Maleisch-Nederlandsch woordenboek
/ -J V^vsi (verb. van ^^l^) , menjalai, droogeu over vuur, bv. visch, vleescb, vruchten en dergelijke, zoodat het voorwerp te gelijker lijd aan hitte en rook blootgesteld is, rookcn op die wijze; ikan s.,, gerooide visch, \j^ sama — skr. sama — , gelijk; gelijke; tegelijk; even; eveneens; om hel even; zamen; lesamen; mei; s, nianoesija, ei'^w- mensch; s. djöega, juisl hetzelfde; om het even; s. s^rï, kamp op; s. la senang, eveneens (de een zooveel als de ander) niet op hun gemak; s. tengah, juist in ^t midden; sama ada benner atau böêkan, onver- schillig of het werkelijke bloemen dan wel andere zijn; menjama, dezelfde hoedanigheid aannemen^ als iets anders; op een gelijken voet zijn; doen als anderen; mededoen; menjamabeii, gelijk maken, gelijkstellen, gelijk achten; menjdmaï, gelijk zijn aan iets; bersamaan, gelijk zijn; persdmaan, gelijkheid y overeenstemming, eenparigheid, ^\m.. Sem. -* V-AA^ sami, priester van Boeddha, ^ i^^^-^V^w j samat semata, w. sum., alles; de geheele wereld; het heelal, — [N.]; z. l::^w.««^ en rci^U^ (ï.). ,/Ov.^M, edelmoedig; weldadig; vergevens- e. gezind. J w^>wvu samar, onduidelijk, niet te on- derscheiden ; vermengd ; verborgen ; vleeschkleurig (niet rood en niet wit); hari s. möëka, avondtijd tusschen licht en donker, wanneer men iemands gelaat niet meer duidelijk onderscheiden kan; s. djingga, oranje vleeschkleurig ; menjamar, zich ver- kleeden; zich onzichtbaar maken; djalan (brabbellaal in plaats b^rdjalan, T.) me- njamar, verkleed uitgaan, incognito reizen, /C WW samir, soort van matten van aan elkan- der genaaide palmbladeren (oorspr. van de nipah'fdihïi) , dienende lot verschillende bekleedingen, bv. van het ruim van een vaartuig, voor de lading, als wanneer de matten samir ajer genoemd worden: meujamier, met samir bekleeden of beleggen, ^ ^-/oV.\w saraang, w. sum., een gast, com- mensaal anak s a^inding, pleegkind {klient, 't tegenovergestelde van indoek Scimang, T.). — [N.]. t^ U^Vam samak, looi; run; naam van een' boom, waarvan eene witte en eene roode soort, welks bast als looi gebruikt worden; menjamak, touwen; looien. /♦w^Vajsj, menjamoen, rooven op het land (niet op zee); rooven op de wegen; struikroof bedrijven; op die wijze berooven. y (s /O \am y plur. (^^ Uaw , hoog ; verheven , heerlijk; hooge enz. iOUj 218 * C«Um 't)' L> ,*Vaaj saiia, zekere onbepaalde, van den spre- kende verwijderde plaats (deze beteeke- lüs uit de volgende bijwoorden opgemaakt, en zeer te betwijfelen; de s, schijnt hier als in di sïtoe, di en itoe, en di sini, di en ini, ingeschoven te zijn, zoo dat men een vroeger aanwijzend voornaamw. ana moet veronderstellen, T.); di-sana, daar (onbepaald) basana, derwaarts (onbepaald). l JlJUw sanak (smtr. van het ongebr. seanak, van anak en dus eig. medekind), bloedverwant; nabestaande; maag; bloedverwantschap; maagschap; s. saudara, bloedverwanten enz,, colL ^. J v->vy sanan (alleen in poëzie), wijziging van sana; — ^fW. sum., = sana, 2^ is het voorgeHpmen in den volgende zin namanja sanan, gelarnja sanan, zijn naam en titel zullen dezelfde zijn. — [N.]. is WW sawa, de pijthon slang (z. tjindai); s. vendam wordt zij genoemd, wan- neer zij zeer groot is en zich in moerassen en staande wateren ophoudt. $\^^ I- sawi, passagier aan boord van een vaartuig, met wien is overeengekomen, dat hij eenige diensten aan boord zal ver- ricliten. IL, sawi-)J, naam eener soort van mostard- plant, wier bladeren versch en ingelegd gebeten worden (elders; sesawi, T.). ■x-l::^ V.A^ sa wat, ba tav. (bal. ver uit H gezicht, T.), klein schijnen door den afstand.— [C.]. ^ L *> } jK Vww sawet, batav., uit 1 jav., rotan- halsband aan H juk van een ploeg-bu/fel. — [T.]. bcij-A^i sdoèilah, verb. van Hj^&.^. ^ \ IK >ww saoer, batav., uitspraak van ) 4 V-w sawar, beletsel voor wild, waardoor het gedwongen wordt, cen^ bepaal- den weg te volgen (ook voor visch). ^ \ 0X.M sawoer, z. sawoel. ¥r G #i Vww 1- sawaug:, benk., ondiep water ^ bij de kust, verschillend van de diepe blauwe zee {zeestraat; vgl. jav. sawa- «gan, T.}.-[C.]. II., s. langit = awang goemawang, de ruimte tusschen U uitspansel en de aar- de,— [T.]. #111., w. sum., sakit sawang (lees: sawan? T.), vallende ziekte, — [N.]. #IV., batav. (jav.), roet. — [T.]. V., singap., naam van een' boom, met eene eetbare vrucht, die als keladi smaakt. ^ C #)V.^M sa wong, w. sum., pleisterplaats; ^ ook heb ik opgeteekend, ledig, woest, doch is zekerlijk fout en zal de uitdrukking sawong tida pegantougan, deze laatste beteekenis hebben. — [N.]. Oü L 219 rU C ^ ^y^uj 1 meiijaoek, %gfm den een* of anderen band om iets, om het daaraan te houden; mei den gebogen arm naar zich toe halen', in 't gaan oprapen; saoek-nienjaoek, hij herhaling, of weder- keerig en hij afwisseling; zoo zegt men ook van touwwerk, dat in elkander hangt; saoek-S, buidel mei een hoepel, aan eene slang bevesligd om er vruchten mede af te plukken; buidelvormig net, om er visch mede te scheppen, of vlinders te vangen. ^ ] #) Vanj sawoel en sawoer, w. sum., een touw of rotting gebruikt om paarden of andere dieren op te vangen, zooals de inlanders dit doen door met tweeën elk een einde van het touw aan te pakken. — [N.], ^ Vwvj I- sawan, stuipen, zonder verdere om- schrijving, hij kinderen; s. hangkai, beroerte; s, hahi of gïla hahi, vallende ziekte; s. agoeng, soort van duizeli7ig; s. indja, z. indja; s. hawang, stuipen, waarbij het hoofd gloeit en rood is; s. sqs- sak, stuipen met 7noeielijke ademhaling ; s. tangis, (niet ingevuld); s. bijawak, (niet ingevuld); s. tïlan (niet ingevuld); ihoe s., soort van bloedvinnen, voor of gedurende de ziekte te voorschijn komende. — ^ s. kakoe (of sakit ajan) hatav., stuip, — [B.]; z. onder rintis (ï.). ï5#sW# saoeh, anker; s. t^rhaug, z. t§r- hang; tandjoeng s., een uithoek op CU' het eiland P^dêsa onder Riouw, waarop een vuurtoren is, de noordlijkste in de straat Riouw: bersaoeh toeiig^g:al, alleen nog het anker te lichten hebben, d. i. op hel punt staan om te vertrekken. Ti êX/^ sawah, land, natuurlijk of kunst- matig onder water gezel, dienende voorn, tot rijstteell. ^ / ^ A w sawai, naam van een' vogel. — ^ 0^\i5 VwWi sahab, w. sum., sluiten; dicht doen; dekken; sahab mata, de oog en sluiten dicht doen. — [N.]. \^^^A\\i^y meiijahoet, antwoorden; tenant- woord geven. )^ «-X6 V/Vü sahaiij, soek., peper (ook in de hal. recepthoeken en dus jav., T.). ^ m^\^^ sahiii^, w. sum., verscheidenheid; verschillende soorten van bloemen of planten. — [N.]. (^_ oj:^V v^ sahak, z. saliak. ^♦♦J6Wj sahan, verh. van ja^^- /JÓy<M, nalatig. ^ r^vv*AifcV^»j sahiet, w. sum., de baard. — [N.]. ^^^Vvj saï, naam eener soort van rog. f cXjs^ I. saja, z. sahaja. IL, plooi, die gelegd is. — ^ hatav., stijf geplooide sarong. — [B.]. rtw 220 (..ji) U / C Uw sajoe, bezorgd, treurig , bv. over het verlies van een' vriend; aangedaan; gevoelig y zoowel voor een leed, dat anderen overkomt, als wegens eene onheusclie beje- gening.— z. rajoe en ïba. ^j;>A>wwy? nienjajat, behoedzaam afschillen (schil schors enz.); afvillen (vel, huid enz.); in dunne schijven of repen afsnijden, bv. het vleesch van de ribben. — z. sójat en sïjat. vXJUm seïtam, z. ^). lX^V.ajü, pulr. i'jU, heer; vorst; hoofd. iXJ\j^ I. saïd, verb. van ój^^^. * II., ba tav., uitspraak van Sj^. — [B.]. 2Sl\->V..*\w saïdah — verb. van }ió.xs^. ^\j^ saïr, verb. van j&^: j^- \^i^ sajoer, moeskruid, groente; toebereide toespijs uit het plantenrijk (waaronder ook alle soorten van aard vruchten), ook wel uit het dierenrijk, als de spijs eene lange saus heeft; sajoer-sajcêran, aller- hande of de gezamenlijke spijzen uit het plantenrijk. \ji^ , plur, ^Uw , losgelaten; zwervend; losgelatene enz.; opgegeven zaak, ver- loren zaak; ^\J a>U of ^,U» ^.Li, zwer- vendy ronddwalend. sI^Vaw* bersaïny, met elkander varen, rijden of gaan, voorn, echter reizen; ^> persaïn^, persoon, vaar- of voertuig, dat met een* ander vaart enz%; reisgenoot. JL >VALi sajaii^, medelijden, deernis, be- langstelling gevoelen, deernis hebben met iels; belang stellen in iets; houden van iels; geven om iets; lief hebben; bejammeren; beklagen; mmj^i^ng^ medelijden hebben met iets enz.; sajang akoe melihat orang i toe, ik gevoel medelijden, als ik dien man zie; itöëlah köëda^ jang disajangnja, dat ivas hel paard, waarvan hij hield; sajang! jammer! sajang töëwan tijada datang, jammer, dat gij niet gekomen zijt; sajang akan dirïnja, medelijden met zich zeken hebben; zich zelven lief hebben; sajang öbat s ah a dj a , het is maar jammer om, het kruid. > v-AAj sajoeiig;, aan eene zijde schuin toe- loopend, zooals bv. een kluiver; s. tïroes, aan twee rijden schuin loeloopend. L ji,>v,AJü , een zwaard hebbende; met hel zwaard houwend; met een zwaard gewapend; zwaardvoerder; trawant. C QoVmVO sajoep, het doel onvolkomen of ♦♦ in 't geheel niet bereikend, zooals bv. een kogel, een degen, waarmede gestoken is, het oog, dat naar een voorwerp kijkt, iemand die een ander gaat bezoeken, die even de deur uit is; te laat komend; ondui- delijk voor oog of oor, nauwlijks zichtbaar, nauwlijks hoorbaar. t <..Jli u * di^ouj C, Q^^Vaju sajap, vleugel^ vlerk, wiek. K->Vw? vragend; verzoekend; V7^agende enz.; bedelaar. ^^_^_xvgg sab en sap, vezelachtige stof, bv. katoen, zijde, een lap of dergelijke, die de mal. in hunne inktkoker doen en waarop zij dan den inkt gieten; bij het toebereiden van den inkt voor zegels wordt ook een sab gebruikt. ^Va^ui naam van een landschap in Jemen, het rijk der koningin Balkis. L^.A^A^\.AA^ phir. van l-^v.*^. oSm/kAJsè en ^ Iju. p U/^ , telkens zeven aan zeven, / ^^ NwWy ) wi7 zeven bestaand; gaaf; onver- minkl; groot van lichaam; uil zeven bestaande enz. c ^Lxvuü plur. van ^^C #)\-xvs> sebaoe, z. baoe. ^ #) wvww sebawa, mooi; schoon, — [C.]. / / 5 oV-xw plur. van y^"* y y [^^^ysjsjs^, plur. L-^lj^), touw; hetgeen waar- mede eene zaak aan eene andere verbonden is; band van verwantschap; oor- zaak; beweegredenen; middel, In *t mal. gewoonlijk alleen de twee laatste beleeke- nissen, en van daar dan ook nog: aangezien; omreden; omdat; alzoo; wegens, om, (z. t^ggal en s^lab); adapón sabab mahal s^t^ngngah atas s^t^ngngahnja, sabab masing-2 fajidahnja. / ^KKA^ y de oorzaak enz. betreffend; oorza- keiijk; redegevend; de oorzaak enz, betreffende; In de gramm.: adjectief y yy <Xaa/wwm, fem. van het voorgaande. c / ^j>AAA^> rusten; slapen; vieren den ^^hh9itli\ met plur. ei;^/^ en uu^x.^), sabbatli; jaumoe 'ssabt, sabbath-dag; zaterdag; mal.: hari sabtoe, malam sabtoe, de nacht van vrijdag op zaterdag; assabt, rfe sabbath, d. i. de zaterdag, lj»;^,/vAvj sebat, minder gebr. sepat (jav. s^pet, T.), intensief wrang, sterker dan k^lat. \^2yj^^^i menjeboet, uitspreken; vermelden; noemen; gewag maken van iets; s^- p^rti jang t^lah laloe s^bcetannja, zooals reeds gemeld is; s^p^rti jang lagi akan datang s^böêtannja. ■)t \^^A^M sebit, batav. (jav. scheuren enz., T.), een gerecht, bestaande uit de gebraden fijne draden en stukken van gaar gekookt buffelvleesch , dat met de vingers uit elkander getrokken is. — [H.]. VJI^nJUu 222 t^ i^^ysj^^j^ sebbat, horizontaal van binnen naar buiten plaats hebbende slag; menjeb- bat, horizontaal enz. slaan. A>^grvjL.ijLi. %vaa^ en pi^ , l<^l^^f^ zonder mouwen of kraag. c ^ ejsj^ plur. van too^w \j> L ** jVjS^:\Axg pi ur. van «xs^x^^ niel uitzondering van den regerenden vorst (z. tïtah), gebruikt. Van den Bendahara en den T^mm^nggoeng wordt het ook in den zin van bevelen gebezigd. Onderge- schikten gebruiken het ook van den ^lï en Moeftïj. JU^^> sabd® — verb. van dJ^ , naam van het schrijfteeken _ü_ dat een' mede- klinker verdubbelt. — z. tasjdïd. O iV-SteO^A^» h^l P^^ipen van God, met de woorden soebbana Illah. / c -? . t LsiXA/^ , M van God, voorn, door hem te beschouwen als verheven boven alle menschelijke attributen ; soebhaiia illah, Gode zij lof; soebhanahoe, lof zij hem (Gode); wordt niet anders dan na den naam van God gebruikt. De mal onderdruk- ken in de uitspraak gew. den eind-klinker oe. / -J>\js:v>y^ ' goddelijk. ^JSSU^M^ plur. ^A*i en lii^I^o^, balletje van den rozenkrans; rozekrans ; aan- , bidding van God; gebed; met plur. ci^Uj^, majesteit; heerlijkheid; glorie [Goi^]; plaats van aanbidding. )JU^M sabda— skr. ijabda, A/awA; woord—, gesproken wocyrd; gezegde; bersab- da, klinken; een klank uiten; spreken; wordt alleen van God, profeten en vorsten, i y^,/^M I.. menjebar, van een lichaamsdeel een gevoel veroorzaken, alsof er warm \ water in stroomt, loodih bv. bij het plotseling ophouden van een' lang daarop uitgeoefen- den druk en de zich, ten gevolge daarvan, herstellende bloed-circulatie. ^f II., batav. (jav.) menjebar, zaadkorrels strooien, zaaien. — [T.]. G. 5-A.VJ seberang, overzijde van een water (rivier, meer enz.), overkant, over- wal; aan de overzijde enz.; menjeberang, oversteken, overvaren; s. sóêngai, aan den overkant der rivier; wijze van twee stukken stof aan elkander te naaien, waarbij de twee stukken niet tegen elkander komen, maar op een' kleinen afstand van elkander gehouden worden door een' zigzag-stuk, die telkens vastgeknoopt wordt; seberang-nienjeberang', nu eens naar de eené, dan weder naar de andere zijde oversteken; aan weerszijden van een water. ■^H^ 223 ^Juu» seberot, batav,, rooven; afroo- [B.]; z. t;en; slraatrooven, onder sembal II. o o ys^^vy seberliaiia (skr. sabharana, T.); geheel f gansch; volledig; pakajan s., vol coshmm, groot tenue, ^,.,^XSAlyo^wVü > pl^iï*- ^^..^>4^\)^, uitgestrekte vlakte; woestijn; ver afgelegen landstreek; palmzondag der christenen; b al a d saba- sib, uitgestrekte woestijn enz.; assabasib, palmzondag, c k ^ c, c J2«/w^ J pIur.LUA^), volksa f deeling; volkstam, "^ stam (tribus) inz. een van de 12 stam- men der Joden; familie, mj<A^^ , fem. van i&-A^. O c ^ ^. zevende gedeelte; een zevende. / c / ^;^tA<Vi)> ^erew; getal zeven; zevental; s.-2, telkens zeven; zeven aan zeven. c / c^JfLAAM 1 ^ö^ ^ei'ew betrekking hebbend; tot zeven betrekking hebbende. / y (^_ Ji^XAJü , plin\ jU^), bedrag eener wedding- schap bij wedrennen, en dergelijke, dat vooraf gestort moet worden ; premie bij vcedrennen en dergelijke. \^^J^/sM sebak, van water en dergelijke overloopend , overvloeiend. AJj\j^j^ sebekkah, naam van een zoulwater- visch. J -AAAJ sebal, ongerust; ontevreden; verdrietig [wegens het nog niet vervullen van den wensch van een' ander of het nog niet volbrengen van een genoegen, dat men een' ander denkt te doen]; hartzeer, N— A/vsi plur. van Ja-jo^. AXa/^ sebelah (z. b^lah), eene enkele zijde of kant; de helft, verkregen door het in tweeën scheiden (houwen, breken, snijden enz.) van een geheel; op de eene zijde of kant; op de andere zijde of kant; ook: dise- belab; kesebelali, 7iaar de eene (andere) zijde enz.; s. kanan, op de rechterzijde; s. bawah, op de benedenzijde, van onderen; rüêmah s., huis naast of tegenover [^{au Aa andere zijde van den weg) een ander. Voor de laatste bet. gebruikt men ook s^b^rang; órang s., de lieden, die naast of tegenovefi^ (aan de andere zijde van een' weg) wonen; de naaste buren; de overburen; voor de over- buren bezigt men ook örang s^b^rang; — ïkan s., naam van een' eetbaren zoutwater- visch , die als ware het slechts de eene helft van een' visch is; menjebelah, zich als de eene (andere) zijde van iets afzonderen; twee tegenovergestelde zijden vormen; sebelah- itienjebelali , van weerskanten, niet anders, dan als adv., aan weerskanten. aAam Ï24 'lHj UaM >AAAJ sebam, donker-loodkleurig , zooals som- mige regenwolken, waar wind in zit; blauwachtig y donkergrauw ; berg-blauw. ^.teXvy seboen, van een l)loeclzweer: niet tot rijpheid komend, maar naar binnen vretend; van eenig werk of onderneming niet ten einde komend, "^ \C\a>s^w sabandar, w. born., haven- meester. — z. sjahbandar. 4A^y sebcè, vol, zooals bv. een kamer vol huisraad; opgevuld, zooals bv. een graf; gedempt, zooals bv. eene put, eene sloot. ( ' Tri ^3^^*^ sabcèdïn , verb. van ^,*xJ \ l->1^. 4 4X\M sebffiroe, naam van een' boom, welks bast gebrand wordt, ter af- weering van booze geesten. <Xaau sebeh, naam eener plant — canna pulehra. / -A^M !• sebai, naam eener parasiet-plant, met lange, smalle bladeren. IL, sjerp. , pers., hemd. /— Aiiw> pl^ï** Q'^j gevangen (captus); ge- vangene (captivus). ^^>jsj<AM > ^i^ ^^ ^^^> /c/e^rf zonder mou- (• y y C^ •men of kraag, zevende; zevende gedeelte. / .Kaa^w* plur. Ja**^, open weg; sabiloe illah, de weg Gods; peran? sabïloe illah (of ook alleen sabïloe Illah), de vrijwillige oorlog voor de zake Gods, d. i. tegen de ongeloovigen of anders denkenden ; sabil! is een uitroep, om tot dien strijd aan te moedigen, s^^y^sA^ I. sat, oorspronkelijk vierkante inhouds- maat voor het meten van drooge en natte zelfstandigheden van tien en van vijf gantang, — die van tien heet sat besar, de andere sat k^tjil. IL, verb, van L:U; sat-3, alle oogen- blikken; sat-3-datany, alle oogenblikken kwam hij. \^^^Aj^ soet, uitroepende nabootsing van een fluitend geluid, zooals bv, dat van een"* rotting, waarmede men door de lucht slaat: zoodanig geluid. — z, l^soet, l^ssoet en sïjoet. ^j^^AAu sit, uitroepende nabootsing van een fluitend of piepend geluid, zooals bv, dat van het fluitje van een bootsman of van een halmpje; zoodanige geluiden. — z. l^sit en l^ssit. ^j^^^A^y > fem. van ju^j. ^ i,^^^^,^^ \ vJUu setariek, w. sum., een oogenblikje, eigenlijk een ruk of trek aan iets, dus den lijd die men daartoe noodig heeft (had onder tarik moeten staan, T.). c/ lu» 225 4jf^AW /*JC.\JCvj setangan, smtr. van sapoela- ngan. i^J^Kji/^ setaka, z. aslaka. C5^ \JCa^> , pers., versierselen aan een zadel of y / ander paardenhiig; versierselen in 't alg.; seerat s., btief met vergulde randen of andere versierselen (vgl. ,^'OJU.^ T.). AJJU^, zes, getal zes; geial van zes; zestal; / kj.^ kJ,^ , telkens zes; zes aan zes, ) ^/Uvi setter a (en soettera) — skr. söêtra [draad; garen) — zijde; zijden slof; s. kembang, horduur zijde; s. tahi cel ar, z. onder tahi. #\ ^Xaaj setera» — skr. catroe — al ivat eenig nadeel toebrengt; vijand, persoonlijke of staatkundige (niet in den oorlog of eenigen kampstrijd); antagonist (z. nuësoli); ber- seteriè, een* vijand of vijande7i hebben, vijandschap hebben met iemand; in vijand- schap leven; menjeteróêï (iemand tot vijand, vijandig zijn, T.), als vijand behandelen; vijandig behandelen; berseteröêwan, ?;M?i;- andschap met elkander zijn, ui /V SjsM seterfja, z. t3>^- ■H^ ^2>sA^^Xvw sotsot, batav. (bal. soetsoet,, T.), schuren, schoonvegen; wrij- ven, — [B.]. (<±>Ji^ setanggi, z. istanggi. MAL.-NEDERL. WOORDENBOEK. DEEI, II. ilSsJL^ setinggi of pentjeroet, geitouw, gording, ^C aJC^ setop, batav. — verb. ned. — gestoofd gerecht, ^V, aJC^wg setik, batav., s^dj^ngkal, een span met duim en vinger, bij het knikkeren gebruikelijk (goendoe d i s^tik- kin). — [H.]. /j 4J>sJCaa> setekïëna, z. asfakc^nci. , jOC^y, plur. ^IL, en ^lu, gier (vogel). / NXvm setal — verb. ned. — , stal, , jAA-^/w setamböèl, z. J^juj^^), ^» JvAu setan, titel der zonen van de vorsten van Minangkabau (men. soetan, T.), titel van eenige kleine vorsten van Sumatra; in poëzie vorstenzoon. AAASi setóè, zeewier; naam eener niet vergif- tige zee-slang, die zich in het zeewier ophoudt. Waau satwa en setffiwa — skr. sattwa— , dier, dal in H wild leeft wild dier; ook: marga-satwa. i 4AAAJ setcJèri, z. istceri. 2/ C ^ %AAJü , valsch geld; ook: dirham soet- toek. 15 L-^yi** e/^^^ ^^, Lx^J AAAA^ setölob en setölop — verb. ned. — stolp, waarin eene lamp gebrand wordt. / ^^M seti, alias; salijn; s. pasang, bijzonder soort daarvan voor broeken. /"LXaa^ setija — skr. satya — , oprecht, getrouw; overeenkomst; verdrag; ber- setija, getrouw enz, zijn; eene overeenkomst of verdrag met een ander hebben of sluiten, , mijne meesteres, mevrouw, In 't mal. ook: ho [juffer; opzienster, ./—AAW» ^ö/ zes betrekking hebbend; lot zes betrekking hebbende. L jV^AAJLt setijaboe, naam eener soort van slang; pedang s., driekante degen, /•4 ihv^^w setijawan (en J\yxxs^), trouw; getrouw. .^«AAAg setïjar — verb. van , Ul>. ) . — * se- tijarin cUri, balav., herstel van krachten zoeken. — [B.]. ^ f ) 4aXam setïwel, batav., slevel, laars.— [B.]. / / ijt>VjS:VAU, bid-matje. /.jV-IS^Vau soecljaiia — skr. soedjana — , deugdzaam; goed; achtenswaardig voortreffelijk, •^^r^j^nj^Li sedjat, van natte voorwerpen, die in een doek, eene mand of dergelijke opgehangen zijn uit gedroppeld, doch noch vochtig. y o SCXs^^Lauj regel voor de aanbidding Gods. o y ^lISAawj het zuchten; het kirren der tor- telduiven; het spreken in versmaat, of zoodanig, dat bet rijm gehoord wordt; — met plur. clswj) en ^s^Ut, rede in ver- smaat, of in rijm; rijm in proza; dichtmaat; stemval; gekir der tortelduiven; zekere een- toonigl^eid; deun; mal.: sadjak. i o^s^n^ii seddjak (s^ndjak, s^meddjak of sem^ndjak), sedert; sind^, C^^IS^Xio seddjoek, koud, koel; frisch; kil; verkoelend; ver frisschend; kesed- djOêkan, koud wordend of geworden; het koud krijgen of hebben. J ,£S;Xvy> boekdeel; protocol; register; rol; diploma, brevet; openlijke acte; vonnis; openlijke schrijver, notaris, j3 4Sh^/vw > nederigheid; ter aarde buiging enz.; mal, ook: zich nederbuigen, ten leeken van eerbied; bersoedjcêd, zich nederbuigen enz. sedjtièraiig (vgl. onder tjorong IV, T.), soort van inlandsch kanon, — [C.]. /.4\pi5 ^JSé^Vam sedjauhana, verb. van s^- &->^^, ^'«waJSLau joedjana. , voortdurende; geweldig; voort- durende enz. jy IsWj 227 t>5^w \ #)V.s;:VAAi setjawar, van tjawar (dat niet in \ wdb. voorkomt, T.), naam eener plant, die op de rotsachtige eilandjes (töêkong) tussclien de rotsen groeit en in de geneeskunde gebruikt wordt. ^ iis;;^/^ setjang, batav. (uit 't jav., T). = sepang. — [B.]. ^ i-JS^.s;Xw sitjantjang:, w. sum., een soort van gewas, * C . t^^sr\.LXi setjoreng^ z. onder sipoet. ^ van V sitjoeriiig, w. sum., een soort aandel tot teeken van onderscheiding gebruikt. — [N.]. 1 o >^grL Aij , wit steen. / / / ^X^VjS^V^g^ fem. van het voorgaande, tribude. ^JSiXvsi? plur. jl^/oi), ii^d even voor den dageraad; eerste morgenschemering , 't krieken van den dag, c ^£SL^w , 'wat moeielijk te vatten is; bekooring, betoovering ; begoocheling ; tooverij , hekserij. Bij de mal wordt inz. met de volgende voorwerpen tooverij gedreven: I., tooverij genaamd töêdjoe, lbo e ktênjit (de hoofdwortel van de kurkuma); pakoe (een spijker); dïjan (eene kaars); lïmau pöëroet (soort van citroen met gerimpelde schil); lïmau nïpis (de bekende kleine citroen); telor ajam jang t^mb^lang (een kippenei, dat bij het uitbroeien ongeopend is gebleven); bilang djaroem (eene naald, met een uitgescheurd oog onder eene hoe- veelheid nieuwe naalden gevonden); böêwah keras (de bekende kemïrie-noot van Java). Andere soorten van tooverij, ram- boet [hoofdhaar van den te betooveren persoon); kcêkoe [nagelknipsel daarvan); daki lang a n [vuil van de huid der handen daarvan); kaïn [een kleedje daarvan); badjoe [bovenkleed daarvan); kaïn tjemmar [kleed- je van een vrouw, dal door de maandstonden bevuild is); oeköeran badan [de maat van verschillende lichaamsdeelen); tanah jang dipïdjak dengngan kaki [grond, waarop die persoon getrapt heeft); kelapa hïdjau jang toenggal [groene kokosnoot, die alleen aan den tros -stengel geweest is); darah örang jang mati dibcenoh [bloed van een^ vermoorde^, tengkorak orang jang mati d i b o e n o h [schedel van een vermoorde); t ^ 1 o r ïïjam hïtam jai^ selaseh [ei van eene kip, die zwart achtig vleesch heeft. c / o c /^ , pers., toovenaar, wichelaar. 2 wSi;\^ plur. van ^U. y p^^TL^LJLi I., contant geld. IL, plur. J^Aw, J^5^ en Jls^ï, soort 15* (J»»w van Ideeding van enkele en niet van ge- tweernde drUden; soort van witachtig katoenen goed, in hel landschap Jaman. jp :> , KjSS^Vam phir. van Js^. / \ AJSfeü\^Vü j ^p}5 of maaltijd, voor het aanbre- ken der morgenschemering gebruikt, voorn, in de vaste. 25 ikV-S^Vaa^, milddadigheid. c y het den spot drijven, i ^2^Vam I-j bespotting, belaching; wie bespot enz, wordt; bespottelijk, belachelijk tnensch. IL, J^fj4 , ♦s^vj , jS^Aw , j:^M» en *s^A> den spot drijven, 25 ^T^^^w > spotter, spotvogel, ij^^ 1 y^CT. i.ii seehalat, z. e>dü^. , , Ae/ UU)cXw plur. van i\A*^. iCX^vsi en ^y/.|iiwj ^y/-)j<AM, telkens zes; u^ zes aan zes. y y ^y y ^ )^^I^i:XM pl ur. van ^^^^^w^. y /-JSXw> plur. .^Us^^) en 0^^^, dadig. (S/^ sad, aa.v, in het kaartspel. w cSaj^, recht, juist; waar, y y ^ mild- / ^vg ) cXam . w*^ ^^^ bestaande , ^ C c 'CXaa> sadaja, jav., a//e.v; het geheel, — [N.]. <^o)cVAAi soedajali, naam eener specerij, die in de geneeskunde gebruikt v^ordt (vgl. SQdoewajah, T.). LllJcXw I. sedoet, onaangenaam aangedaan; verdrietig; niet lekker, * IL (bal. en jav. van Banjoewangi s^dot, T.), rooken; rook inademen. — [C.]. \cXw sedar, z. sadar. /.i) SCXvsi sederaiia, z. s^d^rhana. . .jV-£b ) c\w sederhana (en sederaua) — • smst. van skr. soe en dh a ra- na — , juiste midden houdend; niet te veel en niet te weinig van eene hoedanigheid bezittend; middelmatig, in dien goeden zin ; de juiste maat hebbend; hupsch; juist; recht; kesederhana3.li , houden van het juiste mid- den; niet te veel en niet te weinig bezitten van eene hoedanigheid; de juiste maat hebben; hupschheid enz. /"^^C \cX^wu sadarïja, verb. van i)uj, iX^. c y U^ (_\g^, zesde gedeelte; zesde. ie s» 229 <X£i c\^s> 9 ongeval; onheil. CCXw sedang- ^öf/t pö^; /m*/ (van tijd); ^^^ sedang makan, /i/i'i-^ aaw het elen zijn. C^cXaw sedap, streelend voor de zinnen, doch minder voor het gezicht; aan- genaam ; genoegelijk ; lekker ; smakelijk ; sedapau, lekkernij. — *sedep, batav., tve/- riekend; s. mal^m (vgl. onder soendal, T.), naam eener welriekende witte lelie. — [B.]- C^JjcXw I- sedak, naam van een' boom, die eetbare vruchten draagt. — IL, zich verslikt hebbend. J uCXw sedekala (z. onder s^dïja, ï.) — skr. sa d akal a — , de geheele tijd; al de tijd; altijd; immer; pada s., te allen tijde; ook: pada s. waktoe; 'adat s., ge- woonte van altijd, oude gewoonte. VJ^cXw (deze spelling is van v. d. W.); sedikit (z. dïkit), een weinig; een weinig] e; een beetje; eene zier; weinig; -het weinige; kleinigheid; geringheid; sedikitnja, eene uitdrukking, moeielijk met weinig woorden in 't nederl. weder te geven, beteekenende ongeveer: er is echter eene kleinigheid, die er tegen is, ten minste niet voor, of waarop dient gelet te worden; er is echter een kleine maar bij; evenwel, doch; edoch; maar; echter; sedikit-S sekali, telkens een beetje, bij beetjes. "^ <KÓ cXs^t sedekali , batav., uitspraak van ^jis^. — [B.]. "^ \yJÖ\/j4 sidajöèri, z. tj^l^göëri (T.), -H-.jcX^ sedal, batav. (jav. s^dil, T.), scherp-, zuur, — [C.]. >^iOc\w j lïien. (Tamil), vermiljoen, kwik ^ en menie in een ruwen toestand ; vgl fhsL (T.). /.iCXvsi sedan, van de slem snikkend; van tijd tot tijd een enkelen snik laten hooren, zooals bv. een kind, dat gehuild heeft. #)CX#w sedöê, batav.,: sedoeh; s. kopi, koffij zetten. — [B.] cJo) #\CXvJ sedoewajali, naani eener plant, te huis behoorende in Hindostan; de gedroogde bloesem toegediend bij verval van krachten (bal. sida wajah. T.). ^ êsÓ0\CX^ sidoedoe, w. sum., draf van een paard; bersidoedoe, draven; huppelen. — [N.]. ¥: J ikCXw sedöéloer, jav., broeder of zus- ter.— [C.].' 7S(J^/^9 menjedoeli, begieten met heet water, broeien in dien zin; broeien (ook bal., T.). jj^J^ sedili, onaangenaam aangedaan; spijt, hartzeer, leedwezen hebbend (jav., T.). JJcXwM soedali (en ^J^), geëindig; voleindig; voltooid; gedaan; afgedaan; afgeloopen; genoeg; reeds, alreeds, bereids, al; s. itoe. t^i3»*j 230 c^l;' daarna; s. lij ada, niet meer zijn; tk soedali of tasoedah, onophoudelijk; nienjoedah, hel besluit maken, zooals bv. de vruchten bij een' maaUijd; menjoedalii, een verzoek enz. verwezenlijken; penjoedab, wat het besluit maakt, bv. het dessert; penjoedahaii , eindigitig, voleindiging , voltooiing; afdoening; verwezenlijking; soedah-S, al vast; bij voor- raad; anibellali soedah-;^, 7ieem al vast, / CcXvu sedïja — skr. sadhja — , gereed, bereid^ klaar; vroeger, vorig; oorspron- kelijk, natuurlijk, eigenlijk; ^adat jangs., oude gewoonten; s. kala (vaak verward met s^d^k^la, T.), vroegere tijden; oudtijds; hamba s. dïjani disïni, ik woon van ouds A/er; bersedïja, gereed, bereid of klaar zijn; zich gereed maken; menjedijakeii, gereed, bereid of klaar maken, in gereedheid brengen, K >)lXau en c-j)A>aj, wijnruit — ruta gra- veolens — . — z. aröêda. Y^ sar, uitroepende nabootsing van een sissend geluid, als dat van water op heet ijzer, van een^ straal water, die met geweld uit eene opening komt, eene mat, die over den vloer getrokken wordt, een werpspies, die door een beschot van kadjang vliegt (helderder dan soer, doch minder fijn dan sir). — z. d^ssar. yiy soer, uitroepende nabootsing van een geluid, dat gehoord wordt, wanneer bv. een ankertouvv door de kluis schiet, of regen op boonien neder val t (doffer dan sar). — z. dessoer. y^sj^ I, sir, lust, inz. zinnelijke, IL, mikstokje bij sommige spellen. III., uitroepende nabootsing van een sis- send geluid, als dat van een uitgaande lamp, wanneer de olie op is en de brandende pit met het water in aanraking komt (fijner dan sar). ^ -- o v ysj^, plur. ,)»Aw), geheim; geheim geneesmid- del; geheime gedachte; bijslaap; ontucht; vrouwelijke schaamdeelen, ) y/sJ4 sera, drang; gepresseerdheid, ^ \, J) y^ soerabi, veelal serabi, balav. (uit 't jav., ï.), zekere rijslkoek, — [B.]; z. s^rabai. onordelijk naar beneden hangend, zooals bv. de luchtwortels van sommige boomen, de touwen van een vaartuig; bïsoel s., gew. bïsoel saboet, soort van bloed- zweer, die uit verscheidene gaten ettert. ^ «J ) yw sirabanj, w. sum., hel geluid der schelletjes van de paarden, — z. -. )^ . — [N.] ; z. ^f^. / -> ) 0^AM serabai , zeker broodachtig gebak van gedeesemd deeg, dat met eene zoete saus gegeten wordt. — z. l-^Lam. l^^yO) v^ seraboet, in eene menigte vezels 'I ^AA» TiJUiyga I- (skr. sarathi), menner van y^ een olifant, slrijdkar (T.). IL, serati, z. ci^h^. ( m3) ^/W seratoes (z. ratoes); s, hari, honderd-dagen, inz. honderd dagen na hel overlijden van iemand; lueiijeratoes hart gebeden, vergezeld van een* maaltijd, aanrechten, op den honderdsten dag na het overlijdm van iematid. 251 ^)j^ <K/)jj ) ^yw !• serasah, mest; wegwerpsel, afval. IL, pers. (J^y^, neteldoek; fijn linnen; vrouwen-sluier, van het hoofd lot de voeten. <U'^ _r^ seratah, naam eener soort van keladi. -X- -5^ ) ^\u siradja, w. siim., de verschillende ^-^ ^ geluiden, door schelletjes te weeg gebracht, verschillende namen, — z. ^Law. — [N.]. / :> ) yS^ : i, pliir. ci^lj'u))^*., /6ni (gespan- nen zeil) boven een huis; gordijn vóór ecne deur; stofwolk. U^]J ) ^Aja phir. van Jt5|^/^. ) ^^ serasa, weinig gebr. naam der sïreh. / km) ^v^ serasi, passend; doelmatig doel- treffend; overeenkomstig; geschikt; dienstig; behoorlijk; richtig; welslagend, ge- dijend (z. raksi); s. hennar ïja d^ngngan hinïnja, hij is zeer passend voor zijne vrouw; la serasi obat ïni, dat geneesmiddel is niet passend, heeft geene goede uitwerking (sehlagt nicht an). ir/ weg, voorn, een opene. vloek; <X-h5 ) yvu serapah — skr. capah verwensching ; vervloekende toover- formule, waardoor hooze geesten, ziekten of andere hooze invloeden krachteloos gemaakt worden (vgl. hal. sapa en sarapa, T.); nieiijerapah, vervloeken, verwenschen van booze geesten enz.; door eene vervloekende too- ver formule krachteloos maken, — z. djanipi. ^ <K3) yw> nieiijerapih, eene Ênipper af- scheuren; snipper; beetje (vgl. ' ; %AM ^J^, T.). CJ ) ^M phu\ van J^U. ^ ij ^ \ ^^s\i seraka, batav. (jav. serakah, T.), hebzuchtig, — [B.]. ^ <X^) ^A^ sarakah, jav., poltebakker. — [C.]. Ci3 ) VV.M serag'a, vierkant staatsie-hoofd- kussen, waarvan er vijf of drie van verschillende grootte en naar het hoofd toe kleiner wordend, achter elkander geplaatst worden. ê3 ) \/^ sarag'O, w. sum., een dronk; een slok. — [N.]; lees y^)j*^ en z. onder ^j (T.). rr^ 252 afJ>r ^ ) Y^ serama (smlr. vaii s^ri Rama, naam van den zeer bekenden held van eene verhaal en een looneelstuk, hij wiens ver- schijning op het tooneel met verscheiden instrumenten een groot geraas' met veel beweging gemaakt wordt), groot geraas van instrumenten en geschreeuw, met veel beweging, zooals bij het begin van een gevecht. /.j ) ^w seraiia, het behoorlijke of liefelijke van iets; fatsoen; m^ngambel s. sahadja, fatsoenshalve iets doen. ^)yj^ I. seraui (verb. van ^)^^), i^landsche Christen, in Indie geboren Christen van portugeesche of spaansche afkomst. — ^tbatav., mangga serani, zekere roode mangga-soort met een dunne groen- achtige schil. — [T.]. ^J>) ^^w seranah, vloek, vervloeking. #\ ) Y^ serawa, soort van sprits van eieren, door een' ijle doek in kokend water geklutst. ^L1U#)) vVM serawat, batav., duizelig^. — [C.]. serawal, z. t^. ) ^AAj (pers. sjalwar), plur. 'J^'J "V' ;LjV^; — z. s^löêwar. LrJ^^)jW plur. van ó^^^^\j^. t5)jAjsi serahi, z i\ (L^ ) Y^ ^?^^^ — P^^'^* — pafe/^; serail. /C) Y^ Ï- seraja — skr. acraja — ;mei]|e- raja, iemand om hulp vragen. IL, naam van een' boom. IIL, tevens; tegelijk; onmiddelijk; al, met een part. (poëtisch jav. sarwja? T.). 5t^^)y^ serajoiig, z. s^rojong. serba — skr. s a r w wa — >, al; geheel; voltallig; aller; allerlei gereedschap; s. salah, alles is verkeerd; op welke wijze ooky het is altijd verkeerd; s. röêmah, huisraad; s. kapal, scheepstuig; s. nika, allerhande; veelsoortig. /— Jo Y^ serbalai, smtr. van s^ribalai. y <j ^ \j>\> Y^ serbat, z. l^^jL. \^;>0 y^ serbet — verb. ned. — , servet. — * batav. serbeta (B.). L Jl^ y^ serboek, pulver, poeder; stof; gruis; strooisel; menjerboek, tot pulver enz. maken, pulveriséren; vermalen, fijn stampen; vergruizen; s. kahwah, ge- malen koffij; s. g^rgadji, jsaa^'^e^* gandji s., gebraakte hennip. /♦o Y^ ^' serban — pers. sjojm — , tul- band. — z. dastar. IL, van een lichaamsdeel doof, verdoofd; zonder onderscheidend gevoel. ^.J^ 233 jr A^ ^^g, mmierhotj voortsnellen; voorwaarts trekken; voortsnellen tegen iets; zich werpen tegen iets; aanvallen, Aj> yWj serbah-serbeh, van kleeding onor- delijk; slordig; om het lijf hangend; op den grond slepend. ^ O'^*^-^ yw serbëta, z. serbet. LU Y^ ï- ^ert^. (misschien ^t skr. sartha, T.), samen; tesamen; tegelijk; mede; wat vergezelt; gezelschap in dien zin; me- dedoener; nevens, benevens; s. d^ngngan, tesamen met; s. akoe ïni, ik ben er bij, ik doen mee; menjerta, zamen enz. doen; menjertaken, doen vergezeld gaan door iets; menjertaï, samen doen met iets; ver- gezelschappen; serta-merta, tezelfder tijd; 07imiddellijk. II. — verb. van s^t^lah (kan even goed met I in verband gebragt worden, te meer, daar de verbastering niet gesteund wordt door andere voorbeelden, T.), zoodra; nadat; — dang serta, naam van een' veldheer van Djambi, onder den T^>mm§nggoeng van dat rijk bij de verovering van Djohor. L ** j ^^1^ serat, beklemd in eene opening, zooals bv. een prop in den hals eener flesch, een foetus in de baarmoeder en dergelijke, vast in dien zin (jav. sQr^t, T.). HJ Y^ seroet, een geluid maken, als dat van hout, waar eene schaaf over heen gaat. 2«., batav. (uit 't bal, T.), schaaf; scha- ven hout. — [B.]. -X- 1 ** J ^/uü serit, batav. (uit 't jav., T.), fijne kam, luizekam. — [B.]. ^ c3 Y^' meserod, batav. (bal.), indringen van iels zwaars in wat week is bv. een steenen huis in den grond, vingers in deeg; glijdeh van een schip, dat van stapel loopt; menjerodin, van een helling langzaam afglijden. — [T.]. SjÓ y^' pers., generaal, veldmaarschalk, hoofdofficier. i serdawa, c pen (men.: sandaó, T.)i^ 0^)ó Y^ serdawa, oprisping; rispen, opris- Ö^ó Y^ serdang, naam eener soort van ^^ palmboom. c JlS yVJ sereddak, zeer fijn stof, zooals bv. dat, hetwelk zich op meubels of andere voorwerpen zet. f^ ó Y^ serdam, soort van fluit of pijp van bamboes, met hel mondstuk van eene klarinet, evenals onze kinderfluitjes. 2$ ei Y^ serdeh, met vooruitstekende borst en buik, zooals bv. iemand, die in een stoel achterover ligt. / Cti Y^ sardi,: s^roedi. ui <^4> >*w sardijah, z. ^^Ss^. i ^ plur. van ^^. l^êKui *w 234 ë^r f C \V.^g ^^M sersari, zekere grondstof, c / c / #^V.A^i Y^' pers., bedremmeld, beteuterd; verstomd, ^vü ^AA# — pers. — , dwaas; zinneloos; eemgs- zins krankzinnig, getroubleerd; mal. sasar (vgl. s^ssar II., T.). * 2*^., batav., ongeregeld, ruw, onordelijk, — [B.]. ^Xvü Y^ seressah , allerhande kleine kruimels of stofjes van iels; slof of ander vuil, dat zich op iels zei, of er blijft liggen, zooals bv. op eene tafel, dien niet afgeveegd wordt. /jvj^ Y^ , kreeft; het gesternte van dien naam; kanker. ^ Ci ^^^ , snel; snelheid, haast, C Y^ ^'9 menjeraiiy, aanvallen; bestormen; ^^ aantasten; invallen, zooals in een land. II. serang (zelden), hoogste oMerofficier aan boord van vaartuigen. III., van kleuren licht; m^nj^rang, in lichte kleuren schitteren, * C yw I- sering, van iets, dat uit vezels, ^^ draden en dergelijke bestaat vast of stijf gestrengeld, getweernd; gevlochten; van papier sterk, deugdzaam; menjeriiig^, vezels, draden en dergelijke vast of stijf ineen- strengelen, in een draaien, tweernen, of ineen vlechten; m^nj^ring d?>ngngan lïlin. wassen, bv. een' draad garen; badan s., een gespannen lichaam, II., van een' smaak, bv. van zoet, zuur, scherp, intensief, lil., batav. (uit 't jav., T.), dikwerf, meermalen. — [B.]. IV., gonzende den honig een er bloem op- slurpen van bijen enz. — [C] ; vgl. onder ^^ IL (T.). CJij^D i^ Y^ I. serangkak, soort van hek- werk van schuin naar boven staande stukken hout of latten, rondom een boomstam, om den boom onbeklimbaar te maken; s. api, soortgelijk A;o/?/bor, dat, op eene stang bevestigd, tot flambouw dient; s. pajoeng, de stangen die een zonne- ol regenscherm uitzetten (het binnenwerk). IL, z. <xCi •A^j. •X- <^JSjD yw serangkah , w. sum., een soort van krab (denkelijk rivier- krab). — [N.]; had onder ^Ux., rangkaq, moeten staan, en is si-rangkaq (T.). CiisJDy^ serangga — skr. carangga, {bij) — , insect, ^^v.5sÜ^^g serenggani (jav. s^nggani; in de sri tandjoeng vindt men sr^nggani in plaats van s^nggani maar in debet, van weer klinken, T.), soort van muziekinstrument, — [C.]. «.- SsJC- y^ seronggong, dwarsgangen in mijnen. c (^r 235 d^ r J^ yw serngam, in menigte op eene plaats ^ voorhanden, van haar, bv. in den oksel, den neus; van kleine beesten, zooals bv. mieren op suiker. (^ ^ ^.vw 9 zorgeloos, nalatig. ^ C ^ ^,vsi sarpa, benk., een' gast Inj de deur' verwelkomen. — [C] ; z. sapa (T.). C^ j^ ^^u I. serap, van een vocht ingedrongen o[ ingetrokken in een ander lichaam, bv. in den grond, in vloeipapier of dergelijke (jav. serep, T.); s. mes^ra, ook van een^ vriend intiem. ^ II., batav., rood. — [C] ; nieiijerepin (uit 't bal., T.), i^mdLÏiA polsen bv. hem door een ander vragen, of hij komen vs^il. — [T.]; uithooren (B.). C ^y ,^ serip, boordsel aan de buitenzijde van een kleed. VJJ (^^3 yw sereppa, redelijk in prijs; de ■)(- voorkeur geven aan; begunstigen. [G.]. ^ i^2>^«? v^ serepet, batav. (bal., 1.), donker, duister. — [B.]. <X. i Y^ serpeh, van een stuk van een geheel afgebroken, zooals bv. eene tak van een^ boom brak, van een^ tand een stuk kwijt zijn (vgl. sapih III en s^rapih, T.). — z. tjompis. C. *i Y^ I., menjerak, iets, dat verkeerd (tuitvormig) opgerold is, inz. een matten zeil gedeeltelijk weder losrollen, om het daarna behoorlijk op te rollen, opgerolde dingen een weinig losrollen, zooals bv. een opgerold zeil, om het daardoor overal gelijk dik te krijgen (in *i handsch. van v. d. W. als twee verschillende woorden behandeld, T.). II. serak, naam eener soort van uil. III., van de stem heesch; schor. C *^ Y^ serok, maat voor padie bij het opschuren, van boombast of in den vorm eener mand, houdende 10 gantang; bagei s. di entak, spottend van korte en dikke personen. LL5^ wvj serik, afgeschrikt, door ondervon- den tegenspoed of moeielijkheid. L^Jx^ ^/^ serkap, kegelvormige korf, dien men over iets levends zet, bv. over een broeisel jonge kippen, ook om visch te vangen; menjerkap, vangen, door er iets hols, bv. de hand, op te leggen, bv. een kip, een' vlinder (in "t handsch. als twee verschillende woorden behandeld en 't werkw. voorop gezet, T.). C^ aJ> y^ serkoep, stolp (hol verheven deksel); nieiijerkoep , met eene stolp of iets dergelijks, bv. met een* hoed, bedekken; stolpen. JO >*vM serkah, van dingen, die aan elkan- der vastzaten, zooals bv. twee takken van een* boom uit elkander gescheurd, zoodat er eene spleet ontstaan is, Jjr 236 ^r . J> ^ , meiderkai, fijne drooge dingen, bv. gestampte suiker afzonderen het fijne- re gedeelte van het grovere, hetzij door zif- ten of door wannen; door een* uitgespannen doek zeven; builen. — z. ajak en tinting. ) ,u^ sorg'a — skr. s w a r g a — , hemel van Indra; verblijf van goden en vergoodde e/ stervelingen; verblijf der zaligen. /.t)c3 Y^ Y^' pers., verstomd, beteuterd, verbaasd. i 03 Y^ ' Bienjergap, onvoorziens overval- len; onverwachts bij iemand komen (vgl bal. sagr^p, T.). ^ K-5 Y^ ' **^* sargal, batav., grof dik louw van ramé, groffer dan tali kam- bodja.— [H.]. r-T- serg^ani, uitstekend boven anderen van hetzelfde soort; zich groot voor- doend. ^ ^ y/^ , m^njerg^ab , verschrikken, hetzij in ernst of in scherts, dooreen plotseling geluid of door plotselinge gebaren; aangrau- wen; aansnauwen (z. g^rtal^ en g^ra); hard en plotseling aanspreken, al ware het slechts met een ongeartikuleerd geluid zoodat de aangesprokene er van kan schrikken of ontstellen; doen schrikken op die wijze; aansnauwen zonder woorden. — z. h^rdak en t^ngking. ¥: \ yM4 serol, los, afzonderlijk, geen geheel uitmakend, niet samenhangend, niet verbonden. — [Ci.]. "K- ij yMsi serloiig, moeras; modder kuil. — ■^ [q. <X-J ^<^ seriah, uitblinkend; duidelijk zicht- baar, d. i. door niets bedekt of verduisterd. r^ seram, zich samentrekkend, zooals bv. de huid van koude; van de haren te berge rijzend; ijzend, rillend; s. köèlit, kippevel; ganzevel; s. köékoe, van een vocht temperatuur, waarbij de daarin gestoken top- pen der vingers nog eenige koude gevoelen (z. sOêwam). ^ ^ ^Aw serem, batav., de oogen dicht doen, van angst. — [B.]. {^^^^ys^ Y^g serambi, galerij; stoep; voorportaal. ^ mj^ Y^ sirambang,: sirabang. — [N.]. i-A/O ^A^ serombong, aanzetstuk, zooals bv. koperen pooten of rollen aan een meubel, een houten been aan een stomp; verlengstuk; verlengstuk van iets hols, bv. een fluit, een ijzeren schoorsteen; menje- romboiig^, iets hols verlengen met een verlengstuk. ^*%*A/0 ^AM serembau, soort van spel; menje- remban, eenige voorwerpen (bv. stukken geld) op den rug van de hand leggen, «<xx« 'r 237 t^r ze dan opwerpen en met dezelfde hand weder vangen, en omgekeerd, d. i. ze ili de hand leggen en met den rug van die hand weder opvangen. ^ cKa/0 ^v^ , diserambahin, batav., gelijk- gesteld worden, vergeleken ivor- den, — [B.]; jav. njramhahi, zich over iels verspreiden, enz. (T.). cX./^ V^ ' ^eer, lang: lang van duur, bestendig. i Q,>fl ^/^ serempoe (over de geheele lengte) , alleen in lóênas s., rechte kiel van voren tot achteren, zonder klossen (tak ah) op de uiteinden. ^cXil/O^/w. nienjerèmpèd, balav. (jav.), rakelings langs iets gaan, langs den wal varen van een vaartuig. — [T.]. fL.sL^ ^/^ I. serampang^, werktuig met tanden, om te steken of te werpen; vork; elgcr; nienjerampaiig:, met eene s. steken of werpen enz. II., ha tav. , met een stok of knuppel slaan. — [B.]. ^ (, Q «Ü/0 y\sj I- serempak, beperkt in ruimte. — [C.]. II., op denzelfden tijd aankomen. i_ Q o>o y^ serampok, z. o. sampok. ^.^.ii/0 ^A^ serampin, afval van het merg der sagO'palmboomen , na de uit- persing. <Xa^ y^ serampah, z. sampah. \^2;y3 ^AM9 menjeranta, overat rondloopen, hv. in eene stad; afloopen, bv. de deuren, de winkels en dergelijke; menjeraiitaken, alom verkondigen, bv. een bevel; alom hekend maken, bv. een bevel, een persoon, X v^^ ^^si serenta (en serta), batav., met; benevens; toen; zoodra, — [B.]. (en, minder goed g^rantang), me- njerantang:, een standje maken aan ctr' iemand. ^ /^ v.is;x> yjsj , pajon^ sirandjana, w. sum., een staatsie pajmg, — [N.]. 'ty^J^ serendjang;, pal op dezelfde plaats, zooals bv. een schild- wacht; vrij rechtop staand, zonder tegen iets geleund te zijn; vrij in de hoogte ste- kend, zooals bv. een mast; overeind staan. ^*^-^ )c\-i yjsi sereiidajan, beter selanda* jan. pers. (w-^,43J^ cXJy^ serendib en ^^j> tXi }^ — , naam van een' berg op Ceylon, de Adams-piek genaamd; het eiland Ceylon zelf. — z, sailan. LHJcX-i yjü serindit, naam eener kleine soort papegaaien (vgl. s all n - dit, T.). C jLi yvu serandang, z. onder sandang. -> vw :^ C&X7 *AM 238 j^r* i^iXj ^^g serendang, naam van een' zoet- ^ water- visclh ccXJ ^>w serandoen?, z.ondersandoengL p (A-i y^ seroendlng, «oor^ van sambal pcXJ %A^ serinding:, z. s^rïding II. CcXJ yw serondong:, soort van zahnet, ^ om garnalen te vangen, dat men in eene voorover gebogen houding voor zich heen douwt; — ^serondong, w. sum., zich met het hoofd ergens doorwerken, zooals door een pagger enz., los en slordig om het lijf zetten van de kleeding; serondong* bo- Jong^, een trotsche theatrale gang. — serondo bojo, w. sum., slordig gekleed zijn (moge- lijk is dit of het voorgaande fautief). — [N.]. ClXJ y^ serendeng (vgl sen deng ),^?iaar ^^ de ééne zijde overhellen ^ zooals bv. een vaartuig, een gebouw, eene om- gestolpte mand, die op de ééne zijde onderschraagd wordt, een persoon en der- gelijke.— z. tjondong en sïngit. iiiXJ Y^ serendah (van rendah), naam eener soort van pisang, (_CcXJ yM4 I' serindai, soort ydM spook, dat de kramende vrouwen plaagt. II., van loonen welluidend; liefelijk. m Y^ sarwa — skr. sarwwa — , al; ge- heel; voltallig; staat gew. pleon. met sekalian tesamen; toehan s. s^kélïan 'alam, of 'alam sekalian, de Heer aller werelden. #)j^, cypres. 0\ %*w serau, van geweven stoffen los, iK y^, menjerof, luidkeels roepen; luidkeels introepen; luidkeels aanroepen;' be- zweren ^ bannen een geest; kali m a s., interj. van uitroeping; penjercë, peseröê en dit in plaats van perserfiê, afstand, waarop men iemand luidkeels kan roepen. oS #v ^A^ sara wadi, z. s^rcêdi. / c / Z5 |K ^^t4 , nom. un. van 5^. L1U#) ^/W sercêvilt, z. roêwit. serödja — skr. sarodja — wa- t er lelie, lotus — ook: teratai; b a dj o e s., soort van vrouwenrokje zonder mouwen; kelopak s., soort van metalen onderzetsel met voet voor glazen, kommen en dergelijke. "^ ó $\ yf^ serffida (wijz. van söêda?): s^rangkak. O $\ vvu , menjercèdi (vgl. sardi, T.), edelge- steenten slijpen (jav. sarawadi,T.). ^/^ , pers., vorst; heer. J^J- :> / \ #s ^^y Ctt j^r^5 vreugde f blijdschap; vro- lijkheid. 'J^r 239 lSj^ -X. X|K ^,^ sirwkan, w. suni., een viscli met roode schubben. — [N.]. "^ r^ ^ r^ seröêkan , bala v. , waterlei- ding.- [B.]. 'ê^j^ seröèling, z. söêling II. 2t". soort van pijp (blaasinlr.) van bamboes met een gat aan den rand van bel boven- einde, dat met een blad of stuk papier omwonden wordt en zoo als mondstuk dient. — z. bangsi. ^ /•! #) >AA^ sercèni, benk., schermen, — [C.]. / -> #) ^/vsj ï. 'seröênai — pers. ^j^ — soort van klarinet van bout, van boven in eene soort van scboteltje (kjêper) uit- loopend, waarin bet mondstuk (pïpit), bestaande uit twee tegen elkamler gelegde stukjes van een lontar- of minder goed, llengkcfiwang-blad, bevestigd wordt. II., naam eener bloemdragende beester — ebrysantbemum Roxburgii; wallastonia. — Er zijn twee soorten: s. darat en s. laoet. / C #j ^/w seröi, van gezwellen eenigszins geslonken, — z. s^roh. ^ A-^ ^ ^^ seröjong, batav. (uit 't bal, T.), slingerend loopen, wagge- len,— [B.]; serojongaii of serajongr-sero- jong, slingeren als een beschonkene (H.); waggelen van een zwaar gewonde (T.). 2J ^^vü, meiijerahkeii, overgeven, overhandi- gen; ter hand stellen, toevertrouwen; ^ y^ berserah berkehendak hati, eetie zaak aan een* ander toevertrouwen, maar toch zijn eigen wil hebhen (z. ook onder bcêwah). 25 Y^j^ seroh, van een gezwel geheel geslon- ken, — z. seröi. r C ^Aj^ serai, naam eener soort van gras — citroengras, andropogon scboenanlbus; s. gadjab, naam eener soort van zeer hoog gras. / C ^f^ L, serï, bepaling door het een of ander kansspel, betzij door bet trekken van strootjes, door bel gooien van dobbelsteenen, door bet trekken van kaarten en dergelijke, om bv. te zien wie bet eerst iets doet, wie bij een spel bij elkander komen en dergelijke. II., skr. srï, U schoone van \eis\*t fijne van iets; '/ wezenlijke van iets; *t zoete van iets, bv. de zoete zelfstandigheid in bloemen enz., waaruit de bijen den honig bereiden; *i welriekende van iets; quintes- sens; voedende heslanddeelen van het voedsel; protoïne; (v^*a^, T.), de serï nemen uit iets, zooals de bijen den honig uit de bloemen (vgl. sering IV., T.); s. möêka, glans of luister van het aangezicht; toover- middel, waardoor die luister verkregen wordt; naam eener versnapering; s. göênoeng, schoonheid of glans der bergen, d. i. bergen, in de verte gezien, zoodat men nog geene hoornen kan onderscheiden (het tegenover- gestelde daarvan is s. pantai, schoonheid ^Sj^ 240 d)d ^Sj^ van het strand, die men eerst ontwaart, wanneer men tot op een* korten afstand genaderd is); orang s. göênoeng, temawrf, die zich op een afstand goed voordoet; orang s. pantai, iemand die zich van nabij goed voordoet: s. padoeka {de glans der schoe- nen), voorzetsel vóór den titel van regerende vorsten, bv. Soeltan. Men zegt echter beter: padoeka s^rï Soeltan {de schoenen van den doorluchtig en Sultan); s. as tana > het midden van een vorstelijk huis, dat de vier tïjang s. gevormd wordt; s. sekara {glans of luister der bloemen), een schoon- heids-epitlieton; s. kaja, 1^ soort van zoete vla; 2°.: d^lïma s. k.; §. dadoe, verb. van §oldadoe; s. dëwa, naam eener plant, die, met kalk fijn gewreven, tegen een soort van uitslag, badi genoemd, gebruikt wordt. 