ikyat Suln ibrhm ibn Adham, wal Allh. [Uitg. door D. Lenting.]
Ss verhaal mij; gelijk in het vervolg sj Ss open mij. In deze beide werk- woorden heeft het aanhechtsel 5 eene beteekenis, waarover in geene der tot dusverre bestaande Maleische Spraakkunsten gesproken wordt. Het dient namelijk, niet alleen om zulke overgaande werkwoorden te vormen , die in het Nederduitsch veelal door voorvoeging van be van hunne grondwoorden worden afgeleid (zoo als A , begaan, bewandelen , van TE of D gaan, wandelen), en die uit den aard yan hunne beteekenis altijd een regtstreeksch voorwerp (regime direct) bij zich moeten hebben uitgedrukt of verondersteld; maar het heeft ook de kracht om het zijdelingsch voorwerp (regime indirect), dat in het Nederduitsch door de woorden aan, -tot, van, of een dergelijk voorafgegaan wordt , zonder tusschenkomst van zulk een voorzetsel, met het werkwoord te verbinden; b. y. Cd Sa verhaal aan mij; S9 Ss open voor hem; enz. Wanneer zulk een zijdelingsch voorwerp uit hat voorgaande genoegzaam bekend is, behoeft het zelfs niet bij het werkwoord te worden uitgedrukt, z00 als in den tekst, waar de dochter van Hassan aan den Muftih verzoekt iets te verhalen, natuurlijk aan haar zelve; Sa alleen beteekent dus daar: verhaal mij. Als een werkwoord alleen een zijdelingsch voorwerp bij zich heeft, staat dit onmiddellijk achter dat werkwoord, z00 als in de twee bovenstaande voorbeelden ; wanneer het bovendien ook nog een regtstreeksch voorwerp bij zich heelt , staat dit achter het zijdelingsche, zoo als 43 SI SL open mij de deur; Sy ols SI S5 verhaal hem eenige vertelling; Sa aa yb SI la” SG waar is de deur van dit huis? open haar voor mij. BI. 4. Ss, SI Gen H. S. staat A) Jgau, Saw SX , hetgeen op hetzelfde nedrkomt. No D SC. RR. v. E. heeft AG; 266 ook het H. S., hetwelk hem schijnt gevolgd te zijn; doch verkeerd. Vergelijk de Aanteekening op het woord Ss - as ya Sp &S131, wordt er verlof aan mij gegeven? Jos ES) Su. R. v. E. en 6en H. S. hebben Jos &l; maar het woord Sa heeft, in verband met het voorgaande Si , cenen zeer goeden zin: maak mij de deur open (indien gij mij verlof geelt, om binnen te komen) opdat ik binnen trede; wanneer gij geen verlof geeft, opdat ik terug ga. SA Ob. R. v. E. heelt gi SA a, en z66 ook €en H. S. maar niet goed; want Fathimah zag hem Za niet: en kon hem dus dat stuk niet toonen. AS Sp yu di Dj Ka, indien gij het zijt, mijn heer! kom binnen; die u volgt, mag niet, Span. De Heer R. v. E. vertaalt dit woord door sluijer, en z66 staat ook in de Woordenboeken. Het is echter geen eigenlijke sluijer, die over het aangezigt gedragen wordt, maar een kleedingstuk yan dunne stof, hetwelk over den regter schouder en de linker heup loopt, of omgekeerd, en dient, om, wanneer het noodig is, het bovenste gedeelte des ligehaams te bedekken. SS. In &n H. S. staat &S zetel. Zo6 ook R. v. E. Het is echter moeijelijk te zeggen, wat NS beteekent. De Woordenboeken vertalen het door, bedje, bedstede, hangmat ; maar dit kan hier de beteekenis niet zijn. Ik vermoed, dat het beteekent ecene verhevene plaats, bestaande uit kussens, en bestemd voor iemand, aan wien men bijzondere eere wil bewijzen, een soort van divan. Het woord zal wel verwant ziju met het Ar. da cene verhevenheid van den grond. BI. 4. Pe a sa 0 si, Ga) Aa wo. Het woord 3, 9 staat in Gen H. S. niet. Ook bij R. v. E. niet. Het komt mij echter voor, dat het niet overtollig is, om aan te toonen, dat hij lager zat dan de Profeet. Het zitten op een matje, hetwelk op den grond gelegd wordt, met de beenen kruiselings onder het ligehaam, is in het Oosten zeer gewoon, en tevens een bewijs van onderdanigheid. | SS) do. Ben H. S. heeft 4£zl Aro. Z66 ook R. v. E. aa As wo, en de ellende in dezelve. Z66 staat in de beide H. S. en ook bij R. v. E.. Vermoedelijk verstaat de Schrijver door het woord Gel), in de wereld, omdat er op volgt aa pil2 3 OS, of het slaat op het voorgaande A Jl in deze omstandigheden. Si . Meestal wordt dit woord bij de Maleijers geschreven SEA Z00 ook hier in de H.S.enbj Ri v. E. SAS. Ken H. S. heeft yleoS ; cen ander GS, hetwelk geen kwaden zin geeft: den rijkdom van denzelven, namelijk van den hemel. R. v. E. heeft alleen YA. AS a a DS) za £d , nademaal Fathimah zelfs zoodanig (was), wat zijn wij allen dan op onze beurt? of: daar Fathimah zelfs 266 (onderworpen en lijdzaam) was, wat zullen wij dan? d. i. hoe veel te meer betaamt het ons dan, zulks te zijn. In soortgelijke spreekwijzen is, in plaats yan —*! , gebruikelijker sseiw!. Zoo, onder anderen, op bl. 14 van dit werk: Ge J3 yaadial SS Aa Su Sa OS, daar Zijne Majesteit afstand gedaan heeft van zijn rijk, hoe veel te meer dan ik! MES a de In a BI. 1. GA dr. In cen ander H. S. staat GAAid ASL yr a . In plaats van Bn heeft een H. S. pn, hetgeen ook wel onder- wijzing beteekent; maar la is toch meer gebruikelijk. BI... Saw. In en H. S. staat JS sd, yan waar Ba afkomstig schijnt. A Sa. Deze woorden ontbreken geheel bij R. v. E. en in Gen H. S.. SI Sr. In 6n H. S. staat 59 XI yeli.. SX -. Lena natsihhat. Dit woord , dat ecigenlijk een zelfst. naamwoord is, beteekenende: ernstige, welgemeende vermaning, schijnt hier als een bijvoegelijk naamw. gebruikt te worden, tenzij men wil vertalen: woorden van ernstige vermaning. sala yy As. Het woord a wordt in &en H. S., en ook bij R. v. E. gemist. Sa AA. In Gen H. S. staat a Gas, en z66 00k bij R. v. E.; maar, ik geloof, verkeerd. a a Sa Un, vragende, dat voor hem de deur geopend zoude worden; gelijk eenige regels later: so 0 yu! A CK, en de deur werd voor hem geopend. Jueelaw) SA 99 Di. Ben H. S. heeft, in navolging van R. V. E., rela! SA KA maar ik houde het laatste yoor eene conjectuur, even als kort te voren Sg Ks), voor SK. ul SS De sd. In Gen H. S. staat het woord CS, niet; maar dit schijnt de schuld yan den afschrijver te zijn. naaa Se Jalani Pa OS Ee, en Sjech Ismacl zeide: is dat Sultan ibrahiem? Het achterhechtsel achter Pa toont de vraag aan. R. v. E. heeft: A 4 nl a yb Ga ya; maar dit komt mij voor, eene conjectuur te zijn. te pe NS. R.v. E. en 6en H. S. hebben yy A3; maar het ecerste is meer Maleisch. pa AA SS US, en de Vorst antwoordde: ja. Het Arab. woord a wordt nog in geen Maleisch Woordenboek gevonden; het komt overeen met het Mal. Ta behkan. BI. v. Ss Ul GA DS, en de deur werd voor hem geopend. In Ceo H. S. staat SI yg DN Co; maar ik geloof, minder goed. Nie Sa Se. Het woord —!;: 2 moet op die wijs gesehreven worden, en niet ss, pelik R. v. E. en 6en H. S. hebben. i2, l, waarom? of gelijk wij zouden zeggen: wat komt gij hier doen? Pn ss Son D. Het woordje Ce is bij R. y. E. en nog in en H. S. weg- gelaten; maar geheel tegen den aard der taal. In plaats yan 3s4w heeft cen ander H. S. Ee mar niet goed, omdat zulks in dit yerband ook een granaatpit of korrel zoude kunnen beteekenen. SS D A GG, het verboden ecigendom. j- beteekent hetgeen iemand regt en wettig toe- komt; en A hetgeen verboden, en dus onregtvaardig is, hetgeen men niet als zijn eigendom mag aanmerken. , BI. 4. op! SS ul ss. Het woord ,,S! is bij R. v. E. weggelaten, en ook nog in 6en H. S. pi P a ya. In plaats hiervan heeft cen H. S. a Sa PEM WS. Ik vertaal deze plaats z60: x want 200 lang ik in dezen zelfden tuin woon, en er zijn dertig mjaren verloopen, dat ik hier ben, heb ik niet Eene pit van deze granaat-appels geproefd.” ne) Si SA GN j. RR. v. E. en Gen H. S. hebben SU 3, hetgeen ook a SA Tq” pu meer naar de regels is; maar dewijl het hier cen eenyoudig gesprek geldt, is Ul natuur- lijker. Het achterhechtsel G? achter G46 schijut wel overtollig; maar de Maleijers maken er veel gebruik yan om de welluidendheid. In plaats van 2! Sa Sa heeft cen H. S. alleen &-l Sa, van dien Mufti; hetgeen ook geen kwaden zin geefi. BI. 1. Mp Ce. In plaats daarvan beeft en H. S. G3 9, maar omdat de Schrijver wil zeggen: het werd beantwoord, moet het AS 9 zijn. BI. 1. ol Sp) pa. Ben H. S. heeft ni jo as, hetgeen fout is; cen ander Ss , dat beter is. UA ps JS. Z66 heelt slechts Gen H. S.. R. v. E. en het andere hebben 2,5) Jai, hetgeen misschien beter is. pa a D. In Gen H. S. staat denis ygil Ko, hetgeen onnoodig is; R. v. E. heeft loskw,s yu CS, hetgeen out is. Gang Che. Ben H. S. heeft AN) Ch; minder goed. Go dl a 3, die door haren vader vermeld waren. Omdat het woorden zijn yan een hooggeplaatst persoon, gebruikt de Schrijver eigenaardig het woord a anders had hij moeten zeggen SS. Sela a Bea Ne SS) 3S —vl, eene Maleische constructie : en zij zag, dat de hoedanigheden van Sultan Ibrahiem , gelijk haar die beschreven waren door haren vader, den Sjerif Hassan , ook niet verschilden , dat is, met de beschrijving geheel overeenkomstig waren. Ps OK la, voorts zijn gelaat blonk. Onder de kenteekenen van mannelijke “en vrouwelijke schoonheid bij de Oosterlingen is vooral ook, dat het gelaat iets blinkends en glansrijks heeft. Overdrevene beschrijvingen daarvan vinden wij bij de Maleische Schrijvers, vooral in jeugdige Vorstinnen of jonggeborene Vorstelijke kinderen. In de Maleische Bloem- lezing van D'. J. J. pe Hollanper vindt men daarvan verscheidene voorbeelden. PA Sd Pa 335 YI), en vrome trekken (kenteekenen van yroomheid) stonden op zijn gelaat. In €en H. S. staat. P 3), hetgeen vermoedelijk ecene vergissing van den afschrijver is. is D SS U9, en zijne woorden waren zeer welsprekend. D'. J. J. pe GG .. Horlander merkt aan in zijne Aanteekeningen op de Djawhar Manikam , dat X25, yolgens La A A a FreytaG, Lex. Ar., cigenlijk beteekent: cene welsprekende vrouw, en dat ila te kennen geeft: duidelijkheid, welsprekendheid. Hij heeft daarom de vrijheid genomen, om Pena te veranderen in Las. Ik heb dat niet durven doen, omdat de Maleijers, het moge dan S7 ” S7 P verkeerd zijn, het woord ig, of, gelijk zij het ook wel schrijven, ina, bestendig - Sc” gebruiken in den zin van welsprekendheid, en ik vreeze, dat zij & La niet in die beteekenis zouden verstaan. 1 BI. 1. CA. Het woord CSS en CLA beteekent: van boven naar beneden zien ; van daar: gunstig aanzien; en s9, of se (bij verkorting 33140) van beneden naar bovyen zien. rem D. Zoo heelt R. v. E. alleen. Een H. S. heeft rs, een ander D . Het woord Go! en Go beteekent: met aandacht zien; Pee aan- houdend met aandacht zien; en SS aanhoudend met aandacht op iets zien, op iets staren. dani den. De Maleijers en andere Oostersche volken zijn gewoon, om personen, die ouder ziju dan zij, of die hooger in rang zijn, vader, ja zelfs grootvader te noemen. Hoe vee! te meer past het hier aan Setie Tsadlehhd, om den Mufti, die D haar Voogd is, te noemen &l of meer hoofseh Aizl, niet sb , hetgeen meer gemeen is. Zoo noemt de Sultan van Ternate, in zijuen brief aan den Baron van per CApELLlEN, dezen Az, en zich zelven Al; zie Dulaurer, Chrestomathie Malaye, 1“ Fascicule, pag. x en *. Zoo geelt de Keizer yan Soerakarta , sehoon somtijds een man van hooge jaren , aan den Gouverneur-Generaal van Neerl. Indie altijd den titel van yw —b grootvader , en de Gouverneur-Generaal, hoewel somtijds nog jong, noemt den Keizer in de officitle stukken bestendig D kleinzoon. UA Sa di Sa Ka Se. RV Eee SS KI SI A 1S Gem, en is daarin door een ander H. S. gevolgd. Ma aaa a — - : Sa er BI. 1. Geo NS 3, yan wege de zoetheid daaryan. a. Zoo hebben de beide H. S. en R. v. E. ook; maar men zoude mogen gissen , of het niet moest zijn Sg, , en yan wege den vorm of de gedaante daarvyan; want yan den smaak was reeds gesproken. In de Maleische Sechriften worden au, en P, gedurig verwatrd. pd dn. 0. v. E. alleen heelt S0 9 din. Aan. Z66 heelt alleen R. v. E.. De beide H. S. hebben USA). SS Gl. In &n H.S. staat SS SI SI, l; hetgeen eene vergissing van den afschrijver schijnt te zijn. you. In Gen H. S. stat Apy SH Wi) a 9; gelijk twee regelen later dat- zelfde H. S. weder heeft Us, yoor ye ag a an aa —). Hiervoor heeft en H. S. D S oi nasi ; het woord CDS schijnt daar in vergissing uitgevallen; en &-l is beter dan AN want het slaat op &S: wat is dat voor een zeggen yan u? SS Ji a dan is er volstrekt geene kwijtschelding , zuivering van schuld voor hem. In plaats yan jI- heeft cen H. S. ya; z66 ook R. v. E.. DA a. Ben H. S. heelt SA Gu, Wp. es Ng US, en veryolgens werd hij in het huwelijk verbonden; van Sua, in het huwelijk verbinden. Een H. S. heeft 9, cen ander GAS 9; 266 ook R. v. E.. SS A. Eene kiesche uitdrukking, die ook voorkomt in de Bidasari, bl. v , der uitgave yan D'. yan HoiveLr.. (Verhandelingen van het Batav. Genootsch., 19* Deel): Pd AS GA Lg Be a a Da Ji Sa D sa D A yu A UK. R. v. E. heelt achter A nog 93 a hetgeen echter niet noodig is. In het tweede H. S. is de lezing geheel to to bedorven: yek Ss ol di CS yu PSA ga D, D Jd sa D a. BIM Ap ad SAS yy re fb Si D lo EE. 5? . Het woord go. in de hoftaal S3), beteekent niet alleen jongere broeder of zuster, maar is ook eene benaming yan vriendschap en liefde, even als Ba 5, in de hoftaal SAR cigenlijk: oudere broeder of zuster. In het bijzonder maken echtgenooten daarvan gebruik. De man noemt zijne vrouw al, geliefde, vriendin; de vrouw noemt haren man a mijn vriend! P da a S9. In Ge HS. stat 42 yy 2g, , haar geest bezweek. ee NS aa Bij R. v. E. stat dad CDS Sn) CA. In eenander H. S. dad Se Kn. Su En Sp a. BR. v. E. en in Gen HS. De Sg II a so En cos. : Char SI a S3 yo Ds Pra yi SAr.. RR. v. E. en en ander H. S. hebben deze lezing: 2 | em DS) Sari Sa an Sp yai aa Cis, De uitdrukking SAS 30 beteekent: iets over zijn hart kunnen krijgen. Uri SX a CSI y!9, en kan mijn meester het zelfs D zijn hart krijgen? UAS SKS & il 9S, wat is dat voor een woord, hetwelk gij , mijn vriend! daar zegt? Hiervoor hebben R. v. E. en dat andere H. S. SM SS Sa at Sa SR Ke Lu 0S, z00 was het in het hart uwer vriendin niet gemeend. USiji pai BS Gu dai jais la dial la W99 US, want in het hart uwer geliefde is slechts de begeerte, om eene dienstmaagd te zijn onder de voetzolen van mijnen meester. Bij R. v. E. en in €en H. S. ontbreekt het woord ed. us &l al 5. Het woord 430) staat in geen H. S.; daarom heelt R. v. E. het D woord Ss ook weggelaten. 5S - BI. 1... DS Sol x. Het woord S25 wordt bij de Maleische Sehrijvers gewoonlijk geschreven XS. Zie over de beteekenis yan dat woord D'. J. J. DE HoLlLlAaAndERr , in zijne Aanteekeningen op Djawhar Madnikam, bl. xxxu. Sd D les yl2. In plaats van ws heeft R. v. E. en cen ander H. S, ye 9; doch naar ons inzien minder goed: Setie Tsdlehhd wil toch niet te kennen geven, dat zij, als Sultan Ibrahiem haar verlaat, niet weet waarheen te gaan, maar, tot wien zij als haren beschermer de toevlugt zal nemen. Daarom zegt zij: wien heb ik dan nog, als plaats waar (d. i. bij wien) ik mijne zaak ter verdediging kan aangeven of bescherming inroepen? Het woord Gslw slaat niet op 4S, maar op El of iets dergelijks, dat er onder ver- staan wordt. Baa ran 3. Bij R. v. E. staat alleen San en in een ander H.S. Sa No Sa a SAS, mijne geliefde! stel uw hart maar gerust. De uitdrukkingen Se Lesen SR A zijn eigenaardig, om daarmede te beteekenen: zich gerust stellen. Het woord Sa wordt" bij de Maleische Schrijvers veelal geschreven an of SE . Het grondwoord is So, a KKS diwd. Het woord SS ontbreekt in en H. S.. SAS Si eo in. Z06 staat in gen H. S. In Gen staat SAS eo Sik; bij R. v. E. en in een ander H. S. do Sis So. De Heer Meursinge meent, dat dit laatste ook de ware lezing is, op grond dat Sa zamengesteld zoude zijn vit Aw en D , en men zegt: Ep SI Led a, voor iemand bidden. Ik heb echter nog nergens gevonden, dat Ae van Le) afgescheiden is, maar altijd verbonden, b. v. le As, of led doc, of Sa ko, gelijk op bl. F: &i sa ko ran VU Cd SA SH. Al 3, de Waarachtige God. Het woord 3 beteekent: regt, waar. Van daar GI, de Waarachtige; jl 4U), God de Waarachtige; En Go, de Waarachtige Allerhoogste ; Sa dlm 2, de Aanbiddelijke en Allerhoogste. Anders beteekent &l ;- het regt yan God, dat is, hetgeen Gode met regt toekomt; in het bijzonder datgene, wat men, volgens de Muhammedaansche wet, aan de armen of tot godsdienstige cinden, van zijne bezittingen moet geven. BI. (1. Gold, zijoe straffen, in het Mal. ASA. Het woord Gol is Arab. en wordt nog in geen Mal. Woordenboek gevonden. SS ng & da dal CS, en allen, die naar haar zagen, werden verliefd (op haar). Het woord A verschilt van &wl&o , zoodat het laatste meer beminnen in het algemeen beteekent, het eerste verliefd zijn. | Span 2. R.vV.E. en nog een H. S. schrijven dit woord: jaa 9; maar niet goed. Kg Sa Jac ye SI Ss lol die, zoodanig, mijne geliefde! is haar wezen (namelijk , yan de wereld); maar gij, mijne geliefde! doe gij slechts goede werken. a Al ps AS ian JI, vervolgens lag zij uitgestrekt, onbewust van zich zelve. NWij zouden zeggen: zij viel stok-stijff yan zich zelve. Se Sa. RR. v. E. belt Sy yi; z00 ook Gen H. S.. D 8 a Sea yo Sa a 3 a dl No Ss. Z66 heelt R. v. E. ook; maar een ander H. S. heeft: sis & sa Al Il A a S Pera Se a SA WS Ss &. R.v. E. heelt Si &N) Si SS & wl9; een ander H. S. a a) Za A Al & Sa Ga Kaga us lo A a. RR. v. E. en Gen H. S. hebben A dah an Ws lo SA EN Sal & aan Ta an ya ole; maar het eerste gedeelte schijnt uit het voorgaande ingevoegd te zijn. PN BI. ir. Sd SA io. RR. v. E. en Gen H. S. hebben Ga. 9, maar verkeerd; | Goal en aa beteekent: antwoorden; Ss en S440 beantwoorden. Aa CO, , gehoorzaambeid bewijzen. Het komt overeen met Sa CO; Mmaar sola op beteekent in het bijzonder: gehoorzaamhbeid jegens God. SA IS ae SI ed Sd Si , biddende voor haren echtgenoot, zonder ophouden. R. v. E. en een ander H. S. hebben JI yl2 Sy Es) IA ; maar dit schijut eene bijvoeging van latere hand te zijn. ar SI Wa SI a Ss Eieraw Sd gl rs. Zoo staat | in geen H. S.; in het cene staat: —Aegw du a Saran CAN Ss! KN ; D a a a Tn a aa Het moet vertaald worden: telkens, als zij gebeden had (hare bgpaalde bedestonden had verrigt) bad zij tot God voor haren echtgenoot. De uitdrukking: Gutesw AS (eo Ka kan moeijelijk betecekenen: zij bad voor haren echtgenoot; wat men ook moge zeggen, dat de Maleijers menigmaal Ss met sa verwisselen. Ru dn , in den heiligen tempel te Mekka, anders gencemd XS, in onderscheiding yan Sa GN, het geheiligde huis, waardoor men den tempel te Jeruzalem verstaat. Solac yi) op. Tusschen deze beide woorden bestaat geen wezenlijk verschil. Zij worden bij elkander gevoegd, om daardoor de verrigting van allerlei godsdienstige plegtig- heden , volgens de Muhammedaansche wetten te beteckenen. | Dl da SU Ga Si JS di a Ss rcsN NS, telken dage deed hij | zeventig malen den omgang bij den tempel Gods. ta lo a P A A D D, 200 bleef hij nict verborgen in het prijzen van God en in het doen van godsdienstige verrigtingen. Deze zin is nict gemak- kelijk te vertalen. Het is vreemd, dat het woordje os! er nicet bij staat. 6 A BI. Ir. Sis A, Ai. R. v. E. heeft Pena yan a, deng en is daarin door het andere H. S. gevolgd. Pa A l CS. Ken H. S. heeft a; minder goed. G dj) di Pu nu rel, mogelijk is die bedelmonnik zijn vader; wie weet het, of hij niet uit ontucht geboren is. Bn JS a SAN RA Eee Jas ES El ye0l, en is daarin door &en H. S. gevolgd. CA ala, gij weet nog niet te begrijpen; gij zijt nog onervaren. De Heer MeursinGgE vermoedde, of Si ook eene verbastering kon zijn yan SX-, gij weet de gebruiken en gewoonten nog niet. Maar dit wordt door geen der H. S. gewettigd; en Se geeft cenen goeden zin. g Au baka da Pu Ur pa Ki wl9, en ook is het hart uwer moeder nog niet verzadigd , om u, mijn kind, te aanschouwen. Ga SI Ba dl Es ji 5 Co, en Setie Tsalehhd wist geen raad meer ten opzigte van haar kind. Spa os, Su de ER, en daarna, mijn kind, spreek gij vit uw eigen naam. Plan DAS Go Si 3S, ten tweede, om een speelmakker voor mij te verzoeken. In deze woorden ligt een geheim en kiesch verzoek opgesloten, dat de Vorst naar zijne verlatene yrouw Zoude terugkeeren, en voortaan bij haar blijven. ul SAS diasep ya ab Sa Cho. Deze woorden worden gewoonlijk vertaald: hij nam afscheid van zijne moeder, Men houde echter onder het oog, dat in se, het denkbeeld yan smeeken, afbidden, ligt, en dat de Maleijer er dit ook bij denkt. De eigenlijke beteekenis is: den zegen yan God voor iemand afsmeeken. De Franschen hebben iets dergelijks in hun adieu. Als nu kort daarop nog eens volgt: 4s) SAS alidsnp yat pal do DK, Mene EA A D ag TERA... INSAN. | A KN x: dan heeft dat wel iets verdachts; maar omdat de beide H. S., en ook R. v. E. het hebben, heb ik het niet durven weglaten. BI. 1, oles lg SS So) pele Slyu SS ,3. Deze plaats, die in de H. S. geheel bedorven , en ook door R. v. E. niet gecorrigeerd was, is verbeterd door D'. pg HoL- LANDER, in zijue Maleische Bloemlezing, bl. 94. In Gen H. S. stond eenvoudig A pa ye Sg dR. YE A Sa BI yy . De zin is: hij reisde van het eene nachtverblijf naar het andere. SI Si Sen do SA Pera ya Ja D Ep Gan R. v. E. en &n H. S. hebben Sa EA )* CS, hetwelk geen zin geeft. De Heer Meursinge yermocedt, dat er gelezen moet worden: JU, E pg Ca Da KG )!' an hetgeen zeer aannemelijk is, indien het slechts door een enkel H. S. gewettigd werd. En H.S. heeft 59 SI Jilio AS yg? E Sea D Ul); welke lezing geheel bedorven is. la Su Sa yl ya Di. In Gen H. S. staat Sa dy), hetgeen verkeerd is. R. v. E. en een ander H. S. heeft pes Tt) dll, hetgeen den Heer Meunsinge heeft doen cissen, dat &lol welligt bedorven is voor All. SA Je. Het woord CA stat in Ceo H. S. niet. Su D Si So. Z66 hebben alle H. S.. De Heer de Horlander meent in zijne Maleische Bloemlezing, bl. 4*, dat Ka staat voor en; maar dit is zoo niet. Het is cen zuivere optativus: 0 Heer! doe. mij toch mijnen vader ontmoeten! BI. 1. sl 0,3 pd. In Gen H. S. staat eenvoudig maar (pAS. Hb Ss Sa , Op gelijke wijze deed hij den omgang. R. v. E. en 6en H. S. hebben bg Ss CS) USe, hetgeen blijkbaar eene correctie is van Er . Vergelijk de juiste aanmerking yan den Heer p£ HollaAnder , in zijue Maleische Bloemlezing , bl. 4*. De Heer MEURSINGE gist, dat men moet lezen: Siw, terwijl. BI. 1. a 3U. Bi RR. v. E. stat A2, in en H. S5. Ga. Zie mijne Aanteekening op bl. 18. SN &jsl 7&, men zegt, dat hij hier is. In plaats van 91, heeft en H. S. en ook R. v. E. 4d). yen A Da Een H. S. heeft a da hetgeen misschien beter is. In plaats yan . heeft R. v. E. en het H. S. hetwelk hem gevolgd is, G4), hetwelk in het Arabisch dochter beteekent. De Maleijers kennen echter dat onderscheid niet; zij gebruiken 3! voor zoon en dockter. pb da Sr. Bi RR. v. E. saat ab dann Kn a Gi D. Het onderscheid tusschen Se en le sehijnt dit te zijn, dat het cara beteekent: omhbelzen, iemand om den hals yallende, diens borst tegen zijne borst aandrukken; en het laatste: iemand omarmen, omyatten. D a, Si SI NS Si a SI ag Da, gelijk de gewoonte is van iemand, die verliefd is; en gelijk iemand, die een diamant of een edelgesteente vindt, zoo was het gevoel yan den Vorst. Ten opzigte van deze plaats is de lezing in de H. S. zeer onderscheiden. In &en H. S. staat: sa &pl an Rd a le lo SS Sa a SS) . Een ander H. S. heeft: Sia gg A a D D SA D D a, les yo JS; terwijl R. v. E. heeft: & El CI Ain Ai Se oi go JS Sa El Su UI Sh, sa. Misschien is de tekst nog eenvoudiger : Sa Sr SI Je aa Du ap Ep SI Da Sa han a UN, A )9. Yan des yoormiddags tot des avonds. In en H. S. staat ya NS, Sa; z00 ok bi R. v. E.. KA MS . In Gen H. S. staat SAS l; 266 ook bij R. v. E. Bi. 10, 3 sl. R.v. E. heeft 5S) pil. Ben H. S. yi. JJ Sa. In &n H. S. staat Ss! A : UA Ye. Bi RR. v. E. staat UB) sto ; 266 ook in Gen H. S. ja DI Gu Si ye, immers ik hoopte 266 zeer, mijn vader! dat ik bij u zoude blijven. Het woord Ge staat slechts in Gen H. S. Sa a SA D plan Sa aaa vi AIS JU wo, de scheiding nu in deze wereld duurt (als het ware) slechts Gen dag en nacht, en dan is het eeuwigheid. In plaats van De staat bij R. v. E. en in &n H. S. Cop. Ook staat daar CS niet v66r 5,51, en in plaats van gp) Wo Pa W2, Staat daar Lo PIN a: a a Se Sa yi A NS pb sa Sa da en op onderscheidene wijze liefkoosde Muhammad Thahir zijnen vader; evenwel hield Sultan Ibrahiem niet op. a sl. Deze woorden staan in Gen H. S. niet, maar behooren er toch bij. pla A) ws. Hier v66r staat nog in &en H. S. en ook bij R. v. E. su pada) ulalw ; maar dit schijnt er later ingevoegd te zijn. Bana JJ F &l), de glorierijke en hooge God. Deze uitdrukking komt nagenoeg overeen met de meer gebruikelijke Sa dn eg Li sya sa. Het woordje CS! staat in 66n H. S. niet. Misschien heelt er oorspronkelijk gestaan: Sel Z SI ja Si a) SA 8s yka Sin snp Ss JI. Het woord &Sl wordt in &n H. S., en ook bij R. v. E. gemist.. Sa Co sl. In en H. S. staat cb, hetwelk eene vergissing schijnt te zijn. CSS Uki CKo. Het woordje So staat in 66n H. S. niet. JS a A SS da, kwam hij op eenen scheidweg, tweesprong, waar de weg zich in tweetn verdeelt. Deze plaats is in de H. S. bedorven, maar reeds door IN EA D A Sa PESAN In pe Perda Da D'. pg Hollander , in zijne Maleische Bloemlezing, bl. 4”, verbeterd. In cen H. S. staat: ge lg SS ju da us dan In Kra lyn SAS x a Sr MS SI da En . Het is klaarblijkelijk, dat dit eene vergissing, of cene bijvoeging van latere hand is. R. v. E., alsmede een ander H. S. heeft: dam Se ara P ja Keng SS BI. 11. la SA. Een H. S. heeft jlpx da ! Gel GAS; even als in den volgenden regel: So Sis. RR. v. E. en cen ander H. S. hebben 48) SI Para en So S| dp. Velen houden het achter- hechtsel a voor eene zamentrekking met Sa. maar ik heb mij daaryan nog niet kunnen overtuigen. Ik geloof, dat het,achterhechtsel a , hetwelk aan de onzijdige werkwoorden eene bedrijvende, en veelal eene causative kracht geeft, wel moet onderscheiden worden van het voorzetsel a : Eja P Gi YS. In een ander H. S. staat sp9 bj Ga ga Z06 ook bij R. v. E.. jad ya ja So. Ben ander H. S. heeft eenvoudig maar S5 G2 AB Ga di ja ja ya je D. Ben ander H. S. heelt eenyoudig: Ss SS ja Jl SS ja. Sa Pe Jan GA, omdat hij twee bekommeringen had. Hij was namelijk bedroefd , omdat hij niet bij zijnen vader had mogen blijven, en hij was bedroefd, omdat hij ict dadelijk naar zijue moeder mogt gaan. In een ander H. S. staat: 49 ya (San On A SA A, maar dit heeft het voorkomen van eene verklaring. Jl IN So Je. In en ander H. S. en bij R. v. E. staat: hu Jd Sa. Da Pasa Gala md. In plaats van Fasa heeft cen H. S. EN, maar dit laatste is vermocdelijk eene sehrijflout. R. v. E. en 6en H. S. hebben het woord geheel weggelaten. BI. 01. 4G gl Ka. Een H. S. heeft &S,l Si, hetgeen op hetzelfde neerkomt. Gad) DS. In Gen H. S. stat AW) Ko, hetgeen zeker eene fout van den afschrijver is. ep v9. Het woord Sya wordt door de Maleijers veelal geschreven pel; maar verkeerd. Het is yan Sanskritschen oorsprong. BI. 1v. 4Ssle. Dit woord wordt zeer verschillend in de H. S. geschreven: 4Ssle of Sao of Aye. Volgens de regels moet het geschreven worden: as yy, of An. Si a Sn . He woordje Soy) staat in Gen H. S. niet. al d. Z66 heelt alleen R. v. E. De beide H. S. hebben les). Para KE —! yi), en wat toch uw zeggen beduidt. En H. S. heeft Tr : hetgeen waarschijnlijk eene vergissing van den afschrijver is. A In 6en H. S. en bij R. v. E. wordt daar nog bijgevoegd: nad SAS, vermoe- delijk van latere hand. ' Al yr IS a. Het woord Os staat in Gen H. S. niet, maar moet er nood- zakelijk bij. on Kas Ss ) yi, vrij van deze verdenking. In plaats van va &AA staat in Gen KS ol Je Gas US$ Ss EL. BR v. BE. stat USS CK. Z06 ok in Ga HS, maar onnoodig. wi Ga Vs. R. v. E. en &n H. S. hebben gi re Ga, maar dit is misschien gedaan, om de herhaling van Sg te voorkomen. era. In Gen H. S. staat UKeran,g pas 'y$ , hetgeen ook eenen goeden zin geelt. SA (Is ! | BI. iv. Sha di a A BH. Sheet pi jl A Misschien heeft daar oorspronkelijk geslaan: pp! 4- Sa Tt) Sea A. BR. v. E. en in en H. S. staat Ai. un) an Sera. De woorden Gn-l ws staan in 6en H. S. niet. ul z) 6 dn ras. Zo6 heeft Gen H. S. en dat geeft eenen goeden zin: Mogelijk is de stempel des Konings (op den zegelring) valsch.. Een ander H. S. en R. v. E. hebben: Gol z) si rs; hetgeen niet te vertalen is. Ge Sh wi wo, wat ook het bestuur yan God over mij moge zijn. Dit is eene Maleische spreekwijze, z00 als wij zouden zeggen: wat ook de Voorzienigheid over mij besloten hebbe. In &en H. S. staat old. ca Lo PI Ga Ga SN Sa A, dezen dag zijt gij nog op de wereld; als of hij zeggen wilde: 'yan daag leeft gij nog, maar morgen zijt gij een man des doods. G49 31, was zittende. Het woordje 31 staat in &€n H. S. en ook bij R. v. E. niet. las si . Het woord staat slechts in en H. S. Ne JAS pa Ra P &l Sg fo. Z06 staat slechts in 6 H. S.. Bij R. v. E. en in een ander H. S. staat: P pj) Oi ag D. Ap D. RV. E. en Gen H. S. hebben Ap Slow. BI. 11. &S Go. In Gen H. S. stat God a. Ss D JI D. Ken H. S. heeft alleen A D. Ma Een H. S. heeft an, hetgeen vermoedelijk eene vergissing is van den afschrijver, meenende Sa te schrijven. a Sis A Ji. Ken H. S. heeft Ss So pp ge. Dit is eene Maleische spreekwijze: wat ook uwe uitspraak over hem moge zijn, (wij keuren dat goed). selak BI. 14. dl30. Bi R. v. E. eo in 6n H. S. staat dl. Wo IL dy Si ya Si, opdat gij verscehoond moogt blijven yan de tijdelijke straf. R. v. E. en Gen H. S. hebben yg) pi ST gliw ; doch niet goed. Spa da D. Ben H. S. en R. v. E. hebben Spa nad; cen ander SRS dan. Sos Sel. RV. E. en en H. S. hebben S1) A ; dat op hetzelfde netrkomt. yy Ni Si CS. En H. S. heeft UN. aa Spa Ur Sya. Bij R. v. E. en in 66n H. S. stat GUA N N Ya, maar dit schijnt er bijgevoegd te zijn tot verklaring yan het woord SA , 200 als D". p£ Hor- LANDER reeds heeft opgemerkt in zijne Maleische Bloemlezing, bl. 17 PS yu Ja, zich Sultan Ibrahiem herinnerende. R. v. E. en &en H. S. hebben yr . Anderen houden ana vVOor cene zamentrekking yan Ng i Ss; maar ik geloof dat niet, en houde het voor een bedrijvend werkwoord. pb da KELI SN de yi P pun gi ye Sr ir a Deze geheele zin staat in C€en H. S. niet, doch is diar vermoedelijk door vergissing uitgevallen. CAG), i3. Z66 heeft R. v. E. teregt deze plaats verbeterd. Een H. S. heeft CAS), 0 een ander GAS, 0. Z66 ook het volgende Pan waar de H. S. verkeerdelijk hebben ye en Kg Bang A, Ge Sa &. Eene gewone spreekwijs in de Maleische Schriften , om spijzen aan te duiden , die lekker en aangenaam yan smaak zijn. P, wo Sg, Na 413 yl9. De pracht der Oostersche gastmalen bestaat ook gedeel- telijk daarin, dat de spijzen in onderscheidene kleuren en yormen opgedischt worden. a. Ken H. S. heelt SA Se; maar dewijl hier van een Vorstelijk persoon gesproken Aa $ & wordt, is —sw eigenaardiger. BI. 11. UI JS A gl SG WS gl di DO A Syu, mijn Meester! wat uwen Vorstelijken Vader betreft, Zijne Majesteit zal niet wetrom komen. R. v. E. heeft met en H. S5. SS) jo SI SI dr a dn UA BL. Sa ye SA DA AS. Het woord GAS p heb ik vit R. v. E. en ceo H. S. ingevoegd. Sa Ss) Alas. Het woordje os! heb ik ingevoegd, als noodzakelijk vereischt wordende. Het wordt noch bij R. v. E., noch in de H. S. gevonden. Wat de kracht betreft yan het aanhechtsel & achter XS, ik vertaal het: hij keert zeker niet weder terug. pe se In dn HS. en bi R. v. E. stat Gred CA. Ga adi E0. Het woordje 49 staat in &en H. S. niet. co Sa Yg. Bij R. v. E. en in &n H. S. staat & ol Si CA; Waar- schijnlijk eene verandering van latere hand, om de herhaling van SAH te vermijden; en de bijvoeging van 4&5 schijnt eene correctie te zijn, om den bia tijd uit te drukken, hetgeen echter onnoodig is. SU Si a Da di Gan a SS Sa Sp D P pu DA Sa A Ka D SI D S9) li, 6 mijn Meester! immers het rijk van Irakh komt u wettig toe; daar is niemand anders; wat betreft de schatten en het volk van dit land, gij zijt het, mijn Meester! die dezelve behoort te bezitten en te erven. Zoo geeft dit eenen goeden zin, en het is niet noodig, daarin de volgende verandering te maken, zoo als R. v. E. en een ander H. S. doen: (el jl da, yd ep dn D D A P Si Ss Sa SA D D a Ge Sa De reden, waarom is vermoedelijk, omdat men schrijft SAR en niet , gelijk Sp van UO,g, &),!, Arabisch is. ——————————— 55 ——- ———— —— BI. 11. lo D a. In Gen H. S. stat Ais USA. da yo So sa P , ik ken de oude gebruiken en het regeren nog niet. Bij R. v. E. en in Gen H. S. staat Xiao Sol. zv) Sis ea Bij R. v. E. en in &n H. S. staat Tq) KES S9 Ka , hetgeen eene bijvoeging van latere hand schijnt te zijn. De woorden achter Aga zijn in de H. S. en bij R. v. E. bedorven en onverstaanbaar, Ik heb de kortste lezing gevolgd , maar daarin tweemaal 23 ingevoegd, en Sp veranderd in SS. Ik vertaal het: Vooreerst, cen Vorst moet aan alle zijue onderdanen bevelen geven; al wie dezelve niet doet, die moet gevonnisd worden. Indien hij echter eenmaal of tweemaal het bevel des Konings overtreden heeft, dan toone de Vorst hem alleen maar zijn misnoegen. Indien hij! voortgaat tot driemaal toe, dan moet er vonnis over hem geveld worden. De kortste lezing is: yl9 Sa Ja ye DA Sr z) dian Ana Tak Jus) Ga pe Ca ya ep law El aka ni mia ulu adi Ki a a D Sp a sg a a A ei Kn US CAS. Bij R. v. E. en in een ander H. S. is de lezing veel omslagtiger, blijkbaar door conjecturen aangevuld: XS sysee G7 z) dira Mg a app a P A a a SI daa ua Ka ji a ep aw Eja Jas jl er a D Ka D Ka pi DA ai Gala dlam la Kn A A JIN, 3 a yg Sg Sg a Ii SI D lg A Se SS za SS D PG a MI Sa, ya Sa D AN a di D a a ka GAS SI ja a a Ss D Si Ka di Sa Se se a Sa Si a Jo : In deze variant zijn ook verscheidene woorden verkeerd geschreven. da A aa aa sia Peak Kelean SaMa BI. r.. Ook de woorden achter 93S zijn in de H. S. zeer verschillende. Ik heb wederom de kortste lezing gevolgd, en alleen achter XSAis het woordje z) ingevoegd. Ik vertaal ze: Ten tweede, wanneer iemand vooraf (cer dan een ander) aan den Vorst ecene klagt komt doen, dan moet de Vorst daarnaar onderzoek doen, en niet haastig toornig worden. Indien daarbij zijne schuld blijkt, dan worde er naar billijkheid gevonnisd. De lezing bij R. v. E. is de volgende: S30o (SI zb SA ja Da Eja Ji Da ng PA a a A a A D Ji D a Gi sa SI da a a A Ks ys Su Ja las a a dal CS P ja A. Hierin wordt hij door het andere H. S. gevolgd; maar het is duidelijk, dat deze zin door conjecturen is aangeyuld. In plaats van GA) CS heeft den H. S. Ga CS; maar dit schijot eene schrijflout te zijn. In de beschrijving van de hoedanigheden van die vier Rijksgrooten is R. v. E. uitvoe- riger, en is daarin door en H. S. gevolgd. Daar staat: Tt) 3 D D SAS rara Paan Pena de SS D Sg da ia Ge SI a D GN ng sa NS Jaa Kl Dn Si di) GS & v9 ep a ja pa) d$ D a D Wi SS In plaats yan de laatste woorden ol z) J3, heeft R. v. E. alleen nol z) us. a Ls,s 0 a. De woorden (el yl9 worden in &en H. S. en ook bij R. v. E. gemist. Sa pls a Sg CS sa. In ten H. S. staat Sg Ga yi PIRg ole. Daar sehijnen de woorden SSB en CS vitgevallen te zijn. Si el. In &n H. S. staat ng ua. BI. ve. SU vu Liu. Deze Arabische woorden worden door de Maleijers menigmaal zeer verkeerd geschreven. Zoo staat in 6en H. 5. AW! JM Gw ; in een ander, door R. v. E. gevolgd, WS UM din, De Maleijers verstaan door deze woorden, die gewoonlijk in hunne Schriften bij ahad gevonden worden, en die zij mogelijk , clk afzon- derlijk , niet regt verstaan , allerlei fraaije en kostbare stoflen tot vioerkleeden of zitplaatsen, als laken, wol, kamelot, enz. a po. In 6n H. S. en ook bij R. v. E. staat, J9 le ; verkeerd. Wat intus- schen de Maleijers door Si Ren verstaan is mij niet regt duidelijk. Alan. ZOG heeft R. v. E. alleen. De beide H. S. hebben Urang I. mn Hua, begeerig naar schatten. Het komt mij voor, dat yGMD niet zamen- gesteld is vit S| JD. | GA SA. Ken H. S. heeft Gw Sy. BI. ri. era ye DS OS Se. Z66 hebben de beide H. S. en ook R. v. E.. Mogelijk moet DS veranderd worden in CS. De kracht van het PA ba (v66r 2 ber) in sommige woorden, als ea , Tera , yaa, en meer andere, is mij nog niet regt duidelijk. SA pa DS NN OS Ji in pi a Da A Deze plaats is in de H. S. zeer bedorven. In €€n staat SN P Hg OS , hetgeen den Heer Meursinge deed gissen, dat vyo6r de woorden CS 39 D) OS uitgevallen was us ee aa Jeli; en dan zoude de zin zijn: wij allen hadden met ons gansche hart zoo zeer gehoopt, dat gij alle deze edelgesteenten zoudt nemen; niet maar twee of drie. De gissing echter van D”. p£ Horlanper komt mij voor, eenyoudiger te zijn, dat namelijk de woorden a 9 Sy SS bedorven zijn, en dat moet gelezen worden, gelijk in den tekst staat. De vertaling is dan: wij allen hadden met ons gansche hart z00 zeer gehoopt, ) | !! Sm a a Mn A AN dat gij, mijn Meester! niet meer van ons zoudt weggaan. R. v. E. heeft deze plaats ook niet begrepen, maar geeft er door bijvoeging eenen dragelijken zin aan. Bij hem staat: Si dl ya Ep SA a a an JI ga Si SS O SS Kn Ga D DS a DA aa. En hierin is hij door dat ander H. S. gevolgd. Mogelijk zal deze plaats eerst geheel hersteld kunnen worden door vergelijking met meer H. S.. BI. ri. Wo les yo Wo Da SS a SI. Ben H. S. heeft pi Li) On NA Wo yo yo as Wl, hetgeen eene uitbreiding yan latere hand schijnt te zijn. R. v. E. heeft 150 ylosS lo Qpl Wo Com; minder goed. pp Ga a Ga dea & UI ear ai ; Ss Ge nn z) dila So, 0 Vorst! dit bewijs yan uwe toegenegenheid en yan alle mijne broeders heb ik ,(als het ware) reeds ontvangen, (dat is, ik bedank er u voor); en-wil mij, o Vorst, geen uitgeleide doen. Deze plaats is in de H. S. zeer bedorven. In Gen staat: Kn tu dn DA Bi GP Wu D Ge dl S & t) Ss pa CS Sa dea & G2. Hiermede komt R. v. E. en dat andere H. S. hoofdzakelijk overeen. Alleen hebben zij het woord Pp niet, maar in plaats daaryan G42 das Bp D. BI. rr, ani Sla S ,jd. RR, v. E. en een ander H. S. hebben ols A jo SS. Be Ka US So da. In dn HS. en bi R. v. E. stat Ss SSL 0. Het aan- hechtsel & achter S) schijnt eene sterkere yerzekering aan te duiden. Pa SI On, Gi SS 3, omdat hij z66 zeer naar zijne moeder verlangd had. R. v. E. heeft Gu P Si A si Ga )9. Z60 ook het andere H. S., hetgeen echter meer eene verklaring, dan het oorspronkelijke schijnt te zijn. 39 SAS a PEMANIS BI. rr, JUS CS) 0. Bi R. v. E. staat jloS jl CS) OS. Z66 ook in het andere H. S.; maar minder goed. Sa SA ed pi gl. Rev. Ee beett Syg Sol SS leo pla SW. Zo06 ook het andere H. S.. Dit schijnt eene conjectuur te zijn. Nog heeft cen H. S. Su US MN Mi yi, Na eene vergissing van den afschrijver is. BI. 1, tag Kl ae D E& psl yg diaked. Deze geheele periode staat in 6en H. S. niet, vermoedelijk door uitlating van, den afschrijver. Gul dl. Bij R. v. E. stat Go). Z66 ook in en H. S.. ty sy, cen geschenk van den Vorst. R. v. E. heeft z) Spree. Z66 Dok het andere H. S., mogelijk omdat zij Sa in de beteekenis yan geschenk nict ver- staan hebben. AN ya xl, . Met deze Arabische woorden worden vele Maleische Schriften besloten. Zij beteekenen: en God is best bekend met de deugdelijkheid van dit werk. a. R. v. E. en &n H. S..hebben 4d. 