VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
fe, Over het geheel tragt hy, uit eene nauwkeurige onte deding dier plaatze te betoogen , dat de Wonderdaadige Gavan der Kerke, (niet alleen die ftrekten om Lichaamly- ke kwnalen; maar ook, om Geestlyke ongefteldheden we te neemen ,) ftonden op te houden by de volkomene Vestis Bing des Clristendoms , en gevolglyk , dat alle de Voore Becfzels der Leidslieden onder de Methodisten , van Won, for Coriass, St 8, \ ` VAN DEN grde, jon WESLEY. géi tderdaadige ‘Gaven Ee rächen, of dè begogelingen van Geestdryvery , of de Bedriegeryen van Geveinsdheid, waren., NW „Op welk gene wyze die geleerde Kerkvoogd, deeze waarneemingen heeft toegepast op het Gedrag van den Heer WESLEY; in 't byzonder zo als deeze ’t zelve voorgelteld treft in zyne Journals, zal zeker wetenswaardig weezen voor de meesten onzer Leezeren. Wy zullen daarom eene en ardere byzonderheid-daar uit ontleenen, Ten. einde men, fc de Bisfchop , niet vermoede dat ik een Harslenfehim beftryde, is het-noodig vooraf te too- Z ~ we Man, de Heer wesrev, in de \postolifche Genadegaven heeft ‘toe- volkomene maate als dezelve oud- Maar , gelyk ieder goed Acteur gereed maaken , zo heeft hy ook ` de toverkunst zyner Tooneek ver- ~ de Wonderen der vroegfte ‚ Ontketend en losgelaaten o gen aan te wenden tegen yi wy, aan den anderen zien , hoe een overvloe- n Geest gefchiedde , over deeze dingen dus voorbee Magten gereed ‚ om elk ` dat onze Apostel oordeelt , Jen. , (Het vervolg hier na.) 7 A üO. WEL EDELE HEEREN | D Dogo zynde van droefheid over het nadeel, *t welk ap men aan eenige braave Ouderlooze Kinderen , van een » myner overledene Boezemvrienden , door de gevolgen van *c » bedryvea van Overfpel, heeft toegebragt , en verzekerd zyn- m dë, dat deeze of diergelyke gevallen menigvuldige m: » Plaats hebb.n; zo vatte ik de pen op, om deeze gruwelyke » zonde, langs deezen weg, te beftryden,. En vermits UEdele m geagt Werk voornamelyk gefchikt is om nuttig te zyn, zo » twyfele ik niet, of UEdele zullen wel de goedheid gelieven » te hebben, om deeze korte Aanmerkingen daarin een plaats » te vergunnen , zo als anderen van my voorheen dit geluk » bebben mogen erlangen; of het God mogt behaagen, flegts » ten van deeze Zondaars of Zondaaresfen de oogen te openen, » ta ben vermogens te verleenen, om deeze Zanden te kunnen Se ` p vaar MR DE ZONDE VAN QVRRSPEL, vaarwel zeggen; of wel anderen affchrikken, op d > fnootle misdaad te begaan” — ©“ S cea Ik heb de Eer te zyn, - tee | ) ‚ , WEL EDELE HEEREN! - ` o — D. den 20 April, | UEdelé viytige Leezer 1791. p , W. ` (d D DE ZONDE VAN OVERSPEL, UIT EEN BEPAALD OOGPUMT Bi SCHOUWD , EN HET ONRSGT , EN DE SCHADE , DIE MEN ZWN BVENNAASTEN DAAR DOOR KAN AANDOEN EN Lo VEROORZAAKEN , KANGETOQND. kr i$ byna geen Zondé ‚welke ‘ouder groot ep klein gen ‚ AS vuldiger en openlyker wordt bedreeven, dan de Zonde Overfpel. Een ieder, die de waereld: gezien heeft‘, en door de verkeering met menfchen weet , wat er in dezelve omgaat, zal my -dit gereedelyk toeftemmen. - Het begean van deeze Zonde wordt door véelen (ëm aangezien: als een Getanterie, eene na kwaaderniets betekenende zaak. "Kr zyn my voormggge getrouw e ge Lieden , van beide de Sexen, bekend, die Ter fchier k woor; uitkomen ; die op de Concerten , in de Comedie , in de Gezelfchappen , ja zelfs in de Kerken , met waorden en doer gebaarden foonen , dat de vermoedens, welke men van huna „onbetaamelyke en zoudige gemeenzaamheid heeft opgevar , niet dan maat al te waar zyn, Zou men deeze verregaande onbe: fchaamdheid , en het toeneemen van dèeze Zonde , niet veelal dair aàh Kunnen toefchryven ? Vooréerst, dat dêzelye thang genoegzaam ftraffeloos kan worden bedreven; en ten anderen , dat de meeste Menfcher dezelfde uiteriyke hoogachting ben, nen voor die geen, die voor een Overfpeeler of Overfpeele- sesk bekend ftaat , als voor Lieden van een onbefproken wan- del? En echter kan, ja moet, men de Zonde van Overfpel, on deszelfs gevolgen, onder de grootfte en onder de zwaarfie vaa alle de Zonden tellen, — Ik zal maar één bewys, onder de menigvuldige die voor handen zyn, ter bevestiging van myn gezegde aanvoerer ; — - een bewys, waarvan men, ter be 'ftrafing en beteugeling van deeze gruwelyke Zonde, zeer weinig bryik maakt, en het welk-evenwel , myns oordeels, geen van e minfte is; eindelyk een bewys, genomen uit een ze- ker geval, waarin ik, min of meer, ben betrokken geweest; en "tr welk my , ter oorzaake der ongelukkige Kinderen, die, doot de gevolgen van het begaan deezer Zonde , eene zeer aanmer- kelyke’ Erfenis hebben verlooren , en daar doór tot nypende Armoede zyn gebragt, veel droefheid heeft veroorzaakt, Door het begaan van de Zonde van Overfpel , met de Vrouw -van zyn Evennaasten , dringt men immers: zeer dikwils één of ‘meer vreemde Erfgenaamen iù deszelfs Familie fn, Deeze in de daad Onechtelingen deelen met de wettige Kinderen van den ` ` P (Aen best ex 20 E) Li d ei sa OIT,EEN AN MLR OPGEURT. MASLOUWO. pen sa godloos bedrogen, Man, die wor.geeder wouwe meënt, deg. gdeeze ook zyne wettige , Judeen ID: Ra zyn oyerlyden, dese zelfs Nalateníchap.;.ot, zo deeze Man geen Kinderen, die uit em zyn voorsgelprooten , nalaat s zo fieepan deeze onwettige Cinderen , eene \gpheele Erfenis pa zich, die anders dan de. Broeders, Zusters ,:of-de Neeven ep Nichgen, van deezen Man, Zou te beurt zyn gevallen, en Dir is hek nog; niet al! Maar hoe dikwils gebeurt hee, dar werige Erigenagmen, die hoven den, vierden graad aen-iemand ` hegan , door tusfchenkomst van deezg. Qnerhrelingen en ingee dwongen inpe Familie, die dan gus cen graad nader aan Sen overleden Bloedverwant, ak, insestgto, bekaso, warden bui» zen gefloten. Ba-dis was het gevat cu-welk ik bedoelde , en waardoor ik, aan bopave , naarûige: ep. Godvrngtige jonge Lie den ‚sene panti e Nalaaeníchap. beb zien ontvreemden , waarop zy eené weitige aanfpraak, baggen; ep welke. hen, die zeer. beksompen moeten leeven,,, en zich; gaer :neauw.,. vooral de Meisjes, bebelpea, ongemeen. wel zow. zyn gekomen. .; : Zie degt, opder gaderen.;de gevolgen van uwe ontugeïgheid;, gy-Overfpeeless en Overfpeelereafen € bedenkt dit, en beeft: mwe overgewouane Basjaarden : die. ongelukkiger , onweevendé det ei in zonde. en ongerechtigheid - zen . geteeld , hebben geen fehyld aan dusdanig eene diet@al „rr aan het berooven yen hunne Medelchepaelen, =r, Neeot deeze misdaad blyk voor ulieder rekening ! voor ulieder rekening alleen? Gy Jieden moogt het pleegen, van dease, gruwelyke Zondé ekne Galsnterie noemen, die de Waeseldfche Bechter, Op zyn hoogst, - mer eene Geldboete fraft 3 maar de Hemelfche Rechter zal Seega misdagd. vit Cen, ander, —r Hir een waar, oogpunt. be- fehonwen ; ep, zo gy in het begaan van deeze Zonde voort- gat, CH onbekeerd (tt, u daar voor gelzengelyk , ep naar ved Genen, Mrgfeg, . l ga‘ | i ven OORSPRONGLYKE BRIEVEN UIT SPANJE DOOR EEN REIZIGER GE- ` - SGHREBVEN $ BEHEILZENDR DE GESCHIEDENIS’ VAN DON ‘ALONZO, OF DEN EÉÉLEN KLUIZENAAR, Wervolg van bl. 21 7.) | Wi E VIER D Eu EIERE, . pe: Baroslona, July 19, 178 on ALONZO CARDONA flamdeé' af wit een der doorlugtigfte Huizen Van Oud Caflilie, De Natuur was zeer ryklyk ge- weest in het: uitdedlen haarer gunstbewyzen, In het vórmen van eo Perfoens; zyn gelaad ep geftalte-was zeer Schoon, en dit ghg ‚gepaard met- cene bevallige en edele- houding. ` Dh. KM e 863 OORSPRONGLYKE IER UIT SPANSE. (gelyk fk reeds heb opgemerkt) was nog duidelyk dea, tefa ia zyn Kloostergewaad. Niet min hadt zy haare goedgunftigheid betoond in het vercieren van zynen Geest: want door den ge beelen loop zyas vethaals, en ín alle deelen zyns ommegangs, ken ik ontdekken , dat hy alle natnuriyke en v be kwaamheden bezat, die den "Man van Verftand en Opvoeding gitmaaken. . , . - ~ Zyne Ouders geftorven rynde, toen hy nog jong wás, nam de Graaf van CALVATAKA, Broeder van zyne Moeder, die in de Stad Burgos woonde „ hem in zyn Huis, en werd hem tem Vader, Deeze Edelman hadt maar één Zoon ,-bykans van denzelfden ou derdom sis Don aLON203 zy werden op éénen trant en in de- gelfde oefeningen opgevoed. Voegelyke jaaren bereikt hebbende bm door reizen zig te volmsaken, lict de Graaf Neef en Zoon trekken om een reis door Jtalie te doen, en eenigen tyd aan het Hof van Napek zich op te houden. ` Geduurende hun verblyf Im die Stad, kreegen zy begeerte om het vrugtbaar Eiland Sicile te gaan bezigtigen, en gingen fcheep aan boord van een Napeifche Galei, na de Haven van Mesna be- ftemd. De Wind diende hun voor eenigen tyd; maar een fchie- iyk opfteektende Storm, hoedanige men veel beeft op de Kusten van de Middelland/che Zee, dreef het Schip verfcheide mylen ten Zuidwesten uf, en zy bevouden zich ’s anderendaags, met het aanbreeken van der morgen , op de kust van „Africa, naby de Haven van Tunis. De Storm bedaarde nu, en de Napolitaanen begonnen te roeijen , ëm de breedte, van welke zy afgedreeven waren, weder te be- komen; doch zy kenden het oog niet ontwyken eens Roovers van Tunis, buiten de Haven liggende te wugten, om, zo ras de Storm ophieldt, ter-Kaap uitte vagten, De Meoren hadden bei deatiaanfche Schip niet gezien, of zy heefchen de Zeilen by , -en zetten het met allen mogelyken fpoed naa: dewyt zy veel fterkes bemang waren dan de vervolgden, twyfelden zy niet aan eene ge- Tee e bemagtiging: doch Ter bevonden zich aan boord verfcheide Napelfche Edellieden , behalven de twee jonge Spanjaarden , 17 fpanden alles wat mogelyk was in, om den bezwykenden moed der Schepelingen op te beuren , en hun aan te maanen tot eene zo manmoedige verdediging als hunne omftandigheden gedooge en. ‘ Don ALoNzo en zyn Neef Don MIGUEL waren niet min ge- reed dan eenige hunner Tochts-lotgenooten, om, met uitgetoo. gen Zwaard, proeven van hunne dapperheid te geeven, De Roover, thans in tr bereik van een Kanoofchoot gekomen, bee gon het gevegt. Volgens de gewoone wyze van vegten, poog- «den de Ongeloovigen het vyandlyk Schip aan baord te klampen, en te enteren. Zy volvoerden dit. Het gevegt werd hevig’, en veelen werden aan wederzyden gewond en gedood. De jonge Graaf kreeg een (lag met een Sabel van eeu Moor , ben op bet Dek deed: aederftorteg, Don ALONZO, zyn de i / COMPROKOLTEE BALEVEN ert ug, -~ 265. vallen, ontfloeg zich van den Man tegen wien by kampte, pg na de plaats waar deeze lag, en weerde behendig den af, die doodlyk voor hem zou geworden zyn. Moedig op- dir welgelukken, ftak hy zyn Zwaard, eer de Moor zich kon her- ftellen , in den boezem diens Barbaars, en wreekte den val zyns. Vriends. De Capitein van bet Rooffchip, een veel heeter ontvangst gee waar wordende dan by vermeend had, riep zyn Volk terug, en woer heen om een gemaklyker buit te bekomen, De Napelfche Galei wendde alles san om de Haven te bereiken van welke zy on- verwagt waren afgedreeven , en kwam welhaast, zonder eeni- ge verdere ftoorenis, binnen, — Dit geval maakte Don ALON- ze dubbel dierbaar aan zyn Neef; 't zelve bevestigde de Vriend: 1 7 ` ege jeugd voor elkander gehad had f ras opgegroeid, meer en meer, De aankomst te Mesfina, gebragt, tea ı Edelman, aan wien zy Voorfchry- wonden werden aldaar terftoad ver, hem alle mogelyke.zorge. Geduu- aaglyk voortging , verliet Don ALoNe D, eu gaf, zo lang diens leeven m van de teder{te bezorgdheid, ` is del Spinoli, de Edelman aan wien aanbevolen, bekleedde eene san- l, ftondt in groot vertrouwen by zy xm. beide Sicilien, en was zeer gezien dei rang. Palermo was meest zyne aieldt zich, ter verrigting van eenige lesfina. _ Re en eenige overfahot van bet door- togig Huis diens Edelmans, aan welke de Marquifinne, haare » bet leeven niet gefchonken hadt of zy blies het haare mit ; baar erfgenaam. latende van eene groote maate Schoonheid en daizend sanvalligheden, Al de liefde van het gevoelig hast van den Marquis vereenigde zich ín deeze Dogter, en de zorg voor haare opvoeding was een zyner geliefdfte bezigheden. Zy beantwoordde ten vollen aan zyne wenfchen: want de jonge Leo- Mora , opgroeiende, ftrekte ter bewondering van *t geheele Eiland, Zy hadt haar veertiende jaar bereikt, coen de twee Spaanfche Ridders 2an haars Vaders Paleis kwamen. Schoon de Familie van den Marquis oorfprongiyk uit Spanje afltamde, en by verfcheide jaaren zich aan her Hof van Napels hadt onthouden, bebieldt by niets van de ernsthaftigheid en hoogmoedigheid dier beide Volken; waar was o edwongen, openhartig , gefpraakzaam ; paarende, by ene voeglyke deftigheid, het inneemende en bevallige van meer befchaafde Ryken. N Deeze vryheid van gevoelen (trekte zich uit tot de opvoeding ner Dogter; baare Zeden, door zyne hand gevormd. hielden H midden , tusfchen de flyfbeid en naauwgezetheid der Ke A aar atë? ooïsrrónaffke Sirrety vii- sranje. - e ` ` y jedet en wilpfthe losheid der Franfchen. Wet verre, derinlver p van zyne Dogtér, toen’ deeg twee Gasten kwamèni, op te Oe, ten, en van hun gezelfchap te verwyderen , ftondt de Marquis hase toe aan Szene tafel te komen, en deel te neemen ín de plaifier. partyen. De Duenna hegthans ; dan wier opzigt: hy haar hadt aanbevoolen , was teffens vermaand behoorelyk agt te an òp háár gedrag, als zulks noodig mogt weezen, om voor te komen , dat ‘er geen byzondere gefprekken plaats greeper, of iets meer dan een vriendiyk onderhoud. Dar, hoe ydel zyn zodanige voorzorgen! De indtingende Liefde zoekt altoos voordeel te doer met jeugd en onervaarenleid , én zomwyler op den geringften grondflag èen duurzaam ryk të bouwen. ` ` Dit gefchiedde te Mesfina, De jonge Graaf was niet geneezen van de wonde hem door den Moor toegebragt, of hy ontving eene andere, van de onwederftaanbaare bekoorelykheden van de Béminnelyke LEONORA. Op ’t eigen: oogenblik dar be gelegenheid hadt om de fehoone Dogter ván det Marquis te zien, voelde hy de kragt der Liėfde. Dan ket verniaak, `t geen hy gevoelde wié deete nieuwe aandoëning, was niet onvermengd. Wanneer zyne Liefdedrift hem toeltet te denken, begreep hy, dat, fchoon be ‘de gurist van Leonora: mogt vertverven , noch haar, noch zyn Vader, hem zou toetaaten de Egtverbintenis gan te gaan , eer de twee jaaren, tot zyne reis beftemd , verftreeken waten. Dit tyd- vak heen hént éene Eeuw: die bedenking verbitterde aller ges kachen nioegen; zomtyds befloot hy zyne gevoelens te ontdekken aan de jonge Jufrouw “en haar tot medetyden te beweegen: op andere yden (leide hy vast, zyne Liefdedrift te beteugeten , en zyhs Va- ders voorfchrift bereidvaardig te volgen. Zo zegepraalden, bg beurten, Liefde en Rede. : : Donna LEONORA kon niet naalaaten op te merken, dat Don mI- GUEL zeer gunftig ten haaren opzigte dagt, niettegenftaande: hy het geheim ia zyn eigen hart verborg; doch zy zag het met eedweezen. Schoon zyn Perfoon bevallig was en zyne begaafd- heden inmeemend waren; hadt zy nogthans Dou ALONzo dikwyis | gezien ‚ vóór dat diens Neefs ongefteltenisfe hem toeliet zich aar te vertoonen, en was zy daardodr, eer zy °t wist, met ee gunftig vooroordeel jegens hem ingenomen. Menigmaal wenschte zy in °t verborgen, dat te Man, die haar Vader haar tot Egtge- `` hoot zou Kiezen, zodanig mogt weezen. Doch, welke ook baare inwendige ‘gevoelens waren, zy gedroeg zich zo omzigtig, dee noch de Marquis, ‘noch die hem kwamen bezoeken, noch de Duenna eenige tekens konden befpeuren van haare verhoplene wenfchen. Ik moet hier een einde aan myn Brief maaken, die vry lang geworden is; naardemhal "er waarfchynlyk eenige postdagen ut. verloopen, eer ik weder gelegenheid heb om am u te fchry- ven. Vaar ingusfchen: wel. on: VYFDE BAIER Barcelona, July 20; 178 — Don wot, het deër hem genomen befluie willende volbrer. gen, zogt ge! heid om LeoNoga's Vader deswegen den voor- flag te doen, Den Marquis op zekeren dag alleen vindende, ver- Haarde by deezen, welk een indruk de fchoonheld en de beval- lige wis CORCPRONGLIKE BRIEVEN UIT SPANJE., van diens beminnelyke Dogter opz bart gemaakt den; cù hy verzogt de toeftemming des ers om haar wedt: fiefde , ware het mogelyk , op te wekken. ` ` De Marquis liet den jofgén Graaf ongeftoord voortvaaren fn alles wat by te zeggen hadt; doch, als by ophieldt. vroeg hy hem, hoe hy zo onvoorzigtig kon weezen, om te denken aan het reeden in eene Egtverbintenisfe zonder zyn Vader voonf ge- gaadpleegd te hebben op een Dok van zo veel ganbelangs; cew pligt, van welken hy zich niet kon oûtflagen agten; deeg de- zelve in Spanje met zo veel ftiptheids werd afgevorderd, Don MicveL bragt ten zyneu voordeele in "tr midden , ‘de on waarfchynlykheid, dat zyn Vader eenige tegenwerping zou beb- ben op zyn voorftel, om eene Egtverbintenis aan te gaan, it” eene Familie, in alle opzigten zo edel en luisterryk. De Marquis antwoordde , dat by, hoe waarfchynlyk dit mogt wee gen, op geenerleie wyze eenige aanmoediging geeven kon aan zyne hoope , voor dat hy iu perfoon zyn Vader des geraadpleegd hadt; en dewyl dit niet kon gefchieden eer by t° huis kwam, hoopte hy, dat de Graaf zyne genegenheid zo lang zou bedeit, gen, inzonderheid, dewyl hy door de voorgeflagene E grverbin tenis zou beroofd worden van de gelegenheid, om, door het bee zoeken van andere Volken , die Mensch- en Waereldkennis op té doen, welke van eene zo onvermydelyke noodzaaklykheid wg voor een jong Heer van zyne hooge Geboorte. — er al de eenvoudigheid van een verliefden Jongeling , wilde de Graaf de heftigheid van zyne Liefdedrift in °t midden brengen, die geen langer uitftel gedoogde, maar de Marquis deedt ber welhaast, door overwigt van reden, zwygen. ON Die Edelman was niet onvoldaan over dén voorflag van den ‚jongen Reizigers hy wenschte geen hooger verbindtenis voot yne zo tederbeminde Dogter; maar het uitftel, waarop by aam drong , fcheen volftrekt noodzaaklyk tot baar toekomend geluk. ` Naardemaal Don MIGUEL in zyn gedaanen aanzoek’ uiet beter kon flaagen, en de tyd, welken zy zich voorgefteld hadden op Sicilie te flyten , bykans verftreeken was , begönnen zy zich tat bet vertrek gereed te maaken. By dit gedeelte des verhaals, herinnert het luiden der Klokjes, behoorende tot het Klooster en de andere Hermitagien , | ALONZO , dat het uur van de M -gebeden dear was Hy ging derhalven in zyn klein Bidkamertje, na, beleefd, ver ` fchooning gevraagd te hebben, wegens de onvermydelyke nood- zaakelykheid, welke hem drong het verhaal af te breeken. Gy | get ongétwyfeld onverduldig nieuwsgierig na het vervolg » zal bet deu naasten Postdag zenden... . .-... Cr Pervolg by de eerfle gelegenheid) dé bes MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN ‘BETREKKELYK, 2 Aan de Heeren Uitgeeveren der Algemeene Vaderlandfche Letteroeffeningen. | MYNE HEEREN! Minden U Wel Ed. het volgende Stukje, welk ik vera taald heb, van eenig aanbelang, om in U Wel Eds, veel geacht Maandwerk geplaatst te worden, zulks zal my byzonder aangenaam zyn, terwyle ik de eere heb, met, veel achting, te zyn, MYNE HEEREN ! U Wel Ed. Dw. Dienaar. Heusden , d . den 26 May, 1791. C. MULLER, VERGELYKING VAN LUKAS IL 2, MET EEN BERIGT VAN JOSEPHUS. Door CHRISTOPH DANIEL LORENZ. (Naar het Hoogduitsch.) Les > Hoofdft. IL. 2., dat cHRISTUS is geboren geworden syegovevovzoe Tue Zopas Kovpuviou , toen QUIRINUS Of CYRENIUS een, niet door of uit den Room- fchen Raad afgezonden Proconful of Pretor, maar doot AUGUSTUS zelfs, onmiddelyk aangeftelde Stadhouder van (een gedeelte van) Syrien geweest is. Josepmus en andere ongewyde Schryvers berigten, dat toen ter tyd, tot na den dood van HERODES , welke, naar de uitrekening van SCALIGER en CALVIsIUS, in °t Jaar der Waereld 3948, vóór Paasfchen , voorviel, SATURNIUS Stade houder van Syrien geweest zy, welke door QUINTILIUS VARUS, die naderhand de Duitíchers zoo goed heeft lee- ren kennen, en na dezen eerst door CYRENIUS of QUIRI- MENG. 1791. NO. 7. © 7 T RUS 270 -VERGELYKING VAN LUKAS Il. 2, Nus opgevolgd is geworden , en deze laatfte eerst neger aren Pia de geboorte van CHRISTUS, na het verbanten Van ARCHELAUS naa Vienne, eene zeer {cherpe Schatting, eigenlyk Cenfus, waarvan het (Hoog-) duitfche woord Zins entleend is, geligt heeft. ` Deze tegenftrydige berigten willen eenigen door eene enallage vereenigen , en zeggen: tem is voor sperepa det geworden. en vertaalen dan de woorden van LUKAS: welke eerder was dan de groote Schatting onder QUIRINUS. Maar wil. men. het Grieks geen geweld aandoen , zoo blyft het evenwel , nadat men deze enallage aangenomen heeft , altyd nog : welke de eerfte was, toen QUIRINUS Stadhouder over Syrien was. Anderen maaken een onderfcheid tusíchen Prafes of Stadhouder over Syrien in ’t gemeen , en tusíchen een Praefts flegts tot eene Schatting over Syries; maar zonder grond en bewys. | “In Rome waren wel Cenfors en Quaftors, welker amb- ten en verrigtingen geheel anders waren, dan die der Con- Julis en Pretors, en waarvan de eerften de zeden der in- wooners beoordeelden , maar de tweeden derzelver getal opfchreven en hun vermogen onderzochten , aut nomina tantum hominum in tabulas referebant publicas , aut cenfum habebant Géi exigebant. En zoo kunnen de Prafides, Pro- confuls , Pretors, @c. voornaamlyk in nieuw veröverde fandíchappen , ook door hunne Queftors , welke zy au? publica autterstate , five Imperatoris , Ave Senatus, five am- borum , aut propria deliberatione Gë favore eledos, by zich hadden, die verrigtingen der Que/tors nog des te meer hebben laaten uitvoeren; daar ín Rome zelfs, welk niet meer in zvne jeugd, maar machtig, welingerigt en groot was, de Que ors de tabula cenfuales € cenfus cujuslibet reeds voor zich vonden, en ze s beh aan te te. kenen, in te vorderen en te verrekenen. Een dergelyk Quafor buiten Rome was geen Prafes, Procen/ul en Dee zelve , maar alleen een ondergefchikte des Stadhou- ders, en kreeg zyne bevelen niet onm van den Keizer, of den Raad, maar van den Stadhouder, en zyne verrigting heet ook niet wyeweveverv. Men kan, naar onze wyze van fpreeken , de è te Rome met de Raadskamerheeren , maar, die in de Win- ewesten , met de Opperontvangers der belastingen en de Beraalmeesters der Troepes; vergelyken. ` QUIKENUS wgpegugn tys Dvpas- is dus niet flegts en MET EEN Maier vAN Jóbtfos. DT alleen eén, ten behoeve ‘eener Romeinfcht: Gabi in e beloofde Land of Paleftina gebruikten ‘man , geen bloote Quaflor, maar , gelyk LUTHER het recht vértaalt, éen werklyke Stadhouder , of, naar den: hedendaagfchen Dei, ten Gosverneur geweest. OO Hierby moet men zich nu door het berigt van zosrs PHUS, welke sATURNIUS ten tyde van cHRISTUS geboorte als eenen Stadhouder van Syrien opgeeft, niet laagen in de war brengen, en zich tusfchen LUKAS en josrPnus zulk eene tegen ftrydigheid verbeelden, als of één van beis de volftrekt gedwaald hadde. o Het is flegts eene fchynftrydigheid, welke daaruit onta ftaan is, dat men ’er niet om gedacht heeft , dat, gelyk een Germania prima & fecunda, Tor zelfs tertig E quarta, in Afen of Natollen, Afa ipfa of Troüs, ver- der nog elf Landfchappen , en onder deze weder Phrygig prima €f fecunda gehad heeft , men dus ook meer Zeg Eén Syrien geteld hebbe. "Er was 1. Syria Ciliçie Wi: na) of Damascena , 2. Celofyria of Antiochena, 3. Phoe nice, 4. na het verbannen van ARCHELAUS naa ne , Sudaa, en 5. na de verwoesting van Jerufalem ‚ Paleftina, Alle deze gedeelten van Syrien hadden hunne Romeins fche Bevelhebbers , welke deels Prafides , deels Procurators „ genaamd wierden, en ten minften menigmaal of in zekere zaken , ondet den voornaamften Prefs van Syrien, tè HAntiochien Zyn verblyf houdende, ftonden; ook wel, wans neer deze ftierf, in zyne plaats traden. Zoo was dus ote getwyffeld, na het verbannen van ARCHELAUS , QUIRINUŚ, Prejes Syrie Antiochene , maar coMmPonNtus Procurator Fudee ; En QUIRINUS beftuurde evenwel ook de fcherpé Sech waarvan JOSEPHUS melding maakt,. Het is Lukas , die zich om de verdeeling der Romeine fche Wingewesten , den rang, de ondergefchiktheid , bee zoldiging, en de eigenlyke titels der Roomfche Bevelheb- beren, vooral daar hy in ’t Grieksch en niet.in "rt Latyn {Schreef , niet bekommerde, genoeg, dat Quirinus by dé Schatting tegenwoordig geweest zy , dat hy één der Ro- meinfche wyegovsvovrav Zupiec van een gedeelte van Syrien (denkelyk van Phoenice, want dit lag het digtst by, zoo- t hy zich van zyne Landvoogdyfchap niet te ver be- hoefde te verwyderen,) geweest zy, en dat deze Schatting de eerfte ware, waarby Quirinus in ’t beloofde Land als een Romeinsch Gouverneur van Syrien heeft te doen gehad. ‚ SATURNIUS, welke, naar het getuigenis van JOSEPHUS, lang na de Schatting van LUKAS tot na den Dood van HERODES, Præfes Syrie, of veel liever Syrie cujusdam, of pracipuus omnium Syriarum Prafes geweest is, kon hy niet noemen , want hy had met de toenmaalige Schatting niets te doen, Hy zegt niet, en kon ook volftrekt en on- bepaald niet zeggen: dat zy gefchiedde onder QUIRINUS; want dan had men de geboorte van CHRISTUS negen Jaa- ren laater kunnen {tellen , waaruit dan een tydrekenkundige misflag ware ontftaan , om dat Herodes toen reeds dood „was, daar hy toch by curIsTUS geboorte leefde. Hy zegt derhalven, en moest zoo ook zeggen :. spary eyevsro nye- twovsuovzoc Tu Ever Kupnuouv, de eerfte, by welke quiri- e , NUS MET ERN BERICT VAN jostétibs. bor Kes’ als een Stadhouder van Syrien (de eerfte reis flegts van een gedeelte, van Syrien, maar een andermaal de Opperfte van allé gedeelten van Syrien,) geweest is. Nu is er geene tegenftrydigheid meer voorhanden, de fcherpe Cenfus, na het verbannen van ARCHELAUS , Waare van JOSEPHUS melding maakt, kan onder QUIRINUS en zyn beftuur gehouden zyn geworden; SATURNIUS kan by de ge- boorte van CHRISTUS Dréier over Syrien en wel Opperfte Præfes over alle de gedeelten van Syrien geweest zyn ; doch met de toenmaalige Cen/us niets te doen gehad hebben. Maar Quirinus kan toen ook een Landvoogd van een ge- deelte van Syrien tot de toenmaalige Cen/us door AUGUSTUS aangefteld , en deze Cen/us de eerfte der twee Cenfus be welke hy zich bevond, of welke hy nomine Caefaris bee ftuurd, of ingevorderd heeft, geweest zyn. ` D - D - LAVATER’S HERINNERINGEN AAN DE LEZERS VAN ZYNE PREDIKATIEN, | (Journal fêr Prediger.) = Es Predikatie te maken, die den ten hoop wel bevalt , die bewonderd , uitgefchreven , en te koop geboden wordt, kost, in het algemeen, weinig moei- te; maar eene Predikatie , die wezentlyk belangryk voor het hart is, en zich met verwarmende kragt in het zelve indringt, terwyl zy het verftand verlicht; eene Predikatie die levendige en nazoekende prikkelen achterlaat , den hoorder navolgt, en in het uur der verzoeking , wanneer ze lang door de lucht vervlogen is, zich door het hart we- der henen dringt; —— eene Predikatie, die niet bevalt, die alle Menfchen tegen zich heeft , =— en evenwel bevalt -e doch niet uit de gedachten gebragt , niet wederleid , misfchien wel opentlyk berispt , maar evenwel van harte niet anders dan gebillykt kan worden, — dat myne lieve Broeders is het werk der wysheid van den Geest en der kragt van Christus; naar dergelyke voorftellen willen wy onzen arbeid. beoordelen, wy willen ons zelven de volgende vragen doen. » [s myne Predikatie , over het algemeen befchouwd , s tene Euangelifche Predikatie , waardoor het heil der an Meníchen volgens het oogmerk van Jefus Christus bevor an derd wordt? == is Zy eene’ eenvouwige , voldoende „bee a paalde, en van Christus geest outleende beantwoording ` 3 99 Cr MA. ‚ RAVATER'S- HERINNERINGEN — D der gewigtige vraag: Wat moet ik doen, op dat ik mg ss worde ? ‚> Strydt myne leerwys niet tegen, maar ftemt ze overs s Een met, en is ze gelykvormig aan, de leerwys van de an Propheten, van Christus çn zyne Apostelen? s Is de eenvouwige, overredende, fterke, innemende a, VOO der earppredikarie my natuurlyk , gemeen ae zaam? heb ik ve vlytig genoeg beftudeerd ? heb ik s, dezelve diep en zeker genoeg in mynen geest gedrukt? an Zou zich in myne plaats, voor myne Hoorders, ia an mynen tyd, een Propheet, een Apostel , Christus zelfs, ae wel zo hebben uitgedrukt ? - aa Verfta ik alles, wat ik zeg, zo volkomen, dat ik het a» ligt met andere woorden zeggen » in duidelyke denkbeel. an den ontwikkelen, eu rekenfchap van myne uitdrukkingen an geeven kan? 5, Ben ik van alles, wat ik zeg, volkomen overtuigd en ap doordrongen ? „Moet men het aan myne Predikatie aanzien en onder- as Vinden, dat ik ware en duidelyke , zelfsgedachte an denkbeelden , eige ondervinding en eige overreding wil an fehynen te hebben van de zaken, welke ik anderen leren ss , `. æ Wordt myn Toehoorder, door middel van myne Predis s» katie, met de leer van den Bybel, en de daarin geopene şa baarde fehikkingen van God, tot herftelling van het an menfchelyk geflagt naar zyn evenbeeld meer bekend? vw Kan zyne kennis in den Bybel daar door wasdom bekos ss men D wf myne Predikatie overeenkomftig met de omftandighe- en den van den tyd, met de vatbaarheid en het gemoedsbe- va ftaan van myne Hoorders, met myn eigen karakter, ou» an derdom en bediening ? wa Is myn voorftel vry van alle ruwe, gemeene, onë- » dele, lage, bittere en gebiedende uitdrukkingen ? an Ìs myn’ yver voor de waarheid zuiver, verbergen zich np daar onder geene het eigen zoekende hartstochten ? an Vindt de geleerde en fcherpzinnige, zoo wel als de ee. Cenvouwige , voedfel voor zyn verftand en hart in myn aa Voorftel, worden zy beide verlicht en verwarmd? - Verftaat hy, die my verftaan wil, my volkomen ? Kau o hy my. gemakkelyk ? au Is het niet de fchuld van myne bearbeiding en van myn sp» Voorftel, wanneer myne Hoorders niet meer verlicht en “ooa © * 39 op- - EE O nd me "ag eh AAN DE LESERS VAN ZENE PREBIKATIEN. 9 s Opgewekt Benen gaan, dan zy in de Kerk gekomen 2 ZYN ee: ‘ — s» JS de gehele inrichting van myne Predikatie eenvou- an Wig, vatbaar, natuurlyk, Ran Ze gemaklyk in het geheu- 3 gen bewaard worden? laten de verklaringen , de gron- s» den , de besen, met gemak zich, van eenen eenvoywis ss gen, ook van eene opmerkende dienstmaagd herhalen? ae heb ik het wezentlyke wel zamengevoegd? zyn de hoofd- gedachten, de grondftellingen , zo klaar , dat ze niet licht s, kunnen vergeten worden ? ‚> Laten zy zich op byzondere , in dit leven voorkomende, 3 geraden licht "ECH, , aad ‚> Zyn ze niet tegenftrydig tegen andere grondftellingen „ s» welke ik voorheen heb voorgedragen ? s , an Laten zy zich met andere ware en heerfchende grond- » ftellingen van myne Hoorders licht vereenigen, en daar an Onder fchikken ? 8 an Durv’ ik myne Predikatie in een kamer, eenen diep» s denkenden en eenen dagelyk{chen Godgeleerden „ eene» ss geöefenden Wysgeer, eenen fchrânderen en vernuftigen <> Staatsman „ eene verftandige vroome Vrouw, en eenen e Ongeleerden Knegt, of Dienstmaagd, voorlezen; durv’ ik „> by elke bladzyde, by het lezen derzelve, ieder van ə deze perfonen rustig in het aangezicht zien , en kan ik s Zeker zyn, dat ik van allen recht verftaan en van nies » mand wederlegd zal worden, zonder dat ik my in de > verzoeking bevinde, by de eene of andere plaats varr s» fchaamte te bloozen, eene geheime weêrzin in my te 39 bemerken a of deze en gene plaats vlugtig te overlos 3 ` Lei zyn nagenoeg de vragen, naar welke , zoo het ons toefchynt, alle Predikatien moeten beoordeeld worden ; — en och dat God alteen hier en daar enkele Predikanten of klei- per em grooter Gezelfchappen van Predikanten verwekken mogt, welke zich in de rdeling van hunnen arbeid redelyk en broederlyk oefenden. Dit is een woord ’t welk gy, Ô myn God, zeker niet geheel onvrugtbaar laten 276 KORTE LEEVENSSCHETS, in _ AAN DE UITGEEVERS VAN DE. ALGEMEENE VADER- LANDSCHE LETTEROEFENINGEN, MYNE HEEREN! , e dood van een der beroemdfte Botanisten , die by den D uitgang deezer Eeuw in Europa leefde, van te veel ewigt zynde, om dezelve , by gelegenheid , dat ik U el Eds. andermaal verzoeke de volgende kleine Vertaa- ling (*) in U Wel Eds. $ ge * JOHANNES ANDREAS MURRAY wierd te Stokholm, waar zyn Vader D. ANDREAS MURRAY den Predikdienst by de Duitfche Gemeente vervulde, den 97 January des Jaars 1740 gebooren, en maakte in 1756 te Upfal een aanvang zyner Studien, welke de Geneeskunde in het algemeen , en in het byzonder de Kruidkunde, onder het geleide des vereeuwigden LINNZUS, tot hun onderwerp hadden; van, daar maakte hy een Reize in 1259 door de Zuidelyke Ge- westen van Zweden naar Koppenhagen, en keerde met een verzamelden fchat van Natuurkundige en Oeconomifche Ontdekkingen, langs een anderen weg, naar zyn Vader- ftad terug, van waar hy zig weder in het volgende Jaar naar Gottingen begaf; naar dat hy de Lesfen der Profes- {oren deezer Univerfiteit, met vrugt gehoord hadde , vong hy zelf, in het Jaar 1763, met Paafchen, naar bekomen verlof, aan, anderen in de Kruidkunde onderrigt te geeven , en wierd in Augustus deszelfden Jaars tot Dofier, en in April des volgenden Jaars tot Profesfor Medicine Extraia dinartus verheeven; in 1768 wierd hy Doctor in de Wys- begeerte, en Medelid van de Academie der Weetenfchap- pen te Stokholm ; in 1769 wierd hy Prafesfor Medicina (*) Over het wezeniyk Galnooten Zout. Dit zal geplaatst wan. den iu een volgend Stukje, i : , VAR Je A: MURRAY, dy Ordinarius en Praftus der: Koninglyke Botaniìfche Kruid- tuin, en in 1770 Medelid der Gottingfche Maatíchappy der Weetenfchappen 5 in 1771 noemde LINNÆUS" een Ooste Indifchen Boom, hem ter Eere , Murraya exotica, zoo’ als hy ook reeds een door hem ontdekt Infect Casfida Mur- sayi genaamd had; in 1772 wierd hy Lid van het Berna fche Éezelfchap tot voordeel des Landbouwssin 1776 van het Geneeskundig Genootfchap te Koppenhagen ; in 1779 van- het Genootíchap der Weetenfchappen van Gotheborg en Upfal; in 1780 van dat te Lund; in 178e van het "Heelkundig Genootíchap te Parys en Nancy; in 1784 van ` het Genootífchap der Weetenfchappen te Florenz , Lyon, Vlisfingen, en van het Gezelfchap der Georgofili te Flo. renz; in. 1785 van het Genootíchap der Weetenfchap= pen te Orleans, en in 1786 van dat te Dyon, zoovals in 1787 van het Oeconomifche Gezelfchap te Parys. In het Jaar 1780 wierd hy Ridder der Koninglyke Schwedifche Wafa- Orden; in 1782 bekwam hy van den Koning van Groot- Britannien den tytel van Hofraad, en in t791 overleed hy, den oaften May, naar een ziekbed van byna agt dagen, aan een Longe-Zweer , [Vomica Pulmonis ] des nademiddags om g3“uuren, in den ouder- dom van 51 Joaren en 4 Maanden; nalaatende eene Wee duwe en vier ongehuwde Dochters. De verdienften van deezen grooten Natuuronderzoeker zyn te algemeen bekend, dan dat het nodig zoude wezen dezelve hier te herhaalen 5 het grootfíte deel van zynen tyd befteedde hy aan de Kruidkunde, en de daar mede verbondene Wee- tenfchappen; sok zyne Voorleezingen waren meest der Bo- tanie en Materies Medica toegewyd, waarmede hy. ech, ter, zoo veel mogelyk, de nodige kennis der Infecten , en met de enkelde Geneesmiddelen , derzelver Oeconomisch ge- bruik immer tragtte te vereenigen ` zyne volftandige kennis der Griekfche , Latynfche én der bekendfte leevendige , Spraa- ken is een voldaenend bewys zyner genie en gepaste eer- gierigheid; en de aanzienlyke menigte der Werken, waar van hy, of de zeer nuttige en leerryke Vertaaler, of de geleerde en zinryke Autheur zelf was, gepaard met zoo veele aaneengefchakelde bezigheden, getuigen genoeg van zyne p zenswaardige vlyt. en onvermoeiden arbeid : van deezen "heeft hy in het Eerfte Deel zyner Opuscula, Com- mentationes varias tam medicas, quam ad rem. naturalem Jpeantes continentia ; een Lyst dier geenen, welke tot 1785 in het licht gekomen waren ə vervaardigd, en, om 5 on. 278. KORTE LEEVENSSCHRTS VAN Js Ac MURRAY, onder die aanmerkelyk getal geene anderen te gedenken wie kent niet zyne Apparatus Medicaminum? Wie kent niet zyne beide uitgaven van ’t PVegetabilium ? Dat het eerfte een der vol omenfte » erken van deezen aast, en misfchien wel in veele opzichten het eenige is niet li iemands. denke ik, ontkennen; en het is te bejammerens dat zyne vroegtydige dood ons zoo wel van eene tweede witgave , daar de eerfte gedeeltelyk reeds lang is uitverkogt geweest, als van de verdere voortzetting deezer nuttige , en inderdaad zeer zwaare , onderneeming beroofd heeft ; de waar- dy des anderen , niet oppervlakkig, och naar den tyd en ge: enheid , waar in wy dit Werk bevoorens uit de handen dders ontfingen , befchouwd (*), zal ik aan ieder welden- kend, en , zonder buitenfpoorige eigenliefde of wraakzucht, waarheid minsenden liefhebber en kenner der Planten zelfs te beoordeelen overlaaten; terwyl die geenen, welke dee, ze de menschheid zoo zeer onteerende hoedanigheden, te dikwyls met een hoogen graad van onkunde en ondankbaar heid vereenigd, fchynen te bezitten, de volgende woorden der, Voorreden eegen Ji aandacht kunnen over- en: ,, Etenim ob/ervatum aliquoties, eos , quibus , gra- „ dum Dolloris ambientibus , vis fpecimen junceum e fuccum, mutilatu extorqueri peterat, ut fpecies faltem s» obfequië E proftares, ab auditoribus fuis, atate, ingenio Ef profebtibus , e pereximios , [cien- ` tesque oratores declaratos fuisfe; Gë ni , eos, sn qui male, Gë exiliter fcriberent, tanto docentes ili an #0, fnordinato , rimarum errorumque pleno, ufos fuisfe, i iti ofientatie- CH [Na dar het Syflema Vegstabilium , zynde het Tweede Deel van de Xlíde Uitgave van bet Syffeme Natura, van den beroem- den LINNzUs, door denzelven in °t jaar 1767 was aan °t licht geven , heeft de Heer murray daar van een nieuwe Xllide Uitgaa- ve in't jaar 1774, volgens de eigen verbeteringen , van den Rid- der hem medegedeeld, met eenige invullingen, bezorgd, en, na deszelfs overlyden, in °t jaar 1784, eene XIVde Uitgaave van dat Syflema Vegetabilium , of Samenftel der Plantgewasfen , die door hem met een groot getal nieuwe Geflagten en Soorten , volgens de Waar- neemingen van alle bekende Kruidkundigen deezer battle ‚er met veele Aanmerkingen is verrykt, den Liefhebberen deezer Star die medegedeeld} | EE > , BE” SIT WECENG DE VOORTERENGTHG VAN DEN BORAN. _ Uit de Philofyphicat Transatians , Vol. LXXVIL) » nigen tyd geleden hebben wy een Brief van der a. Heer WILLIAM BLASE , Esq. geplaatst (*), wegens an den Beer: fchoon "er geen el meer valle of dezelve on is een natuurlyk Voortbrengzel, is de Gefchiedenis daar an van zeer onvolkomen, en verdient overzulks hee an beste, “t welk men er van te weeten komt uit de plaat- a zen waar het valt, onze aandagt; wy voegen daarom het volgend Berigt van Vader joserH DA ROvATO in ons Men- gewerk. ké ké * Vader JOSEPH DA ROVATO , Overfte der Capucyner Zendelingen in Tibet, vermeldt, in eenen Brieve, gedagte- kend Patna ro Sept. 1786, dat het eenigst middel, °t welk hy hadt om onderrigtiug te bekomen wegens den oorfprong van den Borax, was te {chryven aan BAHA- DAR-SHAH , Broeder des Konings van Nepal, of Nepaul CH), wiens Staaten aan Tibet grenzen. Deeze Prins zondt aan hem te Paina een zyns Volks, een Inboorling des Lands, vanwaar men den Berar bekomt. Uit het gefprek met dien Man zamelde hy de volgende kundigheden op. ” In het Landíchap van Mood: sgt-en-twintig dagreizens ten noorden van Nepal; on vyf-en-twintig ten westen van Lasfa, de Hoofdítad van Tidet, zyn twee Dorpen, geke= en in eene onvrugtbaare Valei, welker Inwoonders alleeg en van de inzameling van den Boray. ‘Er is in deg, ze Valei een Poel, en vindt men er meer kuilen, waarin het Regenwater zich verzamelt: als het eenigen tyd daarin geftaan heeft, treeden de Inwoonders in die Waterverzamele plaatzen , en indien zy onder den modder een vasten es arden grond voelen , haalen zy "er eene bedding van Boras wt, welke meer of min dik is, naar gelange het water Ca Zie N. Alg. Vad. Loet. EV. D. ade St. bl. 192. (t) In de Kaarten van den Major RENELL, de naauwkeurigs fte , welke men heeft van deeze Landftreeke, nog zo onvolko- men bekend, wordt dir Koningryk Nepau/ geheeten. Vader pa ROVATO, zyn verhaal in "tr Zfaliaansch opgefteld hebbende, heeft aan dien naam een Zafiaanfche Spelling gegeeven. .. a8o BERICT WEGENS DE VOORTBRENGING VAN DEN Sep AT] hooger of laager geftaan heeft. De hoedanigheid van dit water is zo flegt, dat het, zelfs in eene zeer geringe hot veelheid gedronken, eene zwelling in de ingewanden ver- oorzaakt, altoos kort'daar op van den dood gevolgd. De aarde die den Borax voortbrengt is witagtig, en ‘er is in die zelfde Valei, omtrent vier mylen van die Poelen , een Zout- myn, die genoeg Zouts uitlevert voor de Inwoon- ders van dat geheele Gebergte. Tien dagreizens noordlyker is eene andere Vaki, Top- Jé geheeten, en nog hooger op de Valei Cioga, die desge- lyks Borax uitleveren. Dit Zout draagt den naam van Saga in de Nepalfche taal, en in die der Indous. Wan- -neer men de Borax niet bereidde, zou dezelve wegkruime- jen, en, om dit te voorkomen , vermengen de Inwoonders des Lands ze dikwyls met aarde of vet. OPHELDERING VAN DEN HOOGLEERAAR DE SAUSSURE, OVER EEN VERSCHYNZEL IN DE GEZIGTKUNDE, DOOR DEN HEER REYNIER WAARGENOMEN (*). (Journal de Phyfigue.Y k geloof dat de Waarneeming van den Heer REYNIER , wegens een gedeelte van een Regenboog, in een Wolk naby de Zon, zeer zeldzaam is: dewyl die Heer niet weet of men ’er voorbeelden van heeft, Ik heb een foort- gelyk Veríchynzel waargenomen , doch flegts éénmaal, en er in het Vyfde Deel van myne Lettres Geologi Ta Pag: 354, deeze befchryving van gegeeven. an n was, > eenige uuren geleden, opgegaan, en de Lugt was hel- s der; men ontdekte flegts eenige dunne Wolkjes in `t s, Oosten; een deezer Wolkjes , omtrent op dezelfde hoog- ə te als de Zon, en ten naastenby to graaden zuidlyker, an Vertoonde, tusfchen de zeven en acht minuuten lang, sn de kleuren van den Regenboog zeer helder en volko- ə men onderfcheiden; het rood was na de zyde van de zm Zon gekeerd. "Er was geen wind én het Wolkje fcheen an onbeweegelyk ; doch het verdween allengskens ; de kleu- , Ten behoudende tot dat het geheel weg was.” — lk el over om te denken, dat die Wolkjes iets zonderlings zyn , en dat het alleen derzelver (land , ten opzigte van (*) Zie hier boven bl. 103. OVER EEN VERSCHYNZEL IN. DE GEZIGTKUNDE. 285 de Zon en van den Aanfchouwer niet is, welke dit Vere fchynzel te wege brengt: naardemaal Wolkjes , niet verre van de Zon, zeer gemeen zyn, en dat dan onder het ge- tal der Waarneemeren, op verfchillende plaatzen, (aange- merkt den kleinen afftand dier Wolkjes 3 altoos wel een in dien betreklyken ftand moet weezen , als waarin de Heer REYNIEK en ik my bevonden. : _ GEDACHTEN OVER DE WYZE , OM HET ONTWERP VAN EENE ALGEMEENE MAAT , WAARTOE BY DE NA TIONAALE VERGADERING BESLOOTEN IS , UIT TE VOEREN. Door Lader COTTE, Pries- ter van het Oratorie , Correspondent van de Koninglyke Maatfchappy der Wee- benfchappen , e algemeene wensch ftrekte zich , langen tyd geleden - SJ uit tot de uitvoering van dit Ontwerp. Veele Staatse dienaars hebben ’er zich mede bezig gehouden; duizend hinderpaalen, verwekt door kwaade Trouwe en door Eigen- baat, kartten zich aan tegen hunne heilzaame inzigten. De Nationaale Vergadering, die alles aan het algemeen be- lang opoffert , en welker invloed de overmagt heeft op ftrydige gevoelens , heeft de Wet gegeeven ; zy zal vol- voerd , zy zal goed volvoerd worden: dewyl de zorg daar over is opgedraagen, aan twee der kundigfte Geleerde Ge- noot{chappen van Europa, de Academie der Weeten/chappeu te Parys, en de Koninglyke Societeit te Londen. Naardemaal elk Burger verfchuldigd is , aan het Vader- land , zyn Licht, zyne Kundigheden en zyne Gedachten , me- de te deelen, waag ik de myne op te geeven over een Onderwerp , °t welk ik altoos zeer ter harte nam ; en zal ik my gelukkig achten , indien dezelve mogen zamenftem- men met die de Academie zich voorftelt te omhelzen. 