VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
NIET NOODWENBIO ONGELUKKIG, 399 ftondig leeven , behooren wy te bedenken, dat ongeregelde driften, niet bet verbeeven vernuft, van CHATTERTON , de bee werkende oorzaaken waren уеп’ zyn deerlyk uiteinde: dat wy dtever de woorden gebruiken van een vernuftig Schryver: ,, 6, ‚ Dat op dien tyd, wanneer de vergifikelk beefde in de hand js VAN CHATTERTON, den ongelukkigen CHATTERTON beefde, у ten vriendelyke boode, én hemelsch afgezant, hém ondere у. Tregt hadt van de eer en de bdelooningen, die de goeddaadig- ә, beid van eenen тку bereidde voor dien Gunfteling des Vere „ 005; maar Voedfterling der elende, welk eeu fchat van Ler- ә, terëere was voor Brittanje bewaard gebleeven ! Doch de en Voorzienigheid hadt het anders befchikt — еп de Mensch „ moet zich aan die fchikking onderwerpen. Nogtlrans ver- s» biedt de Godsdienst in geenen deele de traan die biggelt in э» het oog der aandoenlykheid; en onderwerping wraakt Seen, „ Zins een diep gehaalde zegt van medelyden (*)!” ~ Wegens orway loopt eene vry algemeen aangenomen vers telling, dat hy, nea lang gevast te hebben, eindelyk verftikte door te galzig gebruik van gemeen voedzel; doch het is thans uitgemaakt, dat dit, boe algemecn geloofd, nooit gebeurd zy, fchoon hy ongetwyfèld in diepe armoede ftierf; een armoede, welke, nogthans , niet geheel en al kan toegefchreeven worden aan ‘ct verzuim waar mede de Wereld hem bejegende: dewyl werfcheide van тупе Tooneelftukken de goedkeuring еп be: fcherming, welke zy met zo veel regts verdienden, genooten, In Sr kort, fchoou ik verre ben van te veronderftellen , dat zich op de Lertterbaan te begeeven’, eenigzins, wat Voordeel of Eere betreft, in vergelyking kan komen, of met de Pleitzaal tegen- woordig, of met den Geestlyken Gand in vroegeren tyde, hef ik, nogthans, zeer over, om te gelooven (zonder thans (НІ te {зай op tegenovergeftelde voorbeelden van gelukkig flaagende Letterhelden), dst de ongetegenheden еп onheilen der Lieden van Vernuft, meer am kun eigen wangedrag , dan aan eenige andere oorzaak, waren toe te fchryven, en naauwlyks, їп eenig geval , de enkele gevolgen geweest zyn van hunne Talen- ten, of de ongevoeligheid en onverfchilligheid des Mensch- doms, ten opzigte van hunne verdienften. т i en C Man of Benevolence, De gebeurtenis, waarop bier gedoeld wordt , is wel bekend. CHATTER TON, 400 MANNEN VAN VERNUFT Ten аяпгіепе van SHENSTONE еп HAMMOND is het bezwaar, eenigzins, van eenen anderen aart, en het zou fchynen als of -gy, die het uitgeleerdst waren in de tedere kunst van zagtheid en overtuiging, het minst gefchikt waren van te (laagen, om de tederfte driften in het wvrouwlyk hart op te.wekken;s als of verbeeldingskragt, kieschheid en aandoenlykheid, vyandinnen waren van de liefde, en de Schoonen afkeerig van die Talen- ten, best gefchikt om de zagte dwinglandy haarer bekoorlyke heden te bezingen , еп de heugenis haarer bevalligheden te vereeuwigen. Doch Мег, gelyk in andere gevallen, worden wy, door eens tydige opgave der gebeurtenisfe op den dwaalweg gebragt. AMMOND еп SHENSTONE, men moet het bekennen, waren tedere en fraaije. Dichters, en egter HAMMOND еп SHENSTONE doen, tot op dit uur, elk aandoenlyk hart fmelten , door de weemoe- dige klagten van hunne {legt beantwoordde Liefde, en elk fchoon oog blyft craaven ftorten over de tedere toonen, die kragttoos waren om de ongevoelige PHILLIS , of de onverbid- delyke DELIA, ію de armen dier Minnaaren te lokken. Den het waren noch de Verzen van, HAMMOND, noch de Dichcftuk- Кеп van SHENSTONE , die de hoop van hunne verliefde harten te leur ftelde ; in tegendeel is er alle redea om te gelooven , dat deeze, in geene geringe maate, tot het wel flaagen, zou» den medegewerkt hebben , hadden asdere om/landigheden der, gelver invloed niet verhinderd. Was de Beminde van нлммонр de Pupil niet geweest van een hem nydigen Staatsman, wiens bekrompene inzigten , gee Juk zo wel als eer tot een uitluitend eigendom van Party wilde maaken, hy zou misfchien іп de armen van 2упе Dg- ria het geluk van zyn Vriend en Medepatriot, LYTTLETON у gerooten hebben; want ber volgend gedrag van МіГ DAsH- woop toonde genoegzaam, dat zy verre van ongevoelig was voor de verdienen of liefdedrift haars ongelakkigen Min- Mars. , ` SHENSTONE 200, gelyk ons verzekerd „word door Dr. јЈонм“ sọn (fchoon hy, volgens zyne algemeene gewoonte, zich niet verwaardigt om ons te berigten, op welk gezag zyn vere haal rust (*)), deor volharding geflaagd weezen, en gedeeld ena Men тоес bekennen , dat dit geval, door деп Lecvensbe- fehryver, ор eene aartige туте, verhaald wordt: „ Ну was pim- „ Mer,” гук de Dottor, „ getrouwd, (ік teken dit op uit myn an gebengen,) fchoon hy de Juffrouw , wie zy ook geweest э Zyn , die het V was van zyne beroëmde Herderskout, ZOU », hebben kunnen krygen.” Ik zoek het gezag van Dr. јонмзом niet in twyfel te trekken , of iets in 't midden te brengen tegen zyne waarfchynlyke ligtgelvovigheid ; maar zeker zou iemand verwagt heb- ben onderrigt te worden van de туге, op welke by te weeten kwam s dat Мг SHENSTONE cene Juffrouw ter Egtgenoote доп bebben коа NIET SOODWENDIG ONGELUKKIG. , 401 hebben in het heil van gelukkiger Minnaars. Maar sHENSTONE hadt zyn hart voornaamlyk gezet op zyn Landgoed, dit te werfraaijen verzwolg niet alleen het inkomen , maar ook de hoofdfom, van zyn gering inkomen; en hy fchynt zyn аап» zoek niet verder veortgezet te hebben, dan zo verre hee kon ftrekken, om hem ftoffe te verfchaffen tot een Treurlied , ef Herderszang, Gelyk hy bedreeven was, zo vondt hy ook misfchien vermaak, їп het opftellen van dichterlyke klag- сеп, vol tederheid en wanhoop. Еп ik, die my zelven ten eenigen tyde overgaf aan ‘het treurig vermaak vaa Klaagliederen op te heffen, kan gereedlyk gelooven ‚ dat een Man van sHaNsTO- Nes geestgefteltenisfe zeer ligt ber kon lasten berusten by eene geringe weigering, welke hem de fchoonfte gelegenheid Schonk, om zyne herderlyke Zanggodin in cypresfen-lommer te doen zingen. krygen , van wier naam en omftandigbeden hy bekeot geheel on- keudig te weczen, Maar de Leevensbefchryver „, misfchien overtuigd . wan zyne cigene waarbeidsliefde , fchynt doorgaans genegen от ту» Be bloote verzekering voor eene genoegzaame Llykbaarheid te houdene v ZEDELYKE BEDENKINGEN, 1 ndien men den mensch regt wil beoordeelen , dient men te wagten tot hy zyn levensloop geheel volbragt heeft. Dui- zenden, welke voor het oog der Wereld hunnen levensloop gee lukkig voortzetten, en met roem zouden eindigen; doch welke voor dezelve ten einde gebragt is zulke ongelukkige uitftappen doen , dat ze in eens alles bederven, en met een naam геп grave dalen, welke hun allen voorgaanden roem benomen heeft. Wil men, derhalven, regt over den mensch oordeelen, men moet afwagten hoe het einde by hem zy. Het einde kroont het werk, en is het einde goed, alles zal goed zyn; maar is het einde Перт, het ganfche werk is bedorven. _ Is de dood wel zo affchuwelyk als men zich verbeeld? wel zo een Koning der verfchrikkinge , als hy door veelen bee fchouwd word, die "ег niet aan durven denken, of by elke gen dagten van eene kille doodfchrik als bevangen worden? Indien men wel gedaan heeft, waarom zal men dan vreezen, om van eenen onvolmaakten tot eenen volmaakteren , van eenen onge- lukkigen tot eenen gelukkigeren (аас over te gaan? — "с Is waar, de trek naar t leven is ieder ingefchapen. — De ftap is geweldig groot, over te gaan, uit den tyd, in eene onherroepelyke eeu- wigheid. Daar en boven fchynt het fterven van veelen eene benauwde omftandigheid. Dan welk een ftap komt ons te groot voor, wanneer wy ons geluk willen uitbreiden, en welk eenen natuurlyken trek weeten wy ten deezen opzigte niet te overwinnen ? En wat aanbelangt de benauwde omftaadighe r доз ZEDELYKE BEDENKINGEN, der (tervenden , t із veel meer fchyn, dan йы het: in de dead zo ig Vraagt den zulken , welke men met zoortgelyke benauwdheden heeft zien worttelen ; wanneer ze by zich zelve komen , zult ge ај- . toos berigt krygen, dat ze "et niets Van gevoeld hebben, dat ze in ': geheel niet benauwd geweest туп, dus dat deeze akelige vertooning maar in enkelen hen beftaat. Dierhslven als de dood zo verfchrikkelyk is, dan is zy ': voer Boosdoeners, С. V. D. G. WEE а а ANECDOTE VAN DEN TEGENWOORDIGEN KROONPRINS VAN DEENEMAR* KEN WEGENS DE VRYHEID DER DRUKPERSSEe Ontleend uit de Sketch of the Charaâer van age Koninghyke Hoogheid van Deenemarken. | Тт“ tyde dat de Kroonprins van den Koning zyn Vader bevel kreeg, om hem in ’t Ryksbewind de bebuipzaame hand te bieden, vertoonden zich de Rykszaaken in ееп gun- ftiger gedaante Чап zy zints lang gedaan hadden, Op dar oogenblik vervoegde men zich by hem met verzoek om de Boekbeoordeeling te herftellen; ten einde "ег niets zou kunnen gedrukt worden, dan naa het Oordeel der Univerfiteit te hebben oorgeftaan. De Inleveraars van dit Verzoekfchrift hadden zich bediend om ingang te verwerven, op het voorftel, dat men zelfs den geheiligden Perfoon van zyne Koninglyke Hoogheid, іп eenige kleine Stukjes, niet gefchroomd hadt door te ftryken, еп eene zo weinig ontziende vryheid omtrent hem gebruikt, dat, bleef deeze ongeftraft, daar uit de jammerlykfte gevolgen te dugten ftonden. De Kroonprins leende het oor aan die listige inboezemin= gen, met eene аалдар: , hem byzonder eigen, en betuigde, їп t einde, ,, dat hy, hop zeer het hem (шеге, zyn ged „ blootgefteld te zien aan een onderzoek onder zulke ongune „ ftige tekenen, niet kon naalaaten te erkennen, hoe het mis- an fchien gefchiedde, zonder eenig onregt te begaan, dewyl dwaa- an len het lot van alle Menfchen was; dat hy zich altoos meer s geneigd vondt om zyue verpligtingen te erkennen aan de „ Zodanigen , die moeds genoeg hadden om ze aan hem te » Ontdekken. dan аап de partydigheid van die zwakke Vrien- „ den, die liever zyne misflagen wilden verheelen „ of ver- e donkeren; dat hy, in het toekomende, zich zou bevlyti- ` ww gen op zulk eene wyze te handelen, dat һу zo шіп moge- a lyk ve . ANECDOTE. 493 о, lyk reden gave tot openbaare klagten.” En onderrigtte hy deeze Heeren , `еег hy ze van zich liet gaan, ,, бас hy zo a Verre was van den Koning te willen aanmaanen cot ber be- » teugelen van de vryheid der Drukpersfe , dat hy veeleer э» geheel bereid was om zich een Verdeediger te betoonen а van de Wet door zyne Majefteit deswegen gegeeven: de- э Wyl hy, niet min dan дуп Vader, zich verzekerd hieldt, „ van derzelver heilzaame ftrekking voor de Onderdaanen. Dat an ееп ieder, die zich, door dit vry fchryven , beledigd vondt, „ den Schryver іп Regten kon vervolgen, verzekerd dat hem an alle Regt zou wedervaaren, °t welk by regt hadt vaa de se goedheid zyner zaake te wagten.”. BERIGT WEGENS THOMAS TOPHAM, bygenaamd, de ‘Sterke Man. (Uit нуттомз History of Derby.) Byzeedere berichten, die een geloofwaardig getuigenis drage gen, melden. ops dat THOMAS TOPHAM, die геп Herberg houdt te Zsliegton, een verbaasde fterkte vertaant; dat hy cen zwaare Brem-tak breekt, wanneer hy die tegen zyn naakten arm font: twee Oxhoofden water opligt; zyn paerd over een flagboqm tilt; een zolderbalk, gelyk een (oldaat zyn geweer, draagt, enz. Doch, hoe zeer men in zyn, geloof ten deezen opzichte wankelde , men werd {poedig overtuigd toen deeze tweede samson te Derby verfcheen, als iemand, die zyn fterke tezin °t openbaar, voor één fchelliug, aan ieder een vertoonde, Maa een verzoek aan den Alderman сооРЕҢВ, om zich te mas gen Jaren zien, Поріг de Regeering verbaasd over de zag: ken, die hy onderneemen wilde; en daar зуп voorkomen ges lyk was aan dat vaa andere menfchen , verzogten zy hem zich uit te kleeden, op dst ту zien kander of hy als andere menfchen gefchapen was; doch men bevondt hem veel Петке; gefpierd. 'т Geen zich onder de armen en knien van andere meofchen uitgehold vertoonde, was by hem met (pieren bezet. Hy is byna vyf voeten en tien duimen, emtrent dertig jaa- теп oud, welgemaakt; hoewel men niets buiteugewaous aag bem befpeuren kan, gaat hy een weinig kreupel. Ну hadt voortyds ееп weddenfchap aangegaan, (de gewoonlyke beflisfer der gefchillen,) dat drie pagrden hem uiet van een paal Sou: den trekken, tegen welke hy zyn voet zou houdens dach һу, die de paarden beftuurde, gaf dezelve een onverwagten zweepllag; dit rukte hem over zyde, en door die onverwagte «гек brak hy zyn dyebeen. daaden van deezen wonderbaaren wan , die de fterkte van twaalf anderen in zich vereenigt, beftonden in ’t oprollen van een mer 494 ЗІВІСТ WEOENS THOMAS ТОРНАМ. een tinnen Schotel van zeven ponden zwaar, zo afs iemand еен vel papier oprolt een tinnen Kan (die eeh halve ftoop bevat) armslengte uitfteekende , drukte hy zamen gelyk de Schil van een ey. Tweehonderd ponden gewigts ligtte hy met туп pink op,en zwaaide dezelve lugtig over zyn hoofd, = Het (chent als of de lichsamen , die hy aanraakt, haare zwaarte verlooren hebben. — Hy brak ook een touw, dat op den grond vastgemaakt werd „ en waaraan tweehenderd ponden gewigts hangen konden, — Ligtte een eiken Tafel van zes voeten lengte met Zen tanden op , Schoon ‘er een gewigt van vyftig ponden аап 't einde hong; een ftuk leder was аап °t eene einde vastgemaakt om °t met zyne tanden te vatten ; twee van de pooten ftonden ор zyne knien, еп hy tilde het gedeelte waar aan het gewigt hong, nog hooger van den grond, dan dat hy in zyn mond hade. Ну пат Mr. GRAM- DERS, Vicaris van Al/-faints , die tweehonderd zestien ponden woog , еп ligue hem met één hand ven den grond op. Zyn hoofd op een, en zyne voeten op een anderen, (ое! lig- ende , gingen vier шеп(сһеп, ieder by de twee honderd pon. en zwaar, op zyn lichaam zitten , die by met gemak op- beurde. Hy floeg een ronde ftaaf yzer, een duim dik, tegen zyn naakten агт, en kromde het met één flag, als een boog, om; hy fchynt voor dit alles ongevoelig. Daar by Muzyk verftaat , onderhieldt by "rt gezelfchap met een Aire, Ik heb һеш een Solo hooren zingen by "tr Orgel in de Kerk van Ar, Warburgh ‚ toen °t éénigfte 4 Derby; doch, hoewel hy near de regelen der Kunst zingt, is zyn ftem echter eer verfchriklyk dan aangenaam , én fchyat naauwiyks die van een mensch. Alhoewel hy een vreedzaame geaartheid bezit, en 't voorkomen van een befchaafd Man heeft , is hy echter gevoelig op aangedaane beledigingen. Hy hadt iets te- gen den Stalknegt van de Herberg, waar hy zyn verblyf Мег, en nam een braadfpit , dat by de fchoorfteen ftondt, uit de keuken , en bondt ’t zelve ‚als een zakdoek om diens hals; doch daar hy niet verkoos om % overige gedeelte tot een te knoopen, en te verbergen, verwekte dit lastig cieraad ’t gelach van ’t gezelfchap , tot dat hy verkoos dien yzeren das digt te doen. Indien hy niet een goede geaartheid bezat, dan mog- ten de mannen voor hunne eigene veiligheid, en de vrouwen voor hunne: tinnen: Schotels, bevreesd zyn, dewyl hy die beide terftond kan tot een rollen, — Eén zyner vuistflagen zou de beroemde Vegters, JOHNSON еп MENDOZA, tot ееп eeuwig zwygen hebben genoodzaakt. " sé MENGELWERK, ТОТ FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEETENSCHAPPEN , BETREKKELYK. PROEVE OVER DE VUURIGHEID VAN CHARACTER, OF | GEESTDRIFT. CUif“het Engelsche) D fchakeeringen van de Characters der Menfchen zyn zo veelvuldig , еп de voordeelen , ontítaande uit. ` eene diepdoordringende kennis aan dezelve zyn van zo veel aangelegenheids, dat, misfchiea , weinig voorwerpen de oplettendíte befpiegeling in eene hoogere maate vere dienen. Нес zou eene taak van het hoogfte belang wee- zen voor de Maatfchappye, indien men de bran en de worzaaken van die verfcheidenheden konde opfpeuren , en de byzondere voordeelen aanwyzen, uit beide voorts komende. Door het eerfte zouden wy eenigermaate in ftaat zyn om onze Zielsgefteltenisfe in den beminnelykften єп voordeeligften ftand te brengen; door het laatite gee legenheid hebben om de driften еп gefteldheden, als zy ons voorkomen, tot derzelver eigenaartige voorwerpen te bepaaten. | ` | | еп taak als deeze zou een edel en verrukkend werk weezen voor den Wyzen , voor wiens oog, tyd еп vlyt het groote boek der Natuure hebben opengeflaagen , еп die elegenheid hadt om diep in dit onderwerp іп te dringen s бап dit voorregt is ontzegd aan den Schryver van Zede- kundige Proeven. Nu en dan mag һу het oog op dere elyke voorwerpen vestigen , en eene en andere uitftee. Kende trek ‚ ten vermaake- zyner Leezeren , uitkiezen; dan hy moet het zeldzaam waagen verder dan tot een Schets , of een Fragment te komen. Onder de oneindige verfcheidenheid van Charactertrek. ken, op welke ik doel, doet zich , als een gepast уоог- метр, ор, de Puurigheid van Charaëler , die wy ook Geestdrift in eenen goeden zin zouden mogen noemen. Een Character, ° welk de zwakke Kinderen der heden- daagfche Verfyning (niet in (taat om deszelfs Aandrifc te MENG. 1792. No. 10. Ee voe. 406 PROEVE OVER DE VOURIGHEID voelen) ‚ еп de altoos werkzaame Zoonen des fvlyti Arbeids, (al te log om tot die hoogte op te fteigen,) fteeds gereed zyn te doemen; doch ‘t geen, naar myn denkbeeld, zeker geregtigd 15 om den prys van Eer en Nut in het Menschlyk Leeven te ftryken. Het is door de werkingskragt , іпребоегета door dit beginzel, dat wy het ontwerpen en volvoeren van groote en edele Ont- werpen wagten, die boven de gewoone gevallen en deug- деп der Menfchen zweeven , en iets overlaaten om her- dagt en door de Naakomelingfchap bewonderd te worden. Een Man, in de daad, van koele Driften, en met eene zeer middelbaare maate van Aandoenlykheid begaafd (en misfchien des geheel misgedeeld,) moge, * is waar, een teer goed Wysgeer, еп een Zedeleeraar, zyn, op welken bykans niets te zeggen valt; hy moge een flipt Waar- neemer zyn van °t geen wy doorgaans уегћаар door de Regelen van goed en kwaad. Maar zulk een Charater zat zich alleen vertoonen by geringe gelegenheden, in ge- woone bedryven en leevensftanden, aar R ш heid (zo verre die bepaald is door Burgerlyke Wetten , ef de bewyzen van zedelyk betoog) alleen vereischt wordt, zal hy misfchien niet in gebreke blyven; hy moe ge zelfs edelmoedig weezen , wanneer eenig uitdruklyk Gebod van den Godsdienst, of eenige Grondregel van Wysbegeerte , hem onderrigte , dat het hem voege zo te handelen. Maar hy zal nimmer zyne bedoelingen uitftreke ken tot groote betooningen van Vriendfchap of Goeddaa- digheid. Еп het is niet zeer te wagten , dat hy immer gevoelig zal weezen voor die edele kieschheid, die ver- fynde Menschliefde , die den byftand van edelmoedige weldaadigheid uitreikt zonder de aandoeningen te won- den des beweldaadigden, door eene ze van gunstbes toon; die hem zyne minderheid met (nert doet gevoe- ten. —- Zo verre les en voorbeeld kunnen onderwyzen, moge hy geregtigd weezen tot den lof en het dankbee soon des Menschdoms , en zyne Deugden mogen éénen tred hou:len met de gevoelens der Eeuwe welke. hy be- leeft, van het Land waar in Ву woont. Maar het zou de ydelheid zelve zyn van hem oorfpronglyke befpieges tingen te verwagten in het vak der Zedekunde, ftout moedige poogingen om de verouderde vooreordeelen te beftryden , де erfiyke flaaverny aan kwaalyk begreepene regten af te fchudden, op het denkbeeld van misbruiken , door gewoonte en algemeene toeftemming geheiligd, te huis- ves. f VAN CHARACTER, OF CEESTDRIPT. 497 vesten, en, ondanks de befchuldigingen van zouderlingheid еп harsfen{chimmige najaagingen, tegen dezelve zich te vere zetten , de boosaartigheid van omkoopbaare onmensch- Iykheid te braveeren,en de zaak van een onderdrukt volk te bepleiten. Ten bewyze van deeze Stelling, zou ik my mogen beroepen op den ouden en den jongen салто, Imet één woord, op den geheelen ftoet der oude Steicyn/che Wysgeeren, indien de leevensbefchryvingen, en nog lee- vende voorbeelden van laateren tyde, geen gereeder ев treffender blyken verfchaften, ‚ In ’t kort, deeze koelbloedige Redeneerders zyn in de Zedelyke Wereld even als zommige blindeling bewie rookte Perfoonen іп de Staatkundige, die, op den toets» fteen van beproevende omftandigheden gebragt, bevoma den worden enkel Mannen van werkzaamheid en Iykfche uitvoering te weezen. De Man van een Vuurig Character, integendeel, die fterke driften heeft en een hart vol gevoel omdraagt, ver- toont zich nooit tet zyn veordeel , іп den gewoonen {оор der dingens maar һу fchittert met dubbelen luister wanneer zyne kragtige Aandoeningen tot werkzaamhei opgeroepen worden, en hy zich in omftandigheden gefteld windt , die hem aanzetten tot Бег doen van daaden, ver- der gaa an vastbepaalde Regelen van Deugd ев Ondeugd ‚ in de Schoolen geleerd; verder gaande dan de Letter der Wet! | In omftandigheden als deeze, is туп Hart wyzer dan де Hoogefchool , zyne warme Driften, еп ligt gaande wor- dende * Aandoenlykheid , zyn beter dan Boekdeelen van Zedekunde, en lange lysten van Godsdienftige Grondftel. lingen. —= Niet, dat wy, dit zeggende, eenigzjns ten oogmerke hebben om het Licht der Openbaaringe , of de Hulp die de Wysbegeerte biedt, te verfmaaden, zon- der deeze zou het Menschdom voor altoos blyven om- kruipen in de duisternis van zinnelyken lust, of fteeds kelen zelfs op het vlakke en effen pad des gezelligen leevens, Alles, wat ik ‘er mede wil aanduiden, is ale Jeen, dat wy in omftandigheden kunner geraaken, ja of "er na (aan om in dezelve te komen, waarin de Ziel ge- roepen wordt om te ftreeven beven de Leerftetingen van de eerfte, en om gedreeven te worden, eer door eene meer driftige gevoeligheid van den waaren Geest,dan door eeng bedaarde gehoorzaamheid aan de enkelt Letter van de lathe. Ten emde men шу nier verkoerd begrype, sal ik my- єз ne 408 PROEVE OvER DE VUURIGHEID · ne meening , door ееп voorbeeld , ophelderen , ’t welk fpreeken zal voor de ooren der tegenwoordige Eeuw van Menschlykheid. Het is zeker, dat noch de enkele Let- ter van den Godsdienst ‚ noch van de Wysbegeerte , iets vaorfchryft ten betoon van dat Godlyk en uitgebreid Me- delyden , waar door veele beminnenswaardige Characters thans zich bevlytigen, om de affchaffing te bewerken van eenen Handel , die zich, mag ik my dus uitdrukken, baadt in menfchenbloed, en de zeilen doet zwellen door de zugten en °t gekerm van elende en verdrukking, fchoon ten zelfden tyde de geheele Geest des Christendoms , by de zodanigen , die aandoenlykheids genoeg hebben om des- zelfs weldaadige kragt-te voelen, zich kragtdaadig ver- heft tegen de verfchriklykheden еп onregtvaardigheden van dien Handel. De Мап, derhalven , die koelzinaig zyn gedrag regelt naar het woordlyk voorfchrift , zou nooit e eerte geweest zyn om maatregelen te beraamen „ {trekkende tot het omhelzen van zulke edele еп uitge- breide beginzelen. ` Neen: de Man, wiens Menschliefde eerst over den wyden Atlantifchen Oceaan toog, еп van de ftranden van Africa tot die in de West-Indiën den ver. zagtenden balzem van verzoening en vrede poogde toe te dienen , moet den Godlyken gloed , welken ik befchryf, ‘gevoeld hebben , en eene vuurige Deugd bezitten , wyd en ver veríchillende van de werktuiglyke Eerlykheid eens Koopkantoors , of de onvolkomene Regtvaardigheid , die voor hangen of toekomende ftraffen, in de Wet voorgefchree= уеп, fchrikt. Ik moet, nogthans, niet verheelen, dat, gelyk dit Cha- racter zyne byzondere uitfteekendheden heeft, * zelve ook voor byzondere gebreken bloot taat ; nam ik deeze niet in ganmerking, de Zedeleer van myn Stelzel zou zeer ge- brekkig weezen. | | Dezelfde Кга van ziel welke ons de grootte hoogte ‚жап goeddaadigheid doet beftygen , en byítand biedt tot het betoon van het verheevenst vernuft, kaa ons ook, wanneer het aan gepast beftuur mangelt , tot de grootfte buitenfpoorigheden van drift doen overflaan , еп tot on- geftuimheid en dwaasheid. vervoeren. En, fchoon ik ge. reed ben, om te verklaaren, dat het gevoelen van LONGI- миз , ten aanziene van Werken van vernuft, even toe-. pasfelyk is ор de menschlyke natuur, ten minften wat het manlyk character betreft ; fchoon ik (naardemaal de eens paarigheid van het eene niet vereenigd kan worden a e s TT SS fw" ` ' D ` т b | VAN CHARACTER, ОР GEESTDRIFT. 409 de verhevene deugden van het andere,) geene zwaarigheid / maak , om te verklaaren, dat de veredelde geest еп edel- moedige aandoenlykheid van het fterkwerkend Charaêter „ niet tegenftaande de gebreken, die er mede gepaard gaan, van losbandige driften, niet tegenftaande de onvoorzigtig- heden en dwaasheden, die Ter uit voortfpruiten, een be- fliste voorkeuze bezit boven de werktuiglyke onfchuld van eene koeler geaartheid, Nogthans moet de gelegenheid nooit verzuimd worden om dusdanige Characters te vere maanen van de dringende noodzaaklykheid , waarin zy zich bevinden om zich dubbel te wapenen met naauwlete tend-toevoorzigt , met de voorfchriften der Wysbegeerte, en de wederhoudingen der voorzigtigheid ; naardemaal, anderzins, deeze ongeregeldheden, die verfchooning kune nen vinden als flegts bykomende omftandigheden , de hoofdtrekken van hunne Gefteltenisfe worden ; en Edel- moedigheid zich zelve verliest in volflagene Buiteafpoorig= heid en Aandoenlykheid in wellust ontaart. ‚ Naardemaal ik meest overhel, om aan de vereeniging van Zedelyke en Natuurlyke Oorzaaken deeze Verfchyne zels toe te fchryven, die twee tegen over elkander ge- ftelde Aanhangen van Wysgeeren, zo geregeld aan de eene of de andere willen toekennerf, zou ik, gevraggd na den oorfprong van dit Chara@er, denzelven deels zoeken in де oorfpronglyke , werktuiglyke , {chikking des dierlyken Geftels, deels in den invloed der Opvoeding op de Ziel. Maar , om het bevallig Kind van Mede-aandoenlykheid en Deugd te doenjgebooren worden, wordt "er iets meer vereischt. De Natuur, ° is waar, heeft de keuriyke (toffe verleend ; doch het hangt van den Kunftenaar af om de maat van fchoonheid of kheid , welke dezelve zal aan- Seegen „ te bepaalens en het bedwang der Opvoedinge kan, misfchien, eenigermaate de fchikkingen van de eerst vormende hand tegenwerken , en de ingelegde vermogens dooden. Dat dezelve degze vermogens kan verkeeren, blykt genoegzaam uit den verbaazenden yver, waarmede zomtyds voorwerpen, haatlyk in °t oog der Rede, zom- tyds naagejaagd worden, en de leevendigheid , de drift, ie maar al te dikwyls glans en betoverende kragt aan de Ondeugd byzet. | Eene vr dig en met beleid aangewende te onder hou- ding der voldoening van enkelen lust, veelvuldige зап- fpooringen tot het opvolgen van edeler driften, beftendige aanmoediging en opkweeking van verftandiyke vermaae ‚ken, en bovenal eene vroege kennis aan de ongelukken en elenden des Menschdoms, zullen altoos р g wete zen tot het voltooijen van ееп Сһагабег : en mogelyk hebbe men de rede, waarom wy zo zeldzaam у L den van Zagtaartigheid en Medelyden by Menfchen in hoogen rang aantreffen, daar in te zoeken, dat lieden van dien kring al te verre afgefcheiden zyn van weezenlyk ongemak, om "et of onmiddelyk of naauw mede verknogt ve weezen, geduurende eenig aanmerkelyk tydvak huns Jeevens. ' Dan men heeft in °t midden gebragt, of deeze Geftel. tenisfe , hoe voordeelig voor de Maatíchappye, ook te wenfchen zy voor een Mensch op zich zelven , als een bron van geluk, opweegende tegen de bekommernisfen en ongelukken , waar voor zy den Mensch bloot (ег. De laaghartige Zoonen der gevoelloosheid fcheppen niet alleen genoegen in de misflagen en onbeftendigheden уап een Сһага&ег , na’ welks edeler hoedanigheden zy nooit kunnen dingen , ten toon te (tellen ; maar zy hebben ’t zelve ook ten kwaalyk uitgekoozen voorwerp gefteld van hunne kragtlooze fpotternye als een gekheid der natuure ; sich zelve plaagende met noodlooze angstvalligheden , ep tich zorgen ‚op, den halze laadende , die eene gelukkiger Onverfchilligheid gemaklyk vermyd zou hebben. De veel- VAN CHARACTER, OF CERSTDAIT. 4i чо!ййде kweekelmgen van gemaakte Aandoeniykheid, die met de waare Gevoeligheid niets gemeens heeft dan den каат, hebben, daar zy de beklemdheid des Medelydens еп te vertoonen, om de eer hunner eigene Aandoen- Ce in veele gevallen op te houden, een fchynbaar ngel gegeeven tot aanmerkingen van dien aart. De zodanigen, nogthans, die niet ofkundig zyn van de Gemoedsbeweegingen , hier boven aangeduid , moes ten menigmaalen ondervonden hebben , en zy, die myne bedenkingen gegrond vinden, zullen overtuigd zyn, dat zulk eene Gefteltenis , fchoon dezelve ons onderworpen maake aan enige bezorgdheden d waar van louter dier. ing , als ik deeze fpreekwyze mag gebruiken. Geer kan hebben, eene ruime беткей vindt їп de vermaaken en genietingen, na welke nies mand , dan de bezitter van dusdanig eene Gefteltenisfe э Кап аап. Dikwyls heeft men gezegd, dat de Deugd haare eigene belooning medebrengt; en dit zeggen, zo waar omtrent alle Deugd, mag inzonderheid voor waar gehouden wore den, ten opzigte van de Goeddaadighbeid. In de daad, gelyk Zelfliefde de groote bron is van eigen veiligheid, dien eenzaamen ааг, welken eenige harsfen{chimmige Wysgeeren den {taat der Natuure genoemd hebben, zo is Goeddaadigheid de voornaame bronwel van die duure хаатег veiligheid, en dier verhevener genietingen, waar voor de gezellige verbintenis ons vatbaar gemaakt heeft; en Zy, die de laagere boven de edeler aandoeningen ftel» Jen, zouden, om beftaanbaar met zich zelven te handee len, beter doen met weder te keeren tot de woeste wil dernisfen , of te erkennen, dat, indien zy, zonder de ‚ aanprikkelingen tot Goeddaadigheid zelve te voelen , ‘de voordeelen daar van erlangen, 'er eene uitgeleezene vole doening moet gelegen zyn in bet vel bezit, ’t welk zy, die er vaa ontbloot zyn, nooit kunnen kennen, Zelfliefde, °С is w&ar, verfchaft voldoening aan zinlyk genot; maar verleent Goeddaadigheid dezelve niet іп onbekrompener maate aan de Ziel? En welker genietin- gen duuren langst? De Zinnen zyn, even als de klei in de handen des Pottebakkers, voor geene vermaaken vat- baar, dan die ‘er onmiddelyk worden ingedrukt; terwyl de Zielsaandoeningen gelyk fpiegels van keurig maake zel, niet alleen vercèrd zyn, met haare eigene indruk- zels, maar door te rugkaatzing alle de geneugten der е4 ome 412 PROEVE OVER DE VOURICHEID VAN CHARACTER , ENG, Omftaande voorwerpen ontvangen, en misíchien, wannear de Aandoenlykheid ze op het keurigst gepolyst heeft, kaatzen zy het beeld te rugge шег ecne {choonheid em ктар: van uitdrukking , grooter en fterker dan het oora fpronglyk beeld. Dus zal, derhalven , terwyl de weldaadige Man van een Vuurig Character geluk verípreidt , Bai de daad „ teffens zyne eigene genietingen vermenigvuldigen; zyne hoogte genietingen — deeze, die geplant zyn in de Ziel, zullen, (om my van eene Oosterfche zinípeeling te bee dienen ,) bloeijen gelyk de nimmer dorrende Amaranthen уап het Paradys, bloeijen in zyn eeuwigduurend beftaan 5 daar de genietingen der Zinnen , gelyk de zwakke Ыоё- ‚men in dit ondermaanfche , flegts voor een oogenblik bloeijen, verdorren en vergeeten worden. - wen Den Heeren Schryveren der Algemeene Vaderland- fche Letteroefeningen. WEL EDELE HEEREN! y zoo veel my bekend is, is het volgend Stukje nog niet in het Nederduitsch vertaald, Daar-’t zelve evenwel ook in ons Land, ter zagter beoordeeling van dergelyke gevallen, mede nuttig kan туп, heb ik gemeend het publiek geenen ondienst te zullen doen „ met Uw Ed, te verzoeken het zelve in Uw Ed.. geacht Maandwerk te plaatzen. Ik ben, met de meeste achting, WEL EDELE HEEREN! | Uw Ed. D. W. Dienaar, э; Bosch , den 19 July 1792. ‚ М. С. DE FREMERY, l А. І. М. Phil. Dr. en Med. Stud, : OVER. OVER DE ONZEKERH. DER TEKEN. VAN DOODSLAG , ENZ. 419 OVER DE ONZEKERHEID DER TEKENEN VAN DOODSLAG , IN НЕТ GEVAL VAN ONEGTE KINDEREN. Door wylen wILLIAM HUNTER , М. D. Р. R. 5 Bui- tengewoon Geneesheer der Koningin - en Lid van de Koninglyke Academie der Weeten/chappen te Parys. Voorgeleezen den 14 July 1783. Aan de Leden van het Geneeskundig Genootfchap, MYNE HEEREN! T den loop van het tegenwoordige jaar, kwam een aanzienlyk en kundig Vriend, ‘by de volgende gelegen- heid, my een bezoek geeven: hy verhaalde my toen, ‘er op het land een jong Vrouwsperfoon opgevat en in de gevangenis gezet was, om over den onderftelden moord van haar bastaard Kind te regt gefteld te worden. Volgens bet geen men hem gezegd had, fcfreen het uit de omftan- digheden te blyken, dat zy onfchuldig was; en evenwel, verneemende dat de gemoederen van het volk in.dat ge- deelte van het land zeer tegen haar verbitterd waren, door het algemeen geroep van eenen wreeden en onnatuur- ken moord, vreesde hy, dat zy, hoewel onfchuldig, het offer van vooroordeel en blinden yver zoude worden. у wenschte, zeide hy, een onbevooroordeeld ondere - zoek te bezorgen. Hem was berigt, dat dit een onder- werp was, *t geen ik іп myne Тезеп behandeld, еп daar over eenige aanmerkingen gemaakt һай, die mogelyk niet genoeg bekend waren , of op welke men niet genoeg- zaam lette: hy kwam dierhalven met dat oogmerk om уап my te verneemen, welke deeze aanmerkingen waren. Ik verhaalde hem , °t geen ik gewoonlyk over deeze ftof zeide. Hy vond (ommige myner Waarneemingen zo zeer ter zaake dienende , dat hy oordeelde dat dezelve zomtyds het middel zouden kunnen zyn, om ’t leeven eener Onfchuldige te redden: еп, indien zy dit by deeze gelegenheid doen konden, " geen hy dagt zeer mogelyk te zyn, hield hy zig verzekerd, dat ik gaerne de moeite zoude willen neemen van dezelve op het papier te bren- еп; Den volgenden dag zond ik hem dezelve іп eenen rief, van welken ik hem vryheid gaf zoodanig een go- bruik te maaken , als by voegzaam oordeelen zoude. - Ees Eeni- 414 OVER DE ONEEKERNEID Eenigen tyd hier na verhaalde hy my, dat het hem zeer aangenaam Was, my te kunnen bedanken voor mynen brief, en my te berichten, dat het regtsgeding geëindigd en het onge ukkige jonge Mensch vry gefprooken was ; dat hy reden had om te gelooven , dat myn brief hier toe medegewerkt had, Dit het onderwerp van eenige fprekken op eenen avond in onze Geneeskundige byeen- omst geweest zynde, zult gy u herinneren, Myne Hee- ren, dat gy het onderwerp belangryk vond, en begeerde dat ik ?ег u eene Verhandeling over geeven zoude. “Thans zat ik aan uw verlangen voldoen. In ongelukkige gevallen van den dood van onegte Кїп- deren, zo wel als in elke daad die ftraf fchuldig is, of oorzaak tot agterdogt geeft , vorderen rede еп billyk- heid een onderzoek van alle de omftandigheden ; en іп NX byzonder, dat men tragte om te ontdekken, uit welke inzigten en beweegredenen de daad voortípruite. Want, daar niets zoo misdaadig zyn kan, dat men "er door de verbeelding geene ohftandigheden zoude kunnen byvoe- gen, om het erger te maaken ; zoo kan men zig mede niets voorftellen , ° geen zoo godloos zyn zoude, еп 200 betedigend voor een gevoelig hart, dat het niet eenig- zints door omftandigheden en beweegredenen zoude kun- gen verzagt of verfninderd worden. In het regt beoor- deelen van de waardy der menfchelyke handelingen, zal "er veel afhangen van den taeftand der ziel, op den tyd, дах de daad bedreeven wierd; еп het is, om deeze reden, dat de wetten van alle Landen zeer veel aan krankzine nigheid infchikken; en dat krankzinnigen voor hunne daa- den niet verantwoordelyk zyn. Men zal my zekerlyk gaarne willen toeftaan , dat ik genoegzaame gelegenheid gehad heb, om eene groote me- вірте vrouwlyke harafters te leeren kennen. Ik heb de heimelyke , zoo wel als de opentlyke, deugden, de hei- melyke zoo wel als de meer opentlyke zwakheden, van Vrouwen in alle de rangen van het leeven gezien. Ik ‘ben in haare geheimen geweest, en haar raadgeever in die oogenblikken, als haar lichaam en ziel in de groot- fte benauwdheid waren. Ik ben een getuige geweest van haar heimelyk gedrag, als zy zig zelven gereed maak- ten, om het gevaar te ontmoeten, en heb haare laatíte еп ernftigfte overdenkingen gehoord , wanneer zy zee ker waren’, van maar weinige иштеп meer te zullen lees ven. Dee, ‚ den, °t welk DER TEKENEN VAN DOODSLAG, ENZ, 415 - Deeze kennis der Vrouwen doet my (hoewel ier bui- ten twyfel veele uitzonderingen op den algemeenen re- gel zullen zyn) zeggen, dat Vrouwen, die zwanger zyn, zonder haaren (at te durven bekennen s over het al- gemeen voorwerpen van grootfte medelyden zyn; en meestal: minder fchuldig, dan de. meníchen zig verbeel- den. In de meeste deezer gevallen is de Vader van het Kind wezentlyk fchuldig, en dikwyis is hy dit daarenboe ven op eene wreede туге; de Moeder is zwak, ligge- loovig, en bedrogen. Aan zyn drift voldaan hebbende, denkt hy niet meer om zyne beloften; zy vind zig zel- ve mishandeld , van zyne genegenheid , oplettenheid, en enderftand verftooken a еп overgelaaten , om, indien het haar mogelyk is, te worftelen , met ziekte , (map, ten, armoede en eerloosheid , en om het kort te gen, met een vol/laagen bederf, voor haar geheele leeven. Een onwaardig Vrouwsperfoon kan nimmer tot deezen engelukkigen (taat komen, om dat zy voor eerloosheid ongevoelig is; maar eene Vrouw, die deeze agtingwaar= de deugd bezit, een fterk gevoel van fchaamte, en eene groote begeerte ‚,. om agtenswaardig in haar Character te зуп, zig zelve van zulke ysfelykheden omringd vindende, heeft dikwyls geen fterkte van geest genoeg om aan de- zelven weerftand te bieden, en maakt, in wanhoop, een einde aan een leven, ’t geen haar onverdraaglyk gewor- den is. Kan, in zulk een geval, iemand, wiens hart ooit voelde wat medelyden is , om haare daad toornig zyn op de nagedagtenis van zulk eene ongelukkige Vrouw? Het deeven was haar zoo verfchriklyk еп drukkende, dat zy het niet langer konde draagen. Als men haaren toeftand uit dit oogpunt befchouwt , zal ieder menfchelyk hart haare onvoorziguigheld of misdaad vergeeten, en het ly- zulk eene Vrouw moet ondergaan hebben, - diep gevoelen 3 eene Vrouw, welke, indien zy flegts niet na de trouwlooze betuigingen en beloften van onze Sex geluisterd hadde, eene liefhebbende en trouwe Huisvrouw, tene deugdzaame en geëerde Moeder, had kunnen zyn, geduurende een lang en gelukkig leeven, en deeze over- . Weegitfg verwekte waarfchynlyk haar de laatfte vlaag van wanhoop, die haar in de eeuwigheid rukte. Ernftig te denken aan ү geen eene onzer medefchepfelen moet voelen, in zulk een ontzagtyk oogenblik, moet elken man tot medelyden beweegen, wiens hart niet van wreedheid verftaald is, en iedere Vrouw, welke niet renger deugd- . zaam a 416 | OVER DE ONZEKERKEID zaam en kuisch wil zoeken te fchynen, als mogelyk ime. mer eene braave Vrouw was.. Men zoude kunnen zeggen, dat de fchuld van zulk eene Vrouw toeneemt, wanneer wy in overweeging nee- теп, dat ‚теп zelfden tyde, als zy een einde van haar cie еп leeven maakt, zy tevens ook haar Kind vermoort. verhoede , dat doodflag altyd moord zoude zent Doodflag is dan alleen moord , wanmeer die met ееп gen trap van bedaard overleg еп godlooze oogmerken bedreeven word. Kan dezelve, ten uitvoer gebragt zyn- de, in eene razerny van wanhoop, in Gods oog meer beleedigend zyn , dan wanneer dezelve in eene yle koorts of Maanziekte bedreeven word? Hy moest dera kalven te gelyk met onzen afkeer ook ons medelyden ор- wekken. | Het geen men gemeenlyk oordeelt, de moord van een onegt Kind door de Moeder begaan te zyn, zoude men, indien de wezentlyke omftandigheden alle ten volle be- kend waren , moeten in onderfcheidene omftandi goeltaan, eene geheel andere misdaad te zyn. . In fommige gevallen , (die het te wenfchen is, dat zeer zeldzaam zyn mogen) is het eene misdaad van de zwartfte foort > het is dan een te vooren bedagt over- om het leeven te beneemen aan het minst beledie ende en hulploosfte van alle menfchelyke fchepfelen , en dt niet alleen tegen de algemeenfte infpraaken van menfchelykheid , maar tegen die magtige ingefchaapene GinflinGive) drift, welke de Schepper van onze Natuur, tot wyze en gewigtige oogmerken, in de borst van ieder- vrouwlyk fchepfel gelegd heeft, eene verwonderingswaar- dige zorg voor de behoudenis van haar Kroost.. De liefderykíte uitlegging , die men van zulk eene wreede daad geeven Коп, en welke het te hoopen is, dat dike wylis de billyk(te was, zoude zyn, om dezelve als een ` werk van razerny of kortduurende krankzinnigheid te bee fchouwen. Maar , voor zoo veel ik ‘er over oordeelen kan , is het grootfte getal der zoogenoemde moorden, van on Kinderen, van eenen geheel anderen aart. De Moeder heeft een onoverwinbaar,gevoel van fchaamte, en wenscht niets vuuriger , dan dat zy haaren goeden naam moge bewaaren, en voor zoo ver is zy deugdzaam en bemin- nelyk. Zy heeft geene ftoutmoedigheid om haare eer- loosheid te bekennen, en zulks te kunnen uithouden. | a m~m DER TEKENEN VAN DOODSLAG, ENZ. Т Na maate zy de hoop verliest van of met opzigt tot haare zwangerheid in eene misvatting geweest te zyn, of van haare beangstheid deor eene gelukkige miskraam verlost te worden „ ziet zy elken dag haar gevaar grooter worden en naderen, die haare ziel met fchrik en wane hoop overftelpen… In deezen teeftand, zouden veele van deeze Vrouwen, die naderhand van Kindermoord befchul= digd worden, zigzelven ombrengen, indien zy niet wis- ten dat zulk eene daad zonder twyfel een onderzoek zou veroorzaaken ‚ °% welk aan den dag zoude brengen, ’c geen zy zo angítig wenschten te verbergen (*). In dee- ze ver nbeid, niets minder dan de moord van haar Kind bedoelende , bedenken zy verfcheidene ontwer= pen, om de geboorte van het Kind te verbergen; maar wankelen tusfchen zwaarigheden van alle kanten, ftellen den boozen dag verre, en betrouwen te veel op het ge- val en goed geluk, In deezen (ааг worden zy dan fchiee Iyker overvallen, dan zy verwagt hadden; haare ontwer- pen liggen in duigen ; haar lichaams- en zielsgevaar bee rooft haar van alle oordeel, en redelyk gedrag; zy ver- losfen zonder hulp, op de plaats, waar zy in haare vrees en verbystering zig by geval па toe begaven 5 fomtyds en zy in de benauwdheden der verlosfing , en fom- tyds vallen zy, geheel uitgeput, іп flauwte , en worden niets gewaar van ’t geen ‘er omgaat; en wanneer zy eenige weinige kragten weerkrygen , vinden zy dat het Kiad, reeds dood, of misfchien nog niet,volmaakt leeven- loos is. Kan men nu in zulk een geval wel verwagten, dat ` eene Vrouw het geheim aan den dag zoude brengen, daar dit nergens meer toe dienen kan? Zal niet de bes е gefteldheid van haaren geest haar dringen, om haar Ch:- rater te bewaaren? Zy zal, derhalven, alles „ wat het voore gevallene ontdekken konde, zo goed als zy kan verber- gen , alhoewel, indien het naderhand ontdek word, juist dit gedrag als een bewys van haare fchuld zal aangemerkt worden, Om met my overtuigd te ayn, dat zulk een geval dik- wyls gebeurt, zoude de Leezer mogelyk gaerne eenige voorbeelden en ophelderingen hebben. Over haare gezondheid geraadpleegd wordende, bedroo- gen, beide, шу; op ééne van haar had ik vermoedens, еп gaf my alle moeite om haar te overreeden my ’t ge- heim toe te vertrouwen, indien de zaak zoo was; be- loovende haar, dat ik alles zoude doen, wat in myn vere mogen was, om haar uit de moeilykheden, die haar bo- ven °с hoofd hingen, te helpen: maar alie myne moeite was vergeefs. Beide ftierven aan zwaare pynen in baare ` ingewanden, en ftuipen. Toen men de Ly en zoude af- leggen , vond men, in het eene geval, eem dood Kind, niet geheel voldraagen - tusífchen de beenen van de ongeluk- ige Moeder liggen; en, іп °t andere geval, ontdekte men een zeer groot dood Kind, dat maar half gebooren was. 