VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
Hoe zeer ik nu wel gewenscht had, dat zy zig nimorermeer in het geval mogt bevinden, kwam zy nogtans my, in de maand April 1783, kennis geven, dat zy zig weder zwan- ger bevond, еп geheel en al aan myne zorg zig wilde over- geeven. | ' | Ik was.reeds zeer gevoelig aangedaan ‚тоеп ik ten twee= den maale deze braave Vrouw had moeten byftaan; een jeder zal dus ligt kunnen bezeffén, dat my de zorge niet minder op het harte drukte, die ik nogthans’ gewillig op my genomen bad, от ten derden maale haare Verlosfing:, „ware het mogelyk, te bevorderen. | ` Ву myzelve ernftig еп naauwkeurig naadenkende den (ааг van die Vrouw ,metal het geen ik by de twee voorgaan- de Verlosfingen ondervonden had , kan en wil ik niét ontveinzen , dat ik met fchrik het uur te gemoet zag „ waarin ik haar ten derden maale in:baarensnood zoude moeten byftaan, te meer, om dat ik’volkomen overtuigd was, dat Ier geene mogelykheid was; ош by haar, door de ‘algemeene Konstgreepen „ een levendig Kind te doen ‘geboren worden | Ik nam’dus in ernftige overweeging , of „in hdar ongelukkig geval, de Kéizerlyke Snede ‚of wel de Doorfnede der Schaambeenderen, mogt te pasfe `Ко- men , en welke van déze twee de voorkeur verdienen moest ? бб с | De eerfte konde ik „om derzelver eisfelykheid en gevaar- Iykheid , mêt ееп gerust gemoed, dan deze ongelukkige Vrouw niet voorftellen ; ik befloot veeleer tot de tweede, die der Schaambeenderen. 4 | a, Om Чдаїсту'ту toefcheen minder gevaarlyk te zyn ‘dan de eerfte. | ) -- d, Om dat zy my voorkwam, minder’ afgryzen by шупе Lyderesfe te zullen baaren, en zy zelve eerder tot de laat- fte dan tot de еегћё zoude zyn over te hadlen, | ‚ Om dat ik vermeende , dat de verwydering, die door де“ Doorfnyding der Schaambeenderen gefchieden koride За dit geval groot genoeg zyn zoude, om aan het oagmer te voldoen, te meer ШЕ а. Om dat "er eigentlyk geene wanftalligheid in het Rek- ken plaats, hadt, maar de oorzaak dér -voorige moeielyke baaringen alleen gezegt: moest worden‘in de kleinte, -. a, От dat de Lyderesfe nergens eenige overblyfzeleh ‘hadt уай de Eogcliche Ziekte, maar'‘volmaakt regt was s D ә 479 VERHAAL BENER DOORSNEDE zoo im de supgeftreng als in de verdere ledemaaten; zynde alle de deelen van haar lighaam zeer wel geproportioneerd ,. naa de geheele lengte van het zelve, die ,naauwkeurig gc- meeten zynde , naauwelyks 55 Rhynlandfche duimen hadde, dat is 4 voeten 7 duimen; terwyl de geheele uiterlijke om- trek van het zelve, over de Heupbeenderen gemeeten , niet wyder was dan 26 duimen. | Ву dit alles herinnerde ik my пос, dat de vernaauwing van het Rekken zoo zeer niet was ш den а апа van het Heiligbeen tot het Schaambeen, als wel in den а апд van ‚het eene Darmbeen tot aan het andere, welke eigentlyk te naauw was. "Ор deze gronden vermeende ik, dat de doorfnyding der Schaambeenderen in dit byzonder geval van dienst konde zyn, en te kiezen was boven de Keizeslyke buede, en {telde dus aan deeze Luyderesfe het ondergaan dier fnede voor, waartoe zy bewilligde onder het uitboefemen van haar fterk verlangen en hoope, om, door dat middel, ein- delvk eens moeder van een levendig kind te zullen weezen ! ‚Dit billyk verlangen dezer braave Vrouw om ий haar fchoot eene levendige Vrugt gebooren te zien , haare kloekmoedig- heid ia het befluiten. tot bet ondergaan dier Operatie , de ‘ftandvasúgheid, waarmede zy by dit befluit volhardde, zelfs in weerwil der aanzoeken en afraadingen van anderen , die onvoorzigtig gehoeg waren om haar de gemelde Konst- bewerking op het allerzwartst af te fchilderen „en het groot „vertsouwen , ondertusfchen , welke zy іп dezen haaren kommerlyken (taat op. my (telde, verdubbelden mynen yver en oplettendheid heurwaards ‚zoo dat ik my te meer verpligt oordeelde, om aan myn geweeten en haar welzyn volko- mentlyk te voldoen „ nog met andere Konstgeuooteu en wel voornaamentlyk met mannen уап meérdere bekwaamheid en ondervinding dan ik my durf toeëigenen , over haaren moeie- Jyken toeftand vooraf te moeten raadpleegen. Hiertoe was my het geluk byzonder gunftig als ik in de … maand September vernam ‚ dat de Hooggeleerde Heer слм- ЕВ zig in den Haag bevondt, oordeelende my by niemand ter te kunnen hegeeven dan by een man, wiens uitmun- tende kunde en bekwaamheid, In alle de takken der Ontleed- en Heelkunde, niet alleen by elk een over bekend zyn, en met regt geroemd worden, maar die in het byzonder om- trent deze Konstbewerking zoo veelen meer dan anderen verdiend heeft. ` Ik begaf my dan ‚ten zynen huize, (telde zya Hoogge- ` ecr a EN DER SCHAAMBEENDEREN. 479 leerde het geval voor, met ernftig verzoek , de goedheid te willen hebben van die Vrouw ten mynen huize te komen zien, Om haare omftandigheden te onderzóeken „ het welk zyn Hooggeleerde my gunttig toeftond. Ik verftoutte my daar te vryer toe, om dat zyn Поорре- leerde altoos de Vriend van mynen braaven Vader geweest was en my. byzondere bewyzen van toegenegenheid gege- ven hadt. Op den daartoe beftemden tyd , verzogt ik , op zyn Hoog- geleerdens goedkeuring en toeftemming , mede de Wel Edele zeer Geleerde Heeren JORISSEN , VAN DE LAAR En HASSEL- MAN, Med. Dooren: na аап de gezamenrtlyke Heeren den toeftand der Vrouw, en al het geen ik by de twee voor- aande Verlosfingen ondervonden had, voorgefteld te heb. en, wierd de Vrouw zelve door hen gevraagd; en in het byzonder door de Heeren Prof. CAMPER „en den Med. Do. VAN DE LAAR, afzonderlyk onderflaagen „еп haare Heupen nauwkeurig nagegaan.. Beide deze Heeren kwamen met my overeen , dat ‘er Фп vernauwing boven aan het kleine Bekken was, offchoon zy niet nauwkeurig genoeg konden bepaalen, hoe verre die vernauwing zich uitftrekte, omdat het onmogelyk is het Bekken zo hoog te kunnen onderzoeken , als. wanneer de Vrouwen werkelyk in arbeid zyn. Na een welgewikte en welgewogene raadpleeging, was het algemeen gevoelen, vermids de ondervinding tweemaa= len de onmogelykheid geleerd had, om deze kleine en een nauw Bekken hebbende Vrouw van een levendig Kind te werlosfén , dat de doorfnyding der Schaambeenderen de eea nige Konstbewerking was, welke іп deze Vrouw met eea nige hoop van een gelukkigen uitflag beproefd, en in het werk gefteld konde worden. | Ik zoude шу voorzeker aan de grootfte ondankbaarheid Schuldig maaken, wanneer ik hier niet openlyk en ongévcinsd erkende de groote verpligting , welke ik ter dezer zaake aan den gemelden Hoogleeraar camper hebbe, als die niet ale leen deze raadflagen wel heeft gelieven by te woonen, en my volvaardig zyne kundigheden en raad over de beste wye ze, om die bewerking uit te voeren, mede te deelen, maar zelfs , met terugíchuiving van zyn voorgenomen vertrek , twee dagen daarna de Operatie zelve op een Vrouwelyk Caa daver, door zyn Hooggeleetden ten dien einde ontboden, їп onzer aller tegenwoordigheid te verrigten. Het befloeg zo, dat, ter zelver tyd, de Hooggel, Нес» VI. DEEL. MENGELW. NO. It, КК ren 439, | VERHAAL EENER DOORSNEDE ren SUE van Parys, en гӧрев van Halle, in den Haag ge. komen zynde, deze Heelkundige Lesfen ten mynen huize bywoonden; zig verwonderende „dat ‚daar de wydberoemde Heer CAMPER, deze Snede zo uitvoerig befchreeven hadde , de Buitenlandfche Genees- en Heelmeesters van dezelve, echter, als nog geene genoegzaame kennis droegen. Om terug te keeren, erkenne ik openlyk hier uit veel, ja zeer veel, nut getrokken te hebben, en dat ik daaraan oofdzaaklyk den zo gelukkigen шар dezer Operatie ‚ niet weinig, te danken hebbe. | Dus їп alles gehandeld en gedaan hebbende, wat my met ееп gerust geweeten konde іп (ааг Dellen, om deze Opera- tie te kunnen en te mogen onderneemen , wagtte ік met een bedaard gemoed het'tydftip af, wanneer deze Vrouw in are beid komen zoude; het geen op Maandag, den оо Oober - 1783, gebeurde. ‚ Ik wierd des "e namiddags „ten 4 uuren , by haar geroepen , zy klaagde my over eenige ligte pynen in.de lendenen, welke reeds den geheelen nagt , als ook dien geheelen voormid- dag, geduurd hadden; by myne onderzoeking bevond ik - haar nog in het opkomen van den arbeid te zyn; tegens half agt puren, haar weder bezoekende, bevond ik haar in vol- Jen arbeid, het Orificium Uteri of Baarmoedersmond ,ruim’ geopend, en het water groeijende; terftond hier ор, liet ik e Heeren JORISSEN, VAN DE LAAR En HASSELMAN waar- fchouwen ; maakende my intusfchen gereed, tot het doen ‘der Operatie. Als deze Heeren alle fpoedig gekomen en tegenwoordig waren, beneffens de Stads Vroedvrouw van Dyk s$ nadat de vliefen van zelfs gebroken waren, en het water kort te vo- ren afgelopen was, wierd haar ееп lavement gezet, en ik outlastte door de Catheter, de pis uit de Blaas, ор dat de- zelve , іп baarende, altoos hoog boven, en digt tegens , het Schaambeen liggende, geen gevaar loopen zoude wan ge- kwetst te worden: dit verrigt гупе, plaatften wy deze Kloekmoedige Moeder op een Rustbedde, zo vlak als voor haar draaglyk was, op den Кир; om dat de vooroverhan= gende Buik niet toeliet, dat zy geheel en al plat op haaren Rug liggen konde; voorts onderzogt de Heer VAN ре LAAR тег my den ftaat van het Bekken, en de ligging van het ind. Wy bevonden , 20 na als wy met de hand gisfen konden, de grootfte vernauwing van het Bekken, іп den afltand vat het eene Os йи? of Darmbeen „tot het andere „en dat die TUS- e “OER SCHAAMBEENDEREN. ` 43 tûsfchentuimte „op zyn best,drie duimen wydte hadde, en ` den afltand tusfchen het-Schaam- en Heiligbeen , van om- trent vier duimen.’ Ссс . | · Hee Kindshoofd, fchoon nederwaards gekeerd, lag nog boven het kleine Bekken, dierhalve beflooten wy cenpaas rig, om „zodra de Doorfnede gedaan zoude zyn, het Kind te keeren, en by de voetem at te haalen, ten ёіпде , daar- доог, de Verlosfing , zo veel mogelyk,te verkorten „en de „kragten der Vrouw te fpaaten. ·. `, Т - Alles ou `Фе:-мфОгеп wel berdamd, en al, wat tot de Konstbewerking noodig: was, in’ gereedheid gebragt nde, ondertas ik , in: tegenwoordigheid der gemelde Heeren ‚ de= ze Operatie. : - d , EE | - Ik droeg voorloopig zorg, dat de bezwangerde Buik, die zeer íterk voorover ‘hong, met een breed fervet door de Vroedvrouw opwaards gehouden, en den Clitoris zo veel mogelyk na eene zyde gedrukt wierd, Na nauwkeu- rig het midden ,of de ‘plaats der Symphyfis bepaald te bebe ben, паш ik een :zeer: fmalle. Bistorie , in een ftyfltaand beer gevat, of lièver een {mal Scalpel met een ronde punt:, en deed eene infhyding door de'uiterlyke deelen boven de fleuf der Vrouwelykheid , waarop terftond veel bloed vloeie de, dog myn vinger van de linkerhand gezet hebbende ор de oorfpró\g' van het bloed , hield de vloed terftond op. Ik herhaalde myhe infnyding, tot dat ik op de kraak- beenigé famefivoeging der Schaambeenderen kwam, welke ik allerduidelykst gewaar wierd; toen drukte ik het mesje тат fteïket aan, en voelde duidetyk ; dat ik zo. ais het be, hoorde „. tpstchen de belde. Sehaarmbeenderen was; voorts verlengde dië-ópening ‘gerst o waarde, tot ìk zeker was dat de Sthaambeenderer arm. hùn bovengedeelte los wa- ren en verdöldde toer туп fnede benedenwaards ‚ tot dat de Schaambeendêren van ónderen mede los waren: ‘altyd myn finymes fteil,dat is opwaards , houdende, om te vermyden, ` dat ik, met het agtercinde ván-hetzelve , де uiterlyke dee- len níet: meer: kwetzen zoude dan noodig was. lk wierd ‘nu in het zekere overtuigd, det de infnyding geheel ver- rigt was „ doordien ‚ор het zelfde ‘oogenblik „ de Schaambeen= deren Wa den anderen weeken , en reeds myn vihger tus- ‘fechen: dezelve vry: en zeer gefnakkelyk toelieten. Vervol- ens voort: пае ‘gari, tot het аћаајеті van het’ Kind, fiet tk de Vropw met het Onderlyf ‚zo veel mogelyk ; op den тапа: van het Казей. plaatzen , zetteinde elk' been met DOE a k: 2 А Les: fadahl, ЭМ, А58 <. een A 482 VRRHAAL EENER DOORSNEDE ееп geboogene knie, in den fchoot van eenen Medehelper , en liet de Vrouw wel vasthouden. Toen bragt ik myne hand met gemak bianen, en keer- de het Kind fpoedig, waarop ik het Kind by de beeneu zagtkens doorhaalde , en bet hoofd met groot gemak nar buiten bragt, zodat het ‘er, als het ware, van zelfs door- viel; het Kind (zynde een Jonge) was zodra. niet geboor геп, of fchreeuwde luidkeels - het welk geene geringe blydfchap baarde aan my, еп aan alle de tegenwoordig zynde omftanders; еп wel inzonderheid аап die, kloekmoe- dige Moeder, die, ter behoud van het leven van die Vrugt, het waare pand haarer Echt, zig wel hadt willen overge- ven aan de onzekerheid van de uitkomst, en aan de (шег- te. van deze Konstbewerkings; die zy. my echter nader- hand betuigd heeft niet zo groot te zyn geweest, als zig wel voorgefteld hadde: als ik de Nageboorte afgehaal hadde, liet ik de Vrouw wederom vlak geheel uirgeftrekt op den Rug liggen, verbond de wonde met droog pluk- zel, еп lag den Beugel , door den Hooggeleerden Heer CAMPER ten dien einde uitgedagt, aans welke befchreer ven is door zyn Ed. in zynen Brief, aan den Heere van GESSCHER , in de Nieuwe Vaderlandfche Letteroeffeningen , Vde Deel, ade St. pag. 386. Voorts lag ik op de woud eenige drukdoeken , en (loot den Beugel тоё , waardoor inmiddels-de verloorene vastig- heid in de onderfte ledemaaten herfteld wierd ; want zodra de Doorfnede, der Schaambeenderen gefchied was , hadt de Lyderesfe, gelyk natuurlyk volgen moest, de kragt vaa haare beenen geheel еп al verloorem „en konde zig met de zelve, door fteuning , geene hulp meer verfchaffen. De Vrouw, verder na behooren bezorgd zynde ,„ wierd te. bedde gelegd , en een Medehelper by haar geplaatst, om acht te geeven, of ‘er zig ook eenige bloeding of ander toeval mogt komen op te doen. | De nagt wierd tamelyk wel doorgebragt, dog de (laap was gering geweest; wy bevonden de Lyderesfe des ande- теп morgens, ten negen uuren,redelyk wel, klaagenide over geene weezenlyke ongemakken. Des avonds haar weder bezoekende, bevonden wy haar by uitftek, en hoven verwagting, wel, alzo zy. dien dag eenige uuren gerust geflaapen hadt; dog men ontdekte, dat de pis haar ongevoelig afliep, waardoor wy genoed- zaakt waren haat droog te leggen en te verbedden , voors ging de kraamzuivering zeer wel. ` Dea DER SCHAAMBEENDEREN, 433 Den tweeden dag, Woensdag den 22 October , bevonden wy de Lyderesfe koortfig; de uiterlyke wond begon Etter van zig te geeven, en de Borften zetten zich fterk op. Na dezen dag ging alles volmaakt wel, zonder toeval- len, uitgezonderd het tegen wil en dank afloopen van de Urine. „Dan, na den zesden dag van haare Kraam, be= gon zy weder eenig voorgevoel te hebben, dat haar wa- ter zoude aflodpen; te weëten, zy gevoelde aandrang tot wateren „ offchoon het op dat zelfde oogenblik haar ont- liep; -welk ongemak vervolgens langzaamerhand beterde, zonder dat "er eenige Medicamenten voor gebruikt wier- den: zodat zy, па den twaalfden dag, haar water ор een Onderfteek ‘willekeurig loosde , en haar niet meer ont- liep. Omtrent den Beugel, moet ik aanmerken, dat dezelve,. by de eerfte aanlegging, wel іп allen deele volkomen: aan het oogmerk beantwoordde , om de Schaambeenderen nauw-. keurig aan elkaaderen te houden ; dog , niettegenftaande de- zelve zeer dik met laken , baay en zeemleder bekleed was, werkte de drukking daarvan op de ‘Heupbeenderen zo geweldig , dat de Lyderesfe dagelyks zeer daarover klaagde, het welk, offchoon wy op die plaatzen, daar zy de meeste fmerte gevoelde, geftadig dikke drukdoeken aanlagen, niet verminderde , maar by aanhoudendheid de Lyderesfe zo gevoelig hinderde , dat zy , op den dertienden dag, des °5 nagts den Beugel zelve losmaakte, weshalven wy genoodzaakt waren, den Beugel geheel weg te nee- men, еп in deszelfs plaats eene breede lederen Hiem" aan te leggen, welken 7 duimen breed, еп, met drie gespen voorzien, de Heupenbeenderen omvatten; zynde gemaakt van goed Turksleder, waarop ееп lap baay, en over het- zelve zeemleder genaaid was. By het verbinden, had ik alleen nodig de onderfte ges- pen los: te maaken, zodat dezelve altons geflooten bleef, en сееп де minfte ongemak aan de Vrouw toeb Op den twee- en gertigften dag na de Operatie, was de wonde volkomen geneezen. ·. ‚Hoe zeer de Lyderesfe ons toen verzekerde, dat zy reeds haare voorige kragten іп de onderfte ledemaaten we- der bekamen hadt, beflooten wy nogtans, uit voorzorge , em haar tweemaal daags telkens, flegts een paar uuren , op haar rustbedde te laaten zitten; tot dien tyd toe was zy altoos in een liggende geftalte gehouden, en het was niet, dan op Vrydag den 28 November, als wy haar vaor 3 d се 454 VERHAAL EENER DOORSNEDE de eerftemaal lieten overeinde ftaan, еп ook een weinig aan. , Na dien dag, begon zy langzamerhand meer beweeging te doen, zo dat zy thans volkomen ін (ааг js om te wan- delen; verrigtende haare huizelyke bezigheden als voorheen, en genietende › beneffens haar Кіпа, een volmaakte gezond- heid. | 21 Dit is, zo ik vertrouw , genoeg, om den kundigen Leezer te onderrigten van de waare gefteldheid dezer Vrouw, op- gemaakt uit een nauwkeurig en onzydig onderzoek, en het geen de ondervinding daaromtrent by haare twe voor- gaande -Verlosfingen heeft doen zien, mitsgaders van de gronden, waarop de Konstbewerking ondernomen , en van de wyze waarop dezelve door ons verrigt 15. De gevolgen, die ik uit °t geval, en het geen ik daar in ondervonden. heb , voor my zelve afleide, zonder echter myn gevoelen daaromtrent aan anderen te willen opdrin- gen, zyn dezen; dat deze. Konstbewerking ор zigzelve , noch gevaarlyk, noch moeijelyk te verrigten is; dat de ці- terlyke wonde niet grooter behoeft te zyn „ dan de hoogte der Schaambeenderen , en dat het lighaam, waar in myns bedunkens deze Operatie te pasfe komt, niet buitengemeen kwalyk gemaakt zyn moet, dat is dat het Bekken aan de eene zyde niet merkelyk nauwer zyn moet, dan aan de am- dere, alsmede dat de vernauwing van het Bekken niet moet gevonden worden in den nd van het Os Pubis, tot het Os Sacrum; eindelyk , даг, zal de Doerfnyding der Schaambeenderen van eenen gewenschten uitlag zyn, en eene genoegzaame verwydering te wege brengen, de ver- nauwing plaats moet vinden in den geheelen omtrek van het Bekken: want, in gevallen , waar de vernauwing bepaaldelyk gevonden wordt in den а апа van het Os Pubis tot het Os Sacrum, twyfele ik zeer; of de Seĝio Symphyfis san het oogmerk zal beantwoorden. In weike gevallen de Hooggel. Heer camper, de Konst- bewerking. ook nooit heeft voorgefteld., maar alleen , wan- neer de haak noodzaaklyk gehouden wordt; fpreekende het van zelve ; дас in zulke vernauwde Bekkehs van a to 3 d. of iets meerde, welke van de meeste tegeunftreevers dier Operatie voorgefteld worden, de Keizerlykd Snede alleen overblyft, om dat het voordeel dier Doorfnyding , eigentlyk en alleen , na myne gedagten, gelegen is іп de verwydering van den geheelen omtrek des Bekkens , even gelyk , wanneer men een Hoepel van een vat, ter plaatze daar de twee cim ©. | С, еп DER SCHAAMBEENDEREN. ' 485 den aan elkanderen geflooten. zyn, doorfnydt, de verwy- · dering van den Hoepel niet Iynregt van den eenen kant tot den anderen, geichiedt , maar naar evenredigheid in zyn geheelen omtrek. Hoe groot nu die verwydering van het Bekken in het voorgemelde geval, door de Doorfnyding der ЅсһаатЫееп- deren veroorzaakt, geweest zy, Кап i niet juist bepaa- len, ook -komt het "er niet op aan. Dan dit ben ik ver pligt naar waarheid te betuigen, dat die Døorfnyding en de daarop volgende verwydering, my nu meerdere ruimte verfchaften „ dan ik nodig Һай, om Ter het Кіпа, dat ech, ter gezond, kloek, fterk, en var vollen dragt, en wel van het grootite foort was, door te haalen. "Men ziet uit deze bygebragte:‘aaumerkingen,dat ik geen, - zins met fommigeh van gevoelen ben, dat de Setio der Symph yfis osfium pubis , in alle gevallen de р!айїз van de io Cefarta zoude kunnen bekieedeu : neen, de Seêtio С: Гатеа 15 dan eigentlyk gefchikt, wanneer er zodanige ` mismaaktheid of nauwte in het Bekken plaats heeft, dat ‘er geen Kind noch geheel, noch ftuksgewyze „ door geboo= ren kan worden: en in deze gevallen (ее ik ,- dat de Setio Synchondrofeos niet van het bedóelde nut zyn zal, maar wel, іп gevallen, waar in de vernaúwing fleêts zo groot Ís, dat, offchoon de Tang of Hefboom de vereischte hulp biet aanbrenge, de Vrouw echter verlost kan wor- деп; de Doorfnyding der Schaambeenderen komt my dan als het gefchikufte middel voor, om de опаапрепаате en wreede Konstbewerking van'de opening en verkleining van het Hoofd eener Vrugt te outgaan; die te wreeder klinkt, om dat de haak dikwerf in het Hoofd van levendige Kinde- ren ongelukkig реПаареп: is, gelyk by деп beroemden vAN DEVENTER , en anderen, gezien kan worden, omdat men meerendeels over het leven der Kinderen „in dit geval, ge- heel gier oordeelen kan. | Hoe men nu vooraf weeten, kan , welke die ‘bedoelde gevallen zyn, жалт Im men, zonder zyne toevlugt tot de Seltio Cefarea te neemen , met de Setio Synchondrofeos vol- Даап Кап, is , mynes oordeels , wanneer men door voorgaan» de Verlosfingen geene gelegenheid gehad beet, om de ge- fteltenis van het Bekken der Vrouw te leeren kennen, volftrekt niet te bepaalen, voor dat de Vrouw іп arbeid is, dewyl, in деп Daat van enkelde Zwangerheid-, nach hand, noch pelvimeter, in (taat is om zo hoog te komen, dat men de waare vernauwing of mismaaktheid bepaalen ` Kk 4 Кап, е 486 VERHAAL EENER DOORSNEDE Кап; maar wel, wanneer de Vrouw in arbeid is, nadien alsdan alle de deelen „door de wyze vooríchikking der Na- tuur, geopend zyn. Г NAREDEN, Als de Hooggel. Heer р. н. FISCHER, Profesfor in de Verloskonst aan de Academie te Gottingen, my, in het be- gin van November des vorigen Jaars, op Klein Lankum een bezoek gaf, beval ik hem, voorneemens zynde der Haag te gaan zien, om deeze Vrouwe te bezoeken, en voorzag hem daartoe met Brieven van vaorichryving aan de Heeren VAN DE LAAR en DAMEN. Zyn Ed. fc my den 28 Nov. əs Zy Daat en gaat zonder eenige (тегс of moeijelykheid , s, gelyk ik met myne oogen, als zy dit eerst onderftond , an gezien hebbe. Dan, hoe het komt, dat zy uwen ‚› band, wegens de pynen, niet langer dan 5 dagen heeft an konnen veelen, begrype ik niet. De Heer DAMEN heeft ‚ эу "et een van leder laaten maaken, van welken zy zonder an hinder als nog gebruik maakt. Deeze chynt my toe эз te zwak, еп te zagt te zyn; doch dit doet niets tot de > zaak zelve.” - Het getuigen van een verftandig en kundig тап „еп een onzydig ooggetuigen, bevestigt de waarheid van het vere haal, van den Heere DAMEN, ten vollen. Gaarne wil ik gelooven, dat de knelling van den Beu- gel, die niet opzettelyk voor haar lighaam gemaakt, fl сос: ееп modél gediend hadde, haar eindelyk verveelde; echter vertrouwe ik, dat een flappe band, van den begin ne af aangelegd, niet minder onaangenaam geweest zou de zyn, en dat een Beugel, te voren van pasfe gemaakt, even als by de Breuken, de voorkeur verdienen zoude. In dit geval , evenwel, deed de Heer DAMEN zeer voorzig* tig, om den Beugel tegen eenen lederen band te verwis elen, | Ondertusfchen had ik eene zeer groote еп wettige be- peere › Ош ooggetuigen te zyn van deeze gezegende ben, elling, als zynde deeze Konstbewerking, indedaad , de voornaamfte , die ‚met behoorlyk beleid gedaan, het еее y DER SCHAAMBEENDEREN. 487 Tydperk van deeze nieuwe manier gezegd kan worden - uit te maaken. , Myne omftandigheden vergunden my, ondertusfchen , gee- ne gelegenheid om naar den Haag te reizen, voor het mid- den van Juny. Ik ftelde toen den Heer DAMEN voor, om die Vrouw wederom te zamen „іп byzyn van den beroem- den Geneesheer joRISSEN, te onderzoeken; еп wel zo, dat wy, yder afzonderlyk , op een briefje zouden ftellen , ’t Эр geene wy gevonden hadden, opdat wy door geen voor- oordeel misleid zouden worden. De hoofdpunten van ons Onderzoek kwamen zo volmaakt overeen, dat wy dezelve , 2, de volgende wyze, met onze handtekeningen bevege tigden, | Copie. ` Onderzoek van de gevolgen der gedaane Коп» e bewerking der vornede ‚ van de Symphyfis osfium pubis , gedaan den оо Ойођет, 17833 door den Heere DAMEN , aan de Huisyrouwe van Casper Stols, or Hage. ‚ De ondergetekende, P. CAMPER , VAN DE LAAR еп DA- МЕЧ, hebben des avonds.ten agt uuren , deezen 23 Juny 1784 , ten huize van den Heere DAMEN , den ftaat der ge- neezene Schaambeenderen , van de Vrouwe van Casper Stols, ор nieuws onderzogt en eenpaarig bevonden: ` Dat де Schaambeenderen onbeweegelyk waren veree- піса aan de binnenzyde van het Bekken , hebbende eene kleine verhevenheid langs die vereeniging, welke nogthans een halve ftroobreedte hadde: en welke in Vrouwen, fie, zulk еспе Konstbewerking niet ondergaan hebbende , dikwyls veel aanmerkelyker gevonden wordt, Aan den buitenkant , was de aaneengroeijing mede zeer duidelyk, alleen was ‘er, een weinig onder het midden, van de Schaambeenderen , eene. plaats, welke gevoelig en pynelyk was, als men er op drukte, zynde een weinig ol, О, Het fcheen den Heere CAMPER (oe dat daaronder eeni- е ftoffe was, die zig wel uiterlyk ontlasten konde, gelyk Bie te voren een weinig etter gegeeven hadde. ` De Heer DAMEN meende, dat het flinker Schaambeen een weinig laager was, dan het rechter: dit onderfcheid is „om deszelfs geringheid,niet opgemerkt door de Heeren CAMPER 21 VAN DE LAAR. | 5 De 488 VERHAAL EENER DOORSNEDE De waterweg was van binnen beweegelyk , henen en eg, дег, еп nog zo niet bevestigd, als іп andere Vrouwen. By wylen konde zy het water, overeinde ftaande, niet houden; liggende, zeer wei; ook ontliep haar geen water eenige dagen na elkanderen. | “Voor het overige was alles natuurlyk; оок was bare ang (tevig,en wel zo, dat deeze Vrouw zelve , met haar Kind op den arm, naar het huis van den Heer DAMEN ge- komen was. ` Eenige weeken na de Konstbewerking, als zy wederom gaande en ftaande was, , openbaarde zig de rechter Lies- reuk , welke zy lang te voren reeds, dog niet zo groot gehad hadt: deeze "wierd door eenen gemakkelyken band ingehouden. Voor het overige was zy, zo als ook haar Kind, gêzond en welvaarende. , Ter bevestiging van deeze waarheid hebben wy deezen met onze ondertekening gefterkt. j ’s Hage, ц еп 2 un 17 е ` 3 Ju), (onderftond.) PETRUS CAMPER. A. VAN DE LAAR. Je С. DAMEN. ` Теп einde netter over de vereeniging van den wa met het Schaambeen te oordeelen , ontleedde ik eenige dae gen daarna, den 3 July, op myne terugreize naar Fries- and, te Amfterdam, deeze deelen in een Vrouwelyk lyk; en bevond, dat er geene waterweg ор gevoel konde оъ _derfcheiden worden. Ву gelegenheid, Vrouwen om ande re: gebreken onderflaande, heb ik acht gegeeven ор dit verfchynzel; en nimmer eene beweegelykheid van den wè terweg, of iets daarna zweemende , konnen gewaar wor den: zodat deeze beweegelykheid een gevolg fchynt van de ondergaane Konstbewerking. Нег zal derhalven nood- zaaklyk zyn, deeze Vrouwe, na verloop van eenigen tyd, ander naal te onderzoeken. © | Zie daar Myne Heeren! een waarachtig verhaal wan den vitflag deezer nieuwe Konstbewerking; welke ik niet twy- fele, of UWE. zullen dezelve, tot nut en voordeel van onze Landgenooten „ wel willen onder uwe lofwaardige Letterocfeningen plaatzen. _ Eene aanmerking op de krombuiging van Leet: Tang, | BONE маде \ DER .ЅСНААМВЕЕМОБВЕМ. 489 waarvan de Heer DAMEN ор de476 Bladzyde gewag maakt, moet ik hier by voegen. Dat, namelyk, de ftaale werktuis gen dikwyls zo flegt gehard, zyn „ dat zulk eene doorbui- g dikwerf „en zonder nadeel van het Kind, gebeurt. Het Кешр. my te Londen,-in den }азге 1748, by den Heere W. Smellie, een zyner Tangen, dot een zyner gewezene: Toehoorers gebezigd, geheel verbopgen gezien, te hebben. De Hefboom, my, door wylen den Heere Boom gefchon- Кеп, boog, fchoon-dikwyls door my met voordeel ge- bruikt, eindelyk by eene zwaare klemming geheel door, waarvan het Kind geen het minte letzel kreeg, еп vols maakt wel voer. liet een anderen maaken, en in de holte nog eene ftaale laaf leggen; welke іл een foortgelyk geval mede aanmerkelyk doorboog. Zedert gebruike ik een, dikken ronden Del met een handvat,even als die van den Heere: TITsING , met agterlaating derhalven van den Rings еп,уап dien tyd af aan, іѕ my dit niet meer gebeurd, Ge- noeg is het, dat zulke inbuigingen- meerder een bewys zyn van de weekheid van het „dan: van het aangeleg. de geweld. Е : . Klein Lankum , den 12 Septemb. 1784. А PETRUS CAMPER. LEEVENSGEVALLEN EN CHARACTER VAN, DEN HEER JOHN PRINGLE , Bart. Prefident van de Koninglyke Magt- fchappy der Weetenfchanpen te Londen , enz. enz. + (Vervolg van Ы. 455). He was in een zeer gunftigen tyd, dat JOHN PRINGLE “tot Prefident der Koninglyke Maatíchappye verheven, wierd, Een wonder fterk werkende drift voor Wysgeeri- e Weetenfchappen ‚ еп tot bevordering van kennis in de Natuurkunde, adt zich, zints eenige јаагеп, door geheel Europa verfpreid en wrogt met byzondere fterkte in Groot- Brittanje. Hy poogde die aan te kweeken, door alles wat in zyn vermogen was; еп gelukkig doeg hy een nieuwen weg in, om onderfcheidende Bere te geeven en nuttig te weezen , door de Aanfpraaken, welke hy deedt, by de jaarlykfche toewyzing der Medailje van de Heer GODFREY COPLEY. О. | ' © Dee > 450 ` LEEVENSGEVALLEN EN CHARACTER Deeze Heer hadt oorfpronglyk vyf Guinjes befprooken, от, by elke Jaarlykfche Zitting der Koninglyke Societeit, volgens de bepaaling van den Prefident en Raad , uitgereikt te worden, aan den Perfoon , die, in °t jongstverloo Jaar, het beste Stuk van Proefondervindelyke Waarmee- mingen hadt ingeleverd. Met деп tyd was deeze beloo- ning in gangbaare munt, die nimmer van aanbelang kon weezen voor iemand van ееп edel еп wysgeerig hart , boe bekrompen zyne omftandigheden ook mogten weezen , ver- anderd in de aantreklyker gedaante van een Gouden Me- даје. °t Was, buiten twyfel, altoos gebruiklyk , dat de Prefident, by het overleveren van deezen Eerprys, den Heer , die denzelven behaalde, aanfprak; doch de gewoon- te, om te dier gelegenheid eene bepaalde -aanfpraak te doën, еп te treeden in eenig verflag van dat gedeelte der Wysbegeerte, tot welke de gedaane Proefondervindelyke Waarneemingen betrekking hadden, werd eerst ingevoerd door Mr. MARTIN FOLKES. De Aanfpraaken, nogthans, die hy, en zyne Opvolgers „'deeden , waren zeer kort, еп werden alleen in de Aantekenboeken der Societeit geplaatst. Geen derzelven was gedrukt, voor dat JOHN PRINOLE den Prefidiaalen Stoel bekleedde, De eerfte Aanfpraak , door hem gedaan , veel uitgewerkter еп breédvoeriger zynde, dan gewoonlyk, verlangde men dat dezelve het licht zou zien: en men wil, dat PRINGLE te gereeder zyne toeftem- ming aan dien voorflag gaf : dewyl, in zeker Nieuwspa- pier ; ееп zeer verminkt berigt van zyne Aanfpraake ge- plaatst was. | Zeer gelukkig was PRINGLR in het Onderwerp zyner eerfte Aanfpraake. De ontdekkingen, ten opzigte van den Zeilfteen en de Lleêtriciteit, werden gevolgd door de ni- fpeuringen, ten opzigte der verfchillende foorten van Lugt. ` [Їп deeze nafpeuringen was Dr. PRIESTDEY , die zich reeds доот zyne Proeven еп іп de Eleêtriciteit, en zyne andere Wysgeerige Werken, beroemd gemaakt hadt, een der eer йе Voorgangeren. Een Vertoog van zyne hand, getyteld: Waarneemingen over de verfcheide foorten van Lugt , in ‘Maart MDCCLXKXII, іп de Koninglyke Societeit voorge- leezen zynde, werd den Gouden Eerprys waardig gekeurd, en de Prefident PRINGLE. пат, met veel genoegen , de ge- legenheid waar, om de gewigtige medegedeelde Berigten van zynen Vriend te roemen, naauwkeurig en getrouw op te geeven. wat men, tot hier toe, in dit ftuk ontdekt hadt. In ’ flot gue Aanfpraak , verzogt hy Dr. рАтевт- LEY, VAN JOHN PRINGLE. 491 LEY, op ber allerernftigfte, deeze nafpeuringen voort te zetten; еп wy behoeven niet te zeggen hoe uitfteekend hy aan dit verzoek voldaan heeft. De verbaazende ontdek- kingen door hem, zedert, gedaan, en die hy nog doet, hebben zyg Naam boven allen:lof verhéeven. Her was, naar onze gedagten, het oogmerk niet, wan- neer de eerfte Aanfípraak van JOHN PRINGLE gedrukt werd dit vervolgens te doen: doch de tweede Aanfpraak werd zo gunftig ontvangen by de Koninglyke Societeit „dat теп, eenpaarig, de Uitgave. van dezelve verzogt. De Aan- ípraak zelve en het Onderwerp, by ’t welke die werd overe eleverd , verdiende zulk eene onderfcheiding. Het Opftel er tweede Aanfpraake is, blykbaar, veel fraaijer dan dat van de eerfte. PRINGLE vondt zich, buiten twyfel, aange- moedigd door het gunftig onthaal zyner eerfte pooging. Zyn Verflag vau den Torpedo, en van Mr. wAtsH’s won- der fchoone Proefneemingen op dien zeldzaamen Visch, is zeer keurlyk, Het: geheele, Vertoog vloeit over van oude en. hedendaagfche Geleerdheid, en PRINGLE's kunde, zo in de, Natuurlyke Historie als in de Geneeskunde, in het helderst daglicht.. De derde keer, dat PRINGLE gelegenheid had, om zyne. bekwaamheden , Бу. het overrgiken van GODFREY’s Medail- jea te toonen, was allergewigtigst: en niet minder dan „ (nu Dr.). MASKELYNE's welgeflaagde pooging , om NREWTON's ‚Stelzel van °t Heelal te ftaaven , door гупе: ` ‘Waarneemingen , gedaan ор dert Berg Schehallien, om de Aanuekking van denzelven te vinden. PRINGLE gaf toen · een duidelyk en naauwkeurig Verflag van de onder- Scheide Veronderftellingen der Ouden,ten opzigte van den loop der Hemelfche-Lichaamen, en van de fchoone ош» dekkingen, met welke .coPeRNIcus de Starrekundige we- zeld verrykte. Hy gaat na, den voortgang van het groot beginzel der Zwaartekragt, tot den tyd dat NBWTON ’t zelve bevestigde: hy voegt Ter nevens een beknopt Vere ' haal van de Proeven, door de Heeren BOUGUER еп сом- DAMINE , ор Chimboraco; en van Mr. MASKELYNE, op Schehallien, genomen. Indien Ter tot nog eenige twyfel mogt overgebleeven zyn,ten opzigte van de waarheid des Stelzels van NEWTON, dezelve werd nu geheel weggeno- men. | О, Byzondere reden om voldaan te zyn , hadt de Heer PRINGLE, over het onderwerp zyner vierde Aanfpraake: dewyl’t zelve zo zeer ftrookte met zynen aart en гупе ftu- > ` Ien. ©» LEEVENSOEVALLEN EN CHARACTER dien. Geen gering gedeelte zyns leevens hadt hy geflee. ten,in middelen aan te wyzen,die niet alleen frek a om de kwaalen des Мепзсїйот те geneèzen, maar om dezeh ve voor te Котеп; en het is waarfchynlyk-uit de naauwe vriendfchap tosfchen hem en Сереп cook, dat hy, зап dien fchrahderen Schêepsbevelhebber, eenige regels. opge- eeven hebbe, welke ‘hy volgde, om de gezondheid te bewaren van het Schéepsvolk, ор het Schip zyner Мам fteit, de Refolutton, als hy „met hetzelve , de reis rondsom de Wereld deedt. Of dit met de daad ‘het geval was; dan of de handelwyze, door deezen Scheepsbevelhebber evolgd, òm zulk een heilzaam einde te bereiken , alleen E gevolg was van тупе eigene overdenkinge, de uitlag daar van was verbaazend, en deeze beroemde Reiziger ge fegtigd tot alle eere, welke hem Коп aangedaan worden, Aan hem kende de Societeit den Gouden Kerpenning toe; doch hy was niet tegenwoordig, om denzelven te ontvan: gen; op de reize zynde , van welke һу nooit wederkeer de. Ор deeze laatfte reize was hy even gelukkig in het bewaaren van de gezondheid zyner Tochtgevooten. ‚ In de naastvolgende jaarlykíche Aanfpraake , vertoonde PRINGLE zyne kundigheden in êen vak, waar in hy, tot hier toe, niet verfcheen. Deeze ‘Aanfpraak deedt hy by elegenheid , dat de Gouden Eerprys toegeweezen was aan dr, MUDGE ‚toen ееп uitmuntend Chirurgyn te Plymouth, ‚ wegens zyn heerlyk Vertoog , onderrigtingen bevattende, om het beste mengzel te maaken van Metaalen, tot we- derkaatzende Telescopen , met eene Befchryving wan һе Пуреп еп polysten , еп het geeven van ‘een Parabolifche aante aan den grooten Spiegel. PRINGLE gaf een naauw- eurig verlag van veele byzonderheden, de uitvinding der terygkaatzênde Telescopen betreffende, van de opeenvol gende verbeteringen deezer Werktuigen, еп van deh ftaat Waar in Mr, морск’ dezelve vondt, als hy eerst de hand аап "rt werk floeg , om ze tot ргоогет volmaaktheid te Љгепрей , tot hy gelukkig een daadlyk beftaan gégeeven hadt aan de verwagting van NEWTON', die, meer dan horn- ‘derd jaaren geleden, voorfpelde, dat de tyd ftondt geboo- „Ten te worden, wanneer men een`Parábolifchen Spiegel zou bezitten , niet vervaardigd door wiskundige regelen, taar доог de hand des Kuuftenaars. , Princre deedt zyne zesde Aanfpraák, toen de Gouden erprys toegekend werd аап Mr. (ea Dr.) HUTTON, ult oofde van zyn Gefchrift, getyteld: Dé ‘Kragt van am- ge- geftooke gelen È GLE lan een ond Wy kur heid en van tyd maakthe Be efchie wy reed Prefiden ter over dat h aangelte den A b hy ‚op ‹ tengewo den Jaa Iysten ' pen: te tenfchap van de Academ еп van Zoch Pis var д "= Ja VAN JOHN PRINGLE. өз тбеш- 44 LEEVENSGEVALLEN EN CHARACTER roemden Ridder LINNzUs ор, als een der Buitenlandfche Leden van de Koninglyke Maatfchappy der Weetenfchap- pen te Parys. Deeze Eer wordt door dit geleerde Li- chaam alleen vergund aan acht Perfoonen: weshalven men dezelve voor een der uitfteekendfte kenmerken van onder- Scheiding aanziet; en wy meenen wel te weeten , dat ze zeer zelden of nooit toegekend is, dan aan Mannen van groote en alom erkende bekwaamheden. In ’t zelfde Jaar, werd hy gekoozen tot Lid van de Geneeskundige Socie- teit te Hanau. - Мег den Jaare MDCCL Ont. ving hy zyne aanftelling tot Buitenlandsch Lid van de Ko- ninglyke Academie der Weetenfchappen en Fraaije Lette- ren te Napels. Het laatfte getuigenis van openbaare ‚ hoogagting, in deeze foort, was, dat de nieuwlings opge- zigte Societeit van Oudheidkundigen te Edinburg, hem in den Jaare MDCCLXXXI, onder haare Leden optekende. Het byzonder oogmerk deezer Societeit is, de Gefchiede. nis en Oudheden van Schotland te onderzoeken ; de beken- de characters en geleerdheid der Leden laaten geen twy- fel over, of dit bedoelde einde zal ten vollen bereikt wore den. Te meer reden hebben wy om dit te vertrouwen , dewyl, gelyk ik met groot genoegen verneem, de verdel. ing der Schotfche Aantekeningen, door de wreede Staat- kunde van Koning EDUARD DEN Í, zo algemeen niet ge- · weest is, als men doorgaans veronderfteld heeft. Joun PRINGLE hadt reeds het zes- en zestigfte jaar zyns ouderdoms bereikt, toen hy tot Prefident der Koninglyke Societeit verkoozen werd, Wanneer wy in aanmerking neemen, met welk een ernst en yver hy zich toelag op de veelvuldige en gewigtige Pligten aan die Waardigheid ver- bonden, en de moeite welke hy zich gaf in het vervaardi- gen zyner Aanfpraaken, was het wel te wagten, dat dee- ze last hem eerlang te zwaar zou vallen. Die tast werd niet alleen zwaarder door het klimmen zyner jaaren ; maar ook door de gevolgen van een val op zyn agterplaats , dee- ze. deeden zyne gezondheid afneemen, en verzwakten zy- nen geest. deezen (taat werd hy bedagt om den Préfidiaalen. Stoel te verlaaten. Men heeft gezegd, en het heeft geloof gevonden , dat hy zeer veel ongenoegen fmaak- te, wanneer de gefchillen in de Societeit ontftonden , over de vraag: Of de gefpitfte dan flompe Eleârifche Conduc- tors de beste waren, om de Huizen voor de [chadelyke uit- werkzelen van den Blixem te beveiligen. Misíchien waren de jaaren en zwakheden van PRINGLE genoegzaame redenen , ` om VAN JOEN: PRINGLE., `" d 495 - em һе over- te ‘haalen tot het bedanken voor die hooge Waardigleid. „Zyn oogmerk fmaakte veelen zyner Vrien- den in geenen deele, en het vondt geene goedkeuring by de аап2іеріукйе Leden der Societéit. · Zy warex bew ern- ftig aan om hem over te baalen dat hy bleef; doch zyn. vast beflvit genomen zynde , -verliet һу dien post op de P byeenkoanst, in ’t Jaar MDCCLXXVII, — OSEPH BANKS , Esq. (thans Sir ЈОбЕРН BANKS ‚ Bart.) жегі, met eenpaarige ftemmen,zyn Opvolger; een Heer, in het: bloeiendst zins leevens , die zich door zyne kunde, in de Natuurlyke Historie, beroemd gemaakt, de Wereld. rond- ezeild, еп andere Reizen gedaân heeft, om ontdekkingen in deezen tak уап Weetenfchap te доеп; еп thans bezig 15, om ‚met zeer groote kosten en oneindigen arbeid ‚ het fchoon- fte Plantkundige Werk, welk ooit het. licht gezien heeft, te vervaardigen. Hy heeft, door alles, wat tot hem als Pre- fident behoort, vlytig waar. te neemen „en zyne zotgvuldig- beid omtrent alles, wat ftrekken kan tot bevordering уап. - de Eer en het Belang der Societeit, de op hem uitgebrage te keuze ten vollen geregtvaardigd. - Schoon PRINGLE deeze zyne byzondere betrekking rot. de Koninglyke Societeit verliet, еп de Vergaderingen niet zo beftendig bywoonde als voorheen, behieldr һу гупе Letterkundige verbintenisfen in ’t algemeen. Zyn huig bleef de verzamelplaats van de eerfte Verftanden en Wys- geren. inboorelingen ep vreemden; hy bezogt купе Vrien= en dikwyls. In blaakende hoogagting ftondt hy by де» leerde Buitenlanderen;s geen hunner kwam in Engeland, zonder. hem te bezoeken en blyk van eerbiedenis te gee- ven. Ну bejegende hun wederkeerig met alle beleefdheid: en agting. Wanneer hy Heeren by zich aan tafel hadt, maakten Vreemdelingen doorgaans een gedeelte van ° ре- zelfchap uit.. .. Toen de zwakheden van PRINGLE toenamen, hoopte hy. 