Reize door de binnenlanden van Noord-Amerika,
Deeze verklaaring ( voegt de Schrijver 'er hij ) zal , hoop ik genoegzaam zijn om mijne leezeren te ©vertuigen dat ik hen niet heb zoeken te vermaaken (gelijk men veel- al onderftelt dat reizigers doen) met onwaarfchijnlijk© vertellingen, of mij 'm hun oog te verheffen door in mi]« m gevallen het wonderbaarlijke te mengen. van NOORD-AMERIKA. 43 zoo nabij eikanderen hebben, en , na in zulke verfchillende rigtingen gevloeid te hebben , zig op zulk een verbaazenden afftand van eikanderen in de zee ontlasten, (want de eerste valt, na eerst door verfcheiden groote meiren gevloeid en meer dan twee duizend mijlen gedroomd te heb- ben, in de Golf van St. Laurence , en de andere, na zig met de Misfisfippi vereenigd , en even zoo veele mijlen voortgevliet te hebben , ontlast zig ïn de Golf van Mexico*) is een voorbeeld dat men niet ligt elders in het uitgeftrekt vast land van Noord- Amerika ontmoeten zal. Ik had in het volgend jaar gelegenheid om dezelfde waar- heeming te doen omtrent de nabijheid van ver- fcheiden oorfpronglijke takken van de rivier St. Laurence en de Misfisfippi , en breng dezelve nu bij als een bewijs, dat het gevoelen dier Aard- rij ksbefchrij vers, die beweeren dat rivieren, die faaaren oorfprong zoo nabij eikanderen hebben , uit dezelfde bronnen moeten voortfpruiten, niet juist is ; want ik zag eene merklijk onderfcheiden affeheiding in alle , fchoon zij op fommïge plaat- fen zoo nabij eikanderen kwamen, dat ik van de eene aan de andere kon flappen. Op den agtften Oftober hadden wij onze ca- noos in de Ouisconfin - rivier overgebragt , dia op deeze plaats meer dan honderd, roeden breed is , . en des anderen daags kwamen wij aan de groo- ~v 'a<. 1 f ■ Kr- 44 REÏZE in ds BINNENLANDEN groote ftad der Saukies. Deeze is de grootfte en best bebouwde Indïaanfche ftad, welke ik ooit gezien heb. Zij bevat omtrent negentig huizen , elk groot genoeg voor verfcheiden gezinnen. Zij zip gebouwd van gezaagde planken, net aan el- ianderen gevoegd, en zoo dik met boomfchors bedekt, dat zij voor de fterküe regen ondoordring- baar zijn. Voor de deuren zijn aangenaame lui- fels , waar onder de inwooners , als het weder zulks toelaat , hunne pijpen zitten te rooken, De ftraaten zijn ruim en regelinaadg , zoo dat zij meer naar eene befchaafde ftad dan naar het ver- blijf van wilden gelijken. Het land rondom de ftad is zeer goed. Op hunne akkers , die agter aan hunne huizen liggen, en die net verdeeld zijn , teelen zfj eene groote menigte van Indiaansch koren , boonen , meloenen , en^. zoo dat deeze plaats bij de handelaars voor de beste marktplaats om zig van leeftogt te voorzien , die in den om- trek van agt honderd mijlen is, gehouden worde. De Saukies kunnen omtrent drie honderd oor- logsmannen op de been brengen, die gemeenlijk: eiken zomer doorbrengen met ftroperijen te gaan doen in de landen der Illinois en Pawnee , van waar zij met een groot getal flaaven terug kee- ren. Doch deeze volkeren koom^n dit dikwerf op hen verhaalen en dooden dan , op hunne beurt , veele der Saukies , hetgeen ik denk d@ re« .v: * van NOORD-AMERIKA. 45 féden te zijn dat zij niet fterker in bevolking toe- neemen. Terwijl ik hier vertoefde, ging ik enige ber- gen bezigtigeil , die omtrent vijftien mijlen Zuid- waarts liggen , en waarin veel looderts gevon- den wordt. Ik beklom eenen der hoogde , en had toen een uitgcftrekt gezigt over het land. Veele mijlen verre kon ik niets zien dan laager bergen , die zig op deezen afftand als hooi - fcher- ven vertoonden , zijnde met geene boomen be- zet, Slegts enige valeijen waren met boschjens Van Nootenboomen en kleine Eiken , bedekt. Lood is hier zoo overvloedig, dat ik groote hoo- pen van hetzelve in de ftraaten van de ftad der Saukies zag liggen , en h«t fcheen mij toe zoo goed te zijn als dat uit andere landen gehaald wordt. Den tienden Oftober voeren wij de rivier af en des anderen daags bereikten wij de eerste ftad der Omgaumies. Deeze ftad bevatte omtrent vijftig huizen , maar wij vonden de meeste der- zelve ledig, ter oorzaake van eene befmetlijke ziekte , die kort te vooren onder hen gewoed had , ea meer dan de helft der inwooneren had weggefleept. Het grootfte gedeelte van hun , die overgefchoten waren , waren naar de bosfchen geweken om de befnietting te ontgaan. Op den vijftienden kwamen wij in die uitge- strekte ! ,-< -, 45 REIZE in de BINNENLANDEN &:;■; flrekte rivier , de MisfisfippL De Ouiscmfin* rivier vloeit van de overdraag- plaats tot daar zij 0: in de Msfisfippi vak, met eeneo gelijken, doch fterken, ftroom; derzelver water is zeer helder,1 en men onderfcheidt door hetzelve henen een •>':• fchoonen zandgrond, met zeer weinige klippen* Daar liggen enige weinige eilanden in dezelve, fj;w welker grond goed fcheen , doch wac fterk bezet met hout. Bet land langs de rivier fcheen ook over het algemeen voortreflijk te zijn; maar op een* grooteren afftand van dezelve is het zeer vol £3/. . van heuvelen ,. waarin men zegt dat veele lood- & ;."■;'; mijnen gevonden worden. Op omtrent vijf mijlen afTtands van de plaats daar ffeff de twee rivieren zig vereen Jgen zag ik de overblijf- selen van eene groote ftad in eene zeer aangenaame ligging. Bij de nabuurige Indiaanen verneemende waarom zij dus verlaaten ware , onderrigtten zij mij dat, omtrent dertig jaaren geleden, de groote •; ;; Geest verfchenea was op^ den top van eene hoop rotfen, op een kleinen afftand van dezelve, naar het Westen gelegen , en dat hij hun gewaar- fchuuwd had dat zij hunne wooningen zouden }?fc hebben te verlaaten, want dat het land, waarop ^ zij gebouwd waren , hem toebehoorde , en dat %']< hij het nocdig had. Als een bewijs dat hij , die hun ££...' dat bevel gaf, waarlijk de groote Geest was , zeide hij hun verder dat op deeze zelfde rotfen , van welk® ) van NOORD-A MER IK A. 4? welke hij bun nu toefprak , welke zij wisten dat kaal en dor waren, onmiddclijk gras zou uitfprui- ten. De Indiaanen gehoorzaamden en ontdekten kart daarna dat deeze wonderdaadige verandering wezenlijk Hand gegrepen had. Zij toonden mij de plaats , doch het uitfpruiten van het gras kwam mij geenzints bovennatuurlijk voor. ik gis dat dit eene list van de Franfchen of Span* jaarden geweest zij om enig inzïgt van eigenbe- lang te bevorderen; maar op welke wijs zij hun oogmerk ter uitvoer bragten kan ik niet zeggen. Dit volk bouwde, kort na hunne verhuizing,, eene ftad op den oever der Misfisfippi nabij den mond van de Ouiscmfin- rivier , op eene plaats, door de Franfcheri la prairie des Chiens , dat is, de Honden «weide genaamd; de ftad is groot en bevat omtrent drie honderd huisgezinnen ; de huizen zijn wel geèouwd naar de Indiaanfche wij- ze, en aangenaam gelegen pp eenen zeer rïjkeqi grond, in welken zij alle levens - onderhoud in grooten overvloed teelen. Ik zag hier veele l>aerden van eene goede grootte en geftalte. Dee* ze ftad is de groote markt plaats, daar alle da omliggende Stammen, en zelfs die, welke langs de afgelegenfte takken van de Misfisfippi woo* nen, jaarlijks, omtrent het laatst van Mey, ver- zamelen, hunne bonte vellen medebrengende om die aan de handelaars te verkoopen. Doch het ge- m -• ^r Vr' '■''-■? 48 KEIZE m de BINNENLANDEN gebeurt niet altijd dat zij hier hunne verkoop* plaats houden; die wordt bepaald door eene al- gemeene raadsvergadering der Opperhoofden , die beraadflaagen of het beter met hunne belaft- gen ftrooke hunne goederen te deeze plaats te Verkoopen dan wel dezelve naar Louifiana of Mi* êhillimackinac te voeirem Volgens de beflisfing van deeze raadsvergadering trekken zij of verder, óf begeeven zig elk weder naar zijn huis. De Misfisfïppi is bij den mond van de Ouiscöfi- fin-rivier^ bij welken een berg van eene aan-* merèlijke hoogte ligt , omtrent eene halve mijl breed; maar bij de laatsgenoemde ftad fchijnt zij meer dan eene mijl breed , en is vol eilanden i welker grond buitengemeen rijk > en flegts duii met hout bezet is. Wat verder naar het Westen, aan de overzij, de, valt eene kleine rivier in deMifisfippi, welke de Franfchen la Rivière jaune, de Geele - rivier * noemen. Hier namen de handelaars , die mij tot dus verre verzeld hadden, hun winter -verblijf. Toen kogt ik eene catioo , en voer met twee be- dienden , van welke de een een Franfche Catia* dier en de ander een Mohawk van Canada wa- ten , op den negentienden de rivier Misfisfïppi op. Omtrent tien dagen na dat ik van de handelaars gefcheiden was ging ik aan land, gelijk ik gemeen* lijkelken avond deedf en, mijne tent opgelet heb* beft* \ — VAN NOORD-AMERIRA. 49 bende , gelastte ik mijnen bedienden , dat zij als het nagt wierd , zig te flaapen zouden leggen* Ik zette mij neder bij een licht > dat ik aangefloo* ken hield ^ om de aantekeningen, welke ik deii voorigen dag gemaakt had , overtefchrijven* Om- trent tien uuren , zoo als ik mijne aantekeningen had afgefchreven , trad ik uit mijne tent j om te zien, welk weder het ware^ Mijne oogen naai* den oever der rivier wendende , meende ik bij het licht der fterren , die helder fcheenen , iets te zien , dat het voorkoomen had van eene kudde beesten , die op enigen afftand van eene hoogte daalden ; terwijl ik mij verwonderde wat zulks wezen mogte , fprong een van hun eensklaps op en vertoonde mij de gedaante van een mensch* In eenen oogenblik waren zij alle overeind , en ik kon omtrent tien of twaalf hunner tellen, die naar mij toe kwamen. Ik ging terftond weder M mijne tent en , mijn volk wekkende , beval ik hun hunne wapenen op te neemen en mij te volgen* Naardien mijne voornaamste vrees voor mijn ca* noo was, liep ik naar den water -kant en vond eene bende Indiaanen Q want nu ontdekte ik daë zij zoodanige waren) gereed om dezelve te plon^ deren. Alvoorens ik onder hun bereik kwam * gelastte ik mijn volk niet te ifchieten j voor daË ïk hun zulks zou beveelen * alzoo ik niet gaerne v.ijandlijkheden wilde beginnen* ten zij zulks Vol- D .tefel .'::•' "^ 'm u t. .'.*' 50 REIZE in de BINNENLANDEN ftrekt noodzaaklijk ware. Ik trad dan ftoutmoe- dig toe toe digt aan de punten van hunne fpeeren , (zij hadden geene andere wapenen dan deeze) en vroeg hen , mijn hartsvanger, zwaaiende , met eene forfche ftem ■, wat zij hebben moesten. Dit ontzette hen , en ziende dat zij naar oogenfehijn wel zouden ontvangen worden, wendden zij zv* om en trokken fchielijk af. Wij vervolgden hen tot een nabuurig bosch , welk zij in liepen , en wij vernamen hen niet weder. Op den eersten November kwam ik aan het Meir Pepin, dat eerder eene uitbreiding van de rivier Misfisfippi is, welke de Franfchen dus ge- naamd hebben , en 't welk omtrent twee honderd mijlen van de Ouisconfin* rivier ligt. De Misfis- fippi vloeit beneden dit Meir met eenen zagten ftroom, maar haare breedte is zeer verfchillende, zijnde op fommige plaatfen meerder dan eene mijl, op andere niet meer dan een vierde van eene mijl breed. Deeze rivier heeft aan elke zijde , langs dee- zen geheelen weg, eene reeks bergen , die in fom- mige ftreeken nabij dezelve, in andere op eenen grooteren afftand van haar af liggen. Het land tusfchen de bergen en op derzelver hellingen is in het algemeen met gras begroeid , met enige weinige ■boschjeus van boomen tusfchen beiden, bij wel- ke men menigmaalen groote driften van herten De m Mk 31* •• " ■:-r:« &>** ?*. # S* REIZE in d& BINNENLANDEN en elanden ziet graazen. Op verfcheiden plaat- fen vertoonden zig ftapels rotfen , naar oude ver- vallen torens gelijkende; op andere verbaazende fteilten; en, dat zeer aanmerklijk is, terwijl dit toneel zig aan de eene zijde vertoonde, was de tegenoverliggende zijde van denzelfden berg met het fchoonst gras begroeid , dat zig traps- wijze tot zijnen top uitftrekte. Van deezen opent zig voor het oog het fchoonst en uitge- ftrektst gezigt dat i^en zig verbeelden kan. Groe- ne vlakten, vrugtbaare weiden, ontallijke eilan- den 9 en deeze alle overvloedig voorzien van ver- fchillende boomen , die eene verbaazende menig- te vrugcen geeveja , zonder zorg of kweeking , gelijk de Nootenboom, de Ahornboom die fui- ker geeft, Wijngaarden met fchoone druiven be- kaden , en Pruimenboomen, die onder hunnen last nedergebogen hangen, maar boven al de fchoone rivier beneden zagtjens voortvlietende , en zig zoo verre uittrekkende als het oog reiken kan , trekken beurtelings de aandacht en wekken de verwondering van den aanfchouwer. Het Meir is omtrent twintig mijlen lang en bijna zes breed; het is op fommige plaatfen zeer diep , en bevat overvloed van allerlei foort van viscth Ook wordt dit Meir , en de aangrenzen- de rivieren door eeoe groote menigte vogelen be- zogt, alsOjevaars5 Zwaanen, Ganzen, Rotgan- zen, van NöORD-AMERIKA. 53 zen , en Eendvogels ; en in de boschjens ont- houden zig eene groote menigte Kalkoenen en Patrijzen. In de vlakten zijn de grootste Buffels van Amerika. Hier zag ik de overblijfzelen van eene Franfche Fa&orij , daar men zegt dat Kapi- tein st, pierre, voor de verovering van Ca- nada , zijn verblijf gehouden en eenen grooten handel met de Naudowesjtes gedreven heeft. Omtrent zestig mijlen beneden dit Meir is een berg , welks ligging aanmer kings waerdig is , want hij ftaat op zïgzelven , juist in het midden der rivier , en heeft het aanzien als ware hij van den oever in den ftroom gegleden. Hij kan geen eiland genoemd worden , naardien hij van de oppervlakte van het water onmiddelijk tot eene aanmerk! ij ke hoogte oprijst. Beiden de In- diaanen en de Franfchen noemen hem den berg in de rivier. Op eenen zekeren dag aan den oever van de Misfisfippi aan land gegaan zijnde , enige mijlen beneden het Meir Pepin , wandelde ik , terwijl mijne bedienden mijn middagmaal toebereidden , uit, om het omliggend land te bezien. Ik was nog niet verre gegaan of ik kwam aan eenefchoo- ne, gelijke, open vlakte, in welke ik op enigen afitand eene afzonderlijke hoogte befpeurde , die het voorkoomen van eene verfchanfing had* Bij §ene nadere befchouwing had ik nog meer re- D 3 de» 54 REÏZE in de BINNENLANDEN den om te denken dat zij wezenlijk veele eeuwen *■£•;■ geleden daartoe aangelegd was. Niettegenftaan- Éde zij nu met gras bedekt was , kon ik egter duïdlijk onderfcheiden dat het voorheen eene borstweering geweest was van omtrent vier voe« K| te^ hoogte, zig bijna eene mijl uittrekkende en '1 V K groot genoeg om vijf duizend mannen te bedek- ken. Derzelver gedaante was rondachtig en de flrijkhoeken ftrekten tot de rivier. Schoon zij door den tijd zeer veel van haare gedaante verlo* ;;y' ren had , kon men nog eiken hoek befpeuren, die zig zoo regelmaatig vertoonden, en met zoo P?f vee] krijgskunde waren aangelegd als of zi] door X,;: va üb an zei ven waren ontworpen geweest. De v^'V' graft was niet te zien, maar, naauwkeuriger on- |^ derzoek doende, meende ik te kunnen befpeuren :; ' - dat er waarlijk eene geweest was. Ook ben ik ft|; uic derzelver ligging overtuigd dat zij tot dat ein- -/.", de aiaet aangelegd geweest zijn. Zij was tegens ^ het land gerigt en wierd van agteren door i.V: ;, de rivier gedekt , en daar was een aanmerklijk ; $ '"■' eind weSs geen hooge grond, van waar men haar >.:y ' heilrijken kon ; daar ftonden flegrs hier en daar v;/-; enige weinige Eikenboomen omtrent. Op veele *'*';' plaatfen waren kleine paden dwarsch over dezelve liggende, die getreden waren door de voeten van de elanden en herten, en de dikte van de laag aarde, die haar bedekte. Helde mij in ftaat om met .\ van NOORD-A MER IK A. 55 met zeekerheid over haare groote aloudheid te oordeelen. Ik onderzogc alle de hoeken en elk gedeelte derzelve met veel aandacht, en heb ze- den mijzelveti dikwijls befchuldigd, dat ik mijne tent niet op die plaats nedergeflaagen , en een en naauwkeurigon platten grond van dezelve gete- kend hebbe. De Misfisfippi is toe den ingang van de rivier St. Croix, dertig mijlen boven het MeitPepin* met veele eilanden bezet, van welke fommige eene aanmerklijke lengte hebben. Op deeze groeijen ook veele Suiker- Ahornboomen , en rondom deeze, Wijngaarden met druiven belaa. den, die tot aan derzelver toppen opkruipen. Boven het Meir ziet men weinige bergen en dee- ze zijn flegts klein. Nabij de rivier Si. Croix woonen drie benden der Nawdowefie Indiaanen, die de rivier- benden genoemd worden. Deeze natie beftaat thans uit elf benden. Zij waren oorfpronglijk twaalf in getal; maar naar- dien de Ajfinipoih : enige jaaren geleden opgeftaan zijn en zig van de andere afgezonderd hebben, blij- ven 'er flegts elf overig. Zij , welke ik hier ontmoet, te, worden de rivier -benden genaamd, omdar zij voornamelijk aan de oevers deezer rivier woo^ lien; d£ andere agt worden gemeenlijk onder- van NOORD- AMERIKA. 57 fcheiden door den naam van de Nawdowejjtes uit de vlakten , en bewooncn een land , dat meer Westwaarts ligt. De naamen der eerste zijn de Nehogatamnahs , de Mawtawbaimtowahs , en de Shahsweemowahs , en zij beftaan uit omtrent vier honderd oorlogs - mannen. Kort voor dat ik aan deeze drie benden kwam, ontmoette ik eene partij van de Wlawtawbaunto- wahs, beftaande uit veertig oorlogs- mannen met hunne huisgezinnen. Bij deeze bleef ik een dag of twee, binnen welken tijd vijf of zes van hun, die op eenen tocht uit geweest waren , in grooten haast terug kwamen , en hunnen medgezellen be- richtten dat eene groote bende der Chipéways oorlogs -mannen, genoeg, gelijk .zij zig uitdruk- ten, om hen alle opteyreeten , hen kort op.de hielen volgden en op het punt waren om hunne kleine legerplaats aantetasten. De Opperhoofden fpraken mij aan en verzogten dat ik mij aan hun hoofd zou eb plaatfen en hen zou opleiden om hunnen vijanden te wederftaan.. Naardien ik een vreemdeling was, en mij niet gaerne de gram- fchap van eene der twee natiën wilde op den hals haaien, wïst ik niet wat te doen, en vond mij- zelven nimmer in grootere verlegenheid. Hadde ik geweigerd de. NaudoweJJtes bijtertaan , zoude ik hunne gram fchap op mij gewend hebben, of ware ik de Chipéways mQt vij^ndlijke inzigren tegens- D 5 ge- j « ■ ? ■ V v" ; ''■ 58 REIZE in de BINNENLANDEN getrokken , zoude ik dat volk mij tot vijanden gemaakt hebben , en al ware ik ook al zoo ge- lukkig geweest op dien tijd hunne pijlen te ont- koomen , zou ik egter waarfchijnlijk bij enige volgende gelegenheid de geflrengheid hunner wraakzugt hebben ondervonden. In dit uiterste koos ik een middenweg en verzogt de Naudowes» fies mij naar hen toe te laaten gaan , zeggende dat ik zou tragten hunne wroede te bevredigen. Hier in flem den zij , egter met weerzin, toe f naardien zij zig overtuigd hielden , wegens de ver- bittering, die langen tijd tusfchen hen beftaanhad, dat mijne poogingen te vergeefsch zouden zijn. Mijnen Franschman , die hunne taal kon fpree- ken, met mij neemende, fpoedde ik mij naar de plaats, daar men onderftelde dat de Chipéways zig bevonden. Ondertusfchen bleeven de Naw- dvwejftes op enigen afftand agter ons. Alzoo ik hen naderde met de vredes-pijp , kwam eene kleine partij hunner Opperhoofden van omtrent agt of tien , op eene vriendlijke wijze , naar mij toe , met welke ik , door middel van mijn tolk , een lang gefprek hield, waarvan het flot was, dat hunne toorn door mijne overredingen eniger» niaate verzagt zijnde, zij aannamen, terug te kee- ren, zonder hunne wroeste oogmerken ter uitvoer te brengen. Geduurende ons onderhoud kon ik befpeuren , zoo als zij vcrfpreid lagen , dat de bende van NOORD- AM E RIK A. 59 bende zeer talrijk was, en dat verfcheiden hun- ner met fnaphaanen gewapend waren. Dus gelukkig in mijne onderneeming gedaagd zijnde , keerde ik zonder draalen naar de Naw-. dowejjles terug, en verzogt hen aanilonds hunne legerplaats naar enig ander Veelte van het land te verplaatfen, uic vrees dat hunne vijanden be- rouw mogten krijgen van de beloften, die zij hun gedaan hadden, en hun eerste voorneemen in het werk (lellen. Zij volgden ook mijnen raad en begonnen onmiddelijk „ hunne tenten te ftrijken. Terwijl zij dit verrigtedea overlaadden zij mij met dankbetuigingen , en toen ik hen in hunne ca- noos had zien gaan, vervolgde ik mijnen weg. Ik was aan dit geval voornamelijk het vriend- lijk onthaal , welk ik naderhand van de Nawdo- wej/tcs in de vlakten ontmoette , en den eerbied en de eerbe wij zingen , welke ik geduurende mijn verblijf onder hen ontvong, verfchuldigd. En, toen ik , verfcheiden maanden daarna , in het Chip éw ays dorp, bij de Ottoyaw - meiren aan- kwam , bevond ik dat mijn roem die plaats eer- der dan ik bereikt had. De Opperhoofden ontvongen mij met veel hartlijkheid , en de oud- fte onder hen bedankten mij dat ik hen bevre- digd had. Zij verhaalden mij dat de oorlog tus- fchen hunne natie en de Naudowcjjïes zonder tus- fchenpoozing meer dan veertig winters geduurd had. ■ &■-; 60 REIZE in de BINNENLANDEN had, dat zij reeds lang gewenscht hadden denzel- ven te eindigen, doch dat zulks gewoonlijk be- let wierd door de jonge oorlogs - mannen van bei- den de natieën , die hunne drift niet bedwingen konden, als zij eikanderen ontmoetten. Zij zei- den dat zij gelukkig zouden zijn , indien enig Opperhoofd van zulk eene vreedzaame gezind- heid als ik, en die ook zoo veel moed en be- daardheid bezat , zig in het land tusfchen de twee volkeren wilde nederzetten ; want door tusfchenkomst van zulk eenen zou eene bevredi- ging, naar welke zij aan hunnen kant opregtlijk verlangden , kunnen bewerkt worden. Naar- dien ik na dien tijd geenen der Naudowejjies , ontmoette , had ik geene gelegenheid om zulk een goed werk te bevorderen. Omtrent dertig mijlen beneden den waterval van St. Anthony , aan welken ik den tienden dag na dat ik het Meir Pepin verlaaten had, kwam , is een aanmerklijk hol van eene verbaazende diepte. De Indiaanen noemen het JVakon-tee- be, dat is, de JVooning van den Grooten Geest. De ingang, die in hetzelve leidt, is omtrent tien voeten breed , en vijf voeten hoog. De boog van binnen is bijna vijftien voeten hoog, en om- trent dertig voeten breed. De grond van het- zelve beftaat uit fraai helder zand. Omtrent ~ twintig voeten van den ingang af begint een Meir? _/ van NOORD. AMERIKA. Ci Meir , welks water doorfchijnend is en zig toe eenen onnafpeurlijken afitand uitilrekt ; want de duisterheid van die hol laat niet toe dat men poo- gingen doe om zulks te onderzoeken. Ik wierp een klein fieentjen uit alle mijne magt naar bin- nen : Ik kon het in het water hooren vallen , en fchoon het zoo klein was , gaf het een verbaa- lend en ijslijk geluid, dat door deeze duistere plaatfen weergalmde. Ik vond in dit hol veele Indiaanfche beeldfpraakige figuuren , die zeer oud fcheenen, want de tijd had dezelve bijna met mosch overdekt , zoo dat ik die niet dan met moeite kon onderfcheiden. Zij waren op eene ruuwe wijze op de binnenzijde der muuren ge- fneden, die uk eenen fteen beftonden, zoo zagt dat hij gemakkelijk met een mes kon doorboord worden ; deezen fteen vindt men overal nabij de rivier Misfisftppu Het hol is alleen toeganglijk door een engen fteilen doorgang , welken men moet opklimmen, en die op den kant der rivier ligt. Op eenen kleinen afftand van dit ijslijk hol is de begraafplaats van verfcheiden benden devNau- dowesfie Indiaanen. Schoon dit volk geen vast verblijf houdt , en in tenten woont, met welke zij flegts enige weinige maanden op de zelfde plaats verblijven , brengen zij egter altijd de been- deren hunner dooden naar deQZQ plaats, waartoe zij /S h *v V \ 6i REIZE in de BINNENLANDEN zij de gelegenheid waarneemen , als de Opper- hoofden verzamelen om raadsvergadering te hou- den en om alle openbaare zaaken voor den vol- genden zomer te regelen. Tien mijlen beneden den waterval van St. An~ thony valt de rivier St. Pierre, bij de inwoone- ren de Waddapawmenefotor genaamd , van het Westen in de Misfisfippl Vader hennepin heeft van dezelve geen gewag gemaakt, fchoon zij eene fchoone breede rivier is : Dit ftilzwij- gen denk ik dat veroorzaakt is door een klein ei- land , dat juist aan haaren mond gelegen is , en waardoor het gezigt van dezelve onderfchept wordt. Ik zoude deeze rivier zelf niet ontdekt hebben, indien ik niet, naar haar zoekende , mijn gezigt hadde laaten weiden van de daar tegens- overliggende verheven landen, die tot eene groote hoogte oprijzen. Omtrent over deeze rivier was ik genoodzaakt mijne canoo te verlaaten , ter oorzaake van het ijs , en over land te reizen naar den waterval van St. Anthony, dien ik den zeventienden November bereikte. De Misfisftppi is van de rivier St. Pierre tot deeze plaats wat (heller dan ik die tot hier toe bevonden had, en heeft geene aanmerk- lijke eilanden. Voor dat ik mijne canoo verliet, onderhaalde ik eenen jongen Prins van de Winnebago -Inóüak- nen„ / van NOORD-AMERIKA. 63 men , die op een gezantfchap naar fommige dcr benden van de Naudowejjies uitgong. Hoorende dat mijn voorneemen was den waterval te gaan bezien , wilde hij mij verzeilen , naardien zijne nieuwsgierigheid dikwerf was gaande gemaakt door de berichten , welke hij omtrent den zei ven van fommige zijner Opperhoofden gehoord had ; hij liet dan zijn huisgezin op deeze plaats, (want de Indiaanen reizen nooit zonder hun huishouden) onder bewaaring van mijnen Mohawk bediende, en wij reisden te zaamen te land , alleen van mijn Franschman verzeld , naar deeze beroemde plaats. Wij konden onderfcheidenlijk het geruisch van het water hooren , volkoomen vijftien mijlen voor dat wij aan den waterval kwamen , en ik was grootlijks verwonderd en Verheugd, toen ik dit verbaazend werk der natuur naderde ; maar ik kon niet lang mijn inwendig gevoel den teugel vieren, naardien mijne aandacht door het gedrag mijns reisgezels wierd afgetrokken. De prins had niet zoo haast de plaats bereikt, van waar hij deezen verwonderlijken waterval overzien kon of hij begon met eene verftaanbaare ftem den Grooten Geest aantefpreeken , zig ver- beeldende dat deeze eene van de plaatfen was , waar hij zig onthoudt. Hij zeide hem dat hij eene lange reis gedaan had , om hem zijne hulde te koomen bewijzen en dat hij hem nu de beste offer- T r^;< 64 REIZE in de BINNENLANDEN offerhanden zou doen , die in zijn vermogen wsH ren. Hij wierp dan eerst zijne pijp in den ftroom , vervolgens zijne rol tobak , daarop de armrin- gen, die hij aan zijne armen en vuisten droeg, hierna een verfierzel, dat om zijnen hals hing, van kraaien en ijzerdraaden gemaakt , en laatsdijk de ringen uit zijne ooren; om kort te gaan hij bood zijnen God alle deelen zijner kleeding aan, die van enige waarde waren; ondertusfchen floeg hij dikwijls met groote hevigheid op zijne borst , ftrekre zijne armen uit, en fcheen in eene groote ontroering te wezen» Geduurende allen deezen tijd hield hij aan met zijne gebeden en befloot dezelve met een vuurig gebed dat de Groote Geest ons altoos zijne be- fcherming wilde verleenen op onze reizen , dat hij ons wilde^geeven eene heldere zonnefchijn , een blaauwen hemel , en zuivere onberoerde wa* teren; en hij wilde de plaats niet veilaaten voor dat wij te zaamen uit mijne pijp gerookt hadden , ter eere van den grooten Geest* Ik was zeer verwonderd op h£t zien van dk voorbeeld van verheven godsdienfiigheid in zulk eenen jongen Indiaan , en , in plaatfe van met de plegtigheden , van welke hij die verzeld deed gaan , den draak te fleeken , gelijk ik zag dat mijn Roomsch - Katholijke knegt ftilzwijgend deed 9 befchouwde ik den pi ins met meerder vAS NOORD-AM ERIK A. den. Deeze yerbaazende masfa van water, dat -v- 66 REIZE, in de BINNENLANDEN meer dan twee honderd en vijftig ellen breed is^ maakt eenen allerfraaisten waterval; het valt om- trent dertig voeten lijnregt neder en de fnelle af- vlieting, die zig beneden nog drie honderd ellen verder uitfïrekt , maakt de hoogte nog aanmerk- lijk grooter, zoo dat hij, op eenen afftand ge- zien wordende, veel hooger fchijnt dan hij werk- lijk is. De. voornoemde reiziger befchrijft den- zei ven als meer dan zestig voeten hoog; maar hij heeft eenen nog grooter misflag begaan in het berekenen van de hoogte van den waterval van Niagara, welke hij beweert dat zes honderd voeten hoog is, daar het, volgens katere waar- fleemingen , die naauwkeurig gedaan zijn , wel bekend is dat hij niet hooger is dan honderd veer- tig voeten. Maar de goede Vader had , vrees ik, maar al te dikwijls geenen anderen grond voor zijne berichten dan hooren zeggen, of, op zijn best, eene oppervlakkige befchouwing. In het midden van den waterval ligt een kleia eiland, omtrent veertig voeten breed, en wat meer in de lengte hebbende , waarop enige wei- nige ruuwe Balzem-pijnboomen, en Harstboo- men groeijen , en omtrent half weg tusfchen die eiland en den Oosdijken oever is eene rots, die op den uitersten rand des watervals ligt in eenen fchuinfehen ftand, die omtrent vijf of zes voeten breed en dertig oPveertig lang fchijnt te zijn. Dee- ; BBéAééÉI Ih T m v van NOORD-A ME RIK A. 67 Deeze waterval verfchilc veel van alle andere > welke ik gezien heb, alzoo men denzelven kort bij kan naderen zonder enige hindernis te vinden van berg of fteilte. Het land rondom denzelven is allerfraaist. Het is geene onafgebrooken vlakte , daar het oog geene rust vindt, maar beftaat uit veele zagte hel- lingen , die in den zomer met het fehoonst groen bedekt en met kleine boschjens doormengd zijn, die eene aangenaame verfcheidenheid voor het gezigt opleveren. Over het geheel , als men den waterval 'er onder neemt , die op den afitand van vier mijlen kan gezien worden , kan 'er, ge- loof ik , geen aangenaamer en fchilderachtiger gezigt in het geheelal gevonden worden. Ik zou wel gewenscht hebben dat ik het zoo getroffen hadde dat ik dit heerlijk gezigt op den regten tijd van het jaar hadde mogen genieten, als de hoo- rnen en de heuveltjens in het vrolijkst gewaad van de natuur gekleed waren , hetgeen het vermaak, dat ik genoot , grootlijks zou hebben moeten vermeerderen ; doch toen zelfs ging het mij- ne grootste verwagting te boven. Ik heb ge- tragt den leezer zulk een juist denkbeeld van deeze betoverende plaats te geeven als mij moge- lijk was; maar alle befchrijvingen , zoo van de pen als het penfeel , moeten bij het oorfpronglijke pneindig te kort koomen. E "i Op ■**: m •# M w 68 REIZE m de BINNENLANDEN Op eenen kleinen affiand beneden den waterval ligt een eilandjen , omtrent anderhalven akker groot , waarop eene groote menigte Eikenboo- men ftaan , van welke alle takken, die flegts in ftaat waren het gewigt te draagen , met arends- nesten bezet waren. De reden dat deeze foorc van vogelen op deeze plaats in zulk eene menigte te zaamen fchoolen , is dat zij hier veilig zijn voor de aanvallen van menfchen en dieren , naardien hunne verblijfplaats verdedigd wordt door den fneilen afloop van water , welken de Indiaanen nooit onderneemen overtetrekken. Eene andere reden is dat zij gefladig toevoer van voedzel vin- den voor zig en hunne jongen aan de dieren en visfchen, die door den waterval verpletterd wor- den en op den aangrenzenden oever worden aan- gefpoeld. Mijne nieuwsgierigheid voldaan hebbende zoo verre 's menfchen oog voldaan kan worden, trok ik voort , nog van mijnen jongen vriend verzeld, tot dat ik de rivier St. Franciskus , bijna zestig mijlen boven den waterval, bereikt had. Aan deeze rivier gaf Vader hennepin den naam van St. Franciskus , en dit was het uiterfte zij- ner, zoo wel als mijner, reize naar het Noord- Westen. Naardien het jaargetijde zoo verre ver- loopen , en het weder zeer koud was, kon ik zoo veele waarneemingen omtrent deeze ftree- ken mm van N OORD-A MERI KA. 69 ken niet doen als ik anders wel gedaan zou hebben. Het is egter misfchien nodig aanternerken dat ik op den kleinen tocht , welken ik omtrent den wa- terval deed, na veertien mijlen langs de Misfis- fippi gereisd te hebben , aan eene riyier kwam , bijna vijf roeden breed, die uit het Noord -Oos- ten vloeide, en Runt* rivier genoemd wierd; en dat ik op den twintigften November nog aan eene andere kwam, de Ganzen -rivier genoemd, die omtrent drie roeden breed was. Op den een en twintigften kwam ik aan de rivier St. Fran- ciskus , die omtrent zeven en eene halve roeden breed was. Hier wordt de Misfisftppi zelve eng, zijnde niet meer dan ruim twee en twintig roeden breed van den eenen oever tot den anderen , en zij fchijnt hoofdzaaklijk te beflaan uit kleine takken. Het ijs belette mij de diepte van eene deezer ri- vieren te peilen. Het land is op fommïge plaatfen heuvelachtig, doch zonder groote bergen , en de grond is ta- melijk goed. Ik zag hier verfcheiden Herten en Rendieren, enige Elanden, en overvloed van Be- vers, Otters, en andere dieren , die goede pelte- rijen leveren. Een weinig hooger op, naar het Noord -Oosten, is eene menigte kleine meiren, genaamd de Duizend Meiren , en de ftreeken daaromtrent, fchoon zij zelden bezogt worden, zijn de beste binnen veele mijlen voor de jagc, £ 3 naar* ^_ f o REIZE in \ de BINNENLANDEN naardien de jager nooit wederkeert zonder bo« ven zijne, verwagting bekaden te zijn. De Misfuftppi is nooit hooger dan de rivier St. Franciscus onderzogt geworden , en tot hier toe alleen door Vader h en nep in en mij , zoo dat wij alle de narichten, welke wij omtrent de Noordlijker deelen, geeven kunnen , alleen aan de ïndiaanen verfcfauldigd zijn. Alzoo deeze ri- vier voor fcbepen van enige aanmerklijke grootte niet veel verder bevaarbaar is dan van de zee toe de takken van de Ohio , en dat zelfs nog mei grootemoeijelijkheid, ter oorzaake van de fnel- heid van den ftroom en de kronkelingen der ri^ vier r moeten de volkplantingen , welke mei* langs de binnenfte takken van dezelve zoude aan- leggen, onbetwistbaar veilig zijn tegens alle aan- vallen van eene zeemagt. Maar de volkplanter lingen zullen tegelijk het voordeel hebben van humte voortbrengzelen met groote gemaklijkheid naar de zee- havens te kunnen brengen, naardien de ftroom der rivier van haaren oorfprong af tof daar zij in de golf van Mexico valt zeer gunftig k om zulks in kleine vaartuigen te verrigten* Dii mu ook met den tijd nog gemaklijker kunnen gemaakt worden door kanaalen of korter affnij- dingen , terwijl 'er eene gemeenfchap te water mu kunnen geopend worden met Nieuw -fork* Canada §m* door middel van de meiren, i Da wmm van NO OR D.AM E RIKA. 7i, vork of tak van de Ohio is omtrent negen hon- derd mijlen van den mond van de Misfisfippi , als men den loop der rivier volgt, en de Mejjbrie honderd mijlen boven denzelven. Van de laatste tot de Illinois* rivier zijn omtrent twintig mijlen, en van deeze tot de Ouisconfin , van welke ik een bericht gegeeven heb, nog omtrent agt honderd mijlen. Op den vijf en twintigften keerde ik weder naar mijne canoo, welke ik aan den mond van de rivier St. Pierre gelaaten had, en hier fcheid- de ik met weerzin van mijnen jongen vriend, den prins der tVinnebagoes. Naardien deeze rivier vrij van ijs was wegens haare Zuidlijke ligging wierd ik door niets in mijnen doortocht verhin- derd* Op den agt en twintigften omtrent veertig mijlen gevorderd zijnde, kwam ik aan eenen klei- nen tak , die uit het Noorden in dezelve viel , aan, welken ik, alzoo hij geen naam had waar- door ik hem onderfcheiden kon , mijnen eigen gaf, en de Leezer zal denzelven in de kaart van mijne reizen met den naam van Carvers* rivier getekend vinden. Omtrent veertig mijlen hoo- ger kwam ik aan de takken van de Groene - en Rood- marmer -rivieren , die zig op eenen kleinen afftand voor dat zij in de rivier St. Pierre vallen, vereenigen. De rivier St. Pierre is aan haare vereenigïng E 4 , niet &v *:■.. Z* REIZE in de BINNENLANDEN roet de Misfisfippi omtrent vijf en twintig roeden breed, en behoudt ten naasten bij deeze breedte langs allen den weg, dien ik haar bezeilde. Zij heeft eene groote diepte, en ftroomt op fommige plaat- fen zeer fnel. Omtrent vijftig mijlen van haaren mond zijn enige fnel afvallende ftroomen , en veel hooger zijn 'er nog eene menigte andere. Ik voer deeze rivier omtrent honderd mijlen op tot het land der NaudowtfieS_ van de vlakten, dat een weinig boven de vork ligt, welke de Groeneen Rood marmer -rivieren, van welke ik 200 even gefprooken heb, maaken , alwaar een Zuidlijke tak de Meforie- rivier nabij koomr. Volgens de narichten, welke ik van de Indiaanen ontving, heb ik reden om te gelooven dat de rivier St. Pierre en de Meforie, fchoon zij twaalf honderd mijlen van eikanderen in de Mis- ftsfippi vallen , hunnen oorfprong in de nabuur, fchapvan eikanderen hebben , en wel. binnen de ruimte van eene mijl, De Noordiijke tak van de rivier St. Pierre heeft zijnen oorfprong van een- getal meiren bij de blinkende bergen; en het is ook van enige deezer dat een hoofdtak van de rivier Bourbon, die in Hudfom-bmi loopt, zij. nen oorfprong neemt. , Uit de narichten, welke ik opdeed bij de Nau* 4We§e-, Indiaanen , onder welke ik den zeven- den December kwsnj ? en welker taal ik geduu, rend§ i ,,.,•-:„> VAN NOORD- A MER IK A. 73 rende een verblijf van vijf maanden volmaakt meester werd, gelijk ook uit de berichten, wel- ke ik naderhand verkreeg van de Jffïnipoils , die dezelfde taal fpreeken , zijnde eene afgevallen bende van de Naudowejjies , en van de Killifti* noes , nabuuren van de Afjinipnls , die de Chipé- wayfche taal fpreeken, en bij den oorfprong van de rivier Bourbon woonen ; uit de berichten van deeze volkeren , zeg. ik , bij mijne eigen waar- neemingen gevoegd , heb ik geleerd dat de vier yoornaamfte rivieren op het vaste land van Noord- .Amerika, namelijk de St. Laurence, de Wlisfis- fippi , de rivier Bourbon en de Oregon of de West - rivier , (gelijk ik in mijne inleiding reeds te kennen gaf) haaren oorfprong in dezelfde ftreeken hebben. De wateren van de drie eerste zijn niet verder dan dertig mijlen van eikanderen , maar de laatste is egter wat Westlijker. Dit bewijst dat deeze flreeken de hoogfte lan- den in Noord- Amerika zijn, en het is een voor- beeld, dat zijne wedergaê niet heeft in de drie andere waerelddeelen , ' dat vier rivieren van die grootte haaren oorfprong bij eikanderen hebben , en elke van haar, na eenen verfchillende loop ge- had te hebben, haare wateren in verfchillenden oceaanen , op den afftand van tweeduizend mijlen van haaren oorfprong ontlast ; want in haaren loop van deeze plaats af naar de baai van ShLau- E 5 rem 1 * 74 REI-ZE in de BINNENLANDEN \ rem Oostwaarts, naar de baai van Mexico Zuid- waarts , naar Hudfons baai Noordwaarts , en naar de baai van de Straat van Annian West- waarts, doorloopt elke van haar meer dan twee duizend mijlen. Ik zal mijnen Leezeren hier de aanmerkingen mededeelen , die mij voor den geest kwamen , toen ik deeze belangrijke onderrigting gekre- gen en door on tallij ke na vraagingen mij van der- zelver waarheid verzeekerd had, dat is, voor zoo verre het mogelijk was tot zeékerheid daar- van te koomen, zonder het in perfoon onderzogt te hebben. Het is wel bekend dat de Volkplantingen, bij. zonderlijk die van Nieuw '-Engeland 'en Canada om- trent den tijd dat haar winter begint grootlij ks aan- gedaan worden door eenen Noord - Westen - wind , die verfcheiden maanden aanhoudt, en die de koude daar veel gefïrenger maakt dan in de binnenfte deekn van Amerika. Dit kan ik volgens mijne eigen ondervinding verzeekeren, naardien ik den winter, welken ik Westwaarts van de Mis/tsfïppi doorbragt , verre van geflreng bevond te zijn , en den Noord- Westen -wind, over deeze ftreeken waaiende , merklijk zagter dan ik denzelven dik- werf nader bij de kust bevonden heb. En dat fsulks niet veroorzaakt wierd door de wisfelvallig- heid der jaargetijden , maar dat het jaarlijks het ge- \ — ■ ■■' ■ ... ' ■ van NOORD- AM ERIK A. 75 geval was , befluit ik en uit de geringe hoeveel- heid fneeuw , die toen viel , en daaruit dat de fneeuw - fchoenen bij deeze Indiaanen in het ge- heel in geen gebruik waren , zonder welke geene der Oostlijker natiëen met mogelijkheid geduu- rende den winter kan reizen. Naardien de Natuurkundigen waarneemen dat de lugt in veele opzigten het water gelijkt, bij- zonderlijk daarin, dat zij dikwijls in een zaam- gedrongen lighaam voortvloeit, en men algemeen heeft waargen oomen dat zij langs den ilroom van groote vloeden , en zelden dwarsch over dezelve heenvloeit , zoude het dan niet kunnen zijn dat de winden , die omtrent het eind van het jaar hevig beginnen te waaien in de baai van Mexico hunnen loop over het vast land namen in de- zelfde rigting als de MiJ]tj]ippi\ tot dat zij , de Noorden winden ontmoetende , :f die uit eene diergelijke oorzaak de rivier Bourbon uit de Hud* [ons baai opwaaien ) over de groote meiren deti ftroom van de rivier St. Laurens afgedreven wor- den , en , dus vereenigd , die verwoestingen aan- regten , en die geftrenge winters veroorzaaken , welke men in de voorgemelde landen ondervindt? Zij worden geduurende hunnen tocht over da meiren uitgezet en doen gevoiglijk eene grao- ter (treek lands aan dan zij anderzints doen zou- den, Vol- ^r— 3*-*- - " "■ -*^*^"^^^^^* ^^^^^^^^^^^BtL win s. 76 REIZE in de BINNENLANDEN Volgens mijne geringe kennis in de Natuur- kundige wijsbegeerte fchijnt dit niet onwaarfchijn- lijk, maar of het overeenkomftig de wetten zij, welke de Natuurkundigen vastgefteld hebben om reden te geeven van de werkingen van dat ele- ment, weet ik niet. Doch misfchien zal de be- fchrijving , welke ik hier gegeeven heb van de ligging van deeze groote verzamelingen van water, en van haare nabijheid aan eikanderen met mijne eigen onbekookte onderftellingen van haare uit- werkingen op de winden , in bekwaamer handen een middel worden om tot veele nuttige ontdek- kingen opteleiden. Op den zevenden December kwam ik ( gelijk ik hier boven gezegd heb) aan het uiterst eind van mijne reizen Westwaarts , daar ik eene groo- te bende Naudoweffte Indiaanen ontmoetede, bij welke ik zeven maanden verbleef. Deeze maak- ten een gedeelte uit van de agt. benden der Nau. dowesfies uit de vlakten , en worden genaamd de Wawpeentowahs , de Tintoris , de Asrahcootans , de Mawhaws en de Schians. De drie andere benden , welker naamen zijn de Schianefe, de Chongousce- tony en teWaddapawjeftin woonen hoogerop, Westwaarts van de rivier St. Pierre, op vlakten die , volgens hunne berichten , onbegrensd zijn , en waarfchijniijk eindigen aan de kust van den ftil- len Oceaan, De JSaudtwes[ie natie beftaat, als Zij _ Z van NOORD-AMERIKA. ft zij geheel bij eikanderen is, uit meer dan twee duizend oorlogsmaanen. De AjjïnipoiU^ die van hun zijn afgevallen , zijn omtrent drie honderd in getal , en leeven , met de Killifiïnoes veree- nigd, in eenen geduurigen Haat van vijandfchap met de andere elf benden. Terwijl ik de rivier St. Pierre opvoer en bijna de plaats bereikt had , daar dit volk gelegerd was, zag ik twee of drie canoos den ftroom af- bakken , doch niet zoo haast hadden de Indiaa- nen , die 'er in waren, ons ontdekt of zij roei- den naar land, en, met overijling op den oever fpringende, lieten zij hunne canoos voor ftroom afdrijven. Weinige minuuten daarna befpeurde ik nog enige andere , die , zoo haast zij in ons gezigt kwamen , met even grooten haast het voor- beeld van hunne landslieden volgden. 