Beschryving van's Graven-hage
5, Dat ook mede door de particuliere demolitie de naeft byftaande „ huyfen van degoetwilligen en prefenten daer door grootclycx ont- „ vryt, veragtert, gedeformeert en ook eensdeels mede geruyneert » fouden worden. , j3 Dat VA N 's GR A VE N-H AGE. XXV.Hooftst. 715 „ Dat mede indien de voorfz. vlecke van den Hage vuyt oorfaeke ), en vvedcrwraeke als vooren in 't gehecl verbrant of gedeftrueert „ wordcn, dat in zulken gevalle nyet alleen veel fchamele arme ,, menfchcn, als Galthuyfen, Weeshuyfen, oude Mannen en Vrou- ,, wen huyfen, met verlcheyde aclmoefen gedotecrt , maer 00k de „ andere fchamele gemeente , vvefende in grooten gecale , te niece „ gebragt zouden worden. 35 Allc weike redenen , middelen ende motyven de Remonflran- „ ten verlioopen, dat fyne Excellentie moveren fallen , omme voor „ foo veele die demolitie van de voorfz huyfen aengaet, de voorfz. „ Commiine te rcvoceren , ofte ten minllen voor als nog te houden „ in fufpcns , omme voorder daar up te delibereren na behoorcn. „ Verfoekende daeromme dat U Mogcnde Heeren believen wil- 5, Icn tot gemeen vvelvaart van de Remonlb-anten defe Remonftrantie „ fyne Excellentie voor te houden en yemant vuytten Raide te com- >, mitteren, ten eynde de voorfz. demolitie belet ofte afgedaen mag „ werden, ofte ten minllen gefurcheert tot dat fyne Excellentie hier ), van ten vollen geinformeert ende onderrecht fal wefen. Hier op dede zyne Prinfelyke Hoogheid het volgende antwoord aan de Heeren Raden van den Hove van Holland afvaerdigen. DIE PRINCE VAN ORANGIE &c. „ Edek, f^^yfii Hooggekerck , Licve, Byjundere. „ T> YU-L. brieven op voorgyfteren aen ons gefchreven, mitsgadcrs 35 Xjde Remonftrantie van deLdelen enSuppooften van d^nHoveen 3, MagiUraat van den Hage daer bygevoegt,hebben wy gefien defwa- 3, righeden by U-L. gemoveert aengaende de afbrekinge van eenige huyfen ftaande in den Hage voorfz, en namentlyk die huyfen vande Heeren van Oiftcrwyk en den Prefident , waer toe wy CommilTie en bevel gcgeven hebbenMr. D'ledericken van Bronkhorjt ^V-h. mede- broedere , welken aangemerkt en de redenen van defelve uwe Milllve mette Remonftrantie voorfz gepondcreert hebbende , en wy begerende altyt naer onfen vuyterite vermogen 't welvaeren des Vaderlants te vorderen , en alle inconvenienten , foe veele mogelyk wordt te verhoeden , fyn te vreden , dat noch ter tyt de afbrekinge van de huyfen voornt. ceiTeren , en in furcheantie ge- houden werde ter tyd en wylen dat nader op de faeke gelet zyn- de , anders daerinne by ons geordonneert lal worden. Ende fal defete dien eynde den voorfz Bruuckhorft dienen omme fyneCom- miflle aengaende de voorfz afbrcekinge in furcheantie te houden. Edek^ TFyfe-y Hooggelcerde^ Lieve, By f under e^ Onfe Heere Godc fy met U. Gefchreven tot Dordrecht op ten 30. dag Julii anno 1573. Onder ftondt , U-Lieder goede Vrundt , GUILLAUME DE NASSAU. Lager ftond , N. B R U N Y C K. Onder- 5J 33 3» 33 35 35 33 S3 35 33 33 33 53 •)■) 7z5 B E S C H R Y V I N G Ondertunchen Jaield Mr. Cornells Si/ys zig t'eenemaal aan de zyde van Spanje, en wierd daarom in den jaare 1575- van 's Konings zyde als Gemagtigden ( /.' ) met en nevens Ferdinand van Lanoy , Graaf van Koche ; de Heer Raffingem , Stedevoogd van KyfTel , Douay en Orchies; Arnoiit Sa shout ^ Kancelier van Gelderland, en Doftor El- bertiis Leoniniis op de Vredehandelinge tot Breda gezonden , zoo als uit de volgende Regillratie te zien is. Den 4. Feb mar a is7S' „ Syne Excellentie in de Vergaderinge der Staten gekomen zyn- a, de Jiiet den Grave van Culcnhurg , heeft hen vertoont zekere 35 miffive van wegen de Commandeur Don Lonis overgezonden , 5j daar by genomineert fyn vier perlbonen , om met de Gedepu- 35 teerden van de Staten in communicatie te treden op \ ftulc van de 3, Pacilicatie en Vredehandel , daer af 't inliouden hierna volgt ; en ,5 voort vermaant , te willen adviferen en letten op de nominatie van 55 de perfoonen , omme van deze zyde op de voornoemde communi- 3, catie te komen, al 't vvelk met den eerflen gevordert foude moe- 33 ten werden tegens den 15. defer maend, om voor den fclven dag 35 daer toe palpoort te verkrygen. „ Welke voorn. miiTive gelchreven is by Doftor Elbertiis Leoni- 55 niis aen fyne Excellentie, en daerby ^ertoont, dat van wegen fyne 3, Majefteit gecommitteert waren de Heere van Raffingem^ Gouver- ,5 neur van Ryflel, Donay en Orchies; Come/is Suys, Ileere van 33 Ryswyk, Arnoult Sasbout , Canceller vn Gelderland en dczelveZi"- „ oninuSy om den 15- defer maend Februarii hen van lyne Majelleits 35 wegen te vinden tufl'chen Breda en St. Geertruidenberge, op de 3, communicatie van den pays en vredehandel , verfoekende dat fy- 35 ne Excellentie brieven van paspoorten voor defclve Gecommitteer- „ de perfoonen zoude willen overfchicken , inz. Tragt Deze vrede - handeling vrugteloos zynde afgeloopen , tragte hy in naweder <icn jaare 1 577 zig weder te begeven onder de gehoorzaamheid van onderde de Staten en fyne Princelyke Excellentie, en fchreef ten dien einde gehoor- ecnen brief , waar by hy aanbood den eed van getrouwigheid te zaamheit j^gj^ ^ ^^ Qp .^g]]^ fchryven de Eeeren Staten verklaarden, dat Statente 53 omme de confequentie van der faeke , ende overmids den tyd is begeven „ uytwaerts gaende , dezelve 1 leer van Ryswyk gehouden fal zyn te 55 compareren , en den eedt van gctrouwigheid te doen als alle ande- Sterft in 3' ^^^* Maar dewyl daar by aangetekent Itaat, h naer verandert , 1580. zoo kanmen met geen zekerheid zeggen , wat hier op gevolgt zy , hoe- aihiurin v^el Goudhoeven zegt, dat hy in den Ilage den zp. September ijrSo, gg"^^" oud 66 jaaren, zoude zyn gcllorven. By wicu Van dit huis is daarna in 1630 of daar ontrent eii;enaar geworden dithuis de Heer en Mr. Jacob Cats , ter zelver tyd Raad en Penfionaris der aedert ^f^.^^j Dordrcgt , die \ zelve in den iaarc 1633 weder verkogt aan den Heer van Mcernbout , van wien Jict in 165J, gekomen is aan den hoog lidclen gebooren Heer yacob Baron iHin Waffenaar , Heere van (i&) Hoofd 5 NederU Hijlorie , 10. buek^ pag. 41 1. bezcten is. J V A 'sGRAVEN-HAGE. XXV. Hooftst. 717 van Obdam , &c. 's Lands Admiraal. Eindelyk heeft dit huis nu over weinige jaartn het zelve lot van zynen nabuur moeten ondergaan, zynde insgelyks door den jegenvvoorcligen Graave van JVajJenaar^ Heer c^// Obdam^twi. omver geworpenj en op heide diegronden ge- zet een zeer pragtig en byna koninglyk gebouw, waar van in ganlch Holland geen wederga gevonden werd, v/eshalven wy 't zclve waar- dig geagc hebben alhier in prent te vertoonen. Naall het even beichreven huis aan de noordzyde van ""t Voorhout of Kneuterdyk ( No. 49. ) Itond voorheen de huizinge van het aloud adehk gcllagt der Baronnen van TVajJenaar, in der tyd Burggraaven van Leiden. Het gebouv\' was van een grooten omtrek, en had eene A'oorplaats of Ncder-liof : het zelve is geftigt (zoo wy vermoeden; onlrent het einde van de veertiende of in 't begin der vyftiende eeuw door Hendrik van IFajJenaar (i) ^ oudllen zoon van Heere rbilips van ffajfenaar , Eurggraaf van Leiden , Opper-Bevelhebber over de Noorthollanders en Waterlanders in den oorlog dien Hertog ylalbcrt van Beyeren m denjaare i40x voerde tegens den Heer van Arkel (k.). In den jaare 1447 ftervende , wierd hy alhier in het kloofter der Dominikaanen begraven. In laater tyd vind men aange- tekent, dac ^^ndfies hailnard van IFajJenaar dit huis in 't jaar 15)8 bewoont heeft. Deze Keizer Karel in den oorlog van Cleve volgen- de, wierd van hem Ridder gellagen. Hy was Bailliu van Wallcnaar en ftierf in 't jaar 1597? oud zynde 80 jaaren (/). Daarna onthield haar veeltyds in deze huizinge Vrouw Maria van Meluin ■^tgx.gQnooi van Lamoraal Grave van Ligne en Faukenberge , Baanderheer van Wafjenaar, Ambagtsheer van Falkenburg, Catwyk, Oeftgeejt ^ Voor- fcbooten , enz. Kidder van 'c guide Vlies , terwyl deze haare man zig aan de Spaanfche zyde hadde begeven , en aldaar den ganfchen tyd was onthoudende; om wclke rede en oorzviak zyne goederen inllol- V v vv land Is einde- lyk :.t- gebro- kencii Op des- zelfs grondby deiiGra- vc vail W..fl.- naar ecu pragii^ Palel;, gebouwt 'tHuis vandc HetTcn van nucr. Wan- iiccren by wien gclVigt. In laater tyd be- woont by An- driei baltaarc vanlVaf- jenaar. Daar na by Vfoiiw Mari.i (i) Goudhoeven , pag. 136 en 13. Deze wns 't die in denjaare 1410 Heitog Jan -van Beyeren dc Ibd Leiden liielp bc'.egercn , daar Philips zyn vader in was , dien hy daarna, de ftad gewonnen zynde, uit zync Heerlykhcden van Wafllnaar &c; verdryvende, doorjonker Jacob van yJbJcuude ecrfl binnen Schoonhoven en daarna te Wyk te Duurftcde gevangcn liet zetten en daarin fchandelyk tot dcszelfs dood toe hield. }r{ctm%kcik.)Bat.Ark.adiii pag. ill ^. Hell. Qhxon. divif. i8. Cap. 15. of Goudhoeven pag. 442. Reiger^berg, Chrm. "uan Zeeland. z. deel. pag. ipi. Hy dede daarna groote yver, neerftiglieid en aanzoek by Hertog Ji?« van Beyeren., by Vrouw Jacoba en Philips van Bourgondicy om weder te bekomen zyne gercgtighedcn in 't Burg-graaffcliap van Leiden, dat zynen vader was onc- nomen en waarin hy mede hadde bewilligt, maar alles te vergeefsj waarovcr hy groote ongenoegc nam , en dit op zyn ftertbedde Icggende zeer beklaagde. Zyn zoon Jacob van fVaJfenaar door deze zynes vaders vcrmaningen bewoogen, heeft zelft in den Hage verfchyncnde voor Hertog Philips van Bourgondie^ met een on- verzaagt gcmoed wedergeeifclit de herllellinge zyner geregtighcdcn in 't voorfz Burg-graaffchap , dog heeft maar weinige dingen konnen vcrwervcn , en dat niec anders dan ondcr zwaare voorwaarden , tot nadeel zyner nakomelingen. Zie Goudhoven />^^. 15*5. S. V. Leeuw. Batav. Illull. pag 11 50. Oikts^ Befchr. van Leiden pag. 59^-407. (k) Goudhoeven , />^_g. 1 5 6. S. van Lceuw. Bat. Ilhtftr. pag. 1150. (/) Goudhoev. pag. 158. S. van Leeuw. Bat. Illufir. pag. 1151. 728 H E S C H R Y V I N G van Me- lui», &C. WK-rd in 15^84 by de Siaten aange- flagen. Ell aan denGra- ve van Hohenlo tot in- vvoonig gcguiit. Dasrna doordcn Graaf vanLig- II c aan f-Jeerc Lome/if •vander Myle verkogf. Onhei- lenden voorn. Heer overgc- komen* Refolu- tie van hem niet »» 3> J) land by de Staten wierdcn aangellagen , en dit huis by refolutie van den 18. Maart 1584 aan den bailliu van W'alienaar in bewarini^ ge- geven; ->-, wcrdende hem wegens de Staten gelal't hetzelve huiswaar „ te nemcn , binnen den tyd van een maand of fes weeken na de „ infinuatie ten langilen, en voorts den zelven Bailju mede geinfi- „ nueeert , dat hy hem niet vordcr , maar alieen als Concherge op „ den zelven huize zal mogen houden , alzoo de Staten van meenin- „ ge waren liet zelve huis van wegen liet gemeene Land te doen ge- „ IjTuikcn. Overzulks wierd den ii. September dcs zelven jaars „ geordonneert , dat uyt den huize van \\ ailenaar binnen denHage, ,, gedeftineert tot logys van zyne Genade den Graave 'van Hohenlo , met 'er daet zal vertrekken Bovekerke, zonder dat 00k yemand „ anders aldaer fal logeren zonder confent van zyne Genade, dan>l- n leenlyk de Bailliu van Wallenaer, als Concherge met zyne mena- ,» ge. Na 't overlyden van den gemelden Graaf gunden de Staten van Holland de inwoonmge van "t zelve huis aan zyne weduwe by Refolutie van den 17 Februaiii 1606, inhoudende, „ dat de Staten op de advertentie van hec aftlerven van den welgebooren Graave ende Heere Fbi/ips, Grave van Hohenlo &c. Lieutenant Gene- rael, en het verfock van wegen clc doorlugtige V^rouvv, Vrouwe jMaria gebooren Princelle van Oranje &c. vi'eduwe van welgemel- den Heere (;rave gedaen, verltaan hebben, dat haerc Excellentie zal hebben de habitatie van den huize van Waflenaar &c: Het twaalfjaarig bcftand tulfciien den Koning van Spanje en de Staten der vereenigde Nederlanden in den jaare X609 getrofien zyn- de, gaf den Graave van Ligne gelegcntheid cm weder in dezenLan- de te mogen komen. Hy ontdeed zig in dien tulfchen-tyd van al'e z>'ne goederen iir Holland gelegen , en verkogt vervolgens in den jaare 161 7 dit voorfz huis aan Heere Cornells van der Myle , Ridder, Heere van der Myle , Sint Anthonis Polder, &c. voor de fomme van vier en twintig duizcnd guldens , die het zelve liet herftellen en verbeteren (w). Dit vertrek wierd vvel haaft tot ecn rede genomen , om hem voort- aan niet meer nelfens de Heeren Edclen van Holland , waar van hy een Mede-lid was , ter dagvaart tc befchry ven ( 7; ) ; en de Heeren Sta- (/») Goudhoeven, fag. 97 tx\ 138. L. van Leeuw. Bat. niujl. pag. iif 2. (») Dc Refolutie den \6 October idiy ten dien einde genomen , luid in dezer voegcn : „ Zyn gercfinneert en gccorrigceit dc poinften, dienende tot de acn- „ llaende bcfchryvinge van de Edcle Mog. Heeren Stiten van Holland en Wclt- „ Vricsland , en dezelve op het bchagen van zyne Excellentie gehouden voor ge- „ arrcfteerc : Ende is met eenen op gclyk behagen goedgevoiiden , dat nog den „ Httre van yeenbuyzen, nog den Heere van dn Myle , jegens dezelve aanftaandc Ver-- 35 >5 3> 33 33 VAN ^s GRAVE N-II AGE. XXV. Hooftst. 729 Staten beweerden » dat men om dezelve rede zyne celTie in den Rade van State bcl.oorde te lulpenderen , tot dat hy hem daar van zoude hebben gezuivert , zoo als uic de volgende Regiltratie te zien is : Den 19. Odober i6\<j. „ Zyn vergadert geweelt dfe Kidderfchap ende Edelen van Holland en Weft-X riesland , op de befchry vin- ge uitgezonden den if. October, e;ide is by den hleere van Duy- veuvoorde geproponeerc : dewyle de Heere van der Myle , door zyn vertrek londer confent , ende fyne befoigne uit de Landen ge- vallen, oorfaek hadden gegeven aan de Hoog Mog. Heeren Sta- ten Generaal omme fyne ceilie in den Rade van State te fufpende- len, tot dat hy hem daer van Ibude hebben gepurgeert : ook mede ten aanzien hy door alliantie zoo zeer den pverlcden Mr. Jan vati Oldaibanwvelt , ende het geene hem heeft geraekt , is verbon- den ; waer over de Gecommitteerde Raden zwaarigheid maekende vvaren om hem te befchry ven, enz. OndLrtulTchen , geduurende zyne afwezigheid , quam de iPalts- graaf Frederik de V. , die zig met llegten fpoed tot Koning van Bo- hemen hadde opgeworpen, na dat hy uit het zelve Ryk was ver- jaagt en teffens van zyn Keurvorfterdom berooft , met de Koningin- ne zyne gemalinne in den Hage , en wierden op ordre van de Hee- ren Staten van Holland in 't zelve huis gelogeert , en aldaar op kolfe van de Staten drie dagen zeer heerlyk onthaalt , ingevolge van de Refolutie by haar Ed. Groot Mog. in April i6ii dienaangaande ge- nomen : 35 is in de Vergaderinge vermaent, dat de Koning en Ko- 55 ninginne hier in den Hage komende , en dat te vooren geraemt 5, vi'as dezelve te logej-en /'// V buys -van den Amhaffadeiir van Djk , 5, maer dat fyne Excellentie 't zedert beter gcvonden hadde dezelve 3, te doen logeren in. V buys van den Heer van der Myk ( 0 ) , daerin J, fyn huisvrouw hadde geconfenteert ; Ende mitsdien is in delibera- tie geleytofde Vergaderinge zulks foude goedtvinden, ende of voor de eere en reputatie van ""t Land niet van noode foude wefen hare T^Iajefteiten eenige weynige dagen te trafteren en defroyeren , tot een redelycken fomme toe , en of daer toe gebruikt zoude werden Mortaignc of den CommifTaris Spronffen , die de Vrouwe vander Myle Hever fage gebruickt. Waarop by de Heeren Edelen VvW » „ ende 33 33 3> 33 33 mecr tiju dagvaall te be- fchry- »en. Komft, van den Paalts- graaf Frederik den y. metzy- malin iii den Ha- ge. W-erden in'c huis van den Heeren vander Myle gtlo-. geert en drie da- gen op' ») |, Vergaderinge, nochte andere volgende, meeidcr niet ch zuUcn werden befchrc- „ ven neffens de andere Heeren Edelen, ten ware hierna met kennifle van faekcrf „ Staetswyze anders quame te werden gerefolvecrt ende geordonncert > ende den „ Sccretans gelail , in het doen van de uitfchryvinge aen de. Heeren Edelen, hem „ na defcn te reguleren j. nemende den Hecre van Duvenvoorde aen , en hem llcrk ,, maekenie deze Rerolutie by de meelle Itemmen van de Heeren Edelen tc doen „ geftand doen. Zie mede de Befoignes van de Gecommitteerde Raden van den zp Oftobcr i6ip op de poinften van beichryvinge der aanftaande dagvaart, roe- fende de faeke van de Heeren van Veerihuyicn en van der Myle &c. pag. 243. (0) Hier uit fchynt,dat dc Heer Neuville, //(/?. de HoU. i. part- 6. iiv. chap. f. pag. 297. mill, als hy zegt : Le Rot (3 la Rcine de Boheme furent logez dans lap-^ partemcit du Prince Henri au chateau de la Haye ; 13 les Etats leur ajftgnerent dix milk florins par mots pour leur entretien. Ten ware dat de gemelde Koning en Ko- ningin bv hunne eerfte aankomftc in den Hage , daar op voor weinigc dagen het" vcrblyf hebben gchad.' 730 B E S C II ]l Y V L -N G koden n ende meed nlle de Leden verftaen is , dat fy goedvinden dat men vandcQ „ 'c voorfz Logement meublere , dacr op lettende dat tweeofdrie S"at ^^ kamers Koniiiglyk vvorden voorzien \ ende omme niet te toonen , ^e«f°' „ dat deze Staet hare Perfoontn nu minder acht als te vooren, dat '' ^' „ voor de reputatie van 't Land dienftelyk zal vvefen, dezelve Ma- „ jelleiten drie dagcn te doen defroyeren tot 400. guldens daegs, en 5, dat voor deze reyle, ende voor denzelven tyd daer toe gebruikc „ fal worden Mortaigne. Zedert heeft de Koning van Bohemen,ge- duurende zyn verblyf alhicr (/> ) , en ook nog na zynen dood de Konin- ginne vveduwe eenen geruimen tyd (</) hun Hof daarin gehouden. Zyne Majefleit deed inmiddels , in erkentenille van de beleeftheid Ver- door de Vromv van dcr Myle hem bevvezen, op haar aandringend 2ock verzoek, zyn uiterite beil, om de Mederkomftin den Landen voor Koning den gemelden Heere van der Myle te verwerven, en fchreef ten vanBo- dicn einde in Decemb. van den jaare i6xi cenen eigenhandigen brief hemen, ^,00 aan haar Hoog Mogende als haar Ed. Groot Mogende, verzoe- Heerc l^c'iide gratieufc dijpoftk op ecu higeleide Memork by hem getekent , ten van der e'lndc dm Heere van der Myle nveder geadmitteert zoude mogcii iverden wed?r ^^ ^^^^^^" ii'oiieii in den Hage : Dog de Refolutie, welke den 13. der- Tndtn zelve maand daarop volgde , was : dat men t zelvc verzoek zoude af- Hage flaeii , a/s den Staat van den Lande nadcelig^, en dat zulks met de bef- magko- te gelegentbeid tcgens den Koning zoude iverden geexcufeert. Na ver- wonen. loop van dric maanden vernieuwde de Koninginne van Eohemen het voorig verzoek mede by eenen brief van den ^^. Maart 162% aan de afeefla- Staten van Holland gefchreven, „ waar by hare Majefteit verzogt , gen. ,5 dat ten minften den Ileerevan der Myle toegelaten mochte wer- Doe bv w ^^" ^^^ ^^^ eiland van Beyer/and te mogen komen tot If Grave- deKo- 5, zande ofte anders ergens op het vafte land, om dat zy in deze ha- B'og'n- 5, re gelegentheid van doen hadde vermeerileringe van huizinge , \ derver- " S^^ "^V "^^^ ^^^ zelven Heere niet derfde eyfchen , ten zy alvoo- nieuwt. „ ren deze faveur hem van hare Majeiteit wierdc geprocureert. Dit verzoek hadde zy insgelyks by eenen afzonderlyken brief aan de Heeren Staten Generaal gedaan. En alhoewel by de Heeren Ede- 3j len en meefte Steden van Holland verilaen wierd, dat men dat zou- (p) De Koning van Bohcmen vcrtrokdcn 16 Januarii 1652 uit den Hage na Duitfchland, en is in 't begin van 't volgcndc jaar overleden. Zie Refolutie van Holland van de iaaren 1631 , fag. 20 en 1655, pag. 4. (q) De Heer Jacob van der DoeSfBefchr. van 's Gravenhage^ pgg. ^3. verhaalr, dat dc Konin;;inne van Bohcmen alhicr haar Hof bleef houdcn tot dat haar vadcr Koning Karel tie II. in den jaare 1660 van Schevclingc overftak na Engeland , al- waar zy in de maand Februarii i66i is overleden. Zyn grootc Gcmalin , uyt 't magtig bloet gefproten Van tng'landt, heeft het na zyn dood noch niet vcrdrotcn Tc blyven in dit Hof, en gingh hier niet van daan Tot dat men wedcr op zyn throon vcrhoocht fach ftaen Den twecden Karel j die onwettig had vcrloren Dat ryck , waer toe hy was van de natucr geboren. „ Doen wccck zy uyt ons Land , en na ecn weinig tyt „ Was defe Coningin, die vrcucht en 't levcn quyt. Die ccr fal defe plaats in eeuwighcid behouwen. »» >» VAN 'sGKA VEN-H AGE. XXV. Hooftst. 731 55 3> JJ 5> 35 33 J5 5, zoude laeten by de Refolutie van den xi. December laatdleden , 5, en het verzoek ten belle als mogelyk , by de hooggedachte Konin- 3, ginne zoude doen excuferen ; zoo volgde egter den 4. Mey 16 z. daarop deze Refolutie : „ Is nogmaal in deliberacie geleid het ver- foek van de Koninginne van Bohcmen, omme de continatie van den Heere van der Myle van Beycrland te veranderen in het vas- te Land van Holland ; Ende naer dat de Leden daarop voorgehou- den was het goedvinden van fyne Excellentie ; is by dezelve ver^ ftaen en gerefolveert , dat van wegen deze Provintie ter Generali- teit fal mogen uerden ingebragt, dac dezelve daer tegen niet en heeft, dat de Koninginne in het voorn. verfoek mach werden belieft , ende dai de voorfz confinatic veraudert iverde iiit den Dorpe van Beyer/and in de Bever-wyk. Diu was eindelyk het lot van dien ongelukkigen Ileer , voor wien men door zoo me- nigvuldige verzoek-fchriften geene meerdere gunlt op dien tyd kon- de verkrygen. Niettemin wierd hy daarna , de cyden zagter gewor- den zynde , weder in zyne voorige waardigheid ten voUen herltelt , en verlcheen dienvolgende als Lid van de Kidderfchap den loMaart 163 X in de Vergaderinge van haar Ed. Groot Mog. in November 1642 dezerwerreld overleden zynde, wierd zyne lykflaatzi door alle de Leden van haar Ed. Groot Mog. Vergaderinge verzelt. (r ) Het voorfz. huis door ouderdom bouwvallig geworden zynde , wierd in 't laatfte der voorgaande eeuw den gronde toe afgebroken en daar op van nieuws een ander aanzienlyk huis geftelt, 't geen ze- dert weder in twee huizen is verdeelt geworden , in welken fland dezelve tans nog gezien worden ; zynde het eene ettelyke jaaren be- woont by wylen den ileer en Mr. Jacob Hop , Treforier-Generaal der Vercenigde Isiederlanden , die ook daar in den 27. Odober 1725" is overleden. Naaft daar aan ten ooften was gelegen het huis van Heer Hehnich van Doornich. Het zelve was een der aanzienlyklle en voortreffe- lykfte gebouwen in den Hage , en had insgelyks voor aan een groote opene plaats of Keder-hof , en llrekte zig uit tot aan den hock van de K looller-kei'k-flraat , zoo als uit de meer gemelde kaarc No. 48 nog af te nemen is. Gf deze Heer daar van de Ibgter zy geweeil , is onzeker , maar dat 'er allang te vooren een huis ter zelver plaatze heeft gettaan , blykt uit eenen Schepenen-brief van den Hage , ge- dagtekent des dingsdags voor Sinte Michiel in 't jaar ons Heeren 1 3 5^7 5 waar by zekere rente door eenen IViUem Tsbrantsz op 't zel- ve huis, daar hy als toen in woonde, wierde geveltigt , zoo als wy hier vooren 73. bladzydein 't breede hebben aangetoont. Deze Heer xynde geweeft Raad van Hertog IFillem van Beyeren {s), hield na Vvvv 3 des- Werd eindelyk den Hee- re van derMy^ le toege- ftaan uit het dorp Beyer- land tC mogcii gaan wonen indeBe- verwyk. Daar na weder in zyne voorige eeramp- teii ten vollen herllelt. 't voorfi huis af- gebro- ken en daarop eenan- dtr aan- zienlylc huis ge- bouwt. •tHuis van den Graaf vaa Aar- tienberg. Wan- neer al bekent. Behoor- devoot- (r) Zie Refolutie van den 25 November 1^41. (;) Willem van Beyeren nocmt hem nevens Willem Eggerty in een brief, ge- geven aan Amfterdam den 15- Julii 140P (gcdrukt te vinden onder de Handvclten der gemelde Stad , pag. i f . ) onfen getrowwen Raden en Dknaercn ; als mede nog in €cn andcren brief gedagtekenc den p Fcbruari 1414, waarby hy hem nevens cenigc anderen oftrooi verleent, om ceniglund te Voimeer te mogen bcdyken: dc woorden van de gemelde Ade zyn deze : WIL- heen toe Hcere Helmkh vnnDjorm nich. Deze geban- neiizyn- de,gaf ya» -van Brahant dichuis aan zj- nc moe- der. Isna- «terhand 5J 5> J 3> 731 B E S C H R Y V I N G desxelfs dood de zyde van de ongelukkige Vrouwe Jacoba , ecnige en wettige erfgenaame van 's vaders Heerlykheden , tegens de gc- weldenarye van haaren Uom Jan mn Beyeren , en wierd daarom by vonniHe balling des Lands gelegt en zyne goederen ten behoeve van den Graaf verbeurt verklaart. Hertog Jan van Brabant , als Graaf van Holland, gaf vervolgens het voorlz. huis aan zyne moeder Vrou- we Elizabet van Gor/itz (/), Hertoginne in Beyeren , als blykt by den volgenden gifte-bnef : OH An, &;c. doeh cont alien luytien, want Helmicii vanDoir- nick, mit rechte cnde mit vonniire ballingh onier Lande van Holland geleyt is, lo dat alle fyn goede dairomme an ons ge- 5, comen, ende na den rechte van den Lande ons toegefeit fyn, 80 5, 1ST, dat wy om rechter gunlten ende liefde, die wy dragen toe „ onfer liever moeder Vrouwen Elizabeth van Corbits , Hertoginne 3, in Beyeren cnde van Lutzenburch j Gravinne van Chyny , gege- 3, ven hebben en geven mits defen brieve der felver onier liever 5, moeder al fulckc huyfmge ende erve mit alien hoeren toebehoe-» 3, ren , als Helmich voergenocmt ftaende hadde in oni'en dorpe van i, van den Hage an die noertlyde van der Monicken plaetfe , ende belegen heeft an die welUide onfe getrouwe Heere Hcnric van Waffenaer, &c. Gegheven op ten xxvi. dach van Febr. anno 3, X X 1 V. en Geftigcen van Zealand , 2 decl^ pag. xoj. C / ) Deze was cene dogter van Jan Hertog van Gorlits en Graaf van Lutzeni- burch, eerft gctrouwt aan Hertog Antonis van Brabant^ die't voorn. Hertogdofn van Lutzemburch tot een bruid-fchat ontfing, en daar na aan Jan van Beyeren, die haar ten hilwclyk nam, om onder des te mcerder fchyn zyne Nigte Vrouw Jacoba van Beyeren van haare Heerlykheden te berovcn. Scriver. Befchr. der Graa- •ven van Holl. pag. 4I7. Goudh. pag. 458 en 484. Zulks dat Ant. Math. Jnal. vet. <evi, torn. VI. pag. lOf. zigmerkclyk vergift, tocfchryvendc dezen brief aan Jan vail Beyeren,^ die op den 6 Januarii des zclven jaars 1414./. Cur. al was over- Icden. Zy fticrf Ao. 1440 ^ volgcns dc oude Holl, Chron. divh. z^.^cap. 9.., pag. 46}. of zoo Goudhocven in zyne byvoegzclcn , pag. 484 zcgt, Ao. 1451. nalaren- de haaren Neve Philips van Bourgondte, het voorfz. Hertogdom Luxcmburch, 'c geen hy van haar by 't Icven haddc gekogt j met welltcn ccr-titcl hy zedert by iyne andcrc hccft gepraalt. VAN 'sGR A VEN-HAGE. XXV. Hooftst. 7ji eerazyner Raden van Holland (/} verhief, weder 'c bezit van zyn ^^nGra- hmis heeft verkregen, is met zoo weinige zekerheid te melden,.als ^J^V hoe en waineer liet zelve den Grnave van Aarenberg of Aardcn- herg berg is aangekoraen, met welken naam het zelve alomme bekcnt ^ange- ftaat, hoewel Goudhoeven het noemt 'thiiis van Naa/divyk, om dac de gemelde Graaf ook Ileer van Naaltwyk was. Hecr Jan van Ligne ( v ) , Hecre van Barban^on en uit hoofde vari zyne V rouw , A/arga?'eia van der A/ark yGrsLnf van Arenberg, in den jaare i^6d. in den ilag by Heiligerlee en Winfchoten, in \ rielland tegens Graaf Lodewyk van NaJJvu \erflagen zynde , quam die huisne- vens zyne andere goederen en Ileerlykheden aan zynen oudlten zoon Gn^f Karel v'an Aarenberg. Dezemet den Prins van Ligne, Baan- ■^Yad derheer van WalTenaar &g, hier vooren befchreven, de zyde van medeby Spanje omhelzende, wierden mede zyne goederen in Holland by de *^eSta- Staten aangeilagen, en zyn huis in den Hage tot eenLogement voor Hnuand aanzienlyke perzoonen gebruikt. Door de geduurige afwezentheid aangc- van den gemelden Graaf was het huis zeer vervallen en in een fleg- ^^8^"' ten Ibat geraakt, zulks dat de Staten den ii April if 87 refol veer- den , „ dat tot reparatie van de Jiuizinge van Naaltwyk alhier in Vyf- 5, den Hage in diligentie geprocedeert fal werden , ende daer aen ^oj"^"' „ te kolte geleyt de fomme van ontrent vyfhondert guldens, mids gecon- „ dat die ^an iiet Collegie ( van Gecommitteerde Raden) 't felve fenteert „ huis van Naeltwyk fullen bcfigtigen, of het zelve tot twee huizin- '^uepa- „ gen geaccommodeert en verhuurt foude mogen werden ; welke hethuis. 5, onkollen in fulken gevalle daerenboven gedaen fullen mogen wer- „ den. Of dit laatfte werkftellig is gemaakt, konnen wy met geen vallighdd zeggen ; immers de Heeren Gecommitteerde Raden ver- p^ , klaarden en confenteerden den 4 Mey des volgenden jaars 1588 , op Heer 't verzoek van den Heer Kellegry ( die wegens Koninginne Elizabet Keiic- in den Rade van State alhier zitting hadde) dat hy hem zal mogen \l\^^^^^ accommoderen en logeren in de gemelde huizinge, en tot dien ein- geren. „ de innemen het quart ier., dat by de Thefaurier van hare Majefleit 5, laatft is geoccupeert , en dat op al fulken voet , als de Staten van „ Hoi- (/) Dat dexc Hccr gewceft is een der Raden by Hertog Philips van Bourgon- «?/f geftek ter zaaken zyner Landcn van Holland, Zecland en Vritsland , blykt uit vcrfchcide aftens en gewysdcns, te vindcn in 't cerfte Mcmoriaal-boek van Rofe, gcquot A. I. {v) Zyn naam was \leex Janvart Lignc^ Heere van Baibanqon , en na zyncs 00ms dood , Heer van Zevenbergcn , Noordejoos , Hcemskerkc , Capelle en Polsbroek. Hy hadde ten wyve Vrouwe Alnrgareta van der Mark , uit welker hoofde hy wierd Grave van Aarenberg, Heere van Naaltwyk en Honftlaardyk , Ambagtsheer van Vlaardingcr-Ambagt, van Capelle, van Nicuwerkeik op den Yflel, en van Wateringe, welke goederen en Heerlykheden zyne vrouw als ce- nigc erfgenaame van haaren breeder, Heer Rohbcrt van der Mark , Grave van Aa- renberg, hem ten huwelvk had aangcbragt. Hy wierd door Koning Philips den II. in den jaare if 59 geliclt tot Gouverncur en Stadhoudcr over VriesIand,Groe- ningen, Ovcryflcl en Linguc, dog wierd in 't jaar 1568. in den flag by Heiliger- lee en Winlchooten in Vriesland tegens Graaf Lodcwyk van Najfau vcrflagcn. Goudhoeven, /)«^. 148, i*)}. Hootd, Ncderl. Hiji.pag. i-jS. Is in i6i I by Heer Juh. van Olden, hartie- velt ge- kogt. En op de cene helftceu nicuw huisgc- bouwt. 't Geen nader- hand heeft toebe- hoort Heer Cor. van derMyU. En tans toekomt de Gra- vinne tcHlitrg. 't Hufs van den Hr. va» BorffeltK. 734 B E S C H R Y V I N G „ Holland met den voorn Raedsheer Kellegry handelen Men (cy), „ wel verftaendc dat de Cornette aldaer gefouricert zynde , gehou- den fal wefen te delogeren. In den jaare i6op wierd hct bewoont by den Ilecr RuJJy , Ambairadeur van zyne Koninglyke Majefteit van \ rankryk , en voor huur van 't zclve by de Staaten jaarlyks betaak de zomme van agt hondert guldens, De twaalf jaai-igc lUlftand tuilchen den Koning van Spanje en de Staten dcr Vereenigde Nederlanden in den gemelden jaare 1609 ge- tioffen zynde , quam Graaf Karel van Aarenherg herwaarts , en ontdced zig insgelyks van zync meelle Heerlykheden en goederen in Holland gelegen ( .v ). Hy verkogc onder anderen in den jaare i6ii de Heerlykheid of Earonie van Naaldwyk nevens Honfelaardyk aan Prins Fredcr'ik-Hendrik. voor de fomme van dricmaal hondert en vyftig duizend guldens en in 161 1 (j-) aan Heer Johan i^an Olden- b^rneveld ter zelver tyd Raad-Penfionaris van Holland zyn huis in den Ilage , die het zclve het jaar daaraan deed omverwerpen , en voor het metrcndeel daarop ftellen ecn zeer fchoon en heerlyk ge- boiiw , 't vvelk na zynen dood is gekomen aan Heer Cornells van der My/e, als getrouwt hebbende deszelfs dogter, Afaria van Olden- barnevelt^ in wiens familie dit huis lange jaaren is gebleven, dog al- tans verkogt aan de Gravinne van Wartenherg-i die de puye merke- lyk hebbende laaten opcjieren naar de hedendaagfche bouw-wyze, het zelvc jegenwoordig bewoont. Het andere gedeelte van den grond, waarop het oude huis van Aarenberg heeit geftaan, hebben de erfgenaamca van de weduwe van den voorn. Heer van Oldenbarnevelt in den jaare 1668 verkogt aan den Pleer en Mr. Hendrtk Clock, Raad ordinaris in den Hove van Holland, overleden den 20. Odober 1670. Op dezen grond ziet men tans mode een aanzienlyk gebouw , waar van de cigen- dom behoorc aan den Heer en Mr. Wilkm Hop. Aan dezclve zyde van 't Voorhout, een weinig voorby de Kloo- (ler - kerk , was gelegen de hiiizinge van het aloud , adelyk en aan- zienlyk geflagt der Heeren van Bor/Je/en, wel ecr vermaagtfchapcaan vecle doorlugtic;e huizen, daar onder hetKoninglyk huis van Stuart y Boiirgondie , Holland en andere , en 't geen zig om 't einde der der- tiende eeuw in verfcheide telgen heeft verfpreit. By wat Heer dit huis gebouwt is , hebben de gryze jaaren in vergetenheid gebragt. Heer Frank van Borjfelen , Graave van Ooflervant , en laatfte gemaal van (vj) Maar by Refoluiic van den 17 Januarii 1 589 verklaardcn de Staten, „ dat „ met den voorn. Raedsheer Kilgrey dcs aangaende nict en zal gchandclt werdcn, „ om ccnige huur te betalcn, en dat tot een vcrceringe van wegen den voorfz, „ Lande. (.v) Hoc magtig dat deze twee gebuuren, tc weten de Prins vanLignc, Hce- re van Waflenaar, &c. en dc Graaf van Aarenberg, Heere van Zevcnbcrgen , Naaldv/yk, &c. zyn gewecft, kan daar uit afgenomen werdcn , dat zy te zamcn meer als voor agt hondert en vyftig duizend guldens aan Heerlyke goederen in Holland bczaten, ecr zy die voor 't raeercndeel verkogt hadden. Goudhocven , fag. 149. (y ) Zie Rcfolutic van den 9 April 161 1. VAN 'sGllA VEN-HAGE. XXV. Hooftst. 73^ van Vrouvve Jacoha-, had in den jaare ij^Gi en vervolgens zyn huis in de Spui-ltraat, in laater tyd bekent met den naam van 't huis van Matboies. Hec bovengemelde gebouw was van een groote en wy- de uitgeftrektheid en befloeg met zyne erve voorheen byna de gan- fche noordzyde van het Voorhout , van iict eene Itraatie tot het an- der, gelyk genoegzaam nog af te nemen is uit de kaart van ifjo No. 54. Ln wyl ons geene byzondere omftandigheden van dit huis zyn voorgekomen , zoo moeten we ons alhier veigenoegen metllegts allcen aan ce tekenen , dat dit huis naderhand in verfcheide percee- len zynde verdeelt, in den jaare 16.^,7. in eigendom wierd bezeten het eene gedeeke by den Ontfanger Generaal Heer Philips Doublet , in 161 2.. overleden en daarna by Heer Johan Doublet ■, Ileere van St. Annelant ; het ander gedeelte by Juffr. Magdaleua Doublet, en het derde by den Heer Jonatbam van Luchteiiburgy Rentmeefter van Noortholland en zyne gebuuren (s). In laater tyd is hec grootile gedeelte gekomen aan den Heer Philips Doublet , Heere van St. An- nelant, die deze huizinge lange jaaren heeft bevvoont, en eindelyk na zyne en zyner weduwe dood by derzelver erfgenamen in 1715 verRogt geworden aan verfcheide perzoonen. \'an veel jonger bouvvinge is het huis, wel eer gefligt by Jonkhr. Louis V Seraets., in den jaare 15)7 by Koning Philips aangeltelt tot Bailliu van den Mage, iiaande aan dezclve zyde van 't Voorhout, tuflchen het Kalk - ihaatje en Vos en tuintie, op de meergemeldc kaart aangewezen met N^. ;o. In een brief van den jaare 15-80. werd het zelve in dezer voegen befchreven ; een wooninge van jonk- heer Fl'tis V Serclaesm \ Voorhout, belegen noordenden Denne- weg, zuiden het Voorhout, daar het met een lange fleege aankomt, ooil de huizinge en erve van Van Borllelen , enz. waaruit met eenen blykt, hoe verre het laatrtgemelde huis met zyne erve heeft geftrekt. In 't quohier van den jaare 16x7. fta;it het op den naam van Jonkhr. Johan van Heffe, Heere van Piershiel^ getrouwt met Catharina van Cats, overleden A". 1634. In laater tyd is het voorfz huis beze- ten by den Hoog - geboorcn Heer IViflem Baron van Lyere-y Hee- re van beide de Catwyken en ''t Sant, &c. Gecommitteerde wegens deOrde van de Ridderfchap in't Collegie van de AdmiraUteit te Am- ilerdam, die het zelve aan het gemclde Collegie heeft verkogt, cm te dienen tot een Logcment voor dcszelfs Afgezondenen alhier. Het oudfte huis, vvaar van nog eenige befcheiden voor handen zyn, is geweefl het huis, 't geen gef^aan heeft by de Bofch-poorte op den ooiihoek van de Houtflraat , in laaten tyd bekend met den naam \an V Hoj van Brederode-, dog op de kaart van 't jaar 1570 No. 62. met den naam van het huis van den Heer van de Ketel. Het zelve was in der tyd een der aanzienlykfte en pragtigfte gebouwen, die in den Hage gevonden vvierden, leggende in zyne gragten, cin- W w w vv gelea yz) Volgcnr; dc uniitckcniii!i,c v;ui Matih. vm der Houve ter plaatzc by ons hier vooien.iungeh.uik. In lici mccrgcm. Quohier \'nn den j;wre 1627 llaan als medc- buuien , bchulven dc bovengemelde, nog bekeat Jan Doublet , Gerric Barisz, met hec huis van Burffelen, dc Auditcur Hugo van Luchtenburih ^ Franfoii M>oH' blet, cnz. Heeft in laater tyd toe- bchoort den Heer van St. Anne' lant' 't Huis van Jonk- hr. 'tSe- rates. Nuhet Loge- ment vande Admi- raUteit te Amfter- dam. 'tHuis van den Heer vande Ketel. Waar geftaaii heert. -jlG BESCHRYVING Eerftc gelUltc- nisvan dithuis. Werd in 1328 daar mcde verlyd Heer Wtllan •van Dit- "uenvour- fie. Komt daar na aan F/o- ris van Kyjhotk. Die mecrder grond daar aaa vcr- krygt, en tot Hout- vcfter van't Haag- gelen en flooten ; de erve en boomgaarden flrektcn zig uit in noorden tegens het Voorhout , de Bolchpoort en het nu nieuw V het oor- hout • in 't ooften tegens de Koekamp of Bolch , van de middellte bofch- brugge af tot de ooftelyklte toe ; in 't zuiden tegens den Poot-weg en de Heeren - gragt ; in 't weften tegens des Stadhouders tuin nu het Plein en de lange Houtllraat. De eerile geflelcenis en ge- legentheid van deze hofltede vind men omftandiglyk befchreven in een brief van den jaare 1328., waarby Graaf Wilkm van Henegowwen , Ileer Wilkm van 'Diivenmorde met dezelve huizinge verlyd, zoo en in diervoegen als Gra^f F/or is deze hofilede al in den jaare iz8o aan zynen Schildknape Paiiwch Plawer erffelyk te leen hadde gegeven. De vvoorden van den gemelden brief zyn deze : 35 3J 33 33 3> 33 33 33 53 33 93 5> 33 33 ai 3J 3> 55 WYWILLEM Grave &c. maken cond alien luden, want die Grave Floreiis, daer Godt die ziele of hebbenmoet, med zynen openen brieve die gegeven was des anders daghes na onfer Vrouwen dach ter Lichtmifle in 't jaer ons Heeren dufent twee hondert tachtich verhuert hadde Paimels Plaiver lienen Knape erf- licke te befitten een Hofftede in die Hage bi der poirte van den Hove leggende binnen defen marcken, die floet bi der poirte, die fuytfyde die wateringe, 't weftende Wittekyns land, die noirtfide ende die ghemeene wech ten Bollche wairt die oiftfide, alioe dat Pouwels voorfchreven te ziere behoif ende te ziere erfnamen in der voorfeyde Hofftede timmeren, planten, ordineren mogen, zoe wat fi willen, ende dair of foudea fi den Grave gheven jair- licx twie hoener en men foude niet gebieden totte ghemeenen dienfte van den Hove : Ende want Hair Wilkm van Duvenvoirde onfe trouwe Ridder die Hofftede verkregen he vet in alien mannie- ren dat fi Pouwels voirfz verhuyrt was , foo verlien wife him en- de fienen erfnamen voir ons ende onfen erfnamen ewelicke te be- fitten in alien manieren voirfz. In oirconde &c. Gegeven in die Haghe des zondaghs voir Sinte Clements dach in 't jaer ons Hee- ren duifent diie hondert acht en twintich. Per Dominiun JVilhehnum de Duvenvoirde. 