VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
zing der Ophelderingen te keuren, eene wantftaltigheid, ontweeken door ze agter aan te voegen, met overwy- ' zingen ter opgehelderde plaatze. 3 byvoegzelen ,” fchryft de Burger PASTEUR , „ uit FORSTER hier opde ezegde wyze lagcssacht. zullen den Leezer zeker be- Baaien en zeer belangryk voorkomen; hoe aangenaam fteekt de byzondere wyze van zien en befchryven van deeze twee Schryveren , die beiden ooggetuigen waren van ’tgeen zy te boek {telden , by elkanderen af! — Cook , met veel kennis van de Aardrykskunde, de Scheepvaart , en alles wat daar toe behoort, voorzien, merkt alles op, wat daar toe tn heeft , be: {chouwt alles met eene koele philofophifche bedaard heid , beoordeelt met verftand , verhaalt niet ‘met de maauwkeurigfte byzonderheden; maar alles wat hy zegt is juist, en draagt het kenmerk der waarheid. For- STER, met levendiger verbeelding begaafd, fchryft met meer warmte, met meer gevoel, met meer me begeerte ; alles maakt op hem meerder indruk; hy fpeurt den aart der Volkeren, die hy bezogt, in de minfte plooijen van hun karakter in de minfte by- zonderheden van hun gedrag op, en verlevendigt alles door wysgeerige , zedekundige en menschkundige aan- re die zelfde verbeeldingskragt zet zynen fchryfltyl meer fierlykheid by, en zyne groote kundig: heden ftellen hem in ftaat om nuttige vergelykinge te maaken. Vooral legt hy zig toe op alles wat tt het vak der Natuurlyke Historie behoort, en in dt | ee is zyn werk van de hoogfte waarde , terwyl | eeze bezigheid zelve van die van Kapitein cook, 215 aan land waren, zoo zeer verfchillende was, dt de voorvallen, die hun bejegenden, en de omftandi heden, waar in zy zig bevonden hebben, noodwendig zeer verfchillende moeten geweest zyn.” —— C tein cook bekent, aan ’ einde der Inleiding t deeze Reize, by zyne verklaarde begeerte, om kt Reisverhaal in zyne eigene woorden te geeven , vel: ng te moeten verzoeken wegens zynen ftyl, fs REIZEN RONDOM DB WAERELD, 193 fty\ eens Zeemans, die verftooken geweest was van zich op Letteroefeningen toe te leggen, De f PASTEUR heeft ook de Aantekeningen van den Franfchen Vertaaler zich ten nutte gemaakt, en dus dit Werk alle verlangbaare volkomenheid bygezet 5 ook is‚deeze Uitgave met ééne Plaat vermeerderd, en io andere zyn eenige verbeteringen, naar des Vertaa- lers oordeel, gemaakt. De Inkiding behelst, behalven een kort verflag van de Reizen in het Zuider- halfrond , een berigt van de toebereidzelen tot deezen Tocht. Het I H. des Eer- ften Boeks vermeldt den Reistocht wan Deptfort na Madera, en van daar na St. Jago, tot de aankomst op de Kaap de Goede Hoop. Veel aanmerkenswaardigs van St. Jago wordt vermeld, en over het Lichten der Zee verdienen de Aanmerkingen van FORSTER zeer ge- leezen te worden, | Het II H. befchryft het vertrek van de Kaap de Goede Hoop na de Zuid-pool, en geeft ons op, de vergeeffche nepeuringen na een Zuidlyk Vast Land, Overneemenswaardig dunkt ons hier eene Aantekening Van FORSTER , betreffende het niet beftaan van een Zuidlyk Vast Land „waaraan men in Europa doorgaans geloofd heeft. „Het Dryf-ys, daar aangetroffen, bewees ops, dat ’er-tusfchen de luchtftreek van het noordlyk en zuidlyk halfrond een groot onderfcheid is. Wy wa- ren midden--in -de- maand December, die, in dit Zuidlyk Halfrond, met Juny by ons overeenkomt. Onze waar- mene Breedte was 51° 5/ Zuid , die omtrent met e Poolshoogte van Londen ove omt, en evenwel hadden wy reeds verfcheide bergen van dryf-ys ont- moet, en onze Thermometer ftond op 36 graaden, Het gebrek aan een Vast Land op het Zuidlyk half. mood fchynt deeze’ grootere koude van deeze Waereld- te, veroorzaaken , in zoo verre hier, naamlyk, miets.dan Zee is, die, als een doorzigtig vloeibaar lichaam ‚de ftraalen der. zon verflindt en niet te ru pn op het Noordlyk Halfrond door het, aard- het ÍI H. vinden wy het vervolg van de na- fpeuringen. na een Zuidlyk Land tusfchen de re lyn van de Kaap de Goede Hoop en Nieuw Zeeland, Óp deezen Zeetocht , die met het landen in de Don- kere Baat aan Nieuw Zeeland eindigde, hadt soog T Wark GUA i f a e _ EE IP 4 o : < = 3 zr gur Lt w Ta Om Fn a7 em Wrs vanis -e a pae s A. t94 ' Je COOK honderd-en-zeventien dagen in zee geweest, în wel. ken tyd hy drieduizend - zeshonderd - en - zestig mylen gezeild hadt, zonder ééne eenige reis land in het ge zigt te hebben. De waarneemingen van het Zuider. Ficht van cook worden onderfteund door die z Reisgenoots FORSTER , die, des betreffende , ‚vermeldt: s Het Zuider -licht beftondt uit lange zuilen van een helder wit licht, die zig aan den Oostlyken horizont byna tot het toppunt verheften, en zig langzaamerhand over het gantfche zuidlyk deel van den hemel verbreide den. Somtyds was het aan het boveneinde fchuins eboogen , en geleek naar het Noorder-licht van ons GW zerelddeel , behalven dat het geene andere dan eene witte kleur hadt, daar ons Noorder-licht in tegendeel verfcheidene byzonderlyk purper- en vuur -kleuren aan neemt. Somtyds konden wy door ‘het fchynen van dit Zuider-licht, van ’t welk, myns weetens, nog geen Reiziger gefprooken heeft, de daar onder verbor- gen fterren niet ontdekken, en op andere tyden zag wen die op zyn best maar gantsch bleek door hetzelve heen flikkeren. De lucht was meestendeels helder „ als dit verfchynzel zig vertoonde, en de lucht zoo fcherp koud, dat de Thermometer gemeenlyk op het vriespunt ftondt.” * EN As Het IV H; geeft een breedvoerig verflag van de Ver- rigtingen in de Donkere Baai , alsmede Van de Ont- moetingef met- de Inboorelingen. Over dit Hoofdftuk zyn de Ophelderingen van FORSTER, zo Mensch-, Dier- als Plantkundige, veelvuldig , en mogen als gewigtige bydraagen in die vakken worden aangemerkt. ` ’t Lang verblyf in, en de aangelegenheid van de Don. fere Baai voor de Scheépvaart , doet cook het V H. befteeden tot het geeven van Onderrigtingen om in éh uit dezelve te zeilen. By de befchryving van het om- liggende Land, van de Voortbrengzelen Roy Inwoonde ren , voegt onze Reiziger zeer belangryke Sterre- ed Zeevaartkundige Waarneemmingen. FomsreR brag hier den tyd niet onledig door, blykeùs de hier byg voegde Aantekeningen ,, meest van eenen Mensch | gen aart. a | P aM i Met het VI H. gaat cook weder op ‘reis. “en becht den Tocht van de Donkere Baai tot Koningin Chår Kanaal, Inzonderheid wordt ’s Leezers-aandagt hier ge | trokken door de Befchryving van eenige’ ‘Water. | REIZEN RONDOM DE WAERELD. . Ig? waaromtrent de opheldering van ForsTER alle de ken- merken eens keurigen en kundigen Waarneemers draagt, De twee Schepen, tot deezen Tocht beftemd , waren wan den anderen afgeraakt, doch ontmoetten elkander gea tukkig weder in Koningin Charlotte Kanaal. Te dee= zer gelegenheid geeft de Capitein FURNEAUX een bijster van zyn wedervaaren zedert het fcheiden van de twv Sctepen, ipani met eene Befchryving van yan Dies mens Land. Dit maakt de fchryfítoffe uit van het VII He — Die aan land waren , voelden twee fterke fchokken van eene Aardbeeving ; doch die zich op het Schip bevón= den, waren ‘er niets van ontwaar geworden. s, Deeze Aardbeeving ,” merkt FORSTER, niet ten daad de, ops maakt het meer dän waarfchynlyk , dat ’er of nu nog vuurfpuwende Bergen op Nieuw Zeeland zyn, of dat zy ‘et voorheen waren: want .deeze beiden groote ver- Schynzelen {chynen fteeds met elkanderen verbonden te zyn,” - VII H. vermeldt ons de Verrigtingen in. Ko. singin Charlotte Kanaal ,. gepaard. met Aanmerkingen over de Inwoonderen van- het Land, Dit laatite geeft den Menschkundigen en Menschlievenden FORSTER ge- heid tot eene Vertoogswyze „Aantekening over de Volkszeden , en over het bederf, door de Ewuropeaanen daarin gebragt. s, Ik vrees,” fchryft-hy onder andere, » dat de kennis van ons den bewoonderen van de. Zuid- zee over het geheel nadeelig geweest. zy, en ikben van gevoelen., dat die Volkeren ’er-het best aan zm, die zig altoos van ons verwyderd gehouden, en uit voorzigtigheid en mistrouwen ons Zeevolk niet vergund "ea, al te bekend en te vertrõùwtyk`mėt huñ te worden,” ea ak K Het IX en laatfte H.: deezes Deels doet oñs Cook den koers van Nieuw Zeeland wa Otahiti volgen.’ ‘Hy an daarin verilag -van eenige laage- Eilanden „ waar- Chynlyk dezelfde , welke door DE BOUGAINVILLE waren. Ten aanziene van 'hêt groot oópmefk deezes Reistochts , zegt de Reiziger :- s, Naardien wy fu iw Noorden Ganden koers van Kapitein CARTÉRET Ckomen waren , verdween alle: honp van serge an Zullen ontdekken. Eilanden waren alles wat wy, Ei wagten konden “te“vinden , tot dat wy weder naat hef Zuiden zouden keeren. Ek had ru,’ dat is op. deelt, o myne voorige Reis , “deezen “Oceaan: -doorkruisd ; ra f 196 J. COOK; REIZEN RONDOM DE WAERELD, Breedte van 40 Graaden en meer, zonder iets te ont. moeten, dat my in ’t minst aanleiding kon geeven om te denken dat ik vinden zou het geen ik zogt. In te endeel , alles liep zamen om my te doen gelooven, Eat ‘er geen Zuidlyk Vast Land is tusfchen de middag- Iyn van America en Nieuw Zeeland; ten minften lever- dj deeze overtogt eg ontwyfelbaare tekenen van zulk een Land.” ‚Dit ftaaft hy verder door eenige aanmer- kingen. —— Belangryk zyn, naar gewoonte, de Aante- keningen van FORSTER, De Vertaaler ftemt egter met hem niet in, ten opzigte van de Venusziekte, en toont met duchtige redenen, in een Noot op de Aanteke- ping van FoRSTER des betreffende, dat ‘er veel meer waarfchynlykheids is, dat die kwaal door de Burs- eaanen in Nieuw Zeeland is overgebragt, dan dat zy $ dat Land oorfpronglyk zou thuis behooren. Verzameling van uitgezogte Nieuwe Reizen, als van C. co _ LUMBUS; F. DRAKE , W. RALEIGH ; JAMES, J. F. GEMELLI, ANSON ‚WALLIS, COOK , DIXON , PORTLOCK , WILSON, HUNTER, BRISSON, PATERSON, Lord MA- . CARTNEY cn veele anderen. Bevattende de mèrkwaar- ; tigh zaaken en belangrykjłe gebeurtenisfen „ besrekke- h tot de gedaane Tochten en Ontdekkingen rondom . de Waereld , nevens de Zeden en Gebruiken der Vol- ken. Door JOHN ADAMS. JI Deelen. In den Haa- gen by: J. C. Leeuweftyn, 1800, In gr. 8vo. te za “men 773 Öl. ragmenten uit oude , laatere en nieuwe Reisbefchry vingen, zou de a be Tytel deezer twee Boek: deelen uitmaaken, De Naamen der op den tytel ver melde Reizigeren, en zo veele andere, als ’er in voor: komen, wettigen de benaaming, welke wy ‘er aan gee ven. De op den tytel laatst vermelde Reis wan ma CARTNEY komt in „het oorfpronglyk Engelsch Werk van ADAMS niet voor 5. doch heeft. de Nederduisfche Verir ler, in die byvoeging, den Vertaaler van dit Werk in `t Fransch, J. F. ANDRÉ , gevolgd.… .Deeze Fragmenten zyn zeer brokkelig. Het Eere Deel beftaat uit niet minder dan LXXV, en het Twee: de uit LXXXI Hoofddeelen, van welke voor ieder Deel de Inhoud geplaatst is. Wy zullen denzelven ae i J. ADAMS, VERZAMELING VAN REIZEN, 197 affchryven, noch ook treeden in een Verflag van eenige er Reizen, welke meest alle in S ARI het -licht zien, en waarover ons oordeel reeds ld emg dh merken wy op, dat de Engel/che Verzamelaar zich meest bevlytigd eeft om het wonderbaare, het verfchriklyke uit te kippen, als meest gefchikt om de algemeene leesgraagte op te wekken, gaande te houden, en te voldoen. Eene Waereldkaart, op welke alle de Eilanden en andere Plaatzen , door de Hedendaagfche Reizigers ont- dekt, worden gezegd te zyn aangetekend , is voor dit redelyk goed vertaalde Werk gevoegdì De Vertaaler is niet fterk in het geen tot de termen van de Schepen en de Zeevaart behoort. Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch, in den Jaa- re 1799. In Brieven. Met Plaaten. Te Amferdam, by A. B. Saakes, 1800; In gr. 8vo. y hielden de vroeger uitgegeevene Reize van dee- zen zelfden Reiziger (*) voor geene Kamerreize, en hy pryst ons, wegens dit regtmaatig oordeel, in een Naafchrift, aan de Voorreden toegevoegd; in welke hy het lot, zyner voorgaande Reize bejegend, in °t breede opgeeft, en dezelve tegen eene en andere aantyging verdeedigt. Wy mengén ons niet in dien twist. Liever willen wy het Reisverhaal leezen , en bezien, wat wy van deeze tweede Reize hebben te oordeelen, — Wy hebben zulks gedaan, en bevonden, dat dee- ze tweede Reize na dien zelfden oord van het Ba- taafich Gemeenebest zo gelyk is aan de eerfte, dat wy onze hier boven aangeweezene beoordeeling woordly willen overgenomen hebben, Eene en andere Briefs nogthans, over de Natuurlyke Historie van dat Gewest , maakt hier eene uitzondering: dan de Schryver , fchoon pari a opheldering mededeelende , fchynt in dit vak thuis te weezen, dan in andere, Alleen hebben wy er by te voegen, dat de Uitgeever , naa dat deeze tweede Reize reeds ter Drukpersfe or zorg (*) Zie onze Paderi. Letteroef, voor 1800. bl. 206. LETT. 1801, NO, 5. P 198 REIZE DOOR DE MAJORY, zorgd was , verfcheide Brieven, zo naamlooze als ge- tekende , heeft ontvangen , eenige die na den Reiziger raaden , zommige die hem fchelden en dreigen, of uit ‚eenen en anderen hoofde zyn werk bedillen, tegen wel ken hy zich verdeedigt ; terwyl anderen hem Brieven peovcon hebben, met veelvuldige narigten, dien oord treffende, grootendeels ftrekkende om °t geen by ge- zegd hadt te ftaaven, of ’er verbeteringen aan toe te voegen, Deeze maaken een Aanhangzel op dit Deeltje uit, en zyn ons voorgekomen van zeer onderfchei- dene waarde te weezen. De meeste bevestigen het een reeds in de oorfpronglyke Brieven tegen de oomschgezinden zo uitvoerig en met zo veel herhaa- lings was bygebragt. Men hebbe zich des niet te be- vreemden; immers de Reiziger fchryft, in zynen op één na laatften Brieve: ‚Ik ben hartlyk blyde, dat ik » deeze Reize na de Majory weder zoo gelukkig ten p cinde gebragt heb. Dezelve heeft my veel genoegen „> verfchaft, en nog grooter zou dat genoegen geweest » Zyn, wen ik had moogen ondervinden, dat in de s» Majory thans meer verdraagzaamheid dan in het voor. » leden jaar woonde ; maar helaas! alles is hierom- a» trent nog het zelfde, en in veele ftukken nog er- » ger, Dezelfde Domheid , Bygeloof , Dweepzucht, © dienst-haat en Vervolging, enz. heerscht ’er nog ə» even fterk , en zullen ‘er wel altyd voortduuren ; » nimmer komt hier in Gie verandering, of ’er mo „een Wonderwerk gefchieden — Doch geduld!” — Dit wenfchen wy den Reiziger in eene vab maate toe, dewyl wy niet langer de dagen van Won derwerken beleeven. In de Voorreden wordt een ieder, die nog iets by zonders aangaande de Majory bezit, door den Uitgee- ver verzogt, om °t zelve aan den Drukker deezes vragt- vry toe te zenden ; met verzekering, dat van alles, wat hem op deeze wyze (mits het waarheid zy) word toegefchikt , een dankbaár gebruik zal gemaakt wor den. Eene uitnoodiging , die ons doet denken, dat di Stukje het laatte niet zal weezen, ROEERT, OF DE MAN ZO ALS HY ERHOORT TE ZYN, 199 RosrnT, f de Man zo als hy behoort te zyn. Tot aan zyne intrede in den echten flaat en het huislyk leven gefcherste Een Wederga van ELISA, of de Vrouw zo als zy behoorde te „ Uit het Hoogduitsch vertaald. Te Westzaandam, by van Aken, en te Amfleldam, by J.F. Nieman, 1800. Je gr. 8yo. 242 bl. „ [Jet voornemen” (dus vangt de Schryver in het Voorbes u richt aan) „ om een Charafterfchets van den volko« „ menen Man te Ontwerpen, huisvestte reeds in de ziel des „ Opftellers, eer nog Elifa in het licht verfcheen. Hy fchaamt „Zich echter geenzins, om zynen Robert een Wederga van „ Elifa te noemen , want zy heeft zyn voornemen op nieuw „ opgewekt, en tot rypheid gebragt. „Dat de Man, zov als hy behoort te zyn, (dus zegt hy „ten weinig verder:) nog onvoltooid ver(chynt, en ter zy- moer tyd Elifa in ligbaamlyke grootte overtreffen zal, bee „hoeft niemand te bevreemden, die in aanmerking, neemt , „dat de beftemming van den Man, tot werkzaam Staatsbure „ger, hem in eene menigte van omftandigheden en betrek- n lata wikkelt, van welken de Vrouw, volgends harre „ meer beperkte beftemming, is uitgeflooten, en dat juist ie- „ dere burgerlyke betrekking, in zoo verre die op zyne werke „zaamheden invloed heeft, een hoofddeel zyner Character- „fchets moet uitmaaken” —_ Deze Charafteríchets , dan , van den Man , zoo als hy behoort te zyn, is ons veel min- der overdreven voorgekomen , dan het grootsch ideaal der vrouwlyke volkomenheid, in ELISA voorgelieid (*); waarom wy ook dit Boek althans met niet minder genoegen , dan Eli. fa, gelezen hebben. Wy zullen ons de moeite getroosten , om voor onze Leze- ren eene fchets der voornaawfte bedryven en lotgevallen van ROBERT te ontwerpen, geduurende den loop zyner jeugdige w ven ada want alleen zoo verre reikt dit Eer- L. KosesT FELSER, dan, wordt onder de gelukkigfte uiter- lyke omftandigheden geboren te Zusthofen (t); by geniet alle de voordeelen eener verfynde opvoeding, ziet zich tot allere lei ziniyke vermaaken uitgenoodigd, en wordt in veele zaa- ken onderwezen , die den man van [maak (naar de elgemee- ne C°: Zie onze Waderl. Lettera: voor 1799, bl. 593. Er > Hofplaats van vermaak; de verbloemde naam eener blosiënde Koooftad, weiker Inwooneren zich, over ’ algemeen, door buitene. gewoone pracht en weelde a à soe RODERT ne betekenis van dit woord in de groote waereld) kunnen formen. Reeds vroeg, echter, doet ROBERT zyne zucht voor weetenfchappen en geest-aankweekende bezigheden blyken, 't welk zyne Moeder , die niets verzuimt om hem tot een’ Petitmaitre op te leiden, niet weinig tegen hem inneemt Hy oeftent zich, onder het beftuur eens braaven Leermess- ters, en vervolgends door het bywoonen der Academifche Lesfen , in de Geneeskunde , welke zyn geliefkoosd vak vit- maakt. Zyn Vader, fchoon een ryk Koopman, wordt door zyne prachtvolle levenswyze , en de verkwistende’ uitgaven yan Mevrouw FELSeR, weldra arm, en maakt zich uit wan- hoop aan zelfsmoord fchuldig. Hierop wordt rogeart, door zyne Moeder, onder de fcherpfte verwyten , dat by, door gyne kostbaare ftudiën, zynen Vader hadt uitgeput, onberm- hartig verftooten, en moet alzoo, nu twintig jaaren oud, geheelenal voor zich zelven zorgen. Byna raadloos, wat te doen, vervoegt hy zich tot zynen Vriend mever, een arm doch regtíchapen Jongeling, (die zich tot Landprediker be- kwaamde) gaat by dezen inwoonen , en bezorgt zich, door muziek „fchryven , het noodig onderhoud; ja weet, door eene geer (paarzaame levenswyze , zyne geneeskundige oeffenin- en voort te zetten, Eenen hem aangeboden dienst, als necht, by zekeren Commercie-Raaà TAMM , wyst hy op eene waardige wyze van de hand. Naa eene zwaarc ziekte van negen weeken hervat hy zynen muziek -arbeid, en ziet zich, ter zyner verbaazing en blydíchap, door- zekere Me. VIOUW BLUM, voor het affchryven van muziek, telkens on- gemeen ruim beloonen. Eenigen tyd daarnaa ontvangt by een briefje van deze Vrouw , om haar alléén te komen fpree. ken. Waanende zyn geluk door haar bewerkt te zuilen zien, voldoet hy aan deze uitnoodiging (*); doch daar zy (Mevr. BLUM) hem tot voldoening haarer ontucht poogt over te haalen , rukt by zich uit haare verleidende armen los, ver laat deze gevaarlyke Vrouw , en doet haar alle haare gefchen ken (fchoon hy daartoe een goud horologie, ’t welk hem door zynen Vader tot eene gedachtenis gefchonken was, moet (è) Misfehien zullen fommigen , in den eerft dat ROvERT, uit hoofde Vin an ‘dubbelzinnigen inhoud 5 pt gemeld briefje, zich niet by Mevrouw BLU» moest Vervoegd heb jen; doch wanneer zy, die dus oordeelen, eenige hladzyden verd geleezen hebben, zulien zy, zo wy meenen , weder ten vollen zet ROBERT's handelwyze bevredigd worden. Zyn Character doet zit hans op eene verhevene wyze voor. dewyl hy, fchoon aan ver kingen van verfchillenden aart bloorgcfteid zynde, dezelv ad i i En manci dig weet te ovcrwinnen } echter hadt eene meer kunfti l deiling van het bedeelde briefie niet wri he ge lmr PART afgedaan. le briefje niet weinig ten’ voordeele van p Of DE MAN ZO ALS HY BEHOORT TE ZYN, 16: toet verkoopen) weder toekomen. Nu bevindt rosenT zich armer dan ooit; daarteboven ontvangt MeYer onverwacht eenen brief van den Bezitter van een, in de nabyheid van zyne Vadertad gelegen, Adelyk Goed, met verzoek, om de opvoeding zyner kinderen op zich te neemen, tegen een aan- zieniyk jaargeld, benevens vrye kost en inwooning; met toezegging, dat , by het overlyden van den reeds hoog be. jaarden Predikant aldaar. hy deszelfs plaats zoude vervan- gen. Uit gehechtheid aan wosenrT wil meyer echter dit aan- bod afflaan , en met dit befluit vertoont hy ROBERT den brief, die zich zeer verheugd betoont over het. geluk zyns Vriends, en by hem aandringt om dien voorflag toch niet van de hand te wyzen, ’t welk hem, naa veele tegenwerpin- gen van meren's zyde , gelukt; te meer, dewyl deze zich in 't geheim voorgenomen hadt, om, vóór zyn vertrek, tot rosrT's bevordering al het mogelyke te beproeven. In Lusthofen gaf de Geneeskunde, wegens de weelderige levens- wyze der Inwooneren, veel gewin; elke aanzienlyke Fami- lie hadt een’ eigen Huis-arts , en elke gepromoveerde Ge: nessheer hadt , wegens de veele werkzaamheden, en tot hulp van behoeftige zieken, nog eenen of meer Adfiftenten. Nu wendt meyer alle poogingen aan, om zynen Vriend zulk eene Adfiftents-plaats te bezorgen , doch flaagt hierin zoo weinig, dat de tyd, tot zyn vertrek beftemd, reeds dáár is, fchoon roserT nog geene ttandplaats heeft. Eensklaps, ech- ter, biedt zich eene gunftige gelegenheid aan : Rossrtr ħadt, in zyne voorgemelde ziekte, aan zekeren FALLER, den Adfftent van Doftor BERNHARD, die zyn redder was geweest s eenen Vriend gewonnen. Dezc FALLER brengt nu aan RO- 2ERT het bericht, dat hy zelf eerlang Geneesmeester wor- den, en dus zynen meester verlaaten zoude. Hierom raadt hy roazRT , om zich by Doctor BERNHARD , in die hoedanig- beid, aan te bieden, zynde hy reeds door FALLER aan diens meester daartoe aanbevolen. Met een dankbaar hart neemt RoserT dezen voorflag 2an, vervoegt zich by gemelden Doc- tor, wordt ftreng door hem geëxamineerd, en voldoet den Door zoo zeer, dat deze hem tot Adfiftent, zoo wél als tot huis- en tafel-vriend , aanneemt. Naa een aandoenlyk affcheid tusfchen den nu met vreugd vertrekkenden meven en roserT, betrekt de laatíte het huis van Doctor BERN. HARD, wint fpoedig deszelfs achting en genegenheid , en daar- teboven de liefde van CAROLINA , de bevallige Dochter ded Doâors ; dan , fchoon hy geheel niet onverfchillig omtrent dit meisje was, onderdrukt hy zyne liefde, als nog niet inn ftaat zynde , om, wegens zyne geringe geldmiddelen , &an een huwlyk te kunnen denken ; want, hoewel zyn jaargeld tanzienlyk was, en zyne aan hem veele gefchenken van i” 3 207 ROBERT ke ZLusthofenaars deedt toevloeien , maakt hy van de laatfien het menschlievendst gebruik, door naamlyk behoeftige zië. Ken daarmede te onderfteunen, en de kosten der geneesmid- delen voor zvne rekening te neemen. Door deze zyne bra we handelingen, zoo wel als zyne kunde en vlyt, verwerft hy, nevens de achting zyns meesters, ook die van 't alge- meen; den, ondanks dit alles, tracht de nyd zyner kunstge- pooten zyne waarde te verkleinen, en hem te belasteren, Onder deze laaghartiee wezens bevindt zich vooral zekere Door zarx , (Neef van eenen Profesfor in de Genees- kunde) die, begeerig naar de hand van Juffer BERNHARD om daardoor het vermogen en de praêtyk haars Vaders te bemagtigen , in rOBERT eenen Medevryer waant te hebben. Deze doet zich by RroserT in fchyn als vriend voor, zoekt zynen omgang ten flerkften, weet hem in ftaatkundige ge- fprekken in te wikkelen, en, door verdraaijing van zo BERT’s oprechtlyk geuitte gevoelens, hem, als van oproeri- ge gefprekken verdacht, te doen voorkomen; zoodat, doot medewerking van den Oom van FALK , die juist Voorzitter der Magiftraats- vergadering was , ROBERT onverwacht een fchriftlyk ‘bevel ontvangt, om Zusthefen binnen tweemaal vier-en-twintig uuren te ontruimen. Naadat de onfchul- dige Jongeling zynen Meester om raad gevraapd, en hem met de verraaderlyke handelingen van Door Faux be kend gemaakt hadt, treedt hy, den volgenden daz, voor den Magiftraat, om van denzelven onderzoek in zyne zaak te eilchen, Hy gedraagt zich hier zoo manlyk, dat de Voorzitter (zynde raLK's Oom) in het nauw geraakt, en het gevolg daarvan is, dat het vonnis, ’t welk deze op eigen gezag hadt geflagen , en waarover de overige Regee- wingsleden hem hun zichtbaar misnoegen doen blyken, wordt ingetrokken ; terwyl raLx zelf zyne toch maar vrucht: looze aanzoeken by CAROLINA ftaakt. Dan, fchoon gear Harp niet onduidelyk aan noserT zynen wensch, om hem in 't vervolg zynen Schoonzoon te mogen noemen, te ker men gegeeven hadt, bemerkt de laatfte echter , dat de liet de van CAROLINA voor hem fints eenigen tyd zeer ver- koeld was; en in de daad , zy hadt by haare Tante aan eenen jongen Koopman , WERNER , kennis gekregen, cn deze hadt op haar hart geen’ geringen indruk gemaakt, te ameer , daar zy zich verbeeldde, dat ROBERT, zy ingetogenheid jegens haar, geene genegenheid voor hat hadt. r Mhie wordt hy, door een gefprek met dit meisje, in ’¢ ackere onderricht van haare verkeering -met WERNER ; fchoon deze belydenis haar zeer veel kost, nu zy hoort, dat ook RoszzT haar teder bemint, ’t welk zy niet meende, daar ay zyne flilzwygendheid als onverfchilligheid hadt aange- zien. Na meldt goserT aan Doêtor- BERNHARD de waar- beid zyner meening, doet CAROLINA naderen, en herin- nert den vertoornden Vader zyne belofte van vergeeving. De Doêor wil roserT echter tot medeërfgenaam zyner Dochter maaken ; doch hy weigert dit ten eenenmaale; en eenigen tyd daarnaa overlydt de braave BERNHARD. Oogen- bliklyk wordt roserT door de Geneeskundige Faculteit, aan welker hoofd zich de Oom van den laaghartigen rauw be- vindt, alle verdere oefening der Geneeskunde op zwaare ftrafe verboden , waardoor hy dus weder eenen tydlang werkloos blyft; terwyl de jalouzy van WERNER, wegens CAROLINA's hartlyke vriendfchap voor ROBERT , hem den lust beneemt, om , fchoon daartoe door beiden verzocht, by hem, geduurende den tyd, tot hy zich elders kon vesti- gen, te huisvesten. MopeRT draagtechter zyne ongtlukken met manlyk geduld, en is reeds op het punt, om , fchoon byna dertig jaaren oud, weder in den dienst van eenen anderen Doctor te treeden , als zeker voorval zyn lot ge- beel anders wyzigt: De Graaf VAN ZONNESTER, naamlyk , die. in een nabyzelegen Landífchap , aanzienlyke Goederen bezat, was te Zusthofen gekomen, om de Faculteit wegens Een kankerachtig gezwel aan zyne wang te taadpleegen ; dan alie de tegenftrydige middelen , die nu de eene, dan e andere Geneesheer hem toediende , werd zyne kwaal van dag tot dag erger. Toen een badt , zich niet langer 4 te 204 ROWERY te waagen , en weder terug te keeren , Wordt ROBERT, door aanbeveeling van den Waard, by wien de Graaf zyn’ intret genomen hidt, over zyne kwaal geraadpleegd. Weldra wim ROBERT „ door zyn zedig en niettemin waardig voorko men, het vertrouwen des Graafs ; en daar deze de verant woording , wegens het verboden oeffenen van ROBERT'S prac tyk, op zich neemt, begint hy den verwaarloosden Lyder zyne geneesmiddelen toe te dienen ; en dit gefchiedt met zeer veel vruchts. Hierdoor verwerft ROBERT Zich de vriende fchap van den Graaf, en de gulle toegenegenheid van des- zelfs bekoorlyke Dochter AMELIA, die den Graaf verzel- de. Onder bet uitfpreeken eener Redenvoering, door den Dorps- astoor, over 's Graven gelukkige geneezing en terugkomst, ontftaat ‘er brand in eene nabygelegene boerenwooning, wiar- by de hulpvaardige ronerT zich verdieustlyk maakt, door met levensgevaar een kind uit de vlam te redlen; doch , om de loffpraaken der dankbaare menigte te ontzaan, be- geeft hy zich eenigen tyd in eene eenzaame plaats van den tuin des kasteels, alwaar ameLia hem te gemoet ylt, zich in jodide werpt, en onder eenen itroom van traa- nen toeroept: Red my; ik ben verloren!” Dit geeft aanleiding tot het vo'gend gefprek, ’'t welk wy voor onze Lezeren hier zuilen af(chryven: Rosear, (ontfleld.) Graavin , wat deert u? fpreek | AmzLia. Myn Vader —— ô God! —— Roz.. Uw Vader? Welk nieuw ongeluk... Au. Ja wel een ongeluk, echter alleen voor my! Myn Vader wil my morgen met den Baron GusTAAF uichuwe Iyken, Ros. (nog ontflelder.) Gy zyt afkeerig van deze verbindtee _ nis, en bemint hem echter, reeds federt drie jaaren zyt gy met hem verloofd ? - Am. Ja, ik was toen een kind, en beminde hem als den fpeelgenoot myner kindsheid; dan thans gevoele ik, dat ik hem , als mynen Echtgenoot, niet beminnen kan. i Ros. AmeLIa kan den jongen , gọedaartigen, beminlyken man niet beminnen? Am. Neen! neen! myn hart kan hem niet, beminnen, oer, of Een! van wien my niets dan de dood zal Ros. Hoe? AmerLia ? verfta ik u wel? uw hart heeft eenen anderen gekozen ? En gy kent hem ‘niet? gy begeert van my eene bekentenis, die gy reeds lang in myne oogen hadt kun- nen leezen ? (met eene innerlyke droefheid.) Ach, dat heb ik niet verdiend, dat gy zoo wreedaartig met my handelt. _ Ros. Ik bezweere u, Graavin, (op eenen nadruklyken toon) u. heet U de Graavin ? è de liefde vraagt naar geene geboorte rang. i Ros. (te rug deinzende.) AmeLra, ik hoop niet ——— Au. Dat ik u beminne, vuurig en onnuitfpreeklyk` bemin- ne, dat hoopt gy niet? : Ros, (ín de grootjie ontfleldtenis.) My bemint gy? My? Soma vol angst het voorhoofd wryvende.) Ò God! dit is te veel, k Au. | t 206 ROBERT, OF DB MAN ZO ALS HY BEHOORT TE ZYN, Am. Ik arm Meisje, dat my verbeeldde uw hart te bezit- ten ! (hevig weenende.) Het wàs een aangenaame droom. Ros. (haar op eene tedere wyze by de hand neemende, met ernst en nadruk.) Indien gy my bemint, Graavin ! zo beftryd deze liefdedrift , die ons beiden zoude ongelukkig maaken. De ontdekking van door zekeren Amptman rage beluisterd te worden, doet dit gefprek eensklaps afbreeken.; terwyl ro- BERT , die nu het geheim der Graavin verraaden zg, den ongeroepenen hoorer opzoekt, om [tilzwygendheid van hem te verzoeken. í Met dit onverwacht gefprek neemt dit Deel een einde. Wy voegen hier, ten flot, alleen nog by, dat de onder- fcheideve gefprekken van ROBERT, zoo wel als de hier en daar verfpreide aanmerkingen , wezens zyne gevoelens, en de grondheginfelen , naar welken hy zyne handelingen in- richt, alzins belangryk en poe zyn ; waarom wy dit Boek, welks zedenlyk doel ten fterkftea in `t oog loopt, vooral aan onze Nederlandíche Jongelingen, gerustlyk durven aanpryzen. Peter Alexowicz , Czaar van Rusland, of de Zamenzweering iv Moscow ; Tooneelfpel , naar het Hoogduitsch van j. M. BABO, door A. Bruggemans. Te Dordrecht, by P. van Braam, ` 1800. dn 8yo. 103 bl. Hor dit Toneelfpel zeker zyne gebreken heeft , en, om der anderen, bet veranderen van het toneel in bet derde en vierde Bedryf had moeten, en gemaklyk had kunnen ver myd worden, zo heeft het toch ook zyne verdienften, en wy durven het aanpryzen. Die Strelizen is de Hoogduitíche tytel, en deze had wel kunnen biyven; echter geeft de Vers taler reden van die verandering, en de tytel, dien het Stuk nu heeft, is ook niet kwaad gekozen. Het Corps Strelizen, een dapper maar woest Janitzaren-Corps , dat gewoon. was zpnen Czsar wetten voor te (chryven, was door rerer vernietigd, en deszelfs Opperhoofd ossagor naar Siberiën verbannen, en aan zyne Vrouw was de Hoofdftad, op ftraf des doods, ver boden : hun Zoon deelde echter niet in hunne ongenade, a de Czaar droeg voor zyne opvoeding zelve zorg. De Mos der waagt het, in de Hoofáftad te komen, en haren Zon op te zoeken. De jonge ossakor wordt het hoofd eners erg van de Strefizen: de tegenwoordigheid zyt Moeder , hoewel die zele geheel onfchutdig: is, maakt m dat men hem overhaalt. De Czaar had intusfchen den Vader reeds te rug geroepen. Oaverwacat verfchyot de Czaar zere i -= o PETER ALEKXOWICZ, TOONEELSPEL, 207 in de vergadering der zramgezworenen; en juist toen men enige van derzelver hoofden naar den kerker brengt, kwam de oude osor in de Stad: hy krygt goed en rang weerom 3 ook den Zoon wordt alles vergeven ; maar weinige hoofden boeten het oproer met hunnen kop; en door den waarlyk vwoorbeeldelozen moed van den waariyk edelen Czaar is ‘er nu nooit meer voor de S#relizen te vrezen, Ziet daar de Gee fchiedenis in dit Stuk; doch door deze opgave verkrygt de Lezer flschts een zeer onvolledig denkbeeld van hetzelve. Ossakor de Vader, Zoon, Moeder , en haar -oude Icids- man, weten gedurig niets van e'kanderens zy boezemen alle belang in; het geheel wordt ook hierdoor zeer onderhou- dend en belangryk. Vervloekt zy Oproer | dit is de Zedeleer van dit Stuk. De oude booze Generael. Tooneelfpel in drie Bedryven, naer het Hoogduitsch van K. F. KRETSCHMANN. Te Gorinchem, by J. van der Wal en Comp., 1801. In 8vo. 158 bl, e oude booze Generael, de Held van dit Stuk, is een zeer edel man , maar wat fo-sch en ruw in zyn voorkomen: daarom zal hy dan dezen naam hebben, en voorel ook omdat hy juLra eens betrapte met het Fabelboek van Gellert in de hand, en wel juist by het Vertelfel van den ouden bozen Generaal ; dan dit doet ter zake niets. De Generaal heeft zyn kwartier ten huize van den Burgemeester ener veroverde Stads deze heeft ene lieve Dochter, juria. De Generaal bemint dit meisje, maar waarlyk met ene vaderlyke liefde. Intusífchen heeft zy drie Minnaars; RICHARD, een oud, ziekelyk, altyd hoestend, Raadsheer 3 GARBE, een Proviant- Cominisfaris , een lage dief en laffe wellusteling, zo wel als een verwaande geks en eindelyk Luoorr, een jong Rechtsgeleerde, een achungs- waardig, uitmuntend mensch, maar dic niets bezit dan eue kleine bedtening, die maar vyftig daalders kan opbrengen. Het rip van zelven , dat zy. den laatften bemint. Op hoge ore eischt de Generaal ene Contributie van 40,009 daalders van de Stad, en dien zelfden avond nog moet het geld "er zyn. De Burgemeester en de Raadsheer fchikken het onderling : pro- vifioneel zal men de contanten, die voorhanden zyn , uit de publieke kasfen ligtenz de Kooplieden moeten ook wat doen; de Heren zelve hebben aanzienelyke fommen los; en de Pro- Viant.-Commisfaris voegt 'er zyn fpaarpenningje, zyn noodpen- mingje by, 5009 daaldertjes, tegen den intrest, zo als ook de Heren zelve nemen, van agt percent. Zo heeft men het geld dan provifioneel byeen; maar nu moet de gehele fom ongs ilil- $ E ros DE OUDE BOOZE. GENERAEL , TOONEELSPEL. flagen worden over dé Burgery, en dat wel zo, dat het bes- te, dat wil zeggen het rykite decl, niet al te veel geve: mea beraamt dan ook een plan, waardoor volttrekt alleen de miè denítand wordt gedrukt, terwyl de Burgemeester op zyn bes maar een paar daalders geven zal: de Raadsheer belooft bem getrouw zyne hulp hiertoe; maar hy krygt daarvoor ook het oede woord , jukra wordt zeker zyne vrouw. Toevallig fad een Kamer-hufaar van den Generaal alles afgeluisterd; en nu is de maat van den Commisfaris, die reeds ene zware verandwoording had, volkomen vol. Luporr had den Genes raal ook reeds onderricht , hoe fchandelyk laag men by de vorige Con:ributien de Burgery had gedrukt, en hoe het den- kelyk nu weder wezen zou. Van dat gehele plan wordt dan na ook niets: het byeengebrachte geld moet ’er zyn; maar de Generaal zal zelve den omflag maken, en alzo voor de restis tutie zorgen. Men is op LupoLF woedende, zal hem ruins- zen, en hy heeft zelve nu alle hoop op de hand van jura opgegeven, wat 'er ook gebeuren mogt. Hare gefprerkea met den Gencraal en haren Minnaar maken alles nog belang ryker, en kenmerken het wel brave, maar toch zwakke, meis je, en den edelen , fterkeren man. Echter houdt zich de Generaal, als of ook hy begrypt, juLIAa moet van LUDOLF af- zien, en hy heeft zynen Leger- T'hefaurier voor haar uitge- kozen. Het meisje (meekt, maar te vergeefsch; zy moet dien man toch opwachten , en — het is LUDOLF. Ever zeer, maar minder aangenaam, worden de Burgemeester , Raadsheer , en Proviant- Commisfaris verrascht , toen te DOLT, in deze zyne qualiteit, de Contributie van hun onte fangt. Maar daar de Burgemeester nu het huwlyk van jve Lia met LUDOLF toeftemt, en RICHARD liever van haar zf zien, dan eeuwigdurend arrest in de hoofdwacht hebbes wil , zo loopt alles naar genoegen af. Garge alleen word: het kind van de rekening : met hartelyke vreugd brengen de Hufaren, wien hy al zo lang zwart hondenbrood had laten bakken, hem weg. Ziet daar het hoofdbeloop van dit Stuk, dat ons zeer wel bevalt, en dat wy onze Lezers durven aanpryzea. Hier boven , bladz. 185, reg. 15 V. O. ftaat pe £9, lees p, 99. | mnd AL GE M-E-E N E VADERLANDSCHE LETTEROEFENINGEN. TRE SSE. De Praktyk. des Bybels,-ofhet. Zedekundig, Onderwys der Gewyde Schriften, . Alden: Deels, ifle, en ade Stuk, Te Amfierdam , by C. Govens, ‚In grs 8vog të zas men 671 bladz. | W* Jaater dan wy beloofd en waarlyk voorgenomen hadden (*), geeven -wy onzen Leezeren bericht van dit Tweede Deel der Praktyk des Bybels door den Eerw, VAN VLOTEN. Hetgeen wy reeds, -by de aange- duide gelegenheid , van :des Schryvers voordracht en wyze van behandeling dêr onderwerpen- gezegd. hebben, zouden wy, hier kunnen, berháalen, evenwel, ‚met by- vocginge dat de duisternis ,; waarover wy. ín „ons. voo- rig bericht- klaagden, by het doorleezen van het Îwee- Deel ons minder beeft gehindetd,…: De. Schryver fchynt zelve gevoeld -te hebben, dat het Kerte Deel ieromtrent vatbaar. was voor. verbetering. Een kort Voorbericht , voor het Tweede geplaatst , sinds hy met de woorden : „> Ik :verblyde -my dat de ftyl. en ‚a drukfeilen my ditmaal minder verfchog Ag. bafloeven an te doen, vragen. —- Oordeel zelve a; Pete X Als Leezers dan oordeelen- wy, en deelen;dit ans, pordeef mede aan anderen, dat. het Werk van deezen kant ge- wonnen, en het Tweede Deel minder Uilegsaneide heeft dan het Eerfte. Evenwel is het niet geheel vry. Doch het komt ons voor, dat eene, meer, naauwkeurige plaat. zing der tekens van zinfcheidinge, en het gebruiken van kortere volzinnen, het „gebrek. grootendeels» zo niet gé- heel, zouden verhelpen. E EDE A aea n Wanneer men eene geheele bladzyde. van niet grooten letterdruk- moêt doorl&ezen , zonder een, rustpunt te ont- moeten. … Toevallig komt ons hier juist een volzin ori- der het oog van twee en, meer dan eene halve. bladzyde, Zy is te vinden bl. 193-195: a i (*) Zie :Algem. Vaderi. Ledteroefy: voor 1800, ble 58 - LETT. IËor. NO, 6, Q 210 =O OF We AVAN VLOTEN In dit Tweede Deel Cdewyl het getal der bladzyden tot hef einde toe dóorloopt, behoeven wy de beide j ken, welke het Deel uitmaaken, niet verder te onder- fcheiden) vinden wy vooreerst aanmerkingen over de Plíalmen, onder: het opfchrift s De openbare Gods-verce- ring naaf aanleiding der Pfalmen. Deeze beginnen met eenige ine jan over. het nut en gebruik deezer Ifraë- lietifche Dichtftukken in onze tyden, Na eenige aan- merkingen over: den: aart en de nuttigheid van godsdien- ftig gezang, en de gefchiktheid der meeste Pfalmen „ (ook der zulken , welken by de openbaare godsdienst- oefening , vooral van Christenen, minder voegen) om het hart tot God te verheffen, gaat de Schryver over tot het-befchóuwen' ván ieder deezer overblyffelen van oude godsdiënftige Dichtkunde in het byzonder. Dik wyls’ prii h Zyhe aanmerkingen enkel in zyn oor- deel -ovér “de - gepastheid of ongepastheid van eenigen Pfalm- yoor hèt openbaare kerkgezang; maar by andere gelegenheden behelzen zy wel eens eene foort van meer of min uitgebreide voorftelling des inhouds van eenen Pfalm , ‘of’ des Schryvers gevoel van het nut, waar- mede dezelvé Kan gelezen re worden. Van de kortíte Van deeze foort willen wy een Voorbeeld of twee aaphaalén. » PEVE. Is eene bede wegens ongefteldheid. Open= i bare-erkentenisfe in de gemeentens heeft men eeuwen » 2g den anderen , als eene voor de maatfchappy be» »„hngryke deelneeming van de vergadering der Gods » vereerders befchouwd; het fpreekt van zelfs, dat zy » niets betekent, zelfs aanftotelyk is, als de lyder in »zyne omftandigheden ons onbekend is, het wordt dan » Zelfs enkel ceremonieel.” Is dit niet te fterk uitgee drukt? Leert ons het Euangelium niet ook voor onze vyanden bidden? En zouden wy dan niet in algemeene en kunnen bidden om den Godlyken zegen over onzen broeder, ‘al zyn wy niet byzonder be- kend met deszelfs omftandigheden en behoeften, ine dien wy flechts der Godheid geene bepaalde wyze Van handelen voorfchryven? Zouden geheele Gemeen ten niet met weezenlyke deelneeming dergelyke ge- beden kumen uitboezemen voor haare Leden? De Schryver vervolgt: Die toeftand en de herttelling „ kan veel minder eene- gepaste ftoffe voor een drag: id der vergadering zyn, fchoon °t te wen- " ware, dat elk , die oplettend is op zich zelven, „by zulk eene gelegenheid den loop zyner denkbeelden » in ziekte, getrouw in de herdenking en uitvoering der „ ftille beloften, welke men ‘toen deed, ontwikkelde , ‚op dat by de hernieuwing der kragten, °t godvrugtig „ beftaan meer gezuiverd zich vertoonde, waardoor de ‚ deelneeming van anderen in de herftelling, eene we- , zemtlyke dankzegging aan God worden kan; een vorst ' ‚ die van de zynen in zyne goede hoedanig= „heden gekend wordt, wiens dood kwalykgezinden „ enkel om T kunnen begeeren, zou men zeer , wel tot de {toffe van een algemeen volkslied kunnen , maken,” bl. 14, I5. De zoude, naar het fchynt, geen bii zyn nn eène groote hervorminge in- het houden der gods- lenftige vergaderingen en in het kerkgezang. Sommie der Pfalmen althans, welken hy, als ongefchikt om bor eene Gemeente gezongen te worden, afkeurt ý zou- len, zyns oordeels, op eene andere wyze nog al bruike aar zyn. Zo fchryft hy. bl. 34: » Pf. XVI Is Q 2 l ‚a WES eiz W. A, VAN VLOTEN „ weder een lied , °t geen voor de algemeene { „ niet zeer gefchikt is. — Zulke alleen{pr „of appellen op de Goddelyke alwetenheid”, „zeer zeldzaam van eene algemene nuttigh » één geval zou men ’t kunnen gebruiken, M „ voornaam perfoon, die de algemeene achting : » in omftandigheden kwam, in allen opzichte, » lyk, en welke de agterdogt, en de hatelyke » op °t allerongunftigst verklaarde; als zulk s» door dien verdagten perfoon , in een Jozo. » vergadering gezongen wierd, zou ’t ongetw », uitwerking kunnen hebben, dat veler gemoede » zelve [l, hun] ongunítig vermoeden afleide » evenwel zulks ingevoerd worde, zou alvorens „zo wel als de goedkeuring dier vergadering. » meer bruikbare fchikkingen gebragt moeten In dit laatfte zyn wy, volmaakt, eens net den ; die, ondertusfchen , op meer plaatzen zich verkl dergelyke /oloos , waarvan zekerlyk een goed ge zoude kunnen gemaakt worden, Zie b. V. ble 158. le fchoone aanmerkingen heeft hy over den. 