VADERLANDSCHE LETTER OEFENINGEN
De Stad van Santa Pée de Bogota, de Hoofdftad van het nieuwe Koningryk van Grenada, ligt op 4, Noorder Breedte еп 304° Leugte van het Eiland Fero afgerekend į aan den voet еп іп het hangen van een (еї! gebergte ; dat dezelve aan den Oostkant dekt: zy heeft het gezige op eene vlakte , twaalf melen breed; dach van eene on- bepaalde en zeer verbaazende langte, welke, het geheele jaar door, het lachendfte tooneel der fchoonfte land{treeken van Europa oplevert. De altoos groene boorden, waar het Vee by hoopen loopt , de weidlanden met kudden bedekt , de welbebouwde Akkers, de aangensame Lande huizen, de Boerenftulpen, de Dorpen, de Boomgaarden , de Tuinen, vertoonen , beurtlings, de Bloemen des Voor- jaars, en de Vrugten van den Herfst, zomtyds door den overvloed van regen of van droogte vertraagd of fchiely= ker voortgezet; doch welker altoosduurende opeenvolging 3 wel verre van vermaak te geeven, en het treffende der nieuwigheid te fchenkeu , °t geen: wy van deeze twee aargetyden in ons Land gevoelen, verwekt welhaast eene Onverichilligheid voor eene акооѕз eeneelwig blyvende fchoonheid , en genoeglykheden, welke niet afwisíelen. -` Deeze Lugtsgefteldheid is daarenboven zo vreemd ей van dien aart, dat, wanneer men іп de zon zit, de hette welhaast verveelt 5 en iu de fchaduw voelt men het fnyə den van een fyne koude : lieden van eene: zwakke Lichaamsgefteltenis ‚ en die uit warme Gewesten komen y жуп voor die konde zo aandoenlyk, dat ze by: hun eene ` IL, BEEL. MENGELW. NO, б. 5 huie 54 „ NATUURLYKE HISTORIE - huivering verwekt , welke zy alleen door beweeging moga ten ‘verdryveu 3 want men ís te Santa Fee niet gewoon zich te warmen; een wollen kleed en een mantel zyn ge- noeg om zich te.dekken tegen de koude, welke hier nies во nypend valt, ca waar aan men gereed gewend. Zou dit verfchynzel veroorzaakt worden door den min digten еп теё! ligter Dampkring dan in. laagere Plaatzen, en uit diem hoofde min: gefchikt om de Warte te behouden ? - Omtrent drie mylen, теп Westen de Stad, loopt de Rivier Bogota, die, naa alle de wateren der geheele Vlakte, de Rivier Serref/tela, еп de (troomen, welke van de Bergketen nederftorten , ontvangen te hebben, zyn vreedzaamen loop vóortzet па. - Er zyn eenige deezer Openingen, door welke meny- fchoon niet geheel duidelyk , de plaats ontdekt , waar deese ontzettende Waterval eindigt; de Rivier, welke "er nit ontfiaat , vertoont. zich niet anders dan een klein Beekje , welks bykans onmerkbaare loop zich verliest on- фес de planten, die aan de boorden grocijen; zo verdwy- вел. op ееп verren аара, de graotfte voorwerpen $ eenige forten. van. Pappegaaijen en andere Vogelen deg warme Gewesten, die -deeze diepe, en van dien kant ongensakbaare , Valei bewoonen, vliegen zomtyds hong gee noeg om vand boven bemerkt te kunnen worden ; doeh de . бул. ‚ Áchie- as! Le VAN SANTA Р Е DE BOGOTA. °$5 Sehielyke koude deezer bergen, voor welke zy fchroomen , is een hinderpaal , die zy. nooit te boven komen; ош- eenigzins gemaklyk dit gezigt te hebben, °t welk teffens verrukkend, en verfchriklyk is, moet men ееп zagten en helderen dag uitkiezen, en het uur tusfchen zeven en acht uuren Ze morgens waarneemen, 7 “Is noodzaaklyk eenen langen omweg te neemen, еп een heelen dag te loopen, bykans акооѕ over rotzen en eiken, om зап den voet van dien Waterval te komen; als dan Daat men verteld, op ’t gezigt, dat die Rivier, уап boven naauwlyks merkbaar, nog een verbaazende Waterltroom is, welks nederltorting in watervallen, met een hoek van vyf. en veerdg graaden, in de uitgeftrekae heid мап ееп, groote halve myl, een hoop rotzen, woest op ten gehoopt, aantreft, t geen, zonder ophouden, eeu weeslyk geraas van kletrend water veroorzaakt. Vervolgens wordt deeze Waterliroom bedaarder , en zo, dät mep de Rivier Bogota met de Seine, in den Zosmer, mag ver- elyken. | s Pen zeer zonderling, Verfchynzel , en ?ї geen teffens (екс, om het hoogtte denkbeeld te geeven van de vers baazende uitgeftrektheid diens Watervals, is ,. dat de val genen aanvang neemt 10 een zeer koud Gewest, waar het je nagts menigwaalen, vriest, en eindigt іп een ander, Let ' waar de warme ouze (сһоопїе Zomerdagen evenaart, en een fpoedigen groey verleent aan alle de Planten, eigen зга. de песие Gewesten. Zou het die fchielyke overgang der Lugt, van hette tot koude zyn, welke die witte be. vriezingen veroorzaakt, omtrent gelyk aan den rym in nzen ‘lugtftreeken, in °t begin des Winters, en in ’ Voorjaar? Want men ziet ze zelden іп de vlakte. Wanneer het weêr ’s morgens (1 en helder is, befpeurt men, amtrent асік of negen uuren іп den voormiddag , dik- ke еп witte wolken , welke zich verheffen juist ter plaat- ze, waar de wateren nederftorteu : als de file aanhoudt, heeft men zonnefchyn’ tot "e namiddags ten twee of drie ` uyren: igdien de wind uit het zuidwesten opblaast , wordt de vlakte welhaast door wolken bedekt, еп de Lugt ver- donkerd: doch. worden de wolken in een tegenovergeftel. de reek gedreeven, dan duurt het heldere weêr den gan- Fchen dag, althans , wanneer °ег geen wolken van een an- deren kant opkomen: want zeldzaam heeft men, te Santa Fac, (сһоопе dagen: de avonden zyn "er doorgaans koud en nevelagtig. —— Dit Weerkundig Verícbyuzel fchynt у | a geen 256 NATUURLYKE HISTORIE ` geen plaats te hebben, dan, wanneer de Zon hoog S | noeg boven den gezigtčinder gereezen 15 , om warmte mede te deelen aan het water, °t welk de lugt verdeelt onder "TC nedervailen , en in grooten overvloed ichynt overgevoerd te worden, boven de plaatzen, welke het verlaat, en waar het verdikt tot wolken, naar maate de Lugt van haare warnite, door den konderen Damp- kring in die hoogere Gewesten , beroofd wordt. e Ik vermeet my niets meer, dan een Verfclrynzel , beltene dig genoeg om de waarncemingen te verdienen, op te peeven , еп geenzins ош de algemeene oorzaak te bepag- еп, welke de Lugisgelteltenis te Santa Fee zo veram- derlyk en regenagtig maakt, dat het een fpreekwoord gee worden is, dat de Regentyd aldaar zes maanden voor. en zes maanden na St. Jan duurt, en dus het geheele Jaar. Door een gevolg van het voorgaande Verfchynzel , is -het waarfekrynlyk, dat, naa het ondergaan der Zonne, de Lugt, rondsom den Waterval , veel kouder geworden zyn- de, de zelfde. hoeveelheid van water uiet kan ontbinden noch opheffen, en ‘dus geen meer (toffe opleveren, tot het vormen van wolken , die doorgaans "e avonds tusfchen zes ven en acht uuren verdwynen : want zo droevig en fom- ber de dagen te Samta Fée zyn, zo fchoon en helder zyn de Nagten ; de Maan en Starren fchitteren ‘er met eene. helder zuiveren glans, die men bezwaarlyk ergens elders aantreft. | -Eene andere zeer opmerkenswaardige byzonderheid dee- ‚ zer Landftreeke is, het gebrek aan Visch, in alle de rè vieren, welke dezelve bevogtigen: ’t is waar, men vindt Visch in de Boga, waar in de andere zich ontldsrèn 3 doch het is ééne enkcle' foort, en deeze пор zeer fchaarse de Spanjaarden noemen dien Visch e? Capitah y of. den Capitein; de grootfte langte van deeze Visch is omtrent één voet. de dikte zes duimen; hy onthoudt zich Am troœ bel en flykerig water dier Rivieren , nooit op heldere plaste деп; de Visch is vet en fmaaklyk; in foort, bekoort hy tot de Fran/che Rivier. Lamprelen, de Gades чап vins RAUS, | боза эе Is ondertusfchen zeker, dar Visfchen , van зћейеї foort overvloedig zyn їп de groote Rivieren van Zuid. America bovenal іп de Rivier Mugdeloine: zou men, diensvolgend hiet mogen veranderftellen , dat, . dewyl alle gemeenfch der wateren , van. ’t geheele hooge Land van Santa F afgcbrooken. is: doot. den Waterval van Zekendama „ die i- а | ^4. zeif- VAN SANTA РЁЕ DE BOGOTA. 257 gelde wateren niet bevolkt hebben kunnen worden , gelyk de andere, althans voor een gedeelte , bevolkt zyn door de Zee. Dit zelfde gebrek aan Misch doet zich op in de meeste Meiren en Rivieren der Cordilleres, waarfchynlyk uit eene gelyke oorzaak: men heeft geen Visch in de twee wydgenoeg uitgeltrekte Meiren , by de Stad ZZyvarra, in het Land van Quito, en men treft ze even min aan in de Rivieren van het Gewest Pastos. | Men zou kunnen tegenwerpen, dat eene Lugtsgefteld. heid altoos koud, gelyk die van Santa Fée, gevoegd by de helderheid еп fnelheid der Waterttroomen van de Core. dilleres, genoegzaam waren, om ‘er de Visfchen van te verwyderen, gelyk dit in werfcheide Rivieren van ZEwropá ebeurt. Deeze tegenwerping zou klemmen vaur et meerendeel der Waterllroomen der Cordilleres; maar men heeft waargenomen, dat de Rivier Bogota , fchoon koud ‚ ор verfcheide plaatzen bykans (lil itaat, en loopt over eene flykerige bedding , die het water troebel maakt, эс Is te vermoeden, dat, indien het mogelyk ware, "et Visfchen van enze Rivieren in te planten, deeze er even goed zouden tieren, als de andere voortbrengzels van £u- ropa, die aan deeze Gewesten eigen geworden zyn. Wat de fteeds koude gefteltenis deezer wateren betreft, welke aangekant zou fchyn:n tegen het uitkomen van de Visch- kuit der Visfchen, die de wateren van heeter Gewesten bewoonen , hier over kaa het volgende geval uiefpraak doen. | Omtrent twintig mylen ten Noorden van Santa Fee, ор dezelfde hoogte en onder dezelfde lugtsgeftelteniste , is een groot Meir , waar in men bewoonde Eilanden aantreft, een Meir, ° geen my groot genoeg voorkwam, om op on- ge Landkaarten aangeweezen te worden „indien men de af- meetingen bezat; ’t is bet Meir van Chiguinguiza , Visch- тук genoeg, om ‘er overvloedige vangften te doen, dewyl de Rivier, die Ter in uitkomt, in haaren loop niet afgebrooe ken wordt door Watervallen ‚tot de Rivier Magdelaine ; on- dertusfchen zyn de (oorten van УіѕГсһеп, in dit Meir, zo veelvuldig niet, als in die groote Kivier, buiten twyfel, uit hoofde van de felheid des Ёгоотѕ, tegen welke alle Visfchen niet even goed kunnen opzwemmen. Om zich tz verzekeren, of de Visch met de daad uit Zee kwam, коп men op die der Rivieren kunnen beproeven, welk uits weekzel Zeewater met Rivierwater, in verfchillende hoe. weelheden vermengd, ор dezelve deedt. ЈК twyfel niet A ge 3 А я» а - е . А a D 258 · NATÚURLYKE ‘HISTORIE of dergelyk eene proeve , geduurende eenige faar:n wel doorgezet, zou gewigtige ontdekkingen voor de Natuuriya ke Historie opleveren. | De Academic zal my wel willen veroorloven, dat ik ge- bruik waak van de Waarneemingen , door haare beroemde Leden in het Land van Quito gedaan , om ten naastenby te bepaalen „ de verhaazenae hoogte der Bergen en der Vlak- te van Santa Fée, en dus ook van de bykans bettendig koude Lugtsgelleltenisfe , welke daar van ееп gevolg {спуп. i Oe gemiddelde hoogte der Vlakten in het Landfchap Quito , is tusfchen de r400 en 1500 Franfche Roeden bo- ven het Waterpas der Zee, de Pichincha, aan welks voet de Stad Quito gebouwd is, bereikt de hoogte van 2430 Franfche Roeden : wanneer men 130 van die Roeden et afneemt voor het hoogfte gedeelte diens Bergs, bykans al. toos met Sneeuw bedekt, zullen "er 2300 Franche Roe- den overblyven: indien men daar by іп de laagfte vlak. ten van de verzengde Lugtítreek ‚ een zekeren graad van warmte veronderitelt, zal men eene gemiddeld evenredi raad verkrygen voor alle Lugtsgefteldheden , als men бе hoogte, de ligging , de gedaante der plaats , de verande- ringen des Dampkrings „en de hoedanigheid van den grond, in aanmerking necmt. б. Deezen regel toepasfende op de Lugtsgefteltenis van het Landfchap ‚ thans het voorwerp onzer befchouwinge, zal dezelve voor °t Gebergte іп Santa Fée, waar het alle nags ten ‘vriest, ten minfte de hoogte van 2300 Pranfche Roe- den geeven : want dit is, gelyk wel in °t oog moet ge: houden worden , het punt waar de bevriezing op den Berg Pichincha begint; indien derhalven deeze Bergen, van derzelver voetftuk afgerekend, op verre ва zo hoog niet gyn , als de Pichincha , dan volgt, dat de Vlakten van Santa Есе veel hooger moeten zyn, dan die van Quito, waar de Granaat- , de Oranje-, de Citroen- boomen еп de de Wynftok, in bykans alle de Valeien, weelig groeijen, terwyl men jet, іп Santa Fée, geen voetftap van aantreft 5 dus is het "ег altoos veel kouder dan in Quito, en ik ge- loof, dat ik my hiet bedricg of misreken, шег геп min- ften 1600 Fran/che Roeden, voor de hoogte der Viakten, te Dellen (*). Men Сэ Men zie де Vergelykende Tafel van de voornaamfte Ber- gen, welker hoogten men waargenomen of gemeeten heeft, i onze Algem. Vaderl. Letteroeff: VI. D. И St. Ы. 212. VAN“SANTA РЁЁ DE BOGOTA. 259 ‘Men verbeeldt zich te Santa Fée, dat het Water al Jaar veel ligter en vlugger is, dan elders ; dewyl men waar- omen heeft, dat het zeer ligt opborrelt en uitdampt 3 maar, behalven dat Water, het zuiverfte zelfs, fegis Wa- ter blyft, blykt het uit proeven met de Lugtpomp daar бр genomen , даг de uitdamping.van het Water toeneemt, naar maate de drukking des Dampkrings vermindert , "e geen dit verfchynzel verklaart, _ De feeds koude Lugtgefteltenisfe te Santa Fee, eeng bepaald zynde, door de hoogte waar ор dit Land gelegen ìs , laat ons nu zien, wat er de invloed van kan geweest zyn op het Plant- en Dierenryk „, korten tyd vóór dat de „Spanjaarden daar-kwamen, en tegenwoordig. о ре Plaatzen, die nog onbebouwd, en weinig ter bes bouwinge gefchikt zyn, eenige Gezinnen van Zndiganen - aan het Veehoeden verbonden, en eenige andere, die door het voorbeeld nog uiet hebben kannen getrokken worden uit den Daat van veragteloozing en luiheid, waar in zy leeven , moeten ons ten naastenby een tafereel opleveren deezes Lands en van het Volk daar woonagtig, vóór de vermeestering. О, Maakten vrugtbaare en welbebouwde Velden , groote Steden, naar onze wyze gebouwd, waar de Wetten niet doogden, dat de Spanjaarden zich nederfloegen, den daadiyken Daat vit van de Landen, zodanig, als de Ze, diaanen dezelve bezaten en bewoonden ? Wanneer men de fteile Bergen beklautert , welke men van de Stad Santa Fée ziet, ontmoet men, van den grond af, tot op den top toe, die in Granitíteen eindigt, niets anders dan Не} en Vaarenplanten , шег nog eenige fchraa- je in т wild groeiende gewasfen: geen een Boom, die den naam van ееп Heester mag draagen, uitgenomen in eenige klooven , voor den ftroom der Lugt bedekt, waar men ‘er eenige aantreft, welker grootfte onze Pruimenboo- теп niet evenaaren ; deeze geftremde groey fchynt toega. fchreeven te moeten worden aan de ftrenge еп aanhouden- He koude, welke op deeze Bergen heerscht: want, hoe ooger men klimt, hoe minder groey , en eindelyk houdt dezelve geheel op.: te midden der е van een deg, zer Bergen (omtrent eene halve myl van de Stad gelegen „) js ееп. Koolmyn ; ia de Beeken vindt men Goud. ; ` Indien men їп de vlakte nederdaalt, еп op de heuveltjes. klimt bykans alle van gelyke hoogte, die geheel afgefcheie dèn zyn van de nabuurige Bergen a tu gelegen in de ak 4 | , 865 "NATUURLYEKE UIISTORIE 7 ting van деп doop der Rivieren, -befpeurt men ligt , "dar het de overblyfzeis zyn van een binnenvlakte ; door de wateren verlaaten. In ftede van die bosfchen en het houta was „ дас welhaast onze Landen bedekt, wanneer ° Mena hen hand het bearbeiden ftaakt , bedekt een groen гаруе de Vlakte en de Heuvels van Santa Fée, zonder dat ’er een boom in opfchiet, die de eenzelvigheid van het gen, zigt wegneemt; Grasgewasfen, Weegbree , Klaver, Hims ernel , Porcelein, Patientiekruid , Distels, Radys, Kers, Vilde Suikerie , Narcisfen , Madelieven , Violetten , Lie= vevrouwen Bedftroo, Aardbeziën, Thym, en honderd am dere Planten uit Europa, en aan dit Land eigen, leveren verfcheidenheid op , door de fchoonheid der bloemen, en de geur, welke zy van zich geeven ; de rotzen, die de Roozeboomen en Braambosfchen omringen , en eenige Spelonken , by toeval in die zelfde Heuvelen voorkomende, maaken het gezigt fchilderagtig én aangenaam. Men ontmoet Ter nog Hutten van eene ronde gedaante, en meer of min in den grond gedolven, omzet met een aflchutzel van drek; het dak is bedekt met aardzooden of (гоо , onderfteund door ftokken of liever takjes, заг elkander vastgemaakt. Een en andermaal vond ik my ge- noodzaakt, om my tegen de koude willende befchutten, den nagt in deeze Hutten door te brengen; het is alleen доог op den grond ,rondsom het vuur in *t midden antftoo= ken , te gaan zitten, еп nog beter, door te gaan leggen, dat men den rook, die iemand verftikt , als hv nverëinde Daat, kan ontwyken; daar is het, dat de Indiaan , mas ger, verfchroeid , bykans naakt, tasngeel, met roodledi- ge oogen, en doorgaans klein van geftalte, een omtrent groeiend leeven leidt , op de wyae der Laplanderen ; daar is hy opgeflooten met zyn Huisgezin, met zyne Huisdie. ren; te midden van den rook, die geen anderen uittocht heeft, dan door een gat in den gop van het dak; daar flaapt dat zwak еп bykans gevoelloos weezen, ор den grond, of kruipt іп % (гоо om, tot dat de vrees vocr туп Meester , of het inftinét, om aan гупе behoeften te voldaen , hem doen opftaan uit die gelukkige onaandoen- \ykbeid , en dat droefgeestig geluk, °t welk men hem ze gereedlyk toefchryft. De Aardappel, de Kinoa (*), eeni- ge Пере wortelen , eenige Moeskruiden, in water met d | veel (*) De Kinoa ìs eene Plant van het geflacht der Chenopee . . DÉI 3 бир, г VAN SANTA FÉB DE BEGOTA, - аб5 veel: Piment’ gekookt, dikwyls zonder eênig zeg, waren eertyds, en zyn nog, bet gewoone voedzel ; ontaarte. Mais of ТигА& Ве Tarw, klein van gewas en íchraal , die er uit heete Landen (chent overgebragt, op verfcheidenerlei wy- zen gereed gemaakt, leverde het beste voedzel op; van deeze vervaardigden zy zomtydseen gegist hebbenden arank, еп deeze was hun eenige verkwikking; de Zudiaan doet al, les, waagt alles, en verkòopt alles, om dien drank te be- komen; men bemerkt ligt, dat de overvloed van Europa, die zyn Land vrugtbaar gemaakt heeft, noodwendig veel moet toegebragt hebben tot zyn onderhoud; ondertusfchen is deeze зап zyne eude leevenswyze gehegte Indiaan uiet gelukkiger. ,. (Нег Vervolg сп flot in cen naastkomend Stukje.) gn нан Аранардан | ` BERIGT VAN DEN PERSOON , EN DE VOORNAAMSTE WERKSTUKKEN DES BEROEMDKEN BEELDHOUWERS , JEAN: BAPTISTE PIGALLE. (Uit het Fransch.) EAN BAPTISTE PIGALLE werd te Parys in den Jaare eren gebooren. Zyn Vader, een Schrynwerker, en Aanneemer van de Gebouwen des Konings , beftelde hem , toen hy acht jaaren oud was, by den Heer Le LORRAIN, Beeldhouwer der Academie, Ну betoonde gee- ne geneigdheid tot tekenen; hy hadt zin in ’t bootzeeren, doch geen vaardigheid of handigheid in zyn werk, alles ging hem met moeite af. Deeze langzaamheid en dit ge- brek aan gemaklyk te werken deeden denken, dar hy geen bekwaamheid bezat, en zouden zyne Ouders be- woogen hebben hem op een ander handwerk te beftellen , indien hy geen fterke zugt betoond hadt voor de Beeld. houwkunde , waar toe гуле neiging zich geweldig ur, ftrekte. PiGALEE , twintig jaaren bereikt hebbende , werkte by LE MOYNE , die zyn Kunst тег drift en гупе Leerlingen als zyne kinderen beminde, die fchoone-Kunstftukken en uitfteekende Kweekelingen heeft naagelaaten. PicaLLe waagde het , maar zonder. een gelukkigen uitlag , па den oten prys der Academie te dingen. Befchaamd сп by- ans mismoedig , durfde hy in de Academie niet weder, | 5 | ее- і 463 BEKIGT VAN DEN BEELDHOUWER кестей. Hy maakte met een Lotgenoot, in ’e mislakkest van het behaalen der opgehange eerbelooning , een’ af fpraak, om met hem te voet na Itale te gaan, zonder te: weeten , waarvan hy in een vreemd land zou leeven: maar alie, de rechte Moeder der Kunften, te zien, daar de gedeukttukken van de Kunst der Ouden te bewondee ren, en zyn werk te volmaaken, was voor hem alles, de behoefte niets. |. Hy kwam in °t langgewenscht Italie: en kon zich niet werzaadigen met de fchoonheden van zo veele meesterftuk- ken der Ouden en Hedendaagfchen. Meer dan drie jaaren bragt--hy door wet alle dagen dezelve te bewonderen ‚ te befludeeren en af te tekenen. Verftooken van middelen om te kunnen beftaan, zonder zyn tyd te befteeden aan wer- ken „ ’t geen niets zou toegebragt hebben tot vermeerde- sing van zyn Talent, vondt by in de Vriendfchap eeng Kunstgenoots het noodige. De Heer coustou, de Zoon’, opende hem yne beurs , met eene edelmoedigheid , zo сісеп aan groote bekwaamheden еп aan de jeugd, die wei- nig waarde op geld (telt. PicaLLe ontving-genoeg om et zyne zeer gemaatigde noodwendigheden uit goed te maaken. Hoe meer hy de Werken der groote Meesteren bezag , hoe weer hy dezelve bewonderde. Нег befchouwen van ееп’ meesterttuk ontvlamde zynê verbeelding : hy brandde van drift, om den beitel en ber tekenkryt op te vatten ; maag wanneer hy vervolgens хуп werk overzag, en met de mo- dellen” vergeleek , viel hem beitel en tekenkryt uit de hand. Honderd keeren ftondt hy door deeze mismoedigheid gee reed, de Beeldhouwkunde te laaten vaaren, en zou dus het geval geweest zyn , indien hy zich niet opgebeurd gevonden ‘had, door de mwendige bewustheid zvner bee kwaamheden , welke’ doorgaans het waar Talent vergezelt, en het misfchien zomtyds voortbrengt. ‚ Uit Лоле en Frankryk wederkeerende , werd hy te Le, еп opgehouden , om eenig Kunstwerk te vervaardigens Daar maakte hy zyn Mercurius , het eerfte- workftuk, waar in hy zichzelven voldeedt , en ook ten grondflage zyner vermaardheid (текте. —— Naa achttien maánden verblyfs te ! уоп, kwam hy тес dien Mercurius te Parys, Sehoon by zichzelven verzekerd, dat het een goed werk was , ver. ronde hy het niet dan met een beevend wantrouwen san zyn ouden Leermeester. Le moyne gaf hem alleen ten antwoord, Бет omhelzende , Myn Vriend! ik wenschra dien Mercurius gemaakt. te hebben! Dit was voor.picatt . „ ~ LE JEAN: BAPTISTE- PIGALLE, ' er TE een nieuwe prikkel, en gaf hem”nioëd. Terftond werd by tot Lid der Academie aangenomen, die’ hem dien Mera suris іп Marmet liet houwen tot zyne intrede. Ну maakte dien af іо ’t Jaar MDCCXLIV, Pica Lw verwierf roem; doch ontbrak langen tyd het noodige. Vyf jaaren moest hy, om het leeven te onderhouden , voor een Beeldhouwer werken , en ор ftukken zyns onwaardig zyn tyd (утеп. · _· еп Mariabeeld, voor de Invalides gemaakt, bragt Беш in kennis by den Graaf D'ARGENsON: Deeze Staarsdienaar ` beval hem ееп Standbeeld te vervaardigen van Lone wyg- DEN XV. Madame DE romPaDour, die de kunften kweek + te , deedt hem een Beeld ten voete uit maaken ‚ т welk зу zelve verbeeldde , en een ander de Stilswygenheid, en een welbekende. ү оер уап de Liefde en-de Priendfchap. Van dit oogenblik af, wist PIGALLE niet meer wat behoef: te was, en begon de Vrugt te fmaaken van eene ftandvass tigheid en langem arbeid. De, Koning lier hem zyn Mer- curius in °t groot brengen, en beftelde tot-een wedergaa een Venus, die men zeer fchoon vondt, Deeze beide Standbeelden werden ten gefchenke gezonden дап den Ko • ning van Pruisen , die ze altoos zeer hoog waardeerde, Wy-kunnen ons niet inlaaten om te fpreeken van alle de Kunstftukken van zyn hand , alleen met geen (tilzwygen woorbygaan , een klein kind, ’t geen een kooitje houdt, waar uit zyn vogeltje gevloegen is; een ftukje , °t welk voor een meesterftuk gehouden wordt, in waarheid van gitdrukking en treffende bevalligheid. | Den wydklinkendften тоет heeft PIGALLE verworven; door het Grafteken des Marfchalks van Saren, waar mea de LoDEWYK ре XV de gedagtenis van dien bekwaamen Veldheer wilde vereeren , en geplaatst is іп de Kerk van St. Thomas, te Straatsburg; wy zullen er vervolgens na- der van fpreeken. Op dit groote werkftuk volgde het Standbeeld van торук pen XV in brons, voor dien Monarch door de Stad Rheims opgerigt. Het denke beeld is gelukkig en eenvoudig; en het ftuk zeer uitvoe- rig bearbeid. Beneden aan het voetftuk zyn twee zinne- beeldige Figuuren ; de eene een Vrouw, een Leeuw ge- Jeidende ; zy houdt flegts eenige hairen van de maanen wast, om de zagtheid' des Beftuurs aan te duiden: de an- der is een Man, zittende op baalen koopwaaren, om de fust en zekerheid , welke de Burgers gemieten , te ken- fchetzen. Dit tweede beeld: is-PuGgr waardig, van wer W gen 464 = BERIGT VAN DEN BEELDHOUWER Le gen de fchoonheid der charactertrekken „en de waarheid der uitdrukkinge. De Stad Rheims gaf, aan den vervaardiget van dit Standbeeld „een zeer ftreclend blyk van hoogagting en voldaanheid. Zy wilde-naamlyk, dat de gedaante des verbeelden Burgers het Portrait van PIGALLE- zelve zou weezen, en het gelykt volmaakt. — Deeze Figuur ver- wierf PIGALLE Eene andere onderfcheiding nog fterker, dewyl ze сеп blyk (тексе van de agting eens grooten Kun- Renaars , dien hy naftreefde , en van welken hy geen vriend was. BoucHaaoon was bykans ten einde zyns lee. vens, en gevoelde met Сеге, dat hy geen kragts of tyds genoeg zou hebben , om de laatfte hand te flaan aag het Ridderlyk Standbeeld van корктук DEN XV; hy verzogt de Regeëering der Stad , om aan PIGALLE de zorg toe te vertrouwen , om ’t geen aan dat ftuk ontbrak ‘er by te voegen. Men twyfelde geen oogenblik om aan deeze be- geerte des Kunftenaars te voldoen. Pioatte heeft het volvoerd , en zelve de Figuuren van het voetfink , als mede het laag verheeven beeldwerk en de zegerekenen ge- gooten. ’c ls alles zeer net en in een goeden (maak uit- gevverd; maar heeft niet genoeg onderfcheidens, om iets aan den roem van PIGALLE toe te voegen. Men weet dat veele Aanzienlyken en Geleerden een infchryving openden, om voor VOLTAIRE een Marmeren Standbeeld ор te richten ‚de grootfte Vorften en beroemd. fte Mannen rekenden het zich eene eere, het hunne daar aan toe te brengen. PicaLLe werd gekoozen om hette ver- vaardigen ; doch het is zyn beste werk niet, Getroffen door het denkbeeld , om iets in de Beeldhouwkunst van die: natuur te verbeelden, ‘t geen de beitel zeldzaam be, werkt „viel hem in, voLTairL geheel naakt ге vertoonen. Меп mogt bem tegenwerpen ‚ dat die naaktheid des ou. derdoms onze zeden , den goeden {maak en de waarheid zelve kwetften, hy bleef by zyn opzet, en volvoerde het. Hier uit is in de daad een Meesterltuk gebooren , ’t geen de oogén ergert ‚en nergens kan geplaatst worden. — Dezelfde dwaaling vervoerde hem ів het opmaaken van het Grafte- ken des Hertogs van HARCOURT, in Notre Dame, Ну heeft ‘er een ftervenden vertoond, uitgemergeld door eene langduurige ziekte. De Kunstkenners bewonderen zeer het waare; doch lieden van fmaak wenden het gezigt af van dit affchuwelyk beeld, PiGALLE was ‘er zeer op gefteld om de Portraiten van zyne Vrienden te maaken. Men heeft van hem die van Dis d JEAN BAPTISTE PIGALLE. 265 DIDEROT „den Abbe RAYNAL , PERRONET , GOUGENOT, enz Zyn laate werk beftondt in eene jonge Dogter , die een doorn uit den voet trekt: men vindt ‘er in , even als in айе гупе andere Kunstftukken , die uitdrukking der natuur, welke hy wist waar te neemen, en met alle keurigheid uit ` te drukken. i . Im den Jaare MDCCXLIV tot Lid der Academie aange- nomen zynde, werd hy in °t volgend Jaar tot Adjunét Hoogleeraars „en tot Hoogleeraar zelve in’t Jaar MDCCLH aangefteld ; in ’t ‘laar MOCCLXX tot Adjunct des Reétors en їп MDCCLXXVII tot Rector zelve benoemd, en ein- delyk, іп ’t Jaar MDCCLXXXV, Kanfelier der Academie, In den pas MDCCLXIX was hy met de Ridderorde van St. Michiel vereerd. Reeds vry hooge jaaren bereikt heb. bende, trouwde hy een zyner Nigten, by welke hy geene kinderen verwekte, Hy overleedt den twintigften van Oogstmaand des Jaars MDCCLXXXV. АИ у zullen, by dit korte Leewemsberigt, eenige voorvale Jen zyns leevens voegen ,:als mede eenige waarneemingen over zyn Talent en het character zyner Werken. Hier boven fpraken wy van de weinige gefchiktheid, die PIGALLR in ’t еёгѕг liet blyken, en de bezwaarlykhetd waar mede hy werkte.: Een der grootfte. Poftraitfchildee ren, welke eenig School voortgebragt heeft, die nog leeft, еп aan vaderlandlievende weldaadigtreden een-gedeelte des overvloeds, welke by door zyn arbeid verkreegen heeft, befteedt, de Heer пе LA TOUR, heeft menigmaal ge- zegd, dat hy gebooren was met een onhandigheid , welke hy nooit hadt kunnen overwinnen , en dat hy zeer langs zaame vorderingen maakte, De gefchiedenis der: Kunfteg ‘levert ons veele vaorheelden‘op van groote Kunftenaars , wier jeugd niets beloofde, LoD. GARRACHE toonde in zy» nen jongen tyd zulk een traagheid en ongelchiktheid , dat hy den bynaam van Os kreeg. DoMINICAIN moest in de School van ANNIBAL CARRACHE „ €n ST. THOMAS, in die van ALBERT LE GRAND, denzelfden fchandnaam draagen, Meestentyds kondigen groote bekwaamheden zich aan, door vroege kunstblyken en fnelle vorderingen: doch daar zyn Ter die geen voortekens altoos geeven, die zieh ale ‘Jengskens ontwikkelen, en als met één flag voor den ‘komen, door alle beletzelen op ééns heen breekende, 1 Toen PiGALLE met zyn Mercurius te Parys kwam, ek, de hy denzelven ‚ de goedkeuring van veele bekwaame Meesters weggedraogen ‘hebbende, (еп toon voor de Ж “ә „с а: ` . De E? 206 BERIOT VAN REN BEELDHOUWER kebbers.- Op zekeren dag, dat er. veelen gekomen waren om dit beeld te zien, riep een Vreemdeling, naa Tt zelve met de grootte, aandazt befchouwd te hebben, uit, Noost hebban de Ouden ieis fchoanèrs gemaakt! PigaLL:, die, gonder zich re doen kennen., aanhoorde , welk ееп oorp deel men over zyn werk Îtreek . vervoegde zich by de Vreemdeling, veggende, Myn: Heer / hebt. gy: de Stas beelden. dep. Ouden wel befudasrd? — Ach, myn Hear was het antwoord des Vreemdelinga, met veel drifts: hebt gy dit Beeld wel befludeerd? Dit gevoel van het fchoone, veel Пегкег in de. ziel eens Kunftenaars dan dat van zeng eigene bekwaamheid , ; verdiende een loflpraak 20 zuiver еп. zo vleisnd. … ` ‚ ‚ De Graftombe des Marfchalks van Saxen is het groot Re werkftuk van PIGALLE, en ook, zo wy meenen, het oote zamienftel van LBeeldbouwkgunde, ° welk beftaat. et verdient dat wy er byzonder by (aan blyven; het gal aanleiding geeven tot eenige waarneemingen, welke wy вап °t oordeel уап Lieden vaa fmaak en verlichte Kunst kenners onderwerpen; Lieden van fmaak en Kunstkenners, die , verhegven boven de voorpordeelen en lesten der Schoo- Je, in de natuur en de reden: de begiuzels weeten te zoe- ken , die het te werkftellen der Talenten iu alle Kunfteu moeten befpeurep ; dan vooraf. moeten wy nog eene an: dere byzondesheid, PIGALLE en diens. werken betreffende, opgeeven. , | - Picarze begaf zich den vyftienden уар Hooimaand des jaer MDCCLXXV na Straatsburg, om баас de Сгабот- des Marfchalks. van Saxan te (tellen,. Eenige vooraf- gaande noodwendigbeden vorderden omtrent drie weeken , ger hy zyn werk kon aanvangen ; hy bediende zich van dien tusfohentyd om een reisje па Berlin te doen, оп FREDERIK , als mede зуп Mercurius en Venus, te zien, Лап de ‚poort. te Berlin gekomen , beantwoordde hy de vraag na zyn naar, met te zeggen, PIGALLE Auteur du Mercure.. De Koning gaf dien zelfden avond een maal- tyd aan den Groothertog van Rusland en de Prinfes van Wislemberg , hem ten Bruid toegefchikt. PicaLLa werd ingeleid. De Koning hadt verboden iemand іа de zaal te реп waar men het avondmaal hieldt; doch де deureg onden open , еп PIGALLE onder een drom aanfchouwers D den ingang. De Koning in hem een Vreemdeling ont- a last dat hy in de zaal zou Котеп, en vroeg &ffena na den naam. van dien Fran/chen Heer, Men ant TER woord- жан BAPTISTE Hut, 257 swoerdde hem ,'overeenkomftig met de opgave aan de poort gedaan, bet was Mr. PIGALLE, auteur du Mercure. Ly- ne Pruispfehé Majefteit meende dat hét de Auteur was van de Mercure de France, en dat Maandwerk misíchien niet kennende dan uit het zeggen van DE LA BRUYERE, be- fhoeide zich niet verder mer hem, ` ` ` Pfoarug, diè zeer wel: Hebbet kufinen ontwarrèn, { over de fmaadelyke onverfct volgd. Ну. zou terftond Ber zyn Mercurius en Venus nie теп daags begaf hy zich па P beelden geplaatst waren. , N ben, zeide hy, ° /mert ту: een beter maakte! Hy onde van гупе hand even als by 1 bebben, еп ontleedde de geb nadruk bem.eigen. › {Ontleend uit de Letters fur Egypte, par м. savart. J” Europa feelen de Vrouwen еёпе hoofdrol, еп verfchynen эр Vorftinnen op het ‘Tooneel der wereld. Zy туп Wergeefftess der Zeden, en beflisfen de gewigtige gebeurtenisfen. Menig- maal is ’t lot der Volken in haare banden. In Egypte, welk een hemelsbreed ‘verfchil : ziet men ze alleen met де Kctetien der Slaaverny belaaden. Verweezen tot dienstbaarheid, hebben zy den allerminften invloed ор Staatsz.aken Haar gebied ís Крыша binnen de muuren van de Haram; want daar worden alle haare bekoorlykheden en bevalligheden begraaven, Bepaald binnen den omuek van haare ё!репё Familie, breidt de kring. haars 258 HOBLIK'LEEVEN EN UEDEN , haars teevens zieh niet uit buiten die der Huistyke bezigheden (9) - De certe pligt der Aayprijche Vrouwen is de opvoeding haarer Kinderen. Haare fterkfte begeerte beltaat in: een groot aantal te hebben. Nasrdemaal 20 wel haar openbaare agting als de teder- heid hunner Egtgenooten afgemeeten wordt by haare Vrugtbaar- heid De arme Мап zelf , die het brood in ’t zweet zyns aan- -fchyas- wint, fmeekt den Hemel,om een talryk naakroost , en de onvrugtbaare Vrouw zou trocstloos weezen, indien de vryheid; ‘am Kinderen aan te neemen, haar niet eenigermaate vergoeding fchonk voor die wanguns: der Natuure. Ieder Moeder zoogt het Kind, ’t geen zy ter wereld brengt. De ecrfte lach van dat te- der wicht,en сеп gemakiyk kraambedde. beaalen hzar de moeite en zorge aan deeze'pligtsbetragting уаѕ De zogverplaatzingen , en andere kwaalen, die de leevensbron bederven by jonge Vrou- wen, die deeze Natuurwet niet gehoorzaamen, kent men in dít Land niet. МАаномМЕтн heeft deeze gewoonte, met de wereld van gelvken ouderdom, іп сеп gebod veranderd. „De Moeders у zulten haare Kinderen twee gehecle jaaren laaten zuigen, als „ de Kinderen zo lang de borst willen neemen; en als dan zal эу Вес de Moeder vry flaan, met toeftemming. van haaren Egtge- ‚noot, haar Kind te fpeenen”’': Uuis;es na het duister ryk van PLUTO аѓдагјсиае , zag er zyne Moeder, die hem met haar melk gevoed, en іп zyne kindsheid, opgekweokt hadt. a ‚_ Wanneer onvermydelyke noodzaaklykheid de Moeder dringt om twevlugt tot eene Voedftcf се пестеп, wordt селе niet als ecrie’ vreemde in ’t huisgezin aangezien. “Zy wordt есп gedeelt van ’t gezin, en brengt het overige haars leevens доог in ’t mid- деп der kinderen, door har gezoogd. Zy hecft de agting en liefde van eene tweede Мосаег. De Haram is de wieg еп de fchoal сег Kindshéid. Het hulp- loos fchepzelije even ter wereld gekomen , wordt niet in be- Zemmerde doeken, de oofzaaken van duizend ohgemakken , gé- zwagteld. N.akt nedergelegd ор een mat, blootgefteid aan de бош. dé | lust, (*) De EgyAtenaars fprecken in gezelfchap nooit van Вште Vrouwen: of wanneer zy °сг van moeten Ípreeken, zeggen Zy „ de Moeder van баг „ Kind, de Huisbezorgtker”” enz. De belufdheid vordert dat niemand ‘vraagt, wn Нӧе vaart Mevrodw, uwe Eëtëenoore 2" Men moer de behor- zaamheid deg Eeyptenaaren in dit Atak volaen , en wracden , „ Пос уайт бе, Moeder va die of dar КШ Dit zet zouden 27 woor сеп hoon D t е vraa CL | Ж Жосалы К verme d асе byzoiderhéden ats хоца. e Bei “дет Vasterfche JFaloufy. { e heerlyk опсһаа! van ’t geen hier voor handen is vervaardigen.” DER EGYPTISC:IE VROUWEN, 269 lugt, іы ееп ruim vertrek , basit het-onbelemmerd adem, en beweegt naar waigevallen de tedere leden. Zyne increde in. die nieuwe hootdftoffe ‚ waar in ber zyn leeven zal moeten doorbrengen , gaat met geen fchreeuwen of traanen vergezeld, Alle dagen іп water gebaad, groeit het, onder т moederlyk oog, weelig ор. Vry іп alle zyne beweegt gem, beproeft het Kind журе voeneemende kragten; het is geduurig in beweeging , rolt, richt sich op, valt het, de val kan het niet hinderen, een mat of kleed dekt de vloer. t), Het Kind wordt op zyn zevende of achtfte jaar niet uit bet ouderlyk huis gebannen , om in een kostíchool gezondheid en onfchuld te verliezen. ‘tis waar, de kring der kundigheden , waar in men ’t zelve rond leidt, is klein. De opvoeding bepaalt zich dikwyls tot leezen en fchry- ven. Maar het geniet ееп volmaakter gezondheid , terwyl de vrees voor de Godheid . de Eerbied voor de Ouders , Kinder- liefde, en Gastvryheid , Deugden, waar van het de voorbeelden и zyn eigen Gezin ziet, diep in zyne ziel geprent worden. Even zo brengt men de jonge Dogters op. De prangende keursiyven , welk de Europifche Vrouwen martelen, kent men in Eeypse niet. De Meisjes loopen naakt, of met een dun bembd bedekt, tot zy zes jaaren oud zyn. Het kleed, ’t geen zy haar leeven lang vervolgens draagen, dwingt geen haarer leden , en laat het geheele lichaam vry de natuurlyke geftalte aan te neemen. . Niets is in Egypte zeldzaamer dan fcheeven en gebochelden te zien. In deeze Oostlyke deelen der wereld it де Мап op tot zyn aangeboorene majefteit , en fpreidte е Vrouw alle de bekoorelykheden haarer Sexe ten toone. ’t Is in Georgie en Griekenland, dat deeze heerlyke vormen ер fy- ne trekken van dit meesterftuk der Natuur ’t best bewaard zyn. Hier zou APELLES nog voorwerpen, zyns penceels waar- dig, aantreffen. ' iet alleen bepaalen zich de Vrouwen tot het opvoeden haa- rer Kinderen. Alle huislyke zaaken zyn haar deel. Zy.zyn de Huishoudfters in den waaren zin dier benaaminge , еп agten - het geen fchande het eeten voor zich en haare Egtgenooten met eigen banden gereed te maaken. De oude gewoonte, hier nog heerfchende, verandert dit in een pligt. SARA Laastte zich om koeken ie bakken, toen de Engelen Ав”АНАМ bezogten, еп һу ‚hun het gewoon onthaal der Gastvryheid voorzerte. Vóór het vertrek van TELEMACHUS, fprak MENELAUS tot hem: „ Ik gaa » de Koningin en haare Hofjuffrouwen bevelen, dat zy een Оц“ +) De vertrekken der Egyprenaaren zyn bevloerd met breede Deenen : die us dee een» ter week the а worden. In den zomer zyu ze mee net ‘gev! есеп matten, іп den млее met een ylocrkle.d, gedekt. IL DEEL , MENGELW. NO. 6. 270 HISLYK LEEVEN EN ZEDEN Onderworpen аап de Gewoonte , welker onveranderlyke Wet- ten de Oosterfche Landen beheerfchen, worden de Vrouwen, їй "t gezelfchap der Mannen, zelfs niet aan tafel, toegelaaten, (4) waar anderszins; de byeenvoeging der beide Se cn vrolykheid en gees ige flagen veroorzaaken , en de rechte faus аап de fpyze geeft. Wanneer vermogende Lieden met eene haarer Vrou. wen verkiezen te eeten , krygt zy daar van vooraf berigt. Zy maakt het vertrek en de lekkerfte fpyzen gereed , en cntvangt haaren Heer met alle eerbiedenisfe , in de uiterfte oplettenheid. De Vrouwen van laager rang blyven doorgaans (аап, of zitten in den hoek van een vertrek , terwyl haare Man eet. Herhaal- de keeren bieden zy hem water en andere tafclhulpe aan. Dee- ze gewoonten , die de Aurnpeaanen met regt als barbaarsch zullen u'tkryten, zyn in dit Land zo natuurlyk , dat zy geen denkbeeld hebben van de daar van verfchillende in andere lugt- firceken. Zo groot is de kragt der hebbelykheid over het mensch - lyk hart. Eene gewoonte, ecuwen lang (tand houdende, krygt е gedaante van еспе Wet der Natuure. De Eeyprijche Vrouwen , met hoe veel h'islyke zorgen ook belast, hebben veele ledige uuren; deeze brengen zy onder de Dienstbooden door, in het borduuren van een gordel . in het maaken van een fluier, in het tekenen op ftoffe tot het dek- kleed еепгг fopha, en het fpinnen. In deezer voege fchildert HoMERrus de Vrouwen van zyn tyd af: ,, ANDROMACHE hadt „ den dood van нестов nog niet verftaan. —- In haar Paleis an was zy bezig met сеп heerlyk werk te borduuren ; terwyl an de Slaaven het bad warmden voor haaren Egtgenoot, als hy „uit den flag zou te rugge Komen.” — TRLEMACHUS, ziende dat PENELOPE met de haaren (prak van zaaken, die buiten haar kring liepen, voerde haar te gemoet : , б Moeder, gaa in uwe „ kamer, neem het we К uwer Sexe ter hind , de fchierfpoel „ en het fpinrokke. Gebie in ’t midden uwer Vroumen, doch laat de Mannen , en boven al aan my het behandelen van vn deezen boog”. РемЕ ОРЕ vertrok, en bewonderde heimlyk de wysheid haars Zoons. Spel, ертег, wisfelt de huiszorg en arbcid in ledige uuren af. Vreugde is niet uit het binnenfte van den Haram verbannen. De Minne haalt de gefchiedenisfen der vroegere dagen ор, en houdt de a:ndagt door haare inneemende vertellingen gevangen. X rolyke of tedere Liedjes worden Ter sangeheeven; de Slaaven onderfteunen het gezang met fpeeltuigen. Zomtyds worden ‘er de Аё; ($) toegelaaten , om het tooneel te vervrolyken door haar (4) Sara, die деп Maaltvd voor Vader ABRAHAM еп diens Gasten bereid- de, zere zich niet aan tafel; zy b'ecf in hare ienr. $) De Alinés zvn Vrouwen „die dansfen,en op fpceltuigen fpeelen ; gewoon, gelyk de Jtahsuan/che Improvòfatores , flukjes voor de vuist aan te hed. DER EGYPTISCHE VROUWEN, ` 27: ber dansfen en het verrukkend maatgeluid haarer Remmen. Zeer bevallig weeten zy bartstogtlyke. Romans op te haalen. Een avondmaaltyd, waar op ’t aan geen reukwerken, en uiigezogte vrugten, ontbreekt, fuit het dagelyks vry eenzelvig leevens:ooe neel. In deezer voege tragten de Leyptijche Vrouwen het lust- looze van haaren gevangen (taat te verdryven. Zy zyn, egter, niet geheel en al gevangenen. Twee- of éénmaal ter week hebben zy vryheid om na ’t Bad te gaan, en haare Bloedverwamten en Vrienden te bezoeken. Een andcre pligt, welken men haar veroorloft waar te neemen, is het be- weenen der dooden. Menigmaal. heb ik omftrecks Cairo ge~ hoord ‚ dat troostlooze Moeders Iykzangen zongen by de gra- ven, door haar met welriekende planten bedekt. Het was op die wyze, dat HEC:BA en ANDROMACHE haare klagten by. Let Lichaam van Hector uitboezemden; dat FATIMA en ЅОРНІА het Lyk van млиометн beweenden. De Аоте пеп waren: van dit gebruik niet vreemd. Zy hadden hunne Lykbusfen met Cypres- omftrengeld. Мег welk eene fraaiheid van taal ftrooit но- RATIUS bloemen over de Lykbus van о:імтцасв! Hoe treffend en teder is de Lierzang aan VIRGILIUS, over den dood van hun sider Vriend! Onder de Zuropijche Volken , waar de banden des bloeds niet zo nauw binden, laat men deeze pligt- pleegingen, door de Ouden zo heilig omtrent de dooden waar- genomen, voor cen groot gedeelte agter wege: en hy, die het geluk niet gekend heeft , om zich bemind te maaken by zyn teeven, fterft zonder rouwe. | De Eeypsifche Vrouwen bejegenen elkander op haare bezoe. ken zeer hartlyk. Wanneer eene Vrouwe de Haram intreedt, ftaat de Vrouw van den Huize op, biedt haar de hand аап, brengt die op haar hart, omhelst baar, en zy gaat weder zitten, Een Staavin haast zich om de Bezoekfter den zwarten mantel af te doen, waar op zy verzogt wordt nevens de Vrouw van den Huize te gaan zitten. Zy legt haar fluicr , en een ander Opperkleed , іп de Arabifche taal Camis geheeten , (** af; ale leen een loshangende mantel, naa haar leest volkomen gevormd, en om den middel met een gordel vast gemaakt, aanhoudende. De wederzydfche begroetingen en pligtpleegingen gefchieden in den Oosterfchen ftyl: „ Myne Moeder, of myne Zuster, waar- an om hebt gy ons zo lang vergeeten: wy brandden van verlan- » gen па uw gezelfcháp. Uwe tegenwoordigheid ftrekt onzen ae Биле tot cieraad : 2y maakt het geluk onzes leevens uit.” ‚nz. е Slaavinnen dienen daar op Койу, Sherbet, en Zuikerge= bak voor. Zy praaten, lachen, еп (оеіјеп met elkander. ОР , le . \ v (**) Een Stariekleed , over de andere kleederen heen gedraagen. Het wordt afgelegd, zo ras zy gezeten zyn, om te \rycr en t? onbelemmerder ас wcezcu. ' Т 2 3-3 HUISLEK LEEVEN EN ZEDEN de Sopha wordt een groöte fehotel gezet, met fruiten gevuld De Dogter van den huize heeft een vat vol water, gemengd met roozenwater, en biedt іп een zilveren lampet ’t zelve aan om te wasfchen. Onder het eeten zyn ze zeer vrolyk, en een genoeglyk gefprek zet aan alles aangenaamheid by. Brandend Aloëhout vervult het vertrek met ееп lieflyke geur. Naa het eeten, dansfen de Slaavinnen op het klinken der cymbaalen , en de Dames neemen dikwyls deel in deeze verlustiging. Eer zy fcheiden , herhaalen zy menigwerf deeze betuiginge : ,, God be. 