VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
(*) Door een poiid , vcrtrouw ik , dat cen Burger-pond , vatt 1 6 oncen , verftaan moet worden ; en door Water, zulk Wi- tcr , waur in zecp zig gcmaklyk ontbindc Rr5 %z- BESCHRTVINa VHN XBNC WVZ£ .^ESC H&YVINO VAN EMf^ WYZZ E£KB SOdRT Un WVN Ti£ MAAKEN« OQOR D& TARTAARBN ROUMBI GEUEETbN ; MKT WAARNEKMINGKM OVER D£Sp ZELFS QEBRUIR I M DB CBNRRSKUNDB. DoOf JEAN GRIEVE , M. D. F. R. S. ESimk* m Gcncc^heir in ds Ruififchc ArvU^ CGctrokkeii ul( de TranfaS. ^ tltc Jliyal Sac. €f Umlairg. Het Wynagtig Vogt , door den Heer grieve MAik^ veil, vcrkrygt men door gisting van Merru-mfk^ dnn , fchoon *t zclve^, zints veele eeuwen , by verfchci- Ac Tanaarfche Uorden in gebruik geweest is , mcrkt (5e Heer op, dat men niet dan met moefte, zdfe in Rulani^ de byzondere wyze , waar op 't selve toebereid wordt, heefr kunnen tc weeten komen. Hy lieeft bykans niets' voldoenends, ten dien oprigte, in de Boeken gevonden. Allen,, die 'er van fchryvtn, fchynen danr in overeen te komen, dat een Wyaagtii Vofi;t ♦ met Merrie-melk gemaakt, bekend coder dea naam van Koumifi , by eenige Tartaarfchc Volkcn in gi&- bruik is; doch geen deezcr befchryft de ^yze van be% reiden, noch ook het huislyk of geneeskuniUg gebruik, daar van gemaakt. ? Marcus paulus, de Vtnetiaan^ fprcekt in ecnWetk> 20 Olid nis de Pertiende Ecuwc (♦) , 'er van , a\s ten Drank, gomoen by de Tartaaren; doch zegt niets van vvy;5e der bereidinge. , SxjiiAKgeNDRKo vcfmeldt , in zync Bcfchryving des Kusfifchcn Ryks , eeni^^e omftandigheden der bcre;dii> ge Ct)« Doch onze Schryver merkt op, dat, indien men deeze handelwyze volgt, het werk nooit zal (laa- gen : want hy zegt, dat de Kalmukken de dikke zelf- flandi^heid, die zich op de zuurwordende Melk zci,'cr afneemen , dezelve opeeten , terwyl zy het overfchot ge- briiikcn tot drank, of om het te distilleeren. Dr. cRIevb betnigt, dat dit niet alleen ftrydt met het gebruik diens Volks, wanneer zy een fterk gegist hebbendc Drank wii- kfl (♦) De Region. Oriental. Lib. I. Cap. 57. Ct) Bsfchreibung des Rusfifchw Reichs , p. 319. 0U £KMS YAM WYV TE MAJKBN. 5f4| ten Ticbben ; maar ook de ondervinding , vocgt hy iievens , bewysc , dat men geene voUcomene gisting kaa bekomen , of alle de deelen , die de Melk uitmaaken^ moeten in derzelver natuurlyke evenrcdigheid daar io »yn. Ten aanzien van gmrlin , in dicns Reize door Sibcr rUn (*), mcrkt onze Schryvcr aan, dat hy mecr gdet heeft op de wyze, hoe dc Tartaarcn deezen VVyngeesjt uit Melk distilleeren,danopde gisting,door welker mid« del men deezen Wyn verkrygt. Doctor GRIEVE Itemt toe , dat de befchryving van dc Kownlfs ^ door den Heer pallas opgegeeven, in diens ^eize door cenige Landfchappen des liusfifchcn Ryks(t), zo iiaauwkeurig is, als men zou kunnen verwagten van ecn Reiziger, die de Natuurlyke Hjstorie in 't nlgemcen ten voorwerpc zyner nalpeuringe hadt ; dan tekent tefFens aan, dat de beginzels, van welke de gisting af- hangt , als mede de wyze van bewerking , in dit werk , liiei genoegzaam ontvouwd worden. Naa eenige verkcerde vcrzekeringen , ten aanziene van flit ondcrwcrp , opgemerkt te hebben , welke voorko- itien in de Schriften van nku^ian Q), voltelbn (J) en MACQUER (**), geeft onze Schryver ecne wyze op, om de KuutJ/s te bcreiden, doorgaans in gebruik by de Tartaarcn van beschkir ^ en die hy zelve aannam. Die bewerking was hem mcdegcdeeld door een Rmftsch Heer^ die zich eenigen tyd onder deeze.Volken onthouden hadt, om te zyner gencezinge dicn drank te gebruiken. De* zelve komt hicr op neder: Neemt eene zekere hoeveelhcid van verfchc Merrie- „ melk van ddn dag (ft) ; doet 'cr een zesticnde ge- j, deelte waters by, en'llort dit mengzel in een houten 9> vat; gebruik tot gcst een achttte gedcclte Koc-melk, (*) Reije dutch Sihcrien^ Tom. I. p. 373. (t) P/jy. ReiJe durch einig Frovititz. des Rusfisch Rekhs. CO Chm. Exp. Tom. I. Part II. p. 18. • (§) Ohjcrv, dc loQe Immam cum afinino et oyillo comparaiOy p. 54, C/«TO. p. 432. (ft) Ik vqrflaa niet wat dit vm een dag wil zeggen; of hee moet weezen, Melk, naa dat zc vicr en t^vintigf uuren gcmol- ^ep geweejt is. BESCHRYVINO VAN KRNB WTCB zo zuur als gy dezelve met mogelykheid kunt hy. 99 gen ; doch om die gest vervolgcns te maaken, zal eene kleine hoeveelheid van oude Koumifs beta difr» nen ; dekt dit vat toe met een dikken doek 9 en xec het zelve op eene maatig warme plaats : laat het im vier en twintig uuren blyven ; alsdan zal het meog- „ zel zuur gcworden , en op de dppervlakte een dikki zelfllandigheid byeengezet , weezen ; alsdan moct men met een (lok , van beneden gemaakt als Ht iu een Boterkarn ^ dit niengzel karncn , tot dat die dikke aelfftindigheid geheel vermengd zy met het duimere vogt beneden in het vat. Laat het dan wedet vkt en twintig uuren ftaan; en ftort het vervolgens ow in een hooger en nauwer vat , gelyk aan een Bolc^ karn , en men moet het blyven roeren als voorheen, „ tot dat het Vogt geheel van eenen aart fchym: in deezcn (laat noemc men het Koumifs ; de fmaak daar^ „ van moet een mengzel zyn van aangenaara cn zagt „ zuur, Telkens , wanneer men het wU gebruiken, 5, moet het gerocrd worden." By dit berigt der bereidinge , voegt onze Schr^cr tt^ nige andere onderrigtingen , door hem , ten aanzien van dit onderwerp,op zyne Reize verzameld. Een Tartaar^ in 't Zuid-Oosten van Brcnbourg^ hadt hem gezegd, dat men , om de verwisfeling van Vaten te ontgaan , de Mclk terftond in een hooger en nauwer vat koa doen, cn , om de gisting te bevorderen , 'er een weinig warme Melk in gieten , of, zo hQt noodig is , •er iets gistmg vcrvvckkends byvoegen. Van een zxi6.mxiTartaap badt hy geleerd; dat men de bewerking nog meer koa verkorten, door de Melk te warmcn v66r dat men V het gistend vogt byvoegr, door het alle uuren te be- weegen, of zclfs meermaaleu, zo dat de declen zich bc« ginnen te fcheiden, en de 'dikke zelfllandigheid zich aan de oppervlakte begint te verheffen. Op die wyze maak- te hy , in de tcgenwoordigheid des Schryvers , Koumifs^ in den tyd van twaalf uuren. Dezelfde Tartaar berigtte hem^dat men, in Ilede van zuure Melk tot de gisting te gebruiken , zich ook kon bedienen van Zuurdeeg, Kaasleb, of, *t geen nog ge- bruiklyker was , van een gedeelte pude Koumifs , en dat men op eenige plaatzen veel tyds uitwon , door nieuwe Melk te doen by een zeker gedeelte, dat reeds gcgist hadt; door weike vermenging dezelve welhaast de wya« agtige gisting kreeg. Onze Schryver kogt van dien Tartaar een dier ledc- ren zakken , door de Kalmukken gebruikt , tot bcreiding en vervoering van de Kotwn/s. Deeze zak was gemaafct van een ongetouwde , maar door rook zecr hard gemaak^ te, paardenhuid. De gedaante was kegelvormig; doch cenigzins driehoekig ; gemaakt zynde van driie ftukken^ gehegtaan een rond grondftuk van dezelfde huid. De zak sag *er vuil uit, en hadt een onaangenaame reuk. Wan-* necr hy de reden daarvan vroeg , kreeg hy ten ant» woord,dat men 'er een overWyfzel van oude Koumifs ia^ gelaaten hadt, pm tot gisting voor nieuwe te dienen. Uit dit alles blykt , dat er drie dingen noodig zya tot de Wynmaakende gisting der Melk , naamlyk : Warmte , Zuurheid , en Bew^eging. Onze Schryver merkt op , dat de Warmte noodig is tot alle gistme, en de Zuurheid misfchien niet minder ; maar dat de groote kunst) om Melk te doen gisten , in de Beweeging beftaat. Hy neemt wyders waar , dat de Natuur de kunst niet behoeft , ora de fappen en vogten der Plan- ten te doen gisten : de inwendige beweeging , die derzel- ver gisting vergezelt , is genoegzaam , dm de wericing te wege te brengen , die noodzaaklyk is , om voor te koraen dat de deelen dier fappen niet by elkapder. run- nen, of om ze in eene wederkeerige bewerking te hou- den: tervvyl in de Melk, zo ras dezelve zuur wordt, eene fcheiding der deelen plaats heeft. De Room zct zich aan de oppervlakte , terwyl het kaasagtig gedeelte » of deWrongel,na beneden zakt, of hangen blyft in de dunne Melk. Maar dat , wanneer die deelen vereenigd zyn, en by elkander gebragt door eene beweeging, by behoorlyke tusfchenpoozen gemaakt , *er een Wynagtig vogt uit voortkomt , over welks geneezende kragten Doctor GKiBVB vervolgens fpreekt: Zinti ' ^ MwAcmxrn^ vav lubix win * Zints dair fay vdor de ecfrftd keer fsta^ lK)orde fpredcen , fchynt hjs bet denkbeeld gtimi ti hebben van derzelver aang^legenheid , in de gewrisf j^n ^ere Ziektem Uy Dordcdde , dat eeoe haxikai Vati Melk , die. deceive onvatbaar maakte ^ om tot fim men gebragt te worden do6r . de vogten in de aiati Meldt^ en een seker gedeelte van een leeTcnAgeogeest, ^ vcel dieast kon weezen in. Ziektcn, wSaiiff bn Licfaaam vocdzei of kcagt behoeft. In het gcval van den Rmfifchen Hcer , van iricn by ftier boven forak , en die hem de eerfte wyze on llnifs tebefcidenr,mcdedeelde , gaf hem gelegenbddoati Ijqproeven , hoe zeer gegroi?d zjrn opge^at begrip was De Zieke bevondt zich in een tocfland die het ^nft %an een Geiieesmiddel , van dien aart als de Kamfss duidelyk fchcen aan te wyzen , en onzc Schryver noA- ^e hem dfit mlddcl diensvolgi^M aan. . — ^ o Lyder tdde €>»trent zcs- en tvvintig Jaaren ^ en «tne Ziektt Dntftondt uit ecne vetkeerde behahdeliiig derPokkcn; liy hadt opcenvolgend drie Kwylkuuren ondei^aan. Hy was zeer mager, zyn kleiir vuilgeel, zyne oogcn Ibn-. iBeti diep In 't hoofH gczonken ; hy gevoelde gewefdigt jpyn in de bom , gepaard met ^waar boesten, en hce liitweipen van fluimen; zyn eetlust en fpys^certeering, iiraren zeer gebrekkig ; hy beefde dHcvryls -flert ; met ^<nwo6rd,zyn gebeel nJtwendig voorkomea . diuddcii Jeene Tecring aan , hy begon de begfnzels van SWp. ioonzen te krygen , en was za zwak , dat hidp Ve- lioefde om in het rydtuig te komen , 't wclk hem » -Tartaryen zou vrve^'en^ Naa de Kotmifs fles^s res Weekefl Redronkeri te Ireb- "ben; kecrde hy Wcder, bevryd van alle die drocvc vcf- Ichynzelen ; hy zag 'er wel uit , en zyn kleiir was zo- danig veranderd , dat zyne Vrienden hem in *t eerst bl- ♦zwaarlyk hcrkenden. Kortert tyd naa dat hy de ■Koimijs begon te gcbrHikeii ^ die heifi tot fpvs en drank -teffens diende, hieldt zyn afgebfofcen daap op: de Zi- miwtrekkfng^en verlieten hem pen hy werd vet; enfchooa •hy een- en een htlvfe Gal/on -(^y , en zomtydR meet n V4i$n etraaal gebruikte, dronk hy de AWjwr/J' ahoos act •fmaak, eri zander aandoening van drookenfchap. Zo (♦) Een Gallon is zo. veel tler^Knten^ -. Qu Am Mont irAW wmtv n UAAKEtf. 99^ kng b3frd&2elve drdnk , gingen allc Uchaams^ oi^la^^ini^ gen geregeld , dan de menigte waters', weike by loosdey was metr dan gewoonlyk, Behalven dit voorbee)d der heiLzaame uuwerfczeka van dz, K&umifs^ geeft onze Schryver \r nog drie andey fe, in 't breede, op. Het eerfte dat van eeae Daaiej die langen tyd gefukkeld hadt aan. de gevolgen van eeat Zcnuwkwaale , en daardoor zeer verzwakt geword«i| was : zy herkreeg haare gezondheid 9 naa <en .ipaan4 bn^ Koumifs eedronken te hebben, die haar in wel d^tr Seflooten vaten weni tocgezonden. ■■■ Het iweede^ at van een Jong Hecr , die allc kentekew droeg van eene aanvanglykc Tcering » teeen welke by , .^nndjy vrngt , Melkipyzen gebruikt hadt. Hy dronk mifs niet ianger dan orotrent twee maanden ^ en Mx vk een weinig gunftig jaargetyde ; maar ondailks die ulles^ ▼erdweenen allc die kwaadfpellende tekena ^ . s^n: ikieur hadt de Lyder een Gezwel aan de flinkerzryde » gepaar4 met alle de verfchynzcls van een bcginnendc SlujipkocirtSt By deezen Lyder bewerkte de Koumifs eene gen^ezing^ in den tyd van omtrent zes weeken : naen hadt intua^ ichen zorg gedraagen , om de noodige Chtrurgicaale middelen aan te wcnden. •Er zyn verfchcide andere gevallcn , ivaarm onze Schryver de Koumifs^ met cen dergelyk sunfttgen tti^- flag gebruikt hceft; doch deeze van minder aftngelegeiH heid zynde , hecft hy het niet noodig geoordeeld , 'cr ^en byzonder verhaal van te gceven. Hy onderrigt oat in *t al^emeen , dat de zodanigen , xlie dit Vogt driiH ken , daar in ovcreenftemmen : „ dat zy ^ gedutirende „ het gebniik daarvan, weinig trek hadden tot landere Spyzen , dat zy 'cr eene groote hoeveeiheid van droth* 5, ken , niet alleen zonderTwederzin • ina^ir zelfs met genoegen ; dat het hunne aderen vol maakte, zonder 09 loghcid te vemorzaaken ^ dat zy ^ integendeel eene 5, zonderlinge vrolykheid en lugtigheid kreegen.; en zd& ^9 dat zy , in gevalle van bovenmaatig drinken , geea ^ onscmak hadden van eene flegte verteering , pyn in 99 hoofd 9 of Van eenlge der verfchynzelen * Welke 99 door^aans het overmaatig gebfirik van gegist hebbendc ,9 Dranken vcrgczclkn.*^ Hy merkr op , dat men 'er by kan voegen, dat de Tartaaren van Basiir. die, op hit <inde van den Winter, zeer vermfflgerii a;tn:t. *cb des en kragten kwamen torn ISSCHRYVING VAN BBNB WYZE Zomers iiiet aan het drinken van de Koumlfs mrge^ ven, of zy worden vet en ftcrt ' Uit^alle deeze omftandigheden , agt onzc Scbryicte mogeii beilUicen , dat die Merrie-melk tot ?e^i Genecskundige einden kan gebruikt worden. Hy vmf^ of men, uit afanmei'king van dcrzelver zagt zuur, t?y* «gtigen 'gfcest, olie cn verzagtende hoedanigheden , it niet zou kannen aanmerken als een verfdsfend verderf- wederftand middfel, als een prikkelend iriiddd , ofaJs zieer dienftig tot voedzel? Deeze overweegingen Wtn hem op, om, maar met zeer veel rymzigcjRheids^en ^ leen vraagswyze, voor te ftellen,ooidit middd tcbcproe- Ven in hcvige Ziekten, gepaard met tekenen van yer- 2wakking,van verrotting ; in gevallen van eenc te groo- te irritabiliteit , en wanneer,by de verzweering van een wond.hetlichaam gcdreigd wordt met eene Sluipkoons. • Van wegen de rchaarsTieid van Merrie -meik in deerc Landen, zal men waarfchynlyk nieuwsgierig weczeD,offl te weetcn ; of andere roortcn van Meik voor eenc der- gelyke wyhagtige gisting vatbaar zyn. Het fclq^nt dai * onze Schryver zyne nafpeuringen aan dieo kaot niei heeft uitgeftrekt ; maar hy gerft ons hoofdzaaklyk op, *t geen liy beeft kunnen ontdekken » ten opzigte vm dt gewoonfte foort van Meik, de Koe-melk. De Hoogleeraar pallas zegt , in zyne reeds aange- toogene Reize (f), dat de Tartaarcn^ wannccr bet hurt «n Merrie -meik ontbrcekt, een Wyn bcreidenuit Km* meik; maar dat zy de voorkens geeven aan de Koumfs^ als zy dezelve kunneh' bekomen , devryl deiclvc vtel •aangenaamer is , en meer gcests bevat ; deeze behelit by distilleering een derde gedcelie van 't gehecl , ler- wyl de Koc-melk of -^/r^ , . gdyk zy dezdve noemcii, flegts twee negenden geest, uitlevert. Onze Schryver vindt dit berigt bevestigd door b^t (•) Dr. GRIEVE wyst ons, in eene Aantekeriing, na eenc Be- fchryvin^ van RusUmd^ nu nieuwlmgs Uitgekemen: waarin d« Schp'ver, van de Kmmifs fpreekertde, fchryft: „ Dezdve is bj ,9 uitdek voedende » en kari de plaats van'aUen ander voedzd •„bekleeden. De Baskhiers bevinden 'er zich zeer'wd by; zj maakt hun llerk en vrohyk , en geefi hun -een gocdc klcur." 'Defcription de tomes ks Nations de I'Empire, Rrnfe , Tom. 11. pi Ct) Tom, I. p. 31^ #M EENE'SOORT VAN VVYN MAAKfiN. ;6cil rR£TSHONSHYs , die LEPRCHiN en andere Academjsten vergezelde op bunne Reistoeliten in Siberic cn Tartar rye^'en die, in den Jaare MDCCLXXVUI, te SiratCi- burg eene Verhandeling uitgaf over den brandenden Geest* dien men uit Melk kon haalen Volgens de Proef- neemingen van dien Heer bl>kt , dat de Koe-melk kan gisten met of zonder bygevoegd gistmiddel , mits men tyds genoeg toe neeme en beweegings genoeg maa^ ke; dat men geen brandenden Geest kan voortt)rengen , uit &&VL van de deelen die de Melk uitmaaken, op zich^ zelve genomen; noch ook uit twee, of zy moeten in eene meerdere of mindere maate met bet derde vermengd zyn; dat de Melk, alle baare beftanddcelen in de natuur* lyke evenredigheid hebbende , 'er mcer van uitlevert, naar gelange men dezelve beter beflooten houdt ; al- toos zorg drangcnde, dat men bet glas niet in gevaor brenge van te tarfteii. Die zelfdc Schryver merkt daar- enboven op, dat de Melk een veel fcherper reuk hadt v6<3r, dan naa, de be^erking: dat men de hoeveelheid van den Geest vcrmeerderde , door bet gegist hebbende vogt eenigen tyd v66x de Distiilatie te laaten ilildaan ; dat by van zes Pintqn Melk, gegist in een geflooten vat , en (lil nedergezet , . drie Onccn kreeg ; maar van dezelfdc hoeveelheid Melks, gegist 'in een open vat, hadt by naauwlijks ddn Once kunnen bckomen. (*) Spec. Inaug. (k Spir, ard. ex la3. Bub. WAARNEEMINC, AANGAANDE DE DOP-LUIS IN DE \VYW. GAARDEN, PKRSIKEN- EN ABRIROOSEN-BOOMEN. Een wynganrd, ftaande tcgen bet zuidwesten, ter leng- tc van een mu«r van vcertig of vyftig voetcn , en zestien of tsvinti.a; V6eten hoog,*wa8 in eenen treurigen ftnat; waarfchynlyk door mishandeling. De winter- of herfetfnoeijing n^mentFyic gefchfedde vcelal in Maart; en hot bout kwam nier tftefer ;dan vier of vyf duimen van malkaar te liggen': dufe wferd bet zomerhout natuitrlijk kort aati en op malkaar gcplaatst : hier uit kan men na- gaan , dat aUcs zeer arm zyn moest , en de Wyngaard gevolglyk giten goede^ druix^en kon voortbrengen ; ver- mits 'cr tf veel vocdz.cl n6dig was , om dit allcs te on- V. DEirif, MENGELW/N. I4. S S dci- #VER DBN DOP*LUIS derhoudcn. In 't Jaar 1780 werd my deeze Wyii^nrd aanbevolcn ; myn ooga)eiic ,was \I:en in beferen rtm re brengen , inJien het mogelyk zyn mogi: niiet dcnmdt op die mankr meester te tulleo worden van dc fchadc- lyke ■ Doplniacn ; nwar bet^r drtiivcn te zullen bebbeo. Ik fnoeile- d*i) v\'ijngaard in December, ter kngte, naar- maate her tioiit tig Jiet aanzieii ; leitfc het icr wyJrc vari it' a 16 duimen van' .riialkaar ; cn Voorzag hero, • van ondcr aan den worttl, met goedeh ouden mgutfea koe-mest ^ het gevolg was , dat de VVyngaard dim Zo* mer een zcer fterk gcwas maakte. [k droeg vcmolpiis zoTg^ geen onnut Iiout in de Zomer-binding of fnoe^yag te laat^n blyvcn ; en die 'Bfev9rderiag van fterke grod •had ten gevolge, dat de Luizen oiiiider wnren , cn de DriHven beter. Ik Iiield my v6brts aan dezelfde behan- delinge ; en in het derde jaar was het, als of *er nook Luizen in den Wyngaard geweest waren ; 00k zyn «'er tot heden, 1790, niet weder in geweest. Eindelyk begon ik te denken , zouden de arcnen niet altoos 1iet meest te lyden hebben^ zoiide dit fn de boo- men niet veelal phats hebben? Hierop 011 dcrnaro ik ecne dergelyke behandeling aan den Pcrfik en Abricoo? ; ik fneed dezelven zeer dun uit; zo dat,a!s het zyii koi?<fe, de takken 4 duimen van malkaar kwan^en te liggen; en voorzag de woriels met gdeden ouden vergaanen koe- mest ; (dit deed ik vcrvolgcns alle jaaren te gchi zerte ik dc boomen zo hoog met de wortels , ils t mar ccni.^ius zyo kon ; zoo dat ze maar even met aardft be- dekt waren, en vaiien konden; draagende tevens in den Zomer , met droog weder , zorg , dat ze wel bcgotco wrerden, flier op volgde een zeer fterk gcw:i5. Ik brak in lyds de Tpruiten , welke ik da?t dat oiinut zya kon- den; oni in te binden, 'er uit; de boom had dus geen pnn »dig vocdzel te verfchaffen , maakte fterk bout, cn ide Luizen verminderden^ ojtn~kort te gaan , in bet detile jaar was 'er geen Luis te vinden in alle die boomeu, noch in de Wy:jgaardcn die tegcn over het Zuid-westcn fton- den. Maar in de boooien,,, .die tegcn het Zuid^oostea fiondcn 9 fchoon zc dezelfde behj^ndeling ondcrgiogen, kon ik den f^uis gecn mec$ter wordcu ; en dit bad zo wel pla9{« in de kasten als op het open veld voor de fchuttingetu Ik ging dnarom over tot. een aada jniddel. • Voor die boomen op het Zuk]-oostcn« namentlyk, nam ik asqh, en wei hout-^sch«. Hoewcl^fit Biiddel ihans overgcnocg bek«iid is 9 heb ik cgter by MerH^heiden Ueden gexien ; dik zy het zonder vrogt ge« bruitet 'licbben'^;'' maar'-iy 2oadeti 4iec kwiad wel in 6in jaar hebben wUten oveMinben ; en zo dit Imn niet ge- ^kce^' Jieb ik al vcelen boofen zeggen 9- 'br is geen raad voor. Ik bediende 'er luy van op de rolgp^nde-iiDaQier^ ham eeu vat, vuide-bet btft a6ch tn water,> aiaakte'dic toe een foorcvan bry y of tievec eene dikke verf y waar inedc ik de boomen velvolgf^s rmeerde. Het ^evolg 'hlltf ^an is* geweest ^ -jdat de Lma 'ieen dea ininfleri 'hinder v'ftofcgenaaiDcf, deed ; 'en ik Was zo geru'st, wajinee'f tict fipeerifn g^li^tn wis, als of *er geen Luizen yviaats haddii^v- IlieroWraad ik alle liefhebbers , welker boomen met Dop-Iuizen bcfmet %yn , bet jaarl^sch ge- t>ruiken Tani*dic miWerten fterkfte aan ; en -weV, bm het, by ahnTt6ija«i*«d v «y Hj' in 't werk te 'ftelleti als mooglyk ■ h*^' V)p 40 bboitien , welken- re vboren byna •iet^Wne- finriWVylle/Vrugt voortbragteii , ben ik hier -doof vari dit^kti^ad imlftrtfkt metfster geword^n. Men zal -da^rbehevenlifby ondervifidibg,<zien , wanneer men maat 'iiin jzx^tMimt^ dai IKen >r 60k wedar , atece^oo- ' . * Ss 2 ren^ OVER DBXf DOP^MW ni*M WTNCMUUtBtlf » tWl. reo, meJe geplaagd word. Pan tondeiling is htt,dat . die bocicnen , wclkc .tegeo over .^ict. Zuid^westen ftonka, altfien doof bcyoroerlug van iterUn groei^ vry vanUii Wierdcn > en bl&eveiu Ik laac dit verder aan de Naiiufi pnderzoekeien over. 3 Wyders kan ik hkr nog meldrn » dat de tscfa oak met vrogt gehxmki faeb » lan verfcheideo uitlaodrcbi pldnten* vooro^meotlyk , 4y^ Wai houiaetiff warcn ; ah by voorbeeld de Nlyrt$$s f$mcn$0.^ CatmlUa japmim^ Mi» i^a^ ens. Maar by tedert planten^ aao wrdkedeNt- fuur ^.Wamieer ztbeginoen uit le fpruiten, de Luteo ca geiyk fchynt «oor d«n dM te brengeat hebbe ik de »d tan het (onge tcdere loot oeoic durven bcprocven. OA bepaal ik n:y;inaonderheid lot de Vrugiboowen;. eo iknid flsy met- de verwagtiug, dac een Jeder, die nyn raad n* lieft nsiar te^-komen ^aoodefyCzeg ik nog eebsO dUond* del &in jaar tc vetzuioicai t lootf van syoeo aiixid nl aerie ten. : A. z. Hoogleecaar de SAUbsuas* (Vcnolg ikM hlad%. 560.) Qoud-myncn van Macugnagam Naardemaa) bet regende, beflooten wy^ ^s^aagiiua oozen intfek by anton »iazia dkjl prato^ de 'Goud'unynfn bczoek^n. .De vooroaamfte treft met jiao in en omRreeks een Oorp Pejc^rena gebeeteo, *ig<^ea jils \ ware een Aanbangjte) . <s van Atac^gMga^ en een inyl b^Of^d^n 't zelve iigt Men irekt door dit Dorp all inen van Vanzon komt; weshaiven ay, die alken (leeae Myne^n wjllen bezigtigeu, niet npodig he^bcn^ loi Mgf^^a^oip te klimmen. ^ Hec voetftuk. van MonhM^^^ op. w^ks, vedanglog de^ zt My nan gelegen zyn^, beftaat meestal iijjc,ii^ad/erde Gr»> mis of een rocs 9 aaroengefti?1d..uir Quiiriay MWaen VeU> •fpaths de.beddipgen van deeze roivzyo vteltyds h^^pjaonta^ •of ten minflen weinig bellende*: Meb .weft da^ fieeaea van 4ee»e foort acci verfchiillw ^ «o ii^ h:^lieid aU ia 4eeyemdig))«4eii dfrdeQkn.t mm uit «e'liMftiyuiif Dtcw , ■ ■ : ■ • c '191 iiti is liier ztigt i daar hard , hier bykans attitere Quarts » daar zdtidcr Vcldfpath. Ik heb Goud-myncn gezien in eigenlyk ge'zegde geadehl^ Gfranit^ zeer bird eh ^rorkor* lig : onderitisrcheit trett meti de ryktte doorsaans aan in , Verfbbddenh^den 5 min hart cn van fynder korrel. Zo* danig is dfe van den fleer TfcsTom te Pcfctrcnd , in weike ik afdaalde ^ en dpor my met de meeste opQier- king is waargenomen. Zy draagt den naam van Cava del Pozzone. Hei Mineraal , waar Id hct Goud bePooten zit , is by-f kans ovcral een^eele zwavelagtige Vuurllcen. Men vindt ook Goud in Qiiarcsagtige vergruisde fteenen , dikwyls yervuld met een yzeragiige roest, welke bet overblyfzel fchynt te weezen van onibondene Vuurfteenen. De Gouddraagende Vuurfleenen deezer Myncn zyn dlk* wyls in vierkance brokken geaistallffeerd i (focb deezS ZY^ de artnfte; bui'en twyfei begunftigt de noodige rusf tot eene geregelde Crisrallifarie , de afTcheiding der lioud* deelijes; ondcrtusfchen hebben die zeer fyn zjjn niet veel tteer Goudj$; de rykftc zyn verwar.^lyk tfecnstainreerd ^ onder de gei'aante van groote fchiilfters , fehgtia grosfa. De meeste adereri zyfi vcfticaal; doch zy houden geett byzonder bepaatde rigting; zy kruisfen elkander menig* werf, en dit is 'c geen nrcn zoekt; *t is in' die doorfny* dingen, dat men de zostenadtnde Crcpfi siindt^ en di grootfte fchatten Men zegt, dat de Capitein tes* ToNi, nu twintijt jaaren gefeden, geheel ultgeput vaii Gelil , en geen Credit meer hebbende, datfr door op *t punt ftondt om zyne Myh geheel te verlaaten , een dee* zer ryke pl^atzen aanirof, en 'er^ in twee en twintig dagen , honderd zes en twintig Ponden van twaalf On* cen, of honiferd negen en tachiig M,irken, zuiver Goud uiiliaaide. .Zints dien ty.i hebben zyne Mynwerken vooN fpoedig gegaan , . ^n by heeft etn onmeetlyken fcbat ver- kreegcnl Zo ras de Ens nit de Wyn gehaald is , .Wordt dezelve door hamers verpletterd, om de deelen van wjtte Quarts fdurnh^ met welke ze vermengd isy Mr^g te werpen; vcr- (♦) Deeze toeneemtng van de jykheid der Aderen , in derzcl- ver doorfiiydingen* een algemeen erkend ihik. . De Heer Mu.cxB^ hjeeft het by:^onder waargenomen in alle ide Goud my* nen van /Vrojgpatac* jq 2V«nJ)h^a?Nt.\ Arif^a«ten4rs« Tm(« P*^* Sa 3 6o6 BERIOT VAN B«|lE ;R£IZ» t vervolgens wordt de Erts gemaa}en^ omtrent op dezetfde wyze z\s men koorn oiaalt^ tqsfcheii twee lleenen van Granic vap cvtree eu dercig duiii^ diameter , MoUnor^it- hectcn : hierdoor wordt 4e Barts ien grof zand^ zy ffn- veil voor, dat bet nier voordeejig is hec fynder te ma^ ken; andere midJelen, welke' zy ^^proefd hebben, flaag- den zo goed uiet ala de inolehs. . VVanneer de £rts dus gemaaten is^.faiengt men d^zelre met kalk, in de lugt gebluscKt , in cvenredigbefd van een en eeo halve roaat kalk tot tweehonderd maaten B(ls. Men doei die inengzel in grooie bakken , waar bet eeoige dagen blyft , ctaa welken bet in de wasch-inolens met Kwik kooit* In ieder deezer Molrns, Molinetio^ is ccn k^eine boa- ten ton, acbt en twincig duitocn hoog^ boven tusfcben (wee en drie en twintig duimen wyd, en beneden een weinig wyder. In deeza ton is een ronde en hollefteen, Tilaj die den grond geheel bedekr., Deeze lleeo is ia het midden doorboord, en door dit gat gaat een (lu^ houts ^ boven *t welk de moien , Molctta (♦^ , geplaaisi en vastsemaaki wordt, en dezelve doet ronddraaijen. Alie deeze Molens zyn van geaderde Grai)it. Alle worden ze in beweeging gebrngt, door een horizdntaat rad, daar beneden op een plank gepfaatst. Dus heeft men, voor twaair molens , twaalf klcme raderen. Ecu waterflroom , uit de Lanza ^^%tW\ii . yerdeelt zkh in twaalf watcrfprou- gen,elk de.ezer waterfprongen valt op de hcllendc fchcp- radcn ,en dofit ze omgaan.. Men doet 'eir meer of miqder Kwik in , naar de ryk- Leid der Myne: de bepaaling is lusfclien (5(5n en iwee ponden vdpr etke Molen ; men. laat ze dok in tyd wer- ken, naar gelange van de goedheid der j\fynft«»flre; vyf uuren voof dei armRe, zeven uuren voor de rykfte. VeV- volgens laat men het w^rer. belaaden met bet nietsbe* duidende' van de Erts, wegloopen, cn gaat op mcuw aan 't wcrk. De Kwik , met Goud voorzien , worJt dfiemaal iij week uit de mplen gehaald^en looptdoor ccn Geitenhnjd; de Amalgame, of het Goud, metKwik |rearengd,'Or& i/tf/aro, biyft op deeze hnid zitten. Ten einde van elke week verzamelt men al de Kwik, met Goud C*y Men kan de gedaante deezer Molens afgcbedd vindea In her fchpoiie Werk , getyteld: Hbrmenbgildi Pmi Vm' Twn.McfMiiiitnik fxrvcticiv^ TOm* ILp, 200. HA M01«T*R0S£, Goud bezwangerd, en sendt dion voorratd u^Picdc MU'- Uray by den Hecr tbstoni, ilie dc Kwik affcheidc, door dezelve te distilleercn in een omgedraaide yzereo kolf; cindelyk haalt by 'er bei Goud uit^ welk op den bo- dem des koU's blyfi^en vormt hec tot Baaren ^ Ore? rosfo. De Heer t^stoni hicldt te Pcscertna zes en tachtig inolens aan den gang, welke heo), ten dien tyde, door elkander> 's weeklyks, tiisfcben de tien en tvvualf Pon* den van twaaif Oncen Kwik , met Goud bezwangerd , op« bragten; men verzekerc , dat acht of negen ponden vaa die Kwik nier meer dan ^^n pond Gauds bevatten; 'c welk umtrcnt twee Marken Gouds tnankt voor twaaif ponden Amalgame (♦j. Dit Goud wordc cp omtrent acht tien karaten gewaardeerd ; zo dat van de vier deelen dric Goud zyn , en ddii Zilver. In ieder deezer zes en tachtig molens warden *sweeklyks omtrent duizend pon* den itrts verwerkt. Weshnlven zes eo tachtig duizend pondeo £rts niet roeer dan twee Marken Gouds , en zelfs Goud met Zilver vermengd, opieveren: 't welk op tien of elf Grein van dit Goud voor bet quintaal myn- fiof uiikomt Ct> Ondertuslchen bedraageo twee Mar« ken ter week , de w^arde van omtrent . 66560 Fran* fche Liv. 'sjaars: doch men moet 'er een licnde van a(- trekken, voor de belasting aan den Prins, weshaken 'er 5990^ Liv. overblyven.- — Wat de onkosien der be- arbeiding betreft, de Ilecr trstoni heeft doorgaans hon- derd werklieden in decze Mynen van' Pcfcercna ; bet loon dcr Mynwerkeren is 35 Stuiv. Os/ola/chc' Mum , om- trent ai Stuiv. Framch Geld, daags; dat der handlange- ren 30 Stuiv. , of 18 Franfchc ; als wy ze alien op 120 Stuiv. (lellen, zal bet ico Liv. elken dag, en 600 Liv. el- (♦) Dc HecrDE born apt, in zyn Trake fur P Amalgamation ^ dat dc Amalgam^ die op den Geitenhuid biyft, een vyfdc,' of ten minftcn een zcvcnde, gedeelte van gewigt aan Goud be- draagt. Ubtr das Ausauicken^ p. 156. De ticer de trebra zcgt cen ^yfde gedeelte , Bergbaukunde ^ XI Abh. De Kwik nu hoadt bet Zilver in grootcr hoeveclhcid dan het Goud. Hier uit blykt dat de my opgegeevene waardeering , eil die ik in de bereke* ning gevolgd heb, eer bcncdcn dan boven de waarde is. (t^ Volgens dc Verhandeling van den Heer muller over de Mynen van Vcrojpatack , bearbeldt men in Tranfylvame vcel ar-. mer Mynen : dcwyl zy flegrs drie en een halve Grdn van het .^Imaal uitleveren, Bergbatdcunde , Tom. L p. 46. A 85 4 BERIOT VAN: BSm eike week , maaken. Daarenboven wordt by den ubertf der Molens, 'sweeklyks^ 40 Ponden Kwik verlooren^en deese ko6C bet Pond , van twaalf Oncen , 3 Liv. FranA geld : dit beloopt eene koste van ifto Liv. in de wed. Wannecr men hier by voegt 180 Liv. voor het ondcr- houd der gebouwen en andere onkosten , 't welk genoeg fchynt , dewyl alles zeer onkostbaar geniaakt is, zal de gehecle utcgave 900 I .iv. 's weeks 9 dat is 46S00 Uw. - 's jaars bedraageu, Weshalvcn de Hccr tkstomi rjooo Liv. overhoudt, Maar de Lieden, daar woonagtig, verzekcren dtt de voordeeten vcel grooter zyn, en dat men de opbreD^Bi ^ier Mynen zo vecl vernunderc als men kan » 't zy oik den py4 nict op te wekken , 't zy oni te minder aan den Prins te beiaalen. — ^ Met dit alles gaat het vast, dat decze winftdn , zfnts ecnige jaaren , v^:y aanmerketyk verminderd zyn , waar door ook de yver cm de Mynea verdcr te bearbetden van dag tot dag afneeoit. lo den besten tyd werden 'er in den oord van Macugnaga tot duizcnd Myawerkers in den arbeid gehouden , thans iie- loopt hit nattiwlyks de helft Van dat getal , en die My- nen bezitten zoeken 'er zich van te ontdoen. Alle de Eigenaars, door my ontmoet, uitgenomen de Heer tw- u-oNi , hebbctt ze my te koop geveild. H.'t blyh, dat dedze Mynen in 't algeraeen by de opptrvlakte rykcr zyn dan binnen in *t geb^rgte, en dat 'cr het besre nit- gebaald is (^) Dit zelfde is waargenomen in de Goud^ . my. ^ C"^) be Mineralogisten » die dca mittigcn arbeid kenneo van den fiaron pE born* over dg kunst om kostbaare MetaaJea door Oiiddcl van Kwikle verkrygcn, zullen ongctwyfeld den artwd cicr Mynwerkercn van Macugnaga vry ruw en onvolkooKD vinden. Ma^r' meii meet in aanmeridng nccmen , dat de ir- niocdc dcczcr Mynen bun buiccn (laat Adt om de kosten te dra;i|^n, wdkc die van Hongarje kunnen lydcn. In de daad, de fiaron fchat de kosten van zyne bewerking eeii en een halve Ryksdaalder, omtrent zcs Fronfche Liv. 9 voor feder quiiK taal Mynftof, Uber das yitisiiuichn ^ p. 185. Hier uit volgt, dit d^ ' 44720 quintaalcn , die jaarlyks door dc ses en tachtig molcns Van den Hcer testoni vcrwferkt worden ^ *s jaariylu eene kosic van 268320 Liv. zouden bcdraagen. Hier van nu konien nict nicer dan honderd en vier Markdn Goud 's jaars » welkcr waardc , dc tiende daar afeetrokken . omtrent 6ooco Liv. bdoopti indicu dau de bewerking; des I^aruns de opbren- . , ' \ inyaen Traf»/yl)HH9i&4w^ ien Heer iraLLBR , en in die van Ouzal door den Heer H£Rman« ; ' Voor *t overige begunftigt de Souverain de Mynwer« ken zeer/ Elk een. een Vre^mdeling zelh^ kan, als bV een nieuwe Ader ontdekc , die niet gelegen is in de daadu lyke bezictiag van etti ander , aich d^kamn vetxekdren^ door bet enkel te laaten aontekenen , onder voorwitr- de , dat by frinnen zekeren t^paalden tyd daaraan zai arbeiden. Maar van de tien Oncen Gonds, welke by'er uithaalt , mdet by 'er een aan den Leenheer opbrengen. In ral yfnzasca trekt de Prins boriiom£ deeze tiende, en hecft dczelve verpagt aan de Heeren testoni ea DE FAOLis. De Koning eischt van syn eigene Lee£ niannen niet meer dan de tiende. Deei^e vryheid van ar- beiden , en de geringe kosten , die de nitfaaaling van het Goud door roiddel van Kwik bedraagt , hebben veelb boeren bewoogen om 'er de hand aan te flaan ; maar ty ryn bykans alle flegt geOaagd ; dewyl de ^effte zwaarig: heid 9 ontfliande nit het water of de bardbeid der rotzen^ of de vermagering van deii Ader , bun welbaaat deit arbeid deedc llaakeii. Zy alleen hebben 'er by gewont^enj die gelds genoeg bezaten, om de eerfte zwaarigheden te bovea te komen. ' QHa Fervolg by eene naderc gekgchhcid.^ ging niet vyfmaai vermenigviildigde » zou hit niet voordcelig zyn dczelve in 't werk te ilellen. Daarenisofen liebben ver* fcheidc kundige bezitters van Myncn in M^engimga my vense^. kerd , dat hunne wyze van doen, daadlyk al het G(nid » in de Erts ppgeflooten , oplevert > en dat het overblyvende voor van zeer weinig waardc moec geagt worden. £n bd> ik my hicr \'an vcrzekerd door eene proeve te neemen op het overblyfzel van hunne wasfchingen , *t welk ?y in de rivier laaten loopeo. Ondertusfchen vale hot bezH'aarlyk re gelooven, dat geen dor minst kosibaare beweikfngen van den BarOn de b6kn niet mtt voordeel in de Mynen v^p Macugfuiga ma kunncn word«n aangcwend. Ss 5 VE&- 6x9 VM8LAG VAN £EM QlttiOOTSCHAP VERSLAG VAN . DE VORDERtlfCEN DES GENOOTSCBiPS, OU DE ONTDERfflNG DER BlNNEMSTB DEELEM ItA ^ AFRICA VOORT TE EeTTEK j EWZ. (Ontloend uitr de Pwce^ngs of the Asfocimum far pmutii^ . the Discovery of the, mterior Pwrts ef Africa. Een Wcrk dat W deling d^ Gejaooifchaps , om de Ontdekkiog dcr binneofte de^ea van Africa voort te zetten , doen kcu- B€n (♦). Hy ging ua T/:i><?// fcheep op den achiiica- dcn van Oftober MDCCLXXXVIII, met last, omdoor de Woestyu .van: Zahara na fczzan 'te trekken, om rc verzamelen, .oy^r TripoU aan het Genootfcbap om tc zenden , de kundfchap , welke het Volk van Fczsan^ of de Handdaars aldaar , hem kondeii verfchaffeo we- gens de gcfleltenisfe binnenslands; en over GasMUa^ol de Ku'st^Van Guinea, wcdcr te keeren. L?jst , om groote onderneemingen te doen , wordt ge- maklykef gegeeven , dan volvoerd. Zo bevondt het dc Hcer LUCAS , en zo zal onze Lcezer het , te zyncr te leurftelling, vinden. Slegts cen gcdeelte van bet phn kon deeze Zendeling in de Aardrykskunde ten uuvoer brcngen.i Hy toog in de daad op reis , Horn op cen fraaijen Muilgzel , hem dooi* den Bey des Basfa's oudftcn Zoon ten gefchcnken gegeeven vergezeld van Shercefs, na het Koningryk Fezzan ^ met het vast befluit, wiHen wy verondcrffellen , om Van TripoU tot Gambia te trek- ken; dan zyn reis, die op den eerflen van February MDCCLXXXIX aanving , eindigde op den zcvendea dier maand, te Mefurata. - De Heer lucas, ontzet van de gelegenheid om Fcr zan en de andere binnenlandfche ftreeken van Africa cc bezigtigen , nam de berigten in van zyne Reisgenooicn* en zondt aan het Genootfcbap over wat hy uic hunnc gefprekken geleerd hadt, Een Verflag , deezervyss opgemaakt, uit dc verhaalen van dtn Shereef imhoic- (♦^ Zie hicr boven bL 515. MSD-^ zal men nxtt z^er yoldoende keurcu, en.nogtbai)& vcrdienc bqt onze aandagt; dewyl het, yjoov een gcdeeir te» gedaafd wordc door aadere. gptiuigehisfen De Sherecf ino|t gee9 oogmerk hebben om!ce.bedrie-! Sjcp: nogthans willen wy, uic lioofde yan zyne opvo^- ing , en • byzondefe vo^roordeel^n ^ van wcjgen de taal in weike Iiy fprak , en hec nkt behoorelyk onderfchei-' den tirsfchen losfe verfaaalea eh wel|;etVhafde gebeihrce-^ nisfeh; mogen twyfelen of de diogen volkocncn z^imen- fiemmen met bet gegeeven verflag. Ue Agi moiiammbd»' gelyk wy gezien hebben (f) 9 yerbaalde deu Heer leo- YARD : „ dat by op zyne Reize ^eu Volk: zou ont- iy moeten, *t welk bet vermogen . hadt , om zich in de gedaanten van verfchcide Dicren te Iiervormen." Uit dit ibalcje mogen wy veilig afleiden » dat men geen vol- Ibrekt vertrouwen kan ilelien op de naauwkeufigheid vaa de berigten der Mohammctaancn ^ wegens de geftekeni^ der inwendige ©edeelten van deczen' hoek des Aardkloots : en wanneer dc Perfoon , op wiea de Heer lucas afgaat ^ de huid van een i)\^x ^ Hippopotofnus genaamd, verwart met die van een Cameelparacl ^ mogen wy dan uiet yet- moeden, dat by ook andere dingen verwarret ^ Maar geen andere bronnen vaif .kundfchap hebber^de^' moeten wy , voor tegenwoordig, ons vergenoegen met deeze medegedeelde berigten. Uit yerlchcide gefpfekKea van den Heer lucas met den SherceF iv»uom\ieo ,,kun- nen wy hoofdzaaklyk het.vplgend verflag treklcen/ Het befchryft bet Koningryk van Fczzan , als een kleine in *t ronde liggende Heerfchappy , in ecne groo- tc VVoestyu , als een Ejland in 't midden van den Oce- aan; behelzende bykans bonderd' Steden en Dorpen^ van welken Mourzouk de HoofdKad is zuidwaards vaa Mcfurata omtrent 35^0 mylen afgeUgen. In dit Koning- ryk . (♦) De Gouvcraeur van Mejurm^ en ben alt, een Inboore- ling van Morocco, Dit is nogthans dezelfde foori van blykbaar- held. Geen Europeaan lieeft het tot nog bekragtigd ; en, wat den Gouverneur van Mefurata betrcft » by . werd niet ^fzonder- lyk ondervraagd; maar hadt alleen de aantekcningen van den Shereef hem voorgelcezen ; de waarheid van weIke by egter be- vestigde. Wat ben Atfs geiuigenis aanbelangt, het is gegee- ven volgcns ecne herinnering, verzwakt door 't verloop van twlntig jaaren. (t) Zie hier boven. bl. 522. TEHSLAG ttf9 <iifiil66TSCHAF tfk z\tt men eentge eerwaardige O^rblyfzeb vtn ooditf luister, eenige zeer vrugcbaare Landflreeken , ontelbaare rookende Meiren , die eene Iborc van jf/katty daar Tnmm ^eh«-ctcn, opievcrcn. Land- efl Veebouw zyn de hoofd* bezlgheden der Fcszanneren ; het biykr niet dar zyeeoii gemunc geld bezitten ; zy dry ven den Handel met G6ua» no ' 9 hunne Hoizen, liever liunne Hutten, zyo vaa Kl^i gebouwd , gedekf met boombtaderen , waar op aa^^ de ligt. Dewy] het ii| Ftzzan nook regent , is zodttJ^ een dftk genoegzaam. De Kleeding der tazanncrem gelykt naar die der Moortn in Garbarjeni doch^geduih^ reude de hitie des Zomers,die allerbrandendsc is,dna* Cen zy alleen onderbroeken , en een kap . om bet boofi tegen her fteeken der zonneftraalen te dcxken. uti Vorst , die fchatting fchuldig is aan den BasG) ^n Tripoli^ bedient het regt met onp^ydige regtmaa* flgheld: en, ten bewyze van het gezag, welk hy ten deezen opzigte over zyne Oridcrdaanen heeft, ga« ten de Fczzanners, die met den Heer lucas reisden, hem 't volgend gcbnnic op. Indien iemand een andef Betedigd heeft, en weigert met hem voor den Regtcr tc gaan , dan trekt de Beledigde een kring rondsom deii pelediger : hero Raatlyk , in 's Konings naam belasten- de, deeze plaats niet te veriaaten voor dat de Geregts^ dienaars, die hy gaat haalen , zuflen gekomcn weezen^ en zo groot is , {als men dit yerhaal mag gelooven^ aan den eenen kant , zvde vrees voor de (mffe welkc den iodariigen , die znik een opiegging van phatshouditig overtreeden , boven 't hoofd hangt , en nan den anderen kant zyn fchrik, dat altoosduurende Ban zyn 1 »t zai Weezen , indien hy zyne veiligheid zoekt, dcor uit her Kontngryk te gaan ; dat deeze ingebeelde Gevangeoii werkt als eene daadlyke opfluiting, -en de Rehdigermet geduld de aankomst der Geregtsdienaaren afwagt. Te regt beeft de Heer lucas \ftx tu.sfchen gffvoegd,«b men yerhaal mag gelooven, Volgens deeze berigten llgt 'er , ten zuidoosten nk Jilourzouk^ op den aflland van 150 mylen, eene Zand* y^oestyn , aoo mylen wyd; verderop het Gebergtc vaij Tibeaiy bewoond door woeste Volken. cynsbaar aaa pezzan. De Valeien tufSfchen het gebergte worden be- fproeid door ontelbaare bfonfieri , levcreii overvloed van Koorn op , en de Kameelen ^ die daar vallen , zvn eed lieroemd ras« De fchatting At-it tWcsHncrs ikrt^^'i ^QRipg yta FefZfti opbrengen, beOw^ ia twindg K4* mcel-vragten Sena-bladeren. ^ ' Di^' Roningryk koipt in geene vcygelyktag d? twefc grootc Ryken van iBoruaw cn Ciwftaii}/ jcn zuideri va|i /V^^ gelegen ; het uitgc^flrekt. lapa b|eflaande , 'c welk l^ich uitbrtidt van de Kivkv. ik Jff^^^^p^s 4200 mylfti We!>twaards op , en een groot ge'deelte vaa. 4eh L op des Nigers bevat. Cashna , verbaaU : mc.a ♦ 4uizen.i Sc^den en Dorpen; e^ 'in Eortm ^ *t geeh. 