Stormagternes forhold til Norge og Sverige 1815-1819
142 fig at betale tre SRiUioner @pb. i Søbet af 10 3(ar og ieraf foare 4 ^rocenté 9Jente. Jov ilonferenfen i Sonbon ftob bet nu fun tilbage at ^olbe ftt ©lutningémøbe, ber fanbt @teb 21 be September. S bette Dar ben franffe ©efanbt, UKarquié Sa 2^our SRaubourg, næri^ærenbc for førfte ®ang.^ iff?art oplæfte ben fra Sorb ©trangforb unber 4be September til iJorb (Saftlereagl) affenbte 35epefc^e, ]^t>ori I)an mebbelte, <it ^ont)entionen uar unbertegnet. T)e 3(ftiigelfer, ^an ^aDbe maattet tillabe fig fra Snftruf- tionen, f)aobe iffe mebført nogen essential sacrifice for ©an- marf. X^t uar Slrabbe, fom fif t)am til at inbgaa berpaa, ba i)an efter Drbre tijemmefra foreljolbt ©trangforb bet 3tnft)ar, ^uorfor ^an ubfatte fig ueb en altfor ftit) gaftl^olben t)eb fine 3nftruttioner. 2)iøfe uåre faafebeå fraregne i følgenbe ^unfter: 1) 9tentenø Seregning fra Ifte Sanuar, 2) førfte S3etating Ifte 3uli 1820 og 3) aarlige Slfbrag. 5iongen af ©tierigeé ^aarbnaffetl)eb i biéfe ^unfter Dar tiæjentlig for- anlebiget t)eb |)enft)n til ben norffe forfatning. S)et Ditbe — ffrel) Sorb ©trangforb — bemærfeé, at bet Dar fom 5longe af 9lorge |)anéj ©oenffe aKajeftæt I)aDbe fluttet Sion^ Dentionen, tjDilfet uar nøbDenbigt, ba i)an i ben ©genffab fiaDbe paataget fig be Deb Sieterfreben inbgaaebe gorpUgtet[er. ^an er imibfertib anfoarlig fom king of Sweden and Norway. SKeb |>enf^n til betalingen oeb bonds l)aDbe ©trangforb inbtil 31te 3lngnft intet ^aab, — og bet ll)!febeé !un at faa bette antaget ueb at forfiJre Songen om, at bet af ^rinéregenten Dilbe bliDe betragtet as a proof of confi- dence and friendship. S)er er enbnu en 2)epefd)e fra Sorb ©trangforb af 4be September, ^Dori I)an berettebe til Sorb Saftlereag^, at Sari 3o^an Dilbe ^aoe en SBeftemmelfe om, at SDanmar! 5Jroto!ol SRo. 9 fra Sonbonncv-^onfcvcnfcu. 143 ingen 9tet ^aube tit at føre bet norffe 35aaben, inbtagen i iiont)entionen, ©trangforb fagbe, at Gnglanbé 2)?oégIing iMe t)ebfom benne @ag, og itrabbe bemærfebe, at bet iffe Dar omtalt i Slielerfreben. S)a imibtertib Siongen erflcerebe iffe at i)iUe unbertegne Stontjentionen, før ^an i benne |)enfeenbe t3ar forfifret, fif ©trangforb iirabbe til at ubftebe en fcerlig S)eftaration. S)e Iang\)arige og inbmflebe gorl^anblinger t)are bemteb til 6nbe, Øiorge flap tjeb Sfonoentionen af Ifte ©eptember 1819 meb at betale en ©nm, ber t)ar meget minbre, enb ^oab i>tt rettelig ffulbe ^at)e tilfoaret, mebené bete gamle Srober* tanb be^olbt ^ot)ebparten af ben tibltgere fælte^ SRaéfe af ©tatégjælb. Uagtet S^iorge faalebeå bleo forf)olbéDié meget gnnftig befjanblet, uar aUigeoel ben SB^rbe, forn bet nu biet) ttjunget til at betale, meget tung, og meb be 9Sanffeligf)eber for Øie, fom bet fræt»ebc at faa be tre SØiiUioner afbetalte, er bet iffe let at forftaa, l)t)orlebeé bet ffulbe f)at)e t)æret iftanb til at ubrebe en ftørre ©um. ®et er i §enft)net til S^orgeé ubblottebe 3:ilftanb, at en ^Politif, fom ben, 6arl Sof)an f)er førte, maa føge fin ©erettigelfe. . ®et er unber bette ^enf^n, f)an og tjané ^Regjering l^er inblagbe fig en ftor gortjenefte af 9Jorge§ ©ag, — en gortjenefte, ber i 9?orge fun altfor utilftræffelig erfjenbeé, og fom Deier tungt i SKcegtffaalen mob be Slnfer, ber i Slnlebning af SBobøfagené libet l)elbige Ubgang ere rettebe mob Sebelfen af be forenebe Stigere Ubenrigépolitif unber f)ané 9iegjering. S3obøfagen f)ar rimeligi^ié ogfaa i nogen ®rab t)æret et SKibbel, ^ooroeb man Itjffebeé at fifre fig ©nglanbé t)eloillige ^olbning i Dpgjøréfagen ; be engelffe Stlager fra SBobø fremfom nemlig neto:)) i be S)age, ba man ftob foran ben enbelige Slfgjørelfe af ©^ørgømaatet, om Snglanb oilbe 144 ot)ertage SKcegttngen i Opgjøréfagen, og naar bet @i)ar, )om ba biet) gtt)et fra Ubenrtgébe^)artementeté ®iht, \)Cix ffjæbne^ ft)angert for 95obøfageng Ubfatb, maa bet ogfaa erinbreé, I)t)or mgtigt bet ba \)ax at Debligetjolbe en gunftig ©temning ^0^ ben engetffe 9Jegjertng. §t3ab. Sanmarf angif, ba t)at)be bet !un ringe ®runb til at t)ære tilfrebé meb ben Setjanbting, bet møbte fra ©tormagterneé @tbe. J)et opnaaebe i ©riinben btot at faa Slnerfjenbelfe af fine gorbringeré SRetfærbtg^eb, men faa fig næften ot)eralt etterå labt i ©tiSen, ba bet font tit en Slfgjørelfe. Opgjøréfagen er ogfaa i benne |)enfe«ibe meget lærerig. S)anmar! meb en gob @ag, og S^orge meb en, ber fra et alminbeligt biptomatiff ©tanbpunft maatte betegnet fom meget miélig, — greberi!VI. og 6arI3oI)an, ftobe l^er mob t|inanben, og Ubfalbet mfte, l^Dab en fremragenbe ^erfonlig^eb bog titfibft ubretter i ^olitifen, felt) om i)an i ^enfeenbe til materielle ^jætpemibler fan t)ære meget unber== legen. T?? n^ v^-vrnr ii Cf I" 11' Vf t A L E I D. fH li It A L E I D. Twee frapienten uit een onafgewerkt Blyspel VAN MULTATULI. --^ •- y^ ^ ^ ^ Jf. Het recht van opvoering wordt door den uitgever voorbehouden^ volgens de wet van 28 yuli 1881, Staatsblad No. 124. .- ^ "N^-- N^ ■- 1 »... '" -«=^- AMSTERDAM - 1891 — W. VERSLUYS. VW' Ut 6-^ 'r /..IS Barvard College Libraijf Mn v 1 1919 Minot f uDd I PERSONEN. Graaf DE KELTENAER. ALEID, zyne dochter. FRITS, zyn zoon. ROBERT, zyn neef. ELISE, z)me nicht. Nicht TEMIA. VAN POSSEL. KWIK. Vrouw SLUMMER. Kamermeisje. Lakei. ti \ EERSTE FRAGMENT. ALEID, borduurt, ELISE leest, ALEID, {telt op haar pairoan.) (Zwart, zwart, zwart^ zwart.) Is 't mooi, dat boek ? ELISE. O ja I ALEID, iflJs baven.) (Een blok van dertien gelen, nu . . .) Héél mooi ? ELISE, ipnverschUlig,) Jawel, o ja, heel mooi 1 ALEID. (Dat geel verveelt mel En nu weer bruin, zes rood en dan weer geel . . .) Zeg, Lize! ELISE. Wat? ALEID. Hoe vindt je 't ? ELISE. Wat? ALEID. Je boek? ELISE. Wel, 'k zei je reeds. .. 8 ALEID. (drie rood, één groen. . .) wåt zei je? ELISE. Je vraagt me of ik 't mooi vond ? En ik zei. .. ALEID. Je zei : heel mooi^ niet waar ? ELISE. Wel zekerl ALEID. (Nu weer een stuk of honderd blauwen, bah 1) ELISE. Wat scheelt je toch ? ALEID. Je vraagt me wat me scheelt? [Ze werpt met hevig gebaar hdar tapisserie op den grond*) Ziedaar! Dat scheelt me^ Elise! ELISE. Maar Aleid^ ik bidje. .• ALEID. Je vindt me dwaas? ELISE. Dwaas ? neen, maar toch. • ^ ALEID. Een beetje. .. ELISE. , Wat ben je zonderling, Aleid. ALEID. Ik ? Ik alleen. .. ELISE. Ja^ fy alleen. Wie ånders hier ? Me dunkt dat ik. .. ALEID. Je houdt je voor verstandig zeker f Och 1 Je bent voor ^t minst zoo zonderling als ik. , ELISE. Ik weet niet dat ik iets gedaan h^b, dat. .. ALEID. Je boek was mooi, héél mooi, zoo zei je. Ik zie 'tis byna uit, niet waar? ELISE. Welnu, wat verder? ALEID. Kyk eens op bladzy drie, wat zie je daar? ELISE {na gebladerd te hebben,. houdt het boek dwars voor zichy Op bladzy drie? »De schryver is een gek> Wie heeft dat daar gekrabbeld op de marge? ALEID. Dat nootjen is van my 1 Je hebt het niet Grelezenl Dus: dat mooie boek . .. ELISE. 'tIs waarl ALEID. Zie nu eens bladzy negen. ELISE. Wat ? 'n printje I Wie heeft dat daar gelegd? ALEID. Ik heb het daar gelegd; Je hebt het niet gezien. Alzoo . .. ELISE. 'tIs waarl lO ALEID. lEn . . . kyk eens wat er staat op bladzy veertig? ELISE {in het boek bladerendé) Op veertig ? Veertig ? Hé ? Op veertig, zeg je ? ALEID. Ja, ja, op veertig 1 ELISE. 'kZie geen bladzy veertig 1 ALEID ('« stukpapier overgevendé) 'kGeloof het graag, Ik heb die bladzy hierl Ik draag ze sedert weken in m'n zak: Je hebt het niet bemerkt, en dus . .. ELISE. 'tis waarl ALEID. Ben ik alleen nu dwaas ? Of zyn er meer Die moe en beu van 't alledaagsche leven, Versuffen, domm'len, slåpen en hun geest Verstompen ? Moet dit leven heeten ? Neen, JBevriezen is 't, tot er de dood op volgt! Ik stik aan m*n tapisserie. . . En jy? Je leest, nu ja, je leest en weet nief wat, Je leest I Je vegeteert ... en stikt als ik. {Ze gaai driftig heen en weer.) Welnu, wat zeg je? ELISE. 'kBen zoo hevig niet Als jy. Maar dat ik . . . me verveel, is waar. En toch, ik moest me niet vervelen, want Je weet . . . ik heb . . . ik had . . . ik zocht . .. II ALEID. Een bezigheid ? Je meent dat knutselen en knoeien met De dierenzaak van Teempie-nicht ? O, ho, Dat zal waarachtig je gemoed niet vullen Die vreflebonden en die dierbescherming . .. Ik speel nog liever met de pop» ziedaarl ELISE. Ik dacht het zou me goeddoen, want Ik had iets dat me . .. ALEID. Mag ik raden? Is 't Willem. Onze Willem ? Ah 1 ELISE. Neen, ja . .. ALEID. We zouden zusters worden i Ei 1 ELISE. Volstrekt niet I Hy weet van niets en zou me . . . neen, Aleid 1 Ik zet het uit m'n zin ! En om die leegte . .. Dat onvoldane . .. ALEID. Juist ! Daarom : de dieren ! ELISE. Och, plaag me niet. Ik voel me al saai genoeg. ALEID. De dieren en de vrede in plaats van Willem I Daar schiet me wat in 't zin . . . zou onze Temia Misschien ook . .. ELISE.. Foei, wat denk je, zy ! 12 ALEID. Wel, waarom zy niet? Wat voor de een kan dienea Als surrogaaty kan ook wel bruikbaar zyn Voor de ander 1 ELISE. Plaagster 1 ALEID. Teempie, Teempienicht I [ze berst in lcu:hen uit) ELISE. Wat valt daarom zoo vreeslyk nu te lachen ? ALEID. Wel . . . om die surrogaten, meid ! Zy is Verliefd op ieder-een. ELISE. He, foei I ALEID. Op ieder-een I En zoekt haar troost in dieren-schryvery En in . . . bescherming van het een of ander 1 En nu jy ook 1 ELISE. Ik ? Ik ? ALEID. ]^y jy 1 Nu je ook . .. ELISE. Wat 66k ? ALEID. Nu je ook verliefd bent . .. ELISE. Ochl 13 ALEID. Terstond aan *t dierbeschermen en... aan vrede! Aan eeuwige vrede 1 Aan vrede zonder eind! Dat zal vermaak'lyk wezen en... vervelendl ELISE. Ik doe 't om håår! ALEID. Nu ja, om håår. . . tot Willeml Wel, wel, droom jy van onzen Willem, Dat zal papa plezier doen I ELISE. Maar Aleid 1 Hoe kan je nu zoo ... er is niets van aan, Ik zeg je-n-immers, dat hy zelf . .. ALEID. Tuut, tuut, Dat doet er niets toel ELISE. Wat? Of hy... ALEID. Neen, niets! Een man moet willen wat de vrouw wil. ELISE. Maar Als jy nu eens. . . verbeeld je, op. . . onzen Robert. .. ALEID. Op Robert? Nooit! Ik haat hem. ELISE. Goedl Je hebt iets tegen hem. Maar als nu eens Je hart voor hem . .. 14 ALEID. Dat is onmogelykl ELISE. Nu ja, maar åls. .. ALEID. Je stelt *n ongerymdheid. ELISE. Maar åls je ^m lief had . .. ALEID. Dat is al te gekl ELISE. Zou jy dan kans zien . .. ALEID. Robert is *n steen, 'nKlomp, 'n ysblokl Zondeloos I Onstraflykl Hy is voor my, die vol gebreken zit Te deugdzaam, Lizel Spreek me niet van Robert I We zyn met Willem bezig. Weet je wel Dat hy en Frits nog deze week. . . vakantiel ELISE. Nog drie-en-zestig uur, dan is-i hier ! ALEID. Min drie sekonden^ kind I {deklameerend) Ziedaar de liefde t Cupido, lector in arithmetiek! Het Venuswicht, horlogemakersleerling I Je hart, 'n zonnewyzer in de schaduw . .. ELISE. Och, plaag me niet ! Als 't jou gebeurde, Aleid . .. ALEID. Dat kan niet, nooitl Het is onmogelykl Ik heb met liefde en mannen niets te maken. IS ELISE. Nu, goed 1 Maar als 't gebeurde, zou ik je Niet plagen I Zeker nietl ALEID. Je bent 'n tortel En ik. . . 'n havik. Heb je lust misschien Mee rond te vliegen in het park? ELISE. O, neen, Ik heb te schryven. ALEID. Voor nicht Teempie zeker? [Elise knikt toestemmend), 'tWordt tyd, dat Willem thuis komt! Arme zielf Het is zyn ridderplicht je te verlossen Van al die dieren en dat Vreéverbond, En van nicht Temia. ELISE.' Je bent *n ondeugd 1 ALEID. En jy ... 'n lieve, goeie, beste Elise I {Ze gaaty doch keert terug), Maar. . .maar. .. ELISE. Er is een maar? ALEID. Een maartje, kind Een mikroskopisch maartje I ELISE. En dat is? ALEID. Sen. .Sen. . nu, kan je 't raden? Sen. .Sen. .Sen.. i6 ELISE. ^k Weet niet wat je bedoeltl ALEID. Sen. . .ti. . .men. . .teell Elise, hoor eensl ELISE. Wat? ALEID (o/f haar korloge ziende). 't Is kwart voor drie . .. ELISE. Wat zou datl ALEID. Wél . . . weér zes minuten minder I [Ze loopt lachende weg), ELISE alleen, Ze re geit e enige pa- pier en op deschryf- tafel. TsY lacht maarl Zy maakt smart tot jokkerny Ik gaf . . . m'n linkerarm voor zooveel koelheid ! Wat moet het leven ligt zyn, zonder hart! Als 't morgen is . . . dan zeg ik : overmorgen ! En overmorgen kan ik morgen zeggen Nog twee-en-zestig uur . . . ach, en een half ! Wat kruipt de tyd ! En nu die brief naar Rusland 1 {Ze loost *n diepe zuckt en schryft, Na eenige oogenbUkken Temia met papieren in de hand). ELISE {aan de schryftafel), TEMIA. TEMIA. Wel kind, hoe sta je 'r mee? 17 ELISE. 'k Ben byoa klaar. TEMIA. We hebben haastl Er zyn nog zeven punten. .. En. . . punten van belangl De tyd is byna om, Want saterdag is onze vryheid uit, Dan komen Frits en Willem . ,. ELISE. Vrydag, nicht 1 TEMIA. Des te erger, Lize 1 Als die kwajongens thuis zyn . .. ELISE. Foei, foei, nicht 1 TEMIA. Wåt? Trek jy party voor Frita? ELISE. Nu ja, Frits is *n beetje ondeugend. Maar... TEMIA. Een beetje? 'n Draak is 't! ELISE. Hé! TEMIA. Ik zeg je : 'n draak. Hy is 'n plaag, 'n stokebrandl En Willem... ELISE. We hebben haast met deze brieven, nicht 1 TEMIA. {lezende in Elise'sgesckryf,) Dat 's waarl En hoever ben je 'r mee? Ah zoo. .. »Van Uwe Majesteit de Dienares.» ELISE, {schryvende), »De Dienares.» TEMIA. Ho, haltl Wat zeg je van: »De in 't stof gebogen Dienares» of >resse?* 2 i8 ELISE. Wat zou 't gebruik zyn, Nichtf TEMIA. Gebruik, gebruik! Wy meisjes van genie en spirit, van Gevoel .... wy storen ons aan geen gebruik. Ik vind dat >stof» heel goedl ELISE. >In *t stofgebogen...» TEMIA. Of vind je beter: >d iep in 't stof?> ELISE. »Gebogen,> toch? TEMIA. >Gebogen> blyft, dat spreekt I ELISE. Dus:»diep gebogen.» TEMIA. Vergeet het >stof> niet. Wacht . . . wat zeg je van : >Zeer diep in 't stof? Zeer diep in 't stot gebogen?» ELISE. Heel goed, nicht ! TEMIA. Schryf maar toe I De keizer zal Terstond zien wie hy voor heeft, en begrypen Dat geen gewone ziel in onzen boezem . .. Dat >resse€, >dienaresse«, staat wel goed. Zie zoo, dat 's af I En nu een tweede brief ! 't Begin is net als de andre : > Majesteit Wy nadVen u met eerbiedc en zoo voort. Schryf eerst die regels over ... »hart . . . gevoel . .. Ontvankly kheid van 't vrouwelyk gemoed» 19 En . . . dat z'n Majesteit dat ook wel weet, En . . . van z^n menschenli^fde^ alom bekend . .. En waarschuw me als je klaar bent met die toespraak. (Z^ zet zich in den ånderen hoek en bladert in haar papieren.) We lazen met ontzetting in de Times: Een hondjen in de Newa . . . hm, *n leuning. Een rasterwerk . . . maar niet te hoog, borsthoogte Van . . . van — hier stuit ik — van 'n hond ? Wat is nu wel beschouwd borsthoogte van 'n hond? De honden zyn niet even groot in Rusland . .. Hoe nu ? Ik laat het aan de wysheid over Van Zyne Majesteit . . . dat klinkt bescheiden. En dan : die groote rendiersterfte in Lapland I Men vond een hinde met haar zuigeling . . , Ach, ach, die zuigeling 1 Ach, die hinde in Lapland I Zeg, onderstreep de woordjes : hart, gevoel, En al wat van dien aard is, weetje ? ELISE. Ja! TEMIA. Dan kan de Keizer zien . . . ook: vrouwelyk Gemoed, ja, dat vooral. ELISE. Ja, ja, nicht, ja I TEMIA. Dan kan de keizer zien . . . zeg, zie je kans Het woordje gloed te plaatsen, gloed? ELISE. Misschien. TEMIA. Probeer eens : gloed van 't vrouwelyk gemoed. 20 Dat zal wel gaan . . . het doet een goed effekt Zet het maar ergens tusschen, hier of daar. .. De keizer zal . .. ELISE. Ik heb den g 1 o e d er in. TEMIA. Van 't vrouwelyk gemoed? ELISE. Ja, ja I TEMIA. Dat 's bestl En onderstreep je 't. ? ELISE. Ja. • TEMIA. Heel goed, heel goed. Zoo'n keizer weetje-n-is . . . een man. En daarom . .. En nu het derde stuk, die eeuwge vrede! Ook daar moet weer van zuigelingen in... En van ... (ze bladert) van bloed ... {ce bladert) van moord, gekerm . . ,{ze bladert) en van . .. De teederheid van 't vrouwelyk gemoed. ALEID [komt woest binnen met^n raket en volant), TEMIA. ELISE [schryvende). ALEID. Hoes. . . hoessah. . . hei. . . klik, klak, klok, klits, [Ze gooit haar palet op Elise* s tafely die na eenig oponthoud voortschryft, Aleid valt als ademloos op *n stoel neer.) ELISE iverstoord). Aleid I 21 ALEID. \A/el Teempie, raad nu eens wat ik Gedaan heb ? TEMIA. Aleid, wat ben je wild I ALEID. Niet waar? 'k Heb dien volant, ja, zonder eens te missen, Heel van den koepel door het park, in huis, Den gang door en de trap op, hier gebracht. Zeg Teempie, doe me dat eens nal TEMIA. Aleid, Je weet wel, dat ik sedert lang. .. ALEID. Hoe lang? Je noemt je toch niet oud ? TEMIA (vcrstoord) Dat 's hier de vraag niet! Nooit heb ik smaak gehad in kinderspel. En Liesjen ook niet. Wel, Elise? ELISE (weifelend). N. . .e. . .e. . .n. ALEID. Dat jok je I Voor een jaar nog deed je mee 1 Maar sedert al dat schryven en dikteeren Met onze Teempie. ... TEMIA. Juist Aleid, heel juistl Ze doet het nu niet meer! schoon ze even jong is> Bespotlyk jong als jy. Het ligt dus niet Aan d' ouderdom, dat zie je, juffer wysneus 1 \ 22 Het zit 'm hier, Aleid, hier, in 't gemoedl Ik heb een jeugdig hart, een . . . smachtend . .. {snei tot Elise), Ahl Dat smachtend hart zou heerlyk staan. Me dunkt Dat kan wel hier of daar er tusschen 1 ALEID. Wåt? Je hart? TEMIA. Want je begrypt. . . zoo'n keizer. . . bovendien Die brief wordt ook gelezen door ministers, En door. . . referendarissen, en door. .. De jongelieden op de ministeries . .. ALEID. Wat heb jelui zoo druk le schryven toch? TEMIA. O, allerlei korrespondentie 1 Zakenl ALEID. Korrespondentie? En met wie? Met heeren?/ TEMIA. Wel foei, wat denk je van mel Neen, ik ben Ledes. .. ALEID. Wåt? wåt? TEMIA. Ledes en patrones . .. Patroon wordt patrones en lid : ledes. .. ALEID. Ahl zoo I TEMIA. Ledes van 't vreéverbond. 23 ALEID. Ah zool TEMIA. En van de dieren . . . van 't Genootschap, weet je ? 't Genootschap tot bescherming, meen ik. ALEID. Ahl TEMIA. En dat^s 'n moeilyk werkl ALEID. {als peinzendé) Ledes? Me dunkt^ liddin Klinkt beter nog. TEMIA. Je meent? ALEID. Liddin van dieren, en Ledes van 't Vreeverbond. Kan ik niet meedoen ? TEMIA. Volstrekt nietl Neen, je bent te wild, te. . . te. .. ALEID. Te wereldsch? TEMIA. Ja, dat ook. Of neen, je bent. . .. Je bent ... ALEID, Niet goed genoeg voor zulke dingen? TEMIA. Dat wil ik zoo bepaald niet zeggen, maar. .. ALEID. Ik ben te dom, niet waar? TEMIA. Te dom, te dom . . • 24 ALEID. Welnu, wat dan ? Wat scheelt er aan me ? Kyk 1 [Ze staat op en draait zick langzaam om). TEMIA. Je hebt zoo *t. . . eigenaardige gevoel niet En mist. . . — hoe zal ik 't noemen? — de offerzucht ! ALEID. Daar heb je 't. Dafs den spyker op den kopl 'k Heb 't waar gevoel niet en geen offerzucht 1 Maar. . . als men dat gevoel nu wel heeft, en Die. . . zucht voor ak^ligheid, wat doe je dan Daarmee aan al die dieren en dien vrede? TEMIA. We schryven brieven . .. ALEID. Aan de dieren? TEMIA. Neen. Aan Koningen en Keizers! ALEID. Ah I TEMIA. We werken Op 't hart. Kyk al wat daar Hgt gaat naar Rusland. ALEID. Dat zal effekt doen! TEMIA. Zeker! Ik stel voor Om allen twist te bannen, eens vooral, Nooit oorlog meer! 25 ALEID. Dat*s simpel als bonjour 1 Wie na zoo'n brief nog ruzie maakt^ moet wel Een lastig heerschap zyn. TEMIA. Dat dunkt me-n-ook. Och, kittd, de vrede-n-is zoo'n heerlyk dingl O, — luister eens — , o, >goddelyke vrede !> Daar staat nog meer, 't gaat allemaal naar Rusland 1 Hier heb ik: »menschenheil> en >daaglyksch brood,» De: >landman en zyn zweet» — o, meer nog, kykl — De: >zuigling> en: thet ploegend kouter... aan de borst,» De: » wetenschap,» het: >golvend graan, de: kunst, Vertreden door de ruwe krygsmanshand,» En: >in de binnenkamers ... moord en brand,» En :>indekabinetten ... pestilentie.» Het: >zwaard des oorlogs ... aaklig krygs- r u m o e r» , De: »bruid ... een weduw en ... haar kindren,weezen.> Dat alles gaat naar Rusland 1 kyk, de: >altaren Van 's grysaards hart gerukt, de jongelingen Onteerd, omvergeworpen, weggemaaid ... Neen, maaien hoort by 't graan. Ik meen maar dat De vrede, de algemeene vrede. .. ALEID. Prachtig 1 Maar, als 'n koning nu dien vrede stoort... 26 TEMIA. {driftig) Dan . . . brengen wy een leger op de been En vechten tot den laatsten man. ALEID. Om vrede! {Ze berst in lachen uit,) «TEMIA. Ja., spot maar, spot maar 1 't Zal er je eens naar gaan ! Vind ik dan niemand, die dit hart verstaat? ALEID {op Elise wyzende), Wel ja, je sekretaris immers! En. . . 'n ander 1 TEMIA. Een ander? wie? ALEID. Een ander, Temial TEMIA. Wie, wie ? Ach zeg me, wie f ALEID. ^t Is een geheim I TEMIA. Heb je ergens sympathie ontdekt ? ALEID. Dat niet, Maar ik bereken, dat die sympathie bestaat. TEMIA. By wie? by wien? ALEID. Hm, hm . . . ik ben te dom. TEMIA. Aleid, m'n beste Aleid, ik bid je, spreek I ALEID. Ik heb het waar gevoel niet Teempie-lief I 27 TEMIA. Ja, ja, dat heb je wel 1 Je bent niet dom 1 Toe spreek 1 ALEID. Ik heb geen offerzucht. TEMIA. Ja wel, ja wel. Hoe weet je dat een hart voor my n hart klopt ? Aleid, m'n beste Aleid? Ik bid je, zeg. .. ALEID. Nu, als je dan volstrekt. .. TEMIA. Ja, ja, ik wil TJn naaml ^ ALEID. Ik mag niet. TEMIA. De eerste letter maarl ALEID. Wat heb je daaraan? Nu, 'k wil gul zyn: A! TEMIA. A? Adolf? Augustyn? [snei naar Elise' s tafel loopende) 'n Woordenboekl ALEID. Vermoei je niet. Z'n naam is Alexander. TEMIA. Hoe verder? Is-i-hier? Hier in de buurt? Geboorteplaats, beroep en ouderdom? Statuur? ALEID. Statuur? Geboorteplaats? Hy draagt 'n knevel! TEMIA. Een knevel, achl 28 ALEID. Een zwaren knevell TEMIA. Achl ALEID. En bakkebaarden . . . van belangl TEMIA. Ach, van belang 1 En . . . blond ? ALEID. Neen, bruin . . . geweest. TEMIA. Ach, bruin geweestjl En . . . is-i militair f ALEID. O, ja, nog-all TEMIA. Ach, nog-al militair. ALEID. Maar. . . daiar je zoo van vrede houdt. .. TEMIA. Ach, neen. Ook militairen hebben soms een menschlyk hart En sparen 't dierbaar bloed zooveel ze kunnen 1 En zeg, hoe weet je dat-i sympathie voor my. .. En . . . ken ik hem ? ALEID. Dat schynt wel. TEMIA. Kent hy my? ALEID. Wel zeker I En hy weet. .. 29 TEMIA. Wat weet-i van me ? ALEID. Wél, dat je 'n teeder vrouwlyk hart hebtl TEMIA. Ach, Hy weet, dat ik een teeder vrouwlyk hart heb! Elise, hoor tochl laat dien brief maar liggen. Dat heeft volstrekt geen haast. Bedenk eens, Lize Hy weet dat ik 'n teeder vrouwlyk hart heb I Och liefste Aleid 1 Waar woont-i en wat is-i f ALEID. Hy woont. . . in Rusland en is keizer daar. Me dunkt hy moet geroerd zyn van dat stuk 1 TEMIA. Boosaardig nestl ALEID. Hoe kan je dit nu zeggen? Ik las maar enkle woorden uit je stuk En werd al weel Wat moet zoo'n keizer voelen. Die dat van a tot z te slikken krygt ? TEMIA. Je spotten deert me niet. Je hebt geen hart. Je bent 'n graadje erger nog dan Frits. ALEID. Dat is wel mooglyk. TEMIA. Robert zegt het ook. ALEID. Wat komt nu Robert hier te pas? TEMIA. Nu, ja, Ik meen maar, dat ook hy . .. 30 ALEID. Dat raakt me niet. Je weet, dat ik en Robert twee zyn, nichtl TEMIA. Maar je papa houdt veel van Robert I ALEID. Ja, Dat 's juist nu wat ik niet verdragen kan! Hy is 'n feniks, een modelheer. En hy speelt Den baas hier over alles! Robert, Robert! Al wat je hoort of ziet is : jonker Robert ! Welnu ik kan hem niet verdragen. TEMIA. En hy jou niet! Neef Robert is bedaard en houdt van kalmte Je bent hem veel te wild en te excentriek! ALEID. Tant mieuxl 'tWas nooit myn plan hem te behagen KAMERMEISJE. {met een boeket) KAMERMEISJE. Ik vond deez' ruiker op uw tafel, freule. ALEID. Wie heeft hem daar gebracht? KAMERM. Ik weet het niet ! Maar als ik gissen mag . .. ALEID. Welnu ? KAMERM. Het kwam me voor, Een deur te hooren kraken en ik ging Naar boven en . . . zag niemand. Maar ik vond Dien ruiker en een oogenblik daarna Sloop jonker Robert. .. 31 ALEID. Gekheidl Gooi dat ding. .. Neen, zet het ergens. . . in 'n hoek, of in. .. De keuken. . . of . . . geef hier en breng me water. .. Die ruiker is — o zekerl — van papa. Ik heb met jonker Robert niets te maken. {Kamemuisje af. Een oogenblik daama brengt ze water, dat Aleid in een bloemvaas giet, waarin ze met veel zorg den ruiker plaatst,) TEMIA. Wat ben je vreeslyk boos op Robert 1 ALEID. Vind-je f Nog-al natuurlyk, dunkt-me! Doet hy niet Of hy alleen hier heer en meester is, En ik een nul in 't cyfer? TEMIA. Je papa. . .. ALEID. Myn vader is verzot op hem, ja juist! Dat^s juist de zaakl Dat maakt hem zoo verwaand. Zoo onverdraaglyk stuursch, zoo lomp, zoo . . . koud \ En zoo vervelend braaf, en zoo pedant. TEMIA. Hy is 'n knappe jongen. Hm .... ja ... . zoo 1 Ik ken er wel die knapper zyri. 32 TEMIA. Hy is Bemind by 't volk, by pachters en by boeren En zelfs de kindren van de werklui. .. ALEID {snei), Meisjes ? TEMIA. Men draagt hem op de handen, overal! ALEID. Ik nietl Wat is dat daar op 'tvoorplein? Zie, Een man, die weggejaagd wordt? Wat is dat f {Ze SC he It), TEMIA. Misschien een dief. ALEID. Waarom geen moordenaar? We hebben 't hier maar zoo voor 't zeggen, nicht ! Kom, gis terstond maar 't ergstel 't Kost ons niets. En . . . onze teedre harten . .. (Lakei binnen). Wat is daar te doen? LAKEI. 't Is een ontslagen werkman freule, dien de jonker.. ALEID. Alweer de jonker I En wat heeft de man Misdaan ? TEMIA. Maar kind, dit zyn je zaken niet. ALEID. Bescherm je dieren, nicht! Roep hier dien man En zeg dat ik gelast hem door te laten. 33 GRAAF DE KELTENAER, ALEID, TEMIA. GRAAF DE KELTENAER. Wat 's hier gebeurd? Getwist? {Ify neemt plaats en slaat *n krant open). ALEID. Ja, neen, die man. .. GRAAF DE K. Welnu, wat zou die man? ALEID. Ik laat hem roepen. GRAAF DE It. Hier? ALEID. Ja, hier, papal Hy wordt daar als 'n hond Van 't hek gejaagd. GRAAF DE K. El, zoo? Door wien? Waarom? ALEID. Dat weet ik niet, papa, en 'k wou het vragen. GRAAF DE K. En daarom roep je hem in myn salon? ALEID {verlegen). Dat's waar papal Maar. . . maar. .. GRAAF DE K. Chacun son gout I Geneer je niet, Aleid I ALEID. Vergeving, vader! Ik zal beneden vragen wat hem deert En waarom men hem zoo . .. LAKEI. De jonker heeft 3 34 Verboden hem in huis te laten, freule 1 De man wou zich beklagen by m^nheer^ Maar jonker Robert zei . .. ALEID. Alweer de jonker I TEMIA. Het kan z*n reden hebben . . . wees verstandig t Zulk volk heeft altyd modder aan de klompen! ALEID. Bemoei je met je dieren en je vredebond En met je Koningen en Keizers! Vader, Mag ik dien man niet vragen wat hem deert? GRAAF DE K. Wel zeker, kind, het vragen staat je vry. ALEID {tot den lakei) Welnu dan, ga en zt%. .. GRAAF OE K. *n Oogenblikl Je moogt hem vragen wat je wilt, o, zeker 1 Maar als de man niet hier is . .. ALEID. Juist! Daarom. .. {Ze schynt iets tot den lakei te willen zeggeri). GR. DE K. Als hy niet hier is en niet hier mag komen . .. Als Robert hem het huis verboden heeft, .. Dan kan je hier hem niet te spreken krygen. ALEID. Maar Robert is . .. GR. DE K. De chef van 't arbeidsvolk Hy is bekwaam en weet wel wat hy doet 35 I Hy is noch wreed, noch onrechtvaardig, kind I En zyn gezag was gauw ten-eind, als wy , ,. (Wenk aan den lakei, die vertrekt. Robert treedt binnen met ^n pak papier in de hand. Hy groet met 'n licht hoofdknikken Temia en Æeid, enplaatst zich daama eenigszins in militaire houding voor Graaf de K, die z^n courant ter zyde legt, Temia en Aleid nemen haar plaatsen weer in), ROBERT. Hier zyn de staten van ontvangen pacht. GR. DE K. Is alles binnen ? ROBERT. Alles niet, oom, maar Er is wel reden voor inschiklykheid. De wil is goed. {Gr, de K, knikt mei het hoofd,) 'k Heb hier den platten grond Met opstand en begrooting. .. ALEID. Hm I Geen blik I GR. DE K. Heb je alles zelf berekend ? ROBERT. Ja, oom. GR. DE K. Goed I Ook ik zal 't nazien en zoodra het kan Beslissen. En de kasstaat ? ROBERT. Hier, oom. En Hier zyn de staten van het werkvolk. 36 GR. DE K. Goed. ROBERT {tets aanwyzendé). Die man is wegens dronkenschap ontslagen. ALEID. Zoo'n beull GR. DE K. Wat zeg je Aleid? ALEID. Ik ? 'Niets, papa. ROBERT. Ik heb hem slechts tot op den dag betaald. Hy was gewaarschuwd. ALEID. Vrekl GR. DE K. Wat zeg je Aleid f ALEID. Ik? Ik zeg nietS; papa, niets, niemendall ROBERT. De man was onverbeterlyk. ALEID. Hy ooki GR. DE K. Wat zeg je Aleid? ALEID. Ik? Ik z^^ niets papa. GR. DE K. , Was dat de man, die daar aan 't hek zoo-even. .. ROBERT. Ja, oom. Hy was beschonken. GR. DE K. Hoor je, Aleid? 37 ALEID. O, neen, wat Robert zegt of niet zegt, hoor Ik niet. GR. DE K. m Wat heb je toch misdreven, dat Aleid ... ROBERT. Ik weet niet, oom! . ALEID. Niets, Niemendal 1 Misdreven, hy ? Wel nooit 1 Hy zondigt nooit ! {Lakei binnen) Neem weg die bloemen, gooi ze weg Ik kryg er hoofdpyn van I [De Lakei tieemt ze) TEMIA. Ach, geef ze my Camellia, pensee en duizendschoon De taal der bloemen is zoo poétiek 1 Kom, kom, Aleid, wy meisjes hooren niet By zulke zaken 1 Kom, *n wandling in den tuin ! ALEID {Ze neemt Temia haastig de bloemen af) Ja straks, ga maar vooruit 1 [Ze verlaat haastig hei tooneel door de linkerzydeur\ Temia door de achterdeur), GRAAF DE KELTENAAR, ROBERT, ELISE. GR. DE K. Wat scheelt haar toch Weet jy 't, Elise ? ELISE. Neen, misschien van 't weer. 38 GR. DE K. Met Tcmia gekibbeld, zeker ? ELISE. Gekibbeld niet oom^ maar 't gewone plagen. GR. DE K. {Maakt ^n gebaar van misnoegen.) ROBERT. Maar oom, me dunkt er is wel reden toe 1 Die zotterny — Elise, 't geldt jou ook I — Die zotterny met al die bonden . .. ELISE. Maar . .. ROBERT. Nicht Temia is zelf al half . •. {Hy wyst op z'n voorkoofd). en zy . .. Ze helpt haar aan die gekheidl (Elise staat haastig op, houdt ^n doek voor de oogen en verlaat ylings het tooneeL) GRAAF DE KELTENAAR, ROBERT. GR. DE K. Wat is dat, Je was wat ruwl ROBERT. Dat 's mooglyk oom. En 't spyt me Maar 't maakt me driftig als ik onze Lize, Zoo goed, zoo edel, zoo verstandig ånders, Zich zoo verknoeien zie met voddery. GR. DE K. Aleid. ... ROBERT. Is kerngezond 1 Zy doet niet mee 1 39 GR. DE K. Dat^s waar. Maar toch, ook zy. . . ze is wat vreemd. Wat Hep ze driftig heen? Waarom? {Robert haalt de schouders op. Gr. de R. wyst naar de plaats waar Elise gezeten heefi). En zy? Ze berst in tranen uitl Je was te ruw. ROBERT. O, zeker, maar zoo gauw te schreienl Dat Was vroeger toch haar zwak niet, dunkt me. 't Komt alles van nicht Temial GR. DE K. Aleid^s humeur? ROBERT. O neen, oom. Maar dat is zoo vreeslyk niet. Aleid is lief en zacht voor iedereen. GR. DE K. Maar niet voor jou I Wat heb jelui toch samen ? ROBERT. Niets, niets oom. Zy is lief en goed. Alleen, Ze houdt niet van me. Is dat nu zoo^n vergryp? GR. DE K. Vergryp ? O, neen. Maar 't sp yt me. Ik had zoo graag. .. In 'shemels naam, men kan een hart niet dwingen. ROBERT- Vooral het hare niet 1 GR. DE K. Ze is hoofdig. ROBERT. Neen, o, neen I Zy is standvastig, oom, en heeft karakter I 40 GR. DE K. 't Is nobel, dat je haar verdedigt. Maar Wat hapert er aan onze Elise toch? ROBERT. *t Geknutsel met dat vreeverbond, en met Die dieren. Anders niet 1 GR. DE K. Dat is gevolg Geen oorzaak van de kwaal. Je noemde Aleid Gezond . .. ROBERT. O, zeker, oom I GR. DE K. Ik mag het lyden. Welnu, als *t waar is, zyn die andren ziek I Ik ben verdrietig, Robert ! ROBERT. U? GR. DE K. Ja, ik I Je weet, ik houd niet van geknies, en zie Graag iedereen gelukkig om my heen. En wat is de uitslag van m*n pogen. De een Stort tranen, die geen mensch begrypen kan En kleedt zich als 'n besje, als een begyntje. Nicht Temia, ik weet wel, *t is haar schuld niet Ze is ziek, maar toch, ook zy verveelt ons allen En met haar dieren en korrespondentie En ook Aleid. .. ROBERT. Nu die is vroolyk I 41 GR. DE K. Neenl Ze is wild en ongezeggelyk. ROBERT. He, oom! GR. DE K. Lastig ! ROBERT. Maar oom ... GR. DE K. Ja, ja, dat is ze. En voor jou Ondraaglyk. ROBERT. Neen, volstrekt niet, oom. GK. DE K. Je weet Hoe graag ik zag dat jy en zy . . . het was M'n liefste wensch . .. ROBERT. Maar oom ... als 't nu Hiet gaat Ze houdt nu eens niet van me. GR. DE K. En jy van haar niet I O zeker, als jelui elkander afstoot. .. Ik moet me schikken. Dwang is ouwerwetsch! Komedie-vader ben ik niet, goddankl Een Streep door die illusie ! Maar dit is Geen reden nog dat alles, hier in huis Melankoliek en treurig kykt. Er is , Waarachtig ware smart genoeg in *t leven, Men hoeft ze niet expres te fabriceeren. De vreugd is heen sinds Frits en Willem . .. 42 ROBERT. Nu, Die kornea weldra thuis. En. . . en. .. GR. DE K. Spreek op ! ROBERT. Hoe zou u 't vinden als we... hoor eens hier. Ook ik vind alles hier wat ongezellig; De meisjes... nu dat laat ik daar, maar als Wy iets bedachten, dat . .. GR. DE K. Maar wat i Maar wat i ROBERT. Als u aan Frits en Willem toestond zich Te doen verzellen van 'n zestal vrinden Hoe vroolyker, hoe liever. GR. DE K. Wel, waarom? ROBERT. Dat zou de eentonigheid wat breken. GR. DE K. O, zeker I TWEEDE FRAGMENT. ALEID, ROBERT, VAN POSSEL, slåpende. ROBERT. Aleid, ik had je zoo verzocht, me ginds Te wachten I \ Is geen plaats hier voor 'n dame I ALEID, Geen plaats, geen plaats ? Waarom niet ? ROBERT. Neen. ALEID. Waarom niet ? ROBERT. 't Is een studentenherberg hier ... ga heen I ALEID {hem nasprekende). 't Is een studentenherberg ! Juist daarom 1 Die wou ik zien 1 ROBERT. Ik zeg je : 't past niet 1 Ga 1 ALEID. Je bent 'n isegrim ! ROBERT. Ga heen! ALEID. *n Brombeer 1 44 ROBERT. Ga! ALEID. Ik blyf. ROBERT. Ik bid je, Aleid, wees toch verstandig 1 Je vader zal verstoord zyn, en 't my wyten 1 ALEID. Papa weet wel dat jy m'n voogd niet bent, En dat z*n Heve Aleid een voorbeeld is Van. . . van. . . en dat ze 'r eigen kopje heeft I {rond^ftde) Ei, ei, is dat nu een studentenkneipe 1 Wel verbaasd I Is dat de voorhof van Minerva's tempel? Neem toch je muts af, Robert 1 Weet je wel Dat my een huivering van ontzag door al m^n leden. .. ROBERT. Aleid, je hoort hier niet I ALEID. Hier heeft er een Den bolvorm bestudeerd in bierglas kringen! ROBERT. Aleid 1 ALEID. En hier. . . *n versl 'n lied van minne 1 Heis, mia, hen I Is dat 'n meisjes naam, Verheven spe, spe, spes . . . hoe noem je 't, patriae? ROBERT. Ik bid je, ga toch 1 ALEID. Kyk, daar zit er eenl Zou dat nu zyn wat in romans de slaap 45 Der onschuld heet? ROBERT. Dat 's geen manier, Aleid. ALEID. Stil, stil, hy droomt 1 Laat hooren . .. ROBERT. Neen, neen, neen Ik ga ! En . . . wil je blyven, blyf alleen 1 Maar je verantwoordt zelf het aan je vader. ALEID. Wel neen 1 Jy draagt de last. Je bent de man . .. ROBERT. Ik ben je man niet. ALEID. Neen, goddank'1 Maar toch De man, en dus het hoofd van. . . onzen wandelrid : 't Staat in de wetl Als ik dit ventje schaak Wordt jy gevierendeeld, en dan. . . gebannen.. ROBERT. Aleid, je bent weer onverdraaglyk! En. .. Ik pas er voor, je gekheid aantezien. {Hv wil gaan. Ze treedt hem in den weg^ ALEID. Dat zet ik je, my hier alleen te laten In dezen bierpoel, afgrond des verderfsl Brrl 't Ruikt pik en zwavel hier I (Robert heeft moeite z'n lach te verbergen^ zoodat zyn gelaat iets vriendelyker wordt). Kom, wees zoo bar fatsoenlyk niet I Je lykt Precies 'n ouwe heerl {Op Van Possel wyzende.) Is dat nu ee^ student In functie? Ei, ei, ei I Zeg, Robert, ken je wel 46 Dien schoonen regel uit de Tooverfluit: Konnte ich mit diesem Jiingling leben . . . ach ! {Ze berst in lachen idi). ROBERT. 't Is schande, Aleidl ALEID. Neen, Rob, emancipatiel ROBERT. Het is om dol te worden. ALEID. Word dan dol I Ga jy je gang. Laat my den mynen gaan^ En met dien schoonen jong^ling my vermåken. Zie eens wat eedle golving in dien jaskraag 1 Hoe sierlyk is de ronding van dien schouder! Z*n torso — kyk toch eens 1 — precies 'n S 1 M'n hart, m'n hart, m'n arm jonkvrouwlyk hart! Precies Apol die 'n middag- dutje doet, Zeg, vind je niet ? ROBERT. Is 't nu genoeg, Aleid? ALEID. Genoeg? Chy kent de liefde niet, barbaar I O dierbre slåper, afgod van m^n ziel. .. ROBERT. Ik wil niet dat je hier je zoo ten toon stelt 1 ALEID. Hoor dien professor eens! Dien blauwbaardi Ach ! O, ach! Ach, o! Ik drink het zoet der min Met volle teugenl ROBERT. Kom je mee, of niet? 'A7 ALEID. Nog één kwartiertje, Drako dat je bentl Hy droomt gewis van eeuwge Hefde en trou w . .. Misschien ook van diktaten en van bier! Misschien . . . de jeugd is grillig I . .. ROBERT. Ben je klaar ? ALEID. Nog twaalf minuten Koenfoetsé 1 Hy droomt ! Dit zie ik aan de harmonie der trilling Van 't linker schouderblad, of... zou *t 'n vlerk zyn, Die zedig onder *t jasje zich verschuilt ? Zie, eike trilling is 'n klop van *t hart . .. Een wiekslag. . . halve kracht nog. . . straks: full speed I Dan vliégt-i weg, en neemt me mee, dat 's zeker I ROBERT. Hoe nu Aleid ? Nog langer ? ALEID. Tien minuten. Lykurgus, Solon, Plato, Seneca 1 'k Ben met m'n liefde nog niet half gereed. O hémel, zie ik goed ? Daar schittert iets Ja waarlyk — dank Cupido 1 — iets geleerds Door 't stopplig haar ! Grelyk de kuische maan Het kreupelbosch vervroolykt met haar glans, Zoo ook — kyk, Robert, kykl — zie daar dieplek... M'n dierbre vriend is. . . ach, dat 's van geleerdheid Je moest je schamen, Rob, voor al je haar 1 Kyk hier, hoe deftig kaal I {Ze kittelt vanPossel met de punt van haar karwats op 7 hoofd.) 48 ROBERT (Haar de karwats uitde hand rukkende^ werptdie weg naar den linkerkant) Dat gaat te ver I ALEID (toornig.) Mynheer 1 ROBERT. Nu mee, terstond ! ALEID. Ik wil nietl {Ze rukt hem de ryzweep uit de hand en werpt die weg naar den rechterkant) Daarl ROBERT. Aleid, je haalt m*n zweep terug, of . . . 'k zal. . • ALEID. M'n karrawats terug, m'nheer, of 'k zal. .. ROBERT. Ik zweer je 'n op m'n woord van eer, dat ik. .. ALEID. Ho, ho, ho, ho, en ik zweer op m'n woord . .. ROBERT. Nooit wil ik weer je cavalier zyn, nooit^l ALEID. Wel, dat 's verbazend treurig 1 En ik wil Je dame nooit weer wezen, nooit, nooit, nooit! ROBERT. Voor 't laatst nu, haal je my m'n zweep terug ? ALEID. Haal my m'n karrewats terug I Zoo neen . .. ROBERT. -Neenl 49 ALEID. Neen! ROBERT. Neen I ALEID. Neen I ROBERT. Je kunt er vast op reeknen Dat ik je vader alles, zeg I ALEID. Daar zal je wel aan doen, Jy, Grandisson, jy deugdheld, brave Hendrikl Jy zeven wyzen uit één stuk I ROBERT Als je my niet M'n zweep terug brengt, dan is 't uit 1 ALEID. Wat uit? ROBERT. Met onsl ALEID. Met ons? Het is nooit aan geweest! ROBERT. Zeer wel! ALEID. Je bent 'n. . . codex, .. ROBERT. Wel, zeer well ALEID. Een wandlend wetboek van fatsoenlykheid ! ROBERT. Zeer goed. En wat nog meer? 4 50 ALEID. Een . . . Lucretia ! ROBERT, {pp 'n iafel kloppende^ Ik weet wat my te doen staat. ALEID. En ik ookl {Vrouw Slummer^ VAN POSSEL {slåpende). ROBERT, ALEID. Vrouw SLUMMER, ROBERT. Waar zyn de heeren, vrouwtjen ? VROUW SL. Och, mynheer Die komen meestal tegen vieren, weet u? ALEID {pp Van Posselwyzende\ En die daar? VROUW SL. Die ? Ja, zoo . . . dat is Van Possel M'nheer Van Possel... in z'n tiende jaar. ALEID. Z'n tiende jaar? 'kZag hem voor ouder aani VROUW SL. Z'n tiende jaar filosofie, juffrouw I Dat hoort om zoo te zeggen by zyn naaml >Van Possel in z'n tiende* heet het hier. ALEID. Hoe heerlyk wordt z'n kaalheid hier verklaard! ROBERT. Aleid 1 ALEID. Wat blieft f 51 ROBERT. Ik bid je 1 — Zeg, juffrouw De heeren Keltenaer. .. VROUW SL. Die wacht ik straks Met de andere heeren, tegen vieren 1 ROBERT. Goedl {Hy neemt aan een tafeltje plaats), Ik schryf 'n briefjen aan den oudsten, Willem. Je kent hem ? VROUW H. Ja, o ja! ROBERT. En zeg hem dat z'n neef Hier was. ALEID. En ik. ROBERT. Dat hoeft niet. Neen, volstrekt niet. Je spreekt alleen van my, van jonker Robert. ALEID. En zeg dat ik. .. ROBERT. Niets, niets. ALEID. Dat ik niet hier Geweest ben, en dit zelf gezegd heb. Want ik vind Het vreeslyk onfatsoenl5rk hier te komen I En daarom ... ai, 'n wesp 1 Och iieve juffrouw . .. {Ze houdt de hand aan den kals, en roept vrouw Slummer naar den voorgrond. H^t gespaiieerde Jluisterend,) Daar links, vlak naast je huis... versta je me? 52 I / VROUW SL. Maar, Heve juØrouw, 'k zie geen wesp . .. ALEID. Ja, ja, Daar is 'n wesp, zie goed, 'n groote I Lu i ste r I Die wesp is gekheid. Luister je? Ai, ai I Wat heeft zoo*n beest er aan, me zoo te steken I Nu, luister goedl Daar ligt 'n zweep in 't gras, Eenheerenzweep, verstaje? Ik wou... neen, hy... Wy beiden... 't was *n grapl Wy wildenzien Wie *t verste gooien kon. Bewaar die zweep... Wel, heb je 'm ? Sla hem dood, zoo'n Socrates, Zoo'n pretbederver 1 Heb je *m f VROUW SL. Neen, juffrouw 1 ALEID. Bewaar die zweep. Ik kom haar halen... mondje toe I Wel wat verbeeldt zich wel zoo'n wesp I Zoo^n censor 1 My, 't liefste meisjen uit den omtrek, en De aanminnigste van ons geslacht. Een zweep, Een heerenzweep, versta je, daar in 't grasl Hy bromt en gromt en snort en mort en knort En bonst en gonst en hangt den wysgeer uit , .. Zoo'nwespl Zeg als je 'm vangt . . . een heerenzweep In 't gras daar, raap hem opl Ja als je 'm vangt, Trek hem een paletootjen aan van zwart fluweel En zeg hem dat hy heer der schepping is, .. Hy zal 't gelooven ook 1 I^OBERT. Ben je eindlyk klaar ? 53 ALEID. Ja, heer en meester I ROBERT. Dezen brief alzoo Aan jonker Willem Keltenaer 1 Adieu 1 ALEID. {Zich naar VanPosselwendende.) Slaap wél, beminnelyke jongeling, slaap wél Het u gewyde hart . .. [Tot vrouw Slummer) 'n heerenzweep! Blyft hier ! ROBERT. Meid I ALEID [Tot Robert). Ja, kannibaal, terstond I Myn teeder hart blyft hier, en m'n karwats. {Ze volgt Robert die het tooneel verlaat, doch ylings terugkeert,) VAN POSSEL [slåpende), ROBERT, VROUW SL. ROBERT, [snei), Hoor, luister, ginds in 't groen, dåår, links, Daar ligt 'n dameszweepje, 'n karrewats ... VROUW SL. Nu wil m*nheer me foppen 1 'n Dameszweep ? Of ik niet beter wist I ROBERT, [driftig). 'n Dameszweep, Zeg ik je I Luister toch ! Je zoekt hem op, En je bewaart hem tot ik kom, versta je, Het zal je schå niet wezen ; gauw, gauw, gauw I [Robert af.) 54 VROUW SLUMMER, {alleen). Een heerenzweep, een dameszweep, een wesp ? Die jongelui, die jongelui, die jeugd ! [Friis treedt op.) VROUW SLUMMER, FRITS. FRITS. Zeg, is m'n broer hier? VROUW SL, Neen, nog niet, mnheer, Maar daar zit wel m^nheer Van Possel. FRITS. Ahl Zeus 1 Hei ! Wat heb je daar ? Een brief ? Voor wien ? VROUW SL. ^t Is voor m*nheer z'n broer. FRITS. Hei, hei, sta op 1 VAN POSSEL. O goddelyke fi . . . filo . . . sofie. Ben jy daar Ganymeed. FRITS. Wie heeft dien brief Gebracht. VROUW SL. Een heer. FRITS. M'n neef? VROUW SL. Ja, met 'n dame. VAN POSSEL. Een dame hier ? 55 VROUW SL. Ja, hier. VAN POSSEL. Wie, Wie? VROUW SL. Mynheer Je vraagt me meer als ik je zeggen kan. Ze zag er snoepig uit. VAN POSSEL. En ik. . . ik sliep ! O wreede ananké! FRITS. Was ze vlugf VROUW SL. Als water 1 FRITS. Ondeugend, schelms ? VROUW S. Ja, ja, dat komt wel uit I FRITS. Het was Aleid, m'n zusterl VAN POSSEL. En ik sliep 1 FRITS. Wat zei ze ? VROUW SL. AUerlei 1 Een wesp. . . 'n heerezweep.. En dat ze... zoo verliefd was op m'nheer. VAN POSSEL. Wat zeg je mensch ? FRITS. Het was Aleid! S6 VAN POSSEL. Wat zeg je? VROUW SL. Ja, puur verliefdl Ze zei, ze Het haar hart En. . . nog iets by m'nheer ! VAN POSSEL. En nog iets f Wat? Een zak met geld? Een portemonnaie? En ik. . » Ik heb geslapen, Ganymeedl Me miserl FRITS. Ga naar je kast, en treur daar uit I Ik moet, Een uurtje hier alleen zyn. .. VAN POSSEL. Ja, ja, ja M^r eerst . . . wat liet ze hier ? VROUW SL. Haar hart m^nheer, VAN POSSEL. Nu ja, maar 't andre, 't andre? VROUW SL. Dat is geheim. Ze hadden om *t verst gegooid, begrypt u? En toen ik haar vertelde van m'nheers Filosofie. . . in 't tiende jaar. .. VAN POSSEL. Ga voortl VROUW SL Toen werd ze als dol verruktl VAN POSSEL. Ik sliepl O gruwzaam noodlot 1 Zy verrukt. . . en ik Ik ezel, Holofernes. . . ik. . . ik sliep ! 57 FRITS. Dat komt van 't bier! VAN POSSEL. Ja juist, jy weet het! {Tot Vr. Slummer). Nu hoor je niet? Mnheer vraagt bier... ik ook! ( Vrouw Slummer neemt het glaSy en gaat,)* VAN POSSEL. FRITS. VAN POSSEL. Och, Ganymeed, m'n jongen, troost me... of neen, Zeg, wil je my 'n dienst doen, my, je Zeus f FRITS. f j3Lf ja, maar gauw dan! Ik heb haast, en wil Een uurtje hier alleen zyn. . . een besogne I VAN POSSEL. Daar stond die fee, die engel, en ik sliep. Och, Ganymeed, och 1 FRITS. Nu, haast je wat Wat wil je van me ? VAN POSSEL. Och, schop me dood . . . ik sliep t FRITS. Goed, goed, ik zal het doen by de eerste okkasie. Maar ga nu heen. . . ik heb hier iets te doen. .. Ik moet vrouw Slummer voor me laten knielen Precies vier uur. . . op klokslag. . . ga nu, ga! VAN POSSEL. Vrouw Slummer? knielen? Hier? Voor jou ? Vier uur? FRITS. Ja, ja. . . en 't zal gebeuren. . . by m'n baard Het is ^n weddingschap, dit vat jei 58 VAN POSSEL. O jeugdl FRITS. Ga, ga, ik moet alleen zyn. . . neen. .. ( Van Possel wilgaan, doch wordt door Friis teruggehouden die 'n mesjen uit z'n zak kaalt, hem dat aanbiedt en den rug toekeert,) Sny af ! VAN POSSEL. 