne uitzondering na, vindt men deze cleistogame bloemen Steeds, gelijk ik reeds opmerkte, op dezelfde plant met nor- Male bloemen, die op insectenbezoek zijn ingericht. 316 Een juiste en alles afdoende verklaring van het optreden dezer bloemen is naar mijne meening tot dusverre niet gegeven. Het ligt in den aard der zaak, dat deze cleistogame bloemen en hare volkomen vruchtbaarheid herhaaldelijk zijn aangevoerd als bewijzen tegen de wet van Kaicur-Darwin. Men kon evenwel steeds daartegen aanvoeren, dat zij niet de eenige bloe- men waren aan de plant, maar dat op hetzelfde individu andere voorkwamen, die oogenschijnlijk voor kruising waren ingericht. Hiertegen was weinig in te brengen, vooral niet toen door Darwin werd aangetoond, dat deze normale bloemen niet geheel onvruchtbaar waren. De bloem, die ik thans het eerst wil beschrijven, is die van, Myrmecodia tuberosa Becc. eene bekende Rubiacea. Li komt slechts in één enkel opzicht met cleistogame * bloemen overeen, n. l. in het gesloten zijn der kroon. Overigens is zij in *t bezit van alle eigenschappen, die in andere bloemen dienen tot het aanlokken van insecten. De 4 slippen van de helder porceleinwitte bloemkroon sluiten van boven nauwkeurig aan elkander en zijn aan de randen vergroeid zonder een enkele opening of spleet open te laten, die toegang zou kunnen verleenen aan de mondwerktuigen van een, insect. Fig. 1. Toch zou een insect een goeden voorraad nectar hier kunnen verzamelen; de kroonbuis is meestal tot 1/ der hoogte daar- mede gevuld. Voorts vindt men 4 meeldraden met goed ontwikkelde helm- knoppen. De helmdraden zijn met den wand van de kroon buis. vergroeid. De helmknoppen bevatten een groote hoeveel- heid stuifmeel. Onder de helmknoppen vindt men nog, gelijk bij zeer vel Rubiaceae, een dichten ring van haren. e Ook de stempels zijn. 4 in getal en hebben deze bijzonderheid, dat zij aan de buiten- zoowel als aan de binnenzijde met ee" zeer groot aantal papillen bezet zijn. Bij het openen van een jonge, nog niet volwassen bloem, 517 (ig. 2) ziet men de stempels uit elkander geweken en boven de toppen der nog gesloten helmknoppen uitgespreid. Men heeft dan gelegenheid op te merken, dat deze stempels niet alterneeren met de meeldraden, gelijk men zou ver wachten, maar daaraan zijn tegenovergesteld. Zij hebben een kleverig voorkomen en daar de meeldraden thans nog gesloten zijn, 204 men er geen oogenblik aan twijfelen de bloem proterogyne le noemen. In dit proterogyne stadium heeft echter de bloemkroon nog niel hare volle grootte bereikt. Weldra groeit zij in de lengte uit met dit gevolg, dat zij de meeldraden in haren groei mee- nemt. De 4 aaneengesloten helmknoppen glijden daarbij langs den stijl en de stempels met het noodzakelijk gevolg, lat de 4 stempels dichtslaan en tegelijker tijd de antheren openborstelen. Wij zagen reeds, dat de meeldraden niet alter- erden met de stempels en ook, dat deze laatsten aan de buitenzijde even papilleus waren als aan de binnenzijde. De wij gekomen stuifmeelkorrels blijven derhalve aan de stempel- mil hangen en kiemen daar zeer gemakkelijk, evenals de "ar beneden gevallen korrels, die in den nectar de noodige Voorwaarden vinden tot ontwikkeling hunner kiembuizen. Zelfs de weinige korrels, die in de helmknoppen achterblijven , stan tot kieming over. De planten zijn zeer vruchtbaar; elke bloem brengt hare Wucht voort met 4 zaden, die gemakkelijk tot kieming wor- den gebracht. De bloemen der Myrmecodia tuberosa bevruchten derhalve ich zelven en niet alleen in den regel maar uitsluitend. De kroon blijft gesloten; het is niet mogelijk, dat bel pollen van “en andere bloem op den stempel wordt afgezet. Wij hebben hier derhalve een voorbeeld van eene plant, die ich uitsluitend door zelibevruchting vermenigvuldigt en dit Mar alle waarschijnlijkheid reeds sedert eeuwen gedaan heeft. Maar wat nog merkwaardiger is en waa Allentie op wil vestigen is, dat wij bier zeer bijzondere adap- 518 taties aantreffen om die zelfbevruchting zoo volmaakt mogelijk te maken. Behalve dat de kroon gesloten blijft, zien wij nog de hoogst merkwaardige afwijking in de alternatie der stempels met de meeldraden, klaarblijkelijk met geen ander doel dan om des te zekerder het stuifmeel uit de antheren te borstelen; wij zien ` een derde afwijking in den bouw der stempels, die ik bij geen enkele andere Rubiacea heb aangetroffen, n. 1. dat de stempels aan de buitenzijde papillen dragen; wij zien ten vierde den hoogst eigendommelijken groei van de bloemkroon, die de meel- draden met zich neemt om het pollen in directe aanraking te brengen met de stempels. Deze 4 afwijkingen kunnen niet anders beschouwd worden dan als evenzoo vele adaptaties ter verze- kering der zelfbestuiving. Dit voorbeeld geeft naar mijne meening een geweldigen stoot aan de stelling, dat geen plant of dier het vermogen bezit om een lange reeks van generaties zich zelf te bevruchten. De 4 genoemde adaptaties zijn niet op eens verkregen en meer dan waarschijnlijk ook niet tegelijkertijd. Een onnoembaar aantal generaties moet daarover zijn heengegaan en toch wijst de Myrmecodia in °t geheel niet aan, dat zij in een enkel op- zicht zich zelve door een verzwakt nageslacht ten gronde richt. Een tweede voorbeeld ontleen ik aan de familie der Anonacea. In deze familie vindt men tal van schitterende voorbeelden van min of meer ingewikkelde inrichtingen tot verzekering val zelfbestuiving en wering van insectenbezoek. Vele daarvan zijn nog niet volkomen in zoo verre zij nog immer aan de insecten de gelegenheid openstellen de meeldraden te bereiken : om pollen te rooven en daarbij tevens een kansje openlaten om kruisbevruchting te bewerkstelligen al is de kans, dat kruising tusschen verschillende individuen daardoor wordt be- werkstelligd, ook dikwijls zeer klein. Ik laat alle gevallen, die eenigszins vatbaar zijn voor eel andere lezing buiten bespreking en bepaal mij tot de soorten, waarbij de bloemen volmaakt zijn afgesloten voor insectenbezoek- 519 Unona coelophlaea Scnerr: U. dasymaschala BL; Unona spec. nov. en andere verwante soorten, Bij deze Unona’s zijn 5 der 6 bloembladen gansch geaborteerd. De 5 overige zijn zoodanig zijdelings verbonden, dat zij geen enkele naad of spleet openlaten, (numquam aperta sed coalita, decidua, flore tamen fructigero) gelijk Dr. Scnerren zich uitdrukt 1). ` De meest volkomen zijdelingsche vergroeiing treft men aan bij een Unona afkomstig van het eiland Riouw, in ’s lands plantentuin gecultiveerd. De van onderen concave bloembladen vormen een nauwsluiten- de kap over de generatie-organen. Hunne nagels buigen zich sterk naar binnen en zijn op 200- danige wijze onder aan den kegelvormigen bloembodem bevestigd, dat de meeldraden te gelijkertijd worden meegenomen, wan- neer de kroon afvalt en dit geschiedt zoodra de bloem volwassen is en de meeldraden zijn opengesprongen. Daar nu de Unona hangende bloemen draagt, komt het losse stuifmeel uit de helmknoppen onvermijdelijk in zijn val in aanraking met de vochtige en zeer papilleuse stempels, die bovendien nog naar buiten zijn gebogen. Wanneer men door zacht tikken aan den tak de bloem- kroon doet afvallen, dan staat men verbaasd over de volkomen Wijze van bestuiving, die op die wijze tot stand komt en over de groote hoeveelheid stuifmeel, die op de stempels wordt gedeponeerd. Meermalen ziet men, dat gansche helmknoppen aan de kleverige stempels blijven hangen. 