Het mikroskoop, deszelfs gebruik, geschiedenis en tegenwoordige toestand
De verbarding door alkohol bestaat nict in zulk eene coa- gulalie van den geheelcn inboud der zenuwbuizen en cellen ; alleen de eiwitbestauddeelen ondergaan zulk eene slremming , maar de hoofdoorzaak der verbarding is eene onltrekking van het water aan het weefsel. Men zoude het kunnen noemen eene drooging onder alkohol , welke boven de drooging in de lucht dit vooruit heeft , dat bet water door alkohol wordt vervangen , cn de fijne clementaire deelen niet tot eene vaste ordelooze massa zamenkleven , zoodat er dan ook wel inkrim- ping plaats heeft , docli in geenen deele in die mate als bij drooging aan de lucht. De van het op die wijze verhard ruggemerg of van de hersenen vervaardigde doorsneden zijn bij gclijke diklc dan ook merkelijk doorschijneuder dan die van in chromzuur verbarde voorwerpen, doch de daaraan 512 VOOIIBEELDEN TOT OEFENlNG. verbondcn nadeeloa zijn : voorccrst , dat bet zcnuwmcrg veel langer vloeibaar blijft , en dus aan de gemaakte doorsneden op vele punten uilvloeit, en ten tweede , dat zulke in alkohol verharde voorwerpen slechts gednrende eenige weinige dagen toot het onderzoek geschikt blijven , daar zicli spoedig daarin groote vetbollen , ten deele ook velkristallen afzetten , waar- door weldra het gelieele weefsel onkenbaar wordt. Desniet- tegenstaande verdient toch de verharding door middel van alkohol in het algemeen de voorkcur , inzonderheid wegens de meerdere doorschijnendheid der doorsneden. Hoe dun deze doorsneden ook gemaakt worden , zoowel die der alkohol- als der chromzuurpraeparateu zijn echter simmer doorschijnend genoeg om er , zonder verdere toebe- reiding , alle de bijzonderheden van het maaksel aan waar te nemen. Men kan deze doorschijnendheid evenwcl op ver- scbillende wijzen bevorderen. Vooreerst door drukking , doch dit is steeds een min of raeer bedenkelijk middel , dat wel is waar niet altijd geheel te vermijden is , maar waartoe men zoo weinig mogelijk zijne toevlugt raoet nemen , daar hier- door eenige deelen uit hun verband worden gebragt , audere daarenlegen schijnbaar zamenbangend worden gemaakt. In de Iweede plaats kan de doorschijnendheid bevorderd wor- den door de gemaakte doorsneden met de oplossingen van bijtende potasch of soda te bevochtigen. Inderdaad zijn deze middelen daartoe allezins geschikt , maar hunne aanwending heeft een nadeel , dat niet uit het oog mag verloren worden , dat namelijk het hulsel der zenuwcellen en dc fijne takken , welke daarvan uilgaan , door doze loogzouten worden aangetast , zoodat inzonderheid dc laatslcn tevens met het hclder worden van het praeparaat verdwijnen. Octer voldoet daarom ccne bcvochliging der"doorsncdcn met ccne MET ZENUWWEEFSEL. 513 verzadigde oplossing van chlorcalcium (1). Hierdoor neemt de doorschijnendheid in hoogc mate toe , zonder dat het weefsel er onder lijdt ; dit geschicdt ecliter niet oogenblik- kelijk , doch allengs , zoodat eerst na eenige uren de door- sebijnendheid den lioogsten trap heeft bereikt , iets , dat hier ecliter weinig bezwaar oplevert , daar bet praeparaat , uit hoofde van het deliquescerend vermogen van het chlorcal- cium, voortdurend vochlig blijft. Aan deze behandeling met chlorcalcium kunnen echter alleen de in alkohol verhardc voorwerpen worden onderworpen , daar in de doorsneden van cbromzuur - praeparaten zich weldra lalrijke kristallen van clirorazuren kalk vormen. Ook nog eene andere handelwijze verdient hier vermelding. Wanneer men gedeelten van het ruggemerg of de hersenen laat droogen , dan versmellen , gelijk reeds gezegd is , alle de cle- raentaire deelen zoozeer ineen , dat er aan daarvan vervaardig- de doorsneden slechts weinig ondcrscheidenlijk te zien is. Doch indien men de vooraf met alkohol verharde deelen aan de * lucht laat droogen, dan is het daarmede anders gelegen. Aan de uiterst dunne doorsneden , welke alsdan daarvan vervaar- digd kunnen worden , herkent men , bij de opweeking in wa- ter, hetwelk men des verkiezende later ook door chlorcalcium vervangen kan , dat de elementaire deelen nog behoorlijk gescheicien zijn geblcven , waarbij men het groole voordeel heeft van hen geheel in hunue oorspronkelijke ligging tc zien. Vcrlangt men verders praeparaten , die een Icerzaam overzigt geven van het gcheclc maaksel , met opoffering van eenige der bijzonderhedcn , welke zich beter op andere wijzcn (1) Dit middcl ia ecr6t onlanga mot het beale gevolg door mijnen ambt- genoot Schroeder van der Kolk aangewend voor het onderzoek van het raauksel van het ruggemerg. 514 VOOKBEELDEN TOT OEI'ENING. vertoonen , dan verdient ccnc bevochtiging der droogc door- sDedcn met glycerine aanbevcling , waardoor zij in doorschij- nendhcid nog zeer winncn , zonder dat deze al te groot wordt , gclijk b. v. bet geval is in tcrpenthijnoiic of canada- balsem. Voegt men nu eindelijk bij deze verschillende handelwij- zen ter bekoming van dunne doorsneden nog de uitpluizing daarvan met naalden , gepaard met een herhaald uitspoelen van bet praeparaat op bet voorwerpplaatje met water, ter venvijdering van de kleine deeltjes , die het gcziglsveld troe- bel raaken , dan heeft men eene reeks van middelen tot bet onderzoek der fijnere zamenslelling van de hersenen en het ruggemerg , die , wel is waar , elk voor zich onvoldoende zijn , doch gezamenlijk aangewend ons in slaat stellen met vrij groole zekerheid , door vereeniging en vergelijking der afzonderlijke uitkomsten, daaruit te besluiten tot het maaksel der centrale deelen van het zenuwstelsel in den onverauder- den toestand , zoo als zij in het ligchaam voorkomen. Eene beschrijving echter van de wijze , hoe de reeds boven vermelde zenuwbuizen en zenuwcellen de zelfstandigheid van het ruggemerg en de hersenen zamenstellen , zoude uil den aard der zaak te uitvoerig worden , ora te passen in het plan van deze Handleiding , en bovendien zonder talrijke afbeel- dingen onverstaanbaar blijven. Ik vergenoeg mij dus bier met , even als elders , aan den lezer den w eg gewczen te hebben ora door eigen onderzoek het onvolledige der beschrij- ving aan te vullen. Het spreckt van zelf, dat zich het gelal van voorbceldcu lot ocfening nog zeer zoude lalen vermccrdcren. Dil schijut VOORBEELDEN TOT OEFENING. 515 ecliter voor hot docl, waartoe dit work beslemd is, ovcrbo- dig. Dc medegedeclde zijn ontlecnd aaa de voornaainstc ca meest verspreide wcefsels van bet dierlijk ligchaam, en levc- ren genoegzamc stof tot bet verkrijgen van ervaring zoowcl in de behandeling van mikroskopische praeparaten , als in de duiding van datgene , wat de mikroskopische waarneming leert. Meer wordt bier niet beoogd. Voor de eigenlijke studie der weefselleer eu van bet fijnere maaksel der men- schelijke en dierlijke organen , wende zich de lezer tot andere werken, welke opzettelijk daaraan gewijd zijn. De lilteratuur der mikroskopische anatomic is zeer uitgebreid. Als hoofd- werken , die boven andere aanbeveling verdienen , noemen wij hier slechls : J. Henle, Allgemeine Anatomie. Lehre von den Miscliungs - und Formbestandtheilen des menschlichen Korpers , Leipzig 1841. Iu het Ne- derduitsch vertaald en met aanteekeningen yermeerderd door Dr. C. E. Heyn- 6 i u s , onder den titel van Algemeene ontlecdkunde of leer van de schei- Jiundige en morphologisclic lestanddeelen van het menschelijk ligchaam , Amsterdam , 1847 - 1853. J. Gerlach, JIandbuch der allgcmeinon und specicllen Gewebelehrc des menscliliclien Korpers. Mainz 1848. 2te ed. 1853. In onze taal over- gebragt door Dr. II. H. Hageman Jr. , onder den titel van : Handbook van de algemeene en byzondere weefselleer van het menschelijk ligchaam , Utrecht en Amsterdam 1850. A. Kolliker, Mikroskopische Anatomic , odor Gewebelehre des Men- schcn , IIKr Band , Specielle Gewebelehre , l!‘e Ildlfte und 2te H'd/flc , lstc Abthcilung. Leipzig 1850 - 1852. Van denzelfden : JIandbuch der Gewebelehre des Menschen. Leipzig 1852, F. C. Do riders en A. F. Bauduin, Uandleiding tot de natuurkunde van den gezonden menscli. Utrecht en Amsterdam, Dl. I. 1851, Dl. II, lste afd. 1853. De 2d* afdeeling , vvaarin de leer der vreefsels zal behan- deld worden, is weldra te wachten. Verders leveren dc Jahresbericlite van Reichert in M ii 1 1 e r’s Ar- chie en van Henle in Canstatt’s Jahresbericht overzigten der'littera- tuur van de verschillendc onderwerpen gedurende de laatst verloopcn jaren. AERKLAIUIVG m PLATEN. PL A AT I. Fig. 1. Jeugdige opperhuid van den stengel van Mesembryaa- themum cristallinum nog in den knop , met eene daarop geplaatste bolronde cel, waarin eene centrale kern en sapstroompjes zigt- baar zijn ; in de kern is een kernligchaampje , dat nog een klei- ner ligchaampje bevat. Fig. 2. Top der nog jeugdige gesteelde ldieren uit den bloemknop van Nicotiana Tabacum , in twee verscbillende ont- wikkelingtoestanden A en B. Door chlorcalciumoplossing zijn de binnenblaasjes afgescheiden , welke bij hunne zamentrekking de tegen hunne binnenvlakte aan geplaatste kemen mede ge- sleept hebben. In de topcellen a en a zijn nog slechts twee binnenblaasjes bevat ; in de daaronder gelegen cellen b en b ver- toonen zich reeds de eerste sporen van bet cellulosevlies als een fijn tussehenschot. Fig, 3. Top van een der <5£ncellige haren aan bet stigma van Chelonia purpurascens ; de cuticula-oppervlakte is bezet met talrijke uitpuilende knobbeltjes. Fig. 4. Eenige cellen uit een jong nog in den knop besloten blad van Tradescantia crassicaulis. De daarin bevatte wand- standige kernen hebben 66n tot twee kernligcbaampjes , in som- mige van welke nog een kleiner ligchaampje zigtbaar is. Fig. 5. Pollenkorrels in hunne moedercellen van Antirrhi- num majus. Fig. 6. Amylumkorrels uit de mergcellen des stengels van Peperomia incana Miq. (Piper canescens) ; A uit een jong, B uit een ouder, C uit een volwassen internodium. Fig. 7. Een ddnecllig vertakt haar op den stengel van Mot- thiola annm. VERKLAR1NG DER PLATE*. 317 Fig. 8 A. Gedeelte van een tussclienscliot in een luchtka- naal van den bladsteel van Musa rosacea , met de verschillende trappen van zicli vormende stervormige cellen ; a nog veelhoe- kige cellen , die bij b allengs in stervormige overgaan , met open- lating van drieboekige tussclienruimten. B , eene geheel gevormde stervormige cel , door salpeterzuur geisoleerd. Fig. 9. Amylumkorrels uit eenen aardappel. Fig. 10. Amylumkorrels uit den bol van Crocus vernus. Fig. 11 A. Opperhuid der ondervlakte van een blad van Helleborus niger , met slingerende wanden der opperhuidscellen en gestreepte cuticula. B. Loodregte doorsnede derzelfde opperhuid; a cuticula met de doorgesneden streepvormige verhevenheden. Fig. 12. Dwarse doorsnede van het collenchym van den stengel van Ricinus communis , met bier en daar bij de uitwen- dige celwandverdikking open gebleven tusschencellige gangen. Fig. 13. Doorsnede van het hoornachtig albumen van een zaadkorrel van Alstroemeria aurea ; de dikke doorscbijnende celwanden zijn van talrijke stippelkanalen voorzien, die bij a zicli van boven op gezien vertoonen. Fig. 14 A. Dwarse doorsnede van eene der dikwandige korte bastcellen uit den wortel van Dictamnus albus des bandels. B. Eene dergelijke bastcel op de overlangsche doorsnede. C. Een gedeelte van den dwars doorgesneden wand , sterker vergroot. D. Hetzelfde, na behandeling met iodium en zwavelzuur ; de donkere gedeelten duiden de daardoor blaauw gekleurde la- gen aan. Fig. 15. Dwars doorgesneden mergcellen van den stengel van Hoya carnosa. A. Cel uit een jong internodium ; de stippels duiden de plaatsen der openingen in den celwand aan , nadat deze met iodium en zwavelzuur behandeld is. B. Cel uit een volwassen internodium van een’ &>njarigen tak , bij geringe vergrooting. C. Cel uit een internodium van eenen tweejarigen tak. Fig. 16. Doorsnede van eenige cellen uit het liarde steenach- tige gedeelte van de vruchtschaal eener kers ( Primus cerasus ). 318 VFniil.AKlNG DF,U W.ATl-N. Fig. 17 A. Loodrcgte doorsnede der buitenste zaadhuid van Phaseolus vulgaris. B. Tangeutiale doorsnede van dezelfde. Fig. 18 A. Overlangsche doorsnede der mergcellen van den knolligen wortel eener Dablia ( Georgina variabilis). B. Een gedeelte van den celwand sterker vergroot. Fig. 19. Dwarse doorsnede der kurkcellen van Sempervivum arboreum. Fig. 20. Gedeelte van eene verhoute cel in den mergkoker van Corylus Avellana. Fig. 21. Gedeelte van eene bastcel van Stapelia ylauca. Fig. 22. Gedeelte eener boutcel uit den stain van Cycas Cir- cinalis. Fig. 23 A. Overlangscbe doorsnede van een gestippeld vat met eenige boutcellen van Laurus Sassafras; a dwarswand in het vat. B. Dwarse doorsnede van hetzelfde: a ringvormig overblijfsel van den dwarswand. Fig. 24 A. Gedeelte eener van liofstippels voorzi.ene boutcel op de radiale overlangsche doorsnede van bet bout van Pinus silvestris. B. Eene dergelijke cel op de tangeutiale doorsuede met de loodregt gekliefde hofstippels. Fig. 25. Overdwars doorgesneden mergcel van Peperomia oh- tusifolia , met kristallen van oxalzuren en zwavelzuren kalk. Fig. 26. Spiraalvaten in den mergkoker van Ricinus commu- nis , a mergcellen, b spiraalvat met wijde, c met naauwe win- dingen. Fig. 27. Netvat uit den stengel van Tradescantia crassicaulis. Fig. 28. Itingcellenwecfsel in de nabijheid der vaatbundels van Opuntia microdasys ; A op de overlangscbe, B op de over- dwarse doorsnede. Fig. 29. Gedeelte van twee aan elkander grenzende gestip- pelde vaten van Clematis Fitalba, met den loodregt doorgesneden tusschenwand, waarin de doorgesneden liofstippels zigtbaar zijn. Fig. 30. Overlangscbe doorsnede van lindenhout ( Tilia par- vifolid). Fig. 31. Spiraalvat uit bet boutligcbaam van Mammillaria pusilla , met breede bandvormige spiraal. VERKLAR1NG DER PLATEX. 319 Fig. 32. Overlangsche doorsnede van een gedeelte van eenen vaatbundel uit de rachis van Angyopteris Theysmanniana. Fig. 33. Gedeelte van een der gestreepte vaten sterker ver- groot , om het maaksel der spleetvormige hofstippels te toonen. Fig. 34. Overlangsche doorsnede van het schorsparenchym van Euphorbia splendens , met een zich vertakkend melksapvat. Fig. 35. Spiraalvezelcellen uit een anthera van Tulipa Gess- neri. A eene cel nabij de oppervlakte, B eene uit het meer binnenwaarts gelegen gedeelte. Fig. 36 A. Opperhuidscellen en huidmondje van Orontium japonicum. B. Loodregte doorsnede van dezelfde opperhuid , met een huidmondje en daaronder geplaatste ademholte , omgeven door de parencliymcellen van het blad. PLAAT II. Fig. 1. Protococcus palustris Kiitz. Fig. 2. Mouyeotia genuflexa A g. ; twee cellen in copulatie. Fig. 3. Gistplantjes ( Cryptococcus Fermentum Kiitz.); A, zoo als zij in gewone gist voorkomen ; B , de gistplantjes , na tot cellenreeksen te zijn uitgegroeid ; C, dezelfde in een nog la- ter tijdperk , aanvangende (bij b) zich te vertakken. Fig. 4. Closterium striolatum Ehr. Fig. 5. Chtonoblastus ebngatus II g. , zeer nabijkomend aan Chtonoblastus ancjuiformis Kiitz. ( Tab. Phyc. Tab. 57), docli de cellen hebben eene merkelijk grootere leugte. Fig. 6. Pediastrum SelenaecC Kiitz. Fig. 7. Euastrum semiradiatum Kiitz. Fig. 8. Chtonoblastus repens Kiitz. Fig. 9. Topcellen van Spiroyyra crassa Kiitz., a kern door sapstroompjes bevestigd ; b jeugdig tusschenschot , c oudere dwarswand. Fig. 10. Eenige cellen van Spiroyyra crassa in copulatie. Fig. 11. Chlosterium Lunula Ehr., A volwassen individu ; B jeugdig voorwerp , dat zich in tweeen verdeeld heeft. Fig. 12. Kiemcellen van Cladophora ylomerata. Fig. 13. Kiemcellen van Chaetophora eleyans. 320 VERKURING DER PEATF.N. Fig. 14. Kiemcel van Oedogonium vesicatum naar Tliuret. Fig 15. Groote kiemcel van Vaucheria clavata. Fig. 16. Navicula formosa (Pleurosigma formosum Smith) , A bij eene vergrooting van 300 maal, B een klein gedeelte nit liet midden bij eene 1000 malige vergrooting. Fig. 17. Actinocyclus Aquila Ehr. Fig. 18. Melosira sulcata Kiitz. ( Gaillonella sulcata Ebr.) ; A van boven , B eenige zamengevoegde individu’s van terzijde gezien. Fig. 19. Triceratium areolatum Hg. De drie laatste figuren naar fossile voorwerpen uit den Am- sterdamsclien bodem. Fig. 20. Synedra Oxyrhynchus Kiitz. Fig. 2 1 . Cymbella gastroides K ii t z. Fig. 22. Navicula gracilis Ehr.; A van boven, B van ter- zijde gezien. Fig. 23. Fragilaria angusta Ehr.; A van boven , B eenige vereenigde individu’s van terzijde gezien. Fig. 24. Gomphonema abbreviatum Ag. Fig. 25. Verticillium lateritium Hg. Fig. 26. Ascophora Mucedo, mycelium met jeugdige vrucht- draden. Fig. 27. Sporangien van Ascophora Mucedo in de opvolgen- de ontwikkelingstoestanden. Fig. 28. Kiemende sporidien van Ascophora Mucedo , ster- ker vergroot. Fsg. 29. Ulva latissima Kiitz., met cellen in verschillende verdeelingstoestanden. Fig. 30. Vibrio lineola Ehr., in bedorven melk en andere proteinehoudende vochten. Fig. 31. Euglena viridis Ehr. Fig. 32. Euglena Pyrum Ehr. Fig. 33. Vorticella nebulifera M ii 11., A in den uitgestrek- ten toesfand , B in den zamengetrokken toestand , C een indi- vidu , waaraan zich het trilvlies (t) gevormd heeft , D vrij ge- worden individu, t trilvlies. Fig. 34. Oxytricha Pellionella Ehr., A van boven, B van terzijde , a zamentrekbare ruimte. Fig. 35. Monas hyalina Ehr. VERKUIUNG DER PLATEN. 321 Fig. 36. Bursaria vorax Ehr. , a a zamentrekbare ruimten , b mond , c anus Fig. 37. Amoeba Princeps Ehr., jong individu. Fig. 38. Oxytricha , welke zich verdeelt. Fig. 39. Actinopkrys Sol Ehr., A enkelvoudig , B dubbel individu, a a zamentrekbare blazen aan de oppervlakte, b kern. Fig. 40. Trachelius trichophorus Ehr., a a zamentrekbare ruimten , b snuit. Fig. 4 1 . Chilodon Cucullulus Ehr., a zamentrekbare ruim- te, b mondopening. Fig. 42. Loxodes Bursaria Ehr., A enkelvoudig, B dubbel individu. Fig. 43. Rotifer citrinus Ehr. (?) , A het geheele dier uit- gestrekt,met den uitgebreiden radertoestel ab, c oogen, d voor- maag , e kaauwtoestel , f maag , g darm , h cloaca , i anus , k l ovarium , m zuignapje aan den voet. B , bovenste gedeelte van het ligchaam , na intrekking van den radertoestel, die bij ab gezien wordt, n met stijve haartjes bezet vooreinde van den kop ; de overige letters als in A. C, bovenste gedeelte van terzijde gezien, o spoor; de overige letters als bij A en B. Fig. 44. Gregarine uit Lurnbricus tubifex ; A enkelvoudig, B dubbel individu, a kern. Fig. 45. Eene Anguillula uit slootwater. Fig. 46. Vaginicola cristallina Ehr. Fig. 47. Squamella Bractea Ehr. (?) Fig. 48. Amphileptus Fasciola Ehr. Fig. 49. Euplotes appendiculatus Ehr., Avanboven, Bvan terzijde gezien. Fig. 50. Foraminiferen in het krijt. a Planulina turgida Ehr., b Textularia acicularis Ehr. van boven , b dezelfde van terzijde gezien, d Rotalia perforata Ehr., e Rotalia globu- losa Ehr. PL A AT III. Fig. 1. Bloedligchaampjes van den mensch. a , b roode bloedcellen op de platte zijde gezien ; c dezelfde op den kant 21. 522 VERKI.ARING DER PLATEN. gezien ; d eenige bloedcellen tot een rolletje vereenigd ; dezelfde , na inwerking eener oplossing van subli- maat in water ; h een wit bloedligcliaampje of lymphcel. Fig. 2. Bloedcellen uit de lever van een varken ; a en b in den onveranderden toestand ; c, d e n e in eene sterke suiker- oplossing. Fig. 3. Bloedligchaampjes van eenen kikvorscb; a eene bloed- cel in den gebeel verschen toestand ; b dezelfde na eenig tijds- verloop: c eene bloedcel op den kant gezien; d een wit bloed- ligcliaampje ; de bloedcellen in water; h eene bloedcel na bijvoeging van azijnzuur; i eene bloedcel in eene oplossing van sublimaat in water; k,l,n bloedcellen in eene oplos- sing van sublimaat ; o , p , q bloedcellen in eene sterke suiker- of zoutoplossing. Fig. 4. a Eene bekleedingscel van de binnenvlakte der wang van een’ menscb ; b ,c,d speekselcellen. Fig. 5. Opperbuidscellen van eene menschelijke vrucht van di’ie maanden. Fig. 6. Bekleedingscellen der lucbtpijp van eene koe; a over- blijvende kemen na beliandeling met azijnzuur. Fig. 7. Nierbuisjes van een kalf ; A in den onveranderden toestand ; B in eene sterke suiker- of zoutoplossing. Fig. 8. Een grijs boofdbaar van een menscb ; A van boven op gezien ; B dwarse doorsnede ; C overlangscbe doorsnede der bastlaag met zwavelzuur behandeld. Fig. 9. Haar van Mustela Erminea. Fig. 10. Dwarse doorsnede van een liaar van bet Moscbusdier. Fig. 11. Dwarse doorsnede der bastlaag van eene pen van een stekelvarken ; a door potascb in de overlangsche doorsnede geisoleerde vezelcellen. Fig. 12. Yezelen der kristallens van een menschelijk oog; A die van de oppervlakte ; B die van de kern. Fig. 13. Yezelen der kristallens van een’ snoek. Fig. 14. Dwarse doorsnede van den nekband van een kalf. Fig. 15. Overlangsche doorsnede van denzelfden, aan den rand eenigzins uitgeplozen. Fig- 16. De vezelen van denzelfden, na drie dagen in eene sterke potaschoplossing te liebben gelegeu , en daarna overbragt in water ouder toevloeijmg van zontzuur. VERKLARING DEU PLATEN. 525 Fig. 17. Bindweefsel en vetcellen tusschen de borstspieren van een kalf; a a vetcellen met margarinekristallen. Fig. 18. Een gedeelte van lietzelfde bindweefsel, na behan- deling met azijnzuur. Fig. 1 9. Peritonaeum van een’ kikvorscb ; a epithelium , b pigmentcel , c c c openingen. Fig. 20 A. Pigmentcellen der chorioidea uit het oog van eene koe ; B pigmentmoleculen. Fig. 21. Peritonaeum van een’ watersalamander. Fig. 22. Dwarse doorsnede der pees van eene der spieren aan de hiel van een kalf, a a a bindweefselscheeden der secundaire bundels; b streepen door het mes veroorzaalct. Fig. 23. Een gedeelte van hetzelfde sterker vergroot ; a zich vertakkende veerkrachtige vezelen. Fig. 24. Overlangsche doorsnede derzelfde pees. Fig. 25. Primitiefbuudels van den musculus psoas eener koe ; van a tot b is het sarcolemma afgezonderd. Fig. 26. Een klein gedeelte van zulk eenen primitiefbundel sterk vergroot. Fig. 27. Afgezonderde primitiefvezelen uit dezelfde spier. Fig. 28. Een gedeelte van eenen primitiefbundel derzelfde spier , na eenige uren in zoutzuur te hebben gelegen ; a afge- zonderde kleinste deeltjes der primitiefvezelen. Fig. 29. Een primitiefbundel behandeld met azijnzuur ; a a a tegen de binnenzijde van het sarcolemma aanliggende ker- nen; b naar buiten tredende inhoud. Fig. 30. Dwarse doorsnede derzelfde spier bij geringere ver- grooting ; aaa bindweefselscheeden der secundaire en tertiaire bundels. Fig. 31. Dwarse doorsnede van eenen primitiefbundel uit den musculus gastrocnemius van een konijn, waarvan de bloedvaten zijn opgespoteu, bij sterke vergrooting; a a enzv. doorsneden van de haarvaten op de hoekpunten van de clkander begren- zende primitiefbuudels Fig. 32. Dwarse doorsnede van do borstspieren van Musca vomitoria. Fig. 33 A. Overlangsche doorsnede van dezelfde ; a a plaatsen waar de luchtvaten naar binnen dringen ; B afgezonderde primi- tiefvezelen. 524 VERKLAR1NG DEK PLATEN. Fig. 34. Levercellen van een varken ; A in water ; B in sui- kerwater , onder bijvoeging van azijnzuur. Fig. 35. Primitiefvezelen der borstspieren van Oestrus equi , na beliandeling met eene oplossing van sublimaat in slappen alkokol. Fig 36. Dwarse doorsnedc van eenige primitiefbundels der borstspieren van Aeshna grandis. Fig. 37. Primitiefbundel overgaande in eene pees van eene spier uit den vleugel van eene vledermuis, nabij een der ossa metatarsi. Fig. 38. Vezelcellen uit de spierhuid der maag van een varken. Fig. 39. Gedeelte eencr doorsnede van het oorkraakbeen eener koe , nabij de spits. Fig. 40. Gedeelte eener doorsnede van hetzelfde kraakbeen uit het middengedeelte. Fig 41. Gedeelte eener doorsnede van eenen kraakbeenigen ring in de luclitpijp van eene koe. Fig. 42. Klein gedeelte eener dwarse doorsnede van het dije- been van eene koe , met een der doorgesneden mergkanalen. Fig. 43. Overlangsche doorsnede van hetzelfde , bij geringere vergrooting. Fig. 44. Gedeelte eener dwarse doorsnede van het met zout- zuur uitgetrokken hielbeen van een kalf. Fig. 45. Gedeelte eener overlangsche doorsnede der kroon van eene kies van een’ mensch ; a grens tusschen het tandbeen en de emaillaag , b streepen in het email , c interglobulaire ruimten met lucht gevuld ; d bolvormige opeenhoopingen van tandbeenstof , na verwij dering der lucht uit de tusschenruimteu. Fig. 46 A. Yezelen van het email sterker vergroot ; B de- zelfde op de dwarse doorsnede. Fig. 47 A. Gedeelte eener doorsnede van den wortel der- zelfde kies ; a plaats waar de tandbeenkanaaltjes eindigen en de cementlaag aanvangt ; b b beeucellen in de cementlaag : B afzonderlijk gedeelte van den binnenwand , waarin de ope- ningen der tandbeenkanaaltjes gezicn worden. Fig. 48. Zenuwbuizen uit de witte zelfstandiglieid van het ruggemerg van een kalf ; a weinig veranderd , bij e is de cen- trale vezel afzonderlijk zigtbaar ; b met varikeuze aanzwellin- VERKLARING DER PLATEN. 525 gen , bij d naar buiten getreden inboud ; c met varikeus nitge- zette sclieede en inboud , waarbij de centrale vezel in het mid- den zigtbaar is geworden. Fig. 49. Zenuwbuisjes uit de grijze zelfstandigbeid van het- zelfde. Fig. 50. Stersgewijs vertakte zenuwcel uit de grijze zelfstan- digbeid van betzelfde ruggemerg. Fig. 51. Zenuwcellen uit bet ganglion Gasseri van eeu snoek; A eene cel zonder buisvormig verlengsel ; B eene cel , waarvan het hulsel een enkel verlengsel heeft ; C eene cel , waarvan bet hulsel zicb aan weerszijden m dat van eene zenuwbuis voort- zet. Fig 52. Zenuwbuizen uit den nervus cruralis van eenen kik- vorsch ; a in den onveranderden toestand; b met zamengetrok- ken en gedeeltelijk uitgevloeiden inhoud, waarbij bet buitenste hulsel en ook bier en daar de centrale vezel is zigtbaar ge- worden ; c afgescbeurd uiteinde van een zenuwbuisje , na eenig verblijf hi slappen alkoliol , waaraan de centrale vezel afzonder- lijk zigtbaar is. Fig. 53. Spermatozoon van eenen watcrsalamander. ; VERBETERINGEN. Bl. 21 , Root , staat : Peperomia obtusi/olia , lees : Peperomia iticana. » 25, « » Peperomia incana , lees: Peperomia obtusifolia. » 26 , regel 10 van boven , slaat : hot grootst , lees : liet goring st. »162, » 6 van onderen, staat: grand, lees: graad. !>,, B-WO. h ‘3 ® C <3\V C, O ® -A\ s ^ <s V A) i 'y. y. so Ax Fl/./y.ZM’x 7t>t*. Ftq.20.iatx Fir/. 22 itv. jFiq. 2'/. tat* pc?c o ' * • 0 s Ub n :i_'. l / Fig. 3/ Jwx Fig* 33. Jfisrx Affix i Tit/MscoK X 0, Fig33jX Ft/ A/ jfi Jfifi X 3Fig./2 wo* Fit/. 4f 2. Jr fix F/g M. tn>x Ft/ /J.. Fur. /fi. Fig. 67 j/ut x Fig./S Jfifi X Fm Z? Jrfi* \ j j V i nn'TT^iX Fig 24i jfifi i Fit/. 2i>. Jfifi X F/gM jfifi Fig. 6 2 £ amt* <nj. ad. not. cUl. S’lu-ndJ.I/.f.Jjtfber (rnc/tt. Tig. 6. wx Tig. 7.3tx> x /oox Mr 300 X 300 X Fig. 2/ zoo x 300 x Jiroox Tig. 30. sox Tu/. 22. /sox /sox IF/ // 26. Sfloy Tuf 33.S0OX J> Tig. 7/3. /0ft x 300 x Hi//. 7/2. toox IF///. 7/7 mi Tig. 72. zoo x Tuj. 7/9.300 Tu/. 36. 500 x Tig. 33 soox Tig. 7 3 2oo x 200 x 200 x 3O0 x T/i/ S/400 liar tin. S/und. /!9r0.d Hei/a ; i//-cc7iU. 