VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
JOHNSON , in den Jaare 1749, іп /yy Lane opgericht, bee gon deeze te vermoeden , dat de sdienftige beginzels van Mr. DYER , uit welken hoofde hy hem voorheen agt- te, begonnen te wankelen , en iemand , die ’er over ver- heuzd fcheen , dat hv in °t geheim was, fluisterde my in % oor: we dat de Godsdienst van socraTes de Godse ө. dienst van Мг, рүгв was.” Hoe verre hy in de Dep. tery vorderde, kon ik niet te weeten Котеп; en durf ik niet beweeren, dat hy, gelyk eenige uitdrukkingen , wel- ke hem ontvielen, my deeden vreezen; іп den Wysgee- © r rigen zin diens woords, de Vryheid van °в Menfcheh Wit lochende , en tot volllaagen Materialismus overfloeg. ` Naardemaal alle zyne bepaalingen langzaam en met over. leg toe giugen, еп. de uitkomst fcheenen te zyn van rede en overdenking „was de verandering in zyne Beginzelen,en im zyn Gedrag, trapswyze. De eerfte merktekens waren eene zwakheid, om eenige verzoekingen tot de Zondags avond - Uttfpanningen te wederftaan; door derzelver inwil- liging zich: ontflaagen -vindende van den last dier Gods. âienstoefeningen , welke men beftendig in °t huis 2упег Мое» дег onderhieldr; als mede eene verflingerdheid ор het ke, zen van zodanige Boeken , die niet aleen vermaakten, maar ook, by het verfchaffen vàn Wereld. en Mentchene kennis , zynen geest zodanige bedekzelen voor de One deugd. opleverden ‚ als hem half tot een aanhanger van dezelve maakten. ` Ор dien tyd, wanneer zyn geest in dien flaat van vere koeling omtrent het Godsdienltige zich bevondt, kwam een Jong Heer, met welken hy te. gelyk ор de Hooge School te Leyden geweest маз , in Engeland, met een zieklyk getel, op deezen en diens gezelichap werd hy dermaate verzot, dat pven, om deezen Vriend op te pas- fen еп geduurende'zyne beterfchap te vergezellen , voor alle гупе Vrienden verlooren was. Ву гупе gemeenzaam- fte kennisfen, befchreef һу, onder de koelheid zyner gee fteltenisfe , met vuur, de begaafdheden van deezen Vriend , maalde hem af als Geleerd, Geestig, Beleefd , van gueden Smaak , bovenal іп °t ftuk der kleeding; gul van Aart. fraa van Geftalte , voorzien van alle Bevalligheden , die hem den Wellust der Sexe maaktèn. Eenigen, met welken hy dus openhartigst fprak, vroegen hem meermaalen: ,, Wat „ betekenen de meeste deezer hoedanigheden by u. Мг, an DYER , een Man van een geheel verfchillend Сһагас= an ter? By u, die de waarde der Wysheid kent, en eene an ziel omdraagt, vervuld met weezenlyke kundigheden, s welke gy tot de heilzaamfte oogmerken kunt aanleggen, „ En nimmer kan (aan na deeze onderfcheidingen , wels s» ke een Man van Vermaak, en den Wysgeer, van den >s, anderen afzonderen?” Zyne antwoorden op dergelyke vraagen’ dienden. alleen ten bewyze, dat zyn Oordeel om- trent het Zedelyke bedorven was. Zyn Vriend, dien hy beftendig bezogt, woonde in een flegt Huis, in een Bore deel , en diens kwaal was van dien aart als zy zelden ontgaan, die deeze Huizen bezoeken. De bezorgdheid , | w H 452 LEEVENSBERICTEN welke de Vrouwen aldaar betoonden voor de herftelling van zyn Vriend, haar aanhoudend oppasfen, het toedie= nen der Geneesmiddelen, en. het verzellen van alle zyne behoeften, fchreef hy toe aan waare Liefde , en hy fcheen Һет bykans het aantrekkelyk vermogen, om zo veele јоп- ge Perfoonen van de andere Sexe , zo veel deels in zyne herftelling te doen neemen, te benyden. Welke uitwerkingen deeze bezoeken ‚ еп de тіппекоо- дегуєп , waar van hy getuigen was, zo dikwyls hy dezel. ve aflei, ор уув hadden, weet ik niet ; dan, ‚dit weet ik, dat hy, om de betooveringen deezer Syreenen te we- deraan , geene der kunften van uLysses te werk ftelde 3 jn tegendeel, fcheenen zy in hem het begrip verwekt te hebben, dat de zodanigen hun Belang niet verftonden , ев hunne onkunde van °t Menschlyk leeven betoonden, wel- ke zich onthielden van eenig Vermaak, ’t geen de rust der Gezinnen, of de orde der Maatfchappye, niet ftoorde ; dat natuurlyke Begeerlykheden voldaening eilchen, еп men van derzelver aandrift, zonder zulks, niet kon ont- flaagen worden; dat het bot vieren aan kwaadaartige Drif- ten, alleen, ondeugd was; dat in vrede met alle Мепісђеп te leeven, en in eene gefteltenisfe, om goede dienften te doen, het weezenlykst gedeelte van onzen pligt uitmaakten. Deeze beginzels wel diep zyner Ziele imrgeplant hebben- de, werd hy een geheel Dierlyk Mensch; in volkomene eenftemmigheid met dit Character, was hy te vrede het brood der luiheid te еегеп, zich bloot te ftellen aan de _ vitnoodigingen der zodanigen , die de beste tafels hiel- den, en eene gemeenzaame verkeering aan te gaan, niet alleen met lieden van onderfcheiden Partyen, maar met eenigen, die alle Godsdienftige, Staatkundige en Zedely= ke Beginzelen fcheenen verzaakt te hebben. De huizen van veelen van dien flegten ftempel waren, by opéénvol- gende verwisfeling , zyne verblyfplaatzen. En voor de vol doeningen van een welvoorziene tafel , van keur van wy- nen , verfcheidenheid van gezelfchap, kaartpartyen , en eene deelneeming in alle huislyke uitfpanningen en ver- maaken , oordeelden de eigenaars zich wel betaald, door zyne verkeering , еп de gereedheid met welke hy zich fchikte naar allen die hem dus onthaalden. Nooit was hy verlegen om redenen, tot vérdeediging van dit misbruik zyner Bekwaamheden, en Tydverkwistingen: hy zag het Gebruik der Wereld voor de Regelmaat zyns lee- | - | vens Nr - VÁN SAMUEL DYER: 453 vens aan y en oordeelde het de zaak niet van iemand, om zich, daar tegen aan te kanten. Door den dood zyner Moeder, van zyn Broeder en Zuster, die hy allen overleefde , kreeg hy eene bezitting van omtrent 8ооо Ponden Sterling , in Fondfen : welke {ош , daar hy buishoudelyk op zyne zaaken paste, en tot geene buitenfpoorige uitgaven neigde, naar allen (сһуп, door kem niet zou verteerd worden ; doch hy had onge- lukkig eege gemeenzaame kennis met Perfoonen, wier geldmiddelen іп een zeer Пергеп taat, en Handelaars wa- ren іп Аіеп op de Oost-Andifche Maatfchappy , welker zaaken „ten dien tyde, zich in een zeer dobberenden тое. тапа bevonden ‚ еп, fchoon һу, door zyn фейгуйоогеп aart en onkunde іп alle bezigheden , aller minst gefchikt fcheen , om zich aan harsfen{chimmen van geldzugt te vergaapen , lag hy eerst alle гупе bezittingen іп даг anzeker Fonds ; vervolgens tragtte hy, om een Direc- teur der Compagnie te worden , °t geen hem mislukte. Naderhand ging hy verbintenisfen аап, tot het koopen en ‚verkoopen van А&іеп, en leedt, door ‘er ‘niet aan te vol- doen, fchipbreuk aan zyne Eerlykheid. Eindelyk, andere verbintenislen van dien aart, welker volbrenging hy niet ‚kon ontwyken , aangegaan hebbende, liep alles hem tegen ; en hier mede verloor hy alles, wat hy bezat. Omtrent den tyd deezer heillooze gebeurtenisfe, werd hy aange- tast door eéne Teeringkwaale, welke hy vastftelde , dat .doodlyk zou weezen ; maar of hy aan de langzaame wer- king dier kwaale zich overgegeeven, dan zyn einde ver- haast hebbe, door eigen toedoen, is nog ónder zyne Vriene ‚den in gefchil, In geld of goederen , liet hy niet genoeg na, om "er de kosten eener fatzoenlyke Begraafnisfe uit ‚goed te maaken; deeze laatfte eere werd hem beweegen door iemand, die mede geholpen hadt, om hem in die uiterfte armoede te doen ftorten. Ik ben dus breed en byzonder geweest in de Leevens- gefchiedenis van deezen bekwaamen en alzins alte hoop- eevenden Jongeling, dien ik eenigen tyd met eene broe- ‚ derlyke genegenheid beminde, ten einde , deeze opgave mogt ftrekken , om aan te toonen, waar Werkloosheid aanleiding toe geeft, en te doen zien, langs welke wegen de Ondeugd toegang kan krygen іп gemoederen , die te- ‚gen dezelve het best befchut еп bewaard (сһупе Нег zwakke gedeelte was Losheid van beginzelen; Fier drong Ongeloof in , gevolgd door zodanige aantokkelingen tot ‚ DEEL, MENGELW: №, 10, Hh Ver- 44 LEVENBERIGTEN , VAN SAMUEL DYER. Vermaak , als hy geen reden kon zien, otn wederftand te bieden: десг2 vervoerden hem tot het begeeren van middelen, om ‘er aan te voldoen , en derzelver najaaging eindigde іп zyn verderf en ondergang. ` mm BERIGTEN VAN DE DRUSEN ‚ EEN VOLK, HET GEBERGTE LIBANON EN ANTILIBANON BEWOONENDE. Door den Heere VENTURE DR PARADIS, Secretaris en Tolk der Oosterfche Taalen , by zyn Allerchriste. dyke Majefdeit , en veele Jaaren diens - Refident onder de Drufen. D: Heer VENTURE DE PARADIS heeft van de Draëe, een weinig bekend, doch kennenswaardig , Volk , ons de beste naarigten gegeeven, waar vari wy het voornaam- fte onzer,Leezeren niet willen onthouden. De Drufen bewoonen de Gebergten, onder de naamen уап Libanon en Aatilibanon bekend. Het Land, "r geen an hasian handen au ale aan Leen, deels het Landbd- Damascus , toebehoorende. van Emir geeven , bekleedt eid van Opper- Leenheer; 184: dezelve тект zich niet aken, of het Volk te over- antwoordelyk aan de Porte van het Gebergte, en daat- ig daar van іп te vorderen. illykheid van alle de Land, welke vooral, met den ge- ortgeteeld worden, om їр, trekken zy bunrie mees- Zydeteelt (t) genoegzaam - s ` i 162 Deeze bedraägt, omtrent 198000 Guldens, voor Siden alleen… N ` Ct). Honderd В Ponden weegende Круме ontvangt 1 omtrent duizend « bruikt тей in d BERIGTEN , VAN DÉ” DRUSEN. И? № om de Miri aan den Grooten” Неёг ке betaalen, оф Ryst en Linnen, welke by de Dryn volftrekte noodwen- digheden ‘zyn , té koôpen, en het Volk verfcheide Arty« kelen van vermaak en geryflykheden te verfchaffen, welke de Franfchen hun'bezorgen. ` R ` De Drufen -hebbe Biuzelen der Mathon genen. De Godsdi Ontbindbaar raadzel: Эг algemeen, zeer v waaren zy met de í ‘ge onder den grom ‘heden is alleen’ bék: dige Mannen. Dit, “Bramninen in de Z Ee hun ftelzel, 1 ‘delyke Weezens ër ederzelver tot is geh Леп, dat de Ziel ' “gebondenheid. fterft “Mensch „:gefthíkt , « leegen, "dër de Ziel -Geëstlyke еше tgene diepe hoogagti ‘van een. Emir, een wagting, dat de vo еп: деп Propheet he -Isonen: ` Byzonder opmerkenswaardig i "de tot Vryheid, en de zorg, \ -dierbaar Pand te bewaaren, fehe -landy en Verdrukking. — М ftemmighéid in deeze Gebergten fen in Maat, om zich te doen zy, met dapperen moed, de ver -chas van Damascus, Tripoli е Porte, tegen hun: verbonden, wn Omtrent honderd en vyftig јаагеп geleden , hadden zy i :. 290 Jeder Baal, de ееп door de ander, wordt- ор ten minften Guinjes gefchat. ` gi oP zestig C°) Io andere byzonderhedeh, als’ Huistyke Zeden г “enz: gelyken zy. гор de Prien. у ° Zed; ` ‚Кеб DN ` з «456 BERIGTEN aan hun hoofd een Emir, ragREBDIN geheeten, die zich” beroemd maakte door de Oorlogen, tegen het Ottomenni- Jehe, Ryk gevoerd, De Landbezirtingen der Dru/en wa- теп, ouder гупе Regeeringe, uitgeftrekter dan tegenwoor- dig. Gemelde Emir hadt de behendigheid, om van de Porte het Bewind, over de geheele Zeekust, in handen te 7 12077 van Latichea tot Foppe, еп erk om bet Oftomannifche Juk volvoerd , en zich in ееп d ld hebben, hadt by min ver- door hem, in foldy genomen , lapperheid еп krygsgeest van екеп. Overloopen en Verraad с laage land verliezen „en bragt enwoordige grenzen. Men hadt van hem de һоорйе gevoelens opgevat, en de grootfte verwagtingen gevormd, vóór den dood van zynen Oom. MANsour, die, twee Kinderen hebbende, door gee ‘brek aan verftands vermogens ter Regeeringe onbekwaam , aan zyn Neef de Oppermagt averleverde, Doch hy heeft hiet beantwoord aan һе: gunftig denkbeeld van zyn moed en bekwaamheden opgevat. Geduurende гупе Regeering hebben de гип, іп Syrie, veel van hun aanzien vere kooren, en daar hv toeliet dat de Pacha van Sidon het Bewind van Baruth , een Eigengoed des Regeerenden Emirs geworden, vermeesterde, leeft hy, met fchande en fmaadbeid overlaaden. Voor bykans veertig. jaeren, hadt de Emir, aan т hoofd des Volks, van den Pacha van Sidon, voor hon- derd en vyftig Beurzen, °з aars, de Inkomften van Ba. ruth, de eenige Haven van Libanon, verpagt, ’t ун, VAN DE DRUSEN,. 487 in de daad, zyn eigen goed, en niet begreepen in de algemeene verpagting van ’t Gebergte. De zwakheid of blooheid des tegenwoordigen Emirs heeft hem, omtrent drie baren geleden , beroofd van dit fchoon Gewest. De Pacha vermeesterde °t zelve, en ftelde ’er een byzondee ren Landvoogd aan, onder den Туге! van Mas/ellem. De vrees voor zyne Dwinglandy heeft alle de ryke Kooplie= деп, daar woonagtig, па de Gebergten van Kesroan en Libanon doen trekken, waar zy beveiligd leeven voor de verdrukkingen van деп Mas/ellum , wagtende op eene gee lukkige Rykomwenteling, waardoor zy gelegenheid ЬеКо» шеп om tot hunne verlaatene Woonplaatzen weder te keeren , en den Koophandel het voorige leeven by te zetten. De Drufén zyn een zeer talryk Volk (*); de rust, welke zy genieten , gevoegd hy de fchoonheid en gemaa- tigdheid der Lugtítreeke, welke zy bewoonen , trekt eene menigte van Christenen uit Syrie derwaards , die de Dwinglandy der Pachas ontvlieden. Zeer gemaklyk Кап dit Volk vyftig duizend man ор de been brengen, tamelyk in (taat tot het verdeedigen van het Gebergte en de Berg.ngteu. Maar deeze Krygsmagt, in aller yl byéén verzameld, en zonder Krygstugt, voerde nooit iets roem- ryks uit, als dezelve , het Gebergte verlaatende, іп de Vlakte nederdaalde; waar de weinige Orde, door hun in agt genomen, der Ruiterye van den Vyand op hun te veel voordeels gaf, Deeze Legers kosten den Emir nooit eenig geld; of de hoop op Buit beweegt hun tot het volgen van hunne Aanvoerders, of de hachlyke Omftandigheden, als °t gee vaar van den Staat, zetten hun aan om de wapenen tot verdeediging huns Vaderlands op te vatten. Zy beleggen dan eene algemeene Vergadering van den Staat, Ike Cheik, "tr zy Drus of Christen, is verpligt op de verza- melplaats te komen, aan °t hoofd der Jonge lieden d uit une. (*) Der Drufen oorfprong, weet men met geene zekerheid. De Heer PUGET DE ST. PIERRE, die, in den ўалге 1763, ееп Werkje uitgaf over де Drufen, ееп Volk op ’t Gebergte Liba- non, veronderftelt dat zy afftammen van de eerfte Fran/rhe Troepen door GODFRIED en BOUILLON, ter vermeestering van ’t Heilige Land, mede genomen ; en dat zy den naam ontleenen van den Graaf van Dreux, De Heer VENTURE DE PARADIS, iS Riet van dit gevoelen, - НЬ з 458. BBRIGTEN , VAN DE DRUSEN. hunne byzondere Dorpen. De Hoofden zitten alken:te - aard. leder verfchynt, gewapend met een Vuurroer, en уі, en Zabel, еп een paar Pistoolen; en шер veron- derftelt, dat ieder zich woorzien hebbe van kruid, 1504 en leeftocht. Zy legeren in de Bergengten , door welke de vyand zou kunnen heen dringen, en hebben veel vooruit door de vlugheid, met welke zy het Gebergte beklimmen,’ de kennis van de toegangen en bypaden. leeftocht baart geen groot bezwaar, betaande alleen in Brood en Kaas, welke ieder Soldaat met aich draagt in. een Lederen zak, op zyn zyde hangende, De Bekendmaaking, gedaan by het naderen van den Vyand, heeft veel vaa.’t oud Romeinfche, ` Wapenherau- ten worden na alle de Dorpen gezonden, waar in zy’ met luider ftemme aankuudigen: De Eer roept u! Ну, die zich niet haast, op "tr geluid van decze Stem, is een Моп zonder Ecer! Hier op verzamelen alle de, Vrouwen van het Dorp op de Markt, en om de Jonge lieden tot ver- deediging des Vaderlands aan te moedigen, verzoeken zy wapenen voor zichzelven. De Porte is nooit in ftaat geweest om de Dru/en te berooven van de Vryheid, dus lange door hun bezeten, en welke zy fchynen be- flooten hebben te handhaaven en te verdeedigen. DE BEGEERTE TOT ROEM: (Uit het Fransch.) Winner men bot viert aan de Begeerte, om boven z Medemenfchen uit te fteeken, maakt men een edel ebruik van de Bekwaamheden zyns Verftands , en van ie Ktoekmoedigheid , welke eene der dierbaarfte hoeda- nigheden der Menschlykheid moet geagt worden, als me- de van de diepdenkenheid alleen aan eenige weinige be- voorregte Lieden gefchonken. De Mensch zoekt дап niers dan zich te verêdelen : dewyl hy zich niet poogt boven anderen te verheffen , dan, door zich boven zich zelven te verheffen, Waarom zal men, derhalven, een beweeg- reden zo zuiver ontluisteren , door dezelve met Trotsheid te vermengen ?. De Voorregten van zyn beftaan te vermeerderen , zich te volmaaken , om nutter te worden voor de Маайсһарруе, e e DE BEGEERTE TOT ROEM. 459 de waare Begeerte tot Roem; de taak, die een Мап van verftand zich voorftelt ‚ en deeze te volvoeren , wendt ћу alle гупе Zedelyke vermogens aan, hy gebruikt ze veelvuldiger, en past ze toe op alle betrekkingen tot de Maatíchappye. De Roem van zodanigen Man is de maat van voortreflykheid , welke hy verkrygt door zyne edele рооріпреп, С De Beminnaar van waaren Roem is alleen gefteld op zyne eigene Agting; de Trotsaart, in tegendeel, befchouwt de Àgting, anderen toegedraagen, met ееп nydig 0065 moed еп de noodzaaklyke middelen ontbreekende, om zich boven zich zelven te verheffen, blyft hem niets over dan het veragtlyk middel, om allen, wier verdienften en be- kwaamheden zyn Trots in den weg (taan, te vernederen, ‚ Maar kunnen wy niet moedig op ons zelven weezen, Zonder onzen Naasten te veragten ? De Wilde, wiens Ziel begaafd.is met eene kragt, zeldzaam by Befchaafde Men- fchen aan te treffen, is fterk gefteld op eene foort van Roem „ welke bem voegt, hy is бег ор zyne Vryheid, zyne Kragt, zyne Behendigheid, doch hy kent geene rotsheid , hy heeft geen woord іп гупе taal, om dig gebrek der Befchaafden uit te drukken ; alle Мепісћер zyn тупе Broeders, hy noemt ze met dien паат; hy veragt den min fterken , den min behendigen niet, alleen ver- fmaadt hy den Man zonder moed; dewyl һу һеш niet meer voor 2ӯпѕ gelyken houdt. 2оеКепһеї ' Dat wy ` wen, die i zonder re Overleggin geestigheic eén Onder - miet een g Indien c heffen, he heevene 4 - dryfveer п М ang vue: 4бо DE BEGEERTE TOT ROEM. delyke Bekwaamheden te vermeerderen, en die te доев ftrekken niet alleen tot onzen Roem, maar ook tot dien onzer Medeburgeren , waarom zouden dan de Meníchen na zo veele Middelen zoeken, om de zugt tot Weeten- {chappen , Letteren, Кипіїеп , en van alle de Kundighe- den, door welke zy hunne Zeden verbeteren en de genietin= gen vermeerderen, te doen gebooren worden , еп leeven- dig te houden? Wat zou dan het oogmerk weezen van veele Inrigtingen , om den nayver op te wekken ? Is die Nayver zelve geene Begeerte om uit te fteeken ? Is ` deeze de kragtige dryfveer niet, welke onze zielsvermo- gens in beweeging brengt, en doet werken ? Zonder die edele Begeerte, en йе uitwerkzels daar aan verknogt , zou- den de Academien, de Pryzen , de Eerbelooningen, On- derfcheidingen aan Verdienften toegeweezen, niets anders zyn, dan trot(che begogelingen , дап harsfenfchiummen voorgelteld aan geesten, verwilderd door weinig denken- den Hoogmoed. Men moet, overzulks , als eene doorgaande waarbeid, toeltemmen, dat de Begeerte tot Roem eene Deugd is, noodzaaklyk tot het in (and houden en opluisteren der Мааксһарруе. [u de daad, zonder de Begeerte па Roem, door Nayver bezield, zal de Mensch, bepaald aan de en- kele bezigheid, welke zyne natuurlyke behoeften vorde- ren , in onkunde van zich zelven, en van alle zaaken, kwynen. De Roem, die uitfteekende hoedanigheid, is een naam aan groote Mannen, aan groote Deugden, aan e Daae den gewyd, en de betekenis van dat woord verfchilt alleen door de toepasfing. op de onderfcheide voorwerpen. De Roem van een Vorst is de Liefde zyner Onderdaanens die van een Vermeesteraar, (hoe valsch dezelve ook kun- ne weezen,) beftaat in de aangelegenheid en maeilykheid- zyner Vermeesteringen; Verftand en uitgebreide Kundighe= den maaken den Roem uit van eenen Wysgeer, en Ве kwaamheden dien eens Kunftenaars; eindelyk , de waardige fte Roem, die van een deugdzaam Man, is de volmaaking ‚ zyner Zedelyke Hoedanigheden; "С is deeze Roem, па welken een zugt Їп de Ziel van alle Menfchen moest blaas ken, en bovenal іп de zodanigen, wier Leevens(tand hun roept om groote voorbeelden te fchenken; еп het zou eene vrugtlooze pooging zyn, decze eerfte aller Deugden te wil- len vernederen, daor "er Чеп naam van Teotsheid aan toe . o DË BEGEERTE TOT КОЁМ. 461 te voegers Trotsheid huisvest niet in verheevene Zielen, ` ’'t is een gebrek van laage, ‘Men verwarre de Begeerte tot Roem niet, met. den Geest van Aanmaauiging; die Geest baart en koestert zeit, zoekenden en ydelen Tro is een dierbaar Zaad, TC welk door het Verftand gekoes- сега en ontwikkeld wordt. Zoekt het Verftand niet al- toos zich ter grootst bereikbaare hoogte te verheffen ? Is het Verftand de éénige Gids niet, іп ааг, om den Mensch tot een gelùkkig flaagen іп alle zaaken ор te leiden? En fchenkt zulks geene Meerderheid? Terwyl de Geest van Aanmaatiging , door Trots verbysterd, die den Mensch verblindt wegens de zwaarigheden op den weg, nooit eene bedoelde plaats bereikt , welker afftand dezelve niet heeft kunnen afmeeten,. De Man van Verltand, het oog laatende gaan op alle de voorwerpen , welke іп hem de Begeerte tot Roem vere wekken, ontdekt, met eenen opflag van het oog ‚een onaf- meetbaaren gezigteinder ; de Geest van Aanmaatiging is zeer nabyziende, ftapt langzaam voort, еп vordert tred voor tred. ’% Is die zegepraalende vlugt des Verftands, die de Trotsheid doet wanhoopen; ° is die vernederende verge- Iyking , aan welke de zich te veel aanmaarigende Man, _ om zyne eilchen naar zyne bekwaamheden af te meeten , niet kan onttrekken, die zyn hart bederft en tot uitboe- zemingen van haat vervoert. Dat wy, derhalven , ons niet laaten verleiden door de Ínboezemingen der Zelfliefde ; laat ons gelooven, dat de Natuur , die onze natuurlyke vermogens in zo ongelyke maate heeft afgemeeten , ook onze Zielsbekwaamheden. gerangfchikt heeft , еп tusfchen dezelve eene opvolging van Vermogens vastgefteld , van den Mensch met alle Verftandsbegaafdheden af, tot аап den minst ruim bedeel- den; deeze wet van evenredigheid fchynt elk de post aan ‚te wyzen, welke hy moet bekleeden, naar de maate van тупе Zedelyke Vermogens, gelyk wy onderling rangfchike kingen hebben, van den Vorst а, tot den minften zyner Onderdaanen. Indien de Menfchen moeds genoeg bezaten, om deeze waarheid te overdenken; indien zy opregtheid genoeg had- den, om zich des verzekerd te houden „ zouden zy ia vrede leeven „ vergenoegd over de middelen , welke zy ontvangen hebben, niet alleen om hunne kundigheden uit te breiden; maar zelfs , от zich te verheffen boven hun-' 5 ne ts; maar de Begeerte tot Roem ` rb dé DE, ДЕ$ЕЕАТР. тот. ROEM, ne eigene natuure; zy zouden geen,.dan een edel, gebruik maken van die middelen, en ze nimmer aanwenden, om’ huns gelyken te vernederen; niemand zou de post, heny toegefchikt, verfmaaden; niemand den geenen, die zedig nederzat in een laagen kring, veragten 5 wy zouden, aan Mannen van Verftand , de fchatting van Eerbicdenisfe, аап hun verfchuldigd , gaarne opbréngen „aan onze Gelyken de Agting betoonen, welke wy oordéelen van hun te moe- ten ontvangen: wy zouden aan allen een voorbeeld geeven, en aanmoedigingen aan den Nayver; gezamenlyk werken, om de Maatíchappy ор te luisteren, еп, ìk durf zeggen, ми het Menfchelyk Geflacht te veredelen. - En moeten wy niet gelooven, даг, іп die volgreeks van Verftanden , in еёпе afùeemende orde gerangfchikt, van kloekst verftandigen af, tot den gemeenst verftandi- gen toe, geene gelykheid van eifchen Кап plaats hebben; dewyl er geene gelykheid van vermogens gevonden wordt, dat overal , waar orde noodig is, een hoofd moet zyn, een weezen bekleed met meerderheid, en dat de Begeerte tot Roem ons tot die verhevenheid opvoert, wanneer zy den weg, door den fakkel des Verftands verlicht ‚ bewan- elt. Laaten wy het Gemeenebest der Letteren ten voorbeel- de neemen , een louter verftandige verbintenis , welker Leden, verdeeld door hunne perfoonlyke eifchen , alleen het zelfde ongmerk bedoelen, en °ег na ftreeven met krag- ten, welker ongelykheid blykt uit hunne verrigtingen, eene Maatfchappy zonder vereeniging , die geen zigtbaar Hoofd erkent, еп waar in clk regt heeft, om zyn rang te merk- tekenen ; dit Ryk , het éénigfte zeker, waar in de niet Ondergefchiktheid een middel tot geluk kan weezen , welks Onderzaaten tot een heerfchende drift hebben, de zugt na Vermaardheid , en geen andere algemeene ncìging dan eene edele Nayver , heeft het zelve egter , ten Selfien tyde, geen onzigtbaar en altoos ftandhoudend Opperhoofd, het Verftand: en voor een onzaglyk, zonder eenig verder be- тоер - oordeelënd Regt, de Naakomelingfchap ‘Welk is, derhalven, het waare oogmerk eens Mans van Verftand, wiens verheeve Ziel zich аай de zugt tot Roem overgeeft? ’t Is dit oordeel der Naakomelingfchap, wasr tegen de Zelfzoekenheid, de Trots, en de Nyd geene andere dan kragtlooze wapenen hebbên. Kan hy, in de daad, de maate zyus Roems genieten, geduurende den korten tyd 2упѕ natuurlyken leevens hier op Aarde? Neen, Е ge- er DE BEGEERTE ТОТ. ROEM, 463. è erroovers, Па hy ten doel aan hunne vergiftigde ру.. len: hy weet nauwlyks zich kloekmoedig flaande te hyu- - den te midden van de treeken der Zetfzoekenheid, of de valftrikken , hem door laagen nyd gefpannen, te ontkomen ; hy fterft , maar, uit deezen ftaat van beproevinge verlost, : verryst hy eerlang іп ееп (ааг, boven beproeving vere” heeven, en zit zegepraalende in den Tempel der Опет lykheid. En gewislyk neen ; onophoudelyk omringd door eene menigte - Lee | CHARACTERSCHETS VAN DEN WISGEER ARISTOTELES. (Ontleend uit Dr. сшиєѕ°ѕ Ногу of Ancient Greece.) „ ARISTOTELES dagt,” fchryft Lord BACON, „ gelyk de Otte- » mannijche Ryks-Vorlten , dat hy niet ge ust kon regee- „ ren, of hy moest alle zyne Broederen verdelgd hebben.” Zyne zugt ‘na Letrereere was zo buitenipoorig als uitfluitende. Hy dong "er na, от den geheelen wyduitzefirekten king ver Kunften en Weetenfchappen te vervatten, en gaf voor, te ver. klaaren alles wat gekend kon worden van de Zedelyke en de Stofiyke Wereld. Niet te vrede met zyne Heertchappy uit te breiden, tot de vere grenspaalen des \erflands , waagde hy Gout het oplosfen van Vraagftukken , alle Menschlyke Кипаір- heden te boven gaande , met het eigenfte zelfvertrouwen , als zyn Kweekeling ALEXANDER flag leverde. Maar te kampen hebbende met vyanden, halftarriger dan de Ре Ba, nen, tlaagde zyne voorbaarigheid min gelukkig dan die des Vorften. Hy verdeelde de Wysbegeerte in de bejtiezelende en bevefe- nende, De befpiegelende of afgetrokke Wysbegeerte, waar һу eerst den naam van Мегорлујі,а aan gaf, is doorgaans duister, dikwyls onverftaanbaar ‚ noch harsfenfchimmiger dan die van PLA- то, zyn Leermeester; maar veel onbevalliger. Dezelve bevarte niet alleen het onderzoek , van de afgetrokkene denkbeelsen , : Beftaan , Zelfftandighejd, Hoedanigheid, Gell nt, \nort, en dere gelyke, waar over 20 lang en nutloos geharreward is, door den averecht{fen yver der Schoolgeleerden ; maar de algemeene Lee- ringen over de Ziel of Geest, en wel inzonderh id ie der God- - heid. Over de Menschlyke Ziel handelt by in есп afzonderlyk ` Werk, waar in men erkennen moct, dat ‘ARISTUTE:ES eer nicu- We naamen, dan nieuwe ontdekkingen, gegeeven heeft; en dat de Leer van de Onfterfiykheid der Zicle door deezen Wysgeer Ше zo volkomen voorgefteld is, als PLATO dezelve geleerd t. , De 464 CHAKACTERSCHETS De Natuurlyke Wysbegeerte van ARISTOTELES Verdient den naam van Metaphyfica , in den hedendaagífchen zin van dat woord: naardemaal hy de Wetten des Heelals verklaarde, door afgetrokke denkbeelden met elkander te vergelyken , niet door Waarneemingen en proeven. Wanneer ày tot b Коти, verraadt hy eene grootere onkunde, omtrent de Bewees. gingen en de Grootte der Hemelfche Lichaamen, dan veelen тупег Voorgangeren, — [n de Ontleedkunde der Menfchen en andere Dieren, was hy tamelyk wel bedreeven, de groove dwaalingen, die ten zynen tyde algemeen heerschten , in aan- merking genomen zynde. —- De Scheidkunde was nog niet uitgevonden. Zints het invoeren der Denkbeeldige Wysbegeerte, hadt men opgehouden de Natuur waar te neemen; °С was, over- zulks , niet te wagten , dat men haare werkzaamheden zou naavolgen, en dezelve aan den toetsfteen der ondervindinge ftry- ken. — In het Wiskundige blykt ARISTOTELES eene mindere maate van bedreevenheid bezeten te hebben, dan zyne Voor. gangers PYTHAGORAS еп PLATO; fchoon hy in de uitvinding der <luitredenen eene kragt van geest betoont, die, hadt dezelve zich gevestigd op Wiskundige Weetenfchappen, tat de varhe- успће ontdekkingen zou zyn opgeklommen. De Twyfelaary van zynen Tydgenoot PYRRHO, en nog meer de al bedillende D enkunst der Eriflics, leidde ARISTOTE- Les meer, dan zyne Voorgangers, ор, от met gezette aandagt de natuur der Waarheid te onderzoeken, еп de middelen op te fpeuren , om dezelve te verdeedigen , tegen de aahvallen der luidfchreeuwende Redenaa еп, en de valftrikken der Zifterye. Ну пат, derhalven, de moeilyke taak ор, om alle Redenkave- Jing tot de eerfte beginzelen te brengen, en daar uit de regelen af te leiden , volgens welke alle befluit verbonden moest zyn met het voorafgaande, om ’t zelve bondig en wettig te maaken. Dit toute oogmerk volvoerde hy, hebbende , op één enkele Grond. waarheid ‚ een breeder Zamenftel van afgetrokkene waarheden bouwd, alle door bewys geftaafd, dan ooit door eenig ander ensch uitgevonden , of tot volkomenheid gebragt is. Не Grondbeginzel , waar uit hy begint, en waar in alles eindigt, beftaat hier in, dat alles, wat gezegd is van een Geflacht, ge- Zegd mag worden van elke Soort, of afzonderlyk gedeelte daar Onder begreepen. — Doch de toepasfing van dien Grondree gel is voor ’t meerendeel blykbaar genoeg , zonder de regelen Van ARISTOTELES; Wiens Redenkunst, hoe gefchikt dezelve ook mogt weezen, om met voordeel gebruikt te worden, tegen de fcherpzinnigheden der Drogredenaaren en Eriftics, weinig tee- brengt, om het Verftand te vormen, en niets tot eene oordeel- kundige waarneeming van den Mensch of de Natuur, waar op alle nuttige ontdekkingen moeten gegrond weezen. Was ‘er uit de algemeene fchipbreuk der Letterkunde, waar in VAN DEN WYSGEER ARISTOTELES, 465 їп veele :der Schriften van AarstoreLes omkwamen, niets be- waard gebleeven dan de bovengemelde Werken, men zou moe. ten bekennen, dat de hooggeroemde Leermeester van ALEX \м- per de ‘aandagt, der, Naakomelingfchappe niet zeer verdiende. In гупе afgetrokke Wysbegeerte, of Mtaphyfica. kunnen wy alleen beklaagen het vrugtloos te werkftellen van groote роо- gingen, en het kwaalyk gebruiken van een uitfleekend Vernuft. — Maar in zyne leelkundige,. Zedekundige, en bovenal in гупе Staatkundige Werken, ontmoeten wy dienzelfden door- dringenden en veelbevartenden Geest, dezelfde fcherpzinnigheid van Redenkaveling, en kragt van Verftand , gevestigd op voor- werpen van groot gewigt en uitgebreide nuthcid. De gefteltenis der tyden, waar in ARISTOTELES leefde, en de byzondere gele- genheden, , waar in hy zich bevondt, wrogten zamen met de aven der Natuurè en de hebbelykheid van Vlytberoon, om m te verheffen tot dat toppunt van uitfteckenheid, welke Zy- ne Tydgenooten aan hem toekenden, еп welke де Naakome- liogfchap bewonderde, ` ‚ RISTOTELES, werd gebooren in het cerfle Jaar der negen. еп negentigfte Olympiade, te Stagira, een Stad van Macedonie, еп evoed aan het Hof van Pella, waar zyn Vader Lyfarts des Onings was In zyne eerstontluikende jeugd werd hy na Athene gezonden, en bleef twintig jaaren een beftendig Leerling van PLATO, in eene Stad, waar de Letterkunde en fchoone Weetenfchappen, met een —*"--— ` zet, en waar de Geest de keerd beftuurd, op het fter der oordeel van PHILIPPUS bekwaamheden van diens verfterken, keerde hy na 2 zich acht Jaaren aan het ALEXANDER ook gehad heb STOTELES, ‘tis zeker, da deelen trok van de dankba Misfchien moet aan de т fchreeven worden , dat zyn eene Boekery aan te legger in die Eeuwe, en waarin nifche Koningen tot mededi ту van ARISTOTELES werd ' tot praal. De laatfte veertien jaar meest te Athene, omringd met Menfchen, en het gebr fen, om zyne Ämgecrg тоеп van ALEXANDER’s Маа еп vervulde, verfchafie rus Aë ` CHARACTERSCHETS VAN DEN \VYSCEBN ARISTOTELES. -onderfcheidde als-zyn Vriend. Doch, haá den vróegtydigen дабі “van d'en tee Befehermheer, rokkende de lydige паг. "ver, van Pricsters еп Drogredenaaren, de kwaadaarige en by- cloovige woede des -Arhrenfchen' Volks op: en dezelfde haatly- "Ke Driften, die doodlyk' waren voor de aanftootverwekkende -Deugd van SOCRATES , befprongen doldriftig den Roem en Ver. “dienften van ARISTOTELES. — От de wreedheid der Vervol- ‘gingen te ontwykèn, maakte hy hefmiyk weg te geraken m „Сто, in En a. Deeze Пар "werd genoegzaam geregtvaar- died door de voorzigtigtejd, welke hem aanmaande voor de vesiigheid van zyn Perfoon ‘zorge te draagerr:-maar, wanneer теп “zyn gedrag onmanlyk mogt vinden, in vergelyking met de oh. bezweeke Srandvastigheid- van socRATES, in “eene foortgelyke omftandigheid „den was hy gewoon zyn gehoudene’ handelwyze, ín de vlugt, te kitzen, te verdeedigen, met te zeggen: … dat “se hy den ` arme ren geene tweede gelegenheid, om tegen de s» Wysbezeerte te zondigen, hadt willen geeven!” Ну hen zyn wyk uit Alene Пертѕ eenige weinige maanden overleefd te Sieben; kwch'ng ёп “verdriet firektên waarfchynlyk om туйе da- “gen te verkorten. ТА ` R 27 `" \ZÈDELYKE BEDENKINGEN. 1 verkicft, of еёп оой des fof, Naar op zyt gy hoogmoedig, ô 1we trotsheid op ? їп, ор een grond, die, wit en- igheid heeft. — — _Tusfchen niet megr dan ‘еспе enkele fchre- eft zich; veelal: goë! terwyl һу and van ber graf (laat, en wag- neer te forten. De hovaardige wil tè buigen. terwyl de dood zeis in de hand, om zyn leven и derhalven, б mensch! want юртоефр. “Waarom verheft gy 1 dreigt hem met uwe wraak; als gy uwe hand ter wraake te- gen uwen naasten opligt, кап de Almagtige uwe ziele van u neemen ` ` А Dat waarheid en vrede overal gevonden mogten worden, ё@1 ` pand aan hand gaan, — —” Dat afie voren voor den leugen ge- floten, en de twist en rweedragt verbannen wierden ; dan, ја ` dan, beleefde men ae gelukkigfte чое op a rde. i Eris есі Wezen, wiens гооп % іп den Hemel, Weed - ZEDELYKE ŠEDÉNKINCÈN. РЯ Һооге het verftand verkeert met de gepaste oplettenheid, — daar hoort men ons overal als met duizend monden toeroepen: de Heer heeft ons gemaakt, de, Almagtige is onze Formeerder : maakt zynen Root s verkondigt zynen lof tot aan de einden der aarde ! Hy is met Majefteit bekleed, Goedertierenheid en Regtvaaftigheid duuren ceuwiglyk en al- toos ! Hoe meer de mensch de orde der dingen bewaart, hoe wel- bebaaglyker hy voor God leeft; want God is een God van Orde, Hoe meer hy integendeel de orde verftoort, des te meer moet hy God mishagen, die hem zyn mishagen eenmaal op de gedugtfte,op de vreesfelykfte wyze, zal doen ontwaren! —— Ir is geene ware Wysheid , дап by God, — de mensch is van gisteren, en hy weet niets, — God is van alle Eeu- Wigheid, zonder begin en vervolg, zyn verftand is oneindig, Hy doorgrond alle dingen , en voor zy beftonden, waren zy іп de Eeuwigheid in zyn verfand opgefloten. Zyne oneindige - Jie 465 - ZEDELIKE BEDENKINGEN. Wysheid , zyne, onbegrensde Weetenfchap.is binnen eindi- Ke te bepalen , de oneindige wigheid йш ze тег «Beperken Gods oneindige Wysheid, zyne onbegrypelyke Wee- tenfe en Verftand, is een bron van ligt, dat nimmer kan , gedoofd worden. Een Springbron van Ligt en Waar- “heid, welke nooit kan overfchaduwd worden door een wolk, of eenigen nevel van onweetenheid. — Wie is God, de Al- magtige gelyk in Heerlykbeid ! — — Wie is Нет gelyk in ` Decke of magt! — Wie is goed dan de Heere, еп wie is “goedertieren dan de oneindige God? Dat wy naar zyne ftemme oorden want Hy is groot van Goedertierenheden{ — Dat 7 ` welen gehoorzaamden, en Zyne geboden vlytig op- ant їп het gehoorzamen Zyner bevelen, is grooten zich zelven Ke leeren kennen р is de Man, die ts angelykbeid kent; еп hy die гупе afhange- А leeren kennen, Кеп: ook te gelyk туле verplig- nen Maker, en aan zynen evenmensch : maar die tingen Kent, heeft leeren werken uit zuivere grond- — by leert de oogmerken kennen, ten welken 222 , „ Меһареп is, en dus; beantwoorden aan de alwyze “inzigten en oogmerken , waar toe Ra ееп zedelyk wezen “van zynen Alwyden Schepper gevormd is. eert zynen "Maker dienen , geboorzamen , en alle елей bevelen be- tragten. — Hy looft еп pryst zynen God, verheft alle deszelfs onfchatbare’ goedheden met opregte dankbaarheid, ‘terwyl zyn hart van ware erkentenis overvloeid. Met één woord; hy dient zynen God іп al zynen handel en wandel, “met & zuiverfte opregtheid ‚ en leeft ten nutte van zynen even „mens Н. MENGELWERK, TOT FRAAYE LETTEREN , KONSTEN EN WEBTENSCHAPPEN BETREKKELYK, ' Ё DE ONDANKBAARE, Hoe meenig een rust midden in den fchoot van het geluk , omringd ‘van de uitgezochcfte middelen des vermaaks , naat welke hij fleches de oogen behoeft op. te heffen , of de han. dem-nit te ftrekken, om ze geheel en al de zijnen te maaken : en evenwel is deeze benijde lieveling des geluks, in wiens: plaats duizenden, die verte van hem zijn, wenfchen te Baan ei misnoegd over God, en: misnoegd over de waereld. Terwijl hij onbeweeglijk zijne gulzige oogen vestigt op nieuwe voor- werpen van vermaak, welker vermeerdering van tijd tot tijd dies te onmogelijker wordt, hoe grooter de maat is, welke hij "er reeds van bezit, en welke altijd toch. minder indruk maaken , hoe langer men reeds aan dezelve gewoon.is, Stapt. де ondankbaare gevoelloos heen, over die geenen, welke voor zijne voeten liggen, еп geeft zich zelven, bij de minfte te leurfteling уап -zijne Dwaaze wenfchen , toe in klagten ‚ tegen welke elk verftandig mensch zich ге recht moet verzetten. ` FEST, Proeve, He zeer het weinig of geheel geen infpraak ontmoet, dat de verpligting , ter uitoefening -van Dankbaarheid „ gegrond is, op onze verltandige vermogens en geestbe.’ kwaamheden; ja, hoe gereed ook de erkentenis іє, van de aangenaamheid die de betrachting van deezen plicht ver. zelt; moet men, nochtans , daar uit niet befluiten , dat ’er zo veele dankbaare menfchen gevonden warden, als ‘er zich voorftanders van deezen noodzaaklijken pligt opdoen. De ondervinding zou deeze dwaaling ten fierkften tegen- {ргеекеп ; en hem, die dit befluit zou willen: opmaaken „. wijzen . op zo veele onwaardige voorwerpen, die genotene weldaaden vergeeten , en hunne weldoeners trotzeeren , o€ ‚IL DEEL. MENGELW. NO, 11. D ‚ vere $ verachten. Van alle kanten toch rijzen klaagftemtuen bp, ayer ondankb’re ontmoetingen, bejegeningen en gedraagin= деп, en geduurige voorbeelden bevestigen ons, dat de waereld eene menigte van die monfters voedt, die, met verachting van het goede aan hun gedaan, den Schenker verfmaaden. Mijn erk is niet, deeze waarheid te кет of de ondankbaarheid in alle haare couleuren d te fchilderen: maar alleen , om,in eenige bijzonderheden, aan te toonen, hae ongelukkig de ondaakbaare zich zelfs maakt; en, hoe hij, door zijne ondankbaarheid ‚ zich zel ven verfteekt , van zulke genoegens, die tot de mensch- lijkheid behooren, еп het geluk van zijn wezen uitmaa. ken. Wij verkiezen , uit veelen , den ondankbaaren te Ье. fchouwen , als mi<fende den rechten fmaak , en de waare kennis , van het goede dat hem wedervaart: — als vn- apboudlijk met zijn lot te onvreden, en zich werteerende in afgunttige benijding : en eindlijk, als verftoken van het ftreelend vermaak , om aan anderen dienften te bewijzen. Wanneer wij deeze drie kenmerken kortelijk zullen na- gegaan ‘hebben , zal ons het ‘befchreienswaardig lot van den ondankbaaren duidlijk blijkens en tevens, zal, daar door , onge afkeer voor de ondankbaarheid moeten vermeerderen. | Eerfte Kenmerk : de ondankbaare mist den rechten fmaak, en heeft de waare kennis niet, van het goede dat hem wedervaart, - Het genoegen van dit leven, de aangename ge- waarwordingen , daar uit voortfpruitende ‚ te fmaaken , Kan het enkele bezit van tijdelijke goederen , de bloote verkrijging van grootfche eer en rang, ons niet verfchaf- fem In: de drokfte opeenftapeling van fchatten ; te midden: van de mildfte eerverwerving ; kan men daadlijk ongelnkkig, en voor zich zelven ongerioechtijk, zijn. "rb alleen het gebruik , het wel gepast en tijdig aanleggen , van rijkdom en aanzien, dat ons in desselfs bezitting ge- zegend, en dus gelukkig doet zijn. Wat baat het, (chate ten op fchatten te hoopen, en die, door noeste vlijt, ang- {нге en onvermoeide zorge , geduurig te vermeerderen , als men het nut niet kent , dat daar mede, en voor zich zelfs, en voor anderen, kan gedaan worden ? War geeft een uitfteekende naam, een gevreesd gezag, als men niet weet zijne medemen(chen , daar mede , gelukkig te ша . on s ПЕ ONDARKHAARNS 471 ken , en ‘hea uit kommer, vrees, of vervolging, te red- den ? Als men zich, langs dien weg ‚geen eerbiedige liefs de en {Ні vertrouwen weet te verwerven? Als men zich niet tot een veilige. toevlucht van verkorte , of onderdruk. te, menfchen weet ор te werpen ? Dit nu is juist: het on- geluk van den Ondankbearen ; hij kan alle deeze voorrechten genieten , en veeltijds geniet hij ze in der daad, zonder ze tot het waare oogmerk dente te maa- ken. Те midden van milden zegen, klaagt hij over tes genfpoed; ———— omringd met wenschlijk’ heil, ontbreekt hem alles. Hij kent, door onopmeskzaamheid „zijn voorfpoedig lot niet , en murmureert zonder. ophouden ; ever het gemis van dit, of dat, waar naar zijn ontewste den hart hem hijgend’ doet haakens -Naauwtijks heeft hij in het een zijn wensch verkregen, of tefftond fmeed hij een mieuw verlangen. Zonder het geluk te Кептеп, waar іп hij geteid is, begeert hij zaaken die hem haad. ИК zijn, en hem ongelukkig zouden moeten maaken. Zijn geduurige toeleg is, boven elk uit te munten, en zijné begeerte ontvldrat, ‘zo ras zijne bedrieglijke verbeelding hem voorftelt , dat een ander gelukkiger is дап hij. Het goed, dat hij bezit, kon hem alles geeven, dar hij: verə langt , als zijn verblind oog hem niet beletre deszelfs waarde te. onderfcheiden : maar, door gebrek aen opmerkzaamheid, wordt híj medegevoerd tot onvoldoent lijke begeerten, еп. kan, ih- dap geen dar hij heeft, niets bekoorlyks vinden. Welk een skelige: tocflandt bezitter van veele goederert , en nochtans door misbruik daar van Ontzet te zijn ! Ruimte van alles te hebben, en''echter onverzaadlijke begeerte , naar meerder, te voeden ! Hulp en troost te kunnen ganfchaffen, en het door miskenning te verzuimen! Gij, ondankb're! zijt een waardig voorwerp van beklag! Gij kent de weldaadige band niet, die u ze: gent! Gij’ aanbidt uwe ingekankerde: zucht Baar onmoog- lijke goederen „ en ftelt в zelven bloot аап de verachting van braave’ menfehen ! keer tot u zelven in; ——. bee fehouw uw ohgeluk; —— en word bedachtzaam!” ———2 Uw beltaan-is, ош als een worm te kruipen „en als: een vleier te ftreeten, zo lang gij niet verkregen hebt, hee geen waar naar gij tracht; ja , om uwe wenfchen: vervuld te zien, verheft gij het begeerde goed tot eene onmaatige hoogte , en gij Ontziet geen middelen te beproeven, om ow doel te bereiken: ` doch, paauwlijks , hebben nwe vrienden uw verzoek gehoord, en daar аап voldaan. -> i2 of of het verkregene verliest aanmerklijk van zijde waarde „ deszelfs glans verdooft, en , na eenigen tijd , bezitter geweest te zijn, acht gij het zelve als niets waardig, en ‚de verworve gunst Кошт in geen verdere aanmerking. Dit. beftaan blijkt kenlijk in alle ondankb'ren ; en veraart al bgtelijk in verfsnaading van den weldoener; еп in te leur- Relling der gocde оовтегкеп , welke deeze, met de fchen- king van het verzochte , zich heeft voorgefteld. Welk eene vergelding voor eene: edelmoedige ziel! Welk ооп voor een braaf hari! In plaats van erkente- lijkheid en liefde ten prikkel te ontvangen, kleinachting еп ondankbaarheid, te ondergaan ! n nochtans , dit is, meer dan te veel , het deel dat hun te beurt valt. De ondankb're: befchouwt, na de verwerving, geen weldaad, als een daad of blijk van goedwillendheid , maar als iets, dat men, om deeze of geene reden, verpligt was hem te Schenken $ dat niet veel te zeggen heeft, en geen aandacht vardert, En wat is daar mede zijn toeleg ? niets anders, dan om, langs dien weg, anderen in eer denke beeld, te brengen, dat zijn (taat niet zeer voordeelig is, en - dat hij. derhalven aanfpraak heeft, op meerdere gun- fteu! ` , Dit gewaande recht van aanfpraak , wordt bij den on- daukd'ren aangekweekt , deor de koestering van afgunst , wear door hij (аар zich zelven pijnigt, en te weeg brengt, dat zelfs de vervuiling van meerdere weafchen hem geen geluk geeven kunnen. En, dit is het Zweede Kenmerk der ondankbaarheid , dat wij ons voorltelden te, onderzoeken; namentlijk —— de ,Ondankbaare , die met zijn lot te onvreden is, ver- teert zich: in afgunilige benijding. 